iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შავი ქალაქი (ბაქო)

შავი ქალაქი — ქალაქ ბაქოს აღმოსავლეთ უბნების სახელი, ყოფილი მისი გარეუბნები, რომელშიც კონცენტრირებული იყო ძმები ნობელების ნავთობის ინდუსტრიის საწარმოები მე-19 საუკუნის ბოლოს და მე-20 საუკუნის დასაწყისში.

ისტორია
მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში ბაქოში ნავთობის მრეწველობის სწრაფი განვითარების შედეგად ნავთობის საწარმოებმა დაიკავეს ურბანული მიწების დიდი ტერიტორიები. ქარხნის შენობები წარმოადგენდა ორგანიზებულ, მაგრამ მოსახლეობისთვის მოუხერხებელ ტერიტორიას კაპიტალური შენობებით, რომლებიც მუდმივად გამოყოფდნენ ჭვარტლსა და კვამლს. საზოგადოებრივმა აზრმა აიძულა პროვინციის ხელისუფლება სერიოზულად მოეკიდათ ხელი რაიონის განვითარების პრობლემას. 1870 წელს პროვინციის ხელისუფლებამ დააყენა საკითხი ქალაქის საძოვრებზე ქარხნების ასაშენებლად ნაკვეთების გამოყოფის შესახებ. მალევე გადაწყდა ქალაქის კორპუსებთან მდებარე 147 ქარხნის დანგრევა. ამრიგად, ქალაქის შიგნით დიდი ინდუსტრიული ზონა ლიკვიდირებული იქნა.

1876 წელს შეადგინეს ახალი ტერიტორიის განლაგების გეგმა. ქალაქის შიგნით ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნები აშენდა. სასტიკად იკრძალებოდა ამ ტერიტორიის გარეთ ქარხნების აშენება ქალაქში სანიტარული პირობების გასაუმჯობესებლად. ამრიგად, ბაქოს საცხოვრებელი უბნებიდან 2 კილომეტრზე მეტ მანძილზე, ნაწილობრივ სოფელ კიშლისა და ქალაქის საძოვრებზე, სადაც განლაგებული იყო ადგილობრივი მოსახლეობის ბაღები და ბოსტანი, გაჩნდა ახალი ინდუსტრიული ზონა.

ნავთობის მუშაკების უმეტესობა ამ მხარეში ცხოვრობდა. აქ იყო ნავთობის საწარმოები, სახელოსნოები და მუშაკთა სახლები. საცხოვრებელი პირობები ძალიან ცუდი იყო და მკვეთრად ეწინააღმდეგებოდა თავად ბაქოს პირობებს.

პროექტის საზღვრებში არსებული შავი ქალაქის ტერიტორიის რესურსების ამოწურვის შემდეგ ნავთობის მფლობელებმა დაიწყეს ახალი საექსპლუატაციო მიწების ძიებ.. შავ ქალაქთან ყველაზე ახლოს იყო სოფელ კიშლის მკვიდრთა მიწები, რომლებზეც მალევე გაჩნდა კიდევ ერთი ინდუსტრიული ქალაქი - თეთრი ქალაქი, რომელიც აღმოსავლეთიდან შავი ქალაქის გაგრძელება გახდა. 1902 წლის ბოლოსთვის აქ იყო განთავსებული 20-მდე დიდი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა და ნავთობის მრეწველობასთან დაკავშირებული სავაჭრო საწარმო. 1883 წელს, შავი და თეთრი ქალაქების საზღვარზე, ძმებმა ნობელებმა ააშენეს პეტროლეას ვილა, რომელიც იყო საცხოვრებელი ფართი თანამშრომლებისთვის.

ჯეიმზ დოდს ჰენრი 1905 წელს წერს, რომ შავი ქალაქი და ბიბი-ჰეიბატი ბაქოს „შავი ლაქებია“. ბალახანი ასევე ნავთობის რეგიონი იყო, მაგრამ მაშინ ბაქოდან 14,5 კილომეტრში მდებარეობდა. თეთრ ქალაქში, შავი ქალაქისგან განსხვავებით, იყო უფრო თანამედროვე და დახვეწილი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნები და არ იყო ასეთი მძიმე დაბინძურება.

1878 წელს ძმებმა ნობელებმა ბალახანის საბადოდან შავ ქალაქამდე გაიყვანეს პირველი ნავთობსადენი რუსეთის იმპერიის ტერიტორიაზე.
ჯონ ვარვატოსი

ჯონ ვარვატოსი — ამერიკული საერთაშორისო ექსკლუზიურად მამაკაცის ბრენდი, რომელიც დაარსდა ჯონ ვარვატოსის მიერ. აწარმოებს მაღალი მოდის პროდუქციას. ვარვატოსი -ს მიერ სამჯერ იქნა აღიარებული „წლის მამაკაცის ტანსაცმლის დიზაინერად“ და -ის „წლის დიზაინერად“ 2007 წელს. მოდის კოლექცია ნაწილდება აშშ-ში ჯონ ვარვატოსის 10 ბუტიკში, ასევე მაღალი კლასის უნივერმაღებში მთელ მსოფლიოში. ჯონ ვარვატოსის შტაბ-ბინა მდებარეობს ნიუ-იორკში.
ნაზიმ აჰმედლი

ნააზიმ შამილ ოღლუ აჰმედლი (; დ. 1 მაისი, 1953, ლაჩინის რაიონი) — აზერბაიჯანელი პოეტი, მწერალი, თარჯიმანი. 1986 წლიდან აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი.

ბიოგრაფია
ნაზიმ შამილ ოღლუ აჰმედლი დაიბადა 1953 წლის 1-ლ მაისს ლაჩინის რაიონში, სოფელ აჰმედლიში. საშუალო სკოლა დაამთავრა ლაჩინში, 1971-1974 წლებში სწავლობდა შუშას სასოფლო-სამეურნეო კოლეჯში, 1974-1976 წლებში მსახურობდა ყოფილი საბჭოთა კავშირის სამხედრო სამსახურში.

1970-იანი წლების ბოლოდან მისი ლექსები იბეჭდებოდა ბეჭდვით მედიაში.

1981 წელს ჩაირიცხა მოსკოვის მაქსიმ გორკის სახელობის ლიტერატურული ინსტიტუტის პოეზიის ფაკულტეტზე. ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ დაბრუნდა ბაქოში და მუშაობდა აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის განყოფილების უფროსად.

1993-1996 წლებში მსახურობდა სამხედრო ჟურნალისტად აზერბაიჯანის არმიაში. როგორც სამხედრო ჟურნალისტი ყარაბაღის ომის მონაწილეა.

მუშაობდა მასწავლებლად ნარიმანოვის რაიონის ეკოლოგიურ ლიცეუმში, შემდეგ მუშაობდა ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე პროფესორად.

აჰმედლი არის შემდეგი წიგნების ავტორი: „ცხოვრების სიყვარული“, „ჩემი სული შენი იქნება“, „სიყვარულის ღმერთი“, „მე ცოდვილი მაცნე ვარ“. ლექსები: „მაპატიე", „ღაზალები“, „ჩემო გენერალო“. ის ასევე არის მხატვრულ-დოკუმენტური სიუჟეტისა და მოთხრობების ავტორი: „გაღიმებული გოგოები“, „მოლა-აჰმედლი მოლაჰმედლიდან“.

მისი ლექსები რეგულარულად იბეჭდება აზერბაიჯანულ პრესაში და ითარგმნება რუსულ, ჩეჩნურ და გერმანულ ენებზე. არის სკანდინავიის ქვეყნებთან კულტურული და სამეცნიერო ურთიერთობის საზოგადოებრივი გაერთიანების თავმჯდომარე. ამჟამად მუშაობს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კინო და ფოტოდოკუმენტების სახელმწიფო არქივის დირექტორის მოადგილედ.
პორშა დაბლდეი

პორშა ენ დაბლდეი (; დ. 22 ივნისი, 1988, ლოს-ანჯელესი, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი. ყველაზე ცნობილია შინი სანდერსის როლით ფილმში „ახალგაზრდობის პროტესტი“ (2009), ასევე კრის ჰარგენსენის როლით ფილმში „კერი“ (2013) და ანჯელა მოსის როლით „ “-ის სატელევიზიო დრამაში „მისტერ რობოტი“.

ადრეული ცხოვრება
პორშა დაბლდეი დაიბადა და გაიზარდა ლოს-ანჯელესში, კრისტინა ჰარტისა და ფრენკ დაბლდეის ოჯახში, რომელთა ორი ქალიშვილიდან უმცროსია. მისი მშობლები ყოფილი მსახიობები არიან, მსახიობია ასევე მისი უფროსი და კეიტლინიც. დედამისის ამჟამად მუშაობს გასართობ ინდუსტრიაში, როგორც პიესების მწერალი და პროდიუსერი.

კარიერა
პორშა დაბლდეი პირველად რვა წლის ასაკში გამოჩნდა რეკლამაში „ “ და ითამაშა პატარა როლი ფილმში „ლეგენდა მუმიაზე“ (1998).

საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ გადაიღეს სატელევიზიო სერიალის „ტარას შეერთებული შტატების“ საპილოტე ეპიზოდში. დაბლდეი თამაშობდა 15 წლის ქეითს, ტონი კოლეტის ქალიშვილის როლს. პორშა შეცვალა ბრი ლარსონმა, როდესაც სერიალის შემოქმედებითმა ჯგუფმა არჩია სხვა მიმართულებით წასულიყო და სხვა პერსონაჟები შემოეყვანა სერიალში.

პორშა დაბლდეიმ 2009 წელს ითამაშა თინეიჯერულ კომედიაში „ახალგაზრდობის პროტესტი“, რომელიც გადაღებულია ს. დ. რეინის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. მან განასახიერა შინი სანდერსის, შემზარავი წარმოსახვითი გოგონას როლი, რომელიც ხვდება მაიკლ სერას პერსონაჟს ოჯახური შვებულების დროს. პორშა დაბლდეი ამჟამად ცხოვრობს ლოს-ანჯელესში.

ფილმოგრაფია
ფილმები
ტელევიზია
ფარავნის მიწისძვრა (1986)

}
|ტიპი =
|დაზარალებული ქვეყანა =
ფარავნის მიწისძვრა — ძლიერი მიწისძვრა საქართველოში, რომელიც მოხდა 1986 წლის 13 მაისს 08:44 წუთზე ქალაქ თბილისიდან სამხრეთ-დასავლეთით ~ 90 კმ-ში. ჰიპოცენტრის სიღრმე 10 კმ. მაქსიმალური მაკროსეისმური ეფექტი აღინიშნა აბულში, ასფარაში, ბეჟანოსა და თორიაში (7–8 ბალი). ეპიცენტრი დაფიქსირდა ჯავახეთის ზეგანზე, ფარავნის ტბასთან. ძირითადი ბიძგის შემდეგ ორი დღე-ღამის განმავლობაში მოხდა დაახლოებით 20 აფტერშოკი; განსაკუთრებული იყო 1986 წლის 3 სექტემბრის 5 ბალიანი მიწისძვრა ახალქალაქში, ნინოწმინდასა და როდიონოვკაში.

განმეორებითი ბიძგების ეპიცენტრები განლაგებული იყო სწორკუთხედში. აფტერშოკების ეპიცენტრების ღრუბელი გავრცელდა სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ სამსრის ქედის გასწვრივ. ენერგიის თვალსაზრისით, უძლიერესი ბიძგები დაფიქსირდა 13 და 15 მაისს. მიწისძვრის დროს საქართველოში სრულდებოდა მარაბდა–ახალქალაქის რკინიგზის მშენებლობა.

19–30 მაისს ეპიცენტრულ ზონაში შეისწავლეს დაახლოებით 1500 შენობა-ნაგებობა, ხოლო ახალქალაქისა და ნინოწმინდის რაიონში დაახლოებით 500 სასოფლო-სამეურნეო ნაგებობა. შენობათა დიდი რაოდენობა ნაწილობრივ დაზიანდა, თუმცა დაფიქსირდა ცალკეული საცხოვრებელი შენობებისა და სასოფლო-სამეურნეო ნაგებობების სრული დანგრევაც. ყველაზე დიდი მატერიალური ზარალი მიადგა თორიას, ეშტიას, ბეჟანოს, ფოკას, აბულს, ასფარასა და სხვა.

დაზიანდა აგრეთვე არქიტექტურული ძეგლები, მაგ., ახალქალაქის ციხე ნაწილობრივ დაინგრა, დაზიანდა სოფელ აბულის ერთ-ერთი ეკლესია და კუმურდო, სადაც ნაპრალი ჩრდილო-დასავლეთ აბსიდზე გაჩნდა. ავარიულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა ახალციხის ციხის ორსართულინი ჭიშკარი. საგრძნობი დაზიანება მიიღო ხერთვისის ციხემ. მიწისძვრის შედეგად დაიღუპა ორი ადამიანი.
კონსტანტინე ყარანგოზიშვილი

კონსტანტინე ადამის ძე ყარანგოზიშვილი, კარანგოზოვი (დ. 18 თებერვალი, 1852, დუშეთი, — გ. 25 ივლისი, 1907, ქ. პიატიგორსკი) — ქართველი სამხედრო პირი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1904).

ბიოგრაფია
დაიბადა დუშეთის მაზრის აზნაურთა ოჯახში. დაამთავრა პეტერბურგის სამხედრო გიმნაზია და ნიკოლოზის საკავალერიო სასწავლებელი. 1873 წლიდან მსახურობდა ნიჟეგოროდის დრაგუნთა პოლკში. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1877-1878) და თავი გამოიჩინა კავკასიის ფრონტზე, ალაჯინის სიმაღლეებისთვის ბრძოლაში. 1896 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება და 1897 წელს გადაიყვანეს სანქტ-პეტერბურგში ნიკოლოზის საკავალერიო სასწავლებლის იუნკერთა ესკადრონის მეთაურად. შემდეგ იყო ასტრახანის 22-ე დრაგუნთა პოლკის (1899-1903) და მე-8 საკავალერიო დივიზიის მე-2 ბრიგადის (1903-1904) მეთაური. 1904 წელს გახდა გენერალ-მაიორი. 1905 წელს ჯავშნოსან „პოტიომკინზე“ რევოლუციური ამბოხების დროს დაინიშნა ჯერ ოდესის სამხედრო კომენდანტად, შემდეგ კი ოდესის დროებით გენერალ-გუბერნატორად. პირადად დააშოშმინა ამბოხებული მეზღვაურები ჯავშნოსან „გიორგი პობედონოსეცზე“. 1905 წლის ბოლოს ოდესის პოლიციამ აღკვეთა შეთქმულება ყარანგოზიშვილის მკვლელობის მიზნით. 1907 წელს სამკურნალოდ მყოფი გენერალი ყარანგოზიშვილი პიატიგორსკში მოკლეს ტერორისტებმა. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას (1877), (1877) და (1884) ხარისხის, წმ. სტანისტლავის (1877), (1879) და ხარისხის (1905), წმ. გიორგის (1878), წმ. ვლადიმირის (1897) და (1902) ხარისხის ორდენებით.
ვიქტორ ყარანგოზიშვილი

ვიქტორ ყარანგოზიშვილი (? — გ. 1927) — ქართველი პოლიტიკოსი.

1922-1924 წლებში მონაწილეობდა ანტისაბჭოთა გამათავისუფლებელ მოძრაობაში. 1922-1923 წლებში დაპატიმრებული იყო მეტეხის ციხეში. გათავისუფლების შემდეგ იყო ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის მთავარი კომიტეტის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი და თბილისის კომიტეტის თავმჯდომარე. მონაწილეობდა 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მზადებაში. ამავე პერიოდში დააპატიმრეს და დახვრიტეს მისი ძმა, ოფიცერი კონსტანტინე ყარანგოზიშვილი. 1925 წელს ვიქტორ ყარანგოზიშვილი კვლავ დააპატიმრეს და გადაასახლეს სოლოვეცკის კუნძულებზე, სადაც გარდაიცვალა საპროტესტო შიმშილობის გართულებებით.
ჟორჟოლიანი

საკუთარი სახელი ჟორჟოლიანი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

ავთანდილ ჟორჟოლიანი — ინჟინერი
ანტონ ჟორჟოლიანი — დიპლომატი
ალექსანდრე ჟორჟოლიანი — მსახიობი
გია ჟორჟოლიანი — პოლიტიკოსი, პუბლიცისტი
თამაზ ჟორჟოლიანი — პოლიტიკოსი
თეიმურაზ ჟორჟოლიანი — ექიმი, პოლიტიკოსი
თემურ ჟორჟოლიანი — პოლიტიკოსი
ლევან ჟორჟოლიანი — სპორტსმენი (ძიუდო)
ნანუკა ჟორჟოლიანი — ჟურნალისტი, ტელეწამყვანი
სერგო ჟორჟოლიანი — ადვოკატი
წინაპართა მიწა

წინაპართა მიწა — კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ 1979 წლის ფილმი, რეჟისორები — გიგა ლორთქიფანიძე და გიული ჭოხონელიძე.

სიუჟეტი
დიდი სამამულო ომის დროს გერმანელებმა სვანეთში ჯაშუშები შემოაგზავნეს. მოხუცი ბეთქილი, რომელიც სოფლიდან მოშორებით ცხოვრობს, მთებში საბჭოთა ჯარისკაცს, ლაშას გადაეყრება და შეიფარებს, თუმცა გარემოებების გამო დაეჭვდება და ღამე საწოლზე ჯაჭვით დააბამს. ლაშა გერმანელთა მზვერავი აღმოჩნდება, რომელსაც ქართული, საქართველოდან რევოლუციის დროს ემიგრირებულმა მამამ ასწავლა. ბეთქილთან ურთიერთობა ლაშას შეცვლის…

როლებში
გიული ჭოხონელიძე — ბეთქილი
ზურაბ ყიფშიძე — ლაშა
გიორგი (გია) მაჩაიძე — გეგა
კოტე დაუშვილი — დავითი
ლია კაპანაძე — მარიამი
ქეთევან კიკნაძე — ნინო
თამარ სხირტლაძე — დარია
მარინა მიქაშავიძე — მზია
მალხაზ გორგილაძე — ოფიცერი
ელის გი-ბლაშე

ელის აიდა ანტუანეტა გი-ბლაშე (დ. 1 ივლისი, 1873 — გ. 24 მარტი, 1968) — ფრანგი პიონერი კინორეჟისორი. იგი იყო ერთ-ერთი პირველი რეჟისორი, რომელმაც შექმნა ნარატიული მხატვრული კინო და ასევე პირველი ქალი რეჟისორი. 1896-1906 წლებში იგი სავარაუდოდ მსოფლიოში ერთადერთი ქალი კინორეჟისორი იყო. გი ექსპერიმენტირებდა გომონის ქრონოფონის ხმის სინთეზირების სისტემით, ფერების ცვლილებით და სხვადასხვა სპეცეფექტებით.

იგი -ის შემოქმედებითი ხელმძღვანელი და თანადამფუძნებელი იყო. 1912 წელს -მა 100 ათასი დოლარი ჩადო ნიუ-ჯერსიში ახალი სტუდიის დაფუძნებაში, რომელიც ჰოლივუდის შექმნამდე ამერიკული კინოწარმოების ცენტრი იყო. ამავე წელს, გაიმ გადაიღო ფილმი „ბრიყვი და მისი ფული“. სავარაუდოდ, ეს პირველი ფილმი, რომლის სამსახიობო შემადგენლობაც მთლიანად აფრო-ამერიკელებითაა დაკომპლექტებული. ამჟამად ფილმი თავისი ისტორიული მნიშვნელობისა და ესთეტური ღირებულებების გამო ამერიკული კინოინსტიტუტის ფილმებისა და ვიდეოების შენახვის ეროვნულ ცენტრშია დაცული.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
1865 წელს ელისის მამამ, ემილ გაიმ, რომელიც სანტიაგოსა და ვალპარაისოში წიგნების მაღაზიისა და გამომცემლობას ფლობდა, ცოლად შეირთო მარი კლოტილდა ფრანსელინა ობერტი. წყვილი პარიზში დაქორწინდა, რის შემდეგაც ისინი სანტიაგოში დაბრუნდნენ. 1873 წლის დასაწყისში, ისინი ალისას ოთხ უფროს დედმამიშვილთან ერთად სანტიაგოში ცხოვრობდნენ.

1872-1873 წლებში ჩილეში ჩუტყვავილას ეპიდემია მძვინვარებდა. ემილმა და მარიმ ბავშვები შვილები წაიყვანეს, სადაც ელისი დაიბადა. თავის ავტობიოგრაფიაში ელისი იხსენებს, თუ როგორ ცდილობდა დედამისი, თავისი მეხუთე შვილი „ჭეშმარიტ ფრანგად აღეზარდა.“ ალისას დაბადებიდან მალევე მამამისი ჩილეში დაბრუნდა და რამდენიმე თვეში მას დედამისიც მიჰყვა. ელისის აღზრდა შვეიცარიაში მცხოვრებ ბებიას დაეკისრა. 1877 წელს, როცა იგი ოთხი წლის იყო, დედამისი დაბრუნდა და შვილი სამშობლოში წაიყვანა.

ექვსი წლის ასაკში ელისი მამამ საფრანგეთში წაიყვანა, რათა მას ქალაქ ვეირიერში იესოს ერთგული თანამგზავრების სკოლაში ესწავლა. რამდენიმე წელიწადში ემილი გაკოტრდა და ელისი და მისი და ფერნის მონასტერში გადაიყვანეს, შემდეგ კი პარიზში დააბრუნეს.

1891 წლის იანვარში ელისის მამა გაურკვეველი მიზეზებით გარდაიცვალა. იმავე წლის მაისში დედამისმა მუშაობა დაიწყო, თუმცა ვერ შეძლო სამსახურის შენარჩუნება, რის შემდეგაც ალისამ საკუთარი თავისა და დედის სარჩენად ბეჭდვა და სტენოგრაფია ისწავლა. პირველი ადგილი, სადაც იგი მბეჭდავ-სტენოგრაფისტად დასაქმდა, საღებავების ქარხანა იყო. 1894 წლის მარტში მან დაიწყო მუშაობა კომპანიაში , რომელსაც ფელიქს-მაქს რიჩარდი ფლობდა. მოგვიანებით კომპანიას სათავეში ლეონ გომონი ჩაუდგა.
პატი ჯენკინსი

პატრისია ლი ჯენკინსი (; დ. 24 ივლისი, 1971) — ამერიკელი კინორეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი. გადაღებული აქვს ფილმები: მონსტრი (2003), ქალი საოცრება (2017) და ქალი საოცრება 1984 (2020). კრიმინალური დრამატული სერიალის მკვლელობა (2011) საპილოტე ეპიზოდისთვის ჯენკინსმა ემის ნომინაცია და ამერიკის რეჟისორთა გილდიის ჯილდო ჯილდო მიიღო. 2017 წელს იგი ჟურნალი ტაიმის წლის პერსონის სიაში მეშვიდე ადგილს იკავებდა.

ადრეული ცხოვრება
ჯენკინსი კალიფორნიის შტატის ქალაქ ვიქტორვილში 1971 წლის 24 ივლისს დაიბადა. მისი მამა, უილიამ ჯენკინსი ამერიკის საჰაერო შეიარაღებული ძალების ოფიცერი იყო, რომელმაც ვიენტამის ომში ბრძოლისთვის ვერცხლის ვარსკვლავი მოიპოვა; ხოლო დედა, ემილი როთი, სან-ფრანცისკოში გარემოსდამცველ მეცნიერად მუშაობდა. ჯენკინს ერთი უფროსი და ერთი უმცროსი და ჰყავს.

პატის ადრეული ბავშვობის პერიოდში მის ოჯახს ხშირად უხდებოდა საცხოვრებლის შეცვლა მამის სამხედრო საქმიანობის გამო. ხანმოკლე დროით ისინი ტაილანდსა და გერმანიაში ცხოვრობდნენ, საბოლოოდ კი კანზასის შტატის ქალაქ ლოურენსში დასახლდნენ. როცა პატი შვიდი წლის იყო, მამამისი 31 წლის ასაკში ნატოს იმიტირებულ ბრძოლაში დაიღუპა. კანზასიდან სან-ფრანცისკონმდე მანქანით მგზავრობისას დედამ ჯენკინსი და მისი და კინოთეატრში წაიყვანა, სადაც მათ სუპერმენი კრისტოფერ რივის შესრულებით ნახეს. ჯენკინსისთვის ეს შთამაგონებელი გამოცდილება იყო, რამაც მას კინოწარმოების კარიერისადმი ინტერესი აღუძრა.

ჯენკინსმა საშუალო სკოლის პირველი წელი ლოურენსში გაატარა. ამ პერიოდში იგი ფოტოგრაფიითა და ხატვით დაინტერესთა. მალევე მისი ოჯახი ვაშინგტონში გადავიდა, სადაც დაასრულა მან საშუალო განათლების მიღება. 1993 წელს მან მეცნიერებისა და ხელოვნების კუპერის გაერთიანებისგან ბაკალავრის ხარისხი მიიღო ხელოვნებაში, ხოლო 2000 წელს ამერიკიის კინოინსტიტუტის კონსერვატორია რეჟისურაში მაგისტრის ხარისხით დაამთავრა. კონსერვატორიაში სწავლის პერიოდში ჯენკინსმა, რომელიც პედრო ალმოდოვარის გულმხურვალე ფანი იყო, 2001 წელს გადაიღო მოკლემეტრაჟიანი ფილმი სიჩქარის წელები, რომელშიც იგი აღწერს გადაკვეთას სუპერგმირულ ფილმებსა და ალმოდოვარის შემოქმედებისთვის დამახასიათებელ ერთ-ერთ ტიპურ პერსონაჟს, უბედური შემთხვევებისკენ მიდრეკილ დიასახლისს, შორის. ფილმის პროტაგონისტი დიასახლისია, რომელიც აღმოაჩენს რომ სუპერგმირია და იძულებული ხდება არჩევანი გააკეთოს ამაღელვებელ და გლამურულ ცხოვრებასა და თავის ერთგულ მოხუც ქმართან ერთად ცხოვრებას შორის, რომელიც ჯერაც უყვარს.

20 წლის ასაკში, როცა კომერციულ პროდიუსერულ კომპანიაში სტაჟირებას გადიოდა, მას გადასაღებ მოედანზე უფასოდ მუშაობა შესთავაზეს, რაც მას კინოწარმოების შესწავლის საშუალებას მისცემდა. რამდენიმე თვის შემდეგ იგი ოპერატორის ასისტენტი გახდა, რის შემდეგაც რვა წელი ოპერატორად მუშაობდა. მაიკლ ჯექსონის მუსიკალური კლიპის გადაღებისას მას რეჟისორმა ამერიკის კინოინსტიტუტში რეჟისურის შესწავლა ურჩია. პერკინსმა მოგვიანებით მოკლემეტრაჟიანი ფილმი გადაიღო სუპერგმირის შესახებ, რომელიც -ს ფესტივალზე წარადგინეს. აქ იგი შეხვდა ბრედ ვაიმანს, რომელმაც იგი პროდიუსერ დონაკლ კუშნერს გააცნო. მათი თანამშრომლობის შედეგად შეიქმნა ჯენკინის პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი მონსტრი (2003).
ჟანეტა არჩვაძე

ჟანეტა არჩვაძე (დ. 19 სექტემბერი, 1930, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 14 აპრილი, 2017, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მსახიობი, სატელევიზიო სახე, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1967); საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1990).

ბიოგრაფია
ჟანეტა არჩვაძე დაიბადა 1930 წლის 19 სექტემბერს, თბილისში. სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე, 1949-1953 წლებში — რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალურ ინსტიტუტში, რომლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა ესტრადის მსახიობად. შემდეგ მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში, სადაც რ. ებრალიძის პიესაში „ნანა“ განასახიერა ნანას როლი, პიესაში „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“ შეასრულა ტასიას როლი. თეატრში მსახიობობასთან ერთად, პარალელურად მუშაობდა რადიოში, მიჰყავდა ლიტერატურული და საბავშვო გადაცემები. 1957 წლიდან მუშაობდა საქართველოს ტელევიზიის დიქტორად. წლების მანძილზე მიჰყავდა საინფორმაციო გადაცემა „მოამბე“, ასევე სატელევიზიო ჟურნალები: „ჯანმრთელობა“, „იავნანა“, „საპოვნელა“, „საესტრადო პანორამა“, „მუსიკალური ფოსტა“, „ცანგალა და გოგონა“, „ცეროდენას ეკრანი“, „იყო და არა იყო რა“, „იავნანას წერილების კვალდაკვალ“, „ბუნების კარი“, „გლობუსი“, „კინოაფიშა“, „30 წუთი კინოსმოყვარულთათვის“, „კინოლექტორიუმი“, „ილუზიონი“ და სხვა.

2014 წლის 30 დეკემბერს, პირველი არხის დაბადების დღეს, მთაწმინდის სატელევიზიო ანძასთან ჟანეტა არჩვაძის ვარსკვლავი გაიხსნა.

გარდაიცვალა 2017 წლის 14 აპრილს, თბილისში. მისი გარდაცვალების მიზეზი გულის უკმარისობა გახდა. დაკრძალულია თბილისში, საბურთლოს სასაფლაოზე.

ჯილდოები და აღიარება
1967 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1990 — საქართველოს სახალხო არტისტი
გამბია (მდინარე)

გამბია — მდინარე გვინეაში, სენეგალსა და გამბიაში. დასავლეთ აფრიკის მთავარი მდინარე. სათავე აქვს ფუტა-ჯალონის პლატოზე, ზღვის დონიდან 1030 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 1120 კმ, აუზის ფართობი 77 054 კმ². ქალაქ ბანჯულთან ერთვის ატლანტის ოკეანეს, სადაც წარმოქმნის 30 კმ სიგანის რიას ან დაძირულ ესტუარს.

კალაპოტი დაკლაკნილია, ხშირია ჭორომები, ბევრია კუნძული, რომელთა შორის აღსანიშნავია ელეფანტი და მაკ-კართი. ხეობის სიგანე დინების შესაბამისად შესამჩნევად იცვლება. მდინარე შეჭრილია პალეოგენური და ნეოგენური ქვიშაქვებით აგებულ პლატოში. შუაწელში დაჭაობებულია. წყალმოვარდნა იცის ივნის-ნოემბერში. საზრდოობს წვიმის წყლით.

მდინარის ნაპირზეა ქალაქები: ჯანჯანბურე, კუნტაური და სხვა; შესართავში ბანჯული.
ჰაიათ სინდი

ჰაიათ ბინთ სულეიმან იბნ ჰასან სინდი (არაბ. ‎; დ. 6 ნოემბერი, 1967, მექა, საუდის არაბეთი) —  ექიმი, საუდის არაბეთის სამეფოს მრჩეველთა საბჭოს ერთ-ერთი პირველი ქალი წევრი. მან დიდი წვლილი შეიტანა სადიაგნოსტიკო მეთოდებისა და სამედიცინო გამოკვლევის შემუშავებაში სამედიცინო დახმარების აღმოჩენისას. ჟურნალმა -მა ის მსოფლიოს ყველაზე გავლენიანი არაბების სიაში შეიყვანა, სადაც საერთო სიაში მე-19 და ქალთა სიაში მე-9 ადგილი დაიკავა.

განათლება
ჰაიათ სინდი მექაში დაიბადა. 1991 წელს მან დაარწმუნა ოჯახი, დიდ ბრიტანეთში მარტო გაეგზავნათ უმაღლესი განათლების მისაღებად. ინგლისური ენის დონეზე შესწავლის შემდეგ იგი ჩაირიცხა ლონდონის კინგსის კოლეჯში, სადაც 1995 წელს მიიღო ხარისხი ფარმაკოლოგიაში. კინგსის კოლეჯში სწავლისას მას მიენიჭა პრინცესა ანას სახელობის ჯილდო ალერგოლოგიის დარგში ჩატარებული სამუშაოსთვის..

სინდი, რომელსაც ტრადიციული მუსლიმური თავსაბურავი ეკეთა, უნივერსიტეტში სწავლის დროს იძულებული გახდა უარი ეთქვა რელიგიურ და კულტურულ შეხედულებებზე. იგი თვლიდა, რომ რელიგიას, კანის ფერსა და სქესს საერთო არაფერი ჰქონდა სამეცნიერო საქმიანობასთან. სინდიმ განაგრძო სწავლა, 2001 წელს მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი ბიოტექნოლოგიაში ნიუნემის კოლეჯში, კემბრიჯი. ის გახდა პირველი საუდელი ქალი, რომელიც სწავლობდა კემბრიჯის უნივერსიტეტში ბიოტექნოლოგიის დარგში და პირველი ქალი სპარსეთის ყურის არაბული ქვეყნებიდან, რომელმაც მიიღო დოქტორის ხარისხი აღნიშნულ სფეროში.

კარიერა
ჰაიათ სინდი არის ჰარვარდის უნივერსიტეტის მოწვეული თანამშრომელი. მისი სამეცნიერო ნაშრომიდან გამომდინარე, ის რეგულარულად იმყოფება ჯიდაში, ბოსტონსა და კემბრიჯში (მასაჩუსეტსი). ჰარვარდის ლაბორატორიაში მუშაობამ მას საშუალება მისცა ოთხ სხვა მეცნიერთან ერთად გამოჩენილიყო დოკუმენტურ ფილმში, რომელიც წარმოებულია ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტის აღმასრულებელი ოფისის მხარდაჭერით, ახალგაზრდებში სამეცნიერო განათლების ხელშეწყობის მიზნით. თავის სამეცნიერო მუშაობასთან ერთად სინდი აქტიურად არის ჩართული მრავალ აქტივობაში, რომელიც მიმართულია ქალებში მეცნიერების ცნობიერების ამაღლებისკენ, განსაკუთრებით საუდის არაბეთში და დანარჩენ მუსლიმურ სამყაროში. ის ასევე შეშფოთებულია არაბული ტვინების გადინებით. ჰაიათ სინდი გახლდათ მოწვეული სპიკერი 2005 წელს ჯიდას ეკონომიკურ ფორუმზე ხსენებულ საკითხთან დაკავშირებით.

2010 წელს სინდი გახდა ხალიდ იბნ ფეისალ ას-საუდის მიერ სამეცნიერო ინოვაციებისთვის წარდგენილი პრემია -ის  მფლობელი.

2012 წლის 1 ოქტომბერს  იუნესკოს ხელმძღვანელმა, ირინა ბოკოვამ, სინდი დანიშნა იუნესკოს კეთილი ნების ელჩად ახლო აღმოსავლეთში სამეცნიერო განათლების ხელშეწყობისთვის, განსაკუთრებით გოგონებში. ის ასევე მოხვდა ჟურნალ -ის 150 ქალში, რომლებმაც შეძრეს მსოფლიო 2012 წელს.

2013 წლის იანვარში სინდი გახდა ერთ-ერთი პირველი ქალი, რომელიც შევიდა საუდის არაბეთის მრჩეველთა საბჭოში.

კლინტონის გლობალური ინიციატივის ყოველწლიურ ცერემონიაზე, რომელიც გაიმართა 2014 წლის 21-24 სექტემბერს, ჰაიათ სინდის მიენიჭა ჯილდო სამოქალაქო საზოგადოებაში ლიდერობისთვის.
მადლენ ბრესი

მადლენ ბრესი (ფრანგ. ,  დაბ. ჟებლენი , დ. 25 ნოემბერი, 1842, ბუიარი —  გ. 30 ნოემბერი, 1921, მონტრუჟი) —  ფრანგი ექიმი; პირველი ფრანგი ქალი, რომელიც დოქტორის ხარისხის მფლობელი გახდა მედიცინის დარგში.

ბიოგრაფია
მადლენმა 1895 წლის 1 აპრილს  "სამედიცინო ქრონიკაში"  განაცხადა, რომ მისი ინტერესი მედიცინისადმი ადრეულ ბავშვობაში დაიწყო. მისი მამა  ხელოსანი გახლდათ,  რომელიც პერიოდულად მუშაობდა ნიმის საავადმყოფოში. პატარა გოგონა ხშირად თან ახლდა მამას. ნიმის საავადმყოფოში მის მიმართ განსაკუთრებულ ყურადღებას იჩენდა ერთი მონაზონი, რომელმაც ასწავლა მცენარეული ჩაის და ნახარშების მომზადება.

მადლენი თორმეტი წლის იყო, როცა ჟებლენების ოჯახი პარიზში გაემგზავრა. იმდროინდელი ჩვეულებისამებრ, მადლენი საკმაოდ ახალგაზრდა, თხუთმეტი წლის ასაკში გაათხოვეს ტრამვაის კონდუქტორზე. მან მიიღო მეუღლის გვარი ბრესი.

1866 წელს მადლენ ბრესმა მიმართა პარიზის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის დეკანს, ჩარლზ ადოლფ ვურცს, თხოვნით, რომ მიეღოთ სასწავლებლად. დეკანი დათანხმდა იმ პირობით, რომ მადლენი ბაკალავრის ხარისხის მფლობელი გახდებოდა, რაც სამი წლის შემდეგ მოახერხა კიდეც. დიპლომის მისაღებად საჭირო იყო ქმრის თანხმობა, რადგან დაქორწინებული ქალები, მაშინდელი საფრანგეთის კანონმდებლობით, შეზღუდულები იყვნენ საკუთარ უფლებებში.

იმ დროისთვის მადლენი 26 წლის იყო და სამი შვილი ჰყავდა. ბრესმა კვლავ წარუდგინა თავი დეკანს და განაცხადა, რომ ახლა სამედიცინო კურსზე მის მიღებისთვის არანაირი ბარიერი არ არსებობდა. მან ასევე აღნიშნა, რომ სამი უცხოელი ქალბატონი: ამერიკელი მერი პუტნამი, რუსი კეტრინ გონჩაროვი და ინგლისელი  ელიზაბეტ გარეტ ანდერსონი ეროვნულდ დონეზე აღიარებული ექვივალენტური დიპლომების მფლობელები იყვნენ.

მადლენ ბრესის მიღება სამედიცინო ფაკულტეტზე განსაკუთრებული მოვლენა იყო, რის  განსახორციელებლადაც მას დასჭირდა იმპერატრიცა ეუხენია დე მონტიხოს და სახალხო განათლების მინისტრს ვიქტორ დურუის მხარდაჭერა.

როდესაც საფრანგეთ-პრუსიის ომის დაიწყო,  საავადმყოფოს ექიმები ფრონტზე წავიდნენ, პროფესორ ბროკის წინადადებით, 1871 წლის ივლისამდე მადლენი მიიღეს  დროებითი სტაჟიორად.   ბრესმა გადაწყვიტა კარიერა გაეგრძელებინა საავადმყოფოში და გამოცდები ჩააბარა. პროფესორ ბროკის წახალისების მიუხედავად, საავადმყოფოს საზოგადოებრივი დახმარების დირექტორმა 1871 წლის 21 დეკემბერს მადლენი უარით გაისტუმრა.

საბოლოოდ, ბრესმა უარი თქვა საავადმყოფოში შემდგომ მუშაობაზე და გადაწყვიტა პედიატრი გამხდარიყო.

მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში, მადლენ ბრესი გახლდათ ჰიგიენის პროფესორი და ლექციებს ატარებდა პარიზის საბავშვო ბაღების დირექტორებისთვის. იგი ხელმძღვანელობდა ჟურნალს ' ' , იყო რამდენიმე წიგნის ავტორი ბავშვთა მოვლის შესახებ. შინაგან საქმეთა მინისტრის სახელით  გაემგზავრა შვეიცარიაში  ბაგა-ბაღის ორგანიზებისა და ფუნქციონირების შესასწავლად. 1893 წლის 28 მაისს პირველი პარიზის ბაგა-ბაღი გახსნა თეოფილ რუსელმა -ზე, -ის კვარტალში.

მადლენ ბრესი გარდაიცვალა სიღარიბეში 79 წლის ასაკში.

ხსოვნა
მადლენ ბრესის სახელს ატარებს მონპელიეს რამდენიმე სკოლა და ბაგა-ბაღი, ასევე გეოგრაფიული ობიექტები პერპინიანში და პლაიზირში, არგენტეს ჰოსპიტალური ცენტრის პავილიონი (ვალ-დ'უაზის განყოფილება), რომელიც გაიხსნა 2013 წელს.