iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლევან სანიკიძე

ლევან სანიკიძე (დ. 26 იანვარი, 1925, სოფ. ბუგეული, ამბროლაურის რაიონი — გ. 29 იანვარი, 2001) — ქართველი მწერალი, ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. გუბაზ სანიკიძის მამა.

ლევან სანიკიძემ დაამთავრა ალექსანდრე წულუკიძის სახელობის ქუთაისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიული ფაკულტეტი. იყო სიმონ ყაუხჩიშვილის ასპირანტი. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში სამი წელი იმსახურა ჯარში. 28 წლის ასაკში დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. 1966 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია და მიენიჭა პროფესორის წოდება.

1975 წელს მიიწვიეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ძველი მსოფლიოს ისტორიის კათედრის გამგედ.

1956 წელს გამოქვეყნდა მისი პირველი პიესა „გაიუს გრაკხუსი“, რომელიც 1957 წელს დაიდგა. ამას გარდა, მას ჰქონდა პიესები „მედეა“, „სპარტაკი“, „ქუთათურები“, რომლებიც დიდი წარმატებით იდგმებოდა ქართული თეატრების სცენებზე.

1976-1981 წლებში გამოქვეყნდა ლევან სანიკიძის მხატვრულ-დოკუმენტური თხზულება „უქარქაშო ხმლები“, რომელიც რამდენიმეჯერ გამოიცა. მასვე ეკუთვნის ასევე პოპულარული წიგნები: „ანტიკური ქვეყნების ისტორია“, „ამბავი კოლხი ასულისა“, „რომის იმპერია“, „მარიუსი და სულა“, „კვერთხი ეშმაკთა“, „კეისარიადა“, „სამას-სამასი“, „ალექსანდრე მაკედონელი“, „გიორგი სააკაძე“, „დედა ისტორია“, „დავით აღმაშენებელი“, „თამარიანი“, „სავედრებელი გიორგი ათონელისა“, „მესამე დასის საქართველო“, „წიგნი მოწამეთა“, „პონტოელნი“, „მკვლელობა ხობის წყლის პირას“, „პუნიკური ომები“.
იუგოსლავიური ენციკლოპედია

იუგოსლავიური ენციკლოპედია - (სერბულ-ხორვატ. ) - იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერალური რესპუბლიკის საცნობარო გამოცემა. ენციკლოპედია გამოიცა იუგოსლავიის ლექსიკოგრაფიული ინსტიტუტის მიერ მიროსლავ კრლეჟას თაოსნობით. ენციკლოპედიაში ნებისმიერი დაინტერესებული პირისთვის გასაგებ ენაზეა გადმოცემული იუგოსლავიის რესპუბლიკების ისტორიისა და კულტურის შესახებ.

ტომეული
პირველი გამოცემა
პირველი რედაქცია 1955-71 წლებში გამოცემულ რვა ტომს მოიცავს. პირველი გამოცემა 30 000 ტირაჟით გამოვიდა.

მეორე გამოცემა
მეორე გამოცემაზე მუშაობა 1980 წელს დაიწყო, მაგრამ დასრულება ვერ მოხერხდა იუგოსლავიის ომის გამო. დაგეგმილი 12 ტომიდან მხოლოდ 6 გამოიცა.

მთავარი სერბულ-ხორვატულენოვანი გამოცემა გადაითარგმნა 5 დამატებით ენაზე ანბანური კომბინაციით.

მაკედონურ და ალბანურენოვანი ვარიანტები პირველი ენციკლოპედიური გამოცემებია ამ ენებზე.

წყარო
ვენსესლაუ ბრასი

ვენსესლაუ ბრას პერეირა გომესი (დ. 26 თებერვალი, 1868, მინას-ჟერაისი — გ. 15 მაისი, 1966, მინას-ჟერაისი) — ბრაზილიელი პოლიტიკოსი, ბრაზილიის პრეზიდენტი (1914–1916) წწ. იგი იყო გუბერნატორი 1909 წელს, ხოლო 1910 წელს გახდა ერმეს და ფონსეკას ვიცე-პრეზიდენტი. 1914 წელს იგი აირჩიეს ბრაზილიის მეცხრე პრეზიდენტად და თანამდებობა ეკავა 1916 წლამდე.

ბრაზილიის პრეზიდენტებიდან, ყველაზე ხანგრძლივად იცოცხლა ვენსესლაუ ბრასმა, მან 98 წელს მიაღწია და 1966 წელს გარდაიცვალა.
კანოსაში წასვლა

კანოსაში წასვლა — 1077 წლით დათარიღებული ეპიზოდი შუა საუკუნეების ევროპის ისტორიიდან, დაკავშირებული რომის პაპის გრიგოლ –ის და გერმანიის საღვთო რომის იმპერატორის ჰაინრიხ -ის ბრძოლასთან.

ისტორია
1073 წელს გრიგოლ ჰილდებრანდმა რომის პაპად არჩევის შემდეგ ახალი წესრიგის დამყარება და ცხოვრებაში გატარება დაიწყო, რომელიც ჩამოყალიბდა მის მიერ შედგენილ პაპების დიქტატში – , სადაც აღნიშნული იყო, რომ ყველა მეფე პაპს უნდა დამორჩილებოდა. გრიგოლ -მ ისარგებლა ჰაინრიხის მცირეწლოვანებითა და საქსონიის აჯანყებით (1073–1075), აღასრულა ცელიბატის დაკანონება მთელი სასულიერო წოდებისათვის – ეპისკოპოსების ჩათვლით, 1075 წელს კი მან საერო ინვესტიტურის გაუქმების შესახებ დადგენილება გამოიტანა და გერმანიის იმპერატორი საბოლოოდ გადაიმტერა.

ჰაინრიხ -მ პაპის საწინააღმდეგოდ, რამდენიმე პირი ეპისკოპოსად დანიშნა, რასაც გრიგოლ -ის მუქარით სავსე ეპისტოლე მოჰყვა. მაგრამ ჰაინრიხმა უკან არ დაიხია, მან ვორმსის საეკლესიო კრებაზე გრიგოლ გადაყენებულად გამოაცხადა, პაპს კი რომში შეურაცხმყოფელი წერილი გაუგზავნა – „ჰილდებრანდს, ახლა უკვე არა პაპს, არამედ ცრუ ბერს“. ბოლოს კი აღნიშნული იყო: „ჩვენ, ჰაინრიხი, მეფე ღვთის წყალობითა (და არა პაპისა), ყველა ჩვენ ეპისკოპოსებთან ერთად გეუბნებით შენ – გაეცალე, გაეცალე“.

გრიგოლ -მ საპასუხოდ მოიწვია ლატერანის კრება და ჰაინრიხ ეკლესიიდან განკვეთილად გამოაცხადა, თუმცა, ყველაზე დიდი დარტყმა გერმანიის იმპერატორისთვის ის იყო, რომ პაპმა ჰაინრიხი გერმანიის იმპერატორის ფიცისაგან გაათავისუფლა, რაც საქსონიის აჯანყების შემდეგ დაშოშმინებული ძლიერი ოპოზიციის ახალ გამოსვლას ნიშნავდა. ამასთან ერთად, თუ იმპერატორი განკვეთას ერთი წლის და ერთი დღის განმავლობაში არ მოიხსნიდა, ოპოზიციას ახალი მეფის არჩევა შეეძლო.

ჰაინრიხ დათმობაზე წავიდა და გადაწყვიტა პაპისთვის პატიება ეთხოვა. ის მცირე ამალასთან ერთად იტალიაში ჩავიდა. პაპი ჩაიკეტა ციხესიმაგრე კანოსაში. 1077 წლის იანვარში, სამი დღის განმავლობაში, ფეხშიშველი, მშიერ–მწყურვალი და მომნანიე ბერის სამოსში გამოწყობილი გერმანიის ამაყი იმპერატორი პაპის აუდიენციას ელოდებოდა. ბოლოს, პაპმა ჰაინრიხი მიიღო, ამ უკანასკნელმა მოინანია, თუმცა, ეს მხოლოდ დიპლომატიური ნაბიჯი იყო, რამაც მას ამოსუნთქვის საშუალება მისცა გერმანელი მთავრების წინააღმდეგ ბრძოლაში.

საინტერესო ფაქტები
„კანოსაში წასვლა“ დამამცირებელი კაპიტულაციის აღმნიშვნელ ფრთიან გამოთქმად იქცა ოტო ფონ ბისმარკის რეპლიკის წყალობით, რომელმაც 1872 წელს რაიხსტაგში წარმოთქვა: „ჩვენ არ წავალთ კანოსაში“. ამით მან მიანიშნა, რომ გერმანია თავის პოლიტიკას გაატარებდა და არ დაუშვებდა სხვა სახელმწიფოს მხრიდან მის პოლიტიკაში ჩარევას.

ადოლფ ჰიტლერმა გამოთქმა გამოიყენა ბავარიის მინისტრ–პრეზიდენტ ჰაირიხ ჰელდთან აუდიენციის აღწერისას, რათა ეთხოვა მისთვის გაეუქმებინა ნაცისტური პარტიის აკრძალვა.
ჟოზე ლინარესი

ჟოზე ლინარესი (; დ. 28 იანვარი, 1886 — გ. 26 იანვარი, 1957) — ბრაზილიელი იურისტი. ბრაზილიის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი (1945–1946 ) პრეზიდენტის თანამდებობაზე მოხვდა ჟეტულიუ ვარგასის
დიქტატურის დამხობის შემდეგ, რადგან ამ პერიოდში ასრულებდა ბრაზილიის უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის მოვალეობას.
ბაზალეთი (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)

ბაზალეთი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (აერთიანებს 17 სოფელს: ბაგა, ბაზალეთი, გრიგოლაანთკარი, ვარსიმაანი, ლაზვიანი, მლაშე, ნაგლიანთკარი, პირმისაანი, საკრამულო, საშაბურო, უნდილაანთკარი, ყარსიმაანთკარი, ჩანადირთკარი, ჩირდილელიანთკარი, ჩუბინიანთკარი, ძველი საკრამულო, ჭონტილი). მდებარეობს ბაზალეთის პლატოზე, მდინარე ტინისხევის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 870 მეტრი, დუშეთიდან 7 კილომეტრი, მცხეთიდან 35 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მემინდვრეობა და მოქმედებდა ტურბაზა. სოფლის მიდამოებში გაიმართა ბაზალეთის ბრძოლა

ისტორია
სოფლის ტერიტორია დასახლებული იყო ქვის ხანიდან. მათ აღმოჩენილია ნეოლითურ სადგომთა ნაშთები. „ქართლის ცხოვრებაში“ ბაზალეთის მხარე მოხსენიებულია ძვ. წ. საუკუნეში. ლეონტი მროველის მიხედვით, საუკუნის ნახევარში ბაზალეთი ცალკე ადმინისტრაციული ერთეულია. გეოგრაფიული მდებარეობით ბაზალეთსა და ბაზალეთის მხარეს დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა შიდა ქართლზე ამიტომ იგი ხშირად შინაომებისა და უცხოელ დამპყრობთა თარეშის ასპარეზი იყო. 1626 წელს ბაზალეთის ტბასთან გაიმართა სასტიკი სისხლისმღვრელი ომი, ეგრეთ წოდებული ბაზალეთის ბრძოლა — საქართველოს გაერთიანებისათვის მებრძოლ გიორგი სააკაძის ლაშქარსა და ქართველ ფეოდალთა რეაქციულ ძალებს შორის. ფეოდალებს შაჰ-აბასის მიერ ქართლ-კახეთში გამეფებული თეიმურაზ ედგა სათავეში. ბრძოლამ სასტიკი ხასიათი მიიღო და დიდი ზიანი მიაყენა ორივე მხარეს. გიორგი სააკაძე დაიჭრა და მისი ლაშქარი დამარცხდა. „ჩაიშალა ის დიდი საქმე, რომელსაც სააკაძემ თავისი უზარმაზარი ენერგია შეალია და ურომლისოდაც საქართველოს გათავისუფლება-გაძლიერება შეუძლებელი იყო“ (ნ. ბერძენიშვილი). ამ ომის შემდეგ გიორგი სააკაძე იძულებული გახდა გადახვეწილიყო ამჯერად თურქეთში, სადაც 1629 წელს გარდაიცვალა.

1653 წელს როსტომ მეფემ გადაწვა ბაზალეთი. 1688 წელს იგივე გაიმეორა გიორგი -მ. 1743 წელს არაგვის საერისთავოს მიწები, მაშასადამე ბაზალეთის გააუქმეს და სამეფო ხელისუფლებას დაუმორჩილეს.

1905 წლის 20 მარტს ბაზალეთელები შეუერთდნენ სოფელ ერედაში შეკრებილ 6000 გლეხს, რომლებიც პოლიტიკურ და ეკონომიკურ მოთხოვნებს უყენებდნენ მთავრობას. 1908 წლის 28 მაისს ბაზალეთელმა გლეხებმა თვითნებურად დაიწყეს ტყის გაჩეხვა და მემამულეთა მიწების დამუშავება.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 758 ადამიანი.
ვაშინგტონ ლუისი

ვაშინგტონ ლუისი (დ. 26 ოქტომბერი, 1869, რიო-დე-ჟანეირო — გ. 4 აგვისტო, 1957, სან-პაულუ) — ბრაზილიელი პოლიტიკოსი, ბრაზილიის პრეზიდენტი (1926-1930 წწ.). დაიბადა რიო-დე-ჟანეიროში და საცხოვრებლად გადავიდა სან-პაულუში, სადაც იგი ადვოკატი გახდა. 1920 წელს აირჩიეს სან-პაულუს გუბერნატორად, 1926 წელს კი ბრაზილიის მეცამეტე პრეზიდენტად. თანამდებობა ეკავა 1930 წლამდე. ვაშინგტონ ლუისი იყო ბრაზილიის ძველი რესპუბლიკის ბოლო პრეზიდენტი. იგი თავისი კონსტიტუციური ვადის დასრულებამდე (1930) 3 კვირით ადრე ჩამოგდებულ იქნა თანამდებობიდან და მისი ადგილი ჟეტულიო ვარგასმა დაიკავა.
დელფიმ მორეირა

დელფიმ მორეირა და კოსტა რიბეირუ (; დ. 7 ნოემბერი, 1868, მინას-ჟერაისი — გ. 1 ივლისი, 1920, მინას-ჟერაისი) — ბრაზილიელი პოლიტიკოსი, ბრაზილიის პრეზიდენტი (1918–1919) 1918 წელს იგი აირჩიეს ვიცე-პრეზიდენტად, შემდეგ კი, იმავე წლის 15 ნოემბერს ბრაზილიის მეათე პრეზიდენტად და თანამდებობა ეკავა 1919 წლამდე. 1919 წელს, დელფიმ მორეირამ კონსტიტუციის თანახმად, თანამდებობა დატოვა და ჩაატარა არჩევნები, იგი ისევ ვიცე-პრეზიდენტად დაინიშნა და იყო ამ თანამდებობაზე სიცოცხლის ბოლომდე, 1920 წლის 1 ივლისამდე.
ლუის ინასიუ ლულა და სილვა

ლუის ინასიუ „ლულა“ და სილვა (; დ. 27 ოქტომბერი, 1945, გარანიუნსი, პერნამბუკუ) – ბრაზილიელი პოლიტიკოსი. ბრაზილიის ოცდამეთხუთმეტე პრეზიდენტი 2003-2011 წლებში და 39-ე პრეზიდენტი 2023 წლიდან. პროფკავშირული მოღვაწეობის დროს ცნობილი იყო მეტსახელით „ლულა“, რაც ლუისის კნინობითი ფორმაა. მოგვიანებით ეს მეტსახელი მისი სახელის ოფიციალური ნაწილი გახდა.

6-ჯერ მონაწილეობდა საპრეზიდენტო არჩევნებში, რომელთაგან პირველი სამი (1989, 1994 და 1998) წარუმატებელი აღმოჩნდა, ბოლო სამი კი (2002, 2006 და 2022 წწ.) წარმატებული. 2022 წელს საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში ლულა და სილვამ მოქმედი პრეზიდენტი, მემარჯვენე ჟაირ ბოლსონარუ დაამარცხა და მიიღო ხმების 50,9 %. მედიის ინფორმაციით, ეს განსაცვიფრებელი დაბრუნებაა პოლიტიკოსისთვის, რომელმაც 2018 წლის ბოლო საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობა ვერ შეძლო, რადგან ციხეში იმყოფებოდა. სილვა დამნაშავედ ცნეს ბრაზილიური სამშენებლო ფირმისგან ქრთამის მიღებაში ბრაზილიის სახელმწიფო ნავთობკომპანია „პეტრობრასთან“ კონტრაქტების სანაცვლოდ.
ეპიტასიუ პესოა

ეპიტასიუ ლინდოლფუ და სილვა პესოა (; დ. 23 მაისი, 1865, პარაიბა — გ. 13 თებერვალი, 1942, რიო-დე-ჟანეირო) — ბრაზილიელი იურისტი და პოლიტიკოსი, ბრაზილიის პრეზიდენტი (1919–1922 წლებში) 1919 წელს იგი აირჩიეს ბრაზილიის მეთერთმეტე პრეზიდენტად და თანამდებობა ეკავა 1922 წლამდე. გარდა პრეზიდენტობისა, იყო იუსტიციის მინისტრი, ეკავა მართლმსაჯულების უმაღლესი ფედერალური ტრიბუნალი, აგრეთვე იყო გენერალური პროკურორი.
წმინდა პეტრესა და წმინდა პავლეს არქიპელაგი

წმინდა პეტრესა და წმინდა პავლეს არქიპელაგი – არქიპელაგი ატლანტის ოკეანეში, შედგება 15 პატარა კუნძულისა და კლდისგან. იგი მდებარეობს ეკვატორულ ზოლზე, ძლიერი შტორმების რეგიონში. ეკუთვნის ბრაზილიას, რომლის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარე ქალაქ ტორუსიდან დაშორებულია დაახლოებით 940 კილომეტრით, ფერნანდუ-დი-ნორონიას არქიპელაგიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით — 625 კილომეტრით და ქალაქ ნატალიდან 990 კილომეტრით.

1986 წელს არქიპელაგს მიენიჭა დაცული ტერიტორიის სტატუსი.. 1998 წლიდან ბრაზილიის საზღვაო ძალები მხარს უჭერს კუნძულებზე მიმდინარე მუდმივ კვლევებს. კუნძულების მიმდებარე ტერიტორიაზე ძირითადი ეკონომიკური აქტივობა არის თინუსის რეწვა.

ისტორია
1511 წლის 20 აპრილს, ინდოეთში მიმავალმა პორტუგალიის საზღვაო ძალებმა (რომელიც 6 კარაველისგან შედგებოდა) კაპიტან გარსია ნორონას ხელმძღვანელობით, შემთხვევით აღმოაჩინეს კუნძულები. იმ დღეს, ღია ზღვაში, გვიან ღამით მანევრირების დროს, კარაველა "წმინდა პეტრე" კაპიტან მანუელ დე კასტრო ალკოფორადოს ხელმძღვანელობით კუნძულებს შეეჯახა.

1832 წლის 16 თებერვლის დილას, კლდეები მოინახულა ჩარლზ დარვინმა დედამიწის ირგვლივ მოგზაურობის პირველ ეტაპზე. დარვინს შექმნილი აქვს კუნძულების ფაუნის სრული სია: არც ერთი მცენარე და არც ერთი სირსველი არ მოიძებნება კუნძულებზე. დარვინმა იპოვნა: ორი ჩიტი ბოობი და თევზიყლაპია, კიბორჩხალა რომელიც ცდილობდა მოეპარა პატარა ბარტყი, ჩრჩილი რომელიც ცხოვრობდა ბუმბულებზე, ხოჭო, ნამსჭია რომელიც ფრინველების ნარჩენებზე ცხოვრობდა და ობობები რომლებიც ჩათვალა რომ ფრინველების ნარჩენებზე ცხოვრობდნენ.
ფერნანდუ კარდოზუ

ფერნანდუ ენრიკე კარდოზუ (; დ. 18 ივნისი, 1931, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია) — ბრაზილიელი პოლიტიკოსი. ბრაზილიის ოცდამეთოთხმეტე პრეზიდენტი 1995–2003 წლებში. ბრაზილიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის დამაარსებელი.

დაიბადა რიო-დე-ჟანეიროში, სწავლობდა სოციოლოგიას სან-პაულუს უნივერსიტეტში. 1952 წელს მიიღო საზოგადოებრივი მევნიერების ბაკალავრის, ხოლო მოგვიანებით სოციოლოგიის მაგისტრისა და დოქტორის ხარისხი.

1983–1992 — სან-პაულუს შტატის სენატორია.
1992–1993 — ბრაზილიის საგარეო საქმეთა მინისტრი.
1993–1994 — ფინანსთა მინისტრის თანამდებობაზეა.
1994 — გაიმარჯვა საპრეზიდენტო არჩევნების პირველივე ტურში.
1995–2003 —ასრულებს ბრაზილიის პრეზიდენტის მოვალეობას.
ტორუსი

ტორუსი (; თარგმანში: ხარები) – მუნიციპალიტეტი რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში, ბრაზილიაში. მას ბრაზილიის კუთხესაც უწოდებენ, რადგან ის ქვეყნის უკიდურეს ჩრდილო-აღმოსავლეთში მდებარეობს. ასევე ის არის ევროპასთან და აფრიკასთან ყველაზე ახლოს მდებარე ბრაზილიური ქალაქი. ტორუსში მდებარეობს კალკანარის შუქურა (ბრაზილიის ყველაზე დიდი შუქურა) და ბრაზილიის ფედერალური გზატკეცილის -101-ის ჩრდილოეთი ბოლო.

სქოლოი
ფლინტსტოუნები (1994 წლის ფილმი)

ფლინტსტოუნები — 1994 წლის ამერიკული ფილმი, ამავე სახელწოდების ანიმაციური სერიალის ადაპტაცია. მისი რეჟისორია ბრაიან ლევანტი. ფილმში მონაწილეობენ ჯონ გუდმენი, რიკ მორანისი, ელიზაბეთ პერკინსი, როზი ო’დონელი, კაილ მაკლაქლენი, ჰოლი ბერი და ელიზაბეთ ტეილორი. ფილმის სიუჟეტით, ფრედ ფლინტსტოუნს, მთავარ გმირს, ფინანსურ მაქინაციებში ითრევენ მისივე თანამშრომლები.

ფილმი გამოვიდა 1994 წლის 27 მაისს. კრიტიკოსებმა იგი უარყოფითად შეაფასეს, მაგრამ გაქირავებაში მას დიდი წარმატება ხვდა წილად და საკულტო ფილმადაც იქცა. 2000 წელს გამოვიდა მისი წარუმატებელი გაგრძელება, ფლინტსტოუნები ვივა როკ ვეგასში.

მუსიკა
BR-101

-101 ან — ბრაზილიის ფედერალური გზატკეცილი. იწყება ქალაქ ტორუსიდან და სრულდება სან-ხოსე-დუ-ნორტში. კვეთს ბრაზილიის შემდეგ 12 შტატს ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ: რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი, პარაიბა, პერნამბუკუ, ალაგოასი, სერჟიპი, ბაია, ესპირიტუ-სანტუ, რიო-დე-ჟანეირო, სან-პაულუ, პარანა, სანტა-კატარინა და რიუ-გრანდი-დუ-სული. გასდევს თითქმის მთელს ბრაზილიის აღმოსავლეთ სანაპიროს.

იგი წარმოადგენს ბრაზილიის უმთავრეს გზატკეცილს. -101 კურიტიბასა და ფლორიანოპოლისს შორის, 312 კლომეტრის მანძილზე მთლიანად გაორებულია. ასევე იგეგმება გზის გაორება რიო-დე-ჟანეიროსა და ესპირიტუ-სანტუს შორის.

-101 დაახლოებით 4726 კილომეტრის სიგრძისაა.
ბრაზილიის გზების სისტემა

ბრაზილიის გზების სისტემა – მსოფლიოში სიდიდით მეოთხე სისტემა. 2010 წლის მონაცემებით, სისტემა შეიცავს 2 მილიონ კილომეტრზე მეტი სიგრძის გზას, რომლისგან დაახლოებით 200 000 მოკირწყლულია.

ისევე როგორც ამერიკის შეერთბულ შტატებში, კანადასა და ევროპის უმეტეს ქვეყნებში, გზატკეცილებზე სიჩქარის ლიმიტი 120 კმ/სთ-ია, ხოლო დასახლებულ უბნებში 80 კმ/სთ.

წლიურად, დაახლოებით 1.2 მილიარდი ადამიანი მგზავრობს ბრაზილიის გზებზე. (დაახლოებით 120 მილიონი თვითმფრინავით).

ნუმერაცია
ბრაზილიის რეგიონული მნიშვნელობის გზების ნუმერაცია ხდება შემდეგი სისტემით -, სადაც არის შტატის აბრევიატურა და არის ნომერი (მაგ. -280; სადაც ნიშნავს სან-პაულუს).

ბრაზილიის ეროვნული გზები ინომრება შემდეგნაირად -. ნაციონალური გზები არის ეკონომიკისთვის მნიშვნელოვანი გზატკეცილები, რომლებიც გადიან რამდენიმე შტატზე ან რომლებიც ბრაზილიას აკავშირებენ სხვა ქვეყნებთან. მათი ნუმერაცია ხდება შემდეგნაირად:

000-099 - ნიშნავს, რომ გზა მიდის ბრაზილიიდან. გარდა ქვემოთ მოყვანილი შემთხვევებისა.
100-199 - ნიშნავს, რომ გზა მიდის სამხრეთიდან-ჩრდილოეთით.
200-299 - ნიშნავს, რომ გზა მიდის დასავლეთიდან-აღმოსავლეთით.
300-399 - ნიშნავს, რომ გზა მიდის დიაგონალურად . კენტი რიცხვები ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან - სამხრეთ-დასავლეთით, ხოლო ლუწები ჩრდილო-დასავლეთიდან - სამხრეთ-აღმოსავლეთით.
400-499 - ნიშნავს, რომ გზა უკავშირდება ორ მნიშვნელოვან გზატკეცილს.

ხშირად, ბრაზილიის გზებს მინიჭებული აქვთ სახელები (მაგ. ცნობილი პიროვნებების), თუმცა ამავე დროს ინარჩუნებენ სტანდარტულ ნუმერაციასაც /- (მაგ: როდოვია კასტელო ბრანკო ასევე არის -280.)

ბრაზილიის მთავარი გზატკეცილები
-010; -040; -050; -101; -116; -174; -230; -232; -277; -319; -381.
აგრიპინა (უმცროსი)

იულია აგრიპინა (, ხშირად მოიხსენიებენ როგორც აგრიპინა უმცროსს; დ. 6 ნოემბერი, 15 — გ. 20 მარტი, 59) — გერმანიკუსისა და აგრიპინა უფროსის ასული, კალიგულას და, კლავდიუსის მეოთხე ცოლი და ნერონის დედა. მისი მამა იყო იმპერატორ ტიბერიუსის ძმა, ხოლო დედა — იმპერატორ ოქტავიანე ავგუსტუსი შვილიშვილი. ბავშვობიდანვე მძიმე ცხოვრება ჰქონდა — ოჯახის წევრთა უმრავლესობა პროსკრიფციებსა და სახელისუფლებო ანგარიშსწორებებს შეეწირა, შემდეგ საკუთარმა ძმამ, იმპერატორმა კალიგულამ საყვარლად დაისვა, ბოლოს კი, დიდი ბრძოლა მოუხდა კლავდიუსის ცოლის, მესალინას ჩამოსაშორებლად და მათი ვაჟის, ბრიტანიკუსის მოსაკლავად, რათა თავისი შვილისთვის გაეთავისუფლებინა იმპერატორის ტახტისკენ მიმავალი გზა
ლიხნის კრება

ლიხნის კრება — 1989 წლის 18 მარტს გამართული შეკრება გუდაუთის რაიონის სოფელ ლიხნში. კრებაზე შეიკრიბა 30 ათასი აფხაზი, აფხაზეთის ასსრ-ის აფხაზი მოსახლეობის მესამედი და მოითხოვა აფხაზეთის გამოყოფა საქართველოს სსრ-სგან და აღდგენა მოკავშირე რესპუბლიკის სტატუსისა, რომელიც აფხაზეთს 1921 წელს ჰქონდა. კრების გადაწყვეტილება გამოქვეყნდა „ლიხნის მიმართვის“ სახით. მას შედეგად მოჰყვა რამდენიმე შეხლა-შემოხლა აფხაზებსა და ქართველებს შორის, აფხაზი პარტიული ლიდერების რეპრესიები თბილისში მიმდინარე აპრილის საპორტესტო აქციებზე აფახაზეთის ავტონომიის გაუქმების მოთხოვნის დაყენება.
უფლის კვართი

}].

აღნიშნული კვართის ერთი ნაწილი ინახებოდა კიევის წმინდა სოფიას ტაძარში, ორი ნაწილი — პეტერბურგში.

2002 წელს, მკვლევარმა ელენა ბურდაკოვამ იაროსლავის მუზეუმ-ნაკრძალში აღმოაჩინა კვართის ერთ-ერთი ნაწილი. 2004 წლის 9 აპრილს, დიდ პარასკევს, იგი გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას და სალოცავად მოათავსეს სპასო-ვვედენსკის ტოლგას მონასტერში. 2007 წლის 1 დეკემბრიდან იგი მდებარეობს ქრისტეს მაცხოვრის საკათედრო ტაძარში. კიდობანში ნაწილაკი ამოღებულია უფლის კვართის დადების დღესასწაულზე (23 ივლისი, ახალი სტილი). კვართის კიდევ ერთი ნაჭერი მდებარეობს რიაზანის კრემლის შობის ტაძარში და ხელმისაწვდომია თაყვანისცემისთვის ყოველდღე.

2007 წლის 19 ნოემბერს კრემლში გამართულ შეხვედრაზე რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა პატრიარქ ალექსი -ს გადასცა კიდობანი, რომელშიც შედიოდა უფლის კვართის ნაჭერი.

სხვა ლეგენდები
დასავლეთში არსებობს ლეგენდა, რომ უფლის კვართი თავდაპირველად დედოფალმა ელენემ იპოვა პალესტინაში, გადაასვენეს ტრიერში და 328 წელს მოათავსეს ტრირის საკათედრო ტაძარში. ეს ლეგენდა მხოლოდ 1196 წელს გაჩნდა, ხოლო კვართის თაყვანისცემა 1512 წელს დაარსდა.
გიორგი ანჩაბაძე

გიორგი ანჩაბაძე (დ. 1949, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, წარმოშობით აფხაზი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
გიორგი ანჩაბაძე დაიბადა ქ. თბილისში 1949 წელს ისტორიკოს ზურაბ ანჩაბაძის ოჯახში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი, შემდეგ საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის, არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ასპირანტურა. 1975 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, ხოლო 1990 წელს – სადოქტორო. 1975–2010 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტში, სადაც გაიარა გზა უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომლიდან მთავარ მეცნიერ-თანამშრომლამდე. 1984–1992 წლებში შეთავსებით მუშაობდა აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც 1991 წელს აირჩიეს პროფესორად. 2007 წლიდან მუშაობს სსიპ ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში, 2007–2018 წლებში სრული პროფესორი იყო, 2018 წლიდან ემერიტუს-პროფესორია.

გიორგი ანჩაბაძის სამეცნიერო ინტერესების სფეროს წარმოადგენს საქართველოსა და კავკასიის ხალხების ისტორია უძველესი ხანიდან ჩვენს დრომდე, სამხედრო ისტორია (ომებისა და სამხედრო ხელოვნების ისტორია, შეიარაღებული ძალების ისტორია, საბრძოლო იარაღისა და ტექნიკის ისტორია, სამხედრო-ისტორიული წყაროთმცოდნეობა, სამხედრო-ისტორიული კარტოგრაფია და სხვ,), ზოგადი წყაროთმცოდნეობა, ეთნიკური ისტორია და ხალხთაშორისი ურთიერთობების ისტორია, ისტორიული გეოგრაფია და კარტოგრაფია.

გიორგი ანჩაბაძეს გამოქვეყნებული აქვს 170-ზე მეტი ნაშრომი, მათ შორის 24 წიგნი (მონოგრაფიები, საავტორო კრებულები, სალექციო კურსები, სახელმძღვანელოები და ა.შ.). საქართველოში ტოლერანტობის კულტურის განვითარებაში შეტანილი გამორჩეული წვლილისათვის მიღებული აქვს საქართველოს სახალხო დამცველთან არსებული ეროვნულ უმცირესობათა საბჭოს სიგელი და წოდება „ტოლერანტობის ქომაგი“ (2014). არის საქართველოს განათლების მეცნიერებათა აკადემიის წევრი.
წმინდა ნინოს ტაძარი (პლასტუნკა)

წმინდა ნინოს ტაძარი პლასტუნკაში — მართლმადიდებელი ეკლესია ქ. სოჭის ხოსტის რაიონის სოფელ პლასტუნკაში, კრასნოდარის მხარე, რუსეთის ფედერაცია. სამრევლო დაარსებულია საუკუნეში, 1881–1886 და 1886–1894 წლებს შორის ჩასახლებული ქართველების (სულ 80 ოჯახი) მიერ.

1993 წლის 17 ივნისს ქ. სოჭის ადმინისტრაციამ მიიღო დადგენილება, რომლის თანახმადაც ქართული მართლმადიდებელი ეკლესიის საზოგადოებას ნება დაერთო სოფ. პლასტუნკაში საკულტო ნაგებობის ასაშენებლად, მაგრამ დღემდე მშენებლობა დასრულებული არ არის. მშენებარე ტაძარი მდებარეობს ზემო პლასტუნკის სასაფლაოზე. იქვე არის მცირე ტაძარი-სამრეკლო (იხ. ფოტო). საფოსტო მისამართია: რუსეთი, ქ. სოჭი, ლესელიძის ქ. 50-ა. ტაძრის მოძღვარია მამა ამირანი.

1905 წელს პლასტუნკაში წმინდა ნინოს ეკლესიის მღვდლად ყოფილა ვინმე ნ. ოსიძე.
ზაზა დამენია

ზაზა დამენია (დ. 22 ოქტომბერი, 1972, ოზურგეთი — გ. 16 აგვისტო, 2004, თლიაყანის მისადგომები) — ქართველი სამხედრო, საქართველოს არმიის კაპრალი, საქართველოს ეროვნული გმირი. აფხაზეთისა და ცხინვალის ომების მონაწილე.

ბიოგრაფია
დაიაბადა 1972 წლის 22 ოქტომბერს ოზურგეთში. სწავლობდა ყაზანის სამშენებლო ინსტიტუტში 1990-1992 წლებში. 2003 წელს დაუსწრებლად დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ბათუმის ფილიალი სამრეწველო სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით.

1992 წლიდან მსახურობდა საქართველოს შეიარაღებული ძალების სადაზვერვო ბატალიონში; 1993 წელს იბრძოდა აფხაზეთის ომში. 1995 წელს იყო გურიის სამხარეო შს სამმართველოს განსაკუთრებულ დავალებათა სამსახურის უზრუნველყოფის ჯგუფის უფროსი.

2002 წელს ჩაირიცხა ვაზიანის მე-11 მექანიზებული მსუბუქი ქვეითი კომანდოს მესამე ასეულში. 2004 წლის აგვისტოში იბრძოდა ცხინვალის მისადგომებთან. 16 აგვისტოს იმ სანგარზე, სადაც ზაზა დამენია იმყოფებოდა, განხორციელდა მძლავრი შეტევა. მოწინააღმდეგემ სანგარში ხელყუმბარის ჩაგდება მოახერხა, მას ზაზა გადაეფარა და საკუთარი სიცოცხლის ფასად თანამებრძოლები დაღუპვისგან იხსნა. დაღუპვამდე ორი დღით ადრე, დამენიას ჭურვის აფეთქების შედეგად მხედველობა დაუქვეითდა. მიუხედავად ამისა, დამენიამ უარი განაცხადა პოზიციის დატოვებაზე და ბოლომდე დარჩა თანამებრძოლებთან ერთად.

დაკრძალულია ქალაქ ოზურგეთში, ომში დაღუპულთა სახელობის პარკში.

საქართველოს პრეზიდენტის მიხეილ სააკაშვილის 2004 წლის 26 აგვისტოს განკარგულებით ზაზა დამენიას ეროვნული გმირის წოდება მიენიჭა „სამშობლოს დაცვისა და ერთიანობისთვის ბრძოლებში გამოჩენილი მამაცობისა და გამორჩეული გმირობისათვის“.

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოზურგეთის საჯარო სკოლას საქართველოს ეროვნული გმირის, ზაზა დამენიას სახელი მიენიჭა. აგრეთვე, ოზურგეთის ერთ-ერთი ქუჩა მის სახელს ატარებს.
ბურები

ბურები, აგრეთვე ცნობილი როგორც აფრიკანერები — ნიდერლანდელ გადმოსახლებულთა შთამომავლები სამხრეთ აფრიკაში. ძველნიდერლანდურ ენაზე სიტყვა ბურ აღნიშნავდა გლეხს. ბურების ენას ეწოდება აფრიკაანსი.

 საუკუნეში ჰოლანდიურმა ოსტ-ინდურმა კომპანიამ დაიწყო კეთილი იმედის კონცხის გამოყენება საჭმლისა და წყლის მარაგების შესავსებად აღმოსავლეთში მგზავრობის დროს. 1652 წელს კომპანიის 60-მა მოხელემ იან ვან რიბეკის ხელმძღვანელობით დააფუძნეს პირველი ნიდერლანდური დასახლება. გადმოსახლებულთა შორის გამოჩენილი პიროვნება იყო საიმონ ვან დერ სტელი, სტელენბოშის დამფუძნებელი. საუკუნის ბოლოს, ლუდოვიკო -ის მიერ ნანტის ედიქტის გაუქმების შემდეგ აფრიკის სამხრეთით თავშესაფარი ნახეს ფრანგი ჰუგენოტების ოჯახებმა. ნიდერლანდელებსა და ფრანგებს შორის მომხდარი შეტაკებების გამო ჰოლანდიურმა ოსტ-ინდურმა კომპანიამ აკრძალა იმიგრაცია. მემორანდუმის ყველაზე მნიშვნელოვანი მუხლი არის შემოთავაზება, რომელიც ეხება ბური ფერმერების ბიზნესის გადმოტანას საქართველოში. და ინტერნეტ სივრცეში.