iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბენდერლი ალი-ფაშა

ბენდერლი ალი-ფაშა (; დ. ? — გ. 1821, კვიპროსი) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, დიდი ვეზირი მაჰმუდ -ის მმართველობის პერიოდში.

მისი დაბადების თარიღი უცნობია. ბენდერლი ალი-ფაშა დიდ ვეზირად დაინიშნა 1821 წლის 23 მარტს მაჰმუდ მეორის მმართველობის პერიოდში. 21 აპრილს ის ჩავიდა კონსტანტინოპოლში და ფაქტობრივად მხოლოდ 9 დღე ეკავა თანამდებობა.

ოსმალეთის იმპერიის ბიოგრაფიული წიგნის - -ის მიხედვით 1821 წლის 12 აპრილს სულთანმა მაჰმუდ მეორემ ჩამოაქვეითა ბენდერლი ალი-ფაშა და ის როდოსში გადაასახლა. სამეფო ისტორიკოსის ვაკა-ნიუვის აჰმეტ ჯევდეტ ეფენდის ჩანაწერების მიხედვით კი ის კვიპროსზე გადაასახლეს. ის დაკრძალეს კარაჯააჰმეტის სასაფლაოზე სტამბოლში.
გუარამიდები

გუარამიდების დინასტია ან გუარამიანი – ხოსროიდთა სამეფო სახლის უმცროსი შტო (ქართლი, აღმოსავლეთ საქართველო). ისინი იბერიას მართავდნენ როგორც წარმომადგენლობითი ბატონები (ერისმთავრები) 588–627, 684–748 და 779/780–786, და სამ მათგანს ბიზანტიის საიმპერატორო კარისგან კურაპალატის უმაღლესი ტიტული მიენიჭა.

ისტორია
ეს შტო წარმოიშვა ლეონისგან, იბერიის მეფე ვახტანგ -ის და მისი მეორე მეუღლის, ბიზანტიის იმპერატორის ნათესავის, ელენეს ძისგან (485/6). ლეომ და მისმა ძმამ მიჰრდატმა მიიღო იბერიის სამეფოს დასავლეთ ნაწილი, კლარჯეთის, ოძრხეს და წუნდის დასავლეთის ნახევრის ჩათვლით, თუმცა, მალე მათ, უფროსი ხოსროიდული ხაზის მიერ წაერთვათ ხელისუფლება და დარჩნენ კლარჯეთის და ჯავახეთის ერისმთავრებად. დაწყებული ლეოს შვილიდან, გუარამ -დან (588–590 წ.წ.), ამ საგვარეულო სახლის წევრები იყვნენ მმართველი იბერიის ერისმთავრები 588–627, 684–748 და 779/780–786 წ.წ. სამ მათგანს ბიზანტიის საიმპერატორო კარისგან კურაპალატის უმაღლესი ტიტული მიენიჭა, რაც ჩვეულებრივი პატივისცემის გამომხატველ მეგობრულ ჟეშტს წარმოადგენდა უცხოელი მმართველებისთვის.

გუარამიდები ქორწინების გზით დაკავშირებული იყვნენ წამყვან ქართულ საბატონო ოჯახებთან – ხოსროიდებთან, ნერსიანიდებთან და ბაგრატიონებთან. ამ უკანასკნელ შემთხვევაში, გუარამ -ის (779/780-786) ქალიშვილის ქორწინებამ, ბაგრატუნის დევნილ უფლისწულ ვასაკთან, ახალი ბაგრატიონთა დინასტია წარმოშვა, რომელიც შემდგომში გახდა ბოლო და ყველაზე ხანგრძლივი მმართველი ოჯახი საქართველოში. გუარამიდების ხაზის გაუჩინარებამ საუკუნის ბოლოს საშუალება მისცა მათ ბიძაშვილებს, ბაგრატიდებს, მიეღოთ თავისი მემკვიდრეობა გუარამიდების ყოფილი საკუთრებიდან, როგორც კი ისინი თვითონ მოვიდნენ ხელისუფლებაში.

 საუკუნის ქართველი მემატიანე, სუმბატ დავითის ძე, თავის „ბაგრატიონთა ისტორიაში“ შეცდომით (ან მიზანმიმართულად) გუარამიდებს არსებითად ბაგრატიონებად მოიხსენიებს, რომლებიც თითქოს წმინდა მიწიდან მოვიდნენ ქართულ მიწებზე დასასახლებლად; ამ ვერსიამ ქართველ ბაგრატიონებს საშუალება მისცა პრეტენზია განეცხადებინათ ბაგრატიონთა დინასტიის ბიბლიური წარმომავლობის შესახებ, ბიბლიური მეფე დავითიდან.

აღნიშვნის ღირსია, გიორგი მერჩულის „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრების“ ეპიზოდი, აშოტ კურაპალატის და გრიგოლ ხანძთელის საუბრიდან.

მაშინ კურაპალატმან ჰრქუა მამასა გრიგოლს:

ხოლო მან ჰრქუა:

იბერიის მმართველი გუარამიდები
გუარამ (588–~590)
სტეფანოზ (~590–627)
გუარამ (684–~693)
გუარამ (~693–~748)
სტეფანოზ (779/780–786)
ზაბახა

ზაბახა — ძვ. წ. საუკუნის უძველესი ტომთა გაერთიანება, რომელიც მდებარეობდა თანამედროვე საქართველოსა (სამცხე-ჯავახეთის ისტორიული რეგიონი) და ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთის (არტაანის პროვინციის ჩრდილოეთით) ტერიტორიაზე.

სახელმწიფოს არსებობის შესახებ ცნობებს გვაწვდის ასურული და ურარტული წყაროები. ამასთანავე ურარტული წყაროები შეიცავს ბევრ ონომასტიკურ მასალას, რომელიც ეთნოგენეზის შესწავლისთვის მნიშვნელოვან ცნობებს შეიცავს. უძველესი ზაბახა მოიცავდა ტერიტორიებს მტკვრის ზედა ნაწილში ახალქალაქის მუნიციპალიტეტიდან ჩილდირამდე და უგურულდაკის მთებამდე.

ზაბახის სამხრეთით მდებარეობდა დიაოხი, დასავლეთით - კოლხეთის სამეფო, აღმოსავლეთით კი - კურიანი.
როსტომ ბაგრატიონი

როსტომ ბაგრატიონი (დ. 1845, საქართველო — გ. ?) — იმერეთის სამეფოს ბაგრატიონთა წარმომადგენელი.

როსტომ ბაგრატიონი იყო დიდგვაროვანი სიმონ ბაგრატიონის და თათია წერეთელის შვილი.

როსტომს ჰყავდა 8 შვილი: ანა, მარიამი, პეპო, ნოდარი (დაიბადა 1874), სიმონი (1875-1951), ნინო (დაიბადა 1878), გრიგოლ ბაგრატიონი (1885-1937), აგრაფინა (1885-1989).
ბაგრატი (კონსტანტინე I-ის ძე)

უფლისწული ბაგრატი — კონსტანტინე პირველის ძე და ბაგრატიონთა დინასტიის წარმომადგენელი. იგი აუჯანყდა ალექსანდრე პირველს, რომელიც იყო მისი ბიოლოგიური ძმა. ეს ამბები აღწერილია მხოლოდ საუკუნის „საქართველოს ქრონიკებში“ რასაც მოწმობს ის ფაქტი, რომ არცერთ სხვა წყაროში არ გვხვდება აღნიშნული ინფორმაცია. ისტორიკოსი კირილე თუმანოვის საუკუნის ჩანაწერების მიხედვით ვიგებთ რომ ბაგრატს ჰყავდა ქალიშვილი თამარი, ასევე ცნობილი, როგორც ნესტან-დარეჯანი, რომელიც 1445 წელს ცოლად გაჰყვა ბიძამისს, კახეთის მეფე - გიორგის, რომელიც ბოლოჯერ იყო ნახსენები 1510 წელს.
სალომე დადიანი

სალომე დადიანი-მიურატი (დ. 13 ოქტომბერი, 1848, ზუგდიდი, სამეგრელოს სამთავრო — გ. 23 ივლისი, 1913, პარიზი, საფრანგეთი) — სამეგრელოს მთავრის დავით დადიანისა და ეკატერინე დადიანის ქალიშვილი.

ბიოგრაფია
1868 წელს პარიზში ცოლად გაჰყვა ნაპოლეონ -ის მარშლისა და სიძის, ნეაპოლის ყოფილი მეფის იოაჰიმ მიურატის შვილიშვილს, იმპერატორ ნაპოლეონ -ის ფლიგელადიუტანტს, პრინც აშილ შარლ ნაპოლეონ მიურატს. ჯვრისწერა ტუირლის სასახლის კარის ეკლესიაში ნაპოლეონ -ისა და დედოფალ ეჟენია მინტიხის თანდასწრებით აღსრულდა. ახალშეუღლებულ წყვილს საფრანგეთის იმპერატორმა პარიზში მონსოს ბაღის მახლობლად მდებარე პერეირასის სასახლე უყიდა. 1873 წელს ნაპოლეონ -ის გარდაცვალების შემდეგ დადიან–მიურატის ოჯახი სამეგრელოში დასახლდა, სადაც მან სოფელ სალხინოსა და ჭკადუაშში დასავლეთ საქართველოს ერთ-ერთი პირველი მსხვილი რაციონალურ-კაპიტალური ტიპის სანიმუშო მეურნეობა მოაწყო. იგი განსაკუთრებულ ყურადღებას მევენახეობა-მეღვინეობის განვითარებას აქცევდა და სენაკის მაზრის დიდ ფართობებზე გაშენებულ ვენახებში ოჯალეშის ჯიშის საუკეთესო ყურძენი მოჰყავდა. წლების განმავლობაში მისი მეურნეობა თანდათან ფართოვდებოდა და სამეგრელოს სხვადასხვა სოფლებში რამისა და დაფნის ვრცელ პლანტაციებსაც მოიცავდა. აღსანიშნავია, რომ მისი მეურნეობა ძირითადად დაქირავებულ მუშახელს ემყარებოდა და ვალდებულ გლეხთა შრომა ნაკლებად გამოიყენებოდა. 1895 წელს მეუღლის ტრაგიკულად დაღუპვის შემდეგ, იგი საცხოვრებლად პარიზში გადავიდა და იქვე გარდაიცვალა.
გრეგორია მაქსიმილიანა ავსტრიელი

გრეგორია მაქსიმილიანა ავსტრიელი (, დ. 22 მაისი, 1581, გრაცი, ავსტრია — გ. 20 სექტემბერი, 1597, გრაცი, ავსტრია) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. ავსტრიის ერცჰერცოგ კარლ -ისა და მისი ცოლის, ერცჰერცოგინია მარია ანა ბავარიელის ქალიშვილი.

ბიოგრაფია
გრეგორია მაქსიმილიანა დაიბადა 1581 წლის 22 მაისს გრაცში, ავსტრიაში. იგი იყო ავსტრიის ერცჰერცოგ კარლ -ისა და მისი მეუღლის, ბავარიის ჰერცოგ ალბერტ -ის ასულ მარია ანა ბავარიელის ქალიშვილი. მას სახელი დაარქვეს რომის პაპ გრეგორი -ისა და მისი დეიდის, მაქსიმილიანა მარია ბავარიელის პატივსაცემად. გრეგორია მაქსიმილიანა ღრმა ბავშვობიდანვე ძალიან კეთილშობილური და კომუნიკაბელური ხასიათისა იყო. მას შესანიშნავი ურთიერთობა ჰქონდა დედასთან და ყველა და-ძმასთან.

ჰაბსბურგთათვის დამახასიათებელი წინ წამოწეული ქვედა ყბის გარდა, გრეგორია მაქსიმილიანას მემკვიდრეობით დეფორმირებული მხრები და ნაწიბურებიანი სახეც ერგო.

1596 წელს ესპანეთის მეფე ფილიპე -ის ელჩი ადმირალი დე არაგონი გრაცში ჩავიდა და ესპანეთ-ავსტრიის სამეფო კარებს შორის საქორწინო მოლაპარაკებები დაიწყო. მას დავალებული ჰქონდა ავსტრიის პრინცესებს შორის პრინცი ფილიპესათვის მეუღლის არჩევა. საბოლოოდ ელჩმა აღჩევანი გრეგორია მაქსიმილიანაზე და მის ორ დაზე — მარგარეტსა და ელეონორაზე შეაჩერა. მან სამივე მათგანის პორტრეტი წაიღო ესპანეთში რათა უკვე სასიძოს აერთია მათგან ერთ-ერთი. პრინცმა ფილიპემ თავის საცოლედ მარგარეტი აირჩია, მეფე ფილიპე -ს კი უფრო მეტად გრეგორია მაქსიმილიანა მოეწონა, რადგან იგი მარგარეტზე უფროსი იყო და მემკვიდრის გაჩენას მისი აზრით ის უფრო მარტივად შესძლებდა.

1597 წლის 17 სექტემბერს ასტურიის პრინცი ფილიპე ეწვია გრაცის სამეფო კარს რათა გრეგორიაზე დანიშნულიყო. ამ დროს გრეგორია მაქსიმილიანა ძლიერ იყო ავად. ცნობილია, რომ პრინცს იმდენად არ მოეწონა იგი, რომ თურქ პატიმარს შეადარა. მტანჯველი დღეების შემდეგ, 1597 წლის 20 სექტემბერს გრეგორია გარდაიცვალა, 16 წლის ასაკში. საბოლოოდ ფილიპემ ის მიიღო რაც სურდა და მისთვის სასურველ მარგარეტზე დაქორწინდა.
წინაპრები
გრეგორია მაქსიმილიანა ავსტრიელის წინაპრები
ანა (ალი-მირზას ასული)

ანა (დ. 1723 — გ. 19 მარტი, 1780, მოსკოვი) — ქართული სამეფო ოჯახის — ბაგრატიონთა დინასტიის კახეთის შტოს წარმომადგენელი. კახეთის მმართველის, ალი მირზას ქალიშვილი.

ანა 1743 წელს მოსკოვში გათხოვდა პრინც პეტრე იგორის ძე დადიანზე (15 ივნისი, 1716 — 7 დეკემბერი, 1784), რომელიც რუსეთის იმპერიის ჯარის მეთური იყო, წარმოშობით კი — დადიანების საგვარეულოდან.

მათ ყავდათ 4 შვილი:
ალექსანდრე პეტრეს ძე დადიანი (დ. 1753 — გ. 1811)
ეკატერინე პეტრეს ასული დადიანი (დ. 1743 — გ. 1769)
ოლგა პეტრეს ასული დადიანი (დ. 1750 — გ. 1820)
ელისაბეტი პეტრეს ასული დადიანი (დ. 1750 — გ. 1814)

პრინცესა ანა გარდაიცვალა 1780 წლის 19 მარტს მოსკოვში.
ელეონორა ავსტრიელი (1582-1620)

ელეონორა ავსტრიელი (; დ. 25 სექტემბერი, 1582, გრაცი, ავსტრია — გ. 28 იანვარი, 1620, ჰალ-ინ-ტიროლი, ავსტრია) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. ავსტრიის ერცჰერცოგ კარლ -ისა და მისი ცოლის, ერცჰერცოგინია მარია ანა ბავარიელის ქალიშვილი.

ბიოგრაფია
ელეონორა დაიბადა 1582 წლის 25 სექტემბერს გრაცში, ავსტრიაში. იგი იყო ავსტრიის ერცჰერცოგ კარლ -ისა და მისი ცოლის, ბავარიის ჰერცოგ ალბერტ -ის ასულ მარია ანა ბავარიელის ქალიშვილი. ყველა მისი და-ძმის მსგავსად, ელეონორასაც მემკვიდრეობით გადაეცა ჰაბსბურგთათვის დამახასიათებელი წინ წამოწეული ქვედა ყბა. იგი ბავშვობიდანვე ძალიან ჯიუტი, მეტად გონიერი და ძლიერი გოგონა იყო. მან ჯერ კიდევ ჩვილობაში გადაიტანა იმ დროისათვის მომაკვდინებელი დაავადება — წითურა.

მის დებთან, გრეგორია მაქსიმილიანასთან და მარგარეტთან ერთად, ელეონორაც განიხილებოდა ესპანეთის მეფე ფილიპე -ის საცოლედ. ავსტრიელებმა ესპანეთის სამეფო კარზე ამ სამი გოგონას პორტრეტი გააგზავნეს, საიდანაც თავად ფილიპემ მარგარეტი აირჩია, მამამისმა კი გრეგორია. ამის შემდეგ კიდევ რამდენჯერმე შეეცადეს მის გათხოვებას, თუმცა ამ ჯერად იტალიაში, მაგრამ ქორწინება ვერცერთხელ ვერ შედგა.

საბოლოოდ 1607 წლიდან მოყოლებული, იგი თავის დასთან, წარსულში ტრანსილვანიის მთავარ მარია კრისტინასთან ერთად დასახლდა ჰალ-ინ-ტიროლში. აქ იგი მონაზვნად აღიკვეცა და წმინდა წესით ცხოვრობდა, სადაც გარდაიცვალა კიდეც 1620 წლის 28 იანვარს, 37 წლის ასაკში. მომავალ წელს დაიღუპა მისი დაც, მარია კრისტინა.
წინაპრები
ელეონორა ავსტრიელის წინაპრები
ჩალაუბნის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი

ჩალაუბნის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი — ახალი ბაზილიკური ტიპის ეკლესია. კახეთი, გურჯაანი, სოფელი ჩალაუბანი.

ისტორია
ჩალაუბნის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების ტაძრის მშენებლობა 2015 წელს არქიტექტორ რევაზ ჯანაშიას პროექტით დაიწყო.

ვინაიდან სოფელს არ გააჩნდა მოქმედი მართლმადიდებლური ეკლესია, სოფლის მოსახლეობის ინიციატივით გურჯაანის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ მიიღო გადაწყვეტილება სოფლის შესასვლელში,სადაც სამამულო ომში დაკარგულ პირთა მემორიალი მდებარეობს, აშენებულიყო ეკლესია.

2015 წელს საძირკველის გათხრის შედეგად საფუძველი ჩაეყარა ტაძრის მშენებლობას, თუმცა გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მშენებლობა უსახსრობის გამო შეჩერდა.

თანამედროვეობა
ეკლესიის მშენებლობა 2018 წელს სოფლის მკვიდრის, არასამთავრობო ორგანიზაცია „ჯანმრთელი სამართლიანი საზოგადოების“ აღმასრულებელი დირექტორის, გიგა ჩხაიძის დაფინანსებით განახლდა.

ტაძარი ბაზილიკური ტიპისაა, მისი სიგრძე 17 მეტრს, ხოლო სიმაღლე 9 მეტრს შეადგენს.
ჟაკ დე მოლი

ჟაკ დე მოლი (; დ. 16 მარტი , 1243 (1244 ან 1249), მოლი, საფრანგეთის სამეფო — გ. 18 მარტი (19 მარტი), 1314 (1310) — ტამპლიერთა უკანასკნელი (23-ე) დიდი მაგისტრი 1292 წლის 27 აპრილიდან 1314 წლის 18 (ან 19) მარტამდე. მისი მაგისტრად გახდომის დროს, ჯვაროსნებს (და მათ შორის ტამპლიერებს) წმინდა მიწაზე უკვე ყველა დასაყრდენი დაკარგული ჰქონდათ და თავს კვიპროსს აფარებდნენ. ჟაკი და სხვა ჯვაროსნები ცდილობდნენ პოზიციების აღდგენას და ლაშქრობებსაც აწყობდნენ სირია-პალესტინის სანაპიროს მიმართულებით. 1306 ან 1307 წელს ჟაკ დე მოლი ევროპაში გაემგზავრა. საუკუნის დასაწყისში ფილიპე -მ დაიწყო ტამპლიერთა ორდენის წინააღმდეგ ბრძოლა. მათ ბრალი დასდეს მწვალებლობაში, მრავალ სხვა მანკიერებაში და 1307 წლის 13 ოქტომბერს ორდენის თითქმის ყველა წევრი დააპატიმრეს. 1314 (ან 1310) წელს ჟაკ დე მოლი და სხვა ტამპლიერები კოცონზე დაწვეს.
გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის საელჩო საქართველოში

გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის საელჩო საქართველოში ( — გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის დიპლომატიური წარმომადგენლობა საქართველოში. დიპლომატიური ურთიერთობები საქართველოსა და გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკას შორის დამყარდა 1992 წლის 13 აპრილს. გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა იყო პირველი სახელმწიფო, რომელმაც 1991 წელს აღიარა საქართველოს დამოუკიდებლობა და 1992 წელს საელჩო გახსნა თბილისში. 1993 წელს გაიხსნა საქართველოს საელჩო გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში.

გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩები საქართველოში
ჰუბერტ კნირში — 2018 წლის 18 სექტემბრიდან
ჰაიკე პაიჩი — 2016-2018
ბეტინა ქადენბახი — 2015-2016
ორთვინ ჰენიგი — 2010-2015
პატრიცია ჰილდეგარდ ფლორი — 2006-2010
უვე შრამი — 2001-2006
ვოლფდიტრიხ ფიოგელი — 1998-2001
ნორბეტ ბაასი — 1995-1998
გიუნთერ დალჰოფი — 1992-1995
თაზქირათ ალ-მულუქი

„თაზქირათ ალ-მულუქი“ — „ხელმწიფეთა სამახსოვრო“, სპარსულ კანონთა კრებული, შედგენილია დაახლოებით 1725 წელს, ირანში ავღანელთა ბატონობის დროს, სეფიანთა ერთ-ერთი, ანონიმი მოხელის მიერ ავღანელ ხელისუფალთა დავალებით.

სეფიანთა დინასტიის დამხობის შემდეგ ირანში გაბატონებულ ავღანელებს არ ჰქონდათ სახელმწიფოს მართვა-გამგებლობის გამოცდილება, ამიტომ ისინი იძულებულნი იყვნენ, დაყრდნობოდნენ სეფიანთა სახელმწიფოში მოქმედ კანონებს. კრებულში მოცემულია ირანის სამეფო კარის მოხელეთა, პროვინციის გამგებელთა და დედაქალაქ ისპაანის მოხელე-ხელისუფალთა უფლება-მოვალეობანი. მასში არის ცნობები საქართველოსა და ქართველების შესახებ, კერძოდ, „გურჯისტანის“ ვალის, ქართლის, კახეთის და თბილისის მმართველების, ისპაანის ტარუღას (1618–1722 წლებში ქართველები იყვნენ), სასახლის ქართველი ღოლამების ნაწილის დასაჭურისებისა და მათგან ყველაზე ღირსეული ხოჯების ასისთავად დანიშვნის შესახებ. კახეთი, როგორც ხარკის გადამხდელი, მიწერილია ყარაბაღის საბეგლარბეგოზე.
თარგმანნი საამო საკითხავთა თხზულებათა

„თარგმანნი საამო საკითხავთა თხზულებათა” — 1872 წელს თბილისში დაბეჭდილი ლიტერატურული კრებული. გამოსცა „ქართველ ქალთა ამხანაგობამ” (ელენე ყიფიანი, ეკატერინე გაბაშვილი, ეკატერინე მელიქიშვილი), რომელიც მიზნად ისახავდა უცხოელ ავტორთა თარგმნასა და გამოცემას. კრებულში შესულია „პარიჟელი ბიჭი” (ნაწყვეტი ვიქტორ ჰიუგოს რომანიდან „საბრალონი”), „ამერიკელი ქალები საუკუნისა”, „ჟულ ტარრო” და „უკანასკნელი დღენი ნათანიელ როსსელისა”. კრებულის გამოცემას დადებითი საზოგადოებრივი გამოხმაურება მოჰყვა, რამაც ბიძგი მისცა ქართველ ქალთა გააქტიურებას საზოგადოებრივ და სალიტერატურო ასპარეზზე.
თბილისის ბოლშევიკების ლიტერატურული ბიურო

თბილისის ბოლშევიკების ლიტერატურული ბიურო — ბოლშევიკური პარტიული ორგანიზაციული ცენტრი, რომელიც თბილისში მოქმედებდა 1907 წლის დამდეგიდან 1909 წლამდე. ზოგჯერ „რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის თბილისის მეუმრავლესეების სალიტერატურო ბიუროსაც” უწოდებდნენ. 1908 წელს გამოსცემდა არალეგალურ გაზეთ „ბრძოლას”.
თბილისის ნავთობის საბადოები

თბილისის ნავთობის საბადოები ცნობილი იყო ძველთაგანვე. ეს ასახულია თბილისის ერთ-ერთი გარეუბნის ნავთლუღის სახელწოდებაში. ვახუშტი ბატონიშვილის „აღწერა სამეფოსა საქართველოსას”: „ტფილისის სამხრაღმოსავლით არს ნავთლუხი. მუნ დის ნავთი კიდესა მტკურისასა, არამედ წყლის სიახლოვით მრავალი არ აიღების”.

ნავთობის გეოლოგიური კვლევა თბილისში დაიწყო საუკუნის 60-იანი წლებიდან, კავკასიის სამთო სამმართველოს დაარსების შემდეგ. 1881 წელს სამთო ინჟინერმა გრიგოლ წულუკიძემ ძებნა-ძიებითი სამუშაოები ჩაატარა ნავთლუღის მიდამოებში. საუკუნის 30-იანი წლებიდან გეგმაზომიერ და სისტემატურ გეოლოლოგიურ-საძიებო სამუშაოებს ატარებდა ტრესტი „საქნავთობი”. თბილისის მიდამოებსა და მიმდებარე ტერიტორიაზე ჩატარებული კვლევის შედეგად აღმოჩენილი და შესწავლილია რამდენიმე საბადო. თბილისის საბადოების წილად მოდის საქართველოში 1930 წლის შემდეგ მთლიანად მოპოვებული ნავთობის უდიდესი ნაწილი.
გუთიები

გუთიები — ნახევრად მომთაბარე ტომები, რომლებიც ძვ. წ. – ათასწლეულში ცხოვრობდნენ ზაგროსის მთიანეთში, თანამედროვე აზერბაიჯანისა და ქურთისტანის ტერიტორიაზე. გუთიების ენაზე მცირე რამაა ცნობილი. გაურკვეველია მათი ეთნიკური ვინაობის საკითხიც. არსებობს მოსაზრება, რომ გუთიები ენათესავებოდნენ ხური-ურარტულ ტომებს და კავკასიურ სამყაროს. საბჭოთა ისტორიკოსები ი. დიაკონოვი და ი. ალიევი ფიქრობდნენ, რომ მათი სახელი უკავშირდება ალბანელების უძველეს სახელწოდებას — უტიებს. დაახლოებით ძვ. წ. 2200 წელსგუთიებმა დაარბიეს აქადი და თითქმის ასი წლით გაბატონდნენ მესოპოტამიაში. ძვ. წ. ათასწლეულში მესოპოტამიის მკვიდრნი „გუთეებს“ უწოდებდნენ მათგან ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით მცხოვრებ სხვადასხვა ხალხებს.
დიდი ხუტია

დიდი ხუტია — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარეების ყლიჩისა (კოდორის აუზი) და ხეცკვარის (კოდორის მარჯვენა შენაკადი) წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3513 მ. აგებულია ქვედაპალეოზოური კრისტალური ფიქლებით, გნაისებით, გრანიტოიდებით. დამახასიათებელია სუბნივალური ლანდშაფტი.
მცირე ხუტია

მცირე ხუტია — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარეების პტიშისა და ჩხალთის წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3280 მ. აგებულია ქვედაპალეოზოური კრისტალური ფიქლებით, გრანიტოიდებით, გნაისებით. დამახასიათებელია სუბნივალური ლანდშაფტი.
ნინო გურიელი

ნინო გურიელი (დ. 7 თებერვალი, 1961, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მოჭადრაკე. საერთაშორისო დიდოსტატი (1979). საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (1976; 1992). სსრკ ჩემპიონატების მეორე (1980) და მესამე პრიზიორი (1985). მსოფლიო ჩემპიონატების ციკლის მონაწილე (1978-1981; 1988-1990). მსოფლიოს საჭადრაკო ოლიმპიადების სამგზის ჩემპიონი (1992-1996) და მეორე პრიზიორი (2000). საქართველოს ჭადრაკის ფედერაცის პრეზიდენტი (2002-2004). ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენის კავალერი (2001).

ტიტულები
მეორე ადგილი — ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადა 2000, სტამბოლი, თურქეთი
პირველი ადგილი — ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადა 1996, ერევანი, სომხეთი
პირველი ადგილი — ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადა 1994, მოსკოვი, რუსეთი
პირველი ადგილი — ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადა 1992, მანილა, ფილიპინები

პერიოდიკა
გოტლანდი

გოტლანდი — უდიდესი კუნძული ბალტიის ზღვაში. ეკუთვნის შვედეთს. ფართობი 1960 კმ². მოსახლეობა 56 717 კაცი (2012). მთავარი ქალაქი და ნავსადგური — ვისბიუ. კუნძულის ზედაპირი პლატოა (სიმაღლე 83 მ-მდე), აგებულია სილურული კირქვებითა და ქვიშაქვებით. განვითარებულია კარსტი. ზომიერი, ზღვის ჰავა. ნალექები 500 მმ-ზე მეტი წელიწადში. იზრდება წიწვოვანი და ფართოფოთლოვანი ტყეები (უკავია ტერიტორიის 44%), არის ტორფნარები. მისდევენ მიწათმოქმედებას, მეცხვარეობას. განვითარებულია კირქვის დამუშავება, ცემენტის, კვების მრეწველობა, აგრეთვე ტურიზმი.

ახ. წ. პირველ საუკუნეებში გოტლანდი დასახლებული იყო გერმანული ტომებით (შესაძლოა სახელწოდება „გოტლანდი“ წარმოდგება გოთებისაგან). შუა საკუნეებში ქალაქ ვისბიუსთან ერთად ბალტიისპირეთის სატრანზიტო ვაჭრობის მნიშვნელოვანი ცენტრი გახდა. ნომინალურად ეკუთვნოდა შვედეთს, ფაქტობრივად კიდამოუკიდებელი რესპუბლიკა იყო. 1361 წელს დაიპყრეს და გაძარცვეს დანიელებმა. 1645 წელს გადაეცა შვედეთს. პირველი მსოფლიო ომის დროს 1915 წლის 19 ივნისს (ძვ. სტ. 2 ივლისი), გოტლანდის მახლობლად გაიმართა ბრძოლა რუსეთისა და გერმანიის სამხედრო ხომალდებს შორის.
გიორგი ჩაკვეტაძე

გიორგი ჩაკვეტაძე (დ. 29 აგვისტო, 1999) — ქართველი ფეხბურთელი. საქართველოს ეროვნული ნაკრებისა და ინგლისური „უოტფორდის“ შემტევი ნახევარმცველი. 2024 წლის ევროპის ჩემპიონატის მონაწილე საქართველოს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

საკლუბო კარიერა
გიორგი ჩაკვეტაძე 1999 წლის 29 აგვისტოს დაიბადა თბილისში, მერაბ ჩაკვეტაძისა და მთვარისა რუხაძის ოჯახში. გიორგის მამა აფხაზეთიდან, კერძოდ ოჩამჩირის რაიონის სოფელ არადუდან იძულებით დევნილია.

გიორგიმ ვარჯიში ნორჩ დინამოში დაიწყო, სადაც მისი პირველი მწვრთნელი იყო თამაზ კოსტავა. „ნორჩ დინამოელს“ მოჰყვა თბილისის „დინამოს“ აკადემია და შემდეგ ძირითადი გუნდი. ჩაკვეტაძე, ქართული ფეხბურთის ფლაგმანში 2015 წელს ჩაირიცხა და 3 წლიან კონტრაქტს მოაწერა ხელი, დებიუტი კი 2016 წელს თანაქალაქურ „ლოკომოტივთან“ ჰქონდა, როდესაც ოთარ კიტეიშვილი შეცვალა.

2017 წელს თბილისში გამართულ ევროპის 19 წლამდე ჩემპიონატზე დატოვებული კარგი შთაბეჭდილების შემდეგ, ჩაკვეტაძის შეძენით წამყვანი ევროპული გუნდები დაინტერესდნენ, პრესაში ვრცელდებოდა ინფორმაცია სხვადასხვა გუნდების შესახებ, რომელთა შორისაც იყვნენ „ლევერკუზენი“, „ჰოფენჰაიმი“, „ლივერპული“, „ტოტენჰემი“ და „ბაიერნი“, განსაკუთრებით დიდი იყო ინტერესი ამ უკანასკნელისგან, რომლის პრეზიდენტი ული ჰიონესი პირადად იყო ტრანსფერის განხორციელებით დაინტერესებული. საბოლოოდ, გიორგის აგენტების გოგა გახოკიძისა და ლაშა ჯაკობიას ჩართულობით, გიორგიმ ბელგიურ გუნდ „გენტზე“ შეაჩერა არჩევანი, რომელთანაც კონტრაქტს 2017 წლის აგვისტოში მოაწერა ხელი. კლუბში ჩაკვეტაძეს საყვარელი 7-ნომრიანი მაისურა გადასცეს, რა ნომრითაც გიორგის კუმირი კრიშტიანუ რონალდუ ასპარეზობს.

სანაკრებო კარიერა
გიორგი ჩაკვეტაძეს ეროვნულ ნაკრებში დებიუტი 2018 წლის 24 მარტს, ლიეტუვასთან ამხანაგურ მატჩში ჰქონდა, სადაც თავი გატანილი გოლით გამოიჩინა და ნაკრების შეტევების ერთ-ერთი სულისჩამდგმელი იყო, რის შემდეგაც გიორგი ნაკრების ძირითადი შემადგენლობის შეუცვლელ წევრად და მაყურებლების ერთ-ერთ უსაყვარლეს ფეხბურთელად იქცა. უეფას ერთა ლიგაზე, ყაზახეთთან მატჩში გიორგი გახდა ტურნირის ისტორიაში პირველი გოლის ავტორი.

სანაკრებო სტატისტიკა
სანაკრებო მატჩები და გოლები
მიღწევები
საკლუბო
სლოვანი
სლოვაკეთის ჩემპიონი: 2022–23
სლოვაკეთის თასის ფინალისტი: 2022–23

გენტი
ბელგიის ვიცე-ჩემპიონი: 2019–2020
ბელგიის თასის ფინალისტი: 2018–2019

ინდივიდუალური
საქართველოს წლის ფეხბურთელი: 2018

ჯილდოები
ღირსების ორდენი: 2024
მოვლენათა ჰორიზონტი

მოვლენათა ჰორიზონტი — შავი ხვრელის საზღვარი. ის სივრცე-დროის იმ არის საზღვარია, რომლიდანაც შეუძლებელია გამოსვლა. მოვლენათა ჰორიზონტი არის სინათლის სხივის ტრაექტორია, რომლის გასწვრივ ის ცდილობს თავის დაღწევას შავი ხვრელიდან. სინათლის სხივებს, რომლებიც ქმნიან შავი ხვრელის საზღვარს, მოვლენათა ჰორიზონტს, არასდროს შეუძლიათ ერთმანეთთან მიახლოება, ამიტომ მოვლენათა ჰორიზონტის არე შეიძლება დარჩეს უცვლელი ან გაიზარდოს დროის მიხედვით, მაგრამ არასდროს შემცირდება.
ექსტერიერი (სასოფლო-სამეურნეო ცხოველისა)

სასოფლო-სამეურნეო ცხოველის ექსტერიერი (, — გარეგანი, გარეგნული) — ცხოველის გარეგნობა და სხეულის აგებულება. სასოფლო-სამეურნეო ცხოველის შეფასება ექსტერიერის მიხედვით ცნობილია უძველესი დროიდან. პროდუქტიულობის მხრივ სხვადასხვამიმართლების ცხოველთა ექსტერიერის სახეობა დაკავშირებულია ცხოველის ანატომიურ, ფიზიოლოგიურ, ნერვულ-ჰუმორულ და სხვა კონსტიტუციურ თავისებურებებთან. ექსტერიერი კონსტიტუციის გარეგანი გამოხატულებაა, ამიტომ მას დიდი მნიშვნელობა აქვს საშენედ ცხოველის შერჩევისას. ცხოველის ექსტერიერს აფასებენ თვალზომით (თვალზომით შეფასება) და განაზომებით. ამისათვის იყენებენ საზომ ჯოხს, ფარგალს და ბაფთას (იხ. ცხოველის გაზომვა). ექსტერიერის მიხედვით მსჯელობენ ცხოველის პროდუქტიულობის მიმართულებაზე, ჯიშზე, განვითარების დონეზე, სქესზე (სქესობრივი დიმორფიზმი), ექსტერიერული მანკის არსებობაზე ან არარსებობაზე და კონსტიტუციური დასუსტების ნიშნებზე. ცხოველის საშენე შერჩევისას საჭიროა მისი კომპლექსური შეფასება ექსტერიულ-კონსტიტუციური თავისებურებების, პროდუქტიულობის, წარმოშობისა და შთამომავლობის ხარისხის მიხედვით.
რუბეროიდი

რუბეროიდი ( — წითელი და — სახე, სახეობა) — რულონის სახის საბურულე და ჰიდროსაიზოლაციო მასალა; ამზადებენ საბურულე მუყაოსაგან, რომელსაც ჟღენთენ რბილი ნავთობის ბიტუმით და მის ორივე ზედაპირს ფარავენ ძნელდნობადი ბიტუმის შრით. რუბეროიდის რულონს პირის მხარეზე აქვს მსხვილმარცვლოვანი ან ქერცლოვანი მონაყარი, ქვედა მხარეზე კი — მტვრისებრი მინერალური მონაყარი. რუბეროიდის სხახესხვაობაა მინარუბეროიდი, რომლის დასამზადებლად იყენებენ მინაქსოვილს.
საბურულე მასალა

საბურულე მასალა — შენობა-ნაგებობის ბურულის მოსაწყობი საშენი მასალა. საბურულე მასალა არის რულონური (რუბეროიდი, პერგამინი, მინარუბეროიდი, ტოლი), მასტიკის ტიპის (პოლიმერებით მოდიფიცირებული ბიტუმისა და კუპრის საბურულე მასტიკები) და ცალობითი — საბურულე ფოლადი, ხელოვნური ქვის, ხისა და პოლიმერული მასალები. გამოყენებული ნედლეულის სახეობის მიხედვით საბურულე მასალა შეიძლება იყოს ორგანული (ბიტუმის, კუპრის, ხისა და პოლიმერული), სილიკატური (აბზესტცემენტი, კრამიტი) და ლითონისა (საბურულე ფოლადი). საბურულე მასალა უნდა იყოს მსუბუქი, მტკიცე, წყალშეუღწევი, ატმოსფერო- და ყინვაგამძლე, მცირედ ანთებადი, იაფი და ნაკლებად შრომატევადი.
საბურულე სამუშაოები

საბურულე სამუშაოები — შენობა-ნაგებობათა ბურულის მოსაწყობი სამუშაოები. რულონური და მასტიკის ტიპის მასალის გამოყენებით წარმოებული საბურულე სამუშაოებია: სახურავის ძირითადი კონსტრუქციების ორთქლიზოლაცია [გადახურვის ზედაპირი დაფარულია საბურულე მასტიკით ან ზედაპირზე, ცივი და ცხელი,მ ასტიკების ფუძეზე, დაკრულია რულონური მასალის (პერგამინი, რუბეროიდი, მინარუბეროიდი, ტოლი) 1, 2 ან 3 შრე; ნახ. 1]; თბოიზოლაცია (იყენებენ ფილის, მონოლითურ ან ფხვიერ მათბუნებლებს); მასწორებელი ქერქის მოწყობა; დამცავშრიანი საბურულე ხალიჩის დამზადება. ცალობითი მასალის გამოყენებით წარმოებული საბურულე სამუშაოები მოიცავს აზბესტცემენტის ფურცლებისა და ფილების, კრამიტის ან საბურულე ფოლადის დაფენის (დაგება) ხის ლარტყებზე, რკინა-ბეტონის, ფოლადის ან ხის გრძივებზე (კოჭებზე; ნახ. 2 და ნახ. 3).