iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ოტო ჰერმან ფონ ლოსოვი

ოტო ჰერმან ფონ ლოსოვი (; დ. 15 იანვარი, 1868, ჰოფი — გ. 25 ნოემბერი, 1938, მიუნხენი) — გერმანელი სამხედრო მაღალჩინოსანი ოსმალეთის გერმანულ შტაბში პირველი მსოფლიო ომის დროს. საქართველოს დამოუკიდებლობის ერთ-ერთი მთავარი იდეოლოგი გერმანელთა მხრიდან 1918 წლის მაისში.

ბიოგრაფია
დაიბადა ბავარიაში, არისტოკრატიულ ოჯახში. 1886-1888 წლებში იღებდა განათლებას მიუნხენის სამხედრო აკადემიაში. 1900-1901 წლებში მონაწილეობა მიიღო იჰეტუანების აჯანყების ჩახშობაში ჩინეთში. 1908 წელს გახდა მაიორი და 1910 წლამდე მუშაობდა პრუსიის დიდ გენერალურ შტაბში. 1911 წელს მიდის ინსტრუქტორად ოსმალეთში და ასწავლის ადგილობრივ სამხედრო აკადემიაში, ასევე წევრია, ადგილობრივი გენერალური შტაბის. 1912-1913 წლებში თურქული ქვეითი დივიზიის მეთაურის რანგში იღებს მონაწილეობას ბალკანეთის ომში. მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ ჯერ იბრძოდა დასავლეთის ფრონტზე, 1915 წლიდან კი კონსტანტინოპოლში გადაიყვანეს სამხედრო ატაშედ. 1916 წელს აიყვანეს გენერალ-მაიორის რანგში და დანიშნეს გერმანიის სამხედრო რწმუნებულად კონსტანტინოპოლში, რის შემდეგაც მის პირდაპირ მოვალეობაში შედიოდა ბერლინის ინფორმირება თურქეთის სამხედრო-პოლიტიკური მდგომარეობის შესახებ. ოტო ფონ ლოსოვი გერმანელი სამხედრო მაღალჩინოსნების იმ კატეგორიას მიეკუთვნებოდა, რომლებიც კავკასიას ოსმალეთის გავლენის ზონად მიიჩნევდნენ რუსეთის დამარცხების შემდეგ და მისთვის დათმობას აპირებდნენ. თუმცა მას შემდეგ, რაც ის კარგად გაეცნო ვითარებას, თურქეთის აგრესიული მისწრაფებების მოთოკვას დაუჭირა მხარი. ლოსოვი ცდილობდა კავკასიელებსა და თურქებს შორის მოლაპარაკებებში ჩართვას ტრაპიზონისა და ბათუმის კონფერენციებზე, რასაც თურქები ყველა მეთოდით ეწინააღმდეგებოდნენ. ასეთ ფონზე ლოსოვი ღიად კავკასიის დამოუკიდებლობის მომხრეთა რიგებში გადავიდა და გერმანული ჯარების კავკასიაში გაგზავნას დაუჭირა მხარი. უშუალოდ აწარმოებდა მოლაპარაკებებს 1918 წლის მაისში კავკასიური წარმომადგენლობის მეთაურ აკაკი ჩხენკელთან და მისი მხარდაჭერით გამოაცხადეს სოციალ-დემოკრატებმა საქართველოს დამოუკიდებლობა 1918 წლის 26 მაისს თბილისში. ამ მოვლენიდან მალე ფონ ლოსოვი გერმანიაში გაიწვიეს და ომის ბოლომდე სამხედრო სამსახურში რჩებოდა. გერმანიაში რევოლუციისა და კაიზერის გადაგდების შემდეგ უნდობლად ეკიდება ვაიმარის რესპუბლიკას და სიმპათიას ამჟღავნებს რევიზიონისტული ძალების, მათ შორის ბავარიაში, ჩამოყალიბების პროცესში მყოფი ნაციონალ-სოციალისტური პარტიის მიმართ. 1921 წელს ინიშნება ბავარიის კომენდანტად. 1923 წელს მიუნხენში ჰიტლერის პუტჩის დროს, ფონ კართან და ფონ ზაისერთან ერთად, ბავარიის მმართველ ტრილორია ფილიპე ლოსოვი ოტო ფონ უმვირატს მიეკუთვნება. პირველ ეტაპზე ის 251 მხარს უჭერდა პუტჩს, თუმცა ბოლოს დაუპირისპირდა მას და ჩახშობაში მიიღო მონაწილეობა. პუტჩის დამარცხების შემდეგ გერმანიის ხელისუფლებამ ოტო ფონ ლოსოვი, როგორც არასაიმედო პირი, გაათავისუფლა როგორც ბავარიის კომენდანტის თანამდებობიდან, ასევე, მთლიანად არმიიდან. იგი ჰიტლერის პროცესზეც იყო დაბარებული, თუმცა ბრალი არ წარუდგენიათ. 1924 წლიდან მთლიანად წავიდა საჯარო ცხოვრებიდან. ცოტა ხნით თურქეთში
ცხოვრობდა.
სახალხო გვარდიელი

სახალხო გვარდიელი — სახალხო გვარდიის მთავარი შტაბის ორგანო. გამოიცემოდა თვეში ორჯერ. პირველი ნომერი გამოიცა 1920 წლის 12 დეკემბერს, გვარდიის დღეს. უკანასკნელი ნომერი კი რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომის მიმდინარეობისას, 1921 წლის 15 თებერვალს. სულ გამოიცა ხუთი ნომერი. ჟურნალის ფასი თავდაპირველად 50 მანეთი იყო, ბოლოს კი 100. ჟურნალის პირველი ნომერი ეძღვნებოდა 1917 წლის 12 დეკემბერს გვარდიის მიერ თბილისის არსენალის აღებას და ზოგადად გვარდიის მნიშვნელობას. ჟურნალში იბეჭდებოდა სამხედრო-პოლიტიკური ხასიათის სტატიები, მხატვრული ნაწარმოებები, მათ შორის გალაკტიონ ტაბიძის ლექსები, წარმოებულ ომებში დაღუპულ სახალხო გვარდიელთა ფოტოები და მათი მოკლე ბიოგრაფია.
სამოსწავლო საბჭო

სამოსწავლო საბჭო — შეიქმნა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დროს, როგორც საზოგადოებრივი ორგანიზაცია, გაუქმებული კავკასიის სამოსწავლო კომისარიატის ნაცვლად.

სამოსწავლო საბჭოს დებულების პროექტი შეადგინა და 1919 წლიის 15 ივნისს განსახილველად წარუდგინა განათლების მინისტრს ჯავახიშვილმა. დებულების პროექტი სამინისტრომ დაამტკიცა. სამოსწავლო საბჭო პირველად 20 ივნისს შეიკრიბა. სხდომას ესწრებოდნენ საბჭოს წევრები: მიხეილ ზანდუკელი, სარგის კაკაბაძე, ალ. ჯავახიშვილი, ე. ჭოღოშვილი, პ. დგებუაძე, კომისიის თავმჯდომარედ აირჩიეს ალ. ჯავახიშვილი, მდივნად - ს. კაკაბაძე. სამოსწავლო საბჭოს „სამეცნიერო კომიტეტი“ უნდა ჩარიცხულიყო განათლების სამინისტროს შემადგენლობაში. მასში შედიოდნენ ცნობილი მეცნიერები, პედაგოგები, ხელოვნების მუშაკები. სამოსწავლო საბჭოს ჰქონდა განყოფილებები: საზოგადო ისტორიის; საქართველოს ისტორიის; ქართული ენისა და ლიტერატურის; უცხოური ლიტერატურების; მათემატიკის; ფიზიკისა და ქიმიის; გეოგრაფიის; ბიოლოგიურ მეცნიერებათა; ჰიგიენის; ფილოსოფიური საგნების და სხვ. კომიტეტი შეადგინა განათლების სამინისტრომ. კომისიის წევრები გაწეული მუშაობისათვის გარკვეულ ჰონორარს იღებდნენ.

ლიტერატურად
სცსა, ფ. 1935, ანაწ. 1, საქ. 37
დამიენ დე მარტელი

დამიენ დე მარტელი (; დ. 27 ნოემბერი, 1878, ოტრი, ლუარა — გ. 21 იანვარი, 1940, პარიზი) — ფრანგი დიპლომატი.

ბიოგრაფია
დაიბადა არისტოკრატიულ ოჯახში. განათლება სამართლისა და პოლიტიკურ მეცნიერებათა სასწავლებელში (ეკოლში) მიიღო. 1901 წლიდან მუშაობდა საფრანგეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში. 1906-1909 წლებში იკავებდა ვაშინგტონში საფრანგეთის საელჩოს ჯერ მესამე, ხოლო შემდეგ მეორე მდივნის პოსტს. 1913 წლიდან იყო ეკონომიკური ატაშე ამერიკაში. შემდგომში, 1918 წლამდე იყო პეკინში საფრანგეთის წარმომადგენლობის პირველი მდივანი.

1918 წლიდან იყო საფრანგეთის უმაღლესი კომისარი ვლადივოსტოკში. 1920 დაინიშნა საფრანგეთის უმაღლეს კომისრად ამიერკავკასიაში. დე მარტელამდე ამიერკავკასიაში მოქმედებდა საფრანგეთის დროებითი მისია, თავდაპირველად - პოლკოვნიკი შარდინის, ხოლო შემდეგ დე ნონკურის მეთაურობით. უმაღლესი კომისრის პოსტზე დე მარტელმა მხოლოდ რამდენიმე თვე იმუშავა. ჰქონდა შეხვედრები სომხეთისა და საქართველოს მთავრობებთან. 1920 წლის 10 სექტემბერს უმაღლესმა კომისარმა საქართველო დატოვა. თბილისიდან ის გააცილა სამხედრო მინისტრმა გრიგოლ ლორთქიფანიძემ, მისმა მოადგილემ გენერალმა გედევანიშვილმა და სომხეთის წარმომადგენელმა თუმანოვმა. დე მარტელი ამიერკავკასიაში საფრანგეთის უმაღლესი კომისრის თანამდებობაზე აბელ შევალიემ შეცვალა. 1920 წლის სექტემბერში ასრულებდა უმაღლესი კომისრის მოვალეობას ყირიმში, ამავე წლის ოქტომბერ-ნოემბერში იყო საფრანგეთის უმაღლესი კომისარი კონსტანტინოპოლში.
1921 წლიდან იყო საფრანგეთის ელჩი პეტროგრადში. 1922-1924 წლებში იკავებდა ლიტვაში საფრანგეთის ელჩის თანამდებობას. 1925 წელს დაინიშნა საფრანგეთის სრულუფლებიან წარმომადგენლად პეკინში. 1929 წლიდან დიპლომატიურ საქმიანობას აგრძელებს იაპონიაში საფრანგეთის ელჩის პოსტზე. 1933-1938 წლიდან იყო საფრანგეთის უმაღლესი კომისარი ლევანტში, მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ფრანკო-სირიული და ფრანკო-ლიბანური ხელშეკრულება შექმნაში. 1939 დაასრულა დიპლომატიური კარიერა.
ჩაკ გრესლი

ჩარლზ ერნესტ გრესლი (; დ. 17 სექტემბერი, 1933) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, რესპუბლიკური პარტიის წევრი. იკავებს აშშ-ის სენატის დროებითი პრეზიდენტის თანამდებობას, წარმოადგენს აიოვას შტატს აშშ-ის სენატში. სენატორად პირველად აირჩიეს 1980 წელს.

სენატორობამდე, გრესლი იყო აიოვას შტატის წარმომადგენელთა პალატის წევრი (1959–1975) და აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრი (1975–1981). სამჯერ იყო სენატის ფინანსური კომიტეტის თავმჯდომარე. 2019 წლის 3 იანვარს, როდესაც სენატორ ორინ ჰათჩს უფლებამოსილებანი შეუწყდა, გრასლი გახდა ყველაზე „გამოცდილი“ რესპუბლიკელი სენატში და შესაბამისად, დაიკავა სენატის დროებითი პრეზიდენტის თანამდებობა.
ზაქარია მაისურაძე (ანატომი)

ზაქარია მაისურაძე (დ. 4 ოქტომბერი, 1891, ქარელი — გ. 21 ივლისი, 1975, თბილისი) — ქართველი ანატომი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1942), პროფესორი (1945). საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ბიოგრაფია
1917 წელს დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი, 1918 წლიდან მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში სამკურნალო ფაკულტეტის ნორმალური ანატომიის კათედრაზე. 1935–1948 წლებში იყო სტომატოლოგიური ინსტიტუტის ნორმალური ანატომიის კათედრის გამგე და ფაკულტეტის დეკანი, 1959-1974 წლებში განაგებდა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის ნორმალური ანატომიის კათედრას. მისი შრომებიდან აღსანიშნავია „ადამიანის ნორმალური ანატომია“ (1932, 1962). დაჯილდოებულია ორდენითა და მედლებით.
ხეთის დრამატული წრე

ხეთის დრამატული წრე — თეატრალური დასი საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. ერთ-ერთი აქტიური წრე იყო ხეთაში. 1895 წლიდან, როგორც ადგილობრივ, ისე სხვადასხვა სოფლებში მართავდნენ წარმოდგენებს, თუმცა ოფიციალურად 1919 წლის 10 აგვისტოს დაარსდა. სცენის მოყვარეების მუშაობას შენობის არქონა აბრკოლებდა. პირველი წარმოდგენა თ. კობახიძის სახლში გაიმართა. დაიდგა გ. ერისთავის „ძუნწი“. ვ. ნაჭყებიას თაოსნობით, ჟურნალ „თეატრი და ცხოვრება“ დასახმარებლად ვ. გუნიას „და-ძმა“ დაიდგა. ხეთის დრამატული წრის წევრები იყვნენ: ვ. ნაჭყებია, პ. მეუნარგია, ე. კობახიძე, ს. კობახიძე, ტ. და ნ. ლატარიები, სონია, ნადია და თეოდოსა დავითის ასული კობახიძეები და სხვა. მათ ფინანსურად ეხმარებოდნენ: თ. ქირია, ი. ლატარია და სევერინე ბუკია.
ალექსანდრე მდივანი

ალექსანდრე მდივანი (დ. 1892, სოფ. ძეგვი — გ. 3 აპრილი, 1938) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთის იმპერიის და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არმიის ოფიცერი, კაპიტანი. იყო ქალაქ თბილისი საბჭოს წევრი და საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი. ხელი მოაწერა 26 მაისის დამოუკიდებლობის აქტს. ბოლშევიკური ოკუპაციის შემდეგ, მსახურობდა თბილისის ორჯონიკიძის რაიონის ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის შტაბის უფროსად. გერმანიის სასარგებლოდ ჯაშუშობის და ანტისაბჭოთა კონტრრევოლუციურ ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის ბრალდებით დააპატიმრეს და დახვრიტეს.
ნაფიც-მსაჯულთა სასამართლო

ნაფიც-მსაჯულთა სასამართლო — საქართველოს პარლამენტმა 1919 წლის 17 იანვარს „ნაფიცმსაჯულთა სასამართლოს შემოღების“ შესახებ კანონი მიიღო. თუმცა კანონის მიღებას წინ უსწრებდა (1919 წლის 8 იანვარს) მწვავე დებატები საკონსტიტუციო კომისიაში, სადაც განიხილეს გ. ნანეიშვილის დებულება „სასამართლოსი“.

განხილვის უმთავრესი ობიექტი ნაფიც-მსაჯულთა კომპეტენცია იყო. ამ დებულების მიხედვით, გაითვალისწინეს ნაფიც-მსაჯულთა სასამართლოს შემოღება „ყოველგვარი სისხლის სამართლის, პოლიტიკურის და აგრეთვე ბეჭვდითი დანაშაულობისათვის“. ამ მუხლის დადგენის წინააღმდეგ ს. ჯაფარიძე გამოვიდა. მისი აზრით, . ს. ჯაფარიძეს მიაჩნდა, რომ ის მუხლი, რომელიც ნაფიცმსაჯულებს ეხებოდა, ცალკე კი არა, არამედ სხვა მუხლთან ყოფილიყო შეერთებული. გ. ნანეიშვილის აზრით, ნაფიც მსაჯულეთა ინსტიტუტი კონსტიტუციაში ცალკე მუხლად უნდა ყოფილიყო, ვინაიდან „მას სახელმწიფოებრივი დიდი მნიშვნელობა აქვს“. ნანეიშვილის ეს მოსაზრება აისახა საქართველოს 1921 წლის კონსტიტუციის 81-ე მუხლში: ს. ჯაფარიძის მოთხოვნით, კონსტიტუციის ტექსტში შევიდა კორექტივი, რომლის თანახმად, ნაფიც-მსაჯულთა იურისდიქციაში მხოლოდ „მძიმე“ სისხლის სამართლის საქმეები შედიოდა.

საქართველოს პარლამენტმა 1919 წლის 17 იანვარს „ნაფიც-მსაჯულთა სასამართლოს“ შესახებ დებულება დაამტკიცა. განისაზღვრა ნაფიც-მსაჯულად ასარჩევი პირისთვის წაყენებული მოთხოვნები. ძირითადი იყო: საქართველოს მოქალაქეობა, ქართული ენის ცოდნა, ასევე წერა-კითხვის ცოდნა რომელიმე სხვა ენაზე, 25 წლის ასაკი და არანაკლებ ერთი წლის ცხოვრების ცენზი იმ მაზრასა თუ ქალაქში, სადაც ის ნაფიც-მსაჯულად უნდა ყოფილიყო არჩეული. არ შეიძლებოდა გამოძიებაში ან სამართალში მიცემული, ან სასამართლოს განაჩენით სამსახურიდან დათხოვნილი, ვალაუვალ მოვალედ გამოცხადებული, მზრუნველობის ქვეშ მყოფი, ან ბრმა, ყრუ-მუნჯი და შეშლილი პირის არჩევა ნაფიც-მსაჯულის თანამდებობაზე. დებულება დეტალურად ადგენს არჩევისა და ნაფიც-მსაჯულთა მიერ საქმის განხილვის წესებს.

საქართველოს დამფუძნებელი კრების 1920 წლის 23 აპრილის „ნაფიც-მსაჯულთა სასამართლოს დებულების შეცვლის“ შესახებ დროებითი კანონით დაწესდა ფულადი სანქციები იმ ნაფიცი-მსაჯულების მიმართ, რომლებიც არასაპატიო მიზეზით არ გამოცხადდებოდნენ სასამართლოში. საქართველოს ეროვნულმა საბჭომ 1918 წლის 20 სექტემბერს „რესპუბლიკის დროებითი საგანგებო სასამართლოს“ შესახებ დებულება დაამტკიცა, რომლის 33-ე მუხლის მიხედვით, დებულება ნაფიც-მსაჯულთა ინსტიტუტის შემოღების შემდეგ უნდა გაუქმებულიყო. ეს იმას ნიშნავდა, რომ დროებითი საგანგებო სასამართლოს ფუნქციები ნაფიც-მსაჯულთა იურისდიქციაში უნდა გადასულიყო.
ბორის უვაროვი

ბორის უვაროვი (; დ. 1888 — გ. 1970) — რუსი ენტომოლოგი.

ბიოგრაფია
1910 წელს სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, მუშაობდა სამხრეთ კავკასიაში, ძირითადად საქართველოში. იგი იყო საქართველოს მუზეუმის (ძველი კავკასიის მუზეუმი) ენტომოლოგი. 1919 წლის ოქტომბრიდან სამათემატიკო-საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტის შუამდგომლობით იწყებს მუშაობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დოცენტის თანამდებობაზე. 1920 წელს, უნივერსიტეტის პროფესორთა საბჭოს დავალებით ბაქოში გაემგზავრა ენტომოლოგიის კოლექციის შესაფასებლად და შესაძენად. 1920 წლიდან სამუდამოდ წავიდა ინგლისში. იყო ენტომოლოგთა საერთაშორისო საზოგადოების საპატიო წევრი და ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი.
გიორგი ცინცაძე (პოლიტიკოსი)

გიორგი (გოგილო) ცინცაძე (დ. 1880, ბუკისციხე — გ. 14 სექტემბერი, 1937, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს ეროვნული საბჭოსა და საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი, რეპრესირებული.

ბიოგრაფია
დაიბადა მღვდლის ოჯახში. საშუალო განათლება მიიღო ქუთაისის სასულიერო სემინარიაში. 1900 წლიდან იყო რსდმპ წევრი, იყო დაპატიმრებული პოლიტიკური საბაბით, ადმინისტრაციული წესით. 1902-1903 წლებში იყო რსდმპ ბათუმის კომიტეტის წევრი, მუშაობდა გურიაშიც, 1903-1906 წლებში კი მუშაობდა გურიის კომიტეტში. იყო გურიაში რევოლუციური გამოსვლების აქტიური მონაწილე, რის გამოც სდევნიდა ჟანდარმერია. აგვისტოში აირჩიეს ოზურგეთის სამაზრო ერობის წევრად.1906 წელს იძულებული გახდა, დაეტოვებინა გურია. რამდენიმე თვე ცხოვრობდა სოხუმში, ხოლო შემდეგ გადავიდა პეტერბურგში სასწავლებლად. წელიწადნახევრის განმავლობაში სწავლობდა პეტერბურგისა და მოსკოვის კომერციულ ინსტიტუტებში. ამის შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში და თავს ირჩენდა კერძო გაკვეთილებით. 1916 წლიდან იყო ქართულის მასწავლებელი თბილისის ვაჟთა გიმნაზიაში.

იყო საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი და ხელი მოაწერა საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტს. 1918 წლის განმავლობაში იყო საქართველოს პარლამენტის წევრი. მუშაობდა მთავრობის თავმჯდომარის აპარატში, იყო ნოე ჟორდანიას პირადი მდივანი. 1919 წლის 12 მარტს აირჩიეს საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრად.

1921 წელს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ დარჩა საქართველოში და ცხოვრობდა თბილისში. გულის ავადმყოფობის გამო ჩამოშორდა პარტიულ მუშაობას. 1921 წლის 1 ნოემბრიდან მუშაობდა „ამერიკული დახმარების ადმინისტრაციის“ სასადილოების ინსპექტორად. 1921 წლიდან 1922 წლის დასაწყისამდე ხანგრძლივი თვალთვალის შემდეგ „ჩეკამ“ დააპატიმრა „ამერიკული კომიტეტის“ თანამშრომლები და მათ შორის, გიორგი ცინცაძე შპიონაჟის და კონტრრევოლუციური საქმიანობის და „მენშევიკებთან“ კავშირის ბრალდებით. 1922 წლის 18 მაისს მიუსაჯეს დაპატიმრება, მოთავსებული იყო მეტეხის 2 „გამასწორებელ სახლში“, საიდანაც გაათავისუფლეს რამდენიმე თვეში. ამის შემდეგ ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა თბილისის ყოფილი მე-2 გიმნაზიის ეზოში, თავს ირჩენდა მებაღეობითა და მეფრინველეობით. მეორედ დააპატიმრეს 1924 წლის 7 ივლისს კვლავ დააპატიმრეს კირკაზე. გაათავისუფლეს იმავე წლის 31 დეკემბერს. 1937 წელს კვლავ დაიჭირეს და 13 სექტემბერს მიუსაჯეს დახვრეტა. რეპრესირებულნი იყვნენ მისი ოჯახის წევრებიც: ძმა – ავთო ცინცაძე, მეუღლე – ლიდია ლომინაძე და ბიძაშვილი გერასიმე მახარაძე.
გერასიმე ცაგარეიშვილი

გერასიმე ცაგარეიშვილი (დ. 1864, გოჩაჯიხაიში — გ. 14 დეკემბერი, 1927) — ქართველი პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1883 წელს დაამთავრა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელი. 1893 წელს დაამთავრა ნოვოროსიის (ოდესის) უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი. იმავე წელს იაკობ ფანცხავასთან ერთად ბათუმში გახსნა პირველი დაწყებითი სკოლა პანსიონითა და გაკვეთილების გასამეორებელი კლასებით. 1894 წელს ქუთაისის სათავადაზნაურო სასწავლებელში მასწავლებლად დაიწყო მუშაობა, სადაც წარმატებით ასწავლიდა რუსულ და ლათინურ ენებს, ისტორიას, გეოგრაფიას, არითმეტიკას. 1904–1905 სასწავლო წლიდან ქუთაისის სათავადაზნაურო სკოლა გიმნაზიად გადაკეთდა და მალე გადაიქცა განათლებისა და კულტურის ერთ-ერთ კერად დასავლეთ საქართველოსთვის. გერასიმე ცაგარეიშვილი ყველა კულტურული დაწესებულებისა და ღონისძიების ერთ-ერთი აქტიური წევრი იყო. ამავე დროს ის რამდენჯერმე იყო არჩეული ქუთაისის საქალაქო საბჭოს ხმოსნად. იგი სილოვან ხუნდაძესთან ერთად გიმნაზიის ინსპექტორად აირჩიეს და თანამდებობაზე გიმნაზიის ტექნიკუმად გადაკეთებამდე დარჩა. მან თავისი წვლილი შეიტანა სკოლის გაეროვნების საქმეშიც. 1920 წელს გამოიცა მისი გეოგრაფიის სახელმძღვანელო. ექვსი წელიწადი მუშაობდა საბჭოთა სკოლაში.
სერგეი ნავაშინი

სერგეი ნავაშინი (დ. 1857, ცარიოვშჩინა, სარატოვის ოლქი — გ. 1930, პუშკინი) — უკრაინელი ბოტანიკოსი და ციტოლოგი, კიევის უნივერსიტეტის პროფესორი (1894-1915). 1918 მოიწვიეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორად. 1918-1923 წლებში იყო თსუ-ს პროფესორი. აღმოაჩინა არყის თესლკვირტში მისი ფუძიდან მტვრის მილისშეჭრის მოვლენა. უდიდესი მნიშვნელობა აქვს მის მიერ აღმოჩენილ ორმაგ განაყოფიერება ფარულთესლიანებში. იყო სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.
ლეონიდ ლეიბენზონი

ლეონიდ ლეიბენზონი (დ. 1879, ხარკივი — გ. 1951, მოსკოვი) — მეცნიერი მექანიკისა და ნავთობის მოპოვების დარგში. სსრკ აკადემიის აკადემიკოსი (1943).

1901 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. 1920 წლის 15 ოქტომბერს გამართულ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორთა საბჭოს სხდომაზე განიხილებოდა საკითხი პროფესორ ლეიბზონის თეორიული ფიზიკის კათედრის მეორე პროფესორად არჩევის შესახებ, თუმცა საბჭოს გადაწყვეტილებით, დადგენილების მიღებამდე აუცილებელი იყო, ფაკულტეტს საბჭოსათვის მიემართა კათედრაზე მეორე პროფესორის ადგილის შემოღების შესახებ. ამავე წლის 29 ოქტომბრის სხდომაზე კი პროფესორი ლეიბზონი აირჩიეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მეორე პროფესორად ფიზიკის კათედრაზე. 1921 აირჩიეს ბაქოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის პროფესორად. 1922 იგი უბრუნდება მოსკოვის უნივერსიტეტს, სადაც გარდაცვალებამდე მოღვაწეობდა. 1925 მისი ინციატივით მოსკოვში ჩამოყალიბდა სსრკ პირველი ნავთობსარეწი ლაბორატორია. 1934-1936 წლებში იყო მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. ლეიბენზონის ერთ-ერთი ძირითადი ნაშრომია „დრეკადობის თეორიის ამოცანათა გადაწყვეტის ვარიაციული მეთოდები“ (1943). იგი ფუძემდებელია მიწისქვეშა ჰიდრავლიკისა, რომელმაც უდიდესი როლი ითამაშა ნავთობის საბადოთა დამუშავების მეცნიერული საფუძვლების შექმნაში.
ია ეკალაძე

ია ეკალაძე (ნამდვილი სახელი და გვარი — იაკობ თომას ძე ცინცაძე) (დ. 23 მარტი, 1872, ციმისი, თერგის ოლქი — გ. 11 ოქტომბერი, 1933, თბილისი) — ქართველი მწერალი, პუბლიცისტი, პედაგოგი, ვექილი.

ბიოგრაფია
1893 წელს გარიცხეს თბილისის სასულიერო სემინარიიდან როგორც „პოლიტიკურად საეჭვო“. 1894 წელს გაზეთმა „ივერიამ“ დაბეჭდა მისი პირველი მოთხრობა „ილიკო ბედენიძე“ (თომაანთ კობას ფსევდონიმით). 1902 წლიდან ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ქუთაისის განყოფილების წევრი. 1911 წელს დაამთავრა ყაზანის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1911 წელს იყო გორის ვაჟთა გიმნაზიის ქართული ენის მასწავლებელი. 1912–1913 წლებში მუშაობდა გაზეთ „ქართლის“ რედაქტორ-გამომცემლად, 1915-1916 წლებში კი — გაზეთ „სამშობლოსი“. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პერიოდულ პრესაში მისი არაერთი ფოტო დაიბეჭდა. ასევე, იდგმებოდა მისი პიესები. 1919 წლის 12 იანვარს, სახალხო სახლში, ქართულ წარმოდგენათა წრის მიერ ია ეკალაძის ოთხმოქმედებიანი დრამა „ნომერი 21 ჯვრით“ დაიდგა.

1919 წლის 14 ოქტომბერს, სამწერლო მოღვაწეობის 25 წლის იუბილე აღინიშნა. იუბილესთან დაკავშირებით ჟურნალში „თეატრი და ცხოვრება“ იოსებ არიმათიელის წერილი „ია ეკალაძე“ დაიბეჭდა. 1919 წელს ჩოხატაურის ახლად დაარსებული გიმნაზიის დირექტორი, 1920–1923 წლებში — ლანჩხუთის ტექნიკუმის მასწავლებელი. 1920 წლის 7 მაისს, მწერალთა საბჭომ, საქართველოს დიდ ქალაქებში გამართა პირველი ტრადიციული „პოეზიის დღე“. ამ დღის აღსანიშნავ ღონისძიებებს ჩოხატაურში ია ეკალაძე ხელმძღვანელობდა. 1923–1924 წლებში მასწავლებლობდა რაჭაში, 1924-1925 წლებში — თელავში. სიცოცხლის ბოლომდე წერდა პიესებს, რომანებს და ლექსებს. ავტორია რომანების: „ნომერი 21 ჯვრით“, „ილია“; მოთხრობების: „დაუდეგარი“, „თეო“, „ჩემი ცოდვა გქონდეს!“, „კრებაზე“ და სხვა. 1927 წელს მისი რედაქტორობით გამოვიდა „ქართული სიტყვაკაზმული მწერლობის ანთოლოგია“ (ტ. , – 1928, – 1930).
ივანე ნიკურაძე

ივანე ნიკურაძე (დ. 20 ნოემბერი, 1894, სამტრედია — გ. 18 ივლისი, 1979, გიოტინგენი, გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა) — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ერთ-ერთი პირველი სტუდენტი, ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორი, ქართული ემიგრაციის ცნობილი წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
დაიბადა რკინიგზის დეპოს უფროსის ოჯახში. დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია 1917 წელს. 1918 სწავლა დაიწყო თბილისში ახლად გახსნილი ქართული უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე. უნივერსიტეტის იმდროინდელი რექტორის, პეტრე მელიქიშვილის, რეკომენდაციითა და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის ფინანსური თანადგომით, თავის უმცროს ძმასთან, ალექსანდრე ნიკურაძესთან, ერთად, გაიგზავნა გერმანიაში სწავლის გასაგრძელებლად 1919. ცხოვრობდა გიოტინგენში. იყო თანამედროვე ჰიდროდინამიკისა და აეროდინამიკის ფუძემდებლის, ლუდვიგ პრანდტლის, გამორჩეული მოწაფე.

საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციის შემდეგ მიიღო გერმანიის მოქალაქეობა. დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ქიმიის სპეციალობით 1923 წელს. მუშაობდა კაიზერ ვილჰელმის (ამჟამად — მაქს პლანკის) სახელობის ჰიდრავლიკურ კვლევათა და დინამიკის ინსტიტუტში, სადაც მოგვიანებით ხელმძღვანელობდა განყოფილებას (1934 წლამდე). ეწეოდა ნაყოფიერ სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობას. მისი ნაშრომები იბეჭდებოდა გერმანიაში გამომავალ ავტორიტეტულ სამეცნიერო ჟურნალებში (ზოგჯერ თავისი ძმის, ალექსანდრე ნიკურაძის, თანაავტორობით). შექმნა სახელმძღვანელო ჰიდრომექანიკაში, გამოიკვლია სითხის ლამინარული და ტურბულენტური დინება, რეინოლდსის რიცხვის დიდი მნიშვნელობისათვის მიიღო ჰიდროდინამიკური წინაღობის კოეფიციენტის ემპირიული ფორმულა, რომელსაც მისი სახელი მიანიჭეს. მისი სახელი ასევე ეწოდება დიაგრამებსა და მრუდეებს, რომლებიც ჰიდრავლიკაში გამოიყენება. პროფესორად მოღვაწეობდა ჯერ ვროცლავის უნივერსიტეტში (1945 წლამდე), ხოლო შემდეგ აახენის ტექნიკურ უნივერსიტეტში. მისი არქივი დაცულია კორნელი კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.
გრიგოლ ცეცხლაძე

გრიგოლ ცეცხლაძე (დ. 6 აპრილი, 1894, ჩანჩეთი — გ. 23 ნოემბერი, 1976, თბილისი) — ქართველი მწერალი, პოეტი და მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
დაიბადა სოფლის მასწავლებლის, მოსე ცეცხლაძის ოჯახში. შემდეგ დაამთავრა ოზურგეთის სასულიერო სასწავლებელი და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1915-1917 წლებში იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ქუთაისის ბიბლიოთეკის ინსპექტორი. 1917 წელს დაიწყო ლექსების ბეჭდვა. პირველი ლექსი „განთიადის სიმღერა“ დაბეჭდა გაზეთ „მეგობარში“. განიცდიდა მოდერნისტული ლიტერატურული სკოლის გავლენას. 1918-1920 წლებში იყო გაზეთ „მეგობრის“, ხოლო 1920-1921 წლებში გაზეთ „სახალხო გაზეთის“ რეპორტიორი. 1919 წელს მისი რედაქტორობით გამოდის ლიტერატურული ჟურნალი „თოლაბულისის სარტყელი“, რომლის სამი ნომერი გამოიცა. მასში იბეჭდებოდა ცისფერყანწელების შემოქმედება. 1921-1923 წლებშმი მუშაობდა გაზეთ „წითელარმიელში“, 1924 წელს გამოსცა დადაისტური კრებული „პოეტის ყეფა“ 1924-1927 წლებში იყო ჟურნალ „ხელოვნების“ რედაქციის, 1927-1929 წლებში გამომცემლობა „ქართული წიგნის“ მდივანი. 1928 წელს გამოსცა ალმანახი „მოქმედება“. 1935 წელს გახდა საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი, 1939-1941 წლებში იყო საქართველოს რადიოკომიტეტის ლიტერატურული მუშაკი, 1942-1947 წლებში ჟურნალ „ნიანგის“ ლიტმუშაკი, 1948-1949 წლებში საქლიტფონდის დირექტორის მოადგილე. 1950-იან წლებში იყო ქვიშხეთის შემოქმედებითი სახლის დირექტორი.

მისი თავისუფალი ლექსები („დიხაშხო“, „ოქტომბერი - ფრაგმენტი“ და სხვ.) ახალი ფორმის ძიების ნიშნითაა აღბეჭდილი. გამოსცა შემდეგი წიგნები: „ფერად-ფერადი ლექსები“ (1925), „ოთხი მაუზერი“ (1931) „საკუთარი ხმა“ (1935), „რჩეული“ (1939), „ახალი ლექსები“ (1944-1961), „ლექსები, პოემა“ (1957), საბავშვო წიგნები „ტოლები“ (1958) და „გულკეთილა“ (1966). თარგმნა - ალექსანდრე პუშკინის „ევგენი ონეგინი“, ესენინის „ანნა სნეგინა“, მაიაკოვსკის ლექსები და პოემები, ნეკრასოვის „ვინ ცხოვრობს რუსეთში კარგად“. ს. ცერეკიძესა და შ. აფხაიძესთნ ერთად, ქართული ვერლიბრის პირველ თეორიტიკოსად ითვლება. იყო ქართული დადა მანიფესტის ავტორი.