iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ოსკარ ბაკლუნდი

}, პულკოვო) — რუსი ასტრონომი. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1883), პულკოვოს ობსერვატორიის დირექტორი (1895-იდან), მრავალი მეცნიერული გამოკვლევის ავტორი ცის მექანიკაში. მისი ნაშრომებიდან ყველაზე ცნობილია ენკეს კომეტის (ასევე ცნობილი, როგორც ენკე-ბაკლუნდის კომეტა) მოძრაობისადმი მიძღვნილი გამოკვლევები. ბაკლუნდმა უარყო გერმანელი ასტრონომის ი. ენკეს შეხედულება, რომ კომეტის მოძრაობაში შემჩნეული შეშფოთებანი გამოწვეულია საპლანეტათშორისო სივრცის წინაღობით და მის გამომწვევ მიზეზად მიიჩნია კომეტის პერიოდული შეხვედრები მეტეორულ ნაკადთან. გაითვალისწინა კომეტის მოძრაობაში მერკურით გამოწვეული შეშფოთებანი და განსაზღვრა ამ უკანასკნელის მასა. მანვე ჩაატარა რამდენიმე საინტერესო გეოდეზიური გამოკვლევა, მონაწილეობდა შპიცბერგენზე მერიდიანის რკალის გაზომვაში.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად:
მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ბაკლუნდი.
მთავარი სარტყლის ერთ-ერთ ასტეროიდს (856) ბაკლუნდი ეწოდა.
ალექსი ბალანდინი

}, ენისეისკი — გ. 22 მაისი, 1967, მოსკოვი) — საბჭოთა ქიმიკოსი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1946). სკკპ წევრი 1949 წლიდან.

ბიოგრაფია
1923 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი, 1927 წლიდან მუშაობდა იქვე (1934 წლიდან პროფესორი); ამავე დროს ხელმძღვანელობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ორგანული ქიმიის ინსტიტუტის ლაბორატორიას (1935 წლიდან) და ნ. ზელინსკის სახელობის მემორიალურ ლაბორატორიას (1954 წლიდან). ბალანდინი მუშაობდა კატალიზის საკითხებზე, შექმნა და დაამუშავა კატალიზის მულტიპლეტური თეორია, რომელიც ადგენს სტრუქტურულ და ენერგეტიკულ შესაბამისობას მორეაგირე მოლეკულებსა და მყარ კატალიზატორებს შორის. აღნიშნულ თეორიას ფართოდ იყენებენ ჰიდროგენიზაციის, დეჰიდროგენიზაციის, დეჰიდრატაციის და სხვა რეაქციების კვლევის დროს. ბალანდინი 900-ზე მეტი სამეცნიერო სტატიის და რიგი მონოგრაფიების ავტორია.

ჯილდოები და მედლები
დ. მენდელეევის პრემია (1936), ს. ლებედევის პრემია (1945), სსრკ სახელმწიფო პრემია (1946). დაჯილდოებულია ლენინის ორდენითა და 2 სხვა ორდენით.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ბალანდინი.
ჟანსენი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჟანსენი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი ასტრონომის, პიერ ჟანსენის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 200,65 კმ, სიღრმე — 3,06 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჯერარდი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჯერარდი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჰიმალაების შოტლანდიელი მკვლევრის, ალექსანდრე ჯერარდის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 98.78 კმ, სიღრმე — 2.85 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჟირიცკი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჟირიცკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა საბჭოთა ინჟინერ-კონსტრუქტორის, გიორგი ჟირიცკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 33,36 კმ, სიღრმე — 2,08 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჟოლიო (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჟოლიო — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი ფიზიკოსის, ფრედერიკ ჟოლიო-კიურის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1961 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 172,79 კმ, სიღრმე — 3,02 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჟუკოვსკი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჟუკოვსკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა რუსი ფიზიკოსის, ნიკოლოზ ჟუკოვსკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 82,07 კმ, სიღრმე — 2,8 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჟიულ ვერნი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჟიულ ვერნი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი მწერლის, ჟიულ ვერნის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1961 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 145,54 კმ, სიღრმე — 2,97 კმ.

სატელიტური კრატერები
ფლავიუს ვირჯილ დომიდე

ფლავიუს ვირჯილ დომიდე იყო რუმინელი პროფესიონალი ფეხბურთელი მოთამაშე და მწთვნელი. ის თამაშვადა როგორც თავდამსხმელი რუმინეთის პირველ ლიგაში 14 წლის განმავლობაში. მან ასევე მიღო მონაწილეობა მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატში 1970.

=კლუბის კარიერა=
დომიდემ დაიწყო პეხბურთის თამაში თავისი ქალაქის ქუჩებში. ის შეუერტდება უტა არადის ახალგაზდების გუნდს. მან დებიტო გაალეტა 28 აგვისტო 1966 წელს რაპიდ ბუქარესტის წინაღმდეგ..დუმიტრესკუს ხელმძღვანელობით დომიდემ „ბებერ ქალბატონთან“ ერთად ზედიზედ ორჯერ მოიგო ლიგის ტიტული 1968–1969 და 1969–1970 წლების სეზონებში..პირველ სეზონში მან 30 მატჩში რვა გოლი გაიტანა, ხოლო მეორე სეზონში 29 მატჩი ჩაატარა და 11 გოლის პირადი რეკორდი დაამყარა. 1970-1971 ეუროპის თასის სეზონში მან ფეინორდი დაამარცხა რომელიც წინა სეზონის ჩემპიონი იყო. ხოლო 1971-1972 იუეფა თასზე მან თავისი კლუბი სემი ფინალში გაიყვანა დამხოლოდ წააგო 3-1 ტოტენჰამთან, რომელმაც ტიტული მოიგო. მან რუმინეთის ლიგის ბოლო თამაში ითამაშა 10 ივნის 1979 წელს, სადაც 1-0 სახში გლორია ბაზაუ, მან ითამაშა 342 თამაშით 75 გოლით, ასევე 16 თამაშით ეუროპაში 6 გოლით. დომინდემ კარიერა დაამთავრა 1980 წელსმ, იმის მერე რაც დაეხმარა ვაგონულ არადს ამოსულიყო მეორე ლიგაში.

საერთაშორისო კარიერა
დომიდემ ითამაშა 17 თამაში რუმინეთისთვის და გაიტანა 3 გოლი, მან დებუტი ჰქონდა 6 ნოემბერს 1968 წელს ინგლისის წინაღრებ რომელიც დამთავედა 0-0. მისი პირველი გოლი მოვიდა 23 დეკემბერს შვეიცარიის წინაღმდეგ რომელიც 2-0 მოიგეს 1970 წლის მსოფლიო ქუალაფაიერში. დომინე არჩეული იქნა 1970 წლის მსოფლიო თასზე მაგრამ მას ერთი თამაშიც არ ითამაშა. 1972 წელის ეუროპის ჩემპიონატის ქუალაფაიერში ითამაშა 5 თამაში და მთავარ ტურნირში მან დაეხმარა თავის ქვეყანას ქუალაფაინგის მეოთხედფინალიში გასულიყო სადაც რუმინეთი დამარცხდა უნგრეთან. მისი ბოლო თამაში 1974 მსოფლიო ქუალაფაიერში 1-1 ფინეთან.

=თამაშის შემდგომი კარიერა=
ფეხბურთის თამაშიდან წასვლის შემდეგ, დომიდე უტა-ს როგორც უმცროს, ასევე უფროს გუნდებს წვრთნიდა. მან უტა 1992–1993 წლების სეზონში ბ დივიზიონის ტიტულამდე მიიყვანა, რითაც კლუბი ა დივიზიონში დაწინაურდა. დაახლოებით 1997 წელს, ფინანსური სირთულეების პერიოდში, ის უტა-ს პრეზიდენტი გახდა და კლუბის გადასარჩენად საკუთარი თანხების ნაწილი შესწირა. 1999 წელს ის პოლიტექნიკა ტიმიშოარას მწვრთნელი იყო.

=პირადი ცხოვრება და სიკვდილი=
რადუ რომანესკუმ და იონელ კოსტინმა დაწერეს წიგნი დომიდეს შესახებ სახელწოდებით „ფლავიუს დომიდე – “ (არადის ფეხბურთის საშინელი ბავშვი), რომელიც მისი 70 წლის იუბილეს აღსანიშნავად გამოიცა. 2023 წელს დომიდემ არადის საპატიო მოქალაქის წოდება მიიღო.

დომიდე არადში გარდაიცვალა 2025 წლის 11 ოქტომბერს, 79 წლის ასაკში.

=ტიტულები=
თამაშის დროს
ასოციაცია ფუტბოლის კლუბი უტა არადი
დივიზიონი ა:1968-1969,1969-1970
ვაგონულ არადი
დივიზიონი ც:1979-1980
საწვთნელო დროს
დივიზიონი ბ:1992-1993

=რესურსები ინტერნეტში=

=სქოლიო=
გამარჯვების ძეგლი (ანკარა)

გამარჯვების ძეგლი — ძეგლი ანკარაში, თურქეთი.

გეოგრაფია
ძეგლი მდებარეობს ულუსის მოედანზე, რომელიც იყო მთავარი მოედანი ანკარაში 1950-იან წლებამდე. ის მდებარეობს ათათურქის ბულვარის აღმოსავლეთით.

ისტორია
ეს მონუმენტი ჟურნალისტ იუნუს ნადის მიერ ორგანიზებული საერთო ეროვნული დაფინანსების კამპანიის შედეგი იყო. საერთაშორისო კონკურსის შემდეგ, ავსტრიელი ჰაინრიხ კრიპელის პროექტი დაჯილდოვდა. ძეგლი გაიხსნა 1927 წლის 24 ნოემბერს. 2002 წელს ძეგლს რესტავრაცია ჩაუტარდა.

ტექნიკური დეტალები
მონუმენტი სინამდვილეში ბრინჯაოს ქანდაკებების ჯგუფია. ცენტრში ცხენზე ამხედრებულ ათათურქთან ერთად არის კიდევ სამი ფიგურა: ორი ჯარისკაცი და ერთი ქალი. ერთი ჯარისკაცი ფრონტისკენ იხმობს თავის მეგობარს, მეორე კი ფრონტს აკვირდება. ქალს ზურგზე ზარბაზნის ყუმბარა აქვს მოკიდებული, რაც მიანიშნებს თურქი ქალების წვლილზე თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის პერიოდში.
ხეთების მზის დისკოს ძეგლი

ხეთების მზის დისკოს ძეგლი — ხეთებისადმი მიძღვნილი მემორიალი, რომელიც შექმნილია მოქანდაკე ნუსრეთ სუმანის მიერ 1978 წელს და განთავსებულია სიხიეს მოედანზე, ანკარა, თურქეთში.

ისტორია
ეს არის იმ არტეფაქტის ასლი, რომელიც აღმოაჩინეს ალაჯაჰიოიუკის გათხრებების დროს. 1973 წელს ქალაქის სიმბოლო შექმნა მერმა ვედატ დალოკაიმ. ხათების მეფეების სამარხებიდან აღმოჩენილი ხეთების მზის დისკოს ნიმუშები ანატოლიის ცივილიზაციების მუზეუმშია წარმოდგენილი. ხეთების მზის დისკოს მონუმენტი ანკარის მოსახლეობას ანატოლიის სადაზღვევო კომპანიამ 1977 წელს გადასცა. ანკარის უნივერსიტეტის სიმბოლო მზის დისკოა. ეს სიმბოლო ჩვეულებრივ ხეთების ცივილიზაციის კუთვნილად ითვლება და, როგორც წესი, ანკარასა და ანატოლიას აღნიშნავს.

ხეთური მზის დისკო: 1977–1995 წლებში, დაახლოებით 18 წელი გამოიყენებოდა ანკარის მუნიციპალიტეტის სიმბოლოდ. თუმცა, 1995 წლის 29 ივნისს, ეს ლოგო შეიცვალა ანკარის მეტროპოლიტენის მუნიციპალური ასამბლეის გადაწყვეტილებით.
უსაფრთხოების ძეგლი

უსაფრთხოების ძეგლი — მდებარეობს გიუვენპარკში ანკარაში, თურქეთი. ის აშენდა 1935 წელს. ქანდაკება არის მადლიერების გამოხატულება თურქეთის პოლიციის მიმართ. უშიშროების ძეგლი დააპროექტა კლემენს ჰოლცმაისტერმა. ქანდაკების წინა ნაწილი შექმნა ანტონ ჰანაკმა, ხოლო მოგვიანებით, მისი უეცარი გარდაცვალების შემდეგ, ქანდაკება დაასრულა იოზეფ ტორაკმა.
ანკარის რომაული გზა

ანკარის რომაული გზა ან — ძველი რომაული გზა თურქეთის დედაქალაქ ანკარაში. გზა აღმოაჩინა თურქმა არქეოლოგმა ჯევდეთ ბაიბურთლუოღლუმ 1995 წელს. გზა 216 მეტრის (709 ფუტი) სიგრძის და 6,7 მეტრის (22 ფუტი) სიგანისაა. გზის გასწვრივ გათხრების დროს მრავალი უძველესი არტეფაქტი აღმოაჩინეს და მათი უმეტესობა ამჟამად ანატოლიური ცივილიზაციების მუზეუმშია გამოფენილი.
ცვიკი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ცვიკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ამერიკელ-შვეიცარიელი ასტრონომის, ფრიც ცვიკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1979 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 126.06 კმ, სიღრმე — 2.92 კმ.

სატელიტური კრატერები
ცახი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ცახი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა, გერმანელი ასტრონომის ფრანც ქსავერ ფონ ცახის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 68.54 კმ, სიღრმე — 2.75 კმ.

სატელიტური კრატერები
ზაგუტი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ზაგუტი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ებრაელი ასტრონომის აბრაჰამ ზაგუტის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 78.92 კმ, სიღრმე — 2.79 კმ.

სატელიტური კრატერები
ცერინგერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ცერინგერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანელი ფიზიკოსის ჟოზეფ ცერინგერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 11.19 კმ, სიღრმე — 1.83 კმ.

სატელიტური კრატერები
ცერინგერის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ზანსტრა (მთვარის კრატერი)

კრატერი ზანსტრა — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ნიდერლანდელი ასტრონომის, ჰერმან ზანსტრას პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1973 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 39.5 კმ, სიღრმე — 2.18 კმ.

სატელიტური კრატერები
ზასიადკო (მთვარის კრატერი)

კრატერი ზასიადკო — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა რუსი ინჟინერ-კონსტრუქტორისა და რაკეტების დარგის სპეციალისტის ალექსანდრე ზასიადკოს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 10.27 კმ, სიღრმე — 1.69 კმ.

სატელიტური კრატერები
ზასიადკოს კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ზეემანი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ზეემანი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა ნიდერლანდელი ფიზიკოს-ექსპერიმენტატორის, პიტერ ზეემანის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 186.56 კმ, სიღრმე — 3.04 კმ.

სატელიტური კრატერები
ზელინსკი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ზელინსკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა საბჭოთა ქიმიკოს-ორგანიკოსის, ნიკოლაი ზელინსკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება გვიანიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 53.95 კმ, სიღრმე — 2.4 კმ.

სატელიტური კრატერები
ზენონი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ზენონი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ძველი ბერძენი ფილოსოფოსის ზენონ კიტიონელის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 66.78 კმ, სიღრმე — 2.74 კმ.

სატელიტური კრატერები
ცერნიკე (მთვარის კრატერი)

კრატერი ცერნიკე — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ნიდერლანდელი ფიზიკოსის, ფრიც ცერნიკეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 50.68 კმ, სიღრმე — 2.36 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჭანგ იუჭე (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჭანგ იუჭე — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჩინელი ასტრონომის, ჭანგ იუჭეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 2010 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 38 კმ, სიღრმე — 2.16 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჭანგ იუჭეს კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ჭინიუ (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჭინიუ — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჩინური ძველი ვარსკვლავური რუკის ერთ-ერთი თანავარსკვლავედის სახელის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 2019 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 3.80 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჭინიუს კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
წი ვეი (მთვარის კრატერი)

კრატერი წი ვეი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა სამიდან ერთ-ერთი ცის კამარის სახელწოდების მიხედვით ძველი ჩინური ვარსკვლავთა რუკიდან. (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 2015 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 0.42 კმ.

სატელიტური კრატერები
წი ვეის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ცინერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ცინერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანელი ასტრონომის, ერნსტ ცინერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1973 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 4.56 კმ, სიღრმე — 0.79 კმ.

სატელიტური კრატერები
ცინერის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ცოლნერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ცოლნერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანელი ასტრონომის იოჰან კარლ ფრიდრიხ ცოლნერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 47.69 კმ, სიღრმე — 2.31 კმ.

სატელიტური კრატერები
ზიგმონდი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ზიგმონდი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ავსტრიელ-უნგრელი ქიმიკოსის, რიხარდ ზიგმონდის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 66.88 კმ, სიღრმე — 2.74 კმ.

სატელიტური კრატერები
ძუპუსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ძუპუსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა იტალიელი ასტრონომის, ჯოვანი ბატისტა ძუპის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 35.29 კმ, სიღრმე — 2.11 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჰაბლი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჰაბლი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ამერიკელი ასტრონომის, ედუინ ჰაბლის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 81.84 კმ, სიღრმე — 2.8 კმ.

სატელიტური კრატერები
ცაი ლუნი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ცაი ლუნი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილოეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჩინელი გამომგონელის, ცაი ლუნის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 2010 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 44.89 კმ, სიღრმე — 2.27 კმ.

სატელიტური კრატერები
ცაი ლუნის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ცანდერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ცანდერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ბალტიელ–გერმანელი სარაკეტო და კოსმოსური ფრენების პიონერის ფრიდრიხ ცანდერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 159.95 კმ, სიღრმე — 2.99 კმ.

სატელიტური კრატერები
ციოლკოვსკი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ციოლკოვსკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა რუსი მეცნიერისა და გამომგონებლის, კონსტანტინე ციოლკოვსკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1961 წელს). კრატერის ფორმირება გვიანიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 184.39 კმ, სიღრმე — 3.04 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჩჟან ხენი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჩჟან ხენი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჩინელი ფილოსოფოსის, ჩჟან ხენის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 42.65 კმ, სიღრმე — 2.24 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჩაპლიგინი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჩაპლიგინი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა საბჭოთა მათემატიკოსის, სერგეი ჩაპლიგინის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 123.39 კმ, სიღრმე — 2.92 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჩებიშევი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჩებიშევი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა რუსი მათემატიკოსის, პაფნუტი ჩებიშევის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 179.05 კმ, სიღრმე — 3.03 კმ.

სატელიტური კრატერები
შაკბორო (მთვარის კრატერი)

კრატერი შაკბორო — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ინგლისელი ასტრონომისა და მათემატიკოსის ჯორჯ უილიამ შაკრობოს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 37.73 კმ, სიღრმე — 2.15 კმ.

სატელიტური კრატერები
შვარცშილდი (მთვარის კრატერი)

კრატერი შვარცშილდი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილოეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანელი ასტრონომისა და ფიზიკოსის კარლ შვარცშილდის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 211.42 კმ, სიღრმე — 3.08 კმ.

სატელიტური კრატერები
შეკლტონი (მთვარის კრატერი)

კრატერი შეკლტონი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა ირლანდიელი პოლარეთის მკვლევრის, ერნესტ შეკლტონის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1994 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 20.92 კმ, სიღრმე — 1.8 კმ.

სატელიტური კრატერები
შეკლტონის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
შიკარდი (მთვარის კრატერი)

კრატერი შიკარდი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანელი ასტრონომისა და მათემატიკოსის, ვილჰელმ შიკარდის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 212.18 კმ, სიღრმე — 3.08 კმ.

სატელიტური კრატერები
შრიოდინგერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი შრიოდინგერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა ავსტრიელი ფიზიკოს-თეორეტიკოსის, ერვინ შრიოდინგერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ადრეიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 316.39 კმ, სიღრმე — 3.21 კმ.

სატელიტური კრატერები
შტერნბერგი (მთვარის კრატერი)

კრატერი შტერნბერგი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა რუსი ასტრონომის, პავლე შტერნბერგის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება გვიანიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 74.36 კმ, სიღრმე — 2.77 კმ.

სატელიტური კრატერები
ეგედე (მთვარის კრატერი)

კრატერი ეგედე — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ნორვეგიელი მკვლევარისა და ქრისტიანი მისიონერის, ჰანს ეგედეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). კრატერის ფორმირება ადრეიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 34.18 კმ, სიღრმე — 2.09 კმ.

სატელიტური კრატერები
ელისონი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ელისონი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ირლანდიელი ასტრონომის, მერვინ ელისონის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ადრეიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 36.99 კმ, სიღრმე — 2.14 კმ.

სატელიტური კრატერები