ბერნარდინ ევარისტო

ბერნარდინ ევარისტო (; დ. 28 მაისი, 1959) — ბრიტანელი მწერალი. მისმა რომანმა „გოგონა, ქალი და სხვა დანარჩენი“ 2019 წელს ბუკერის პრემია მოიპოვა, რითაც ავტორი ამ ჯილდოს მფლობელი პირველი შავკანიანი ქალი და პირველი ბრიტანელი შავკანიანი გახდა. რომანი ბარაკ ობამამ 2019 წლის თავის 19 საყვარელ წიგნს შორის დაასახელა. დღემდე „გოგონა, ქალი და სხვა დანარჩენი“ 35 ენაზე ითარგმნა. რომანების გარდა ევარისტოს შემოქმედება პიესებს, ლექსებსა და ესეებს მოიცამს. მისი პოემის „იმპერატორის შვილი“ (2001) და ნოველის „გამარჯობა, დედა“ (2010) მიხედვით 4-მა რადიოპიესები შექმნა.

ევარისტო მრავალი წარმატებული პროექტის ავტორია, რომელიც შავკანიან მწერალთა და ხელოვანთა ჩართულობის გაზრდას ემსახურება. 2012 წელს მან აფრიკულ პოეზიაში ბრუნელის საერთაშორისო პრემია დააარსა. ევარისტო მწერალთა განვითარების სააგენტოს გაავრცელე სიტყვა ერთ-ერთი თანადამფუძნებელია. 1982 წელს მან პოლეტ რენდელთან და პატრისია ჰილერთან ერთად ბრიტანეთში შავკანიან ქალთა პირველი თეატრალური კომპანია ჩამოაყალიბა. 1990-იან წლებში მწერალმა ორგანიზება გაუწია ბრიტანეთში შავკანიანთა პირველ ლიტერატურულ კონფერენციას, რომელიც ლონდონის მუზეუმში ჩატარდა და აგრეთვე შავკანიანთა თეატრის პირველ მასშტაბურ კონფერენციას, რომელიც სამეფო ფესტივალის დარბაზში ჩატარდა.

ევარისტო ლონდონის ბრუნელის უნივერსიტეტში შემოქმედებითი წერის პროფესორია. მწერალი ლიტერატურის სამეფო საზოგადოების ვიცე-თავმჯდომარე იყო, 2020 წლიდან კი ვიცე-პრეზიდენტია. ევარისტო როუზ ბრაფორდის კოლეჯის, ბრიტანეთის ერთ-ერთი მთავარი დრამის სკოლის, პრეზიდენტია.

ლიტერატურაში შეტანილი წვლილისთვის ევარისტო 2009 წელს ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრი, ხოლო 2020 წელს ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის ოფიცერი გახდა.

ბიოგრაფია
ევარისტო ლონდონში, ელთამის რაიონში, დაიბადა, ხოლო გაიზარდა ვულვიჩის რაიონში. იგი ოჯახში რვიდან მეოთხე შვილი იყო. მას თეთრკანიანი დედა ჰყავდა, რომელიც სკოლის მასწავლებელი იყო. მისი მამა, იულიუს ევარისტო, ნიგერიელი იყო. იგი ნიგერიაში გაიზარდა და ბრიტანეთში 1949 წელს ემიგრიდა, სადაც მშრომელთა პარტიიდან გრინვიჩის ოლქის საბჭოს პირველი შავკანიანი წევრი გახდა.

ევარისტომ განათლება გრინვიჩის ახალგაზრდულ თეატრში, ელთამ ჰილის გოგონათა სკოლაში და როუზ ბრაფორდის კოლეჯში მიიღო. 2013 წელს მან ლონდონის უნივერსიტეტის გოლდსმიტის კოლეჯი შემოქმედებითი წერის დოქტორის ხარისხით დაამთავრა.

მწერლობა
ევარისტოს შემოქმედება, რომელიც მხატვრულ ნაწარმოებებს, მათ შორის პოემებს მოიცავს, აფრიკული დიასპორის ცხოვრების ასპექტებს იკვლევს. მწერლისათვის დამახასიათებელია თხრობის ფორმისა და ნარატიული პერსპექტივის ექსპერიმენტირება.

ევარისტოს პოემა „იმპერატორის შვილი“, რომელშიც მოქმედება რომაული პერიოდის ლონდონში ხდება, შავკანიანი მოზარდი გოგონას შესახებ მოგვითხრობს, რომლის მშობლები ნუბიელები არიან. პოემამ ინგლისის ხელოვნების საბჭოს მწერალთა ჯილდო მოიპოვა, ხოლო 2010 წელს ჟურნალ მიერ დეკადის 100 საუკეთესო წიგნს შორის დასახელდა. 2013 წელს პოემის მიხედვით 4-მა რადიოპიესა შექმნა.

ევარისტოს 2008 წლის რომანი „თეთრი ფესვები“ სატირაა, რომელშიც მონათა ვაჭრობის ისტორიის შებრუნებულ ასახვას ვხვდებით. მწერალმა შექმნა სამყარო, სადაც აფრიკელები ბატონები, ხოლო ევროპელები მათი მონები არიან. რომანმა დუბლინის საერთაშორისო ლიტერატურული პრემიის, ორანჯის პრემიისა და ართურ კლარკის პრემიის ნომინაციები მოიპოვა.

ევარისტოს 1997 წლის პოემამ „ლარა“, რომელიც 2009 წელს განახლებული სახით გამოიცა, 1998 წელს საუკეთესო რომანის კატეგორიაში -ის ჯილდო მოიპოვა. რომანი ნახევრად-ავტობიოგრაფიულია და მასში მწერალი საკუთარი შვიდი თაობის წინაპრების ფესვებს იკვლევს.

ევარისტოს 2014 წლის რომანი „მისტერ საყვარელი“ 74 წლის ანტიგუელი ლონდონელის შესახებ მოგვითხრობს, რომელიც ფარული ჰომოსექსუალია და 50-წლიანი ქორწინების შემდეგ საკუთარი გადაწყვეტილებების გააზრებას იწყებს. რომანმა ლგბტ პროზისთვის ფერო-გრამლის ჯილდო და ჯერვუდის პრემია მოიპოვა.

მწერლის 2019 წლის რომანი „გოგონა, ქალი და სხვა დანარჩენი“ სხვადასხვა კულტურული ფონის, სოციალური ფენის, სექსუალობისა და წარმოშობის 19-დან 93 წლამდე ასაკის 12 შავკანიანი ბრიტანელი ქალის შესახებ მოგვითხრობს. რომანი პერსონაჟების იმედებს, პრობლემებსა და მათი ცხოვრებების გადაკვეთას ასახავს. 2019 წლის ივლისში „გოგონა, ქალი და სხვა დანარჩენი“ ბუკერის პრემიის ნომინანტთა გრძელ სიაში, ხოლო სექტემბერში ფინალისტთა სიაში დასახელდა და ნოემბრის თვეში მარგარეტ ეტვუდის რომანთან „აღთქმები“ ერთად ბუკერის პრემია მოიპოვა, რითაც ევარისტო პრემიის ლაურეატი პირველი შავკანიანი ქალი ავტორი გახდა.

სამწერლო მოღვაწეობისთვის ევარისტო ყოველწლიური სიის 2021 წლის გამოცემაში, როგორც აფრო-ამერიკული წარმოშობის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ბრიტანელი, მოხვდა.

სწავლება და ტურები
1994 წლიდან ევარისტო შემოქმედებით წერას ასწავლის. მას არაერთი სასწავლებლის სტიპენდია მოუპოვებია, მათ შორისაა დართმაუზის კოლეჯი, ჯორჯთაუნის უნივერსიტეტი, კოლუმბიის უნივერსიტეტი და აღმოსავლეთ ანგლიის უნივერსიტეტი.

2012-2015 წლებში აღმოსავლეთ ანგლიის უნივერსიტეტში იგი უძღვებოდა -ის კურსს „როგორ მოვყვეთ ამბავი“.

ევარისტო ბრიტანეთის საბჭოს ბერლინის 32-ე და 33-ე ლიტერატურული სემინარების თავმჯდომარე იყო.

პირადი ცხოვრება
ევარისტო დაქორწინებულია მწერალ დევიდ შენონზე.