iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გელა გელაძე

გელა გელაძე (დ. 18 სექტემბერი, 1982) — ქართველი იურისტი. 2025 წლის 28 მაისიდან 2026 წლის 21 აპრილამდე იყო საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრი. 2026 წლის 21 აპრილიდან არის სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსი. პოლიციის გენერალ-მაიორი.

ბიოგრაფია
გელა გელაძე დაიბადა 1982 წლის 18 სექტემბერს. 1999–2004 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 2004 წლიდან არის სამართალმცოდნეობის მაგისტრი.

1999–2001 წლებში საქართველოს პროკურატურაში სტაჟიორად მუშაობდა. 2001–2004 წლებში იყო საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ვაკე-საბურთალოს რაიონის საგამოძიებო სამსახურის გამომძიებლის თანაშემწე საზოგადოებრივ საწყისებზე. 2004 წელს დაინიშნა საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის გენერალური ინსპექციის მრჩევლად. ამავე წლიდან საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს დიდუბე-ჩუღურეთის საგამოძიებო სამსახურის გამომძიებელია.

2004–05 წლებში საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სპეციალური ოპერატიული დეპარტამენტის განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საქმეთა უფროსი გამომძიებელი. 2005 წლიდან საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქალაქ თბილისის მთავარი სამმართველოს გამომძიებელი. ამავე წლიდან საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქალაქ თბილისის მთავარი სამმართველოს ვაკე-საბურთალოს სამმართველოს ზედამხედველი.

2005–06 წლებში საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს კრიმინალური პოლიციის დეპარტამენტის განყოფილების უფროსის მოადგილე. 2007 წლიდან საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს პრობაციის დეპარტამენტის მრჩეველი. 2007–08 წლებში საქართველოს იუსტიცის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის მრჩეველი.

2008–10 წლებში შპს „ელიზი ჯგუფის“ დირექტორი. 2010–12 წლებში საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს საგანმანათლებლო დაწესებულების მანდატურის სამსახურის უფროსის მოადგილე.

2012–16 წლებში საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს პრობაციის ეროვნული სააგენტოს უფროსის მოადგილე. 2016–18 წლებში საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ცენტრალური კრიმინალური პოლიციის დეპარტამენტის სამმართველოს უფროსი.

2018–23 შლებში საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს საგანმანათლებლო დაწესებულების მანდატურის სამსახურის უფროსი. 2023–24 წლებში საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრის მოადგილე.

2025 წლის 28 მაისიდან საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრი.

ფლობს ქართულ, რუსულ, ინგლისურ და გერმანულ ენებს. ჰყავს მეუღლე და 2 შვილი.
ერეღლის მუზეუმი

ერეღლის მუზეუმი — არქეოლოგიური და ეთნოგრაფიული მუზეუმი კონიის პროვინციის ერეღლის რაიონში, თურქეთი. მდებარეობს ისტასიონ კადაზე (ქალაქის მთავარი ქუჩა), მუშაობს კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს დაქვემდებარების ქვეშ.

ისტორია
მუზეუმი დაარსდა კონიის არქეოლოგიური მუზეუმის ქვედანაყოფად 1967 წელს. 1978 წელს გადაბარგდა საკუთარ შენობაში და დაარსდა როგორც დამოუკიდებელი მუზეუმი. 2005 წელს მუზეუმში დაიწყო რეორგანიზაცია.

გამოფენები
მუზეუმი გამოფენს ნივთებს ნეოლითური ხანიდან თურქეთის რესპუბლიკურ პერიოდამდე. იგი შედგება ორი განყოფილებისგან, კერძოდ არქეოლოგიური და ეთნოგრაფიული.

პირველ საგამოფენო დარბაზში არის ხუთი ვიტრინა, რომელშიც წარმოდგენილია თიხის ღუმელები, ობსიდიანის სამკაულები ნეოლითური, ხეთური და ფრიგიული ეპოქებიდან, ოქროს დიადემები, ფიგურები, სანთლები, სტელის ნაწილები ელინისტური და რომაული ხანების, სხვადასხვა ბიზანტიური არტეფაქტები, როგორიცაა მინის ნაწარმი, სამაჯურები, რომლებიც იპოვეს ახლომდებარე ისტორიული მიწისქვეშა ქალაქ ოიმალის გათხრებში, რომაული მონეტები, კლასიფიცირებული იმპერატორების მიხედვით, ასევე მამონტის ხერხემლის ნაწილი, რომელიც იპოვეს ახლომდებარე ზენგენის სოფლის საკურთხეველში.

მეორე დარბაზში არის ორი ვიტრინა, რომელშიც გამოფენილია ოსმალური და თანამედროვე თურქული პერიოდების ნივთები.

ვიტრინების გარეთაც არის რამდენიმე დიდი ნივთი. მუზეუმში სულ არის 8367 ექსპონატი.
ბოშები საქართველოში

ბოშები საქართველოში — საქართველოს მოქალაქეები, რომლებიც ბოშური წარმოშობის არიან. საქართველოში ოფიციალურად ცხოვრობს 604 ბოშა პირი, რომელთა უმრავლესობა ცხოვრობს თბილისში.

ბოშების მნიშვნელოვანი ნაწილი საქართველოში ჩამოვიდა საბჭოთა კავშირის სხვა რეგიონებიდან. დიდი რაოდენობით ბოშა ხალხი გამოიქცა აღმოსავლეთ უკრაინიდან და მოლდოვიდან საქართველოში 1930–1933 წლებში საბჭოთა შიმშილის გამო.
კაუნასის ხელშეკრულება

კაუნასის ხელშეკრულება — ხელშეკრულება, რომელსაც ხელი მოეწერა 1920 წლის 29 ნოემბერს კაუნასში, ლიტვა, და შემდეგ დღეს დაიწყო ზავი ლიტვასა და ცენტრალურ ლიტვის რესპუბლიკას შორის, რამაც დაასრულა ცენტრალურ ლიტვის შეტევა კაუნასზე. ხელშეკრულება შეადგინეს 1920 წლის 27-29 ნოემბერს, ლიტვასა და პოლონეთს შორის საზავო მოლაპარაკებების დროს, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ერთა ლიგა.

კონტექსტი
1920 წლის 12 ოქტომბერს პოლონეთის მეორე რესპუბლიკის ჯარისკაცები, გენერალ ლუციან ჟელიგოვსკის მეთაურობით, თავს დაესხნენ ლიტვას, რომელიც ცნობილია როგორც ჟელიგოვსკის ამბოხების სახელით. ამის შემდეგ ქვეყნის აღმოსავლეთი ნაწილი გამოიყო და შეიქმნა ცენტრალური ლიტვის რესპუბლიკა, პოლონეთის მარიონეტული სახელმწიფო. ნოემბრის მეორე ნახევარში ცენტრალური ლიტვის არმია, ჟელიგოვსკის მეთაურობით, თავს დაესხა ლიტვის ქალაქ კაუნასს. 1920 წლის 21 ნოემბრისთვის ცენტრალური ლიტვის ძალებმა მიაღწიეს მდინარე ნევეჟისის ხაზს კედაინიაისთან ახლოს, კაუნასიდან 50 კმ-ის მოშორებით. ადამიანებისა და შეიარაღების ნაკლებობის, საერთაშორისო ზეწოლის ქვეშ, ორივე მხარემ ხელი მოაწერა ომის შეწყვეტის ხელშეკრულებას იმავე დღეს. ლიტვასა და პოლონეთს შორის ზავის მოლაპარაკებამ კაუნასში, ერთა ლიგის ხელმძღვანელობით, გამოიწვია ზავის ხელშეკრულების ხელმოწერა და ოფიციალურად დაიწყო ზავი 1920 წლის 30 ნოემბერს. მიშელ კოსაკოვსკიმ, პოლონეთის მთავრობის წარმომადგენელმა ერთა ლიგის სამხედრო კონტროლის კომისიასთან ერთად, ხელი მოაწერა ხელშეკრულებას პოლონეთის სახელით.
კოსმოსური მტვერი

კოსმოსური მტვერი — მყარი ნივთიერების ნაწილაკები ვარსკვლავთშორის და პლანეტათშორის სივრცეში. კოსმოსური მტვრის გროვები სინათლეს შთანთქავს და ირმის ნახტომი ფოტოგრაფიებზე ბნელ ლაქებად მოჩანს. კოსმოსური მტვრით გამოწვეული სინათლის ვარსკვლავთშორისი შთანთქმის სიდიდე სხვადასხვა ტალღის სიგრძეზე სხვადასხვაა (ხილულ უბანში \^{-1}-ის პროპორციულია), რაც ვარსკვლავთა გაწითლებას იწვევს. კოსმოსური მტვრის ალბედო დიდია, იგი განაბნევს გამოსხივებას, რასაც ადასტურებს ცხელ, ტიპის ვარსკვლავთა ახლოს ამრეკლავი ნისლეულების (ვარსკვლავთა მიერ განათებული კოსმოსური მტვრის ღრუბლების) არსებობა. კოსმოსური მტვერი შეიცავს ~1 მკმ ზომის დიელექტრულ ნაწილაკებს, ლითონის მინარევებს და ნაწილობრივ გრაფიტს. მტვრის ნაწილაკთა ანიზოტროპიისა და სივრცეში ორიენტირებული წესრიგით განლაგების გამო კოსმოსური მტვრით შთანთქმა სინათლის პოლარიზაციას იწვევს.

კოსმოსური მტვრით გამოწვეული შთანთქმა გალაქტიკის სიბრტყეში 0.5-იდან რამდენიმე ვარსკვლავიერ სიდიდემდეა 1 კპს-ზე სპექტრის ვიზუალურ უბანში. კოსმოსური მტვრის მასა დაახლოებით უდრის ვარსკვლავთშორისი ნივთიერების მასის 1%-ს. კოსმოსური მტვერი არათანაბრადაა განაწილებული და ქმნის გლობულებს. ვარსკვლავთა გამოსხივება ათბობს გლობულებს, რომლებიც თვითონ ინფრაწითელ უბანში ასხივებენ. მტვრის ნაწილაკების ზედაპირზე (მტვერი კატალიზატორის როლს თამაშობს) ატომები მოლეკულებად ერთდება. კოსმოსური მტვერი უნდა წარმოიშობოდეს ვარსკელავთშორის გარემოში აირის მოლეკულების კონდენსაციით გრაფიტისა და სხვა ნაწილაკებზე რომელთა წარმოქმნა თავის მხრივ მიმდინარეობს ცივი გიგანტი ვარსკვლავების ატმოსფეროში, ზეახალი ვარსპკვლავების გაფართოებად გარსებში და სხვა.
კოსმოსური ტრიანგულაცია

კოსმოსური ტრიანგულაცია — მეთოდი, რომლითაც ახორციელებენ გეოდეზიურ კავშირს დედამიწის ზედაპირის პუნქტებს შორის, ამ პუნქტებიდან მთვარის, სინათლის წყაროთი აღჭურვილი მაღლივი ბალონის ან დედამიწის ხელოვნური თანამგზავრის სინქრონული დაკვირვების საფუძველზე. კოსმოსური ტრიანგულაციის დანიშნულებაა განისაზღვროს დედამიწის ზედაპირზე შორი-შორ განლაგებულ წერტილთა ზუსტი მდებარეობანი, მ. შ. მანძილები და სხვა.

კოსმოსური ტრიანგულაციის გამოყენებამ დიდად გაზარდა კოორდინატების განსაზღვრის სიზუსტე კლასიკურ მიწისზედა გეოდეზიურ განსაზღვრებთან შედარებით (ამჟამად განსაზღვრის ცდომილება მხოლოდ რამდენიმე მეტრის ფარგლებშია).
კოსმოქიმია

კოსმოქიმია ( და ) — მეცნიერება კოსმოსური სხეულების ქიმიური შედგენილობის, სამყაროში ელემენტების გავრცელებისა და განაწილების კანონების, კოსმოსური ნივთიერების წარმოქმნის დროს ატომების შერწყმისა და მიგრაციის შესახებ. კოსმოქიმიის ყველაზე უფრო შესწავლილი ნაწილია გეოქიმია.

კოსმოქიმია იკვლევს ძირითადად „ცივ“ პროცესებს ნივთიერებათა ატომურ-მოლეკულური ურთიერთქმედების დონეზე. კოსმოსში მიმდინარე „ცხელ“ ბირთვულ პროცესებს (ნივთიერების პლაზმურ მდგომარეობას და მისთ.) კი ძირითადად ფიზიკა შეისწავლის. კოსმოქიმია ახალი მეცნიერებაა, რომელიც მნიშვნელოვნად განვითარდა საუკუნის ნახევარში კოსმონავტიკის განვითარებასთან ერთად. ადრე კოსმოსურ სივრცეში მიმდინარე ქიმიური პროცესისა და კოსმოსური სხეულების შედგენილობას სპექტრული ანალიზის საშუალებით შეისწავლიდნენ. კოსმონავტიკის განვითარებამ, ავტომატური სადგურების და კოსმონავტების მთვარეზე დაშვებამ, მთვარის ზედაპირის ნიმუშების დედამიწაზე ჩამოტანამ შესაძლებელი გახადა ამ ნიმუშების უშუალო ქიმიური შესწავლა. ამასთან ავტომატურმა სადგურებმა ანალიზების სერია ჩაატარეს უშუალოდ მარსისა და ვენერას ზედაპირზე.

ვარსკვლავთშორის სივრცეში ძალიან მცირე კონცენტრაციით არის აღმოჩენილი ბევრი ელემენტის ატომები და მოლეკულები, აგრეთვე მინერალებიც (კვარცი, სილიკატები, გრაფიტი და ა. შ.); მიმდინარეობს სხვადასხვა რთული ორგანული ნაერთების სინთეზი, რომლებიც წარმოიქმნებიან მზის პირველადი აირებისა (2, , 3, 2, 2, ) და სხვა მარტივი ნივთიერებებისაგან, სხვადასხვა ტიპის გამოსხივების მონაწილეობით. 1980 წლისათვის აღმოჩენილია მოლეკულათა 30-მდე ტიპი, მ. შ. 7 ატომის შემცველი რთული მოლეკულებიც. კოსმოსური სხეულებს შორის მიმდინარეოსს ნივთიერებების ცვლა. მაგალითად დედამიწაზე ყოველწლიურად დაახლოებით 104 ტ. კოსმოსური მტვერი იყრება. კოსმოსში მიმდინარე გარდაქმნებს ახლავს დასხივება, რაც ბირთვულ რეაქციებს განაპირობებს, ეს კი ცვლის ნივთიერებათა იზოტოპურ და ატომურ შედგენილობას. კოსმოსური სხეულების, მაგალითად მეტეორიტების, იზოტოპური შედგენილობის გარკვევა საშუალებას გვაძლევს განვსაზღვროთ, თუ როგორი იყო წარსულში გალაქტიკური გამოსხივების შედგენილობა, ინტენსივობა და მოდულაცია.
ბე ჰიუნ-სუნი

ბე ჰიუნ-სუნი (კორ. ; დაიბადა 1999 წლის 3 მაისს) — სამხრეთ კორეელი მსახიობი. ის ყველაზე ცნობილია თავისი როლებით კორეულ სერიალეში: „ჩვენი ბლუზი“ (2022), „გაუსის ელექტრონიკა“ (2022), „გიონგსეონგის არსება“ (2024) და „ოჯახი შერჩევით“ (2024)

კარიერა
2018-დღემდე: სამსახიობო დებიუტი
ბეიმ კარიერა, როგორც მსახიობმა, დაიწყო და დადებიუტდა ვებ-სერიალში „სიყვარულის ფლეირისთი“. მან რამდენიმე ეპიზოდური როლი შეასრულა ისეთ ფილმებში, როგორიცაა „ღვთაებრივი მრისხანება“ (2019), „ყველაზე ჩვეულებრივი რომანი“ (2019) და სატელევიზიო სერიალში „რა დაემართა მდივან კიმს“ (2018).

მან მონაწილეობა მიიღო სიყვარულის ფლეილისტის მეოთხე სეზონში, ხელახლა შეასრულა პარკ ჰა-ნეულის როლი და პარტნიორი იყო კიმ სეი-რონი. მან ასევე მონაწილეობა მიიღო სკოლის ფანტაზიის დრამაში ,,არაჩვეულებრივი შენ“ (2019) და კრიტიკოსების მიერ მაღალ შეფასებულ ტელესერიალში ,,საავადმყოფოს ფლეილისთი“.ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი როლი, რომელიც მან შეასრულა იყო დრამაში ,,ჩვენი ბლუზი“, რომელიც მაყურებელმა დადებითად შეაფასა.

მან ერთ-ერთი მთავარი როლი შეასრულა დრამაში „ოჯახი შერჩევით“, რომელიც ჩინური დრამის „წინ“ კორეული ვერსიაა. დრამა ეთერში გავიდა 2024 წლის ბოლოს არხზე და პლატფორმებზე.

2025 წელს ბეიმ განსაკუთრებული გამოჩენა მოახდინა დრამაში ,,რეზიდენტი პლეიბუქი", სადაც განაახლა თავისი როლი სერიალიდან ,,საავადმყოფოს ფლეილისტი". ასევე, იმავე წელს დადასტურდა, რომ იგი დაინიშნა ახალ ჰან სუკ-კიუს დრამაში " შინს პროექტი".

ფილმოგრაფია
ფილმი
სატელევიზიო სერიალები
ვებ სერიალები
მუსიკალურ ვიდეოებში გამოჩენა
ლიეტუვის უძველესი მეფუტკრეობის მუზეუმი

ლიეტუვის უძველესი მეფუტკრეობის მუზეუმი — დაარსდა 1984 წელს სტრიპეიკიას მახლობლად, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ლიეტუვაში და წარმოაჩენს მეფუტკრეობის ისტორიას ამ მხარეში. მუზეუმი, რომელიც აუკშტაიტიას ეროვნული პარკის ნაწილია, მეფუტკრე ბრონიუს კაზლასმა დააარსა.

2006 წლის მონაცემებით, მუზეუმი ექვსი შენობისგან, დაახლოებით 500 ექსპონატისა და 25 ქანდაკებისგან შედგებოდა. ლიეტუვაში მეფუტკრეობის ისტორიის ილუსტრირების გარდა, მუზეუმის ზოგიერთ ხის ქანდაკებაში თავად ფუტკრის სკებიც არის ჩადგმული. ქანდაკებები პატივს მიაგებს ფუტკრების ადგილს მსოფლიო მითოლოგიასა და ფოლკლორში. მოიცავს ეგვიპტურ და ამერიკელი ინდიელების ფიგურებს, ასევე ლიეტუველი ღმერთი ბაბილისისა და ქალღმერთი აუსტეიას ფიგურებს. ისინი გამოკვეთეს თეოფილის პატიეჟუნასმა და იპოლიტას უჟკურნისმა.

გამოფენაში შედის მინისებრი სკები, რომლებიც ვიზიტორებს საშუალებას აძლევს, დააკვირდნენ ფუტკრების მუშაობას. ასევე გვხვდება ხელსაწყოების კოლექციები და ილუსტრაციები, რომლებიც ფუტკრების როლს აჩვენებს დამტვერვაში. მუზეუმში გვხვდება მე-15 საუკუნიდან მე-20 საუკუნის დასაწყისამდე შექმნილი სკები.

ლიეტუვის ვეტერინარული აკადემია ამტკიცებს, რომ ლიეტუველი ფუტკრები განსაკუთრებით მშვიდობიანები არიან. ისინი ევროპული მეთაფლია ფუტკრის ქვესახეობას წარმოადგენენ, იტალიურ ფუტკრებზე პატარები და კავკასიურ ფუტკრებზე დიდები არიან.

ლიეტუვაში ფუტკარი მეგობრობის სიმბოლოა; სიტყვა „ბიჩიულისი“ კი სიყვარულით გამოხატულ მიმართვას ნიშნავს. 2005 წელს უკრაინის პრეზიდენტმა ვიქტორ იუშჩენკომ ლიეტუვის პრეზიდენტ ვალდას ადამკუსს სამი ფუტკრის სკა და ფუტკრები აჩუქა, რომლებიც მუზეუმში მიიტანეს.

მუზეუმი ღიაა მაისიდან ოქტომბრამდე. აგვისტოში თაფლის მოსავლის ფესტივალი იმართება და მუზეუმში „თაფლის ბარია“ წარმოდგენილი.

მუზეუმში ბოლო წლებში რეკონსტრუქცია მიმდინარეობდა. თუმცა, ის ხელახლა გაიხსნა 2015 წლის გაზაფხულზე.
კოსოვო და ევრო

2008 წელს, სანამ კოსოვოს რესპუბლიკა დამოუკიდებლობას გამოაცხადებდა, 2002 წელს მან ცალმხრივად მიიღო ევრო ეროვნული ვალუტის სახით — იმ პერიოდში, როდესაც კოსოვოს ტერიტორიაზე გაეროს დროებითი სამოქალაქო ადმინისტრაცია მოქმედებდა. მიუხედავად ამისა, კოსოვო ოფიციალურად ევროზონის წევრი არ არის.

ფინანსური მდგომარეობა 1999 წლამდე
გაეროს მისიის შექმნამდე კოსოვო (როგორც სერბეთის ნაწილი) დაკავშირებული იყო იუგოსლავიის ფულად-საკრედიტო პოლიტიკასთან და იუგოსლავიურ დინართან. თუმცა, ძლიერი ინფლაციისა და იუგოსლავიაში არსებული დაძაბულობის გამო იუგოსლავიური დინარი მნიშვნელოვნად დისკრედიტირდა. შედეგად, ბევრს ერჩივნა უცხოური ვალუტის გამოყენება და დაგროვება, ვიდრე დინარზე დაყრდნობა. ყველაზე ხშირად გამოყენებული უცხოური ვალუტა იყო გერმანული მარკა, თუმცა ასევე ფართოდ იყო გავრცელებული აშშ დოლარი და შვეიცარიული ფრანკი.

გერმანული მარკის შემოღება
იუგოსლავიურ დინართან ერთად ფართოდ გამოიყენებოდა სხვა ვალუტებიც, განსაკუთრებით — გერმანული მარკა. 1999 წლის სექტემბერში გაეროს დროებითმა ადმინისტრაციამ მიიღო დადგენილება, რომელიც არარეზიდენტული ვალუტების გამოყენებას არეგულირებდა. ამ აქტმა არსებული სტატუს-კვო ოფიციალურად დაადასტურა. იუგოსლავიური დინარი ოფიციალურად არ გაუქმებულა, თუმცა მისი გამოყენება „არ ხალისდებოდა“. პარალელურად გრძელდებოდა სხვა ვალუტების, ძირითადად აშშ დოლარის, გამოყენება.

გერმანიის ფედერალური ბანკი წინასწარ არ იყო ინფორმირებული ამ ვითარების შესახებ და არ გაუგზავნია კოსოვოსთვის დამატებითი მონეტები ან ბანკნოტები. თუმცა, ვინაიდან გერმანული მარკების იმპორტსა და ექსპორტზე შეზღუდვა არ არსებობდა, ბევრი კოსოვოელი, ვინც საზღვარგარეთ მუშაობდა, ფულს აგზავნიდა ოჯახში, რაც კოსოვოში ფულადი მასის შევსებას უზრუნველყოფდა.

იუგოსლავიური (შემდგომში — სერბული) დინარი კვლავ ფართოდ გამოიყენებოდა ჩრდილოეთ რეგიონებში და სხვა სერბულ ენკლავებში (ერთი ქვეყნის ნაწილი სხვა ქვეყნის შიგნით) მთელ კოსოვოში.

ევროზე გადასვლა
გერმანიის მსგავსად, კოსოვოს რესპუბლიკამ ევროს გამოყენება 2002 წლის 1 იანვარს დაიწყო. გერმანული მარკა კოსოვოში ლეგალურ საგადახდო საშუალებად დარჩა 2002 წლის 9 მარტამდე.

ევროზე გადასვლა განხორციელდა ევროპულ ცენტრალურ ბანკთან და ევროსზონის რამდენიმე ეროვნული ბანკთან თანამშრომლობით. 2001 წლის დეკემბრისთვის კოსოვოს საბანკო და საგადახდო სამსახურში დაახლოებით 100 მილიონი ევრო ნაღდი ფული გადაიგზავნა. ვალუტის გამოშვება თავად კოსოვოში არ ხორციელდება.

ევროკავშირში წევრობა
კოსოვო ევროკავშირში გაწევრიანების პოტენციური კანდიდატია. როგორც ევროკომისიამ, ისე ევროპის ცენტრალურმა ბანკმა უკმაყოფილება გამოთქვეს იმასთან დაკავშირებით, რომ ქვეყნებმა ევრო ცალმხრივად დანერგეს. ამ ეტაპზე ჯერ კიდევ გაურკვეველია, შეძლებს თუ არა კოსოვო ევროკავშირში გაწევრიანებას იმ პირობებში, როცა უკვე იყენებს ევროს. მონტენეგრომ, რომელმაც ანალოგიურად 2002 წელს ცალმხრივად მიიღო ევრო, ევროკავშირთან სტაბილიზაციისა და ასოცირების შეთანხმებას თან დაურთო განცხადება, რომლის მიხედვითაც „ცალმხრივად ევროს შემოღება შეუთავსებელია ევროკავშირის ხელშეკრულებასთან.“ მოსალოდნელია, რომ ეს საკითხი გაწევრიანების მოლაპარაკებების პროცესებზე გადაწყდება. დიპლომატების ვარაუდით, ქვეყნებს, რომლებიც უკვე იყენებენ ევროს, არ აიძულებენ უარი თქვან მის გამოყენებაზე.

ბუნდესბანკის შეფასებით, 1999 წლის სექტემბერში ყოფილი იუგოსლავიის ტერიტორიაზე გამოყენებული იყო 2 მილიარდი გერმანული მარკა, რაც ერთ ადამიანს დაახლოებით 80 მარკაზე მეტს უტოლდება.
ელექტრინაის წყალსაცავი

ელექტრინაის წყალსაცავი — წყალსაცავი ლიეტუვაში, ქალაქ ელექტრინაის სამხრეთით. ლიეტუვაში სიდიდით მესამე ხელოვნური ტბა. შეიქმნა 1961 წელს მდინარე სტრევაზე კაშხლის აგებით. ის წყლით ამარაგებს 1800 მეგავატიანი ელექტროსადგურ „ელექტრინაის“. წყალსაცავის შექმნისას რამდენიმე სოფელი წყლით დაიფარა; 140-ზე მეტი ოჯახი გადაასახლეს. წყალსაცავმა ასევე დაფარა რვა ტბა.

წყალსაცავის ფართობია დაახლოებით 1,264 ჰექტარი, სიღრმე კი 30 მეტრს აღემატება.
ივან ჰუკლეკი

ივან ჰუკლეკი — ხორვატი სპორტსმენი. ხორვატიის სახელით მონაწილეობას იღებს ბერძნულ-რომაული სტილით ჭიდაობაში.

კარიერა
2017 წელს ჰუკლეკმა პოლონეთის ქალაქ ბიდგოშჩში გამართულ მსოფლიოს 23 წლამდელთა ჩემპიონატზე, 85 კგ წონით კატეგორიაში ვერცხლის მედალი მოიპოვა. 2018 წელს სტამბოლში ჩატარებულ ევროპის 23 წლამდელთა ჩემპიონატზე, 87 კგ წონით კატეგორიაში ასევე ვერცხლის მედლის მფლობელი გახდა. ჰუკლეკმა სოფიაში მოიპოვა ერთ-ერთი ბოლო საგზური 2021 წლის ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის მსოფლიო საკვალიფიკაციო ტურნირზე 87 კგ წონით კატეგორიაში.
ბორა სტანკოვიჩის სახლი

ბორა სტანკოვიჩის სახლი — მემორიალური სახლი მდებარეობს ვრანიაში, ბაბა ზლატინას ქუჩაზე #9-ში, ყოფილ დონია მალაში, იმ ნაკვეთზე, რომელიც იყიდა ბორას ბაბუამ, რომლის სახელის მიხედვითაც ქუჩამ მოიღო სახელი. ეს ობიექტი მნიშვნელოვანია იმით, რომ სწორედ ამ სახლში დაიბადა მწერალი ბორისავ სტანკოვიჩი. ბორა სტანკოვიჩის სახლს აქვს დიდი მნიშვნელობის კულტურის ძეგლის სტატუსი.

ბორა სტანკოვიჩის სახლი აშენდა 1855 წელს. სახლი ააშენა „ბაბუა ზლატამ“. საუკუნის დასაწყისიდან მუნიციპალიტეტმა იყიდა სახლი, რეკონსტრუქცია გაუკეთა და ტიპიური ვრანიული საოჯახო სახლისგან სახლ-მუზეუმი გახადა.

დღეს ამ სახლში განთავსებულია მუზეუმი, რომელიც ეკუთვნის ვრანიის სახალხო მუზეუმს.
ნივოლუმაბი

ნივოლუმაბი, რომელიც იყიდება სავაჭრო სახელით ოპდივო — კიბოს საწინააღმდეგო მედიკამენტი იმუნური საკონტროლო წერტილების ინჰიბიტორების კლასიდან. იგი სელექტიურად უკავშირდება და ბლოკავს პროგრამირებული სიკვდილის-1 (-1) რეცეპტორს უჯრედებზე, რითაც ხელს უწყობს მათ გააქტიურებას. იგი გამოიყენება კიბოს რამდენიმე ტიპის სამკურნალოდ. ეს მოიცავს მელანომას, ფილტვის კიბოს, ავთვისებიან პლევრულ მეზოთელიომას, თირკმლის უჯრედოვან კარცინომას, ჰოჯკინის ლიმფომას, თავისა და კისრის კიბოს, უროთელიურ კარცინომას, მსხვილი ნაწლავის კიბოს, საყლაპავი მილის სკვამოზურ უჯრედოვან კარცინომას, ღვიძლის კიბოს, კუჭის კიბოს და საყლაპავი მილის ან გასტროეზოფაგური შეერთების კიბოს. იგი ინიშნება ვენაში ინფუზიით.
ბალტიის ზეგნები

ბალტიის ზეგნები — დაახლოებით 200 კილომეტრი სიგანის მორენული ბორცვების ჯაჭვი, რომელიც ესაზღვრება სამხრეთ ბალტიის ზღვას იუტლანდიიდან ესტონეთამდე.

გეოგრაფია
ზეგანი, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან 329 მეტრს აღწევს ვიეჟიცაში , ქმნის აღმოსავლეთ ევროპის ვაკის დასავლეთ ნაწილს. ჩრდილოეთით ზეგნებიის სიმაღლე ფინეთის ყურემდე სტაბილურად იკლებს. აღმოსავლეთით ისინი ერთდებიან ბელორუსის ქედს; სამხრეთ-აღმოსავლეთით კი თანდათან უერთდებიან პოლეზიის დაბლობს. სამხრეთით რელიეფი ვისლას ვრცელ აუზში ეშვება. დასავლეთით ზეგანს ჩრდილოეთ გერმანიის ვაკე ესაზღვრება, ხოლო ჩრდილო-დასავლეთით რელიეფი შლეზვიგ-ჰოლშტაინის ზეგანიდან დასავლეთისკენ ეშვება ჩრდილოეთის ზღვაში.

ბალტიის ზეგანს კვეთს მდინარეები ოდერი, ვისლა, მემელი და დვინა. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ მოიცავს შემდეგ ბორცვიან ქედებს: ანგელნს, შვანზენს, ჰიუტენის ბორცვებს, დანიურ ვალდს, ჰოლშტაინის შვეიცარიას, მეკლენბურგის შვეიცარიას, პომერანიის ტბების პლატოს (ვიეჟიცის მდინარეებით), მასურიის ტბების რაიონს (ვზგორზა შესკიეს მდინარეებით) , სუდოვის ზეგანს და ქვემო ლიეტუვის ქედს.

ეკონომიკა, ტურიზმი და ლანდშაფტი
დაბალი, კლდოვანი, მორენული ლანდშაფტი ნაყოფიერია და ხელს უწყობს მაღალპროდუქტიულ სახნავ-სათესი მიწების დამუშავებას. ტბების ჯაჭვი და მორენების ბოლო ქედები პოპულარული დასასვენებელი ადგილებია. ქვიშიანი ტერიტორიები ძირითადად ფიჭვნარითაა დაფარული.
ყვითელი ცხელება

ყვითელი ცხელება — ვირუსული დაავადება, რომელიც ჩვეულებრივ ქრება მცირე ხანში. უმეტეს შემთხვევაში სიმპტომები მოიცავს ცხელებას, მადის დაკარგვას, გულისრევას, კუნთების ტკივილს განსაკუთრებით ზურგში და თავის ტკივილს. ამის შემთხვევაში იზრდება სისხლდენისა და თირკმელების პრობლემების რისკი.

დაავადება გამოწვეულია ყვითელი ცხელების ვირუსით და ვრცელდება ინფიცირებული კოღოს ნაკბენით. ის აინფიცირებს ადამიანებს, სხვა პრიმატებს და კოღოს რამდენიმე სახეობას. დაავადების განსხვავება სხვა ავადმყოფობებისგან შეიძლება რთული იყოს, განსაკუთრებით ადრეულ სტადიაზე.

ყვითელი ცხელების წინააღმდეგ არსებობს უსაფრთხო და ეფექტური ვაქცინა, ზოგიერთი ქვეყანა მოგზაურებისთვის ვაქცინაციას მოითხოვს.

2013 წელს შეფასებული იყო, რომ ყვითელმა ცხელებამ აფრიკაში გამოიწვია 130 000 მძიმე ინფექცია და 78 000 სიკვდილი. ყვითელი ცხელების წელიწადში დაახლოებით 200 000 შემთხვევიდან დაახლოებით 90 პროცენტი აფრიკაში ხდება. თითქმის მილიარდი ადამიანი ცხოვრობს მსოფლიოს იმ ნაწილში, სადაც ეს დაავადება ხშირია. მაგრამ არა აზიაში. 1980-იანი წლებიდან ყვითელი ცხელების შემთხვევები იზრდება. ეს განპირობებულია იმით, რომ ნაკლები ადამიანია იმუნური, მეტი ადამიანი ცხოვრობს ქალაქებში, ადამიანები ხშირად მოძრაობენ და კლიმატის ცვლილება ზრდის კოღოების ჰაბიტატს. საუკუნიდან ამერიკაში, აფრიკასა და ევროპაში მოხდა დაავადების რამდენიმე მნიშვნელოვანი ეპიდემია.
მინიია (მდინარე)

მინიია — მდინარე დასავლეთ ლიეტუვაში, ნემანის მარჯვენა შენაკადი. მისი სიგრძე 202 კილომეტრია და სათავეს იღებს დიდოვასის პატარა ტბიდან, ხოლო ჰიდროგრაფიულად სიდეკლისის ტბიდან, ტელშიაიდან სამხრეთით, 14 კმ-ში. სიდეკლისიდან გამომავალ ნაკადულს მავა ეწოდება, ილგისისა და პლუოტინალისის ტბებს შორის - კლიურკე და მხოლოდ დიდოვოს ტბის გავლის შემდეგ ეწოდება მას მინიია.

მიედინება ილგისის, პლუოტინალისის, დიდოვასის და გარგჟდაის, პრიეკულეს ტბებში, სანამ მიაღწევს ნემუნასის დელტას და იტოტება.

1873 წელს აშენდა არხი, სახელწოდებით „ვილჰელმო კანალასი“, რომელიც მინიიას პირდაპირ კლაიპედას პორტთან აკავშირებდა.

შენაკადები
მარცხნივ: პალა, ალანტასი, ჟველსა, აგლუონა, ვეივირჟასი, ტენენისი
მარჯვნივ: საუსდარავასი, ბაბრუნგასი, მიშუპე, სალნატასი
სინოპის ციხესიმაგრის ციხე

სინოპის ციხესიმაგრის ციხე — სახელმწიფო ციხე, რომელიც მდებარეობდა სინოპის ციხესიმაგრის შიგნით სინოპში, თურქეთი. როგორც თურქეთის ერთ-ერთი უძველესი ციხე, იგი დაარსდა 1887 წელს საუკუნეების ძველი ფორტიფიკაციის შიდა ციხე-კლდეში, რომელიც მდებარეობს სინოპის კონცხის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. იგი ასევე ცნობილია როგორც „ანატოლიური ალკატრაზი“, რადგან ტყვებისთვის გაქცევა შეუძლებელი იყო ადგილმდებარეობისა და მაღალი უსაფრთხოების ზომების გამო. ციხე დაიხურა 1997 წელს და ტყვები გადაიყვანეს სინოპში ახლად აშენებულ თანამედროვე ციხეში.

სინოპის ციხესიმაგრე
სინოპის კონცხის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში შავი ზღვის სანაპიროზე უშუალოდ მდებარე სინოპის ციხე-კლდე თავდაპირველად აშენდა ძვ. წ. საუკუნეში, როდესაც ქალაქი ხელახლა დაარსდა როგორც ბერძნული კოლონია მილეტის ქალაქიდან. იგი რამდენჯერმე გაფართოვდა და განაკეთდა თავის ისტორიაში სპარსელების, პონტოს სამეფოს, რომაელებისა და ბიზანტიელების მიერ. ციხესიმაგრემ მთავარი ფორმა მიიღო პონტოს მეფე მითრადატე ევპატორის მეფობის დროს ძვ. წ. 72 წელს. მათგან ხუთი დაემატა შიდა ციხესიმაგრის მშენებლობის დროს.

ციხესიმაგრის ციხე
-ფორმის ფორმით შექმნილი, ქვის ნაგებობის ციხის შენობა 28 დარბაზით ორ სართულზე აშენდა 1887 წელს სამხრეთით შიდა ციხესიმაგრის შიგნით. ტყვების გამოსაყენებლად, თურქული აბანო ერთი გუმბათით ასევე აშენდა ციხის შენობასთან.

ციხე განიხილებოდა როგორც მაღალი უსაფრთხოების სასჯელაღსრულების დაწესებულება, საიდანაც გაქცევის შესაძლებლობა არ არსებობდა ციხესიმაგრეში მდებარეობის გამო. შიდა ციხესიმაგრის კედლების მწვერვალები მსახურობდა ციხის მეკარეების დაარაებისთვის სასეირნო გზად.

ციხე დაიხურა 1997 წლის 6 დეკემბერს, მას შემდეგ რაც ტყვები გადაიყვანეს სინოპში ახლად აშენებულ ციხეში.

საბაჰათინ ალის ლექსი ალდირმა გონული, რომელიც დაიწერა 1933 წელს ციხეში და ასახავს ციხის ცხოვრებას, კომპოზიციად შექმნა 1977 წელს ქერემ გუნეიმ, რაც დღეს ძალიან პოპულარული სიმღერა გახდა ედიპ აქბაირამის შესრულებით.

თურქული ფილმი პარდონი (2004), და ტელე მინი სერიალები ფირარი (ციხიდან გაქცევა) (1993) და კოპეკი (ძაღლი) (2005) გადაიღეს ისტორიულ ციხეში.

პარმაქლიქლარ არდინდა (ცელების მიღმა) (2007), ადაპტირებული გერმანული ტელევიზიის სერიალიდან – (1997–2007) და გადაცემული არხის მიერ, არის კიდევ ერთი თურქული ტელე მინი სერიალი. სერიალში ადგილი არის სინოპის ციხესიმაგრის ციხე. ფილმის მთავარი მუსიკაა ალდირმა გონული ქიბარიეს შესრულებით.

ტურისტული ღირსშესანიშნაობა
ციხის ობიექტები გადაეცა კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს 1999 წლის 2 აგვისტოს.

დაგეგმილია შიდა ციხესიმაგრეში ობიექტების კულტურულ კომპლექსად გარდაქმნა საზღვაო და იუსტიციის მუზეუმად.