iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰულინი

ჰულინი — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ზლინის მხარეში. მდებარეობს კრომერჟიჟის რაიონში. ქალაქი სამ ადმინისტრაციულ ერთეულადაა დაყოფილი. ესენია ჰულინი, ხრაშტანი და ზაჰლინიცე.

გეოგრაფია
ჰულინი რაიონულ ცენტრ კრომერჟიჟი-დან აღმოსავლეთით 16 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქი ზემო მორავის ხეობის ვაკე ლანდშაფტზეა გაშენებული. ქალაქში მიედინება მდინარე რუსავა, რომელიც მდინარე მორავის შენაკადია. ჰულინის სამხრეთში რამდენიმე სათევზაო ტბორი მდებარეობს. ჰულინის ცენტრი 191 მეტრ სიმაღლეზეა ზღვის დონიდან, ქალაქის გარშემო ტერიტორია პატარა ქვიშის დიუნებითაა დაფარული.

ისტორია
ჰულინი წერილობით წყაროებში პირველად 1224 წელსაა მოხსენიებული, ამ წელს სოფელ ჰულინს მეფე ოტოკარ ეწვია. 1261 წელს ბოჰემიის მეფე ოტოკარ -მ ეპისკოპოს ბრუნო ფონ შაუენბურგის დამსახურების დასაფასებლად სოფელი ეკლესიას შესწრია. საუკუნის ბოლოს ჰულინის პატარა ციხესიმაგრე უფრო დიდ ციხესიმაგრედ გადააკეთეს, ხოლო ქალაქის ცენტრი თავდაცვითი კედლებითა და თხრილებით გაამაგრეს. ამ პერიოდისთვის ჰულინელთა მთავარ საქმიანობას მეცხოველეობა წარმოადგენდა. 1840-იან წლებში აქ რკინიგზა გაიყვანეს, რის შემდეგაც მრეწველობის განვითარება დაიწყო.

ღირსშესანიშნაობები
ჰულინის მთავარი ღირსშესანიშნაობა საუკუნის დასაწყისში აგებული რომანული სტილის წმინდა ვენცესლავის ეკლესიაა, რომელიც 1747 წლის ხანძრის შემდეგ დღევანდელი სახით აღადგინეს.

დაძმობილებული ქალაქები
ზლატე-მორავცე, სლოვაკეთი
ამატოქსინი

ამატოქსინები, იგივე ამანიტინები ან ამანიტოტოქსინები — ორგანული ნაერთების ჯგუფი, რომელიც წარმოადგენს ციკლურ პეპტიდებს (ოქტაპეპტიდებს), რომელიც შედგება რვა ამინომჟავის ნარჩენისგან. ამანიტას ყველა ტოქსინი შეიცავს -ჰიდროქსილირებულ ამინომჟავებს, რაც მათი ტოქსიკურობის განმსაზღვრელი პირობაა ისინი უკიდურესად ტოქსიკური, უძლიერესი ჰეპატოტოქსინებია, რომლებიც აზიანებენ ღვიძლის უჯრედებს (ჰეპატოციტებს), იწვევენ მათ ნეკროზს და ამით დიდ საფრთხეს უქმნიან ადამიანის ჯანმრთელობასა და სიცოცხლეს ინტოქსიკაციის დროს. ამატოქსინები გვხვდება ამანიტას, გალერინასა და ლეპიოტას გვარის სოკოებში.

ამატოქსინების შემცველი ყველაზე გავრცელებული და მომაკვდინებელი სოკოები:

ამატოქსინები
ამჟამად ათი დასახელებული ამატოქსინი არსებობს:
ერთკუთხედი

ერთკუთხედი, გენაგონი, მონოგონი — მრავალკუთხედი ერთი გვერდითა და ერთი კუთხით. იგი აღინიშნება სიმბოლოთი {1}.

ამოზნექილი ერთკუთხედი ევკლიდურ გეომეტრიაში მონოქრონი გადაგვარებულია — წერტილი, რადგან მისი ერთადერთი გვერდის ბოლოები უნდა ემთხვეოდეს (იყოს ერთი წვერო). ელემენტარული გეომეტრიის უმეტეს კლასიკურ კურსებში ის „შეუძლებელ ფიგურად“ ითვლება, ხოლო მრავალკუთხედის განმარტება არ იძლევა ერთკუთხედის გამოყენების საშუალებას. ამავდროულად, ელემენტარულ გეომეტრიაში მონოგონის ცნება გამოიყენება ამოზნექილი კორპუსის კონტექსტში: ერთი წერტილის ამოზნექილი კორპუსი ქმნის ნულოვანი განზომილების ამოზნექილ მონოგონს (ორი წერტილის ამოზნექილი კორპუსი არის სეგმენტი, ერთგანზომილებიანი ამოზნექილი დიგონი, იმ შემთხვევაში, \ 3 — სამგანზომილებიანი ამოზნექილი -კუთხედი).

სფერული ერთკუთხედი სფერულ გეომეტრიაში მონოქრონი წარმოიქმნება სფერული პოლიგონის სახით, რომელიც შედგება ერთი კუთხისაგან, ანუ სფერული ხაზისგან მონიშნული წერტილით. ამრიგად, სფერული ერთკუთხედი სფეროს ორ ნახევარსფეროდ ყოფს. სფერული ერთკუთხედი საშუალებას იძლევა ჩამოყალიბდეს მონოედრი, სფერული მრავალკუთხედი ერთი მონოგონალური ზედაპირით შლაფლის სიმბოლოთი {1,1} და დიედრი, ორი მონოგონალური ზედაპირით, 360°-იანი საერთო კუთხით და ერთი წვეროთი შლაფლის სიმბოლოთი {1,2}.
არჩილ რუხაძე

არჩილ გერასიმეს ძე რუხაძე (დ. 1887, ქუტირი, — გ. 3 ოქტომბერი, 1937) — ქართველი პუბლიცისტი, ჟურნალისტი, მწერალი, ეკონომისტ-სტატისტიკოსი. სტალინური რეპრესიების მსხვერპლი.

ბიოგრაფია
არჩილ რუხაძე სწავლობდა ხონის საქალაქო სკოლასა და სახელოსნო სასწავლებელში, საიდანაც 1904 წელს, გაფიცვებში მონაწილეობისთვის გამორიცხეს. გიმნაზიის ატესტატისთვის სახლში ემზადებოდა. შემდგომ ისმენდა იურიდიულ ლექციებს დემიდოვის იურიდიულ ლიცეუმში და არქეოლოგიურ ინსტიტუტში.

1904 წელს რსდმპ პარტიაში დაიწყო მუშაობა და 1908 წელს ამ პარტიის წევრობისთვის დააპატიმრეს. სამხედრო სასამართლომ 4 წლით კატორღა და ციმბირში უვადო გადასახლება მიუსაჯა. 1912 წელს, ავადმყოფობის გამო, იაროსლავში დატოვეს, ხოლო 1916 წელს ენისეის გუბერნიაში გაგზავნეს, საიდანაც 1917 წელს რევოლუციის შემდეგ გაათავისუფლეს.

1918 წლიდან თბილისის თვითმმართველობაში საბარათო მაგიდის გამგედ მსახურობდა და შეიმუშავა საბარათო სისტემის და სახლის კომიტეტების გეგმები.

არჩილ რუხაძე 1921 წლის 25 თებერვლის შემდეგ მენშევიკებს კომუნისტებთან შესათანხმებლად მოუწოდებდა. იგი აღმასრულებელ კომიტეტში სტატისტიკურ განყოფილებას ხელმძღვანელობდა და კომისართა საბჭოს წევრად იყო არჩეული.

არჩილ რუხაძე სამწერლო ასპარეზზე 1906 წელს გამოვიდა. თანამშრომლობდა პერიოდულ გამოცემებთან: „ცის ნამი“, „ცისარტყელა“, „ელვა“, „სახალხო გაზეთი“ და აქვეყნებდა ლექსებსა და მოთხრობებს. გადასახლების დროს რამდენიმე რუსულ გაზეთს რედაქტორობდა.

1917 წლის რევოლუციის შემდეგ თანამშრომლობდა „ერთობასა“ და „“-ში. მისივე რედაქტორობით გამოდიოდა საქართველოს სახაზინო გზების მუშა-მომსახურეთა გაზეთი „თავისუფალი გზა“. 1919-1920 წლებში არჩილ რუხაძე გახლდათ ჟურნალ „ცისარტყელას“ ერთ-ერთი ხელმძღვანელთაგანი.

1920 წლიდან იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების თბილისის განყოფილების მუდმივი წევრი.

საქართველოში საბჭოთა წყობილების დამყარების შემდეგ თანამშრომლობდა გაზეთ „კომუნისტსა“ და „ “-ში. წერდა პარტიულ, პოლიტიკურ, სტატისტიკურ, საკოოპერაციო და სამრეწველო შინაარსის სტატიებს.

არჩილ რუხაძე არის სტალინური რეპრესიების მსხვერპლი. იგი დააკავეს 1937 წლის 8 აგვისტოს და დახვრიტეს 3 ოქტომბერს.
ისააკ დე პორთო

ისააკ დე პორთო (დ. 30 იანვარი, 1617 — გ. 13 ივლისი, 1712) — გასკონელი მეფის კარის შავი მუშკეტერი საუკუნის საფრანგეთში. იყო მუშკეტერების გვარდიის კაპიტნის, კაპიტან დე ტრუაველის ბიძაშვილის ვაჟი, არმან დ’ათოსის ბიძაშვილი. პორთოს პერსონა ალექსანდრ დიუმას სერიის - „დ’არტანიანის რომანების“ პერსონაჟ პორთოსის ზედაპირული ინსპირაცია გახდა
ცხოვრება
დაიბადა პოში, ბერნში, ისააკ დე პორთო დე კამპტორ დე შამპან დე კასტეტბონის (ბერნის პარლამენტის უფროსი) და კლემენს დე ბროსეს ოთხშვილიან ოჯახში. დედმამიშვილებში (ჟანი, ჟანა, სარა) ყველაზე უფროსი იყო. ზოგი წყაროს მიხედვით ის უბრალო მცველი უნდა ყოფილიყო, ხოლო ჟანი - შავი მუშკეტერი. ჰყავდა ორი ვაჟი: ჟანი და არნო.

პორთოებს ეს გერბი 1674 წლის 24 ნოემბერს მიენიჭათ. უცნობია, თუ როგორ გამოიყურებოდა მათი წინა გერბი, ან საერთოდაც თუ არსებობდა ის.
დ’არტანიანის რომანები

დ’არტანიანის რომანები — ალექსანდრ დიუმას (1802—1870) სამი ნოველა, რომელიც საუკუნის მუშკეტერ დ’არტანიანის თავგადასავლებზე მოგვითხრობს.

დიუმამ დ’არტანიანის პიროვნება მუშკეტერთა კაპიტან შარლ დე ბაც დე კასტელმორ დ’არტანიანზე ( 1611—1673) დააფუძნა და განსაკუთრებით უხვად აიღო ინსპირაცია ნახევრად ფიქციური „მ. დ’არტანიანის მემუარებიდან“, რომელიც გმირის დაღუპვიდან 27 წლის შემდეგ, გასენ დე კურტილ დე სანდრასის ავტორობით დაიწერა და 1700 წელს გამოქვეყნდა.
წიგნები ამ სერიიდან
„სამი მუშკეტერი“ — ისტორია ვითარდება 1625—1628 წლებში; პირველად ნაწილ-ნაწილ გამოქვეყნდა გაზეთ „ლე სიეკლ“-ში 1844 წლის მარტიდან ივლისამდე. პროლოგში დიუმა ამბობს რომ მან რომანი ეროვნულ ბიბლიოთეკაში ნაპოვნ დოკუმენტებს დააფუძნა.
„ოცი წლის შემდეგ“ — ისტორია ვითარდება 1648—1649 წლებში. ნაწილ-ნაწილ გამოდიოდა 1845 წლის იანვრიდან აგვისტომდე.
„ვიკონტი დე ბრაჟელონი ანუ ათი წლის შემდეგ“ — ისტორია ვითარდება 1660—1673 წლებში. ნაწილ-ნაწილ გამოდიოდა 1847 წლის ოქტომბრიდან 1850 წლის იანვრამდე. ეს უზარმაზარი თხზულება სხვადასხვა დროს გამოცემულ იქნა ორ, სამ, ოთხ ან ხუთტომეულადაც კი.
სამტომიან გამოცემაში ნოველებს ეწოდებათ „ვიკონტი დე ბრაჟელონი“, „ლუიზა დე ლა ვალიერი“ და „კაცი რკინის ნიღაბში“.
ოთხტომიან გამოცემაში ნოველებს ეწოდებათ „ვიკონტი დე ბრაჟელონი“, „ათი წლის შემდეგ“, „ლუიზა დე ლა ვალიერი“ და „კაცი რკინის ნიღაბში“.
ძირითადად, ხუთტომიან გამოცემებში ცალკეულ ტომებს სათაურები არ აქვთ.
სხვა წიგნები
დიუმა „სამი მუშკეტრისათვის“ განსხვავებული გაგრძელების დაწერას გეგმავდა, რომელზე მუშაობაც 75 თავის დაწერის შემდეგ შეაჩერა. ამ ნაწარმოებს „წითელი სფინქსი“ უნდა რქმეოდა. „წითელ სფინქსში“ მუშკეტერები აღარ არიან მოქმედი პერსონაჟები და ნარატივი კარდინალ რიშელიეზე, დედოფალ ანასა და მეფე ლუი -ზე გადადის. დიუმამ ასევე შემოიყვანა ახალი მთავარი პერსონაჟი - გრაფი დე მორე (რომლის პროტოტიპიც ანტუან დე მორე იყო). დაუსრულებელი ნაშრომი საფრანგეთში პირველად 1946 წელს გამოქვეყნდა, ხოლო 2017 წელს ინგლისურადაც ითარგმნა. ამ თარგმანიდან ამოღებული იქნა საკმაოდ დიდი მონაკვეთი - „სასტუმრო რამბუილეს ხშირი სტუმრები“ და თხზულება დიუმას სხვა ნოველის ჩართვით - „მტრედით“ დასრულდა.
არაოფიციალური ინტერპრეტაციები
დიუმას გარდაცვალების შემდეგ მრავალმა სხვა მწერალმა აიღო საკუთარ თავზე დ’არტანიანის რომანების სერიის განვრცობა.
„პორთოსის ვაჟი“ (1883) — დაწერა პოლ მაჰალინმა, ალექსანდრ დიუმას ფსევდონიმით. წიგნი დღესაც ამ ფსევდონიმით იბეჭდება. ამ ადაპტაციაში დ’არტანიანი არ ჩნდება.
„მეფის მეფე დ’არტანიანი“ (1900) — დაფუძნებული უნდა იყოს დიუმას ერთ-ერთ პიესაზე.
„მეფის პასპორტი“ (1925) — ჰ. ბედფორდ-ჯონსის ავტორობით.
„დ’არტანიანი, სამი მუშკეტრის გაგრძელება“ (1928) — ჰ. ბედფორდ-ჯონსის ავტორობით.
სხვა ადაპტაციები
ფენტეზის ავტორ სტივენ ბრასტის ხაავრენის რომანების სერია დიუმას ნოველებს (უფრო კონკრეტულად დ’არტანიანის რომანებს) ეყრდნობა და ამ თხზულებების შინაარსი ბრასტის დრაგერას სამყაროში გადააქვს. იმავე ავტორის იმავე სერიის 2020 წლის ნოველა „მაგისტრის ველის ბარონი“ საწყის საფუძვლად „გრაფ მონტე-კრისტოს“ იყენებს.

სარა ჰოიტის (ფსევდონიმით სარა დ’ალმეიდას) მუშკეტერების სერია „მუშკეტრის სიკვდილით“ იწყება და ოთხ სხვა წიგნს მოიცავს.
სფერული გეომეტრია

სფერული გეომეტრია — მათემატიკური დისციპლინა, რომელიც შეისწავლის გეომეტრიულ ფიგურებს სფეროზე, მსგავსად პლანიმეტრიისა, რომელიც შეისწავლის სიბრტყეზე მდებარე გეომეტრიულ სახეობებს.

სფეროს გადამკვეთი ყოველი სიბრტყე კვეთაში იძლევა რაიმე წრეწირს. თუ მკვეთი სიბრტყე გადის სფეროს 0 ცენტრზე, მაშინ კვეთაში მიიღება ე. წ. დიდი წრეწირი. სფეროს ყოველ და წერტილზე, გარდა დიამეტრულად საწინააღმდეგო წერტილებისა, შეიძლება გავავლოთ ერთადერთი დიდი წრეწირი. სფეროს დიდი წრეწირები წარმოადგენენ მის გეოდეზიურ წირებს; ამიტომ სფერულ გეომეტრიაში ისინი ასრულებენ პლანიმეტრიაში წრფეების ანალოგიურ როლს. სფერულ გეომეტრიაში არ არსებობს პარალელური გეოდეზიური წირები: ორი დიდი წრე ყოველთვის გადაიკვეთება ორ წერტილში.

სფეროზე სამი დიდი წრის რკალით, რომლებიც წყვილ-წყვილად აერთებენ რომელიმე სამ წერტილს, მიიღება სფერული სამკუთხედი. სამკუთხედების ტოლობის ცნობილ სამ შემთხვევას სიბრტყეზე სფერული სამკუთხედისათვის ემატება მეოთხე: ორი სამკუთხედი ტოლია, თუ ტოლია შესაბამისი კუთხეები. სამკუთხედებს ეწოდებათ ტოლი, თუ მათი შეთავსება შეიძლება სფეროზე გადანაცვლებით. სფეროზე მსგავსი სამკუთხედები არ არსებობს.
არამისი

რენე დ’ერბლე, მეტსახელად არამისი — გამოგონილი პერსონაჟი ალექსანდრ დიუმას დ’არტანიანის რომანების სერიაში. ჩნდება წიგნებში: „სამი მუშკეტერი“ (1844), „ოცი წლის შემდეგ“ (1845) და „ვიკონტი დე ბრაჟელონი ანუ ათი წლის შემდეგ“ (1847—1850). ის და ორი სხვა მუშკეტერი, ათოსი და პორთოსი, თხზულების მთავარი პერსონაჟის, დ’არტანიანის ახლო მეგობრები არიან.

არამისის პერსონაჟი ძალიან ზედაპირულადაა დაფუძნებული მუშკეტერ ანრი დ’არამიცზე.
ვირჯინია დერი

ვირჯინია დერი (დ. 18 აგვისტო, 1587 — გარდაცვალების თარიღი უცნობია) — პირველი ინგლისელი ბავშვი რომელიც ამერიკის ინგლისური კოლონიის მიწებზე დაიბადა.

ვირჯინიასა და სხვა კოლონიზატორების ბედი უცნობია. მისი დაბადების შესახებ ვიცით ჯონ ვაითის, ვირჯინიას ბაბუის, კოლონიის გუბერნატორის გამო, რომელიც 1587 წელს ინგლისში ახალი რესურსების საძებრად ჩამოვიდა. 1590 წელს ვაითის უკან დაბრუნებისას მან კოლონიზატორების ჯგუფი ვეღარსად იპოვა.

ბოლო ოთხი საუკუნის განმავლობაში ვირჯინია დერმა მტკიცედ დაიმკვიდრა თავი ამერიკულ მითოლოგიასა და ფოლკლორში, და მისი პიროვნება სხვადასხვა ხალხთა ჯგუფისათვის სხვადასხვა სიმბოლიზმს ატარებს. მასზე დაიწერა წიგნები, პოემები, სიმღერები, დაიხატა კომიქსები, გადაღებულ იქნა სატელევიზიო პროგრამები და ფილმები. მისი სახელით იყიდებოდა და იყიდება სხვადასხვა სახის სურსათი: ვანილით დაწყებული, სასმელებით დამთავრებული. სამხრეთ აშშ-ს, განსაკუთრებით ჩრდილოეთ კაროლინის მრავალ ადგილს ვირჯინიას სახელი მის პატივსაცემად ჰქვია.
ელეანორ დერი

ელეანორ დერი (ქალიშვილობის გვარით ვაითი; დ. 1568 — გაუჩინარდა 1587—1590 წლებში) — ჩრდილოეთ ამერიკის ინგლისის როანოკის კოლონიის მაცხოვრებელი, ჯონ ვაითის, კოლონიის გუბერნატორის ქალიშვილი. მიუხედავად მისი ცხოვრების შესახებ არსებული ცნობების სიმცირისა, მასზე ბევრად მეტი ვიცით ვიდრე იმ 16 სხვა ქალზე, რომლებმაც 1587 წელს ინგლისი როანოკის ექსპედიციის გამო დატოვეს.

გათხოვდა ანანიას დერზე. 1587 წლის 18 აგვისტოს, როანოკში (დღევანდელ ჩრდილოეთ კაროლინაში) ჩასვლიდან ცოტა ხანში მან იმშობიარა ქალიშვილზე - ვირჯინია დერზე, რომელიც „ახალ სამყაროში“ დაბადებული პირველი ინგლისელი ბავშვი იყო. ელეანორ დერი, ექპედიციის ყველა სხვა წევრთან ერთად, 1587-1590 წლებში გაუჩინარდა სანამ მამამისი ინგლისში სურსათის და რესურსების მოსაპოვებლად იყო ჩასული.
ბენჯამინ ბატერსტი (დიპლომატი)

ბენჯამინ ბატერსტი (დ. 18 მარტი, 1784 — გაუჩინარდა 1809 წლის 25 ნოემბერს) — ბრიტანელი დიპლომატი, რომელიც პრუსიაში ნაპოლეონის ომების დროს გაუჩინარდა. იყო ჰენრი ბატერსტის, ნორვიჩის ეპისკოპოსის მესამე ვაჟი, პოეტი კაროლინ დე კრესპიგნის ძმა.

1809 წელს ბატერსტის გაუჩინარებამ საზოგადოებაში მის შესახებ დიდი დისკუსიები გამოიწვია. მისი დაკარგვის ამბავი ხშირად გამოიყენება სამეცნიერო ფანტასტიკის თხზულებებში იმის გამო რომ შეიქმნა შთაბეჭდილება, რომ მისი უეცარი გაქრობა მეტად უცნაური და შესაძლოა ზებუნებრივიც კი ყოფილიყო. თანამედროვე მკვლევარები თვლიან რომ ბატერსტის ამბავი დროთა განმავლობაში ძალიან გაზვიადდა, და ყველაზე შესაძლო შემთხვევაში ის უბრალოდ მოკლეს.
რეგიომონტანუსი

რეგიომონტანუსი — გერმანელი ასტრონომი და მათემატივოსი. გ. პურბახის მოწაფე.

ბიოგრაფია
1461-1468 წლებში ცხოვრობდა იტალიაში, ეცნობოდა ბერძენ მათემატიკოსთა და ასტრონომთა შრომებს. 1468-1471 წლებში იყო ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1471 წლიდან დასახლდა ნიურნბერგში, სადაც აუშენეს ობსერვატორია, ასტრონომიული იარაღების სახელოსნო და ტიპოგრაფია. 1475 წლიდან გადავიდა რომში პაპის მიწვევით კალენდრის სრულყოფის სამუშაოსთან დაკავშირებით.

რეგიომონტანუსმა გამოიკვლია და ლათინურად თარმგნა პტოლემეს „ალმაგესტი“. თავის მიერვე აგებულ საბეჭდ დაზგაზე დაბეჭდა პურბახის ასტრონომიული შრომები, სხვადასხვა კალენდარი და პტოლემეს თეორიის საფუძველზე თავის მიერ შედგენილი ასტრონომიული ცხრილები — ეფემერიდები. წამოაყენა ზღვაზე გრძედების განსაზღვრის მეთოდი და გააუმჯობესა განედების განსაზღვრის მეთოდი, დააკვირდა 1472 წელს კომეტას. მისი ტრიგონომეტრიული შრომების მეშვეობით (უმთავრესია „ხუთი წიგნი სხვადასხვა სახის სამკუთხედების შესახებ“, გამოიცა 1533, სიკვდილის შემდეგ) სფერული ტრიგონომეტრია და ტრიგონომეტრია სიბრტყეზე დამოუკიდებელ დისციპლინებად იქცნენ; შეადგინა ტრიგონომეტრიული ცხრილები, რომლებშიც პირველმა გამოიყენა ათწილადური სისტემა.
გეორგ პურბახი

გეორგ პურბახი , გეორგ ფონ პოიერბახი (; დ. 30 მაისი, 1423, პოიერბახი, ზემო ავსტრია — გ. 8 აპრილი, 1461, ვენა) — ავსტრიელი ასტრონომი და მათემატიკოსი.

დაახლოებით 1450 წელს გახდა ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი. თარგმნიდა პტოლემეს შრომებს, რაც შემდეგ მისმა მოწაფე რეგიომონტანუსმა გააგრძელა. 1543 წელს გამოიცა მათი ერთობლივი შრომა „პტოლემეს დიადი თხზულების მოკლე გადმოცემა“. დაწერა თხზულება „პლანეტების ახალი თეორია“, აქვს გამოკვლევები ტრიგონომეტრიაში.
ნაირქო

ნაირქო — დიდი ალბათობით მეროეს პირამიდა ბეგ. . 11-ში დამარხული ქუშიტი დედოფალი რეგენტის სახელი. ნაირქო სავარაუდოდ პირველი ქალია, რომელიც ქუშის სამეფოს მართავდა (ძვ. წ. მეორე საუკუნის შუა წლებში). მართვის სადავეების აღებამდე ის მეფე ადიხალამანის ცოლი უნდა ყოფილიყო.

ამ სამარხში ნაპოვნ დედოფალს ადრე შანაკდახეტეს უწოდებდნენ, თუმცა შემდგომმა კვლევებმა აჩვენა რომ შანაკდახეტე ბევრად უფრო გვიან, ახ. წ. პირველი საუკუნის პირველ ნახევარში მეფობდა.
სტამბოლის ამოს-ს მუზეუმი

სტამბოლის ამოს-ს მუზეუმი — მეოთხე საერთაშორისო მუზეუმი და მდებარეობდა სტამბოლის ბეიოღლუს რაიონში, თურქეთი. დაარსებული ჰაკთან აკდოღანის სირიუსის კოსმოსური მეცნიერებების კვლევითი ცენტრის მიერ 2001 წელს, მუზეუმი შეიცავდა სხვადასხვა ფოტოებს, ვიდეოებს, რეპორტებს, -უცხოპლანეტელების მაკეტებს და ბიბლიოთეკას -ებისა და უცხოპლანეტელი ცხოვრების შესახებ.

2011 წელს, მუზეუმს ცნობების მიხედვით ჰქონდა მობილური ვერსია, რომელიც მატარებლით მოძრაობდა სტამბულის ირგვლივ. მუზეუმი აღარ არის გახსნილი.
კრომერჟიჟი

კრომერჟიჟი — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ზლინის მხარეში. კრომერჟიჟის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. კრომერჟიჟის სასახლე და მისი ბაღები გამოცხადებულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად. ქალაქის ისტორიული ნაწილი კარგად არის შემონახული.

=სახელწოდება=
ქალაქის სახელწოდება მამაკაცის სახელიდან მომდინარეობს და „კრომერჟირის“ საკუთრებას ნიშნავს. როგორც ჩანს ოდესღაც ადგილს ამ სახელის ადამიანი ფლობდა.

გეოგრაფია
კრომერჟიჟი ზლინიდან ჩრდილო-დასავლეთით დაახლოებით 20 კილომეტრში მდებარეობს. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის თითქმის ორი მესამედი ლიტენჩიცეს ბორცვებზე, ხოლო აღმოსავლეთი ნაწილი ზემო მორავის ხეობაშია გაშენებული. ქალაქის უმაღლესი წერტილია ობორას ბორცვი, მისი სიმაღლე 322 მეტრია ზღვის დონიდან. კრომერჟიჟი მდინარე მორავის ორივე ნაპირზეა განფენილი. ქალაქის ჩღდილოეთში მდინარე ჰანა ერთვის მდინარე მორავას.

ისტორია
კრომერჟიჟი (ლათინური სახელწოდებით ) პირველად 1107-1125 წლებით დათარიღებულ დოკუმენტებშია მოხსენიებული. მაშინდელი აქ არსებული დასახლება ოლომოუცის ეპისკოპოსმა იან -მ შეისყიდა. კრომერჟიჟის აგრეთვე მოხსენიებულია ოლომოუცელი ეპისკოპოსის ინდრჟიხ ზდიკის 1141 წლის სიგელში. შუა საუკუნეებში აქ იყო სავაჭრო სოფელი ქარვისა და მარილის გზების გზაჯვარედინზე. საუკუნეში კრომერჟიჟი ოლომუცის ეპისკოპოსის საკუთრებაში არსებული სამფლობელოების ცენტრი გახდა. 1241 და 1253 წლების პერიოდში კრომერჟიჟმა თათრების, უნგრელების და კუმანების, იგივე ყივჩაღების არაერთი თავდასხმა განიცადა. ამის გამო ამ პერიოდში დასახლება მოსახლეობისგან დაიცალა. მოგვიანებით აქ დასახლდნენ ებრაელები, საუკუნის შუა წლებში კრომერჟიჟის ებრაელთა დასახლება ყველაზე დიდი იყო მთელს მორავიაში.

ღირსშესანიშნაობები
ქალაქი ცნობილია თავისი ბაროკოს სტილის ციხესიმაგრით და მის გარშემო მდებარე ულამაზესი ბაღებით. გამორჩეული ღირსშესანიშნაობებია ქალაქის კოშკი და ეპისკოპოსის ძველი ციხესიმაგრის ნანგრევები. კრომერჟიჟის ბაღები და ციხესიმაგრე იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში 1998 წელს შევიდა.
ქალაქის სასახლის მუზეუმში დაცულია 500-მდე ხელოვნების ნიმუში, მათ შორის გამორჩეულია ტიციანის ნახატი - „მარსიასის გატყავება“.

დაძმობილებული ქალაქები
შატოდუნი, საფრანგეთი
ნიტრა, სლოვაკეთი
დუნაის კრემსი, ავსტრია
პიეკარი-შლონსკი, პოლონეთი
რიმნიკუ-ვილჩა, რუმინეთი
რუჟომბეროკი, სლოვაკეთი
ღრუბლებს მიღმა

„ღრუბლებს მიღმა“ — მიქელანჯელო ანტონიონის ბოლო, 1995 წლის ფილმი, რომელიც გადაღებულია რეჟისორ ვიმ ვენდერსთან თანამშრომლობით. ფილმში მონაწილეობენ ჯონ მალკოვიჩი, ფანი არდანი, კიმ როსი სტიუარტი, ჟან რენო, სოფი მარსო, ირენ ჟაკობი, მარჩელო მასტროიანი, პიტერ ველერი და ინეს სასტრე.

სიუჟეტი შთაგონებულია თავად ანტონიონის წიგნით „ “, ხოლო სცენარი დაწერილია ორივე რეჟისორის მიერ ტონინო გუერასთან ერთად, რომელიც ანტონიონის მუდმივი თანამშრომელი იყო. ფრანჩესკო მარკუჩიმ ასევე იმუშავა ფილმზე - დიალოგების სცენარზე, ხოლო სოჰეილ გოდსიმ ფრანგულ ენაზე ადაპტაციაში მიიღო მონაწილეობა.

ფილმის ორიგინალურ ვერსიაში სამ ენაზე საუბრობენ: იტალიურ, ინგლისურ და ფრანგულ ენებზე.

დიდი რეჟისორის 1985 წელს ინსულტის გადატანის შემდეგ, მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობით შეშფოთებულმა საპროდიუსერო კომპანიებმა მოითხოვეს, რომ გადასაღებ მოედანზე რეჟისორი მხოლოდ აუცილებელ შემთხვევაში ჩარეულიყო. ანტონიონის წინადადებით რეჟისორად ვიმ ვენდერსი შეირჩა და მას პროლოგის, ეპილოგისა და ნოველებს შორის კავშირების გადაღება დაევალა.

სიუჟეტი
ფილმი ოთხი მოკლე, ერთმანეთთან დაკავშირებული ისტორიისგან შედგება. თითოეული ისტორიის ცენტრში ქალის საიდუმლოა. ისტორიები სხვადასხვა ქალაქებში ვითარდება: ნისლიან ფერარაში (ანტონიონის მშობლიური ქალაქი), წვიმიან პორტოფინოში, ღრუბლიან პარიზში, ექს-ან-პროვანსში. ფილმი შინაგან მოგზაურობაში გიწვევთ - როგორც ანტონიონი თავის მემუარებში წერს, „აბსოლუტური და იდუმალი რეალობის ნამდვილი ხატისკენ, რომელსაც ვერავინ ვერასდროს იხილავს“.

ჯილდოები
1996 : დავიდ დი დონატელო საუკეთესო ოპერატორული ნამუშევრის ნომინაცია: ალფიო კონტინი

1996 : ვერცხლის ლენტი
საუკეთესო ორიგინალური მუსიკა: ლუჩიო დალა
საუკეთესო რეჟისორის ნომინაცია: მიქელანჯელო ანტონიონი
საუკეთესო ოპერატორული ნამუშევრის ნომინაცია: ალფიო კონტინი
1995 წლის ვენეციის საერთაშორისო კინოფესტივალი - -ს პრიზი: მიქელანჯელო ანტონიონი და ვიმ ვენდერსი
1995 წლის ვალიადოლიდის საერთაშორისო კინოფესტივალი - საუკეთესო ფილმის ნომინაცია: პრემია „ოქროს თავთავი“: მიქელანჯელო ანტონიონი და ვიმ ვენდერსი
კუნოვიცე (უჰერსკე-ჰრადიშტეს რაიონი)

კუნოვიცე — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ზლინის მხარეში. მდებარეობს
უჰერსკე-ჰრადიშტეს რაიონში.

გეოგრაფია
კუნოვიცე მეზობლად მდებარე რაიონულ ცენტრ უჰერსკე-ჰრადიშტესთან ერთად ერთიან ურბანულ ზონას ქმნის. ქალაქი ვიზოვიცეს მაღლობის და ქვემო მორავის ხეობის შორისაა მოქცეული. ქალაქის ყველაზე მაღლა მდებარე წერტილის სიმაღლე 351 მეტრია ზღვის დონიდან, ამ ადგილს ჰლუბოჩეკის გორა ჰქვია.

ისტორია
კუნოვიცე პირველად წერილობით წყაროებში 1196 წელსაა მოხსენიებული. საუკუნის შუა ხანებში, ქალაქ უჰერსკე-ჰრადიშტეს დაარსებამდე კუნოვიცე მნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული და თავდაცვითი დასახლება იყო მისი ციხესიმაგრით. საუკუნიდან კუნოვიცე სავაჭრო ქალაქად ითვლება.

ღირსშესანიშნაობები
კუნოვიცეს მთავარი ღირსშესანიშნაობა პეტრესა და პავლეს ტაძარია. ის თავდაპირველად საუკუნეში აიგო. 1759–1761 წლებში კი აღადგინეს და გააფართოვეს. გამორჩეული ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა კუნოვიცეს ავიაციის მუზეუმი, რომელიც ქალაქის აეროპორტში მდებარეობს. ის 1970 წელს დაარსდა.

დაძმობილებული ქალაქები
ფოჩონი, სამხრეთი კორეა
სტარა-ტურა, სლოვაკეთი
უესტი, აშშ
აჟდარქიდები

აჟდარქიდები — ზედაცარცული ხანის პტეროზავრების ოჯახი. ამ ოჯახში გაერთიანებულია ზოგიერთი ყველაზე დიდი პტეროზავრი.

სხვა პტეროდაქტილებისგან განსხვავებით, აჟდარქიდებს ნისკარტის გამორჩეული აგებულება და კეფაზე პატარა ქედი აქვთ.

ოჯახის პირველაღმომჩენი, რუსი პალეონტოლოგი ლევ ალექსანდროვიჩ ნესოვი, აჟდარქიდებს თევზისმჭამელებად მიიჩნევდა. თუმცა, ზოგიერთი სახეობა, მაგალითად, კეცალკოატლი, შესაძლოა, ხმელეთის დინოზავრებითაც იკვებებოდა.

აღწერა და ცხოვრების წესი
აჟდარქიდების ოჯახი აერთიანებს უკბილო, გრძელკისრიან პტეროზავრებს, მათ შორის ჩვენი პლანეტის ისტორიაში ყველაზე დიდ მფრინავ არსებებს. ოჯახის წარმომადგენელთა ზომები მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდა: აპტური -ს ფრთების შლილი 1.6 მეტრი იყო, ტურონულ-კამპანური ფორმების — 3–4 მეტრი, ხოლო მაასტრიხტული გიგანტების, კეცალკოატლის, ჰაცეგოპტერიქსის და არამბურგიანას ფრთების შლილი 12 მეტრს და მეტსაც აღწევდა.

ბოლო მონაცემებით, აჟდარქიდები ხმელეთის ბინადარებად ითვლებიან. ნადირობის დროს აჟდარქიდების გუნდი ვიზუალურად ჟირაფების ჯოგს ჰგავდა. ადრე მიიჩნეოდა, რომ ისინი თევზებს დაბალ სიმაღლეზე ფრენისას იჭერდნენ. თუმცა, რადგან მათი ძვლები გვიანდელი ცარცული პერიოდის სავარაუდო სანაპირო ზოლიდან მოშორებით იქნა ნაპოვნი, მეცნიერებმა დაასკვნეს, რომ აჟდარქიდები ხმელეთზე ცხოვრობდნენ. ისინი მარტივად გადაადგილდებოდნენ თავიანთ გრძელ ფეხებზე. მათი დიდი ნისკარტი ვრცელ ნადავლს იტევდა, მოქნილი კისერი კი საკვების ასაღებად დახრისთვის იყო განკუთვნილი. ისინი მგლის ზომის ხმელეთის დინოზავრებით იკვებებოდნენ. გარდა ამისა, ლეშითაც იკვებებოდნენ. პატარა ტერფების გამო, ისინი ვერ გადაადგილდებოდნენ წყალმარჩხ ადგილებში, ვერ ცურავდნენ და ვერც კლანჭებით იჭერდნენ თევზებს. წონის გამო ჰაერში დიდხანს არ ჩერდებოდნენ.

კლასიფიკაცია
 -ის მონაცემებით, 2022 წლის ივლისისთვის ოჯახი მოიცავს 23 გადაშენებულ გვარს::