iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პრიაპულიდები

პრიაპულიდები — ზღვის ჭიების მცირე რელიქტური ჯგუფი. სისტემატიკური კუთვნილება დაუდგენელია. ჭიის სხეულის სიგრძე რამდენიმე მმ-იდან 20 სმ-ს აღწევს. ხორთუმი განსაკუთრებული კუნთების (რეტრაქტორების) მოქმედებით შეიძლება შიგნით შეიწიოს და სიღრუის სითხის გავლენით გარეთ გამოიწიოს. სისხლის მიმოქცევის სისტემა არა აქვთ. სუნთქავენ სხეულის ზედაპირით ან უკანა სალაყუჩე დანამატებით. ნერვული სისტემა შედგება ხახის ირგვლივი რგოლისა და მუცლის ჭიმისაგან. გამომყოფი და სასქესო ორგანოები შეერთებულია შარდ-სასქესო სისტემად. ცალსქესიანებია. ჯგუფი აერთიანებს 6 გვარის 8 სახეობას; ყოფილ სსრკ-ის ზღვებში გვხვდება 2 გვარი — და .
უკმერგეს რაიონი

უკმერგეს რაიონი — რაიონი ლიეტუვის ცენტრალურ ნაწილში, ვილნიუსის მაზრაში.

დასახლებული პუნქტები
1 ქალაქი – უკმიარგე;
10 დაბა – დიალტუვა, ლიდუოკიაი, პაბაისკასი, სესიკაი, შეშუოლიაი, ტაუენაი, ვეპრიაი, ვიდიშკიაი, ჟიალვა და ჟემიატკემისი;
612 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
უკმიარგე – 28 759
შვენტუპე– 842
ვეპრიაი – 663
სესიკაი – 601
დიანავა– 547
ვიდიშკიაი – 528
ჟიალვა – 516
დიალტუვა – 503
უტენის რაიონი

უტენის რაიონი — რაიონი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ლიეტუვაში, უტენის მაზრაში.

დასახლებული პუნქტები
რაიონშია:
1 ქალაქი – უტენა;
8 დაბა – დაუგალიაი, კუკტიშკესი, ლელიუნაი, სალდუტიშკისი, სუდეიკიაი, ტაურაგნაი, უჟპალიაი და ვიჟუონოსი;
592 სოფელი.

მმოსახლეობის რაოდენობა (2001):
უტენა – 33 860
უჟპალიაი – 877
ტაურაგნაი – 602
ვიჟუონოსი – 581
ანტალგე – 564
კუკტიშკესი – 485
ლელიუნაი – 483
სუდეიკიაი – 407
ატკოჩიშკესი – 393
სალდუტიშკისი – 389

თვითმმართველობა
რაიონი მოიცავს 10 სამამასახლისოს:
დაუგაილიაის 
კუკტიშკესის 
ლელიუნაის 
სალდუტიშკისის 
სუდეიკიაის 
ტაურაგნაის 
უტენის 
უტენის საქალაქო 
უჟპალიაის 
ვიჟუონოსის
შაკიაის რაიონი

უტენის რაიონი — რაიონი ლიეტუვაში, მარიამპოლის მაზრაში.

დასახლებული პუნქტები
3 ქალაქი – გელგაუდიშკისი, კუდირკოს-ნაუმესტისი და შაკიაი;
8 დაბა – ბარზდაი, გრიშკაბუდისი, კრიუკაი, ლეკეჩიაი, ლუკშიაი, სინტაუტაი, ჟემოიი-პანემუნე და ჟვირგჟდაიჩიაი;
533 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):

შაკაი – 6 795
გელგაუდიშკისი – 2 029
კუდირკოს-ნაუმესტისი – 1 997
ლუკშიაი – 1 651
ლეკეჩიაი – 1 040
გრიშკაბუდისი– 1 024
გედრუიჩიაი– 825
გირენაი - 711
ვერშიაი – 589
სინტაუტაი – 586
სანფაირი

სანფაირი (შირო იოშიდა, ) — გამოგონილი პერსონაჟი, მუტანტი სუპერგმირი -ის მსოფლიოდან, იქს-ადამიანების ყოფილი წევრი. შექმნილია მწერალი როი ტომასისა და ილუსტრატორი დონ ჰეკის მიერ. პირველად გამოჩნდა შემზარავი იქს-ადამიანების 64-ე ნომერში (1970 წლის იანვარი).

სანფაირი ტემპერამენტიანი და ქედმაღალი იაპონელი მუტანტია, რომელსაც ზე-გავარვარებული პლაზმის წარმოქმნა და ფრენა შეუძლია. გუნდური თანამშრომლობისათვის გამოუდეგარი სანფაირი მხოლოდ მოკლე დროით იბრძოდა იქს-ადამიანების მხარდამხარ. 2005 წელს პერსონაჟი გამოჩნდა ვიდეო თამაშში იქს-ადამიანები, ლეგენდები : აპოკალიფსის აღზევება, აგრეთვე მონაწილეობდა 1990-იანი წლების ანიმაციურ სატელევიზიო სერიალში იქს-ადამიანები.
იგნალინის რაიონი

იგნალინის რაიონი — რაიონი ლიეტუვაში, უტენის მაზრაში. ადმინისტრაციული ცენტრი - ქალაქი იგნალინა. რაიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს აკუშტაიტის ეროვნული პარკის უდიდესი ნაწილი.

დასახლებული პუნქტები
რაიონში მდებარეობს:

2 ქალაქი - დუკშტასი და იგნალინა;
3 დაბა - მელაგენაი, რიმშე და ტვერიაჩიუსი;
726 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
იგნალინა - 6 591
დიჯიასალისი - 1 744
ვიდიშკესი- 1 084
დუკშტასი - 1070
კაზიტიშკისი- 383
სტრიგაილიშკესი - 334
ახალი დაგულიშკი- 313
კანიუკაი - 307
მელაგენაი - 286
რიმშე- 274
შალჩინინკაის რაიონი

შალჩინინკაის რაიონი — რაიონი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ლიეტუვაში, ვილნიუსის მაზრაში.ყველა მხრიდან გარდა ჩრდილოეთ-დასავლეთისა შემოსაზღვრულია ბელარუსის ტერიტორიით. აქვს დამახასიათებელი მდებარეობა. მისი ტერიტორია წააგავს ყურის ბიბილოს. ვილნიუსის რაიონთან ერთად არის ორიდან ერთ-ერთი რაიონი სადაც მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას შეადგენენ პოლონელები - 80,4%.

მოსახლეობა
რაიონის მოსახლეობა შეადგენს 38.817 ადამიანი (2001).

ეთნიკური შემადგენლობა:

პოლონელები 31.223 (80,4%)
ლიეტუველები 4.086 (10,5%)
რუსები 1.948 (5,0%)
ბელარუსები 1.139 (2,9%)
უკრაინელები 253 (0,7%)
ებრაელები 8
გერმანელები 9
თათრები 33
ლატვიელები 13
ბოშები 105 (0,3%)

უმრავლესობა კათოლიკეა (პოლონელები და ლიეტუველები), სიდიდით მეორე რელიგიაა მართლმადიდებლობა (რუსები, ბელარუსები, უკრაინელები).

დასახლებული პუნქტები
3 ქალაქი – ბალტოიი-ვოკე, ეიშიშკესი და შალჩინინკაი;
2 დაბა – დევიანიშკესი და იაშიუნაი;
450 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
შალჩინინკაი – 6 722
ეიშიშკესი – 3 765
იაშიუნაი – 1 879
ბალტოიი-ვოკე – 1 073
შალჩინინკაი (სოფელი) – 1 058
დევიანიშკესი – 916
ზავიშონისი – 670
ტურგიალიაი – 663
შალჩინინკელიაი – 620
კელიასნიკიაი – 618
სერაპიონის ძმები

„სერაპიონის ძმები“  — ლიტერატურული დაჯგუფება რუსეთში. შეიქმნა 1921 წელს პეტროგრადში, გამომცემლობა „ვსემირნაია ლიტერატურასთან“. მასში შედიოდნენ ვსევოლოდ ივანოვი, მ. სლონიმსკი, მიხეილ ზოშჩენკო, ბ. კავერინი, კ. ფედინი, ნ. ტიხონოვი და სვა. ჯგუფში არ იყო იდენტურ-მხატვრული ერთიანობა. ახასიათებდა აპოლიტიკურობაც, ფორმალისტური ძიებებიც, არც რეალიზმისადმი ინტერესი იყო უცხო. დაჯგუფების ბევრი წევრი შემდგომში საბჭოთა მწერლობის დიდოსტატი გახდა.
სერამი (კუნძული)

სერამი  — კუნძული მალაის არქიპელაგის აღმოსავლეთ ნაწილში, მოლუკის კუნძულთა ჯგუფში. ინდონეზიის ტერიტორიაა. ფართობი — 17,1 ათასი კმ², მიმდებარე კუნძულებიანად 18,7 ათასი კმ². ზედაპირი მთიანია. სიმაღლე — 3019 მ-დე (მთა ბინაია). დაბლობს უჭირავს სანაპიროს ვიწრო ზოლი.

ჰავა ნოტიო ეკვატორულია. ჰაერის ტემპერატურა მთელი წლის მანძილზე 25-27 °-ა. ნალექები 2000-4000 მმ წელიწადში. ხარობს ნოტიო სუბტროპიკული ტყე, სამხრეთით მუსონური ზაფხულმწვანე ტყის უბნებია. კუნძულზე არის ქოქოსისა და სოგოს პალმის, პილპილის, შაქრის ლერწმის, დარიჩინის, ყავის, კაკაოს, მანგოს პლანტაციები. მოსახლეობა მისდევს თევზჭერას. ჩრდილოეთ ნაპირზეა ნავსადგური ვაჰაი.
სერამის ზღვა

სერამის ზღვა — კუნძულთშორისი ზღვა მალაის არქიპელაგის კუნძულებს — სერამს, ბურუს, სულას, ობის, მოსოლსა და ახალ გვინეას შორის. ფართობი — 161 ათასი კმ², საშუალო სიღრმე 1074 მ, მაქსიმალური — 5319 მ. გრუნტი ქვიშიანი ლამია. ნაპირებთან ბევრია რიფი. წყლის საშუალო ტემპერატურა ზედაპირზე 27-28 °, მარილიანობა დაახლოებით 34 ‰. მოქცევა არასწორი ნახევარდღეღამურია, სიმაღლე 1,7-2,3 მ.
შვენჩიონისის რაიონი

შვენჩიონისის რაიონი — რაიონი აღმოსავლეთ ლიეტუვაში, ვილნიუსის მაზრაში.

დასახლებული პუნქტები
3 ქალაქი – პაბრადე, შვენჩიონელიაი და შვენჩიონისი;
3 დაბა – ადუტიშკისი, კალტინენა და ლაბანორასი;
602 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
შვენჩიონელიაი – 6923
პაბრადე – 6525
შვენჩიონისი – 5684
ადუტიშკისი – 778
კირკლიშკისი– 579
ლუბრუმის ღვთისმშობლის ეკლესია

ლუბრუმის ღვთისმშობლის შობის სახელობის ტაძარი — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტში, ნასოფლარ ლუბრუმის ტერიტორიაზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (9,85,5 მ) ნაგებია ნატეხი ქვით, რიყის ქვითა და ქვიშაქვის კვადრებით. 1981-1982 წწ. ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია შეაკეთა და რკინა-ბეტონის ბრტყელი სახურავით გადახურა. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთით აქვს. კარი შიგნიდან სწორკუთხაა, გარედან ერთ მთლიან ქვაში ამოკვეთილი დაბალი თაღი აქვს. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია. სარკმლის ორივე გვერდზე თითო პატარა ნიშია. ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კედელში თითო სარკმელია. დარბაზის წყვილი კედლები ორსაფეხურიანი პილასტრით ორ თანაბარ ნაწილადაა გაყოფილი. პილასტრების პირველ საფეხურსა დ დასავლეთისა და აღმოსავლეთის კუთხის პილასტრების იმპოსტებს ეყრდნობოდა კედლის დეკორატიული თაღები, ხოლო გრძივი კედლების პილასტრების მეორე საფეხურს - კამარის საბჯენი თაღები.

 საუკუნის დასასრულს ტაძარში აღდგენილ იქნა წირვა-ლოცვა, ხოლო 2007 წლიდან დედათა მონასტერია და ამჟამად მას დედა სიდონია უძღვება.
პროკოპი მღვდელი

პროკოპი მღვდელი, ქართველი მთარგმნელი, რომელსაც ეფრემ მცირის ცნობით, ბერძნულიდან ქართულად გადმოუღია ბასილი დიდის „ასკეტიკონი“ („სამოღვაწეო წიგნი“). ზოგი მკვლევარი მას საუკუნის ნახევრის მოღვაწედ თვლის, ზოგი უფრო ადრინდელ მწერლად. კორნელი კეკელიძის აზრით, პროკოპი მღვდლის თარგმანი დაცულია „ასკეტონის“ -63 ხელნაწერში (ე. ხინთიბიძის აზრით — -35 ხელნაწერში). ეს თარგმანი საუკუნეშიც ძნელად ხელმისაწვდომი ყოფილა: ეფრემ მცირეს იგი 12 წლის განმავლობაში ვერ მოუპოვია და „ასკეტიკონი“ ხელახლა გადმოუქართულებია ბერძნულიდან.
პროლემაფი

პროლემაფ — ქართული მხატვრულ-ლიტერატურული ყოველკვირეული ჟურნალი, საქართველოს „პროლეტარული მწერლობის ახალი ფრონტის“ ორგანო. გამოდიოდა თბილისში 1925 წლის მარტიდან 5 აპრილამდე; სახელგამის ბაზაზე. გამოიცა 4 ნომერი. „პროლემაფმა“ ბრძოლა გამოუცხადა ფორმალიზმს ლიტერატურაში. ჟურნალის მიზანი იყო რევოლუციური იდეოლოგიურ მონაპოვართა დაცვა. „პროლემაფში“ ბეჭდავდნენ ნაწარმოებებს კ. კალაძე, კ. ლორთქიფანიძე, ბ. ბუაჩიძე, ვ. ბესოშვილი, ჟ. მდივანი, თ. ჩქარეული, დ. რონდელი, შ. რადიანი, პ. ქიქოძე; ე.ზედგინიძე (პოლუმორდვინოვი).
მოტყიარი

მოტყიარი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში (ზნაკვის თემი), მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ზნაკურის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1100 მეტრი, ამბროლაურიდან 12 კილომეტრი. წყაროებში პირველად მოიხსენიება საუკუნეში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 11 ადამიანი.
მუხლი (ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი)

მუხლი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში (წესის თემი), მდებარეობს მდინარე რიონის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 760 მეტრი, ამბროლაურიდან 10 კილომეტრი. წყაროებში პირველად მოიხსენიება საუკუნეში. შემორჩენილია ადრინდელი ფეოდალური ხანის ეკლესიის ნანგრევები.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 33 ადამიანი.
ნამანევი

ნამანევი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ზედა შავრა, თხმორი, ხონჭიორი). მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე შარეულის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1160 მეტრი, ამბროლაურიდან 27 კილომეტრი. სოფლის თავდაპირველი სახელწოდებაა ნამარნევი, წყაროებში პირველად მოიხსენიება 1691 წელს.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 32 ადამიანი.
პატარა ჩორჯო

პატარა ჩორჯო — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში (ხვანჭკარის თემი), მდებარეობს ლეჩხუმის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე რიონის ხეობაში. ზღვის დონიდან 780 მეტრი, ამბროლაურიდან 10 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 95 ადამიანი.
სხარტალი

სხარტალი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში (ხოტევის თემი), მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. შაორის წყალსაცავის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ზღვის დონიდან 1160 მეტრი, ამბროლაურიდან 14 კილომეტრი. წყაროებში პირველად მოიხსენიება საუკუნეში. აქ იყო იმერეთის მეფის სოლომონ -ის ერთ-ერთი სადგომი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი.
ტბეთი (ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი)

ტბეთი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში (ღადიშის თემი), მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 760 მეტრი, ამბროლაურიდან 28 კილომეტრი.

სოფელში შემონახულია - საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი - მთავარანგელოზის დარბაზული ეკლესია. ეკლესიაზე ლაპიდარული წარწერაა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 37 ადამიანი.
მნა

მნა — ნასოფლარი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრუსოს ხეობაში, მდინარე მნაისიდონის (თერგის მარცხენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 2200 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 29 კილომეტრი.

ისტორია
მნაში ადამიანის ცხოვრების კვალი დადასტურებულია საუკუნიდან. მნის ეკლესიის საძირკველში აღმოჩენილია - საუკუნეებში მოჭრილი ბილონური მონეტების განძი (926 მონეტა). განძი ჩაფლულია საუკუნის ნახევარში. საუკუნეში მნა იყო ხევის ოთხი სამოურავოდან ერთ-ერთის ცენტრი. საუკუნეში სოფელში აღარავინ ცხოვრობს.

უძველესი დროიდანვე აქ ქართველები სახლობდნენ. შუა საუკუნეებში სამეფო სოფლად ითვლებოდა. ამ დროისთვის იგი მნის ხეობის, ეგრეთ წოდებული „მნის ქვეყნის“ გარკვეულ ცენტრს წარმოადგენდა. ქართული საისტორიო წყაროების მიხედვით, „მნის ქვეყანა“ ხალხმრავალი, ეკონომიკურად დაწინაურებული, სამხედრო-პოლიტიკური თვალსაზრისით კარგად ორგანიზებული ერთობა იყო. ადრინდელ შუა საუკუნეებში და შემდეგაც, - საუკუნეებში, მნა მოიცავდა დიდ ტერიტორიას და სცილდებოდა საკუთრივ სოფლის მნიშვნელობას. საუკუნეში ქსნის ერისთავები შეეცადნენ საკუთარი გავლენა გაევრცელებინათ მნის ხეობაზე. „ძეგლი ერისთავთას“ მიხედვით, მნის ხეობაში ციხესიმაგრეთა მთელი სისტემა არსებობდა. განსაკუთრებით გამაგრებული იყო მნის დიდი ციხესიმაგრე. აქ გაიმართა გადამწყვეტი ბრძოლა ხეობის მოსახლეობასა და ქსნის ერისთავ გირშელ -ს (1348-1400) შორის. მეციხოვნეები „იყუნეს მარჯუედ მბრძოლნი, მხნენი და გოლიათნი და აბჯარსრულნი და იყო სიმრავლე ისარისაი, ვითარცა წვიმა ხშირი“. ციხეში გამაგრებულმა მნელებმა შეუთვალეს გირშელს: „არა მეშინის შენგან და ვერც რის შემძლებელ ხარ ვნებად ჩუენდა“. ერისთავმა უმძიმესი ბრძოლის შემდეგ შეძლო მნის ციხის აღება. მან სხვა სოფლები და სიმაგრეებიც დაარბია, რამაც შეაფერხა „მნის ქვეყნის“ შემდგომი განვითარება. - საუკუნეებში მნა კვლავ ქართლის სამეფო კუთვნილება იყო. - საუკუნეებში არაგვის ერისთავებმა დროებით მოახერხეს მნაზე თავისი უფლებების გავრცელება. საუკუნის ნახევარში ქართლ-კახეთის მეფეებს მნაში ჰყავდათ მოურავი, რომელიც განაგებდა მთელ „მნის სამოურავოს“. ამ დროს მოხდა ოსური მოსახლეობის მოძალება სოფელში და მთელ ხეობაში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს.
ნოგყაუ (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი)

ნოგყაუ — ნასოფლარი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (კობის თემი), მდებარეობს მდინარე თერგის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1980 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 23 კილომეტრი.

ისტორია
სხვადასხვა დროს სოფელი ეკუთვნოდა ჯერ ქართლის, შემდეგ ქართლ-კახეთის მეფეებს. არსებობს მოსაზრება, რომ სოფელი აღმოცენდა ძველი ქართული სოფლის — ადოს ადგილზე და მას იქ დასახლებულმა ოსებმა ნოგყაუ (ახალი სოფელი) შეარქვეს. სოფელზე გადიოდა ძველი სამხრეთ გზის ერთი მონაკვეთი, რომელზეც მოძრაობა განსაკუთრებულით გაცხოველდა საუკუნის ნახევარსა და საუკუნის დასაწყისში. ამ გზით იმოგზაურა იოჰან გიულდენშტედტმა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს.
მიქელეფონი

მიქელეფონი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში (ტობანიერის თემი), მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთში, მდინარე ყუმურის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 150 მეტრი. ვანიდან 10 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 400 ადამიანი.
შილალის რაიონი

შილალის რაიონი — რაიონი ლიეტუვაში, ტაურაგეს მაზრაში.

მოსახლეობა
საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით:
ქალაქის – 6 281 (19,90%)
სოფლის – 25 289 (80,10%)

სქესობრივი ნიშნის ნიხედვით:
მამაკაცები – 15 333 (48,57%)
ქალები – 16 237 (51,43%)

სარწმუნოების მიხედვით:
კათოლიკე – 30 224 (97,75%)
ათეისტი – 444 (1,44%)
სხვა 0,5%

ეროვნების მიხედვით:
ლიეტუველები – 31 432 (99,64%)
სხვა 0,5%

დასახლებული პუნქტები
1 ქალაქი – შილალე;
7 დაბა – კალტინენაი, კვედარნა, ლაუკუვა, პაურისი, ტენენიაი, უპინა და ჟვინგიაი.
435 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
შილალე – 6 281
კვედარნა – 1 934
ლაუკუვა – 998
პაურისი – 872
კალტინენაი – 835
პაურალისი – 633
შიაუდუვა – 436
ვინგინინკაი – 410
უპინა – 409
ტენენიაი – 369
შილუტის რაიონი

შილუტის რაიონი — რაიონი დასავლეთ ლიეტუვაში, კლაიპედის მაზრაში.

დასახლებული პუნქტები
1 ქალაქი – შილუტე;
7 დაბა – გარდამასი, კატიჩიაი, კინტაი, რუსნე, შვეკშნა, ვაინუტასი და ჟემაიჩიუ-ნაუმესტისი.
311 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
შილუტე – 21 476
შვეკშნა – 2 053
ჟემაიჩიუ-ნაუმესტისი – 1 716
რუსნე – 1 642
ტრაკსეჯიაი – 1 246
იუკნაიჩიაი – 1 106
ვაინუტასი – 993
მაციკაი – 967
საუგოსი – 945
რაგრინიაი – 934
შიაულიაის რაიონი

შიაულიაის რაიონი — რაიონი ჩრდილო-დასავლეთ ლიეტუვაში, შიაულიაის მაზრაში.

დასახლებული პუნქტები
1 ქალაქი – კურშენაი;
7 დაბა – ბაზილიონაი, გრუზჯიაი, კაირიაი, კურტუვენაი, კუჟიაი, მეშკუიჩიაი და შაკინა;
521 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
კურშენაი – 14 197
გინკუნაი – 2 963
გრუზჯიაი – 1 747
კუჟიაი– 1 420
მეშკუიჩიაი – 1 218
აუკშტელკე – 1 186
კაირიაი – 1 158
ვიიოლიაი – 1 154
დრასუჩიაი – 1 004
ბუბიაი – 878
კოლოსი (პერსონაჟი)

კოლოსი (პიოტრ ნიკოლაევიჩ რასპუტინი) — გამოგონილი პერსონაჟი, სუპერგმირი -ის მსოფლიოში. შექმნილია მწერალი ლენ უინისა და ილუსტრატორი დეივ კოკრუმის მიერ. პირველად გამოჩნდა გიგანტური ზომის იქს-ადამიანების პირველ ნომერში (1975 წლის მაისი). რუსი მუტანტი კოლოსი თანაგუნდელ იქს-ადამიანებს შორის ფიზიკურად უძლიერესია, შთამბეჭდავი ზომებით (სიმაღლე 7'5"). იგი მშვიდი, მორცხვი, პატიოსანი და მიამიტი პერსონაჟია. დებიუტიდან მოყოლებული, კოლოსი მრავალჯერ გამოჩნდა იქს-ადამიანების მონათესავე კომიქსებში. დახელოვნებული მხატვარი მხოლოდ საჭიროების ჟამს, უხალისოდ იყენებს ძალებს, მიაჩნია რა, რომ ადამიანებისა და მუტანტების კეთილდღეობისათვის მათი გამოყენება მისი მოვალეობაა. კოლოსმა დაკარგა ყველა, ვინც კი ოდესმე უყვარდა: მშობლები, და, ძმა, დიდი ხნის შეყვარებული - კატა-აჩრდილი.

დენიელ კუდმორმა განასახიერა რუსი სუპერგმირი ფილმებში იქს-ადამიანები 2 და იქს-ადამიანები, უკანასკნელი ბრძოლა. ჟურნალმა -მა კომიქსების ყველა დროის 200 საუკეთესო პერსონაჟს შორის კოლოსს 184-ე ადგილი დაუთმო .
ბუკისციხე

}ციხე გურიის რუსეთთან შეერთებამდე კონტროლს უწევდა იმერეთიდან და მესხეთიდან შავი ზღვისკენ მიმავალ გზას.

ციხე მდებარეობს მდინარე სუფსის მარჯვნივ, მაღალ გორაზე. ძეგლზე არქეოლოგიური გათხრები 1964 წელს ნიკოლოზ ბერძენიშვილის ხელმძღვანელობით ჩატარდა, მაგრამ 1965 წელს ბერძენიშვილის გარდაცვალებამ გათხრები შეაჩერა.

არქიტექტურა
ამჟამად ციხის მხოლოდ ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილია შემორჩენილი. აშენებულია რიყის ქვითა და ტერიტორიულად არც თუ ისე დიდია, მაგრამ მაღალ ბორცვზეა განლაგებული და საკმაოდ ციცაბო მისასვლელი აქვს. ციხეს გარშემო უვლის ძლიერ დაზიანებული გალავანი. გამოიყოფა რამდენიმე სამშენებლო ფენა, რომელთაგან უძველესი ადრეფეოდალური ხანისა, უახლესი გვიანი შუა საუკუნეებისაა. ციხის ჩრდილოეთ მხარეს მიდგმული მრავალსართულიანი კოშკის პირველ სართულზე გამოვლენილია ქვის დიდი საწნახელი და ქვისავე კიბის დიდი ნაშთი. მეორე სართული საცხოვრებელი ჩანს, მესამე სართული საბრძოლო. კოშკი არქიტექტორმა კ. მელითაურმა - საუკუნის ძეგლად მიიჩნია.

ეკლესია
ციხის აღმოსავლეთ კედელზე მიშენებული ბაზილიკის ტიპის ეკლესიის მხოლოდ ჩრდილოეთისა და აღმოსავლეთის კედლებია შემორჩენილი. შესასვლელი გამოვლენილია დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნაწილში. ეკლესიას სწორი აფსიდა აქვს. ძეგლის შიდაპირი მოპირკეთებულია. არქიტექტურული მონაცემებით, ეკლესია საუკუნით თარიღდება.

ისტორია
ციხის აღმდგენად მოიხსენიება მამია გურიელი. 1770 და 1774 წლებში ბუკისციხე ოსმალებმა აიღეს, მაგრამ ორივეჯერ მამია გურიელმა და სოლომონ -მ უკან დაიბრუნეს. ციხე სოლომონ -მა დაანგრევინა, რათა გურიის სამთავრო იმერეთის სამეფოსთვის დაემორჩილებინა.
ღომის ციხე

ღომის ციხე — მდებარეობს ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზოტში. შემორჩენილია ციხის აღმოსავლეთისა და დასავლეთის კედლის ფრაგმენტები. ძეგლს მისასვლელი სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან აქვს. იგი აგებულია დიდი ზომის ფლეთილი ქვებით დუღაბზე, ჩრდილოეთიდან ციხეს კონტრფორსებიც ჰქონია. ციხე ქრონოლოგიურად შუა საუკუნეებში თავსდება.
ნაითქროლერი

ნაითქროლერი (ინგ. ) კურტ ვაგნერი - გამოგონილი პერსონაჟი, კომიქსის წიგნის სუპერგმირი მარველის მსოფლიოში. ცნობილია -ის მიერ გამოცემული გრაფიკული ნოველებიდან. შექმნილია მწერალი ლენ უინისა და ილუსტრატორი დეივ კოკრუმის მიერ. მისი დებიუტი გიგანტური ზომის იქს-ადამიანების (1975 წლის მაისი) პირველივე ნომერში შედგა.

მუტანტი ნაითქროლერი ფლობს ზეადამიანურ სიმარდესა და ტელეპორტაციის უნარს. მისი ფიზიკური მუტაცია მოიცავს ლურჯ თმას, სამ-თითიან ფეხებსა და ხელებს, ყვითელ თვალებსა და მოსაჭიდებელ კუდს. კომიქსის ადრეულ სერიებში ნაითქროლერი მხიარულ, აბეზარ მასხარად ევლინება მკითხველს. იგი ხმლით ბრძოლის ხელოვნებითაა გატაცებული. გერმანელი მუტანტი ნაითქროლერი კათოლიკეა. დებიუტიდან მოყოლებული იგი რეგულარულად მონაწილეობდა მარველის-მონათესავე კომიქსის წიგნებსა და ვიდეო თამაშებში. ნაითქროლერი რამდენიმეჯერ გამოჩნდა 1990-იანი წლების სატელევიზიო ანიმაციურ სერიალში იქს-ადამიანები, ევოლუციაში კი იგი ერთ-ერთი პირველხარისხოვანი პერსონაჟია. თანამშრომლობდა იქს-ადამიანებთან და ექსკალიბურთან. მსახიობი ალან კუმინგი ანსახიერებს პერსონაჟს 2003 წლის სრულმეტრაჟიან ფილმში იქს-ადამიანები 2. 2006 წელს, .-ის 25 საუკეთესო იქს-ადამიანის სიაში ნაითქროლერმა მე-7 ადგილი დაიკავა; 2008 წელს, მარველის ყველა დროის 10 საუკეთესო იქს-ადამიანს შორის კი მე-4.

კომიქსის თანახმად, ნაითქროლერი წარმოშობით ბავარიის პატარა სოფელ ვინცელდორფიდანაა, ანიმაციური სერიებში ’იქს-ადამიანები’ - ნოიჰერცლიდან, ფილმში 2 კი პერსონაჟი საკუთარ წარსულს მუნიჩის ცირკს უკავშირებს.
არაბეთი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი არაბეთი შესაძლოა აღნიშნავდეს:

არაბული სამყარო — არაბული ენისა და კულტურის გავრცელების რეგიონი
საუდის არაბეთი — სახელმწიფო სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში
არაბთა გაერთიანებული საამიროები — სახელმწიფო სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში
არაბეთის ნახევარკუნძული — ნახევარკუნძული აზიაში
ქვიანი არაბეთი — რომის იმპერიის ისტორიული პროვინცია
გერასიმე (შარაშენიძე)

მიტროპოლიტი გერასიმე (ერისკაცობაში — გიორგი რევაზის ძე შარაშენიძე; დ.20 მაისი, 1958, თბილისი) — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელმთავარი, ზუგდიდისა და ცაიშის ეპარქიის მიტროპოლიტი, საქართველოს საპატრიარქოს საგარეო საქმეთა განყოფილების ხელმძღვანელი. ანგელოზის დღე — 17 მარტი [ძვ. სტ. 4 მარტი] (ღირსი გერასიმე იორდანელის ხსენება); კათედრა ზუგდიდსა და ცაიშში, რეზიდენცია ზუგდიდში.

ბიოგრაფია
მიტროპოლიტი გერასიმე, ერისკაცობაში გიორგი რევაზის ძე შარაშენიძე, დაიბადა 1958 წლის 20 მაისს თბილისში. 1965-1975 წლებში სწავლობდა თბილისის 55-ე საშუალო სკოლაში, 1975-1980 წლებში საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ელექტროკავშირგაბმულობის ფაკულტეტზე, რომლის დამთავრების შემდეგ, 1980-1992 წლებში, სპეციალობის მიხედვით მუშაობდა სხვადასხვა საპასუხისმგებლო თანამდებობაზე თბილისსა და მოსკოვში. 1992-1997 წლებში გიორგი შარაშანიძე სტიქაროსნად მსახურობდა მოსკოვის აღდგომის, შემდეგ კი წმიდა გიორგის სახელობის ქართულ ეკლესიაში. 1997 წლის მარტში უწმინდესისა და უნეტარესის, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ილია ლოცვა-კურთხევით განწესებულ იქნა ურბნისისა და რუისის ეპარქიაში. 1997 წლის 28 ივნისს ხაშურის იოანე ნათლისმცემლის სახელობის საკათედრო ტაძარში მთავარეპისკოპოსმა იობმა იგი ბერად აღკვეცა და უწოდა სახელი გერასიმე. 1997 წლის 20 ივლისს აკურთხეს იეროდიაკვნად. 1997 წლის 10 აგვისტოს კი მღვდელმონაზვნად და დაინიშნა წრომის ამაღლების სახელობის საკათედრო ტაძრის წინამძღვრად. 1998 წლის 17 იანვარს, უწმინდესისა და უნეტარესის ლოცვა–კურთხევით მღვდელმონაზონი გერასიმე საგარეჯო–გურჯაანის ეპარქიაში სოფელ პატარძეულის ეკლესიის მოძღვრად დაინიშნა. 1998 წლის 18 თებერვალს საგარეჯო გურჯაანის მთავარეპისკოპოს აბრაამის მიერ დაინიშნა საეპარქიო საბჭოს მდივნად. 1998 წლის 29 მარტს ეკლესიაში ერთგული მსახურებისათვის, უწმინდესმა და უნეტარესმა, საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა ილია –მ სიონის საპატრიარქო ტაძარში მღვდელ მონაზონი გერასიმე აღამაღლა იღუმენის ხარისხში და დააჯილდოვა ოქროს ჯვრის ტარების უფლებით. 1998 წლის 8 ოქტომბერს საქართველოს სამოციქულო ეკლესიის წმ. სინოდის კრებაზე იღუმენი გერასიმე გამორჩეულ იქნა ზუგდიდისა და ცაიშის ეპარქიის ეპისკოპოსად. 2002 წლის 9 ივნისს ზუგდიდისა და ცაიშის ეპისკოპოსი გერასიმე დაინიშნა საქართველოს საპატრიარქოს საფინანსო-ეკონომიკური საბჭოს თავმჯდომარედ, შემდგომ საპატრიარქოს საგარეო საქმეთა განყოფილების თავმჯდომარედ. 2003 წლის ივლისიდან მეუფე გერასიმე საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ქორეპისკოპოსია. 2003 წელს დაინიშნა საქართველოს საპატრიარქოს საგარეო საქმეთა განყოფილების თავმჯდომარედ. 2006 წლის 11 ივნისს, სულთმოფენობის დღესასწაულზე, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქ ილია -ის მიერ აყვანილ იქნა მთავარეპისკოპოსის ხარისხში. 2007 წლის 3 ივნისს აყვანილ იქნა მიტროპოლიტის ხარისხში.

დაჯილდოებულია: საქართველოს, სერბეთის, საბერძნეთის, რუსეთის, უკრაინის, ჩეხეთისა და სლოვაკეთის საეკლესიო ორდენებით.

გალერეა
ტრირის წმინდა პავლეს ეკლესია

წმინდა პავლეს ეკლესია არის ქალაქ ტრირში მდებარე გვიანი ბაროკოს ხანის სამრევლო ეკლესია, რომლის ინტერიერი ბალთაზარ ნოიმანმა დააპროექტა. მრავალი საუკუნის განმავლობაში დღევანდელი წმინდა პავლეს ეკლესიის ადგილას სხვადასხვა შენობები იდგა, ხოლო 1804 წელს აქ სამონასტრო ეკლესია აშენდა.
ქალაქ ტრირის წმინდა პავლეს ეკლესიას გერმანულად [ზანქტ პაულინი] ჰქვია.

ისტორია
პირველი ეკლესია: 4 საუკუნიდან 1039 წლამდე
მეორე ეკლესია: დაახლ. 1148 წლიდან 1674 წლამდე
მესამე ეკლესია: 1734–57 წლებიდან მოყოლებული პერიოდი
პოლარისი (პერსონაჟი)

პოლარისი (ლორნა დეინი) — -ის სუპერგმირი, იქს-ადამიანების წევრი. შექმნილია მწერალი არნოლდ დრეიკისა და ილუსტრატორი ჯიმ სტერანკოს მიერ. პირველად გამოჩნდა შემზარავი იქს-ადამიანების 49-ე ნომერში (1968 წლის ოქტომბერი). მუტანტ პოლარისს მაგნეტიზმის მართვა შეუძლია. დიდი ხნის მანძილზე იგი ეჭვობდა, რომ მაგნეტო მისი ბიოლოგიური მამაა. ლორნას ხანგრძლივი, რთული ურთიერთობა აკავშირებს იქს-ადამიანების ჰავოკთან. ეს უკანასკნელი მისი შეყვარებულია. როგორც მაგნეტოს ქალიშვილი, პოლარისი ალისფერი ჯადოქრისა და კვიკსილვერის ნახევარდაა.