ბალტიის ფლოტი

ბალტიის ფლოტი — უმაღლესი ოპერატიული გაერთიანება, საბჭოთა სამხედრო-საზღვაო ფლოტის შემადგენილი ნაწილი. შექმნა პეტრე -მა ჩრდილოეთის ომის დროს. პირველი საბრძოლო ხომალდები ააგეს 1702-1703 წლებში ლადოგის ტბაზე და სვირზე. 1702 წელს ბალტიის ფლოტის ნიჩბიანი ფლოტილია მონაწილეობდა ნოტერბურგის აღებაში. 1704 წელს პეტერბურგში დაიწყო საადმირალოს გემსაშენის აგება. 1724 წელს ბალტიის ფლოტში იყო 141 საბრძოლო იალქნიანი ხომალდი და რამდენიმე ასეული ნიჩბიანი გემი. ჩრდილოეთის ომის დროს ბალტიის ფლოტმა განგუტთან (1714), ეზელთან (1719) და გრენგამთან (1720) დაამარცხა შვედეთის ფლოტი. ამ ომში გამარჯვების შედეგად რუსეთი ძლიერ საზღვაო სახელმწიფოდ გადაიქცა. შვიდწლიანი ომის (1756-1763) დროს ბალტიის ფლოტის ესკადრა მხარს უჭერდა არმიის ოპერაციებს [[პომერიანის ოპერაცია|პომერიანში, აგრეთვე [[მემელის ოპერაცია|მემელი]]სა ([[1757]]) და [[კოლბერგის ოპერაცია|კოლბერგის]] ([[1761]]) აღებაში, მოახდინა [[ზუნდის სრუტე|ზუნდის სრუტის]] ბლოკადა, რათა არ შეეშვა ბალტიის ზღვაში [[ინგლისი]]ს ფლოტი. [[რუსეთ-ოსმალეთის ომები]]ს დროს ბალტიის ფლოტის ესკადრებმა ბევრჯერ ილაშქრეს [[ხმელთაშუა ზღვა]]ზე, გაანადგურეს [[ოსმალეთი]]ს ფლოტი [[ჩესმის ბრძოლა|ჩესმის]] ([[1770]]), [[დარდანელის ბრძოლა|დარდანელის]] ([[1807]]), [[ათონის ბრძოლა|ათონის]]ა ([[1807]]) და [[ნავარინოს ბრძოლა|ნავარინოს]] ([[1827]]) წლის ბრძოლებში. [[ყირიმის ომი]]ს ([[1853]]-[[1856]]) დროისათვის ეკონომიკურმა სისუსტემ და ხშირმა ომებმა რუსეთს ხელი შეუშალა შეექმნა ორთქმავალი ფლოტი. ომის დაწყებისათვის ბალტიის ფლოტში მხოლოდ 11 ორთქლმავალი [[ფრეგატი]] იყო, მაგრამ, ამის მიუხედავად, იგი გმირულად იცავდა ბალტიის ზღვის სანაპიროს. [[1861]] წლიდან ბალტიის ფლოტში ორთქლის ჯავშნოსანი ხომალდების აგება დაიწყო. 60-იან წლებში მოხდა ბალტიის ფლოტის რეორგანიზაცია. ბალტიის ფლოტის აქტიურად მონაწილეობდნენ [[1905]]-[[1907]] წლების რევოლუციაში, [[რუსეთ-იაპონიის ომი]]ს ([[1904]]-[[1905]]) დროს ბალტიის ფლოტის ბაზაზე შეიქმნა [[წყნარი ოკეანე|წყნარი ოკეანის]] და ესკადრები, რომლებმაც მოახდინეს ისტორიაში უმაგალითო გადასვლა ბალტიის ზღვიდან იაპონიის ზღვაში, მაგრამ განადგურებულ იქნენ [[ცუსიმის ბრძოლა]]ში. [[1909]] წლიდან დაიწყო ბალტიის ფლოტის აღდგენა. [[პირველი მსოფლიო ომი]]ს დაწყებისათვის იგი ითვლიდა 4 სახაზო ხომალდს, 10 კრეისერს, 13 საესკადრო ნაღმოსანს, 50 ნაღმოსანს, 13 წყალქვეშა ნავს და სხვა. ომის მსვლელობაში ბალტიის ფლოტი კიდევ უფრო გაიზარდა.

[[1915]] წელს [[კრონშტადტი|კრონშტადტში]] შეიქმნა ბალტიის ფლოტის ბოლშევიკური ორგანიზაციის ცენტრი. [[1917]] წლის [[თებერვლის რევოლუცია|თებერვლის რევოლუციის]] დროს ბალტიელები აჯანყებულებს მიემხრნენ. [[1917]] წლის ივლისში 1ფლოტში 12 ათასზე მეტი [[ბოლშევიკი]] იყო. 30 აპრილს შეიქმნა ბალტიის ფლოტის ცკ — ცენტრობალტი. სექტემბერ-ოქტომბერში ბალტიის ფლოტმა გმირულად დაიცვა [[პეტროგრადი]] [[გერმანელები|გერმანელთა]] შემოტევებისაგან ([[მოონზუნდის ოპერაცია (1917)|მოონზუნდის ოპერაცია]]). ბალტიის ფლოტის მეზღვაურები აქტიურად მონაწილეობდნენ [[ოქტომბრის რევოლუცია]]სა და სამოქალაქო ომში. [[1918]] წლის თებერვალ-მაისში ბალტიის ფლოტის მთავარმა ძალებმა მოახდინეს გმირული გადასვლა [[რეველი]]დან ჯერ [[ჰელსინგფორსი|ჰელსინგფორსში]], შემდეგ კრონშტადტში, რათა გერმანელთა მიტაცებისაგან გადაერჩინათ ფლოტის ხომალდები. [[1919]] წელს ბალტიის ფლოტი ინგლისის ინტერვენტებს ებრძოდა.

[[1920]] წელს შრომისა და თავდაცვის საბჭომ მიიღო დადგენილება ბალტიის ფლოტის გაძლიერების შესახებ და 700-ზე მეტი კომუნისტი მეზღვაური დაუბრუნდა მას. [[1928]] წელს ფლოტი წითელი დროშის ორდენით დაჯილდოვდა. 30-იან წლებში მის ბაზაზე შეიქმნა წყნარი ოკეანისა და ჩრდილოეთის ფლოტები. [[1939]]-[[1940]] წლებში [[სსრკ-ფინეთის ომი]]ს დროს ბალტიის ფლოტი აქტიურად ეხმარებოდა საბჭოთა ჯარებს.

[[დიდი სამამულო ომი]]ს ([[1941]]-[[1945]]) დასაწყისისათვის ბალტიის ფლოტში ირიცხებოდა 2 სახაზო ხომალდი, 2 კრეისერი, საესკადრო ნაღმოსნების 2 ლიდერი, 19 საესკადრო ნაღმოსანი, 65 წყალქვეშა ნავი, 656 თვითმფრინავი და სხვა. [[1941]] წელს ბალტიის ფლოტის სახმელეთო ჯარებთან ურთიერთმოქმედებაში იცავდა [[ტალინი|ტალინს]], [[ხანკო]]ს, მოონზუნდი კუნძულებს. [[1941]]-[[1943]] წლებში აქტიურად მონაწილეობდა [[ლენინგრადი]]ს გმირულ დაცვაში, [[1944]]-[[1945]] წლებში კი ანადგურებდა ჰიტლერერებს ლენინგრადთან, [[ბალტიისპირეთი|ბალტიისპირეთში]], აღმოსავლეთ [[პრუსია]]ში, აღმოსავლეთ [[პომერანია]]ში. ომის მსვლელობაში მან გაანადგურა მტრის 581 საბრძოლო და დამხმარე ხომალდი, 624 სატრანსპორტო გემი. 37 ბალტიელს მიენიჭა [[საბჭოთა კავშირის გმირი]]ს წოდება. [[1954]] წლის 17 მაისს კრონშტადტის სამხედრო-საზღვაო ციხე-სიმაგრე დაჯილდოვდა წითელი დროშის ორდენით; [[1965]] წლის 7 მაისს ბალტიის ფლოტმა წითელი დროში მეორე ორდენი მიიღო.