iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სოხთის ეკლესია

სოხთის ეკლესია — არქიტექტურის ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ სოხთაში. აგებულია - საუკუნეებში.

„საყდარო დიდებისაო შეიწყალე თეოდორე... სულსა გიორგისა განუსვენე. წმიდაო ეკლესიაო შეიწყალე ივანე კალატოზი“ - ასომთავრული წარწერა ფილაზე.
აღწერა: ძეგლი წარმოადგენდა მოზრდილ დარბაზულ ეკლესიას, რომელიც ნაგები იყო ძირითადად შირიმის ქვით. ამჟამად შემორჩა ეკლესიის რამდენიმე კედლის ფრაგმენტი. ნაეკლესიართან ყრია მრავალი ქვა რელიეფებითა და ორნამენტული მოტივებით. აღსანიშნავია ქვის ფილა ასომთავრული წარწერით, რომელიც საუკუნით თარიღდება. სხვა ქვები არ არის ერთი და იმავე დროის, ზოგი საუკუნისაა, ზოგი . აღსანიშნავია, რომ ეკლესიას ჰქონდა სხვადასხვა მინაშენი, შესაძლებელია ყოფილიყო კოშკიც.
შუა ერმანის მეხუთე აკლდამა

შუა ერმანის მეხუთე აკლდამა — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ერმანში. აგებულია გვიან  შუა საუკუნეებში. ეს აკლდამა, სხვა აკლდამებისგან განსხვავებით, მაღალია. ნაგებია ფლეთილი და ვულკანური ქვის წყობით. ქვემო ნაწილი დუღაბზე, ზემო მშრალი წყობით. ღიობი და თარო სამხრეთიდან აქვს. გადახურულია მაღალი პროპორციების ორფერდა საფეხუროვანი სახურავით.
ჯალაბეთის ეკლესია

ჯალაბეთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯალაბეთში. აგებულია შუა საუკუნეებში.
თითქმის დანგრეული ეკლესიიდან შემორჩენილია მხოლოდ დასავლეთი კედელი 4 მეტრის სიმაღლეზე. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია შირიმის ქვა. გეგმის დადგენა გათხრა-გაწმენდის გარეშე შეუძლებელია.

ეკლესიის გარშემო გალავნის ფრაგმენტებია შემორჩენილი.
მიდართის კოშკი

მიდართის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვანელში, ნასოფლარ მიდართის ტერიტორიაზე. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

კოშკი ნაგებია ფიქალითა და ფლეთილი ქვით კირის დუღაბზე. შემორჩა ორი სართულის დონე მხოლოდ სამხრეთ კედელზე. დანარჩენი კედლები დანგრეულია. კოშკი შიგნიდან ამოვსებულია მიწით და ჩამონაშალი ქვით.
შუა კოზის გიორგობის ეკლესია

შუა კოზის გიორგობის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, მდებარეობს ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა კოზში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ძეგლი შემორჩენილია ნანგრევის სახით. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ფლეთილი ქვა და შირიმი. დუღაბი სქელია. გეგმა არ იკითხება. ნანგრევებიდან მოშორებით მოწყობილია სალოცავი ნიში, რომლის წყობაში ჩატანებულია ეკლესიის სარკმლის სამმაგლილვიანი სათაურის ნაწილი და დეკორატიული კვადრი. ნიში ძირითადად ნაგებია შირიმის ქვით. სავარაუდოა, რომ ნანგრევი წარმოადგენს ძველი ეკლესიის კედლების შემავსებელ ფენას, ხოლო შირიმის კვადრები, რომლითაც ნიშია აგებული, ეკლესიის საპირე ქვას. ანალოგების საფუძველზე ძეგლი შეიძლება გარდამავალ პერიოდს მივაკუთვნოთ.
შუა ერმანის ეკლესია

შუა ერმანის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ერმანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
მცირე ზომის უაბსიდო, გეგმაში ოთხკუთხა დარბაზული ეკლესია ნაგებია საშუალო ზომის ფლეთილი ქვით. თაღოვანი კარი გაჭრილია დასავლეთით. ჩრდილოეთ ფასადზე ამოღებულია პატარა ნიში. აღმოსავლეთით, ერთი მეტრის მოშორებით მიჰყვება კედლის ნანგრევი. კედლებს შორის დაკიდებულია ზარი.
შუა ერმანის მესამე კოშკი

შუა ერმანის მესამე კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა, მდებარეობს ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ერმანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

კოშკი ნაგებია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით. შემორჩენილია ოთხი სართული. კარი გაჭრილია სამხრეთით, მეორე სართულზე. გეგმაში კოშკი არაწესიერი ოთხკუთხედია. ჩრდილო-დასავლეთი კუთხე ჩამონგრეულია. კოშკის სამხრეთ-დასავლეთ კედელს მიჯრილი აქვს იგივე მასალით ნაშენი გალავანი.
შუა ერმანის პირველი კოშკი

შუა ერმანის პირველი კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ერმანში. აგებულია გვიან  შუა საუკუნეებში.

კოშკი ნაგებია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით. გეგმაში ოთხკუთხაა. შემორჩენილია ოთხი სართული. სამხრეთ-აღმოსავლეთი კუთხე ჩამონგრეულია. სამხრეთით, მეორე სართულზე გაჭრილია თაღოვანი კარი. კოშკის გარშემო ყრია ჩამონაშალი ქვა და იკითხება კედლის ფრაგმენტები.
ნაზიგინის კოშკი

ნაზიგინის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნაზიგინაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

კოშკი შემორჩა ორი სართულის დონეზე. ნაგებია ფლეთილი ქვით კირის დუღაბზე. წყობა არეულია. თაღოვანი კარი მეორე სართულზე სამხრეთ კედელშია. დასავლეთი და ჩრდილოეთი კედლები ჩაქცეულია, აღმოსავლეთისა ნაწილობრივ.
შუა ერმანის მეორე კოშკი

შუა ერმანის მეორე კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა, ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ერმანში. აგებულია გვიან  შუა საუკუნეებში.

კოშკი ნაგებია საშუალო ზომის ფლეთილი ქვით და კირის დუღაბით. დუღაბი კარგად შეიმჩნევა ორი სართულის სიმაღლეზე. შემორჩენილია ოთხი სართული. ჩრდილო-დასავლეთი კუთხე ჩამონგრეულია. აღმოსავლეთ კედელში მეორე სართულზე დატანებულია კარი. კოშკის გარშემო მიწის დონე აწეულია, იქვე, ჩრდილოეთი კედლის ახლოს, შემორჩენილია კედლის ფრაგმენტი.
პატარა გუფთის წმინდა გიორგის ეკლესია

პატარა გუფთის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა გუფთაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

დიდი ზომის დარბაზული ეკლესია ნაგებია ფლეთილი, რიყის და ტუფის ქვით კირის დუღაბზე. გადახურვა ჩაქცეულია, გადარჩა საკურთხევლის სატრიუმფო თაღი. კარი დასავლეთი და სამხრეთით. ჩრდილოეთ კარი გადიოდა მინაშენში.
ქეშელთის ეკლესია

ქეშელთის ეკლესია - ტაძარი ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქეშელთაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.
ძეგლი განეკუთვნება ჯავის რაიონისათვის დამახასიათებელ გუმბათოვან ეკლესიათა რიგს. ნაგებია ძირითადად ფლეთილი ქვით. ექსტერიერისა და ინტერიერის დიდი ნაწილი გალესილია. აბსიდი შვერილწახნაგოვანია. სამხრეთის, დასავლეთის და ჩრდილოეთის მოკლე მკლავებში თითო კარია გაჭრილი. დასავლეთის კარს ეკვრის კარიბჭე. კარიბჭეები უნდა ყოფილიყო დანარჩენ ორ კართანაც. გუმბათის რვაწახნაგა ყელში ოთხი სარკმელია გაჭრილი. 70-იანი წლების ბოლოს მოსახლეობას ეკლესია შეუკეთებია. ნაგებობა გადახურულია თუნუქით.
პატარა გუფთის კოშკი

პატარა გუფთის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა გუფთაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ციხის ტერიტორიაზე შემორჩა კოშკის ნანგრევი, რომელიც დგას ბორცვის ქიმზე. ნაგებია რიყის ქვით. კედლები მოპირკეთებულია ფლეთილი ქვით. აღმოსავლეთი კედელი ჩაქცეულია. კოშკის სამხრეთით პლატოზე ნაგებობათა კვალია. ძეგლის გაზომვა ვერ მოხერხდა.
გაზაშვილების კოშკი

გაზაშვილების კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ საგილზაზში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

გეგმით ოთხკუთხა კოშკი ნაგებია საშუალო ზომის ფლეთილი ქვით კირის დუღაბზე. შემორჩენილია ქევსი სართულის დონეზე. გარედან მთლიანად გალესილი ყოფილა, შიგნიდან მხოლოდ მეორე სართული, კარიც ამ სართულზეა გაჭრილი აღმოსავლეთით. ჩრდილოეთისა და დასავლეთის კედლების დიდი ნაწილი ჩაქცეულია.
ქეშელთის მეორე კოშკი

ქეშელთის მეორე კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქეშელთაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ფლეთილი ქვით ნაგები კოშკი შემორჩენილია სამი სართულის დონეზე. პირველი სართული ამოვსებულია ქვით, ჩრდილოეთის კედელი ჩამონგრეულია. აქა-იქ შეინიშნება დუღაბის კვალი. გეგმის აზომვა არ ხერხდება.
საგილზაზის ნაეკლესიარი

საგილზაზის ნაეკლესიარი - არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ საგილზაზში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ძეგლი წარმოადგენდა საშუალო ზომის დარბაზულ ეკლესიას სამხრეთის ვიწრო, თანადროული მინაშენით. ეკლესია ძირითადად შირიმის კარგად გათლილი კვადრებით იყო ნაგები. შენობა მთლიანადაა დანგრეული. კედლების სიმაღლე ზოგან 1,5-2 მეტრამდე აღწევს. გეგმა კარგად იკითხება. მნიშვნელოვანი არქიტექტურული დეტალები არ შეინიშნება.
შუა ერმანის მერვე კოშკი

შუა ერმანის მერვე კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა, მდებარეობს ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ერმანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

კოშკი ნაგებია საშუალო ზომის ფლეთილი ქვით. შემორჩენილია ხუთი სართული. შედარებით კარგადაა შემონახული დასავლეთისა და ჩრდილოეთის კედლები. აღმოსავლეთით, მეორე სართულზე გაჭრილია კარი. მეხუთე სართულზე დასავლეთით და ჩრდილოეთით შვერილი ქვის სარკმლებია. კოშკს გარშემო მიშენებული აქვს თანამედროვე საცხოვრებელი და სხვა საყოფაცხოვრებო დანიშნულების ნაგებობები.
ქვემო კოშკის კოშკი

ქვემო კოშკას კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო კოშკაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

კოშკი გეგმით კვადრატს უახლოვდება. ნაგებია ფიქალითა და ფლეთილი ქვით. შემორჩენილია სამი სართული. მეორე სართულის დასავლეთ კედელში გაჭრილია თაღოვანი შესასვლელი. ყველა კედელში მოწყობილია სათოფურები.
ქვემო როკის ეკლესია

ქვემო როკას ეკლესია — არიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო როკაში. აგებულია საუკუნეში.
ძეგლი განეკუთვნება ჯავის რაიონისათვის დამახასიათებელ ტიპურ ჯვარ-გუმბათოვან ეკლესიას შვერილი აბსიდით. აღმოსავლეთი მკლავი საგრძნობლად წაგრძელებულია; მასში მოთავსებულია საკურთხეველი. გუმბათის ყელი ტრომპებს ეყრდნობა. ყელში ოთხი სარკმელია გაჭრილი. საკურთხევლის სატრიუმფო თაღი შირიმისაა. ასეთივე ქვა გამოყენებულია სამივე შესასვლელი კარის თაღების ამოსაყვანად. გუმბათის ყელი ფიქალის სარტყელითაა გარშემოვლებული. ზოგან ფლეთილი ქვაა გამოყენებული. ფასადები სადაა და შეულესავი. დასავლეთი კარიბჭე კედელს თითქმის მთელ სიგრძეზე გაუყვება, ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან კი მხოლოდ საბრჯენებია. დასავლეთი კარიბჭის თავზე ნიშია მოთავსებული. გუმბათი ნაწილობრივ ჩამოქცეულია. ძეგლზე ამოსულია დიდი ზომის არყის ხეები.
ქვემო როკის კოშკი

ქვემო როკას კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო როკაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ფლეთილი ქვით ნაგები კოშკი შემორჩენილია ხუთი სართულის დონეზე. ქვის წყობა მშრალია. ჩრდილოეთ კედელში, მეორე სართულზე გაჭრილია თაღოვანი შესასვლელი. სამხრეთი და დასავლეთი კედლები მთლიანად დანგრეულია.
ქვემო როკის მეორე კოშკი

ქვემო როკის მეორე კოშკი - არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო როკაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

გეგმით ოთხკუთხა კოშკი ნაშენია ფიქალითა და ფლეთილი ქვით. წყობა მშრალია. სამხრეთი კედელი მთლიანად დანგრეულია, აღმოსავლეთი და დასავლეთი კედლები ნაწილობრივ. გადარჩენილი ნაწილი ხუთი სართულის დონეზეა.
სოლთან ჰაჯიბეკოვი

სოლთან ისმაილის ძე ჰაჯიბეკოვი (; დ. 8 მაისი, 1919, შუშა, აზერბაიჯანის დრ — გ. 19 სექტემბერი, 1974, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა კომპოზიტორი, დირიჟორი, პედაგოგი. სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1973).

ბიოგრაფია
სოლთან ჰაჯიბეკოვი დაიბადა 1919 წლის 8 მაისს, ქალაქ შუშაში.

1930 წელს, ორწლიანი დაწყებითი სკოლის დამთავრების შემდეგ, ჰაჯიბეკოვი საცხოვრებლად ბაქოში გადავიდა, სადაც 1936 წლიდან ცხოვრობდა ბიძამისის უზეირ ჰაჯიბეკოვის ოჯახში. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ ჩაირიცხა ბაქოს მუსიკალურ კოლეჯში, საყვირის კლასში (ა. კოლპინსკის სტუდენტი).

1939 წელს, კოლეჯის დამთავრების შემდეგ, ჰაჯიბეკოვი ჩაირიცხა აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში, კომპოზიტორთა ფაკულტეტზე, პროფესორ ბ. ზეიდმანთან, რომელიც 1946 წელს დაამთავრა.

1938–1940 წლებში, კონსერვატორიის სტუდენტობისას, იყო ბაქოს მუსიკალური კომედიის თეატრის ორკესტრს დირიჟორი. 1940–1942 წლებში ხელმძღვანელობდა მაგომაევის სახელობის ფილარმონიის თარზე დამკვრელ მუსიკოსთა აზერბაიჯანულ ანსამბლს.

1942–1945 წლებში აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის ორკესტრის სამხატვრო ხელმძღვანელი.

1948 წლიდან აზერბაიჯანის ფილარმონიის სამხატვრო ხელმძღვანელი.

1948 წლიდან — პედაგოგი, 1965 — პროფესორი, 1969 წლიდან — აზერბაიჯანის კონსერვატორიის (ამჟამად ბაქოს მუსიკალური აკადემია) რექტორი.

გარდაიცვალა 1974 წლის 19 სექტემბერს. დაკრძალეს ბაქოს საპატიო ხეივანში.
კვაისის ჯვარი

კვაისის ჯვარი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ონის მუნიციპალიტეტის დაბა კვაისაში აგებულია - საუკუნეებში.

ძეგლი მდებარეობს ტყით დაბურულ მაღალ მთაზე, დაბა კვაისის მახლობლად. დიდი ეკლესიის ფრაგმენტები აგებული ყოფილა წითელი ტუფით. შემორჩენილია ქვის ფილები ორნამენტებით, სიუჟეტური რელიეფებითა და ასომთავრული წარწერებით. რელიეფურ ფილაზე _„გაქცევა ეგვიპტეში“_ მარცხენა მხარეს ამოტვიფრულია ასომთავრული წარწერა: „არსენს და მშობელთა მისთა შეუნდვეს ღმერთმა“.

ფასადების მორთვას სკულპტურული კომპოზიციებით, უძველესი ტრადიცია აქვს. ამ პერიოდის ოსტატები მარტივი ფორმების გამოყენებით აღწევდნენ უდიდეს გამომსახველობას. ქვების მნიშვნელოვანი ნაწილი წაღებულია კვაისას მაღაროს სასადიოლოს ასაშენებლად, რომელიც ამჟამად დანგრეულია.
შუა როკის პირველი კოშკი

შუა როკის პირველი კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა მდებარეობს ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა როკაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

გეგმით ოთხკუთხა კოშკი ნაგებია ფიქალითა და ფლეთილი ქვით კირის დუღაბზე. სულ შემორჩა ოთხი სართული. კარი მეორე სართულზეა ჩრდილოეთით. დასავლეთი კედელი მთლიანად დანგრეულია.
კობეთის მიქელგაბრიელის ეკლესია

კობეთის მიქელგაბრიელის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ კობეთში. აგებულია - საუკუნეებში.

ახლანდელი ნაგებობა წარმოადგენს დიდ დარბაზულ ეკლესიას. დასავლეთიდან მიდგმული აქვს კარიბჭე-სამრეკლო. ეკლესია შიგნიდანაც და გარედანაც გალესილია. აფსიდა შვერილია, მომრგვალებული. დარბაზის მთავარ ნაწილს ოთხფერდა გადახურვა აქვს, რომელსაც აფსიდის მსგავსად ცრუგუმბათი ადგას. საერთოდ, ნაგებობის არქიტექტურული გადაწყვეტაც და ექსტერიერიც ძეგლის არაქართულ ხასიათზე მიგვანიშნებს.

ალაგ-ალაგ ფასადებს ამშვენებს - და საუკუნეების არქიტექტურული დეტალები, რომლებზეც ორნამენტული მოტივი და ჯვრებია გამოსახული. ერთ-ერთ მათგანზე ასომთავრული წარწერაა „...ჯუარ ქრისტეს“.

შეუძლებელია ძეგლის თავდაპირველი სახის აღდგენა, მაგრამ ჩვენამდე მოღწეული ფრაგმენტების მიხედვით, თამამად შეიძლება ითქვას, რომ ამ ადგილზე იდგა საუკუნის მნიშვნელოვანი ძეგლი.
მსხლების ეკლესია

მსხლების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტოო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ მსხლებში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ძეგლი წარმოადგენს ჯავის მუნიციპალიტეტისთვის დამახასიათებელ გუმბათოვან ეკლესიას. ნაგებია შირიმით, ფლეთილი და რიყის ქვით, ასევე, ქართული აგურით. აბსიდი
შვერილწახნაგოვანია. ჩრდილოეთით, დასავლეთით და სამხრეთით მოკლე მკლავებში გაჭრილია თითო კარი. ეკლესიაზე სამი მხრიდან მიდგმული იყო კარიბჭე, რომელთაგან მხოლოდ დასავლეთისაა სრული სახით შემორჩენილი. მასზე, ქართული აგურით ნაშენი სამრეკლოა აღმართული. სამრეკლო ოთხფერდა თუნუქის სახურავითაა გადახურული. ეკლესიის გუმბათი ჩაქცეულია, ყელიც ნაწილობრივ დანგრეულია. მის რვაწახნაგში ოთხი სარკმელია. ინტერიერში შელესილობის კვალი მხოლოდ ფრაგმენტულად შემორჩა.
კობეთის ეკლესია-კოშკი

კობეთის ეკლესია-კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ კობეთში, მიდამოები ყეფსელთა. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ნაგებობა ძლიერაა დაზიანებული. შემორჩენილია ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლების ფრაგმენტები სამი სართულის დონეზე. მეორე სართულის დასავლეთ კედელში გაჭრილია გარედან შეისრულთაღოვანი და შიგნიდან არქიტრავული შესასვლელი. კოშკი ნაგებია ფლეთილი ქვით დუღაბზე.
კოდიბინის კოშკი

კოდიბინის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ კოდობინაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ფლეთილი ქვით ნაგები კოშკი შემორჩენილია ხუთი სართულის დონეზე. ჩრდილო-დასავლეთი კუთხე მთლიანად დანგრეულია. პირველი სართული ამოვსებულია მიწით და ქვით. მეორე სართულის აღმოსავლეთ კედელში მოწყობილია თაღოვანი შესასვლელი, ხოლო ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილია არქიტრავული სათოფური.
ლეთის კოშკი

ლეთის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლეთაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ფლეთილი ქვით ნაშენი კოშკი საგრძნობლად არის დაზიანებული. სამხრეთი კედელი მთლიანად დანგრეულია. დანარჩენი კედლები შემორჩენილია ხუთი სართულის დონეზე. პირველი სართული ქვითა და ღორღითაა ამოვსებული. მეორე სართულის დასავლეთ კედელში გაჭრილია შეისრულთაღოვანი შესასვლელი.
კროზის გიორგობის ეკლესია

კროზის გიორგობის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ კროზის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

დღეისთვის დარბაზული ეკლესიიდან ნანგრევები შემორჩა. ძეგლი აშენებულია ძირითადად ტუფის გათლილი აგურით. გადარჩენილი ქვებიდან საინტერესოა ქვა ჯვრით და ქვა დიდი ფოსოთი, რომელიც ემბაზს ან კვარცხლბეკს (ბუნის ქვა) წარმოადგენს. აზომვა ვერ ხერხდება. ტერიტორია დაფარულია ხავსითა და სხვადასხვა მცენარეებით.
იოსებ ვატოპედელი

იოსებ ვატოპედელი (ერისკაცობაში სოკრატე; დ. 1 ივლისი, 1921, კვიპროსი, პაფოსის რაიონი — გ. 1 ივლისი, 2009) — ათონელი ბერი.

ბიოგრაფია
იოსებ ვატოპედელი დაიბადა 1 ივლისს, კვიპროსზე, უვერცხლო მკურნალთა სახელობის მონასტრის ეზოში.

25 წლის, ასაკში მივიდა მთაწმიდაზე წმიდა ანას გამოქვაბულში და შეუერთდა ბერის იოსებ ისიქასტის საძმოს.

1982 წელს გადავიდა კუტლუმუსის წმინდა მონასტერში, სადაც მცირე ხნით ცხოვრობდა მამა პაისისთან და მასოლის მიტროპოლიტ ათანასესთან ერთად.

იოსებ ვატოპედელის საძმო გადადის ვატოპედის წმიდა და დიდ სავანეში, სადაც ააღორძინეს კინოვიური წყობილება.

ბერი იოსებ ვატოპედელი გარდაიცვალა 2009 წლის 1 ივლისს, ვატოპედის მონასტერში.

ბერი იოსების მიძინებიდან საათნახევრის შემდეგ, მას სახეზე აღებეჭდა ღიმილი, და იგი ყველასათვის დიდ ნუგეშად იქცა.
ზურაბ ნიჟარაძე

ზურაბ (პიკო) ნიჟარაძე (დ. 4 დეკემბერი, 1928, თბილისი, საქართველო — გ. 25 ივნისი, 2021) — ქართველი მხატვარი. საქართველოს სსრ სახალხო მხატვარი (1979). ღირსების ორდენის კავალერი (2005)

ბიოგრაფია
ზურაბ ნიჟარაძემ 1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია.

1964-1971 წლებში იყო სამხატვრო აკადემიის ხატვის კათედრის პედაგოგი, 1982-1987 წლებში რექტორი. მუშაობდა მხატვრობის სხვადასხვა დარგში: ფერწერა, გრაფიკა, თეატრალური, კინო და კედლის მხატვრობა. 1955 წლიდან სისტემატურად იღებდა მონაწილეობას საქართველოს რესპუბლიკურ და საბჭოთა კავშირის საკავშირო გამოფენებში, იფინებოდა მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში ქართველ მხატვრებთან ერთად. მისი ნამუშევრები დაცულია: ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში (თბილისი), თეატრის, მუსიკის, კინოსა და ქორეოგრაფიის მუზეუმში (თბილისი), მხატვართა კავშირში (თბილისი), ტრეტიაკოვის გალერეაში (მოსკოვი), რიო-დე-ჟანეიროს ნაციონალურ გალერეაში (ბრაზილია), ლუდვიგის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმში (აახენი, გერმანია), აშშ-ის, საფრანგეთის, იტალიის, გერმანიის, შვედეთის, საბერძნეთის და სხვა ქვეყნების კერძო კოლექციებში. ზურაბ ნიჟარაძე არის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი. 2013 წლის 24 დეკემბერს, ხელოვნებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის გადაეცა კულტურის სამინისტროს ჯილდო „ხელოვნების ქურუმი“.

2011 წელს რეჟისორმა ოლიკო ჟღენტმა გადაიღო დოკუმენტური ფილმი, სადაც მოთხრობილია ზურაბ ნიჟარაძის შემოქმედებითი მოღვაწეობის შესახებ.

გარდაიცვალა 2021 წლის 25 ივნისს.
სოკრატესი

}
|დაბადების ადგილი = ბელენი, პარა, ბრაზილია
|გარდაცვალების თარიღი =

სოკრატეს ბრაზილეირუ სამპაიუ დი სოზა ვიეირა დი ოლივეირა ( დ. 19 თებერვალი, 1954, ბელენი, პარა, ბრაზილია — გ. 4 დეკემბერი, 2011, სან-პაულუ, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც სოკრატესი. 1982 წლის ესპანეთის და 1986 წლის მექსიკის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების შემადგენლობაში. ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო ბრაზილიელ ფეხბურთელად. 1999 წელს -ის ვერსიით საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 77-ე ადგილზე დასახელდა.

სანაკრებო კარიერა
1979–1986 წლებში ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 60 შეხვედრას ატარებს და 22 ბურთი გააქვს.

მსოფლიო ჩემპიონატებზე
სოკრატესმა მსოფლიო ჩემპიონატების 10 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 4 ბურთი გაიტანა.

მიღწევები
საკლუბო
კორინთიანსი
პაულისტას ჩემპიონატი (3): 1979, 1982, 1983
ფლამენგო
კარიოკას ჩემპიონატი: 1986
რიოს თასი: 1986
სანაკრებო
ბრაზილია
კოპა ამერიკა: 1979 (მესამე ადგილი), 1983 (ვიცე-ჩემპიონი)
ინდივიდუალური
პაულისტას ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირი: 1976
ბრაზილიის ჩემპიონატის ვერცხლის ბურთის მფლობელი: 1980
ფიფას -ის წევრი: 1982
სამხრეთ ამერიკის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 1983
ყველა დროის ასი უდიდესი ფეხბურთელი „უორლდ სოკერის“ ვერსიით: 1999
ფიფა-ს ასეული ( 100): 2004
ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმის დიდების დარბაზის წევრი
ელის კლარკი

ელის ემანუელ ინოსენტ კლარკი (; დ. 28 დეკემბერი 1917, პორტ-ოვ-სპეინი, ტრინიდადი და ტობაგო — გ. 30 დეკემბერი 2010, პორტ-ოვ-სპეინი, ტრინიდადი და ტობაგო) — ტრინიდადელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ტრინიდადი და ტობაგოს უკანასკნელი გენერალ-გუბერნატორი (1972-1976 წწ.) და პირველი პრეზიდენტი (1976-1987 წწ.).

ბიოგრაფია
1941 წელს დაამთავრა ლონდონის უნივერსიტეტის საუნივერსიტეტო კოლეჯი სამართლის ბაკალავრის ხარისხით. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ დაკავდა საადვოკატო პრაქტიკით. არის ტრინიდადის და ტობაგოს 1962 წლის კონსტიტუციის ერთ-ერთი ავტორი. 1954-1956 წლებში მთავარი პროკურორია, ხოლო შემვეგ კოლონიის საქმეთა მინისტრის მოადგილე. 1957-1962 წლებში ვესტ-ინდოეთის ფედერაციის გენერალური პროკურორია. 1962-1968 წლებში ტრინიდადი და ტობაგოს მუდმივი წარმომადგენელია გაეროში და ელჩი აშშ-ში, კანადასა და მექსიკაში. 1972-1973 წლებში კი ტრინიდადი და ტობაგოს გენერალ-გუბერნატორია.

1976 წელს ტრინიდადი და ტობაგო გახმოცხადდა რესპუბლიკად და კლარკი ამომრჩეველთა კოლეგიამ ერთახმად აირჩია ქვეყნის პრეზიდენტად. 1987 წელს მეორე ვადით აირჩიეს პრეზიდენტად. თანამდებობიდან გადადგა 1987 წელს.
ნურ ჰასანალი

ნურ ჰასანალი (; დ. 13 აგვისტო, 1918, სან-ფერნანდო — გ. 25 აგვისტო 2006, ტრინიდადი და ტობაგო) — ტრინიდადელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ტრინიდადი და ტობაგოს მეორე პრეზიდენტი (1987-1997 წწ.). პირველი მუსულმანი, რომელიც სახელმწიფოს მეთაური გახდა დასავლეთ ნახევარსფეროში.

ბიოგრაფია
იგი ოჯახის მეექვსე შვილი იყო. ნაპარიმის კოლეჯის დასრულების შემდეგ იქვე ასწავლიდა 1938-1943 წლებში. 1943 წელს გაემგზავრა კანადაში ტორონტოს უნივერსიტეტში სწავლის გასაგრძელებლად. 1948-1953 წლებში ეწეოდა კერძო იურიდიულ პრაქტიკას. 1960 წლიდან გენერალურ პროკურატურაში მუშაობს. 1965 წლიდან კი გენერალური ადვოკატის თანაშემწეა, ხოლო ერთი წლის შემდეგ უზენაესი სასამართლოს მოსამართლე. 1978 წლიდან მუშაობდა სააპელაციო სასამართლოში.

ორგზის (1987 და 1992 წწ.) აირჩიეს ქვეყნის მეთაურის თანამდებობაზე. იგი ითვლებოდა ყველაზე ნეიტრალურ და გაწონასწორებულ პოლიტიკოსად ქვეყნის ისტორიაში. ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ, როგორც მუსულმანმა საპრეზიდენტო სასახლეში აკრძალა ალკოჰოლური სასმელი.

დაქორწინებული იყო ზალაიჰარ მუჰამედზე და ჰყავდათ ორი შვილი ხალიდი და ამინუ. უყვარდა ფეხბურთის თამაში.

ნურ მუჰამედ ჰასანალი გარდაიცვალა 2006 წლის 25 აგვისტოს.
ელგუჯა გვაზავა

ელგუჯა (გია) გვაზავა (დ. 22 თებერვალი, 1952, ოჩამჩირე, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — ქართველი პოლიტიკოსი. 2009 წლიდან 2019 წლის 8 აპრილამდე აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი.

ბიოგრაფია
ელგუჯა გვაზავა დაიბადა 1952 წლის 22 თებერვალს ქალაქ ოჩამჩირეში. 1968 წელს დაამთავრა სოხუმის მე-11 საშუალო სკოლა, ხოლო 1974 წელს — სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი. მუშაობდა სკოლაში, შემდეგ სოხუმის სამედიცინო სასწავლებელში, აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, 1989 წლიდან თსუ სოხუმის ფილიალის დოცენტია. სტაჟირება გაიარა პრაღის კარლოვის უნივერსიტეტში. 1991 წლის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღეს საბჭოს არჩევნებში კენჭს იყრიდა ქ. სოხუმის №2 საარჩევნო ოლქში. იყო აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს მოწვევის დეპუტატი. იყო საქართველოს მწვანეთა მოძრაობის აფხაზეთის რეგიონული ორგანიზაციის „აფხაზეთის მწვანეთა“ თავმჯდომარე. დაამთავრა დიპლომატიური აკადემია 1998 წელს. 1968-1970 წლებში იყო სოხუმის სამედიცინო სასწრაფო დახმარების სანიტარი. 1975 წელს იყო სოხუმის სამედიცინო ტექნიკუმის კომკავშირის განთავისუფლებული მდივანი. 1976 წლიდან იყო გულრიფშის საშუალო სკოლის პედაგოგი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტი. 1981 წლიდან სოხუმის უნივერსიტეტის ლექტორი, დეკანის მოადგილე. 1986 წლიდან — დოცენტი. აფხაზეთის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე. სამეცნიერო ნაშრომების ავტორი. არის აფხაზეთის მწვანეთა მოძრაობის თავმჯდომარე, საქართველოს ეკოლოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი მწვანეების პარტია, საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი როგორც აფხაზეთის არ-ის დეპუტატი და საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.

41 მეცნიერული ნაშრომის ავტორია. საკანდიდატო დისერტაციის დაიცვა 1981 წელს თემაზე — „ახალი კიბოს საწინააღმდეგო პრეპარატების მოქმედება ადამიანისა და ცხოველთა გენეტიკურ აპარატზე“. ჰყავს მეუღლე ორი შვილი და ორი შვილიშვილი. ფლობს რუსულ და ინგლისურ ენებს.
პაულა-მეი უიკესი

პაულა-მეი უიკესი (; დ. 23 დეკემბერი, 1958) — ტრინიდადელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, იურისტი, ტერქსისა და კაიკოსის კუნძულების სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლე. ტრინიდადი და ტობაგოს პრეზიდენტი 2018 წლის 19 მარტიდან 2023 წლის 20 მარტამდე. საპრეზიდენტო უფლებამოსილების მიღების შემდეგ იგი გახდა ქვეყნის ისტორიაში პირველი ქალი-პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
2018 წლის 5 იანვარს უიკესი წარადგინეს პრეზიდენტობის კანდიდატად ქვეყნის პრემიერ-მინისტრის კიტ როულის წინადადებით, საპარლამენტო ოპოზიციის ლიდერ კამლა პერსად-ბისესართან არსებული დაპირისპირების მოგვარების იმედით. უიკესი არჩევნებში ერთადერთი კანდიდატურა იყო და აირჩიეს ქვეყნის მეთაურად.
ენტონი კარმონა

ენტონი კარმონა (; დ. 7 მარტი, 1953) — ტრინიდადელი მოსამართლე და პოლიტიკოსი. ტრინიდადი და ტობაგოს მეხუთე პრეზიდენტი (2013-2018 წწ.).

2013 წელს არაპირდაპირ საპრეზიდენტო არჩევნებში იყო ერთადერთი კანდიდატი. ამომრჩეველთა კოლეგიამ ერთხმად აირჩია პრეზიდენტად. ენტონი კარმონამ პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა ჰეიზლი კროუფორდის სტადიონზე გამართული სახალხო ცერემონიის შემდეგ.