iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სარა ვონი

სარა ლუის ვონი (; დ. 27 მარტი, 1924 — გ. 3 აპრილი, 1990) — ამერიკელი ჯაზ მომღერალი.

მოგებული აქვს 4 გრემის ჯილდო, 1989 წელს მიიღო „“ ჯაზის ჯილდო, კრიტიკოსი სკოტ იანოვი წერდა, რომ მას „მე-20 საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე გასაოცარი ხმა“ ჰქონდა.

ადრეული ცხოვრება
სარა ვონი 1924 წლის 27 მარტს დაიბადა ნიუარკში, ნიუ-ჯერსიში, აშშ-ში. ვონის მამა, ჯეიკ ვონი დაკავებული იყო ვაჭრობით, თუმცა პარალელურად უკრავდა გიტარასა და პიანინოზე. ხოლო დედამისი ადა ვონი, ეკლესიის გუნდში მღეროდა. ვონი თავის ოჯახთან ერთად მთელი ბავშვობის განმავლობაში ნიუარკში სწავლობდა. მამამისი ჯეიკი, რელიგიური პიროვნება იყო, სარა ოჯახთან ერთად ხშირად დადიოდა ბაპტისტურ ეკლესიაში. 7 წლის ასაკში მან პიანინოს შესწავლა დაიწყო, მღეროდა ეკლესიის გუნდებში, მოგვიანებით კი უკრავდა პიანინოზე.

1930-იან წლებში იგი ხშირად ხედავდა ადგილობრივ და ტურისტულ მუსიკალურ ჯგუფებს. თინეიჯერობის ასაკში მან არალეგარულად დაიწყო ღამის კლუბებში შემსრულებლად მუშაობა.

ვონი ნიუარკში „აღმოსავლეთ მხარის უმაღლეს სკოლა“-ში სწავლობდა, შემდეგ კი სასწავლებლად „ნიუარკის უმაღლეს სკოლა“-ში გადავიდა, თუმცა მოგვიანებით სწავლა შეწყვიტა, რათა მუსიკაზე უფრო მეტი კონცენტრაცია მოეხდინა.

პირადი ცხოვრება
სარა ვონი ჯორჯ ტრიდვილზე 1946 წელს დაქორწინდა, თუმცა მათი ურთიერთობა 1958 წელს განქორწინებით დასრულდა. 1958 წლიდან 1961 წლამდე სარა ვონი ქორწინებაში კლაიდ ეტკინსთან ერთად იმყოფებოდა, ხოლო 1978 წლიდან 1981 წლამდე ვეიმონ რიდთან. ვონიმ 1961 წელს გოგონა, დებრა ლუისი შვილად აიყვანა, რადგან მას ბავშების ყოლა არ შეეძლო. დებრა 1980-იან და 1990-იან წლებში მსახიობობდა.
მინდობილობა

მინდობილობა, რწმუნებულება — წერილობითი უფებამოსილება, რომლის საფუძველზეც ერთი პირი (რწმუნებული) ვალდებულია მეორე პირის (მარწმუნებლის) სახელითა და ხარჯით, იმოქმედოს მესამე პირთან ორთიერთობაში და შეასრულოს მისთვის დავალებული ერთი ან რამდენიმე მოქმედება.

უფლებამოსილების მიხედვით მინდობილობა სამი სახისაა:
ერთჯერადი მინდობილობა — ერთი კონკრეტული მოქმედების შესასრულებლად;
სპეციალური მინდობილობა — მთელ რიგ ერთგვაროვან მოქმედებათა შესასრულებლად (მაგალითად, ექსპედიტორისათვის გაცემული მინდობილობა საწარმოს მისამართით გამოგზავნილი ყველა ტვირთის მისაღებად);
გენერალური მინდობილობა — საერთოდ მრწმუნებლის ქონების მართვისათვის.

ზოგიერთ გარიგებათა შესასრულებლად საჭიროა მინდობილობის სანოტარო წესით დამოწმება. რწმუნებულების გადაცემა (გადანდობა) შეიძლება, თუ ეს აღნიშნულია მინდობილობაში ან თუ აუცილებელია მრწმუნებლის ინტერესებისათვის.
მინდონი

მინდონი (; დ. 8 ივლისი, 1808, ამარაპურა, ბირმა — გ. 1 ოქტომბერი, 1878, მანდალაი, ბირმა) — ბირმის გამგებელი (1853-1878) კონბაუნების დინასტიიდან. სახელმწიფოს ცენტრალიზაციის გაძლიერებისა და მსხვილი ფეოდალების ძალაუფლების დასუსტების მიზნით 50-60-იან წლებში გაატარა მთელი რიგი რეფორმები. მინდონი შეეცადა ურთიერთობები დაემყარებინა რუსეთთან და აშშ-თან. მინდონი ხელს უწყობდა მრეწველობისა და ვაჭრობის, ლიტერატურისა და ხელოვნების განვითარებას. 1857 წელს დააარსა ქალაქი მანდალაი.
ლევან არაბული

ლევან არაბული (დ. 29 მარტი, 1992, მცხეთა) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), საერთაშორისო ტურნირის გამაჯრვეული (2017, ვარშავა, პოლონეთი, 130 კგ), საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2017, სომბათჰეი, უნგრეთი, 130 კგ), საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2019, თბილისი, საქართველო, 130 კგ).

ძირითადი შედეგები
ბორის გრიგოლაშვილი

ბორის არკადის ძე გრიგოლაშვილი (დ. 26 ოქტომბერი, 1933, თბილისი — გ. 29 ოქტომბერი, 1993, ქუთაისი, დაკრძალულია თბილისში) — ქართველი სამხედრო მეთაური, გენერალ-მაიორი (1993).

დაამთავრა თბილისის სამხედრო სასწავლებელი (1956). მსახურობდა საბჭოთა კავშირის შეიარაღებულ ძალებში (1953-1989), ჰქონდა პოლკოვნიკის წოდება (1980), დაჯილდოებულია სსრკ-ის 3 ორდენით და 14 მედლით.

1992 წლიდან თებერვლიდან იყო ქართულ არმიაში: საქართველოს ეროვნული გვარდიის მთავარი სამმართველოს შტაბის უფროსის პირველი მოადგილე, ოპერატიული სამმართველოს უფროსი, 1993 ივლისიდან — საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საარმიო კორპუსის შტაბის უფროსი, კორპუსის სარდლის პირველი მოადგილე.

1992-1993 წლებში ბორის გრიგოლაშვილი მონაწილეობდა საომარ მოქმედებებში აფხაზეთსა და სამაჩაბლოში (ცხინვალის რეგიონი). მისი ხელმძღვანელობით დაიგეგმა და წარმატებით განხორციელდა მრავალი სამხედრო ოპერაცია. იგი სასიკვდილოდ დაიჭრა და გმირულად დაიღუპა ბრძოლაში აფხაზეთის ომში. „ერისა და სამშობლოს წინაშე განსაკუთრებული დამსახურებისათვის, თავდადებისა და თავგანწირვისათვის, სამშობლოს დაცვისა და ერთიანობისათვის ბრძოლებში გამოჩენილი გმირული თავდადებისა და მამაცობისათვის, უნარიანი ხელმძღვანელობით უზრუნველყოფილი სამხედრო ნაწილებისა და ქვეგანაყოფების წარმატებისათვის, შემუშავებული და განხორციელებული საბრძოლო ოპერაციებისათვის“ გენერალ-მაიორი ბორის გრიგოლაშვილი საქართველოს სახელმწიფოს მეთაურის 1993 წლის 5 ნოემბრის №229 ბრძანებულებით სიკვდილის შემდეგ დაჯილდოვდა ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენით.
ზიგფრიდ გრიგოლაშვილი

ზიგფრიდ შალვას ძე გრიგოლაშვილი (დ. 15 ივნისი, 1942, მცხეთა) — ქართველი ეკონომისტი, სპორტსმენი (ნიჩბოსნობა); ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1990), პროფესორი (1992), საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1963).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი 1965 წელს. იქვე ეწეოდა სამეცნიერო და პედაგოგიურ მოღვაწეობას 1969 წლიდან. მისი შრომები ეხება ვაჭრობის ეკონომიკის, ფინანსებისა და მარკეტინგის საკითხებს. საქართველოს სამგზის ჩემპიონი (1959, 1961, 1962) და საკავშირო პრიზიორი (1964) ნიჩბოსნობაში.
გრიგოლ მანგლელ-თბილელი

გრიგოლ მანგლელ-თბილელი — ქართველი მღვდელთმთავარი, მანგლელ-თბილელი ეპისკოპოსი. 1437–1439 წლებში მონაწილეობდა ფერარა-ფლორენციის საეკლესიო კრების მუშაობაში, სადაც იოანე ეპისკოპოსთან ერთად საქართველოს დელეგაციას ხელმძღვანელობდა. კრების მოწვევის მთავარი მიზეზი იყო ოსმალეთის წინააღმდეგ საქრისტიანოს გაერთიანების საკითხი. დასავლეთ ევროპის ქვეყნების უმაღლესმა ხელისუფლებმა მასში მონაწილეობა არ მიიღეს. კრებაზე აშკარა გახდა, რომ საქართველოს პაპისაგან რეალური დახმარების იმედი არ უნდა ჰქონოდა. გრიგოლმა ეკლესიების გაერთიანების აქტს ხელი არ მოაწერა.
გრიგოლ დადიანი (ცაიშელი)

გრიგოლი (დადიანი) (დ. დაახლ. 1760 — გ. 1822) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, ცაიშის ეპისკოპოსი (ცაიშელი), მოგვიანებით მიტროპოლიტი; განმანათლებელი, მისიონერი, ქველმოქმედი.

ოდიშის მთავრის კაცია ოტიას ძე დადიანის ხელშეწყობით აღადგინა და მოაშენა ცაიშის მონასტერი, შეაკეთა მთავარი ტაძარი, ააშენა ქვის სამრეკლო, აგრეთვე სახლები მღვდლებისა და სხვა სასულიერო პირებისათვის, მონასტერს შემოავლო გალავანი, შექმნა ხელნაწერი და ნაბეჭდი წიგნების კოლექცია. სხვადასხვა დროს მონასტერს აუშენა 4 ტაძარი: სოფელ ლარჩავას — მთავარანგელოზის, სოფელ კოცოხს — თევდორე ტირონის, ხეთას — წმ. კვირიკესი. ხეთაში, თავისივე მამულში, ააგო სასახლე და მოაწყო კარის ეკლესია. იქვე დააარსა სასწავლებელი. თავისი სახსრებით დაიხსნა დასავლეთ საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან მიერ გატაცებული ტყვეები, ეწეოდა სამისიონერო საქმიანობას აფხაზთა დასაბრუნებლად ქრისტიანულ სარწმუნოებაზე. 1822 წლის 19 ივნისს შედგენილ მის ვრცელ ანდერძში საინტერესო ცნობებია იმდროინდელ დასავლეთ საქართველოს სოციალური, პოლიტიკური და კულტურული მდგომარეობის შესახებ.
გრიგოლი (გურია-სამეგრელოს ეპისკოპოსი)

გრიგოლი (ერისკაცობაში — გიორგი ელიზბარის ძე დადიანი) (დ. 1824, სოფ. ქვიშხორი, ქუთაისის გუბერნია, — გ. 12 ოქტომბერი, 1907, მარტვილი) — ქართველი სასულიერო მოღვაწე.

სწავლობდა ღვთისმშობლის მონასტერში ნახარებაოში (ახლანდ. ქ. მარტვილი), შემდეგ სამეგრელოს სამაზრო სასულიერო სასწავლებელში და თბილისის სასულიერო სემინარიაში. 1845 წელს მორჩილად გაამწესეს, 1849 წელს კი ბერად აღიკვეცა. 1850 წლის იანვარში თავისივე თხოვნით თბილისის ფერისცვალების მონასტერში გადაიყვანეს, 1852 წელს კი ეგზარქოსმა ისიდორემ მღვდელმონაზვნად აკურთხა. 1857 წლის ნოემბერში გრიგოლი სოხუმის საკათედრო ტაძრის მღვდელმონაზვნად გაამწესეს, 1858–1862 წლებში — ბიჭვინთის, შემდეგ აბჟუას ოლქის მთავარხუცესი იყო; 1862 წელს კი სოხუმის საკათედრო ტაძრის იღუმენად დანიშნეს.

1875 წელს გრიგოლი საქართველო-იმერეთის სინოდალური კანტორის წევრად აირჩიეს, 1879 წლის 28 ივლისიდან დავით-გარეჯის მონასტრის წინამძღვარი გახდა. 1886 წელს, რუსეთის სინოდის გადაწყვეტილებით, ეპისკოპოსის ხარისხი მიანიჭეს და გურია-სამეგრელოს ეპისკოპოსად აკურთხეს. ეპარქიაში სასულიერო განათლების სრულყოფის მიზნით სოფელ ბანძაში გახსნა ორწლიანი სამრევლო სკოლა. გრიგოლ ეპისკოპოსი წინ აღუდგა რუსეთის რეაქციულ პოლიტიკას, რომელიც მიზნად ისახავდა საქართველოსგან სამეგრელოს ჩამოშორებას. კავკასიის სასწავლო ოლქის ზედამხედველის იანოვსკის მითითებით მეგრულად ითარგმნა ლოცვები, ასევე განზრახული იყო სკოლებში მეგრულად სწავლების შემოღება. გრიგოლმა რამდენიმე სხდომა ჩაატარა ამ განზრახვის წინააღმდეგ, იქაურ სამღვდელოებას და საზოგადოებას განუმარტავდა ამ პოლიტიკის მზაკვრობას. ხელისუფლებამ განზრახვა სისრულეში ვერ მოიყვანა, მაგრამ გრიგოლი არასაიმედო პიროვნებად მიიჩნია, 1898 წელს ეპარქია ჩამოართვა და საცხოვრებლად თავდაპირველად გელათის, შემდეგ კი მარტვილის მონასტერი მიუჩინა. დაკრძალულია ჭყონდიდის დღევანდელ საკათედრო ტაძარში.
იგორ მატოვიჩი

იგორ მატოვიჩი (, დ. 11 მაისი, 1973, ტრნავა, ჩეხოსლოვაკია) — სლოვაკი პოლიტიკოსი, სლოვაკეთის პრემიერ-მინისტრი 2020 წლის 21 მარტიდან 2021 წლის 30 მარტამდე. მემარჯვენე-კონსერვატიული პარტიის ჩვეულებრივი ხალხის დამაარსებელი და ლიდერი. სლოვაკეთის ეროვნული საბჭოს დეპუტატი 2010 წლის 12 ივნისიდან.

ბიოგრაფია
იგორ მატოვიჩი დაიბადა ტრნავაში 1973 წლის 11 მაისს. 1993 წელს სწავლა დაიწყო კომენსკის უნივერსიტეტის მენეჯმენტის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1997 წელს. 2002-2010 წლებში მუშაობდა ტრნავის საგამომცემლო სახლში.

2010 წელს დააარსა პარტია „ჩვეულებრივი ხალხი“. ამავე წელს გაიმარჯვა საპარლამენტო არჩევნებში და გახდა სლოვაკეთის ეროვნული საბჭოს დეპუტატი. 2020 წლის 29 თებერვლის საპარლამენტო არჩევნებში მისმა საარჩევნო ბლოკმა გაიმარჯვა საპარლამენტო არჩევნებში და პრეზიდენტმა ზუზანა ჩაპუტოვამ დაავალა მთავრობის შექმნა. იგორ მატოვიჩის მთავრობა კოალიციურია და მასში ოთხი პარტია მონაწილეობს: ჩვეულებრივი ხალხი, პარტია ხალხისთვის, პარტია თავისუფლება და სოლიდარობა და პარტია ჩვენ — სამშობლო.

2021 წლის 30 მარტს თანამდებობიდან გადადგა რუსული ვაქცინის შეძენით გამოწვეული სამთავრობო კრიზისის გამო.
კომენსკის უნივერსიტეტი

კომენსკის უნივერსიტეტი  — სლოვაკეთის უდიდესი უნივერსიტეტი. სახელი ეწოდა ჩეხი პედაგოგის იან ამოს კომენსკის პატივსაცემად. შედის ევროპის უნივერსიტეტების ასოციაციის, უტრეხტის ქსელის შემადგენლობაში.

ისტორია
უნივერსიტეტი დაარსდა 1919 წელს ჩეხოსლოვაკიის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნისთანავე პრაღაში მდებარე კარლის უნივერსიტეტის დახმარებით. თავდაპირველად უნივერსიტეტში მხოლოდ ერთი, სამედიცინო ფაკულტეტი არსებობდა, მაგრამ უკვე 1921 წელს გაიხსნა ფილოსოფიისა და იურიდიული ფაკულტეტები. 1939-1954 წლებში ეწოდებოდა სლოვაკეთის უნივერსიტეტი. ამჟამად უნივერსიტეტში 13 ფაკულტეტია, რომელზეც დაახლოებით 30 000 სტუდენტი სწავლობს. უნივერსიტეტთან არსებობს ბოტანიკური ბაღი.

ცნობილი კურსდამთავრებულები
უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე სწავლობდნენ ჩეხოსლოვაკიის პოლიტიკური მოღვაწეები ალექსანდრე დუბჩეკი და გუსტავ ჰუსაკი, ასევე თანამედროვე სლოვაკეთის ორი პრეზიდენტი ივან გაშპაროვიჩი და ზუზანა ჩაპუტოვა. უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები არიან სლოვაკეთის პრემიერ-მინისტრები: ვლადიმირ მეჩიარი, იოზეფ მორავჩიკი, რობერტ ფიცო და იგორ მატოვიჩი, რომაული სამართლის ისტორიის სპეციალისტი პეტერ ბლაგო და პოეტი შტეფან ჟარი.
ამბაკო ავალიანი

ამბაკო ავალიანი (დ. 14 ოქტომბერი, 1986, ) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (2011, 2012 - 73 კგ), ვერცხლისა (2016, -81 კგ) და  სამგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2008, 2010, -73 კგ, 2014, -81 კგ), მსოფლიო თასის გამარჯვებული (2011, -73 კგ). იგი არის აგრეთვე ევროპის ჩემპიონი (2017, ვარშავა, პოლონეთი).

ძირითადი შედეგები
ალისა ასიტაშვილი

ალისა ასიტაშვილი (დ. 14 აპრილი, 1934, თბილისი — გ. 8 გვისტო, 2015 ) — ქართველი სპორტსმენი ქალი (კალათბურთი), იყო სსრკ ნაკრების წევრი (1953-1957), მსოფლიოს სტუდენტური თამაშების მეორე პრიზიორი (1954), და საერთაშორისო ახალგაზრდული მეგობრული სპორტული თამაშების ჩემპიონი (1953, 1955), ორგზის ევროპის ჩემპიონი, იყო საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი.

ძირითადი შედეგები
დავით ასუმბანი

დავით ასუმბანი (დ. 28 ნოემბერი, 1987) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (2006, 2010, -60 კგ), ვერცხლისა (2000, -66 კგ) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2009, -60 კგ), 23 წლამდელებს შორის საქართველოს ჩემპიონი (2007, -66 კგ), მსოფლიო თასის გამარჯვებული (2010, -60 კგ), პარიზის დიდი ვარსკვლავის ტურნირის გამარჯვებული (2010, -60 კგ), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2003, -55 კგ), ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2004, -55 კგ) და ევროპის ჩემპიონი (2010, ვენა, ავსტრია).

ძირითადი შედეგები
ალექსანდრე გრიგოლია (კურორტოლოგი)

ალექსანდრე ლუკას ძე გრიგოლია (დ. 3 ნოემბერი, 1879, სოფ. საჭილაო, ახლანდ. სოფ. მარანი (აბაშის მუნიციპალიტეტი) — გ. 25 დეკემბერი, 1976, სოხუმი) — ქართველი თერაპევტ-კურორტოლოგი და საზოგადო მოღვაწე, საკურორტო საქმის ორგანიზატორი აფხაზეთში; პროფესორი (1946), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1957), აფხაზეთის ასსრ დამსახურებული ექიმი (1950).

ბიოგრაფია
ალექსანდრე გრიგოლია დაიბადა 1879 წელს ქუთაისის გუბერნიის სოფელ საჭილაოში. 1910 წელს დაამთავრა ტომსკის სამედიცინო უნივერსიტეტი, რის შემდეგ შტატგარეშე ორდინატორად მუშაობდა თბილისში. 1912 წელს გადავიდა სოხუმში, სადაც 1915 წლამდე მუშაობდა სანიტარულ ექიმად. 1913-1915 წლებში ხელმძღვანელობდა საინფექციო საავადმყოფოს. გრიგოლიას თაოსნობით 1914 წელს სოხუმში გაიხსნა ინფექციური საავადმყოფო და ქალაქის საავადმყოფო, აფხაზეთში ჩატარდა მალარიის საწინააღმდეგო ღონისძიებები (1924–1926), შეიქმნა სამედიცინო დაწესებულებათა ქსელი. 1914-1920 წლებში იყო სოხუმის პირველი საავადმყოფოს დირექტორი, 1921-1928 წლებში — სოხუმის მეორე საავადმყოფოს მთავარი ექიმი და ამავე საავადმყოფოს გინეკოლოგიური და ქირურგიული განყოფილების გამგე.

1924-1928 წლებში ალექსანდრე გრიგოლია იყო წითელი ჯვრის აფხაზეთის საზოგადოების ცეკას თავჯდომარის მოადგილე, 1921-1930 წლებში — აფხაზეთის ასსრ-ის ჯანმრთელობის სახალხო კომისარიატის კოლეგიის წევრი. 1928 წელს დაინიშნა კურორტთა მთავარ სამმართველოს უფროსის მოადგილედ. 1937 წლიდან მუშაობდა აფხაზეთის კურორტთა მთავარი სამმართველოს სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაოთა ხელმძღვანელად.

1926 წლიდან ალექსანდრე გრიგოლია იყო აფხაზეთის ცაკის და სოხუმის ქალაქის საბჭოს წევრად. ხელმძღვანელობდა აფაზეთის კლიმატურ-ბალნეოლოგიური რესურსების გამოვლენა-შესწავლას.

1938 წლის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებზე რეგისტრირებული იყო აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოების დეპუტატობის კანდიდატად ქ. სოხუმის №5 ბერიას საარჩევნო ოლქში, რომლის შედეგადაც ის არჩეულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.

გრიგოლია იყო სოხუმის კურორტოლოგიის ინსტიტუტის დამაარსებელი (1938) და მისი ხელმძღვანელი 1947-1970 წლებში.

მონაწილეობდა აფხაზეთში წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების საქმიანობაში. ალექსანდრე გრიგოლიამ წლების მანძილზე მეცნიერული მუშაობის შედეგად აფხაზეთში აღმოაჩინა და შეისწავლა 70-მდე მინერალური წყარო, დაწერა 30-ზე მეტი ნაშრომი.
გურამ გრიგოლია (ისტორიკოსი)

გურამ კონსტანტინეს ძე გრიგოლია (დ. 13 მარტი, 1932, თბილისი, — გ. 25 ივნისი, 2020) — ქართველი ისტორიკოსი, არქეოლოგი; ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1992), პროფესორი (1994).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ისტორიის ფაკულტეტი 1955 წელს. 1956-1977 წლებში მუშაობდა იქვე, 1977-1982 წლებში — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არქეოლოგიურო კვლევის ცენტრში, 1984 წლიდან თსუ-ს ლექტორი, ამავე უნივერსიტეტის არქეოლოგიის კათედრის პროფესორი (1992-2006), ჰუმანიტარული მეცნიერების ფაკულტეტის არქეოლოგიის მიმართულების სრული პროფესორი (2007 წლიდან). მისი გამოკვლევები ძირითადად ეძღვნება პირველყოფილი საზოგადოების ისტორიისა და ანტიკური ხანის საისტორიო გეოგრაფიულ პრობლემებს; სადაზვერვო მუშაობის შედეგად გამოავლინა მრავალი სხვადასხვა ხასიათისა და პერიოდის არქეოლოგიური ძეგლი; მისი მონაწილეობით გაითხარა — ბრილის სამაროვანი (1952-1953), ხოვლეგორა (1955-1957), წოფი (1957-1958), წონისა და ჯრუჭულის (1958-1963), ქვაჭარისა და სვანთა სავანის (1958-1965) მღვიმეები; ენგურის ხეობის ძეგლები (1963-1971); ხორშის ნეოლითური ნამოსახლარი (1966-1981).
მიხეილ ბექაური

მიხეილ ბექაური (დ. 8 ივლისი, 2000, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), ევროპის ზაფხულის ახალგაზრდული ოლიმპიური ფერსტივალის გამარჯვებული (2017, დიორი, უნგრეთი, 90 კგ), ჭაბუკებს შორის ევროპის თასის გამარჯვებული (2017, ბიელსკო ბიალა, პოლონეთი, 90 კგ), ჭაბუკებს შორის ევროპის თასის გამარჯვებული (2017, ტულა, რუსეთი, 90 კგ).

ძირითადი შედეგები
გრიგოლ მიქელაძე

გრიგოლ მიქელაძე (დ. 30 ივლისი, 1954) — ქართველი ინჟინერი და პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1954 წლის 30 ივლისს. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, სამშენებლო მასალების ნაკეთობათა და კონსტრუქციების საწარმოთა მექანიკური მოწყობილობის სპეციალობით, შემდეგ დაამთავრა ბაქოს პარტიული სკოლა. 1974-1977 წლებში იყო რკინიგზის თბილისის 1 სამშენებლო-სამონტაჟო სამმართველოს მუშა. 1977-1983 წლებში იყო ი. ნიკოლაძის სახელობის სამხატვრო ტექნიკუმის მუშა. 1983 წელს იყო თბილქალაქმშენის მე-14 ტრესტის კომკავშირის კომიტეტის მდივანი. 1983-1984 წლებში — თბილქალაქმშენის მე-14 ტრესტის მეორე სამმართველოს მთავარი ინჟინერი. 1984-1986 წლებში იყო ბაქოს უმაღლესი პარტიული სკოლის მსმენელი. 1986-1987 წლებში იყო თბილისის კალინინის რაიონის საორგანიზაციო განყოფილების ინსპექტორი. 1987-1989 წლებში — ტრესტინჟმშენის პარტიული კომიტეტის მდივანი. 1989-1991 წლებში — საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სამშენებლო-საპროექტო სამმართველოს უფროსის მოადგილე. 1991-1992 წლებში იკავებდა შპს „ტრანსსერვისის“ სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარის თანამდებობას. 1992-1996 წლებში იყო საქართველოს რკინიგზის დეპარტამენტის საერთაშორისო გადაზიდვებისა და საგარეო ეკონომიკური ურთიერთობების სამსახურის უფროსი, თავმჯდომარის მოადგილე. 1996-2007 წლებში — შპს „საქრკინიგზაექსპედიციის“ სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე. 2003-2016 წლებში იყო შპს „ტრანსსერვისის“ სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (სამტრედიის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. მაჟორიტარულ არჩევნებში ხმათა 57,63% მიიღო (14 824 ხმა).
საფიე აილა

}
| გარდადგილი =
| გარდაცვალების მიზეზი =
| სხეულის პოვნის ადგილი =
| დაკრძალვის ადგილი =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები =
| ძეგლები =
| რეზიდენცია =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება = თურქი
| მოქალაქეობა =
საფიე აილა (; დ. 14 ივლისი, 1907 — გ. 14 იანვარი, 1998) — თურქული კლასიკური მუსიკის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მომღერალი.

ბიოგრაფია
საფიე აილა დაიბადა 1907 წლის 14 ივლისს, სტამბოლში. აილას მამა მის დაბადებამდე დაიღუპა, ხოლო დედა მაშინ, როდესაც საფიე 3 წლის იყო. ამის შემდეგ ბავშვთა სახლში, „ “-ში, სტამბოლის ერთ-ერთ ისტორიულ უბანში „ბებეკში“ გაგზავნეს, სადაც მან დაწყებითი განათლება მიიღო. მასწავლებლობას კოლეჯში სწავლის დროს დაეუფლა, ცოტა ხნის განმავლობაში მუშაობდა როგორც მასწავლებელი, თუმცა ეს საქმიანობა შემდეგ აღარ გაუგრძელებია.

მან მისი მუსიკალური განათლება დაიწყო როგორც ფორტეპიანოს სტუდენტმა. მოგვიანებით იმ დროისთვის ცნობილ კაზინოებში შემსრულებლად მუშაობდა. მუსიკალური საქმიანობის დროს, იგი ბევრ ცნობილ და მნიშვნელოვან მუსიკოსებთან ერთად მუშაობდა. 1932 წელს გახდა მუსტაფა ქემალ ათათურქის ერთ-ერთი საყვარელი მომღერალი.

1950 წელს დაქორწინდა ცნობილ არტისტზე, შერიფ მუჰიდან თარგანზე (1892-1967). მისი კონცერტების უმრავლესობა თურქული რადიოს ერთერში გადიოდა, მას მთლიანობაში 500 ჩანაწერი აქვს შექმნილი.

საფიე აილას წარმატებული კარიერა ჰქონდა, რომელიც გარკვეულწილად დამოკიდებული იყო მის მუსიკალურ სტილზე. მას მუსიკალურ სამყაროში თავის დამკვიდრება არ გასჭირვებია, რადგან მის რეპერტუარში შედიოდა კლასიკური, თანამედროვე და პოპულარული მუსიკა.

იგი სიკვდილამდე სტამბოლში ცხოვრობდა, მის პატივსაცემად შექმნილია მუსიკალური კონკურსი, რომელიც ნიჭიერ ახალგაზრდებს პოპულარიზაციას უწევს.
გურამ გრიგოლია (ჰიდროენერგეტიკოსი)

გურამ ლუარსაბის ძე გრიგოლია (დ. 14 ოქტომბერი, 1938, თბილისი) — ქართველი ჰიდროენერგეტიკოსი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1993), პროფესორი (1996).

1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი ჰიდროტექნიკური მშენებლობის სპეციალობით. მუშაობდა საპროექტო-საძიებო და სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტ „თბილჰიდროპროექტში“, 1965–1972 წლებში — ენერგეტიკის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, ხოლო 1972–1993 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტის ჰიდროლოგიისა და ნიადაგმცოდნეობის კათედრაზე; 1997–2006 წლებში იყო ამავე კათედრის გამგე. შეთავსებით მუშაობდა ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტში კატასტროფულ მოვლენათა სექტორის გამგედ; იქვე, 2009 წლიდან წამყვანი მეცნიერ თანამშრომელი. გრიგოლიას ძირითადი სამეცნიერო შრომები ეძღვნება მდინარის ჩამონადენის პროცესის მათემატიკურ აღწერასა და მოდელირებას, გლობალური დათბობის ზეგავლენას კლიმატზე. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2001).
ხოსე დიასი

ხოსე დიას რამოსი (, დ. 3 მაისი 1895, სევილია, ესპანეთი — გ. 20 მარტი 1942, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ესპანეთის პროფკავშირელი მოღვაწე, ესპანელი პოლიტიკოსი, ესპანეთის კომუნისტური პარტიის გენერალური მდივანი 1932-1942 წლებში. კომუნისტურ პარტიას ხელმძღვანელობდა ესპანეთის სამოქალაქო ომის დროს, არასოდეს ჰკავებია სახელმწიფო თანამდებობები.

ბიოგრაფია
ხოსე დიასი დაიბადა სევილიაში 1895 წლის 3 მაისს. ახალგაზრდობიდან იყო ანარქო-სინდიკალისტური პროფკავშირული მოძრაობის, შრომის ეროვნული კონფედერაციის წევრი და სევილიაში მუშათა მოძრაობის აქტიური მონაწილე. არაერთხელ მოხვდა ციხეში. 1926 წელს გაწევრიანდა ესპანეთის კომუნისტურ პარტიაში და სათავეში ჩაუდგა ანდალუსიის პარტიულ ორგანიზაციას. 1932 წელს აირჩიეს პარტიის გენერალურ მდივნად.

1938 წლის დეკემბერში კუჭის სიმსივნით დაავადებული, სამკურნალოდ გადავიდა საბჭოთა კავშირში. ოპერაცია გაიკეთა ლენინგრადში. დიასი მოსკოვში მუშაობდა კომუნისტური ინტერნაციონალის სამდივნოში. დიდი სამამულო ომის დაწყების შემდეგ 1941 წლიდან ცხოვრობს თბილისში. 1942 წელს, ავადმყოფობის შეტევის დროს, ტკივილს ვერ გაუძლო და თავი მოიკლა, ფანჯრიდან გადახტომით დაასრულა სიცოცხლე თბილისში.

დიდი პატივით დაკრძალეს ვერის სასაფლაოზე. 2005 წელს კი ესპანეთის მთავრობამ თბილისიდან მისი ცხედარი მშობლიურ ესპანეთში გადაასვენა.
ჰერცი (ერთეული)

ჰერცი (აღნიშვნა: ', ') — რხევის სიხშირის საზომი (წარმოებული) ერთეული ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. სახელი უწოდეს ჰ. ჰერცის პატივსაცემად.

1 ჰერცი არის იმ პერიოდული რხევის სიხშირე, რომლის დროსაც 1 წამის განმავლობაში პროცესის 1 ციკლი სრულდება. ფართოდ გამოიყენება ჰერცის ჯერადი ერთეულები: კილოჰერცი (10³ ჰც), მეგაჰერცი (10⁶ ჰც) და სხვა.

ჯერადი და წილობითი ერთეულები
ათჯერადები და ათწილადები იქმნება სტანდარტული სი თავსართების გამოყენებით.
კარლო გრიგოლია

კარლო ბესარიონის ძე გრიგოლია (დ. 14 მაისი, 1927, სენაკი, — გ. 2014) — ქართველი მოქანდაკე, თანამედროვე აბსტრაქტული ქანდაკების ფუძემდებელი საქართველოში.

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია 1956 წელს (პედაგოგები — ნიკოლოზ კანდელაკი, შოთა მიქატაძე). იქვე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას (1991–1992). 1996 წლიდან საქართველოს ავანგარდისტ მხატვართა ასოციაციის პრეზიდენტი. ნამუშევრებში მკაფიოდაა გამოვლენილი მისთვის დამახასიათებელი ინდივიდუალური სახეობრივი აზროვნება, მისწრაფება პლასტიკური ფორმის განზოგადებისაკენ. გრიგოლიას ძირითადი ნამუშევრებია: „მოხუცის პორტრეტი“ (1961), „ქალის პორტრეტი“ (1962), „ბიჭი“ (1964), „დიმიტრი ერისთავის პორტრეტი“ (1969), „პლასტიკური ფორმა“ (მარმარილო; ბიჭვინთა, 1970), „პლასტიკური ფორმა“ (სპილენძი; თბილისი, 1985) და სხვ. მისი ნამუშევრები ინახება საქართველოს კულტურის სამინისტროსა და საქართველოს მხატვართა კავშირის ფონდებში.
კონსტანტინე გრიგოლია

კონსტანტინე გრიგოლის ძე გრიგოლია (დ. 27 სექტემბერი, 1904, სოფ. ჭითაწყარი, ახლანდ. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი, — გ. 13 მაისი, 1982, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1956), პროფესორი (1961), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1966).

1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური ფაკულტეტის ისტორიული განყოფილება. 1936-1953 წლებში მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ხელნაწერთა განყოფილებაში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად, შემდეგ გამგედ; ამავე პერიოდში კითხულობდა ლექციებს თბილისისა და ბათუმის პედაგოგიურ ინსტიტუტებში; 1942 წლიდან გარდაცვალებამდე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში; იკვლევდა ქართველ წყაროთმცოდნეობისა და ისტორიოგრაფიის საკითხებს
ფრიდრიხ დოლმანი

ფრიდრიხ კარლ ალბერტ დოლმანი (; დ. 2 თებერვალი, 1882 — გ. 28 ივლისი, 1944) — გერმანელი გენერალ-პოლკოვნიკი. მეორე მსოფლიო ომში ოპერაცია „ნეპტუნისა“ და ოპერაცია „ოვერლორდის“ ადრეულ ფაზებში მეთაურობდა ვერმახტის მეშვიდე არმიას.

არმიას შეუერთდა 1899 წელს. 1939 წელს დაინიშნა ვერმახტის მეშვიდე არმიის მეთაურად.

გარდაიცვალა 1944 წლის 28 ივლისს.
იბნ ალ-კალანისი

იბნ ალ-კალანისი (დ. დაახლ. 1073 — გ. 28 მარტი, 1160) — არაბი პოლიტიკოსი და ისტორიკოსი. დამასკოს ცნობილი საგვარეულოს წარმომადგენელი. ეკავა რაის ალ-დივანის (კანცელარიის გამგის) თანამდებობა. არის „დამასკოს ისტორიის დამატების ავტორი“, რომელიც მოიცავს პერიოდს საუკუნის 70-იანი წლებიდან 1150 წლამდე. თხზულებაში დაცულია ორი საყურადღებო ცნობა საქართველოს შესახებ. ერთი ეხება ქართველების ლაშქრობას განჯაზე 1110 წელს და სამხედრო კონფლიქტს დიდ სელჩუკთა სულთანთან, მეორე კი — დიდგორის ბრძოლას.
კარიბის ანდები

კარიბის ანდები — მთები ვენესუელაში, კარიბის ზღვის ნაპირის გასწვრივ. სიგრძე დაახლოებით 800 კმ. 2765 მეტრამდე სიმაღლის ქედები დანაწევრებულია ტექნიკურ-ეროზიული გასწვრითი ხეობებით. უმთავრესად აგებულია მეზოზოური ასაკის მეტამორფული ქანებით, გრანიტული ინტრუზივებითა და მეზო-კაინოზოური ეფოზიური და დანალექი ქანებით. ხშირია მიწისძვრა. არის ნავთობისა და ბუნებრივი აირის საბადოები. 900-1000 მეტრამდე ქსეროფიტული ბუჩქნარებია. უფრო მაღლა ფოთოლმცვივანი მარადმწვანე ტყე და ბუჩქოვანი მდელოა.