iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბონ-ჟეზუსი (სანტა-კატარინა)

ბონ-ჟეზუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 669 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შანშერეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 526 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 39,8 კმ²-ზე. ფართობი 63 469 კმ²-ია.
კორონელ-მარტინსი

კორონელ-მარტინსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 695 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შანშერეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 458 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22,91 კმ²-ზე. ფართობი 107 299 კმ²-ია.
ენტრი-რიუსი (სანტა-კატარინა)

ენტრი-რიუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 430 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შანშერეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 633 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 34,77 კმ²-ზე. ფართობი 133 228 კმ²-ია.
ფაშინალ-დუს-გედისი

ფაშინალ-დუს-გედისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 005 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შანშერეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 661 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 31,38 კმ²-ზე. ფართობი 339 699 კმ²-ია.
გალვანი (სანტა-კატარინა)

გალვანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 655 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შანშერეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 472 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24,92 კმ²-ზე. ფართობი 139 341 კმ²-ია.
იპუასუ

იპუასუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 720 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შანშერეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 798 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26,06 კმ²-ზე. ფართობი 260 893 კმ²-ია.
ჟუპია (სანტა-კატარინა)

ჟუპია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 855 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შანშერეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 148 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 23,31 კმ²-ზე. ფართობი 92 155 კმ²-ია.
ლაჟეადუ-გრანდი

ლაჟეადუ-გრანდი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 480 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შანშერეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 490 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22,82 კმ²-ზე. ფართობი 65 284 კმ²-ია.
მარემა (სანტა-კატარინა)

მარემა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 417 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შანშერეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 203 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21,17 კმ²-ზე. ფართობი 104 066 კმ²-ია.
ლოლაძე

საკუთარი სახელი ლოლაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ანდრო ლოლაძე — პოლიტიკოსი
ბერთაუკა ლოლაძე — ოქრომჭედელი
დემიკო ლოლაძე — მწერალი, ჟურნალისტი
ვახტანგ ლოლაძე — საბჭოთა სახელმწიფო მოხელე
თეიმურაზ ლოლაძე — ინჟინერი
მანანა ლოლაძე — 9 აპრილის ტრაგედიის მსხვერპლი
შალვა ლოლაძე — სამხედრო პირი
კალაჰარის ლომი

კალაჰარის ლომი — ძუძუმწოვარი ცხოველი კატისებრთა ოჯახისა. ლომის ქვესახეობა.

გავრცელება
გავრცელებულია კალაჰარის რეგიონში, სამხრეთ-დასავლეთ აფრიკაში. 2010 წელს პატარა იზოლირებული პოპულაცია ითვლიდა 683-დან 1,397-მდე ინდივიდს. ბინადრობს კგალაგადის ტრანსსასაზღვრო პარკის ორ შემადგენელ ნაწილში: გემსბოკის (ბოტსვანა) და კალაჰარის გემსბოკის ეროვნულ პარკებში (სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა).
კრიმსკის ოდიგიტრიის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია

კრიმსკის ოდიგიტრიის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია უსტ-დონეცკის რაიონის სოფელ კრმსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ვოლგოდონისა და სალსკის ეპარქიას. აშენებულია რეტროსპექტივიზმის სტილში. ეკლესიის მშენებლობა დაასრულეს 1854 წელს.

ეკლესიის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, უსტ-დონეცკის რაიონი, სოფელი კრიმსკი, შობის ქუჩა № 14.

ისტორია
წმინდა ოდიგიტრიის ეკლესია სოფელ კრიმსკში ააგეს 1854 წელს და აკურთხეს ოდიგიტრიის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე (რომელიც გადმოცემის თანახმად თავად ლუკა მახარებელმა დაწერა). ძირითადი ნაგებობა და სამრეკლო აგებული იყო ქვისგან, ხოლო მინაშენები იყო ხის. 1865 წელს ეკლესიასთან გაიხსნა საეკლესიო-სამრევლო სკოლა.

საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში, ისევე როგორც სხვა ეკლესიები ანტირელიგიური დევნის პერიოდში, დაიხურა. ეკლესიის შენობა მრავალი წლის განმავლობაში გამოიყენებოდა როგორც ხორბლის საწყობი და საუკუნის ბოლოს მიატოვეს.

1990 წელს ეკლესია დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას აღსადგენად და მომავალში ღვთისმსახურების აღსადგენად. ოდიგიტრიის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესიაში ღვთისმსახურება ამავე წელს აღსდგა. ამის შემდეგ დაიწყო აღდგენითი სამუშაოები: აღდგა საკურთხეველი, დააყენეს კანკელი, გააკეთეს ამბიონი, ეკლესიას შემოარტყეს ღობე. 2004 წელს დაადგეს ახალი გუმბათი, ეკლესიის სამრეკლოსთვის შეიძინეს ზარი და დაიწყო მოხატვითი სამუშაოები.
ოდრი აზულაი

ოდრი აზულაი (; დ. 4 აგვისტო 1972, ლე სელ-სენ-კლუ) — ფრანგი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, იუნესკოს გენერალური დირექტორი, რომელმაც თანამდებობა დაიკავა 2017 წლის 10 ნოემბერს. იყო საფრანგეთის კულტურისა და კომუნიკაციის მინისტრი (2016-2017 წწ.).

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
დაიბადა 1972 წლის 4 აგვისტოს პარიზში, მაროკოელი ებრაელის ოჯახში. მაროკოს მეფეების ჰასან -ისა და მუჰამედ -ის მრჩევლის, ანდრე აზულაის შვილი (ბავშვობაში ოდრი არდადეგებს ატარება სამეფო სასახლეში). მეცნიერებათა მაგისტრის სტატუსი მიიღო პარიზის დოფინის უნივერსიტეტში და საქმიანი ადმინისტრირების მაგისტრის სტატუსი ლანკასტერის უნივერსიტეტში. დაასრულა პარიზის პოლიტიკური მეცნიერებების ინსტიტუტი და ადმინისტრირების ეროვნული სკოლა პარიზში.

პოლიტიკური კარიერა
2000 წელს დაასრულა ადმინისტრაციის ეროვნული სკოლა. 2006 წელს გადავიდა კინოსა და ანიმაციის ეროვნულ ცენტრში. 2014 წელს გახდა საფრანგეთის პრეზიდენტის ფრანსუა ოლანდის მრჩეველი.

2016 წლის 12 თებერვალს გახდა საფრანგეთის კულტურის მინისტრი მანუელ ვალსის მეორე კაბინეტში. 2016 წლის 6 დეკემბერს შევიდა ბერნარ კაზნიოვის მთავრობის შემადგენლობაში და მიიღო კულტურისა და კომუნიკაციების მინისტრის პორტფელი.

იუნესკოს გენერალური დირექტორი
2017 წლის 13 ოქტომბერს აირჩიეს იუნესკოს გენერალურ დირექტორად 30 ხმით 28-ის წინააღმდეგ. თანამდებობა დაიკავა 2017 წლის 10 ნოემბერს იუნესკოს გენერალური კონფერენციის სესიაზე. 2021 წელს აირჩიეს მეორე ოთხწლიანი ვადით.
ორუ-ვერდი (სანტა-კატარინა)

ორუ-ვერდი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 758 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შანშერეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 271 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12 კმ²-ზე. ფართობი 189 224 კმ²-ია.
პასუს-მაია

პასუს-მაია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 800 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შანშერეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 425 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7,15 კმ²-ზე. ფართობი 619 156 კმ²-ია.
პონტი-სერადა

პონტი-სერადა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 067 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შანშერეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 031 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19,54 კმ²-ზე. ფართობი 564 489 კმ²-ია.
სან-დომინგუსი (სანტა-კატარინა)

სან-დომინგუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 635 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შანშერეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 491 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 25,85 კმ²-ზე. ფართობი 367 203 კმ²-ია.
ვარჟეანი

ვარჟეანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 890 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შანშერეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 532 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21,19 კმ²-ზე. ფართობი 166 648 კმ²-ია.
შანშერე

შანშერე — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 800 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შანშერეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 44 128 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 116,81 კმ²-ზე. ფართობი 377 764 კმ²-ია.
შაშინი (სანტა-კატარინა)

შაშინი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 770 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შანშერეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 25 713 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 87,67 კმ²-ზე. ფართობი 293 279 კმ²-ია.
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1984

საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1984 — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის 47-ე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა ლენინგრადის „ზენიტი“, მეორე ადგილზე გავიდა მოსკოვის „სპარტაკი“, მესამეზე – დნეპროპეტროვსკის „დნეპრი“. დაიწყო 10 მარტს და დასრულდა 24 ნოემბერს.

შედეგები
უმაღლესი ლიგა: ცხრილი
ჩემპიონი
ბოტსვანის ადმინისტრაციული დაყოფა

ბოტსვანის ტერიტორია დაყოფილია 9 ოლქად:

ცენტრალური ოლქი
განზი
კგალაგადი
კგატლენგი
კვენენგი
ჩრდილო-აღმოსავლეთის ოლქი
ჩრდილო-დასავლეთის ოლქი
სამხრეთ-აღმოსავლეთის ოლქი
სამხრეთის ოლქი

2001 წელს ჩობე და ნგამილანდი(№ 2 და № 7 რუკაზე) გაერთიანდა ჩრდილო-დასავლეთის ოლქში.

თავის მხრივ ოლქები იყოფა 28 ქვეოლქად..
ღვთისმშობლის ხატის ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის ეკლესია (ტიხაია-ჟურავკა)

ღვთისმშობლის ხატის ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია ჩერტკოვოს რაიონის სოფელ ტიხაია-ჟურავკაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას. აშენებულია 1871 წელს.

ისტორია
ეკლესია ააშენეს 1871 წელს გადამდგარი მაიორის ფიოდორ ფიოდორის ძე ბარაბანშჩიკოვის ფინანსებით. თავად დაკრძალულია ეკლესიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარეს, მისი საფლავი შემონახულია დღევანდელ დღემდე.

ეკლესიის შენობა და სამრეკლო აგებული იყო წითელი აგურისაგან. ეკლესია ადრე ასევე შემოღობილი ყოფილა აგურის ღობით. 1904 წელს ეზოში ააშენეს სამი აგურის თაღი მოოქროვილი გუმბათით და ჯვრით, რომელსაც ჰქონდა რკინის ჭიშკარი.

ეკლესიას არ ჰქონდა არანაირი მიწის ნაკვეთი, თავდაპირველად ბარაბანშჩინკოვი დაპირდა, რომ ეკლესიას გამოუყოფდა 100 დესეტინა მიწას და წლიურად 200 რუბლს, მაგრამ 1891 წლისათვის ეს საკითხი როგორც ჩანს მოგვარებული ჯერ კიდევ არ იყო. ეკლესია იყო ღარიბი: 1896 წლისათვის ეკლესიის შემოსავალი იყო წლიურად მხოლო 480 მანეთი.

ეკლესიასთან არ მოქმედებდა საეკლესიო-სამრევლო სკოლა, მაგრამ 1787 წლისათვის ააგეს ერთკლასიანი სახალხო სკოლა.

საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში, ისევე როგორც სხვა ეკლესიები, აღნიშნული ეკლესიაც დახურეს და მისი შენობა გამოიყენებოდა როგორც საწყობი.
ფაშიზმის მსხვერპლთა მემორიალი (შახტი)

ფაშიზმის მსხვერპლთა მემორიალი — მემორიალური კომპლექსი, მდებარეობს ქალაქ შახტში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.

ისტორია
ქალაქი შახტი მეორე მსოფლიო ომის დროს ოკუპირებული იყო გერმანელი ფაშისტების მიერ 1942 წლის 22 ივლისიდან 1943 წლის 12 თებერვლამდე. ფაშისტებმა ქალაქში თავიანთი წესრიგი დაამყარეს, თუმცა ქალაქის მაცხოვრებლები მათ ეწინააღმდეგებოდნენ. ოკუპანტებს უნდოდათ სწრაფად აღედგინათ ქვანახშირის მრეწველობა, თუმცა ამის წინააღმდეგაც აქტიურად ილაშქრებდნენ ქალაქელები. ფაშისტებმა მასობრივი დაპატიმრებები დაიწყეს. საძმო სასაფლაოზე მათ გააკეთეს კრასინის სახელობის შახტის შურფი. ადგილობრივებს სპეციალურად გამოყოფილ ტერიტორიებზე ხვრეტდნენ. 1942 წლის 5 ოქტომბერს დააპატიმრეს შახტინს იატაკქვეშეთის ერთ-ერთი ლიდერი ივანე ტიმოთეს ძე კლიმენკო. ფაშისტებმა წაიყვანეს იგი შახტის შურფისკენ რათა დაესაჯათ. მან ფაშისტებს ამაყად განუცხადა, რომ „სულ ერთია, გამარჯვება მაინც წითელ არმიას დარჩებოდა“. ივანე კლიმენკომ დაიჭირა გერმანელი ფაშისტი და მასთან ერთად გადაეშვა შახტის ჭაურში. იგივე გააკეთა იატაკქვეშეთელმა ოლღა მეშკოვამ. 1942 წლის ზამთარში ოლღა საიდუმლოდ დაბრუნა ოჯახში. თუმცა დაიჭირეს გესტაპოელებმა და დახვრეტის წინ ისიც გესტაპოელთან ერთად გადაეშვა შახტის ჭაურში. ამჟამად მის სახელს ატარებს კულტურის სახლი ოქტომბრის რევოლუციის დასახლებაში. 3 500-ზე მეტი შახტელი დაიღუპა კრასინის შახტის ჭაურში ოკუპაციის პერიოდში.

1943 წლის 10 მარტს მიიღეს დადგენილება გმირი შახტელების გმირობის უკვდავსაყოფად. ტრაგიკული მოვლენების ადგილზე კრასინის სახელობის შახტის ჭაურთან დადგეს ფაშიზმის მსხვერპლთა პირველი ძეგლი. ეს იყო ხის პირამიდა, რომელიც ბოლოვდებოდა ვარსკვლავით. 1959 წელს მის ადგილზე დადგეს ობელისკი (ავტორი ს. კომაროვი), ხოლო 1975 წელს გამარჯვების 30-ე წლისთავთან დაკავშირებით ააშენეს ფაშიზმის მსხვერპლთა ახალი, თანამედროვე ძეგლი.

აღწერა
მემორიალის ცენტრში განთავსებულია 8-მეტრიანი მწუხარე მეშახტის ძეგლი, რომელიც მდებარეობს ორ ობელისკს შორის. შახტიორს ხელში უჭირავს ფიალა მუდმივი ცეცხლით. სკულპტურული ჯგუფის გვერდით დასაკრძალი კედელია. მის ნიშში მდებარეობს მეშახტეების ჩაჩქანები. აქვეა ლაბრადორიტისაგან დამზდებული ფაშიზმის მსხვერპლთა ხსოვნის მემორიალური ფიალა. მემორიალის ავტორები არიან როსტოველი არქიტექტორი რ. მუროდიანი და მოქანდაკე ი. რეზნიჩენკო. ფაშიზმის მსხვერპლთა მემორიალი ერთ-ერთი უდიდესი ძმათა სასაფლაოა აღმოსავლეთ დონეცის ტერიტორიაზე.
ნაზია ღამე

ნაზია ღამე — ფრენსის სკოტ ფიცჯერალდის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი რომანი, რომელიც პირველად 1934 წელს, აშშ-ში გამოიცა. რომანის მთავარი თემაა პირველი მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში ევროპაში მცხოვრები ამერიკელები და მათი ბედი. 1998 წელს ამერიკულმა გამომცემლობამ, -მ „ნაზია ღამე“ მე-20 საუკუნის 100 საუკეთესო ინგლისურენოვან რომანებს შორის 28-ე ადგილზე დაასახელა.

რომანი ქართულადაც არის ნათარგმნი და იგი ინგლისურიდან მალიკო ხელაშვილმა თარგმნა. 2012 წელს კი გამომცემლობა პალიტრა -მა რომანი სერიაში „50 წიგნი, რომელიც უნდა წაიკითხო სანამ ცოცხალი ხარ“ შეიყვანა.

სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება ამერიკელი ექიმის, რიჩარდ (დიკ) დაივერის გარშემო, რომელიც მშობლიური ამერიკისგან შორს, საფრანგეთში, ცოლთან ერთად ცხოვრობს. რომანი სამ ნაწილადაა დაყოფილი. პირველ ნაწილში მოთხრობილია დიკის ცხოვრებაში ახალგაზრდა და პერსპექტიული მსახიობის, როზმერი ჰოიკის გამოჩენის შესახებ. როზმერი პირველი დანახვისთანავე შეიყვარებს დიკს. დიკიც მოხიბლულია მისით, თუმცა იგი თავისი ცოლის — ნიკოლის ერთგულია. პირველი ნაწილი როზმერის ამერიკაში დაბრუნებით სრულდება.

მეორე ნაწილის დასაწყისში ავტორი რამდენიმე წლით უკან ბრუნდება და ჰყვება დიკისა და ნიკოლის შეხვედრის შესახებ. ნიკოლი დიდი ქონების პატრონი ახალგაზრდა იყო, თუმცა იგი სულიერად დაავადდა და ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში ამოყო თავი, რომელშიც დიკის მეგობარი, ფრანცი მუშაობდა. დიკი და ნიკოლი სწორედ ფსიქიატრიულში შეხვდებიან ერთმანეთს. დაივერი ნიკოლისთვის ექიმად და შეყვარებულად ერთდროულად იქცევა. ეს ყველაფერი ნიკოლის გამოჯანმრთელებით და მათი ქორწინებით სრულდება.

როზმერის ამერიკაში წასვლის შემდგომ, თითქოს დაივერების ურთიერთობა დალაგდა, დიკმა და ფრანცმა საერთო ფსიქიატრიული საავადმყოფო გახსნეს. თუმცა, როცა დიკს მამის გარდაცვალების შესახებ ატყობინებენ იგი იძულებულია ამერიკაში ჩავიდეს, სადაც როზმერის შეხვდება. სწორედ ამ შეხვედრის შემდგომ იწყება დიკის პიროვნული რღვევა. იგი იცვლება, ეტანება სასმელს, ფრანცი მას საავადმყოფოდან იცილებს. თავდაყირა დგება დიკისა და ნიკოლის ურთიერთობაც, ერთადერთი, რაც მათ დაშორებისგან აკავებს ეს მათი შვილებია. დიკ დაივერი ნელ-ნელა იწყებს იმის გაცნობიერებას, რომ ნიკოლს ექიმი აღარ სჭირდება. ამასთან ერთად, მის ღირსებაზე უარყოფითად მოქმედებს ის, რომ ნიკოლი მასზე გაცილებით მდიდარია.

მესამე ნაწილში ნიკოლი დიკს საერთო მეგობართან, ტომი ბარბანთან ღალატობს. ტომი და ნიკოლი მალე გაანდობენ დიკს თავიანთი ურთიერთობის შესახებ. ამ ამბის გაგონებისას დიკს რეაქციაც კი არ აქვს, რადგან იგი დარწმუნებულია, რომ განქორწინება ისედაც გარაუვალი იყო. დიკი და ნიკოლი შორდებიან, ნიკოლი ცოლად ტომი ბარბანს მიჰყვება. რიჩარდ დაივერი კი ამერიკაში ბრუნდება, სადაც თავს მთლიანად საკუთარ საქმეს — ექიმობას უძღვნის.
იბელინები

იბელინები ან იბელენები — გავლენიანი ფეოდალური გვარი, რომლის წარმომადგენლები - საუკუნეებში იყვნენ იერუსალიმისა და კვიპროსის სამეფოს უმსხვილესი მიწის მესაკუთრეები. მათ მჭიდრო კავშირი ჰქონდათ ლუზინიანთა სამეფო დინასტიასთან და დაკავებული ჰქონდათ კვიპროსის სამეფოს უმაღლესი სახელმწიფო პოზიციები.

ციხესიმაგრე
იბელინი ფრანგულად ეწოდა ციხესიმაგრეს იერუსალიმის სამეფოში, დღევანდელი იავნე. იგი აშენდა 1141 წელს იაფას და ასკალონს შორის, რამლის და მონჟისარის ახლოს. ამ დროს ასკალონი ფატიმიდების სახალიფოს ეკუთვნოდა, რომლებიც ყოველწლიურად თავს ესხმოდნენ და არბევდნენ იერუსალიმის სამეფოს მიწებს. ახალი ციხესიმაგრე გათვლილი იყო ამ ტერიტორიების დასაცავად და მუსლიმთა შესაჩერებლად. მის პირველად ნაგებობას ჰქონდა ოთხი კოშკი.

იბელინის სენიორები
ბარისან დე იბელინი (1134-1150)
ჰუგო დე იბელინი (1150-1170)
ბალდუინ დე იბელინი (მემკვიდრეობა მიიღო 1170 წელს, მაგრამ მალევე ბალიანს გადაეცა)
ბალიან დე იბელინი (1170-1193)
ჟან დე იბელინი (1193-1236)
მოგვიანებით იბელინის სენიორია ეკუთვნოდა იაფის და ასკალონის გრაფებს

გენეალოგია
ბარისან დე იბელინი

ბარისან (ბალიან ) დე იბელინი (; გ. 1150) — იბელინისა და რამლის სენიორი (ლორდი), იერუსალიმის სამეფოს პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. იბელინთა დინასტიის ფუძემდებელი. ასევე ცნობილია როგორც ბალიან უფროსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა სავარაუდოდ ჩრდილოეთ იტალიაში. მის ცხოვრებაზე არაფერია ცნობილი 1115 წლამდე, როდესაც იგი იაფის საგრაფოს კონსტებლი გახდა. 1122 წელს ერთგული სამსახურისთვის დაქორწინებული იქნა ელვისზე, რამლის სენიორის, ბალდუინ -ის ქალიშვილზე.

1134 წელს, როდესაც ჰუგო დე პიუიზე — იაფის გრაფი იერუსალიმის მეფეს — ფულკს აუჯანყდა, ბარისანმა მეფეს დაუჭირა მხარი და მალევე დაიკავა მნიშვნელოვანი ადგილი სამეფო კარზე. 1141 წელს საკუთრებაში მიიღო ახლად-აშენებული იბელინის ციხე, რომელიც მდებარეობდა იაფასა და ასკალონს შორის. ეს უკანასკნელი ჯერ კიდევ ფატიმიანთა ხელში იყო. 1148 წელს ბარისანმა ქორწინების გზით მიიღო რამლის სენიორია. იმავე წელს, მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობის მონაწილეთა ჩამოსვლის შემდეგ მონაწილეობდა აკრის საბჭოში, სადაც გადაწყდა დამასკოზე შეტევა.

გარდაიცვალა 1150 წელს. მისი მემკვიდრეობა მისმა ვაჟმა, ჰუგომ მიიღო.

ქორწინება
ელვისისგან ეყოლა ხუთი შვილი: ვაჟები ჰუგო, ბალდუინი და ბალიანი, ხოლო ქალიშვილები ირმენგარდა და სტეფანია. უმცროსი ვაჟი ბალიანი ასევე ცნობილია როგორც ბალიან ან ბალიან უმცროსი.

ბარისანის გარდაცვალების შემდეგ, ელვისი დაქორწინდა იერუსალიმის კონსტებლზე — მანასე დე იერჟზე.
ჟიჟკოვი

ჟიჟკოვი ( 1939-1945 წწ. , ძველი ხალხური სახელწოდებაა )– უბანი და მუნიციპალიტეტი პრაღაში, მდებარეობს ქალაქის ცენტრიდან აღმოსავლეთით. ეკუთვნის პრაღა 8-ის რაიონს.
უბნის დახასიათება
ჟიჟკოვი, რომელსაც გარკვეული პერიოდის განმავლობაში პრაღის მონმარტრსაც ეძახდნენ მე-19 მე-20 საუკუნეების მიჯნაზე გასაქირავებელი ბინების უბანი იყო. ჟიჟკოვი ბოჰემური უბანია, სავსეა ღამის ცხოვრებით, კაფეებით და ხელოვანთა ბარებით. მდებარეობს შემაღლებულ ადგილზე და აქვს ვიწრო, აღმართიანი ქუჩები. ჟიჟკოვს ეკუთვნის ვიტკოვი და ჰრდლორჟეზის მიმართულებით გაშენებული ახალი (მე-20 ს.) კვარტლები.
მთავარი ნაგებობები
ჟიჟკოვის მთავარი დომინანტია ჟიჟკოვის ტელეანძა (პრაღის მთავარი ტელეანძა). ჟიჟკოვზე ასევე მდებარეობს წმ. პროკოფის ტაძარი და ცხენზე ამხედრებული იან ჟიჟკას ძეგლი, რომელიც ვიტკოვის კონცხზეა და გადაყურებს ჟიჟკოვსა და კარლინს.
სოთო-ტსვანა ენები

სოთო-ტსვანა ენები, სოთო ენები — ბანტუს ენების ქვეჯგუფი, რომელიც მშობლიურია აფრიკის სამხრეთ ნაწილში მცხოვრები ხალხის მნიშვნელოვანი ნაწილისთვის.

ჯგუფი მოიცავს ერთმანეთთან მეტად დაახლოებულ რამდენიმე ენას, რომლებიც თავის მხრივ შედგება დიალექტებისგან.

ტსვანა (სეტსვანა ან დასავლეთ სოთო)
კგალაგადი (შეკგალაგადი), ასევე მიიჩნევენ ტსვანას დიალექტად
სამხრეთ სოთო ან უბრალოდ სოთო (სესოთო)
ლოზი (სილოზი, ან როზი)
ჩრდილო სოთო (სესოთო სა ლებოა), ხშირად მოიხსენიება ასევე, როგორც პედი (საპედი), მისი უმთავრესი დიალექტის სახელით.
ჰუგო დე იბელინი

ჰუგო დე იბელინი (; დ. 1130 — გ. 1170) — რამლისა და იბელინის სენიორი, იერუსალიმის სამეფოს გავლენიანი ბარონი.

ბიოგრაფია
ჰუგო იყო ბარისან დ’იბელინისა და ელვის რამლელის უფროსი ვაჟი. ბარისანის გარდაცვალების შემდეგ (1150) ელვისი დაქორწინდა იერუსალიმის სამეფოს კონსტებლზე — მანასე დ’იერჟზე, რომელიც იყო დედოფალ მელისენდას ერთ-ერთი ერთგული მხარდამჭერი ბალდუინი -სთან ბრძოლაში.

მანასე 1152 წელს გააძევეს, როდესაც ბოლდუინმა დამარცხდა მელისენდა და ჰუგოს უბოძა რამლა, დედამისის სამფლობელო. იგი მონაწილეობდა 1153 წელს ასკალონის ალყაში. 1157 წელს ტყვედ ჩავარდა ბანიასთან ბრძოლისას და შემდეგ წელს იქნა გათავისუფლებული. 1159 წელს ჰუგო ანტიოქიას ეწვია და შეხვდა ბიზანტიის იმპერატორ მანუელ კომნენოსს, რომელიც ჩამოსული იყო მისი სუვერენიტეტის დასამტკიცებლად სამთავროზე.
სინდარული

სინდარული — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში ტელერების მშობლიური ენა.

ტოლკინმა ჯერ კიდევ ახალგაზრდობაში გადაწყვიტა განევითარებინა ენა, რომელიც ჟღერადობით ახლოს იქნებოდა ვალიურთან და სხვა კელტურ ენებთან, ისევე, როგორც ძველ სკანდინავიურთან
. თავდაპირველად მან ჩამოაყალიბა გოლდოგრინი. შემდეგ ნოლდორულიდან შექმნა სინდარული.

წარმოშობა
სინდარული განვითარდა ტელერულისაგან და ითვლებოდა შუახმელეთის საერთაშორისო ენად, განსაკუთრებით ბელერიანდში. დიდი ლაშქრობისას, როდესაც ელფები დასავლეთში გადადიოდნენ ვალართა მოწვევით, ტელერებს გზადაგზა აკლდებოდათ ხალხი. მაგალითად, ნანდორები პირველები იყვნენ, ვინც მთავარ შტოს დასცილდა, რადგან ნისლიანმა მთებმა ჯერ კიდევ ახალგაზრდა ელფები დააფრთხო.

ყველაზე დიდი ნაკადი შუა ბელერიანდში დარჩა, მათ სამშობლოდ შემდგომ დორიათი იქცა. ხოლო ზღვასთან მიახლოვებულებს კიდევ დასცილდა ელფების გარკვეული რიცხვი. მათ სანაპიროებზე გააშენეს მათი ქალაქები და იწოდებოდნენ ფალათრიმებად. დარჩენილი ტელერი გადავიდნენ ამანში.

ტელერების საერთო ენა იყო ტელერული, მაგრამ კლანის ტომებად დაშლამ გამოიწვია საერთო ენის განშტოება. ამანელი ტელერები იყენებდნენ უცვლელ ამანიარულ ტელერულს, მწვანე ელფების ენას ეწოდებოდა ნანდორული და იყოფოდა დიალექტებად - ოსირიანდულ, ლოთლორიენულ და ტყის სამფლობელოს დიალექტად. ამ უკანასკნელ ორს ეწოდებოდა სილვანი. ნოლდორთა მოსვლამდე, ბელერიანდის მთავარი ენა იყო სინდარული და იყოფოდა სანაპიროს დიალექტად, ჩრდილო დიალექტად და დორიათის დიალექტად.

შუახმელეთის გეოგრაფიული დასახელებები მეტწილად სინდარულზე წარმოითქმებოდა. ბელერიანდის განადგურების შემდეგ სინდარული რჩებოდა შუახმელეთის მნიშვნელოვან ენად, მაგრამ ნაწილობრივ შეერწყა ნანდორულს ლორიენში და დაილექა ქუენიურიდან შუაველში. მესამე ეპოქის შუახმელეთში სინდარული შემორჩენილი იყო ელფთა სამეფოებში (გარდა ბნელტევრის), თუმცა ყველგან განსხვავებულ დიალექტს იყენებდნენ.

დიალექტები
პირველი ეპოქა
დორიათრინი - დორიათის დიალექტი, საკმაოდ არქაული ჟღერადობით. ძირითადად დორიათის ფარულ სამეფოში გამოიყენებოდა და უამრავი არქაული ელემენტის მატარებელი იყო. იგი შემორჩენილი იყო არსებით სახელებში, ნაცვალსახელებსა და სხვადასხვა ზეპირსიტყვიერ ფორმაში. ამ ენაში, განსხვავებით სხვებისგან, ქუენიურის გავლენა არ იგრძნობოდა.
ფალათრინი - ფალასის დიალექტი, რომელსაც სანაპიროზე იყენებდნენ, შემდგომში ნარგოთრონდშიც.
ჩრდილო სინდარული - დორთონიონისა და ჰითლუმის დიალექტი.

მეორე და მესამე ეპოქა
სინდარული წარმოადგენდა ლინგუა ფრანკას, ელფებსა და მათ მომხრეებს შორის, მაგრამ თანდათან ზღუდავდა ვესტრონი. ნანდორულთან შერევის გამო, ლოთლორიენის დიალექტი საკმაოდ გაუგებარი იყო სინდარულის მცოდნისთვის, ხოლო შუაველში ქუენიურს დიდი გავლენა ჰქონდა, განსხვავებით ლინდონისაგან, სადაც მან თავისი ძველი ფორმა მეტნაკლებად შეინარჩუნა.