iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მაიკლ ლევიტი

მაიკლ ლევიტი (; დ. 9 მაისი, 1947, პრეტორია, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა) — დიდ ბრიტანელი, ებრაელი და ამერიკელი ბიოფიზიკოსი. 2013 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიის დარგში მარტინ კარპლუსთან და არე ვერშელთან ერთად „ქიმიური სისტემის კომპიუტერული მოდელირებისათვის“. აშშ-ის ეროვნული აკადემიის წევრი და სტენფორდის უნივერსიტეტის პროფესორი 1987 წლიდან.

ბიოგრაფია
მაიკლ ლევიტი დაიბადა ებრაელების ოჯახში. დედა — გერტრუდა ლევიტი (დაბადებით შტერნი, დაიბადა 1915 წელს), მისი ოჯახი ბოჰემიიდან საცხოვრებლად გადავიდა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, ხოლო იქიდან დიდ ბრიტანეთში, სადაც მაიკლმა განათლება მიიღო ლონდონის სამეფო კოლეჯში, რომელიც დაასრულა 1967 წელს ფიზიკის მეცნიერებათა ბაკალავრის ხარისხით. 1967-1968 წლებში სტაჟირებზე იყო შნეურ ლიფსონის ლაბორატორიაში. 1971 წელს ჰონვილ-ენდ-კიზის კოლეჯში მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი ბიოლოგიის დარგში. შემდეგ კი განაგრძო სადოქტოროს შემდგომი სტაჟირება შნეურ ლიფსონთან ვეიცმანის ინსტიიტუტში (1972-1974 წლები) და 1974 წლის ოქტომბერში გახდა კემბრიჯში მოლეკულური ბიოლოგიის ლაბორატორიის მეცნიერ-თანამშრომელი. 1979-1987 წლებში მაიკლ ლევიტი ისრაელში ვეიცმანის ინსტიტუტის დოცენტია, ხოლო 1984 წლიდან ქიმიური ფიზიკის პროფესორი. 1980-1983 წლებში ამავე ინსტიტუტის ქიმიური ფიზიკის დეპარტამენტის ხელმძღვანელია. 1987 წლიდან სტენფორდის უნივერსიტეტის მედიცინის სკოლის სტრუტურული ბიოლოგიის დეპარტამენტის პროფესორია, 1993-2004 წლებში კი ამ დეპარტამენტის ხელმძღვანელი.

2016 წელს გაუგზავნა წერილი საერთაშორისო ორგანიზაციებს გრინპისსა და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციას, მსოფლიოს ყველა ქვეყნის მტავრობებს, რომ შეეწყვიტათ ბრძოლა ორგანიზმის გენეტიკური მოდიფიცირების წინააღმდეგ.

მაიკლ ლევიტი იყო ერთ-ერთი პირველი, რომელმაც გამოიყენა კლასიკური მოლეკულური დინამიკის მეთოდი დნმ-ის მოლეკულებთან და შეიმუშავა პროგრამული უზრუნველყოფა ამ მიზნისთვის. ლევიტმა ასევე შეიმუშავა მაკრომოლეკულური სტრუქტურის პროგნოზირების მეთოდები, მიიღო მონაწილეობა „“-ის მასშტაბურ ექსპერიმენტში.

იგი იყო ისეთი მეცნიერების სამეცნიერო ხელმძღვანელი, როგორებიცაა: მარკ ბენდერ გერშტეინი და რამ სამუდრალა. მაიკლ ლევიტი ასევე თანამშრომლობდა საირუს ჩოტიასთან.

ჯილდოები და დამსახურება
1983 წელს ლევიტი აირჩიეს მოლეკულური ბიოლოგიის ევროპული ორგანიზაციის წევრად. 2002 წელს კი აშშ-ის მეცნიერებათა აკადემიის წევრად. 2013 წელს მიიღო ნობელის პრემია ქიმიის დარგში. მარტინ კარპლუსთან და არიე ვარშელთან ერთად. 2014 წელს აირჩიეს გამოყენებითი ბიოლოგიის საერთაშორისო საზოგადოების წევრად.

პირადი ცხოვრება
მაიკლ ლევიტი ერთდროულად არის ამერიკის შეერთებული შტატების, დიდი ბრიტანეთისა და ისრაელის მოქალაქე. მისი მეუღლე რინა, რომელიც იყო მოქანდაკე და მხატვარი გარდაიცვალა 2017 წლის 23 იანვარს. მათ ყავდათ 3 შვილი. მაიკლ ლევიტი მეექვსე ებრაელია, რომელსაც ახალი ათასწლეულის განმავლობაში გადაეცა ნობელის პრემია ქიმიის დარგში.
ქეთევან აბულაძე

ქეთევან აბულაძე (დ. 21 აგვისტო, 1959, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი.

ბიოგრაფია
ქეთევან აბულაძე დაიბადა 1959 წლის 21 აგვისტოს. 1981 წელს დაამთავრა თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი. 1986 წლიდან მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის კინომსახიობთა თეატრის მსახიობი. იგი არის ასევე საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი.

ფილმოგრაფია
1983: „ბანდიტი აგურის ქარხნიდან“ (მირიანის ცოლი) რეჟ. გიორგი (გია) მატარაძე
1984: „მონანიება“ (ნინო ბარათელი) რეჟ. თენგიზ აბულაძე
1985: „მედუზა“ რეჟ. გიორგი (გია) მატარაძე
1985: „ოჯახი“ (მაიკო) რეჟ. ნანა ჯანელიძე
1994: „იავნანა“ რეჟ. ნანა ჯანელიძე
2003: „ჩემი პირველი სიყვარული“ რეჟ. იოსებ (სოსო) ჯაჭვლიანი
არხენტინოს ხუნიორსი (საფეხბურთო კლუბი)

არხენტინოს ხუნიორსი — არგენტინული საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ბუენოს-აირესიდან. ჩამოყალიბდა 1904 წლის 15 აგვისტოს. ასპარეზობს არგენტინის პრიმერა დივიზიონში და ითვლება ერთ-ერთ ძლიერ და პოპულარულ გუნდად არგენტინული ფეხბურთის ისტორიაში. არგენტინის სამგზის (1984, 1985, 2010) ჩემპიონი, კოპა ინტერამერიკანას (1986) და ლიბერტადორესის თასის (1985) მფლობელი.

ისტორია
„არხენტინოს ხუნიორსის“ ისტორია სათავეს 1904 წლის 15 აგვისტოდან, ბუენოს-აირესის ერთ-ერთი ცენტრალური უბნიდან — ვილა-კრესპოდან იღებს. იგი ანარქიზმით გატაცებული ახლაგაზრდათა ჯგუფის, კერძოდ -ს სახელწოდებით ცნობილი კლუბის წევრთა ერთი ნაწილის მიერ ჩამოყალიბდა. ახლადშექმნილი საფეხბურთო კლუბის პირველ პრეზიდენტად ლეანდრო რავერა ბიანკი აირჩიეს.

გუნდის სახელწოდების თარგმნისას იყენებენ ერთი და იგივე შინაარსის სამ ფორმას — „არგენტინელი იუნიორები“, „არგენტინელი ახალგაზრდები“ და „არგენტინელი ჭაბუკები“. სამივე ფორმა სავსებით შეესაბამება, როგორც კლუბის ორიგინალურ დასახელებას, ისე მისი ისტორიისთვის დამახასიათებელ ერთ „თავისებურებას“, რაც უმთავრესად ახალგაზრდა და ჭაბუკ ფეხბურთელთა აღზრდასა და დაოსტატებაში გამოიხატება. „არხენტინოს ხუნიორსის“ რიგებში მრავალი ნიჭიერი ფეხბურთელის აღზრდას უკავშირდება კლუბის ერთ-ერთი მეტსახელი — „მსოფლიოს სანერგე“ .

სწორედ ამ კლუბში გაატარეს საფეხბურთო კარიერის ახალგაზრდული და ჭაბუკური წლები მსოფლიო ფეხბურთის აღიარებულმა ვარსკვლავებმა — დიეგო მარადონამ, ფერნანდო რედონდომ და ხუან რომან რიკელმემ. მარადონამ 1976–1981 წლებში „არხენტინოს ხუნიორსის“ რიგებში 166 მატჩი ჩაატარა და 116 გოლი გაიტანა. სწორედ მის შემადგენლობაში ასპარეზობისას დაასახელეს იგი სამხრეთ ამერიკის ორგზის საუკეთესო ფეხბურთელად.

სპორტული მიღწევების თვალსაზრისით კლუბის საუკეთესო პერიოდად 1980-იანი წლების პირველი ნახევარი ითვლება, როდესაც 1984 წელს არგენტინის პრიმერა დივიზიონის პირველობაზე ჯერ მეტროპოლიტანოს, ხოლო 1985 წელს ნასიონალის გათამაშებაში იმარჯვებს.
იმავე 1985 წელს გუნდი ლიბერტადორესის თასსაც ეუფლება, ხოლო მომდევნო 1986 წელს კოპა ინტერამერიკანასაც ისაკუთრებს.

ეს წარმატებები ამ დრომდე კლუბის მთავარ მონაპოვრად რჩება საერთაშორისო ასპარეზზე.

გუნდში იმ პერიოდის წამყვანი მოთამაშეები იყვნენ სერხიო ბატისტა, კლაუდიო ბორგი და პედრო პასკული. საყურადღებოა, რომ თვალსაჩინო საკლუბო მიღწევების შემდეგ, სამივე მათგანმა სანაკრებო დონეზეც შესანიშნავად იასპარეზა და არგენტინის ეროვნული ნაკრების რიგებში, მექსიკის მუნდიალზე, ყოფილი თანაკლუბელის დიეგო მარადონას თავკაცობით — მსოფლიო ჩემპიონობაც მოიპოვა.

სტადიონი
კლუბის საშინაო არენაა „ესტადიო დიეგო არმანდო მარადონა“ , რომელიც 2003 წლის 26 დეკემბერს გაიხსნა.

მიღწევები
არგენტინის პრიმერა დივიზიონი
ჩემპიონი (3): 1984, 1985, 2010
ლიბერტადორესის თასი
თასის მფლობელი: 1985
კოპა ინტერამერიკანა
თასის მფლობელი: 1986
საკონტინენტთაშორისო თასი
ფინალისტი: 1985

ცნობილი ფეხბურთელები
ომარ ლაროსა (1969)
ხოსე პეკერმანი (1970–1974)
დიეგო მარადონა (1976–1981)
რუბენ პანიანინი (1980)
უბალდო ფილოლი (1983)
ხორხე ოლგინი (1984–1988)
ფერნანდო რედონდო (1985–1990)
ხულიო ოლარტიკოეჩეა (1987–1988)
ფარიდ მონდრაგონი (1993–1994)
ხუან პაბლო სორინი (1994–1995)
ესტებან კამბიასო (1995–1996)
ხუან რომან რიკელმე (1992–1995, 2014)
ნისეფორ სოგლო

ნისეფორ სოგლო (; დ. 29 ნოემბერი, 1934, ლომე) — ბენინის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 1990-1991 წლებში და პრეზიდენტი 1991-1996 წლებში. 2003 წლიდან 2015 წლამდე ქალაქ კოტონუს მერი. მისი მეუღლეა ასევე პოლიტიკოსი როსინე ვიეირა სოგლო.

ბიოგრაფია
ნისეფორ სოგლო დაიბადა ტოგოში. პარიზის უნივერსიტეტში სამართლისა და ეკონომიკის დარგში ხარისხის მიღების შემდეგ იგი დაბრუნდა ბენინში და მუშაობა დაიწყო ფინანსების ინსპექტორად. მას შემდეგ, რაც მისი ბიძაშვილი კრისტოფ სოფლო დაამხო სურუ-მიგან აპიტიმ იგი დანიშნეს ფინანსებისა და ეკონომიკის მინისტრად. 1972 წლის გადატრიალების შემდეგ, როცა ხელისუფლებაში მოვიდა მატიე კერეკუ, მან დატოვა ქვეყანა და მუშაობას შეუდგა საერთაშორისო სავალუტო ფონდში და მსოფლიო ბანკში.

1990 წელს ქვეყნის ეკონომიკური კრიზისის გამოსაყვანად ნისეფორ სოგლო დანიშნეს პრემიერ-მინისტრად. ამ პერიოდში მიიღეს ახალი კონსტიტუციაც, რომლის თანახმად ჩატარებულ პირველ მრავალპარტიულ საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში გაიმარჯვა 67,73 %-ით და პრეზიდენტის მოვალეობას შეუდგა 1991 წლის 4 აპრილს. თავისი პრეზიდენტობის დროს ცდილობდა ქვეყნის ეკონომიკის გაძლიერებას. 1996 წელს დემოკრატიული არჩევნებით დათმო პრეზიდენტის თანამდებობა მატიე კერეკუს სასარგებლოდ.

2003 წლის 13 თებერვალს მუნიციპალურ არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ სოგლო კოტონუს მერად აირჩიეს, აღნიშნული თანამდებობა ეკავა 2015 წლამდე.
ექვსი ერის ჩემპიონატი 2019

ექვსი ერის ჩემპიონატი 2019 — ექვსი ერის ტურნირის რიგით 125-ე გათამაშება რომელშიც მონაწილეობა ევროპის ექვსმა სახელმწიფომ მიიღო. ესენია: ირლანდია, საფრანგეთი, იტალია, შოტლანდია,ინგლისი და უელსი. ტურნირის ფარგლებში გაიმართა 5 ტური და 15 შეხვედრა. 2019 წლის გამარჯვებული უელსი გახდა, ქვეყნისათვის ეს რიგით 27-ე ტიტულია. 2013 წლის შემდეგ ქვეყანამ პირველად გაიმარჯვა „ექვს ერში“, გარდა ამისა უელსმა მისთვის რიგით მე-12 გრანდ-სლემი მოიგო, ქვეყანამ ეს ტიტული ბოლოს 2012 წელს მიიღო. ბოლო ტურში უელსმა 2018 წლის ჩემპიონი, ირლანდია დაამარცხა, რომელიც მას ხუთი ქულით ჩამორჩა. ტურნირის საუკეთესო მოთამაშედ დასახელდა უელსის ნაკრების კაპიტანი ალუნ უინ ჯონსი.

მონაწილეები
შეამდგენლობები
ცხრილი
შეხვედრები
კალენდარი შედგენილი იქნა 2017 წლის 16 მაისს. ჩემპიონატი გაიხსნა საფრანგეთისა და უელსის შეხვედრით.
პირველი ტური
1 თებერვალი: 19—24

2 თებერვალი: 33—20

2 თებერვალი: 20—32

მეორე ტური
9 თებერვალი: 13—22

9 თებერვალი: 15—26

10 თებერვალი: 44—8

მესამე ტური
23 თებერვალი: 27—10

23 თებერვალი: 21—13

24 თებერვალი: 16—26

მეოთხე ტური
9 მარტი: 11—18

9 მარტი: 57—14

10 მარტი: 26—14

მეხუთე ტური
16 მარტი: 14—25

16 მარტი: 25—7

16 მარტი: 38—38

მოთამაშეთა სტატისტიკა
ქულები:

ლელოები:
ბულავინის აჯანყება

ბულავინის აჯანყება — 1707-1708 წლებში დონის კაზაკების იმპერიალური რუსეთის წინააღმდეგ ბრძოლა. აჯანყებას დონის კაზაკების აჩეული ატამანი კონდრატი ბულავინი მეთაურობდა. მიზეზი პეტრე -ის მთავრობასა და კაზაკებს შორის არსებული დაძაბული ურთიერთობა იყო. საბრძოლო მოქმედებები პრინც იური დოლგორუკოვის მკვლელობას მოყვა, რომელიც დონის რეგიონში სადამსჯელო ექსპედიციის ხელმძღვანელი იყო. აჯანყების დასასრულად მიიჩნევა 1708 წელს ბულავინის სიკვდილი.
პარმენ მარგველაშვილი

პარმენ მარგველაშვილი (დ. 30 აპრილი, 1943, ქუთაისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — საბჭოთა და ქართველი ფიზიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1943 წლის 30 აპრილს, ქალაქ ქუთაისში. 1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 1971-1975 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის თეორიული ფიზიკის კათედრის ასისტენტი. 1993 წლიდან 2005 წლამდე — თბილისის 55-ე საჯარო სკოლის დირექტორი. 1998 წელს დაჯილდოვდა საქართველოს ღირსების ორდენით პრეზიდენტის მიერ. 1997-2005 წლებში იკავებდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პრორექტორის თანამდებობას. 1991-2007 იყო თბილისის დამოუკიდებელი უნივერსიტეტის რექტორი. 2007 წელს საქართველოს კათოლიკოს–პატრიარქის ილია -ს კურთხევით დაინიშნა საქართველოს საპატრიარქოს წმინდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის რექტორად, ამ თანამდებობას იკავებდა 2010 წლამდე. 1975-1982 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ახალგაზრდა მეცნიერული საბჭოს თავმჯდომარე, ხოლო 1989-1991 წლებში — საბჭოთა კავშირის დეპუტატი.

გამოქვეყნებული აქვს 60 სამეცნიერო ნაშრომი და პუბლიკაცია: „დავით კაკაბაძის არქივიდან“ (1988, 2001, 2009), „რაღაა იგი სინათლე, რასაცა ახლავს ბნელია“ (1992), „ტაძარი, “ (2000), „ , მ. უორდროპის თარგმანის გამოცემა მე-17 საუკუნის უცნობი მინიატურებით“ (2005); „შოთა რუსთაველი, ვეფხისტყაოსანი“ (2005), „რუსთაველის მსოფლმხედველობა“ (2008), აგრეთვე გამოცემული აქვს დავით კაკაბაძის ნაშრომი „ქართული ჩუქურთმის გენეზისი“ თავისი წინასიტყვაობით.
ივონა შოკე-ბრიუა

ივონა შოკე-ბრიუა (; დ. 29 დეკემბერი, 1923, ლილი — გ. 11 თებერვალი, 2025) — ფრანგი ფიზიკოსი და მათემატიკოსი.

ბიოგრაფია
ივონა შოკე-ბრიუა დაიბადა 1923 წლის 29 დეკემბერს, ქალაქ ლილიში. ივონას მეცნიერებისადმი ინტერესი ადრეულ ასაკში გაუღვიძა მამამისმა, ჟორჟ ბრიუამ. მანვე ასწავლა შვილს ფიზიკური მოვლენების ახსნა. დედამისი იყო ფილოფოსიის პროფესორი.

20 წლის ასაკში შოკე-ბრიუამ პირველი სამეცნიერო ხარისხი (ბაკალავრის ხარისხი) დაიცვა. 1946 წელს მან დაამთავრა უმაღლესი პედაგოგიური სასწავლებელი. სწავლის პერიოდში მან კონკურსში ორჯერ გაიმარჯვა და ოქროს მედლები მოიპოვა. 1946 წელს ივონამ სპეციალური გამოცდები ჩააბარა და მიიღო უფლება ესწავლებინა საფრანგეთის უმაღლეს სასწავლებლებში ფიზიკა და მათემატიკა. ამ პერიოდში იგი ა. ლიშნეროვიჩმა ფარდობითობის თეორიის შინაარსი ღრმად გაარკვია. იგი ამ დღიდან ფიზიკის ნახსენებ ფუნდამენტურ დარგს მიყვებოდა ცხოვრების დიდი პერიოდი. 1949-1951 წლებში შოკე-ბრიუა საფრანგეთის ეროვნული სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის კონსულტანტი იყო. 1951 წელს, 28 წლის ასაკში გახდა ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი. ივონა 1951-1952 წლებში იყო პრინსტონის პერსპექტიულ გამოკვლევათა ინსტიტუტის პროფესორი; 1953-1958 წლებში მარსელის უნივერსიტეტის პროფესორი; 1958-1959 წლებში რეიმსის უნივერსიტეტის პროფესორი; ხოლო 1960 წლიდან პარიზის სორბონის უნივერსიტეტის პროფესორი.

სხვადასხვა პერიოდში შოკე-ბრიუა საფრანგეთისა და მსოფლიოს მრავალი სამეცნიერო-კვლევითი კომისიის წევრი და თავმჯდომარე იყო. მათ შორის აღსანიშნავია ფარდობითობის თეორიის საერთაშორისო კომიტეტი, რადგან იგი ამ კომიტეის ჯერ წევრი (1965 წლიდან), ხოლო შემდგომ კომიტეტის პრეზიდენტი იყო (1980-1983).

აგრეთვე ცხოვრების სხვადასხვა დროს სხვადასხვა ვადოთ ივანა შოკე-ბრიუა ლექციებსს წასაკითხად მიწვეულ იყო შემდეგ ქვეყნებში: აფრიკაში, აშშ-ში, იტალიაში, ავსტრიაში, ჩინეთში, შოტლანდიაში.

მოღვაწეობა
ივანა შოკე-ბრიუას პირველი სამეცნიერო გამოკვლევები ფრანგი მათემატიკოსის ე. კარტანის ფუნდამენტური თეორემების გამოკვლევებს შეეხო. შემდგომ პერიოდში ივონამ ხელი მოკიდა ალბერტ აინშტაინის განტოლებების ამოხსნის არსებობის პრობლემას. იგი გადაუჭრელი იყო ანალიზური შემთხვევისას. სწორედ ეს საკითხები გადაჭრა შოკე-ბრიუამ და საფუძვლად დაუდო საკუთარ სადოქტორო დისერტაციას. ამ შრომით ავტორმა აღმოაჩინა სინათლის ტალღების მსგავსი გრავიტაციული ტალღების გავრცელება, რაც ფარდობითობის თეორიის თვალსაზრისით არის განსაზღვრული. ივანა შოკე-ბრიუა ამ შრომაზე წერდა:

შოკე-ბრიუა პარალელურად მათემატიკური საკითხების შესწავლითაც ინტერესდებოდა, თუმცა ყველგან და ყოველთბის მისი შრომები ფარდობითობის თეორიასთან მიდიოდა. მისი მათემტიკური ნაშრომებიც რელატივისტური თეორიის უკეთ გაგებას და მისი შედეგების დიზიკურ ახსნას ეძღვნებოდა. ამას მისივე სიტყვები ამტკიცებს

ჯილდოები
ივონა შოკე-ბრიუას ჯილდოები შემდეგნაირია: საფრანგეთის სამეცნიერო-კვლევითი ეროვნული ცენტრის ცერცხლისა და ბრინჯაოს მედლები (1954; 1958), ანდრე პარვილის პრემია (1963), საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის თავდადებულ მეცნიერთა სახელობის პრემისა (1965), „საპატიო ლეგიონის ორდენი“ (1975). მისი ამ მიღწევებისა და თეორიულ ფიზიკაში განსაკუთრებული მოღვწეობის გამო ივონა შოკე-ბრიუა 1979 წელს არჩეულ იყო საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრად, ხოლო 1985 წელს, აშშ-ის ხელოვნების მეცნიერებათა აკადემიის წევრად.
მასტერკლასი (ტელეგადაცემა)

მასტერკლასი — ტელეკომპანია რუსთავი 2-ს მიერ ორგანიზებული მუსიკალური პროექტი, რომელიც ეთერში პირველად 2019 წლის 13 აპრილს გავიდა. ჟიურის არჩეული 16 მონაწილის მიზანია ფინალამდე მიღწევა და გამარჯვება. კონკურსში არ მიიღება ადამიანთა ზარები, კონკურსანტების მხოლოოდ ჟიურის წევრები აფასებენ.

პირველი სეზონის წამყვანები — „მხოლოდ ქართულის“ 2018 წლის სეზონის ფინალისტები: გუგა მარგველაშვილი და ნუცა თოფურია; ჟიურის წევრები: ნიკოლოზ რაჭველი, ეკა მამალაძე, ნუკრი კაპანაძე, დავით გომართელი და გიორგი სუხიტაშვილი. მუსიკალური პროდიუსერი — მარინა ბერიძე.
ოგიუსტენ ჟან ფრენელი

ოგიუსტინ ჟან ფრენელი (; დ. 10 მაისი, 1788 — გ. 14 ივლისი, 1927) — ფრანგი ფიზიკოსი და ინჟინერი.

ბიოგრაფია
ოგიუსტინ ჟან ფრენელი დაიბადა 1788 წლის 10 მაისს, ბროგლიში. ოგიუსტინი იყო არქიტექტორი ჟაკ ფრენელის (1755-1805) მეორე შვილი. დედამისი იყო აუგუსტინ ჩარლოტ მარია ლუის მერიმე (1755-1833). ოჯახს გადასახლება ორჯერ მოუწია: პირველად 1790 წელს შერბურში, ხოლო მეორედ 1794 წელს — მათიუში. ამ ოჯახის პირველი შვილი, ლუისი (1786-1809) იყო არტილერიის ლეიტენანტი, რომელიც გარდაიცვალა ჯაკაში (ესპანეთში), ოცდამესამე დაბადების დღემდე ერთი დღით ადრე. ხოლო მეოთხე შვილი, ფულგენს ფრენელი (1795-1855) იყო ლინგვისტი და დიპლომატი. ოთხი ძმიდან მსოლოდ ერთს, ლეონორს ჰყავდა ცოლი.

ოგიუსტინ ჟან ფრენელი საკმარისად სუსტად სწავლობდა სკოლაში. მისი უნარი მხოლოდ პოლიტექნიკურ სკოლაში გამოვლინდა, როდესაც მათემატიკითა და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებით დაინტერესდა, თუმცა ეს ყველაფერი მაინც არ მიგვანიშნებდა იმ დიდ აღმოჩენაზე, რომელიც მან ცხოვრების შემდგომ პერიოდში გააკეთა.

ოგიუსტენ ჟან ფრენელმა 20 წლის ასაკში დაიწყო სახელმწიფო სამსახური. იგი ამ სამსახურში რამდენიმე წლის განმავლობაში მუშაობდა: მის მოვალეობას წარმოადგენდა გზების შეკეთება და ქალაქის სამუშაოების ტექნიკურ ზედახედველობა, აგრეთვე იგი იყო შუქურის განათების რეორგანიზაციის კომისიის წევრი.

მოღვაწეობა
ფრენელმა ოპტიკაში კვლევითი სამუშაოები დაიწყო სამხედრო სამსახურში ყოფნის დროს. თავდაპირველად მას საქმე არგამოუვიდა რადგან ბევრი რამ გაუგებარი იყო მისთვის. მაგრამ თავისი ნიჭისა და მონდომების წყალობით მან მალევე წარმატებებს მიაღწია. აღსანიშნავია, რომ იგი ექსპერიმენტებს ატარებდა პრიმიტიული საშუალებებით, მაგრამ მაინც საუცხოო შედეგებს აღწევდა. მისი კვლევის შედეგი იყო ის შესანიშნავი ნაშრომი, რომელიც მან 1815 წელს წარუდგინა პარიზის აკადემიას. მასში ოგიუსტინ ჟან ფრენელმა გადმოგვცა საკუთარი დაკვირვებები, რომელთა საფუძველზე შექმნა სინათლის დიფრაქციის თეორია. შემდგომში მის მიერ შემუშაველი ნაშრომები დიდი დროის განმავლობაში იყო გამოყენებადი. მან საკუთარი დიდი წვლილი შეიტანა სინათლის მოძღვრების განვითარებაში. განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს პოლარიზაციის მოვლენის განმრტებას. აგრეთვე, მან დაამტკიცა, რომ პოლარიზებული სხივები პერპენდიკულარულ სიბრტყეებში ინტერფერენციას არ განიცდის, რამაც დაასაბუთა სინათიის ტალღური ხასიათი. შემდგომ პერიოდში ფრენელი ლუკმა-პურის საშოვნელად ხელს ჰკიდებდა შემთხვევით საქმეეს.

ოგიუსტინ ჟან ფრენელის ჯანმრთელობა ყოველთვის ცუდ მდგომარეობაში იყო. მისი ხველა განსაკუთრებით გაუარესდა 1826-1827 წლის ზამთარში. იგი გარდაიცვალა 1927 წლის 14 ივლისს, ბასტილიის დღის პერიოდში.

1818 წლის აპრილში ფრენელი არჩეულ იყო პარიზის ფილოსოფიური საზოგადოების წევრად. ჯერ კიდევ 1817 წელს მან პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრობის სურვილი გამოთქვა, თუმცა მის მიღებას ერთი ხმა დააკლდა. 1827 წელს იგი დააჯილდოვეს რუმფორდის მედლით 1824 წელს გამოქვეყნებული ნაშრომისათვის.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კონცხს დაარქვეს ფრენელი.
გეგა შენგელია

გიორგი (გეგა) შენგელია (დ. 8 იანვარი, 1981, ზუგდიდი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი პოლიტიკოსი და ფინანსისტი. ქალაქ ზუგდიდის მერი 2019-2021 წლებში და მერის ყოფილი მოადგილე.

ბიოგრაფია
გიორგი შენგელია დაიბადა 1981 წლის 8 იანვარს, ქალაქ ზუგდიდში. 2003 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ფინანსებისა და საბანკო საქმის სპეციალობით. 2004 წლის 1 მაისიდან 2004 წლის 1 დეკემბრამდე მუშაობდა საქართველოს ბანკის ზუგდიდის ფილიალის საკრედიტო ექსპერტის თანამდებობაზე. 2005-2008 წლებში იკავებდა საქართველოს ბანკის ზუგდიდის ფილიალის საკრედიტო ჯგუფის ექსპერტის პოზიციას. 2008-2009 წლებში იყო სახალხო ბანკის ზუგდიდის ფილიალის მმართველი.

2009-2010 წლებში იკავებდა ლიბერთი ბანკის სამეგრელოს (ზუგდიდი) რეგიონალური ფილიალის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. 2010-2011 წლებში მუშაობდა საქართველოს ბანკის ფოთის ფილიალის საკრედიტო ჯგუფის უფროსის თანამდებობაზე. 2011-2018 წლებში იყო ბანკის ზუგდიდის №1 სერვისცენტრის დირექტორი. 2018 წლის 7 ნოემბრიდან 2019 წლის 19 მაისამდე იკავებდა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერის პირველი მოადგილის თანამდებობას. 2019 წლის 19 მაისიდან 2021 წლის 17 მაისამდე იყო ზუგდიდის მერი, მან 2019 წლის არჩევნებში ხმათა 54,18% მოიპოვა.

2020 წლის 11 ნოემბერს დაუდასტურა -19.

2021 წლის 17 მაისს შენგელიამ დატოვა მერის თანამდებობა. 9 ივლისს დაადასტურა, რომ უერთდებოდა ყოფილი პრემიერის, გიორგი გახარიას პარტიას „საქართველოსთვის“.
მატლიჭამიასებრნი

მატლიჭამიასებრნი — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 13–36 სმ. ნისკარტი საფუძველთან ფართოა და გარშემხვეულია უხეში ჯაგრით, წვეტზე კაუჭი აქვს. ფეხები მოკლე და სუსტია. ბოლო მომრგვალებული და საფეხუროვანი. ფრთები მახვილი. შებუმბვლა ხშირად რუხია, ზოგიერთი სახეობისათვის წითელი ან ყვითელი. სხვადასხვა წყაროებით აერთიანებს 6–11 გვარის 92-მდე სახეობას. უმთავრესად გავრცელებული არიან აზიის, ავსტრალიისა და აფრიკის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ძირითადად მეხეური ფრინველებია, უპირატესობას გამეჩხერებულ კორომებს ანიჭებენ; 1 სახეობა უდაბნოში ცხოვრობს. ბუდეს ხეზე აკეთებენ; დედალი დებს 2–5 კვერცხს. იკვებებიან მწერებით, რომლებსაც ჰაერში იჭერენ ან აგროვებენ ხეებზე, იშვიათად მიწაზე.
ნატო გაბუნია

ნატალია (ნატო) მერაბის ასული გაბუნია (დ. 25 (ან 26) თებერვალი [ძვ. სტ. 13 თებერალი] (ან ), 1859, გორი — გ. 29 აგვისტო [ძვ. სტ. 16 აგვისტო], 1910, ტფილისი) — ქართველი მსახიობი. ქართული რეალისტური სკოლის ერთ-ერთი საუკეთესო წარმომადგენელი. დრამატურგ ავქსენტი ცაგარელის მეუღლე.

ბიოგრაფია
სასცენო მოღვაწეობა მშობლიურ ქალაქ გორში დაიწყო ხელოსნების მიერ დაარსებულ სცენისმოყვარეთა დრამწრეში. 1879 წელს მსახიობად მიიწვიეს თბილისის ქართულ პროფესიულ თეატრში. ნატო გაბუნიას შესრულება გამოირჩეოდა ხალხური, ეროვნული კოლორიტით, უშუალობით, ბუნებრიობით. მას გააჩნდა ჩინებული სასცენო მონაცემები. შესანიშნავად ფლობდა მეტყველების, პლასტიკური გამომსახველობისა და სიმღერის ხელოვნებას. წარმოადგენდა ჭეშმარიტად სახალხო მსახიობს. პროფესიულ თეატრში მოღვაწეობის პარალელურად მონაწილეობდა მუშათა თეატრების სპექტაკლებში, სოფლად კი — მოედნებსა და კალოებზე გლეხობისათვის გამართულ წარმოდგენებში. განსაკუთრებულ წარმატებას მიაღწია ძლიერი ნებისყოფის ქალების როლების შესრულებაში. მისთვის პიესებს სპეციალურად წერდნენ ილია ჭავჭავაძე („მაჭანკალი“), აკაკი წერეთელი („კინტო“), ავქსენტი ცაგარელი („ხანუმა“), დავით კლდიაშვილი („დარისპანის გასაჭირი“).

შესრულებული აქვს შემდეგი როლები: დედა, ხორეშანი, მაჭანკალი (ილია ჭავჭავაძის „ქართვლის დედა“, „გლეხთა განთავისუფლების პირველდროების სცენები“, „მაჭანკალი“), სალომე (აკაკი წერეთლის „კინტო“), ხანუმა, თალალა, ორომსე, ქალია (ავქსენტი ცაგარელის „ხანუმა“, „როგორც მოხვალ სვინაო, ისე წახვალ შინაო“ „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“, „ციმბირელი“), გლეხი დედაკაცი (დავით ერისთავის „სამშობლო“), კუკუშკინა (ალექსანდრე ოსტროვსკის „შემოსავლიანი ადგილი“), შუშანიკა, ხამფერა (გაბრიელ სუნდუკიანის „პეპო“, „ხათაბალა“) და სხვ. მონაწილეობდა ოპერეტებშიც.
ადგურ ხარაზია

ადგურ რაფეტის ძე ხარაზია — აფხაზი პოლიტიკოსი. 2014 წლის 22 ოქტომბრიდან სოხუმის მერი. აფხაზეთის „სახალხო ასამბლეის“ ყოფილი ვიცე-სპიკერი, გარდა ამისა აფხაზეთის ყოფილი ე.წ. „აგროკულტურის მინისტრი“.

ბიოგრაფია
იგი იყო გულრიფშის საკრებულოს თავმჯდომარე. 2004 წლის 5 ნოემბერს იგი დაინიშნა სოხუმის მერად. 2005 წლის 16 თებერვალს ახალმა პრეზიდენტმა სერგეი ბაგაფშიმ იგი ასტამურ ადლეიბათი შეცვალა. 2007 წელს იგი გახდა აფხაზეთის ე.წ. „სახალხო ასამბლეის“ წევრი და დაინიშნა მის ვიცე-სპიკერად. 2014 წლის აფხაზეთის მაისის რევოლუციის შემდეგ ე.წ. პრეზიდენტ ხაჯიმბას მიერ იგი წარდგენილი იქნა სოხუმის მერობის კანდიდატად. 2014 წლის 22 ოქტომბრიდან იგი არის სოხუმის მერი.
კაკალათხევი

კაკალათხევი — ნასოფლარი ხაშურის მუნიციპალიტეტში ლიხის ქედის აღმოსავლეთ მთისწინეთზე, ხაშურის ჩრდილოეთით. მდებარეობს სურამის თემის ტერიტორიაზე.

ვახუშტი ბატონიშვილი იცნობს კაკალათხევს და რუკაზეც აღუნიშნავს. იოანე ბატონიშვილი სურამის წყალზე არსებული სოფლების აღწერის დროს აფიქსირებს კაკალათხევს. ამ დროს აქ მოსახლეობა არ ჩანს. კაკალათხევი ცნობილია მლაშე, მარილიანი წყლებით აქედან იღებს სათავეს მდინარე ღარიბაღელე და ცენიკაშვილების ღელე. არის კაკალათხევის სახელწოდების სერიც. 1865 წელს კაკალათხევში 6 კომლი სახელმწიფო გლეხი სახლობდა.

1886 წელს კი აქ ცხოვრობს 16 კომლი (65 კაცი და 44 ქალი, სულ 109 კაცი). მოსახლეობა, ეროვნული შემადგენლობის თვალსაზრისით, მთლიანად ქართულია. სახელწოდება კაკალათხევი მომდინარეობს კაკალაშვილების გვარიდან, რომლებიც სურამში ცხოვრობდნენ. კაკალაშვილების გვარის წარმომადგენლები სურამში არიან მამასახლისები, სურამის ციხისთავები და სხვა. 1797 წელის 22 დეკემბრის იულონ ბატონიშვილის წერილში ნათქვამია, რომ:

ლუარსაბ მურვანიშვილის ასულის, მაიას თხოვნიდან ჩანს (თარიღდება საუკუნის დასაწყისით), რომ კაკალათხევში მურვანიშვილებს „საღალო მამულები“ ჰქონიათ კაკალათხევში სახლობდნენ გვარები: ლაბაძე, აბრამაშვილი, ღარიბაშვილი, ხაჩიძე, ციცვიძე და სხვა.

კაკალათხევი ანთროპონიმური წარმოშობის ტოპონიმია და სიტყვათ შეერთებითაა მიღებული.
კოდიწყარო

კოდიწყარო — ნასოფლარი თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ე. წ. ღორინამკალის მთის ძირში. მდებარეობს ცხრამუხის თემის (დღევანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტი) ტერიტორიაზე.

მას არ იცნობენ ვახუშტი ბატონიშვილი და იოანე ბატონიშვილი, არც ისტორიულ და ეკონომიკურ ხასიათის წყაროებში გვხვდება.

აქ სახლობდა დასავლეთ საქართველოდან — იმერეთიდან გადმოსული მოსახლეობა. 1925 წელს კოდიწყაროში 35 კომლი მოსახლეა. აქ სახლობდნენ გვარები: ნოზაძე (18 კომლი), ლომიძე (1 კომლი), ციცქიშვილი (5 კომლი), კურტანიძე (11 კომლი). აქ მდებარეობს კოდიწყაროს ცნობილი ტბა. კოდიწყარო მოიშალა საუკუნის 60-იან წლებში, როცა მოსახლეობა ქალაქ ხაშურში ჩაასახლეს.

სახელწოდება კოდიწყარო სიტყვათშეერთებით არის მიღებული. ამ შემთხვევაშიც მსაზღვრელი (კოდი) და საზღვრული (წყარო) არსებითი სახელები არიან. კოდი მარცვლეულის საწყაოა - საუკუნეების საქართველოში. კოდის მასა სხვადასხვაა. ცნობილია 8-10 და 12 ლიტრიანი კიდები. „სწორ“ (კანონიკურ) კოდში 10 ლიტრა ხორბალი და 8 ლიტრა ქერი ჩადიოდა. ს. ს. ორბელიანის მიხედვით კოდი: მსგავსი სახელწოდების სოფლები გვაქვს დუშეთის, თეთრიწყაროს და კასპის მუნიციპალიტეტებში (იხ. კოდისწყარო). სოფლიდან მოშორებით, ტბის მახლობლად, დასავლეთით შემორჩენილი იყო ღვთისმშობლის ეკლესიის ნანგრევები, რომელიც 80-იან წლებში მოსახლეობამ აღადგინა.