iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კაასაპა

კაასაპა — ქალაქი პარაგვაიში, კაასაპის დეპარტამენტის დედაქალაქი. 1607 წელს დააარსა მღვდელმა ლუის დე ბოლანიოსმა. სახელი კაასაპა მომდინარეობს გუარანის ენიდან და ნიშნავს „ტყის შემდეგ“, რადგან ადგილობრივებს სწამდათ, რომ ტყის იქით, ლუის დე ბოლანიოსის თანდასწრებით, ღმერთმა მიწიდან წყალი ამოადინა.

1989 წელს, პრეზიდენტ ანდრეს როდრიგესის მთავრობამ ქალაქი კაასაპა კაასაპის დეპარტამენტის ახალ დედაქალაქად გამოაცხადა.

კაასაპა მნიშვნელოვანი საგანმანათლებლო და ინდუსტრიული ცენტრია. აწარმოებენ თაფლს, სახამებელსა და შაქარს.

2008 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 23 996 ადამიანს შეადგენს.
პოლდერი

პოლდერი  — სანაპიროს ამოშრობილი და დამუშავებული მიწის მონაკვეთი, რომელიც ჩვეულებრივ განლაგებულია ზღვის დონეზე დაბლა და გარშემო არსებული წყლებისგან დაცულია ნაყარით, ჯებირითა და სხვა ჰიდროტექნიკური ნაგებობებით. პოლდერებში გრუნტის წყლების დონე რეგულირდება დრენაჟული მოწყობილობებით. მათთვის დამახასიათებელია ნიადაგის მაღალი ლამიანი ნოყიერება. ზღვის დონეზე დაბლა მდებარე ნიადაგის აღდგენისათვის წყალი ჯებირის გავლით უნდა იქნას ამოტუმბული.

შეიცავს დიდი რაოდენობით მარილს, რის გამოც მცენარულობა მასზე არ ხარობს. მარილების თავიდან ასაცილებლად იყენებენ სადრენაჟო საშუალებებს. პოლდერი ძირითადად გავრცელებულია ჩრდილოეთი ზღვის სანაპიროზე (ნიდერლანდები, დანია, გერმანია, ბელგია), აგრეთვე პოლონეთში, იაპონიაში და აშშ-ის ატლანტური სანაპიროს ზოგიერთ რაიონში. ბანგლადეშში 123 პოლდერია განლაგებული. პოლდერები ნიშანდობლივია ასევე შავი ზღვის უკრაინის სანაპიროსათვის, კერძოდ, კუგურლუისა და კატლაბუხის ტბებისთვის. რუსეთის პოლდერული სავარგულების 80% განლაგებულია კალინინგრადის ოლქის ფარგლებში.

უმსხვილესი პოლდერები შეიქმნა ზეიდერზეეს პროექტის ფარგლებში ნიდერლანდებში, სადაც სპეციალურად არის აშენებული მრავალი კაშხალი და ჯებირი, რომლებიც სანაპირო დაბლობს დატბორვისაგან იცავს. პოლდერების ყველაზე კარგი მაგალითია ეისელმერის ტბის სანაპიროზე არსებული პოლდერების სისტემა. საერთო ჯამში ნიდერლანდებში დაახლოებით 3000-მდე პოლდერია. პირველი პოლდერები საუკუნეში ააშენეს. ჩაუძირავი და ჩაძირვადი პოლდერები ფართოდ გამოიყენება მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. ნებისმიერი სახის პოლდერი სასოფლო-სამეურნეო მიწების პროდუქტიულობის ამაღლების ეფექტიანი საშუალებაა.

ნიდერლანდებში განასხვავებენ პოლდერების სამ ტიპს: დროგმაკერეი (რომელიც იქმნება ყოფილი ტბის, ყურის ან სხვა მუდმივი წყალსატევის ადგილას), ინდეიკინგი (შექმნილი პერიოდულად დატბორილი ტერიტორიის ადგილას, მაგალითად, მდინარის სალეკ მდელოზე ან ზღვის ფსკერზე, რომელიც შიშვლდება ვატების დროს) და ონტგინინგი (რომელიც ჭაობის ადგილას წარმოიქმნება).
სან-პედრო-დე-იკუამანდიიუ

სან-პედრო-დე-იკუამანდიიუ — ქალაქი და რაიონი პარაგვაიში, სან-პედროს დეპარტამენტის დედაქალაქი. გაშენებულია მდინარე პარაგვაისგან 25 კმ-ში.

1524 წელს, სან-პედროში ადგილობრივებმა მოკლეს კონკისტადორი ალეჟო გარსია — პირველი ევროპელი, რომელმაც პარაგვაის მიწაზე ფეხი დადგა და მისი გადაკვეთით ინკების იმპერიას მიაღწია. ეს უკანასკნელი სიცოცხლეს უკან დაბრუნებისას გამოასალმეს.

ქალაქის ეკონომიკა ძირითადად მეცხოველეობას ეყრდნობა.

კლიმატი ტენიანი და წვიმიანია; ტენიანობა 70 — 80%-ს შეადგენს. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 23 °, მაქსიმალური ნიშნული ზაფხულში ფიქსირდება 35 °.

2008 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 32 918 ადამიანს შეადგენს.
სილამაზე

სილამაზე — ესთეტიკური კატეგორია, რომელიც აღნიშნავს სრულყოფილებას, ობიექტის ასპექტების ჰარმონიულ შეხამებას. დამკვირვებელი ობიექტის მიმართ განიცდის ესთეტიკურ ტკბობას. სილამაზე წარმოადგენს კულტურის უმნიშვნელოვანეს კატეგორიას. მისი აბსოლუტური ხარისხია შესანიშნაობა. ამასთან ერთად, სილამაზე არის ზოგადი და ნაირგვარი გაგება, ხშირ შემთხვევაში ეკლექტიკური.

ანტიკურ პერიოდში ცნება სილამაზე წარმოადგენდა ფილოსოფიის აღქმის უმნიშვნელოვანეს ყოფიერებას. ძველი ბერძენი ფილოსოფოსების მიერ სილამაზე აღიქმებოდა არსებითად ობიექტურად და ონტოლოგიური სახით, რომელიც დაკავშირებულია უნივერსუმის სრულყოფილებასთან.
სოკრატეს დროს სილამაზე განიხილება არა მხოლოდ ონტოლოგიური გაგებით, არამედ როგორც გონის კატეგორია, აღქმა. სოკრატესთვის სილამაზე იყო სამყაროს მნიშვნელოვანი კატეგორია. პლატონის მიხედვით ადამიანი დაბადებამდე იმყოფება სილამაზის სფეროში და სუფთა აზრებში. აგრეთვე ფიქრობდა, რომ სილამაზის იდეა (ფორმა) სხვა დანარჩენ იდეებზე მაღლა დგას. არისტოტელემ დაინახა კავშირი სილამაზესა და სათნოებას შორის და ამტკიცებდა, რომ სათნოება მიმართულია სილამაზისკენ.

რომანტიზმის პერიოდში ედმუნდ ბერკმა მიუთითა განსხვავებისაკენ სილამაზესა და მის კლასიკურ მნიშვნელობასთან, განდიდებასთან.
სილამაზის პოსტმოდერნიზმის უარყოფის შემდეგ, როჯერ სკრუტონი და ფრედერიკ ტერნერი დაუბრუნდნენ სილამაზეს როგორც უმნიშვნელოვანეს ღირებულებას. ამერიკელმა ფილოსოფოსმა გაი სირსელომ შემოგვთავაზა სილამაზის ახალი თეორია როგორც დადასტურება სილამაზის სტატუსისა და მნიშვნელობისა ფილოსოფიის ადგილში. ელეინ სკარი აგრეთვე ამტკიცებს, რომ სილამაზე დაკავშირებულია სამართლიანობასთან.

ფიზიკური სილამაზის გარდა საზოგადოებრივ კულტურაში ჩამოყალიბდა გაგება სულიერ სილამაზეზე. აღნიშნული კატეგორია მიესადაგება ყველა ადამიანს სქესისა და ასაკის განურჩევლად და განსაზღვრავს სიბრძნესთან მიმართებას, პატიოსნებას, სტაბილურობას, ადამიანის წესიერებას. ბავშვებისთვის, მოზარდებისთვის და ზოგადად ახალგაზრდა ადამიანებისთვის აღნიშნულ გაგებაში ჩართულია აგრეთვე ისეთი დახასიათება როგორიც არის უმანკოება, უბიწოება და სხვა.

ზოგადად სიტყვახმარებაში სილამაზე არაერთმნიშვნელოვანია. მაგალითად, არსებობს სილამაზე, რომელიც მიმართულია ბუნების რომელიმე ობიექტის, ადამიანის (ხშირად ქალის) და სხვ. მიმართ.

სილამაზეს აქვს საპიროსპირო გაგება სიმახინჯე — ადამიანის საკუთრება ან საგანია, რომლის გამომეტყველება არასასიამოვნოა და შედეგად შეფასების თვალსაზრისით საწინააღმდეგო.
აუგუსტ ლესკინი

იოჰან ჰაინრიხ აუგუსტ ლესკინი (; დ. 8 ივლისი, 1840, კილი — გ. 20 სექტემბერი, 1916, ლაიფციგი) — გერმანელი ინდოგერმანისტი და სლავისტი. აუგუსტ ლესკინი მიჩნეულია ინდოგერმანისტიკის დარგში ე.წ. ლაიფციგის სკოლის დამფუძნებლად.

ბიოგრაფია
1860-1864 წლებში კლასიკურ ფილოლოგიას ასწავლიდა კილსა და ლაიფციგში. 1964 წელს დისერტაცია ფილოსოფიის დოქტორის წოდების მოსაპოვებლად დაიცვა. 1864-1866 წლებში ასწავლიდა ლათინურსა და ბერძნულ ენებს ლაიფციგის წმ. თომას სკოლაში. 1866 წელს ა. ლესკინი ქალაქ იენაში აუგუსტ შლაიხერთან შეუდგა ინდოგერმანული, ბალტიკური და სლავური ენათმეცნიერებათა შედარებით კვლევას. ერთი წლის შემდეგ კი ის პრივატდოცენტად გადავიდა გეტინგენის უნივერსიტეტში. 1868 წელს აუგუსტ ლესკინი წარდგენილ იქნა იენის შედარებითი ენათმეცნიერებისა და სანსკრიტის პროფესორად. 1870 წლიდან იგი ლაიფციგის უნივერსიტეტის სლავისტიკის პროფესორია. 1876 წელს ორდინარიუსად წარადგინეს, სადაც ინდოგერმანული ინსტიტუტის დირექტორად დაინიშნა. 1877 წელს ალეკსანდერ ბრიუკნერმა მიუძღვნა წიგნი სახელწოდებით სლავური ნასესხობანი ლიტვურში.

აუგუსტ ლესკინი იყო თანამაარსებელი ახალგაზრდა გრამატიკოსთა სკოლისა. ის დარწმუნებული იყო ბგერათა კანონის თეორიის უნიკალურობაში.

აუგუსტ ლესკინის კვლევის მთავარი დარგი სამხრეთსლავური ენების გარდა იყო ლიტვური ენა.
ლეგენდარიუმი

ლეგენდარიუმი — ტერმინი, რომელიც უკავშირდება ჯონ რონალდ რუელ ტოლკინს. ლეგენდარიუმი აღნიშნავს მწერლის მიერ შექმნილ სამყაროს, არდისთან დაკავშირებული მასალების სისტემას და ისტორიულ მოვლენებს, რომლებიც რომანის „ბეჭდების მბრძანებელი“ პერსონაჟთა გადასახედიდან ლეგენდარულად მიიჩნეოდა.

ტერმინს იყენებდა თავად მწერალი.
ეფრემოვკა

ეფრემოვკა — სოფელი საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში (გორელოვკის ადმინისტრაციული ერთეული). სოფლის ისტორიული ქართული სახელია გოლი.

მდებარეობს მადათაფის ტბის ნაპირზე, მდინარე ბუღდაშენის (მდინარე ფარავნის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 2110 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ნინოწმინდიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით. სოფელი 1841 წელს დააარსეს რუსეთიდან გადმოსახლებულმა დუხობორებმა. 1990-იან წლებში დუხობორების უმრავლესობამ სოფელი დატოვა. სომხური მოსახლეობა გადმოსულია მეზობელი სოფლებიდან — არაქალიდან, სათხიდან და ფოკადან, ქართული — ასპინძიდან.
დემოგრაფია
ვლადიმიროვკა (ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი)

ვლადიმიროვკა — სოფელი საქართველოში (სამცხე-ჯავახეთის მხარე), ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში (ფოკის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს ფარავნის ტბის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 2080 მ სიმაღლეზე, ქალაქ ნინოწმინდიდან დაშორებულია 35 კილომეტრით. 2014 წლის მონაცემებით სოფელ ვლადიმიროვკის მოსახლეობა შეადგენს 137 ადამიანს.
ისტორია
სოფელი ვლადიმიროვკა დააარსეს 1841 წელს ახალქალაქის მაზრაში რუსეთის იმპერიის მთავრობის მიერ ჩამოსახლებულმა დუხობორებმა, რომლებიც აქ 1990-იანი წლების დასაწყისამდე ცხოვრობდნენ. შემდეგ მათი ადგილი დაიკავეს ეშტიიდან და ფოკიდან გადმოსულმა სომხებმა. დუხობორების გადმოსახლებამდე ამ ადგილს ბობლიკანს ან პუბლიკანს უწოდებდნენ.

სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, დაახლ. 0,5 კმ-ზე, გორაკზე, შემორჩენილია ნასოფლარი — მშრალი წყობით ნაგები მცირე სიმაგრე, ჯვრებიანი და მშვილდოსანი კაცის გამოსახულებიანი საფლავის ქვები, 1,1 მ სიმაღლის მენჰირი, იქვეა ნაეკლესიარიც (შემორჩენილია ტრაპეზის ქვა). ეს უნდა იყოს საუკუნის მეორე მეოთხედში მელქისედეკ კათოლიკოსის მიერ დაარსებული სოფელი მახაროვანი, რომელსაც იხსენიებს „მატიანე ქართლისა“, ბაგრატ კურაპალატის გუჯრის ნაწყვეტი (1040 წ.) და „დაწერილი მელქისედეკ კათოლიკოსისა სვეტიცხოვლისადმი“ (აქ გვხვდება მახარონის ფორმით; 1029-1033 წწ.). გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის (1595) მიხედვით ფარავნისპირა სოფელი მახარო უკვე გაუკაცრიელებული ყოფილა. გეოგრაფიული პუნქტი „მახარა“ დატანილია ასევე ვახუშტი ბატონიშვილის რუკაზე ( ს.). ამ ადგილებიდან მიდიოდა ძველი გზა სოფელ აბულისაკენ, გზის ორსავე ნაპირზე ყორღანები ჩანს. აბულის ციხის ჩრდ-ით გამავალი ეს გზა აღნიშნულია რომაელი გეოგრაფის კასტორიუსის (ახ. წ. ს.) რუკაზე.
დემოგრაფია
ტერაბაიტი

ტერაბაიტი არის ინფორმაციის რაოდენობის საზომი ერთეული, რომელიც უტოლდება 1 099 511 627 776 (240) სტანდარტულ (8-ბიტიანი) ბაიტს და 1024 გეგაბაიტს. გამოიყენება სხვადასხვა ელექტრონული მოწყობილობების მეხსიერების მოცულობის აღსანიშნავად.

დასახელება
საერთაშორისო ელექტროტექნიკური კომისიის წინადადებით, დასახელება „ტერაბაიტი“ საზოგადოდ მიღებული ფრაზაა, მაგრამ არასწორი, რადგან თავსართი „ტერა“ აღნიშნავს 1012-ზე გამრავლებას. ამ შემთხვევაში 240-ზე გამრავლებისას სწორი იქნება „ტები-“ თავსართი.

საინტერესო ფაქტები
პირველად კომერციული 1 ტბ ტევადობის მყარი დისკი წარმოადგინა კომპანია -მ 2007 წელს.
კათნატუ

კათნატუ — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, დიდი ხანჩალის თემში. მდებარეობს ჯავხეთის ზეგანზე, ხანჩალის ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ზღვის დონიდან 2000 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ნინოწმინდიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით. 2002 წლის მონაცემებით სოფელ კათნატუს მოსახლეობა შეადგენს 278 ადამიანს. სოფელში არის კათნატუს სკოლა.
პატარა არაქალი

პატარა არაქალი — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, სათხის თემში. მდებარეობს მდინარე ფარავნის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1890 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ნინოწმინდიდან დაშორებულია 9 კილომეტრით. 2002 წლის მონაცემებით სოფელ პატარა არაქალის მოსახლეობა შეადგენს 561 ადამიანს. სოფელში არის პატარა არაქალის სკოლა.
სპასოვკა

სპასოვკა — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, გორელოვკის თემში. 2002 წლის მონაცემებით სოფელ სპასოვკის მოსახლეობა შეადგენს 381 ადამიანს. სოფელში არის საჯარო სკოლა. სოფლის მთავარი სამეურნეო დარგია მეცხოველეობა.

გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე ბუღდაშენის (მდინარე ფარავნის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 2040 მ სიმაღლეზე, საქართველოს, სომხეთისა და თურქეთის საზღვართან ახლოს. ქალაქ ნინოწმინდიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. ჰავა მკაცრია.

ისტორია
სოფელი 1840-იან წლებში გააშენეს რუსეთიდან გადმოსახლებულმა დუხობორებმა. 1990-იან წლებში სოფელში დასახლდნენ მეკეიძეებიდან გადასახლებული ეკომიგრანტები.
ტამბოვკა

ტამბოვკა — სოფელი საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ტამბოვკა, როდიონოვკა). მდებარეობს ფარავნის ტბის პირას, ზღვის დონიდან 2080 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ნინოწმინდიდან დაშორებულია 47 კილომეტრით. სოფელი 1840-იან წლებში გააშენეს რუსეთიდან გადმოსახლებულმა დუხობორებმა. სოფელში არის ტამბოვკის სკოლა.

დემოგრაფია
ურეკის განძი

ურეკის განძი — არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ურეკში აღმოჩენილი ბრინჯაოს ნივთების განძი.

ურეკი ძველი დროიდანვე დასახლებული პუნქტი იყო. მდინარე სუფსის შესართავთან სხვადასხვა დროს აღმოჩნდა ბრინჯაოს ნივთების რამდენიმე განძი. მათ შორის აღსანიშნავია შუა ბრინჯაოს ხანის იარაღის განძი. შეიცავდა გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის კოლხური ცულების უშუალო პროტოტიპებს. ადრინდელი ბრინჯაოს ცულების ნიშნების მქონე იარაღს (ყუამილიან-ყუადაქანებულ ცულებს და სხვ), ადრეულ თოხებსა და ა. შ. ურეკში აგრეთვე აღმოჩენილია სხვადასხვა ტიპის კოლხური ცულები და ძვ. წ. - სს კოლხური ცული (დაცულია სანქტ-პეტერბურგის ეთნოგრაფიისა და ანთროპოლოგიის მუზეუმში).

დათარიღებაში აზრთა სხვადასხვაობაა: ძვ. წ. , სს. (დ. ქორიძე და ა. რამიშვილი), ძვ. წ. ათასწლეულის ნახევარი (ო. ჯაფარიძე), ძვ. წ. , სს. (თ. მიქელაძე). განძი მნიშვნელოვანია კოლხური ბრინჯაოს პერიოდიზაციის, წარმომავლობისა და ტიპოლოგიური ევოლუციის თვალსაზრისით. ძირითადი ნაწილი დაცულია ს. ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმში, მცირე ნაწილი ოზურგეთის ისტორიულ მუზეუმში.

1942 წელს ზღვისპირა დიუნის ყრილში ნაპოვნია გვიანანტიკური ხანის ნივთების განძი. განძს სამარხისეულ ინვენტარად მიიჩნევენ (ნ. ხოშტარია). განძი შეიცავს პოლიქრომული სტილის ოქროს სამკაულებს, რომლებიც არმაზისხევისა და ბორის სამკაულს უტოლდება. იქვე იყო ს-ის ოქროსა და ვერცხლის რომაული მონეტები. განძი დათარირებულია (ა. აფაქიძე) საუკუნის დასასრული საუკუნის დასაწყისით. ძირითადი ნაწილი დაცულია ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმში. 1948 წელს ურეკში აღმოჩნდა ვერცხლის ჭურჭელი (ლანგარი, კოვზი, ლამბაქი, 2 სურა და სხვ.), რომელიც სავარაუდოდ (ნ. ხოშტარია) აღნიშნულ განძს განეკუთვნება.

1946 წელს ურეკში აღმოჩნდა ძვ. წ. - სს განძი (ბრინჯაოს კოლხური ცული, სატევარი, დანისპირი, სეგმენტისებრი იარაღი, ლახტისთავი და აბზინდა, ზოდი და თიხის ტოლჩა), დაცულია ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმში. 1948 წელს ამ მუზეუმს გადაეცა კოლხური და არქაული ცული (2 ც.) და ადრეული თოხი, რომელიც დიუნზე აღმოჩნდა. ოზურგეთის ისტორიულ მუზეუმში დაცულია სხვადასხვა დროის ბრინჯაოს იარაღი.

ურეკში არქეოლოგიური სადაზვერვო გათხრები ჩატარდა 1936 (ა. კალანდაძე), 1938 (ა. იესენი) და 1948 (ო. ჯაფარიძე) წლებში. დიუნებში დადგინდა კულტურული ფენების არსებობა და მათი მსგავსება მდინარე ხობის შესართავისა და აფხაზეთის სანაპიროს ნამოსახლარებთან. ნაპოვნია ბრინჯაოს ხანის დასასრულის კერამიკა, თიხის ორკაპა სადგრები, ანტიკური ხანის კრამიტი, ძვ.წ. - სს იმპორტული შავლაქიანი კერამიკა, ცხოველის მცირე ზომის ქანდაკება, საწაფები. ურეკის კერამიკაში დადგენილია ჭარბი რაოდენობით მაგნეტიტის შემცველობა, რაც მის ადგილობრივ დამზადებაზე მეტყველებს. 1949-50 წლების გათხრების (ნ. ხოშტარია) დროს დადგინდა დიუნების ხასიათი, კულტურული ფენებიხ განლაგება, სტრუქტურა და ასაკი (ძვ. წ. ათასწლეულის დასასრული — ათასწლეულის დასაწყისი). შეიმჩნევა ანტიკური ხანის კულტურული ფენების არსებობაც. დასახლების ინტენსივობას ხსნიან (ნ. ხოშტარია) ზღვისპირა ქვიშებში მაგნეტიტის არსებობით.
ყულალისი (ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი)

ყულალისი — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, გონდრიოს თემში. მდებარეობს მდინარე მურჯახეთისწყლის (ფარავნის მარცხენა შენაკადი) ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1880 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ნინოწმინდიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით. 2002 წლის მონაცემებით სოფელ ყულალისის მოსახლეობა შეადგენს 908 ადამიანს. სოფელში არის ყულალისის საშუალო სკოლა.

სოფლის მიდამოებში დგას ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლები: ეკლესია (აშენებულია 1060 წელს), რომლის კედლებზე ამოკვეთილია ლაპიდარული წარწერები, განვითარებული შუა საუკუნეების ციხე.
ღვინიო

ღვინიო — ქუდიანი სოკო ხრაშუნა სოკოების გვარისა. ქუდი 6-12 სმ დიამეტრის, ნახევარსფეროსებრი ან გაშლილი; მომწვანო-მონაცრისფრო ან იისფერი; ნესტიან ამინდში ლორწოვანი. ფეხის სიგრძე — 5-9 სმ, სიგანე — 1-3 სმ, მოთეთრო ან იისფერი ელფერით, ცილინდრული და მყიფე. ფირფიტები მოთეთრო, ხშირი, დრეკადი და რბილია. რბილობი თეთრია და მკვრივი, უსუნო; გადატეხისას ფერს არ იცვლის.

კარგი ხარისხის საჭმელი სოკოა. საჭმელად იხმარება ახალი, მოხრაკული, დამარინადებული, გამშრალი და დამწინილებული. ახასიათებს ნაზი თხილისებრი გემო. იზრდება წიწვოვან, უპირატესად ფოთლოვან ტყეებში ზაფხულიდან შემოდგომამდე. ძირითადად გვხვდება წიფლნარებსა და მუხნარებში. გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ამერიკას, ჩრდილოეთ აფრიკასა და აზიას.

ტაქსონომია
სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა იაკობ კრისტიან შეფერმა 1774 წელს როგორც . ეს აღწერა შევიდა მისი მრავალტომიანი ნაშრომის („ “) მე-4 ტომში, რაც დაფიქსირებულია ისეთ ბაზებში, როგორიცაა, მაგალითად, . მოგვიანებით, 1863 წელს, მიკოლოგმა და ბოტანიკოსმა ელიას მაგნუს ფრისმა ხრაშუნა სოკოების გვარში გადაიტანა.

გერმანიის მიკოლოგიურმა ასოციაციამ ღვინიო 1997 წლის სოკოდ დაასახელა.

აღწერა
ქუდი – 6-12 სმ დიამეტრის. შუაში მომწვანო-მონაცრისფროა, კიდეებისკენ – მონაცრისფრო-მოიისფრო-მოწითალო, ზოგჯერ მთლიანად იისფერი. თავიდან ნახევარსფეროსებრია, შემდეგ კი ამობურცულ-გაშლილი, ზოგჯერ – შუაში ჩაღრმავებული. ხორცოვანი და გლუვია, ნესტიან ამინდში ნებოვანი-ლორწოვანი ხდება. კიდეები სწორი და გლუვი.

ჰიმენოფორი – ფირფიტებიანი, მოთეთროა და ხშირი, ფართო, დრეკადი და რბილია, ფეხთან თავისუფალი. ბაზიდიუმი გურზისებრია და 4 სტერიგმას ატარებს, 45-55 9-10 მკმ. ფირფიტების კიდეებსა და ზედაპირზე არსებული მრავალრიცხოვანი ცისტიდები ზომით 30-55 4-6 მკმ.

გავრცელების არეალი და ეკოლოგია
იზრდება წიწვოვან, უპირატესად ფოთლოვან ტყეებში ზაფხულიდან შემოდგომამდე. ძირითადად გვხვდება წიფლნარებსა და მუხნარებში, აგრეთვე წიფლისა და სოჭის შერეული ტყეებში, ნაძვნარ-სოჭნარებში, ნაძვნარებში, პარკებსა და ბაღებში. უპირატესობას ანიჭებს ოდნავ მჟავე, მაგრამ საკვები ნივთიერებებით მდიდარ ნიადაგს. ყველა ხრაშუნას მსგავსად, ის მიკორიზული სოკოა. ჩრდილოეთ ამერიკის აღმოსავლეთ ნაწილსა და მთიან შტატებში ის ივლისიდან ოქტომბრამდე ხარობს, ხოლო უფრო დასავლეთით — ოქტომბრიდან იანვრამდე. ავსტრიაში იგი ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ სოკოს სახეობად ითვლება.

მსგავსი სახეობები
ღვინიოსგან განსხვავებით, ქუდი შედარებით უფრო ლურჯ-ნაცრისფერია, თუმცა დაკრავს იისფერი ან მწვანე ელფერი და გააჩნია ღია კრემისფერი ფირფიტები; იგი შერეულ ტყეებში, ძირითადად წიფლის ქვეშ იზრდება, უფრო იშვიათად კი — წიწვოვან ტყეებში. -ს აგრეთვე შეიძლება ჰქონდეს ჭრელი ქუდი, თუმცა იგი ყვითელ სპორებს წარმოქმნის. გამოსადეგია ყველანაირი კულინარიული დამუშავებისთვის — იქნება ეს შეწვა, მოხარშვა, გაშრობა, დამარინადება თუ დამწნილება. გამხმარი სახით მას დიდი კულინარიული ღირებულება არ გააჩნია, თუმცა მისი სხვა სოკოებთან ერთად შერევა სავსებით შესაძლებელია. მისი რბილობი ისეთი მაგარი არ არის, როგორც ბევრი სხვა საკვები ხრაშუნა სოკო. მას ნაზი,

თხილისებრი გემო აქვს, თუმცა ხშირად ზიანდება ჭიების მიერ. დათვისსოკოსთან ერთად დამარინადება მას განსაკუთრებულად კარგ გემოს სძენს. სოკო მეტად ფასობს ევროპის ქვეყნებში, კერძოდ პოლონეთში, გერმანიაში, საფრანგეთსა და იტალიაში.
ჯებირი

ჯებირი ( იგივეა რაც დამბა) — მიწის კაშხალის მსგავსი ჰიდროტექნიკური ნაგებობა. ჯებირი ორგვარია: სადაწნეო (აგებენ მდინარისა და ზღვის დაბალი ნაპირების დატბორვისაგან დასაცავად, არხების შემოსაზვინად და სხვ.) და უდაწნეო (იყენებენ მდინარის კალაპოტის სარეგულირებლად, ნაოსნობის პირობებისა და წყალსატარი ნაგებობის მუშაობის გასაუმჯობესებლად).

კაშხალისგან განსხვავებით პერიოდულად სადაწნეო ან სრულიად დაწნევას მოკლებული ნაგებობაა. ცნობილი დამბები აშენებულია მისისიპის, საკრამენტოს, პოს, რაინის, მაასის, რონის, ლუარის, ვისლისა და სხვ. მდინარეების გასწვრივ. მდინარე მისისიპის დამბების სისტემა მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესია. მათი საერთო სიგრძე მდინარის გაყოლებაზე 1000 კილომეტრამდეა. დამბები ფართოდ არის გავრცელებული აგრეთვე კანადის დაბლობიან ტერიტორიაზე.

გარდა ამისა, არსებობს ისეთი დამბები, რომლებიც ხელოვნურად იქმნება.
ფრანსისკო სოლანო ლოპესი

ფრანსისკო სოლანო ლოპესი (; დ. 24 ივლისი, 1827 — გ. 1 მარტი, 1870) — პარაგვაის პრეზიდენტი 1862 წლიდან სიკვდილამდე, 1870 წლამდე. ოფიციალურად იგი პრეზიდენტ კარლოს ანტონიო ლოპესის უფროსი ვაჟი იყო, რომლის მემკვიდრეც იგი გახდა. თუმცა, დედამისი აღიარებდა, რომ იგი ქორწინების გარეშე შეეძინა.

სოლანო ლოპესი პასუხისმგებელია სამთა ალიანსის ომზე, რომელშიც იგი დაიღუპა კიდეც.
ლიბერალური პარტია (პარაგვაი)

ლიბერალური პარტია , აგრეთვე ცნობილი როგორც ცისფერი პარტია, — 1904 - 1940 წლებში პარაგვაიში მოქმედი პოლიტიკური პარტია.

ისტორია
პარტია 1887 წელს კოლორადოს პარტიასთან ერთად დაარსდა, მისი მიზანი იყო მიწათმფლობელებისა და საშუალო კლასის ინტერესების დაცვა, თუმცა 1904 წლის ლიბერალურ რევოლუციამდე კოლორადოს პარტია იყო დომინანტი. რევოლუციის შემდეგ 1940 წლამდე ლიბერალური პარტია ინარჩუნებდა ხელისუფლებას.

პარტია დაიშალა 1942 წელს, და 1947 წლის რევოლუციის შემდეგ კოლორადოს პარტია ერთადერთი იყო ქვეყანაში. ლიბერალური პარტია მხოლოდ საზღვრებს გარეთ აგრძელებდა არსებობას და 1963 წელს აღდგენილი ჯგუფი დაბრუნდა ქვეყანაში, რათა ალფრედო სტრესნერის რეჟიმისთვის წინააღმდეგობა გაეწია. 1967 წლის საკონსტიტუციო საბჭოს არჩევნებში პარტიამ 120 ადგილიდან მხოლოდ 8 -ის მოგება შეძლო, მარ გაუსწრო როგორც კოლორადოს ასევე რადიკალურ ლიბერალურმა პარტიამაც. ამის შემდგომ 1968 წლის არჩევნებში მხოლოდ 3 ადგილის მიღება მოახერხეს, 1973 წლის არჩევნებში ერთის, 1978 წლის არჩევნებში ოთხის, 1983 წლის არჩევნებში შვიდის და ასევე 1988 წლის არჩევნებშიც შვიდის.

მას შემდეგ რაც სტრესნერის რეჟიმი დასრულდა პარტიის მხარდაჭერაც მნიშვნელოვნად შემცირდა, 1989 წლის არჩევნებში მან მხოლოდ ხმათა 0.5% და ვერცერთი მანდატი მიიღო, ასევე მათ ვერ შეძლეს პარლამენტში ადგილის მოპოვება 1993 წლის არჩევნებშიც, რის შემდეგაც პარტიას არჩევნებში მონაწილეობა აღარ მიუღია.
პარაგვაის კულტურა

ეთნიკურად, კულტურულად და სოციალურად პარაგვაის საზოგადოება მიეკუთვნება ერთ-ერთ ყველაზე ერთგვაროვანს ლათინურ ამერიკაში. ადგილობრივი მოსახლეობის დაახლოებით 95% მიეკუთვნება ესპანო-ინდიური წარმომავლობის მეტისებს. ქვეყანაში ასევე ცხოვრობენ იტალიელების, გერმანელების, იაპონელების, კორეელების, ჩინელების, არაბების, ბრაზილიელების და არგენტინელების მცირე ეთნიკური ჯგუფები. ამ ეთნიკური ჯგუფების უმრავლესობამ (განსაკუთრებით აღსანიშნავია ბრაზილიელები) შეინარჩუნეს თავიანთი ენა, კულტურა და წესჩვეულებები.

კულტურული მრავალფეროვნების ნათელი მაგალითია ქვეყანაში ორი სახელმწიფო ენის არსებობა. მოსახლეობის 80% ესპანურ და გუარანულ ენაზე მეტყველებს.
ეს მრავალფეროვნება აისახება ხელოვნებაშიც, როგორიცაა ქარგვა, მაქმანების დამზადება და ა.შ.

მუსიკა შედგება რითმული პოლკისგან, ენერგიული გალოპებისგან და მშვიდი გუარანული რითმებისგან, რომელსაც ნაციონალურ საკრავზე ასრულებენ.
რადიკალური ლიბერალური პარტია (პარაგვაი)

რადიკალური ლიბერალური პარტია — პოლიტიკური პარტია პარაგვაიში. ის იყო ალფრედო სტრესნერის რეჟიმის დროს ყველაზე დიდი ოპოზიციური პარტია, თუმცა მისი ჩამოგდების შემდეგ მალევე გაქრა.

ისტორია
პარტია 1963 წელს ლიბერალური პარტიის გაყოფის შედეგად ჩამოყალიბდა. ეს მოხდა მას შემდეგ რაც ლიბერალური პარტიის ერთი ნაწილი დაბრუნდა პარაგვაიში და გახდა რეჟიმის "ოფიციალური" ოპოზიცია. დანარჩენმა ნაწილმა სახელი შეიცვალა და გახდა რადიკალური ლიბერალური პარტია. 1967 წელს ""-ის წევრები ასევე დაბრუნდნენ პარაგვაიში 1967 წლის საკონსტიტუციო საბჭოს არჩევნებში მონაწილეობის მისაღებად. მათ მოახერხეს 120 ადგილიდან 29-ის მოგება, რითიც გახდნენ უდიდესი ოპოზიციური პარტია.

1968 წლის არჩევნებში მათ მოიგეს სენატის 30 ადგილიდან 9 და დეპუტატთა პალატის 60 ადგილიდან 16. 1973 წლის არჩევნებში მათ სენატში ერთი ადგილი დაკარგეს, თუმცა დეპუტატთა პალატაში 16-ვე შეინარჩუნეს. 1977 წლის საკონსტიტუციო საბჭოს არჩევნებში პარტიას არ მიუღია მონაწილეობა და მას შემდეგ რაც საკონსტიტუციო ცვლილებებით სტრესნერიმ მიიღო უფლება განუსაზღვრელი ძალაუფლება პარტია მისმა უმეტესმა წევრმა დატოვა და ჩამოაყალიბა ჭეშმარიტად რადიკალური ლიბერალური პარტია.
ეთიოპიის დემოგრაფია

ეთიოპია, მოსახლეობის რაოდენობით, ერთ–ერთი ყველაზე დიდი ქვეყანაა მსოფლოში. ეთიოპია ასევე გამოირჩევა ეთნიკური სიჭრელით. ამ ქვეყანაში 80 ეთნიკური ჯგუფი სახლობს. აქ ძირითად ეთნოსებს წარმოადგენენ: ორომო, ამჰარა, ტიგრაი და სომალელები.

ეს ქვეყანა მრავალფეროვანია რელიგიური თვალსაზრისითაც. მოსახლეობის უმრავლესობას სუნიტები და ეთიოპელი მართლმადიდებლები შეადგენენ. მუსლიმები დაბლობებში ცხოვრობენ, ხოლო ქრისტიანები მთიანეთში. ეთიოპიაში ასევე მცირე რაოდენობით არსებობენ ტრადიციული რწმენის მიმდევრებიც.

ამჰარული ეთიოპიის ოფიციალური ენაა, თუმცა ასევე გავრცელებულია ტიგრინია და ორომოს ენა.

მოსახლეობა
შობადობა: 42/1000 კაცზე
სიკვდილიანობა 11/1000 კაცზე
მატება: 3,2 %
სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა: 56.2 წელი

ეთნიკური ჯგუფები
ორომო – 34.5%
ამჰარა– 26.9%
სომალელები – 6.2%
ტიგრაი 6.1%
სიდამა – 4.%
სხვა – 22,3%

რელიგია
ეთიოპიელი მართლმადიდებლები – 43,5 %, პროტესტანტები – 18,6 %, სუნიტები – 33,9 %, ტრადიციული რელიგიის მიმდევრები – 2,6 %, სხვები 1,3 %.

ენები
ამჰარა – 32,7%
ორომო – 31,6 %
ტიგრინია 6,1 %
სომალური – 6 %
გურაგეს ენა –3,5 %
სიდამას ენა – 3,5%
სხვა – 16,6 %.