iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ისმაილი

ისმაილი — აზერბაიჯანის ისმაილის რაიონის ქალაქი და ადმინისტრაციული ცენტრი, მდებარეობს კავკასიონის სამხრეთის ფერდობის ძირში, ქალაქ ბაქოდან 270 კილომეტრში და ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს მუსუსლის რკინიგზის სადგური.

ისტორია
ისმაილის რაიონის ტერიტორია ჯერ კიდევ საუკუნის დამდეგიდან ან ძვ.წ. საუკუნის შუა ხანებიდან ალბანეთის ნაწილი იყო. აქ, მდინარე გირდიმანჩის აუზში ჩამოყალიბდა ძლიერი გირდიმანის სახელმწიფო.

ქალაქ ისმაილის 50 მკვიდრი ყარაბაღის ომის დროს დაიღუპა, ხოლო მათგან ორს მიენიჭა ეროვნული გმირის წოდება. თავდაპირველად, რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო სოფელ ბასგალაში და მალევე გადავიდა ქალაქ ისმაილში. ქალაქის აღმასრულებელი ხელისუფლება შეიქმნა და ფუნქციონირებს 1991 წლის ნოემბრიდან.

2009 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 1,504,000 ადამიანს. მიუხედავად იმისა, რომ ისმაილის მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი აზერბაიჯანელები არიან, აქ სხვა ეთნიკური ჯგუფებიც ცხოვრობენ კერძოდ: ლეზგები, რუსები, თათები, ქურთები და მთიელი ებრაელები.

არსებობს მსუბუქი და კვების მრეწველობის საწარმოები, ქალაქში არის ასფალტის ქარხანა, ხოლო გრანიტი იპოვნეს და დანაღმეს ახლომდებარე მთებში. ტერიტორია ძლიერია სოფლის მეურნეობაში. კოლხოსი მათ. კალინინა სოფელ ივანოვკაში განთქმულია მიღწევებით, ფართოდ არის ცნობილი აზერბაიჯანის ფარგლებს გარეთ.

ეკონომიკა
ქალაქში მეფრინველეობის ფერმა აშენდა 1978 წელს. ტერიტორია 9.7 ჰექტარია. 1986 წელს მისი საქმიანობა შეჩერდა. 2004 წლიდან ფუნქციონირებს, როგორც კერძო სექტორის საწარმო. ქარხანა აწარმოებს ქათმის ძეხვს. ამჟამად ფრინველთა რაოდენობა 60 ათასია. დასაქმებულია 75 ადამიანი. ქარხანა ფართოვდება და დაგეგმილი, პერსონალისა და თვითონ ფრინველთა რაოდენობის ზრდაც.

ქალაქში აშენდა 1989 წელს აგურის ქარხანა, დასაქმებულია 90 ადამიანი. ქარხანა აწარმოებს წელიწადში დაახლოებით 6 მილიონ ერთეულს. ისმაილში არის ასევე ხალიჩის მწარმოებელი კომპანიაც, რომელიც ეკუთვნის აზერბაიჯანის წარმოების ასოციაციას. მისი საქმიანობა დაიწყო 1984 წელს. კომპანიაში დასაქმებულია 103 ადამიანი. გარდა აგურისა და ხალიჩის მწარმოებელი ქარხნისა ქალაქში ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანესს საწარმოს წარმოადგენს ასფალტის ქარხანა. ქალაქში მოქმედებს ასევე ფარმაცევტული კომპანია, ღვინისა და კონიაკის ქარხანა.
ტოფიკ ბახრამოვის სტადიონი

ტოფიკ ბახრამოვის სტადიონი — საფეხბურთო სტადიონი, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. თავდაპირველად სტალინის რესპუბლიკური სტადიონი. აღნიშნული სტადიონი გაიხსნა 1951 წლის 16 სექტემბერს. დღეს სტადიონი არის აზერბაიჯანული კლუბ ყარაბაღის საშინაო არენა, ასევე იგი წარმოადგენს აზერბაიჯანი ეროვნული ნაკრების სტადიონსაც.

ისტორია
აღნშნიშნული სტადიონის მშენებლობა დაიწყო 1939 წელს, მშენებლობა შეჩერებული იყო მეორე მსოფლიო ომის დროს. ომის შემდეგ მშენებლობა გაგრძელდა და საბოლოოდ 1951 წელს სპორტული ნაგებობა გაიხსნა. თავდაპირველად სტალინის რესპუბლიკური სტადიონი შეიქმნა 45 ათასი მაყურებლისთვის.

სტადიონი აშენდა გერმანელი სამხედრო ტყვეების მიერ. ზემოდან სტადიონი წააგავს ასო "" -ს, რომელიც გვირგვინით იყო გადახრილი ორი მაღალი ქვის კოშკით იმ ბაზაზე, სადაც ამჟამად განთავსებულია გასახდელი ოთახები. სტადიონის ეს ფორმა ჩაფიქრებული იყო იმ მიზეზით, რომ სტადიონს თავდაპირველად სტალინის სახელი ერქვა. სტალინის გარდაცვალების შემდეგ, სტადიონი მთლიანად დასრულდა და მიიღო სრულ ფორმა.

მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს სტადიონის მშენებლობაში: პროექტის ავტორები - არქიტექტორები ლეონარდ გონსორიოვსკი, ოლეგ ისაევი, ჯორჯ სერგეევი; მშენებლობის მენეჯერი იუ. რვინსკი; მცენარეთა წარმოების ინსტიტუტის დირექტორი, ბალახის საფარის სპეციალისტი ახუნდოვი; ინჟინერი ვ. პოლიკარპარვი; მუშები მანაფ სამედოვი, მამამედ მამედოვი, ასლან ჰასანოვი, დურგალი რაგიმ რაგიმოვი; მშენებლები სულეიმან გლიევი, იბრაჰიმ იბრაგიმოვი, ჯაბარ რაგიმოვი და სხვები.

გახსნითი ცერემონია
1951 წლის 16 სექტემბერს, 13:30 მოხდა სტადიონის გრანდიოზული გახსნა, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო 8 ათასმა სპორტსმენმა, ასევე აზერბაიჯანის კომუნისტური, ცენტრალური კომიტეტის პირველმა მდივანმა მირჯაფარ ბაგიროვმა, გენერლებმა, ადმირალებმა, საბჭოთა კავშირის სხვა რესპუბლიკების დესპანებმა.

ღონისძიებები
გარდა სპორტული აქტივობებისა, აღნიშნულ სტადიონზე ხშირად იმართება კონცერტები. აქ ჩატარდა: შაკირას, ელტონ ჯონის, ჯენიფერ ლოპესისა და ტარკანის კონცერტები.

2012 წლის 16 აგვისტოს ტოფიკ ბახრამოვის სტადიონი გაიხსნა რეკონსტრუქციის შემდეგ. გახსნის ცერემონიალს ესწრებოდა პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი. სტადიონის სარეაბილიტაციოს სამუშაოები კორეულმა კომპანიამ განახორციელა. რეაბილიტაციის შემდგომ, სტადიონის ადგილების რაოდენობა გაიზარდა 31200-მდე.

ამავე წლის სექტემბერ-ოქტომბერში სტადიონმა უმასპინძლა მსოფლიო ჩემპიონატის მატჩებს 17 წლამდე ასაკის გოგონებს შორის, მათ შორისა გახსნის მატჩსა და ფინალური თამაშს.
მიხეილ თუმანიშვილის ქუჩა

მიხეილ თუმანიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვერა); იაკობ ნიკოლაძის ქუჩიდან ვარაზისხევის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. ქუჩის კონტური მონიშნულია თბილისის 1902 წლის გეგმაზე ანანურის შესახვევის პარალელურად (ანანურის შესახვევს შემდეგში შიო მღვიმელის სახელი ეწოდა). ეწოდებოდა ანანურის ქუჩა. 2011 წელს მიხეილ თუმანიშვილის სახელი ეწოდა.
ქრისტიანობა აზერბაიჯანში

ქრისტიანობა აზერბაიჯანში — ეთნიკური უმცირესობების რელიგია აზერბაიჯანში. რეგიონში ქრისტიანების რაოდენობა 280 000-450 000-ს შორის მერყეობს (მთლიანი მოსახლეობის 3.1% -4.8%) და უმეტესად რუსი, ქართველი და სომეხი ქრისტიანებისგან შედგება (თითქმის ყველა ქრისტიანი სომეხი ცხოვრობს მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში). ასევე არსებობს მცირე პროტესტანტული ქრისტიანული საზოგადოება, რომელთა უმეტესობას ისლამური წარმომავლობა აქვს.

აღმოსავლური მართლმადიდებლობა
აზერბაიჯანში აღმოსავლეთ მართლმადიდებლური ქრისტიანობის მიმდევრები ძირითადად ეთნიკური რუსები და ქართველები არიან. აზერბაიჯანში რუსული მართლმადიდებლური თემები ეკუთვნის რუსეთის მართლმადიდებლურ ეკლესიას. აზერბაიჯანის მთელი ტერიტორია ექვემდებარება ბაქოსა და აზერბაიჯანის რუსეთის მართლმადიდებლური ეპარქიის იურისდიქციას, რომელიც მდებარეობს ბაქოს წმიდა მრევლის ქალთა საკათედრო ტაძარში.

აზერბაიჯანში აღმოსავლური მართლმადიდებლური ქრისტიანობის მიმდევრები მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში ძირითადად ეთნიკური სომხები არიან. ამჟამად სომხურ სამოციქულო ეკლესიას მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის გარეთ არ აქვს ურთიერთობები. ომის დაწყებამდე სომხებმა ჩამოაყალიბეს ყველაზე დიდი ქრისტიანული მოსახლეობა ქვეყანაში. დღეს აზერბაიჯანში სომხური ეკლესიები დახურულია, სომხების ემიგრაციისა და აზერბაიჯანული მხრიდან თავდასხმების შიშის გამო. მთიანი ყარაბაღის ომის დროს, რელიგიური დისკრიმინაციის წინააღმდეგ მიმართული კონსტიტუციური გარანტიების მიუხედავად, სომეხთა სამოციქულო ეკლესიის მიმართ ვანდალიზმის მრავალი ფაქტი დაფიქსირდა მთელი აზერბაიჯანის მასშტაბით. 1990 წლის აჯანყების შედეგად, წმინდა გრიგოლ განმანათლებლის ეკლესია დაიწვა, მაგრამ იგი აღადგინეს 2004 წელს, თუმცა მას აღარ იყენებენ.

სხვა მიმართულებები
აზერბაიჯანში კათოლიკური ეკლესია მხოლოდ ერთია, რომელიც მდებარეობს ბაქოში და გაიხსნა 2007 წელს.

აქ თერთმეტი მალაკნური საზოგადოებაა. მალაკნები ქრისტიანული უმცირესობაა რეგიონში, რომლებიც, ისევე როგორც პროტესტანტები დასავლეთ ევროპაში, თავიანთ რწმენას ბიბლიაზე ამყარებენ და უარყოფენ ეკლესიის იერარქიას. მოსახლეობის 2,5% მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებლურ ეკლესიას (1998 წლის მონაცემებით). აზერბაიჯანში რუსეთის მართლმადიდებლურ ეკლესიას აქვს ბაქოსა და კასპიის რეგიონის ეპარქია. აზერბაიჯანში რუსეთის ცნობილ ღირსშესანიშნაობებს შორისაა მიქაელ მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესია, წმიდა მრევლის ქალთა საკათედრო ტაძარი და მე –20 საუკუნის დასაწყისში კომუნისტების მიერ დანგრეული ბაქოს ალექსანდრე ნეველის საკათედრო ტაძარი

აქ ასევე გვხვდება საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიის წარმომადგენელი საზოგადოება და ეკლესიები.
ელეფთერ ანდრონიკაშვილის ქუჩა

ელეფთერ ანდრონიკაშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, გლდანის რაიონში (ავჭალა); მდინარე გლდანისხევიდან სხვიტორის ქუჩამდე. ადრე ვლადიმერ ლენინის სახელი ერქვა, შემდეგ – ვლადიმერ ულიანოვისა, 1994 წელს — სოლომონ ზალდასტანიშვილის, 1995 წელს ელეფთერ ანდრონიკაშვილის სახელი ეწოდა. ქუჩაზეა სააქციო საზოგადოება „სპეცჰიდრომშენი“. აქვს 1 გასასვლელი, 4 შესახვევი, 8 ჩიხი.
ელეფთერ ანდრონიკაშვილის გასასვლელი
ელეფთერ ანდრონიკაშვილის გასასვლელი — გასასვლელი თბილისში, გლდანი რაიონი (ავჭალა); ელეფთერ ანდრონიკაშვილის ქუჩიდან ამავე ქუჩის შესახვევამდე.
ანთიმოზ ივერიელის გასასვლელი

ანთიმოზ ივერიელის გასასვლელი — გასასვლელი თბილისში, კრწანისის რაიონში (ზემო უბანი); ერეკლე -ის ქუჩიდან ზვიად გამსახურდიას სანაპირომდე. წარმოიქმნა საუკუნის 40-იან წლებში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ეგზარქოსის შესახვევი, 1922 დაერქვა ავგუსტ ბებელის შესახვევი. 1962 მიეკუთვნა ანთიმოზ ივერიელის სახელი. გასასვლელის მახლობლად 1959 წელს, სტამბის დაარსების 250 წლისთავის აღსანიშნავად აღმართული სტელა მიგვანიშნებს, რომ აქ იყო ვახტანგ -ის მიერ თბილისში დაარსებული პირველი ქართული სტამბა (1709), სადაც დაიბეჭდა ოცზე მეტი დასახელების ასეულობით წიგნი, მათ შორის შოთა რუსთაველის ვეფხისტყაოსანი.
იბრაჰიმ ნასირი

იბრაჰიმ ნასირი (დ. 2 სექტემბერი 1926, ფუვამულა, მალდივები — გ. 22 ნოემბერი, 2008, სინგაპური) — მალდივების რესპუბლიკის პოლიტიკური მოღვაწე. პრეზიდენტი 1968-1978 წლებში და პრემიერ-მინისტრი 1957-1968 წლებში.

ბიოგრაფია
იბრაჰიმ ნასირი დაიბადა 1926 წლის 2 სექტემბერს ცნობილ ოჯახში, რომელიც იყო სამეფო დინასტიების დიამიგილების და ჰურაას პირდაპირი შტო. იბრაჰიმ ნასირის დედა აიშათ დიდი იყო სულთან მუჰამედ ღიას-ადდინის მეხუთე შთამომავალი.

იბრაჰიმ ნასირი 1957 წლის 12 დეკემბრიდნ 1968 წლის 11 ნოემბრაამდე, მუჰამედ ფარიდ დიდის სულთნობის პერიოდში იყო ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი. 1968 წლის 12 ნოემბრიდან კი იგი გახდა მალდივის მეორე პრეზიდენტი და მეორე რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი, თანამდებობაზეა 1978 წლის 11 ნოემბრამდე.

ჯერ კიდევ პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე ყოფნის დროს, იბრაჰიმ ნასირმა აჩვენა ავტორიტარული მმართველის თვისებები. 1957 წელს გადასინჯეს ხელშეკრულების პირობები ბრიტანეთის სამხედრო ბაზის განლაგების შესახებ მალდივის სასარგებლოდ. 1959 წლის მარტში სამმა ატოლმა ადუმ, ფუა-მულაკუმ და ჰუვადუმ, რომლის მოსახლეობის საერთო რაოდენობა იყო 20 ათასი ადამიანი, გამოაცხადეს ქვეყნიდან გამოყოფა და სუვადივეს გაერთიანებული რესპუბლიკის დაარსება, რომელსაც სათავეში ჩაუდგა პრეზიდენტი აბდულა აფიფ დიდი. 1962 წელს მალდივის მთავრობამ გააგზავნა სამხედრო კატერი და პოლიციის დანაყოფი, რომელმაც დაასრულა სეპარატისტული მოძრაობა, აბდულა აფიფ დიდი გაიქცა სეიშელის კუნძულებზე, აჯანყების ყველა მონაწილე გადაასახლეს სხვადასხვა კუნძულებზე.

პრეზიდენტად არჩევის შემდეგ ნასირის მმართველობა უფრო მეტად ავტორიტარული გახდა. ეკონომიკის სფეროში მან მნიშვნელოვანი საქმე განახორციელა, ბაზარზე შემოიყვანა ინდოელი და შრი-ლანკელი მოვაჭრეები და საგარეო ვაჭრობაზე სახელმწიფო მონოპოლია გამოაცხადა. განხორციელდა მალდივის ეკონომიკის მოდერნიზაცია. თუმცა, 1970-იანი წლების შუა ხანებში რესპუბლიკის ეკონომიკური მდგომარეობა გაუარესდა ხმელი თევზის ვაჭრობის ბაზრის დაშლის და 1976 წლის მარტში ბრიტანეთის საჰაერო ბაზის ევაკუაციის გამო კუნძულ განზე.

1974 წელს დაიწყო მოსახლეობის მასობრივი გამოსვლები, რომლებიც აპროტესტებდნენ მაღალ ფასებს. ამის საპასუხოდ ნასირმა ბრძანა პროტესტანტების წინააღმდეგ სროლა, რათა დაეშალა მასა, თუმცა სროლებს მსხვერპლი არ მოჰყოლია. 1975 წელს დააპატიმრა და სხვა ატოლზე გადაასახლა მოსახლეობაში პოპულარული პრემიერ-მინისტრი აჰმედ ზაკი.

მისი მმართველობა სულ უფრო არაპოპულარული ხდებოდა, რის გამოც იბრაჰიმ ნასირი 1978 წლის ნოემბერში სინგაპურში გაიქცა. მას ბრალი ედებოდა სახელმწიფო ხაზინის თანხების გაფლანგვაში. 1981 წელს იგი დაუსწრებლად გაასამართლეს, დაადანაშაულეს კორუფციაში და სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობაში. თუმცა მოგვიანებით შეიწყალეს.

იბრაჰიმ ნასირი გარდაიცვალა 2008 წლის 22 ნოემბერს სინგაპურის ერთ-ერთ ჰოსპიტალში.

2011 წელს ნასირის პატივისცემის ნიშნად მალეს საერთაშორისო აეროპორტს მისი სახელი უწოდეს.

ოჯახი
ნასირი დაოჯახდა სამჯერ და ჰყავდა ხუთი შვილი. მისი პირველი ცოლი იყო აიშა ზუბაირი, რომელზეც დაქორწინდა 1950 წელს. მათ შეეძინათ შვილი სახელად აჰმედ ნასირი. 1953 წელს დაქორწინდა მარიამ საეედა დიდიზე, რომელთანაც შეეძნა ორი ბიჭი ალი ნასირი და მოჰამედ ნასირი. 1969 წელს დაქორწინდა ნსეემ მოჰამედ კალეიფანზე, მასთან შეეძინა ერთი ბიჭი და ერთი გოგო ისმაილ ნასირი და აიშათ ნასირი.
მოჰამედ ნაშიდი

მოჰამედ ნაშიდი (დ. 17 მაისი 1967, მალე, მალდივები) — მალდივის რესპუბლიკის პოლიტიკური მოღვაწე. პრეზიდენტი 2008-2012 წლებში. ქვეყნის პირველი დემოკრატიულად არჩეული პრეზიდენტი. მალდივის პარლამენტის ყოფილი წევრი. მალდივების დემოკრატიული პარტიის დამაარსებელი და ამ პარტიის კანდიდატი 2013 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე. მოჰამედ ნაშიდი აკრიტიკებდა წინამორბედი პრეზიდენტის მომუნ აბდულ გაიუმის მოღვაწეობას, რის გამოც იგი დააპატიმრეს.

2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებს წინ უძღოდა მომუნ აბდულ გაიუმის მიერ დემოკრატიული კონსტიტუციის ხელმოწერა, რაც გამოწვეული იყო ქვეყანაში მიმდინარე არეულობისა და საერთაშორისო ზეწოლის გამო. არჩევნების შედეგად მოჰამედ ნაშიდმა პირველ ტურში დამარცხების შემდეგ მეორე ტურში მიიღო ხმების 54 %, ხოლო მოქმედმა პრეზიდენტმა მომუნ აბდულ გაიუმმა — 46 %.

ბიოგრაფია
მოჰამედ ნაშიდი დაიბადა ქალაქ მალეში. აღმსარებლობით იგი სუნიტური ისლამის მიმდევარია. 2008 წლის 11 ნოემბერს იგი ქვეყნის პრეზიდენტი ხდება. 2012 წლის 7 თებერვალს ქვეყანაში მიმდინარე პოლიტიკური კრიზისისა და საპროტესტო აქციების ფონზე რაშიდი გადადგა თანამდებობიდან. ამავე წლის ოქტომბრის თვეში ნაშიდი მცირე ხნით დააპატიმრეს და ბრალად წაუყენეს საპრეზიდენტო უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება. მიუხედავად ამისა, სასამართლომ მას უფლება მისცა ინდოეთში გამგზავრებულიყო 9 თებერვლამდე. შემდეგი მოსმენა უნდა გამართულიყო 10 თებერვალს, მაგრამ ნაშიდი სასამართლოში არ გამოცხადდა, გარკვეული პერიოდი თავს აფარებდა ინდოეთის საელჩოს მალეში, რის გამოც გამოსცეს მისი დაპატიმრების ხელახალი ორდენი. 2013 წლის მარტში იგი კვლავ დააპატიმრეს, მაგრამ ერთი დღის შემდეგ გაათავისუფლეს.

2015 წლის თებერვალში იგი კვლავ დააპატიმრეს და ახლა ბრალი წაუყენეს 2012 წელს მალდივის უზენაესი სასამართლოს ყოფილი თავმჯდომარის აბდულა მოჰამედის დაპატიმრებასთან კავშირი.

2015 წლის მარტში სასამართლომ ნაშიდი დამნაშავედ ცნო, რადგან მან ხელი მოაწერა აბდულ მოჰამედის უკანონო დაპატიმრების ბრძანებას, რაც სასამართლომ შეაფასა როგორც ტერორიზმი და მიუსაჯა 13 წლით თავისუფლების აღკვეთა. -მა გამოთქვა ეჭვი, რომ ნაშიდის მიმართ სასამართლო არ იყო სამართლიანი და მის სასამართლო პროცესს სამართლიანობის შერჩევითი მიდგომა უწოდა. 2015 წელს -მა მოჰამედ ნაშიდი სინდისის პატიმრად აღიარა.

2016 წელს მოჰამედ ნაშიდს დიდმა ბრიტანეთმა მიანიჭა თავშესაფარი, სადაც იგი სამკურნალოდ გაემგზავრა.

2018 წლის 29 ივნისს მან უარი განაცხადა საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობაზე, რადგან თვლიდა, რომ არჩევნების სამართლიანობა დარღვეული იქნებოდა საარჩევნო კომისიის მიერ.

ჯილდოები
მოჰამედ ნაშიდი დაჯილდოებულია მრავალი საერთაშორისო პრიზით. 2009 წელს გადაეცა ანა ლინდის ჯილდო მალდივის რესპუბლიკაში დემოკრატიის დამკვიდრებისათვის. 2010 წელს გადასცეს დედამიწის ჩემპიონის ჯილდო. 2011 წელს მავრიკში ვიზიტის დროს გადაეცა მავრიკის უმაღლესი ჯილდო - ღირსების ორდენი. 2012 წელს გადაეცა ჯეიმზ ლოუსონის პრემია.
ვერიკო ანჯაფარიძის ქუჩა

ვერიკო ანჯაფარიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ფიქრის გორა); იაკობ ნიკოლაძის ქუჩიდან ვარაზისხევის ქუჩამდე. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია დუშეთის ჩიხის სახელით. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია, როგორც იაკობ ნიკოლაძის ჩიხი. 1938 წელს — ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის, 1992 ვერიკო ანჯაფარიძის სახელი ეწოდა. ქუჩაზეა თეატრი „ვერიკო“ (დამაარსებელი კოტე მახარაძე), ვერიკო ანჯაფარიძისა და მიხეილ ჭიაურელის სახლ-მუზეუმი (მისამართი: ვ. ანჯაფარიძის 16).
ეთერ კაკულიას ქუჩა

ეთერ კაკულიას ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (დოლაბაური); ქეთევან დედოფლის გამზირიდან დოლაბაურის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. აღნიშნულია ქალაქის 1851 წლის გეგმაზე როგორც სალდათის ქუჩა. რევოლუციამდე ამ ქუჩის მახლობლად იდგა ნიჟეგოროდის 44-ე დრაგუნთა პოლკის ყაზარმები. საბჭოთა ხელილისუფლების წლებში აქ წითელარმიელთა ნაწილები განლაგდნენ (აქვე იყო წითელარმიელთა კლუბიც). ამის გამო ქუჩას საუკუნის 30-იან წლებში წითელარმიელის ქუჩა დაერქვა. 2007 წელს ზურაბ ანჯაფარიძის სახელი ეწოდა. 2015 წლის 27 ნოემბერს ზურაბ ანჯაფარიძის ქუჩას და მასთან არსებულ პატარძეულის შესახვევს ეთერ კაკულიას სახელი დაერქვა.
ოკსენ მირზოიანი

ოკსენ მირზოიანი (; დ. 11 ივნისი, 1961, ანგეღაკოთი, სომხეთის სსრ) — კარიერადასრულებული საბჭოთა სომეხი ძალოსანი. არის ევროპის, მსოფლიო და ოლიმპიური ჩემპიონი. 1984 წელს მიანიჭეს საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება, ხოლო 1998 წელს მიენიჭა სომხეთის დამსახურებული მწვრთნელის წოდება.

ბიოგრაფია
ოკსენ მირზოიანი დაიბადა 1961 წლის 11 ივნისს სოფელ ანგეღაკოთში, სიუნიქის პროვინციაში სომხეთის სსრ-ში. 1965 წელს ოჯახი საცხოვრებლად სოფელ ბაღრამიანში, ვაღარშაპატის რეგიონში გადავიდა. 1977 წელს დაიწყო ძალოსნობაში ვარჯიში აშოტ ვილასიანას ზედამხედველობის ქვეშ.

1981 წელს მიროზიანი გახდა სსრკ-ის ძალოსანთა ეროვნული ნაკრების წევრი. 1983 წლის ძალოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატისა და ამავე წლის ძალოსნობის ევროპის ჩემპიონატის მოგებით მირზოიანი გახდა ევროპიდა და მსოფლიო ჩემპიონი. ორივე ტურნირის მსვლელობისას მირზოიანმა მსოფლიო რეკორდები დაამყარა როგორც ატაცსა და აკვრაში, ისე მთლიან წონაში (56 კგ კატეგორიაში). 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის ბოიკოტის გამო, იმ წელს მირზოიანმა ვერ მიიღო აღნიშნულ ტურნირში მონაწილეობა. როგორც მსოფლიო ჩემპიონი, იგი ხსენებულ ოლიმპიადაზე ოქროს მედლის მოგების მთავარ ფავორიტად ითვლებოდა.

1988 წლის დასაწყისში მირზოიანის მეტოქემ, ნენო ტერზისკიმ დოპინგ ტესტი ჩააგდო რის გამოც ძალოსნობას ჩამოაცილეს. სეულში გამართულ 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაში მან მეორე ადგილი დაიკავა (პირველზე მიტკო გრაბლევი გავიდა). თუმცა გრაბლემაც ჩააგდო დოპინგ ტესტი და დისკვალიფიკაცია მიიღო ამისთვის. ამგვარად, ოლიმპიური ჩემპიონის ტიტული და ოლიმპიური ოქროს მედალი ოკსენ მირტოიანს გადაეცა.

1991 წელს ოკსენ მირზოიანმა ძალოსანის კარიერა დაასრულა. მოგვიანებით მუშაობა მწვრთნელად დაიწყო. იგი გახდა სომხეთის ძალოსანთა ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელი. 1998-2004 წლებში იყო სომხეთის ძალოსანობის ფედერაციის თავმჯდომარე. 2004 წლის მდგომარეობით, მირზოიანი იყო სომხეთის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის ვიცე-პრეზიდენტი და ძალოსნობაში ერევნის სპორტ-სკოლის დირექტორი. 2013 წლის 9 მარტს მირზოიანი ხელახლა აირჩიეს სომხეთის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის ერთ-ერთ ვიცე-პრეზიდენტად.

პირადი ცხოვრება
აკსენი წვრთნიდა შვილს, ევროპის ჩემპიონსა და მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონს არაკელ მირზოიანს, რომელმაც მამის მსგავსად ცხოვრება ძალოსნობას დაუკავშირა. არაკელი სომხეთისთის ასპარეზობდა ლონდონში გამართულ 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაში. ოკსენი აგრეთვე წვრთნიდა ძმისშვილ არაიკ მირზოიანს რომელიც აგრეთვე ძალოსანია.
შიო არაგვისპირელის ქუჩა

შიო არაგვისპირელის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); ადიგენის ქუჩიდან დოდო და კოტე ხიმშიაშვილების ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 70-იან წლებში. 1875 წელს ქუჩას ეწოდა ქალაქისთავის — იაზონ თუმანოვის (თუმანიშვილის) სახელი, რომელიც ამ რაიონში მიწის დიდ ნაკვეთს ფლობდა. მის სახელს ატარებდა რამდენიმე ქუჩა. 1900 წელს თუმანოვის ქუჩას თამარის ქუჩა დაერქვა. როგორც ჩანს, თამარ მეფის პატივსაცემად. 1922 წელს შიო არაგვისპირელის სახელი ეწოდა. აქვს 1 შესახვევი (ყოფილი თამარის შესახვევი), 1 ჩიხი.
დიმიტრი არაყიშვილის ქუჩა

დიმიტრი არაყიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ვაკის რაიონში (ვაკე); ილია ჭავჭავაძის გამზირიდან ტიციან ტაბიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 40-იან წლებში. მანამდე აქ იდგა აგურის ქარხნები, რაც ასევეა დატანილი თბილისის 1934 წლის გეგმაზეც. შემდეგ სამგორის ქუჩა დაერქვა. 1953 წელს დიმიტრი არაყიშვილის სახელი ეწოდა. აქვს 1 ჩიხი.
რიპსიმე ხურშუდიანი

რიპსიმე ხურშუდიანი (; დ. 27 ივლისი, 1987, ქასახი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — სომეხი ძალოსანი.

ადრეული ცხოვრება
რიპსიმე ხურშუდიანი დაიბადა 1987 წლის 27 ივლისს სოფელ ქასახში, ჰაციკის რეგიონში, სომხეთის სსრ-ში.

მან ძალოსნობაში ვარჯიში დაიწყო 15 წლის ასაკში, სომხეთის პატივსაცემი მწვრთნელის, სარმენ ესაიანის ზედამხედველობის ქვეშ.

კარიერა
ძალოსნობის 2006 წლის ევროპის ჩემპიონატზე ხურშუდიანმა მოიპოვა ვერცხლის მედალი. ამ გამარჯვებით იგი გახდა პირველი ქალი ძალოსანი რომელმაც სომხეთის დამოუკიდებელი რესპუბლიკის სახელით მოიპოვა მედალი ძალოსნობის ევროპის ჩემპიონატში. მომდევნო წელს, რიპსიმე ხურშუდიანი და მელინე დალუზიანი გახდნენ პირველი სომეხი ქალი ძალოსნები, რომლებმაც ევროპის ჩემპიონატი მოიგეს (იგულისხმება ძალოსანთა 2007 წლის ევროპის ჩემპიონატი). ხურდუშიანი 2007 წელს აგრეთვე გახდა ახალგარდზული მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული.

რიპსიმე ხურდუშიანი ასპარეზობდა 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში 75 კილოგრამ კატეგორიაში: ოლიმპიადა მან მე-11 ადგილით დაასრულა. იგი ოლიმპიადაზე გასაგზავნ ნაკრებში ტურნირის დაწყებამდე მცირე დროით ადრე მოხვდა (გაიგზავნა მელინა დალუზიანის შემცვლელად რადგან მან ჯანმრთელობის პრობლემის გამო ასპარეზობას ვერ მოახერხებდა). იგი არ იყო მზად ასეთ ტურნირზე ასპარეზობისათვის და ვერ მოახერხა სრული შესაძლებლობების ჩვენება.

2010 წელს ხურშუდიანმა ვერ შეძლო 75 კგ წონით კატეგორიაში მოხვედრა და იძულებული გახდა წონით კატეგორია შეეცვალა.

მან მონაწილეობა მიიღო ქალთა +75 კგ წონით კლასში, ლონდონის 2012 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე, თუმცა წონაში მხოლოდ 76 კგ იყო. მან ტურნირში ბრინჯაოს მედალი მოიგო (პირველ-მეორე ადგილი ტატიანა კაშირინამ და ზოუ ლულუმ დაიკავა). ატაცში 128 კგ, ხოლო აკვრაში 166 კგ ასწია და ჯამში 294 კგ დაუგროვდა. ხურშუდიანი თავდაპირველად გახდა არა მხოლოდ პირველი სომეხი ქალი, რომელმაც ძალოსნობაში ოლიმპიური მედალი მოიპოვა, არამედ გახდა პირველი სომეხი ქალი, რომელმაც ოლიმპიური მედალი მოიპოვა.

2016 წელს, ძალოსნობის საერთაშორისო ფედერაციამ გამოაცხადა, რომ იგი იყო 11 ძალოსანიდან ერთ-ერთი, რომლებმაც ვერ შეძლეს დოპინგის ტესტირების გავლა. 2008 წელს მის სხეულში „სტანოზოლოლოს“ არსებობა გამოვლინდა და იგი ოფიციალურად გახდა დისკვალიფცირებული. 2012 წელს მისი ნიმუშების რეტესტში გამოვლინდა „დეჰიდროქლომეთეთილთესტოსტერონისა“ და „სტანოზოლოლის“ არსებობა. 2016 წლის ნოემბერში მას ჩამოართვეს ოლიმპიური მედალი.

პირადი ცხოვრება
2012 წლის ოლიმპიადის დასრულების შემდეგ, ხურშუდიანი დაქორწინდა.
ბაქოს სომხური ეკლესია

წმიდა გრიგოლ განმანათლებლის ეკლესია, ან ბაქოს სომხური ეკლესია — ძველი სომხური სამოციქულო ეკლესია ბაქოს ცენტრალურ შადრევანთა მოედანზე. აზერბაიჯანში, ბაქოში 1869 წელს დასრულდა ორი სომხური ეკლესიიდან ერთ-ერთი, რომელიც გადაურჩა საბჭოთა ანტირელიგიურ კამპანიას. დღესდღეობით ეს არის ერთადერთი სომხური ძეგლი, რომელიც მდებარეობს ბაქოში.

ისტორია
ეკლესია აშენდა 1863-1869 წლებში, კარლ ჰიპიუსის დიზაინით ( გერმანელი არქიტექტორი1833—1880 წწ.). ეკლესია აკურთხა დანიელ შაჰნაზარიანცმა, შამახის ეპარქიის ეპისკოპოსმა, 1863 წლის ივნისში. მშენებლობა დაფინანსდა ჯავად მელიქიანცის მიერ (სომეხი ქველმოქმედი და ბაქოში მდებარე პირველი პარაფინის ქარხნის დამაარსებელი). ეკლესია ასევე აკურთხა 1869 წლის 4 მაისს მთავარეპისკოპოსმა ანდრეას ანდრეასიანმა. ეკლესიის გვერდით, ბაქოს სომეხთა ქველმოქმედმა საზოგადოებამ 1866 წელს დააარსა ქალთა სკოლა, ხოლო 1870 წელს კი ბიბლიოთეკა.

1903 წელს რუსეთის მთავრობის გადაწყვეტილებამ სომხური ეკლესიის ქონების ჩამორთმევის შესახებ, სომხებში წინააღმდეგობა გამოიწვია. ეკლესია გადაიქცა შეტაკების ადგილად 1903 წლის 2 სექტემბერს, შეტაკებაში მონაწილეობდნენ რუსების კაზაკთა ჯარისკაცები და სომეხთა ნაციონალისტი აქტივისტები. დაპირისპირება ღამით ძალადობაში გადაიზარდა, რამაც სომხების მხრიდან გამოიწვია 11 სომხის დაღუპვა, ხოლო 45-ის დაზიანება.

1918 წლის 15 სექტემბერს ეკლესიას თავს დაესხნენ და გაძარცვეს ოსმალეთის შეიარაღებულმა ძალებმა. 1919 წლის 11 ივნისს ოსმალეთ-აზერბაიჯანული ჯარები შევიდნენ ეკლესიაში და აწარმოვეს იარაღის ჩხრეკა. მას შემდეგ, რაც იარაღი ვერ იპოვეს შიგნით, ჯარისკაცებმა ესროლეს ეკლესიის კედლებს.

1920 წელს ეს ეკლესია გახდა აზერბაიჯანისა და თურქმენეთის სომხური სამოციქულო ეპარქიის საკათედრო ტაძარი. იგი გადაურჩა საბჭოთა კავშირის 1920-იან და 1930-იანი წლების ათეისტურ პოლიტიკას, რამაც ბაქოში ორი სომხური ეკლესიის განადგურება გამოიწვია. ეკლესია ხელახლა გაიხსნა 1945 წელს და შედიოდა აზერბაიჯანის ეპარქიის შემადგენლობაში.

სომხების ვიზიტები
2010 წლის აპრილში ეკლესიას ეწვია კათალიკოსი გარეგინ , სომეხთა სამოციქულო ეკლესიის წინამძღვარი. ეკლესიაში კათალიკოსი ლოცულობდა და მღეროდა შუა საუკუნეების საგალობლებს. მან იმედი გამოთქვა, რომ ეკლესია საბოლოოდ „გახსნის თავის კარს მორწმუნეთათვის“. ეს იყო პირველი შემთხვევა 1990 წლიდან მოყოლებული, როდესაც ეკლესიაში ლოცვა ისმოდა.

2012 წლის აპრილში ეკლესიას ეწვია საპარლამენტო ასამბლეის სხდომაში მონაწილე სომხური დელეგაცია. 2017 წლის სექტემბრის ვიზიტის დროს სომხური დელეგაციის წევრებმა ეკლესია და მისი მიმდებარე ტერიტორია დახურეს.

გალერეა