iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მერაბ თაბუკაშვილი

მერაბ დავითის ძე თაბუკაშვილი (დ. 5 მაისი, 1925, თბილისი, — გ. 12 აგვისტო, 2015) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1965).

1948 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. 1948–1955 წლებში შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრის, ხოლო 1956 წლიდან — კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო თეატრის მსახიობი იყო.

ძირითადად ასრულებდა სახასიათო როლებს. მათ შორისაა: მირეკი (იულიუს ფუჩიკის „ადამიანებო, იყავით ფხიზლად“), პალიკო (ნატალია აზიანის „უკანასკნელი მასკარადი“), ტრავერსენი (კარლო გოლდონის „საპატარძლო აფიშით“), ლევან ბატონიშვილი (ლევან გოთუას „მეფე ერეკლე“), ედუარდი, უელსის პრინცი, ბალთაზარი (უილიამ შექსპირის „რიჩარდ მესამე“, „აურზაური არაფრის გამო“), ფუშე (ვიქტორიენ სარდუს „მადამ სან ჟენი“), ბანკის დირექტორი (მიხეილ ჯავახიშვილის „კვაჭი კვაჭანტირაძე“), რიკარდო (ედუარდო დე ფილიპოს „ნეაპოლი – მილიონერთა ქალაქი“) და სხვა.

თაბუკაშვილი ავტორია მრავალი წერილისა ქართველ ხელოვანთა შესახებ. ეწეოდა ნაყოფიერ მუშაობას ესტრადის ქართველ მოღვაწეთა პროპაგანდისათვის. ამზადებდა და აწყობდა რუსული რომანსის საღამოებს, თანამშრომლობდა (საორგანიზაციო საკითხებში) დებ იშხნელებთან. მისი ძალისხმევით თბილისში გადმოასვენეს მოსკოვში მოღვაწე ქართველი მომღერლის თამარ წერეთლის ნეშტი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998).
ოლღა თაბუკაშვილი

ოლღა ვარდენის ასული თაბუკაშვილი (დ. 13 მარტი, 1934, თბილისი, — გ. 4 დეკემბერი, 2006, იქვე) — ქართველი კინომცოდნე. ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (2006), საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1979).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1955) და რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის ხელოვნებათმცოდნეობის ინსტიტუტის ასპირანტურა (1968). 1957–1968 წლებში იყო გაზეთ „მოლოდიოჟ გრუზიის“ კულტურის განყოფილების გამგე. 1970 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე ეწეოდა პედაგოგიურ და სამეცნიერო მოღვაწეობას შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტში. არის ავტორი მრავალი კრიტიკული წერილისა და სამეცნიერო გამოკვლევისა ქართული და მსოფლიო კინოხელოვნების ისტორიის სხვადასხვა საკითხზე. საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირის პრემიის ლაურეატი (1984). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2001).
ჰაიათი (გაზეთი)

„ჰაიათი“ ( — „ცხოვრება“) ― აზერბაიჯანული ყოველდღიური სოციალურ-პოლიტიკური, ეკონომიკური და ლიტერატურული გაზეთი, რომელიც გამოიცემოდა ბაქოში 1905–1906 წლებში. გამოცემამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ეროვნული პრესის განვითარებაში.

გაზეთი დაარსდა 1905 წლის 7 (20) ივნისს და გამოიცა ცნობილი მეწარმისა და ფილანტროპის, ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევის ფინანსური მხარდაჭერით, რომელიც მისი მფლობელი და გამომცემელი იყო. გამოცემის შექმნის ინიციატივა 1905 წლის აპრილში სანქტ-პეტერბურგში გამართულ აზერბაიჯანული ინტელიგენციის შეხვედრას უკავშირდება. გაზეთის გამოცემის ნებართვა მიიღეს ალი-ბეგ ჰუსეინზადემ და აჰმედ-ბეგ აღაევმა პრესის მთავარი დირექციისთვის მიმართვის შემდეგ, ასევე ალიმარდან-ბეკ თოფჩუბაშოვის დახმარებით, რომელმაც უზრუნველყო აუდიენცია კავკასიის მეფის ნაცვალთან, ილარიონ ვორონცოვ-დაშკოვთან.

გაზეთი ყოველდღიურად გამოიცემოდა და ვრცელდებოდა არა მხოლოდ კავკასიაში, არამედ ვოლგისპირეთში, ირანსა და ოსმალეთის იმპერიაში. მისი არსებობის მანძილზე გამოიცა 325 ნომერი (131 1905 წელს და 194 1906 წელს). ბოლო ნომერი გამოვიდა 1906 წლის 3 (16) სექტემბერს. 1906 წელს ტირაჟმა 2500 ეგზემპლარს მიაღწია. გამოცემა აზერბაიჯანულ ენაზე გამოიცემოდა და ცენზურას ექვემდებარებოდა, ყველაზე მნიშვნელოვანი მასალები კი რუსულად ითარგმნებოდა.

გაზეთის მთავარი რედაქტორი იყო ალი-ბეგ ჰუსეინზადე; სხვადასხვა დროს რედაქტორებად ასევე მუშაობდნენ აჰმედ-ბეი აღაევი და ალიმარდან-ბეი თოფჩუბაშევი. „ჰაიათის“ გარშემო ჩამოყალიბდა 36 მუდმივი თანამშრომელისგან შემდგარი წრე, მათ შორის აზერბაიჯანული ინტელიგენციის გამოჩენილი წევრები. მათ შორის იყვნენ უზეირ ჰაჯიბეკოვი, რომელიც მთარგმნელად და პუბლიცისტად მუშაობდა; ჰასან-ბეი ზარდაბი, რომელიც აქვეყნებდა სტატიებს კულტურის, განათლებისა და მეცნიერების შესახებ; მირზა ალექპერ საბირი, მუჰამედ ჰადი, აბას საჰჰატი და ნარიმან ნარიმანოვი.

გაზეთის გამოცხადებული მიზანი იყო აზერბაიჯანისა და მისი ხალხის ინტერესების დაცვა, ასევე საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება განათლების გზით. საერთო თურქული ლიტერატურული ენის კონცეფციას, რომელსაც ალი-ბეი ჰუსეინზადე მუდმივად უჭერდა მხარს, მნიშვნელოვანი ადგილი ეკავა გამოცემის იდეოლოგიურ მიმართულებაში. იგი თვლიდა, რომ ერთიანი ენის ჩამოყალიბება თურქი ხალხების კულტურული და სულიერი ერთიანობისა და მათი ისტორიული განვითარების აუცილებელი პირობა იყო.

„ჰაიათში“ ჩამოყალიბებული იდეოლოგიური ხაზი შემდგომში განვითარდა ჟურნალ „ფიუზატში“, რომელიც მისი ინტელექტუალური ტრადიციის მემკვიდრე გახდა.
თაღი შაჰბაზი

თაღი აბას ოღლუ შაჰბაზი (; 1892, ბაქო, რუსეთის იმპერია ― გ. 2 იანვარი, 1938, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) ― საუკუნის დასაწყისის აზერბაიჯანელი მწერალი, პუბლიცისტი და საზოგადო მოღვაწე, ცნობილი ფსევდონიმით „სიმურგ“. მას ეკავა არაერთი მაღალი სამთავრობო და ადმინისტრაციული თანამდებობა, მათ შორის აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორისა და აზერბაიჯანის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის მდივნის.

ბიოგრაფია
შაჰბაზი დაიბადა 1892 წელს ბაქოში. მიიღო უმაღლესი განათლება და დაამთავრა ხარკოვის საიმპერატორო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. პროფესიულ კარიერაში ის ადმინისტრაციულ და სამეცნიერო საქმიანობას ლიტერატურულ საქმიანობასთან აერთიანებდა და ასევე იყო რამოდენიმე პერიოდული გამოცემების რედაქტორი.

შაჰბაზის ლიტერატურული კარიერა 1914 წელს დაიწყო თარგმანებით. ადრეულ ნაშრომებში, როგორიცაა „მწყემსი“, „რძისმჭრელი“ და „შაქარ ალი“, ავტორი სოციალურ საკითხებს ეხებოდა და ნეგატიურ სოციალურ მოვლენებს აკრიტიკებდა. 1920-იანი წლების დასაწყისიდან, განსაკუთრებით 1923 წლის შემდეგ, მისი შემოქმედება სულ უფრო სოციალურ-პოლიტიკური ხდებოდა. მოთხრობებში („დანაშაული თავისუფლებისთვის“, „არა“ და სხვა) ის რელიგიური ფანატიზმისა და კულტურული ჩამორჩენილობის წინააღმდეგ ბრძოლის თემებს შეეხო, აღმოსავლელი ქალების ემანსიპაციის მომხრე იყო და ბურჟუაზიული ცხოვრების წესს აკრიტიკებდა, ახალი სოციალური მორალის იდეებს ადასტურებდა.

მწერლის ყველაზე ცნობილ ნაწარმოებებს შორისაა მოთხრობების კრებული „ზარიფა“ (1922, ხელახლა გამოიცა 1930 წელს), „მოტყუებული იმედი“ (1926), „უსამართლობის სამყაროში“, „ჰაჯი-სალმანი“, „ბატონის მონა“ (1926), „მტრები“ (1933). მისმა ნაწარმოებებმა აღიარება მოიპოვა სსრკ-ში და ითარგმნა სხვადასხვა ენაზე.

შაჰბაზის სიცოცხლე სტალინური რეპრესიების დროს შეწყდა. იგი 1937 წლის 11 ივლისს დააპატიმრეს, ხოლო 1938 წლის 2 იანვარს სიკვდილით დასაჯეს; სასჯელი იმავე დღეს აღსრულდა. მწერალი სიკვდილის შემდეგ რეაბილიტირდა.
ფარჰად ბადალბეილი

ფარჰად შამსი ოღლუ ბადალბეილი (; დ. 27 დეკემბერი, 1947, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) ― საბჭოთა და აზერბაიჯანელი პიანისტი, კომპოზიტორი და მუსიკის მასწავლებელი. სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1990), აზერბაიჯანის სსრ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1986). 1991 წლიდან არის ბაქოს მუსიკალური აკადემიის რექტორი.

ბიოგრაფია
ფარჰად ბადალბეილი დაიბადა ბაქოში, ცნობილი თეატრალური რეჟისორის, შამსი ბადალბეილის ოჯახში. 1969 წელს დაამთავრა უზეირ ჰაჯიბეკოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორია (მ. ბრენერის კლასი), რის შემდეგაც განაგრძო ასპირანტურა მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორიაში ბ. დავიდოვიჩის ხელმძღვანელობით, რომელიც დაამთავრა 1971 წელს.

იმავე წელს დაიწყო სწავლება აზერბაიჯანის კონსერვატორიაში, სადაც შემდგომში მიიღო პროფესორის წოდება (1983) და 1991 წელს დაინიშნა რექტორად. მის რეპერტუარში შედის მსოფლიო კლასიკა, მათ შორის იოჰან სებასტიან ბახის, ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენის, იოჰანეს ბრამსის, ჯორჯ გერშვინის და სერგეი პროკოფიევის ნაწარმოებები, ასევე აზერბაიჯანელი კომპოზიტორების უზეირ ჰაჯიბეკოვის, ყარა ყარაევის და ფიქრეტ ამიროვის ნაწარმოებები. პიანისტი ინტენსიურ ტურნეებს მართავს, გამოდის ევროპაში, აზიასა და ამერიკაში, თანამშრომლობს წამყვან სიმფონიურ ორკესტრებთან და დირიჟორებთან.

შემსრულებლობისა და პედაგოგიური საქმიანობის გარდა, ბადალბეილი აქტიურად არის ჩართული საზოგადოებრივ და კულტურულ ცხოვრებაში. 1987 წლიდან 1996 წლამდე ხელმძღვანელობდა ბაქოს ხელოვნების ცენტრს. 1989 წლიდან აზერბაიჯანის მუსიკოსთა კავშირის თავმჯდომარეა. 2009 წლიდან გაბალის მუსიკალური ფესტივალის დამფუძნებელი და სამხატვრო ხელმძღვანელია.

ფარჰად ბადალბეილი ცნობილი მხატვრული დინასტიიდან მოდის: ბიძამისი, აფრასიაბ ბადალბეილი კომპოზიტორი, დირიჟორი და მუსიკოლოგი იყო. მამის მხრიდან, ის ყაჯარების დინასტიის ფათ ალი შაჰ ყაჯარის შორეული შთამომავალია.

ბადალბეილის ჯილდოებს შორისაა სსრკ-ის სახალხო არტისტის წოდება (1990), დიდების ორდენი (1997), დამოუკიდებლობის ორდენი (2017) და ღირსების ორდენი (2022), ასევე ფრანგული ხელოვნებისა და ლიტერატურის ორდენი (2000). ის არის რამდენიმე საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატი, მათ შორის 1968 წელს ლისაბონში, ვიანა და მოტას სახელობის საერთაშორისო ფორტეპიანოს კონკურსზე პირველი პრემიის მფლობელი, ხოლო 2015 წელს დსთ-ის სახელმწიფოთაშორისი პრემიის — „თანამეგობრობის ვარსკვლავების“ ლაურეატი.

ბადალბეილი ასევე მუშაობდა კინოში: მან შექმნა ფილმი „თავისუფლების ჩირაღდანი“ (1967) და მონაწილეობდა მუსიკის ხელოვნებისადმი მიძღვნილი დოკუმენტური და მხატვრული ფილმების გადაღებებში.
მგზავრთა ტევადობა

მგზავრთა ტევადობა — მგზავრთა რაოდენობა, რომლებსაც ერთდროულად და ხანგრძლივი დროის განმავლობაში შეუძლიათ გადაადგილდნენ სატრანსპორტო საშუალებით. მგზავრთა ტევადობა ახასიათებს სატრანსპორტო საშუალების მიერ შესასრულებელი მაქსიმალური ხალხის გადასაყვანი სამუშაოს რაოდენობას და გამოიყენება გარკვეული სტატისტიკური (ეკონომიკური) მაჩვენებლების გამოსათვლელად.

ავტობუსის მგზავრთა ტევადობა გამოითვლება, როგორც დასაჯდომი ადგილებისა და ფეხზე მდგარი მგზავრების ნომინალური ტევადობის ჯამი (მომსახურე პერსონალის გარდა). ავტობუსებისთვის გამოარჩევენ ზღვრულ და ნომინალურ მგზავრთა ტევადობას.

მსუბუქი ავტომობილის და სატვირთო მანქანის მგზავრთა ტევადობა — ადგილების რაოდენობა მგზავრებისთვის, მძღოლის ჩათვლით.

თვითმფრინავის მგზავრთა ტევადობა — თვითმფრინავის სალონში მგზავრთა სავარძლების რაოდენობა. დამოკიდებულია სალონის განლაგების სიმჭიდროვეზე და დადგმული სავარძლების კლასზე.

გემის მგზავრთა ტევადობა — მგზავრის მოწმობის შესაბამისად მოცემული გემით დაშვებული გადასაყვან მგზავრთა რაოდენობა.

რკინიგზის ტრანსპორტის მგზავრთა ტევადობა — ადგილების რაოდენობა სამგზავრო ვაგონში ან მატარებელში. მგზავრთა რაოდენობა მითითებულია ვაგონის ძარაზე.
ჰეიდარ ალიევის პრემია

ჰეიდარ ალიევის პრემია ― აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ყოველწლიური სახელმწიფო ჯილდოა, რომელიც 2004 წლის 10 მარტს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებულებით დაარსდა. ჯილდოს დებულება ოფიციალურად დამტკიცდა 2007 წლის 20 სექტემბერს. ის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ჯილდოების სისტემაში ერთ-ერთ უმაღლეს ჯილდოს წარმოადგენს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო პრემიის შემდეგ.

პრიზი გაიცემა სოციალურ-პოლიტიკურ, სოციალურ-ეკონომიკურ, სამეცნიერო, კულტურულ და სხვა სფეროებში გამორჩეული მიღწევებისთვის. პრიზის მიღების კრიტერიუმებია: სახელმწიფოსა და საზოგადოებისთვის განსაკუთრებული სამსახური, მეცნიერების, ლიტერატურისა და ხელოვნების განვითარებაში მნიშვნელოვანი წვლილი, საჯარო სამსახურში მაღალი პროფესიონალიზმი, აზერბაიჯანის სუვერენიტეტისა და დამოუკიდებლობის განმტკიცებისკენ მიმართული საქმიანობა, საერთაშორისო თანამშრომლობისა და მეგობრული კავშირების განვითარება. დადგენილი წესების თანახმად, პრემია ერთსა და იმავე პირს ერთზე მეტჯერ არ შეიძლება მიენიჭოს.

დაჯილდოების ცერემონია ტრადიციულად ყოველწლიურად, 10 მაისს იმართება. პრემიის მინიჭების შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს სპეციალური კომისია და ამტკიცებს აზერბაიჯანის პრეზიდენტი. კანდიდატების წარდგენის უფლება აქვთ მთავრობის მაღალჩინოსნებს, მათ შორის პრეზიდენტს, პრემიერ-მინისტრს, ეროვნული კრების თავმჯდომარეს, საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარეს, მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის პრეზიდენტს, ასევე შემოქმედებით ორგანიზაციებს და ადრე დაჯილდოებულ ლაურეატებს. თითოეულ სუბიექტს შეუძლია მხოლოდ ერთი კანდიდატის წარდგენა, ხოლო კანდიდატების სია მედიაში უნდა გამოქვეყნდეს ცერემონიამდე ორი თვით ადრე.
უზეირ ჰაჯიბეკოვის ძეგლი (ბაქო)

უზეირ ჰაჯიბეკოვის ძეგლი — ბრინჯაოს ძეგლი, რომელიც ბაქოშია აღმართული გამოჩენილი აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის, საზოგადო მოღვაწის და აზერბაიჯანში თანამედროვე პროფესიული მუსიკის ფუძემდებლის, უზეირ ჰაჯიბეკოვის პატივსაცემად.

ძეგლი 1960 წელს გაიხსნა შამსი ბადალბეილის ქუჩაზე, ბაქოს მუსიკალური აკადემიის წინ, სადაც კომპოზიტორი 1939 წლიდან 1948 წლამდე საგანმანათლებლო დაწესებულების რექტორი იყო, რომელსაც მოგვიანებით მისი სახელი ეწოდა.

სკულპტურა დააპროექტა ტოკაი მამედოვმა, ხოლო არქიტექტურული კონცეფცია - გ. მუხტაროვმა. ძეგლი ბრინჯაოსგან არის დამზადებული და გრანიტის კვარცხლბეკზე დგას. ქანდაკების სიმაღლე 2.9 მეტრია, ხოლო ძეგლის საერთო სიმაღლე 6 მეტრს აღწევს.

2014 წელს ძეგლი აღდგა. ახლოს მდებარეობს კომპოზიტორის სახელთან დაკავშირებული ადგილები, მათ შორის ჰაჯიბეკოვის მოედანი და კულტურული დაწესებულებები.

მონუმენტი ბაქოს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ღირსშესანიშნაობაა და ერთ-ერთი მემორიალური ადგილია, რომელიც აზერბაიჯანელი გამოჩენილი კულტურის მოღვაწეებისადმია მიძღვნილი.
მემანქანის კაბინა

მემანქანის კაბინა — სპეციალური განცალკევებული კაბინა ლოკომოტივში, რომელიც წარმოადგენს სამუშაო ადგილს ლოკომოტივის ბრიგადისათვის და რომელშიც მდებარეობენ მართვის მთავარი ელემენტები, აპარატურა და ხელსაწყოები, აუცილებელი ძალოვანი მოწყობილობების მომსახურებისთვის (ორთქლის ქვაბი, დიზელის ძრავი) და ძრავების მუშაობის რეგულირებისთვის (ორთქლის მანქანა, წევის ელექტროძრავი).

ორთქლმავლებში მემანქანის კაბინას ეძახიან მემანქანის ჯიხურს, მოტორვაგონიან მოძრავ შემადგენლობებში — მართვის პოსტს.

კონსტრუქცია
თანამედროვე მემანქანის კაბინა ლოკომოტივის ერთ-ერთი მთავარი კვანძია. მასში ლოკომოტივის ბრიგადა ატარებს გადაბმით რამდენიმე საათს, ამიტომ მათთვის აუცილებელი მოსახერხებელი პირობების შექმნა დადებითად აისახება რკინიგზის ტრანსპორტის უსაფრთხოებაში.

კაბინის კედლები თბო- და ხმაიზოლირებულია კარბამიდულ-ფორმალდეგიდური ქაფპლასტით, კაპრონის ბოჭკოვანი ბამბებით ან პოლისტიროლური ქაფპლასტით და შემოკერილია მყარი მერქანბოჭკოვანი ფილით, ქაღალდოვან-ფენოვანი პლასტიკით, პროფილური ალუმინისებური ფურცლებით. კაბინის იატაკის საფარი შესრულებულია ფანერის ფურცლებით და დაფარულია ლინოლეუმით. მილსადენებსა და ელექტროგაყვანილობის სადენებზე წვდომისთვის იატაკში არსებობენ ლითონის ლუქები. ფანჯრების შესამინად გამოიყენება უმსხვრევი მინები (ტრიპლექსი). გვერდითი ფანჯრები იღება და მოძრავია, აქვთ მოსაბრუნებელი დამცავი ფარები (ქარდამცავები). მემანქანის კაბინაში ჩვეულებრივ მდებარეობს შემდეგი მოწყობილობები:
მემანქანის მართვის პულტი, მემანქანის კონტროლიორი.
მემანქანის თანაშემწის მართვის პულტი.
მუხრუჭის მართვის ხელსაწყოები: მემანქანის კრანი, დამხმარე მუხრუჭის კრანი, დამბლოკავი ხელსაწყო, ორმაგი წევის კრანი.
ტიფონის მართვის, სასტვენის, ქვიშოვანის ღილაკი.
ხელის მუხრუჭის გადამყვანი მექანიზმი.
წნევის რეგულატორი.
პროჟექტორი.
უსაფრთხოების მოწყობილობები: ავტომატური სალოკომოტივე სიგნალიზაცია, ლოკომოტივის სიჩქარმზომი, ავტოსტოპის ელექტროპნევმატური ღილაკი, უსაფრთხოების დამატებითი მოწყობილობები.
რადიოსადგურის მართვის პულტი.
მემანქანის სკამი, მემანქანის თანაშემწის სკამი.
გამათბობელი ღუმელები, წინა ფანჯრების დამბერი კალორიფერი, სავენტილაციო მოწყობილობები, კონდიციონერი.
ჭერის გამანათებლები, დოკუმენტების გასანათებელი ნათურები და გამზომი ხელსაწყოების გამანათებლები.
საჩრდილე ფარები ან შტორები.
მემანქანის პულტის პანელზე მდებარეობს ღილაკური გამომრთველები, სასიგნალე ნათურები და გამზომი ხელსაწყოები:
საკონტაქტე ქსელში ძაბვის ვოლტმეტრი (ელმავლებზე), ძაბვის ვოლტმეტრი წევის ელექტროძრავებზე, წევის ელექტროძრავების დენის ამპერმეტრები (ცალკე თითოეულ სექციაზე), წევის ელექტროძრავების აღმგზნები დენის ამპერმეტრები.
მანომეტრები: მთავარი რეზერვუარის, გამათანაბრებელი რეზერვუარის, სამუხრუჭე მაგისტრალის, სამუხრუჭე ცილინდრების.
მემანქანის თანაშემწის პულტზე მდებარეობს გამომრთველი ღილაკები, მართვის მიზნებისათვის აკუმულატორის ბატარეის ძაბვის ვოლტმეტრი, ელექტრული აპარატების მიზნით შეკუმშული ჰაერის წნევის მანომეტრი.

თბომავლის კაბინაში დამატებით დაყენებულია გამზომი ხელსაწყოები: წევის გენერატორის ძაბვის ვოლტმეტრი და წევის გენერატორის დამტვირთავი დენის ამპერმეტრი, წყლის ტემპერატურისა და დიზელის ძრავის ზეთის ელექტროთერმომეტრები, დიზელის ძრავის ზეთის წნევის ელექტრომანომეტრები.
ჰაჯიბეკოვის სკვერი

ჰაჯიბეკოვის სკვერი ― მდებარეობს რუსეთში, ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში, ვიბორგის რაიონში.

სკვერის სახელი სანქტ-პეტერბურგის ტოპონიმიკის კომისიამ 2020 წლის 23 სექტემბერს დაამტკიცა და ოფიციალურად დაადასტურა ქალაქის მთავრობის დადგენილებით 2020 წლის 9 დეკემბერს. სკვერი თანამედროვე აზერბაიჯანული კლასიკური მუსიკის ფუძემდებლის, გამოჩენილი აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის, მუსიკოლოგისა და მასწავლებლის, უზეირ ჰაჯიბეკოვის (1885-1948) სახელს ატარებს. სახელის შერჩევა განპირობებულია იმით, რომ კომპოზიტორი 1913 წელს სანქტ-პეტერბურგის კონსერვატორიაში სწავლობდა.

2022 წლის 25 იანვარს მოედანზე გაიმართა საძირკვლის ჩაყრის ცერემონია, სადაც მომავალში კომპოზიტორის ძეგლის აღმართვა იგეგმება.

მოედანი დაახლოებით 0.5752 ჰექტარს მოიცავს და მდებარეობს პროსპექტ პროსვეშჩენიას მეტროსადგურის მახლობლად. ის ქალაქის საზოგადოებრივი მწვანე სივრცეების სისტემისა და სანქტ-პეტერბურგის ვიბორგის რაიონის კულტურული და ტოპონიმიკური სივრცის ნაწილია.
თაგუთი

თაგუთი — ნასოფლარი ისტორიულ დმანისისხევში, ახლანდელ დმანისის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდ. ფინეზაურის მარცხენა შენაკადის, შავი წყლის (ყარასუ) მარჯვენა სანაპიროზე, ახლანდელ სოფელ საფარლოსა და სოფელ მამიშლოს შორის.

ისტორიულ წყაროებში თაგუთი პირველად იხსენიება 1536 წლის ბარათიანთ გაყრის წიგნში. სოფელი იოთამ ბარათაშვილს ერგო. საუკუნეში შედიოდა საყაფლანიშვილოში. 1721 წლის აღწერით თაგუთში იყო 4 მებატონე (იოთამასშვილები, შერმადინიშვილი, მეფე, ყაფლანიშვილები), 10 შემამულე (დბანელი, ხანდამაშვილები), 15 გამომღები, 12 ბოგანო ყმა და 6 აყრილი ყმა. ვახუშტის სოფლების ჩამონათვალში, ასევე იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ (1790-იანი წლები) თაგუთი ფინეზაურის ხეობის სოფლებს შორისაა დასახელებული.

იქ, სადაც ისტორიული თაგუთი უნდა ყოფილიყო გაშენებული, დღეს ერთმანეთისგან დაახლ. 1,5 კმ-ზე, ორი ეკლესია დგას. ზედა ეკლესია სოფლის დასავლეთით მამიშლოს ხილის ბაღებშია. ის ერთნავიანი, დარბაზული ტიპის შენობაა, ნაგებია სრულიად დაუმუშავებელი მოზრდილი ზომის ნატეხი ქვით. შესასვლელი და ერთი სარკმელი სამხრ-იდანაა, თითო სარკმელი — აღმოსავლეთის და დასავლეთის კედლებში. ჩრდილოეთის და სამხრეთის კედლებზე და დასავლეთის კუთხეებში თითო პილასტრია, რომლებსაც საბჯენი თაღები ეყრდნობა. საკურთხეველში ორი მცირე ნიშია, კედლებს შელესილობის კვალი ატყვია; ეკლესიის ირგვლივ არის მოზრდილი სასაფლაო ბრტყელი, დაუმუშავებელი ლოდებითა და ვერტიკალურად დაყენებული ქვებით. ამ ადგილზე 1936–1937 წლებში ლევან მუსხელიშვილმა აღმოაჩინა საფლავის ქვა სომხური წელთაღრიცხვის ასონიშნებით – 1656.

მახლობელ ფერდობზე, სამხრეთ-დასავლეთით დიდი ნასოფლარია, რომელიც, სავარაუდოდ, საკუთრივ თაგუთი უნდა იყოს. მის მიწებზე, წყალგაღმა, საუკუნეში თურქულენოვანმა მოსახლეობამ სოფ. მამიშლო დააარსა. აღწერილი ეკლესიის აღმოსავლეთით მეორე დარბაზული ეკლესიაა. მისი კედლები ნაგებია კირხსნარზე მოზრდილ და ბრტყელ ქვათა რიგების მონაცვლეობით. შესასვლელი და ერთი სარკმელი აქაც სამხრეთიდანაა. დასავლეთის კედლის სარკმლის თავზე წყობაში ჩასმული მოწითალო ქვებით ტოლმკლავა ჯვარია გამოსახული. შენობას ტუფის პროფილირებული ლავგარდანი აქვს. გრძივი კედლების შუაში აქაც თითო მარტივი პილასტრია, რომლებსაც საბჯენი თაღი ეყრდნობა. ეკლესიის ირგვლივ პატარა სასაფლაოა.
მთისძირის ტბა

მთისძირის ტბა, ასევე ცნობილია, როგორც ბაშფლემის ტბა და ბაშფლემის წყალსაცავი — ტბა საქართველოში, დმანისის მუნიციპალიტეტში, სოფელ მთისძირის (ყოფ. მამუთლო) მახლობლად. მდებარეობს ქალაქ დმანისიდან 9 კმ-ს დაშორებით, ზღვის დონიდან 1651 მ სიმაღლეზე.

ტბა შედგება ორი ნაწილისგან: დიდი ტბა, რომლის ფართობი დაახლოებით 0.68 კმ²-ია, და პატარა ტბა, რომლის ფართობი დაახლოებით 0.09 კმ²-ია.

ისტორიული აღმოჩენა
2021 წლის ზაფხულს ბაშფლემის წყალსაცავში წყლის დონის დაწევის შემდეგ, ადგილობრივი მეთევზეები ბაზალტის ფილა აღმოაჩინეს, რომელზეც უცნაური სიმბოლოები იყო დატანილი და 60 ნიშნისგან შედგებოდა, საიდან 39 ერთმანეთისგან განსხვავებული. დღეს არქეოლოგიური არტე-ფაქტი ბაშფლემის ტბის ფილის სახელით არის ცნობილი. არქეოლოგიური კონტექსტი მიუთითებს, რომ ის გვიან ბრინჯაოს ხანით ან ადრეული რკინის ხანით თარიღდება.
ძალნი

ძალნი — ანგელოზთა 9 დასიდან ერთ-ერთი. ქრისტიანული რელიგიის მიერ შემუშავებულ ანგელოზთა იერარქიაში, „ძალნი“ საშუალო იერარქიის მეორე დასს განეკუთვნებიან (უფლებანი, ძალნი და ხელმწიფებანი).

იხსენიებიან ახალი აღთქმის რომაელთა, პირველი პეტრესა და ეფესელთა მიმართ ეპისტოლეებში:
„რადგანაც მწამს, რომ ვერც სიკვდილი და ვერც სიცოცხლე, ვერც ანგელოზნი და ვერც მთავრობანი, ვერც ძალნი, ვერც აწმყო, ვერც მომავალი...“ [რამეთუ მრწამს მე, ვითარმედ არცა სიკუდილმან, არცა ცხორებამან, არცა ანგელოზთა, არცა მთავრობათა, არცა ძალთა, არცა ამან სოფელმან, არცა მან სოფელმან.] (რომ. 8,38);
„რომელიც ცად ამაღლების შემდეგ დაჯდა მამის მარჯვნივ და დაემორჩილნენ მას ანგელოზნი, ხელმწიფებანი და ძალნი.“ [რომელი არს მარჯუენით ღმრთისა, რომელი აღმაღლდა ზეცად და დაემორჩილნეს მას ანგელოზნი, ჴელმწიფებანი და ძალნი.] (1პეტ. 3,22);
„...რომლითაც იმოქმედა ქრისტში, მკვდრეთით აღადგინა და მარჯვნივ დაისვა ცაში, ყველა მთავრობასა თუ ხელმწიფებაზე, ყველა ძალსა თუ უფლებაზე, ყველა იმ სახელზე მაღლა, სახელად რომ ითქმის არა მარტო ამ საწუთროში, არამედ მომავალშიც“ [...რომელ ქმნა ქრისტეს თანა, რამეთუ აღადგინა იგი მკუდრეთით და დასუა მარჯუენით მისა ზეცათა შინა, უზეშთაეს ყოველთა მთავრობათა და ჴელმწიფებათა და ძალთა და უფლებათა და ყოვლისავე სახელისა, რომელ სახელ-დებულ არს არა ხოლო თუ ამას სოფელსა, არამედ მერმესაცა მას.] (ეფეს. 1,20-21).
ტოკაი მამედოვი

ტოკაი ჰაბიბ ოღლუ მამედოვი (; დ. 18 ივლისი, 1927, ბაქო, ასფსრ - გ. 2 მაისი, 2018, ბაქო, აზერბაიჯანი) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი მონუმენტური მოქანდაკე, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო მხატვარი (1973), სსრკ ხელოვნების აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1975) და პროფესორი (1977).

ბიოგრაფია
ტოკაი მამედოვი დაიბადა ხელოვნებითა და მეცნიერებით გატაცებულ ოჯახში: დედამისი ზივერ მამედოვა პირველი აზერბაიჯანელი ქალი მოქანდაკე, ხოლო მამა - ინჟინერი და დოქტორანტი ჰაბიბ მამედოვი იყო. ბაქოს სამხატვრო კოლეჯის დამთავრების შემდეგ, 1945 წელს, იგი ჩაირიცხა ილია რეპინის ფერწერის, ქანდაკებისა და არქიტექტურის ინსტიტუტში, სადაც სწავლობდა ისეთ ცნობილ ოსტატებთან, როგორებიც არიან ა. თ. მატვეევი, მ. ა. კერზინი და ვ. ბ. პინჩუკი. ინსტიტუტი დაამთავრა 1951 წელს.

1970 წლიდან 1972 წლამდე იყო აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის საბჭოს თავმჯდომარე. შემდგომ წლებში ის ბაქოში ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა, სადაც აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში ქანდაკების განყოფილებას ხელმძღვანელობდა. აქ მან მრავალი სტუდენტი აღზარდა. 2006 წლიდან აზერბაიჯანის პრეზიდენტთან არსებული ჰერალდიკის საბჭოს წევრი იყო.

ტოკაი მამედოვი აზერბაიჯანში ცნობილია, როგორც მონუმენტური ქანდაკების ერთ-ერთ წამყვან ოსტატი. ის იყო პირველი აზერბაიჯანელი მოქანდაკე, რომელიც აქტიურად მუშაობდა ხეზე; მისი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნამუშევარია ნიზამი განჯავის პორტრეტი. მის ყველაზე ცნობილ ნამუშევრებს შორისაა უზეირ ჰაჯიბეკოვის ძეგლი (1960), ფუზულის ძეგლი (1962, ომარ ელდაროვთან თანამშრომლობით), მეშედი აზიზბეკოვის ძეგლი (1977), იმადედინ ნასიმის ძეგლი (1979–1980, იბრაჰიმ ზეინალოვთან თანამშრომლობით), მე-11 წითელი არმიის ძეგლი (1980) და ქოროღლუს ძეგლი (2012). მან ასევე შექმნა მრავალი სკულპტურული პორტრეტი, მათ შორის ომის გმირებისა და კულტურის მოღვაწეების, განსაკუთრებით სამად ვურგუნის ბიუსტები.

მამედოვს მიენიჭა მრავალი ჯილდო და წოდება, მათ შორის საპატიო ნიშნის ორდენი (1959), ხალხთა მეგობრობის ორდენი (1986), დიდების ორდენი (2002) და საპატიო ორდენი (2012), აზერბაიჯანის სსრ-ის დამსახურებული არტისტის წოდება (1962) და სახალხო არტისტის წოდება (1973), ასევე სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია (1978) და აზერბაიჯანის სსრ-ის სახელმწიფო პრემია (1982). სხვა ჯილდოებს შორისაა სსრკ-ის ხელოვნების აკადემიის ვერცხლის მედალი, სამახსოვრო მედალი „აკადემიისთვის გაწეული სამსახურისთვის“ (რუსეთი, 2007) და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის საპატიო სიგელი (2017).

მოქანდაკე გარდაიცვალა 2018 წლის 2 მაისს, ბაქოში, 90 წლის ასაკში.