iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საგუნტის ალყა

საგუნტის ალყა — კართაგენის ჯარების მიერ ჩატარებული სამხედრო ოპერაცია საგუნტოში (ესპანეთი), მეორე პუნიკური ომის დროს.

ვაკცეების ქალაქების ჰერმანდიკისა და არბოკალას აღების შემდეგ პირენეს ნახევარკუნძულზე მდინარე იბერის სამხრეთით არსებული ყველა ქალაქი და ტომი ჰანიბალს დაემორჩილა. გამონაკლისი იყო მხოლოდ ქალაქი საგუნტი (ამჟამად საგუნტო). ჰანიბალმა კარგად იცოდა, რომ საგუნტის საქმეებში ჩარევა რომთან დააპირისპირებდა, ვინაიდან ქალაქი რომაელთა მოკავშირე იყო. ამავე დროს, ჰანიბალის აზრით, სწორედ საგუნტი იყო საუკეთესო ასპარეზი რომთან ომის წამოსაწყებად. მიზნის მისაღწევად მიზეზის გამონახვა მარტივად შეიძლებოდა, თუმცა ჰანიბალმა საგნუტსა და მის მეზობლებს შორის ურთიერთობის გამწვავება გადაწყვიტა. ყოველნაირად უწყობდა ხელს საგნუტელებისა და ტურდეტანებს შორის მტრობის გაღვივებას. პარალელურად ჰანიბალი ცდილობდა ნელ-ნელა დაეძაბა რომი-კართაგენის ურთიერთობა და ანტირომაულად განეწყო კართაგენის არისტოკრატიული ოლიგარქია. ჰანიბალმა კართაგენის სენატს აცნობა, რომ რომაელები აგულიანებდნენ იბერებს და კართაგენის წინააღმდეგ განაწყობდნენ. საბოლოოდ კართაგენის ხელისუფლებამ ჰანიბალს დაავალა საგუნტის მიმართ ისე ემოქმედა, როგორც თვითონ მიიჩნევდა საჭიროდ.

ძვ. წ. 219 წელს, ჰანიბალის ბრძანებით, კართაგენის არმია ქალაქ საგუნტის მიმართულებით დაიძრა. ჰანიბალი სამი მხრიდან უტევდა ქალაქს, მაგრამ საგუნტის დამცველები ღირსეულად იგერიებდნენ მტრის თავდასხმას. ერთ-ერთი შეტაკების დროს ჰანიბალი დაიჭრა კიდეც. ახალი შეტევა უფრო მძაფრად დაიწყო ჰანიბალის გამოჯანმრთელების შემდეგ. საგნუტელებმა დახმარებისათვის ელჩები ჯერ კიდევ ძვ. წ. 220 წელს გააგზავნეს რომში, მაგრამ საგუნტის თხოვნა უყურადღებოდ დატოვეს. რომში მხოლოდ მაშინ დაინტერესდნენ საგუნტის საკითხით, როდესაც გაიგეს, რომ ქალაქი ალყაში იყო მოქცეული. სენატმა დიპლომატიური გზით სცადა პრობლემის მოგვარება და ჰანიბალთან ელჩობა გააგზავნა. რომის წარმომადგენლები გამოცხადნენ ესპანეთში, მაგრამ საგუნტის ალყით გართულმა ჰანიბალმა ისინი არ მიიღო. ამის შემდეგ განაწყენებული ელჩები კართაგენში გაეშურნენ. რომაელებმა კართაგენის სენატს მოსთხვეს შეეწყვიტათ საომარი მოქმედება საგუნტის წინააღმდეგ და ჰანიბალი დაესაჯათ. მიუხედავად ანტიბარკისტული პარტიის გაძლიერებისა, კართაგენის სენატმა ომის შეწყვეტაზე და ჰანიბალის დასჯაზე უარი განაცხადა. ელჩები გაწბილებულები დაბრუნდნენ. რვათვიანი ალყის შემდეგ ქალაქი საგუნტი დაეცა. ჰანიბალის ბრძანების თანახმად მამრობითი სქესის ყველა მოზარდი ამოხოცეს, ქალები და ბავშვები ტყვედ ჩაიგდეს, ხოლო საგუნტის ტერიტორიაზე დაასახლეს ფინიკიელი კოლონისტები.

საგუნტის დაცემის შემდეგ, რომმა კვლავ გაგზავნა მისია კართაგენში და დაავალა ჰანიბალის დაუსჯელობის შემთხვევაში ომი გამოეცხადებინათ. ელჩებმა თავიანთი პრეტენზიები წარუდგინეს კართაგენის სენატს. ბუნებრივია, კართაგენელები არ აპირებდნენ ჰანიბალის დასჯას. ელჩობამ დავალებისამებრ ომი გამოუცხადა კართაგენს.
იტალიის სამეფო (შუა საუკუნეები)

იტალიის სამეფო ( ან ) ან ლომბარდიის სამეფო — შუა საუკუნეების სამეფო ჩრდილოეთ იტალიაში, არსებობდა 781 წლიდან. 951 წელს (საბოლოოდ 961 წელს) სამეფო შევიდა საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში და 1648 წლამდე მისი იმპერატორები ატარებდნენ „იტალიის მეფის“ ტიტულს.

ისტორია
სამეფო საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში
961 წელს რომის პაპმა იოანე -მ ოტო -ს სთხოვა, დახმარეობა იტალიის მეფე ბერენგარ ივრეელის წინააღმდეგ ბრძოლაში, სანაცვლოდ კი მას იმპერატორის გვირგვინს შეპირდა. ოტომ დაოუყოვნებლივ გადალახა ალპები, დაამარცხა ბერენგარი და ლანგობარდების (იტალიის) მეფედ გამოცხადდა, შემდეგ კი რომისკენ დაიძრა. 962 წლის 2 თებერვალს ოტო -ს მირონი აცხეს და იმპერატორის გვირგვინი დაადგეს თავზე.

იტალიის სამეფო 962 წელს შექმნილი საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა და ფორმალურად წარმოადგენდა მის შემადგენელ ნაწილს 1648 წლამდე. თუმცა, ფაქტობრივად საუკუნის შუა წლებიდან საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორებს ხშირად ნომინალური ძალაუფლება ჰქონდათ იტალიაში და არ ერეოდნენ მის საშინაო და საგარეო საქმეებში.
სიცილიის ოქროს ბულა

სიცილიის ოქროს ბულა — დოკუმენტი, რომელიც 1212 წლის 26 სექტემბერს ბაზელში რომაელმა (გერმანელმა) ფრიდრიხ ჰოენშტაუფენმა (მომავალში საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი) გადასცა ჩეხეთის მეფეს, პრჟემისლ ოტოკარს. დოკუმენტმა დაამტკიცა მისი სამეფო წოდება და დააწესა მისი მემკვიდრეობითობა, ასევე მიანიჭა რიგი პრივილიეგიები.
ინვესტიტურისათვის ბრძოლა

ინვესტიტურისათვის ბრძოლა — მნიშვნელოვანი კონფლიქტი ეკლესიასა და საერო ძალაუფლებას შორის შუა საუკუნეების ევროპაში. - საუკუნეებში რომის პაპები ებრძოდნენ მონარქებს ეპისკოპოსებისა და აბატების დანიშვნის უფლების მოსაპოვებლად. წინააღმდეგობა გაგრძელდა დაახლოებით 50 წელი. ამ დროის განმავლობაში ნელ-ნელა სუსტდებოდა ფრანკონიული დინასტიის იმპერატორების მიერ დაარსებული საღვთო რომის იმპერიის უზენაესი ძალაუფლება. ამ დაპირისპირების შედეგად საგრძნობლად გაძლიერდნენ დიდი მთავრები და აბატები. ამან გამოუსწორებელი დარტყმა მიაყენა საღვთო რომის იმპერიის, როგორც სახელმწიფოს, ერთიანობას, რის შედეგადაც ის ვეღარ მოეგო გონს საუკუნეში გერმანიის გაერთიანებამდე.
ლეხის ბრძოლა

ბრძოლა მდინარე ლეხზე — ბრძოლა ოტო დიდის ჯარებსა და მომთაბარე უნგრელებს შორის.

955 წლის 10 აგვისტოს გერმანულმა ჯარებმა მეფე ოტო დიდის მეთაურობით გაანადგურეს ცენტრალურ ევროპაში შემოჭრილი მომთაბარე-უნგრელები და სამუდამოდ შეაჩერეს მათი გამანადგურებელი შემოსევები ქრისტიანულ ქვეყნებში. ბრძოლა გაიმართა აუგსბურგთან, მდინარე ლეხზე. მეფემ შეაგროვა 10 000 მხედარი, მაგრამ რაოდენობრივად მაინც ჩამოუვარდებოდა ბარბაროსებს, თუმცა შეიარაღებით ჯობდა — მძიმე გერმანული ცხენოსანი ჯარი მსუბუქად შეიარაღებული უნგრელების წინააღმდეგ. გამარჯვება, უპირველეს ყოვლისა, მიღწეულ იქნა დისციპლინის წყალობით. როდესაც გერმანელებს ალყა შემოარტყეს, უნგრელები ჩამოქვეითდნენ და ურმების ძარცვა დაიწყეს, რამაც ოტო -ს ჩამოქვეითებულების განადგურების საშუალება მისცა, შემდეგ კი მათ მთავარ ურდოსაც მიაყენა დარტყმა. როდესაც გაქცეულებს მისდევდნენ, გერმანული რაზმები არ არღვევდნენ წესრიგს და არ ავიწყდებოდათ თავიანთი მცირერიცხვოვნობა. ტყვედ ჩავარდნილ უნგრელებს გერმანელები სიკვდილით სჯიდნენ, მათ შორის მათ ერთ-ერთ ბელადი, ლელეს, ხოლო ცოცხლად დარჩენილებს აჭრიდნენ ცხვირსა და ყურებს და ასეთ მდგომარეობაში აგზავნიდნენ თავისიანებთან. ლეხის ბრძოლას ხშირად უწოდებენ „გერმანელი ერის დაბადებას“ („ “).
კომუნალური მოძრაობა

კომუნალური მოძრაობა — - საუკუნეებში დასავლეთ ევროპაში მოქალაქეების მოძრაობა სენიორების წინააღმდეგ თვითმმართველობისა და დამოუკიდებლობისთვის. თავდაპირველად მოქალაქეების მოთხოვნები შემოიფარგლებოდა ფეოდალური შევიწროებითა და გადასახადების შემცირებით. შემდეგ წარმოიშვა პოლიტიკური მიზნები — ქალაქური თვითმმართველობისა და უფლებების შეძენა. ბრძოლა მიმდინარეობდა არა უშალოდ ფეოდალური სისტემის, არამედ ამა თუ იმ ქალაქების სენიორების წინააღმდეგ.

სამხრეთ საფრანგეთის ქალაქებმა დამოუკიდებლობას სისხლისღვრის გარეშე მიაღწიეს (- სს.). ჩრდილოეთ საფრანგეთისა — ამიენი, ლანი, ბოვე, სუასონი და სხვა — და ფლანდრიის — გენტი, ბრიუგე, ლილი — ქალაქები თვმითმმართველები გახდნენ შეუპოვარი, ძირითადად შეიარაღებული ბრძოლის წყალობით.
გრიგორიანული რეფორმა

გრიგორიანული რეფორმა — ისტორიულ ლიტერატურაში მიღებული აღნიშვნა კათოლიკური ეკლესიის მოძრაობისა რეფორმებისთვის, რომლებიც განხორციელდა საუკუნის მიწირულსა და საუკუნის დასაწყისში.

ამ რეფორმებმა სახელწოდება მიიღო რომის პაპის, გრიგოლ -ის სახელიდან, რომელმაც 1075 წელს გამოსცა თავისი ენციკლიკა პაპის დიქტატი, რომელმაც ბიძგი და მიმართულება მისცა კათოლიციზმში სულიერი განახლების ამ მოძრაობას. გრიგორიანული რეფორმის გატარებისას ძირითად პრობლემებს, რომელთა გარშემოც მიმდინარეობდა ბრძოლა, წარმოადგენდა ისეთი საკითხები, როგორიცაა სიმონია, ცელიბატი და ბრძოლა ინვესტიტურისთვის, ვინაიდან იმ დროს ეპისკოპოსების დანიშვნა საერო ძალაუფლების ხელში იყო. მას შემდეგ, რაც საუკუნის დასაწყისში ინვესტიტურისთვის ბრძოლა დასრულდა ეკლესიის გამარჯვებით და პაპის პოზიციის გამტკიცებით, რეფორმაციულმა მოძრაობამ ნელ-ნელა დაკარგა თავისი დინამიურობა.

საფრანგეთში რეფორმებისთვის მოძრაობის უმნიშვნელოვანესი სასულიერო ცენტრი იყო კლუნის ბურგუნდიული სააბატო, ხოლო გერმანიაში — ჰირზაუს სააბატო.
ლომბარდიის ლიგა

ლომბარდიის ლიგა  — 16 ჩრდილო-იტალიური ქალაქის კავშირი საღვთო რომის იმპერიის წინააღმდეგ.

ლიგა შეიქმნა 1167 წლის 7 აპრილს პონტიდის მონასტერში. მისი დამაარსებლები იყვნენ — მილანი, ლოდი, ფერარა, პარმა და პიაჩენცა. ლომბარდიის ქალაქებში საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორის ბატონობის წინააღმდეგ ბრძოლისთვის შეთანხმებას ამ ქალაქებს შორის ხელი მოეწერა ოცი წლით. 1167 წლის აპრილ-დეკემბრის განმავლობაში ლიგას სხვა ქალაქებიც შეუერთდა.

1176 წლის ლენიანოს ბრძოლაში ლომბარდიის ლიგამ დაამარცხა ფრიდრიხ ბარბაროსას რაინდები და იმპერატორს აიძულა, 1183 წელს ეღიარებინა ლომბარდიის ლიგის ქალაქების დამოუკიდებლობა. ლომბარდიის ლიგა 10 წლით განახლდა 1198 წელს.

1226 წელს ფრიდრიხ ჰოენშტაუფენის ლომბარდიის დაპყრობის მცდელობასთან დაკავშირებით, ლომბარდიის ლიგა კიდევ 11 წლით გახანგრძლივდა.

ლიგის წევრები
მილანი — 1167 წლის 7 აპრილიდან;
პიაჩენცა — 1167 წლის 7 აპრილიდან;
ფერარა — 1167 წლის 7 აპრილიდან;
ლოდი — 1167 წლის 7 აპრილიდან;
პარმა — 1167 წლის 7 აპრილიდან;
კრემონა;
მანტუა;
ბერგამო;
ბრეშია;
ბოლონია;
პადუა;
ტრევიზო;
ვიჩენცა;
ვენეცია;
ვერონა.
ბიურგერი

ბიურგერი (, „ბიურგი“ ძველი ზემოგერმანული -დან — „ქალაქის მცველები“) — ქალაქის მცხოვრები, მოქალაქე.

მნიშვნელობის ევოლუცია:

ადრეულ შუა საუკუნეებში — დაცული დასახლებული პუნქტის — „ბურგის“ ( — ციხესიმაგრე, ქალაქი) მცხოვრებლები ან გამაგრებულ ეკლესიასთან დასახლებულები (; შუა-ზემო ლათ. ).

გვიან შუა საუკუნეებში ( საუკუნე — საუკუნე) — თავისუფალი მოქალაქეები გერმანული ქალაქებისა, რომლებსაც ჰქონდათ „ქალაქური სამართალი“ (მაგ. ლუბეკის სამართალი, მაგდებურგის სამართალი, კულმის სამართალი და სხვა) — ფეოდალური სიუზერენების (ფეოდალებისა და მეფეების) ქვეშევრდომესგან განსხვავებით.

ახალ და უახლოეს ეპოქებში, ეროვნული სახელმწიფოების წარმოქმნის, შემდეგ კი მოქალაქეობრივი საზოგადოების ჩამოყალიბების პროცესში — სახელმწიფოს მოქალაქე , რომელსაც ჰქონდა კონსტიტუციით მინიჭებული უფლებები .
კათოლიკური ლიგა (1538)

კათოლიკური ლიგა (ნიურნბერგის კავშირი, ნიუნბერგის ლიგა, ) შეიქმნა 1538 წლის 10 ივნისს ნიურნგერგში, როგორც შმალკალდენის კავშირის გამაწონასწორებელი. მას საღვთო რომის იმპერიაში პროტესტანტიზმის გავრცელებისთვის წინააღმდეგობა უნდა გაეწია. წევრებს შორის სერიოზული ინტერესთა კონფლიქტებისა და უნდობლობის გამო ლიგა არაეფექტური გამოდგა. თუმცა ოფიციალურად იგი 1549 წელს დაიშალა, როგორც მინიმუმ, 1545 წლიდან იგი დე-ფაქტოდ აღარ არსებობდა და მისი წევრები აწარმოებდნენ განსხვავებულ არაკოორდინირებულ პოლიტიკას.
სანქტ-პეტერბურგის ისტორიული ცენტრი და მასთან დაკავშირებული ძეგლთა კომპლექსები

სანქტ-პეტერბურგის ისტორიული ცენტრი და მასთან დაკავშირებული ძეგლთა კომპლექსები — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის პირველი ძეგლი რუსეთში (ასევე საბჭოთა კავშირშიც). მსოფლიოს მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში გაწევრიანდა მე-14 სესიის დროს, 1990 წელს, ოთხ სხვა საბჭოთა ძეგლებთან ერთად — მოსკოვის კრემლი და წითელი მოედანი, კიევის წმინდა სოფიას საკათედრო ტაძარი და კიევ-პეჩერის ლავრა, ფერისცვალების ტაძარი კიჟის კუნძულზე, იჩან-ყალა.

მდებარეობა
ჯეირახი

ჯეირახი — სოფელი ინგუშეთში, ჯეირახის რაიონისა და ჯეირახის სასოფლო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი. სოფელი განლაგებულია მდინარე არმხის მარჯვენა სანაპიროზე, მდებარეობს ინგუშეთის დედაქალაქ — მაგასიდან სამხრეთ-დასავლეთით. დასახლების სახელწოდებას უკავშირებენ არაბულ სახელ — ჯარახს. ისტორიკოსების აზრით, სახელი დაკავშირებულია არაბ მხედართმთავარ ჯარახ იბნ აბდალახ ალ-ხაკამთან, რომელსაც სომხეთსა და ჩრდილოეთ ირანში არაბეთის ხალიფის მოადგილის თანამდებობა ეკავა.
რეტეზატის მასივი

რეტეზატის მასივი — მთის მასივი რუმინეთში, სამხრეთ კარპატებში. მაქსიმალური სიმაღლე 2509 მ (მთა პელიაგა). აგებულია უმეტესწილად გრანიტებით. შემორჩენილია ძველი გამყინვარების ნიშნები. ბევრია მყინვარული წარმოშობის ტბა, რომელთაგან აღსანიშნავია ბუკურა. არის ჰიდროგრაფიული ქსელი. შემოსილია ფართოფოთლოვანი და წიწვოვანი ტყით. ზევით ალპური მდელოა. მასივის ცენტრალური ნაწილი უკავია რეტეზატის ეროვნულ პარკს.
ფატრა-ტატრების ოლქი

ფატრა-ტატრების ოლქი — გეომორფოლოგიურ-გეოლოგიური ერთეული; შიდა დასავლეთი კარპატების ნაწილი. წარმოადგენს კარპატების ყველაზე მაღალ მონაკვეთს. ტერიტორიის დიდი ნაწილი მოქცეულია სლოვაკეთში, ნაწილი ავსტრიასა და პოლონეთში. მაქსიმალური სიმაღლე 2655 მ (მაღალი ტატრები, მწვერვალი გერლახოვსკი-შტიტი). ოლქის ტერიტორიაზეა დაცული ტერიტორიები და ეროვნული პარკები.
შიმშილობა (2008 წლის ფილმი)

შიმშილობა — სტივ მაკ-კუინის პირველი მხატვრული ფილმი. ესაა ისტორიულ-ბიოგრაფიული დრამა, რომელიც დაფუძნებულია რეალურ ისტორიაზე. მაკ-კუინმა ამ ფილმისთვის მიიღო ოქროს ვიდეოკამერა.

სიუჟეტი
ფილმში ასახულია ბობი სენდსის ცხოვრების უკანასკნელი ექვსი კვირა. სენდსი ირლანდიის რესპუბლიკური არმიის წევრია. 1977 წელს მას ასამართლებენ და მიუსჯიან 14 წელს იმ იარაღის ფლობისთვის, რომლისგანაც ესროლეს პოლიციელებს. სენდსი შიმშილობას გამოაცხადებს. მას რამდენიმე მიზანი აქვს: სურს მიეღო უფლება, არ ატაროს ციხის სამოსი, არ იმუშაოს, მიიღოს ამანათები და მთავარი: მიაღწიოს იმას, რომ ყველა პატიმარი, რომელიც „ირა“-ს წევრია, ცნონ პოლიტპატიმრად ან სამხედრო ტყვედ და არა დამნაშავედ. ციხეში ყოფნისას სენდსს ირჩევენ ბრიტანეთის პარლამენტის წევრად. პარლამენტი დაუყოვნებლივ იღებს კანონს, რომელიც მსჯავრდებულებს დეპუტატად გახდომის უფლებას უკრძალავს. შიმშილობისგან დასუსტებული სენდსი ციხეში იღუპება.
პაბლო ოსვალდო

პაბლო დანიელ ოსვალდო (; დ. 12 იანვარი, 1986, ბუენოს აირესი, არგენტინა) — არგენტინული წარმოშობის იტალიელი ფეხბურთელი, გულშემატკივრებისთვის უფრო ცნობილია როგორც პაბლო ოსვალდო ან დანი ოსვალდო. თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე.

სანაკრებო კარიერა
2011–2014 წლებში იტალიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 14 შეხვედრას ატარებს და 4 ბურთი გააქვს.

სანაკრებო გოლები
მიღწევები
საკლუბო
ატალანტა
სერია : 2005–06

რომა
იტალიის თასი: ფინალისტი 2012–13

იუვენტუსი
სერია : 2013–14

ბოკა ხუნიორსი
არგენტინის პრიმერა დივიზიონი: 2015
არგენტინის თასი: 2014–15
არგენტინის სუპერთასი: ფინალისტი 2015

სანაკრებო
იტალია -21
ტულონის ტურნირი: 2008
სირეტი

სირეტი — მდინარე უკრაინასა და რუმინეთში, დუნაის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 726 კმ, აუზის ფართობი 43 960 კმ². სათავე აქვს აღმოსავლეთ კარპატებში, ზღვის დონიდან 1238 მ სიმაღლეზე. მიედინება აღმოსავლეთ კარპატების მთისწინეთისა და მოლდოვის მაღლობის გამყოფ ხეობაში. დამახასიათებელია გაზაფხულის წყალდიდობა და ზაფხულის წყალმცირობა. გაძგიფულია დეკემბრის ბოლოდან თებერვლის ბოლომდე. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 185 მ³/წმ. მოაქვს დიდი რაოდენობით ნატანი. მდინარის აუზშია ჰესი. მიმდინარეობს ხე-ტყის დაცურება. სანაოსნოა მცირე გემებისათვის. მდინარის ნაპირზეა ქალაქი სირეტი.
ენისეისკი

ენისეისკი — სამხარეო მნიშვნელობის ქალაქი რუსეთში, მუნიციპალური წარმონაქმნი. 2013 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 18 529 ადამიანს შეადგენდა. ენისეისკი მდებარეობს მდინარე ენისეის მარცხენა, დაბლობ ნაპირზე, კრასნოიარსკიდან 348 კილომეტრში.

ენისეისკი დაარსდა 1619 წელს, როგორც ციხე-ქალაქი და თავისი ხელსაყრელი გეოგრაფიული მდგომარეობის გამო სწრაფად გახდა აღმოსავლეთ ციმბირის ადმინისტრაციული და ეკონომიკური ცენტრი.
რუმინეთის ჟუდეცები

რუმინეთის ჟუდეცები — რუმინეთის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. რუმინეთი იყოფა 41 ჟუდეცად. ჟუდეცი იყოფა ქალაქებად , დაბებად და კომუნებად .

ჟუდეცის საკრებულო აირჩევა პირდაპირი წესით, 4 წლის ვადით. მას ხელმძღვანელობს პრეზიდენტი, რომელიც აირჩევა პირდაპირი წესით 4 წლის ვადით. ჟუდეცში მთავრობის წარმომადგენელია პრეფექტი.

ისტორია
რუმინეთის ტერიტორიის ჟუდეცებად დაყოფა პირველად გვხვდება საუკუნეში, როდესაც მათ მართავდა ჟუდები , რომლებიც ასრულებდნენ ადმინისტრაციულ და სასამართლო ფუნქციებს. ჟუდეცებად დაყოფის თანამედროვე სისტემა ჩამოყალიბდა საუკუნეში ფრანგული დეპარტამენტების მაგალითზე: ყველა ჟუდეცს მართავს პრეფექტი, რომელიც არის ჟუდეცის მთავრობის წარმომადგენელი და ადგილობრივი ადმინისტრაციის მეთაური.

კომუნისტურმა პარტიამ რუმინული ჟუდეცებად დაყოფის სისტემა შეცვალა რუსული რაიონების სისტემით, თუმცა 1968 წელს ჟუდეცებად დაყოფა აღდგა. 1981 წელს ილფისა და იალომიცის ჟუდეცების რეორგანიზაციის შედეგად ჩამოყალიბდა ჯურჯუს, კელერაშის, იალომიცისა და ილფის ჟუდეცები. 1995 წლამდე ილფი იყო ცალკე ჟუდეცი. ამჟამად იგი შედის ბუქარესტის მუნიციპიის დაქვემდებარებაში.

ჟუდეცების სია
ციკლოალკანი

ციკლოალკანი — ნაჯერი ციკლური ნახშირწყალბადები. მათი ზოგადი ფორმულაა 2. უმარტივესი ციკლოალკანის — ციკლოპროპანის ციკლი შედგება 2 ჯგუფისაგან, ციკლობუტანის კი 4-სგან.

სახელწოდება
ხშირად ციკლოალკანებს უწოდებენ პოლიმეთილენის ნახშირწყალბადებს ან პოლიმეთილენებს, მაგ; ციკლოპენტანს 510 ეწოდება პენტამეთილენი, ციკლოჰექსანს 612 — ჰექსამეთილენი. პენტამეტილენ და ჰექსამეთილენები ალკინწარმოებულებთან ერთად შედის ნავთობის შემადგენლობაში. ამიტომ მათ ნაფთენებსაც უწოდებენ. ფიზიკური და ქიმიური თვისებებით ციკლოალკანი ნაჯერი აციკლური ნახშირწყალბადების ანალოგიურია.

მიღება
ციკლოალკანებს იღებენ სხვადასხვა ხერხით, მაგ; დიჰალოგენიდების ციკლიზაციით, ციკლოალკანების ან არომატული ნაერთების ჰიდრირებით.
პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს ძირითადად ციკლოჰექსანს და მეთილციკლოჰექსანს. ნავთობის არომატიზაციის პროცესში ეს ნახშირწყალბადები გარდაიქმნება ბენზოლად და ტოლუოლად.
ციკლობუტანი

ციკლობუტანი ტეტრამეთილენი — აციკლური ნახშირწყალბადი. ზოგადი ფორმულაა 48.

ფიზიკური და ქიმიური თვისებები
არის უფერული, სუსტი სუნის აირი. სიმკვრივე 703 კგ/მ³. წყალში უხსნადია, ხსნადია ორგანულ გამხსნელებში.
ციკლოპროპანი და ციკლოპუტანი შედის მიერთების რეაქციაში, რადგან რეაქციის პროცესში ციკლი იხსნება. მიიღება ციკლობუტანონის აღდგენით. კარბოპლატინა ცნობილია, როგორც ციკლობუტან -1. გამოიყენება ქემოთერაპიაში.
ბერძენი ზორბა (ფილმი)

ბერძენი ზორბა — 1964 წლის ბერძნული ფილმი. დაფუძნებულია ნიკოს კაზანძაკისის ამავე სახელწოდების რომანზე. კომპოზიტორმა მიკის თეოდორაკისმა სპეციალურად ამ ფილმისთვის დაწერა ცნობილი ბერძნული ცეკვა სირტაკის მელოდია.

სიუჟეტი
ახალგაზრდა კაცი ბასილი, რომელიც სანახევროდ ინგლისელია და სანახევროდ ბერძენი, მემკვიდრეობით იღებს მიწის ნაკვეთსა და მაღაროს კუნძულ კრეტაზე. ის კრეტაზე მიემგზავრება, სადაგ ადგილობრივი თემის მკაცრ ადათ-წესებს ეცნობა. მისი ერთადერთი მეგობარი სიცოცხლითსავსე და გონიერი ბერძენი ალექსის ზორბაა.

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო მსახიობი ქალი მეორეხარისხოვან როლში: ლილა კედროვა
საუკეთესო ოპერატურა: უოლტერ ლასალი
ტიმიშოარა

ტიმიშოარა — რუმინეთის სიდიდით მესამე ქალაქი. ბანატის ისტორიული რეგიონის ცენტრი. ქვეყნის დასავლეთით მდებარე ტიმიშის ჟუდეცის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ისტორია
ისტორიულ წყაროებში პირველად მოიხსენიება საუკუნეში, მაშინ როდესაც იგი თათრებმა აიღეს. საუკუნეში იგი იყო მცირე ციხესიმაგრე. უნგრეთის მეფე კარლ რობერტმა, რომელიც ამ მხარეს 1307 წელს სტუმრობდა, ბრძანა სასახლის აგება, ხოლო საუკუნეში გარკვეული პერიოდი აქ იყო იანოშ ხუნიადის რეზიდენცია. ტიმიშოარა უნგრეთის სამეფოს პირველი ქალაქია, რომელმაც თავისი გერბი მიიღო (1365).

1552 წელს ტიმიშოარა აიღო ოსმალეთის ჯარებმა. 160 წლის განმავლობაში ტემეშვარის ვილაიეთის ადმინისტრაციული ცენტრია. ქალაქმა განიცადა ისლამის ძლიერი გავლენა. აშენდა მეჩეთი. 1716 წელს, მას შემდეგ, რაც ევგენი სავოიელმა ქალაქი გაათავისუფლა თურქებისაგან, ჰაბსბურგებმა წაშალეს ოსმალთა კვალი და ქალაქის ცენტრი ბაროკოს სტილზე ააშენეს.

ავსტრია-უნგრეთის დაშლის შემდეგ ქალაქი სერბეთის შემადგენლობაში შევიდა, ხოლო 1919 წელს უკვე რუმინეთის ადმინისტრაციის დაქვემდებარებაშია. 1930-იან წლებში აქ აშენდა მართლმადიდებლური ეკლესია — ტიმოშოარის ტაძარი.

1989 წლის 16 დეკემბერს ტიმიშოარაში დაწყებული მღელვარებით რუმინეთის რევოლუცია დაიწყო, რომელსაც ნიკოლაე ჩაუშესკუს ხელისუფლების დამხობა მოჰყვა.
რადიკალიზმი

რადიკალიზმი ( — ფესვი) — უკიდურესი, უკომპრომისო გადახრას რომელიმე შეხედულებებისადმი ან ცნებებისადმი. ხშირად რადიკალიზმს იყენებენ სოციალურ-პოლიტიკურ სფეროში, უმეტესად მიმართული ძირიანად შეცვლისადმი საზოგადო ინსტიტუტების. ყველაზე ხშირად გამოიყენება პოლიტიკური რადიკალიზმი, მაგრამ შესაძლებელია რელიგიური, საეკლესიო, ფილოსოფიური.
ფანატიზმი

ფანატიზმი (; თანატოსი, — ბერძნულ მითოლოგიაში სიკვდილის ღმერთი, სიკვდილი; — „თავშეუკავებელი“, ერთგულება რწმენისადმი, იდეისადმი სიკვდილამდე, ასევე „ფანატი“ — „ტაძარი“) — ბრმა, უპირობო ერთგულება რწმენისადმი, უმეტესწილად რელიგიურ-ფილოსოფიურ, ნაციონალურ თუ პოლიტიკურ სფეროში; როგორც წესი, შეუწყნარებელი სხვის მოსაზრებებისა თუ შეხედულებისადმი.
დოგმატიზმი

დოგმატიზმი ( — ხედვა, მოძღვრება, გადაწყვეტილება) — აზროვნება, მიღებული დოგმებით (მიჩნეული როგორც შეუცვლელი, მარადიული დებულებებით, მოსაზრება რომელზედაც კრიტიკა არ ვრცელდება) და მათ საფუძვლებზე.

დოგმატიზმისთვის მიუღებელია კრიტიკა დოგმების მიმართ, კრიტიკისა და ეჭვის უქონლობა. შეუძლებელია, აღიქვა ინფორმაცია, რომელიც ეწინააღმდეგება დოგმებს, ბრმა რწმენა ავტორიტეტისადმი.
ტერმინი „დოგმატიზმი“ გამოიყენება პოლიტიკის, რელიგიისა და ფილოსოფიის სფეროში.
თანატოსი

თანატოსი, თანატ, ფანატ (, სიკვდილი) — ბერძნულ მითოლოგიაში წარმოადგენს სიკვდილის ღმერთს, ნიქსის (ღამე) და ერებოსის (წყვდაიდი) შვილი. ჰიპნოსის (ძილი) ტყუპისცალი ძმა. ცხოვრობს სამყაროს დასასრულში. მოიხსენიება „ილიადაში“ (, 454).

თანატოსს აქვს რკინის გული და ამიტომაც არავინ არ ებრალება. თანატოსის კულტი არსებობდა სპარტაში.

თანატოსს ხშირად გამოსახავდნენ ფრთოსან მოზარდად, რომელსაც ხელში ჩამქრალი ჩირაღდანი უჭირავს. მასზეა მიძღვნილი ორფიკული ჰიმნი. თანატოსი უკავშირდება ევრიპიდეს ტრაგედია „ალკესტიდას“.
სავალუტო კურსის მოქნილობა

სავალუტო კურსის მოქნილობა — ფულადი სისტემა, რომელიც სავალუტო კურსს მოთხოვნა და მიწოდების საშუალებით განსაზღვრავს. სავალუტო კურსის ორი ძირითადი სისტემა არსებობს, ფიქსირებული და მცურავი. თუმცა არსებობს მათ შორის არაერთგვაროვანი გადაწყვეტილებებიც. მოქნილობის შკალაზე ბრეტონ-ვუდსის მიხედვით სისტემები გამოიყურება შემდეგნაირად: სავალუტო კავშირები, დოლარიზებული სისტემა, სავალუტო საბჭო და ვალუტის ღირებულების დადგენა მოქცეულია "ფიქსირებულ რეჟიმში"; ჰორიზონტალური პროგნოზები, ფიქსირებული კურსის შეცვლის სისტემა და ფიქსირებული პროგნოზები დაჯგუფებულია როგორც "შუალებური რეჟიმები"; ხოლო მართვადი და სრულიად მცურავი კურსები როგორც "მოქნილი რეჟიმები". მუდმივად ფიქსირებული რეჟიმის გარდა ყველა სხვა შემთხვევაში ვალუტის კურსი დროის განმავლობაში ცვლილებას განიცდის.
გერლახოვსკი-შტიტი

გერლახოვსკი-შტიტი — მწვერვალი სლოვაკეთში, სლოვაკეთისა და მთლიანად კარპატების უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 2654,4 მ. მდებარეობს დასავლეთ კარპატებში, მაღალ ტატრებზე. პირამიდის ფორმისაა.

გერლახოვსკი-შტიტი აგებულია გრანიტებით. არის ძველი გამყინვარების ნიშნები, რაც გამოიხატება მყინვარული ვეებერთელა მყინვარული ცირკით. ციცაბო და ფლატეებიანი კალთები ადგილ-ადგილ დაფარულია წიწვოვანი ტყით, რომელსაც ცვლის ტანბრეცილი ტყე და ალპური მდელო. 2250 მ ზემოთ მცენარეულობა ღარიბია, ჭარბობს შიშველი კლდეები, რომლებიც ალაგ-ალაგ დაფარულია ხავსებითა და ლიქენებით.

გერლახოვსკი-შტიტი შედის ტატრების ეროვნული პარკის შემადგენლობაში. პირველად მოიხსენიება 1717 წელს, როგორც გერლახოვსკის მთები. 1880 წელს სახელი გადაარქვეს და ავსტრია-უნგრეთის იმპერატორის ფრანც იოზეფ -ის პატივსაცემად უწოდეს ფრანც-იოზეფის პიკი. 1918 წელს ეწოდა ლეგიონერების პიკი, ხოლო 1949 წელს სტალინოვ-შტიტი. 1961 წელს დაუბრუნდა ოდინდელი სახელწოდება „გერლახოვსკი-შტიტი“. პირველი ასვლა განხორციელდა 1934 წელს.
რუმინეთისა და მოლდოვის გაერთიანება

რუმინეთისა და მოლდოვის გაერთიანება — ორი დამოუკიდებელი ქვეყნის გაერთიანების იდეა, რომელიც პოპულარული გახდა 80-იანი წლების ბოლოს, სსრკ-ის დაშლის პერიოდში. რუმინულად მოსაუბრე ორი ქვეყნის გაერთიანების მოძრაობის ხელისშემწყობი გახდა 1989 წლის რუმინეთის რევოლუცია და 1991 წელს მოლდოვის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვება. იდეა ფართოდაა გავრცელებული რუმინეთში, თუმცა მოლდოვაში მას მხარს მოსახლეობის მცირე ნაწილი უჭერს. გაერთანების მომხრეებს „იუნიონისტებს“ უწოდებენ.
ციკლოპენტანი

ციკლოპენტანი პენტამეთილენი — აციკლური რიგის ნაჯერი ნახშირწყალბადი. ზოგადი ფორმულაა 510. ციკლოალკანების ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი.

ფიზიკური და ქიმიური თვისებები
ციკლოპენტანი უფერული სითხეა, აქვს დამახასიათებელი სუნი. სიმკვრივე 745 კგ/მ³. წყალში უხსნადია, ხსნადია ორგანულ გამხსნელებში. ციკლოპენტანს შეიცავს ნავთობი.
ახასიათებს ნარკოტიკული მოქმედება. იყენებენ გამხსნელად.

მიღება
იღებენ ციკლოპენტადიენის ჰიდრირებით.
სამხრეთ ამერიკის საუკეთესო ფეხბურთელი 2011

სამხრეთ ამერიკის საუკეთესო ფეხბურთელი 2011 — სამხრეთ ამერიკის კონტინენტის 2011 წლის საუკეთესო ფეხბურთელი, რომელიც გამოვლინდა ურუგვაული გაზეთის ელ პაისის მიერ, კონტინენტის მასშტაბით ჟურნალისტთა გამოკითხვის საშუალებით.
ჯილდო გადაეცა სანტოსის ფეხბურთელს ნეიმარს, 2011 წლის 31 დეკემბერს.

ნეიმარი გახდა „სანტოსის” მეორე ფეხბურთელი, რომელმაც ჯილდო მოიგო.

რეიტინგი
ციკლოპროპანი

ციკლოპროპანი ტრიმეთილენი — აციკლური რიგის ნახშირწყალბადი. ზოგადი ფორმულაა 36.

ფიზიკური და ქიმიური თვისებები
ციკლოპროპანი არის უფერული აირი. სიმკვრივე 720 კგ/მ³. წყალში უხსნადია, ხსნადია ორგანულ გამხსნელებში. არის ადვილად აალებადი.
ციკლოპროპანი და ციკლობუტანი შედის მიერთების რეაქციაში, რადგან რეაქციის პროცესში ციკლი იხსნება.

მიღება
იღებენ თუთიისა და 1,3 - დიჰალოგენპროპანის ურთიერთქმედებით.

ციკლოპროპანს იყენებენ სანარკოზე საშუალებად.
ციკლოჰექსანი

ციკლოჰექსანი ჰექსამეთილენი, ჰექსაჰიდრობენზოლი — აციკლური რიგის ნაჯერი ნახშირწყალბადი. ზოგადი ფორმულაა 612.

ქიმიური და ფიზიკური თვისებები
ციკლოჰექსანი არის უფერული სითხე, აქვს დამახასიათებელი სუნი. სიმკვრივეა 778 კგ/მ³. წყალში უხსნადია, ხსნადია ორგანულ გამხსნელებში. შედის ნავთობის შემადგენლობაში.

მიღება
მრეწველობაში ციკლოჰექსანს იღებენ ბენზოლის კატალიზური ჰიდრირებით. იყენებენ ციკლოჰექსანოლის, ციკლოჰექსანონის, ნიტროციკლოჰექსანის, ციკლოჰექსანოქსიმისა და სხვ. მისაღებად, რომლებიც მნიშვნელოვანი პროდუქტებია კაპროლაქტამის, ადიპინმჟავასა და სხვ. წარმოებაში.