iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ცოცხლად დარჩენის მიზეზები

„ცოცხლად დარჩენის მიზეზები“ — რომანი და მემუარი, რომლის მწერალია მეტ ჰეიგი. წიგნი გამოქვეყნდა 2015 წლის 5 მარტს. იგი ეფუძნება მის გამოცდილებას, რომელიც სავსეა დეპრესიითა და შფოთვითი აშლილობით,ეს პრობლემები მას აწუხებდა 24 წლის ასაკიდან.ეს იყო პირველი შემთხვევა,როდესაც მან თავისი გაუსაძლისი პრობლემების შესახებ საჯაროდ დაწერა.

რომანი მიმოხილული იქნა , , და -ის მიერ .

შინაარსი
ერთ დღეს, 1999 წლის სექტემბერში, მეტ ჰეიგმა იგრძნო, რომ მისი ძველი თავი გარდაიცვალა. ის იმ დროს 24 წლის იყო და დეპრესიის შესახებ არაფერი იცოდა და საერთოდ არ ესმოდა მისი. ბნელი ღრუბლის შთაბეჭდილებამ, რომელიც უსაზღვრო წვიმას ასხამდა მას, აგრძნობინებდა თავს, როგორც "დაცემულს". მას შეეშინდა, რადგან არ იცოდა რა ხდებოდა თავის გონებაში.

სამი დღის უძილობისა და საკვების გარეშე, ვეღარ გაუძლო იმ ტკივილს, რომელსაც გრძნობდა. ყველაფერი, რასაც გრძნობდა, რასაც ხედავდა, სულ უფრო და უფრო დეპრესიულს ხდიდა. ის გრძნობდა, რომ ცხოვრებას ძალიან დიდი ტკივილი მოჰქონდა და ერთადერთი გზა, რომ არ ეგრძნო ეს ტკივილი, იყო მისი სიცოცხლის დასრულება.

ის კლდის კიდეზე მივიდა და მხოლოდ ერთი ნაბიჯი აშორებდა მთელი თავისი ტკივილისა და ტანჯვის დასრულებას. კლდის პირას იდგა და ფიქრობდა ყველა იმ ადამიანზე, ვისაც ის უყვარდა და ფიქრობდა სიკვდილზე. ცდილობდა გამბედაობა მოეგროვებინა, რომ ერთხელ და სამუდამოდ დაესრულებინა ყველაფერი, მაგრამ ამის ძალიან ეშინოდა, ფიქრობდა, რომ თუ გადარჩებოდა, შესაძლოა სამუდამოდ პარალიზებული დარჩეს, "სხეულში ჩაკეტილი". მან ჩათვალა, რომ ასეთი ტრაგედიის გადარჩენა მხოლოდ მეტ ტანჯვას მოიტანდა; ასე რომ, ამ ფიქრებმა ხელი შეუშალა მას, რომ სიცოცხლე დაესრულებინა.

იმ მომენტიდან, მიუხედავად იმისა, რომ ის ჯერ კიდევ ძალიან ავად იყო, მის ძალიან მცირე ნაწილში იპოვა ძალა, ებრძოლა ამ სნეულებისათვის და არ მიეცა ამისათვის უფლება, რომ მთლიანად შეეთანთქა ის. თითქმის თვითმკვლელობის ეპიზოდის შემდეგ, მან შემდეგი სამი წელი გაატარა დეპრესიასთან ბრძოლაში. მიზეზები ცოცხლად დარჩენისათის მიზნად ისახავს მკითხველებს ასწავლოს, რომ არასოდეს დაკარგონ რწმენა და დაიჯერონ საკუთარ შესაძლებლობებშ. მეტი მოუწოდებს მკითხველებს, რომ დატკბნენ პატარა სიხარულითა და ბედნიერების მომენტებით, რაც ცხოვრებას მოაქვს და გვეუბნება, რომ ჯერ კიდევ არსებობს სიცოცხლის დარჩენის შესაძლებლობა. მეტ ჰეიგი ცდილობს დაარწმუნოს მკითხველი, რომ დროს შეუძლია განკურნოს ყველაფერი, რომ ამ ყველაფრის "გვირაბის" ბოლოს არის სინათლე, თუნდაც დიდი ხნის განმავლობაში ის არ ჩანდეს.
იური სოლომინი

იური სოლომინი (, დ. 18 ივნისი, 1935, ჩიტა — გ. 11 იანვარი, 2024, მოსკოვი) — საბჭოთა და რუსი თეატრისა და კინოს მსახიობი, რეჟისორი და თეატრალური პედაგოგი. სსრკ სახალხო არტისტი (1988). რუსეთის (1974) და ყირგიზეთის (1996) სახალხო არტისტი. „მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის“ სრული კავალერი.

ბიოგრაფია
იური სოლომინი დაიბადა ჩიტაში, 1935 წლის 18 ივნისს. 1957 წელს, სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ, ჩაირიცხა მოსკოვის მცირე თეატრის დასში. საბჭოთა რეპერტუარის პიესებში ახალგაზრდა მსახიობმა დაიწყო ეპიზოდური როლებით და მალე მთავარი როლების შესრულებაზე გადავიდა. მისი სცენური როლებიდან აღსანიშნავია ხლესტაკოვი (ნ. გოგოლის „რევიზორი“), პროტასოვი (ლ. ტოლსტოის „ცოცხალი ლეში“), ვოინიცკი (ა. ჩეხოვის „ძია ვანია“), სირანო დე ბერჟერაკი (ე. როსტანის „სირანო დე ბერჟერაკი“) მეფე თედორე (ა. ტოლსტოის „მეფე თედორე ივანეს ძე“). 1980 წლიდან თეატრში რეჟისორადაც მუშაობდა.

1988 წლიდან იყო მცირე თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი.

1961 წლიდან ასწავლიდა შჩეპკინის სახელობის თეატრალურ სასწავლებელში. იყო პროფესორი და უცხოელ სტუდენტებთან ატარებდა მასტერ-კლასებს ამერიკაში, იაპონიაში, სამხრეთ კორეაში.

მისი დებიუტი კინემატოგრაფში შედგა 1960 წელს, რეჟისორ ი. ანენსკის ფილმში „უძილო ღამე“. საკავშირო აღიარება მსახიობს მოუტენა პავლე კოლცოვის როლმა ფილმში „მისი აღმატებულების ადიუტანტი“. ამის შემდეგ მან მთავარი როლი ბევრჯერ შეასრულა, მათ შორის აკირა კუროსავას ოსკაროსან ფილმში „დერსუ უზალა“, ასევე „ბლოკადა“, „ღამურა“, „სკსს უფლებამოსილია განაცხადოს“ და სხვა. როგორც რეჟისორმა, გადაიღო ფილმები: „სკანდალური შემთხვევა ბრიკმელში“ (1981), „მისი ცხოვრების ნაპირი“ (1985), „თავიდან იყო სიტყვა“ (1992) და სხვა.

1990 წლის 8 სექტემბრიდან 1991 წლის 15 ნოემბრამდე იყო რსფსრ-ის კულტურის მინისტრი.

2023 წლის ნოემბერში მსახიობმა ინსულტი გადაიტანა მსუბუქ ფორმებში.

გარდაიცვალა 2024 წლის 11 იანვარს. დაკრძალვის ცერემონია გაიმართება მცირე თეატრში 15 იანვარს და გარდაცვლილის ნების თანახმად, მას დაკრძალავენ მეუღლის გვერდით, ტროეკუროვის სასაფლაოზე.

ფილმოგრაფია
ჯილდოები და აღიარება
2023 — იმიერბაიკალეთის მხარის საპატიო მოქალაქე
1971 — რსფსრ დამსახურებული არტისტი
1974 — რსფსრ სახალხო არტისტი
1985 — ხალხთა მეგობრობის ორდენი
1988 — სსრკ სახალხო არტისტი
1996 — ყირგიზეთის სახალხო არტისტი
1984 — სუკ-ის პრემია ლიტერატურისა და ხელოვნების დარგში
1995 — ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენი
1999 — ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენი
2005 — ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენი
2015 — ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენი

მსახიობის სახელს ატარებს ასტეროიდი №10054, რომელიც 1987 წელს აღმოაჩინა საბჭოთა ასტრონომმა ლიუდმილა ჩერნიხმა ყირიმის ობსერვატორიაში.
გია ყანჩელის ქუჩა

გია ყანჩელის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ოქროსუბანი); მიხეილ წინამძღვრიშვილის ქუჩიდან გია მოსეშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შესულია ფეიერვერკის ქუჩის სახელით. 1923 წელს ექვთიმე სართანიას ქუჩა უწოდეს. 1938 წლიდან ეწოდებოდა კონსტიტუციის ქუჩა. 2023 წელს გია ყანჩელის სახელი ეწოდა.
მოსე გოგიბერიძის ქუჩა

მოსე გოგიბერიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ძველი კუკიისა და ჩუღურეთის საზღვარი); ზაარბრიუკენის მოედნიდან ივანე ჯავახიშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 40-იანი წლების ბოლოს. თბილისის რკინიგზის სადგურის აშენების შემდეგ გაიზარდა მისი, როგორც მარცხენა სანაპიროს მე-2 მაგისტრალის მნიშვნელობა. თავდაპირველად ქუჩას დღევანდელი გიორგი ათონელის ქუჩიდან ივანე ჯავახიშვილის ქუჩამდე ერქვა ხიდის ქუჩა (ჩუღურეთის ხიდის მიხედვით). ასეა დატანილია თბილისის 1851 წლის გეგმაზე. 1903 წელს ეწოდა ნიკოლოზ ნეკრასოვის სახელი (პოეტის გარდაცვალების 25-ე წლისთავთან დაკავშირებით). 1990 წელს ქუჩის ერთ მონაკვეთს, ზაარბრიუკენის მოედნიდან ივანე ჯავახიშვილის ქუჩამდე, მოსე გოგიბერიძის სახელი ეწოდა. 2016 წელს ქუჩას რობერტ ბარძიმაშვილის სახელი დაარქვეს (რადგან ამავე სახელის ორი ქუჩა არსებობდა). მოსახლეობის მოთხოვნით, 2017 წელს ქუჩას აღუდგა ძველი სახელი, ხოლო რობერტ ბარძიმაშვილის სახელი უწოდეს მოსე გოგიბერიძის მეორე ქუჩას (დიღმის მასივში; იხ. რობერტ ბარძიმაშვილის ქუჩა).

ქუჩის დასაწყისში დგას არქიტექტურული თვალსაზრისით საინტერესო საცხოვრებელი სახლი №1 ( საუკუნის ბოლო).
პიოტრ ლუჟინი

პიოტრ პეტრეს ძე ლუჟინი — ფიოდორ დოსტოევსკის 1866 წელს გამოქვეყნებული რომანის, „დანაშაული და სასჯელის“ ერთ-ერთი პერსონაჟი. ლუჟინი 45 წლის ადვოკატია, რომელიც სასამართლოში მუშაობს და გადაწყვეტილი აქვს ცოლად შეირთოს როდიონ რასკოლნიკოვის და, დუნია. წერილში რომელიც რასკოლნიკოვმა დედას გაუგზავნა, როდიამ ამოიკითხა იმის ნიშნები რომ ლუჟინის მხრიდან მისი დის ცოლად შერთვის მიზანი ქალზე მისი სიღარიბის გამო ბატონყმური უპირატესობის გამოკვეთის მცდელობა იყო. ლუჟინისა და რასკოლნიკოვის პირველი შეხვედრა (რომლის დროსაც რასკოლნიკოვი ლოგინად მყოფი ავადმყოფია) დაპირსპირებით და ლუჟინის ბინიდან გაძევებით დასრულდება. ამის შემდგომ ლუჟინი რასკოლნიკოვის შესახებ ცილისმწამებლურ წერილს წერს რომელსაც დუნიას და დედამისს უგზავნის. ლუჟინის სურვილია მათი მეორე შეხვედრა როდიას გარეშე გაიმართოს, მაგრამ დის მოთხოვნით ამ შეხვედრას რასკოლნიკოვიც ესწრება. ყველაფერი კვლავ დაპირსპირებით სრულდება, ხოლო დუნია ლუჟინს ცოლობაზე საბოლოოდ უარს ეუბნება. ამის შემდგომ ლუჟინი ფარულად ჩაუდებს ჯიბეში ას მანეთს სონია მარმელადოვას, რათა ამით შური იძიოს რასკოლნიკოვზე, თუმცა მოწყობილი სკანდალის შემდეგ ლუჟინს სიცურეში აგრეთვე მის ბინაში მცხოვრები ლებეზნიატიკოვი ამხელს.
მეტიდა (მითოლოგია)

მეტიდა , მეტისი — ოკეანიდა, ზევსის პირველი მეუღლე, სიბრძნის განმასახიერებელი ღვთაება.

ოკეანოსის ასული მეტისი ბრწყინავდა თავისი სილამაზით. როდესაც მას თვალი ჰკიდა ზევსმა, მოიხიბლა მისი მშვენებით. მეტისს არ სურდა უზენაეს ღვთაებასთან სარეცლის გაზიარება და სხვადასხვა სახედ გარდასახული ლამობდა მისგან თავის დაღწევას, მაგრამ ვერ შეძლო. ერთხელაც იგი დაიჭირა ზევსმა და თანაეყო. უკვდავთა და მოკვდავთა ღვთაებას უმისნეს: დაიბადება ქალწული, სიმამაცითა და გონიერებით მამის მსგავსი, მაგრამ მეტისი თუ კვლავ დაფეხმძიმდება, იშვება ვაჟი, რომელიც დაისაკუთრებს სამეფო სკიპტრას. შეშინდა ზევსი, მეტისი საწოლ ოთახში შეიტყუა და ჩაყლაპა. ძველებს სწამდათ, რომ იმყოფებოდა რა ზევსში, მეტისი მისი მრჩეველი იყო.

ასტრონომია
მის პატივსაცემად სახელი დაერქვა:
იუპიტერის ბუნებრივ თანამგზავრ — მეტიდას;
მთავარი სარტყლის ასტეროიდს — (9) მეტიდას.
მეტიდა (თანამგზავრი)

მეტიდა , მეტისი , იუპიტერ , /1979 3 (სიმბოლო: ) — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. შედის იუპიტერის შიდა თანამგზავრთა ჯგუფში. იგი იუპიტერის სინქრონულად მბრუნავი რეგულარული თანამგზავრია.

აღმოჩენა
მეტიდა აღმოაჩინა 1979 წელს ს. სინოტმა ვოიაჯერ 1-ის მიერ გადაღებულ სურათებში. თავდაპირველად მას მიენიჭა დროებითი აღნიშვნა /1979 3. სხვა ვარაუდით, თუ მეტიდას სიმკვრივე მეტი ან ტოლია 1.5 გ/სმ³-ზე მაშინ მისი მასა დაახლოებით 6.4×1016 კგ-ზე მეტი უნდა იყოს.

მეტიდას ზედაპირი მუქი, მოწითალოა და, როგორც ჩანს, ძლიერ კრატერულია. წინა მხარე (ორბიტალური მოძრაობის მიმართულებით მიმართული) 1.3-ჯერ უფრო კაშკაშაა, ვიდრე უკანა მხარე. ასიმეტრია, გამოწვეულია ალბათ იმით, რომ მიმმართველი მხარე განიცდის ხშირ შეჯახებას მცირე სხეულებთან, რომლის შედეგადაც თანამგზავრიდან ხდება ღია ფერის მატერიის ამოფრქვევა, სავარაუდოდ ყინულის.

ორბიტა
მეტიდა იუპიტერის გარშემო უფრო სწრაფად ბრუნავს, ვიდრე საკუთარი ღერძის გარშემო. მზის სისტემაში არსებობს კიდევ ორი ​​ასეთი თანამგზავრი: ადრასტეა (იუპიტერის თანამგზავრი) და ფობოსი (მარსის თანამგზავრი). მეტიდას ორბიტა მდებარეობს იუპიტერის მთავარი რგოლის გარე კიდეზე და ითვლება, რომ ის არის მატერიის მთავარი წყარო.
ანდრეი ნიშენკო

ანდრეი ნიშენკო (, სრული სახელი: ; დ. 6 მაისი, 1972, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ სსრკ — გ. 20 იანვარი 1990, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) – ბაქოს შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი
ბიოგრაფია
დაიბადა 1972 წლის 6 მაისს ბაქოში. ეროვნებით რუსი. დაამთავრა 175-ე საშუალო სკოლა. იანვრის ტრაგედიამდე სწავლობდა მე-2 სარკინიგზო სკოლის მე-3 კურსზე.
სიკვდილი
მისი მეგობრისმ ფუად ბაბაევის თქმით, ქუჩაში, კინოთეატრ „ხაზართან მიდიოდნენ, რა დროსაც სამხედროებმა ტანკებიდან დაიწყეს სროლა: ფუადი ფეხში დაიჭრა და მოგვიანებით უცნობებმა საავადმყოფოში გადაიყვანეს. მეორე დღეს გაიგო, რომ ანდრეი ჯარისკაცებმა ხიშტებით მოკლეს. დაფრძალულია შეჰიდთა ხეივანში.

სამახსოვრო დაფა დგას 175-ე საშუალო სკოლაში (რომელიც თავად დაამთავრა).
ზაჰირ ნურიევი

ზაჰირ ნურიევი (, სრული სახელი: ; დ. 8 სექტემბერი 1971, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ — გ. 20 იანვარი 1990, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) – ბაქოს შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1971 წლის 8 სექტემბერს ბაქოში. 1978–1988 წლებში სწავლობდა ბაქოს მე-19 საშუალო სკოლაში. შემდგომში ჩაირიცხა ამჟამინდელი აზერბაიჯანის ტექნიკური უნივერსიტეტის მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტზე.

სიკვდილი
1990 წლის 19-20 იანვრის ღამეს სახლიდან გავიდა და აღარ დაბრუნებულა. მისი სხეული ვერ იპოვეს. 1997 წელს „შავი იანვრის მოწამის“ სტატუსი მიენიჭა, 2000 წელს მისი სურათი შეჰიდთა ხეივანში განთავსდა.
შაჰინ მამედოვი

შაჰინ მამედოვი (, სრული სახელი: ; დ. 31 იანვარი, 1972, ლენქორანი, აზერბაიჯანის სსრ — გ. 26 იანვარი, 1990) – შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ლენქორანში, 1972 წლის 31 იანვარს. სწავლობდა ლენქორანის 1-ელ საშუალო სკოლაში და 113-ე ტექნიკურ პროფესიულ სასწავლებელში.

1990 წლის 26 იანვარს, დაბა ჰაფთონსა და სოფელ კიროვს შორის, როვშან ბადალოვთან და როვშან ალავერდიევთან ერთად დახვრიტეს. შაჰინ მამედოვი და როვშან ბადალოვი დაწვეს. შემდგომში მისი სხეული ვერ ამოიცნეს. დაკრძალეს ლენქორანში. გარდაცვალების შემდეგ მიენიჭა „20 იანვრის მოწამის“ საპატიო წოდება.
ვერონიკა აბად-როხასი

ვერონიკა აბად-როხასი (; დ. 14 ნოემბერი, 1976, კუენკა, ეკვადორი) — ეკვადორელი ბიზნეს-ტრენერი და პოლიტიკოსი. ეკვადორის ვიცე-პრეზიდენტი 2023 წლის 23 ნოემბრიდან. 2023 წელს კენჭს იყრიდა ქალაქ კუენკის მერის თანამდებობაზე, მაგრამ წარუმატებლად. მუშაობდა საერთაშორისო პროექტებზე ახალგაზრდებისა და ქალთა მეწარმეობის მხარდასაჭერად.

ადრეული წლები
ვერონიკა აბად-როხასი დაიბადა კუენკაში, მუსიკოსების ოჯახში, სადაც მან გაატარა ბავშვობა ისეთ მუსიკალურ ინსტრუმენტებზე დაკვრაში, როგორიცაა ფორტეპიანო და ვიოლინო.

სწავლობდა, მაგრამ არ დაუსრულებია ბიზნესის ადმინისტრირების ფაკულტეტი. შემდეგ მან გაიარა ტრენერის რამდენიმე მოკლე კურსი მეწარმეობის შესახებ სანტიაგოში, გერმანიის ქალაქ გუმერსბახში პოლიტიკური სტრატეგია ფრიდრიხ ნაუმანის თავისუფლების ფონდში და ინოვაცია და ტექნოლოგია იერუსალიმში.

2020 წლიდან 2022 წლამდე მუშაობდა ბავშვთა არასწორი კვების წინააღმდეგ ბრძოლის სამდივნოში. ამავე წლის 20 აგვისტოს საპრეზიდენტო არჩევნებში კენჭს იყრიდა დანიელ ნობოას ვიცე-პრეზიდენტად. ორივე კანდიდატურა მოულოდნელად გავიდა არჩევნების მეორე ტურში. პრეზიდენტიც და ვიცე-პრეზიდენტიც კენჭს იყრიდნენ ნაციონალ-დემოკრატიული მოძრაობის სიით.

2023 წელს ვიცე-პრეზიდენტად არჩევის შემდეგ, ვერონიკა აბადის პირველი ოფიციალური დავალება იყო ძალზედ საპასუხისმგებლო. პრეზიდენტმა დანიელ ნობოამ დანიშნა ისრაელში მშვიდობის საკითხებში სპეციალურ წარმომადგენლად, რომელსაც დაევალა დიალოგის ხელშეწყობა და დაძაბულობის დეესკალაცია ღაზის სექტორში 2023 წლის დაპირისპირების შემდეგ. ამ გადაწყვეტილების გამო იგი პრაქტიკულად დაშორებულია საკუთარ ადმინისტრაციას, 4 დეკემბერს პრეზიდენტმა ნობოამ ოფიციალურად დანიშნა ეკვადორის სამშვიდობო ელჩად ისრაელში. იგი დიპლომატიურ მისიას შეუაერთდა 10 დეკემბერს.

პოლიტიკური პოზიცია
ვერონიკა აბად-როხასი გამოდის აბორტის + უფლებებისა და ფემინიზმის მეოთხე ტალღის წინააღმდეგ. იგი აცხადებს, რომ იცავს რელიგიის თავისუფლებას, ინდივიდუალურ უფლებებს, კერძო საკუთრებას და თავისუფალ ბაზარს. იგი ასევე გამოხატავს სიმპათიას ისეთი ულტრამემარჯვენე პოლიტიკოსებისა და პოლიტიკური პარტიების მიმართ, როგორებიცაა დონალდ ტრამპი, ჟაირ ბოლსონარუ და ესპანური პარტია „ხმა“.
ადოლფ ბერჟე

}, თბილისი) — ფრანგი ორიენტალისტი, კავკასიოლოგი, მწერალი, არქეოგრაფი და ისტორიკოსი.

ბიოგრაფია
მამამისი 1805 წელს გადასახლებულა პეტერბურგში. ადოლფ ბერჟე ადრევე დაინტერესებულა კავკასიელი ხალხებით, უნივერსიტეტში შესვლამდე შეუსწავლია რუსული, სპარსული და თურქული ენები. 1851 წელს პეტერბურგის უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ კავკასიაში გაანაწილეს სამუშაოდ. 1851 წლის დეკემბერს დანიშნეს კავკასიის მეფისნაცვლის მ. ვორონცოვის კანცელარიაში (ამ პერიოდში იმოგზაურა სპარსეთში), 1857 წელს ‒ თბილისის საჯარო ბიბლიოთეკის გამგედ, 1858 წელს განსაკუთრებული დავალებების მოხელედ, 1859-1864 წლებში – „კავკასიის კალენდრის“ რედაქტორად, 1864 წლიდან ‒ კავკასიის არქეოგრაფიული კომისიის თავჯდომარედ; 1864 წელს აირჩიეს პარიზის „აზიური საზოგადოების“ წევრად, 1865 წელს – „საფრანგეთის აღმოსავლური საზოგადოების“, ხოლო 1873 წელს – „ოდესის სიძველეთა ისტორიის საზოგადოების“ წევრად. კავკასიის ისტორიისა და ეთნოგრაფიულ საკითხებთან ერთად იგი სწავლობდა ენებსაც, შეაგროვა უდიური ენის მასალა, ადგილზე იკვლევდა ხუნძურს (1860). 1866-1885 წლებში მისი რედაქტორობით გამოქვეყნდა „კავკასიის არქეოგრაფიული კომისიის აქტების“ თორმეტტომეულის 10 ტომი.

ადოლფ ბერჟე ნაყოფიერ მუშაობას ეწეოდა საჯარო ბიობლიოთეკაში, სისტემატურად ამდიდრებდა ფონდს სხვადასხვა გამოცემით, 1861 წელს შეადგინა „თბილისის საჯარო ბიბლიოთეკის მოკლე კატალოგი“, რომლის შესავალში იგი მიმოიხილავდა საქართველოს ისტორიის, ლიტერატურისა და ხელოვნების საკითხებს. ადოლფ ბერჟე განსაკუთრებულ დაინტერესებას იჩენდა სამეგრელოს მიმართ, სადაც არაერთხელ იყო კიდეც. წიგნში „თბილისიდან მოგზაურობა სამეგრელოში 1862 წელს“ (პარიზი, 1864) ადოლფ ბერჟე მიმოიხილავს ადგილობრივ ისტორიულ ძეგლებს, ფოლკლორს, ენის საკითხებს და სხვ. ადოლფ ბერჟეს მჭიდრო მეცნიერული კონტაქტი ჰქონდა აკადემიკოს მარი ბროსესთან, რომელსაც სისტემატურად სწერდა წერილებს და უზიარებდა თავის დაკვირვებებს, ეთათბირებოდა სვანეთისა და მის ეთნოგრაფიულ თუ ისტორიულ-ენობრივ პრობლემებზე, აგრეთვე ჩრდილოეთ კავკასიის ხალხთა ისტორიის საკითხებზე („ჩაჩნები და საჩაჩნეთი“, „ადიღე ხალხის ისტორია“, 1861) და სხვა. თანამშრომლობდა აგრეთვე დ. ბაქრაძესთან, პ. იოსელიანთან და სხვა ქართველ მეცნიერებთან. იგი დიდი ძალისხმევით მუშაობდა კავკასიელი და ფრანგი ხალხების კულტურული, მეცნიერული და ლიტერატურული ურთიერთობის განვითარებისათვის. მისი ნაშრომები გამოქვეყნდა პარიზში, გერმანიაში, რუსეთსა და საქართველოში. უკანასკნელად მუშაობდა მემუარებზე კავკასიისა და სპარსეთის შესახებ, რრომლის დასრულება არ დასცალდა.

შრომები
აღსანიშნავია მისი ნაშრომები:
„საქართველოს შეერთება რუსეთთან 1799–1831“ (« », 1880, . 27),
„კავკასიაში მცხოვრები მთიელი ტომების მოკლე მიმოხილვა“ (1858),
„ნინო ალექსანდრეს ასული გრიბოედოვა“, „კავკასია არქეოლოგიური თვალსაზრისით“ (ორივე 1974),
„თუშურ-რუსული ლექსიკონი“,
„მეგრული ენის ლექსიკონი“.
ლაი ცინგტე

ლაი ცინგტე (; დ. 6 ოქტომბერი, 1959, ასევე ცნობილი უილიამ ლაის სახელით) — ტაივანელი პოლიტიკოსი და ექიმი, ტაივანის ვიცე-პრეზიდენტი და არჩეული პრეზიდენტი 2024 წლის ტაივანის საპრეზიდენტო არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ.

ლაი დაიბადა ტაიპეის ვანლის უბანში. თავდაპირველად სწავლობდა რეაბილიტაციასა და საზოგადო ჯანდაცვას ტაიპეიში, შემდეგ, 2003 წელს, მიიღო ჰარვარდის უნივერსიტეტის მაგისტრის ხარისხი. ექიმების მხარდაჭერის ეროვნული ასოციაციის პრეზიდენტობის შემდეგ, ლაი 1996 წლის არჩევნებში გაიმარჯვა თაინანის მაჟორიტარულ ოლქში. მომდევნო წლებში ოლქში რამდენიმე გამარჯვების შემდეგ, 2010 წელს ლაი ქალაქ თაინანის მერი გახდა. 2014 წელს განმეორებით არჩევის შემდეგ, პრეზიდენტმა ცაი ინ-ვენმა ლაი 2020 წელს პრემიერ-მინისტრად დანიშნა.

2018 წლის 24 ნოემბერს ლაი გადადგა პრემიერის პოსტიდან 2018 წლის ადგილობრივი არჩევნების შემდეგ, რომელშიც მისი პარტია, დემოკრატიული პროგრესული პარტია , სასტიკად დამარცხდა. 2019 წელს მან წამოაყენა საკუთარი კანდიდატურა შიდაპარტიულ არჩევნებში, თუმცა ცაი ინ-ვენის გამარჯვების შემდეგ გახდა მისი პარტნიორი 2020 წლის არჩევნებში. ცაი ინ-ვენის გამარჯვების შემდეგ ლაი ტაივანის ვიცე-პრეზიდენტად დაინიშნა. 2023 წლის აპრილში -იმ ლაი 2024 წლის არჩევნებში საკუთარ კანდიდატად წამოაყენა, რომელშიც მან 40.05%-ით გაიმარჯვა.

ლაი მხარს უჭერს ტაივანის საკითხში სტატუს-კვოს შენარჩუნებას, ამერიკის შეერთებულ შტატებთან ურთიერთობების გაღრმავებას და სხვა ლიბერალურ დემოკრატიებთან კავშირების დამყარებას.
გრანიტოიდი

გრანიტოიდი — მჟავე შემადგენლობის (62 %-ზე მეტი 2) მაგმური, იშვიათად მეტასომატოზური წარმოშობის ქანების ჯგუფის საერთო სახელი.

ტერმინი
ტერმინი გამოიყენება გრანიტის მსგავსი ქანების, ასევე გრანიტის მსგავსი შეუსწავლელი კომპლექსების საველე აღწერისათვის.

წარმოქმნა და თვისებები
წარმოშობის მიხედვით, გრანიტოიდები იყოფა:
ავტოქტონური — პირდაპირ ადგილზე მდებარე გამაგრებული ნადნობი;
ალოქტონური — კრისტალიზაციის შემდეგ გადაადგილებული;
მეტასომატოზური — დნობის გარეშე წარმოქმნილი.

ქიმიური და მინერალური შემადგენლობის მიხედვით განასხვავებენ:

ტუტე გრანიტოიდები შეიცავს მხოლოდ ტუტე მინდვრის შპატები; სუბტუტე გრანიტოიდები (სიენოგრანიტები და გრანოსიენიტები) ახლოსაა სიენიტებთან.
არკადი სვიდრაგაილოვი

არკადი ივანეს ძე სვიდრაგაილოვი — ფიოდორ დოსტოევსკის 1866 წელს გამოქვეყნებული რომანის, „დანაშაული და სასჯელის“ ერთ-ერთი პერსონაჟი. ცოლის საეჭვო ვითარებაში გარდაცვალების შემდგომ დაქვრივებული სვიდრაგაილოვი სანქტ-პეტერბურგში ჩადის, სადაც ცდილობს მოაწყოს შეხვედრა რასკოლნიკოვის დასთან, დუნიასთან, რომელიც მანამდე მისი ცოლის, მარფა პეტროვნას შინამოსამსახურე იყო და რომლისგანაც სვიდრაგაილოვმა სასიყვარულო გრძნობებზე უარი მიიღო. სვიდრაგაილოვი ხვდება რასკოლნიკოვს და სთხოვს შეხვედრას დუნიასთან, რაზეც უარს იღებს. სვიდრაგაილოვი ბინას სონია მარმელადოვას მეზობლად იქირავებს, სადაც როდიონ რასკოლნიკოვის „აღსარებას“ მოისმენს, რომელშიც რასკოლნიკოვი მოხუცი მევახშის, ალიონა ივანოვნას და მისი ნახევარდის მკვლელობას აღიარებს. სვიდრაგაილოვი დუნიას ფარულ წერილს გაუგზავნის და შეხვედრას დაუნიშნავს. სვიდრაგაილოვი დუნიას საკუთარ სახლში წაიყვანს და კიდევ ერთხელ გამოუტყდება სასიყვარულო გრძნობებში, რის შემდეგაც დუნია მის მოკვლას შეეცდება (პისტოლეტიდან რამდენიმე გასროლით, რომელთაგანაც ერთ-ერთი არკადის საფეთქელს გაუკაწრავს). სვიდრაგაილოვი სიცოცხლეს თვითმკვლელობით ასრულებს და ტოვებს წერილს, რომლის მიხედვითაც მის სიკვდილში ბრალი არავის მიუძღვის, როდიონ რასკოლნიკოვი კი მისი გარდაცვალების ამბავს განყოფილებაში გაიგებს.
ემანუელ გოლდსტეინი

ემანუელ გოლდსტეინი — ჯორჯ ორუელის ანტიუტოპიური (დისტოპიური) რომანის, „1984“-ის პერსონაჟი. გოლდსტეინი ოკეანიის მმართველი სისტემის, ინგსოცისა და „დიდი ძმის“ მთავარ მტრად ითვლება. გოლდსტეინს რომელსაც ადანაშაულებენ საძმოს მართვაში, რომელიც კონტრ-რელოვუციურ აგენტურულ საქმიანობას ეწევა და პარტიას უპირისპირდება. გოლდსტეინი შიდა პარტიის ყოფილი წევრია, რომელიც მონაწილეობა პარტიის ხელისუფლებაში მოსვლასა და რევოლუციურ პროცესებში, თუმცა მზარდი ავტორიტარიზმის გამო დატოვა პარტია და ჩამოაყალიბა საძმო, რომელიც რეჟიმს დაუპირისპირდებოდა. სამთავრო პროპაგანდის თანახმად ის სახელმწიფოს მტერია. ყოველდღიურად მოქალაქეებისთვის გამოყოფილა „სიძულვილის ორი წუთი“, რა დროსაც ისინი იკრიბებიან ტელეეკრანთან რომელზეც გამოსახულია გოლდსტეინი, გარკვეულ შემთხვევებში ევრაზიელ და აღმოსავლეთაზიელ მეომრებთან ერთად (სამთავრო პროპაგანდის თანახმად ოკეანია ამ ორიდან ერთ-ერთ სახელმწიფოსთან მუდმივ ომშია, თუმცა დროის სხვადასხვა მონაკვეთში მტრად ორივე სახელმწიფო მონაცვლეობით ირიცხება). „სიძულვილის ორი წუთის“ მიზანია ადამიანებმა გამოხატონ განრისხება გოლდსტეინის მიმართ და მოიხსენიონ იგი შეურაცხმყოფელი ეპითეტებით.
სოჭის ოკრუგი

} — 11 მაისი, 1920) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიის შავი ზღვის გუბერნიაში. მდებარეობდა გუბერნიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, მოქცეულს კავკასიონის მთავარი ქედსა და შავ ზღვას შორის. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრებოდა ტუაფსეს ოკრუგი, სამხრეთით — სოხუმის ოკრუგი, აღმოსავლეთით — ყუბანის ოლქის მაიკოპის განყოფილება. ფართობი — 4 478 კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — სოჭი.

ისტორია
1896 წლის 23 მაისს (4 ივნისს) უმაღლესი ბრძანებულებით შავი ზღვის ოკრუგის ბაზაზე შეიქმნა შავი ზღვის გუბერნია და მის შემადგენლობაში სოჭის ოკრუგი — სოჭის განყოფილების ბაზაზე.

1904 წელს სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან შეუერთეს სოხუმის ოკრუგისთვის ჩამოჭრილი შავი ზღვის სანაპირო გაგრამდე.

1918 წელს სოჭის კონფლიქტის დროს მოხდა სოხუმის ოკრუგისთვის, როგორც ჩამორთმეული ტერიტორიის დაბრუნება, ისე დამატებით საზღვრის მდინარე ფსოუმდე გადატანა.

1920 წლის 11 მაისს, თავისი ოკრუგებით ლიკვიდირებულ იქნა შავი ზღვის გუბერნია, ხოლო სოჭის უკრუგის ტერიტორიაზე წარმოიქმნა ადლერის, ლაზარევსკისა და სოჭის თემები.