iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბელვუარის ციხესიმაგრე

ბელვუარის ციხესიმაგრე (, „იორდანეს ვარსკვლავი“) — ჯვაროსანთა ციხესიმაგრე ჩრდილოეთ ისრაელში. გალილეის ზღვიდან 20 კმ-ით სამხრეთით. მდებარეობს შემაღლებულ გორაზე. ჟილბერ დ'ესაიმ, ჰოსპიტალიერთა დიდმა მაგისტრმა ციხესიმაგრის მშენებლობა დაიწყო 1168 წელს. აღდგენილი ციხესიმაგრე მდებარეობს ბელვუარის ეროვნულ პარკში. ის არის საუკეთესო შემონახული ჯვაროსნული ციხესიმაგრე ისრაელში.

ისტორია
1168 წელს ჰოსპიტალიერებმა იყიდეს ეს ადგილი ვებოსისგან — ფრანგი დიდგვაროვანისგან. ციხესიმაგრე მდებარეობს იორდანეს ხეობიდან 500 მ-ით ზევით. იგი მბრძანებლობდა გზას გალაადიდან (იერუსალიმის სამეფო) და მდინარის ფონს. ციხესიმაგრიდან ჩრდილოეთით მდებარეობს გალილეის ზღვა, ხოლო დასავლეთით ბორცვები. ციხესიმაგრე აკონტროლებდა მის მიმდებარე ტერიტორიებს.

შესყიდვისთანავე ჰოსპიტალიერებმა დაიწყეს ბელვუარის ციხესიმაგრის მშენებლობა. როდესაც ჟილბერ დ'ესაის დიდი მაგისტრის თანამდებობა ეკავა, მათ მიიღეს ცამეტი ციხესიმაგრე, რომელთაგან ბელვუარი ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო. ბელვუარის ციხესიმაგრე წარმოადგენდა მთავარ დაბრკოლებას მუსლიმთა მიზნისა — დაეპყროთ იერუსალიმის სამეფო აღმოსავლეთიდან. მან გაუძლო მუსლიმი ძალეის შეტევას 1180 წელს. 1182 წლის კამპანიის დროს, ბელვუართან გაიმართა ბრძოლა ბალდუინ -სა და სალადინს შორის.

ჰატინის ბრძოლაში ჯვაროსნებზე გამარჯვების შემდეგ, სალადინმა ციხესიმაგრე მოაქცია ალყაში. ალყა გაგრძელდა წელიწად ნახევარი, სანამ 1189 წლის 5 იანვარს მეციხოვნეები არ დანებდნენ. არაბები მართავდნენ მას 1219 წლამდე, სანამ აიუბიდთა ძალაუფლება არ დაემხო დამასკოში. 1241 წელს ციხესიმაგრე ფრანკებს გადაეცა და მათ კონტროლ ქვეშ დარჩა 1263 წლამდე. ახალ დროში ციხესიმაგრესთან ახლოს მდებარეობდა სოფელი კაუკაბ ალ-ჰავა, რომელიც ისრაელის მანდატის სამოქალაქო ომის დროს დაიცალა მოსახლეობისგან. არაბთა შენობები ადგილზე გაანადგურა ისრაელის ხელისუფლების მიერ 1963 და 1968 წლებში. ციხესიმაგრის ებრაული სახელი კოჩავა მომდინარეობს იმ სოფლის სახელიდან, რომელიც მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებობდა რომისა და ბიზანტიის იმპერიის დროს.

არქიტექტურა
მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ, ჯვაროსნული ციხესიმაგრეების შესწავლა გაჩაღდა. მაგალითად, სირიამ დამოუკიდებლობა 1946 წელს გამოაცხადა და მწირი თანხები გააჩნდა გამოკვლევების დასაფინანსებლად. ისრაელში ჯვაროსნული ძეგლების შესწავლა განვითარდა ჯოშუა პრევერის დროს. მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი აღმოჩენა მოხდა ბელვუარში. 1963-1968 წლამდე ისრაელის ძველი სამყაროს დეპარტამენტმა ციხესიმაგრეში გათხრები ჩაატარა. გამოკვლევამდე ვარაუდობდნენ, რომ ბელვუარი უბრალო ციხე იყო, მხოლოდ ერთი შემოღობილი ადგილით. 1960-იან წლების გათხრებმა იერუსალიმის სამეფოს ადრეული სამხედრო არქიტექტურის კომპლექსური ხასიათი გამოავლინა. ციხესიმაგრის დიზაინი წააგავს რომაულ კასტრუმს; შიდა ნაწილი მართკუთხაა, კოშკებით კუთხეებში და სადაროჯო ჯიხურით ერთ-ერთი კედლის შუაში (დასავლეთით).

ბელვუარი არის ადრეული მაგალითი კონცენტრირებული ციხის გეგმისა, რომელიც ფართოდ გამოიყენებოდა გვიანდელ ჯვაროსნულ ციხესიმაგრეებში. ციხე იყო უაღრესად სიმეტრიული, მართკუთხა გარე კედლით, გამყარებული კვადრატული კოშკებით და თითოეულ მხარეს, შუაგულში მოქცეული ტერიტორია შემოფარგლული იყო გალავნით, რომელსაც ამაგრებდა კოშკები ოთხივე კუთხეში და დასავლეთ მხარეს. ციხესიმაგრე შემოფარგლული იყო 20 მ-ის სიგანის და 12 მ-ის სიღრმის თხრილით.

გალერეა
ბარძაყის ძვალი

ბარძაყის ძვალი — ადამიანის ჩონჩხის ლულისებრ ძვლებს შორის, ყველაზე გრძელი და მსხვილი ძვალი.

ძვალს აქვს მკვეთრად გამოკვეთილი ცილინდრული ფორმა, რომელიც წინ ოდნავ შეზნექილია. მის უკანა ზედაპირზე მისდევს ხორკლიანი ხაზი, რომელიც ბარძაყის ძვალს ყოფს ლატერალურ და მედიალურ ბაგეებად. აღნიშნულზე განლაგებულია ადამიანის კუნთები. ლატერალური (გარეთა) ბაგე, ძვლის ქვედა მესამედში იხრება და მიემართება ლატერალური როკისაკენ, ხოლო ზედა მეასამედში გადადის დუნდულოვან ხორკლში. მედიალური ბაგე, ბარძაყის ქვედა მესამედში იხრება მედიალური როკისაკენ და ლატერალურ ბაგესთან ერთად მოსაზღვრავს სამკუთხა ფორმის მუხლქვეშა ზედაპირს. მედიალური ბაგე ზედა ნაწილში გრძელდება ქედის ხაზში. სხეულის დაახლოებით შუა ნაწილში, ხორკლიანი ხაზის გვერდით მდებარეობს მასაზრდოებელი ხვრელი, რომელიც გრძელდება პროქსიმალურად მიმართულ მასაზრდოებელ არხში. ბარძაყის ძვლის ზემო, ანუ პროქსიმალურ ბოლოსა და სხეულის საზღვარზე მდებარეობს ორი ბორცვი – დიდი და მცირე ციბრუტები.
გენოტიპი

გენოტიპი — ორგანიზმის ქრომოსომებში ლოკალიზებური ყველა გენის ერთობლიობა. ტერმინი შემოიღო დანიელმა ბიოლოგმა ვილჰელმ იოჰარსენმა 1909 წელს. ფართო გაგებით გენოტიპი არის ორგანიზმის ყველა მემკვიდრული ფაქტორის — ბირთვულის (გენომი), ციტოპლაზმურის (პლაზმონი) და პლასტიდურის (პლასტიდომი) ერთობლიობა. ეს ურთიერთმოქმედ გენთა სისტემაა, რომელიც შეიცავს გენეტიკურ ინფორმაციას ყველა შესაძლო ფენოტიპის, ე.ი. ორგანიზმის შინაგან და გარეგან ნიშან-თვისებათა ერთობლიობის შესახებ.

გენოტიპი შედგება ცალკეული დისკრეტული ერთეულების — გენებისაგან, რომლებიც ორგანიზმის ნიშან-თვისების განსაზღვრავენ.
ლუსინე ზაქარიანი

ლუსინე ზაქარიანი (; დაბადების სახელი - სვეტლანა ზაქარიანი; დ. 1 ივნისი, 1937; ახალციხე, საქართველოს სსრ — გ. 30 დეკემბერი, 1992; ერევანი, სომხეთი) — სომეხი სოპრანო, რომელიც დაიბადა და გაიზარდა საქართველოს სამხრეთ რეგიონში, სამცხე-ჯავახეთში. 1952 წელს გადავიდა ოჯახთან ერთად ერევანში, სადაც დადიოდა საშუალო მუსიკალურ სკოლაში. 1957 წელს ჩააბარა რა ერევნის სახელმწიფო მუსიკალურ კონსერვატორიაში მისი ნიჭიერება მალევე გახდა ნათელი.

1970 წლიდან 1983 წლამდე ზაქარიანი იყო სომხეთის ტელევიზიისა და რადიოს სოლისტი სიმფონიურ ორკესტრთან ერთად. ის ასევე მღეროდა სომხეთის სამოციქულო ეკლესიის წმინდა საყდრის, ეჩმიაძინის საკათედრო ტაძრის გუნდში. სწორედ მრავალსაუკუნოვანი სომხური სასულიერო ჰიმნების არაჩვეულებრივი შესრულების გამო არის ლუსინე დღეს კარგად ცნობილი.

ზაქარიანი ცნობილი იყო როგორც საერთაშორისო საოპერო რეპერტუარებით ასევე სომხური ტრადიციული და საეკლესიო მუსიკით.
თურქეთის ერთპარტიული პერიოდი

თურქეთის რესპუბლიკის ერთპარტიული პერიოდი 1923 წელს, ქვეყნის ოფიციალურად დაფუძნებიდან დაიწყო. თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტია (სრპ) ერთადერთი პარტია იყო 1923-1945 წლებში, როდესაც შეიქმნა ეროვნული განვითარების პარტია. 1946 წელს პირველი მრავალპარტიული არჩევნების მოგების შემდეგ, სახალხო რესპუბლიკურმა პარტიამ 1950 წლის არჩევნებში დემოკრატიულ პარტიასთან მიმართებით, უმრავლესობა დაკარგა. ერთპარტიული პერიოდის განმავლობაში, პრეზიდენტი ქემალ ათათურქი არაერთხელ მოითხოვა ოპოზიციური პარტიების შექმნა სახალხო რესპუბლიკური პარტიის წინააღმდეგ, მრავალპარტიული დემოკრატიის დამკვიდრების მიზნით. 1930 წელს ჩამოყალიბდა ლიბერალური რესპუბლიკური პარტია, მაგრამ მალევე მისი დამფუძნებლის მიერ დაიშალა. 1924 წელს, მუსა ქიაზიმ ყარაბექირის მიერ დაარსდა პროგრესული რესპუბლიკური პარტია, მაგრამ აიკრძალა 1925 წელს, როდესაც პარტიის წევრები დაადანაშაულეს შეიხ საიდის აჯანყებაში მონაწილეობის გამო. ათათურქის მცდელობის მიუხედავად, მისი პრეზიდენტობის პერიოდში მრავალპარტიული სისტემის ვერ შექმნა თავისი რეფორმების გასატარებლად, მუსტაფა ქემალმა მნიშვნელოვან პოლიტიკურ პოზიციებზე დანიშნა ფევზი ჩაქმაქი, ქიაზიმ იოზალფი და ისმეთ ინენიუ. მუსტაფა ქემალმა გამოიყენა თავისი რეპუტაცია, როგორც ეფექტური სამხედრო ლიდერის და გაატარა შემდეგი წლები, 1938 წლამდე მისი გარდაცვალებამდე, ფართო და პროგრესული პოლიტიკური, ეკონომიკური და სოციალური რეფორმების განხორციელებაში. ამით მან თურქული საზოგადოება მუსლიმურ-იმპერიული სუბიექტიდან შეცვალა თანამედროვე, დემოკრატიული და სეკულარული სახელმწიფოს მოქალაქეებად.

ფეთჰი ოქიარის მიერ, ლიბერალ რესპუბლიკელთა პარტიის შექმნის შემდეგ, რელიგიური ჯგუფები შეუერთდნენ ლიბერალებს, შესაბამისად, ფართოდ გავრცელდა სისხლიანი გარჩევები, განსაკუთრებით აღმოსავლეთში. 1930 წლის 17 ნოემბერს, ლიბერალურ რესპუბლიკური პარტია დაიშალა და მრავალპარტიული დემოკრატიის დამყარების შემდგომი მცდელობა 1945 წლამდე არ ყოფილა.

1938–1950: ინენიუს პრეზიდენტობა
ათათურქის მემკვიდრე მისი გარდაცვალების შემდეგ, 1938 წლის 10 ნოემბერს ისმეთ ინენიუ გახდა. ინენიუს პრეზიდენტობის პერიოდში ორი ძალა დომინირებდა. ერთ ჯგუფს სურდა გაეზარდა კონტროლი სახელმწიფო ფუნქციებზე, ხოლო მეორე ჯგუფს სურდა დებატები შიდა და საგარეო საკითხებში. ინენიუს მთავარ მემკვიდრეობა იყო ის მეთოდი, რომელიც მან დატოვა თურქეთში, რათა ამ ძალების დაბალანსება მოეხდინა.

ინენიუს არ ჰქონდა ბევრი შესაძლებლობა, რომ გაეუმჯობესებინა ეს ძალები, რადგან მეორე მსოფლიო ომის დრო უახლოვდებოდა. ინენიუ მხარს უჭერდა იმ ჯგუფს, რომელსაც სახელმწიფო ფუნქციების უფრო მეტი კონტროლი სურდა. მის ნაბიჯს ეწინააღმდეგებოდნენ პოლიტიკოსები, ჟურნალისტები, მიწის მესაკუთრეთა და ელიტის დიდი ჯგუფი.

ინენიუს პოლიტიკას არ მოუხდენია გამოხატვის სრული ჩახშობა ან სრულად წარმომადგენლობითი დემოკრატიის კურსის დამკვიდრება: მან პირადად ცდილობდა სისტემა მრავალპარტიულ პოლიტიკაზე მოეწყო.
სვაკოპი

სვაკოპი — დასავლეთ ნამიბიის მთავარი მდინარე. ქალაქ სვაკოპმუნდთან უერთდება ატლანტის ოკეანეს. სვაკოპი სეზონური მდინარეა. წყლის საშუალო წლიურ ხარჯი დაახლოებით 40 მილიონი კუბური მეტრია.

შენაკად მდინარე ხანთან ერთად, სვაკოპი ნამიბიის დასავლეთ ნაწილის უდიდესი სეზონური მდინარეა. სიგრძე 460 კმ-ია, წყალშემკრები აუზის ფართობი კი 30 100 კმ².

ატლანტის ოკეანესთან შესართავის მიმდებარე ზონა და დიუნები მდიდარია ფრინველთა და უჩვეულო მცენარეთა სახეობებით.

მდინარის ხეობაში ყვავის სოფლის მეურნეობა, მოჰყავთ პომიდორი, სატაცური და ზეთისხილი.
უფის ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტი

ზაჰირ ისმაგილოვის სახელობის უფის ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტი — ერთადერთი მრავალპროფილიანი უმაღლესი სასწავლებელი ქალაქ უფაში, ბაშკირეთი, რუსეთი, რომელი ამზადებს კადრებს ბაშკირეთის კულტურისა და ხელოვნების ორგანიზაციებისათვის. 2003 წლიდან 2015 წლამდე ატარებდა აკადემიის სტატუსს.

ისტორია
ზაჰირ ისმაგილოვის სახელობის უფის ხელოვნების სახელმწიფო აკადემია გაიხსნა 1968 წელს უფის სახელმწიფო პედაგოგიური-მუსიკალური ინსტიტუტის ბაზაზე. აკადემიის შენობა მდებარეობდა ქალაქის ძველ ნაწილში და განთავსებული იყო თავადის ყოფილ სახლში, რომელიც აგებული იყო კლასიციზმის სტილში არქიტექტორ გოპიუსის მიერ.

თავდაპირველად აკადემიაში მოქმედებდა ორი ფაკულტეტი: მუსიკალური და თეატრალური და ხუთი მრავალპროფილიანი კათედრა.

2003 წელს ინსტიტუტს მიენიჭა აკადემიის სტატუსი. 2015 წელს დაუბრუნდა ისტორიული სახელწოდება.

ფაკულტეტები
მუსიკალური
სახალხო ინსტრუმენტების კათედრა
ქოროს დირიჟორობის კათედრა
მუსიკის ისტორიისა და თეორიის კათედრა
საერთო ფორტეპიანოს კათედრა
სპეციალური ფორტეპიანოს კათედრა
კამერული ანსამბლისა და კონცერტმაისტერის ხელობის კათედრა
სიმებიანი და სასულე ინსტრუმენტების კათედრა
სოლო სიმღერისა და ოპერის კათედრა
კომპოზიციის კათედრა

ბაშკირული მუსიკა
ტრადიციული მუსიკალური შესრულების კათედრა
ეთნომუსიკოლოგიის კათედრა

სახვითი ხელოვნება
ხატვის კათედრა
ფერწერის კათედრა
დიზაინის კათედრა

თეატრალური
რეჟისურისა და სამსახიობო ხელობის კათედრა
ხელოვნების თეორიისა და ისტორიის კათედრა
ქორეოგრაფიული ხელოვნების კათედრა

რექტორები
ზაჰირ ისმაგილოვი (1968—1988) — პირველი რექტორი;
ზინურ ნურგალინი (1988—2000);
იშმუხამეთ გალიაუტდინოვი (2000—2010);
ამინა შაფიკოვა (2010—2012);
ამინა ასფანდიაროვა (2013-დან).
მისტერ რობოტი

„მისტერ რობოტი“ — ამერიკული დრამატული თრილერის ჟანრის ტელესერიალი, შექმნილი სემ ესმეილის მიერ. მასში მთავარ როლს ასრულებს რამი მალეკი. მის მიერ განსახიერებული პერსონაჟია ელიოტ ოლდერსონი, კომპიუტერული უსაფრთხოების ინჟინერი და, ამავდროულად, ჰაკერი. მას აწუხებს კლინიკური დეპრესია და სოციოფობია. ოლდერსონს მართავს მეამბოხე ანარქისტი, ცნობილი, როგორც „მისტერ რობოტი“ (კრისტიან სლეიტერი). მისი ინიციატივით, ოლდერსონი ეხვევა მთელ რიგ ავანტიურებში, რომლებიც უკავშირდება სახელმწიფო შეთქმულებებს, ჰაკერულ საქმიანობას და კრიმინალური სფეროს სხვა ასპექტებს.

სერიალის საპილოტო ეპიზოდი გამოვიდა რამდენიმე სერვისზე 2015 წლის 27 მაისს. თავად სერიალი მეორე სეზონისთვის განახლდა, როდესაც პირველი ჯერ კიდევ -ზე გადიოდა. 12 ეპიზოდისგან შემდგარი მეორე სეზონი 2016 წლის 13 ივლისს გამოვიდა. მესამე სეზონი გამოვიდა 2017 წლის ოქტომბერში.

„მისტერ რობოტს“ მიღებული აქვს ოქროს გლობუსი საუკეთესო დრამატული ტელესერიალის კატეგორიაში და პიბოდის ჯილდო. 2016 წელს მას მიენიჭა ემის ექვსი ნომინაცია. მალეკმა გაიმარჯვა, როგორც დრამატული სერიალის წამყვანმა მსახიობმა.
ვილჰელმ ტვიროსელი

ვილჰელმ ტვიროსელი ან გიიომ ტვიროსელი (; დ. 1130 — გ. 29 სექტემბერი, 1186) — შუა საუკუნეების პრელატი და მემატიანე. მას, როგორც ტვიროსის არქიეპისკოპოსს ზოგჯერ მოიხსენიებენ, როგორც ვილჰელმ , მისი წინამორბედის — ვილჰელმ მელინესელისაგან განსასხვავებლად. ვილჰელმ ტვიროსელი გაიზარდა იერუსალმში, იერუსალიმის სამეფოს ძლიერების მწვერვალზე ყოფნის დროს, რომელიც პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ დაარსდა. მან 20 წელი გაატარა ლიბერალური ხელოვნებისა და კანონის სამართლის შესწავლაში ევროპის უნივერსიტეტებში.

ვილჰელმი 1165 წელს დაბრუნდა იერუსალიმში. მალევე მეფე ამალრიკმა მას ბიზანტიის იმპერიასთან ელჩის ტიტული უბოძა. იგი მომავალი მეფის — ბალდუინ -ის აღმზრდელი გახდა და სწორედ მან აღმოაჩინა, რომ უფლისწული კეთრით იყო დაავადებული. ამალრიკის გარდაცვალების შემდეგ, ვილჰელმმა დაიკავა კანცლერის და ტვიროსის ეპისკოპოსის — იერუსალიმის სამეფოში ორი უმაღლესსი თანამდებობა, ხოლო 1179 წელს მეთაურობდა აღმოსავლეთის დელეგაციას ლატერანის მესამე საეკლესიო კრებაზე. ვილჰელმი ჩაება დინასტიურ ბრძოლებში, რომელიც განვითარდა ბალდუინის მმართველობისას და მისი სიტუაცია გაუარესდა მაშინ, როდესაც ოპონენტები დაწინაურდნენ სამეფო კარზე. იგი გადაგზავნეს იერუსალიმის საპატრიარქოში, სადაც გაურკევლობაში გარდაიცვალა, სავარაუდოდ 1186 წელს.
ალექსანდრე შარვაშიძე

}, ფეოდოსია — გ. 17 აგვისტო, 1968, მონტე-კარლო, 1985 წელს ნეშტი გადმოასვენეს სოხუმში) — აფხაზეთის უკანასკნელი მთავრის მიხეილ შარვაშიძის ძმისშვილი. პირველი ქართველი მხატვარი აფხაზეთიდან. გრაფიკოსი, ფერმწერი, სცენოგრაფი და ხელოვნების კრიტიკოსი.

ბიოგრაფია
1895 წელს დაამთავრა მოსკოვის ფერწერის, ძერწვისა და ხუროთმოძღვრების უმაღლესი სასწავლებელი. 1895–1899 წლებში მეცადინეობდა პარიზში. 1906–1917 წლებში მოღვაწეობდა პეტერბურგში. 1918–1920 წლებში შარვაშიძის თაოსნობით სოხუმში დაარსდა თეატრალური საზოგადოება და სამხატვრო სტუდია, სადაც ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1921 წლიდან ცხოვრობდა პარიზსში, იყო ს. დიაგილევის საბალეტო დასის მხატვარი. 1922–1946 წლებში უცხოეთში გააფორმა სპექტაკლები: ჯ. ბალანჩინის „ნეპტუნის ტრიუმფი“ (ლონდონი), ლ. ბეთჰოვენის „პრომეთე“ (პარიზი), ა. ჩერეპნინის „შოთა რუსთაველი“ (მონტე-კარლო). შარვაშიძის შემოქმედებისათვის დამახასიათებელია ფერწერულობა, რიტმულობა, კომპოზიციური მთლიანობა.

1958 წელს ნამუშევრების ძირითადი ნაწილი მხატვარმა უსასყიდლოდ გადასცა საქართველოს ხელოვნების მუზეუმსა და სოხუმის სურათების გალერეას. მისი ნამუშევრებია: „ქალის პორტრეტი“, „მამაკაცის პორტრეტი“, „სოხუმის ხედი“, „პარიზის ერთ-ერთი კუთხე“. 1985 წელს თბილისში მოეწყო შარვაშიძის ნამუშევრების პირველი პერსონალური გამოფენა. აფხაზეთის ომის შემდეგ სოხუმის გალერეა საოკუპაციო რეჟიმის კონტროლის ქვეშ მოექცა. 2024 წლის 21 იანვარს სოხუმის გალერეაში გაჩენილი ხანძრის შედეგად სხვა სურათებთან ერთად განადგურდა ალექსანდრე შარვაშიძის ყველა (300-ზე მეტი) ნამუშევარი.

2025 წლის 18 მაისს საქართველოს ეროვნულ გალერეაში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის ორგანიზებით, ალექსანდრე შარვაშიძის რეტროსპექტიული გამოფენა გაიხსნა.

გალერეა (გრაფიკები, ფერწერები, ჩანახატები...)
იეშიმ უსტაოღლუ

იეშიმ უსტაოღლუ (; დ. 18 ნოემბერი 1960, ჩაიქარა, თურქეთი) — თურქი კინორეჟისორი და სცენარისტი.

ცხოვრება და კარიერა
უსტაოღლუ დაიბადა აღმოსავლეთ თურქეთში, ჩაიქარაში და გაიზარდა შავზღვისპირეთში, ტრაპიზონში. სტამბოლში ილდიზის ტექნიკური უნივერსიტეტში არქიტექტურის შესწავლის შემდეგ მუშაობდა არქიტექტორად, შემდეგ კი ჟურნალისტად და კინოკრიტიკოსად, სანამ არ გადაიღო თავისი სადებიუტო მხატვრული ფილმი სახელად კვალი („“) 1994 წელს, ასევე გადაიღო რამდენიმე ჯილდო მოპოვებული მოკლემეტრაჟიანი ფილმი. მისი სადებიუტო ფილმი კვალი შევიდა მოსკოვის მე-19 საერთაშორისო კინოფესტივალზე.

უსტაოღლუმ საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა მისი შემდეგი ფილმისთვის, მოგზაურობა მზეზე („ “), რომელიც ყვება თურქსა და ქურთს შორის მეგობრობის ამბავს. მისმა მეოთხე ფილმმა — პანდორას ყუთმა, სან სებასტიანის კინოფესტივალზე საუკეთესო ფილმისა და საუკეთესო მსახიობის ჯილდო მოიპოვა და დღეს ეს უსტაოღლუს უდიდესი საერთაშორისო წარმატებაა.

ფილმოგრაფია
დემო თამაში

დემო თამაში, სადემონტრაციო ვიდეო თამაში — ვიდეო თამაშის ვერსია, რომელიც ემსახურება მის დემონსტრაციასა და რეკლამას და ვრცელდება უფასოდ. გამოიცემა თამაშის გამოშვებამდე ან გამოშვების შემდეგ, რათა მომხმარებელს წარმოდგენა შეექმნას მის გეიმპლეისა და შიგთავსზე, ხოლო შემდეგ თავად გადაწყვიტოს შეიძინოს თუ არა პროდუქტი. დემო თამაშს ორიგინალისგან განასხვავებს ის გარემოება, რომ მოიცავს არა სრულ თამაშს, არამედ გარკვეულ მონაკვეთს. თუმცა ზოგიერთი დეველოპერი თავს იკავებს მის შექმნაზე, დამატებითი რესურსებისა და დროის უქონლობის გამო.

ისტორია
სადემონსტრაციო ვერსიების გამოშვებას საფუძველი ჩაეყარა 1990-იანი წლებში და ვრცელდებოდა სხვადასხვა გზებით, მათ შორის ინტერნეტითა და სათამაშო ჟურნალების მეშვეობით (ჟურნალს თან ახლდა დემო თამაში, რომელიც განთავსებული იყო დისკზე). ბოლო პერიოდში პოპულარული გახდა დემო ვერსიის გავრცელება ციფრული დისტრიბუციის პლატფორმების მეშვეობით — , , და სხვა მრავალი. ასევე შესაძლებელია, რომ დემო ბონუსის სახით თან მოჰყვებოდეს სხვადასხვა კომპიუტერულ აპარატურას ან აქსესუარს, მაგალითად, სათამაშო კონსოლს, ვიდეო ბარათს და ა.შ.

აღწერა
დემო ვერსია არის სრულფასოვანი ვიდეო თამაში, რომელიც მოიცავს იმავე საბაზო მახასიათებლებს, (თამაშის ძრავა, გეიმპლეი), რასაც ორიგინალი კომერციული თამაში. ერთადერთი განსხვავება არის, ის რომ დემო მოიცავს თამაშის გარკვეულ მცირე მონაკვეთს. ის შესაძლოა მოიცავდეს მხოლოდ ერთმოთამაშიან ან მრავალმოთამაშიან რეჟიმს, ან კიდევ ორივეს ერთად.

დემოს სახეობები
არსებობს დემო ვერსიის ორი ტიპი: სათამაშო და არასათამაშო. პირველი არის სრულფასოვანი თამაში, სადაც მოთამაშეს საშუალება აქვს ითამაშოს და მართოს პერსონაჟი, ხოლო მეორე მოიცავს ინტერაქტიულ მედიას, გარკვეული ტიპის ტრეილერებს, ვიდეორგოლებს და ა.შ. სადაც მოთამაშეს შეუძლია მხოლოდ თვალყური ადევნოს განთავსებულ კონტეტნტს, თუმცა ვერანაირ გავლენას ვერ მოახდენს მასზე. ამგვარი ტიპის ვერსიებს ძირითად დეველოპერები წარადგენენ სხვადასხვა სათამაშო გამოფენებზე, მათ შორის 3-სა და -ზე.

შეხედულებები დემო ვერსიაზე
ზოგიერთი დეველოპერი უარს ამბობს თავისი პროდუქტის სადემონსტრაციო ვერსიის შექმნაზე, რაც განპირობებულია რამდენიმე მიზეზით. მაგალითად, კომპანია -მა უარი განაცხადა „ -ის გამოშვებაზე საკმარისი რესურსების უკმარისობის გამო. ანალოგიური გადაწყვეტილება მიიღეს „ 2“-ის დეველოპერებმა.

2010 წელს კომპანია -ის თავკაცმა ერთ-ერთ ინტერვიუში გამოთქვა თავისი აზრი სადემონსტრაციო ვერსიაზე: „დემო თამაშის შემუშავება და გამოცემა არის ფუფუნება სათამაშო ინდუსტრიაში, თუმცა უახლოეს მომავალში მისი რაოდენობა დაიკლებს და საერთოდ ვეღარ ვიხილავთ, რადგანაც შექმნას სჭირდება უამრავი ფული და დრო“.
სალავატ-სოვხოზი

სალავატ-სოვხოზი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 57 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მაგნიტოგორსკი, რომელიც დაშორებულია 104 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100%).
სამარსკოე (აბზელილოვოს რაიონი)

სამარსკოე — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 197 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 29 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მაგნიტოგორსკი, რომელიც დაშორებულია 27 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (93%).
სევერნი (ბაშკირეთი)

სევერნი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 292 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 38 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სუხოი ოზერო, რომელიც დაშორებულია 4 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (44%).
თიურქიან აქიოლი

თიურქიან აქიოლი (; დ. 12 ოქტომბერი, 1928, სტამბოლი, თურქეთი — გ. 7 სექტემბერი, 2017, ანკარა, თურქეთი) — თურქი პოლიტიკოსი, ექიმი და აკადემიკოსი. პირველი თურქი ქალი მინისტრი და პირველი ქალი უნივერსიტეტის რექტორი თურქეთში.

ადრეული წლები
თიურქიან აქიოლი დაიბადა 1928 წლის 12 ოქტომბერს სტამბოლში. თავისი დაწყებითი განათლება მიიღო თურქეთის სხვადასხვა ადგილებში, მამამისის პროფესიიდან გამომდინარე, რომელიც საშტაბო ოფიცერი იყო. 1947 წელს დაამთავრა ერენქიოის გოგონათა უმაღლესი სკოლა სტამბოლში. 1965 წელს ასისტენტ პროფესორი და 1970 წელს სრული პროფესორი გახდა. 1959 და 1965 წლებში აქიოლი ატარებდა აკადემიურ კვლევებს ამერიკის შეერთებულ შტატებში, საფრანგეთსა და ნიდერლანდებში.
სვეტლანა გრიგორიანი

სვეტლანა რუბენი გრეგორიანი (; დ. 30 სექტემბერი, 1930 — გ. 12 მაისი, 2014) — სომეხი მსახიობი, რომელსაც მიენიჭა სომხეთის სახალხო არტისტის წოდება.

ბიოგრაფია
გრიგორიანი დაიბადა ერევანში. ის სცენაზე გამოდიოდა 13 წლიდან. ერევნის სახვითი ხელვონებისა და თეატრის ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ ვართან აჯემიანმა ის მიიწვია ერევნის პარონიანის მუსიკალური კომედიის თეატრში, სადაც ის მუშაობდა სიცოცხლის ბოლომდე.

გრიგორიანი ცნობილი იყო პარონიანის სახელმწიფო მუსიკალური კომედიის თეატში შესრულებული კომედიური როლებით (როზა „, -ში“; სატენიკი „ -ში“.

2011 წელს სომხეთის პრეზიდენტმა გრიგორიანი დააჯილდოვა “პირველი ხარისხის მედლით სამშობლოსადმი გაწეული შრომისათვის“ „მისი დიდი წვლილის გამო თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში, მაღალი დონის სამსახიობო უნარებისა და უკვდავი პერსონაჟების შექმნისათვის. მან, ასევე, თავისი მე-80 დაბადების დღისთვის მიიღო ჰაკობ მეგაპარტომის მედალი მისი დამსახურებისთვის.

გარდაცვალება
დაიღუპა 83 წლის ასაკში, 2014 წლის 12 მაისს.
ჰალიფაქსი (კუნძული)

ჰალიფაქსი — მატერიკიდან 100 მეტრით დაშორებული პატარა, კლდოვანი კუნძული ატლანტის ოკეანეში, ნამიბიის ქალაქ ლუდერიცის სანაპიროსთან. ნამიბიის მესამე ყველაზე მნიშვნელოვანი გასამრავლებელი ადგილი აფრიკული პინგვინებისათვის.

ისტორია
კეთილი იმედის კონცხის სადგურის კაპიტანმა ჩარლ ფორსითმა პინგვინის კუნძულებისა და ლუდერიცის უბის დაპყრობა ბრძანა. 1866 წლის 5 მაისს, კაპიტანმა კუნძულებზე ბრიტანეთის სუვერენიტეტი გამოაცხადა. ორი დღის შემდეგ, იგი ჰალიფაქსსაც მიადგა და კუნძულს ბრიტანელი მმართველის სახელი უწოდა. 1867 წელს ბრიტანეთის კოლონიურმა ადმინისტრატორმა ფილიპ ედმონდ ვუდჰაუზმა პინგვინის კუნძულები კომპანია , &-ს მიაქირავა 1895 წლამდე. მათ გუანოს (ზღვის ფრინველთა ექსკრემენტი) მოპოვებისა და სელაპებზე ნადირობის ექსკლუზიური უფლება მიეცათ.

 საუკუნის დასაწყისისთვის, პინგვინის გუანოს სისქე კუნძულზე 37 მეტრი იყო; მისი მოპოვება 1949 წლამდე გაგრძელდა. 1970-2000 წლებში პინგვინთა პოპულაცია კუნძულზე განახევრდა. დღემდე მრავლადაა მაღაროელთა მიერ აშენებული სახლები და ფარდულები. დაუსახლებელ ნაგებობებს პინგვინები გასამრავლებლად იყენებენ. კუნძულს ამჟამად მართავს ნამიბიის მეთევზეობისა და ზღვის რესურსების სამინისტრო, რომელიც მკაცრ მონიტორინგს უწევს ზღვის ფრინველთა პოპულაციას.
თათები

თათები — ჩრდილოეთ კავკასიაში (დაღესტანში) მცხოვრები პატარა ხალხი. ისინი აგრეთვე ცხოვრობენ აზერბაიჯანსა და ირანში. თათების თავდაპირველი განსახლების არეალია ირანი. აქ თათები ირანის მთიანეთის ჩრდილო-დასავლეთ მხარეს, თეირანსა და ყაზვინს შორის გაბნეულად არიან განსახლებულნი.

თათების თვითსახელწოდებაა „თაგ“. თათები ლაპარაკობენ თათურ ენაზე, რომელიც ინდოევროპულ ენათა ოჯახის ირანულ ჯგუფში შედის. სამეცნიერო ლიტერატურაში იმასაც აღნიშნავენ, რომ თათური ენა ფარსის დიალექტია, რომელზედაც თავდაპირველად ლაპარაკობდნენ აღმოსავლეთ მიდიაში და ის ახლოს იყო მაზანდარანულთან, თალიშურთან, გილანურთან და დარიულთან. დღევანდელ თათურს ორი დიალექტი აქვს: სამხრეთული და ჩრდილოური. ჩრდილოური დიალექტი დაღესტნის ერთ-ერთი ლიტერატურული ენაა. დამწერლობა ეფუძნება რუსულ ანბანს. ოქტომბრის გადატრიალებამდე თათები სამწერლობო ენად სპარსულს იყენებდნენ, იმის გამო, რომ ჩრდილოეთ კავკასიელი მთის ებრაელების დედა ენა თათური ენა იყო, საბჭოთა ხელისუფლებამ ს-ის 30-იან წლებიდან მთის ებრაელები პიროვნების დამადასტურებელ ოფიციალურ იურიდიულ დოკუმენტებში თათებად ჩაწერა.

აზერბაიჯანში თათების ორ სოფელში ქრისტიანობის სომხური მიმართულება - გრიგორიანობა მიიღეს. საბჭოთა პერიოდში ისინი პრაქტიკულად გასომხდნენ და ყარაბახის კონფლიქტის შემდეგ სომხეთსა და რუსეთში მიგრირდნენ. დაღესტანში თათები განსახლებულნი იყვნენ ქ. დერბენტის დასავლეთით, მთისწინა ზოლში. მთიელი ებრაელები და თათები სრულიად სხვადასხვა წარმოშობის ხალხია, რომლებიც უბრალოდ ერთ ენაზე ლაპარაკობდნენ. მათი მიგრაციაც კავკასიაში სხვადასხვა დროს განხორციელდა.
პინგვინის კუნძულები

პინგვინის კუნძულები — მიმოფანტულ კუნძულთა და კლდეთა ისტორიული ჯგუფი ატლანტის ოკეანეში; გადაჭიმულია 355 კმ-ზე, ნამიბიის სანაპიროსთან. ნამიბიის ხელისუფლება მათ ოფიციალურად მიაკუთვნებს სანაპირო კუნძულთა ტიპს. სახელი მომდინარეობს აფრიკული პინგვინისგან, რომელიც ნამიბიისა და სამხრეთ აფრიკის სანაპირო რეგიონებში ბინადრობს.

გეოგრაფია
კუნძულები მიმოფანტულია გრძელ სანაპირო რეგიონში. მიუხედავად იმისა, რომ რამდენიმე კუნძული მცირე გროვას ან ჯგუფს ქმნის, მაგალითად ლუბერიცის უბეში მდებარე კუნძულები, პინგვინის კუნძულები არ მიეკუთვნება ბუნებრივ არქიპელაგს ან კუნძულთა ჯაჭვს.

უდიდესი კუნძულის ფართობი 0,9 კმ²-ია, ყველა მათგანის საერთო ფართობი კი ჯამში 2,35 კმ²-ია.

ისტორია
სტრატეგიულ ადგილას მდებარე დაუსახლებელი კუნძულები განსაკუთრებით მდიდარი გუანოთი (ფრინველთა ექსკრემენტის დანალექები) და ალმასებით, რის გამოც, საუკუნეში მათ ხშირად სტუმრობდნენ ევროპელი ვაჭრები. 1861-1867 წლებში ისინი ბრიტანეთის მიერ იყო ანექსირებული, 1873 წელს კი კაპის კოლონიის მიერ.

1990 წელს სამხრეთ-დასავლეთმა აფრიკამ დამოუკიდებლობა მოიპოვა და ნამიბია ეწოდა. პინგვინის კუნძულები კვლავ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის სუვერენიტეტის ქვეშ რჩებოდა, შექმნილი იყო ექსკლუზიური ეკონომიკური ზონა. შემდგომი მოლაპარაკებების შედეგად, 1994 წლის 28 თებერვალს, პინგვინის კუნძულები და ქალაქი უოლფიშ-ბეი ნამიბიის იურისდიქციაში გადავიდა.