iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მალკოლმ იქსი

მალკოლმ იქსი (, ან ელ-ჰაჯი მალიკ ეშ-შაბაზი , დაბადებისას მალკოლმ ლიტლი; დ. 19 მაისი, 1925, ომაჰა, ნებრასკა — გ. 21 თებერვალი, 1965, ნიუ-იორკი) — აფროამერიკელი მუსულმანი სულიერი ლიდერი და შავკანიანთა უფლებებისთვის მებრძოლი. მომხრეებს შორის, ცნობილია როგორც აშშ-ის შავკანიანი მოსახლეობის უფლებათა დამცველი და მისი აზრით შავკანიანების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულების ჩამდენთა, ევროპული წარმოშობის მქონე ამერიკელთა კრიტიკოსი. მიჩნეულია ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან აფროამერიკელად.

ექვსი წლის ასაკში დაკარგა მამა, რომელიც, ჭორების თანახმად, თეთრკანიანმა რასისტებმა მოკლეს. შვიდი წლის შემდეგ, დედამისი მოათავსეს ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში, რის შემდეგაც ბიჭი ახალმა ოჯახმა იშვილა. ოცი წლის ასაკში გაასამართლეს ძარცვისთვის, შემტვრევისთვისა და შეჭრისთვის. ციხეში სასჯელის მოხდისას, შეუერთდა ნაციონალისტურ ორგანიზაცია „ისლამის ნაციას“, ხოლო 1952 წელს, გათავისუფლების შემდეგ, სწრაფად გახდა ორგანიზაციის ერთ-ერთი ლიდერი და თორმეტი წლის განმავლობაში მისი ერთ-ერთი სახეც იყო. ორგანიზაციის დოქტრინის თანახმად, იქსი ავრცელებდა აზრს, რომ შავკანიანები თეთრებზე რასობრივად უპირატესნი იყვნენ, გამოდიოდა ევროპული და აფრიკული წარმოშობის მქონე ამერიკელების გაყოფის ინიციატივით და სამოქალაქო უფლებების მოძრაობის ინტეგრაციულ მცდელობებს დასცინოდა.

1964 წლის მარტში იქსმა გაწყვიტა კავშირი „ისლამის ნაციასთან“ და ორგანიზაციის ლიდერ ელაიჯა მუჰამადთან გამომდინარე იქიდან, რომ იმედი გაუცრუვდა მოძრაობის საქმიანობასა და სწავლებაში. მალევე, გახდა სუნიტი მუსულმანი და იმოგზაურა აფრიკასა და ახლო აღმოსავლეთში. შატებში დაბრუნების შემდეგ, დაიწყო მუშაობა აფროამერიკული გაერთიანებისა და „კორპორაცია მუსულმანური მეჩეთის“ შექმნაზე. მოგზაურობიდან დაბრუნების შემდეგ, იგი კვლავინდებურად იყო ერთგული თავისი პანაფრიკული შეხედულებების და მიაჩნდა, რომ შავკანიანებს აქვთ თვითგამორკვევის და თავდაცვის უფლება, მაგრამ, უარყო რასისტული შეხედულებები: „როცა [შავკანიანი] მუსულმანი ვიყავი, ბევრი რამ დავაშავე და ახლა ვნანობ. მაშინ მე ზომბი ვიყავი... მიმითითეს მიმართულება და მიბრძანეს, მევლო“. 1965 წლის თებერვალში იქსი მოკლა „ისლამის ნაციის“ ერთ-ერთმა წევრმა.

კომენტარები
სამარყანდი

სამარყანდი — უზბეკეთის სიდიდით მეორე ქალაქი და სამარყანდის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. ისტორიულად ცნობილია, მისი ცენტრალური პოზიციით აბრეშუმის გზაზე ჩინეთსა და დასავლეთს შორის, ასევე სამეცნიერო სწავლების ისლამური ცენტრის სახით. ქალაქის ყველაზე გამორჩეული ღირსშესანიშნაობა ბიბი-ხანიმის მეჩეთია. მდებარეობს ზღვის დონიდან 702 მეტრზე. 2001 წელს იუნესკომ 2750 წლის ქალაქი მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა, როგორც „სამარყანდი - კულტურათა გზაჯვარედინი“.
სულთანი

სულთანი ( — ძალაუფლება: ხელმწიფე, მბრძანებელი) — ხელმწიფის ტიტული ზოგიერთ მაჰმადიანურ ქვეყანაში. თურქეთში შემორჩა 1922 წლამდე. მაროკოში — 1957 წლამდე. სულთანი იყო ეგვიპტის მმართველი — საუკუნეებში და 1914—1922 წლებში. სულთანის ტიტულს ატარებენ მსხვილი ფეოდალები დასავლეთ აფრიკის მუსულმანულ ქვეყნებში. ომანის მმართველი, ზოგი ტომის ბელადი სამხრეთ არაბეთში.

თავდაპირველად ეს სიტყვა არაბულში აბსტრაქტული ზედსართავი იყო და ნიშნავდა „ძალას“, „ავტორიტეტს“ ან „მმართველობას“, წარმოებული არაბული სიტყვიდან - სულთაჰ. მოგვიანებით ის ზოგიერთი მაჰმადიანი მმართველის წოდება გახდა, რომელსაც აბსოლუტური ძალაუფლება ეპყრა ხელთ.
ჰააგის კონვენცია

ჰააგის კონვენცია შეიძლება ნიშნავდეს:

ჰააგის კონვენცია (1899 და 1907) — ერთ-ერთი პირველი ფორმალური გარიგება საერთაშორისო სამართალში ომის კანონებსა და სამხედრო დანაშაულზე.
საერთაშორისო ოპიუმის კონვენცია — პირველი საერთაშორისო ტრაქტატი ნარკოტიკების კონტროლზე.
ჰააგის კონვენცია კულტურული მემკვიდრეობის დაცვაზე შეიარაღებული კონფლიქტის შემთხვევაში (1954 წლის 14 მაისი)
სან-ვიტალეს ეკლესია

სან-ვიტალეს ბაზილიკა — ადრექრისტიანული ბაზილიკა რავენაში (იტალია), დასავლეთ ევროპაში ბიზანტიური ხელოვნების უმნიშვნელოვანესი ძეგლი. 1996 წელს იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლად გამოცხადდა. რავენას რვა ადრექრისტიანულ ძეგლთა შორის გამოირჩევა მოზაიკის სრულყოფილებით, რომელსაც კონსტანტინოპოლის გარეთ ბადალი არ მოეპოვება.
ბზიფი (გაგრის მუნიციპალიტეტი)

ბზიფი ( [ბზჷფ], ყოფილი აბგაბორთა — გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს.) — სოფელი და თემის ცენტრი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ბზიფის შესართავთან, მის მარჯვენა ნაპირზე, გაგრა-სოხუმის გზატკეცილზე. ზღვის დონიდან 45 მ. გაგრიდან 14 კმ.

ისტორია
ვ. კვარჭიას ცნობით, ს. 30-იან წლებში აბგაბორთა ერქვა. 1930 წ. შედიოდა გაგრის რაიონის კოლდახვარის თემში. სახელწოდება აბგაბორთა აფხაზურია და „მგლის, მელიის სანახავ ადგილს“ ნიშნავს. 1948 წ. ბზიფი ეწოდა. 1949 წ. გაგრის რაიონში არსებობდა ბზიფის სასოფლო საბჭო.

ქართულ-აფხაზური კონფლიქტის დაწყებამდე დაახ. 10 ათასი ადამიანი სახლობდა. დასახლება ამ მიდამოში ადრეულ შუასაუკუნეებში გაჩნდა.

ძეგლები
სოფელში შემორჩენილია - სს. ხუროთმოძღვრული კომპლექსი, რომელშიც შედის გალავნით შემოზღუდული ტაძარი და სასახლე. გალავანს დატანებული აქვს კოშკები, კონტრფორსები
და კარიბჭე. გვიანდელ შუასაუკუნეებში ციხე-სიმაგრემ ფუნქცია დაკარგა და დასახლება თავადი ინალიფას მფლობელობაში აღმოჩნდა.

დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 1 811 ადამიანი.
ფსხუ

ფსხუ — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სოხუმის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სახმრეთ კალთაზე, ფსხუს ქვაბულში, მდინარე ბავიუს (ბზიფის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 620 მ, სოხუმიდან 150 კმ (მასთან დაკავშირებულია აგრეთვე საჰაერო მიმოსვლით).

მისი მოსახლეობა 2005 წლისთვის 150 ადამიანი იყო, ძირითადად რუსები. სოფელი ერთ დროს აფხაზი ფსხუს ტომებით იყო დასახლებული, ერთ-ერთი ბოლო ხალხი, რომლებიც რუსებმა კავკასიაში დაიპყრეს. რუსების შემოსვლის შემდეგ 1864 წელს თითქმის ყველა მათგანი თურქეთში გადაიხვეწა.

სოფელს ელექტროენერგიას ამავე მიდამოში ნაგები მცირე ჰიდროექლექტროსადგური აწვდის. აქვეა მცირე აერობილიკიც, რომელიც მცირე ზომის თვითმფრინავებს ემსახურება. სოფლის განაპირას მდგარი მთა ინალ-კუბა (ფსხუ-ნიხა, 1290 მ) აფხაზი ხალხის შვიდი სიწმინდიდან ერთ-ერთია.
აფხაზეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

საბჭოთა პერიოდში აფხაზეთის ასსრ იყოფოდა 6 რაიონად, მათი ცენტრების სახელზე: გაგრა, გუდაუთა, სოხუმი, ოჩამჩირე, გულრიფში და გალი. აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ადმინისტრაციული დაყოფა იგივე დარჩა, თუმცა საერთაშორისო თანამეგობრობის მიერ არცნობილი აფხაზეთის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე კიდევ ერთი ტყვარჩელის მუნიციპალიტეტია დამატებული, რომლის ტერიტორია გამოაკლდა ოჩამჩირისა და გალის მუნიციპალიტეტებს 1995 წელს.

აფხაზეთის რაიონები
გაგრის რაიონი
გალის რაიონი
გუდაუთის რაიონი
გულრიფშის რაიონი
ოჩამჩირის რაიონი
სოხუმის რაიონი

აფხაზეთის ისტორიული რეგიონები
აფხაზეთი ისტორიულად რამდენიმე რეგიონად იყოფოდა(ისინი დაახლოებით ესადაგება ფრჩხილებში მითითებულ რაიონებს):

საძენი (გაგრის მუნიციპალიტეტი და სოჭის რეგიონი, რომელიც ამჟამად რუსეთშია)
ბზიფი (გუდაუთის რაიონი)
გუმაა (სოხუმის რაიონი)
აბჟუა (ოჩამჩირისა და გალის რაიონები)
სამურზაყანო (გალის რაიონი)
დალ-ცაბალი (გულრიფშის რაიონი)
სომბრეროს გალაქტიკა

სომბრეროს გალაქტიკა, ასევე 104 ( 104, მესიე 104, სხვა აღნიშვნები — 4594, -2-32-20, 293, 12373-1120, 42407) — სპირალური გალაქტიკა ქალწულის თანავარსკვლავედში. გალაქტიკამ სახელი მისი სომბრეროს ქუდთან მსგავსების გამო მიიღო. დამახასიათებელი ცენტრალური ნაწილის გამო, გალაქტიკას ედუინ ჰაბლის კლასიფიკაციით -ს ტიპს მიაკუთვნებენ. ძლიერი რენტგენული გამოსხივება გამოწვეულია, მრავალი ასტრონომის მოსაზრებით, გალაქტიკის ცენტრში მილიარდი მზის მასის შავი ხვრელის არსებობით.

მოყვარულ ასტრონომებს იზიდავს სომბრეროს სიკაშკაშე, რადგანაც ამ გალაქტიკის დანახვის საშუალება სამოყვარულო ტელესკოპითაცაა შესაძლებელი. მისი დანახვა 100 მილიმეტრიანი ტელესკოპით შეიძლება, 300 მილიმეტრიანი ტელესკოპით კი დისკის მტვერისაც.
კერძო საქონელი

კერძო საქონელი ეკონომიკაში განისაზღვრება, როგორც:
გამორიცხვადი — შესაძლებელია მომხმარებელს ამ საქონლის მოხმარებაში ხელი შევუშალოთ.
მეტოქეობისუნარიანი — ერთი პიროვნების მიერ ამ საქონლის მოხმარება შეამცირებს მეორე პიროვნებისთვის ამავე საქონლის მოხმარების შესაძლებლობას.

კერძო საქონელი საზოგადოებრივი საქონლის საპირისპიროა, ვინაიდან ის შექმნილია მოგების მიზნით.

კერძო საქონლის მაგალითია პური: თუ ერთი პიროვნება პურს შეჭამს, ამავე პურს სხვა ვეღარ მოიხმარს (მეტოქეობა), და მცხობელს ადვილად შეუძლია უარი განაცხადოს პურის გაყიდვაზე (გამორიცხვადი). ეკონომიკაში საქონელთა უმრავლესობა, პურის მსგავსად, კერძო საქონელია.

ეკონომიკაში საქონელთა დაჯგუფვის ყველაზე გავრცელებული ფორმა მოცემულია ქვედა გრაფაში, ის შედგენილია ორ კითხვაზე გაცემული პასუხების შესაბამისად:
შეგვიძლია თუ არა ადამიანებს ამ საქონლის მოხმარებაში ხელი შევუშალოთ? ანუ არის თუ არა საქონელი გამორიცხვადი?
ამცირებს თუ არა ერთი პიროვნების მიერ ამ საქონლის გამოყენება მეორე პიროვნებისთვის მისი გამოყენების შესაძლებლობას? ანუ არის თუ არა საქონელი მეტოქეობისუნარიანი?
ლიუდევიტ გაი

ლიუდევიტ გაი (, კირილ. ; დ. 8 ივლისი, 1809, კრაპინა, ვარაჟდანი, ხორვატია, ავსტრია-უნგრეთი — გ. 20 აპრილი, 1872, ზაგრები) – სლავისტი და ახალი ხორვატიული სამწერლობო ენის ფუძემდებელი. ლიუდევიტ გაიმ განათლება მიიღო ევროპის სხვადასხვა უნივერსიტეტში. სწავლობდა უნგრეთის, ავსტრიისა და გერმანიის უნივერსიტეტებში.
ილორი

ილორი — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს შავი ზღვის პირას, ოჩამჩირესთან სიახლოვეს.

ეს მიდამო პირველად ისტორიული წყაროებში ნახსენებია საუკუნეში. შუა საუკუნეებში ილორი სამეგრელოს სამთავროს ნაწილი იყო. ამ სოფელში მდებარეობს დასავლეთ საქართველოს შუა საუკუნეების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი არქიტექტურული ძეგლი - ილორის წმინდა გიორგის ეკლესია, რომელიც საუკუნის პირველ მეოთხედშია აგებული.

დემოგრაფია
1886 წელს ილორში ცხოვრობდა 1120 მართლმადიდებელი ქრისტიანი და 6 სუნიტი მაჰმადიანი. ილორში ორი თავადი, 136 აზნაური, 6 სასულიერო პირი და 982 გლეხი სახლობდა.

სოფლის მოსახლეობა 1989 წელს ძირითადად ქართველებით იყო დასახლებული. 1926 წლის აღწერით მოსახლეობის ნახევარი აფხაზად ჩაეწერა, დანარჩენი ქართველად. ამავე დროს მცხოვრებთა მხოლოდ 5,6 %-მა დაასახელა მშობლიურ ენად აფხაზური, 91,1 %-მა მთავარ ენად მეგრული აღნიშნა. შემდგომში ილორის თითქმის მთელი მოსახლეობა ქართველად მოიხსენებს თავს. 1992-93 წლების კონფლიქტის შედეგად სოფელი ილორი თითქმის მთლიანად განადგურდა (განადგურებულია 350 საცხოვრებელი სახლი) და გაუკაცრიელდა.
სერბთა რესპუბლიკა (ბოსნია და ჰერცეგოვინა)

} ) — ერთ-ერთი იმ ორი პოლიტიკური ერთეულიდან, რომელიც წარმოადგენს ქვედა დონის მმართველობას დღევანდელ ბოსნია-ჰერცეგოვინაში. მეორე ერთეულია ბოსნია და ჰერცეგოვინის ფედერაცია. ოფიციალური დედაქალაქია სარაევო, თუმცა დე ფაქტო დედაქალაქია ბანია-ლუკა.

დასახლებული პუნქტები
დიდი დასახლებული პუნქტები (2013 წლის მიხედვით):
ბანია-ლუკა (243 031)
ბიელინა (80 731)
პრიედორი (43 514)
დობოი (31 938)
კასინდო (30 360)
ტრებინე (27 040)
ზვორნიკი (24 364)
გრადიშკა (23 537)
შამაცი (22 865)
მილიჩი (20 925)

გალერეა
Mozilla Firefox-ის თვისებები

იმის მაგივრად რომ -მა წარმოგვიდგინოს მისი შესაძლებლობები სტანდარტულად, იგი წარმოადგენს გაფართოების მექანიზმს და საშუალებას აძლევს მომხმარებელს გაუკეთოს მოდიფიკაცია ბრაუზერს, ისე, როგორც მას სურს.

 არის ერთ-ერთი ყველაზე მოხერხებული ბრაუზერი პარამატრების ფართო კრებულით: მომხმარებელს შეუძლია დააყენოს დამატებითი თემები, რომელიც ბრაუზერს უცვლის გარე სახეს და გაფართოებები, რომელიც ზრდის მის შესაძლებლობებს.

ჩანართებიანი ინტერფეისი
 აქვს ჩანართებიანი ინტერფეისი, რაც ერთ ფანჯარაში რამდენიმე გვერდის გახსნის საშუალებას იძლევა.

მცურავი ფანჯრების ბლოკირება
 გააჩნია მცურავი ფანჯრების ბლოკირების კომპლექსური კონფიგურაცია.

ჩამოტვირთვების მენეჯერი
ცოცხალი სანიშნეები
დამატება
-ს აქვს 4 დამატება: გაფართოებები, თემები, ენის პაკეტები(ლოკალიზაციები) და პლაგინები.

გაფართოებები
თემები
ენის პაკეტები(ლოკალიზაციები)
პლაგინები
კონფიგურაცია
ვებ-სტანდარტების მხარდაჭერა
კროს-პლატფორმულობის მხარდაჭერა
უსაფრთხოება
სხვა შესაზლებლობები
ახალუბანი (ხაშურის მუნიციპალიტეტი)

ახალუბანი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ალის თემში), შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე ჭერათხევის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 800 მეტრი, ხაშურიდან სოფელ გომზე გავლით 27 კმ. სოფელ კლდისწყაროზე გავლით - 12 კმ. სოფელში 2006 წლის 1 იანვრის მონაცემებით ცხოვრობს 32 ოჯახი, სულ 79 ადამიანი.

დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 84 ადამიანი. 2014 წელს კი ფიქსირდება კლება, სოფელში ცხოვრობს 72 კაცი, საიდანაც 38 მამაკაცია, ხოლო 34 ქალი.
5 lines radio

5 ანუ „ფაივ ლაინს რადიო“ — რადიოსადგური თბილისში, რომელიც 93,8 მეგაჰერცი სიხშირის დიაპაზონზე მაუწყებლობდა.

ისტორია
2006 წლის 23 ნოემბერს დიაპაზონის 93,8 სიხშირეზე საცდელი სიგნალის გაშვების შემდეგ თბილისში ახალ რადიოსადგურს ჩაეყარა საფუძველი. 2006 წლის 15 დეკემბერი კი სადგურის გახსნის ოფიციალური თარიღია. დილის 9 საათზე, საეთერო სივრცეში ახალი მუსიკალურ-გასართობი რადიო ოფიციალურად შეუდგა მაუწყებლობას.

ფორმატი
რადიოსადგურის საეთერო სივრცე წარმოდგენილია შემდეგი ფორმატით: , რომელიც ყველაზე წარმატებული ფორმატია 80-იანი წლებიდან მოყოლებული ევროპასა და აშშ-ში, ამასთან ერთად ყველაზე პოპულარული და განვითარებადი.. კვლევების შედეგად მოხდა არსებული ფორმატის გაფართოება და მისი საქართველოსთან ადაპტირება.

უფრო კონკრეტულად კი, ძირითადი დატვირთვა თანამედროვე, რიტმულ, ენერგიულ მუსიკაზეა. რადიოს მუსიკალური ბაზა წარმოდგენილია  — პროგრესული და კონსერვატიული მელოდიებით: + ამიერკავკასიის ჰიტები, ე. ი. (უცხოური, ქართული და რუსული თანამედროვე რითმული მელოდიები) + ამიერკავკასიის ჰიტები (სომხური და აზერბაიჯანული თანამედროვე რითმული მელოდიები). ამავდროულად, ეთერში გამოყენებულია საქართველოს მოსაზღვრე ქვეყნების მუსიკა, მაგრამ მცირე დოზით (მაგალითად, თურქული თანამედროვე რითმული ჰიტები).

გადაცემები
მუსიკის გარდა, რადიოსადგურის ეთერი გაჯერებულია სხვადასხვა სახის აპოლიტიკური სიახლეებით. რადიომსმენელს საშუალება ეძლევა აქტიური მონაწილეობა მიიღოს სხვადასხვა სახის პროექტებსა თუ მუსიკალური პროგრამის შედგენაში.

მიზნობრივი აუდიტორია
რადიოს უსმენს 15-დან 55-წლამდე მიზნობრივი აუდიტორია.
ვიბორგის ციხესიმაგრე

ვიბორგის ციხესიმაგრე (ფინ: , შვედ: ) ვიბორგში მდებარე საუკუნის ნაგებობაა, რომელიც რუსეთის ტერიტორიაზე ერთადერთი სრულფასოვნად შენარჩუნებული დასავლეთევროპული სამხედრო საგანძურის თვალსაჩინო ნიმუშია.

ისტორია
სიმაგრის მაღალ, საგუშაგო და საბრძოლო კოშკს სკანდინავიის ნათლისმცემლის, ნორვეგიის მეფის ოლაფ წმინდას სახელი ეწოდა. კუნძულის შუაგულში აგებული ეს სიმაგრე იმხანად სკანდინავიაში ყველაზე მაღალი იყო. სიმაგრის კედლების სიგანე 1,2,5 მეტრს შეადგენდა, კოშკის კედლებისა კი 4 მეტრს. კედლის ზეთავი კბილანებით ბოლოვდებოდა, პერიმეტრზე კი ხის საკიდი გალერეა ჩამოსდევდა, როგორც საბრძოლო გზა.

1293 და 1322 წლებში ნოვგოროდელებმა ორჯერ ამაოდ სცადეს ციხესიმაგრისა და მიმდებარე ტერიტორიების ხელში ჩაგდება. მეორე ჯერზე უფლისწულ იურის თანხლებით ჯარი მთელი თვის განმავლობაში იყო სიმაგრეს შემორტყმული, თანაც ლოდსატყორცნებს იყენებდა.
აკვაფილია

აკვაფილია ( — წყალი; „ფილია“ — სიყვარული), ასევე ჰიდროფილია არის ტერმინი, რომელიც აღწერს სექსუალური ფეტიშიზმის სახეს, რომელიც მოიცავს მოცურავე ხალხის გამოსახულებას, ან სექსუალურ აქტს წყალში, ან წყლის ქვეშ.

ტერმინი პირველად გამოიყენა ფილ ბოლტონმა თავის „აკვაფილიების ჟურნალში“ — ვებ-ჟურნალი, რომელიც გამოიცა 1990 წელს წყლისქვეშა ეროტიკის მოყვარულთათვის.

აკვაფილიის ფსიქილიგიაზე 1998 წელს გამოქვეყნებული იყო გაზეთში მეცნიერ კორინ ლამბერტის მიერ. ამ გაზეთის ასლი 1999 წელს გამოქვეყნდა „აკვაფილიების ჟურნალში“.
კოტბუსი

კოტბუსი — ქალაქი აღმოსავლეთ გერმანიაში, პოტსდამის შემდეგ მეორე უდიდესი ქალაქი ბრანდენბურგის მხარეში. ქალაქი ითვლება ქვედა ლუჟიცაში სორბების პოლირიკურ და კულტურულ ცენტრად. სორბული ენა ქალაქში ოფიციალური ენაა. სწორედ სორბებს მიეწერებათ კოტბუსის დაარსება მე-10 საუკუნეში და მისი სახელწოდებაც მომდინარეობს სორბული სიტყვიდან კოპ’სებუზ, რაც მდინარისპირა ბილიკს ნიშნავს. სორბების ენის და კულტურის შენარჩუნების მიზნით კოტბუსში მოქმედებს სორბული სკოლა. მეორე მსოფლიო ომის დროს კოტბუსის განაშენიანება განადგურდა. კოტბუსი ცნობილია როგორც საუნივესიტეტო ქალაქი. აქ მდებარეობს ბრანდენბურგის ტექნიკური უნივერსიტეტი.
კემდენი (ლონდონის რაიონი)

კემდენი — ლონდონის უბანი ქალაქის ცენტრის ჩრდილოეთ ნაწილში. მისი ფართობია - 21,80 კმ², მოსახლეობა - 207.008 კაცი. აქედან 73,2% - თეთრკანიანი, 10,4% - სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიელი (უმთავრესად ბანგლადეშელები), 8,3% - შავკანიანი და 1,8% - ჩინელი.

კემდენის უბნები
ღირსშესანიშნაობები
ბრიტანული ბობლიოთეკა
ბრიტანეთის მუზეუმი
კემდენ მარკეტი
ჰემპსტიდ ჰითი
რკინიგზის სადგურები კინგს ქროსი, სენტ პანკრასი და იუსტონი
რიჯენტს პარკი-ს აღმოსავლეთი ნაწილი
ჰაიგეიტის სასაფლაო

ცნობილი პიროვნებები
კარლ მარქსი
როდ სტიუარტი
ჰიდროფილი

ჰიდროფილი ( „ჰიდრო“ — წყალი; „ფილია“ — სიყვარული) არის მოლეკულის ფიზიკური თვისება მიებას წყალს (2) წყალბადური ბმის საშუალებით. ეს შეერთება თერმოდინამიკურად მდგრადია, და აღნიშნული მოლეკულები იხსებიან არა მარტო წყალში, არამედ სრულიად განსხვავებულ ხსნადებშიც. უჯრედის პლაზმურ მემბრანას გააჩნია როგორც ჰიდროფილი, ასევე ჰიდროფობი მოლეკულები.
მეტყველების ფუნქციები

მეტყველების ფუნქციათა პირველი შრეობრივი მოდელი 1918 წელს გერმანელმა ფსიქოლოგმა და ენათმეცნიერმა, კარლ ბიულერმა წარმოადგინა. მოგვიანებით, 1953 წელს აღნიშნული მოდელი იერარქიული სახით განავითარა და მეოთხე ფუნქცია დაამატა ავსტრიელმა ფილოსოფოსმა კარლ პოპერმა. პოპერისეული ვარიანტი შემდეგი სახისაა:

1. ექსპრესიული ანუ სიმპტომატიური ფუნქცია;

2. მასტიმულირებელი ანუ ინფორმაციული ფუნქცია;

3. დესკრიფციული ფუნქცია;

4. არგუმენტატიური ფუნქცია;

განსხვავებული სქემა წარმოადგინა იაკობსონმა, რომელიც ემყარება საკომუნიკაციო სიტუაციის ელემენტებს (ადრესატი, რეფერენტი, წარმომთქმელი, არხი, გამონათქვამი, კოდი):

1. კონატიური ფუნქცია: გამონათქვამი ცდილობს ადრესატის რეაქციის გამოწვევას ("გაჩუმდი!");

2. რეფერენციული ფუნქცია: გამონათქვამი შეეხება საუბრის საგანს, აღწერს სამყაროს, გარემოს, გარემოებებს და ა.შ. ("წვიმს");

3. ექსპრესიული ფუნქცია: გამონათქვამი შეეხება მთქმელს ("მოწყენილი ვარ");

4. ფატური ფუნქცია: გამონათქვამი შეეხება საკომუნიკაციო არხს. ("ალო");

5. პოეტური ფუნქცია: გამონათქვამი თავად გამონათქვამსვე შეეხება და თავისსავე ფორმაზე თამაშობს (სიტყვათა განლაგება, ევფონია და ა.შ).

6. მეტალინგვისტური ფუნქცია: გამონათქვამი აღწერს ხმარებულ კოდს ("სიტყვა სიტყვა არის საზოგადო სახელი")

დეტალურად იხ. იაკობსონის სქემა

ერთ გამონათქვამს შესაძლოა რამდენიმე ფუნქცია ჰქონდეს.
БТР-50

-50 — მძიმე ჯავშანტრანსპორტიორი, მას შეუძლია გადაიყვანოს სრულად აღჭურვილი 20 მებრძოლი. -50-ის შასი აგებულია ცნობილი მცურავი ტანკის 76 შასიზე. მებრძოლები თავსდებიან სკამებზე, მანქანის უკანა მხარეს სრულად დაცულ ნაკვეთურში. მანქანა შეიარაღებულია ერთი 7,62 მმ-იანი ტყვიამფრქვევით. მებრძოლების კუპე არის ღია (მისი დატოვება თავისუფლად არის შესაძლებელი). ერთადერთი დაცვა არის ბრეზენტის ტილო.

ისტორია
-50-ის დაპროექტება დაიწყო 1952 წელს, ხოლო შეიარაღებაში მიიღეს 1954 წელს. -50 იყო პირველი -50-ის მოდიფიკაცია, რომელიც აღლუმზე გამოიყვანეს 1957 წელს. აღმოსავლეთ გერმანიის მოტომსროლელ დივიზიებში შედიოდა საბჭოთა -50, რომელსაც ფრონტამდე ჯარისკაცების მისაყვანად ბმპ-1 უნდა ჩაენაცვლებინა

ექვსდღიან ომში ეგვიპტეს და სირიას -50-ები ჰყავდათ. ომის შემდეგ კი ნაალაფარის სახით ჩაიგდო ხელში ისრაელმა

მოდიფიკაციები
-50 -ში, მებრძოლებს მისი დატოვება უკვე მხოლოდ ლუკიდან შეუძლიათ.

-50 -ის ბაზაზე შექმნილია უამრავი სხვადასხვა დანიშნულების მანქანა (გამნაღმელი, საკომანდო და ა.შ). მის საკომანდო ვერსია ცნობილია ინდექსით -50
-50-ის ასლს აწარმოებდნენ ჩინეთში, სადაც მან მიიღო ინდექსი ტიპი 77. ასევე არსებობს მისი ჩეხური მოდერნიზებული ვარიანტები, სადაც მან მიიღო ინდექსი -62.

საინტერესო ფაქტები
-50-ის შემქმნელებმა დააპირეს ჯავშან ტრანსპორტიორზე (-50) დაემონტაჟებინათ მსუბუქი საარტილერიო სისტემა, თუმცა ამ პროექტმა მისი არა საიმედოობის გამო არ გაამართლა.
-50 საკმაოდ დიდი რაოდენობით გავიდა ექსპორტზე და მიღებულ იქნა უამრავი ქვეყნის შეიარაღებაში.

არსებობს უამრავი ფაქტი იმის შესახებ, რომ ებრაელმა მეიარაღეებმა მოახდინეს -50 მოდერნიზება. მოდერნიზება შეეხო დიზელის ძრავს, სადაც დაყენდა უფრო თანამედროვე ძრავი, თუმცა დღეს დღეისობით ისევე, როგორც ისრაელმა, მოახდინა -50-ის უტილიზაცია.

-50 არასდროს არ გამოუყენებიათ მის ექსპლუატატორ ქვეყნებს, როგორც ფრონტის ჯავშან ტრანსპორტიორი, თუმცა ის გამოიყენებოდა როგორც მომარაგების უზრუნველყოფაში, ისევე სხვა სისტემების მართვაში.
შემავსებელი საქონელი

შემავსებელი საქონელი ეკონომიკაში არის ის საქონელი, რომელიც სხვა საქონელთან ერთად მოიხმარება. თუ ორი საქონელი ურთიერთშემავსებელია, მაშინ ერთზე ფასის გაზრდა გამოიწვევს მეორე საქონელზე მოთხოვნის შემცირებას. შემავსებელი საქონლის მაგალითებია: ავტომობილი და ბენზინი, კომპიუტერი და კომპიუტერული პროგრამები, თხილამურები და საბაგიროს ბილეთები.
შემცვლელი საქონელი

შემცვლელი საქონელი ეკონომიკაში არის ის საქონელი, რომელიც სხვა საქონლის მსგავსია და თავისუფლად შეიძლება მოიხმაროს მის მაგივრად. თუ ორი საქონელი ურთიერთშემცვლელია, მაშინ ერთ საქონელზე ფასის ზრდა გამოიწვევს მეორე საქონელზე მოთხოვნის ზრდას. შემცვლელი საქონლის კლასიკური მაგალითებია: კარაქი და მარგარინი, ასევე კოკა-კოლა და პეპსი.
ხურიტები

ხურიტები, ხურის ტომები — მითანის სამეფოს ძირითადი მოსახლეობა, ენობრივად ურარტუელთა მონათესავე ტომები. დოკუმენტურად დადგენილია მათი ბინადრობა ჩრდილო შუამდინარეთში (მდინარეების ხაბურისა და ბელიხის ზემო დინებებსა და ხეობებში), რომელიც ძველი ბაბილონური წყაროების მიხედვით, შედიოდა „სუბართუში“, სადაც ცხოვრობდნენ „სუბართელები“- საერთოდ ბაბილონის ჩრდილოეთით მოსახლე ეთნიკურად სხვადასხვა წარმოშობის ტომები. ვარაუდობენ, რომ ხურიტები ჩრდილოეთ შუამდინარეთის ძველისძველი ბინადარნი არ არიან და გადმოსახლდნენ აღმოსავლეთიდან (ზაგროსის მთიანეთიდან) ანდა ჩრდილოეთიდან (სომხეთის ზეგნიდან, ამიერკავკასიიდან ან ჩრდილო აღმოსავლეთ კავკასიიდან). მაგრამ გამორიცხული არ არის ხურიტების ავტოქტონობაც, მით უმეტეს, რომ ხურიტებს მიაკუთვნებენ ასიროიდულ ანთროპოლოგიურ ტიპს. ლაპარაკობდნენ ხურიტულ ენაზე, რომელიც ენათესავება ურარტუულს. სტრუქტურულად ამსგავსებენ ხან ქართველურ (ნ. ნოზაძე), ხან აღმოსავლეთ-კავკასიურ (ი. დიაკონოვი, ს. სტაროსტინი) ენებს. ხურიტები მშვიდობიანი გზით გავრცელდნენ წინა აზიის სხვადასხვა რეგიონში - მდინარე ტიგრის აღმოსავლეთით (არაფხასა და ნუზიში), მდინარე ევფრატის დასავლეთით (აღმოსავლეთ ანატოლიაში, ჩრდილოეთ სირიაში და სხვაგან). ხურიტული ეთნიკური ელემენტი გავრცელებული იყო ასურეთში, ბაბილონეთში და სხვაგან. ხურიტებს უკავშირებენ მტკვარ-არაქსის ენეოლითურ კულტურას, რომელიც ახლოსაა ხარბეთ-ქერაქის კულტურასთან (ჩრდილოეთი სირიასა და პალესტინაში). ხურიტებმა დიდი გავლენა მოახდინეს ხეთურ კულტურასა და რელიგიაზე, მეზობელ სემიტ ტომებზე. ძვ. წ. ათასწლეულის ნახევარში ხურიტების ტერიტორიაზე შეიჭრა არიული ეთნიკური ჯგუფი და განიცადა ხურიზაცია (არიული კვალი შემორჩა მითანის ღვთაებათა და პირთა, კერძოდ, მეფეთა სახელებში, მეცხენეობასთან დაკავშირებულ ტერმინოლოგიაში). ხური-არიული მითანის დაცემის შემდეგ ხურიტების ძლიერებაც დასუსტდა. ძვ. წ. ათასწლეულის დამდეგს ხურიტული ეთნიკური ელემენტი შემორჩა ხურიტების ყოფილ ტერიტორიაზე წარმოქმნილ გუზანის სამეფოში, რომელიც მოგვიანებით მთლიანად არამეული გახდა.
ჰარალე

ჰარალე — ქართულ მითოლოგიაში მოსავლისა და ნაყოფიერების ღმერთი. ამ სახელიდან მომდინარეობს სიმღერის ტექსტი „ჰარი, ჰარალე“.

წარმოშობა და გავლენა
ჰარალეს კულტი გავრცელებული იყო ქართველურ ხალხებში, სამხრეთი კავკასიისა და მცირე აზიის ფართო ტერიტორიებზე. მოგვიანებით, ჰარალე იბერიის სამეფოს მთავარ ღმერთთა პანთეონის გამორჩეულ წევრად იქცა. ამ სახელიდან მომდინარეობს ქართული ხალხური სიმღერების ცნობილი მისამღერი "ჰარი ჰარალე".

კულტის გავრცელება
ჰარალეს კულტი გავრცელებული იყო როგორც უშუალოდ ქართველურ ხალხებში, ასევე კავკასიაში სომხების გამოჩენამდე არსებულ, ურარტუს მაღალგანვითარებულ სახელმწიფოში, რომელიც არსებობდა ძვ.წ. საუკუნიდან და მეტიც, შესაძლოა სწორედ ურარტუდან შემოვიდა იგი ქართველურ ხალხებში. ურარტუ დასახლებული იყო იბერო-კავკასიური, არაინდოევროპული ხალხით, რომელთა ენაც ახლოს იყო როგორც ნახურ-დაღესტნურ, ასევე ქართველურ ენებთან. ფრანსუა ლენორმანიც, ასირიოლოგი და არქეოლოგი, ამას აღნიშნავდა და ამბობდა: „ურარტუს ენის გაგება შეუძლებელია ქართულის გაუთვალისწინებლად“.
ნიკოლოზ ჭავჭავაძე (გენერალი)

ნიკოლოზ ზურაბის ძე ჭავჭავაძე (დ. 22 ოქტომბერი, 1830, ყვარელი — გ. 9 მარტი, 1897, თბილისი, დაკრძალულია ყვარლის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიაში) — თავადი, რუსეთის არმიის კავალერიის გენერალი (1880).

სამხედრო სამსახური დაიწყო 1846 წელს ქართულ მილიციაში, რომელიც იცავდა კახეთს შამილის რაზმების თავდასხმებისაგან. მთიელ ხალხებთან ბრძოლებში მონაწილეობისათვის 1849 წელს წმინდა გიორგის ჯვარი მიიღო რუსეთის იმპერატორისგან. 1850 წლის 23 აპრილს პირველი ოფიცრის ჩინი მიანიჭეს. 1853-1856 წლებში ყირიმის ომში მონაწილეობდა: იბრძოდა კავკასიის ფრონტზე; თავი გამოიჩინა ბაშკადიკლარისა და ჩოლოქის ბრძოლებში. 1859 წელს, დაღესტნის დამორჩილების შემდეგ, დანიშნეს დარგუს ოლქის მმართველად; 1865 წელს მიანიჭეს პოლკოვნიკის წოდება და ჯერ დაღესტნის ოლქის უფროსად, შემგეგ კი განჯის სამხედრო გუბერნატორად გაამწესეს. რუსეთ-თურქეთის ომის (1877-1878 წწ.) დასაწყისში მოქმედ არმიაში იყო, მაგრამ შემდეგ დაღესტანსა და ჩეჩნეთში აჯანყებამ იფეთქა და ჭავჭავაძე კავკასიის მთიანეთში მიავლინეს. მოლაპარაკებებისა და სამხედრო მეთოდების გამოყენებით ჭავჭავაძემ მოახერხა აჯანყების ჩაქრობა. 1880 წელს დანიშნეს დაღესტნის სამხედრო გუბერნატორად. დაჯილდოებული იყო წმინდა ვლადიმირის მეოთხე ხარისხის (1859) და წმინდა ანასა და წმინდა სტანისლავის მესამე ხარისხის (1861) ორდენებით.