ლორენსო ლატორე

ლორენსო ლატორე (დ. 8 ივლისი, 1844 — გ. 18 იანვარი, 1916) — ურუგვაელი ოფიცერი და პოლიტიკოსი. იგი იკავებდა დიქტატორისა და ურუგვაის პრეზიდენტის პოსტს 1876 წლის 10 მარტიდან 1880 წლის 15 მარტამდე. მისი მმართველობის პერიოდში პოლიტიკური ოპონენტები იდევნებოდნენ, თუმცა, ამავდროულად, მისმა რეფორმებმა მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა ქვეყნის ეკონომიკა და სახელმწიფო ინსტიტუტები.

ადრეული ცხოვრება
ლატორე ემიგრანტის ოჯახში დაიბადა 1844 წელს მონტევიდეოში. 1863 წლის სამოქალაქო ომის დროს იგი შეუერთდა „კოლორადოს პარტიის“ არმიას, ხოლო 1865 წლისთვის ენსინის (უმცროსი ოფიცრის) წოდება მიიღო. 1866 წლის 2 მაისს, პარაგვაის ომის მსვლელობისას, ესტერო-ბელიაკოს ბრძოლაში იგი მძიმედ დაიჭრა.

პრეზიდენტობა
1875 წლის იანვარში იგი იდგა იმ გადატრიალების უკან, რომელმაც პრეზიდენტ ხოსე ეუხენიო ეაურის მმართველობა დაამხო და საფუძველი ჩაუყარა სამხედრო მთავრობების პერიოდს, რომელიც 1890 წლამდე გაგრძელდა. პედრო ვარელას მთავრობაში მას ომისა და საზღვაო ფლოტის მინისტრის პოსტი ეკავა. ვარელას რეჟიმით გამოწვეული სახალხო უკმაყოფილების ფონზე, 1876 წლის მარტში ლატორემ ახალი გადატრიალება მოაწყო და პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა.

ლატორემ განამტკიცა არმია „“-ს პარტიის მხრიდან მომავალი მუდმივი ამბოხებების წინააღმდეგ, რისთვისაც „“-ისა და „“-ის ახალი შეიარაღება შეიძინა. მან ასევე გააუქმა წესი, რომელიც ფერადკანიანებს არმიაში სავალდებულო სამსახურს ავალდებულებდა არჩევანის უფლების გარეშე. იგი მიიჩნევდა, რომ ეს მოთხოვნა ეწინააღმდეგებოდა არა მხოლოდ თანასწორუფლებიანობის ფუნდამენტურ პრინციპებს, არამედ იმ „დემოკრატიულ პრინციპებსაც, რომელთაც ჩვენ ერთგულნი ვართ“.

ბრიტანული ინვესტიციების დახმარებით, რკინიგზისა და ტელეგრაფის ქსელი მთელი ქვეყნის მასშტაბით გაფართოვდა. ამავე პერიოდში ურუგვაი საქონლის ხორცისა და მერინოსის მატყლის მსხვილ ექსპორტიორად იქცა. ხელი შეეწყო მეცხვარეობის განვითარებას, ხოლო ნახირის დასაცავად დიდი საძოვრები შემოიღობა. ამან ასევე გაზარდა საგადასახადო შემოსავლები, რასაც მანამდე ბევრი ვერ ახერხებდა იმ სირთულეების გამო, რაც მომთაბარე სოფლის მოსახლეობის დაბეგვრას ახლდა თან. საძოვრების შემოღობვით ეს ნახევრად მომთაბარე ცხოვრების წესი დასრულდა. წახალისდა ევროპელი მიგრანტების დასახლება სოფლად, ტრადიციული „გაუჩოების“ ხარჯზე.

ლატორემ გააგრძელა და გააფართოვა განათლების რეფორმა, რომელიც ხოსე პედრო ვარელას დროს დაიწყო. 1877 წლის „საერთო განათლების კანონმა“ საფუძველი ჩაუყარა უფასო, სავალდებულო და არარელიგიურ ერთობლივ სწავლებას. მისმა განათლების მინისტრმა გაატარა რეფორმები, რომლებმაც სამუდამოდ გააუმჯობესა წერა-კითხვის დონე და ქალებს წამყვან პროფესიებში შესვლის საშუალება მისცა. თუ 1870 წელს წერა-კითხვის მცოდნეთა რაოდენობა 20% იყო, ორმოცი წლის განმავლობაში ეს მაჩვენებელი 60%-მდე გაიზარდა.

მიუხედავად იმისა, რომ მან დიქტატურა დაამყარა, ლატორე თავდაპირველად პოპულარობით სარგებლობდა მისი მრავალრიცხოვანი რეფორმების დადებითი ეფექტის გამო.

გადადგომა და გადასახლება
1879 წლის 1 მარტს ლატორემ მოახდინა თავისი პრეზიდენტობის ლეგიტიმაცია და ოფიციალურად იქნა არჩეული პრეზიდენტის პოსტზე. თუმცა, ლატორე მიჩვეული იყო სამხედრო იერარქიულ მართვას და ხშირად მოსდიოდა კონფლიქტი მათთან, ვინც უფრო დემოკრატიული ხედვების მქონე იყო. საბოლოოდ, მან დაკარგა პოლიტიკური და სამხედრო მხარდაჭერა და 1880 წლის 13 მარტს გადადგა. გადადგომისას მან განაცხადა: „მე ვუბრუნდები კერძო ცხოვრებას, რადგან იმდენად იმედგაცრუებული ვარ, რომ მჯერა ჩვენი ქვეყანა უმართავი ქვეყანაა“. ამის შემდეგ ლატორე არგენტინაში გაემგზავრა, სადაც ცხოვრების დარჩენილი ნაწილი გაატარა. იგი 1916 წელს ბუენოს-აირესში გარდაიცვალა. 1975 წელს ლატორეს ნეშტი სამშობლოში დააბრუნეს და ეროვნულ სასაფლაოზე დაკრძალეს.