iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პეტრე ბლიოტკინი

პეტრე მიხეილის ძე ბლიოტკინი (დ. 20 ივნისი, 1903, თბილისი, — გ. 5 თებერვალი, 1988, იქვე) — საქართველოში მოღვაწე რუსი ფერმწერი და გრაფიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1961).

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1928). იყო იოსებ შარლემანის, ეღიშე თათევოსიანის და ევგენი ლანსერეს მოწაფე. 1928-1932 წლებში მხატვარ-დეკორატორად მუშაობდა თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრში. სამხატვრო გამოფენებში მონაწილეობდა 1930 წლიდან. ძირითადად მუშაობდა პორტრეტისა და პეიზაჟის ჟანრში. მთავარი ნამუშევრებია: „კარნავალი“ (1936), „ვ. პეტროვას პორტრეტი“ (1937–1938, საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი, თბილისი), „თბილისის წვიმა“ (1961), „ირმა სოხაძის პორტრეტი“ (1977) და სხვ. დაჯილდოებული იყო საპატიო ნიშნის ორდენით (1958).
მოსკოვის დრო

მოსკოვის დრო (, , ) — სასაათო სარტყლის დრო, რომელშიც მდებარეობს რუსეთის ფედერაციის დედაქალაქი მოსკოვი (როგორც ეს განსაზღვრულია ფედერალური კანონით „დროის გამოთვლის შესახებ“). მოქმედებს რუსეთის ევროპული ნაწილის უმეტეს რეგიონში.

რუსეთში დეკრეტული დრო, შემოღებულ იქნა 1919 წელს, ხოლო საბჭოთა კავშირში — 1930 წელს.
ეფემერიდული დრო

ეფემერიდული დრო — თეორიულად შემოღებული თანაბრად მიმდინარე ნიუტონისეული დრო. არგუმენტად იყენებენ ცის მექანიკის დიფერენციალურ განტოლებებში, რომელთა საფუძველზე შეისწავლიან ცის სხეულთა მოძრაობებს და განსაზღვრავენ მათ ეფემერიდებს. საშუალო დროისაგან განსხვავებით ეფემერიდული დროის ერთეული ე. წ. ეფემერიდული წამი, მუდმივი სიდიდეა და ტოლია 1900 წლის ეპოქის ტროპიკული წელიწადის ხანგრძლივობის 1/31556925.97474 ნაწილისა. არათანაბრად მიმდინარე მსოფლიო დროიდან ეფემერიდულ დროზე გადასასვლელად უნდა გამოიანგარიშოთ შესწორება, რომელიც განისაზღვრება მთვარის მოძრაობის თეორიის საფუძველზე და ვარსკვლავების მიმართ მთვარის ზუსტი მდებარეობის დადგენით. ეს შესწორება \{}=- (წამებში) გამოითვლება ფორმულით:

\{}=+24.349+72.318{}+29.950{^2}+1.82144{},

სადაც — იულიუსის საუკუნეებია, ათვლილი 1900 წლის 0 იანვრის საშუალო შუადღიდან (მსოფლიო დროით), ხოლო მიიღება მთვარის გამოთვლილი და დამზერილი საშუალო გრძედების შედარებით. საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის (1952) და (1955) ყრილობების გადაწყვეტილებით ასტრონომიულ წელიწდეულებში 1900 წლიდან, თითქმის ყველა ძირითადი მონაცემი მოყვანილია ეფემერიდული დროით.
დემოკრატიჩნა უკრაინა

„დემოკრატიჩნა უკრაინა“ (; 1991 წლიდან დღემდე), ყოფილი „რადიანსკა უკრაინა“ (; 1943-1991), ყოფილი „კომუნისტი“ (; 1918-1943) — უკრაინული საზოგადოებრივ-პოლიტიკური გაზეთი.

ისტორია
გაზეთი დაარსდა 1918 წლის ივნისში „კომუნისტი“ სახელწოდებით როგორც რუსულენოვანი გაზეთი და წარმოადგენდა უკრაინის კპ(ბ) ცკ-სა და ხარკოვის გუბკომის ორგანო. 1926 წლის 16 ივნისიდან გაზეთი „კომუნისტი“ გახდა უკრაინულენოვანი. 1941 წლის 15 მაისიდან გაზეთი „კომუნისტი“ ასევე გახდა უკრაინის სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს ორგანო. 1943 წლის 1 თებერვლიდან გაზეთი გამოდიოდა „რადიანსკა უკრაინა“-ს სახელწოდებით. 1991 წლის 24 აგვისტოდან გაზეთი გამოდის „დემოკრატიჩნა უკრაინა“-ს სახელით.

ჯილდოები
ლენინის ორდენი (1968)
წითელი დროშის ორდენი (1945)
ჯიმ პიბლზი

ფილიპ ჯეიმზ ედუინ პიბლზი (დ. 25 აპრილი, 1935) — კანადელ-ამერიკელი ასტროფიზიკოსი, ასტრონომი და თეორეტიკოსი კოსმოლოგი. ამჟამად არის პრინსტონის უნივერსიტეტის პროფესორი, ალბერტ აინშტაინის ჯილდოს მფლობელი. ფართოდაა ცნობილი როგორც მსოფლიოს ერთ-ერთი წამყვან თეორეტიკოსი კოსმოლოგ 1970 წლიდან. დიდი თეორიული წვლილი აქვს შეტანილი პირველადი ნუკლეოსინთეზის, ბნელი მატერიის, კოსმოსური მიკროტალღური ფონისა და სტრუქტურათწარმოქმნის დარგებში.

პიბლზს 2019 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ფიზიკაში — ფიზიკურ კოსმოლოგიაში მისი თეორიული აღმოჩენებისთვის (მზის მსგავსი ვარსკვლავის გარშემო მოძრავი ეგზოპლანეტის აღმოჩენისთვის პრემია ასევე მიენიჭათ მიშელ მაიორს და დიდიე კელოს). პიბლზის შრომების უმეტესობა ეხება სამყაროს განვითარებას მისი გაჩენის მომენტიდან, თუმცა სკეპტიკურად არის განწყობილი იმის მიმართ, რომ დასაწყისის შესახებ ყველაფერი შეიძლება იყოს ცნობილი: „ძალიან სამწუხაროა, რომ ვიღაც ფიქრობს დასაწყისზე, მაშინ როცა სინამდვილეში ჩვენ არ გვაქვს კარგი თეორია ისეთი რამის შესახებ, როგორიც დასაწყისია“.

ჯილდოები და აღიარება
1995 : ბრიუსის მედალი
1998 : სამეფო ასტრონომიული საზოგადოების ოქროს მედალი (დიდი ბრიტანეთი)
2004 : შაოს პრემია (იაპონია)
2019 : ნობელის პრემია ფიზიკაში
სივრცითი კუთხე

სივრცითი კუთხე (აღნიშვნა: \) — სივრცის ნაწილი, შემოსაზღვრული რომელიღაც კონუსური ზედაპირით. სივრცითი კუთხის კერძო შემთხვევებია სამწახნაგა და მრავალწახნაგა კუთხეები. სივრცითი კუთხე იზომება კონუსური ზედაპირის წვეროში ცენტრის მქონე სფეროზე ამ კუთხით მოკვეთილი ზედაპირის ფართობის ფარდობით ამავე სფეროს რადიუსის კვადრატთან. ცხადია სივრცითი კუთხე იზომება განყენებული რიცხვით, მაგალითად სივრცითი კუთხე, რომელიც შეიცავს სივრცის 1/8 ნაწილს (ოქტანცი), იზომება \{4\ ^2}{8^2}=\{\}{2} რიცხვით. სივრცითი კუთხის საზომი ერთეულია სტერადიანი. სრული სფერო შეადგენს 4\ სტერადიანის სივრცით კუთხეს.
ლაახერ-ზეე

ლაახერ-ზეე  — ვულკანური წარმოშობის გაუმდინარე ტბა გერმანიაში, რაინლანდ-პფალცის მიწაზე, არვაილის რაიონში.

ტბა მდებარეობს ვულკანურ კალდერაში, რომლის დიამეტრია 2 კმ, 24 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით ქალაქ კობლენციდან და 37 კმ-ით სამხრეთით ქალაქ ბონიდან, მდინარე რაინზე მდებარე ქალაქ ანდერნახიდან 8 კმ-ში. ვულკანი (მაარი) ლახი მდებარეობს აიფელის დაბალ ქედზე.

ლაახერ-ზეეს ტბა ჩამოყალიბდა დაახლოებით ჩვ.წღ.-დე 10 930 წლის წინ ლახის სუპერვულკანის პლინიუსის ტიპის ამოფრქვევის შემდეგ, რომლის ვულკანური ექსპლოზიურობის ინდექსი ტოლი იყო 6, რაც დაახლოებით შეესაბამება 1991 წელს ფილიპინების ვულკან პინატუბოს ამოფრქვევას. რადიონახშირბადული მეთოდით დადგენილია, რომ ლახის ვულკანის ამოფრქვევა მოხდა 13 006 ± 9 კალენდარული წლის უკან. 2023 წლის ახალი კვლევა ამბობს იმაზე, რომ მკვლევარები შეცდნენ 130 წლით, და სინამდვილეში ის მოხდა
12 880 წლის წინ.

ეს ამოფრქვევა განიხილება, როგორც გვიანი დრიასის კლიმატური ანომალიის შესაძლო მიზეზი. ახლომდებარე ტერიტორიები მოხვდნენ 50 მეტრიანი ვულკანური ფერფლის და პემზის ფენის ქვეშ, უფრო წვრილი ნაწილაკები ძირითადად გაიფანტნენ სამხრეთისაკენ თანამედროვე ჩრდილოეთ იტალიის ტერიტორიამდე და ჩრდილო-აღმოსავლეთისკენ თანამედროვე რუსეთისა და სკანდინავიის ნახევარკუნძულის ტერიტორიებამდე. შესაძლებელია ვულკან ლახის ამოფრქვევა გახდა თანამედროვე დანიის ტერიტორიაზე ბრომეს კულტურის აღმოცენების მიზეზი.

ლაახერ-ზეეს ტბა მდებარეობს ზღვის დონიდან 275,3 მეტრ სიმაღლეზე, სხვა მონაცემებით — 51 მ. წყლის მოცულობა — 0,1029 კმ³.

2007 წელს კრატერული ტბიდან ხდებოდა ნახშირორჟანგის აირის გამოყოფა.

1867 და 1872 წლებში ლაახერ-ზეეს ტბაში შეუშვეს განაყოფიერებული სიგის ხიზილალა პომერანიის ტბიდან მედვე (დღეისათვის მედვიე) და ბოდენის ტბიდან, დღეისათვის ტბაში დაცურავს სიგის რამდენიმე სახეობა.
დასახლებული პუნქტი

დასახლებული პუნქტი — მოსახლეობის გაერთიანება განაშენიანებული მიწის ნაკვეთზე. დასახლებული პუნქტის აუცილებელი პირობაა მისი მუდმივი გამოყენება სამოსახლოდ. დასახლებული პუნქტი მოსახლეობის გეოგრაფიის ერთ-ერთი ძირითადი მეცნიერული კატეგორიაა. მის მრავალგვარობას, მატერიალურ ფორმებს განსაზღვრავს საერთო სოციალურ-ეკონომიკური პირობები და საწარმოო ძალთა დონე. ამავე დროს დასახლებული პუნქტის საერთო სახე, მისი ნაგებობები ასახავს მატერიალური კულტურის ეროვნულ ხასიათს, ხალხის ტრადიციებს. დასახლებული პუნქტის ბუნებრივი გარემოცვა გავლენას ახდენს მის მატერიალურ ფორმირებაზე.
მარია კირხი

მარია კირხი ( (დ. 25 თებერვალი, 1670 — გ. 29 დეკემბერი, 1720) — გერმანელი ასტრონომი. ასტრონომ გოტფრიდ კირხის მეუღლე, ასტრონომების კრისტფრიდ, კრისტინა და მარგარეტა კირხების დედა.

ბიოგრაფია
მარია მარგარეტა დაიბადა 1670 წელს. ის იყო ლუთერანი მღვდელმსახურის ქალიშვილი. 13 წლის ასაკში დაკარგა ორივე მშობელი. მამა თვლიდა, რომ მარია ახალგაზრდა ვაჟების მსგავსად იმსახურებდა განათლების მიღებას და გოგონას ადრეული ასაკიდან ასწავლიდა. მარიამ ასევე მიიღო ზოგადი განათლება სიძის, იუსტინუს ტელნერისა და ცნობილი თვითნასწავლი ასტრონომის და ფერმერის კრისტოფ არნოლდისგან, რომელიც ახლოს ცხოვრობდა ქალაქ სომერფელდში და მიეწერება დიდი კომეტის პირველი აღმოჩენა. სავარაუდოდ, ამის წყალობით მან გაიცნო გოტფრიდ კირხი, რომელზეც დაქორწინდა 1762 წლის 8 მაისს. გოტფრიდმა მისი სახით შეიძინა არა მხოლოდ ცოლი და ექვსი შვილის დედა, არამედ თანაშემწე ასტრონომიულ დაკვირვებებსა და კალენდარულ გამოთვლებში. რაც იმ პერიოდში განუყოფელი იყო ასტროლოგიისგან.

ლაიფციგსა და გუბენში რამდენიმე წლიანი ცხოვრების შემდეგ, კირხები გადავიდნენ ბერლინში 1790 წელს, სადაც გოტფრიდმა მიიღო თანამდებობა . მას დაევალა გამოთვლები და კალენდრების კორექტირება, მარგარეტა კი მისთვის მნიშვნელოვანი დამხმარე იყო. იგი დამოუკიდებლად ატარებდა ასტრონომიულ დაკვირვებებს, რა დროსაც აღმოაჩინა კომეტა /1702 1. 1709-1711 წლებში მარია მარგარეტა კირხმა დაწერა სამი ტრაქტატი ასტროლოგიაზე. მისი ნამუშევრები ასტრონომიაზე არ გამოქვეყნებულა, მაგრამ შეიტანეს მისი მეუღლისა და ვაჟის ნაშრომებში.

1710 წელს ქმრის გარდაცვალების შემდეგ, მარიას არ მიეცა შესაძლებლობა დაეკავებინა თანამდებობა . მან თხოვნით მიმართა პრუსიის მეცნიერებათა აკადემიას სამსახურის მიღების შესახებ, მაგრამ უარი მიიღო. მიუხედავად იმისა, რომ გოტფრიდ ლაიბნიცმა აღიარა მისი მიღწევები: ის ქალი იყო და ამიტომ ამ თანამდებობაზე დაინიშნა იოჰან ჰენრიხ ჰოფმანი. 1712 წლის ოქტომბერში მარია მარგარეტა შვილებთან ერთად გადავიდა ბერლინში და დაიწყო მუშაობა ბარონ ბერნჰარდ ფრიდრიხ ფონ კროსიგკის ობსერვატორიაში. მისი ნამუშევარი ასტრონომიულ დაკვირვებებზე შეტანილი იყო კალენდრებში, რომლებიც გამოქვეყნდა ბრესლაუსა და ნორნბერგში.

ბერნჰარდ კროსიგკას გარდაცვალების შემდეგ, მარია მარგარეტი გაემგზავრა დანციგში, სადაც აიღო და მოახდინა იან ჰეველიუსის ობსერვატორიის რეორგანიზაცია. 1716 წელს მან არ მიიღო პეტრე -ის შეთავაზება ვაჟიშვილთან ერთად მოსკოვში ჩასულიყო და ასტრონომი გამხდარიყო.

მარია მარგარეტა და კრისტფრიდი ჩავიდნენ ბერლინში, სადაც მისი ვაჟი დაინიშნა ბერლინის ობსერვატორიის დირექტორად იოჰან ჰოფმანის გარდაცვალების შემდეგ. გარდა კალენდარზე მუშაობისა, მარია მარგარეტა სხვა კალენდრებისთვის ასტრონომიული დაკვირვების მონაცემების მიწოდებით ახერხებდა თანხის გამომუშავებას. აკადემიის თანამშრომლები უკმაყოფილოები იყვნენ, რომ მათთან ქალი მუშაობდა და თან მარია მარგარეტა საქმეებში ერეოდა. 1717 წელს მარია იძულებული გახდა დაეტოვებინა ობსერვატორია და მის ტერიტორიაზე მდებარე სახლი.

1720 წელს მარია მარგარეტა ცხელებისგან გარდაიცვალა. მის საპატივსაცემოდ ასტეროიდ (9815)-ს უწოდეს .
გელა რევაზიშვილი

გიორგი (გელა) რევაზიშვილი (დ. 1 სექტემბერი, 1928, თბილისი — გ. თებერვალი, 2011) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1990). ღირსების ორდენის კავალერი (1998).

სწავლობდა თბილისის 30-ე საშუალო სკოლასა და რკინიგზის სამშნებლო ტექნიკუმში. სწავლის პერიოდში პარალელურად მუშაობდა პლეხანოვის სახელობის კლუბთან არსებულ დრამატულ წრეში. 1946-1947 წლებში მუშაობდა კ. მარჯანიშვილის სახელობის დრამატულ თეატრში, 1948-1953 წლებში — სოხუმის დრამატულ თეატრში. 1954 წლიდან თბილისის ნოდარ დუმბაძის სახელობის მოზარდ მაყურებელთა თეატრის მსახიობია. გადაღებულია ფილმებში: „წარსული ზაფხული“ (დამსვენებელი, 1959), „ცეროდენა რაინდები“ (არჩილი, 1963), „ვინ არის მეოთხე?“ (1985), „ხსოვნა“ (1989), „სერგო გოთორანი (სერგო გოთვერანი)“ (2009).

ჯილდოები და აღიარება
1965 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1990 — საქართველოს სახალხო არტისტი
1998 — ღირსების ორდენი ქართული თეატრალური ხელოვნების განვითარებისათვის, ახალგაზრდა თაობის აღზრდაში შეტანილი დიდი წვლილისა და ნაყოფიერი შემოქმედებითი მოღვაწეობისათვის
გოგნის წმინდა გიორგის ეკლესია

გოგნის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ გოგნში.

აღწერა
გოგნის წმინდა გიორგის ეკლესია დარბაზული ნაგებობაა, შვერილი ხუთწახნაგა აფსიდით. ტაძარი აღმართულია სამსაფეხურიან ცოკოლზე. მოპირკეთებულია დამუშავებული კვადრებით. შესასვლელი აღმოსავლეთის გარდა ყველა კედლის შუაშია გაჭრილი. აღმოსავლეთის მხარეს სამი, დასავლეთით ერთი, ხოლო სამხრეთით და ჩრდილოეთით ორ-ორი თაღოვანი ფართო სარკმელია. კარის თავზე მხედრული დამწერლობით შესრულებული საამშენებლო წარწერაა: „ქ. ჩყპზ-სა აღშენება ამა ეკლესიისა ოსტატები გიორგი აბესაძე ვასილ ნოსელიძე და ბესარიონ...“.
ბაღდადის წმინდა გიორგის ეკლესია

ბაღდადის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაღდადში.

აღწერა
ბაღდადის წმინდა გიორგის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ნაგებია სხვადასხვა ფერის რიყის ქვით, ხოლო კუთხეებში და კარის თავზე გამოყენებულია თეთრი ფერის ქვა, წინა ფასადზე გაჭრილია ერთი სარკმელი, ეკლესია შვერილაფსიდიანია, რომელიც ოთხწახნაგაა, აფსიდში სამი სარკმელია გაჭრილი, ასევე სამი სარკმელია დატანილი სამხრეთ ფასადზე.
პატარა ჩორჯოს წმინდა გიორგის ეკლესია

პატარა ჩორჯოს წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა ჩორჯოში.

აღწერა
პატარა ჩორჯოს წმინდა გიორგის ეკლესია დარბაზული ტაძარია, რომელიც გეგმით ტრაპეციას უახლოვდება, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდით, ცენტრში გაჭრილია არქიტრავული სარკმელი. მის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშაა. დასავლეთ და სამხრეთ შესასვლელები არქიტრავული და ნაოთხალია. სამხრეთ კარის თავზე სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. ეკლესია ნაშენია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით - დუღაბზე.
ტალერის მთავარანგელოზის ეკლესია

ტალერის მთავარანგელოზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტალერში, სოფლის მოქმედ სასაფლაოზე, საავტომობილო გზის აღმოსავლეთ მხარეს.

აღწერა
ტალერის მთავარანგელოზის ეკლესია სამნავიანი ბაზილიკაა, სამი ცენტრალური შვერილი აფსიდით. პილასტრები თანამედროვე აგურით არის აშენებული, რომლებიც დგას ძველი ქვის ბაზისებზე. შესასვლილი გააჩნია დასავლეთით, სამხრეთით და ჩრდილოეთით.
თამაკონის მაცხოვრის ეკლესია

თამაკონის მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტის სოფელ თამაკონში.

აღწერა
თამაკონის მაცხოვრის ეკლესია ბაზილიკური ტიპისაა, ორფერდა გადახურვით, აფსიდის ერთიანი წრიულით. ნაგებია კლდის ქვით კირის დუღაბზე, მშენებლობაში გამოყენებულია ადგილობრივი შირიმის ქვაც. შესასვლელი ჩრდილოეთით და დასავლეთით აქვს, სამხრეთ კარი მეორადი გადაკეთების დროს გააუქმეს. ტაძარს აღმოსავლეთით, სამხრეთით და ჩრდილოეთით დატანებული აქვს სამ-სამი სარკმელი.
ანდრო ჭიაურელი

ანდრო ჭიაურელი (დ. 8 ნოემბერი, 1956, თბილისი) — ქართველი კინოდოკუმენტალისტი.

1979 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის კინოფაკულტეტი (ლ. ღოღობერიძის სახელოსნო).

1977 წლიდან მოღვაწეობს კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“. 1985–1986 წლებში გაიარა სარეჟისორო პრაქტიკა კინოსტუდია „მოსფილმში“ გიორგი დანელიასთან. 1986 წლიდან მუშაობს დოკუმენტური ფილმებისა და გადაცემების რეჟისორად სხვადასხვა კინო- და ტელესტუდიაში. გადაიღო დოკუმენტური ფილმები: „ერთი შვილი არა შვილი“ (1981), „ინტერვიუ ინტერვიუს შემდეგ“ (1983), „საქართველოს უკანასკნელი ომი“, „საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კინოქრონიკა“ (1990), „ანარეკლი“ (1991), „აბეომა“ (1993), „წარმართობა“ (ლ. მიხანაშვილთან ერთად, 1990), „ლაბირინთი“ (1996), „ფურცლები საქართველოს ისტორიიდან“ (დოკ. სერიალი, 2001), „კავკასიელი ტყვეები“(2003 — შეტანილია გერმანიის განათლების სამინისტოროს ისტორიის სასკოლო ფაკულტატურ კურსში), უცნობი 26 მაისი (2006, მუსიკალურ-დოკუმენტური), ვერტიკალური თავისუფლება (2012), ექვთიმე (2014), უცხო (2015), მირიან მეფის სასწაული (2015), 1924 წლის დაისი (2016), ვერიკო (2018), ერი და პრესა (2020–2021 — 10 სერიანი დოკუმენტური სერიალი), ქართველი მოდერნისტები (2022 — 4 სერიიანი დოკუმენტური სერიალი) და სხვა.

მხატვრული ფილმები: „საშობაო ისტორიები“ (2001), „საუბრები ნინო ჭავჭავაძესთან“ (2002), „ეს ერთჯერადი ნივთები“ (2007) და სხვა.

თეატრალური სპექტაკლების რეჟისორი
კაპრიჩიო (1990, გერლინდ რაინსჰაგენის მიხედვით)
სიყვარული შექსპირიდან (2005, შექსპირის პიესების კომპილაცია, ვიდეოს გამოყენებით)
მაქს ფრიში „ბიოგრაფია“ (2010, თეატრალური დადგმა ვიდეოს გამოყენებით)
გადაღებულია ფილმში „ნაზარეს უკანასკნელი ლოცვა“ (ლ. თუთბერიძე, 1988)

ჯილდოები
საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი ფილმისთვის „ჭრილობა“ (1990).
ფარახეთის სამების ეკლესია

ფარახეთის სამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფარახეთში.

აღწერა
ფარახეთის სამების ეკლესია ახალი აღდგენილია. ამ ადგილას შუა საუკუნეებში აგებული ეკლესიის ნაშთი იყო, რომლის ადგილას ახალი ეკლესია ააშენეს. ეკლესია ნაგებია კარგად დამუშავებული კვადრებით, გამოყენებულია ცემენტის ხსნარი. ეკლესიის გადახურვა ორფერდაა, გადახურულია თუნუქით. ტაძარი დარბაზული ტიპისაა, საკმაოდ მოზრდილი. ეკლესიაში შესასვლელი კარი დასავლეთ კედელშია დატანილი. ეკლესიის შიდა სივრცე ნათდება დასავლეთით და აღმოსავლეთით დატანილი თითო-თითო და სამხრეთ კედელში დატანილი ორი ვიწრო სარკმლით. დასავლეთ ფასადზე, არქიტრავის ქვაზე ე.წ. ბოლნური ჯვარია გამოსახული. ეკლესიის ჩრდილოეთით რამდენიმე მეტრში 4 სვეტზე დაყრდნობილი ღია თაღოვანი სამრეკლოა აგებული. ეკლესიის აღმოსავლეთით პატარა ნაგებობაა ჩადგმული, რომელსაც საცხოვრებლის, კელიის ფუნქცია აქვს. ეკლესიის ეზოში სავარაუდოდ ძველი ეკლესიის კაპიტელი და რამდენიმე არქიტექტურული დეტალია განთავსებული.
ანზორ ერქომაიშვილის ქუჩა

ანზორ ერქომაიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ძველი კუკია); მარცხენა სანაპიროდან დავით აღმაშენებლის გამზირამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. თბილისის 1876 წელს გეგმაზე დატანილია როგორც კოლონიის ქუჩა, საუკუნის 20-იან წლებში ახალშენის ქუჩა დაერქვა. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია პოლიტკატორღელთა ქუჩის სახელწოდებით. საუკუნის 40-იან წლებში ჭოროხის ქუჩა ეწოდა. 2022 წელს ანზორ ერქომაიშვილის ქუჩა დაერქვა.
ერთობა (გაზეთი)

„ერთობა“ — ყოველდღიური სოციალ-დემოკრატიული გაზეთი 1917-1921 წლებში. გამოდიოდა „თანამედროვე აზრის“ (1915-1917) ნაცვლად. 1918 წლის 26 ნოემბრიდან წარმოადგენდა საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ცენტრალურ გამოცემას. გაზეთს თავდაპირველად რედაქტორობდა ვლადიმერ ბობოხიძე, 1920 წლის ივლისიდან კი – ლევან ნათაძე. იბეჭდებოდა „რუხაძის სწრაფლმბეჭდავ სტამბაში“; 1917 წლის 1 ივლისიდან - „ერთობის“ სტამბაში. გაზეთმა 1918 წლის 28 იანვრიდან შემოიღო ყოველკვირეული სატირულ-იუმორისტული ფურცელი „ეშმაკის მათრახი“. 1921 წლის თებერვალში მთავრობის მიერ თბილისის დატოვების გამო „ერთობის“ ბოლო ნომრები ქუთაისსა და ბათუმში გამოვიდა. პარტიული გამოცემის სპეციფიკიდან გამომდინარე, გაზეთი იდეოლოგიური მიზანდასახულობით შერჩეული, მეტწილად ინფორმაციული ხასიათის მასალით შემოიფარგლებოდა. თუმცა გვხვდება ანალიტიკური პუბლიკაციებიც, რომელთა უმრავლესობა სარედაქციო თვალსაზრისს გამოხატავდა და სოციალ-დემოკრატიული ხელისუფლების იდეური მხარდაჭერის ფუნქციას ასრულებდა. მათი უმრავლესობა ხელმოუწერელი იყო. მიუხედავად ოპერატიულ ჟანრთა პრიმატისა, იბეჭდებოდა განსხვავებული თემატიკის პუბლიკაციებიც, რომლებიც რუბრიკის ქვეშ ერთიანდებოდა.
ანჟუს კუნძულები

ანჟუს კუნძულები — ახალი ციმბირის კუნძულების არქიპელაგის ყველაზე დიდ კუნძულთა ჯგუფი (რუსეთის ტერიტორია). მდებარეობს არქიპელაგის ცენტრალურ ნაწილში, ლაპტევებისა და აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვებში. ანჟუს კუნძულებში შედის: კოტელნი (23,2 ათ. კმ²), ახალი ციმბირი (6,2 ათ. კმ²) და ბელკოვის (500 კმ²). რელიეფში ჭარბობს დაჭაობებული ვაკეები, სიმაღლით 62 მეტრიდან (კ. ახალი ციმბირი) 361 მეტრამდე (კ. კოტელნი). დაფარულია არქტიკული ხავს-მღიერიანი ტუნდრით. ადგილ-ადგილ თერმოკარსტული ტბები და პატარა მდინარეებია. ნაპირებზე — ფრინველთა ბაზრები. სახელი ეწოდება პეტრე ანჟუს პატივსაცემად.
ფედოტ ბობილიოვი

ფედოტ ფედოტის ძე ბობილიოვი (დ. 1819, მოსკოვი, — გ. 1863) — რუსი ჟურნალისტი, პოეტი, კრიტიკოსი.

დაიბადა მოსკოველი ვაჭრის ოჯახში. ლექსებს 1830-იანი წლებიდან აქვეყნებდა. ხშირად იყენებდა სხვადასხვა ფსევდონიმს (დორმიდონ ზევაკინი, ნიკანორ პუსტოხლოპალოვი, ავაკუმ ვავაკილოვი და სხვ.). 1847 წელს სავაჭრო მისიით მიავლინეს კავკასიაში. ცხოვრობდა და მუშაობდა თბილისში. თანამშრომლობდა ადგილობრივ პრესაში. აქვეყნებდა წერილებს ქართულ ლიტერატურაზე, თეატრზე (ეს სტატიები ცალკე ბროშურადაც გამოიცა). ალმანახ „ზურნაში“ (1855) დაბეჭდა ლექსების ციკლი „იმერეთის მელოდიები“. 1857 წელს თბილისში გამოსცა ლიტერატურული ალმანახი „ფეშქეში“, რომელიც მისივე ლექსით, „წმინდა გიორგის მთით“, იწყება. 1857-1863 წლებში რედაქტორობდა გაზეთ „კავკაზს“, რომელიც რუსეთის იმპერიაში ერთ-ერთი საუკეთესო პროვინციულ პერიოდულ გამოცემად იქცა.
პეტრე ანჟუ

პეტრე ანჟუ (, ვიშნი-ვოლოჩოკი — გ. , სანქტ-პეტერბურგი) — არქტიკის რუსი მკვლევარი, ფლოტის ადმირალი. 1820 წელს ლეიტენანტის ჩინით დაევალა ციმბირის ჩრდილოეთ ნაპირის აღწერა. 1821–1823 წლებში დამხმარეებთან ერთად (პ. ილინი, ი. ბერეჟნიხი, ა. ფიგურინი) აღწერა ნაპირები და კუნძულები მდინარეებს ოლენიოკსა და ინდიგირკას შორის. შეადგინა ახალი ციმბირის კუნძულების რუკა. 1825–1826 წლებში მონაწილეობდა კასპიის ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაპირისა და არალის ზღვის დასავლეთ ნაპირის აღწერაში. თავი გამოიჩინა 1827 წლის ნავარინოს ბრძოლაში, იყო ლეიტენანტი სახაზო გემ „განგუტზე“. შემდგომში მსახურობდა საზღვაო უწყების დაწესებულებებში. პეტრე ანჟუს სახელს ატარებს ახალი ციმბირის კუნძულების ერთ-ერთი ჯგუფი (იხ. ანჟუს კუნძულები).
ჰელენა ბობინსკა

ჰელენა ბობინსკა (დ. 9 მაისი, 1887, ვარშავა, — გ. 9 ივნისი, 1968, იქვე) — პოლონელი მწერალი, ჟურნალისტი.

1905 წლიდან იყო პოლონეთის სამეფოსა და ლიტვის სოცალი-დემოკრატიული პარტიის წევრი. მონაწილეობდა რევოლუციურ გამოსვლებში. მისი ძმა იყო პოლონელი მწერალი და პოლონეთის კომუნისტური პარტიის ერთ-ერთი ლიდერი იულიან ბრუნი, პირველი ქმარი კი — პოლონელი კომუნისტი სტანისლავ ბობინსკი (დახვრიტეს 1937 წელს). 1917 წლის ოქტომბრის გადატრიალების შემდეგ, 1917 წელს გადასახლდა საბჭოთა რუსეთში. თანამშრომლობდა საბჭოთა პოლონურ- და რუსულენოვან ლიტერატურულ და საზოგადოებრივ ჟურნალებში. ერთხანს იყო კიევის პოლონური სახელმწიფო თეატრის ლიტერატურული ხელმძღვანელი. ასევე იყო საბჭოთა კავშირის მწერალთა კავშირის წევრი (1934-1938). მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, 1945 წელს დაბრუნდა პოლონეთში და განაგრძო ლიტერატურული მოღვაწეობა. ავტორია საყმაწვილო მოთხრობებისა, რამდენიმე რომანისა, ლიტერატურული თარგმანებისა, მოგონებებისა.

ბობინსკას ყველაზე ცნობილ ნაწარმოებთა შორისაა რომანი „ქაბუნაურთა შთამომავლის შურისძიება“ (1930), რომელიც ავტორის ხევსურეთში მოგზაურობის საფუძველზეა დაწერილი. მასში აღწერილია ხევსურეთის პეიზაჟები, ზნე-ჩვეულებები, აგრეთევ თბილისი, მისი ძველი უბნების კოლორიტული სურათები. ნაწარმოები მსოფლიოს მრავალ ენაზეა თარგმნილი. მსოფლიო ომის დროს რომანი, ბობინსკას სხვა გამოცემების მსგავსად, იკრძალებოდა ნაცისტურ გერმანიაში.
ბოდაყ ყაზვინი

ბოდაყ მუნში ყაზვინი (დ. დაახლ. 1510/1511, ქ. ყაზვინი, ირანი) — სპარსელი ისტორიკოსი, სახელმწიფო მოხელე.

ბოდაყ ყაზვინი ცნობილია ისტორიული თხზულებით „ცნობათა მარგალიტები“ („ჯავაჰირ ალ-ახბარ“), რომელიც მიუძღვნა შაჰ ისმაილ -ს. მასში მოთხრობილია ირანის როგორც ისლამამდელი, ისე შემდგომი დროის მმართველი დინასტიების ისტორია შაჰ ისმაილ -ის ტახტზე ასვლამდე (1576 წლამდე). თხზულებაში საინტერესო და ორიგინალური ცნობებია ირან-საქართველოს ურთიერთობაზე ირან-ოსმალეთის პირველი ომის (1514–1555) დროს, საქართველოში ყიზილბაშთა ლაშქრობების შესახებ შაჰ ისმაილ -ისა და შაჰ თამაზ -ის დროს.

საყურადღებოა მისი ცნობა ქართველ მეფე-მთავრების ყოფნის შესახებ სეფიანთა ბანაკში ჯერ კიდევ შაჰ ისმაილ -ის დროს, რასაც ისტორიკოსი 1519 წლით ათარიღებს, კახთა მეფის ლევანის ძის იესეს გამუსლიმანებასთან დაკავშირებული ცნობები და სხვ. თხზულების ხელნაწერი ინახება სანქტ-პეტერბურგის საჯარო ბიბლიოთეკის ხელნაწერთა განყოფილებაში.
პელაგია შაინი

პელაგია შაინი ( ქორწინებამდე სანიკოვა) ( დ. 19 აპრილი, 1894, სოფელი პოპოვო-ოსტანინო, სოლიკამსკის რაიონი, პერმის პროვინცია, რუსეთის იმპერია — გ. 27 აგვისტო, 1956, მოსკოვი, საბჭოთა კავშირი) — საბჭოთა ასტრონომი, მასწავლებელი.

ბიოგრაფია
პელაგია სანიკოვა დაიბადა 1894 წელს სოლიკამსკის რაიონის სოფელ პოპოვო-ოსტანინოში. დაამთავრა პოლოვოდოვსკაიას დაწყებითი სკოლა, სოლიკამსკის გიმნაზია, შემდეგ ჩაირიცხა სანქტ-პეტერბურგის ქალთა უმაღლესი (ბესტუჟევების) კურსების ფიზიკა-მათემატიკის განყოფილებაზე.

1918 წელს იგი დაბრუნდა სოლიკამსკის რაიონში, სადაც ასწავლიდა მათემატიკას ქარხნის სკოლაში. შემდეგ იგი გადავიდა ტომსკში, სადაც გაიცნო მისი მომავალი მეუღლე, ასტრონომი გრიგორი შაინი.

1921 წლიდან მუშაობდა პულკოვოს ობსერვატორიაში, 1925 წელს გადაიყვანეს ლაბორატორიის სიმეიზის ფილიალში, რომელიც შემდეგ გახდა ყირიმის ასტროფიზიკური ობსერვატორიის ნაწილი, სადაც პელაგია მუშაობდა სიცოცხლის ბოლომდე.

პელაგია შაინი პირველი ქალია მსოფლიოში, რომელმაც აღმოაჩინა მცირე პლანეტა ((1112) პოლონია. აღმოჩენილი 1928 წლის 15 აგვისტოს ), პელაგიამ აღმოაჩინა სულ 19 მცირე პლანეტა. 1949 წელს მან აღმოაჩინა მოკლე პერიოდის კომეტა შაინ-შალდე. მან ასევე აღმოაჩინა 150-ზე მეტი ახალი ცვლადი ვარსკვლავი. ჩაატარა სამუშაოები ვარსკვლავების ფოტომეტრიასა და კოლორიმეტრიაზე.თუმცა, არაპერიოდული კომეტა /1925 1 (- ; ასევე ცნობილი როგორც კომეტა 1925 ან კომეტა 1925) აღმოაჩინა მისმა მეუღლემ, ასტრონომმა გრიგორი შაინმა და არა მან.

პელაგია შაინი დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით (1953).

მეუღლე — ასტრონომი გრიგორი შაინი. წყვილს საკუთარი შვილი არ ჰყავდა. მათ იშვილეს პელაგიას დისშვილი გოგონა ვერა კლოჩიხინა, რომელიც მოგვიანებით გახდა ასტროფიზიკოსის ვ.ა. ამბარცუმიანის ცოლი.

პელაგია შაინის პატივსაცემად მისი სახელი პელაგია უწოდეს მცირე პლანეტას, რომელიც აღმოაჩინა გ. ნეუიმინმა 1930 წლის 20 სექტემბერს სიმეიზის ობსერვატორიაში.

გარდა ამისა, ასტეროიდ 1648 შაჯნას დაარქვეს სახელი პელაგიას და მისი მეუღლის გრიგორი შაინის ხსოვნის პატივსაცემად. ხოლო მთვარის კრატერ შაინს სახელი მხოლოდ მისი მეუღლის პატივსაცემად უწოდეს.

პელაგია შაინი გარდაიცვალა 1956 წლის 27 აგვისტოს 61 წლის ასაკში, მისი მეუღლის გარდაცვალებიდან (გარდაიცვალა იმავე წლის 4 აგვისტოს) სამი კვირის შემდეგ.