iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ანდრეას კაპელანი

ანდრეას კაპელანი (, , ) — მე-12 საუკუნის ავტორი, საფრანგეთის სამეფო კართან დაახლოებული პირი. ავტორია შუა საუკუნეების ეთიკური თხზულებისა: „ “ („სიყვარულის შესახებ“), ან უფრო ვრცელი სახელწოდებით: „ “ („რაინდული სიყვარულის ხელოვნება“). ანდრეას კაპელანის ცხოვრების შესახებ მხოლოდ ის არის ცნობილი, რომ წარმოშობით სავარაუდოდ საფრანგეთიდან იყო და მსახურობდა საფრანგეთის სამეფო კარზე.

შემოქმედება
ეთიკური თხზულება „ “ სავარაუდოდ 1186–1190 წლებშია შექმნილი ელეონორ აკვიტანიელისა და საფრანგეთის მეფე ლუი -ის ქალიშვილის, მარიამ შამპანელის, მოთხოვნით. მასში მოცემულია კურტუაზული სიყვარულის ძირითადი ასპექტები და განხილულია რამდენიმე ძირითადი საკითხი, რომლებიც რაინდული სიყვარულის მოთხოვნებს, პარტნიორულ ურთიერთობასა და სექსუალურ კავშირს ეხება.

„ “ შედგება სამი წიგნისაგან. პირველ წიგნში მოცემულია სიყვარულის ეტიმოლოგია და განმარტება, რაც აკადემიური ლექციის სტილშია გადმოცემული. მეორე წიგნში სხვადასხვა სოციალური ჯგუფის წარმომადგენლებს შორის მიმდინარეობს დიალოგი და განხილულია საკითხი, თუ როგორ მიმდინარეობს სასიყვარულო პროცესი სხვადსახვა სოციალური ჯგუფის წარმომადგენლებს შორის. მესამე წიგნში განხილულია კურტუაზული სიყვარულის ძირითადი თავისებურებები.

ანდრეას კაპელანი შუა საუკუნეების ერთ-ერთ ყველაზე დიდ მორალისტადაა აღიარებული, თუმცა ამის საწინააღმდეგოდ მისთვის სიყვარულის კეთილშობილური ფორმაა ადიულტერი და არა — ოჯახური იდილია. კაპელანისთვის ცოლქმრული სიყვარული არ შეიძლება ჭეშმარიტი იყოს იქიდან გამომდინარე, რომ იგი მოიცავს მოვალეობისა და აუცილებლობის ელემენტებს: „სიყვარული, რომელიც ყოველივე მშვენიერისა და საუკეთესოს წყაროა, ამავე დროს, არის მანდილოსნის მიერ გაცემული ჯილდოც. მაგრამ მხოლოდ საუკეთესოთა საუკეთესოს ძალუძს ჯილდოს გაცემა. ცოლი კი არ არის და არც შეიძლება იყოს საუკეთესო. ქალს მხოლოდ მაშინ შეუძლია გახდეს სიყვარულისა და სილამაზის დედოფალი, თუკი სხვისი ცოლია. როგორ შეძლებს მანდილოსანი, რომლის ძირითად მოვალეობასაც ქმრის მორჩილება შეადგენს, გახდენს , ანუ ყველა რაინდული ორთაბრძოლისა თუ საგმირო საქმის შთამაგონებელი არსება?“

ამავე თხზულებაში ანდრეასი საუბრობს ჭეშმარიტი სიყვარულისა და ავხორცობის ურთიერთმიმართების შესახებ. მისთვის სიყვარული ამაღლებული ფორმაა, რომელშიც შედის ღვთისმოშიშებისა და უბიწოებისადმი მოწიწების ელემენტები: „ზოგიერთი უგუნური თავს იწონებს სატრფოს წინაშე ეკლესიის უგულებელყოფით. ამგვარი პიროვნება უძლურია შეიგრძნოს სიყვარულის მაცოცხლებელი ძალა“.
მარგერიტა გონძაგა

მარგერიტა გონძაგა (დ. 2 ოქტომბერი 1591 — გ. 7 თებერვალი 1632) — მანტუას ჰერცოგ ვინჩენცო გონძაგასა და მისი ცოლის, ჰერცოგინია ელეონორა მედიჩის შუათანა ქალიშვილი. საღვთო რომის იმპერატრიცა ელეონორა გონძაგას უფროსი და. 1606 წლის 24 აპრილს დაქორწინდა ლოთარინგიის ჰერცოგ შარლ -ის ვაჟ ანრიზე. 1608 წელს ქმრის ტახტზე ასვლით იგი გახდა ლოთარინგიის ჰერცოგინია. 1624 წელს ანრის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მარგერიტას მაზლი ფრანსუა ავიდა. ქვრივი მარგერიტა სიცოცხლის ბოლომდე ლოთარინგიაში ცხოვრობდა და გარდაიცვალა 1632 წლის 7 თებერვალს, 40 წლის ასაკში.

შვილები
მარგერიტას და ანრის 4 გოგონა შეეძინათ, რომელთაგან მხოლოდ ორმა მიაღწია ზრდასრულობამდე:

მკვდარშობილი გოგონა (თებერვალი 1607);
ნიკოლი (3 ოქტომბერი 1608 - 23 თებერვალი 1657),ცოლად გაჰყვა თავის ბიძაშვილს, ლოთარინგიის ჰერცოგ შარლ -ს;
გოგონა (10 თებერვალი 1611 - 11 თებერვალი 1611);
კლაუდია (15 ოქტომბერი 1612 - 2 აგვისტო 1648),ცოლად გაჰყვა თავის ბიძაშვილს,ლოთარინგიის ჰერცოგ ნიკოლას -ს;
ფარიხან სოფიევა

ფარიხან (ფარი ხანუმ) სოფიევა (; დ. 1884, ყარაჯალარი, ტფილისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 1953, ყარაჯალარი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — თბილისის მაზრის ერობის წევრი ყარაჯალარიდან, პირველი არჩეული მუსლიმი ქალი დეპუტატი მსოფლიოში.

ბიოგრაფია
ფარიხან სოფიევა 1884 წელს, საქართველოს აზერბაიჯანელებით დასახლებულ სოფელ ყარაჯალარში დაიბადა. მეფის რუსეთის დროს დიდი პოპულარობით გამოჩენილი სოფიევა, 1918 წელს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ გამართულ საპარლამენტო არჩევნებში, თავის მშობლიურ რეგიონში დაამარცხა საქართველოს სოციალ-ფედერალისტთა პარტიის კანდიდატი და გახდა ეროვნული კრების დამოუკიდებელი წევრი. მიუხედავად იმისა, რომ სოფიევა აქტიური პერსონა იყო და დიდი ხნის მანძილზე ცხოვრობდა, მასზე ძალიან მცირე ინფორმაცია მოეპოვება.

ადრეული წლები
ფარიხან სოფიევა, 9 შვილიან ოჯახში ერთადერთი გოგო იყო. მეფის რუსეთის დროს, სოფიევა თავისი ძმების ხელმძღვანელი იყო, რითაც დიდი პოპულარობა მოიპოვა. ბანკიდან აღებული სესხით, სოფელში ობოლ ბავშვთა სახლი გახსნა. საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, საქართველოს პარლამენტში აირჩიეს.

თბილისის მაზრის ერობის წევრი
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შესახებ წარმოებული კვლევის დროს, ისტორიკოსი აკაკი ხვადაგიანი ტიფლისის გუბერნიიდან არჩეულ დეპუტატთა სიაში აღმოაჩინა მუსლიმი ქალის გვარი. იგივე გვარი აღმოაჩინა ხვადაგიანმა სოციალისტ-ფედერალისტთა ოფიციალურ გაზეთში. ასე გახდა ცნობილი ისტორიისთვის პირველი ქალი დეპუტატი მუსლიმური სამყაროდან. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ, სამხრეთ კავკასიაში გარდამავალმა ხელისუფლებამ ადგილობრივი ხელისუფლების რეფორმა დაიწყო, რომელიც მიმდინარეობდა მძიმე პოლიტიკური ვითარების ფონზე, ხოლო საქართველოში რეალური ვითარება არ შეიცვალა იქამდე, სანამ ქვეყანა დამოუკიდებლობა არ გამოაცხადა. 1918 წლის 26 მაისს, საქართველომ თავისი დამოუკიდებლობა გამოაცხადა, ამის შედეგად ქვეყანაში პირველი დემოკრატიული არჩევნები ჩატარდა. ამ დროს, ტიფლისის გუბერნიის ყარაჯალარის ოლქიდან, ფარიხან სოფიევა ყველა დანარჩენ კანდიდატს აჯობა და არჩევნები მოიგო. ცნობილია, რომ ერობის წევრობისას მან მშობლიურ სოფელში რკინიგზის სადგურის აშენებას მიაღწია.

საბჭოთა პერიოდი
1921 წელს, საბჭოთა ჯარების მიერ საქართველოს ოკუპაციის შედეგად, ეროვნული კრების წევრების ქონება დაყადაღდა. ფარი ხანუმის ახლობლების ინფორმაციით, მას საბჭოთა კავშირი და საბჭოთა სისტემა ეზიზღებოდა. სტალინის რეპრესიების დროს, სოფიევას 8 ძმიდან 5 დახვრიტეს და საერთო საფლავში დამარხეს. მათი გვამები დღემდე არ არის ნაპოვნი.

გარდაცვალება
1953 წელს გულის შეტევით გარდაიცვალა, მას შემდეგ, რაც გაიგო, რომ მისი ერთ-ერთი ძმიშვილი დააკავეს.
კრეტული ლიტერატურა

კრეტულ ლიტერატურას განსაკუთრებული ადგილი უკავია ბერძნული ლიტერატურის განვითარების ისტორიაში და მოიცავს - საუკუნეებს. იგი ასევე ცნობილია კრეტული რენესანსის სახელწოდებით, რამდენადაც ამ პერიოდიდან იწყება ბერძნულ ლიტერატურაში ანტიკურ თემატიკასთან დაბრუნება, ანტიკური აზროვნებისთვის დამახასიათებელი ნიშნების აღორძინება, ადამიანისაკენ შემობრუნება და ანტიკურისა და ქრისტიანულის ერთმანეთთან შერწყმა და სინთეზირება.

ბიზანტიის დაცემის შემდეგ თითქმის ყველა დიდი ბერძნული კუნძული და მათ შორის კრეტა, იტალიასა და ოსმალეთის იმპერიის სადავო ტერიტორიას წარმოადგენდა. მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ კრეტა ბონიფაციუს მანფერას, რომელმაც იგი ვენეციელებს მიჰყიდა. ვენეციელების ბატონობის დროს ბერძენ არისტოკრატიას არ გაუწყვეტია კავშირი ავთენტურ კულტურასთან და ამავდროულად, აქტიურად განაგრძობდა ევროპასთან დაახლოებას, რაც ძირითადად გამოიხატა ლიტერატურის, თეატრისა და მხატვრობის აღორძინებაში. 1669 წელს კრეტა ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში შედის.

კრეტულ ლიტერატურაში განსაკუთრებით წინ იწევს ჟანრების მრავალფეროვნებისკენ მიდრეკილება, რაც ტიპოლოგიურად რენესანსული ლიტერატურული პროცესისათვის იყო დამახასიათებელი. განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა ტრაგედიასა და კომედიას, რაც პირდაპირ იყო დაკავშირებული ბერძნული თეატრის აღორძინებასთან კრეტაზე. კრეტული რენესანსის ფარგლებში იქმნება სატირული ნაწარმოებები. სტეფანოს სახლიკისი განსაკუთრებით მკაცრად უდგება კრეტელ ქალებს და წარმოგვიდგენს სატირულ თხზულებებს: „სინაქსარი კეთილშობილ ქალთა და ღირსეულთა გამგებელთა“, „არქიმავლისტრები“, „სათათბირო“. კრეტულ ლიტერატურაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია პასტორალურ პოემას „კრეტელი ქალი“, რაც იმდროინდელი იტალიური პასტორალური იდილოს ერთგვარ მიბაძვას წარმოადგენს.

კრეტული თეატრი
კრეტული თეატრი დიდად სხვაობდა ანტიკური ბერძნული თეატრისაგან როგორც შინაარსობრივად, ისე — ფორმობრივად. დასაწყის პერიოდში პიესები იწერებოდა იტალიურ ენაზე და მხოლოდ მოგვიანებით შეენაცვლა მას ბერძნული. ახასიათებდა დასავლური თეატრის მკვეთრი გავლენა და სპექტაკლზე დასწრება შეეძლო ყველა სოციალური ჯგუფის წარმომადგენელს, სქესისა და ასაკის განურჩევლად. კრეტული თეატრის ფუძემდებელია გიორგოს ხორტაცისი. ის არის ავტორი ისეთი პიესებისა, როგორებიცაა: „კაძურბოსი“ (1595-1601), „სტათისი“ (1585-1592), „ეროფილი“ და სხვა.

ამ პერიოდში იქმნება და იდგმება კრეტელი დრამატურგისა და პოეტის ვინჩენცო კორნაროსის დრამა „ეროტოკრიტოსი“, რომელშიც გადმოცემულია არეტუზასა და ეროტოკრიტოსის სასიყვარულო ისტორია. ამ ნაწარმოებით კორნაროსმა შეძლო დრამატული და ეპიკური სტილის სინთეზი, ყურადღება გაემახვილებინა ანტიკური ბერძნული თეატრის მოდელზე და მოენახა ფორმა, რომელსაც ადეკვატურად აღიქვამდა კრეტელი საზოგადოება და დიდ პოპულარობასაც მოუტანდა ავტორს.
ეროტოკრიტოსი

ეროტოკრიტოსი — ლიროეპიკური რომანი, რომლის ავტორია კრეტელი პოეტი და დრამატურგი ვინჩენცო კორნაროსი. დაწერილია საუკუნის ნახევარში. მისი სიუჟეტური პროტოტიპია შუა საუკუნეების ფრანგული რომანი „პარისი და ვიენა“, თუმცა კორნაროსი სარგებლობდა არა ფრანგული დედნით, არამედ — ნაწარმოების რომელიმე იტალიური ვერსიით. ასევე მასში დიდად იგრძნობა ბერძნული ფოლკლორის გავლენა. თხზულებას ბოლოს დართული აქვს ცნობა იმის შესახებ, რომ ნაწარმოების ავტორია ვინჩენცო კორნაროსი, თუმცა იმ დროს რამდენიმე ვინჩენცო კორნაროსი მოღვაწეობდა კრეტაზე და ნებისმიერი შეიძლებოდა ყოფილიყო თხზულების ავტორი.

სიუჟეტი
„ეროტოკრიტოსში“ მოთხრობილია ქალისა და ვაჟის სიყვარულის ამბავი, თუ როგორ შორდებიან ერთმანეთს არეტუზა და ეროტოკრიტოსი და უღლდებიან მრავალი დაბრკოლების გადალახვის შემდეგ. მოქმედება მიმდინარეობს ძველ ათენში, რომელსაც მართავს მეფე ირაკლისი და დედოფალი არტემი. მეფესა და დედოფალს დიდი ხნის განმავლობაში არ უჩნდებოდათ შვილი. საბოლოოდ, ღმერთებმა აღასრულეს მეფის სურვილი და შეეძინათ გოგო, რომელსაც სახელად არეტუზა დაარქვეს. ჩვიდმეტი წლის ეროტოკრიტს ერთი დანახვით უყვარდება პრინცესა. ამის შესახებ მხოლოდ თავის მეგობარს, პოლიდოროსს უმხელს.

არეტუზას მამა თავისი მრჩევლის, პეზოსტრატოსის ვაჟს, ეროტოკრიტს, არ ატანს ქალიშვილს. მას შემდეგ, რაც შეიტყობს ამბავს იმის შესახებ, თუ როგორ ხვდებიან ახალგაზრდები ერთმანეთს, სახელმწიფოდან გააძევებს ეროტორკიტოსს, ხოლო ქალიშვილს კი ციხესიმაგრეში გამოკეტავს. ამის შემდეგ ვაჟი შეეცდება სატრფოს დახსნას. საბოლოოდ, რაც იერშეცვლილი ეროტოკრიტოსი ირაკლისს ვლახუმის მიერ წამოწყებულ ომში დაეხმარება და გამარჯვებას მოაპოვებინებს, მეფე მას ქალიშვილს მიათხოვებს.

ხელნაწერები და გამოცემები
თხზულება დიდი პოპულარობით სარგებლობდა და მე-17 საუკუნის განმავლობაში მრავალჯერ გადაიწერა. 1713 წელს ვენეციაში დაიბეჭდა იმ კრეტელთა მიერ, რომელთაც თხზულების რამდენიმე ხელნაწერი მოაგროვეს და მათზე დაყრდნობით შეიმუშავეს კრიტიკულად დადგენილი ტექსტი. დღემდე მოღწეულია მხოლოდ 1710 წელს გადაწერილი დაუსრულებელი ხელნაწერი, რომელიც გამშვენებულია მინიატურებით. ამის მიუხედავად, ეს ვარიანტი დიდად სხვაობს ვენეციური ბეჭდური გამოცემისაგან და აკლია ტექსტის დიდი ნაწილი. ვენეციის შემდეგ თხზულება კიდევ რამდენჯერმე გამოიცა, ხოლო პირველი თანამედროვე გამოცემა განხორციელდა 1915 წელს სტეფანო ხანთოუდიდესის მიერ.
ურჟუმული ღორი

ურჟუმული ღორი — სახორცე მიმართულების ჯიში. გამოყვანილია რუსეთში, კიროვის ოლქის ურჟუმის რაიონში ადგილობრივი გრძელყურა ღორის მსხვილ თეთრ ჯიშთან შეჯვარების გზით. ჯიში დამტკიცებულია 1957 წელს. ურჟუმული ღორი ფერად თეთრია, აქვს მკვრივი კონსტიტუცია, ტანადობა. ცოცხალი მასა კერატისა 250-300 კგ, ნეზვისა — 200-260 კგ. სხეულის სიგრძე 185 სმ, მკერდის ირგვლივი 170 სმ, ნაყოფიერება 10-12 გოჭი. 100 კგ აღწევს 183 დღისა. 1 კგ წონამატზე 3,9 საკვებ ერთეულს ხარჯავს და დღიური წონამატი 650-700 გ შეადგენს. სუფთა ხორცის გამოსავალი ნაკლავიდან 55-58 %. მოშენებულია 13 ძირითადი ხაზი და 17 ოჯახი. იყენებენ სახორცე-საქონე და საქონე მიმართულების ჯიშებთან სამრეწველო შეჯვარებისათვის. გავრცელებულია კიროვის ოლქში, მარი-ელის რესპუბლიკაში და რუსეთის ჩრდილოეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ოლქებში.
ვალის პორტრეტი

ვალის პორტრეტი — ავსტრიელი მხატვრის ეგონ შილეს, 1912 წლის ზეთში შესრულებული ნახატი. ნახატზე გამოსახულია "ვალი" ნეუცილი, რომელსაც ის 1911 წელს შეხვდა. წლების განმავლობაში ის მისი საყვარელი და მოდელი იყო. ის ეგონის ბევრ გამორჩეულ ტილოზეა გამოსახული. სურათი 1954 წელს რუდოლფ ლეოპოლდმა შეიძინა და შემდგომში ის ლეოპოლდის მუზეუმის კოლექციის ნაწილი გახდა. 1997–1998 წლებში ნამუშევარი გამოფენილი იყო ნიუ-იორკის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუში. ნახატის შესახებ ინფორმაცია დაიბეჭდა ნიუ-იორკ ტაიმზში, რის შემდეგაც გამოჩნდა ბონდის ჰერსი რომელიც ამტკიცებდა, რომ ნახატი მას ეკუთვნოდა და ის მეორე მსოფლიო ომის დროს ნაცისტებმა წაართვეს.

2010 წლის ივლისში, ლეოპოლდის მუზეუმი ბონდისთვის 19 მილიონის გადახდას შემდგომში მასზე ყველანაირი უფლების უარყოფის სანაცვლოდ დათანხმდა.
ეპიდავროსის თეატრი

ეპიდავროსის თეატრი — საბერძნეთის ქალაქ ეპიდავსროსში არსებული თეატრი, რომელიც მედიცინის ღმერთ ასკლეპიოსისადმია მიძღვნილი. აშენებულია სინორტიონის მთის დასავლეთ ნაწილზე, თანამედროვე სახელწოდებით, ლიგურიონის მთაზე. ეპიდავროსის თეატრი აღიარებულია ძველი საბერძნეთის თეატრთაგან საუკეთესოდ როგორც აკუსტიკური, ისე — ესთეტიკური მახასიათებლებით.

ისტორია
პავსანიას გადმოცემით, უძველესი თეატრი აშენებული უნდა ყოფილიყო არქიტექტორ პოლიკლეტოს უმცროსის მიერ. პავსანია აქებს თეატრს მისი სიმეტრიისა და მშვენიერების გამო. თეატრი იტევდა 13,000-დან 14,000-მდე მაყურებელს და მასში იმართებოდა ასკლეპიოსისადმი მიძღვნილი მუსიკალური და დრამატული წარმოდგენები.

დღეს ძეგლი დიდი რაოდენობით მნახველს იზიდავს როგორც საბერძნეთიდან, ისე — მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან. მასში დღემდე იდგმება ძველი ბერძნული ტრაგედიები. პირველი თანამედროვე წარმოდგენა, რომელიც ამ თეატრში გაიმართა, იყო სოფოკლეს „ელექტრა“, რომელიც 1938 წელს დიმიტრის რონტირისის მიერ დაიდგა. წარმოდგენები შეწყდა მეორე მსოფლიო ომის დროს, ხოლო სტრუქტურულად გამართული ფესტივალის ფარგლებში ჩატარებული წარმოდგენები განახლდა 1954 წელს. 1955 წლიდან ყოველწლიური ფესტივალის სახე მიიღო და დღემდე, ყოველ ზაფხულს, იმართება წარმოდგენები.

თეატრი მუსიკალურ წარმოდგენებს შედარებით იშვიათად მასპინძლობდა. ეპიდავროსის ფესტივალის ფარგლებში არაერთი ბერძენი და საზღვარგარეთელი შემსრულებელი წარსდგა სცენაზე. მათ შორის განსაკუთრებულია მარია კალასის მიერ ეპიდავროსში შესრულებული „ნორმა“ (1960) და „მედეა“ (1961).

არქეოლოგიური გათხრები
თეატრის პირველი სისტემატური გათხრები დაიწყო 1881 წლიდან არქეოლოგიური საზოგადოების მიერ, არქეოლოგ პანაის კავადიასის უშუალო მეთვალყურეობის ქვეშ. თეტრის გათხრები რამდენიმე ეტაპად მიმდინარეობდა, ხოლო საბოლოო საკონსერვაციო და სარესტავრაციო დამუშაოები 2016 წელს დასრულდა. შესრულებული სამუშაოს ფარგლებში სცენის გარდა სრულად აღდგა თეატრი.
მოსკოვის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია (ვეშნიაკი)

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.723611
| გრძედი = 37.798333
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
მოსკოვის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის ვეშნიაკის რაიონში.

ქვემო ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ღვთისმშობლის მიძინების სახელზე, ეგვტერი კი - სერგი რადონეჟელის სახელზე. ზედა ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ქრისტეს აღდგომის წმინდა ტაძრის განახლების დღესასწაულის სახელზე, სამხრეთის ეგვტერი - ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის, ხოლო ჩრდილოეთის ეგვტერი ელია წინასწარმეტყველის სახელზე

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია მდებარეობს ძველი დასახლების ვეშნიაკის ადგილზე, რომელიც პირველად წყაროებში მოიხსენიება საუკუნეში. ისევე როგორც მეზობელი კუსკოვო, ვეშნიაკოვოც დაკავშირებულია შერემეტიევების გვართან.

ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია ააგო თევდორე ივანეს ძე შერემეტიევმა 1644-1646 წლებში. ამ პერიოდში შერემეტიევს მნიშვნელოვანი თანამდებობა ეკავა რუსეთის მთავრობაში.

ეკლესიას ადგას გუმბათი, ხოლო მოგვიანებით სიმეტრიულად მიაშენეს ეგვტერები. საუკუნეში ეკლესიას მიაშენეს სამრეკლო.

თავისი არსებობის 300 წლის განმავლობაში ღვთისმშობლის მიძინებს ეკლესიამ, როგორც ინტერიერში, ასევე ექსტერიერში არაერთხელ განიცადა ცვლილება. შიდა კედლის უკანასკნელი რესტავრაციის პერიოდში აღმოაჩინეს საღებავის ცხრა ფენა. მიძინების ტაძარს გარს აკრავს სამრევლო სასაფლაო, სადაც დაკრძალულები არიან მიმდებარე სოფლების მაცხოვრებლები.

1922 წლის 22 მაისს ბოლშევიკებმა ეკლესიიდან დაიტაცეს საეკლესიო საგანძური, წინამძღვრის ჯვარი და სახარებაც კი. ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი დახურეს დიდი სამამულო ომის დაწყებამდე, 1940 წელს. ომის წლებში ტაძარში განთავსებული იყო სამხედრო საწყობი და სარემონტო სახელოსნო. 1947 წელს ეკლესიაში აღსდგა ღვთისმსახურება. სურთულეების მიუხედავად შეძლეს გადაერჩინათ საეკლესიო ფასეულობების ნაწილი, მათ შორის ძველი ხატები. ხატების ნაწილი ძლიერ დაზიანდა სინესტის გამო. სარეკონსტრუქციო სამუშაოების შემდეგ ზაფხულის ცივი ტაძარი გადააკეთეს ზამთრის თბილ ტაძრად.

2013 წლის ივლისიდან ტაძრის წინამძღვარია როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის მიტროპოლიტი მერკური (ივანოვი).
გალერეა
ვდნხ-ის მთავარი შესასვლელის თაღი

ვდნხ-ის მთავარი შესასვლელის თაღი — მეტროსადგურ ვდნხ-ს მთავარი შესასვლელი, მდებარეობს მშვიდობის პროსპექტის მხარეს. თაღი შენდებოდა 1951-1954 წლებში.

ისტორია
მთავარი შესასვლელის თაღი შენდებოდა 1951-1954 წლებში ომის შემდგომი პერიოდის საგამოფენო რეკონსტრუქციის დროს. იგი პრაქტიკულად ტრიუმფალური თაღია, რომელიც სიმბოლურად დაკავშირებულია მეორე მსოფლიო ომში საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირის გამარჯვებასთან. პროექტის ავტორი გახდა რუსი მხატვარი, არქიტექტორი ინოკენტი დმიტირს ძე მელჩაკოვი. მთავარი შესასვლელის თაღი აგებულია ამპირის სტილში. შედგება ექვსი წყვილი კოლონისაგან, რომლებიც ანტაბლემენტით სრულდება და იხსნება პერსპექტიული ვდნხ-ის ცენტრალური ხეივნისაკენ, რომლის მეორე საპირისპირო მხარეს დგას ვდნხ-ის მთავარი საგამოფენო პავილიონი. სვეტები მორთულია ბარელიეფებით რომელზეც გამოსახულია სოფლის მეურნეობის პროფესიების წარმომადგენლები (მოქანდაკე - გიორგი მოტოვილოვი). ცენტრალური სვეტების ფრიზზე გამოსახულია საბჭოთა კავშირის გერბი დროშებით გარშემორტყმული, თაღის სტრუქტურა ბოლოვდება კომპოზიციით „ტრაქტორისტი და კოლმეურნე“ (მოქანდაკე - სერგეი ორლოვი), რომელიც ოქროსფერი ნივთიერებითაა დაფარული. ქანდაკება სიმბოლურად გამოხატავს მრეწველობასა და სოფლის მეურნეობას. მასში გამოსახულ ადამიანებს თავს მაღლა უჭირავთ თავთავების კონა. ქანდაკება ჩამოსხმულია ბეტონისაგან. ქანდაკების ჩათვლით თაღის სიმაღლე შეადგენს 32 მეტრს.

ამჟამად მიმდინარეობს თაღის რესტავრაცია, რომლის დასრულებაც იგეგმება 2018 წლის მაისში. მთავარი შესასვლელი თაღი არის ვდნხ-ის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ნაგებობა და გახდა გამოფენის სიმბოლო, რომელიც გამოსახულია მის ოფიციალურ ლოგოზე.
მოსკოვის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის კვართის ეკლესია (ლიშჩიკოვი)

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = მოსკოვური ბაროკო
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1696
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.748389
| გრძედი = 37.654222
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
მოსკოვის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის კვართის ეკლესია — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ტაგანის რაიონში. აგებულია 1696 წელს.

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს ღვთისმშობლის კვართის დღესასწაულის სახელზე. ეგვტერები ყაზანის ღვთისმშობლის ხატისა და იოანე დამასკელის სახელზე.

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
კვართის ეკლესია მდებარეობს მდინარე იაუზის მაღალ ნაპირზე, რომელსაც ადრე ლიშჩიკოვის მთა ერქვა. არსებობს მოსაზრება, რომ ამ ადგილზე დასახლება გაჩნდა ჯერ კიდევ საუკუნეში.

- საუკუნეების მიჯნაზე ლიშჩიკოვის მთაზე დაარსდა კვართის მონასტერი. 1504 წელს ივანე -მ კვართის მონასტერი გადასცა თავის შვილს ვასილი -ს.

1688 წელს ეკლესია მთლიანად დაიწვა.

ახალი ქვის ეკლესიის მშენებლობის გადაწყვეტილება მიიღეს არა ძველ ადგილზე, არამედ შემაღლებულ ადგილზე. ტაძრის შენობა მოსკოვის ბაროკოს სტილში ააგეს 1696 წელს. მისი ეგვტერი აკურთხეს იოანე დამასკელის სახელზე. ამჟამად მისი სახელობის ეგვტერი ერთადერთია მოსკოვში.

1773 წელს მაიორ ილია ლიხარევის ფინანსებით ტაძარს მიაშენეს ეგვტერი ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე. 1803-1805 წლლებში ააგეს სამრეკლო და გააფართოვეს სატრაპეზო.

კვართის ეკლესია ძლიერ დაზარალდა 1812 წლის მოსკოვის ხანძრის დროს. 1914 წელს იგი აღადგინეს. 1895 წელს ეკლესია ნაწილობრივ გადააკეთეს არქიტექტორ ნიკოლაი როზოვის პროექტის მიხედვით.

მიუხედავად იმისა, რომ საბჭოთა პერიოდში კვართის ეკლესია არ დახურულა, შენობიდან დაიტაცეს ძვირფასეულობა. 1930-იან წლებში მეზობელი დახურული ეკლესიებიდან აქ გადაიტანეს ძვირფასი ხატები. საინტერესო ისტორიაა დაკავშირებული მის დახურვასთან. ტაძრის დახურვა გადაწყვიტეს 1941 წლის 22 ივნისს, სწორედ ამ დღეს დაიწყო დიდი სამამულო ომი. ომის დროს ამ ტაძარში გროვდებოდა არმიისათვის შემოწირულობა. კვართის ეკლესიამ მიიღო კიდეც მადლობის წერილი, რომელსაც ხელს აწერდა თვით იოსებ სტალინი.

1999 წლის 3 აგვისტოს მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქ ალექსი -ის ლოცვა-კურთხევით ტაძარში გადაასვენეს რომან მედვედი.

გალერეა
დავით მიქელაძე

დავით მიქელაძე (დ. 1843, კულაში, — გ. 25 ნოემბერი, 1918, თბილისი) — ქართველი მწერალი, ჟურნალისტი და საზოგადო მოღვაწე. მას მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ქართული ჟურნალისტიკისა და საზოგადოების განვითარების ისტორიაში.

ბიოგრაფია
დავით მიქელაძე დაიბადა 1843 წელს სამტრედიის რაიონის სოფელ კულაშში. მამამისი ალექსანდრე იყო თურქეთთან ბრძოლის მონაწილე, რუსეთის გვარდიის ბრძოლის მონაწილე, რუსეთის გვარდიის პოლკოვნიკი, ქუთაისის გუბერნიის თავადაზნაურობის პირველი წინამძღოლი (მარშალი) იყო. 1853 წელს შეიყვანეს ქუთაისის გიმნაზიაში, რომელიც 1863 წელს დაამთავრა. იმავე წელს გაგზავნეს პეტერბურგის უნივერსიტეტში, სადაც 1867 წლამდე დარჩა. 1864 წელს ი. მელიქიშვილთან და ვ. თულაშვილთან ერთად, პეტერბურგში დააარსა სტამბა, სადაც იბეჭდებოდა ქართული ჟურნალ–გაზეთები, წერდა სტატიებს და ლექსებს. 1867 წელს ივანე კერესელიძის „ცისკარში“ ბეჭდავს გონებამახვილურ სატირულ ლექსებს, მონაწილეობას იღებს „მამებისა და შვილების ბრძოლაში“, იცავს ახალი თაობის შეხედულებებს. 1870-იან წლებში უმაღლესი განათლების მისაღებად პარიზში გაემგზავრა, სადაც 1873 წლამდე დარჩა. ამ ხნის მანძილზე საქართველოსთან კავშირი არ გაუწყვეტია, კორესპონდენციებს უგზავნიდა „დროებას“. უცხოეთში მყოფი, მოწმე და ერთგვარი მონაწილეც გახდა მსოფლიო–ისტორიული მნიშვნელობის მოვლენებისა, რომელთა ცენტრში იყო პარიზის კომუნა და მისი გამოძახილი. 1886 წლიდან თანამშრომლობდა „ივერიაში“. 1899 წელს აკაკის „კრებულის“ მეორე ნომერში დაიბეჭდა მისი ოთხმოქმედებიანი დრამა „ხაფანგი“. 1900 წლიდან მუშაობდა შავი ქვის მრეწველთა საბჭოში. 1908 წელს თარგმნა და წიგნად გამოსცა ლევ ტოლსტოის ხუთმოქმედებიანი დრამა „მეუფება წყვდიადისა“, რომელიც შემდეგ ქართულ სცენეზე დაიდგა. 1910-1916 წლებში ქუათისის საადგილმამულო ბანკის დირექტრი იყო.

გარდაიცვალა 75 წლის ასაკში 1918 წელს, დაკრძალულია მწვანეყვავილას პანთეონში, ქუთაისში.
ვახტანგ თულაშვილი

ვახტან თულაშვილი (დ. 6 ნოემბერი, 1834, ზირბითი, — გ. 9 დეკემბერი, 1910) — ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ერთ-ერთი მთავარი დამაარსებელი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
ვახტანგ თულაშვილი დაიბადა 1834 წლის 6 ნოებმერს თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ზირბითში, ღარიბ ოჯახში. დაამთავრა კავკასიის სამიჯნო სკოლა. ეს სკოლა ამზადებდა გამმიჯვნელ-მიწისმზომელებსა და ტოპოგრაფებს. ნიჭიერი ახალგაზრდა მასწავლებლად მიიწვიეს, ხოლო 1859 წლიდან სხვებთან ერთად სრულიად უსასყიდლოდ მუშაობდა სამიჯნო სკოლასთან დაარსებულ ე.წ. საკვირაო სკოლაში მასწავლებლად. ამავე დროს საზოგადოებრივ-სალიტერატურო ასპარეზზეც მოღვაწეობდა, თანამშრომლობდა „საქართველოს მოამბეში“ (1863), დროგამოშვებით აქვეყნებდა წერილებს თბილისის ქართულ და რუსულ ჟურნალ-გაზეთებში. 1862 წელს მიხეილ ყიფიანთან ერთად შეადგინა და გამოსცა ქართულ ენაზე არითმეტიკის სახელმძღვანელო ფოგელის რუსული სახელმძღვანელოს მიხედვით.

ვახტანგ თულაშვილი გარდაიცვალა 1910 წლის 9 დეკემბერს, 76 წლის ასაკში.
ვიქტორ კრატასიუკი

ვიქტორ კრატასიუკი (დ. 30 იანვარი, 1951, ფოთი — გ. 18 მარტი, 2003, ფოთი) — საბჭოთა სპორტსმენი (ნიჩბოსნობა, ბაიდარა). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1972). 1972 წლის მიუნხენის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი (ორადგილიანი ბაიდარა); სსრკ ორგზის ჩემპიონი (1971, 1972) და მესამე პრიზიორი (1971). ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენის კავალერი.