გაეროს გენერალური ასამბლეის სამოცდამერვე სესია

გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალური ასამბლეის სამოცდამერვე სესია — გაეროს გენერალური ასამბლეის სესია, რომელიც 2013 წლის 17 სექტემბერს გაიხსნა. გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალური ასამბლეის პრეზიდენტი ამ წელს ლათინური ამერიკისა და კარიბის ზღვის ქვეყნების ჯგუფიდან კონსენსუსის შედეგად გახდა ანტიგუა და ბარბუდას წარმომადგენელი ჯონ უილიამ აში.

სესიის ორგანიზება
2011 წლის დეკემბერში, ანტიგუა და ბარბუდას ელჩი გაეროში, ჯონ უილიამ ეში, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალური ასამბლეის პრეზიდენტის თანამდებობაზე კონსენსუსის საფუძველზე აირჩია ლათინური ამერიკისა და კარიბის ზღვის ჯგუფის 33-ვე წევრმა სახელმწიფომ, შესაბამისად, არჩევნები არ გახდა საჭირო. გენერალური ასამბლეისადმი მისასალმებელ სიტყვაში ეშიმ განაცხადა: „მომავალი წელი გადამწყვეტი იქნება ამ ასამბლეისთვის, რადგან ჩვენ ვცდილობთ განვსაზღვროთ 2015 წლის შემდგომი განვითარების დღის წესრიგის პარამეტრები. ჩვენს წინაშე არსებული ამოცანის მასშტაბები მოითხოვს გადამწყვეტ მოქმედებას და თანამშრომლობის უმაღლეს დონეს და უნდა დავამტკიცოთ, რომ ჩვენი ძალისხმევა ამ ამოცანის მასშტაბის შესაბამისია. უბრალოდ ვერ მივაღწევთ ჩვენი განვითარების მიზნებს ან გავაუმჯობესებთ ადამიანის კეთილდღეობას ქალებისა და ახალგაზრდების საჭიროებებისა და გამოწვევების მოგვარების გარეშე, მათივე წვლილის დახმარებით. დაახლოებით 1.4 მილიარდ ადამიანს არ აქვს სტაბილური წვდომა ელექტროენერგიაზე; 900 მილიონ ადამიანს არ მიეწონდება სუფთა წყალი, ხოლო 2.6 მილიარდი ადამიანი ადეკვატური სანიტარული პირობების გარეშეა. სასწრაფოდ არის საჭირო მოქმედება ამ მუდმივი გამოწვევების მოსაგვარებლად. სამ სფეროში ამდენი ინიციატივის გათვალისწინებით, ვეცადოთ გამოვიყენოთ და გავუზიაროთ ერთმანეთს არსებული ცოდნა, ამავდროულად გავაფართოვოთ ინიციატივები, რომლებიც უკვე მუშაობს ინტეგრირებული წყლის მართვის, მდგრადი ენერგიისა და სანიტარული მომსახურების სფეროებში 2015 წლის შემდგომი განვითარების დღის წესრიგისთვის.“ გენერალურმა მდივანმა ბან კი მუნმა შემდეგ განაცხადა: „ჩვენ გავაძლიერებთ ჩვენს ძალისხმევას 2015 წლის შემდგომი განვითარების დღის წესრიგის შესამუშავებლად, მათ შორის მდგრადი განვითარების ერთიანი მიზნების ნაკრებით, რომელიც, ვიმედოვნებთ, გადაჭრის ამ ახალი ეპოქის რთულ გამოწვევებს და მსოფლიოს ხალხების ყურადღებას ათასწლეულის განვითარების მიზნების მსგავსად დაიმსახურებს. სირია, უდავოდ, საერთაშორისო საზოგადოების წინაშე არსებული უდიდესი კრიზისია. ასამბლეას თავისი როლი და ხმა აქვს ამ კრიზისის გადაჭრისა და ტანჯვაზე რეაგირების გზაზე.“

ტრადიციისამებრ, გენერალური ასამბლეის ყოველი სესიის წინ გენერალური მდივანმა, ამ შემთხვევაში ბან კი მუნმა ჩაატარა კენჭისყრა იმის დასადგენად, თუ რომელი წევრი სახელმწიფო დაიკავებდა პირველ ადგილს გენერალური ასამბლეის დარბაზში სესიისთვის, ხოლო სხვა წევრი სახელმწიფოები მიჰყვებოდნენ თავიანთი სახელის ინგლისური თარგმანის მიხედვით. იგივე თანმიმდევრობა დაცულია ექვს მთავარ კომიტეტში. 68-ე სესიისთვის ხორვატია აირჩიეს გენერალური ასამბლეის პალატის პირველი ადგილის დასაკავებლად.

ასევე აირჩიეს თავმჯდომარეები და თანამდებობის პირები ექვსი მთავარი კომიტეტისთვის: პირველი კომიტეტი (განიარაღებისა და საერთაშორისო უსაფრთხოების კომიტეტი); მეორე კომიტეტი (ეკონომიკური და ფინანსური კომიტეტი). მესამე კომიტეტი (სოციალური, ჰუმანიტარული და კულტურული კომიტეტი) მეოთხე კომიტეტი (სპეციალური პოლიტიკური და დეკოლონიზაციის კომიტეტი) მეხუთე კომიტეტი (ადმინისტრაციული და საბიუჯეტო კომიტეტი); და მეექვსე კომიტეტი (იურიდიული კომიტეტი).

გაეროს ამ გენერალურ ასამბლეას ცხრამეტი ვიცე-პრეზიდენტი ჰყავდა.

სესიის გახსნაზე გაეროს გენერალურმა მდივანმა ბან კი მუნმა ისაუბრა ათასწლეულის განვითარების მიზნების დაჩქარებული განხორციელებისა და სირიის სამოქალაქო ომის გადაწყვეტის საჭიროებაზე.

ზოგადი დებატები
ქვეყნების უმეტესობას ჰყავდა წარმომადგენელი, რომელიც თავის ქვეყანასთან დაკავშირებულ საკითხებსა და გენერალური ასამბლეის ქმედებებთან დაკავშირებით მომავალი წლის იმედებზე საუბრობდა. ზოგადი დებატები წევრ სახელმწიფოებს შესაძლებლობას აძლევს, ისაუბრონ მათთვის მნიშვნელოვანი საერთაშორისო საკითხების შესახებ. ზოგადი დებატები 24-27 სექტემბერს და 30 სექტემბრიდან 1 ოქტომბრამდე გაიმართა.

მომხსენებლების რიგითობა თავდაპირველად წევრ სახელმწიფოებს მიენიჭათ, შემდეგ დამკვირვებელ სახელმწიფოებსა და ზეეროვნულ ორგანოებს. ნებისმიერ სხვა დამკვირვებელ სუბიექტს, სურვილის შემთხვევაში, ჰქონდა შესაძლებლობა, დებატების ბოლოს გამოსულიყო. მომხსენებლები სიაში მათი მოთხოვნის თანმიმდევრობით შეიყვანეს, განსაკუთრებული ყურადღება კი მინისტრებსა და მსგავსი ან უფრო მაღალი რანგის სხვა სამთავრობო თანამდებობის პირებს ეთმობოდათ. ზოგადი დებატების წესების თანახმად, განცხადებები გაჟღერდა გაეროს ერთ-ერთ ოფიციალურ ენაზე: არაბულზე, ჩინურზე, ინგლისურზე, ფრანგულზე, რუსულზე ან ესპანურზე და ითარგმნა გაეროს თარჯიმნების მიერ. თითოეულ მომხსენებელს სთხოვეს, რომ წინასწარ მიეწოდებინა კონფერენციის ოფიცრებისთვის თავისი განცხადებების 20 ასლი თარგმანის გასაადვილებლად და პოდიუმზე წარდგენის მიზნით. ამ სესიაზე მოთხოვნის შესაბამისად, გამოსვლები ხუთი წუთით განისაზღვრა, ხოლო ზეეროვნული ორგანოებისთვის - შვიდი წუთით. გრძელვადიანი მდგრადი განვითარება ასევე მიზნად განისაზღვრა.

მიუხედავად იმისა, რომ ყველა წევრ სახელმწიფოს შეუძლია მონაწილეობა მიიღოს გენერალური ასამბლეის გენერალურ დებატებში, სხვა დიპლომატიური ურთიერთობების მიუხედავად, რადგან გაერო არცერთი ქვეყნის ნაწილად არ ითვლება, შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტმა განაცხადა, რომ უარი თქვა სუდანის პრეზიდენტ ომარ ალ-ბაშირის ვიზის განაცხადზე. სუდანის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განცხადება გაავრცელა, რომელშიც ნათქვამია, რომ შეერთებულმა შტატებმაც ჩაიდინა ომის დანაშაულები და გენოციდი, მათ შორის ერაყში შეჭრა „ერაყის თავისუფლების ოპერაციის“ ფარგლებში, რამაც ერთ მილიონზე მეტი ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა. მან ასევე კიდევ ერთხელ დაადასტურა სუდანის ერთგულება სესიის შეხვედრებში მონაწილეობის სრულ უფლებაზე და შეერთებულ შტატებს, თავისი მოვალეობების შესრულებისა და რაც შეიძლება მალე საჭირო ვიზის გაცემისკენ მოუწოდა. მოგვიანებით მან დაადასტურა, რომ სესიას დაესწრებოდა ნიუ-იორკში მაროკოს გავლით მიმავალი რეისით. თუმცა, ვიზიტი ბოლო წუთს გააუქმა.

დღის წესრიგი
პრეზიდენტმა ჯონ უილიამ ეშიმ სესიის თემად აირჩია „2015 წლის შემდგომი განვითარების დღის წესრიგი: მომზადება“.

რეზოლუციები
რეზოლუციები გაეროს გენერალურ ასამბლეას 2013 წლის ოქტომბრიდან 2014 წლის ზაფხულამდე პერიოდში წარედგინა. აღსანიშნავ რეზოლუციებს შორისაა 68/262 რეზოლუცია, რომელიც რუსეთის მიერ ყირიმის ანექსიას ეხებოდა.

არჩევნები
უშიშროების საბჭოს არამუდმივი წევრების 2014-2015 წლების არჩევნები 2013 წლის ოქტომბერში გაიმართა. საბჭო დატოვეს მაროკომ, ტოგომ, გვატემალამ, პაკისტანმა და აზერბაიჯანმა. ახალი წევრები გახდნენ ჩადი, ნიგერია, ლიეტუვა და ჩილე. მიუხედავად იმისა, რომ საუდის არაბეთი აირჩიეს, მათ უარი თქვეს ამ როლის შესრულებაზე. მათი მოტივი იყო ორგანოს „ორმაგი სტანდარტები“ და მისი არაეფექტურობა სირიის სამოქალაქო ომის მოგვარებაში. შემდეგ მისი ადგილი იორდანიამ დაიკავა.

გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭოს 18 წევრის სამი წლის ვადით არჩევისთვის არჩევნები გაიმართა. საბჭო დატოვეს ანგოლამ, ეკვადორმა, გვატემალამ, ლიბიამ, მალაიზიამ, მალდივებმა, მავრიტანიამ, მოლდოვამ, კატარმა, ესპანეთმა, შვეიცარიამ და ტაილანდმა. დამარცხებულ კანდიდატებად გამოცხადდნენ სამხრეთ სუდანი (89) და ურუგვაი (93). სხვა ხმები მიიღეს: ანდორამ, ირანმა, იორდანიამ, საბერძნეთმა, ლატვიამ, ლუქსემბურგმა, პორტუგალიამ, სან-მარინომ, სინგაპურმა, სლოვაკეთმა, ტაილანდმა და ტუნისმა. ყველამ, იორდანიისა (16) და ტუნისის (2) გარდა თითო ხმა მიიღო. 12 ნოემბერს აირჩიეს ალჟირი (164), ჩინეთი (176), კუბა (148), საფრანგეთი (174), მაკედონია (177), მალდივები (164), მექსიკა (135), მაროკო (163), ნამიბია (150), რუსეთი (176), საუდის არაბეთი (140), გაერთიანებული სამეფო (171) და ვიეტნამი (184), უთანხმოების ფონზე. ნამიბია, ჩრდილოეთ მაკედონია და ვიეტნამი პირველად აირჩიეს.