iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
იერუსალიმის მართლმადიდებელი ეკლესია

იერუსალიმის მართლმადიდებელი ეკლესია (; ; ) — ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესია, უკავია მე–4 ადგილი მართლმადიდებელ ეკლესიათა დიფტიქში. მართავს იერუსალიმის პატრიარქი და წმინდა სინოდი. მისი იურისდიქცია ვრცელდება ისრაელის, იორდანიისა და პალესტინის ტერიტორიებზე, მისი ავტონომიური ნაწილია სინაის საარქიეპისკოპოსო, წმინდა დიდმოწამის ეკატერინეს მონასტრით სინაის მთაზე, ეგვიპტეში. იერუსალიმის პატრიარქის სრული ტიტულია — უწმინდესი და უნეტარესი პატრიარქი წმინდისა ქალაქისა იერუსალიმისა და სრულიად პალესტინისა, სირიისა, არაბეთისა, იორდანიისა, გალილეისა და წმინდა სიონისა.

ისტორია
ქრისტიანული ეკლესია იერუსალიმში დაფუძნებულა მოციქულებზე სულიწმინდის გადმოსვლის მომენტში და ითვლება დედა ეკლესიად, რადგან აქედან გავრცელდა ქრისტიანობა მთელ მსოფლიოში. მას სიონის ეკლესიასაც უწოდებენ. მართლმადიდებელი იერუსალიმის პირველ ეპისკოპოსად ითვლება მოციქული იაკობი.

იუდეველების ომის დროს (66–70 წწ.) იერუსალიმის ეკლესია საკმაოდ დაზარალდა და თავისი პირველობა დაუთმო რომს. საუკუნიდან ხდებოდა თანდათანობით აღდგენა. 451 წელს იერუსალიმის ეპისკოპოსს, მსოფლიო საეკლესიო კრების დადგენილებით უბოძეს პატრიარქის ტიტული და ეკლესიამ დაიკავა მეხუთე ადგილი დიფტიქში რომის, კონსტანტინოპოლის, ალექსანდრიის და ანტიოქიის ეკლესიების შემდეგ (1054 წელს რომის ეკლესიასთან განხეთქილების შემდეგ გადაინაცვლა მეოთხე ადგილზე). საუკუნეში კვლავ დაეცა არაბთა ლაშქრობების გამო. 1099 წელს ჯვაროსნული ლაშქრობების შემდეგ ხდებოდა მართლმადიდებლების განდევნა მონასტრებიდან, იერუსალიმის პატრიარქები იძულებულნი იყვნენ ეკლესია კონსტანტინოპოლიდან ემართათ.

- სს. პალესტინა დაიკავეს მამლუქებმა, რომლებიც ანგრევდნენ ტაძრებს და ანადგურებდნენ სამღვდელოებას იმ მიზნით,რომ ამოეძირკვათ ქრისტიანობა, განსაკუთრებით გაუარესდა მდგომარეობა 1453 წელს ბიზანტიის იმპერიის დაცემის შემდეგ.

1517 წელს თურქების მიერ პალესტინის დაპყრობამ საწყისი დაუდო შედარებით მშვიდ პერიოდს იერუსალიმის მართლმადიდებელი ეკლესიის ცხოვრებაში. ოსმალეთის იმპერიის ბატონობის ქვეშ მართლმადიდებელმა პატრიარქმა გაიმაგრა თავისი პოზიციები წმინდა მიწაზე.

თანამედროვე მდგომარეობა
იერუსალიმის ეკლესია შედგება ორი ეპარქიისაგან (ფთოლემაიდისა და ნაზარეთისა) და ერთი ავტოკეფალური საარქიეპისკოპოსოსაგან (სინაის ეკლესია). აქვს 37 ტაძარი და ერთი მონასტერი იორდანიაში, 17 ტაძარი – ისრაელში, 11 – პალესტინაში. იერუსალიმის ეკლესია ითვლის 130 ათას მორწმუნეს (ძირითადად არაბებს), თვითონ იერუსალიმში 8 ათასამდე მართლმადიდებელია. წირვა–ლოცვა წარევლინება ბერძნულ და არაბულ ენაზე. 2005 წელს პატრიარქად აიჩიეს თეოფილე . პატრიარქის რეზიდენცია არის იერუსალიმში, საპატრიარქო კათედრალური ტაძარი არის ქრისტეს აღდგომის ტაძარი.
აკადემია (სარაგბო კლუბი)

აკადემია — საქართველოს უმაღლესი ლიგის რაგბის გუნდი. გუნდის პრეზიდენტია გია ღლონტი. გუნდი მთავარი მწვრთნელია ლევან ობოლაძე. კლუბის კაპიტანია გიორგი გოგლიძე. კლუბს ჰყავს ყველა ასაკობრივი ბავშვთა გუნდი.

აკადემიის ცნობილი მოთამაშეები
დავით ზირაქაშვილი
მერაბ შარიქაძე
გიორგი ელიზბარაშვილი
ირაკლი მაჩხანელი
მალხაზ ურჯუკაშვილი
ლაშა ლომიძე
ანზორ სიჭინავა
სოსო მათიაშვილი
ბესო წასიძე
სკოტის ნაპირი

სკოტის ნაპირი — ვიქტორიას მიწის (აღმოსავლეთი ანტარქტიდა) დასავლეთ სანაპიროს ნაწილი. სიგრძე 400 კმ. ესაზღვრება როსის ზღვა. დიდი ნაწილი უჭირავს პრინს-ალბერტის მთებს (2500 მ). სკოტის ნაპირი შემოსაზღვრულია შელფური და მთისპირა მყინვარებით. ადგილ-ადგილ თავისუფალია ყინულისაგან. სკოტის ნაპირზეა უდიდესი ოაზისი ვიქტორია, სადაც მდებარეობს ყინულით დაფარული ტბები, მათი წყლის ტემპერატურა ფსკერთან 20-25°-ზე მეტია. სადგური ვანდა. სკოტის ნაპირს სახელი ეწოდა რობერტ სკოტის პატივსაცემად.
სკოშის ზღვა

სკოშის ზღვა ან სკოტიის ზღვა — კუნძულთშორისი ზღვა სამხრეთის ოკეანესა და ატლანტის ოკეანეში. განფენილია სამხრეთ გეორგიის, სამხრეთ სენდვიჩისა და სამხრეთ ორკეინის კუნძულებს შორის. დასავლეთით დრეიკის სრუტით უერთდება წყნარ ოკეანეს. ფართობი 3 მლნ. კმ²-ს აღემატება, სიღრმე 5000 მ-ზე მეტია. წყლის ტემპერატურა ზედაპირზე 6-დან — 1°-მდე. მარილიანობა დაახლოებით 34 ‰. ზღვის სამხრეთი ნაწილი წლის უმეტეს დროს დაფარულია მოდრეიფე ყინულით. ზღვაში განვითარებულია ვეშაპის რეწვა. სახელი ეწოდა 1932 წლის შოტლანდიელების ანტარქტიდული ექსპედიციის გემის სახელის მიხედვით.
პელიადი

პელიადი — თევზი სიგის გვარისა. აქვს მაღალი სხეული, რომლის სიგრძე 50 სმ, მასა 2 კგ აღწევს. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანის აუზის მიდამოებში, მეზენიდან კოლიმამდე. განარჩევენ 3 ფორმას: ტბის მსხვილს, ტბილს წვრილს და მდინარისას. იკვებება პელაგიური კიბოსნაირებით. ძვირფასი სარეწაო თევზია. აკლიმატიზებულია უკრაინაში, მოლდოვეთში, საქართველოში (ფარავნისა და ტაბაწყურის ტბებში, ხრამის წყალსაცავში და სხვა).
სამხრეთის არხი

სამხრეთის არხი — სანაოსნო არხი საფრანგეთი სამხრეთ ნაწილში. აკავშირებს ნავსადგურ ბორდოს (ატლანტის ოკეანე) ნავსადგურ სეტთან (ხმელთაშუა ზღვა). იწყება მდინარე გარონიდან ქალაქ ტულუზასთან, გაივლის ნორუზის ჭორომს, რომელიც ყოფს საფრანგეთის ცენტრალურ მასივსა და პირენეების შტოქედებს, გაუყვება ერისა და ფრესკელის ხეობებს, ქალაქებს კარკასონს, ბეზიეს და მიემართება ქალაქი სეტისაკენ. ააგეს 1666-1681 წლებშისაერთო სიგრძე — 241 კმ. ტვირთბრუნვა დაახლოებით 50 ათასი ტ წელიწადში.

1996 წელს როგორც საუკუნის არქიტექტურის შესანიშნავი ნიმუში შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. ამჟამად არხზე 91 რაბია.
Press to Play

— ინგლისელი მუსიკოს პოლ მაკ-კარტნის მეექვსე სტუდიური სოლო-ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1986 წელს. მნიშვნელოვანია, რომ ეს არის მაკ-კარტნის სახელით (გარდა მისი გარე პროექტებისა) გამოცემული ერთად-ერთი დისკი, რომელიც მთლიანად ჩაწერილია 1980-იან წლებში პოპულარული ელექტრონული მუსიკის ელემენტების მქონე პოპ-მუსიკის სახით. რამდენიმე კრიტიკოსმა მას დაბალი შეფასება მისცა, თუმცა სხვებმა ორიგინალურობის გამო მაკ-კარტნის საუკეთესო დისკი უწოდეს.

სიმღერების სია
ჩარტები და სერტიფიცირებები
ყოველკვირეული ჩარტები
წლის საბოლოო ჩარტები
სერტიფიცირებები
პელიკოზავრები

პელიკოზავრები , მხეცისმაგვარი ქვეწარმავლების რიგი. ახლოს იდგნენ კოტილოზავრებთან. მათი სხეულის სიგრძე 1-6 მ აღწევს. უკანა კიდურები წინაზე გრძელი ჰქონდათ, ქალა — მაღალი და ვიწრო, კბილები — კონუსური. ტანის მალების მახვილისებური მორჩი ზოგს (მაგ., დიმეტროდონი) ძალზე წაგრძელებული ჰქონდა და ზედ ზურგის ალქანი იყო გაჭიმული. ბევრ მათგანს მუცლის ნეკნებიც გააჩნდა. პელიკოზავრების უმეტესობა მტაცებელი, ზოგი მწერიჭამია, ზოგი კი ბალახით მკვებავი იყო. ცხოვრობდნენ ხმელეთზეც და წყალშიც. მათი ნაშთები ცნობილია აშშ-ის, გერმანიის, სამხრეთ აფრიკის და ყოფილ სსრკ-ის გვიანდელი კარბონული და პერმული ნალექებიდან.
პელომედუზისებრნი

პელომედუზისებრნი — ქვეწარმავალთა ოჯახი გვერდკისერა კუსნაირთა რიგისა. აქვთ შედარებით მოკლე კისერი, რომელიც შეიძლება თავთან ერთად შეიმალოს ჯავშნის ქვეშ, გვერდზე. გავრცელებული არიან აფრიკაში, კუნძულ მადაგასკარზე, სეიშელისა და მასკარენის კუნძულებზე, სამხრეთ ამერიკაში. ბინადრობენ ტბებსა და მდინარეებში. ოჯახში 2 გვარის 18 სახეობაა. ყველაზე დიდია არაუ ანუ ტარტარუგა — ბინადრობს სამხრეთ ამერიკის ტროპიკებში, მისი ჯავშნის სიგრძე 77 სმ აღწევს. იკვებება ძირითადად ჩამოცვენილი ნაყოფით. დებს 80-200 კვერცხს. იყენებენ საკვებად; პელომედუზისებრთა კვერცხისგან ადნობენ ცხიმს. ამჟამად თითქმის განადგურებულია.
გორისფერდი

გორისფერდი, გორისგვერდი — მართლმადიდებლური ტაძარი საქართველოში, სოფელ შემოქმედში, ამჟამად დანგრეული.

მდებარეობა
გორისფერდის ეკლესია მდებარეობს შემოქმედის ეკლესიის მოპირდაპირე მხარეს, მაღალ ბორცვზე, მდინარე აკიშას მარჯვენა სანაპიროზე. ბორცვი ერთიან კლდოვან მასას წარმოადგენს და ძალზე ძნელი მისადგომია. ბორცვი შემოზღუდული იყო ქვის გალავნით. გალავნის შიგა ტერიტორია 700-მდე კვადრატული მეტრი ფართობისაა.

ეკლესიიდან ორი კილომეტრის დაცილებით იყო ქვის სამტეხლო, სადაც მრავლად მოიპოვება ფეუზიური ქანი, მომწვანო-ნაცრისფერი პორფირიტი, რომლითაც აგებულია არა მხოლოდ გორისფერდი და შემოქმედის ეკლესია, არამედ გურიის მატერიალური კულტურის სხვა ძეგლებიც.

ისტორია და არქიტექტურა
გორისფერდის ეკლესია განვითარებული შუა საუკუნეებით თარიღდებოდა. იგი წმინდა გიორგის სახელობის იყო. გორისფერდის სამრევლოში 45-დან 60-მდე კომლი შედიოდა. გორისფერდის ეკლესიის ნანგრევებს იხსენიებს დიმიტრი ბაქრაძე შემოქმედის მონასტრის აღწერისას, მაგრამ მას პირადად არ მოუნახულებია და აღუწერია გორისფერდის ნაშთები.

ეკლესია თავდაპირველად ქვით იყო აგებული. ნანგრევების მიხედვით, ის გუმბათიანი უნდა ყოფილიყო, ლამაზი რელიეფებითა და ორნამენტებით შეკრული. 1897 წელს კი აქ უკვე ხის ეკლესია იდგა. მეოცე საუკუნის დასაწყისში შემორჩენილი იყო ძველი ეკლესიის გალავანი და ნანგრევები, აგრეთვე კანკელის ფრაგმენტი, რომელზეც გამოსახული იყო სახარების სცენა. ეკლესიის სამლოცველოს ჰქონდა ხუთწახნაგოვანი აფსიდი. იატაკი მოპირკეთებული იყო ლურჯი ფერის ბრტყელი ქვებით. ნანგრევებში ყურადრებას იპყრობს მაღალი ტექნიკური ხერხებითა და ოსტატობით შესრულებული ჩუქურთმათა წნულები და ორნამენტები, რომლითაც შესრულებულია ტაძრის ფრიზები, კაპიტელები, სვეტის ტავები, ფრონტონის ნაშთები და გუმბათის ყელები. ამ ქვებით თაყაიშვილი ვარაუდობდა, რომ გორისფერდის ეკლესია არქიტექტურით საუკეთესო იყო მთელ გურიაში. 1811 წელს მის ადგილას ხის ეკლესია ააშენეს, რომელიც, ასევე, არ შემორჩენილა.

ეკლესიის ირგვლივ იყო მასიური და ბრტყელი ჯვრიანი ქვებით დახურული ძველი სამარხები. შემორჩენილია იატაკი და კუთხის ქვები. გორისფერდის ეკლესიის გადარჩენილი ქვები დაცულია ოზურგეთის ისტორიულ მუზეუმში.

ლეგენდები
გორისფედთან დაკავშირებით არსებობს ძველ საქართველოში პოპულაურლი ლეგენდა, რომლის სიუჟეტი ხუროთმოძღვრისთვის მარჯვენა ხელის მოჭრაზეა აგებული. ლეგენდა იმაში მდგომარეობს, რომ ოსტატი და მისი შეგირდი ერთროულად ორ ეკლესიას აშენბდნენ. ოსტატი შემოქმედის ეკლესიას, ხოლო შეგირდი - გორისფერდისას. რაკიღა შეგირდის ნამუშევარმა ოსტატისას აჯობა, განაწყენებულმა ოსტატმა შეგირდს მარჯვენა ხელი მოჭრა. ასეთივე ლეგენდა არსებობს აკეთის მაცხოვარისა და ოქონას აშენების შესახებ.

არსებობს მეორე ლეგენდაც, რომლის მიხედვით შემოქმედისა და გორისფერდის ტაძრები ერთდროულად შენდებოდა. ოსტატი შემოქმედის ეკლესიას, ხოლო შეგირდი - გორისფერდისას აგებდა. ოსტატი რომ ერთ ქვას აღმართავდა, შეგირდსაც იგივე უნდა გაემეორებინა, მაგრამ შეგირდმა გადაწყვიტა ოსტატი დაეჯაბნა და უფრო სწრაფაად დაიწყო შენება. ამის გამო გორისფერდის ეკლესია უფრო ადრე აშენდა, ვიდრე შემოქმედისა. ოსტატმა დაწყევლა შეგირდი. სიჩქარით ნაშენი ეკლესია დაინგრა: „გორისფერდი ინგრეოდა, შემოქმედი შენდებოდა“.

გალერეა
პენტატონიკა

პენტატონიკა (ბერძნ. - ხუთი და - ტონი), ხუთსაფეხურიანი ბგერითი სისტემა (ძვ. „ჩინური“ ან „შოტლანდიური გამა“). პენტატონიკის ძირითადი ტიპი ანჰემიტონურის (უნახევარტონო). მის ბგერათრიგში მეზობელ საფეხურებს შორის მხოლოდ 1 ან 1,5 ტონია და არ არის ნახევარი ტონი, რის გამოც პენტატონიკას არ ახასიათებს მძაფრი კილოური მიზიდულობანი. ხუთსაფეხურიანი ბგერათრიგის პირობებში შესაძლოა პენტატონიკის 5 ვარიანტი.

პენტატონიკისთვის დამახასიათებელია სამბგეროვანი უნახევარტონო ინტონაციური საქცევი - ტრიქორდი (მაგ., სოლ-მი-რე). პენტატონიკა მუსიკალური აზროვნების ერთ-ერთი ადრინდელი საფეხურია. მრავალსაუკუნოვანი განვითარების პროცესში სპეციალური მცირეტერციული ინტერვალების თანდათან შევსების გზით იგი მრავალი ხალხის მუსიკაში სრულ შვიდსაფეხურებიან ჰემიტონურ (ნახევარტონიან) კილოდ ჩამოყალიბდა. პენტატონიკა სუფთა სახით გავრცელებულია უმთავრესად აღმოსავლეთ ხალხთა მუსიკაში (ჩინელები, ვიეტნამელები, თათრები, ბაშკირები, ბურიატები), მაგრამ მისი ელემენტები გვხვდება მრავალი სხვა ხალხის არქაული წყობის მელოდიებშიც. ეგზოტიკური თუ არქაული სახეების შესაქმნელად პენტატონიკს ხშირად მიმართავდნენ კომპოზიტორებიც (შოპენი, დებიუსი, ბარტოკი, ჩაიკოვსკი, რიმსკი-კორსაკოვი, მშველიძე, თაქთაქიშვილი და სხვები).

ქართულ ხალხურ მუსიკაში პენტატონიკა სუფთა სახით შემორჩენილია ძირითადად მთის დიალექტებში (განსაკუთრებით ხევსურეთში), მაგრამ მცირედიაპაზონიანი უნახევარტონო (ტრიქორდული) საქცევები ფართოდაა გავრცელებული თითქმის ყველა კუთხეში. ხევსურულ დიალექტში გვხვდება აგრეთვე პენტატონიკა, რომელიც ნახევარ ტონს შეიცავს (მი-ფა-ლა-სი-რე).
პეპელეთი

პეპელეთი — მთა საქართველოში, იმერეთის მხარის საჩხერის მუნიციპალიტეტისა და რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს რაჭის ქედის სამხრეთ განშტოებაზე, მდინარეების ჩიხურისა და ხახიეთისწყლის წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2083 მ. აგებულია შუაიურული პორფირიტული წყების ქანებით. მთის ქვედა კალთები შემოსილია წიფლნარით, ზემო — სუბალპური მდელოთი.
პერანგა (მესხეთის ქედი)

პერანგა — მთა საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შუახევის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მესხეთის ქედზე, მდინარე კინტრიშის მარცხენა შენაკადის — მაღალასხევისღელეს სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2235 მ. აგებულია პალეოგენური ტუფ-ბრექჩიებით, ტუფ-ქვიშაქვებით, ტუფ-კონგლომერატებითა და ანდეზიტებით. კალთები ციცაბოა, შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით, წვერზე სუბალპური მდელოა.
პოლოცკის სამთავრო

პოლოცკის სამთავრო — რუსული სამთავრო, რომელიც შეიქმნა პოლოჩინების ტომობრივი გაერთიანების საფუძველზე. მისი ცენტრი იყო ქ. პოლოცკში. მოიცავდა მდინარეების დასავლეთ დვინის, ბერეზინის, ნემანის აუზებს. 1021 წელს, ხანგრძლივი ბრძოლის შემდეგ, პოლოცკის სამთავრომ დამოუკიდებლობა მოიპოვა. საუკუნის ნახევარში პოლოცკის სამთავროს გამოეყო მინსკის, ვიტებსკისა და სხვა სამთავროები, ხოლო - საუკუნეების მიჯნაზე პოლოცკის სამთავრო დაეცა, მისი ქალაქების დიდი ნაწილი სმოლენსკმა მიიერთა, ნაწილი კი ლივონიის ორდენმა დაიპყრო. 1307 წელს პოლოცკის სამთავრო ლიეტუვამ შეიერთა.
შრომა (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

შრომა — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (შრომა, ვაკე, ზედუბანი, მოცვნარი, ორმეთი, ხრიალეთი). სოფელში არის საჯარო სკოლა, ბიბლიოთეკა.

გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე სუფსის მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 80 მ. ოზურგეთიდან 36 კმ., ურეკის რკინიგზის სადგურიდან 6 კმ. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 14,3 °. სამხრეთიდან ესაზღვრება სოფელი ზემო ნატანები, ხოლო ჩრდილოეთიდან ხრიალეთი.

ისტორია
სოფელში იდგა მთავარანგელოზთა სახელობის ქვის ეკლესია. სწორედ ამის გამო დაერქვა სოფელსაც და სასოფლო საზოგადოებასაც მიქელგაბრიელი. ტაძრის აგება, ხალხური გადმოცემის მიხედვით, ბერ იესე ბოლქვაძეს უკავშირდება. მას აურჩევია მცირედ დასახლებული ადგილი და მდინარე სეფისწყლიდან ამოტანილი ქვებით აუშენებია სამლოცველო, შემდეგ კი ტაძარი. მრევლის მომრავლების კვალდაკვალ კი ხის მოზრდილი ტაძარი აუშენებიათ. მიქელგაბრიელის ეკლესიის დასავლეთით, დაახლოებით ერთი კილომეტრის მანძილზე, მაღლობ ადგილებზე უნდა მდგარიყო კიდევ ერთი, სავარაუდოდ მაცხოვრის სახელობის ტაძარი. ამ მაღლობს „მაცხუარის ღელე“ ჩამოუდის, ხოლო ადგილს შემორჩა სახელწოდება „ნასაყდრალი“.

1863 წელს სოფელში თავადმა მიხეილ ნაკაშიძემ დააარსა სკოლა, რომელიც 8-9 წლის შემდეგ დაიხურა. 1883 წელს ნაკაშიძის შვილმა, მიხეილ ნაკაშიძემ კვლავ გახსნა ერთკლასიანი სკოლა, რომელიც 1892 წელს ორკლასიანად გადაკეთდა. სკოლის პირველი მასწავლებელი იყო თეოფილე კალანდარიშვილი. 1902 წელს სოფელში გაიხსნა ბიბლიოთეკა. ამ დროისთვის მიქელგაბრიელის საზოგადოება მოიცავდა 5 სოფელს. საზოგადოებაში ცხოვრობდა 3391 ადამიანი. 1912 წელს სოფელში გაიხსნა საკრედიტო ამხანაგობა, რომელშიც 2000 ადამიანი იყო გაწევრებული. 1917 წელს სოფლის სკოლა გადაკეთდა ოთხკლასიან სკოლად, ხოლო 1923 წელს — შვიდწლიანად. 1939 წელს გაიხსნა საშუალო სკოლა.

საბჭოთა პერიოდში შრომაში მოჰყავდათ ჩაი. 1927 წლისთვის ჩაის ფართობი 100 ჰექტარამდე იყო, 1935 წელს კი უკვე 1000 ჰექტარზე მეტი იყო. 1933 წელს აშენდა შრომის ჩაის ფაბრიკა. შრომის ორჯონიკიძის სახელობის კოლმეურნეობა რაიონში ყველაზე მდიდარი იყო ნატანების კოლმეურნეობის შემდეგ. 1956 წელს აშენდა ადმინისტრაციული შენობა. და სოფლის კლუბი. 1978 წლის 17 ნოემბერს სოფლის ცენტრში გაიხსნა საბრძოლო დიდებისა და მეგობრობის მემორიალი ტანკის სახით. ტანკი შრომელებმა დიდი სამამულო ომის წლებში შეიძინეს ფრონტისთვის. მოქმედებდა გენიჩესკელ კოლმეურნეებთან მეგობრობის მუზეუმი.

მოსახლეობა
ცნობილი ადამიანები
ნოე ხომერიკი — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მიწათმოქმედების მინისტრი

გალერეა
ვაკე (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

ვაკე — სოფელი საქართველოში (გურიის მხარე), ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში (შრომის ადმინისტრაციული ერთეული). სოფლის სახელწოდება მომდინარეობს გეოგრაფიული ტერმინ ვაკედან.

მდებარეობს ნასაკირალის სერზე, ზღვის დონიდან 100 მ-ზე, ოზურგეთიდან 24 კმ-ში, ნატანებიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 12 კმ-ში.

სოფელში დაიბადა ქართველი მწერალი და დრამატურგი იონა ვაკელი. სოფელში იდგა ქვით ნაგები ღვთისმშობლის ეკლესია. 1980–იანი წლების დასაწყისში აღმოჩნდა ნაგებობის საძირკველი და გვირაბი.

მოსახლეობა
ზედუბანი (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

ზედუბანი, ზედობანი — სოფელი საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის შრომის ადმინისტრაციულ ერთეულში (გურიის მხარე).

მდებარეობს ნასაკირალის სერზე, ზღვის დონიდან 120 მ-ზე, ოზურგეთიდან 26 კმ-ში.

ისტორია
ზედუბანი წარმოადგენდა თავად ნაკაშიძეების რეზიდენციას. 1828 წლისთვის სოფელში იდგა მთავარანგელოზის სახელობის ქვით ნაგები ეკლესია. ზედუბანი იყო გურიაში ჩაის კულტურის გავრცელების ერთ-ერთი პირველი კერა. თავადმა მიხეილ ნაკაშიძემ 1889 წელს ჩაქვიდან შემოიტანა და გააშენა ჩაი ხუთ ჰექტარზე. 1908 წლიდან მოყოლებული ის კუსტარულად ამზადებდა ჩაის, 1912 წლიდან კი მან ჩაის 4 ცხენისძალიანი გადამამუშავებელი დანადგარი შეიძინა. მიხეილ ნაკაშიძე უშვებდა პროდუქციას სახელით „ . . “. ნაკაშიძეს მოწყობილი ჰქონდა ხელოვნური გამოქვაბული, რომელსაც იყენებდა ღვინის მარნად. გამოქვაბული ღვინისა და სხვა პროდუქტების შესანახად გამოიყენებოდა 1920-იან წლებამდე.

1900 წელს ზედუბანში აღმოჩნდა ვერცხლის ორი პოლონური მონეტა. მონეტები ადასტურებენ რეჩ პოსპოლიტასთან გურიის სამთავროს ურთიერთობას საუკუნის დასაწყისში. გურიაში პოლონური მონეტების გავრცელების კიდევ ორი შემთხვევაა დაფიქსირებული. 1958 წელს ჭანჭათში აღმოჩნდა ვერცხლის ორი პოლონური მონეტა, ხოლო 1979 წელს მაკვანეთში ოთხი მონეტა. 1930-იანი წლების მეორე ნახევარში ზედუბანი თხინვალის სასოფლო საბჭოს ეკუთვნოდა.

ეკლესია
ზედუბანში იდგა მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესია. 1834 წელს მღვდელი იყო იესე ხომერიკი. 1905 წელს, რევოლუციის დროს, ზედუბნის მთავარანგელოზის ეკლესიაზე წითელი დროშა აღმართა რევოლუციონერმა დათა ქადიეშვილმა. 1910 წელს ზედუბნის ეკლესიას ეწვია იმერეთის, გურიისა და სამეგრელოს ეპისკოპოსი ლეონიდე. იმ პერიოდისთვის ტაძარში არაფერი ინახებოდა, გარდა ვერცხლის სამი ხატისა. 1943 წელს ფუნქციონირება შეწყვიტა ზედუბნის ეკლესიამ. მისი უკანასკნელი მღვდელი იყო ბლაღოჩინი ივანე კეჭაყმაძე. ამჟამად შემორჩენილია მხოლოდ ნაეკლესიარი.

მოსახლეობა
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა მწერალი იაკინთე ლისაშვილი.
მოცვნარი

მოცვნარი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, შრომის თემში (სოფლები: ვაკე, ზედუბანი, მოცვნარი, ორმეთი, შრომა, ხრიალეთი). მდებარეობს მდინარე სუფსის ხეობაში, ზღვის დონიდან 100 მ. ოზურგეთიდან 30 კმ, ურეკიდან 6 კმ, შრომიდან დასავლეთით 1 კმ.

ისტორია
სოფელს სახელი ეწოდა მოცვის კულტურის გამო, რომელიც გაშენებული იყო სოფელში. საბჭოთა პერიოდში მოცვი ჩაიმ და სუბტროპიკულმა კულტურებმა ჩაანაცვლა. 1950-იან წლებში სოფელს გმირთა უბანი უწოდეს.

მოსახლეობა
ხრიალეთი

ხრიალეთი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, შრომის თემში. მდებარეობს მდინარე სუფსის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 80 მ. შრომიდან 3 კმ., ურეკის რკინიგზის სადგურიდან 7 კმ., ოზურგეთიდან 39 კმ., სოფელში არის საჯარო სკოლა. საბჭოთა პერიოდში სოფელში განვითარებული იყო მეჩაიეობა.

ეკლესია
სოფლის ცენტრიდან 3 კმ-ის დაშორებით, ოხოჯურის მთაზე ბულთასგორის სასაფლაოს ტერიტორიაზე არის ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ტაძარი. გადმოცემის მიხედვით ამ ადგილზე ჯვარი აღუმართავს |ანდრია პირველწოდებულს. გადმოცემის თანახმად ამ ტაძრის ზარი გამოირჩეოდა მჟღერი, არამელოდიური ხმით, სოფელმაც აქედან მიიღო სახელწოდება. დღეს ეს ზარი შემოქმედის ეკლესიაშია.

ეკლესია აშენებული იყო სამ რიგად დაწყობილ თლილი ქვების ცოკოლზე. შესასვლელი ჰქონდა დასავლეთ, ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებიდან. მოგვიანებით, ჩრდილოეთის კარი ამოქოლეს. საკურთხეველში აღმოჩენილი მონეტების მიხედვით ტაძარი - საუკუნეების უნდა ყოფილიყო.

1890 წელს ტაძარს ეწვია გურია-სამეგრელოს ეპისკოპოსი გრიგოლი. მან ხალხს ახალი ეკლესიის აშენებისკენ მოუწოდა. მშენებლობა დააფინანსა გრიგოლ გურიელმა. ახალი ეკლესია ხისგან ააშენეს 1892 წელს. 1892 წლის 5 დეკემბერს ახალაშენებული ეკლესია დაწვეს. ამის შემდეგ ხელახლა ააშენეს ასევე ხის ეკლესია. 1910 წელს ტაძარს ეწვია იმერეთისა და გურია-სამეგრელოს ეპისკოპოსი ლეონიდე (შემდგომში კათოლიკოს-პატრიარქი). ტაძრის მღვდელი 1907-1943 წლებში იყო რომანოზ მეგრელიძე (დ. 1878 წ.).1942 წელს გადაწვეს ტაძართან მდგარი ხის ნაგებობები. 1943 წელს დაანგრიეს ეკლესიის შენობა და მასალა გამოიყენეს სოფლის სკოლის მშენებლობისთვის.

2008 წლის ივნისში ჩატარდა არქეოლოგიური გათხრები ნაეკლესიარზე. 2008-2012 წლებში აშენდა ახალი ეკლესია. ძველი ეკლესიის ავთენტური ნაწილებიდან შემორჩენილია საძირკველი და კედლის ქვედა წყობა.

მოსახლეობა
ცნობილი ადამიანები
ავქსენტი მეგრელიძე (1877) — ლოტბარი
კონსტანტინე მეგრელიძე (1900) — ფილოსოფოსი
ჯუმათი

ჯუმათი — სოფელი საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ჯუმათი, ბოგილი, იანეთი, ძირიჯუმათი). სოფელში არის საჯარო სკოლა, საბავშვო ბაღი, მეორე მსოფლიო ომის მონაწილეთა მემორიალი.

გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე სუფსის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 120 მ, ოზურგეთიდან 14 კმ. სოფლის უბნებია მიხაისფონი, ხარხამეთა, კიბულას ღელე და ლაშე.

ისტორია
ჯუმათი მოდის ზანური ენიდან და ნიშნავს საძმოს (ჯუმა - ძმობილი). სოფელში აღმოჩენილია ზედა პალეოლითის ხანის გამოქვაბული, ნაპოვნია ბრინჯაოს ნივთები და ზოდები. სოფელში განვითარებული იყო მეთუნეობა.

ჯუმათიდან ცნობილია შემთხვევით აღმოჩენილი კოლხური მონეტების განძი, რომელთაგან ერთი მონეტა მოხვდა ერმიტაჟში, ერთი კი საქართველოს ეთნოგრაფიულ საზოგადოებაში. მონეტებზე გამოსახული იყო ბერძნული ასოები. მონეტების დაბალი სინჯი და მათზე ამოკვეთილი ასოები მიუთითებენ მათ გვიანდელ ემისიაზე – ძვ. წ. ს-ის დასასრულზე მაინც. ჯუმათის მიდამოებში ასევე გამოვლენილია ელინისტური ხანის ნამოსახლარისა და სამაროვნის ნაშთები; შუა საუკუნეების ციხის ნანგრევები და სამაროვანი, რომლებიც 1991-1994 წლების ექსპედიციამ (ხელმძღ. ვ. სადრაძე) გამოავლინა.

1860-იან წლებიდან სექტემბერში იმართებოდა 5 დღიანი ბაზრობა. 1881 წელს სოფელში გაიხსნა წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების სკოლა, რომლის დირექტორი იყო მელენტი ჩხარტიშვილი. 1892 წელს დადგა საკითხი სოფელში სკოლისთვის შენობის აშენებისა. 1899 წელს ჯუმათის სასოფლო საზოგადოება ქუთაისის სახალხო სკოლების დირექციისგან ითხოვდა ერთ მასწავლებელს, დარაჯისა და გათბობის ფულს. სასოფლო საზოგადოებამ ასევე გამოჰყო ადგილი სკოლის მშენებლობისთვის, მათ ოზურგეთის მაზრის უფროს ლაზარენკოს სთხოვეს სკოლის გადაკეთება ორკლასიანად. სოფლის სკოლის გაუმჯობესებისთვის მოღვაწეობდნენ სოფლის მოსამართლე ბ, ჩხარტიშვილი, ე. გოგუა, მღვდლები სამსონ დარჩია, ივანე და იოსებ კანდელაკები, მასწავლებელი გაბუნია. 1912 წელს გაიხსნა სოფლის ბიბლიოთეკა.

საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოჰყავდათ ჩაი (240 ჰა), ტუნგი (60 ჰა) და ციტრუსები (25 ჰა). ჯუმათის სტალინის სახელობის კოლმეურნეობა რაიონში სიმდიდრით მესამე იყო ნატანებისა და შრომის შემდეგ. 1957 წელს ჯუმათში მოეწყო სოფლის ცენტრი გორაკის წვერზე, ყველა მხრიდან დასანახ ადგილზე, იქვე აშენდა ადმინისტრაციული სახლი, სკოლა და კლუბი. ცენტრის გაშენების დროს დაანგრიეს გურიელთა სასახლის ნაშთები და ბაილეთის ეკლესია.

მოსახლეობა
1870-იან წლებში სოფლის მოსახლეობა 278 კომლი იყო. 1937 წელს სოფელში ცხოვრობდა 349 ოჯახი, 552 ადამიანი, აქედან 299 კაცი და 253 ქალი.

ცნობილი ადამიანები
ჯუმათში დაიბადნენ:
სისონა დარჩია (1860-1891) — ფირალი
კალისტრატე გოგუა (1875-1938)— რევოლუციონერი, რეპრესირებული
შალვა ჩხარტიშვილი (1910-1978) — ფსიქოლოგი
შალვა ჩხარტიშვილი (1914-1980) — ჰისტოლოგი
სანდრო ჩხარტიშვილი (1917-1985) — ისტორიკოსი
ბოგილი

ბოგილი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ჯუმათის თემში (სოფლები: ბოგილი, იანეთი, ძირიჯუმათი, ჯუმათი). მდებარეობს მდინარე სუფსის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 50 მ., ოზურგეთიდან 10 კმ. ჯუმათიდან 1 კმ. სოფელში გადის ლანჩხუთი-ოზურგეთის საავტომობილო გზა.

ისტორია
ისტორიულად ბოგილი ჯუმათელების საზამთრო სამყოფელი იყო. ბოგილში იდგა წმ. ნიკოლოზის სახელობის ხის ეკლესია, რომელშიც სწირავდა გაბრიელ ქიქოძე. მას შემდეგ, რაც გაბრიელი სოფელ ნაგომარში გადავიდა, ბოგილის ეკლესია მივიწყებულ იქნა. 1894 წლისთვის ის თითქმის დანგრეული იყო. 1894 წელს ბოგილის ეკლესიის მღვდლად დაინიშნა იოსებ დარჩია, რომელმაც აზნაურ კანდელაკების დახმარებით განაახლა ეკლესია. საბჭოთა პერიოდში სოფელში განვითარებული იყო მეჩაიეობა.

მოსახლეობა
იანეთი (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

იანეთი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ჯუმათის თემში (სოფლები: ბოგილი, იანეთი, ძირიჯუმათი, ჯუმათი). მდებარეობს მდინარე სუფსის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 80 მ. ჯუმათიდან 2,5 კმ., ოზურგეთიდან 13 კმ. სოფელში გადის ლანჩხუთი-ოზურგეთის საავტომობილო გზა. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა.

მოსახლეობა
ძირიჯუმათი

ძირიჯუმათი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ჯუმათის თემში (სოფლები: ბოგილი, იანეთი, ძირიჯუმათი, ჯუმათი). მდებარეობს მდინარე სუფსის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 100 მ. ჯუმათიდან 3 კმ, ოზურგეთიდან 17 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა.

ისტორია
1846-1848 წლებში ჯუმათის მონასტერთან მოქმედებდა გურიის სასულიერო სასწავლებელი. 1868 წელს მონასტერთან გაიხსნა ერთკლასიანი სკოლა, სკოლაში 80-ზე მეტი მოსწავლე სწავლობდა და 1868 და 1869 წლებში სამაგალითოდ ითვლებოდა. სოფელში ასევე გაიხსნა სიმინდის მაღაზია. 1874 და 1875 წლებში მოსწავლეების რაოდენობა შეადგენდა 13 და 18-ს. ამ დროს სოფლის მოსახლეობას შეადგენდნენ საეკლესიო და სახელმწიფო გლეხები, დაახლოებით 500-600 ადამიანი 1880-იან წლებში სკოლაც და მაღაზიაც დაიხურა. დანაშაულმა კი იმატა.

მონასტერი
სოფლის განაპირას დგას განვითარებული შუა საუკუნეების სამონასტრო კომლექსი, ყოფილი ჯუმათის საეპისკოპოსოს ცენტრი, რომელიც მოიცავს მიქაელ და გაბრიელ მთავარანგელოზთა სახელობის საკათედრო ტაძარს, გალავანს და სამეურნეო დანიშნულების ნაგებობებს. ეკლესია შუა საუკუნეებისაა, ფრესკები - საუკუნეებით თარიღდება. ეკვდერი და კარიბჭე 1847 წელს მიაშენეს, ხოლო გალავანში ჩაშენებული სამრეკლო 1904 წლისაა.

მოსახლეობა