iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბუშ თაუერი

ბუშ თაუერი — 433 ფუტის სიმაღლის (132 მეტრი) შენობა ნიუ-იორკის მიდთაუნ მანჰეტენის უბანში, ტაიმზ-სკვერის აღმოსავლეთით. შენობა დაპროექტებულია ფრენკ ჰელმლისა და ჰარვი ვაილი კორბეტის მიერ. მდებარეობს 42-ე ქუჩის 130-132 ნომრებში, ბროდვეისა და მეექვსე ავენიუს შორის.

ბუშ თაუერი აშენდა ირვინგ ტ. ბუშის მფლობელობის ქვეშ მყოფი ბუშ ტერმინალის კომპანიისთვის. შენობის 30 სართულიანი სექციის აშენება დაიწყო 1916 წელს და დამთავრდა 1918-ში, ხოლო მეორე, 10 სართულიანი სექციის აშენება დამთავრდა 1921 წელს. ბუშ თაუერის დიზაინი აერთიანებს სივიწროვეს, სიმაღლეს და ნეო-გოტიკურ არქიტექტურას. ფასადი შეიცავს სპეციალური აგურის ნამუშევარს, რომელიც ქმნის ჩრდილის ეფექტს, შენობის ვერტიკალურობის გასაძლიერებლად. იგი თავდაპირველად შეიცავდა მყიდველთა კლუბს პირველ სამ სართულზე და გამოფენებს ზედა სართულებზე.

1938 წელს მეტროპოლიტენ ლაიფ ინშურენს კომპანიამ გამოისყიდა შენობა გირაოდან და ზედა სართულები გადაკეთდა საოფისე გამოყენებისთვის. 1980-იანი წლების დასაწყისისთვის ბუშ თაუერის მდგომარეობა მნიშვნელოვნად გაუარესდა და მფლობელები განიხილავდნენ შენობის დანგრევას. ამის ნაცვლად გააკეთეს მისი რესტავრაცია და 1988 წელს გამოცხადდა ქალაქის ღირსშესანიშნაობად ნიუ-იორკის ღირსშესანიშნაობების დაცვის კომისიის მიერ.
განჯის მემორიალური კომპლექსი

განჯის მემორიალური კომპლექსი — მემორიალური კომპლექსი აზერბაიჯანის ქალაქ განჯაში, რომელიც ეძღვნება მთიანი ყარაბაღის ომის დროს სომხური ძალების მიერ განხორციელებული სარაკეტო თავდასხმების შედეგად დაღუპულ მშვიდობიან მოქალაქეთა ხსოვნას, აგრეთვე სომხეთ-აზერბაიჯანის კონფლიქტის სხვადასხვა ეტაპს. კომპლექსი მდებარეობს დაბომბვის შედეგად დანგრეული საცხოვრებელი შენობების ადგილზე.

ისტორია
მეორე ყარაბაღის ომის დროს ქალაქ განჯის საცხოვრებელი უბნები არაერთხელ გახდა სარაკეტო და საარტილერიო თავდასხმების ობიექტი.

2022 წლის 30 იანვარს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა დაბომბვის შედეგად დარჩენილ ნანგრევებზე ღია ცის ქვეშ განჯის მემორიალური კომპლექსის მშენებლობას საფუძველი ჩაუყარა.

2025 წლის 30 ივლისს ილჰამ ალიევმა ხელი მოაწერა ბრძანებას კომპლექსში სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოების დასრულებისა და მუზეუმის ექსპოზიციის ორგანიზების შესახებ, რომლის თანახმადაც აზერბაიჯანის პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდიდან 10,5 მილიონი მანათი გამოიყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ურბანული განვითარებისა და არქიტექტურის სახელმწიფო კომიტეტისთვის.

განჯის მემორიალური კომპლექსის გახსნის ცერემონია გაიმართა 2025 წლის 27 სექტემბერს. არქიტექტურული დიზაინი შეიმუშავა ბრიტანულმა კომპანიამ , ხოლო მშენებლობა განახორციელა სახელმწიფო დიზაინის ინსტიტუტმა -მა.

განჯის მემორიალური კომპლექსი მოიცავს მუზეუმის შენობასა და ლანდშაფტურ სივრცეს. სიმბოლურად რაკეტის კვალს ასახავს. კომპლექსი შესრულებულია მინიმალისტურ სტილში და აღჭურვილია მუზეუმის პანორამის დასათვალიერებელი პლატფორმებით.
ბაქოს ფორტეპიანოს ფესტივალი (2025)

ბაქოს ფორტეპიანოს ფესტივალი 2025 — ბაქოს ფორტეპიანოს მე-4 ჯაზ-ფესტივალი, რომელიც გაიმართა 2025 წლის 14–28 ივნისს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში.

ზოგადი ინფორმაცია
ფესტივალში მონაწილეობდნენ მუსიკოსები აზერბაიჯანიდან, ავსტრიიდან, ბრაზილიიდან, საქართველოდან, ნიდერლანდებიდან, თურქეთიდან და საფრანგეთიდან. ფესტივალის პროგრამა მოიცავდა კონცერტებს, ხელოვნების პროექტებს, გამოფენებს, ინსტალაციებს, ლიტერატურულ კონკურსსა და ჯემ-სეიშენებს.

24 ივნისს ჩატარდა ფორტეპიანოს ლიტერატურული ეტიუდის კონკურსის გამარჯვებულთა დაჯილდოება, ხოლო ამავე დღეს გაიმართა შაჰინ ნოვრასლისა და ისააკ ჯამბას (ბრაზილია) ერთობლივი კონცერტი.

ფესტივალის ფარგლებში ჩატარდა კლასიკური მუსიკის კონცერტი საერთაშორისო მუღამის ცენტრში.

ორი დღის განმავლობაში პროექტის „ჩვენ მომავალი ვართ“ ფარგლებში გაიმართა ახალგაზრდა შემსრულებელთა კონცერტები.

დასკვნითი კონცერტი 28 ივნისს გაიმართა.
ჟანა დე ლესტონაკი

წმინდა ჟანა (იოანა) დე ლესტონაკი (; დ. 27 დეკემბერი, 1555, ბორდო — გ. 2 თებერვალი, 1640, ბორდო) — ფრანგი მონაზონი, რომელმაც 1607 წელს დააარსა კონგრეგაცია „ღვთისმშობლის საზოგადოების დები“ . ახალი ორდენი, რომელიც დაარსებიდან მალევე დაამტკიცა პაპმა პავლე -მ, გახდა წმინდა საყდრის მიერ ოფიციალურად აღიარებული პირველი ქალ მასწავლებელთა სამონასტრო ორდენი.

ცხოვრება
ჟანა დე ლესტონაკი დაიბადა 1556 წელს ბორდოში, ბორდოს პარლამენტის წევრის, რიშარ დე ლესტონაკისა და ცნობილი ფილოსოფოსის, მიშელ ეკემ დე მონტენის დის, ჟანა ეკემის ოჯახში. იგი იზრდებოდა პროტესტანტ რეფორმატორებსა და კათოლიკური სარწმუნოების დამცველებს შორის მძაფრი კონფლიქტის პერიოდში. აზრთა სხვადასხვაობა მის ოჯახშიც არსებობდა: დედამისი, თავდაჯერებული კალვინისტი, ცდილობდა ჟანას მოქცევას, ხოლო მამა და ბიძა — მიშელ დე მონტენი — კათოლიკურ აღმსარებლობას ერთგულებდნენ და მხარს უჭერდნენ გოგონას სურვილს, დარჩენილიყო კათოლიკედ.

17 წლის ასაკში დე ლესტონაკი ცოლად გაჰყვა გასტონ დე მონფერანს. მათ ოჯახში შვიდი შვილი შეეძინათ, რომელთაგან სამი ჩვილობაშივე გარდაიცვალა. 24-წლიანი ქორწინების შემდეგ დე ლესტონაკი დაქვრივდა, რასაც შვიდი თვის განმავლობაში მამის, ბიძისა და უფროსი ვაჟის გარდაცვალება მოჰყვა. ეს მის ცხოვრებაში ძალიან მძიმე პერიოდი იყო.

1605 წელს, როდესაც ბორდოში შავი ჭირი გავრცელდა, დე ლესტონაკი მშობლიურ ქალაქში დაბრუნდა, რათა ქალაქის ღარიბთა უბნებში სნეულთა მოვლაში დახმარებოდა. მისმა ძმამ, ბორდოს კოლეჯის იეზუიტმა, მას შეხვედრა მოუწყო ორ იეზუიტ მღვდელთან — ჟან დე ბორდესთან და ფრანსუა დე რაიმონთან. იეზუიტებმა დე ლესტონაკს სთხოვეს, დაეარსებინა ახალი ორდენი გოგონების განათლებისთვის. მათ არჩევანი შეაჩერეს დახურულ თემზე, რომელიც ბენედიქტელთა შეცვლილ წესდებას ეფუძნებოდა, რათა დებს სწავლების უფლება ჰქონოდათ. დაარსებიდან მალევე, 1607 წელს, კონგრეგაციამ პაპ პავლე -ისგან ოფიციალური დასტური მიიღო.

ორდენმა ბორდოში, ტრომპეტის ციხესიმაგრესთან ახლოს, ძველი მონასტერი შეიძინა, თუმცა 1610 წლის სექტემბერში სავანე რუ-დიუ-ჰაზე მდებარე უფრო დიდ ძველ მონასტერში გადავიდა და ბორდოში გოგონების პირველი სკოლა გახსნა. ქალაქის ელიტამ ისინი კარგად მიიღო და ფინანსურადაც უჭერდა მხარს. ახალი ორდენის პირველმა ხუთმა წევრმა სამონასტრო აღთქმა 1610 წლის 10 დეკემბერს დადო. პირადი კავშირების, იეზუიტების დახმარებისა და ბორდოს ელიტაში არსებული გავლენის წყალობით, დე ლესტონაკმა მალევე დააარსა ორდენის სავანეები ბეზიეში, პერიგესა და ტულუზაში.
ილუსტრატორი

ილუსტრატორი - მხატვარი, რომლის მთავარი საქმიანობა ვიზუალური გამოსახულებების შექმნაა, რომ ტექსტი, იდეა ან ცნება უფრო გასაგები, თვალსაჩინო და მიმზიდველი გახდეს.

გამოსახულებების შექმნის ხელოვნება, რომელიც სხვა ელემენტთან ერთად მოქმედებს. ყურადღების ცენტრში ყოველთვის ის მთავარი ელემენტია, ხოლო ილუსტრაციის როლია პიროვნება და ხასიათი შემატოს გამოსახულებას, ისე რომ მასთან კონკურენციაში არ შევიდეს.

ილუსტრაციები გამოიყენება რეკლამაში, არქიტექტურულ ვიზუალიზაციაში, მისალოც ბარათებში, პლაკატებში, წიგნებში, გრაფიკულ ნოველებში, ბიზნესსა და ტექნიკურ კომუნიკაციებში, ჟურნალებში, მაისურებზე, ვიდეოთამაშებში, სასწავლო მასალებში და გაზეთებში.

ტექნიკა
სცენებისა და პერსონაჟების შესაქმნელად გამოიყენება გამოსახულებები. როგორც უბრალოდ სურათის დათვალიერება შთაგონების მისაღებად, ისე პერსონაჟების ესკიზებისა და დეტალურად დამუშავებული სცენების შექმნა სხვადასხვა კუთხიდან. ილუსტრაციის ტრადიციულ ტექნიკებს შორის შედის აკვარელი, კალამი და მელანი, აეროგრაფია, ზეთის ფერწერა, პასტელი და ხეზე გრავირება.

ჯონ ჰელდი უმცროსი - ილუსტრატორი, რომელიც მუშაობდა სხვადასხვა სტილსა და მედიაში, მათ შორის ლინოლეუმზე გრავირება, კალმითა და მელნით შესრულებულ ნახატები, ჟურნალის გარეკანების ფერწერა, კარიკატურა, კომიქსები და სცენოგრაფია. ამასთანავე, ქმნიდა სახვით ხელოვნების ნამუშევრებსაც — მათ შორის ცხოველთა სკულპტურებსა და აკვარელის ტექნიკით შესრულებულ ნამუშევრებს.

უნივერსიტეტები და ხელოვნების სკოლები სთავაზობენ ილუსტრაციის სპეციალურ სასწავლო კურსებს, რის შედეგადაც ეს სფერო პროფესიად ყალიბდება. ბევრი ილუსტრატორი მუშაობს ფრილანსერად და იღებს შეკვეთებს გამომცემლებისგან (გაზეთების, წიგნების ან ჟურნალების), ასევე სარეკლამო სააგენტოებისგან.

1950-იან და 1960-იან წლებში ილუსტრატორებში განსაკუთრებით პოპულარული მასალად ითვლებოდა კაზეინი, ისევე როგორც კვერცხის ტემპერა. ამ მასალების სწრაფი გამოყენება და გამძლეობა შეესაბამებოდა ილუსტრაციის მოთხოვნებს. ორივე ტიპის საღებავით შესრულებული ნამუშევრები უძლებდა კლიენტებთან და საბეჭდავებთან ტრანსპორტირების დროსთან არსებულ სირთულეებს დაზიანების გარეშე.

კომპიუტერული ილუსტრაცია, ან ციფრული ილუსტრაცია - ციფრული ხელსაწყოების გამოყენება გამოსახულებების შესაქმნელად.

კომპიუტერებმა სამომხმარებლო ინდუსტრია მნიშვნელოვნად შეცვალეს და დღეს ბევრი კარიკატურისტი და ილუსტრატორი ქმნის ციფრულ ილუსტრაციებს კომპიუტერების, გრაფიკული ტაბლეტებისა და სკანერების გამოყენებით. ფართოდ გავრცელებულია პროგრამები, " ", " ", "", " " და " ".
1955 წელი პაკისტანში

1955 წლის მოვლენები პაკისტანში.

მოქმედი პირები
ფედერალური მთავრობა
დედოფალი ელისაბედ , როგორც პაკისტანის დედოფალი
გენერალ-გუბერნატორი: მალიქ ღულამ მუჰამადი (7 აგვისტომდე), ისკანდერ მირზა (6 ოქტომბრიდან)
პრემიერ-მინისტრი: მუჰამედ ალი ბოგრა (12 აგვისტომდე), მუჰამედ ალი ჩოუდჰური (12 აგვისტოდან)
უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე: მუჰამად მუნირი

გუბერნატორები
ჩრდილო-დასავლეთ საზღვრის გუბერნატორი: ყურბან ალი შაჰი (14 ოქტომბრამდე), შემდეგ ვაკანტური
დასავლეთ პენჯაბის გუბერნატორი: მუშთაქ აჰმედ გურმანი (14 ოქტომბრამდე), შემდეგ ვაკანტური
სინდის გუბერნატორი: იფთიხარ ჰუსეინ ხან მამდოტი (14 ოქტომბრამდე), შემდეგ ვაკანტური

მოვლენები
ივნისი
21 ივნისი — 1955 წლის პაკისტანის დამფუძნებელი ასამბლეის არჩევნები.

სექტემბერი
23 სექტემბერი — „ბაღდადის პაქტი“: სამხედრო ხელშეკრულება ერაყს, თურქეთს, გაერთიანებული სამეფოს, პაკისტანსა და ირანს შორის რატიფიცირებულია პაკისტანის მიერ.

დაბადებულები
22 ივლისი — ასიფ ალი ზარდარი, პოლიტიკოსი

უცნობი თარიღი
მირავასი, კომიკოსი და მომღერალი (გ. 2025)
1956 წელი პაკისტანში

1956 წლის მოვლენები პაკისტანში.

მოქმედი პირები
ფედერალური მთავრობა
დედოფალი ელისაბედ , როგორც პაკისტანის დედოფალი (23 მარტამდე)
გენერალ-გუბერნატორი: ისკანდერ მირზა (23 მარტამდე)
პრეზიდენტი: ისკანდერ მირზა (23 მარტიდან)
პრემიერ-მინისტრი: მუჰამედ ალი ჩოუდჰური (12 სექტემბრამდე), ჰუსეინ შაჰიდ სუჰრავარდი (12 სექტემბრიდან)
უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე: მუჰამად მუნირი

მოვლენები
19 იანვარი, 1956: დასავლეთ პაკისტანის დროებითი ასამბლეის არჩევნები
5 მარტი, 1956: პაკისტანის საპრეზიდენტო არჩევნები
23 მარტი: პაკისტანი ხდება მსოფლიოში პირველი ისლამური რესპუბლიკა. პაკისტანი ასევე ხდება თანამეგობრობის რესპუბლიკა (რესპუბლიკის დღე პაკისტანში, ახლა ცნობილია როგორც პაკისტანის დღე)
23 მარტი: ისკანდერ მირზა ხდება პაკისტანის პირველი პრეზიდენტი.
23 აპრილი: დაარსდა პაკისტანის რესპუბლიკური პარტია.
12 სექტემბერი: ჰუსეინ შაჰიდ სუჰრავარდი ხდება პაკისტანის პრემიერ-მინისტრი.
10 დეკემბერი, 1956: აღმოსავლეთ პაკისტანის პროვინციული შუალედური არჩევნები.

დაბადებულები
12 აგვისტო: ფაჰიმ გული, სქვოშის მოთამაშე
დოროთი დრიუ

დოროთი დრიუ ― ვოდევილის ჟანრის პიესებში მონაწილეობით ცნობილი მსახიობი, მოცეკვავე და მომღერალი, რომელიც 1900 წლის ნოემბერში ცნობილ სკანდალში გაეხვა, რადგან საზოგადოებაში გავრცელდა ჭორი, რომ იგი მოკრივე ჯეიმს ჯ. ჯეფრისზე დაქორწინდა. ამ დროს დრიუ პოლის თეატრში, ნიუ-ჰეივენში, კონექტიკუტის შტატში იმყოფებოდა და მონაწილეობდა კომედიაში „ახალგაზრდა სანტექნიკოსი“. 1900 წლის 2 დეკემბერს ჯეფრისმა საჯაროდ უარყო დრიუსთან ქორწინება ან მისთვის ხელის თხოვნა.

ვინაიდან დოროთის მრავალმხრივი ნიჭი ჰქონდა მუსიკის სფეროში, 1895 წლის იანვარში იცეკვა და იმღერა ნიუ-მანჰეტენის სპორტულ კლუბში, ქალთა დღის აღსანიშნავად. მან ასევე იცეკვა 1896 წლის ივლისში, კაზინო როუფ გარდენში გამართული წარმოდგენის დროს.
ანიოლო გადი

ანიოლო გადი (; დ. დაახლ. 1350, ფლორენცია — გ. 16 ოქტომბერი, 1396, ფლორენცია) — იტალიური პროტორენესანსის ფლორენციული სკოლის ფერმწერი და მოქანდაკე. ფლორენციელ ხელოვანთა გადების ცნობილი ოჯახის წევრი. ჯოტესკების (ჯოტო დი ბონდონეს მიმდევრების) წარმომადგენელი. ფერმწერ ტადეო გადის ვაჟი.

ბიოგრაფია
ანიოლო დაიბადა დაახლოებით 1350 წელს. პირველი დოკუმენტი, რომელშიც იგი მოიხსენიება, 1368 წლით თარიღდება; მასში აღნიშნულია, რომ იგი რომში, ვატიკანის სასახლეში მუშაობდა პაპ ურბან -სთვის თავის უფროს ძმასთან, ჯოვანისთან და თანაშემწეებთან — ჯოვანი და მილანოსა და ჯოტინოსთან ერთად. აშკარაა, რომ მან განათლება მიიღო ხელოვანთა ოჯახში, რომელშიც, მისი ძმის, ჯოვანის გარდა (რომლის შესახებაც ცოტა რამ არის ცნობილი, სავარაუდოდ, ნაადრევი გარდაცვალების გამო), ასევე შედიოდნენ მისი ცნობილი მამა — ტადეო და პაპა — გადო დი ძანობი.

ადრეული ასაკიდანვე ანიოლო იძულებული იყო საარსებო სახსრები თავად მოეპოვებინა, რის გამოც ფერწერის პარალელურად ვაჭრობასაც ეწეოდა. მისი შემოქმედების ადრეულ პერიოდს განეკუთვნება 1375 წლით დათარიღებული პოლიპტიქი ტახტზე დაბრძანებული მადონას, ყრმისა და წმინდანების გამოსახულებით. ნამუშევარი განკუთვნილი იყო სანტა-მარია-ნოველას დომინიკანელთა ტაძრისთვის და ამჟამად პარმის ეროვნულ გალერეაში ინახება. 1387 წელს ანიოლო გადი წმინდა ლუკას ფერმწერთა საძმოში გაწევრიანდა.

პრატოს ტაძრის წმინდა სარტყლის კაპელაში, ანიოლო გადიმ ფრესკებზე ღვთისმშობლის ცხოვრების ისტორია და მისი წმინდა სარტყლის შესახებ არსებული ლეგენდა აღადგინა. იაკოპო დელი ალბერტის დაკვეთით, გადიმ ფლორენციის სანტა-კროჩეს ფრანცისკანული ეკლესიის მთავარ კაპელაში შეასრულა მოხატულობა თემაზე „ლეგენდა ჭეშმარიტი ჯვრის შესახებ“ — ეს ლეგენდა განსაკუთრებული პატივით სარგებლობდა ფრანცისკანელთა შორის.

ანიოლო გადის მიერ შესრულებული საკურთხევლის ხატები დაცულია ფლორენციის სანტა-მარია-ნოველასა და სანტო-სპირიტოს ეკლესიებში, ასევე ფლორენციის ნატიფი ხელოვნების აკადემიაში. 1381-1387 წლებში მან შექმნა მარმარილოს ქანდაკებების ესკიზები ლოჯია დელა სინიორიასა და ფლორენციის საკათედრო ტაძრისთვის. ცხოვრების უკანასკნელ წლებში ანიოლო გადი ჩამოშორდა ფერწერას და ექსკლუზიურად კომერციული საქმიანობით დაკავდა. მხატვარი დაახლოებით ორმოცდახუთი წლის ასაკში, 1396 წლის 16 ოქტომბერს, ფლორენციაში გარდაიცვალა.

ანიოლო გადი ფლორენციული ხელოვნების განვითარების გარდამავალ პერიოდში ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა. მამამისის მსგავსად, იგი ჯოტოს შემოქმედების ძლიერ გავლენას განიცდიდა და ვერ შეძლო მხატვრული ენის რაიმე არსებითი განახლება. თავის დროზე მოთხოვნადი ხელოვანი მოგვიანებით თითქმის დაივიწყეს, ან მოიხსენიებდნენ, როგორც ფლორენციული ტრეჩენტოს ხელოვნებაში სტაგნაციის მაგალითს. საუკუნის კრიტიკოსები, მათ შორის ჯულიო კარლო არგანი, მას ახასიათებდნენ როგორც მონოტონურ, უსიცოცხლო და ზედმეტად მრავალსიტყვიერ მთხრობელს.

აღსანიშნავია, რომ ლორენცო მონაკომ და ჩენინო ჩენინიმ პირველი პროფესიული გამოცდილება სწორედ ანიოლო გადის სახელოსნოში მიიღეს.

გალერეა
1961 წელი პაკისტანში

1961 წლის მოვლენები პაკისტანში.

მოქმედი პირები
ფედერალური მთავრობა
პრეზიდენტი — მუჰამედ აიუბ-ხანი
უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე: ალვინ რობერტ კორნელიუსი

მოვლენები
მაისი
6 მაისი — პრეზიდენტ აიუბ ხანის მიერ დანიშნულმა საკონსტიტუციო კომისიამ წარადგინა ანგარიში, რომელშიც დეტალურად იყო აღწერილი პაკისტანში საპარლამენტო მმართველობის ჩავარდნები.

დაბადებულები
8 იანვარი — შოაიბ მოჰამადი კრიკეტის მოთამაშე.
ჰენრიეტა ბეიკერ შანფრაუ

ჰენრიეტა ბეიკერ შანფრაუ (დ. 1837 – გ.1909) — ამერიკელი თეატრის მსახიობი. ქორწინებამდე მისი სასცენო სახელი იყო ჰენრიეტა ბეიკერი. ჰენრიეტას დებიუტი შედგა ფილადელფიის ასამბლეის შენობაში, 1854 წლის ზაფხულში, პროფესორ მიულერის ხელმძღვანელობით.

ის თეატრში პირველად ქალაქის მუზეუმში, 1854 წლის 9 სექტემბერს გამოჩნდა. შანფრაუ იყო აფსლის როლში, სპექტაკლში „ “. მალევე ჰენრიეტა გახდა არჩ სტრიტის თეატრის დასის წევრი, სადაც თითქმის ორი სეზონი, 1857–58 წლები გაატარა.

ნიუ-იორკში ხანგრძლივი არყოფნის შემდეგ, 1886 წლის ბოლოს, ის გამოვიდა მეთოთხმეტე ქუჩის თეატრის ხელახალ გახსნაზე, ლინდა კოლმორის როლში, სპექტაკლში „ .“.

1858 წლის ივლისში იგი მსახიობ ფრენკ შანფრაუზე დაქორწინდა. გარდაიცვალა ბერლინგტონში, ნიუ ჯერზიში, 1909 წლის 21 სექტემბერს.
ემი ფაუსიტი

ემი ფაუსიტი (ასევე ცნობილი, როგორც მისის მენციე; დ. 1836 — გ. 26 დეკემბერი, 1876) — ინგლისელი მსახიობი.

1867 წელს მის ფაუსიტი პირველად გამოჩნდა ლონდონის სცენაზე, სტანდარტის, გლობუსისა და ვოდევილის თეატრებში. ამ პერიოდში მას მარია ვილტონის მომავალ მეტოქედ მიიჩნევდნენ.

ფაუსიტი 26 დეკემბერს, 1876 წელს, ნიუ-იორკში, ტუბერკულოზით გარდაიცვალა. სიკვდილამდე პირველად ითამაშა ამერიკაში, მეხუთე ქუჩის თეატრში, და ლოგინად ჩავარდა 10 ოქტომბერს.
ადელინ ბილინგტონი

ადელინ ბილინგტონი (დ. 3 იანვარი, 1826 — გ. 23 იანვარი, 1917) — ინგლისელი მსახიობი და მასწავლებელი.
ბიოგრაფია
ადელინ მორტიმერი 3 იანვარს, 1826 წელს, ინგლისში დაიბადა. გათხოვდა მსახიობ ჯონ ბილინგტონზე. პირველად გამოჩნდა ადელფის თეატრში, პიესაში „კუპიდონი და ფსიქე“. ჩარლზ დიკენსს მეტად მოსწონდა ადელინის სამსახიობო ხელოვნება, განსაკუთრებით, თავად დიკენსის ნამუშევრებზე დაფუძნებულ პიესებში. ბილინგტონი ემეგობრებოდა ვაუგან ვილიამსსაც. მუშაობდა მსახიობობის მასწავლებლად, რის გამოც მოიპოვა მეტსახელი: „სცენის დედა“.

გარდაიცვალა ლონდონში, 23 იანვარს, 1917 წელს, და დაიკრძალა მეუღლესთან, ჰაიგეიტის სასაფლაოზე. მისი მოუნიშნავი საფლავი ჯორჯ ჰონის საფლავის უკან მდებარეობს.
ენი რობი

ენი რობი (დ. 1866 — გ. 26 ივლისი, 1922) — ინგლისში დაბადებული ამერიკელი თეატრის მსახიობი. მოღვაწეობდა ვიქტორიანული ეპოქის 1880-1890-იან წლებში.

რობის მამა სასცენო არტისტი იყო, ხოლო მისი დედა, ელიზა რუგი, ინგლისელი მსახიობი. რობიმ მსახიობობა 11 წლის ასაკში დაიწყო. ლესტერ ვალაკმა ის ინგლისში სტუმრობისას აღმოაჩინა და აშშ-ში ჩამოიყვანა, რომ თავის დასში დაესაქმებინა.

ქორწინებით, შორეულად ენათესავებოდა ეთელ ბერიმორს, ვისი მეუღლე რასელ გრისვოლდიც რობის ქმრის, დანიელ პეინ გრისვოლდის ოჯახის წევრი იყო.

დაქვრივებული რობი პიტსფილდში, მასაჩუსეტსში, 1922 წლის 26 ივლისს გარდაიცვალა.
ენი საკერი

ენი საკერი (დ. 13 მარტი, 1882 — გ. 8 ოქტომბერი, 1932) — ინგლისელი მსახიობი.

ენი ელიზაბეთ ლაურა მორტიმერი ედინბურგში, ჰორაციო საკერის შვილის, მსახიობ მარია საკერის ოჯახში დაიბადა. 1893 წელს ჰეიმარკეტის თეატრში პირველად გამოჩნდა სცენაზე, ჰერბერტ ბირბომ თრის დადგმულ „ჰიპატიაში“ (ჯ. სტიუარტ ოგილვის ავტორობით). ამ გამოსვლის დროს იგი 11 წლის იყო. მოგვიანებით ითამაშა პიესაში „წითელი მოსასხამის ქვეშ“, ჩარლზ ვინდჰამის რეჟისორობით.

1927—1929 წლებში, დიონ ბუსიკოსა და ირენ ვანბრუსთან ერთად, ავსტრალიაში ტურნეთი გაემგზავრა. აქ ის გამოჩნდა დადგმებში: „კაროლინა“, „წერილი“, და „ოინბაზი მისის ებსმიტი“.

ენი არ დაქორწინებულა. გარდაიცვალა ლეი-ონ-სიში, 1932 წლის 8 ოქტომბერს, 50 წლის ასაკში.
წორბისის საბაჟოს კომპლექსი

წორბისის საბაჟოს კომპლექსი — შუა საუკუნეების არქიტექტურული კომპლექსი თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფელ წორბისის მიდამოებში, ადგილ „საბაჟოზე“. ამჟამად რუსეთის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიაზეა (ყოფ. სამხრეთ ოსეთის აო).

საბაჟო ძველი ნასოფლარია, მდებარეობს მაღლობზე და დაახლ. 1 ჰექტარი ფართობი უჭირავს. შემორჩენილია ქვითკირის გალავნის, ძველი კოშკის ნაშთები და ეკლესია. საბაჟოზე გადადიოდა გზა რაჭა-ლეჩხუმიდან ყორნისში, აქედან ცხინვალში, შემდეგ გორსა და თბილისში.

საბაჟოს კოშკი
საბაჟოს ხუთსართულიანი კოშკი ნაგებია ადგილობრივი წარმოშობის მოვარდისფრო ქვით, თარიღდება - საუკუნეებით. ნაგებობა გეგმით მართკუთხედს წარმოადგენს. პირველი სართულის დასავლეთ კედელში გაჭრილია არქიტრავული შესასვლელი. კარი ნაოთხალია. შემორჩენილია საურდულეები. სამხრეთ კედელში ერთი სათოფური და სწორკუთხა ნიშია. მეორე სართულის დასავლეთ კედელში ორი სათოფური და არქიტრავული შესასვლელია დატანებული. აღმოსავლეთ კედელში ორი სათოფურია; ჩრდილოეთ კედელში შეისრულთაღიანი ბუხარია. კოშკის სართულშუა გადახურვა მთლიანად ჩამონგრეულია. შემორჩენილია კოჭის ბუდეები. ნაგებობის ფასადებზე ბევრგან ამოკვეთილია ადამიანის ხელი. კოშკს სამხრეთიდან და დასავლეთიდან სხვადასხვა დანიშნულების სათავსები აკრავს. კოშკი თითქმის სრულად განადგურდა 2019 წელს „სამხრეთ ოსეთის“ ადგილობრივი ხელისუფლების მიერ წარმოებული სამუშაოების შედეგად.

საბაჟოს ეკლესია
საბაჟოს ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. თარიღდება - საუკუნეებით. ნაგებია მოყვითალო ქვიშაქვით; ალაგ-ალაგ წყობაში ჩატანებულია წვრილი ქვა. ნაგებობა გეგმით სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორკუთხა საკურთხევლით, რომლის ცენტრში მაღალი, თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. აბსიდის კუთხეებში თითო სწორკუთხა ნიშია. სფერულ კონქზე გადასვლა ხდება ტრომპების საშუალებით. აბსიდს ორსაფეხურიანი მხარი აქვს. გრძივი კედლები პილასტრების საშუალებით ორ ნაწილად იყოფა. დასავლეთით კუთხის პილასტრებია. სამხრეთი პილასტრი შესასვლელს ებჯინება. სამხრეთი და დასავლეთი შესასვლელები არქიტრავულია. სარკმლის კვალი მხოლოდ სამხრეთიდანაა შემორჩენილი. ეკლესიაში მიწის დონე აწეულია. ეკლესიას დასავლეთიდან და სამხრეთიდან აკრავს გვიანდელი მინაშენები. სამხრეთ მინაშენის სამხრეთი კედლის თაღები კრონშტეინებს ეყრდნობა. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთიდანაა, კარი ნაოთხალია. ორივე მინაშენის კედლების საერთო სიმაღლე 1-1,5 მეტრს აღწევს.

ეკლესიის კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. კედლებიც და მინაშენიც დაზიანებულია; ტერიტორია სავსეა ჩამონაშალი ქვით. 2019 წელს ჩატარებული სარესტავრაციო სამუშაოების შედეგად ეკლესიამ თითქმის სრულად დაკარგა პირვეანდელი სახე.
წორბისის წარწერა

წორბისის წარწერა — საუკუნის ქართული ასომთავრული წარწერა, რომელიც ნაპოვნია სოფელ წორბისიდან ჩრდილოეთით 8 კმ-ზე, მდ. აღმოსავლეთის ფრონის მარცხენა ნაპირზე (ახლანდ. თიღვის მუნიციპალიტეტი), დიდი სამონასტრო კომპლექსის ნანგრევებში.

წარწერა რელიეფურია და შესრულებულია ტუფის გათლილ ქვის ფილაზე (1,54 1,02 1,75 მ). აღმოჩნდა 1980 წელს წორბისის მიდამოებში, ტყეში გზის მშენებლობის დროს. ინახებოდა ცხინვალის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში. მისი ამჟამინდელი მდგომარეობა უცნობია.

წორბისის წარწერა შეისწავლა და მისი ტექსტი პირველად გამოსცა იოსებ მეგრელიძემ. მან წარწერაში მითითებული თარიღი წაიკითხა როგორც „ქრონიკონსა რ-ს“ (880), რაც შემდეგ შეასწორა ოთარ ტყეშელაშვილმა როგორც „ქრონიკონსა რპ“ (960).

წარწერა ორი ნაწილისგან შედგება. მთავარი ტექსტი შედგება სწორ ხაზზე განლაგებული 5 სტრიქონისაგან და ჩასმულია საგანგებოდ ამოღარულ ჩარჩოში (1,18 მ 0,67 მ). მის მარცხნივ მოთავსებულ მეორე წარწერას ჩარჩო არ აქვს და გამოქანდაკებულია 8 სტრიქონად, შვეულად (0,96 მ სიმაღლეზე).

ძირითადი წარწერა აღდგენილი სახით ასე იკითხება:

გვერდითი წარწერა:

წარწერაში დასახელებული გარგლა კონქის შემქმნელი ოსტატი უნდა იყოს, საბაჲ კი — სასულიერო პირი, მონასტრის მამასახლისი. ივანე ერისთავის ვინაობის შესახებ ერთიანი აზრი არ არსებობს. ი. მეგრელიძე მას აიგივებს ერედვის წარწერის (906 წ.) ივანე ეპისკოპოსთან, ო. ტყეშელაშვილს იგი მიაჩნია დოდოთის ცხრაკარის წარწერიდან ცნობილ ივანედ, რომელიც იყო პატრიკ ერისთავის შვილი და ქავთარ ტბელის მამა. ჯონდო გვასალიას მიაჩნია, რომ ივანე შესაძლოა საქართლის ერისთავი ყოფილიყო, რომლის რეზიდენცია ფრონის ხეობის სათავეში არსებული საქართლის ციხე უნდა ყოფილიყო (ამ სახელოს წერილობითი წყაროები არ იცნობს). გიორგი გაგოშიძის აზრით წორბისის წარწერის ივანე, დირბის ღვთისმშობლის ეკლესიის წარწერაში დამოწმებული იოანე ერისთავი და ისტორიული წყაროებით ცნობილი ქართლის ერისთავი ივანე მარუშისძე ერთი და იგივე პიროვნებაა.
უილიამ ბირტი

უილიამ რადკლიფ ბირტი (; დ. 15 ივლისი, 1804, საუთუორკი — გ. 14 დეკემბერი, 1881, ლეიტონსტოუნი, დიდი ლონდონი) — ინგლისელი მოყვარული ასტრონომი და მეტეოროლოგი.

ბიოგრაფია
ბირტი ინტენსიურად თანამშრომლობდა ჯონ ჰერშელთან. 1843-1850 წლებში ჰერშელთან ერთად ატმოსფერული ტალღებზე მრავალრიცხოვან მეტეოროლოგიურ კვლევებს ატარებდა. მისი ნაშრომების დიდი ნაწილი ამერიკის ფილოსოფიური საზოგადოების სამეცნიერო კოლექციაშია დაცული.

სავარაუდოდ, ჰერშელის რეკომენდაციით, ბირტმა 1840-იანი წლების ბოლოს დაიწყო მუშაობა კიუს ობსერვატორიაში, რომლის დროსაც ფრენსის რონალდსი ობსერვატორიას ხელმძღვანელობდა. მან გააანალიზა და გამოაქვეყნა ატმოსფერული ელექტროენერგიის დეტალური მონაცემები და მეტეოროლოგიური დაკვირვებები.

ისინი ასევე თანამშრომლობდნენ ახალ კაიტ მოწყობილობაზე, რომელიც ზედა ატმოსფეროში მეტეოროლოგიური მონაცემების ჩაწერას ისახავდა მიზნად. ბერტი ოფიციალურად 1849 წლის ბოლოს რონალდსის ასისტენტად დაინიშნა, თუმცა მათი ურთიერთობა მალევე გაუარესდა და კიუს ობსერვატორიის დატოვება ბერტს 1850 წლის შუა პერიოდში მოუხდა.

1850 წელს ბირტმა გამოაქვეყნა „ქარიშხლის სახელმძღვანელო: მბრუნავი ქარიშხლის ან მბრუნავი შტორმის ატმოსფერულ ტალღებთან დაკავშირების მცდელობა“. მოგვიანებით, 1853 წელს, მან გამოაქვეყნა მეორე წიგნი „შტორმების კანონის სახელმძღვანელო: მბრუნავი შტორმების ძირითადი ფაქტების დაიჯესტი“, რომლის მეორე გამოცემა 1879 წელს გამოვიდა.

მიუხედავად იმისა, რომ ბირტმა გამოაქვეყნა რამდენიმე ნაშრომი ზოგად ასტრონომიაზე, ის ყველაზე მეტად სელენოგრაფიაში მოღვაწეობით არის ცნობილი, განსაკუთრებით ასტრონომიულ რეესტრში გამოქვეყნებული ნაშრომებით. ის იყო სელენოგრაფიული საზოგადოების პრეზიდენტი. ბირტს შეეძლო ჰარტველის ობსერვატორიის გამოყენება თავისი ნაშრომების ნაწილისთვის. სიცოცხლის ბოლო ათწლეულის განმავლობაში მან მთვარის დაკვირვების ყოველთვიური სახელმძღვანელო გამოაქვეყნა. მან ასევე გამოაქვეყნა სტატიების შესავალი სერია მთვარის დაკვირვების შესახებ, რევერენდ ვ. ჯ. ბ. რიჩარდსთან ერთად.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ბირტი.
ბირტის ნაპრალი

ბირტის ნაპრალი — ნაპრალი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ ნაწილში (კვადრანტები -19, -95). სახელი ეწოდა ნაპრალის მახლობლად არსებული, ბირტის კრატერის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს).

ბირტის ნაპრალი გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით 54.18 კმ-ზე, ხოლო მისი სელენოგრაფიული კოორდინატებია:
ჩრდილო-დასავლეთის კიდე — ;
სამხრეთ-აღმოსავლეთის კიდე — ;
ცენტრი — .