iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნიკო დადიანი (ისტორიკოსი)

ნიკო გიორგი ძე დადიანი (დ. 1764, ჭკადუაში, ახლანდ. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი — გ. 25 თებერვალი, 1834) — ქართველი ისტორიკოსი, საზოგადო მოღვაწე, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1804), მწერალი, მსაჯული, დიპლომატი, თანამედროვეთა და შთამომავალთაგან „დიდ ნიკოდ“ წოდებული. 1804 წლიდან სამეგრელოს უმაღლესი საგამგებლო საბჭოს წევრი. 1805 წელს ხელმძღვანელობდა დეპუტაციას, რომელიც პეტერბურგში ალექსანდრე -თან იმყოფებოდა რუსეთ-საქართველოს (სამეგრელოს სამთავროს) პოლიტიკურ ურთიერთობათა მოსაგვარებლად. პოლიტიკურ ასპარეზზე ენერგიულად იღწვოდა დასავლეთ საქართველოში ოსმალეთის გავლენის შესუსტების და რუსული ორიენტაციის გაძლიერებისათვის. რუსეთ-ოსმალეთისა (1806-1812, 1828-1829) და რუსეთ-ირანის (1826-1828) ომების მონაწილე, რისთვისაც გენერალ-მაიორობა ებოძა. 1810 წელს და 1819-1820 წლებში ეხმარებოდა რუსეთის მთავრობას იმერეთის აჯანყებების ჩაქრობაში. წლების მანძილზე იყო სამეგრელოს სამთავროს მსაჯულთუხუცესი (მდივანბეგთუხუცესი). მას ეკუთვნის ისტორიული ნაშრომები: „ქართველთ ცხოვრება“ (1823-1824), „დასტურლამა“ (სამეგრელოს სამთავროს მართვა–გამგეობის განწესება), „მიმოსვლა ნიკოლაი დადიანოვისა“ (დაწერილია რუსეთში, ჩვენამდე არ მოუღწევია) და რამდენიმე ლექსი.

გარდაიცვალა 1834 წელს, დაკრძალულია მარტვილის საკათედრო ტაძარში. დაჯილდოებულია წმინდა ალექსანდრე ნეველის ორდენითა და წმინდა ანას ხარისხის ორდენით.

ოჯახი
1822 წლის 12 (24) დეკემბერს გარდაიცვალა შვილი — გიორგი ნიკოლოზის ძე დადიანი.
ზურაბ მაისაშვილის ოდა

ზურაბ მაისაშვილის ოდა - კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლი, საუკუნის ნახევრის საცხოვრებელი სახლი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წესში.

სახლი მდებარეობს ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წესის ტერიტორიაზე, მდინარე რიონის მარჯვენა სანაპიროზე მდებარე გაშლილ ვაკე ადგილას. ეზო კარ-მიდამო დაახლ. 3900-4000 მ2 ფართობზეა განფენილი. სახლის ჩრდილოეთით მოქცეულია ხეხილიანი ბაღი (მათ შორის ასწლოვანი მსხლის ხეებით), ხოლო სამხრეთის მხრიდან ვენახი.

ეზოში შემორჩენილია ძველი, ხის საწნახელი და საუკუნის ღრმა ჭა, რომელიც მიწის სიღრმეში ამოყვანილია რიყის ყვის წყობით, ხოლო მიწის ზემოთ წარმოდგენილია კირქვის თლილი კვადრებით ნაგები ცილინდრული კონსტრუქციის სახით. ერთსართულიანი ოდა-სახლი შედგება თელის ხის ფიცრებისგან ნაგები სამი, ანფილადურად განლაგებული ოთახისგან, რომელსაც ჩრდილოეთის მხრიდან მიუყვება მაღალოსტატურად შესრულებული, თეთრად შეღებილი ხის ჭვირული აივანი, სამხრეთით- ნაწილობრივ გახსნილი, ხის სვეტებიანი აივანი, ხოლო აღმოსავლეთით შემინული შუშაბანდი. ოთახები გამართულია დაბალ, ქვითკირის საფუძველზე, რომელშიც საჰაერო ღიობებია დატანებული.

აივნები დაფუძნებულია მოგვიანო პერიოდის, ბეტონის ბლოკისებრ „ხიმინჯებზე“ (სავარაუდოდ, თავდაპირველი საყრდენები ხის ან ქვის ხიმინჯები უნდა ყოფილიყო). აღმოსავლეთის მხარეს მდებარე ოთახის სამხრეთ კედელში დატანებულია დეკორატიულად გაფორმებული ბუხარი, რომლის გათლილი კირქვის კვადრებით ამოყვანილი ფორმები სამხრეთის კედლის გარე მასებზე იკითხება. ოთახების კედლებში დატანებულია რამდენიმე, ოთახებსშორის და აივნებზე გამავალი კარები და დარაბებიანი ფანჯრები. სახლის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში მოქცეულია მცირე ზომის „სათაფლე“ ოთახი, სადაც რამდენიმე რეგისტრად შემორჩენილია ხის თაროები. სახლს გააჩნია ოთხფერდა თუნუქის სახურავი. მიწისძვრის შედეგად სახლის სამხრეთ-დასავლეთი მონაკვეთი და შუა ოთახში მდებარე ბუხარი ძლიერ დაზიანდა. ამ ადგილების რეაბილიტაცია განხორციელდა თანამედროვე მასალების (ბლოკი, ქვიშა-ცემენტის ხსნარი) გამოყენებით.

სახლის მფლობელი, გამოჩენილი რაჭველი ინჟინერი, მეწარმე და ქველმოქმედი ზურაბ მაისაშვილის შვილებსა საკმაოდ ახლო მეგობრული და ნათესაური კავშირი ჰქონდათ ქართველ კომუნისტებთან რევოლუციამდე. აბელ ენუქიძე, არკადი ელბაქიძე, კამო და სხვები ციხიდან გაქცევის პირობებში იმალებდნენ რაჭაში ზურაბ მაისაშვილი ოდა-სახლში. ეკატერინე სვანიძესთან ნათესაური კავშირის გამო ის და მისი პირველი შვილი ვასილ ჯუღაშვილი ამ სახლში ცხოვრობდნენ 1907 წლის ზაფხული.

საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ შემდეგ ამ სახლის მკვიდრს ყველანაირი ქონება და სიმდიდრე ჩამოართვეს, სახლის უდიდესი ნაწილიც დაშალეს, ხოლო ოჯახი გადასახლებას და დახვრეტას ძველი დამსახურებების გამო გადაურჩა.

საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ ამ სახლის მაშინდელმა მკვიდრმა კოტე მაისაშვილმა გადაწყვიტა მონაწილეობა მიეღო 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში. იარაღი და ტყვია-წამალი, რომელიც უნდა გამოეყენებინათ ამ სახლში იმალებოდა, თუმცა განვითარებული მოვლენებიდან გამომდინარე იარაღი და ტყვი-წამალი ჩეჩმაში დაიმარხა, ხოლო კოტე მაისაშვილი დაიჭირეს. კოტე მაისაშვილს დახვრეტა ეკუთნოდა, თუმცა რაჭის მაზრის ხელმძღვანელის არკადი ელბაქიძის ძმის თანასოფლელობის და ახლო კავშირის გამო ის გადაურჩა სიკვდილს.

2019 წელს სახლს კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.

გალერეა
გოგა ჩხეიძე

გოგა ჩხეიძე (დ. 11 თებერვალი, 1996, ზუგდიდი) — ქართველი სპორტსმენი (ძალოსნობა), ახალგაზრდებს  შორის ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2017, 69 კგ) და ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2016, 69 კგ). 20-წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2016, ეილატი, ისრაელი), ასევე 23-წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2018, ზამოსცი, პოლონეთი).

ძირითადი შედეგები
მამიხლაპინატანა

მამიხლაპინატანა — სიტყვა, რომელიც მომდინარეობს ცეცხლოვანი მიწის არქიპელაგიდან, იაგანური ენიდან. სიტყვა შესულია გინესის რეკორდების წიგნში, როგორც „ყველაზე ლაკონიური სიტყვა“, ვინაიდან მიჩნეულია, რომ ყველაზე რთულად სათარგმნია. იგი ნიშნავს „უყურო ერთმანეთს იმ იმედით, რომ რომელიმე მხარე დასთანხმდება გააკეთოს ის, რაც ორივეს უნდა, მაგრამ არ გააკეთებს“.
ბიძინა გუჯაბიძე (ალპინისტი)

ბიძინა სერგოს ძე გუჯაბიძე (დ. 20 იანვარი, 1960, სოფ. ჩოჩხათი, ახლანდ. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ალპინისტი, მეკლდეური.

დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი (1982). შესრულებული აქვს ასვლები უშბაზე (8 ასვლა, ერთი ჩქაროსნული — 9 სთ-ში), მყინვარწვერზე (60-მდე ასვლა, ერთი ჩქაროსნული სარეკორდო დროში — 12 სთ 20 წთ ), კორჟენევსკაიას პიკზე (ორი ასვლა), კომუნიზმის (1998 წლიდან ისმაილ სამანის) პიკზე (ორი ასვლა), ლენინის (2006 წლიდან იბნ სინას) პიკზე (ორი ასვლა), ხან-თენგრიზე (11 ასვლა, 1993–2004), მთავარ ლჰოცზეზე, დჰაულაგირზე (1996), ევერესტზე (ორი ასვლა, 1999, 2004). 7-ათასიანი მწვერვალები დალაშქრა 26-ჯერ, 8-ათასიანი — 6 ჯერ. ორგზის „თოვლის ჯიქი“, ღირსებისა და ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენების კავალერი, დაჯილდოებულია ნეპალის სამთავრობო სიგელით.
ერგნეთის ღვთისმშობლის ეკლესია

ერგნეთის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ერგნეთში. განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, სამხრეთით აქვს მინაშენი. გადაკეთებულია და აღდგენილი არაერთხელ. იაღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა ცენტრში მაღალი, თაღოვანი სარკმელით, რომლის ჩრდილოეთით თაღოვანი ნიშაა, სამხრეთით – პატარა და სწორკუთხა. კონქი და კამარა ქართული აგურითსაა ნაგები. გრძივი კედლების ცენტრებში თლილი ქვის პილასტრებია, რომელთა კაპიტელები და თაღიც ასევე ქართული აგურისაა.

სამხრეთი კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში მაღალი, სწორკუთხა ნიშაა, მის ზემოთ განიერი, სწორკუთხა სარკმელია. ასეთივე სარკმელია დასავლეთ კედელში. შესასვლელის არქიტრავს სამი ლილვისაგან შედგენილი მარტივი ორნამენტი აქვს. სამხრეთი მინაშენის აღმოსავლეთ ნაწილში კედელში ჩატანებულია ძველი ეკლესიისაგან შემორჩენილი კაპიტელი. ფასადები ნარევი მასალითაა ნაშენი. ეკლესია კრამიტითაა დახურული.
ერგნეთის მთავარანგელოზის ეკლესია

ერგნეთის მთავარანგელოზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ერგნეთში. განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, ნაშენია რიყის ქვით. კედლების კუთხეები, სარკმელის, კარის საპირეები და კარნიზი – თლილი ტუფისაა. ინტერიერი და ფასადები გალესილია. გადახურულია კრამიტით. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა ცენტრში ვიწრო, თაღიანი სარკმელით. ასეთივე სარკმელია სამხრეთის კედელშიც, ხოლო დასავლეთით – გაგანიერებული და აგურით ამოყვანილი სარკმელია. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნახევარშია. კამარა ცილინდრულია. აფსიდის იატაკი აგურითაა მოგებული, დარბაზისა – ბეტონით. აბსიდის ჩრდილოეთ ნაწილში სწორკუთხა ნიშაა, კედელზე მიდგმულია სწორკუთხა ტრაპეზის ქვა.
ვლადიმერ გუჯაბიძე

ვლადიმერ (ლადო) მიხეილის ძე გუჯაბიძე (; დ. 26 აგვისტო, 1945, სოფ. ჯურუყვეთი, ახლანდ. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი მხატვარი და მოქანდაკე.

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია 1971 წელს. მხატვარ-გამფორმებლად მუშაობდა თბილისის კომბინატ „ქალაქგაფორმებაში“. მხატვრულად გააფორმა საზოგადოებრივი დანიშნულების რამდენიმე ობიექტი, მათ შორის კინემატოგრაფისტთა და ჟურნალისტთა შემოქმედებითი სახლი (ბიჭვინთა). მონაწილეობდა ადგილობრივ და საერთაშორისო გამოფენებში. 1976 წელს საცხოვრებლად გადავიდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სადაც მუშაობდა ქანდაკების ჩამომსხმელად, დიზაინერად. 1989 წელს ო. როდენის სახ. საერთაშაშორისო კონკურსში (ტოკიო) გუჯაბიძის სკულპტურული კომპოზიცია „დაუოკებელნი“ 15 გამარჯვებულს შორის მოხვდა და ტოკიოს ერთ-ერთ ქუჩაზე დაიდგა, ხოლო ქანდაკება „მუზა“ დგას ჰამილტონის ტბის ნაპირას (ჩიკაგოს მახლობლად, აშშ). გუჯაბიძე ასევე მუშაობს ჭედურ ხელოვნებაში, ფერწერასა და გრაფიკაში. მისი ნამუშევრები დაცულია აშშ-ის მრავალ მუზეუმსა და კერძო კოლექციაში.
ირაკლი გუჯაბიძე

ირაკლი კირილეს ძე გუჯაბიძე (დ. 14 ივნისი, 1953, ბათუმი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი მიწისქვეშა ნაგებობებისა და შახტების მშენებლობის დარგში. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1992), პროფესორი (1994).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამთო ფაკულტეტი (1975). მუშაობდა იქვე, სასარგებლო წიაღისეულის საბადოთა დამუშავებისა და მიწისქვეშა ნაგებობათა მშენებლობის კათედრაზე (2000 წლიდან კათედრის გამგე). საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის საინჟინრო კვლევებისა და დაპროექტების ცენტრისა და საქართველოს სამთო-გეოლოგიური ასოციაციის ერთ-ერთი დამფუძნებელი და ხელმძღვანელი. 2007 წლიდან საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამთო ტექნოლოგიების დეპარტამენტის უფროსი.

გუჯაბიძის ხელმძღვანელობით შესრულდა საქართველოში კლდეში ნაკვეთი ძეგლების (დავითგარეჯა, ვარძია, უფლისციხე) რესტავრაციისა და რეაბილიტაციის პროექტები, შემუშავდა სასარგებლო წიაღისეულის საბადოთა დამუშავების პროექტები, ქალაქის მიწისზედა და მიწისქვეშა ნაგებობათა გაანგარიშებისა და მათი დაცვის მეთოდები და საშუალებები, შეიქმნა თბილისის მიწისქვეშა სივრცეების ათვისების კონცეფცია.
ნოდარ გუჯაბიძე

ნოდარ აკაკის ძე გუჯაბიძე (დ. 20 იანვარი, 1929, ქუთაისი, — გ. 2015) — ქართველი გენერალ-მაიორი (1976).

დაამთავრა თბილისის ქვეითი ჯარების სასწავლებელი (1950), ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია (1965), ვოროშილოვის სახელობის საბჭოთა შეიარაღებული ძალების გენშტაბის სამხედრო აკადემია (1973). ეკავა სამეთაურო თანამდებობები საბჭოთა კავშირის შეიარაღებულ ძალებში, იყო ოდესის სამხედრო ოლქის მოტომსროლელი დივიზიის მეთაური (1973–1979), ბალტიისპირეთის სამხედრო ოლქის შტაბის უფროსის მოადგილე (1978–1982). მთავარი სამხედრო მრჩეველი ავღანეთში (1982–1984). 1992–2002 წლებში მსახურობდა საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში. იყო ეროვნული გვარდიის (1992, 1995–1996), თავდაცვის სამინისტროს მთავარი შტაბის უფროსი (1993–1994), თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო მრჩეველი (1996–2002). დაჯილდოებულია ორდენებითა და მედლებით.
ჯიმშერ გუჯაბიძე

ჯიმშერ ბათლომეს ძე გუჯაბიძე (დ. 30 ნოემბერი, 1930, ფოთი — გ. 2015) — ქართველი ექიმი, ბავშვთა უროლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1987), პროფესორი (2002).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1955). 1955–1958 წლებში მუშაობდა მოსკოვის ოლქში ქირურგად, 1969–1989 წლებში — საქართველოს უროლოგიისა და ნეფროლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში ბავშვთა განყოფილებაში (1990 წლიდან გამგე), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის უროლოგიის კათედრის პროფესორი (1998), თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პედიატრიული ფაკულტეტის უროლოგიის კურსის ხელმძღვანელი (1996). 2008 წლიდან მ. იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს ქირურგიული დეპარტამენტის კონსულტანტი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2001).
სალხინოს ოჯალეში

სალხინოს ოჯალეში — ადგილწარმოშობის დასახელების წითელი მშრალი ღვინო. მზადდება ოჯალეშის ჯიშის ყურძნისგან.

ტიპი, ფერი და ძირითადი მოთხოვნები
„სალხინოს ოჯალეში“ უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

ფერი – მუქი ბროწეულისფერი მეწამული შეფერილობით;
არომატი და გემო - გემოზე სავსე, დახვეწილი, ხალისიანი, ექსტრაქტული და ჰარმო­ნიული, ამ გეოგრაფიული ადგილისთვის დამახასიათებელი ჯიშური არომატით, დავარგებისას უვითარდება მკვეთრად გამოხატული ბუკეტი ხილის ტონებით;
ფაქტობრივი მოცულობითი სპირტშემცველობა არ უნდა იყოს 11 %-ზე ნაკლები;
დაყვანილი ექსტრაქტის მასის კონცენტრაცია არ უნდა იყოს 24 გ/ლ-ზე ნაკლები;
შაქრიანობა არ უნდა აღემატებოდეს 4 გ/ლ-ს;
ტიტრული მჟავიანობა არ უნდა იყოს 5 გ/ლ-ზე ნაკლები;
სხვა მახასიათებლები უნდა შეესაბამებოდეს საქართველოს კანონმდებლობით დად­გე­ნილ მოთხოვნებს.

წარმოების გეოგრაფიული არეალი და ზონები
სალხინოს მიკროზონა მდებარეობს მარტვილის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებში, მდინარე ტეხურის მარცხენა სანაპიროდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით ქვიბიის მთების კალთებამდე. სამხრეთ-აღმოსავლეთით მას ეკვრის სოფლები გაჭედილი და ბალდა, ხოლო ჩრდილო­ე­თით – ნობულევი. სამხრეთ-დასავლეთით დიდი ჭყონისა და ტალერისაგან ჰყოფს მდინარე ტეხური. ზღვის დონიდან სიმაღლე შეადგენს 250 მეტრს.

ყურძნის მოსავალი და ღვინის გამოსავალი
ყურძნის მოსავალი 1 ჰექტარ ვენახზე არ უნდა აღემატებოდეს 8 ტონას.
ღვინის გამოსავალი არ უნდა აღემატებოდეს:
500 ლიტრს – ერთი ტონა ყურძნიდან;
4000 ლიტრს – ერთი ჰა ვენახიდან.

ყურძნის გადამუშავება, ღვინის დამზადება და ჩამოსხმა
„სალხინოს ოჯალეშის“ წარმოებისათვის განკუთვნილი ყურძენი მოწეული უნდა იყოს სალხინოს გაშენებული ვენახებიდან. ყურძნის გადამუშავება და ღვინის დამზადება დასა­შვებია მხოლოდ სალხინოს მიკროზონის ფარგლებში

ღვინო „სალხინოს ოჯალეში“ მზადდება დურდოს სრული ალკოჰოლური დუღილის გზით.

ღვინო „სალხინოს ოჯალეშის“ სამომხმარებლო ბაზარზე გატანა დასაშვებია მხოლოდ სამომხმარებლო ტარაში დაფასოებული სახით.

ღვინის წარმოებისას დასაშვებია მხოლოდ იმ ოპერაციების, მასალებისა და ნივთიერებების გამოყენება, რომლებიც ნებადართულია საქართველოს კანონმდებლობით.
ბორის გუჯეჯიანი

ბორის ივანეს ძე გუჯეჯიანი (დ. 20 აგვისტო, 1909, სოფ. ჭოლაში, ახლანდ. მესტიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 13 აპრილი, 1993, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-გეოლოგი, ქვანახშირის მრეწველობის ორგანიზატორი საქართველოში. რანგის სამთო გენერალი (1945), საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1969).

დაამთავრა ამიერკავკასიის სამთო-მეტალურგიული ინსტიტუტი (1931). 1935-1937 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის გეოლოგიურ–საძიებო ფაკულტეტის დეკანი და საწვავი წიაღისეულის გეოლოგიური კათედრის გამგე; სოფელ ცანის სამთო–მეტალურგიული კომბინატის მშენებლობის სამმართველოს უფროსი; 1941-1945 წლებში სსრკ ქიმიური მრეწველობის სამინისტროს მთავარი სამმართველოს უფროსი; 1945-1952 წლებში კომბინატ „საქნახშირის“ უფროსი; 1953-1956 წლებში საკავშირო ნახშირის ინსტიტუტის დირექტორი; 1957-1958 წლებში საქართველოს სახალხო მეურნეობის საბჭოს ნახშირების, ნავთობისა და სამთამადნო მრეწველობის სამმართველოს უფროსი; 1959-1962 წლებში კავკასიის მინერალური ნედლეულის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე; 1962-1976 წლებში საქართველოს საწარმოო გეოლოგიური სამმართველოს უფროსი. დიდი დამსახურება მიუძღვის საქართველოს მინერალური ნედლეულის მრავალი სახეობის სამრეწველო მარაგის დადგენაში. გუჯეჯიანი იყო საქართველოს ქვანახშირის საბადოების (ტყიბულ-შაორი, ტყვარჩელი) პეტროგრაფიისა და ქიმიის აღიარებული მკვლევარი.
კონსტანტინე გძელიშვილი

კონსტანტინე (კოტე) კონსტანტინეს ძე გძელიშვილი (დ. 13 სექტემბერი, 1902, თბილისი, — გ. 15 ივლისი, 1970, იქვე) — ქართველები ფერმწერი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1962).

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1927). აქვე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას (1938 წლიდან). სამხატვრო გამოფენებში მონაწილეობდა 1927 წლიდან. მის შემოქმედების ძირითადი თემაა საქართველოს ბუნება და არქიტექტურული ძეგლები: „ძველი თბილისი“ (1945), „ქართლის პეიზაჟი“ (1950), „გორის ხედი“ (1938), „დუშეთი“ (1957), „ქართლი“ (1962), აქვს ისტორიულ თემებზე შექმნილი სურათები: „კრაკოვის კონფერენცია“ (1938), „საკუთარი კერის დაცვა“ (1943), პორტრეტები და სხვა.
ვლადიმერ გძელიძე

ვლადიმერ დავითის ძე გძელიძე (გრძელიძე; დ. 10 მაისი, 1894, სოფ. ბარი, ახლანდ. ონის მუნიციპალიტეტი, — გ. 5 ივნისი, 1960, თბილისი) — ქართველი მეწარმე, ხილეულის წყლებისა და უალკოჰოლო სასმელების დამზადების სპეციალისტი.

1917 წლიდან მუშაობდა თბილისის „კომპანია ზემელის“ ლიმონათის ქარხანაში. 1920-იანი წლებიდან დამოუკიდებლად ქმნიდა ხილეულის წყლების სიროფის რეცეპტებს. მუშაობდა ბაქოს ხილეულის წყლების წარმოებაში, ამიერკავკასიის რკინიგზის კვების ობიექტებში, ხოლო 1932 წელს თბილისში დააფუძნა ლიმონათის ქარხანა (ნ. გოგოლის ქუჩა №52, ახლანდ. №16). საწარმო წლების განმავლობაში ლიმონათით ამარაგებდა ამიერკავკასიის რკინიგზის, ასევე უკრაინის ქალაქების — დნეპროპეტროვსკისა და კიევის კვების ქსელს. თბილისში იყო „გძელიძის წყლების“ საფირმო მაღაზიები. 1959 წელს თბილისის რკინიგზის ვაგზლის რეკონსტრუქციასთან დაკავშირებით ლიმონათის ქარხნის ამორტიზებული შენობა აიღეს. 1947–1951 გძელიძის ხილეულის წყლების სექცია მოქმედებდა მოსკოვში. 1950 წელს მიიწვიეს სომხეთში ხილეულის წყლების უალკოჰოლო სასმელების დამზადების გამოცდილების გასაზიარებლად. 1989-1997 წლებში თბილისში, მერაბ კოსტავას ქუჩის №12-ში ფუნქციონირებდა გძელიძის შვილიშვილის, ვ. გრძელიძის მიერ დაფუძნებული ხილეულის წყლების მაღაზია.
დაბის ღვთისმშობლის ეკლესია

დაბის ღვთისმშობლის ეკლესია „მარიამწმინდა“ — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, სოფელ დაბასთან. მდებარეობს სამანქანო გზის პირას, მცირე გორაკზე, შემორჩენილია გალავანშემორტყმული ერთნავიანი ეკლესიის ნანგრევი.

გალავანი დიდი დაუმუშავებელი ლოდებითაა ნაგები. კირი გამოქარულია და კედელი ყორის შთაბეჭდილებას ტოვებს. შესასვლელი, რომელიც ორ მძლავრ კედელს შორის მოქცეულ ფართო კამაროვან გასასვლელს წარმოადგენს, დასავლეთიდანაა. გალავანი სამხრეთ-დასავლეთ კუთხესთან ციცაბო კლდეზეა მიბჯენილი. აქ კლდის ქიმზე ასასვლელად საფეხურებია გამოკვეთილი. ძნელბედობის ჟამს ამ გალავანს მოსახლეობა თავს აფარებდა. ეკლესიის ნანგრევი გალავნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილშია. მას ჩრდილოეთიდან სამნაწილიანი მინაშენი აქვს, რომელიც შედარებით უკეთ გადარჩენილა. ეკლესიიდან შემორჩენილია მხოლოდ დასავლეთი კედელი (სიმაღლე 1,5 მ), რომელიც გარედან კარგად გათლილი მორუხო ფერის კვადრების შესანიშნავი წყობითაა ნაგები. ეკლესია – საუკუნეებს უნდა იყოს. გალავანი კარიბჭითურთ შესაძლებელია საუკუნეს ეკუთვნოდეს.
დაბაძველი (ნასოფლარი)

დაბაძველი — ნასოფლარი საქართველოში, ისტორიულ თორში (ახლანდ. ბორჯომის მუნიციპალიტეტი).

მდებარეობს მტკვრის მარჯვენა შენაკადის ჭობისხევის სათავეებში, კახისისა და წეროს ტბების ახლოს გაშლილ ველზე, თრიალეთის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე (დაბაძველის პლატო), ზღვის დონიდან 1752 მ სიმაღლეზე. ნასოფლარი ორია — პატარა და დიდი დაბაძველი. დიდ დაბაძველში შემორჩენილია მოზრდილია დარბაზული ეკლესიის ნანგრევია. შენობა ნაგები ყოფილა დიდი ლოდების ჰორიზონტალური წყობით. საკურთხეველი უფრო მცირე, თანაბარი ზომის კვადრებით უშენებიათ. წყობა აქაც რეგულარულია. შესასვლელი სამხრეთიდან ყოფილა. შიგნით შემორჩენილია ერთსაფეხურიანი პილასტრი პროფილირებული კაპიტელით. ეკლესია განვითარებული შუა საუკუნეების ხანისა უნდა იყოს. ირგვლივ გალავნის ნაშთია, მის გადაღმა — მოზრდილი ნასახლარები. გვიანდელი შუა საუკუნეების მატერიალური ნაშთები ნასოფლარში არ ჩანს. ეს ნასოფლარი არ იხსენიება არც საუკუნის „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“, არც სხვა წყაროებსა და საბუთებში. უცნობია იგი ვახუშტი ბატონიშვილის ( ს.) სოფლების სიებისა და რუკების მიხედვითაც. საფიქრებელია, რომ მონღოლთა ბატონობის დროიდან სოფელი გადაშენებულა. კახისის ტბის სახელწოდება შესაძლოა კახა თორელს უკავშირდებოდეს.
დაბახანა (სახელოსნო)

დაბახანა, დაბაღხანა — ტყავის დასამუშავებელი სახელოსნო, სადაც ამუშავებდნენ საქონლის ტყავს (წმენდდნენ, თრიმლავდნენ, ბალანს აცლიდნენ, აშრობდნენ, არბილებდნენ, პოხავდნენ, ღებავდნენ და სხვ.). ტყავის გამომყვან მოხელეს დაბაღი ერქვა. ტყავის გამოსაყვანად დაბახანებში იხმარებოდა სხვადასხვა მასალა: ნაცარი, კირი, შაბი, მარილი, ფქვილი, ქატო, წაქა, მუხის ქერქი (ბოლო წლებში — ნატრიუმი და სხვ.), ხელსაწყო-იარაღთაგან — დემური (რკინის მოხრილი დანა), ვარაჩო (ტყავის გასაჭიმი ხის ნაჭერი), მაჯაგანი (ტყავის მოსაქნელი რკინა), კირის აბაზანა, თაღარი, საზელი იასარორმო და სხვ. დაბახანებს აწყობდნენ ქალაქის გარეუბნებში, მდინარის ნაპირას, ორსართულიან შენობაში. პირველ სართულზე სახელოსნო იყო, მეორეზე — საწყობი. დაბახანაში გამოყვანილი ტყავეული ბარდებოდა ტყავის სახელოსნოებსა და გამსაღებელ პუნქტებს (დუქნებს). დაბახანები იყო თბილისსა (ლეღვთახევი) და საქართველოს სხვა ქალაქებში.
ავგუსტა ვილჰელმინა ჰესენ-დარმშტადტელი

ავგუსტა ვილჰელმინა ჰესენ-დარმშტადტელი (; დ. 14 აპრილი, 1765, დარმშტადტი, ჰესენი, გერმანია — გ. 30 მარტი, 1796, ვაინშტრასე, კურპფალცი, გერმანია) — გერმანელი არისტოკრატი და ჰესენ-დარმშტადტის პრინცესა. ბავარიის მეფე მაქსიმილიან -ის პირველი ცოლი და მეფე ლუდვიგ -ის დედა.

ბიოგრაფია
ავგუსტა ვილჰელმინა დაიბადა 1765 წლის 14 აპრილს დარმშტადტში. იგი იყო მთავარ გეორგ ვილჰელმისა და მისი მეუღლის, გრაფინია მარია ლუიზა ალბერტინა ლაინინგენ-ფალკენბურგ-დაგსბურგელის მეოთხე ქალიშვილი და მეცხრე შვილი.

1785 წლის 30 სექტემბერს დარმშტადტში ავგუსტა ვილჰელმინა დააქორწინეს ცვაიბრიუხენის ჰერცოგ მაქსიმილიანზე (შემდეგში ბავარიის მეფე მაქსიმილიან , თუმცა იგი მის გამეფებას ვერ მოესწრო).

ამ პერიოდში მაქსიმილიანი ფრანგულ არმიაში მსახურობდა, რის გამოც წყვილი სტრასბურგში დასახლდა, თუმცა ხშირად სტუმრობდნენ ხოლმე პარიზსაც. ცნობილია, რომ ერთ-ერთი ასეთი ვიზიტისას იგი საფრანგეთის დედოფალ მარი ანტუანეტსაც შეხვდა და მასთან კერძო ვიზიტიც ჰქონდა.

1789 წელს საფრანგეთში დიდი რევოლუცია დაიწყო. სიტუაციის არევის გამო მაქსიმილიანმა ავგუსტა ვიქტორია სასწრაფოდ გააგზავნა მშობლებთან, დარმშტადტში. სულ მალე დაბრუნდა მაქსიმილიანიც, რის შემდეგაც ოთხი წელი ისინი ქალაქ მაინინგენში ცხოვრობდნენ. 1794 წლის დეკემბერში მაინინგენს ალყა ფრანგულმა ჯარებმა შემოარტყეს. ამ დროს ავგუსტა ვილჰელმინა და მისი ქმარ-შვილი ფრანგულმა არტილერიამ მშვიდობიანად გაიყვანა ქალაქიდან.

1795 წლის აპრილში ფრანგებმა დაიკავეს მაქსიმილიანის კუთვნილი ცვაიბრიუხენიც, რის გამოც წყვილს ერთი ქალაქიდან მეორეში უწევდა გადასვლა. 1796 წლის მარტში ავგუსტას, რომელიც ყოველთვის უჩიოდა სუსტ ფილტვებს, ტუბერკულოზი დაუდგინდა. იგი იმავე წლის 30 მარტს, 31-ე დაბადების დღემდე სულ ორი კვირით ადრე გარდაიცვალა. მოგვიანებით იგი გადაასვენეს და დაკრძალეს დარმშტადტში, მისი ქმარი კი მეორედ დაქორწინდა კაროლინა ბადენელზე.

შვილები
ლუდვიგ (1786-1868), ბავარიის მეფე 1825-1848 წლებში. ცოლად შეირთო ტერეზა საქსენ-ჰილდბურგჰაუზენელი, რომელთანაც შეეძინა ბავარიის მეფე მაქსიმილიან და საბერძნეთის მეფე ოტონ ;
ავგუსტა ამალია (1788-1851), ცოლად გაჰყვა ნაპოლეონის გერს, ლოიხტენბერგის ჰერცოგ ევგენი ბოარნეს, რომელთანაც შეეძინა შვილები, მათ შორის შვედეთ-ნორვეგიის დედოფალი ჟოზეფინა, ბრაზილიის იმპერატრიცა ამალია და პორტუგალიის მეფე ავგუსტი;
ამალია მარია (1790-1794), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
კაროლინა ავგუსტა (1792-1873), ცოლად გაჰყვა ავსტრიის იმპერატორ ფრანც -ს, მაგრამ შვილები არ ჰყოლია;
კარლ თეოდორი (1795-1875), ბავარიის პრინცი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი;
თემურ ჭკუასელიძე

თემურ ჭკუასელიძე (დ. 22 ივნისი, 1998, ბორჯომი) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), ახალგაზრდებს შორის საქართველოს ჩემპიონი (2018, 87კგ), ახალგაზრდებსა (2017, 84 კგ) და ჭაბუკებს (2015, 76 კგ) შორის ევროპის ჩემპიონატების ბრინჯაოს პრიზიორი. ახალგაზრდებსა და ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2018, რომი, იტალია; 2015, სუბოტიცა, სერბეთი).

ძირითადი შედეგები