კოპრჟივნიცე

კოპრჟივნიცე — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის მორავია-სილეზიის მხარეში. ის ნოვი-იიჩინის რაიონში მდებარეობს. კოპრჟივნიცე 4 მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება. ისტორიული ცენტრი კარგად არის შემონახული და ჩეხეთის კულტურული ძეგლის სტატუსი აქვს.

სახელწოდება
„კოპრჟ“ ჩეხურ ენაში ჭინჭარს ნიშნავს, ქალაქის სახელწოდება კი ჭინჭართან არის კავშირში. სავარაუდოა, რომ სახელწოდება აქაურობას ოლომოუცის ეპისკოპოსმა ბრუნო ფონ შაუენბურგმა უწოდა, რომელსაც ეს მცენარე თავის გერბზეც კი ჰქონდა გამოსახული.

გეოგრაფია
კოპრჟივნიცე ქალაქ ნოვი-იიჩინიდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 9 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქი მორავია-სილეზიის მთისწინეთშია გაშენებული. ქალაქის მუნიციპალურ ტერიტორიაზე მდებარე პისკოვნას გორა ყველაზე მაღალი წერტილია და მისი სიმაღლე 584 მეტრია ზღვის დონიდან. ქალაქის ცენტრში მიედინება პატარა მდინარე კოპრჟივნიცა, რომელიც კოპრჟივნიცეს ჩრდილოეთ ნაწილში უფრო დიდ მდინარე ლუბინას ერთვის. კოპრჟივნიცეს საზღვრებში მდებარეობს ვეტრჟკოვიცეს წყალსაცავი, რომელიც 1975 წელს დააგუბეს.

ისტორია
შოშტინის ციხე დაახლოებით 1280–1290 წლებში დაარსდა და ისტორიულ წყაროებში პირველად 1347 წელს არის მოხსენიებული. დასახლება ციხის აშენების შემდეგ სავარაუდოდ მალევე შეიქმნა. სახელწოდება კოპრჟივნიცე პირველად 1437 წლით დათარიღებულ შესყიდვის დოკუმენტშია ნახსენები, ამ წელს აქაურობა საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორმა
სიგიზმუნდ -მა შეიძინა და ჰუკვალდის მამულებს შეუერთა.

1465 წლის მონაცემებით სოფელს მეფე ირჟი პოდებრადელი ფლობდა და აქაური მამულები მან ოლომოუცის ეპისკოპოს ტას ბოსკოვიცელს მიჰყიდა.

კოპრჟივნიცე ვერ გადაურჩა ვერცერთ შემოსევას ოცდაათწლიანი ომის დროს, თავს დაატყდა არაერთი სტიქიურ უბედურება და ეპიდემია. ამ მიზეზით ის პატარა სოფლად რჩებოდა. ისტორიაში გარდამტეხი მომენტი იყო 1812 წელს აქ თიხის ჭურჭლის ქარხნის დაარსება. ამ ქარხანამ თავისი პროდუქციით მთელს ავსტრია-უნგრეთის იმპერიაში გაითქვა სახელი და 1962 წლამდე იარსება.

ინდუსტრიალიზაციის პერიოდის მთავარი მამოძრავებელი ძალა იგნაც შუსტალას ეტლების ქარხანა იყო. საუკუნის დასაწყისში ამ ეტლების ქარხანაში 5 000 მუშა იყო დასაქმებული, რამაც დამატებითი საცხოვრებელი სახლების მშენებლობა განაპირობა კოპრჟივნიცეში. ამ სწრაფი ეკონომიკური ზრდის პირობებში დასახლებას სავაჭრო ქალაქის სტატუსი 1910 წელს მიანიჭეს.

იგნაც შუსტალამ აქ ეტლების წარმოება 1850 წელს დაიწყო, პირველი მატარებლის ვაგონი კი 1897 წელს აწარმოეს. ერთ წელიწადში ქარხანამ სატვირთო ავტომობილების წარმოება დაიწყო. დღეისთვის კომპანია „“ 1000-ზე მეტ ადამიანს ასაქმებს და მესამე ყველაზე ძველი ავტომწარმოებელი კომპანიაა მსოფლიოში, რომელსაც უწყვეტი წარმოების ისტორია აქვს.

კოპრჟივნიცეს ადვოკატურა ქალაქში შემორჩენილი უძველესი ნაგებობაა. 1576 წლის თავდაპირველი ხის შენობა ამჟამინდელი სახით 1789 წელს აღადგინეს. მასში დღეს მუზეუმია განთავსებული.

ქალაქის სამრეწველო ტრადიციას რამდენიმე მუზეუმი ასახავს. „“-ს ტექნიკურ მუზეუმს ამ კომპანიის მიერ წარმოებული მსუბუქი ავტომობილების სრული კოლექცია აქვს წარმოდგენილი. კოპრჟივნიცეს ძველი ავტომობილების მუზეუმში მსოფლიოს სხვადასხვა ცნობილი ბრენდების ისტორიული ავტომობილები და მოტოციკლებია გამოფენილი.

სლოვენსკა-სტრელა უნიკალური მატარებელია, რომელსაც ჩეხეთის კულტურული ძეგლის სტატუსი აქვს მინიჭებული. ის ერთადერთი მოძრავი კულტურული ძეგლია მორავიაში და 1936 წელს არის აგებული.

შოსტინის ციხე საუკუნის ბოლოს აშენებული გოტიკური ციხესიმაგრეა. ის საუკუნეში დაიპყრეს და გაანგრიეს, დღეს მხოლოდ მისი ნაწილია შემორჩენილი. ციხესიმაგრის მოპირდაპირე ბორცვზე მდებარეობს ბეზრუჩის გადმოსახედი კოშკი, მისი სიმაღლე 13 მეტრია.

ცნობილი ადამიანები
იგნაც შუსტალა (1822–1881) - მეწარმე და „ტატრას“ დამფუძნებელი
ზდენეკ ბურიანი (1905–1981) - მხატვარი
ზდენკა ვერჟმირჟოვსკა (1913–1997) - ტანმოვარჯიშე
ემილ ზატოპეკი (1922–2000) - ათლეტი, ოლიმპიელი
კარელ ლოპრაისი (1949–2021) - ავტომრბოლელი
ჰანა შრომოვა (დაბ. 1978) - ჩოგბურთელი
ტომაშ ფლეიშმანი (დაბ. 1984) - ჰოკეისტი
პატრიკ ბარტოშაკი (დაბ. 1993) - ჰოკეისტი
ადამ რაშკა - ჰოკეისტი

დაძმობილებული ქალაქები
ბანოვცე-ნად-ბებრავოუ, სლოვაკეთი
კასტილიონე-დელ-ლაგო, იტალია
მიშკუვი, პოლონეთი
ტრაპი, საფრანგეთი
ცვონიც, გერმანია