დები ისლამში

„დები ისლამში“ — რეგისტრირებული ორგანიზაცია მალაიზიაში, რომელიც ეძღვნება ქალთა უფლებების ხელშეწყობას ისლამისა და ადამიანის საყოველთაო უფლებების ფარგლებში.

მალაიზიის კონსტიტუციაში დაფიქსირებულმა ფუნდამენტურმა თავისუფლებებმა საშუალება მისცა არსებობდეს ისეთი ორგანიზაცია, როგორიცაა „ “. ხელმძღვანელობს ყურანის მიერ გამოცხადებული თანასწორობის, სამართლიანობისა და თავისუფლების პრინციპებით, ეჭვქვეშ აყენებს ისლამის სახელით მიღებულ კანონებს, რომლებიც დისკრიმინაციას უწევენ ქალებს. განიხილავს მალაიზიის ისლამური საოჯახო კანონებითა და შარიათის კანონებით დაფარულ საკითხებს (პოლიგამია, ბავშვთა ქორწინება, მორალური პოლიცია, ჰიჯაბი, ქალთა მიმართ ძალადობა და სხვა). ცნობილია ისლამური ფემინისტური კვლევებითა და ადვოკატირებით.

ისტორია
ორგანიზაცია დაარსდა 1988 წელს.

1993 წელს ის დარეგისტრირდა როგორც არასამთავრობო ორგანიზაცია სახელწოდებით „ “. ავტორის სახელად შენარჩუნებულია სათაური „დები ისლამში“.

თანადამფუძნებლები (შვიდი ქალი): ზაინა ანვარი, ამინა ვადუდი, ასკია ადამი, ნორანი ოტმანი, რაშიდა აბდულა, როუზ ისმაილი და შარიფა ზურია ალჯეფრი. სხვა წევრებს შორის შედიოდნენ ისეთი აქტივისტები, როგორიცაა ტონი კასიმი.

ზაინა ანვარი ორგანიზაციის დამფუძნებელი, აღმასრულებელი დირექტორის პოზიციაზე იყო 1999 წლიდან 2008 წლამდე. მან ასევე დააარსა გლობალური მოძრაობა თანასწორობისა და სამართლიანობისთვის მუსულმანურ ოჯახში (მუსავა) და იყო მისი დამფუძნებელი აღმასრულებელი დირექტორი 2009-2021 წლებში და ახლა მსახურობს მის საბჭოში.

2018 წელს ჰარვარდის სამართლის სკოლამ აღიარა ზაინა ანვარი, როგორც ერთ-ერთი 25 ქალიდან „ქალები, რომლებიც ცვლან უკეთესობისკენ მსოფლიოს სამართალსა და პოლიტიკაში“.

2019 წელს ზაინამ მიიღო 2019 წლის გაეროს მალაიზიის ჯილდო მდგრადი განვითარების 2030 წლის დღის წესრიგში „ადამიანის ფუნდამენტური უფლებების“ თავისუფლების კატეგორიაში შეტანილი წვლილისთვის.

2023 წელს ზაინა ანვარი მსოფლიოს 500 ყველაზე გავლენიანი მუსულმანის სიაში მოხვდა. ჟურნალები „“-ისა და „ “-ის მიხედვით, ზაინა ავნერი ერთ-ერთია იმ 150 ქალთაგან, რომლებიც „აზანზარებენ მსოფლიოს“. ჟურნალმა „ “ დაასახელა ის ქალთა და გოგონების უფლებების დაცვის 100 ყველაზე შთამაგონებელ ადამიანთა შორის, ხოლო ქალთა საერთაშორისო ონლაინ მუზეუმმა დაასახელა 100 ყველაზე შთამაგონებელ ადამიანთა შორის ქალთა და გოგონების უფლებებისთვის ბრძოლაში.

როზანა ისა ამჟამად „დები ისლამში“ აღმასრულებელი დირექტორია. 1999 წელს იგი შეუერთდა მალაიზიის ქალთა უფლებების მოძრაობას, რომელიც აგვარებდა ქალთა მიმართ ძალადობის საკითხებს. სანამ ხელმძღვანელობდა მალაიზიის არასამთავრობო ორგანიზაციას, რომელიც ეძღვნებოდა ქალთა უფლებებს ისლამის ფარგლებში, როსანა მუშაობდა ქალთა უფლებების დაცვის სხვადასხვა ეროვნულ, რეგიონულ და საერთაშორისო ორგანიზაციებში.

ორგანიზაციის საქმიანობა
ორგანიზაციის საქმიანობის სფეროები მოიცავს დემოკრატიის, ადამიანის უფლებების და კონსტიტუციონალიზმის ფართო საკითხებს. ორგანიზაცია მოუწოდებს პატივი სცენ ადამიანის დე-ფაქტო უფლებების, მალაიზიის მთავრობის მიერ ხელმოწერილ საერთაშორისო ხელშეკრულებებსა და კონვენციებს.

ორგანიზაცია მნიშვნელოვან საზოგადოებრივ პოზიციას იკავებს მუსლიმების დევნის მცდელობების წინააღმდეგ, რომლებიც ცდილობენ დატოვონ ისლამი, ასევე ისლამში განსხვავებული აზრის გაჩუმების მცდელობების წინაარმდეგ. ორგანიზაციამ მოაწყო უფასო იურიდიული კონსულტაცია ტელეფონით და „“ — ეხმარებოდა ქალებს (და მამაკაცებს) შარიათის ისლამური საოჯახო სამართლის საკითხებში.

გენდერული სამართლიანობის მოძრაობა ორგანიზაცია განიხილება, როგორც ადამიანის უფლებათა ფართო მოძრაობის ნაწილი.

ამინა ვადუდის ყურანის ეგზეგეტიკაში (ტაფსირი, „ინტერპრეტაცია“) ექსპერტიზის წყალობით, ორგანიზაცია აქტიურად იყო ჩართული ყურანის ჰერმენევტიკის მოდელში, რომელიც იკვლევდა სოციალურ-ისტორიულ კონტექსტს მთლიანობაში და ცალკეული ყურანის ტექსტების კონტექსტს. მკვლევარებმა შექმნეს კავშირი, ერთი მხრივ, თეოლოგიასა და ინტერპრეტაციას შორის, ხოლო მეორეს მხრივ, მუსლიმი ქალების ყოველდღიურ რეალობას თანამედროვე სოციალურ-სამართლებრივ კონტექსტში. ორგანიზაციის ქალები ცდილობდნენ გაენადგურებინათ გაბატონებული რწმენა, რომ ისლამი დისკრიმინაციას ახდენს ქალების მიმართ. ისინი ცდილობენ შეცვალონ აზროვნება, რომელიც ქალებს კაცებზე დაბალ ხარისხში აყენებს, ისლამში დადგენილი სამართლიანობისა და თანასწორობის კანონების ფარგლებში.

კრიტიკა
ორგანიზაციის პოზიცია მონოგამიის, როგორც ყურანის იდეალის პოპულარიზაციაში ეჭვქვეშ აყენებს ისლამური განვითარების დეპარტამენტს.

2009 წელს პანმალაიზიურმა ისლამურმა პარტიამ მოუწოდა ორგანიზაციას გამოეძიებინათ 1993 წლის კელანტან შარიათის სისხლის სამართლის კანონის კრიტიკის გამო (კანონი დისკრიმინაციას უწევს მალაიზიელ ქალებს და აწესებს სიკვდილით დასჯას განდგომისთვის).

2010 წელს მალაიზიის მეჩეთის ახალგაზრდების ასამბლეამ სარჩელი შეიტანა ორგანიზაციის „დები ისლამში“ წინააღმდეგ და დაადანაშაულა ისინი ორგანიზაციის სახელში სიტყვა „ისლამის“ არასწორად გამოყენებაში. თუმცა, უმაღლესმა სასამართლომ არ დააკმაყოფილა შუამდგომლობა.

ორგანიზაციას „დები ისლამში“ ბრალად ედებათ რელიგიური პრინციპების არასწორი ინტერპრეტაცია, როდესაც ორგანიზაციის წევრები ცდილობდნენ ხელი შეეშალათ ხელისუფლებისათვის შარიათის სასამართლოს მიერ გასამართლებული ქალის საჯარო ადგილას ლუდის დალევისთვის საქმეში.

2014 წელს სელანგორის ისლამურმა რელიგიურმა საბჭომ გამოსცა ფატვა, რომელშიც ნათქვამია, რომ „დები ისლამში“, ისევე როგორც ნებისმიერი სხვა ორგანიზაცია, რომელიც მხარს უჭერს რელიგიურ ლიბერალიზმს და პლურალიზმს, გადაუხვევს ისლამის სწავლებებს. ამ ფატვას თანახმად, პუბლიკაციები, რომლებიც განიხილება ლიბერალური და პლურალისტური რელიგიური აზროვნების ხელშემწყობად, უნდა გამოცხადდეს არალეგალურად, ასევე უნდა მოხდეს სოციალური მედიის მონიტორინგი და შეზღუდვა.

ვინაიდან ფატვა მალაიზიაში იურიდიულად სავალდებულოა,