iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კაცი ფუტლარში (ძეგლი)

კაცი ფუტლარში — სკულპტურული კომპოზიცია ტაგანროგში. კომპოზიცია შექმნა დავიდ ბეგალოვმა ანტონ ჩეხოვის ამავე სახელწოდების ნაწარმოების მოტივების მიხედვით.

სკულპტურული კომპოზიცია
სკულპტურული კომპოზიცია ასახავს ანტონ ჩეხოვის ამავე სახელწოდების მოთხრობას და გამოსახავს ადამიანს (მასწავლებელი ბელიკოვი), რომელიც ცდილობს გაექცეს წვიმასა და ქარს, ასევე საკუთარ ტანჯვასა და შიშს. კომპოზიცია დგას ტაგანროგის ვაჟთა კლასიკური გიმნაზიის შენობის მარცხენა მხარეს კუთხის ფასადის წინ, სწორედ იმ სკოლის წინ, სადაც სწავლობდა ანტონ ჩეხოვი და სადაც მუშაობდა ნაწარმოების „კაცი ფუტლარში“ მთავარი მოქმედი გმირის, ბელიკოვის პროტოტიპი.

ბელიკოვის ზუსტი პროტოტიპი უცნობია. რამდენიმე თანამედროვე ადამიანი (მათ შორის ვლადიმირ ბოგორაზი და მიხეილ ჩეხოვი) თვლიდა, რომ ნაწარმოების „კაცი ფუტლარში“ მთავარი გმირის, ბელიაკოვის პროტოტიპი იყო ტაგანროგის ვაჟთა გიმნაზიის ინსპექტორი და ძველი ბერძნული ენის მასწავლებელი ალექსანდრე დიაკონოვი. ზოგიერთი აღწერს დიაკონოვის თვისებებს, რათა გააქარწყლონ პირველთა ნააზრევი. პავლე ფილევსკი წერდა:

ბიუჯეტის ხარჯებიდან ძეგლის დასამზადებლად და დასამონტაჟებლად გამოიყო 723 802 რუბლი. ძეგლი წარმოადგენს მუნიციპალიტეტის საკუთრებას.

ისტორია
ქალაქ ტაგანროგის ადმინისტრაციამ ჩეხოვის იუბილესთან დაკავშირებით გამოაცხადა კონკურსი კომპოზიციის შესაქმნელად, რომელშიც გაიმარჯვა დავიდ ბეგალოვმა. ძეგლი საზეიმოდ გაიხსნა 2010 წლის 27 იანვარს, ა. ჩეხოვის 150 წლის იუბილესთან დაკავშირებული ღონისძიებების ფარგლებში.
ალექსანდრეს სამლოცველო

}
| რელიგიური_წევრობა = მართლმადიდებლობა
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =
| ფუნქციური_სტატუსი =დანგრეული
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1886
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 47.20745
| გრძედი =38.944223
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ალექსანდრეს სამლოცველო — ყოფილი მართლმადიდებლური სამლოცველო ტაგანროგში. ააგეს რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე -ზე 1866 წლის 4 აპრილის თავდასხმის შემდეგ მისი გადარჩენის აღსანიშნავად. მდებარეობდა ბერძნების ქუჩისა და ვორონცოვის აღმართის გადაკვეთაზე.

ისტორია
პირველი თავდასხმა რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე -ზე (1818-1881 წწ.) მოხდა 1866 წლის 4 აპრილს ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. ტავდასხმა განახორციელა რუსმა რევოლუციონერ-ტერორისტმა დიმიტრი კარაკოზოვმა (1840-1866 წწ.). კარაკოზოვს მიაჩნდა, რომ მეფის მკვლელობით მოსახლეობას სოციალურ რევოლუციამდე მიიყვანდა.

1866 წელს ტაგანროგის ქალაქისთავის გადაწყვეტილებით წინამძღვარმა თევდორე პოკროვსკიმ, ისე, რომ სასულიერო ზემდგოი ორგანოებიდან არ მიუღია ბრძანება, აკურთხა ეკლესიის მშენებლობის სავარაუდო ადგილი. ამის გამო წინამძღვარი პოკროვსკი გადააყენეს მიძინების ტაძრის წინამძღვრის თანამდებობიდან, მაგრამ 1867 წელს მას დანაშაული მოუხსნეს და დააბრუნეს მიძინების ტაძარში.

ტაგანროგის მოსახლეობამ ალექსანდრე -ის სიცოცხლის გადარჩენის აღსანიშნავად 1866 წელს დაიწყეს ვორონცოვის აღმართის მარჯვენა მხარეს დაიწყეს ქვის სამლოცველოს მშენებლობა. წინამძღვარმა თევდორე პოკროვსკიმ აკურთხა მშენებლობის ადგილი. ტაძარი იყო გუმბათიანი და მასზე გამოსახული იყო ჯვრები.

ყოველი წლის 4 აპრილს, ალექსანდრე -ის სიცოცხლის გადარცენის აღსანიშნავად იმართებოდა ფართო მასების საზეიმო მსვლელობა. სამლოცველოში აღევლინებოდა ლოცვა.

1881 წელს ტერორისტული აქტის შედეგად იმპერატორ ალექსანდრე -ის მკვლელობის შემდეგ ტაძარში ღვთისმსახურება შეწყდა. დროტა განმავლობაში შენობა მიატოვეს და მასში დასახლდნენ უსახლკაროები. ტაგანროგელებმა არაერთხელ სცადეს მიექციათ ზემდგომთა ყურადღება და გადაერჩინათ ეკლესია, მაგრამ უშედეგოდ.

1929 წელს ადგილობრივ ვაჭრებს შესთავაზეს ალექსანდრეს სამლოცველო გაეხსნათ წიგნების მაღაზია, მაგრამ მოუვლელობისაგან ეკლესიის შენობის მდგომარეობა გაუარესდა. 1929 წელს ეკლესია დაანგრიეს. ეკლესიის ადგილზე კი ააშენეს ათსართულიანი საცხოვრებელი სახლი.
ბოეთანის ეკლესია

ბოეთანის დარბაზული ეკლესია — ქართული ტაძარი და ხუროთმოძღვრების ძეგლის კახეთის გაღმა მხარეში, ისტორიულ ქალაქი ბოეთანში (დღევანდელი ბოსტან-ქალაქის ნაქალაქარი). ტერიტორია დღესდღეობით აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შემადგენლობაშია.

ბოეთანში, რომელიც საფიქრებელია, რომ ჯერ კიდევ ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში სამეფო ქალაქი იყო, გვხვდება ნაეკლესიარი. იგი ნაშენები იყო აგურით. ეკლესიას გარედან მთელ პერიმეტრზე თაღები გასდევდა. ძეგლის პირველი მკვლევრის ლ. ჭილაშვილის ვარაუდით, ეკლესია საუკუნეში უნდა ყოფილიყო აგებული, მაგრამ არქიტექტურული დეტალები, სარკმლის ფორმა და დეკორი საშუალებას იძლევა, ძეგლი - საუკუნეებით დათარიღდეს. ბოეთანი ყიზილბაშთა შემოსევების დროს განადგურდა. შენობიდან დღეისთვის მხოლოდ საკურთხეველია გადარჩენილი.
ალბერტ აგარუნოვი

ალბერტ აგარუნის ძე აგარუნოვი (; დ. 25 აპრილი 1969, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ – გ. 8 მაისი 1992, შუშა, მთიანი ყარაბაღი, აზერბაიჯანი) — ებრაული წარმოშობის აზერბაიჯანელი სამხედრო მოღვაწე, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნული გმირი, ყარაბაღის ომის მონაწილე.

ადრეული წლები
აგარუნოვი 1969 წლის 25 აპრილს, აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში, ებრაელების ოჯახში დაიბადა. საშუალო განათლების მიღების შემდეგ, საშუალო პროფესიულ კოლეჯში ჩააბარა და ტრაკტორისტის განთლება მიიღო. აგარუნოვი, ასევე მუსიკალურ სკოლაში სწავლობდა. მანქანათმშენებლობის ქარხანაში მუშაობის შემდეგ, 1987 წელს სამხედრო სამსახურში გაიწვიეს, რომელიც საქართველოში გაიარა და სამსახურის ბოლოს უმცროსი სერჟანტის წოდებაც მიიღო. ამის შემდეგ, ტანკის მათაურიც გახდა. სამხედრო სამსახურის შემდეგ, სურახანის მანქანათმშენებლობის ქარხანაში მუშაობდა.

ყარაბაღის ომი
ყარაბაღის ომის დაწყებისას, ალბერტ აგარუნოვი თავის ოჯახს ამცნო, რომ ის ომში აპირებდა წასვლას. ოჯახი ამის წინააღმდეგი იყო, რომლებსაც ახალგახრდა ალბერტის სიცოცხლის გარისკვა არ უნდოდათ, თუმცა, ამის მიუხედავად, აგარუნოვი ომში წავიდა.

ტანკის მეთაურად დანიშნული ალბერტი, ქალაქ შუშის № 777 სპეციალური დანიშნულების ბატალიონის შემადგენლობაში იბრძოდა. 1992 წლის 8 მაისს, სომხების ქალაქში შესვლის მცდელობისას, აგარუნოვმა 533 ნომრიანი ტანკით, სომხების 442 ნომრიანი ტანკი გაანადგურა, შედეგად ტანკის ეკიპაჟი მთლიანი შემადგენლობით განადგურდა, რომლის შემადგენლობაში იყვნენ: ტანკისტი გაგიკ ავშარიანი, მექანიკოსი აშოტ ავანესიანი და არტელირისტი შაჰენ სარქისიანი. ალბერტი ყარაბაღის სხვადასხვა ქალაქის თავდაცვაში მონაწილეობდა. ხანქენდის თავდაცვის დროს, მოწინააღმდეგეს ბევრი ცოცხალი ძალაც გაანადგურა. სომხების შუშაზე თავდასხმის დროს, აგარუნოვი სპეციალური მეთოდით, რომელიც შემდეგში მისი მეგობრების მიერ „ებრაულ ბუტერბროდათ“ შერაცხეს. მეთოდი კი შემდეგი იყო: სომხების ორი ტანკის ერთმანეთთან მოახლოვების დროს, ერთი ბომბით ორივე ტანკს ანადგურებდა.

სიკვდილი
აგარუნოვი, 1992 წლის 8 მაისს, სნაიპერის ტყვიით გარდაიცვალა. მისი მეგობრის განცხადებით, ტყვია იმ მომენტში მოხვდა მას, როდესაც იგი ტანკიდან სხვა სამხედროების სხეულების გადასატანად გადავიდა.

ალბერტი, ბაქოს გმირთა ხეივანშია დაკრძალული. მის დაკრძალვას, როგორც მოლა, ისე რაბინი ესწრებოდა.

1992 წელს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ბრძანებით, მას ეროვნული გმირის წოდება მიენიჭა, ხოლო 2016 წელს, „ჰაზი ასლანოვის ორდენი“ მიენიჭა.

მემკვიდრეობა
ბაქოს ნომერ 154 საჯარო სკოლა, სადაც ის სწავლობდა, მისი სახელობისაა, რომლის წინ მისი ბიუსტი დგას.

2010 წელს, აზერბაიჯანის დოკუმენტური ფილმების სტუდიამ, მასზე დოკუმენტური ფილმი გადაიღო, სახელად „წერილი მეგობარს“.
ვიტამინი F

ვიტამინი — ცხიმში ხსნადი ვიტამინი, რომელიც საკვებიდან მიიღება. პოლიუჯერი ცხიმოვანი მჟავების ამ ჯგუფს მიეკუთვნება არაქიდონის, ლინოლენისა და ლინოლის მჟავები. ვიტამინის ძირითადი წყაროა ზეითუნის, სელის, კანაფისა და ყაყაჩოს ზეთები, თევზის ქონი, ზოგიერთი მცენარის თესლი, ხმელი ხილი, მიწის თხილი, სოია, ნუში, ავოკადო. ვიტამინის დაცვისა და მისი მოქმედების გასაძლიერებლად ის ანტიოქსიდანტებთან, 6 ვიტამინსა და თუთიასთან ერთად მიიღება. თავად ვიტამინი აძლიერებს , , , ვიტამინების მოქმედებას. ნახშირწყლების ჭარბი მიღება ხელს უშლის ვიტამინის ათვისებას.

ისტორია
1928 წელს ამერიკელმა ბიოლოგმა ჰერბერტ ევანზმა „ვიტამინი “ აღმოაჩინა..

დადებითი თვისებები
ვიტამინი – არეგულირებს კანის ჯანმრთელობას. მას აქვს უამრავი დადებითი მოქმედება: სისხლის მიმოქცევის გაუმჯობესება, უჯრედების მდგომარეობის ნორმალიზება, მათი სწრაფი რეგენერაცია, ხელს უწყობს წონის დაკლებას, წვავს ნაჯერ ცხიმებს. კანი იძენს ჯანმრთელ იერსახეს და ხდება უფრო ელასტიური.

ნაკლებობა
 ვიტამინის ნაკლებობა იწვევს იმუნური სისტემის დარღვევას, მხედველობის პრობლემას, ქოლესტერინის დონის აწევას, გულის დაავადებებს, თმების და კანის ხარისხის გაფუჭებას, გამონაყარის და ალერგიული რეაქციების გამოვლენას.
კატეხის ეკლესია

კატეხის ეკლესია — ისტორიული ეკლესია საინგილოში, თანამედროვე აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე, ბელაქნის რაიონის სოფელ კატეხში, მდინარე მაწეხის ხეობაში. აშენებული უნდა იყოს 697 წლამდე. უცნობია ქტიტორის ვინაობა. სავარაუდებელია, რომ აგებული იყოს ერისმთავარისა და მოწამის, არჩილის მიერ და მიმდებარე მამულებითურთ შეწირული მცხეთის ეკლესიისადმი. საუკუნეში, ჰერეთის სამეფოს გაძლიერების შემდგომ, ეს პუნქტი მხარის სხვა ზოგიერთ ადგილთან ერთად წაერთვა კახეთის საქორეპისკოპოს და ჰერეთს მიუერთდა. კატეხი აოხრებული იყო 697 წლის არაბი ალი ამირის შემოსევის შემდეგ, ვიდრე 1040 წლამდე, მანამ სანამ იგი განაახლა და აღადგინა კათოლიკოსმა მელქისედეკმა და სთხოვა მეფე ბაგრატ -ს მისი ეკლესიის საკუთრებად დამტკიცება:
ალექსანდრეს სავაჭრო რიგი

ალექსანდრეს სავაჭრო რიგი — საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი ტაგანროგში. მისი მშენებლობა მიმდინარეობდა 1840-იან წლებში და პროექტის ავტორი იყო იტალიელი არქიტექტორი მ. კამპინიონი.

თავდაპირველად ეს არქიტექტურული ძეგლი შედგებოდა ორი ერთნაირი ერთსართულიანი შენობისაგან, რომელიც ნახევრად ერტყა ალექსანდრეს მოედანს (ამჟამად წითელი მეოდანი). ამჟამად მათ ყოფს ჩეხოვის ქუჩა.

ალექსანდრეს სავაჭრო რიგის ფასადი ეს არის თაღების ერთობლიობა, რომელსაც ამშვენებს მკაცრი დორიული კოლონები. თაღებს შორის ღრმა ღიობებში განტავსებული იყო მაღაზიები, რომელთაგანაც თითოეულს ჰქონდა ერთი კარი და ორი ფანჯარა. უკანა კარი გადიოდა ეზოში. მაღალ ცოკოლში დატანებული იყო ღრმა სარდაფში ჩასასვლელი. ნაგებობის სტრუქტურა მოგვაგონებს ანტიკურ ტაძარს და არა სავაჭრო ცენტრს. მარჯვენა მხარეს პირველი სავაჭრო ფართი ნაქირავები ჰქონდა ანტონ ჩეხოვის მამას 1874-1876 წლებში. მისი ბიძა ივან ლობოდა, ასევე ფლობდა სავაჭრო ფართს ალექსანდრეს სავაჭრო რიგში. რამდენიმე სავაჭრო ფართი არ ქირავდებოდა და ისინი გამოყენებული იყო საცხოვრებლად.

1911 წელს სავაჭი რიგის მთლიანობა დაირღვა ჩეხოვის ქუჩის № 98-ში ორსართულიანი სახლის მშენებლობის გამო. 1921 წელს პავლე ჩეხოვის ყოფილ მაღაზიის თავზე დააყენეს სკულპტურული კომპოზიცია, რომელიც განასახიერებდა მუშისა და გლეხის სიმბოლურ კავშირს. 1966 წელს სარემონტო სამუშაოების დროს აღნიშნული სიმბოლო მოხსნეს შენობიდან.

1935 წელს, ანტონ ჩეხოვის 75 წლის იუბილესთან დაკავშირებით სავაჭრო რიგი გადაკეთდა საზგადოებრივ მოედნად. მეორე მსოფლიო ომის დროს შენობა ბომბმა დააზარალა. დაუზიანებელი ადგილები დღესაც გამოიყენება.

1960 წელს მწერლის 100 წლის იუბილეზე, ტაგანროგში პირდაპირ წითელ მოედანზე დადგეს მწერლის ძეგლი.

ალექსანდრეს სავაჭრო რიგის სარესტავრაციო სამუშაოები დასრულდა 2007 წელს.
შტრიმერის აფთიაქი

შტრიმერის აფთიაქი — უძველესი სახლი ტაგანროგში. მდებარეობს პეტროვსკაიის ქუჩა № 61-ში. შტრიმერის სართულნახევრიანი სახლი ქალაქების სხვა სახლებისაგან გამოირჩევა ნეობარაკოს დეკორით.

სახლში გარკვეული პერიოდი ცხოვრობდა აფთიაქის მფლობელი, საქალაქო საბჭოს წევრი და ტაგანროგის საპატიო მოქალაქე იაკობ პარნოხი.

ისტორია
აგურის ერთსართულიანი სახლის აგება დაიწყეს 1871 წელს სააფთიაქო პრვიზორის მოსე (მიხეილ) ოსიპის ძე შტირმერისათვის. 1870-იანი წლებიდან მის სარდაფში იყიდებოდა კავკასიური მინერალური წყლები.

1880 წლის თებერვალში პროვიზორ მოსე შტრიმერის გარდაცვალების შემდეგ, მისი ქონება გადავიდა მისი მეუღლის ნადეჟდა დავითის ასულის ხელში, სადაც თავის შვილებთან ალექსანდრესთან (1866 წ.) და პელენთან (1868 წ.) ერთად ცხოვრობდა 1925 წლამდე. სააფთიაქო მაღაზია განაგრძობდა მოქმედებას. ეს იყო ტაგანროგისათვის იშვითი შემთხვევა, როდესაც აშენების დღიდან (1872 წ.) 1925 წლამდე, როდესაც შენობა უკვე მუნიციპალიტეტის კუთვნილება იყო, ბინის მფლობელი იყო ერთი ოჯახი.

1912 წელს შენობაში ფუნქციონირებდა „ნ. შტრიმერის დიდი პეტროვსკის აფთიაქი“, რომელშიც არენდის საფუძველზე მუშაობდა პროვიზორი მ. ვარინბერგი. აფთიაქი მოსახლეობას სთავაზობდა გამაყუჩებელ პრეპარატებსა და ნატურალურ, ბუნებრივ, მინერალურ წყალს.

1912 წელს შტრიმერის აფთიაქის სარდაფში გაიხსნა სამწვადე „არარატი“.

გერმანული ოკუპაციის პერიოდში (1941-1943 წწ.) შენობაში განთავსებული იყო სამოქალაქო რეგისტრაციის ორგანო, რომლებშიც გერმანელები ახდენდნენ ყველა მოქალაქის რეგისტრაციას ქორწინების, დასაფლავების, გარდაცვალებისა თუ ნათლობის შემთხვევაში.

ამჟამად შენობაში განთავსებულია როსტოვის ოლქის ფედერალური ხაზინის განყოფილება № 15.
ნოვოჩერკასკის სამების ეკლესია

სამების ეკლესია — ყოფილი მართლმადიდებლური ტაძარი ნოვოჩერკასკში. ასევე ცნობილია, როგორც მაცოცხლებელი სამების ტაძარი.

ისტორია
ტაძარი, 1810 წელს, აღმართული იყო ამავე სახელწოდების მოედანზე, თავდაპირველად იგი ხის იყო. ათწლეულების მანძილზე ეკლესია იშლებოდა, 1830 წელს კი ჩამოინგრა მისი გალავანი.

1835 წელს, კრებაზე განიხილეს ქვის ტაძრის აშენების აუცილებლობა. 1845 წლის იანვარში, არქიტექტორ სედოვის მიერ შესრულდა ორსართულიანი, ქვის ტაძრის პროექტი, მაგრამ სანქტ-პეტერბურგის გზებისა და საჯარო შენობების მთავარმა სამმართველომ, ნოვოჩერკასკში გამოგზავნა სამების ეკლესიის საკუთარი პროექტი. ქალაქის მმართველობამ უარი თქვა ორივე პროექტზე ტერიტორიის სიმცირის გამო და გადაწყვიტა ახლის შექმნა. მის შემუშავებას შეუდგა არქიტექტორი ფომინი, რომელმაც შექმნა სამსაკურთხევლიანი, ხუთგუმბათოვანი, ბიზანტიური სტილის ეკლესიის პროექტი. ახალი პროექტი, 1845 წლის 2 აგვისტოს აღიარეს და დაამტკიცეს. მხოლოდ 5 წლის შემდეგ, 1850 წლის 24 ივნისს, დონისა და ნოვოჩერკასკის მტავარეპისკოპოსის, იოანა დობროზრაკოვის კურთხევით, შესრულდა ქვის ტაძრის საზეიმო სანიშნები. 1856 წელს, დონის ჯარების ოლქის მეთაურის, მ. გ. ხომუტოვის დროს ეკლესია უკვე აშენებული იყო. ხატებს, კანკელებისთვის წერდნენ ადგილობრივი მხატვრები: არდალიონ ზოლოტარევი და მიხაილ გოლმოვი. 1859 წლის 30 მაისს, სამების ტაძარი აკურთხეს.

1869 წლის ივნისში, დაიწყო სამების ეკლესიისთვის აგურის სამრეკლოსა და ქვის სატრაპეზოს მიშენება. 1896 წლამდე ტაძარში ორი ტახტი იდგა - მთავარი (სამების ) და სამხრეთის. 1896 წელს შეიქმნა მესამე, ჩრდილოეთის ტახტი. 1897 წელს, სამების ეკლესიის ორსართულიანი ფასადის შენობაში, რომელიც გადის სანქტ-პეტერბურგის პროსპექტზე (ახლანდელი გერცენის დაღმართი) გახსნეს სკოლა გოგონებისთვის, ხოლო ერთსართულიანი ფასადის შენობაში, მოსკოვის ქუჩაზე - საეკლესიო, სამრევლო სკოლა.

1915 წლის მდგომარეობით, ნოვოჩერკასკის სამების ტაძარი იყო ხუთგუმბათოვანი, ქვის სამრეკლოთი, სამი საკურთხევლით და შედგებოდა ორი სართულისგან. მთავარ გუმბათს ჰქონდა კონუსებური ფორმა, რვა ფანჯრით. ტაძრის თავზე რკინის მოოქროვილი ჯვრები იყო. სამების ეკლესიას სამი შესასვლელი კარი ჰქონდა, სამრეკლოს ქვედა იარუსს კი - 10 ზარი. სამების ეკლესიის სატაპეზო საკმაოდ ფართო, სიგრძით 12, სიგანით 8,5, ხოლო სიმაღლით 9,6 მეტრი იყო. ტაძრის შესასვლელის ორივე, როგორც მარჯვენა, ისე მარცხენა მხარეს იყო ადგილი გუნდებისთვის.

სამების ეკლესიის დახურვა მოხდა 1930-იან წლებში, ნოვოჩერკასკში მართლმადიდებლური ტაძრების მასობრივი დახურვის დროს. მეორე მსოფლიო ომი დაწყებამდე იგი განადგურებული იყო.
ბონ-პრინსიპიუ-დუ-პიაუი

ბონ-პრინსიპიუ-დუ-პიაუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 70 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლიტორალ-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 636 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10,17 კმ²-ზე. ფართობი 521 572 კმ²-ია.
ბურიტი-დუს-ლოპისი

ბურიტი-დუს-ლოპისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 50 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლიტორალ-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 654 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 27,6 კმ²-ზე. ფართობი 691 178 კმ²-ია.
კაჟუეირუ-და-პრაია

კაჟუეირუ-და-პრაია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 10 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლიტორალ-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 957 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26,36 კმ²-ზე. ფართობი 271 707 კმ²-ია.
კარაუბას-დუ-პიაუი

კარაუბას-დუ-პიაუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 50 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლიტორალ-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 630 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11,72 კმ²-ზე. ფართობი 471 453 კმ²-ია.
კაშინგო

კაშინგო — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 13 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლიტორალ-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 496 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10,32 კმ²-ზე. ფართობი 488 169 კმ²-ია.
კოკალი (პიაუი)

კოკალი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 160 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლიტორალ-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 28 212 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19,97 კმ²-ზე. ფართობი 1 303 685 კმ²-ია.
კოკალ-დუზ-ალვისი

კოკალ-დუზ-ალვისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 100 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლიტორალ-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 386 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15,58 კმ²-ზე. ფართობი 357 689 კმ²-ია.
ილია-გრანდი (პიაუი)

ილია-გრანდი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 10 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლიტორალ-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 274 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 66,36 კმ²-ზე. ფართობი 134 318 კმ²-ია.
ლუის-კორეია

ლუის-კორეია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 10 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლიტორალ-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 30 641 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26,52 კმ²-ზე. ფართობი 1 070 926 კმ²-ია.
მურისი-დუს-პორტელასი

მურისი-დუს-პორტელასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 19 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლიტორალ-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 797 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17,57 კმ²-ზე. ფართობი 481 707 კმ²-ია.
პარნაიბა

პარნაიბა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 5 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლიტორალ-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 162 159 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 334,51 კმ²-ზე. ფართობი 435 573 კმ²-ია.
პირაკურუკა

პირაკურუკა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 60 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლიტორალ-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 28 846 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11,57 კმ²-ზე. ფართობი 2 380 414 კმ²-ია.
სან-ჟუან-და-ფრონტეირა

სან-ჟუან-და-ფრონტეირა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 241 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლიტორალ-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 608 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7,33 კმ²-ზე. ფართობი 764 861 კმ²-ია.
სან-ჟოზე-დუ-დივინუ (პიაუი)

სან-ჟოზე-დუ-დივინუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 55 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ლიტორალ-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 148 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 16,13 კმ²-ზე. ფართობი 319 130 კმ²-ია.
ჰაირაბეტოვის თეატრი

ჰაირაბეტოვის თეატრი — ყოფილი თეატრი დონის ნახიჩევანში (ამჟამად დონის როსტოვის შემადგენლობაში). მდებარეობდა დიდი სადოვაიის ქუჩისა და ნიკოლაევის შესახვევის (ამჟამად სემაშკოს შესახვევი) გადაკვეთაზე. შენობა მოქმედებდა 1862-1896 წლებში.

ისტორია
1862 წელს გუბერნატორის ინიციატივით ადგილობრივმა მდიდრებმა კ. ჰაირაბეტოვმა, ი. გრიბანოვმა და მ. დრაშკოვიჩმა თეატრალურ დირექციას მიმართეს ქალაქში რუსეთის დრამატული თეატრის მშენებლობის ორგანიზების შესახებ. თეატრის შენობის მშენებლობა გაგრძელდა ერთი წელი. შენობა ააგეს ვაჭარ კარპ ჰაირაბეტოვისა და მარკ დრაშკოვიჩის ფინანსებით და ქალაქსაც უნდა გემოეყო სუბსიდია, მაგრამ სამინისტრომ უარი თქვა სუბსიდირებაზე. ჰაირაბეტოვმა და დრაშკოვიჩმა სასამართლოში შეიტანეს სარჩელი და საქმე მოიგეს.

ჰაირაბეტოვის თეატრი გაიხსნა 1863 წლის 23 ივნისს. 1863 წელს აქ მოღვაწეობდა რუსი მსახიობი მიხაილ შჩეპკინი.

1882 წელს ვაჭარმა, როსტოვის თამბაქოს ფაბრიკის მფლობელმა ვ. ასმოლოვმა პირველმა ააგო ქალაქში თეატრის ქვის შენობა, რომელმაც კონკურენცა გაუწია ჰაირაბეტოვის თეატრს, რომელიც ხისგან იყო აგებული. ჰაირაბეტოვის თეატრის მფლობელები ფიქრობდნენ, რომ მათ უნდა დაედოთ ქალაქის ხელისუფლებასთან ხელშეკრულება, რომლის ძალითაც არ უნდა მიეცა ქალაქის მტავრობას თანხმობა ქალაქში სხვა თეატრების აგების შესახებ. როსტოვის ქალაქის ხელისუფლება წავიდა კომპრომისზე და ასმოლოვის თეატრს უწოდეს საკონცერტო დარბაზი. ასმოლოვის თეატრის გახსნის შემდეგ ჰაირაბეტოვის თეატრი პუბლიკამ მიატოვა. ხის შენობა კი 1896 წლამდე კვლავ იდგა, რის შემდეგაც იგი დაანგრიეს.

1897 წელს ყოფილი თეატრის ადგილზე არქიტექტორ ალექსანდრე პომერანცევის პროექტის მიხედვით ააგეს დონის როსტოვის ქალაქის საბჭოს შენობა.

არქიტექტურა
1862 წელს აშენებული გჰაირაბეტოვის თეატრი იყო დაბალი ხის შენობა. მაყურებელთა დარბაზში იყო სკამების 22 რიგი, ლოჟის ორი იარუსი და გალერეის სამი იარუსი.

მაყურებელი ვიწრო კორიდორის გავლით შედიოდა თეატრის პარტერში. ჰაერი გარეთა კარიდან უბერავდა მაყურებელთა დარბაზში. შესასვლელის ორივე მხარეს ვიწრო დერეფანი იყო. დერეფნიდან იყო გასასვლელი ფოიეში, ბუფეტში და ტუალეტში. თეატრი განათებული იყო ნავთის ლამფებით.

ორკესტრის ადგილზე დაჟდომა შეეძლო 15 ადამიანს.
მუნდუ

მუნდუ  — მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით ჩადის მეორე ქალაქი, დასავლეთი ლოგონის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2009 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 137 251 ადამიანს.

ქალაქი მდებარეობს მდინარე ლოგონის ნაპირზე, დაახლოებით 480 კმ-ით სამხრეთით ჩადის დედაქალაქ ნჯამენიდან, ზღვის დონიდან 413 მეტრ სიმაღლეზე. ნგამბაის ხალხის ძირითადი ქალაქი. დღეისათვის მუნდუ სამრეწველო ქალაქია, სადაც განვითარებულია ლუდის წარმოება, ბამბის გადამუშავება და ნავთობის ინდუსტრია. მოქმედებს აეროპორტი ასფალტირებული ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლით.

მუნდუ მდებარეობს სამხრეთ ჩადის ერთ-ერთ მთავარ ავტომაგისტრალზე. ტრასა მიემართება ლერედან კამერუნის სახელმწიფო საზღვარზე, დასახლებული პუნქტების — პალას, კელოს, მუნდუს, დობას, კუმრას და სარჰის გავლით.

დამეგობრებული ქალაქები
პუატიე, საფრანგეთი