ვან ვაიტაიაკონი

პრინცი ვან ვაიტაიაკონი (მისი სამეფო უდიდებულესობა პრინც ვანა ვაიდჰაიაკარა, ბჰონგესპრაბანის პრინცი ნარადჰიპი;  25 აგვისტო, 1891, ბანგკოკი, სიამი — 5 სექტემბერი, 1976, ბანგკოკი, ტაილანდი) — ტაილანდის სახელმწიფო მოღვაწე და პოლიტიკოსი, დიპლომატი. გაეროს გენერალური ასამბლეის მე-11 სესიის  პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
დაიბადა ბანგკოკში მეფე რამა - ის ერთ -ერთი ვაჟის — ვორავანნაკონის ოჯახში. დაბადებისთანავე მან მიიღო ტიტული მომ ჩაო, ანუ მესამე ხარისხის პრინცი.

1926 წელს დაამთავრა ოქსფორდის უნივერსიტეტის ბალიოლის კოლეჯი და პარიზის პოლიტიკურ მეცნიერთა ინსტიტუტი (1915). ითვლება ტაილანდში პროფესიული ლიტერატურული კრიტიკის ფუძემდებლად.

პროფესიული დიპლომატიური კარიერა 1917 წელს დაიწყო.  პარიზში დაინიშნა საელჩოს მესამე მდივნად.  პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ სამშვიდობო მოლაპარაკებების დროს  გახლდათ ტაილანდელი დიპლომატების მდივნი.

1922 წელს იგი დაინიშნა მეფე რამა - ის მრჩევლად. 1924 წელს იგი დაწინაურდა და მიენიჭა გენერალური მდივნის მოადგილის წოდება საგარეო საქმეთა საკითხებში. დასავლეთის ქვეყნებთან  მოლაპარაკებისას პასუხისმგებელი იყო პოლიტიკურ და კომერციულ ხელშეკრულებებში მნიშვნელოვანი შესწორებების შეტანაზე.

დიპლომატიური სამსახური
1926 წელს იგი გაგზავნეს ევროპაში სრულუფლებიანი მინისტრის რანგში. ვიზიტები განახორციელა  ბრიტანეთში, ნიდერლანდებსა და ბელგიაში. ამ პერიოდში ის ასევე იყო ტაილანდის დელეგაციის უფროსი ერთა ლიგაში, სადაც მან აქტიური მონაწილეობა მიიღო რიგი კომისიების საქმიანობაში, როგორც მათმა წევრმა, ვიცე პრეზიდენტმა და პრეზიდენტმა. ვან ვაიტაიაკონი დაბრუნდა ტაილანდში 1930 წელს, სადაც გახდა ჩულალონგკორნის უნივერსიტეტის ხელოვნების ფაკულტეტის პროფესორი.

1933 წელს დაინიშნა ჩულალონგკორნის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის დეკანის მოადგილედ. შემდეგ იგი გახდა პრემიერ მინისტრისა და საგარეო საქმეთა სამინისტროს მრჩეველი საერთაშორისო ხელშეკრულებების გადასინჯვის საკითხებში. 1934-1935 წლებში იყო ბანგკოკის – ის საერთაშორისო სამართლის პროფესორი. შემდეგ — ჰააგის საარბიტრაჟო სასამართლოს მოსამართლე.

მეორე მსოფლიო ომის დროს იგი მონაწილეობდა როგორც ოფიციალური წარმომადგენელი იაპონიასთან მოლაპარაკებებში, დაესწრო ტოკიოში აღმოსავლეთ აზიის დიდ კონფერენციას, ასევე ბანდუნგის კონფერენციას, სადაც ის აირჩიეს მომხსენებლად. მონაწილეობდა მოლაპარაკებებში, რომელთა  შედეგად,  ტაილანდი გაეროს წევრი გახდა.

ომის შემდგომი პერიოდი
ვან ვაიტაიაკონი 1947 წელს  დაინიშნა ტაილანდის ელჩად ამერიკის შეერთებულ შტატებში და ასევე მუდმივ წარმომადგენლად გაეროში. 1956 წელს იგი აირჩიეს გაეროს გენერალური ასამბლეის მე -11 სესიის პრეზიდენტად . 1954 წელს ის ხელმძღვანელობდა ტაილანდის დელეგაციას – ს პირველ შეხვედრაზე.

ვან ვაიტაიაკონი  ორჯერ გახლდათ ტაილანდის საგარეო საქმეთა მინისტრი: 1952 წლიდან 1957 წლამდე და 1958 წელს.

1959-1970 —  ტაილანდის პრემიერ მინისტრის მოადგილე.

1973 — ტაილანდის ეროვნული ასამბლეის თავმჯდომარე.

1963-1970 წლებში იყო — ის რექტორი. 1968 წელს იგი ხელმძღვანელობდა შეხვედრას ქვეყნის კონსტიტუციის პროექტის შესახებ. 1934—1947 წლებში, 1973-1975 წლებში— ტაილანდის სამეფო ინსტიტუტის პრეზიდენტი.

ვან ვაიტაიაკონმა დატოვა არაერთი სამეცნიერო ნაშრომი დიპლომატიისა და ფილოლოგიის სფეროში.

ენები
პრინცი ვანი ფლობდა რამდენიმე ენას: ინგლისურს, პალის, სანსკრიტს. მან შემოიღო  სიტყვები ინგლისურიდან, რომლებიც დღესაც გამოიყენება. მათ შორისაა: (დემოკრატია), (კონსტიტუცია), (ბანკი) და (ომი). ენების ცოდნის წყალობით იგი გახდა ტაილანდის სამეფო საზოგადოების პრეზიდენტი, ტაილანდური ენის ეროვნული არბიტრი. პრინც ვანმა მოიპოვა მრავალი აკადემიური წოდება და ითვლება ტაილანდში ლიტერატურული კრიტიკის ერთ -ერთ ფუძემდებლად.

გარდაცვალება
პრინცი ვან ვაიატაკონი გარდაიცვალა 1976 წლის 5 სექტემბერს, 85 წლის ასაკში.