iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰულუსი აქარი

ჰულუსი აქარი (; დ. 1 იანვარი 1952, კაისერი, თურქეთი) — თურქი ჯარისკაცი და თურქეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის 29-ე უფროსი.

ბიოგრაფია
წარმოშობით აქარი ბალიქესირიდანაა, მაგრამ მამის სამხედრო სამსახურის გამო იგი დაიბადა კაისერიში. 1972 წელს დაამთავრა სამხედრო აკადემია, ხოლო 1973 წელს დაამთავრა ქვეითი სამხედრო სკოლა. 1980 წლამდე თურქეთის სახმელეთო ჯარების სხვადასხვა ერთეულებში მსახურობდა, ასევე იყო ასეულის მეთაური. 1982 წელს, სამხედრო აკადემიის დასრულების შემდეგ, მე-7 ქვეითი პოლკის ასეულის მეთაური გახდა. ამის შემდეგ მუშაობდა: მე-12 ქვეითი დივიზიის ლოჯისტიკის სამმართველოში, გენერალური შტაბის გენერალური სამდივნოს დაგეგმვის ოფიცრად, ეროვნული სამხედრო აკადემიის ლექტორად, სამხრეთ ევროპის მოკავშირეთა ძალების სარდლობის დაზვერვაში, არმიის გენერალური სამდივნოს დაგეგმვის ოფიცრად, ასევე ბოსნია და ჰერცეგოვინაში თურქული ძალების მეთაურობაში.

დაოჯახებულია დიეტოლოგ შულე აქარზე და ჰყავთ ორი შვილი. იცის ინგლისური ენა.

სამხედრო კარიერა
1998 წელს დაწინაურდა ბრიგადის გენერლამდე. ბრიგადის გენერლად 51-ე ქვეითი ბრიგადის უსაფრთხოების მეთაური გახდა, სადაც სამხრეთ ევროპის სარდლობის მოკავშირეთა ძალების დაგეგმვისა და პოლიტიკის დეპარტამენტის ეხმარებოდა. 2002 წელს დააწინაურეს გენერალ-მაიორის წოდებამდე. გენერალ-მაიორად მეთაურობდა სამხედრო აკადემიის სარდლობას. 2007 წელს დააწინაურეს გენერალ-ლეიტენანტის წოდებამდე. როგორც გენერალ-ლეიტენანტი მეთაურობდა სახმელეთო ჯარების ლოგისტიკური სარდლობას და მე-3 კორპუსის სარდლობას.

2011 წელს დააწინაურეს გენერლის წოდებამდე. გენერლის წოდებით 2011–2013 წლებში გენერალური შტაბის უფროსის მოადგილედ მუშაობდა. 2013 წლის აგვისტოში თურქეთის სახმელეთო ჯარების სარდლობის მეთაურად დაინიშნა.

2015 წლის აგვისტოში თურქეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსად დაინიშნა. თურქულ-ქურთული დაპირისპირებაში აქტიურ მონაწილეობას იღებს და აგრეთვე პირადად ხელმძღვანელობს სპეცოპერაციებს. 2016 წლის 1 მაისს ჩავიდა მარდინის პროვინციაში, სადაც აქტიური სამხედრო ოპერაციები მიმდინარეობს ქურთების წინააღმდეგ და თვითონ ჩაატარა სპეცოპერაცია.

2016 წლის 15 ივლისს, სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის დროს, მეამბოხეებმა მძევლად აიყვანეს და შემდეგ აქინჯის ავიაბაზაზე გადაიყვანეს. სახელმწიფო ძალების მიერ ჩატარებული ოპერაციის დროს, 2016 წლის 16 ივლისს, დილით გაათავისუფლეს. მისი მძევლად ყოფნის დროს, მის მოვალეობის შემსრულებლად უმით დიუნდარი დაინიშნა.

ჯილდოები
ბიზერტის ვილაიეთი

ბიზერტის ვილაიეთი — ტუნისის 24 ვილაიეთიდან ერთ-ერთი ვილაიეთი (პროვინცია). მდებარეობს ჩრდილოეთ ტუნისში, აქვს დაახლოებით მართკუთხედის ფორმა და გრძელი ჩრდილოეთის სანაპირო. ფართობი — 3 750 კმ²-ია, მათ შორის ორი დიდი ტბა, აქედან ერთი მარილიანია და ერთი მტკნარი, რომელიც მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია (იშქელის ტბა). დედაქალაქი — ბიზერტა.
კონიუნქტივიტი

კონიუნქტივიტი — თვალის ლორწოვანი გარსის ანთება. დაავადება ხშირად ვითარდება ბავშვებსა და მოზარდებში.

გამომწვევი მიზეზი
კონიუნქტივიტი ალერგიულ-ინფექციური ან ვირუსით გამოწვეული დაავადებაა. მისი გამომწვევი უმეტესად ოქროსფერი სტაფილოკოკია. არსებობს ქლამიდიებითა და გონოკოკებით განპირობებული კონიუკონიუნქტივიტი, რომელიც შესაძლოა მუცლადყოფნის პერიოდის შემდგომი ინფექციების შედეგი იყოს. ხშირია ულტრაიისფერი გამოსხივებით განპირობებული თვალის ლორწოვანი გარსის გაღიზიანებაც.

ინფექციის წყარო შესაძლოა გახდეს: ჭუჭყიანი ხელები, პირსახოცი, ცხვირსახოცი და სხვ. ვირუსული კონიუნქტივიტის განვითარება შესაძლებელია სასუნთქი გზების დაავადებების დროსაც, ცხვირ-ხახიდან აღმავალი გზით გავრცელებული ინფექციის თვალზე გადასვლის შედეგად. საკუთრივ თვალიდან ინფექცია ჰაერ-წვეთოვანი გზით ვრცელდება, თუმცა დაღმავალი გზით ცხვირ-ხახასა და სასუნთქ გზებზე არ გადადის.

კლინიკური სურათი
კონიუნქტივიტს ახასიათებს სიწითლე (ჰიპერემია), გამონადენი, თვალში უცხო სხეულის შეგრძნება.

დიაგნოსტიკა
მოწმდება საცრემლე გზების გამავლობა; ტარდება ბაქტერიოლოგიური ანალიზი; ქლამიდიური კონიუნქტივიტის დასადგენად აუცილებებლია სხვადასხვა კვლევის ჩატარება: ნაცხის აღება, ანტიბიოტიკებზე მგრძნობელობის განსაზღვრა.
ჩვილი ბავშვების შემთხვევაში დიაგნოსტიკისას აუცილებელია განისაზღვროს, ჩივილები კონიუნქტივიტით არის გამოწვეული თუ საცრემლე წერტილის დახშობით. საცრემლე წერტილის დახშობის დროს ანტიბიოტიკების გამოყენების ფონზე ხდება საცრემლე გზების ზონდირება.

მკურნალობა და პროფილაქტიკა
მკურნალობა გამომწვევი მიზეზის გათვალისწინებით სპეციფიკურია. კონიუნქტივიტის სიმპტომების გამოვლენისთანავე აუცილებელია ოფთალმოლოგის კონსულტაცია.
პროფილაქტიკა ჰიგიენური წესების დაცვაში მდგომარეობს. აუცილებელია ხელების ხშირი დაბანა. საცურაო აუზებში, სადაც ხშირია ლამიდიით დასნებოვნება, წყალი უნდა იყოს ქლორიანი, გამდინარე, მუდმივად იწმინდებოდეს.
დეკემბრიანა

დეკემბრიანა (, „დეკემბრის მოვლენები“) — სამხედრო მღელვარება ათენში. მიმდინარეობდა 1944 წლის 3 დეკემბრიდან 1945 წლის 6 იანვრამდე. დაპირისპირება მიმდინარეობდა ერთი მხრივ სეგფ-ს, სსგა-სა და სკპ-ს, ხოლო მეორე მხრივ დიდი ბრიტანეთის შეიარაღებულ ძალებსა და მათ ფართო სპექტრის ბერძენ მოკავშირეებს შორის, დაწყებული სოციალ-დემოკრატებით (პრემიერ-მინისტრი გეორგიოს პაპანდრეუ) და დამთავრებული „უსაფრთხოების ბატალიონით“, რომლებიც მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში თანამშრომლობდნენ გერმანელ ფაშისტებთან.

მღელვარება დაიწყო 1944 წლის 3 დეკემბერს, მას შემდეგ, რაც ცნობილი გახდა, რომ სამთავრობო ძალებმა და ბრიტანეთის ჯარის ნაწილებმა დახვრიტეს მშვიდობიანი აქცია ქალაქის ცენტრში მდებარე უცნობი ჯარისკაცის ძეგლთან. აქციის მთავარი მოთხოვნა იყო ყველა პარტიზანული დანაყოფის განიარაღება. მიტინგის დაცხრილვის შედეგად დაიღუპა 33 და დაიჭრა 148 დემონსტრანტი. ბრძოლები გაგრძელდა 33 დღე და დასრულდა 1945 წლის 6 იანვარს.

აღნიშნული მღელვარება გახდა საბერძნეთის სამოქალაქო ომის პრელუდია.
კონგოს კრიზისი

კონგოს კრიზისი (; 1960-1965) — მწვავე პოლიტიკური კრიზისი, რომელიც მიმდინარეობდა ბელგიის კონგოში დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ (30 ივნისი 1960) მობუტუ სესე სეკოს ხელისუფლებაში მოსვლამდე. შეტაკებების შედეგად 100 ათასამდე ადამიანი დაიღუპა.

ახალი სახელმწიფოს ჩამოყალიბებისთანავე გამძაფრდა წინააღმდეგობა კონსერვატორ პრეზიდენტ ჟოზეფ კასავუბუ და მემარცხენე-ნაციონალისტ პრემიერ-მინისტრ პატრის ლუმუმბას შორის. დამოუკიდებლობის დეკლარაციის გამოცხადებიდან უკვე რამდენიმე დღეში გამოაცხადეს მდიდრების თვითგამორკვევის უფლების შესახებ, თუმცა ეს არ შეეხო სამხრეთ-აღმოსავლეთ რეგიონს კატანგას, რომელსაც ხელმძღვანელობდა მუაზ ჩომბე. კატანგას მიბაძა კასაისს რეგიონმა, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ალბერ კალონჟი.

პრემიერი ლუმუმბა მკაცრად ებრძოდა სეპარატისტებს, ამ მიზნით მან დახმარება თხოვა სსრკ-ს, რისთვისაც მან დაიმსახურა „პროსაბჭოთა“ ლიდერის წოდება. პრეზიდენტთან კონფლიქტის ესკალაციის დროს, მოულოდნელად თავდაცვის მინისტრი გახდა მობუტუ სესე სეკო, ლუმუმბა ცდილობდა შეექმნა სტენლივილის ალტერნატიული მთავრობა (სადაც მას დიდი მხარდაჭერა ჰქონდა), მაგრამ კონგოელი ჯარისკაცების ვერსიით ის დააპატიმრეს და გადაიყვანეს ელიზაბეტვილში და მოკლეს 1961 წლის 17 იანვარს.

ახალი პრემიერ-მინისტრი გახდა ლუმუმბას მომხრე ანტუან გიზენგა, რომელიც მალევე შეცვალა სირილ ადულამ, ხოლო 1964 წლის ივლისში აღნიშნულ თანამდებობაზე მოვიდა სეპარატისტების ლიდერი მუაზ ჩომბე. ქვეყანაში წესრიგის აღსადგენად ჩომბემ მოიწვია ბელგიელი დაქირავებულები, რისთვისაც დაიმსახურა „იმპერიალისტის“ რეპუტაცია. ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში დაიწყო სიმბის აჯანყება, რომელსაც მხარს უჭერდა სსრკ. აჯანყებულებთან საბრძოლველად ბელგიის ხელისუფლებამ აშშ-სთან ერთად განახორციელა ოპერაცია წითელი დრაკონი. კრიზისი დამთავრდა სამხედრო გადატრიალებით, რომელსაც ხელმძღვანელობდა მობუტუ სესე სეკო.
ცეკვა ხმლებით

ცეკვა ხმლებით — არამ ხაჩატურიანის მუსიკალური ნაწარმოები, რომელიც დაიწერა მისი ბალეტის „გაიანეს“ ბოლო ნაწილისათვის (1942). ეს არის კომპოზიტორის მეტად ცნობილი ნაწარმოები, რომელშიც თავს სომხური ტრადიციული მუსიკა და ჯაზის ელემენტები იყრის თავს. ტიგრან მანსურიანის სიტყვების მიხედვით, ეს „კონრაპუნქტია სომხური ქორწილის ცეკვის გიუმრისა და ნამდვილი ამერიკული საქსაფონის, რამაც საინტერესო ორგანულ სინთეზამდე მიაღწია“.

1948 წელს „ცეკვა ხმლებით“ გახდა აშშ-ში ძალიან პოპულარული გახდა, მუსიკალური აპარატების ჰიტი. პოპულარობა იმდენად მაღალი იყო, რომ -მა შესთავაზა 1948 წლისთვის „ხაჩატურიანის წელი აშშ-ში“ დაერქმიათ. ამ წელიწადში „ცეკვა ხმლებით“-ს სამმა ვერსიამ (ჩიკაგოს სიმფონიური ორკესტრის, ნიუ-იორკის ფილარმონიული ორკესტრის და ლევანტ ოსკარის) შეძლო პირველი ადგილი დაეკავათ კლასიკური მუსიკის ჟურნალის -ის ჰიტპარადებში ასევე მოხვდნენ ბეტსელერების წლიურ სიაში.. „ცეკვა ხმლებით“ გახდა ჩიკაგოს სიმფონიური ორკესტრის პირველი ჩანაწერი, რომელიც გაყიდული იქნა ტირაჟით მილიონ ეგზემპლარზე მეტი.

„ცეკვა ხმლებით“ დიდი გავლენა მოახდინა საუკუნის პოპულარულ მუსიკის ისტორიაზე. ბევრი ქავერ-ვერსია იყო ჩაწერილი მუსიკოსების მიერ აშშ-ში, დიდ ბრიტანეთსა და გერმანიაში. მუსიკალური თემა დღემდე გამოიყენება ფილმებსა და ტელესერიალებში, ასევე ფიგურული სრიალის გამოსვლების გასაფორმებლად. -მა „ცეკვას ხმლებით“ დაარქვა «ნაწარმოები, რომელიც დღევანდელ დროში ყველა საესტრადო ორკესტრისთვისაა ცნობილი».
დიმიტრი როგოზინი

დიმიტრი როგოზინი ( დ. 1 დეკემბერი, 1963, მოსკოვი) — რუსი სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი, ფილოსოფიურ მეცნიერებათა დოქტორი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი. 2011 წლის დეკემბრიდან რუსეთის ხელისუფლების მდივნის მოადგილზე. ასევე არის რუსეთის ფედერაციის სამხედრო წარმოების კომისიის, სახელმწიფო კორპორაცია „როსკოსმოსის“ (რუს. ) სამეთვალყურეო, პერსპექტიული გამოგონებების ფონდის სამეთვალყურეო საბჭოს, რუსეთის ხელისუფლების სამხედრო კოლეგიის, არქტიკის განვითარების საკითხების სახელმწიფო კომისიის, სახელმწიფო სასაზღრო კომისიის, რუსეთის ექსპორტული კონტროლის კომისიის და რუსეთის სამხედრო-ისტორიული საზოგადოების მდივანი.

2006 წლის მარტამდე იყი პარტია „მამულის“ მდივანი; 2003-2004 წლებში იკავებდა სახელმწიფო დუმის (რუს. ) მდივნის მოადგილის პოსტს. 2008 წლის იანვრიდან 2011 წლის დეკემბრამდე იყო ნატოში რუსეთის წარმომადგენელი. არის რუსეთის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი.
ნიტრილი

ნიტრილი წარმოადგენს აზოტის დიოქსიდის სახესხვაობას, როცა ის იონის სახით შედის უფრო დიდი ნაერთის შემადგენლობაში. მაგალითად ნიტრილის ფთორიდი (2) და ნიტრილის ქლორიდი (2).

აზოტის დიოქსიდის მსგავსაც ნიტრილში აზოტი ორ ჟანგბადთან დაკავშირებულია ორ-ორი ბმით. მესამე ბმა კი თანაბრადაა განაწილებული აზოტსა და ორ ჟანგბადის აზოტს შორის. აზოტის გარშემო ცენტრირებული რადიკალის გათავისუფლების შემთხვევაში ის ებმება სხვა რადიკალს და ქმნის - ბმას, სადაც შეიძლება იყოს , , და ა.შ.
ფიქრი იშიქი

ფიქრი იშიქი (; დ. 13 სექტემბერი 1965, ბაბაჯანი, შირანი, გუმუშჰანე, თურქეთი) — თურქი მასწავლებელი, ბიზნესმენი, ადვოკატი და თურქეთის ყოფილი ვიცე-პრემიერ მინისტრი.

ბიოგრაფია
ფიქრი დაიბადა 1965 წლის 13 სექტემბერს გუმუშჰანეს პროვინციის შირანის რაიონის სოფელ ბაბაჯანში, თევფიქ და მეჯბურე იშიქის ოჯახში. დაწყებითი განათლება ჰერექე სიუმერის სკოლაში, ხოლო საშუალო განათლება იზმითის იმამ ჰათიფის კოლეჯში მიიღო. 1989 წელს დაამთავრა ახლო აღმოსავლეთის ტექნიკური უნივერსიტეტის მეცნიერებათა ფაკულტეტის მათემატიკის დეპარტამენტი, მათემატიკის მასწავლებლის პროფესიით. მუშაობდა ინგლისური ენისა და მათემატიკის მასწავლებლად იზმითისა და სტამბოლის სკოლებში, ასევე მუშაობდა კვების მრეწველობის მენეჯერად.

იშიქი დაოჯახებულია და ჰყავს 4 შვილი, იცის ინგლისური და არაბული ენა.

პოლიტიკური კარიერა
1999 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში მიიღო მონაწილეობა, მაგრამ ვერ გაიმარჯვა. 2001 წლის 20 ოქტომბერს სგპ-ს ქოჯაელის ადგილობრივ ორგანიზაციაში დაიწყო მუშაობა. 2007 წლის საპარლამენტო არჩევნებში გაიმარჯვა და ქოჯაელის პროვინციის დეპუტატი გახდა. 2007-2013 წლებში სგპ-ს ცენტრალური ორგანიზაციის რეგიონალურ კოორდინაციაში მუშაობდა, ამავე დროს 2011 წლის საპარლამენტო არჩევნებში გაიმარჯვა და კვლავ გახდა პარლამენტის წევრი ქოჯაელის პროვინციიდან. 2013 წლის 31 იანვარს თურქეთის პარლამენტის ეროვნული განათლების, კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის კომისიის თავმჯდომარე გახდა.

2013 წლის 25 დეკემბერს თურქეთის მეცნიერების, მრეწველობის და ტექნოლოგიების მინისტრი, ხოლო 2016 წლის 24 მაისიდან თურქეთის თავდაცვის მინისტრია.
უმით დიუნდარი

უმით დიუნდარი (; დ. 1955, მანისა, თურქეთი) — თურქი ჯარისკაცი და თურქეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსის მოადგილე 2016 წლის 28 ივლისიდან 2018 წლის 10 ივლისამდე. 2016 წლის 15-16 ივლისს, თურქეთის სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის დროს, გენერალური შტაბის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის რანგში დიდი როლი ითამაშა ამბოხის ჩახშობაში.

დაოჯახებულია და ჰყავს ორი შვილი, ასევე იცის ინგლისური ენა.

სამხედრო კარიერა
1975 წელს ლეიტენანტის წოდებით სამხედრო აკადემია, ხოლო ამავე წელს სამხედრო-საინჟინრო აკადემია უფროსი ლეიტენანტის წოდებით დაამთავრა. 1983 წლამდე მსახურობდა სახმელეთო ჯარების სხვადასხვა რაზმის მეთაურად. 1985 წელს დააწინაურეს შტაბის ოფიცრამდე. შტაბის ოფიცრის რანგში მუშაობდა: მე-4 მექანიზებული ქვეითი დივიზიის სარდლობის ბრიგადის შტაბში და ლოგისტიკის ნაწილში, გენერალური შტაბის გენერალური სამდივნოს უფროსად, სტრატეგიისა და სამხედრო დაგეგმვის დეპარტამენტში, 41-ე მექანიზირებული ქვეითი ბრიგადის მეთაურად, ლონდონში ატეშედ.

2001 წელს დააწინაურეს ბრიგადის გენერალის წოდებამდე. ამ რანგში მსახურობდა თავდაცვის სამინისტროსა და ნატოს ინფრასტრუქტურის და მშენებლობის დეპარტამენტში.

2005 წელს დააწინაურეს გენერალ-მაიორის წოდებამდე. ამ რანგში საბრძოლო საინჟინრო სკოლის და სასწავლო ცენტრის მეთაური გახდა, ასევე გენერალური შტაბის სამხედრო-საინჟინრო დეპარტამენტის უფროსის მოვალეობაც შეასრულა. 2009 წელს გენერალ-ლეიტენანტის წოდებამდე დაწინაურდა და დაევალა 5 არმიის მეთაურობა. 2011 წელს დაინიშნა თავდაცვის სამინისტროს სამდივნოს თავმჯდომარედ.

2013 წელს დააწინაურეს გენერლის წოდებამდე და დაევალა მე-3 არმიის მეთაურობა. 2015 წელს დაინიშნა 1 არმიის მეთაურობა.

2016 წელს თურქეთის სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის დროს, დროებით დაევალა გენერალური შტაბის უფროსის მოვალეობის შემსრულება.

2016 წლის 28 ივლისის უმაღლესი სამხედრო საბჭოს სხდომაზე გადაწყდა უმით დიუნდარის გენერალური შტაბის უფროსის მოადგილეთ დანიშვნა.

წოდებები
ჯულფის რაიონი

ჯულფის რაიონი — რაიონი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ჯულფა.

გეოგრაფია
რაიონს ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება სომხეთი და სამხრეთიდან ირანი. ჯულფის რაიონი მდებარეობს ქალაქ ნახიჩევანიდან აღმოსავლეთით. რაიონის უმაღლესი წერტილია — მთა დამირლიდაღი (3368 მ). ზაფხულში რაიონის კლიმატი ცხელი და მშრალია, მაგრამ ზამთარი ცივია. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა -10-დან -3 °-მდე, ივლისი +19 და + 28 °. წლიური ნალექი 200-600 მმ. მდინარეები ალინჯა, გადარა და არაქსი (ირანის საზღვრის გასწვრივ) მიედინება რაიონის ტერიტორიაზე.
კაპსიური კულტურა

კაპსიური კულტურა — ძვ. წ. — ათასწლეულის ხმელთაშუაზღვისპირული მეზოლითური არქეოლოგიური კულტურა (მაღრიბული კულტურა).
არტეფაქტები და ანალიზი
სახელი ეწოდა ტუნისის ქ. გაფსას (კაპსას) სიახლოვეს მდებარე სადგურის მიხედვით.

კულტურა პირველად აღმოჩნდა ტუნისში.
ის ცვლის ორანულ კულტყრას.
ძირითადი საქმიანობაა ნადორიბა და სემგროვებლობა (სადგურის სიახლოვეს აღმოჩენილია ლოკოკინას ნიჟარები)
კაპსიელებმა პირველებმა დაიწყეს მშვილდ-ისრის გამოყენება ჩრდილოეთ ევროპელებისაგან განსხვავებით.
ნაპოვნია სირაქლემას კვერცხის ორნამენტული ჭურჭლი. ამ კულტურის მატარებლებმა დატოვეს ჩრდილოეთ აფრიკასა და აღმოსავლეთ ესპანეთში კლდის წარწერები.
ქვის იარაღი, ძირითადად, კაჟის. იარაღზე გამოყვანილია გეომეტრიული ფორმები.
გვიანპალეოლითური და მეზოლიური არტეფაქტების ხასიათი და გაფორმება, მახასიათებლები მიუთითებს როგორც გეოგრაფიული პირობების მსგავსებაზე, ასევე, ამ კულტურების მატარებელი ხალხების მჭიდრო კავშირებზე.

ანთროპოლოგიური სახე
კაპსიელები მიეკუთვნებიან ევროპეიდული რასის ხმელთაშუაზღვისპირულ განშტოებას.

ინგლისელი მეცნიერები თვლიან, რომ კაპსიელები მიეკუთვნებიან თანამედროვე ჰომო საპიენსის ტიპს და ორ რასად იყოფიან:
პროტო-ხმელთაშუაზღვისპირული
მეხტოიდები
ხრიდოლი

ხრიდოლი — ქართული საბრძოლო ხელოვნების ერთ-ერთ სახეობა.

ისტორია
ხრიდოლი, როგორც საბრძოლო ხელოვნება ძველ საქართველოში არ არსებობდა. იოსებ გრიშაშვილის გადმოცემით ხრიდოლი იყო, შერკინების წესი, ერთგვარი დუელი, სადაც გამომწვევი თავს იყენებდა დაჩაგრულ მდგომარეობაში და ცალი ხელით ებრძოდა ორი ხელით მოქმედ მეტოქეს. ხრიდოლში გამომწვევი დამარცხების შემთხვევაშიც კი არ არღვევდა ხრიდოლის წესებს და დაპირისპირების დასრულებამდე ცალხელგაკრული ერკინებოდა მოწინააღმდეგეს. ხრიდოლი ერთგვარი ოსტატობის გამოვლინება იყო. ერთი ვერსიით ცალი ხელით მებრძოლი საქართველოს განასახიერებდა, რომელსაც მუდამ თავის უპირატეს მტერთან უწევდა ბრძოლა.

იოსებ გრიშაშვილის „ქალაქურ ლექსიკონში“ ვკითხულობთ:

1997 წელს, ქართული საბრძოლო სისტემის აღდგენისას, ქართული საბრძოლო ხელოვნების ფედერაცია ხრიდოლის ერთ-ერთმა ჯგუფმა („იბერიელი მგლები“), „ხრიდოლი“ გამოიყენა ქართული საბრძოლო სისტემის კრებით სახელწოდებად. ამ სახელის ქვეშ გაერთიანდა ქართული საბრძოლო ხელოვნების ოთხი უძველესი სახეობა: ჭიდაობა, რკენა, კრივი და ფარიკაობა.

ილეთები და წესები
საბრძოლო ხელოვნების აღდგენისას, მთავარი საფუძველი გახდა ქართული ჭიდაობა. ქართული ჭიდაობისა და მოძიებული ეთნოგრაფიული მასალების საფუძველზე, თავდაპირველად აღდგა ქართული ჭიდაობის უძველესი სახეობა „რკენა“. „რკენაში“ ქართული ჭიდაობისგან შეტევა ხორციელდება ქვედა კიდურებზეც. „რკენაში“ აგრეთვე დასაშვებია მტკივნეული და მახრჩობელა ილეთები. შერკინება გრძელდება ჩოქბჯენშიც. იმის გამო რომ ყველაზე მეტი ლიტერატურული და ეთნოგრაფიული მასალა, ჭდაობის ამ სახეობაზე, ხევსურეთის შესახებ არსებულ წყაროებში აღმოჩნდა, „რკენის“ მეორე სახელწოდებად, ხრიდოლის ფედერაციაში, ხევსურული ჭიდაობა იხმარება. „რკენის“ შემდეგ, მის საფუძველზე, აღდგა ქართული კრივი. „რკენას“ დაემატა დარტყმითი ტექნიკა ხელით და ფეხით. „რკენაში“ და კრივში ილეთების 90% ქართულია, მაგრამ ხრიდოლის ფედერაციამ აღნიშნულ სახეობებში შემოიტანა, საბრძოლო ხელოვნების საერთაშორისო სახეობებში არსებული ილეთები, რომლებიც არ ეწინააღმდეგება „რკენაში“ და კრივში არსებულ საასპარეზო წესებს. ხრიდოლის საბრძოლო სისტემაში, მეოთხე სახეობად შეიტანეს ხევსურული ფარიკაობა. თანამედროვე სპორტულ ხრიდოლში, ძველი საბრძოლო სახეობიდან ამოიღეს ის ილეთები, რომელთა შესრულება მეტოქის სიცოცხლისათვის საფრთხის შემცველია (კისრისა და კიდურების მეყსეული მოტეხვა, სხეულის დაუცველ ადგილებში შეტევა).
ხანაგაჰი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ხანაგა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ხანაგაჰი — სოფელი აზერბაიჯანში, ისმაილის რაიონი
ხანაგაჰი — სოფელი აზერბაიჯანში, ლერიქის რაიონი
ხანაგაჰი — სოფელი აზერბაიჯანში, ყუბის რაიონი
ხანაგაჰი — სოფელი აზერბაიჯანში, ხიზის რაიონი
ხანაგაჰი — სოფელი აზერბაიჯანში, ჯალილაბადის რაიონი
ხანაგაჰი — სოფელი აზერბაიჯანში, ჯულფის რაიონი
ჰიმერის ბრძოლა

ჰიმერის ბრძოლა — ბრძოლა ბერძნებს (სირაკუზას და აგრიგენტის კავშირი) და კართაგენელებს შორის სიცილიაზე კონტროლისათვის ძვ. წ. 480 წელს. კართაგენის არმია განადგურებული იქნა, ხოლო კართაგენის კოლონიებმა ბერძნებს დიდძალი გამოსასყიდი გადაუხადეს. ზოგიერთი ისტორიკოსის აზრით, ჰიმერის ბრძოლა იყო ბერძენ-სპარსელთა ომებისათვის მეორე ფრონტის გახსნის მცდელობა.

ამ ბრძოლის შემდეგ სიცილიაზე აყვავდა ბერძნული ენა და კულტურა.

კართაგენი დაკმაყოფილდა მიზანმიმართულად აფრიკაში ტერიტორიული ექსპანსიით და ამჯერად, 70 წლით მიატოვა სიცილია.

ჰიმერის ბრძოლაზე გვაიმბობს ჰეროდოტე, ასევე, დიოდორე სიცილიელი, თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ ორივე მათგანი განსხვავებული სახით წარმოგვიდგენს მას.
ისმაილიზმი

ისმაილიტები — საუკუნეში არაბთა ხალიფატის ტერიტორიაზე აღმოცენებული მუსლიმანურ-შიიტური სექტის მიმდევრები. სახელწოდება მიიღეს შიიტების მეექვსე იმამის, ჯაფარ სადიკის უფროსი ვაჟის, ისმაილის სახელის მიხედვით.

ისტორია
„ისმაილიტების სექტა“ ჯერ კიდევ საუკუნეში წარმოიშვა და მჭიდროდ იყო დაკავშირებული მაზდაქურ-ხურამიტულ მოძრაობებთან. ისმაილიზმი ( — -‘,  — ‘) — როგორც მოძღვრება „ასასინთა სიკვდილის ორდენის“ უმთავრესი იდეოლოგიური იარაღი გახდა.

 საუკუნის მეორე ნახევარში შიიტები დაიყვნენ სექტებად: ზეიდიტები, იმამიტები (ზომიერი შიიტები), რომელნიც მეშვიდე იმამად (სულიერი მოძღვარი) სცნობდნენ ხალიფა ალის შთამომავალ მუსა ყაზიმს და ისმაილიტები, რომელნიც იმამად სცნობდნენ მის ძმა-ისმაილს.

 საუკუნის მეორე ნახევარში ჩამოყალიბდა ისმაილიტების ძლიერი და საიდუმლო ორგანიზაცია, რომლის გავლენა გავრცელდა მთელს მახლობელ აღმოსავლეთში, ცენტრალურ აზიაში, ჩრდილოეთ აფრიკასა და სხვაგანაც. ისმაილიტობა წარმოიშვა საზოგადოებრივი კლასების დაბალ ფენებში, ხელოსნობა და გლეხობაში. არაბთა სახალიფოს სხვადასხვა რეგიონებში ისმაილიტები გადასხვაფერდნენ და მრავალნაირ რელიგიურ მოძღვრებად ჩამოყალიბდნენ. ერთ-ერთი მათგანი იყო კარამიტების სახალხო-რელიგიური მოძრაობა, რომელიც შემდეგ ცალკე სექტად გადაიქცა.

ისმაილიტების ფილოსოფია
 საუკუნიდან ისმაილიტებმა თავისებურად შეითვისეს ნეოპლატონისტური ფილოსოფია და ქრისტიანული გნოსტიციზმი, რომელთა გავლენით საბოლოოდ გაფორმდა მათი მოძღვრება. ისინი მკვეთრად გაემიჯნენ მართლმადიდებლურ სუნიზმს და ზომიერ შიიტებს. ისტორიკოს დავით კაციტაძის ნაშრომში — „ირანის ისტორია - საუკუნეები“ ისმაილიტების დოქტრინა ამგვარად არის წარმოდგენილი.

„ისმაილიტების მოძღვრების თანახმად, ღმერთმა-აბსოლუტმა თავის თავიდან გამოჰყო შემოქმედებითი სუბსტანცია — „მსოფლიო გონება“, რომელმაც შექმნა იდეების სამყარო და თავის მხრივ გამოჰყო უმდაბლესი სუბსტანცია — „მსოფლიო სული“, რომელმაც შექმნა მატერია, პლანეტები და მიწა. ისმაილიტები ყურანს ალეგორიულად განმარტავდნენ და უარყოფდნენ ისლამის ზნეჩვეულებების უმეტეს ნაწილს. ისმაილიტები ასწავლიდნენ, რომ დროის გარკვეული ციკლის შემდეგ მოციქული აღდგება ხალხში. „მსოფლიო გონების“ გამომხატველად ითვლება ნატიკი (მოლაპარაკე) ანუ წინასწარმეტყველი, ხოლო „მსოფლიო სულის“ გამომხატველად მისი თანაშემწე, კომენტატორი მისი მოძღვრებისა — ასისი (ბაზისი, საფუძველი). ნატიკი ექვსი იყო: ადამი, ნოე, აბრაამი, მოსე, იესო ქრისტე და მუჰამედი. მეშვიდე უნდა გამოჩნდეს განკითხვის დღეს. ყოველ ნატიკს ჰყავდა თანაშემწე: მოსეს — აარონი, იესო ქრისტეს — პეტრე მოციქული, მუჰამედს — ალი. ისმაილიტების სექტა პირველად შვიდი, შემდეგ კი ცხრა საფეხურისაგან შედგებოდა. უმაღლეს საფეხურს მხოლოდ სექტის ზოგიერთი წევრი აღწევდა. მათ უნდა ბრმად დამორჩილებოდნენ, როგორც იარაღი სექტის უფრო დაბალ საფეხურზე მდგარი წევრები. ისმაილიტების სექტა შეკრული იყო რკინისებური დისციპლინით“.
ბაბექი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ბაბექი შეიძლება აღნიშნავდეს:

პიროვნება
ბაბექი — სახალხო აჯანყების ბელადი აზერბაიჯანსა და დასავლეთ ირანში.

აზერბაიჯანი
ბაბექი — ქალაქი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ბაბექის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.
ბაბექი — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შარურის რაიონში.

ირანი
ბაბაქი — სოფელი ირანში, არდებილის ოსტანში.
ბაბაქი — სოფელი ირანში, ჰორმაზაგანის ოსტანში.
რამზან კადიროვი

რამზან კადიროვი ( ; დ. 5 ოქტომბერი, 1976, ცენტაროი, ჩეჩნეთ-ინგუშეთის ასსრ, სსრკ) — რუსეთის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე.

ჩეჩნეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 2007 წლის 15 თებერვლიდან (2016 წლის 25 მარტიდან არის ჩეჩნეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი), „ერთიანი რუსეთის“ უმაღლესი საბჭოს ბიუროს წევრი, რუსეთის ფედერაციის გმირი და რუსეთის ფედერაციაში შესული ჩეჩნეთის რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტის, ახმად კადიროვის შვილი.

ჩეჩნეთის პირველი ომის დროს ებრძოდა რუსეთის ფედერაციას, მაგრამ მეორე ომში მამასთან ერთად უკვე რუსული მხარისკენ გადავიდა. მამის პრეზიდენტობის დროს იყო ჩეჩნეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის უსაფრთხოების სამსახურის უფროსი, 2005-2007 წლებში კი იკავებდა ჩეჩნეთის რესპუბლიკის ხელისუფლების მდივნის პოსტს. ასევე არის პოლიციის გენერალ-მაიორი.

კადიროვის მიღწევებად მიიჩნევენ ჩეჩნეთის რესპუბლიკაში მშვიდობის დამყარებას და ომის დროს დანგრეულ გროზნოს აღდგენას, ხოლო ადანაშაულებენ დიქტატორული რეჟიმის დამყარებაში, ადამიანთა უფლებების დარღვევასა და კორუფციაში.
ჰალტი

ჰალტი — მთა ნორვეგიისა და ფინეთის საზღვარზე. ჰალტის მწვერვალი ნორვეგიის მხარეს მდებარეობს, ზღვის დონიდან 1 365 მეტრზე. მთის უმაღლესი ადგილი ფინეთის მხარეს, ზღვის დონიდან 1 324 მეტრია, რაც თავის მხრივ, უმაღლესი წერტილია მთელ ფინეთში. ჰალტის ფინური მხარე ლაპლანდიის პროვინციას მიეკუთვნება.

2015 წელს, ნორვეგიელთა ჯგუფმა წმოიწყო კამპანია, რომ 2017 წელს, რუსეთისგან დამოუკიდებლობის მოპოვების 100 წლისთავზე, ჰალტი ფინეთს აჩუქონ, რის შემდეგაც, ის ფინეთის უმაღლესი მწვერვალი გახდება და საზღვრის 200 მეტრით გადაწევას გამოიწვევს. იდეამ ორივე ქვეყნის მოსახლეობაში პოპულარობა მოიპოვა და 2016 წლის ივლისში ცნობილი გახდა, რომ ნორვეგიის პრემიერ-მინისტრი ერნა სოლბერგი მზადაა მთა ფინეთს აჩუქოს, მიუხედავად იმისა, რომ ეს იდეა ქვეყნის კონსტიტუციას ეწინააღმდეგება, რომელშიც მკაფიოდ წერია, რომ ნორვეგია „განუყოფელი და გაუსხვისებელი სამეფოა“.

ჰალტისკენ 50 კილომეტრიანი საფეხმავლო გზა მიემართება ფინეთის სოფელ კილპისიარვიდან.
ოპერაცია წარმოუდგენელი

ოპერაცია „წარმოუდგენელი“ — თავდასხმითი და თავდაცვითი გეგმის კოდური დასახელება იმ შემთხვევაში, თუ სამხედრო კონფლიქტი დაიწყებოდა ერთი მხრივ დიდ ბრიტანეთსა და აშშ-ს და მეორე მხრივ სსრკ-ს შორის. შემუშავდა 1945 წლის გაზაფხულ-ზაფხულის პერიოდში. ორივე გეგმა დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის უინსტონ ჩერჩილის დავალებით ძალიან გასაიდუმლოებულ პირობებში შეიმუშავა დიდი ბრიტანეთის ომის კაბინეტის დაგეგმვის გაერთიანებულმა შტაბმა. ამჟამად, დოკუმენტები ინახება დიდი ბრიტანეთის ეროვნულ არქივში. თავდასხმითი გეგმის უშუალო მიზანი იყო საბჭოთა ჯარების პოლონეთიდან ძალით განდევნა, ხოლო თავდაცვითისა — ბრიტანეთის კუნძულების თავდაცვის ორგანიზება იმ შემთხვევაში, თუ საბჭოთა ძალები შეიჭრებოდა დასავლეთ ევროპაში. ზოგიერთი წყაროს მიხედვით აღნიშნული გეგმა განიხილება, როგორც მესამე მსოფლიო ომის გეგმა. გეგმის პროექტის წარდგენისას ჩერჩილმა განაცხადა „ეს არის წინასწარი ესკიზი და იმედი მაქვს ყველაფერი ჯერ კიდევ ჰიპოტეზური შესაძლებლობაა“.