iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰორიზონტალური განშტოება

ჰორიზონტალური განშტოება (ჰგ) — ეტაპი ვარსკვლავის ევოლუციაში, რომელიც მიჰყვება წითელი გიგანტის განშტოებას, რომლის მასაც მზის მასის ტოლია. ჰელიუმის ბირთვის ანთება, რომელიც წითელი გიგანტის განშტოების ვარსკვლავებში ხდება, იწვევს შესამჩნევ ცვლილებებს ვარსკვლავის სტრუქტურაში, რის შედეგადაც ზღვრულად მცირდება სიკაშკაშე, ვარსკვლავის გარსის ზოგიერთი ფენა იკუმშება და ზედაპირი უფრო მაღალ ტემპერატურას აღწევს. ჰორიზონტალური განშტოების ვარსკვალვების საწვავი არის ჰელიუმის სინთეზი ბირთვში (სამმაგი ალფა პროცესით) და წყალბადის სინთეზი ბირთვის გარშემო არსებულ გარსში.

ჰორიზონტალური განშტოებები აღმოაჩინეს სფერული ვარსკვლავთგროვების
პირველი ღრმა ფოტომეტრული შესწავლით და აშკარა იყო, რომ არ არსებობდა ღია გროვებში, რომლებიც იმ დროს შეისწავლებოდა. ჰორიზონტალური განშტოებას იმიტომ ჰქვია ეს სახელი, რომ დაბალი მეტალურობის ნიმუშებში, სფერული ვარსკვლავთგროვების მსგავსად, ჰგ ვარსკვლავები მდებარეობს ჰორიზონტალური ხაზის გასწვრივ ჰერცშპრუნგ-რასელის დიაგრამაში.
ფეხშიშველი გრაფინია

ფეხშიშველი გრაფინია — ჯოზეფ ლეო მანკევიჩის 1954 წლის ფილმი. ედმუნდ ო'ბრაიენმა მიიღო ოსკარისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოები საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მეორეხარისხოვან როლში.

სიუჟეტი
კინორეჟისორი ჰარი დოუზი მდიდარმა კირკ ედვარდსმა დაიქირავა. ედვარდს სურს, დააფინანსოს ფილმის გადაღება. ამისთვის ის მადრიდში ჩადის. ედვარდს სურს კინოში მადრიდელი მოცეკვავე მარია ვარგასი გადაიღოს ფილმში. მილიონერი ალბერტო ბრავანო მარიას ედვარდსს წაართმევს. ბრავანოსგან კი მარიას გრაფი ვინჩენცო ტორლატო-ფავრინი წაიყვანს.

როლებში
ავა გარდნერი — მარია ვარგასი
ჰამფრი ბოგარტი —ჰარი დოუზი
ედმონდ ო'ბრაიენი — ოსკარ მალდუნი
ვალენტინა კორტეზე — ელეანორა ტორლატო-ფავრინი
როზანო ბრაცი — ვინჩენცო ტორლატო-ფავრინი
მარიუს გორინგი — ალბერტო ბრავანო
დავით დუმბაძე

დავით ვარდენის ძე დუმბაძე (დ. 1897, შემოქმედი — გ. 14 თებერვალი, 1970, თბილისი) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
1919 წელს დაამთავრა ქართული გიმნაზია და სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. აჭარაში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, იგი ბათუმშია და მუშაობს პარტიის საოლქო კომიტეტში. 1922 წლიდან გადმოდის თბილისში და შვიდი წლის მანძილზე გაზეთ „კომუნისტის“ რედაქციის პასუხისმგებელი მდივანია. შემდეგ ხელმძღვანელობდა გაზეთ „საბჭოთა აჭარას“, იყო აჭარის სახკომსაბჭოსთან არსებული ხელოვნების საქმეთა სამმართველოს უფროსი.

სხვადასხვა დროს დ. დუმბაძე „იზვესტიისა“ და „კომუნისტის“ წარმომადგენელია აჭარაში; ხოლო 1949-1955 წლებში „იზვესტიის“ საკუთარი კორესპოდენტია საქართველოში. ბოლოს იყო გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველოს“ დირექტორის მოადგილე და მთავარი რედატორი. იგი ავტორია რამდენიმე წიგნისა ქართულ და რუსულ ენებზე. მასვე ეკუთვნის რუსი და უცხოელი მწერლების ნაწარმოებების მხატვრული თარგმანები.

დავით დუმბაძეს, როგორც ღვაწლმოსილ მუშაკს, მწერალთა კავშირის წევრს მინიჭებული ჰქონდა საქართველოს კულტურის დამსახურებული მუშაკის წოდება, დაჯილდოებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ვარლამ დონდუა

ვარლამ დარისპანის ძე დონდუა (დ. 21 სექტემბერი, 1895, ქუთაისი — გ. 21 თებერვალი, 1969, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, პროფესორი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
1915 წელს დაამთავრა ქუთაისის ქართული გიმნაზია და შეუდგა პედაგოგიურ მოღვაწეობას, ჯერ მშობლიურ ქალაქში, შემდეგ თბილისში. 1919 წელს გამოსცა სახელმძღვანელო საშუალო საუკუნეების ისტორია, სადაც აისახა ფეოდალური ხანის საქართველოს ისტორიის ძირითადი საკითხები. ახალგაზრდა მკვლევარზე დიდი გავლენა იქონია ივანე ჯავახიშვილთან სპეციალურ სემინარიაში მუშაობამ. 1924 წელს ჩაირიცხა და 1927 წელს დაამთავრა ლენინგრადის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი, სადაც დაუახლოვდა ნიკო მარს. შემდეგ ენისა და აზროვნების ინსტიტუტის ასპირანტი, ლექციებს კითხულობს იქვე კავკასიის ქვეყნების ისტორიაში, ქართულ ენასა და ქართულ პალეოგრაფიაში.

ლენინგრადში ვ. დონდუა 1942 წლამდე მოღვაწეობდა, ვიდრე საბოლოოდ არ დამკვიდრდა თბილისში. ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში სამი ათეული წლის მანძილზე ხელმძღვანელობდა წყაროთმცოდნეობისა და ისტორიული გეოგრაფიის განყოფილებას, პარალელურად ლექციებს კითხულობდა თბილისის უნივერსიტეტსა და სოხუმის პედაგოგიურ ინსტიტუტში.

მეცნიერების განსაკუთრებული საქმიანობის სფეროა საუკუნის საქართველოს ისტორია და ამ ეპოქის შესწავლას მიუძღვნა მისი უმნიშვნელოვანესი ნაშრმოები, ამასთანავე განსაკუთრებული წვლილი შეიტანა ისეთი სპეციალური საისტორიო დისციპლინების განვითარებაში, როგორიცაა წყაროთმცოდნეობა, ეპიგრაფიკა, ტექსტოლოგია, არქეოლოგია, პალეოგრაფია.

ცალკე უნდა აღინიშნოს ვ. დონდუას, როგორც ქართული საისტორიო წყაროების რუსულად მთარგმნელის მოღვაწეობა. თარგმნა ბასილი ეზოსმოძღვრის, იოანე ბაგრატიონის, ბექა-აღბუღას სამართლის წიგნი და სხვა.

ვარლამ დონდუა დაჯილდოვებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით, მეცნიერის მდიდარი ბიბლიოთეკა დაცულია და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში, სადაც დაარსდა მისი სახელობის კაბინეტი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
მიგელ ანხელ მოია

მიგელ ანხელ მოია რუმბო (; დ. 2 აპრილი, 1984) — ესპანელი ფეხბურთელი, მადრიდის „ატლეტიკოს“ მეკარე.

საკლუბო კარიერა
მალიორკა
დაიბადა ბანისალემში, მალიორკაში. მისი პროფესიონალური დებიუტი შედგა მშობლიური ქალაქის კლუბ „მალიორკაში“ 2004 წლის 29 აგვისტოს მადრიდის „რეალთან“ 0-1 წაგებულ მატჩში. იმ სეზონში ჩაატარა 32 მატჩი, კლუბი მე-17 ადგილზე გავიდა და გავარდა ლა ლიგიდან. ვეტერანი ტონი პრატსის დაბრუნების შემდეგ ის იყო სასტარტოს მოთამაშე 2 წლის განმავლობაში.

2007 წლიდან 2009 წლამდე მოია ებრძოდა ტრავმებს და მხოლოდ 13 მატჩში ითამაშა 2008-2009 წლების სეზონში.

ვალენსია
2009 წლის ივნისში მოიამ თანხმობა განაცხადა „ვალენსიაში“ გადასვლაზე 5 მილიონი ევროს სანაცვლოდ. 5 აგვისტოს სეზონისთვის მოსამზადებელ მატჩში, სადაც „ვალენსია“ 0-2 დამარცხდა „მანჩესტერ იუნაიტედთან“, მოიამ 30 წუთი ითამაშა ცენტრალური ნახევარმცველის პოზიციაზე მას შემდეგ, რაც ყველა ცვლილება გამოიყენა უნაი ემერმა და ერთ-ერთმა ფეხბურთელმა მიიღო ტრავმა. იმ მომენტში ანგარიში იყო 0-1.

მოიას დებიუტი ლა ლიგაში შედგა სევილიასთან 2-0 მოგებულ საშინაო მატჩში, 2009-2010 წლების სეზონის სასტარტო მატჩში, მაგრამ მალევე დაკარგა ადგილი ძირითად შემადგენლობაში რამდენიმე შეცდომის შემდეგ და მისი ადგილი დაიკავა ვეტერანმა სეზარ სანჩესმა.

ხეტაფე
2011 წლის 15 ივნისს მოია იჯარით შეუერთდა „ხეტაფეს“. 2011-2012 წლების სეზონში მოიამ მხოლოდ 2 მატჩი გამოტოვა ჩემპიონატში და გააფორმა ოთხწლიანი კონტრაქტი.

2014 წლის მარტში მოიამ მიიღო მუხლის ტრავმა „ესპანიოლთან“ მატჩში, რის გამოც მოუწია 2013-2014 წლების სეზონის გაცდენა.

ატლეტიკო მადრიდი
2014 წლის 4 ივნისს მოიამ გააფორმა სამწლიანი კონტრაქტი ესპანეთუს ჩემპიონ „ატლეტიკოსთან“, 3 მილიონი ევროს სანაცვლოდ.

მოიას დებიუტი შედგა 2014 წლის ესპანეთის სუპერთასის მატჩში „რეალთან“ 1-1 დასრულებულ მატჩში.

სანაკრებო კარიერა
მოია თამაშობდა ესპანეთის ასაკობრივ ნაკრებებში. ესპანეთის 21 წლამდელთა ნაკრებში ითამაშა 2007 წლის ევროპის ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპზე, სადაც გადათამაშებაში დამარცხდა იტალიის ნაკრებთან.

საკლუბო სტატისტიკა
ტიტულები
კლუბი
ატლეტიკო მადრიდი
ესპანეთის სუპერთასი: 2014

ნაკრები
ესპანეთი 16 წლ.
ევროპის ჩემპიონატი: 2001

ესპანეთი 19 წლ.
ევროპის ჩემპიონატი: 2002

ესპანეთი 20 წლ.
მსოფლიო ჩემპიონატი: მეორე ადგილი, 2003
შალვა დემეტრაძე

შალვა ივანეს ძე დემეტრაძე (დ. 1907, ცხრაწყარო, ახლანდელი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი — გ. 25 ოქტომბერი, 1971, თბილისი) — ქართველი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
სწავლობდა ჯერ ქუთაისის, ხოლო შემდეგ ზესტაფონის გიმნაზიაში. 1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი და მუშაობა დაიწყო გაზეთ „კომუნისტში“. ერთ ხანს მოღვაწეობდა გამომცემლობა „საბჭოთა მწერალში“. აქედან მოყოლებული, თითქმის 40 წელი უანგაროდ ემსახურა ქართული წიგნის გამოცემის საქმეს, ჯერ გამომცემლობა „ლიტერატურა და ხელოვნებაში“, შემდეგ „მერანში“. მისი ასეთი სიყვარული ქართული წიგნისადმი შემთხვევითი არ ყოფილა. შ. დემეტრაძე ყრმობიდანვე ეზიარა ქართულ პოეზიას, ახლო ურთიერთობა ჰქონდა „ცისფერყანწელებთან“, ღურსეული მეგობრობა გაუწია ტიციან ტაბიძეს და პაოლო იაშვილს. სწორედ მას მოუწია მათი წიგნების შედგენა-გამოცემა და ამ ძვირფასი სახელების ხალხისთვის დაბრუნება.

მინიჭებული ჰქონდა საქართველოს კულტურის დამსახურებული მუშაკის წოდება, ხოლო 1941-1945 წლებში სამამულო ომში მამაცობის დასტურად — მთავრობის ჯილდოები.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ანატოლი კარპოვი

ანატოლი კარპოვი (; დ. 23 მაისი 1951, ზლატოუსტი) — რუსი მოჭადრაკე, მსოფლიოს მე-12 ჩემპიონი (1975-1985), საერთაშორისო დიდოსტატი (1970), საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1974). მსოფლიოს სამგზის ჩემპიონი ჭადრაკში მამაკაცთა შორის (1975, 1978, 1981), -ს მსოფლიოს სამგზის ჩემპიონი (1993, 1996, 1998), მსოფლიოს ორგზის ჩემპიონი სსრკ ნაკრები გუნდის შემადგენლობაში (1985 და 1989), საჭადრაკო ოლიმპიადის ექვსგზის გამარჯვებული სსრკ ნაკრები გუნდის შემადგენლობაში (1972, 1974, 1980, 1982, 1986, 1988), სსრკ სამგზის ჩემპიონი (1976, 1983, 1988), რსფსრ ჩემპიონი (1970). საჭადრაკო ოსკარის ცხრაგზის მფლობელი (1973, 1974, 1975, 1976, 1977, 1979, 1980, 1981, 1984). ზლატოუსტისა (1979) და ტულის (1998) საპატიო მოქალაქე.

1975 წლის 3 აპრილს ფიდემ მატჩის გაუმართავად მიანიჭა ტიტული, ვინაიდან ბობი ფიშერმა მასთან შეხვედრაზე უარი განაცხადა. ტიტული შეინარჩუნა ვიქტორ კორჩნოისთან მატჩებში: 1978 (16,5:15,5) და 1981 წლებში (11:7). 1985 წელს დამარცხდა გარი კასპაროვთან (11:13), ვისთანაც შემდგომ სამი მატჩ-რევანში წააგო: 1986 (11,5:12,5), 1987 (12:12) და 1990 წლებში (11,5:12,5).

1993 წელს, კასპაროვსა და ფიდეს შორის კონფლიქტის წყალობით, კარპოვმა „ფიდეს მსოფლიოს ჩემპიონობა“ მოიპოვა (დაამარცხა ჰოლანდიელი იან ტიმანი). ეს ტიტული შეინარჩუნა 1996 წელს გატა კამსკისთან (აშშ) და 1998 წელს კი ვიშვანათან ანანდთან (ინდოეთი) მატჩებში. 1999 წელს ფიდესთან უთანხმოება მოუვიდა და ჩემპიონობაზე უარი თქვა. სულ მოგებული აქვს 100 ტურნირზე მეტი (3163 პარტიიდან 1118 მოიგო, 287 კი წააგო).

მისი მწვრთნელი იყო სემიონ ფურმანი. დსთ-ის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ფილატელისტი. მისი მარკების კოლექციის ღირებულება, ზოგიერთი შეფასებით, შეადგენს არა ნაკლებ 13 მილიონ ევროს.

რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო დუმის მეექვსე მოწვევის დეპუტატი, დუმის კომიტეტის წევრი ბუნებრივი რესურსების, ბუნებათსარგებლობისა და ეკოლოგიის საკითხებში.
ორდე დგებუაძე

ორდე სოლომონის ძე დგებუაძე (დ. 5 სექტემბერი, 1905, ანაკლია, ახლანდელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი — გ. 22 ნოემბერი, 1963, თბილისი) — ქართველი მწერალი.

ბიოგრაფია
1923 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა ზუგდიდში, რის შემდეგაც გადმოვიდა თბილისში და მუშაობა დაიწყო კინოსტუდიაში. სამწერლო ასპარეზზე გვიან გამოვიდა. თითქმის ორმოც წელს იყო მიტანებული როცა გამოაქვეყნა პირველი წიგნი „დამნაშავენი“. მას ზედიზედ მოჰყვა მოთხრობები და რომანები: „მეორედ დაბადება“, „ამბავი ერთი ქალიშვილისა“, „უცნობი მეგობარი“, „ოთხი სიცოცხლე“, „დიდ გზაზე“, „ღვთისმშობლის მოტაცება“, „ჩაძირული თოლია“, „განთიადის დედოფალი“, „მგლის ბილიკი“ და სხვა, აგრეთვე კინოსცენარი „მე ვიტყვი სიმართლეს“, რომელიც დიდი პოპულარობით სარგებლობდა როგორც ჩვენში, ასევე საკავშირო ეკრანებზეც. ყოველივე ეს ნათლად მოწმობს ნიჭიერი მწერლის შრომისუნარიანობასა და განსაკუთრებით შემოქმედებით პოტენციალს.

ორდე დგებუაძემ თვალსაჩინო წვლილი შეიტანა ქართული დეტექტიური ჟანრის განვითარებაში. მისი ნაწარმოებები რთული და მრავალპლანიანია, ხასიათდება მკაფიო, რაც მეტ დინამიზმს ანიჭებს ნაწარმოებს.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ვანიონ დარასელი

ვანიონ ალექსის ძე დარასელი (დ. 25 მაისი, 1909, კახათი, ახლანდელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი — გ. 13 აპრილი, 1954, თბილისი) — ქართველი მწერალი და დრამატურგი.

ბიოგრაფია
პირველდაწყებითი განათლება მშობლიური სოფლის სკოლაში მიიღო. 1923 წელს სწავლა განაგრძო ბათუმის ჰუმანიტარულ ტექნიკუმში, რომელიც დაამთავრა 1927 წელს და დაიწყო მასწავლებლობა. შემდეგ გაიწვიეს საბჭოთა არმიის რიგებში, სადაც 1935 წლამდე იმყოფებოდა.

1936–1940 წლებში ვ. დარასელი სწავლობდა დონის-როსტოვის პედაგოგიურ ინსტიტუტში, რომელიც დაამთავრა ფილოლოგიის განხრით. ყმაწვილი ჯერ კიდევ მოწაფეობისას გაიტაცა ლიტერატურამ, ხოლო ტექნიკუმის დამთავრების შემდეგ ინტენსიურად მიჰყო ხელი სამწერლო მოღვაწეობას. მას შემდეგ კი როცა ქუთაისში გადავიდა საცხოვრებლად, გატაცებით ებმება ლიტერატურულ-შემოქმედებით საქმიანობაში.

1934 წელს ქუთაისში გამოდის მწერლის პირველი კრებული. დონის-როსტოვში რუსულად გამოიცა რომანი „ჩემი შვილი“. აქვე დაინტერესდა და შეაგროვა მასალები ვასილ კიკვიძეზე, რასაც შედეგად მოჰყვა შესანიშნავი დრამატული ნაწარმოების „კიკვიძე“, რომელმაც პოპულარობა მოუტანა ავტორს. სხვადასხვა დროს იდგმებოდა დრამატურგის პიესები „გამახარე“, „უფროსი ძმა“, „ოცნება“ და სხვა. დაჯილდოებული იყო წითელი ვარსკვლავის ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
დეივ ბრუბეკი

დეივიდ უორენ „დეივ“ ბრუბეკი (დ. 6 დეკემბერი, 1920 — გ. 5 დეკემბერი, 2012) — ამერიკელი ჯაზ მუსიკოსი და კომპოზიტორი, რომელიც მიჩნეულია ქულ-ჯაზის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს წარმომადგენლად. მას ეკუთვნის არაერთი ჯაზის სტანდარტი, " "-სა და " "-ის ჩათვლით. ფასდაუდებელია მისი იმპროვიზაციის უნარი, მცდელობა ჯაზის და კლასიკური მუსიკის შერწყმისა და ის გარდატეხა, რომელიც მან შეიტანა ჯაზის სამყაროში, ზურგია აქცია რა ტრადიციულ სვინგს, რომელიც 4/4 რიტმულ თვლას ეფუძნებოდა და შეეჭიდა აქამდე გაუგონარ რითმებს: 3/4, 5/4, 6/4, 7/4, 9/8.

ბრუბეკის რიტმულ განუკითხაობას და აგრესიულ საშემსრულებლო სტილს მოხერხებული პარტნიორი სჭირდებოდა და ასეთი აღმოჩნდა ალტ-საქსოფონისტი პოლ დეზმონდი. სწორედ მან აჩუქა ბრუბეკის ჯაზ ოთხეულლს დაუვიწყარი შედევრი , რომელიც 5/4 რიტმულ თვლას ეფუძნება.. კომპოზიცია შესული ალბომში , რომელიც ერთ-ერთ ყველაზე გაყიდვადი ჯაზ-ალბომია.. დეივ ბრუბეკს უამრავი ჯაზ-ჰიტის გარდა, ეკუთვნის რამდენიმე სასულიერო კომპოზიციაც.

ახალგაზრდობა და კარიერა
დეივ ბრუბეკი დაიბადა კალიფორნიის ქალაქ კონკორდში
სერგი დანელია

სერგი იოსების ძე დანელია (დ. 27 ოქტომბერი, 1888, სოფ. ნაჯახავო, ახლანდელი მარტვილის მუნიციპალიტეტი — გ. 2 მარტი, 1963, თბილისი) — ქართველი ფილოსოფოსი, ლიტერატურათმცოდნე, მეცნიერების დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია. სწავლა განაგრძო ჯერ ხარკოვისა და შემდეგ მოსკოვის უნივერსიტეტების ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, რომელიც 1911 წელს დაამთავრა. ერთხანს პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა რუსეთსა და საქართველოში, ხოლო 1920 წელს მიიწვიეს თბილისის უნივერსიტეტში ფილოსოფიურ დისციპლინათა ლექტორად.

ს. დანელიას მეცნიერული ინტერესების ძირითადი სფერო იყო ანტიკური ფილოსოფიის ისტორია. იგი ჩვენში პირველია, ვინც შეიმუშავა ფილოსოფიის ისტორიის კვლევის მეთოდოლოგიური პრინციპები. მან ამ საქმეში დიდი წვლილი შეიტანა. მისი ნაშრომებია: „ანტიკური ფილოსოფია“, „ატომისტიკა ძველ საბერძნეთში“, „სოკრატეს ფილოსოფია“ და სხვები. მასვე დიდი წვლილი მიუძღვის ისეთი ფილოსოფიური ნაშრომების ქართულად თარგმნის საქმეში, როგორებიცაა: „არისტოტელეს პოეტიკა და განმარტებისათვის“, პლატონის „სოკრატეს აპოლოგია“, დეკარტის „მეტაფიზიკური გააზრებანი“, ლაიბნიცის „მონადოლოგია“, ლუკრეციუსის „ბუნებისათვის საგანთა“ და სხვა.

მეცნიერს მნიშვნელოვანი ნაშრომები აქვს ახალი ფილოსოფიის ისტორიაშიც. იგი იკვლევდა ბარუხ სპინოზას, დეივიდ იუმის, იმანუელ კანტის, ჟან-ჟაკ რუსოს, ოგიუსტ კონტის და სხვათა მსოფლმხედველობას.

ფასდაუდებელი წვლილი მიუძღვის გამოჩენილ მეცნიერს, როგორც ლექტორს და ჩვენი ახალგაზრდობის აღმზრდელს. წლების განმავლობაში უძღვებოდა ლექციების კურსს ძველი და ახალი ფილოსოფიის ისტორიაში, დასავლეთ ევროპის აზროვნებისა და ლიტერატურის, პედაგოგიკასა და პედაგოგიკის ისტორიაში.

1933 წლიდან ს. დანელია სათავეში ედგა ჩვენი უნივერსიტეტის რუსული ენისა და ლიტერატურის კათედრას და ამ სფეროსაც დიდი ამაგი დასდო; კითხულობდა რუსული ლიტერატურის ისტორიის კურსს. ცალკეული გამოკვლევები მიუძღვნა ალექსანდრე პუშკინის, მიხეილ ლერმონტოვის, ალექსანდრე გრიბოედოვის, ნიკოლოზ გოგოლის, ივანე ტურგენევის, ლევ ტოლსტოის და სხვათა შემოქმედებას, ხოლო მონოგრაფია „ნარკვევები საუკუნის ლიტერატურის ისტორიიდან“, გასული საუკუნის რუსული ლიტერატურის პირველი სისტემატური კურსია ქართულ ენაზე.

ს. დანელიას ცხოვრების გზაზე ბევრი დაბრკოლება შეხვდა. ჯერ კიდევ გიმნაზიაში სწავლის დროს 1905 წლის რევოლუციაში მონაწილეობისათვის სასწავლებლიდან გარიცხეს. 1924 წელს მენშევიკურ გამოსვლებთან დაკავშირებით ორჯერ დააპატიმრეს. შემდეგ შალვა ნუცუბიძესთან ერთად როგორც უპარტიო მეცნიერს უნდობლობა გამოუცხადეს და ლექციები წაართვეს. ამასაც არ დასჯერდნენ — ნაციონალიზმსა და კოსმოპოლიტიზმში დასდეს ბრალი. იგი ისე გარდაიცვალა, რომ არ აღირსეს ფილოსოფიის კურსის წაკითხვა. ამ დაბრკოლებათა მიუხედავად, საკუთარ სიმართლეში დარწმუნებული მეცნიერი დიდი რუდუნებითა და შემართებით ემსახურებოდა ქართული აზროვნების საქმეს.

პროფესორ ს. დანელიას სამეცნიერო და პედაგოგიური მოღვაწეობა აღინიშნა მისთვის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის წოდებით. დაჯილდოებული იყო საპატიო ნიშნის ორდენით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ნინო დავითაშვილი

ნინო შიოს ასული დავითაშვილი (დ. 30 ნოემბერი [ძვ. სტ. 18 ნოემბერი], 1882, გორი — გ. 22 ოქტომბერი, 1958, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1943).

ბიოგრაფია
ნინო დავითაშვილმა პირველი ნაბიჯები გადაგა ავჭალის აუდიტორიაში, შემდეგ მოღვაწეობდა ქუთაისის თეატრში, თბილისის ქართულ დრამატულ დასში, ხოლო 1921 წლიდან სამი ათეული წლის მეტი ხნის მანძილზე იყო შოთა რუსთაველის თეატრის წამყვანი მსახიობი; ღირსეულ პარტნიორობას უწევდა სცენის კორიფეებს: ლადო ალექსი-მესხიშვილს, ვასო აბაშიძეს, ნატო გაბუნიას... მის მიერ განსახიერებულ როლებს ახასიათებდა გულწრფელობა და კეთილშობილური სისადავე.

ნინო დავითაშვილს, შეიძლება ითქვას, სცენაზე გზა ილია ჭავჭავაძემ დაულოცა. ქართულ პროფესიულ თეატრში გამოცხადებულ კონკურსში, ვალერიან გუნიას რჩევით, ნინომაც მიიღო მონაწილეობა. მის საგამოცდო ფურცელზე ილიამ დააწერა: „დავითაშვილის ქალი უთუოდ უნდა იქნეს დასში მიღებული“.

იმხანად დასს სათავეში ედგა აკაკი წერეთელი, რომელმაც მას პირველი ტურფას როლი მისცა — „პატარა კახში“. ამას მოჰყვა სცენური სახეების მთელი გალერეა — სონია (ანტონ ჩეხოვის „ძია ვანო“), გაიანე (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“), ოფელია (უილიამ შექსპირის „ჰამლეტი“), დედოფალი („რუი ბლაზი“), ქეთევანი (დავით ერისთავის „სამშობლო“), ივდითი (კარლ გუცკოვის „ურიელ აკოსტა“), ამალია (ფრიდრიხ შილერის „ყაჩაღები“), ირინე (დავით კლდიაშვილის „ირინეს ბედნიერება“), ზაალის დედა („არსენა“), პრასკოვია (ვანიონ დარასელის „კიკვიძე“), ეფემია (მიხეილ მრევლიშვილის „ნიკოლოზ ბარათაშვილი“), ზიენაბი და მაიკო (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“) და სხვა.

მსახიობი დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშისა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ფილმოგრაფია
1956: „ჩვენი ეზო“ (მინადორა) რეჟ. რევაზ (რეზო) ჩხეიძე
ნათამაშები როლები
რუსთაველის თეატრი
მარიამ დავითაშვილი

მარიამ (მერი) პეტრეს ასული დავითაშვილი (დ. 14 ნოემბერი [ძვ. სტ. 1 ნოემბერი], 1907, სოფ. მელაანი, ახლანდელი გურჯაანის მუნიციპალიტეტი — გ. 2 აგვისტო, 1975, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1960).

ბიოგრაფია
სწავლობდა ბაქოს ქალთა გიმნაზიაში, ხოლო 1920 წლიდან მისი ოჯახი ხაშურში გადავიდა საცხოვრებლად და აქედან იწყება მომავალი მსახიობის თეატრით გატაცება. ადგილობრივ დრამატულ წრეში მან შეასრულა თელის როლი უზეირ ჰაჯიბეკოვის მუსიკალურ კომედიაში „არშინ მალ ალან“.

1920 წელს შევიდა აკაკი ფაღავას დრამატულ სტუდიაში, რომელიც დაამთავრა 1926 წელს. 1927 წლიდან დიდი წარმატებით გამოდის თბილისის მუშათა თეატრში, ხოლო ერთი წლის შემდეგ კოტე მარჯანიშვილის მიწვევით გადადის ქუთაის-ბათუმის თეატრში. აქ მსახიობმა შექმნა ისეთი დაუვიწყარი სახეები, როგორიცაა: ხორეშანი ილია ჭავჭავაძის („კაცია ადამიანი?!“), ანა პავლოვნა ა. სამსონიას („ბაგრატიონი“), პეპელა გიორგი მდივნის („ვარდო“), ნანინი ალექსანდრე დიუმა-შვილის („მარგარიტა გოტიე“), კარმინია უილიამ შექსპირის („ანტონიოს და კლეოპატრა“), ძიძი ნაზიმ ჰიქმეთის („ლეგენდა სიყვარულზე“), ნიმფა მარიკა ბარათაშვილის („ჩემი ყვავილეთი“) და სხვა. დაუვიწყარია მერი დავითაშვილის მიერ შექმნილი სახეები ქართულ კინოშიც: თიმსალ-მაკო („ბაში-აჩუკი“), მარიამი („ნინო“), თებრო („თეთრი ქალიშვილი“) და განსაკუთრებით ქაბატო („ქეთო და კოტე“).

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ფილმოგრაფია
1948: „ქეთო და კოტე“ (ქაბატო) რეჟისორები ვახტანგ ტაბლიაშვილი, შალვა გედევანიშვილი
1956: „ბაში-აჩუკი“ (თიმსალ-მაკო) რეჟ. ლეო ესაკია
1957: „ქალის ტვირთი“ რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
1957: „ოთარაანთ ქვრივი“ რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
1959: „ნინო“ (მარო) რეჟ. ლეო ესაკია
1962: „თეთრი ქალიშვილი“ (თებრო) რეჟ. ლეილა გორდელაძე
1965: „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“ (მართა) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი

ნათამაშები როლები
რუსთაველის თეატრი
მარჯანიშვილის თეატრი
ჯილდოები და აღიარება
1950 — საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
1960 — საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი
სინჰალური ენა

სინჰალური ენა — შრი-ლანკის ოფიციალური ენა; განეკუთვნება ინდოევროპულ ენათა ჯგუფს. სინჰალურ ენაზე 2007 წლის მონაცემებით ლაპარაკოპს 16 მილიონი ადამიანი. უძველესი წარწერები განეკუთვნება ძვ. წ. საუკუნეს. უძველესი ლიტერატურული ძეგლები კი საუკუნეს. სინჰალურ ენას აქვს თავისი დამწერლობა, რომელიც ბრაჰმის დამწერლობისგანაა განვითარებული.
ბელავია

რესპუბლიკური უნიტარული საწარმო „ეროვნული ავიაკომპანია „ბელავია“ — ბელარუსის ეროვნული ავიაკომპანია. შტაბ-ბინა მდებარეობს დედაქალაქ მინსკში. ავიაკომპანია მთლიანად სახელმწიფოს საკუთრებაშია და წარმოადგენს ქვეყნის ფლაგმანს. ბელავიას ძირითადი მარშრუტები ევროპასა და დსთ-ის ქვეყნებს აკავშირებს, მაგრამ, გარდა ამისა, კომპანია რამდენიმე რეისს ახლო აღმოსავლეთის მიმართულებითაც ასრულებს. ავიაკომპანიის საბაზო აეროპორტია — მინსკის ეროვნული აეროპორტი.
სივერსკოდონეცკი

სივერსკოდონეცკი , 2024 წლამდე სევეროდონეცკი — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ლუჰანსკის ოლქში. ქალაქის სტატუსი მიენიჭა 1958 წელს. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 108899 კაცს შეადგენდა. მდებარეობს მდინარე ჩრდილოეთის დონეცის ხეობაში, ლისიჩანსკის რკინიგზის სადგურიდან 6 კმ. 2014 წელს ქალაქის დასაკავებლად მიმდინარეობდა საბრძოლო მოქმედებები, რის შედეგადაც უკრაინის ხელისუფლებამ შეინარჩუნა ქალაქზე კონტროლი.
ედუარდ ცირამუა

ედუარდ ცირამუა (დ. 31 დეკემბერი, 1933, თბილისი — გ. 23 ნოემბერი, 2010) — ქართველი ეკონომისტი, ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი, ბუღალტერ-ეკონომისტის სპეციალობით, შემდეგ მოსკოვის მიხეილ ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურა.

შრომითი საქმიანობა დაიწყო 1956 წელს. იყო მუშა, აღმრიცხველი, ბუღალტერი, მთავარი ბუღალტერი, ცენტრალურ სტატისტიკურ სამმართველოში ფინანსებისა და ფასების სტატისტიკის განყოფილების უფროსი, ფინანსთა სამინისტროში რესპუბლიკის აღრიცხვისა და ანგარიშგების სამსახურის უფროსი, ხე-ტყისა და ხის დამამუშავებელი სამინისტროს საფინანსო სამსახურის უფროსი, სოციალური უზრუნველყოფის სამინისტროში საგეგმო-საფინანსო და საბუღალტრო აღრიცხვის სამსახურის უფროსი. 1972 წლიდან მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, 1980 წლიდან მოწვეულ ლექტორად, 1991-1998 წლებში დოცენტის თანამდებობაზე, ხოლო 1998 წლიდან პროფესორის თანამდებობაზე. პარალელურად 1990-2006 წლებში იყო ფინანსების სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის აღრიცხვისა და აუდიტის განყოფილების გამგე. გამოქვეყნებული აქვს 77-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის 13 მონოგრაფიული და სასწავლო წიგნი, 19 ცალკეული სამეცნიერო ნაშრომი, 22 საჟურნალო სამეცნიერო სტატია.
ლიდის ციხესიმაგრე

ლიდის ციხესიმაგრე — ციხესიმაგრე ბელარუსის ქალაქ ლიდაში. აგებულია საუკუნის 30-იან წლებში მთავარ გედიმინასის დაკვეთით. აგებულია ნატეხი ქვითა და აგურით, აქვს არასწორი მართკუთხედის ფორმა. ყველაზე დიდია ჩრდილოეთის კედელი, მისი სიგრძეა 93,5 მეტრი. ყველაზე მცირეა სამხრეთის კედელი, მისი სიგრძეა 80 მ. დასავლეთისა და აღმოსავლეთის კედლების სიგრძეა შესაბამისად 84 და 83,5 მეტრი.

1384 წელს აიღეს ჯვაროსნებმა. 1392 წელს მთავარმა ვიტოვტმა აიღო. 1891 წელს დაიწვა ქალაქი ლიდა მთელი მისი ცენტრი.

1953 წლიდან იცავს სახელმწიფო. ყოველწლიურად ციხესიმაგრეში იმართება შუა საუკუნეების რაინდების ფესტივალი.
სინჰალელები

სინჰალელები — ერი შრი-ლანკის რესპუბლიკასა და კუნძულის ძირითადი მოსახლეობა. 2012 წლის შეფასებით, საერთო რაოდენობა დაახლოებით 16 მილიონს შეადგენს. ანთროპოლოგიურად განეკუთვნებიან ევროპეიდულ რასას და ენათესავებიან ჩრდილო ინდოელ ხალხებს. ლაპარაკობენ სინჰალურ ენაზე. უმრავლესობა ბუდიზმის, დანარჩენი ქრისტიანობის მიმდევარია. სინჰალელებს ყოფენ 2 ჯგუფად — ბარისა და მთის (კანდიელები) სინჰალელებად. კანდიელების ყოფაში შემონახულია აზოგიერთი არქაული ნიშანი. სინჰალელების უმრავლესობა მიწათმოქმედებას, სანაიროზე კი თევზჭერას მისდევს.