iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ინუიტები

ინუიტები — ჩრდილოეთ კანადის მკვიდრი ხალხი. 1999 წელს კანადის მთავრობამ ჩრდილო-დასავლეთ ტერიტორიების ნაწილი ინუიტების ტერიტორიად გამოაცხადა, რითაც ინუიტებს ის მიწები დაუბრუნა, რომელიც მათ ახალმოსახლეებმა წაართვეს. ახალ ტერიტორიას ნუნავუტი ეწოდა, რაც ინუკიტუტზე ანუ ინუიტების ენაზე „ჩვენს მიწას“ ნიშნავს.

ინუიტების ტრადიციები
ინუიტები ტრადიციებს დღესაც ინარჩუნებენ: ლაპარაკობენ ინუკიტიტუტზე, საკვებს ნადირობით მოიპოვებენ და ხისა და ძვლისგან სხვადასხვა ფიგურასა და საგანს ჭრიან. იყენებენ თანამედროვე ტექნოლოგიებსაც: თოვლმავლებს, ტელეფონებსა და კომპიუტერებს.
რამსევაკ შანკარი

რამსევაკ შანკარი (. 6 ნოემბერი 1937) — სურინამელი პოლიტიკოსი. ეკავა სურინამის პრეზიდენტის თანამდებობა 1988-1990 წწ.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1937 წლის 6 ნოემბერს პარამარიბოში. 1990 წელს, შანკარის ხელისუფლება დაამხეს უსისხლო სამხედრო გადატრიელების შედეგად, რომელსაც სათავეში ედგა ოფიცერი დეზი ბაუტერსე. სამხედრო ხუნტამ ახალ პრეზიდენტად დაასახელა იოჰან კრააგი.
დიოფიზიტობა

დიოფიზიტობა (ბერძ. -ორი, -ბუნება) — ქრისტოლოგიური კონცეფცია, რომლის თანახმადაც იესო ქრისტეში თანაბრად აღიარებულია ორი ბუნება - ღვთაებრივი და ადამიანური, რომელიც შეერთებულია „შეურწყმელად, უცვლელად, განუყოფლად და განუყრელად“. როგორც დოქტრინა გაფორმდა ქალკედონის მსოფლიო საეკლესიო კრებაზე 451 წელს (აქედან დიოფიზიტობის მეორე სახელწოდება: ქალკედონელობა), სადაც ნიკეის პირველი საეკლესიო კრების (325) და კონსტანტინოპოლის პირველი საეკლესიო კრების (381) სიმბოლომ ახალი ქრისტოლოგიური განსაზღვრა მიიღო: ქრისტეში მოცემულია ერთმანეთისაგან განსხვავებული და თანაბარი ორი ბუნება – ღვთაებრივი და ადამიანური.

ქართული ეკლესია დვინის საეკლესიო კრებაზე (506 წ.) ჩაება მსოფლიო ეკელსიაში მიმდინარე ქრისტოლოგიურ პოლემიკაში და მონოფიზიტებთან შემრიგებლური პოზიცია დაიკავა იმპერატორ ზენონის „ჰენოტიკონის“ (482 წ.) საფუძველზე. საუკუნიდან ქართული ეკლესიის მრწამსი უკვე დიოფიზიტურია.

ქალკედონის დოგმატი
„ამგვარად, ჩვენ ყველანი, ღვთაებრივ მამათა მიმდევარნი, ერთხმად ვასწავლით, ვაღიაროთ ერთი და იგივე ძე, ჩვენი უფალი იესო ქრისტე, სრული ღმერთი და სრული ადამიანი, ჭეშმარიტი ღმერთი და ჭეშმარიტი ადამიანი, იგივე სხეულითა და გონიერი სულით, მამის ერთარსი თავისი ღვთიურობით და იგივე, ჩვენი ერთარსი თავისი კაცებით, ყველაფერში ჩვენი მსგავსი, გარდა ცოდვისა, ღმრთეებით მამისაგან შობილი უწინარეს ყოველთა საუკუნეთა, ხოლო უკანასკნელ ჟამს ჩვენთვის და ჩვენი ცხონებისათვის კაცობრივად შობილი ღვთისმშობელ ქალწულ მარიამისაგან.ვაღიარებთ ერთსა და იმავე ქრისტეს, ძეს, უფალს, მხოლოდშობილს, ცნობილს ორი ბუნებით, რომელიც აქვს შეურწყმელად, უცვლელად, განუყოფლად, განუცალკევებლად, - ისე, რომ შეერთებით ოდნავადაც არ დარღვეულა ორი ბუნების განსხვავება, არამედ მით უფრო შენარჩუნებულია თითოეული ბუნების თვისება, რომლებიც შეერთებულია ერთ პირსა და ერთ ჰიპოსტასში, - რომლებიც არ განიყოფა და არ განიკვეთება ორ პირად, არამედ ვაღიარებთ ერთსა და იმავე ძესა და მხოლოდშობილ ღვთის სიტყვას, უფალ იესო ქრისტეს, როგორც (ასწავლიდნენ) ძველი წინასწარმეტყველები მის შესახებ და (როგორც) ეს ჩვენ გადმოგვცა მამათა სიმბოლომ.“
გორანები

გორანები (თვითსახელრქმევა [გორანცი]; სერბულხორვატულად და მაკედონურად / „მთიანეთი“/„მთა“) — ისლამური აღმსარებლობის სლავები, რომლებიც ძირითადად კოსოვოს მთიანეთში სამხრეთდასავლეთით მაკედონიისა და ალბანეთის საზღვარზე ცხოვრობენ.)

გორანთა დასახლების ადგილები
გორანების უმეტესობა კოსოვოს დრაგაშის ერთ დიდ თემში, კერძოდ კი მის სამხრეთ ნაწილში ცხოვრობს. ამ ადგილას მცხოვრები გორანები ავტოქტონურ ხალხად ითვლებიან.
კოსოვოს ომის შემდეგ - ეუთოს მონაცემების თანახმად - დასახლების მთავარ პუნქტებში გორანთა რაოდენობა 18 500-დან (ბოლო სახალხო აღწერის (1981 წელი) მონაცემები) დაეცა 10 000 პირამდე.

ალბანეთსა და მაკედონიაშიც არის რამდენიმე სოფელი. სავარაუდოდ, დაახლოებით 180 გორანი ოჯახი უნდა ცხოვრობდეს მაკედონიაში. გარდა ამისა, გორანები ცხოვრობენ სერბიასა და ყოფილი იუგოსლავიის სხვა კუთხეებში, ხოლო ასეთთა რიცხვი კი ოფიციალური ბელგრადის შეფასებებით 5000-ზე მეტია. სხვა მონაცემებით, გორანთა რაოდენობა ყველაზე უფრო ხელგაშლილი დათვლის შემთხვევაში 20 000 ადამიანია.

გორანული ენა ?
გორანები ლაპარაკობენ ე.წ. ენაზე, რომელსაც თავად ისინი „გორანსკის“ უწოდებენ. გორანული წარმოადგენს ერთი მხრივ მაკედონურის ჩრდილოური დიალექტებისა და მეორე მხრივ სერბული და ბულგარული ენების საზიარო ტორლაკური დიალექტის სპეციფიკურ ვარიანტს, რომელიც უხვადაა გაჯერებული თურქობის ხანიდან შემორჩენილი ნასესხობებით, ანუ ტურციზმებით.

გორანთა თვითაღქმა
გორანთა თვითცნობიერება, როგორც ეროვნული უმცირესობისა, არის მეტად სუსტი. საუკუნის 60-იან წლებში გორანები თავიანთ თავს თურქებს მიაკუთვნებდნენ. 1971 წელს იუგოსლავიაში გაჩნდა ეთნიკური მუსლიმების, როგორც ცალკე ხალხის ახალი კატეგორია, რომელშიც გააერთიანეს ყველა სლავურ ენაზე მეტყველი მუსლიმი.

სლავი მუსლიმები არიან ბოსნიაკები, ტორბეშები და პომაკები.

სტატუსი
კოსოვოში გორანებს უმცირესობის სტატუსი გააჩნიათ და ადგილობრივ პარლამენტში წარმოდგენილი არიან თავიანთი დელეგატებით. ვოივოდინაში გორანებს ცალკე ეროვნულ ჯგუფად თვლიან.
ომურტაგი

ომურტაგი, ცნობილი, როგორც აღმაშენებელი, მართავდა ბულგარეთს 814 - 831 წლებში, როგორც დიდი ხანი . თავისი მმართველობის დასაწყისში მან ხელი მოაწერა 30-წლიან ზავს აღმოსავლეთ რომის იმპერიასთან, რომელიც ძალაში დარჩა მთელი მისი სიცოცხლის განმავლობაში. ომურტაგმა წარმატებით შეძლო სამეფოს ჩრდილო-დასავლეთ მიწების დაცვა, რომლის წართმევასაც ფრანკთა იმპერია ლამობდა. ის აგრეთვე გაუმკლავდა არეულობას რამდენიმე სლავურ ტომს შორის. მან გაატარა ადმინისტრაციული რეფორმები, რამაც გააძლიერა ცენტრალური ხელისუფლების ძალაუფლება და ავტორიტეტი. მისი მმართველობის პერიოდი აგრეთვე აღსანიშნავია ბულგარული არქიტექტურის განვითარებით და მნიშვნელოვანი სამშენებლო პროექტებით.
ლუი I ღვთისმოსავი

ლუი ღვთისმოსავი, აგრეთვე ცნობილი როგორც სამართლიანი და თავაზიანი (დ. 778 — გ. 20 ივნისი, 840) — ფრანკთა მეფე 813–840 წლებში, კაროლინგების დინასტიის წარმომადგენელი, კარლოს დიდისა და მისი მეუღლის, ჰილდეგარდის ერთადერთი ვაჟი, რომელმაც მიაღწია სრულწლოვნებას. მამამისის ზეობის დროს აქტიურად იყო ჩართული სახელმწიფო საქმეებში,
781 წლიდან იყო აკვიტანიის მმართველი, 813 წელს მამამისისგან მიიღო საღვთო რომის იმპერატორის ტიტული, 814 წელს კარლოს დიდის გარდაცვალების შემდეგ, ლუი გახდა ფრანკთა ერთპიროვნული მმართველი .

აკვიტანიის მმართველობის დროს მას დავალებული ჰქონდა იმპერიის სამხრეთ-დასავლეთ საზღვრის დაცვა. 801 წელს ლუი -მა ბარსელონა მუსლიმებისგან გაათავისუფლა. 812 წელს პირენეის მთების გადაღმა განამტკიცა ფრანკთა მმართველობა პამპლონასა და ბასკებზე. იმპერატორობისას მან თავისი შვილები ლოთარი, შარლი და ლუი ჩართო მმართველობით პროცესებში და სურდა შესაბამისად გაეყო სამფლობელო მათ შორის.

ლუი ღვთისმოსავის მმართველობის პირველი ათწლეული გამოირჩეოდა რამდენიმე ტრაგიკული და სამარცხვინო მოვლენით, რომელთა შორის ყველაზე მეტად აღსანიშნავია მის მიერ ძმისშვილის ბერნარდ იტალიელის სასტიკი დასჯა, როდესაც იმპერატორმა ამ უკანასკნელის შეთქმულების შესახებ შეიტყო. 830-იან წლებში იმპერია სამოქალაქო ომმა ძლიერ შეასუსტა, რომელიც გამოიწვია ლუი -ის მცდელობებმა შვილი შარლიც ჩაერთო მემკვიდრეობით გეგმებში. მიუხედავად იმისა, რომ ლუი ღვთისმოსავის მმართველობა კარგად დასრულდა და იმპერიაში მეტწილად აღდგენილ იქნა წესრიგი, მის გარდაცვალებას სამწლიანი სამოქალაქო ომი და ფრანკთა იმპერიის დაშლა მოჰყვა.
საქართველოს სამხრეთი მთიანეთი

საქართველოს სამხრეთი მთიანეთი — მთიანი ოლქი საქართველოს სამხრეთ ნაწილში. მოიცავს ვულკანურ ზეგანსა და მის ჩრდილოეთ პერიფერიის გასწვრივ მდებარე მცირე კავკასიონის დასავლეთ ნაწილს — მესხეთისა და თრიალეთის ქედებს, რომლებიც აგებულია პალეოგენის ძლიერ დანაოჭებული ვულკანური დანალექი ქანებით. უმაღლესი მწვერვალების მეფისწყარო (2850 მ) და შავიკლდე (2850 მ). ქედებისათვის დამახასიათებელია ძირითადად სტრუქტურული, ეროზული და დენუდაციური ფორმები (სხვადასხვა სიმაღლის მოსწორებული ზედაპირები).

მცირე კავკასიონის სამხრეთით ვრცელდება ვულკანური ზეგანი, რომლის გაგრძელება სომხეთისა და თურქეთის ტერიტორიაზეა. ზეგნის მთავარი ოროგრაფიული ნაწილებია ჯავახეთისა (მწვერვალი ემლიქლი 3053 მ) და სამსრის ქედები (მწვერვალი დიდი აბული 3304 მ), ახალქალაქის, წალკის, გომარეთის, დმანისისა და სხვა პლატოები (დაახლოებით 1200—2000 მ). ისინი დანაწევრებულია მტკვრისა და ქცია-ხრამის სისტემის მდინარეთა ვიწრო ხეობებით, ზეგანი აგებულია ნეოგენურ-მეოთხეული ვულკანით (ეფუზიური) ლავებითა (ბაზალტები, ანდეზიტები, დაციტები, დიაბაზები და სხვა) და ტბიურ-მდინარეული ნალექებით. ახასიათებს დანაოჭება და წყვეტები. ყველაზე ძველია (ზედამიოცენური) ე. წ. გოდერძის წყება, რომელშიც ჩართულია განამარხებული მცენარეები. ჰავა ზღვის ნოტიო სუბტროპიკული (მესხეთის ქედი) და ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკულია (თრიალეთის ქედი). ვულკანურ ზეგანზე ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკულიდან წინა აზიის მთიანეთის მშრალ სუბტროპიკულზე გარდამავალი ჰავაა. მესხეთის ქედის მდინარეთა ნაწილი (სუფსა, ნატანები, ჩაქვისწყალი) ერთვის უშუალოს შავ ზღვას, ნაწილი (ხანისწყალი) მდინარე რიონსა და ჭოროხს (აჭარისწყალი). თრიალეთის ქედისა ვულკანური ზეგნის მდინარეები (ფარავანი, ძამა, ტანა, თეძამი, ალგეთი, ქცია-ხრამი და სხვა) მტკვრის შენაკადებია.

მესხეთისა და თრიალეთის ქედებზე წითელმიწა, ტყის ყომრალი, მთის მდელოს ნიადაგებია; ზეგანზე — მთის შავმიწა, კორდიანი მთის მდელოს ნიადაგები, მესხეთისა და თრიქლეთის ქედებზე გავრცელებულია კოლხური ტყე, შერეული ფოთლოვანი ტყე, ნაძვნარ-სოჭნარი, ფიჭვნარი, სუბალპური და ალპური მდელოები. ზეგანზე მთის სტეპები, სუბალპური და ალპური მდელოებია.
საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო მანქანების ქარხანა

საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო მანქანების ქარხანა — საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მანქანათსაშენი მრეწველობის ერთ-ერთი მსხვილი საწარმო ქ. თბილისის გარეუბანში. შეიქმნა „საქნავთობის“ სისტემის თბილისის ყოფილი მექანიკური ქარხნის „ნეფტებურმაშის“ ბაზაზე (1959). პირველი პროდუქციის ჩაის პლანტაციებისათვის განკუთვნილი სამთვლიანი თვითმავალი შასების (სშ-ზგ) წარმოება აითვისა 1959 წელს. შემდეგ ამზადებდა მთისა და ბარის მიწათმოქმედების, მევენახეობის, მეჩაიეობის, მეცხოველეობის, მებაღეობისა და სხვა დარგებისათვის საჭირო სხვადასხვა მოდელის მანქანებს, აპარატებს, ტრანსპორტიორებს, ჩაის საკრეფ მანქანა „საქართველოს“, ხელის ჩაის საკრეფ, დასაწვიმებელ აპარატებს (უდვ-08), საირიგაციო მოწყობილობებს. 1958-1979 წლებში ქარხანამ აითვისა სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის სამოცი სახეობა.

საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო მანქანების ქარხნის პროდუქცია ექსპონირებული იყო საერთაშორისო გამოფენებზე — ქ. იზმირში (თურქეთი, 1968; 1969), ქ. ჰანოიში (ვიეტნამი, 1977), ქ. ლაიფციგში (გერმანია, 1977), ქ. თეირანში (ირანი, 1978), ქ. პოზნანში (პოლონეთი, 1978). 1975 წლიდან ქარხნის პროდუქციის ნაწილი იგზავნებოდა საზღვარგარეთ:მონღოლეთში, ბულგარეთში, კუბაში, ვიეტნამში, ანგოლაში, ეთიოპიასა და ირანში.
ნდოლა

ნდოლა  — ზამბიის სიდიდით მესამე ქალაქი.

გეოგრაფია
მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, დაახლოებით 10 კმ-ში კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საზღვრიდან. სპილენძმომპოვებელი კოპერბელტის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. აბსოლუტური სიმაღლე მდებარეობს ზღვის დონიდან — 1304 მეტრ სიმაღლეზე.

ისტორია
ქალაქი დაარსდა 1904 წელს მონათა ვაჭრობის ბაზრის ადგილზე.

მოსახლეობა
2013 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 528 330 ადამიანს შეადგენს..

ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით:

ტრანსპორტი
ნდოლაში მდებარეობს ქვეყნის სამიდან ერთი საერთაშორისო აეროპორტი (დანარჩენი 2 მდებარეობს ლუსაკაში და ლივინგსტონში), რომელიც იღებს რეისებს ლუსაკიდან, იოჰანესბურგიდან და ნაირობიდან. ზამბიის რკინიგზით ნდოლა დაკავშირებულია ქალაქებთან: კაბვე, ლუსაკა, ლივინგსტონი, კაპირი, მპოში, მპიკა, ნაკოდე და კიტვე.

დამეგობრებული ქალაქები
პორტუ, პორტუგალია
რეჯაინა, კანადა
მაჰაჩყალა, რუსეთი
უოლფიშ-ბეი, ნამიბია
საქართველოს სასულიერო მახარობელი

საქართველოს სასულიერო მახარობელი — პირველი ქართული სპეციალური საღვთისმეტყველო და საეკლესიო ყოველთვიური ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1864–1868 წლებში. რედაქტორი-გამომცემელი — გიორგი ხელიძე. ჟურნალში დაბეჭდილია როგორც საეკლესიო მასალა, ისე ორიგინალური და თარგმნილი ლიტერატურა, აგრეთვე ისტორიული ნაწარმოებები. ყოველ ნომერს დართული აქვს დამატება რუსულ ენაზე საკუთარი პაგინაციით.

დ. კარიჭაშვილის ცნობით, სულ გამოვიდა შემდეგი ნომრები: 1864 წელს — 6 ერთეული (ივლისიდან დეკემბრამდე), 1865 წელს — 12 წიგნი, 1866 წელს — 10 წიგნი, 1866–67 წლებში — სამი წიგნი, რომელთაგან ერთი შეიცავდა ორ ნომერს (1866 წლის ნოემბრის და დეკემბრის), დანარჩენი ორი წიგნი — სამ-სამ ნომერს; 1868 წელს — 7 ერთეული.
საქართველოს სახელმწიფო სურათების გალერეა

საქართველოს სახელმწიფო სურათების გალერეა — დაარსდა თბილისში 1920 წელს. თავდაპირველად საქართველოს ეროვნული სამხატვრო გალერეა ერქვა. მოთავსდა ე. წ. დიდების ტაძარში (აშენდა საუკუნის დასასრულს, რუსეთ-ოსმალეთის ომში რუსეთის არმიის გარმარჯვების აღსანიშნავად). გალერეის შექმნის ინიციატორი და პირველი დირექტორი იყო მხატვარი დიმიტრი შევარდნაძე.
საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონია

საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონია — საკონცერტო ორგანიზაცია, რომელიც აყალიბებს და ხელმძღვანელობს კამერულ-სიმფონიურ და საესტრადო ანსამბლებს. ჯგუფებს, აწყობს მათ კონცერტებს საზღვარგარეთ, იწვევს საგასტროლოდ საკონცერტო ჯგუფებს საზღვარგარეთიდან.

ფილარმონიას საფუძველი ჩაეყარა ჯერ კიდევ 1905 წელს, როდესაც თბილისში ოფიციალურად ჩამოყალიბდა საქართველოს ფილარმონიული საზოგადოება. მის შექმნას სათავეში ედგა მოწინავე ქართველ მუსიკოსთა და საზოგადო მოღვაწეთა ჯგუფი (ზაქარია ფალიაშვილი, ია კარგარეთელი, ანდრია ყარაშვილი, ფილიმონ ქორიძე, იოსებ სულხანიშვილი, ზაქარია ჩხიკვაძე, ვასილ კარბელაშვილი, პეტრე მირიანაშვილი და სხვები). საზოგადოების პირველი თავმჯდომარე იყო იოსებ სულხანიშვილი.

ფილარმონიული საზოგადოება აგროვებდა და გამოსცემდა ქართულ ხალხურ სიმღერებს, საეკლესიო საგალობლებს, აყალიბებდა ხალხურ მომღერალთა გუნდებს, მომღერალ ქალთა ანსამბლებს, სამუსიკო სკოლებს. მისი ინიციატივით და დახმარებით 1913 წლის 27 აპრილს ქართველთა სათავადაზნაური საზოგადოების შენობაში შესრულდა პირველი ქართული ოპერა — ზაქარია ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერის“ ახლადშექმნილი ნაწყვეტები.

წლების განმავლობაში ფილარმონიას ხელმძღვანელობდნენ ცნობილი მუსიკოსები და მუსიკის მოღვაწეები: ზ. ფალიაშვილი, გრიგოლ კოკელაძე, აპოლონ ყიფიანი, ნოშრევან კიტია და სხვები.
ჰონორიუსი

ჰონორიუსი (; დ. 9 სექტემბერი, 384 — გ. 15 აგვისტო, 423) — დასავლეთ რომის იმპერიის მმართველი 395–423 წლებში. ჰონორიუსი იყო იმპერატორ თეოდოსიუსის უმცროსი ვაჟი და აღმოსავლეთ რომის იმპერატორ არკადიუსის ძმა. მისი მმართველობის პერიოდი დასავლეთ რომის იმპერიის სწრაფი დაკნინების სტანდარტების მიხედვითაც კი ქაოტური და არასაიმედო იყო. მისი დე-ფაქტო მმართველობის მთავარ საყრდენს მთავარი გენერალი, ფლავიუს სტილიქონი, რომელიც ჯერ მის მეურვეს (ბავშვობისას), ხოლო შემდეგ კი სიმამრს (როდესაც ის სრულწლოვანი გახდა) წარმოადგენდა. სტილიქონის ეს თანამდებობა იმპერიას გარკვეულწილად მაინც უნარჩუნებდა სტაბილურობას, მაგრამ მისი სიკვდილით დასჯის შემდეგ, იმპერია ნგრევის ზღვარზე აღმოჩნდა.

მმართველობა
ადრეული მმართველობა
მას შემდეგ რაც კონსული გახდა 2 წლის ასაკში, ჰონორიუსი გამოცხადებული იქნა იმპერატორად (ავგუსტუსად) 393 წლის 23 იანვარს, მამამისის თეოდოსიუს -ის მიერ. მისი ავგუსტუსად გამოცხადება ნიშნავდა იმას, რომ ის იყო თანამმართველი მამასთან ერთად. როდესაც 395 წლის იანვარში თეოდოსიუსი გარდაიცვალა, ჰონორიუსმა და არკადიუსმა დაიყვეს იმპერია, ასე რომ ჰონორიუსი დასავლეთ რომის იმპერატორი გახდა 10 წლისა. მისი მმართველობის პირველი ეტაპის განმავლობაში ჰონორიუსი დამოკიდებული იყო გენერალ სტილიქონის სამხედრო ხელმძღვანელობაზე, რომელიც თავის დროზე თეოდოსიუსმა დანიშნა ამ პოსტზე. სტილიქონი იყო შერეული სისხლისა, მამით ვანდალი და დედით რომაელი. იმ მიზნით, რომ განემტკიცებინა კავშირი მცირეწლოვან იმპერატორთან, სტილიქონმა ქალიშვილი მარია ცოლად მიათხოვა მას. ჰონორიუსზე დიდი გავლენა ჰქონდათ რომის პაპებს, რომელთაც სურდათ მისი სისუსტე და სიყრმე თავიანთ სასარგებლოდ გამოეყენებინათ. მათ შორის გამოირჩეოდა პაპი ინოკენტ რომელმაც მოახერხა ის რომ 407 წელს ჰონორიუსს გააგზავნინა წერილი თავის ძმასთან, რომელშიც ის იოანე ოქროპირის გადაყენებას გმობდა. თავდაპირველად ჰონორიუსმა გადაწყვიტა დედაქალაქად მედიოლანუმი (მილანი) გაეხადა, მაგრამ როდესაც ვესტგოთები 401 წელს მეფე ალარიხ -ის მეთაურობით იტალიაში შემოიჭრნენ, მან დედაქალაქი გადაიტანა ზღვისპირა ქალაქ რავენაში, რომელიც ჭაობების რკალით და ძლიერი ციხესიმაგრეებით იყო დაცული. მიუხედავად იმისა, რომ ახალი დედაქალაქი იოლად დასაცავი იყო, მისი ადგილმდებარეობა არასახარბიელო იყო იმისთვის, რომ რომაელ ჯარისკაცებს ზრდადი რეგულარულობის ბარბაროსული თავდასხმებისგან ცენტრალური იტალიის დაცვა შეძლებოდათ. ისტორიულად მნიშვნელოვანია ის ფაქტი, რომ იმპერატორის რეზიდენცია იყო აქ 476 წელს ბოლო იმპერატორის ტახტიდან ჩამოგდებამდე, რამაც განაპირობა ის რომ რავენა აირჩიეს არა მხოლოდ ოსტგოთების სამეფოს, არამედ ბიზანტიელი ეგზარქების(იუსტინიანე -ის დაპყრობების შემდეგ) დედაქალაქადაც.
სტილიქონი და იტალიის დაცვა
კონსტანტიუსი და დასავლეთ რომის იმპერიის ეროზია
გარდაცვალება
საქართველოს სიძველენი

საქართველოს სიძველენი — დოკუმენტთა კრებული, რომელიც გამოსცა საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოებამ ექვთიმე თაყაიშვილის რედაქტორობით. გამოვიდა 3 ტომი (1 ტ. გამოვიდა 1899, შესულია 1362 — 1848 წლების 431 დოკუმენტი; ტ. — 1909, გამოქვეყნებულია — საუკუნეების 509 დოკუმენტი; ტ. —1910, შეიცავს 1408—1836 წლების 587 დოკუმენტს). 1911 წელს დაიბეჭდა ტომის პირველი თაბახი, მაგრამ სხვადასხვა მიზეზის გამო ბეჭდვა შეწყდა, 1926 წელს საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების საბჭოს დადგენილებით ეს თაბახი გამოქვეყნდა სიმონ ჯანაშიას რედაქციით, როგორც „საქართველოს სიძველენის“ ტომის დამატება (8 საბუთი, 1170—1477 წლები).

„საქართველოს სიძველეთა“ ტომის თითქმის მთელი ტირაჟი გამოსვლისთანავე დაიწვა (გადარჩა რამდენიმე ცალი) და ე. თაყაიშვილმა მოახერხა ამ ტომის მხოლოდ პირველი 201 დოკუმენტის ხელახლად დაბეჭდვა. „საქართველოს სიძველენის“ სამივე ტომში შესულია „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოებისა“ და საქართველოს საისტორიო და საეთნოგარფიო საზოგადოების წიგნთსაცავებში დაცული მასალა და აგრეთვე დოკუმენტები კერძო კოლექციებიდან, რომლებიც ამ გამოცემებისათვის გადმოსცეს კერძო პირებმა ე. თაყაიშვილს. გამოცემა მოამზადეს მ. ჯანაშვილმა, ა. სარაჯიშვილმა, დ. კარიჭაშვილმა, ა. ქუთათელაძემ.

სამივე ტომი შეიცავს ყველა სახის დოკუმენტს — სამეფო სიგელებს, ნასყიდობის, გაცვლის, წყალობის, შეწირულების, გაყრის და სხვა წიგნებს, სასისხლო სიგელებს, სასამართლო დადგენილებებს, არზებს, ოქმებს, თამასუქებს, ვალის ხელწერილებს, ხარჯის ნუსხებს, მიმოწერას და სხვა. გამოცემაში დასტამბულია ორბელიანების, ბარათაშვილების, ერისთავების, ჯავახიშვილების, წინამძღვრიშვილების, ფირცხელაურების, ყორღანაშვილების, ბებუთაშვილების და სხვა საგვარეულოთა საბუთები და მიწერ-მოწერა. იგი ძვირფასი წყაროა საქართველოს პოლიტიკური, სოციალური, ეკონომიკური, ისტორიული, კულტურული ვითარების, სამართლის წარმოების, ყოფა-ცხოვრების, გარეშე ქვეყნებთან ურთიერთობის ისტორიული და სხვა საკითხების შესასწავლად. ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტმა 1970 წელს გამოსცა „საქართველოს სიძველენის“ სამივე ტომის პირთა და გეოგრაფიულ სახელთა საძიებლები (შემდგენელი ლ. დავლიანიძე).
გოგონა პარკში

გოგონა პარკში — რეჟისორ დევიდ ობერნის კინოდრამა. მთავარ როლებში მონაწილეობენ: სიგურნი უივერი, კეიტ ბოსუორთი, კერი რასელი და ელიას კოტეასი. ფილმის მთავარი გმირია ჯულია სანდბურგი, რომელიც ერთ-ერთ პარკში 3 წლის გოგონას დაკარგავს; უცნაურ ვითარებაში გოგონა გაუჩინარდება. მრავალი წლის მანძილზე ჯულიას ქმარი და შვილი წარუმატებლად ცდილობენ მის გამხნევებას. გაივლის 16 წელი, როდესაც ერთ-ერთ კაფეში ჯულია ახალგაზრდა გოგოს შენიშნავს სახელად ლუიზას, რომლის გაცნობამ საკუთარი დაკარგული ქალიშვილის პოვნის იმედს დაუბრუნებს.

ფილმის გადაღებები დაიწყო ნიუ-იორკში 2006 წლის 13 ნოემბერს. ფილმის გადაღების დასრულება დაგეგმილი იყო 2006 წლის 21 დეკემბრისათვის. 2007 წლის 9 სექტემბერს შედგა ფილმის პრემიერა ტორონტოს კინოფესტივალზე.
კიმ ჩენ ინი

კიმ ჩენ ინი (, კორეული წაკითხვით - კიმ ჯონგ ინი; დ. 8 იანვარი, 1982, 1983 ან 1984, ფხენიანი, ჩრდილოეთი კორეა) — ჩრდილოეთ კორეელი სახელმწიფო, პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. ჩრდილოეთ კორეის ლიდერი, შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი, კორეის შრომის პარტიის ცენტრალური კომიტეტის თავმჯდომარე. ჩრდილოეთ კორეის დამფუძნებლის, კიმ ირ სენის შვილიშვილი და კიმ ჩენ ირის შვილი. თანამდებობა ოფიციალურად დაიკავა 2011 წლის 17 დეკემბერს, კიმ ჩენ ირის გარდაცვალების შემდეგ.

დაიბადა 1982, 1983 ან 1984 წელს (ზუსტი თარიღი ცნობილი არაა). იგი არის კიმ ჩენ ირისა და მისი მესამე ცოლის, ყოფილი მსახიობის კო იონ ჰის მესამე შვილი.

სამხრეთ კორეის დაზვერვის მონაცემებით კიმ ჩენ ინი სწავლობდა ბერნის საერთაშორისო სკოლაში. 2002 წლიდან კი სწავლობს კიმ ირ სენის სახელობის უნივერსიტეტში.

ჩრდილოეთ კორეა კიმ ჩენ ინისა და მისი ოჯახის წევრების მმართველობის ქვეშ წარმოადგენს დიქტატურას, სადაც არ არსებობს თავისუფალი არჩევნები, ხელისუფლების ოპონენტები იდევნებიან, პრესა და ინტერნეტი სრულიად დაქვემდებარებულია რეჟიმს და არ არსებობს რელიგიის თავისუფლება. ჩრდილოეთ კორეაში არსებობს გულაგის ტიპის ციხეები და ბანაკები, რომლებშიც მილიონობით ადამიანი არის დატყვევებული და მოკლული. რეჟიმი აქტიურად იყენებს პოლიტიკური პატიმრებისა და კოლექტიური პასუხისმგებლობის მეთოდებს, როდესაც ერთი ადამიანის დანაშაულისთვის ისჯება მისი ოჯახი და მეგობრები.

სახელმწიფოს მიერ დაფუძებული და კონტროლირებადი კომპანიებისა და უცხოელებთან ეკონომიკური აქტივობის შეზღუდვით რეჟიმი სრულად აკონტროლებს ქვეყნის ეკონომიკურ ცხოვრებას. ძალაუფლების მოპოვების შემდეგ კიმ ჩენ ინის ბრძანებით მოკლეს არაერთი ჩრდილოეთკორეელი თანამდებობის პირი, ასევე მას აკისრებენ პასუხისმგებლობას მალაიზიაში მისი ნახევრად ძმის, კიმ ჯონგ ნამის მკვლელობაზე. 2014 წლიდან კიმი რამდენჯერმე ქრება საჯარო ცხოვრებიდან ერთკვირიანი პერიოდით.
პორტია სიმპსონ-მილერი

ლუკრეცია პორტია სიმპსონ-მილერი (დ. 12 დეკემბერი 1945) — იამაიკელი პოლიტიკური მოღვაწე, სახალხო ნაციონალური პარტიის ლიდერი (ოპოზიციაში იყო 2007–2011 წწ.) და ქვეყნის მეშვიდე პრემიერ-მინისტრი 2006 წლის 30 მარტიდან 2007 წლის 11 სექტემბრამდე.

იგი იყო იამაიკის პირველი ქალი პრემიერ-მინისტრი. კვლავ დაიკავა ქვეყნის პრემიერის თანამდებობა 2011 წლის 29 დეკემბერს გამართული საპარლამენტო არჩევნების შედეგად, რომელშიც სახალხო ნაციონალურმა პარტიამ გაიმარჯვა და მიიღო 41 მანდატი 63-ადგილიან საკანონმდებლო ორგანოში
იამაიკის სახალხო ნაციონალური პარტია

იამაიკის სახალხო ნაციონალური პარტია — სოციალ-დემოკრატიული ორიენტაციის პოლიტიკური პარტია იამაიკაში. ლეიბორისტულ პარტიასთან ერთად არის ქვეყნის ორ უმსხვილესი პარტიიდან ერთ-ერთი. პარტიის ლიდერია პორტია სიმპსონ-მილერი.

პარტია დააარსა ნორმან მენლიმ 1938 წელს. 1972-1980 და 1989-2007 წლებში მმართველი პარტიაა. პარტიის წარმომადგენელთაგან ქვეყნის დამოუკიდებლობის პერიოდში პრემიერ მინისტრის თანამდებობა ეკავათ: მაიკლ მენლის, პერსივალ ჯეიმზ პეტერსონსა და პორტია სიმსონ-მილერს.

პარტია სოციალისტური ინტერნაციონალის წევრია.

პარტიის ლიდერები
ნორმან მენლი (1938–1969)
მაიკლ მენლი (1969–1992)
პერსივალ ჯეიმზ პეტერსონი (1992–2006)
პორტია სიმპსონ-მილერი (2006 – დღემდე)
ნიუნორსკი

ნიუნორსკი (ნორვ. — „ახალნორვეგიული“) — თანამედროვე სალიტერატურო ნორვეგიული ენის ერთ-ერთი ოფიციალური ფორმა ბუკმოლის პარალელურად. ამ ორი ფორმის გვერდით ზოგიერთ თემში ოფიციალურ ენად რომელიმე საამური ენა გამოიყენება.
ნიუნორსკის როგორც „ქვეყნის ენის“ (ლანსმოლი, ნორვ. ) ჩამოყალიბება საუკუნის შუა ხანებში ივარ ოსენმა წამოიწყო. ოსენი თავის პროექტში „ჭეშმარიტად ნორვეგიულ“ საპირწონეს ხედავდა იმხანად გავრცელებული „საიმპერიო ენისა“ (რიქსმოლი, ნორვ. ), რომელიც დანიურის ანალოგი იყო.

„საიმპერიო ენა“ საბოლოოდ წიგნის ენად, ბუკმოლად, გარდაიქმნა და ნორვეგიის მეორე სახელმწიფო ენად იწყო გადაქცევა.
საერთო ჯამში ახალნორვეგიული დასავლეთ ნორვეგიულ დიალექტებს ემყარება და მოსახლეობის ათი პროცენტი თუ იყენებს სალაპარაკოდ და საქმის საწარმოებლად. ახალნორვეგიული წერის ნორმები თანდათანობით ბუკმოლის ორთოგრაფიას ემსგავსება, თუმცა ქვეყანაში არსებობს ჰეგნორსკიც (ნორვ. — „ზენორვეგიული“) — ხელოვნური ნორმა, რომელიც ბუკმოლური სიტყვებისგან სრულიად გაწმენდილია. ახალნორვეგიულ ვიკიპედიაში ჰეგნორსკით დაწერილი სტატიები განცალკევებულ კატეგორიაშია მოთავსებული.

სკოლებში ორივე ენაზე მიმდინარეობს სწავლება.
ჰეგნორსკი

ჰეგნორსკი ( „ზენორვეგიული“) — ნორვეგიული სალიტერატურო ენის ერთ-ერთი ვარიანტის ნიუნორსკის სახესხვაობა, რომელიც ლანდსმოლის ნორმებს უარყოფს და არც ერთ გატარებულ რეფორმას არ ექვემდებარება. მართალია, ლანდსმოლის გრამატიკულ წესებს გარკვეულწილად ერგება, მაგრამ ძირეული წარმოშობის გარკვეული ყრუ ბგერები ამოღებული აქვს.

პროფესორი ტარლაივ ჰანაასი ტერმინ „ჰეგნორსკის“ დამამკვიდრებლად მიიჩნევა, მან 1922 წელს პირველად გამოიყენა ეს სიტყვა „მაღალი დონის“ ნორვეგიულის შესატყვისად. მან ეს სიტყვა -ის (ზეგერმანულის) ანალოგიით შექმნა და დაამკვიდრა. ნიუნორსკის ორთოგრაფიის ფუძემდებელ ივარ ოსენს უკვე საფუძველი ჰქონდა მომზადებული წმინდა ნორვეგიული ენისათვის, რომელიც დასავლეთ და ცენტრალური ნორვეგიის მთიანი რეგიონების მოსახლეობის დიალექტით ცდილობდა ბარის მოსახლეობის ენის ჩანაცვლებას. ბარის ნორვეგიულს ჰანაასი -ს (ფლატნორსკი, დაბლობის ნორვეგიული, გერმანული „დაბლობის გერმანულის“ ანალოგიით) უწოდებდა. დღეისათვის საერთო მოსაზრებით ზენორვეგიული ყოველგვარ დიალექტზე ზევით დგას და ლინგვისტიკაში ეროვნული კულტურის გამოხატულებად მიიჩნევა.
ლანდსმოლი

ლანდსმოლი (ნორვ. — „საქვეყნო ენა“) — სახელწოდება, რომელიც ივარ ოსენმა ახალშექმნილ ნორვეგიულ ორთოგრაფიას მისცა 19-ე საუკუნეში. 1885 წელს ლანდსმოლი ნადიურის პარალელურად იქნა შემოღებული. 1929 წელს ლანდსმოლს ნიუნორსკი დაერქვა. ლანდსმოლს ხშირად შეცდომით სოფლის ენად, ან კუთხურ დიალექტად თარგმნიან, რადგან სიტყვა „ლანდ“ ნორვეგიულად „სოფელს“, „მიწას“ ესიტყვება.

ლანდსმოლის შემოღებამდე ნორვეგიული ენის სადამწერლობო სტანდარტი არ არსებობდა, ამდენად ნორვეგიელების საქმისწარმოების ენად დანიური რჩებოდა, რომელიც ნორვეგიულად აღიქმებოდა. დღესდღეობით ნორვეგიაში ყველაზე გავრცელებული სადამწერლობო სტანდარტია ბუკმოლი, რომელიც დანიური ენის ნორვეგიზებული ვარიანტია.