iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ტიმგადი

ტიმგადი (არაბ. ‎) — ძველრომაული კოლონიური ქალაქი ჩრდილოეთ აფრიკაში, რომელიც ახ. წ. საუკუნეში იმპერატორმა ტრაიანემ დააარსა. მისი სრული სახელწოდება იყო . ტრაიანემ ქალაქი დედამისს - მარისას, მამამისს - მარკუს ულპიუს ტრაიანუსს და უფროს დას - ულპიუს მარსიანას უსახსოვრა.

უძველესი ქალაქი დღეისათვის თანამედროვე ალჟირის ტერიტორიაზე, ქალაქ ბანტადან 35 კმ-ით აღმოსავლეთით მდებარეობს. ნანგრევები იმ მხრივაა განსაკუთრებით საყურადღებო, რომ ის წარმოადგენს ორთოგონალური გეგმის საუკეთესო ნიმუშს არსებულებს შორის, რომელიც გამოიყენებოდა რომაულ ქალაქგეგმარებაში.

ტრაიანეს განზრახვით, ქალაქი უნდა ყოფილიყო ახლომდებარე ორესის მთბში მცხოვრები ბერბერების საწინააღმდეგო ბასტიონი. თავდაპირველად ის რომის არმიის პართიელი ვეტერანებით დასახლდა, რომლებმაც რამდენიმე წლის უფლებით მიწები მიიღეს სარგებლობაში.

არსებობის პირველი რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში ტიმაგდი მშვიდობიანად ცხოვრობდა. საუკუნეში აქ ქრისტიანული აქტივობები იწყება, საუკუნეში კი დონატიზმის ცენტრი ხდება.

 საუკუნეში ქალაქი ვანდალებმა დაიპყრეს, რის შემდეგაც მალევე დაკნინდა. 535 წელს ის ბიზანტიის გენერალმა სოლომონმა დაიპყრო. მომდევნო საუკუნეში ის ხელახლა სახლდება და ხდება ქრისტიანული ქალაქი, საუკუნეში კი ბერბერები ოპყრობენ, მცირე ხანში კი მიტოვებული რჩება.

იმის გამო, რომ საუკუნის შემდეგ ნაქალაქარზე ახალი დასახლებები აღარ ყოფილა, ის კარგად შემოინახა დაახლოებით ერთი მეტრის სისქის ქვიშამ; ამ ტერიტორიაზე საჰარის შეჭრა გახდა ძირითადი მიზეზი ნანგრევების ჩვენს დრომდე ასე კარგად შემონახვისა.

 საუკუნეში ბერბერების მიერ ხელყოფის შემდეგ, ტიმგადი ისტორიის ფურცლებიდან გაუჩინარდა 1881 წლამდე, როდესაც ის გათხრების შედეგად კვლავ აღმოაჩნიეს.

1982 წლიდან, ტიმგადის ნაქალაქარი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
დალვიკი

დალვიკი  — ქალაქი ისლანდიაში.

გეოგრაფია
ქალაქი დალვიკი მდებარეობს ისლანდიის ჩრდილოეთ ნაწილში გრენლანდიის ზღვის სანაპიროზე, ფიორდ ეია-ფიორდის ნაპირზე, ქალაქ აკურეირის ჩრდილოეთით. ქალაქი არის იმავე დასახელების თემის ადმინისტრაციული ცენტრი, რომელიც მიეკუთვნება ნორდურლენდ ისტრას რეგიონს. დალვიკის მოსახლეობის რაოდენობა 1414 ადამიანს შეადგენს ( 01.12 2007 წლის მონ.).

დალვიკი — მსხვილი სათევზაო ნავსადგურია. დალვიკიდან დედაქალაქ რეიკიავიკამდე მანძილი.

ისტორია
1934 წელს მიწისძვრის შედეგად ქალაქი ძლიერ დაზიანდა.

1998 წელს ქალაქი გააერთიანეს 2 სოფლის თემთან, რის შედეგადაც წარმოიშვა იმავე სახელწოდების თემი.

1916 წელს დელავიკში დაიბადა ისლანდიის მესამე პრეზიდენტი კრისტიან ელდიაურნი (1968—1980).

დაძმობილებული ქალაქები
ვიბორგი
იტტოკკორტოორმიიტი
ლუნდა
პოვოო
ჰამარი
ტიპასა

ტიპასა (არაბ. ‎) — ბერბერულენოვანი ქალაქი ალჟირის ხმელთაშუაზღვისპირეთში, ტიპასის პროვინციის დედაქალაქი. თანამედროვე ქალაქი 1857 წელს დაარსდა და ის გამორჩეულია ქვიშიანი პლაჟებითა და ძველი ბერბერული და რომაული ნანგრევებით.

თავდაპირველად, ტიპასა ფინიკიელებმა დააარსეს. შემდეგში, რომის იმპერატორმა კლავდიუსმა ის რომის სამხედრო კოლონიად აქცია, შემდეგ კი მუნიციპია გახდა. რომაული ქალაქი გაშენებული იყო პატარა ბორცვზე, რომელიც ზღვას გადაჰყურებდა. თითქმის არანაირი კვალი არაა დარჩენილი იმ სახლებისგან, რომელთა უმრავლესობაც ბორცვის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობდა, მაგრამ შემორჩენილია სამი ეკლესიის ნანგრევები — დიდი ბაზილიკა, ალექსანდრეს ბაზილიკა ბორცვის დასავლეთ ნაწილში და წმინდა სალსას ბაზილიკა აღმოსავლეთ ნაწილში. ასევე შემორჩენილია ორი სასაფლაოს, აბანოების, თეატრის, ამფითეატრის, დამცავ ბრუჯთა ხაზი და უძველესი ნავსადგურის ნაშთები.

ბაზილიკა გარშემორტყმულია სასაფლაოებით, რომლებიც სავსეა ქვის, მოზაიკით დაფარული კუბოებით. წმინდა სალსას ბაზილიკა მოიცავს ნავსა და ორი სამრეკლოს, ასევე დღემდე შემონახულ მოზაიკებს. ქალაქმა ქრისტიანობა ადრევე მიიღო, ამიტომ ტიპასა ეპარქია გახდა. მოსახლეთა დიდი ნაწილი კვლავ არაქრისტიანი რჩებოდა, სანამ, ლეგენდის თანახმად, ქრისტიანმა ქალწულმა სალსამ, მათი კერპი გველის თავი ზღვაში არ ისროლა, რის შემდეგაც განრისხებულმა მოსახლეობამ ის ჩაქოლა. მისი ზღვაში გადაგდებული სხეული წყლიდან სასწაულებრივად გამოვიდა, რომელიც შემდეგ ბორცვზე, პატარა სამლოცველოში დაკრძალეს, რომლის ადგილიც მალე ბაზილიკამ დაიკავა. სალსას მოწამეობა საუკუნეში მოხდა. 484 წელს, ვანდალთა მეფე ჰუნერიხმა ტიპასაში არიანელი ეპისკოპოსი გაგზავნა. ამის შემდეგ, მოსახლეობის დიდმა ნაწილმა თავს ესპანეთში გაქცევით უშველა, დარჩენილი ნაწილი კი სასტიკად იდევნებოდა.

ბიზანტიელთა მოსვლისას, საუკუნეში ტიპასა მცირე ხნით გამოცოცხლდა, მაგრამ მათ მალევე არაბები მოჰყვნენ, რომლებმაც ქალაქი დაიპყრეს.

1982 წლიდან ძველი ტიპასას ნაქალაქარი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

გალერეა
აბომეის სამეფო სასახლეები

აბომეის სამეფო სასახლეები — 40 ჰექტარზე გადაჭიმული 12 სასახლის ჯგუფი ბენინის ქალაქ აბომეის ცენტრში, რომელიც ძველად დასავლეთ აფრიკის დაგომეის სამეფოს დედაქალაქი იყო. სამეფო 1625 წელს ფონის ხალხმა დააარსა, რომლებმაც ის ძლევამოსილ სამხედრო და კომერციულ იმპერიად აქციეს, სადაც წამყვანი იყო ევროპელ მონებით მოვაჭრეებთან ვაჭრობა, რაც საუკუნის ბოლო წლებამდე გრძელდებოდა. დაგომეელები ძირითადად ომებში ტყვედ აყვანილ ხალხს ყიდდნენ. სასახლეების კომპლექსს, მთლიანობაში 8 000 ადამიანის დატევა შეეძლო. სამეფო ნაგებობა ორი სართულისაგან შედგებოდა.

1985 წელს იუნესკომ სასახლეები მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა, მაგრამ 1884 წელს მომხდარი ტორნადოს შედეგად მიღებული დაზიანებების გამო, საფრთხის ქვეშ მყოფ ძეგლთა სიაში გადაიტანა. აღდგენითი სამუშაოების შედეგად, 2007 წელს იუნესკომ ძეგლის ამ სიიდან ამოღება გადაწყვიტა.

აბომეიში, როგორც იმპერიის კულტურულ ცენტრში, სასახლეები თორმეტმა მმართველმა ააშენა და ისინი სამეფოს პოლიტიკურ ცენტრს წარმოადგენდა 1695 -1900 წლებში. პირველი მმართველი, რომელმაც სასახლის აშენების ინიციატივა გამოთქვა, იყო მეფე ჰუეგბაჯა, რომელმაც ასევე დააარსა ქალაქი აბომეი.
ეია-ფიორდი

ეია-ფიორდი ( — კუნძულოვანი ფიორდი) — ფიორდი ისლანდიაში.

ეია-ფიორდი მდებარეობს ისლანდიის ჩრდილოეთ ნაწილში, ნახევარკუნძულ ტრიოლლასკაგის აღმოსავლეთით და იჭრება გრენლანდიის ზღვაში. ფიორდის სიგრძე არის 60 კმ, სიგანე აღწევს 24 კმ-ს.

ეია-ფირდის სამხრეთის ბოლოში მდებარეობს ქალაქი აკურეირი, დასავლეთ სანაპიროზე — ქალაქები დალვიკი და ოულაფსფიორდური. ფიორდის შუაში მდებარეობს კუნძული ჰრისეი.
ჰრისეი

ჰრისეი  — კუნძული ისლანდიაში.

გეოგრაფია
ჰრისეი მდებარეობს ეია-ფიორდის აკვატორიაში, 35 კილომეტრის დაშორებით ქალაქ აკურეირიდან, რომელსაც ადმინისტრაციულად ექვემდებარება. კუნძულის ფართობი შეადგენს 7,67 კმ². სიგრძე — 7,5 კმ, უდიდესი სიგანე — 2,5 კმ. ჰრისეი არის სიდიდით მეორე კუნძული ისლანდიაში (ჰეიმაეის შემდეგ). უდიდესი სიმაღლე ზღვის დონიდან — 110 მეტრი.

მოსახლეობის რაოდენობა — 180 ადამიანი.

ისტორია
ისლანდიაში პირველი მოსახლეების გამოჩენის მომენტიდან კუნძული ჰრისეი ყოველთვის დასახლებული იყო. კუნძულზე ცხოვრობდნენ შვედი და ნორვეგიელი და შემდეგ ისლანდიელი მეთევზეები.

ამჟამად კუნძულის ჩრდილოეთში მდებარეობს დაცული ზონა, სადაც დაცულია დაახლოებით 40 სახეობის ზღვის ჩიტი. ჩიტების მოკვლა მთელ კუნძულზე არის აკრძალული.
ლოროპენი

ლოროპენი — ბაზრობების ქალაქი სამხრეთ ბურკინა-ფასოში. ადგილობროვი ღირსშესანიშნაობები მოიცავს ევროპელებამდელ ქვის ნანგრევებს, რომელთა შესახებ ცოტა რამაა ცნობილი. ერთი თეორიის მიხედვით, ისინი წარმოადგენდნენ შიდა ეზოს გალავანს, რომელიც კაან იას (კაანის ხალხის უმაღლესი მმართველი) ეკუთვნოდა. მეორე ვერსიით, ის მონების დასაჭერი ადგილი იყო.

2009 წელს ლოროპენის ნანგრევები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა და იგი მისი პირველი ძეგლია ბურკინა-ფასოდან. ლოროპენი გამაგრებული დასახლების საუკეთესოდ შემონახული ნიმუშია მთელს დასავლეთ აფრიკაში, რომელიც როგორც ჩანს, ბოლო 7 საუკუნის განმავლობაში ასევე დაკავშირებული იყო ოქროს მოპოვებასთან. მისი ზომებისა და მასშტაბების გათვალისწინებით, ლოროპენი საკმაოდ განსხვავდება მეზობელი რეგიონების კედელშომორტყმული სხვა ქალაქებისგან.
ოულაფსფიორდური

ოულაფსფიორდური  — ქალაქი ისლანდიაში.

ქალაქი ოულაფსფიორდური მდებარეობს ისლანდიის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, ეია-ფიორდის დასავლეთის შტოზე. ქალაქი მდებარეობს ტრიოლლასკაგის ნახევარკუნძულზე ქალაქ აკურეირიდან 35 კილომეტრის დაშორებით. ადმინისტრაციულად შედის ნორდურლენდ ისტრას რეგიონში. მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 946 ადამიანს (2006 წლის მონ.). ადგილობრივების ძირითადი საქმიანობა არის მეთევზეობა და თევზის გადამუშავება.

ოულაფსფიორდური ქვეყნის დედაქალაქ რეიკიავიკიდან 414 კილომეტრითაა დაშორებული.
ტრედლასკაგი

ტრედლასკაგი ( — ტროლების ნახევარკუნძული) — ნახევარკუნძული ისლანდიაში.

ნახევარკუნძული ტრედლასკაგი მდებარეობს ისლანდიის ჩრდილო ნაწილში. ჩრდილოეთით მას გრენლანდიის ზღვა ესაზღვრება, აღმოსავლეთით ეია-ფიორდი, დასავლეთით — სკაგა-ფიორდი. სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს ქალაქი აკურეირი.

ნახევარკუნძული დაფარულია მთებით, რომელთა სიმაღლე ზღვის დონიდან 1000 მეტრს აღწევს.

დიდი დასახლებები არის მხოლოდ ტრედლასკაგის სანაპიროებზე: დალვიკი, სიგლუფიორდური, ოულაფსფიორდური.
ლოპეს ეროვნული პარკი

ლოპეს ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ცენტრალურ გაბონში. მიუხედავად იმისა, რომ მისი ტერიტორიის უდიდესი აწილი ნოტიო ტროპიკული ტყეებითაა დაფარული, პარკი მოიცავს ბალახის უკანასკნელი სავანების ნაშთებს, რომელებიც ცენტრალურ აფრიკაში ბოლო გამყინვარების დროს, 15 000 წლის წინ წარმოიქმნა. 1946 წელს ის გახდა პირველი დაცული ტერიტორია გაბონში, 2007 წელს კი შევიდა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

პარკში მოქმედებს პატარა კვლევითი სადგური, რომელიც ლონდონის ზოოლოგიურ საზოგადოებას ეკუთვნის. ასევე განვითარებულია ტურისტული ინფრასტრუქტურა.
სიგლუფიორდური

სიგლუფიორდური  — ქალაქი ისლანდიაში.

სიგლუფიორდური მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, გრენლანდიის ზღვის ნაპირზე, ნახევარკუნძულ ტრიოლლასკაგის ჩრდილოეთ ნაწილში. ადმინისტრაციულად შედის ფიალაბიგდის თემში და ნორდურლანდ-ისტრას რეგიონში. ქალაქის ფართობი შეადგენს 155 კმ².

სიგლუფიორდური — მეთევზეების ქალაქია. მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1438 ადამიანს, სიმჭიდროვე 9,28 კაცი./კმ². ქალაქში არის მეთევზეობის მუზეუმი, ყოველწლიურად აღინიშნება მეთევზეების დღესასწაული.

სიგლუფიორდური ქვეყნის დედაქალაქ რეიკიავიკიდან 401 კილომეტრითაა დაშორებული.
ფიალაბიგდი

ფიალაბიგდი — სათემო ისლანდიაში.

ფიალაბიგდი მდებარეობს ჩრდილოეთ ისლანდიაში. თემის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 2,298 ადამიანს. საერთო ფართობი 364 კმ ². ფიალაბიგდი არის ერთ-ერთი საკმაოდ მცირე მუნიციპალიტეტი ქვეყნის ტერიტორიაზე. ფიალაბიგდის სათემო წარმოიქმნა ოულაფსფიორდურის და სიგლუფიორდურის თემების გაერთიანების შედეგად.
სენეგამბიის მეგალითური წრეები

სენეგამბიის მეგალითური წრეები გადაჭიმულია გამბიისა და სენეგალის ტერიტორიებზე. ქვები დაახლოებით ახ. წ. საუკუნეში აღმართეს ადრეულ საფლავებზე. თითოეული წრე შედგება 10-24 ქვისაგან, რომელთა სიმაღლეც 1-1,25 მეტრია. ისინი ძირითადად ლატერიტისგანაა დამზადებული. ასეთი წრეების რიცხვი 1000-ს შეადგენს. ყველაზე დიდი რაოდენობის წრეები თავს იყრის სოფელ ვასაუსთან სადაც შექმნილია მუზეუმი.

2006 წელს, ქვის წრეები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა, როგორც
განის ციხესიმაგრეები

განის ციხესიმაგრეები მოიცავს 1482-1786 წლებში პორტუგალიელების, ფრანგების, ინგლისელებისა შვედებისა და ნიდერლანდელების მიერ სავაჭრო გზებზე აშენებულ ციხესიმაგრეებს. მათგან თერთმეტი, 1979 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა:

ელმინის ციხესიმაგრე
სან-ანტონიოს ციხესიმაგრე
კომენდის ციხესიმაგრე
მეტალ-კროსის ციხესიმაგრე
სან-სებასტიანის ციხესიმაგრე
ბატენსტეინის ციხესიმაგრე
კონრადსბურგის ციხესიმაგრე
ამსტერდამის ციხესიმაგრე
ლიაზამჰეიდის ციხესიმაგრე
კეიპ-კოსტის ციხესიმაგრე
კეთილი იმედების ციხესიმაგრე
ლოკრიდა

ლოკრიდა და ლოკრიოსი — ამფიქტიონის წინაპარი, ლელეგთა წინამძღოლი, რომლის ხალხმაც დააარსა ლოკრიდად წოდებული კოლონია. დაფანტულობის გამო ამ ტომმა ვერაფერი საყურადღებო როლი ვერ ითამაშა საბერძნეთის ცხოვრებაში. ლოკრიდა მდებარეობდა ეტოლიას, დორიდას, ფოკიდასა და კორინთის უბეს შორის. თვით მეფე ლოკროსი ზევსის და ჰერას შვილად ითვლებოდა, ძეთოსს და ამფიონს ეხმარებოდა თებეს შენებაში. ლოკრები არაბერძენ ლელეგებს ენათესავებოდნენ. მათს ორ მხარეს პარნასის მთა ყოფდა. ლოკრიდის მთავარი ადგილი იყო ოპუნტი (ოპუსი), ოპუნტიელები იყვნენ აიანტ უმცროსი, პატროკლე და არგონავტი მენეტიოსი.
აშანტის ტრადიციული შენობები

აშანტის ტრადიციული შენობები — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი განაში, რომელიც მოიცავს აშანტის იმპერიის პერიოდში ტრადიციულად ნაგებ 13 შენობას.

აშანტის იმპერიამ თავის ოქროს ხანას საუკუნეში მიაღწია, მაგრამ დაეცა ბრიტანული ოკუპაციის დროს 1806 - 1901 წლებში, რა დროსაც აშანტის შენობების უდიდესი ნაწილი დაინგრა. შენობებთან ერთად, 1895 წელს ბრიტანელი გენერლის, რობერტ ბაიდენის მიერ ასევე დანგრეულ იქნა სამეფო მავზოლეუმიც.

შენობებს აღწერენ როგორც „ადამიანთა და ღმერთების სახლებს" და ისინი წარმოადგენენ აშანტის ხალხის ისტორიისა და კულტურის უკანასკნელ ნაშთებს. სახლები ნაგებია თიხის, ჩალისა და ხისგან, ამავე დროს საკმაოდ არამდგრადია ბუნებრივი კატასტროფების მიმართ.
აბუ-მენა

აბუ-მენა — ქალაქი, სამონასტრო კომპლექსი და ქრისტიანთა პილიგრიმული ცენტრი გვიანი ანტიკური პერიოდის ეგვიპტეში. მდებარეობს ალექსანდრიიდან 45 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით. მისი ნაშთები 1979 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. ფეხზე მდგომი ნარჩენი საკმაოდ ცოტაა ჩვენამდე მოღწეული, მაგრამ ადვილად შესაძლებელია ისეთი დიდი და მთავარი ნაგებობების საძირკვლების შემჩნევა, როგორიც ყოფილა დიდი ბაზილიკა.

ამ არეალში ბოლო დროს მიმდინარე გამალებული სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობის შედეგად, გრუნტის წყლების დონემ საგრძნობლად მოიმატა, რის გამოც შენობათა დიდი ნაწილი ჩამოინგრა ან არამდგრადი გახდა. 2001 წელს იუნესკომ აბუ-მენა საფრთხის ქვეშ მყოფ ძეგლთა სიაში გადაიტანა.

წმინდა მენა კოტუანელი მოწამეობრივად აღესრულ საუკუნეში ან საუკუნის დასაწყისში. საუკუნისა და გვიანდელი წყაროები შედარებით სხვადასხვა ვერსიებს ასახელებენ მისი დაკრძალვის ადგილისა და შემდეგ მისი ეკლესიის დაარსების შესახებ. მათ შორის მთავარი ელემენტი ისაა, რომ მისი სხეული აქლემით ალექსანდრიდან მარიუტის ტბის მიდამოებისკენ წაიღეს. გარკვეული ადგილას აქლემი გაჩერდა და ყველანაირი ძალა, რომ მას სიარული გაეგრძელებინა, უშედეგო აღმოჩნდა. ეს ღვთაებრივ ნიშნად მიიჩნიეს და სხეული სწორედ იმ ადგილას დაკრძალეს.

ამ ამბის ყველაზე მეტი ვერსია იუწყება, რომ მოგვიანებით ეს ადგილი ყველასგან მივიწყებულ იქნა, სანამ ის სასწაულებრივად არ აღმოაჩინა ადგილობრივმა მწყემსმა. ამ ამბავს ეთიოპიის ეკლესია ასე აღწერს:

ღმერთმა ინება, რომ ყველასთვის კვლავ შეეხსენებინა წმინდა მენა. ერთ დღეს, როდესაც მწყემსი ცხვრებს აძოვებდა, ერთი ცხვარი, რომელიც ქეცით იყო დაავადებული, ამ ადგილას მივიდა, სადაც პატარა ნაკადულში ჩაიძირა. როდესაც ცხვარმა წყლიდან ამოსვლა მოახერხა, ის მთლად განკურნებული იყო. ამ სასწაულის შემხედვარე მწყემსს გაოცებისგან აღარ იცოდა რა ექნა. ამის შემდეგ, ქეცით დაავადებულ ცხვრებს ის ამ წყალში გარეულ ქვიშას უსვამდა, ისინიც უმალ იკურნებოდნენ.

მკურნალი მწყემსის ამბავი სწრაფად გავრცელდა. ეთიოპიის ეკლესიის თანახმად, გაიგო რა კონსტანტინე -მა მის შესახებ, მწყემსთან თავის ავადმყოფი გოგონა გაგზავნა, რომელმაც წმინდა მენას სხეული აღმოაჩინა. ამის შემდეგ, კონსტანტინემ ამ ადგილას ეკლესიის აგება ბრძანა. საუკუნის გვიან წლებში, ეს ადგილი მნიშვნელოვან პილიგრიმულ ძეგლად იქცა, სადაც ქრისტიანები განკურნებისა და სასწაულების ხილვის მიზნით ჩადიოდნენ.

არკადიუსის მეფობის დროს, ადგილობრივი არქიეპისკოპოსი მიხვდა, რომ პატარა ეკლესია მოძალებულ მლოცველებს ვეღარ იტევდა, რის შესახებაც მან იმპერატორს მისწერა, რომელმაც თავის მხრივ ეკლესიის გაფართოება ბრძანა. გვიანდელი ანტიკური ხანის დასასრულს, აბუ-მენა ეგვიპტის მთავარ პილიგრიმულ ძეგლს წარმოადგენდა.

 საუკუნის შუა წლებში, აბუ-მენა მუსლიმანმა დამპყრობლებმა დაანგრიეს.
ოკეანიდები

ოკეანიდი, ოკეანიდები — ოკეანოსი და ტეთისის ასულები: ნიმფები, არსებითად უკვდავნი, რადგან უსაზღვროდ დიდხანს დანავარდობენ ოკეანეში. ამ მშვენიერი ზღვის ქალწულების რიცხვი სამასი, ათასი ან უფრო სამი ათასია (ჰყავდათ ამდენივე ძმა - მდინარეთა ღვთაებების სახით). უფრო ცნობილი ოკეანიდებია ასია, სტიქსი, ელექტრა, დორიდა, ევრინომე, ამფიტრიტა (პოსეიდონის ცოლი), მეტიდა (მეტისი, ზევსის პირველი ცოლი). ოკეანიდებს კავშირი აქვთ ადამიანებთანაც და ღმერთებთანაც. ითვლებიან ახალი თაობის აღმზრდელებად. ოკეანიდი იყო კლიმენე, ფაეთონის დედა. ოკეანიდებს პოეტები ზღვის ქალწულებად ხატავდნენ, ხელოვანნი კი უფრო ხშირად თევზისბოლოიან ქალიშვილებად, რომელთაც ზღვის ბალახების გვირგვინი და ნიჟარების ფარღული ამშვენებდა, ხელშიც ნიჟარა ეჭირათ და დელფინებით სერავდნენ ზღვის ტალღებს.
თებე (ეგვიპტე)

თებე (ძვ. ბერძნ. ; არაბ. ‎) — ბერძნული სახელი ძველი ეგვიპტის ქალაქისა, რომელიც მდებარეობდა ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროდან 800 კმ-ით სამხრეთით, მდინარე ნილოსის აღმოსავლეთ სანაპიროზე, თანამედროვე ქალაქ ლუქსორის ადგილას. ნილოსოს დასავლეთ ნაპირის სიახლოვეს მდებარეობს თებეს ნეკროპოლისი.

თებე დასახლებული იყო ძვ. წ. 3 200-იან წლებში. ის იყო ოთხიდან ერთ-ერთი ეგვიპტუსი ნომის — ვასეტის დედაქალაქი. ვასეტი წარმოადგენდა ეგვიპტის ცენტრს მე-11 მე-18 დინასტიების მმართველობისას. ამ დროს ჰატშეფსუტმა ააგო წითელი ზღვის ფლოტი, რათა გაეადვილებინა ვაჭრობა თებეს წითელი ზღვის ნავსადგურ ელიმსა და აკაბის ყურის თავში მდებარე ეილათს შორის. ვაჭრები ყიდდნენ და ყიდულობდნენ საკმეველს, მურს, სოდას, ასფალტს, ძვირფას ქსოვილებს, ღვიის ზეთს და სპილენძის ამულეტებს. მე-19 დინასტიის დროს, მმართველობა თებედან ნილოსის დელტაში გადაიტანეს. არქეოლოგიური ნაშთები ეგვიპტური ცივილიზაციის თავის სიმაღლეზე ყოფნის დროის გასაოცარ მტკიცებულებებს წარმოადგენენ. ბერძენმა პოეტმა ჰომეროსმა თებეს კეთილდღეობა თავის ილიადაში განადიდა.

დღეისათვის მიიჩნევა, რომ სამარხი ტაძრები და საფლავები, რომლებიც ნილოსოს დასავლეთ სანაპიროზეა აღმოჩენილი, თებეს ნაწილს შეადგენდა.

1979 წელს, უძველესი ქალაქის ნაშთები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.
აბაიომი ოვონიკოკო

აბაიომი ოვონიკოკო სეუნი (დ. 13 სექტემბერი, 1992, ნიგერია) — ნიგერიელი ფეხბურთელი, რომელიც ასევე საქართველოს მოქალაქეა. 2009დან 2014 წლამდე ირიცხებოდა „გაგრას“ შემადგენლობაში, იიჯარით იმყოფებოდა „ზესტაფონსა“ და უკრაინულ „ვოლინში“. 2014 წლიდან იცავს მალტური „ვალეტას“ ღირსებას ნუკრი რევიშვილსა და ირაკლი მაისურაძესთან ერთად.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (1): 2011/2012
პირველი ლიგა ჩემპიონი (1): 2010/2011
მალტის პრემიერ ლიგა ჩემპიონი (1): 2013/2014
საქართველოს თასი გამარჯვებული (1): 2010/2011
საქართველოს თასი ფინალისტი (1): 2011/2012
მალტის თასი გამარჯვებული (1): 2013/2014
საქართველოს სუპერთასი (1): 2011/2012
გაგრის საუბრები

„გაგრის საუბრები“ — ქართველი აკადემიკოსის ივანე ბერიტაშვილის ინიციატივით დაარსებული ფიზიოლოგიური (ნეიროფიზიოლოგიური) კონფერენციები საქართველოს ქალაქ გაგრაში.

კონფერენცია დაარსდა 1948 წელს, რომელიც მიიზიდავდა სპეციალისტთა ვიწრო წრეს ნეიროფიზიოლოგიის
ყველაზე მეტად აქტუალურ საკითხებზე მსჯელობისათვის. საბოლოოდ ამ კონფერენციებმა „გაგრის საუბრების“ სახელწოდება მიიღო.
სპეციალისტების წრე მოიცავდა იმ დროისთვის მსოფლიოში ცნობილ ნეიროფიზიოლოგებს ევროპის სხვადასხვა ქვეყნებიდან, ამერიკის შეერთებული შტატებიდან, ყოფილი საბჭოთა კავშირის თითქმის ყველა წამყვანი სამეცნიერო დაწესებულებიდან.

1958 წლის იანვარში მოეწყო „გაგრის საუბრები“, საერთაშორისო მონაწილეობით.

1969 წელს ივანე ბერიტაშვილის თავჯდომარეობით ჩატარდა გაგრის საუბრები, რომელიც მეხსიერების პრობლემას მიეძღვნა.
გაგრის საუბრებმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა საბჭოთა ფიზიოლოგიის განვითარებაში, და მისი ეს სასიკეთო გავლენა, უთუოდ, როგორც აღნიშნა უკრაინის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსმა დანიელ ვორონცოვმა, ივანე ბერიტაშვილის მეცნიერული და ორგანიზატორული მოღვაწეობის შედეგია.

1948–1972 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ეგიდით გაგრაში სულ 6 ასეთი კონფერენცია ჩატარდა. ივანე ბერიტაშვილის გარდაცვალების შემდეგ კონფერენცია მხოლოდ ორჯერ ჩატარდა. 1990-იანი წლებში აფხაზეთში განვითარებული მოვლენების შედეგად კონფერენცია აღარ ჩატარებულა.

გაგრის საუბრების აღორძინება
საყურადღებოა, რომ 2010 წელს შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის დაფინანსებით ივანე ბერიტაშვილის სახელობის ფიზიოლოგიის ინსტიტუტში გაიმართა საერთაშორისო კონფერენცია „გაგრის საუბრები“, რომელიც უცვლელად მიეძღვნა ნეიროფიზიოლოგიის კარდინალურ საკითხებს. განახლებულ კონფერენციას ესწრებოდნენ აკადემიკოსი ვაჟა ოკუჯავა, პროფესორი ნარგიზ ნაჭყებია, აკადემიკოსი ფრიდონ თოდუა და სხვა. კონფერენციას ესწრებოდნენ ასევე უცხოელი მკვლევრებიც.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვედეთში

შვედეთში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში 2020 წლის მდგომარეობით 15 ძეგლია. 12 ობიექტი კულტურული კრიტერიუმითაა სიაში შეტანილი, მათ შორის, ერთი მსოფლიო გენიის შედევრადაა მიჩნეული (კრიტერიუმი ). გარდა ამისა, შვედეთის სამეფოში კიდევ ორი ობიექტია ხსენებულ სიაში მოხვედრის კანდიდატი. შვედეთის სახელმწიფოს რატიფიცირებული აქვს კონვენცია მსოფლიო კულტურული და ბუნებრივი ძეგლების დაცვის შესახებ. პირველი შვედური ობიექტი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში 1991 წელს იქნა შეტანილი.

ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
ალბათური განაწილების სიმკვრივე

ალბათობის თეორიაში ალბათური განაწილების სიმკვრივე (ან უბრალოდ განაწილების სიმკვრივე) განისაზღვრება უწყვეტი შემთხვევითი სიდიდისათვის და წარმოადგენს განაწილების ფუნქციის წარმოებულს. ინტუიტიურად, განაწილების სიმკვრივე განსაზღვრავს, თუ რამდენად მოსალოდნელია ამა თუ იმ წერტილის მოსვლა. განაწილების სიმკვრივის ერთ-ერთი მთავარი თვისებაა ის, რომ ალბათობა იმისა, რომ შემთხვევითი სიდიდე მიიღებს მნიშვნელობას რაიმე ინტერვალიდან, განისაზღვრება, როგორც ინტეგრალი განაწილების სიმკვრივიდან ამ ინტერვალზე.

განაწილების სიმკვრივე არაუარყოფითი ფუნქციაა და მისი ინტეგრალი მთელ ღერძზე 1-ის ტოლია.
საუდარკროუკური

საუდარკროუკური  — ქალაქი ისლანდიაში.

გეოგრაფია და ეკონომიკა
ქალაქი საუდარკროუკური მდებარეობს ისლანდიის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, სკაგა-ფიორდზე. საუდარკროუკური ქვეყნის დედაქალაქ რეიკიავიკიდან 295 კილომეტრითაა დაშორებული. ადმინისტრაციულად შედის სკაგაფიორდურის სისლაში და ნორდურლენდ ვესტრას რეგიონში. მოსახლეობის რაოდენობა 2.555 ადამიანს შეადგენს.

ქალაქი არის რეგიონის სავაჭრო ცენტრი. აქ ასევე განვითარებულია მეთევზეობა და თევზგადამუშავება, სარძევე მეურნეობა. საუდარკროუკური მეცხენეობის ცენტრია ისლანდიაში.

ისტორია
1871 წელს ახლანდელ საუდარკროუკურის ტერიტორიაზე წარმოიშვა პირველი მუდმივი დასახლება.
1900 წელს ქალაქის ტერიტორიაზე ცხოვრობდა 400 ადამიანი.
1947 წელს საუდარკროუკურიმ მიიღო ქალაქის სტატუსი.
1998 წელს შევიდა სკაგაფიორდურის სისლაში.

კლიმატი
საუდარკროუკურიში საშუალო ტემპერატურა მთელი წლის განმავლობაში დაბალია - 3,1°. წლის განმავლობაში ყველაზე ცივი პერიოდი არის იანვარი.
საშუალო წლიური ნალექის რაოდენობა შეადგენს 514 მმ-ს.
ისლანდიის პოლიტიკა

ისლანდიის პოლიტიკა დემოკრატიული საპარლამენტო რესპუბლიკის ფორმითაა წარმოდგენილი, ამდენად მთავრობის თავმჯდომარე ქვეყნის პრემიერ-მინისტრია. პარლამენტი მრავალპარტიულია. ისლანდია მსოფლიოს ერთ-ერთი უძველესი საპარლამენტო დემოკრატიის ქვეყანაა. აღმასრულებელი ხელისუფლება მთავრობას ეკუთვნის. საკანონმდებლო ძალაუფლებით აღჭურვილია მთავრობაც და პარლამენტიც - ალთინგი. ქვეყანა სუვერენულია როგორც აღმასრულებელი ისე საკანონმდებლო თვალსაზრისით.

აღმასრულებელი ხელისუფლება
ოთხი წლის ვადით არჩეულ პრეზიდენტს შეზღუდული ძალაუფლება აქვს. აღმასრულებელ ფუნქციებს უფრო მეტად პრემიერ-მინისტრი და მინისტრთა კაბინეტი ფლობს. ისლანდიის პრეზიდენტი მეტწილად ცერემონიული პირია, რომელიც დიპლომატად მსახურობს და სახელმწიფოს წარმოადგენს. მთავრობის თავმჯდომარე პრემიერ-მინისტრია, რომელიც კაბინეტთან ერთად, აღმასრულებელ ხელისუფლებაზე ზრუნავს. კაბინეტს პრეზიდენტი აკომპლექტებს ალთინგში მთავარი არჩევნების შემდეგ, მაგრამ ამ პროცესს უფრო მეტად პოლიტიკური პარტიების ლიდერები განაგებენ და თვითონვე წყვეტენ რომელი პარტიის წარმომადგენლები დაიკავებენ და გაინაწილებენ კაბინეტში ადგილებს. ისევე როგორც ყველგან, ალთინგშიც უმრავლესობას ენიჭება უპირატესობა. თუკი განსაზღვრულ დროში პოლიტპარტიათა ლიდერები სავარძლების გადანაწილებაზე ვერ შეთანხმდებიან, მხოლოდ ამის შემდეგ კისრულობს პრეზიდენტი კაბინეტის დაკომპლექტებას.

საკანონმდებლო ხელისუფლება
თანამედროვე ისლანდიური პარლამენტი - ალთინგი ისლ. "" 1845 წელს დაარსდა როგორც დანიის მეფის სამეთვალყურეო ორგანო. პარლამენტი საერთო ჯამში 930 წელს დაფუძნებულ ძველისლანდიურ საკრებულოს ჰგავდა, რომელმაც დამოუკიდებლობის შეწყვეტამდე - 1799 წლამდე იარსება. ალთინგში 63 წევრია თავმოყრილი. ისინი 4 წლით არიან არჩეულნი პირდაპირი პროპორციული სისტემით, თუკი მანამდე არ გადააყენებენ თანამდებობიდან. არჩევნებში ხმის მიცემის უფლება 18 წლიდან ეძლევათ ისლანდიის მოქალაქეებს. 1991 წლამდე ალთინგი ზედა და ქვედა პალატებად იყო გაყოფილი, შემდეგ კი ერთპალატიანად გადაკეთდა.
ხდომილობა

ალბათობის თეორიაში ალბათური ხდომილება (ან უბრალოდ ხდომილება) ეწოდება ისეთ მოვლენას ექსპერიმენტში, რომელსაც ალბათობა ენიჭება. მაგალითად, თუ ჩავატარებთ მონეტის აგდების ცდას, ხდომილებები იქნება გერბის მოსვლა და საფასურის მოსვლა. აქსიომატურ ალბათობის თეორიაში ხდომილებები იქმნება ელემენტარული ხდომილებების გაერთიანებით. მაგალითად, თუ ტარდება კამათლის გაგორების ცდა, ხდომილება „მოვა ლუწი რიცხვი“ შედგება შემდეგი ელემენტარული ხდომილებების გაერთიანებისგან: „მოვა 2“, „მოვა 4“, „მოვა 6“.
ბორგარნესი

ბორგარნესი  — ქალაქი და სათემო ისლანდიაში.

გეოგრაფია
ქალაქი ბორგარნესი მდებარეობს ისლანდიის დასავლეთ სანაპიროზე, ფიორდ ბორგარფიორდის ნაპირზე, ვესტურლენდის რეგიონში, დედაქალაქ რეიკიავიკიდან ბორგარნესამდე დაახლოებით 30 კილომეტრია. ბორგარნესი ვესტურლენდის ადმინისტრაციული ცენტრია. რეიკიავიკიდან ქალაქში მოხვედრა შესაძლებელია წრიული გზის მეშვეობით. მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1930 ადამიანს (2007 წლის მონ.).

1994 წელს ბორგარნესი გაერთიანდა 3 სოფლის თემთან და ჩამოყალიბდა იმავე სახელწოდების თემი.