როდრიგო კარასო ოდიო

როდრიგო კარასო ოდიო (დ. 27 დეკემბერი, 1926 — გ. 9 დეკემბერი, 2009) — კოსტა-რიკელი ეკონომისტი და პოლიტიკოსი, რომელიც 1978 წლის 8 მაისიდან 1982 წლის 8 მაისამდე კოსტა-რიკის 38-ე პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა.

ადრეული ცხოვრება
კარაზო დაიბადა კარტაგოში. პრეზიდენტობამდე იგი იყო ცენტრალური ბანკის დირექტორი, -ის (კოსტა-რიკის ნაციონალიზებული ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა) გენერალური მენეჯერი და კოსტა-რიკის საკანონმდებლო ასამბლეის პრეზიდენტი (1966-1967).

1947 წლის 16 აპრილს მან სან-ხოსეში იქორწინა ესტრელა სელედონ ლისანოზე. წყვილს ხუთი შვილი შეეძინა: როდრიგო ალბერტო, მარიო ერნესტო, ხორხე მანუელი, ალვარო და როლანდო მარტინი. მათი ვაჟი, როლანდო, 1979 წლის დეკემბერში კოსტა-რიკაში, რომოზერში, მოტოციკლით მომხდარი ავარიის შედეგად დაიღუპა. იგი მოტოციკლით მარტო მგზავრობდა, როდესაც მოსახვევში კონტროლი დაკარგა და ხეს შეეჯახა. იგი 26 წლის იყო.

პრეზიდენტობა
თავისი ვადის განმავლობაში და მისი დასრულებისთანავე, კარასომ გადამწყვეტი როლი ეთამაშა „მშვიდობის უნივერსიტეტის“ დაარსებაში ეს არის გაეროსთან ასოცირებული საგანმანათლებლო დაწესებულება, რომელიც სამაგისტრო პროგრამებს მშვიდობისა და განვითარების კვლევების მიმართულებით სთავაზობს სტუდენტებს. მისი მთავრობა ასევე ფოკუსირებული იყო ქვეყნის ნავთობქიმიური მრეწველობის განვითარებასა და პოპულარიზაციაზე და ნავთობის ძიების მიზნით ტალამანკას ქედის სიახლოვეს გათხრებიც კი დაიწყო. ენერგეტიკის სექტორში მისმა მთავრობამ არენალის ტბაზე ჰიდროელექტროსადგური გახსნა. კარაზოს მთავრობამ ასევე მოაწესრიგა ქვეყნის სამხრეთ რეგიონში ოქროს მოპოვების საკითხები.

საერთაშორისო ასპარეზზე კარასოს მოუხდა გამკლავება მეზობელ ნიკარაგუაში მიმდინარე რადიკალურ ცვლილებებთან. ნიკარაგუა ათწლეულების განმავლობაში სომოზას დიქტატურის კონტროლის ქვეშ იყო, რომლის მმართველობასაც კოსტა-რიკა ყოველთვის ეწინააღმდეგებოდა. როდესაც 1970-იან წლებში სანდინისტური მოძრაობა გაძლიერდა, ნიკარაგუა სამოქალაქო არეულობისა და მცირე შეიარაღებული შეტაკებების წინაშე დადგა. კოსტა-რიკის მთავრობა მხარს უჭერდა ნებისმიერ მოძრაობას სომოზას წინააღმდეგ და, შესაბამისად, ზურგს უმაგრებდა სანდინისტ ამბოხებულებს. ბევრი ბრძოლა, რომელიც ნიკარაგუის კოსტა-რიკასთან მოსაზღვრე რეგიონში მიმდინარეობდა, კოსტა-რიკის ტერიტორიაზეც გადმოდიოდა. კარაზოს მთავრობამ რამდენჯერმე გააფრთხილა სომოზა, რომ საკუთარ საზღვრებში დარჩენილიყო.

მთავრობამ ასევე დაიწყო თავდაცვის ძალების შექმნის დაგეგმვა, რათა მოეგერიებინა სომოზას ნებისმიერი მცდელობა, თავს დასხმოდა კოსტა-რიკის ტერიტორიას. თავდასხმები საბოლოოდ 1979 წელს დასრულდა, როდესაც სანდინისტებმა ქვეყანაზე კონტროლი დაამყარეს, სომოზა კი ქვეყნიდან გააძევეს. მთავრობამ საზოგადოების მხრიდან მწვავე კრიტიკა დაიმსახურა; ოპოზიცია ამტკიცებდა, რომ კარაზომ ვერ შეძლო კოსტა-რიკის სუვერენიტეტის დაცვა. გარდა ამისა, კარაზოს მთავრობამ ნება დართო აშშ-ის სამ ვერტმფრენს დაშვებულიყო ეროვნულ მიწაზე, რათა ხელი შეეწყოთ სომოზას ნიკარაგუიდან გაქცევისთვის. ამან პრეზიდენტის კრიტიკოსების დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია, მათ მომხდარს ეროვნული სუვერენიტეტის უპატივცემულობა უწოდეს. მოგვიანებით, 1982 წელს, სან-ხოსეში აშშ-ის მხარდაჭერით ჩამოყალიბდა ცენტრალური ამერიკის დემოკრატიული თანამეგობრობა. მისი მიზანი იყო ნიკარაგუის იზოლაცია დანარჩენი ცენტრალური ამერიკისგან მანამ, სანამ იქ კომუნისტური რეჟიმი იქნებოდა ხელისუფლებაში. კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იყო 1981 წელი, როდესაც კარაზოს მთავრობამ გაწყვიტა ყოველგვარი დიპლომატიური ურთიერთობა ფიდელ კასტროს კუბასთან.

კარასოს მთავრობას თან სდევდა ეკონომიკური არასტაბილურობა და სოციალური არეულობა. მისი პრეზიდენტობის დროს მსოფლიო ეკონომიკური რეცესია მძვინვარებდა. ნავთობზე ფასები ისტორიულ მაქსიმუმზე იყო, ხოლო კოსტა-რიკის მთავარი კულტურის, ყავის ღირებულება ეცემოდა. ფინანსთა მინისტრის, ერნან საენს ხიმენესისა და საერთაშორისო სავალუტო ფონდის რჩევის საწინააღმდეგოდ, კარასომ კოსტა-რიკის ცენტრალურ ბანკს დაავალა დიდი რაოდენობით სესხების აღება ადგილობრივი ვალუტის, კოლონის კურსის შესანარჩუნებლად, იმ იმედით, რომ ეკონომიკური აღმავლობა ახლოს იყო. ეს პოლიტიკა საბოლოოდ არამდგრადი აღმოჩნდა, რამაც 1980 წლის სექტემბერში კატასტროფული და მოულოდნელი დევალვაცია გამოიწვია. ცენტრალური ბანკის მიერ აღებულმა დიდმა ვალებმა ხელი შეუწყო ინფლაციის ისეთ მაღალ მაჩვენებლებს, როგორიც კოსტა-რიკას მას შემდეგ არ განუცდია.

1982 წელს პრეზიდენტის პოსტიდან გადადგომის შემდეგ, კარაზო გახდა საერთაშორისო სავალუტო ფონდისა და სხვა გლობალური ფინანსური ინსტიტუტების ცნობილი კრიტიკოსი. სიცოცხლის ბოლო წლებში იგი აქტიურ კამპანიას ეწეოდა ცენტრალური ამერიკის თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმების წინააღმდეგ.

გვიანდელი ცხოვრება
კარასო წამყვან როლს ასრულებდა ინიციატივებში, რომლებიც მიზნად ისახავდა ჩრდილოეთ კორეასა და დასავლეთს შორის ურთიერთობების გაუმჯობესებას. 1990-იანი წლების დასაწყისში მან რამდენიმე ვიზიტი განახორციელა ფხენიანში. მისმა ძალისხმევამ ხელი შეუწყო ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და ჩრდილოეთ კორეას შორის კომუნიკაციის არაოფიციალური არხების გახსნას.

კარასო იყო „მშვიდობის უნივერსიტეტისა“ და კოსტა-რიკის „მსოფლიო გაერთიანებული კოლეჯების“ დამფუძნებელი თავმჯდომარე.

კარასო გარდაიცვალა გულის უკმარისობითა და მრავლობითი ორგანული უკმარისობით სან-ხოსეს ჰოსპიტალ მექსიკოში, 2009 წლის 9 დეკემბერს, 82 წლის ასაკში. მას დარჩა მეუღლე, ყოფილი პირველი ლედი ესტრელა სელედონ ლისანო და ხუთი შვილიდან ოთხი: როდრიგო ალბერტო, მარიო ერნესტო, ხორხე მანუელი და ალვარო.