iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გიორგი მათეშვილი (კარდიოლოგი)

გიორგი იოსების ძე მათეშვილი (დ. 17 ნოემბერი, 1900, სოფელი მაღარო — გ. 23 ნოემბერი, 1973, თბილისი) — ქართველი კარდიოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1957), პროფესორი (1962), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1960).

ბიოგრაფია
1926 წელს დაამთავრა თსუ-ის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1935 წელს მუშაობდა თსსი-ის ჰოსპიტალური თერაპიის კლინიკაში, 1941-1942 წლებში იყო 44-ე არმიის მთავარი თერაპევტი. 1942 წლიდან კვლავ კლინიკაში დაბრუნდა, სადაც 1958 წლამდე იმუშავა. 1958-1973 წლებში ხელმძღვანელობდა თბილისის კარდიოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკურ განყოფილებას.

მათეშვილი იკვლევდა არტერიულ ჰიპერტონიას, ათეროსკლეროზს, ალერგიას, ნევრიტის ეტიოლოგიას და სხვა საკითხებს. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

შრომები
ალერგია, როგორც თეორიული და კლინიკური პრობლემა, თბ., 1939;
შინაგან ორგანოთა ფუნქციის ნერვული რეგულაციის შესახებ ნორმასა და პათოლოგიაში, თბ., 1962;
 , ., 1945.
ირაკლი მათიკაშვილი

ირაკლი ლავრენტის ძე მათიკაშვილი (დ. 16 დეკემბერი, 1898, სოფელი პატარძეული — გ. 11 მაისი, 1968, თბილისი) — ქართველი ვეტერინარი ექიმი. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1955), მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ბიოგრაფია
1928 წელს დაამთავრა ნოვოჩერკასკის სავეტერინარო ინსტიტუტი. 1929-1945 წლებში იყო საქართველოს ექსპერიმენტული ვეტერინარიის სახელმწიფო ინსტიტუტის პროტოზოოლოგიის ლაბორიის გამგე. პარალელურად 1934 წლიდან კითხულობდა ლექციებს საქართველოს ზოოვეტერინარული ინსტიტუტის პარაზიტოლოგიის კათედრაზე; 1959 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო ამავე კათედრის გამგე.

იკვლევდა სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა პიროპლაზმიდოზებს. ავტორია სახელმძღვანელოებისა:
„სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა პროტოზოოლოგია, არაქნოლოგია-ენტომოლოგიით“ (1936),
„ვეტერინარული პროტოზოოლოგია (არაქნოენტომოლოგიით)“ (1958).
აპოლონ მაიკოვი

}, პეტერბურგი) — რუსი პოეტი.

პირველი ლექსი 1835 წელს გამოაქვეყნა, პირველი კრებული – 1842 წელს. ავტორია პოემებისა: „ორი ბედი“ (1845), „მაშენკა“, „ქალიშვილს“ (1846). 70-იანი წლებიდან მეტწილად რელიგიურ-ფილოსოფიურ ლექსებს წერდა. მაიკოვის შემოქმედებიდან საქართველოში პოპულარული იყო ლექსი „ქართველი ქალი“ (1842). ი. ჭავჭავაძემ „პასუხში“ (1861) დადებითად შეაფასა მისი ერთ-ერთი ლექსი. რ. ერისთავმა გადმოაკეთა მაიკოვის ლექსები „სათიბი“ და „ნანა“.
მლადენ სტოიანოვიჩის სახელობის პარკი

მლადენ სტოიანოვიჩის სახელობის პარკი — უდიდესი მუნიციპალური პარკი სერბთა რესპუბლიკის (ბოსნია და ჰერცეგოვინა) დედაქალაქ ბანია ლუკაში. პარკი მდებარეობს როსულეს კვარტალში, მლადენ სტოიანოვიჩის ქუჩასა და სერბეთის არმიის ბულვარს შორის, იგი მოიცავს 10 ჰექტარზე მეტ ფართობს. მისი ტერიტორია გამოიყენება კონცერტებისთვის და სპორტული შეჯიბრებისთვის, რომელთა შორის აღსანიშნავია ჩემპიონატები ჩოგბურთში (კლუბი „მლადოსტის“). პარკს სახელი ეწოდა იუგოსლავიის პარტიზანული მოძრაობის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მოღვაწის, იუგოსლავიის სახალხო განმათავისუფლებელი ომის დროს, პარტიზანული რაზმის მეთაურის, იუგოსლავიის სახალხო გმირის ექიმ მლადენ სტოიანოვიჩის (1896-1942) საპატივსაცემოდ.

სპორტი და აქტიური დასვენება
პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს კლუბ „მლადოსტის“ ჩოგბურთის კორტები, ველობილიკები და სარბენი ბილიკები, ბოჩეს, მაგიდის ჩოგბურთის, კალათბურთის, მინი ფეხბურთის სათამაშო მოედნები, ჭადრაკის დაფები; ჩოგბურთის კედელი, ასევე მოედანი სპორტული ინვენტარით, შადრევნები და სასადილო. პარკის ერთ-ერთი სიმბოლოა ბირთვული თავშესაფარი, რომელიც მდებარეობს მის „გულში“. რეკრეაციული აქტივობების განვითარებას ხელს უწყობს ყოველწლიური მანიფესტაცია სახელწოდებით „ფიტნესით ჯანმრთელობამდე“ , რომლის დროსაც მოქალაქეებს შეუძლიათ ტრენერების ხელმძღვანელობით დაკავდნენ ფიტნესით ერთი თვის განმავლობაში. პარკში ასევე ტარდება სხვადასხვა კონცერტები და საგანმანათლებლო ღონისძიებები.

მლადენ სტოიანოვიჩის სახელობის პარკში 1984 წელს დაარსდა ჩოგბურთის კლუბი „მლადოსტი“ ( სახელწოდება 1986 წლიდან). კლუბს აქვს 13 ჩოგბურთის კორტი (10 — თიხის საფარით, 3 — მყარი). სწორედ იქ დაიწყო პირველი პროფესიონალური ჩოგბურთის ტურნირები ბოსნიასა და ჰერცეგოვინაში (2006 წლიდან დევისის თასის მატჩების ჩათვლით). 2002 წლიდან იქ ასევე იმართება ტურნირი . 2023 წლის აპრილში პარკის ფარგლებში მდებარე სერბთა რესპუბლიკის (ბოსნია და ჰერცეგოვინა) ეროვნული ჩოგბურთის ცენტრის ღია თიხის კორტებზე გაიმართა სერბთა რესპუბლიკის (ბოსნია და ჰერცეგოვინა) ღია ჩემპიონატი, ტურნირი 250 კატეგორიაში. ცენტრალური არენის ტევადობა, რომელიც მასპინძლობდა შეჯიბრს, 6 ათას ადამიანს შეადგენს.

რეკონსტრუქციის პროექტი
2008 წელს, ბანია-ლუკას უნივერსიტეტის არქიტექტურის, სამოქალაქო ინჟინერიისა და გეოდეზიის ფაკულტეტმა წარადგინა მლადენ სტოიანოვიჩის სახელობის პარკის რეკონსტრუქციის იდეოლოგიური პროექტი, რომლის მიხედვითაც პარკი უნდა დარჩენილიყო „მწვანე ზონად0“, მაგრამ ძველი, დაზიანებული ველობილიკები და ხეები ახალი ველობილიკებით და ახალგაზრდა ხეებით ჩანაცვლდებოდა. პროექტის მიხედვით იგეგმებოდა პარკის ცენტრში საცურაო აუზისა და შადრევანის კომბინაციის განთავსება, ასევე 320 მ სიგრძის ხეივნისა და სადამკვირვებლო კოშკის გახსნა, ძირითადი საინფორმაციო ქვის ტაბლოების დამონტაჟება პარკის შესახებ და მრავალი სხვა.

გალერეა
მარია კოლიკოვა

მარია კოლიკოვა ( , დაბადებული. 29 აგვისტო, 1974 , დუნაისკა-სტრედა,

1993-1999 წლებში სწავლობდა იან კომენსკის სახელობის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. ბრატისლავაში . მიიღო მაგისტრის ხარისხი. 1998 წელს სტაჟირება გაიარა კვაზულუ-ნატალის უნივერსიტეტში სამხრეთ აფრიკის ქალაქ დურბანში, ხოლო 2001 წელს — ჯორჯთაუნის უნივერსიტეტის იურიდიულ სკოლაში, ვაშინგტონში. 2004 წელს მონაწილეობდა ნიდერლანდის ჰელსინკის კომიტეტის პრაქტიკულ სემინარში ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში დისკრიმინაციის საქმეების განხილვის შესახებ.

1997-2005 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ჰუმანიტარული პროექტების, მოქალაქეობისა და დემოკრატიის კათედრაზე. 1998-2002 წლებში. მუშაობდა ადამიანის უფლებათა საზაფხულო და საზაფხულო სკოლებში, რომლებიც განკუთვნილი იყო სამართლის სტუდენტებისთვის. 2001 წელს მან დააარსა საჯარო იურიდიული კლინიკა ტრნავას უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, სადაც ასწავლიდა იქ 2005 წლამდე.

1999-2002 წლებში. მუშაობდა იურიდიულ თარჯიმნად იურიდიულ ფირმაში. 2003 წლიდან—ადვოკატად. 2007-2009 წლებში იგი ფლობდა საკუთარ იურიდიულ ფირმას. 2012 წლის ივლისიდან 2016 წლის მარტამდე და 2018 წლის სექტემბრიდან მუშაობდა იურისტად ფირმაში & . 21 მარტს დატოვა ეროვნული საბჭო მთავრობის კაბინეტში გადასვლასთან დაკავშირებით. ვაკანტური ადგილი ალექსანდრა პივკოვამ დაიკავა .

2020 წლის 21 მარტს მარია კოლიკოვამ მიიღო იუსტიციის მინისტრის პორტფელი იგორ მატოვიჩის კაბინეტში. პრეზიდენტმა ზუზანა ჩაპუტოვამ გადადგომა 23 მარტს მიიღო. 1 აპრილს მარია კოლიკოვამ მიიღო იუსტიციის მინისტრის პორტფელი ედუარდ ჰეგერის მთავრობაში. 2022 წლის 5 სექტემბერს მან დატოვა თანამდებობა, ვინაიდან პარტია „თავისუფლება და სოლიდარობა“ კოალიციიდან გავიდა. მოვალეობას ასრულებდა 13 სექტემბრამდე.
გიგანტური აბედა

გიგანტური აბედა — სოკოს სახეობა მერიპილუსის გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპასა და აზიას.

საჭმელი სოკოა. გამოიყენება მხოლოდ ნორჩი ეგზემპლარები, როგორც შემწვარი, ისე მოხარშული. პარაზიტი სოკოა. იზრდება ფოთლოვან, უპირატესად მუხასა და წიფელზე, იშვიათად წიწვოვან ხეებზე, ზაფხულიდან შემოდგომამდე. გამოუცდელ მესოკოვეს იგი შეიძლება აერიოს საჭმელად ვარგის სოკოებში როგორებიცაა „ფოთლოვანი აბედა და ძერანა.

სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა 1794 წელს როგორც . მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა ფინელმა მიკოლოგმა პიტერ ადოლფ კარსტენმა 1882 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ნაყოფსხეული დიდი ზომისაა, დიამეტრი 50-150-სმ-მდე აღწევს, სიმაღლე 50-90 სმ, ხოლო წონა 70 კგ-მდე. ნაყოფსხეული შედგება ძირში ერთმანეთთან შეზრდილი მარაოსებრი ქუდებისგან, რომელთა დიამეტრი 10-50 სმ-ს, ხოლო სისქე 1-3 სმ-ს აღწევს. ზედაპირი დაფარულია სხვადასხვა ზომის რადიალური ზონებით. გლუვია, ხავერდოვანი და ტალღოვანკიდიანი. ფერი — ჩალისფრიდან მუქყავისფრამდე.

ჰიმენოფორი — მილებიანი, წვრილფორიანი, მჭიდროდ განლაგებული, 3-5 მილაკი ერთ მილიმეტრზე, რომელთა შემჩნევა შეუიარაღებელი თვალით თითქმის შეუძლებელია. კრემისფერია, ხელის დაჭერისას მუქდება.

რბილობი — ხორცოვანი და თეთრი. გადატეხვისას ჯერ წითლდება და შემდეგ თანდათან მუქდება. მოგვიანებით უხეში და მაგარია. განსაკუთრებული სუნის გარეშე.

სპორების მტვერი — თეთრი. სპორები — ელიფსური, გლუვი, ერთი ცხიმოვანი წვეთით. 5—6.54.5—6 მკმ.

გავრცელება და ეკოლოგია
იზრდება ფოთლოვან, იშვიათად წიწვოვან სახეობებზე და მის ფესვებზე. მონოგრაფიის „ევროპის პოლიპორისნაირნი“ ავტორებზე, ლეიფ რაივარდენსა და რობერტ ლ. ჯილბერტსონზე დაყრდნობით, გიგანტური აბედა უპირატესად იზრდება მუხასა და წიფელზე. აგრეთვე — ნეკერჩხალი, წაბლი, ცხენის წაბლა, მურყანი, არყი, აკაკი, თხილი, ევკალიპტი, დაფნა, ცვილიანა, ჭადარი, ვერხვი, ქლიავი, მსხალი, ცაცხვი, თელა და სხვა.

გიგანტურ აბედას აქვს ცირკუმბორეალური გავრცელება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში. ფართოდ არის გავრცელებული მთელს ევროპაში, გვხვდება საქართველოშიც. გავრეცელების არეალი მოიცავს აგრეთვე აზიას, კერძოდ ირანსა და თურქეთს. ბევრ სახელმძღვანელოში შეცდომით არის მითითებული ის ფაქტი, თითქოს გიგანტური აბედა გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკაში, რაც გამოწვეულია ადგილობრივ მონათესავე სახეობასთან მსგავსებით. გიგანტური აბედა ჩრდილოეთ ამერიკაში აღმოჩენილი არ არის.

მსგავსი სახეობები
გამოყენება
წარსულში გიგიანტური აბედა უხეში რბილობისა და მომჟავო გემოს გამო არასაჭმელ სოკოდ მიიჩნეოდა. თუმცა უფრო თანამედროვე წყაროებში იგი საჭმელ სოკოდ არის მოხსენიებული. საკვებად რეკომენდებულია ახალგაზრდა ეგზემპლარები, რადგან მოგვიანებით მისი რბილობი მაგრდება. მგრძნობიარე ადამიანებში შესაძლოა გამოიწვიოს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლა. გიგანტური აბედა მეტად წააგავს სახეობებს, -ს, -სა და -ს. ეს უკანასკნელი მხოლოდ ჩრდილოეთ ამერიკაში იზრდება.

გალერეა
წმინდა ნარეკის სამლოცველო

წმინდა ნარეკის სამლოცველო — სომხური სამოციქულო ეკლესიის სამლოცველო არაგაწოტნის პროვინციის სოფელ ვარდენისში. წმინდა ნარეკის სამლოცველო აშენდა 2012 წელს ცნობილი საკურთხევლის, სახელად „პაპეი ნარეკი“ ადგილას. აკურთხეს 2012 წლის 25 აგვისტოს.

ისტორია
აპარანის სოფელ კულუჯაში (ახლანდელი ვარდენისი) საუკუნეების მანძილზე ინახებოდა სახარება, სახელად „პაპეი ნარეკი“. წიგნი ეკუთვნოდა ოჯახს, რომლის წინაპარს ერქვა პაპე და ეწოდა ნარეკი არა იმიტომ, რომ ეს იყო გრიგორ ნარეკაცის ნაშრომი „სამწუხარო საგალობლების წიგნი“, როგორც ამას ხალხში უწოდებდნენ, არამედ იმიტომ, რომ წიგნს, მიუხედავად იმისა, რომ სახარება იყო, სამკურნალო თვისებები ჰქონდა, რის გამოც სოფლის მოსახლეობამ "პაპეი ნარეკი" უწოდა. საუბარია 1710 წელს კონსტანტინოპოლში დაბეჭდილ სასწაულებრივ განკურნების მქონე სახარებაზე. წიგნი წმინდა იაკობის ეკლესიის გვერდით პაპეს მეურვეობის ქვეშ ინახებოდა, მოგვიანებით კი მის — ნათესავებთან.

ლეგენდა
დროთა განმავლობაში პაპეს მემკვიდრეები ტოვებენ სახლს და მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში მიდიან საცხოვრებლად, ბუნებრივია მათ თან მიაქვთ წმინდა წიგნი „პაპეი ნარეკი“.

სახლი დანგრეულ მდგომარეობაში დარჩა, მაგრამ, მიუხედავად ამისა, სოფლის მაცხოვრებლები მიდიან დანგრეულ სახლთან და დაახლოებით იმ ადგილას, სადაც იდო წიგნი, ასვენებენ ხატებს, ანთებენ სანთლებს და ლოცულობენ.

სამლოცველოს მშენებლობა
2010 წელს, როცა გადაწყდა სოფელში წმინდა იაკობის ეკლესიის აღდგენა, ასევე მიიღეს გადაწყვეტილება, რომ უკვე საკურთხევლად ქცეულ და განადგურების პირას მყოფი სახლის ადგილზე, სამლოცველო აეშენებინათ, სადაც მომავალში „პაპეი ნარეკი“ შეინახებოდა. შემდეგ დაუკავშირდნენ პაპეს მემკვიდრეებს, ხელშეკრულების მიხედვით, რომლითაც წიგნი გადაეცა სომხეთს მატენადარაში სარესტავრაციო სამუშაოების განხორციელების მიზნით, რომელიც დაახლოებით ორი წელი გაგრძელდა, ის წმინდა ნარეკის სამლოცველოში მოათავსეს სპეციალური შენახვის პირობებში.

აღწერა
2011 წელს, ქველმოქმედ არტურ ჯანიბეკიანის ინიციატივით, დაიწყო წმინდა ნარეკის სამლოცველოს სამშენებლო სამუშაოები. მშენებლობა 2012 წელს დასრულდა და იმავე წლის 25 აგვისტოს შედგა სამლოცველოს კურთხევის ცერემონია. სამლოცველო მცირე ზომის ნაგებობაა: სიგრძე 4,15 მ, სიგანე 3,10 მ და სიმაღლე 4,60 მ.

სამლოცველოს უკანა მხარეს, სამლოცველოს წმინდა ტრაპეზის უკან, ჯვრის ფორმის სარკმელია. შიდა ფართი 7 მ², აქვეა მაგიდა სანთლებისთვის. წმინდა ნარეკში დაამონტაჟეს 173 სმ სიმაღლისა და 90 სმ სიგანის ხის კარი, რომელზეც სომხური ჯვარია გამოკვეთილი. სამლოცველოს შიგნით ასევე ინახება გრიგორ ნარეკაცის ნაწარმოების „წიგნი მწუხარე გალობის“ ერთ-ერთი დაბეჭდილი ეგზემპლარი მოოქროვილი ყდით.

ტრადიცია
ყოველწლიურად აგვისტოს ბოლო კვირას, სოფელ ვარდენის წმინდა იაკობის სახელობის ტაძარში, ლიტურგიის წინ, მორწმუნეები სულიერი კლასის ხელმძღვანელობით მიდიან წმინდა ნარეკის სამლოცველოში, საიდანაც წელიწადში მხოლოდ ერთხელ, 1710 წელს კონსტანტინოპოლში დაბეჭდილი სასწაულმოქმედი სახარება გამოაქვთ და გადაასვენებენ წმინდა იაკობის ეკლესიაში. ეს არის მომლოცველების დღე, რომლის დროსაც მორწმუნეებს საშუალება ეძლევათ ეზიარონ „პაპეი ნარეკს“, ხოლო წმინდა იაკობის ტაძარში აღევლინება ლიტურგია და ზიარება.

საინტერესო ფაქტები
ვატიკანის ბაღში დგას გრიგორ ნარეკის ქანდაკება, და მის უკანა მხარეს გამოსახულია წმინდა ნარეკის სამლოცველო.
ბორის ლევიევი

ბორის ლეონოვ ლევიევი ( დ. 24 თებერვალი, 1902, სოფია, ბულგარეთი — გ . 15 იანვარი, 1968, იქვე) — ბულგარელი მევიოლინე, დირიჟორი და კომპოზიტორი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1902 წლის 24 თებერვალს სოფიაში სეფარდის ოჯახში, ბანკირ ლეონ ლევისა და ლეა ელიეზერის უმცროსი ვაჟი. მუსიკამ ადრეული ბავშვობიდან გაიტაცა: ვიოლინოს შესაძენად მუშაობდა გაზეთების გამყიდველად. 1925 წლამდე უოლტერთან ეუფლებოდა ვიოლინოზე დაკვრას, ხოლო ალტერმანთან ჰარმონიას სწავლობდა. მონაწილეობდა ჯაზ- კონცერტებზე და ოპერეტაში. 1926-1927 წლებში სწავლობდა ბერლინის უმაღლეს მუსიკალურ სკოლაში და ამავე დროს, დამატებითი შემოსავლისთვის დაიწყო მუშაობა კინოორკესტრში, თუმცა უსახსრობის გამო იძულებული გახდა სწავლა შეეწყვიტა. მსახურობდა დირიჟორის ასისტენტად ბერლინის თეატრ „სკალაში“, პარალელურად სწავლობდა კომპოზიციას და დირიჟორობას გილბერტთან, ორკესტრირებას ჰოფმანთან და კამერულ მუსიკას კრუგერთან. ესწრებოდა შმიდტის ლექციებს რეჟისურის შესახებ მაქს რეინჰარდის სახელოსნოში. 1930 წელს დაბრუნდა ბულგარეთში. 1932 წლიდან მუშაობდა ჯაზ ორკესტრში, როგორც მევიოლინე და დირიჟორი. ის რეგულარულად დირიჟორობდა პეტრე სტოიჩევის თეატრში, ასევე ანგელ სლადკაროვის ოპერეტის თეატრში, „ ოდეონში,“ ოპერეტის სამხატვრო თეატრში და ეროვნულ ოპერეტაში. 1948-1958 წლებში იყო სტეფანე მაკედონელის სახელობის ეროვნული მუსიკალური თეატრის მთავარი დირიჟორი.

ბორის ლევიევი იყო ნაყოფიერი კომპოზიტორი. მან დაწერა თერთმეტი ოპერეტა, მუსიკა ფილმებისთვის და პოპულარული სიმღერები.

ლევიევმა მონაწილეობა მიიღო 200-ზე მეტი ოპერეტის დადგმაში. როგორც რეჟისორმა დადგა ლეო ფოლის ოპერეტები „სტამბულის ვარდი“, იმრე კალმანის „ ჰოლანდიელი ქალი“ და „ ჩარდაშის დედოფალი “ და სხვა.

ბორის ლევიევის ინიციატივით შეიქმნა ვოკალური ანსამბლი « » ასპარუხ ლეშნიკოვის, ბორის ხრისტოვისა და ოტო ლიბიგის მონაწილეობით. ანსამბლმა არსებობა შეწყვიტა მეორე მსოფლიო ომის დროს მობილიზაციის დაწყების გამო.

1950 წელს ლევიევს მიენიჭა საპატიო წოდება „დამსახურებული არტისტი.“

ბორის ლევიევი გარდაიცვალა 1968 წელს. სოფიაში 65 წლის ასაკში.

ლევიევის მუსიკალური ნიჭის გამგრძელებლები არიან მისი ვაჟი, კომპოზიტორი ლილჩო ბორისოვი და შვილიშვილი — როკ-მუსიკოსი კირილ მარიჩკოვი.

ბორის ლევიევის პირადი არქივი ინახება ცენტრალურ სახელმწიფო არქივში. იგი შედგება 31 საარქივო ერთეულისაგან 1921 – 1968 წწ
ოქსფორდის უნივერსიტეტის გამომცემლობა

ოქსფორდის უნივერსიტეტის გამომცემლობა — გამომცემლობა დიდ ბრიტანეთში, ოქსფორდის უნივერსიტეტის შემადგენელი ნაწილი. მსოფლიოში უდიდესი საუნივერსიტეტო გამომცემლობა. პირველი წიგნი გამოსცეს 1478 წელს. 1586 წელს კი მიიღო შეკვეთებით წიგნების ბეჭდვის კანონიერი უფლება. არის მეორე უძველესი საუნივერსიტეტო გამომცემლობა კემბრიჯის უნივერსიტეტის გამომცემლობის შემდეგ, რომელიც 1534 წელს დაფუძნდა.

არის ოქსფორდის უნივერსიტეტის განყოფილება. მას მართავს 15 მეცნიერისგან შემდგარი ჯგუფი („გამომცემლობის დელეგატები“), რომელსაც ნიშნავს ოქსფორდის უნივერსიტეტის ვიცე-კანცლერი (ვიცე-რექტორი). დელეგატებს ხელმძღვანელობს მდივანი, რომელიც არის გამომცემლობის აღმასრულებელი დირექტორი და მისი წარმომადგენელი უნივერსიტეტის სხვა ორგანოებში. გამომცემლობას მმართველობის ასეთი სტრუქტურა აქვს საუკუნიდან.

ბოლო რამდენიმე საუკუნის მანძილზე გამომცემლობა უპირველეს ყოვლისა ორიენტირებულია პედაგოგიური ტექსტების გამოცემაზე: აკადემიური ჟურნალები, ლექსიკონები, ბიბლიოგრაფიები, წიგნები ინგლისური ენის, მუსიკის, ლიტერატურის, ისტორიის შესახებ, ბიბლიები, ატლასები. გამომცემლობას წარმომადგენლობები აქვს მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში, ძირითადად ოდესღაც ბრიტანეთის იმპერიაში შემავალ ქვეყნებში.

რესურსები უნივერსიტეტში
თომას იოჰან ზეებეკი

თომას იოჰან ზეებეკი (; დ. 9 აპრილი, 1770, რეველი — გ. 10 დეკემბერი, 1831, ბერლინი) — გერმანელი ფიზიკოსი. ბერლინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1818).

ბიოგრაფია
ბერლინსა და გეტინგენში შეისწავლა მედიცინა. აღმოაჩინა თერმოელექტრული ეფექტი, რომელსაც ზეებეკის ეფექტი ეწოდა. ფრანგ ფიზიკოს ჟ. პელტიესთან ერთად ჩაატარა მრავალი ცდა, რომლებშიც ნაჩვენები იყო სითბური ენერგიის გადასვლა ელექტრულში და პირიქით. მისი შრომები ეხება ფიზიკურ ოპტიკას, ფიზიკურ ქიმიას და სხვას.
ზეებეკის ეფექტი

ზეებეკის ეფექტი, ზეებეკის თერმოელექტრული ეფექტი — თერმოელექტრული მოვლენა, რომლის დროსაც ელექტრომამოძრავებელი ძალა წარმოქმნება ისეთი სხვადასხვანაირი გამტარებისაგან შედგენილ ელექტრულ წრედში, რომელთა კონტაქტებს სხვადასხვა ტემპერატურა აქვს, აღმოაჩინა თ. ი. ზეებეკმა 1821 წელს. ზეებეკის ეფექტს ემყარება თერმოწყვილის მეშვეობით ტემპერატურის გაზომვის პრინციპი.
სმირნიოტების ჯვაროსნული ლაშქრობები

სმირნიოტების ჯვაროსნული ლაშქრობები (1343–1351 წწ.) — პაპ კლემენტ -ის მიერ წარგზავნილი ჯვაროსნები უმურ ბეის დაქვემდებარებაში მყოფი აიდინის საამიროს წინააღმდეგ, რომლის პრინციპული სამიზნე იყო მცირე აზიის ნახევარკუნძულზე მდებარე სანაპირო ქალაქი სმირნა.

სმირნიოტების პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობა კლემენტ -ის ჩანაფიქრი იყო. თურქული მეკობრეობის საფრთხე ეგეოსის ზღვაში სტიმულს აძლევდა კლემენტის მემკვიდრეებს, იოანე -სა და ბენედიქტე -ს, შეენარჩუნებინათ 4 გალერასგან შემდგარი ფლოტი ქრისტიანების გემების დასაცავად. თუმცა, 1340-იანი წლებიდან დაწყებული, კლემენტი ცდილობდა დახმარების მიღებას ვენეციის რესპუბლიკისგან, რათა გაეფართოვებინა თავისი ძალისხმევა სრული სამხედრო ექსპედიციის დაწყების საქმეში. კლემენტმა კონსტანტინოპოლის კათოლიკოს-პატრიარქს, ჰენრი ასტიელს თურქების წინააღმდეგ ლიგის ორგანიზება დაავალა. მომდევნო წლებში, თურქებმა გააფართოვეს მეკობრეობა ეგეოსის ზღვაში. ჰიუ კვიპროსელი და ჰოსპიტალიერების რაინდები გაერთიანდნენ და 1342 წლის 2 ნოემბერს, პაპმა დააგზავნა წერილები მამაკაცებისა და ვენეციური გემების მწყობრში მოსაყვანად. პაპის ბულა, ჯვაროსნებს ანიჭებდა ინდულგენციას და ქადაგების უფლებას აძლევდა მთელი ევროპის ტერიტორიაზე. 30 სექტემბერს გამოქვეყნდა .

სმირნიოტის პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობა დაიწყო საზღვაო გამარჯვებით პალეტების ბრძოლაში და დასრულდა სმირნაზე შეტევით. შედეგად, 1344 წლის 28 ოქტომბერს, ჯვაროსნებმა დაიკავეს ნავსაყუდელი და ციტადელი, მაგრამ ვერაფერი გააწყვეს აკროპოლისთან მიმართებაში. ზედმეტი თავდაჯერებულობის გამო, 1345 წლის 17 იანვარს, ჰენრი ასტიელი შეეცადა მესა აღენიშნა მიტოვებულ შენობაში, რომელიც სწამდათ, რომ მიტროპოლიტის საკათედრო ტაძარი იყო. მსახურების დროს, უმურ ბეი მიიჭრა კრებაზე და ჯვაროსნების ლიდერები დახოცა, მათ შორის, პატრიარქი მარტინო ზაქარია, პაპის გალერას მეთაური და ვენეციის რესპუბლიკის მეთაური პიეტრო ძენო.

მცირე აზიის ნახევარკუნძულზე ჯვაროსნებთან დაკავშირებით საეჭვო ვითარების გამო, პაპმა 1345 წელს დაიწყო მეორე ექსპედიციის ორგანიზება. ნოემბერში, ჰუმბერტ ვიენოისელის მეთაურობით, სმირნიოტების მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობა ვენეციის რესპუბლიკიდან დაიწყო. 1346 წლის თებერვალში, ჯვაროსნებმა თურქები დაამარცხეს მიტილენეში, მაგრამ ჰუმბერტი, თურქებთან შედარებით, უფრო მეტად გაისარჯა სმირნაში და ქალაქის ქრისტიანული ნაწილი გაამაგრა. მომდევნო ხუთი წელი კლემენტ ცდილობდა მოლაპარაკებების წარმოებას თურქებთან, რომლებიც სმირნას მუდმივად ალყის პირობებში ამყოფებდნენ ხმელეთიდან და უზრუნველყოფდნენ პირდაპირ ფინანსურ და სამხედრო დახმარებას ქალაქისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ კლემენტის შეშფოთება ჯვაროსნებთან დაკავშირებით მოულოდნელად დასრულდა 1351 წლის სექტემბერში, ქრისტიანებმა შეძლეს ქალაქის შენარჩუნება 1402 წელს თემურიდების მიერ სმირნის ალყაში მოქცევამდე.
თერმოელექტრული მოვლენა

თერმოელექტრული მოვლენა — ფიზიკური მოვლენა, რომელიც განპირობებულია გამტარებსა და ნახევარგამტარებში მიმდინარე სითბურ და ელექტრულ პროცესებს შორის კავშირით.

თუ შევაერთებთ ორი სხვადასხვა ლითონის ან ნახევარგამტარის ბოლოებს და შეერთების ადგილებს სხვადასხვა ტემპერატურებს შევუნარჩუნებთ, წრედში წარმოიქმნება ელექტრული დენი (ზეებეკის ეფექტი). ამ მოვლნას იყენებენ თერმოწყვილებში. თუ ორი სხვადასხვა ლითონის შეერთების ადგილში ელექტრულ დენს გავატარებთ, მაშინ შეერთების ადგილში ჯოულ-ლენცის კანონის მიხედვით განსაზღვრულ სითბოსთან ერთად ხდება დამატებითი სითბოს გამოყოფა ან შთანთქმა (პელტიეს ეფექტი). ამ მოვლენაზეა დამყარებული ნახევარგამტარიანი თერმოელემენტის მოქმედების პრინციპი. თერმოელექტრული მოვლენაა აგრეთვე ტომსონის ეფექტი. იგი იმაში მდგომარეობს, რომ გამტარში, რომელშიც დენი გადის, მის გასწვრივ ტემპერატურის ვარდნისას ხდება ამ ვარდნის სიდიდესა და გამტარის ბუნებაზე დამოკიდებული დამატებითი სითბოს გამოყოფა ან შთანთქმა. ნახევარგამტარებისათვის ეს ეფექტი გაცილებით ძლიერია, ვიდრე გამტარებისათვის.
მასის დეფექტი

მასის დეფექტი — სხვაობა მოცემული იზოტოპის მასასა (რომელიც მასის ატომური ერთეულებითაა გამოსახული) და მასურ რიცხვს შორის. მასის დეფექტი დაკავშირებულია ბირთვში ნუკლონების ბმის ენერგიასთან და ახასიათებს მოცემული ბირთვის მდგრადობას. ზოგჯერ იყენებენ 1 ნუკლონზე მოსულ მასის დეფექტს, რომელსაც ჩაწყობის ნამრავლს უწოდებენ.

ზოგჯერ მასის დეფექტს უწოდებენ \ /^2 სიდიდეს, სადაც \ არის ატომბირთვის ბმის ენერგია, — სინათლის სიჩქარე ვაკუუმში.
შეპირაპირება

შეპირაპირება — კოსმოსური საფრენი აპარატების ან მათი ნაწილების დაახლოება და შეერთება ორბიტაზე. შეპირაპირება შეიძლება მოხდეს ავტომატურად ან ხელით (კოსმონავტების მიერ). პირველი შეპირაპირება განხორციელდა ხელით 1966 წლის 16 მარტს ამერიკული კოსმოსური ხომალდის „ჯემინი 8“-ის ეკიპაჟის მიერ (რაკეტასთან „აჯენა“), ხოლო პირველი ავტომატური შეპირაპირება, კი — 1967 წლის 30 ოქტომბერს ორ საბჭოთა ხელოვნურ თანამგზავრს — „კოსმოს-186“ და „კოსმოს-188“-ს — შორის.
ემანუელ ქსანტოსი

ემანუელ ქსანტოსი ( ; დ. 1772 — გ. 28 ნოემბერი, 1852, ათენი) — საიდუმლო საზოგადოება „ფილიკი ეთერიას“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი, რომელიც ამზადებდა საბერძნეთის და ბალკანეთის რევოლუციას ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ.

ბიოგრაფია
ემანუელ ქსანტოსი დაიბადა საბერძნეთის კუნძულ პატმოსზე 1772 წელს, სადაც დაამთავრა სკოლა.

ემიგრაციაში წავიდა იტალიის ქალაქ ტრიესტში, სადაც მუშაობდა სავაჭრო კომპანიაში თანამშრომლად.

1810 წელს დასახლდა ოდესაში. იქ გაიცნო სამი ვაჭარი საბერძნეთის ქალაქ იოანინადან და შექმნა მათთან ერთად საკუთარი სავაჭრო საწარმო.

1813 წელს სავაჭრო მოგზაურობები მოაწყო საბერძნეთის ქალაქებში პრევეზასა და იანინაში და კუნძულ ლეფკასზე.

როდესაც 1814 წელს ოდესაში დაბრუნდა, ათანასიოს ცაკალოფთან და ნიკოლაოს სკუფასთან ერთად დააარსა საიდუმლო საზოგადოება „ფილიკი ეთერიას“, რომელმაც მიზნად დაისახა საბერძნეთის განთავისუფლება. ქსანტოსი გახდა საზოგადოების მდივანი, მას ჩააბარეს საზოგადოების ხაზინა და ამავე დროს კავშირი დაამყარა სხვა თავდადებულ ლიდერებთან, რომელთა შორის იყო პ.ანაგნოსტოპულოსი.

1820 წელს ქსანტოსი გაემგზავრა პეტერბურგში რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის იოანო კაპოდისტრიასისთვის ე.წ. უხილავი საზოგადოების ხელმძღვანელის პოსტის შეთავაზების მიზნით .

კაპოდისტრიასმა უარი განაცხადა საზოგადოების ხელმძღვანელობაზე. უფრო მეტიც, იცოდა რა ევროპის ნეგატიურ პოლიტიკურ განწყობები ლიბერალური და ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობების მიმართ და წინასწარ განჭვრიტა ასეთი აჯანყების შედეგები, იგი ცდილობდა დაერწმუნებინა ქსანტოსი რევოლუციური მოქმედებების უფრო ხელსაყრელი დროისთვის გადადების აუცილებლობაში. ამის შემდეგ ქსანტოსმა საზოგადოების ხელმძღვანელობა შესთავაზა რუსეთის არმიის გენერალს და მეფის ადიუტანტს ალექსანდრე იფსილანტს, რომელსაც ეთერისტების ( „ფილიკი ეთერიას“ წევრები) აზრით, მეფეზე დადებითი გავლენის მოხდენა შეეძლო ბერძნების აჯანყების შემთხვევაში.

იფსილანტი შეთავაზებას დათანხმდა.იმ დროიდან ქსანტოსი ინარჩუნებდა მასთან კონტაქტს და კოორდინაციას უწევდა მოქმედებებს დუნაის სამთავროებში.

მოლდოვა-ვალახიაში 1821 წლის საომარი მოქმედებების წარუმატებელი მოქმედების შემდეგ, ქსანტოსი იტალიის გავლით აჯანყებულ პელოპონესში გაემგზავრა, სადაც 1826 წლამდე დარჩა, რის შემდეგაც გაემგზავრა ავსტრიაში, რათა ა.იფსილანტის გაქცევის ორგანიზება მოეხდინა, რომელიც ავსტრიის მუკაჩევოს ციხეში ( პალანოკის ციხე) იმყოფებოდა, თუმცა დაგეგმილი ოპერაცია ჩაიშალა და ქსანტოსი ვლახეთში გაემგზავრა, სადაც 1837 წლამდე ჩრდილში რჩებოდა. შემდეგ გადაწყვიტა საბერძნეთში დაბრუნება.

2 წლის შემდეგ კუნძულ ჰიდრაზე დაინიშნა ადმინისტრაციულ თანამდებობაზე მაგრამ გარკვეული პერიოდის შემდეგ გაათავისუფლეს.

მან მთელი ცხოვრება სიღარიბეში გაატარა და ამაოდ ელოდა საბერძნეთის ხელისუფლებისგან რაიმე სარგებელს.

ქსანტოსი გარდაიცვალა ათენში 1852 წელს. გარდაცვალებამდე, 1845 წელს, მან გამოაქვეყნა თავისი მემუარები, რომელიც „ფილიკი ეთერიას“ შესახებ ინფორმაციის ფასდაუდებელ წყაროს წარმოადგენდა, რადგან არც მის ორ სხვა დამფუძნებელს, არც სკუფასს და არც ცაკალოფს, არ დაუტოვებია რაიმე წერილობითი მტკიცებულება.

ემანუელ ქსანტოსი დაქორწინებული იყო სევასტი კრუსტალაზე.

ქსანტოსი დაკრძალულია ათენის პირველ სასაფლაოზე.