iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კაპისის პროვინცია (ავღანეთი)

კაპისის პროვინცია (დარი , პუშტუ ) — ავღანეთის ოცდათოთხმეტიდან ერთ-ერთი პროვინცია (ვილაიეთი), მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი მაჰმუდრაქი. ტერიტორია მოიცავს 1 842 კმ² 399 500 მცხოვრებით (2009 წლის მონაცემებით). მას ესაზღვრება ავღანეთის 4 პროვინცია - ფანჯშირის პროვინცია, ლაღმანის პროვინცია, ფარვანის პროვინცია და ქაბულის პროვინცია. კაპისას პროვინცია წარმოადგენს ფართობით ყველაზე პატარა რეგიონს, რომელსაც 34-ე ადგილი უკავია.

ადმინისტრაციული დაყოფა
პროვინცია იყოფა 7 ოლქად. ესენია:
მაჰმუდრაქი
ჰესა ავაი კოჰისტანი
ჰესა დუიუმ კოჰისტანი
კოხ-ბანდი
ალასაი
ნიჯრაბი
თაგაბი

ისტორია
კაპისა ჯერ კიდევ ძვ. წ. მე-5 საუკუნეში ჩნდება ინდოელი სწავლულის, ლინგვისტის პანინის შრომებში. პანინი მიუთითებს ქალაქ კაპისას, ასევე, კაპისას სამეფოს არსებობის შესახებ, მოიხსენებს კაპისაიანას - ცნობილ ღვინოს კაპისადან. სახელი შემორჩენილია, აგრეთვე, ძვ. წ. მე-2 საუკუნის ინდო-ბერძნული სამეფოს მონეტებზე.

1939 წლის არქეოლოგიურმა აღმოჩენებმა დაადასტურა, რომ ღვინო კაპისიანასათვის ქალაქი კაპისა წარმოადგენდა დიდ სავაჭრო ცენტრს. აქ აღმოჩნდა უამრავი სახეობის ჭურჭელი, რაც დამახასიათებელია ღვინით ვაჭრობის გეოგრაფიული ადგილებისათვის. კერძოდ, მრავალრიცხოვანი მინის ჭურჭელი, თევზის ფორმის ღვინის ქილები, ღვინის სასმისები და სხვ.

ამ ადგილებისათვის დამახასიათებელი ყურძენი და ღვინო მოიხსენიება რამდენიმე ძველინდურ თხზულებაში, მათ შორის ეპიკურ პოემა მაჰაბჰარატაში.

პლინიუსის გადმოცემით, ქალაქი კაპისა ჩვ.წ.აღ.მდე მე-6 საუკუნეში გაანადგურა აქემენიდების იმპერიის იმპერატორმა კიროს დიდმა.

644 წელს ამ ადგილებში უმოგზაურია ჩინელ პილიგრიმს სიუან ცანგს, რომლის მიხედვით, კაპისა იმყოფებოდა ბუდისტი ქშატრიების ხელისუფლების ქვეშ. ქშატრიები ათწლეულების მანძილზე იმყოფებოდნენ მეზობელი სახელმწიფოების - ლამპაკას, მაგარაჰარას, განდჰარასა და ბანუს კონტროლის ქვეშ. აგრეთვე, აღნიშნავს, რომ ამ რეგიონში გავრცელებული იყო მრავალი საუკეთესო ჯიშის ცხენი, მოსახლეობა მისდევდა მრავალფეროვანი მარცვლეულისა და ხილის წარმოებას.

კაპისა მაურიების იმპერიაში
კაპისას პროვინციას თავს დაესხა მაურიების იმპერია, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ჩანდრაგუპტა მაურია. მაურიებმა რეგიონში გაავრცელეს ახალი რელიგიები ინდუიზმი და ბუდიზმი. ისინი გეგმავდნენ ცენტრალური აზიის დიდი ტერიტორიების დაპყრობას მანამდე, სანამ არ შეეჯახნენ უშუალოდ ადგილობრივი ბერძნულ-ბაქტრიული სამეფოს ძალებს. როგორც ისტორია გადმოგვცემს, სელევკე ნიკატორმა მიაღწია შეთანხმებას ჩანდრაგუპტა მაურიასთან მოცემული კონტროლირებადი ტერიტორიების სამხრეთით ჰინდიყუშიდან მაურიებამდე.

ავღანეთის ეს რეგიონი მდიდარია უძველესი არქეოლოგიური ძეგლებით, რომლებიც ჯერ კიდევ სრულყოფილად შესწავლილი არ არის.

არეულობების პერიოდში, როცა ხელისუფლება ვერ აკონტროლებდა სრულად ქვეყნის ტერიტორიებს, უამრავი არქეოლოგიური ძეგლია გაძარცვული კონტრაბანდისტების მიერ, რომლებმაც მრავალი ისტორიული ნივთი გაიტანეს საზღვარგარეთ და გაყიდეს. მხოლოდ 2009/2010 წ.წ. ეროვნული უსაფრთხოების ძალებმა გასაყიდად მომზადებული 27 ისტორიული ნივთი აღმოაჩინეს. ეს ნივთები მიეკუთვნებოდა ძ. წ. - ძვ.წ. საუკუნეებს. რელიქვიების დიდი ნაწილი იყო კოჰისტანის რაიონიდან. ეს ოლქი დიდი ხნის განმავლობაში მიეკუთვნებოდა დელის სასულთნოს, კერძოდ, ხალჯთა დინასტიას.

დღეისათვის აქ განლაგებულია გაერთიანებული კოალიციის ფრანგული ძალები. ოლქში მიმდინარეობს საგზაო-სამშენებლო სამუშაოები.
თამაშთა თეორია

თამაშთა თეორია — თამაშებში ოპტიმალური სტრატეგიის შესწავლის მათემატიკური მეთოდი. თამაშის ქვეშ იგულისხმება პროცესი, რომელშიც მონაწილეობს ორი ან მეტი მხარე, რომლებიც იბრძვიან საკუთარი ინტერესების რეალიზაციისთვის. თითოეულ მხარეს აქვს თავისი მიზანი და იყენებს გარკვეულ სტრატეგიას, რომელიც, სხვა მოთამაშეთა ქმედებებიდან გამომდინარე, შესაძლოა, მისთვის მოგებიანი ან წაგებიანი იყოს. თამაშთა თეორია გვეხმარება საუკეთესო სტრატეგიის არჩევაში სხვა მონაწილეების, მათი რესურსებისა და შესაძლო ქმედებების გათვალისწინებით.

თამაშთა თეორია გამოყენებითი მათემატიკის განყოფილებაა, უფრო ზუსტად კი — ოპერაციათა გამოკვლევის. ყველაზე ხშირად თამაშთა თეორიის მეთოდებს იყენებენ ეკონომიკაში, ოდნავ იშვიათად სხვა საზოგადოებრივ მეცნიერებებში — სოციოლოგიაში, პოლიტოლოგიაში, ფსიქოლოგიაში, ეთიკაში, იურისპრუდენციასა და სხვ. 1970-იანი წლებიდან მოყოლებული მისი გამოყენება დაიწყეს ბიოლოგებმა ცხოველთა ქცევისა და ევოლუციის თეორიის გამოკვლევისთვის. თამაშთა თეორიას დიდი მნიშვნელობა აქვს ხელოვნური ინტელექტისა და კიბერნეტიკისთვის, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც გაჩნდა ინტერესი ინტელექტუალური აგენტებისადმი.
სიტავაკის სამეფო

სიტავაკის სამეფო — ყოფილი სამეფო შრი-ლანკის სამხრეთ-ცენტრალურ ნაწილში. ის 1521 წელს ვიჯაიაბაჰუს მკვლელობის და კოტეს სამეფოს დაშლის შემდეგ წარმოიშვა. შემდგომი 70 წლის განმავლობაში ის კუნძულზე დომინანტ ძალას წარმოადგენდა. სიტავაკა პორტუგალიელ კოლონიზატორებსაც ძლიერ წინააღმდეგობას უწევდა, რომლებიც კუძულზე 1505 წლიდან იყვნენ. მიუხედავად მისი სამხედრო ძლიერებისა მის ტერიტორიაზე მუდმივად იყო აჯანყებები. სამეფო მისი ბოლო მეფის რაჯასინჰა –ის სიკვდილის შემდეგ მალევე დაიშალა.
ალბანური სამზარეულო

ალბანური სამზარეულო — ხმელთაშუა ზღვის სამზარეულო იტალიური და თურქული კულინარიის გავლენით. ალბანური სამზარეულო გამოირჩევა როგორც შავი წიწაკის ასევე ხმელთა შუა ზღვის ისეთი მცენარეების გამოყენებით როგორიცაა: ორეგანო, პიტნა, რეჰანი, როზმარინი. აქტიურად იყენებენ საქონლის ხორცს და თევზეულს. ბოსტნეული კულტურები ასევე თითქმის ყველა კერძში გამოიყენება.

ალბანელების მთავარი საჭმელი არის მეორე საუზმე. რომელიც ძირითადად შედგება მოშუშული ხორცისგან ან თევზისგან . მთავარი კერძი არის ნელ ცეცხლზე მომზადებული ხორცი სხვადასხვა ბოსტნეულით, ასევე კიტრის და პომიდვრის სალათი, ბულგარული წიწაკა, ზეთის ხილი. სალათს აზავებენ მარილით ზეითუნის ზეთით და ძმრით ან ლიმონის წვენით.

მაღალმთიან რეგიონებში იყენებენ შებოლილ ხორცს და შინაურ პირობებში მომზადებულ კონსერვებს. ალბანურ სამზარეულოში ცხოველების შინაგან ორგანოები და თავიც გამოიყენება და დელიკატესად ითვლება. რძის ნაწარმი ძირითადად არ განიხილება ცალკე კერძად და მას ხშირად პურთან ან ალკოჰოლურ სასმელთან ერთად მირთმევენ. ზღვის პროდუქტები უფრო მეტად სანაპირო ქალაქებშია პოპულარული.

ცივი, მსუბუქი კერძები
ხორბლის ან სიმინდის ფქვილისგან გაკეთებული პური არის ალბანური კერძების მთავარი ატრიბუტი. ალბანურად საჟმლის ჭამა ითარგმნება, როგორც პურის ჭამა .
ქათმის ღვიძლი.
ბადრიჯნის სალათი.
ტოლმა.
ბულგარული წიწაკა ფარშით.
კომბოსტოს მწნილი.
შემწვარი სარდინები ლიმონით.
ალბანური მეზე.
ყველთან და კვერცხთან შემწვარი პური.

სალათები
ალბანური კარტოფილის სალათი.
ალბანური მოთუშული სალათი.
ლობიოს სალათი.
კომბოსტოს სალათი.
პამიდვრის და წიწაკის სალათი.

სუპები
ლობიოს სუპი.
კარტოფილის და კომბოსტოს სუპი.
სუპი ლიმონით.
ტარატორი
ტარჰანა

თევზეული
ღუმელში შემწვარი კალმახი.
შემწვარი სხივფარფლიანი თევზების სახეობები, კობრი, ბარაბული, გველთევზა.

ხორცეული
ტავე კოსი, შემწვარი ბატკნის ხორცი მაწვნის სოუსით.
ხბოს ან ქათმის ხორცი კაკლებით.
კოფტა, შემწვარი ხორცის ბურთულები.
ხბოს ხორცი ლობიოს მარცვლებით.

ბოსტნეული
ტოლმა
შემწვარი პრასი.
ბულგარული წიწაკა ბრინჯის შიგთავსით.
ბადრიჯანი ყველის შიგთავსით.

ღვეზელები
ბურეკასი, ალბანური ბოსტნეულის ღვეზელი.
ფილა – კოსოვოს და ალბანეთის ტრადიციული კერძი.

დესერტი
ხალვა.
ბასბუსა.
ბრინჯის პუდინგი.
კაბუნი.
კასტარდი.
ტულუმბა.
ფახლავა.

სასმელები
არა ალკოჰოლური სასმელებიდან ალბანეთში ყველაზე მეტად მინერალური წყლებია პოპულარული.
მინერალური წყალი.
რძე.
იოგურტი.
სვა და სხვა ხილის წვენი.
ალბანური კეფირი.
ლუდი.
ბოზა.
რაკია.
კონიაკი.
ალბანური ღვინო.
ალექსანდრე მაყაშვილი

ალექსანდრე მაყაშვილი (დ. 24 აგვისტო, 1896, კონდოლი (ახლანდელი თელავის მუნიციპალიტეტი) — გ. 14 თებერვალი, 1962, თბილისი) — ქართველი ბოტანიკოსი, პროფესორი (1962). დაამთავრა თბილისის მე-2 გიმნაზია (1915), სწავლობდა როსტოვის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის საბუნებისმეტყველო განყოფილებაზე (1916-1918), დაამთავრა თბილისის უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი (1925). სტუდენტობის წლებში მაყაშვილმა დაიწყო მუშაობა უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტის (შემდგომში საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი) ზოგადი მიწათმოქმედების კათედრაზე, შემდეგ მუშაობდა უნივერსიტეტის ბოტანიკურ კათედრაზე (1933-1952). იყო თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტის ბოტანიკური კათედრისა (1953-1962) და ამავე დროს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბოტანიკის ინსტიტუტის ცოცხალი კავკასიის ფლორის განყოფილების გამგე (1935-1955).

მაყაშვილი იკვლევდა საქართველოს ველურ და კულტურულ ფლორას, მდელოებსა და საძოვრებს და მათი გაუმჯობესების საკითხებს („საქართველოს სარეველა მცენარეების სარკვევი“, 1934; „თბილისის მიდამოების ფლორა“, ტ. 1-2, 1935 და სხვა); ავტორია სახელმძღვანელოებისა და სამეცნიერო-პოპულარული წიგნებისა („ზოგადი მიწათმოქმედების კურსი“, 1932; „ჩვენი ტყისა და მინდვრის ყვავილები“, 1957; „ჩვენი ხეები და ბუჩქები“, 1960 და სხვა). მაყაშვილი იყო „საქართველოს ფლორის“ გამოცემის ერთ-ერთი (ტ. 1-2, 1941) თანაავტორი და თანარედაქტორი. შეადგინა „სასოფლო-სამეურნეო ტერმინოლოგია“ (მემცენარეობა, 1938) და „ბოტანიკური ლექსიკონი“ ( გამოცემა 1949, — 1961), რომელშიც შეკრებილია ველურ და კულტურულ მცენარეთა ხალხური სახელწოდებები და დადგენილია მათი მეცნიერული ნომენკლატურა.
ტომ არაია

ტომას ენრიკე „ტომ“ არაია დიასი ( დ. 6 ივნისი, 1961, ვინია-დელ-მარი, ჩილე) — ჩილელ-ამერიკელი მუსიკოსი, ცნობილი გახდა როგორც თრეშ მეტალ ჯგუფ სლეიერის ვოკალისტი. არაიას პირველი მუსიკალური ნაშრომი არის ჯგუფ სლეიერის სადებიუტო ალბომი (1983). მისი მუსიკა გამოირჩევა ხმაურიანი და მაღალი ტონალობით, ძირითადად მისი ტექსტები დაწერილია სერიულ მკვლელებზე და ძალადობაზე. არაიამ სლეიერთან ერთად 11 ალბომი ჩაწერა და მეთორმეტეზე მუშაობს რომლის გამოშვებაც დაგეგმილია 2015 წელს.

ბიოგრაფია
არაიას ოჯახი კალიფორნიაში საცხოვრებლად 1966 წელს გადავიდა, როდესაც ტომი 5 წლის იყო, ტომს სამეზობლო ახასიათებდა როგორც „ცუდი მეზობელი რომელსაც მიდრეკილება ჰქონდა კრიმინალური ბანდებისაკენ“, მისი უფროსი ძმა ჩისკო გიტარაზე უკრავდა რამაც შთააგონა ტომი და 8 წლიდან მან ბას გიტარაზე დაკვრა დაიწყო.ძმები დუეტში -ის და როლინგ სტოუნზის სიმღერებს უკრავდნენ ხოლმე,რამაც ტომს მუსიკისადმი სიყვარული გაუჩინა.

1980-იანი წლების დასაწყისში არაიამ 2 წლიანი რესპირატორიის თერაპევტის კურსი გაიარა, სწორედ 1981 წელს შეხვდა არაია მის მომავალ პარტნიორ კერი კინგს, რომელმაც შესთავაზა მის ჯგუფ სლეიერში დაკვრა.

არაია კინგთან და სლეიერის იმ დროინდელ წევრებთან ერთად უკრავდა, მას აღარ რჩებოდა საკმარისი დრო კურსისთვის და ჰოსპიტალში ხშირად აგვიანდებოდა ხოლმე, რის შემდეგადაც მისმა თანამშრომლებმა ჩივილი დაიწყეს, არაიამ კი უპასუხა: „როგორც ჩანს დათხოვნილი ვარ“. ამის შემდეგ არაია სრულად გადაერთო მუსიკაზე და სულ მალე 1983 წელს სადებიუტო ალბომი ჩაწერეს.

რელიგია
აღსანიშნავია ისიც, რომ არაიას ტექსტები ხშირად უარყოფს ქრისტიანობას და სხვა რელიგიებს, თუმცა როგორც არაია ინტერვიუებში აცხადებს მას „ძლიერი რწმენის სისტემა“ აქვს და როგორც ერთ-ერთ ინტერვიუში განაცხადა „ადამიანის რელიგია და მრწამსი არ შეიძლება გადაწყვიტო წიგნით, რამე ისტორიით რომელიც ვიღაცამ დაწერა ან სლეიერის სიმღერით, მე მჯერა ღმერთის რომელმაც ადამიანების სიყვარული იქადაგა“.

არაიამ ასევე ინტერვიუში ისაუბრა სატანიზმზეც, ვინაიდან სლეიერის წევრებს სატანიზმში დებდნენ ბრალს მან განაცხადა : „ჩემი აზრით ეს ყველაზე დიდი შეცდომაა რაც კი ჯგუფის შესახებ უთქვიათ, როდესაც (კერი) კინგი დაწერს რაიმე კარგ მუსიკას, არაიას რწმენა და მრწამსი გვერდზე უნდა გადაიდოს, მე თუ დავიწყებ ჩივილს რომ ეს ჩემს რელიგიას შეურაწყოფას აყენებს, მე განვანაწყენებ ხალხს და გულს დავწყვეტ მათ“.

პირადი ცხოვრება
არაიას ჰყავს ძმა ჯონი არაია, რომელიც უკრავს ბას გიტარაზე ჯგუფ „ “-ში.

არაია ამჟამად ცხოვრობს ცოლ სანდრა არაიასთან და ორ შვილ, არიელ ასა არაიასთან (1996) და ტომ არაია უმცროსთან (1999) ერთად ტეხასის შტატში, სადაც აქვს რანჩო.

ტომი როგორც ამბობს მოსწონს ქანთრი ჟანრის მუსიკა რომელსაც ხშირად გასართობად უკრავს ხოლმე, ასევე მის ჰობის სფეროში შედის საშინელებათა ფილმების ყურება ოჯახთან ერთად.
აგუასკალიენტესის მუნიციპალიტეტი

აგუასკალიენტესის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი მექსიკაში, აგუასკალიენტესის შტატში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 765 მეტრზე. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 832 712 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 0.71 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1168.72 კმ²-ია. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი აგუასკალიენტესი.
ასიენტოსის მუნიციპალიტეტი

ასიენტოსის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი მექსიკაში, აგუასკალიენტესის შტატში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 800 - 2 700 მეტრზე. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 46 492 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 84.88 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 547.74 კმ²-ია. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ასიენტოსი.

კლიმატი
პაბელიონ-დე-არტეაგის მუნიციპალიტეტი

პაბელიონ-დე-არტეაგის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი მექსიკაში, აგუასკალიენტესის შტატში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.900 მეტრზე. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 42 600 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 195.54 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 199.33 კმ²-ია. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პაბელიონ-დე-არტეაგა.
რინკონ-დე-რომოსის მუნიციპალიტეტი

რინკონ-დე-რომოსის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი მექსიკაში, აგუასკალიენტესის შტატში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1952 მეტრზე. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 93 251 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 122.23 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 372 კმ²-ია. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი რინკონ-დე-რომოსი.
სან-ფრანსისკო-დე-ლოს-რომოს მუნიციპალიტეტი

სან-ფრანსისკო-დე-ლოს-რომოს მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი მექსიკაში, აგუასკალიენტესის შტატში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 100 მეტრზე. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 35 769 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 266.79 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 134.07 კმ²-ია. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სან-ფრანსისკო-დე-ლოს-რომო.
ალვარო კუნკეირო

ალვარო კუნკეირო მორა (დ. 22 დეკემბერი, 1911 — გ. 28 თებერვალი, 1981) — გალისიელი მწერალი, პოეტი, პროზაიკოსი, დრამატურგი და ჟურნალისტი. წერდა გალისიურ და ესპანურ ენებზე. გალისიელ მწერალთა ასოციაციის ერთ-ერთი თანადამფუძნებელი.

სწავლობდა ფილოსოფიისა და ფილოლოგიის ფაკულტეტზე სანტიაგო-დე-კომპოსტელას უნივერსიტეტში მაგრამ დამთავრება ვერ შეძლო და ჟურნალისტიკას მიჰყო ხელი. 1939 წელს დასახლდა მადრიდში და მუშაობდა გაზეთში. 1946 წელს დაბრუნდა გალისიაში.

კუნკეიროს შემოქმედებაზე დიდი გავლენა მოახდინა ფრანგულმა სურეალიზმმა. მისი ნაწარმოებები შეიცავენ გალისიური ფოლკლორის ტრადიციებს, ლეგენდებს და ფანტაზიტიურ და მითოლოგიურ მოტივებს. მისი ნაწარმოებები ნათარგმნია სხვადასხვა ევროპულ ენებზე.
გემისტუს პლეთო

გეორგიუს გემისტუსი ასევე პლეთონი ან პლეთო (დ. 1355 – გ. 1452/1454) — ნეოპლატონური ფილოსოფიის ბერძენი მეცნიერი. ბერძნული აღორძინების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი წარმომადგენელი. ბიზანტიის იმპერიის დასასრულის პერიოდში გამოდიოდა იდეით დაბრუნებოდნენ ანტიკური სამყაროს ოლიმპიურ ღმერთებს.

გეორგიუსი დაიბადა 1355 წელს კონსტანტინოპოლში. სწავლობდა ადრიანოპოლისში. იგი აღმერთებდა პლატონს. სწორად მის გამო აიღო მან თავისთვის ფსევდონიმად პლეთონი. 1407 წელს ადრიანოპოლისი დატოვა და გაემგზავრა კვიპროსზე. ასევე მოინახულა პალესტინაც.

1464 წელს მისი ნეშტი სიჯიზმონდო მალატესტამ გადმოასვენა რიმინიში.
ელეფთერიოს ვენიზელოსი

ელეფთერიოს ვენიზელოსი (;დ. 23 აგვისტო, 1864, კრეტა, ოსმალეთის იმპერია  —გ. 18 მარტი, 1936, პარიზი) — ბერძენი პოლიტიკოსი. 1910-1933 წლებში რვაჯერ ეკავა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა.

მის სახელს ატარებს ათენის საერთაშორისო აეროპორტი. ელეფთერიოსის მეორე შვილი სოფოკლის ვენიზელოსი სამგზის იყო ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი.
ზლატა მოგლენელი

ზლატა მოგლენელი (, , ; გ. 24 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 13 ოქტომბერი ], 1795) — მართლმადიდებელი წმინდანი, პატივს მიაგებს სერბეთისა და ბულგარეთის ეკლესიები. მას მოიხსენიებენ როგორც დიდმოწამეს. მოხსენიების დღე არის 13 (26) ოქტომბერი.

დაიბადა და ცხოვრობდა ბულგარეთში. სიყმაწვილიდანვე ზლატა საოცრად მტკიცე ხასიათით, ქრისტესადმი ურყევი სასოებით, კეთილგონიერებითა და მშვენიერებით გამოირჩეოდა. მათ სოფელში დამკვიდრებული ერთი თურქი დიდხანს ეცადა, მოეხიბლა ქალწული და ისლამზე მოექცია, მაგრამ ვერც შეგონებებით, ვერც მუქარითა და ვერც საშინელი წამებით, რომელიც მრავალი თვის მანძილზე გრძელდებოდა, ვერ მოდრიკა მხნე აღმსარებელი.

გარდაიცვალა 1795 წელს. ხატებზე გამოსახულია ბულგარულ ან მაკედონურ საქორწინო ტანსაცმელში.
პლაიას-დე-როსარიტოს მუნიციპალიტეტი

პლაიას-დე-როსარიტოს მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი მექსიკაში, ქვემო კალიფორნიის შტატში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 0-727 მეტრზე. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 90 668 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 180 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 513.32 კმ²-ია. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი როსარიტო.
ლაღმანის პროვინცია

ლაღმანის პროვინცია (დარი , პუშტუ ‎) — ავღანეთის ოცდათოთხმეტიდან ერთ-ერთი პროვინცია (ვილაიეთი), მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი მეჰტარლამი. ტერიტორია მოიცავს 3 843 კმ² 441 000 მცხოვრებით (2007 წლის მონაცემებით). მას ესაზღვრება ავღანეთის 6 პროვინცია - ფანჯშირის პროვინცია, კაპისას პროვინცია, ქაბულის პროვინცია, ნანგარჰარის პროვინცია, ნურისტანის პროვინცია და ქუნარის პროვინცია.

ისტორია
ალექსანდრე მაკედონელის შემოჭრის დროს ეს ადგილი ცნობილი იყო სახელით ლამპაკა. მე-7 ასწლეულში ოლქი მოინახულა ცნობილმა ჩინელმა მოგზაურმა სიანცზანმა და აღნიშნა, რომ ამ ადგილების მცხოვრებთა უდიდესი უმრავლესობა ინდუზმის მიმდევარი იყო. მხოლოდ მცირე ნაწილი მისდევდა ბუდიზმს.

აქ ისლამის გავრცელების შემდეგ რეგიონი შევიდა ღაზნევიდების სახელმწიფოს შემადგენლობაში, რომლის მმართველმა სრულიად გაანადგურა ინდური არმია.

თანამედროვე ქაბულის მუზეუმში განთავსებულია წარწერები არამეულ ენაზე, რომელიც გვამცნობს, რომ ეს ადგილები წარმოადგენდა ინდოეთიდან პალმირამდე მდებარე სავაჭრო მარშრუტს.

მე-10 საუკუნეში ლაღმანის პროვინცია კვლავ დიდი ინდური სამყაროს შენადგენელი ნაწილია, რომელიც დაახლოებით 982 წლისათვის სრულდება. მუსლიმი ავტორის, ალ უთბის ცნობით მე-10 საუკუნის ბოლოს რეგიონში გავრცელდა ისლამი ღაზნევიდების სახელმწიფოს მეთაურის აბუ მანსურ საბუქტიგინის წყალობით.

საბუქტიგინმა ამის შემდგომ რეგონში მოიგო დიდი ბრძოლა, რომელიც მიმართული იყო ჰინდუს შაჰის ჯაიაპალას 100 000-ანი არმიის წინააღმდეგ.

მე-16 საუკუნის პირველ წლებში რეგიონში ცხოვრობდა დიდ მოგოლთა მეფე ბაბური , რომელმაც სწორედ აქ დაწერა თავისი მემუარები ”ბაბურნამე”. ”ბაბურნამეს” თანახმად, ლაღმანის დიდ მოგოლთა ეპოქაში ცნობილი იყო, როგორც დამოუკიდებელი მხარე ქაბულისტანში, მუსლიმური გადმოცემის თანახმად, კაფირისტანის ნაწილი. ლაღმანი ითვლებოდა ”ურწმუნოთა” ბუდედ და ხშირად ეწყობოდა ჯიჰადის დამსჯელი ექსპედიციები მოგოლთა იმპერატორ აქბარის უმცროსი ძმის მეთაურობით.

თანამედროვე ისტორია
საბჭოთა კავშირ-ავღანეთის ომის დროს ორივე მხარის მებრძოლები დაუნდობლად ანადგურებდნენ სახლებს, ბიზნესდაწესებულებებს. ამას გარდა, საბჭოეთი მიზნობრივად ანადგურებდა ლაღმანის სოფლის მეურნეობის ინფრაქტრუქტურას.

2007 წლიდან რეგიონში მოქმედებს საერთაშორისო უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ძალების პროვინციის რეკონსტრუქციის ჯგუფი, რომელსაც სათვეში უდგას ამერიკის შეერთებული შტატები.

ადმინისტრაციული დაყოფა
პროვინცია იყოფა 5 ოლქად. ესენია:
ალინგარი
ალიშინგი
ბაად-პუხი
დავლათ-შაჰი
კარგაი
მეჰტარლამი
ალექსანდრე დუბჩეკი

ალექსანდრე დუბჩეკი (; დ. 27 ნოემბერი, 1921, უგროვეცი, ჩეხოსლოვაკია — გ. 7 ნოემბერი, 1992, პრაღა, ჩეხოსლოვაკია) — ჩეხოსლოვაკიის სლოვაკი პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე. 1968-1969 წლებში ეკავა ჩეხოსლოვაკიის კომპარტიის ცკ-ის პირველი მდივნის თანამდებობა.

1968 წლის 4 იანვარს, ცკ-ს პლენუმმა, კომპარტიის პირველ მდივნად, ანტონინ ნოვოტნის ნაცვლად 47 წლის ალექსანდრე დუბჩეკი აირჩია, რომელიც მანამდე სლოვაკეთის კომუნისტური პარტიის პირველი მდივანი იყო. 1968 წლის თებერვალში, დუბჩეკი სოფლის მეურნეობის კოოპერატორთა ყრილობაზე გამოვიდა და განაცხადა, რომ აუცილებელია ჩეხოსლოვაკიაში განხორციელდეს სოციალიზმის დემოკრატიზაცია. ამ მხრივ მთავრობამ პირველი მნიშვნელოვანი ნაბიჯი 3 მარტს გადადგა, როდესაც პრესაზე ნაწილობრივ გაუქმდა ცენზურა.

პრაღის გაზაფხულის პერიოდში შეეცადა ასევე სხვა რეფორმების გატარებას. მან სსრკ-საგან დამოუკიდებელი პოლიტიკის გატარება დაიწყო, რაშიც ბუნებრივია წააწყდა საბჭოთა წინააღმდეგობას. 1968 წლის 20-21 აგვისტოს ღამეს ვარშავის ხელშეკრულების ჯარები ჩეხოსლოვაკიაში შევიდნენ (ოპერაცია „დუნაი“) და ბოლო მოუღეს ალექსანდრ დუბჩეკის დემოკრატიულ რეფორმებს. 1968 წლის აგვისტოდან იგი დანებდა სსრკ-ს ზეწოლას და თანდათან მოხსნა თანამდებობიდან რეფორმატორი კომუნისტები. 1969 წლის აპრილში, თანამდებობიდან გადადგა ჩეხოსლოვაკიის კომპარტიის თავმჯდომარე ალექსანდრე დუბჩეკი. ქვეყანაში გუსტავ ჰუსაკის მმართველობა დაიწყო.

1989 წელს აქტიურად მონაწილეობდა ხავერდოვან რევოლუციაში.

გარდაიცვალა 1992 წლის 7 ნოემბერს, ორი თვით ადრე ავტოავარიაში მიღებული დაზიანებების შედეგად.
გამპოლის სამეფო

გამპოლა — მდებარეობს კანდის მახლობლად შრი-ლანკის ცენტრალურ პროვინციაში. ის საუკუნეში მეფე პარაკრამაბაჰუ –მ დედაქალაქად გამოაცხადა. პარაკრამაბაჰუ ტახტიდან ვიკრამაბაჰუ –მ ჩამოაგდო და მალაკის ნახევარკუნძულზე გადაასახლა. გამპოლას ბოლო მეფე იყო ბჰუვანაიკაბაჰუ . კუნძულზე შემდეგი დომინანტი სამეფო უკვე კოტეს სამეფო იყო.
ცხელი ზაფხულის სამი დღე

ცხელი ზაფხულის სამი დღე — მერაბ კოკოჩაშვილის 1981 წლის ქართული ფილმი.

სიუჟეტი
ცნობილ მეცნიერი სულხან იბერიელი უდაბნოს სამონასტრო კომპლექსის არქეოლოგიური გათხრების ხელმძღვანელია. მას სამუშაოს დასასრულებლად სახსრები არ ჰყოფნის და იძულებულია დასახმარებლად სხვადასხვა სახელმწიფო დაწესებულებებს მიმართოს. სხვებს მისი თავგამოდება გადამეტებულად ეჩვენებათ, რადგან სხვა საქმეები უფრო მნიშვნელოვნად მიაჩნიათ. სულხანს ეხმარება ახალგაზრდა არქეოლოგი თამრიკო. ისინი ერთად იბრძვიან, რომ სამხედროების საწვრთნელ პოლიგონად ქცეული მონასტრის ტერიტორია განადგურებას გადაურჩეს. გათხრეს მაინც დააკონსერვებენ და მიწას მიაყრიან. ქალაქისკენ მიმავალი სულხანი უდაბნოს მიწაზე ინფარქტით კვდება.

როლებში
კახი კავსაძე — სულხან იბერიელი
ნინელი ჭანკვეტაძე — თამრიკო
რამაზ ჩხიკვაძე — გივი
ოთარ ლითანიშვილი — ერეკლე
ერლომ ახვლედიანი — რამაზი
გია ფერაძე — ლევანი
სულიკო ჟღენტი — ვაჟა
ციცინო ციციშვილი — ია
მარინა ჯორჯაძე — ელისაბედი
აბრეკ ფხალაძე — ლოტბარი
უნგრეთის კულტურა

უნგრეთის კულტურა — უნგრეთს ხალხური რეწვის მდიდარი ტრადიცია აქვს, მაგალითად: ქარგვა, მეთუნეობა, ჩუქურთმები. უნგრული მუსიკა მოიცავს როგორც ლისტის რაპსოდიებს ასევე ხალხურ მუსიკას და ბოშურ სიმღერებს. უნგრეთს აქვს მდიდარი ლიტერატურა მრავალი მწერლებით და პოეტებით. გამორჩეულად ცნობილებია შანდონ მარაი და იმრე კერტეში. იმრე კერტეში 2002 წელს ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა ლიტერატურის დარგში.
ანატოლი კაჭარავა

ანატოლი ალექსის ძე კაჭარავა (დ. 15 აგვისტო, 1910, სოხუმი — გ. 8 მაისი, 1982, ბათუმი) — ქართველი მეზღვაური, შორეული ნაოსნობის კაპიტანი, საქართველოს საზღვაო სანაოსნოს ერთ-ერთი დამაარსებელი და პირველი ხელმძღვანელი.

სწავლობდა სოხუმის ინდუსტრიულ ტექნიკუმში, შემდეგ ხერსონის საზღვაოსნო სასწავლებელსა და შორეული აღმოსავლეთის თევზ-მრეწველობის ტექნიკუმში. ამავდროულად, 1927 წლიდან იყო მეზღვაური. მეორე მსოფლიო ომის წლებში უფროსი ლეიტენანტის წოდებით მეთაურობდა ყინულმჭრელ „ალექსანდრე სიბირიაკოვს“. 1942 წლის 25 აგვისტოს ჩრდილოყინულოვან ოკეანეში გერმანულ კრეისერ „ადმირალ შეერთან“ უთანასწორო შეტაკებისას ყინულმჭრელი დაიღუპა, დაჭრილი კაჭარავა და გადარჩენილი მეზღვაურები კი ტყვედ ჩავარდნენ. 1945 წელს გათავასუფლების შემდეგ საბჭოთა ხელისუფლებამ უფის სპეციალურ ბანაკში მოათავსა. 1961 წელს რეაბილიტირებული იქნა და დაჯილდოვდა წითელი დროშის ორდენით. შემდგომში სამეთაურო თანამდებობებზე მსახურობდა ჩრდილოეთის გემებზე: „ილია მურომეცი“, „ლევანოვსკი“, „ბაიკალი“ და „თბილისი“. 1967-1979 წლებში ხელმძღვანდელობდა საქართველოს საზღვაო სანაოსნოს. კაჭარავას პირველი მეუღლე იყო მსახიობი ნატო ვაჩნაძე.

გარდაიცვალა 1982 წლის 8 მაისს. დაკრძალულია ბათუმის საზღვაო აკადემიის ტერიტორიაზე.
ჩიქვი

ჩიქვი — თევზების გვარი სკორპენისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ზღვებში. საქართველოში (შავ ზღვაში) ბინადრობს 1 სახეობა — ზღვის ჩიქვი , რომლის სხეულის სიგრძე 7-13 სმ, იშვიათად 30 სმ აღწევს. ჩიქვები ფორმით ქორჭილას ჰგვანან. ფარფლების ეკლიანი სხივების ფუძესთან შხამიანი ჯირკვალი აქვთ და ქვეწარმავალთა მსგავსად იცვლიან კანს. მტაცებლები არიან. ძირითადად თევზებით იკვებებიან. გემრიელი ხორცი აქვთ. მცირე რაოდენობის გამო მათი რეწვა სხვა თევზებთან ერთად ხდება. უმთავრესად ნედლად იყენებენ.
ქამეროფსი

ქამეროფსი — მცენარეთა გვარი პალმების ოჯახისა. დაბალტანიანი (2—3 მეტრი სიმაღლის), მრავალღეროიანი, ზოგჯერ ერთღეროიანი (6 მ სიმაღლის) პალმებია. მარაოსებრი ფოთლები ღეროს წვერშია თავმოყრილი; გრძელი ყუნწი დაფარულია ბრჭყალისებრი ქაცვებით. ყვავილები მომცროა, შეკრებილია დატოტვილ ყვავილედად. ნაყოფი კენკრაა.

გვარში 2 სახეობაა. (სახესხვაობებით), სხვა მონაცემებით 9 სახეობა. გავრცელებულია დასავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთში, მათგან ქონდარა პალმა ერთადერთი პალმაა ევროპაში. იგი, როგორც დეკორატიული მცენარე კულტივირებულია განსაკუთრებით შავი ზღვის სანაპიროს ბაღ-პარკებში, სადაც ყოველწლიურად ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს. ფოთლის ბოჭკოს იყენებენ თოკების, ტომრებისა და სხვათა დასამზადებლად.