iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აზერბაიჯანის პრესის საბჭო

აზერბაიჯანის პრესის საბჭო — საზოგადოებრივი ორგანიზაცია აზერბაიჯანში მედიის საქმიანობის რეგულირების სფეროში.

შეიქმნა 2003 წლის 15 მარტს ქვეყანაში ჟურნალისტთა პირველ ყრილობაზე. ყრილობაზე დირექტორთა საბჭოში 170 მედია და ჟურნალისტური ორგანიზაციის 400-მდე წარმომადგენელი აირჩიეს.

იმავე წლის 24 აპრილს საბჭო დარეგისტრირდა იუსტიციის სამინისტროში.

2005 წლიდან აზერბაიჯანის პრესის საბჭო არის მსოფლიო პრესის საბჭოს ასოციაციის და ევროკავშირის პრესის საბჭოს ალიანსის წევრი.

საბჭოს თავმჯდომარე წარმოდგენილია მსოფლიო პრესის საბჭოს ასოციაციის საბჭოში.

ორგანოზაცია თანამშრომლობს სხვადასხვა მედია ორგანიზაციებთან პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში და თურქეთში. გარდა ამისა, თანამშრომლობა ხორციელდება ავსტრიის, დიდი ბრიტანეთისა და ინდოეთის პრესის საბჭოებთან.

სტრუქტურა
საბჭოს უმაღლესი ორგანოა კონგრესი.

საბჭოს ხელმძღვანელობს თავმჯდომარე. თავმჯდომარეს ჰყავს ორი მოადგილე. საბჭოს გადაწყვეტილებები მიიღება ერთობლივად დირექტორთა საბჭოს სხდომებზე.

დირექტორთა საბჭო შედგება 23 ძირითადი და 6 სარეზერვო წევრისაგან. ძირითადი წევრებიდან 11 წარმოადგენს ჟურნალისტებს, 7 წარმოადგენს საზოგადოებას, 5 წარმოადგენს ინტერნეტ რესურსებს.

დირექტორთა საბჭოს სხდომები იმართება ყოველთვიურად, ხოლო საჩივრების კომიტეტის სხდომები თვეში ორჯერ. სხვა კომისიები პერიოდულად იკრიბებიან.

პრესის საბჭოში ფუნქციონირეს რვა კომისია.
მღვდლის ცოდვა

„მღვდლის ცოდვა“ — ნაწარმოები, რომელიც დაწერილია გოდერძი ჩოხელის მიერ. წიგნი გამოვიდა 2016 წელს. ეს ნაწარმოები 1936-1939 წლების რეპრესიების ფონზე, კიდევ ერთხელ დაგვაფიქრებს, სიკვდილის ყოველმიწიერი შიში როგორ ანადგურებს ადამიანთა სულებს.

მოკლე შინაარსი
წიგნის მთავარი გმირია მღვდელი შიო. ნაწარმოები სავსეა წითელი მღვდლის, შიოს ცოდვებით. ცოდვებით, რომლებიც არ ასვენებენ მას. ის უსამართლო, კაცისმკვლელი, მრუში მღვდელია, რომელმაც დროების შეცვლისთანავე ანაფორა გაუხდია და იმის ნაცვლად წითელი სატინის ხალათი ჩაუცვამს. მან სახალხოდ ღმერთიც უარყო. ცოდვილ შიოს ერთი წუთითაც არ ასვენებდა ყვავი, რომელიც მას თითოეულ ცოდვას ახსენებდა და რომელსაც შიო ასე გულგამოდებით ებრძოდა, მაგრამ საბოლოოდ, ყვავი თვითონ შიო აღმოჩნდა, მან თვითონვე დაიღუპა თავი, როცა ნაწარმოების ბოლოს მოჭრა ის ხე, რომელზეც ფრინველს ბუდე დაედო.
ტეტრადრაქმა

ტეტრადრაქმა — ძველბერძნული ვერცხლის მონეტა. ნომინალურად უდრიდა ოთხ დრაქმას. დროთა განმავლობაში ტეტრადრაქმა ფაქტობრივად გახდა ანტიკურობის სტანდარტული მონეტა, რომელიც გავრცელდა ბერძნული სამყაროს საზღვრებს მიღმაც. შედეგად, ტეტრადრაქმა დიდი რაოდენობით და წონისა და სინჯის მრავალი სტანდარტის მიხედვით იჭრებოდა სხვადასხვა სახელმწიფოს მიერ, თუმცა ყველაზე გავრცელებული იყო ათენის ატიკური სტანდარტი — დაახლოებით 17,2 გრამი.

დიდი ზომების გამო, სხვადასხვა სახელმწიფოები თუ მმართველები ტეტრადრაქმებს ხშირად იყენებდნენ საკუთარი თავის რეკლამირებისთვის ან პოლიტიკური გზავნილების გადასაცემად. ტეტრადრაქმამ გაუძლო ბერძნების დამოუკიდებლობის დაკარგვას და ხმელთაშუაზღვისპირეთში მიმოქცევაში დარჩა მესამე საუკუნის კრიზისამდე. ამავდროულად, ხარისხგაფუჭებული ვარიანტები ადრეულ შუა საუკუნეებამდე არსებობდა ინდოეთსა და ცენტრალურ აზიაში .

კოლხეთი
კოლხეთში ძვ. წ. - საუკუნეებში გავრცელებული იყო მონეტების უნიკალური ტიპი — კოლხური თეთრი, რომლებიც ვანში იჭრებოდა. მისი ერთ-ერთი ნომინალი წარმოადგენდა ტეტრადრაქმას.

ტეტრადრაქმის სამი ცალია ცნობილი, სამივე უპასპორტოა. ერთი მონეტა გამოქვეყნდა 1907 წელს და გამომცემლის მიერ ყოველგვარი არგუმენტაციის გარეშე დაკავშირებული იყო კუნძულ ლესბოსთან (მდებარეობს ეგეოსის ზღვაში, საბერძნეთი). ამჟამად ეს ცალი ინახება ჰააგის მუზეუმში.

1949 წელს საქართველოს მუზეუმის კუთვნილი იდენტური მონეტა გამოსცა პროფ. დ. კაპანაძემ, ხოლო 1957 წელს ბრიტანეთის მუზეუმში დაცული ცალი – ინგლისელმა ქართველოლოგმა დ. ლანგმა.
დრაქმა (ძველი საბერძნეთი)

დრაქმა — მასისა და ფულის ერთეული ძველ საბერძნეთში (მასა — 4,366 გ). ვერცხლის მონომეტალიზმზე დამყარებული სამონეტო სისტემების ძირითადი ნომინალი. იჭრებოდა ძვ. წ. საუკუნიდან.

აქვს დანაყოფები: ტრიბოილი ანუ ჰემიდრაქმა (დრაქმის 1/2), დიობოლი (დრაქმის 1/3), ობოლი (დრაქმის 1/6) და სხვ. ცნობილია აგრეთვე დიდი ნომინალებიც: დეკადრაქმა (10-დრაქმიანი), ტეტრადრაქმა (4-დრაქმიანი), დიდრაქმა (2-დრაქმიანი). დრაქმა ფართოდ იყო გავრცელებული მიმოქცევაში, დიდი რაოდენობით გვხვდება საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში მოპოვებულ არქეოლოგიურ მასალაშიც.
ჯიმ ჯოუნსი

ჯიმ უორენ ჯოუნსი (დ. 13 მაისი, 1931 – გ. 18 ნოემბერი, 1978) — ამერიკელი მქადაგებელი. ადამიანი რომელიც ხელმძღვანელობდა ხალხთა ტაძარს 1955-1978 წლებში. „რევოლუციური თვითმკვლელობა“, იყო ტერმინი, რომელიც მან მიიღო ჰუი პი ნიუტონის ამავე სახელწოდების რომანიდან, ჯონსმა და მისმა ახლო მეგობრებმა დაგეგმეს და მოაწყვეს მასიური მკვლელობა-თვითმკვლელობები. ჯონსმა და ჯონსთაუნში მომხდარმა მოვლენებმა განმსაზღვრელი გავლენა მოახდინა საზოგადოების კულტების აღქმაზე.

ბავშვობაში ჯონსს განუვითარდა მიდრეკილება ორმოცდაათიანელთა მიმართ და ქადაგების სურვილი გაუჩნდა. იგი დაინიშნა ქრისტიან მსახურად ღვთის დამოუკიდებელ ასამბლეაში, გაიჩინა მიმდევრების პირველი ჯგუფი, როდესაც მონაწილეობდა ორმოცდაათიანელთა უკანასკნელი წვიმის მოძრაობაში და სამკურნალო აღორძინებაში 1950-იან წლებში. ჯონსის თავდაპირველად პოპულარული გახდა მოძრაობის გამოჩენილ ლიდერებთან უილიამ ბრენჰემთან და ჯოზეფ მატსონ-ბოზთან კარგი ურთიერთობით, მათი ერთობლივი გამოსვლებითა და მათ მიერ მისი მსახურების მოწონებით. ჯონსმა დააარსა ორგანიზაცია, რომელიც გახდებოდა ხალხთა ტაძარი ინდიანაპოლისში 1955 წელს. 1956 წელს ჯონსი და -ის მოძრაობის გავლენის ქვეშ მოექცა. ჯონსი გამოირჩეოდა სამოქალაქო უფლებების აქტივიზმით, დააარსა ტაძარი, როგორც სრულად ინტეგრირებული კრება.

1965 წელს ჯონსმა ტაძარი კალიფორნიაში გადაიტანა. ჯგუფმა თავისი შტაბი ჩამოაყალიბა სან-ფრანცისკოში, სადაც იგი დიდწილად ჩაერთო პოლიტიკურ და საქველმოქმედო საქმიანობაში მთელი 1970-იანი წლების განმავლობაში. 1975 წელს ჯონსმა შეიმუშავა კავშირი კალიფორნიის ცნობილ პოლიტიკოსებთან და დაინიშნა სან-ფრანცისკოს საბინაო ორგანოს კომისიის თავმჯდომარედ. 1960-იანი წლების ბოლოდან მოყოლებული ჯონსის მიმართ გაჩნდა უარყოფითი დამოკიდებულება, რადგან ჯონსი სულ უფრო მეტად საუბრობდა ტრადიციული ქრისტიანობის უარყოფაზე და დაიწყო ანტიკაპიტალიზმის ისეთი ფორმის პოპულარიზაცია, რომელსაც მან უწოდა „სამოციქულო სოციალიზმი“ და აცხადებდა პრეტენზიას საკუთარ ღვთაებრიობაზე. ჯონსმა სულ უფრო და უფრო დიდი გავლენა მოიპოვა თავის მიმდივრებზე, წარმატების ზენიტში მას 3000-მდე მიმდევარი ჰყავდა. ჯონსის მიმდევრებმა მთელი თავიანთი ქონება ტაძარს შესწირეს.

მედიის საშუალებით გავრცელდა მრავალი ძალადობის ამსახველი ფაქტი, რის გამოც ჯონსმა გაიანაში ბრძანა შენობის აშენება სადაც თავის მიმდევრებს აიძულებდა, რომ მასთან ერთად ეცხოვრათ. მისი თქმით ის აშენებდა ისეთ ადგილს სადაც ხალხი დაცული იქნებოდა აშშ-ს ჩაგვრისგან. 1978 წელს, გამოჩნდა ისეთი რეპორტაჟები, სადაც საუბარი იყო იმაზე თუ როგორ ცხოვრობდა ხალხი ჯონესტაუნში საკუთარი ნების საწინააღმდეგოდ. ამერიკის შეერთებული შტატების, წარმომადგენელმა ლეო რაიანმა ჩაატარა ჯონესტაუნის შემოწმება. მან მიაგნო იმ ადამიანებს რომელთაც ტაძრიდან წამოსვლა სურდათ. ცოტა ხნის შემდეგ ჯონსის გამოგზავნილმა მკვლელებმა ლეო რაიანი და კიდე 4 ადამიანი მოკლეს. შემდეგ კი ჯონსმა თავის მიმდივრებს თავის მოკვლა უბრძანა, რის შედეგადაც გარდაიცვალა 909 მიმდევარი და 304 მიმდევრის შვილი.
ხადიჯა ალიბეკოვა

ხადიჯა ალადინ ყიზი ალიბეკოვა (; დ.1884, ტფილისი — გ.1961, ბაქო) — პირველი აზერბაიჯანელი ქალი რედაქტორი.

ბიოგრაფია
ხადიჯა ალიბეკოვა დაიბადა 1884 წელს ტფილისში, სასულიერო პირების ოჯახში. მიუხედავად იმისა, რომ მამამისი ალადინ სუბჰანგულიევი სასულიერო პირი იყო, ხადიჯა ალიბეკოვამ პირველი განათლება რუსულ გოგონათა გიმნაზიაში მიიღო, შემდეგ კი ამიერკავკასიის მეანობის ინსტიტუტში ჩააბარა. აქ განაგრძო სწავლა და 1907 წელს მიიღო ბებიაქალის პირველი კლასის კვალიფიკაცია.

დაოჯახებული იყო ადვოკატ მუსტაფა ბეი ალიბეკოვზე.

ხადიჯა ალიბეკოვა მჭიდროდ იყო ჩართული აზერბაიჯანელი ქალების ცხოვრებაში და ქალთა საქველმოქმედო საზოგადოებების მუშაობაში. 1911 წელს აზერბაიჯანში პირველი ქალთა ჟურნალი „იშიგ“ გამოიცა. მთავარი მიზანი ამ გაზეთის იყო ქალების მხრიდან საკუთარი უფლებების ცოდნა და განათლების მიღება. ხადიჯა ალიბეკოვა იყო გაზეთის რედაქტორი, რომელიც გამოიცა 1911 წელს, გამომცემელი კი მისი მეუღლე იყო.

მას შემდეგ, რაც ჟურნალმა შეწყვიტა საქმიანობა 1912 წელს, ხადიჯა ალიბეკოვა, რომელიც ბაქოს მუსულმან ქალთა საქველმოქმედო საზოგადოების ერთ-ერთი აქტიური წევრი იყო, საცხოვრებლად გადავიდა შაქიში და მუშაობდა ექიმ-გინეკოლოგად. 1920 წლიდან 1946 წლამდე ალიბეკოვა მჭიდროდ იყო ჩართული წერა-კითხვის კურსების ორგანიზებაში და ქალთა კლუბში. ის სიცოცხლის ბოლოს დაბრუნდა ბაქოში.

გარდაიცვალა 1961 წელს ბაქოში.
პოლიკარპე კაკაბაძის სახლ-მუზეუმი

პოლიკარპე კაკაბაძის სახლ-მუზეუმი — მემორიალური მუზეუმი საქართველოში ხონის მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა კუხში. დაარსდა 1986 წელს, ააიპ (არასამთავრობო, არაკომერციული იურიდ. პირი), ექვემდებარება ხონის სამუზეუმო გაერთიანებას.

მუზეუმში და­ცუ­ლია პ. კაკაბაძის მემორიალური ნივთები, ხელნაწერები, გამოცემები, ცხოვრებისა და შემოქმედების ამსახველი ფოტო- და დოკუმენტური მასალა, სულ 450-მდე ექსპონატი.

მუზეუმში ყოველწლიურად ეწყო­ბა გამოფენა დრამატურგის დაბადების დღესთან დაკავშირებით. მოეწყო გამოფენა „კაკაბაძეთა გვარის წარმომადგენლები“. მოქმედებს საგანმანათლებლო პროგრამები: „პოლიკარპე კაკაბაძის შემოქმედება“, „თეატრი და ცხოვრება“. მუზეუმი გამოსცემს გზამკვლევს. ყოველწლიურად მუზეუმს სტუმრობს დაახლოებით 625 დამთვალიერებელი.
თამაზ მაღლაკელიძე

თამაზ მაღლაკელიძე (დ. 14 მარტი, 1947, ხულო) — ქართველი პულმონოლოგი; მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1987), საქართველოს ეროვნული პრემიის ლაურეატი (2015).

ბიოგრაფია
1970-1971 წლებში მუშაობდა ქ. ბორჯომში, სანატორიუმ „ლიკანის“ თერაპევტად; 1971-1977 წლებში იყო თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის პულმონოლოგიის კათედრის უფროსი ლაბორანტი, ასისტენტი (1977-1991), დოცენტი (1991-1995), პროფესორი (1995-2006).

თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის ჯერ, ფარმაცევტული (1990-1994) და შემდეგ (1994-1996) სამკურნალო ფაკულტეტის დეკანი. 1998-2007 წლებში — ივ. ჯავახიშვილის უნივერსიტეტის სამკურნალო-დიაგნოსტიკური ცენტრის შინაგანი მედიცინის დეპატრამენტის ხელმძღვანელი, 2005-2009 წლებში — სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე, 2007-2012 წლებში — გენ. დირექტორის მოადგილე, 2015 წლიდან — თსუ-ს პროფესორი.

2012 წლიდან გერმანულ-ქართულ კლინიკა შპს „დიაგნოსტიკური სერვისის“ პულმონოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი; 2015 წლიდან შპს „აკადემიკოს გ. ჩაფიძის სახელმწიფო გადაუდებელი კარდიოლოგიის ცენტრის“ პულმონოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი.

მაღლაკელიძე არის 2007 წლიდან საქართველოს რესპირაციული ასოციაციის პრეზიდენტი; 2004 წლიდან — საქართველოს რესპირაციული ჟურნალის მთ. რედაქტორი, 2017 წლიდან ჟურნალ „პულმონოლოგიის“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი (მოსკოვი); 2012 წლიდან კლინიკური მედიცინის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის კონსულტანტია; 2017 წლიდან მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის რესპირატორულ დაავადებებთან ბრძოლის გლობალური ალიანსის კავკასიის კოორდინატორი, ამავე ორგანიზაციის ევროპის რეგიონალური თავმჯდომარე (2019).

ნაღლაკელიძე არის მრავალი სამეცნიერო შრომის (მ.შ. 4 მეთოდური რეკომენდაციის და 5 გაიდლაინის) ავტორი, რომელიც ეხება რესპირატორული მედიცინის აქტუალურ საკითხებს.

ჯილდოები
2002 — ღირსების ორდენი
2015 — საქართველოს ეროვნული პრემია
2023 — თბილისის საპატიო მოქალაქე
ნესტორ ლაბაძე

ნესტორ დარისპანის ძე ლაბაძე (დ. 28 იანვარი, 1899, სოფ. საქარა — გ. 15 სექტემბერი, 1957, თბილისი) — ქართველი გენერალ-ლეიტენანტი (1944), მსოფლიო ომის (1939–1945) მონაწილე. საქართველოსა (1938–1946) და ტაჯიკეთის (1946–1954) სსრ-ების სასაზღვრო ოლქების ჯარების უფროსი. 1940 წლიდან — გენერალ-მაიორი.

დაჯილდოებულია საბრძოლო ორდენებითა და მედლებით.
ლაბეჭინის ოთხთავი

ლაბეჭინის ოთხთავი — ეტრატზე ნუსხურით შესრულებული სახარების ხელნაწერი (სავარაუდოდ, ს.). გადაწერილია გიორგი დვალის მიერ. შეიცავს 275 ფურცელს. სათაურები და მეთაური ასოები ნაწერია წითლურით, ტექსტი – შავი მელნით. ყდა ხისაა, რომელსაც მიხაკისფერი ტყავი აქვს გადაკრული. მასზე ჩაჭრით გამოსახულია სახარების სცენები. ხელნაწერი შემკობილია ოთხი მახარებლის მინიატიურებით. იოანეს სახარების ბოლოს არის წმ. გიორგი მთაწმიდელის ანდერძი, რომელიც ასე იწყება: "ესე საცნაურ იყავნ ყოველთა, რამეთუ ესე წმინდაჲ ოთხთავი ჩუენ ახლად გვითარგმნია". დაცულია ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში.
ლაბსყალდის ოთხთავი

ლაბსყალდის ოთხთავი — ეტრატზე ნუსხურით შესრულებული სახარების ხელნაწერი (– სს.). ყდა შემკულია მოოქრული ვერცხლის ჭედურობით, ტექსტი – მახარებელთა მინიატიურებით. ტექსტის რედაქცია ეკუთვნის გიორგი მთაწმიდელს. ხელნაწერს დართული აქვს სხვადასხვა დროის ანდერძ-მინაწერები. დაცულია სვანეთის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმში (სიემ, მესტია 71; -2075, ს.).
ბერთის I ოთხთავი

ბერთის ოთხთავი — ქართული სამწერლობო ენის მნიშვნელოვანი ძეგლი.

გადაწერილია საუკუნეში, კერძოდ, სუმბატ ერისთავთ-ერისთავის (გ. 941) და მისი შვილების ‒ დავითისა (გ. 992) და ბაგრატის (გ. 988) სიცოცხლეში, ე. ი. 988 წლამდე კლარჯეთში, ბერთის მონასტერში. შესრულებულია მრგლოვანი ხელით ეტრატზე ორ სვეტად. შეიცავს 257 ფურცელს. გაირჩევა 4 ხელი, თუმცა მთავარი გადამწერნი არიან ვინმე გაბრიელი და მისი მეუღლე. ბოლო 257-ე ფურცლის -ზე საუკუნის ნუსხურით ანდერძია მიწერილი, რომელშიც ნათქვამია: „მე, გლახაკი გაბრიელ, და მეუღლე ჩემი ღირს ვიქმენით დაწერად წმიდისა ამის სახარებისა ლავრასა შინა დიდსა ბერთას, საყოფელსა წმიდისა ღმრთისმშობლისასა, სალოცველად მეფეთა ჩუენთა სუმბატ ერისთავთა ერისთავისათჳს და შვილთა მათთჳს დავითისათჳს და ბაგრატისათჳს...“ ხელნაწერში შედის ჩარჩოში ჩასმული მახარებელთა სურათები (1 – 2), მხატვრულ კამარებში ჩაწერილი ევსების „10 კანონი“ (3 – 5), ოთხივე სახარების სრული ტექსტი (6 – 257), რომელიც რედაქციულად ქართული თარგმანის ძველ, ოპიზურ ვერსიას (პროტოვულგატას), კერძოდ 913 წლის ოპიზურ ხელნაწერს მიჰყვება. მას დაუცავს სხვადასხვა დროის მინაწერები (24 ნუსხური, 2 მხედრული), რომელთაგან აღსანიშნავია ვეფხისტყაოსნის ერთი ტაეპი: „მართლად იტყვის მოციქული: შიში შეიქმს სიყვარულსა“ (237). ეს ჯერჯერობით პოემის ტექსტის დამოწმების ყველაზე ძველი ( ს.) ნიმუშია. მინაწერებიდან ჩანს, რომ ხელნაწერი კარგა ხანს გურიაში ინახებოდა, მერე ვინმე გურიელისაგან მოხვედრილა ყარსის სომხურ ეკლესიაში, საიდანაც 1830 წელს ამერიკელ მისიონერებს სმითსა და დუაიტს სხვა სომხურ და ქართულ ხელნაწერებთან ერთად ამერიკაში წაუღიათ. მათი ექსპედიციის ანგარიშში, რტომელიც ორ ტომად გამოვიდა 1833, ბერთის ოთხთავი არ იხსენიება, ამდენად, იგი ერთი საუკუნე უცნობი იყო სამეცნიერო წრისათვის.

1939 წელს ქ. ნიუტონის თეოლოგიის მუზეუმის კურატორმა რ. პირსმა ამ მუზეუმის აღმოსავლურ ხელნაწერთა ფონდში აღმოაჩინა ბერთის ოთხთავი. პირსმა 1940 წელს მიიწვია ამერიკელი ორიენტალისტი, ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორი, ქართველოლოგი რ. ბლეიკი, რომელმაც შეისწავლა ეს ხელნაწერი და ტერნერსესიანთან ერთად მის შესახებ 1944 წელს გამოაქვეყნა ვრცელი ნაშრომი. შემდეგ ბერთის ოთხთავი გადაიტანეს ჰარვარდის კოლეჯის ბიბლიოთეკაში, საიდანაც 1959 წელს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ცენტრალურმა სამეცნიერო ბიბლიოთეკამ მიიღო მისი მიკროფილმი.

ცნობილია ბერთის მონასტერში გადაწერილი მეორე ოთხთავიც (ხელნაწერთა ინსტიტუტის – 906), რომლის ოქროჭედილი ყდის ავტორია ცნობილი ოქრომქანდაკებელი ბეშქენ ოპიზარი.
ლაგოდეხის თამბაქოს საცდელი სადგური

ლაგოდეხის თამბაქოს საცდელი სადგური — ა. მიქოიანის სახელობის თამბაქოსა და წეკოს საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სადგური საქართველოს სსრ-ში, დაარსდა 1928 წელს. ინსტიტუტში იკვლევდნენ ამიერკავკასიაში თამბაქოს აგროტექნიკურ საკითხებს. 1936 წლიდან ეწოდა ლაგოდეხის თამბაქოს საცდელი სადგური და მისი მუშაობა საქართველოს ტერიტორიით შემოიფარგლა. სადგურში იკვლევდნენ თამბაქოს აგროტექნიკის, დაავადებებთან, მავნებლებსა და სარეველებთან ბრძოლის საკითხებს, მიმდინარეობდა სელექციური მუშაობა ახალი ჯიშების გამოსაყვანად. ლაგოდეხის თამბაქოს საცდელი სადგურს ჰქონდა 2 ლაბორატორია: აგროტექნიკის და ქიმიზაციის, სელექცია-მეთესლეობის; მუშაობდა 2 ჯგუფი: მექანიზაციისა და მცენარეთა დაცვის. სადგურს ეკავა 204 ჰა.

ამჟამად არ ფუნქციონირებს.
ახმეტის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

ახმეტის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი — დაარსდა 1978 წელს. მდებარეობდა ალავერდის სამონასტრო კომპლექსის ტერიტორიაზე.

1992 წლიდან ძირითადი ნაწილი გადატანილია ქვემო ალვანში. ფონდში არის 17 ათ-ზე მეტი ექსპონატი, შეკრებილი მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე და თუშეთის სოფლებში მოწყობილი ექსპედიციების დროს. ექპონანტებს შორისაა თუშეთის ყოფისთვის დამახასიათებელი საყოფაცხოვრებო ნივთები, ეთნოგრაფიული მასალა, გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშები (– სს.) ხალიჩა-ფარდაგები, თუშური სამოსელი და აქსესუარები. მუზეუმი ექსპოზიციებს აწყობდა „თბილისობაზე“ და თუშეთში - „თუშეთობაზე“.

მუზეუმს აქვს ფილიალები: სოფ. ზემო ალვანში: მეცხვარის მუზეუმი, სოფ. ომალოში კესელოს ციხეები, ეთნოგრაფიული გამოფენა, სოფ. ყვარელწყალში, „ჯარისკაცის სახლი“, სოფ. ქვემო ალვანში (ისტორიული მუზეუმი) და სოფ. მაღრანის ბაზილიკური ტიპის ეკლესიასა და ალავერდში.
მომწიფების მაინდუცირებელი ფაქტორი

მომწიფების მაინდუცირებელი ფაქტორი (შემოკლებით , ასევე ცნობილი, როგორც მიტოზის ხელშემწყობი ფაქტორი ან, -ფაზის ხელშემწყობი ფაქტორი) წარმოადგენს ციკლინ- კომპლექსს, რომელიც პირველად აღმოაჩინეს ბაყაყის კვერცხებში. იიგი ასტიმულირებს უჯრედული ციკლის მიტოზურ და მეიოზურ ფაზებს. ხელს უწყობს 2 ფაზიდან მიტოზის ფაზაში ( ფაზა) შესვლას, მიტოზის დროს საჭირო მრავალი ცილის ფოსფორილირებით. აქტივდება 2 ფაზის ბოლოს ფოსფატაზას მიერ, რომელიც მას ჩამოაშორებს ადრე დამატებულ მაინჰიბირებელ ფოსფატის ჯგუფს.

-ს ასევე უწოდებენ ფაზის კინაზას იმის გამო, რომ აქვს სამიზნე ცილების ფოსფორილირების უნარი უჯრედული ციკლის გარკვეულ ეტაპებზე, რითაც აკონტროლებს ამ ცილების ფუნქციონირებას.

აღმოჩენა
1971 წელს მკვლევართა ორმა დამოუკიდებელმა ჯგუფმა (იოშიო მასუი და კლემენტ მარკერტმა, და დენის სმიტმა და რობერტ ეკერმა) დაადგინეს, რომ 2-ფაზაში ბლოკირებული ბაყაყის ოოციტები შედიან ფაზაში, პროგესტერონით სტიმულირებული ოოციტის ციტოპლაზმის შეყვანით ამ უჯრედებში . იმის გამო, რომ ოოციტის შესვლა მეიოზში ხშირად მოიხსენიება როგორც კვერცხუჯრედის მომწიფება, ამ ციტოპლაზმურ ფაქტორს ეწოდა მომწიფების მაინდუცირებელი ფაქტორი . თუმცა შემდგომმა კვლევებმა აჩვენა, რომ -ის აქტივობა არ შემოიფარგლება კვერცხუჯრედების მეიოზში შესვლით. ასევე გვხვდება სომატურ უჯრედებში, სადაც იგი სტიმულირებს უჯრედის მიტოზში ( ფაზა) შესვლას.

სტრუქტურა
 შედგება ორი სუბერთეულისგან:

ციკლინდამოკიდებული კინაზა 1 (1) სუბერთეული. ის იყენებს -ს სამიზნე ცილების სპეციფიკურად სერინისა და თრეონინის ნაშთების ფოსფორილირებისთვის.
ციკლინი, მარეგულირებელი სუბართეული. ციკლინები აუცილებელია კინაზების ფუნქციონირებისთვის. მიტოზური ციკლინები შეიძლება დაიყოს, როგორც ციკლინები & . ამ ციკლინებს აქვთ ცხრა ნაშთური თანმიმდევრობა -ტერმინალურ რეგიონში, რომელსაც ეწოდება "დესტრუქციის ყუთი", რომელიც შეიძლება ამოიცნოს უბიკვიტინ ლიგაზამ, და ამ გზით დაიშალოს საჭიროების შემთხვევაში.
Qfwfq

ან ქფვფქ — იტალიელი მწერლის, იტალო კალვინოს მიერ შექმნილი პერსონაჟი, რომელსაც მის რამდენიმე ნაშრომში მთხრობელად ვაწყდებით, მათ შორის ქართულად ნათარგმნ ტექსტში - კოსმოკომიკური ამბები.
სახელი
სახელი “” (ისევე, როგორც “”) წარმოადგენს პალინდრომს. ერთი ვერსიით, მისი სახელი დაკავშირებულია თერმოდინამიკის პირველ კანონთან, კერძოდ კი სითბური ძრავის განტოლებასთან.
აღწერა
„ქფვფქ“-ს ასაკი განუსაზღვრელია, ისევე, როგორც სამყაროსი. მას შეუძლია მიიღოს ყველა სუბსტანციის ფორმა, რომელშიც ის საკუთარ არსს ინარჩუნებს. მაგალითად, მოთხრობაში „სისხლის ზღვა“ ის წარმოგვიდგება მამაკაცად, რომელსაც ახსოვს, რომ კაცობრიობის ციკლის რაღაც მომენტში მას იმ ამების სახე ჰქონდა, რომელიც ოკეანეში ბინადრობს. ამავე ეპიზოდში, ის, აგრეთვე, აღწერს ზილფიას, ერთ-ერთ თანამგზავრს, რომელთანაც ბაასობს იმის თაობაზე, შეუძლია თუ არა ადამიანს ერთდროულად მრავალ სუბსტანციაში იარსებოს. ქფვფქ აღწერს საკუთარ ოჯახსაც, რომლის წევრებსაც, მისდა მსგავსად, ტრანსცენდენტულობის უნარი გააჩნიათ (მაგალითისთვის, მისი ბიძა წინა ცხოვრებაში უნდა ყოფილიყო თევზი, როცა დანარჩენი ოჯახის წევრები ჩვეულებრივი ამფიბიები იყვნენ). ის ერთიანდება მსგავსი სახელის მქონე არსებასთან - - , რომელთა გაერთიანებითაც იქმნება ხელოვნება.

ქფვფქ აღწერილია, როგორც „არაფრისგან გაკვირვებული“ და დახასიათებულია, როგორც „სულაც არასენტიმენტალური იმასთან დაკავშირებით, რომ ბოლო დინოზავრია“.
ლაგოდეხის სახალხო თეატრი

ლაგოდეხის სახალხო თეატრი — 1939 წელს ლაგოდეხში დაარსდა მოყვარულთა თეატრი (ხელმძღვ. რ. ქართველიშვილი), რომელსაც 1940-1947 წლებში ეწოდებოდა საკოლმეურნეო თეატრი. 1947 წელს თეატრმა მცირე ხნით სახელმწიფო თეატრის სტატუსი მიიღო. 1951 წელს შეიქმნა დრამატული წრე, რომელმაც 1957 წელს თბილისში საკავშირო ფესტივალზე წარადგინა სპექტაკლი „ჩემი შვილი სიმონი“, რის შემდეგაც მიენიჭა სახალხო თეატრის წოდება.

1939-1984 წლებში დაიდგა ლ. სუმბათაშვილის „ტირიფების ქვეშ“, გ. ბეგაშვილის „სადგურის უფროსი“, პ. კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“, ა. ყაზბეგის „ციცია“ (რეჟ. რ. ქართველიშვილი); ე. გივიშვილის „კარგი ამხანაგები“, ე. ვარსკის „გზააბნეული შვილი“ (რეჟ. ა. ალაზნისპირელი); მ. მრევლიშვილის „შავი წიგნი“ (რეჟ. ნ. დეისაძე); ა. ყაზბეგის „ელეონორა“, ა. სამსონიანის „ჩემი შვილი სიმონი“, ი. ჭავჭავაძის „სარჩობელაზედ“ (რეჟ. ვ. თანდაშვილი); ფ. შილერის „ვერაგობა და სიყვარული“ (რეჟ. ვ. კაბლელი) და სხვ.

1985-2022 წლებში ლაგოდეხის სახალხო თეატრის რეჟისორი იყო გ. ჯიბლაძე. მისი დადგმებიდან აღსანიშნავია: გ. გორხელაშვილის „ალხანა და ჩალხანა“, ი. ჭავჭავაძის „კაცია-ადამიანი?!“, გ. გოდერძიშვილის „რკინის კარს უკან“, დ. კლდიაშვილის „დარისპანის გასაჭირი“, რ. ერისთავის „ჯერ დაიხოცნენ მერე იქორწინეს“, ლ. თაბუკაშვილის „დარაბებს მიღმა გაზაფხულია“, ნ. დუმბაძის „კუკარაჩა“, ა. ცაგარლისა და ქ. ბახუტაშვილის „ძველი ვოდევილები“, გ. ვერულეიშვილის „ბაჩუნე“ და სხვ.

2022 წლიდან თეატრის რეჟისორია რ. კერვალიშვილი.

1981 წელს დრამატული თეატრის შენობა დაიწვა. ამჟამად იგი ფუნქციონირებს კინოთეატრ „სინემას“ შენობაში.

ლაგოდეხის სახალხო თეატრის შესახებ გადაღებულია დოკუმენტური ფილმი „მტვერით მოწამლულები“ (რეჟ. თ. ბართაია, 2018).
ლადო ასათიანის სახლ-მუზეუმი

ლადო ასათიანის სახლ-მუზეუმი — ცაგერის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის ფილიალი, დაარსდა 1971 წელს სოფელ ბარდნალაში. პოეტის დამ მედეა ასათიანმა და მეუღლემ ანა ვაჩნაძემ უსასყიდლოდ გადასცეს მუზეუმს პოეტის მამისეული სახლი.

დაახლოებით 170 წლის ქართულ ოდა-სახლს, რომელიც წაბლის ხის ბოძებსა და დოშაყებზე დგას, გარს უვლის რიკულებიანი ღია აივანი. სახლის პირველ სართულზე მოწყობილია დიდი ოთახი („პალატი“) ბუხრითა და მარნით, სადაც დევს მამაპაპეული ხორგა, ჩაჭილა, ხაპი, ხის გობები, სპილენძის კარდალები, თიხის დოქები. ეზოში დგას „სახლის წინ ნაგრიგალარი, გაფითრებული ჭადარი“, იქვე ახლოს მოსჩქეფს „გაცივებული ბინული“. ეზოში შემორჩენილია ლეჩხუმური ჯიშის ხეხილი: თურაშაული, აბილაური, ყინულა, შავი ქლიავი, ცოლიკაურის ჯიშის ყურძენი; ვენახშია პოეტის მამის – მექი ასათიანის საფლავი. პოეტის საწოლ ოთახში (რომელიც გადაჰყურებს ცხენისწყალს, ფანჯრიდან კი ჩანს ხვამლის მთა) დგას საწოლი ლადოსეული ბალიშითა და გადასაფარებლით, დგას ძველისძველი მაგიდა, რომელსაც საწერ მაგიდად იყენებდა ყმაწვილი პოეტი; აქვეა მარმარილოს სამელნე, კალმისტარი, კუთხეში მოთავსებულია ლერწმის თარო ლადოსეული წიგნებით და ის ცისფერი სარწყული, რომელსაც უძღვნა ლექსი („სარწყული“) და სხვ.

სახლ-მუზეუმში პირველი ექსპოზიცია 1971 წელს ნ. აგიაშვილის კონსულტაციით მოამზადეს მ. ასათიანმა და ა. ვაჩნაძემ. 1984 წელს სახლ-მუზეუმს ჩაუტარდა რესტავრაცია და მიეცა ის პირვანდელი სახე, რომელიც სახლს პოეტის სიცოცხლეში ჰქონდა. მოეწყო ახალი ექსპოზიცია. სახლ-მუზეუმის ფონდში 400-მდე ექსპონატია. 1985 წლიდან სახლ-მუზეუმში ტარდებოდა სახალხო დღესასწაული „ლადოობა“ (მაისის ბოლო კვირა); იგი ცაგერში დაწყებული სახალხო დღესასწაულის „ცაგერობის“ (ყოველწლიურად აღინიშნებოდა 1985 წლიდან) გაგრძელება იყო.
ლექციონარი

ლექციონარი  — ქრისტიანულ სამრევლო და სამონასტრო ღვთისმსახურებაში სხვადასხვა დღესასწაულისა და დღისათვის დაწესებული საეკლესიო საკითხავების კრებული, რომელიც შეიცავს ბიბლიური წიგნებიდან ამოკრებილ ადგილებს. ლექციონარის შედგენის სხვადასხვა სისტემა და ტრადიცია არსებობდა: საბაწმინდის, იერუსალიმის, ბერძნული, ანუ კონსტანტინოპოლის და სხვა ქართულ ლექციონარებში, რომელთა უძველესი რედაქციების ფრაგმენტები შემონახულია ხანმეტ და ჰაემეტ პალიმფსესტებში (– სს.), კრებულის შედგენის სხვადასხვა ტრადიციაა ასახული. ლექციონარის ნიმუშია გიორგი მთაწმიდელის მიერ შედგენილი „საწინასწარმეტყველოც“, რომელიც შეიცავს საკითხავებს ძველი აღთქმიდან.

ლექციონარის ის რედაქცია, რომელიც „ქართული ლექციონარის“, ანუ „იერუსალიმის კანონის“ სახელწოდებით არის ცნობილი, ბერძნულიდან თარგმნილი ძეგლია და ასახავს ღვთისმსახურების იერუსალიმურ წესს - საუკუნეების განმავლობაში. მისი უძველესი ვერსიის თარგმნა საუკუნეში ივარაუდება. „ქართული ლექციონარი“ უმნიშვნელოვანესია იმ მცირერიცხოვან ძეგლთა შორის (მაგ., „სომხური ლექციონარი“, - სს.), რომელთა მიხედვითაც მსჯელობენ ადრეულ ბერძნ. (იერუსალიმურ) და, საერთოდ, აღმოსავლურ ქრისტიანულ ღვთისმსახურებაზე, რადგან ძეგლის ბერძნული პირველწყარო დაკარგულია. ძეგლს დიდი მნიშვნელობა აქვს ქართული ენის, ბიბლიის ქართული თარგმანებისა და ადრეული სასულიერო პოეზიის ისტორიისათვის, ამასთანავე იგი მნიშვნელოვანი პირველწყაროა ქართული ეკლესიის ისტორიის მკვლევართათვის. „ქართული ლექციონარი“ (ძირითადი ხელნაწერი თარიღდება – სს.) გამოიყენებოდა ქართულ ღვთისმსახურებაში საუკუნის დასასრულამდე, ვიდრე ქართული ეკლესია კონსტანტინოპოლის ტრადიციებზე გადავიდოდა. ძეგლის დანიშნულება სცილდება ლექციონარის ფარგლებს, ის, უპირველეს ყოვლისა, ტიპიკონია „კანონად“ სახელდებული; საკითხავების გარდა შეიცავს უძველეს საეკლესიო საგალობლებს, განმარტებებს ღვთისმსახურების წესისა და რიგის შესახებ და, რაც მთავარია, საწელიწდო კალენდარს. ადრეული ქართული ლიტურგიკული კრებულები (მრავალთავი, იადგარი, კონდაკი და სხვ.) მთლიანად „ქართული ლექციონარის“ პრინციპებზეა აგებული. ძეგლი თარგმნილია რუსულ (1912), ბერძნულ (1914), ლათინურ (1959) და სხვა ენებზე.