iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პიერბატისტა პიცაბალა

პიერბატისტა პიცაბალა (დ. 21 აპრილი, 1965) — იტალიელი კათოლიკე პრელატი, რომელიც იერუსალიმის ლათინური პატრიარქის თანამდებობას 2020 წლის 6 ნოემბრიდან იკავებს. ფრანცისკანელი ბერი, 2004 წლიდან 2016 წლამდე წმინდა მიწის მეურვის თანამდებობას იკავებდა, ხოლო 2016 წლიდან 2020 წლამდე ლათინური საპატრიარქოს სამოციქულო ადმინისტრატორი. 2023 წელს პაპმა ფრანცისკემ კარდინალი გახადა. პაპ ფრანცისკეს გარდაცვალების შემდეგ, 2025 წელს დაგეგმილ პაპის კონკლავზე პაპობის შესაძლო ფავორიტად ითვლება.
ჟან-მარკ აველინი

ჟან-მარკ აველინი (დ. 26 დეკემბერი, 1958) — კათოლიკური ეკლესიის ფრანგი პრელატი, რომელიც 2019 წელს მარსელის მთავარეპისკოპოსად დაინიშნა, მას შემდეგ, რაც 2013 წლიდან იქ დამხმარე ეპისკოპოსად მსახურობდა. 2022 წლის 27 აგვისტოს პაპმა ფრანცისკემ აველინი კარდინალად დანიშნა.

რამდენიმე მედია საშუალებამ იგი 2025 წლის პაპის კონკლავის შესაძლო კანდიდატად დაასახელა.
კვატროს შადრევანი

კვატროს შადრევანი — გვიანი რენესანსის ეპოქში შექმნილი ოთხი შადრევნის ანსამბლეა, რომელიც რომში, ვია დელე კვატრო ფონტანესა და ვია დელ კვირინალეს გზაჯვარედინზე მდებარეობს. ისინი პაპ სიქსტუს -ის დაკვეთითა და მუციო მატეის იდეით აშენდა და დამონტაჟდა 1588-1593 წლებში.

დიზაინი
შადრევნის ერთ-ერთი ფიგურა, სავარაუდოდ, მუხის ხის წინ მდებარე მდინარე ტიბრს განასახიერებს. მას რომის სიმბოლო, ძუ მგელი, მოგვიანებით დაემატა. მეორე შადრევანი მდინარე არნოა. დანარჩენ ორ შადრევანზე ქალის ფიგურებია გამოქანდაკებული, რომლებიც, სავარაუდოდ, ქალღმერთ დიანას, უმწიკვლობის სიმბოლოს და ქალღმერთ იუნონას, ძლიერების სიმბოლოს განასახიერებენ. თუმცა, შესაძლებელია, რომ ისინი მდინარეთა სულებიც იყვნენ. არნოს, ტიბრესა და იუნონას შადრევნები დომენიკო ფონტანას ნამუშევარია. დიანას შადრევანი მხატვარმა და არქიტექტორმა პიეტრო და კორტონამ დააპროექტა.

ფრანჩესკო ბორომინის მიერ აგებული გვიანდელი ბაროკოს სტილის სან-კარლო ალე კვატრო ფონტანეს ეკლესია შადრევნების მახლობლად მდებარეობს და სახელიც მათგან მიიღო. 1964 წლამდე ვია კვატრო ფონტანე შოტლანდიური კოლეჯის სახლი იყო.

გალერეა
რაფინია

რაფაელ დიას ბელოლი (დ. 14 დეკემბერი 1996), იგივე რაფინია — ბრაზილიელი პროფესიონალი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს თავდამსხმელის პოზიციაზე ლა ლიგის კლუბ ბარსელონასა და ბრაზილიის ეროვნულ ნაკრებში.

რაფინამ კარიერა ბრაზილიურ კლუბ „ავაიში“ დაიწყო, 2016 წელს პორტუგალიურ „ვიტორია დე გიმარასში“ გადავიდა, რომელშიც მისი პროფესიონალური დებიუტი შედგა. 2018 წელს ის შეუერთდა პრიმეირა ლიგის კლუბ სპორტინგს, რომელთან ერთადაც, 2019 წელს მოიგო დუბლი: პორტუგალიის საფეხბურთო თასი და პორტუგალიის ლიგის თასი. რენში და ლიდს იუნაიტედში თამაშის შემდეგ, მან 2022 წელს კონტრაქტი გააფორმა ესპანურ კლუბ ბარსელონასთან.

რაფინიას ბრაზილიის ახალგაზრდულ ნაკრებში არ უთამაშია. რაც შეეხება მთავარ ნაკრებს, მას დებიუტი ჰქონდა 2021 წელს და ბრაზილიის ნაკრებთან ერთად მონაწილეობა მიიღო 2022 წლის ფიფას მსოფლიო ჩემპიონატზე და 2024 წლის კოპა ამერიკაზე.
თამაშის სტილი
რაფინია მრავალმხრივი ვინგერია, რომელიც გამოირჩევა ტექნიკურობით, სისწრაფით, მობილურობითა და დაცვაში კარგი მოქმედებით. ძირითადად მარჯვენა ფლანგზე მოქმედებს და მარცხენა ფეხის გამოყენებით ხშირად ცდილობს ცენტრისკენ შესვლას, რომელიც მას საშუალებას აძლევს საგოლე მომენტები შექმნას ან სახიფათო ზონებში ზუსტი გადაცემები განახორციელოს. მისი დრიბლინგი — ახლო კონტროლით, მყისიერი მიმართულების ცვლილებებითა და სიჩქარისა და შემოქმედებითობის შერწყმით — რაფინიას ერთი-ერთზე მყოფი მეტოქე მცველების მარტივად მოტყუების შესაძლებლობას აძლევს. იგი გამოირჩევა ზუსტი გადაცემებით, ხარისხიანი ჩაწოდებებით და კარგად აწვდის პასებს საჯარიმოში, რომელიც ხელს უწყობს მოწინააღმდეგის დაცვის გაშლას. დაცვით ასპექტში, რაფინია მნიშვნელოვან როლს ასრულებს კონტრპრესინგში — აქტიურად ბრუნდება უკან, ეხმარება მცველებს და მონაწილეობას იღებს მოწინააღმდეგის შეტევების ჩაშლაში.

ჰანსი ფლიკის ხელმძღვანელობით „ბარსელონაში“, რაფინიას ტაქტიკური როლი ტრადიციული ვინგერიდან უფრო ცენტრალურ პოზიციაზე, მეორე ფორვარდად შეიცვალა. ამ გადაადგილებამ მას საშუალება მისცა, შედეგიანად გამოეყენებინა სივრცეები მოწინააღმდეგის დაცვისა და ნახევარდაცვის ხაზებს შორის, შეესრულებინა დიაგონალური გაჭრები საჯარიმოში ან გადაენაცვლა ცენტრისკენ.

მიღწევები
სპორტინგი ლისაბონი:(2)

პორტუგალიის თასი (1): 2018-19
პორტუგალიის ლიგის თასი (1): 2018-19

ბარსელონა:(6)
ლა ლიგა (2): 2022–23, 2024–25
ესპანეთის თასი (1): 2024–25
ესპანეთის სუპერთასი (3): 2023, 2025, 2026

ინდივიდუალური
ლა ლიგას თვის საუკეთესო ფეხბურთელი: აგვისტო 2024
ლა ლიგას სეზონის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2024-25
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ბომბარდირი: 2024-25
ტესტაჩო

} []) რომის მე-20 რაიონი, რომელიც აღინიშნება ინიციალებით „. ”, რაც მონტე ტესტაჩოს სახელიდან მომდინარეობს. ქუჩა გაშენებულია მუნიციპიო -ის ტერიტორიაზე. მის გერბზე გამოსახულია ამფორა, რაც მონტე ტესტაჩოს დამტვრეულ ჭურჭელს აღნიშნავს.

ისტორია
ანტიკურ ხანაში ტიბრის ვაჭრობის დიდი ნაწილი აქ მიმდინარეობდა და მოსახლეობამ, სიმბოლურად, გატეხილი თიხის ჭურჭლის (ამფორების) ნაშთები ხელოვნური ბორცვის შესაქმნელად დააწყო. ეს ბორცვი დღეს ძველი რომაული ყოველდღიური ცხოვრების შესახებ მრავალი არქეოლოგიური ნაშრომის წყაროა.

1870 წლის ურბანული აღორძინებამდე, რომელმაც უზარმაზარი ტერიტორია სამრეწველო და საწარმოო მიზნებისთვის გამოყო, რაიონი ძირითადად ღარიბი ფერმერებითა და მწყემსებით დასახლებული,დაუცველი ტიბრის წყალდიდობისგან და მალარიით დაავადებულებით სავსე იყო. მონტე ტესტაჩოსა და ქალაქის კედლებს შორის ზონა (პრატი დი ტესტაჩო) საჯარო იყო და მოქალაქეები მას ხშირად იყენებდნენ დასასვენებელ ადგილად. აქედან მომდინარეობს სახელი „პრატი დელ პოპოლო რომანო“ (სიტყვასიტყვით „რომაელი ხალხის მდელოები“).

ავრელიანეს კედლების შიგნით მდებარე რიონეს ნაწილი დაიგეგმა, როგორც ქარხნების გაგრძელება, სადაც ცხოვრობდნენ ინდუსტრიული მუშები, რომლებიც მე-19 საუკუნის ბოლოს ვია ოსტიენსედან ჩამოვიდნენ. 1873 წელს შემუშავებული პირველი ქალაქის გეგმა რომის ინდუსტრიული გაფართოებისთვის ტერიტორიას განსაზღვრავდა ბრტყელი რელიეფითა და ქალაქთან დამაკავშირებელი რამდენიმე საკომუნიკაციო გზით, როგორიცაა ვია ოსტიენსე, მდინარე და ახალი რკინიგზა.

1921 წლამდე რიონე ადმინისტრაციულად რიპას ნაწილს წარმოადგენდა, თუმცა ტესტაჩოს ყოველთვის ჰქონდა ძლიერი იდენტობა, მიუხედავად ცუდი რეპუტაციისა ნავსადგურში მუდმივად არსებული საცობის გამო. 1884 წელს მუნიციპალიტეტის წამოწყებულმა გამოძიებამ ტესტაჩოს ალკოჰოლის მოხმარების ეროვნული რეკორდი მიანიჭა, ხოლო 1980-იან და 90-იან წლებს შორის ის ე.წ. ტესტაჩინის, ბანდა დელა მალიანას ფილიალის ციხესიმაგრეს წარმოადგენდა.

თანამედროვე დროში ეს ტერიტორია ცენტრად იქცა. ტესტაჩო რომის ერთ-ერთი ტრადიციული მუშათა კლასის უბანი იყო, მაგრამ ბოლოდროინდელმა გენტრიფიკაციის პროცესმა ის ტურისტებისთვის სულ უფრო მიმზიდველი გახადა. უბანი რომის რამდენიმე კულინარიული ღირსშესანიშნაობის სამშობლოცაა. ტესტაჩოს პოპულარობა ტურისტებს შორის სულ უფრო ფართოვდება.

წყაროები ინტერნეტში
.
.
.
ეტრუსკების ეროვნული მუზეუმი

ეტრუსკების ეროვნული მუზეუმი — მუზეუმი, რომელიც მიძღვნილია ეტრუსკული და ფალისკური ცივილიზაციებისადმი, განთავსებული ვილა ჯულიაში რომში, იტალიაში. წარმოადგენს მსოფლიოში ყველაზე მნიშვნელოვან ეტრუსკულ მუზეუმს.

ისტორია
ვილა აშენდა პაპ იულიუს -სთვის და მისი სახელობისაა. იგი რჩებოდა პაპის საკუთრებაში 1870 წლამდე, სანამ რისორჯიმენტოს და პაპის სახელმწიფოების გაუქმების შემდეგ, იგი იტალიის სამეფოს საკუთრება გახდებოდა. მუზეუმი დაარსდა 1889 წელს იმავე ეროვნული მოძრაობის ნაწილის სახით, ლაციუმის ყველა პრე-რომაული ძეგლის შეგროვების მიზნით, სამხრეთ ეტრურიდან და უმბრიდან, რომლებიც ეკუთვნოდა ეტრუსკულ და ფალისკურ ცივილიზაციებს, და ვილაში განთავსებული იყო საუკუნის დასაწყისიდან.

კოლექციები
მუზეუმის ყველაზე ცნობილი საუნჯე არის თიხის საფლავის ძეგლი, პატარძლისა და სიძის (რომელსაც უწოდებენ -ს, ანუ „მეუღლეების სარკოფაგს“) გამოსახულებით, რომლებიც მოსვენებულ პოზიციაში გვხვდება, თითქოს სადილობენ.

სხვა ობიექტებია:
ეტრუსკ-ფინიკიური პიქსი ტაბლეტები
ვეის აპოლონი
ცისტა ფიკორონი
აღდგენილი ფრიზი, რომელიც გამოსახავს ტიდეუსს, რომელიც ჭამს თავის მტრის მელანიპოსის ტვინს
ტიტა ვენდიას ვაზა
სარპედონის კრატერი (ან "ეუფრონიოსის კრატერი") - ამჟამად ცერვეტერის არქეოლოგიურ მუზეუმშია, იყო ვილა ჯულიაში 2008-დან 2014 წლამდე
ვულჩის კენტავრი
ფინიკიური ლითონის თასები
მადამის სასახლე (რომი)

მადამის სასახლე — იტალიის რესპუბლიკის სენატის ადგილსამყოფელი რომში, იტალიის პარლამენტის ზედა ნაწილი.

ისტორია
სასახლე აშენდა ძველი ნერონის აბანოების ნანგრევებზე, პიაცა ნავონას გვერდით. შუა საუკუნეებში ეს მიწა შეიძინეს ფარფას სააბატოს ბერებმა, რომლებმაც შემდგომში იგი საფრანგეთს გადასცეს.

ახალი შენობის მშენებლობა დაიწყო მე-15 საუკუნის ბოლოს და დასრულდა 1505 წელს მედიჩების ოჯახისთვის. აქ ცხოვრობდნენ ორი მედიჩი კარდინალი და ბიძაშვილები, ჯოვანი და ჯულია, რომლებიც შემდგომში პაპები გახდნენ, შესაბამისად ლეო და კლემენტ . კატრინ დე მედიჩი, კლემენტ -ის დისშვილი, ასევე ცხოვრობდა აქ სანამ გათხოვდებოდა საფრანგეთის მეფის ფრანსუა -ის ვაჟ ანრიზე 1533 წელს. კარდინალი ფრანჩესკო მარია დელ მონტე, მხატვარ კარავაჯოს მფარველი, აქ ცხოვრობდა გარდაცვალებამდე (1627).

სასახლემ სახელი მიიღო მადამა მარგარეტ პარმელისგან, იმპერატორ კარლ -ის უკანონო შვილისგან, რომელიც ჯერ დაქორწინდა სხვა უკანონო შვილზე, ალესანდრო დე მედიჩიზე, და მისი სიკვდილის შემდეგ - ოტავიო ფარნეზეზე. ამგვარად ფლორენციელი მედიჩების ოჯახის ხელოვნების კოლექციის ნაწილი მემკვიდრეობით გადაეცა ფარნეზეების ოჯახს.

თანამედროვე ფასადი აშენდა 1650-იანი წლების შუა პერიოდში როგორც ჩიგოლის, ასევე პაოლო მარუჩელის მიერ. ამ უკანასკნელმა დაამატა მორთული ლავგარდანი და უცნაური დეკორატიული ლარნაკები სახურავზე.

მედიჩების გვარის გადაშენების შემდეგ 1743 წელს, სასახლე გადაეცა ლორენის დინასტიას და, შემდგომში, პაპ ბენედიქტე -ს, რომელმაც ის პაპის მთავრობის რეზიდენციად აქცია. 1849 წელს პიუს -მ აქ გადაიტანა ფინანსთა და სახელმწიფო ვალის სამინისტროები, ასევე პაპის საფოსტო სამსახურები. 1871 წელს, ახლად ჩამოყალიბებული იტალიის სამეფოს მიერ რომის დაპყრობის შემდეგ, სასახე იტალიის სამეფოს სენატის ადგილსამყოფელი გახდა.
ართვინის გათავისუფლება

ართვინის განთავისუფლება — ტერმინი, რომელიც გამოიყენება თურქეთში 1921 წელს ართვინის რეგიონის ოკუპაციის აღსანიშნავად. ე.წ „განთავისუფლების დღე“ აღინიშნება 7 მარტს. ამ დღეს თურქები მოიხსენიებენ „ართვინის მტრის ოკუპაციისგან განთავისუფლების დღედ“.

ისტორია
ართვინის რეგიონი, ადმინისტრაციული საზღვრების ცვლილებების გამო, სხვადასხვა პერიოდში მოიცავდა განსხვავებულ ტერიტორიას. 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ, 1878 წელს ხელმოწერილი ბერლინის ხელშეკრულების თანახმად, რუსეთს საომარი რეპარაციის სახით გადაეცა ართვინის რეგიონი, რომელიც იმ დროს ატარებდა ლივანას კაზას სახელწოდებას და დაახლოებით მოიცავდა დღევანდელ ცენტრალურ რაიონსა და მურღულის რაიონს. რუსულმა ადმინისტრაციამ შექმნა ბათუმის ოლქში შემავალი ართვინის ოკრუგი და ეს ადმინისტრაციული ერთეული შედგებოდა ართვინის, არტანუჯისა და შავშეთ-იმერხევის კაზებისგან (უჩასტოკი). დღევანდელი ხოფისა და ქემალფაშის რაიონები კი იმავე ოლქში შემავალი ბათუმის ოკრუგის გონიოს კაზას საზღვრებში შედიოდა.

ართვინის ოკრუგი დაახლოებით ორმოცი წლის განმავლობაში რუსულ მმართველობაში დარჩა. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ 1918 წელს რუსების რეგიონიდან გასვლის შემდეგ, ართვინის რეგიონი ფაქტობრივად საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საზღვრებში მოექცა. შემდეგ ანკარის მთავრობასა და საქართველოს შორის დამყარდა დიპლომატიური ურთიერთობები. 1920 წლის 7 მაისს ხელმოწერილი მოსკოვის ხელშეკრულებით საბჭოთა რუსეთმა აღიარა ართვინის, არდაჰანისა და ბათუმის რეგიონები (ოკრუგი) საქართველოს ნაწილად. თუმცა, საბჭოთა რუსეთის შეიარაღებულმა ძალებმა, წითელმა არმიამ, 1921 წლის 15 თებერვალს დაიწყო საქართველოს ოკუპაცია. ჯერ კიდევ საბჭოთა ოკუპაციის დასრულებამდე, ანკარის მთავრობამ ულტიმატუმი წაუყენა საქართველოს მთავრობას ბათუმის, ართვინისა და არდაჰანის რეგიონებიდან გასვლის შესახებ. ამ მოვლენის შედეგად ქართული სამთავრობო ძალები გავიდნენ ართვინის რეგიონიდან. მუსტაფა ქემალი აღნიშნულ ულტიმატუმს ასე აღწერს:

ართვინიდან საქართველოს მთავრობის გასვლის შემდეგ, ანკარის მთავრობის ძალების ართვინში შესვლის თარიღთან დაკავშირებით წყაროები არათანმიმდევრულ ინფორმაციას გვაწვდიან. იენიბაჰჩელი შუქრუ ბეი თავის მემუარებში წერს, რომ თურქულმა ძალებმა ართვინში დროშა აღმართეს არა 7 მარტს, არამედ 6 მარტს. მუვაჰიდ ზეკი კი „ართვინის სამშობლოსთან შეერთების“ თარიღად 7 მარტს ასახელებს.
ფუსკონი-პიგინის სასახლე

ფუსკონი-პიგინის სასახლე — მე-16 საუკუნის რენესანსული სტილის სასახლე, რომელიც მდებარეობს ფარნეზის სასახლის #44-ში, ცენტრალური რომის რაიონ რეგოლაში, იტალიაში.

გამოყენება
მე-16 საუკუნის სასახლეს ასევე უწოდებენ „პიგინს“ ან „გალო დი როკაჯოვინეს“. დღესდღეობით სასახლეში სხვადასხვა ოფისებია განთავსებული, მათ შორის კვიპროსის საელჩო.

აღწერა
თავდაპირველად ამ ადგილას სასახლე დააპროექტა ჯაკოპო და ვინიოლამ და 1524 წელს ააშენა ბალდასარე პერუცმა ფრანჩესკო ფუსკონის სახელით, რომელიც ნორჩიადან იყო. იქიდან ის 1554 წელს მემკვიდრეობით გადაეცა ადრიანო ფუსკონის, აკვინოს ეპისკოპოსს, რომელმაც შემდეგ გადასცა თავისი ოჯახის შთამომავლებს, პიგინებს. მე-18 საუკუნის დასაწყისში (1705 წელს), სასახლე გააფართოვა ალესანდრო პიგინიმ არქიტექტორ ალესანდრო სპეკის დახმარებით. სპეკიმ დაამატა სცენოგრაფიული კიბე.

პიგინებმა შეაგროვეს ანტიკური ქანდაკებების შერჩეული კოლექცია, მათ შორის „მელეაგრი და კალიდონის ტახი“, რომაული ასლი ბერძნული ორიგინალისა, რომელიც მიეწერება სკოპასს. ეს ქანდაკება აღმოაჩინა ულისე ალდროვანდიმ ვენახში პორტეზეს სასახლის გარეთ, და ამჟამად ვატიკანის მუზეუმ პიო-კლემენტინოს ნაწილია.
ვიმინალის სასახლე

პალაცო დელ ვიმინალე — ისტორიული სასახლე, მდებარეობს რომში, იტალიაში. 1925 წლიდან წარმოადგენს პრემიერ-მინისტრისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს ადგილსამყოფელის; 1961 წელს პრემიერ-მინისტრი პალაცო ჩიგიში გადაიყვანეს.

ისტორია
სასახლე ჯოვანი ჯოლიტის დაკვეთით აშენდა, რომელმაც ის იტალიის აღმასრულებელი ხელისუფლების საბაზო ცენტრად განსაზღვრა (იმ დროს პრემიერ-მინისტრისა და შინაგან საქმეთა მინისტრის თანამდებობა ერთი პირის მიერ იყო დაკავებული).
სასახლე 1911 წელს დაპროექტდა, არქიტექტორ მანფრედო მანფრედის მიერ და ოფიციალურად 1925 წლის 9 ივლისს გაიხსნა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია პრეზიდენტის სასახლის სამ-არკიანი შესასვლელი, საპატიო კიბე, სამინისტროს საბჭოს ოთახი და კიბის შესასვლელი პიანო ნობილეზე, ხის, მარმარილოსა და სტუკოს მორთულობებთან ერთად.
მინისტრთა სხდომის დარბაზები განთავსებულია გვერდით კომპლექსში, რომელიც მთავარ შენობასთან თაღოვანი გადასასვლელით არის დაკავშირებული.

მეცნიერება
უკანა ბაღები მთავარ კომპლექსს უფრო პატარა შენობებისგან გამოყოფს. უკანა ფასადის თითქმის საპირისპიროდ მდებარეობს პატარა სასახლე, რომელშიც განთავსებული იყო ფიზიკის სამეფო ინსტიტუტი, სადაც ენრიკო ფერმი ატარებდა ექსპერიმენტებს, ვია პანიპერნას ბიჭებთან ერთად. სასახლეს ასევე ჰქონდა ქიმიის სამეფო ინსტიტუტი.
ნეპტუნის შადრევანი

ნეპტუნის შადრევანი — შადრევანი რომში, იტალიაში, რომელიც მდებარეობს პიაცა ნავონას ჩრდილოეთ ბოლოში.

სახელი
მას ერთ დროს უწოდებდნენ „ “ იმიტომ, რომ ის მდებარეობდა პატარა შესახვევთან ახლოს, სადაც იყო მჭედლების სახელოსნოები, ქვაბებისა და ტაფების მკეთებლები და სხვა ლითონზე მომუშავე საწარმოები.

ისტორია
1570 წელს რომის აკვედუკის აკვა-ვირგოს რესტავრაციას მაშინვე მოჰყვა სამუშაოების დაწყება წყალმომარაგების გაგრძელების მილზე ძველი კამპო მარციოს რაიონისკენ, რომელიც ქალაქის ზომისა და მნიშვნელობის შემცირების შემდეგ დარჩა ქალაქის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ ნაწილად. წყალმომარაგების მილის აღდგენამ თავის მხრივ შესაძლებელი გახადა რამდენიმე საჯარო შადრევნის მშენებლობა. ნეპტუნის შადრევნის აუზი (ქანდაკებების გარეშე) დააპროექტა 1574 წელს ჯაკომო დელა პორტამ, რომელიც ასევე პასუხისმგებელი იყო მავრის შადრევანზე მოედნის მეორე მხარეს. მისი სპონსორი იყო პაპი გრიგოლ . აუზის ქვედა ნაწილი შედგება თეთრი მარმარილოსგან, ხოლო ზედა ნაწილი - პიეტრასანტას ადგილობრივი ქვისგან. შემდეგი 300 წლის განმავლობაში, შადრევანი არსებობდა ქანდაკებების გარეშე.

 საუკუნის ინფრასტრუქტურის განვითარებამ შეამცირა დამოკიდებულება ქალაქის შადრევნებზე სასმელი და სარეცხი მიზნებისთვის, მაგრამ გაზარდა მათი ვიზუალური და პოლიტიკური მნიშვნელობა, განსაკუთრებით იტალიის სახელმწიფოს შექმნის შემდეგ, როდესაც რომი გახდა მისი დედაქალაქი 1870 წლის შემდეგ. შადრევანი, ისეთი როგორიც დღეს არსებობს, საბოლოოდ დასრულდა 1878 წელს ანტონიო დელა ბიტას მიერ, რომელმაც დაამატა ქანდაკება „ნეპტუნი რვაფეხასთან ბრძოლაში“, და გრეგორიო ზაპალას მიერ, რომელმაც შექმნა სხვა ქანდაკებები, დაფუძნებული მითოლოგიურ თემაზე „ნერეიდები კუპიდონებთან და სელაპებთან ერთად“. ეს ქანდაკებები დაემატა 1873 წლის კონკურსის შემდეგ, რათა დაბალანსებულიყო მავრის შადრევნის ქანდაკებები მოედნის სამხრეთ მხარეს და ფონტანა დეი კვატრო ფიუმის (ოთხი მდინარის შადრევანი) ქანდაკებები მის ცენტრში.
პიანტოს შადრევანი

პიანტოს შადრევანი — მონუმენტური შადრევანი, რომელიც მდებარეობს იტალიაში, რომის რეგოლას რაიონში, პიაცა დელე ჩინკვე სკოლეზე.

სახელი
შადრევანს ამჟამად სახელი აქვს სანტა მარია დელ პიანტოს ეკლესიიდან. შადრევანი აქ გადმოიტანეს 1930 წელს პაპ პიუს -ის დროს, მისი ადრინდელი ადგილმდებარეობიდან ყოფილი რომის გეტოს შიგნით. ის მდებარეობდა რამდენიმე იარდით უფრო ჩრდილოეთისკენ, სანტა მარია დელ პიანტოს ეკლესიის ჩრდილოეთ შესასვლელის ახლოს.

დიზაინი
ეს მარმარილოს შთამბეჭდავი შადრევანი, რომლის დიზაინის შესაქმნელად დაკვეთა გასცა თავად პაპმა გრიგოლ -მ, მიიჩნევა რომ არის ცნობილი იტალიელი არქიტექტორისა და მოქანდაკის, ჯაკომო დელა პორტას ხელოვნების ნიმუში, და საბოლოოდ დასრულებული იქნა პიეტრო გუჩის მიერ, რომელმაც თავისი წვლილი შეიტანა 1591-1593 წლების პერიოდში. აღნიშნული წყლის ნაგებობა მოიცავს მოხდენილად განლაგებულ ზედა და ქვედა წყლის აუზებს, რომლებსაც ამშვენებს დეკორატიული მასკარონები, რომლებიც ასრულებენ წყლის გამოსასვლელების ფუნქციას და ამავდროულად ანიჭებენ კონსტრუქციას მხატვრულ ღირებულებას. წარსულში შადრევნის მდებარეობის ადგილი, სადაც ორი ცნობილი რომაული ქუჩა - ვია სანტა მარია დელ პიანტო და ვია დელ პორტიკო დ'ოტავია ერთმანეთს უკავშირდება, დღეს სიმბოლურად მონიშნულია სპეციალური თეთრი აგურებით, რომლებიც გვახსენებს შადრევნის ისტორიულ მნიშვნელობას. შადრევანს მრავალი მსგავსი არქიტექტურული ელემენტი და მხატვრული დეტალი აქვს, როგორიცაა გაფორმებული მასკარონები და ელეგანტური, მაგრამ სიმარტივით გამორჩეული წყლის აუზები, რომლებიც ასევე გვხვდება დელა პორტას მიერ შექმნილ სხვა ცნობილ შადრევანში, სახელწოდებით ფონტანა დი პიაცა დ'არაკოელი, რომელიც რომის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან სივრცეშია განთავსებული.
ნავიჩელას შადრევანი

ნავიჩელას შადრევანი — შადრევანი, რომელიც აშენებულია ძველი რომაული ქანდაკების მარმარილოსა და ტრავერტინის ასლის გარშემო, რომელიც გამოსახავს მორთულ რომაულ გალერას და აღმართულია რომის სანტა მარია ინ დომნიკას ეკლესიის წინ, იტალიაში. ქანდაკება არის ასლი (1518-1519), რომელიც შექმნა ანდრეა სანსოვინომ პაპ ლეო -ის დაკვეთით, ეკლესიის ახლოს აღმოჩენილი ფრაგმენტების საფუძველზე.

ისტორია
ნავის ქანდაკების წარმომავლობა გაურკვეველი და იდუმალებით მოცულია. საომარი გემის ცხვირის წინა ნაწილი მორთულია ველური ტახის თავის გამოსახულებით. ისტორიკოსთა ნაწილი ვარაუდობს, რომ ეს საინტერესო ქანდაკება თავდაპირველად წარმოადგენდა სამლოცველოს შემადგენელ ნაწილს, რომელიც ეძღვნებოდა ქალღმერთ ისიდას კულტს, რომელიც ცნობილი იყო როგორც ზღვაოსნებისა და მეზღვაურების მფარველი, და გამოიყენებოდა იმ მეზღვაურთა მიერ, რომლებიც ამ მიდამოებში იყვნენ განთავსებულნი ძველი რომის იმპერიის პერიოდში. მეცნიერთა სხვა ჯგუფი კი მტკიცედ ამტკიცებს, რომ ეს ქანდაკება წარმოადგენდა სამადლობელ შესაწირავს კასტრა პერეგრინადან, რომელიც მდებარეობდა ახლომახლო და შედგებოდა სამხედრო პირებისგან, რომლებიც ჩამოსული იყვნენ რომისგან საკმაოდ დაშორებული პროვინციებიდან, რომელთაგან მრავალმა ამ ქალაქამდე მოგზაურობა სწორედ გემით განახორციელა.

მრავალი წლის განმავლობაში ეს ისტორიული ნიმუში შეადგენდა ეკლესიის შესასვლელის განუყოფელ ნაწილს, თუმცა 1931 წელს იგი გარდაიქმნა და გახდა ეკლესიის წინ მდებარე მნიშვნელოვანი შადრევნის ცენტრალური ელემენტი. სამწუხაროდ, დროთა განმავლობაში ეს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი არაერთხელ გამხდარა ვანდალური აქტების სამიზნე.
კვინტილიუსის ვილა

კვინტილიუსის ვილა — მონუმენტალური ძველი რომაული ვილა, მდებარეობს აპიუსის გზაზე, რომის ტრადიციული საზღვრების გარეთ, იტალიაში. იგი ააშენა მდიდარმა კვინტილიების ძმებმა, სექსტუს კვინტილიუს ვალერიუს მაქსიმუსმა და სექსტუს კვინტილიუს კონდიანუსმა (კონსული 151 წ.).

ამ რომაული ვილის ნანგრევები იმდენად მასშტაბურია, რომ პირველი გათხრების დროს, ადგილს ადგილობრივებმა უწოდეს რომა ვეკია (ძველი რომი), რადგანაც ისინი ქალაქი რომის მსგავსად, ძალიან დიდ ტერიტორიას იკავებდა. ვილის ბირთვი აშენდა ადრეანეს დროს და მოიცავდა ფართო თერმებს, რომლებსაც საკუთარი აკვედუკი და, რაც კიდევ უფრო გასაკვირია, ბაღ-ჰიპოდრომი ჰქონდა, დათარიღებული მეოთხე საუკუნით. იმპერატორ კომოდუსს ვილას დაჰპატრონებოდა, ამიტომ, 182 წელს მისი მფლობელები სიკვდილით დასაჯა და ვილა საკუთარ სახელზე გადაიტანა.

1776 წელს, გავინ ჰამილტონმა აღმოაჩინა მარმარილოს ხუთი ქანდაკება, მათ შორის " ", რომელიც მან გაყიდა ჩარლზ ტაუნლზე და რომელიც ახლა დიდი ბრიტანეთის მუზეუმშია დაცული, " ", რომელიც გაყიდულია მისტერ გრევილისთვის. ასკლეპიოსის დიდი მარმარილოს რელიეფი, რომელიც აღმოჩენილია ამ ადგილას, ჰემილტონიდან გადავიდა -ზე, შემდეგ ლანსდოუნის მარკიზზე, ლანსდოუნის სახლში, ლონდონში. " " ამ ადგილიდან იყიდა პიუს -ის ძმამ, ლუიჯი ბრაში ონესტიმ.

დღეს, არქეოლოგიური ძეგლი მოიცავს მუზეუმს, რომელიც დამშვენებულია მარმარილოს ფრიზებითა და ქანდაკებებით, რომლებიც ერთ დროს ვილას აფორმებდნენ. ასევე შესაძლებელია ნიმფეუმის, თერმის დარბაზისა და აბაზანების მონახულება. დიდი ტერასა, რომელიც გადაჰყურებს ვია აპია ნუოვას, რომელიც თარიღდება 1784 წლით, გვთავაზობს ფართო ხედს, კასტელი რომანოს რაიონზე. ვილის ტერიტორია გადაჭიმული იყო ვია აპია ნუოვას გზის მიღმაც კი.

2018 წელს ახალი გათხრებით აღმოჩნდა უჩვეულო და განსაკუთრებული მეღვინეობისა და ტრიკლინიუმის ტერიტორია, რომელიც აშენდა კომოდუსის ცირკის შესასვლელი კარიბჭეების თავზე, რომლის ტერიტორიის იატაკი, მარმარილოს საფარის ნაცვლად, ოპუს სიგნინუმით იყო დაფარული და არსებობდა ღვინის წყაროების განაწილების სისტემა, რომელიც წარმოების ადგილიდან ქვემოთ, მეღვინეობის ოთახში ჩაედინებოდა. ობიექტს აქვს აღჭურვილობა, რომელიც ჩვეულებრივ გვხვდება ძველ რომაულ მეღვინეობაში, მაგრამ დეკორაციისა და თეატრის დონე მიუთითებს იმაზე, რომ მას ჰქონდა უჩვეულო დანიშნულება - ელიტარული რომაული საზოგადოების გამოჩენილი წარმოებისა და პოტენციური ღვინის რიტუალის ჩვენება. ტრიკლინიები (სასადილო ოთახები), ფართო შესასვლელებით გარს აკრავდა მეღვინეობის ტერიტორიას სამი მხრიდან, მათი კედლები და იატაკები დაფარული იყო ელეგანტური ოპუს სეკტილებით - ეგზოტიკური მარმარილოს გეომეტრიული ნიმუშებით, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ იმპერატორი აქ ღვინის წარმოების თეატრალურ სპექტაკლთან ერთად უმასპინძლებდა. ეს კი იმპერიული ვილა მაგნას (ლაციუმი) ცერემონიული მეღვინეობის სტილს ჰგავს. ის თარიღდება გორდიან -ის მეფობით (ძვ. წ. 238-244 წწ.).
ხუთსვეტიანი ძეგლი

ხუთსვეტიანი ძეგლი — როსტრას დამატებითი ძეგლი, რომის ფორუმში, რომელიც მეოთხე საუკუნის დასაწყისს ეკუთვნის. მას ასევე უწოდებენ -ს , აგრეთვე ოთხკოლომნის ძეგლს, იუპიტერის ჩანართვის მიხედვით.

ისტორია
რომის ფორუმის აღდგენა 284 წლის ხანძრის შემდეგ მნიშვნელოვანი ამოცანა იყო დიოკლეტიანესა და მაქსიმიანეს ადრეულ მმართველობაში. მათ აღადგინეს ბაზილიკა იულია, კურია და ავგუსტუსის როსტრა. ამ პროექტებს შორის იყო ავგუსტუსის როსტრის ჩრდილოეთ მხარეს გაფართოება, რომელიც მდებარეობდა რომის ფორუმის დასავლეთ ნაწილში. აღდგენაში ასევე შედიოდა ავგუსტუსის და კაიზარის ორ-ორი და იუპიტერის ქანდაკება. ფორუმის აღმოსავლეთ მხარეს, ტეტრარქებმა ააგეს მეორე როსტრა, რომელიც, სავარაუდოდ, ხუთი სვეტის ძეგლებითაც იყო შექმნილი.

ეს ძეგლი მიძღვნილი იყო დიოკლეტიანეს რომში პირველი ვიზიტისადმი 303 წელს, მისი იმპერატორობის მე-20 წელს, ტეტრარქიის ახალგაზრდა კაიზარების ათწლეულის აღსანიშნავად, რომლებიც საბოლოოდ მისი მემკვიდრეები გახდებოდნენ . კაიზარების კონსტანციუსისა და გალერიუსის დღესასწაულის გადაწევა 302 წლიდან 303 წლამდე, მათი მეცხრე წლის დასრულებიდან, ადასტურებს სინქრონიზაციის მნიშვნელობას ტეტრარქიული წლისთავებისთვის. ეპიგრაფიული მტკიცებულებები არ ადასტურებს სენატორთა სპონსორობას ძეგლის მიმართ.
ნასონე

ნასონე ― ასევე ცნობილი როგორც შადრევნები („პატარა შადრევნები“),  სასმელი წყლის შადრევნის სახეობა, რომელიც გვხვდება რომში, იტალიაში. სიტყვასიტყვით ნიშნავს „დიდ ცხვირს“. ეს სახელი მათ მიიღეს სახასიათო დიზაინიდან, რომელიც პირველად 1870-იან წლებში შეიქმნა. რომში დაახლოებით 2,500–2,800 ნასონეა. ისინი როგორც ადგილობრივ მაცხოვრებლებს, ისე ტურისტებსაც უფასო სასმელი წყლით ამარაგებს.

რომში არსებობს დიდი ხნის ტრადიცია, რომ ადამიანები საჯარო შადრევნების მეშვეობით მარაგდებიან მტკნარი წყლით. ეს ანტიკურ ხანაში იღებს სათავეს, როდესაც ქალაქში ასობით საჯარო აუზს (ლაკუსს) აკვედუკები ავსებდა.

ისტორია
რომმა ნასონების დამონტაჟება 1870-იან წლებში დაიწყო, რათა მისი წყალმომარაგება უზრუნველყოფილიყო. ზუსტი წელი უცნობია: წყაროები ნასონის პირველად დამონტაჟების თარიღად 1872 და 1874 წლებს ასახელებენ. შადრევნების დიზაინი ათწლეულების განმავლობაში უცვლელი დარჩა. პოპულარობის პიკზე რომში დაახლოებით 5000 ასეთი შადრევანი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ მათი რიცხვი შემცირდა, რადგან საყოფაცხოვრებო წყალმომარაგება ჩვეულებრივ მოვლენად იქცა, დღესაც რომში 2500-დან 2800-მდე ნასონია. მათგან ერთი მეათედი ისტორიულ ცენტრში დგას.

ქალაქის წყალმომარაგების მოვლა-პატრონობაზე პასუხისმგებელმა კომპანია „“-მ 2015 წელს ათი კასა დელ'აკუას (სიტყვასიტყვით „წყლის სახლი“) კიოსკი დაამონტაჟა. ისინი, როგორც „მაღალტექნოლოგიური ნასონები“, მოქალაქეებს უფასო ონკანისა და გაზირებული წყლით, ისევე როგორც ინფორმაციითა და მობილური მოწყობილობების სატენებით ამარაგებენ.

წყაროები ინტერნეტში
.
""-ს ჯგუფის ოფიციალური გვერდი