iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ქუთაისობა

ქუთაისობა, ანუ გვირილობა — ტრადიციული სახალხო დღესასწაული, რომელიც 1980-იანი წლებიდან მოყოლებული ქუთაისში ყოველწლიურად, ყოველი წლის 2 მაისს იმართება.

ისტორია
ამ დღესასწაულს გაცილებით უფრო დიდი ხნის ისტორია აქვს.

პირველად დღესასწაული 1911 წელს ჩატარდა. საქველმოქმედო აქციის მონაწილე გოგონები გვირილებს კრეფდნენ, ყიდდნენ და შეგროვილი თანხით ტუბერკულ​ოზით დაავადებულ ადამიანებს ეხმარებოდნენ. მომდევნო წლებში „გვირილობას“ ტრადიციის სახე მიეცა და ქალაქის დღესასწაულად იქცა. დღემდე დღესასწაული ქველმოქმედებასთანაა დაკავშირებული. როგორც ყოველთვის „გვირილობა“ გაზაფხულზე, აპრილის ან მაისის დასაწყისში ტარდებოდა. ამ დღეს ქუთაისში სახალხო სეირნობები, თეატრალიზებული წარმოდგენები, სპორტული შეჯიბრებები და სხვა გასართობი სანახაობები იმართებოდა.

გვირილას, როგორც ბუნებრივ ანტიბიოტიკს, ტუბერკულოზთან ბრძოლაში სიმბოლური დატვირთვა ჰქონდა. გაზაფხულის ამ დღეს გაყიდული ყვავილებიდან მიღებული შემოსავალი დაავადებულთა სასარგებლოდ იხარჯებოდა. „გვირილობა“ ტარდებოდა გაზაფხულზე, აპრილის ან მაისის დასაწყისში.

თანამედროვეობა
ტრადიციულად ქალაქის ცენტრალურ ბაღში გამოდიან ქუთაისელი ჩოხოსნები პატარებთან ერთად და გამვლელებს ულოცავენ ქუთაისობას. ქალაქ ქუთაისის მერიაში სპეციალურად ამ დღისთვის საზღვარგარეთიდან ჩამოდიან სტუმრები და დიპლომატიური კორპუსის წარმომადგენლები, რათა ქუთაისის წარმომადგენლებთან ერთად მიიღონ მონაწილეობა სხვადასხვა ღონისძიებებში.

ქალაქ ქუთაისის საღორიის ტყე-პარკში იმართება სხვადასხვა სახის ღონისძიებები, იმერეთის 11 რეგიონიდან ჩამოდიან მუნიციპალიტეტების მიერ შერჩეული ცეკვისა და სიმღერის ანსამბლები და მართავენ სხვადასხვა სახის ღონისძიებებს.

ქალაქ ქუთაისის მესხიშვილის სახელობის თეატრში, კულტურის სამსახურის პროგრამის გათვალისწინებით იმართება სპექტაკლები და სიმფონიური ორკესტრის შემოქმედებითი საღამო.
ჩიკლაიო

ჩიკლაიო — ქალაქი პერუს ჩრდილოეთ ნაწილში. ლამბაიეკეს რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს წყნარი ოკეანის სანაპიროდან 13 კილომეტრში, ხოლო ლიმადან 770 კილომეტრში.

ისტორია
ქალაქი დაარსდა საუკუნეში, „სანტა მარია დე ლოს ვალეს დე ჩიკლაიოს", სახელწოდებით. ქალაქის სტატუსი მიიღო 1835 წლის 15 აპრილს პრეზიდენტ ფილიპე სანტიაგო სალავერის განკარგულებით. მანვე მიანიჭა გმირი–ქალაქის სტატუსი დამოუკიდებლობისათვის ომში გამოჩენილი სიმამაცისათვის.

ამჟამად ჩიკლაიო პერუს მეოთხე ქალაქია მოსახლეობის რაოდენობით ლიმის, ტრუხილიოსა და არეკიპის შემდეგ.
სიმართლის დრო (ტელეგადაცემა)

სიმართლის დრო — ტელეგადაცემა ტელეკომპანია იმედის ეთერში 20 ოქტომბერიდან, 2009 — 10 აგვისტომდე, 2010. სიმართლის დრო ამერიკული -ის ქართული ანალოგია. შოუს თავდაპირველი წამყვანი იყო შალვა რამიშვილი, ხოლო შემდეგ – ნანკა კალატოზიშვილი.რამდენიმე წლიანი პაუზის შემდეგ 2018 წლიდან გადაცემა დაბრუნდა იმედის ეთერში სახელწოდებით "სიცრუის დეტექტორი", წამყვანი გიორგი გასვიანი

შოუს შესახებ
მოთამაშისთვის შედგენილია პირადული ხასიათის 21 კითხვა, რომელთაც თავისი საფასური აქვს. კითხვების თემები სხვადასხვაა. რედაქტორები ეხებიან როგორ ოჯახს, ასევე ინტიმურ ცხოვრებას და გნათქმულ სკანდალებს. პასუხების – დიახ ან არა – სისწორეს ადგენს ტესტირება პოლიგრაფზე, რომელიც სტუდიაში სატელევიზიო ჩაწერამდე ტარდება. თამაში მოიცავს 6 ეტაპს – მხოლოდ გულწრფელი პასუხები იძლევა ყოველ შემდგომ საფეხურზე გადასვლის უფლებას.

მონაწილეს შეუძლია, ნებისმიერ დროს შეწყვიტოს თამაში და წაიღოს მოგებული თანხა. იმ შემთხვევაში თუ აგრძელებს იგი რისკის ქვეშ აყენებს მოგებულ თანხას, გარდა პირველი ეტაპის გადალახვის შემდეგ მოგებული, გარანტირებული 400 ლარისა, რომელიც ნებისმიერ შემთხვევაში მონაწილეს რჩება.

შოუს პირველი მონაწილე ნინა წკრიალაშვილი იყო (მომღერალი). ასევე შოუს სტუმრები თავის დროზე იყვნენ ანრი ჯოხაძე (მომღერალი), ჯაბა ქარსელაძე (მომღერალი), გიორგი ყიფშიძე (მსახიობი), ლალი მოროშკინა (ჟურნალისტი), შორენა ბეგაშვილი (მსახიობი), თამაზ კანდელაკი (ლექტორი), ირინა სარიშვილი (პოლიტიკოსი), კესარია აბრამიძე (ტრანსსექსუალი) და ა.შ.

გადაცემის ბოლო გამოშვება 10 აგვისტოს შედგა, რის შემდეგაც ”იმედის” ეთერში პროგრამა არ გასულა. სტუმარი თვით წამყვანი ნანკა კალატოზიშვილი იყო, ხოლო წამყვანის ფუნქციას ნოე სულაბერიძე ასრულებდა.
ინუკშუკი

ინუკშუკი - კანადის ინდიელთა მიერ ქვებისაგან აგებული ადამიანის ფიგურა. ინუიტების ენაზე ნიშნავს ”ადამიანის მსგავსს”. ინუიტებს სჯეროდათ, რომ ამ სკულპტურებს იგივე ფუნქციების შესრულება შეეძლოთ, რაც ადამიანს.

ინუკშუკებით აღნიშნავდნენ საზღვრებს და ტერიტორიებს, შესაძლო საკვების ან სხვა სანოვაგის სამალავებს. მათ იყენებდნენ ასევე სხვა ტომებისთვის ამბების გადასაცემად რადგან ჩრდილოამერიკელ ინდიელთა ტომებს ანბანი არ ჰქონდათ.

ვანკუვერის 2010 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშების ლოგო ინუკშუკია - კაცუნა სახელად ინალააკი.
იკიტოსი

იკიტოსი — უდიდესი ქალაქი პერუს ამაზონისპირა ტერიტორიაზე. ლორეტოს რეგიონის და მაინასის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ამაზონზე, მდინარეების უკაიალისა და მარანიონის შეერთების ადგილიდან 150 კილომეტრში. ზღვის დონიდან 106 მეტრზე. ქალაქში არის 2 უნივერსიტეტი და საერთაშორისო აეროპორტი.

ისტორია
ქალაქი დაარსდა 1757 წელს, როგორც იეზუიტების მისია სან-პაბლო, მაგრამ მალევე უწოდეს იკიტოსი.

ეკონომიკა
ეკონომიკის ძირითადი წყაროა ხეების დამუშავება და დაცურება ამაზონზე. ასევე ნავთობის გადამუშავება. აწარმოებენ ლუდს და რომს.

დამეგობრებული ქალაქები
მანაუსი, ბრაზილია
ლეტისია, კოლუმბია
ელბასანი, ალბანეთი

პოპულარულ კულტურაში
მარიო ვარგას ლიოსას 1973 წლის ნოველა, კაპიტანი პანტოხა და სპეციალური ძალები დაიწერა.
ვერნერ ჰერცოგის ფილმი ფიცკარალდო გადაღებულია იკიტოსის მახლობლად.

გალერეა
საქართველო 2010 წლის ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე

საქართველომ 2010 წლის ზამთრის ოლიმპიადაზე წარადგინა თავისი სპორტსმენების სპორტის სამ სახეობაში:

სამთო-სათხილამურო სპორტი
იასონ აბრამაშვილი
ნინო წიკლაური
ალექს ბენიანიძე
დიმიტრი გედევანიშვილი
ჯაბა გელაშვილი
ვახტანგ თედიაშვილი
კოტე ვახტანგიშვილი

ფიგურული სრიალი
ელენე გედევანიშვილი
ოთარ ჯაფარიძე
ელისონ რიდი

საციგაო სპორტი
ნოდარ ქუმარიტაშვილი (გარდაიცვალა 12 თებერვალს ვანკუვერში, ოლიმპიადის გახსნამდე რამდენიმე საათით ადრე)
ლევან გურეშიძე
იკა (ქალაქი)

იკა — ქალაქი სამხრეთ პერუში. ლიმიდან 300 კმ–ის დაშორებით. წყნარი ოკეანის სანაპიროზე. იკის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. იკაში მდებარეობს მსოფლიოში ცნობილი მუზეუმი, რომელშიც დაცულია კოლუმბამდელი პერიოდის მუმიების დიდი რაოდენობა. ქალაქიდან რამდენიმე კილომეტრში მდებარეობს უაკაჩინას ოაზისი, რომელიც გამოსახულია პწერუს 50 სოლიან კუპიურაზე.

2007 წლის 16 აგვისტოს ქალაქი გაანადგურა 8 ბალიანმა მიწისძვრამ, რომლის შედეგად რამდენიმე ასეული ადამიანი დაიღუპა.
ტაკნა

ტაკნა — ყველაზე სამხრეთით მდებარე ქალაქი პერუში. ჩილეს საზღვრიდან 35 კილომეტრში. ტაკნას რეგიონის, პროვინციის და რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 1836–1839 წელს ტაკნა იყო პერუ-ბოლივიის კონფედერაციის დედაქალაქი.

თავდაპირველად ქალაქს ერქვა სან-პედრო-დე-ტაკნა , მას აქვს გმირი ქალაქის წოდება, მისი ქუჩების უმრავლესობა ატარებს დამოუკიდებლობისათვის ომის და წყნარი ოკეანის მეორე ომის გმირების სახელებს. ტაკნაში მდებარეობს პერუს ეროვნული რკინიგზის მუზეუმი.

რელიგია
ტაკნას ძირითადი რელიგიაა კათოლიციზმი. 2008 წელს ქალაქში აშენდა პერუში პირველი მეჩეთი, რომელიც ააგეს პაკისტანელმა ემიგრანტებმა.
იკის რეგიონი

იკა – რეგიონი პერუში. დასავლეთით ესაზღვრება წყნარი ოკეანე, ჩრდილოეთით ლიმის პროვინცია, აღმოსავლეთით უანაკაველიკა და აიაკუჩო, ხოლო სამხრეთით არეკიპა. ადმინისტრაციული ცენტრია იკა.

იკას მდიდარი ისტორია გააჩნია. პირველი დასახლებები გაჩნდა 10 000 წლის წინ, საიდანაც წარმოიშვა უარის, ნასკას, იკასა და პარაკასის კულტურები.

რეგიონი იყოფა ხუთ პროვინციად, რომლები თავის მხრივ იყოფა 43 რაიონად.
პერუ-ბოლივიის კონფედერაცია

პერუ-ბოლივიის კონფედერაცია - სახელმწიფო სამხრეთ ამერიკაში, არსებობდა 1836–1839 წწ. იგი შეიქმნა ზემო და ქვემო პერუსა და ბოლივიის გაერთიანების შედეგად. სახელმწიფოს მეთაური და კონფედერაციის შექმნის მთავარი იდეოლოგი იყო ანდრეს დე სანტა-კრუსი. რესპუბლიკის დედაქალაქი – ტაკნა, რომელიც ამჟამად პერუს ტერიტორიაზე მდებარეობს.
უასკარი

უასკარი (, , დაახლ. 1500—1532) — ინკების იმპერიის მე-12 მმართველი, უაინა კაპაკის შვილი, და ატაჰუალპას ძმა. ოფიციალურად საპა ინკას ტიტულს ფლობდა 2 წელი და 4 თვე.

უაინა კაპაკის გარდაცვალების შემდეგ მისი ერთიანი სამეფო უნდა გაყოფილიყო ორ ნაწილად: სამხრეთი ნაწილი (დედაქალაქი – კუსკო) სამართავად გადაეცემოდა უასკარს, ხოლო ჩრდილოეთი ნაწილი (დედაქალაქი კახამარკა) – ატაჰუალპას. მაგრამ ქვეყნის განაწილებას მოჰყვა მრავალწლიანი სამოქალაქო ომი. 1532 წელს უასკარი ტყვედ ჩაიგდო ატაჰუალპამ და მოაკვლევინა.
უაინა კაპაკი

უაინა კაპაკი (, ; დ. 1476, ტუმიპამპა – გ. 1527, კოლომბია) — ინკების იმპერიის მე-11 მმართველი. ტუპაკ ინკა იუპანკის შვილი.

ისტორია
კეჩუას ენაზე მისი სახელწოდება ითარგმნება, როგორც „ახალგაზრდა მმართველი“. მართლაც, როდესაც მან ინკას ტიტული ჩაიბარა 1493 წელს, 17 წლის იყო. ქვეყანას მართავდა 1527 წლამდე და იმპერია გაუნაწილა თავის ორ შვილს უასკარს და ატაჰუალპას.
პედრო დიეს კანსეკო

პედრო დიეს კანსეკო — (დ. 31 იანვარი, 1815, არეკიპა, პერუ — გ. 3 აპრილი, 1893, ჩორილიოსი, პერუ) — პერუელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. სამჯერ 1863, 1865 და 1868 ეკავა პერუს პრეზიდენტის თანამდებობა. მისი შვილიშვილი ვიქტორ ანდრეს ბელაუნდე იყო გაეროს გენერალური ასამბლეის პრეზიდენტი, ხოლო შვილთაშვილი ფერნანდო ბელაუნდე ტერი პერუს პრეზიდენტი 1960–იან მისი და კი ცოლად ჰყავდა პერუს ოთხგზის პრეზიდენტს რამონ კასტილიას.
უკრაინის საპრეზიდენტო არჩევნები (2010)

უკრაინის საპრეზიდენტო არჩევნები – უკრაინის პრეზიდენტის მეხუთე არჩევნები, გაიმართა უკრაინის რადის 2009 წლის 23 ივნისის გადაწყვეტილების საფუძველზე. პირველი ტური დაინიშნა 2010 წლის 17 იანვარს, რომელმაც გამარჯვებული ვერ გამოავლინა. მეორე ტური გაიმართა 7 თებერვალს, მასში მონაწილეობას იღებდნენ ვიქტორ იანუკოვიჩი და იულია ტიმოშენკო. 48.95 %–ით წარმატებას მიაღწია რეგიონების პარტიის ლიდერმა ვიქტორ იანუკოვიჩმა.

რუკები
უაჩო

უაჩო – ქალაქი პერუში, უაურას პროვინციისა და ლიმის რეგიონის დედაქალაქი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 67 მეტრზე, ლიმიდან ჩრდილოეთით, 148 კილომეტრის დაშორებით. ქალაქი მდებარეობს პანამერიკულ მაგისტრალზე. ესაზღვრება ლომას-დე-ლაკაის ეროვნულ პარკს, ამიტომ მის სიახლოვეს წარმოდგენილია მცენარეებისა და ველური სამყაროს ფართო სპექტრი.

გეოგრაფია
იმის გამო, რომ ქალაქი ვრცელი ხეობის ფსკერზეა გაშლილი, კლიმატი ნოტიოა, ძალზე ცვალებადი და წვიმიანი ამინდით. ქალაქის გარშემო მინდვრებზე ბრინჯის, ბამბის, შაქრის ლერწმისა და სხვადასხვა მარცვლეულის ნათესებია. ეს ფაქტი გამოწვეულია ბამბის ინდუსტრიის საკმაოდ მაღალი განვითარების დონით, ასევე მრავლადაა ზეთის ქარხნები, რომლებიც სწორედ ამ მინდვრებზე მოწეულ მარცვლეულზე მუშაობს. ქალაქი გამოირჩევა არაჩვეულებრივი პეიზაჟებით, საუცხოო პლაჟებით, ზღვის სიახლოვეს, მრავლადაა მარილის საბადოები.
დემოკრატიულ-რესპუბლიკური პარტია (აშშ)

დემოკრატიულ-რესპუბლიკური პარტია — აშშ-ის პოლიტიკური პარტია. დაარსდა დაახლოებით 1792 წელს ტომას ჯეფერსონის და ჯეიმზ მადისონის მიერ და 1800-1824 წლებში აშშ-ის დომინანტი პარტია იყო.
ისტორია
1789 წელს შეიქმნა ანტიადმინისტრაციული პარტია, რომელსაც ხელმძღვანელობდნენ ჯეიმზ მადისონი და ტომას ჯეფერსონი. ისინი ეწინააღმდეგებოდნენ ხაზინის პირველი მდივნის, ალექსანდრე ჰამილტონის პოლიტიკას ჯორჯ ვაშინგტონის პრეზიდენტობის პირველი ვადის დროს. ფედერალისტური პარტიისგან განსხვავებით, ანტიადმინისტრაციულ პარტიას არაორგანიზებული პოლიტიკური სტრუქტურა ჰქონდა. პარტიის წევრების უმეტესობა ანტიფედერალისტები იყვნენ, რომლებიც ეწინააღმდეგებოდნენ აშშ-ს კონსტიტუციის რატიფიკაციას.

1792 წელს ტომას ჯეფერსონმა დემოკრატიულ-რესპუბლიკური პარტია ჩამოაყალიბა, რომელსაც მეორენაირად „ჯეფერსონის რესპუბლიკელებსაც“ უწოდებდნენ. დემოკრატ-რესპუბლიკელები ფედერალისტური პარტიის ფისკალური და საგარეო პოლიტიკის მოწინააღმდეგეები იყვნენ. პარტია 1824 წელს რამდენიმე ფრაქციად დაიშალა. ერთი მათგანი, რომელსაც ენდრუ ჯექსონი ხელმძღვანელობდა, თანამედროვე დემოკრატიული პარტიის საფუძველი გახდა, ხოლო მეორე, რომელსაც ჯონ კუინსი ადამსი და ჰენრი კლეი მეთაურობდნენ ნაციონალ-რესპუბლიკურ პარტიად ჩამოყალიბდა.

აშშ-ის პრეზიდენტები დემოკრატიულ-რესპუბლიკური პარტიიდან
ტომას ჯეფერსონი (1801–1809)
ჯეიმზ მადისონი (1809–1817)
ჯეიმზ მონრო (1817–1825)
ჯონ კუინსი ადამსი (1825–1829)
ამერიკის სახალხო-რევოლუციური ალიანსი

ამერიკის სახალხო-რევოლუციური ალიანსი, — პერუს პოლიტიკური პარტია, დაარსდა 1924 წელს ვიქტორ რაულ აია დე ლა ტორეს მიერ. პარტიის სახელწოდებიდან წარმოიშვა მიმდევართა სახელწოდება — აპრისტები — და იდეოლოგია — აპრიზმი.

პერუს 2006 წლის არჩევნებზე პარტიამ მიიღო ხმების 22,6 % და 120 კაციან კონგრესში 36 ადგილი მოიპოვა. ამავე არჩევნებში, პრეზიდენტის თანამდებობისათვის ბრძოლაში გაიმარჯვა პარტიის ლიდერმა ალან გარსიამ, მან პირველ ტურში ხმების 22,6 % მიიღო, ხოლო მეორე ტურში 52,6 %.

პარტიის კანდიდატები პერუს საპრეზიდენტო არჩევნებზე
1931 — ვიქტორ რაულ აია დე ლა ტორე
1962 — ვიქტორ რაულ აია დე ლა ტორე
1963 — ვიქტორ რაულ აია დე ლა ტორე
1980 — არმანდო ვილანუევა
1985 — ალან გარსია პერესი
1990 — ლუის ალვა კასტრო
1995 — მერსედეს კაბანილიასი
2000 — აბელ სალინასი
2001 — ალან გარსია პერესი
2006 — ალან გარსია პერესი

პერუს პრეზიდენტები პარტიიდან
1985 — ალან გარსია პერესი
2006 — ალან გარსია პერესი
სესარ ვალიეხო

სესარ აბრაამ ვალიეხო მენდოსა (, დ. 16 მარტი, 1892, სანტიაგო-დე-ჩუკო — გ. 15 აპრილი, 1938, პარიზი) — პერუელი პოეტი, მეამბოხე და ნოვატორი.

ბიოგრაფია
დაიბადა პერუს ანდებში, ინდიელ–ესპანური არმოშობის მრავალშვილიანი ღარიბ ოჯახში. 1910–1915 წწ. სწავლობდა ლიტერატურას ტრუხილიოს თავისუფალ უნივერსიტეტში. 1922 წელს ცრუ ბრალდების საფუძველზე დააკავეს და 4 თვე გაატარა ციხის კედლებში. 1923 წელს გადავიდა პარიზში, სადაც დაუახლოვდა ფრანგ, ესპანელ და ლათინოამერიკელ სიურრეალისტებს (ვისენტე უიდობრო, პაბლო ნერუდა, ტრისტან ტცარა). 1927 წელს ესტუმრა სსრკ-ს. 1928 წელს გაწევრიანდა პერუს კომუნისტურ პარტიაში. ესპანეთის სამოქალაქო ომში მხარს უჭერდა რესპუბლიკელებს.

გარდაიცვალა 1938 წელს პარიზში, დაკრძალულია მონპარნასის სასაფლაოზე.
პერუს რაიონები

პერუს რაიონები - პერუს მესამე დონის ადმინისტრაციული ერთეული. რაიონებად დაყოფილია პროვინციები, რომლებიც თავის მხრივ შედიან რეგიონების შემადგენლობაში. სულ პერუში არის 1,833 რაიონი .

პერუს რაიონები
აქ წარმოდგენილია პერუს 20 უდიდესი რეგიონი მოსახლეობის, სიმჭიდროვის, ფართობისა და ზღვის დონიდან ადმინისტრაციული ცენტრის მდებარეობის მიხედვით.

მოსახლეობის მიხედვით
წყარო: 

სიმჭიდროვის მიხედვით
წყარო: 

ფართობის მიხედვით
წყარო: 

სიმაღლის მიხედვით
წყარო:
ღირსი ზენონი

ღირსი ზენონი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 30 იანვარი, ახალი სტილით - 12 თებერვალი.

წმინდანი ბასილი დიდის მოწაფე, მდიდარი პონტოელების შვილი იყო. იგი იმპერატორ ვალენტინის (364-378) კარზე მსახურობდა, მისი სიკვდილის შემდეგ კი განერიდა ამ სოფელს და ანტიოქიის მახლობლად, ერთ გამოქვაბულში დასახლდა. ორმოცი წელი მოსაგრეობდა იგი ამ მღვიმეში, ყოველ კვირა დღეს ტაძარში დადიოდა და ეზიარებოდა. მას კელიაში არც საწოლი ჰქონდა, არც კერა, არც სანათური, ძველი ფლასები ეცვა, იღებდა მხოლოდ პურსა და წყალს, რომელიც ძალიან შორიდან მოჰქონდა ძნელად სავალი გზით. წმინდა ზენონი განსაკუთრებული სიყვარულით ეპყრობოდა საღვთო წიგნებს, რომლებიც მასთან სულიერი დამოძღვისთვის მოსულებს მოჰქონდათ. ღვთაებრივი მადლით აღსავსე ნეტარი მოსაგრე საოცარი თავმდაბლობით გამოირჩეოდა. იგი გარდაიცვალა საუკუნის დასაწყისში.
თეოფილე ახალი

თეოფილე ახალი (გ. 784) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 30 იანვარი, ახალი სტილით —12 თებერვალი.

თეოფილე ახალი კონსტანტინეპოლელი, ბერძენთა ლაშქრის მხედართმთავარი და სენატორი იყო. არაბებთან ერთ-ერთი ბრძოლის დროს მტრებმა იგი ტყვედ ჩაიგდეს. უსჯულოები ამაოდ ეცადნენ წმინდანის გადადრეკას ჭეშმარიტი სარწმუნოებიდან, რის შემდეგაც კუნძულ კვიპროსზე საპყრობილეში ჩააგდეს. ოთხი წლის შემდეგ ნეტარ მოწამეს თავი მოჰკვეთეს.
პეტრე ბულგარელი

პეტრე ბულგარელი — ბულგარეთის მეფე; მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 30 იანვარი, ახალი სტილით - 12 თებერვალი.

პეტრე ღვთისმოშიში ქრისტიანი იყო. ის ხშირად აკითხავდა ღირს იოანე რილელს (ხს. 18 აგვისტოს, 19 ოქტომბერს), სთხოვდა მას ლოცვას და სულიერ რჩევა-დარიგებას. კეთილმსახურმა მეფემ შესძლო, ბიზანტიასთან ზავი დაედო ბულგარეთისათვის ხელსაყრელი პირობებით და იმასაც მიაღწია, რომ კონსტანტინოპოლის პატრიარქს ეცნო ბულგარეთის ეკლესიის დამოუკიდებლობა და ბულგარეთში საპატრიარქო საყდარი დაემტკიცებინა. პეტრემ ხელი შეუწყო ქვეყნიდან ბოგომილების ერესის ამოძირკვას, გარდაიცვალა 970 წელს.
წმინდა თეოდორე

წმინდა თეოდორე — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 30 იანვარი, ახალი სტილით - 12 თებერვალი.

წმინდანი ქალაქ მიტილინში დაიბადა, დაოჯახდა და შვილებს მართლმადიდებლური სარწმუნოების ერთგულებით ზრდიდა. ღვთის დაშვებით, მან უარყო ქრისტიანობა, მაგრამ მალე სინანულში ჩავარდა, დატოვა ოჯახი და ათონის მთას მიაშურა. წმინდა მამამ მონასტერში ვერ ჰპოვა მოსვენება და მწარედ განიცდიდა მომხდარს. უფალმა თავისი რჩეული მაჰმადიანთა სამსჯავროს წინაშე ქრისტეს აღსარებისათვის აკურთხა. განრისხებულმა მსაჯულმა ბრძანა, საშინლად დაეტანჯათ მოწამე, რის შემდეგაც იგი თოკით დაახრჩვეს და ზღვაში ჩააგდეს. ქრისტიანებმა წმინდა მარტვილის ცხედარი იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ტაძარში დაკრძალეს.
საქართველოს საავტომობილო გზები

საქართველოს საავტომობილო გზები მოიცავს საქართველოს ტერიტორიაზე გამავალ საავტომობილო გზებს. საავტომობილო გზები მნიშვნელობის მიხედვით იყოფა საერთაშორისო, სახელმწიფო და ადგილობრივ გზებად. საერთაშორისო და სახელმწიფო მნიშვნელობის გზების მშენებლობა და მოვლა-შენახვა ევალება საავტომობილო გზების დეპარტამენტს, ხოლო ადგილობრივი მნიშვნელობის გზებისა — შესაბამის მუნიციპალიტეტს. საქართველოს ტერიტორიაზე საერთაშორისო გზების საერთო სიგრძეა 1593 კმ, ხოლო სახელმწიფო გზებისა —5460 კმ. ადგილობრივი გზების საერთო რაოდენობა და სიგრძე აღრიცხული არ არის.

საერთაშორისო მნიშვნელობის გზები
შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზები
საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს1

საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს1 - თბილისი-სენაკი-ლესელიძე - საქართველოს ყველაზე გრძელი საერთაშორისო მნიშვნელობის ავტომაგისტრალი. მაგისტრალი იწყება თბილისში და მიემართება დასავლეთით და სრულდება აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში რუსეთის საზღვართან. მისი საერთო სიგრძეა 542,7 კილომეტრი. თბილისიდან სენაკამდე ამ ავტომაგისტრალს ასევე ემთხვევა ევროპის ავტომაგისტრალი 60.
ომი პერუს დამოუკიდებლობისათვის

პერუს ომი დამოუკიდებლობისათვის — ესპანეთის ამერიკულ კოლონიებში დამოუკიდებლობისათვის ომის შემადგენელი ნაწილი. მიმდინარეობდა პერუს ვიცე-სამეფოსა და ზემო პერუს ტერიტორიაზე (თანამედროვე პერუ, ბოლივია, ნაწილობრივ ჩილე და არგენტინა).

დამოუკიდებლობის მოპოვება
1820 წლის სექტემბერში სან-მარტინის ჯარები შევიდნენ პერუში და 1821 წლის ივლისისათვის გაათავისუფლეს ქვეყნის მნიშვნელოვანი ნაწილი. ქვეყნის დამოუკიდებლობა გამოცხადდა ლიმაში 1821 წლის 28 ივლისს და სან-მარტინი გახდა ახალი სახელმწიფოს "პროტექტორი". თუმცა საომარი მოქმედებები გრძელდებოდა. 1824 წლის 6 აგვისტოს სიმონ ბოლივარმა ესპანელები ხუნინთან დაამარცხა, ხოლო 9 დეკემბერს აიაკუჩოს დაბლობზე ესპნელები გაანადგურა კოლუმბიის არმიამ ანტონიო ხოსე სუკრეს მეთაურობით, რითაც დასრულდა კიდეც პერუს ბრძოლა დამოუკიდებლობისათვის.

ომის შედეგები
დამოუკიდებლობისათვის ომის შემდეგ მალევე ხელისუფლების სათავეში მოექცნენ კაუდილიოები და დამოუკიდებლობის პირველი 75 წლის მანძილზე ხელისუფლების სათავეში ძირითადად სამხედროები იდგნენ. 1815 წელს ზემო პერუს ეწოდა ბოლივია. 1837 წელს შეიქმნა პერუ-ბოლივიის კონფედერაცია, რომელიც 2 წელიწადში დაიშალა.
რიო-აბისეოს ეროვნული პარკი

რიო-აბისეოს ეროვნული პარკი – ეროვნული პარკი სან-მარტინის რეგიონში, ჩრდილოეთ პერუში. მდებარეობს მდინარეების მარანიონისა და უალიაგას ხეობებს შორის. ფართობი 2,745.2 კმ². პარკში ცხოვრობა ფლორისა და ფაუნის უამრავი წარმომადგენელი ასევე პარკის ტერიტორიაზე გვხვდება კოლუმბამდელი კულტურის 30 არქეოლოგიური ძეგლი. 1990 წელს შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
უარასი

უარასი – ქალაქი პერუში, უარასის პროვინციის პოლიტიკური ცენტრი და ანკაშის რეგიონის დედაქალაქი. მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 143.415 ადამიანი. ამავე დროს, უარასი რეგიონის რომანულ-კათოლიკური ეკლესიის ცენტრია.

მდებარეობა
უარასი მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, ლიმის ჩრდილოეთით, 420 კილომეტრის დაშორებით, ზღვის დონიდან 3 052 მეტრის სიმაღლეზე. უარასი ქვეყნის აგრარულად ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს კალეხონ დე უალასის ხეობაშია გაშლილი . ეს ხეობა მიეკუთვნება კორდილიერა ბლანკას მთათა სისტემას, სადაც მდებარეობს პერუს უმაღლესი მწვერვალი უასკარანი (6768 მ)

ისტორია
1538 წელს, ფრანსისკო პისარომ, კონკისტადორ სებასტიან დე ტორესს მიანიჭა უფლება, იმ ტერიტორიაზე, სადაც დღეს ქალაქი მდებარეობს, აეგროვებინა გადასახადები. 1574 წელს, ალონსო დე აურას სანტოიომ აქ დააარსა პატარა სოფელი. 1970 წლის 31 მაისის, ანკაშის რეგიონში მომხდარმა მიწისძვრამ, უარასი თითქმის მთლიანად დაანგრია, დაიღუპა 10 000 ადამიანი. თითქმის აღარაფერი დარჩა ქალაქის ძველი ღირსშესანიშნაობებიდან. ერთადერთი, რაც ხელუხლებლად გადარჩა, ეს იყო ქალაქის ცენტრალური სკვერი, რომლის გარშემოც ხელახლა აშენდა ქალაქი. მიწისძვრა რიხტერის შკალით 7,8 ბალი იყო და გრძელდებოდა 45 წამის განმავლობაში.

კომუნიკაციები
უარასი მიერთებულია პანამერიკულ მაგისტრალთან, რაც აადვილებს სწრაფად დაუკავშირდეს დედაქალაქს. ქალაქის ჩრდილოეთით, რამდენიმე კილომეტრის მოშორებით, მდებარეობს ანტას მცირე აეროპორტი, რომელიც პატარა ზომის რეგიონული ავიაკომპანიების თვითმფრინავებს ემსახურება.

ტურიზმი
უასკარანის ეროვნული პარკი ყოველწლიურად უამრავ ტურისტს იზიდავს. სწორედ უარასია ის პუნქტი, საიდანაც ტურისტებს ამ პარკში მოხვედრა შეუძლიათ.

ქალაქში მრავლადაა ფერმერთა მაღაზიები, აქვე ადგილობრივებისგან შეგიძლიათ შეიძინოთ უამრავი ხელნაკეთი ნივთი თუ ქსოვილი, მაგალითად ალპაკას ბამბეული. ადგილობრივების მიერ დამზადებული სხვადასხვა დესერტი, ყველი, კარაქი, თაფლი, თამბაქო და ა.შ.

უარასს პერუში "სამხრეთის შვეიცარიას" ეძახიან, რადგან ქალაქის ცენტრიდან მოჩანს ულამაზესი ხედი – დათოვლილი მწვერვალები.
ნოდარ ქუმარიტაშვილი

ნოდარ ქუმარიტაშვილი (დ. 25 ნოემბერი, 1988, ბაკურიანი, საქართველო — გ. 12 თებერვალი, 2010, ვანკუვერი, ბრიტანეთის კოლუმბია, კანადა) — ქართველი მოციგავე, დაიღუპა 2010 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშების გახსნის ცერემონიის დღეს, ვარჯიშის დროს.

გარდაცვალება და გამოხმაურება
2010 წლის 12 თებერვალს, ოლიმპიური თამაშების გახსნამდე რამდენიმე საათით ადრე, საქართველოს ოლიმპიური ნაკრების წევრმა, მოციგავე ნოდარ ქუმარიტაშვილმა უისტლერის ოლიმპიურ ტრასაზე ერთ-ერთი ბოლო სავარჯიშო დაშვების დროს მართვა დაკარგა და 143.3 კმ/სთ სიჩქარით მოძრავი ციგა ტრასის ბორტს შეეჯახა. ამის შედეგად იგი ციგიდან ამოვარდა და ტრასიდან მოშორებით, ლითონის კონსტრუქციას შეეჯახა. სასწრაფო დახმარების ვერტმფრენით ის მაშინვე საავადმყოფოში გადაიყვანეს, თუმცა მისი გადარჩენა ვერ მოხერხდა. 21 წლის ქართველი სპორტსმენი საავადმყოფოში მიყვანის შემდეგ გარდაიცვალა.

აღსანიშნავია, რომ საწვრთნელი დაშვებისას, ზუსტად იმ მოსახვევში, ძლივს გადაურჩა ტრაგედიას ორგზის ოლიმპიური ჩემპიონი, იტალიელი არმინ ცოგელერი, რომელმაც მართვა დაკარგა, ციგიდან გადმოვარდა და 200 მეტრი ზურგზე დაცემულმა ისრიალა. შემთხვევით გადაურჩა სიკვდილს რუმინელი მოციგავე ვიოლეტა სტრამატურარუ, რომელსაც დაცემისას ტვინის შერყევა დაუდგინეს და ექიმებმა შეჯიბრებიდან მოხსნეს.
17 თებერვალს ნოდარ ქუმარიტაშვილის ცხედარი საქართველოში ჩამოასვენეს. თვითმფრინავი, რომლითაც სპორტსმენი გერმანიის ქალაქ მიუნჰენიდან გადმოასვენეს, თბილისის საერთაშორისო აეროპორტში 04.00 საათზე დაეშვა. 20 თებერვალს სპორტსმენი მის მშობლიურ ბაკურიანში, ეკლესიის ეზოში დაკრძალეს.

ბაკურიანში იმ ქუჩას, სადაც ნოდარ ქუმარიტაშვილი ცხოვრობდა, ქართველი ოლიმპიელის სახელი ეწოდა. გადაწყვეტილება ბაკურიანის საკრებულომ მიიღო.

ნოდარ ქუმარიტაშვილი ზამთრის ოლიმპიადების ისტორიაში მეოთხე სპორტსმენია, რომელიც დაიღუპა. სხვა სპორტსმენები არიან:
1912, სტოკჰოლმი: ფრანცისკო ლაზარო, 21
1960, რომი: კნუტ იენსენი, 23
1964, ინსბრუქი: როზ მილნი, 19
უანუკო

უანუკო – ქალაქი ცენტრალურ პერუში, უანუკოს რეგიონის დედაქალაქი.

ქალაქი დაარსებულ იქნა ესპანელი კონკისტადორის, გომეს დე ალვარადოს მიერ 1539 წელს, ინკების ქალაქ იაროვილკას ადგილზე. 1541 წელს, ქალაქი გადააადგილეს პილკოს ხეობაში, იქ სადაც ის დღეს მდებარეობს. უანუკოს ემსახურება ერთი აეროპორტი – ალფერეს დავიდ ფიგუეროა ფერნანდინი.

ცნობილი უანუკოელები
დანიელ ალუმინა რობლესი – ცნობილი კომპოზიტორი და ეთნოლოგი. დაიბადა 1871 წ.
იოჰან ფანო – პროფესიონალი ფეხბურთელი, პერუს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი.
ხულიაკა

ხულიაკა — ქალაქი პერუში, პუნოს რეგიონში. რეგიონის უდიდესი ქალაქი და ამავე დროს სან-რომანის პროვინციის დედაქალაქი. ხულიაკა მდებარეობს ანდებში, ალტიპლანოზე, ტიბეტის პლატოს შემდეგ მსოფლიოში მეორე ყველაზე მაღლა მდებარე პლატოზე, ზღვის დონიდან 3825 მეტრზე. ქალაქთან საკმაოდ ახლოსაა ტიტიკაკას ტბა.
ხულიაკაში საკმაოდ განვითარებულია საფეიქრო წარმოება-ვაჭრობა.
ქალაქს ემსახურება ინკა მანკო კაპაკის საერთაშორისო აეროპორტი.