iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მძიმე ლითონები

მძიმე ლითონები − აღნიშნავს ლითონთა იმ ჯგუფს, რომლებიც მაღალი სიმკვრივით, ატომური მასითა და ატომური ნომრით გამოირჩევა. მძიმე ლითონებად განსაზღვრა დამოკიდებულია ავტორსა და კონტექსტზე. მეტალურგიაში მძიმე ლითონები სიმკვრივით განისაღვრება, ფიზიკაში — ატომური ნომრით, ხოლო ქიმიაში — ქიმიური თვისებებით. მძიმე ლითონების განსხვავების სხვადასხვა ვერსიაა შემოთავაზებული, მაგრამ მათგან ფართოდ გავრცელებული არცერთი არ არის. მიუხედავად ამისა, ტერმინი ფართოდ გამოიყენება საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებში. მძიმე ლითონების განმსაზღვრელ ერთ-ერთ მთავარ კრიტერიუმად 5 გ/სმ³-ზე მეტ სიმკვრივეს მიიჩნევენ.

უძველეს პერიოდში ცნობილი ლითონები, როგორიცაა რკინა, სპილენძი და კალა, ასევე ძვირფასი ლითონები, როგორიცაა ვერცხლი, ოქრო და პლატინა მძიმე ლითონებია. 1809 წლის შემდეგ მსუბუქი ლითონები, როგორებიცაა: მაგნიუმი, ალუმინი, ტიტანი, შემდეგ კი ნაკლებად ცნობილი მძიმე ლითონებიც აღმოაჩინეს, მათ შორის: გალიუმი, თალიუმი და ჰაფნიუმი.

ზოგიერთი მძიმე ლითონი სასიცოცხლოდ მნიშვნელობის საკვები ნივთიერებაა (რკინა, კობალტი და თუთია) ან პირიქით - საზიანო (ვერცხლი, რუთენიუმი ან ინდიუმი). ზოგიერთი მძიმე ლითონი ძლიერ მომწამლავია, როგორიცაა კადმიუმი, ვერცხლისწყალი ან ტყვია.

მძიმე ლითონების ფიზიკური და ქიმიური თვისებების დახასიათებისას სიფრთხილეა საჭირო, რადგანაც ზუსტად არაა განსაზღვრული. მეტ სიმკვრივესთან ერთად მძიმე ლითონების დამახასიათებელი თვისებაა მსუბუქ ლითონებზე ნაკლები რეაქტიულობა და ნაკლებად ხსნადი სულფიდისა და ჰიდროქსიდის ქონა. ზოგიერთი მძიმე ლითონი, როგორებიცაა თუთია, ვერცხლისწყალი და ტყვია, მსუბუქი ლითონებისგან რთული გასარჩევია, ხოლო ზოგიერთი მსუბუქი ლითონი, როგორებიცაა ბერილიუმი, სკანდიუმი და ტიტანი მძიმე ლითონების მსგავსი თვისებებით გამოირჩევა.

მძიმე ლითონები დედამიქის ქერქში შედარებით მცირე რაოდენობითაა, მაგრამ თანამედროვე ცხოვრების სხვადასხვა სფეროში გამოიყენება, მაგ: გოლფის კლუბებში, მანქანებში, ანტიმიკრობულ ხსნარებში, მზის პანელებში, პლასტიკურ ნივთებსა და მობილურ ტელეფონებში.

განსაზღვრებები
მძიმე ლითონების კონკრეტული განსაზღვრება არ არსებობს. ტერმინი კონტექსტზეა დამოკიდებული. მეტალურგიაში მთავარი განმსაზღვრელი ნიშანი ლითონთა სიმკვრივეა, ფიზიკაში - ატომური რიცხვი, ხოლო ქიმიაში - ლითონის ქიმიური თვისებები.

მძიმე ლითონების განსაზღვრისას სიმკვრივის კრიტერიუმი 3.5გ/სმ³-დან 7გ/სმ³-მდე მერყეობს. მძიმე მეტალების ატომურ რიცხვად 20-ზე მეტს მიიჩნევენ, ანუ კალციუმზე მეტს. იგივე პრობლემები იჩენს თავს ატომური მასის მიხედვით განსაზღვრებისას.

ბიოქიმიაში მძიმე ლითონებს ხშირად ლიუისის მჟავის თვისებების მიხედვით განსაზღვრავენ, რის მიხედვითაც მძიმე ლითონებს კლასისა და მოსაზღვრე ლითონები მიეკუთვნება. ამ სქემის მიხედვით, კლასის იონები დონორებად ჟანგბადს ირჩევენ, ხოლო კლასის იონები აზოტსა და გოგირდს. მოსაზღვრე და ამბივალენტურ იონებს როგორც , ასევე კლასის თვისებები აქვთ, რაც კონკრეტულ შემთხვევებზეა დამოკიდებული.
ივანე ჯაფარიძე (სამხედრო პირი)

ივანე დავითის ძე ჯაფარიძე (დ. 1 იანვარი, 1867 — გ. 1934, პარიზი) — ქართველი სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა კონსტანტინეს მე-2 სამხედრო სასწავლებელი; საერთო განათლება მიიღო სამხედრო პროგიმნაზიაში. 1886 წლიდან დაიწყო სამსახური ჯარში. სამხედრო სამსახური დაიწყო 150-ე ტამანის ქვეითთა პოლკში. 1903-1905 წლებში იყო ოზურგეთის მაზრის უფროსი. 1903 წელს მიიღო წმინდა სტანისლავის მე-2 ხარისხის ორდენი. 1905-1910 წლებში ირიცხებოდა კაპიტნად კავკასიის სამხედრო ოლქის სამმართველოში. 1907 წელს მიიღო წმინდა ანას მე-2 ხარისხის ორდენი. 1911 წელს დაინიშნა თერგის მხარის გროზნოს ოლქის სამხედრო უფროსად. 1911-1914 წლებში ჯაფარიძე მსახურობდა თერგის მხარის ხასავიურტის ოლქის უფროსად. 1914-1917 იყო თერგის მხარის გროზნოს ოლქის უფროსი. 1915 წელს მიენიჭა პოლკოვნიკის სამხედრო წოდება. 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ჯარში. იყო უცხოელთა მისიებთან ურთიერთობების განყოფილების უფროსი და სამხედრო სამინისტროს დავალებათა შტაბ-ოფიცერი. 1921 წლიდან წავიდა ემიგრაციაში საფრანგეთში. იყო ქართველ მხედართა კავშირის წევრი. გარდაიცვალა 1934 წელს პარიზში, დაკრძალულია ლევილის სასაფლაოზე.
მაქს ფონ ლაუე

მაქს ფონ ლაუე (; დ. 9 ოქტომბერი, 1879, კობლენცი — გ. 24 აპრილი, 1960, ბერლინი) — გერმანელი ფიზიკოსი ვინც გახდა 1914 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში მისი უდიდესი მიღწევისთვის — კრისტალთა სივრცულ მესერზე რენტგენის სხივების დიფრაქციის აღმოჩენისათვის.

ბიოგრაფია
მაქს ფონ ლაუე დაიბადა 1879 წლის 9 ოქტომბერს, კობლენცში, ჟოლიო ლაუეს და მინა ზერენერის ოჯახში. მას ბავშვობა და სიჭაბუკე გატარებული აქვს პოზნანში. 1998 წელს მან ჩააბარა გამოცდა სიმწიფის ატესტატზე. 1999 წლის შემდეგ ლაუე ფიზიკას, მათემატიკას და ქიმიას სწავლობდა შემდეგ უნივერსიტეტებში: სტრასბურგის უნივერსიტეტში, გეტინგენის უნივერსიტეტში და ლუდვიგ მაქსიმილიანის მიუნხენის უნივერსიტეტში. გეტინგენში ყოფნის დროს მასე დიზი გავლენა მოახდინეს ფიზიკოსებდა ვოლდემარ ფოიგტიმ და მაქს აბრაამმა და მათემატიკოსმა დავიდ ჰილბერტმა. ბერლინში ყოფნის პერიოდში ლაუე ესწრებოდა ოტო ლუმერის ლექციებს თერმული რადიაციის შესახებ. შემდგომ, 1903-1905 წლებში იგი იმყოფება გეტინგენში. მაქს ფონ ლაუემ საკუთარი კვალიფიკაციის ამაღლება დაასრულა ლუდვიგ მაქსიმილიანის მიუნხენის უნივერსიტეტში, არნოლდ ზომერფელდის მეთვალყურეობის ქვეშ.

მაქს ფონ ლაუე 1906 წელს პირველად შეხვდა ალბერტ ინშტაინს. შემდგომში ისინი მეგობრები გახდნენ.

ლაუე ცხოვრების დიდი პერიოდი მუშაობდა სხვადასხვა მეცნიერულ ცენტრებში (ძირითადად მიუნხენში და ბერლინში). იგი სიცოცხლის უკანასკნელ წლებში დაინეტერესდა ზოგადი და ისტორიული საკითხებით. საკუთარი ინტერესების გამო ლაუემ ამ პერიოდში დაწერა წიგნი სახელად „ფიზიკის ისტორია“.

მაქს ფონ ლაუე ეხმარებოდა დევნილ ამხანაგებს, ცდილობდა საკონცენტრაციო ბანაკიდან კრაკოვის პროფესორების გათავისუფლებას, თუმცა უშედეგოდ. მის გატაცების საგანს ფიზიკის გარდა ასევე წარმოადგენდა ავტომანქანის მართვა.

მაქს ფონ ლაუე გარდაიცვალა 1960 წლის 24 აპრილს, ბერლინში, საავტომობილო კატასტროფის შედეგად.

მოღვაწეობა
მაქს ფონ ლაუე ისტორიაში შევიდა როგორც კრისტალთა სივრცულ მესეზე რენტგენის სხივების დიფრაქციის აღმომჩენი პიროვნება. ეს აღმოჩენა შემდგომში გამოყენებულ იქნა სხივების დახმარებით კრისტალთა გამოკვლევებში. ლაუეს გამოკვლევებმა დაამტკიცა რენტგენის სხივების ტალღური ბუნება და აგრეთვე ის, რომ ატომები, იონები და ნაწილაკები კრისტალში განლაგებულია სწორი მესერის სახით. მისმა დაკვირვებებმა საფუძველი ჩაუყარა ქიმიის მეტად მნიშვნელოვან დარგს — კრისტალოქიმიას, აგრეთვე დასაბამი მისცა მყარი სხულების ფიზიკას.

ლაუე აგრეთვე მუშაობდა ოპტიკაშიც, განსაკუთრებით აინტერესებდა სინათლის კონის გარდატეხისა და არეკვლის პროცესების შექცევადობის საკითხები. მან დაამუშავა ბრტყელ-პარაელურ ფირფიტებზე სინათლის ინტერფერენციის თეორია. აგრეთვე ლაუე მუშობდა კვანტების თეორიაში, ბირთვულ ფიზიკასა და ალბათობის თეორიაში. იგი აინშტაინის თეორიის ზოგიერთ ნაკლოვანებებზე ისე მიუთითებდა, რომ მის მნიშნელობას არ ამცირებდა. პირველად, სწორედ მაქს ფონ ლაუემ ჩამოაყალიბა და სისტემაში მოიყვანა ფარდობითბის კერძო თეორია.
გოდერძი ჩანქსელიანი

გოდერძი ჩანქსელიანი (დ. 6 მარტი, 1969, გულრიფში, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკოსი. საქართველოს პარლამენტის მე-9 და მე-10 მოწვევების დეპუტატი.

ბიოგრაფია
გოდერძი ჩანქსელიანი დაიბადა 1969 წლის 6 მარტს, გულრიფშში. 1994 წელს დაამთავრა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს პოლიციის აკადემია იურისტის კვალიფიკაციით. 1989-1990 წლებში იყო აფხაზეთის შსს დაცვის პოლიციის რიგითი პოლიციელი. 1994-2000 წლებში იყო საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლის გმს ინსპექტორი. 2000-2001 წლებში — საქართველოს შსს ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლის სამმართველოს განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საქმეთა განყოფილების უფროსი. 2001-2003 წლებში — საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქვემო ქართლის კორუფციასთან და ეკონომიკურ დანაშაულთან წინააღმდეგ ბროლის სამსახურის უფროსი. 2003-2004 წლებში — შსს-ის ქვემო ქართლის პოლიციის მთავარი სამმართველოს უფროსი. 2004 წელს დააფუძნა შპს „ბევრილი ჯგუფი“, რომლის გენერალური დირექტორიც იყო 2004-2016 წლებში. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. მაჟორიტარულ არჩევნებში ხმათა 54,41% მიიღო (10 750 ხმა).

2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
მეექვსე საავტორო სკოლა

მეექვსე საავტორო სკოლა — კერძო სკოლა თბილისში. მდებარეობს ლადო ასათიანის ქუჩაზე. დაარსდა 2011 წელს. სკოლაში სწავლობს - კლასების 554 მოსწავლე. დაფუძნებულია შვეიცარიელი პარტნიორების დახმარებით. სწავლების ენა არის ქართული. უცხო ენები: გერმანული, ინგლისური და ლათინური.

ინფრასტრუქტურა
ისტორიული ღირებულება
სკოლის შენობა კულტურის მემკვიდრეობის ძეგლია. მდებარეობს თბილისის უძველეს უბანში — სოლოლაკში, ასათიანის და დადიანის ქუჩების კვეთაზე. აგებულია 1905 წელს. შენობის არქიტექტურა თბილისში ახალი გოტიკური სტილის თვალსაჩინო ნიმუშია. შენობა მე-20 საუკუნის დასაწყისში აშენდა და თავიდანვე განსაზღვრული იყო როგორც საგანმანათლებლო დაწესებულება. თავდაპირველად აქ მდებარეობდა ქალთა მე-3 გიმნაზია.

ღონისძიებათა დარბაზი
180 მ² ფართობის ღონისძიებათა დარბაზი, აღდგენილია პირვანდელი სახით. იტევს 200 ადამიანს და მასპინძლობს სხვადასხვა ღონისძიებებს — კონცერტებს, კონფერენციებს, გამოფენებს, ფილმების ჩვენებას; პოეტების, ავტორების, შემოქმედებით საღმოებს.

გალერეა
იან დე იონგი

იან დე იონგი (დ. 8 მაისი, 1963, ემენი, ნიდერლანდები) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. ამჟამად მუშაობს კლუბ ბოხუმში მენეჯერის დამხმარედ. საფეხბურთო კარიერის მანძილზე თამაშობდა ნიდერლანდების 3 კლუბში.

მმართველობითი კარიერა
იყო ემენისა და დე გრაფსხაპის მენეჯერი, აგრეთვე იყო ჰოლანდიური საფეხბურთო კლუბ ჰერენვენის დამხმარე და დროებითი მენეჯერი, ტრონ სოლიედის გადაყენების შემდეგ (2009–10 სეზონის პირველ კვირებში). 2013 წელს მიიწვიეს ჰერაკლესში.

2014 წლის 31 აგვისტოს გაათავისუფლეს თანამდებობიდან მას შემდეგ, რაც კლუბმა ერედივიზიის 2014–15 წლის სეზონში პირველი ოთხი მატჩი წააგო.
ფრედერიკ ჟოლიო-კიური

ფრედერიკ ჟოლიო-კიური (; დ. 19 მარტი, 1900, პარიზი — გ. 14 აგვისტო, 1958, იქვე) — ფრანგი ფიზიკოსი რომელიც ცოლთან, ირენ ჟოლიო-კიურისთან ერთად გახდა 1935 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიის დარგში.

ბიოგრაფია
ფრედერიკ ჟოლიო-კიური დაიბადა 1900 წლის 19 მარტს, პარიზში. პარიზშივე დაამთავრა საშუალო სკოლა. სკოლის დამთავრების შემდეგ ჟოლიო-კიური შევიდა ქიმიისა და ფიზიკის სკოლაში. 1923 წელს მან მიიღო ინჟინერის დიპლომი. სწავლის დამთავრების შემდგომ ფრედერიკი არმიაში გაიწვიეს. სამხედრო სამსახურის დამთავრების შემდეგ იგი მუშაობდა ლუქსემბურგის მძიმე მრეწველობის საწარმოებში. 1925 წელს იგი დაბრუნდა პარიზში და მუშაობა დაიწყო რადიუმის ინსტიტუტში. 1926 წელს მან ცოლად შეირთო მარია სლადოვსკაია-კიურის ქალიშვილი ირენი. 1930 წელს ფრედერიკმა დაიცვა დისერტაცია.

მოღვაწეობა
ფრედერიკ ჟოლიომ თავდაპირველად რადიუმის ინსტიტუტში პრეპარატორის თანამდებობაზე მუშაობდა. ნახსენებ ინსტიტუტს ამ პერიოდში ხელმძღვანელობდა მარია სლადოვსკაია-კიური. ფრედერიკი სწორედ აქ გაეცნო რადიოაქტიური გაზომვების მეთოდებს. ცოლის შერთვის შემდგომ ის და მისი მეოღლე ერთად მუშაობდნენ რადიოაქტიური პრეპარატების მიღების მეთოდების სრულყოფაზე. დისერტაციაზე მზადების პერიოდში ფრედერიკი მუშაობდა ვილსონის კამერის სრულყოფისათვის (მან ამ კამერი რამდენიმე სახეობა შექმნა). ნახსენებ კამერას ცოლ-ქმარი იყენებდა ნეიტრალური გამოსხივების თვისებების გამოკვლევისათვის.

შემდგომში ცოლ-ქმარმა ჟოლიო-კიურებმა მოახერხეს და აღმოაჩინეს ხელოვნური რადიოაქტივობა, რისთვისაც მათ 1935 წელს ნობელის პრემია მიენიჭათ.

შემდგომ პერიოდში ფრედერიკმა დაიკავა პარიზის უნივერსიტეტის კათედრა ზუსტი მეცნიერებების ფაკულტეტზე და ბირთვული ქიიმის კათედრა კოლეჟდე ფრანსში 1937 წელს. აქ მაქ ბირთვული ლაბორატორია ჩამოაყალიბა. ფრედერიკ ჟოლიო კიურიმ მოახერხა და გამოიკვლია პროცეები, რომლებიც ურანში მიმდინარეობს ნეიტრონების მოქმედების გავლენით და აღმოაჩინა ბირთვული წარმოშობის ძალიან დიდი ენერგიების მიღების შესაძლებლობანი.

ოკუპაციის დროს ჟოლიო დააპატიმრეს მძიმე წყლის მთელი მარაგის დამალვისათვის (მძიმე წყალი ატომური რეაქტორისათვის ჭირდებოდათ). მან არ გასცა იმ გემის სახელწოდება, რომლითაც გადაიტანებოდა მძიმე წყალი კანადაში. ომის დასრულების შემდეგ, 1947 წელს მას დაავალეს ბირთვული კვლევის ორგანიზებული ცენტრის ხელმძღვანელობა. იგი მეთაურობდა ატომური ენერგიის უმაღლეს კომისარიატს. ცოლთან ერთად იგი აქტიურად მონაწილეობდა ევროპაში პირველი ატომური რეაქტორის გაშვებაში.

1949 წელს ფრედერიკი გახდა მშვიდობის მომხრეთა საფრანგეთის ორგანიზაციის წევრი, ხოლო შემდგომში იგი არჩეული იყო მშვიდობის საბჭოს თავმჯდომარედ. მას საკუთარი მოღვაწეობისა და მშვიდობის განმტიკების საქმეში დამსახურებისათვის მიენიჭა მშვიდობის საერთაშორისო ლენინური პრემია (1951).

1954 წელს სორბონაში საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის საზეიმო სხდომაზე ხელოვნური რადიოაქტივობის აღმოჩენის 20 წლისთავთან დაკავშირებით ცოლ-ქმარ ფრედერიკ და ირენ ჟოლიოებს გადაეცათ დამსახურების ყველაზე მაღალი ნიშანი — ლავუაზიეს მედალი.

ფრედერიკმა ცოლის გარდაცვალების შემდეგ საკუთარ თავზე აიღო ბირთვული ფიზიკის კათედრის ხელმძღვანელობა პარიზის უნივერსიტეტში. იგი იყო მრავალი უნივერსიტეტის, მათ შორის ვარშავის უნივერსიტეტის დოქტორი.

ფრედერიკ ჟოლიო-კიური გარდაიცვალა 1958 წლის 14 აგვისტოს, პარიზში.
გულიელმო მარკონი

გულიელმო მარკონი (; დ. 25 აპრილი, 1874, ბოლონია — გ. 20 ივლისი, 1937, რომი) — იტალიელი გამომგონებელი და ელექტრო ინჟინერი, რომელიც კარლ ფერდინანდ ბრაუნთან ერთად გახდა 1909 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში „უსადენო ტელეგრაფიის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის“.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
გულიელმო მარკონი დაიბადა 1874 წლის 25 აპრილს როგორც „გულიელმო ჯიოვანი მარია მარკონი“, იტალიელი დიდგვაროვნების ოჯახში, ბოლონიაში. გულიელმო იყო ჯუზეპე მარკონის მეორე შვილი. დედამისი იყო ანი ჯეიმსონი. გულიეოლმოს ჰყავდა ერთი ძმა, ალფონსო და ერთი ნახევარძმა — ლუიჯი. 2-6 წლის ასაკში გულიელმო თავის უფროს ძმასთან და დედასთან ერთად ცხოვრობდა ინგლისში, ბედფორდში.

განათლება
მარკონი ბავშვობაში სკოლის გაკვეთილებს არ ესწრებოდა, აგრეთვე არ აქვს მიღებული ოფიციალური უმაღლესი განათლება. ამის ნაცვლად იგი ფიზიკას, ქიმიას და მათემატიკას სახლში სწავლობდა შობლების მიერ დაქირავებული მასწავლებლისაგან. მარკონი იხსენიებს პროფესორ ვინჩენცო როსას (ლივორნოს უმაღლესი სკოლის ფიზიკის მასწავლებელი), როგორც მის მნიშვნელოვან მენტორს. როსა 17 წლის მარკონის ასწავლიდა ფიზიკის ძირითად საკითხებს ისეთივე კარგად, როგორც ახალ თეორიებს ელექტროობაში. 18 წლის ასაკში მარკონი დაბრუნდა ბოლონიაში და გაეცნო ბოლონიის უნივერსიტეტის პროფესორს ავგუსტო რიგის, რომელიც ამ პერიოდში იკვლევდა ჰაინრიხ რუდოლფ ჰერცის მუშაობებს. რიგიმ მარკონის ნება დართო დასწრებოდა უნივერსიტეტში ლექციებს, ამავედროულად მას შეეძლო გამოეყენებინა უნივერსიტეტის ლაბორატორია და ბიბლიოთეკა.

რადიოზე მუშაობა
მარკონი ახალგაზრდობაშივე იყო დაინტერესებული მეცნიერებითა და ელექტროობით. ადრეულ 1890-იან წლებში მან მუშაობა დაიწყო რადიოტელეგრაფის შექმნის იდეაზე. ეს იდეა ამ პერიოდში ახალი არ ყოფილა; მრავალი მკვლევარი და გამომგონებელი ცდილობდა გამოეკვლია რადიოტელეგრაფიური ტექნოლოგიები. ამ პერიოდში რადიაციას მოიხსენიებდნენ როგორც „ჰერციან“ ტალღებს, თუმცა დღესდღეობით მას ძირითადად რადიოტლღებს უწოდებენ.

საბოლოოდ მარკონი გახდა პირველი პერსონა, რომელმაც შეძლო და შექმნა უგამტარო ტელეგრაფია (რადიო).

პერსონალური ცხოვრება
გულიელმო მარკონიმ 1927 წლის 12 ივნისს ცოლად შიერთო მარია ქრისტინა (1900-1994), თუმცა ქორწინება რელიგიურად ამავე წლის 15 ივნისს გაფორმდა. ცოლის მოყვანისათვის მარკონის მოუწია ეღიარებინა კათოლიკების სარწმუნოება და გამხდარიყო კათოლიკური ეკლესიის წევრი.

ჯილდოები
1909 წელს გალიელმო მარკონის კარლ ფერდინანდ ბრაუნთან ერთად მიენიჭა ნობელის პრემია ფიზიკის დარგში; 1918 წელს მას გადაეცა ფრანკლინის ინსტიტუტის ფრანკლინის მედალი; 1931 წელს მიანიჭეს ჯონ სკოტის მედალი (უკაბელო ტელეგრაფისათვის); 1933 წელს მარკონი გახდა ამომავალი მზის ორდენის მატარებელი, ხოლო 1934 წელს მიენიჭა ვილჰელმ ექსნერის მედალი.

აგრეთვე აღსანიშნავია, რომ გალიელმო მარკონი 1975 წელს გახდა ეროვნული გამომგონებელთა დიდების დარბაზის წევრი, ხოლო 1977 წელს — ეროვნულ მაუწყებელთა დიდების დარბაზის წევრი.

გულიელმო მარკონი გარდაიცვალა 1937 წლის 20 ივლისს, 63 წლის ასაკში, რომში.
ყირგიზეთის საპრეზიდენტო არჩევნები (1995)

1995 წლის ყირგიზეთის საპრეზიდენტო არჩევნები — რიგით მეორე საპრეზიდენტო არჩევნები ყირგიზეთში, რომელიც 1995 წლის 24 დეკემბერს გაიმართა. მასში სამი კანდიდატი მონაწილეობდა. არჩევნებში ასკარ აკაევმა ხმების 72,4% მიიღო და ყირგიზეთის პრეზიდენტი მეორე ვადით გახდა. ამომრჩეველთა აქტივობამ 86,2% შეადგინა.

შედეგები
ყირგიზეთის საპარლამენტო არჩევნები (1995)

1995 წლის ყირგიზეთის საპარლამენტო არჩევნები — რიგით მეორე საპარლამენტო არჩევნები დამოუკიდებელ ყირგიზეთში, რომელიც 1995 წლის 5 თებერვალს გაიმართა, მეორე ტური კი 19 თებერვალს ჩატარდა. არჩევნებში გამარჯვება ყირგიზეთის სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ მოიპოვა, რომელმაც პარლამენტში ყველაზე მეტი, 14 მანდატი მოიპოვა 105-დან. ამომრჩეველთა აქტივობამ 76% შეადგინა.

შედეგები
ჰუსეინ ჯავიდის ძეგლი

ჰუსეინ ჯავიდის ძეგლი — აზერბაიჯანელი პოეტის ჰუსეინ ჯავიდის ძეგლი აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში, სკვერში, რომელიც ატარებს პოეტის სახელს და მდებარეობს ჰუსეინ ჯავიდის პროსპექტზე. ბრინჯაოსგან დამზადებული ძეგლის ავტორები არიან აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი, მოქანდაკე ომარ ელდაროვი და არქიტექტორები იუსიფ გადიმოვი და რასიმ ალიევი. ძეგლი დადგმულია 1993 წელს.

ომარ ელდაროვის თქმით, ჰუსეინ ჯავიდის ძეგლის შექმნის იდეა ჰეიდარ ალიევს ეკუთვნის. ძეგლზე, შემდეგ კი მის გორელიეფზე მუშაობის დროს მოქანდაკემ შეისწავლა ჰუსეინ ჯავიდის ცხოვრება და შემოქმედება, მაგრამ ელდაროვის მხატვრული ჩანაფიქრის მიხედვით ჰუსეინ ჯავიდთან ერთად მას უნდოდა სხვა აზერბაიჯანელების ხსოვნის უკვდავყოფაც, რომლებიც საუკუნის პირველ ნახევარში პოლიტიკური რეპრესიების მსხვერპლნი გახდნენ.
ნარგიზი (ოპერა)

„ნარგიზი“ — აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის, აზერბაიჯანის სსრ-ის ხელოვნებათა დამსახურებული მოღვაწის — მუსლიმ მაგომაევის მეორე ოპერა. შეიქმნა 1935 წელს.

ლიბრეტოს ავტორია მწერალი მამედ საიდ ორდუბადი. ოპერა ითვლება მაგომაევის ყველაზე მნიშვნელოვან ნაწარმოებად. მისი მუსიკა გამსჭვალულია ხალხური სიმღერების ინტონაციებით.

ეს არის ბაქოს პროლეტარიატის ხელმძღვანელობით აზერბაიჯანის გლეხთა საბჭოთა ხელისუფლებისთვის ბრძოლისადმი მიძღვნილი პირველი ოპერა. „ნარგიზი“ აგრეთვე არის პირველი აზერბაიჯანული ოპერა თანამედროვე თემაზე.
ნიზამი (ოპერა)

„ნიზამი“ — ცნობილი აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის, აფრასიაბ ბადალბეილის მიერ 1948 წელს დადგმული ოპერა.

1939 წელს, ნიზამი განჯევის 800 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, აფრასიაბ ბადალბეილს მიანდეს საუკუნის დიდი პოეტისა და მოაზროვნის ცხოვრების ამსახველი ოპერის შექმნა, მაგრამ 1941 წელს დაწყებული დიდი სამამულო ომის გამო ოპერის პრემიერა გადაიდო.

ოპერის პირველი წარმოდგენა გაიმართა 1948 წლის 12 დეკემბერს აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე.
სათარ ბაჰლულზადეს ძეგლი

სათარ ბაჰლულზადეს ძეგლი — აზერბაიჯანელი მხატვრის სათარ ბაჰლულზადეს ძეგლი მის საფლავზე, მხატვრის მშობლიური დაბის სასაფლაოზე (დაბა ამირჯანი, ბულბულის ტბასთან). ძეგლის მოქანდაკეა ომარ ელდაროვი. დადგმულია 1975 წელს, მხატვრის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ.

ბაჰლულზადე ეყრდნობა ორ ცარიელ ჩარჩოს და უყურებს საყვარელ პეიზაჟს. ხელოვნებათმცოდნე სამირ სადიკოვის თქმით, ქანდაკებაში სივრცე, კომპოზიცია, დინამიკა და გამოსახულება შესანიშნავად ავსებენ ერთმანეთს. სადიკოვის თანახმად, ცარიელი ჩარჩოები განლაგებულია ისე, რომ ძეგლის წინაშე მდგომი მაყურებელი სხვადასხვა ადგილიდან ახალი რაკურსით ხედავს დაბა ამირჯანსა და ბულბულის ტბას.
ბაჰრამ გური (ძეგლი)

„ბაჰრამ გური“ — ძეგლი და ამავე დასახელების შადრევანი აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში, მენავთობეთა პროსპექტზე, საქალაქო ფუნიკულიორის წინ მდებარე პატარა სკვერის ტერიტორიაზე. ბრინჯაოს ქანდაკება ასახავს ნიზამი განჯევის „შვიდი ლამაზმანის“ გმირს, სასანიდური ირანის შაჰინშაჰს ბაჰრამ გურს, რომელიც კლავს მახვილით ფეხებზე შემოხვეულ გველისებრ გველეშაპს.

ძეგლი დადგმულია 1959 წელს, როდესაც სამი სტუდენტი მეგობარი — ასლან რუსტამოვი, ალბერტ მუსტაფაევი და გორხმაზ სუჯადინოვი მონაწილეობას იღებდნენ ბაქოს გაფორმების გაუმჯობესების კონკურსში. „ბაჰრამ გური“ არის აზერბაიჯანის დამსახურებული მხატვრის გორხმაზ სუჯადინოვის ერთ-ერთი პირველი პროფესიონალური ნამუშევარი, აგრეთვე ნიზამი განჯევის ერთ-ერთი პოემის ლიტერატურული გმირის პირველი სკულპტურული ძეგლი აზერბაიჯანში.
გემიკაიის ბორცვი

გემიკაიის ბორცვი მდებარეობს ბაქო-თბილისის ავტომაგისტრალის მარჯვენა მხარეს, სოფელ ბირინჯი-შიხლის მახლობლად. ბორცვის მარჯვნივ უფსკრულია. მწვერვალიდან იშლება ხედი მტკვარზე. გემიკაიის ზედაპირზე ადვილად მოიპოვება ძველი ქაშანურის ჭურჭლის ნატეხები, რომლების მიხედვითაც დგინდება, რომ ამ ტერიტორიაზე გამოიყენებოდა წითელი, ყვითელი და შავი ფერის, სხვადასხვა ზომის სამეურნეო დანიშნულების თიხის ჭურჭელი. ჭურჭელი მოხატულია ხატვით, ძერწვითა და კაწვრით შესრულებული ორნამენტით.

სისტემატური არქეოლოგიური გათხრებები გემიკაიაზე არ ჩატარებულა, მაგრამ ბორცვზე ნაპოვნი ქაშანურის ნატეხებისა და ყაზახის რაიონის სხვა ტერიტორიებზე აღმოჩენილი ანალოგიური საგნების შედარების შედეგად შეიძლება ითქვას, რომ უძველესი დასახლება გემიკაია მიეკუთვნება ადრინდელ რკინის ხანას (ძვ. წ. – საუკუნეებს).
ლაზარე კუპატაძე

ლაზარე კუპატაძე (დ. 8 თებერვალი, 1996, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, ამჟამად თამაშობს „დინამო ბათუმში“, მეკარის პოზიციაზე.

კარიერა
საბურთალო
მისი პროფესიონალური დებიუტი შედგა „საბურთალოს“ რიგებში. 2015-17 წლებში იჯარით თამაშობდა თბილისის „ლოკომოტივში“.

2017 დაბრუნდა „საბურთალოში“, მისი დებიუტი გუნდში შედგა 2017 წლის 5 მარტს ქუთაისის „ტორპედოს“ წინააღმდეგ, გუნდმა გაიმარჯვა მინიმალური სხვაობით 1–0. 2018 წელს გუნდთან ერთად გახდა საქართველოს ჩემპიონი. 2019 წლის ზაფხულში იგი „საბურთალოში“ დაბრუნდა.

ჟენესი
2019 წლის 31 იანვარს იგი გახდა „ჟენესის“ ფეხბურთელი. 2019 წლის 15 მარტს შედგა მისი დებიუტი „მარკ ტომეს“ წინააღმდეგ, გუნდი 0–3 დამარცხდა.

სანაკრებო კარიერა
იგი საქართველოს 21-წლამდელთა და ძირითადი გუნდების ფეხბურთელია. იგი 21-წლამდელთა ნაკრებში 20 წლის ასაკში, 2018 წლის სექტემბერში ყაზახეთისა და ლატვიის წინააღმდეგ გამოიძახეს. ნაკრების მესამე მეკარეა.
თურქმენეთის საპრეზიდენტო არჩევნები (1990)

1990 წლის თურქმენეთის საპრეზიდენტო არჩევნები — რიგით პირველი საპრეზიდენტო არჩევნები თურქმენეთში, რომელიც 1990 წლის 27 ოქტომბერს გაიმართა. მასში მხოლოდ ერთი კანდიდატი, საფარმურატ ნიაზოვი მონაწილეობდა. მან ხმების 98,3% (1 716 278 ხმა) მიიღო და თურქმენეთის პირველი პრეზიდენტი გახდა. ამომრჩეველთა აქტივობამ 96,7% შეადგინა.

შედეგები
თურქმენეთის საპრეზიდენტო არჩევნები (1992)

1992 წლის თურქმენეთის საპრეზიდენტო არჩევნები — რიგით მეორე საპრეზიდენტო არჩევნები თურქმენეთში, რომელიც 1992 წლის 21 ივნისს გაიმართა. მასში მხოლოდ ერთი კანდიდატი, საფარმურატ ნიაზოვი მონაწილეობდა. მან ხმების 99,5% (1 874 357 ხმა) მიიღო და თურქმენეთის პრეზიდენტი მეორე ვადით გახდა. ამომრჩეველთა აქტივობამ 99,8% შეადგინა.

შედეგები
კონსტანტინოვკა (აყმოლის ოლქი)

კონსტანტინოვკა — სოფელი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. შედის კონსტანტინოვკის სასოფლო ოკრუგში. მდებარეობს რაიონის ცენტრ არშალიდან დაახლ. 35 კმ-ით აღმოსავლეთით. ატოკ კოდი — 113445100.

მოსახლეობა
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 1660 კაცს, რომლის 57% ეთნიკურად რუსი იყო.

1999 წელს სოფელში ცხოვრობდა 1617 ადამიანი (799 მამაკაცი და 818 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 1240 ადამიანს შეადგენს (608 მამაკაცი და 632 ქალი).
ყოსთომარი (აყმოლის ოლქი)

ყოსთომარი (; 2000 წლამდე ხერსონოვკა, ყაზ. ) — სოფელი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. შედის ბულაყსაის სასოფლო ოკრუგში. ატოკ კოდი — 113451700.

მოსახლეობა
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 344 კაცს, რომლის 61% ეთნიკურად ყაზახი იყო, 20% კი — რუსი.

1999 წელს სოფელში ცხოვრობდა 395 ადამიანი (192 მამაკაცი და 203 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 447 ადამიანს შეადგენს (219 მამაკაცი და 228 ქალი).
კრასნოე-ოზერო (აყმოლის ოლქი)

კრასნოე-ოზერო — სოფელი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. შედის თურგენის სააულო ოკრუგში. მდებარეობს რაიონის ცენტრ არშალიდან დაახლ. 14 კმ-ით აღმოსავლეთით. ატოკ კოდი — 113447200.

მოსახლეობა
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 242 კაცს, რომლის 57% ეთნიკურად რუსი იყო.

1999 წელს სოფელში ცხოვრობდა 232 ადამიანი (108 მამაკაცი და 124 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 107 ადამიანს შეადგენს (54 მამაკაცი და 53 ქალი).