iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სამუელ პუფენდორფი

სამეულ პუფენდორფი (დ. 8 იანვარი, 1632 — გ. 26 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 13 ოქტომბერი], 1694) — გერმანელი იურისტი, პოლიტიკური ფილოსოფოსი, ეკონომისტი, სახელმწიფო მოღვაწე და ისტორიკოსი. განმანათლებლობის ეპოქისა და აზრის იდეური წინამორბედი.

ბიოგრაფია
სამუელ პუფენდორფი საქსონიის საგრაფოში, ლუთერანი მღვდლის ოჯახში დაიბადა. საგრაფო სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა ლაიფციგის უნივერსიტეტში განაგრძო, სადაც თეოლოგიას ეუფლებოდა. სამუელისთვის უინტერესო აღმოჩნდა აღნიშნული სფეროს ვიწრო და დოგმატური სწავლება, ამიტომ საჯარო სამართალი არჩია.

მოგვიანებით პუფენდორფი იენის უნივერსიტეტში გადავიდა სასწავლებლად, სადაც ცნობილი მათემატიკოსი ერჰარდ ვაიგელი გაიცნო. ამ უკანასკნელმა დიდი გავლენა იქონია სამუელის დამოუკიდებელი ხასიათის ჩამოყალიბებაზე. ვაიგელის გავლენის ქვეშ, სტუდენტი ტომას ჰობზისა და რენე დეკარტის ნაშრომების ჩაუღრმავდა.

პუფენდორფმა 1658 წელს იენის უნივერსიტეტში მაგისტრის ხარისხი დაიცვა და საცხოვრებლად კოპენჰაგენში გადავიდა, სადაც თავისი ძმის ესაიას დახმარებით, რომელიც იმ დროს შვედეთის დიპლომატიურ სამსახურში იყო, შვედეთის მეფის კარლ -ის ერთ-ერთი წარმომადგენლის, პეტრუს იულიუს კოიეტის ოჯახში ტუტორად დაიწყო მუშაობა.

1657 წლის ზაფხულში მეფე კარლ გუსტავ -მ დანიას ომი გამოუხცადა. ბუნებრივია, ამან კოპენჰაგენში მყოფი შვედეთის დიპლომატების ბედზეც ჰპოვა ასახვა. ბევრი მათგანი დააპატიმრებს, მათ შორის პუფენდორფიც, რომელმაც 8 თვე გაატარა საპყრობილეში. ციხეში ჯდომის პერიოდში სამუელი უნივერსალური კანონების სისტემაზე ფიქრობდა, ავითარებდა თავის თეორიებს. გათავისუფლების შემდეგ მან ლეიდენის უნივერსიტეტში განაგრძო მოღვაწეობა, სადაც 1661 წელს მოიპოვა უფლება, გამოექვეყნებინა ნაშრომი .

შემდგომში, ადგილობრივი ჩინოსანის კარლ ლუის მეცადინეობით, მას ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში ხალხების და ბუნების კანონების კათედრაც გაუხსნეს. ამის შემდეგ იგი აქტიურ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში ჩაერთო, 1668 წლისათვის იძულებული შეიქმნა, შვედეთში დაბრუნებულიყო.

1670 წელს ლუნდის უნივერსიტეტში მიიწვიეს. 1677 წლიდან სტოკჰოლმში, სამეფო კარის ისტორიკოსის პოზიციაზე გვევლინება, მოგვიანებით კი ბრანდერბურგელი დიდებულის ფრიდრიხ ვილჰელმ -ის ადმინისტრაციაში გადადის. 1688 წელს, პუფენდორფის იქ ჩასვლისათვის ფრიდრიხ ვილჰელმი გარდაიცვალა.

1694 წელს, შვედეთში ყოფნისას პუფენდორფს გულის შეტევა ჰქონდა, იმავე წელს კი, ბერლინში ყოფნისას, აღესრულა. დაკრძალეს წმ. ნიკოლოზის სახელობის ეკლესიაში.
ალფრედ კრებერი

ალფრედ ლუის კრებერი (დ. 11 ივლისი, 1876, ჰაბოკენი, ნიუ-ჯერსი ― გ. 5 ოქტომბერი, 1960, პარიზი) — საუკუნის ანთროპოლოგიის ამერიკული სკოლის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
კრებერი დაიბადა ჰაბოკენში, ნიუ-ჯერსის შტატში. 1901 წელს, კოლუმბიის უნივერსიტეტში, ფრანც ბოასის ხელმძღვანელობით მიიღო მაგისტრის ხარისხი. სამაგისტრო ნაშრომი არაპაჰოს ტომის საველე კვლევით ექსპედიციის შედეგებს ეყრდნობოდა. კრებერმა თავისი კარიერის უმეტესი ნაწილი კალიფორნიის უნივერსიტეტში გაატარა.

მისი სახელი უკავშირდება არა მარტო კულტურული ანთროპოლოგიის ამერიკული სკოლის განვითარებას, არამედ მნიშვნელოვან არქეოლოგიურ ექსპედიციებსაც (სამხრეთ ამერიკაში). კრებერმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ინტერდისციპლინური მეთოდიკის დანერგვაში, დარგთაშორისი ბარიერების დაძლევაში, არქეოლოგიის კულტურის კვლევებთან დაკავშირებაში. მას ეკუთვნის კულტურული გარემოს და კულტურის კონფიგურაციის კონცეფციის შემუშავება (.

კრებერის სახელმძღვანელო „ანთროპოლოგია“ (1923, 1948) წლების განმავლობაში სამაგიდო წიგნად ითვლებოდა აღნიშნულ დარგში.
ბატალიონი

ბატალიონი — სამხედრო ქვედანაყოფი, რომელიც შედგება რამდენიმე ასეულისგან და რომელსაც მეთაურობს კაპიტანი, ან მაიორი. ბატალიონის სტრუქტურა და საშტატო ერთეულთა რაოდენობა იცვლება ქვეყნების მიხედვით. თუ სატანკო ბატალიონში 330-450 სამხედრო მოსამსახურეა, ქვეით ბატალიონში 500-დან 1000-ს შორის მერყეობს.

ბატალიონი, როგორც წესი, არის პოლკის, ოპერატიული ჯგუფის ან ბრიგადის ნაწილი.
ჯორჯ ბერნარდ შოუ

ჯორჯ ბერნარდ შოუ (; დ. 26 ივლისი, 1856, დუბლინი ― გ. 2 ნოემბერი, 1950, ეიოტსენტლორენსი) — ირლანდიელი დრამატურგი, კრიტიკოსი, პოლემიკოსი და პოლიტიკური მოღვაწე. ეკუთვნის სამოცზე მეტი პიესა, მათ შორის გამორჩეულია „პიგმალიონი“ (1913) და „წმინდა იოანა“ (1923). თავისი შემოქმედებით, რომელიც როგორც თანამედროვე სატირას, ასევე ისტორიულ ალეგორიას მოიცავდა, შოუ თაობის წამყვანი დრამატურგი გახდა. 1925 წელს გადაეცა ნობელის პრემია ლიტერატურაში.

დაიბადა დუბლინში, 1976 წელს გადავიდა ლონდონში. 1880-იანი წლების შუა პერიოდში პატივცემული თეატრისა და მუსიკის კრიტიკოსის სახელი მოიპოვა. იგი ფაბიანელთა საზოგადოებას შეუერთდა და მისი ყველაზე გამოჩენილი პამფლეტერი გახდა. როგორც დრამატურგმა, პირველი წარმატება 1894 წელს მოიპოვა. იგი ჰენრიკ იბსენის ძლიერი გავლენის ქვეშ იმყოფებოდა და სურდა ინგლისურენოვან დრამატურგიაში ახალი რეალიზმი შემოეტა, იყენებდა რა თავის პიესებს, როგორც პოლიტიკური, სოციალური და რელიგიური იდეების გამავრცელებელ საშუალებას.

შოუ გამოირჩეოდა თავისი საკამათო შეხედულებებით. იგი ემხრობოდა ევგენიკასა და ანბანის რეფორმას და ეწინააღმდეგებოდა ვაქცინაციასა და ორგანიზებულ რელიგიას. შოუ იზიარებდა არაპოპულარულ შეხედულებას, რომელიც პირველ მსოფლიო ომში ორივე მხარეს თანაბრად დამნაშავედ ცნობდა და მიუხედავად იმისა, რომ რესპუბლიკელი იყო, იგი გმობდა ომის შემდგომ პერიოდში დიდი ბრიტანეთის პოლიტიკას ირლანდიაში.

1938 წელს შოუმ „პიგმალიონის“ ეკრანიზაციისთვის სცენარი დაწერა, რისთვისაც ოსკარის ჯილდო მოიპოვა.

არაერთი კრიტიკოსისთვის ბრიტანელ დრამატურგებს შორის შექსპირის შემდეგ შოუ მეორე ადგილზე დგას.

შემოქმედება
ეშმაკის მოციქული, 1897
პიგმალიონი, 1913

ჯილდოები
1925 — ნობელის პრემია ლიტერატურის დარგში
1938 — ოსკარი საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისთვის
ანატოლ ფრანსი

ანატოლ ფრანსი (; ნამდვილი სახელი და გვარი ანატოლ ფრანსუა ტიბო, ; დ. 16 აპრილი, 1844, პარიზი — გ. 12 ოქტომბერი, 1924, სენ-სირ-სიურ-ლუარი) — ფრანგი რომანტიკოსი და კრიტიკოსი. 1921 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში.

ბიოგრაფია
ფრანსი დაიბადა ბუკინისტის ოჯახში. ბავშვობიდანვე შეიყვარა წიგნი და ეზიარა ლიტერატურას. თხუთმეტი წლის ჭაბუკმა გამოსცა პირველი წიგნი "ალფრედ დე ვინის პოეზია". 1872 წელს დაწერა პირველი რომანი "ჟან სერვიენის სურვილი", რომელშიც პარიზის კომუნა გააკრიტიკა. ამ დროისთვის პოეზიით უფრო იყო გატაცებული და ყველა ადრინდელი ლექსი, რომელსაც ჟურნალ პარნასში აქვეყნებდა, შეკრიბა და გამოუშვა სათაურით "მოოქრული ლექსები". ამავე პერიოდში აქვეყნებს ლირიულ დრამას "კორინთული ქორწინება".

ფრანსი ცნობილი ხდება რომან "სილვესტრ ბონარის დანაშაულის" გამოცემის შემდეგ, 1881 წელს. ამ რომანით უკვე დაისახა ფრანსის შემოქმედების გზა, წერის მანერა და სტილი – ჰუმანიზმით გაჟღენთილი თბილი ირონია და სკეპტიციზმი. მისი რომანებიდან აღსანიშნავია "თაისი", "დედოფალ პედოკის დუქანი", "ჟერომ კუანიარის აზრები", "ეპიკური ბაღი". ამ რომანების უმეტესობა ბურჟუაზიულ სამყაროსადმი ავტორის ირონიულ დამოკიდებულებას ამჟღავნებს. ამ პერიოდში ფრანსი ჟურნალ "დროში" თანამშრომლობს, როგორც ლიტერატურული კრიტიკოსი. აქ გამოქვეყნებული წერილები ცალკე წიგნად გამოიცა სათაურით "ლიტერატურული ცხოვრება".

1890–1895 წლებში, როცა იმპერიალისტური რეაქცია გაძლიერდა, ფრანსის შემოქმედებაში ერთგვარი გარდატეხა ხდება. მისი მსუბუქი და კეთილმოსურნე ირონია უფრო მძაფრდება და კრიტიკის ფორმას იღებს. დრეიფუსის საქმესთან დაკავშირებით სამართლიანობისა და სიმართლის ძიებაში ფრანსი ზოლას ბანაკს უერთდება და დრეიფუსის გამართლებას მოითხოვს. 1901 წელს ამთავრებს მუშაობას დიდ რომანზე "თანამედროვე ისტორია". ფრანსის სოციალური მისწრაფებანი უფრო მკაფიოდ ჩანს მოთხრობაში "კრენკბიი" და რომანში "თეთრ ქვაზე", სადაც ავტორი სოციალიზმის თემას ეხება.

რუსეთის 1905 წლის რევოლუციამ დიდი გავლენა მოახდინა ფრანსზე. მისი სტატიები სავსეა ენთუზიაზმითა და იმედით. მაგრამ რევოლუციის მარცხმა და მოახლოებული ომის საშიშროებამ მის რომანებს ისევ პესიმისტური და სკეპტიკური ელფერი მისცა ("პინგვინთა კუნძული", "ანგელოზთა აჯანყება", "ღმერთებს სწყურიათ"). აქ უფრო მკვეთრად ჩნდება ფრანსის პესიმიზმისათვის მახასიათებელი თემა "მარადიული ბრუნვისა".

ბოლო წლებში დაწერილ წიგნებში "პატარა პიერი", "სიცოცხლე ყვავილებში" ისევე, როგორც ბევრად ადრე დაწერილ რომანში "ჩემი მეგობარი წიგნი", ფრანსი ბავშვობის სუფთა და ბედნიერ წლებს უბრუნდება.

1896 წელს ფრანსი არჩეულ იქნა საფრანგეთის აკადემიის წევრად. 1921 წელს მას ნობელის პრემია მიენიჭა. იგი გარდაიცვალა 1924 წელს.

ანატოლ ფრანსის ნაწარმოებები ქართულად
თაისი (, 1890). —
ჟერონ კუანიარის აზრები ( , 1893). —
პინგვინთა კუნძული (’ , 1908). — 1986 მთარგმნელი მანანა მიქელაძე
ღმერთებს სწყურიათ ( , 1912). — 1988 მთარგმნელი გერონტი ქიქოძე
ანგელოზთა აჯანყება ( , 1914). — 1988 მთარგმნელი ნესტან იორდანიშვილი
ანდრე ჟიდი

ანდრე პოლ გიიომ ჟიდი (; დ. 22 თებერვალი, 1869, პარიზი — გ. 19 თებერვალი, 1951, იქვე) — ფრანგი მწერალი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში (1947).

ბიოგრაფია
ანდრე ჟიდის მამა სამართლის მასწავლებელი იყო, დედა კი შეძლებული ბურჟუაზიული ოჯახიდან იყო. ჟიდის მშობლები პროტესტანტები იყვნენ და ანდრეს პურიტანულად ზრდიდნენ. ჟიდს მამა ადრე გარდაეცვალა და დედამ და დეიდებმა აღზარდეს.

მეგობრობდა პოლ ვალერთან და მარსელ დრიონთან. 1891 წელს შექმნა პირველი ნაწარმოები „ანდრე ვალტერის დღიურები“, რომელიც მის დეიდაშვილსა და შეყვარებულს, მადლენ რონდოს მიუძღვნა. 1892 წელს დაწერა „ანდრე ვალტერის ლექსები“. 1895 წელს ჟიდი და რონდო დაქორწინდნენ.

ჟიდის ადრეული ნაწარმოებები სიმბოლისტური იყო. მაგრამ 1893 წელს მისმა მოგზაურობამ ჩრდილოეთ აფრიკაში შეცვალა ჟიდის დამოკიდებულება ხელოვნებისადმი და 1895 წელს დაწერა რომანი „ჭაობები“ იმის შესახებ, თუ როგორ წერს მწერალი რომანს. ეს ნაწარმოები ფრანგული ლიტერატურული მოდერნიზმის ნიმუშია. ჟიდის შემდეგი რომანი იყო „მიწიერი კერპები“ (1897 წ.). რომანმა დიდი გავლენა მოახდინა შემდეგი თაობის ფრანგ მწერლებზე, მათ შორის ალბერ კამიუზე. ჟიდის შემდეგი ნაწარმოებები იყო „საული“, „ცუდად მიჯაჭვული პრომეთე“ და „იმორალისტი“. პროზის პარალელურად ჟიდი ესსეებსაც წერდა და 1903 და 1911 წლებში ესეების ორი კრებული გამოსცა.

1909 წელს ჟიდმა და მისმა თანამოაზრეებმა დააარსეს „ახალი ფრანგული ჟურნალი“, რომელთანაც ჟიდი 40-იან წლებამდე აქტიურად თანამშრომლობდა და რომელიც მეოცე საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან ფრანგულ ჟურნალად იქცა.

1925 წელს ჟიდმა გამოსცა რომანი „ყალბი ფულის მჭრელები“. რომანის მთავარ გმირს, ედუარდს ბევრი საერთო აქვს ჟიდთან, ის აგრეთვე მწერალია და წერს რომანს „ყალბი ფულის მჭრელები“. რომანში რამდენიმე სიუჟეტური ხაზი ვითარდება. ჟიდმა მკითხველისთვის ნაწარმოების უკეთ გასაგებად 1926 წელს გამოსცა „ყალბი ფულის მჭრელების დღიური“, სადაც რომანის განმარტებებია მოცემული.

ჟიდი არ ინტერესდებოდა სოციალური და პოლიტიკური თემატიკით. მიუხედავად ამისა, აფრიკაში მეორე მოგზაურობის შემდეგ მან დაწერა სოციალური თემატიკის მქონე „მოგზაურობა კონგოში“ (1927) და „ჩადიდან დაბრუნება“ (1928), აგრეთვე ქალთა საკითხებისადმი მიძღვნილი ნაწარმოებები „ქალთა სკოლა“ (1929), „რობერი“ (1930), „ჟენევიევი“ (1936). 30-იანი წლებიდან ჟიდი კომუნიზმმა გაიტაცა და 1936 წელს საბჭოთა კავშირს ეწვია. იმყოფებოდა საქართველოშიც. იმავე წელს გამოაქვეყნა წიგნი „საბჭოთა კავშირიდან დაბრუნება“ და ამით დასრულდა ჟიდის გატაცება კომუნიზმით.

მეორე მსოფლიო ომის დროს ჟიდი ტუნისში ცხოვრობდა. იქვე დაწერა მისი უკანასკნელი დიდი ნაწარმოები „თეზევსი“. 1947 წელს მას ნობელის პრემია მიანიჭეს. გარდაიცვალა 1951 წელს, პარიზში. ქართულად ანდრე ჟიდის სამი ნაწარმოებია თარგმნილი: „ხელოვნების საზღვრები“ (1901) „ვიწრო კარიბჭე“ (1909) და ყალბი ფულის მჭრელები“ (1925)
ჟანგბადი

ჟანგბადი (; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეორე პერიოდის, მეთექვსმეტე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მეექვსე ჯგუფის მთავარი ქვეჯგუფის, ა) ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია — 8, ატომური მასა — 15.999.

მეორე ყველაზე გავრცელებული ელემენტია დედამიწაზე, შეადგენს დედამიწის ქერქის მასის დაახ. 49%-ს და სრული მასის 28%-ს; მესამე ყველაზე გავრცელებული ელემენტია სამყაროში. დედამიწაზე ჟანგბადი კოვალენტურად ან იონურად ებმის სხვა ელემენტებს. ცალკე ჟანგბადი (მოლეკულური ორჟანგი 2, დიატომური მოლეკულა) პირველად დიდი რაოდენობით დედამიწაზე გაჩნდა პელოპროტეროზოულ ერაში (დაახ. 2,5-1,6 მილიარდი წლის წინა პერიოდში), როგორც ადრეული ანაერობების (არქეა და ბაქტერია) მეტაბოლური ურთიერთქმედების შედეგი. თავისუფალი ჟანგბადის დიდი რაოდენობით გაჩენამ იმდროინდელი ორგანიზმების უმრავლესობის გადაშენება გამოიწვია. ატმოსფერული თავისუფალი ჟანგბადის სიუხვე გვიანდელ გეოლოგიურ ეპოქებში დღემდე გამოწვეულია ფოტოსინთეზური ორგანიზმების - ოკეანეებში ფიტოფლანქტონისა და ფოთლოვანი მცენარეებით ხმელეთზე - არსებობით. ჩვეულებრივ პირობებში ჟანგბადის მოლეკულა ორატომიანია.
ბათიაშვილი

საკუთარი სახელი ბათიაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

გიორგი ბათიაშვილი — ქართველი არქიტექტორი
გურამ ბათიაშვილი — ქართველი დრამატურგი
დიმიტრი ბათიაშვილი — ქართველი კინორეჟისორი
თამაზ ბათიაშვილი — ქართველი მევიოლინე და პედაგოგი
ირაკლი ბათიაშვილი — ქართველი ენტომოლოგი
ირაკლი ბათიაშვილი — ქართველი პოლიტიკოსი
ლიზა ბათიაშვილი — ქართველი მევიოლინე
ოთარ ბათიაშვილი — ქართველი ფთიზიატრი
მშველიეთი

მშველიეთი (ძვ. შველიეთი) — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში. განლაგებულია მდინარეების ქსნისა და ჭურთის გამყოფი ქედის (მთის) დასავლეთ კალთაზე. სახელწოდება სავარაუდოდ წარმოსდგება სიტყვისგან "შველი". როგორც ჩანს, ამ ადგილებში უწინ ბევრი შველი და ირემი უნდა ყოფილიყო. შველიეთში ძირითადად ორი გვარი მოსახლეობდა: შერმადინები და რუსიტაშვილები. ამჟამად სოფელში მხოლოდ სამი ოჯახია დარჩენილი. სოფელში მდებარეობს წმინდა გიორგის სახელობის საყდარი და კიდევ ერთი საყდარი, სადაც ლომისობის წინა შაბათს, ივნისის თვეში ხალარჯობის დღესასწაული აღინიშნება. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 13 ადამიანი.
თეირანის კონფერენცია

თეირანის კონფერენცია, ასევე ეურეკას კონფერენცია ან დიდი სამეულის კონფერენცია — ანტიჰიტლერული კოალიციის ქვეყნების მთავრობათა მეთაურების კონფერენცია ქალაქ თეირანში. მასში მონაწილეობდნენ შეერთებული შტატების პრეზიდენტი ფრანკლინ დელანო რუზველტი, საბჭოთა კავშირის სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარე იოსებ სტალინი, დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი უინსტონ ჩერჩილი, აგრეთვე სამი ქვეყნის დიპლომატები და სამხედრო შტაბების წარმომადგენლები. მიმდინარეობდა 1943 წლის 28 ნოემბრიდან 1 დეკემბრამდე.

წინაისტორია
1941 წლის ივნისში გერმანია-საბჭოთა კავშირის ომის დაწყების შემდეგ, ჩერჩილმა დახმარება შესთავაზა საბჭოთა კავშირს და შესაბამისი შეთანხმება 1941 წლის 12 ივლისს გაფორმდა. ამასთან, ჩერჩილმა რადიოგადაცემაში, სადაც საბჭოთა კავშირთან ალიანსის შესახებ გამოაცხადა, მსმენელებს შეახსენა, რომ ალიანსი კომუნიზმის მიმართ მის პოზიციას არ შეცვლიდა.

აღნიშნული დახმარების ორგანიზების საკითხებზე მომუშავე დელეგაციების შეხვედრები ჯერ ლონდონსა და მოსკოვში იმართებოდა, ხოლო 1941 წლის დეკემბერში, შეერთებული შტატების ომში ჩართვის შემდეგ, დელეგაცათა შეხვედრა ვაშინგტონშიც შედგა. მოსკოვის კონფერენციაზე რომელშიც მონაწილეობდნენ სსრ კავშირის საგარეო საქმეთა სახალხო კომისარი ვიაჩესლავ მოლოტოვი, დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი ენტონი იდენი და აშშ-ს სახელმწიფო მდივანი კორდელ ჰალი, განხილულ იქნა საკითხების ფართო სპექტრი, რომელთა შორის უმთავრეს საკითხს წარმოადგენდა, გერმანიისა და მისი ევროპელი მოკავშირეების წინააღმდეგ ომის უმოკლეს ვადაში დამთავრებისათვის საჭირო ღონისძიებათა შეთანხმება.

1942 წლის დასაწყისში შეიქმნა ამერიკის შეერთებული შტატებისა და დიდი ბრიტანეთის გაერთიანებული შტაბების უფროსების კომიტეტი , რომელიც კოორდინაციას გაუწევდა, როგორც ბრიტანულ და ამერიკულ ოპერაციებს, ასევე მათი მხრიდან საბჭოთა კავშირისთვის გასაწევი დახმარების ფარგლებში მიღებულ გადაწყვეტილებათა შესრულებას. გლობალური ომის მოსალოდნელ შედეგებთან, მოკავშირეთა ერთიანი სტრატეგიის არარსებობასთან და ევროპასა და აზიას შორის რესურსების განაწილებასთან დაკავშირებული კომპლექსური საკითხები ჯერ კიდევ არ იყო გადაჭრილი, რამაც მალევე გამოიწვია ორმხრივი ეჭვები და უნდობლობა დასავლელ მოკავშირეებსა და საბჭოთა კავშირს შორის.
ელიას კანეტი

ელიას კანეტი (დ. 25 ივლისი 1905 — გ. 14 აგვისტო 1994) — ავსტრიელი მწერალი, დრამატურგი, კულტუროლოგი და სოციალური მოაზროვნე. 1981 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში.

ქართულ ენაზე თარგმნილია მისი რომანი „მარაკეშის ხმები“.

ბიოგრაფია
ადრეული ცხოვრება
ელიას კანეტი 1905 წელს ბიზნესმენი ჯეკ კანეტისა და მატილდა არტიდის ოჯახში ბულგარეთის ქალაქ რუსეში დაიბადა. იგი სამ დედმამიშვილს შორის ყველაზე უფროსი იყო. კანეტის დედა წარმოშობით ებრაელ-სეფარდი, ხოლო მამა ოსმალეთის იმპერიიდან იყო. მომავალი მწერლის დედა, მატილდა არტიდი ბულგარეთის ერთ-ერთი ყველაზე ძირძველი ებრაელ-სეფარდების ოჯახის შთამომავალი იყო, რომელთა შორის საუკუნეში რუსეს ებრაელთა კოლონიის დამაარსებლებიც იყვნენ. არტიდები საუკუნეში არაგონის სამეფო კარზე ალფონსო -ის ფიზიკოსები და ასტრონომები იყვნენ. რუსეში დასახლებამდე, ისინი იტალიის ქალაქ ლივორნოში ცხოვრობდნენ.

1911 წელს კანეტის ოჯახი საცხოვრებლად ინგლისში, მანჩესტერში გადავიდა, სადაც ჯეკ კანეტი ცოლის ძმების ბიზნესს შეუერთდა. 1912 წელს იგი მოულოდნელად გარდაიცვალა. იმავე წელს მატილდა არდიტი შვილებთან ერთად ჯერ ლოზანაში, შემდეგ კი ვენაში გადავიდა საცხოვრებლად. ავსტრიაში იგი ელიასს გერმანულს ასწავლიდა და ამ ენაზე სთხოვდა ლაპარაკს. ამ დროისთვის, შვიდი წლის კანეტი უკვე თავისუფლად ფლობდა ლადინოს, ბულგარულ, ინგლისურ და ფრანგულ ენებს. 1916 წელს ოჯახი ციურიხში, ხოლო 1924 წელს ფრანკფურტში გადავიდა, სადაც კანეტმა საშუალო სკოლა დაამთავრა.

1924 წელს კანეტი ვენაში ქიმიის სასწავლად დაბრუნდა, თუმცა მოგვიანებით მისი ინტერესის სფეროში ფილოსოფია და ლიტერატურა მოექცა. იგი ვენის ლიტერატურულ საზოგადოებას გაეცნო და თავადაც დაიწყო წერა. 1919 წელს კანეტმა ვენის უნივერსიტეტი ქიმიის ბაკალავრის ხარისხით დაამთავრა, თუმცა ამ პროფესიით არასოდეს უმუშავია.

ვენაში კანეტმა ორი რომანი გამოაქვეყნა: „აუტოდაფე“ (1935) და „ბრბო და ძალაუფლება“ (1960), რომლებშიც იგი მასების აზროვნებას იკვლევს და საზოგადოებაზე ნაცისტური გერმანიისა და პოლიტიკური ქაოსის გავლენას აღწერს.

პირადი ცხოვრება
1934 წელს კანეტმა ცოლად ვეზა ტობნერ-კალდერონი შეირთო, რომელიც მისი შთაგონების წყარო და ლიტერატურული ასისტენტი იყო. მწერალს სხვა ქალებთანაც ჰქონდა ურთიერთობა. მას ხანმოკლე რომანი ჰქონდა ავსტრიელ მოქანდაკე ანა მალერთან. 1938 წელს, გერმანიის ანშლუსის შემდეგ, კანეტი ლონდონში გადავიდა, სადაც დაუახლოვდა მარია-ლუიზა ვონ მოტესიკის, ავსტრიელ მხატვრალს, რომელიც ხანგრძლივი დროის მანძილზე მისი კომპანიონი იყო. 1963 წელს, ცოლის სიკვდილის შემდეგ, კანეტი ჰერა ბუშორზე დაქორწინდა. წყვილს 1972 წელს ქალიშვილი, ჯოანა შეეძინა.

კანეტმა დიდი ბრიტანეთის მოქალაქეობა 1952 წელს მიიღო და იქ 1970-იან წლებამდე ცხოვრობდა, შემდეგ კი ციურიხში გადავიდა, სადაც ცხოვრების ბოლო 20 წელი გაატარა. იგი 1994 წელს გარდაიცვალა.

კარიერა
კანეტს 1981 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში „მისი სამწერლობო შემოქმედებისათვის, რომელიც შორსმჭვრეტელობით, იდეათა სიუხვითა და მხატვრული სიძლიერით გამოირჩევა.“
სეფარდები

სეფარდები (ებრ. სფარადიმ) — ებრაელთა შთამომავლები, რომლებიც განდევნილ იყვნენ საუკუნეში ესპანეთსა (1492 წ.) და პორტუგალიიდან, ან რომლებმაც დატოვეს პირენეის ნახევარკუნძული მოგვიანებით (— სს.). ტრადიციულად სარგებლობდნენ ლადინო (სეფარდული) ენით, რომელიც მიახლოებულია ესპანურთან. ცხოვრობენ ჩრდილოეთ აფრიკისა და მცირე აზიის ქვეყნებში, ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, ასევე ისრაელში. ტერმინი სეფარდი მომდინარეობს სფარად–იდან, რაც ივრითზე ესპანეთს ნიშნავს. სეფარდებს უწოდებენ აგრეთვე სპანიოლებს.

ნობელის ლაურეატები
ნილს ბორი — 1922
სალვადორ ედუარდ ლურია — 1969
ელიას კანეტი — 1981
რაულ კასტრო

რაულ მოდესტო კასტრო რუსი (; დ. 3 ივნისი, 1931) — კუბის სახელმწიფო საბჭოს პრეზიდენტი და 2008 წლიდან ასევე კუბის მინისტრთა საბჭოს პრეზიდენტი. 1950-იან წლებში, რაულ კასტრო მის ძმასთან, ფიდელთან ერთად აჯანყებულთა სარდალი იყო, ძალაუფლების ხელში ჩაგდების შემდეგ კი ფიდელ კასტროს უმცროსი ძმა ახალი რეჟიმის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ფიგურა გახდა და სხვადასხვა დროს მუშაობდა როგორც სახელმწიფო საბჭოს პირველი ვიცე-პრეზიდენტი, მინისტრთა საბჭოს ვიცე-პრეზიდენტი, კუბის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიურის ვიცე-მდივანი, შეიარაღებული ძალების მაქსიმუმ გენერალი. კუბის კონსტიტუციის 94-ე მუხლის თანახმად, სახელმწიფო საბჭოს პირველი ვიცე-პრეზიდენტი ითავსებს საპრეზიდენტო მოვალეობებს პრეზიდენტის ავადმყოფობის ან გარდაცვალების შემთხვევაში.

2006 წლის 31 ივლისს რაულ კასტრომ დროებით შეითავსა სახელმწიფო საბჭოს პრეზიდენტის მოვალეობები ფიდელ კასტროს ავადმყოფობის გამო.

2008 წლის 24 თებერვალს, რაულ კასტრო ეროვნული ასამბლეის მიერ ოფიციალურად იქნა არჩეული პრეზიდენტად ფიდელ კასტროს შემდეგ.

2011 წლის 19 აპრილს, რაულ კასტრო კუბის კომუნისტური პარტიის მეექვსე ყრილობაზე მის პირველ მდივნად აირჩიეს, თუმცა მანამდე, თავისი ძმის მმართველობისას, 46 წლის განმავლობაში ის ამავე პარტიის მეორე მდივანი იყო.
მეტროპოლიტენი

მეტროპოლიტენი, შემოკლებით მეტრო — რელსებიანი საქალაქო ტრანსპორტის ნაირსახეობაა, რომლის გზები განლაგებულია ქუჩებისგან განცალკევებით, როგორც წესი, მიწისქვეშ. მატარებელთა მოძრაობა მეტროში რეგულარულია, განრიგის მიხედვით. ტრანსპორტის ეს სახეობა გამოირჩევა მაღალი წარმადობით. მას საშუალოდ საათში 50-60 ათასი ადამიანის გადაყვანა შეუძლია. ქალაქებში ჩამოყალიბებული ქუჩების სისტემით, მეტრო როგორც წესი მიწისქვეშაა განლაგებული და მხოლოდ რამდენიმე სადგური თუ ამოდის მიწისზევით. თითო მატარებელი 4-8 ვაგონს ატარებს. გვირაბის დიამეტრი 5-6 მეტრს შეადგენს. სადგურების პლატფორმები სიგრძეში 160 მეტრს არ აღემატება, სიგანეში კი 16 მ-ს. მეტროპოლიტენის ხაზის ერთი კილომეტრის გაყვანა საშუალოდ 50 მილიონ აშშ-ის დოლარამდე ჯდება. მეტროპოლიტენის სიდიდე მერყეობს 2-კმ-იანი ხაზით ისრაელის ქალაქ ჰაიფაში და ნიუ-იორკის მიწისქვეშა მეტროს სისტემით, რომლის საერთო სიგრძე 1300 კმ-ს აღემატება.
ებრაული ენა

ებრაული ენა — განეკუთვნება სემიტურ ენათა ქანაანურ ჯგუფს. ებრაული ენის უძველესი ძეგლებია: ბიბლია, ეპიგრაფიკული ძეგლები (გეზერის კალენდარი - ძვ. წ. ს., შილოახის წარწერა - ძვ. წ. ს.), ოსტრაკა (სამარიიდან - ძვ. წ. ს., ლახიშიდან - ძვ. წ. ს.), პალიმფსესტი იუდას უდაბნოდან (ძვ. წ. - სს.), მონეტები, წარწერიანი საწონები. ძვ. წ. საუკუნემდე ებრაული ენა საერთო-სახალხო ენა იყო პალესტინაში, რის შემდეგაც დაიწყო მისი არამეიზაცია (პირველყოვლისა - ქალაქებში). ამ პერიოდში (ძვ. წ. - სს.) ებრაული ენა ცნობილია როგორც ბიბლიის ებრაული ან ძველი ებრაული. ახ. წ. საუკუნემდე ებრაული ენა ჯერ კიდევ იხმარებოდა სოფლის მოსახლეობაში; ქალაქად მას იყენებდნენ მხოლოდ სწავლულები - რაბინები, რომლებაც შექმნეს „აკადემიური“ ლიტერატურა: ბიბლიის კომენტარები და ბიბლიური კანონების დამატებანი („მიშნა“, „თოსეფთა“, „მიდრაშები“). უფრო გვიან - იერუსალიმისა და ბაბილონის „თალმუდები“ (- სს.), ბიბლიის ტექსტების კითხვის წესებისა და ვოკალიზაციის ნიშნების კრებული „მასორა“ (- სს.). ამ ლიტერატურის ენა ცნობილია როგორც რაბინული ებრაული ან მიშნის ებრაული. ძვ. წ. - ახ. წ. საუკუნეების ხანისაა იუდას უდაბნოში (ყუმრანისა და მურაბათის ხეობები) აღმოჩენილი გრაგნილები, ოსტრაკა, ასევე ნახალ-ხევერში ნაპოვნი კორესპონდენცია. ბიბლიის შემდგომი ებრაული ლიტერატურის ენა საშუალო ებრაულადაა ცნობილი. ამის შემდეგ იწყება თანამედროვე ებრაულის ხანა (ზოგჯერ მას უსწოროდ „ძველებრაულს“, „ივრითს“ უწოდებენ, რაც ებრაულად „ებრაულ ენას“ ნიშნავს). თანამედროვე ებრაული ენა გაცოცხლებული ბიბლიის ენაა, რომელზედაც საუკუნის ბოლოდან სისტემატურად იქმნება ლიტერატურა (მხატვრული, სასწავლო, პერიოდიკა), ხოლო ისრაელის სახელმწიფოს შექმნის შემდეგ (1948) ამ სახელმწიფოს ოფიციალური ენაა.
ისრაელის დროშა

ისრაელის დროშა თავდაპირველად შეიმუშავეს სიონისტური მოძრაობისთვის 1891 წელს. ვიზუალურად წააგავს ტალითს – ებრაულ სამლოცველო მოსასხამს. ცენტრში მოთავსებულია მაგენ დავიდი - ექვსკუთხედი, აგრეთვე ცნობილი როგორც დავითის ვარსკვლავი და დავითის ფარი. აღნიშნული დროშა 1897 წელს სიონისტური მოძრაობის პირველ კონგრესზე ოფიციალურად მიღებულ იქნა მოძრაობის სიმბოლოდ.

1948 წლის 28 ოქტომბერს ისრაელის დამოუკიდებლობის 5 თვისთავზე დროშას სახელმწიფო სტატუსი მიენიჭა.
ნატრიუმის ქლორიდი

ნატრიუმის ქლორიდი — არაორგანული ქიმიური ნივთიერება ასევე ცნობილი როგორც მარილი (თუმცა ზღვის მარილი ასევე შეიცავს სხვა მარილებსაც). მისი ქიმიური ფორმულაა . არის უფერო კრისტალური იონური ნივთიერება ბუნებაში გავრცელებულია ქვამარილის სახით. ქლორისა და ნატრიუმის იონების ფარდობა 1:1-ზეა. 22,99 და 35,45 გ/მოლი მოლური მასებით, 100 გრამი შეიცავს 39,34 გრამ - ს და 60,66 გრამ -ს.
ნილოსი

ნილოსი (არაბ. ‎ - ელ-ბაჰრ; ლათ. , ბერძნ.) — მდინარე აფრიკაში. მიჩნეულია მსოფლიოს უგრძეს მდინარედ. წარმოიქმნება თეთრი ნილოსისა და ცისფერი ნილოსის შეერთებით. მდინარის სიგრძე კაგერას სათავიდან 6 853 კილომეტრია. აუზის ფართობი - 2870 ათასი კმ2. ჩაედინება ხმელთაშუა ზღვაში, შესართავთან წარმოქმნის საკმაოდ დიდ დელტას.

ნილოსის ჩრდილოეთი ნაწილი, სუდანიდან ეგვიპტეში გადასვლის შემდეგ, მთლიანად უდაბნოში მიედინება. სწორედ ნილოსზე იყო მთლიანად დამოკიდებული ძველი ეგვიპტის ცივილიზაცია. თანამედროვე ეგვიპტის ყველაზე დიდი ქალაქები სწორედ ნილოსის ამ ნაწილში მდებარეობს, ასუანის კაშხლის ჩრდილოეთით, ისტორიული, ძველი ეგვიპტის ძეგლების სიახლოვეს.

ძველი ეგვიპტელები ნილოსს იტერუს უწოდებდნენ, რაც „დიდ მდინარეს“ ნიშნავდა. (გამოსახულია იეროგლიფზე მარცხნივ)

გალერეა
მედია ფაილები