iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1866

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1866 მიიღეს ერთხმად 2009 წლის 13 თებერვალს.

რეზოლუცია
უშიშროების საბჭომ გადაწყვიტა 15 ივნისამდე გადაევადა გაეროს დამკვირვებელთა მისიის მანდატი, სანამ გაერო არ დაგეგმავდა სამომავლო გეგმებს რეგიონთან დაკავშირებით. 1866 (2009) რეზოლუციის თანახმად, საბჭომ მოუწოდა მხარეებს დაიცვან მოსკოვის 1994 წლის შეთანხმების მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დებულებები.

გენერალური მდივნის მოხსენებაში ნათქვამია, რომ ეფექტიანი უსაფრთხოების რეჟიმის განხორციელებისთვის, უნდა შესრულდეს შემდეგი მოთხოვნები: მიწაზე, ზღვასა და ჰაერში ცეცხლის შეწყვეტის მკაცრი დაკვირვება; კონტაქტის ხაზის ორივე მხარეს უნდა გამოცხადდეს „უსაფრთხოების ზონა“, სადაც შეიარაღებული ძალების და აღჭურვილობის ყოფნა არ დაიშვება; უნდა დაწესდეს აკრძალვა სამხედრო თვითმფრინავებისა და უპილოტო საჰაერო აპარატების ფრენებზე; თითოეული მხარის მიერ უფლებამოსილი წარმომადგენლების დანიშვნა, რომლებსაც შეეძლებათ ინფორმაციის გაცვლა, დაძაბულობის თავიდან აცილება და ინციდენტების მოგვარება.

საბჭომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ საჭიროა თავის შეკავება ძალის გამოყენებაზე, ასევე პირების, ჯგუფების ან ინსტიტუტების მიმართ ეთნიკური დისკრიმინაციისაგან, საჭიროა რაიმე განსხვავების გარეშე, ადამიანის უსაფრთხოების, მათი გადაადგილების თავისუფლებისა და ლტოლვილთა და იძულებით გადაადგილებულ პირთა საკუთრების დაცვა. საბჭომ ასევე მოუწოდა ხელშეწყობისკენ კონფლიქტის შედეგად დაზარალებულთათვის, მათ შორის ლტოლვილთა და იძულებით გადაადგილებულ პირთათვის ჰუმანიტარული დახმარების გაწევისთვის.

საბჭომ ასევე მოუწოდა ძალისხმევის გააქტიურებას რეგიონალური უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის საკითხებზე, ლტოლვილთა და იძულებით გადაადგილებულ პირთა საკითხზე ჟენევის მოლაპარაკებების გზით. საბჭომ ასევე მოითხოვა გენერალურ მდივანს 15 მაისს რეზოლუციის შესრულების, ადგილზე არსებულ მდგომარეობასა და სამომავლო საქმიანობაზე ინფორმაციის მიწოდება.
მამუკა ბახტაძე

მამუკა ბახტაძე (დ. 9 ივნისი, 1982, თბილისი, საქართველოს სსრ) — საქართველოს პრემიერ-მინისტრი 2018 წლის 20 ივნისიდან 2019 წლის 2 სექტემბრამდე. 2017 წლის 13 ნოემბრიდან 2018 წლის 20 ივნისამდე იყო საქართველოს ფინანსთა მინისტრი. მინისტრად დანიშვნამდე იყო საქართველოს რკინიგზის გენერალური დირექტორი 2013 წლის აპრილიდან – 2017 წლის 13 ნოემბრამდე. 2010 წლიდან 2012 წლამდე იყო საქართველოს საერთაშორისო ენერგეტიკული კორპორაციის გენერალური დირექტორი. მამუკა ბახტაძე აგრეთვე არის „ახალი აბრეშუმის გზის“ საკითხებში საქართველოს სპეციალური წარმომადგენელი.

განათლება
1999 წელს დაამთავრა თბილსიის 169-ე საჯარო სკოლა. დამთავრებული აქვს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი მენეჯმენტისა და მიკროეკონომიკის განხრით. მაგისტრის ხარისხი მიიღო ლომონოსოვის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 2010 წელს, -ის ბიზნეს სკოლაში მიენიჭა -ის კვალიფიკაცია. მამუკა ბახტაძე არის ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი.

საქართველოს პრემიერ-მინისტრი
„ქართულმა ოცნებამ“ გიორგი კვირიკაშვილის გადადგომის შემდეგ მემკვიდრედ იმ დროისთვის 36 წლის ბახტაძე წარადგინა. იმ დროისთვის ის მეტწილად პოლიტიკური უცნობი იყო. 2018 წლის მაისში ჩატარებული გამოკითხვის თანახმად გამოკითხულთა 55%-ს არ სმენოდა მის შესახებ. პრემიერ-მინისტრად დანიშვნამდე ბახტაძე 2017 წლის ნოემბრიდან 2018 წლის ივნისამდე იყო საქართველოს ფინანსთა მინისტრი. ბახტაძემ 2018 წელს გამოაქვეყნა ეკონომიკური და პოლიტიკური რეფორმების გეგმა, მათ შორის განათლების სისტემასთან დაკავშირებული გეგმები. ბახტაძე ჩართულ იყო სალომე ზურაბიშვილის 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების კამპანიაში. მან არჩევნებში სალომე ზურაბიშვილის გამარჯვება „დემოკრატიის გამარჯვებად“ შეაფასა.

ბახტაძის პირველი საგარეო ვიზიტი ბრიუსელში 2018 წლის ივლისში შედგა, სადაც მან ევროპელ ოფიციალურ პირებთან შეხვედრისას დაადასტურა, რომ საქართველო რჩება ევროკავშირისკენ მისწრაფებების ერთგული. 2018 წლის სექტემბერში გაეროს გენერალური ასამბლეაზე მიმართვაში ბახტაძემ დაგმო რუსეთის ფედერაციის მიერ საქართველოს ტერიტორიის ნაწილის ოკუპაცია და ისაუბრა საქართველოს შესახებ. მხარეებს შესთავაზა ახალი სამშვიდობო ინიციატივები.

2019 წლის 2 სექტემბერს ბახტაძემ თანამდებობიდან გადადგომის შესახებ -ზე დაწერა, სადაც მან გადადგომის მიზეზად დაასახელა: „მივიღე გადაწყვეტილება თანამდებობის დატოვების შესახებ, რადგან ვთვლი, რომ ჩემი მისია ამ ეტაპისათვის შევასრულე“. მამუკა ბახტაძე თანამდებობაზე გიორგი გახარიამ შეცვალა, რომელიც ბახტაძის კაბინეტში შინაგან საქმეთა მინისტრის თანამდებობას იკავებდა.
ეტრუსკული ხელოვნება

ეტრუსკული ხელოვნება მოიცავს ძვ. წ. – საუკუნეებს.

ჩვენამდე მოღწეული ეტრუსკული არტეფაქტები ძირითადად სამარხებშია აღმოჩენილი. ეტრუსკული ხელოვნების ხასიათი მნიშვნელოვანწილად განსაზღვრა რელიგიამ, რომელშიც დიდი ადგილი ეჭირა მიცვალებულის კულტს და წარმოდგენებს იმქვეყნიურ სამყაროზე. ეტრუსკული მიწისქვეშა თუ მიწის ზედა სამარხები მდიდარია კედლის მხატვრობის, ქანდაკებისა და დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშებით. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მიცვალებულთა გამოსახულებები – ტერაკოტას და ბრინჯაოს ფიგურები და ბიუსტები, რომელიც სარკოფაგებს ამკობს. ამ ტრადიციის საფუძველზე განვითარდა სკულპტურული პორტრეტი, რომელიც ეტრუსკულ ხელოვნებაში პირობითი, სქემატური სახეებით იყო წარმოდგენილი.

პორტრეტის თემისადმი ინტერესი ძველმა რომმა მემკვიდრეობით ეტრუსკებისგან მიიღო.
კაგალნიკის ღვთისმშობლის კვართის ეკლესია

კაგალნიკის ღვთისმშობლის კვართის ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია აზოვის რაიონის სოფელ კაგალნიკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას.

ეკლესიის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, აზოვის რაიონი, სოფელი კაგალნიკი, თავისუფლების ქუჩა № 13.

ისტორია
ფეოდოსია მაკარევსკის ნაშრომის „მასალები ეკატერინოსლავის ეპარქიის ისტორიულ-სტატისტიკური აღწერისათვის: საუკუნის ეკლესიები და მრევლი“ მიხედვით კაგალნიკის ღვთისმშობლის კვართის ეკლესია პირველად მოიხსენიება 1750 წლის დოკუმენტებში .

1781 წლის ოქტომბერში მღვდელ კირილ ოსტროლუცკის ინიციატივით, კაგალნიკის მოსახლეობამ დაიწყო ზრუნვა საკუთარ სოფელში მუდმივი ეკლესიის მშენებლობისათვის, ამის შესახებ წერილობითი შუამდგომლობა 1782 წლის 3 მაისს გაეგზავნა სლავენსკისა და ხერსონის მთავარეპისკოპოს ნიკიფორეს. ამავე წლის 19 მაისს სლავენსკაის სასულიერო კონსისტერია დაეთანხმა კაგალნიკში ღვთისმშობლის კვართის სახელობის ეკლესიის მშენებლობას, რის შესახებაც გამოსცა სიგელი, რომელსაც ხელს აწერდა სლავიანსკისა და ხერსონის მთავარეპისკოპოსი. 1782 წლის 12 ივლისს შედგა კაგალნიკის ეკლესიის საფუძვლის ჩაყრა. მშენებლობის ადგილი აკურთხა როსტოველმა მღვდელმსახურმა იოანე ანდრეევმა. ეკლესია ააშენეს ხისგან და მისი მშენებლობა დასრულდა 1782 წლის 24 ნოემბერს. ოდიკი შეიძინეს 1783 წლის 16 იანვარს, ხოლო ამავე წლის 16 თებერვალს ეკლესია აკურთხა იოანე ანდრეევმა.

პირველი ღვთისმშობლის კვართის ხის ეკლესია არსებობდა მცირე ხნის მანძილზე და 1789 წლის მაისში დაიწვა. ამიტომ კაგალნიკის მოსახლეობამ ითხოვა პატარა სამლოცველოს აგება სოფელში, რაზეც 1789 წლის 30 ივნისს მიიღეს თანხმობა და ამავე წელს დაიწყეს სამლოცველოს მშენებლობა. 1790 წელს კაგალნიკის მოსახლეობამ წარადგინა შუამდგომლობა მეორე ხის ეკლესიის მშენებლობისათვის, რომლის მშენებლობაც დაიწყო 1790 წლის 31 მაისს. მისი მშენებლობის დაფინანსება საკუთარ თავზე აიღო მეორე გილდიის ვაჭარმა და დონის როსტოვის ბურგომისტრმა ივანე ტიმოთეს ძე ნაზაროვმა. ამავე წლის ივლისში ეკლესია ააგეს, ხოლო 2 სექტემბერს ეკატერინოსლავის მთავარეპისკოპოსმა ამბროსიმ აკურთხა ახალი ეკლესია.

ახალი ეკლესია არსებობდა 1842 წლამდე. ამ დროისთვის ააგეს ახალი ქვის ეკლესია. ღვთისმშობლის საფარველის ეკლესია იყო სამსაკურთხევლიანი. მეორე საკურთხეველი აკურთხეს მირონ-ლუკიის მთავარეპისკოპოსის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. მესამე საკურთხეველი კი — ტიხონ ზადონელის სახელზე.

ეკლესია გადაურჩა ოქტომბრის რევოლუციასა და სამოქალაქო ომს, თუმცა ვერ გადაურჩა 1930-იანი წლების რეპრესიებს და 1938 წელს დახურეს. ეკლესიაში ღვთისმსახურება აღსდგა აზოვის რაიონის გერმანული ოკუპაციის დროს 1942 წლის ნოემბრიდან. იმის გამო, რომ ამ პერიოდისათვის ეკლესიის შენობა დანგრეული იყო, ღვთისმსახურება მიმდინარეობდა ეკლესიის ყოფილი საყარაულოს ორსართულიან შენობაში, რომელიც 1944 წელს დაარეგისტრირეს, როგორც სამლოცველო სახლი. რეკონსტრუქციის შემდეგ სამლოცველო სახლს მიაშენეს ჩრდილოეთისა და სამხრეთის ნავები. ამ სახით სამლოცველო სახლი შემონახული იყო 2004 წლამდე. 2004 წელს ააშენეს სამრეკლო, დააყენეს ჯვარი და გუმბათი, ჩამოასხეს ახალი ზარები ვორონეჟში .

ეკლესიის კეთილმოწყობა გრძელდება დღევანდელ დღემდე. მისი წინამძღვარია ნიკოლოზ ნიკოლოზის ძე ჩაპკი.
კამენსკ-შახტინსკის სამოქალაქო და დიდი სამამულო ომის გმირების მემორიალი

კამენსკ-შახტინსკის სამოქალაქო და დიდი სამამულო ომის გმირების მემორიალი — მემორიალური კომპლექსი, რომელიც მდებარეობს კამენსკ-შახტინსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია, გაიხსნა 1971 წლის 9 მაისს. მემორიალის ავტორები არიან: არქიტექტორი ლ. კუზნეცოვი და მოქანდაკეები - ა. ჯლაუხიანი და ი. შუბინი.

ისტორია
პირველი საბჭოთა დეკრეტების საფუძველზე დონის კაზაკობა საბჭოთა ხელისუფლების მხარეზე გადაიყვანეს. ხანგრძლივი ბრძოლების შემდეგ კაზაკები დაუბრუნდნენ თავის სოფლებს. რიგითი კაზაკების მიწები, მიწის დეკრეტის საფუძველზე, ხელუხლებელი დარჩა. კაზაკებს თავდაპირველად არ სურდათ საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ ბრძოლა.

1918 წლის იანვარში სტანიცა კამენსკაიაში გაიმართა ფრონტის კაზაკური პოლკების წარმომადგენელთა ყრილობა. ყრილობის დელეგატებმა აირჩიეს დონის კაზაკების სამხედრო-რევოლუციური კომიტეტი, რომელმაც დონში საბჭოთა ხელისუფლება გამოაცხადა. 1920 წლამდე სტანიცა კამენსკაია შედიოდა დონის რესპუბლიკის შემადგენლობაში.

ამავე წლებში ნოვოჩერკასკში ჩამოყალიბდა მთავრობა ალექსეი კალედინის მეთაურობით. დონის კაზაკებმა ომი გამოუცხადეს კალედინის მთავრობას და აირჩიეს საოლქო სამხედრო-რევოლუციური კომიტეტი, რომლის სათავეში ჩადგა პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე ფიოდორ პოდტიოლკოვი და ასევე პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე მიხაილ კრივოშლიკოვი. ამ პერიოდში დონში დაიწყო სამოქლაქო ომი. ომი მიმდინარეობდა წითელ არმიასა და ვასილი ჩერნეცოვის თეთრგვარდიელებს შორის. მათ შორის ბრძოლა გაიმართა 21 იანვარს.

1919 წლის ზამთარში სამოქალაქო ომმა დონის მიწაზე მიიღო სასტიკი ხასიათი. 1920 წელს დონის მიწაზე საბოლოოდ დამყარდა საბჭოთა ხელისუფლება. სტანიცა კამენსკაიამ 1927 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი და სახელწოდება კამენსკი.

დიდი სამამულო ომის პერიოდში 1942 წლის 19 ივლისიდან 1943 წლის 13 თებერვლამდე ქალაქი კამენსკი გერმანული ოკუპაციის ქვეშ იმყოფებოდა. ახალგაზრდა კამენსკელები მონაწილეობდნენ კრასნოდონის იატაკქვეშა ორგანიზაციის „ახლაგაზრდა გვარდიის“ რიგებში, მათ შორის: შურა ბონდარევი, სტეფანე საფონოვი და ვასილი გუკოვი.

ოკუპაციის პერიოდში გერმანელებმა დახოცეს 1 500 კამენსკელი მოაქლაქე. კამენსკში დაიღუპა ასევე კრასნოდონელი ახალგაზრდა გვარდიელი სტეფანე საფონოვი.

1943 წლის 20 იანვარს ქალაში შევიდნენ წითელი არმიის ნაწილები. მათ 13 თებერვლისთვის ქალაქი გაათავისუფლეს.

აღწერა
სამოქალაქო და დიდი სამამულო ომის გმირების მემორიალური კომპლექსი გაიხსნა 1971 წლის 9 მაისს. მემორიალის ავტორები არიან:არქიტექტორი ლ. კუზნეცოვი და მოქანდაკეები ა. ჯლაუხიანი და ი. შუბინი.

მემორიალი მდებარეობს ქალაქის ცენტრში შრომის მოედანზე და მოიცავს რამდენიმე სკულპტურულ ჯგუფს. კერძოდ: სამი ფეხზე მდგომი ჯარისკაცი, ბეტონის სტელა, კვარცხლბეკზე მდგარი ტანკები -34 და -70, ფილები დაღუპულთა სახელებით, ასევე ვარსკვლავის ფორმის ფილა მუდმივი ცეცხლით.

მემორიალის ტერიტორია კეთილმოწყობილია.
როსტოვის ოლქის სახვითი ხელოვნების მუზეუმი

როსტოვის ოლქის სახვითი ხელოვნების მუზეუმი — სამხატვრო მუზეუმი ქალაქ დონის როსტოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. დაარსდა 1938 წელს. კოლექცია მოითვლის 6 ათასზე მეტ ექსპონატს.

მუზეუმის შესახებ
როსტოვის ოლქის სახვითი ხელოვნების მუზეუმი არსებობს 1938 წლიდან. მუზეუმის ექსპოზიცია მოიცავს 6 000 ერთეულს, მათ შორის: ფერწერა, გრაფიკა, ქანდაკება და დეკორაციული ხელოვნება. მუდმივ ექსპოზიციას წარმოადგენს ძველი რუსული ხელოვნება, - საუკუნის დასაწყისის ხელოვნება რუსეთში, დასავლეთევროპელი ოსტატების ხელოვნება და აღმოსავლეთის ქვეყნები. საუკუნის ხელოვნების კოლექციაში წარმოდგენილია ავტორებბი: ბორის ლავრენკო, ალექსანდრ ლაქტიონოვი, მარტიროს სარიანი, ნიკოლაი ტიმკოვი და სხვა წამყვანი რუსი მხატვრები. ასევე წარმოდგენილია დონელი მხატვრების ნამუშევრები.

ორგანიზაციის ფართობი: საგამოფენო — 3938 მ², დროებითი გამოფენების — 859 მ², ფონდსაცავები — 2245 მ². თანამშრომელთა რაოვენობა — 57, მათ შორის 19 მეცნიერი. ორგანიზაციის სტრუქტურაში შედის ბიბლიოთეკა, სარესტავრაციო სახელოსნო.

ისტორია
მუზეუმის გახსნა გაიმართა 1938 წელს, თუმცა მუზეუმის ფორმირების ისტორია უფრო ადრე იწყება. ჯერ კიდევ საუკუნის დასაწყისში დონის როსტოვში შეიქმნა როსტოვ-ნახიჩევანის სახვითი ხელოვნების საზოგადოება, რომლის ფონდშიც წარმოდგენილი იყო რუსეთის სხვადასხვა ქალაქის მხატვართა ნამუშევრები. ასევე ადგილობრივი კერძო კოლექციონერების კოლექციები, რომლებიც რევოლუციის შემდეგ გადაეცათ მუზეუმებს.

1920 წლის 1 მაისიდან მუშაობდა როგორც დონის ხელოვნებისა და სიძველეთა მუზეუმი, 1927 წლიდან ჩრდილოეთ კავკასიის ხალხთა მუზეუმის შემადგენლობაშია, 1934-1936 წლებში არ ფუნქციონირებდა, 1937 წლიდან როსტოვის ოლქის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის განყოფილებაა.

მუზეუმის შექმნის სათავეებთან იდგნენ მხატვრები: მარტიროს სარიანი და ანდრეი სილინი, მწერალი მარიეტა შაგინიანი. არსებობის პირველ წლებში მუზეუმის ექსპოზიცია ივსებოდა ქვეყნის ისეთი ცენტრალური მუზეუმებიდან, როგორიცაა ტრეტიაკოვის გალერეა, ერმიტაჟი, რუსული მუზეუმი.

1942 წლის იანვარში მოახდინეს მუზეუმის ევაკუაცია პიატიგორსკში, სადაც გერმანელმა ჯარისკაცებმა გაძარცვეს. ომის შემდგომ წლებში ნელ-ნელა მოხდა კოლექციის აღდგენა, თუმცა ბოლომდე ეს შეუძლებელი იყო. მუზეუმი მეორედ გაიხსნა 1946 წელს.

1958 წელს მუზეუმი ასევე განთავსდა პეტოვის სახლში, რომელიც ააგეს 1898 წელს არქიტექტორ ნიკოლაი დოროშენკოს პროექტის მიხედვით (სახლის ნაციონალიზაცია მოხდა 1920 წელს).
გადაბეის რაიონი

გადაბეის რაიონი  — ადმინისტრაციული ერთეული აზერბაიჯანის დასავლეთში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი გადაბეი.

გეოგრაფია
დასავლეთიდან და სამხრეთ-დასავლეთიდან 123 კმ სიგრძეზე გადის აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვარი სომხეთთან, ჩრდილოეთიდან — თოუზის რაიონი, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან და აღმოსავლეთიდან — შამქორის რაიონი და დაშქესანის რაიონი.

გადაბეის რაიონი მდებარეობს მცირე კავკასიონის საშუალო და დიდი მაღლობის ზონაში. მისი ტერიტორია მოიცავს შაჰდაგის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილს, ბაშკენდ-დასტაფურის ამოზნექილ ნაწილს და შამქორის მთის მასივს.

ყველაზე უფრო მაღალი მთის მაღლობებია: გოშაბულაგი (3549 მეტრი), გოჯადაგი (2217 მეტრი), გარაარჰაჯი (3549 მეტრი).

რაიონის მდინარეთა ქსელი შედარებით ღარიბია. ყველაზე უფრო დიდი მდინარეებია ახინჯა, ზეიამი და შამქორი. აქ გავრცელებულია მთა-ტყიანი, მთა-მინდვრიანი და სხვა სახის ნიადაგი. საშუალო სიმაღლის მთებში რაიონის დიდი ფართობი უკავია მთის ბუჩქნარ და იშვიათი ტყის მინდვრებს, ხოლო მაღალ მთებში ფართეფოთლოვან ტყეებს, სუბალპიურ და ალპურ მინდვრებს.

რაიონის ტერიტორიის ზედაპირი წარმოქმნილია იურული, პალეოგენური, მეოთხეული და სხვა პერიოდების დანალექებისგან.

გადაბეის რაიონი მდიდარია თავისი მიწისქვეშა რესურსებით, როგორებიცაა ოქრო, ურანი, სპილენძი და ბევრი სხვა სასარგებლო წიაღისეული. ოქროს საბადო სოფელ სოიუტლიში 1858 წელს აღმოაჩინეს ძმებმა სიმენსებმა. დღეისათვის გახსნილია ოქროს გადამამუშავებელი ქარხანა, სადაც მუშაობს დაახლოებით 2000 ადამიანი.

გადაბეის რაიონი ასევე ცნობილია თავისი მინერალური წყლებით, როგორებიცაა «ნარზანი», «მორ-მორი», «ჩალდაში», «ტურშსუ», «სოიუტლი ნარზანი» (სოფელი სოიუტლი).

ისტორია
გადაბეის რაიონი, როგორც ადმინისტრაციული ერთეული, შეიქმნა 1930 წლის 8 აგვისტოს სახელწოდებით რუსტამ-ალიევსკი. 1938 წელს მას დაერქვა გადაბეის რაიონი.

გალერეა
ორკი (შუახმელეთი)

ორკები ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში — არსებების რასა, რომელსაც იყენებდნენ საბრძოლო მიზნებში. ისინი ჩნდებიან „სილმარილიონში“, „ჰობიტში“ და „ბეჭდების მბრძანებელში“. ორკების მბრძანებლები არიან მორგოთი, საურონი და სარუმანი.

მიუხედავად იმისა, რომ ორკები არ არიან მოკლებული ინტელექტუალურ რესურსებს და დროდადრო თავს ავლენენ, როგორც ამა თუ იმ საქმიანობაში დაოსტატებულები, ავტორი მათ ძირითადად აღწერს, როგორც საბრალო არსებებს, რომლებსაც ეზიზღებათ ყველა (საკუთარ თავთან ერთად) და ბატონებიც, რომლებსაც ემსახურებიან მხოლოდ შიშის გამო. ისინი არ ქმნიან რამე სახის ლამაზ ნაკეთობას, პირიქით – მონაწილეობენ ისეთი ეშმაკური ნივთების შექმნაში, რომლებიც მხოლოდ უბედურებას თესავენ.

ადრეულ, გამოუქვეყნებელ ხელნაწერებში, ტოლკინი ორკებს გობლინებისგან განასხვავებს. თუმცა, იმ დროისთვის, როდესაც დაიწყო მისი ნაწარმოებების გამოცემა, ეს ორი ტერმინი ერთმანეთის სინონიმად იქცა. „ჰობიტში“ ორკები ცნობილები არიან, როგორც გობლინები, ხოლო „ბეჭდების მბრძანებელში“ – ორკების სახელით. მათ შორის ზომებში განსხვავება არ არსებობს – მოზრდილი ორკები, ისევე, როგორც ურუკ-ჰაები, ისეთები არიან, როგორც გობლინები – დიდები თუ პატარები.

ტოლკინის „შობის პაპის წერილებში“ აგრეთვე ჩნდებიან გობლინები. თავისი ხასიათით და თვისებებით ისინი შუახმელეთის ორკების მსგავსები არიან და ემტერებიან ელფებს.
კონსტანტინოვსკის დახვრეტილი მშვიდობიანი მოქალაქეების ძეგლი

კონსტანტინოვსკის დახვრეტილი მშვიდობიანი მოქალაქეების ძეგლი — ძეგლი, რომელიც მდებარეობს ფრუნზეს ქუჩაზე, ქალაქ კონსტანტინოვსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. გაიხსნა საუკუნის 60-იან წლებში.

ისტორია
 საუკუნის 60-იან წლებში ქალაქ კონსტანტინოვსკის ჩრდილოეთ გარეუბანში დადგეს იმ მშვიდობიანი მოქალაქეების ძეგლი, რომლებიც დახვრიტეს დიდი სამამულო ომის პერიოდში კონსტანტინოვსკის ოკუპაციის დროს.

დახვრეტილი მოსახლეობის უმეტესობა არ იყო ადგილობრივი მკვიდრი. ესენი იყვნენ ლტოლვილები, ებრაელები ბავშვებთან ერთად. 1942 წლის ზაფხულში დასახლებული პუნქტის მიმდებარედ რამდენიმე სანგარი იყო გათხრილი. დახვრეტამდე ადგილობრივი მოსახლეობა სანგრებში იწვა. გასროლამდე რამდენიმე ხნით ადრე, ერთ-ერთი მცხოვრები, ალექსანდრე ვორობიევი ამოხტა სანგრებიდან და გერმანელებს გასძახა: „არამზადებო, ბავშვები შეიცოდეთ!“. ავტომატების რიგმა ჩაახშო მოსახლეობის ხმა.

აღწერა
დახვრეტილი მშვიდობიანი მოქალაქეების ძეგლი რთული კომპოზიციის ძეგლია. მცირე თეთრ კვარცხლბეკზე დგას მეტალის შავი სტელა. სტელაზე მოოქროვილი დორიული სვეტის ნიმუში დგას, მასზე ჯვრის ფორმის კომპოზიცია დგას, ხოლო მასზე დამაგრებულია შავი გვირგვინი, რომლის შუაშიც ნამგალი და უროა გამოსახული. სტელა სრულდება ხუთქიმიანი ვარსკვლავით.

მთელი კომპოზიციის სიმაღლეა 180 სმ. ძირითად შავ სტელაზე მიმაგრებულია ბრინჯაოს ფილა, რომელზეც წარწერაა: „დაკრძალულია 13 კაცი, 14 ქალი და 18 ბავშვი“.

ძეგლის წინ დიდი საფლავია, ზომით 100 100 სმ. ორი მცირე საფლავი ზომით 50 100 სმ. ძეგლი დაამზადეს ვოლგოგრადში. ძეგლი შემოღობილია აჟურული მეტალის ღობით.

კონსტანტინოვსკში ძეგლი დადგა დახვრეტილი ივანე ვასილკოვსკის შვილმა დიმიტრი ივანეს ძე ვასილკოვსკმა საუკუნის 60-იან წლებში.
ედესა

ედესა — ძველი ქალაქი ჩრდილოეთ მესოპოტამიაში. დღევანდელი შანლიურფა (ურფა). ოსროჰენის დედაქალაქი და ძველი ქრისტიანობის მნიშვნელოვანი ცენტრი.

ისტორია
ადრეული ისტორია
ძვ. წ. საუკუნეში ასურელების განმგებლობაში იყო და ეწოდებოდა რუჰუ . გაძლიერდა ელინისტურ ხანაში, განსაკუთრებით სელევკე -ის მმართველობის დროს, რომელმაც ედესას მაკედონიის ქალაქ ედესის მიხედვით უწოდა სახელი. არაბერძნულმა წარმოშობის დინასტიამ ედესაში დამოუკიდებელი სამეფო დააარსა (ძვ. წ. 123). რომაელებმა ედესა სამხედრო კოლონიად გადააქციეს. ედესის თეოლოგიური სკოლა მთელ ქრისტიანულ სამყაროში იყო ცნობილი.

ბიზანტიელთა პერიოდი
მას შემდეგ, რაც ქალაქი ნისიბინი სპარსელთა ხელში გადავიდა (363), მწერალმა — ეფრემ ასურმა ედესაში გადაინაცვლა. აქ მან დააარსა სახელგანთქმული „სპარსული სკოლა“ — ნესტორიანელ მოღვაწეთა ცენტრი. იგი დროებით დაიხურა 457 წელს, ხოლო საბოლოოდ — 489 წელს იმპერატორ ზენონისა და ეპისკოპოს კირუსის მიერ. ამის შემდეგ სკოლაში მოღვაწე პიროვნებები და მოსწავლეები გადავიდნენ სპარსეთში და იქ განაგრძეს საქმიანობა. ისინი გახდნენ სპარსეთის ნესტორიანული ეკლესიის დამაარსებლები. მიაფიზიტობა ედესაში მუსლიმთა დაპყრობისას აყვავდა.

ქალაქი ხელახლა აშენდა იუსტინე -ის დროს (ზ. 518–527) და მის პატივსაცემად ეწოდა იუსტინოპოლისი ეწოდა. 609 წელს ედესა სასანიანთა სპარსეთმა დაიპყრო, მაგრამ მალევე დაიბრუნა იმპერატორმა ჰერაკლემ. 638 წელს ქალაქი არაბებმა დაიპყრეს.

არაბთა პერიოდი
 საუკუნეში ქალაქი არაბებმა დაიპყრეს. სომეხი ქრონიკოსი და ბაგრატუნისის ეპისკოპოსი — სებეოსი (660-იანი წლები) ადრეული ცნობები გვაწვდის ისლამის შესახებ. მისი ცნობით ებრაელთა დელეგაცია აპირებდა არაბულ ქალაქში (სავარაუდოდ იგულისხმება მედინა) წასვლას მას შემდეგ, რაც ქალაქი ბიზანტიელებმა დაიპყრეს.

ბიზანტიელები ხშირად ცდილობდნენ ედესის დაბრუნებას, განსაკუთრებით რომანოზ ლაკაპენოსის დროს, რომელმაც მაცხოვრებლებისგან მიიღო „წმინდა მენდილიონი“ — იესო ქრისტეს უძველესი პორტრეტი. იგი კონსტანტინოპოლში გადაიტანეს 944 წლის 16 აგვისტოს. ეს იყო რომანოზის მეფობის უდიდესი მიღწევა. ცნობილი გამოსახულება, რომელიც ნამდვილად იყო ედესაში 544 წელს და რომლის უძველესი ასლი ინახებოდა ვატიკანის ბიბლიოთეკაში, მოგვიანებით, 1207 წელს შეძენილი და გაყიდული იქნა აღმოსავლეთში ვენეციელთა მიერ, მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს. ცოტა ხნით ქალაქს მარვანიდებიც მართავდნენ.

გვიანი პერიოდი
1031 წელს ბიზანტიელებმა შეძლეს ედესის არაბთაგან გათავისუფლება, მაგრამ 1098 წელს ედესა ჯვაროსნებმა აიღეს და ედესის საგრაფო დააარსეს. 1144 წელს მოსულის მმართველმა იმად ალ-დინ ზანჯიმ დაარბია; ეკლესიები მეჩეთებად გადააკეთეს; 1687 წელს ქალაქი ოსმალებმა დაიპყრეს და ურფა უწოდეს.

ედესა დღეს
ძველი ქალაქიდან შემორჩენილია ციხის ნანგრევები წინარომაული ხანის უზარმაზარი სვეტებით (ლეგენდის მიხედვით, აქ იყო ბიბლიური ნიმრუდის სასახლე) და კლდეში ამოკვეთილი კატაკომბები. აღსანიშნავია აბრამის სახელობის მეჩეთი და იქვე წმნდა ტაძარი.
საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების 50-ე წლისთავის ობელისკი (კონსტანტინოვსკი)

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების 50-ე წლისთავის ობელისკი — ძეგლი-ობელისკი ქალაქ კონსტანტინოვსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. გაიხსნა 1967 წელს საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების 50-ე წლისთავის აღსანიშნავად.

ისტორია
საბჭოთა ხელისუფლება დონის მიწაზე დამყარდა თეთრგვარდიელებთან ბრძოლის შემდეგ. 1920 წლის დასწაყისში იგი საბოლოოდ დამყარდა. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების 50-ე წლისთავის ობელისკი დადგეს კომკავშირისა და კომუნისტური ქუჩების გადაკვეთაზე ქალაქ კონსტანტინოვსკში 1967 წლის ნოემბერში.

ძეგლი ააგეს მუშათა და დეპუტატთა რაიონული საბჭოს 1967 წლის 21 ივნისის № 222 გადაწყვეტილების შესაბამისად. ძეგლი-ობელისკის პროექტის ავტორია როსტოველი მოქანდაკე, „ოლქარქპროექტის“ ყოფილი მთავარი არქიტექტორი, როსტოვის საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტის არქიტექტურის კათედრის ხელმძღვანელი გრიგორ ივანეს ძე ვლადიმირი (1913-1996). საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების 50-ე წლისთავის ობელისკის აგებაში ასევე მონაწილეობა მიიღო ახალგაზრდებმა და ქალაქის სხვა მაცხოვრებლებმა.

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების 50-ე წლისთავის ობელისკი დამზადებულია სახიანი აგურისაგან და რკინის კარკასისაგან, რომლის შიგნითც ბეტონია ჩასხმული. ობელისკი შელესილია ცემენტით და გარედან მარმარილოს ფილებითაა მოპირკეთებული.

ობელისკი არის ოთკუთხა სტელა, რომლის სიმაღლეც არის 11 მეტრი, ხოლო ზომები 1,21,2 მეტრი. ობელისკის ყველა მხარეზე წარწერაა: 1917 - 1967. სტელა დგას ორიარუსიან რკინაბეტონის კვარცხლბეკზე. 2015 წლის ბოლოსა და 2016 წლის დასაწყისში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების 50-ე წლისთავის ობელისკს ჩაუტარდა კაპიტალური რემონტი, აღადგინეს ჩამოცვენილი მარმარილოს ფილები, კეთილმოაწყვეს ტერიტორია ობელისკის გარშემო.
შახტის ტარას შევჩენკოს ძეგლი

შახტის ტარას შევჩენკოს ძეგლი — ძეგლი ქალაქ შახტიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. გაიხსნა 1972 წელს უკრაინელი პოეტისა და პროზაიკოსის ტარას შევჩენკოს პატივისცემის ნიშნად.

ისტორია
1972 წელს ალექსანდროვსკის პარკის შესასვლელთან ქალაქ შახტიში, გაიხსნა უკრაინელი პოეტისა და პროზაიკოსის ტარას შევჩენკოს ძეგლი, მაგრამ 1990-იანი წლების ბოლოს მოახინეს მისი ემონტაჟი, ხოლო მის ადგილზე აღმართეს შადრევანი. როგორც ერთ-ერთი ადგილობრივი გაზეთი იუწყებოდა ტარას შევჩენკოს ძეგლი ქალაქ შახტის მოსახლეობის სურვილითა და ფინანსებით აღმართულა და ძეგლი ორი ხალხის - რუსებისა და უკრაინელების - უსაზღვრო ძმობის სიმბოლო იყო.

თანამედროვე ძეგლი
შახტელების საინიციატივო ჯგუფმა 2011 წელს მიმართა ქალაქის ადმინისტარციას თხოვნით ძეგლის აღდგენის შესახებ. იდეას მხარი დაუწირა ქალაქის მერმა. ძეგლის აღდგენის და კეთილმოწყობის მთელი ფინანსური მხარე თავის თავზე აიღეს ქალაქის საკრებულოს დეპუტატებმა, ადმინისტრაციამ და მოქალაქეებმა.

2012 წელს პოეტ ტარას შევჩენკოს ძეგლი აღადგინეს, მაგრამ უკვე ახალ ადგილზე - მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის წინ მვებარე შევჩენკოს ქუჩა № 149-სთან. ტარას შევჩენკოს აღდგენილი ძეგლის საზეიმო გახსნის ღონისძიებებში მონაწილეობდა ქალაქ შახტის მერი.

2014 წელს ქალაქ შახტში მწერლის ძეგლთან გაიმართა საზეიმო ღონისძიება, რომელიც ეძღვნებოდა უკრაინელი პოეტისა და მწერლის დაბადებიდან 200 წლის იუბილეს.