აგიოს ეფსტრატიოსი

აგიოს ეფსტრატიოსი ან წმინდა ევსტრატი (ბერძნ. ) — არის პატარა ბერძნული კუნძული ჩრდილოეთ ეგეოსის ზღვაში, ლემნოსიდან დაახლოებით 30 კილომეტრში (19 მილი) სამხრეთ-დასავლეთით და ლესბოსიდან 80 კილომეტრში (50 მილი) ჩრდილო-დასავლეთით.მუნიციპალიტეტის ფართობია 43 325 კმ2. ლემნოსთან და მიმდებარე კუნძულებთან ერთად ის ქმნის ლემნოსის რეგიონალურ ერთეულს, ჩრდილოეთ ეგეოსის ბერძნული არქიპელაგიის ნაწილს.

სახელი
ანტიკურ ხანაში კუნძული ცნობილი იყო როგორც ჰალონესოსი და ამ სახელით ძველ ათენსა და მაკედონიას შორის დაპირისპირების საგანი იყო, როგორც ეს აღნიშნულია დემოსთენეს მიერ მიკუთვნებულ ჰალონესოსზე. კუნძულს სახელი ეწოდა წმინდა ევსტრატიუსის პატივსაცემად, რომელიც კუნძულზე საუკუნეში გადასახლებული იყო, რადგან ის ბიზანტიის იმპერატორ ლეონ სომეხის ხატმებრძოლი პოლიტიკის წინააღმდეგი იყო. კუნძული 1420 წელს კრისტოფორო ბუონდელმონტის იზოლარიუმში მოიხსენიება, როგორც სანსტრატი. ოსმალეთის მმართველობის დროს ის ასევე ცნობილი იყო როგორც „ბოზბაბა“. 1831 წლის ოსმალეთის აღწერის თანახმად, კუნძულის მოსახლეობა მხოლოდ ბერძნებისგან შედგებოდა და იქ 310 ბერძენი მამაკაცი იყო, რომლებიც ბრძოლისთვის მზად იყვნენ. ამ რეესტრში არ შედიოდნენ ქალები, ობლები, სქესობრივი მომწიფების ასაკს ქვემოთ მყოფი ქრისტიანები, მაღალი თანამდებობის პირები და გონებრივად ან ფიზიკურად უუნაროები, ამიტომ რეალური მოსახლეობა გაცილებით მაღალი იქნებოდა.

გეოგრაფია
აგიოს ეფსტრატიოსი მშვიდი და იზოლირებულია, დაახლოებით 300 ადამიანის მოსახლეობით. კლიმატი მშრალია, ზამთრის თვეებში მცირე ნალექით და გრძელი, ცხელი ზაფხულით. ლანდშაფტი ძირითადად კლდოვანია, მწირი და დაბალი მცენარეულობით. კალიების შემოსევა განმეორებადი პრობლემაა. მოსავალი უმნიშვნელოა; თუმცა, ზღვა მდიდარია თევზით. კუნძულზე მრავალი სანაპიროა, როგორიცაა აგიოს ანტონიოსი, ლემონისი, ავლაკია და სხვა. აგიოს ეფსტრატიოსის კუნძული ნავით უკავშირდება ლემნოსს, აგიოს კონსტანტინოსს, კიმის და კავალას.

უახლესი პოლიტიკური ისტორია
კუნძული 1930-იანი წლებიდან მოყოლებული შიდა გადასახლებაში მყოფი პოლიტიკური პატიმრების განსათავსებლად გამოიყენებოდა. პირველი კომუნისტები კუნძულზე ვენიზელოსის „იდიონიმონის კანონით“ გადაასახლეს, მოგვიანებით მეტაქსასის რეჟიმის დროს და კვლავ საბერძნეთის სამოქალაქო ომის დროს. მაკრონისოსის შემდეგ ის ეგეოსის ზღვის უდიდეს ციხე-კუნძულად იქცა. 1967-1974 წლების საბერძნეთის სამხედრო ხუნტის დროს კუნძული კვლავ პოლიტიკური დისიდენტების ციხედ გამოიყენებოდა. აქ გადასახლებულებს შორის იყვნენ ილიას ილიუ, სტეფანოს სარაფისი, დიმიტრის გლინოსი, კოსტას ვარნალისი, ტასოს ლეივადიტისი, იანის რიცოსი, მენელაოს ლუნტემისი, მანოს კატრაკისი, კოსტას გავრილიდისი და მიკის თეოდორაკისი.

1968 წლის 19 თებერვალს მიწისძვრამ (რიხტერის შკალით 7.1 ბალი) სახლების უმეტესობა დაანგრია, რომლებიც სამხედრო ბანაკის მსგავს ფორმირებებში განლაგებული ბეტონის ასაწყობი შენობებით ჩანაცვლდა. მიუხედავად ამისა, კუნძულს აქვს ძალიან მიმზიდველი დედაქალაქი, რომელსაც ასევე აგიოს ეფსტრატიოსს უწოდებენ, თუმცა ინარჩუნებს საკმაოდ ხელუხლებელ ხმელთაშუა ზღვის გარემოს ხელუხლებელი სანაპიროებით. ის ძირითადად დასვენებისა და მედიტაციის ადგილია.

საბერძნეთის პირველი მწვანე კუნძული
ათენის საინფორმაციო სააგენტომ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ 2009 წლის 4 ივნისს, იუნესკოს მფარველობით ათენში გამართულ ორდღიან საერთაშორისო კონფერენციაზე „კლიმატის ცვლილება და მომავალი თაობების გამოწვევები“, საბერძნეთის განვითარების მინისტრმა კკოსტის ჰატზიდაკისმა განაცხადა, რომ აგიოს ეფსტრატიოსი მალე ქვეყნის პირველი „მწვანე“ კუნძული გახდება, რომელიც მთლიანად განახლებადი ენერგიის წყაროებით იმუშავებს, მისი მაცხოვრებლები მზის და ქარის ენერგიაზე იქნებიან დამოკიდებული და კუნძულზე ველოსიპედებითა ელექტრომობილებით დაიწყებენ გადაადგილებას. ჰატზიდაკისმა განაცხადა, რომ 10 მილიონი ევროს ღირებულების პროექტი 2010 წლისთვის განხორციელდება. იმავე კონფერენციაზე, განვითარების სამინისტროს კვლევისა და ტექნოლოგიების გენერალურმა მდივანმა, პროფესორმა ფილიპოს წალიდისმა, განაცხადა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ საბერძნეთის ენერგეტიკული საჭიროებები ამჟამად ბუნებრივ აირზე სტრატეგიულ დამოკიდებულებას მოითხოვს, აგიოს ეფსტრატიოსი შეიძლება გლობალურ მოდელად იქცეს 100%-ით -ზე დამოკიდებულებისთვის. აგიოს ეფსტრატიოსი შედის ევროკავშირის ბუნების დაცული ტერიტორიების 2000 ქსელში.

ტრანსპორტი
აგიოს ეფსტრატიოსს აქვს ერთი პორტი, რომელიც მთელი წლის განმავლობაში უზრუნველყოფს ბორნის კავშირს კუნძულ ლემნოსსთან, ასევე საბერძნეთის მატერიკულ ნაწილთან, კერძოდ, ლავრიოსთან. ამ მარშრუტებზე მომუშავე გემი -ის საკუთრებაა. სოფლის მთავარ გარეუბანში ასევე არის პატარა ვერტმფრენის დასაფრენი აეროდრომი, მაგრამ ის ძირითადად გამოიყენება საგანგებო საჰაერო გადაზიდვებისთვის, ან სანაპირო დაცვისა და სამხედრო ვერტმფრენების გაჩერებისთვის.

პოპულარულ კულტურაში
აგიოს ეფსტრატიოსი ჩნდება 2013 წლის ტაქტიკურ მსროლელ ვიდეო თამაშში 3, როგორც კუნძული „სტრატისი“, რომელიც „ალტისისა და სტრატისის რესპუბლიკის“ კუნძულოვანი ქვეყნის ნაწილია. თამაშში სტრატისი ძირითადად შედგება იშვიათი სამხედრო ობიექტებისა და პატარა აეროდრომისგან, კუნძულზე არსებული სამოქალაქო დასახლებების უმეტესობა სამოქალაქო ომის შემდეგ მიტოვებულია. „ალტისი“, რომელიც ლემნოსზეა დაფუძნებული, კუნძულის ჩრდილოეთით მდებარეობს, როგორც ეს რეალურ ცხოვრებაშია.