ელისეო პაიანი

ხოსე ელისეო პაიან ურტადო ( ; დ. 1 აგვისტო, 1825 — გ. 30 ივნისი, 1895) — კოლუმბიელი იურისტი, პოლიტიკოსი და სამხედრო ოფიცერი. 1887 წელს, კოლუმბიის ვიცე-პრეზიდენტის პოსტზე ყოფნისას, პაიანმა დაიკავა კოლომბიის პრეზიდენტის თანამდებობა პრეზიდენტ რაფაელ ნუნიესის არყოფნის გამო.

ადრეული წლები
პაიანი დაიბადა სანტიაგო-დე-კალიში 1825 წლის 1 აგვისტოს. პაიანმა დაამთავრა კალის სანტა-ლიბრადას კოლეჯი , მოგვიანებით კი იურისტის კვალიფიკაცია მიიღო. ამ პროფესიით პაიანი ძირითადად ქალაქ ბუგაში მოღვაწეობდა, რასაც უთავსებდა კომერციულ საქმიანობასა და სხვადასხვა ადმინისტრაციულ თანამდებობებს. პაიანმა ასევე დააფუძნა ბუგას დემოკრატიული საზოგადოება და მანუელ ანტონიო სკარპეტასა და რამონ მერკადოსთან ერთად გამოსცემდა გაზეთს - „“ (დემოკრატიული გრძნობა).

სამხედრო კარიერა
პაიანი სამხედრო სამსახურში უმეტესწილად ლიბერალი მეთაურების დაქვემდებარებაში მსახურობდა. 1840 წელს პაიანმა მონაწილეობა მიიღო „უმაღლესთა ომში“ გენერალ ხოსე მარია ობანდოს მეთაურობით, სადაც პრეზიდენტ ხოსე იგნასიო დე მარკესის არმიას ებრძოდა. მოგვიანებით, 1854 წელს, პაიანი შეუერთდა ხოსე ილარიო ლოპესის ჯარებს ხოსე მარია მელოს წინააღმდეგ გამართულ ბრძოლებში.

პაიანმა არმიის გენერლის ჩინი მიიღო და მონაწილეობა მიიღო 1860–1862 წლების კოლუმბიის სამოქალაქო ომში, სადაც პაიანი მხარს უჭერდა გენერალ ტომას სიპრიანო დე მოსკერას კონსერვატორი პრეზიდენტის, მარიანო ოსპინა როდრიგესის ლეგიტიმური და კონსტიტუციური მთავრობის წინააღმდეგ.

გენერალი პაიანი 1876 წლის კოლუმბიის სამოქალაქო ომში აკვილეო პარას მთავრობის დასაცავად ჩაება. ლოს-ჩანკოსის ბრძოლაში პაიანი კონსერვატორულმა ძალებმა ტყვედ ჩაიგდეს. მოგვიანებით, კაუკის არმიის სარდალმა, გენერალმა ხულიან ტრუხილიომ, პაიანი რევოლუციური დივიზიის ბრიგადირად დანიშნა. პაიანმა შეძლო ანტიოკიაში, ბატეროს ბრძოლაში, კონსერვატორთა ძალებთან დაპირისპირება და მათი დამარცხება.

1879 წელს პაიანმა კაუკის შტატის პრეზიდენტის დასამხობად არმია ჩამოაყალიბა. გუბერნატორი გარსესი თანამდებობიდან გადააყენეს, პაიანმა კი მმართველობა სამოქალაქო პირს, ეზეკიელ ურტადოს გადასცა, რომელიც მოგვიანებით კაუკის შტატის პრეზიდენტად აირჩიეს.

1885 წელს, ლიბერალი ამბოხებულების წინააღმდეგ გამართულ სამოქალაქო ომში, პაიანი კონსერვატორი პრეზიდენტის, რაფაელ ნუნიესის ძალებს შეუერთდა. ომის დასრულების შემდეგ, ნუნიესმა პაიანი ომის მინისტრად დანიშნა.

პოლიტიკური კარიერა
ომის დასრულების შემდეგ, პაიანმა პოლიტიკური მოღვაწეობა კაუკის პროვინციულ პალატაში დაიწყო, სადაც სახელი გაითქვა თავისი ორატორული ნიჭით. 1854–1855 წლებში პაიანი კოლომბიის კონგრესში კაუკის წარმომადგენლად მსახურობდა.

კოლომბიის პრეზიდენტი
კაუკის პრეზიდენტად ხელახლა არჩევის შემდეგ, პაიანმა, რომელიც ამავდროულად კოლუმბიის ვიცე-პრეზიდენტად იყო არჩეული, დატოვა პოსტი კაუკაში, რათა შეეცვალა მოქმედი პრეზიდენტი ნუნიესი, რომელიც შეუძლოდ იყო.

პაიანმა პრეზიდენტის მოვალეობის შესრულება 1887 წლის 6 იანვარს დაიწყო და ამ თანამდებობაზე 4 ივნისამდე დარჩა. მოგვიანებით, პრეზიდენტის გამოჯანმრთელების პერიოდში, მას კიდევ ერთხელ მოუწია ნუნიესის ჩანაცვლება 1887 წლის 13 დეკემბრიდან 1888 წლის 8 თებერვლამდე.

პრეზიდენტის პოსტზე ყოფნისას პაიანმა ქვეყანაში პრესის აბსოლუტური თავისუფლების დეკრეტი გამოსცა. ამ პოლიტიკამ დიდი აჟიოტაჟი და აზრთა სხვადასხვაობა გამოიწვია, რამაც, კონგრესის ოპონენტებთან და თავად პრეზიდენტთან მუდმივი დაპირისპირების ფონზე, პაიანი აიძულა ვიცე-პრეზიდენტის პოსტიდან გადამდგარიყო.

გარდაცვალება
პაიანი გარდაიცვალა ბუგაში, 1895 წლის 30 ივნისს.