iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ზედობანი

ზედობანი — სოფელი ბორჩხის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს მდინარე ჭოროხის მარჯვენა ნაპირზე, ბორჩხიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით. სოფელი დაარსდა 2018 წელს დერეიჩის (კინცხურეთი) და ზედუბნის (ყოფილი იუქსექქოი) უბნების გაერთიანებით.

ეტიმოლოგია
სოფლის ძველი სახელია ზედუბანი. სახელი შეცვლილია ქართული ზედაუბანიდან (ზედა უბანი) და თურქულში შევიდა როგორც ზედობანი. ზედობანი, რომელიც ადრე ცალკე სოფელი იყო, 1927 წლის წყაროში მოიხსენიება ზედუბნად. 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს რუსებმა დაიპყრეს რეგიონი და სოფლის სახელწოდება ქართულის მიხედვით ჩაწერეს . ქართველმა ისტორიკოსი ზაქარია ჭიჭინაძე, რომელიც ამ რეგიონს 1890-იანი წლების დასაწყისში რუსეთის ადმინისტრაციის დროს ეწვია, სოფლის სახელწოდებას ორი ფორმით წერს:ზედა უბანი და ზედუბანი.

საქართველოში დღესაც არის რამდენიმე სოფელი, რომელიც ზედუბნის სახელს ატარებს.

ისტორია
ისტორიული ტაო-კლარჯეთის ტერიტორიაზე მდებარე ზედობანი ძველად კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში იყო. ადრე და გვიან შუა საუკუნეებში რჩებოდა ქართული სამეფო-სამთავროების მმართველობის ქვეშ. საუკუნეში ოსმალებმა დაიპყრეს. 1877-1878 წლებში რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს ზედობანი ცარისტული რუსეთის ხელში გადავიდა. რუსების მიერ 1886 წელს ჩატარებული აღწერის მიხედვით, ამ ომიდან დაახლოებით რვა წლის შემდეგ, ზედობანი, სადაც 149 კაცი ცხოვრობდა, იყო სოფელი, რომელიც შედიოდა იყო ბათუმის ოკრუგის გონიოს რაიონში.

1926 წელს სოფელს სახელი შეუცვალეს და უწოდეს იუქსექქიოი . 1933 წელს სოფელი მოიხსენიება როგორც ზედობანი სოფელი ჭოროხის პროვინციის ბორჩხის რაიონში.

ზედობანი, რომელიც 1933 წლის შემდეგ ქარშიქიოის უბანად გადაიქცა, 2017 წელს პროვინციის კრების გადაწყვეტილებით დერეიჩის (კინწურეთის) უბნის დამატებით გადაიქცა სოფლად.

მოსახლეობა
ზედობანში ქართველი ქრისტიანები გვიან შუა საუკუნეებამდე ცხოვრობდნენ. მას შემდეგ, რაც ოსმალებმა საუკუნის მეორე ნახევარში ტაო-კლარჯეთის რეგიონი დაიპყრეს, დროთა განმავლობაში ხალხი ისლამზე გადავიდა. საუკუნის ბოლო მეოთხედში, რუსეთის მიერ რეგიონის დაპყრობის შემდეგ, 1886 წელს ჩატარებული აღწერით ზედობანში 33 კომლი, 149 ადამიანი ცხოვრობდა და მოსახლეობა მთლიანად ქართველებისგან შედგებოდა. ქართველი ისტორიკოსი ზაქარია ჭიჭინაძე, რომელიც 1893 წელს ესტუმრა რეგიონს წერს, რომ ზედობანში სადაც 12 კომლი იყო, რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ სოფლიდან 25 კომლი გადასახლდა. სოფლის მოსახლეობა 1925 წლისათვის შედგებოდა 14 კომლისა და 73 კაცისგან, ამ მოსახლეობიდან 41 კაცი იყო, ხოლო 32 ქალი.

2018 წელს დაარსებული ახალი სოფლის ზედობანის მოსახლეობა, რომელიც დერეიჩის (კინწურეთი) და ზედუბანის (ყოფილი იუქსექქიოი) უბნების შერწყმით დაარსდა, 161 კაცისგან შედგებოდა. აქედან 76 კაცი იყო, ხოლო 85 ქალი.
ლიანა ხარატიშვილი

ლიანა ხარატიშვილი (დ. 25 მარტი, 1938, კასპი) — ქართველი ინჟინერი და მეცნიერი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის საინფორმაციო-საზომი კათედრის დოცენტი.

1960 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი.

მუშაობდა ხელსაწყოთმშენებლობის სამეცნიერო ინსტიტუტის რადიოტექნიკის კათედრაზე, იყო დიმიტრი მენდელეევის საკავშირო სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ასპირანტი.

1970 წელს დაიცვა სადისერტაციო თემა – „ავტომატიკის საშუალებების ფერომაგნიტური ელემენტების დინამიკური მახასიათებლების განსაზღვრის სტრობოსკოპული მეთოდის გამოკვლევა“.
თავი და მხრები

თავი და მხრები ამერიკელი მწერლის, ფრენსის სკოტ ფიცჯერალდის მოთხრობა, რომელიც, თავდაპირველად, გაზეთ -ში, 1920 წელს გამოქვეყნდა, ფიცჯერალდის მეგობრისა და აგენტის, ჰაროლდ ობერის დახმარებით. მოგვიანებით, ის ავტორის ანთოლოგიაში ფლაპერები და ფილოსოფოსები გაერთიანდა.

ნოველა მოგვითხრობს პრინსტონელი ნიჭიერი ახალგაზრდის შესახებ, რომელსაც სიცოცხლით სავსე მოცეკვავე შეუყვარდება. გამოცემის წელსვე, ნაწარმოები ადაპტირდა მუნჯ კინოშიც, რომელშიც მთავარი როლი ვიოლა დანამ და გარეთ ჰიუმ შეასრულეს.

საკუთარი შემოქმედებისთვის ტრადიციულად, ფიცჯერალდი ყურადღებას ამახვილებს სასიყვარულო ინტერესების უცნაურ შეხამებაზე იმ ადამიანების ფონზე, რომელთაც სურთ, ჰპოვონ ის, როგორც ეს ავტორის გამორჩეულ რომანში დიდი გეტსბი აისახა.

სიუჟეტი
ჰორასი ტარბოქსი ახალგაზრდა და პერსპექტიული პიროვნებაა, რომელიც გამუდმებით სწავლა-განათლებაშია ჩაფლული. ერთ დღესაც, მას გაეცნობა მარშა, რომელიც ორასისთვის თვალის გახელის და სამყაროს სხვაგვარად დანახვის შესაძლებლობას მისცემს. მათი ეს ურთიერთობა გადაიზრდება ფილოსოფოსსა და მოცეკვავეს არსებულ სასიყვარულო რომანში. მარშა სთხოვს ჰორასის, რომ მის სასცენო დადგმებზე იაროს, თავის მხრივ, მამაკაციც მოხიბლულია და ამ გზით გამოხატავს საკუთარ ემოციასა და სიყვარულს საყვარელი ქალის მიმართ. მარშა ამ ემოციას ანალოგიურადვე უბრუნებს, რაც გახდება „ბავშვური სიყვარულის“ წამოწყების მიზეზი. სიუჟეტის განვითარებასთან ერთად, საბოლოოდ, იცვლება ორი პერსონაჟის როლი ჰორასი ხდება წარმატებული ტანმოვარჯიშე, ხოლო მარშა წარმატებას მწერლობაში ჰპოვებს.

სათაური მომდინარეობს მარშას იმ იდეიდან, რომ ის განასახიერებს „მხრებს“, როგორც სიმბოლოს ცეკვისა და ხელოვნებისა, ხოლო ჰორასი „თავს“ როგორც სიმბოლოს აზროვნებისა.
საერთაშორისო კონვენცია ზღვაზე ადამიანის სიცოცხლის დაცვის შესახებ

საერთაშორისო კონვენცია ზღვაზე ადამიანის სიცოცხლის დაცვის შესახებ (; შემოკლებით, სოლასი, ) ― საერთაშორისო საზღვაო ხელშეკრულება, რომელიც ადგენს მინიმალური უსაფრთხოებისა და უშიშროების სტანდარტებს სავაჭრო ხომალდების კონსტრუქციებთან, ხელსაწყოებთან და ოპერაციებთან დაკავშირებით. საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციის კონვენცია ხელმომწერ დროშის სახელმწიფოებს ავალდებულებს, რომ მათი დროშის ქვეშ მცურავი ხომალდები კონვენციით გათვალისწინებულ მინიმალურ სტანდარტებს აკმაყოფილებდნენ.

კონვენციის ამჟამინდელი ვერსია 1974 წლისაა და ცნობილია, როგორც სოლასი 1974, რომელიც 1980 წლის 25 მაისს შევიდა ძალაში. 2022 წლის აპრილისთვის 1974 წლის კონვენციას 167 კონტრაქტორი სახელმწიფო ჰყავს, რომელთა დროშების ქვეშ სავაჭრო ხომალდების 99% დაცურავს.

საერთაშორისო კონვენცია ზღვაზე ადამიანის სიცოცხლის დაცვის შესახებ სავაჭრო ხომალდების უშიშროების საკითხებთან დაკავშირებით ყველაზე მნიშვნელოვან საერთაშორისო ხელშეკრულებას წარმოადგენს.
დავით კვინიხიძე

დავით კვინიხიძე (გ. 1787) — იმერეთის სამეფოს სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი, ელჩი რუსეთში.

დავით კვინიხიძე იყო იმერეთის აზნაურთა გვარიდან. მეფე სოლომონ -ის კარზე ჰქონდა მდივანბეგის თანამდებობა. 1769-1771 და 1774-1775 წლებში ხელმძღვანელობდა რუსეთის იმპერიაში სოლომონ მეფის ელჩობას. 1784-1786 წლებში კათალიკოს მაქსიმე აბაშიძესთან და ზურაბ წერეთელთან ერთად კვლავ დიპლომატიური მისიით იმყოფებოდა რუსეთში, ამჯერად დავით -ის დავალებით. ელჩობების საბოლოო მიზანი — იმერეთის რუსეთის იმპერიის მფარველობაში მიღება — შეუსრულებელი დარჩა. რუსეთიდან დაბრუნებიდან მალევე, 1787 წელს მოკლეს ლეკმა მოთარეშეებმა.
ლუბოვ ჰოლოტა

ლუბოვ ჰოლოტა (დ. 31 დეკემბერი, 1949, კრივი-რიჰი) — უკრაინელი მწერალი. პავლო მოვჩანის მეუღლე. უკრაინის ტარას შემჩენკოს სახელობის ეროვნული პრემიის ლაურეატი (2008). უკრაინის მწერალთა ეროვნული კავშირის წევრი (1977). ვლადიმერ მაიაკოვსკი სახელობის სრულიად საკავშირო პრემიის (1982) და ვოლოდიმირ სოსიურას ლიტერატურული პრემიის (2001) ლაურეატი. 1972 წელს დაამთავრა დნეპროპეტროვსკის უნივერსიტეტი. ჟურნალისტად მუშაობდა პერიოდულ გამოცემებში, დნეპროპეტროვსკის საოლქო ტელერადიოკომიტეტში. 1982–1988 წლებში იყო გამომცემლობა „მოლოდის“ პოეზიის რედაქციის გამგე, 1988–1994 წლებში მუშაობდა გამომცემლობა „უკრაინსკი პისმენიკის“ პოეზიის რედაქციაში, 1994 წელს დააფუძნა და გამოსცემდა ჟურნალ „პიატა პორას“, 1995 წლიდან იყო გაზეთ „სლოვო პროსვიტის“ მთავარი რედაქტორი (ყველა — კიევში). იბეჭდება 1964 წლიდან. ავტორია პოეტური კრებულებისა „სტეპში დაბადებული“ (დნეპროპეტროვსკი, 1976), „გაზაფხულის ბუნიობა“ (კიევი, 1978), „ცხვირისატეხელა“ (დნეპროპეტროვსკი, 1980), „ფანჯრები“ (1983), „ქალები და ფრინველები“ (1985), „სარკეები“ (1988), „კაცის ხმაზე“ (1999), „დროით დასხივებული“ (2001; ყველა — კიევში); მას ეკუთვნის ასევე პუბლიცისტური წიგნი „შექმნა“ (კიევი, 2006); რომანი „ეპიზოდური მეხსიერება“ („კიივსკა რუს“, 2007, №3). ლუბოვ ჰოლოტას პროზაული ნაწარმოებები გამოქვეყნებულია კოლექტიურ კრებულებში „მოთხობა-86“ (კიევი, 1986), „მოთხრობა-87“ (კიევი, 1987), იბეჭდება პერიოდიკაში. გამოცემულია რიგი საბავშვო პოეტური წიგნები.
ბამბიქულა

ბამბიქულა — 20-100 სმ სიმაღლის მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარე. მთელი მცენარე მოფენილია თეთრი, მატყლისებური ბეწვით, ძირიდანვე დატოტვილია. ფესვთანური ფოთლები როზეტულია, კვერცხისებური ან რომბისებურ-ელიფსური. კიდეებზე არათანაბრად ამოღრღნილი, დანაოჭებული ზეპადირით. ღეროსეული ფოთლები პატარაა, სულ ზედა ფოთლები ღერომხვევია, გულისებური ფორმის. ყვავილედი სწორად მდგომი საგველაა. გვირგვინი თეთრი ფერისაა. იზრდება სტეპებში, ველებზე, ხნულებსა და ქვიან ადგილებში.

გავრცელებულია თითქმის მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს ევროპასა და ახლო აღმოსავლეთს.
შავი ობელისკი (რომანი)

შავი ობელისკი გერმანელი ავტორის, ერიხ მარია რემარკის რიგით მეთერთმეტე რომანი, რომელიც, თავდაპირველად, 1956 წელს გამოქვეყნდა. ნაწარმოები ასახავს 1920-იანი წლების დასაწყისში არსებულ, ჰიპერინფლაციისა და მზარდი ნაციონალიზმის ფონზე მყოფ, გერმანიის მძიმე სურათს.

ნაწარმოების პროტაგონისტი ოცდაათი წლის მამაკაცი ლუდვიგია და, ისევე, როგორც მისი მეგობრების უმეტესობა, ის პირველი მსოფლიო ომის ვეტერანია. მიუხედავად იმისა, რომ მის მოწოდებას ლიტერატურა წარმოადგენს და პოეზიისკენ მიისწრაფვის, ის საკუთარი მეგობრის, გეორგის საფლავის ქვების ფირმაში საქმდება. ის ცდილობს, დამატებითი ჯამაგირი რეპეტიტორად მუშაობითა და ადგილობრივი ფსიქიატრიულის ეკლესიაში ორღანზე დაკვრით გამოიმუშაოს. აქტივობათა ამ მრავალფეროვნების წყალობით, ლუდვიგი ურთიერთობას ამყარებს საკუთარ ქალაქსა და მიმდებარე დასახლებებში არსებულ გერმანულ მოსახლეობასთან. ამ ინტერაქციათა ფონზე ვეცნობით იმ ძირითად ნიშნებს, რომელიც იმ პერიოდისთვის იყო დამახასიათებელი, მაგალითად ბიზნესმენთა ნაწილი ცდილობს ძველი პრინციპების დაცვასა და გაკოტრებას, ნაწილი სპეკულირებს აქციებზე, იყენებს არსებულ სისტემას და მდიდრდება კონტრაბანდული, ავანტიურული გზებით. გარდა ამისა, ვეცნობით ომის ვეტერანებს, ზოგი უაღრესად აკრიტიკებს იმ ძველ, ომამდელ ტენდენციებს, რომელმაც ისინი წარუმატებელი ომის მომსწრე გახადა, ზოგი კი, პირიქით, მისტიროდა ძველ სამხედრო წესრიგს და გადაიქცა ნაციონალისტად, მათი ამ იდეოლოგიით ჩამოყალიბება კი ადოლფ ჰიტლერის აღმავლობის ფონზე უფრო და უფრო ძლიერდებოდა.

რომანში დიდი ადგილი ეთმობა პერსონაჟის ქალებთან ურთიერთობას. ორი ქალბატონი ტოვებს ლუდვიგს მხოლოდ იმიტომ, რომ მას არ შეუძლია გახდეს იმ სამყაროს ნაწილი, რომელშიც სიხარბე და ფული მეფობს. მან „სუფთად“ დარჩენა არჩია, რადგან ის საკუთარი იდეალებისგან განსხვავებული ცხოვრების წესით ვერ იცხოვრებდა. მესამე ქალი, რომელიც, ალბათ, ყველაზე გარდამტეხ ფიგურას წარმოადგენდა მთავარი გმირისთვის, არის ჟენევიევ ტერჰოვენი, რომელსაც ის ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში შეხვდება. მას შიზოფრენია სჭირდა, სწორედ ეს იყო მისი აქ ყოფნის მიზეზი, უმეტესად კი ის საკუთარ თავს აღიქვამდა არა როგორც ჟენევიევს, არამედ მოიხსენიებდა საკუთარ თავს სახელით „ისაბელა“. ლუდვიგი უფრო და უფრო ხდება მასზე დამოკიდებული, მის მიმართ ძლიერ მიჯაჭვულობას გრძნობს და სწორედ მასთან აკავშირებს „სუფთა სიყვარული“, რადგან, მისი აზრით, ჟენევიევი სამყაროს განსხვავებულად ხედავდა.

სტრიქონს წიგნიდან, „ერთი ადამიანის სიკვდილი ტრაგედიაა, მრავლის კი სტატისტიკა“, რომელიც თავდაპირველად სწორედ ამ რომანში გამოჩნდა, ხშირად, შეცდომით, მიაწერენ საბჭოთა ლიდერის, იოსებ სტალინის სახელს.
კვინიხიძე

საკუთარი სახელი კვინიხიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ალექსანდრე კვინიხიძე — ქართველი ფიზიკოსი
დავით კვინიხიძე — ქართველი დიპლომატი, მდივანბეგი
ვასილ კვინიხიძე — ქართველი სამხედრო პირი
ლეონიდ კვინიხიძე — რუსი კინორეჟისორი და სცენა­რისტი
ნიკოლოზ კვინიხიძე — ქართველი ნიადაგმცოდნე, საზოგადო მოღვაწე
ვასილ ბერეჟნი

ვასილ ბერეჟნი (დ. 26 ივნისი, 1918, ბახმაჩი, ახლანდ. ჩერნიჰივის ოლქი — გ. 19 მარტი, 1988, კიევი) — უკრაინელი მწერალი. ჰალინა ბერეჟნას მამა. 1952 წელს დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტი. მუშაობდა ბახმაჩის, ჩერნიჰივის, კიევის გაზეთების რედაქციებში, ჟურნალებში „ვიტჩიზნა“, „დნიპრო“, „უკრაინა“. მისი ნამუშევრები ძირითადად სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრისაა. დაწერილი აქვს რიგი საბავშვო წიგნები, სალიტერატურათმცოდნეო ნარკვევი „ოლეს ჰონჩარი“ (1978), თარგმნიდა თანამედროვე რუსი მწერლების რომანებსა და პიესებს. ვასილ ბერეჟნის სამეცნიერო-ფანტასტიკურმა ნამუშევრებმა გააფართოვეს უკრაინული ლიტერატურის ჰორიზონტი.

ძირითადი ნაწარმოებები
„მსოფლიოს ვარსკვლავებში“, კიევი, 1956;
„ოაზისი ყინულებში“, კიევი, 1960;
„ჭეშმარიტება გვერდითაა“, კიევი, 1965;
„ყინულის ფარის ქვეშ“, კიევი, 1971;
„ჰაერის ლინზა“, კიევი, 1975;
„სენსაცია მარსზე“, კიევი, 1975;
„კოსმოსური გოლფსტრიმი“, კიევი, 1980;
„საათის სპირალზე“, კიევი, 1985;
„ლაბირინთი“, კიევი, 1986;
„მოგზაურობა ბოლო გარეშე: ლიტერატურულ-კრიტიკული სტატიები“, კიევი, 1986;
„რჩეული ნაწარმოებები“, კიევი, 1988.
კორძაია

საკუთარი სახელი კორძაია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ალექსანდრე კორძაია — პოლიტიკური მოღვაწე, ემიგრანტი
ანა კორძაია-სამადაშვილი — მწერალი, ჟურნალისტი
თამარ კორძაია — იურისტი, ჟურნალისტი, პოლიტიკოსი
დიმიტრი კორძაია — ექიმი, პედაგოგი
ნიკოლოზ კორძაია — სამხედრო პირი
უჩა კორძაია — მუსიკოსი
ჯანსუღ კორძაია — ფილოსოფოსი, მწერალი
ტერტერი (ქალაქი)

ტერტერი — ქალაქი აზერბაიჯანში, ტერტერის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ბაქოდან დასავლეთით 332 კმ-ში.

ისტორია
აზერბაიჯანის 1921 წლის სასოფლო-სამეურნეო აღწერის შედეგების მიხედვით, ტერტერში დასახლებული იყო 992 კაცი (210 კომლი), უპირატესი ეროვნებით აზერბაიჯანელი თურქები (აზერბაიჯანელები).

1947-1949 წლებში ტერტერს ურბანული ტიპის დასახლების სტატუსი ჰქონდა. შემდგომში მისი სახელი აზერბაიჯანული საბჭოთა პარტიის ლიდერის, მირბაშირ კასუმოვის სახელით გადაკეთდა. 1991 წლის 7 თებერვალს ისტორიული სახელწოდება „ტერტერი“ აღდგა.

1994 წელს, ყარაბაღის ომის დროს, სომხეთის შეიარაღებულმა ძალებმა ქალაქზე ფართომასშტაბიანი შეტევა წამოიწყეს. აზერბაიჯანმა შეძლო ტერტერის დაცვა, მაგრამ ომის შედეგად ქალაქი ფრონტის ხაზიდან სულ რამდენიმე კილომეტრში აღმოჩნდა, რის გამოც იგი სომხების მუდმივი თავდასხმის ობიექტი გახდა.

აზერბაიჯანის შეიარაღებულ ძალებსა და არაღიარებული ყარაბაღისა და სომხეთის შეიარაღებულ ფორმირებებს შორის 2020 წლის 27 სექტემბერს ყარაბაღის მეორე ომი დაიწყო. 28 სექტემბერს დაიწყეს ქალაქ ტერტერის დაბომბვაც. აზერბაიჯანის პრეზიდენტის თანაშემწის, ჰიქმეთ ჰაჯიევის თქმით, მხოლოდ 2 ოქტომბერს ქალაქს 2000-ზე მეტი ჭურვი ესროლეს.

2022 წლის 8 ივლისს ქალაქის განვითარების გენერალური გეგმა დამტკიცდა, რომელიც 2038 წლამდე უნდა განხორციელდეს.

მოსახლეობა
1897 წლის მოსახლეობის პირველი საყოველთაო აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 752 კაცი, შემდეგი შემადგენლობით:
აზერბაიჯანელები — 508 ადამიანი (67,55%),
სომხები — 120 ადამიანი (15,96%),
რუსები, უკრაინელები, ბელარუსები — 65 ადამიანი (8,64%),
სპარსელები — 46 ადამიანი (6,12%),
ავარები — 6 ადამიანი (0,8%),
გერმანელები — 2 ადამიანი (0,27%),
ქართველები — 1 ადამიანი (0,13%),
სხვა — 6 ადამიანი (0,53%).
ართვინის რაიონი

ართვინის რაიონი — რაიონი ართვინის პროვინციაში, თურქეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ართვინი. ფართობი 1,141 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 34 537 ადამიანს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
რაიონის შემადგენლობაშია ერთი მუნიციპალიტეტი:

აღილარი
აჰლათი
ალაბალიქი
აშაღიმადენი
ბაღჯილარი
ბაქირქიოი
ბაქლიუზიუმი
ბეშაღილი
ჩიმენლი
დერინქიოი
დიქმენლი
დოქუზოღული
ერენლერი
ფისთიქლი
ჰამამლი
ჰიზარლი
ქალბურლუ
ქიოსელერი
ოქუმუშლარი
ორმანლი
ორთქიოი
ორუჩლუ
ფირნალი
საქალარი
სალქიმლი
სარიბუდაქი
სეითლერი
სიუმბიულუ
შეჰითლიქი
თაშლიჯა
თიუთიუნჯიულერი
ვარლიქი
ვეზირქიოი
იანიქლი
იუქარიმადენი
ზეითინლიქი
ლეუარსან კასლანძია

ლეუარსან შარდინის ძე კასლანძია (დ. 25 მაისი, 1912, სოფ. კუტოლი, ახლანდ. ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი — გ. 30 აგვისტო, 1996) — აფხაზი მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1954), აფხაზეთის ასსრ სახალხო არტისტი.

ბიოგრაფია
ლეუარსან კასლანძია 1929–33 წლებში სწავლობდა სოხუ­მის თეატრალურ სტუდიაში. 1931 წლიდან სო­ხუ­მის თეატრის აფხაზური დასის მსახიობია. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: ოტელო (უილიამ შექსპირის „ოტელო“), დაური (დიმიტრი გულიას „გმირის კლდე“), გიორგი (ვიქტორ გაბესკირიას „სამი მეგობარი“), ჯემალი (ილო მოსაშვილის „ჩაძირული ქვები“), თარაში (გიორგი გაბუნიას „მზის ამოსვლის წინ“), მაცი (სამსონ ჭან­ბას „კე­რაზი“), მოხუცი (მ. კოვეს „კეხხაჯარათი“), კომისარი და კონტრადმირალი (ალექსანდრე კორნეი­ჩუკის „ესკადრის დაღუპვა“), განდეგილი რაში (სამსონ ჭანბას „ახმაჯირი“), ბაროვსკი (ბორის ლავრენიოვის „ვინც ზღვაშია“), კაკუტა (პოლიკარპე კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“), უჩა (ვასო პატარაიას „უჩა უჩარდია“), შაბატი (ბაგრატ შინქუბას „კლდის სიმღერა“), მეფე (ევგენი შვარცის „შიშველი მეფე“), მუროვი (ალექსანდრე ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი“), არდაშელი (ა. ლასურიას „სპეტაკი სიყვარული“), რაული (გიორგი მდივანის „კეთილი ნების ­ადამიანე­ბი“), რეჯებ ბეი (ნაზიმ ჰიქმეთის „ახირებული“), იაკობი (ქ. აგუმას „დიდი მიწა“) და სხვა.

კასლანძიას შემოქმედება გამოირჩეოდა ფართო დიაპაზონით. ის ერთნაირი სიძლიერით ქმნი­და დრამატულ, სახასიათო და კომედიურ სახე­ებს. მისი სცენური გმირები სხვა­და­სხვა ეროვნების, მსოფლშეგრძნებისა და სრულიად განსხვავებული ხასიათის ადამიანები იყვნენ, გამოირჩეოდნენ სული­ერი სიძლიერით, ჰუმანურობით, სამართლიანობისათვის ბრძოლის სულისკვეთებით და მიზნისაკენ დაუოკებელი ლტოლვით.

ჯილდოები და აღიარება
1941 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1954 — საქართველოს სახალხო არტისტი
აფხაზეთის ასსრ სახალხო არტისტი
არტანუჯის რაიონი

არტანუჯის რაიონი — რაიონი (ილჩე) თურქეთში, ართვინის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი არტანუჯი. ფართობი 958 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 11 198 ადამიანს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
რაიონში ერთი მუნიციპალური ქალაქია:

აქარსუ
ანაჩლი
აშაღიირმაქლარი
აშიქლარი
ავჯილარი
აიდინქიოი
ბაღლიჯა
ბალი
ბერათლი
ბერექეთი
ბოიალი
ბულანიქი
ჩაქილარი
ჩევიზლიქი
ჩირალარი
ექშინარი
ფერჰათლი
გეჩითლი
გიოქჩე
გიულეში
გიუმუშჰანე
ჰამურლუ
ჰარმანლი
ჰისარლი
ინჯილი
ქაფიქიოი
ქარლი
ქაშიქჩი
ქიზილჯიქი
ქონაქლი
ქუთლუ
მეშექიოი
მიუეზინლერი
ნალდიოქენი
იორთიულუ
ოვაჯიქი
ფეინირლი
საქარია
სოღანლი
თეფედიუზუ
თორბალი
თოსუნლუ
თიუთიუნლუ
უსთალარი
იაილაჯიქი
იოლაღზი
იოლიუსთუ
იუქარიირმაქლარი
ზექერიაქიოი
არჰავის რაიონი

არჰავის რაიონი — რაიონი ართვინის პროვინციაში, თურქეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი არჰავი. ფართობი 407 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 21 661 ადამიანს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
რაიონის შემადგენლობაშია ერთი მუნიციპალიტეტი:

არილი
აშაღიშაჰინლერი
ბალიქლი
ბაშქოი
ბოიუნჯუქი
დერეჯიქი
დერეუსთუ
დიქიამაჩი
დულგერლი
გიუნეშლი
გიუნგორენი
გიურგენჯიქი
ქავაქოი
ქემერქოფრუ
ქესთანეალანი
ქირეჩლიქი
ქონაქლი
ქუჩუქქოი
ორთაჯალარი
სირთობა
სოღუჯაკი
შენქოი
თეფეიურთი
ულაში
ულუქენთი
უჩირმაქი
უჩლერი
ილდიზლი
იოლგეჩენი
იუქარიშაჰინლერი
ბორჩხის რაიონი

ბორჩხის რაიონი — რაიონი ართვინის პროვინციაში, თურქეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბორჩხა. ფართობი 805 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 22 030 ადამიანს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
რაიონის შემადგენლობაშია ერთი მუნიციპალიტეტი:

ადაგიული
აქფინარი
ალაჯა
ამბარლი
არალიქი
არქაქიოი
ათანოღლუ
ავჯილარი
ბალჯი
ბოღაზქიოი
ჯამილი
ჩავუშლუ
ჩაილიქიოი
ჩიფთეკიოფრიუ
ჯივანი
დემირჯილერი
დიუზქიოი
ეფელერი
ფინდიქლი
გიუნეშლი
გიურეშენი
გიუზელიურთი
იბრიქლი
ქალე
ქარშიქიოი
ქაიადიბი
ქაილარი
ქაინარჯა
ფინარლი
მარალქიოი
მურათლი
იორიუჯიულერი
შერიფიე
თარაქლი
უღურქიოი
იეშილქიოი
ზედობანი
ზორლუ
ხოფის რაიონი

ხოფის რაიონი — რაიონი ართვინის პროვინციაში, თურქეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ხოფა. ფართობი 130 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 28 136 ადამიანს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
რაიონის შემადგენლობაშია ერთი მუნიციპალიტეტი:

ბალიქქიოი
ბაშქიოი
ბაშობა
ჩამლი
ჩავუშლუ
ჩიმენლი
ესენქიი
ეშმექაია
გიუნეშლი
გიუვერჯინლი
ჰენდექი
ქოიუნჯულარი
ფინარლი
სუბაში
იეშილქიოი
იოლდერე
ქემალფაშის რაიონი (ართვინი)

ქემალფაშის რაიონი — რაიონი ართვინის პროვინციაში, თურქეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ქემალფაშა. ფართობი 74 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 8 974 ადამიანს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
რაიონის შემადგენლობაშია ერთი მუნიციპალიტეტი:

აქდერე
ჩამურლუ
დერეიჩი
გიუმიუშდერე
ქარაოსმანიე
ქაიაქიოი
ქაზიმიე
ქიოფრიუჯიუ
ლიმანი
ოსმანიე
სარფი
იუჩქარდეში
გრიგოლ ლაღიძე (პუბლიცისტი)

გრიგოლ ერმალოზის ძე ლაღიძე (დ. 1887, სოფ. გოდოგანი, ახლანდ. თერჯოლის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1937) — ქართველი პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე.

აქტიურად მონაწილეობდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების საქმიანობაში. 1912 წელს მოსკოვში მოხსენება წაიკითხა ილია ჭავჭავაძის 75 წლის იუბილეს აღსანიშნავად გამართულ საღამოზე ილიას პოეზიის შესახებ. თანამშრომლობდა ქუთაისში გამომავალ სოციალისტ-ფედერალისტური მიმართულების პრესაში („მეგობარი“, „ჩვენი მეგობარი“, „ხალხის მეგობარი“) და იყო სოციალისტ-ფედერალისტების ქუთაისის საგუბერნიო კომიტეტის ერთ-ერთი ლიდერი. დააპატიმრეს და დახვრიტეს საბჭოთა რეპრესიების დროს 1937 წელს.
პლატონ ლეჟავა (სამხედრო)

პლატონ ირაკლის ძე ლეჟავა — ქართველი სამხედრო პირი, პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918) და რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე.

1914 წელს გაიწვიეს სარეზერვო გორის 202-ე ქვეითი პოლკში უნტერ-ოფიცრად. განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი 1915 წელს პოლონეთის ტერიტორიაზე ბრძოლებში. სამჯერ დაიჭრა. ომის დასასრულს ჰქონდა პოდპორუჩიკის წოდება, დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის და წმ. ანას ხარისხის ორდენებით და იყო „გიორგის ჯვრის“ სრული კავალერი (მიღებული ჰქონდა ოთხივე ხარისხის ნიშანი). 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დააარსა ქართველ მხედართა კავშირი და რევოლუციურ აგიტაციას ეწეოდა ქართული პოლკების ჯარისკაცებს შორის. იმავე პერიოდში ჩამოაყალიბა ქართველ მხედართა კავშირის სატანვარჯიშო საზოგადოება „ამირანი“, რომელიც 1918 წელს გარდაიქმნა ტანვარჯიშის მოყვარულთა საზოგადოება „შევარდენად“, ხოლო ლეჟავა არჩეული იქნა მისი გამგეობის წევრად. 1919-1921 წლებში იყო საქართველოს დამფუძნებელი კრების კანცელარიის სამხედრო განყოფილების საქმეთა მმართველი.
იაპონური ჯგუფი

"იაპონური ჯგუფი" — პოლიტიკური ჯგუფის არაოფიციალური სახელი 1906-1908 წლების საბერძნეთის პარლამენტში

სახელწოდება
ჯგუფი ჩამოყალიბდა 1906 წლის ივნისში, იმავე წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ. არაოფიციალური სახელი მას უწოდა ჟურნალისტმა ვლასის გავრილიდისმა 1907 წლის 10 (23) თებერვალს გაზეთ აკროპოლისის სტატიაში, სადაც მათი სულისკვეთება შეადარა რუსეთ-იაპონიის ომის დროს იაპონელი ჯარისკაცების მიერ გამოვლენილ შეუპოვრობას.

წევრები
"იაპონიის ჯგუფის" წევრები იყვნენ: :ხარილაოს ტრიკუპისის პარტიის წარმომადგენელი, ატიკისა და ბეოტიის პრეფექტურის დეპუტატი სტეფანოს დრაგუმისი; აჩაიის დამოუკიდებელი დეპუტატი დიმიტრიოს გუნარისი, რომელიც თავდაპირველად გეორგიოს თეოტოკისის პარტიაში იყრიდა კენჭს; კიკლადელი დეპუტატი. თეოდოროს დილიანისის პარტიიდან — პეტროს პროტოპაპადაკისი. კინოურიის დამოუკიდებელი დეპუტატი ხარალამბოს ვოზიკისი —თავდაპირველად კენჭს იყრიდა დილიანისისა და ალექსანდროს ზაიმისის პარტიებიდან; 1906 წელს არჩეული კარდიცას პრეფექტურის დამოუკიდებელი დეპუტატი აპოსტოლოს ალექსანდრისი; დილიანის პარტიის წარმომადგენელი, ჰერმიონიდის პრეფექტურის დეპუტატი ემანუელ რეპულისი; ეიალიას დეპუტატი ანდრეას პანაგიოტოპულოსი. ჯგუფის საპატიო ლიდერის როლს ასრულებდა ხანდაზმული დრაგუმისი, მაგრამ მაგრამ მისი ნამდვილი მამოძრავებელ ძალას ახალგაზრდა იურისტი დიმიტრიოს გუნარისი წარმოადგენდა, რომელმაც განათლება საფრანგეთსა და გერმანიაში მიიღო და ბისმარკის სოციალური კანონმდებლობის გავლენის ქვეშ იმყოფებოდა. პროტოპაპადაკისი ინჟინერი იყო. მთელი თავისი პოლიტიკური კარიერის განმავლობაში ის რჩებოდა გუნარისის ახლო თანამოაზრედ . ვოზიკისი ცნობილი გახდა იმით, რომ 27 წლის ასაკში აირჩიეს პარლამენტის დეპუტატად.

ჯგუფში შედიოდნენ სხვადასხვა პარტიისა და პოლიტიკური წრეების წარმომადგენლები, რაც დამაბრკოლებელი გარემოება იყო ცალკე პოლიტიკური პარტიის შესაქმნელად. თუმცა, თავად „იაპონური ჯგუფის“ წევრებს არასოდეს გაუკეთებიათ რაიმე სერიოზული მცდელობა, გაერთიანებულიყვნენ რეალურ მასობრივ პარტიაში, უპირველეს ყოვლისა, გუნარისის არ სურდა ლიდერის როლში გამოსულიყო .

მიზნები
„იაპონელების“ მთავარ საზრუნავს წარმოადგენდა ქვეყანაში არსებული პოლიტიკური კრიზისი , რამაც 1893 წელს გამოიწვია სახელმწიფოს გაკოტრება, 1897 წლის საბერძნეთ-თურქეთის ომში დამარცხება და შემდგომში საერთაშორისო ფინანსური კონტროლის დაწესება. „იაპონელები“ აკრიტიკებდნენ პოლიტიკურ კლასს და პარტიების უსარგებლო მონაცვლეობას. ისინი გამოდიოდნენ რადიკალური მოდერნიზაციის პროგრამების გატარების იდეით. გამოირჩეოდნენ ანტიელიტარული და ანტიკორუფციული რიტორიკით, რომელიც მიზნად ისახავდა მორალური ღირებულებების დაცვას.

საქმიანობის შეწყვეტა
ჯგუფმა არსებობა შეწყვიტა, როდესაც 1908 წლის ივნისში პრემიერ-მინისტრმა გეორგიოს თეოტოკისმა გუნარისს, პროტოპაპადაკისსა და რეპულისს შესთავაზა სამთავრობო თანამდებობები. შედეგად, პირველმა ორმა თანხმობა განაცხადა. გუნარისი ფინანსთა მინისტრი გახდა, თუმცა ბიუჯეტის განხილვისას ყოფილი თანამოაზრეების მხრიდან მკაცრი კრიტიკის ქარცეცხლში მოექცა, რის გამოც იძულებული გახდა თანამდებობა დაეტოვებინა.

მიუხედავად იმისა, რომ "იაპონურმა ჯგუფმა" ვერ მიაღწია თავის მიზნებს, ის მაინც გახდა პოლიტიკური რეფორმის წინამორბედი, რომელიც დაიწყო 1909 წლის ათენის აჯანყების და ელეფთერიოს ვენიზელოსის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ.