iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ურანიზმი

ურანიზმი — ჰომოსექსუალობის ფორმა, რომელიც სრულიად გამორიცხავს ქალების მიმართ ყოველგვარი სექსუალური ლტოლვის შესაძლებლობას. ტერმინი “ურანიზმი”, როგორც მამაკაცური ჰომოსექსუალობის სინონიმი გამოიყენება 1870 წლიდან, როცა ავსტრიელმა მწერალმა კარლ-ჰენრიხ ულრიხმა გამოაქვეყნა რამდენიმე ნაწარმოები იმ ადამიანების შესახებ, რომლებიც “თანდაყოლილი თვისებებით იმ ზღვარზე იმყოფებიან, რომელიც გამოყოფს ერთ სქესს მეორისაგან”. ულრიხსს მიაჩნდა, რომ ჰომოსექსუალები მესამე სქესს წარმოადგენენ, რადგან საკუთარ თავში აერთიანებდნენ “ქალის გონებასა და მამაკაცის სხეულს”.
ერბილის მუჰაფაზა

ერბილის მუჰაფაზა, იგივე ერბილის პროვინცია — ერთ-ერთი ერაყის 18 მუჰაფაზიდან. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწიში და შედის ქურთისტანის შემადგენლობაში. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია ერბილი (ქურთულად — ჰევლერი) აქედან მომდინარეობს მუჰაფაზის სახელიც.

მუჰაფაზა განფენილია 15 074 კმ² ფართობზე და 2011 წლის მონაცემებით აქ 2 000 000 ადამიანი ცხოვრობს. უმეტესად დასახლებულია ქურთებით, თუმცა მრავლად არიან არაბები, სირიელები და თურქმენები.

მუჰაფაზის რაიონები
მაისანის მუჰაფაზა

მაისანის მუჰაფაზა იგივე მაისანის პროვინცია — მუჰაფაზა ერაყში, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ირანის საზღვართან. ადმინისტრაციული ცენტრი არის ქალაქი ამარა. მუჰაფაზის ფართობი 16 072 კმ²-ია. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, მაისანში 971 400 ადამიანი ცხოვრობდა. ადმინისტრაციული ცენტრის მოსახლეობა კი 2012 წელს 511 542 ადამიანს შედგენდა. პროვინციის გუბერნატორი არის ადილ მუჰავდარ რადი.

მოსახლეობის დიდი ნაწილი არის შიიზმის მიმდევარი. ეს ასეა ირან-ერაყის ომის შემდეგ. თუმცა რაღაც ნაწილი სუნიზმის მიმდევარია.

მაისანის მუჰაფაზას აღმოსავლეთითა და სამხრეთ-აღმოსავლეთი ირანის ოსტანები, ილამი და ხუზისტანი ესაზღვრება. ამას გარდა მას ბასრის, ვასიტისა და დი-ქარის მუჰაფაზები ესაზღვრება.
პიტონ-დე-ნეჟი

პიტონ-დე-ნეჟი  — ჩამქრალი ვულკანი კუნძულ რეიუნიონზე.

სიმაღლე — 3069 მეტრი ზღვის დონიდან, რის გამოც იგი კუნძულზე ყველაზე მაღალი ვულკანია. პიტონ-დე-ნეჟი მდებარეობს რეიუნიონის ცენტრში და პიტონ-დე-ნეჟის მასივის ნაწილია. ვულკანის უკანასკნელი ამოფრქვევა დათარიღებულია ჩვენს წელთაღრიცხვამდე არაუგვიანეს 10 000 წელს. გეოლოგიურად ფარისებული ვულკანი ჩამოყალიბებულია პლიოცენური ეპოქის ტუტე ბაზალტებისაგან.

პიტონ-დე-ნეჟის ფერდოები — ციცაბოა, ხშირად დაკიდული კლდეებით, ჩანჩქერების რაოდენობა დაახლოებით ასია.

საინტერესოა, რომ მიუხედავად ფრანგული ენიდან თარგმანისა ვულკანის დასახელება ნიშნავს «თოვლის პიკს», მწვერვალითოვლით დაფარული არ არის.
ნაინავის მუჰაფაზა

ნაინავის მუჰაფაზა, იგივე ნაინავის პროვინცია — მუჰაფაზა ერაყში, მდებარეობს მის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი მოსული. მოიცავს 9 რაიონს. მუჰაფაზა მდებარეობს სირიის საზღვართან. ამასთან ერთად, იგი ესაზღვრება ქურთისტანში მდებარე ერბილისა და დაჰუკის მუჰაფაზებს.

ნაინავის პროვინციის ფართობი 37 323 კმ²-ია. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, მუჰაფაზის მოსახლეობა 3 270 422 შეადგენდა. ნაინავაში მოსახლეობით პირველი ადმინისტრაციული ცენტრი მოსული, რომელშიც 2008 წელს 2,500,000 ადამიანი ცხოვრობდა. მუჰაფაზის გუბერნატორი არის ათილ ალ-ნუჯაიფი.

ნაინავის მუჰაფაზა 1976 წელს ადმინისტრაციული ცენტრის სახელს ატარებდა და ერქვა მოსულის მუჰაფაზა. სწორედ ამ წელს ეწოდა მას დღევანდელი სახელი ნაინავა.
პიტონ-დე-ნეჟის მასივი

პიტონ-დე-ნეჟის მასივი  — მთის მასივი კუნძულ რეიუნიონზე.

ზღვის დონიდან უმაღლესი წერტილი მდებარეობს პიტონ-დე-ნეჟის ჩამქრალ ვულკანზე — 3070 მეტრ სიმაღლეზე. სხვა მწვერვალებია — გრო-მორნი — 3019 მეტრი, გრან-ბენარი, როშ-ეკრიტი და მაიდო.

მასივს აქვს ვულკანური წარმოშობა (დაახლოებით 8 მილიონი წლის წინ), მაგრამ ვულკანის უკანასკნელი ამოფრქვევა მოხდა 12 ათას წელზე მეტი ხნის წინ. პითონ-დე-ნეჟი ითვლება მძინარე ვულკანად, სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარე პიტონ-დე-ლა-ფურნეზის ვულკანისაგან განსხვავებით, სადაც საუკუნიდან მოყოლებული 150-ზე მეტი ამოფრქვევაა დაფიქსირებული.
პიტონ-დე-ლა-ფურნეზი

პიტონ-დე-ლა-ფურნეზი  — მოქმედი ვულკანი კუნძულ რეიუნიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთში, ინდოეთის ოკეანეში (მასკარენის კუნძულები).

პიტონ-დე-ლა-ფურნეზი — ფარისებრი ვულკანი, მდებარეობს ზღვის დონიდან 2631 მეტრზე. ვულკანის კალდერის დიამეტრია დაახლოებით 8 კმ; საუკუნიდან დაწყებული დაფიქსირებული იყო 150-ზე მეტი ამოფრქვევა (ჩრდილო-დასავლეთით პიტონ-დე-ნეჟის მასივზე მდებარე არააქტიური ვულკანებისგან განსხვავებით), მათგან დაახლოებით 30 — საუკუნის 70-იანი წლების დასაწყისიდან. 2015 წლის შუახნისთვის უკანასკნელ ამოფრქვევას ადგილი ჰქონდა 16-20 მაისს, ხოლო მანამდე — 2015 წლის თებერვალში. ადრინდელი ამოფრქვევები მოხდა 2008 წლის 14 დეკემბრიდან 2009 წლის 5 თებერვლამდე, შემდეგ 2009 წლის 5 ნოემბერს და 14 დეკემბერს და 2010 წლის 2 იანვარს.

პიტონ-დე-ლა-ფურნეზის ვულკანი გამოსახულია რეიუნიონის არაოფიციალურ დროშაზე.
გრო-მორნი (რეიუნიონი)

გრო-მორნი  — მთა კუნძულ რეიუნიონზე.

უმაღლესი წერტილი მდებარეობს ზღვის დონიდან — 3019 მეტრზე, ეს სიმაღლით მეორე მწვერვალია კუნძულზე. გრო-მორნი მდებარეობს ქალაქ სილაოდან ჩრდილოეთით, რეიუნიონის ცენტრალურ ნაწილში. მწვერვალი — პიტონ-დე-ნეჟის მასივის ნაწილია, რომელსაც აქვს ვულკანური წარმოშობა, მაგრამ არააქტიურია. ფერდოები ციცაბოა, ხშირი დაკიდული კლდეებით. გეოლოგიურად ფარისებრი ვულკანი ჩამოყალიბებულია პლიოცენური ეპოქის ტუტე ბაზალტებისაგან.

მიუხედავად იმისა, რომ მწვერვალის დაპყრობა ძალიან რთული არ არის, პირველი დარეგისტრირებული ასვლა დათარიღებულია მხოლოდ 1939 წლით.
აბდელ რაჰმან ალ-ბაზაზი

აბდელ რაჰმან ალ-ბაზაზი (; დ. 20 თებერვალი, 1913, ერ-რამადი, ოსმალეთის ერაყი — გ. 28 ივნისი, 1973, ბაღდადი, ერაყი) — ერაყის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ერაყის საგარეო საქმეთა მინისტრი (1965), პრემიერ-მინისტრი (1965–1966) და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი (1966).

დაიბადა 1913 წლის 20 თებერვალს ერ-რამადის პროვინციის სოფელ ანსში, სოფლის მასწავლებლის ოჯახში. 1935 წელს დაასრულა ბაღდადის იურიდიული კოლეჯი. 1940 წელს დაინიშნა ამავე კოლეჯის პროფესორის თანაშემწედ. შემდეგ სწავლობდა ბაღდადის უნივერსიტეტში და ლონდონის სამეფო კოლეჯში. არის ავტორი რამდენიმე ნაშრომისა არაბული ნაციონალიზმის, სამართლის, ისლამისა და ერაყის ისტორიის საკითხებში.

1963 წლიდან არის ელჩი ჯერ ეგვიპტეში შემდეგ დიდ ბრიტანეთში, 1964–1965 წლებში ამავდროულად ოპეკის თავჯდომარეა. 1966 წლის 13-16 აპრილს აბდულ სალამ არეფის გარდაცვალების შემდეგ ასრულებდა ერაყის პრეზიდენტის მოვალეობას. 1968 წლის გადატრიალების შემდეგ დააპატიმრეს. 1969 წელს მიუსაჯეს ხანგრძლივი დროით პატიმრობა. 1970 წლიდან ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო გადაიყვანეს შინაპატიმრობაში. გარდაიცვალა 1973 წელს.
მუთანის მუჰაფაზა

მუთანის მუჰაფაზა, იგივე მუთანის პროვინცია — ერთ-ერთი ერაყის 18 მუჰაფაზიდან. სახელი დაერქვა საუკუნეში მოღვაწე გენერლის, ალ-მუთჰანა იბნ ჰარიტას პატივსაცემად. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, არაბეთთან სასაზღვრო ზოლში. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია სამავა.

1976 წლამდე მუჰაფაზა დავინიის პროვინციის ნაწილი იყო, რომელიც დღევანდელ მუთანასა და ნაჯაფის მუჰაფაზას მოიცავდა.

სამავაჰი ძალიან ახლოს მდებარეობს უძველეს შუმერულ ქალაქ ურუქთან. ერთი ვარაუდით სწორედ ამ ქალაქის სახელიდან მომდინარეობს ქვეყნის დასახელება — ერაყი.

დღეს მუთანის მუჰაფაზა 51 740 კმ²-ზეა განფენილი და 2012 წლის მონაცემებით აქ 919 100 ადამიანი ცხოვრობს.
ქსენოფილია

ქსენოფილია — ყველაფერი უცხოს მიმართ (საგნების, ადამიანების, კულტურის) ლტოლვა და სიყვარულის განცდა. ის არის ქსენოფობიის საპირისპირო მნიშვნელობა. ტერმინი ნაწარმოებია ბერძნული სიტყვისგან ქსენოს რაც ნიშნავს უცხოს და ფილია - სიყვარული, ლტოლვა. სიტყვა არის ნაწარმოები მოგვიანებით რადგან ის კლასიკურ ბერძნულში არ მოიპოვება.
ნაჯაფის მუჰაფაზა

ნაჯაფის მუჰაფაზა, იგივე ნაჯაფის პროვინცია — ერთ-ერთი ერაყის 18 მუჰაფაზიდან. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია ნაჯაფი. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში. მუჰაფაზა განფენილია 28 824 კმ²-ზე და 2012 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 1 400 000 ადამიანს შეადგენს. 1976 წლამდე ნაჯაფის მუჰაფაზა კარბალის მუჰაფაზის ნაწილი იყო.
ქუოკა

ქუოკა — მცირე ზომის (დაახლოებით შინაური კატის) კენგურუსებრი. სეტონიქსის გვარის ერთადერთი წარმომადგენელი. სხვა ჩანთოსნების მსგავსად ქუოკაც არის ბალახიჭამია ცხოველი. მისი ცხოვრების წესი ძირითადად ღამეულია. ქუოკას ნახვა შეიძლება დასავლეთ ავსტრალიის სანაპიროს კუნძულებზე. მცირე კოლონია ასევე დაცულია ორი ადამიანის ყურის ბუნებრივ ნაკრძალში, სადაც ისინი თანაარსებობენ გილბერტის პოტოროებთან.
სალაჰ-ედ-დინის მუჰაფაზა

სალაჰ-ედ-დინის მუჰაფაზა, იგივე სალაჰ-ედ-დინის პროვინცია — ერაყის ერთ-ერთი მუჰაფაზა ქვეყანაში მდებარე 18-დან. მდებარეობს მის ჩრდილოეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი თიქრითი. მოიცავს რვა რაიონს. მდებარეობს მდინარე ტიგროსის სანაპიროზე. მუჰაფაზის ფართობი 24 751 კმ²-ია. სალაჰ-ედ-დინი ესაზღვრება ერაყში მოსახლეობით პირველ ბაღდადის პროვინციას. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, პროვინციაში 1 408 200 ადამიანი ცხოვრობდა. მოსახლეობით უდიდესი ქალაქია სამარა და მას მოსდევს ადმინისტრაციული ცენტრი თიქრითი. მუჰაფაზის გუბერნატორი არის რაედ ალ-ჯაბოური.

მიუხედავად იმისა, რომ სალაჰ-ედ-დინის მუჰაფაზა ქურთისტანში არ მდებარეობს, მრავლად არიან ქურთები. თუმცა მოსახლეობის უდიდეს ნაწილს მაინც ერაყელები წარმოადგენენ და ყველაზე გავრცელებული რელიგია არის ისლამი.
სულეიმანიის მუჰაფაზა

სულეიმანიის მუჰაფაზა, იგივე სულეიმანიის პროვინცია - ერთ-ერთი ერაყის 18 მუჰაფაზიდან. შედის ქურთისტანის შემადგენლობაში. 2014 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 2 050 000 ადამიანს შეადგენს. განფენილია 17 023 კმ²-ზე და მისი ადმინისტრაციული ცენტრია სულეიმანია. მუჰაფაზა ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს.
მსუქანა (ბომბი)

მსუქანა — აშშ-ის ბირთვული იარაღის კოდური სახელწოდება, რომლითაც აშშ-მა იაპონიის ქალაქი ნაგასაკი დაბომბა 1945 წლის 9 აგვისტოს. დაბომბვის დღეს დაახლოებით 35 000-40 000 ადამიანი დაიღუპა. სამი დღით ადრე, 6 აგვისტოს, აშშ-მა, ასევე, ქალაქ ჰიროსიმაშიც ჩამოაგდო ბირთვული ბომბი, რომლის სახელწოდებაც იყო ბიჭუნა.
ქარბალის მუჰაფაზა

ქარბალის მუჰაფაზა, იგივე ქარბალის პროვინცია — ერთ-ერთი მუჰაფაზა ერაყში ქვეყანაში მდებარე 18-დან. იგი არის ყველაზე პატარა მუჰაფაზა ბაღდადის შემდეგ. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ქარბალა. მისი ფართობი 5 034 კმ²-ია. 2013 წლის აღწერის მონაცემებით, ქარბალის პროვინციის მოსახლეობა 1 200 000 შეადგენდა. ხოლო ადმინისტრაციულ ცენტრში 2011 წელს 1 066 600 ადამიანი ცხოვრობდა. მუჰაფაზის გუბერნატორი არის აქილ ალ-თურაიჰი.

მუჰაფაზაში მაცხოვრებელთა უდიდესი ნაწილი არის შიიზმის მიმდევარი.
დავით მერკვილაძე

დავით (კუკური) მერკვილაძე (დ. 26 მაისი, 1919, ჭალატყე, შორაპნის მაზრა, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა — გ. 17 ივლისი, 1966, თბილისი) — საბჭოთა კავშირის სამამულო ომის გმირი.

მეორე მსოფლიო ომის დროს იგი გაიწვიეს საბჭოთა არმიაში და იბრძოდა უკრაინის , და ფრონტებზე. უნგრეთში საომარი მოქმედებებისას სერჟანტმა დავით მერკვილაძემ 8 ჯარისკაცის თანხლებით აიღო სტრატეგიული სიმაღლე ბუდაპეშტის მისადგომებთან და დამხმარე ძალების მოსვლამდე 5 საათის განმავლობაში მტრის 2 ასეულის რამდენიმე იერიში მოიგერია. ამ დამსახურებისათვის დავით მერკვილაძეს 1945 წლის 28 აპრილს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, სამამულო ომის ხარისხის, დიდების და ხარისხის ორდენებით და მედლებით.
გარი მერკვილაძე

გარი ალექსანდრეს ძე მერკვილაძე (დ. 16 თებერვალი, 1923, ბათუმი — გ. 2 აპრილი, 1971) — ავიაციის გენერალ-მაიორი (1966), საბჭოთა კავშირის გმირი (1945).

დაიბადა 1923 წლის 17 თებერვალს ქ. ბათუმში. გატაცებული იყო ცურვითა და წყალბურთით. საშ.სკოლის ცხრა კლასის დამთავრების შემდეგ შევიდა თბილისის საავიაციო სასწავლებელში. 1943 წლიდან სერჟანტის წოდებით, როგორც მფრინავ-გამანადგურებელი, იბრძვის მეორე მსოფლიო ომში. განახორციელა 386 საბრძოლო გაფრენა. პირადად ჩამოაგდო მტრის 13 თვითმფრინავი. 1945 წლის მარტში მოახერხა ჩამოეგდო გერმანელთა რეაქტიული თვითმფრინავი -262. ამ განსაკუთრებული და უიშვიათესი წარმატებისათვის დაჯილდოვდა წითელი დროშის ორდენით. 1945 წლის 27 ივნისს სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის დადგენილებით მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება, გადაეცა ლენინის ორდენი და ოქროს ვარსკვლავის მედალი.

1952 წელს დაამთავრა უმაღლესი სამხედრო-საჰაერო აკადემია და აგრძელებდა რა სამსახურს სსრკ სამხედრო-საჰაერო ძალებში, მეთაურობდა საავიაციო-გამანადგურებელ პოლკს. დაფრინავდა რეაქტიული აპარატებითაც. მიაღწია გენერალ-მაიორის წოდებას. დაჯილდოებულია სხვადასხვა ხარისხის რიგი ორდენებითა და მედლებით. გარი მერკვილაძე გარდაიცვალა 1971 წლის 2 აპრილს. დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს სასაფლაოზე. ბათუმში არის მისი სახელობის ქუჩა, მისი სახელი დაერქვა საქართველოს სანაოსნოს ტანკერს, ბათუმში ტარდება მისი სახელობის ტურნირი წყალბურთში.
მოჰაჩი

მოჰაჩი (, , , ) — ქალაქი უნგრეთში, მდებარეობს მის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ბარანიის მედიეში. მოჰაჩის ფართობი 112.23 კმ²-ია. ხოლო ქალაქის მოსახლეობა 2011 წლის მონაცემებით 17 808 ადამიანს შეადგენდა. იგი მოსახლეობით მე-2 ადგილზე იმყოფება ბარანიის მედიეში.

მოსახლეობა
ბოლო 25 წლის განმავლობაში მოჰაჩის მოსახლეობა ზრდის ნაცვლად იკლებს. 1991 წელს მისი მოსახლეობა 20 326 შეადგენდა, 2000 წელს 19 453-მდე ჩამოვიდა, ხოლო 2005 წელს უკვე 19 033 იყო. 2010 წელს კი მისი მოსახლეობა უკვე 18 993 შეადგენდა.

მოჰაჩის ველზე გამართული ბრძოლები
მოჰაჩის ველზე ორი ძალზე მნიშვნელოვანი ბრძოლა გამართულა. 1526 წელს და 1687 წელს.

1526 წლის 29 აგვისტოს ბრძოლა გაიმართა ოსმალეთის იმპერიის სულთან სულეიმან -სა და უნგრეთის მეფე ლაიოშ -ს შორის. ამ ბრძოლაში ოსმალებმა სასტიკად დაამარცხეს უნგრელთა არმია და დაეპატრონნენ უნგრეთის დიდ ნაწილს. ეს ტერიტორია მათ თითქმის ორი საუკუნე ჰქონდათ დაკავებული.

მეორე ბრძოლა კი 1687 წლის 12 აგვისტოს გაიმართა ჰაბსბურგებისა და ოსმალეთის არმიას შორის. ორივე ქვეყნის არმია თანაბარი იყო. ორივეს 60 000-60 000 მეომარი ჰყავდა. თუმცა ამ ბრძოლაში ჰაბსბურგებმა გაიმარჯვეს. თანაც მათ მხოლოდ 600 მეომარი დაკარგეს. ამ ბრძოლამ უმნიშვნელოვანესი როლი ითამაშა იმაში, რომ 1699 წელს ოსმალები კარლოვიცის ზავის დადებას დათანმხდნენ.
სულეიმანია

სულეიმანია — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ერაყში, ქურთისტანში, სულეიმანიის მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს 882 მეტრზე ზღვის დონიდან. 2012 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქ სულეიმანიის მოსახლეობა 1 600 000 ადამიანს შეადგენდა. სულეიმანიის მერი არის ბაჰიტარ აბდულ რაჰმანი. რახან სულეიმანია ქურთისტანში მდებარეობს, შესაბამისად ქალაქის მოსახლეობის უდიდეს ნაწილს ქურთები წარმოადგენენ.

სულეიმანიიდან არის წარმოშობით მრავალი ერაყელი კარგი პოეტი, მწერალი, ისტორიკოსი, პოლიტიკოსი, მომღერალი და ა.შ.
სოსიკო მერკვილაძე

სოსიკო (იოსებ) მერკვილაძე (დ. 1854, ჭალატყე, შორაპნის მაზრა — გ. 25 ივნისი, 1934, თბილისი) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე და ფოლკლორისტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა სოფ. ჭალატყეში 1854 წელს. არ მიუღია სასკოლო განათლება. ხალხოსნური საქმიანობის გამო გადასახლებული იყო ციმბირში. აგროვებდა ხალხური ზეპირსიტყვიერების ნიმუშებს და აქვეყნებდა ჟურნალ „აკაკის კრებულში“, გაზეთებში: „თეატრონსა“ და „ივერიაში“. ცალკე წიგნებად გამოსცა „ხალხური ანდაზები და გამოცანები“ 1898 წელს, „ხალხური აბრამისა და იობის ლექსი“ 1898 და 1903 წლებში, ქართული ზღაპრების 2 კრებული 1902 წელს, „ხალხური ვეფხისტყაოსანი“ 1905 წელს. ჩაბმული იყო საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტოკეფალიისთვის ბრძოლაში. სოსიკო მერკვილაძეს ჰქონდა საკუთარი სტამბა „ცოდნა“, სადაც დაიბეჭდა არაერთი ნიმუში ქართველი კლასიკოსების შემოქმედებიდან, და ამავე სახელწოდების საკუთარი წიგნების მაღაზია თბილისში ქაშვეთის ტაძრის მახლობლად (ახლანდ. არჩილ ჯორჯაძის ქუჩა №5). იყო გაზეთ „სავაჭრო გზის“ რედაქტორ-გამომცემელი (1908 წ.). იყო აკაკი წერეთლის პირადი მდივანი და მეგობარი. მათ ერთად იმოგზაურეს რაჭა-ლეჩხუმში, რისი ამსახველი რამდენიმე ფოტო შემორჩა კიდეც ისტორიას.

სოსიკო მერკვილაძე გარდაიცვალა 1934 წელს თბილისში. დაკრძალეს 28 ივნისს, ვერის ახალ სასაფლაოზე.
ერაყელები

ერაყელები (არაბული: ირაქიუნ, ქურთული: ‌ ირაქიან, ირაქაია, ირაკლილარ) — თანამედროვე ერაყის მოქალაქეები.

სასანიანების იმპერიის (224-637 წწ.) შემდეგ მესოპოტამიის მოსახლეობის უმეტესობას არაბები შეადგენენ. დღევანდელი ერაყის ტერიტორიაზე სასაუბრო ენას - საუკუნეებში არაბას სამეფოში, ხოლო საუკუნიდან ალ-ჰირაშიც არაბული წარმოადგენდა.

მესოპოტამიაში არაბები ძვ. წ. საუკუნეში სელევკიდების სახელმწიფოს დროიდან გამოჩნდნენ. ძვ. წ. საუკუნეში ჩრდილოეთ ერაყი ტერიტორიაზე არაბული უმცირესობის ენას წარმოადგენდა. საუკუნიდან, მუსლიმების მიერ ირანის დაპყრობის შემდეგ ერაყელი მუსლიმების ძირითადი სასაუბრო ენა გახდა არაბული.

ერაყის ქურთი მოსახლეობა ცხოვრობს ერაყის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში, კონკრეტულად ტიგროსის ზემო წელის აღმოსავლეთით ზაგროსის მთიანეთში. თანამედროვე გენეტიკურმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ერაყის არაბები და ქურთები წარმოადგენენ შორეულ მონათესავე ეთნიკურ ჯგუფებს. არაბული და ქურთული არის ერაყის ოფიციალური ენები.
ნათანიელ კლაინი

ნათანიელ კლაინი (;დ. 5 აპრილი, 1991) — ინგლისელი ფეხბურთელი, თამაშობს „ლივერპულში“ და ინგლისის ნაკრებში მარჯვენა მცველის პოზიციაზე.

კარიერა
ნათანიელის კარიერა ინგლისურ „კრისტალ პალასში“ დაიწყო, ამ კლუბში მან 13 წელი დაჰყო მათ შორის 5 წელი პირველ გუნდში თამაშობდა. 2012 წელს კლაინი „საუთჰემპტონს“ შეუერთდა. სამი წარმატებული სეზონის შემდეგ კლაინი „ლივერპულმა“ გაიფორმა.
ინგლისის ნაკრებში მისი დებიუტი 2014 წელს შედგა.
ჭიშურა (ყვირილის შენაკადი)

ჭიშურა — მდინარე ტყიბულისა და თერჯოლის მუნიციპალიტეტებში, მდინარე ყვირილის მარჯვენა შენაკადი.

მდინარის სიგრძეა 14 კილომეტრი, აუზის ფართობი — 53,5 კვ.კმ. სათავე აქვს ცუცხვათის ქვაბულში, ზღვის დონიდან 620 მეტრ სიმაღლეზე, საზრდოობს წვიმის, თოვლის და მიწისქვეშა წყლით. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან — 1,76 კუბ.მ/წმ.

ჭიშურა სოფელ ნახშირღელეში ერთვის მდინარე ყვირილას, ნახშირღელის მიდამოებში ჭიშურა 3 კმ-ის მანძილზე მიედინება, აქ გვხვდება ორი ჩანჩქერი, რომლებსაც ადგილობრივები დიდი და პატარა ჩქერის სახელწოდებით მოიხსენიებენ. ასევე ჭიშურის ხეობაში გაშენებულია რესტორანი ჭიშურა. ამ მიდამოებში მრავლად არის წყაროები, რომლითაც მდინარე ჭიშურა საზრდოობს. მდინარის დელტასთან ახლოს, საავტომობილო მაგისტრალის ქუთაისის შემოვლით მონაკვეთზე აშენებულია ხიდი, რომლის სიგრძე 800 მეტრია.
გიგლა აგულაშვილი

გიგლა აგულაშვილი (დ. 25 მაისი, 1964, ბადიაური, საგარეჯოს რაიონი) — ქართველი იურისტი, საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის მინისტრი (2015–2017). იგი იყო უკანასკნელი პირი ამ თანამდებობაზე.

ბიოგრაფია
გიგლა აგულაშვილმა 1990 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.

1990-1994 წლებში მუშობდა საგარეჯოს რაიონის პროკურატურის გამომძიებლად. 1994-1997 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის გენერალური პროკურორის საგამოძიებო აპარატის განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საქმეთა გამომძიებელი. 1997-1999 წლებში — საქართველოს რესპუბლიკის გენერალური პროკურორის საგამოძიებო აპარატის უფროსის მოადგილე. 1999-2001 წლებში იყო კახეთის საოლქო პროკურორი. 2001-2002 წლებში იყო ქალაქ თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული პროკურორი. 2002-2003 წლებში — საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სააღსრულებო დეპარტამენტის უფროსი. 2003-2004 წლებში საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის უფროსი. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ცეცხლსასროლი იარაღის ლიცენზირებისა და ფონდების რეგისტრაციის დეპარტამენტის უფროსი. 2012-2015 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. 2015–2017 წლებში გიგლა აგულაშვილი იყო საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის მინისტრი.

საქართველოში კანონიერებისა და წესრიგის განმტკიცებაში შეტანილი დიდი წვლილისა და მაღალი პროფესიონალიზმისათვის 1997 წელს მიენიჭა „ღირსების მედალი“.
რესერსები ინტერნეტში
ტარიელ ხეჩიკაშვილი

ტარიელ ხეჩიკაშვილი (დ. 13 თებერვალი, 1970) — საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა მინისტრი 2015 წლის 1 მაისიდან 2017 წლის 15 დეკემბრამდე.

ბიოგრაფია
1990 წელს ჩამოაყალიბა კომპანია „მერმისი“; 1999 წელს გახდა „იბერკომპანის“ კომერციული დირექტორი; 1999 წელს დააარსა კომპანია „იბერმობილი“; 1999 წელს „ბენდელას თასის“ სპონსორი, 2003 წლიდან კი გენერალური სპონსორი; 1999–2000 წლებში სპორტულ ჟურნალისტთა ასოციაციის ტრადიციული გალა-საღამოს სპონსორი; 2001 წელს თანამოაზრეებთან ერთად, ჩამოაყალიბა კომპანია „იბერია ბიზნეს ჯგუფი“, რომელშიც დღეისათვის ოცამდე ბრენდის წარმომადგენლობაა გაერთიანებული („ფოლკსვაგენი“, „აუდი“, „მიცუბიში“, „პეჟო“, „კია“, „ბანერი”, „მობილი”, „პირელი” და ა.შ.) სპორტის დეპარტამენტთან არსებული სპორტის მუზეუმის დამფუძნებელი.

2005 წელს გახდა საფეხბურთო კლუბ „საბურთალო“-ს მეპატრონე; 2006 წლიდან მისი ინიციატივით, „ფოლკსვაგენის“ წარმომადგენლობა საქართველოს საფეხბურთო სუპერთასის გენერალური სპონსორია; 2015 წლიდან საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 2015 წლის 1 მაისის №166 ბრძანების თანახმად და საქართველოს კონსტიტუციის 79-ე მუხლის მე-5 პუნქტის საფუძველზე, დაინიშნა საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა მინისტრად.
აფრასიონ მერკვილაძე

აფრასიონ ასლანის ძე მერკვილაძე (დ. 1871, ჭალატყე, შორაპნის მაზრა — გ. თებერვალი, 1907, სვერი, შორაპნის მაზრა) — 1905-1907 წლების რევოლუციის გმირი.

ბიოგრაფია
აფრასიონ მერკვილაძე დაიბადა ქუთაისის გუბერნიაში, შორაპნის მაზრის სოფელ ჭალატყეში. სწავლობდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში, სადაც ჩაება მოსწავლეთა არალეგალური წრის საქმიანობაში. თავის თანამოაზრეებთან ერთად საკუთარ ბინაში დაიწყო არალეგალური ხელნაწერი ჟურნალის გამოშვება, რის გამოც 1891 წლის მარტში აფრასიონი სემინარიიდან გარიცხეს.

1905 წელს რევოლუციის დაწყებისთანავე აქტიურად ჩაება რუსეთის ხელისუფლების საწინააღმდეგო აჯანყებაში. თავისი თანამოაზრეებისაგან აფრასიონ მერკვილაძემ ჩამოაყალიბა მებრძოლთა რაზმი, თავს ესხმოდა სამთავრობო დაწესებულებებსა და სამთავრობო რაზმებს. ერთი ხანი იძულებული გახდა თავისი რაზმი დაეშალა და არალეგალურად დროებით ბათუმში გადასულიყო. მაგრამ მალე დაბრუნდა, რაზმელები კვლავ შემოიკრიბა და ბრძოლა განაახლა ყვირილასა და ჩხარის მიდამოებში. მაშინაც კი, როცა რევოლუციის ბედი უკვე გადაწყვეტილი იყო ხელისუფლების სასარგებლოდ, აფრასიონ მერკვილაძის რაზმი შიშის ზარს სცემდა შორაპნის სამაზრო პოლიციას, რომელიც არაერთხელ დაამარცხა სოფლებში: სკანდეში, ზედა საზანოსა და არგვეთში. შემდეგ მოქმედებები გააგრძელა ჭიათურის მიდამოებში. აქვე სოფელ სვერში პოლიციელების მოულოდნელი თავდასხმის შედეგად აფრასიონ მერკვილაძე უთანასწორო ბრძოლაში დაიღუპა თავის ორ თანამებრძოლთან, დუგლაძესთან და გაჩეჩილაძესთან ერთად. დასაფლავებულია იმავე სოფელში (ქართულ საბჭოთა ენციკლოპედიაში აფრასიონ მერკვილაძის გარდაცვალების ადგილად შეცდომით მითითებულია ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელი სვირი).

ხალხში გავრცელებული გადმოცემის თანახმად, აფრასიონი ღალატის მსხვერპლი შეიქმნა, ხოლო გამცემზე შური იძიეს აფრასიონის დებმა და ასე აიღეს ძმის სისხლი. აფრასიონ მერკვილაძის შეიარაღებულ ბრძოლას დიდი აღტაცებით უთანაგრძნობდა ადგილობრივი მოსახლეობაც. ხალხში მისი ვაჟკაცობის შესახებ ლეგენდები დადიოდა. აფრასიონის გარდაცვალების შემდეგ მის ხსოვნას მიეძღვნა ხალხური ლექსი, რომელიც სოფლიდან სოფელში სხვადასხვა ვარიაციებით ვრცელდებოდა.აფრასიონ მერკვილაძესთავი უკვდავი ეგონა,ოცი ტყვია რომ მოარტყეს,ფეტვის მარცვალი ეგონა.ყაზახ-რუსის შემოტევა კოღო-ბუზები ეგონა.მკერდიდან სისხლი მოსჩქეფდა,ანკარა წყარო ეგონა.დედის ცრემლები საფლავზე ჟუჟუნა წვიმა ეგონა...
დეიან ლოვრენი

დეიან ლოვრენი (; დ. 5 ივლისი, 1989) — ხორვატი ფეხბურთელი. თამაშობდა პრემიერლიგის კლუბ „ლივერპულში“ ცენტრალური მცველის პოზიციაზე.

კარიერა
ხორვატის კარიერა ზაგრებულ „დინამოში“ დაიწყო სადაც მან 4 სეზონი დაყო, სანამ 2010 წელს გადავიდოდა ფრანგულ „ლიონში“. 2013 წელს ლოვრენი „საუთჰემპტონმა“ შეიძინა, პრემიერლიგაში პირველი წარმატებული სეზონის შემდეგ ის „ლივერპულში“ მოხვდა.

მიღწევები
დინამო ზაგრები:(2)
ხორვატიის ჩემპიონატი: 2008/09
ხორვატიის თასი: 2008/09

ოლიმპიკ ლიონი:(1)
საფრანგეთის საფეხბურთო თასი: 2011/12

ლივერპული:(1)
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2018/19 ფინალისტი: 2017/18
ინგლისის ლიგის თასის ფინალისტი: 2015/16
უეფა-ს ევროპის ლიგის ფინალისტი: 2015/16
საპონელა

საპონელა — ცნობილია, ასევე, როგორც საპოვნელა, ბუჟუჟა, ხელბუჟუჟა, ხელსაბანი. ერთწლიანი ბალახოვანი მცენარე, ფურისულასებრთა ოჯახისა.

გავრცელების თავდაპირველი არეალი არის ევროპა, დასავლეთი აზია და ჩრდილოეთი აფრიკა, თუმცა, ამჟამად გავრცელებულია მთელ მსოფლიოში.
ყვავის ნარინჯისფერი, წითელი ან ლურჯი ყვავილებით გაზაფხულიდან შემოდგომამდე. მცენარე შხამიანია, შეიცავს დიდი რაოდენობით საპონინებს.

მხატვრულ ლიტერატურაში
საქართველოში პოპულარულია პოეტ მარიკა ბარათაშვილის ლექსი „საპოვნელა“ და ამ ლექსზე შექმნილი სიმღერა (მუსიკა: არჩილ კერესელიძე). 1905 წელს გამოქვეყნდა ემა ორცის სათავგადასავლო რომანი, ხოლო მოგვიანებით კი პიესა “ “, სადაც ეს ყვავილი წარმოადგენს მთავარი გმირის სიმბოლოს.