iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჟურნალისტი

ჟურნალისტი — პირი, რომელიც აგროვებს, ქმნის, არედაქტირებს ან ამზადებს მასალებს მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებში გამოსაქვეყნებლად და აქვს სათანადო რწმუნება ან არის ჟურნალისტთა რეგისტრირებული კავშირის წევრი. (10 აგვისტო, 1991) – საქართველოს პრესისა და მასობრივი ინფორმაციის სხვა საშუალებების შესახებ კანონის 21-ე მუხლი. კანონი 2004 წელს შეიცვალა და მას დაერქვა: კანონი სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ, სადაც საერთოდ არ არის ჟურნალისტის ცნება განმარტებული, ხოლო ამ პროფესიის შესახებ სახეშეცვლილ კანონში საუბარია მხოლოდ 3 მუხლში:

პროფესიული სტანდარტები
საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის ქცევის კოდექსის თანახმად: „ჟურნალისტი უნდა იყოს თავშეკავებული და კარგად ინფორმირებული, მის მიერ გადმოცემული მასალა კი ინფორმაციული და ამომწურავი. ფაქტები და შეხედულებები დაბალანსებულად უნდა გაშუქდეს. ყოველი მხარისა და პირის აზრი მიუკერძოებლად უნდა გადმოიცეს. საინფორმაციო პროგრამების მიუკერძოებლობა არა მხოლოდ საპირისპირო პოზიციების დაბალანსებული გაშუქებით, არამედ ყველა იმ გარემოების სრულფასოვანი აღწერით მიიღწევა, რომლებიც საფუძვლად უდევს ამ პოზიციებს“.
ვერენინგის ხელშეკრულება

ვერენინგის ხელშეკრულება (ვერენინგის მშვიდობა) —1902 წლის 31 მაისს დადებული სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელმაც დაასრულა ბურების მეორე ომი.

ამ ხელშეკრულებამ დაასრულა ბურების ორ დამოუკიდებელ რესპუბლიკასა (ტრანსვაალის რესპუბლიკა, ორანჟის თავისუფალი სახელმწიფო) და ბრიტანეთის იმპერიას შორის მტრობა. ბურებმა აღიარეს ბრიტანეთის უზენაესობა ხოლო ბრიტანეთი წავიდა რამდენიმე დათმობაზე.

ხელმომწერები
გაერთიანებული სამეფოს მხრიდან ხელ მომწერები იყვნენ: მისი აღმატებულება ლორდი ალფრედ მილნერი, საგანგებო რწმუნებული და ფელდმარშალი ჰორაციო ჰელბერტ კიტჩენერი.

ტრანსვაალის რესპუბლიკის მხრიდან ბატონები: შალკ ვილემ ბურგერი, ფრანცის ვილიამ რეიტცი, ლუის ბოთა, კოს დელა რეი, ლ. მეიერი, ჯ. კროჰი.

ნარინჯისფერი თავისუფალი შტატის მხრიდან ბატონებმა: ხრისტიან დევეტი, ჯემს ბარი ჰერცოგი, ჰ. ოლივერი და ჯ. ბებნერი.

ხელშეკრულების პუნქები
ეს შეთანხმება ასრულებს დაპირისპირებას და ბურები აცხადებენ ბრიტანეთის წინაშე კაპიტულაციას იმ პირობით რომ ისინი მიიღებენ თვითმმართველობის უფლებას ტრანსვაალისა და ნარინჯისფერ თავისუფალ შტატში, ბრიტანეთის იმპერიის კოლონიური მმართველობის ქვეშ. ბურების სახელმწიფოები დათანხმდნენ შესულიყვნენ ბრიტანეთის გვირგვინის ქვეშ სუვერენული მმართველობის უფლებით, ხოლო ბრიტანეთის მთავრობა დათანხმდა შემდეგ შემდეგ საკითხებზე:
ყველა ბური მებრძოლი ორივე რესპუბლიკიდან თავისუფლდებოდა პასუხისმგებლობისგან.
ყველა მებრძოლი განიარაღდება
ყველამ უნდა დაიფიცოს გვირგვინის ერთგულება
არ მოხდება სიკვდილით დასჯა
მოგხდება ზოგადი ამნესტია
დანიური ენის (მოგვიანებით აფრიკაანსი) გამოყენება ნებადართული იქნება სკოლებსა და სასამართლოებში.
საბოლოოდ მიეცეს ტრანსვაალისა და ნარინჯისფერი თავისუფალი შტატის რესპუბლიკებს თვითმმართველობა. (სამოქალაქო მმართველობის არჩევის საშუალება ჰქონდათ ორჯერ 1906 და 1907 წლებში).
შეეჩერებინათ ადგილობრივი (შავი) მოსახლეობისთვის არჩევნებში მონაწილეობის უფლების განხილვა, მანამ სანამ ახალი მთავრობა არ აირჩეოდა.
გადაეხადა აფრიკანერებისათვის £3,000,000 სარეკონსტრუქციო სამუშაოებისათვის.
ბურების საკუთრების უფლებებ იქნებოდა დაცული
არ შემოიღებდნენ მიწი გადასახადს
დარეგისტრირებული პირადი იარაღის ქონა იქნებოდა ნებადართული

შედეგად ბურების კოლონიებმა მიიღეს თვითმართველობა, 1910 წლის 31 მაისს შეიქმნა სამხრეთ აფრიკის კავშირი. კავშირმა შედარებითი თავისუფლებ მიიღო 1926 წელს იმპერიულ კონფერენციაზე და 1931 წელს ვესტმისტერის სტატუტით. ქვეყანა გახდა რესპუბლიკა 1961 წელს და შეწყვიტა ყველანაირი კავშირი დიდ ბრიტანეთთან.

ორიგინლი ხელნაწერი
სი ქოული ბატა

სი ქოული ბატა – მეგრული ხალხური სიმღერა.

სიმღერის შექმნის ლეგენდა
ლეგენდის მიხედვით, ამ სიმღერის შინაარსი რეალური ამბების გამოძახილია. დიხაზურგა და სათანჯო გალის რაიონის სოფლებია. სათანჯო ჰქვია მთას. სათანჯოში ცხოვრობდა ვიღაც ახალგაზრდა ქალი, რომელიც ადრე დაქვრივდა და მარტო დარჩა პატარა ქალიშვილით, რომელიც განსაკუთრებული სილამაზის პატრონი ყოფილა. გოგონას თექვსმეტი წელი შეუსრულდა თუ არა, მაჭანკალმა მას აჩვენა დიხაზურგელი ჭაბუკი, სახელად ბატა (ან ბაატა). მათ მაშინვე შეუყვარდათ ერთმანეთი. დაინიშნა ჯვრისწერის დრო. მაგრამ ქალიშვილის დედის მზაკვრული მეცადინეობით შებორკილი გოგო გამოკეტეს ცალკე სათავსოში და სასიძოს მაყრებს პატარძლის ნაცვლად მასპინძლებმა სასიდედრო გააყოლეს ცოლად. გულშეღონებული ქალიშვილი დილეგის სარკმლიდან გასცქერის სახლიდან დაძრულ მაყრიონს, მწარედ მოთქვამს, ტირის თავისი ბედის გამო და გულისამაჩუყებელი სიტყვებით ამაოდ მოუხმობს საშველად მოტყუებულ საქმროს. ეს მონოლოგი შემოინახა სიმღერამ სი ქოული ბაატა.
გიორგი ელიავა

გიორგი ელიავა (დ. 26 იანვარი[ძვ. სტ. 13 იანვარი] 1892, საჩხერე — გ. 10 ივლისი, 1937, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, მიკრობიოლოგი, ბაქტერიოლოგი, რეპრესირებული.

ბიოგრაფია
გიორგი ელიავა სწავლობდა ნოვოროსიისკის, ჟენევისა და მოსკოვის უნივერსიტეტებში. ეს უკანასკნელი დაამთავრა 1916 წელს. იმავე წელს ელიავა დაინიშნა ტრაპიზონის ბაქტერიოლოგიური ლაბორატორიის გამგედ, ხოლო 1917 წლიდან კი თბილისის ცენტრალური ბაქტერიოლოგიურ ლაბორატორიის გამგედ. 1918–1921 და 1925–1927 წლებში მუშაობდა პარიზში, პასტერის ინსტიტუტში. სწორედ ამ ინსტიტუტში მოღვაწეობდა კანადელი ბაქტერიოლოგი ფელიქს დერელი, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა სამედიცინო პრაქტიკაში ბაქტერიოფაგის გამოყენებას.

1923 წელს გიორგი ელიავას ინიციატივით დაარსდა თბილისის ბაქტერიოლოგიური ინსტიტუტი, რომლის დირექტორიც თვითონ იყო. 1927 წლიდან განაგებდა თსუ-ს ჰიგიენის, ხოლო 1929 წლიდან — მიკრობიოლოგიის კათედრებს. 1934 წელს მისი თაოსნობით გაიხსნა შავი ჭირის საწინააღმდეგო სადგური. 1936 წელს დააარსა ბაქტერიოფაგის საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, რომლის პირველი დირექტორიც თავად იყო. ინსტიტუტის საქმიანობის ძირითად სფეროს ბაქტერიოფაგების კვლევა და ფაგოთერაპია წარმოადგენდა.

ელიავა იყო ერთ-ერთი პირველი, რომელმაც გამოთქვა აზრი, რომ ბაქტერიოფაგი განაპირობებს მიკრობთა ფართო ცვალებადობას. ელიავა იცავდა ბაქტერიოფაგის ცოცხალი ბუნების თეორიას, რაც შემდგომ წარმატებით დადასტურდა.

რეპრესიები
1937 წლის 23 იანვარს გიორგი ელიავა დააპატიმრა შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატმა. მას ბრალი დასდეს საფრანგეთის მთავრობის ჯაშუშობასა და მოსახლეობაში ეპიდემიის გავრცელების მცდელობაში. 1937 წლის 9 ივლისს გიორგი ელიავას უზენაესი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიამ გამოუტანა განაჩენი — დახვრეტა. გიორგი ელიავა და მისი მეუღლე დახვრიტეს 10 ივლისს, ხოლო მათი ერთადერთი ქალიშვილი შუა აზიაში გადაასახლეს.
დისაპოინტმენტის ტბა

დისაპოინტმენტის ტბა ( – იმედის გაცრუება) — მარილიანი ტბა დასავლეთ ავსტრალიაში. ფართობი 1500 კმ². მდებარეობს სამხრეთი ტროპიკის ხაზზე, გიბსონის უდაბნოს დასავლეთით. გაწოლილია ქალაქ დერბიდან 650 კილომეტრში. ტბას სახელი უწოდა მოგზაურმა ფრენკ ჰენმა 1897 წელს. იმ ეტაპზე ჰენი იკვლევდა პილბარის მხარეს, მდინარე რიდალის მიმდებარე ტერიტორიებს. მოგზაურმა შენიშნა პატარა ნაკადულებისა და უბეების არსებობა და მიჰყვა მათ, სადაც აპირებდა დიდი მტკნარი აუზის პოვნას. ჰენმა მტკნარი აუზის ნაცვლად მარილიანი ტბა აღმოაჩინა.

დისაპოინტმენტის ტბა იხვისებრთა ოჯახში შემავალი მრავალი წყლის ფრინველის საბინადრო ადგილია.
პრესპა

პრესპა — ორი მტკნარი ტბის სახელწოდება ევროპის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. პრესპა მდებარეობს ბალკანეთის ნახევარკუნძულის დასავლეთ ნაწილში, ალბანეთის, საბერძნეთისა და მაკედონიის სახელმწიფოების საზღვარზე. მოქცეულია მთათაშორის ქვაბულში, 853 მ სიმაღლეზე. ტბის საერთო ფართობია 273 კმ². აქედან მაკედონიაზე მოდის 84.8 კმ², საბერძნეთსა და ალბანეთზე 38.8 კმ². ტბაში მდებარეობს კუნძული გოლემ-გრადი.

აღნიშნული ტბები ტექტონიკურ ტბებს შორის ზღვის დონიდან ბალკანეთში ყველაზე მაღლა ვრცელდებიან. სიღრმე 54 მ-მდე. ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ნაპირები დამრეცია და სუსტადაა დანაწევრებული, სამხრეთი და დასავლეთი — ციცაბო, ღრმადაა შეჭრილი ყურეები. დაახლოებით 1 მ სიგრძის ფშანით დაკავშირებულია მიკრი-პრესპის წყალმარჩხ ტბასთან, მიწისქვეშა ნაკადებით — ოჰრიდის ტბასთან, რომელიც პრესპაზე 158 მეტრით დაბლა მდებარეობს. დონეების წლიური რყევა 1,5-2 მ. განვითარებულია თევზჭერა.

გამოიყოფა ორი ტბა: დიდი პრესპა — გაყოფილია ალბანეთს, საბერძნეთსა და მაკედონიას შორის და პატარა პრესპა, რომელიც თავის მხრივ, გაყოფილია საბერძნეთსა (43.5 კმ²) და ალბანეთს (3.9 კმ²) შორის.

გალერეა
გოლემ-გრადი

გოლემ-გრადი ( ცნობილია ასევე როგორც გველის კუნძული) — პატარა კუნძული მაკედონიის რესუბლიკაში. ფართობი 18 ჰა. გოლემ-გრადი მდებარეობს პრესპის ტბაში, საბერძნეთისა და ალბანეთის სახელმწიფო საზღვრებიდან რამდენიმე კილომეტრში. გოლემ-გრადი რამდინიმე უძველესი ნანგრევისა და ეკლესიის კერაა. კუნძულზე გვხვდება ცხოველთა სხვადასხვა სახეობა, მათ შორის გველები. 2008 წლის აგვისტოში კუნძული გაიხსნა ტურისტებისთვის.

კუნძულის ფართობი შეადგენს სულ რაღაც 18 ჰა-ს. სიგრძე 600 მ, ხოლო სიგანე 350 მ. საუკუნის შუა წლების შემდეგ კუნძული დაუსახლებელია, მას შემდეგ რაც კუნძული საბოლოოდ დატოვეს ბერ-მონაზვნებმა. კუნძულზე მისვლა მხოლოდ ნავებითაა შესაძლებელი. გოლემ-გრადთან ყველაზე ახლოს დასახლებული პუნქტია სოფელი კონსკო.
დემპო

დემპო — მოქმედი ვულკანი ინდონეზიაში, კუნძულ სუმატრის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ბარისანის ქედზე. სიმაღლე 3173 მ. ძლიერი ამოფრქვევა მოხდა 1908 და 1994 წლებში. უკანასკნელი ამოფრქვევა კი 2009 წლის იანვარში დაფიქსირდა. დემპო სტრატოვულკანია. გააჩნია 7 ვულკანური კრატერი, რომელთა შორის ტბებია გაბნეული. ყველაზე დიდი ტბის დიამეტრი შეადგენს 400 მეტრს.
ვარლამ ვაშალომიძე

ვარლამ ვაშალომიძე (დ. 1896, ვანისქედი — გ. 5 სექტემბერი, 1987 იქვე) — ქართველი მომღერალი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი, აქართველოს კულტურის დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
ვარლამ ვაშალომიძემ სიმღერა ოჯახში ისწავლა. მისი მშობლები, არტემი და პელაკი მომღერლები იყვნენ და სხვადასახვა ინსტრუმენტებზეც უკრავდნენ. ოჯახში ჰქონდათ ჩონგური, ქართული გარმონი და დაირა.

1916 წელს გაიწვიეს ჯარში. 1925 წლიდან ამეცადინებდა სასოფლო გუნდს. 1928 წელს ვარლამ სიმონიშვილმა ის ეთნოგრაფიულ ანსამბლში მიიწვია. ეს ანსამბლი წარმატებით გამოვიდა 1934 წელს თბილისში გამართულ ამიერკავკასიის ხალხთა ოლიმპიადაზე. 1934 წლიდან ვარლამ ვაშალომიძე სათავეში ედგა სოფელ მთისპირის საკოლმეურნეო გუნდს. 1937 წელს მან მონაწილეობა მიიღო მოსკოვში გამართულ ქართული ლიტერატურისა და ხელოვნების დეკადაზე კირილე პაჭკორიას გუნდში. 1957 წლიდან მღეროდა ვლადიმერ ერქომაიშვილის „შვიდკაცაში“. 1963 წლიდან კი მისი ინიციატივით ჩამოყალიბდა უხუცეს გურულ მომღერალთა ანსამბლი „დილა“, რომელსაც თავადვე ჩაუდგა სათავეში. ეს იყო ვარლამ სიმონიშვილის საუკეთესო მოწაფეთა ახალი გაერთიანება.

ვარლამ ვაშალომიძე მაღალ ხმას მღეროდა, როგორც ანსამბლურ, ასევე ტრიოთი შესასრულებელ სიმღერებში. 1980 წელს სოფელში აღინიშნა მისი იუბილე და მიენიჭა საქართველოს კულტურის დამსახურებული მოღვაწის წოდება. ვარლამ ვაშალომიძე დაკრძალულია ვანისქეში, ეკლესიის სასაფლაოზე.
მიხეილ ვაშაკიძე

მიხეილ ალექსანდრეს ძე ვაშაკიძე (დ. 15 აგვისტო [ახ. სტ. 28 აგვისტო], 1909, დიდი ჯიხაიში, ახლანდ. სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 27 ნოემბერი, 1956, აბასთუმანი) — ქართველი ასტროფიზიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1951), პროფესორი (1954).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი (1932). 1936–1956 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აბასთუმნის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში. წამოაყენა ვარსკვლავთა სივრცული განაწილების შესწავლის ახალი მოხერხებული მეთოდი, რომელიც ცნობილია ვაშაკიძე-ოორტის მეთოდის სახელწოდებით. შეადგინა გარეგალაქტიკური ნისლეულებისა და გრძელპერიოდიანი ცეფეიდების ფერის მაჩვენებელთა კატალოგი, რის საფუძველზეც გამოიკვლია სინათლის ვარსკვლავთშორისი შთანთქმა. შეისწავლა მზის გვირგვინისა და ნისლეულების გამოსხივების პოლარიზაცია, აღმოაჩინა კიბორჩხალსახის ნისლეულის გამოსხივების ძლიერი არასითბური ბუნება.

დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით. მისი სახელი მიაკუთვნეს მთვარის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს უკანა მხარის ერთ-ერთ კრატერს.
ეთვალისი

ეთვალისი — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ჟინვალი).

მდებარეობს მდინარე არაგვის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1115 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 17 კილომეტრით.

ეთვალისი მოიხსენიება ვახუშტი ბატონიშვილის ( ს.) ბაზალეთის მხარის სოფელთა სიაში. 1865 წელს ეთვალისი შედიოდა დუშეთის უბნის არანისის სასოფლო თემში და ცხოვრობდა 17 კომლი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 10 ადამიანი.
ზემო ხორხი

ზემო ხორხი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტის ჟინვალის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე).

მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ხორხის (ერთვის ჟინვალის წყალსაცავს) ზემოთში, ზღვის დონიდან 1400 მ-ზე, დუშეთიდან 30 კმ-ში. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

სოფელი წარმოიშვა საუკუნეში ფშავ-ხევსურეთიდან და მთიულეთიდან ხორხის ხეობაში მიგრაციის შედეგად. პირველი მოახალშენეები აქ იყვნენ ფშავლები ქისტაურთ თემიდან (სოფლები: შუაფხო, ვანხევი), რის გამოც საუკუნის ნახევარში ერთხანს ზემო ხორხს ქისტაურსაც უწოდებდნენ.

სოფლის მიდამოებში, მდინარე ხორხის სათავესთან, მაღალ მთაზე მდებარეობს შუა საუკუნეების აჩაქველის ციხის კომპლექსი, მდინარის შუა წელზე, მარჯვენა ნაპირას, მთის კალთაზე აგებულია საუკუნის ღვთისმშობლის ეკლესიის კომპლექსი. სოფლის სასაფლაოზე დგას - საუკუნეების დარბაზული ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 22 ადამიანი.

}
სამკურნალო რეცეპტები

„სამკურნალო რეცეპტები“, — საუკუნეების სამედიცინო ძეგლი, რომლის ავტორია დავით ბაგრატიონი (გიორგი -ის უფროსი ვაჟი). ძეგლი შედგენილია რუსულ, ქართულ და ლათინური წყაროების საფუძველზე. ტექსტი დაყოფილია თავებად და დალაგებულია ანბანზე დაავადებების მიხედვით (მაგ., ანტონის ცეცხლისათვის..., ბუასილისათვის... და ა. შ.). თითოეულ დაავადებას ახლავს სათანადო რეცეპტი.

„სამკურნალო რეცეპტები“ გავრცელებული იყო საქართველოში ხელნაწერების სახით; დღემდე შემონახულია 7 ხელნაწერი ვარიანტი, მათ შორის 4 ინახება საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ინსტიტუტში, 2 — თელავში; 1 — სანქტ-პეტერბურგში მ. სალტიკოვ-შჩედრინის სახელობის ბიბლიოთეკაში.
ქვემო ხორხი

ქვემო ხორხი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტის ჟინვალის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე).

მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ხორხის (ერთვის ჟინვალის წყალსაცავს) ხეობაში, ზღვის დონიდან 1200 მ-ზე, დუშეთიდან 52 კმ-ში. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

ქვემო ხორხი საუკუნეში წარმოიშვა აღმოსავლეთ საქართველოს მთიელების (ფშავ-ხევსურეთი, მთიულეთი, გუდამაყარი) ხორხის ხეობაში მიგრაციის შედეგად. მანამდე სოფლის ტერიტორია ტყით ყოფილა დაფარული. სოფლის განაპირას შემორჩენილია შუა საუკუნეების ზურგიანი კოშკის ნანგრევები.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 13 ადამიანი.

}
სონდისველა

სონდისველა — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჟინვალის სადაბო თემში. მდებარეობს მდინარე ხორხის (მთიულეთის არაგვის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 1000 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 27 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 16 ადამიანი.

}
ჯორდანო ბრუნოს ქანდაკება

ჯორდანო ბრუნოს ქანდაკება — გამოჩენილი იტალიელი ასტრონომის, ფილოსოფოსისა და პოეტის – ჯორდანო ბრუნოს – ქანდაკება იტალიაში, ქალაქ რომში, რომელიც აღმართულია იმავე ადგილზე, სადაც ჯორდანო ბრუნო დაწვეს. ქანდაკების აღმართვამ გამოიწვია დაპირისპირება რომის კათოლიკურ ეკლესიასა და თავისუფალ მასონებს შორის. 1884 წლის 20 აპრილს რომის პაპმა ლეო -ემ გამოაქვეყნა ენციკლიკა , რომელშიც დაგმო თავისუფალი მასონები და მათი იდეოლოგია. ამის საპასუხოდ მასონებმა გადაწყვიტეს კათოლიკური ეკლესიის მიერ ერეტიკოსად გამოცხადებული ჯორდანო ბრუნოს ძეგლის აღმართვა იმავე ადგილას, სადაც იტალიელი მოაზროვნე სიკვდილით დასაჯეს 1600 წელს. ქანდაკების შექმნა შესთავაზეს ეტორე ფერარას, რომელსაც ამავე დროს ეკავა აპენინის ნახევარკუნძულზე ერთადერთი მოქმედი მასონური ლოჟის — „იტალიის დიდი აღმოსავლეთის“ მაგისტრის თანამდებობა. ქანდაკების აღმართვას მოჰყვა დაპირისპირება მის მომხრეებსა და მოწინააღმდეგეებს შორის — რომის მუნიციპალური საბჭოს წევრთა უმრავლესობა ეწინააღმდეგებოდა ჯორდანო ბრუნოს ქანდაკების აღმართვას, თუმცა აღმართვის წინააღმდეგ მიმართულმა წარუმატებელმა ინტრიგებმა გამოიწვიეს იტალიის მოსახლეობისა და რამდენიმე ევროპელი საზოგადო მოღვაწის უკმაყოფილებლობა და აღშფოთება. რომის უნივერსიტეტში, რომლის პროფესორთა უმრავლესობა მხარს უჭერდა ქანდაკების აღმართვას, შეწყდა ლექციები და სტუდენტებს მიეცათ საშუალება ღიად გამოეხატათ უკმაყოფილება იმ პროფესორებით, რომლებიც შედიოდნენ მუნიციპალურ საბჭოში და ხელს უშლიდნენ ქანდაკების აღმართვას. დღეისათვის კამპო დელ ფიორიზე აღმართული ქანდაკება არის ათეისტებისა და „ “-თა შეკრების ადგილი.
სწროფავი

სწროფავი — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჟინვალის სადაბო თემში. მდებარეობს ხორხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1000 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.

}
უბანი (ჟინვალის თემი)

უბანი — ნასოფლარი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჟინვალის სადაბო თემში. მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ხორხის (ჩაედინება ჟინვალის წყალსაცავში) ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 1200 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 50 კილომეტრით. 1 კილომეტრში მდებარეობს სოფელი სონდისველა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

}
ფუძნარი

ფუძნარი — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჟინვალის სადაბო თემში. მდებარეობს ქართლის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ბოდავისხევის (არაგვის სისტემა) ზემოთში. ზღვის დონიდან 1200 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი.

}
ხირაუშა

ხირაუშა — ნასოფლარი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჟინვალის სადაბო თემი. მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ხორხის (ერთვის ჟინვალის წყალსაცავს) ნაპირას. ზღვის დონიდან 1400 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 50 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

}
სამკურნალო წიგნი - კარაბადინი

„სამკურნალო წიგნი — კარაბადინი“ — საუკუნის სამედიცინო ძეგლი, რომლის ავტორია ზაზა ფანასკერტელ-ციციშვილი. წიგნი 2 ტომად არის შედგენილი და მასში საკმაო სიზუსტითაა განხილული მედიცინის თეორიული და პრაქტიკული საკითხები, აღწერილია დაავადებათა გამოცნობის ხერხები, ობიექტური გასინჯვის მეთოდები, ავადმყოფთა გამოკვლევის უაღრესად რაციონალური სქემა. კარგად არის გაშუქებული სამკურნალო საშუალებათა სხვადასხვა ფორმა, მკურნალობის მრავალნაირი მეთოდი. განხილულია ადამიანის ანატომიის და ფიზიოლოგიის ძირითადი საკითხები, მოცემულია ფსიქიკის მატერიალური გაგების ელემენტები, ტვინი აღიარებულია გარემოს შეცნობის ორგანოდ. ავტორი უარყოფს ფსიქიკურ დაავადების მისტიკური ბუნებას და მიიჩნევს მას ტვინის ორგანულ დაავედებად, რომელიც საჭიროებს მკურნალობას წამლებით და არა მაგიურ-რელიგიური რიტუალებით.

„სამკურნალო წიგნი — კარაბადინი“ შუა საუკუნეების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წყაროა როგორც სამედიცინო-ბიოლოგიურ, ისე ქართული საზოგადოებრივი და ფილოსოფიური აზროვნების ისტორიისათვის.
ნეძიხი

ნეძიხი — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჟინვალის სადაბო თემი. მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 800 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 21 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 32 ადამიანი.

}
ჩინთი

ჩინთი — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჟინვალის სადაბო თემში. მდებარეობს ისტორიულ ხერკში, ფხოვისა და თიანეთის გზაგასაყარზე., მდინარე არაგვის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 680 მეტრზე, დუშეთიდან 17 კილომეტრში

ისტორია
სოფელში მოსახლეობის გაჩენა საქართველოსა და ჩრდილოეთ კავკასიის დამაკავშირებელ გზაზე მდებარეობამ განაპირობა. ჩინთში გადიოდა აგრეთვე გზა, რომელიც თიანეთის გავლით აღმოსავლეთისკენ მიემართებოდა. ამ მნიშვნელოვანი სამიმოსვლო გზების დაცვა-პატრონობა სოფლის მოსახლეობას ევალებოდა.

ჩინთი საუკუნიდან არაგვის ერისთავთა კუთვნილება იყო, საუკუნიდან ქართლ-კახეთის სამეფო კარის კონტროლის ქვეშ მოექცა. - საუკუნეებში ლეკთა თარეშის შედეგად სოფელში მოსახლეობის რაოდენობა შემცირდა. საუკუნეში აქ ქართველი მთიელები (ძირითადად ბუჩუკურები) დასახლდნენ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 188 ადამიანი.

მატერიელური-კულტურის ძეგლები
ჩინთში შემონახულია კოშკების კომპლექსი. ვაკეზე, კლდის მცირე მასივის ორივე მხარეს, თითო-თითო კოშკია აღმართული. არაგვის მხარეს პირშექცეული, გეგმით სწორკუთხა კოშკი დანგრეულია. მეორე კოშკი ხუთსართულიანია, ნაგებია ნატეხი ქვით გამოყვანილი სწორი ჰორიზონტალური რიგებით. შესასვლელი სართულიდან აქვს. კოშკები საუკუნეზე ადრინდელ ხანას მიეკუთვნება. აქედან დაახლოებით 30 მეტრზე დგას მესამე, ხუთსართულიანი კოშკი. იგი უჩვეულო სახისაა. მისი ქვედა ნახევარი გარედან კუთხედებმომრგვალებულია, ზედა ნახევარი ოთხკუთხედია. შესასვლელი აქვს სართულზე გარედან მისადგმელი კიბით. ნაშენია დამუშავებული რიყის ქვითა და ლოდებით, ურევია ნატეხი ქვაც. იგი - სს. მიეკუთვნება.

ბანთარეულის ნამოსახლარი;
ბანთარეულის სამაროვანი;
ბებრისციხის ნამოსახლარი;
დიდვაკის ნასოფლარი;
კლდის კოშკები;
კოტაძეურის კომპლექსი;
ჩინთის კოშკი;
ჩინთის ნამოსახლარი;
ჩინთის ყველაწმინდის ეკლესია;
წობნები.
თვალივი

თვალივი — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჟინვალის სადაბო თემი. მდებარეობს მდინარე ფშავის არაგვის მარცხენა მხარეს, მწვერვალ გორმაღლის დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 900 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 59 ადამიანი.

ისტორიული ძეგლები
სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდინარე არაგვის მარცხენა ნაპირის ტყიან ზეგანზე, შემონახულია ხუროთმოძღვრული კომპლექსი, რომლის მთავარი ნაგებობაა წმინდა გიორგის ეკლესია. იგი ხარჭაშნელ ეპისკოპოსთა მთავარი ტაძარი ყოფილა (ეპარქია მოიცავდა ერწო-თიანეთს და ფშავ-ხევსურეთს). ხარჭაშნელი ეპისკოპოსი ისტორიულ წყაროებში პირველად საუკუნეში იხსენიება, კათედრამ არსებობა შეწყვიტა საუკუნის მეორე ნახევარში). დარბაზული ეკლესიის უძველესი სამშენებლო ფენა ადრინდელ შუა საუკუნეებს მიეკუთვნება, საუკუნეში გადაუკეთებიათ და განუახლებიათ. ტაძარი ნაგებია კლდის დაუმუშავებელი ქვითა და შირიმის გათლილი კვადრებით.

აღმოსავლეთით ნახევარწრიული, შვერილი აფსიდი აქვს. საუკუნეში, გადაკეთების დროს, ამოუქოლავთ სამხრეთი კარი, ხოლო დასავლეთი კარის წინ მიუშენებიათ შესასვლელი სამრეკლოთი. შესასვლელის თავზე ჩასმულია ქვიშაქვის დიდი ქვა ასომთავრული წარწერით, რომელიც პალეოგრაფიულად საუკუნით თარიღდება. ამავე პერიოდს მიეკუთვნება ინტერიერში, საკურთხევლის წინ, აღმართული აგურის კანკელი, რომლის არქიტრავის ფრესკაზე გამოსახულია 15 წმინდანი. ეკლესიას გარს არტყია გეგმით წვრილი გალავანი, რომლის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ოთხსართულიანი შესასვლელი კოშკია ჩაშენებული. გალავნის შიგნით შემორჩენილია სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობათა და მომცრო დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები.
სკალარი

სკალარი — სიდიდე, რომელსაც არ გააჩნია სივრცეში მიმართულება და ხასიათდება მხოლოდ რიცხვითი მნიშვნელობით.

სკალარული სიდიდეებია: სიგრძე, ფართობი, მოცულობა, დრო, მასა, სიმკვრივე, ტემპერატურა, სიმძლავრე, სითბოტევადობა, ელექტროტევადობა და სხვა.

ტერმინი სკალარი (ზოგჯერ აღქმულია რიცხვის სინონიმად) გამოიყენება ვექტორულ აღრიცხვაში, სადაც იგი უპირისპირდება ვექტორს.
ჯერემი რენერი

ჯერემი რენერი (; დ. 7 იანვარი 1971, მოდესტო, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი კინომსახიობი და მუსიკოსი. კინოში გამოჩნდა უმეტესად 2000-იან წლებში, სადაც ძირითადად მეორეხარისხოვან როლებს ასრულებდა. რენერი ორჯერ იყო ნომინირებული ოსკარის პრემიაზე.

ბიოგრაფია
ჯერემი რენერი დაიბადა კალიფორნიის შტატის ქალაქ მოდესტოში. იგი ვალერი კერლისა და ლი რენერის შვილია.
ჰყავს ხუთი უმცროსი ალალი ძმა. დაამთავრა ფრედ ბეიერის საშუალო სკოლა, რის შემდეგ სწავლა განაგრძო ორწლიანი კურსით ქალაქ მოდესტოში.
რენერმა კინოკარიერა დაიწყო როგორც ქარიზმატულმა ანტიგმირმა.

მას განსახიერებული აქვს მეჩვიდმეტე საუკუნის ვამპირის, შეიარაღებული ალკოჰოლიკის, სერიული მკვლელისა და სხვა როლები. რენერმა მონაწილეობა მიიღო ასევე სატელივიზიო პროექტებში: „ანგელოზი“, „დანაშაულის ადგილი“, „ექიმი ჰაუსი“ და სხვა.
რენერმა კინოკრიტიკოსების მხრიდან ყურადღება მიიქცია შესრულებული როლებით ფილმებში: „დამერი“, „ნეო ნედი“. საყოველთაო პოპულარობა და აღიარება მოუტანა ფილმმა „ქარიშხლის მბრძანებელი“. ამ ფილმში შესრულებული როლისთვის ჯერემი რენერი ნომინირებულ იყო ოსკარის პრემიაზე, როგორც საუკეთესო მსახიობი. 2010 წელს როლი მიიღო ბენ აფლეკის ფილმში „ქალაქი“. შესრულებული როლისთვის რენერმა მეორეჯერ მიიღო ოსკარის პრემიაზე ნომინაცია.

2011 წლის 14 დეკემბერს „შეუსრულებელი მისიის“ მეოთხე ნაწილის პრემიერა გაიმართა, ფილმში რენერმა ერთ-ერთი მთავარი როლი შეასრულა, მან ითან ჰანთის თანაშემწე აგენტი უილიამ ბრენდტი განასახიერა. 2012 წელს რენერის პოპულარობა კიდევ უფრო გაიზარდა, მსახიობმა „ბორნის“ სერიების მთავარი გმირი ჯეისონ ბორნი შეცვალა, რომელსაც მეტ დეიმონი ასრულებდა და ახალ სერიაში ახალი აგენტი აარონ კროსი განასახიერა.

2013 წლის იანვარში, კინოგაქირავებაში გამოვიდა ფილმი „ალქაჯებზე მონადირეები“, სადაც რენერმა ჯემა არტენტონთან ერთად მთავარი როლი შეასრულა, პრემიერიდან ორ თვეში კი მსახიობი 42 წლის ასაკში მამა გახდა, მას 28 მარტს ქალიშვილი შეეძინა.

ფილმოგრაფია