iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ინტრონი

ინტრონები — დნმ-ის ის უბნები, რომელთა ასლებიც იშლება პირველადი ტრანსკრიპტიდან და ისინი აღარაა ზრდასრულ რნმ-ში.

ტრანსკრიფციის შემდეგ ნუკლეოტიდების მიმდევრობები, რომლებიც ინტრონებს შეესაბამება, სპლაისინგის დროს იჭრება ზრდასრული ი-რნმ-იდან (პრე-ი-რნმ-იდან). ინტრონები ეუკარიოტების გენებისთვისაა დამახასიათებელი. ინტრონები აგრეთვე ნაპოვნია ისეთ გენებში, რომლებიც რიბოსომულ რნმ-ს (რ-რნმ-ს), სატრანსპორტო რნმ-სა (ტ-რნმ-სა) და პროკარიოტების ზოგიერთ ცილას აკოდირებენ. ეს ინტრონები რნმ-ის დონეზე იჭრება ავტოსპლაისინგის მეშვეობით. ინტრონების რაოდენობა და სიგრძე მრავალფეროვანია ერთი ორგანიზმის სხვადასხვა სახეობასა და გენში. მაგალითად, საფუარების გენომი ჯამში შეიცავს 293 ინტრონს, ადამიანის გენომში კი ზოგჯერ 300 ათას ინტრონზე მეტია. როგორც წესი, ინტრონები ეგზონებზე უფრო გრძელია.
ადამიანის სიმაღლე

ადამიანის სიმაღლე — ადამიანის სხეულის ერთ-ერთი ძირითადი განზომილება. ანთროპოლოგიასა და მედიცინაში განიხილება, როგორც ძირითადი ნიშანი ადამიანის პროპორციებისა და ფიზიოლოგიური განვითარების დასახასიათებლად. ადამიანის საშუალო სიმაღლედ მიღებულია 165 სმ მამაკაცებისათვის და 154 სმ — ქალებისათვის. ადამიანის სიმაღლე დიდადაა დამოკიდებული ინდივიდუალურ თავისებურებებზე, ასაკზე, სქესსა და რასობრივ წარმომავლობაზე. ახალშობილი ბიჭის სიმაღლეა საშუალოდ 51 სმ, გოგონასი — 50 სმ. ასაკთან დაკავშირებით ადამიანის სიმაღლე არათანაბრად მატულობს; ზრდა მთავრდება ქალებისა — 19-20 წლისათვის, მამაკაცებისა კი 25-26 წლისათვის. სტაბილური პერიოდი გრძელდება 45-50 წლამდე, რომლის შემდეგ მალთაშუა ხრტილების გაბრტყელების შედეგად ადამიანის სიმაღლე რამდენიმე სმ-ით კლებულობს. გარეგანი ფაქტორები (საყოფაცხოვრებო, ჰიგიენური პირობები, კვება და სხვ.) რამდენადმე გავლენას ახდენს ადამიანის სიმაღლეზე. გარკვეული კავშირი ადამიანის სიმაღლესა და გეოგრაფიულ-კლიმატურ პირობებს შორის არ აღინიშნება. სხვადასხვა ეთნოგრაფიულ-ტერიტორიულ ჯგუფებს შორის განსხვავება სიმაღლის მიხედვით 40-41 სმ აღწევს. ყველაზე დაბალი არიან აფრიკაში მდ. კონგოს აუზში მცხოვრები ნეგრილები (აფრიკის პიგმეები — საშ. სიმაღლე 141 სმ), შემდეგ ბუშმენები და სამხრ.-აღმ. აზიის პიგმეები. მაღალი ტანით გამოირჩევიან აფრიკაში ჩადის ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მცხოვრები ზანგები (საშ. სიმაღლე 182 სმ), აგრეთვე შოტლანდიის, მარკიზის კუნძულების მკვიდრნი და სხვ. ადამიანის სიმაღლის ინდივიდივიდუალური ვარიაციები ბევრად მეტია, ვიდრე ჯგუფობრივი. 125 სმ-ზე ნაკლები და 200 სმ-ზე მეტი ადამიანის სიმაღლე პათოლოგიურად ითვლება. საუკუნის ბოლოს და განსაკუთრებით საუკუნეში თავი იჩინა ადამიანის სიმაღლის მომატების ტენდენციამ, ამ მოვლენის ახსნას სხვადასხვა მიზეზებით ცდილობდნენ (მაგ., საკვების ხასიათის შეცვლა), მაგრამ იგი უნდა აიხსნას არა ერთი რომელიმე ფაქტორით, არამედ ფაქტორთა კომპლექსით.
ადამიანის წონა

ადამიანის წონა — ფიზიკური განვითარების, ჯანმრთელობისა და შრომისუნარიანობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მაჩვენებელი. ადამიანის წონა დაკავშირებულია სქესობრივ და ასაკობრივ თავისებურებებთან. ორგანიზმის განვითარების პროცესში ადამიანის წონა მნიშვნელოვნად იცვლება. 5 თვის ნაყოფი იწონის დაახლოებით 300 გ, დროული ახალშობილის წონაა — 2500-4000 გ (გოგონები 100-200 გ ნაკლები) და ბევრადაა დამოკიდებული მშობლების ინდივიდუალურ თავისებურებებზე, დედის საყოფაცხოვრებო პირობებზე, მის ნერვულ სისტემაზე, პროფესიაზე, ფიზიკურ დატვირთვაზე ორსულობის უკანასკნელ თვეებში, გადატანილ დაავადებებზე და სხვ. ახალშობილი პირველი ორი დღე, როგორც წესი, წონაში იკლებს 6-9%-ით (ე. წ. ფიზიოლოგიური დაკლება), 12-15 დღეში ბავშვის წონა აღდგება. პირველ ორ თვეში ახალშობილი ყოველდღიურად მატულობს 25 გ. 4,5-5 თვეზე ბავშვის წონა ორმაგდება, ხოლო წლისთავზე სამმაგდება. ადამიანის წონას მომდევნო ასაკში ინდივიდუალური თავისებურებანი განაპირობებს, იგი დამოკიდებულია ორგანიზმის ფორმირებასა და ადამიანის საყოფაცხოვრებო პირობებზე. სქესობრივი მომწიფების პერიოდში გოგონები იმავე ასაკის ბიჭებზე მეტს იწონიან. სქესობრივი მომწიფების წინა და შემდგომ ხანაში წონით ვაჟები უსწრებენ გოგონებს. 25-40 წლის ასაკი ადამიანის წონის სტაბილურ პერიოდად ითვლება. ამ ასაკის საშუალო წონად მიღებულია 64 კგ მამაკაცთათვის, 56 კგ ქალებისათვის — 40-55 წლისათვის ადამიანის წონა განსაკუთრებით მატულობს, ხოლო 55-60 წლის შემდეგ, ქსოვილებში მიმდინარე ატროფიული პროცესების შედეგად, როგორც წესი, რამდენიმე კგ-ით იკლებს.

ორგანიზმის განვითარების პროცესში იცელება ორგანოებისა და ქსოვილების წონითი შეფარდება. ასაკსრული ადამიანების წონითი შეფარდება სხვადასხვანაირია სქესობრივი განსხვავების მიხედვითაც. მაგ., მამაკაცის კუნთები შეადგენს მისი სხეულის წონის 42%, ძვლები — 18%, ცხიმოვანი ქსრვილი — 12%; ქალისა; კუნთები — 36%, ძვლები — 16%, ცხიმოვანი ქსრვილი— 24%.

პათოლოგიური მდგომარეობის დროს ადამიანის წონა იცელება. მატულობს გადაჭარბებული კვების, ნივთიერებათა ცვლისა და შინაგანი სეკრეციის ფუნქციის დარღვევის, ორგანიზმში სითხის შეკავების დროს, იკლებს არასაკმაო ან უხარისხო კვების, საჭმლის მომნელებელი ორგანოების ფუნქციის დაქვეითების, ავთვისებიანი წარმონაქმნების, ენდოკრინული და ნივთიერებათა ცვლის დარღვევისა და ნერვული სისტემის ზოგიერთი დაავადების დროს.
არტიურ ადამოვი

არტიურ ადამოვი (; დ. 23 აგვისტო, 1908, კისლოვოდსკი — გ. 15 მარტი, 1970, პარიზი) — ფრანგი დრამატურგი, ესეისტი, მთარგმნელი, წარმოშობით სომეხი.

ბიოგრაფია
მის პირველ ლექსებში სიურრეალიზმის გავლენა იგრძნობა. ფაშისტურ საკონცენტრაციო ბანაკში განცდილი ტანჯვა აღწერა „საშინელ დღიურში“ (1943). უიმედობითაა გამსჭვალული მისი ავტობიოგრაფიული მოთხრობა „აღსარებაც“ (1946). პიესებით — „პაროდია“ (1947, გამოქვეყნდა 1950), „შემოსევა“ (1950), „დიდი და პატარა მანევრი“ (1953), „ყველანი ყველას წინააღმდეგ“ (1953), „მოძრაობის აზრი“ (1955) — ბეკეტსა და იონესკოსთან ერთად საფუძველი ჩაუყარა ავანგარდისტულ, ე. წ. „აბსურდის თეატრს“. მომდევნო პერიოდის პიესებში „პაოლო პაოლი“ (1957), „მე არა ვარ ფრანგი“ (1958), „გაზაფხული 71“ (1961), „ “ (1968) და სხვ. მებრძოლი რეალისტური დრამატურგიის ტენდენციები შეინიშნება. თავისი ცხოვრება ასახა მოგონებათა წიგნში „ადამიანი და ბავშვი“ (1968).
სემიუელ ადამსი

სემიუელ ადამსი (; დ. 27 სექტემბერი, 1722, ბოსტონი — გ. 2 ოქტომბერი, 1803, იქვე) — ამერიკელი პოლიტიკური მოღვაწე, პუბლიცისტი. ჩრდილოეთ ამერიკის ინგლისური კოლონიების დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის (1776-1783) ერთ-ერთი ორგანიზატორი.

ბიოგრაფია
პოლიტიკურ საქმიანობამდე კომერსანტი იყო. შემდგომ სათავეში ჩაუდგა რევოლუციურ ორგანიზაციას — „თავისუფლების შვილებს“, რომელიც უმთავრესად დემოკრატიულ ძალებს (წვრილი ფერმერები, ხელოსნები, მუშები) აერთიანებდა. 1772 წელს ადამსის ინიციატივით ბოსტონში შეიქმნა კორესპონდენტული კომიტეტი. მალე ასეთი კომიტეტები ყველა ინგლისურ კოლონიაში ჩამოყალიბდა და რევოლუციური ძალების ორგანიზაციის ცენტრებად იქცა. ადამსი კონტინენტური კონგრესის მოწვევის (1774) ერთ-ერთი ინიციატორი და კონგრესების აქტიური წევრი იყო 1774-1782 წლებში. მან მხარი დაუჭირა 1787 წლის კონსტიტუციას, ცდილობდა მის დემოკრატიზაციას და ილაშქრებდა მონობის წინააღმდეგ. 1794-1797 იყო მასაჩუსეტსის შტატის გუბერნატორი. ადამსი იზიარებდა განმათავისუფლებელ იდეებს. იგი ცნობილია „დემოკრატიის მამის“ სახელით.
მაიკლ კრაიტონი

ჯონ მაიკლ კრაიტონი ( ; დ. 23 ოქტომბერი, 1942 — გ. 4 ნოემბერი, 2008) — ამერიკელი მწერალი, კინორეჟისორი, პროდიუსერი და სცენარისტი, რომელიც ყველაზე მეტად ცნობილია სამეცნიერო ფანტასტიკის, თრილერისა და სამედიცინო ფანტასტიკის ჟანრის ნაწარმოებებით. მისი წიგნები გაყიდულია 200 მილიონ ეგზემპლიარამდე, რომელთა უმეტესობა ადაპტირებული იქნა ფილმებში.

კრაიტონის ლიტერატურული ნაწარმოებები, როგორც წესი წარმოადგენს მოქმედებითი ჟანრისა და ტექნო-თრილერის ნაზავს, სადაც აღწერილია თანამედროვე ტექნოლოგიები და კაციობრიობის წარუმატებელი ურთიერთქმედება ამ ტექნოლოგიებთან, განსაკუთრებით ბიოტექნოლოგიებთან. აგრეთვე, კრაიტონის წიგნების უმეტესობა მოიცავს სამედიცინო ან სამეცნიერო თემებს, რომლებშიც თავად ავტორის წარსულია ასახული.

ჯონ მაიკლ კრაიტონი დაიბადა 1942 წლის 23 ოქტომბერს, ჩიკაგოში, ილინოისის შტატში ჟურნალისტ ჯონ ჰენდერსონ კრაიტონის და ზულა მილერ კრაიტონის ოჯახში. ჯონს მწერლობისადმი ინტერესი 14 წლის ასაკში გაუჩნდა, როდესაც გაზეთ ნიუ-იორკ ტაიმში გამოაქვეყნა მისი პირველი ნაწარმოები. 1964 წელს დაამთავრა ჰარვარდის კოლეჯი. ორი წლის შემდეგ გამოაქვეყნა მისი პირველი რომანი „ “.

2008 წლის დასაწყისში მაიკლ კრაიტონი დაავადდა ლიმფობიით. იგი გარდაიცვალა 66 წლის ასაკში, 2008 წლის 4 ნოემბერს ლოს-ანჯელესში.

მისი ყველაზე განთქმული რომანებია: „შტამი ანდრომედა“ (1969), „სფერო“ (1987), „იურული პარკი“ (1990), „ამომავალი მზე“ (1992), „დაკარგული სამყარო“ (1995), „შიშის სახელმწიფო“ (2004) და სხვა. მისი რეჟისორობითა და სცენარისტობით გამოვიდა რამდენიმე ფილმი: „ველური დასავლეთის სამყარო“ (1973), „კომა“ (1978), „მატარებლის პირველი დიდი ძარცვა“ (1979), „მაყურებელი“ (1981) და „რობოტების ბუნტი“ (1984). მიღებული აქვს რამდენიმე ჯილდო, მათ შორის: ედგარ პოს პრემია (1969, 1980 აშშ-ის სცენარისტთა გილდიის ჯილდო (1996), ჯორჯ ფოსტერ პიბოდის პრემია (1994) და ა.შ.
უოლტერ ადამსი

უოლტერ სიდნი ადამსი (; დ. 20 დეკემბერი, 1876, ანტიოქია — გ. 11 მაისი, 1956, პასადენა) — ამერიკელი ასტრონომი, ვაშინგტონის ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, 1923 წლიდან მაუნტ-უილსონის ობსერვატორიის დირექტორი, 1946 წლიდან კი — საპატიო დირექტორი, საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის ვიცე-პრეზიდენტი (1935-1948). ცნობილია მრავალრიცხოვანი გამოკვლევით მზისა და ვარსკვლავთა სპექტროსკოპიის დარგში, უფრო კი სპექტრული ხაზების ინტენსივობათა თანაფარდობის საფუძველზე ვარსკვლავებამდე მანძილების განსაზღვრის მეთოდის დამუშავებით.
ჯონ კაუჩ ადამსი

ჯონ კაუჩ ადამსი (; დ. 5 ივნისი, 1819 — გ. 21 იანვარი, 1892, კემბრიჯი) — ინგლისელი ასტრონომი. ლონდონის ასტრონომიული საზოგადოების პრეზიდენტი. კემბრიჯის უნივერსიტეტის პროფესორი (1858 წლიდან). კემბრიჯის ასტრონომიული ობსერვატორიის დირექტორი (1861 წლიდან). 1845 წელს პლანეტა ურანის მოძრაობაში შეშფოთებათა მათემატიკური ანალიზის საფუძველზე, უ. ლევერიესაგან დამოუკიდებლად, თეორიულად დაასაბუთა ახალი პლანეტის არსებობა. შემდგომში ლევერიეს გაანგარიშების საფუძველზე ეს პლანეტა ტელესკოპით აღმოაჩინეს და ნეპტუნი უწოდეს. ადამს ეკუთვნის მნიშვნელოვანი შრომები ცის მექანიკის დარგში, კერძოდ მთვარის მოძრაობაში საუკუნეობრივი აჩქარების გამოკვლევა. 1855 წელს შეიმუშავა ჩვეულებრივ დიფერენციალურ განტოლებათა რიცხვითი ინტეგრირების სხვაობითი მეთოდი.

მთვარის ხილული მხარის ერთ-ერთ კრატერს ჯონ კაუჩ ადამსისა და სხვა ორი ასტრონომის უოლტერ ადამსისა და ჩარლზ ჰიჩკოკ ადამსის პატივსაცემად ეწოდა სახელი ადამსი.
იურული პარკი (რომანი)

„იურული პარკი“ — ამერიკელი მწერლის, მაიკლ კრაიტონის სამეცნიერო ფანტასტიკური რომანი, გამოსული 1990 წელს. რომანში მოთხრობილია გენური ინჟინერიის მეშვეობით დინოზავრების კლონირება და დინოზავრებით დასახლებული პარკის ნგრევა.

1993 წელს, რეჟისორ სტივენ სპილბერმა გადაიღო ამავე სახელწოდების ფილმი, რომელსაც დიდი წარმატება ჰხვდა წილად, ხოლო ფილმის შემოსავალმა 1 მილიარდ დოლარს გადააჭარბა, რასაც მოჰყვა რამდენიმე გაგრძელება.

წიგნი იქცა ბესტსელერად და კრაიტონის ყველაზე წარმატებულ რომანად. წიგნმა, აგრეთვე მიიღო მაღალი შეფასებები კრიტიკოსებისგან. 1996 წელს წიგნმა მიიღო -ის ჯილდო. 1995 წელს გამოვიდა წიგნის გაგრძელება „დაკარგული სამყარო“. 1997 წელს ორივე რომანი გამოიცა ერთ წიგნად, სახელწოდებით „იურული სამყარო“, რომელსაც არანაირი შეხება არ აქვს ამავე სახელწოდების ფილმთან.
იურული პარკი III

„იურული პარკი “ — 2001 წლის სამეცნიერო ფანტასტიკური სათავგადასავლო ფილმი, რიგით მესამე ნაწილი იურული პარკის სერიიდან, რომლის რეჟისორია ჯო ჯონსტონი, პროდისერები არიან კეთლინ კენედი და ლარი ფრანკო, სცენარისტები — პიტერ ბუშმენი, ალეგზანდერ პეინი და ჯიმ ტეილორი. ფილმში მონაწილეობენ სემ ნილი, უილიამ მეისი, ტეა ლეონი, ალესანდრო ნივოლა, ტრევორ მორგანი და მაიკლ ჯეტერი. ეს არის პირველი ფილმი სერიიდან, რომლის რეჟისორი არ არის სტივენ სპილბერგი და პირველი, რომელიც არ ეფუძნება მაიკლ კრაიტონის წიგნებს (თუმცა ზოგიერთი სცენა ფილმში აღებულია კრაიტონის რომანებიდან „იურული პარკი“ და „დაკარგული ქვეყანა“). ფილმის სიუჟეტი ვითარდება კოსტა-რიკის გამოგონილ კუნძულ ისლა-სორნაზე, სადაც განქორწინებული წყვილი მოტყუებით წაიყვანს დოქტორ ალა გრანტს კუნძულზე მათი დაკარგული შვილის მოსაძებნად.

სპილბერგის „იურული პარკის“ წარმატების შემდეგ ჯო ჯონსტონმა გამოხატა ინტერესი მომდევნო ფილმის რეჟისორობაზე, თუმცა ამის ნაცვლად სპილბერგმა ჯონსტონს მესამე ნაწილის გადაღების უფლება მისცა. გადაღებები დაიწყო 2000 წლის 30 აგვისტოს თავდაპირველად გადაღებები დაგეგმილი იყო ახალ ზელანდიაში, თუმცა ზელანდიის ნაცვლად გადაღებები გადატანილი იქნა მაუიში, ჰავაიზე. „იურული პარკი “-ის პრემიერა შედგა ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიის შტატში 2001 წლის 16 ივლისს.

პროექტმა მიიღო შერეული შეფასებები კინოკრიტიკოსებისგან. საერთო განხილვების საიტ მთლიანი რეიტინგი შეადგენს 50%. მიუხედავად შერეული შეფასებებისა, ფილმი წარამატებული აღმოჩნდა კომერციულად, მსოფლიოს მასშტაბით ფილმის შემოსავალმა 368.8 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა, რითაც იქცა წლის მერვე ყველაზე შემოსავლიან ფილმად მსოფლიოში, თუმცა ყველაზე მცირე შემოსავლიან ფილმად „იურული პარკის“ სერიაში. 2001 წლის ივლისში გამოვიდა ფილმის საუნდტრეკი.

2001 წლის11 დეკემბერს ფილმი გამოიცა და ფორმატში. 2011 წელს ამას მოჰყვა იურული პარკის ტრილოგიის გამოცემა - ფორმატში. 2015 წლის 12 ივნისს გამოვიდა ფილმის გაგრძელება „იურული სამყარო“.
ადან დე ლა ალი

ადან დმ ლა ალი (; დ. დაახლ. 1240, არასი — გ. დაახლ. 1286, ნეაპოლი) — ფრანგი ტრუვერი. თანამედროვეთათვის ცნობილი იყო „არასელი კუზიანის“ მეტსახელით. შუა საუკუნეების ქალაქის დემოკრატიული სულისკვეთების პოეტია, უამრავი ლექსისა და სიმღერის ავტორი. ჩვენამდე მოაღწია ადანის ორმა კომედიამ — „თამაში ფანჩატურში“ და „რობენისა და მარიონის თამაში“, რომლებიც შეიძლება კომედიური ოპერის შორეულ პროტოტიპებად ჩაითვალოს.
ადაპტაცია (ფსიქოლოგია)

ადაპტაცია ფსიქოლოგიაში — შეგრძნების ორგანოების გრძნობიერების ცეალებადობა ამა თუ იმ გამღიზიანებლის ზემოქმედების შედეგად (მაგალითად, თვალის შეგუება სინათლისა ან სიბნელისადმი). ადაპტაცია შეიძლება ქონდეს შეგრძნების ორგანოს გრძნობიერების როგორც გაძლიერების (ძლიერი გამღიზიანებლის შემდეგ სუსტ გამღიზიანებელზე გადასელისას) , ისე შესუსტების (სუსტი გამღიზიანებლის შემდეგ ძლიერ გამღიზიანებელზე გადასვლის) დროს. ადაპტაცია დამახასიათებელია ყველა მოდალობის შეგრძნებისათვის. განსაკუთრებით ძლიერია მხედველობის, ყნოსვის, გემოსა და კანის შეგრძნებაში, უფრო სუსტია სმენისა და ტკივილის შეგრძნებაში.
თვალის ადაპტაცია

თვალის ადაპტაცია — სხვადასხვა განათებასთან თვალის შეგუების უნარი. განარჩევენ ადაპტაციას სიბნელისადმი — დღის სინათლიდან ღამის სინათლეზე ან დიდი განათებიდან მცირე განათებაზე გადასვლისას, და ადაპტაციას სინათლისადმი — მცირე განათებიდან დიდ განათებაზე გადასვლის დროს. უმცირესი განათება, რომელიც სინათლის შეგრძნებას იწვევს (გაღიზიანების ზღურბლი), განსაზღვრავს სინათლისადმი თვალის მგრძნობიარობას. რაც უფრო დაბალია გაღიზიანების ზღურბლი, მით უფრო მაღალია სინათლისადმი თვალის მგრძნობიარობა და პირიქით. სიბნელისადმი ადაპტაცია საკმაოდ ხანგრძლივად მიმდინარეობს. იგი სწრაფად მატულობს პირველი 15 წუთის განმავლობაში, 30-ე წუთზე აღწევს მაქსიმუმს და პრაქტიკულად მთავრდება ერთ საათში, სინათლისადმი კი კლებულობს პირველ წამებში და მთავრდება 5-7 წუთში. სიბნელისადმი ადაპტაცია დაქვეითებულია თვალის ზოგიერთი დაავადების (გლაუკომა, ბადურას პიგმენტური გადაგვარება), ცენტრალური ნერვული სისტემისა და სხვათა დაავადებათა დროს. სიბნელისადმი ადაპტაციას განსაზღვრავენ ადაპტომეტრით.
ადაპტაციის დონე

ადაპტაციის დონე — პოზიცია (სკალა), რომლის საფუძველზეც ადამიანი აფასებს გამღიზიანებლის ინტენსივობას.

სინათლის, ბგერის, საგნის სიდიდის, სიმძიმის, ტემპერატურის და სხვა თვისებების შეფასების დროს ადამიანი იყენებს გარკვეულ სკალას, „მასშტაბს“, რაღაც „საშუალო“ სიდიდის გამღიზიანებელს, რომლის საფუძველზეც ამა თუ იმ გამღიზიანებელს განიცდის როგორც ძლიერი. საშუალო ან სუსტი ინტენსივობის მქონეს. მაგალითად, ტემპერატურა შეიძლება განვიცადოთ როგორც ცხელი, თბილი, გრილი, ცივი და ა. შ.; გამაღიზიანებლის ეს „საშუალო“ სიდიდე გამოხატავს ადამიანის ადაპტაციის დონეს.

ცალკეულ ინდივიდებს სხვადასხვა ადაპტაციის დონე ახასიათებს. ადაპტაციის დონეზე გავლენას ახდენს გამოცდილება, შესაფასებელი სტიმულის და იმ სტიმულის ინტენსივობა, რომელთან მიმართებაშიც განვიცდით შესაფასებელ სტიმულს. ადაპტაციის დონის ცვალებადობა დაკავშირებულია პიროვნების ისეთ თავისებურებებთან, როგორიცაა დინამიკურობა, რიგიდობა, ადაპტიურობა და სხვ. ამიტომ ადაპტაციის დონის საშუალებით შესაძლებელი ხდება პიროვნების ზოგიერთ ფსიქოლოგიურ თავისებურებათა დახასიათება.
ადაპტაციოგენეზი

ადაპტაციოგენეზი (ადაპტაცია... და — წარმოშობა, განვითარება), ადაპტიოგენეზი — ორგანიზმის კონკრეტული ადაპტიური ფორმის წარმოქმნის, განვითარებისა და გარდაქმნის ისტორიული (ფილოგენეზური) პროცესი. ჩ. დარვინის მიერ ორგანული სამყაროს ევოლუციური მექანიზმის აღმოჩენამ დაადასტურა, რომ მთელი ევოლუცია არსებითად ადაპტაციოგენეზია. ორგანიზაციის ნებისმიერი ნიშან-თვისება ადაპტიურია. ხმელეთის ხერხემლიანი ცხოველების კიდურებს აქვთ ფუნქციის (სირბილი, თხრა, ცურვა ან ფრენა) შესაბამისი აგებულება, მაგრამ აგებულების საფუძველი ერთი და იგივეა. ორგანიზმის ყოველი ადაპტიური ფორმა ჩნდება კონკრეტული სასიცოცხლო გარემოს პირობებში და გარკვეულ მუდმივობას ინარჩუნებს განსაზღვრული დროის განმავლობაში, თუმცა ამ პერიოდშიც წარმოიქმნება ზოგიერთი ვარიანტი. ახალი პირობების შექმნისას ჩნდება ახალი ადაპტიური ფორმა, რაც ახალი სახეობის ანდა ახალი ეკოლოლოგიური ან გეოგრაფიული რასის გაჩენას ნიშნავს. ადაპტაციოგენეზის ელემენტარული წყაროა მუტაციები, რომელთაც თავისთავად ადაპტიური ხასიათი არა აქვთ. მუტაციების ჩართვა ევოლუციურ პროცესში ბუნებრივი გადარჩევის მეშვეობით ხდება. ადაპტაციოგენეზის პროცესები განსხვავდება ურთიერთისაგან მასშტაბითა და მნიშვნელობით
ადაპტრაციომორფოზი

ადაპტაციომორფოზი (ადაპტაცია...და — ფორმა, სახე), ადაპტიომორფოზი — ორგანიზმის კონკრეტული ადაპტიური ფორმის განვითარების, ცვლისა და გარდაქმნის ისტორიული (ფილდგენეზური) პროცესი. ტერმინი შემოღებულია რუსი ბიოლოგის ი. შმალგაუზენის მიერ. ადაპტაციების განვითარებას, ცვლასა და გარდაქმნას ჩვეულებრივ განიხილავენ მათ აღმოცენებასთან ერთად და აერთიანებენ ადაპტაციოგენეზის ცნებაში.
ადაპტაციურ-ტროფიკული ფუნქცია

ადაპტაციურ-ტროფიკული ფუნქცია (ადაპტაცია... და — „კვება“) — სიმპათიკური ნერვული სისტემის ფუნქცია, რომელიც უზრუნველყოფს გარემოს ცვალებად (განსაკუთრებით ექსტრემალურ) პირობებთან ხერხემლიანი ცხოველებისა და ადამიანის ორგანიზმის შეგუებას, რაც ყველა ორგანოსა და ქსოვილში ნივთიერებათა ცვლის დონის შეცვლით ხორციელდება. ცხოველისა და ადამიანის ქსოვილებსა და ორგანოებთან მისული იმპულსები გარკვეული ფიზიკური, ქიმიური და ბიოქიმიური ძვრების მეშვეობით აწესრიგებს ნივთიერებათა ცელის, აგზნებადობისა და შრომისუნარიანობის დონეს. ადაპტაციურ-ტროფიკული ფუნქციის თეორია ექსპერიმენტულად დაასაბუთეს ლ. ორბელმა და მისმა თანამშრომლებმა.
ადაპტირებული ტექსტი

ადაპტირებული ტექსტი — ნაკლებმომზადებული მკითხველის დონის შესაბამისად გამარტივებული რომელიმე ლიტერატურული ნაწარმოების ტექსტი. ადაპტირებული ტექსტით მეტწილად უცხოურ ენებს სწავლობენ; ადაპტირების დროს ტექსტს ამცირებენ, სინტაქსს ამარტივებენ, იშვიათად ხმარებულ სიტყვებსა და გამოთქმებს ან საყოველთაოდ ცნობილითა და გავრცელებულით ცვლიან ან განმარტავენ.
ო̈

ო̈ — დამატებითი ასო ქართული დამწერლობისათვის. წარმოადგენს ქართული ასო „ო“-სა და დიაკრიტიკული ნიშანის უმლაუტის ერთობლიობას. გამოიყენება სვანურ ენაში.

კოდების ცხრილი
აღნიშნული გრაფემა წარმოადგენს, ორი გრაფემის, „ო“-სა და „უმლაუტი“-ს კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:
უ̈

უ̈ — დამატებითი ასო ქართული დამწერლობისათვის. წარმოადგენს ქართული ასო „უ“-სა და დიაკრიტიკული ნიშანის უმლაუტის ერთობლიობას. გამოიყენება სვანურ ენაში.

კოდების ცხრილი
აღნიშნული გრაფემა წარმოადგენს, ორი გრაფემის, „უ“-სა და „უმლაუტი“-ს კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:
ჯო ჯონსტონი

ჯო ჯონსტონი (; დ. 13 მაისი, 1950) — ამერიკელი კინორეჟისორი და პროდიუსერი, რომელიც ყველაზე მეტად განთქმულია ისეთი ფილმებით როგორებიცაა „ძვირფასო, ბავშვები დავაპატარავე“ (1989), „ჯუმანჯი“ (1995), „იურული პარკი “ (2001) და „კაპიტანი ამერიკა: პირველი შურისმაძიებელი“ (2011).

ჯონსტონი დაიბადა ოსტინში, ტეხასის შტატში, 1950 წლის 13 მაისს. დაამთავრა კალიფორნიის შტატის უნივერსიტეტი.

ჯო ცნობილია „ვარსკვლავური ომების“ ტრილოგიის კონცეპტ-არტისტობით. 1981 წელს გადაეცა ოსკარის ჯილდო „საუკეთესო ვიზუალური ეფექტებისთვის. მისი სარეჟისორი დებიუტი შედგა 1989 წელს, როდესაც გადაიღო კომედიური სათავგადასავლო ფილმი „ძვირფასო, ბავშვები დავაპატარავე“. ნომინირებულია დაჯილდოების სხვადასხვა ცერემონიალებზე, მათ შორის ჰიუგოს პრემიასა და სატურნის ჯილდოზე.
უ̂

უ̂, უბრჯგუ — დამატებითი ასო ქართული დამწერლობისათვის. წარმოადგენს ქართული ასო „უ“-სა და დიაკრიტიკული ნიშანის ერთობლიობას. გამოიყენება სვანურ ენაში.

კოდების ცხრილი
აღნიშნული გრაფემა წარმოადგენს, ორი გრაფემის, „უ“-სა და დიაკრიტიკული ნიშანის ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:
მაიკლ კანი

მაიკლ კანი (; დ. 8 დეკემბერი, 1935, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი მემონტაჟე, ამერიკის მემონტაჟეთა საზოგადოების წევრი. იგი ცნობილია რეჟისორ სტივენ სპილბერგთან დიდხნიანი თანამშრობლობით. ოსკარის სამგზის და -ს ორგზის ლაურეატი საუკეთესო მონტაჟისთვის. მისი ყველაზე განთქმული ნამუშევრებია „დაკარგული კიდობნის მაძიებლები“ (1981), „შინდლერის სია“ (1993), „რიგითი რაიანის გადასარჩენად“ (1998) და „ხელოვნური ინტელექტი“ (2001).
ღრომის წმინდა თევდორეს ეკლესია

ღრომის წმინდა თევდორეს ეკლესია — შუა საუკუნეთა ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი. მდებარეობს ახალციხის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს სოფელ ანდრიაწმინდასა და წყორძას შორის, სამანქანო გზიდან ხელმარცხნივ მთის ფერდზე, ნასოფლარ ღრომადან 700-800 მეტრში. აგებულია - საუკუნეებში.

ერთნავიანი პატარა ნაგებობა შემოსილია თლილი ქვის პერანგით, გადახურულია კამარით, რომელსაც ქვის ფილების საბურავი ფარავს. აღმოსავლეთით, კეხზე, ქვით გამოქანდაკებული ცხვრის თავია, რომელიც მთელ ფასადს აგვირგვინებს, ხოლო დასავლეთით, სათანადო ადგილას — ეკლესიის მცირე მოდელი.
კორეის გვიანი სამი სამეფო

კორეის გვიანი სამი სამეფოს (, 892—936) შემადგენლობაში შედიოდა სილა, ჰუპექჩე (გვიანი პექჩე), ტხებონი (გვიანი კოგურიო). უკანასკნელი ორი, კორეის სამი სამეფოს მემკვიდრე გაერთიანებული იყო სილაში. კორეის ისტორიის ეს პერიოდი შიდა არეულობის შედეგია, რომელიც დედოფალ ჩინსონის დროს მიმდინარეობდა.

ტხებონი, რომლის მმართველი თავიდანვე გახდა კუნ ე, დაპყრობილ იქნა ტხეჯოს მიერ, რომელმაც ასევე დაიმორჩილა ჰუპექჩე და სილა. 936 წელს ტხეჯომ ახალი სახელმწიფოს, კორიოს ფორმირებაზე განაცხადა. ამ პერიოდში კორეის სამმა სამეფომ არსებობა შეწყვიტა.
ურავლის ტრიკონქი

ურავლის ტრიკონქი — ეკლესია ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ურაველში. მდებარეობს სოფელ ხეოთისაკენ მიმავალი გზის მარცხენა მხარეს ხევში. არქიტექტურული ნიშნებით თარიღდება საუკუნით.

ეკლესია მცირე ზომისაა და წარმოადგენს ტრიკონქის ტიპის ნაგებობას. ნაგებია წითელი, თითქმის აგურისფერი ქვით. ტაძრის გეგმა ჯვრის მოხაზულობისაა, რომლის აღმოსავლეთი, სამხრეთი და ჩრდილოეთი მკლავები შიგნიდან ნახევარწრიულადაა მომრგვალებული. აღნიშნული ტიპის ნაგებობები საქართველოში საუკუნეზე გვიან აღარ გვხვდება.

შენობას შერჩენილი აქვს მცირეოდენი მოხატულობა და წარწერა, რომელიც უთარიღოა.
ფილოგენეტიკა

ფილოგენეტიკა ( – , = ტომი, კლანი, რასა + – = წარმომავლობა, წყარო, დაბადება) — ბიოლოგიის დარგი, რომელიც შეისწავლის ინდივიდებსა თუ ორგანიზმთა ჯგუფებს (მაგ., სახეობაბსა თუ პოპულაციებს) შორის არსებულ ევოლუციურ ისტორიასა და ურთიერთკავშირებს. ეს ურთიერთკავშირები დგინდება ფილოგენეზური დასკვნის მეთოდებით, რომლებიც აფასებენ არსებულ მემკვიდრულ ნიშან-თვისებებს, მაგალითად, დნმ-ის მიმდევრობებს ან მორფოლოგიას, ამ ნიშან-თვისებების ევოლუციის მოდელის პირობებში. ამ ანალიზის შედეგია ფილოგენი (რომელსაც აგრეთვე ფილოგენეზურ ხეს უწოდებენ) — ორგანიზმთა ჯგუფის ისტორიისა და ევოლუციური ურთიერთკავშირების დიაგრამული ჰიპოთეზა. ფილოგენეზური ხის წვეროები შეიძლება იყოს ცოცხალი ორგანიზმები ან ნამარხები და გამოხატავდეს ევოლუციური ჩამომავლობის დასაწყისს ან აწმყოს. ფილოგენეზური ანალიზი საკვანძოა ბიომრავალფეროვნების, ევოლუციის, ეკოლოგიისა და გენომების გასაგებად.