iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რაჟდენ გუმბა

რაჟდენ ჯგუტას ძე გუმბა (დ. 12 სექტემბერი, 1926, სოფ. დურიფში, ახლანდ. გუდაუთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 17 ივლისი, 2007, სოხუმი) — აფხაზი კომპოზიტორი, საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1958), აფხაზეთის ასსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1970), აფხაზეთის ასსრ სახალხო არტისტი (1984), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1988).

1957-1959 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. 1971 წელს დაამთავრა მოსკოვის კონსერვატორია. 1940 წლიდან ხელმძღვანელობდა სხვადასხვა თვითმოქმედ საგუნდო კოლექტივს აფხაზეთში. 1957-1971 წლებში, ხანგამოშვებით, იყო აფხაზეთის ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელი, 1971–72 წლებში — აფხაზეთის სახელმწიფო საგუნდო კაპელის სამხატვრო ხელმძღვანელი და მთავარი დირიჟორი, 1972 წლიდან — აფხაზეთის სახელმწიფო ფილარმონიის სამხატვრო ხელმძღვანელი და სამხატვრო საბჭოს თავმჯდომარე. შექმნილი აქვს უვერტიურა, სიმფონიები, კანტატა და სხვა. ჩაწერილი აქვს მის მიერ შესრულებული 120-ზე მეტი ხალხური სიმღერა. დაჯილდოებული იყო დიმიტრი გულიას სახელობის პრემიით (1974).

ჯილდოები და აღიარება
1956 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1958 — საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1970 — აფხაზეთის ასსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1974 — დიმიტრი გულიას სახელობის პრემია
1984 — აფხაზეთის ასსრ სახალხო არტისტი
1988 — საქართველოს სახალხო არტისტი
ბეკერელი

ბეკერელი (აღნიშვნა: ', ') — რადიოაქტიური იზოტოპების აქტიურობის საზომი (წარმოებული) ერთეული ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. 1 ბეკერელი არის რადიოაქტიური წყაროს აქტივობა, რომელშიც 1 წამში საშუალოდ 1 რადიოაქტიური დაშლა ხდება.

ერთეულსა სახელი მიენიჭა ფრანგი მეცნიერის ანტუან ანრი ბეკერელის პატივსაცემად.
სტერადიანი

სტერადიანი ( და ; აღნიშვნა: ', ') — სივრცითი კუთხის საზომი (წარმოებული) ერთეული ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. სტერადიანი ტოლია სივრცული კუთხის, რომლის წვეროც მოთავსებულია სფეროს ცენტრში და სფეროს ზედაპირზე ამოკვეთს მისი რადიუსის კვადრატის ტოლ ფართს. სტერადიანის გამოთვლა ხდება შემდეგი ფორმულით: = 2(1 - /2), სადაც არის სივრცითი კუთხე, – ბრტყელი კუთხე კონუსის წვერთან, რომელიც წარმოიქმნება სფეროს შიგნით, მოცემული სივრცითი კუთხით.
გრეი (ერთეული)

გრეი (შემოკლებითი აღნიშვნები: ქართული — გრ, საერთაშორისო — ) — მაიონებელი გამოსხივების შთანთქმული დოზის საზომი (წარმოებული) ერთეული ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. დოზა უდრის 1 გრეის, თუ მაიონებელი გამოსხივების შთანთქმის შედეგად სხეულმა მიიღო 1 კილოგრამზე 1 ჯოული ენერგია.ასევე ხშირად გამოიყენება შთანთქმული დოზის ერთეული რადი.

1 გრეი = 100 რადს.
გივი გუმბარიძე

გივი გრიგოლის ძე გუმბარიძე (დ. 22 მარტი, 1945, თბილისი, საქართველოს სსრ) — საბჭოთა პერიოდის საქართველოს უკანასკნელი პოლიტიკური ლიდერი.

ბიოგრაფია
გივი გუმბარიძე დაიბადა 1945 წლის 22 მარტს თბილისში, სამხედრო მოსამსახურის ოჯახში. 1966 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი რუსული ფილოლოგიის სპეციალობით. 1966-1967 წლებში მსახურობდა საბჭოთა არმიაში.

1968 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სსრ-ის მინისტრთა საბჭოსთან არსებული საარქივო სამმართველოს ცენტრალურ სახელმწიფო არქივში, უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად. 1969 წლიდან იყო საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარის მოადგილის თანაშემწე. 1972 წელს შევიდა საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის რიგებში. 1977 წლის 15 მარტიდან 1980 წლის 22 იანვრამდე მუშაობდა საქართველოს კპ ცკის ადმინისტრაციული ორგანოების განყოფილების ინსტრუქტორად, 1980 წლის 22 იანვრიდან 8 აპრილამდე — ამავე განყოფილების სექტორის გამგედ, 1980 წლის 8 აპრილიდან 1983 წლის 30 ივლისამდე კი ადმინისტრაციული ორგანოების განყოფილების გამგის მოადგილედ. 1983 წლის 30 ივლისიდან 1985 წლის 1 ოქტომბრამდე იყო საქართველოს კპ ზესტაფონის რაიკომის პირველი მდივანი, 1985 წლის 1 ოქტომბრიდან 1986 წლის 1 ივლისამდე — საქართველოს კპ ცკ-ის ადმინისტრაციული ორგანოების განყოფილების გამგე, 1986 წლის 1 ივლისიდან 1988 წლის 24 მაისამდე საქართველოს კპ ცკ-ის ორგანიზაციულ-პარტიული მუშაობის განყოფილების გამგე, 1988 წლის 20 მაისიდან 1 დეკემბრამდე — საქართველოს კპ თბილისის საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივანი, 1988 წლის 1 დეკემბრიდან 1989 წლის 27 აპრილამდე — საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის თავმჯდომარე, 1989 წლის 14 აპრილიდან 1990 წლის 7 დეკემბრამდე საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცკ-ის პირველი მდივანი. 1989 წლის 17 ნოემბრიდან 1990 წლის 14 ნოემბრამდე თავმჯდომარეობდა საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმს. სკკპ ყრილობის გადაწყვეტილების თანახმად, როგორც მოკავშირე რესპუბლიკების ცკ-ის პირველი მდივანი, 1990 წლის 12 ივლისიდან 1991 წლის 31 იანვრამდე იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ცკ-ისა და პოლიტბიუროს წევრი. 1989-1991 წლებში იყო საბჭოთა კავშირის სახალხო დეპუტატი, 1991 წლის აგვისტომდე — უმაღლესი საბჭოს წევრი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი (მაჟორიტარი, ხელვაჩაურის საარჩევნო ოლქი) საქართველოს კომუნისტური პარტიისგან. შემდეგ პოლიტიკურ ცხოვრებას ჩამოშორდა.

ასევე იყო საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს და მოწვევათა დეპუტატი. საქართველოს სსრ ყრილობის მიერ 1986 წლის 24 იანვარს არჩეულ იქნა საქართველოს სსრ კომპარტიის ცკ-ის წევრად (04.07.1986). იყო საქართველოს სსრ კპ ცკ-ის ბიუროს წევრობის კანდიდატი (28.05.1988), საქართველოს სსრ კპ ცკ-ის ბიუროს წევრი (28.05.1988), საქართველოს კპ თბილისის საქალაქო კომიტეტისა და ბიუროს წევრი (20.05.1988 — 06.12.1988), სკკპ ყრილობის (2- 12//1990) დელეგატი.

ჯილდოები და მედლები
საბჭოთა კავშირის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1986 წლის 17 ივლისის ბრძანებულებით, დაჯილდოვდა საპატიო ნიშნის ორდენით.
ელექტრონვოლტი

ელექტრონვოლტი (აღნიშვნა: ', ') — ენერგიის არასისტემური ერთეული. გამოყიენება ატომურ და ბირთვულ ფიზიკაში, ელემენტარულ ნაწილაკთა ფიზიკაში და მონათესავე დარგებში (ბიოფიზიკა, ფიზიკური ქიმია, ასტროფიზიკა და ა.შ.).

1 ელექტრონვოლტი უტოლდება ენერგიას, რომელიც 1 ვოლტის პოტენციალთა სხვაობის მქონე ორ წერტილს შორის ელემენტარული მუხტის გადასატანად არის საჭირო. მუხტის გადატანისას შესრულებული მუშაობა -ს უტოლდება, ხოლო თუ ნაწილაკის ელემენტარული მუხტი, მაგალითად, ელექტრონის კულონის ტოლია, მაშინ: 1 ევ = ანუ .

ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკაში ელექტრონვოლტებში ჩვეულებრივ არა მარტო ენერგია, არამედ მასაც გამოისახება, ენერგიისა და მასის ექვივალენტურობიდან გამომდინარე = ^2 (ან =/^2), სადაც სინათლის სიჩქარეა. ამის გამო უფრო კორექტული იქნება თუ ნაწილაკის მასას ასე გამოვსახავთ – /^2, თუმცა გამყოფი ^2, იქ, სადაც ორაზროვნება არ შეიძლება გაჩნდეს(იგულისხმება), ხშირად არ წერენ ხოლმე. მასის ერთეულებში 1 ევ = , და პირიქით, 1 კგ = . 1 მაე(მასის ატომური ერთეული) = მევ (მეგაელექტრონვოლტი). ელექტრონვოლტებში ნაწილაკის ელემენტარული იმპულსიც შეიძლება გამოისახოს. ბირთვული პროცესებისთვის დამახასიათებელ ენერგიებთან შედარებით ელექტრონვოლტი ძალიან მცირე სიდიდეა, ამიტომ ფიზიკოსები ჯერად ერთეულებს იყენებენ:

ჯერადი და წილობითი ერთეულები
 სისტემაში მეტრის წილობითი და ჯერადი ერთეულებია:
საქართველოს პარლამენტის მეხუთე მოწვევის დეპუტატები

საქართველოს მეხუთე მოწვევის პარლამენტი — არჩევნები გაიმართა 1999 წლის 31 ოქტომბერს. არჩევნები ტარდებოდა პროპორციული და მაჟორიტარული სისტემით. პარლამენტის 235 მანდატიდან 150 მანდატი მიღებული ხმების პროპორციულად ნაწილდებოდა იმ პარტიებზე, რომლებმაც მიიღეს არჩევნებში მონაწილე ამომრჩეველთა ხმების 7 %-ზე მეტი. 85 დეპუტატი კი აირჩეოდა საქართველოს ადმინისტრაციული ერთეულებიდან. მათგან 12 მაჟორიტარ დეპუტატს ავტომატურად მიენიჭა უფლებამოსილება, რადგანაც ისინი წარმოადგენდნენ აფხაზეთის რაიონების მაჟორიტარ დეპუტატებს, ხოლო დანარჩენ 73 მაჟორიტარულ ოლქში არჩევნები ჩატარდა ჩვეულებისამებრ. შედეგები ასე განაწილდა.

დეპუტატების სია
აკადია

აკადია — ჩრდილოეთ ამერიკაში საფრანგეთის სამეფოს სამფლობელოების სახელწოდება - საუკუნეებში, ახალი საფრანგეთის ნაწილი. მისი ბირთვი შეესაბამება ახლანდელ ახალ შოტლანდიას (კანადა); მოიცავდა ასევე აღმოსავლეთ კვებეკის, კანადის ზღვისპირა პროვინციებისა და აშშ მენის შტატის ნაწილს.

აკადიის ტერიტორიაზე პირველი ევროპული დასახლება ფრანგებმა, სამიუელ შამპლენმა და პიერ დიუგუამ დააარსეს 1604 წელს. - საუკუნეების მანძილზე ეს მიწები სადავო იყო საფრანგეთსა და დიდ ბრიტანეთს შორის. ბრიტანელებმა ახალ შოტლანდიაზე კონტროლი დაამყარეს 1713 წელს, ხოლო, 1755 წელს, საფრანგეთთან მოსალოდნელი ომის წინ, ფრანგულენოვან მცხოვრებთა მნიშვნელოვანი ნაწილი აკადიიდან განდევნეს. ბევრი მათგანი საფრანგეთის იმჟამინდელ კოლონიაში — ლუიზიანაში დასახლდა; აქ მათი შთამომავლები „კაჯუნებად“ იწოდებიან. აკადიელების გასახლების ისტორია ასახულია ამერიკელი პოეტის ჰენრი უოდსუორთ ლონგფელოს პოემა „ევანჯელინაში“ (1847).
აკადიის ეროვნული პარკი

აკადიის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ამერიკის შეერთებულ შტატებში, მეინის სანაპიროზე. ამ ადგილებში პირველი დაცული ტერიტორია 1916 წელს შეიქმნა სირ-დე-მონის ეროვნული ძეგლის სახელით. 1919 წელს აქ შეიქმნა ლაფაიეტის ეროვნული პარკი — პირველი ეროვნული პარკი აშშ-ის აღმოსავლეთში — რომელსაც 1929 წელს აკადიის სახელი მიენიჭა. პარკი ძირითადად მოიცავს კუნძულ მაუნტ-დეზერტის ტყეებს და კუნძულის უმაღლეს ადგილს — მთა კადილაკს (ზ. დ. 465 მ).
აკადიის უნივერსიტეტი

აკადიის უნივერსიტეტი — კერძო სასწავლო უნივერსიტეტი კანადაში, ქალაქ ვულფვილში (ახალი შოტლანდია). დაარსდა 1838 წელს. ამჟამინდელი სახელი და სტატუსი მიენიჭა 1891 წელს. უნივერსიტეტში ძირითადად საბაკალავრო პროგრამები (ხელოვნების, პროფესიული განათლების, მეცნიერების, თეოლოგიის, განათლების) მოქმედებს და ამ მხრივ კანადის ერთ-ერთი წამყვანი სასწავლო დაწესებულებაა.
აკადიის ოროგენეზი

აკადიის ოროგენეზი — მთათწარმოქმნის ხანგრძლივი პროცესი (ოროგენეზი) ჩრდილოეთ ამერიკაში, რომელიც დევონურ პერიოდში მოიცავდა აპალაჩების გეოსინკლინის ჩრდილოეთ ნაწილს დღევანდელი ნიუ-იორკიდან ნიუფაუნდლენდამდე. ოროგენეზი ყველაზე ინტენსიური ჩრდილოეთ ახალ ინგლისში იყო. მის წარმოშობას ჩრდილოეთ ამერიკის ტექტონური ფილის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილის დასავლეთ ევროპასთან შეჯახებას უკავშირებენ. ოროგენეზის დამადასტურებელ ნიშნებად პრედევონური და დევონური კლდეების დეფორმაცია ითვლება.
სემიონ ჩუიკოვი

სემიონ ათანასეს ძე ჩუიკოვი (; დ. , პიშპეკი, ახლანდ. ბიშკეკი — გ. 18 მაისი, 1980, მოსკოვი) — რუსი და ყირგიზი ფერმწერი, საბჭოთა კავშირის სახალხო მხატვარი (1963), სსრკ სამხატვრო აკადემიის წევრი (1958). თანამედროვე ყირგიზული ეროვნული სკოლის ფუძემდებელი. 1918–1920 წლებში სწავლობდა ნიკოლოზ ხლუდოვთან ქალაქ ვერნიში (დღ. ალმათი), 1924–1930 წლებში კი — რობერტ ფალკთან -, მოსკოვში. 1930-იანი წლების დასაწყისში იყო ყირგიზეთის მხატვართა კავშირისა და ბიშკეკში გაპარ აიტიევის სახელობის ყირგიზეთის სახვითი ხელოვნების ეროვნული მუზეუმის ორგანიზების ინიციატორი. რუსულ რეალისტურ ხელოვნებაზე დაყრდნობით ჟანრობრივ და პეიზაჟურ ფერწერაში დაამუშავა ყირგიზული ეროვნული თემატიკა: „ყირგიზული კოლმეურნეობის სიუიტა“ (1939–1948; ნაწარმოები: „დილა“, 1947; „საბჭოთა ყირგიზეთის ქალიშვილი“, 1948 და სხვ.), „ჩვენ გვაქვს ყირგიზეთში“ (1946–1967) და სხვ. 1950–1960-იან წლებში, ინდოეთში მოგზაურობის შემდეგ, მან ნახატებში გადმოსცა ამ ქვეყნის სახეები („ბომბეის სანაპიროზე საღამოს“, 1954; ყველა — ტრეტიაკოვის სახელმწიფო გალერეა). სემიონ ჩუიკოვის ნამუშევრებისათვის დამახასიათებელია პლასტიკური მკაფიოობა, სიმკაცრე და კომპოზიციის სიმარტივე, ფერთა შეხამების ემოციურად გამომხატველი დამუშავება. მის მოწიფულ შემოქმედებაში მომატებულია მონუმენტალიურობის თვისებები („ინდოეთის უბრალო ადამიანებზე“, ტრიპტიქი, 1957–1960, რუსული მუზეუმი). ასწავლიდან სამხატვრო აკადემიასა (1930–1932) და მოსკოვის სამხატვრო ინსტიტუტში (1947–1948). მიღებული აქვს სტალინური პრემია (1949, 1951). დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით (1972).

გალერეა
დონალდ პლეზენსი

დონალდ ჰენრი პლეზენსი ( ; დ. 5 ოქტომბერი 1919 — გ. 2 თებერვალი 1995) — ინგლისელი მსახიობი. თავისი შემოქმედებითი კარიერის განმავლობაში გამოჩნდა 220-ზე მეტ ფილმსა და ტელეპროექტში. დიდწილად უარყოფით პერსონაჟებს ასრულებდა. სახელი გაითქვა შესრულებული როლებით ფილმებში: „დიდი გაქცევა“ (1963), „შენ მხოლოდ ორჯერ ცოცხლობ“ (1967), „ 1138“ (1971) და „საშიში გამოღვიძება“ (1971). ფართო აღიარება მოუტანა ფილმ „ჰელოუინში“ (1978) და მის ოთხ სიკველში შესრულებულმა ფსიქიატრ სემიუელ ლუმისის როლმა, რისთვისაც ნომინირებული იყო სატურნის ჯილდოზე საუკეთესო მსახიობის კატეგორიაში. შემდგომში ჰელოუინის რეჟისორთან ორჯერ ითანამშრომლა ფილმებში „გაქცევა ნიუ-იორკიდან“ (1981) და „სიბნელის პრინცი“ (1987).
სტენლი (ქლიავის ჯიში)

სტენლი — ქლიავის ამერიკული ჯიში. მიეკუთვნება უნგრულების ტიპს. მიღებულია აშშ-ში ნიუ-იორკის საცდელ სადგურში აჟანის უნგრულასა და დიდი ჰერცოგის შეჯვარებით. ხასიათდება საშუალო-საგვიანო ყვავილობით, თვითდამტვერავი, მაღალმოსავლიანი და რეგულარულად მსხმოიარე ჯიშია, ერთი ხის საშუალო მოსავალი სრულმსხმოიარობაში 40–50 კგ-ს შეადგენს. მსხმოიარობაში შედის მე-4–5 წელს. ნაყოფი მწიფდება სექტემბრის დასაწყისში, გამოიყენება სასუფრედ, მზადდება საუკეთესო ხარისხის ჩირი. ნაყოფი წაგრძელებული, კვერცხისებრი ფორმისაა, კანის შეფერვა მუქი იისფერია, დაფარულია ნაფიფქით; მასა 40–45 გრამი. რბილობი მკვრივი და მოტკბო გემოსია, კურკა რბილობს ძირითადად ადვილად სცილდება, თუმცა ხანდახან რთულადაც. ქლიავის გასაშენებლად რეკომენდებული ჯიშია.
ევგენი პოლივანოვი

ევგენი დიმიტრის ძე პოლიანოვი (; დ. 12 მარტი, 1891 — გ. 25 იანვარი. 1938) — საბჭოთა ენათმეცნიერი, ორიენტალისტი და პოლიგლოტი.

მან იაპონური, ჩინური, უზბეკური და დუნგანური ენების, თეორიული ლინგვისტიკისა და პოეტიკის შესახებ მნიშვნელოვანი ნაშრომები დაწერა. პოლიანოვმა მონაწილეობა მიიღო საბჭოთა კავშირის ხალხების დამწერლობის განვითარებაში და ამასთან ერთად, იაპონური ენის კირილიზაციური სისტემა შექმნა, რომელიც საბჭოთა კავშირში ოფიციალურად იყო მიღებული და თანამედროვე რუსეთში კვლავაც გამოიყენება. მან აგრეთვე თარგმნა ყირგიზული ეროვნული მანას პოემა რუსულად. პოლიანოვი მიჩნეულია მეცნიერად, რომელმაც იაპონურ დიალექტებს შორის არსებული ტონობრივი აქცენტების შესწავლა დაიწყო.

1917 წლის რუსეთის რევოლუციის დროს პოლიანოვი ჯერ მენშევიკური, შემდეგ კი ბოლშევიკური პარტიის აქტიური წევრი იყო. ის 1917-1918 წლებში საგარეო საქმეთა სახალხო კომისარიატის ორიენტალისტურ სექციაში, ხოლო 1921 წელს კომინტერნში მუშაობდა.

1928-1929 წლებში პოლიანოვმა ნიკო მარის იაფეტური თეორიისადმი, რომელსაც იმდროინდელი რეჟიმი ემხრობოდა, სკეპტიციზმი გამოავლინა. ამის შემდეგ ის მოსკოვისა და ლენინგრადის ყველა საგანმანათლებლო ინსტიტუტიდან მუქარას იღებდა და მის დაპატიმრებამდე ,,ცენტრალური აზიაში გადასახლებული იყო, სადაც მან ადგილობრივ ენებზე ნაყოფიერი ნაშრომები დაწერა.

სტალინის რეპრესიების დროს პოლიანოვი 1937 წლის 16 აგვისტოს ბიშკეკში იაპონიის ჯაშუშობის ბრალდებით დააკავეს. 1 ოქტომბერს მან მოითხოვა დაეწერა, რომ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატმა მის წინააღმდეგ დაკითხვის მკაცრი მეთოდები გამოიყენა და დაეწერა არასწორი განცხადება, რომელიც მის წინააღმდეგ გამოძიებას ჩიხში შეიყვანდა. 1938 წლის 25 იანვარს პოლიანოვი სსრკ-ს აღმასრულებელი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიუმის დახურულ სესიაზე დაიკითხა, რის შედეგადაც მას სიკვდილი მიუსაჯეს და გადაწყვეტილება ძალაში მოსკოვის მახლობლად მოიყვანეს. 1963 წელს მოხდა მისი რეაბილიტაცია. 2018 წლის ოქტომბერში კომუნარკაში მის სახელზე მემორიალი აღიმართა.
ნიკოლოზ გუმილიოვი

ნიკოლოზ სტეფანეს ძე გუმილიოვი (; დ. 3 აპრილი, 1886, კრონშტადტი, — გ. 24 აგვისტო, 1921, პეტროგრადი) — რუსი პოეტი. პოეტ ანა ახმატოვას პირველი ქმარი და ისტორიკოს ლევ გუმილიოვის მამა.

1900-1903 წლებში ცხოვრობდა თბილისში, სწავლობდა თბილისის ვაჟთა გიმნაზიაში. 1906 წლიდან ნიკოლოზ გუმილიოვი ცხოვრობდა პარიზში: ისმენდა ლექციებს ფრანგული ლიტერატურის შესახებ სორბონაში, შეისწავლა მხატვრობა და ბევრი იმოგზაურა. 1909 წელს მონაწილეობა მიიღო რამდენიმე ექსპედიციაში აღმოსავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ აფრიკაში. 1911 წელს ჩამოაყალიბა ლიტერატურული წრე — „ცეხ პოეტოვ“. 1913 წელს აღიარა ახალი მოდერნისტული მიმართულება რუსულ პოეზიაში — აკმეიზმი, გახდა მისი ორგანიზატორი და თეორეტიკოსი. 1914 წლიდან პირველი მსოფლიო ომის ფრონტზე იყო. 1917 წელს რუსულ საექსპედიციო კორპუსს ახლდა საფრანგეთში. 1918 წელს დაბრუნდა პეტროგრადში. არ მიიღო ბოლშევიკური რევოლუცია, რის გამოც ბრალად დასდეს კონტრრევოლუციურ შეთქმულებაში მონაწილეობა და დახვრიტეს.

გუმილიოვის პირველი ლექსი თბილისში გამოქვეყნდა 1901 წელს გაზეთ „ტიფლისსკი ლისტოკში“. ავტორია ლექსთა კრებულებისა: „კონკისტადორთა გზა" (1905), „რომანტიკული ყვავილები" (1908), „მარგალიტი" (1910), „კოცონი" (1918), „კარავი და ცეცხლოვანი გოდოლი" (1921); მოთხრობათა კრებულისა „პალმის ჩრდილი" (1922); კრიტიკული სტატიების კრებულისა „წერილები რუსული პოეზიის შესახებ" (1923). თარგმნა ბაბილონური ეპოსი „გილგამეში", ვოლტერის, თ. გოტიეს, ოსკარ უაილდის, ჰაინრიხ ჰაინეს და სხვ. ნაწარმოებები. მის თხზულებათა შორის არის საქართველოთი შთაგონებული ლექსებიც.
ვახტანგ გუნაშვილი

ვახტანგ ბესარიონის ძე გუნაშვილი (დ. 12 თებერვალი, 1926, თბილისი, — გ. 9 ოქტომბერი, 2010, იქვე) — ქართველი მოცეკვავე, საქართველოს სახალხო არტისტი (1974).

დაამთავრა თბილისის ქორეოგრაფიული სასწავლებელი (1949). 1945 წლიდან საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო აკადემიის ანსამბლის, 1959 წლიდან თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი იყო. პარტიები: იაგო (ალექსი მაჭავარიანის „ოტელო"), ბაზილი (ლუდვიგ მინკუსის „დონ კიხოტი"), ჯარჯი (ანდრია ბალანჩივაძის „მთების გული"), მამია (დავით თორაძის „გორდა"), დავრიში (გრიგოლ კილაძის „სინათლე"), ვაცლავი (ბორის ასაფიევის „ბახჩისარაის შადრევანი"), უფლისწული (პეტრე ჩაიკოვსკის „მაკნატუნა"), თავადი გუდალი, დემონი (სულხან ცინცაძის „დემონი") და სხვ. ითვლება ქართული ხალხური ცეკვების ერთ-ერთ საუკეთესო შემსრულებლად. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მის მიერ ალა დვალთან ერთად შესრულებული ცეკვა „ქართული". გუნაშვილმა ქ. ზაარბრიუკენში (გერმანია) დადგა ოპერების — ზაქარია ფალიაშვილის „დაისისა" და ოთარ თაქთაქიშვილის „მინდიას" ცეკვები. საგასტროლო კონცერტებით მოვლილი ჰქონდა მსოფლიოს მრავალი ქვეყანა. დაჯილდოებული იყო საპატიო ნიშნის (1986) და ღირსების (1999) ორდენებით.
გუნდე

გუნდე — ნასოფლარი საქართველოში, ასპინძის მუნიციპალიტეტში, მდ. მტკვრის მარცხენა ნაპირის მაღალ მთიანეთში, ტბის პირას .

მის მახლობლად დგას ერთნავიანი ეკლესია. ძეგლი საგრძნობლად დაზიანებულია. ეკლესიის თავისებურებას წარმოადგენს აღმოსავლეთით შვერილი ნახევარწრიული აფსიდა და დასავლეთით — ნართექსი. ძეგლის გართულებული სტრუქტურა უშუალოდ ერთნავიანი ეკლესიის ფუნქციის გაფართოებასთანაა დაკავშირებული. ეკლესია შიგნით და გარედან ნაგებია სწორ რიგებად ნაწყობი, საშუალო ზომის, უხეშად დამუშავებული ბაზალტის ქვებით, ხოლო ფასადის კუთხეებში სუფთად გათლილი მსხვილი ბლოკებია გამოყენებული. გადახურულია კამარით. კონსტრუქციული ელემენტები — სატრიუმფო და საბჯენი თაღები, პილასტრები და სხვ. სუფთად გათლილი ქვიშაქვის ბლოკებითაა ამოყვანილი. შესასვლელი ორია — სამხრეთისა და დასავლეთისა. ფასადები სადაა, მოურთველი, მხოლოდ სამხრეთის კარის არქიტრავს ამკობს წრეში ჩასმული ბოლოებგაფართოებული ე. წ. ბოლნური ტიპის ჯვრის გამოსახულება. ნიკოლოზ ჩუბინაშვილი ძეგლს საუკუნის ნახევრით – საუკუნის ნახევრით ათარიღებს, ირინე ელიზბარაშვილი — - საუკუნეებით.

ნამოსახლარის განაპირას ეკლესიის მიმართულებით მდებარეობს ნახევრად მიწაში ჩასმული აკლდამა. აკლდამის შესასვლელი კარგად არის შემორჩენილი, შიგნიდან კი მიწით არის ნაწილობრივ ამოვსებული. კედლებში გამოყენებულია საკმაოდ დიდი ზომის თლილი ლოდები, ხოლო სახურავისთვის მცირე ზომის ქვის ფილები, რომლებიც საერთო ჯამში თაღს ქმნიან.
გუნიაყალას წარწერა

გუნიაყალას წარწერა — ხელის გამოსახულებიანი სტელა (ჴელი), სამეფო მიწათმფლობელობის დამადასტურებელი იურიდიული დოკუმენტი. აღმოჩენილია ისტორიულ თრიალეთში (სოფელი გუნიაყალა, ახლანდ. სამება, წალკის მუნიციპალიტეტი) 1936 წელს ეთნოგრაფიული ექსპედიციის მიერ (ხელმძღვანელი — გიორგი ჩიტაია). დაცულია თბილისში, სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში.

ექსპონატი წარმოადგენს მოვარდისფრო ქვის ოთხკუთხად გათლილ სტელას ზომით 133 სმ × 80 სმ × 20 სმ. მის ზედაპირზე, შუა ნაწილში, გამოსახულია დაბალი რელიეფით შესრულებული გაშლილი ხელი (მეფის ძალაუფლების მატერიალური ნიშანი) და სამეფო ნიშანი. ორივე დეტალი ჩასმულია თაღოვან ლილვისებურ ჩარჩოში. მის მარცხნივ და მარჯვნივ ამოკვეთილია 10-სტრიქონიანი ასომთავრული წარწერა:

სტრიქონები გადადის ჩარჩოს ერთი გვერდიდან მეორეზე. წარწერას, ხელისა და სამეფო ნიშნის გამოსახულებას, თავის მხრივ, შემოუყვება შეწყვილებული ლილვის ჩარჩო. წარწერის ფართობი: მარცხენა მხარეზე — 43,5 სმ × 11,5 სმ; მარჯვენა მხარეზე — 40 სმ × 9,6 სმ; გრაფემების სიმაღლე — 2,5–3 სმ; განკვეთილობის ნიშნები არ ახლავს. ქარაგმის ნიშნად ნახმარია კლაკნილი, კიდურწერტილოვანი განივი ხაზი. დამწერლობა კიდურწერტილოვანია, თარიღდება შინაარსისა და პალეოგრაფიული ნიშნების მიხედვით. წარწერაში მოხსენიებული არიან თამარ მეფე და მისი ძე გიორგი (ლაშა-გიორგი). ამ უკანასკნელის მეფედ იხსენიება მიუთითებს, რომ წარწერა შესრულებულია თამარისა და გიორგის თანამოსაყდრეობის პერიოდში. თამარისა და გიორგის შემდეგ იერარქიული თანმიმდევრობით დასახელებული არიან სამეფოს უმაღლესი მოხელეები: 1. ჭყონდიდელ-მწიგნობართუხუცესი (სახელის გარეშე); 2. ამირსპასალარი ზაქარია მხარგრძელი; 3. მანდატურთუხუცესი შალვა ახალციხელი; 4. მეჭურჭლეთუხუცესი ოვსიყმა; 5. მსახურთუხუცესი ვაჩე. ბოლოს, წარწერაში მოხსენიებული არიან ძეგლის დადგმის მოთავე ჯალაბა და ოსტატი სანობას ძე ინა.
აკარნანია

აკარნანია — მხარე ძველი საბერძნეთის ცენტრალურ ნაწილში, იონიის ზღვის სანაპიროზე, ეტოლიის დასავლეთით, რომლისგანაც მას მდინარე აქელოოსი გამოყოფდა.

აკარნანიის ტერიტორია პირველად ძვ. წ. - საუკუნეებში დასახლდა. ძვ. წ. საუკუნის ბოლოსთვის ტომთა კავშირიდან ფედერაციული ტიპის სახელმწიფოდ ჩამოყალიბდა, რომლის დედაქალაქი სტრატოსი იყო. შემდგომ საუკუნეებში ათენის, თებეს და მაკედონიის მმართველობის ქვეშ მოექცა. ძვ. წ. 231 წელს აკარნანიის იმ ნაწილმა, რომელიც მანამდე ეპირის სამეფოს ნაწილი იყო, დამოუკიდებლობა აღადგინა და მაკედონიის მეფე ფილიპე -სთან დაამყარა კავშირი. ძვ. წ. 167 წელს მაკედონური დინასტია რომაელებმა დაამხეს. აკარნანია გარკვეულ დამოუკიდებლობას შემდგომშიც ინარჩუნებდა. საბოლოოდ, ოქტავიანე ავგუსტუსმა აკარნანიელთა დიდი ნაწილი მის მიერ ძვ. წ. 29 წელს დაარსებულ ქალაქ ნიკოპოლს დაუქვემდებარა, დანარჩენი ნაწილი კი რომის პროვინცია აქაიას შეუერთა.
ემპრესი

ემპრესი — ქლიავის კანადური ჯიში. მსხმოიარობაში შედის მე-3–4 წელს. ხასიათდება საშუალო პერიოდის ყვავილობითა და მაღალმოსავლიანობით (ერთი ხის საშუალო მოსავალი სრულმსხმოიარობაში 50-55 კგ-ია), მწიფდება აგვისტოს ბოლოს – სექტემბრის დასაწყისში, ძირითადად გამოიყენება სასუფრედ. ნაყოფი ძალიან მსხვილია მასა 60–70 გრამს აღწევს, ზოგიერთი ეგზემპლარისა 120 გრამამდეცაა. ნაყოფი კვერცხისებრი ფორმისაა, კანი მუქი იისფერია, დაფარულია მუქი ნაფიფქით. რბილობი მკვრივი, სრულ სიმწიფეში ხასიათდება გამორჩეული გემოთი. კურკა მსხვილი, რბილობს ნახევრად სცილდება. ქლიავის ახლად ინტროდუცირებულ პერსპექტიულ ჯიშად ითვლება.
ალტანის რენკლოდი

ალტანის რენკლოდი, გრაფ ალტანი — ქლიავის (რენკლოდის) ევროპული ჯიში. გამოყვანილია ბოჰემიაში გრაფ ალტანის მამულში, მიღებულია მწვანე რენკლოდის ნათესებიდან. საშუალო-ზომიერი ზრდის ხეა, მომრგვალო ვარჯით. ფოთოლი მსხვილია, ოვალური ფორმის. ყვავილობს აპრილის მეორე დეკადაში (გორის პირობებში), საუკეთესო დამამტვერიანებელ ჯიშებად უნდა ჩაითვალოს მწვანე რენკოლდი და იტალიური უნგრულა. ხასიათდება მაღალმოსავლიანობით. იკრიფება აგვისტოს მე-2 დეკადაში, კარგად იტანს ტრანსპორტირებას. ჭარბტენიან რეგიონებში ხშირად ზიანდება მონილიოზით. ნაყოფი მსხვილია (3,6🞩4,2🞩4,4 სმ; მასა 36 გრამი), ფერად მოწითალო, მრგვალი ფორმისა, ბრტყელი ფუძით. კანი სქელია, ხშირად ბადისებრად დასერილი, ძირითადი ფერი ღია მომწვანო–ყვითელია, რომელიც ემჩნევა მხოლოდ შემოუსვლელ ნაყოფს და დაჩრდილულ ადგილებზე ყომრალ–წითელი შეფერვა ფარავს ნაყოფის თითქმის მთელ ზედაპირს. კანზე აშკარად ემჩნევა მოჟანგისფრო წერტილები და ხალები. სრულ სიმწიფეში მუქი წითელი ხდება, დაფარულია ნაფიფქით. რბილობი მუქი ყვითელი, მკვრივი, წვნიანი, არომატული, ხასიათდება კარგი საგემოვნო თვისებებით, კურკა (მასით ნაყოფის წონის 4%) რბილობს ნახევრად სცილდება. გამოიყენება როგორც სასუფრედ, ასევე კომპოტების დასამზადებლად.
ატმისებური

ატმისებური, წითელი ნეკტარინა, კაროლევის ქლიავი — ქლიავის ძველი ევროპული ჯიში. საშუალოზე ძლიერი ზრდის ხეა, ინვითარებს გაშლილ მრგვალ ვარჯს, საკმაოდ გამძლეა ყინვისადმი. ხასიათდება არარეგულარული მოსავლიანობით. იკრიფება ივლისის – დეკადაში (დასავლეთ საქართველოში — თვის შუა რიცხვებში, აღმოსავლეთში — ბოლო), კარგად იტანს ტრანსპორტირებას. ფოთოლი მსხვილი, ოვალური ფორმისაა, შემრგვალებული წვეროთი, მუქი მწვანე ფერისა, შებუსვილი, კიდე ორმაგადაა დაკბილული. ყვავილობა საშუალო პერიოდისა აქვს. თვითსტერილია.

საინტერესოა თავისი მსხვილი, ლამაზი ადრეულა სიმწიფის ნაყოფით, რომელიც გემოთი არ არის მაღალი ხარისხის, მაგრამ საუკეთესო პროდუქციას წარმოადგენს კომპოტისთვის. მსხვილია (4,5🞩4,7🞩4,6 სმ), მასა საშუალოდ 41 გრამს შეადგენს, მომრგვალო ფორმისაა, ბრტყელი და განიერი ფუძით და ბოლოთი. ნაყოფზე ღარი არ არის ღრმა. ნაყოფის კანი სქელია, მკვრივი, მოყვითალო მწვანე ფერის, ვარჯის დაჩრდილულ ადგილებზე შეფერვა მოწითალო ან მუქი წითელი აქვს, აყრია წვრილი თეთრი წერტილები. დაფარულია ლამაზი ცვილისებრი მკრთალი ფერის სქელი ნაფიფქით. რბილობი ყვითელი, მკვრივი, ძარღვიანი, წვნიანი, მოტკბო-მომჟავო გემოსი; შემოუსვლელი ნაყოფი მწკლარტე გემოსია. გემოს მხრივ მაღალი თვისებისა არ არის. მორგვალო ოვალური ფორმის კურკა რბილობს კარგად სცილდება, აქვს მობრტყო გვერდები, საშუალო ზომისაა, წონით ნაყოფის წონის 4%–ს შეადგენს.

ფართოდ არის გავრცელებული მეხილეობის სამრეწველო რაიონებში, გვხვდება ცალკე მდგომ ხეებად, ხშირადაა თბილისის საგარეუბნო ბაღებში. ქლიავის რეკომენდებული ჯიშია. აღმოსავლეთ საქართველოში, გორისა და კასპის მუნიციპალიტეტებში გავრცელებულია ატმისებურის ადგილობრივი ფორმა ალიბუხარი.