ხოსე პედრო მონტერო

ხოსე პედრო მონტერო (დ. 1 აგვისტო, 1878 — გ. 7 ივნისი, 1927) — პარაგვაის პრეზიდენტი 1919-1920 წლებში.

ადრეული ცხოვრება
ხოსე პედრო მონტერო კანდია დაიბადა ასუნსიონში, ესპანელი და იტალიელი ემიგრანტების ოჯახში, ვილია აურელიას უბანში, 1878 წლის 1 აგვისტოს. მან ცოლად ანდრეა კამპოს სერვერა შეირთო. განათლება დედაქალაქის ეროვნულ კოლეჯში მიიღო, სადაც თავის მეგობარ პასტორ იბანიესთან ერთად სწავლობდა.

კოლეჯის დასრულების შემდეგ, 1896 წელს, იგი არგენტინაში, ბუენოს-აირესში გადავიდა საცხოვრებლად. იქ მედიცინას დაეუფლა და პედიატრი გახდა. 1904 წელს დაამთავრა ბუენოს-აირესის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი და იმავე წელს წარადგინა სადისერტაციო ნაშრომი თემაზე „ქლორიდების ტესტი“.

სამედიცინო კარიერა
პარაგვაიში დაბრუნების შემდეგ იგი „ “-ის დირექტორი და პედიატრიის მოწვეული პროფესორი გახდა. 1901 წელს მონტერო ბუენოს-აირესში გამართულ პანამერიკულ კონგრესზე პარაგვაის დელეგატად დაინიშნა, ხოლო 1906 წელს ქვეყანას მონტევიდეოში, ურუგვაის მეოთხე სამედიცინო კონგრესზე წარმოადგენდა. 1905-1908 წლებში იგი სამედიცინო ფაკულტეტის სტიპენდიანტი იყო და ამავე სასწავლებელში ლექციებს კითხულობდა. 1908 წლის 2 ივლისის მოვლენების შემდეგ მონტერო პოლიტიკაში გააქტიურდა. მოგვიანებით იგი განათლების უმაღლესი საბჭოს წევრი და საზოგადოებრივი დახმარების სამსახურის დირექტორი გახდა. მისი დამსახურებით დაარსდა სამშობიარო, სააფთიაქო, ქიმიური, ბაქტერიოლოგიური და გადაუდებელი დახმარების სამსახურები. 1910 წელს მან პარლამენტის წევრის მანდატი მოიპოვა, თუმცა მანუელ გონდრას მმართველობის დამხობის შემდეგ ქვეყანა დატოვა.

არგენტინაში ყოფნისას, 1912 წელს, იგი აქტიურად ჩაება „რადიკალური ლიბერალური პარტიის“ მიერ ორგანიზებულ მოძრაობაში. იმავე წელს იგი პილარის რევოლუციური კომიტეტის წევრი გახდა. ხოსე პედრო მონტერო 1927 წლის 7 ივნისს გარდაიცვალა. იმავე წლის 23 ივნისის მუნიციპალური განკარგულებით, საავადმყოფოს ძველ გამზირს მისი სახელი ეწოდა.

პოლიტიკური კარიერა
1915-1916 წლებში მას პარაგვაის ფინანსთა მინისტრის პოსტი ეკავა. მანუელ ფრანკოს გარდაცვალების შემდეგ, როგორც ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტმა, მან დაიკავა სახელმწიფოს მეთაურის თანამდებობა, რომელიც 1919 წლის 6 ივნისიდან 1920 წლის აგვისტომდე ეკავა. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ მონტეროს მთავრობა დააზარალა ეკონომიკურმა კრიზისმა, რომელიც მთელ რეგიონში გავრცელდა. ეს კრიზისი ყველაზე მწვავედ საშუალო და დაბალ ფენებს შეეხო.

მისი კაბინეტი შემდეგი პირებისგან შედგებოდა: ეუსებიო აიალა (საგარეო საქმეთა მინისტრი), ლუის ალბერტო რიარტი (შინაგან საქმეთა მინისტრი), მანუელ პენია (ფინანსთა მინისტრი), ფელიქს პაივა (იუსტიციისა და კულტურის მინისტრი) და მეთაური ადოლფო ჩირიფე (ომისა და საზღვაო საქმეთა მინისტრი).

მისი მმართველობის პერიოდში ჩაკოს რეგიონში რამდენიმე ფორტი დაარსდა, შეიძინეს კაბალიეროს მამული, შეიცვალა მუნიციპალური კონსტიტუციური კანონი და დაარსდა კოლონია ნუევა კოლომბია. დამტკიცდა აშშ-სთან საფოსტო გადაზიდვების პროექტი და პარაგვაი მიიწვიეს ილინოისის საერთაშორისო სასოფლო კონგრესში მონაწილეობის მისაღებად. საზოგადოებრივი სამუშაოების სამინისტრომ დაიწყო მცირე მიწის ნაკვეთების შესყიდვის ხელშეწყობა ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე.

ასევე განხორციელდა სახელმწიფო მიწების დანაწილება და კოლონიზაცია. დამუშავდა ხუთ ათასზე მეტი განაცხადი სამეურნეო მიწების შესყიდვაზე და გაიცა 154-ზე მეტი საკუთრების მოწმობა. 1919 წელს 100 000 პესოზე მეტი დაიხარჯა ქვეყნის შიდა რაიონებში სკოლების მშენებლობაზე, გაფორმდა საარბიტრაჟო შეთანხმება ურუგვაისთან, ხოლო ელადიო ველასკესი უზენაესი სასამართლოს წევრად დაინიშნა.

1920 წლის აპრილში დაარსდა პარაგვაის ფემინისტური ცენტრი, შეიქმნა რამდენიმე სკოლა და ჩაკოში განთავსდა ფორტინ დორადო. იმავე წლის 15 აგვისტოს მონტერომ საპრეზიდენტო უფლებამოსილება მანუელ გონდრას გადააბარა. ასევე, ამ წელს გაფორმდა სავაჭრო ხელშეკრულება იაპონიასთან, მიიღეს კანონი მაგისტრატების გასამართლებისა და გადაყენების შესახებ, შეიქმნა სანიტარული ზონები ასუნსიონში, ვილიარიკასა და კააკუპეში და შემუშავდა არმიის დებულება.

ინტელექტუალურ და სახელოვნებო სფეროში რამდენიმე მნიშვნელოვანი დანიშვნა განხორციელდა. ეს პატივი წილად ხვდათ ისეთ მოღვაწეებს, როგორებიც იყვნენ: ნარსისო კოლმანი, ხუან ბაზანი, არტურო ალსინა, ხუან სორასაბალი, რუფო გალეანო, ხოსე კონსეფსიონ ორტისი და ეუდორო აკოსტა ფლორესი. აქვე აღსანიშნავია ბრაზილიელი ექიმის, ედგარ როკეტე პინტოს მოწვევა და ხუან ოლირის პენსიაზე გასვლა ეროვნული კოლეჯიდან და „ “-დან.

მონტეროს ერთ-ერთ მთავარ საზრუნავს მიწის პრობლემა წარმოადგენდა. 1919 წელს დაარსდა კოლონიები: ნუევა კოლომბია (ალტოსში, 6,122 ჰექტარი) და სანტიაგო (ხენერალ დელგადოში, 1,909 ჰექტარი). 1920 წელს კი ბარერო გრანდეში დაარსდა კურუპაიტი, რომლის საერთო ფართობი 1,111 ჰექტარს შეადგენდა.

განათლების სისტემა გარკვეულ სირთულეებს განიცდიდა, რის გამოც 1919 წლის 25 ივლისს დედაქალაქისა და ვილიარიკას სკოლებში საგანმანათლებლო რეფორმის გეგმა ამოქმედდა. ეს პროცესი ოთხ წელს გაგრძელდა. იმავე წლის 22 სექტემბერს ეს გეგმა საშუალო განათლების საფეხურზეც გავრცელდა.

პოლიტიკურ კარიერაში მონტერო დედაქალაქის წარმომადგენელი იყო და ამ პოზიციას 1901 წლამდე იკავებდა. 1908 წლის 7 აგვისტოს მან ხელი მოაწერა „რადიკალთა“ ასამბლეის მანიფესტს. ედუარდო შერერის მმართველობის დროს მას შინაგან საქმეთა სამინისტროს მდივნის პოსტი ეკავა. ამ თანამდებობაზე იგი მანამ დარჩა, სანამ 1916–1920 წლების საპრეზიდენტო არჩევნებში მანუელ ფრანკოს მეწყვილე (ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატი) გახდებოდა.