iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ოდო

ოდო — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს სერიალში ვარსკვლავური გზა: ღრმა კოსმოსი 9.

ოდო არის დაცვის უფროსი კოსმოსურ სადგურზე ღრმა კოსმოსი 9.

ბიოგრაფია
ოდო არის მეტამორფი (ცვალებადი). იგი აღმოაჩინეს 2337 წელს. ოდო მსახურობსა დაცვის უფროსად სადგურზე ტეროკ ნორი (მოგვიანებით ღრმა კოსმოსი 9). ის თავისი რასის მიერ გაგზავნის იქნა გალაქტიკის შესასწავლად. 2356 წელს იგი გადაიყვანეს ბაჯორის სამეცნიერო ცენტრში, სადაც მას იკვლევდა დოქტორი მოლა პოლი.

სახელი ოდო წარმოდგება კარდასიანული სიტყვიდან ’ — არაფერი (არასწორი თარგმანი წარწერისა „უცნობი ნიმუში“).

მას შემდეგ რაც სადგური გადავიდა ფედერაციის მმართველობაში, ოდო დარჩა და აქტიურად მონაწილეობდა ბრძოლებში ფედერაციის მხარეზე.

ოდოს შეუძლია მიიღოს ნებისმიერი ფორმა. მას სჭირდება რეგენერეცია ყოველ 16 საათში ერთხელ. კარგა ხნის მანძილზე იგი ითვლებოდა საკუთარი რასის ერთადერთ წარმომადგენლად ალფა კვადრანტში. მოგვიანებით გაირკვა რომ მისი რასა წარმოადგენს გამა კვადრანტში არსებული იმპერიის — დომინიონის მმართველ ძალას. როცა ფედერაციასა და დომინიუონს შორის იწყება ომი ოდო იბრძვის ფედერაციის მხარეს. იგი აღმოჩნდება ისტორიაში პირველი მეტამორფი, რომელმაც მოკლა თავისი რასის წარმომადგენელი (თავდაცვის მიზნით), რისთვისაც იგი დასაჯეს და წაართვეს გარდაქმნის უნარი. იგი რამდენიმე თვის მანძილზე ცხოვრობდა ადამიანის გარეგნობით. მიუხედავად ამისა იგი მთელი ომის მანძილზე რჩება ფედერაციისა და ბაჯორის ერთგული.

წლების მანძილზე ოდოსა და კვარკს შორის არის მუდმივი დაპირისპირება. ოდო მუდმივად აკონტროლებს კვარკს რომელიც სულ ცდილობს კონტრაბანდის გადატანას თუ სხვა უკანონო საქმიანობების განხორციელებას. მიუხედავად ამისა დროთა განმავლობაში ისინი საკმაო პატივისცემით განეწყვნენ ერთმანეთის მიმართ. ბოლო სერიაში ოდო აღიარებს რომ თვლის კვარკს მეგობრად.

2372 წელს ოდო დაქორწინდა ლუაქსანა ტროიზე, რომელიც ახალი განქორწინებული და ორსული იყო, რათა მისთვის არ წაერთმიატ შვილი. ქორწილის შემდეგ ლუაქსანა დაბრუნდა ბეტაზედზე.

ოდოს აკავშირებდა რომანტიკული ურთიერთობები კირა ნერისთან. ოდოს წლების მანძილზე უყვარდა ნერისი, თუმცა თავდაპირველად იგი ვერ ამჩნევდა ამას . შემდგომ ისინი ხვდებოდნენ.
ბრიჰადრათჰა

ბრიჰადრათჰა (ძვ. წ. 252—224) — მაურიების იმპერიის უკანასკნელი მმართველი ძვ.წ.187 წლიდან ძვ.წ. 180 წლამდე. იგი მოკლა საკუთარმა „სენაპატმა“ (მთავარსარდლი) პუშიამიტრა შუნგამ.

მმართველობა
პურანის თანახმად, ბრიჰადრათჰა იყო შატადჰანის მემკვიდრე და 7 წლის მანძილზე მართავდა ქვეყანას. მაურიების სამფლობელოები თავმოყრილი იყო დედაქალაქ პატალიპუტრას გარშემო. აშოკას მმართველობის პერიოდიდან, როცა ბრიჰადრათჰა ავიდა ტახტზე, ის მნიშვნელოვნად იყო შემცირებული.

დემეტრიოს -ის ლაშქრობები
ძვ. წ. 180 წელს ჩრდილო-დასავლეთ ინდოეთი (თანამედროვე ავღანეთის და პაკისტანის ნაწილები) აღმოჩნდა ბერძენ-ბაქტრიელი მეფის დემეტრიოს -ის თავდასხმების ქვეშ. მან თავისი ხელისუფლება გაავრცელა ქაბულის ხეობასა და პენჯაბის ნაწილში (თანამედროვე პაკისტანი). დემეტრიოსი შეიჭრა, ასევე, მაურიების სამფლობელოებში ბრიჰადრათჰას მმართველობის დროს. პანჩალას ოლქის, აგრეთვე, ქალაქების საკეტისა და მატჰურის ოკუპაციის შემდეგ, ბოლოსდაბოლოს, აიღო დედაქალაქი პატალიპუტრა. თუმცა მალე იძულებული გახდა უკან დაბრუნებულიყო ბაქტრიაში, სადაც მისი არყოფნის დროს ხელისუფლებისათვის სასტიკი ბრძოლა გაიმართა ევკრადიტებსა და დემეტრიოსებს შორის.
სტეგოცეფალები

სტეგოცეფალები — ნამარხი ამფიბიები. ჰქონდათ ქალას მთლიანი სახურავი, უმეტესად ძვლოვანი ფარებით მოფენილი ტანი. ბინადრობდნენ დევონური პერიოდიდან მოყოლებული ტრიასული პერიოდის ჩათვლით. ზოგი სტეგოცეფალები უფრო თანამედროვე ამფიბიებს უახლოვდება, რის გამოც სტეგოცეფალების უმეტეს ნაწილს ლაბირინთოდონტების ზერიგში აერთიანებენ, ხოლო ტერმინ „სტეგოცეფალებს“ აღარ ხმარობენ.
კუნმინი

კუნმინი — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ ჩინეთში. იუნანის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 6,432,212 კაცი (2010). გაშენებულია იუნანის პლატოზე, 1892 მეტრ სიმაღლეზე, დიანჩის ტბის ჩრდილოეთ სანაპიროსთან. ქალაქი ქვეყნის მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო კვანძია. კუნმინიდან გადის იუნან-ბირმის საავტომობილო გზა და რკინიგზის ხაზი ვიეტნამისაკენ. ქალაქი წარმოიქმნა ახ. წ. საუკუნეში ძიანლინის სახელწოდებით. კუნმინი ეწოდა საუკუნეში მონღოლების მიერ ჩინეთის დაპყრობის შემდეგ. საუკუნის შუა წლებიდან იუნანის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია.
ომარ სივორი

ენრიკე ომარ სივორი (, დ. 2 ოქტომბერი, 1935; სან ნიკოლასი, არგენტინა — გ. 17 თებერვალი, 2005, იქვე) — არგენტინელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე რივერ პლეიტის, იუვენტუსის და ნაპოლის შემადგენლობაში. სივორი ერთ-ერთია იმ იშვიათი ფეხბურთელებიდან, ვისაც სხვადასხვა ეროვნული ნაკრებების ღირსება აქვს დაცული, იგი არგენტინის და იტალიის სახელით გამოდიოდა საერთაშორისო ასპარეზზე.

მიღწევები
საკლუბო
რივერ პლეიტი
არგენტინის პრიმერა დივიზიონი
ჩემპიონი (3): 1955, 1956, 1957
იუვენტუსი
იტალიის ჩემპიონატი
ჩემპიონი (3): 1957–58, 1959–60, 1960–61
იტალიის თასი
თასის მფლობელი (2): 1958–59, 1959–60
სანაკრებო
არგენტინა
კოპა ამერიკა: 1957
ინდივიდუალური
კოპა ამერიკის საუკეთესო ფეხბურთელი: 1957
სერია -ს საუკეთესო ბომბარდირი: 1959–60
ოქროს ბურთი: 1961
ფიფა-ს ასეული ( 100): 2004
იგორ ბელანოვი

იგორ ივანოვიჩ ბელანოვი (; დ. 25 სექტემბერი, 1960, ოდესა, უკრაინის სსრ, სსრ კავშირი) — უკრაინელი და საბჭოთა ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1986). სხვადასხვა დროს იცავდა ოდესის „სკა“-ს, „ჩორნომორეცის“, კიევის „დინამოს“, მენხენგლადბახის „ბორუსიის“, ბრაუნშვაიგის „აინტრახტის“, მარიუპოლის „მეტალურგისა“ და საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. საბჭოთა კავშირის ორგზის (1985, 1986) ჩემპიონი, საბჭოთა კავშირის თასის ორგზის (1985, 1987), საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო სუპერთასის ორგზის (1986, 1987) და თასების მფლობელთა თასის (1986) მფლობელი კიევის „დინამოს“ შემადგენლობაში. ევროპის საუკეთესო მოთამაშის ოქროს ბურთის მფლობელი (1986). 1986 წლის მექსიკის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე.

ოთხჯერ იყო დასახელებული საბჭოთა კავშირის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში.

1986 წელს ბელანოვი მესამე ფეხბურთელი გახდა საბჭოთა კავშირიდან ლევ იაშინისა და ოლეგ ბლოხინის შემდეგ, რომელიც -მა ევროპის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად დაასახელა.

მიღწევები
საკლუბო
დინამო კიევი
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
ჩემპიონი: 1985, 1986
საბჭოთა კავშირის თასი
თასის მფლობელი: 1985, 1987
საბჭოთა კავშირის სუპერთასი
თასის მფლობელი: 1986, 1987
თასების მფლობელთა თასი
თასის მფლობელი: 1986
სანაკრებო
საბჭოთა კავშირი
ევროპის ჩემპიონატი
ვიცე-ჩემპიონი: 1988
ინდივიდუალური
ევროპის წლის საუკეთესო ფეხბურთელის ოქროს ბურთი: 1986
საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი: 1986 № 3210
სტენობიონტები

სტენობიონტები (ბერძნ. — ვიწრო, შეზღუდული და ბიონტი — ცოცხალი) — ცხოველები და მცენარეები, რომელთაც გააჩნიათ გარემოს შედარებით მუდმივ პირობებში არსებობის უნარი. სტენობიონტებს განეკუთვნება მრავალი პარაზიტი და სიმბიონტი, რომელთაც აქვთ მხოლოდ ერთი რომელიმე სახეობის წარმომადგენელთან თანაცხოვრების უნარი, აგრეთვე ოკეანეების სიზრქეში, მღვიმეებში, ტენიან, ტროპიკულ ტყეებში, მაღალმთიან რაიონებში ბინადარი მრავალი ცხოველი.

სტენობიონტებია მანული, პრომეთეს მემინდვრია, ტიბეტის ზეგანზე მცხოვრები იაკი, ჩიმბორასოს პიკზე მობინადრე კოლიბრი და სხვა. სტენობიონტობის უნარი ზღუდავს განსახლების შესაძლებლობას და განაპირობებს სახეობათა ლოკალურ გავრცელებას (ვიწრო არეალი). სტენობიონტებს უპირისპირდება ევრიბიონტები.
ლავრას-და-მანგაბეირა

ლავრას-და-მანგაბეირა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31 096 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 947.957 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32,8 კმ²-ზე.
ლასლო კევერი

ლასლო კევერი (; დ. 29 დეკემბერი 1959, პაპა) — უნგრელი პოლიტიკური მოღვაწე, უნგრეთის ეროვნული ასამბლეის თავმჯდომარე. პარტია ფიდესი — უნგრეთის მოქალაქეთა კავშირის წევრ-დამფუძნებელი (1988 წლიდან).

2010 წელს უნგრეთის პარლამენტის თავმჯდომარედ აირჩიეს, თანამდებობა დაიკავა 6 აგვისტოს და შეცვალა უნგრეთის პრეზიდენტად არჩეული პალ შმიტი.

2012 წლის 2 აპრილიდან 10 მაისამდე, პალ შმიტის გადადგომის შემდეგ, ასრულებდა ქვეყნის მეთაურის მოვალეობას.
მალიორკა

მალიორკა ან მაიორკა — კუნძული ხმელთაშუა ზღვაში, უდიდესია ბალეარის კუნძულთა ჯგუფში. ეკუთვნის ესპანეთს. ფართობი 3640,16 კმ². რელიეფი უმთავრესად ტალღოვანი ვაკეა. ჩრდილო-დასავლეთით არის 1445 მეტრამდე სიმაღლის მთები, ჩრდილო-აღმოსავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთ ნაპირები დანაწევრებულია დიდი უბეებით. ლანდშაფტი ხმელთაშუა ზღვის ტიპისაა. მისდევენ მეხილეობას, თევზჭერას. კუნძულზე არის საკურორტო ზონები. განვითარებულია ტურიზმი.
მენორკა

მენორკა — კუნძული ხმელთაშუა ზღვაში. ბალეარის კუნძულების ჯგუფში. ფართობი 754 კმ². წარმოადგენს კირქვიან პლატოს (სიმაღლე 358 მეტრამდე), რომელიც ფლატოვან საფეხურებად ეშვება ზღვისკენ. განვითარებულია კარსტი. ჰავა ხმელთაშუა ზღვისაა. ნალექები 500-600 მმ წელიწადში. ბუნებრივი მცენარეულობიდან გავრცელებულია მაკვისი, გარიგა, მუხის და ფიჭვის კორომები. აშენებენ ვაზს, ციტრუსებს, ზეთისხილს, ნუშს. მისდევენ მეცხვარეობას, იჭერენ თევზს. განვითარებულია ტურიზმი. მთავარი ნავსადგურია მაონი.
მხსნელი (ფილმი)

მხსნელი — 1998 წლის სამხედრო ფილმი. მთავარი გმირია ამერიკელი ჯარისკაცი, რომელიც ბოსნიის ომის ცდილობს გაეროს უსაფრთხოების ზონამდე მიიყვანოს ჩვილბავშვიანი ქალი. კინომცოდნე როჯერ ებერტის შეფასებით, ფილმი ასახავს, თუ როგორ შეიძლება სიძულვილი და ცრურწმენა გამოიყურებოდეს პატრიოტიზმად. მან ფილმს მიანიჭა 3,5 ქულა შესაძლო ოთხიდან

როლებში
დენის კუეიდი - ჯოშუა როზე
ნასტასია კინსკი - მარია როზე
სტელან შარსგორდი - პიტერ დომინიკი
სერგეი ტრიფუნოვიჩი - გორანი
ნატაშა ნინკოვიჩი -ვერა
ფლორიან ალბერტი

ფლორიან ალბერტი (, დ. — გ. ) — უნგრელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე უნგრეთის ნაკრების და საფეხბურთო კლუბ ფერენცვაროშის შემადგენლობაში.

ალბერტი უნგრული ფეხბურთის ერთ-ერთი ყველაზე კაშკაშა ვარსკვლავია. იგი ერთადერთი უნგრელი ფეხბურთელია, რომელიც -ის ვერსიით ევროპის საუკეთესო ფეხბურთელი გახდა, მან ამ ტიტულის მოპოვება 1966 წელს შეძლო. მანამდე უნგრელი ფეხბურთელებიდან საუკეთესო შედეგი მადიარული ფეხბურთის მეტრს, ფერენც პუშკაშს ჰქონდა, რომელმაც 1960 წლის გამოკითხვაში მეორე ადგილი დაიკავა.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
ინდივიდუალური
მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1966
ლოვოზეროს ტბა

ლოვოზერო — ტექტონიკური ტბა კოლის ნახევარკუნძულზე, რუსეთში, მურმანსკის ოლქში. ფართობი 200 კმ², საშუალო სიღრმე 5,7 მეტრი, მაქსიმალური 35 მეტრი. აღმოსავლეთიდან აკრავს ლოვოზეროს ტუნდრის მთები. ტბიდან გამოედინება მდინარე ვორონია, რომელზეც 1970 წელს ააგეს ჰესი და ლოვოზეროს წყალსაცავად გადაიქცა. დონე ირყევა 1,55 მეტრ ფარგლებში. იყინება ოქტომბერ-ნოემბერში, ყინულძვრაა აპრილ-მაისში. სანაპირო ხაზი დაკლაკნილია. ტბაში ბევრი კუნძული და ნახევარკუნძულია.
კურაიშები

კურაიშები — არაბული ტომი, რომელიც შეადგენს მექის ძირითად მოსახლეობას. შედგება 10 გვარისაგან; ყველაზე ცნობილი გვარი ომაია, რომლის მონათმფლობელთა და ვაჭარ-მევახშეთა ზედაფენა ბატონობდა მექაში წინაისლამურ პერიოდში, და ჰამიში, რომელსაც ეკუთვნოდა მაჰმადი. კურაიშების ტომიდან წარმოსდგა ომაიანთა, აბასიანთა და მექის შერიფების დინასტიები. უახლეს პერიოდში კურაიშებს უკავშირებენ თავის წარმომავლობას ჰაშიმიდების დინასტიის (გაბატონებული დინასტია იორდანიაში, 1958 წლამდე ერაყშიც) გამგებლები.
იმენი-მოროზოვა

იმენი-მოროზოვა — დაბა ვსევოლოჟსკის რაიონში, ლენინგრადის ოლქში, მოროზოვის საქალაქო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 10 873 ადამიანს შეადგენდა. 2012 წელს დაბას დაარსებიდან 130 წელი შეუსრულდა.

დაბა 1884 წელს დაარსდა, თუმცა განვითარება ძირითადად საუკუნის დასაწყისში დაიწყო. აშენდა ხისა და აგურის სახლები, ასევე ბარაკები. სოფელში გაიხსნა სკოლა, ბიბლიოთეკა, სამკითხველო დარბაზი მომუშავეებისთვის, სურათების გალერეა და კლუბი. 1914 წელს შლისელბურგის დენთის ქარხნის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებდა კერძო დაწყებითი სკოლა, მასწავლებლებად მუშაობდნენ ლ.ა გავრილოვი და ა.გ ბელიაევი. ამ ქარხანაში 1445 მუშა ირიცხებოდა.

დასახლებას დაბის სტატუსი 1927 წლიდან აქვს.
ლუკულუსი

ლუკულუსი ან ლუციუს ლიცინიუს ლუკულუსი (დ. დაახლ. ძვ. წ. 117 — გ. დაახლ. ძვ. წ. 56) — რომაელი მხედართმთავარი და პოლიტიკური მოღვაწე. ძვ. წ. 79 წელს იყო ედილი, ძვ. წ. 77 წელს - პრეტორი, ძვ. წ. 74 წელს - კონსული. თავი გამოიჩინა მითრიდატე -ის წინააღმდეგ ომში. მიუხედავად წარმატებისა, ლეგიონები ლუკულუსით უკმაყოფილო იყვნენ. ძვ. წ. 66 წელს გადააყენეს და პომპეუსით შეცვალეს. განთქმული იყო სიმდიდრით და არაჩვეულებრივი ფუფუნებით. ლუკულუსის ნადიმი საარაკოდ იქცა. მფარველობდა მეცნიერებს და მხატვრებს. რომი დაამშვენა ბაღებით და ბრწყინვალე სასახლეებით.
ყაზან-ყაენი

მაჰმუდ ყაზან-ყაენი (დ. 5 ნოემბერი, 1271, აბესკუნი, მაზანდარანი — გ. 17 მაისი, 1304, ყაზვინი) — ირანის ილხანთა ანუ ჰულაგუიანთა დინასტიის მეშვიდე მბრძანებელი 1295-1304 წლებში. მან მიიღო ისლამი და იგი სახელმწიფო რელიგიად გამოაცხადა. ყაზან-ყაენი დაუახლოვდა ირანის სასულიერო და საერო არისტოკრატიას და თავისი ვეზირის რაშიდ ალ-დინის დახმარებით ადმინისტრაციული და ეკონომიკური რეფორმები გაატარა. რეფორმების შედეგად რამდენადმე მოწესრიგდა გადასახადთა გაწერა-აკრეფის საქმე, გამოცოცხლდა სოფლის მეურნეობა და ვაჭრობა-ხელოსნობა, დაიწყო სარწყავი არხების გაყვანა და დანგრეული ქალაქების აღდგენა. განსაკუთრებული ყურადღება მიექცა დედაქალაქ თავრიზის კეთილმოწყობას. ყაზან-ყაენმა მონღოლ მეომრებს იქტის წესით დაურიგა მიწები და დააკანონა გლეხთა მიწაზე მიმაგრება. ყაზან-ყაენის რეფორმებმა მწარმოებელი მოსახლეობის მდგომარეობა ერთგვარად შეამსუბუქა.

ყაზან-ყაენს მტრული ურთიერთობა ჰქონდა საქართველოს მეფე დავით -სთან, არაერთხელ უხმო მას ურდოში, მაგრამ მეფე არ ეახლა. ყაენმა რამდენიმეჯერ გამოაგზავნა ლაშქარი დავითის ხელში ჩასაგდებად. ამ შემოსევებმა დიდი ზიანი მიაყენა ქვეყანას. 1299 და 1303 წლებში ყაზან-ყაენმა სამჯერ ილაშქრა სირიაში მამლუქთა წინააღმდეგ, მაგრამ წარმატება ვერ მოიპოვა.
პესკი (ვსევოლოჟსკის რაიონი)

პესკი — დაბა ვსევოლოჟსკის რაიონში, ლენინგრადის ოლქში. მიეკუთვნება დუბროვკის საქალაქო დასახლებას, მდებარეობს მდინარე ნევის მარჯვენა სანაპიროზე. დაბის სახელი მომდინარეობს მის ტერიტორიებზე მდებარე ქვიშის მაღაროებისგან.

ისტორია
დასახლება პირველად ნახსენებია სანქტ-პეტერბურგის გუბერნიის 1792 წელს შედგენილ რუკაზე, როგორც სოფელი პესკი.
კირა ნერისი

კირა ნერისი — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს სერიალში ვარსკვლავური გზა: ღრმა კოსმოსი 9. იგი არის ბაჯორის წარმომადგენელი კოსმოსურ სადგურზე ღრმა კოსმოსი 9. კირა გვარია და ნერისი სახელი (ბაჯორული ტრადიციით ჯერ იწერება გვარი, შემდეგ სახელი)

ბიოგრაფია
კირა ნერისი დაიბადა 2343 წელს, მას ორი ძმა (კირა რეონი და კირა პოჰლი) და ერთი და (კირა ჯადა). იგი დაიბადა კარდასიანული ოკუპაციის პერიოდში, რომელიც 50 წელი გრძელდებოდა. ის იზრდებოდა შრომით ბანაკში. ახალგაზრდობაში ის შეხვდა ისეთივე სისასტიკეს, როგორსაც მისი თანამემამულეები. მამამისი მონაწილეოდბა წინააღმდეგობის მოძრაობაში და დაიღუპა ბრძოლაში. დედა გარდაიცვალა ლტოლვილთა ბანაკში, როცა ნერისი 3 წლის იყო.

12 წლის ასაკში კირა ნერისი შეუერთდა წინააღმდეგობის მოძრაობას, რომელიც იბრძოდა ბაჯორის გათავისუფლებისთვის. ისინი ებრძოდნენ საოკუპაციო მთავრობას და თავს ესხმოდნენ კარდასიან სამხედროებს. ერთი წლის შემდეგ იგი მონაწილეობდა შრომითი ბანაკის გათავისუფლებაში. იგი 10 წლის მანძილზე თავის ჯგუფთან ერთად იმალებოდა მთებში. კირა ასევე მონაწილეობდა გალ პირეკის მკვლელობის დაგეგმვაში. 2365 წელს კოსმოსურ სადგურ ტერაკ ნორზე (ვარსკვლავური ფლოტისთვის გადაცემის შემდეგ ეწოდა ღრმა კოსმოსი 9) მან მოკლა ერთ-ერთი მოღალატე. სწორედ ამ დავალების შესრულებისას იგი პირველად შეხვდა ოდოს და კვარკს.

კარდასიანთა მიერ ბაჯორის დატოვების მერე კირა დაინიშნა სადგურზე ღრმა კოსმოსი 9 და კაპიტან ბენჯამინ სისკოსთან ერთად მონაწილეობდა ბაჯორის აღდგენაში. თავდაპირველად იგი იყო წინააღმდეგი სადგურზე ვარსკვლავური ფლოტის ყოფნისა, თუმცა მოგვიანებით აზრი შეიცვალა. მიუხედავად იმისა რომ იგი ექვემდებარებოდა ბაჯორის მილიციას, კირა დიდ დახმარებას უწევდა ვარსკვლავურ ფლოტს. როცა დომინიონმა დაიკავა ღრმა კოსმოსი 9, კირა დარჩა სადგურზე და მოაწყო წინააღმდეგობის მოძრაობა რომელშიც ასევე კვარკი და ჯეიკ სისკოც მონაწილეობდნენ. მათი დახმარებით ვარსკვლავურმა ფლოტმა დაიბრუნა სადგური.

წინააღმდეგობის მოძრაობაში მიღებული გამოცდილება დაეხმარა მას ვარსკვლავურ ფლოტში სამსახურის დროს. ვარსკვლავური ფლოტის დავალებით კირა, ოდო და გარეკი შეიპარნენ დომინიონის მიერ ოკუპირებული კარდასიის ტერიტორიაზე და ეხმარებოდნენ მათ წინააღმდეგობის ორგანიზებაში. ომის დამთავრების შემდეგ კირა ხდება ღრმა კოსმოსი 9ს მეთაური.

2374 წელს კირა დააწინაურეს პოლკოვნიკობამდე.
ჯაძია დაქსი

ჯაძია დაქსი — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს სერიალში ვარსკვლავური გზა: ღრმა კოსმოსი 9.

ბიოგრაფია
ჯაძია დაიბადა 2341 წელს ტრილზე. იგი იზრდებოდა მშობლებთან და დასთან ერთად. თავის ოჯახში იგი იგი იყო ერთადერთი, რომელიც შეუერთდა სიმბიოტს. ჯაძია სწავლობდა ვარსკვლავური ფლოტის აკადემიაში, რომლის დამთავრების შემდეგ წარდგა სიმბიოზთან შეერთებისათვის კომისიის წინაშე. აკადემიაში მან მიაღწია წარმატებას აცტროფიზიკაში, ექზოარქეოლოგიაში, ეკზობიოლოგიაში და ზოოლოგიაში. თავდაპირველად მას უარი ეთქვა შეერთებაზე, თუმცა კურზონ დაქსის მიერ დაბრუნებულ იქნა პროგრამაში და გახდა ისტრიაში პირველი ტრილი, რომელმაც წარმატებით დაასრულა პროგრამა პირველი უარის შემდეგ. იგი შეუერთდა დაქსის სიმბიოტს 2367 წელს.

2369 წელს 28 წლის ლეიტენანტი ჯაძია დაქსი დაინიშნა კოსმოსურ სადგურზე ღრმა კოსმოსი 9, როგორც ოფიცერი მეცნიერების დარგში, კაპიტან ბენჯამინ სისკოს მეტაურობიშ ქვეშ. კაპიტანი სისკო იყო კურზონ დაქსის მეგობარი. მალე ჯაძიამ და სისკომ აღმოაჩინეს სივრცითი ანომალია სადგურის ახლოს, რომელიც უკავშირდებოდა გამა კვადრანტს.

იმავე წელს ჯაძია გაასამარტლეს დანაშაულისატვის, რომელიც, როგორც ამტკიცებდნენ კურზონმა ჩაიდინა. საბოლოო ჯამში იგი გაამართლეს და ყველა ბრალდება მოუხსნეს. 2370 წელს დაქსის სიმბიოტი ძალის გამოყენებით ამოცლი იქნა შეუერთებელი ტრილის ვერადის მიერ. მოგტვიანებით იგი დააკავე და სიმბიოტი დაუბრუნდა ჯაძიას.

ჯაძია მონაწილეობდა ომში დომინიონის წინააღმდეგ. იგი მეთაურობდა დეფაიანტს და დანაღმა გასასვლელი გამა კვადრანტში, რათა შეეჩერებინა დომინიუონის შემოჭრა. როცა დომინიონისა და კარდასიის ფლოტმა დაიკავაღრმა კოსმოსი 9 ჯაძიამ გადაიყვანა დეფაიანტი უსაფრთხი ადგილას. ჯაძია ასევე მონაწილეობდა არაერთ ოპერაციაში ომის განმავლობაში.

2374 წელს ჯაძია ცოლად გაჰყვა ვორფს. იმავე წელს მატ გადაწყვიტეს შვილის გაჩენა. მიუხედავად ბიოლოგიური განსხვავებებისა ექიმმა ბაშირმა ჩათვალა რომ ეს შესაძლებელია. ამის გაგების შემდეგ ჯაძია წავიდა ტაძარში, სადაც მას თავს დაესხა გალ დუკატი და მოკლლა იგი.

ჯაძიას სიკვდილის შემდეგ დაქსის სიმბიოტის გადარჩენა მოხერხდა და იგი მიიღო სხვა ტრილმა ეზრი ტიგანმა, რომელსაც შემდეგ ეწოდა ეზრი დაქსი.
მაკონდე

მაკონდე — უმთავრესად სამხრეთ ტანზანიასა და ნაწილობრივ ჩრდილო-აღმოსავლეთ მოზამბიკში მცხოვრები ხალხი. საერთო რაოდენობა 1 446 000 კაცი. ენა განეკუთვნება ბანტუ ენათა ოჯახის აღმოსავლურ ჯგუფს. უმრავლესობის რელიგიაა ისლამი. კულტურაში შეინიშნება სუაჰილისა და არაბების გავლენა. მათი ძირითადი საქმიანობაა მიწათმოქმედება.
მალკა

მალკა ან ბალიქსუ — მდინარე ყაბარდო-ბალყარეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, მდინარე თერგის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე (მდინარე ყიზილქოლის სათავიდან) 210 კილომეტრი. აუზის ფართობი 10 ათასი კმ². სათავე აქვს იალბუზის ჩრდილოეთ კალთაზე მდებარე მყინვარებში. ზემოთში მთის მდინარეა, ქვემოთ ვაკეზე მიედინება. იყენებენ სარწყავად. შერეული საზრდოობის მდინარეა. წყალდიდობა იცის წლის თბილ პერიოდში. საშუალო ხარჯი შესართავიდან 28 კილომეტრზე 97,8 მ³/წმ. იყინება ქვემოთში. მარჯვნიდან უერთდება მდინარე ბაქსანი. მალკის ნაპირზეა ქალაქი პროხლადნი.
მედრესე

მედრესე ან მადრასა — საშუალო ან უმაღლესი სასწავლებელი მეჩეთში ან მეჩეთთან, სადაც ასწავლიდნენ სუნიტური ისლამის რელიგიას და იურიდიულ დოგმებს, ამზადებდნენ სასულიერო (ყადი, მუფტი, ხატიბი) და საერო მოხელეებს.

პირველი მედრესე გაჩნდა საუკუნეში ირანში (ქალაქ ნიშაბურში). შემდეგ გავრცელდა მუსლიმურ ქვეყნებში ცენტრალური აზიიდან ესპანეთამდე. ბევრი მედრესე იყო რევოლუციამდელ რუსეთში მუსლიმანებით დასახლებულ რაიონებში (ცენტრალური აზია, ვოლგისპირეთი). თურქების მიერ დაპყრობილ საქართველოს სამხრეთ ნაწილში მედრესეები, როგორც ჩანს, დაწყებითი და საშუალო სასწავლებლები იყო. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო ბათუმის, ქობულეთის, ქედის, ხულოს და სხვა მედრესეები. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებასა და საბჭოთა სასკოლო სისტემის გავრცელებასთან ერთად 1928 წლისათვის საქართველოში მედრესეები აღარ მოქმედებდა.

 საუკუნის 60-იანი წლებიდან ბევრ მუსლიმანურ ქვეყანაში მოქმედებს საერო და სასულიერო მედრესე.

მედრესე, როგორც არქიტექტურული ნაგებობის ტიპი, - საუკუნეებში ჩამოყალიბდა მუსლიმური სამყაროს აღმოსავლეთ ნაწილში, ნიზამიესი ხარგერდში (ირანი საუკუნე). - საუკუნეებიდან მედრესეები ააშენეს ახლო აღმოსავლეთში (ალ-ნურია ალ-ქუბრას მედრესე დამასკოში საუკუნე), - საუკუნეებიდან კი აფრიკის ჩრდილოეთ ნაწილში (ჰასანის მედრესე კაიროში საუკუნე). მედრესე წარმოადგენს 1-2 სართულიან შენობას. იგი მოიცავს გეგმით მართკუთხა ეზოს ირგვლივ განლაგებულ სენაკებს, მეჩეთს, აუდიტორიებს, სხვადასხვა მხარის მედრესეები ერთმანეთისაგან განსხვავდება კონსტრუქციულად და დაგეგმარებით. მედრესეს უხვად ამკობდნენ სტუკზე, ქვასა და ხეზე ამოკვეთილი ორნამენტით. საქვეყნოდ ცნობილია ბუ-ინანიის მედრესე ფესში ( საუკუნე), ულუღ ბეგის სამარყანდში ( საუკუნე), მირი არაბისა ბუხარაში ( საუკუნე).
ტაოხები

ტაოხები — ისტორიული საქართველოს სამხრეთ-დასავლეთ რაიონებში (ტაოს მხარე) მცხოვრები ქართველი ტომი. ქსენოფონტის ცნობით, ტაოხების კუთვნილი მიწაწყალი მდინარე ჭოროხის სათავეებთან იყო. მეომარი, მამაცი, ძლიერი და თავისუფლებისმოყვარე ტაოხები, ისევე როგორც სხვა მათ მეზობლად მცხოვრები ტომები. ძვ. წ. საუკუნის დასასრულს აღარ ემორჩილებოდნენ სპარსეთის მეფეს. ომიანობის დროს თავს აფარებდნენ მთის წვეროებზე გალავნით გამაგრებულ მიუვალ ადგილებს. აქვე იმარაგებდნენ სურსათს. ტაოხების ერთი ასეთი გამაგრებული პუნქტი ძვ. წ. 401 წელს ბრძოლით აუღიათ ბერძნებს მათ ტერიტორიაზე გავლის დროს. ტაოხებს ბერძნებისათვის დიდი წინააღმდეგობა გაუწევით. მათი სოფლებიდან ბერძნებს დიდძალი პირუტყვი წაუსხამთ.
მადლენის კულტურა

მადლენის კულტურა — ზედა პალეოლითის ხანის დასასრულის არქეოლოგიური კულტურა (ძვ. წ. 15000–ძვ. წ. 8000 წწ.). შეცვალა სოლუტრეს კულტურა. საუკუნის 60-იანი წლების დასასრულს გამოყო ფრანგმა არქეოლგმა გ. მორტილიემ. სახელი ეწოდა ლა-მადლენის გამოქვაბულის მიხედვით. გავრცელებული იყო საფრანგეთში, ესპანეთში, შვეიცარიაში, ბელგიაში, და გერმანიის ტერიტორიებზე. ვიურმის უკანასკნელი გამყინვარების თანადროულია. ხასიათდება ძვლისა და რქისაგან დამზადებული იარაღის სიუხვით. მადლენის კულტურა პირველყოფილი ხელოვნური გაფურჩქვნის პერიოდია. გვიანდელ საფეხურებზე გავრცელებულია კაჟის გეომეტრიული ფორმის წვრილი იარაღი. მადლენის კულტურის მატარებელი მონადირეები ცხოვრობდნენ უმთავრესად გამოქვაბულებში, აგრეთვე ძვლებისა და ტყავისაგან გაკეთებულ ნაგებობებში. ხშირად მომთაბარეობდნენ. მადლენის კულტურა განეკუთვნება პირველყოფილი გვაროვნული წყობის ადრინდელ საფეხურს. ტერმინები „მადლენის კულტურა“ და „მადლენის ეპოქა“ ფართო გაგებით იხმარება გამყინვარებისპირა რაიონებში გავრცელებული უგვიანესი პალეოლითური კულტურების აღსანიშნავად. მადლენის კულტურა შეცვალა აზილის კულტურამ.

მადლენის კულტურის ხელოვნება
მაიკოპის ყორღანი

მაიკოპის ყორღანი, ან მაიკოპის გორასამარხი — ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. ათასწლეულის დასასრული) ძეგლი ქალაქ მაიკოპის ტერიტორიაზე. გამოიკვლია ნ. ვესელოვსკიმ 1897 წელს. 11 მეტრი სიმაღლის გორასამარხი განეკუთვნებოდა ტომის ბელადს და მის 2 ცოლს. ბელადი დაკრძალული იყო მდიდრული ბალდახინის ქვეშ, რომელიც ეყრდნობოდა 4 ვერცხლის ლიტანს. რომლებიც ბოლოვდებოდა ოქროსა და ვერცხლისაგან ჩამსხმული ხარის ფიგურებით. ბალდახინის ტილო შემკული იყო ლომებისა და ხარების ოქროს პატარა ფიგურებითა და ვარდულებით. სამარხში აღმოჩენილია აგრეთვე სპილენძის მრავალნაირი იარაღი და ვერცხლისა და ოქროს ჭურჭელი. ერთ-ერთ მათგანზე გამოსახულია ცხოველები და ალბათ კავკასიონის ქედი. აღმოჩენილი მასალა მიგვითითებს, რომ ჩრდილო კავკასიის ტომებს ურთიერთობა ჰქონდათ ძველი აღმოსავლეთის ქვეყნებთან. ნივთები დაცულია ერმიტაჟში (სანქტ-პეტერბურგი).