iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აგლომერაცია (მეტალურგია)

მეტალურგიული აგლომერაცია — წვრილი მასალების (მადნის, მადნის კონცენტრატის, ლითონშემცველი ნარჩენებისა და სხვა) ნაჭრებად შეცხობის თერმული პროცესი. აგლომერაცია კაზმის დნობისათვის შემზადების ერთ-ერთი ძირითადი ხერხია. აგლომერაციის მიზანია წვრილი მადნისა და საკერძის მთვრის შეცხობა (დანაჭროვნება), კაზმში ფლუსის შეტანა (დაფლუსული აგლომელატი) და მისგან მავნე მინარევების მოცილება. აგლომერატს ძირითადად (95%-ზე მეტს) იყენებენ შავ მეტალურგიაში. გარდა ამისა, ფერად მეტალურგიაში — ნიკელის, ალუმინისა და ტყვიის წარმოებაში. აგლომერატი მიიღება კაზმის გახურებისას დარბილებული ნაწილაკების ზედაპირთა ურთიერთშეწებებით ან იმ მაკავშირებელი ადვილდნობადი ნაერთი წარმოქმნით, რომელიც გაცივებისას ნაწილაკებს აერთებს. შეცხობისათვის საჭირო სითბო წარმოიქმნება სააგლომერაციო კაზმში შეტანილი ნახშირბადიანი სათბობის წვის შედეგად, ხოლო გოგირდოვანი მადნის კონცენტრატების აგლომერაციის დროს — სულფიდების დაჟანგვის შედეგად. რკინის დაფლუსული აგლომერატი მიიღება წვრილი მადნის (8-10 მმ), საკერძის მტვრის, დასაბრუნებლის, კირქვისა (3 მმ) და კოქსწვრილას (3 მმ) დანამული ნარევისაგან. აგლომერაცია ითვალისწინებს კაზმის მომზადებას (ცალკე კომპონენტების დოზირება, შერევა, დანამვა და დაგუნდავება), მომზადებული კაზმის შეცხობას სააგლომერაციო მანქნაზე, ცხელი შეხობილი მასის დამუშავებას (დამტვრევა, გაცრა 5-10 მმ ზომის ნაჭრების მოსაცილებლად, 100°-მდე გაცივება და დახარისხება). შეცხობის პროცესი მჭიდროდ არის დაკავშირებული ნედლი მასალის მომზადებასთან. დიდი მნიშვნელობა აქვს პროცესის ძირითადი პარამეტრების სტაბილიზაციას (მასალების დოზირება და გასაშუალება, ტენიანობა, ქიმიური შედგენილობა და სხვა), რაც სააგლომერაციო პროცესების კომპლექსური ავტომატიზაციის საშუალებას იძლევა.

ფაბრიკები
აგლომერაცია ხორციელდება სააგლომერაციო ფაბრიკებში, რომელთა კომპლექსში შედის საწყობები (საკაზმე მასალების შესანახად და გასაშუალებლად), მიმღები ხვიმირები, კოქსისა და კირქვის დასამტვრევი განყოფილება (საკაზმე), სააგლომერაციო და მზა აგლომერატის დასამუშავებელი განყოფილება. თანამედროვე სააგლომერაციო ფაბრიკებში მთლიანად მექანიზებული და ძირითადად ავტომატიზებულია ნედლეულის მიღების, დოზირების, კაზმის მომზადების, სააგლომერაციო მანქანისათვის მისი მიწოდების და მზა აგლომერატის დამუშავების პროცესები.

მანქანები
სააგლომერაციო მანქანები შეიძლება იყოს პერიოდული ან უწყვეტი ქმედებისა. ძირითადად გავრცელებულია უწყვეტი ქმედების ლენტური ტიპის მანქანა, რომლის მთავარი ნაწილია პალეტებისაგან შედგენილი ლენტური ტრანსპორტიორი. მომზადებული კაზმი ჩასატვირთი ხვიმიერებიდან სააგლომერაციო ლენტზე იყრება, გაივლის ამნთებ ქურას, აინთება და გადაუვლის ვაკუუმ კამერებს, საიდანაც კაზმის ზედა ფენის ანთებისა და პალეტების ქვეში ექსპაუსტერით ჰაერის ენერგიული გაწოვის შედეგად ალი კაზმის ზედა ფენებიდან თანდათან ქვედაში გადაინაცვლებს, კაზმი შეცხვება და სამსხვრეველში ჩაიყრება.
ჩაის დაგრეხილი ფოთლის მახარისხებელი ქარხანა

ჩაის დაგრეხილი ფოთლის მახარისხებელი ქარხანა შედგება მადოზირებელი და მახარისხებელი კვანძების, წინა და უკანა დგარებზე აწყობილი გამომტანი ტრანსპორტიორისა და ელექტრომოწყობილობისაგან. მადოზირებელ კვანძში შედის ბუნკერი, რომლის ქვედა ნაწილში დაყენებულია დაღარული მადოზირებელი ლილვაკები და ამძრავი. მახარისხებელი კვანძი შენადუღი ჩარჩოა. მასზე დამაგრებულია მავთულის დახრილი ბადეები, გამომტანი ბუნკერი და ინერციული დებალანსური ვიბრატორი თვითმასინქრონებელი ლილვითურთ. დაგრეხილ ჩაის ფოთოლს ჩატვირთავენ მადოზირებელი კვანძის ბუნკერში, საიდანაც იგი განსაზღვრული დოზებით გადაეცემა მახარისხებელ კვანძს. ჩაის ფოთლის ნაზი, კარგად დაგრეხილი ფრაქცია ბადეში გაიცრება და გამომტანი ტრანსპორტიორი გადაიტანს შემდეგი ტექნოლოგიური ოპერაციის — ღნობის — ჩასატარებლად, ხოლო უხეში, დაუგრეხი ფრაქცია, გადაეცემა მეორეული გრეხის როლერებს ან ჩაის საჭრელ მანქანას. ჩაის დაგრეხილი ფოთლის მახარისხებელი ქარხანას აყენებენ პირველადი გადამუშავების ჩაის ფაბრიკების საროლერო საამქროში ფოთლის საგრეხ, მახარისხებელ და საჭრელ უწყვეტ ნაკადურ ჯაჭვში.
ჩაის დუყი

ჩაის დუყი — ჩაის ყლორტის 2-3 ფოთლიანი წვერო. ჩაის დუყი შეიძლება იყოს ნორმალური და ყრუ. პირველს აქვს მზარდი წვერის კვირტი, რომელზეც მჭიდროდ აქვს ფოთოლი შემოხვეული და ნემსისებურად არის წაგრძელებული; მეორეს არც კვირტი ეზრდება და არც ფოთოლი აქვს შემოხვეული, ღიაა და ოდნავ გვერდზეა გადახრილი. 2-3 ფოთლიანი დუყები ნაზია და მათ ჩაის ხარისხოვანი ფოთლის დასამზადებლად იყენებენ. ზოგიერთი 3-ფოთლიანი ყრუ დუყი მოუხეშოა და მათგან დაბალი ხარისხის ჩაი გამოდის. დუყის საშუალო მასა მერყეობს დუყის ტიპის, ჩაის ჯიშისა და კრეფის სეზონის მიხედვით. ყრუ დუყი 30%-ით უფრო მსუბუქია, ვიდრე ნორმალური. უხეში დუყის მასა 20%-ით მეტია, ვიდრე ნაზი დუყისა. კრეფის სეზონის დასაწყისში (აპრილი-მაისი) დუყის მასა უფრო მეტია, ვიდრე სეზონის ბოლოს. ყველაზე მაღალხარისხოვანი ჩაი მზადდება შუა სეზონში მოკრეფილი კვირტისა და 1-2 ფოთლიანი დუყებისაგან.
აგნატები (რომი)

აგნატები — რომის სამართალში ოჯახის ყველა თავისუფალი წევრი, მამის მხრივ ერთი წინაპრის ჩამომავალნი და ისინიც, ვინც ქორწინების ან შვილად აყვანის შედეგად შეემატნენ ოჯახს (ცოლი, ვაჟიშვილები და შვილიშვილები ცოლებითურთ, გაუთხოვარი ქალიშვილები და შვილიშვილები). აგნატები ემორჩილებოდნენ ოჯახის უფროსს . თორმეტი ტაბულის კანონების მიხედვით, გარდაცვლილთა ქონება აგნატებს რჩებოდათ.
აგნოზია

აგნოზია ( და ) — საგანთა პირთა და მოვლენათა ცნობის უნარის ნაწილობრივი ან სრული დაკარგვა, რომლის დროსაც ცნობიერება შენარჩუნებულია, ხოლო ელემენტარული მგრძნობელობა შეიძლება უმნიშვნელოდ იყოს დაქვეითებული. იწვევს თავის ტვინის ქერქის მარცხენა (ცაციებისათვის მარჯვენა) ჰემისფეროს ორგანოს დაზიანება. განარჩევენ აგნოზიის სახეობათა ორ ჯგუფს: აგნოზია გარე გამღიზიანებლისა და აგნოზია საკუთარი სხეულის მიმართ.

პირველ ჯგუფში შედის:
მხედველობითი ანუ ოპტიკური აგნოზია — ავადმყოფი ვერ ცნობს საგანს, თუმცა ხედავს მას, არჩევს მის ფორმასა და ფერს. ზოგჯერ ცნობს ცალკეულ საგანს, მაგრამ ვერ განსაზღვრავს მის დანიშნულებას (აპერცეფციული აგნოზია). ვერ ახერხებს სურათების სერიაზე ასახული მოვლენების თანამიმდევრულად აღქმას (სიმულტანური აგნოზია). კარგავს ორიენტაციას სივრცეში, ვერ არჩევს მარჯვენა და მარცხენა მხარეებს, ვერ ერკვევა ნაცნობ სიტუაციაში, ებნევა გზა (აპრაქტოგნოზია) და ა. შ.

სმენითი ანუ აკუსტიკური აგნოზია — ავადმყოფი ვერ არჩევს საგნებს ხმაურის (საათს — წიკწიკის, წყალს — ჩხრიალის და სხვა) მიხედვით. ვერ ცნობს ნაცნობ მელოდიას (ამუზია).

ტაქტილური ანუ შეხებითი აგნოზია — ავადმყოფი ვერ ცნობს საგნებს შეხებით (ასტერეოზია).

მეორე ჯგუფში შედის:
ავტო პოგნოზია — ავადმყოფი ვერ ცნობს საკუთარი სხეულის ნაწილებს.

პოლიმელია — ავადმყოფს ეჩვენება, რომ აქვს რამდენიმე ხელი ან ფეხი, ამავე დროს ესმის თავისი შეგრძნების სრული უაზრობა.

ფანტომური შეგრძნება — ტკივილი მოკვეთილი კიდურისა. ბავშვობის ასაკში აგნოზიით გამოწვეული დეფექტების კომპენსაცია შეიძლება სწავლების საგანგებო ხერხების გამოყენებით სპეციალურ სკოლებში.
აგონია

აგონია — სულთმობრძაობა, სიკვდილისწინა მდგომარეობა. ორგანიზმის რეაქციული და შეგუებითი ფუნქციების უკანასკნელი გამოვლენა. აგონიის ნიშნებია: გონების დაკარგვა, გრძნობის ორგანოთა მოქმედების შეწყვეტა, გაძნელებული სუნთქვა, ხროტინი, კრუნჩხვა, თვალის რქოვანას შემღვრევა, გულის მუშაობის მკვეთრი დარღვევა და სხვა. აგონია შეიძლება გაგრძელდეს რამდენიმე წუთს ან საათს. გარეგნულად მისი დასასრულია უკანასკნელი ამოსუნთქვა (კლინიკური სიკვდილი), თუმცა გული ამის შემდეგ ერთხანს კიდევ იკუმშება. ბიოლოგიური სიკვდილი გულის უკანასკნელ შეკუმშვას მოსდევს. აგონია არ არის შეუქცევადი მდგომარეობა, ზოგჯერ ე. წ. მწვავე სიკვდილის შემთხვევაში, რაც გამოწვეულია დიდძალი სისხლის დაკარგვით, შოკით ან ასფიქსიით, დროულმა მიღებულმა ზომებმა შეიძლება გადარჩნინოს ავადმყოფი.
უჰაერო სივრცე

უჰაერო სივრცე — ქართული დრამატული ტელესერიალი, რომელიც ტელეკომპანია მომავალი -მა და მო -მა გადაიღო 2016 წელს.

სიუჟეტი
სერიალი ახალგაზრდა წყვილის ურთიერთობას მოგვითხრობს, რომელსაც მშობლეთა ეწინააღმდეგებიან, მეგობრები კი ცდილობენ დაეხმარონ.

როლებში
შემოქმედებითი ჯგუფი
რატი კობეშავიძე
ლევან ბირკაძე
ცირა კობეშავიძე
ვალერი ფიფია - ოპერატორი
გიორგი მოსიაშვილი
მარეხ კვიჟინაძე
გიორგი ყაულაშვილი
ნანა ინჟგია
საბა იოვანელი - ოპერატორი
ლევან ბირკაძე - მონტაჟი
ფათალი ხან ხოისკი

ფათალი ხან ხოისკი (, დ. 1875 — გ. 19 ივნისი, 1920, თბილისი) — აზერბაიჯანის პირველი პრემიერ-მინისტრი 1918–1919 წლებში.

ბიოგრაფია
დაამთავრა განჯის გიმნაზია, 1897 წელს მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. წლების განმავლობაში მუშაობდა იურისტად სოხუმში, ქუთაისში, ზუგდიდში. 1907 წელს აირჩიეს რუსეთის იმპერიის მოწვევის სახელმწიფო სათათბიროს დეპუტატად ელიზავეტპოლის გუბერნიიდან. 1917 წლის 27 მაისიდან 7 დეკემბრამდე იყო აზერბაიჯანის დროებითი ეროვნული საბჭოს წევრი და აღმასრულებელი საბჭოს თავმჯდომარე. აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის შექმნის შემდეგ, 1918 წლის 28 მაისს, ინიშნება რესპუბლიკის პირველ პრემიერ-მინისტრად და შინაგან საქმეთა მინისტრად. მთავრობისა და პარლამენტის შემადგენლობასთან ერთად თბილისიდან გადადის განჯაში. 1918 წლის ოქტომბრიდან, „კავკასიის ისლამის არმიის“ ბაქოში შესვლის შემდეგ აზერბაიჯანის პარლამენტი და მთავრობა გადადის ბაქოში, რომელიც ცხადდება აზერბაიჯანის დედაქალაქად. ფათალი ხანმა შემოიღო მრავალპარტიული სისტემა; აზერბაიჯანის საფოსტო სისტემა; დააარსა აზერბაიჯანული მანათი; დააწესა აზერბაიჯანული ენა ყველა სკოლებსა და კოლეჯებში უმთავრეს ენად. პრემიერის პოსტს იკავებდა 1919 წლის 14 აპრილამდე. 1918-20 წლებში იყო აზერბაიჯანის სამხედრო მინისტრი და საგარეო საქმეთა მინისტრი. აზერბაიჯანის გასაბჭოების შემდეგ 1920 წლის მაისში ტოვებს აზერბაიჯანს და საცხოვრებლად გადადის საქართველოში. 1920 წლის 19 ივნისს ერივანსკის მოედანზე მოკლეს სომეხმა დაშნაკებმა არამ ერქანიანმა და მისაკ გრიგორიანმა ოპერაცია ნემესისის ეგიდით. დაკრძალულია აზერბაიჯანელ მოღვაწეთა პანთეონში.
იულიან ნაგელსმანი

იულიან ნაგელსმანი (; დ. 23 ივლისი, 1987) — გერმანელი მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი.

კარიერა
ნაგელსმანი თამაშობდა „მიუნხენ 1860-ის“ და „აუგსბურგის“ საფეხბურთო გუნდებში, თუმცა მუხლის ტრავმის გამო ახალგაზრდულ ასაკში მოუწია საფეხბურთო კარიერის დასრულება. უნივერსიტეტში ოთხი სემესტრის განმავლობაში ნაგელსმანი ბიზნესის მართვის ფაკულტეტზე სწავლობდა, რის შემდეგაც სპორტის მეცნიერების ფაკულტეტზე გააგრძელა განათლების მიღება. მალე იულიანი ფეხბურთში დაბრუნდა, დაინიშნა „აუგსბურგის“ ახალგაზრდული გუნდის მთავარი მწვრთნელის ასისტენტად.

2014 წელს ნაგელსმანმა გერმანიის ახალგაზრდული (19 წლამდელთა) ბუნდესლიგა მოიგო „ჰოფენჰაიმის“ ახალგაზრდულ გუნდთან ერთად. 2016 წლის თებერვალში დაინიშნა „ჰოფენჰაიმის“ პირველი გუნდის მწვრთნელად, რის შედეგადაც გახდა ბუნდესლიგის ისტორიაში მომუშავე ყველაზე ახალგაზრდა მთავარი მწვრთნელი (მაშინ ნაგელსმანი 28 წლის იყო).

2016 წლის შეჯამებისას ნაგელსმანი გერმანიაში წლის საუკეთესო მწვრთნელად დაასახელეს. 2016-2017 წლების სეზონში ნაგელსმანის ხელმძვანელობით „ჰოფენჰაიმმა“ გერმანიის ლიგაში მეოთხე ადგილი დაიკვა, შედეგად გუნდმა ისტორიაში პირველად მოიპოვა ევროტურნირებზე ასპარეზობის უფლება.
ტერეზა ლიზიელი

ტერეზა ლიზიელი დაბადების სახელი და გვარია მარი ფრანსუაზ-ტერეზა მარტინი (დ. 2 იანვარი, 1873 — გ. 30 სექტემბერი, 1897), ასევე ცნობილი, როგორც წმინდა ტერეზა ლიზიელი, ტერეზა იესოს ჩვილი ან ტერეზა პატარა — ფრანგი წმინდანი კარმელიტების ორდენიდან. სახალხოდ ცნობილია, როგორც „იესოს პატარა ყვავილი“ ან უბრალოდ, „პატარა ყვავილი“.

ტერეზა წმინდანობის ერთ-ერთი ყველაზე მეტად მნიშვნელოვანი მოდელია, რამდენადაც „მარტივი და პრაქტიკულია სულიერი ცხოვრების მიახლოვებისათვის“ მისი მაგალითი კათოლიკე მორწმუნეებისთვის. წმინდა ფრანცისკე ასიზელთან ერთად ეკლესიის ისტორიაში ყველაზე პოპულარული წმინდანია. პაპმა პიუს -მ მას „თანამედროვეობის უდიდესი წმინდანი“ უწოდა.

ტერეზა ადრეული ასაკიდანვე ჩართული იყო სულიერ ცხოვრებაში. 1888 წელს 15 წლის ასაკში მონაზვნად აღიკვეცა და შეუერთდა თავის ორ უფროს დას ლიზიის მონასტერში, ნორმანდიაში. ცხრა წლის განმავლობაში სხვადასხვა საქმეს ასრულებდა, როგორიც იყო მონასტრის ხარჯთაღმრიცხველობა, დიასახლისობა და სხვა. გარდაიცვალა ტუბერკულოზით 24 წლის ასაკში ნელი და მტანჯველი სიკვდილით. ხსენების დღეა 1 ოქტომბერი (3 ოქტომბერი).
იაკობ პეტერსი

იაკობ პეტერსი (, დ. 1886 — გ. 3 მარტი, 1938) — ლატვიელი რევოლუციონერი, ჩეკა-ს მაღალჩინოსანი.

ბიოგრაფია
1904 წლიდან ლატვიის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი. 1905–1907 წლების რევოლუციის აქტიური მონაწილე. 1909 წლიდან მიდის ემიგრაციაში ჯერ ჰამბურგში, შემდეგ ლონდონში. 1910 წელს პოლიციელის მკვლელობის ბრალდებით დააპატიმრა ლონდონის პოლიციამ, მაგრამ მალევე გაათავისუფლეს. 1911 წელს მონაწილეობდა ლატვიელ ანარქისტ-ტერორისტთა და პოლიციელთა შორის მომხდარ სროლებში, რომლის ჩაქრობაც მხოლოდ დიდი ბრიტანეთის შინაგან საქმეთა მინისტრის, უინსტონ ჩერჩილის, უშუალო ჩართულობით მოხერხდა. ტერორისტთა ჯგუფი განადგურდა, პეტერსი გაასამართლეს, თუმცა კვლავ მალევე გაათავისუფლეს. პირველი მსოფლიო ომის დროს იყო საზღვარგარეთული სოციალისტური ჯგუფების კომიტეტის წევრი, რომელსაც გიორგი ჩიჩერინი ხელმძღვანელობდა. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ ჩამოდის რუსეთში და ეწევა აგიტაციას ჯარის ნაწილებში. იყო მე-12 წითელი არმიის სამხედრო რევოლუციური საბჭოს წევრი. 1917 წლის ოქტომბერში პეტროგრადის სამხედრო რევოლუციური საბჭოს წევრი და პარტიის ცაკ-ის წევრია. ამზადებდა სამხედრო ნაწილებს ოქტომბრის რევოლუციის ორგანიზებისთვის. ჩეკა-ს შექმნის შემდეგ იყო მისი თავმჯდომარის, ფელიქს ძერჟინსკის მოადგილე და ამ ორგანოს პარტორგანიზაციის პირველი მდივანი. 1920–1922 წლებში რკპ(ბ) თურქესტანის ბიუროს ცენტრალური კომიტეტის, წევრი, ჩეკა-ს სრულუფლებიანი წარმომადგენელი თურქესტანში და ტაშკენტის ჩეკა-ს უფროსი. თურქესტანში ხელმძღვანელობდა ოპერაციებს ენვერ-ფაშასა და ბასმაჩური მოძრაობის წინააღმდეგ. 1922 წლის თებერვლიდან ისევ მოსკოვშია, სადაც ჩეკა-ს აღმოსავლეთის განყოფილების უფროსად ინიშნება. 1929 წელს ათავისუფლებენ ჩეკა-ს კოლეგიის წევრობიდან. 1930–1934 წლებში მოსკოვის სახელმწიფო კონტროლის კომისიის თავმჯდომარეა. 1937 წლის 27 ნოემბერს აპატიმრებენ. დახვრიტეს 1938 წლის 3 მარტს.
თეოდორო აგონსილიო

თეოდორო აგონსილიო (დ. 9 ნოემბერი, 1914 — გ. 14 იანვარი, 1985) — ფილიპინელი ისტორიკოსი, მანილის უნივერსიტეტის პროფესორი. მისი მთავარი ნაშრომი „მასების აჯანყება; ბონიფასიოსა და კატიპუნანის ისტორია“ (1956) მიძღვნილია 1896–1901 წლებში ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ბრძოლისადმი. აგონსილიომ საფუძველი ჩაუყარა ფილიპინური ისტორიული მეცნიერების ახალ მიმართულებას, რომელიც უარყოფს ესპანელი და ამერიკელი რეაქციულ მეცნიერთა ფალსიფიკატორულ შეხედულებებს ფილიპინელთა წარსულზე. აგონსილიო და მისი მოწაფეები თავიანთი ქვეყნის ისტორიის საკითხების გაშუქებისას პატრიოტულ პოზიციებზე დგანან. ცდილობენ სოციალურ-ეკონომიკური თვალსაზრისით გაანალიზონ ისტორიული მოვლენები, ხაზს უსვამენ ხალხის მასების გადამწყვეტ როლს ისტორიაში.
აგორა

აგორა — სახალხო კრება ძველ საბერძნეთში, აგრეთვე ადგილი, სადაც ეს კრება იმართებოდა (ჯერ ბასილევსების სასახლის მახლობლად, შემდეგ — აკროპოლისის ძირში). პოლისის ზრდასთან ერთად აგორამ ქალაქის შუაგულში გადაინაცვლა (საზღვაო ქალაქებში — ნავსადგურის მახლობლად) და საზღვაო პოლიტიკური და ეკონომიკური ცხოვრების ცენტრად იქცა. ძვ. წ. - საუკუნეების ზოგიერთ ქალაქში (კერძოდ ათენში) აგორა რთული ხუროთმოძღვრულის კომპლექსი იყო — სწორკუთხა მოედანს სამი მხრიდან ეკვროდა დორიული პორტიკები, მეოთხე მხარეს კი ორნავიანი „წმინდა სტოა“ (გრძელი ღია გალერეა ან კოლონადა).
ექტორ აგოსტი

ექტორ პაბლო აგოსტი (; დ. 20 აგვისტო, 1911, ბუენოს-აირესი — გ. 29 ივლისი ან 29 აგვისტო, 1984, იქვე) — არგენტინელი ფილოსოფოსი და ლიტერატურათმცოდნე. არგენტინის კომპარტიის წევრი.

ბიოგრაფია
მისი შრომები „ინხენიეროსი, ახალგაზრდობის დამრიგებელი“ (1945), „ეჩევერია“ (1951), „რეალიზმის დასაცავად“ (1945), „ერი და კულტურა“ (1959) და სხვა, მარქსისტული ესთეტიკისა და სოციალისტური რეალიზმის პრინციპების პროპაგანდას ემსახურება. საინტერესოა მისი ავტობიოგრაფიულ ნარკვევთა კრებული „პატიმარი“ (1938), გამოკვლევები ფრანგული ლიტერატურის ისტორიიდან და ზოგადთეორიული შრომები ეროვნული კულტურის საკითხებზე.
აგრამატიზმი

აგრამატიზმი ( — უწიგნური, უსწავლელი, დაუწერელი) — ენამოშლილობის სახე, რომელიც გამოიხატება მეტყველებაში (როგორც ზეპირი, ისე წერითი) გრამატიკული სტრუქტურის დარღვევით. აგრამატიზმისათვის დამახასიათებელია წინადადებაში სიტყვების გამოტოვება, მათი შეუსაბამო განლაგება, შეუთანხმებლობა, რთული წინადადების კონსტრუქციაში გაურკვევლობა და სხვა. მაგ., დევს მაგიდა წიგნი (წიგნი დევს მაგიდაზე). აგრამატიზმის მიზეზებია თავის ტვინის სამეტყველო ზონების განუვითარებლობა (ალალია) ან დაზიანება (აფაზია), გონებაჩლუნგობა, სმენის დაქვეითება. აგრამატიზმის შემთხვევაში მიმართავენ ლოგოპედს.
აგრარული

არსებითი სახელი აგრარული ( — მიწისა, მინდვრისა) გამოიყენება შემდეგ გამოთქმებში:

1. მიწათმოქმედებასთან, მიწათმფლობელობასთან დაკავშირებული.

აგრარული კანონმდებლობა;
აგრარული კრიზისი;
აგრარული რეფორმა;
აგრარული საკითხი.

2. ეკონომიკაში სოფლის მეურნეობის გაბატონებული მდგომარეობა.

აგრარული ქვეყანა;
აგრარული რაიონი.
აგრანულიციტოზი

აგრანულიციტოზი, აგრანულოციტური ანგინა — სისხლში მარცვლოვანი ლევკოციტების (გრანულოციტების) მკვეთრი შემცირება ან სრული გაქრობა. აგრანულიციტოზი შეიძლება განვითარდეს ავიტამინოზისა და ინფექციურ დაავადებათა დროს, ძვლის ტვინზე ქიმიური ნივთიერებების (ბენზოლი) ან მაიონიზებელი გამოსხივების უშუალო ზემოქმედებისას, აგრეთვე სულფანილამიდური პრეპარატების, ანტიბიოტიკების, ამიდოპირინისა და სხვა წამლეულის ჭარბად მიღების შედეგად. იწყება მწვავედ, ახასიათებს შემცივნება, მაღალი სიცხე, გულისრევა, პირღებინება, ჩნდება წყლულები ღრძილებზე, პირის ღუს, ნუშურებისა და ხახის ლორწოვან გარსზე. სისხლში მცირდება ნეიტროფილების რაოდენობა. მკურნალობის მიზანია ძვლის ტვინის სისხლის წარმომქმნელი ფუნქციის — ჰემოპეზის — გაძლიერება. ავადმყოფს ენიშნება სისხლის გადასხმა, ჰორმონოთერაპია, 2, 6, 12, ჯგუფის ვიტამინები. წყლულების ადგილობრივი მკურნალობა და სხვა განსაკუთრებით მძიმე შემთხვევაში საჭიროა ძვლის ტვინის გადანერგვა.
აგრარული კანონმდებლობა

აგრარული კანონმდებლობა — საადგილმამულო ურთიერთობათა, სახელდობრ, მიწის საკუთრების, მიწით სარგებლობის თუ საერთოდ მიწათმოწყობის საკითხების მომწესრიგებელი კანონები. აგრარულ კანონმდებლობას მიეკუთვნება სხვადასხვა ისტორიულ ხანაში გამოცემული მიწის კანონები. მაგ., გრაკქუსების კანონები ძველ რომში, ინგლისისა და საფრანგეთის ბურჟუაზიული რევოლუციის მიწის კანონები და სხვა. ბურჟუაზიული სახელმწიფოს აგრარული კანონმდებლობის მოქმედების სფეროში, მიწის საკუთრებასთან დაკავშირებულ ურთიერთობების გარდა, შედის სასოფლო-სამეურნეო წარმოების სხვა ურთიერთობებიც.
აზიზ აგრბა

აზიზ რაშადის ძე აგრბა (; დ. 2 ივნისი, 1912, სოფ. ყულანურხვა — გ. 6 ივნისი, 1991) — აფხაზი საბჭოთა მსახიობი და რეჟისორი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1954), აფხაზეთის ასსრ სახალხო არტისტი (1971).

ბიოგრაფია
1934 წელს დაამთავრა სოხუმის თეატრალური სტუდია, 1936–1938 წლებში სწავლობდა თბილისის რუსთაველის თეატრთან არსებულ აფხაზურ სტუდიაში. 1931 წლიდან სოხუმის თეატრის აფხაზური დასის მსახიობია, 1936–1938 წლებში იყო შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრთან არსებული დრამატული სტუდიის აფხაზური სექციის მსახიობი. 1939–1963 წლებში — ამავე დასის მთავარი რეჟისორი. განასახიერა სეიდიყის (მიხეილ ლაკერბაიას „დანაყაი“), კელეშის (გიორგი გულიას „შავი სტუმრები“), ესოპეს (გ. ფიგეირედუს „ესოპე“), რაშიდის (ს. ჭანბას „მუჰაჯირები“), ანანიას (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“), ყვარყვარეს (პ. კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“), ზაბელინის (ნიკოლოზ პოგოდინის „კრემლის კურანტები“), გაცის (მუხტარ შავლოხოვის „სასიძო“), გოროდნიჩის (ნიკოლოზ გოგოლის „რევიზორი“) და სხვა ჰეროიკული და კომედიური როლები. დადგა უილიამ შექსპირის „ოტელო“ (1941), გ. გულიას „შავი სტუმრები“ (1955), მ. ლაკერბაიას „დანაყაი“ (1956), რუშნი ჯოპუასა და ა. ხუათლანძიას „თაგვი ბეღელში“ (1958) და „სახლი №12“ (1959), ნ. პოგოდინის „კრემლის კურანტები“ (1959) და სხვა სპექტაკლები.

დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით.
გურამ კოსტავა

გურამ კოსტავა (დ. 18 ივნისი 1937, თბილისი, — გ. 19 ივნისი, 2024) — ქართველი და საბჭოთა მოფარიკავე. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1967).

ბიოგრაფია
დაამთავრა ინსტიტუტი საქართველოს ფიზკულტურის ინსტიტუტი. მსოფლიოს ორგზის ჩემპიონი გუნდურ შეჯიბრებაში (1961, 1963), ორგზის მეორე (1959, 1966) და ორგზის მესამე პირადში (1963, 1965) პრიზიორი, 1960 წელს რომის ოლიმპიური თამაშების მესამე პრიზიორი გუნდურ ასპარეზობაში, 1964 წლის ტოკიოს ოლიმპიადის მესამე პრიზიორი პირად პირველობაში, საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი პირად ჩათვლაში (1961), 5-გზის მე­ორე (1960, 1961, 1962, 1964, 1968) და 5-გზის მესამე (1957, 1958, 1960, 1965, 1967) პრიზიორი, საბჭოთა კავშირის თასის მფლობელი (1960). სპორტის რაინდი (2016).

მიღწევები
გურამ კოსტავას შედეგები 1964 წლის ტოკიოს ოლიმპიადაზე
 წრე, ჯგუფი: პეტერ ჯეკობსი (დიდი ბრიტანეთი) - 3:5; ჰენრიკ ნიელაბა (პოლონეთი) - 0:5; ორვარ ლინდვალი (შვედეთი) - 5:3; ჯონ ბუშიე-ჰეიესი (ირლანდია) - 5:3; ჯოზეფ ჯემაელი (ლიბანი) - 5:3; ფრანსისკო სერპი (არგენტინა) - 5:4; ბიჟან ზარნეგარი (ირანი) - 5:0
 წრე, ჯგუფი: როლანდ ლოსერტი (ავსტრია) - 2:5; კლოდ ბურკუა (საფრანგეთი) - 2:5; ორვარ ლინდვალი (შვედეთი) - 5:2; ფტეფან ჰოკლერი (რუმინეთი) - 5:2; მიჩელ საიკალი (ლიბანი) - 5:4
ჯგუფების მე-3-4 ადგილოსანთა პლეი-ოფი: მიშელ შტაინინგერი (შვეიცარია) - 10:5
1/8-ფინალი: როლანდ ლოსერტი (ავსტრია) - 10:9
1/4-ფინალი: ორვარ ლინდვალი (შვედეთი) - 10:3
ფინალური ოთხეული: გრიგორი კრისი (სსრკ) - 5:2, ჰენრი ჰოსკინსი (დიდი ბრიტანეთი) - 3:5; ჯანლუიჯი საკარო (იტალია) - 4:5
აგრარული კრიზისი

აგრარული კრიზისი — ჭარბწარმოების ეკონომიკური კრიზისი კაპიტალისტურ სოფლის მეურნეობაში. აგრარული კრიზისის დროს სწრაფად იზრდება სოფლის მეურნეობის პროდუქციის გაუსაღებელი მარაგი, მკვეთრად ეცემა ფასები, ნადგურდება პროდუქციის ის ნაწილი რომელზეც მოთხოვნილება აღარ არის, მცირდება ფერმერთა წმინდა შემოსავალი, ძლიერდება სოფლის მეურნეობის წვლილი და საშუალო მწარმოებლების გაღატაკებისა და ექსპროპრიაციის პროცესი, უარესდება სოფლის მეურნეობის მუშათა მდგომარეობა, იზრდება ფარული უმუშევრობა სოფლად.
აგრარული რეფორმები

აგრარული რეფორმები — მიწათმფლობელობისა და მიწათსარგებლობის სისტემის გარდაქმნა.

აგრარული რეფორმის აუცილებლობასა და ხასიათს განაპირობებს ქვეყნის ეკონომიკური და პოლიტიკური განვითარების მოთხოვნები, მიწისათვის გლეხთა მთავარი მოძრაობა, ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური პირობების ერთობლიობა, კლასობრივ ძალთა თანაფარდობა, სახელმწიფო ძალაუფლების ფორმა და ა. შ. დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში აგრარული რეფორმა განხორციელდა - საუკუნეებში ბურჟუაზიული რევოლუციების პერიოდში. ამ რევოლუციებმა ზოგან მთლიანად მოსპო ფეოდალურ ურთიერთობათა გადმონაშთები და გზა გაუხსნა სოფლის მეურნეობის კაპიტალისტურ განვითარებას, ზოგან კი აუცილებელი გახდა გადმონაშთების ლიკვიდაციისათვის აგრარული რეფორმის გატარება თვით კაპიტალიზმის განვითარების პროცესში. აღმოსავლეთისა და ცენტრალური ევროპის ბევრ ქვეყანაში აგრარული რეფორმა განხორციელდა „ზემოდან“, გაბატონებული კლასების ინტერესების შესაბამისად, მაგალითად, 1807-1811 წლების რეფორმა პრუსიაში, 1864 წლის რეფორმა რუმინეთში, 1861 წლის საგლეხო რეფორმა რუსეთში; პეტრე სტოლიპინის აგრარული რეფორმა (1906-1916) რუსეთში. ანალოგიური პრინციპით გატარდა 1864 წელს საგლეხო რეფორმა საქართველოში. აგრარული რეფორმა, რომელიც გატარდა მეფის რუსეთში გლეხთა რევოლუციური გამოსვლების შედეგად, აგრეთვე პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ ცენტრალური და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში გატარაებულ ანალოგიურ რეფორმებს არ გამოუწვევია აგრარული წყობილების არსებითი შეცვლა. მათ მხოლოდ რამდენადმე შეზღუდეს მემამულური მიწათმფლობელობა და ხელი შეუწყვეს მდიდარი გლეხური მეურნეობის განვითარებას. ამასთან მიწა ძვირად ფასობდა და გლეხობის დიდი ნაწილს არ შეეძლო მათი შეძენა. პეტრე სტოლიპინის აგრარული რეფორმა ასევე ხელს უწყობდა კაპიტალიზმის განვითარებას მიწათმოქმედებაში. იგი მიზნად ისახავდა გლეხობის თემური მიწათმფლობელობის ლიკვიდაციას, კულაკური მეურნეობის, როგორც თვითმპყრობლობის სოციალური დასაყრდენის განმტკიცებას, ფეოდალური ლატიფუნდიების შენარჩუნებას.

საქართველოში 1864 წლის რეფორმამ გლეხს მიანიჭა პირადი თავისუფლება და უფლება მისცა გამოესყიდა თავისივე დამუშავებული მიწის ნაკვეთი. რეფორმა ბურჟუაზიური ხასიათისა იყო და გზას უხსნიდა კაპიტალიზმის განვითარებას საქართველოს სოფლის მეურნეობაში.

სხვადასხვა დროს რუსეთში აგრარული საკითხი პერიოდული განხილვის საგანი იყო. ერთ-ერთი აქტიუირი ცვლილებები 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ დაიწყო. სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობამ მიიღო დეკრეტი მიწის შესახებ, რომლითაც გაუქმდა მიწის მემამულური საკუთრება და იგი საყოველთაო სახელმწიფო საკუთრებად გამოცხადდა. მიწათსარგებლობის სისტემა განსაზღვრა სრულიად რუსეთის ცაკმა 1918 წლის 9 თებერვლის დეკრეტით „მიწის სოციალიზაციის შესახებ“.
აგრარული საკითხი

აგრარული საკითხი — საკითხი საადგილმამულო ურთიერთობათა, სოფლად კლასებისა და კლასთა ბრძოლისა და სოფლის მეურნეობის განვითარების ეკონომიკური კანონების შესახებ. აგრარული საკითხი წარმოიშვა შრომის საზოგადოებრივი დანაწილების დასაწყისსა, საქონელგაცვლის განვითარებასა და საზოგადოების კლასებად დაყოფასთან ერთად. კლასობრივი უთანასწორობის განვითარებამ გამოიწვია ექსპლუატაორული კლასების მიერ მიწის საკუთრების უზურპაცია. კაპიტალიზმის ეპოქის დასაწყისისათვის თითქმის მთელი მიწა ფეოდალ-მემამულეთა კლასის ხელში იყო თავმოყრილი. მიწის მესაკუთრენი ექსპლუატაციას უწევდნენ გლეხობას მიწის ფეოდალური რენტის გადახდევინებით.
მწვანე გომბეშო

მწვანე გომბეშო — უკუდო ამფიბია გომბეშოსებრთა ოჯახისა. საქართველოში ფართოდაა გავრცელებული. ბინადრობს ნაირგვარ ბიოტოპში, მ. შ. მშრალ ადგილებში, რომელიც არახელსაყრელია სხვა ამფიბიებისათვის. მისი სხეულის სიგრძე 14 სმ-მდე აღწევს. ზემოდან ღია რუხი ან წენგოსფერია, დიდი მუქი მწვანე ლაქები (ხალები) აქვს. ცხოვრობს ხმელეთზე. წყალსატევებში ჩადის მხოლოდ გამრავლების პერიოდში, სადაც ყრის ქვირითს გრძელი თასმის სახით. საკვების მოსაპოვებლად გამოდის შებინდებისას და ღამე. იკვებება ხმელეთის უხერხემლო ცხოველებით. ზამთრის ძილქუშს ატარებს მღრღნელების სოროებში, ორმოებში, ქვების ქვეშ, ფხვიერ მიწაში. კარგად აქვს განვითარებული შხამიანი ჯირკვლები — პაროტიდები, რომლებიც ადამიანისათვის საშიში არ არის