კიმ ჩაეკი

კიმ ჩაეკი — (კორ. ; დ. 14 აგვისტო 1903, სონჯინი, ჩრდილოეთი ჰამგიონის პროვინცია, კორეის იმპერია — გ. 31 იანვარი 1951, ფხენიანი, სამხრეთი ფიონგანის პროვინცია, ჩრდილოეთი კორეა) — ჩრდილოეთ კორეელი რევოლუციონერი, სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. მისი დაბადების სახელი იყო კიმ ჰონგ-გიე (კორ. ). იგი ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფიგურად მიიჩნევა ჩრდილოეთ კორეის პოლიტიკური და სამხედრო ელიტის ფორმირების ადრეულ ეტაპზე.

ცხოვრება და მოღვაწეობა
კიმ ჩაეკი 1903 წელს დაიბადა სონჯინში, ჩრდილოეთი ჰამგიონის პროვინციაში, კორეაში. იაპონიის მიერ კორეის ანექსიის შემდეგ ის ოჯახთან ერთად მანჯურიაში გაიხიზნა. 1927 წელს შეუერთდა ჩინეთის კომუნისტურ პარტიას და იაპონიის საწინააღმდეგო რეზისტენციულ მოძრაობას, რომელიც კორეის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლას უკავშირდებოდა. ანტიინოპონური საქმიანობის გამო ის დააკავეს და გარკვეული პერიოდი ციხეში დაჰყო. გათავისუფლების შემდეგ, 1935 წელს, კიმ ჩაეკი მივიდა ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთის ანტიინოპონურ გაერთიანებულ არმიაში და ბრძოლას აგრძელებდა კიმ ირ სენის გვერდით.

1940 წელს, იაპონური სამხედრო ოპერაციების გააქტიურებისა და პარტიზანული ძალების დასათრგუნად მიმართული კამპანიების ფონზე, კიმ ჩაეკი, სხვა მებრძოლებთან ერთად, საბჭოთა კავშირში გადაიხვეწა. იგი ცხოვრობდა ხაბაროვსკში, სადაც კვლავ დაუკავშირდა კიმ ირ სენს და მონაწილეობდა 88-ე სპეციალური ბრიგადის ფორმირებაში. 1945 წელს,საბჭოთა არმიის მანჯურიაში შემოჭრის შემდეგ, კიმ ჩაეკი საბჭოთა სამხედრო ნაწილებთან ერთად დაბრუნდა კორეაში.

ჩრდილოეთ კორეის სახელმწიფოს დაფუძნების შემდეგ, 9 სექტემბერს 1948 წელს, კიმ ჩაეკი დაინიშნა ქარტიის მიხედვით ახლად შექმნილი მთავრობის მრეწველობის მინისტრად და მინისტრთა კაბინეტის ვიცე-პრემიერად კიმ ირ სენის ხელმძღვანელობით. იგი ასევე ითვლებოდა კორეის შრომის პარტიის კომიტეტში ერთ-ერთ წამყვან ფიგურად და პარტიის ხელმძღვანელ ორგანოებში „მეორე ნომრად“ აღიქმებოდა. კორეის ომის პერიოდში კიმ ჩაეკი ჩრდილოეთ კორეის შეიარაღებული ძალების ფრონტულ სარდლობაში მნიშვნელოვან პოზიციას იკავებდა და ჩართული იყო ოპერაციების დაგეგმვასა და უშუალო მართვაში.

იაპონურენოვანი კვლევა, რომელიც კიმ ირ სენის ოჯახის ისტორიას ეხება, ამტკიცებს, რომ კიმ ჩაეკი „გაწმენდის“ მსხვერპლი გახდა მას შემდეგ, რაც მის პასუხისმგებლობად შეირაცხა ინჩონის ამფიბიური ოპერაციის დროს ჩრდილოეთ კორეული მხარის მარცხი. ამ ვერსიის მიხედვით, იგი 1951 წლის იანვარში ან ამერიკული ავიაციის დარტყმის შედეგად დაიღუპა, ან ძალაუფლების შიდა ბრძოლების ფონზე მოკვდეს. განსხვავებულ ვერსიას გვთავაზობს კიმ ირ სენის მემუარები , სადაც ნათქვამია, რომ კიმ ჩაეკი გულის უკმარისობით გარდაიცვალა, მძიმე სამუშაო ღამის შემდეგ.

სიკვდილის შემდგომი პატივისცემა
კიმ ჩაეკის გარდაცვალების შემდეგ, მისი მშობლიური მხარე — ჰაქსონის ოლქი და მეზობელი ქალაქი სონჯინი — ოფიციალურად გარდაიქმნა კიმ ჩაეკის ქალაქად, მისი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწეობის აღსანიშნავად. ფხენიანში დამკვიდრებულია კიმ ჩაეკის სახელობის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტი, ხოლო ჩონჯინში — კიმ ჩაეკის ლითონისა და ფოლადის კომბინატი, რომლებიც მისი სახელობით არის ცნობილი.

1998 წელს კიმ ჩაეკს ჩრდილოეთ კორეის „ეროვნული განმერთიანების პრემია“ მიენიჭა, როგორც სახელმწიფოს წინაშე გაწეული დამსახურების აღიარება.

ისტორიოგრაფია და მემკვიდრეობა
კიმ ჩაეკის ცხოვრების და პოლიტიკური მოღვაწეობის რეკონსტრუქცია ეფუძნება შედარებით მწირ, ფრაგმენტულ და იდეოლოგიურად დატვირთულ წყაროებს. ერთ მხარეს მდებარეობს ჩრდილოეთ კორეის ოფიციალური ნარატივი – პარტიული ბიოგრაფიები, „რევოლუციური გმირების“ კრებულები და კიმ ირ სენის მემუარები, სადაც კიმ ჩაეკი აღწერილია როგორც ანტიიაპონური პარტიზანული ბრძოლის „გამოცდილი გენერალი“ და „მთელი ცხოვრების განმავლობაში ერთგული თანამებრძოლი“ კიმ ირ სენის გვერდით. ამ ტექსტებში იგი ფაქტობრივად ჩაწერილია როგორც ის თაობა, რომელმაც პარტიზანული ლეგიტიმაცია პირდაპირ გადაიტანა ჩრდილოეთ კორეის სახელმწიფოებრივ სისტემაში.

უცხოური აკადემიური ლიტერატურა კიმ ჩაეკს ხშირად განიხილავს „პირველი თაობის“ იმ ელიტის ნაწილად, რომელიც აერთიანებდა სამხედრო გამოცდილებას, პარტიულ ვერტიკალს და ინდუსტრიალიზაციის ადრეულ პოლიტიკას. იურგენ კლაინერისათვის კიმ ჩაეკი ერთ-ერთი ცენტრალური ფიგურაა, რომელიც კიმ ირ სენისთან ერთად მონაწილეობდა როგორც პარტიული სახელმწიფოს ინსტიტუციური სტრუქტურების, ისე სამხედრო ელიტის ჩამოყალიბებაში, განსაკუთრებით კორეის ომის საწყის ეტაპზე. ამ პერსპექტივაში იგი ნაკლებად მხოლოდ „ეროვნულ გმირად“, და უფრო მეტად ავტორიტარული რეჟიმის საკვანძო სამხედრო–პოლიტიკურ ფუნქციონერად წარმოჩნდება.

კიმ ჩაეკის სიცოცხლის უკანასკნელი პერიოდის ინტერპრეტაციები განსაკუთრებით მრავალფეროვანია. იაპონურენოვანი ნაშრომი, რომელიც ჩრდილოეთ კორეის დინასტიის ჩამოყალიბების „საიდუმლო ისტორიას“ აღწერს, ვარაუდობს, რომ კიმ ჩაეკი შეიძლება შინაგანად გამწვავებული ძალაუფლების ბრძოლის მსხვერპლი გამხდარიყო და მისი სიკვდილის ოფიციალურ ვერსიებში – ავიადარტყმა ან გულის უკმარისობა – შესაძლოა პოლიტიკურად მოტივირებული ელემენტებიც ასახულიყო. საპირისპიროდ, კიმ ირ სენის მემუარებში ხაზგასმულია, რომ კიმ ჩაეკი „გადაღლილი ჯანმრთელობისა და ღამის განმავლობაში დაუსრულებელი სამუშაოს“ შედეგად გარდაიცვალა, რაც პოლიტიკურ დაპირისპირებაზე პირდაპირ მინიშნებებს ხელს უშლის.

კიმ ჩაეკის მიერ მიღებული ჯილდოები ასახავს მის ადგილს ჩრდილოეთ კორეის სიმბოლურ პანთეონში. ეროვნული განმერთიანების პრემია (რომლითაც იგი 1998 წელს დაჯილდოვდა) ჩვეულებრივ ენიჭება იმ პირებსა და ორგანიზაციებს, რომელთაც რეჟიმი „სამამულო გაერთიანების“ საქმეში განსაკუთრებულ დამსახურებას მიაწერს. ამგვარი მრავალხმოვანი წყაროები განაპირობებს იმას, რომ თანამედროვე ისტორიოგრაფიაში კიმ ჩაეკი ერთდროულად აღიქმება როგორც სამხედრო სტრატეგი, ინდუსტრიალიზაციის სიმბოლო და რეჟიმის შიდა ძალთა ბალანსში ნაწილობრივ „ჩახშობილი“ ფიგურა.

ამ ყველაფრის გათვალისწინებით, კიმ ჩაეკის ბიოგრაფიის კვლევა მხოლოდ ფაქტების ჩამოთვლით არ შემოიფარგლება. იგი წარმოადგენს მაგალითს, თუ როგორ გარდაქმნის ავტორიტარული სახელმწიფო კონკრეტულ ისტორიულ პიროვნებებს „დამფუძნებელ მითებად“ და როგორ იყენებს ინდივიდუალური ბიოგრაფიების სიმბოლურ დატვირთვას საკუთარი პოლიტიკური ლეგიტიმაციის გასამაგრებლად.

შემოქმედება
ეპიკური პოემა „ბექდუსანი“ (კორ. „“)