iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პოდოლსკის სამების ტაძარი

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი = ოსიპ ბოვე
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = ამპირი
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1819-1832
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.4338
| გრძედი = 37.546389
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
პოდოლსკის სამების ტაძარი — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვის ოლქში, ქალაქ პოდოლსკში, ეკლესიის მოედანზე.

ტაძარი მეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს, არის პოდოლსკის საეპარქიო ოლქის ცენტრი. წინამძღვარია დეკანოზი ალექსანდრე განაბა.

ტაძარს აქვს სამი საკურთხეველი, რომელთაგან მთავარი ნაკურთხია ყოვლადწმინდა სამების სახელზე, ჩრდილოეთისა ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელზე, ხოლო სამხრეთისა წმინდა მოციქულების პეტრესა და პავლეს სახელზე.

ისტორია
ეკლესია აგებულია 1819-1832 წლებში, საფრანგეთ-რუსეთის 1812 წლის ომში გამარჯვების აღსანიშნავად ოსიპ ბოვეს სკოლის ხელოსნების პროექტის მიხედვით, რომელიც იყო მოსკოვის ცნობილი რესტავრატორი 1812 წლის ხანძრის შემდეგ. სავაჭრო რიგი, რომლის ანსამბლშიც შედიოდა ეკლესია, საბჭოთა კავშირის პერიოდში დაანგრიეს.

1880-იან წლებში ტაძარი დაათბუნეს, დააყენეს ახალი კანკელი, რომელი მორთული იყო ვერცხლის ძვირფასი ხატებით. 1898 წელს განაახლეს სატრაპეზო, კანკელი და შეიძინეს ახალი საეკლესიო ჭურჭელი.

საბჭოთა ხელისუფლების მმართველობის პერიოდში იყო ერთადერთი მოქმედი საქალაქო ტაძარი მოსკოვის ოლქში.

1920 წელს ეკლესია გახდა მოსკოვის ეპარქიის ერთ-ერთი საკათედრო ტაძარი. პოდოლსკის ტაძრის პირველი ეპისკოპოსი იყო პეტრე პოლიანსკი, რომელიც დროებით პატრიარქის მოვალეობასაც ასრულებდა. ტაძრის წინამძღვარი 1940-იანი წლების დასაწყისიდან 1954 წლის 7 იანვრამდე იყო არქიმანდრიტი გავრილ გრიგორიევი.

1912 წელს რუსეთ-საფრანგეთის ომის 100 წლისთავთან დაკავშირებით ეკლესიის ეზოში აღმართეს გრენადერ მიხაილ მილორადოვიჩის ძეგლი. საბჭოთა მმართველობის პერიოდში მის ადგილზე კარლ მარქსის ძეგლი დადგეს, ხოლო 1995 წელს კვლავ აღადგინეს თავდაპირველი ძეგლი. ძეგლზე ფირფიტაა მიმაგრებული სამახსოვრო წარწერით.

1991 წელს ტაძართან გაიხსნა საკვირაო სკოლა, რომელიც ამჟამად ყველაზე დიდი სკოლაა მოსკოვის ოლქში რვაწლიანი სწავლებით.

არქიტექტურა
ტაძარი იყო პოდოლსკის არქიტექტურული ანსამბლის ცენტრი, რომელიც მდებარეობდა მდინარე პახრის ნაპირზე აღმართულ ბორცვზე.

იგი წარმოადგენს ხუთგუმბათიანი ტაძრის არქიტექტურულ ტიპს და აგებულია ამპირის სტილში. შელესილი ეკლესია აგებულია წითელი აგურით და გაფორმებულია თეთრი ქვის დეტალებით. დასავლეთის მხარე ტაძარს ეკვრის სამნავიანი სატრაპეზო და სამსართულიანი სამრეკლო.

სიწმინდეები
იერუსალიმის ღვთისმშობლის ხატი, რომელმაც 1866 წელს ქალაქი იხსნა ქოლერისაგან.
ორი ძვალთშესალაგი 140 წმინდანის სხეულის ნაწილებით
პოდოლსკის ახალმოწამეთა ხატი.
ტამბოვის წმინდა ჯვრის ამაღლების ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = კათოლიკური ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = ნეოგოთიკა
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1898-1903
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 52.714139
| გრძედი = 41.458472
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ტამბოვის წმინდა ჯვრის ამაღლების ეკლესია — კათოლიკური ეკლესია ქალაქ ტამბოვში. ადმინისტრაციულად მიეკუთვნება სარატოვის წმინდა კლიმენტის ეპარქიას. ეკლესია არის არქიტექტურის ძეგლი. ტაძარში მსახურობენ ვერბისტების ორდენის მღვდლები.

წმინდა ჯვრის ამაღლების ეკლესია მდებარეობს შემდეგ მისამართზე: ტამბოვი, კრონშტადტის ქუჩა, 14ა.

ისტორია
 საუკუნის ბოლოს ჩატარებული აღწერის მიხედვით ტამბოვში 682 ადამიანი ცხოვრობს, რომლებიც აღიარებენ რომაულ-კათოლიკურ სარწმუნოებას. 1896 წლის ოქტომბერში ტამბოვის კათოლიკური საზოგადოების წარმომადგენლებმა, რომლის უმეტესობას ეთნიკური პოლონელები წარმოადგენენ, მიიღეს გადაწყვეტილება სახსრების შეგროვების შესახებ, რათა აეშენებინათ კათოლიკური ეკლესია.

ეკლესიის მშენებლობა დაიწყეს 1898 წლის სექტემბერში და მიმდინარეობდა მცირე ხნის განმავლობაში. 1903 წლის 25 მაისს ეკლესიაში უკვე აღევლინა ღვთისმსახურება, თუმცა ცალკეული სამუშაოები მიმდინარეობდა რამდენიმე წელი. ტაძარი ააგეს გოთიკურ სტილში წითელი აგურით, უხვადაა დეკორაციები გამოყენებული. ეკლესიასთან ერთად მის მახლობლად ააგეს ქვის ორსართულიანი სახლი, სადაც განათავსეს კათოლიკური საქველმოქმედო საზოგადოება, ბიბლიოთეკა და წინამძღვრის ოთახები.

1935 წელს ეკლესია დახურეს, ხოლო წინამძღვარს რეპრესიები შეეხო. ომის შემდგომ წლებში იყო მცდელობა ორღანი გადაეტანათ სხვა შენობაში, მაგრამ ორღანი ისე იყო დაშლილი, რომ მისის სხვა ადგილზე გადატანა არ შეიძლებოდა. დიდი ხნის განმავლობაში ეკლესია მიტოვებული იყო, შემდეგ კი გადაეცა ტამბოვის სარემონტო ქარხანას. ექსპლუატაციის დროს ეკლესიის შენობა გამოიყენებოდა საამქროდ, რამაც იგი ძალიან დააზიანა: ჩამოინგრა სამრეკლო, დამახინჯდა ფასადი, დაიტბორა სარდაფი, კედლები მჟავასაგან სერიზულად დაზიანდა.

1996 წელს ტამბოვში კვლავ ჩამოყალიბდა და დარეგისტრირდა კათოლიკური მრევლი. 1997 წელს ეკლესიის შენობა გადაეცა მრევლს. გადაცემისთანავე დაიწყო სარესტავრაციო სამუშაოები, აღადგინეს შენობის ადრინდელი სახე. 1998 წლის შობის შემდეგ ჯვართამაღლების ეკლესიაში განახლდა ყოველდღიური ღვთისმსახურება.

ტაძრის ტერიტორიაზე მდებარეობს ზურაბ წერეთლის ქანდაკება „წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქედი“.
ტამბოვის ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1791-1796
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 52.714139
| გრძედი = 41.458472
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ტამბოვის ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია, არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ ტამბოვში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს.

ისტორია
ეკლესია მდებარეობს ყაზანის მამათა მონასტრის ტერიტორიაზე, რომელიც დაარსებულია 1670 წელს.

ეკლესია ააშენეს როგორც საზაფხულო, 1791 წელს. 1796 წელს აკურთხა ეპისკოპოსმა თეოფილე რაევმა. ააშენეს საროვის მონასტრის მაგალითზე. ამავე ეკლესიაში 1811 წელს დაკრძალეს ეპისკოპოსი თეოფილე. ეკლესიის სამხრეთ კედელში შემორჩენილია ფირფიტა, რომელზეც ამოკვეთილია ეპისკოპოსის ეპიტაფია.

გადმოცემის თანახმად 1793 წელს აქ ხელი დაასხეს სერაფიმ საროველს.

საბჭოთა პერიოდი
1918 წელს მონასტერი დახურეს, ხოლო 1920-იან წლებში აქ განათავეს ტამბოვის საგუბერნიო საგანგებო კომისია. მომდევნო წლებში გაანადგურეს სასაფლაო, დაანგრიეს სამრეკლო. ყაზანის ეკლესიის შენობაში კი განათავსეს ტამბოვის ოლქის სახელმწიფო არქივის ფილიალი.

რუსეთის ფედერაცია
1990-იანი წლების დასაწყისში მონასტერი დაუბრუნდა მორწმუნეებს და დაიწყო ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესიის სარესტავრაციო სამუშაოები. 2003 წელს ტამბოვისა და ნიჟნი-ნოვგოროდის მთავარეპისკოპოსის საფლავზე, ყაზანის ეკლესიის სამხრეთ კედელთან ააშენეს სამლოცველო. 2009 წლის გაზაფხულზე კი დაიწყეს სამრეკლოს მშენებლობა (არქიტექტორი ა. და გ. ლუნკინები). 2011 წლის 27 ივლისის დილას თვითმფრინავმა სამრეკლოს დაადგა 20-მეტრიანი წვერის კონსტრუქცია, რომლის საერთო წონაც დაახლოებით 4 ტონა იყო.
ტამბოვის ფერისცვალების ტაძარი

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1694-1783
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 52.727222
| გრძედი = 41.458889
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ტამბოვის ფერისცვალების ტაძარი — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ტამბოვის ეპარქიის საკათედრო ტაძარი ქალაქ ტამბოვში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს. იგი არის ტამბოვის პირველი ქვის ტაძარი და ტამბოვის ოლქის უძველესი მართლმადიდებელი ეკლესია.

ისტორია
ქვის ტაძრის მშენებლობა ძველი ხის ეკლესიის ადგილზე დაიწყო 1694 წელს ტამბოვის ეპისკოპოსმა პიტირიმმა, მაგრამ საბოლოოდ იგი დასრულდა 1783 წელს ტამბოველი ვაჭრის მატვეი ბოროდინის ფინანსებით.

1809 წელს ეპისკოპოსმა თეოფილ რაევმა ტამბოვის სასულიერო კონსისტერიას შესთავაზა და დაარწმუნა ისინი ძველი სამრეკლოს ადგილზე ახლის აშენებაში. დაიწყო სახსრების შეგროვება. 1811 წელს დასრულდა ახალი, ქვის სამრეკლოს მშენებლობა.

 საუკუნის დასაწყისში ტაძარს სტუმრობდა იმპერატორი ნიკოლოზ , დიდი თავადი ელისაბედ თევდორეს ასული და იოანე კრონშტადტელი.

1929 წელს საკათედრო ტაძრის შენობაში განათავსეს ტამბოვის საოლქო მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი. 1931-1932 წლებში დაშალეს ეკლესიის სამრეკლო. ტამბოვის საოლქო აღმასკომის 1974 წლის 14 მაისის № 309 დადგენილების საფუძველზე იცავს სახელმწიფო, როგორც ადგილობრივი მნიშვნელობის ძეგლს.

1991 წლის 18 აგვისტოს ტამბოვის სახალხო დეპუტატთა საოლქო საბჭოს № 196 გადაწყვეტილებით ფერისცვალების ეკლესია გადაეცა მორწმუნეებს. 1993 წელს გუმბათზე დაადგეს ჯვარი. 6 აგვისტოს მთავარეპისკოპოსმა ევგენიმ აკურთხა ქვედა ტაძრის საკურთხეველი.

1993 წლის 8 აგვისტოს ტაძარს დაუბრუნდა ქალაქ ტამბოვის ზეციური მმართველის წმინდა პიტირიმის ნეშტი და ასევე სხვა სიწმინდეები.

1993 წელს საკათედრო ტაძარი დაუბრუნდა ტამბოვის ეპარქიას. გადაცემის ცერემონია საბოლოოდ დასრულდა ტამბოვში პატრიარქ ალექსი -ის პირველი ვიზიტის პერიოდში.

1994 წელს დარეგისტრირდა ტაძრის რელიგიური საზოგადოება. 2002 წლის 9 აგვისტოს პატრიარქმა ალექსი -მ აღასრულა რამსთევის მსახურება. 10 აგვისტოს, ქალაქის მფარველის, პატრიარქ პიტირიმის ხსენების დღეს, გაიმართა საღვთო ლიტურგია. 2011 წლის 18 მაისს კი გაიმართა ლიტურგია და აკურთხეს ჯვარი სამრეკლოს მშენებლობის ადგილზე.

ამჟამად სამრეკლო აგებულია და მოქმედებს.
ჩეჩნეთის გული

ჩეჩნეთის გული — საუკუნეში აგებული მეჩეთი გროზნოში. იგი ერთ-ერთი უდიდესი მეჩეთია რუსეთსა და ევროპაში. მისი მშენებლობა დაიწყო 2006 წლის აპრილში და დასრულდა 2008 წლის ოქტომბერში.

მოკლე მონაცემები
მეჩეთი „ჩეჩნეთის გული“ ერთ-ერთი უდიდესი მეჩეთია მსოფლიოში. იგი გაიხსნა 2008 წლის 17 ოქტომბერს და ეწოდა ჩეჩნეთის რესპუბლიკის პირველი პრეზიდეტისა და არაღიარებული ჩეჩნეთის რესპუბლიკა - იჩქერიის ყოფილი მუფთის ახმად კადიროვის სახელი.

მეჩეთი მდებარეობს მდინარე სუნჯის ნაპირზე, უზარმაზარი პარკის შუაგულში და შედის ისლამურ კომპლექსში, რომელშიც გარდა მეჩეთისა შედის კუნტა-ჰაჯის სახელობის რუსეთის ისლამური უნივერსიტეტი და ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მუსულმანთა სასულიერო სამმართველო.

მეჩეთი აგებულია კლასიკურ ოსმალურ სტილში. მეჩეთის ცენტრალური ნაწილი გადახურულია გუმბათით, რომლის დიამეტრია 18 მეტრი, სიმაღლე - 32 მეტრი. მინარეთების სიმაღლეა 63 მეტრი და იგი ყველაზე მაღალია სამხრეთ რუსეთში.

მეჩეთის ფართობია 5 000 კვ. მ და იტევს 10 ათას ადამიანს. ასევე მორწმუნეებს შეუძლიათ ლოცვა მცეთის საზაფხულო გალერეაში და მოედანზე.

თავისებურებები
არქიტექტურის საფუძველს წარმოადგენს სტამბულის ლურჯი მეჩეთი. მეჩეთის ასაშენებლად გამოიყენეს ახალი ტექნოლოგიები.

მეჩეთის გარე და შიდა კედლები მორთულია მარმარილოთი - ტრავერტინით, ხოლო მეჩეთის ინტერიერი უხვად მორთულია თეთრი მარმარილოთი, რომელიც მოიპოვება კუნძულ ადასაზე, მარმარილოს ზღვაში.

მეჩეთი მოხატეს თურქმა მხატვრებმა. სახეებიანი მოხატვისათვის ხელოსნებს გამოუყენებიათ სინთეტიკური და ნატურალური საღებავი, რაც სპეციალისტების აზრით მომავალი 50 წელი შეინარჩუნებს ფერთა გამას.

მეჩეთში დაკიდებულია 36 ჭაღი. თავისი ფორმით იგი მიგვაიშნებს ისლამის სამ სიწმინდეზე: 27 მათგანი განასახიერებს კლდის გუმბათს იერუსალიმში, რვა დამზადებულია როვზატუ-ნებევის მეჩეთის მაგალითზე, ხოლო ერთი, ყველაზე დიდი ფორმებით განასახიერებს ქააბას. ჭაღებს აქვთ ჩეჩნური ორნამენტები, რომელიც სპეციალურად შექმნეს დიზაინერებმა. ჭაღები დამზავებულია სვაროვსკის თვლებისაგან, რომელიც დაამზადა თურქულმა ფირმამ „ “-მ.

სამლოცველო ნიშა კედელში მიჰრაბი, რომლის სიმაღლეა 8 მეტრი, ხოლო სიგანე 4,6 მეტრი, დამზადებულია თეთრი მარმარილოსაგან და მიმართულია მექის მხარეს.

მეჩეთის ფართობია 5 000 კვ. მ, მინარეთების სიმაღლე - 63 მეტრი, ხოლო ისლამური ცენტრის საერთო ფართობი კი 14 ჰა.

ნუმიზმატიკაში
2015 წელს გაბონში გამოუშვეს 1 000 ფრანკიანი სამახსოვრო მონეტა, რომელზეც გამოსახული იყო მეჩეთი და ახმად კადიროვი. მონეტა მოჭრეს მოსკოვის სამონეტო სასახლეში.
ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემია

ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემია — ჩეჩნეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო აკადემია, სამეცნიერო კვლევების ცენტრი. მდებარეობს გროზნოში.

ისტორია
ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემია დაარსდა 1992 წელს. მისი პირველი პრეზიდენტი გახდა ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, რუსეთის ფედერაციის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე ხამზათ იბრაგიმოვი. პირველ ვიცე-პრეზიდენტად აირჩიეს კავკასიათმცოდნე, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი ჯაბრაილ გაკაევი.

შექმნისთანავე მეცნიერებათა აკადემიის წინაშე დადგა სერიოზული პრობლემები, რომელიც დაკავშირებული იყო საზოგადოებრივი სტრუქტურების, მათ შორის სამეცნიერო-საგანმანათლებლო სისტემის დეგრადაციასთან. სიტუაცია უფრო გაუარესდა რესპუბლიკის ხელმძღვანელობის პოლიტიკური კურსის შედეგად. აღნიშნულ სიტუაციას დაერთო ჩეჩნეთის პირველი და მეორე ომები, რომელმაც მნიშვნელოვნად დააზარალა სამეცნიერო-საგანმანათლებლო სფერო, განადგურდა მეცნიერებისა და განათლების მატერიალური ბაზები, მოხდა სამეცნიერო და პედაგოგიური პერსონალის მნიშვნელოვანი ნაწილის გადინება, განადგურდა საბიბლიოთეკო ფონდები.

2000 წელს ახმად კადიროვი შეხვდა რესპუბლიკის სამეცნიერო საზოგადოების წარმომადგენლებს, რომლის შემდეგაც მიიღეს გადაწყვეტილება აღედგინათ მეცნიერებათა აკადემია, როგორც სახელმწიფოებრივი სამეცნიერო დაწესებულება, დაიწყო დაფინანსება, გამოიყო თანხები სამეცნიერო ნაშრომების დასაწერად და მეცნიერებათა აკადემიის შენობის ასაშენებლად, რადგან ძველი შენობა საომარი მოქმედებების დროს განადგურდა.

2006 წლის ივლისში ხამზათ იბრაგიმოვის გარდაცვალების შემდეგ ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის ახალ პრეზიდენტად აირჩიეს, ისტორიის ემცნიერებათა დოქტორი შახრუდინ გაფუროვი.

სტრუქტურა
ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემია მოიცავს შემდეგ ქვედანაყოფებს:
ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ინსტიტუტი
მასალათმცოდნეობის პრობლემების ცენტრი

ასევე მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმეის ქვედანაყოფები:
ბიოლოგიისა და ეკოლოგიის
დედამიწათმცოდნეობის
მედიცინის

დღევანდელობა
ამჟამად მეცნიერებათ აკადემიაში მუშაობს 16 მოქმედი წევრი, 13 წევრ-კორესპონდენტი, 37 დოქტორი და 58 მეცნიერებათა კანდიდატი. მათი ნაშრომები ქვეყნდება დიდ ბრიტანეთში, გერმანიაში, იტალიაში, ჩინეთში, პოლონეთში და აშშ-ში.

2008-2011 წლებში ჰუმანიტარული მიმართულების მკვლევარებმა გამოსცეს 49 მონოგრაფია და საავტორო კრებული, დაახლოებით ათასი სტატია, გაიმართა 14 საერთაშორისო და რუსეთის სამეცნიერო და სასწავლო-პრაქტიკული კონფერენცია. მოამზადეს ოთხტომიანი ნაშრომი „ჩეჩნეთის ისტორია უძველესი დროიდან დღემდე“; დაიწყეს მუშაობა „ჩეჩნური ენის დიდ ლექსიკონზე“; გრძელდება მრავალტომიანი სერიის გამოცემა ჩეჩნური ფოლკლორის შესახებ.

გამოიცა „ჩეჩნური ენის გრამატიკა“, რომელზეც 10 წლის განმავლობაში მუშაობდნენ ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორები, პროფესორები ა. ხალიდოვი, ვ. ტიმაევი და მ. ოვხადოვი.

2006 წლიდან საერთო ჯამში გამოსცეს 500 წიგნი, მათ შორის მონოგრაფიები, სახელმძღვანელოები, სტატიები და მასალების კრებულები.
სუპერმასიური შავი ხვრელი

სუპერმასიური შავი ხვრელი ან ზემასიური შავი ხვრელი — უდიდესი ტიპის შავი ხვრელი, რომლის მასის ფარდობა მზის მასასთან ასი ათასიდან მილიარდამდე მერყეობს. ის ყოველი დიდი გალაქტიკის ცენტრშია მოთავსებული. ჩვენს გალაქტიკაში, ირმის ნახტომის ცენტრში მდებარე შავი ხვრელი მშვილდოსანი * მზეზე 4,3 მილონჯერ მძიმეა, ანდრომედას გალაქტიკის ცენტრში არსებული სუპერმასიური შავი ხვრელის მასა კი მზის მასაზე 100 მილიონჯერ მეტია.

კვლევის ისტორია
1971 წელს დონალდ ლინდენ ბელმა და მარტინ რისმა წამოაყენეს ჰიპოთეზა, რომ ირმის ნახტომის ცენტრში შეიძლებოდა მოთავსებული ყოფილიყო უდიდესი მასის შავი ხვრელი. 1974 წელს კი მშვილდოსანი * აღმოაჩინეს ასტრონომებმა ბრუს ბელიკმა და რობერტ ბრაუნმა. მათ აღმოაჩინეს რადიო წყარო, რომელიც გამოყოფს სინქროტონულ გამოსხივებას. აღმოჩნდა, რომ ის იყო მკვრივი და უძრავი მისი გრავიტაციის გამო. ამგვარად, ეს იყო პირველი ნიშანი იმისა, რომ ირმის ნახტომის ცენტრში მოთავსებულია სუპერმასიური შავი ხვრელი.
ახმად-არენა

ახმად-არენა — საფეხბურთო კლუბ „ახმადის“ საშინაო არენა. მდებარეობს ქალაქ გროზნოში უმარ სადაევის ქუჩაზე, ტევადობა - 30 597 მაყურებელი. აგებულია 2006-2011 წლებში.

ისტორია
2004 წელს გამოიყო ფინანსები ახმად კადიროვის სახელობის ცენტრალური სტადიონის მშენებლობისათვის, ხოლო საპროექტო დოკუმენტაცია შეიმუშავეს 2005 წელს.

მშენებლობა დაიწყო 2006 წელს და გაგრძელდა დაახლოებით ხუთი წელი. 2011 წლის გაზაფხულზე ექსპლუატაციაში შევიდა სპორტკომპლექსის ნაილი - სპორტული არენა 30 ათასი ადგილით. სპორტკომპლექსი გახდა მთელს რუსეთში ერთ-ერთი ყველაზე თანამედროვე ნაგებობა თავისი არქიტექტურული შესრულებით. სამუშაოები მიმდინარეობდა -სა და -ს სტანდარტებით. სტადიონი გახდა რესპუბლიკის სახე და მისი ყველაზე მთავარი ობიექტი. თავად არენა შედგება ორი ნაწილისაგან. დასავლეთი ტრიბუნა 9 ათას კაცს იტევს, ხოლო აღმოსავლეთის ტრიბუნა - 21 ათას კაცს. ასევე გამოყოფილია ადგილები ინვალიდებისათვის. ახმად-არენა აღჭურვილია ვივეოკონტროლით. სულ ახმად-არენის ტერიტორიაზე დამონტაჟებულია 432 კამერა.

ახმად-არენის გახსნა შედგა 2011 წლის 11 მაისს. სტადიონის გახსნის პროგრამაში შედიოდა ლაზერული შოუ და ცნობილი ჩეჩენი და მსოფლიო შემსრულებლების გამოსვლები, კერძოდ, . . , ტოტო კუტუნიო, ალ ბანო, კრეიგ დევიდი. პირველი საფეხბურთო მატჩი გაიმართა ამავე დღეს: მოედანზე გამოვიდა გუნდი „კავკასია“ რამზან კადიროვის, არსენ კანოკოვის, ნიკიტა ისაევის, რინატ დასაევის შემადგენლობით და „მსოფლიო ნაკრები“ დიეგო მარადონას ხელმძღვანელობით, გუნდში თამაშობდნენ ენცო ფრანჩესკოლი, ლუიშ ფიგუ, ფრანკო ბარეზი, ალექსანდრო კოსტაკურტა, ივან სამორანო, ფაბიენ ბარტეზი, ჟან-პიერ პაპენი, რობი ფაულერი და სხვები. კავკასიამ გაიმარჯვა ანგარიშით 5:2.

2011 წლის 20 მაისს სტადიონზე გაიმართა რუსეთის პრემიერ-ლიგის პირველი ოფიციალური მატჩი. გროზნოს „ახმადმა“ მოუგო „ანჟის“ 1:0.

2013 წლის 1 ივნისს გაიმართა რუსეთის თასის 2012/2013 წლების ფინალი: „ცსკა მოსკოვი“ და „ანჟი“, რომელშიც პენალტების სერიით გაიმარჯვეს მოსკოველებმა.
ბატონის სახლი

ბატონის სახლი — კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი გროზნოში. ამ სახლში 1957 წლიდან გარდაცვალებამდე, 1994 წლამდე ცხოვრობდა ჩეჩენი იურისტი, ისტორიკოსი, უფლებათადამცველი და საზოგადო მოღვაწე ძიაუდინ მალსაგოვი.

აღწერა
ბატონის სახლს უკავია მთელი კვარტალი გროზნოს ცენტრში. ერთი მხრიდან აქვს ორი, ხოლო მეორე მხრიდან სამი სართული. მესამე სართული დააშენეს 1930-იან წლებში. ნაგებობას დაგეგმარებაში აქვს კვადრატული ფორმა, შესასვლელი თაღოვანია და შედის შიდა ეზოში. შენობა გადის გრობოედოვისა და უგრიუმოვის (ყოფილი დაღესტნის) და გამარჯვების პროსპექტისა და ესამბაევის (ყოფილი რევოლუციის) პროსპექტებზე.

ისტორია
ნაგებობა 1923 წელს ააშენა ინგლისელმა ნავთობის მრეწველმა, რომელიც დაკავებული იყო გროზნოში ნავთობის მოპოვებით. თავდაპირველად შენობაში განთავსებული იყო კანტორები და სპეციალისტების ბინები.

2013 წელს ჩეჩნეთის რესპუბლიკის ტურიზმის კომიტეტმა შეიტანა ქალაქის ტურისტულ-საექსკურსიო მარშრუტში, როგორც გროზნოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ღირსშესანიშნაობა. ამავე წელს იგი მოინახულა 35 000-მა ტურისტმა.
სიტყვის თავისუფლებისათვის დაღუპულ ჟურნალისტთა ძეგლი

სიტყვის თავისუფლებისათვის დაღუპულ ჟურნალისტთა ძეგლი — ძეგლი ჩეჩნეთის რესპუბლიკის გროზნოში. მდებარეობს ჟურნალისტების სკვერში. გაიხსნა 1973 წლის 30 აპრილს, როგორც საბჭოთა ხელისუფლებისათვის მებრძოლთა ძეგლი. 2007 წელს მოხდა ძეგლის რეკონსტრუქცია და მიიღო თანამედროვე სახე და სახელწოდება.

ძეგლის აღწერა და ისტორია
ძეგლი მდებარეობს ქალაქ გროზნოში, ჟურნალისტების სკვერში, გაიხსნა 1973 წლის 30 აპრილს. თავდაპირველად ძეგლი ეძღვებოდა საბჭოთა ხელისუფლებისათვის მებრძოლებს.

ძეგლი-სტელა თავისი ფორმით მოგვაგონებს დროშას. ძეგლი შემკული იყო წითელი გრანიტის ფილებით. ძეგლის ცოკოლი შესრულებული იყო ნაცრისფერი გრანიტით. სტელაზე კი ამოკვეთილი იყო სიტყვები

1990 წლის 13 მარტს ძეგლი აღიარეს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლად და სახელმწიფო დაცვის ქვეშ აიყვანეს.

1995 და 1999 წლებში საბრძოლო მოქმედებების პერიოდში საკმაოდ დაზიანდა.

2006 წლის დეკემბერში, ჩეჩნეთის ტერიტორიაზე სამხედრო ძალების შესვლის 15 წლისთავზე ჩეჩენმა ჟურნალისტებმა თხოვნით მიმართეს ჩეჩნეთის რესპუბიკის მეთაურს რამზან კადიროვს, აღდგენილი პრესის სახლის ახლოს აღემართა იმ ჟურნალისტების ძეგლი, რომლებიც დაიღუპნენ პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას. 15 წლის განმავლობაში რესპუბლიკისტერიტორიაზე დაიღუპა დაახლოებით 100 ჟურნალისტი, მათგან 22 იყო ადგილობრივი
.

რამზან კადიროვის ინიციატივით 2007 წლის თებერვალში საბჭოთა ხელისუფლებისათვის მებრძოლათა ძეგლი გადააკეთეს ჟურნალისტების ძეგლად. წითელი გრანიტის ნაცვლად შავი გრანიტით მოაპირკეთეს, ხოლო ცოკოლი - თეთრი გრანიტით. მონუმენტზე გამოსახეს წიგნი წარწერით რუსულ და ჩეჩნურ ენაზე ძეგლის მიმდებარე მოედანზე დააგეს ფილები.

2007 წლის 22 მაისს შედგა რეკონსტრუირებული ძეგლის საზეიმო გახსნა. გახსნის ცერემონიალში მონაწილეობა მიიღო ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მეთაურმა რამზან კადიროვმა, ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მთავრობი წევრებმა, მასობრივი ინფორმაციის წარმომადგენლებმა და რესპუბლიკის მრავალმა მაცხოვრებელმა.
დიდების მემორიალური კომპლექსი (გროზნო)

ახმად კადიროვის სახელობის დიდების მემორიალური კომპლექსი — დიდ სამამულო ომში გამარჯვების მემორიალი, რომელიც ასევე ეძღვნება ჩეჩნეთის პირველ პრეზიდენტს ახმად კადიროვს.

კომპლექსი მდებარეობს ქალაქ გროზნოს ცენტრში, მაიაკოვსკის ქუჩაზე. მემორიალის შემადგენლობაში შედის - მუზეუმი, პარკი და მთელი რიგი ძეგლები. მემორიალს უკავია 5 ჰა ფართობი და არის ფართობით მესამე ყველაზე დიდი ობიექტი რუსეთში, რომელიც ეძღვნება საბჭოთა კავშირის დიდ სამამულო ომში გამარჯვებას. საზეიმო ღონისძიებების დროს კომპლექსს შეუძლია დაიტიოს 15 ათასი ადამიანი.

ისტორია
მემორიალური კომპლექსის მშენებლობა დაიწყო 2009 წლის ოქტომბერში და გრძელდებოდა 6 თვის განმავლობაში. საზეიმო გახსნა გაიმართა სამამულო ომში გამარჯვების 65-ე წლისთავზე 2010 წლის 8 მაისს.

არქიტექტურული ანსამბლი
მუზეუმი
მემორიალურ კომპლექსში ცენტრალური ადგილი უჭირავს ახმად-ჰაჯი კადიროვის მუზეუმს. მუზეუმი სიმდიდრით და შიდა მორთულობით პაექრობას უწევს მსოფლიო არქიტექტურის ცნობილ ძეგლებს. მარმარილო, მუზეუმის ცენტრში მდებარე პანოსთვის ჩაიტანეს ესპანეთიდან. ჭაღი, რომელიც მოოქროვილია უმაღლესი ხარისხის ოქროთი, ჩამოიტანეს ირანიდან. ჭაღის წონაა ნახევარი ტონა და მასზე 750 ნათურაა დამონტაჟებული.

ახმად კადიროვის მუზეუმი დაარსდა 2004 წელს, 2010 . მუზეუმში გამოფენილია რამდენიმე მუდმივმოქმედი გამოფენა, რომელიც ეძღვნება ჩეჩნეთის პირველ პრეზიდენტს ახმად კადიროვს, სამამულო ომში ჩეჩნების მონაწილეობას, მოქმედებს სურათების გალერეა, ასევე რამვენიმე დროებითი გამოფენა.

პარკი
მემორიალური კომპლექსის გარშემო გაშენებულია პარკი - დიდების ხეივანი. პარკი მთლიანად კეთილმოწყობილია, გზებზე დაგებულია ფილები, დამონტაჟებულია ფანარები და სკამები.

ძეგლები
დიდების მუდმივი ცეცხლი
მუდმივი ცეცხლი აანთო ჩეჩნეთის პრეზიდენტმა რამზან კადიროვმა და რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის სრულუფლებიანმა წარმომადგენელმა ჩრდილოეთ-კავკასიის ფედერალურ ოლქში ალექსანდრე ხლოპონინმა.

მავლიდ მუსაიტოვის ძეგლი
2005 წლის თებერვალში ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მთავრობამ გამოაცხადა კონკურსი სკულპტურულ კომპოზიციაზე, რომლის ცენტრალური ფიგურა უნდა ყოფილიყო რუსეთის გმირის მავლიდ ვისაიტოვის ცხენზე ამხედრებული ძეგლი. აღნიშნული პიროვნება დიდი სამაულო ომის პერიოდში ხელმძღვანელობდა კავალერიის პოლკს და იყო პირველი საბჭოთა ოფიცერი, რომელიც 1945 წელს ელბაზე შეხვდა მოკავშირეებს.

სტელა და ბარელიეფები
მემორიალური კომპლექსის შენობის ცენტრალურ ნაწილში აღმართულია 39 მეტრიანი კოშკი-სტელა, ხოლო მუზეუმის შენობაზე განთავსებულია საბჭოთა კაშირის 40 გმირის პორტრეტული ბარელიეფი.

აქვეა განთავსებული თემატიკური რეტროსპექტივა „ხანფაშა ნურადილოვი - სტალინგრადის დამცველი“, „ბრესტის ციხესიმაგრის დამცველები“, „რაიხსტაგის აღება“ და სხვა.

სხვა ძეგლები
ახმად კადიროვის ძეგლი წარმოდგენილია ორი ქვის ფილით. ასევე აქ გვხვდება მატაშ მაზაევისა და დიდი სამამულო ომის ტანკისტების ძეგლი, რომელიც გაიხსნა 2012 წლის 9 მაისს. ტანკი საჩუქრად გადასცა კრასნოდარის მხარის ვეტერანთა საბჭომ.