iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მაჩხა

მაჩხა ( მაჩქა; მაცუკა; ) — თურქეთის შავი ზღვის რეგიონში, ტრაპიზონის პროვინციაში შემავალი რაიონისა და ამავე რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრის (ქალაქის) სახელწოდება.

ისტორია
პირველი დასახლება აქ რომის იმპერიის მართველობის დროს, ტრაპიზონიდან სამხრეთისაკენ გამავალ მთიან სამხედრო გზაზე უნდა შექმნილიყო. დაახლოებით 386 წელს, როცა მაჩხა ბიზანტიის იმპერიის ნაწილს წარმოადგენდა, დასახლებისგან მოშორებით არსებულ მთაზე სუმელას მონასტერი დაარსდა. საუკუნეში რეგიონი ახლად წარმოქმნილი ტრაპიზუნის იმპერიის ნაწილი გახდა. 1461 წელს კი რეგიონი ოსმალეთის იმპერიამ შემოიერთა.

გალერეა
მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაცია

მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაცია — სახელმწიფოთაშორისი ორგანიზაცია, რომელიც მთელი მსოფლიოს მასშტაბით ხელს უწყობს ჰუმანურ და მოწესრიგებულ მიგრაციას მთავრობებისა და მიგრანტთათვის სტრატეგიული და პროგრამული საჭიროებების უზრუნველყოფით.

ორგანიზაცია დაარსდა 1951 წელს, რათა მეორე მსოფლიო ომის შედეგად გადაადგილებულ ხალხს დახმარებოდა. 2016 წლის სექტემბერში, გახდა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მიგრაციის სააგენტო. ამჟამად, ორგანიზაციში გაწევრიანებულია 165 წევრი სახელმწიფო და რვა დამკვირვებლის სტატუსის მქონე სახელმწიფო.

მოქმედების 4 ძირითადი სფერო:
მიგრაცია და განვითარება
მიგრაციის ხელშეწყობა
მიგრაციის რეგულირება
იძულებითი მიგრაცია

მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის საქართველოს მისია 1993 წელს დაფუძნდა. მისი მიზანია დახმარება გაუწიოს საქართველოს მთავრობას მიგრაციის მართვის ერთიანი და სრულყოფილი სისტემის ჩამოყალიბებაში.

წევრი ქვეყნები
2016 წლის მონაცემებით მიგრაციის საერთაშორისო ორგანიზაციას ჰყავს 165 წევრი და 8 დამკვირვებელი სახელმწიფო.

წევრი ქვეყნები:
სამეცნიერო ფანტასტიკის, ფენტეზისა და საშინელებათა ფილმების აკადემია

სამეცნიერო ფანტასტიკის, ფენტეზისა და საშინელებათა ფილმების აკადემია — არაკომერციული ორგანიზაცია, დაარსებული 1972 წელს დონალდ რიდის მიერ, რომელიც ხელს უწყობს სამეცნიერო ფანტასტიკის, ფენტეზი, საშინელებათა ფილმებისა და ტელესერიალების განვითარებას. მისი შტაბ-ბინა მდებარეობს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიის შტატში. აკადემია ორგანიზებას უწევს ყოველ წლიურ სატურნის დაჯილდოების ცერემონიას.
ედუარდ მაიერი

ედუარდ მაიერი ( დ. 25 იანვარი, 1855, ჰამბურგი — გ. 31 აგვისტო, 1930, ბერლინი) — გერმანელი ისტორიკოსი, ეგვიპტოლოგი, აღმოსავლეთმცოდნე.

უაღრესად რთულ და მრავალსახა არქეოლოგიურ, ეპიგრაფიკულ, ლიტერატურულ, ნუმიზმატიკურ და სხვა წყაროებზე დაყრდნობით შეისწავლა: ძველი აღმოსავლეთი, საბერძნეთი და რომი. მისი ყველაზე ცნობილი ნაშრომია ხუთტომეული „უძველესი დროის ისტორია“. მეიერი იყენებდა მოდერნიზმის ციკლურობის თეორიას.

ბიოგრაფია
ედუარდ მაიერი გაიზარდა თავის მშობლიურ ქალაქ ჰამბურგში. მისი მშობლები იყვნენ ჰენრიეტა და დოქტორ ედუარდ მაიერი. მისი მამა იყო მეცნიერი. იგი დაინტერესდა ისტორიით. იგი სწავლობდა ფრიდრიხ ვილჰელმის რაინის ბონის უნივერსიტეტში. გამოაქვეყნებული აქვს რამდენიმე წიგნი ჰამბურგში. ის და მისი ძმა, კუნო მაიერი გაიზარდნენ სამეცნიერო გარემოში. მამა ადრეულ ასაკში ასწავლიდა მათ უძველესი ენებს.

მაიერი მუშაობდა ლაიფციგის უნივერსიტეტსა და ჰარვარდის უნივერსიტეტში.
ქალციდები

ქალციდები — მწერების ზეოჯახი, მათი სხეულის სიგრძე 1—10 მმ აღწევს, ფერად მწვანე, შავი ან ყვითელია და ლითონისებრი ბზინვარება დაკრავს. მატლი უფეხოა, ჭუპრი უპარკო. ქალციდების უმრავლესობის მატლები სხვა მწერებზე პარაზიტობენ, ზოგი მცენარეულ ქსოვილებში ვითარდება. ფართოდ გავრცელებული მწერები არიან. ზეოჯახში 27 ოჯახი და 8 ათასამდე სახეობაა. უდიდესი პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვთ მავნე მწერების პარაზიტებს — აფელინუსსა და ტრიქოგრამას. ქალციდებს შორის არიან ისეთები, რომლებიც ანადგურებენ მავნე მწერების პარაზიტებს. არიან მცენარეთა მავნებლებიც.
ლარის ცხოვრება

ლარის ცხოვრება — 1995 წლის ამერიკული ანიმაციური ფილმი, სეთ მაკფარლეინის დებიუტი. მისი პერსონაჟები გახდნენ სერიალი გრიფინების პერსონაჟების პროტოტიპები.

წინარეისტორია
ლარის ცხოვრება სეთ მაკფარლეინმა 1995 წელს, სადიპლომო ნამუშევრის სახით დახატა, როდესაც იგი როდ-აილენდის დიზაინის ინსტიტუტში სწავლობდა. ნამუშევრით აღფრთოვანებულმა კურატორმა ფილმი ანიმაციურ სტუდია --ს შესთავაზა, რომელმაც იგი ეთერში გაუშვა. ორი წლის შემდეგ, წარმატებით განცვიფრებულმა მაკფარლეინმა ლარი და სტივის შექმნის წინადადება წამოაყენა. იგი აჩვენეს არხ -ზე. -ის აღმასრულებელმა პროდიუსერებმა, რომლებმაც ორივე ფილმი ნახეს, მაკფარლეინს ახლის შექმნა შესთავაზეს, რომელშიც მონაწილეობას მთავარი გმირები, ლარი (მოგვიანებით – პიტერ გრიფინი) და სტივი (ბკურსივის ტექსტირაიან გრიფინი) მიიღებდნენ. საპილოტო სერიისთვის მაკფარლეინს 50,000 დოლარი გამოუყვეს. ექვსი თვის შემდეგ სეთმა პროდიუსერებს თავისი ნამუშევარი წარუდგინა.
ლარი და სტივი

ლარი და სტივი — 1997 წლის ამერიკული მულტიპლიკაციური ფილმი, სეთ მაკფარლეინის მეორე ნამუშევარი. ანიმაციურ ფილმ ლარის ცხოვრების გამგრძელებელი და გრიფინების წინამორბედი.

წინარეისტორია
ფილმი ლარის ცხოვრება სეთ მაკფარლეინმა 1995 წელს, სადიპლომო ნამუშევრის სახით დახატა, როდესაც იგი როდ-აილენდის დიზაინის ინსტიტუტში სწავლობდა. ფილმით აღფრთოვანებულმა კურატორმა იგი სტუდია სტუდია --ს შესთავაზა, რომელმაც იგი ეთერში გაუშვა. ორი წლის შემდეგ, წარმატებით განცვიფრებულმა მაკფარლეინმა ლარი და სტივის შექმნის წინადადება წამოაყენა. იგი აჩვენეს არხ -ზე. -ის აღმასრულებელმა პროდიუსერებმა, რომლებმაც ორივე ფილმი ნახეს, მაკფარლეინს ახლის შექმნა შესთავაზას, რომლებშიც მონაწილეობას მთავარი გმირები, ლარი (მოგვიანებით – პიტერ გრიფინი) და სტივი (ბრაიან გრიფინი) მიიღებდნენ. საპილოტო სერიისთვის მაკფარლეინს 50,000 დოლარი გამოუყვეს. ექვსი თვის შემდეგ სეთმა პროდიუსერებს თავისი ნამუშევარი წარუდგინა.
იქს-ადამიანები (ფილმების სერია)

იქს-ადამიანები — ამერიკული სუპერგმირული ჟანრის ფილმების სერია. დაფუძნებულია -ის ამავე სახელწოდების კომიქსებზე, რომლებიც შექმნეს მწერალმა სტენ ლიმ და მხატვარმა ჯეკ კირბიმ. -ის სტუდიამ ფილმების სერიის გადაღება დაიწყო 2000 წელს. 2016 წლის ჩათვლით სულ გამოვიდა 9 ფილმი. პირველი ფილმი სერიიდან არის იქს-ადამიანები, რომელსაც დიდი წარმატება ჰხვდა წილად. მისი გაგრძელებაა იქს-ადამიანები 2 (2003), ხოლო რეჟისორმა ბრეტ რატნერმა გადაიღო მესამე ნაწილი სახელად იქს-ადამიანები:უკანასკნელი ბრძოლა (2006).

შემდეგომში შეიქმნა სერიის რამდენიმე სპინოფი, მათ შორის იქს-ადამიანების წარმოშობა: სამურავი (2009), იქს-ადამიანები: პირველი კლასი (2011) და სამურავი (2013). 2014-ში გამოვიდა უკანასკნელი ბრძოლისა და პირველი კლასის გაგრძელება სახელწოდებით იქს-ადამიანები: მომავალი წარსულის დღეები. ხოლო 2016 წელს ამას მოჰყვა დედპულის და იქს-ადამიანები: აპოკალიფსის გამოშვება.

ფილმებს იქს-ადამიანები, იქს-ადამიანები 2, იქს-ადამიანები:პირველი კლასი, იქს-ადამიანები:მომავლის განვლილი დღეები, სამურავი და დეპული, წილად ჰხვდათ დადებითი შეფასებები კრიტიკოსებისგან. ყველაზე მაღალ რეიტინგებს სერიიდან ფლობს იქს-ადამიანები:მომავლის განვლილი დღეები. რაც შეეხება უკანასკნელი ბრძოლას, იქს-ადამიანების წარმოშობა: სამურავსა და ააპოკალიფსს, მიიღეს შერეული მიმოხილვები.

9 გამოსული ფილმით, იქს-ადამიანები არის მეშვიდე ყველაზე შემოსავლიანი ფრენჩაიზი 4.3 მილიარდი დოლარით. 2017 წელს გამოვიდა სერიის რიგით მეათე ფილმი, ლოგანი, სადაც მთავარ როლს ასრულებს ჰიუ ჯეკმენი (ფილმში 2024 წელია და იქს ადამიანები აღარ იბადებიან), აგრეთვე 2017 წელს გამოვიდა სერიალი „ლეგიონი“. 2018 წელს გამოვიდა ფილმი დედპული.

ბნელი ფენიქსი და ახალი მუტანტები ამ სერიის ბოლო ფილმები იქნება.

2019 წლის 20 მარტს -მ დახურა 21 -ის შეძენის გარიგება. დისნეის გენერალურმა დირექტორმა ბობ აიგერმა გამოაცხადა, რომ სტუდია აპირებს იქს-ადამიანების, სამურავის და ფანტასტიკური ოთხეულის გადატვირთვას და -ის კინოსამყაროში ინტეგრირებას.

გამოსული ფილმები
სერიალები
მონაწილეობენ
} - მხოლოდ ხმა

შემოსავლები
მიმოხილვა
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში

იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში — კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებული განსაკუთრებული ისტორიული, კულტურული ან ეკოლოგიური მნიშვნელობის მქონე ბუნებრივი ან ხელქმნილი ობიექტები, რომელთაც პრიორიტეტი მიენიჭათ დაცვასა და პოპულარიზაციაში.

2016 წლის მონაცემებით კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში მსოფლიო მემკვიდრეობის 5 იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია. ეს არის მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების საერთო რაოდენობის (1052) 0,5 %. 5 ძეგლიდან ყველა ბუნების ძეგლია.

კონგოს დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ მსოფლიო კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის კონვენციის რატიფიცირება მოახდინა 1974 წლის 23 სექტემბერს. კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკის ტერიტორიაზე მდებარე პირველი ობიექტი (ვირუნგის ეროვნული პარკი) მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიტანეს 1979 წელს.

ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
ზღვის ლეოპარდი

ზღვის ლეოპარდი — ძუძუმწოვარი ცხოველი ნამდვილი სელაპების ოჯახისა.

ახასიათებს ლეოპარდის მსგავსი ბეწვი და ნადირობის განსაკუთრებული უნარი, რის გამოც საშიშ მტაცებლად ითვლება. ბინადრობს ანტარქტიდის პოლარულ ზღვებში და ერთადერთი სელაპია რომელიც თბილსისხლიანებით იკვებება. ასევე ჭამს კრილს, თევზს, პინგვინებს, ზღვის ფრინველებს და სხვა სელაპებს (განსაკუთრებით კიბოჭამია სელაპი). ზღვის ლეოპარდი წყალში სწრაფად დაცურავს და დიდი სიჩქარით ნადირობს. მას დიდი თავი, მძლავრი ყბები, მხედველობისა და ყნოსის შესანიშნავი უნარი აქვს. იგი თავის გრძელ, ბასრ კბილებს იმისთვის იყენებს, რომ დიდი ზომის მსხვერპლი მოიტაცოს. შემდეგ ის მსხვერპლს ფატრავს და მომცრო ნაწილებად გლეჯს, რათა ადვილად გადაყლაპოს. მისი უკანა კბილები ღეჭვისთვის არ არის განკუთვნილი; ისინი როლს ასრულებენ წყალში კრილის დაჭერისას. ყოფილა ადამიანზე თავდასხმის შემთხვევებიც. ერთადერთი ცხოველი რომელიც მასზე ნადირობს, მკვლელი ვეშაპია. ზღვის ლეოპარდი მარტოხლა ცხოველია, იგი ოკეანეში მარტო ცხოვრობს, გამონაკლისი შეჯვარების პერიოდია. ისინი მრავლდებიან 6 წლის ასაკიდან და ყოველ წელს მდედრი ნოემბერ-დეკემბერში შობს 1 ნაშიერს. ზღვის ლეოპარდები ხმელეთზე ჯგუფებად ამოდიან.
მაჰმუდი (შეჰზადე)

შეჰზადე მაჰმუდი (; დ. 1584, მანისა — გ. 7 ივნისი, 1603, სტამბოლი) — ოსმალეთის იმპერიის სულთნის, მეჰმედ -ის უფროსი ვაჟი და იმპერიის ტახტის მემკვიდრე გარდაცვალებამდე.

ბიოგრაფია
შეჰზადე მაჰმუდი დაიბადა 1584 წელს. იმ პერიოდში, მამამისი, მეჰმედ ჯერ არ იყო ტახტზე ასული და განაგებდა მანისას. მაჰმუდის დედა იყო წარმოშობით აფხაზი ჰალიმე სულთანი. მაჰმუდს ჰყავდა ძმა — მუსტაფა და ნახევარძმები — სელიმი და აჰმედი. 1597 წელს სელიმი გარდაიცვალა.

1595 წელს მურად გარდაიცვალა და ტახტზე მეჰმედ ავიდა. შეჰზადე მაჰმუდი თოფქაფის სასახლეში გადავიდა საცხოვრებლად. ოსმალური ტრადიციის მიხედვით, ყველა შეჰზადეს უნდა ემართა ანატოლიაში მდებარე ერთ-ერთი სანჯაყი, მაგრამ მაჰმუდი ჯერ ძალიან ახალგაზრდა იყო და თოფქაფის სასახლის ჰარამხანაში ცხოვრობდა. იგი გამოცხადებული იყო მამის მემკვიდრედ. ამასთან ერთად, მაჰმუდი იანიჩრების დიდი სიყვარულით სარგებლობდა. შეჰზადე სელიმის გარდაცვალების შემდეგ, მისი ტახტზე ასვლის შანსები კიდევ უფრო მეტად გაიზარდა.

1603 წლისთვის დედაქალაქში გავრცელდა ჭორები იმასთან დაკავშირებით, რომ მაჰმუდი მამის ტახტიდან ჩამოგდებას და მის მოკვლას აპირებდა. იმპერიის ვეზირები ორად იყოფოდნენ — ზოგი მათგანი მაჰმუდს უჭერდა მხარს, ხოლო ზოგი — შეჰზადე აჰმედს. აგრეთვე, არსებობდა ვერსია, რომ თუ სულთან მეჰმედის მკვლელობის მცდელობა უშედეგოდ დასრულდებოდა, მაჰმუდს მალულად გაიყვანდნენ დედაქალაქიდან, სადაც უფრო გაუიოლდებოდა ჯარის შეკრება და ტახტისთვის ბრძოლა. ამ ყველაფერმა მეჰმედ -ის ყურამდე მიაღწია. სულთანმა დაიჯერა, რომ მის სიცოცხლეს საფრთხე ემუქრებოდა და მაჰმუდის სიკვდილით დასჯის ბრძანება გასცა. სავარაუდოდ, მისი გადაწყვეტილებაზე დიდი გავლენა დედა სულთანმა, საფიემ მოახდინა, რომელსაც არ სურდა მაჰმუდის ტახტზე ასვლა.

7 ივნისის ღამეს, ჰარამხანაში, შეჰზადე მაჰმუდის ოთახში ოთხი ჯალათი შევიდა. თავად მეჰმედ გარეთ იდგა და ელოდებოდა მაჰმუდის სიკვდილს. მას შემდეგ, რაც ჯალათები მაჰმუდის ოთახიდან გამოვიდნენ, იგი შევიდა და დარწმუნდა, რომ მაჰმუდი მკვდარი იყო. მაჰმუდის სიკვდილით დასჯის შემდგომ, ყველა მისი მხარდამჭერი მეჰმედის ბრძანებით ზღვაში გადაყარეს. 22 დეკემბერს თავად მეჰმედ -ც გარდაიცვალა. ერთ-ერთი ვერსიით, იგი სწორედ შვილზე დარდმა იმსხვერპლა. ტახტზე მაჰმუდის უმცროსი ძმა, აჰმედ ავიდა. აჰმედის ბრძანებით, მაჰმუდი შეჰზადეს მეჩეთში დაკრძალეს.
მანარაგა

მანარაგა — მთა რუსეთში, კომის რესპუბლიკაში. მდებარეობს პოლარეთისპირა ურალში. სიმაღლე 1662 მ.

სახელწოდება
ერნს ჰოფმანის მიხედვით მთის სახელწოდება ადგილობრივ ნენურ ენაზე ნიშნავს „დათვის ტორს“ ( — დათვის წინა ტორი,  — მსგავსი) ან „დათვის წინა ტორს“.

არსებობს სხვა ვერსიაც მისი სახელწოდების შესახებ ადგილობრივი კომი ენაზე მას ეწოდება სიზიმიურა ( — შვიდი,  — თავი) ანუ „შვიდთავა“

ზაფხულში მის მარჯვენა მწვერვალზე ასვლა არ საჭიროებს არანაირ სპეციალურ აღჭურვილობას. მთის უმაღლესი მწვერვალია მარჯვნიდან მეორე თუკი მაშ შევხედავთ მდინარე მანარაგის ხეობიდან.

1927 წლამდე მანარაგა ითვლებოდა ურალის მთების უმაღლეს მწვერვალად, მაგრამ 1927 წელს გეოლოგმა ალექსანდრ ალიოშკოვმა აღმოაჩინა მასზე 200 მეტრით მაღალი მთა ნაროდნაია.
თეიმურაზი (საკუთარი სახელი)

თეიმურაზი — ქართული საკუთარი სახელი, რომელიც წარმოიშვა სპარსული ანალოგისგან, ნიშნავს „მელიისტყაოსანს“, , „სულით ძლიერს“, „ძლიერ მელას“. პირველად გვხვდება „შაჰნამეს“ ერთ-ერთი მთავარი გმირის — სპარსეთის მითური მეფე თაჰმურასის სახელად, რის გამოც დიდად პოპულარული იყო სპარსულ კულტურაში, შემდეგ კი დამკვიდრდა საქართველოშიც. მისი კნინობითი ფორმებია თემო და თემური. გავრცელებულია ასევე ჩრდილოეთ ოსეთში , იშვიათად გვხვდება აზერბაიჯანსა და სომხეთში .

სამოქალაქო რეესტრის მონაცემებით, საქართველოს ტერიტორიასა და მის ფარგლებს გარეთ ცხოვრობს ამ სახელის 20633 მატარებელი.
ავგუსტ მალმსტრემი

იუჰან ავგუსტ მალმსტრემი (, 14 ოქტომბერი 1829, მუტალა — 18 ოქტომბერი 1901, სტოკჰოლმი) — შვედი ისტორიული და ჟანრობრივი ფერმწერი.

ბიოგრაფია
იუჰან ავგუსტ მალმსტრემი დაიბადა 1829 წელს. თავდაპირველად თავის მამასთან სწავლობდა ხეზე გრავირებას, 1850-56 წლებში ესწრებოდა სტოკჰოლმის სამხატვრო აკადემიის სემინარებს, შემდეგ კი გაემგზავრა დიუსელდორფსა და პარიზში, სადაც სწავლობდა თომა კუტიურის სახელოსნოში. შვედეთის ხელისუფლების სტიპენდიამ მას იტალიაში მოგზაურობის შესაძლებლობა მისცა.

1867—1894 წლები მალმსტრემმა სტოკჰოლმში, ხელოვნებათა სამეფო სკოლაში, გაატარა, ხოლო 1887—1893 წლებში მისი დირექტორი იყო.
თორი (Marvel Comics)

თორი — -ის პერსონაჟი, რომელიც შექმნეს მწერალმა სტენ ლიმ და მხატვარმა ჯეკ კირბიმ. თორის შესახებ არის ფილმები გადაღებული, რომელიც ეკუთნის ფილმების ტრილოგია -ის კინოსამყაროს, თორის ფილმები კი დიდი პოპულარობით სარგებლობს მოზარდებში.

კომიქსების მიხედვით თორი ცხოვრობს პლანეტა ასგარდში, რომელიც ცხრა პლანეტას შორის მთავარი პლანეტაა. ამ ცხრა პლანეტას კი ასგარდის მეფეები იცავენ. თორის მშობლები არიან ოდინი (მამა) და ფრიგი (დედა), ხოლო მას ჰყავს ძმა ლოკი, რომელიც სინამდვილეში მისი ძმა არ არის. ასევე კომიქსებში მისი მეგობრები არიან სამი მეომრის გუნდი და სიფი, ხოლო მომავალში ის უერთდება შურისმაძიებლების გუნდს.

ფილმები
პირველი ფილმია „თორი“, მეორე — „თორი: ბნელი სამყარო“, მესამე — „თორი: რაგნაროკი“, მეოთხე კი — „თორი: სიყვარული და ქუხილი“. თორის როლს მათში ასრულებს კრის ჰემსვორთი.
სიქტივკარი

სიქტივკარი (1930 წლამდე — უსტ-სისოლსკი) — რესპუბლიკური დაქვემდებარების ქალაქი რუსეთში. კომის რესპუბლიკის დედაქალაქი და უმსხვილესი ქალაქი. მდებარეობს მდინარეების სისოლასა და ვიჩეგდის შეერთების ადგილას.

სახელწოდება
პირველად მოიხსენიება 1586 წელს, როგორც ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული მდინარეების სისოლასა და ვიჩეგდის შეერთების ადგილას. 1780 წელს ეკატერინე -ის ბრძანებით ტერიტორიულ ერთეულს ეწოდა უსტ-სისოლსკი.

ადგილობრივ კომელთა ენაზე ქალაქს სიქტივდინი ეწოდება და ნიშნავს „დასახლებას სისოლის ახლოს“. 1930 წელს, ქალაქის 150 წლისთავთან დაკავშირებით ქალაქს უწდდეს სიქტივკარი რაც ნიშნავს „ქალაქი სისოლაზე“.

ისტორია
თანამედროვე სიქტივკარის ისტორია იწყება საუკუნიდან, როდესაც აღნიშნულ ტერიტორიაზე დასახლდნენ კომი-პერმიაკები. აბრაჰამ ორტელიუსის მიერ 1570 წელს შედგენილ ატლასზე სიქტივკარის ადგილზე დატანილია დასახლება პერმეველისკი.

1586 წლის მატიანეში მოხსენიებულია დასახლება მდინარე სისოლაზე. აქ იდგა ხის, წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია და რამდენიმე ეკლესიის მსახურთა სახლი. 1780 წლიდან დასახლებას ეკატერინე -მ უწოდა უსტ-სისლოვსკი. 1780 წლის 21 თებერვალს ოფიციალურად ჩაეყარა საფუძველი ახალი ქალაქის მშენებლობას.

 საუკუნის განმავლობაში ქალაქი რჩებოდა ერთადერთ მნიშვნელოვან სავაჭრო ცენტრად ჩრდილოეთში. საუკუნის დასაწყისში მცირე პროვინციული ქალაქია 6,5 ათ. მაცხოვრებლით.

1921წლიდან კომის ავტონომიური ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია. 1930 წელს ეწოდა თანამედროვე სახელი. 1936--1991 წლებში კომის ასსრ-ის, ხოლო 1991 წლიდან კომის რესპუბლიკის დედაქალაქია.

გეოგრაფია
ქალაქი სიქტივკარი მდებარეობს მდინარე სისოლის მარცხენა ნაპირზე, მოსკოვიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1331 კმ-ში. ქალაქის კლიმატი ზომიერად კონტინენტალურია, მოკლე თბილი ზაფხულით და გრძელი ზომიერად ცივი ზამთრით.

საშუალო წლიური ტემპერატურა — +1,6 °
საშუალო წლიური ქარის სიმძლავრე ბოფორტის სკალით  — 2,6 მ/წმ
ჰაერის საშუალო წლიური ტენიანობა — 77 %

მოსახლეობა
სიქტივკარი მრავალეროვანი ქალაქია.

იგი 2016 წლის მონაცემებით რუსეთში მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით 80-ე ქალაქია.

მოსახლეობის დინამიკა 1897-2010 წლებში ასეთია.
ქამედაფნე

ქამედაფნე, კასანდრა — მცენარეთა გვარი მანანისებრთა ოჯახისა. მარადმწვანე ბუჩქებია. მათი სიმაღლეა 17—100 სმ. ტყავისებრი ფოთლები და თეთრი ყვავილები აქვთ. ფოთლის იროვე მხარე და ყლორტები დაფარულია ფარისებრი ქერქლებით. ნაყოფი კოლოფია.

გვარში ერთი სახეობაა — ჭაობის ქამედაფნე , რომელიც იზრდება ჩრდილოეთ ევრაზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში, იშვიათად იაპონიაში, ტუნდრისა და მეტწილად სფაგმუნიანი ჭაობების დამახასიათებელი მცენარეა. გვხვდება აგრეთვე ნოტიო ტყეში, მდინარისა და ტბის ნაპირებზე.

ფოთოლი და ნორჩი ყლორტი შეიცავს გლოკოზიდ ანდრომედოტოქსინს, რომელიც შხამიანია და საშიშია ცხვირასა და თხისათვის.
ქამეფიტები

ქამეფიტები ( — მიწაზე, დაბლა და — მცენარე) — მცენარეთა სასიცოცხლო ფორმის ერთ-ერთი ტიპი. განახლების კვირტიანი ყლორტები ან მიწის ზედაპირზეა, ან ამაღლებულია იმდენად, რომ კვირტი მოქცეულია მიწიდან 30 სმ-ზე; იგი იფარება თოვლით ან მცენარეული მკვდარი მასით. ქამეფიტებს ეკუთვნის ქონდარა ბუჩქები და ზოგიერთი მრავალწლოვანი ბალახი. ზრდის ფორმის მიხედვით მრავალნაირია: სწორმდგომი, გართხმული, ბალიშა, ხვიარა და სხვა, არიან ეპიფიტებიც. ყვავილოვანი მცენარეებიდან ქამეფიტებს განეკუთვნევბა ავშანი, ბეგქონდარა, ფხიჯა, ქუდუნა, სალბი, მუზარადა და სხვა, სპოროვანებიდან — ზოგი ხავსი და ლიქენი. ქამეფიტები ბევრია ხმელთაშუაზღვისპირეთში, უდაბნოებში, არქტიკაში, მაღალ მთიანეთსა და ტაიგაში.
სანტა-კრუს-დი-მონტი-კასტელუ

სანტა-კრუს-დი-მონტი-კასტელუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 382 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 092 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18,31 კმ²-ზე. ფართობი 442013 კმ²-ია.
სანტა-იზაბელ-დუ-ივაი

სანტა-იზაბელ-დუ-ივაი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 470 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 760 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 25,06 კმ²-ზე. ფართობი 349 497 კმ²-ია.
სანტა-მონიკა (პარანა)

სანტა-მონიკა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 470 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 571 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13,74 კმ²-ზე. ფართობი 259 957 კმ²-ია.
სანტუ-ანტონიუ-დუ-კაიუა

სანტუ-ანტონიუ-დუ-კაიუა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 440 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 727 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,45 კმ²-ზე. ფართობი 219 068 კმ²-ია.
სან-კარლუს-დუ-ივაი

სან-კარლუს-დუ-ივაი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 470 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 354 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 28,23 კმ²-ზე. ფართობი 225 077 კმ²-ია.
სან-ჟუან-დი-კაიუა

სან-ჟუან-დი-კაიუა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 578 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 911 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19,42 კმ²-ზე. ფართობი 304 413 კმ²-ია.
სან-პედრუ-დუ-პარანა

სან-პედრუ-დუ-პარანა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 285 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 491 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9,94 კმ²-ზე. ფართობი 250 654 კმ²-ია.
ტამბოარა

ტამბოარა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 500 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 66 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24,12 კმ²-ზე. ფართობი 193 347 კმ²-ია.
ტერა-რიკა

ტერა-რიკა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 420 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პარანავაის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 221 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21,73 კმ²-ზე. ფართობი 700 599 კმ²-ია.
ზაირი

ზაირი, ოფიციალურად ზაირის რესპუბლიკა — კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სახელწოდება მობუტუ სესე სეკოს მმართველობის პერიოდში (1971-1997 წწ.). დასახელება აღებულია მდინარე კონგოს პორტუგალიური სახელიდან — ზაირი, რომელიც თავის მხრივ მომდინარეობს კონგოური სიტყვა ნზარე-დან (მდინარე, რომელიც ყველა მდინარეს ყლაპავს).
ზედნაბეჭდი „ჰავაი“ ამერიკულ დოლარებზე

ჰავაის ზედნაბეჭდი — სპეციალური ზედნაბეჭდი შეერთებული შტატების ვალუტის ბანკნოტებზე, რომლებიც მიმოქცევაში იყვნენ ჰავაის კუნძულებზე მეორე მსოფლიო ომის მსვლელობისას.

ისტორია
ზედნაბეჭდი ვალუტაზე მას შემდეგ გაჩნდა, რაც 1941 წლის 7 დეკემბერს იაპონიის საჰაერო ძალები თავს დაესხნენ ამერიკის წყნარი ოკეანის ფლოტს პერლ-ჰარბორის ბაზაზე. ზედნაბეჭდის მთავარ მიზანს წარმოადგენდა ჰავაის კუნძულებზე არსებული ფულის მასის ეკვივალენტის გადარჩენას. ანუ, იმ შემთხვევაში, თუ იაპონია დაიპყრობდა ჰავაის და მიმოქცევიდან ამოიღებდა დოლარს, მათ მიერ მოსახლეობისგან მიღებულ ვალუტას არ ექნებოდა არანაირ ღირებულება.

ზედნაბეჭდის დატანა ხდებოდა 1942 წლის იანვრიდან 1944 წლამდე, 1934 და 1935 წლის ბანკნოტებზე ნომინალით 5, 10 და 20 დოლარი, რომლებიც გამოშვებული იყო სან-ფრანცისკოში (ფედერალური სარეზერვო სისტემის ბანკი № 12). 1942 წლის 10 იანვარს სამხედრო გუბერნატორმა დელოს ემონსის განკარგულებით, მოსახლეობისგან დოლარის ჩვეულებრივი ბანკნოტები ამოღებული იქნა, თუმცა დაურიგდა იმავე ოდენობის სპეციალური ბანკნოტები, რომლებზედაც ორივე მხრივ დატანილი იყო ზედნაბეჭდი «».

ომის დასრულებისას სპეციალური ბანკნოტები გაანადგურეს სასაფლაოებთან არსებულ კრემატორიუმებში.
ადოლფ ერმანი

იოჰან პიტერ ადოლფ ერმანი (; დ. 31 ოქტომბერი, 1854 — გ. 26 ივნისი, 1937) — გერმანელი ეგვიპტოლოგი და ლექსიკოგრაფი.

ბიოგრაფია
იოჰან პიტერ ადოლფ ერმანი დაიბადა გერმანიაში, ქალაქ ბერლინში. ის იყო გეორგ ადოლფ ერმანისა და მარია ბესეელის ვაჟიშვილი და პაულ ერმანისა და ფიდრიხ ბესეელის შვილიშვილი.

განათლება მან ლაიფციგისა და ბერლინის უნივერსიტეტებში მიიღო. 1883 წელს, იგი გახდა ბერლინის უნივერისიტეტში, ეგვიპტოლოგიის ასოცირებული პროფესორი, ხოლო შემდგ 1892 წელს, კი სრული პროფესორი. 1885 წელს ადოლფ ერმანი დაინიშნა ეგვიპტის დეპარტამენტის სამეფო მუზეუმის დირეექტორად. 1934 წელს, იგი გარიცხეს უნივერსიტეტის ეგვიპტოლოგიის ფაკულტეტიდან, რადგან, ნაცისტური იდეოლოგიის თანახმაად, ნაწილობრივ ებრაელი იყო. 1802 წელს, მისი ოჯახი პროტესტანტად მოინათლა, ამიტომ აღარ იდევნებოდა ნაცისტების მიერ, მაგრამ მათ ყველამ დაკარგეს საკუთარი თანამდებობები.

ერმანს, რთული ამოცანა ჰქონდა ეგვიპტური ენის გრამატიკის აღმოფხვრაში, რის შესწავლასაც მან ოცდაათი წელი მოანდომა.

ადოლფ ერმანის მოსწავლე იყო ჯეიმზ ჰენრი ბრესტიდი, ამერიკის პირველი პროფესორი ეგვიპტოლოგიის დარგში და მრავალი ნამუშევრების ავტორი.

1897 წელს, ერმანი გახდა ინიციატორი ბერლინის ეგვიპტური ენის ლექსიკონის შექმნისა. ეგვიპტური ტექსტების საფუძველზე, სხვადასხვა პერიოდში, ერმანის მიერ გამოკვლეული გრამატიკა საფუძვლად დაედო ეგვიპტის ენის განვითარებას, რომელიც ადოლფ ერმანმა არაერთხელ გაავრცელა და თარგმნა სხვადასხვა ენებზე.

1893-1895 წლების განმავლობაში იგი სწავლობდა რუსეთში ეგვიპტოლოგიის ფაკულტეტზე, სადაც მან თარგმნა თავისივე შედგენილი ,,ეგვიპტური გრამატიკა" რუსულ ენაზე.

1937 წელის 26 ივნისს იოჰან პიტერ ადოლფ ერმანი ბერლინში გარდაიცვალა.