iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გრენაჟი

გრენაჟი ( <  — გრენი) — თუთისა და მუხის აბრეშუმხვევიას პეპლებისაგან სიცოცხლისუნარიანი, ჯანსაღი გრენის (კვერცხის) მიღება სპეციალურ საწარმოებში — მეაბრეშუმეობის სანაშენე სადგურებსა და საგრენაჟო ქარხნებში. გრანაჟის ძირითადი დანიშნულებაა აბრეშუმხვევიების დაავადებათა წინააღმდეგ ბრძოლა. დაავადება ვრცელდება დასენიანებული (უმთავრესად პებრინიანი) გრენით.

სანაშენე სადგურებში ან საგრენაჟო ქარხნების სანაშენე საამქროებში სუფთა ჯიშებისაგან იღებენ ელიტურ და სუპერელიტურ გრენს აბრეშუმხვევიების მისაღებად. ამ უკანასკნელებისგან საგრენაჟე ქარხნებში აწარმოებენ სანაშენე და სამრეწველო ჰიბრიდულ გრენს იმ მეურნეობებისათვის, რომლებიც აწარმოებენ აბრეშუმის პარკებს. გრენაჟი მოიცავს შემდეგს: ელიტური გრენიდან მიღებული მუხლუხების გამოკვება შემდგომში აბრეშუმის პარკის მისაღებად; სანაშენე პარკებისა და პეპლების გადარჩევა; პეპლების მიკროანალიზის შედეგების მიხედვით ჯანმრთელი კვერცხების გადარჩევა; გრენის წარმოება და მისი შენახვა. სანაშენე გრენს აწარმოებენ ე.წ. ცელულარული გზით, რომლის პრინციპი საუკუნის ბოლოს შეიმუშავა ლუი პასტერმა. ამ მეთოდით შემოთავაზებულია პეპლების იზოლაცია, არაერთჯერადი ანალიზი და ბუდეების წუნდება, რაც უზრუნველყოფს ისეთი ისეთი გრენის მიღებას, რომელიც პებრინით არ არის დაავადებული. სამრეწველო გრენის მისაღებად, განსაკუთრებით იქ, სადაც რამდენიმე წლის განმავლობაში პებრინით დაავადება არ შეინიშებოდა, იყენებენ უპირატესად სამრეწველო მეთოდს, რომელიც ბევრად უბრალო და იაფია: გრენის გასამართად პეპლებს ათავსებენ ქსოვილის ტანზე (600–800 ცალს) და დადების შემდეგ ყრიან. თუთის აბრეშუმხვევიას გრენს რეცხავენ, დეზინფექციას უტარებენ, აფასოებენ პერგამენტის პაკეტებში და 90–100 დღის განმავლობაში ინახავენ 2–4 ° ტემპერატურის პირობებში (ვადა აუცილებელია ზამთრის სიმშვიდის სტადიის გასავლელად). მუხის აბრეშუმხვევია იზამთრებს ჭუპრის სტადიაში, ამიტომ მის გრენს ამზადებენ გაზაფხულზე.

გრენაჟი ყოფილ სსრკ-სა და საქართველოს სსრ-ში
სსრკ-ში მეაბრეშუმეობის სადგურები ამრავლებდნენ წმინდა ჯიშის თუთის აბრეშუმხვევიას გრენს და გადასცემდნენ მეაბრეშუმეობის სანაშენე მეურნეობებს. იქ ჭიებს კვებავდნენ და საგრენაჟო ქონებისათვის ამზადებდნენ ხალასი ჯიშის ელიტურ გრენს. საგრენაჟო ქარხანაზე მიმაგრებულ მეაბრეშუმეობის სანაშენე მეურნეობებში კვებავდნენ სხვადასხვა კატეგორიის ელიტური ან სანაშენე გრენიდან გამოსულ ჭიებს. სანაშენე მეურნეობები არჩევდნენ მაღალი ხარისხის პარკს, წინასწარ ამოწმებენ მიკროსკოპულად, რომ პებრინით არ ყოფილიყო დაავადებული, და ისე აბარებდნენ საგრენაჟო ქარხნებს. პეპლის გამოსაჩეკად და გრენის მისაღებად აბრეშუმის ნედლეულის წარმოებისათვის საგრენაჟო ქარხანა ამზადებდა სამრეწველო ჰიბრიდულ გრენს. სსრკ საგრენაჟო წარმოების განვითარებული ქვეყანა იყო: 39 სატრენაჟო ქარხანა და მეაბრეშუმეობის 7 სანაშენე სადგური იყო შუა აზიაში, ამიერკავკასიაში, რსფსრ-ში, უკრაინასა და მოლდავეთში (1977). საქართველოს სსრ-ში 6 საგრენაჟო ქარხანა და 2 საჯიშე-სასელექციო სადგური მდებარეობდა.
დომენიკო ბერარდი

დომენიკო ბერარდი (; დ. 1 აგვისტო, 1994) — იტალიელი ფეხბურთელი. იტალიური „სასუოლოსა“ და იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების თავდამსხმელი. ნათამაშები აქვს იტალიის 19 და 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში. 2021 წელს იტალიის ნაკრებთან ერთად მოიგო ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი.

ბიოგრაფია
კარიატიში დაბადებული ბერარდი 13 წლის ასაკში შეუერთდა „კოზენცას“ ახალგაზრდულ აკადემიას, 16 წლის ასაკში კი „სასუოლოში“ გადავიდა.

მისი დებიუტი „სასუოლოს“ შემადგენლობაში შედგა სერია -ში 2012 წლის 27 აგვისტოს, 18 წლის ასაკში, „ჩეზენასთან“ სტუმრად მოგებულ შეხვედრაში (3–0). თავისი პირველი პროფესიონალური გოლი კი ხუთი დღის შემდეგ, „კროტონესთან“ გამართულ საშინაო შეხვედრაში გაიტანა (2–1).

2013 წელს ის დასახელდა სერია -ს საუკეთესო მოთამაშედ , მას შემდეგ რაც დაეხმარა „სასუოლოს“ (გაიტანა 11 გოლი) სერია -ს მოგებასა და სერია -ში აღზევებაში.

მიღწევები
სასუოლო
სერია : 2012–13

იტალია
ევროპის ჩემპიონატი: 2020
ერთა ლიგა მესამე ადგილი: 2020–21

ინდივიდუალური
სერია -ს წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2013
 ლიდერის 21-წლამდე ჯილდო: 2013–14
ბრავოს ჯილდო: 2015
სერია -ს საუკეთესო დამხმარე პროვაიდერი: 2014–15, 2021–22

ჯილდოები
მე-5 კლასი / რაინდი: იტალიის რესპუბლიკის ღირსების ორდენი: 2021
ინდური აბრეშუმხვევია

ინდური აბრეშუმხვევია, ტუსორი  — პეპელა ფარშავანგთვალასებრთა ოჯახისა. მისი მუხლუხები დაჭუპრების წინ თავის მიერ გამოყოფილ აბრეშუმის ძაფს მეტნაკლებად იყენებენ პარკის ასახვევად. წელიწადში იძლევა რამდენიმე თაობას (ჩვეულებრივ 3-ს), პარკი შედარებით მსხვილია, სიგრძით 3,5–7 სმ. იკვებება მუხისა და აბუსალათინის ფოთლით. პარკის ფერი დამოკიდებულია საკვებ მცენარეზე. იკვებება 40 დღის განმავლობაში. ძაფისაგან ამზადებენ ჩესუჩის ტიპის უხეშ აბრეშუმს. გავრცელებულია ინდოეთში.
ალექს მერეტი

ალექს მერეტი (; დ. 22 მარტი, 1997) — იტალიელი ფეხბურთელი. იტალიური „ნაპოლისა“ და იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მეკარე. ნათამაშები აქვს იტალიის 16, 17, 18, 19 და 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში. 2021 წელს იტალიის ნაკრებთან ერთად მოიგო ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
ნაპოლი
სერია : 2022–23, 2024–25
იტალიის თასი: 2019–20
სანაკრებო
იტალია
ევროპის ჩემპიონატი: 2020
ერთა ლიგა მესამე ადგილი: 2020–21, 2022–23
ინდივიდუალური
სერია -ს წლის საუკეთესო მეკარე: 2016–17
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის : 2019
მუხლთშორისი

მუხლთშორისი  — ღეროს (ყლორტის) მონაკვეთი ორ მომიჯნავე მუხლს (ფოთლების მიმაგრების ადგილს) შორის. ფოთლების ძლიერ ახლოს განლაგებისას, მაგალითად ბაბუაწვერას, ზიზილას, მრავალძარღვას შემთხვევაში, მუხლთშორისები ძლიერ მოკლე და თითქმის შეუმჩნეველია. ახალგაზრდა ღეროს მუხლთშორისები მოკლეა და მუხლები ერთმანეთთან დაახლოებულია; ღეროს ზრდასთან ერთად მუხლთშორისებიც გრძელდება. ეს განპირობებულია მერისტემის მოქმედებით, რომელიც მდებარეობს ან მუხლთშორისის ძირში (მარცვლოვნები, მიხაკისებრნი), ან მის ზედა ნაწილში (ბაია, მრავალძარღვა).
ბოლოწითელა

ბოლოწითელა, ბაღის მატყლთათა — პეპელა ტალღურასებრთა ქვეოჯახისა. ფრთების შლილი 45 მმ-მდეა. წინა ფრთები მოთეთრო-რუხია, ფუძეზე დიდი მოთეთრო ლაქით. უკანა ფრთები მოთეთროა. ახასიათებს ერთწლიანი გენერაცია. პეპლები ფრენენ მაისის ბოლოს და ივნისში. კვერცხებს დებენ ნახევარ მთვარისებურად 1–2 ფენად წვრილი ტოტების გარშემო, იშვიათად ღეროს ქერქზე, სულ 1066-მდე. კვერცხის ფაზის ხანგრძლივობა 15–20 დღეა. მატლები იჩეკებიან ივნისის მეორე ნახევარში. გაივლიან 6–7 ხნოვანებას. ბოლო ასაკის მატლები სექტემბერში ჩადიან ნიადაგში, იჭუპრებენ ორფენოვან პარკში, გვხვდებიან ივნისამდე ნიადაგის საფარში, ფუღუროში ან სხვა მყუდრო ადგილას, იზამთრებს ჭუპრის ფაზაში. იკვებება მუხით, რცხილით, მურყნით, კუნელით, ალვის ხითა და ვაშლით. შედარებით იშვიათად სახლდება სხვა სახეობებზე. მავნებელია.

გალერეა
ანტიკური ტალღურა

ანტიკური ტალღურა, ჩვეულებრივი ტალღურა  — პეპელა ტალღურასებრთა ქვეოჯახისა. ფრთების შლილი 25–30 მმ შეადგენს. სხეული დაფარულია ღია ნაცრისფერი ღინღლით. ჭუპრიდან გამოსულ მდედრ პეპელას ფრთები ბოლომდე არ აქვს განვითარებული. ახასიათებს ერთწლიანი გენერაცია. იზამთრებს კვერცხის ფაზაში. მატლები იჩეკებიან ივნისის ბოლოს – ივლისის დასაწყისში, 1,5–2 თვის განმავლობაში მდედრ მატლებს ახასიათებთ 5–6 ხნოვანობა, მამრ მატლებს კი — 4–5. მატლის ფაზა გრძელდება 45 დღეს. დაჭუპრება ხდება ივლის-აგვისტოში. ჭუპრის ფაზა გრძელდება 7–15 დღეს. პეპლები ფრენენ აგვისტო-სექტემბერში. მდედრი პეპელა კვერცხებს დებს ჯგუფურად (50 ცალი) ერთ ფენად და აწებებს ერთმანეთს. კვერცხების პროდუქტიულობა არის 50–360 ცალი. ზამთრის დიაპაუზის დროს კერცხები უძლებენ −20° ტემპერატურას. გავრცელებულია ფოთლოვან, იშვიათად წიწვოვან ტყეებში. იკვებება მუხის, კუნელის, ნეკერჩხლის ხეებზე. მწერი შეიძლება დასახლდეს ნაძვზე და ფიჭვზე. მავნებელია.

გალერეა
მონაზონა

მონაზონა  — ღამის პეპელა ტალღურასებრთა ქვეოჯახისა. ფრთის შლილი 35–60 მმ-ია. წინა ფრთები ნაცრისფერი, გასდევს 4 შავი განივი ხაზი, უკანები მოთეთრო-მონაცრისფროა. მუცელი ვარდისფერია, შავი ზოლებით.

გავრცელებულია ძირითადად წიწვოვან სახეობებზე, შედარებით ნაკლებად ფოთლოვნებზე. მკვებავი მცენარეებია: ფოთლოვნებიდან — მუხა, წიფელი, რცხილა, ნეკერჩხალი და სხვ.; წიწვოვნებიდან — ნაძვი, ფიჭვი და სოჭი. მასიური გამრავლების დროს ტყის საშიში მავნებელია.

გალერეა
ტაბაკონის დიხაგუძუბა

ტაბაკონის დიხაგუძუბა, ძველი კოლხეთის ვენეცია — ნამოსახლარი, რომელიც ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი ნეძში მდებარეობს. სოფლის ტერიტორიაზე არქეოლოგიურ გათხრებს სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და გერმანიის არქეოლოგიის ინსტიტუტის არქეოლოგები ერთობლივად აწარმოებდნენ.

წინასწარი კველვების მიხედვით ტაბაკონის დიხაგუძუბა 4000-4500 წლისაა. სავარაუდოდ, ის რამდენიმე მცირე ზომის დასახლებული პუნქტისაგან შედგებოდა, რომლის გარშემოც არხი იყო შემოვლებული. აქ მცხოვრებლები მთავარ სამოსახლოს სწორედ არხების საშუალებით უკავშირდებოდნენ.

არქეოლოგიური გათხრებისას მოპოვებული არტეფაქტები შესასწავლად გერმანიის არქეოლოგიური ინსტიტუტის სპეციალურ ლაბორატორიაშია გადაგზავნილი.

სახელწოდება
აღმოჩენილი არქეოლოგიური ძეგლი მიწის ამობურცულ ტერიტორიაზეა განლაგებული. სწორედ აქედან მომდინარეობს ობიექტის მეგრული სახელწოდება „ტაბაკონის დიხაგუძუბა“, რაც ქართულად ბორცვზე მოკიდებულ მიწას ნიშნავს.

არქეოლოგიური გათხრები
სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი ჯონი აფაქიძე ტაბაკონის დიხაგუძუბას შესახებ ამბობდა: „ეს არის ტიპური კოლხური ნამოსახლარი, რომელიც ხელოვნურ ბორცვებზე იყო გაშენებული. ხელოვნური ბორცვების აგება ხდებოდა, იმიტომ რომ ეს არის ჭაობიანი რეგიონი. ჯერ მოზვინავდნენ ამ ადგილებს და შემდეგ ფენა-ფენა ხდებოდა მისი ამაღლება ისტორიის მანძილზე. ამგვარ ხელოვნურ ნამოსახლარ ბორცვებს გასდევს ერთი ან ორი არხი. ეს არის აუცილებელი ატრიბუტი, რადგანაც წყლის დრენაჟის როლს თამაშობდა, ამ ადგილებში ადამიანებს მშვიდად რომ შეძლებოდათ ცხოვრება. ანუ ერთ ხეში ამოღებული ნავებით, როგორც ქსენოფონტე წერს, ისინი აქ დაცურავდნენ, იმიტომ რომ ჭაობიანი ადგილი იყო“.

პროფესორი და არქოლოგი, ვახტანგ ჯაფარიძე გათხრების შესახებ ამბობს: „ჩვენ ახლა კოლხეთის დაბლობზე ვიმყოფებით, ძალიან ახლოს ანაკლიასთან. პირდაპირი ხაზით 12 კილომეტრში ფიჩორია. აქ სწორედ ამგვარი ძეგლია აღმოჩენილი. ეს არის ერთი კულტურული წრე. რა არის აქ მნიშვნელოვანი? ჩვენ შეგვიძლია თვალი გავადევნოთ განვითარებას, თუ როგორ გადადის ადრე კოლხური პერიოდი კოლხურ პერიოდში“.

სოფლის ცენტრიდან 800 მეტრში მდებარეობს წაშლილი ბორცვი, რომელზედაც, სავარაუდოდ ასეთივე ნასახლარი არსებობდა თხრილით. ამავე ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ბრინჯაოს მასალა და სარდიონის ძვირფასი სამკაულები. ეს ყველაფერი მიუთითებს იმაზე, რომ ბორცვი ძველი კოლხების სასაფლაოს წარმოადგენდა.

ხის არქიტექტურა
პროექტზე მომუშავე არქეოლოგებმა აღმოჩენილი ხის ნაშთების შესახებ განაცხადეს: „ეს ხის არქიტექტურა განეკუთვნება, როგორც მას უწოდებენ და როგორც ეს სპეციალურ ლიტერატურაშია აღნიშნული პროტოკოლხურ პერიოდს. ანუ ეს წინ უსწრებს იმ კოლხურ პერიოდს, რომელიც ცნობილია გვიანი ბრინჯაოსა და ადრეული რკინის ხანის კულტურის სახით და რომელსაც ძალიან ფართო კონტაქტები ჰქონდა დასავლეთის: ტროასა და დუნაის აუზის მიმართულებით. აღმოჩენილი არქეოლოგიური ობიექტი არის იმ პერიოდის, რომელიც მას უშუალოდ წინ უსწრებს. ხის ნაგებობები, შეიძლება მინიმუმ 4000 წლით განისაზღვროს, იმიტომ, რომ ჩვენ ხის კონტრუქციის ზედა დონიდან გვაქვს გერმანიის კვლევითი ლაბორატორიების შედეგები რადიო კარბონული თარიღებით, რომელთა მიხედვით ობიექტი ძველი წელთაღრიცხვით მე-20-მე-19 საუკუნეებში არსებობდა. არსებობს ქვედა ფენებიც, რომლებიც, ჩვენი ვარაუდით, უფრო ძველი უნდა იყოს.“
ხელსაფქვავი

ხელსაფქვავი — მარცვლეულის დასამუშავებელი იარაღი. იგი საქართველოს ყველა კუთხეშია ცნობილი სხვადასხვა სახელითა და სხვადასხვა დანიშნულებით. ხელსაფქვავის სახელწოდებებიისტორიულ-ეთნოგრაფიული კუთხეების მიხედვით ასეთია:

გურჩი — თუშეთი
როდინი, ფილი, ქვიჯა — ქართლი, კახეთი, გურია, სამეგრელო, რაჭა, სვანეთი.
ვარცლი — ქიზიყი
ახაყა, გობი, ხეტაბო — აჭარა
ხელწისქვილი, დინგი, საცეხველი, საძგველი — საინგილო, აჭარა, სამეგრელო;

ხელსაფქვავის დანიშნულება იყო მარცვლეულის დანაყვა და დაქუცმაცება; მარილის, ნიორის, კორკოტის, საკვების შესაკმაზი მასალის დანაყვა; ბრინჯის, ღომის, მახა-ზანდურის ცეხვა; ხილის დანაყვა და გამოწურვა; თოფისწამლის დანაყვა; ზეთის გამოხდა.

ისტორიულად ცნობილია ხელსაფქვავის ორი ძირითადი ტიპი:
მრგვალი და ბრტყელი მოყვანილობის მსუბუქი ხელსაფქვავი (რომელიც თავის მხრივ იყოფა ორ ნაწილად, მარგილიანი ანუ უთოხო და თოხიანი),
მრგვალი და მაღალი კონუსური მოყვანილობის მძიმე ხელსაფქვავი.

მარგილიანი ანუ უთოხო ხელსაფქვავი ეს არის ერთმანეთზე შედგმული თითქმის ტოლისიმაღლისა და დიამეტრის ორი მრგვალი ბრტყელი ქვა. ქვებს ეწოდებათ ზედა ანუ მამალი ქვა და ქვედა ანუ დედალი ქვა.

თოხიანი ხელსაფქვავი გარეგნულად უთოხოს მსგავსია. მათ შორის არსებით განსხვავებას ქმნის ზედა ქვის ძირზე მიმაგრებული რკინის დეტალი, რომელსაც ეწოდება თოხი (თოხის სხვა დადასტურებული სახელებია არქი, ალქი, სარეკელა და ყელაგულა). თოხის სიგრძეა 15-18 სმ, სიგანე 4-6 სმ, ხოლო სისქე — 2 სმ. მისი საშუალებით ხდება ქვების ერთმანეთთან მიახლოება და დაშორება, რის შედეგადაც ხდება ფქვის რეგულირება. რაც უფრო მჭიდროდ შეეხება ქვები ერთმანეთს მით უფრო წმინდა ფქვილი მიიღება და პირიქით.

ხელსაფქვავში მარცვლის ჩასაყრელ ნახვრეტს ეწოდება ხუმური (ქვემო ქართლი) ან ოფიჩო (გურია), რომლის დიამეტრია 6-10 სმ.

არქეოლოგიური ნიმუშები
საქართველოში ხელსაფქვავების უძველესი დროიდან უწყვეტი ტრადიციების არსებობაზე მიუთითებს ყოფაში შემონახული ხელსაფქვავების ანალოგიური განათხარი ნიმუშები. უძველესი მარცვლეულის სასრესები და სანაყები მოპოვებულია საქართველოს სხვადასხვა ტერიტორიაზე. გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფლავისმანში აღმოჩენილი იარაღი უძველესია და სამარხეული ინვენტარის მიხედვით თარიღდება ძვ. წ. - საუკუნეებით.

ხელსაფქვავები ასევე აღმოჩენილია: მცხეთის, კოლხეთის, შიდა ქართლის, რუსთავის, უჯარმისა და სხვა ტერიტორიებზე.

განათხარი ხელსაფქვავის სხვა ნივთებთან ერთად აღმოჩნდა სოფელ ჩორჯოში (ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი), რომელიც სავარაუდოდ გვიან ბრინჯაო-რკინის ხანით თარიღდება.

განათხარი ხელსაფქვავის საინტერესო ნიმუში დაცულია ქართული ხალხური ხუროთმოძღვრებისა და ყოფის ღია ცის ქვეშ მუზეუმში.
გიორგი ჟუჟუნაშვილი

გიორგი (გოგიტა) ჟუჟუნაშვილი (დ. 20 დეკემბერი, 1966 — გ. 26 სექტემბერი, 2015)

გიორგის მეუღლის, ნანა ბერიძის გერმანული ენიდან ნათარგმნი მიხაკო წერეთელის „კავკასიური რასისა და კულტურის პრობლემები“ ჟუჟუნაშვილმა 2015 წელს გამოსცა. ამავე წელს, პროფესორ დიმიტრი შველიძესთან ერთად გიორგიმ იმუშავა პუბლიკაციაზე, სათაურით: „ილია ჭავჭავაძის უცნობი წერილის გამო“. მისი გარდაცვალების გამო გამოსაცემი დარჩა მიხეილ წერეთლის ნაწარმოები, ასევე გერმანულიდან ნათარგმნი, რუსეთისა და საქართველოს ურთიერთობების შესახებ. პოლიტიკური ისტორიის გარდა ჟუჟუნაშვილის ინტერესის სფეროს მოიცავდა: მონღოლების დროინდელი საქართველოს სახელმწიფოს დიპლომატიური ეტიკეტი, ეკლესიის ისტორია და ელჩთა მიღების წესი შუა საუკუნეების საქართველოში. მისი სამეცნიერო ნამუშევრები დაბეჭდილია როგორც ქართულ, ასევე რუსულ და პოლონურ ენებზე. ჟუჟუნაშვილმა ასევე გამოსცა მისი მასწავლებლის, პროფესორ ვალერიან მაჭარაძის ხელნაწერები. ის მონაწილეობას იღებდა სამეცნიერო კონფერენციებში, რომლებიც იმართებოდა მოსკოვში, ყაზანში, ყარსში, კიშინიოვში, სანქტ- პეტერბურგში, ტიუმენსა და პოზნანში. გიორგი ჟუჟნაშვილს კოლეგებთან ერთად დაწყებული ჰქონდა მუშაობა „კავკასიის ხალხთა ისტორიის“ სახელმძღვანელოზე. სიცოცხლის ბოლო წლებში მუშაობდა კავკასიაში ხელოვნურად გაღვივებული კონფლიქტების შესახებ. რუსეთის ისტორიის ღრმა ცოდნას გიორგი ჟუჟუნაშვილი საქართველოსა და კავკასიის ისტორიის პრობლემების, რუსულ-ქართული და ქართულ-რუსული ურთიერთობების ასახსნელად იყენებდა.

კავკასიოლოგთა კონკურსი
ცირა ბარამიძის განცხადებით 2012 წელს სრული კავკასიოლოგიის სასწავლო-სამეცნიერო პროფესორის თანამდებობის დასაკავებლად კონკურსი ორჯერ ჩატარდა. მასში მონაწილეობდნენ სრული პროფესორი ჯონი კვიციანი და რუსეთის ისტორიის ასოცირებული პროფესორი გიორგი ჟუჟუნაშვილი. ბარამიძის განცხადებით კონკურსის შედეგად გაიმარჯვა გიორგი ჟუჟუნაშვილმა, რამაც კავკასიოლოგიის ინსტიტუტის პროფესორების პროტესტი გამოიწვია. პროფესორებმა შედეგები რექტორთან გაასაჩივრეს დ აგვისტოში ჩატარებული კონკურსის შედეგები გაუქმდა. შედეგად დეკემბერში კონკურსი ხელმეორედ გამოცხადდა, სადაც გამარჯვებული კვლავ გიორგი ჟუჟუნაშვილი გახდა. ცირა ბარამიძის აცხადებს, რომ ჟუჟუნაშვილი არ არის სრული პროფესორი და არ შეესაბამება სპეციალობას - იგი რუსეთის ისტორიის მიმართულების პროფესორია.

ამ ფაქტზე განცხადება გააკეთა გიორგი ჟუჟუნაშვილმაც, სადაც მან აღნიშნა: „ვარ 114 ნაშრომის ავტორი, რომელთაგან 70-ზე მეტი კავკასიური თემატიკისაა. ნებისმიერი ექსპერტი ამას დაადასტურებს. თუმცა, რა საჭიროა ექსპერტი, როდესაც ისტორიკოსების მიერ შედგენილმა კომისიამ ორჯერ დაადასტურა, რომ ჩემი ნაშრომების თემატიკა კავკასიის ისტორიის თემატიკას შეესაბამება. მეორე კომისიამაც იგივე დაადასტურა. 93 წლიდან მის სალექციო კურსებში კავკასიოლოგიის თემატიკა ფიგურირებს. წინააღმდეგი არ ვარ მიმართონ სასამართლოს“..
თვითნაბადი ოქრო

თვითნაბადი ოქრო — თვითნაბადი ელემენტების კლასის მინერალი, ქიმიურად წარმოადგენს ოქროს, რომელიც მყარი ხსნარის სახით შეიცავს ვერცხლს, მცირე რაოდენობით — ბისმუთს, პლატინას, სპილენძს, პალადიუმს, როდიუმს, ირიდიუმს, რკინას, ტყვიას და სხვა მინარევებს. კრისტალდება კუბურ სინგონიაში. კრისტალები ოქტაედრული, რომბოდოდეკაედრული, კუბური ან უფრო რთული ფორმისა აქვს; ხშირია დამახინჯებული კრისტალები, მავთულები, თმისებრი წარმონაქმნები და სხვ. ბუნებაში ოქრო ძირითადად თვითნაბადი სახით გვხვდება.
ფედერიკო კიეზა

ფედერიკო კიეზა (; დ. 25 ოქტომბერი, 1997) — იტალიელი ფეხბურთელი. „ლივერპულისა“ და იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების გარემარბი. 2020 წლის ევროპის ჩემპიონი იტალიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

სანაკრებო კარიერა
ნათამაშები აქვს იტალიის 19, 20 და 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში. 2021 წელს იტალიის ნაკრებთან ერთად მოიგო ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
იუვენტუსი
იტალიის თასი: 2020–21, 2023–24
იტალიის სუპერთასი: 2020

ლივერპული
პრემიერლიგა: 2024-25
ინგლისის ლიგის თასი მეორე ადგილი: 2024-25

სანაკრებო
იტალია
ევროპის ჩემპიონი: 2020
ოთხმხრივი უსაფრთხოების დიალოგი

ოთხმხრივი უსაფრთხოების დიალოგი (ინგლ. , ან ) წარმოადგენს სტრატეგიულ დიალოგს შეერთებულ შტატებს, იაპონიას, ავსტრალიასა და ინდოეთს შორის, რომლის ფარგლებშიც წევრი ქვეყნები თანამშრომლობენ უსაფრთხოების მიმართულებით.

დიალოგი პირველად 2007 წელს დაიწყო აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტ დიკ ჩეინის, იაპონიის პრემიერ მინისტრ შინზო აბეს, ავსტრალიელი პრემიერ მინისტრის ჯონ ჰოვარდისა და ინდოეთის პრემიერ-მინისტრ მანმოჰან სინგჰის ინიციატივით. დიალოგის შექმნის მთავარ მიზეზად წევრი ქვეყნების მიერ ჩინეთის მზარდი ეკონომიკური და სამხედრო ძალის წინააღმდეგ ერთობლივი სტრატეგიის ჩამოყალიბება მიიჩნევა. დიალოგმა პირველადი სახით არსებობა 2008 წელსვე შეწყვიტა, როდესაც ავსტრალიის ახალმა პრემიერ მინისტრმა კევინ რადმა შეთანხმებიდან გამოსვლა და ჩინეთთან დაახლოება გადაწყვიტა.

2017 წელს მოხდა დიალოგის განახლება, როდესაც -ის მილანის სამიტის დროს ოთხივე ყოფილი წევრი ქვეყნის ლიდერი, დონალდ ტრამპი, შინზო აბე, მალკოლმ ტურნბული და ნარენდრა მოდი, შეთანხმდნენ, რომ აღადგენდნენ ოთხმხრივ ალიანსს ინდოეთ-წყნარი ოკეანის რეგიონში და სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში ჩინეთისთვის სამხედრო და დიპლომატიური წინააღმდეგობის გაწევის მიზნით.

2021 წელს დიალოგში მონაწილეობა ასევე მიიღეს სამხრეთ კორეამ, ახალმა ზელანდიამ და ვიეტნამმა ფორმატის ფარგლებში.
რეჯებ ჟორდანია

რეჯებ ჟორდანია (; დ. 10 დეკემბერი, 1921, ვანვი, საფრანგეთი, — გ. 15 ივლისი, 2021, ისტ-ჰემპთონი, ნიუ-იორკის შტატი, აშშ) — ამერიკის შეერთებული შტატებში მოღვაწე ქართველი მწერალი, კომპოზიტორი და საზოგადო მოღვაწე, საქართველოს პირველი რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარის — ნოე ჟორდანიას შვილი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2009)

ბიოგრაფია
რეჯებ ჟორდანია დაიბადა ვანვში, პარიზის გარეუბანში. გაიზარდა ქართულ ემიგრანტულ გარემოში. სწავლობდა პარიზის პოლიტიკურ მეცნიერებათა სკოლაში, შემდეგ იელის უნივერსიტეტში. 1960 წლის შემდეგ ძირითადად ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა ამერიკის შეერთებული შტატებში. ათწლეულების მანძილზე ფრანგულს, ესპანურსა და ლინგვისტიკას ასწავლიდა აშშ-ის სხვადასხვა სასწავლო დაწესებულებაში, მ. შ., ურსინუსის კოლეჯში (ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი), ფეარლეი დიკინსონის უნივერსიტეტსა და ჰარტფორდის საჯარო კოლეჯში (კონექტიკუტი). გატაცებული იყო ნავთმშენებლობით და საზღვაო ისტორიით. 1987 წელს საუთჰემპტონის კოლეჯში აირჩიეს ასოცირებულ პროფესორად და ასწავლიდა საზღვაო ლიტერატურას და ისტორიას; ხელმძღვანელობდა ისტ-ჰემპტონის საისტორიო საზოგადოების მიერ საუკუნის დასაწყისის 25-ფუთიანი იალქნიანი ნავის (ე. წ. კეტის) „სენადის“ აღდგენას.

1990 წელს პირველად ჩამოვიდა საქართველოში და მას შემდეგ ხშირად სტუმრობდა მას, აქტიურად მონაწილეობდა პირველი რესპუბლიკის მემკვიდრეობის შესწავლასა და პოპულარიზაციაში. 1990-იანი წლებში ჟორდანიას მხარდაჭერით საქართველოში მოქმედებდა ინგლისური ენის შემსწავლელი პროგრამა. მისი ორგანიზებულია საქართველოს ისტორიისა და თანამედროვეობის შესახებ მიძღვნილი არაერთი კონფერენცია საქართველოში, დასავლეთ ევროპასა და აშშ-ში, მ. შ., ჰარიმანის უნივერსიტეტის მიერ მოწყობილი „საქართველოს ცნობადობის დღე“ (ნიუ-იორკი, 1998), ნოე ჟორდანიას სახელობის კონფერენცია (თბილისი, 1998) და სხვ. აქტიურად იყო ჩართული ლევილის მამულის (ე. წ. „შატოს“) საქართველოსთვის გადაცემის პროცესში. 2012 წელს საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა ორმაგი მოქალაქეობა მიანიჭა. რეჯებ ჟორდანია წერდა მუსიკას ფორტეპიანოსა და ვიოლინოსთვის, ასევე კამერულ მუსიკას; იყო პიანისტი. გამოქვეყნებული აქვს მემუარები, უცხოური ენების სახელმძღვანელოები, თხზულებები ნავთმშენებლობაზე, ნოე ჟორდანიაზე და სხვ., ასევე საკუთარი მუსიკალური ნაწარმოებების კრებულები.
ფედერიკო ბერნარდესკი

ფედერიკო ბერნარდესკი (; დ. 16 თებერვალი, 1994, კარარა, ტოსკანა, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი. იტალიური „იუვენტუსისა“ და იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების გარემარბი და შემტევი ნახევარმცველი. ნათამაშები აქვს იტალიის 18, 19, 20 და 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში. 2021 წელს იტალიის ნაკრებთან ერთად მოიგო ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი.
კლოდ ჟოზეფი

კლოდ ჟოზეფი — ჰაიტიელი პოლიტიკოსი, საგარეო საქმეთა მინისტრი 2020 წლის 4 მარტიდან.

2021 წლის 14 აპრილიდან პრემიერ-მინისტრია, ხოლო 2021 წლის 7 ივლისიდან 20 ივლისამდე პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა.

იგი პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე დაინიშნა ჟოზეფ ჟუთის გადადგომის შემდეგ. ჟოვენელ მოიზის მკვლელობის შემდეგ, ჟოზეფმა დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა. ჟოზეფი აცხადებს, რომ იგი ჩაატარებს არჩევნებს კონსტიტუციის თანახმად.
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (ლ. ასათიანის 37)

აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია - საუკუნის მიჯნაზე. ნაგებობა მდებარეობს მდინარე ოცხის მარცხენა ნაპირზე, დახრილ რელიეფზე.

თავდაპირველად ეს ნაგებობა შეძლებული პირის საზაფხულო აგარაკი უნდა ყოფილიყო. ამაზე მეტყველებს დეკორაციული მორთულობა, მსუბუქი ხასიათი, სამშენებლო ოსტატობა და მასალა. ამჟამად იგი აბასთუმნის ცენტრში მდებარე ტუბსაავადმყოფოს ექიმთა საცხოვრებელია. შენობის გეგმა წაგრძელებული სწორკუთხედის მოხაზულობისაა. ფასადები ჰორიზონტულ ზოლებად დალაგებული ხის პანელებითაა მოპირკეთებული. ნაგებობის ქუჩისკენ გამომავალი ვიწრო ფასადი საგანგებოდაა მორთული ხის აჟურული დეტალებით. ფანჯრის ღიობები გაფორმებულია ბაროკული დეტალებით მორთული თავსართებით და ტალღისებური ელემენტებისგან შემდგარი ხის საპირეებით. მკვეთრ დეკორაციულ მახვილად აღიქმება შესასვლელის თავზე არსებული წვრილნახატიანი აჟურული ჩანართი და მისგან სხივისებურად გაშლილი დეტალები. ნაგებობის ფასადებს სამი მხრიდან (ჩრდილოეთიდან ნაწილობრივ) უვლის ხის ჭვირულმოაჯირიანი აივანი. მთავარ ფასადზე არსებული აივნის მონაკვეთი განსაკუთრებულადაა გაფორმებული დეკორაციული ხის სვეტებით, ფართოდ გახსნილი თაღით და ორფერდა სახურავის გასწვრივ არსებული წვრილნახატიანი ხის აჟურული ზოლით.
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (ზ. ფალიაშვილის 52)

აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი – არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია საუკუნის ბოლოს. მდებარეობს ფალიაშვილის ქუჩის ბოლოს, დაბა აბასთუმნის ზედა ნაწილში, მდინარე ოცხეს მარცხენა ნაპირზე არსებულ ერთსართულიანი კოტეჯებით განაშენიანებულ მიკრო უბანში.

სწორკუთხა, წაგრძელებული გეგმარების მქონე, ერთსართულიანი, ქვით ნაგები, შენობის შეულესავ კედლის სიბრტყეს სამი, სიმეტრიულად განთავსებული, ფართო, ღიობი ანაწევრებს, შუა ღიობი თაღოვანია, გარდა ამ სამი ღიობისა მარჯვენა განაპირა კიდეში გაჭრილია ერთი მომცრო ზომის სარკმელი, ღიობები სხვადასხვა ზომის, თლილი ქვის დეკორატიული წყობითაა მოჩარჩოებული, მარჯვენა განაპირა მონაკვეთში ფასადზე მიდგმულია ხის უსახო მიშენება, რომელიც სამიდან ერთ ღიობს ფარავს. ზურგის ფასადი ტიპიურია ყრუ, ყოველგვარ დეკორს მოკლებული. შენობის უკან დგას მომცრო ზომის, ასევე სამეურნეო დანიშნულების ქვით ნაგები შენობა, რომელსაც მობინადრეები სამზარეულოდ იყენებენ. ეს და ამ შენობასთან დაკავშირებული კიდევ ორი შენობა სანატორიუმ „ზეკარის“ სამრეცხაოებად გამოიყენებეოდა, უფრო ადრე კი რომანოვების სასახლეების სამეურნეო ნაგებობებად. ამაზე მიგვითითებს კიდეც სამივე შენობის გეგმარება, ფართო ღიობები და პირველი სართულის თითქმის დაუნაწევრებელი სადგომები. აღსანიშნავია, რომ უშუალოდ ამ შენობაზე, ზუსტად იმ დროს, როცა აქ განთავსდა სანატორიუმის სამრეცხაო, არის დაშენებული საშრობი, რომლის სვეტთა აგურის წყობა მკვეთრად დისონირებს ობიექტის პირვანდელ სახესთან.
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (ლ. ასათიანის 16)

აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია საუკუნის დასასრულს.

ხის მორებით ნაგები ჯარგვალური ტიპის საცხოვრებელი სახლი მდებარეობს ასათიანის ქუჩაზე. სახლის ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ კედლები ყრუა. ერთი პატარა მართკუთხა სარკმელი აქვს დატანილი სამხრეთ კედელზე. დასავლეთის კედელი შუშაბანდითაა წარმოდგენილი, აქედანაა სახლში შესასვლელი კარი. სავარაუდოდ ამ მხარეს ღია აივანი უნდო ყოფილიყო. ამ ტიპის საცხოვრებელი სახლი აბასთუმანში რამოდენიმეა შემორჩენილი. ნაგებობა გამოირჩევა თავისი არქიტექტურულ-მხატვრული სახით განაშენიანებაში.