უდონთანის პროვინცია

უდონთანის პროვინცია (ტაი: ุี) — ტაილანდის სამოცდათექვსმეტი პროვინციიდან (ჩანვატი) ერთ-ერთი. უდონ ტჰანი ტაილანდის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს. ტაილანდის ამ ნაწილს ისანის რეგოინსაც უწოდებენ. ესაზღვრება ჩრდილოეთით ნონგ ხაის, აღმოსავლეთით საკონ ნახონს, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან კალასინის პროვინციის, სამხრეთით ხონ კაენის და დასავლეთით ლოეისა და ნონგ ბუა ლამფუს პროვინციებს. მისი ფართობია 11 730 კვ. კმ. პროვინციის დედაქალაქი არის უდონ ტჰანი, რომელიც პროვინციის უმნიშვნელოვანეს ქალაქს წარმოადგენს.

სახელწოდება
უდონ ტჰანი ,,ჩრდილოეთის ქალაქს" ნიშნავს. ტერმინი უდონი სანსკრიტული უტარადანაა მიღებული, სადაც ის ,,ჩრდილოეთის მიმართულებას" ნიშნავს. შესაძლებელია ეს ტერმინი იქიდან მომდინარებდეს, რომ პროვინცია ბანგკოკის ჩრდილო- აღმოსავლეთით მდებარეობს.

ისტორია
უდონ ტჰანი ისტორიულ წყაროებში რატტანაკოსინის ეპოქაში მოიხსენიება, როდესაც ვივენტიანელმა ანვონგმა აჯანყება მოაწყო ტაილანდის მმართველობის წინააღმდეგ და 1826 წელს თავისი ჯარი ნახონ რატჩასიმასთან განალაგა. მან ქალაქი აიღო. ტაის არმია დაედევნა მას და მეტოქე ძალები შეხვდნენ ბრძოლაში ნონგ ბუა ლამფუში, რომელიც დღევანდელ უდონ ტჰანთან ახლოს მდებარე ქალაქია. ორი დღის სასტიკი ბრძოლის შემდეგ, ანუონგის ჯარი დამარცხდა და ლაოსში გაიქცა.

ოდესღაც ბან მაკ-კაენგის სახელით ცნობილი, უდონ ტჰანიში თავდაპირველი დასახლება სამხედრო სახის იყო, რომელიც პრინც პრაჩაკმა დააარსა აჯანყების ჩასახშობად ჩრდილო-აღმოსავლეთ ქალაქ ლაო-პუანში. ბან მაკ-კაენგის მოსახლეობა თანდათან გაიზარდა, პატარა სოფლიდან ქალაქი გახდა, საბოლოო ჯამში კი უდონ ტჰანად ჩამოყაილბდა.

პროვინცია ყველაზე ცნობილია პრეისტორიული არქეოლოგიური უბნით ბან ჩიანგით და მისი ბრინჯაოს ხანის სიწმინდეებით, რომელიც მდებარეობს უდონ ტჰანიდან აღმოსავლეთით 50 კილომეტრში. უდონ ტჰანი არის ტაილანდის სხვა პროვინციებთან შედაგრებით მეტად მშრალი ნაწილი, სადაც ძალიან განვითარებულია სოფლის მეურნეობა. უდონ ტჰანიში ეკონომიკური აყვავება 1960-იანი წლებიდან დაიწყო, როდესაც ვიეტნამის ომის დროს შეერთებულმა შტატებმა ,,უდონის სამეფო ტაილანდური საჰაერო ძალების ბაზა ააშენა. მელ გიბსონის ფილმი უდონის საჰაერო ბაზაზე გადაღებულ ელემენტებს მოიცავს. უდონ ტჰანიში ასევე იყო რეგიონში ყველაზე დიდი ბაზა - ს ანტიკომუნიზმის კამპანიისთვის. შეერთებულმა შტატებმა ბაზა გადასცა ტაილანდის სამეფო საჰაერო ძალებს 1976 წელს. პირველ რიგში, სამხედრო ბაზის არსებობის შემდეგად ადგილობრივების დიდმა ნაწილმა შედარებით კარგი ანაზღაურება მიიღო და ისწავლა ძირითადი სასაუბრო ინგლისური. ამან ისინი უფრო რეალიზებული გახადა გარე სამყაროსთვის და მნიშვნელოვანი ნაწილი წავიდა სამუშაოდ შუა აღმოსავლეთის ნავთობგადამამუშავებელ ობიექტებზე. მეორე, ბაზამ შექმნა ხანგრძლივი კავშირები შეერთებულ შტატებთან, მათ შორის აშშ-ს საკონსულო უდონში (დაიხურა 1995 წელს) და აშშ-ს საგარეო ომების ვეტერანებთან.
ბოლო წლებში უდონმა საერთაშორისო ყურადღება მიიპყრო დიდი პოტაშის საბადოების აღმოჩენის გამო. ზოგი ფიქრობს, რომ რეგიონი ამის გამო მინერალების მთავარი ექსპორტიორი გახდება. საზოგადოების წინააღმდეგობის გამო სამთო მოპოვების ნებართვის გაცემა მნიშვნელოვნად შემცირდა. აღნიშნულ მაღაროსთან მდებარე სოფლების მოსახლეობა ფიქრობს, რომ ამან შეიძლება მიწისქვეშა წყლებისა და ნიადაგის დამლაშება გამოიწვიოს, ასევე მიწის გამოუსადეგარობა. ორივე სერიოზულად შეუქმნის საფრთხეს ადგილობრივი თემების ეკონომიკურ სტაბილურობას, რომელთა შემოსავალიც, ძირითადად, ბრინჯის მოყვანაზეა დამოკიდებული.

შავი ობიექტი
პროვინცია დასახელდა, როგორც აშშ-ს - ს ,,შავი ობიექტის" ადგილი, რომელიც გამოიყენება ეჭვმიტანილი ტერორისტების დასაკითხად. საეჭვო ადგილებში შედის რამასუნის სადგური, ასევე მე –7 რადიო–კვლევითი საველე სადგური, მუეანგ უდონ თანის რაიონში, ასევე მე-13 საჰაერო ბატალიონის დაბანაკების ადგილი (რამასუნიდან 13 კმ – ის დაშორებით), უდონის სამეფო ტაილანდური საჰაერო ძალების ბაზა და ამერიკის ხმის სამაუწყებლო სადგური ბან დუნგის რაიონში.