iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სანაგირე

სანაგირე — - საუკუნეების მონასტერი კახეთის მხარის გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბნის მახლობლად. მდებარეობს ვაზისუბნიდან 6 კილომეტრზე, ტყეში.

სამონასტრო კომპლექსში შედის წმ. გიორგის სახელობის სამნავიანი ბაზილიკა (- საუკუნეები); მასზე მიდგმული ერთნავიანი ბაზილიკა (შუა საუკუნეები), მათგან ოციოდ მეტრში სამონასტრო ნაგებობების ნანგრევები, სავარაუდოდ, სატრაპეზოსი და გალავანი კომპლექსის გარშემო. სამნავიანი ბაზილიკა რიყის ქვით, აგურით და შირიმის ქვითაა ნაგები. ეტყობა ბიზანტიური სამშენებლო ტექნიკის აშკარა გავლენა.

კომპლექსიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ასიოდ მეტრში, კიდევაა მცირე ზომის ეკლესიის ნანგრევები, რომელიც 2011 წლის იანვარში მოინახულა ხელოვნებათმცოდნე კახა ხიმშიაშვილმა. გადახურვა მთლიანად ჩამოქცეული იყო. მხოლოდ კედლებიღა იყო შემორჩენილი (აღმოსავლეთისა და სამხრეთის დაახლოებით 2,5-3 მატრამდე, ხოლო დასავლეთისა და ჩრდილოეთის კიდევ უფრო ნაკლებ სიმაღლეზე). შემორჩენილი ტაძრის გეგმა იძლეოდა იმის თქმის საშუალებას, რომ ტაძარი ე.წ. ტეტრაკონქის ტიპს მიეკუთვნება.

მონასტერი დღეს
ძლიერი დაზიანების გამო მონასტერი უმოქმედო იყო. 2010–2011 წლების ზამთარში თოვლმა მთავარი ტაძარი ძლიერ დააზიანა, ბზარები გაღრმავდა და გაფართოვდა, კედლებმა დაშლა დაიწყო, დასავლეთ კედელზე იესოს და ღვთისმშობლის ფრესკები მკრთალადღა მოჩანდა. სანაგირის ეკლესია სასწრაფო რეაბილიტაციას საჭიროებდა.

2015 წელს დაიწყო მონასტრის სარეაბილიტაციო სამუშაოები, რომელიც მიზნად ისახავდა 2016 წელს მის სრულ აღდგენას. მიწის სამუშაოების დროს დაახლოებით 600 ლიტრი ტევადობის ქვევრი აღმოაჩინეს. სპეციალისტი თამაზ მარკოზაშვილის თქმით, შესაძლებელია, რომ ამ ადგილზე მდებარეობდეს მონასტრის მარანი. შიდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები დასრულდა 2017 წელს.
პლაგიატი

პლაგიატი — მეცნიერებისა და ხელოვნების დარგში სხვისი შემოქმედების, სხვისი იდეებისა და გამოგონებების გააზრებული მითვისება. პლაგიატმა შეიძლება გამოიწვიოს საავტორო სამართლისა და საპატენტო კანონმდებლობის დარღვევა, რისთვისაც დამრღვევი შესაძლოა მიცემულ იქნას იურიდიული პასუხისმგებლობის ქვეშ. პლაგიატი ასევე შეიძლება მოხდეს ისეთ სფეროებში, რომლებზედაც არ ვრცელდება ინტელექტუალური საკუთრების რაიმე ქმედება, მაგალითად, მათემატიკაში და სხვა ფუნდამენტალურ დისციპლინებში.

ყველაზე ხშირად პლაგიატი გამოიხატება სხვისი თხზულების ან იდეის პუბლიკაციაში საკუთარი სახელით, ასევე სხვისი თხზულების ფრაგმენტების სესხებაში, წყაროს მითითების გარეშე. პლაგიატის აუცილებელი ნიშნია ავტორობის მითვისება, რადგან საავტორო უფლებებით დაცული თხზულების გამოყენება, პუბლიკაცია, კოპირება და ა. შ. თავისთავად არ ითვლება პლაგიატად, არამედ საავტორო უფლებების დარღვევის სხვა სახეობად, რომელსაც ხშირად „პირატობას“ უწოდებენ. „პირატობა“ ხდება პლაგიატი მაშინ, როდესაც საქმე გვაქვს ინტელექტუალური შრომის შედეგების არამართლზომიერ გამოყენებასთან და პუბლიკაციის ავტორობის მითვისებასთან.

ტერმინის ისტორია
დღევანდელი მნიშვნელობით სიტყვის «პლაგიატი» გამოყენება ევროპულ ენებში საუკუნიდან დაიწყო. რომაულ სამართალში (სიტყვასიტყვით – მიტაცება, ქურდობა) ნიშნავდა თავისუფალი ადამიანის მონობაში უკანონო დანაშაულებრივ გაყიდვას, რისთვისაც დამნაშავე გაროზგვით ისჯებოდა. თავდაპირველად, ლიტერატურული საკუთრების ქურდობის აღსანიშნავად ხმარობდნენ ლათ. ტერმინს – " ". ამ მნიშვნელობით ის იხსენიება ვიქტორ ჰიუგოს რომანში «კაცი, რომელიც იცინის» ბავშვის გატაცებასთან მიმართებაში.

ქართულში ეს სიტყვა მომდინარეობს ფრანგულიდან – .

რა არის პლაგიატი
ტერმინს „პლაგიატი“ არ აქვს ბოლომდე განსაზღვრული მნიშვნელობა და ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში შეუძლებელია მისი ცალსახად გამიჯვნა ისეთ მომიჯნავე ტერმინებთან, როგორიცაა – „მიბაძვა“, „ნასესხობა“, „თანაავტორობა“ მაგრამ შეიძლება ტერმინს "პლაგიატი„ უწოდო “იდეების ქურდს„. ყოველ შემთხვევაში, ცალკეულ იდეათა თანხვედრა არ არის პლაგიატი, რადგან ყოველი ახალი თხზულება ეფუძნება იდეებს, რომლებიც ავტორს არ ეკუთვნის. ამასთან, ზოგი ადამიანი, რომელიც გარკვეულ აზრამდე მივა, ხშირად საკუთარ თავს ჭეშმარიტების „კოლუმბად“ თვლის და რადგან არ სურს იცოდეს რამე თავის წინამორბედებზე, საკუთარი აზრების ყოველ განმეორებას თავისი უფლებების შელახვად თვლის.

სინამდვილეში, პლაგიატის ობიექტი არის არა იდეა, არამედ მისი გაფორმება, გარეგნული მხარე. ლიტერატურულ ნაწარმოებებს, რომლებიც შინაარსის მიხედვით ახალს არაფერს შეიცავენ, მიუხედავად ამისა, აქვთ თავისებური ფორმა, აზრის გამოთქმის ახალი შეფერილობა; მხოლოდ თხზულების ამ ღრმად ინდივიდუალური მხარის მითვისება შეიძლება ჩაითვალოს პლაგიატად. ამიტომ, არ შეიძლება ჩაითვალოს პლაგიატად ფაბულის სესხება (შექსპირის ბევრი დრამისა და ალექსეი ტოლსტოის ზღაპრების სიუჟეტი ნასესხებია), არც მზა მხატვრული ხერხები, რომ არაფერი ითქვას მსოფლიო ლიტერატურაში ცნობილი ხასიათების (დონ ჟუანი, ფაუსტი) ახალ გადამუშავებაზე.

საინტერესო ფაქტები
გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის თავდაცვის მინისტრი, კარლ-თეოდორ ცუ გუტენბერგი, რომელსაც პლაგიატში სდებდნენ ბრალს, გადადგა. მანამდე მას ჩამოართვეს სამეცნიერო ხარისხი, მას შემდეგ, რაც გაირკვა, რომ მისი დისერტაციის უდიდესი ნაწილი სხვა წყაროებიდან იყო კოპირებული.
ორჭრილოვანი ექსპერიმენტი

ორჭრილოვანი ექსპერიმენტი ან იუნგის ექსპერიმენტი მოიცავს ნაწილაკების სხივებს ან კოჰერენტულ ტალღებს, რომლებიც გადიან ორ ერთმანეთთან ძალიან ახლოს განთავსებულ ჭრილში, რის შემდეგაც ხშირ შემთხვევაში ისინი ერთმანეთში ინტერფერენციას ახდენენ.

კვანტურ მექანიკაში ორჭრილოვანი ექსპერიმენტი აღნიშნავს სინათლისა და სხვა კვანტური ნაწილაკების ტალღური და ნაწილაკური ბუნების განუცალკევლობას (კორპუსკულარულ–ტალღური დუალიზმი). იანგისა და ნიუტონის ცდა განსხვავდება თანამედროვე ვერსიისგან, მათ გაატარეს სინათლის სხივი თხელი ობიექტის გასწვრივ, როგორიცაა ბანქოს ქაღალდი (იანგის შემთხვევაში) ან თმის ღერი (ნიუტონის შემთხვევაში). თანამედროვე ექსპერიმენტებში წერტილოვანი განათების წყარო აშუქებს თხელ ფირფიტას, რომელზეც ორი პარალელური ჭრილია განთავსებული და მათი გავლით სინათლე ეცემა ფირფიტის უკან განთავსებულ ეკრანზე. ჭრილიდან გამოფრქვეული სხივები თავიანთი ფაზით კოჰერენტულნი არიან, რადგან მათ წარმოშობის საერთო წყარო აქვთ. სინათლის ტალღური ბუნებიდან გამომდინარე ჭრილში გასული სხივები განიცდიან ინტერფერენციას და ეკრანზე ქმნიან ნათელ და მუქ დაჯგუფებათა ნიმუშებს. (თუმცა, ეკრანზე სინათლე ყოველთვის შთანითქმება როგორც ცალკეული ნაწილაკი, ფოტონი.)

კლასიკური ნაწილაკები ერთმანეთში არ ქმნიან ინტერფერენციას (მათ შესაძლოა განიცადონ კოლიზია (შეჯახება), მაგრამ ეს სრულიად განსხვავებული ფენომენია). თუ კლასიკურ ნაწილაკებს გავისვრით სწორხაზოვნად ერთ–ერთ ჭრილში, ისინი ეკრანზე აისახებიან ჭრილის ზომითა და ფორმით. იგივე შედეგი იქნება მეორე ჭრილში გასროლის შემთხვევაშიც. თუ ორივე ჭრილი გახსნილი იქნება ერთდროულად, მიღებული შედეგი იქნება უბრალოდ ჯამი თითოეული ჭრილის შედეგისა. სინათლე, მიუხედავად ცალკეულ შემთხვევებში გამომჟღავნებული ნაწილაკური თვისებისა (ფოტონი), ორჭრილოვანი ცდისას არ ქმნის ეკრანზე ისეთ ანაბეჭდს, როგორიც იქნებოდა კლასიკური ნაწილაკების შემთხვევაში და ეს აიხსნება მხოლოდ ტალღების კრებადი და კლებადი ინტერფერენციით.

ექსპერიმენტში ნებისმიერი ცვლილების შეტანა, რომლის საშუალებითაც შესაძლებელი გახდება იმის დადგენა, თუ რომელ ჭრილში გაიარა ფოტონმა, ანადგურებს ინტერფერენციულ ფონს, რაც მიუთითებს კომპლემენტარობის პრინციპზე: სინათლე (ელექტრონები და ა.შ.) შეიძლება ამჟღავნებდეს ნაწილაკის ან ტალღის თვისებებს, მაგრამ არა ორივე თვისებას ერთდროულად. თუმცა 1987 წელს ჩატარებულმა ექსპერიმენტმა დაასაბუთა, რომ ნაწილაკის (ან ტალღის) მიმართულების ინფორმაცია მოპოვებადია ინტერფერენციის შესაძლებლობის დარღვევის გარეშე. აღნიშნული ცდას შემთხვევაში ნაწილაკზე დაკვირვება ხორციელდებოდა მასზე რაც შეიძლება მინიმალური ზეგავლენის მოხდენით, რაც შესაბამისად ნაკლებ გავლენას ახდენდა ინტერფერენციულ ფონზე.

ორჭრილოვანი ცდის ჩატარება ასევე შესაძლებელია მატერიალური ნაწილაკების მეშვეობით (როგორიცაა მაგალითად ელექტრონი), ანალოგიური ინტერფერენციული ფონის მიღებით, რაც ადასტურებს იმას, რომ სინათლე და მატერია ფლობენ ორივე თვისებას – ნაწილაკისა და ტალღის (კორპუსკულარულ–ტალღური დუალიზმი). 1999 წელს ჩატარებულ ექსპერიმენში გამომჟღავნდა, რომ 0.7 ნმ (ნანომეტრი) დიამეტრის სფერული მოლეკულები განიცდიდნენ ტალღურ ინტერფერენციას.
ბენის დეპარტამენტი

ბენი — დეპარტამენტი ჩრდილოეთ ბოლივიაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ტრინიდადი. ფართობი 213,564 ათასი კვ. კმ. ქვეყანაში სიდიდით მეორე დეპარტამენტი, სანტა-კრუსის შემდეგ. იგი შეიქმნა 1842 წლის 18 ნოემბერს. მისი დედაქალაქია ტრინიდადი.

ბენის პროვინციები
ბენის დეპარტამენტი დაყოფილია 8 პროვინციად, ეს პროვინციები იყოფა 19 მუნიციპალიტეტად ხოლო მუნიციპალიტეტები, თავის მხრივ, იყოფა 48 კანტონად.
თვითაქტუალიზაცია

თვითაქტუალიზაცია — პიროვნებისადმი ჰუმანისტური მიდგომის მიხედვით ადამიანის განვითარების მთავარი განმაპირობებელი. ის განიხილება, როგორც პიროვნების დინამიკის ძირითადი დეტერმინანტი. თვითაქტუალიზაციის ტენდენცია გულისხმობს, რომ ადამიანი მუდმივად მიისწრაფვის საკუთარი პოტენციალის რეალიზაციისაკენ და თანდაყოლილი უნარებისა და ნიჭის განვითარებისაკენ. აქტუალიზაცია არის ადამიანის ორგანიზმში არსებული ერთიანი ცენტრალური ენერგიის წყარო. ის საწყისს იღებს ორგანიზმის ფიზიოლოგიურ პროცესებში, ხელს უწყობს ორგანიზმის განახლებასა და განვითარებას. აქტუალიზაციის ტენდენცია განაპირობებს, რომ ორგანიზმი მიისწრაფვის გარკვეული მიზნისაკენ, იქნება ეს გამოკვლევა, გარემოს ცვლილებები, თამაში თუ შემოქმედება. აქტუალიზაციის ტენდენცია მიმართულია არა უბრალოდ და არა მხოლოდ დაძაბულობის მოხსნაზე, არამედ გულისხმობს დაძაბულობის გაძლიერებასაც, რადგან ადამიანის ქცევა მოტივირებულია განვითარებით. ადამიანს მართავს ზრდის პროცესი, რაშიც თავისი პირადი პოტენციალი რეალიზდება. მაგალითად,: აქტუალიზაციის გამოვლენაა, როდესაც პატარა ბავშვი აგრძელებს სიარულის სწავლის მცდელობას, მიუხედავად იმისა, რომ ის რამდენიმეჯერ წაიქცა და თავიც გაიტეხა. იგივე მოვლენაა კარგი ნიშნის მიღების სურვილი, სამსახურში წარმატების მიღწევა, ადამიანების დახმარების სურვილი და ა.შ.
პრეჯუდისი

პრეჯუდისი — ინგლისური სიტყვაა და ითარგმნება, როგორც წინასწარ შეგონება, ცრურწმენა, ცრუ აზრი, ცრუ შეხედულება.
სოციალურ ფსიქოლოგიაში ამ ტერმინს მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია. პრეჯუდისი არის ზოგიერთი ჯგუფის წევრისადმი ჩამოყალიბებული ატიტუდი ( დამოკიდებულება, შეფასება), რომელიც ემყარება მხოლოდ მის ამ ჯგუფისადმი მიკუთვნებულობას. ეს ატიტუდი, ჩვეულებრივ, არის ხოლმე ნეგატიური ხასიათის და ძალიან მცირე შემთხვევებში თუა დადებითი შინაარსის მატარებელი. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ადამიანი, რომელსაც აქვს პრეჯუდისი გარკვეული სოციალური ჯგუფის მიმართ, მის წევრებს აფასებს ამ პრეჯუდისის შესაბამისად. ამ დროს ინდივიდუალური პიროვნული მახასიათებლები და მოქმედებები ძლიერ უმნიშვნელოა. ჯგუფის წევრები შეფასებულნი არიან ამგვარად უბრალოდ იმიტომ, რომ მიეკუთვნებიან კონკრეტულ სოციალურ ჯგუფს.

პრეჯუდისი სქემის როლსაც ასრულებს. ეს ფაქტი გულისხმობს იმას, რომ ის ქმნის კოგნიტურ ჩარჩოს ინფორმაციის გაანალიზებისათვის, ორგანიზებისათვის, დამახსოვრებისათვის თუ აღდგენისათვის. შესაბამისად, პრეჯუდისებიანი ადამიანები თავიანთი პრეჯუდისების შესაბამისად აანალიზებენ კონკრეტული სოციალური ჯგუფის შესახებ მოცემულ ინფორმაციას. ისინი უფრო მეტ ყურადღებას აქცევენ და იმახსოვრებენ პრეჯუდისის კონსისტენტურ ინფორმაციას.

პრეჯუდისი ასევე გულისხმობს მიმართული სოციალური ჯგუფის მიმართ არსებულ გრძნობებსა და ემოციებს. ის შეიცავს ჯგუფის წევრების მიმართ ჩამოყალიბებულ რწმენებსა და მოლოდინებს. ეს სტერეოტიპები ეხება ხოლმე იმას, თუ რა მახასიათებლების მატარებლები არიან კონკრეტული სოციალური ჯგუფის წევრები ან კიდევ როგორია მათი ქმედებები.
პრეჯუდისები არიან რა მატარებლები მზა ინფორმაციისა, ადამიანს ეხმარებიან, რომ დაზოგოს თავისი კოგნიტური რესურსები და დიდი დრო და ენერგია აღარ დახარჯოს სოციალური სამყაროს გაგებასა და შეფასებაში. ესე იგი, პრეჯუდისი „მოკლე ჩართვის“ როლს ასრულებს. თუმცა, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ამ გზით გაკეთებული დასკვნები ხშირად მცდარია და მუდმივ მონიტორინგს საჭიროებს.

როგორც უკვე აღვნიშნეთ, პრეჯუდისი ხშირად ნეგატიური ატიტუდია. ძლიერი ნეგატიური დამოკიდებულებები იჩენს ხოლმე თავს პრეჯუდისებში, რომლებიც გარკვეულ რასობრივ, ეთნიკურ ან რელიგიურ ჯგუფებს მიემართებიან. ეს ხშირად ხდება დისკრიმინაციისა და კონფლიქტის მიზეზი.
არსებობს პრეჯუდისების შემცირების ტექნიკები. სოციალური ფსიქოლოგები ხშირად მიმართავენ ჯგუფთაშორის კონტაქტებს, მშობლებისა და სხვა მოზრდილების განათლებას, რათა მათ ბავშვებს აღარ ჩამოუყალიბონ ცრურწმენები და ა. შ.
კოჩაბამბის დეპარტამენტი

კოჩაბამბა — დეპარტამენტი ბოლივიაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კოჩაბამბა. ფართობი 55,631 ათასი კვ. კმ. იგი შეიქმნა 1826 წელს.

კოჩაბამბის პროვინციები
კოჩაბამბის დეპარტამენტი დაყოფილია 16 პროვინციად, ეს პროვინციები იყოფა 47 მუნიციპალიტეტად, ხოლო მუნიციპალიტეტები, თავის მხრივ, იყოფა 144 კანტონად.

კოჩაბამბის დეპარტამენტის პროვინციები და მათი დედაქალაქები:
შენე ნაცი

შონე ნაცი (სლოვაკ. ), ნამდვილი სახელი და გვარი იგნაც ლამარი (; დ. 11 აგვისტო, 1897, პეტრჟალკა (ისტ. სახელწოდება ), სლოვაკეთი — გ. 23 ოქტომბერი, 1967, ლეჰნიცე, სლოვაკეთი, 2007 წელს გადმოასვენეს ბრატისლავაში) — ბრატისლავის ქუჩებისა და ყავახანების კოლორიტის განუყოფელი ნაწილი, თითქმის 40 წლის განმავლობაში. მას იცნობდნენ, როგორც წესიერ, წყნარ და ღატაკ ადამიანს, თუმცა ყოველთვის ლაზათიანად ჩაცმულს, ფრაკში, ცილინდრითა და ხელჯოხით.

თავდაპირველად იყო მეკონდიტრის მოწაფე, შემდეგ სცენის მუშა, მეწაღის თანაშემწე, დაჰქონდა ნახშირი, წმენდდა ხალიჩებს. გარდა ამისა, დადიოდა ქალაქის ეზოებში და მღეროდა.

მისი, ნატურალური ზომის, ძეგლი დგას ბრატისლავის მთავარ მოედანზე, ყავახანა –თან.

გარდაიცვალა 70 წლის ასაკში ლეჰნიცეს საოლქო საავადმყოფოში ტუბერკულოზით. ზიგიერთნი ამტკიცებენ, რომ იგი ცოლმა მიატოვა საკურთხეველთან და ამიტომაც შეიშალა, დადიოდა ლამაზად შეფუთული სასაჩუქრე კოლოფებით და ესალმებოდა ყველა გამვლელ ქალს.

შონე ნაცის შესახებ სიმღერა ჯგუფ –ს რეპერტუარშია.

მის შესახებ გამოიცა წიგნი სახელწოდებით — „მას შონე ნაცის ეძახდნენ“, რომელიც მისი ბელეტრისტული ბიოგრაფიაა.
კოზმა ინდიკოპლევსტი

კოზმა ინდიკოპლევსტი ( ს.) — ბიზანტიელი მოგზაური და ვაჭარი. წარმოშობით ალექსანდრიიდან. თავის დროზე მეტად განათლებული პიროვნება ყოფილა.

 საუკუნეში, კერძოდ კი 535-547 წლებს შორის დაწერა თავის ცნობილი ტრაქტატი „ქრისტიანული ტოპოგრაფია“, რომელშიც უარყოფს პტოლემეს სისტემას დედამიწის სფეროსებრი ფორმის შესახებ.

კოზმას მიხედვით, დედამიწა არის ბრტყელი სწორკუთხედი, რომელსაც ოკეანე ერტყმის. ღამით მზე მთის იქით იმალება. ყველა დიდი მდინარე სამოთხეში იწყება და ოკეანის ქვეშ მიედინება.

აღმოსავლეთის ფეოდალურ ქვეყნებში ამ დროს მეცნიერება შედარებით მაღალ დონეზე იდგა. როგორც ირკვევა თავის შრომაში კოზმა ქადაგებს ბიბლიურ წარმოდგენებს დედამიწისა და საერთოდ კოსმოსის შესახებ. კოზმამდელი მეცნიერული მიღწევები (მაგ., პტოლემესი) კოზმას მიერ მკვეთრად იქნა უარყოფილი.

თვით კოზმას ცხოვრების შესახებ მწირი ცნობებია შემონახული. ვაჭრობის მიზნით იმოგზაურა ინდოეთში, ასევე იმყოფებოდა თანამედროვე ეთიოპიის, ირანის, არაბეთისა და კუნძულ ცეილონის ტერიტორიებზე. მოგზაურობის დროს მან დიდი ინტერესი გამოიჩინა ნანახი ადგილების მიმართ. არის შეხვედრილი იუსტინიანე -თან. როდესაც კოზმამ დაასრულა თავისი ცნობილი ნაშრომი „ქრისტიანული ტოპოგრაფია“, გადაწყვიტა მონასტერში წასულიყო. ამიტომ გაემგზავრა სინაზე.

აღსანიშნავია, რომ კოზმას წიგნები ადრინდელი შუა საუკუნეების უნიკალური წყაროა, რომლებმაც ჩვენამდე ცოტად თუ ბევრად მთლიანობაში მოაღწია.

თხზულება
 , . 1, ., 1968.
წითელი ხატი

წითელი ხატი — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ახალგორის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ხარულის ქედზე, მდინარე პატარა ლიახვის მარცხენა შენაკადის — ფაჩურისწყლის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3026 მ. აგებულია ჰოლოცენური ასაკის ანდეზიტური და დაციტური ლავებით. ახალგაზრდა ვულკანური კონუსია. აქვს დაუნაწევრებელი კალთები. შემოსილია სუბალპური და ალპური ბალახეულით. წითელი ხატის ფერდობებზე მდებარეობს ორი მაღალმთიანი ტბა: დიდი წითელი ხატის ტბა და პატარა წითელი ხატის ტბა.
ფურტიო

ფურტიო — მთა საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შუახევის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა შენაკადების — სხალთისა და ჩირუხისწყლის წყალგამყოფ სხალთის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1558 მ. ფურტიო აგებულია ინტენსიურად დანაოჭებული შუაეოცენური ანდეზიტურგანფენებიანი ტლანქშრეებრივი ტუფ-ბრექჩიებით. შემოსილია შერეული ტყით.
ვაზის ლოკოკინა

ვაზის ლოკოკინა — ფილტვიანების ქვეკლასის უხერხემლო ცხოველი მუცელფეხიანების კლასისა. ფართოდ არის გავრცელებული ევროპაში. აქვს სპირალურად დახვეული ნიჟარა. მოძრაობის დროს ნიჟარას ზურგით ატარებს, ხოლო საფრთხის ან არასასურველი გარემო პირობების დროს ნიჟარაში იმალება. ნიჟარა ცხოველთან ერთად იზრდება და იხვევა. ნიჟარის ზომამ შესაძლოა მიაღწიოს 60 მმ-ს, ხოლო წონამ 30 გრამს. ცოცხლობს 5-7 წელს. გავრცელებულია ხმელთაშუა ზღვის და შავი ზღვის ქვეყნებში. საქართველოში ხშირია, განსაკუთრებით ადამიანის საცხოვრებელთან ახლოს (ბაღებში, პარკებში, ეზოებში). ვაზის ლოკოკინა საკვებად გამოიყენება და დელიკატესად ითვლება.
ანა ანტონოვსკაია

ანა არნოლდის ასული ანტონოვსკაია (, ქალიშვილობაში ვეჟნერი; დ. 12 იანვარი, 1886/ ძვ. სტ. 31 დეკემბერი 1885, ტფილისი — გ. 21 ოქტომბერი, 1967, მოსკოვი) — რუსი მწერალი, სცენარისტი, დრამატურგი, პუბლიცისტი და ლიტერატურული კრიტიკოსი. სტალინის პრემიის ხარისხის ლაურეატი (1942).

შემოქმედება
1904 წელს დაიწყო ლექსების წერა. 1918-1919 მისი ლექსები იბეჭდებოდა აკმეისტურ გამოცემებში.  — რომანი „დიდი მოურავი“ გიორგი სააკაძის შესახებ ( წიგნი 1937, წიგნი 1940, წიგნი 1947, წიგნი 1953, წიგნი 1957, წიგნი 1958). რომანი გადათარგმნილია რამდენიმე ენაზე. ქართულად თარგმნა ა. ჭუმბურიძემ. 1942 წელს გამოვიდა ფილმი „გიორგი სააკაძე“, რომელიც გადაღებული იყო რომანის მოტივებზე.

ანა ანტონოვსკაია არის შემდეგი პიესების ავტორი: «ფერების რევოლუცია» (1921), «გიორგი სააკაძე» (1925) და «მოსკოვის ცეცხლი»; რომანები: «მშვიდობის ანგელოზები» საქართველოს ინტერვენიციის შესახებ (1945-1946), «დოკუმენტალური ნოველები საქართველოს შესახებ» (1961).

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
ეოზონოფილები

ეოზინოფილები, აციდოფილები — ხერხემლიანი ცხოველებისა და ადამიანის ლეიკოციტების ერთ-ერთი სახე. მიეკუთვნება გრანულოციტების ჯგუფს. ეოზინოფილები სუსტი ფაგოციტებია. ახასიათებთ ქემოტაქსისი, მაგრამ ნეიტროფილებთან შედარებით მათი მნიშვნელობა ორგანიზმის ინფექციისაგან დაცვაში მცირეა.

ლეიკოციტურ ფორმულაში ეოზინოფილების რაოდენობა შეადგენენ 2-4%-ს. მათი დიამეტრი 12-15 მკმ-ია. ბირთვი შედგება ორი წილაკისგან. ციტოპლაზმაში სუსტად განვითარებული ენდოპლაზმური რეტიკულუმი, გოლჯის აპარატი და მიტოქონდირებია. დიდი რაოდენობითაა გლიკოგენის გრანულები. მთავარ საიდენთიფიკაციო ნიშანს დიდი ზომის, წაგრძელებული ფორმის სპეციფიკური ეოზინოფილური გრანულები წარმოადგენს. ეოზინოფილურ გრანუყლებს კრისტალოიდის გული აქვს, რომელიც გრანულის სიგრძივი ღერძის გასწვრივ არის მიმართული. იგი შეიცავს ცილას, რომელსაც მთავარ ბაზისურ (ფუძე) ცილას უწოდებენ. ციტოპლაზმის ეოზინოფილიას სწორედ ეს ცილა განსაზღვრავს.

ეოზინოფილების რიცხვი მკვეთრად მატულობს სისხლში პარაზიტული ინფექციების დროს. პარაზიტების უმრავლესობა ძალიან დიდი ზომისაა და ეოზინოფილები ვერ ახდენენ მათ ფაგოციტოზს. ამის ნაცვლად ეოზინოფილები -თი მარკირებულ პარაზიტებს ციტოპლაზმური რეცეპტორების საშუალებით უკავშირდება და ახდენს მისი ვეზიკულების დეგრანულაციას და უჯრედგარეთ მთავარი ფუძე ცილის გამოყოფას, რაც უზრუნველყოფს პარაზიტების კვდომას.

ეოზინოფილების რიცხვი იმატებს ალერგიული დაავადებების დროსაც. ისინი სისხლის კალაპოტიდან მიგრირებენ იმ ქსოვილებში, სადაც ვითარდება ალერგიული რეაქციები, მაგალითად, ბრონქული ასთმით დაავადებულებში მათი ინფილტრაცია აღინიშნება ფილტვებში. ამის მიზეზი, ნაწილობრივ ის გარემოებაა, რომ პოხიერი უჯრედები და ბაზოფილები, რომლებიც მონაწილეობენ ალერგიულ რეაქციებში, გამოჰყოფენ ეოზინოფილების ქემოტაქსისის ფაქტორს, რის გამოც ეოზინოფილები გადმოდიან სისხლძარღვთა კალაპოტიდან და აღწევენ აღნიშნულ კერას.

ალერგიული რეაქციებით მოცულ უბანში მოხვედრისას ეოზინოფილი აუვნებელყოფს ანთების გამომწვევ იმ ნივთიერებებს, რომლებსაც გამოჰყოფენ პოხიერი უჯრედები და ბაზოფილები, აგრეთვე, სავარაუდოდ აფაგოციტირებენ და ინელებენ ანტიგენ-ანტისხეულის კომპლექსს და ეწინააღმდეგებიან ანთებითი პროცესების გავრცელებას.
ბერნჰარდ ვარენიუსი

ბერნჰარდ ვარენიუსი ( ლათინიზებული ; დ. 1622, ჰიტცაკერი, ქვემო საქსონია — გ. 1650 ლეიდენი, ნიდერლანდები) — გერმანელი გეოგრაფი.

ბიოგრაფია
ბერნჰარდ ვარენიუსი დაიბადა ჩრდილოეთ გერმანიაში. კენინგსბერგისა (1643-1645) და ლეიდენის (1645-1649) უნივერსიტეტებში სწავლობდა მათემატიკასა და მედიცინას. მედიკოსის ხარისხის მოპოვების შემდეგ, დასახლდა ამსტერდამში, სადაც დაკავდა კერძო პრაქტიკით. ჰოლანდიაში ყოფნის დროს ვარენიუსის ყურადღება მიიპყრო დიდმა გეოგრაფიულმა აღმოჩენებმა. მოგვიანებით იგი გეოგრაფიით ზედმიწევნით დაინტერესდა.

მან გამოაქვეყნა ორი წიგნი: 1649 წელს გამოიცა — „იაპონიის აღწერა“ , რომელშიც მოცემულია უმეტესად სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის დახასიათება და აღწერილობა. თუმცა ეს ნაშრომი არა გეოგრაფიული, არამედ უფრო კულტურული და რელიგიური თემატიკითაა დატვირთული.

1650 წელს გამოდის ვარენიუსის საყოველთაოდ ცნობილი გეოგრაფიული წიგნი: „გენერალური გეოგრაფია“ („ “). აღნიშნული წიგნი კაპიტალური ნაშრომია, რომელშიც შეჯამებულია დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების პერიოდის მეცნიერული ცოდნა, განხილულია დედამიწის ხმელეთის ზედაპირის, ჰიდროსფეროსა და ატმოსფეროს ძირითადი თავისებურებანი. განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევს ე.წ. „მათემატიკურ გეოგრაფიას“; აღწერს დედამიწის ზედაპირის ამა თუ იმ მანძილების დაშორებას, რუკების აგებულებას, კოორდინატების ფიქსირებას ნავიგაციური სამუშაოების შესრულებისათვის და სხვა.

„გენერალური გეოგრაფია“ დიდი ხნის განმავლობაში რჩებოდა მთავარ სამეცნიერო ნაშრომად ფიზიკურ გეოგრაფიაში. მნიშვნელოვანია, რომ ნაშრომში პირველად იყო გამოყოფილი სამხრეთის ოკეანე, რომელიც ყველაფრის მიუხედავად, პირობითად ოკეანედ რჩებოდა, რამეთუ მას არ ჰქონდა მკვეთრად გამოყოფილი საზღვრები მოსაზღვრე ოკეანეებთან. განსაკუთრებით საუკუნეში „გენერალური გეოგრაფია“ არაერთხელ იყო თარგმნილი სხვადასხვა ენებზე.

ვარენიუსი დედამიწას განიხილავდა როგორც ადამიანთა საცხოვრებელ სახლს, თანაც ცდილობდა რაც შეიძლება მაქსიმალურად და მეცნიერულად აეღწერა იგი, რაც მან წარმატებით შეასრულა, დიდი გეოგრაფიული ნაშრომის — „გენერალური გეოგრაფია“-ს სახით.
უეფა-ს სუპერთასი

უეფა-ს სუპერთასი — ყოველწლიური საფეხბურთო მატჩი, რომელსაც ატარებს უეფა. თამაშში უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგისა და უეფა-ს ევროპა ლიგის გამარჯვებულები მონაწილეობენ. როგორც წესი, მატჩი ტარდება აგვისტოში, ახალი საფეხბურთო სეზონის დაწყების წინ.

1972–99 წლებში, სუპერთასს ჩემპიონთა თასისა/ლიგისა და თასების მფლობელთა თასის გამარჯვებულები ეცილებოდნენ ერთმანეთს. თასების მფლობელთა თასის გაუქმების შემდეგ ის უეფა-ს თასმა შეცვალა, რომელსაც 2009 წელს უეფა-ს ევროპა ლიგა ეწოდა. ამასთანავე, 1998 წლამდე სუპერთასი 2 მატჩად იმართებოდა, ორივე მონაწილე გუნდის მოედანზე; 1998 წლიდან შეხვედრა წინასწარ გამოცხადებულ არენაზე ტარდება.

გათამაშების ისტორიაში, ყველაზე წარმატებული კლუბები არიან „ბარსელონა“ და „მილანი“. ორივე კლუბს სუპერთასი ხუთჯერ აქვს მოგებული. სულ უეფა-ს სუპერთასი 24 სხვადასხვა კლუბს აქვს მოგებული. მოქმედი გამარჯვებულია „ატლეტიკო მადრიდი“.

ისტორია
სუპერთასის ჩატარების იდეა ჰოლანდიელ სპორტულ ჟურნალისტ ანტონ ვიტკამპს დაებადა. ამ დროს ევროპაში „ტოტალური ფეხბურთი“ დომინირებდა, ევროტურნირების მთავარ ფავორიტებად კი ჰოლანდიური კლუბები მიიჩნეოდნენ. მისი მიზანი იყო გაერკვია, თუ რომელი იყო რეალურად ევროპის საუკეთესო კლუბი და კიდევ უფრო გამოეცადა ამსტერდამის აიაქსის შესაძლებლობები, რომელსაც იმ დროის ერთ-ერთი უძლიერესი ფეხბურთელი იოჰან კრუიფი ლიდერობდა.

1972 წელს ვიტკამპმა თავისი იდეა აიაქსის ხელმძღვანელობას გააცნო. ხელმძღვანელობამ ეს იდეა მოიწონა და ერთად ციურიხს ეწვივნენ, სადაც უეფას-გან გათამაშებისათვის ოფიციალური სახის მიცემა მოითხოვეს. ამ ეტაპზე ორგანიზაციამ უარი თქვა და სწორედ ამიტომ, 1972 წლის შეხვედრა აიაქსსა და რეინჯერსს შორის, არაოფიციალურად მიიჩნევა.

მატჩები
სტატისტიკა და რეკორდები
კლუბების მიხედვით
ქვეყნების მიხედვით
ქვეყნების მიხედვით ყველაზე მეტი გამარჯვებული ესპანეთს ჰყავს. ესპანურმა გუნდებმა 15-ჯერ მოახერხეს უეფა-ს სუპერთასის მოგება და 12-ჯერ დამარცხდნენ. სულ 12 ქვეყნის გუნდებმა მოახერხეს უეფა-ს სუპერთასის მოპოვება.

გამარჯვებული მწვრთნელები
ყველაზე ტიტულოვანი მწვრთნელები
ეროვნების მიხედვით
მოცემულია მწვრთნელთა ტიტულების რაოდენობა მათი ეროვნების მიხედვით.