iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პელიონის ხალხური ხელოვნებისა და ისტორიის მუზეუმი

პელიონის ხალხური ხელოვნებისა და ისტორიის მუზეუმი — მუზეუმი სოფელ მაკრინიცაში, მდებარეობს მაგნისიაში, საბერძნეთში. იგი განთავსებულია 1844 წელს აგებულ ტოპალის სასახლეში, რომელსაც მინიჭებული აქვს „ხელოვნების ნიმუშისა და ისტორიულად დაცული ძეგლის“ სტატუსი. მუზეუმში ინახება - საუკუნეების ხალხური ხელოვნებისა და პელიონის ყოველდღიური საგნების დიდი კოლექცია.

შენობა
მუზეუმის კოლექცია განთავსებულია ტოპალის სასახლეში, რომელიც მდებარეობს მთავარი მოედნის ქვემოთ, მეტამორფოსის ეკლესიის გვერდით. სასახლე ძლიერად არის გამაგრებული, სახურავზე მრავალი საბრძოლო მასალით და თავდაცვითი კოშკით. მას აქვს რამდენიმე პატარა სარკმელი პირველ სართულზე, ოდნავ მეტი და უფრო დიდი ფანჯრები ზემო სართულებზე. ხის სახურავი დაფარულია ადგილობრივი ფიქალით. პირველ სართულზე განთავსებული იყო სათავსოები, ზამთარში ოჯახი პირველ სართულზე ცხოვრობდა, ხოლო ზაფხულში მეორე სართულზე. მას აქვს პატარა ხის კარები, რომელიც გაძლიერებულია რკინის გისოსებით. კარგად არის შემონახული დეკორატიული ელემენტები.

ისტორია
სასახლე აშენდა 1844 წელს. იგი 1932 წელს მაკრინიცას თემს ტოპალის ოჯახმა შემოწირა. პირველი რემონტი გაკეთდა 1957 წელს და მუზეუმი ფუნქციონირებდა 1960-იანი წლების მომდევნო ათი წლის განმავლობაში. იგი ნაწილობრივ გარემონტდა და გაძლიერდა 1977 წელს. შენობა ინტენსიურად აღდგა 1988-1994 წლებში. დღევანდელი მუზეუმი ფუნქციონირებს 1994 წლიდან.

კოლექცია
მუზეუმი ცდილობს გადმოგცეთ ძველი სასახლის ატმოსფერო, ასევე წარმოადგინოს რეგიონის წარმომადგენლობითი ობიექტები. კოლექციაში არის 1500-ზე მეტი ობიექტი, მათ შორის ფრესკები, ხალხური ნახატები, პელიონის ხალხური ხელოვნება და საუკუნეებიდან, რელიგიური ნახატები და გრავიურები, ტრადიციული კოსტიუმები, ისტორიული რელიქვიები, როგორიცაა 1878 წლის რევოლუციის ბანერი, საუკუნის დასაწყისის მრავალი ფოტოსურათი, ბრინჯაოს, ხის და კერამიკის ჭურჭელი, აღჭურვილობა ქსოვისთვის. კოლექციაში ასევე შედის წიგნები, სამკაულები და ძველი იარაღები. აქ არის ადგილობრივი ხალხური მხატვრის ნ. კრისტოპულოსის ზღვისპირა პეიზაჟების კოლექცია.

დროებითი გამოფენები იმართება მთელი წლის განმავლობაში, ბოლო დროს მაკრინიტასის გარემოსდაცვითი განათლების ცენტრის საგანმანათლებლო პროგრამებთან თანამშრომლობით. 1997 წლის აგვისტოში მუზეუმმა გამოაქვეყნა დიმიტრის ჰორდაკის ნახატების გამოფენა "მაკრინიცა 97".

გალერეა
შალვა რატია

შალვა რატია (დ. 1906 — გ. 22 იანვარი, 1958, თბილისი) — ისტორიკოსი, სსრკ კულტურის სამინისტროს ძეგლთა დაცვის განყოფილების უფროსი, სსრკ ცენტრალური სამეცნიერო-სარესტავრაციო სახელოსნოს სამეცნიერო-კვლევითი სექტორის ხელმძღვანელი.

არქიტექტურული ძეგლების შესწავლაზე მუშაობა დაიწყო 1932 წ. შუა აზიაში, სადაც მონაწილეობას იღებდა ახალი შენობების პროექტირებასა და მშენებლობებში. მოსკოვის არქიტექტურის ინსტიტუტში ასპირანტურაში სწავლის დროს, 1936-1940 წწ. თავისი საკანდიდატო დისერტაციის საკვლევ თემად აირჩია შუა აზიის ერთ-ერთი შესანიშნავი არქიტექტურული ძეგლი, ბიბი-ხანიმის მეჩეთი სამარყანდში.

მისი პროექტითა და ხელმძღვანელობით მოხერხდა მოსკოვის ნათლისღების მონასტრის რესტავრაცია.
ნოვოსურმეტოვო

ნოვოსურმეტოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 7 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 31 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 89 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (50%) და ბაშკირები (46%) შეადგენენ.
გაბზარული ტბა

გაბზარული ტბა — სიფონური ტბა საქართველოში, სოფელ ყუმისთავთან, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში. მოლურჯო-მომწვანო ფერისაა. ზედაპირული წყლები აღნიშნულ ძაბრში ჩაედინება და მდინარე ყუმის ვოკლუზებში გამოდის. გამომუშავებულია ქვედაცარცულ კირქვებში, შახტი ფართო ნაპრალის სახით ფოთლოვანი ტყით დაფარულ ფერდობზე იხსნება. ნაპრალურ სიფონში არსებული ტბის დონე მდინარე ყუმის გამოსასვლელების დონეს ემთხვევა და წყალტუბოს მღვიმური სისტემის შემადგენელი ნაწილია. ტბის წყალს სოფლის მოსახლეობა სასმელად და საკარმიდამო ნაკვეთების მოსარწყავად იყენებდა. ტბაში გვხვდება თევზის რამდენიმე სახეობა. სიფონი წარმოქმნილია ტექტონიკური რღვევის შედეგად. გეოფიზიკური კვლევებით დადგენილია კავშირი ყუმის ვოკლუზთან. გაბზარული ტბა ბუნების ძეგლია. ყველაზე ახლომდებარე მსხვილი დასახლებული პუნქტია წყალტუბო. წყალტუბო — ყუმისთავი 7,5 კმ. სოფლის მოსახლეობა გაბზარულ ტბას „წკვარამსაც” უწოდებს.
პიონერ 10

პიონერ 10 — ამერიკული კოსმოსური ზონდი, რომლის მთავარ ამოცანასაც იუპიტერისა და ჰელიოსფეროს შესწავლა წარმოადგენდა. იგი პირველი კოსმოსური აპარატია, რომელმაც იუპიტერს ჩაუფრინა და მისთვის ფოტოების გადაღება შეძლო. გარდა ამისა, პიონერ 10 გახდა პირველი ზონდი, რომელმაც საკმარისი სიჩქარის განვითარება და მზის მიზიდულობის დაძლევა მოახერხა.

2019 წლის მონაცემებით, პიონერ 10 დაახლოებით 18 მილიარდი კილომეტრის მანძილზეა. „ვოიაჯერ 2“ მას 2023 წლისთვის გაასწრებს.

აპარატთან ბოლო კომუნიკაცია 2003 წლის 23 იანვარს შედგა. იმ მომენტისათვის ზონდი დედამიწიდან დაახლოებით 12 მილიარდი კილომეტრით იყო დაშორებული.

კონსტრუქცია
აპარატს ენერგიას რადიოიზოტოპური თერმოელექტრო გენერატორი აწვდიდა. გაშვების მომენტში გენერატორის მაქსიმალური სიმძლავრე 155 ვატს შეადგენდა.

სამუშაო მდგომარეობაში პიონერ 10 სამი მეტრის სიმაღლეს აღწევდა, ხოლი მისი მთავარი ანტენის დიამეტრი 2.75 მეტრს შეადგენდა..

გარდა ცარიელი მასისა, აპარატზე დაახლოებით 36 კილოგრამი სამეცნიერო აღჭურვილობა იყო განთავსებული. საერთო ჯამში, გაშვების მომენტში პიონერ 10-ის მასა დაახლოებით 259 კილოგრამს შეადგენდა.

აპარატის აღჭურვილობა
პიონერ 10-ის სამეცნიერო აღჭურვილობის შემადგენლობაში შემდეგი მოწყობილობებია:
ინფრაწითელი რადიომეტრი.
დოზიმეტრი.
მაგნიტომეტრი.
ულტრაიისფერი ფოტომეტრი.
ასტეროიდებისა და მეტეორების ოპტიკური დეტექტორი.
დამუხტული ნაწილაკების დეტექტორი.
იუპიტერის რადიაციული ველების დეტექტორი.
ფირფიტა, რომელზეც სავარაუდო ცივილიზაციებისთვის ქალისა და მამაკაცის ფიგურები, მზის სისტემის მდებარეობა და აპარატის მიმართულებაა გამოსახული.

აპარატის სავარაუდო მომავალი
მას შემდეგ რაც 1973 წლის დეკემბერში აპარატმა იუპიტერს ჩაუფრინა, იგი სატურნისაკენ გაემართა და 1976 წლის თებერვალში მისი ორბიტაც გადალახა. მოგვიანებით, 1979 წლის ივლისში ურანის, ხოლო 1983 წლის ივნისში ნეპტუნის ორბიტებიც გადალახა. პიონერ 10-მა მისია ოფიციალურად 1997 წლის მარტში დაასრულა, თუმცა კვლავაც აგრძელებდა ინფორმაციის მოწოდებას.

1998 წლის თებერვალში ვოიაჯერ 1-მა პიონერს გადაასწრო და ყველაზე შორს მყოფი აპარატი გახდა.

2002 წლის აპრილში პიონერ 10-მა დედამიწაზე ბოლოჯერ გამოაგზავნა შეგროვილი ინფორმაცია, ხოლო 2003 წლის 23 იანვარში, დაახლოებით 12,2 მილიარდი კილომეტრის მანძილიდან, პიონერ 10-მა სუსტი სიგნალი გადმოსცა. მიუხედავად რამდენიმე მცდელობისა, აპარატთან კავშირის დამყარება ვეღარ მოხერხდა. კავშირის გაწყვეტის მიზეზად ენერგიის ამოწურვა მიიჩნევა.

თუკი აპარატს ხელს არაფერი შეუშლის, დაახლოებით 2 მილიონი წლის შემდეგ იგი ვარსკვლავ ალდებარანთან ჩაიფრენს.
სერგო გუბელი

სერგო გუბელი ნამდვილი გვარი მეძმარიაშვილი (დ. 1892, ქუთაისი — გ. 1929) — ქართველი რევოლუციონერი.

ბიოგრაფია
1906 წლიდან იყო რსდმპ-ის წევრი. რევოლუციონერობისთვის არაერთხელ დააპატიმრეს და გადაასახლეს. 1905-1907 წლების პერიოდში იყო ბაქოს ბოლშევიკური ორგანიზაციის მებრძოლი რაზმის წევრი, აქტიურად მონაწილეობდა ბაქოს პოლიტიკურ გაფიცვებში. 1911 წელს დააპატიმრეს და 20 წელი კატორღა მიუსაჯეს. აქტიურად მონაწილეობდა 1918 წელს აფხაზეთში ბოლშევიკურ გადატრიალებაში. შემდეგ გადავიდა თერგის რესპუბლიკაში და ხელმძღვანელობდა თეთრი გვარდიის წინააღმდეგ ბრძოლას. 1919 წელს არალეგალურად ჩავიდა თბილისში და 1920 წელს ეწეოდა საქმიანობას ბათუმში. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, 1921 წელს დანიშნეს ჯერ ბათუმის რევკომის, შემდეგ საქართველოს კომპარტიის ბათუმის საოლქო კომიტეტის წევრად.
ალექსანდრე გუბერი

ალექსანდრე გუბერი (დ. 19 მარტი, 1902, კამენკა — გ. 16 აპრილი, 1971) — რუსი ისტორიკოსი, საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1966). იყო სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის, ძირითადად ვიეტნამის, ფილიპინების და ინდონეზიის ისტორიის სპეციალისტი. სათავე დაუდო ამ ქვეყნების ისტორიის შესწავლას საბჭოთა კავშირში.
ივანე გუბკინი

}, პოზდნიაკოვო — გ. 21 აპრილი, 1939, მოსკოვი) — რუსი გეოლოგი, საბჭოთა კავშირში ნავთობის გეოლოგიის ფუძემდებელი სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1929), მეცნიერებათა აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი (1936), აკადემიის აზერბაიჯანის ფილიალის თავმდომარე (1937).

ბიოგრაფია
ივანე გუბკინი დაიბადა 1871 წელს ვლადიმერის გუბერნიის ღარიბ ოჯახში. უსახსრობის გამო გაჭირვებით მიიღო საშუალო განათლება, ხოლო შემდეგ პედაგოგიური ინსტიტუტის დამთავრება. გარკვეული პერიოდი პედაგოგად მუშაობდა. 1903 წელს შევიდა პეტერბურგის სამთო ინსტიტუტში, რომელიც წარჩინებით დაამთავრა 1910 წელს. მისი ნაშრომები ეხებოდა ნავთობის გეოლოგიის საკითხებს. 1913 წელს გუბკინი იწყებს აზერბაიჯანის ნავთობის შესწავლას. მის სახელთანაა დაკავშირებული აფშერონის სანაპიროების ახალი ნავთობიანი ფართობების ათვისება. 1932 წელს გამოსცა „მოძღვრება ნავთობის შესახებ“. ჩამოაყალიბა საკუთარი შეხედულება ნავთობისა და მისი წარმოშობის შესახებ. მისი ნაშრომების საფუძვლად დაედო ვოლგა-ურალის ნავთობ-აირის რაიონის აღმოჩენას. მისი სახელი ეწოდა ქალაქს ბელგოროდის ოლქში.
სტედელეიკის მუზეუმი

ამსტერდამის სტედელეიკის მუზეუმი (, ; აგრეთვე ცნობილი როგორც სტედელეიკი და ამსტერდამის მუნიციპალური მუზეუმი) ― მოდერნიზმისა და თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი ამსტერდამში, ნიდერლანდებში.

 საუკუნის შენობის დიზაინი ადრიან ვილემ ვეისმანს ეკუთვნის, ხოლო საუკუნის ფრთა დღევანდელ შესასვლელთან ერთად -ს მიერაა დაპროექტებული. მდებარეობს მუზეუმის მოედანზე, ამსტერდამ-ზეიდის ოლქში,ვან გოგის მუზეუმის, რეიკსმუზეუმისა და კონინკლეიკის მახლობლად.

მუზეუმის კოლექცია და საუკუნის მოდერნიზმისა და თანამედროვე ხელოვნების ნიმუშებს მოიცავს. მუზეუმში გამოფენილია ვინსენტ ვან გოგის, ვასილი კანდინსკის, მარკ შაგალის, ანრი მატისის, ჯექსონ პოლოკის, ენდი უორჰოლის, ერნსტ ლუდვიგ კირხნერის, კარლ აპელის, ვილემ დე კუნინგის, მარლენ დიუმასა და სხვათა ნამუშევრები.შენობა „თანამედროვე ხელოვნების საჯარო კოლექციის ფორმაციის საზოგადოებამ“ ააშენა, რომელიც 1874 წელს დაფუძნდა დე ბრეინის ნახატების კოლექციისა და მის მიერ ქალაქისთვის გადაცემული ანტიკვარიატების დაცვისთვის ჩამოყალიბდა. მშენებლობის ხარჯები ვან ეგენის ოჯახმაც დაფარა და მუზეუმს კრისტიან პიტერ ვან ეგენის კოლექციიდან ნახატებიც გადასცა. მუზეუმის შენობა 1891-1895 წლებში აშენდა რეიკსმუზეუმის მახლობლად აშენდა. რომელიც თანამედროვე და მოდერნისტული ხელოვნების ცნობილ ნიმუშებზე იყო ფოკუსირებული. „დროებითი სტედელეიკი 3“ 2011 წლის ოქტომბერში გაიხსნა. მუზეუმი ხელახლა 2012 წლის 23 სექტემბერს გაიხსნა. გახსნიდან ერთ თვეში სტედელეიკს 95 000 დამთვალიერებელი ეწვია. 2017 წელს მუზეუმში -ის მე-17 ფესტივალის ღონისძიებები გაიმართა.

კოლექცია
მუზეუმის კოლექცია 1874 წლიდან შეგროვებულ 90 000-მდე ნიმუშს ინახავს. კოლექციები დე შტეილის, ბაუჰაუსის, პოპ-არტის, -ისა და ნეოიმპრესიონიზმის ნიმუშებს მოიცავს. სტედელეიკში ინახება კაზიმირ მალევიჩის დიდი კოლექციაც. საუკუნის ხელოვნების ნიმუშებიდან მუზეუმში პოსტიმპრესიონისტი მხატვრების: ვინსენტ ვან გოგისა და პოლ სეზანის ნახატებია დაცული. მუზეუმის კოლექცია რამდენიმე მიმართულებად იყოფა: ნახატების, ქანდაებების, ინსტალაციის, მოძრავი სურათებისა და ხმის, ესკიზებისა და ჩანახატების, პოსტერების, ფოტოგრაფიის, გრაფიკული დიზაინის, ინდუსტრიული დიზაინის, ხელოვანთა წიგნების და ლუკებერტის არქივის განყოფილებებად.
აზერბაიჯანის სახმელეთო ძალები

აზერბაიჯანის სახმელეთო ძალები — აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების სახმელეთო კომპონენტი. 2013 წლის სტატისტიკური მონაცემების მიხედვით ქვეყანას ყავს 56,850 ჯარისკაცი და დაახლოებით 15000 გასამხედროებული პირი. ასევე რეზერვში არის 300 000 პირი, რომელსაც ბოლო 15 წლის განმავლობაში ჰქონდა სამხედრო სამსახურის გამოცდილება.

საომარ სიტუაციაში სახმელეთო ჯარს შეუძლია გამოიძახოს ეროვნული გვარდია, აზერბაიჯანის შინაგანი ჯარები და აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვრის სამსახური.
ახალი სამხრეთ უელსის სამხატვრო გალერეა

ახალი სამხრეთ უელსის სამხატვრო გალერეა - დაარსდა როგორც ახალი სამხრეთ უელსის სამხატვრო აკადემია 1872 წელს. 1883-1958 წლებში ცნობილი იყო როგორც ახალი სამხრეთ უელსის ეროვნული სამხატვრო გალერეა. მდებარეობს სიდნეიში, ახალ სამხრეთ უელსში, ავსტრალიაში. ეროვნული გალერეა სიდნეის ყველაზე მნიშვნელოვანი საჯარო და ავსტრალიის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი გალერეაა.

გალერეის პირველი საჯარო გამოფენა 1874 წელს გაიმართა. გენერალურ საგამოფენო სივრცეში, სადაც ავსტრალიური ხელოვნების (მათ შორის ავსტრალიელ აბორიგენთა ხელოვნების), ევროპული და აზიური ხელოვნების ნიმუშებია გამოფენილი, შესვლა უფასოა. 2003 წელს მუზეუმში აზიური გალერეა გაიხსნა.

ისტორია
 საუკუნე
1871 წლის 24 აპრილს სიდნეიში გამართულ საჯარო შეხვედრაზე ხელოვნების აკადემიის დაარსება გადაწყდა, რათა „ლექციების, სამხატვრო კლასებისა და რეგულარული გამოფენების მეშვეობით, სახვითი ხელოვნების განვითარებისთვის ხელი შეეწყოთ“. 1872 წელს ახალი სამხრეთ უელსის ხელოვნების აკადემია დაარსდა, რომლის დამფუძნებლებს შორის ელისერ ლევი მონტეფიორე (იაკობ ლევი მონეფიორეს ძმა და იაკობ და იოზეფ ბაროუ მონტეფიორეების ძმისწული) იყო. 1872-1879 წლებში აკადემია ძირითადად ყოველწლიური გამოფენების ორგანიზებაზე იყო ორიენტირებული. აკადემიის ზედამხედველობით, კოლონიური ხელოვნების პირველი გამოფენა 1874 წელს გაიმართა. მომდევნო წელს პირველი სამთავრობო გრანტიდან (500 გირვანქა სტერლინგი) დირექტორთა საბჭომ კონრად მერტენსის ნამუშევარი „ეპსლის ჩანჩქერი“ 50 გირვანქა სტერლინგად შეიძინა. ეს იყო ავსტრალიელი ხელოვანის მიერ შესრულებული პირველი ნახატი, რომელიც გალერეამ შეიძინა.

1874 წელს ახალი სამხრეთ უელსის პარლამენტმა სამხატვრო გალერეის დაფინანსებას დაუჭირა მხარი, რომლის განკარგვაც დირექტორთა საბჭოს დაევალა.1889-1891 წლებში დირექტორთა საბჭოს პრეზიდენტი, ხოლო 1892-1894 წლებში გალერეის დირექტორი ელისერ ლევი მონტეფიორე იყო.

1882 წელს გარდენ-პალასის განადგურების შემდეგ მთავრობა იძულებული გახდა, ეროვნული კოლექციისთვის ახალი ადგილი მოეძებნა.

 საუკუნე
1958 წლის 1-ელ ივლისს გალერეას „ახალი სამხრეთ უელსის სამხატვრო გალერეა“ ეწოდა.

ნამუშევრები

დასავლური ხელოვნება
გალერეაში ბრიტანული ვიქტორიანული ხანის დიდი კოლექციაა დაცული, რომელიც ფრედერიკ ლეიგტონისა და ედვარდ პოინტერის მთავარ ნამუშევრებს მოიცავს. კოლექციაში - საუკუნის ევროპული ხელოვნების ნამუშერებიც შედის, მათ შორის: პეტერ პაულ რუბენსის, კანალეტოსა და ჯოვანი ბატისტა მორონის ნამუშევრებს. დასავლური ხელოვნების კოლექციაში შედის ეჟენ დელაკრუას, ჯონ კონსტებლის, ვინსენტ ვან გოგის, ოგიუსტ როდენის, კლოდ მონეს, პოლ სეზანისა და კამილ პისაროს ნამუშევრებიც. საუკუნის ხელოვანთა ნამუშევრებიდან კოლექციაში წამყვანი ადგილი ბრიტანულ ნამუშევრებს უკავია. კოლექციაში შესულია ჟორჟ ბრაკის, პაბლო პიკასოს, ერნსტ ლუდვიგ კირხნერისა და სხვათა ნამუშევრები.

ნამუშევრები
გიორგი მატარაძე

გიორგი (გია) მატარაძე (დ. 27 ივლისი, 1939, თელავი — გ. 22 იანვარი, 1993, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, კინორეჟისორი და სცენარისტი.

1963 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თბილისის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო, 1979 წელს კი სარეჟისორო ფაკულტეტი.

1963–1970 წწ. მუშაობდა თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრში, ხოლო 1970–1974 წწ. — კოტე მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში.

ფილმოგრაფია
მსახიობი
1972 გაზაფხულის საღამო
1972 ჩაძირული ქალაქის მაძიებლები (ნოდარი)
1973 წკიპურტები (თანამშრომელი, მოაზროვნე)
1975 ერთი ნახვით შეყვარება
1984 სკაპენის ოინები
1984 ქართველები ცაში (მფრინავი)
1985 ბატონი ავანტიურისტები (ბენი)

სცენარის ავტორი და რეჟისორი
1979 კადრს მიღმა
1980 გოლა (შემთხვევა ზურგში)
1981 შვიდი პატარა მოთხრობა პირველ სიყვარულზე
1983 ბანდიტი აგურის ქარხნიდან
1985 ყველაზე სწრაფები მსოფლიოში
1988 გამოცხადება
1992 მოკვეთილი
ნოვოტაიანშევო

ნოვოტაიანშევო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 7 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 36 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 94 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები (54%) და თათრები (38%) შეადგენენ.
კახა გაბუნია

კახა გაბუნია (დ. 6 სექტემბერი, 1964, თბილისი, საქართველო) — ენათმეცნიერი, მეცნიერი, ფილოლოგი, პედაგოგი, სოციოლინგვისტი, მეორე ენის სწავლების ექსპერტი და მულტილინგვური განათლების ექსპერტი. 1998 წელს გახდა ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი.

ბიოგრაფია
1981 წელს დაასრულა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1985-2000 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის თანამშრომელი და უფროსი მეცნიერი. 1993-1996 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დოცენტი. 1989 წელს დაიცვა საკანდიტო, ხოლო 1997 წელს სადოქტორო დისერტაცია. 2001-2004 წლებში საქართველოს პრეზიდენტის ხარისხის დოცენტი და საქართველოს ენის სახელმწიფო აპარატის მთავარი კონსულტანტი.

2004 წლიდან საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრის ქართული ენისა და ლიტერატურის საგნობრივი ჯგუფის კოორდინატორი. 2001-2007 წლებში გადიოდა ტრენინგების კურსს ქართულის, როგორც მეორე ენის სწალების მიმართულებით, რომელიც ეუთოს ეუუკ-ის პროექტის ფარგლებში იმართებოდა.

ამასთანავე 2005 წლიდან დღემდე არის კავშირ "სამოქალაქო ინტეგრაციისა და ევროვნებათშორისი ურთიერთობების ცენტრის " დამფუძნებელი, გამგეობის წევრი, რომლის ფარგლებშიც ეთნიკურ უმცირესობათა ინტეგრაციის მიმართულებით 30-ზე მეტ საერთაშორისო პროექტებში მიიღო მონაწილეობა. 2010 წლიდან დღემდე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ხელმძღვანელობს მულტილინგვური განათლების საბაკალავრო პროგრამას. 2012-2016 წლებში კი გადიოდა ტრენინგების ციკლს მულტილინგვური განათლების მიმართულებით პროგრამა ტემპუსის პროექტის ფარგლებში.

კახა გაბუნიას შრომები ეხება ენათმეცნიერებას, განსაკუთრებით კი მორფოლოგიას, სინტაქსსა და შედარებით ენათმეცნიერებას. 60-ზე მეტი სამეცნიერო სტატიების, 30-ზე მეტი სახელმძღვანელოსა და 6 მონოგრაფიის ავტორი. მონაწილეობდა უამრავ სამეცნიერო გრანნტებსა და პროგრამებში.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
ჟურნალ „მულტილინგვური განათლების“ რედაქტორი (2012)
ჟურნალ „ბილინგვური განათლების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი, რედაქტორის მოადგილე (2009-2011)
ჟურნალ „მერმისის“ სარედაქციო კოლეგიის თავმჯდომარე (2004-2005)
ჟურნალ „ბურჯი ეროვნებისას“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი, რედაქტორის მოადგილე (1996-2000)
ბესარიონ ჯორბენაძის საზოგადოების წევრი (1996)
კულტურული ქამა

კულტურული ქამა, აგრეთვე ცნობილია როგორც ორსპორიანი ქამა  — სოკოს სახეობა ქამასოკოს გვარისა. ბუნებრივ გარემოში გავრცელებულია ჩრდილოეთ, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში, ევროპაში, აზიაში, ავსტრალიასა და სხვადასხვა კუნძულებზე.

კარგ და ძვირფას საჭმელ სოკოდ ითვლება, იზრდება ნიადაგზე, საძოვრებზე, ბაღ-ბოსტნებში, პარკებში, გადამწვარ ნაკელიან გროვებზე, გაზაფხულიდან შემოდგომამდე. ბევრ ქვეყანაში მისდევენ მის ხელოვნურად მოშენებას.

სოკო პირველად აღწერა ინგლისელმა მიკოლოგმა მორდეკაი კუბიტ კუკმა 1871 წელს. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა ემილ იმბახმა 1946 წელს.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები ხშირი, თავისუფალი, ნორჩი ეგზემპლარების ფირფიტები ვარდისფერია, ზრდასრულების — მუქი-ყავისფერი იისფერი ელფერით.

სპორები – წაგრძელებული კვერცხისებრია, მეწამულ-ყავისფერი. 4-7,54-5,5 მკმ.

კვებითი ღირებულება
კარგ და ძვირფას საჭმელ სოკოდ ითვლება, იხმარება ახალი, შემწვარი, მოხარშული, დაკონსერვებული, დამარინადებული, ასევე ხმარობენ სალათების მოსამზადებლად.

გამხმარი სოკო და ფხვნილი გამოიყენება ღვეზელებისა და სუპების მოსამზადებლად.

გავრცელება და ეკოლოგია
საპროტროფია. ბუნებრივ გარემოში იშვიათად იზრდება. გავრცელებულია ჩრდილოეთ, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში, ევროპაში, აზიაში, ავსტრალიასა და სხვადასხვა კუნძულებზე.

იზრდება დიდ ჯგუფებად ნიადაგზე, საძოვრებზე, ბაღ-ბოსტნებში, პარკებში, გადამწვარ ნაკელიან გროვებზე.

სეზონი — გაზაფხულიდან შემოდგომამდე.

კულტივაციის ისტორია
დიდი ხნის განმავლობაში კულტურული ქამა ითვლებოდა -ის ნაირსახეობად (რომელიც ფართოდაა გავრცელებული ბუნებაში). თუმცა 1906 წელს ამ ორ სახეობას შორის რიგი განსხვავებები აღმოაჩინეს და მოგვიანებით აღწერილ იქნა როგორც დამოუკიდებელი სახეობა — .

ისტორიული ცნობები ქამას კულტივაციის შესახებ ჯერ კიდევ საუკუნიდან მოდის. იტალიაში საძოვრებიდან მოტანილ მიცელიუმიან ბუსნოებს კვლებად რგავდნენ კარგად გაფხვიერებულ ნიადაგზე. შემდგომში გავრცელდა სოკოს დახურულ სივრცეში მოყვანის მეთოდი. ამისათვის გამოიყენებოდა მიტოვებული ქვის სამტეხლოები, სადაც მთელი წლის განმავლობაში დაცული იყო შესაფერისი ტემპერატურა და ტენიანობა. ქამას კულტურა იტალიიდან გავრცელდა მეზობელ შვეიცარიასა და საფრანგეთში. საუკუნეში მოიცვა სხვა ევროპული ქვეყნებიც.

1893-1894 წლებში პასტერის უნივერსიტეტში შეიმუშავეს ქამას სტერილური მიცელიუმის მიღების მეთოდი და უკვე 1924 წლისთვის მწარმოებელი ქვეყნების უმრავლესობას გააჩნდათ სტერილური მიცელიუმის საკუთარი საწარმოო ლაბორატორიები.

კულტურული ქამა მოჰყავთ 70-ზე მეტ ქვეყანაში. ყველაზე მსხვილი მწარმოებელია აშშ.

გალერეა
წყალტუბოს მღვიმური სისტემა

წყალტუბოს მღვიმური სისტემა — რთული მღვიმური სისტემა საქართველოში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში. განლაგებულია ოკრიბის ტექტონიკური თაღის დასავლეთ ნაწილში. გამომუშავებულია ვალანჟინურ-ჰოტრივული ასაკის მძლავრნაპრალოვან კირქვებსა და მასიურ ურგონული ფაციესის კირქვებში. მღვიმური სისტემის ძირითადი არტერია ვალახურ ოროფაზისშია ჩასახული, ხოლო პასადენურმა ოროფაზამ მნიშვნელოვნად გაართულა მღვიმური ჰიდროსისტემის მორფოლოგია.

წყალტუბოს მღვიმური სისტემის განვითარებაში გარკვეული როლი სამგურალის ქედის მონოკლინურმა აგებულებამ, და განსაკუთრებით, ტურონ-სენომანურმა ვულკანოგენურმა ჯავშანმა ითამაშა. მთავარი შესასვლელი ზღვის დონიდან 147 მ სიმაღლეზეა. მსხვილმასშტაბიანი ინსტრუმენტული და ნახევრადინსტრუმენტული აგეგმვითი მასალის საფუძველზე მკაფიოდ გამოიყოფა წყალტუბოს მღვიმური სისტემის სამი რგოლი: ზედა რგოლს წარმოადგენს ბღერის, მელოურისა და დიდღელეს მღვიმეები; შუალედურს სოლკოტას, საწურბლიას, ჩაქცევითი ჭა; ქვედას კი ოფიჭოს მღვიმე-ესტაველა, გაბზარული ტბა, პრომეთესა და ღლიანას მღვიმეები, თუმცა სისტემის ასეთი დაყოფა პირობითია.

წყალტუბოს მღვიმური სისტემის წყალშემკრები აუზის ფართობი არა ნაკლებ 15 კმ²-ია. აქ იკრიბება, როგორც სამგურალის ქედის, ისე დიდვაკის პლატოს ნაკადები, რომელთაც ემატება მდინარე სემიდან გაჟონილი ნაკადებიც. მთავარი შესასვლელი დაკავშირებულია ტექტონიკური ნაპრალის განედური კვანძის სისტემასთან.
ნოვოიუმრანოვო

ნოვოიუმრანოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 7 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 26 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უფა, რომელიც დაშორებულია 84 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები (57%) და თათრები (43%) შეადგენენ.
ბალდის კანიონი

ბალდის კანიონი — კანიონი საქართველოში, სოფელ მეორე ბალდაში, მარტვილის მუნიციპალიტეტში, ზღვის დონიდან 295 მ სიმაღლეზე. ბუნების ძეგლია.

კანიონი წარმოადგენს მდინარე აბაშის მიერ ასხის მასივის სამხრეთ ნაწილში, კირქვულ ქანებში გამომუშავებულ ღრმა ხეობას. კანიონის სიგრძე 1400 მ-ია, სიგანე 5–10 მ, ხოლო ჩაჭრის სიღრმე 25–30 მ. კანიონის მახლობლად მდებარეობს ბალდის მამათა მონასტერი.
აბაშის ჩანჩქერი

აბაშის ჩანჩქერი — ჩანჩქერი საქართველოში, სოფელ მეორე ბალდიდან 5 კმ-ში, მარტვილის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ასხის კირქვულ მასივზე, მდინარე აბაშის სათავეებში, ზღვის დონიდან 895 მ სიმაღლეზე. ჩანჩქერი გადმოდის მღვიმიდან, მდინარე აბაშის ზემო დინების მარცხენა შენაკადის სახით ზედაცარცული კირქვის ქარაფში და ეცემა დაახლოებით 40 მ სიმაღლიდან. წყალვარდნილი დაცემის ადგილას 12 მ დიამეტრის ორმოს წარმოქმნის, რომელშიც წყალი მდუღარესავით ბობოქრობს. ჩანჩქერის შხეფები ხშირად ცისარტყელას წარმოქმნის. მთავარი ჩანჩქერის მარჯვნივ არის კიდევ ორი მომცრო ჩანჩქერი. ჩანჩქერებს დაჰყურებს 200 მ სიმაღლის კირქვული ქარაფი. მიდამოები ხშირი ტყითაა შემოსილი. ყურადღებას იპყრობს ბზის სქელი ტევრები, რომლებშიც საკმაოდ ძნელია გავლა. აქვეა ადგილი რაჩხა, კარსტული წყლების უხვი გამოსავლებით. ყველაზე ახლომდებარე მსხვილი დასახლებული პუნქტია მარტვილი. ბუნების ძეგლია.