iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კალინინგრადის სახვითი ხელოვნების საოლქო მუზეუმი

კალინინგრადის სახვითი ხელოვნების საოლქო მუზეუმი — სამხატვრო მუზეუმი კალინინგრადში. გაიხსნა 1988 წლის 24 ნოემბერს. მუზეუმის საერთო ფართობია 6 804 მ². საგამოფენო ფართობია 2 060 მ². საგამოფენო დარბაზების ფართობია 160-დან 750 მ²-მდე. მუზეუმში სულ დაცულია 16 206 ექსპონატი.

აღწერა
ყოველწლიურად იმართება 60-მდე სამამულო და უცხოური ხელოვნების ნიმუშების გამოფენა. მუზეუმის ფონდი მოითვლის 16 000-ზე მეტ ექსპონატს. მათ შორისაა ფერწერა, გრაფიკა, ქანდაკება, დეკორატიული ხელოვნების ნიმუშები. ძირითადად წარმოდგენილია საუკუნის მეორე ნახევრის ადგილობრივი და უცხოელი მხატვრების ნამუშევრები. ნამუშევრები გამოირჩევა სხვადასხვა სტილისტური მიმართულებებით. აქ წარმოდგენილია ნამუშევრები სოციალისტური რეალიზმიდან პოსტმოდერნისტულ სამხატვრო პრაქტიკამდე.

ბიენალე „კალინინგრადი-კენიგსბერგი“
ბალტიის ქვეყნების თანამედროდე გრაფიკის უნიკალური კოლექციის გამოფენა მიმდინარეობს საერთაშორისო ბიენალეზე „კალინინგრადი-კენიგსბერგი“. ეს გამოფენა იმართება არარეგულარულად, დაწყებული 1990 წლიდან. მასში მონაწილეობას იღებენ მხატვრები ბალტიის რეგიონის 10 ქვეყნიდან. ბიენალეს მსვლელობისას წარმოდგენილია 200 ავტორის დაახლოებით 600 ნამუშევარი. გამოფენების გარდა ბიენალეზე იმართება სხვადასხვა კონფერენციები, რომლის შედეგავაც გამოდის სტატიების კრებული
.

ექსპონატები
მუზეუმს აქვს რამდენიმე მუდმივი თემატიკური გამოფენა.

თანამედროვე გრაფიკის ძირითადი კოლექცია, რომელიც წარმოდგენილია გალერეაში, შეიცავს ნამუშევრებს, რომელიც შესრულებულია საუკუნის უკანასკნელ ათწლეულში. დღეისათვის კოლექცია მოიცავს 700 ნამუშევარს. მათ შორის წარმოდგენილია კალინინგრადელი მხატვრების ნამუშევრებიც. 1990 წლიდან კალინინგრადში იმართება დაზგური გრაფიკის საერთაშორისო ბიენალე.

პირველი მხატვარი კალინინგრადში გამოჩნდა ჯერ კიდევ საუკუნის 50-იან წლებში, ხოლო 1978 წელს კალინინგრადის საოლქო მუსიკალურ სასწავლებელში შეიქმნა სამხატვრო განყოფილება. კალინინგრადის სახვითი ხელოვნების საოლქო მუზეუმში ქალაქის მხატვრების ნამუშევრებს უმნიშვნელოვანესი როლი უკავია. ნამუშევრების უმეტესობა შესრულებულია ავანგარდისტული მიმართულებით.

 საუკუნის დასასრულისა და საუკუნის დასაწყისის აღმოსავლეთ პრუსიის ხელოვნება წარმოდგენილია გრაფიკით და ქანდაკებით. ექსპოზიციაში განსაკუთრებული ადგილი უკავია ჰენრიხ ვოლფისა და მისი მოსწავლეების ნამუშევრებს.
ჯეზირე

ჯეზირე, ასევე ელ-ჯაზირა ( — კუნძული) — პლატო ერაყში, სირიასა და თურქეთში, შუამდინარეთის ჩრდილოეთი ნაწილი. ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით ესაზღვრება ტავრისა (ქედის ტოტი) და ზაგროსის ქედები, დასავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით გადადის სირიის უდაბნოსა და არაბეთის ნახევარკუნძულის პლატოებში, სამხრეთ-აღმოსავლეთით შუამდინარეთის სამხრეთი დაბლობი ნაწილისაგან გამოყოფილია საფეხურით. სიმაღლე 200-დან (სამხრეთ-აღმოსავლეთი) 400 მეტრამდე (ჩრდილო-დასავლეთით). ცალკეულ მთათა სერების 1463 მ (მთა შელმირა სინჯარის მასივზე) აღწევს. ჯეზირე დასერილია ტიგროსისა და ევფრატის და მათი შენაკადების დატერასებული ხეობებით, აგრეთვე მშრალი ხევებით — უადებით. ჯეზირე აგებულია ცარცული და მიოცენური ქვიშაქვებით, კირქვებით, ალუვიონითა და ბაზალტის განფენებით. მდიდარია ნავთობით (ერაყი). ჰავა სუბტროპიკული, ხმელთაშუა ზღვისაა, ლანდშაფტები — უდაბნოსა და ნახევარუდაბნოსი. მდინარეების გასწვრივ ჭალის ტყეებია, მთის კალთებზე — ფსტის რაყებით.
გიონგიდოს პროვინცია

კიონგიდო — ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული პროვინცია სამხრეთ კორეაში. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სუვონი. სამხრეთ კორეის დედაქალაქი სეული პროვინციის ცენტრში მდებარეობს, თუმცა არ შედის მის შემადგენლობაში.

ადმინისტრაციული დაყოფა
კიონგიდო შედგება 28 ქალაქისა და 3 ადმინისტრაციული ერთეულისაგან.

ქალაქები
ანსანი
ანსონი
ანიანი
იჩხონი
იონინი
იივანი
იიჯონბუ
იანჯუ
იოჯუ
კვანჯუ (კიონგიდო)
კვანმიონი
კვაჩხონი
კიმპჰო
კოიანი
კუნპჰო
კური
ნამიანჯუ
ოსანი
პუჩჰონი
პაჯუ
პიონტეკი
პოჩონი
სიჰინი
სონამი
სუვონი
ტონდუჩხონი
ჰანამი
ჰვასონი

ადმინისტრაციული ერთეული
იონჩონი
იანპიონი
გაპიონი
ირაკლი კიზირია

ირაკლი კიზირია (დ. 14 აგვისტო, 1941) — ქართველი და საბჭოთა მორაგბე. რაგბის თამაში დაიწყო 1962 წელს. თამაშობდა ჯერ საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, 1964 წლიდან თბილისის „დინამოში“. მას ეკუთვნის თავისებური რეკორდიც — ითამაშა 15 სეზონზე მეტი და ყოველთვის კაპიტანი იყო. მისი რეკორდია აგრეთვე, ერთ თამაშში 98 ქულის მოპოვება (ბაქოს „დინამოსთან“). ეს რეკორდი ჯერ არავის გაუმეორებია, არა მხოლოდ საქართველოში, არამედ ევროპის მოწინავე ქვეყნებშიც კი. საქართველოს ჩემპიონატების მრავალგზის გამარჯვებული, სსრკ ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (1966 წ.) „დინამოს“ საკავშირო პირველობის ოთხგზის ჩემპიონი, „ლოკომოტივის“ საკავშირო პირველობის ჩემპიონი, „ბურევესტნიკის“ საკავშირო პირველობის ვერცხლის პრიზიორი. სსრ კავშირის სპორტის ოსტატი 1972 წლიდან. იყო საქართველოს ვეტერან მორაგბეთა კავშირის პრეზიდენტი.
მორის სახვაძე

მორის სახვაძე (დ. 28 თებერვალი, 1937, თბილისი — გ. 21 იანვარი, 2011) — ქართველი და საბჭოთა მოფარიკავე (ხმალი). საერთაშორისო კატეგორიის მსაჯი. კლუბებს შორის ევროპის ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (1967), სსრკ სამგზის ჩემპიონი გუნდურ შეჯიბრებაში (1960, 62, 64), მეორე პრიზიორი პირად (1964) და გუნდურ (1966) ჩათვლაში, სსრკ თასის მფლობელი (1963). იმსაჯა (1980, მოსკოვი) და (1992, ბარსელონა) ოლიმპიური თამაშებში. ოლიმპიადაზე (2004, ათენი) იყო ფარიკაობის საერთაშორისო ფედერაციის მსაჯთა კომისიის დელეგატი. მსაჯად იყო მიწვეული მსოფლიოს 15-მდე ჩემპიონატზე. 1992 წლიდან იყო ფარიკაობის საერთაშორისო ფედერაციის მსაჯთა კომისიის წევრი.
მამედ რაჰიმი

მამედ რაჰიმი (სრულად მამედ რაჰიმ აბას-ოღლუ ჰუსეინოვა) (დ . 28 აპრილი, 1907, ქ. ბაქო — გ. 6 მაისი, 1977, იქვე) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა პოეტი. ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

ავტორია ლექსების კრებულებისა „სურვილი“ ( კრებ., 1930), „მეორე წიგნი“ (1933), „სამშობლოს ტრფიალი“ (1942), „დილის მელოდია“ (1943) და სხვა. მამედ რაჰიმის პოეზიის თემაა შრომითი ჰეროიკა, პატრიოტიზმი, ქვეყნის კოლექტივიზაცია და ინდუსტრიალიზაცია; აქვს სატრფიალო ლექსებიც. სამამულო ომის თემაზე შექმნა პოეტური ტრილოგია „ლენინგრადის ცაზე“ (1947, სსრკ სახელმწიფო პრემია). მას ეკუთვნის აგრეთვე პოემები „აფშერონის მიწაზე“ (1950), „კასპიის ნაპირებზე“, „საიათნოვა“ (1956). თარგმნიდა ქართველ, რუს, შუააზიელ, სომეხ, ევროპელ კლასიკოსთა ნაწარმოებებს. მონაწილეობდა ვეფხისტყაოსნის თარგმნაში.
ჯალილ მამედყულიზადე

ჯალილ მამედყულიზადე (ფსევდონიმი — მოლა ნასრედინი) (; დ. 22 თებერვალი, 1866, ნახიჩევანი — გ. 4 იანვარი, 1932, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი მწერალი, პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე.

სწავლობდა ნახჭევანში. დაამთავრა საოსტატო სემინარია (1887). ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. მამედყულიზადეს პირველი მხატვრული თხზულებებია პიესა „ჩაის სერვიზი“ (1889) და მოთხრობების ციკლი „შემთხვევა სოფელ დანაბაშში“ (1894). 1903 წელს ჩამოვიდა თბილისში. აქ თანამშრობლობდა აზერბაიჯანულ გაზეთში „შარგი რუსსა“ და ამიერკავკასიის ბოლშევიკთა პირველ ლეგალურ ორგანოში „კავკაზსკი რაბოჩი ლისტოკ“. 1906 წელს თბილისში დააარსა სატირული ილუსტრირებული ჟურნალი „მოლა ნასრედინი“ (გამოდიოდა 1931 წლამდე, ხანგამოშვებით).

ავტორია სოციალური და საზოგადო კონფლიქტების ამსახველი ანტირელიგიური კომედიისა „მიცვალებულნი“ (1909), მოთხრობისა „სკოლა სოფელ დანაბაშში“ (1921) და სხვა. 1920 წელს წავიდა ემიგრაციაში (თავრიზში). ერთი წლის შემდეგ დაბრუნდა საბჭოთა აზერბაიჯანში.
ჰათიჯე სენდილი

ჰათიჯე სენდილი (; დ. 2 აგვისტო, 1983, სტამბოლი) — თურქი მსახიობი.

ბიოგრაფია
ჰათიჯე სენდილი 1983 წლის 2 აგვისტოს დაიბადა სტამბოლში. დედამისი წარმოშობით ალბანელია, მამა კი — თურქი. ჰათიჯემ  ბავშვობა ანთალიაში გაატარა.

ორი წლის განმავლობაში, სამსახიობო ხელოვნებას ეუფლებოდა. უკვე წარმატებულმა მოდელმა და მსახიობმა 2011 წელს „მის თურქეთის“ კონკურსში გაიმარჯვა, ხოლო იმავე წელს „მის ევროპის“ კონკურსზე მესამე ადგილი დაიკავა.

ჰატიჯეს სამსახიობო დებიუტი 2001 წელს შედგა სერიალში „ახალი ცხოვრება“. შემდეგ იყო სერიალები: „სექტემბერი“, „მგლების ხეობა“ და „დიდი ოჯახი“. 2011–2012 წლებში „ქალბატონ დილაში“ ითამაშა. 2014 წელს მონაწილეობა მიიღო ერთ-ერთ ყველაზე რეიტინგულ თურქულ სერიალში „დღე, როცა დაიწერა ჩემი ბედისწერა“, სადაც ელიფის როლს ასრულებდა.

2015 წლის მაისში ჰათიჯე სენდილი დაქორწინდა თურქ მსახიობზე ბურაქ საღიაშარზე. ჰყავთ შვილი ჯან საღიაშარი.
ზეფიროსი

ზეფიროსი (, ძეფოს — „ბნელი“) — დასავლეთის ქარისა და გაზაფხულის ღმერთი ბერძნულ მითოლოგიაში, ბერძენთა გაგებით კი ქარიშხალი; ნიავქარი, ეოსის ძე. ერთ-ერთი ოთხი ქარის ღვთაებიდან. ბორეას, ევროსის და ნოტოსის (ქარის ღმერთები) ძმა, ქლორას ქმარი. მათ ეყოლათ ნაყოფის ღმერთი, კარპოსი, ჰარპია პოდარგემ კი მისგან შვა შმაგი ცხენები. აპოლონისადმი ეჭვიანობით მოკლა ჭაბუკი იაკინთე. როგორც ქარი, იწყება გაზაფხულზე, როცა მეზღვაურები გადიან ზღვაში.
ჯასინდა არდერნი

ჯასინდა კეიტ ლორელ არდერნი(; დ. 26 ივლისი, 1980) — ახალი ზელანდიის მე-40 პრემიერ-მინისტრი 2017 წლის 26 ოქტომბრიდან 2023 წლის 25 იანვრამდე. ის ასევე 2017 წლის 1 აგვისტოდან არის ლეიბორისტთა პარტიის ლიდერი და 2017 წლის 8 მარტიდან პარლამენტის წევრი მაუნტ-ალბერტის წარმომადგენლად. პირველად პარლამენტის დეპუტატად 2008 წლის საპარლამენტო არჩევნებში აირჩიეს. არდერნი მსოფლიო ყველაზე ახალგაზრდა მთავრობის მეთაური ქალია, რომელმაც თანამდებობა 37 წლის ასაკში დაიკავა.

2001 წელს ვაიკატოს უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, არდერნმა თავისი კარიერა პრემიერ-მინისტრ ჰელენ კლარკის კაბინეტის მკველვრად დაიწყო. მოგვიანებით მუშაობდა გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრის, ტონი ბლერის მრჩევლად. 2008 წელს აირჩიეს სოციალისტური ახალგაზრდული საერთაშორისო კავშირის პრეზიდენტად. 2017 წლის 1 მარტს ანიტა კინგის გადადგომის შემდეგ აირჩიეს ლეიბორისტული პარტიის თავმჯდომარის მოადგილედ.

2017 წლის 1 აგვისტოს ისტორიულად ყველაზე დაბალი რეიტინგის გამო თანამდებობიდან წასული ანდრიუ ლითლი არდერნმა შეცვალა და ლეიბორისტული პარტიის ლიდერი გახდა. 2017 წლის 23 აგვისტოს გამართულ საპარლამენტო არჩევნებში ლეიბორისტულმა პარტიამ გაიმარჯვა 46 ადგილით პარლამენტში. პარტიების მოლაპარაკებების შედეგად ქვეყნის პრემიერ-მინსტრი ანდერნი გახდა.

ჯასინდა ანდერნი საკუთარ იდეოლოგიად, როგორც სოციალ-დემოკრატიას, ასევე სოციალური პროგრესივიზმსაც მიიჩნევს.
სამეფო კარიბჭე

ამეფო კარიბჭე — კალინინგრადის შვიდი შემორჩენილი კარიბჭიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს ფრუნზეს ქუჩისა და ლიტვის კედლის გადაკვეთაზე. 2005 წელს სამეფო ჭიშკარი გახდა კალინინგრადის 750 წლისთავის ცერემონიალის სიმბოლო. ამავე წელს ჭიშკარში განთავსდა ისტორიულ-კულტურული ცენტრი „დიდი ელჩობა“, რომელიც წარმოადგენს მსოფლიო ოკეანის მუზეუმის ფილიალს. ჭიშკარში განთავსებულია ექსპოზიცია, რომელიც ეძღვნება ქალაქ-ციხესიმაგრის, კენიგსბერგის ჩამოყალიბებისა და განვითარების ისტორიას, კენიგსბერგ-კალინინგრადის დიპლომატიურ ისტორიას (კონკრეტულად, პეტრე დიდის დიდი ელჩობის სტუმრობას კენიგსბერგში).

სამეფო ჭიშკარი აგებულია ფსევდოგოთიკურ სტილში და გარეგნულად პატარა ციხესიმაგრეს წააგავს.

ისტორია
გერმანული პერიოდი
ამჟამინდელმა კარიბჭემ თავისი სახელწოდება მემკვიდრეობით მიიღო ძველი კარიბჭისაგან, რომელიც ამავე ადგილზე მდებარეობდა. თავიდან ამ ადგილზე მდებარეობდა კალტჰოფის ჭიშკარი, რადგან სწორედ ამ გზით უკავშირდებოდა გუმბინენს (ამჟამად გუსევი). 1811 წელს კარიბჭეს სახელი შეუცვალეს და უწოდეს სამეფო.

 საუკუნის ბოლოს თავდაცვითი ნაგებობა, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდა სამეფო კარიბჭე, მოძველდა და ხელს უშლიდა ქალაქის განვითარებას.

საბჭოთა პერიოდი
კარიბჭის ისტორიაზე არაფერი ცნობები არ მოიპოვება 1945-1960 წლების პერიოდში. პირველი ოფიციალური ომის შემდგომი დოკუმენტი, რომელშიც იგი მოიხსენიება არის რსფსრ-ის მინისტრთა საბჭოს 1960 წლის 30 აგვისტოს დადგენილება № 1327, მაგრამ შემდეგ თანხა 49 მლნ-მდე გაზარდეს.

სარესტავრაციო სამუშაოები დაიწყო 2004 წლის ნოემბერში. ამ დროისათვის დაზიანებული იყო ბარელიეფები: ფრიდრიხ -ის, ჰერცოგ ალბრეხტისა და ოტოკარ -ის ფიგურებს არ ჰქონდათ თავები. „სამი უთავო მეფის“ ბარელიეფის (როგორც მას ეძახდნენ მოსახლეობაში, თუმცა ერთ-ერთი მათგანი, ალბრეხტი, არ იყო მეფე) რესტავრაციია განსაკუთრებით რთული აღმოჩნდა. პრაქტიკულად არ არსებბდა დოკუმენტი, თუ როგორ გამოიყურებოდნენ ისინი ომამდე. ფიგურები სარესტავრაციოდ გაიგზავნა გერმანიაში, სადაც მსგავსი სამუშაოების დიდი გამოცდილება ჰქონდათ, მაგრამ რუსეთის კანონმდებლობა კულტურის ობიექტის საზღვარგარეთ გატანას კრძალავდა, ამიტომ ფიგურების რესტავრაცია მოხდა ადგილზე.

ფიგურების აღსადგენად კალინინგრადში სანქტ-პეტერბურგიდან მიწვიეს ხელოსნები ალექსი კადიროვი და სერგეი ბუგაევი, მოქანდაკე-რესტავრატორები, რომლებმაც მანამდე აღადგინეს გლინკას სახელობის კაპელა სანქტ-პეტერბურგში. ბარელიეფების რესტავრაციისათვის ასევე გააგზავნეს ერმიტაჟის რესტავრატორი ვიაჩესლავ მოზგოვოი. აღდგენილი რელიეფები კვლავ დაამონტაჟეს 2005 წლის 6 ივნისს.

2005 წლის 10 თებერვალს შენობა გადასცეს მსოფლიო ოკეანის მუზეუმს. აქ განათავსეს ექსპოზიცია, რომელიც ეძღვნება ევროპაში პეტრე -ის დიდ ელჩობას.

არქიტექტურა
ისევე როგორც კალინინგრადის სხვა კარიბჭეები, სამეფო კარიბჭეც აგებულია ნეოგოთიკის არქიტექტურულ სტილში. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია აგური.

პროექტის ავტორია გენერალი ერნსტ ლუდვიგ ფონ ასტერი. ბარელიეფები შექმნა მოქნდაკე ლუდვიგ შტიურმერმა.

კარიბჭის პირველ სართულზე სამი პორტალია, მეორეზე სამი ნიში, რომლებშიც დაყენებულია ჩეხეთის მეფე ოტოკარ -ის (მარცხნივ), პრუსიის მეფე ფრიდრიხ -ის (შუაში) და პრუსიის ჰერცოგ ალბრეხტ -ის (მარჯვნივ) ბარელიეფები. ფიგურების ქვეშ განთავსებულია მათი საგვარეულო გერბები, ხოლო ნიშებს ზემოთ ორი პრუსიული მიწის ზამლანდისა და ნატანგიის გერბები.
ტრიფონ რამიშვილი

ტრიფონ რამიშვილი (დ. 1875 — გ. 1929) — ქართველი მწერალი და დრამატურგი.

ბიოგრაფია
1893 წელს დაამთავრა თბილისის საფერშლო სასწავლებელი. მუშაობდა ფერშლად საქართველოს სხვადასხვა დაბასა და სოფელში. 1899 წელს გადმოვიდა თბილისში. მუშაობდა დიდუბის სამკურნალოში (გორის ქუჩაზე), შემდეგ — სულით ავადმყოფთა თავშესაფარში (კოჯრის ქუჩაზე). ლიტერატურულ მოღვაწეობა დაიწყო 1902 წელს — მისი მოთხრობები („ოტოლა“, „მიტრო ჭედიაშვილი“, „ერთგული დედა“, „ვიკენტიჩი„ და სხვა.) იბეჭდებოდა გაზეთ „ივერიასა“ და ჟურნალ „კვალში“; ერთდროულად თანამშრომლობდა გაზეთ „ივერიაში“, აქ გამოაქვეყნა თავისი პირველი პიესები: „მეზობლები“ (1904, ვალერიან გუნიას ინიციატივით 1905 წელს დაიდგა სახაზინო და არტისტული თეატრების, აგრეთვე რკინიგზელთა სახალხო თეატრის სცენაზე), „ექიმი აშირბაჯიანი“ (1906), „შეშლილნი“ (1907), „საბედისწერო დამბაჩა“ (1908), „დედინაცვალი“ (1914), „სალომეს ოჯახი“, „ჭკუამხიარული“ (ორივე 1915), „სტუმარმასპინძლობა“ (1919); გამომცემლობა „სორაპანმა“ გამოსცა კრებული „დრამა და კომედია“ (თბ., 1921); თბილისში 1921 წელს დააარსა საყრდენი ამბულატორია-პოლიკლინიკა წმინდა ოლღას ქუჩაზე (ახლანდ. მე-9 საქალაქო პოლიკლინიკა, ლეო ქიაჩელის 18) და გარდაცვალებამდე იყო მისი ზედამხედველი. მას ეკუთრვნის პიესები: „სიხარულის საზღვართან“ (1923), „გაჭირვების ტალკვესი“ (1925), „მონადირე ქალები“ (1927), „თავადი ქვეყნის თავი“ (1928). მისი პიესების რეჟისორები იყვნენ: ალექსანდრე წუწუნავა, ვალერიან გუნია, შოთა დადიანი და სხვა. პიესები პოპულარობით სარგებლობდა აგრეთვე სომხეთსა და აზერბაიჯანში.
ფრიდრიხსბურგის ციხესიმაგრე

ფრიდრიხსბურგის ციხესიმაგრე — ციხესიმაგრე კალინინგრადში. ციხესიმაგრის ერთადერთი შემორჩენილი ელემენტი - მისი ჭიშკარია, რომელიც ამჟამად არის ქალაქის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნაობა.

ისტორია
ფრიდრიხსბურგის ციხესიმაგრე დააარსეს 1657 წელს დიდი კურფიურსტის ფრიდრიხ ვილჰელმის ბრძანებით მდინარე პრეგოლიის დასაცავად. ფრიდრიხსბურგი იყო ბასტიონური ტიპის ციხესიმაგრე. დაგეგმარებაში მას აქვს კვადრატის ფორმა, რომელსაც კუთხეებში დაყოლებული ჰქონდა ტალახითა და ქვით აგებული ბასტიონები. ციხესიმაგრე ააგეს კარის მათემატიკოსის კრისტიან ოტერის პროექტის მიხედვით.

1697 წელს ციხესიმაგრეს სტუმრობდა და აქ დაბომბვის საქმეს სწავლობდა პეტრე დიდი. რუსეთში დაბრუნების შემდეგ პეტრე დიდის ბრძანებით კუნძულ კოტლინზე აშენდა რამდენიმე ფორტი, რომელიც ააგეს ფრიდრუიხსბურგის ციხესიმაგრის სტილზე.

 საუკუნის შუა წლებში მოხდა ციხესიმაგრის მოდერნიზება. ამ მომენტიდან ციხესიმაგრე გახდა ფორტი.

თავისი მთელი არსებობის მანძილზე ციხესიმაგრეს არაერთხელ მიუღია მონაწილეობა საბრძოლო მოქმედებებში.

 საუკუნის დასაწყისში სათავდაცვო ნაგებობა შეისყიდა ქალაქის ხელისუფლებამ, რომელმაც დაანგრია ნაგებობის დიდი ნაწილი. 1910 წელს ფრიდრიხსბურგის ციხესიმაგრე გახდა სამხედრო ობიექტი და მალევე სრულიად დაანგრიეს. მისი მიწაყრილები მთლიანად ამოავსეს, ხოლო კოშკები და კედლები დაანგრიეს. შემორჩენილია მხოლოდ კარიბჭე.

კარიბჭე
ფრიდრიხსბურგის ციხესიმაგრის კარიბჭე, რომელიც ასევე ცნობილია ფრიდრიხსბურგის კარიბჭის სახელითაც, ყოფილი ციხესიმაგრის ერთადერთი შემონახული ელემენტია. ეს კარიბჭე ააგეს 1852 წელს ფრიდრიხ ავგუსტ შტიულერის პროექტის მიხედვით. თავისი არქიტექტურით ისინი ჩამოჰგავენ კენიგსბერგის ქალაქის კარიბჭეებს. ისევე როგორც ქალაქის კარიბჭეები, ციხესიმაგრის კარიბჭეც აგებულია გამომწვარი ფიგურული აგურით და ნეოგოთიკურ სტილში.

კარიბჭე შედგება ცენტრალური პორტალისაგან, რომელსაც თაღის ფორმა აქვს, რომლის გვერდებზე სიმეტრიულად განტავსებული კაზიმატებია გარნიზონისთვის. შესასვლელის მხრიდან მდებარეობს ოთხი მრგვალი კოშკი. კარიბჭე შემკულია დეკორატიული ელემენტებით და გოთიკური ფანჯრებით.

კარიბჭე დაზიანდა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში. ომის შემდეგ იგი არ აღუდგენიათ და იმყოფება დანგრევის საფრთხის წინაშე, მაგრამ რსფსრ-ის მინისტრთა კაბინეტის დადგენილების მიხედვით მას მიანიჭეს ქალაქთმშენებლობისა და არქიტექტური ძეგლის სტატუსი.

მიუხედავად ისტორიული ძეგლის სტატუსისა, შენობა კვლავ განაგრძობდა ნგრევას. კარიბჭის რესტავრაცია დაიწყო მხოლოდ საუკუნის დასაწყისში. რესტავრაციის დასრულების შემდეგ კარიბჭე გახდა მსოფლიო ოკეანის მუზეუმის კიდევ ერთი ფილიალი. 2010 წელს იგეგმებოდა პირველი დამთვალიერებლის მიღება. რესტავრაციისათვის გამოყოფილი თანხები დაიტაცა კორუმპირებულთა ჯგუფმა, რომელსაც ხელმძღვანელობდა რუსეთის კულტურის მინისტრის მოადგილე გრიგორ პირუმოვი.
ორვილი

ორვილი  — ამერიკული ფანტასტიკური სერიალი, ვარსკვლავური გზის პაროდია. მოქმედება მიმდინარეობს საუკუნეში. .

პრემიერა გაიმართა 2017 წლის 10 სექტემბერს და ნახა 13 მილიონმა მაყურებელმა. 2017 წლის 2 ნოემბერს სერიალი გააგრძელეს მეორე სეზონზე.

სიუჟეტი
ედ მერცერი ცოლს გაშორდა მას შემდეგ რაც შეუსწრო უცხოპლანეტელთან საწოლში. ერთი წლის შემდეგ მას ნიშნავენ კაპიტნად ხომალდზე „ორვილი“. მისი თხოვნით პილოტად ნიშნავენ მის მეგობარს, რომელიც მანამდე ჩამოშორებული იყო ფრენებიდან, ხოლო პირველ თანაშემწედ უნიშნავენ მის ყოფილ ცოლს.

როლებში
მთავარი გმირები
სეთ მაკფარლეინი — კაპიტანი ედ მერსერი. წარმატებული ოფიცერი, რომელიც მოელოდა რომ მალე დანიშნავდნენ ხომალდის კაპიტნად. მაგრამ მას შემდეგ რაც ცოლს გაშორდა ღალატის გამო, კარიერაში პრობლემები შეექმნა. თუმცა ერთი წლის შემდეგ ძველი კაპიტნის პენსიაზე გასვლის გამო ადმირალმა ჰესლიმ (როგორც მოგვიანებით გაირკვა მერსერის ყოფილი ცოლის თხოვნით) დანიშნა ხომალდ „ორვილის“ მეთაურად.
ედრიან პალიკი — კელლი გრეისონი. კაპიტნის თანაშემწე, მერსერის ყოფილი ცოლი. .
პენნი ჯონსონი — ექიმი კლერ ფინი. „ორვილის“ მთავარი ექიმი
სკოტ გრაიმსი — ლეიტენანტი გორდონ მალლოი, .
პიტერ მაკონი — ლეიტენანტი ბორტუსი, კაპიტნის მეორე თანაშემწე. მიეკუთვნება მოკლანის რასას
ჰელსტონ სეიჯი — ალარა კიტანი, უსაფრთხოების სამსახურის მეთაური. მის მშობლიურ პლანეტაზე მაღალი გრავიტაციის გამო გააჩნია ადამიანზე რამდენჯერმე დიდი ფიზიკური ძალა
ჯ. ლი — ლეიტენანტი ჯონ ლამარი, ნავიგატორი.
მარკ ჯექსონი (ხმა) — ოფიცერი აიზეკი

მეორეხარისხოვენი გმირები
ჩად კოულმენი — კლაიდენი, ბორტუსის მეუღლე.
ნორმ მაკდონალდი (ხმა) — იუფუტი, ეკოპაჟის წევრი, ჟელესმაგვარი სიცოცხლის ფორმა.
ლარი ჯო კემპბელი — ბორტინჟინერი სტივ ნიუტონი.
რეიჩელ მაკფარლეინი — კომპიუტერის ხმა.

მოწვეული მსახიობები
ვიქტორ გარბერი — ადმირალი ჰესლი, მერსერის უფროსი და გრეისონის მამის მეგობარი
ბრაიან ჯორჯი — დოქტორი არონოვი
რონ კენადა — ადმირალი ტაკერი
ჯონათან ადამსი — მოკლანელი არბიტრი
ჰოლლანდ ტეილორი — ჯინი მერსერი, კაპიტან მერსერის დედა
ჯეფრი ტემბორი — ბენ მერსერი, კაპიტან მერსერის მამა
რობერტ ნეპპერი —
ლიამ ნისონი — იაჰავუს დორალი, ბიოხომალდის კაპიტანი (1 სეზონი, მე-4 სერია, 37-ე წუთი).
შარლიზ თერონი —
კელლი ჰუ — ადმირალი ოზავა
ბრაიან ტომპსონი -
რობ ლოუ — დარულიო
ოინომაოსი

ოინომაოსი — არესის შვილი, ელიდის პიზის მეფე, ჰიპოდამიას მამა, ეტლით სრბოლის სწორუპოვარი ოსტატი. მისანმა უწინასწარმეტყველა, რომ სიძის საქციელს შეეწირებოდა, ამიტომ დიდი ყოყმანის შემდეგ განაცხადა, რომ ჰიპოდამიას მხოლოდ მას მიათხოვებდა, ვინც ეტლით რბოლაში დაამარცხებდა. უნდა ექროლათ პისიდან პოსეიდონის საკურთხევლამდე, ისთმოსამდე. ვისაც იონომაოსი დაეწეოდა, ზურგში შუბს ჩასცემდა და კლავდა. ტყუილად როდი ამყარებდა იმედს პოსეიდონის ნაჩუქარ ბედაურებზე, ქარის სისწრაფე ჰქონდათ. მან თორმეტი ვაჟკაცის დახოცვა მოახერხა. ბოლოს გამოჩნდა მეცამეტე სასიძო, ზევსის შვილიშვილი პელოპი, ტანტალეს ვაჟი, პოსეიდონის საყვარელი ჭაბუკი. მან მოისყიდა მეფის მეეტლე მირტილე, რომელმაც ბორბლის ღერძი არასათანადოდ დაამაგრა. შედეგად, ოინომაოსს ეტლი მაშინ ამოუტრიალდა, როცა პელოპისთვის შუბის სროლას აპირებდა. მისანის წინასწარმეტყველება ახდა და ოინომაოსი შეჯიბრში დაიღუპა.
კიბერპანკი

კიბერპანკი — სამეცნიერო ფანტასტიკის ქვეჟანრი, სადაც ასახულია კაცობრიობის კულტურის ვარდნა ტექნოლოგიური პროგრესის ფონზე კომპიუტერების ეპოქაში. თავად ტერმინი წარმოადგენს ინგლისური სიტყვების „“ (კიბერნეტიკა) და „“ (პანკი) ნაზავს. ტერმინი პირველად გამოიყენა მწერალმა ბრიუს ბეთკემ თავისი მოთხრობის დასათაურებლად. როგორც წესი, კიბერპანკთან დაკავშირებულ ნაწარმოებში აღწერილია ანტიუტოპიური მომავლის სამყარო, სადაც ტექნოლოგიური პროგრესი, როგორიც არის საინფორმაციო ტექნოლოგიები და კიბერნეტიკა, ეთავსება სოციალური წესწყობილების ვარდნას ან რადიკალურ გარდაქმნას.

კიბერპანკი სათავეს იღებს 1960-1970-იანი წლების ეგრეთ წოდებული სამეცნიერო ფანტასტიკის ახალი ტალღის მოძრაობიდან, როდესაც მწერლებმა, როგორებიც არიან ფილიპ კინდრედ დიკი, როჯერ ჟელიაზნი, ჯეიმზ ბალარდი, ფილიპ ხოსე ფარმერი და ჰარლან ელისონი, გამოიკვლიეს ნარკოკულტურის, ტექნოლოგიებისა და სექსუალური რევოლუციის გავლენა ადრეული სამეცნიერო ფანტასტიკის უტოპიური ტენდენციებისთვის თავის არიდების გზით.

პირველი კომიქსი, რომელშიც ასახულია კიპერპანკული თემები, არის „მსაჯული დრედი“, გამოცემული 1977 წელს. უილიამ გიბსონის 1984 წლის რომანმა „ნეირომანსერი“ გაამყარა კიბერპანკი როგორც ჟანრი. კიბერპანკის სხვა გამორჩეული ავტორები არიან ბრიუს სტერლინგი და რუდი რიუკერი.

იაპონური კიბერპანკი სათავეს იღებს 1982 წლიდან, მას შემდეგ რაც გამოვიდა კაცუჰირო ოტომოს მანგას სერია „აკირა“, რასაც 1988 წელს მოჰყვა ამავე სახელწოდების ფილმის გამოშვება, რამაც ხელი შეუწყო იაპონური კიბერპანკის პოპულარიზაციას. ამას მოჰყვა სხვა ცნობილი მანგა და ანიმე სერიების გამოსვლა, მათ შორის: „მოჩვენება აბჯარში“, „მებრძოლი ანგელოზი ალიტა“, „კოვბოი ბიბოპი“ და „ლეინის ექსპერიმენტები“.

კიბერპანკის ჟანრის ადრეული ფილმია 1982 წელს გამოსული რიდლი სკოტის „სამართებელზე მორბენალი“, დაფუძნებული ფილიპ კინდრედ დიკის რომანზე „ოცნებობენ ანდროიდები ელექტრონულ ცხვრებზე?“, ასევე „ჯონი მნემონიკი“ (1995),„სასტუმრო ახალი ვარდი“ (1995) (ეს ორი უკანასკნელი დაფუძნებულია უილიამ გიბსონის მოთხრობებზე) და ვაჩოვსკების მატრიცის ტრილოგია (1999-2003). ჟანრის უფრო ახალი ფილმებია „სამართებელზე მორბენალი 2049“ (2017), რომელიც წარმოადგენს ორიგინალი ფილმის გაგრძელებას, „აპგრეიდი“ (2018), „ალიტა: მებრძოლი ანგელოზი“ (2019) და კომპანია -ის ტელესერიალი „სახეცვლილი ნახშირბადი“, დაფუძნებული რიჩარდ მორგანის 2002 წლის ამავე სახელწოდების რომანზე.