iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მეთესლეობა

მეთესლეობა — მემცენარეობის დარგი, რომლის დანიშნულებაა სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლის გეგმური გამრავლება ჯიშთმონაცვლეობისა და ჯიშთგანახლებისათვის. მეთესლეობის სწორი წარმართვა ემყარება გენეტიკურ კანონზომიერებათა გამოყენებასა და დარაიონებული ჯიშებისა და ჰიბრიდების ბიოლოგიურ ცოდნას. მეთესლეობა უშუალოდ არის დაკავშირებული სელექციასთან.

საქართველოში, როგორც მიწათმოქმედების უძველეს ქვეყანაში, საკუთარი წესებით ხდებოდა ჯიშების დაცვა „გადაჯიშებისაგან“. 1927 წელს გიორგის რცხილაძის ხელმძღვანელობით თბილისის ბოტანიკურ ბაღთან ჩამოყალიბდა თესლის კონტროლის ცენტრალური ლაბორატორია, შემდეგ მის ბაზაზე შეიქმნა კონტროლის ინსპექცია. 1929 წელს რესპუბლიკის ყველა ადმინისტრაციულ რაიონში მოეწყო თესლის კონტროლის ლაბორატორია, მომზადდა მეთესლე აგრონომთა კადრები. 1937 წელს საქართველოს მიწსახკომთან შეიქმნა მეთესლეობის სამმართველო, შემდეგ ჯიშიანი თესლის სამმართველო, სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებებში (ი. ლომოურის სახელობის საქართველოს მიწათმოქმედების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი და მისი სისტემის საცდელი სადგურები) არის მეთესლეობის განყოფილებები, რომლებიც დარაიონებულ ჯიშებსა და ჰიბრიდების ხაზებზე აწარმოებენ პირველად მეთესლეობას. საქართველოში მეთესლეობის ორგანიზაციაში, მეცნიერული საფუძვლების შემუშავებასა და კადრების მომზადებაში გ. რცხილაძის გარდა დიდი ღვაწლი მიუძღვით დ. ბუაჩიძეს, გ. გაბუნიას, ე. ჩერნიშს, ი. ებანოიძეს და სხვებს.
მეთუთეობა

მეთუთეობა — მემცენარეობის დარგი, რომელიც მოიცავს თუთის ხის მოვლა-გაშენებასა და სარგავი მასალის (თესლნერგი, ნერგი) წარმოებას. ამასთანავე წარმოადგენს მეაბრეშუმეობის დარგს, რამდენადაც თუთის ხე გამოიყენება თუთის აბრეშუმხვევიის მატლების გამოსაკვებად.

თუთის ხეს ამრავლებენ თესლითა და ვეგეტატიურად, ერთ ჰექტარზე ითესება 10–20 კილოგრამი თესლი. სარწყავ პირობებში სანერგეში ერთ ჰექტარზე 600–800 ათასი თესლნერგს და 32–35 ათას ნერგს იღებენ. ფოთლის მოსავალი ერთ ჰექტარზე თუთის ბუჩქოვანი პლანტაციიდან უდრის 9-10 ტონას, ხოლო შტამბიანი ზრდასრული ერთი მცენარიდან 10–15 კილოგრამს.

თუთის ხის ერთ-ერთ სამშობლოდ საქართველოც ითვლება. არქეოლოგიურ განათხარებში თუთის ფოთლის ნარჩენებისა და ანაბეჭდების არსებობით დასტურდება, რომ თუთის ხე საქართველოს აღმოსავლეთ ნაწილში გავრცელებული ყოფილა მეოთხეული პერიოდის დასაწყისში. მეთუთეობა დამოუკიდებელ მეცნიერებად საუკუნის 30-იან წლებში ჩამოყალიბდა. მეთუთეობის დარგში ფართოდაა გავრცელებული მკვლევარების ა. ფიოდოროვის, ი. აბდულაევის, კ. რაჰმანბერდიევის, მ. შაბლოვსკაიას, ა. კაფიანის, გ. ჯაფარიძის და სხვების შრომები.
მეთხეობა

მეთხეობა — მეცხოველეობის დარგი. იძლევა მრავალფეროვან პროდუქციას. თხის რძე ადვილი მოსანელებელია, განსაკუთრებით სასარგებლოა ბავშვების საკვებად და კუჭის დაავადებულებისათვის. იყენებენ აგრეთვე ყველის, კარაქის და რძის მჟავე ნაწარმის მისაღებად. თხის ხორცი ნოყიერია და გამოირჩევა კარგი საგემოვნო თვისებებით. აშენებენ მერძეულ, სათივთიკე, სამატყლე და შერეულ ჯიშებსაც. სპეციალური სამატყლე ჯიშების მატყლი ერთგვაროვანია, ახასიათებს დიდი გამძლეობა, ელასტიკურობა და ბზინვარება. მისგან ამზადებენ საკოსტიუმე ქსოვილს, ხალიჩებს, ტრიკოტაჟსა და სხვა ნაწარმს. თივთიკისაგან ამზადებენ ფეტრს, სახოვან შალეულს და სხვა. თხის ტყავის გადამუშავებით იღებენ პირველხარისხოვან შევროს, ქრომისა და სხვა სახის ტყავეულს.

მეთხეობა განსაკუთრებით განვითარებულია სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში, ინდოეთსა და ჩინეთში. მერძეული ჯიშებიდან ცნობილია მეგრული, ზაანური, ტაგენბურგული, რუსული. სამატყლედან - ანგორული. სათივთიკე ჯიშებიდან — ქაშმირული, დონისპირული და სხვა ჯიშები. სამეცნიერო-კვლევითი მაშაობას მეთხეობაში ატარებს მეცხვარეობისა და მეთხეობის მეცხოველეობის ინსტიტუტები.
მეიერის ლიმონი

მეიერის ლიმონი — ლიმონისა და ფორთოხლის ჰიბრიდული ჯიში. ჩინური წარმოშობისაა. ტანდაბალი, უეკლო ხე ან ბუჩქია, რომლის სიმაღლე 1,5-2 მ აღწევს, ნაყოფი მოყვითალი-ნარინჯისფერია, მომრგვალო-ოვალურია, მისი სიგრძეა 6-7,5 სმ, სიგანე 5,2-5,5 სმ. მასა 110-125 გ. დაბალი ხარისხისაა, აქვს მცირე მჟავიანობა, სპეციფიკური გემო; დიდხანს არ ინახება. რბილობი წვნიანი, კანი თხელი და პრიალაზედაპირიანი.

თითოეული ხე 1000-1200 ცალ ნაყოფს იძლევა, ადრემსხმოიარეა. კარგი საოთახე კულტურაა. ყოფილ სსრკ-ში მეიერის ლიმონი გავრცელებულია შუა აზიის, შავი ზღვის სანაპიროებსა და აზერბაიჯანის სუბტროპიკული ზონის რაიონებში.
მეითარი

მეითარი (სპარს. მეჰთარ — უფროსი, წარჩინებული) — მეფის მსახური გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში. ვახუშტი ბატონიშვილის განმარტებით, მეითარი ეჯიბის მსგავსი მოხელეა. მეითარი საპატიო, მეფესთან დაახლოებული პირი იყო. ვახტანგ -ის დასტურლამალის მიხედვით, მას „შიგნით, გარეთ ბატონთან გაუყრელობა და შინაყმობა დიდი აქვს“. მეითარის ხელთ იყო მეფის ტანისამოსი. იგი ხელმძღვანელობდა მეფის მომსახურებას.
დენიელ დეი-ლუისი

სერ დენიელ დეი-ლუისი ( დ. 29 აპრილი, 1957) — ინგლისელი მსახიობი. დენიელ დეი-ლუისი ერთადერთი მამაკაცი მსახიობია, რომელმაც 3-ჯერ მოიგო ოსკარი მთავარი როლისთვის. გარდა ამისა, არის კინომსახიობთა გილდიის, ოთხგზის -სა და ორგზის ოქროს გლობუსის ჯილდოების მფლობელი.

ბიოგრაფია
განათლება მიიღო ბრისტოლის ოლდ-ვიკის თეატრის სკოლაში. დეი-ლუისი ცნობილია, როგორც ერთ-ერთი ყველაზე წუნია მსახიობი კინოს ისტორიაში — ბოლო ათი წლის განმავლობაში გადაღებულია მხოლოდ ხუთ კინოფილმში. ის მეთოდური მსახიობია და მნიშვნელოვან კვლევას ატარებს საკუთარ გმირებზე. ხშირად ის სრულიად გარდაისახება საკუთარ გმირად მისი ფილმების გადაღების მთელი პროცესის განმავლობაში.

ფილმოგრაფია
მეირმეობა

მეირმეობა — მეცხოველეობის დარგი, რომლის დანიშნულებაა ჩრდილოეთისა და საპანტო ირმების მოშენება და გამოყენება. ჩრდილოეთი მეირმეობა უკიდურესი ჩრდილოეთი სოფლის მეურნეობის მნიშვნელოვანი დარგია. სამეცნიერო-კვლევით მუშაობას ჩრდილოეთ მეირმეობაში ატარებს მაგადანის, იაკუტისა და სოფლის მეურნეობის სხვა სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტები.

საპანტო მეირმეობაში ამრავლებენ ხალებიან ირმებს, მარალსა და იზიუბრს პანტის (დოყის), ხორცისა და ზამშისათვის.
მეკაკლურები

მეკაკლურები — მწერების ზეოჯახი სიფრიფანაფრთიანების რიგისა. ვითარდებიან უმთავრესად მცენარეთა ქსოვილებში, უფრო იშვიათად პარაზიტობენ სხვა მწერის სხეულში. მეკაკლურების სიგრძე 1-5 მმ აღწევს. ცნობილია მეკაკლურების 1900-მდე სახეობა. გავრცელებულია უმთავრესად ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში. გალების წარმომქმნელი მეკაკლურები კვერცხებს მცენარის სხვადასხვა ნაწილში დებენ. გამოჩეკილი მატლები გამოყოფენ აუქსინებს და და წარმოქმნიან გალებს. მეკაკლურების მავნებლობა უმნიშვნელოა, მწერების მატლების პარაზიტ მეკაკლურებს კი სოფლის მეურნეობის მავნებელთა (მაგ., კომბოსტოს ბუზი, ხახვის ბუზი და სხვა) განადგურებით სარგებლობა მოაქვს.
მეკვლეობა

მეკვლეობა — ახალ წელს ნაყოფიერება-ბარაქიანობის, მაღალმოსავლიანობის, ბედნიერება-სიკეთის უზრუნველყოფის მიზნით მეკვლის მიერ ოჯახის დალოცვისა და გარკვეული რიტუალების შესრულების ჩვეულება. თავდაპირველად, როდესაც კალენდარული ახალი წელი ემთხვეოდა ახალი სამეურნეო წლის ანუ, შესაბამისად, აგრარული კალენდრის დასაწყისს, მეკვლის — ახალი წლის პირველი მომლოცველის — ერთ-ერთი მთავარი მოვალეობა იყო რიტუალური ხვნა-თესვა, პირველი, რიტუალური კვალის გავლება.

ამ ჩვეულების გადმონაშთში ბოლო დრომდე შემორჩა ყოფას მეკვლეობის მიერ კარმიდამოში ან ოჯახში მარცვლეულის მობნევის სახით. დროთა განმავლობაში მეკვლეობამ კვლის გამვლების თავდაპირველი ფუნქცია დაკარგა და იგი მხოლოდ „ფეხბედნიერი“ მომლოცველის ანუ „მეფეხის“ მნიშვნელობით შემორჩა ყოფას. ძველად ადამიანებთან ერთად მეკვლეობაში მონაწილეობას იღებდა აგრარულ კულტურებთან დაკავშირებული ხარი, ცხვარი ან ცხენი.
მელაანის არქეოლოგიური ძეგლები

მელაანის არქეოლოგიური ძეგლები — სოფელ მელაანსა (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი) და მის მიდამოებში აღმოჩენილი არქეოლოგიური ძეგლები. სოფლის ტერიტორიაზე მრავლადაა დადასტურებული პალეონტოლოგიური მასალა. აქვე გამოვლინდა ძველი ქვის ხანის (მუსტიე) იარაღები. სოფლის მიდამოებში აღმოჩენილია აგრეთვე ბრინჯაოს, ანტიკური და ფეოდალური ხანის არქეოლოგიური მასალაც.

განსაკუთრებით საყურადღებოა გვიანდელი ბრინჯაო-რკინის ნამოსახლარი ბორცვები:„მაიაკი“, „ტინის სერი“, „მოჭრილი გორა“, სოფლის სამხრეთ განაპირა უბანში შესწავლილი ძვ. წ. ათასწლეულის დასაწყისის სამლოცველოს ნაშთი. გადამწვარი რიყის ქვების ქვეშ ორმოებში და თიხის ჭურჭლებში ნაპოვნია ასობით ბრინჯაოს ნივთი (იარაღი, ცხენის აღკაზმულობა).აქვე დიდი რაოდენობით აღმოჩნდა ბრძოლისა და შრომის რკინის იარაღი, ლაგმები და თიხის ჭურჭლის ნატეხები, რომლებზეც უმეტესად ცხოველთა რელიეფური გამოსახულებებია. აქვე იყო ითიფალური, ზოგჯერ შეიარაღებული შიშველი მამაკაცის ქანდაკებები. სამლოცველოს ტერიტორიაზე დიდი რაოდენობით გამოვლინდა ე. წ. სკვითური ისრისპირები, რაც გვაფიქრებინებს რომ სამლოცველოს განადგურებაში სკვითური ისრისპირებით შეიარაღებულ მტერს მიუღია მონაწილეობა.

სამლოცველოს დასავლეთით, „ჩალიანხევის“ მარცხენა ფერდზე, გამოვლინდა სამლოცველოს თანადროული სამაროვანი. შესწავლილია 6 ორმოსამარხი. დადასტურდა 2 სართულის არსებობა.
თამარ მხეიძე

თამარ სევერიანეს ასული მხეიძე (დ. 22 დეკემბერი 1915, როკითი, ბაღდათის მუნიციპალიტეტი — გ. 11 აპრილი 2007, თბილისი) — ქართველი ზოოლოგი. საქართველოს პირველი არაქნოლოგი. ეკუთვნის 30-ზე მეტი სტატია და ერთი წიგნი საქართველოს ობობების შესახებ.

თამარ მხეიძე გაიზარდა ქუთაისში. მოგვიანებით შეისწავლა ზოოლოგია თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში და 1990 წლამდე იქ მუშაობდა ლექტორად, რის შემდეგაც აქტიურ მუშაობას შეუდგა, როგორც არაქნოლოგი.
თამარ მხეიძე ქორწინებაში იმყოფებოდა ქართველ ლიმნოლოგთან ლავროსი კუტუბიძესთან.

თამარ მხეიძე იყო კავკასიისს პირველი არაქნოლოგი. მისი მთავარი ღვაწლი მშობლიური ქვეყნის – საქართველოს ობობების შესწავლაში მდგომარეობს. 30-ზე მეტ სტატიაში მხეიძემ აღწერა ობობების და მთიბავების 40 ახალი სახეობა.
ქვემო ჭალა

ქვემო ჭალა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ახალშენი, გამდლისწყარო, გორაკა, ვაკე, პანტიანი, საკორინთლო). 1921-1930 წლებში იყო გორის მაზრის ქვემო ჭალის რაიონის ცენტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1075 ადამიანი.

გალერეა
მელომანია

მელომანია (მელო... და ...მანია), მუსიკით, სიმღერით ძლიერ, ავადმყოფურ გატაცებას. მელომანი კი მუსიკის სიმღერის დიდი მოყვარულს აღნიშნავს. მელომანია განიხილება, როგორც მელოფობიის("მუსიკის შიში") საწინააღმდეგო ტერმინი, რომელიც ნაკლებ იხმარებაა როგორც ენის მკვლევართა შორის, ასევე სამომხმარებლო ენაში.. აღსანიშნავია, რომ ტერმინში "მელომანია" არაა დაკონკრეტებული, მუსიკის რომელიმე ჟანრით გატაცება, იგი ზოგადად, მუსიკით გატაცებას აღნიშნავს. ზოგიერთი მკვლევრის მოსაზრებით, წარსულში მელომანია აღნიშნავდა მუსიკით გატაცებას მგზნებარედ და თვითდაჯერებულად, მაგრამ არა საკმარისად ღრმად..
კრამერი კრამერის წინააღმდეგ

კრამერი კრამერის წინააღმდეგ — რობერტ ბენტონის 1979 წლის ფილმი, ევერი კორმენის ამავე სახელწოდების რომანის (1977) მიხედვით. მონაწილეობენ: დასტინ ჰოფმანი, მერილ სტრიპი, ჯასტინ ჰენრი, ჯეინ ალექსანდერი და სხვა. ფილმი გამოვიდა 19 დეკემბერს და კომერციულ წარმატებასთან ერთად (173 მილიონ დოლარზე მეტი შემოსავალი 8 მილიონი დოლარის ბიუჯეტიდან) კრიტიკოსთა მხრიდან აღიარებაც მოიპოვა.

სიუჟეტი
ტედ კრამერმა მთელი ცხოვრება კარიერას მიუძღვნა და ვერც კი შეატყო როგორ დაენგრა ოჯახი — ცოლმა მიატოვა და 6 წლის შვილთან ერთად დატოვა. ტედი იძულებულია ბავშვის აღზრდას მოკიდოს ხელი. ნელ-ნელა მამა-შვილს საუკეთესო მეგობრული ურთიერთობა უყალიბდება. მათ ერთმანეთის გარეშე ცხოვრება აღარ შეუძლიათ, მაგრამ სწორედ ამ დროს დედა ბრუნდება და ბავშვის წაყვანას სასამართლოს ძალით ცდილობს...

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო ფილმი
საუკეთესო რეჟისორი: რობერტ ბენტონი
საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: რობერტ ბენტონი
საუკეთესო მსახიობი კაცი: დასტინ ჰოფმანი
საუკეთესო მსახიობი ქალი მეორეხარისხოვან როლში: მერილ სტრიპი

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო სცენარი: რობერტ ბენტონი
საუკეთესო მსახიობი ქალი მეორეხარისხოვან როლში: მერილ სტრიპი
წვიმის კაცი

წვიმის კაცი — ბარი ლევინსონის ფილმი, რომელიც 1988 წელს გამოვიდა კინოეკრანებზე. ფილმში მონაწილეობენ დასტინ ჰოფმანი, ტომ კრუზი, ვალერია გოლინო და სხვა.

სიუჟეტი
მამის გარდაცვალების შემდეგ სამი მილიონი დოლარი აუტიზმით დაავადებულ რეიმონდს ხვდა წილად, ჩარლის კი არაფერი ერგო. გაღიზიანებული ჩარლი საკუთარი წილის მიღებას ცდილობს და ძმა საავადმყოფოდან გამოჰყავს. მათი რამდენიმედღიანი თანაცხოვრება ყველაფერს ცვლის...

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო ფილმი
საუკეთესო ორიგინალური სცენარი: ბერი მოროუ, რონალდ ბასი
საუკეთესო რეჟისორი: ბარი ლევინსონი
საუკეთესო მსახიობი კაცი: დასტინ ჰოფმანი

რესურსები ინეტრნეტში
მელია (ბოტანიკა)

მელია — მცენარეთა გვარი მელიისებრთა ოჯახისა. ფოთოლმცვივანი ან ნახევრად მარადმწვანე ხეები და ბუჩქებია.

25-მდე სახეობა გავრცელებულია სამხრეთ აზიასა და ავსტრალიაში. ყოფილ სსრკ-ში ბუნებრივად არ იზრდება, კულტურაში უფრო ხშირად გვხვდება ; საკმაოდ ლამაზი, გაშლილვარჯიანი ხეა, რომლის სიმაღლე 12-18 მ აღწევს. მეჩხერ საგველა ყვავილედში თავმოყრილი წვრილი იასამნისფერი სურნელოვანი ყვავილები და ყვითელი მომრგვალო ნაყოფი აქვს.

დეკორატიულია. მოშენებულია ყირიმის, კავკასიასა და შუა აზიის ბაღ-პარკებში. კარგად ხარობს საქართველოშიც. ფოთოლსა და ფესვს იყენებენ მედიცინაში. ნაყოფი შხამიანია, მისგან იღებენ ინსექტიციდებს. მოწითალო მერქანს სადურგლო საქმეში ხმარობენ.
ტომ კრუზი

ტომ კრუზი (; დ. 3 ივლისი, 1962) — ამერიკელი მსახიობი და პროდიუსერი. იგი იყო ნომინირებული სამჯერ ამერიკულ კინოაკადემია ოსკარზე და მოგებული აქვს ორი ოქროს გლობუსი. ტომ კრუზის როლებიდან აღსანიშნავია „წვიმის კაცი“, სადაც ითამაშა დასტინ ჰოფმანთან ერთად.

ბიოგრაფია
ცხოვრების ადრეული წლები
ტომ კრუზი დაიბადა 1962 წლის 3 ივლისს, ნიუ-იორკში. ოჯახში იგი იყო მესამე შვილი. მას ასევე ჰყავს 3 და. დედამისი იყო მსახიობი, ხოლო მამა ინჟინერი. სამსახურის შოვნის მიზნით ოჯახი ხშირად იცვლიდა საცხოვრებელ ადგილს. 14 წლის ასაკში მას უკვე გამოცვლილი ჰქონდა 15-მდე სკოლა. ბავშვობიდან განუვითარდა ერთგვარი სიმაღლის კომპლექსი. ის სკოლაში ყოველთვის ცდილობდა ესაუბრა მასზე დაბალ ბავშვებთან, რათა დაბალი არ გამოჩენილიყო. ამ კომპლექსის გამო იგი სპორტის რამდენიმე სახეობით იყო დაკავებული. სწავლა მაინცდამაინც არ გამოსდიოდა, რადგან მას, ასევე როგორც დედამისს, აწუხებდა დისლექსია. ეს დაავადება მას მას შემდეგ განუვითარდა, რაც მას აიძულეს მარჯვენა ხელით წერა, როდესაც იგი მემარცხენე იყო. ამ პრობლემებთან დაკავშირებით იგი გადაიყვანეს სპეც-კლასში, მაგრამ იგი ამ დაავადებისგან არ განიკურნა და დაბრუნდა ჩვეულებრივ კლასში.

12 წლის ასაკში, ოჯახი მამამ მიატოვა და ოჯახი ძალიან მძიმე ფინანსურ მდგომარეობაში ჩავარდა. მისი დები სწავლის დამთავრების შემდეგ, მუშაობდნენ, რათა ოჯახში შემოსავალი შემოეტანათ.

ერთი წლის განმავლობაში ტომი დადიოდა სასულიერო სემინარიებზე, შემდეგ კი უბრალო კოლეჯში შევიდა, სადაც მონაწილეობას იღებდა თეატრალურ დადგმებში. სწორად აქ მიხვდა, რომ ეს მისი საქმე იყო.

ფილმოგრაფია
როგორც მსახიობი
მელიქაური

მელიქაური — მარადმწვანე ბუჩქი მაჯაღვერისებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 1 მ აღწევს. გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთის ზოგიერთ ქვეყანაში. ჩვენში ძირითადად დასავლეთ საქართველოშია გავრცელებული კოლხურ ტყეებში, გვხვდება აღმოსავლეთ საქართველოშიც.

იზრდება ტყის ან სუბალპურ სარტყლის ფოთლოვანი ტყეების ქვეტყეში, აგრეთვე ალპური სარტყლის მდელოებზე.
მელი-ღელე

მელი-ღელე — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ მელაანის სამხრეთით დაახლოებით 7 კმ-ზე, მელი-ღელეს მარჯვენას ნაპირას (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი). გათხრილია სხვადასხვა დროის 2 სამლოცველო.

მელი-ღელე თარიღდება ძვ. წ. - საუკუნეებით. იგი წარმოადგენს 60 მ დიამეტრის შემაღლებულ მოედანს, რომელსაც რიყის ქვები აქვს შემოვლებული და გამოყოფილია 2 მ სიგანის და 0,60 მ სიღრმის თხრილით. სამლოცველო მოედანზე აღმოჩნდა 2 დიდი ორმო, რომელშიც იყო ხის წმინდა ნაცარი და მასში შერეული სხვადასხვა ნივთი. ორმოების ცენტრში, ფსკერზე ნაცრით სავსე თიხის დიდი ჭურჭლები იდგა. მელი-ღელე -ზე ნაპოვნია მრავალი ნივთი. თიხის ჭურჭლის ნაწილი შემკულია ნადირობის სცენებით. აღმოჩენილია ობსიდიანის ისრისპირები (მათ შორის იმიტაციებიც), სამკაული, რამდენიმე მახვილის იმიტაცია, თიხის საბეჭდავები (მათზე გამოსახულია მნათობით სიმბოლოები: სვასტიკა, ჯვარი, სპირალი და სხვა), თიხისა და ბრინჯაოს შიშველი ქალის ქანდაკებები, რომელთაგან ზოგს ნიღაბი უკეთია. ძეგლის შემაღლებული მოედნის ცენტრალურ ნაწილში ცხოველთა სტილიზებული გამოსახულებები გამოვლინდა, რომლებიც ნაცარითა და დამწვარი ძვლით იყო ინკრუსტირებული.

მელი-ღელე უშუალოდ ებჯინება მელი-ღელე -ს ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან და ერთგან ფარავს მას. მელი-ღელე თარიღდება ძვ. წ. ათასწლეულის ნახევრით. სამლოცველოს დიამეტრი 80 მ-ია, რომელიც შემოზღუდულია 1 მ სიმაღლისა და 10 მ სიგანის კედლით. ზღუდე შედგება ტერასებად სამრიგად განლაგებული რიყის ქვებისაგან. წრეებს შორის ასეთივე კონსტრუქციის ტიხრებია. ქვებს შორის ჯგუფებად განლაგებულია რკინის ნივთები (იარაღი და სამკაული). აქვე გამოვლინდა ობსიდიანის ანატკეცების რამდენიმე ჯგუფი. მსგავსი კონსტრუქციისა არაშენდასთან აღმოჩენილი ამავე დროის სამლოცველოს ზღუდე. მელი-ღელეს ცენტრალურ ნაწილში აღმოჩნდა რამდენიმე ბრტყელძირა ქვევრის ფსკერი, მამაკაცისა და ცხენის მცირე ზომის ბრინჯაოს ქანდაკება. ერთ ადგილას გამოვლინდა რიყის ქვების წრე, რომლის ცენტრალური ნაწილი შევსებული იყო წმინდა ნაცრით. მელი-ღელე -ზე მოპოვებული მასალის მსგავსი მრავლადაა აღმოჩენილი ამიერკავკასიის ტერიტორიაზე.
მემამულეები

მემამულეები — ფეოდალური ფორმაციის ერთ-ერთი ძირითადი გაბატონებული წოდება-კლასი, რომელიც ტრანსფორმირებული სახით არსებობას განაგრძობდა კაპიტალისტურ საზოგადოებაშიც.

რუსული სახელწოდება „პომეშჩიკი“ წარმოდგა ფეოდალური მიწისმფლობელობის ადრინდელი ფორმის „პომესტიესაგან“, რაც სახელმწიფოსაგან ეძლეოდათ ცალკეულ ვასალებს სამხედრო და სამოქალაქო სამსახურის პირობით. საუკუნეში რუსი მემამულეები მემკვიდრეობით მესაკუთრეებად გადაიქცნენ და კიდევ უფრო გააძლიერეს ყმა-გლეხთა ექსპლუატაცია. მეფის რუსეთი ყოველგვარი საშუალებით იცავდა თავის ამ სოციალურ საყრდენი ძალისპრივილეგიებს. მემამულური მიწათმფლობელობა რუსეთში ხელუხლებელი დარჩა ბატონყმობის გაუქმების შემდეგაც.

საქართველოში პირობითი ფეოდალური მიწათმფლობელობის გვერდით მემკვიდრეობითი „მამული“ უკვე - საუკუნეებში ჩნდება. მომდევნო ხანაში იგი ფეოდალური კლასის მფლობელობა-საკუთრების თითქმის ერთ-ერთ ნორმად იქცა. ქართული წერილობითი წყაროები განასხვავებენ „მკვიდრად“ ნაბოძებ, ნამზითვ, ნასყიდ და სხვა მამულს. მამულიდან წარმოდგა მისი მფლობელ-მესაკუთრის სახელი - მემამულე.

გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში, მართალია, გაბატონებული იყო საგვარეულო მამულების სისტემა, მაგრამ მის შიგნით თანდათანობითგაფართოვდა სათავადო მამულები., რაც ფეოდალური გვარის ცალკეული წევრების საკუთრება იყო. საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ ქართველი თავად-აზნაურთა საერთო მამულები თანდათან გაიყო. გაძლიერდა საკუთრების ინდივიდუალიზაციისა და მეურნეობის ნაციონალიზაციის პროცესი, ქართველი მემამულე თავის სოციალურ-ეკონომიკური შინაარსით რუს „პომეშჩიკს“ დაემსგავსა. 1861 წელს საგლეხო რეფორმამ მამული და მემამულე საქართველოშიც ხელუხლებელი დატოვა, მაგრამ გაძლიერდა მემამულური მეურნეობის კაპიტალისტური ევოლუცია. მემამულეთა კლასის ლიკვიდაცია მთელსრუსეთსა და საქართველოში ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ მოხდა.
ეშიკაღასბაში

ეშიკაღასბაში, ეშიკაღასი (თურქ. ეშიქ — ზღურბლი, აღა — ბატონი, ბაშ — თავი) — საპოლიციო-ადმინისტრაციული აპარატის უფროსი გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში. შემოიღეს სპარსეთის სამოხელეო წყობილების მიხედვით.

ვახუშტის ცნობით, ეშიკაღასბაშობა როსტომ მეფის დროიდან დაწესდა მანდატურთუხუცესობის მაგიერ, თუმცა, ქართულ-სპარსულ ისტორიულ საბუთებში ეშიკაღასბაშისა და მისი ქვემდგომი ეშიკაღასის სახელოები სვიმონ -ის (1556-1600 წწ.) ირანის ტყვეობიდან დაბრუნების შემდგომ ჩანს. ეშიკაღასბაშის ხელქვეითი მოხელეები იყვნენ ხელჯოხიანები — ბოქაულთუხუცესი (ეშიკაღასბაშის მოადგილე), ბოქაული, სოიბათიასაული, ყორიასაული, იასაული, მემანდარი, ყაფიჩი და თალიში.

ისინი ეშიკაღასბაშის ხელმძღვანელობით აღასრულებდნენ სხვადასხვა ბრძანებას, სასამართლოს განაჩენ-გადაწყვეტილებას და სხვა. ეშიკაღასბაში იყო სასახლის მთავარი გამრიგე, მეფის მეჯლისებთან დაკავშირებული ცერემონიალის ხელმძღვანელი, წესრიგის დამცველი; მონაწილეობდა სხვადასხვა სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საკითხის გადაჭრაში. ვახტანგ მეფის დასტურლამალში მოხსენიებულია 2 ეშიკაღასბაში. საუკუნეში არსებობდა ქართლის, დედოფლის, ბატონიშვილების, ე. წ. არმის და ხალვათხანის ეშიკაღასბაშის სახელოები. აქედან მნიშვნელობით და უფლება-მოვალეობებით ყველას აღემატებოდა ქართლის ეშიკაღასბაში. არმის ეშიკაღასბაშის ფუნქცია იყო ზრუნვა სასახლის წესრიგზე, მგზავრობისას მეფის ოჯახის ხლება და ა. შ. ხალვათხანის ეშიკაღასბაში ადგილობრივი დანიშნულების სასახლის ხელშინაური მოხელე უნდა ყოფილიყო.

ეშიკაღასბაშის თანამდებობაზე ინიშნებოდნენ ქართლისა და კახეთის უმაღლესი არისტოკრატიის — ორბელიანების, ციციშვილების, ბარათაშვილების, ვაჩნაძეების, მაყაშვილების, ხერხეულიძეების, საგინაშვილების, ჭავჭავაძეების, ბებურიშვილების და სხვ. სახლების წარმომადგენლები.
ტუტსი

ტუტსი (ინგლ. ) არის სიდნი პოლაკის ფილმი, რომელშიც მონაწილეობენ დასტინ ჰოფმანი, ჯესიკა ლანჟი, ტერი გარი და სხვა.

სიუჟეტი
თავისი უჟმური ხასიათის გამო მსახიობი მაიკლ დორსი ნიუ–იორკის ყველა პროდიუსერთანაა ნაჩხუბარი. უმუშევრობა აიძულებს ქალის სამოსში გამოეწყოს და საპნის ოპერისთვის ქალის როლზე გამოცხადებულ კასტინგში სცადოს ბედი. ზედმეტი ქალურობის გამო, მაიკლი კინაღამ დაიწუნეს, მაგრამ ბოლოს მოწონება დაიმსახურა და დაამტკიცეს კიდეც. ყველაფერი კარგად მიდის მანამ, სანამ დოროტის (უფრო სწორად მაიკლს) პარტნიორი გოგონა არ შეუყვარდა...

როლებში
დასტინ ჰოფმანი — მაიკლ დორსი
ჯესიკა ლანჟი — ჯული ნიკოლსი
ტერი გარი — სიდნი ლესტერი
დებნი კოლემანი — რონ კარლაისლი
ჩარლზ დერნინგი — ლესლი ნიკოლსი
ბილ მარი — ჯეფ სლეიტერი
სიდნი პოლაკი — ჯორჯ ფილდსი
ჯორჯ გეინსი — ჯონ ვან ჰორნი
ჯინა დეივისი — ეპრილ პეიჯი

ჯილდოები
ფილმს ოსკარზე აქვს აღებული 9 ნომინაცია და ერთი გამარჯვება - ქალის საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლი (ჯესიკა ლანჟი). აგრეთვე მიიღო
ოქროს გლობუსი საუკეთესო მიუზიკლისა ან კომედიისთვის
ბაფტა საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მთავარ როლში: დასტინ ჰოფმანი
ბაფტა საუკეთესო გრიმისა და ვარცხნილობისთვის: დოროთი ჯ. პერლი, ჯორჯ მასტერსი, რომანია ფორდი, ალენ ალენი
მამული (ქონება)

მამული — მამაპაპეული, წინაპრებისაგან მიღებული უძრავ-მოძრავი ქონება და სხვა. ნაწარმოებია სიტყვისაგან მამა. (ანალოგიური წარმოებისა იყო დედული, სიტყვისაგან დედა). შუა საუკუნეების ქართულში განსაზღვრავდა წინაპრებისაგან გადმოცემულ ნივთს, ქონებას, მხარეს, ქვეყანას, სამფლობელოს, ადათს, სარწმუნეობას და სხვა. მაგ. „მამაული ქვეყანა“ – მემკვიდრეობით მიღებული მიწა; „მამული შჯული“ – მამაპაპეული სარწმუნოება; „ჴრმალი მამული“ – წინაპართა ხმალი; „სახლი მამული“ – წინაპართა მხრე; „მამული სამკჳდრებელი“ – წინაპართა საცხოვრებელი ქვეყანა და სხვა.
შუაღამის კოვბოი (ფილმი)

შუაღამის კოვბოი — ჯონ შლეზინგერის ფილმი, რომელიც გადაღებულია ამავე სახელის ნოველის მიხედვით. ფილმში მონაწილეობენ დასტინ ჰოფმანი, ჯონ ვოითი, ბრენდა ვაკარო და სხვა. ფილმმა მოიგო სამი ოსკარი, მათ შორის საუკეთესო ფილმი და საუკეთესო რეჟისორი.

სიუჟეტი
ჯო ბაკი, რომელიც ტეხასის პატარა ქალაქის ერთ ბარში ჭურჭლის მრეცხავად მუშაობს, ნიუ-იორკში გაემგზავრება. მას გადაწყვეტილი აქვს დიდ ქალაქში როგორც ჟიგოლომ იცხოვროს. მაგრამ ჯო საკუთარ ამერიკულ ოცნებას ვერ აიხდენს. პირველივე ქალი, რომელთანაც მას ურთიერთობა ექნება, კესი, ჯოს მოსთხოვს ტაქსის ფულს და საოცრად გაბრაზდება, როცა ჯო ეტყვის, რომ თავად აპირებდა ფულის თხოვნას.

ჯო გაიცნობს უსახლკარო, ტუბერკულოზით დაავადებულ ენრიკო რიცოს, იგივე რატსოს. რატსო თავიდან ჯოს 10 დოლარს გამოართმევს და არ დაუბრუნებს, მაგრამ შემდეგ ბოდიშს მოიხდის და ჯოს საკუთარ ბინაში დაპატიჟებს, შემდეგ კი სხვა ჟიგოლოს კლიენტსაც მოჰპარავს ჯოსთვის.

რატსოსა ოცნება ფლორიდაში მოხვედრაა. მას შემდეგ, რაც ისინი თავშესაფარს დაკარგავენ, რატსოს მამის საფლავს მოინახულებენ, ამის შემდეგ კი რატსო, ნაცვლად იმისა, რომ ექიმს მიმართოს, დაარწმუნებს ჯოს, რომ ის ფლორიდაში მიმავალ ავტობუსში ჩასვას. იმისათვის, რომ ავტობუსის ბილეთის ფული იშოვოს, ჯო მოხუც კაცს სცემს და გაძარცვავს და ფლორიდის ავტობუსზე ბილეთებს იყიდის. რატსო მგზავრობის დროს მოკვდება.

როლებში
დასტინ ჰოფმანი — ენრიკო სალვატორე „რატსო“ რიცო
ჯონ ვოითი — ჯო ბაკი
სილვია მაილსი — კესი
ბრენდა ვაკარო — შირლი
ბერნარ ჰიუზი — თაუნი
ჯონ მაკგივერი — მისტერ ო'დანიელი

ჯილდოები
შუაღამის კოვბოი იყო ერთადერთი ფილმი, რომლის ჩვენებაზეც დაწესებული იყო ასაკობრივი ცენზი და გაიმარჯვა ოსკარზე.

ოსკარი
საუკეთესო ფილმი
საუკეთესო რეჟისორი: ჯონ შლეზინგერი
საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: ვალდო სალტი

საუკეთესო ფილმი
საუკეთესო რეჟისორი: ჯონ შლეზინგერი
საუკეთესო სცენარი: ვალდო სალტი
საუკეთესო მონტაჟი: ჰიუ ა. რობერტსონი
საუკეთესო მსახიობი კაცი: დასტინ ჰოფმანი

ჯონ ვოითმა ასევე მიიღო ოქროს გლობუსისა და -ს დაჯილდოების პრიზები, როგორც იმედისმომცემმა მსახიობმა მამაკაცმა.
სანტანა

სანტანა შეიძლება აღნიშნავდეს:

სანტანა (ჯგუფი), კარლოს სანტანას მიერ ჩამოყალიბებული ჯგუფი
 (1969 წლის ალბომი), ჯგუფის სადებიუტო ალბომი
 , ჯგუფის 1971 წლის ალბომი
 , ჯგუფის კლასიკური შემადგენლობის 2016 წლის ალბომი

ადგილები
სანტანა (ბაია)
სანტანა (ბოიაკა)
სანტანა (მადეირა)
სანტანა (სან-ტომე და პრინსიპი)
სანტანა-და-ვარჟენი
სანტანა-დი-კატაგუაზისი
სანტანა-დი-პირამპა
სანტანა-დუ-აკარაუ
სანტანა-დუ-გარამბეუ
სანტანა-დუ-იპანემა
სანტანა-დუ-იტატარე
სანტანა-დუ-კარირი
სანტანა-დუ-მანიუასი
სანტანა-დუ-მარანიანი
სანტანა-დუ-მუნდაუ
სანტანა-დუ-პარაიზუ
სანტანა-დუ-პიაუი
სანტანა-დუ-ჟაკარე
სანტანა-დუ-რიაშუ
სანტანა-დუს-გაროტისი
სანტანა-დუს-მონტისი
ძაღლის კუდის ქიცინი

ძაღლის კუდის ქიცინი — ბარი ლევინსონის ფილმი, რომელშიც მონაწილეობენ დასტინ ჰოფმანი, რობერტ დე ნირო, ანა ჰეკი, დენის ლირი და სხვა. დასტინ ჰოფმანმა მიიღო ოსკარისა და ოქროს გლობუსის ნომინაციები.

სიუჟეტი
აშშ-ს პრეზიდენტის სახელის გარშემო ატეხილი სექსუალური სკანდალის გასანეიტრალებლად გამოიძახეს კონრად ბრინი. ის გადაწყვიტავს გააკეთოს მცირე ომის ინსცენირება, რაშიც ჰოლივუდის ცნობილი პროდიუსერი სტენლი მოტსი ეხმარება.