iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ეტა ჯეიმზი

ეტა ჯეიმზი ( დ. 25 იანვარი, 1938 — გ. 20 იანვარი, 2012) — ამერიკელი მომღერალი. სხვადასხვა ჟანრის შემსრულებელი, მათ შორის, ბლუზის, & , სოულის, როკ-ენ-როლის, ჯაზის. ეტა ჯეიმზმა კარიერა 1954 წელს დაიწყო. პოპულარობა მოიპოვა ისეთი სიმღერებით, როგორებიცაა „მორიდებული“, „ბოლოს და ბოლოს“, „თქვი დედა“, „რაღაც უცნაური მჭირს“ და „მირჩევნია დავბრმავდე“. 1980-იან წლებში, სანამ იგი ალბომს ჩაწერდა, რამდენიმე პირად პრობლემას წააწყდა, მათ შორის იყო ჰეროინზე დამოკიდებულება, მძიმე ფიზიკური შეურაცხყოფა და დაპატიმრება.

ჯეიმზის ძლიერმა, ღრმა და მიწიერმა ხმამ დააკავშირა ბლუზი და როკ-ენ-როლის რითმები. იგი 1993 წელს როკი-ენ-როლის, ხოლო 2001 წელს ბლუზის ოფიციალურ მომღერლად აღიარეს, 1999 წელს ჯეიმსი შევიდა გრემის დიდების დარბაზში. ჟურნალმა როლინგ სტოუნმა ყველა დროის 100 საუკეთესო მომღერლის სიაში ჯეიმსი 22-ე ადგილზე დააყენა. თავისი მოღვაწეობით მან მოიგო ექვსი გრემის ჯილდო და ჩვიდმეტი ბლუზის მუსიკალური ჯილდო. მან ასევე მოიპოვა 62-ე ადგილი 100 საუკეთესო მსახიობის სიაში.

ეტა ჯეიმზი დაიბადა 1938 წლის 25 იანვარს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში. იმ დროს მისი დედა დოროთი ჰოკინსი 14 წლის იყო, მისი მამა კი უცნობია.

ჯეიმზმა თავისი პირველი პროფესიული ვოკალური წრთვნა ხუთი წლის ასაკში მიიღო ჯეიმზ ერლე ჰენსისგან სამხრეთ-ცენტრალური ლოს-ანჯელესში, წმინდა პავლეს ბაპტისტური ეკლესიის გუნდის მუსიკალური ხელმძღვანელისგან. ამ პერიოდში ჯეიმზმა გადაიტანა ბევრი ფიზიკური შეურაცხყოფა, როცა მისი ინსტრუქტორი ხშირად მკერდზე ურტყამდა რათა ეიძულებინა ძლირი ხმა ამოეშვა. შედეგად, მან მართლაც ბავშვისთვის უჩვეულო სიმძლავრის ხმა გამოიმუშავა.
ელი გოლდინგი

ელენა ჯეინ გოლდინგი (, დ.30 დეკემბერი, 1986, გაერთიანებული სამეფო) ცნობილი, როგორც ელი გოლდინგი — ინგლისელი მომღერალი და კომპოზიტორი.

პირადი ცხოვრება
2010 წელს ელი გოლდინგი ურთიერთობაში იყო რადიო 1-ის დიჯეისთან, გრეგ ჯეიმსთან. ის ასევე ლისის ახლო მეგობარია.

2012 წელს ელიმ განაცხადა ბროსტეპ-მუსიკოსთან, -თან ურთიერთობაზე. მათი ურთიერთობა დიდხანს არ გაგრძელებულა, რადგანაც სსხვადასხვა კონტინენტზე ცხოვრება და დატვირთული სამუსიკო კარიერა მათ შეხვედრის საშუალებას არ აძლევდა.
პეტროლეას ვილა

პეტროლეას ვილა — დაბა, რომელიც ააშენეს ძმებმა ნობელებმა საუკუნის ბოლოს თავიანთი კომპანიის თანამშრომლებისთვის შავი ზღვის საზღვარზე ბაქოს პერიფერიაზე. ასევე ეს სახელწოდება გამოიყენება ძმები ნობელების რეზიდენციის აღსანიშნავად. ამჟამად აქ ფუნქციონირებს ნობელების ოჯახის მუზეუმი და ასევე რამდენიმე ორგანიზაციის ოფისები.
ბულბულის სახლ-მუზეუმი

ბულბულის სახლ-მუზეუმი — სახლი, რომელშიც ცხოვრობდა აზერბაიჯანელი საბჭოთა საოპერო მომღერალი. მუზეუმი შეიქმნა 1976 წელს.

ჰეიდარ ალიევის პირადი ინიციატივით შეიქმნა შემდეგი ბულბულის, მ. ორდუბადის, ჯ. ჯაბარლისა და ჯ. მამედყულიზადეს მემორიალური მუზეუმები. 1982 წლის 10 ივნისს შესდგა ბულბულის მემორიალური მუზეუმის საზეიმო გახსნა ბაქოში.

1977 წლის 1 ივლისს ბულბულის მემორიალური მუზეუმის დირექტორად დაინიშნა ა. მამედოვა ბულბულის მეუღლე. ბულბული ცხოვრობდა 1897-1961 წლებში.

ექსპოზიცია
უზეირ ჰაჯიბეკოვის სახლ-მუზეუმი (შუშა)

უზეირ ჰაჯიბეკოვის სახლ-მუზეუმი — უზეირ ჰაჯიბეკოვის სახლ-მუზეუმი, რომელიც აშენდა საუკუნეში აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის, კულტურის სამინისტროსა, მუსიკალური ფონდის და აზერბაიჯანის ისტორიის მუზეუმის დახმარებით.

მუზეუმი, რომელიც შეიქმნა 1959 წელს ოკუპირებულ იქნა 1992 წელს სომხეთის მიერ. სომხების მიერ ქალაქ შუშის ოკუპაციის შემდეგ სახლ-მუზეუმმა თავისი ფუნქციონირება ბაქოს უზეირ ჰაჯიბეკოვის სახლ-მუზეუმში.

ოკუპაციამდე მუზეუმში ინახებოდა 1700 ექსპონატი. ექსპონატები გადმოტანილი იქნა ბაქოში. 1600 ექსპონატი განადგურებული იქნა სომხეთის შეიარაღებული ძალების ჯარისკაცების მიერ.
ჯალილ მამედყულიზადეს სახლ-მუზეუმი

ჯალილ მამედყულიზადეს სახლ-მუზეუმი — ცნობილი აზერბაიჯანელი მწერლის, პუბლიცისტის, ჟურნალ „მოლა ნასრედინი-ს“ დამფუძნებლის, ჯალილ მამედყულიზადეს სახლ-მუზეუმი.

ამ სახლში ჯალილ მამედყულიზადე ცხოვრობდა 1920-1932 წლებში. 1978 წელს მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება სახლ-მუზეუმის დაარსებასთან დაკავშირებით.

1994 წლის 28 დეკემბერს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის განკარგულების საფუძველზე, ჯალილ მამედყულიზადეს 125 წლის თავთან დაკავშირებით საზეიმო ვითარებში გაიხსნა მისი სახელობის სახლ-მუზეუმი.

მოღვაწეობა
მუზეუმის ფონდებში ინახება 4000 ექსპონატამდე, მათ შორის 500 წარმოდგენილია ექსპოზიციაში. მათ უმრავლესობას შეადგენს ჟურნალ „მოლა ნასრედინი“-ს ორიგინალური ეგზემპლიარები, ასევე მისი გავლენით შექმნილი გამომცემლობები: „ტუტი“, „ზემბური“ და სხვა.

მუზეუმი ყოველ წელს ატარებს მწერლის ხსოვნასისადმი მიძღვნილ გამოფენებს.
ალექსანდრე ალიოხინი

ალექსანდრე ალიოხინი ( ; დ. 31 ოქტომბერი ძვ. სტ. 19 ოქტომბერი, 1892, მოსკოვი, რუსეთის იმპერია — გ. 24 მარტი, 1946, ეშტორილი, პორტუგალია) — რუსი მოჭადრაკე, მსოფლიოს მეოთხე ჩემპიონი. ასპარეზობდა რუსეთის იმპერიის, საბჭოთა რუსეთის და საფრანგეთის დროშის ქვეშ. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამდე, ალიოხინმა 1914 წელს პეტერბურგის ტურნირზე მესამე ადგილი დაიკავა და მსოფლიოს უძლიერეს მოჭადრაკეთა რიგებში დაიმკვიდრა ადგილი. 1920 წელს იგი გახდა რსფსრ-ს პირველი ჩემპიონი ჭადრაკში, 1921 წელს კი დატოვა რუსეთი და გადავიდა საფრანგეთში, რომლის მოქალაქეობაც 1925 წელს მიიღო. 1927 წელს ალიოხინმა დაამარცხა იქამდე დაუმარცხებლად მიჩნეული რაულ ხოსე კაპაბლანკა; გამარჯვების შემდეგ, რამდენიმე წლის განმავლობაში დომინირებდა საჭადრაკო არენაზე, მარტივად იგებდა იმ დროის ტურნირებს და დიდი სხვაობით უსწრებდა მოწინააღმდეგეებს. ორჯერ, 1929 და 1934 წელს, ალიოხინმა დაიცვა ჩემპიონის ტიტული (ორჯერვე მისი მოწინააღმდეგე ეფიმ ბოგოლიუბოვი იყო); 1935 წელს, მან დათმო ჩემპიონობა მაქს ეივესთან დამარცხების შემდეგ, მაგრამ, 1937 წელს გაიმარჯვა მატჩ-რევანშში და მსოფლიოს ჩემპიონობა სიკვდილამდე შეინარჩუნება. ალიოხინი არის ერთადერთი მოჭადრაკე, რომელიც გარდაიცვალა ჩემპიონის ტიტულის ფლობისას.

ალიოხინი საკმაოდ მრავალმხრივი მოჭადრაკე იყო. მას ყველაზე მეტად მოსწონდა თამაშის შემტევი სტილი და ღრმად გათვლილი, ეფექტური კომბინაციები. მას აგრეთვე ეკუთვნის დებიუტებში არაერთი თეორიული ნამუშევარი; ალიოხინს აგრთვე ჰქონდა მაღალი დონის ტექნიკა ენდშპილის მონაკვეთში.

ბიოგრაფია
ბავშვობა და ახალგაზრდობა
ალექსანდრე ალიოხინი დაიბადა 1892 წლის 19 (ახალი სტილით 31) ოქტომბერს მოსკოვში. მამამისი, ალექსანდრე ალიოხინი უფროსი (1856-1917) იყო ვორონეჟის გუბერნიის თავადაზნაურობის წინამძღვარი და ფლობდა მამულს ვორონეჟის გუბერნიაში, დაბა კასტორნოესთან ახლოს. დედა, ანისია (1861-1915) იყო მდიდარი მეწარმის, " "-ს მფლობელის, პროხოროვის შვილი. ალიოხინები მეფის რუსეთში თავადები იყვნენ.
გოალდის მეჩეთი

გოალდის მეჩეთი — შუა საუკუნეების პერიოდის ერთ-ერთი ჩვენამდე მოღწეული მონუმენტი ბანგლადეშში, სონარგაონის უპაზილაში.
ისტორია
მეჩეთი დაარსდა 1705 წელს აბდულ ჰამიდის მიერ დიდ მოგოლთა იმპერატორ აურანგზების მმართველობის დროს. ერთგუმბათიანი დახვეწილი გოალდის მეჩეთი წარმოადგენს ძველი დედაქალაქის მცირე რაოდენობით გადარჩენილ ძეგლებს შორის მოგოლებამდელი პერიოდის არქიტექტურის ყველაზე შთამბეჭდავ და საუკეთესო მაგალითს. მის გვერდით დგას 1519 წელს აგებული კიდევ ერთი მეჩეთი.

ეს მეჩეთი წარმოადგენს სულთან ჰუსეინ შაჰის მმართველობის პერიოდის ძეგლს. იგი საუკუნის დასაწყისიში ააგო მოლა ჰიზბარ აქბარ ხანმა ალაუდინ ჰუსეინ შაჰის მმართველობის დროს გოალდიში. სონარგაონი მაშინ იყო აღმოსავლეთ ბენგალიის შუა საუკუნეების მუსლიმი მმართველების ადმინისტრაციული ცენტრი. მოგვიანებით ის გახდა ბენგალიის დედაქალაქი. იგი მდებარეობს თანამედრვოვე ბანგლადეშის ნარაიანგანჯის რაიონში. ეს მეჩეთი კი უფრო მეტად ელეგანტური და მდიდრულად შემკულია სულთანატის პერიოდის ადრინდელ მეჩეთებთან შედარებით ბაგერჰათში.

არქიტექტურული თავისებურებები
გოალდის მეჩეთი წარმოადგენს ბენგალიის „დახურული კვადრატული ტიპის“ მეჩეთების საუკეთესო მაგალითს, რომელიც გამოირჩევა კუბის ფორმის სამლოცველოთი კუთხოვანი კოშკებით და შესასვლელებით ყველა მხარეს გარდა ქიბლას კედლისა. ერთი გუმბათი ფარავს მეჩეთს. კედლის ბოლოებში ჩადგმული ოთხი წრიული ფორმის კოშკი გამოყოფს მეჩეთის კუთხეებს. სახურავი დახრილია ფაქიზად. კუთხის მრგვალი კოშკები არის ჩვეულებრივი რვაწახნაგა კუთხის კოშკებისაგან გადახვევის მცდელობა. ეს არის დაკას რაიონში კუთხის წრიული კოშკების ერთადერთი მაგალითი. შიდა ფასადი გამოირჩევა მცირე ყვავილოვანი ორნამენტებით.

აღმოსავლეთის ფასადი გამოირჩევა სამი თაღოვანი შესასვლელით. თაღები ორივე მხრიდან მოპირკეთებულია დახვეწილი რელიეფური სწორკუთხოვანი პანელებით, რომელიც წარმოადგენს პატარა ნიშებს ორნამენტული დასაკიდი ფანრებით. ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფასადებზე, ასევე, გამოსახულია სამ-სამი თაღი. თუმცა, ამათგან, მხოლოდ ცენტრალური თაღები არის ღია შესასვლელი, დანარჩენი გვერდითი თაღები ფორმალურია.

კუბის ფორმის სამლოცველო ოთახის კედლები არის 7,57 მ. სიგრძის, სიმაღლე კი 2 მ. გუმბათი ეყრდნობა პილასტრებს, რომელთა რაოდენობა თითოეულ კედელზე ორია. ქიბლას კედელზე სამი მიჰრაბია. საუკუნეში შავი ბაზალტის გამოყენება ცენტრალური მიჰრაბისათვის ჩველებრივი პრაქტიკა იყო. იგი გაფორმებულია ლამაზი, რთული ორნამენტებით, რომელიც შესრულებულია ორნამენტული ჩამოკიდებული ნათურის მოტივებით. ორი გვერდითი მიჰრაბი იმავე სტილით არის მორთული, მაგრამ შავი ბაზალტის ნაცვლად ისინი შესრულებულია აგურისა და თხელი თიხისაგან. აქვე გვხვდება ლოტოსის მოტივები, რომელიც მჭიდროდ არის დაკავშირებული ინდუიზმის ღმერთ სურიასთან.

მეჩეთის დღევანდელი სახე
მეჩეთის მდგომარეობა ამ ეტაპზე არასახარბიელოა: ქიბლას კედლის გარდა, მთელი მეჩეთი დაინგრა გუმბათის ჩათვლით. 1975 წელს ბანგლადეშის არქეოლოგიისა და მუზეუმების დეპარტამენტმა ჩაატარა რესტავრაცია. ამ ეტაპზე, ეს პატარა, მშვენიერი მეჩეთი აღდგენილია მისი თავდაპირველი დიზაინის მიხედვით.
ბრაის დალას ჰაუარდი

ბრაის დალას ჰაუარდი (; დ. 2 მარტი, 1981) — ამერიკელი მსახიობი. იგი არის ცნობილი რეჟისორ რონ ჰოვარდის უფროსი ქალიშვილი.

ჰაუარდი დაიბადა 1981 წლის 2 მარტს, ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიის შტატში. დაამთავრა ბაირამ-ჰილზის საშუალო სკოლა 1996 წელს. 1999, ჩააბარა ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის ტიშის სამხატვრო სკოლაში, თუმცა სამი წლის შემდეგ სწავლა მიატოვა, რათა მიეღო სამსახიობო როლები ბროდვეიზე. უილიამ შექსპირის კომედიაში „ისე, როგორც შენ გიყვარს“ მონაწილეობისას რეჟისორ ნაიტ შიამალანის ყურადღება მიიპყრო. სახელი გაითქვა შაიმალანის 2004 წლის ფილმით „საიდუმლო ტყე“. 2006 წელს მონაწილეობა მიიღო შაიმალანის ფენტეზი თრილერში „გოგონა წყალში“. კენეთ ბრანას ფილმში „ისე, როგორც შენ გიყვარს“ (2006) შესრულებული როლისთვის ნომინირებული იქნა ოქროს გლობუსზე. იმავე წელს გახდა ფილმ „ორქიდეების“ თანასცენარისტი და რეჟისორი. 2007 წელს მიიღო გვენ სტეისის როლი ფილმში „ადამიანი ობობა 3“.

ჰაუარდმა უფრო მეტი პოპულარობა მოიპოვა ვამპირი ვიქტორიას როლის განსახიერებით ფილმში „ბინდის საგა: დაბნელება“ (2010). 2009 წელს მონაწილეობდა ტერმინატორი 4“-ში. ფილმი ფინანსურად წარმატებული აღმოჩნდა, თუმცა მიიღო შერეული შეფასებები კინოკრიტიკოსებისგან. 2011 წელს გადაიღეს ფილმში 50/50. საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა კლერ დერინგის როლის შესრულებით ფილმებში „იურული სამყარო“ (2015) და „იურული სამყარო: დაცემული სამეფო“ (2018) — მეოთხე და მეხუთე ფილმი „იურული პარკის“ სერიიდან.

მიღებული აქვს რამდენიმე ჯილდო სხვადასხვა დაჯილდოების ცერემონიალებზე, მათ შორის: „ “, სატელიტისსა და კინომსახიობთა გილდიის ჯილდოები.

ფილმოგრაფია
ერეღლი

ერეღლი — ქალაქი კონიის პროვინციაში, თურქეთი. 2000 წლის აღწერით მოსახლეობა 82 633 ადამიანია, ხოლო 2008 წლის მონაცემებით - 93 161.

ღირსშესანიშნაობები
ქალაქიდან ერთი საათის სავალზე მდებარეობს ხეთური რელიეფი, რომელზეც გამოსახულია მეფე, რომელიც ერთ-ერთ ღმერთს მიაგებს პატივს.

ცნობილი მაცხოვრებლები
მუსტაფა (შეჰზადე) - ტახტის მემკვიდრე, სულეიმან -ის შვილი.
საქართველოს სახელმწიფო პრემია

საქართველოს სახელმწიფო პრემია — მნიშვნელობით მეორე სახელმწიფო ჯილდო, დაარსდა 1992 წელს. გაიცემოდა ყოველწლიურად რვა ნომინაციით: ლიტერატურა, მუსიკა, სახვითი ხელოვნება, თეატრალური ხელოვნება, კინემატოგრაფია, საბავშვო ლიტერატურა და ხელოვნება, პუბლიცისტიკა და არქიტექტურა. ლაურეატი ღებულობდა შესაბამის დიპლომს, ვერცხლის მედალსა და ფულად ჯილდოს.

საქართველოს სახელმწიფო პრემია გაუქმდა 2004 წელს. მის ნაცვლად 2008 წელს დაწესდა საქართველოს ეროვნული და შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიები. მომდევნო წლებში საქართველოს სახელმწიფო პრემიებს დაემატა ვაჟა-ფშაველას სახელობის (2018) და მასწავლებლის ეროვნული (2023) პრემიები.

ლაურეატები
1992
ემზარ კვიტაიშვილი

გოდერძი ჩოხელი

თამაზ ბიბილური

1993
გენო კალანდია

ბესიკ ხარანაული

რევაზ ჯაფარიძე

გიორგი სუხაშვილი

ოთარ ჭილაძე

ჯანსუღ ღვინჯილია

1994
გურამ დოჩანაშვილი

ჯემალ აჯიაშვილი

1995
ლია სტურუა

კობა იმედაშვილი

1996
არჩილ სულაკაური

ნუგზარ შატაიძე

გურამ ოდიშარია

1997
შოთა ზოიძე

თამაზ ჭილაძე

ვახტანგ ჭელიძე

ანა კალანდაძე

1998
ზაირა არსენიშვილი

გურამ ბათიაშვილი

1999
ჯემალ ქარჩხაძე

გივი ალხაზიშვილი

ჭაბუა ამირეჯიბი

2000
მარი აბრამიშვილი

დავით მჭედლური

2001
ირაკლი სამსონაძე

2002
ბადრი ქუთათელაძე

იმარ მამედლი

2003
სოსო სიგუა

თამაზ ჩხენკელი
ქიბლა

ქიბლა (არაბ. ‎ — მიმართულება; ორიენტირი. ის, რაც შენს პირდაპირ მდებარეობს) — ისლამში მკაცრად დადგენილი მიმართულება არაბეთში, ქ. მექაში, წმინდა ქააბას მიმართულებით, რომლის შესრულება სავალდებულოა დედამიწის ნებისმიერ კუთხეში მცხოვრები მუსლიმისათვის ყოველდდღიური 5-ჯერადი ლოცვის და გარკვეული რიტუალების შესრულების დროს.

ქიბლას (ორიენტაციას) დიდი მნიშვნელობა აქვს მეჩეთის და ისლამური კულტურის სხვა შენობების მშენებლობისას. აგრეთვე, მუსლიმთა ყოველდღიური ცხოვრებისათვის. ის ემსახურება მუსლიმთა სულიერ ერთობას, სადაც არ უნდა ცხოვრობდნენ და იმყოფებოდნენ.

ორიენტირების შესახებ
თავდაპირველად, მუჰამედის წინასწარმეტყველების ადრეულ ეტაპზე (610-623 წწ.) ქიბლა მდებარეობდა ე. წ. ტაძრების მთაზე, რომელიც მდებარეობს იერუალიმში, სადაც საბოლოოდ აიგო ალ-აქსის მეჩეთი. გადმოცემის თანახმად, ერთხელ, შუადღის ლოცვისას მედინაში, ორი ქიბლის მეჩეთში, მუჰამედს ეუწყა ალაჰის გამოცხადება ქიბლას შეცვლის შესახებ და მუჰამედმა დანარჩენ მლოცველებთან ერთად ლოცვის შეუწყვეტლად შეიცვალა მიმართულება. ქიბლის შეცვლის მიზეზები ახსნილია ყურანის თავებში (სურა 2:142-150).

მნიშვნელობა
მეჩეთების მშენებლობა ხდება ქიბლასთან შესაბამისად, ამასთან, მექის მხარეს კეთდება სპეციალური ნიშა ე. წ. მიჰრაბი, რომელშიც იმამი ასრულებს კოლექტიურ ლოცვას. მეჩეთში ხალიჩებისა და საფენების განლაგებაც მიუთითებს სწორი ორიენტაციისაკენ (პირით მექისკენ), თუ მისი თავდაპირველი ორიენტირება არასწორი იყო. არაბული ქვეყნების სასტუმროებში შეიძლება შეგხვდეთ დაფები ისრით, რომელიც ქიბლას მიგანიშნებს.

 საუკუნეში შავი ბაზალტის გამოყენება ცენტრალური მიჰრაბისათვის ჩველებრივი პრაქტიკა იყო. ბაზალტი ისლამურ არქიტექტურაში მიღებულია იმის გამო, რომ მათი მთავარი სალოცავი ქააბა არის შავი ბაზალტის ქვით აგებული.

მიჰრაბები შეიძლება იყოს გაფორმებული ლამაზი, ჩაწნული რთული ორნამენტებით ე. წ. არაბესკებით. ასევე, მიჰრაბზე მოთავსებულია ორნამენტული ჩამოკიდებული ფანრები.

ქიბლა ყოველდღიურ ყოფაში
მუსულმანთათვის აუცილებელია იცოდნენ ქიბლა ხშირად გარკვეული მოქმედებების შესასრულებლად. მაგ:
მიცვალებულთა დაკრძალვისას: გარადცვლილ მუსლიმსსაფლავში დებენ მარჯვენა მხარეს პირით მექისკენ.
ცხოველთა დაკვლა. ცხოველს თავს სჭრიან მაშინ, როცა დააწვენენ მარცხენა მხარეს და თავს მექისკენ მოუბრუნებენ.
წოლა და ძილი. რეკომენდებულია მარჯვენა გვერდზე ძილი პირით მექისკენ.
ბუნებრივი საჭიროებების დატოვება. არასასურველის ბუნებრივი საჭიროებების დატოვება სახით ან ზურგით ქიბლისკენ.
გალერეა
ზედაპირული ერთთაღიანი სადგური

ზედაპირული ერთთაღიანი სადგური — ზედაპირთან ახლოს მდებარე მიწისქვეშა მეტროსადგურის ერთ-ერთი სახე.

ერთთაღიანი სადგურის თავისებურებას წარმოადგენს ცვალებადი სისქის მქონე დამრეცი თაღი, დამონოლითებული შვეული კედლებით, რომლებიც თავისმხრივ დაყრდნობილია ხონჩისებრ რკინაბეტონის ძირზე. გრუნტის წყლების არსებობის შემთხვევაში, ძირს აძლევენ შებრუნებული თაღის ფორმას. სხვა სახის ზედაპირული სადგურების მსგავსად, შენდება ღია წესით.

ისტორია
პარიზული პროექტი
ყოფილ საბჭოთა კავშირის მეტროპოლიტენებში, ამგვარი სახის სადგურების მშენებლობისთვის, 1930-იან წლებში იყენებდნენ პარიზის მეტროპოლიტენის სადგურების კონსტრუქციის მიმსგავსებულ ვარიანტს. გამომდინარე იმ დროს არსებული მექანიზაციის დაბალი დონიდან, ხელით შესასრულებელი დიდი ოდენობის სამუშაოების საჭიროებიდან და შესაბამისად მშენებლობის მეტად ხანგრძლივი ვადებიდან, რომელსაც მოითხოვდა დამონოლითებული რკინაბეტონის დიდმალიანი გადახურვის აწყობა, ასეთი სადგურები ათეული წლების განმავლობაში აღარ აშენებულა. მხოლოდ 1960-იანი წლების ბოლოდან განახლდა ზედაპირული ერთთაღიანი სადგურების დაპროექტება და შემუშავდა ამ სახის სადგურის მშენებლობის რამდენიმე განსხვავებული პროექტი: „ხარკოვული“, „მოსკოვური“ და „მინსკური“. თითოეულს სახელი მიენიჭა იმისდა მიხედვით, თუ რომელი ქალაქის მეტროპოლიტენში გამოიყენეს პირველად.

მინსკური პროექტი
„მინსკური" ერთთაღიანი სადგურის პროექტი შემუშავდა მინსკის მეტროპოლიტენის მშენებლობისთვის და იგი შედგებოდა ოთხი -ფორმის კუთხოვანი ელემენტისგან. ამ პროექტით სადგურები აშენებულია მხოლოდ მინსკის მეტროპოლიტენში.

მოსკოვური პროექტი
1970-იანი წლების შუაში შემუშავდა „მოსკოვური“ ერთთაღიანი სადგურის პროექტი, რომელიც სრულად შედგებოდა ანაკრები კონსტრუქციისგან, მსგავსად კოლონური სადგურისა. მის თავისებურებას წარმოადგენდა ოცდაათი ცალკეული ნაწილისგან შემდგარი ნახევრადმონოლითური თაღი, რომელიც გრუნტის არსებულ გამაგრებასთან ერთად ქმნიდა ერთგვარ გუმბათოვან დარბაზს. მიუხედავად ამგვარი კონსტრუქციის სიიაფისა, საბოლოოდ მასზე მაინც უარი ითქვა და მომდევნო წლებში ჩანაცვლდა ხარკოვული პროექტით.

ხარკოვული პროექტი
„ხარკოვული“ პროექტი გულისხმობდა სადგურის ძირზე ურთიერთსაპირისპირო საყრდენი ელემენტების შექმნას, გრუნტის დაწოლის ორივე ნახევარზე თანაბრად გადასანაწილებლად, რაც შესაძლებლობას გახდიდა თაღის ადგილზევე დაბეტონებისა და ანაწყობი სამაგრების განთავსების. ამ სახის პროექტი დღემდე აქტიურად გამოიყენება ერთთაღიანი სადგურების ასაშენებლად და სწორედ იგია გამოყენებული თბილისის მეტროპოლიტენშიც.

ამჟამად, ერთთაღიანი სადგური არის ყველაზე მეტად გავრცელებული კონსტრუქცია ზედაპირული მიწისქვეშა სადგურების ასაშენებლად, მშენებლობის დაბალი ღირებულებიდან გამომდინარე (მისი ფასი ზედაპირული კოლონური სადგურის მშენებლობის ღირებულებასაც არ აღემატება).

მშენებლობა
ზედაპირული ერთთაღიანი სადგურის მშენებლობის ცალკეული საფეხურებია:

სადგურის ძირისა და კედლის საყრდენი ნაწილების დაბეტონება.
კედლების დაბეტონება, თვითმავალი ყალიბების საშუალებით კედლების ჰიდროიზოლაცია.
ამოვსება (ჩვეულებრივ, ქვიშით) კედლებსა და გრუნტს შორის არსებული სივრცის.
შიდა სტაციონალური კონსტრუქციის მოწყობა, ლიანდაგების გაყვანა.
არმატურის კარკასის აწყობა და შემდგომ თაღის დაბეტონება.

თბილისის მეტროპოლიტენი
თბილისის მეტროპოლიტენში წარმოდგენილია ერთადერთი ზედაპირული ერთთაღიანი სადგური — „დელისი“, რომელიც მდებარეობს საბურთალოს ხაზზე. იგი აშენებულია ხარკოვული პროექტით 1979 წელს.
სონარგაონი

სონარგაონი (ბენგ. োাাঁ, ინგლ. ) — ქალაქი ცენტრალურ ბანგლადეშში, სონარგაონის უპაზილას ადმინისტრაციული ცენტრი.

სახელწოდება სონარგაონი ნიშნავს ოქროს სოფელს. ის იყო ბენგალიის ისტორიული, ადმინისტრაციული, კომერციული და საზღვაო ცენტრი. განლაგებულია მდ. განგის დელტას ცენტრში. სონარგაონი შუა საუკუნეებში წარმოადგენდა მუსლიმი მმართველებისა და აღმოსავლეთ ბენგალიის ცენტრს. აქ უმოგზაურია მრავალ მოგზაურს, მათ შორის იბნ-ბატუტას, მა ჰუანს, ნიკოლო დე კონტის, რომლებიც აღწერენ სონარგაონის დაწინაურებულ მდგომარეობას შუა საუკუნეებში.

ის იყო ჯერ ფახრუდინ მუბარაქ შაჰის სასულთნოს, შემდეგ ბენგალიის სასულთნოს, ბოლოს ბჰატის სამეფოს ადმინისტრაციული ცენტრი. გიგი მდებარეობს ნარაიანგანჯის პორტის ინდუსტრიულ სანაპიროზე. დღესდღეობით, სახელწოდება სონარგაონი შემონახულია სონარგაონის უპაზილას სახით.

სონარგაონი პატარა დასახლებაა. მისი ფართობი სულ რაღაც 0,73 კმ² შეადგენს. 2001 წლის აღწერის მონაცემების მიხედვით, ქალაქში ცხოვრობს 4039 ადამიანი, რომელთა შორის 53,31 % არის მამრობითი სქესი და შესაბამისად, მდედრობითი სქესი 46,69 %. მოსახლეობის განათლების დონე შეადგენს 51 %, რაც ქვეყნის საერთო მაჩვენებლის 43,1 %-ია.
უპაზილა

უპაზილა (ბენგ. ো, იგივე, რაც „რაიონი“, წარმოითქმის, როგორც: ) — წარმოადგენს ბანგლადეშის გეოგრაფიულ რეგიონს, რომელიც გამოიყენება ადმინისტრაციული ან სხვა მიზნებისათვის. მათი ფუნქციონირება დასავლეთის ქვეყნების რაიონების ან საგრაფოების ანალოგიურია.

2017 წლის 19 დეკემბრის მონაცემებით, ბანგლადეშში 492 უპაზილაა. ისინი წარმოადგენს საოლქო ადმინისტრაციის ყველაზე დაბალ საფეხურს. ბანგლადეშის ადმინისტრაციული სტრუქტურა ფაქტობრივად შედგება დივიზიონების (8), დისტრიქტების (64), უპაზილების და ფარიშადაჰების კავშირისაგან. დეცენტრალიზების ეს სისტემა შემოიღო ბანგლადეშის ყოფილმა სამხედრო მმართველმა და პრეზიდენტმა ჰუსეინ მოჰამად ერშადმა ადგილობრივი თვითმმართველობებლს გაძლიერების მიზნით.

თავდაპირველად, უპაზილებს უწოდებდნენ „ტჰანა“ ან „ტჰოა“ (ბენგ: াা), რაც სიტყვასიტყვით პოლიციის უბანს ნიშნავს. მიუხედავად შინაარსისა, ისინი ფუნქციონირებდნენ როგორც თანამედროვე უპაზილები. როგორც წესი, თითოეულ უპაზილას ერთი საპოლიციო უბანი აქვს, ხოლო უფრო დიდ ერთეულებში, რასაკვირველია, ერთზე მეტი.
ბანგლადეშის ოლქები

ბანგლადეშის ოლქები (ბენგალური িা/ো=/) — მცირე ზომის ადმინისტრაციული ერთეული ბანგლადეშში. დისტრიქტს უწოდებენ, აგრეთვე, ზილას. ბანგლადეში იყოფა სულ 64 დისტრიქტად და 492 უპაზილად.

ადმინისტრაცია
ბანგლადეშის ოლქის მმართველს წარმოადგენს კომისრის თანაშემწე. კომისრის თანაშემწეებს ნიშნავს ბანგლადეშის მთავრობა.

არებობს, აგრეთვე, ოლქის კონსილიუმები (იგივე, საბჭო). ის წარმოადგენს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს ოლქის დონეზე. კონსილიუმის ფუნქციებში შედის გზების, ხიდების, საკანალიზაციო არხების, სხვადასხვა სახის და დანიშნულების შენობა-ნაგებობათა მშენებლობა, სხვა ოლქების კონსილიუმებთან კოორდინირებული მოქმედება.
საქართველოს სამხედრო ამბოხი (1998)

1998 წლის საქართველოს სამხედრო ამბოხი დაიგეგმა ზვიად გამსახურდიას მომხრე ოფიცრების მიერ და მიზნად ისახავდა ედუარდ შევარდნაძის მთავრობის დამხობას. 1998 წლის 19 ოქტომბერს ღამის საათებში ყოფილმა პოლკოვნიკმა აკაკი ელიავამ და მისი მომხრე ოფიცრების ჯგუფმა სენაკში განლაგებულ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ბრიგადის მხარდაჭერით მოაწყეს ბუნტი, რომლის დროსაც ტყვედ აიყვნეს საქართველოს უშიშროების მინისტრი და პრეზიდენტის სამხარეო რწმუნებული, რის შემდეგაც შეიარაღებულები ქუთაისის მიმართულებით დაიძრნენ. ქუთაისთან გაიმართა ბრძოლები მეამბოხეებსა და მთავრობის ძალებს შორის, რომლებსაც მეთაურობდა საქართველოს თავდაცვის მინისტრი დავით თევზაძე. სამართალდამცავებმა აჯანყების 31 ორგანიზატორი დააკავეს, ხოლო აკაკი ელიავამ და მისმა გარემოცვის წრემ თავი ტყეებს შეაფარეს. მეამბოხე ბრიგადა დათანხმა სამხედრო ტექნიკით მშვიდობიანად დაბრუნებულიყო თავდაპირველი დისლოკაციის ადგილებში. 2000 წლის 10 აგვისტოს მძევლების გათავისუფლებისთვის ორგანიზებული სპეცოპერაციისას აკაკი ელიავა ზესტაფონთან მოკლეს.
კაბარეს სცენა

კაბარეს სცენა — ესპანელი სიურეალისტი მხატვრის, სალვადორ დალის ნახატი. ნამუშევარზე მუშაობისას დალი ინსპირირებული იყო პაბლო პიკასოს შემოქმედებით, მან პირველად სწორედ მაშინ გამოიყენა კუბისტური ელემენტები. ის ძირითადად იმპრესიონისტულ და სიურეალისტურ სტილში ხატავდა, განსაკუთრებით კი ეს უკანასკნელი დახვეწა. ნამუშევარი შესრულებულია 1922 წელს, მას შემდეგ, რაც ესპანეთში სამხატვრო სკოლიდან გამორიცხეს.
მამაჩემის პორტრეტი (დალი)

მამაჩემის პორტრეტი — ესპანელი სიურეალისტი მხატვრის, სალვადორ დალის ნახატი, შესრულებული 1925 წელს ზეთის საღებავებით ტილოზე. დღეს ინახება კატალონიის ეროვნული ხელოვნების მუზეუმში.

ისტორია
დალიმ საკუთრი პირველი გამოფენა ბარსელონაში, დალმაუს გალერეაში 1925 წელს მოაწყო, მანამ, სანამ პირველად გაემგზავრებოდა პარიზში და დაიწყებდა სიურეალისტური ნამუშევრების შექმნას. ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული ნამუშევარი გამოფენაზე სწორედ მამამისის პორტრეტი იყო, რომელიც მხატვრის უმნიშვნელოვანეს ადრეულ ნახატადაა მიჩნეული. სახე, რომელიც დალიმ ასახა, მრავალთა მოსაზრებით მისტიურია, განსაკუთრებით მისი მრავლისმთქმელი თვალები, რაც მამამისის ახასიათებს როგორც ძლიერ პერსონას. ის სოფლის ნოტარიუსი იყო, და საკმაოდ რთული ურთიერთობა ჰქონდა შვილთან. ახალგაზრდა დალი ამ ნამუშევარში არნახულ ოსტატობას ავლენს, ეს შესამჩნევია კონტურებზე და შუქ-ჩრდილში, განსაკუთრებით დახვეწილ მუქ ფერში.

გამოფენები
1925, ბარსელონა
1962, მადრიდი
1964, ტოკიო
1979, პარიზი
1983, მადრიდი
1985, ლონდონი
1986, ლოზანა
1987, კობე
1987, ბარსელონა
1989, შტუტგარტი
1989, ფრედენსბოგი
1994, ლონდონი
1998, ლივერპული
2004, ვენეცია
2007, ლონდონი
2007, მადრიდი
აპარატი და ხელი

აპარატი და ხელი — ესპანელი სიურეალისტი მხატვრის, სალვადორ დალის ნახატი. შესრულებული ზეთის საღებავებით მუყაოზე 1927 წელს. ამჟამად ინახება სალვადორ დალის მუზეუმში, ფლორიდაში. ნამუშევარი მუზეუმს მისტერ და მისის მორსებმა პირადი კოლექციიდან გადასცეს.

ქალის ფიგურები, რომლებითაც გარშემორტყმულია ფიგურა, ასახავენ აპარატის ფიქრებს. ნამუშევარი ასახავს არტისტის პირად ეროტიკულ ილუზიებსა და გრძნობებს, რაც ასევე დალის იმ პერიოდის შემოქმედების გამოკვეთილი თემაა.

გეომეტრიული ფიგურის, აპარატის მარცხენა ფონზე გამოსახულია ვირის ფიგურა, რომელიც უკანა ფეხებზე დგას. ვირს თავს ესხმიან და მის მუცელზე პირდაპირი იერიშით შთანთქავენ ბუზები. მარჯვენა ფონზე გამოსახულია ქალის ფიგურა კლასიკურ პოზაში და გეომეტრიულ თანწყობაშია მთავარ ფიგურასთან.