iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დემეთ ევგარი

დემეთ ევგარი (დ. 18 მაისი, 1980, მანისა, თურქეთი) — თურქი მსახიობი, რომელიც ცნობილია მხატვრული ფილმებისა და სერიალების როლებით. დემეთ ევგარი სამსახიობი კარიერას ეწევა თეატრშიც. მან დააფუძნა ისეთი თეატრალური ინსტიტუტები, როგორიცაა „პანგარი„, „ჰატა იაპემი ატილიესი“, „მუშტერეკი“, „მულტი არტ პროდაქშენი“.

ევგარი დაიბადა თურქეთის, ქალაქ მანისაში 1980 წელს, მამამისის ოჯახი ალბანური წარმოშობისაა. სანამ ოსმალეთის იმპერია დაინგრეოდა, მამის მხრიდან ოჯახი თურქეთში გადავიდა საცხოვრებლად სალონიკიდან, რომელიც დღეს საბერძნეთის ნაწილია , მისი ოჯახის სხვა ნაწილი კი მუსულმანური ოსმალეთის წარმოშობისაა. მისი ძმა იგით ევგარი, მუშაობს რეჟისორად .

ბიოგრაფია
პოპულარობა მას მას შემდეგ მოიპოვა, რაც კომედიურ სერიალში „კაცი და ქალი“ მე-8 სეზონში ითამაშა. აღნიშნული სერიალი 2012 წელს რუსულად ითარგმნა. დემეტ ევგარის საუკეთესო ნამუშევრად ითვლება სერიალი „შენ ხარ ჩემი სამშობლო“, რომელიც გამოვიდა 2018 წელს.

ამჟამად თურქი მსახიობი დემეთ ევგარი აქტიურად მუშაობს სერიალზე „ავლუ“ (ეზო), სადაც ის თამაშობს არაერთ ცნობილ მსახიობთან ერთად . მან ითამაშა „ “ (სტუმარი ვარსკვლავი) როლი „ “-ში.

1990 წელს გამოვიდა სერიალი, სადაც მსახიობი თამაშობს საკუთარ თავს - ეს არის სერიალი „შოუ ბაიაზი“ .

2010 წელს მან მიიღო ჯილდო საუკეთესო ქალი კომედიის შემსრულებელი (ფილმში „კაცი და ქალი“).

2012 წელს მან მიიღო ანტალიის სატელევიზიო ჯილდო საუკეთესო ქალი კომედიის მოთამაშე (ფილმში „კაცი და ქალი“).

თურქულმა -მ 2018 წლის ქალ მსახიობად - დემეთ ევგარი, სერიალ „“-ს (ეზო) ვარსკვლავი დაასახელა. ფილმში მოვლენები ხდება ციხეში, დემეთ ევგარი კი მთავარ როლს ასრულებს.
ცა ბერლინის თავზე

„ცა ბერლინის თავზე“ — ვიმ ვენდერსის 1987 წლის რომანტიკული ფანტასტიკა.

ფილმი საფრანგეთისა და გერმანიის თანაწარმოებას წარმოადგენს. სცენარის იდეა ვიმ ვენდერსსა და პეტერ ჰანდკეს ეკუთვნით. მათთან ერთად სცენარის შექმნაზე რიჩარდ რეიტინგერმა იმუშავა. მთავარ როლებს ასრულებენ ბრუნო განცი, ოტო სანდერი, სოლვეი დომარტინი, კურტ ბუა და პიტერ ფოლკი.

„ცა ბერლინის თავზე“ მოკვდავთათვის უხილავი უკვდავი ანგელოზების შესახებ მოგვითხრობს. ისინი კედლით შემოსაზღვრულ დასავლეთ ბერლინში მცხოვრებ ადამიანებს აკვირდებიან, მათ ფიქრებს ისმენენ და ცდილობენ, ანუგეშონ უიმედონი. მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქი მჭიდროდაა დასახლებული, ადამიანთა უმრავლესობა მარტოსული და იზოლირებულია. ერთ-ერთ ანგელოზს, რომლის როლშიც ბრუნო განცი გვევლინება, ადამიანად გახდომის სურვილი ამოძრავებს. მას შემდეგ, რაც ცირკის საჰაერო აკრობატო შეუყვარდება, იგი საბოლოოდ გადაწყვეტს, უარი თქვას უკვდავებაზე და გახდეს მოკვდავი, რათა ადამიანური ხორციელი ყოფის სიამოვნება შეიცნოს.

„ცა ბერლინის თავზე“, როგორც ფერადად, ასევე შავ-თეთრადაა გადაღებული. ეს უკანასკნელი ანგელოზთა თვალით დანახულ სამყაროს ასახავს.

ფილმისთვის ვენდერსმა კანის კინოფესტივალსა და ევროპის კინემატოგრაფიულ დაჯილდოებაზე საუკეთესო რეჟისორის ჯილდოები მოიპოვა. ფილმმა, როგორც კრიტიკული, ასევე ფინანსური წარმატება დაიმსახურა. აკადემიკოსების ინტერპრეტაციით, ფილმმა კინემატოგრაფიის, ბიბლიოთეკების, ცირკისა და გერმანიის ერთიანობის მნიშვნელობა ასახა. 1990 წელს არაერთა კრიტიკოსმა „ცა ბერლინის თავზე“ 1980-იანი წლების ერთ-ერთ საუკეთესო ფილმად დაასახელა.

1993 წელს გამოვიდა ფილმის გაგრძელება „შორს, ასე ახლოს!“, ხოლო 1998 წელს გამოვიდა მისი ამერიკული რიმეიკი „ანგელოზების ქალაქი“.
სიცარიელეში შესასვლელი

„სიცარიელეში შესასვლელი“ — გასპარ ნოეს 2009 წლის ინგლისურენოვანი ექსპერიმენტული დრამა.

ფილმში მოქმედება ნეონებით განათებულ ღამის ტოკიოს კლუბურ გარემოში ვითარდება. სიუჟეტი ამერიკელი ნარკოდილერის, ოსკარის, შესახებ მოგვითხრობს, რომელსაც პოლიცია კლავს, თუმცა მისი სული შემდგომში განვითარებულ მოვლენებისთვის თვალის დევნებას განაგრძობს. ფილმი პერსონაჟის პერსპექტივითაა გადაღებული. კამერა ხშირად ტოკიოს ქუჩებს ზემოდან დაჰყურებს. მაყურებელი ხედავს ოსკარის თვალით დანახულ სამყაროს, როცა იგი წარსულში მომხდარ მოვლენებს იხსენებს. ნოე ფილმს „ფსიქოდელიურ მელოდრამას“ უწოდებს.

ნოე ფილმის გადაღებაზე მრავალი წლის მანძილზე ოცნებობდა. რეჟისორისთვის პროექტზე მუშაობის დაწყება მხოლოდ მაშინ გახდა შესაცლებელი, რაც მისმა 2002 წლის ფილმმა „შეუქცევადი“ კომერციული წარმატება მოიპოვა.

ფილმის ვიზუალური მხარე ექსპერიმენტული კინოთი და ფსიქოდელიური ნარკოგამოცდილებითაა შთაგონებული. გადაღებების ძირითადი ნაწილი ტოკიოში მიმდინარეობდა. ფილმის საუნდტრეკი ელექტრონულ პოპსა და ექსპერიმენტულ მუსიკას მოიცავს.

ფილმის პრემიერა კანის კინოფესტივალზე პირველადი მოკლე ვერსიის სახით შედგა, რის შემდეგაც პოსტ-წარმოებაზე მუშაობა გაგრძელდა და პრემიერიდან თითქმის ერთი წლის თავზე „სიცარიელეში შესასვლელი“ საფრანგეთში გამოვიდა. ფილმის შესახებ კრიტიკული გამოხმაურება ორად გაიყო: კრიტიკოსთა ნაწილმა მას მომაჯადოებელი და ინოვაციური, ხოლო ნაწილმა დამღლელი და მოსაწყენი უწოდა. ფილმმა კომერციული წარმატება ვერ მოიპოვა.
სარაგოსის მუნიციპალიტეტები

სარაგოსის პროვინცია შედის არაგონის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 292 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

სარაგოსის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 17 კომარკაში (რომელთაგან ოთხი მდებარეობს ნაწილობრივ უესკის პროვინციის ტერიტორიაზე): არანდა, ბახო-არაგონ-კასპე, კამპო-დე-ბელჩიტე, კამპო-დე-ბორხა, კამპო-დე-კარინიენა, კამპო-დე-დაროკა, სინკო-ვილიასი, კომუნიდად-დე-კალატაიუდი, რიბერა-ალტა-დელ-ებრო, რიბერა-ბახა-დელ-ებრო, ტარასონა-ი-ელ-მონკაიო, ვალდეხალონი, სარაგოსა, ბახო-სინკა, ოია-დელ-უესკა, ხასეტანია, მონეგროსი (ბოლო ოთხი კომარკა ნაწილობრივ მდებარეობს უესკის პროვინციის ტერიტორიაზე).

სარაგოსის პროვინციის ფართობია 17 274 კმ² და 2019 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 972 528 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია სარაგოსა, რომელიც ასევე მოსახლეობისა და ფართობის (973,78 კმ²) მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე პატარაა — სინკო-ოლივასი (2,12 კმ²).

მუნიციპალიტეტების სია
რუკა
მთის სვინტრი

მთის სვინტრი, შაქართაფლა  — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე სატაცურისებრთა ოჯახისა. აქვს რგოლურად განლაგებული ფართოხაზური ფოთლები, ერთ რგოლში — 4–8, ქვემოდან — ლეგა, შიშველი, გრძელყუნწიანი. ასევე გრძელყუნწიანი ყვავილი, თითო, ორ-ორი ან სამ-სამი. თეთრი გვირგვინი. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს მაის-ივნისში. გავრცელებულია მთელ კავკასიაში, ევროპასა და ახლო აღმოსავლეთში. გვხვდება მთელ საქართველოში. იზრდება მთის ზედა დ სუბალპურ სარტყლებში — ტყეებში, მდელოებზე, ტენიან ადგილებში, ბუჩქნარებსა და მაღალ ბალახეულობაში.

მოხევურად ეწოდება ჩალისხილა, მთისრაჭულად — შაქართაფლა.
მკრთალი ცრუყაზახა

მკრთალი ცრუყაზახა  — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე სატაცურისებრთა ოჯახისა. აქვს მცირე ზომის, უნაყოფო, თითქმის მჯდომარე ყვავილები; მოკლე, თავდაკიდებული, ყუნწიანი სანაყოფე ყვავილები. მილისებურ-ოვალური, თეთრი ან ოდნავ ცისფერი ყვავილსაფარი. მოკლე და ოვალური მტევანი. ვიწრო, ხაზურ-ძაფისებრი, სიგრძით ღეროსოდენა ან ოდნავ გრძელი და ღარიანი ფოთლები. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს მაის-ივნისში. გავრცელებულია კავკასიასა და მცირე აზიაში. საქართველოში სპორადულად გვხვდება თითქმის ყველგან. იზრდება მთის შუა, სუბალპურ და ალპური სარტყლებში — მდელოებზე, ხალებზე, კლდის ნაპრალებში, კირქვიან გაშიშვლებებსა და ნაზვავებზე. ზოგიერთი წყაროს მიხედვით შედის ყაზახას გვარში.
Sci-Hub

- — ჩრდილოვანი ბიბლიოთეკის ვებსაიტი, რომელიც თავისუფალ წვდომას სთავაზობს მილიონობით კვლევით ნაშრომებზე და წიგნებზე, საავტორო უფლების გათვალისწინების გარეშე, - 2011 წელს დააარსა ალექსანდრა ელბაქიანმა ყაზახეთში სამეცნიერო ნაშრომებზე წვდომაზე დაწესებული მაღალი ფასების საპასუხოდ. საიტი ფართოდ გამოიყენება მსოფლიოს გარშემო. მთავარ გვერდზე სტატიათა რაოდენობის განახლება ხშირად ხდება და მათი რაოდენობა 2021 წლის თებერვლის თვისთვის 85 მილიონს აჭარბებდა.

- და ელბაქიანს საავტორო უფლებების დარღვევისთვის ორჯერ უჩივლეს აშშ-ში 2015 და 2017 წლებში და მან ორივე საქმე წააგო, რამაც განაპირობა რამდენიმე ინტერნეტ დომენის დაკარგვა. მას შემდეგ საიტი სხვადასხვა დომენებით სარგებლობს.

- მოიწონა რამდნეიმე სამეცნიერო, აკადემიურმა და საგამომცემლო საზოგადოებებმა სამეცნიერო საზოგადოების მიერ გამომუშავებულ ცოდნაზე წვდომის თავისუფლად უზრუნველყოფისთვის, რაც ხშირად დაფინანსების ხარჯზე ხდებოდა. სხვებმა კი გააკრიტიკეს საავტორო უფლებების დარღვევისთვის, გამომცემლებისთვის ეკონომიკური დანაკარგის საფრთხის შექმნისთვის, უნივერსიტეტების ქსელის უსაფრთხოების შელახვისთვის (თუმცა საშიშროება შესაძლოა გაზვაიდებული იყოს გამომცემლების მიერ), და ასევე იმისთვის, რომ ისინი საფრთხის წინაშე აყენებენ უნივერსიტეტების თანამშრომლების მიერ ნაშრომებზე ლეგიტიმურად წვდომას.
ბახტიარ ვაჰაბზადეს სახლ-მუზეუმი

ბახტიარ ვაჰაბზადეს სახლ-მუზეუმი — მემორიალური მუზეუმი, რომელიც ეძღვნება აზერბაიჯანელ პოეტს, დრამატურგს, ლიტერატურულ კრიტიკოსს, საზოგადო მოღვაწეს ბახტიარ ვაჰაბზადეს. მუზეუმის შენობა მდებარეობს ქალაქ შაქიში, სადაც ცხოვრობდა ვაჰაბზადე. მუზეუმი, თავის მხრივ, წარმოადგენს კულტურულ სამეცნიერო-კვლევით დაწესებულებას, რომელიც ატარებს აზერბაიჯანელი პოეტის ბახტიარ ვაჰაბზადეს მემკვიდრეობის სიღრმისეულ კვლევას, ასევე მუზუმი დაკავებულია შესაბამისი მასალების შეკრებითა და დაცვით.

ისტორია
ბახტიარ ვაჰაბზადეს სახლ-მუზეუმი შეიქმნა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2015 წლის 27 ოქტომბრის განკარგულებით, რომელიც პოეტის დაბადების 90 წლისთავთან იქნა დაკავშირებული. 2017-2018 წლებში სარესტავრაციო, სარეკონსტრუქციო და სამხატვრო სამუშაოების ჩატარების შემდეგ, 2018 წლის 31 აგვისტოში შედგა მუზეუმის გახსნის ოფიციალური ცერემონიალი.

ექსპოზიცია
ექსპოზიცია განლაგებულია 70 მ² ტერიტორიაზე მდებარე სამ ოთახში. მუზეუმში წარმოდგენილია მრავალი დოკუმენტი, წიგნი, ხელნაწერი, ფოტო და საარქივო მასალა, პირადი ნივთები, რომლებიც მიწოდებულ იქნა ბახტიარ ვაჰაბზადეს ოჯახის მიერ. სულ 735 ექსპონატია.
ხადიჯა გაიბოვა

ხადიჯა ოსმან ბეი ყიზი გაიბოვა (, ქალიშვილობაში — ხადიჯა მიუფთიზადე, ; დ. 24 მაისი [ძვ. სტ. 12 მაისი], 1893, ტფილისი — გ. 27 ოქტომბერი, 1938, ბაქო) — აზერბაიჯანელი პიანისტი.

ბიოგრაფია
ხადიჯა მიუფთიზადე დაიბადა ტფილისში, ოჯახში, სადაც მამა აზერბაიჯანელი ოსმან-ბექ მუფტიზადე, ადგილობრივი სუნიტური სასულიერო ცენტრის თავმჯდომარე იყო, ხოლო დედა — თათრეთში წარმოშობილი ტერეგულოვების გვარის ჩამომავალი, რომელიც საუკუნის პირველ ნახევარში ტფილისში დამკვიდრდა საცხოვრებლად. გაიბოვამ საშუალო განათლება მიიღო წმ. ნინოს ქალთა გიმნაზიაში და პარალელურად ფორტეპიანოზე დაკვრის გაკვეთილებსაც იღებდა. 1911 წელს, გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ, 18 წლის ხადიჯა ინჟინერ ნადირ გაიბოვზე გათხოვდა, რომელიც კავკასიის მუფტიის, ჰუსეინ-ეფენდი გაიბოვის შვილი და აზერბაიჯანში პირველი მოწყალების დის, ნიგიარ შიხლინსკაიას ძმა იყო. სიცოცხლის ბოლო წლებში გაიბოვა ასწავლიდა ადგილობრივ ქალთა რუსულ-ისლამურ სკოლაში.

ჯერ კიდევ ოქტომბრის რევოლუციამდე ხადიჯა გაიბოვამ სახელი გაითქვა, როგორც ერთ-ერთმა პირველმა მუღამების შემსრულებელმა (მუსიკის აზერბაიჯანული სახალხო ჟანრი) ფორტეპიანოზე. 1919 წელს გაიბოვების ოჯახი საცხოვრებლად ბაქოში გადავიდა, სადაც ერთი წლის შემდეგ გაიობოვამ თავისი წვლილი შეიტანა აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიის დაარსებაში. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ აზერბაიჯანის სსრ განათლების სახალხო კომიტეტში ის ხელმძღვანელობდა აღმოსავლური მუსიკის განყოფილებას. ამ წლებში გაიბოვას მიჰყავდა მუსიკისა და სამსახიობო ოსტატობის გაკვეთილები ქალთა საგანმანათლებლო კურსებზე. 1927—1931 წლებში ის სწავლობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიის საკომპოზიტორო კურსებზე. 1933 წელს გაიბოვა დააპატიმრეს და ციხეში ჩასვეს კონტრრევოლუციური საქმიანობის ბრალდებით. სამი თვის შემდეგ ის გაათავისუფლეს და ბრალდებაც მოუხსნეს. 1934 წელს იგი შევიდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიის კონტინგენტიდან აზერბაიჯანის მუსიკალური მემკვიდრეობის შესწავლისათვის შექმნილი მკვლევართა ჯგუფის შემადგენლობაში.

1938 წლის 17 მარტს, მისი მეორე ქმრის, რაშიდ გაიბოვის დაპატიმრებიდან მცირე დროის შემდეგ, ხადიჯა გაიბოვა კვლავ დააპატიმრეს და ბრალად მუსავატისტებთან კავშირი წაუყენეს. შემდგომი ხუთი კვირის განმავლობაში ის ცხრაჯერ იყო გამოძახებული დაკითხვაზე, სანამ, ბოლოს და ბოლოს, დამნაშავედ ცნეს ჯაშუშობაში. თვითონ გაიბოვამ ბრალი არ აღიარა. მისი ყოფილი მეზობელი საპატიმრო კამერაში ზივერ ეფენდიევა (რეპრესირებული აზერბაიჯანელი პარტიული მოღვაწის სულთან-მეჯიდა ეფენდიევის ცოლი) მოგვიანებით იგონებდა, რომ გაიბოვა ყველაზე უარეს შემთხვევაში ციმბირში გადასახლებას ელოდა და გადასახლებაში თავისი შემოქმედებითი მოღვაწეობის გაგრძელების გეგმებს აწყობდა. თუმცა, 1938 წლის 19 ოქტომბერს, თხუთმეტწუთიანი სასამართლო სხდომის შემდეგ, გაიბოვას სასჯელის უმაღლესი ზომა — დახვრეტა მიესაჯა. სასჯელი ერთი კვირის შემდეგ ბაქოში სისრულეში იქნა მოყვანილი.

1956 წელს, ხადიჯი გაიბოვას ქალიშვილის, ალანგუ ხულთანოვას თხოვნით, სისხლის სამართლის საქმე გადაიხედა და გაიბოვა რეაბილიტირებულ იქნა (სიკვდილის შემდეგ.
აბას ჰაჯიევი

აბას მამედ-ოღლუ ჰაჯიევი (; დ. 1 იანვარი, 1933, მარნეული, საქართველოს სსრ — გ. 21 იანვარი, 2011, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი მეცნიერი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1970), პროფესორი (1973), აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი (1980).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1933 წლის 1 იანვარს საქართველოს სსრ ქალაქ მარნეულში (ყოფილი სარვანი). სწავლობდა ბორჩალოს პედაგოგიურ ტექნიკუმში და აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე (1952–1957). სწავლის პერიოდში სახელობით სტიპენდიას ღებულობდა და ფაკულტეტი წარჩინებული დიპლომით დაამთავრა. შემოქმედებითი მოღვაწეობა 1957 წლიდან მარნეულში დაიწყო, მუშაობდა მასწავლებლად, მოკლე დროის შემდეგ საქართველოს კპ მარნეულის რაიკომის პარტიის ინსტრუქტორად იქნა გადაყვანილი.

1959–1961 წლებში მარნელის რაიონის კომკავშირის კომიტეტის პირველ მდივნად მუშაობდა. 1961–1964 წლებში ნიზამის სახელობის აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ინსტიტიტუტის ასპირანტურაში, ლიტერატურული კავშირების განყოფილებაში

გააგრძელა სწავლება, რომელსაც ცნობილი მეცნიერი, მწერალი და სახელმწიფო მოღვაწე შიხალი ყურბანოვი ხელმძღვანელობდა. ასპირანტურაში თვალსაჩინო მეცნიერის, მწერლისა და პედაგოგის, პროფესორ მირ ჯალალა პაშაევის ხელმძღვანელობით დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე „ტიფლისური ლიტერატურის გარემო“. 1965 წელს მას ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი მიენიჭა. 1964–1974 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის ენათა პედაგოგიურ ინსტიტუტში მასწავლებლის, უფროსი მასწავლებლის, დოცენტის, პროფესორის თანამდებობაზე, ხოლო შემდეგ აზერბაიჯანის ენისა და ლიტერატურის კათედრის გამგედ (1974–1979). 1979 წელს საკუთარი სურვილის შესაბამისად აზერბაიჯანის სახელმწიფო პედაგოგიურ უნივერსიტეტში იქნა გადაყვანილი. მუშაობდა პროფესორის, ხოლო შემდეგ კათედრის გამგის თანამდებობაზე. მრავალი წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანის ლიტერატურის ისტორიის კათედრას, კითხულობდა ლექციებს აზერბაიჯანის ლიტერატურის ისტორიის, ლიტერატურის თეორიის, ლიტერატურათმცოდნეობის საფუძვლების, ლიტერატურული კრიტიკისა და კიდევ სხვა დისციპლინებში (საგნებში), დიდი როლი ითამაშა ლიტერატურათმცოდნეების ახალი თაობის ფორმირებაში. 1961 წელს საქართველოს სსრ მარნეულის რაიონის დეპუტატად იქნა არჩეული. დაჯილოდებულია საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს საპატიო სიგელით (1961), ხოლო 2006 წელს — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მედლით „თარაგი“.
ასიფ ჰაჯიევი

ასიფ აბას-ოღლუ ჰაჯიევი (; დ. 3 აპრილი, 1960) — აზერბაიჯანელი მეცნიერი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1998), პროფესორი, ბაქოს სლავური უნივერსიტეტის (ბსუ) რექტორი (2014–2016), აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1960 წლის 3 აპრილს საქართველოს რესპუბლიკის ქალაქ მარნეულში (ყოფილი სარვანი). 1977 წელს დაამთავრა ქალაქ ბაქოს № 246 საშუალო სკოლა, 1982 წელს ბაქოს სლავური უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი წარჩინებული დიპლომით. 1987 წელს დაიცვა საკანდიდატო, 1998 წელს სადოქტორო დისერტაცია. ლიტერატურის თეორიის კათედრის პროფესორი. კითხულობს ლექციებს ლიტერატურის თეორიაში, რუსული ლიტერატურის კრიტიკის ისტორიაში, პოეტიკაში, ლიტერატურათმცოდნეობის ისტორიასა და მეთოდოლოგიაში, მიჰყავს სპეცკურსები და სპეცსემინარები. 2000–2014 წლებში მუშაობდა პრორექტორად, 2014–2016 წლებში ბაქოს სლავური უნივერსიტეტის რექტორად.

2016 წლიდან აზერბაიჯანის უნივერსიტეტის პროფესორი.

სამეცნიერო საქმიანობა
ასევე დაკავებულია ისტორიული, ეთნიკური კულტურისა და ახალციხელი თურქების ფოლკლორის კვლევებით ( , , , მესხეთში მცხოვრები თურქები, თურქი-მესხები, , ), მისი წიგნები და მის მიერ ამ ოლქში შეგროვებული ფოლკლორულ-ეთნიკური მასალები გამოცემულია აზერბაიჯანში და თურქეთში.

ბორჩალოური თურქული ფოლკლორის შეკრების, გამოკვლევისა და პროპაგანდისათვის გაწეული შრომისათვის დაჯილდოვდა საზოგადოებრივი ორგანიზაცია ბორჩალოს საპატიო დიპლომით. ზოგიერთი შრომა გამოცემულია რუსეთში, თურქეთში, ბულგარეთში, უზბეკეთში, ტაჯიკეთში, საქართველოში და სხვა ქვეყნებში. დაახლოებით 200 სტატიის, მათ შორის მონოგრაფიებისა და სამეცნიერო სახელმძღვანელოების ავტორი. არის 50-ზე მეტი მონოგრაფიის, სამეცნიერო კრებულების, სახელმძღვანელოების რედაქტორი, კონსულტანტი, რეცენზენტი. 30-ზე მეტი დისერტაციის, მათ შორი 10 სადოქტორო შრომის დაცვაზე ოპონირებას ახდენდა. რამდენიმე დოქტორანტის სამეცნიერო ხელმძღვანელი იყო.

იყო საერთაშორისო კონფერენციების მონაწილე მოსკოვში, სანქტ-პეტერბურგში, ვოლგოგრადში, კიევში, ანკარაში, სტამბულში, დრეზდენში, რომში, ტაშკენტში, დუშამბეში, თბილისში, მინსკში, გროზნოში, ვარნეში, შუმენში და სხვა ქალაქებში.

არის ჰეიდარ ალიევის მემკვიდრეობის კვლევის ცენტრის სამეცნიერო-რედაქციული საბჭოს წევრი.

ის არის ჟურნალების „აზერბაიჯანში რუსული ენა და ლიტერატურა“ და „ლიტერატურული აზერბაიჯანი“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი, სამეცნიერო ჟურნალების „მსლუ-ს მაცნე“ (მოსკოვი) და „სამეცნიერო დიალოგი“ (რუსეთი, ეკატერინბურგი) სარედაქციო საბჭოს წევრი, იაკობ გოგებაშვილის სახელობის ეროვნული პედაგოგიური ინსტიტუტის სამეცნიერო შრომათა კრებულის „საზრისი“ სამეცნიერო-კონსულტაციური საბჭოს წევრი, ჟურნალის „გარაპაპახლარი“ („კარაბაბახი“, საქართველო) რედკოლეგიის წევრი, საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალის „ევრაზია“ (თურქეთი) წევრი, სამეცნიერო შრომების „ფილოლოგის ბიბლიოთეკა“, „ჰუმანიტარული მეცნიერებების კვლელვების აქტუალური პრობლემები“ და ა. შ. წევრი, აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი.
პროტესტი ნამახვანჰესის წინააღმდეგ

პროტესტი ნამახვანჰესის წინააღმდეგ — საპროტესტო აქციების სერია საქართველოში 2020-2021 წლებში რიონის ხეობაში ნამახვანჰესის აშენების წინააღმდეგ. საპროტესტო მოძრაობის შედეგად შეწყდა ხელშეკრულება საქართველოს მთავრობასა და მშენებლ კომპანიას შორის.

პროექტი
საქართველოს მთავრობამ ნამახვანის ჰესების კასკადის აშენების შესახებ თურქულ და კორეულ კომპანიებთან მემორანდუმი 2009 წლის 8 დეკემბერს გააფორმა. დაგეგმილ პროექტს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა „საქართველოსთვის ისტორიული“ უწოდა. -ს განცხადებით, კომპანიამ მოსამზადებელი სამუშაოები 2020 წლის მაისში დაიწყო და სამშენებლო სამუშაოებს ერთდროულად ოთხ ადგილზე ატარებს. 2021 წლის, 23 თებერვალს პროექტის მოწინააღმდეგის პოლიციასთან დაპირისპირება. 2021 წლის, 28 თებერვალს პროექტის საწინააღმდეგოდ ქუთაისის ცენტრალურ მოედანზე ათასობით ადამიანი შეიკრიბა. 2021 წლის, 14 მარტს ქუთაისში გამართულ საპროტესტო აქციაზე ათასობით ადამიანი შეიკრიბა. 2021 წლის, 11 აპრილს პოლიციამ საპროტესტო აქციის მონაწილეთა კარვები დაშალა კარვების აღებამ დაძაბულობა გამოიწვია. 14 აპრილს, შსს-ს განცხადებით მათ 6 აქტივისტი დააკავეს. 24 აპრილს მთავრობამ განაცხადა კაშხლის მშენებლობაზე 9-12 თვის ვადით მორატორიუმზე. აქტივისტებმა საქართველოს მთავრობასთან დიალოგის მცდელობა წარუმატებელად შეაფასეს და 23 მაისს თბილისში მასშტაბური საპროტესტო აქცია დაანონსეს. 23 თებერვალს: აქტივისტები კომპანია -ს რიონის ხეობის დატოვებას სთხოვენ. იისნი ითხოვდნენ მთავრობის განკარგულების გაუქმებას ამ ტერიტორიაზე საკუთრების უფლებებისა და სამშნებელო ლიცენზიების გაცემის თაობაზე, ასევე ჯვარის დაბრუნებას მშენებლობის მახლობლად.

რეაქცია

-ს განცხადებით პროექტის ჩაშლა მიუღებელია, წინააღმდეგ შემთხვევაში ეს აისახება ქვეყნის საინვესტიციო კლიმატზე და ასევე სამომავლო იურიდიულ გართულებებზე.

თურქეთი
პროექტის შესახებ თურქეთის ელჩმა, ფატმა ჯერენ იაზგანმა გამოთქვა წუხილი, რომ ნამახვანჰესის წინააღმდეგ მიმდინარე კამპანია „პოლიტიკურ და ანტითურქულ ხასიათს იძენს“.

არასამთავროები
არასამთავრობო ორგანიზაციებმა საქართველოს მთავრობა და ნამახვანჰესის პროექტის განმახორციელებელი კომპანია ჰესის მშენებლობის მოწინააღმდეგეების მიმართ განხორციელებული „დეზინფორმაციული და მადისკრედიტებელი შეტევების“ გამო გააკრიტიკეს. ზოგიერთი არასამთავრობო, ორგანიზაცია პროექტის მოწინააღმდეგეებს სოლიდარობას უცხადებს, რადგან მათი „კონსტიტუციით გარანტირებული შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლება უხეშად ირღვევა სახელმწიფოს მიერ“.
ზელიმხან იაგუბი

ზელიმხან იაგუბი , სრული სახელი ზელიმხან იუსუფ ოღლი იაგუბოვი (; დ. 21 იანვარი, 1950, სოფელი კიაპანაღჩი, საქართველოს სსრ — გ. 9 იანვარი, 2016, ბაქო) — აზერბაიჯანის სახალხო პოეტი, აშუღი, საზოგადოებრივი მოღვაწე, აზერბაიჯანის პარლამენტის და მოწვევის დეპუტატი, აზრებაიჯანის „დიდების“ ორდენისა და საქართველოს „ღირსების“ ორდენის კავალერი.

ბიოგრაფია
ზელიმხან იაგუბოვი 1950 წლის 21 იანვარს საქართველოს ბოლნისის რაიონის სოფელ კიაპანაღჩში დაიბადა. აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის წიგნისმცოდნეობის ფაკულტეტი დაამთავრა (1967–1972).

1973–1978 წლებში მუშაობდა „აზერწიგნის“ სისტემაში — წიგნის მაღაზიაში „წიგნის პასაჟი“ გამყიდველად, მთავარ გამყიდველად და განყოფილების უფროსად. 1975–1985 წლებში აგიტაციური განყოფილების რედაქტორი, ხოლო შემდეგ აზერბაიჯანის წიგნის ნებაყოფილობით მოყვარულთა საზოგადოების განყოფილების უფროსი იყო. 1987–1994 წლებში — „პოეზიის“ განყოფილების რედაქტორი, ხოლო შემდეგ გამომცემლობა „იაზიჩი“-ში განყოფილების უფროსი. ზელიმხან იაგუბი გარდაიცვალა 2016 წლის 9 იანვარს ბაქოში.

საზოგადოებრივი მოღვაწეობა
1983 წლიდან იყო აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი.
1994 წლიდან იყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან არსებული შეწყალების კომისიის წევრი.
1995–2005 წლებში იყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მილი მეჯლისის და მოწვევის დეპუტატი.
2008 წლის 29 აგვისტოში აზერბაიჯანის აშუღთა კავშირის მე-5 ყრილობაზე არჩეული იყო ამ ორგანიზაციის თავმჯდომარედ.

შემოქმედება
პირველი ლექსი გამოქვეყნდა 1966 წლის 4 ოქტომბერს გაზეთ „გელბე ბაირაღი“-ში (რუს. „გამარჯვების დროშა“), რომელიც საქართველოს სსრ ბოლნისის რაიონში გამოდიოდა.
მემანქანე (ფილმი)

„მემანქანე“ — 2004 წლის ფსიქოლოგიური თრილერი, რომლის რეჟისორია ბრედ ანდერსონი, ხოლო სცენარის ავტორია სკოტ კოსარი. მთავარ როლს ასრულებს კრისტიან ბეილი.

ფილმი ინდუსტრიულ ქარხანაში დასაქმებულ მემანქანე ტრევორ რეზნიკის შესახებ მოგვითხრობს, რომელიც ინსომნიით იტანჯება. მისი არასტაბილური ფსიქოლოგიური მდგომარეობა ქარხანაში უბედური შემთხვევის მიზეზი გახდება. რეზნიკს სამუშაოდან დაითხოვენ, რის შემდეგაც მას დანაშაულისა გრძნობა და პარანოია თანდათან უფრო და უფრო სტანჯავს.

„მემანქანემ“ კრიტიკოსთაგან დადებითი გამოხმაურება მიიღო. განსაკუთრებული შექება დაიმსახურა ბეილის შესრულებამ, რომელმაც როლისთვის 28 კილოგრამი დაიკლო. ფილმი ესპანეთის, გაერთიანებული სამეფოს, საფრანგეთისა და აშშ-ის საერთაშორისო თანაწარმოებას წარმოადგენს.

წარმოება
კრისტიან ბეილი როლისთვის დიეტას ოთხი თვის მანძილზე იცავდა, რადგან მისი პერსონაჟი ავადმყოფურად გამხდარი უნდა ყოფილიყო. მსახიობის ყოფილი თანაშემწის მიერ დაწერილი ბიოგრაფიის მიხედვით, მისი ყოველდღიური რაციონი მოიცავდა „წყალს, ვაშლს და ერთ ჭიქა ყავას, ასევე დროგამოშვებით ვისკის.“ ბეილმა 28 კილოგრამი დაიკლო, რის შედეგადაც მისი სხეულის წონა 54 კილოგრამი გახდა. მსახიობს სურდა, არ შეეწყვიტა დიეტა და 45 კილოგრამამდე მიეღწია, თუმცა ფილმის შემქმნელებმა მას ამის უფლება არ მისცეს, რათა ჯანმრთელობის პრობლემები არ შექმნოდა. ბეილის წონის რადიკალური დაკლება სცენარის მიხედვით არ იყო დაგეგმილი, რადგან, თავდაპირველად, როლი უფრო დაბალი, 170 სმ-ის სიმაღლის, მსახიობისთვის იყო განსაზღვრული, თუმცა 183 სმ-ის სიმაღლის ბეილი თავისი სურვილით შეეჭიდა ამ გამოწვევას. „მემანქანის“ გადაღების დასრულების შემდეგ მსახიობს ექვსი თვე ჰქონდა იმისთვის, რომ კვლავ აღედგინა წონა ფილმისთვის „ბეტმენი: დასაწყისი“, რასაც მან ვარჯიშითა და შესაბამისი კვებით მიაღწია.