ბენიამინ ჩხიკვიშვილი

}.

ჩხიკვიშვილი სასჯელის მოსახდელად გადაასახლეს ირკუტსკის გუბერნიის კირენსკის მაზრაში. გადასახლებაში გაიცნო მომავალი მეუღლე. 1912 წელს გაათავისუფლეს ციხიდან, მაგრამ 1917 წლამდე დატოვეს ციმბირში გადასახლებაში. ციმბირში ჩხიკვიშვილი მუშაობდა აგრონომად კოოპერაციის ხაზით, ატარებდა კერძო გაკვეთილებს. საქართველოში დაბრუნება მოახერხა 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ.

მოღვაწეობა პირველ რესპუბლიკაში
საქართველოში დაბრუნებული ჩხიკვიშვილი მუშაობდა „მოგზაურ პროპაგანდისტად“. 1917 წელს ამიერკავკასიის განსაკუთრებულმა კომიტეტმა ის დანიშნა მუშების წარმომადგენლად შავი ზღვის რკინიგზის ლიკვიდაციის საქმეში. 1917 წლის 30 სექტემბერს აირჩიეს სოხუმის ოკრუგის საოლქო კომიტეტის შემადგენლობაში. 1917 წლის ნოემბერში გამართულ სოხუმის ოკრუგის გლეხთა დეპუტატების ყრილობაზე აირჩიეს ყრილობის დელეგატად აკაკი ჩხენკელთან და ვალიკო ჯუღელთან ერთად და ასევე აირჩიეს სოხუმის მუშათა და ჯარისკაცთა დეპუტატთა საბჭოს თავმჯდომარედ. 1918 წლის 16-20 თებერვალს ის მონაწილეობდა სოხუმის ბოლშევიკებისგან დაცვაში. 4-9 მარტს სოხუმში თავმჯდომარეობდა სოხუმის ოკრუგის გლეხთა დეპუტატების ყრილობას ყრილობაზე იქნა მიღებული გადაწყვეტილება, აფხაზეთი შესულიყო ამიერკავკასიის ხალხთა ერთიან ოჯახში. 1917 წლის 11 აპრილს სოხუმი ბოლშევიკებმა აიღეს. ჩხიკვიშვილის განკარგულებაში 70-80 ადამიანი იყო ბოლშევიკების 1500-იანი რაზმის წინააღმდეგ, რის გამოც მან სოხუმის დაცვა ვერ შეძლო.ქალაქში შესულმა ბოლშევიკებმა ჩხიკვიშვილი ჯერ დააპატიმრეს, შემდეგ ქალაქიდან გააძევეს. ის წავიდა ჯერ ფოთში, შემდეგ ქუთაისში, სადაც ქუთაისის გუბერნიის კომისრად დაინიშნა. თბილისის ქალაქისთავად ყოფნის პერიოდში ებრძოდა სპეკულაციას, ქოლერას, ყურადღებას უთმობდა ქალაქის სანიტარულ-ჰიგიენურ დასუფთავებას, სტუდენტების ცხოვრების გაუმჯობესებას, ქართულ თეატრს. მისი მმართველობისას ქალაქი საგრძნობლად წინ წავიდა. ჩხიკვიშვილი ეხმარებოდა დიმიტრი შევარდნაძეს ნიკო ფიროსმანის სურათების შეგროვებაში. შეურიგებელი იყო ყოველგვარი სამართალდარღვევის მიმართ, განსაკუთრებით თუ ამას ქალაქის მოხელეები ან მილიციის მუშაკები ჩადიოდნენ.

1919 წლის მარტში არჩეულ იქნა საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრად. ჩხიკვიშვილს ფიცხი და ფეთქებადი ხასიათის გამო კონფლიქტი მოუვიდა დამფუძნებელი კრების წევრ, ოპოზიციონერ თედო ღლონტთან, რომელსაც რესტორანში ქეიფის დროს სცემა.

1920 წელს საქართველოს მიერ ბათუმის ოლქის შემოერთების შემდეგ დანიშნეს ბათუმის ოლქის გენერალ-გუბერნატორად. ის ბათუმში 1920 წლის 7 ივლისს ჩავიდა. ჩხიკვიშვილი ამ თანამდებობაზე დანიშვნას დასთანხმდა მხოლოდ იმ პირობით, რომ არავინ ჩაერეოდა მის საქმიანობაში ორი თვის განმავლობაში მაინც. ჩხიკვიშვილმა დაამყარა წესრიგი ქალაქში, შეამცირა დანაშაული, გაასახლა მრავალი ბოლშევიკი, ხელს უშლიდა ბათუმის ოლქში ბოლშევიკური ორგანიზაციების ანტისახელმწიფოებრივ საქმიანობას, ჩხიკვიშვილის ზოგიერთი გადაწყვეტილება ადგილობრივებისთვის მიუღებელი იყო: გეგმავდა ოლქში აგრარული რეფორმის განხორციელებას, მოინდომა ადგილბრივი მეჯლისის გაუქმება, შეაჩერა გაზეთ „სამუსლიმანო საქართველოს“ გამოცემა. 1920 წლის 7 ნოემბერს გადადგა.

1921 წლის 1 თებერვალს კონფლიქტი მოუვიდა ოპოზიციონერ დეპუტატ შალვა ნუცუბიძესთან, რა დროსაც ჩხიკვიშვილმა ნუცუბიძეს თვალში დაარტყა და ხელი რევოლვერისკენ წაიღო, ხოლო ნუცუბიძემ მას სკამი ესროლა. ინციდენტს მოჰყვა სტუდენტების პროტესტი და ჩხიკვიშვილის დამფუძნებელი კრებიდან გაძევების მოთხოვნით.

1921 წლის თებერვალში რუსეთ-საქართველოს ომის დროს დაინიშნა აღმოსავლეთ საქართველოს გენერალ-გუბერნატორად.

სტამბოლის დატოვების შემდეგ მცირე ხნით ცხოვრობდა გერმანიაში, ხოლო შემდეგ საფრანგეთში. საფრანგეთში მუშაობდა მძღოლად, მღებავად რეიმსის საკათედრო ტაძრის რესტავრაციაზე, დაკავებული იყო სოფლის მეურნეობითაც.. ჩხიკვიშვილი და ნიკოლოზ ჯაყელი იყვნენ ლევილ-სიურ-ორჟის, საქართველოს დევნილი მთავრობის ადგილსამყოფელი სოფლის ფორმალური მესაკუთრეები. აქტიურად მონაწილეობდა ემიგრანტული მთავრობის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. ჩართული იყო პარტიათაშორის მოლაპარაკებების პროცესში საოკუპაციო რეჟიმთან ბრძოლის მიზნით.

1924 წლის მაისში ჩხიკვიშვილი დაბრუნდა საქართველოში ვალიკო ჯუღელთან, გრიგოლ ცინცაბაძესთან, ვასილ ნოდიასთან, ვიქტორ ცენტერაძესთან ერთად, რათა მონაწილეობა მიეღო 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში. მან მიიღო ეს გადაწყვეტილება, მიუხედავად იმისა, რომ სჭირდა ფილტვების ავადმყოფობა და ამასთან, არ ეთანხმებოდა აჯანყების მართებულობას.

ის 25 ივნისს დააპატიმრეს ალექსანდრე ლანდიას ბინაზე. პირველად დაკითხეს 11 ივლისს. დაკითხვაზე განაცხადა, რომ არავითარი კავშირი არ ჰქონდა სოციალ-დემოკრატიულ პარტიასთან, არ ამოძრავებდა პოლიტიკური მიზნები, აპირებდა ჩეხოსლოვაკიაში გადასახლებას სასოფლო-სამეურნეო ფირმაში და საქართველოში ჩამოვიდა ოჯახის წევრების წასაყვანად. 30 ივლისს ჩეკას რწმუნებულმა ჯალაღანიამ განიხილა ჩხიკვიშვილის საქმე და მოითხოვა მისი მოთავსება რსფსრ-ს რომელიმე საკონცენტრაციო ბანაკში ხუთი წლის ვადით. 28 აგვისტოს ანტისაბჭოთა აჯანყების დაწყების გამო, 30 აგვისტოს ფელიქს ძერჟინსკიმ გასამართლების გარეშე გასცა გოგიტა ფაღავას, ნოე ხომერიკის, ვასილ ნოდიას, გიორგი წინამძღვრიშვილის და ბენია ჩხიკვიშვილის დახვრეტის ბრძანება. დახვრიტეს რუსეთის ტერიტორიაზე, სუზდალის იზოლატორიდან ეტაპით გადაყვანისას, გაურკვეველ სადგურზე. დასაფლავების ადგილი უცნობია. სექტემბერში ხელისუფლებამ მოახდინა მისი ქონების კონფისკაცია.

ოჯახი
ჰყავდა მეუღლე და სამი შვილი: ვიქტორი (1914), გრიშა (1916) და სლავა (1920), ასევე დედა, და და ძმა. ბენიამინ ჩხიკვიშვილის და იყო ბოლშევიკი რევოლუციონერის, თენგიზ ჟღენტის, მეუღლე. ჩხიკვიშვილის მეუღლე იყო სოციალისტ-რევოლუციონერი ნადეჟდა კალოევა, წარმოშობით ვლადიკავკაზიდან.

ხსოვნა
2018 წლიდან თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში არსებობს ბენიამინ ჩხიკვიშვილის ქუჩა. 2019 წელს ოზურგეთში მოქალაქეებმა პეტიციით მოსკოვის ქუჩისთვის ბენია ჩხიკვიშვილის სახელის მინიჭება მოითხოვეს 2020 წელს ჩხიკვიშვილის სახელი მიენიჭა მოედანს ჩოხატაურის ცენტრში.2023 წელს ოზურგეთში დაიდგა ჩხიკვიშვილის ბიუსტი