iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მალანჟე (ქალაქი)

მალანჟე  — ქალაქი ანგოლაში, მალანჟეს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.

გეოგრაფია
ქალაქი მალანჟე მდებარეობს ანგოლის ჩრდილოეთ ნაწილში, დაახლოებით 380 კმ-ში აღმოსავლეთით ქვეყნის დედაქალაქიდან — ლუანდიდან, ზღვის დონიდან 1155 მეტრ სიმაღლეზე. მალანჟედან 85 კმ-ში მდებარეობს ჩანჩქერი კალანდულა (წყლის ვარდნის სიმაღლე — 105 მეტრი), რომელიც რეგიონის ერთ-ერთი მთავარი ღირსშესანიშნაობაა. კლიმატი ქალაქის შემოგარენში რბილია; წლის განმავლობაში ჰაერის ტემპერატურა მერყეობს 20 °-სა და 24 °-ს შორის, ყოველწლიურად აქ მოდის დაახლოებით 900 მმ ნალექი. ქალაქ მალანჟეს შემოგარენი იდეალურია ისეთი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის მოსაყვანად, როგორებიცაა: ბამბა, ყავა, ხილი, სიმინდი.

ისტორია
ქალაქი მალანჟე დააარსეს პორტუგალიელმა გადმოსახლებულებმა საუკუნეში. 1885 წელს აშენდა რკინიგზა, რომელმაც ქალაქი დააკავშირა ანგოლის მთავარ ქალაქთან და საოკეანო პორტთან — ლუანდასთან. 1970 წელს პორტუგალიელმა მალანჟესთან ახლოს გახსნეს კანგანდალას ეროვნული პარკი. კოლონიზატორებმა ქალაქში ასევე ააშენეს აეროპორტი, საავადმყოფოები, კინოთეატრები და სხვა. 1975 წელს ანგოლისათვის დამოუკიდებლობის მინიჭების შემდეგ ათეულწლობით მიმდინარე სამოქალაქო ომმა მალანჟეში და მის შემოგარენში გამოიწვია სამეურნეო საქმიანობის დაცემა.

მოსახლეობა
მოსახლეობის რაოდენობა 2010 წლის მონაცემებით შეადგენს — 161 059 ადამიანს.

ტრანსპორტი
ქალაქში არსებობს აეროპორტი, რომელიც იღებს რეგულარულ რეისებს ლუანდიდან. მალანჟე-ლუანდის რკინიგზას მრავალი დივერსიების გამო ესაჭიროება მთლიანი რეკონსტრუქცია.
ლობიტუ

ლობიტუ  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ანგოლაში, ბენგელის პროვინციაში. მდებარეობს ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე, კატუმბელის ესტუარის ჩრდილოეთით, დაახლოებით 35 კმ-ში პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრ — ქალაქ ბენგელიდან. ქალაქის საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 17 მეტრს. ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა 2010 წლის მონაცემებით შეადგენს — 149 249 ადამიანს; მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2014 წლის აღწერით — 324 050 ადამიანს. მდინარე კატუმბელაზე ხიდის აშენების შემდეგ ლობიტუ შეერწყა ქალაქ ბენგელას ერთ მეგაპოლისად, მოსახლეობით თითქმის 1 მილიონი ადამიანი. ის ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე უფრო სწრაფად განვითარებად ქალაქად სამხრეთ აფრიკაში.

ქალაქი დაარსდა 1843 წელს პორტუგალიის კოლონიალური სამფლობელო პორტუგალიის დასავლეთი აფრიკის ტერიტორიაზე. ქალაქი ბენგელის სარკინიგზო ხაზის, რომელიც აკავშირებს ატლანტის ოკეანის სანაპიროს კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სამხრეთთან, ბოლო პუნქტია. იგი მსხვილი საზღვაო პორტია.
ირინე იმერლიშვილი

ირინე იმერლიშვილი (დ. 29 იანვარი, 1971) — ქართველი ბიოლოგი, თანამდებობის პირი, იურისტი, პოლიტიკოსი, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლე 2016 წლის 24 ოქტომბრიდან, საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივანი 2013-2016 წლებში. საქართველოს მოწვევის პარლამენტის წევრი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის იურიდიული და ჟურნალისტიკის ფაკულტეტები, 1994 წელს — ასპირანტურა, ხოლო 2019 წელს — დოქტურანტურა.
1988 წელს იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პეტრე მელიქიშვილის სახელობის ფიზიკისა და ორგანული ქიმიის ინსტიტუტის პრეპარატორი. 1988-1989 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში იყო მიკრობიოლოგიისა და ვირუსოლოგიის ლაბორანტი. 1994-1995 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკოლოგიის ფაკულტეტის ლაბორანტი.

1993-1996 წლებში — საქართველოს პარლამენტის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების კომისიის საქმისმწარმოებელი. 1996-1997 წლებში მუშაობდა საქართველოს პარლამენტის საორგანიზაციო დეპარტამენტში. იყო სხდომების მომზადებისა და უზრუნველყოფის სამმართველოს უფროსი. 1997-1998 წლებში საქართველოს პარლამენტის საორგანიზაციო დეპარტამენტის დარბაზის სამსახურის უფროსი;

1999-2000 წლებში საქართველოს პარლამენტის საორგანიზაციო დეპარტამენტის უფროსი. 2000 წელს გახდა საქართველოს პარლამენტის აპარატის უფროსის მოადგილე, საკანონმდებლო საქმიანობის საკითხებში. 2000-2003 წლებში საქართველოს იუსტიციის მინისტრის მოადგილე. 2006-2012 წლებში საქართველოს რესპუბლიკური პარტია-რეგიონული სამსახურის უფროსი. 2012-2013 წლებში მ.პ.გ. „ქართული ოცნება - დემოკრატიული საქართველო“, პოლიტიკური საბჭოს წევრი, პოლიტიკური საბჭოს მდივანი. 2012-2013 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“, საპროცედურო საკითხთა დაწესების კომიტეტის თავმჯდომარე.

2013 წელს გახდა საქართველოს პრეზიდენტის თანაშემწე ეროვნული უშიშროების საკითხებში, უშიშროების საბჭოს მდივანი. ირინე იმერლიშვილი ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს. ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი
ნუგზარ საჯაია

ნუგზარ საჯაია (დ. 25 დეკემბერი, 1941, სოფ. ჯვარი, წალენჯიხის რაიონი, საქართველოს სსრ, — გ. 25 თებერვალი, 2002, თბილისი, საქართველო) — ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივანი 1996–2002 წლებში. საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი პირი ედუარდ შევარდნაძის გარემოცვაში. მისი "მარჯვენა ხელი" და მისი მმართველობის მეორე ნახევრის "რუხი კარდინალი".

1963 წელს დაამთავრა თბილისის სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი ფიზიკის ფაკულტეტი. 1963-1964 წლებში იყო ქ. თბილისის 71-ე სკოლის ფიზიკის მასწავლებელი, 1970-1979 წლებში — კომუნისტური პარტიის თბილისის საქალაქო კომიტეტის ინსტრუქტორი, მცხეთის რაიკომის მეორე მდივანი, კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის განყოფილების ინსპექტორი, კომპარტიის ჩხოროწყუს რაიკომის პირველი მდივანი, ფოთის საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივანი; 1979-1989 წლებში — კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის ადმინისტრაციული ორგანოების განყოფილების გამგე, სახალხო კონტროლის კომიტეტის თავმჯდომარე; კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის ბიუროს წევრი, საქართველოს სსრ მეცხრე მოწვევის უმაღლესი საბჭის დეპუტატი.

1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან“. იყო მრეწველობის, ენერგეტიკის, მშენებლობის, ტრანსპორტისა და კავშირგაბმულობის მუდმივმოქმედი კომისიის წევრი. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1993 წელს გახდა საქართველოს თავდაცვის ფონდის თავმჯდომარის მოადგილე; 1993 წელს — საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის აპარატის მთავარი სახელმწიფო მრჩეველი, უშიშროებისა და სამართალდამცავ ორგანოებთან ურთიერთობის სამსახურის ხელმძღვანელი; 1996 წელს — პრეზიდენტის თანაშემწე ეროვნული უშიშროების საკითხებში — ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივანი. მინიჭებული ჰქონდა გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. 2002 წელს ტრაგიკულად დაიღუპა საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივნად მუშაობის პერიოდში.

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
ბენგელა (ქალაქი)

ბენგელა (მთლიანი დასახელება სან-ფელიპე-დე-ბენგელა ) — ქალაქი ანგოლაში, ბენგელის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობის რაოდენობა 2010 წლის მონაცემებით შეადგენს — 134 523 ადამიანს.

გეოგრაფია
ქალაქი ბენგელა მდებარეობს ანგოლის დასავლეთში, ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე, ქვეყნის დედაქალაქ ლუანდიდან 430 კმ-ით სამხრეთში და პორტ ლობიტუდან 55 კმ-ით სამხრეთში.

ისტორია
ბენგელა 1617 წელს დააარსეს პორტუგალიელმა ზღვაოსნებმა და ხანგრძლივი დროის განმავლობაში წარმოადგენდა მთავარ სავაჭრო პუნქტს, რომელიც დაკავშირებული იყო ცენტრალური აფრიკის სიღრმისეულ რაიონებთან — მონებით ვაჭრობის ცენტრთან, საიდანაც მონები ბენგელიდან გაჰყავდათ ბრაზილიაში, ლუიზიანაში და კუბაში. ამ ეპოქიდან ქალაქში შემორჩა სან-ფელიპეს და სან-ანტონიუს ტაძრები, ასევე ჰოსპიტალი და ციხე-სიმაგრე.

ანგოლის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, სამოქალაქო ომის დროს (1975—2002 წლები), ბენგელის სარკინიგზო ხაზი 20 წელზე მეტი არ ფუნქციონირებდა. 2014 წელს ჩინეთის კრედიტებით და ჩინელი სპეციალისტების ძალებით დაიწყო მისი რეაბილიტაცია.

ტრანსპორტი
ქალაქი ბენგელა ქვეყნის სატვირთო პორტია. ლობიტუდან და ბენგელიდან აღმოსავლეთისკენ, აფრიკის კონტინენტის სიღრმეში, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის, ზამბიის, ზიმბაბვეს გავლით, ინდოეთის ოკეანის სანაპიროსკენ, მოზამბიკის პორტ ბეირასთან მიემართება ტრანსაფრიკული ბენგელის სარკინიგზო ხაზი, რომელიც ერთმანეთთან ორ ოკეანეს აერთებს. ბენგელა არა მარტო მსხვილი სარკინიგზო კვანძია — აქ ასევე მოქმედებს აეროპორტი და საზღვაო პორტი (არასატვირთო).
ყვავილის მინდვრები

ყვავილის მინდვრები — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი. შესრულებული 1883 წელს, ზეთის საღებავებით ტილოზე.

ყვავილის მინდვრები იყო ბაღების პირველი ნახატი, რომელიც ვინსენტ ვან გოგმა დახატა. მართკუთხა მიწის ლურჯ, ყვითელ, ვარდისფერ და წითელ მწკრივებში ნისენტმა აღმოაჩინა საკუთარი ინტერესი პერსპექტივის მიმართ. დაბალი პოზიცია ქმნის მინდვრის პანორამულ ხედს რომელზეც განლაგებულია გაზაფხულის ხასხასა ყვავილები. ეს ნახატი ვან გოგმა ჰააგაში ყოფნის მეორე წელს შექმნა.
უიჟე (ქალაქი)

უიჟე  — ქალაქი ანგოლაში, უიჟეს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი დააარსეს პორტუგალიელმა კოლონიზატორებმა; 1955—1975 წლებში მას ერქვა კარმონა. მოსახლეობის რაოდენობა 2010 წლის მონაცემებით შეადგენს — 119 815 ადამიანს.

ისტორია
დასახლება დაარსდა 1946 წელს. 1955 წელს მას დაერქვა კარმონა — 1928—1951 წლებში პორტუგალიის პრეზიდენტის — ანტონიუ ოსკარ დი ფრაგოზუ კარმონას პატივსაცემად.

დასახლება საკმაოდ სწრაფად იზრდებოდა და 1950-იანი წლების შუა პერიოდში გადაიქცა ანგოლის ყავის მრეწველობის მსხვილ ცენტრად. 1956 წელს კარმონამ მიიღო ქალაქის სტატუსი. ანგოლის დამოუკიდებლობისათვის ომის პერიოდში კარმონაში და მის შემოგარენში მიმდინარეობდა შეჯახებები პორტუგალიის კოლონიალურ არმიასა და სამიდან ერთ-ერთი ანტიკოლონიალური პარტიზანული მოძრაობის — -ს რაზმებს შორის.

1974—1975 წლებში კარმონა იყო -ს პოლიტიკური ცენტრი. 1975 წლის 11 ნოემბერს აქ გამოქვეყნდა ანგოლის «დამოუკიდებლობის ალტერნატიული დეკლარაცია» — ლუანდაში ანგოლის განთავისუფლების სახალხო მოძრაობის კონტროლ ქვეშ გამოცხადებული დამოუკიდებლობის საწინააღმდეგოდ. 1975/1976 წლების ზამთარში კარმონა და მისი შემოგარენი გახდა სამოქალაქო ომის არენა -სა და -ს დაჯგუფებებს შორის. 1976 წლის 6 იანვარს ქალაქი გადავიდა -ს ხელისუფლების კონტროლ ქვეშ და როგორც ადმინისტრაციული ცენტრი სახელად დაერქვა უიჟე — პროვინციის სახელწოდების გამო.

2004 წლის ბოლოდან 2005 წლის შუა პერიოდამდე ქალაქი გახდა რეგიონის ნაწილი, რომელიც მოიცვა ჰემორაგიკული ციებ-ცხელების ეპიდემიამ.

გეოგრაფია და კლიმატი
ქალაქი უიჟე მდებარეობს ზღვის დონიდან 859 მეტრზე.

ჰაერის წლის საშუალო ტემპერატურა შეადგენს — 23,7 °-ს. ნალექების წლიური ჯამია — 1582 მმ. ყველაზე უფრო დიდი რაოდენობა მოდის ნოემბრიდან დეკემბრის ჩათვლით და მარტიდან აპრილის ჩათვლით, ყველაზე უფრო ნაკლები — ივნისიდან აგვისტოს ჩათვლით. ქარის წლის საშუალო სიჩქარეა — 4,2 მ/წმ.
ნამიბე (ქალაქი)

ნამიბე , წინა სახელწოდება — მოსამედიში  — ქალაქი ანგოლაში, ნამიბეს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.

გეოგრაფია
ქალაქი ნამიბე მდებარეობს ანგოლის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მის ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე. ქალაქის საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 44 მეტრს. მოსახლეობის რაოდენობა 2010 წლის მონაცემებით შეადგენს — 92 609 ადამიანს. ნამიბეს პროვინციის ერთ-ერთი მთავარი ღირსშესანიშნაობაა უდაბნოს რელიქტური მცენარე — ველვიჩია.

ქალაქის კლიმატი — შედარებით გრილი და მშრალია. ნალექების წლიური ნორმა მთლიანობაში შეადგენს 60 მმ-ს.

ისტორია
ქალაქი დააარსეს პორტუგალიელებმა 1840 წელს. 1985 წლამდე მას ერქვამოსამედიში. სამოქალაქო ომის წლებში ნამიბეს პროვინციის შიდა რაიონებს აკონტროლებდა უნიტას რაზმები, მაშინ როდესაც ქალაქი ნამიბე და პროვინციის სანაპირო იმყოფებოდა სამთავრობო ჯარების ხელში. 1981—1985 წლებში ნამიბეს პროვინცია განიცდიდა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის რეგულარული ჯარების თავდასხმებს, რომლებსაც წინააღმდეგობას უწევდა ანგოლის ჯარი საბჭოთა და კუბის სამხედრო დახმარებით.

ტრანსპორტი
ნამიბე ქვეყნის სიდიდით მესამე საოკეანო პორტია, ლუანდის და ლობიტუს პორტების შემდეგ. ნამიბე ქალაქ მენონგესთან მოსამედიშის სარკინიგზო ხაზითაა დაკავშირებული, რომლის სიგრძე შეადგენს 907 კმ-ს. ამ სარკინიგზო მონაკვეთის ლიანდაგის სიგანე შეადგენს 1067 მმ-ს, თუმცა თავიდან მას აშენებდნენ, როგორც ვიწროლიანდაგიანს, ლიანდაგის სიგანით 600 მმ. ნამიბეს აეროპორტი მდებარეობს ქალაქიდან 7 კმ-ით სამხრეთით. იური გაგარინის სახელობის ძველი აეროპორტი მდებარეობს ქალაქ ნამიბეს ცენტრიდან 1,7 კმ-ში.
წისქვილი ჰააგასთან ახლოს

წისქვილი ჰააგასთან ახლოს — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი. შესრულებული აკვარელის საღებავებით. წინათ ითვლებოდა, რომ ნახატის შესრულების თარიღი 1881 წელია, თუმცა ისტორიკოსთა ბოლო დასკვნით ის მომდევნო, 1882 წლის ზაფხულშია შესრულებული.

აღწერა
ნახატი შესრულებულია ეტენის მუნიციპალიტეტში, სადაც ის 1881 წლის ოქტომბერში ჩავიდა. ნახტი არაა მოხსენიებული წყაროებსა თუ ლიტერატურაში, ამიტომ მასზე ინფორმაცია ნაკლებად მოიპოვება, მაგრამ ნათელია, რომ ნახატი, რომელიც უნიკალურია იმით, რომ შესრულებულია აკვარელის საღებავებით დახატულია 1882 წლის ზაფხულში, მანამ, სანამ ვინსენტი ჰააგაში გაემგზავრებოდა. წისქვილი , რომელიც ნახატზეა გამოსახული, მდებარეობდა რეისვეიკში (52°4′4.16″ 4°19′56.98″), სოფელში ჰააგასთან ახლოს.

აკვარელით შესრულებული ნამუშევარი £2 322 500-ად გაიყიდა ლონდონში, 2015 წლის ივნისში.
ირვინგ სტოუნი

ირვინგ სტოუნი ( დ. 14 ივლისი, 1903, სან-ფრანცისკო, კალიფორნია — გ. 26 აგვისტო, 1989, ლოს-ანჯელესი) — ამერიკელი მწერალი, უმეტესად ცნობილი თავისი ბიოგრაფიული რომანებით აღიარებული ხელოვანების შესახებ, პოლიტიკოსი და ინტელექტუალი. მწერალს აღიარება მოუტანა ბიოგრაფიულმა რომანმა — „წყურვილი სიცოცხლისა“, რომელიც ვინსენტ ვან გოგის ცხოვრებას ასახავს და რომანმა „აგონია და ექსტაზი“, რომელშიც მიქელანჯელოს ცხოვრებას აღწერს.
გოგონა ტყეში

გოგონა ტყეში — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი. შესრულებულია ზეთის საღებავებით ტილოზე, 1882 წელს. ინახება კროლერ-მიულერის მუზეუმში.

გოგონა ტყეში ან თეთრებში ჩაცმული გოგონა ტყეში. ამ ნამუშევრის შესახებ ვან გოგმა ჩანაწერი გააკეთა, სადაც ის ამბობს, თუ რამხელა მნიშვნელობას ანიჭებს, და როგორ მოელის ნახატის შეფასებას მნახველების მიერ და გამოთქვანს ვარაუდს თუ როგორ შეიძლება ის შეაფასონ: „ტყის შემდეგ ნამუშევარში გამოსახულია განიერი ფართო წიფლის ხეები მშრალი ტოტებით დაფარულ მიწაზე, და პატარა ფიგურა თეთრებში ჩაცმული ქალისა. ძალიან რთული იყო მისი სისუფთავის შენარჩუნება და მისთვის სივრცისა და დისტანციის მოძებნა წიფლის ხეებს შორის — მისი შემოსვლით ადგილიც და სივრცეც იცვლება პერსპექტივაში — როცა შემოგვყავს ვიღაც, რომელიც დადის და სუნთქავს, ეს გაგრძნობინებს ტყის არომატსა და სურნელებას.“
Dragonfly 44

44 — ულტრადიფუზიური გალაქტიკა კომას გროვაში (ბერენიკეს თმების თანავარსკვლავედი).
გადაადგილების სიჩქარეზე დაკვირვებით, ირკვევა, რომ მისი მასა ერთი ტრილიონი მზის მასის ტოლი უნდა იყოს, დაახლოებით იგივე, რაც ირმის ნახტომის მასაა. გალაქტიკის ირგვლივ შეინიშნება 90 სფეროსებრი ვარსკვლავთგროვა. აღსანიშნავია, რომ 44 ირმის ნახტომის სინათლის მხოლოდ 1 %-ს გამოყოფს.

2016 წლის აგვისტოში, ასტრონომებმა დაადგინეს, რომ გაალქტიკის 99,9 % სავარაუდოდ ბნელი მატერიისაგან შედგება.

ჯერ კიდევ 2014 წელს, მეცნიერთა ჯგუფმა ჰავაის შტატში მდებარე კეკისა და ჯემინის ობსერვატორიების ტელესკოპების საშუალებით აღმოაჩინეს. მდებარეობს კომას გროვის სახელით ცნობილ რეგიონში, დედამიწიდან 320 მილიონი სინათლის წლის მანძილზე.

გალაქტიკა იმდენად მკრთალია, რომ მისი აღმოჩენა ათწლეულების მანძილზე ვერ მოხერხდა, თუმცა ახლა, მისი აღმომჩენი ჯგუფი არკვევს თუ რა მიზეზის გამო შედგება ამ ქალაქტიკის 99,9 % ბნელი მატერიისგან.

მეცნიერებმა 44-ს ვარსკვლავების მოძრაობის სიჩქარეც გაზომეს; აღმოჩნდა, რომ ისინი წამში 47 კმ/სთ სიჩქარით მოძრაობენ. ამის შემდეგ ჯგუფმა ისიც დაიანგარიშა, რომ გალაქტიკა 1 ტრილიონჯერ უფრო მასიურია ვიდრე ჩვენი მზე — იმდენად მძიმე, რომ მას საკუთარი ვარსკვლავების ერთობლიობის მარტოს დაჭერა არ შეუძლია.
ასაწევი ხიდი ნიუ-ამსტერდამში

ასაწევი ხიდი ნიუ-ამსტერდამში — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი, შესრულებული დრენთეში 1883 წელს, აკვარელის საღებავებით.

აკვარელის მხატვრობა
ვან გოგმა მისწერა თავის ძმას, თეო ვან გოგს იმ ხედის შესახებ, რომელიც დრენთეში, ნიუ-ამსტერდამში მისი ფანჯრიდან იშლებოდა: „ახლა მე საკმარისად დიდი ოთახი მაქვს, სადაც ღუმელია მოთავსებული, და ხდება ისეც, რომ აქვს აივანი, საიდანაც შემიძლია ვუყურო ფართო ველს ქოხებით, და მასთან ერთად, დიდი ცნობისმოყვარეობით, ასაწევ ხიდს.“ წერილთან ერთად ვინსენტმა ძმას აკვარელით შესრულებული ხიდის ჩანახატიც გაუგზავნა, ასაწევი ხიდი ნიუ-ამსტერდამში.

ნახატი ერთ ერთია ვან გოგის მიერ აკვარელის საღებავებით შესრულებული 148 ნახატიდან, რომლებზე მუშაობაც ვინსენტმა 1881 წელს დაიწყო.

ამ ნამუშევრის შექმნიდან ხუთი წლის შემდეგ ვან გოგმა დახატა „ხიდი არლში“, და შემდგომში ამავე ნახატის რამდენიმე ეგზემპლარი შექმნა
იმერული ყველი

იმერული ყველი — ქართული ყველის სახეობა, რომლის დამზადება ძირითადად იმერეთის მხარეში არის პოპულარული. იმერული ყველი მოუხარშავ ყველთა ჯგუფს განეკუთვნება და ძროხის რძისგან მზადდება. რადგან იგი ხელით ამოჰყავთ ხელურ, ხელეურ (აჭარ.) ყველს უწოდებენ.

წარმოების ტექნოლოგია
იმერული ყველის წარმოებაში მთავარ მოქმედებას ძროხის რძის დაკვეთა, შედედება წარმოადგენს, რისთვისაც იხმარება საკიდელი, დვრიტა (საქონლის, ცხვრის ან ღორის კუჭი) ან სადედი.
კარგად იკვეთება ახალმოწველილი თბილი რძე, იმ სითბოთი როგორიც გამოიწველება და ეს სითბო უნდა შეუნარჩუნდეს საკიდელის მოქმედების მთელ პერიოდში. როცა რძის მასა სათანადოდ შედედდება, ხელს ჩაყოფით ხდება მისი მორევა, ამის შემდეგ იწყება მასის შეგუნდავება, ამოყვანა. ორივე ხელით ნელ-ნელა წურვით, მასას ათავისუფლებენ ზედმეტი შრატისგან, მაგრამ ისე რომ შერჩეს საკმაო სისველე, რაც ყველის დამწიფების ერთ-ერთი მთავარი პირობაა. გაწურულ, მომრგვალებულ ფორმის ყველს ხის ან თიხის ჯამზე დადებენ, სადაც ის აფუვდება. დილით ამოყვანილ ყველს საღამომდე ჯამში ამყოფებენ და მერე მოაყრიან ქვამარილს, რომელიც ბევრად სჯობს ზღვის მარილს. კენჭი ან ხვირიში მარილით ფრაქციის მარილი ყველში ნელ-ნელა, ზომიერად შედის, რაც ყველის დამწიფებასა და თვლების განვითარებას უწყობს ხელს. თიხის ჯამზე შემაგრებული და დამარილებული ყველი ამის შემდეგ გადადის დიდ სათავსოში ხალამში, დერგში, ჯურუკაში და ინახება საგანგებოდ გაკეთებულ წაქეში, წათხში. ყველიან დერგებს ინახავდნენ სამეურნეო სათავსში, ბნელ ადგილას, ანდა მიწაში ჩაყრილ ჭურუკებში, ქოცოებში (საერთოდ, სიბნელე და თავდახურულობა ყველის შენახვის ერთ-ერთი გარანტიაა), სადაც ერთ წლამდე გემოშეუცვლელად ინახებოდა. საზამთროდ შესანახ ყველს აგვისტო-სექტემბერში აგროვებდნენ და ყველიერში გაიხმარდნენ.

სხვადასხვა ტექნოლოგია
ყველიან დერგებში არომატიან ყველის მიღების მიზნით ტარხუნის ან პიტნის კონებს ჩადებდნენ. გურიაში ყველის აფუების მიზნით, ზამთრობით დერგში დოლბანდში გამოკრულ ხორბალს დებდნენ.
ძველი ტაძარი ნუენენში

ძველი ტაძარი ნუენენში — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის რამდენიმე ნახატის საერთო სახელი, შესრულებული 1884-1885 წლებში. ნახატებში ვინსენტმა ასახა საუკუნის ტაძრის საუკეთესო პერიოდი, როცა ტაძრის საძირკველი ურყევი, კედლები და გუმბათი კი ხელუხლებელი იყო. 1792 წელს ჩამოინგრა ტაძრის გუმბათი, შენობამ ნელ-ნელა შლა დაიწყო და არც თუ დიდი ხნის შემდეგ, რაც ვან გოგმა ხახატები დაასრულა საბოლოოდ განადგურდა.

ისტორია
ძველი ტაძარი საუკუნის რომანულ არქიტექტურის ძეგლია, ის აგებულია პრიოდში, როდესაც იმ ტერიტორიაზე ქისტიანობა გავრცელდა. ტაძრის ირგვლივ ძველი სასაფლაოა ხის უბრალო ჯვრებით. შენობამას მანამდე განადგურდა, სანამ ვან გოგი ტაძრის აკვარელში შესრულებული ნახატებს ზეთის საღებავებში დახატვასაც მოასწრებდა, ხატვის პროცესში ტაძარი უკვე ინგრეოდა და დაინგრა მას შემდეგ, რაც ბოლო ნახატი ზეთის საღებავებში შეასრულა.

ტაძრის სხვა ნახატები
ვან გოგმა ნუენენის ძველი ტაძრის თერთმეტი ნახატი შექმნა, მათგან რამდენიმე დაკარგულია.
ბეინბრიჯის კლასის საესკადრო ნაღმოსანი

ბეინბრიჯის კლასი — საესკადრო ნაღმოსნების პირველი კლასი, რომელიც აშშ-ის საზღვაო ძალებისთვის შეიქმნა. მათი წარმოება მიმდინარეობდა 1899–1903 წლებში. ბეინბრიჯის კლასის პირველი გემი აშშ-ის საზღვაო ძალების შემადგენლობაში 1902 წელს შევიდა, სულ 13 ნაღმოსანი შეიქმნა. 1919 წელს პირველ მსოფლიო ომში მონაწილეობის შემდეგ გემები ჩამოწერეს და გაყიდეს. 13 გემიდან ერთ-ერთი შშგ ჩონსი ბრიტანულ სავაჭრო გემთან შეჯახების შედეგად დაიკარგა (ჩაიძირა), ჩამოწერის შემდეგ დარჩენილი 12 გემი გაყიდეს, მათგან 1 ტამპაში, ფლორიდაში მდებარე -მ შეიძინა, დანარჩენი 11 კი მეტალურგიული ქარხნის მფლობელმა ჯოზეფ ჰიტნერმა.

დიზაინი
წარმომავლობა
ძველი და თანამედროვე წყაროების მიხედვით 1898–1899 წლებში ჩაეშვა 4 ნაღმოსანი: ფარაგუტი, სტრინგჰემი, გოლდსბორო და ბეილი. მათი წყალწყვიდან გამომდინარე (235 ტონიდან 340 ტონამდე) ეს ნაღმოსნები პირველ საესკადრო ნარმოსნებად მიიჩნეოდნენ. მათ შორის ყველაზე დიდი სტრინგჰემი იმ დროის სამეფო ფლოტის საესკადრო ნაღმოსნებთან შედარებით უფრო დიდი იყო .

ახალი გემები აღჭურვილები იყვნენ ორი 76 მმ-იანი (3 ინჩი) 50 კალიბრიანი და ხუთი 6 გირვანქიანი 57 მმ-იანი (2.2 ინჩი) ქვემეხებით. შესაბამისად ახალი გემების შეაიარაღება წინამორბედებთან (მაგ. ფარაგუტის ოთხი 6 გირვანქიან ქვემეხი) შედარებით ბევრად უკეთესი იყო. მათ შეეძლოთ ნაღმოსნები სწრაფად გაენადგურებინათ და არ მიეცათ მათთვის სახაზო გემებთან მიახლოების საშუალება. აღსანიშნავია, რომ საესკადრო ნაღმოსნების მომავალ კლასებში შეიარაღებამ პროგრესულად მოიმატა.

პირველი მსოფლიო ომის დროს, წყალქვეშა ნავების საწინააღმდეგო მისიების დროს ბეინბრიჯის კლასის გემები დამატებით აღჭურვილები იყვნენ ერთი ან ორი სიღრმისეული ჭურვებით.
ტექნიკური მხარე
ბეინბრიჯის გემებში ნახშირის ბოილერებისა და სამმაგი გაფართოების ძრავების საუკეთესო, ხელმისაწვდომი ტექნოლოგია გამოიყენეს. მიუხედავად ამის მომდევნო თაობის გემებში (დაწყებული სმიტის კლასიდან) ორთქლის ტურბინების გამოყენება დაიწყეს. მომავალში, სამხედრო გემების ძრავების ტექნოლოგიურ ევოლუციაში სისწრაფე მნიშვნელოვანი ფაქტორი უნდა ყოფილიყო.

ბეინბრიჯს ჰქონდა -ის ოთხი ბოილერი, რომლებიც 275 ფკდ (1 900 კპა) ორთქლით ამარაგებდნენ ორ სამმაგი გაფართოების ძრავებს. ძრავები ჯამში გამოიმუშავებდნენ 7 000 იცძ-ს (5 200 კვ).
ჰოპკინზსა და ჰულს ე.წ. კუს გემბანი ჰქონდათ, რის გამოც მათ ჰოპკინზის კლასს მიაკუთვნებდნენ. ორივეს ორი ცალკეული სატორპედო მილი ჰქონდა, თუმცა პირველი მსოფლიო ომის დროს ცალკეული მილები ტყუპი მილებით ჩაანაცვლეს, რის შემდეგაც სატორპედოს მილების რაოდენობა ოთხამდე გაიზარდა.

სერვისი
1904–1917 წლებში ბეიბრიჯის კლასის რამდენიმე გემი ფილიპინებში განალაგეს. პირველ მსოფლიო ომში აშშ-ის მონაწილეობის დროს ეს ნაღმოსნები ხმელთაშუა ზღვაში გადაიყვანეს, სხვადასხვა გემების დასაცავად. კლასის სხვა ნაღმოსნები ატლანტის ოკეანეში მსახურობდნენ, ნაწილი აშშ-ის აღმოსავლეთ სანაპიროზე მსახურობდა, ნაწილი კი პანამის არხს იცავდა. 1907 წელს საესკადრო ნაღმოსანი ჩონსი ბრიტანულ სავაჭრო გემთან შეჯახების შედეგად დაიკარგა. 1919 წელს კომპიენის ზავის შემდეგ დარჩენილი ნაღმოსნები გაყიდეს, რათა დაეშალათ ან სავაჭრო მიზნებისთვის გამოეყენებინათ.

საესკადრო ნაღმოსნები
ბეინბრიჯის კლასის 13 საესკადრო ნაღმოსანი:
პინგუ-დ’აგუა

პინგუ-დ’აგუა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 250 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კარატინგის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 420 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 66,4 კმ²-ზე. ფართობი 66 570 კმ²-ია.
სანტა-ბარბარა-დუ-ლესტი

სანტა-ბარბარა-დუ-ლესტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 600 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კარატინგის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 682 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 71,53 კმ²-ზე. ფართობი 107 402 კმ²-ია.
სანტა-რიტა-დი-მინასი

სანტა-რიტა-დი-მინასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კარატინგის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 547 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 96,06 კმ²-ზე. ფართობი 68 153 კმ²-ია.
სან-დომინგუს-დას-დორისი

სან-დომინგუს-დას-დორისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კარატინგის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 408 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 88,85 კმ²-ზე. ფართობი 60 865 კმ²-ია.
სან-ჟუან-დუ-ორიენტი

სან-ჟუან-დუ-ორიენტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 240 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კარატინგის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 874 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 65,55 კმ²-ზე. ფართობი 120 122 კმ²-ია.
სან-სებასტიან-დუ-ანტა

სან-სებასტიან-დუ-ანტა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 724 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კარატინგის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 739 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 71,19 კმ²-ზე. ფართობი 80 618 კმ²-ია.
ტარუმირინი

ტარუმირინი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კარატინგის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 293 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19,53 კმ²-ზე. ფართობი 731 753 კმ²-ია.
უბაპორანგა

უბაპორანგა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 505 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კარატინგის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 040 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 63,69 კმ²-ზე. ფართობი 189 045 კმ²-ია.