iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჯავახეთურა

ჯავახეთურა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

გავრცელება
მიუხედავად სახელწოდებისა, იგი აჭარაში ჯავახეთიდან არ უნდა იყოს შეტანილი, რადგან ჯავახეთი მაღალმთიანი ზონაა და იქ მევენახეობა არასდროს ყოფილა განვითარებული. ამიტომ ეს ჯიში მესხეთიდან წამოღებულად მიიჩნევა, რასაც ადასტურებს მისი ნაწილობრივი მსგავსება მეხურ ცხენისძუძუსთან.

 საუკუნის შუა წლებში ჯავახეთურა ერთეული ასწლოვანი მაღლარების სახით იყო შემორჩენილი ზემო აჭარაში, ხულოს რაიონის სოფლებში ჩაოსა და ფურტიოში.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამნაკვთიანია. ფოთლის ქვედა მხარე მცირედაა შებუსული აბლაბუდისებრად. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ახასიათებს განტოტვა, რომელიც მტევნის სიგრძის ერთ მესამედს აღწევს. თხელია, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური ან ოდნავ მოგრძო, მოყვითალო-მოქარვისფრო ელფერით. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით მცირედ დაფარული. რბილობი წვნიანია, ძალიან ტკბილი და სასიამოვნო გემოთი.

ჯავახეთურა ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 185 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 190 გრამია, ხოლო ერთი ძირი მაღლარის მოსავლიანობა — 40-50 კილოგრამი. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18,5-23,3%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-9,2 გ/ლ-ს.

სასუფრე ყურძნის ჯიშია, აქვს თხელი, დიდი მტევნები, ლამაზი მოგრძო მარცვლები და კარგი გემო.
ხიხვი ლეჩხუმის

ხიხვი ლეჩხუმის — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ლეჩხუმიდან.

რაჭა-ლეჩხუმში მცირე ნაკვეთების სახით უძველესი დროიდან იყო გავრცელებული. რაჭული ხიხვი სრულიად განსხვავდება ამავე სახელწოდების კახური ჯიშისგან (იხ. ხისვი (ჯაწაწურა).

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, ოვალური ან მომრგვალო, სამნაკვთიანი, იშვიათად დაუნაკვთავი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ფრთიანი, ძლიერ კუმსი, იშვიათად საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, იშვიათად ოვალური და მომწვანო. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანი აქვს, სასიამოვნო გემოთი.

ხიხვი საშუალო ზრდის ვაზია. საშუალო ან საშუალოზე უხვმოსავლიანია. ცაგერში ყურძნის დამწიფებას 192 დღე სჭირდება, ხოლო იმერეთში 156 დღე. ლეჩხუმში სრულ სიმწიფეში ოქტომ-ბრის მეორე ნახევარში შედის, იმერეთში კი ოქტომბრის პირველ რიცხვებში. მტევნის წონა 100-200 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 9.5-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-10 გ/ლ-ს.

ხიხვი გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ჭუბულო

ჭუბულო — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ლეჩხუმიდან.

გავრცელებული ყოფილა ლეჩხუმში, მაგრამ 1937-1939 წლებში შესწავლის დროს ერთადერთი ვაზი იყო დარჩენილი სოფელ სპათაგორში.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი მცირე ზომისაა, მომრგვალო, ოდნავ განივოვალური. თითქმის დაუნაკვთავი. ფოთლის ქვედა მხარე სრულიად შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, კონუსური, ხშირად ცილინდრულ-კონუსური, იშვიათად ცილინდრული ფორმის, მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ან მუქი წითელი ელფერით. კანი თხელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით შესამჩნევად დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი.

ჭუბულო საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 156 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 80-100 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.4-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სხვა ჯიშებთან ერთად სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ჯინეში

ჯინეში — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

გავრცელება
წარსულში ჯინეში მაღლარების სახით ფართოდ ყოფილა გავრცელებული ზემო აჭარის სოფლებში: დეკანაშვილებში, ჩაოში, ხულოსა და ფურტიოში. მოსახლეობა მას ძირითადად სასუფრი ყურძნად მოიხმარდა, ხანდახან ვაზზე ტოვებდა და საჭიროების მიხედვით კრეფდა ან მთელი ზამთრის განმავლობაში აკიდოების სახით ინახავდა.

ივანე ჯავახიშვილის მოსაზრებით, ჯინეში ასევე ფართოდ ყოფილა გავრცელებული შავშეთ-კლარჯეთშიც, ძირითადად მურღულის ხეობაში. მას ასევე იხსენიებს ს. ტიმოფეევი ბათუმისა და ართვინის ოკრუგის მევენახეობის აღწერისას და მას სასუფრე ჯიშებს აკუთვნებს.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, განივოვალური, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ძალიან მცირედაა შებუსული აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრად. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. ახასიათებს დატოტვა. თხელია, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური. მუქი ვარდისფერი შეფერილობის. კანი სქელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით მცირედ დაფარული. რბილობი საკმაოდ ხორციანია, ტკბილი გემოთი.

ჯინეში საშუალო ზრდისა და საშუალოზე უხვმოსავლიანია. ხულოს რაიონში სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 210-215 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 95 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7,5-8 ტონა. ყურძნის სრულ სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10,4 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. ხასიათდება მტევნისა და მარცვლის გარეგნული სილამაზით სასიამოვნო გემოთი. გამოსადეგია ზამთარში შესანახად და ბაქმაზის დასამზადებლად. ასევე შესაძლოა გამოყენებულ იქნეს ორდინალური ტიპის ღია ვარდისფერი ღვინოების დასამზადებლად.
ჯვარი (ვაზის ჯიში)

ჯვარი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

ჯვარი ძალიან იშვიათი ჯიშია. იგი ხელოვნური დამტვერვის გარეშე მცირემოსავლიანია, რაც მისი მდედრობითი ყვავილის აგებულებითაა გამოწვეული. გლდანსა და ავჭალაში ჯვარს შეცდომით „ცანცქატას“ ეძახიან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე დიდია, გულისებრი ფორმის. სამ, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სუსტადაა შებუსული ჯაგრისებრად, რაც ძარღვების გასწვრივ ჭარბობს. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი ძირითადად საშუალო ზომისაა, აქვს დიდი მტევნებიც. მტევანი კონუსური ფორმისაა, ხშირად დატოტვილი, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის, ზოგჯერ თხელია და წვრილმარცვლიანი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ჩალისფერი. კანი თხელი და მწკლარტე აქვს. ცვილისებრი ფიფქით სუსტად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, საკმაოდ ტკბილი.

ჯვარი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი დაახლოებით კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 163 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 150-170 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-22%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-9გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ევროპული წესით დაყენებული ღვინო ქარვისფერია, საკმაოდ სხეულიანი და სასიამოვნო.
ჭითაში

ჭითაში — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.

ჭითაში მეგრულად „წითელს“, „წითლისა“-ს ნიშნავს. ამ ვაზს ფერის მაუწყებელი სახელი ჰქვია.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარ-ქეჩისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავ-მოწითალო ელფერით. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარულ-რბილობი ხორციანი და წვნიანია, წვენი შეუფერავია, გემო — ტკბილი.

ჭითაშის სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 205-208 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 138 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.5-7.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.1-8.7 გ/ლ-ს.

ჭითაში გამოიყენება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო მიიღება მსუბუქი, საკმაოდ ჰარმონიული, მომეტებული და სასიამოვნო სიმჟავით.
ჭვიტილური

ჭვიტილური, ჭვიტილოური, ჭყვიტილური — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.

წარსულში ჭვიტილური მასობრივად ყოფილა გავრცელებული სამეგრელოს მთისპირა რაიონებში: წალენჯიხაში, კორცხელში, ნაკიფუში, ჩხოროწყუში, საჩინოში, ფოცხოში, უშაფათში. მუხურში, მარტვილში, კიწიაში, თამაკონში, სალხინოში და სხვაგან. ჭვიტილური მაღლარად უხვ მოსავალს იძლეოდა, შესანიშნავად იტანდა ტრანსპორტირებას და მთელ დასავლეთ საქართველოში განთქმულ ღვინოს იძლეოდა. ამჟამად მცირე რაოდენობითაა აღდგენილი აღნიშნულ მუნიციპალიტეტებში და საკოლექციო ვენახებში.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მცირედ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ხშირი მონაცრისფრო ქეჩისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ახასიათებს მხარიც, რომელიც მტევნის სიგრძის ნახევარს აღწევს, საკმაოდ კუმსია. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მოყვითალო ქარვისფერ-საკმაოდ სქელი და მკვრივკანიანი, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანი და ხორციანია, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.

ჭვიტილური საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 205 დღეა, სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 90-132 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 10.0-12.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5-21.8%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.1-8.9 გ/ლ-ს.

ჭვიტილური მაღალხარისხიანი ვაზის ჯიშია. გამოიყენება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. მისი ღვინო ხასიათდება გამჭვირვალე შეფერვით, ალკოჰოლისა და მჟავიანობის კარგი შეფარდებით, დიდი სხეულით, ჰარმონიულობით და საუკეთესო გემოთი.
ჭუბერი

ჭუბერი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.

ძალიან მცირედაა გავრცელებულია სამეგრელოში.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი მცირე ზომისაა, ძლიერ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე შებუსულია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრული ფორმის. მარცვალი მცირე ზომის აქვს.

საკმაოდ კარგი ხარისხის ღვინის მომცემი ჯიშია.
ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯი

ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯი — დიდი ბრიტანეთის ერთ-ერთი უმსხვილესი საგანმანათლებლო-სამეცნიერო ცენტრი. შეიქმნა 1826 წელს შოტლანდიელი პოეტის, ტომას კემპბელისა და ადვოკატის, ჰენრი ბრუმის ინიციატივით როგორც ლონდონის უნივერსიტეტი. გათვლილი იყო სხვადასხვა აღმსარებლობის, ეროვნებისა და სქესის (ქალების მიღება დაიწყეს 1878 წლიდან) სტუდენტებზე. მის „სულიერ მამად“ ითვლება ჯერემი ბენთამი. დამაარსებლები ახალ უნივერსიტეტს უყურებდნენ როგორც ალტერნატივას ოქსფორდისა და კემბრიჯის უნივერსიტეტებისათვის, რომლებიც მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ანგლიკანურ ეკლესიასთან. თავდაპირველად მოიცავდა ქიმიის და რამდენიმე უცხო ენის ფაკულტეტებს, მოგვიანებით გაიხსნა მათემატიკის, გეოგრაფიის, ფსიქოლოგიისა და საინჟინრო საქმის ფაკულტეტები, 1836 წელს ლონდონის სამეფო კოლეჯთან ერთად გახდა ლონდონის უნივერსიტეტის საფუძველი, 1907 წლიდან მის შემადგენლობაშია, თანამედროვე სახელი ეწოდება 1976 წლიდან.

1834 წელს გაიხსნა ჩრდილოეთ ჰოსპიტალი, 1871 წელს — ფელიქს სლეიდის ნატიფი ხელოვნების სკოლა, 1948 წელს — ჯორჯ ისტმენის სტომატოლოგიური ინსტიტუტი, 1959 წელს — ევროპული კულტურის შესწავლის მსოფლიოში პირველი ინსტიტუტი, 1966 წელს მალარდის კოსმოსური სამეცნიერო ლაბორატორია, 1999 წელს — სლავური და აღმოსავლეთევროპული კვლევების სკოლა, 2001 წელს — ჯილ დანდოს კრიმინალისტიკის ინსტიტუტი (დანაშაულის შემცირების პროგრამების შემუშავების მსოფლიოში პირველი ცენტრი), 2006 წელს — ლონდონის ნანოტექნოლოგიების ცენტრი (ლონდონის საიმპერიო კოლეჯთან ერთად).

კურსდამთავრებულთა და პედაგოგთა შორისაა: ალექსანდერ ბელი, ფრენსის გალტონი, მაჰათმა განდი, ჯომო კენიატა, ჯონ სტიუარტ მილი, ნობელის პრემიის 30-მდე ლაურეატი, მ.შ. უილიამ ლორენს ბრეგი, ჰენრი ჰალიტ დეილი, ფრენსის კრიკი, ჯონ ო’კიფი, ოტო ლევი, პოლ ნერსი, უილიამ რამზაი, ოუენ რიჩარდსონი, რაბინდრანათ თაგორი.

სტრუქტურაშია (2016): 11 ფაკულტეტი, 100-ზე მეტი დეპარტამენტი, ინსტიტუტი და კვლევითი ცენტრი, 17 მსხვილი ბიბლიოთეკა, 7 მუზეუმი, მ.შ. ზოოლოგიის დიდი (1828), სამხატვრო (1847), პიტრის სახელობის ეგვიპტის არქეოლოგიური (1892), ფრენსის ჰალტონის ინსტუმენტებისა და პრეპარატების კოლექცია. სწავლობს 36 ათასამდე სტუდენტი მსოფლიოს 150 ქვეყნიდან (2016).

2016–2017 წლების შეფასებით, მსოფლიოს საუკეთესო უნივერსიტეტთა რეიტინგში მე-7 ადგილს იკავებს (თავისუფლების ინდექსი — 95,6), მ.შ. სამეცნიერო რეპუტაცია — 99,8, რეპუტაცია დამსაქმებლებთან — 99,3.
მონღოლეთის სახალხო პარტია

მონღოლეთის სახალხო პარტია-სოციალ-დემოკრატიული პოლიტიკური პარტია მონღოლეთში. იგი დაარსდა როგორც კომუნისტური პარტია 1920 წელს მონღოლ რევოლუციონერების მიერ და არის უძველესი პოლიტიკური პარტია მონღოლეთში.

პარტიამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა 1921 წლის მონღოლეთის რევოლუციაში, რომელიც შთაგონებული იყო ბოლშევიკების ოქტომბრის რევოლუციით. დამოუკიდებლობის შემდეგ ის მართავდა მონღოლეთს, როგორც ერთპარტიულ სოციალისტურ სახელმწიფოს. პარტიამ სახელი შეიცვალა მონღოლეთის სახალხო რევოლუციური პარტიით და შეუერთდა კომუნისტურ ინტერნაციონალს 1924 წელს.

როგორც მონღოლეთის სახალხო რევოლუციური პარტია, პარტია იყო ორგანიზებული დემოკრატიული ცენტრალიზმის საფუძველზე. პრინციპი, რომელიც შემუშავებულია ვლადიმერ ლენინის მიერ, რომელიც გულისხმობს დემოკრატიულ და ღია დისკუსიას პოლიტიკის შესახებ შეთანხმებული პოლიტიკის ერთობის პირობით. პარტიის უმაღლესი ორგანო იყო პარტიის ყრილობა, რომელიც იკრიბებოდა ყოველ მეხუთე წელს. როდესაც პარტიის ყრილობა არ იმართებოდა, ცენტრალური კომიტეტი იყო უმაღლესი ორგანო, მაგრამ რადგან ისინი ჩვეულებრივ იკრიბებოდნენ მხოლოდ წელიწადში ერთხელ, უმეტესი მოვალეობა და პასუხისმგებლობა ეკისრება პოლიტბიუროს და მის მუდმივ კომიტეტს. პარტიის ლიდერი იყო გენერალური მდივანი, თავმჯდომარე, მდივანი და პირველი მდივანი. პარტია ადრე მიჰყვებოდა მარქსიზმ-ლენინიზმს, კარლ მარქსისა და ლენინის იდეების სინთეზს, რომელიც შემუშავდა იოსებ სტალინის მიერ 1929 წელს, რომლის მიხედვითაც მოხდა მონღოლეთის მრეწველობის ნაციონალიზაცია და განხორციელდა გეგმიური ეკონომიკა.

1990 წლის მონღოლური რევოლუციის შემდეგ, მონღოლეთში სხვა პოლიტიკური პარტიები ლეგალიზებული იქნა და ქვეყანა მრავალპარტიულ დემოკრატიაში გადავიდა. პარტიამ მოგვიანებით მიატოვა მარქსიზმ-ლენინიზმი დემოკრატიული სოციალიზმის სასარგებლოდ. 2010 წელს პარტიის წევრებმა მხარი დაუჭირეს სოციალური დემოკრატიის მიღებას, როგორც პარტიის იდეოლოგიას და აღადგინეს პარტიის თავდაპირველი სახელი, ჩამოაგდეს სიტყვა "რევოლუციონერი" და შთააგონეს სეპარატისტულ ფრაქციას.

პარტია დარჩა მონღოლეთის მმართველ პარტიად 1990 წლის რევოლუციის შემდეგ, სანამ არ დამარცხდა 1996 წლის არჩევნებში. 2004 წლიდან 2008 წლამდე ის იყო კოალიციური მთავრობის ნაწილი დემოკრატიულ პარტიასთან და სამშობლოს პარტიასთან. 2008 წლიდან 2012 წლამდე პარტია მონაწილეობდა სხვა კოალიციაში დემოკრატიულ პარტიასთან, თუმცა მას ჰქონდა უმრავლესობა მონღოლეთის საკანონმდებლო ორგანოში. 2012 წლის არჩევნების შემდეგ ის პარლამენტში ოპოზიციური პარტია გახდა. პარტია ხელისუფლებაში 2016 წლის არჩევნების შემდეგ დაბრუნდა და 76-ადგილიანი პარლამენტის 65 წევრი აირჩია. პარტიამ უმრავლესობა შეინარჩუნა 2020 წლის არჩევნების შემდეგ და მოიგო 76 ადგილიდან 62. გამარჯვება აღნიშნავს პირველად მონღოლეთის 30-წლიან დემოკრატიულ ისტორიაში, როდესაც ერთმა პარტიამ ზედიზედ ორ არჩევნებში შეინარჩუნა აბსოლუტური უმრავლესობა.
ოტო ლევი

ოტო ლევი (; დ. 3 ივნისი, 1873, მაინის ფრანკფურტი — გ. 25 დეკემბერი, 1961, ნიუ-იორკი) — ავსტრიელი ფიზიოლოგი და ფარმაკოლოგი. დაამთავრა სტრასბურის უნივერსიტეტი. 1909–1938 წლებში იყო გრაცის უნივერსიტეტის პროფესორი; 1940 წლიდან ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის პროფესორი, სამედიცინო კოლეჯის განყოფილების ხელმძღვანელი. ნერვული აგზნება ქიმიური გადაცემის თეორიის ერთ-ერთი შემქმნელი. აჩვენა, რომ გულის მოქმედების რეგულაცია (მასში ნერვული იმპულსების მიწოდება) ხორციელდება ნერვული დაბოლოებების მიერ გამოყოფილი ფიზიოლოგიურად აქტიური ნივთიერების (მედიატორის) მეშვეობით, რომელსაც შემდგომში აცეტილქოლინი ეწოდა. 1936 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია (ჰენრი ჰალიტ დეილთან ერთად).
მუსხის სამარხი

მუსხის სამარხი — სამარხი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის რეგიონში, ახალციხის მუნიციპალიტეტ სოფელ მუსხში. მუსხის სამარხი (აკლდამა ?) მდებარეობს სამების ეკლესიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით ფერდის ძირში. გოგი მაისურაძისა და ტარიელ მაისურაძის სახლს შორის. სამარხი გამოჭრილია კლდის მასივში. შესასვლელ ღიობს მიდგმული აქვს ქვის კვადრი რომელზეც ე.წ. ბოლნური ჯვარია გამოსახული.
სამი ლიდერის მავზოლეუმი

}|თარიღდება=1963|მდებარეობა=

სამი ლიდერის მავზოლეუმი (ბენგ. ি ো াা) — მავზოლეუმი, რომელიც მდებარეობს ბანგლადეშის დედაქალაქ დაკაში. მავზოლეუმში განთავსებულია პაკისტანური მოძრაობის სამი გამოჩენილი ბენგალელი ლიდერის: აბულ ქასემ ფაზლულ ჰაქის (1873-1962), ჰუსეინ შაჰიდ სუჰრავარდის (1892-1963) და ხავაჯა ნაზიმუდინის (1894-1964) საფლავი. სამივე გახლდათ  ბენგალის პრემიერ მინისტრი ბრიტანეთის ინდოეთში, ხოლო დამოუკიდებლობის შემდეგ, ორი მათგანი პაკისტანის პრემიერ-მინისტრის პოსტს იკავებდა.

ძეგლი დააპროექტა არქიტექტორმა მასუდ აჰმედმა (ბანგლადეშის მთავრობის ყოფილი მთავარი არქიტექტორი) და დაიდგა 1963 წელს აღმოსავლეთ პაკისტანში. მავზოლეუმის არქიტექტურული სტილი ისლამური თაღების ინტერპრეტაციაა.

აბულ ქასემ ფაზლულ ჰაქი, ჰუსეინ შაჰიდ სუჰრავარდი და ხავაჯა ნაზიმუდინი სხვადასხვა დროს დაიღუპნენ, მაგრამ ისინი დაკრძალეს ერთ მავზოლეუმში, რადგან მათ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს აღმოსავლეთ პაკისტანის განვითარებაში და აქტიურად მონაწილეობდნენ პოლიტიკურ ცხოვრებაში.

აბულ ქასემ ფაზლულ ჰაქი გამოჩენილი პოლიტიკოსი იყო,იგი გახლდათ ბენგალის პირველი პრემიერ-მინისტრი, ხოლო  მოგვიანებით დაიკავა პაკისტანის შინაგან საქმეთა მინისტრის პოსტი. პაკისტანის მოძრაობის ერთ-ერთი მთავარი ფიგურა,  რომელიც ცნობილი გახდა ლიდერული თვისებებით და ბენგალური ენის სტატუსისთვის ბრძოლაში აქტიური მონაწილეობით. 1940 წელს მან მხარი დაუჭირა ლაჰორის რეზოლუციის (რეზოლუცია ინდუსების მუსლიმებისგან განთავისუფლების შესახებ, რომელიც მიღებულ იქნა ლაჰორში ინდოეთის მუსლიმთა ლიგის ყოველწლიურ სესიაზე, რომელიც გაიმართა 1940 წლის 22 მარტიდან 24 მარტამდე) . მიღებას. ფაზლულ ჰაქმა, ჰუსეინ შაჰიდ სუჰავარდთან ერთად, მონაწილეობა მიიღო ისეთ პოლიტიკურ ქმედებაში, როგორიც იყო გაერთიანებული ფრონტის ჩამოყალიბება 1954 წლის არჩევნებში, რომელშიც მათ გაიმარჯვეს და მიიღეს ადგილების უდიდესი რაოდენობა. ჰუსეინ სუჰრავარდი და ფაზლულ ჰაქი აქტიურობდნენ აღმოსავლეთ პაკისტანის მთავრობაში. თუმცა, იყო ჭორები, რომ არსებობდა მეტოქეობა ჰუსეინ სუჰრევარდისა და აბულ ქასემ ფაზლულ ჰაქს შორის, რამაც გამოიწვია ფაზლულ ჰაქის გადადგომა პოლიტიკიდან. ჰუსეინ შაჰიდ სუჰრავარდი ცნობილი იყო, როგორც „ავამი ლიგის პარტიის“ დამფუძნებელი. 1930-იან წლებში მან გააძლიერა მუსლიმთა ლიგის პოლიტიკური პროგრამა, მხარი დაუჭირა პაკისტანის შექმნის კონცეფციას და "ორი ერის თეორიას". 1936 წელს აირჩიეს მუსლიმთა ლიგის ბენგალის ფილიალის გენერალურ მდივნად. იგი   აირჩიეს ბენგალის პარლამენტში.  ჰუსეინ შაჰიდ სუჰრავარდმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა აღმოსავლეთ პაკისტანის ეკონომიკურ ზრდასა და განვითარებაში და ასევე გახდა პაკისტანის პრემიერ მინისტრი 1956 წელს. თანამდებობა დატოვა 1957 წელს.

მდებარეობა
სამი ლიდერის მავზოლეუმი მდებარეობს სუჰრავარდი-უდიანში შაჰბაგ ტანგში, დაკას უნივერსიტეტთან ახლოს. მავზოლეუმი წარმოადგენს ჰიპერბოლური პარაბოლოიდური სტრუქტურას, რომელიც აღმართულია სამი პოლიტიკური ლიდერის საფლავზე.

გალერეა
ანტონომასია

ანტონომასია — მეტონიმიის სახე, რომლის დროსაც ფრაზა ან ეპითეტი გამოყენებულია საკუთარი სახელის ნაცვლად (მაგალითად: „შემოქმედი“ — ღმერთი), ან პირიქით, საკუთარი სახელი გამოყენებულია ზოგადი იდეის გამოსახატავად, როგორც არქეტიპული სახე.

გვიანი შუა საუკუნეებისა და ადრეული რენესანსის პერიოდში ანტონომასიის ხშირი მაგალითი იყო ტერმინი „ფილოსოფოსის“ გამოყენება არისტოტელეს ნაცვლად.

ანტონომასიის სტილისტური მიზანი შესაძლოა იყოს სახელების ან ფრაზების გამეორების შემცირება.

ტერმინი მომდინარეობს ბერძნულიდან და „განსხვავებულ სახელდებას“ ნიშნავს.

ცნობილი მაგალითები
პიროვნებები
„ფიურერი“ — ადოლფ ჰიტლერი
„როკ ენ როლის მეფე“ — ელვის პრესლი
„პოპის მეფე“ — მაიკლ ჯექსონი
„კაუდილიო“ — ფრანსისკო ფრანკო
„რკინის ლედი“ — მარგარეტ ტეტჩერი
„სასპენსის ოსტატი“ — ალფრედ ჰიჩკოკი
„პოპის დედოფალი“ — მადონა

პერსონაჟები
„ბიჭი, რომელიც გადარჩა“ — ჰარი პოტერი
„დრაკონების დედა“ — დეინერის ტარგარიენი
„ბნელი რაინდი“ — ბეტმენი

ტოპონიმები
„მარადიული ქალაქი“ — რომი
„დიდი ვაშლი“ — ნიუ-იორკი
ავამი ლიგა

ავამი ლიგა (ბენგ. াংাে ়াী ী — ბანგლადეშის სახალხო ლიგა) — ბანგლადეშის  მემარცხენე ცენტრისტული პოლიტიკური პარტია. დაარსდა აღმოსავლეთ პაკისტანში 1949 წელს.

ისტორია
ავამი ლიგის დამფუძნებლებს შორის იყვნენ ბენგალელი ნაციონალისტები მოულანა აბდულ ჰამიდ ხან ბაშანი და შამსულ ჰუქი. ლიგას მოგვიანებით შეუერთდა ჰუსეინ შაჰიდ სუჰრავარდი (პაკისტანის ყოფილი პრემიერ მინისტრი 1956-1957 წლებში). ავამი ლიგა ჩამოყალიბდა დაკაში მუსლიმთა სახალხო ლიგის სახელწოდებით, როგორც ბენგალური ალტერნატივა დასავლეთ პაკისტანში დომინანტური მუსლიმური ლიგისა, რომელიც დისკრიმინაციას უწევდა აღმოსავლეთ პაკისტანის მოსახლეობას.

პარტიამ სწრაფად მოიპოვა დიდი სახალხო მხარდაჭერა აღმოსავლეთ პაკისტანში ბენგალური ენის სტატუსისადმი წარმოებული კამპანიით. 1953 წელს პარტიის სახელწოდებიდან   ამოიღეს სიტყვა "მუსლიმი", რათა არ დაეფრთხოთ ინდუსი  მოსახლეობა. 1954 წელს ავამის ლიგის გაერთიანებულმა ფრონტმა, ორ სხვა სოციალისტურ და ერთ მუსლიმურ პარტიასთან ერთად, დიდი გამარჯვება მოიპოვა პროვინციული საკანონმდებლო ასამბლეის არჩევნებში.

მემარჯვენე ფრთა, რომელიც ავამის ლიგის სათავეში იყო, შევიდა მთავრობის შემადგენლობაში, ჯერ აღმოსავლეთ პაკისტანში, ხოლო 1956 წლიდან მთელი ქვეყნის მასშტაბით. თუმცა, მისმა პოლიტიკამ არ დააკმაყოფილა პარტიაში მემარცხენე და დემოკრატიული ელემენტები და 1957 წელს მათ ჩამოაყალიბეს ეროვნული სახალხო პარტია ("ეროვნული ავამის ლიგა") აღმოსავლეთ ბენგალის სულიერი ლიდერის აბდულ ჰამიდ ბ(ჰ)აშანის ხელმძღვანელობით. სუჰრავარდი მალევე გადადგა ცენტრალური მთავრობის მეთაურის პოსტიდან, თუმცა აღმოსავლეთ პაკისტანში ავამი ლიგა დარჩა მმართველ პარტიად 1958 წლის ოქტომბრის სახელმწიფო გადატრიალებამდე, როდესაც ის, სხვა პარტიებთან ერთად, სამხედრო დიქტატურამ აკრძალა. ავამი ლიგამ განაახლა თავისი საქმიანობა 1962 წელს, პარტიების აკრძალვის მოხსნის შემდეგ, გამოეხმაურა მუჰამედ აიუბ ხანის რეჟიმის წინააღმდეგ.

საბოლოოდ, ავამი ლიგა სათავეში ჩაუდგა ბენგალელთა ბრძოლას დამოუკიდებლობისთვის. მუჯიბურ რაჰმანის ხელმძღვანელობით ავამი ლიგამ მოიგო ომი ბანგლადეშის დამოუკიდებლობისთვის. ბანგლადეშის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს ჩამოყალიბების შემდეგ, ავამი ლიგამ მოიგო პირველი საერთო არჩევნები 1973 წელს.

1975 წლის ივნისში ავამი ლიგა გაერთიანდა ერთ პარტიად კომუნისტურ და სახალხო პარტიებთან და ეწოდა ბასკალი (ბანგლადეშის კრიშაკ სრამიკ ავამი ლიგა). მისი საბოლოო მიზანი იყო ქვეყანაში სოციალისტური წყობის აშენება. 1975 წლის აგვისტოში მუჯიბურ რაჰმანის მკვლელობის შემდეგ ის ფაქტობრივად დაიშალა. ავამი ლიგის  წევრების მიმართ   რეპრესიები გატარდა.  პარტიის ბევრი ლიდერი დახვრიტეს ან ციხეში ჩააგდეს. 1990 წელს დემოკრატიის აღდგენის შემდეგ, ავამი ლიგა კვლავ გახდა ბანგლადეშის პოლიტიკური ცხოვრების ერთ-ერთი მთავარი მოთამაშე.

1981 წლიდან პარტიის მეთაურია შეიხა ჰასინა ვაზედი, პრემიერ მინისტრი 1996-2001 წლებში და 2009 წლიდან. იგი ა ხელისუფლებაში დაბრუნდა 2008 წლის არჩევნების შემდეგ დიდი ალიანსის სათავეში, რომელშიც ასევე შედიოდნენ კონსერვატიული ნაციონალისტური  პარტია ჯატია, ნაციონალ-სოციალისტური პარტია, ბანგლადეშის მაოისტური მუშათა პარტია და ლიბერალ-დემოკრატიული პარტია.
ადვენტი

ადვენტი (, მოსვლა) — დასავლურ ქრისტიანულ ტრადიციაში წინასაშობაო პერიოდი, რომელიც შობამდე აღინიშნება. ადვენტი, დასავლურ ტრადიციაში, არის ქრისტეს შობისადმი მომზადება და მისი მოლოდინი.

პერიოდის სახელწოდება მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან , რაც ქართულად ითარგმნება, როგორც „მოსვლა“. იგივე სიტყვა ახალ აღთქმაში გამოიყენება მეორედ მოსვლაზე საუბრისას. დასავლურ ტრადიციაში ადვენტი „ქრისტეს მოსვლას“ სამი განსხვავებული პერსპექტივიდან განიხილავს - ქრისტეს შობას ბეთლემში, ქრისტეს მიმღებლობას მორწმუნის გულში, და ესქატოლოგიური პერსპექტივიდან, მეორედ მოსვლის კონტექსტში.

ადვენტთან დაკავშირებული წეს-ჩვეულებები მოიცავს ადვენტის კალენდრის წარმოებას, საშობაო გვრიგვინის მომზადებას, ადვენტის ლოცვის კითხვას, საშობაო ნაძვის ხის დადგმას, საშობაო სანთლების დანთებას და საშობაო დეკორაციებით მორთვას.
შინდისის ბრძოლა

შინდისის ბრძოლა — ბრძოლა ერთი მხრივ საქართველოს შეიარაღებულ ძალებს, ხოლო მეორე მხრივ ე.წ. სამხრეთ ოსეთისა და რუსეთის ფედერაციის შეიარაღებულ ძალებს შორის, რომელიც გაიმართა 2008 წლის 11 აგვისტოს სოფელ შინდისთან. 21 ქართველი 100-ზე მეტ რუსს ებრძოდა.

რუსულ სამხედრო ნაწილთან უთანასწორო შეტაკების დროს საქართველოს შეიარაღებული ძალების ქვეითი ბრიგადის საინჟინრო ქვედანაყოფის 17 ქართველი ჯარისკაცი დაიღუპა: ალექსანდრე ონიანი, ემზარ წილოსანი, ვეფხია ჯიშკარიანი, ზვიად კაცაძე, თეიმურაზ ბერიძე, ილია გაბუნია, ილია შეყლაშვილი, ირაკლი ჯანელიძე, კახა კოშაძე, ლევან მელქაძე, მარლენ ბარამია, მიხეილ დვალიშვილი, ნიკოლოზ ფორჩხიძე, რომან ზოიძე, რუსლან წულაძე, ფელიქს კაკაურიძე და შმაგი კუპატაძე.