სალვადორ ჯოველანოსი

სალვადორ ჯოველანოსი (დ. 31 დეკემბერი, 1833 — გ. 11 თებერვალი, 1881) — პარაგვაელი პოლიტიკოსი. 1871 წელს მას ვიცე-პრეზიდენტის პოსტი ეკავა, ხოლო 1871 წლის 18 დეკემბრიდან 1874 წლის 25 ნოემბრამდე იყო პარაგვაის პრეზიდენტი. პრეზიდენტობის პერიოდში მისი მთავარი საზრუნავი იყო პარაგვაის ნელი აღდგენა იმ მძიმე დამარცხების შემდეგ, რომელიც ქვეყანამ ბრაზილიასთან, არგენტინასთან და ურუგვაისთან პარაგვაულ ომში განიცადა. იგი გარდაიცვალა ბუენოს-აირესში 1881 წლის 11 თებერვალს.

ჯოველანოსი დაიბადა ასუნსიონში 1833 წლის 31 დეკემბერს. იგი ჯერ კიდევ ძალიან ახალგაზრდა იყო, როდესაც მისმა ოჯახმა კარლოს ანტონიო ლოპესის რეჟიმის დროს ქვეყანა დატოვა და ბუენოს-აირესში დასახლდა, სადაც მოგვიანებით მან საკუთარი ოჯახი შექმნა.

პოლიტიკური მოღვაწეობა ემიგრაციაში
ჯოველანოსი იყო ერთ-ერთი იმ დამფუძნებელთაგანი, რომლებმაც 1858 წლის 28 დეკემბერს ჩამოაყალიბეს ემიგრანტთა „პარაგვაული ასოციაცია“. პარაგვაის ომის დაწყების შემდეგ, 1865 წლის 24 აპრილს, მან ხელი მოაწერა მიმართვას არგენტინის მთავრობისადმი, რომლითაც ითხოვდა „პარაგვაული ლეგიონის“ შექმნის უფლებას. ეს ლეგიონი უნდა დაკომპლექტებულიყო ემიგრანტებითა და პრეზიდენტ ლოპესის ოპონენტებით. იგი ამ იდეის ერთ-ერთი პირველი მხარდამჭერი იყო და ოთონიელ პენიასთან ერთად მონაწილეობდა საორგანიზაციო კომიტეტის სხდომაში, რომელიც 1865 წლის 18 იანვარს გაიმართა.

დაბრუნება პარაგვაიში
1869 წლის იანვრის შუა რიცხვებში, მოკავშირეთა ძალების მიერ ასუნსიონის ოკუპაციიდან რამდენიმე კვირის შემდეგ, ჯოველანოსი სამშობლოში დაბრუნდა სხვა ემიგრანტებთან ერთად. მათ შორის იყვნენ ხუან ბაუტისტა ხილი, ხოსე სეგუნდო დეკუდი, ხუან ანტონიო ხარა, კარლოს ლოისაგა, ბენიგნო ფერეირა, კაიო მილტოსი და სხვები, რომლებმაც ხელი მოაწერეს პეტიციას მოკავშირეებისადმი დროებითი მთავრობის ჩამოყალიბების მოთხოვნით.

1870 წლის 25 მარტს იგი შეუერთდა „ “-ს, ფაკუნდო მაჩაინის ხელმძღვანელობით. ეროვნული ასამბლეის არჩევნებში იგი საკათედრო ტაძრის ოლქიდან 302 ხმით აირჩიეს. ჯოველანოსი იყო იმ კომისიის წევრი, რომელმაც 1870 წლის კონსტიტუცია შეიმუშავა, ასევე მონაწილეობდა საარჩევნო კანონის მომზადებაში. 1870 წლის ივნისიდან ნოემბრამდე მას პარაგვაის ფინანსთა მინისტრის პოსტი ეკავა.

პრეზიდენტობა
მას შემდეგ, რაც 1871 წლის 7 იანვარს ვიცე-პრეზიდენტი კაიო მილტოსი ყვითელი ცხელებით გარდაიცვალა, ეროვნულმა ასამბლეამ ჯოველანოსი ვიცე-პრეზიდენტის პოსტზე აირჩია. 1871 წლის განმავლობაში მას ასევე ეკავა ომისა და საზღვაო ფლოტის, ისევე როგორც შინაგან საქმეთა მინისტრის თანამდებობები.

პრეზიდენტ სირილო ანტონიო რივაროლას გადადგომის შემდეგ, ჯოველანოსმა პრეზიდენტის პოსტი იმ პოლიტიკური არეულობის ფონზე დაიკავა, რომელიც რივაროლას მმართველობის დამხობას ახლდა თან. რივაროლას ჩამოშორება ხუან ბაუტისტა ხილმა ბრაზილიელებთან თანამშრომლობით მოაწყო, რომელთაც პრეზიდენტის პოსტზე სწორედ ხილის ხილვა სურდათ. თუმცა, სანამ ხილი ჯოველანოსის გადაყენებას მოასწრებდა, იგი გენერალ ბენიგნო ფერეირას ბრძანებით დააპატიმრეს და ქვეყნიდან გააძევეს. ჯოველანოსის პრეზიდენტობის პერიოდში რეალურ ძალაუფლებას სწორედ გენერალი ფერეირა ფლობდა.

მმართველობა და დამხობა
მისი მმართველობის პერიოდში, 1872 წლის 9 იანვარს, ბრაზილიის იმპერიასთან ხელი მოეწერა „ლოისაგა-კოტეჟიპეს ზავსა და სასაზღვრო ხელშეკრულებას“. ამ შეთანხმებით პარაგვაიმ დათმო ტერიტორიები მდინარე აპას ჩრდილოეთით და ამამბაის რეგიონი. ასევე გაფორმდა სამშვიდობო ხელშეკრულება ურუგვაისთან, თუმცა ურთიერთობა არგენტინასთან კვლავ დაძაბული რჩებოდა.

განადგურებული ქვეყნის აღსადგენად, დიდი ბრიტანეთისგან მიიღეს ახალი, 2,000,000 ფუნტის ოდენობის სესხი უფრო მძიმე პირობებით, ვიდრე 1871 წლის კრედიტი იყო. ამ ფულის დიდი ნაწილი პოლიტიკოსებმა მოიპარეს და არამიზნობრივად გამოიყენეს. აღნიშნული ვალის დაფარვა მხოლოდ 1961 წელს დასრულდა.

ჯოველანოსი ცდილობდა საჯარო ადმინისტრირების რეორგანიზაციას. მისი მმართველობისას ასუნსიონის ზოგიერთი ქუჩა დაიგო. შეიქმნა სახალხო განათლების საბჭო, საიმიგრაციო ოფისი, ასევე ეკონომიკური და მართვის საბჭოები. განხორციელდა პოლიციისა და შიდა შემოსავლების სამსახურების რეორგანიზაცია. ასუნსიონში აშენდა პირველი ტრამვაის ხაზი, რომელიც პორტიდან იწყებოდა, მიუყვებოდა კოლონისა და ინდეპენდენსია ნასიონალის, პალმასა და ლიბერტადის (ახლანდელი ელიხიო აიალა) ქუჩებს და ცენტრალურ სარკინიგზო სადგურთან სრულდებოდა.

ჯოველანოსს მრავალი სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობასთან მოუწია გამკლავება. საბოლოოდ, იგი აიძულეს ხელისუფლება დაეტოვებინა მას შემდეგ, რაც 1874 წელს ნაციონალისტი გენერლის, ბერნარდინო კაბალიეროს ხელმძღვანელობით აჯანყება დაიწყო.

პრეზიდენტის პოსტის დატოვების შემდეგ იგი ემიგრაციაში, ბუენოს-აირესში წავიდა, სადაც გარდაიცვალა.