ედუარდო სანტოსი

ედუარდო სანტოს მონტეხო (28 აგვისტო, 1888, ბოგოტა, კოლომბია – 27 მარტი, 1974, ბოგოტა, კოლომბია) — კოლომბიელი იურისტი, ჟურნალისტი და პოლიტიკოსი. სანტოსი კოლომბიის პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა 1938 წლის 7 აგვისტოდან 1942 წლის 7 აგვისტომდე. ის იყო კოლომბიის ლიბერალური პარტიის წევრი.

სანტოსი კოლომბიის რესპუბლიკის პრეზიდენტის თანამდებობას 1938 წლიდან 1942 წლამდე იკავებდა, იმ პერიოდში, რომელიც ცნობილია როგორც „დიდი პაუზა“ , რაც მისი წინამორბედისა და პოლიტიკური და იდეოლოგიური მეტოქის, ალფონსო ლოპეს პუმარეხოს სოციალურად ორიენტირებული „რევოლუციის მარშის“ მოდელისგან განსხვავებით. მისი პრეზიდენტობის დროს მეორე მსოფლიო ომი დაიწყო და მან მოახერხა კოლუმბიის საერთაშორისო კონფლიქტში ჩართვა.

სანტოსმა ვენესუელასთან პირველი სასაზღვრო ხელშეკრულება გააფორმა, შექმნა შრომის სამინისტრო, მნიშვნელობა მიანიჭა 1920-იან წლებში ჩამოყალიბებულ შრომით მოძრაობას; ყავის ეროვნული ფონდი და აგუსტინ კოდაცის ინსტიტუტი; დააარსა კოლომბიის ეროვნული რადიო. მან ასევე ხელი შეუწყო ყავის კვოტების შესახებ შეთანხმებას ომის დროს კოლუმბიური ყავის გაყიდვის სტიმულირებისთვის.

პოლიტიკურად, სანტოსი კოლომბიის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ლიბერალი იყო, რომელიც ხელმძღვანელობდა ლიბერალურ პარტიას და მნიშვნელოვანი გავლენა ჰქონდა ქვეყნის პოლიტიკურ გადაწყვეტილებებზე თანამდებობიდან წასვლის შემდეგ თითქმის 50 წლის განმავლობაში. მაგალითად, 1950-იან წლებში იგი იძულებული გახდა დაეხურა გაზეთი სამხედრო დიქტატურის კრიტიკის გამო. ის წამყვანი ფიგურა იყო დემოკრატიაზე მშვიდობიანი გზით გადასვლის პროცესში, გენერალ გუსტავო როხას პინილიას გადადგომის შემდეგ 1957 წელს.

ბიოგრაფია
ის დაიბადა ბოგოტაში 1888 წლის 28 აგვისტოს, საშუალო ფენის ჟურნალისტების ოჯახში. მისი მშობლები დასახლდნენ კოლომბიის დედაქალაქის ცენტრში, ლა-კანდელარიას უბანში, ლა-ესპერანსაში მდებარე სახლში. მამამისმა შეაყვარა მას მსოფლიო ლიტერატურის კლასიკა.

სანტოსი ადრე დაობლდა. დაწყებითი განათლება ბოგოტაში, ნუესტრა სენიორა დელ კიხოტის სახელობის კოლეჯში მიიღო. მოგვიანებით, 1908 წელს, მან მიიღო სამართლისა და პოლიტიკური მეცნიერებების ხარისხი ეროვნულ უნივერსიტეტში. მრავალი წლის შემდეგ ედუარდომ განაცხადა, რომ იურიდიული პროფესია მისთვის შთაგონების წყარო არ იყო. შემდგომში ის პარიზში გაემგზავრა იურისპრუდენციის შესასწავლად, მაგრამ საბოლოოდ ლიტერატურისა და სოციოლოგიის შესწავლა განაგრძო.

საპრეზიდენტო კანდიდატურა (1938)
1938 წლის არჩევნებში ლიბერალური პარტიის ზომიერი და პროგრესული ფრაქციები შეთანხმდნენ ყოფილი პრეზიდენტის, ოლაია ჰერერას წარდგენაზე. თუმცა, ოლაია 1937 წელს რომში გარდაიცვალა, რამაც სანტოსსა და დარიო ეჩანდიას შორის 1938 წლის პრეზიდენტობისთვის ბრძოლა გამოიწვია. ეჩანდიამ უარი თქვა პრეზიდენტობაზე, როდესაც მოლაპარაკებები სანტოსის გამარჯვებით დასრულდა. ეჩანდიას მხარი დაუჭირა ლოპესმა, რომელიც მას მისი მოღვაწეობის გამგრძელებად მიიჩნევდა.

კომუნისტები, რომლებიც ქვეყანაში ახალი დამკვიდრებულები იყვნენ, ასევე შეუერთდნენ სანტოსის კამპანიას. სანტოსი პრეზიდენტად აირჩიეს, რადგან კონსერვატიულმა პარტიამ უარი თქვა არჩევნებში მონაწილეობაზე 1934 წელს პარტიის ლიდერის, ლაურეანო გომესის მიერ პარტიისთვის დადებული საარჩევნო ვეტოს გამო. ამგვარად, სანტოსმა გაიმარჯვა, როგორც ერთადერთმა კანდიდატმა, რომელმაც ხმების 99.7% მიიღო.

პრეზიდენტობა (1938–1942)
სანტოსის მთავრობას „დიდი პაუზა“ ეწოდა, რაც განსხვავდება ლოპეს პუმარეხოს წინა ადმინისტრაციის „რევოლუციისგან მარშის დროს“, რადგან მან გაყინა პროგრესული ზომები კათოლიკური ეკლესიის, კონსერვატიული პარტიისა და კოლუმბიელი მიწის მესაკუთრეების სიამოვნებისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ ლოპესის მოწინააღმდეგედ ითვლებოდა, მან არ გააუქმა მისი არცერთი კანონი და არც მისი არცერთი ღონისძიება. სანტოსმა შეინარჩუნა კოლომბიის ნეიტრალიტეტი მეორე მსოფლიო ომის დროს 1941 წლამდე, სანამ მან თავი მოკავშირეთა მხარეს მეომარ მხარედ არ გამოაცხადა.

პრეზიდენტი ასევე შრომის სამინისტროს არქიტექტორი იყო, ქვეყანაში პროფკავშირული მოძრაობა ლეგალიზებული ჰქონდა და ქვეყნის მუშებისთვის უქმე დღეების ანაზღაურებადი შვებულება დააწესა. მან ასევე შექმნა მაღაროებისა და ნავთობის სამინისტროები.

1939 წელს სანტოსმა დააარსა ტერიტორიული საკრედიტო ინსტიტუტი, სამრეწველო და მუნიციპალური განვითარების ინსტიტუტი და ეროვნული მეცხოველეობის ფონდი. მან დააარსა კოლუმბიის ეროვნული სამაუწყებლო ქსელი, გახსნა ყაზარმები პამპლონაში, ტუნხასა და მანისალესში და ხელმძღვანელობდა რამდენიმე სამშენებლო პროექტს უნივერსიტეტის ქალაქში, ბოგოტაში.

სანტოსმა დააარსა გენერალ სანტანდერის პოლიციის კადეტთა სკოლა სამხრეთ ბოგოტაში, მაშინდელი სამხედრო გეოგრაფიული და კადასტრული ინსტიტუტი სამოქალაქო დაწესებულებად გარდაქმნა და წამოიწყო „დიდი კოლუმბიური სავაჭრო საზღვაო ფლოტის“ პროექტი ყავის წარმოების განვითარების მიზნით, რომელიც 1947 წელს მარიანო ოსპინა პერესის ადმინისტრაციის დროს განხორციელდა.

ძალადობა
სანტოსის ოთხწლიანი ვადის განმავლობაში, 1939 წლის იანვარში მოხდა გაჩეტას და ონსერვატორების ხოცვა-ჟლეტა. ამ დანაშაულმა ლაურეანო გომესის ხელმძღვანელობით კონსერვატიულ გაზეთ „ელ სიგლოს“ აიძულა მთავრობა ხოცვა-ჟლეტის მხარდაჭერაში დაედანაშაულებინა. ამ ბრალდების მიუხედავად, გამოძიებამ დაასკვნა, რომ მთავრობა დანაშაულში არ იყო ჩარეული.

საგარეო ურთიერთობები
რეგიონულ დონეზე, კოლუმბიამ 1941 წლის 5 აპრილს ვენესუელასთან ხელი მოაწერა ლოპეს დე მესა ბორხესის ხელშეკრულებას, რომლითაც განისაზღვრა მათი სახმელეთო საზღვრები და არგენტინაში, ჩილეში, ეკვადორში, შეერთებულ შტატებში, მექსიკასა და ვენესუელაში მისი დელეგაციების სტატუსი საელჩოების დონეზე ამაღლდა.
ედუარდო სანტოსმა ესპანეთის სამოქალაქო ომიდან და ფრანსისკო ფრანკოს დიქტატურიდან გამოქცეულ ესპანელ ლტოლვილებს მასობრივი ჩამოსვლის საშუალება მისცა, შესთავაზა მათ პოლიტიკური თავშესაფარი და სამუშაო. მან მიიღო ებრაელები და სხვა ევროპელები, რომლებმაც ცავი დააღწიეს ტოტალიტარულ რეჟიმს.

პრეზიდენტობის შემდგომი პერიოდი
1942 წლის 7 აგვისტოს სანტოსმა ძალაუფლება ალფონსო ლოპეს პუმარეხოს გადასცა, რაც უპრეცედენტო მოვლენა იყო, რადგან ის იყო მისი მემკვიდრე და ახლა მისი წინამორბედი გახდა. თანამდებობიდან წასვლის შემდეგ, სანტოსი დაინიშნა კოლომბიის ისტორიის აკადემიის წევრად, უარი თქვა საპრეზიდენტო პენსიაზე აკადემიის წევრობის სასარგებლოდ. ის ამ ორგანოს პრეზიდენტის თანამდებობას ოთხი ცალკეული ვადის განმავლობაში იკავებდა 1940-იან და 1950-იან წლებში.

1945 წელს სანტოსმა ხელი შეუწყო რეგიონის ქვეყნებს შორის კავშირების განმტკიცებას ომისშემდგომ პერიოდში მექსიკაში ჩაპულტეპეკის ხელშეკრულების ხელმოწერის უზრუნველყოფით. ამ ხელშეკრულების თანახმად, წევრი ქვეყნები ვალდებულებას იღებდნენ, დაეცვათ საკუთარი ქვეყნები უცხოური აგრესიისგან და ასევე დააწესეს სანქციები წევრი ქვეყნების წინააღმდეგ შეთანხმების დარღვევის შემთხვევაში. ეს ღიად პროამერიკული ქმედება მოგვიანებით 1948 წელს ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაციის შექმნით გაძლიერდა.

ვადის დასრულების შემდეგ, ყოფილმა პრეზიდენტმა სანტოსმა გააძლიერა თავისი პოზიცია, როგორც თავისი პარტიის ზომიერი და ცენტრისტული ფრაქციის ლიდერმა და 1946 წლის არჩევნებში მხარი დაუჭირა გაბრიელ ტურბაის კანდიდატურას. ოფიციალური ლიბერალური პარტიის შიგნით განხეთქილების გამო, ტურბაი დამარცხდა კონსერვატორ მარიანო ოსპინა პერესთან.