iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ევგენი ზავოისკი

}, მოჰილივ-პოდილსკი, რუსეთის იმპერია — გ. 9 ოქტემბერი, 1976, მოსკოვი, რსფსრ) — საბჭოთა ფიზიკოსი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1964), სოციალისტური შრომის გმირი (1969).

ბიოგრაფია
1930 წელს დაამთავრა ყაზანის უნივერსიტეტი. 1947 წლიდან მუშაობდა ატომური ენერგეტიკის ინსტიტუტში. 1944 წელს აღმოაჩინა ელექტრონული პარამაგნიტური რეზონანსის მოვლენა, რომელმაც დასაბამი მისცა ახალ დარგს — მაგნიტურ რადიოსპექტროსკოპიას. ამ მოვლენას ფართოდ იყენებენ ფიზიკაში, ქიმიაში, ბიოლოგიასა და ტექნიკაში. თანამშრომლებთან ერთად წამოაყენა და დაამუშავა თერმობირთვული პლაზმის მიღების მეთოდი — ტურბულენტური გახურების მეთოდი.

ჯილდოები და მედლები
სსრკ სახელმწიფო პრემია (1949);
ლენინური პრემია (1957);
ლენინის ორდენი (ორი).
პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი (1956 წლის ფილმი)

პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი — 1956 წლის იტალია-საფრანგეთის ერთობლივი ფილმი. რეჟისორი ჟან დელანუა. ფილმი გადაღებულია ვიქტორ ჰიუგოს რომანის „პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარის“ მიხედვით.

სიუჟეტი
ფილმში მოქმედება შუა საუკუნეების პარიზში, ლუდოვიკო -ს ხელისუფლების პერიოდში ხდება, სადაც ბოშა ლამაზმანი ესმერალდა ღვთისმშობლის ტაძართან მოედანზე წარმოდგენებს მართავს. მას ფარულად თუ აშკარად, ბევრი მამაკაცი ეტრფის. მშვენიერი ბოშა ქალი კუზიან კვაზიმოდოსაც შეუყვარდა, რომელიც მთელი თავისი ცხოვრება ზარებს რეკდა და მათი ხმაურის გამო სმენა დაკარგა.

როლებში
ჯინა ლოლობრიჯიდა — ესმერალდა
ენტონი ქუინი — კვაზიმოდო
ჟან დანე — კაპიტანი ფებუსი
ალენ კუნი — კლოდ ფროლო
რობერ ჰირში — პიერ გრენგორი
ჟან ტისირი — ლუი 
ბორის ვიანი — კარდინალი შარლ ბურბონი
მერანი (საჭადრაკო გაზეთი)

„მერანი“ — გაზეთ ლელოს საჭადრაკო დამატება 1984-1991 წლებში, გამოიცემოდა თვეში ორჯერ, მისი ტირაჟი შეადგენდა 15000 ეგზემპლარს. 1984 წელს მხოლოდ 11 ნომერი გამოვიდა. შემდგომ წლებში, 1989 წლის ჩათვლით, მკითხველი რეგულარულად იღებდა თვეში ორ ნომერს. გამონაკლისი იყო 1986 წელი, როდესაც ერთით მეტი ნომერი — 25 — გამოვიდა. 1990 წელს კი 20 ნომერი გამოიცა. სხვადასხვა დროს მისი რედაქტორები იყვნენ მაია ჩიბურდანიძე, თენგიზ გიორგაძე. 1991 წელს „მერანი“ დამოუკიდებელი საჭადრაკო გაზეთი გახდა და მისი რედაქტორი იყო გიგლა გობეჩია. ეკონომიკურად მძიმე წლებში „მერანს“ ძალიან გაუჭირდა. 1991 წელს 11 ნომერი გამოიცა, 1993 წელს მხოლოდ ერთი ნომერი, ხოლო 1994 წელს 3 ნომრით დასრულდა მისი გამოცემა. გაზეთი დიდ ადგილს უთმობდა საქართველოს საჭადრაკო ცხოვრებას. აქვეყნებდა სტატიებს თეორიის, ისტორიის, მსაჯობის და სხვა საკითხებზე.
ჭადრაკი (ბიულეტენი)

„ჭადრაკი“ — 1971-1976 წლებში საქართველოში გამომავალი საჭადრაკო ბიულეტენი. მისი რედაქტორი იყო გია ნადარეიშვილი. სულ გამოვიდა ბიულეტენის 11 ნომერი. ბიულეტენს ჟურნალის სახე ჰქონდა. ის აშუქებდა საქართველოს საჭადრაკო ცხოვრებას და მნიშვნელოვან შეჯიბრებებს საქართველოს მოჭადრაკეების მონაწილეობით. ბეჭდავდა პარტიებს, სტატიებს, გამოკვლევებს, ამოცანებსა და ეტიუდებს. ჟურნალში ოთხი განყოფილება იყო: პარტიები და ფრაგმენტები (უძღვებოდა ბუხუტი გურგენიძე), სადებიუტო თეორია (ედუარდ გუფელდი), საკონსულტაციო მეთოდური კუთხე (თენგიზ გიორგაძე) და საჭადრაკო კომპოზიცია (ვაჟა ნეიძე). მისი ტირაჟი შეადგენდა 4000 ეგზემპლარს.
კოსოვოს ეროვნული გალერეა

კოსოვოს ეროვნული გალერეა — სამხატვრო გალერეა საუნივერსიტეტო ქალაქ პრიშტინაში, კოსოვოს ეროვნული ბიბლიოთეკის უკან. დაარსდა 1979 წლის თებერვალში.

ეს არის კოსოვოს რესპუბლიკის ყველაზე დიდი ინსტიტუტი სახვითი ხელოვნების სფეროში. გალერეა უზრუნველყოფს საგამოფენო სივრცეს ადგილობრივი და საერთაშორისო მხატვრების გამოფენებისთვის. ასევე, აქვეყნებს წიგნებს, კატალოგებს და ბროშურებს.

ისტორია
შენობა
კოსოვოს ეროვნული სამხატვრო გალერეის შენობა დაახლოებით 1935 წელს აშენდა, როგორც იუგოსლავიის არმიის სამხედრო ყაზარმა. 1955 წლიდან 1981 წლამდე იქ ბიბლიოთეკა იყო განთავსებული. 1982-1983 წლებში არქიტექტორმა აგუშ ბეკირმა შენობა რევოლუციური მუზეუმის საგამოფენო დარბაზად გადააკეთა. 1995 წელს იქვე მდებარეობდა ამჟამინდელი სამხატვრო გალერეა.

შენობის ფასადი მორთულია პეჩის მიმდებარე ტერიტორიის ქვებით.

დაარსება
კოსოვოს ეროვნული სამხატვრო გალერეა 1979 წელს სახვითი ხელოვნების ნიმუშების გამოფენისა და ხელოვნების ღირებული ნამუშევრების შეგროვებისა და შენახვის მიზნით დაარსდა. მას სახელი ეწოდა ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი კოსოვოელი მხატვრის, მუსლიმ მულიკას პატივსაცემად. გალერეა შეიქმნა კოსოვოს კულტურის ვიზუალური დემონსტრირების აუცილებლობის გამო.

ბოლო ათი წლის განმავლობაში, კოსოვოს ეროვნულმა სამხატვრო გალერეამ როგორც ეროვნული, ისე უცხოელი მხატვრების 200-ზე მეტი კოლექტიური და ინდივიდუალური გამოფენა მოაწყო. 2013 წლიდან გალერეის დირექტორი არტა აღანია.
სამხრეთ ოსეთის საბჭოების საოლქო ყრილობები

სამხრეთ ოსეთის საბჭოების საოლქო ყრილობები, სამხრეთ-ოსეთის საბჭოების საოლქო ყრილობები — სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის (საქართველოს სსრ) უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანო. 1923-1938 წლებში სულ მოწვეულ იქნა 11 საოლქო ყრილობა. 1936 წლის 5 დეკემბერს, საბჭოთა კავშირის ახალი კონსტიტუციის საფუძველზე, სამხრეთ ოსეთის საბჭოების საოლქო ყრილობას შეეცვალა სახელი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის სახალხო დეპუტატთა საბჭოთი.

სამხრეთ ოსეთის საბჭოების საოლქო ყრილობა გაიმართა 1923 წლის 16-17 თებერვალს.
სამხრეთ ოსეთის საბჭოების საოლქო ყრილობა
სამხრეთ ოსეთის საბჭოების საოლქო ყრილობა
სამხრეთ ოსეთის საბჭოების საოლქო ყრილობა
სამხრეთ ოსეთის საბჭოების საოლქო ყრილობა გაიმართა 1925 წლის 31 მარტს.
სამხრეთ ოსეთის საბჭოების საოლქო ყრილობა გაიმართა 1925 წლის მარტში.
სამხრეთ ოსეთის საბჭოების საოლქო ყრილობა გაიმართა 1927 წლის 12 მარტს (გეგმით) დღის წესრიგში დასმული იყო შემდეგი საკითხები:
საქართველოს ცაკის ანგარიში;
სამხრეთ ოსეთის ცაკის ანგარიში;
ტერიტორიალური მშენებლობა;
სამხრეთ ოსეთის მიწათმოქმედების სახალხო კომისარიატის ანგარიში;
სამხრეთ ოსეთის განათლების სახალხო კომისარიატის ანგარიში;
ცაკის არჩევნები;
დელეგატების არჩევა სრულიად საქართველოს საბჭოების ყრილობაზე.
სამხრეთ ოსეთის საბჭოების საოლქო ყრილობა გაიმართა 1929 წლის 26 — 27 მარტს. ყრილობის საპატიო პრეზიდიუმში არჩეულ იქნენ ორჯონიკიძე, რიკოვი, კალინინი, მახარაძე, კახიანი და სხვანი. მისასალმებელი დეპეშები გაეგზავნა საქართველოს ცაკს, აფხაზეთის, აჭარისტანის, ჩრდილოეთ-ოსეთის მთავრობებსა და ორჯონიკიძეს. დღის წესრიგი: საქართველოს მთავრობის ანგარიში, სამხრეთ ოსეთის საანგარიშო მოხსენება და სხვა. 27 მარტის დილის სხდომაზე მოსმენილ იქნა მათიკაშვილის მოხსენება საქრთველოს მთავრობის მუშაობის შესახებ ბოლო ორი წლის განმავლობაში.
სამხრეთ ოსეთის საბჭოების საოლქო ყრილობა გაიმართა 1931 წლის 30 იანვარს (გეგმით)
სამხრეთ ოსეთის საბჭოების საოლქო ყრილობა გაიმართა 1934 წლის 18 დეკემბერს
სამხრეთ ოსეთის საბჭოების საოლქო ყრილობა გაიმართა 1936 წლის 10 ნოემბერს
საადანიოს მთავარანგელოზის ეკლესია

საადანიოს მთავარანგელოზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ საადანაიოში.

აღწერა
საადანიოს მთავარანგელოზის ეკლესია დარბაზული ტიპის ტაძარია, გეგმით მართკუთხაა, აღმოსავლეთიდან დასრულებული ნახევარწრიული ფორმის აფსიდით. საკურთხეველში გაჭრილია სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო შეისრულთაღოვანი ნიშია განლაგებული. სარკმელთან დგას ტრაპეზის ქვა. ეკლესიაში დატანებულია სამი შესასვლელი. ნაგებობის გადახურვა მთლიანად ჩამოქცეულია. კედლები ბევრ ადგილას დაბზარულია. ძეგლი ნაშენია რიყის ქვით კირის დუღაბზე. აგრეთვე გამოყენებულია შირიმის ქვაც.
თეიმურაზ ჭკუასელი (ბიოლოგი)

თეიმურაზ ჭკუასელი (დ. 20 იანვარი, 1925, თბილისი — გ. 2007) — ქართველი ბიოლოგი, მცენარეთა ფიზიოლოგი. ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1966), პროფესორი (1971).

1974 წლიდან იყო საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ცენტრალური ბოტანიკური ბაღის მცენარეთა ფიზიოლოგიური ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. შეისწავლა ვაზის ფესვური კვების ფიზიოლოგია. აქვს გამოკვლევები ვაზის ქლოროზის საკითხებზე. სწავლობდა მცენარეთა ადაპტაციის საკითხებს თბილისის პირობებში მცენარეთა ინტროდუქციასთან დაკავშირებით.

ჯილდოები
1979 — საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
ანაკონდა (მოთხრობა)

ანაკონდა — ურუგვაელი მწერლის, ორასიო კიროგას 1921 წლის მოთხრობა.
თემა
ამ მოკლე მოთხრობის მთავარ არსს წარმოადგენს იდეა იმის შესახებ, თუ რა ზიანს აყენებს ადამიანი ბუნებას და რამდენად დიდ ზიზღს იწვევს მისი ამგვარი დამოკიდებულება ველურ ბუნებაში, რაც გამოწვეულია მათ მიერ ცხოველთა ბუნებასა და მათ ცხოვრებაში უკანონო შეჭრითა და დაქვემდებარების სურვილით. კიროგა ამ თემის ახსნას გველების გაპიროვნებით გვთავაზობს.
სიუჟეტი
სიუჟეტი იხსნება ლანსეოლადას, იარარას სახეობის გველის მიერ იმის შემჩნევით, რომ ტყის სიახლოვეს ეს-ესაა რაც ადამიანები დასახლდნენ, საკუთარი ცხენებითა და ძაღლითურთ. სიტუაციის განსამუხტავად, ის იძულებული ხდება, აცნობოს მთელ თავის სათვისტომოს მოსალოდნელი უბედურების შესახებ და ყოველ მათგანს კონგრესის მოწვევისკენ მოუწოდებს, რათა საერთო გადააზრებით გადაწყვიტოთ თავიანთი ბედი.

კონრესზე ერთ-ერთი იარარა, სახელად ნიაკანინა, წამოწევს წინადადებას იმის შესახებ, რომ საჭიროა ამ ბრძოლაში უშხამო, ე.წ. მახრჩობელა გველების ჩართვაც, ამას კი ის იმ არგუმენტით ასაბუთებს, რომ მათი დახმარებით ისინი უკეთესად შეძლებენ, ჩაუსაფრდნენ მტრის სახლს და მათ შესახებ ყველა სახის ინფორმაცია მოიპოვონ. კონგრესი, საბოლოოდ, ამ იდეას თანხმდება, რის შემდეგაც ნიაკანინა გადაწყვეტს, დასახმარებლად კრუსადას მიმართოს. დასაზვერად გამართულ კრუსადას შეიპყრობენ, რის შემდეგაც მას სპეციალურ გველთსაწყობში მოათავსებენ. აქ ის გაეცნობა უცხო წარმომავლობის მქონე სამეფო გველ კობრას, რომელიც ასევე დიდი უნდობლობით გამოირჩევა ადამიანების მიმართ. მალე, ისინი შეიმუშავებენ გეგმას, რომ ერთობლივად დაესხან თავს ლაბორატორიაში მომუშავე ერთ-ერთ თანამშრომელს – იმ სატყუარით, რომ კობრა ჰკბენს კრუსადს –, რაც წარმატებითაც განხორციელდება.

კრუსადა და ჰამადრიას (სწორედ ასე ერქვა იმ კობრას, რომელიც კრუსადამ გაიცნო) დაბრუნებამდე კი ქვაბულში კონგრესი კვლავაც გაჩაღებულიყო. ამჯერად, კონგრესს ანაკონდაც ესწრებოდა, რამაც დიდი ანტიპათია გამოიწვია დამსწრეთ შორის. ეს აიხსნება იმ ფაქტით, რომ ანაკონდა დღემდე ინარჩუნებდა ადამიანებისადმი ერთგულ დამოკიდებულებას. კრუსადას და ჰამადრიას დაბრუნების შემდეგ ხდება პატარა ინციდენტი ჰამადრიასსა და ანაკონდას შორის, რაც საბოლოოდ მშვიდობიანად მთავრდება. გველთა ბრბოს უნდა გადაეწყვიტათ, რაზე მიეტანათ საბოლოო იერიში, რითაც შეძლებდნენ ადამიანთა გეგმების ჩაშლას (როგორც ისკვევა, მათი აქ დასახლება იმ მიზეზით იყო განპირობებული, რომ სურდათ ახლოში მყოფი ყველა გველის შხამი შრატის დასამზადებლად გამოეყენებინათ, რაც დიდ აგრესიას იწვევდა თავად ასპიტთა შორის) – დასხმოდნენ თავს ცხენებს, თუ იმ ერთადერთ ძაღლს, რომელიც ადამიანის სახლის ეზოში ნავარდობდა და რომელიც სპეციალურად გველების საწინააღმდეგოდ იყო გაწვრთნილი. საბოლოოდ, კონგრესმა პირველი წინადადება არჩია.

თავდასხმის ღამეს ისინი პირდაპირ შეიპარნენ თავლაში, რაც ლაბორატორიის ერთ-ერთმა თანამშრომელმა შეიტყო და დირექტორს გააგებინა. კულმინაციურ მომენტში იმართება ხელჩართული ბრძოლა ადამიანებსა და გველებს შორის, რომელშიც, იუხედავად მრავალი ნაჭრილობევისა, რომელიც დაბოიმ (ძაღლის სახელია) და ცხენებმა მიიღეს – გველები მაინც მარცხდებიან. სწორედ მაშინჯ იწყება გადამწყვეტი ბრძოლა ჰამადრიასა და საძულველ ანაკონდას შორის, რომელშიც ანაკონდა იმარჯვებს და რომელიც მხოლოდ ერთადერთ გადარჩენილ გველად დარჩება, რომელსაც ადამიანები სამკურნალოდ საავადმყოფოს გზას დააყენებენ.
თეთრი დრინის კანიონი

თეთრი დრინის კანიონი ან თეთრი დრინის ხეობა — პატარა კანიონი კოსოვოს რესპუბლიკის სამხრეთ-დასავლეთით. კანიონში მიედინება მდინარე თეთრი დრინი. ხეობა შედარებით მოკლეა, დაახლოებით 900მ სიგრძის და 45მ სიღრმის. კანიონის შესასვლელთან არის ოსმალეთის იმპერიის დროინდელი შვანის ძველი ხიდი, რომელიც იზიდავს მყვინთავებს მთელი ბალკანეთიდან. კანიონი თავისი ჰიდროლოგიური და გეომორფოლოგიური მნიშვნელობისთვის 1986 წელს, როგორც ბუნების ძეგლი, სახელმწიფო დაცვის ქვეშ მოექცა.

გეოგრაფია
თეთრი დრინის კანიონი მდებარეობს სოფელ ზრზესთან (ორახოვაცის მუნიციპალური ერთეული) ჯაკოვიცა-პრიზრენის გზაზე. კანიონი ჩამოყალიბდა ნეოგენის პერიოდში. მისი ფორმირება მრავალი ტექტონიკური პროცესით იყო გამოწვეული. ხეობას აქვს ტიპური კანიონის მახასიათებლები და შეიცავს ბევრ კარბონატულ წარმონაქმნს. მასზე ფშაიტის ხიდია აგებულია.

ტურიზმი
ხანგრძლივი გეომორფოლოგიური პროცესების შედეგად თეთრმა დრინმა ორ კირქვის კლდეს შორის კანიონი აფორმირა, რომელიც ახლა მკვლევარებისა და ტურისტებისთვის მეტად მიმზიდველ ობიექტს წარმოადგენს. თეთრი დრინის კანიონს, რომელიც ჯაკოვიცასა და პრიზენს აკავშირებს, დიდი რაოდენობით უცხოელი ტურისტი და ადგილობრივი მაცხოვრებელი სტუმრობს. ერთთაღიანი შვანის ხიდი კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ტურისტული ატრაქციონია ამ მხარეში. აქ ყოველწლიურად იმართება ხიდიდან ხტომის შეჯიბრი და მასში რეგიონიდან ბევრი სპორტსმენი იღებს მონაწილეობას. ხიდი და კანიონი 1986 წლიდან სახელმწიფო დაცვის ქვეშ იმყოფება. დაცული ტერიტორიის ფართობი 199 ჰა-ია. კანიონის ზედა ბოლოში არის რესტორანიც.

გალერეა
განძი

განძი — სამართალში: მიწაში ჩაფლული ან სხვაგვარად დამალული ფული ან ძვირფასეულობა, რომლის მესაკუთრის დადგენა შეუძლებელია ანდა, რომლის მესაკუთრესაც კანონის ძალით დაკარგული აქვს მასზე უფლება. კანონმდებლობის მიხედვით განძი სახელმწიფო საკუთრებად ითვლება და აღმომჩენი ვალდებულია ჩააბაროს იგი საფინანსო ორგანოებს. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით: თუ აღმოჩენილია საგანი, რომელიც ისე დიდხანს იყო დაფლული, რომ შეუძლებელია მისი მესაკუთრის დადგენა, მაშინ საკუთრება სანახევროდ გადადის აღმომჩენზე და იმ მესაკუთრეზე, რომლის ნივთშიც იქნა განძი ნაპოვნი.

ტერმინი „განძი“ ქართულში ძველთაგანვე იხმარებოდა საუნჯის, ქონების, სიმდიდრის აღსანიშნავად. სამართლის ძეგლებში მოწესრიგებულია განძის პოვნასთან დაკავშირებული ცალკეული საკითხები. თუ ვინმე განძს თავის ადგილ-მამულში იპოვიდა, ნაპოვნი მთლიანად მას ეკუთვნოდა. სხვაგან ნაპოვნი განძი მპოვნელსა და „ალაგის პატრონს“ შორის ნაწილდეობდა. ნაპოვნი განძის მიმთვისებელი კარგავდა წილის მიღების უფლებას („სამართალი ბერძული“, მმ. 254, 255; შდრ. „სამართალი სომხური“ — მხითარ გოშის სამართლის წიგნის ქართული ვერსია, მ. 182).
გარეთმოსული გლეხი

გარეთმოსული გლეხი — გლეხთა კატეგორია ფეოდალურ საქართველოში, აყრილი გლეხის ერთ-ერთი სახეობა.

საარსებო პირობების გაუარესების გამო გლეხი თავისი მამაპაპეული სამკვიდრებლიდან იყრებოდა და გაქცევით შველოდა თავს. თუ აყრილი გლეხი ვერ აღწევდა დამოუკიდებელ, „თავისუფალ“ არსებობას, მაგრამ ახერხებდა უცხო გარემოში ახალი პატრონისა და თავშესაფრის მოძებნას, ის „გარეთმოსულის“ სტატუსს ღებულობდა. ანალოგიური მოვლენაა საუკუნეში ფიქსირებული „გარეთმყოფი“ ანუ „გარეთ წასვლით მყოფი“ გლეხები. კანონმდებლობაში მისი შეტანა იმაზე მიგვანიშნებს, რომ ამ პერიოდისთვის ეს მოვლენა გახშირდა, რაც საქართველოში მონღოლთა ბატონობის შედეგია.
აყრილი გლეხი

აყრილი გლეხი — გლეხთა კატეგორია ფეოდალურ საქართველოში; გლეხი, რომელიც ნებით მიატოვებდა მამაპაპურ სამკვიდრებელს.

აყრის მიზეზი სხვადასხვა იყო: მიწის სიმცირე, მებატონით უკმაყოფილება, მტრის შემოსევები, ეპიდემიები, მოუსავლიანობა და სხვ. აყრილი გლეხი ფიქსირებულია საუკუნის კანონმდებლობაში, მაგრამ ის უფრო ადრეული მოვლენაა. აყრილი გლეხის პირველი საზრუნავი არსებობისათვის ბრძოლა იყო. ძირითადად იგი ისევ ახალ მებატონესთან აფარებდა თავს (გარეთმოსული გლეხი).

სამეფო ხელისუფლება გლეხთა აყრის წინააღმდეგ იბრძოდა. საუკუნეში ვახტანგ -ის კანონმდებლობით, აყრის შემთხვევაში 30, 16 და 6-წლიანი საძებნელი ვადები იყო დაწესებული. ამავე პერიოდში ჩატარდა სპეციალური ღონისძიება, ე. წ. „მყრელობა“, რაც ირანის მთავრობის თანხმობით ქართლიდან გაქცეული გლეხების დაბრუნებას გულისხმობდა. თუმცა ამ ღონისძიებებმა საბოლოოდ ვერ გადაწყვიტა აყრის პრობლემა.
ვახტანგ გარიკი

ვახტანგ გიორგის ძე გარიკი (ნამდვილი გვარი ვაჩნაძე) (დ. 31 მარტი, 1896, სოფ. ბაკურციხე, ახლანდ. გურჯაანის მუნიციპალიტეტი, — გ. 11 სექტემბერი, 1937) — ქართველი რეჟისორი, თეატრალური მოღვაწე, კრიტიკოსი.
თეატრალური მოღვაწეობა
დაამთავრა მოსკოვის არქეოლოგიური ინსტიტუტი (1918). თეატრალური მიიღო მოსკოვის მცირე თეატრის დრამატულ სტუდიაში. 1918 წელს თბილისში დადგა ა. ერისთავ-ხოშტარიას „მოლიპულ გზაზე“. 1922 წლიდან იყო პროლეტკულტის ქართული დრამატული სტუდიის, 1924–1927 წლებში — პროლეტკულტის წითელი თეატრის ქართული სექტორის რეჟისორ-პედაგოგი. დადგა შემდეგი სპექტაკლები: ს. ტრეტიაკოვის „გესმის, მოსკოვო“, რ. როლანის „ბასტილიის აღება“, ფ. შილერის „ყაჩაღები“.

გარიკს დიდი ღვაწლი მიუძღვის სოხუმის პროფესიული დრამატული თეატრის ჩამოყალიბებაში. 1928–1931 წლებში ამ თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო. დადგა სპექტაკლები: ს. ჭანბას „მუჰაჯირები“, ს. შანშიაშვილის „ანზორი“, კ. კალაძის „როგორ“, მ. კოვეს „ინაფხა კიაგუა“, ფ. შილერის „ფიესკოს შეთქმულება“ და სხვ. 1931–1933 წლებში გარიკი იყო თელავის თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი, დადგა: ვ. კირშონის „პური“, ლოპე დე ვეგას „ცხვრის წყარო“ და სხვ. 1933–1934 წლებში მოღვაწეობდა ზუგდიდის, 1934–1937 წლებში კვლავ სოხუმის თეატრებში. წერდა მოთხრობებსა და პიესებს, გაასცენიურა ი. ჭავჭავაძის „კაცია-ადამიანი?!“, „ოთარაანთ ქვრივი“, დ. ჭონქაძის „სურამის ციხე“. მანვე თარგმნა ფ. შილერის „ფიესკოს შეთქმულება“ და „ვერაგობა და სიყვარული“, მოლიერის „დონ-ჟუანი“. გარიკი არის ასევე თეორიული შრომის „თეატრის“ ( წიგნი — 1929, წიგნი — 1958) ავტორი.

დევნა
სტალინური რეპრესიების დროს, 1937 წლის აგვისტოში გარიკი დააპატიმრა საქართველოს სსრ-ის შინსახკომმა „კონტრრევოლუციური ტერორისტული ორგანიზაციის“ წევრობის ბრალდებით. 11 სექტემბერს გაასამართლა სსრკ უზენაესი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიის გამსვლელმა სესიამ და მიუსაჯა სიკვდილით დასჯა. იმავე დღეს დახვრიტეს. ნათესავებს ეცნობათ, რომ გარდაიცვალა სასჯელის მოხდისას (1940). სსრკ უზენაესი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიის 1956 წლის განჩინებით, განაჩენი გაუქმდა და საქმე შეწყდა დანაშაულის ნიშნების არარსებობის გამო.
ელის ბაკაი

ელის ბაკაი(დ. 25 ივნისი, 1987) — ყოფილი ალბანელი პროფესიონალი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობდა ნახევარმცველად და თავდამსხმელად.

ბაკაიმ კარიერა -ის ახალგაზრდულ კლუბში დაიწყო, შემდეგ კი ტირანას პარტიზანში გადავიდა. 2002 წელს მან დაიწყო პროფესონალურლი კარიერა პარტიზანში და იქ თამაშობდა 2009 წლამდე, სანამ იგი ტირანას დინამოში გადავიდოდა, ეგრედ წოდებულ მეტოქეებთან. ამ კლუბში იგი ორი წლის მანძილზე თამაშობდა, შემდეგ კი იგი გაცდა ალბანეთის საზღვრებს და გააფორმა კონტრაქტი რუმინულ კლუბ დინამო ბუკურესტთან. მათთან ერთად ბაკაიმ ერთი სეზონის განმავლობაში ითამაშა და იგი უკრაინაში წავიდა. აქ მან კონტრაქტი გააფორმა ოდესის ჩორნომორეცთან. 2014 წლის უკრაინის რევოლუციით გამოწვეული სამოქალაქო არეულობის გამო, ბაკაი დაბრუნდა ალბანეთში და გააფორმა კონტრაქტი -სთან, რომელიც მისი კარიერის დაწყებიდან მესამე კლუბი იყო.

2008 წლიდან, იგი გახდა ალბანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ფეხბურთელი, ბაკაის ალბანეთის ქვეყნის ნაკრებში 25-ზე მეტი მატჩი აქვს ჩატარებული. მისი დებიუტი 2008 წელს შედგა და ოთხი წლის შემდეგ ეროვნულ ნაკრებში პირველი გოლი გაიტანა.

საკლუბო კარიერა
ადრეული კარიერა
ბაკაი დაიბადა ტირანაში, მან დაიწყო თავისი კარიერა რვა წლის ასაკში და მისი პირველი კლუბი იყო, რომელსაც იგი 1996 წლის მაისში, შეუერთდა მიუხედავად იმისა, რომ კლუბში იგი ექვს თვეზე ნაკლები თამაშობდა, მან მაინც მოახერხა ახალგაზრდული ლიგის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად დასახელება.

მომდევნო ექვსი თვის განმავლობაში ელისს პირადად ავარჯიშებდა ყოფილი ალბანელი ფეხბურთელი და დინამო ტირანას მოთამაშე ანდრეა მარკო. 1997 წლის ივნისში იგი საფეხბურთო კლუბ ტირანას პარტიზანს შეუერთდა, იმ დროისთვის ამ კლუბს გაზმენდ კრაია ხელმძღვანელობდა. ბაკაიმ იდეალურად ასპარეზობდა კლუბის რიგებში, მან გააოცა კლუბი, მათ შორის კლუბის პრეზიდენტი ალბერტ ჯანი, რომელმაც 2002 წლის იანვარში ბაკაი კლუბის ძირითად გუნდში გადაიყვანა.
ქართული ოთხთავი (1070)

ოთხთავი 1070 წლისა (შიფრი: . 760) — ქართული ოთხთავი, გადაწერილი კონსტანტინოპოლში 1070 წელს, კახეთ-ჰერეთის მეფე აღსართან -ის ძმის აბაზისათვის. ამჟამად ინახება რუსეთის ისტორიულ მუზეუმში.

აღწერა
ოთხთავი შედგება ეტრატის 373 ფურცლისაგან (ზომები: 19.8×14.8 სმ.). ტექსტი შესრულებულია ნუსხურით. ყდა კომბინირებულია, კერძოდ, საუკუნის ყავისფერ ტყავგადაკრულ ფრთებზე დაკრულია გადაწერის თანადროული რელიეფური მოჭედილობა: ზედა ფრთაზე გამოსახულია ჯვარცმა, ქვედა ფრთაზე — ვედრების სცენა.

ოთხთავი გადაწერილია რომანას მოხასტერში, გადამწერ თეოდორეს მიერ. ოთხთავი გიორგი ათონელის რედაქციისაა. ბოლოში ერთვის საკითხავთა კალენდარული საძიებელი. წიგნი განეკუთვნება ე.წ. „საზეიმო“ ხელნაწერთა რიცხვს, საგანგებოდაა გადაწერილი და შემკული. მინიატიურები განაწილებულია კლასიკური ხანის ოთხთავებისთვის დამახასიათებელი წესის მიხედვით: აყვავებული ჯვარი, ევსებიოსის წერილი კარპიანესადმი, სახარების კანონთა 12 კამარა, თითოეული სახარების წინ მახარებელთა გამოსახულება. ტექსტი გაფორმებულია დეკორირებული საზედაო ასოებით. ხელნაწერი განკუთვნილია კახეთ-ჰერეთის მეფე აღსართან -ის ძმის, აბაზისათვის. ოთხთავს ერთვის გადამწერის ვრცელი ანდერძი და გვიანდელი მინაწერები. წიგნის გადაწერის თარიღის, ადგილისა და ოთხთავის მფლობელის ვინაობის შესახებ ცნობებს გვაწვდის გადამწერის ანდერძი:

ხელნაწერი საუკუნეში დაცული იყო სამხრეთ საქართველოში.
ნარტას ლაგუნა

ნარტას ლაგუნა — ადრიატიკის ზღვის ლაგუნა ხმელთაშუა ზღვაზე ალბანეთის ცენტრალურ სანაპიროზე . ნარტას ლაგუნა ვრცელდება ფლორას ყურის ჩრდილოეთით ოტრანტოს სრუტის აღმოსავლეთ სანაპიროზე და ზღვიდან გამოყოფილია ვიწრო სანაპირო ზოლით, რომელიც შედგება ალუვიური დიუნისგან . მისი ფართობია 41.8მ² მაქსიმალური სიღრმით კი 1.5მეტრი ფუტი.

იგი მდებარეობს ეროვნული პარკის საზღვრებზე და აღიარებულია საერთაშორისო ფრინველთა და მცენარეთა ზონად . 2020 წლის მაისის მონაცემებით, მასში 3000 ფლამინგო ცხოვრობს. იგი წარმოიქმნება მდინარე ვიოსას მყარი დინების დაგროვებით, რომელიც სათავეს იღებს პინდუსის მთებში ალბანეთისა და საბერძნეთის საზღვარის შუაში.

ლაგუნას დაარქვეს სოფელ ნარტეს სახელი, რომელიც მდებარეობს ლაგუნის სამხრეთ სანაპიროზე. ლაგუნიში არის ორი კუნძული, რომლისგანაც ყველაზე დიდი ზვრნეცის კუნძულია. ხის საფეხმავლო ხიდი აკავშირებს მატერიკს კუნძულთან, სადაც მდებარეობს მე- საუკუნის მონასტერი. ლაგუნაზე მინიმუმ 34 800 გამოზამთრებელად წასული ფრინველის დათვლაა შესაძლებელი.
გარუნ აკოფოვი

გარუნ აკოფოვი (დ. 19 ოქტომბერი, 1923 — გ. 18 ოქტომბერი, 2020) — ქართველი სპორტული ჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ქალაქ თბილისში. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი და ფიზკულტურის ინსტიტუტი.

მუშაობდა გაზეთ „სოვეტსკი სპორტისა“ (1949-1987) და „ფუტბოლის“ (1960-1978) საკუთარ კორესპონდენტად საქართველოში. 1997-2010 წლებში მუშაობდა გაზეთ „სვობოდნაია გრუზიის“ სპორტის განყოფილების გამგედ. სპეციალურ კორესპონდენტად იყო მივლინებული ოლიმპიურ თამაშებზე რომში, ტოკიოში, მიუნხენში, მოსკოვში, ატლანტაში, აგრეთვე ევროპისა და მსოფლიოს ჩემპიონატებზე კალათბურთში. მიღებული აქვს საქართველოს აკაკი წერეთლის სახელობის საბავშვო ფონდის პრემია, საქართველოს სპორტულ ჟურნალისტთა ასოციაციის პრემია. გამოქვეყნებული აქვს 20-ზე მეტი წიგნი კალათბურთსა და ფეხბურთზე.

1958 წლიდან იყო საქართველოს ჟურნალისტთა კავშირის წევრი. ასევე იყო საერთაშორისო კატეგორიის მსაჯი კალათბურთში, ღირსების ორდენის კავალერი.
ბეკიმ ბალაი

ბეკიმ ბალაი(დ. 11 იანვარი, 1991) — ალბანელი პროფესიონალი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე, ალბანურ კლუბ შკოდერის ვალაზნიასა და ალბანეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში.

ბალაიმ საფეხბურთო კარიერა დაიწყო მშობლიური ქალაქის კლუბ -ში და პროფესიონალურ კარიერაში მისი დებიუტი 17 წლის ასაკში შედგა. ამ კლუბში ასპარეზობისას, მან 38 თამაშში 17 გოლის გატანა მოახერხა, შემდეგ კი თურქულ საფეხბურთო კლუბ -თან გააფორმა კონტრაქტი. თურქეთში მცირე წარმატების შემდეგ ის დაბრუნდა მშობლიურ ალბანეთში და ასპარეზი ტირანაში განაგრძო, აქ მან 37 თამაშში 15 გოლის გატანა მოახერხა. ტირანას შემდეგ იგი საფეხბურთო კლუბ პრაღის სპარტას შეუერთდა, ჩეხეთის რესპუბლიკაში 2013 წლის იანვარში.

პრაღის სპარტაში ყოფნის დროს იგი კლუბის მიერ იჯარით იყო გაცემული პოლონურ კლუბ იაგელონია ბიალისტოკში 2013–14 სეზონისთვის, სადაც მან 36 მატჩში 9 გოლი გაიტანა, შემდეგ კი დაბრუნდა თავის მშობლიურ კლუბში 2014-15 სეზონის პირველ ნახევარში. იგი შეუერთდა ხორვატიულ კლუბს -ს 2015 წლის იანვარში, ამ ტრანსფერის განსახორციელებლად, კლუბმა 600,000 ევროს გადაიხადა.

ბალაიმ სანაკრებო კარიერა 19-წლამდელთა ნაკრებში 2008 წელს დაიწყო, იგი ასევე ასპარეზობდა 21-წლამდელთა ნაკრებში, 2010 წელს, კარიერის დაწყებიდან 2 წელში. მისი დებიუტი ალბანეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში 2012 წელს შედგა და მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ნაკრებისთვის უეფას ევრო 2016-ის საკვალიფიკაციო ეტაპებზე, განსაკუთრებით პორტუგალიის წინააღმდეგ როდესაც მან საჰაერო ორთაბრძოლაში გოლის გატანა მოახერხა, რომელიც ალბანეთისთვის გამარჯვების გოლი აღმოჩნდა. იგი შეირჩა უეფას ევრო 2016-თვის, ალბანეთის ნაკრების 23-კაციან შემადგენლობაში, ხოლო ევროპის ჩემპიონატზე მისი დებიუტი შედგა რუმინეთის წინააღმდეგ ჯგუფის ბოლო მატჩში.
სალომინაოს ღვთისმშობლის ეკლესია

სალომინაოს ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ვანის მუნიციპალიტეტის, სოფელ სალომინაოში, სოფლის სასაფლაოს ტერიტორიაზე.

აღწერა
სალომინაოს ღვთისმშობლის ეკლესია დარბაზული ტაძარია, რომელიც ამჟამად დაზიანებულია და შემორჩენილია საკურთხეველი და ჩრდილოეთი კედლის დიდი ნაწილი. მათი სიმაღლე დაახლოებით 5-6 მეტრს აღწევს. აბსიდის ჩრდილოეთით მაღალი თაღოვანი ნიშია, რომელშიც შემორჩენილია მოხატულობის უმნიშვნელო ფრაგმენტები. აბსიდის ჩრდილოეთი მხარი ორსაფეხურიანია. ჩანს სარკმლის მარცხენა წირთხლის ფრაგმენტი. ჩრდილოეთ კედელზე სამსაფეხურიანი პილასტრის კვალია. ეკლესია ნაგები იყო მონაცრისფრო, უხეშად დამუშავებული ქვით. კონსტრუქციული ნაწილებისათვის გამოყენებული იყო თლილი ქვა. ეკლესიის სამხრეთი და დასავლეთი კედლები ჩანს საძირკვლის დონეზე. დასავლეთით მინაშენის ფრაგმენტებია.