iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰუდსონის ყურე

ჰუდსონის ყურე — ხმელთაშუა ზღვა ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეში.

გეოგრაფია
ღრმად არის შეჭრილი კანადის ტერიტორიაში. ფართობი შეადგენს — 1,23 მლნ კმ². არის ყველაზე დიდი ყურე ჩრდილო-აღმოსავლეთ კანადაში. მის სანაპიროებზე გაშენებულია კანადის პროვინციები და ტერიტორიები: ონტარიო, კვებეკი, მანიტობა და ნუნავუტი. ჰუდსონის სამხრეთით მდებარეობს ჯეიმზის ყურე. ჰუდსონი სრუტეების მეშვეობით უკაშირდება ატლანტის ოკეანეს. ფართობის მხრივ, ჰუდსონი მხოლოდ ბენგალის ყურეს ჩამორჩება. აქედან მრავლად გამოედინება დიდი და პატარა მდინარეები. ჰუდსონის სანაპიროზე გაშენებულია რამდენიმე მნიშვნელოვანი ქალაქი, რომლებიც საზღვაო გზებით უკავშირდებიან ერთმანეთს, მათგან აღსანიშნავია მანიტობას ქალაქი ჩერჩილი. ლადშაფტიდან აღსანიშნავია ტუნდრა და ტაიგა. მრავლად ცხოვრობენ პოლარული დათვები და სხვა იშვიათი ჯიშის ცხოველები.

ჰავა
საშუალო სიღრმე 112 მ, მაქსიმალური - 258 მ. ჰავა არქტიკულია, იანვარში საუალო ტემპერატურა - -22— -31 °. ივლისში 5 ° (ჩრდილოეთით), 15 ° (სამხრეთით). წყლის ტემპერატურა ზამთარში 0 °-ზე დაბალია. აგვისტოში 3 ° (ჩრდილოეთით) და 9 ° (სამხრეთით). მარილიანობა 23-30,5‰. ოქტომბრიდან ივლისამდე ყინულით არის დაფარული. მოქცევა ნახევარდღეღამურია, სიმაღლე 7,9-მდე
ყურე საკმაოდ ცივია, რადგანაც აქვე მდებარეობს ჩრდილო ყინულოვანი ოკეანე. ზამთრობით ჰუდსონი ყოველთვის იყინება.

ისტორია
ყურე 1610 წელს აღმოაჩინა ინგლისელმა ზღვაოსანმა ჰენრი ჰუდსონმა. სწორედ მის საპატივსაცემოდვე ეწოდა ამ ყურეს ჰუდსონის ყურე. აქვე მდებარეობს ვაპუსკის და პოლარული სანაპიროს ეროვნული პარკები, რომლებსაც ეკოლოგიის დაცვის თვალსაზრისით დიდი მნიშვნელობა აკისრიათ. ჰუდსონის ყურეში მრავლადაა დიდი და პატარა კუნძულები, მათგან აღსანიშნავია: ბელჩორის და ოტავის კუნძულები.
ჯეიმზის ყურე

ჯეიმზის ყურე — დიდი ყურე ჰუდსონის ყურის სამხრეთით, კანადაში. ყურე მდინარეების და მიწისქვეშა წყლების მეშვეობით უკავშირდება ატლანტის ოკეანეს. ჯეიმზის ყურის ნაპირებზე გაშენებულია კანადის ორი პროვინცია — ონტარიო და კვებეკი. ყურეში მრავლადაა მცირე კუნძული, აქ მდებარეობს აგრეთვე დიდი კუნძული აკიმსკი. ყურის სანაპიროს სიახლოვეს აგებულია ჰიდროელექტროსადგური. ზამთრობით ყურე ხშირად იყინება.

ამ ტერიტორიაზე უძველესი დროიდან სახლობდა კანადელი აბორიგენი მოსახლეობა. ყურე პირველად 1610 წელს აღმოაჩინეს; მისი აღმომჩენი იყო ინგლისელი ზღვაოსანი ჰენრი ჰადსონი. ყურეს ინგლისელი ზღვაოსნის და კაპიტნის ტომას ჯეიმზის სახელი ეწოდა.
აკიმსკი (კუნძული)

აკიმსკი არის უდიდესი კუნძული ჯეიმზის ყურეში (ჰუდსონის ყურის სამხრეთაღმოსავლეთით), კანადა. კუნძული შედის ნუნავუტის ტერიტორიის შემადგენლობაში, ქიკიქთაალუკის რეგიონში. კუნძულის ფართობი 3,001 კმ²-ია. მსოფლიოში მას სიდიდთ 161 ადგილი უკავია, ხოლო კანადაში მას 29 ადგილი აქვს. კუნძულიდან 19 კილომეტრში მდებარეობს კანადის პროვინცია ონტარიო.

ამ ადგილებში უძველესი დროიდან სახლობდნენ, აქ ცხოვორებნენ უძველესი კანადელი აბორიგენები. კუნძული მდიდარია მცენარეული და ცხოველური სამყაროთი. აქ მრავლად ცხოვრობს იშვიათი ჯიშის ფრინველები. კუნძულზე ყოველწლიური ნალექების რაოდენობა შეადგენს 250 - 450 მმ-ს.
შორს მოსაწყენი საქმე

შორს მოსაწყენი საქმე — 1949 წლის კანადური მოკლემეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. ნახატი ანიმაციის ტექნიკით შემქმნელები მაკლარენი და ლამბერი ხატავენ პირდაპირ კამერის წინ და ქმნიან საინტერესო ვიზუალურ იმპროვიზაციებს ოსკარ პიტერსონის ჯაზური მუსიკის ფონზე. ფილმს აქვს მიღებული ვერცხლის მედალი ბერლინის პირველ საერთაშორისო კინო-ფესტივალზე. 2009 წელს გამოშვებული ჯგუფის ალბომი მის პატივსაცემად ატარებს ფილმის სახელწოდებას.
დიდი სნიტი

დიდი სნიტი — 1985 წლის კანადური მოკლემეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. ფილმი იმავე წელს ნომინირებული იყო აკადემიის ჯილდოზე საუკეთესო ანიმაციური მოკლემეტრაჟიანი ფილმის კატეგორიაში. 1994 წელს ანიმაციის ცნობილი მოღვაწეების მიერ ის დასახელებული იქნა ყველა დროის საუკეთესო ანიმაციური ფილმის სიაში #25 ადგილზე.

ფილმის სიუჟეტი აგებულია ცოლ-ქმრის ურთიერთობაზე, რომელთა შორის კამათი ჩნდება. კამათის დროს მათი კატა ღრღნის ტელევიზორის გაყვანილობას და წყვილი ვერც კი შეიტყობს, რომ ამასობაში ბირთვული ომი დაიწყო. მრავალი პრობლემის შემდეგ ისინი თითქოს შერიგდებიან, მაგრამ ეწირებიან ომს. ისინი კვლავ ვერ ამჩნევენ, თუ რა მოხდა სინამდვილეში.
ხმელთაშუა ზღვები

ხმელთაშუა ზღვები — ხმელეთში ღრმად შეჭრილი და ოკეანესთან ერთი ან რამდენიმე სრუტით დაკავშირებული ზღვები. განარჩევენ შიგაკონტინენტურ (თუ ერთ კონტინენტშია შეჭრილი, მაგ., ბალტიის ზღვა) და კონტინრნტთშორის (თუ რამდენიმე კონტინენტშია შეჭრილი, მაგ., ხმელთაშუა ზღვა, წითელი ზღვა და სხვა) ზღვებს. სხვა ზღვებთან შედარებით უფრო მეტად განცალკავებულია და თავისებური ჰიდროლოგიური რეჟიმი აქვთ, რომელზედაც ზეგავლენას ახდენს გარემომცველი ხმელეთი.
საიკა

საიკა, პოლარული ვირთევზა — თევზი ვირთევზასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 13-27 სმ, იშვიათად 40 სმ აღწევს. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ყინულოვან ოკეანეში. ტოფობს ზამთარში. იკვებება პლანქტონით და მოზარდი თევზებით. მას საკვებად იყენებს ზღვის მრავალი ძუძუმწოვარი, ფრინველი, თევზი. მცირე სარეწაო მნიშვნელობა აქვს.
კანადის გეოგრაფია

კანადას ტერიტორიის თვალსაზრისით მსოფლიოში მეორე ადგილი უკავია რუსეთის შემდეგ, ხოლო ჩრდილოეთ ამერიკაში პირველი. კანადას მთელი კონტინენტის 41 % უკავია.

ქვეყანა გამოირჩევა თავისი მრავალფეროვანი ბუნებით. ქვეყანა გაშენებულია მსოფლიოს სამი ოკეანის სამაპიროზე. ჩრდილოეთიდან მას ესაზღვრება ჩრდილო ყინულოვანი ოკეანე, აღმოსავლეთიდან ატლანტის ოკეანე, ხოლო დასავლეთიდან წყნარი ოკეანე. ფიზიკურ-გეოგრაფიულ თვალსაზრისით ქვეყნის ტერიტორიაზე გამოიყოფა 5 მთავარი რეგიონი: აპალაჩები და აკიდია (კანადის სამხრეთ აღმოსავლეთით და მდ. წმინდა ლავრენტის სამხრეთი რაიონი), კანადის ფარი, შიდა დაბლობი, დიდი ვაკეები (ქვეყნის ცენტრალური რაიონი) და კორდილიერები დასავლეთით. ქვეყანა მდიდარია სასარგებლო წიაღისეულით. მათი დიდი ნაწილი ქვეყნის ჩრდილოეთითაა, უმკაცრეს კლიმატურ პირობებში ჩრდილოურ არქტიკულ ტერიტორიაზე. კანადა ჰიდროგრაფიული ქსელით უმდიდრესი ქვეყანაა, ქვეყანას მტკნარი წყლის ერთ-ერთი უდიდესი მარაგი გააჩნია. კანადა მდიდარია ფლორით და ფაუნით, უდიდესი ყურადღება ექცევა ბუნების დაცვას. ქვეყნის სამხრეთით, ურბანიზებულ რაიონებში სერიოზული ეკოლოგიური პრობლემებია, სერიოზულადაა დაბინძურებული ატლანტის ოკეანის სანაპიროები.

კანადაში მრავლადაა დიდი მთები. ისინი ძირითადად ქვეყნის დასავლეთ ნაწილშია მოქცეული. კანადის ყველაზე დიდი მწვერვალია ლოგანი, 5610 მეტრი სიმაღლით. ქვეყანაში ასევე მრავლადაა ვულკანები, ისინი ძირითადად ტექტონიკურ ტერიტორიაზე, ქვეყნის დასავლეთით წყნარი ოკეანის სანაპიროსთან მდებარეობს.
ელექტრული მუხტი

ელექტრული მუხტი (აღნიშვნა: ) — სხეულთა და ნაწილაკთა ერთ-ერთი ძირითადი მახასიათებელი, რომელიც განსაზღვრავს მათ ურთიერთქმედებას გარე ელექტრომაგნიტურ ველთან და აგრეთვე მათ ურთიერთკავშირს საკუთარ ელექტრომაგნიტურ ველთან. სხეული ელექტრული მუხტი მისი შემადგენელი ნაწილაკების დადებითი და უაროფითი მუხტების ალგებრული ჯამის ტოლია. ელექტრული მუხტის მუდმივობის კანონის თანახმად, ნებისმიერი ჩაკეტილი სისტემის ელექტრული მუხტების ალგებრული ჯამი მუდმივია სისტემის შიგნით მიმდინარე ყველა პროცესის დროს. ელექტრული მუხტი დისრეტულია. ელექტრული მუხტების ურთიერთქმედება განისაზღვრება კულონის კანონით, ხოლო კავშირი ელექტრულ მუხტსა და მის მიერ შექმნილ ელექტრომაგნიტურ ველს შორის — მაქსველის განტოლებებით.

სხეულის ელექტრული მუხტი შეიძლება იყოს დადებითი ან უარყოფითი. ორი დადებითად დამუხტული სხეული ერთმანეთს განიზიდავს, ისევე როგორც ორი უარყოფითად დამუხტული სხეული, ხოლო საწინააღმდეგო ნიშნის მუხტების მქონე სხეულები ერთმანეთს მიიზიდავს. დამუხტული სხეულების ურთიერთქმედებას სწავლობს ფიზიკის დარგი კლასიკური ელექტროდინამიკა, რომელიც სამართლიანია მანამ, სანამ კვანტური ეფექტები უმნიშვნელოა.

მეოცე საუკუნეში ჩატარებული ექსპერიმენტების შედეგად ნაჩვენები იქნა, რომ მუხტი დაკვანტული სიდიდეა: ნებისმიერი სისტემის, ცალკეული სხეულისა თუ ნაწილაკის მუხტი (კვარკების გარდა) არის ელემენტარული მუხტის -ს ჯერადი, რომელიც ტოლია = 1,6 × 10 −19 კულონის. პროტონს აქვს მუხტი, ხოლო ელექტრონს კი −.
სიგრძე

სიგრძე (აღნიშვნა: ) — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც რაიმე წირის სიგრძეს აღნიშნავს. ვიწრო გაგებით სიგრძის ქვეშ იგულისხმება სხეულის ზომა გრძივი მიმართულებით, ანუ ჰორიზონტალური მიმართულებით სხეულის ორ ყველაზე დაშორებულ წერტილს შორის მანძილი, განსხვავებით ვერტიკალური ზომისგან (სიმაღლე). ფიზიკაში სიგრძე ხშირად მანძილის სინონიმად გამოიყენება და აღინიშნება ლათინური ასოთი ან .

სიგრძის ერთეული სისტემაში არის მეტრი (მ), ხოლო სისტემაში არის სანტიმეტრი (სმ).

სიგრძის ერთეულები
მეტრული სისტემა
მეტრულ სისტემაში სიგრძის ერთეულად გამოიყენება შემდეგი სიდიდეები

კილომეტრი = 10 3 მ = 10 5;
მეტრი = 10 2 სმ;
დეციმეტრი = 0.1 მ = 10 სმ;
სანტიმეტრი = 0.01 მ;
მილიმეტრი = 10 –3 მ = 10 –1 სმ;
მიკრონი = 10 –6 მ = 10 –4 სმ;
ნანომეტრი = 10 –9 მ = 10 –7 სმ;
ანგსტრემი = 10 –10 მ = 10 –8 სმ.

ბრიტანული (იმპერიული) სისტემა
იმპერიული (ბრიტანული) სიგრძის ერთეულებია მილი, იარდი, ფუტი და დუიმი. მილი ბრიტანეთში გავრცელდა ძველი რომიდან, სადაც ის განიმარტებოდა როგორც შეიარაღებული რომაული ჯარის 1000 ორმაგი ნაბიჯი.

საზღვაო სისტემა
სიგრძის გაზომვის საზღვაო სისტემა მიბმულია დედამიწის ზომასთან. საბაზისო ერთეულად აღებულია საზღვაო მილი, რომელიც განიმარტება, როგორც დედამიწის ელიფსოიდის მერიდიანის ერთი გრადუსის 1/60-ედის სიგრძე. საზღვაო მილის ზომა არ არის მუდმივი. ეკვატორზე ის 1843 მ-ის ტოლია, ხოლო პოლუსებზე 1861,6 მეტრის.

საერთაშორისო საზღვაო მილი 1852 მეტრს შეადგენს.

ასტრონომიული ერთეულები
ასტრონომიაში სიგრძის გასაზომად ხშირად გამოიყენება შემდეგი ერთეულები
ასტრონომიული ერთეული
სინათლის წელიწადი
პარსეკი

სიგრძის საზომი ერთეულები საქართველოში
საქართველოში გამოიყენებოდა შემდეგი სიგრძის საზომი ერთეულები: წყრთა; მხარი; ბიჯი და ტერფი; „უტევანი“ და „მილიონი“; ეჯი, აღაჯი და ფარსანგი; მტკაველი, ციდა, გოჯი და თითი; ქრთილის მარცვალი, ქერის მარცვალი და ცხენის ფაფარი; „ადლი“.
არალითონები

არალითონები — ქიმიური ელემენტები, რომელთაგანაც წარმოქმნილ მარტივ ნივთიერებებს არ გააჩნიათ ლითონების დამახასიათებელი ფიზიკური თვისებები და ამასთანავე უმეტეს შემთხვევაში ამჟღავნებენ ელექტრონების მიერთების უნარს. არალითონებსა და ლითონებს შორის მკვეთრი ზღვრის გავლება არ შეიძლება, რადგან ელემენტთა პერიოდულ სისტემაში ლითონებიდან არალითონებზე გადასვლა თანდათანობით ხდება. არსებობს ელემენტები, რომელთაც აქვთ, როგორც ლითონური, ისე არალითონური თვისებები. არალითონები იკავებენ პერიოდული სისტემის მარჯვენა ზემოთა კუთხეს. შესაბამისი პერიოდების მთავარ ქვეჯგუფებში მათი განლაგება შემდეგია:

გარდა ამისა, არალითონებს განეკუთვნება წყალბადი.

არალითონების თვისებრივი განსაკუთრებულობა არის (ლითონებთან შედარებით) ელექტრონების დიდი რაოდენობა მათი ატომების გარე ენერგეტიკულ შრეზე. ეს განსაზღვრავს მათ უფრო მეტ შესაძლებლობას დამატებითი ელექტრონების მიზიდვისა და უფრო მეტი მჟავური აქტივობის გამოვლენას, ვიდრე ლითონებში.

არალითონებს აქვს მაღალი ელექტროუარყოფითობა და მაღალი ჟანგვა-აღდგენითი პოტენციალი.

არალითონების იონიზაციის ენერგიის მაღალი მაჩვენებლების გამო, მათ ატომებს შეუძლიათ კოვალენტური ბმის წარმოქმნა სხვა არალითონებსა და ამფოტერულ ელემენტებთან. ტიპური ლითონების შეერთების განსაკუთრებულად იონური ბუნებისგან განსხვავებით, უბრალო არალითონური ნივთიერებები, ასევე არალითონების კავშირებს აქვთ კოვალენტური ბუნების აგებულება.

თავისუფალი სახით ყოფნა შეუძლიათ აირისებურ არალითონურ მარტივ ნივთიერებებს — ფთორს, ქლორს, ჟანგბადს, აზოტს, წყალბადს, ინერტულ აირებს, მაგარ არალითონებს — იოდი, ასტატი, გოგირდი, სელენი, ტელური, ფოსფორი, დარიშხანი, ნახშირბადი, სილიციუმი, ბორი. ოთახის ტემპერატურაზე თხევად მდგომარეობაში არსებობს ბრომი.
ვიქტორია (კუნძული)

ვიქტორია — სიდიდით მეორე კუნძული კანადაში და მერვე მსოფლიოში. მისი ფართობია 217 291 კმ²-ია. მდებარეობს არქტიკის პოლარულ სარტყელში, ნუნავუტის ტერიტორიაზე.

კუნძულს სახელი ეწოდა 1839 წელს, დედოფალ ვიქტორიას პატივსაცემად.

მდებარეობს კანადის ჩრდილო-დასავლეთ ტერიტორიაზე. მის დასავლეთით მდებარეობს ამუნდსენის ყურე და კუნძული ბანკსი, რომელიც ვიქტორიასგან გამოყოფილია საკმაოდ ვიწრო უელსის პრინცის სრუტით.

ვიქტორია წარმოადგენს „ნახევარკუნძულების კუნძულს“, უსწორმასწორო სანაპირო ხაზით, უამრავი ნახევარკუნძულითა და უამრავი წვრილი ყურეთი.

კუნძულის უმაღლესი წერტილია შალერის მთები (655 მ) სამხრეთ აღმოსავლეთ ნაწილში, რომლის სიახლოვესაც მდებარეობს კუნძულის უდიდესი ტბა — ფერგიუსონი ( 562 კვ. კმ.)

2006 წლის აღწერის მონაცემებით, ვიქტორიას მოსახლეობა შეადგენს 1 875 ადამიანს.
საირა

საირა — ზღვის პელაგური თევზი მაკრელწერისებრთა ოჯახისა. სიგრძეში 38 სმ-ს აღწევს, მასით — 200 გრამს. დინგი წაგრძელებულია; ქვედა ყბა ზედაზე გრძელია. ზურგის ფარფლის უკან 5–6 დამატებითი ფარფლია, ანალურის უკან — 5–7. შეფერილია ვერცხლისფრად, ზურგი მუქია. გავრცელებულია წყნარი ოკეანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, აზიისა და ამერიკის სანაპიროებს შორის; აზიის სანაპიროზე — ოკინავიდან აღმოსავლეთ კამჩატკამდე, აღმოსავლეთ ჩინეთისა და იაპონიის ზღვების ჩრდილოეთ ნაწილების ჩათვლით. აღწევს ოხოტის ზღვის სამხრეთ ნაწილშიც. ოკეანის ეპიპელაგიალის ქარავნული თევზია. გვხვდება 8–25° ტემპერატურაზე. გაურბის ზღვის გამტკნარებულ მონაკვეთებს.

ტოფობს ოქტომბრიდან ივნისამდე (პიკი იანვარ – მარტშია). იაპონიის ზღვაში — მაისიდან ივლისამდე. ამ დროს წყლის ტემპერატურა 18–21°-ია. ნაყოფიერება — 22 ათასი ცალი. ქვირითი ოვალური, წებოვანი და გამჭვირვალეა (1,74–2,23 მმ). ერთ თვეში ლიფსიტა 25–30 მმ-მდე იზრდება, ორ თვეში — 60 მმ-მდე. სქესობრივ სიმწიფეს 2 წელში აღწევს. ცოცხლობს 6 წლამდე.

ძირითადად იკვებება პელაგიური კიბოსნაირებით (ნიჩაბფეხიანები, კრილი, ღორტავასებრნი), ქვირითითა და ლიფსიტებით. საირის კვება დამოკიდებულია მისი მიგრაციის ზონაში არსებული პლანქტონის შემადგენლობაზე და იცვლება სეზონის მიხედვით. ასრულებს გრძელ სეზონურ მიგრაციებს. შემოდგომით — ტოფობისწინა მიგრაცია, სამხრეთით კუროშიოს დინების წყლებისკენ. გაზაფხულზე — სასუქებელი მიგრაცია, ჩრდილოეთით ოიასნოს დინების წყლებისკენ. ორივე მიგრაციისას კვეთს სუბარქტიკული ფრონტის ზონას.

ძვირფასი სარეწაო თევზია (რუსეთი, იაპონია, სამხრეთი კორეა, ტაივანი). აქვს ნაზი ხორცი; ხორცში ცხიმის შემცველობა 5,1-დან 27,8%-მდეა. ყველაზე ცხიმიანია სუქების პერიოდში. იაპონიაში უპირატესად ნედლად იყენებენ, რუსეთში — კონსერვის სახით.
ნანომეტრი

ნანომეტრი (ნანო... და ...მეტრი; აღნიშვნა: ', ') — სიგრძის საზომი ერთეული, რომელიც ტოლია მეტრის ერთი მემილიარდედი (10–9) ნაწილისა.

ნანომეტრი ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად გამოყენებადი სიგრძის ერთეულია ძალიან პატარა მასშტაბებზე. ის 10 ანგსტრემის ტოლია. მაგალითად, ხილული სინათლის ტალღის სიგრძე შეადგენს 380 - 760 ნმ-ს, ხოლო ნახშირბადის ატომებს შორის მანძილი ალმასში 0.15 ნმ-ია. ძველად ნანომეტრის მაგივრად გამოიყენებოდა ერთეული მილიმიკრონი (საერთაშორისო სიმბოლო ).
იარდი

იარდი (აღნიშვნა: '; — პირვანდელი მნიშვნელობა „ჯოხი“, „ღერო“) — სიგრძის ძირითადი საზომი ერთეული ბრიტანული და ამერიკული სიგრძის საზომთა სისტემაში. ტოლია 0.9143992 მეტრის ინგლისში და 0,9144018 მეტრი აშშ-ში (ისეთი გაზომვებისას, რომლებიც განსაკუთრებით დიდ სიზუსტეს არ მოითხოვს, იარდის მნიშვნელობად მიღებულია — 0,9144 მ).

1 იარდი = 3 ფუტი = 36 დუიმი = 0.9144 მეტრი.

წინანდელ რუსულ საზომთა სისტემაში:

1 იარდი = 3/7 საჟენი = 9/7 არშინი.
მელეკეოკი

მელეკეოკი (, პალ. ენა ) — შტატი პალაუს რესპუბლიკაში. მდებარეობს კუნძულ ბაბელდაობზე.

გეოგრაფია
მელეკეოკის შტატში მდებარეობს მიკრონეზიაში ყველაზე დიდი მტკნარი ტბა ნგარდოკი ნიანგ -ის მცირე პოპულაციით. შტატის სანაპიროზე ბინადრობენ ზვიგენების იშვიათი სახეობები, რომლებიც მთავრობის მეთვალყურეობის ქვეშაა აყვანილი. ხელუხლებელი ველური ბუნება და ქვიშოვანი პლაჟები კარგი სტიმულია ტურიზმის განვითარებისთვის.

მოსახლეობა
შტატის მოსახლეობა 2015 წლის აღწერის მიხედვით შეადგენს 277 ადამიანს. მათ შორის სოფელ მელეკეოკში ცხოვრობს 271 ადამიანი. შტატში ასევე მდებარეობენ სოფლები ერტონგი, ნგებურჰი, ნგერემეჰელუჰი, ნგერმელეჰი, ნგერუბესანგი, ნგერულინგი.

2006 წელს ამავე შტატში სოფელ მელეკეოკიდან ორ კმ-ში აშენებულ სოფელ ნგერულმუდში გადაიტანეს ქვეყნის დედაქალაქი.

შტატის გუბერნატორს ლაზარუს კოდეპს აქვს რეზიდენცია სოფელ მელეკეოკში.

ეკონომიკა
შტატის მოსახლეობა დაკავებულია სოფლის მეურნეობით, თევზჭერით, ტურისტული ბიზნესით.
მაკენზი

მაკენზი — უგრძესი მდინარე კანადაში. სათავეს იღებს დიდი მონების ტბის დასავლეთ ნაწილში. საბოლოოდ მდინარე ჩაედინება ჩრდილო ყინულოვან ოკეანის ბაფინის ზღვაში. მაკენზის უდიდესი ნაწილი მიედინება კანადის ჩრდილო-დასავლეთი ტერიტორიის ნაწილზე. მაკენზის გააჩნია უამრავი დიდი და მცირე შენაკადი. მდინარის სიგრძე შეადგენს 1738 კილომეტრს, ხოლო მისი აუზი ფართობი შეადგენს 1 805 200 კმ³-ს. მდინარე პირველად აღმოჩენილი იქნა ალექსანდრე მაკენზის მიერ 1789 წელს. სწორედ მის პატივსაცემად ეწოდა სახელი მაკენზი.
ნიკოლოზ პიმონენკო

ნიკოლოზ პიმონენკო (; დ. 9 მარტი, 1862, კიევი — გ. 26 მარტი, 1912, კიევი) — უკრაინელი ფერმწერი. სწავლობდა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში (1882–1884), იყო ვლადიმერ ორლოვსკის მოწაფე. ასწავლიდა კიევის ხატვის სკოლაში (1884–1900), "პერედვიჟნიკების" ამხანაგობის წევრი (1899; 1893 წლიდან ექსპონენტი). მის სურათებში პოეტურადაა წარმოსახული უკრაინელი ხალხის ყოფა და შრომა. პიმონენკოს სურათებში ჟანრული სცენები ხშირად ერწყმის პეიზაჟს ("ჭექა-ქუხილის წინ" (1906), უკრაინის ხელოვნების მუზეუმი, კიევი). შექმნა აგრეთვე დრამატული, მამხილებელი სურათები ("ფანატიზმის მსხვერპლი" (1899), ხარკოვის ხელოვნების მუზეუმი).

გალერეა
მონების დიდი ტბა

მონების დიდი ტბა — მეორე უდიდესი ტბა კანადის, ჩრდილო-დასავლეთ ტერიტორიაში, ტბა მდებარეობს კანადის უდიდესი დიდი დათვის ტბის სამხრეთით. მონების დიდ ტბას ფართობის მხრივ მსოფლიოში მეცხრე ადგილი უკავია. ტბის ზედაპირის ფართობი შეადგენს 28 930 კმ²-ს. აქედან გამოედინება მრავალი დიდი და მცირე მდინარე, მათგან აღსანიშნავია კანადის ყველაზე გრძელი მდინარე მაკენზი; მონების დიდ ტბაში ჩაედინება მონების მდინარე. ამ ტერიტორიაზე უძველესი დროიდან სახლობდნენ ადგილობრივი ინდიელები. მონების დიდი ტბა ინგლისურმა ექსპედიციამ აღმოაჩინა 1771 წელს.
ამელი

ამელი — 2001 წლის რომანტიკული კომედია, რომლის რეჟისორია ჟან-პიერ ჟენე. ფილმი არის თანამედროვე პარიზული ცხოვრების უცნაური გამოსახვა, რომელიც ხდება უბან მონმარტრში და გვიყვება მორცხვი ოფიციანტის ისტორიას, რომლის როლსაც ოდრი ტოტუ თამაშობს და რომელიც გადაწყვეტს უკეთესობისაკენ შეცვალოს მის ირგვლივ მყოფი ხალხის ცხოვრება, სანამ თავისივე მარტოობას ებრძვის. ფილმი ფრანგული და გერმანული კომპანიების ერთობლივი თანამშრომლობით შეიქმნა.

ჯილდოები
„ამელი" გახდა საუკეთესო ფილმი ევროპული კინოს დაჯილდოებაზე, მიიღო ოთხი სეზარი (მათ შორის: საუკეთესო ფილმისათვისა და საუკეთესო რეჟისორისათვის), ორი ბაფტა (მათ შორის: საუკეთესო სცენარისათვის) და იყო წარდგენილი ოსკარის ხუთ ნომინაციაზე.

საუკეთესო ორიგინალური სცენარი: ჟან პიერ ჟენე, გიიომ ლორენი
საუკეთესო დიზაინი: ალინ ბონეტო

სეზარი
სეზარი საუკეთესო რეჟისორისთვის: ჟან პიერ ჟენე
ლიბიური დამწერლობა

ლიბიური დამწერლობა (ასევე ძველი ლიბიური ან ნუმიდური) — ანბანური დამწერლობა, რომელიც დაახლოებით ძვ. წ. საუკუნუნიდან ახ. წ. საუკუნემდე ჩრდილოეთ აფრიკის დიდ ტერიტორიაზე გამოიყენებოდა ძველი ლიბიური ენისათვის. ლიბიური დამწერლობა სავარაუდოდ ფინიკიურისაგან განვითარდა. მისგანაა განვითარებული ტუარეგის ხალხების მიერ გამოყენებული ანბანი — ტიფინაღი, რომლის სახელიც შესაძლოა ფინიკიური ეტიმოლოგიისა იყოს. დღემდე ცნობილია 1200 ნიმუში ლიბიური დამწერლობისა, რომლებიც ხმელთაშუა ზღვის, ნილოსის, ნიგერისა და კანარებს შორისაა ნაპოვნი. ყველაზე დიდი ოდენობით მოიპოვება დღევანდელი ტუნისის ტერიტორიასა და ალჟირის მოსაზღვრე რეგიონებში. ამასთანავე გამოიყოფა ორი ძირითადი განსხვავებული ჯგუფი: აღმოსავლური ვარიანტი, რომლის გავრცელების დასავლეთი საზღვარი ალჟირში მდებარეობს და დასავლური ვარიანტი, რომელიც მეტ ასო-ნიშანს მოიცავს, ვიდრე აღმოსავლური ვარიანტი.

მაშინ, როდესაც შრიფტის დასავლური ვარიანტი მხოლოდ ვარაუდის დონეზეა გაშიფრული, აღმოსავლური ვარიანტის ასო–ნიშანთა გამოთქმები თითქმის სრულადაა ამოცნობილი. იგი წარმოადგენს კონსონანტურ დამწერლობას, რომელსაც ხმოვანთა ნიშნები არ მოეპოვება. დამახასიათებელი არაა ასევე გაორმაგება. წერის მიმართულებაც ერთიანი არაა.
ლუი პუანსო

ლუი პუანსო (; დ. 3 იანვარი, 1777, პარიზი — გ. 5 დეკემბერი, 1859, პარიზი) — ფრანგი მათემატიკოსი და მექანიკოსი. პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1813 წლიდან). დაამთავრა პარიზის პოლიტექნიკური სკოლა (1797), 1809 წლიდან პროფესორი იქვე. საფრანგეთის პერი (1846) და სენატორი (1852). მისი პირველი შრომები ეხება წესიერი ვარსკვლავა მრავალწახნაგების (პუანსოს მრავალწახნაგები) თეორიას. პუანსომ დაამუშავა მექანიკური სისტემების გამოკვლევის გეომეტრიული მეთოდები, შექმნა უძრავი წერტილის გარშემო მყარი სხეულის ბრუნვის თეორია (1834) და შემოიღო ინერციის ელიფოსიდის ცნება.
ინუინაქტუნი

ინუინაქტუნი — ჩრდილოეთ კანადის ადგილობრივი ენა. არ არსებობს ერთიანი მოსაზრება მისი სტატუსის შესახებ. მეცნიერთა ერთი ნაწილი მას ინუკტიტუტის დიალექტად განიხილავს, რადგან ამ ენასთან მჭიდრო ნათესაური კავშირი და მსგავსება აკავშირებს. ნუნავუტისა და ჩრდილო-დასავლეთი ტერიტორიების პროვინციების მთავრობებმა ინუინაქტუნი ინუკტიტუტთან ერთად რეგიონის ოფიციალურ ენად აღიარეს.

ინუინაქტუნზე საუბრობს კიტიკმეოტის რეგიონის მოსახლეობა, განსაკუთრებით კი დასახლებების, კეიმბრიჯ-ბეისა და კუგლუკტუკის მაცხოვრებლები, ასევე იოა-ჰეივენის მოსახლეობა. ინუკტიტუტისაგან განსხვავებით ინუინაქტუნი იწერება არა კანადის ჩრდილოეთში გავრცელებული ადგილობრივი მარცვლოვანი დამწერლობით, არამედ ლათინური ანბანით.
კონსეფსიონი (ჩილე)

კონსეფსიონი — ქალაქი და კომუნა ჩილეში. კონსეფსიონის პროვინციისა და ბიო-ბიოს რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა — 212 003 კაცი (2002). სიმჭიდროვე — 1016,06 ად/კმ².

ქალაქი მდებარეობს 434 კმ-ის დაშორებით ჩილეს დედაქალაქიდან სამხრეთ-დასავლეთით.

დააარსა 1550 წელს ჩილეს პირველმა გუბერნატორმა პედრო დე ვალდივიამ მდინარე ბიო-ბიოს შესართავთან.

გალერეა
ჯავი

ჯავი — არაბულ დამწერლობაზე დაფუძნებული განვრცობილი ანბანია მალაიური ენისათვის. იგი ერთ–ერთი ოფიციალური ანბანია მალაიური ენის ჩასაწერად, რომელიც გამოიყენება ბრუნეიში, ასევე ნაწილობრივ მალაიზიაში, ინდონეზიაში, სამხრეთ ფილიპინებში, სამხრეთ ტაილანდსა და სინგაპურში.

შექმნა
ჯავი–შრიფტი რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში არსებობდა ნუსანტარაში (მალაიური სამყარო). მისი შექმნა დაკავშირებულია ისლამის გავრცელებასთან. იგი ძირითადად შედგება ტრადიციული არაბული ასო–ნიშნებისაგან და რამდენიმე სპეციალურად მალაიური ენისათვის შექმნილი ნიშნისაგან (ეს ნიშნები მარჯვნივ მოცემულ ცხრილში ნაცრისფრადაა გამოყოფილი).

ჯავი ერთ–ერთი უძველესი შრიფტია, იმათგან, რომლებითაც მალაიური ენის ჩაწერა ხდებოდა.

ასოები
მიკოლაივის საზღვაო სავაჭრო პორტი

მიკოლაივის საზღვაო სავაჭრო პორტი — უკრაინის საზღვაო ტრანსპორტის საწარმო, რომელიც სთავაზობს ტვირთის გადაზიდვების შემდეგ სახეებს: ტვირთების იმპორტი, ექსპორტი, ტრანზიტი.

მდებარეობა
პორტის მდებარეობა: განედი - 46°'56', გრძედი - 34°57'. მიკოლაივის საზღვაო სავაჭრო პორტი მდებარეობს ქალაქ მიკოლაივში სამხრეთ ბუგის მარცხენა სანაპიროზე, დნეპრის ლიმანის შესართავამდე მაღლა დინებით 35 კმ-ზე. პორტი შეერთებულია შავ ზღვასთან ბუგი-დნეპრის-ლიმანის არხით , რომელიც გადის დნეპრო-ბუგის ლიმანზე და მდინარე სამხრეთ ბუგზე. ის იწყება კუნძულ ბერეზანთან და გრძელდება 44 მილი მიკოლაივის პორტამდე. არხი შედგება 13 მუხლისაგან რომელთაგან, 6 დნეპრის ლიმანზეა დანარჩენი კი მდ. სამხრეთ ბუგზე. პორტი აღჭურვილია თანამედროვე ყველა სახის კავშირებით.

ნაოსნობის რეჟიმი
პორტის აკვატორიასა და არხში დაიშვება გემები სიგრძით - 215 მ., სიგანით - 30 მ-მდე და 9,8 მ-მდე სიღრმემდე. თუ კი გემების სიგრძე აღემატება 187 მ-ს მაშინ ისინი ბუქსირების თანხლებით ცურავენ. ნავიგაცია პორტში მთელი წლის განმავლობაში მიმდინარეობს. წლის ცივ პერიოდში (ნოემბრიდან - აპრილამდე) არის , , , ქარები. აპრილიდან - ოქტომბერამდე - , , ქარები. ქარის საშუალოთვიური სიჩქარეა 3-6 მ/წმ. ხოლო ქარები 15 მ/წმ სიჩქარით უმეტესად ზამთარშია. პორტის აკვატორია ქარებისაგან არაა დაცული ამიტომ, პატარა გემებისათვის იქ დგომა სახიფათოა. ზამთრის პერიოდში როდესაც ლიმანი იყინება ცხადდება - ყინულოვანი კომპანია, რომლის დროსაც პორტის ბუქსირებს გემები ქარავნებით მიჰყავთ პორტში და უკან.

მაჩვენებლები
პორტი შეერთებულია დნეპრო-ბუგის ლიმანის არხით შავ ზღვასთან.
პორტის ტერიტორია: 97,3 ჰა
პორტის აკვატორია: 224,5 ჰა
პორტის ნავმისადგომების საერთო სიგრძე: 2962,2 მ
მაქსიმალური მისაღები სიღრმე ნაპირთან: 10,3 მ (მტკნარ წყალში)
პორტში ლიანდაგების სიგრძეა: 24,6 კმ
ნავმისადგომების რაოდენობაა: 15

პორტს გააჩნია საპორტო პუნქტი ოჩაკოვი (სადაც იგეგმება საზღვაო პორტის მშენებლობა), რომელიც ახლა მის სტრუქტურულ ქვედანაყოფს წარმოადგენს. საპორტო პუნქტს აქვს 3 ნავმისადგომი გამოიყენება ხორბლეულისა და სხვა ტვირთების გადასატვირთად. პორტ პუნქტში გადამუშავდება გემები, რომლის სიგრძეა - 120 მ და 3 მ-მდე წყალწყვით.

ისტორია
1862 წლის 1 ივლისს, ბოგდან ფონ გლაზენაპის ხელშეწყობით, გახსნილი იქნა კომერციული პორტი უცხოური გემებისათვის 1 კლასის საბაჟოსთან ერთად, და ქალაქი უცხოელთა მისაღებად და საცხოვრებლად. პორტში ექსპორტზე გასაგზავნად უმთავრესად იყო ხორბლეული, თუმცა ასევე გამოჩნდა საკმაო რაოდენობით რკინის მადანი კრივი-რიჰიდან, და ნახშირი დონეცკიდან.

1875 წელს უცხოურმა თვირთბრუნვამ მიაღწია 11 500 000 ფუთს. ჩატვირთვა-გადმოტვირთვით სამუშაოებს ხელოვნურად აწარმოებდნენ. ბარჟებიდან ჩატვირთვის დროს ზაფხულობით იყენებდნენ მცურავ ამწეებს.

1888 წლიდან 1913 წლამდე სახელმწიფო სახსრებზე აგებული იქნა გრანიტის სანაპირო, საკაბოტაჟე ყურე, ქალაქის საერთაშორისო სანაპირო, და მიწამწოვი გემების სადგომი.

1912 წელს პორტის საერთო ტვირთბრუნვამ 2 მილიონი შეადგინა, მათგან - 80 % ხორბლეული იყო.

2009 წელს საერთო ტვირთბრუნვა 8,007 მილიონი ტონა შეადგინა

მისამართი
მიკოლაივის საზღვაო სავაჭრო პორტი.
ზავოდსკაიას ქუჩა, 23, ქ. მიკოლაივი, 54004, უკრაინა.
: 272121 ; 272148 
-: @...
: ://../