iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მაგისტროსი

მაგისტროსი — რომის იმპერიაში შექმნილი თანამდებობა, რომელიც დაკავშირებულია იმპერატორ დიოკლეტიანეს სახელთან. მან სასახლის რამდენიმე სამსახური პრეტორიანელთა ტრიბუნს ჩააბარა და კიდევ ერთი წოდება – უბოძა. კონსტანტინე დიდის დროს მაგისტროსი გამოვიდა პრეტორიანელთა პრეფექტის დაქვემდებარებიდან და სასახლის დაცვისა და საიმპერატორო სამდივნოს, არსენალის, დესპანთა მეთაური გახდა. მაგისტროსი ირიცხებოდა უმაღლესი რანგის სენატორთა შორის. საუკუნიდან ნელ-ნელა მაგისტროსმა დაკარგა თავისი მოვალეობების მნიშვნელოვანი ნაწილი და მხოლოდ საპატიო ტიტული გახდა.

მაგისტროსი საქართველოში, თავდაპირველად, თანამდებობა იყო. ლაზიკის მაგისტროსი ბიზანტიურ წყაროებშია მოხსენიებული. აღნიშნული თანამდებობა, სავარაუდოდ, – საუკუნეების მიჯნაზე ეგრისის სამეფო კარზე აღმოსავლეთ რომის იმპერიის (ბიზანტიის) ანალოგიით იქნა შემოღებული. საუკუნეში ლაზიკის მაგისტროსი იყო ტერდეტი, ხოლო შემდეგ – ფარსანტ კოლხი. ბიზანტიური წყაროების მიხედვით, ლაზიკის მაგისტროსის მოვალეობა იყო სამეფო სასახლის გვარდიის მეთაურობა და სასაზღვრო პროვინციის მმართველობა. მასვე უნდა ჰქონოდა სხვა უფლება-მოვალეობები, ისინი, რაც მაგისტროსს ამავე პერიოდის ბიზანტიაში მოეპოვებოდა.

ბიზანტიის იმპერიაში მოღვაწე მაგისტროსებს შორის გამორჩეული ადგილი უკავია გრიგოლ პატრიკიოსს. ის იყო ბიზანტიის იმპერიის კოსტანტი -ის დროს დაწინაურებული ლაზიკის სამეფო სახლის წევრი. გრიგოლ პატრიკიოსმა თავდაპირველად მაგისტროსის თანამდებობა მიიღო კონსტანტინოპოლში, ხოლო შემდეგ, 663-667 წლებში ლაზიკის მმართველობა ჩააბარეს. ამავე პერიოდში გრიგოლი მაგისტროსობას ტიტულის სახით ინარჩუნებდა.

მაგისტროსის ტიტულის მქონე პიროვნება ბიზანტიის იმპერატორის ბრძანებით შესაბამისი ცერემონიალის შემდეგ იღებდა შესამოსელს ინვესტიტურის სახით, ინსიგნიებს – ძალაუფლების ნიშნებს და როგას – თანამდებობრივ სარგოს, რომელიც თავდაპირველად 24 ლიტრი ბიზანტიური ოქრო იყო, ხოლო შემდეგ – 16 (ერთი ლიტრი ბიზანტიური ოქრო უდრიდა 72 ნომისმას, ბიზანტიურ ოქროს ფულს).

მაგისტროსის ტიტული საუკუნიდან ხშირად გადაეცემოდათ ქართველ მეფე-მთავრებს: გიორგი აფხაზთა მეფეს, დავით ქართველთა მეფეს, გურგენ ერისთავთერისთავს, ბაგრატ ადარნასე ქართველთა მეფის ძეს და ქართველთა მეფეთ მეფე დავით დიდს; ასევე ჩორდვანელთა სახლის წევრებს – ჩორდვანელ ვარაზ-ვაჩეს ძეს და ბაგრატ თორნიკე ერისთავის ძეს. მომდევნო საუკუნეში საქართვ. სამეფოს მეფე-მთავართა შორის მაგისტროსის ტიტული მიიღეს გურგენ მეფეთ მეფემ, გიორგი -მა, დემეტრე უფლისწულმა, ლიპარიტ ბაღვაშმა და კახეთ-ჰერეთის მეფე კვირიკე დიდმა.

მაგისტროსის ტიტულს ატარებდნენ ბიზანტიის იმპერიაში მოღვაწე ქართველი დიდებულებიც, მ. შ. ბასილ აპოკაპი, ბასილ თეოდოროკანი, გიორგი მაგისტროსი, ბაგრატ ვიხკაცი, აბაზ ბაკურიანი, სერგი ბაკურიანი და ქაიან იბერი. ისინი ბიზანტიის იმპერიაში სხვადასხვა მნიშვნელოვან ტიტულებსა და თანამდებობებსაც ფლობდნენ. მათ დიდ ნაწილს შენარჩუნებული ჰქონდა ქართული თვითმყოფადობა. - საუკუნეების მიჯნის ახლო ხანებში მაგისტროსობა გაუქმდა.
გუთნეული

გუთნეული — ძველ საქართველოში გამართული დიდი გუთანი და მასში შესაბმელი მუშა საქონლის საჭირო რაოდენობა. ზოგჯერ „გუთნეულში“ მხოლოდ გამწევი ძალა იგულისხმებოდა.

გუთნეული უმთავრესად ჰყავდათ დიდ, გაუყრელ ოჯახებს, რომელთა რაოდენობა საუკუნის დასასრულისა და საუკუნის დასაწყისისათვის ძლიერ მცირე იყო. სოფლის კომლების ძირითადი ნაწილი — პატარა ოჯახები — როგორც წესი, ხვნის პერიოდში შრომით გაერთიანებას მიმართავდა — რამდენიმე ოჯახი აერთებდა ინვენტარს და გარკვეული ხნის განმავლობაში თავიანთ მიწებს რიგრიგობით ხნავდნენ. ყველა სოფელში კომპლექტდებოდა გუთნეულის გარკვეული რაოდენობა (სოფლის კომლების საშუალოდ 10–12%).
მელიაი ტულეფიაი

მელიაი ტულეფიაი (ან: მელია-ტელეფია) — სვანეთში გავრცელებული „მურყვამობა-კვირიაობის” ადრესაგაზაფხულო ციკლის საკარნავალო დღეობათა ნაწილი.

ადრესაგაზაფხულო ციკლის დღეობები მთელ დედამიწაზე სრულდებოდა, თითქმის ყველა ეთნიკურ კულტურაში. ეს დღეობები უძველესი დროიდან მომდინარეობს და ჩვეულებრივი ადამიანური ყოფიდან იშვნენ. ყველა ადრესაგაზაფხულო საკარნავალო დღეობას ახასიათებს ამოვარდნა ყოველდღიური ყოფიდან, გათავისუფლება მორალური და რელიგიური ჩარჩოებისგან, აქტუალიზდება არქაული ყოფის ელემენტები. მათში გამოკვეთილია ნაყოფიერების ზრდის სურვილი და ბუნების გაცოცოხლების სიხარული. საქართველოში ამგვარ დღეობათაგან რამდენიმემ ბოლო დრომდე შემოინახა თავი. ქართულ კარნავალთაგან ცნობილია „ყეენობა“, „ბერიკაობა“ - ქართლსა და კახეთში, თბილისში, „ბერობანა“ ისტორიულ ნიგალის ხეობაში (დღევანდელი თურქეთის რესპუბლიკის ართვინის რეგიონი), „ფადიკო“ აჭარაში, „კეისარობა“, „მურყვამობა“, „აღბა ლიღრალ“, „მელია-ტულეფია/ტელეფია“, „საქმისაი“ სვანეთში და სხვ. ამ დღეობებს საერთო ბევრი რამ აქვთ, - განძარცვა მორალური წნეხისაგან და გარდასახვა, ფერიცვალება (ნიღბები, სახის გამურვა, შეღებვა...), სექსუალურობის (ძირითადად, მამაკაცური პოტენციალის) ხაზგასმა, თეატრალიზებული სანახაობა და ა.შ.

მურყვამობა-კვირიაობა სვანურად „ლიმურყუამალ ლიკურიელ“ საგაზაფხულო აგრარული დღეობების საკმაოდ მოზრდილ ციკლს აერთიანებდა. ყველიერის ხუთშაბათს იწყებოდა და გრძელდებოდა დიდმარხვის პირველი ორშაბათის ჩათვლით. ამ დღეს, შავ ორშაბათს სრულდებოდა დღესასწაულის მთავარი წესები-კვირია, მურყვამობა (კოშკობა), ჭიდაობა, ადრეკილა, მელია- ტელეფია, მორილ-მიაქელა, გიორგის ჯვარი, ხეწე, ხოლო წინა ოთხი დღე ძირითადად სამზადისისათვის იყო განკუთვნილი (კოშკების აშენება, ნაძვის ხის მოტანა, მოჭიდავეების შერჩევა და სხვა).

მეცნიერთა აზრით ზემოხსენებული „მელია-ტელეფიას/ტულეფიას“ რიტუალი მკაფიო მსგავსებას ავლენს ძველბერძნულ რიტუალებთან, ასევე, ხეთურ ტელეფინეს მითთან. ივ. ჯავახიშვილმა წიგნში „ქართული და კავკასიური ენების თავდაპირველი ბუნება და ნათესაობა“, გამოიკვლია ძვ. წელთაღრიცხვის საუკუნის ხეთური ტექსტი თელეფინუსის შესახებ. ღვთაება თელეფინუსის წასვლისა და მოსავლისა და შვილიერების მოსპობის, ხოლო შემდეგ ამ ღვთაების დაბრუნების ამბავი ფერხულის სიმღერის სიტყვებს „ადრეკილაი წაგვივიდა და მოგვივიდას“ დაუკავშირა და აღნიშნა, რომ მელიაი ტულეფიაი. ხეთური თელეფინუსის სახელია და სვანური საგაზაფხულო დღესასწაული ხეთური სარწმუნოებრივი თქმულების ანარეკლს წარმოადგენს.

შ. ამირანაშვილის აზრით, სვანური მელია ტულეფიაისა დიონისეს სახელი „მელა“ შესაძლებელია იყოს ხეთური თელეფინუსის და ბერძნული დიონისეს კულტის კავშირის გამოძახილი. აღნიშნულ დღესასწაულს ეხმაურება თრიალეთში ალმოჩენილი ვერცხლის თასის კომპოზიცია, რომელიც შ. ამირანაშვილმა, პ. უშაკოვმა და ბ. კუფტინმა ქართველთა წარმართობის ხანას მიაკუთვნეს და ბუნების აღორძინებასთან დაკავშირებული ღვთაების „მელიაი ტულეფიაის" თელეფინუსისადმი თაყვანისცემის რიტუალად სცნეს.

მელია-ტელეფია აღწერილი აქვს სვანური ყოფის ჩამწერს-არსენ ონიანს:

ასევე საინტერესო ტექსტებია წარმოდგენილი ჯუნის ონიანის ეთნოგრაფიულ ნაშრომში „მურყვამობა კვირიაობა სვანეთში”. მეცნიერმა ტექსტები ჩაწერა ზემო და ქვემო სვანეთის სოფლებში 1962-1967 წლებში. მელია ტელეფია ბავშვების თამაშიც იყო. 1965 წლის 24 იანვარი, სოფ. ჩუკულში მცხოვრები 53 წლის ლავრენტი ყუბას ძე ჯინჭარაძე მოგვითხრობს:
გეპატიჟებით სიკვდილით დასჯაზე

გეპატიჟებით სიკვდილით დასჯაზე — რუსული წარმოშობის ამერიკელი მწერლის, ვლადიმერ ნაბოკოვის ერთ-ერთი ბოლო ნაწარმოები. ტექსტის ორიგინალი ვერსია რუსულ ენაზეა დაწერილი და ის ავტორმა ვლადიმერ სირინის ფსევდონიმის ქვეშ, გაზეთ “სოვრემენი ზაპისკში”, გამოაქვეყნა. ორი წლის შემდეგ ნაწარმოები პარიზში გამოიცა, ხოლო თითქმის ოცი წლის შემდეგ კი, 1959 წელს, ინგლისურადაც გამოქვეყნდა, რაშიც დიდი როლი თავად მწერლის ვაჟს, დიმიტრი ნაბოკოვს მიუძღოდა.

ნაწარმოები ხშირად მოხსენიებულია, როგორც ”კაფკასებრი”, თუმცა თავად ავტორმა წიგნზე საუბრისას განაცხადა, რომ ის აბსოლუტურად არაფამილიარულადაა განწყობილი გერმანულის მიმართ და რომ კაფკას შემოქმედებას თითქმის საერთოდ არ იცნობდა. ნაბოკოვმა შეწყვიტა მუშაობა თავის ნაწარმოებზე – საჩუქარი – იმისთვის, რომ ახალ ნაწარმოებზე მუშაობა დაეწყო, პირველი მონახაზის შექმნის პერიოდს კი ავტორი "მშვენიერი აღფრთოვანებისა და მუდმივი შთაგონების ორკვირეულად" მოიხსენიებდა. ზოგიერთი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ ახალი ნაწარმოების შთაგონების წყარო სათავეს სწორედ საჩუქრის პერსონაჟიდან – ჩერნიშევსკი – იღებს. სხვა ვერსიის თანახმად, ნაწარმოები წარმოადგენს ტიპურ -ის მაგალითს, რომლის მთავარ სამიზნესაც პლატონისეული სოკრატე უნდა წარმოადგენდეს.

თავად ავტორის განმარტებით, მიუხედავად იმისა, რომ საკუთარი ბიბლიოგრაფიიდან ყველაზე მეტად ლოლიტა უყვარდა, განსაკუთრებულ პატივისცემას ის მაინც აღნიშნული წიგნის მიმართ – გეპატიჟებით სიკვდილით დასჯაზე – გამოხატავდა.

სათაური
სამუელ ლური ვარაუდობს, რომ ნაწარმოების სათაური უნდა მომდინარეობდეს უილიამ შექსპირის პიესის,– "საწყაული საწყაულისა წილ" (" ") – მოქმედების სცენიდან.

სიუჟეტი
ნაწარმოების მთავარი გმირია ცინცინატუს ც. – პიროვნება, რომელსაც წაუყენეს ბრალდება "სხვებისგან განსხვავებულობის" გამო და რის გამოც მას სიკვდილით დასჯა ელის. ოცდაათი წლის ასაკამდე, ის ახერხებდა, გარშემომყოფთაგან ნამდვილი სახე დაემალა, თუმცა მისი მეუღლის – მარფინკა – მუდმივი ღალატი და შემდეგ საბავშვო ბაღში დასაქმება, რათა მოერა მის მიერ სხვა მამაკაცისგან გაჩენილი შვილებისთვის, აიძულებს ცინცინატუსს, მოიცილოს ნიღაბი, რასაც ის ციხეში ყოფნისას ახერხებს. ადამიანები უკმაყოფილონი არიან მისით და გრძნობენ, რომ მას რაღაც აკლია. ამ გზით ცინცინატუსი ვერ ხდება მისი საზოგადოების ნაწილი.

ცინცინატუსს პატიმრობაში ყოფნისას არ ეუბნებიან, როდის მოხდება მისი სიკვდილით დასჯა. ეს აწუხებს მას, რადგან მას სურს გამოხატოს საკუთარი თავი პირად წერილებში "მსოფლიოს მთელი მდუმარების წინააღმდეგ", მაგრამ გრძნობს, რომ ვერ შეძლებს ამის გაკეთებას იმის გარკვევის გარეშე, თუ რამდენ ხანს უნდა გასტანოს მისმა სატუსაღოში ყოფნამ. გარემოში გამეფებულმა ინდიფერეტულობამ და ვულგარულობამ განაპირობა ის, რომ ცინცინატუსი საკუთარ ხსნას მხოოდღა წერილების წერაში თუ ჰპოვებს. სიკვილისკენ მიმავალი, ის უარს ამბობს იწამოს როგორც სიკვდილის, ისევე ჯალათების, და ნაჯახის დაცემის შემდეგ მკითხველი აწყდება პერსონაჟის გარდაცვალებას, როცა ის ცოცხალი სამყაროს მეორე მხარეს დგას, შორდება ბნელეთს და შორიდან აკვირდება ქარიშხლის ქვეშ მოყოლილ ბრბოს.
როზა ველტ-შტრაუსი

როზა ველტ-შტრაუსი (, დ. 24 აგვისტო,1856, ჩერნივცი — გ.15 დეკემბერი, 1938, ჟენევა, შვეიცარია) — სუფრაჟისტი და ფემინისტი, ებრაული წარმოშობის ამერიკელი ქალი ავსტრიის იმპერიაში. პირველი ავსტრიელი, რომელმაც დაამთავრა საშუალო სკოლა, პირველი ავსტრიელი, რომელმაც მიიღო სამედიცინო ხარისხი და პირველი ქალი ოფთალმოლოგი ევროპაში.

ბიოგრაფია
როზა ველტ-შტრაუსი დაიბადა ებრაულ ოჯახში და გაიზარდა სამ დასთან: იდასთან (1879-1950), ლეონორასთან (1859-1944) და სარასთან (1859-1944) ის ასევვე იყო ვენაში ქალთა მოწინავე განათლების ასოციაციის აქტიური წევრი.

1919 წლის სექტემბერში გაზეთმა -მა გამოაქვეყნა წერილი --ისგან, სადაც ის წერდა ამერიკელი ებრაელი ქალების შესახებ, რომლებიც იბრძოდნენ ქალთა საარჩევნო უფლებისთვის შეერთებულ შტატებში სხვა ქალებთან ერთად.მას სწამდა, რომ ასეთი ბრძოლა არ იქნება საჭირო ისრაელის მიწაზე. თუმცა, მისი მოლოდინის საწინააღმდეგოდ, ახალ ქვეყანაში ქალთა ხმის უფლების მიღწევა ხანგრძლივი და რთული აღმოჩნდა. როზა ველტ-შტრაუსი გარდაიცვალა ჟენევაში 1938 წელს.
გუმბრის მათეთრებელი თიხის საბადო

გუმბრის მათეთრებელი თიხის საბადო — ტუტემიწა ბენტონიტური თიხის (გუმბრინის) საბადო წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფ. გუმბრის მიდამოებში. აღმოაჩინა ალექსანდრე თვალჭრელიძემ 1915 წელს. საბადოს ექსპლუატაცია დაიწყო 1930 წელს.

საქართველოში ბენტონიტური თიხების მოპოვებამ განაპირობა ამერიკის შეერთებული შტატებიდან საბჭოთა კავშირში მათი (სახელდობრ, ფლორიდინის) იმპორტის შეწყვეტა.

გუმბრინის 4 მ სისქის მომწვანო-მოყვითალო ფენა დაკავშირებულია სენომანური ასაკის ვულკანოგენურ-დანალექ წყებასთან. ფენა განლაგებულია მკვრივ ტუფოგენურ გლაუკონიტიან ქვიშაქვებზე და ზემოდან ადევს ტუფქვიშაქვები. წყების აღმავალ ჭრილში გავრცელებულია აგრეთვე დაახლ. 1 მ სისქის ვარდისფერი გუმბრინის ფენა.
გუნდა-ლახოსტაკი

გუნდა-ლახოსტაკი — თმისა და წარბ-წამწამის შესაღები ხალხური კოსმეტიკური საშუალება. ამზადებდნენ გუნდის ხის (კვიპაროსი) გირჩისა და მინერალ ანტიმონიტისაგან.

გუნდის ხის ნედლ გირჩას ღადარში წვავდნენ, ფხვნიდნენ და შავ საღებავს („შავბალახას“) იღებდნენ. ლახოსტაკის („წარბთ საღებავი ქუა“ — სულხან-საბა ორბელიანი) მისაღებად ანტიმონიტს სპილენძის ქვაბში წვავდნენ. გუნდის ფხვნილს გახსნიდნენ თბილ წყალში, შიგ გაქნიდნენ ლახოსტაკს და სადაფის ნიჟარაში ან ავანდასტში მოლესავდნენ. ლახოსტაკი საღებავის შემაკავშირებლის როლს თამაშობდა. წარბ-წამწამზე ჯერ მცენარეულ ზეთს ისვამდნენ, შემდეგ ძვლის, ლითონის ან ხის სასურმე ჩხირებით მოიხატავდნენ. გუნდა-ლახოსტაკი, როგორც კოსმეტიკური საშუალება, იხსენიება ძვ. „მზითვის წიგნებში".
მაკარ ჯაში

}, სოფელი ვანი, ქუთაისის მაზრა, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 1994?) — ქართველი პარტიული და საბჭოთა სახელმწიფო მოღვაწე. სკკპ წევრი 1921 წლიდან.

ბიოგრაფია
1928–1933 წლებში მუშაობდა პარტიის თბილისის საქალაქო კომიტეტის ინსტრუქტორად, სექტორის გამგედ. 1934 წელს საქართველოს კპ (ბ) ცკ-ის საორგანიზაციო განყოფილების გამგედ. 1934–1936 წლებში პარტიის ხაშურისა და დუშეთის რაიკომების მდივნის მოადგილედ. 1937–1938 წლებში პარტიის თბილისის პირველი მაისის რაიკომის პირველი მდივანი, თბილისის საქალაქო კომიტეტის მესამე მდივანი. 1938–1940 წლებში საქართველოს კპ (ბ) ცკ-ის მესამე მდივანი, 1940–1947 წლებში საქართველოს სახალხო კონტროლის კომისარი, შემდეგ საქართველოს სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილე. დიდი სამამულო ომის დროს იყო ამიერკავკასიის ფრონტის საქართველოს კპ (ბ) ცკ-ის და სახკომსაბჭოს რწმუნებული, 1947–1953 წლებში საქართველოს სსრ-ის სატყეო მეურნეობის მინისტრი, 1953–1954 წლებში საქართველოს კპ აჭარის საოლქო კომიტეტის პირველი მდივანი, 1955–1972 წლებში საბჭოთა სამეურნეო და პროფკავშირულ ხელმძღვანელ სამუშაოზე იყო. 1972 წლიდან საკავშირო მნიშვნელობის პერსონალური პენსიონერი. საქართველოს კპ ცკ-თან არსებული პარტიის ვეტერანთა საბჭოს თავმჯდომარე. საკავშირო კპ (ბ) და საქართველოს კპ (ბ) – და – ყრილობების დელეგატი. სსრკ – მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

დაჯილდოვებულია ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენით, სამამულო ომის პირველი ხარისხისა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით.
ქარის სახელი

ქარის სახელი (ასევე მოხსენიებული, როგორც „მეფის მკვლელის ქრონიკა: დღე პირველი“) — გმირული ფანტასტიკური რომანი დაწერილი ამერიკელი ავტორის პატრიკ როტფუსის მიერ. ეს არის პირველი წიგნი მიმდინარე ფანტასტიკური ტრილოგიიდან „მეფის მკვლელის ქრონიკა“, რასაც მოჰყვება „ბრძენკაცის შიში“. „ქარის სახელი“ გამოიცა 2007 წლის 27 მარტს -ის მიერ. ხოლო, ტრილოგიის მეორე წიგნი „ბრძენკაცის შიში“ გამოიცა 2011 წლის 1 მარტს.

როტფუსმა „ქარის სახელი“ დაწერა, როდესაც მუშაობდა ხელოვნების ბაკალავრიატის ინგლისურ ენაზე. მან შთაგონება მიიღო იმ იდეიდან, რომ მას სურდა შეექმნა სრულიად ახალი ტიპის წიგნი, ფენტეზის ჟანრის კონვენციური მახასიათებლების გარეშე.
ძველი ოსტატები

ძველი ოსტატები — ავსტრიელი მწერლის, თომას ბერნჰარდის 1985 წლის რომანი. წიგნი მწერლის აპოლინური ტრილოგიის მესამე ნაწილს წარმოადგენს და სტრუქტურის მიხედვით აგრძელებს ნაწარმოებების – „ტყის ჩეხა“ და „დაღმამავალი“ – ტრადიციებს. ნაწარმოები გადმოგვცემს მთხრობელ აცბახერისა და მისი დაკვირვების ობიექტის, რეჯერის ფილოსოფიასა და ნააზრევზე, რომელიც, მისივე თქმით, მუსიკალური ფილოსოფოსია.
სიუჟეტი
კერძო მკვლევარმა აცბახერმა უჩვეულო შეხვედრა დანიშნა თავის მეგობართან, მუსიკალურ კრიტიკოს რეჯერთან, ვენის ხელოვნების მუზეუმის ბორდონის დარბაზში. ის დათქმულ დრომდე ერთი საათით ადრე შედის დარბაზში, რათა მშვიდად დააკვირდეს რეჯერს, როგრ ათვალიერებს სხვადასხვა ნახატს. რეჯერის ყურადღებას განსაკუთრებით იტალიელი ფერმწერის, ტინტორეტოს ტილო – კაცი თეთრ წვერებში –, რომელსაც რეჯერი მუზეუმში განთავსებულ ნამუშევართა შორის ყველაზე უნაკლოდ აღიქვამს. რეჯერი რეგულარულად ჯდება ნახატის წინ, სადაც საათობიტ დროს ატარებს, თუმცა იმავდროულად წიგნებსაც კითხულობს ხოლმე. შაბათ დღეს აცბახერი მოუწოდებს მუზეუმის დარაჯს, ირსინგლერს, რომ არ გააფანტინოს ყურადღება რეჯერს და არ აგრძნობინოს, რომ მთელი ამ დროის განმავლობაში მას აცბახერი უთვალთვალებდა. მალე, აცბახერის ფიქრები მუზეუმს სცდება და, მაგალითად, ირსინგლერთან ერთად საკუთარ მხატვრულ გემოვნებასთან დაკავშირებით ბაასობს.
ლიდია პოეტი

ლიდია პოეტი (26 აგვისტო 1855 - 25 თებერვალი 1949) იყო პირველი თანამედროვე იტალიელი იურისტი ქალი. მისმა ბარისტერის კოლეგიიდან გარიცხვამ ბიძგი მისცა მოძრაობას, რომ ქალებს მისცემოდათ უფლება, ეწარმოებინათ იურიდიული პრაქტიკა და დაეკავებინათ საჯარო თანამდებობა იტალიაში.

კარიერა
დაიბადა 1855 წელს ტრავერსის სოფელში, პერეროს კომუნაში, ვალე გერმანასკაში, ჩააბარა იურიდიული გამოცდები ტურინის უნივერსიტეტში, იურიდიულ ფაკულტეტზე და მიიღო ხარისხი 1881 წლის 17 ივნისს მომდევნო ორი წლის განმავლობაში იგი "დაესწრო სასამართლო პრაქტიკას" ადვოკატის კაბინეტში და მუშაობდა ტრიბუნალების სხდომებზე. შემდეგ მან ჩააბარა ტურინის ადვოკატთა ორდენის თეორიული და პრაქტიკული გამოცდა და 50 ხმიდან 45 ხმით ჩაირიცხა ადვოკატთა სიაში 1883 წლის 9 აგვისტოს.

თუმცა, ქალის ჩარიცხვა „არ მოეწონა“ გენერალური პროკურორის ოფისს, რომელმაც საჩივარი შეიტანა ტურინის სააპელაციო სასამართლოში. მიუხედავად სხვა ქვეყნებში გავრცელებული პრაქტიკისა და ადვოკატ ქალთა მაგალითებისა (როგორიცაა კლარა ს. ფოლცი), გენერალური პროკურორი ამტკიცებდა, რომ ქალებს კანონით და საჯარო პოლიტიკით ეკრძალებოდათ მილიცია ტოგატაში შესვლა. შემდგომში სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ პოეტის ჩარიცხვა უკანონო იყო. მან მიმართა უზენაეს საკასაციო სასამართლოს, მაგრამ ქვედა სასამართლოს გადაწყვეტილება დადასტურდა.

დებატები ქალებისა და იურიდიული პროფესიის შესახებ იტალიაში
დაიწყო საჯარო დებატები, სადაც 25-მა იტალიურმა გაზეთმა მხარი დაუჭირა ქალების საჯარო როლებს და მხოლოდ სამი იყო წინააღმდეგი. ეს უკანასკნელნი აკეთებდნენ განცხადებებს, როგორიცაა, მაგალითად ის, რომ ერთადერთი მამაკაცი, ვინც მხარს უჭერდა ქალების საჯარო როლებს, თავად იყვნენ დაუქორწინებლები.

ლიდია მუშაობდა თავისი ძმის საადვოკატო ოფისში მას შემდეგ, რაც -მა ადვოკატთა ასოციაციის წევრის სტატუსი. საინტერესოა, რომ პოეტი ეწეოდა იურიდიულ საქმიანობას იმის მიუხედავად, რომ არ ჰქონდა წერილების ხელმოწერისა თუ სასამართლო პროცესებში მონაწილეობის უფლება. როდესაც მისი ძმა ყოველწლიურად მიემგზავრებოდა ვიშიში საფრანგეთში, იგი დამოუკიდებლად ეწეოდა იურიდიულ პრაქტიკას და საჭიროების შემთხვევაში ეძებდა მამრობითი სქესის კოლეგებს, რათა მისი კლიენტების სახელით გამოსულიყვნენ სასამართლოს წინაშე.

გვიანდელი ცხოვრება
სიცოცხლის ბოლომდე პოეტი აქტიური იყო ჩართული ქალთა საერთაშორისო მოძრაობაში.

1919 წლის 17 ივლისის ქალებს მიეცათ უფლება დაეკავებინათ გარკვეული საჯარო თანამდებობები. მხოლოდ 1920 წელს, ლიდია პოეტი, 65 წლის ასაკში, მიიღეს ადვოკატთა საბჭოს წევრად და ოფიციალურად აღიარებულ იქნა იურისტად, როდესაც საბოლოოდ ჩაირიცხა ტურინის ადვოკატთა სიაში.

ცნობები პოპკულტურაში
ლიდია პოეტის ცხოვრების მიხედვით -მა გადაიღო სერიალი - კანონი ლიდია პოეტის მიხედვით, რომელშიც მთავარ როლს მატილდა დე ანჯელისი ასრულებს.

იხილეთ ასევე
პირველი ქალი იურისტები მთელ მსოფლიოში
ფერენც ტაჰი

ფერენც ტაჰი ტაჰვარ ეტ ტარკო (ასევე, ცნობილი, როგორც ფრანჯო ტაჰი, ან ტაჰი – ხორვატიულ, ხოლო ფერენც ტაჰი – სლოვენიურ ენებზე; 1526–1573 წლები) — უნგრულ-ხორვატიული დიდგვაროვანი ტაჰის ოჯახიდან, რომელიც სათავეს იღებს ფილის ოლქიდან. ფერენც ტაჰის ეკავა სამეფოს მრჩევლისა და სამეფო კარის ოფიცრის პოზიციები.

ბიოგრაფია
ფერენც ტაჰმა თავი გამოიჩინა ოსმალო თურქების წინააღმდეგ ბრძოლებში, რისთვისაც იგი დაინიშნა სამეფო არმიის მეთაურად სამხრეთ უნგრეთში, ისევე როგორც ციხე-სიმაგრეების მეთაურად სიგეტვარსა და ნადკანიჟაში. მას შემდეგ, რაც 1556 წელს ოსმალებმა დაიპყრეს სლავონიისა და უნგრეთის მამულები, ფერეცმა ახალი მამულები შეიძინა სტატენბერგში, სტირიასა, და 1564 წელს სუსედგრად-სტუბიცას საფეოდალოს ნახევარი, რომელიც წარმოადგენდა ბატორიების ოჯახის ყოფილ სამკვიდროს. ამ შენაძენს მოჰყვა მისი დაპირისპირება ჰენინგის ოჯახთან, რომელიც ფლობდა სუსედგრად-სტუბიცას საფეოდალოს მეორე ნახევარს. 1565 წელს, ადგილობრივი გლეხების მხარდაჭერით, ჰენინგებმა განდევნეს ტაჰი და მისი ოჯახი და დაამარცხეს მეფისნაცვლის არმია, რომელიც ცდილობდა ტაჰიებისთვის დახმარება გაეწია ახალი მამულების დაბრუნებაში. უნგრეთის სამეფო პალატამ მალევე ჩამოართვა ტაჰის საფეოდალო. ტაჰი დაუპირისპირდა პალატის განკარგმველს, რასაც შედეგად მოჰყვა 1569 წელს საფეოდალოს ტაჰისთვის დაბრუნება. უმალვე, იქ დაიწყო აჯანყებების სერია.

წვლილი ხორვატიელ-სლოვენიელი გლეხების აჯანყებაში
ფერენც ტაჰის მხრიდან ხორვატი გლეხების მიმართ მოპყრობა, ტრადიციულად ცნობილია, როგორც ძირითადი ფაქტორი, რომელმაც გამოიწვია ხორვატიელ-სლოვენიელი გლეხების აჯანყება. მიუხედავად ამისა, თანამედროვე ისტორიოგრაფია ხაზს უსვამს სხვა უმნიშვნელოვანეს, უმეტესწილად ეკონომიკურ მიზეზებს, რომლებმაც გამოიწვია აჯანყება. თუმცა, ამის ნაცვლად, იგი აჯანყების დაწყების მიზეზად ასახელებს საფეოდალო მამულებისთვის ბრძოლასა და სამეფოს ოფიციალური წარმომადგენლის, სტეფან გრდაკის მხრიდან სამსახურეობრივი მოვალეობის ბოროტად გამოყენებას. ადგილობრივი მღვდლის ბრძანებით, ტაჰის საფლავი გაიტანეს იმ ეკლესიიდან, სადაც იგი თავის დროზე დაასაფლავეს. ამის მიზეზი იყო ის, რომ ქალებმა დაიწყეს ტაჰის საფლავზე მისვლა უნაყოფობის განკურნების შესავედრებლად. მოგვიანებით, საფლავის რელიეფი დააკონსერვეს გლეხთა აჯანყების მუზეუმში.

პოპკულტურაში
ფერენც ტაჰი განასახიერა სერბმა მსახიობმა პავლე ვუისიჩმა იუგოსლავიურ/ხორვატიული წარმოშობის ისტორიულ ომის ფილმში 1573 წ .

ხორვატიული მძიმე მეტალის ჯგუფმა " "-მ მას მიუძღვნა სიმღერა, სახელწოდებით " ".

გალერეა
ივანდე კაია

ივანდე კაია (, ნამდვილი სახელი ანტონია ლუკინა, დაბადებით -; დ. 13 ოქტომბერი, 1876 — გ. 2 იანვარი, 1942) — ლატვიელი მწერალი და ფემინისტი, ლატვიის დამოუკიდებლობისთვის მებრძოლი. იგი შეტანილია აკადემიურ ენციკლოპედიაში „100 ლატვიელი ქალი კულტურასა და პოლიტიკაში“.

ბიოგრაფია
ანტონია მოლდერ-მილერი დაიბადა 1876 წლის 13 ოქტომბერს ლივონიის პროვინციაში, ჯუმპრავმუიჟას სამკვიდროში, მდიდარი მეწარმისა და სახლის მესაკუთრის, მიკელის მილერ-მელდერისა და მისი მეუღლის მატილდა ფლინტმანის ოჯახში. მდიდარმა მშობლებმა შეძლეს გოგონასთვის მიეცათ შესანიშნავი განათლება.

1879 წელს ოჯახი გადავიდა რიგის პრესტიჟულ გარეუბანში (ახლანდელი რიგის რაიონი) თორნაკალნსში, სადაც 1881 წელს ანტონიამ სწავლა დაიწყო დაწყებით სკოლაში. შემდეგ მან სწავლა განაგრძო რუსეთის რიგის ლომონოსოვის სახელობის ქალთა გიმნაზიაში (1887-1895).

1920-1921 წლებში ივანდე კაია ხელმძღვანელობდა ლიტერატურისა და ხელოვნების განყოფილებას ყოველდღიურ გაზეთ []-ში, სადაც აქტიურად აქვეყნებდა სტატიებს. 1920 წელს ივანდე კაიამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა,რომ რაინი და ასპაზია ლატვიაში დაბრუნებულიყვნენ: მათ გადაეცათ მისი ინიციატივით შეგროვებული შემოწირულობების მნიშვნელოვანი ნაწილი; 1921 წლის მარტში ფელიქს ლუკინმა შეძლო ლატვიაში დაბრუნება და ოჯახი საბოლოოდ გაერთიანდა. თუმცა, ამის შემდეგ მწერალმა მძიმე დამბლა განიცადა (სავარაუდოდ, ნერვული გადატვირთვის გამო), დაკარგა მხედველობა და სმენა.ის ნაწილობრივ პარალიზებული იყო სიცოცხლის ბოლომდე.

1926 წელს ივანდე კაია დაჯილდოვდა სამი ვარსკვლავის ორდენით. 1928-1931 წლებში გამოიცა მისი ნაწარმოებების კრებული ათ ტომად, რომელშიც შედიოდა ადრე გამოუქვეყნებელი პიესები, ასევე მისი დღიური 1918-1921 წლებში, რომელიც წარმოადგენს მნიშვნელოვან ისტორიულ დოკუმენტს.

1941 წლის დეკემბერში მწერალს წმინდა გერტრუდის ეკლესიაში საშობაო წირვისკენ მიმავალი გერმანული სამხედრო სატვირთო მანქანა დაეჯახა. იგი უგონო მდგომარეობაში საავადმყოფოში გადაიყვანეს, სადაც 1942 წლის 2 იანვარს გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს რიგის ტყის სასაფლაოზე.

ოჯახი
ივანდე კაიას ქმარი ფელიქს დენისოვიჩ ლუკინი (დ.6 თებერვალი, 1875 — გ. 28 მარტი, 1934) — გამოჩენილი ოფთალმოლოგი და ჰომეოპათი, მეცნიერი, საზოგადო მოღვაწე, ცოცხალი ეთიკის სწავლების მიმდევარი, ნ.კ. რერიხის სახელობის ლატვიის საზოგადოების დამფუძნებელი.

ივანდე კაიას ვაჟი, ჰარალდ ლუკინი[] (დ. 6 ივნისი, 1906 — გ.8 თებერვალი, 1991​) — გამოჩენილი ექიმი — გინეკოლოგი და ნატუროპათიური თერაპევტი, საზოგადო მოღვაწე, ნ.კ რერიხის სახელობის ლატვიის საზოგადოების ერთ-ერთი ლიდერი აკრძალვამდე (1940), სახალხო სეიმის დეპუტატი.
სიგნე კივი

სიგნე კივი (, ქალიშვილობაში ბუშმანი, , დ. 24 თებერვალი, 1957 [1], ტალინი) — ესტონელი ტექსტილის მხატვარი, პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე.ესტონეთის რეფორმის პარტიის წევრი, ესტონეთის მე-14 მოწვევის რიიგიკოგუს მოქმედი წევრი 2019 წლიდან. ფინეთის ლომის ორდენის დიდი ჯვრის რაინდი (2001), თეთრი ვარსკვლავის მე-4 ხარისხის ორდენის კავალერი (2004), პორტუგალიის ღირსების ორდენის სარდალი (2006), ბელგიის გვირგვინის ორდენის სარდალი (2008).

1975 წელს დაამთავრა ტალინის №46 საშუალო სკოლა პელგულინში. სკოლაში სწავლის პერიოდში გატაცებული იყო ცურვით, მძლეოსნობით, ტანვარჯიშით და ხალხური ცეკვებით. 1984 წელს დაამთავრა ესტონეთის სსრ ხელოვნების ინსტიტუტი ტექსტილისა და მსუბუქი მრეწველობის პროდუქციის მხატვრული დიზაინისა და მოდელირების სპეციალობით, მიიღო მაგისტრის ხარისხი., რომელსაც 2002 წლის 23 აგვისტოს

2009 წელს — ესტონეთის ელჩი შემოქმედებისა და ინოვაციების ევროპულ წელს . 2019 წლიდან — ესტონეთის ეროვნული ბიბლიოთეკის გამგეობის წევრი.

მონაწილეობა აქვს მიღებული მრავალ გამოფენაში ესტონეთსა და მის ფარგლებს გარეთ, ასევ არის ესტონურ პრესაში სტატიების ავტორი.

პირადი ცხოვრება
დაქორწინებულია კალიუ კივიზე. მისი მეუღლე 1995 წლიდან 2011 წლამდე იყო ესტონეთის თოჯინების თეატრის (ახლანდელი ესტონეთის ახალგაზრდული თეატრი)მთავარი მხატვარი. ჰყავს ორი ვაჟი, ორი გერი, ექვსი შვილიშვილი.