iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მეყვავილეობა

მეყვავილეობა — მემცენარეობის დარგი, დეკორატიული მცენარეების აღზრდა ასაჭრელი ყვავილების მისაღებად (სამრეწველო მეყვავილეობა), ყვავილნარების კლუმბებისა და რაბატების გასაფორმებლად, აგრეთვე ოთახისა და ნაგებობების გასამწვანებლად (დეკორატიული მეყვავილეობა).

მეყვავილეობაში განარჩევენ დახურული (ორანჟერეა, სათბური) და ღია გრუნტის კულტურებს. დახურულ გრუნტში გამოჰყავთ სითბოს მოყვარული, ოთახის, დეკორატიული და სხვა მცენარეები. ღია გრუნტში - ერთ-, ორ- და მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეები. ერთწლოვანები (ე. წ. მოზაფხულე) ყვავიან პირველ წელს, თესავენ ღია დახურულ გრუნტში სხვადასხვა დროს. გამოყენების მიხედვით განასხვავებენ: მცენარეებს, რომელსაც იყენებენ ასაჭრელად და ყვავილნარების შემოსარგავად; დეკორატიული ფოთლოვანებს - ერთეული ან ჯგუფური ნარგაობის შესაქმნელად; ჯუჯა მცენარეებს - ბორდიურებისათვის, და ხვიარა მცენარეებს. ორწლოვანები მეორე წელს იძლევიან ყვავილს. ზოგიერთი მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე მეორე წელს იწყებს ყვავილობას.
მეჩაიეობა

მეჩაიეობა — მემცენარეობის დარგი, რომელიც შეისწავლის ჩაის ბუჩქის თვისებებს, ზრდის პირობებს, უხვი და მაღალი ხარისხის მოსავლის მიღების ხერხებსა და სხვა.

ჩაის სამშობლო ჩინეთია. იგი სხვადასხვა დროს ფართოდ გავრცელდა ძირითადად აზიის ქვეყნებში. რუსეთში ჩაის სასმელი ცნობილია 1638 წლიდან. საქართველოში ჩაი პირველად 1847 წელს შემოიტანეს სოხუმის ბოტანიკურ ბაღში, საიდანაც გადაიტანეს ოზურგეთის საცდელ სადგურში. უფრო გვიან ჩაის ბუჩქები დარგეს ზუგდიდში დ. დადიანის ბაღში და ოზურგეთის მაზრის სოფ. გორა-ბერეჟოულში მ. ერისთავის მამულში, რომელმაც პირველად მიიღო ჩაის პროდუქცია. ჩაის გავრცელებაში დიდი ღვაწლი მიუძღვის ე. ნაკაშიძეს, რომელმაც ოზურგეთის მაზრის სოფ. ზენობანში გააშენა ჩაის პლანტაცია. მისივე ინიციატივით დაიწყეს ჩაის ბუჩქის გაშენება გურიის სხვა სოფლებშიც.
მეჩხერი ტყე

მეჩხერი ტყე — უდაბლესი სიხშირის (0,1 - 0,2) ტყე, რომელიც წარმოიქმნება არასწორი ამორჩევითი ან პირობითი პირწმინდა ჭრების, ძლიერი ქარქცევის დროს, აგრეთვე გვალვის და მავნებლების მასობრივად გამრავლების შედეგად. მაგ., საქართველოში 1945-1948 წლებში ნაძვნარი ტყის კერობრივი გამეჩხერება გამოიწვია ექვსკბილა ქერქიჭამიამ, ხოლო 1960-1961 წლებში — ნაძვის დიდმა ლაფნიჭამიამ. მეჩხერ ტყეში ფეხს იკიდებს ბალახეული საფარი, რაც აბრკოლებს ტყის ბუნებრივ განახლებას. მეჩხერი ტყეს დაკარგული აქვს წყალმარეგულირებელი და დაცვითი ფუნქციები.
კაცთევზა

კაცთევზა ანუ ძველბერძნული ტრიტონი არის ზღვის, მდინარის ან ტბის მკვიდრი, რომელსაც წელსქვემოთ თევზის ან გველთევზას დაბოლოება აქვს. კაცთევზებს როგორც ძველი მსოფლიოს, ასევე შუა საუკუნეების ევროპის მითებსა და ფოლკლორში ვხვდებით. მიუხედავად იმისა, რომ კაცთევზა ქალთევზას მამრობითი ვარიანტია, მათ შორის სასიყვარულო კავშირზე ძალიან ცოტაა ცნობილი. კაცთევზები ძველად ღონიერ და ბოროტ არსებებად წარმოედგინათ ევროპის ქვეყნებში, ისინი ქალთევზების დახმარებით ხომალდებს წყალმარჩხ ადგილებში იტყუებდნენ და შემდგომ თავს ესხმოდნენ.

კავკასია
თეიმურაზ ბატონიშვილის ნაშრომში — „დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გეორგიისა, რომელ არს სრულიად საქართველოჲსა“, საუბარია ადამიან ამფიბიებზე.

პოპულარობა
ძველ გრავიურებსა და ნახატებზე კაცთევზები მრისხანე სახითა და სამკაპით შეიარაღებულნი არიან გამოსახულნი. ანტიკურ სამყაროში ფართოდ იყო გავრცელებული ტრიტონების ქანდაკებები. ქრისტიანობის გავრცელებასთან ერთად, ხელოვნებიდან კარგა ხნით განიდევნა წყლის არსებებისა და ყოველგვარი მითიურის კულტი. მხოლოდ შუა საუკუნეების ხელოვნებაში განახლდა ზღვის სამყაროს პოპულარიზაცია, ხელახლა დაიწყეს ქალთევზებისა და მათი მამრი ვარიანტების გამოსახვა როგორც ტილოებზე, ასევე ქანდაკებად.
აკაპულკო

აკაპულკო (, ოფიც.: , აკაპულკო დე ხუარესი) — ქალაქი და მნიშვნელოვანი საზღვაო პორტი მექსიკის წყნარი ოკეანის სანაპიროზე, გერეროს შტატში, 300 კმ-ში მეხიკოს სამხრეთ-დასავლეთით. ქალაქი გაშენებულია ღრმა, ნახევრად მორკალული ყურის ირგვლივ. 2005 წლის აღწერის მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა 616 394 ადამიანს შეადგენდა. სახელწოდება „აკაპულკო“ მომდინარეობს ნაუატლის ენიდან და ნიშნავს „დიდი სელის ადგილს“.

აკაპულკოს ტერიტორია ევროპელთათვის ესპანელმა ერნან კორტესმა აღმოაჩინა 1531 წელს. 1550 წელს აქ პირველი დასახლება გაჩნდა. ესპანური კოლონიური პერიოდის დროს აკაპულკო უმნიშვნელოვანესი პორტი იყო გემებისთვის, რომლებიც აბრეშუმსა და სანელებლებს ატარებდნენ აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონებიდან. 256 წლის განმავლობაში, ყოველწლიური სავაჭრო ვოიაჟი, ცნობილი როგორც მანილას გალეონი, იწყებდა მოგზაურობას აკაპულკოდან ფილიპინებისკენ, რაც საბოლოოდ შეწყდა მექსიკის დამოუკიდებლობისთვის ომის გამო. მოგვიანებით აკაპულკო მნიშვნელოვანი საზღვაო კურორტი და საერთაშორისო ტურიზმის ცენტრი გახდა.
მეციტრუსეობა

მეციტრუსეობა — მემცენარეობის დარგი, რომლის მიზანია ციტრუსოვანი კულტურების მოვლა-მოყვანის ინტენსიური განვითარება მაღალხარისხოვანი ნაყოფისა და მისი გადამუშავებული პროდუქტების მისაღებას. ციტრუსოვანთა სამშობლოა ჩინეთი, ინდოეთი და ინდოჩინეთი. საქართველოში მეციტრუსეობას საუკუნიდან მისდევენ, მაგრამ მან სამრეწველო ხასიათი მოგვიანებით მიიღო. ძირითადი მწარმოებელია დასავლეთ საქართველო.

საქართველოში მეციტრუსეობის განვითარებაში დიდი წვლილი შეიტანეს ფ. მამფორიამ, ტ. კვარაცხელიამ, შ. გიგიბერიამ და სხვა ქართველმა სელექციონერებმა. მათ შეარჩიეს და გამოიყვანეს ციტრუსოვანი კულტურების ბევრი ახალი ჯიში, რომელიც წარმოებაში ფართოდაა დანერგილი.
მეცნიერება (გამომცემლობა)

„მეცნიერება“ — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა. დაარსდა 1941 წელს თბილისში. 1964 წლამდე ეწოდებოდა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა. „მეცნიერებას“ აქვს ფიზიკა-მათემატიკის, გეოლოგია-გეოგრაფიისა და ქიმია-ტექნიკური ლიტერატურის, ბიოლოგიის, სამედიცინო ლიტერატურის, ენისა და ლიტერატურის, სოციალურ-ეკონომიკური ლიტერატურის რედაქციები. „მეცნიერების“ გამოცემებია ჟურნალები: „საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე“, „მაცნე“ სერიებად (ენისა და ლიტერატურის; ისტორიის, არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიისა და ხელოვნების ინატიტუტი; ფილოსოფიისა და ფსიქოლოგიის; ეკონომიკისა და სამართლის; ქიმიის; ბიოლოგიის), „მეცნიერება და ტექნიკა“.
სპილოსებრნი

}

სპილოები ომში
სპილოები პირველად მიიჩვიეს და საომარ მოქმედებებში გამოიყენეს ინდოეთში (ცნობილი ფაქტია ალექსანდრე მაკედონელის ლაშქართან შეტაკებისას სპილოებიც იღებდნენ მონაწილეობას). მოგვიანებით სპილოებს იყენებდნენ როგორც მაკედონიაში, ასევე სხვა ელინისტური სახელმწიფოებში. უნდა აღინიშნოს, რომ ბრძოლებში სპილოებს უმეტესად მოწინააღმდეგის შესაშინებლად იყენებდნენ. ეს იმას არ ნიშნავს, რომ სპილოები სუსტი მებრძოლები არიან, მაგრამ სპილოები იძულებულნი იყვნენ მტრებს დასხმოდნენ თავს და სასიკვდილოდ გასწორებოდნენ,რაც გარკვეულ სირთულეს წარმოადგენდა.

საომარ მოქმედებებში ასევე სპილოები გამოიყენა, ანტიკური ეპოქის კართაგენის მხედართმთავარმა, ჰანიბალმა, ძვ. წ. საუკუნეში. ჩრდილოეთ აფრიკის ქალაქ-სახელმწიფოს საუკუნის მანძილზე ჰქონდა რომთან ბრძოლები, რომლებიც პუნიკური ომების სახელითაა ცნობილი. ჰანიბალმა კართაგენში შეკრიბა ჯარი რომზე იერიშის მისატანად. თავდაპირველად მან გადალახა პირენეს მთები და შევიდა დღევანდელი საფრანგეთის ტერიტორიაზე. შემდეგ, როგორც ჟურნალ „არქეოლოგიაშია“ ნათქვამი, მან „ისტორიაში ყველაზე გაბედულ სამხედრო მანევრს“ მიმართა და 25 000-კაციანი ჯარით, რომელსაც 37 აფრიკული სპილო და სურსათ-სანოვაგით დატვირთული ცხოველები ახლდა, ალპების გავლით იტალიაში გადავიდა. მათ მოუწიათ სიცივეში, ქარბუქში და კლდე-ღრეში სიარული, აგრეთვე მთაში მცხოვრებ ტომებისთვის წინააღმდეგობის გაწევა. ამ გზის გავლა სპილოებს ძალიან გაუჭირდათ. იტალიაში ჰანიბალის ჩასვლის პირველივე წელს ყველა დაიხოცა.
მეცნიერება და ტექნოლოგიები

„მეცნიერება და ტექნოლოგიები“ — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ყოველთვიური სამეცნიერო ჟურნალი. აღნიშნული სახელწოდებით გამოდის 2001 წლიდან.

1949-2000 წლებში ჟურნალი გამოდიოდა სახელწოდებით „მეცნიერება და ტექნიკა“. ჟურნალი აშუქებდა საბუნებისმეტყველო მეცნიერებისა და ტექნიკის უმნიშვნელოვანეს პრობლემებსა და მიღწევებს ჩვენში და საზღვარგარეთ. სხვადასხვა დროს რედაქტორებად მუშაობდნენ: რ. აგლაძე, რ. დვალი, ვ. მახალდიანი, ზ. წილოსანი. ტირაჟი 19 ათასი ცალი (1982).

მისი წინამორბედი ჟურნალებია:
„ტექნიკა და ცხოვრება“ (1925-1929);
„ტექნიკა და შრომა“ (1929-1936);
„ტექნიკა“ (1936-1941).
მეცხენეობა

მეცხენეობა — მეცხოველეობის დარგი, რომლის დანიშნულებაა ცხენების მოშენება და გამოყენება. მეცხენეობას ევროპისა და აზიის ქვეყნებში მისდევდნენ ჯერ კიდევ ძვ. წ. ათასწლეულში. ძვ. წ. ათასწლეულში ცხენი მცირე აზიიდან შეიყვანეს აფრიკაში. ამერიკაში იგი გავრცელდა საუკუნეში, ხოლო ავსტრალიაში — საუკუნეში. ცნობილია ცხენის ჯიში და ჯიშური ჯგუფი. მეცხენეობის განვითარების პროცესში ჩამოყალიბდა ცხენის 3 ძირითადი ტიპი: საჯდომი, შესაბმელი და საჯაგავი. თანამედროვე სამეცნიერო-ტექნიკური პროგრესის პირობებში სოფლის მეურნეობის მექანიზაციისა და საავტომობილო მრეწველობის სწრაფად განვითარების გამო ცხენის სულადობა 2-ჯერ შემცირდა. ამჟამად ცხენის სულადობა ყველა კონტინენტზე (გარდა ამერიკისა და აფრიკისა) კლებულობს, ასევეა საქართველოშიც.

თანამედრობე მეცხენეობაში 4 მიმართულება აღინიშნება: სანაშენე, სპორტული, მუშა (გამწევი ძალი) და პროდუქტიული. ბევრ ქვეყანაში მუშა-ცხენი ენერგეტიკული რეზერვია და მექანიკურ გამწევ ძალასთან ერთად იყენებენ.

საქართველოში ცხენს უძველესი დროიდან იყენებდნენ სამხედრო მიზნით, საჯდომ-სასაპალნედ, მსუბუქ სატრანსპორტო სამუშაოზე, მომთაბარე მეცხოველეობაში და სხვა მიზნით. ადგილობრივი ცხენის ჯიშების მაღალ ღირსებაზე მეტყველებს ის, რომ არაბებს თავიანთი ცხენსაშენებისათვის კახეთიდან კონტრიბუციით გაჰყავდათ ფაშატები. შემორჩენილია ცხენის მოვლა-მოშენების 2 სისტემა — თავლური და ჯოგური. ცნობილია ჯოგურ პირობებში მონაშენე 2 უძველესი ჯიში — თუშური და მეგრული. საუკუნის ნახევარში ჯავახეთში გავრცელდა ჯავახური შესაბმელი მუშა-ცხენი, რომლის ისტორია საქართველოში „დუხობორების“ გადმოსახლებასთან არის დაკავშირებული.
მეცხვარეობა

მეცხვარეობა — მეცხოველეობის დარგი, რომლის ამოცანაა ცხვრის მოშენება ძვირფასი ნედლეულისა (მატყლი, მაჟდაკი, ტყავი) და საკვები პროდუკტების (ხორცი, რძე, ქონი) მისაღებად. მატყლისაგან მზადდება მაღალხარისხოვანი ქსოვილი, ნოხი, ნადაბი, ქეჩა, ცხვრის ტყავისაგან — ქურქი და ბეწვეული, რძისაგან — მაღალი ხარისხის ყველი (თუშური, როქფორი, პიკარინო, ბრინზა და სხვა ნაწარმი).

მეცხვარეობას დასაბამი მიეცა წინა ისტორიულ პერიოდში, როდესაც ადამიანმა გამოიყენა მოშინაურებული ცხვრის პროდუქტები. შინაური ცხვრის წინაპარს (გარეულ ცხვარს) მატყლი არ აქვს. მსოფლიოში დღეისათვის გავრცელებულ 500-ზე მეტ ცხვრის ჯიშიდან მხოლოდ 43-ს არ აქვს მატყლი. უმატყლო ცხვრისაგან შერჩევის გზით მიიღეს უხეშმატყლიანი ცხვარი. ახალ წელთაღრიცხვაზე რამდენიმე საუკუნით ადრე მცირე აზიაში გამოიყვანეს წმინდა და ნახევრადწმინდა მატყლიანი ცხვარი; შუა აზიაში ხალხური სელექციით გამოიყვანეს ადრემწიფადი ცხვრის ერთგვაროვანგანმატყლიანი ჯიშები, რამაც საფუძველი ჩაუყარა თანამედროვე ნახევარწმინდამატყლიან სახორცე-სამატყლე მეცხვარეობას.

ძირითადი პროდუქტების მიხედვით არჩევენ წმინდამატყლიან, ნახევრადწმინდამატყლიან, ნახევრადუხეშმატყლიან და უხეშმატყლიან მიმართულებებს. მათში განასხვავებენ სახორცე-სამატყლე, სამატყლე-სამაჟდაკე, სამატყლე-სახორცე-სარძეო და სხვა მიმართულებებს.

საქართველოში მეცხვარეობა წელთაღრიცხვამდე იყო განვითარებული ძირითადად ზაფხულის ან ზამთრის საძოვრების ზონებში. ბუნებრივი სავარგულების რაციონალური გამოყენების შესაბამისად, ძველთაგანვე ჩამოყალიბდა 3 სისტემა: სამრეწველო-მომთაბარე, სამრეწველო-სტაციონარული და სამომხმარებლო-საკარმიდამო. პირველი გავრცელებულია თუშეთში, კახეთში, ხევსურეთში, მთიულეთში, ქართლში; მეორე — მესხეთ-ჯავახეთსა და თრიალეთში; მესამე — ძირითადად დასავლეთ საქართველოში. ძველი ქართული ცხვრის შეჯვარებით ცაკელთან და დუმიან (ცხიმკუდიან) ჯიშებთან ხალხური სელექციის გზით შეიქმნა თუშური ცხვარი, რომელმაც გავლენა მოახდინა ამიერკავკასიისა და ჩრდილოეთ კავკასიის ცხვრის ჯიშებზე. დასავლეთ საქართველოში ხალხური სელექციის გზით შეიქმნა იმერული ცხვარი.
არაბისტიკა

არაბისტიკა ან არაბთმცოდნეობა — დარგი, რომელიც მეცნიერულად შეისწავლის და იკვლევს ვიწრო გაგებით არაბული ენისა და ლიტერატურის (არაბული ფილოლოგია) სხვადასხვა საკითხებს, ხოლო უფრო ფართო გაგებით კი არაბისტიკა მოიცავს არაბულენოვან ქვეყნებთან, მათ რელიგიასთან, კულტურასთან, საერთოდ ცალკეული არაბული ქვეყნების ცხოვრებასთან დაკავშირებულ სამეცნიერო საკითხებს აწმყოსა და წარსულში.

არაბისტიკა, როგორც მეცნიერება აღმოსავლეთმცოდნეობის ნაწილს წარმოადგენს და მჭიდროდაა დაკავშირებული ისლამოლოგიასთან.

ენათმეცნიერულ ნაწილში არაბული ფილოლოგია შეისწავლის ძველ არაბულს, კლასიკურ არაბულს, საშუალო არაბულს, თანამედროვე არაბულსა და მის დიალექტებს.

არაბისტიკული ლიტერატურათმცოდნეობა იკვლევს ისლამამდელი ხანიდან დღემდე შექმნილ არაბული ლიტერატურას, პროზასა და პოეზიას, მრავალსაუკუნოვანი ისლამური კულტურის წიაღში შექმნილ სხვადასხვა რელიგიურ, ფილოსოფიურ, ისტორიულ და გეოგრაფიულ ტექსტებს, ასევე არაბულ ენაზე არსებულ ებრაულ და ქრისტიანულ ლიტერატურებს.

არაბისტიკა საქართველოსა და ევროპაში
არაბისტიკა საქართველოში, ისევე როგორც ევროპაში ჯერ კიდევ შუა საუკუნეებში ჩაისახა და საუკუნიდან ისტორიულ–კრიტიკულ დისციპლინად ჩამოყალიბდა. განსაკუთრებული განვითარება ჰპოვა ამ დარგმა მეოცე საუკუნის საქართველოში. სწორედ მეოცე საუკუნის ქართული არაბისტიკის ერთ-ერთ თვალსაჩინო ფიგურას წარმოადგენს აკადემიკოსი გიორგი წერეთელი, რომლის შრომები თავისი მნიშვნელოვნებით სცდება საქართველოს ფარგლებს.

დღეს არაბისტიკას სხვადასხვა მიმართულებით შეისწავლიან თბილისისა და ქუთაისის უმაღლეს სასწავლებლებში, ძირითადად ორი — ფილოლოგიური და ქვეყანათმცოდნეობითი მიმართულებით.
ირანისტიკა

ირანისტიკა არის ინტერდისციპლინური მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის ირანულ და სპარსულ სულიერ და მატერიალურ მემკვიდრეობას უძველესი დროიდან დღემდე (ძველი ირანისტიკა ახალი ირანისტიკა). ირანისტიკის კვლევის სფეროში შედის ირანის ისტორიის, ლიტერატურის, ხელოვნების და საერთოდ კულტურის პრობლემატური საკითხების მეცნიერული შესწავლა–დამუშავება. ყოველივე კი ეფუძნება ირანული ენების შესწავლას.

ირანისტიკა მოიცავს დღევანდელი ირანის, ავღანეთის, უზბეკეთისა და ტაჯიკეთის პოლიტიკურ–გეოგრაფიული სივრცეში არსებულ სახელმწიფოებს.

ირანისტიკა თანამედროვე ირანში
 საუკუნის დასაწყისში თეირანის უნივერსიტეტში ირანისტიკის რამდენიმე კათედრა გაიხსნა, სადაც მეცნიერული კვლევა–ძიება ძველ ირანისტიკაზე იყო კონცენტრირებული, შეისწავლიდნენ როგორც ენათმეცნიერებასა და არქეოლოგიას, ასევე ძველი ირანის კულტურას, სპარსულ ლიტერატურასა და ისტორიას.

შირაზის უნივერსიტეტში ალირეზა შაპურ შაჰბაზის ხელმძღვანელობით სწავლების ძირითად საგანს არქეოლოგია წარმოადგენდა და აქემენიდთა ხანას იკვლევდნენ.

დღემდე ყველაზე დიდი სპარსული ენის ენციკლოპედიური ლექსიკონი 15 ტომისაგან შედგება.
ინფორმაციის თეორია

ინფორმაციის თეორია — გამოყენებითი მათემატიკის დარგი. იგი წარმოიშვა ინფორმაციის შეკუმშვის ზომაზე და ხმაურიან არხზე ინფორმაციის საიმედოდ გადაცემის სისწრაფეზე ზღვრების დასადგენად. ინფორმაციის თეორია ძირითადად ინფორმაციის რაოდენობრივ ზომას შეისწავლის

ინფორმაციის თეორიის, როგორც მეცნიერების დასაწყისად კლაუდ შენონის 1948 წელს გამოქვეყნებული სტატია კომუნიკაციის მათემატიკური თეორია ითვლება. ამ სტატიაში არის შემოღებული მრავალი ძირითადი ცნება. მათ შორის ინფორმაციის რაოდენობის ერთეული ბიტი.

გამოყენება
ინფორმაციის თეორიას ბევრი თანამედროვე გამოყენება აქვს. იგი გამოიყენება:
ინფორმაციის შეკუმშვისთვის დანაკარგების გარეშე (მაგალითად: ფაილების შესაქმნელად)
ინფორმაციის შეკუმშვა დანაკარგებით (მაგალითად: 3 მუსიკის, ან სურათების ფორმატები)
ხმაურიან არხებზე ინფორმაციის გადაცემაში (მაგალითად: მობილური ტელეფონები, ინტერნეტის ხაზები, და კოსმოსური ხომალდებიდან ინფორმაციის (სურათების) დაბრუნება დედამიწაზე)

ძირითადი პრინციპები
ინფორმაციის თეორიის ძირითადი გამოყენებაა სხვადასხვა სახის კოდირება. ინფორმაციის თეორიის გამოყენებით შეგვიძია ვიპოვოთ კოდირების გზები, რომლებიც საშუალებას მოგვცემს მოცემული ინფორმაცია ავსახოთ მაქსიმალურად შეკუმშულ კოდში და ასევე გავითვალისწინოთ ისიც, რომ გადაცემისას შეიძლება ნაწილი დაიკარგოს, ან შეიცვალოს. ამისათვის კოდში უნდა იყოს დამატებით სიმბოლოები, რომლებიც საშუალებას მოგვცემს არასწორად გადაცემული ინფორმაცია ამოვიცნოთ.

ორივე გამოყენების კარგი მაგალითია ჩვეულებრივი (მაგალითად ქართული) ენა. კავშირები, რომლებიც ხშირად გვხვდება - და,ან მოკლე სიტყვებით გამოითქმის, ხოლო შედარებით იშვიათი სიტყვები გრძელია.
ეს საშუალებას გვაძლევს წინადადაბები უფრო მოკლე იყოს. ამავდროულად არ შეიძლება ყველა სიტყვა მოკლე იყოს, რადგან ანბანში ასოების რაოდებნობა ამისთვის საკმარისი არ იქნებოდა. თან დაიკარგებოდა მეორე (შეცდომების შესწორების)ფუნქცია.

ამავდროულად თუ მე შემთხვევით დავწერე „ამავდრულად შმთვევთი დავერე“, უმეტესობა მაინც მიხვდება, რომ ამაში იგულისხმება „ამავდროულად შემთხვევით დავწერე“ და მე უბრალოდ შემეშალა წერისას. ეს იმიტომ ხდება, რომ სიტყვებში ბევრი ზედმეტი სიმბოლოა, რომელიც საშუალებას გვაძლევს შეცდომების შემთხვევაშიც კი ამოვიცნოთ საჭირო ინფორმაცია.

ასევე, დანაკარგების გარეშე შეკუმშვის კარგი მაგალითია მორზეს კოდი. აქ უფრო ხშირი ასოები წარმოდგენილია მოკლე კოდებით (მაგალითად ე მხოლოდ წერტილით), ხოლო შედარებით იშვიათი ასოები უფრო გრძელი კოდებით. ეს საშუელბას გვაძლევს სიტყვები მოკლე კოდებით გამოვსახოთ.

ინფორმაციის გაზომვა
სრული ინფორმაციისთვის ნახეთ: ინფორმაციის რაოდენობა

ინფორმაციას ზომავენ ბიტებში. ინფორმაციის რაოდენობა, რომელიც დაკავშირებულია ამა თუ იმ მოვლენის მოხდენასთან დამოკიდებულია მოცემული მოვლენის ალბათობაზე. რაც უფრო მცირეა მოვლენის ალბათობა, მით უფრო მეტ ინფორმაციას ვიგებთ, როდესაც მისი მოხდენის შესახებ ვიტყობთ. კერძოდ ინფორმაციის რაოდენობა ტოლია მოვლენის ალბათობის ლოგარითმის 1/2 ფუძით (ან იგივე უარყოფითი ლოგარითმის 2-ს ფუძით) =.
კორეისტიკა

კორეისტიკა (აგრეთვე კორეანისტიკა, ან კორეოლოგია) — დისციპლინათშორისო სამეცნიერო დარგი, რომელსაც დასავლეთის ქვეყნებში ე.წ. „არეალის მეცნიერებათა“ რიგს, ანუ გეოგრაფიულ-სივრცით მეცნიერებებს მიაკუთვნებენ.

კორეისტიკის კვლევის საგანს ფართო გაგებით კორეა წარმოადგენს, ხოლო მისი მნიშვნელოვანი თემები არის კორეელთა ქვეყანასათან დაკავშირებული ყველა საკითხის მეცნიერული შესწავლა-დამუშავება და გაშუქება; ასევე ენა, ლიტერატურა, ისტორია, ხელოვნება, და საერთოდ კორეის კულტურა.

სინოლოგიასა და იაპონოლოგიასთან ერთად კორეისტიკა წარმოადგენს აღმოსავლეთაზიისმცოდნეობის ერთ-ერთ შემადგენელ ნაწილს.

კორეისტიკა ჩაისახა კორეაში მოღვაწე ევროპელი ქრისტიანი მისიონერების საქმიანობის შედეგად.

1991 წლიდან კორეისტიკის შესწავლა მიმდინარეობს თბილისის აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტში.
მეცხოველეობა

მეცხოველეობა — სოფლის მეურნეობის დარგი, რომლის ამოცანაა სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა მოშენება და მეცხოველეობის პროდუქტების წარმოება. მეცხოველეობა უზრუნველყოფს მოსახლეობას პროდუქტებით (რძე, ხორცი, კვერცხი და სხვა პროდუქტი), მსუბუქ მრეწველობას — ნედლეულით (მატყლი, ტყავი, ჯაგარი, ბეწვეული და სხვა), იძლევა გამწევ ძალას (ცხენი, ხარი, ვირი და სხვა), ორგანულ სასუქს. მეცხოველეობის პროდუქტებისა და მათი ნარჩენებისაგან ამზადებენ ცხოველურ საკვებს (მოხდილი რძე, ძვლისა და ძვალ-ხორცეულის ფქვილი და სხვა) , სხვადასხვა სამკურნალო პრეპარატს (ჰარმონიული პრეპარატები, სამკურნალო შტარი და სხვა). მეცხოველეობის ძირითადი დარგებია: მეძროხეობა, მეცხვარეობა, მეღორეობა, მეფრინველეობა, მეთხეობა, მეცხენეობა, მეკამეჩეობა, მებოცვრეობა, მეფუტკრეობა, მეთევზეობა, მეაბრეშუმეობა, მენადირეობა.

მეცხოველეობის წარმოშობა იმ პერიოდს უკავშირდება, როდესაც ადამიანმა გარეული ცხოველები მოიშინაურა და სამეურნეო მიზნით გამოიყენა. მეცხოველეობის განვითარება მჭიდროდაა დაკავშირებული მემცენარეობის განვითარებასთან.

საქართველოში მეცხოველეობა სოფლის მეურნეობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი დარგი იყო და არის. არქეოლოგიური გათხრები და ქართული მატერიალურ-კულტურული ძეგლები ადასტურებს უძველეს პერიოდში მეცხენეობის, მეცხვარეობისა და მეძროხეობის განვითარების მაღალ დონეს. ხალხური სელექციის გზით შეიქმნა ჯიშები: იმერული და თუშური ცხვარი, ხევსურული და მეგრული ძროხა, თუშური და მეგრული ცხენი, მეგრული თხა, კახური ღორი, თიანეთური ინდაური, ქართული რუხი მთის ფუტკარი და სხვა. ამასთან, ჩამოყალიბდა მეცხოველეობის გაძღოლის ყველა ბუნებრივ-საწარმოო ზონის შესაფერისი სისტემები. მეცხოველეობის განვითარებაში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს ცალკეულმა პირებმა, საზოგადოებებმა. საუკუნეში ჩამოყალიბდა კავკასიის სოფლის მეურნეობის საზოგადოება, რომელიც მეცხოველეობისა და საკვებწარმოების დარგში სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობას ეწეოდა, თუმცა მაშინ ამას დიდი გაქანება არ ჰქონია.

1927 წელს შეიქმნა საქართველოს ზოოტექნიკური საცდელი სადგური, რომელიც მეცხოველეობის პირველი სამეცნიერო დაწესებულება იყო ამიერკავკასიაში. სადგურში ილია ჯანდიერის ხელმძღვანელობით დაიწყო ადგილობრივი ჯიშების შესწავლა, მათი შეჯვარება კულტურულ ჯიშებთან და მრავალმხრივი მეცნიერული კვლევა მეცხოველეობისა და საკვებმოპოვების დარგში.
მეძაღლეობა

მეძაღლეობა — მეცხოველეობის დარგი. ძაღლების კულტურული ჯიშების გამოყენება სახალხო მეურნეობის სხვადასხვა დარგში: სპორტში, არმიაში.მეძაღლეობაში განასხვავებენ 3 მიმართულებას: სასამსახუროს (სამწყემსო, შესაბმელი, საგუშაგო, სამძებრო და სხვა), სანადიროს (სარეწი, სპორტული), დეკორატიულს (ოთახის ძაღლები).

საქართველოში მეძაღლეობა განსაკუთრებით განვითარდა საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, დაფუძნებულია საზოგადოებრივ საწყისებზე - სასამსახური მეძაღლეობა „დოსააფთან“ არსებული კლუბის, ხოლო სანადირო მეძაღლეობა „მონადირეთა კავშირის“ კინოლოგიური სექციის მეშვეობით (ჯიშთა მოვალა-მოშენება, გამოფენებსა და შეჯიბრებაში მონაწილეობა და სხვა). ამის შედეგად საქართველოს ჯიშიანმა ძაღლებმა მიიღეს როგორც საკავშირო, ისე მსოფლიო ჩემპიონის წოდებები (პოინტერი „ლედი“, მფლობელი შ. დოლიძე).

საქართველოში მეძაღლეობის განვითარებას ხელი შეუწყო პ. ჟორდანიას, ა. სარაჯიშვილის, ვ. შარაშენიძის, ლ. გოლოვნიას, ლ. ციციშვილისა და სხვათა ნაყოფიერმა მუშაობამ.
მარათონელი

მარათონელი (ინგლ. ) არის ”ტრილერის” ჟანრის რომანი, რომელიც დაწერა ამერიკელმა მწერალმა, ვილიამ გოლდმენმა. რომანი პირველად გამოიცა 1974 წელს, ხოლო 1976 წელს მოხდა მისი ეკრანიზაცია ჯონ შლეზინგერის რეჟისურით ამავე სახელწოდების ფილმში. ფილმში მონაწილეობენ: დასტინ ჰოფმანი, ლოურენს ოლივიე, როი შაიდერი და სხვები.
ავსტრალიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები

ავსტრალიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები — ავსტრალიის ეროვნული რაგბის კავშირის ნაკრები. მათი მეტსახელია ვოლაბები. მონაწილეობს რაგბის ჩემპიონატში ახალი ზელანდიის სამხრეთი აფრიკის რესპუბლიკის და არგენტინის მორაგბეთა ნაკრებებთან ერთად. მსოფლიო რაგბის რეიტინგში 2015 წლის 18 მაისის მონაცემებით მე-6 ადგილზეა. ავსტრალიის ნაკრების პირველი საერთაშორისო თამაში გაიმართა 1899 წლის 24 ივნისს, სადაც მან სძლია ინგლისელ და ირლანდიელ ლომებს. ავსტრალიას ორჯერ აქვს მოგებული რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი: 1991 და 1999 წლებში.

ჩანაწერები
სამი ერის თასი
ავსტრალიასა და სამხრეთ აფრიკას მოგებული აქვს სამი ერის თასი ორ-ორჯერ, ხოლო ახალ ზელანდიას რვაჯერ.

მსიფლიო ჩემპიონატი
პოზიციები
1987 მეოთხე
1991 პირველი
1995 გამოვარდა მეოთხედფინალიდან
1999 პირველი
2003 მეორე
2007 გამოვარდა მეოთხედფინალიდან
2011 გამოვარდა ნახევარფინალიდან
მეჭურჭლეთუხუცესი

მეჭურჭლეთუხუცესი — გაერთიანებული ფეოდალური საქართველოს ერთ-ერთი ვეზირი — სახელმწიფო ხაზინის მთავარი გამგე, მეჭურჭლეთა უფროსი.

ტერმინი „მეჭურჭლეთუხუცესი“ ქართულ საისტორიო წყაროებში საუკუნიდან გვხვდება, მაგრამ უეჭველია, რომ მეჭურჭლეთუხუცესობა გაცილებით ადრეც არსებობდა („ხელმწიფის კარის გარიგებაში“ მეჭურჭლეთუხუცესი „ძველ ვეზირად“ იხსენიება). მეჭურჭლეთუხუცესი განაგებდა საჭურჭლეს, რომელშიც ფული და სანიადაგოდ სახმარი და სახარჯი ქონება ინახებოდა. მას ჰყავდა თავისი ნაცვალი ანუ მოადგილე. მეჭურჭლეთუხუცესს ემორჩილებოდნენ საჭურჭლის მუქიბი და მუშრიბი. როგორც ფინანსთა მინისტრს, მეჭურჭლეთუხუცესს საჭურჭლისა და მისი მოხელეების გარდა ექვემდებარებოდნენ აგრეთვე „ძველი ქალაქნი, ვაჭარნი, სავაჭრო“ და „ქალაქის ამირანი“.

მეჭურჭლეთუხუცესი დიდი და საპატიო („საბატიო“) ვეზირი იყო და სახელმწიფო საქმეების გადაწყვეტაში აქტიურად მონაწილეობდა. იგი მსახურთუხუცესთან ერთად ვეზირთა მეორე ჯგუფში შედიოდა. მეჭურჭლეთუხუცესს თავისი სამოხელეო ბეჭედი ეძლეოდა. ზოგჯერ შეიძლებოდა, რომ მას ერისთავთერისთავის, სპასალარის ან სხვა თანამდებობაც სჭეროდა.

მეჭურჭლეთუხუცესები
ყუთლუ-არსლანი — გიორგი -ისა და თამარ მეფის დროს
კახაბერ ვარდანისძე — თამარ მეფის დროს
აბულასანი — თამარ მეფის დროს
ყვარყვარე (ივანე) ჯაყელი — თამარ მეფის დროს
მეხადირი

მეხადირი — მდინარე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს გაგრის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 965 მ, ერთვის შავ ზღვას დაბა განთიადთან. სიგრძე 15 კმ, აუზის ფართობი 23,1 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, ხშირია წყალმოვარდნა. საშუალო წლიური ხარჯი 1,04 მ³/წმ.
მეხრე

მეხრე — დიდ გუთანში შებმული ხარის გამრეკი, რომელიც ხვნის პროცესში უღლის მარცხენა მხარეს იჯდა, ველისაკენ. აღმოსავლეთ საქართველოს ბარში მეხრუღლიან გუთნეულს ემსახურებოდა დღის 4 (1 წინა, 2 შუა, 1 უკანა ანუ ღორღიტის მეხრე) და ღამის 2 მეხრე, რომლებიც მუშაობის პროცესში ერთმანეთს ენაცვლებოდნენ. ღამის მეხრეს დამატებით გუთნეულის გამწევი ძალის (ხარი, კამეჩი) ღამით ძოვებაც ევალებოდა, რაშიც ერთი ზემდეტი ალო ეძლეოდა.