ჰოლი (დღესასწაული)

ჰოლი — პოპულარული უძველესი ინდუისტური ფესტივალი, ასევე ცნობილია, როგორც ინდური „გაზაფხულის ფესტივალი“, „ფერების ფესტივალი“, ან „სიყვარულის ფესტივალი“. ფესტივალი ნიშნავს სიკეთის გამარჯვებას ბოროტებაზე. იგი წარმოიშვა და ძირითადად აღინიშნება ინდოეთში, მაგრამ ასევე გავრცელდა აზიის სხვა რეგიონებში და დასავლეთის სამყაროს ნაწილებში ინდოეთის ნახევარკუნძულიდან მომავალი დიასპორის მეშვეობით.

ჰოლი აღნიშნავს გაზაფხულის დადგომას, ზამთრის ბოლოს, სიყვარულის აყვავებას და ბევრისთვის სადღესასწაულო დღეა. ისინი ხვდებიან ერთმანეთს, თამაშობენ, იცინიან, ივიწყებენ ძველ წყენას და ასწორებენ გაწყვეტილ ურთიერთობას. ფესტივალი ასევე აღნიშნავს გაზაფხულის მოსავლის სეზონის დაწყებას. ეს გრძელდება ღამე და ერთი დღე, დაწყებული პურნიმას (სავსე მთვარის დღე) საღამოს ინდუისტური კალენდარული თვის ფალგუნაში, რომელიც მოდის გრიგორიანული კალენდრით მარტის შუა რიცხვებში. პირველი საღამო ცნობილია როგორც ჰოლიკა დაჰანი (დემონი ჰოლიკას დაწვა) ან ჩჰოტი ჰოლი და შემდეგ დღეს ჰოლი, რანგვალი ჰოლი, დულეტი, დულანდი, ან ფაგუა .

ჰოლი არის უძველესი ინდუისტური რელიგიური ფესტივალი, რომელიც პოპულარული გახდა არაინდუსებშიც, კერძოდ, სამხრეთ აზიის მრავალ ნაწილში, ასევე აზიის სხვა ხალხებში. ინდოეთისა და ნეპალის გარდა, ფესტივალს აღნიშნავენ ინდოეთის ნახევარკუნძულის გარეთ, მაგალითად: იამაიკა, სურინამი, გაიანა, ტრინიდადი და ტობაგო, სამხრეთ აფრიკა, მალაიზია, გაერთიანებული სამეფო, აშშ, კანადა, მავრიკი და ფიჯი ბოლო წლების განმავლობაში ფესტივალი გავრცელდა ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ნაწილებში, როგორც სიყვარულის, მხიარულებისა და ფერების საგაზაფხულო დღესასწაული.

ჰოლის დღესასწაულები იწყება ჰოლის წინა ღამით ჰოლიკა დაჰანით, როდესაც ხალხი იკრიბება, ასრულებს რელიგიურ რიტუალებს კოცონის წინ და ლოცულობენ, რომ მათი შინაგანი ბოროტება განადგურდეს ისე, როგორც ჰოლიკა, დემონი მეფის ჰირანიაკაშიპუს და, რომელიც ცეცხლში დაწვეს. მეორე დილას რანგვალი ჰოლი აღინიშნება - ფერების ფესტივალი ყველასთვის უფასოდ, სადაც ადამიანები ერთმანეთს ფერებს აფრქვევენ. წყლის იარაღი და წყლით სავსე ბუშტები გამოიყენება ერთმანეთის გასაფერადებლად. ყველას ჩართულია თამაშში, მეგობარი თუ უცხო, მდიდარი თუ ღარიბი, კაცი თუ ქალი, ბავშვები და უხუცესები. მხიარულება და ფერების ბრძოლა ხდება ღია ქუჩებში, პარკებში, ტაძრებისა და შენობების გარეთ. ჯგუფებს აქვთ დასარტყამი და სხვა მუსიკალური ინსტრუმენტები, დადიან, მღერიან და ცეკვავენ. ხალხი სტუმრობს ოჯახს, მეგობრები და მტრები იკრიბებიან ერთმანეთთან ფერადი ფხვნილების შესაყრელად, იცინიან და ჭორაობენ, შემდეგ ჰოლის დელიკატესებს, საჭმელსა და სასმელებს უზიარებენ ერთმანეთს. ჩვეულებრივ სასმელში შედის ბჰანგი, ( კანაფისგან დამზადებული), რაც დამათრობელია. საღამოს, ფხიზელ მდგომარეობაში, ადამიანები სტუმრობენ მეგობრებსა და ოჯახის წევრებს.

კულტურული მნიშვნელობა
ჰოლის ფესტივალს კულტურული მნიშვნელობა აქვს ინდოეთის ნახევარკუნძულის სხვადასხვა ინდუისტურ ტრადიციებს შორის. ეს არის სადღესასწაულო დღე, რომლითაც უნდა დასრულდეს და თავი დააღწიონ წარსულის შეცდომებს, დასრულდეს კონფლიქტები სხვებთან შეხვედრით, დავიწყებით და პატიებით. ადამიანები იხდიან ბოდიშს ან აპატიებენ სხვებს, ასევე ახლებურად იწყებენ ცხოვრებას. ჰოლი გაზაფხულის დაწყებას აღნიშნავს, ბევრისთვის ახალი წლის დასაწყისია, რაც ხალხს საშუალებას აძლევს, შეიცვალონ სეზონები და ახალი მეგობრები შეიძინონ.

კრიშნას ლეგენდა
ინდოეთის ბრაჯის რეგიონში, სადაც ინდუისტური ღვთაება კრიშნა გაიზარდა, ფესტივალი რანგ პაჩმი დღემდე აღინიშნება, კრიშნას მიმართ რადჰას ღვთიური სიყვარულის ხსენების დღე. დღესასწაულები ოფიციალურად გაზაფხულზე იწყება, ჰოლი აღინიშნება, როგორც სიყვარულის ფესტივალი. კრიშნას ხსენების დღის უკან სიმბოლური მითი იმალება. ბავშვობაში კრიშნას გაუჩნდა დამახასიათებელი მუქი კანის ფერი, რადგან ის დემონმა პუტანამ მოწამლა მისი დედის რძით. ახალგაზრდობაში კრიშნა იმედგაცრუებული იყო რადჰას ღია ფერის კანის გამო. დედა სასოწარკვეთილებით დაღლილი სთხოვს, რადჰას მიუახლოვდეს და სთხოვოს, სახე გააფერადებინოს მისთვის სასურველი ფერით. ეს მან გააკეთა და რადჰა და კრიშნა წყვილი გახდნენ. მას შემდეგ, რადჰას და კრიშნას მსგავსად სახის შეღებვა იხსენიება, როგორც ჰოლი.

ჰოლის ფხვნილი
ჯანმრთელობაზე გავლენა
2007 წელს ჩატარებულმა გამოკვლევამ აჩვენა, რომ მალაქიტის მწვანე, სინთეზური მოლურჯო-მწვანე საღებავი, რომელიც ჰოლის ფესტივალის დროს ზოგიერთ ფერში გამოიყენებოდა, იწვევს თვალის მწვავე გაღიზიანებას, თუ მალევე არ ჩამოირეცხა.

2009 წლის კიდევ ერთი კვლევის თანახმად, ინდოეთში წარმოებული და გაყიდული ზოგიერთი ფერი შეიცავს ლითონზე დაფუძნებულ სამრეწველო საღებავებს, რაც ჰოლის მომდევნო დღეებში ზოგიერთ ადამიანს კანის პრობლემებს უქმნის. ეს ფერები იწარმოება ინდოეთში მცირე არაფორმალური ბიზნესის მიერ, ყოველგვარი ხარისხის შემოწმების გარეშე და თავისუფლად იყიდება ბაზარზე. ფერები იყიდება ეტიკეტირების გარეშე და მომხმარებელს არ აქვს ინფორმაცია ფერების წყაროს, მათი შინაარსისა და შესაძლო ტოქსიკური ეფექტების შესახებ. ბოლო წლებში რამდენიმე არასამთავრობო ორგანიზაციამ დაიწყო ფერების გამოყენებასთან დაკავშირებული უსაფრთხო პრაქტიკის კამპანია. ზოგი მათგანი ქმნის უსაფრთხო ფერების სპექტრს ბუნებრივი წყაროებიდან, როგორიცაა ბოსტნეული და ყვავილები.

გავლენა გარემოზე
ჰოლის აღნიშვნასთან დაკავშირებული სავარაუდო ეკოლოგიური საკითხია ჰოლიკას ტრადიციული კოცონი, რომელიც, სავარაუდოდ, ხელს უწყობს ტყეების გაჩეხვას. აქტივისტების შეფასებით, ყოველწლიურად 30,000 ჰოლიკა ხანძარს იწვევს, თითოეულში დაახლოებით 100 კილოგრამი ხე იწვის.

გავრცელებული ინფორმაციით, ჰოლის დროს მძიმე მეტალზე დაფუძნებული პიგმენტების გამოყენება იწვევს დროებითი ჩამდინარე წყლების დაბინძურებას.