iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
იზაბელა ფრანგი (1242-1271)

იზაბელა ფრანგი (, ; დ. 2 მარტი, 1242 — გ. 17 აპრილი, 1271) — კაპეტინგების დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე ლუი -ისა და დედოფალ მარგარიტა პროვანსელის ასული. ნავარის დედოფალი და შამპანის გრაფინია 1255-70 წლებში როგორც თეობალდ -ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
იზაბელა დაიბადა 1242 წლის 2 მარტს. იგი იყო საფრანგეთის მეფე ლუი -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარგარიტა პროვანსელი შუათანა ქალიშვილი. მამის მხრიდან მისი პაპა-ბებია საფრანგეთის მეფე ლუი და დედოფალი ბლანკა კასტილიელი იყვნენ. აქვე აღსანიშნავია, რომ მას ისტორიაში მეტად ცნობილი სამი დეიდა ჰყავდა: ინგლისის დედოფალი ელეონორა, გერმანიის დედოფალი სანჩია და სიცილიის დედოფალი ბეატრიჩე პროვანსელები.

მეფე ლუი სამხრეთით მემეზობლე ესპანურ სამეფოებთან მშვიდობის დამყარებას ყოველნაირად ცდილობდა, რათა ზურგი გაემაგრებინა და თავისუფლად შესძლებოდა წმინდა მიწის გამოსახსნელად ახალი ჯვაროსნული ლაშქრობის მოწყობა. სწორედ ამ მიზნით, 1255 წლის 6 აპრილს იზაბელა ნავარის მეფე თეობალდ -ს მიათხოვა. მათი ქორწინება საფრანგეთის ქალაქ მელუნში შედგა. წყვილს ჯვარი მეფის თხოვნით რუანის არქიეპისკოპოსმა დასწერათ. ქორწინებისას პატარძალი 14-ის, ხოლო სიძე 16-ის იყო. ასევე ალიანსის შესაქმნელად, ლუი -მ თავისი დანარჩენი შვილებიც უცხოელ მონარქებზე დააქორწინა, მაგალითად პრინცი ფილიპი ასევე ესპანელ ინფანტაზე, ისაბელა არაგონელზე, მეორე ქალიშვილი ბლანში კასტილიის მეფეს მიათხოვა, დანარჩენი ორი ასული კი ბურგუნდიასა და ბრაბანტში გაათხოვა.

დედოფალ იზაბელას მამა და ქმარი ძალიან მალე დაახლოვდნენ და ახალი, რიგით მერვე ჯვაროსნული ლაშქრობისათვის ერთად ემზადებოდნენ. 1270 წელს, ტუნისზე ალყისას დიზენტერიით მოიწამლა ლუი , რის გამოც თეობალდ უკან, საფრანგეთში გაბრუნდა, თუმცა პარიზის გზაზე ისიც დაიღუპა. ვინაიდან მასა და იზაბელას შვილები არ დარჩენიათ, ტახტზე თეობალდის ძმა, ანრი ავიდა. დაქვრივებულმა იზაბელამ დატოვა პარიზის სამეფო კარი და დედის მშობლიურ მხარეში, ანუ პროვანსში გადასახლდა, სადაც სულ რამდენიმე თვეში, 1271 წლის 17 აპრილს, 29 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
ფსიქოთერაპიის ევროპული ასოციაცია

ფსიქოთერაპიის ევროპული ასოციაცია — ფსიქოთერაპიის დარგის წარმმართველი ორგანიზაცია ევროპის მასშტაბით. მისი მოქმედების არეალი მოიცავს 41 ქვეყანას. ასოციაცია აერთიანებს 128 ფსიქოთერაპიულ ორგანიზაციას, მათ შორის, 42 ეროვნულ ასოციაციას და 17 ევროპულ ასოციაციას. ფსიქოთერაპევტთა ევროპული ასოციაცია დაფუძნებულია ვენაში. ამჟამად მისი წევრია 120 000 ფსიქოთერაპევტი.

-ს მიუძღვის გადამწყვეტი როლი ფსიქოთერაპის დამოუკიდებელ პროფესიად აღიარების პროცესში. ის არის ფსიქოთერაპიული განათლების პან-ევროპული სტანდარტის და ეთიკური გაედლაინის შემქმნელი.

ასოციაციის სახელმძღვანელო დოკუმენტია სტრასბურგის 1990 წლის დეკლარაცია ფსიქოთერაპიის შესახებ. იგი ხელს უწყობს მეცნიერულ საწყისებზე დამყარებული ფსიქოთერაპიული განათლების გავრცელებას. იბრძვის ევროპაში თავისუფალი და დამოუკიდებელი ფსიქოთერაპიული პრაქტიკისათვის.

საქართველოში ფსიქოთერაპიის ევროპული ასოციაციის წარმომადგენელი ეროვნული ქოლგა ორგანიზაციის სახით არის ფსიქოთერაპიის ქართული ფედერაცია.

მისი საქმიანობა მოიცავს:
ურთიერთთანამშრომლობაზე დაფუძნებული დემოკრატიული ფორუმის შექმნას პროფესიონალური ფსიქოთერაპიის მწარმოებელი ორგანიზაციებისთვის.
პან-ევროპული პროფესიონალური დიპლომშემდგომი განათლების სტანდარტის დაწესებას მინიმუმ 2,400 საათის ოდენობით სულ მცირე 4 წლის განმავლობაში. რაც მოიცავს სპეციალიზებულ ტრენინგის და სუპერვიზირებული პრაქტიკის აუცილებელ კომპონენტს.
ლიცენზირების მინიჭებას ფსიქოთერაპიის ევროპული სერთიფიკატის სახით, რომელიც აწესებს მთელი ევროპის მასშტაბით აღიარებულ ერთიან სტანდარტს.
 ერთიანი ბაზის ჩამოყალიბებას და ყველასთვის ხელმისაწვდომი საძიებო სისტების შექმნას, რომელიც აერთიანებს ევროპული სტანდარტით აღიარებულ 5 000 ფსიქოთერაპევტს.
საერთო ევროპული ეთიკური გაედლაინის გავრცელებას, ფსიქოთერაპიული პაციენტების დაცვის მიზნით.
 არის ფსიქოთერაპიის მსოფლიო საბჭოს დამფუძნებელი წევრი .

საქართველო
ასოციაცია საქართველოში წარმოდგენილოა ფსიქოთერაპიის ეროვნული ქოლგა ფსიქოთერაპიის ქართული ფედერაცია დენდრონის სახით.
უეფა-ს ევროპა ლიგა 2018 ფინალი

უეფა-ს ევროპა ლიგის 2018 წლის ფინალი — უეფა-ს ევროპა ლიგის 2017-18 წლების სეზონის ფინალური მატჩი. ევროპის რანგით მეორე ტურნირის რიგით 47-ე, ხოლო ევროპა ლიგის — მე-9 ფინალი. რომელიც ლიონში სტადიონ „ლუმერზე“ გაიმართა, ერთმანეთს „ატლეტიკო მადრიდი“ და „მარსელის ოლიმპიკი“ დაუპირისპირდნენ. „ატლეტიკომ“ შეხვედრა ანგარიშით 3-0 მოიგო.

გუნდები
სტადიონი
2016 წლის 9 დეკემბერს ნიონში, შვეიცარიაში გადაწყდა, რომ ფინალს ქალაქ ლიონის სტადიონი „ლუმერი“ უმასპინძლებდა.

გუნდების გზა ფინალამდე
ფინალამდე
ელჩი
მატჩის ელჩად დაინიშნა ფრანგი ვეტერანი ფეხბურთელი ერიკ აბიდალი, რომელიც სამი სეზონის განმავლობაში იცავდა ფრანგული „ლიონის“ ღირსებას, მოგვიანებით კი „ბარსელონას“ რიგებში ყოფნისას, ორი უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის თასი მოიგო.

გახსნის ცერემონია
ფრანგ დიჯეითა დუეტმა „“ მიიღო მონაწილეობა ფინალის გახსნის ცერემონიაზე.

ფინალი
ვირჯინიის კლასის წყალქვეშა ნავები

ვირჯინიის კლასის წყალქვეშა ნავები (ასევე: კლასი -774 ) — შემტევი ბირთვული წყალქვეშა ნავების კლასი აშშ-ის საზღვაო ძალების შემადგენლობაში. ვირჯინიის კლასის მოიერიშე წყალქვეშა ნავები შეერთებული შტატების საზღვაო ძალების წყალქვეშა ბრძოლის უახლესი პლატფორმა და აერთიანებს უახლეს მიღწევებს სტელს-ტექნოლოგიებში, სადაზვერვო ინფორმაციის შეგროვებისა და შეიარაღების სისტემების ტექნოლოგიებში.

ვირჯინიის კლასის ნავები შექმნილია ფართო სპექტრის ოპერაციების საწარმოებლად ღია ოკეანეს და ლიტორალურ დავალებებში, მათ შორის წყალქვეშა ნავების საწინააღმდეგო და სადაზვერვო ოპერაციებისთვის. ვირჯინიის კლასმა, გეგმის მიხედვით, უნდა ჩაანაცვლოს მოძველებული ლოს-ანჯელესის კლასის წყალქვეშა ნავები, რომელთაგან ბევრი მოხსნილია მწყობრიდან.

ვირჯინიის კლასის წყალქვეშა ნავების მიღება დასრულდება 2043 წლისთვის და ნავარაუდებია მათი სამსახური სულ მცირე 2060 წლამდე. ამ კლასის ბოლო უახლესი ნავი მწყობრში უნდა იყოს საუკუნის 70-იან წლებში.
გვანცა აბდალაძე

გვანცა აბდალაძე (დ. 8 ივნისი, 1974, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ისტორიკოსი, მწერალი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი 1996 წელს.

1981 წლიდან დღემდე აქვეყნებს ლექსებსა და მოთხრობებს სხვადასხვა ჟურნალ-გაზეთებში, მისი სადისერტაციო თემა იყო „გიორგი ლაშა“. არის სრული პროფესორი.
ნეიროეთოლოგია

ნეიროეთოლოგია − ცხოველთა ქცევების შესწავლისა ევოლუციური და შედარებითი მიდგომა. ნეიროეთოლოგია ქცევითი ნეირომეცნიერების დისციპლინათშორისი დარგია და ყურადღებას ამახვილებს იმაზე თუ როგორ გარდაქმნის ცენტრალური ნერვული სისტემა ბიოლოგიურ სტიმულებს ბუნებრივ ქცევად. მაგალითად: ღამურების უმრავლესობას ექოლოკაცია აქვს, რაც ნადირეობასა და ნავიგაციაში ეხმარება მათ. ღამურების სმენითი სისტემა ხშირად მოჰყავთ იმის მაგალითად თუ როგორ გარდაიქმნება ხმის აკუსტიკური მახასიათებლები ხმის ქცევით სენსორულ რუკად. ნეირომეცნიერები იმედოვნებენ, რომ ცხოველების ცპეციალიზებული ქცევებისა და კარგად გამოხატული ქცევების მეშვეობით ნერვული სისტემის ძირითად პრინციპებს განსაზღვრავენ.

ნეიროეთოლოგია დისციპლინათშორისი დარგია და მოიცავს ნეირობიოლოგიასა (ნერვული სისტემის შესწავლა) და ეთოლოგიას (ცხოველთა ქცევების შესწავლა ბუნებრივ პირობებში). ნეიროეთოლოგიის ცენტრალური თემა, რომლითაც ინ ნეირომეცნიერების სხვა დარგებისგან განსხვავდება არის ის, რომ ნეიროეთოლოგია ფოკუსირდება ბუნებრივ ქცევაზე (მაგ: შეწყვილება, ნავიგაცია მტაცებლებისგან თავდაცვა).

ისტორია
1890 წელს ნეიროეთოლოგიის პიონერმა, იორგ-პეტერ ევერტმა ჩამოაყალიბა ის ძირითადი კითხვები, რომლებზე პასუხის გაცემასაც ნეირომეცნიერება ცდილობს: როგორ აიდენტიფიცირებს ორგანიზმი სტიმულს? როგორ არის წარმოდგენილი გარე სტიმულები ნერვულ სისტემაში? როგორ იღებს, ინახავს და ამუშავებს ნერვული სისტემა ინფორმაციას სტიმულის შესახებ? როგორ კოდირდება ქცევითი ნიმუშები ნეირონებში? როგორ კოორდინირდება და კონტროლირდება ქცევა ნერვული სისტემის მიერ? როგორ უკავშირდება ქცევის ონტოგენეტიკური განვითარება ნერვულ მექანიზმებს?

თანამედროვე ნეიროეთოლოგიაზე დიდი გავლენა მოახდინა კვლევითმა ტექნიკებმა და ნეიროეთოლოგიის მეთოდებიც ძალიან განსხვავებულია. 1984 წლის შემდეგ გამოყენებულ ტექნიკებს შორისაა შიდაუჯრედული საღებავები, რაც ნნეირონების განსაზღვრისა და ნეირონების რუკის შექმნის შესაძლებლობას იძლევა და თავის ტვინის დანაწევრება, რაც შიდაუჯრედული ელექტროდებსის გამოყენებით თავის ტვინის უკეთ გამოკვლევის შესაძლებლობას იძლევა. ამჟამად ნეიროეთოლოგიასთან ყველაზე მჭიდროდ დაკავშირებულია გამოთვლითი ნეირომეცნიერება, მოლეკულური გენეტიკა, ნეიროენდოკრინოლოგია და ეპიგენეტიკა.

ისტორია
ცხოველთა ქცევას არისტოტელეს (ძვ.წ. 384-342) დროიდან მოყოლებული შეისწავლიან, მაგრამ ეთოლოგია ბუნებისმეტყველებიდან და ეკოლოგიიდან მხოლოდ მეოცე საუკუნის დასაწყისში გამოყვეს. ნეიროეთოლოგიის ცალკე დარგად გამოყოფაზე დიდი გავლენა მოახდინა კონრად ლორენცისა და ნიკო ტინბერგენის კვლევებმა და ნაშრომებმა. კონრად ლორენცი ცნობილია ქცევის ფიქსირებული ნიმუშის თეორიის შექმნით. ლორენცმა კონცეფციის წარმოასჩენად ცნობილი ჰიიდრავლიკური მოდელი შექმნა. ამ თეორიის განვითარებაში ლორენცს ტინბერგენიც ეხმარებოდა. ტინბერგენმა შეიმუშავა სუპერსტიმულის კონცეფცია. ტინბერგენი ცნობილია ოთხი კითხვის ჩამოყალიბებით, რომლებიც, მეცნიერის აზრით, ეთოლოგებმა ცხოველთა ნებისმიერი ქცევიისას უნდა გაითვალისწინონ. ტინბერგენის ოთხი კითხვა ქცევის ახსნათა კატეგორიებია და ხშირად ანალიზის დონეებს უწოდებენ.

განსხვავებით ბიჰევიორიზმისგან, რომელიც არაბუნებრივ სტიმულებზე ცხოველთა რეაქციებს ხელოვნურ, ლაბორატორიულ პირობებში შეისწავლის, ეთოლოგია ცხოველთა ბუნებრივი ქცევის კატეგორიზებასა და ანალიზსს ახდენს. შესაბამისად, ნეიროეთოლოგია პასუხობს იმ კითხვებს, რომლებიც ბუნებრივ გარემოში განხორციელებულ ქცევებს უკავშირდება.
ევოლუციური ნეირომეცნიერება

ევოლუციური ნეირომეცნიერება — ნერვული სისტემის ევოლუციის მეცნიერული შესწავლა. ევოლუციური ნეირომეცნიერები იკვლევენ ნერვული სისტემის სტრუქტურის, ფუნქციებისა და თვისებების ბუნებრივ ისტორიას. კვლევის სივრცე მოიცავს როგორც ნეირომეცნიერებას, ასევე ევოლუციურ ბიოლოგიას. ისტორიულად, ყველაზე მეტი ემპირიული ნაშრომი შედარებით ნეიროანატომიაში იყო და თანამედროვე კვლევებში ხშირად ფილოგენეტიკურ შედარებით მეთოდებს იყენებენ. ასევე ხშირად იყენებენ ხელოვნურ გადარჩევისა და ექსპერიმენტული ევოლუციის მიდგომებს.

კონცეპტუალურად და თეორიულად ევოლუციური ნეირომეცნიერება სხვადასხვა დარგთან არის დაკავშირებული, ესენია: შემეცნებითი (კოგნიტური) გენომიკა, ნეიროგენეტიკა, განვითარებითი ნეირომეცნიერება, ნეიროეთოლოგია, შედარებითი ფსიქოლოგია, ევოლუციური განვითარებითი ბიოლოგია, ქცევითი ნეირომეცნიერება, შემეცნებითი ნეირომეცნიერება, ქცევითი ეკოლოგია, ბიოლოგიური ანთროპოლოგია და სოციობიოლოგია.

ევოლუციური ნეირომეცნიერები თავის ტვინის ცვლილებების ევოლუციის შესასწავლად გენებში, ანატომიაში, ფიზიოლოგიასა და ქცევებში მიმდინარე ცვლილებებს შეისწავლიან. შესწავლის საგანია ადამიანის სმენის, მხედველობის, გემოვნების, დასწავლისა და გადაადგილების, ასევე ენის ევოლუცისა და განვითარების შესწავლა. ევოლუციური ნეირომეცნიერები შეისწავლიან თავის ტვინის სპეციფიკური სივრცეებისა და სტრუქტურების ევოლუციას.

ისტორია
თავის ტვინის შესწავლა ძველ ეგვიპტეში დაიწყეს, თუმცა ევოლუციური ნეირომეცნიერების დასაწყისი ჩარლზ დარვინის მიერ 1859 წელს გამოქვეყნებულ ნაშრომთან, „სახეობათა წარმოშობის შესახებ“ არის დაკავშირებული. ამ პერიოდში თავის ტვინის ფილოგენია და ევოლუცია კვლავ ლინეარულად აღიქმებოდა. ადრეულ მეოცე საუკუნეში ევოლუციის შესახებ რამდენიმე სხვადასხვა თეორია ჩამოყალიბდა. დარვინიზმი ბუნებრივი გადარჩევისა და ვარიაციის პრინციპებზე იყო დამყარებული, ლამარკიზმი − შეძენილ თვისებებზე იყო დაფუძნებული, სალტაციონიზმი კი უწყვეტი ვარიაციის მიერ ახალი სახეობების შექმნაზე აკეთებდა აქცენტს. ცხოველთა თავის ტვინის განვითარებით დაინტერესებული მეცნიერებისვის დარვინის იდეები აღმოჩნდა მისაღები.

ჰოლანდიელი ნეიროლოგის, არიონს კეპერსის 1936 წლის წიგნი „ “ (პირველად გერმანიაში, 1921 წელს დაიბეჭდა) კვლევის სივრცის უმნიშვნელოვანეში პუბლიკაციაა. ევოლუციურ სინთეზთან ერთად შედარებითი ნეიროანატომია ევოლუციურ ჭრილში შეისწავლეს და თანამედროვე კვლევებმა განვითარებითი გენეტიკაც მოიცვა. დღეისთვის მიღებულია, რომ ფილოგენეტიკური ცვლილებები სახეობებს შორის დამოუკიდებლად ხდება დროის სხვადასხვა მონაკვეთში და ლინეარული (ხაზობრივი) არ არის. დღეისთვის ცნობილია, რომ თავის ტვინის ზომის ზრდა კორელაციაშია ნეირვულ ცენტრებთან და ქცევათა კომპლექსურობასთან.

ჩარლზ დარვინის თეორიამ მეცნიერები იმაზეც დააფიქრა, თუ როგორ მუშაობს ცხოველთა თავის ტვინი.

ტექნიკები
მთელი ისტორიის მანძილზ ევოლუციური ნეირომეცნიეერება დამოკიდებული იყო ბიოლოგიური თეორიისა და ტექნიკების განვითარებაზე. ევოლუციური ნეირომეცნიერების კვლევის ველი ნერვული სისტემის ნაწილების აღმოჩენისა და გამოკვლევების კვალდაკვალ ფართოვდებოდა. 1873 წელს კამილო გოლჯის მიერ ემუშავებული ვერცხლის ნიტრატის მეშვეობით თავის ტვინის უჯედულ დონეზე შესწავლა გახდა შესაძლებელი. სანტიაგო რამონმა და პედრო რამონმა ეს მეთოდი თავის ტვინის სხვადასხვა ნაწილის ანალიზისთვის გამოიყენეს და კვლევის ველი შედარებით ნეიროანატომიამდე განავრცეს.
უილიამ ჰენრი ბრეგი

უილიამ ჰენრი ბრეგი (; დ. 2 ივლისი, 1862, ვიგტონი — გ. 12 მარტი, 1942, ლონდონი) — ბრიტანელი ფიზიკოსი, ქიმიკოსი, მათემატიკოსი და აქტიური სპორტსმენი, რომელიც ცალსახად უილიამ ლორენს ბრეგისთან ერთად 1915 წელს გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში „მათ მიერ გაწეული შრომისთვის რენტგენის სხივებით გაკეთებული კრისტალური სტრუქტურის ანალიზზე“ — უმნიშვნელოვანესი ნაბიჯი რენტგენული სხივების კრისტალოგრაფიის განვითარებაში. მინერალი ბრაგიტი ბრეგის და მისი შვილის პატივსაცემად სწორედ ამ სახელს ატარებს.

ბიოგრაფია
უილიამ ჰენრი ბრეგი დაიბადა 1862 წლის 2 ივლისს ვესთვორდში, კამბერლენდში. იგი იყო რობერტ ჯონ ბრეგისა (სავაჭრო საზღვაო ოფიცერი და ფერმერი) და მისი მეუღლის, მერი ვუდის ვაჟი. ბრეგს დედა 7 წლის ასაკში გარდაეცვალა და მისი აღზრდა ბიძამის, უილიამ ბრეგს მოუწია (ლესტერშირში). იგი ამავე ქალაქის გრამატიკულ სკოლაში სწავლობდა (დღევანდელი რობერტ სმიტის ინსტიტუტი). ბრეგი შემდგომ სწავლობდა ტრინიტის კოლეჯში, კემბრიჯში. მას ეს სასწავლებელი დახურა 1984 წელს როგორც „მესამე ვრანგლერმა“, ხოლო 1885 წელს მიენიჭა პირველი კლასის წოდება „მათემატიკურ ტრიპოსში“.

1885 წელს, 23 წლის ასაკში უილიამ ჰენრი ბრეგი დაინიშნა მათემატიკისა და ექსპერიმენტულ ფიზიკის უფროს პროფესორად ადელაიდის უნივერსიტეტში, ავსტრალიაში, სადაც მუშაობა ადრელ 1886 წელს დაიწყო.

ბრეგმა 1909 წელს დაიკავა ქავენდაშის მდივნის თანამდებობა (ფიზიკაში) ლიდის უნივერსიტეტში. აქ მან წარმატებულად განაგრძო საკუთარი დაკვირვებები -სხივებზე. სწორედ აქ შექმნა -სხივების სპექტრომეტრი.

1914 წელს ბრეგის ორივე ვაჟი ჯარში გაიწვიეს. მომდევნო წელს იგი დაინიშნა პროფესორად ლონდონის უნივერსიტეტ-კოლეჯში.

1907 წელს ბრეგი არჩეულ იყო სამეფო საზოგადოების წევრად, ხოლო 1920 წელს ვიცე პრეზიდენტად, ხოლო 1935-1940 წლებში მსახურობდა როგორც ამ დაწესებულების პრეზიდენტი.

1917 წელს მას გადასცეს ბრიტანეთის იმპერიის კომანდორის ორდენი . 1931 წელს დააჯილდოვეს მერიტის მედლით.
სულხან აბდალაძე

სულხან აბდალაძე (დ. 2 ივლისი, 1930, ქუთაისი, საქართველოს სსრ — გ. 30 ივნისი, 1988) — ქართველი ისტორიკოსი, მწერალი.

ბიოგრაფია
1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი.

1972 წლიდან მუშაობდა ჯერ წიგნის სახელმწიფო პალატაში სამნეო ნაწილის გამგედ, შემდეგ საქართველოს უმაღლესი და საშუალო სპეციალური განათლების სამინისტროს სახალხო უნივერსიტეტის სამეცნიერო მეთოდიკურ კაბინეტში უფროს მეთოდისტად. ლიტერატური მოღვაწეობა 1953 წლიდან დაიწყო. პირველი ლექსი მან „ლიტერატურულ აფხაზეთში“ გამოაქვეყნა. შემდგომ პერიოდში სულხან აბდალაძის ლექსები სისტემატურად იბეჭდებოდა და გამოდიოდა ცალკე წიგნებად.
უილიამ ლორენს ბრეგი

უილიამ ლორენს ბრეგი (; დ. 31 მარტი, 1890, ადელაიდა, სამხრეთ ავსტრალია — გ. 1 ივლისი, 1971, ვალდრინგფილდი, იფსუიჩი, ინგლისი) — ავსტრალიაში დაბადებული ბრიტანელი ფიზიკოსი და -სხივების კრისტალოგრაფი, ბრეგის კანონის (-სხივების დიფრაქციაზე) აღმომჩენი (ეს კანონი ძირითადად განსაზღვრავს კრისტალების სტრუქტურას). იგი 1915 წელს მამასთან, უილიამ ჰენრი ბრეგთან ერთად გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში „მათ მიერ გაწეული შრომისთვის რენტგენის სხივებით გაკეთებული კრისტალური სტრუქტურის ანალიზზე“.

ადრეული წლები
უილიამ ლორენს ბრეგი დაიბადა 1890 წლის 31 მარტს ადელაიდაში, სამხრეთ ავსტრალიაში. მან ადრეულ ასაკშივე გამოავლინა მეცნიერებისადმი ინტერესი. მისი მამა, უილიამ ჰენრი ბრეგი იყო უფროსი პროფესორი ადელაიდის უნივერსიტეტში. სკოლაში შესვლიდან მალევე ლორენსი გადმოვარდა საკუთარი ტრიციკლიდან და ხელი მოიტეხა. მისი მამა ამ პერიოდში ეცნობოდა ვილჰელმ რენტგენის ექსპერიმენტებს, რომლებსაც ევროპაში ახორციელებდა. აგრეთვე უილიამ ჰენრი ბრეგი საკუთარ ექსპერიმენტებს აწარმოებდა და სწორედ საკუთარი შვილის მოტეხილ ხელზე ჩაატარა ერთ-ერთი ექსპერიმენტი — ანუ გამოსცადა მის მიერ შექმნილი აღჭურვილობა. ეს ფაქტი იყო ავსტრალიაში -სხივების პირველი ქირურგიული გამოყენება.

ბრეგიმ წმინდა პიტერის კოლეჯიში სწავლის დაწყების შემდეგ (1905) იგი შევიდა ადელაიდის უნივერსიტეტში ,სადაც სწავლობდა მათემატიკას, ქიმიასა და ფიზიკას. ეს სასწავლებელი მან 1908 წელს დაასრულა. ამავე წელს მისმა მამამ ლიდის უნივერსიტეტში მიიღო ქავენდაშის მდივნის თანამდებობა და ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა ინგლისში. ბრეგი აქ უკვე შევიდა ტრინიტის კოლეჯში (კემბრიჯში) და 1909 წლის შემოდგომაზე მიიღო სტიპენდია მიუხედავად იმისა, რომ მან გამოცდა პნევმონიის გამო მწოლიარემ ჩააბარა. 1914 წელს ბრეგი აირჩიეს ტრინიტის კოლეჯის „ამხანაგად“ — კემბრიჯიში „ამხანაგობა“ გულისხმობდა დისერტაციის წარდგენას და მის დაცვას.

პირადი ცხოვრება
უილიამ ლორენს ბრეგის ცოლი იყო ალისი ჰოპკინსონი (1899-1989). მათ ჰყავდათ ოთხი შვილი: სტივენ ლოურენსი (1923–2014), დევიდ უილიამი (1926–2005), მარგარეტ ალისი (დაიბადა 1931 წელს) და მერი (დაიბადა 1935 წელს).

ბრეგის ჰობებში შედიოდა: ხატვა (ოჯახის წერილები ილუსტრირებულია ცოცხალი სკეტჩებით), ლიტერატურა და მებაღეობა, რომლის მიმართაც ინტერესს მთელი ცხოვრების განმავლობაში იჩენდა.

იგი გარდაიცვალა 1971 წლის 1 ივლისს ვალდრინგფილდში, იფსუიჩში. იგი დაკრძალეს ტრინიტის კოლეჯში, კემბრიჯში.

ჯილდოები და პატივი
ბრეგი 1921 წელს აირჩიეს სამეფო საზოგადოების წევრად. 1939-1943 წლებში იგი იყო ლონდონის ფიზიკის ინსტიტუტის პრეზიდენტი. ეს ხდება ლოურენს ბრეგის და მამის პატივსაცემად.

მისი სხვა ჯილდოებიდან აღსანიშნავია: ნობელის პრემია ფიზიკის დარგში (1915), მატეუჩის მედალი (1915), ჰუგეს მედალი (1931), სამეფო მედალი (1946) და კოპლეის მედალი (1966).
ადრიანა კარემბუ

ადრიანა სკლენარიკოვა (დ. 17 სექტემბერი, 1971, ბრეზნო, ჩეხოსლოვაკია) — სლოვაკი მსახიობი და მოდელი. გინესის ყოფილი რეკორდსმენი — ჰქონდა ყველაზე გრძელი ფეხები ქალ მოდელთა შორის (1,24 მ).

ადრეული ცხოვრება
დაიბადა 1971 წლის 17 სექტემბერს ჩეხოსლოვაკიაში, ქალაქ ბრეზნოში.

ამერიკის შეერთებულ შტატებში მოღვაწეობის პერიოდში იგი იყო „' “-ის მოდელი.

ფილმოგრაფია
პირადი ცხოვრება
1994-1997 წლებში დანიშნული იყო ინგლისელ მომღერალ მიკ ჰაკნეილზე.

1998 წელს იგი ფრანგ ფეხბურთელ კრისტიან კარემბუს შეხვდა, როდესაც იგი პარიზიდან მილანში მიფრინავდა. ამავე წელს მათ იქორწინეს. 2014 წელს ადრიანა ცოლად გაჰყვა სომეხ ბიზნესმენ არამ ოჰანიანს. მათი ქორწილი შედგა მარაკეშში, მაროკოში. ქორწილს ესწრებოდნენ შოუ-ბიზნესის ცნობილი წარმომადგენლები.

ჯილდოები
2009: ვენის მოდის ჯილდო
სანან იბრაჰიმოვი

სანან იბრაჰიმოვი (; დ. 18 აპრილი, 1959, ჯულფა) — აზერბაიჯანელი პროფესორი, ფილოლოგი, აღმოსავლეთმცოდნე, ტექსტოლოგი, დრამატურგი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი.

ცხოვრება
დაიბადა 1959 წლის 18 აპრილს ნახიჩევანის ასსრ-ის ჯულფის რაიონში.

განათლება
1976 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა.

1977 წელს სწავლობდა ლენინგრადის (ამჟამინდელი სანქტ-პეტერბურგი) საავიაციო სკოლაში. შვეულმფრენ მი-8-ის პილოტი, ავიამექანიკოსია.

1980–1985 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (ამჟამად ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი) აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე.

სამხედრო სამსახური
1979 წელს დაასრულა სამხედრო სავალდებულო სამსახური. 1985–1987 წლებში მუშაობდა ავღანეთში მრჩეველ-თარჯიმნის თანამდებობაზე.

1992–1994 წლებში მსახურობდა აზერბაიჯანის ეროვნულ არმიაში — იკავებდა დოცენტის თანამდებობას მეთაურთა უმაღლეს გაერთიანებულ სკოლაში. სამხედრო ოპერაციებში გამოჩენილი სიმამაცისთვის დაჯილდოებულია ორი საბრძოლო ორდენითა და სამი მედლით. მას აგრეთვე ორჯერ გადაეცა განსაკუთრებული ჯილდო სამხედრო უნარებისთვის.

სამუშაო გამოცდილება
1988 წლიდან მუშაობს ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში. თავდაპირველად იკავებდა უცხოელ სტუდენტთა ინსპექტორის თანამდებობას, ამჟამად კი ფილოლოგიის ფაკულტეტის კლასიკური აზერბაიჯანული ლიტერატურის კათედრის პროფესორია.

1995 წლიდან 2014 წლამდე იყო აზერბაიჯანის ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის წამყვანი მეცნიერ-მუშაკი.

დღემდე, როგორც ექსპერტ-თარჯიმანი თანამშრომლობს საგამოძიებო სამსახურებთან და სასამართლოსთან.

სამეცნიერო-შემოქმედებითი მოღვაწეობა
1992 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე „სული ფაგიჰი და მისი პოემა „იუსიფ და ზულეიხა“. აგრეთვე ეწეოდა სამხედრო-პედაგოგიურ საქმიანობას.

1995 წლიდან აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრია.

2008 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „იდეისა და თემის პრობლემები კლასიკურ ლიტერატურაში“. ამავე წლიდან დღემდე აგრძელებს პედაგოგიურ საქმიანობას როგორც პროფესორი.
ჯალალ კარიაღდი

ჯალალ მაგარამ ოღლი კარიაღდი (; დ. 15 ივლისი, 1915, შუშა — გ. 1 დეკემბერი, 2001, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მოქანდაკე, აზერბაიჯანის სსრ-ის სახალხო მხატვარი (1960).

ბიოგრაფია
ჯალალ კარიაღდი დაიბადა 1915 წელს ქალაქ შუშაში. დაამთავრა აზერბაიჯანის სამხატვრო ტექნიკუმი (1928–1932) და თბილისის სამხატვრო აკადემია (1932–1935). დიდი სამამულო ომის დროს გამოდიოდა გაზეთებში პოლიტიკური კარიკატურებით, ომის შემდეგ მუშაობდა ადამიანების მხატვრულ სახეებზე. სხვადასხვა სკულპტურული ჟანრის ნაწარმოებების ავტორია. ძირითადი ადგილი მის შემოქმედებაში ეკუთვნის მონუმენტალურ-დეკორატიული ხასიათის ქანდაკებას. მისი ნაწარმოებებისთვის დამახასიათებელია ლაკონიზმი და ნაციონალური კოლორიტი.

1954 წელს მას მიენიჭა აზერბაიჯანის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის, ხოლო 1960 წელს — სახალხო მხატვრის საპატიო წოდება. ჯალალ კარიაღდი დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშისა და ღირსების ორდენებით, აგრეთვე სხვადასხვა სახის მედლებით.
შალღაი (არშალის რაიონი)

შალღაი (; 2008 წლამდე ბირსუათი) — ყოფილი აული ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. 2009 წელს შევიდა სოფელ ბერსუათის შემადგენლობაში.

მოსახლეობა
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 333 კაცს, რომლის 48% ეთნიკურად ყაზახი იყო, ხოლო 28% — რუსი.

1999 წელს აულში ცხოვრობდა 196 ადამიანი (100 მამაკაცი და 96 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 26 ადამიანს შეადგენს (17 მამაკაცი და 9 ქალი).
შოფთიქოლი (აყმოლის ოლქი)

შოფთიქოლი — სადგური ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. შედის იჟევსკოეს სასოფლო ოკრუგში. ატოკ კოდი — 113443200.

მოსახლეობა
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 161 კაცს, რომლის 61% ეთნიკურად რუსი იყო.

1999 წელს სადგურში ცხოვრობდა 125 ადამიანი (63 მამაკაცი და 62 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 50 ადამიანს შეადგენს (25 მამაკაცი და 25 ქალი).
შორთანდი (არშალის რაიონი)

შორთანდი — სოფელი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. შედის კონსტანტინოვკის სასოფლო ოკრუგში. მდებარეობს რაიონის ცენტრ არშალიდან დაახლ. 23 კმ-ით აღმოსავლეთით. ატოკ კოდი — 113445400.

მოსახლეობა
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 513 კაცს, რომლის 51% ეთნიკურად რუსი იყო, ხოლო 21% — ყაზახი.

1999 წელს სოფელში ცხოვრობდა 477 ადამიანი (228 მამაკაცი და 249 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 360 ადამიანს შეადგენს (172 მამაკაცი და 188 ქალი).
ასაქცევი 41 (აყმოლის ოლქი)

ასაქცევი 41 — ასაქცევი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. შედის ჟიბექ-ჟოლის სააულო ოკრუგში. მდებარეობს რაიონის ცენტრ არშალიდან დაახლ. 42 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით. ატოკ კოდი — 113433300.

მოსახლეობა
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 52 კაცს, რომლის 67% ეთნიკურად ყაზახი იყო, ხოლო 21% — რუსი.

1999 წელს ასაქცევში ცხოვრობდა 81 ადამიანი (46 მამაკაცი და 35 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 116 ადამიანს შეადგენს (68 მამაკაცი და 48 ქალი).
ასაქცევი 42 (აყმოლის ოლქი)

ასაქცევი 42 — ასაქცევი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. შედის ვოლგოდონოვკის სასოფლო ოკრუგში. მდებარეობს რაიონის ცენტრ არშალიდან დაახლ. 29 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით. ატოკ კოდი — 113441600.

მოსახლეობა
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 123 კაცს, რომლის 60% ეთნიკურად რუსი იყო, ხოლო 30% — ყაზახი.

1999 წელს ასაქცევში ცხოვრობდა 183 ადამიანი (88 მამაკაცი და 95 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 199 ადამიანს შეადგენს (97 მამაკაცი და 102 ქალი).
ასაქცევი 102 (აყმოლის ოლქი)

ასაქცევი 102 — ასაქცევი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. შედის ჟიბექ-ჟოლის სააულო ოკრუგში. მდებარეობს რაიონის ცენტრ არშალიდან დაახლ. 47 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით. ატოკ კოდი — 113433400.

მოსახლეობა
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 12 კაცს, რომლის 75% ეთნიკურად ყაზახი იყო.

1999 წელს ასაქცევში ცხოვრობდა 32 ადამიანი (15 მამაკაცი და 17 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 45 ადამიანს შეადგენს (23 მამაკაცი და 22 ქალი).