iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სტეფანავანის დენდროპარკი

სტეფანავანის დენდროპარკი — დენდრარიუმი სოფელ გიულაგარაკის მახლობლად, ლორეს პროვინციაში, სომხეთის დედაქალაქ ერევნიდან 85 კილომეტრში. დაარსდა 1931 წელს პოლონელი ინჟინერის ედმონდ ლეონოვიჩის მიერ.

პარკი მთლიანად 35 ჰექტარზეა განფენილი, აქედან 17,5 ჰა ბუნებრივ ტყეს უკავია, დანარჩენი კი დეკორატიულ ხეებს. დენდროპარკი შედგება ფოთლოვანი ტყისაგან და დეკორატიული ნარგავებისგან. ასევე ვხვდებით ვაშლის, მსხლისა და ვერხვის ჯიშებს. პარკი მდიდრდება სხვადასხვა ბოტანიკური ბაღებიდან, მათ შორის მოსკოვის, კიევისა და თბილისის ბოტანიკური ბაღებიდან. არაერთი სახეობა შემოიტანეს გერმანიიდან, საფრანგეთიდან, პორტუგალიიდან, ჩინეთიდან და აშშ-დან. დღეს სტეფანავანის დენდროპარკში 500-მდე სახეობის მცენარეს შევხვდებით.

დღეს სტეფანავანის დენდროპარკი ფართო საზოგადოებისთვის წარმოადგენს ინტერესთა სფეროს. მათ შორის მეცნიერებისათვის და ეკო-ტურისტებისათვის. ეს ადგილი გამოიყენება მოსწავლეთა განათლებისა და სტაჟირებისათვის, რადგან პარკი ერთ-ერთი გამორჩეულია მთელს ამიერკავკასიაში. პარკი ექსკურსიებისა და ბოტანიკურ - ზოოლოგიური ტურების ადგილიცაა.

პარკში შესვლა უფასოა და ღიაა ყველასათვის.

გალერეა
ტათევის უნივერსიტეტი

ტათევის უნივერსიტეტი — შუა საუკუნეების უნივერსიტეტი სომხეთში, სოფელ ტათევში სიუნიქის პროვინციაში. უნივერსიტეტი 1390 წელს დაარსდა და 1434 წლამდე ფუნქციონირებდა. გლაძორის უნივერსიტეტთან ერთად ის წარმოადგენდა სომხეთის განათლების კერას შუა საუკუნეებში.

ცნობილი წარმომადგენლები
ჰოვან ვოროტნეცი (1315—1386) — ფილოსოფოსი, პედაგოგი. უნივერსიტეტის დამაარსებელი
გრიგორ ტათევაცი (1346—1409) — ფილოსოფოსი, ღვთისმეტყველი, ვოროტნეცის მოსწავლე. შეცვალა მასწალებელი რექტორის თანამდებობაზე
არაქელ სიუნეცი (1350—1425) — პოეტი, მუსიკოსი, გრამატიკოსი, ფილოსოფოსი, ვოროტნეცის მოსწავლე. მოგვიანებით ასწავლიდა უნივერსიტეტში
თომა მეწოფეცი (1378—1446) — ისტორიკოსი, პედაგოგი, გრიგორ ტათევაცის მოსწავლე
მხითარ ტათევაცი (— სს.) — პედაგოგი. გრიგორ ტათევაცის შემდეგ გახდა რექტორი
ჰოვანეს ჰერმონეცი ( ს.) — ღვთისმეტყველი
მატთეოს ჯუღაეცი ( ს.) — ფილოსოფოსი, კომენტატორი. იყო უნივერსიტეტის რექტორი
არისტაკეს სებასტეცი ( ს.) — მწერალი, რამდენიმე ხნით სწავლოობდა უნივერსიტეტში

გალერეა
ალფრედუ-ვასკონსელუსი

ალფრედუ-ვასკონსელუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება კამპუ-დას-ვერტენტისის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბარბასენის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 075 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 46,44 კმ²-ზე. ფართობი 130 815 კმ²-ია.
ანტონიუ-კარლუსი (მინას-ჟერაისი)

ანტონიუ-კარლუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1058 მეტრზე. მიეკუთვნება კამპუ-დას-ვერტენტისის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბარბასენის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 114 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20,97 კმ²-ზე. ფართობი 529 915 კმ²-ია.
ბარბასენა

ბარბასენა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1164 მეტრზე. მიეკუთვნება კამპუ-დას-ვერტენტისის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბარბასენის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 126 284 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 166,34 კმ²-ზე. ფართობი 759 186 კმ²-ია.
ბაროზუ (ბრაზილია)

ბაროზუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 920 მეტრზე. მიეკუთვნება კამპუ-დას-ვერტენტისის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბარბასენის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 599 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 238,81 კმ²-ზე. ფართობი 82 070 კმ²-ია.
კაპელა-ნოვა

კაპელა-ნოვა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 825 მეტრზე. მიეკუთვნება კამპუ-დას-ვერტენტისის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბარბასენის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 755 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 42,81 კმ²-ზე. ფართობი 111 073 კმ²-ია.
კარანაიბა

კარანაიბა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 700 მეტრზე. მიეკუთვნება კამპუ-დას-ვერტენტისის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბარბასენის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 288 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20,56 კმ²-ზე. ფართობი 159 950 კმ²-ია.
კარანდაი

კარანდაი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1080 მეტრზე. მიეკუთვნება კამპუ-დას-ვერტენტისის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბარბასენის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 23 346 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 48,06 კმ²-ზე. ფართობი 485 733 კმ²-ია.
უინჩესტერი (ინგლისი)

უინჩესტერი — ქალაქი ინგლისში, ჰემპშირის საგრაფოში. მდებარეობს ლონდონის სამხრეთ-დასავლეთით, 98 კილომეტრში. 2011 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 45,184 ადამიანს შეადგენდა.

მდებარეობს მდინარე იტჩენის ხეობაში. ქალაქი ცნობილია ჯერ კიდევ რომანული ბრიტანეთის დროიდან, მისი მდებარეობიდან გამომდინარე, რომის საგზაო სისტემის მნიშვნელოვან პუნქტს წარმოადგენდა. საუკუნეში უესექსის სამეფოს დედაქალაქი გახდა. ქალაქის განვითარება დაიწყო ამ პერიოდში და გაგრძელდა ნორმანდიელების მიერ ინგლისის დაპყრობამდე (1066 წ.).
დებუბი

დებუბი, ან სამხრეთის პროვინცია, (ტიგ. , ) — ერიტრეის 6 პროვინციიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს ერიტრეის ეთიოპიასთან სახელმწიფო საზღვრის მონაკვეთის გასწვრივ. მისი ფართობია — 8000 კმ². 2005 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 952 100 ადამიანს.

გეოგრაფია
დასავლეთიდან ესაზღვრება გაშ-ბარკის პროვინციას, ჩრდილოეთიდან — მაეკელის (ცენტრალური) პროვინციას, აღმოსავლეთით — სემიენავი-კეი-ბაჰრის პროვინციას.

დასახლებული პუნქტები
პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მენდეფერა (ყოფილი ადი-უგრი). დებუბის პროვინციის სხვა ქალაქებია — ადი-კეიჰი, ადი-კუალა, დეკემჰარე, დებარვა და სენაფე.

ადმინისტრაციული დაყოფა
პროვინციის შემადგენლობაში შედიან შემდეგი რაიონები:
ადი-კეიჰი
ადი-კუალა
არეზა
დებარვა
დეკემჰარე
კუდო-ბეური
ტერა-ემნი
მაი-მნე
მენდეფერა
სეგენეიტი
სენაფე
ცონორა
ჰადიდია
შიკეტი

არქეოლოგია
პროვინციის ტერიტორიაზე ასევე არსებობენ არქეოლოგიური ობიექტები მატარა და კოჰაიტო.
კაპიტანი ნემო

კაპიტანი ნემო , იგივე პრინცი დაქაჰარი — ჟიულ ვერნის მიერ შექმნილი ლიტერატურული პერსონაჟი. კაპიტანი ნემო არის ვერნის ორი რომანის — „ოთხმოცი ათასი კილომეტრი წყალქვეშ“ და „საიდუმლო კუნძულის“ ერთ-ერთი მთავარი პერსონაჟი.

კაპიტანი ნემო საკუთარი წარსულის შესახებ „საიდუმლო კუნძულის“ ბოლოს საუბრობს. ის ჩამომავლობით ინდოელი, იქაური რაჯას შვილი ყოფილა. ის ათი წლის ასაკში წავიდა ევროპაში განათლების მისაღებად და იქ 30 წლამდე დარჩა. პრინცმა დაქაჰარმა ბრწყინვალე განათლება მიიღო და მთელი ევროპა შემოიარა, თუმცა სძულდა ერთი ქვეყანა — ინგლისი, რომელშიც ფეხი არასდროს შეუდგამს. ინგლისს მისი სამშობლო ინდოეთი დაპყრობილი ჰქონდა და საკუთარ კლანჭებში ჰყავდა მოქცეული, სწორედ ეს იყო პრინცის სიძულვილის მიზეზი.

სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ, პრინცი დაქორწინდა და შვილი ეყოლა. ის მუდმივად ელოდა მომენტს, რომ დაეწყო აჯანყება და დაემხო ინგლისელთა მმართველობა. 1857 წელს აჯანყებამ იფეთქა, რომელშიც ძალიან აქტიურად იყო ჩართული დაქაჰარი და სიკვდილსაც ბევრჯერ ჩახედა თვალებში. მამა და ცოლ-შვილი აჯანყებას შეეწირნენ, მაგრამ თვითონ გადარჩა. ინდოელები დამარცხდნენ. პრინცმა დაქაჰარმა ქვეყნიერებაზე უარი თქვა, რამდენიმე მეგობართან ერთად გემი „ნაუტილუსი“ ააგო და ზღვაში გავიდა.

რომანში, „ოთხმოცი ათასი კილომეტრი წყალქვეშ“, კაპიტანი ნემო თავის მიერ აგებულ გემზე — „ნაუტილესზე“ ბუნებისმეტყველების პროფესორს, პროფესორ არონაკსა და მის რამდენიმე მეგობარს დაატყვევებს. ნემოს ყოველგვარი კავშირი გაწყვეტილი აქვს ხმელეთთან და საზოგადოებასთან და მუდმივად ზღვაშია. ის მოივლის მსოფლიოს ოკეანესა და ზღვას.

ნემოს შვიდი თვის განმავლობაში ჰყავს დატყვევებული პროფესორი არონაკსი, მაგრამ „ნაუტილუსზე“ მომხდარი არეულობის შედეგად ისინი გაქცევას ახერხებენ. ასე სრულდება რომანი „ოთხმოცი ათასი კილომეტრი წყალქვეშ“.

პროფესორი არონაკსის გაქცევის შემდეგ, ნემო „ნაუტილუსით“ განაგრძობდა მოგზაურობას, მაგრამ სიკვდილმა ყველა მეგობარი ხელიდან გამოაცალა, ხოლო საბოლოოდ, „ნაუტილუსი“ იმ კუნძულზე აღმოჩნდება, რომელზეც „საიდუმლო კუნძულის“ გმირები. ნემო ამასაც სიკვდილის წინ ჰყვება.

„საიდუმლო კუნძულში“, ნემო იმ ადამიანებს მფარველობს, რომლებიც იმავე კუნძულზე არიან. მაგრამ მათ არ იციან თუ ვინაა მათი მფარველი. კაპიტანი ნემო სიკვდილის წინ გადაწყვეტს, გააგებინოს მისტერ სმიტსა და მის რამდენიმე მეგობარს მისი ვინაობა და მოუყვეს თავისი ცხოვრების შესახებ. კაპიტანი ყველაფერს მოუთხრობს მათ თავისი ცხოვრების შესახებ, ხოლო მეორე დღეს ის იღუპება.
გაშ-ბარკა

გაშ-ბარკა, (ტიგ. -, ) — ერიტრეის 6 პროვინციიდან ერთ-ერთი. მისი ფართობია — 33 200 კმ². 2005 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 708 800 ადამიანს. ამ მონაცემების მიხედვით გაშ-ბარკის პროვინცია ერიტრეის მესამედს შეადგენს.

გეოგრაფია
პროვინცია მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთში და ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ანსების პროვინციას, აღმოსავლეთიდან მაეკელის (ცენტრალური) და დებუბის (სამხრეთი) პროვინციებს; დასავლეთიდან სუდანთან და სამხრეთიდან ეთიოპიასთან.

დასახლებული პუნქტები
გაშ-ბარკის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ბარენტუ. სხვა ქალაქები: აკორდატი (ყოფილი ადმინისტრაციული ცენტრი), მოლკი, სებდერატი და ტესენეი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
პროვინციის შემადგენლობაში შედიან შემდეგი რაიონები:
ქალაქი აკორდატი
ქალაქი ბარენტუ
დგჰე
ფორტო
გოგნე
ჰაიკოტა
ლოგო-ანსება
მენსურა
მოგოლო
ქალაქი მოლკი
ომჰაჯერი 
შამბუკო
ტესენეი
ზემო გაში

ეკონომიკა
პროვინციას ეძახიან «მკვებავს», რადგანაც იქ განვითარებულია სოფლის მეურნეობა. 2005 წელს, არსებული მონაცემებით, პროვინციაში ითვლებოდა 3,5 მილიონ სულზე მეტი შინაური ცხოველი და ბევრი აქლემი. პროვინციაში ნაპოვნია მარმარილო და სხვა სასარგებლო წიაღისეული, მათ შორის — ოქრო. აუგაროში შენარჩუნებულია ძველი მაღაროები და იმ დროის მაღაროს მოწყობილობები, როდესაც იტალიელები აქ ოქროს მოპოვებას აწარმოებდნენ.

თითქმის მთელი ადგილობრივი მოსახლეობა ჯანმრთელად და დაუღლელად გამოიყურებიან, რაც საკმაოდ იშვიათი მოვლენაა აფრიკის ამ რაიონში.

მარცვლეული კულტურები და ექსპორტი
ბანანი
პომიდორი
ბამბა
ხახვი
ფეტვი
შირბახტი
ბულგარული წიწაკა
ნესვი
ანსების პროვინცია

ანსების პროვინცია (ტიგ. , ) — ერიტრეის 6 პროვინციიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთში და არ აქვს ზღვაზე გასასვლელი. მისი ფართობია — 23 200 კმ². 2005 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 549 000 ადამიანს. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი კერენი.

გეოგრაფია
სახელი დაერქვა მდინარე ანსებას გამო, რომლის ნაპირებზეც მდებარეობს პროვინცია. მდინარე სათავეს იღებს ცენტრალური ერიტრეის მთიან პლატოზე, ასმერის ჩრდილო-დასავლეთით და ხეობით ეშვება ჩრდილო-დასავლეთ დაბლობზე, კვეთს რორა-ჰაბაბის და საჰელის მთებს წითელი ზღვაში მიერთებამდე, მეზობელი ქვეყნის — სუდანის პორტ სუაკინის მახლობლად.

ადმინისტრაციული დაყოფა
პროვინციის შემადგენლობაში შედიან შემდეგი რაიონები:
ადი-ტეკელეზანი
ასმატი
ელაბორედი
გელები
ჰაგასი
ჰალჰალი
ჰაბერო
კერენი
კერკებეტი
სელა
ტექის ხე

ტექის ხე, ტექტონა — ტროპიკული მცენარე ბებრისკონკასნაირთა ოჯახისა. იზრდება ინდოეთის, ინდოჩინეთისა და ინდონეზიის ტროპიკულ მუსონურ არეში. სიმაღლე 30 მ-მდე, დიამეტრი 1-1,5 მ. მერქანი მკვრივი და მაგარია.

კარგად მუშავდება და ხასიათდება დიდი გამძლეობით. ტექის ხე გამოიყენება გემთმშენებლობაში. საუკეთესო ტექის ხე იზრდება ბირმასა და ტაილანდში.
ალექსი ჩიჩიბაბინი

ალექსი ჩიჩიბაბინი (; დ. 29 მარტი [ ძვ. სტ. 17 მარტი], 1871, კუზემინი — გ. 15 აგვისტო, 1945, პარიზი) — რუსი ქიმიკოსი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1928). დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი (1892). მოსკოვის უმაღლესი ტექნიკური სასწავლებლის პროფესორი (1909). 1930 წლიდან მუშაობდა საფრანგეთში. ჩიჩიბაბინის შრომები ეხება აზოტშემცველი ჰეტეროციკლური ნაერთების, უმთავრესად პირიდინის შესწავლას. ნატრიუმის ამიდზე პირიდინის მოქმედებით ჩიჩიბაბინმა პირველმა მიიღო -ამინოპირიდინი (ჩიჩიბაბინის რეაქცია) და შეისწავლა მისი თვისებები. დაადგინა მრავალი ალკალოიდისა და სხვ. აღნაგობა და მიღება.
სემიენავი-კეი-ბაჰრი

სემიენავი-კეი-ბაჰრი, (ტიგ. , ) — ერიტრეის 6 პროვინციიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს წითელი ზღვის ჩრდილოეთი ნაწილის გასწვრივ, მოიცავს დაჰლაკის არქიპელაგს და სანაპირო ქალაქს — პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრ — მასაუას. მისი ფართობია — 27 800 კმ². 2005 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 653 300 ადამიანს.

გეოგრაფია
პროვინცია მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში და დასავლეთიდან ესაზღვრება ანსების, მაეკელის (ცენტრალური პროვინცია) და დებუბის (სამხრეთი პროვინცია) პროვინციებს, ხოლო აღმოსავლეთიდან დებუბავი-კეი-ბაჰრის (წითელი ზღვის სამხრეთი პროვინცია) პროვინციას.

ადმინისტრაციული დაყოფა
პროვინციის შემადგენლობაში შედიან შემდეგი რაიონები:
აფაბეტი
დაჰლაკი
გჰელალო
ფორო
გინდა
კარორა
მასაუა
ნაკფა
შეები
დებუბავი-კეი-ბაჰრი

დებუბავი-კეი-ბაჰრი, ან წითელი ზღვის სამხრეთი (ტიგ. , ) — ერიტრეის 6 პროვინციიდან ერთ-ერთი. მისი ფართობია — 27 600 კმ². 2005 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 83 500 ადამიანს. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი და საზღვაო პორტი ასები.

ეს მიწები ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე უფრო არასტუმართმოყვარე ადგილად დედამიწაზე, სანაპიროს გამოკლებით.

გეოგრაფია
მდებარეობს წითელი ზღვის სამხრეთი ნაწილის გასწვრივ. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება სემიენავი-კეი-ბაჰრის პროვინციას, დასავლეთიდან ეთიოპიას და სამხრეთიდან ჯიბუტის. პროვინცია გადაჭიმულია 500 კმ-ზე უფრო მეტ სიგრძეზე წითელი ზღვის სანაპიროს გასწვრივ, მაგრამ მისი სიგანე მხოლოდ დაახლოებით 50 კმ-ს შეადგენს. პროვინციის ყველაზე უფრო მაღალი წერტილია — რამლუს მთა (2248 ზღვის დონიდან მეტრი). მისი ტერიტორია დანაკილის უდაბნოს ნაწილია.

დასახლებული პუნქტები
ძირითადი ქალაქებია — ასები, ბეილული, რეჰაიტა, ტიიო (’’).

ადმინისტრაციული დაყოფა
პროვინციის შემადგენლობაში შედიან შემდეგი რაიონები:
არეეტა
ცენტრალური დენკალია
სამხრეთი დენკალია
დათუნა არაგვის ერისთავი

დათუნა არაგვის ერისთავი — არაგვის ერისთავი 1632-1634 წლებში, ნუგზარ არაგვის ერისთავის ძე და ზურაბის ძმა.

არაგვის ერისთავი მას შემდეგ გახდა, რაც თეიმურაზ -ის ბრძანებით დათუნას უფროსი ძმა ზურაბი მოკლეს. დათუნამ თავიდანვე ქართლში მოსული როსტომ-ხანის საწინააღმდეგო პოზიცია დაიკავა. არაგვის ერისთავს ქართლის ვალის შურისძიების ეშინოდა, რადგან თავის დროზე დათუნას ძმამ, ზურაბმა როსტომის ძმისშვილი, სიმონ-ხანი მოკლა. მიუხედავად ამისა, როსტომ-ხანმა დათუნასთან კარგი ურთიერთობის დამყარება სცადა, მაგრამ დათუნა მაინც მის მოწინააღმდეგედ და თეიმურაზ -ის მოკავშირედ რჩებოდა. როსტომმა დათუნა მუხრანში მიიპატიჟა და ნადიმის დროს თავადებს გაბაშვილსა და თურქესტანიშვილს მოაკვლევინა, მისი მოკვეთილი თავი კი ირანის შაჰს გაუგზავნა. როსტომი დუშეთში ჯარით შევიდა, არაგვის ერისთავი კი დათუნას უმცროსი ძმა ზაალი გახდა.
კურკას ქორწილი

კურკას ქორწილი — მიხეილ ჯავახიშვილის მოთხრობა. პირველად გამოქვეყნდა 1906 წელს გაზეთ ივერიაში.მის მიხედვითაა დადგმული ამავე სახელობის ცნობილი სპექტაკლი - ,,კურკას ქორწილი“ – რეჟისორი ლ. პაქსაშვილი ( 1969 წ.)

მოთხრობის სიუჟეტი
ახალგაზრდა ბიჭი, მეტსახელად კურკა ქალაქში ხარაზად მუშაობს. დრო გადის და გადაწყვეტს ცოლი შეირთოს, მაგრამ მისნაირ ღარიბს არავინ გაყვება. მისი მეგობარი დარჩო ერთ ახალგაზრდა ქალს, მაშოს ურჩევს. კურკაც მას შეირთავს და ქორწილში მთელ ქონებას დახარჯავს, მაგრამ აღმოჩნდება, რომ ეს ქორწილი ანგარებით შემდგარა. მაშო კურკას გაშორდება და ბიჭი კვლავ მარტო დარჩება.

პერსონაჟები
"კურკა" - მთავარი პერსონაჟი, ხარაზი.
"დარჩო" - ყასბის შვილი.
"მაშო" - კურკას ცოლი
აზერბაიჯანის ეროვნული ბიბლიოთეკა

აზერბაიჯანის ეროვნული ბიბლიოთეკა — აზერბაიჯანში ყველაზე დიდი და ერთ-ერთი უდიდესი ბიბლიოთეკა ამიერკავკასიაში.

ისტორია
ბიბლიოთეკა დაარსდა 1922 წელს, ხოლო გაიხსნა 1923 წლის 23 მაისს. 1939 წელს ბიბლიოთეკას ეწოდა, უდიდესი აზერბაიჯანელი მოზაროვნის, დრამატურგისა და გამომცემლის მირზა ფათალი ახუნდოვის სახელი. ამჟამად ბიბლიოთეკა შედგება 25 განყოფილბისა და 26 სექტორისაგან. წიგნთსაცავში დაცულია 4 513 000 წიგნი. 2005 წელს აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტის გადაწყვეტილებით ბიბლიოთეკას მიენიჭა „ეროვნული ბიბლიოთეკის“ სტატუსი.

ბიბლიოთეკაში შეგროვილია და დაცულია ეროვნული გამოცემები, აზერბაიჯანელი და საზღვარგარეთის ავტორების გამოცემები, საზღვარგარეთ გამოცემული წიგნები. ეროვნული ბიბლიოთეკის ეგიდით 1990, 1991, 2000 და 2001 წელს გამოვიდა ყოველწლიური გამოცემა „აზერბაიჯანის წიგნი“.

2003 წლიდან ეროვნული ბიბლიოთეკა მართვის ავტომატიზირებულ სისტემაზე გადავიდა. 2005 წლიდან ბიბლიოთეკა ევროპის ეროვნული ბიბლიოთეკების ასოციაციის წევრია.

ფონდები
2005 წლის 1 იანვრისათვის ბიბლიოთეკის ფონდში ინახებოდა 4 513 422 ეგზემპლარი, მსოფლიოს 40 ენაზე. აქედან:

წიგნები — 2 391 162
დოკუმენტები — 2 122 082

2005 წლიდან გადავიდა მუშაობის ელექტრონულ ფორმატში.
ჯილდო (მოთხრობა)

ჯილდო — მიხეილ ჯავახიშვილის პირველი მოთხრობა. პირველად გამოქვეყნდა 1903 წელს გაზეთ ივერიაში. ახალგაზრდა ჟანდარმს მიტინგის დროს მუშა შემოაკვდება. თუმცა ამას ძლიერ ნანობს. ის მონახავს დედამისს, ანუგეშებს და ფულსაც დაუტოვებს, თუმცა ქალი არ აპატიებს. ბოლოს ის გადაწყვეტს იარაღი გადადოს და სოფელში დაბრუნდეს.
მენდეფერა

მენდეფერა (ტიგრ. , ) — ქალაქი სამხრეთ ერიტრეაში. დებუბის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ისტორია
ამ ქალაქს ეკავა მთავარი ადგილი აქსუმის სამეფოს ცივილიზაციის ისტორიაში, მაგრამ ის დაარსდა ჯერ კიდევ ჩვენს წელთაღრიცხვამდე საუკუნეში. ქალაქის ღირსშესანიშნაობებს შორისაა — ჰავულტის მონუმენტი, რომელზეც შენარჩუნებულია ისლამის დრომდე პერიოდის წარწერები. 1959 წლის შემდეგ გაითხარა ბევრი შენობა და ნაპოვნია როგორც ჯვრები, ასევე ადგილობრივი და ძველი რომის მონეტები. ბევრი მონაკვეთები, ნამარხების ჩათვლით, ჯერ კიდევ საჭიროებს შესწავლას.

ქალაქში დაიბადა ცნობილი სტაიერი ზერსენაი ტადესე.
ემანუელ ლევინასი

ემანუელ ლევინასი (; დ. 12 იანვარი, 1906 [ძვ. სტ. 30 დეკემბერი, 1905], კოვნო — გ. 25 დეკემბერი, 1995, პარიზი) — ფრანგი ფილოსოფოსი და პოსტმოდერნისტი. დაიბადა კოვნოში, ამჟამინდელი კაუნასი. 1916-1920 წლებში ცხოვრობდა ხარკოვში, 1920-1923 წლებში ისევ კაუნასში, საიდანაც მოგვიანებით ემიგრირდა საფრანგეთში. 1923 წლიდან სწავლობდა ფილოსოფიას სტრასბურის უნივერსიტეტში, სადაც გაიცნო მორის ბლანშო, რომელთანაც მრავალი წელი მეგობრობდა. იყო ედმუნდ ჰუსერლის მოსწავლე, ასევე განიცადა მარტინ ჰაიდეგერისა და ფრანც რეზენცვეიგის გავლენა. პირველი ნაშრომი გამოაქვეყნა 1930 წელს, სახელწოდებით: „ინტუიციის თეორია ჰუსერლის ფენომენოლოგიაში“, რომელიც ჰუსერლის ფენომენოლოგიის პირველი ფუნდამენტური ინტერპრეტაცია იყო ფრანგულ ენაზე.
ბარენტუ

ბარენტუ (ტიგრ. , ) — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ ერიტრეაში, რომელიც მდებარეობს ქალაქ აკორდატის სამხრეთით. მოსახლეობა — დაახლოებით 21 000 ადამიანი (2005 წელი). ეს კუნამას ხალხის მთავარი ქალაქია. ქალაქი მდებარეობს ერიტრეის გაშ-ბარკის პროვინციაში და მისი ადმინისტრაციული ცენტრია.

ქალაქი იყო რეგიონის სამთომომპოვებელი და სასოფლო-სამეურნეო ცენტრი. ქალაქმა განიცადა მნიშვნელოვანი ნგრევა ეთიოპია-ერიტრეის კონფლიქტის დროს, მაგრამ შემდეგ ის აღდგა.
კერენი

კერენი (ტიგრ. , ) — სიდიდით მესამე ქალაქი ერიტრეაში, რომელიც მდებარეობს ქალაქ ასმერას ჩრდილო-დასავლეთით. მოსახლეობა — დაახლოებით 82 198 ადამიანი (2012 წელი). ქალაქი მდებარეობს ერიტრეის ანსების პროვინციაში და მისი ადმინისტრაციული ცენტრია.

ეს ქალაქის მთავარი სავაჭრო ცენტრია. ქალაქში არსებობს მთელი რიგი შენობები არტ-დეკოს სტილში, რომლითაც ასმერა განთქმულია კონტინენტზე.

ისტორია
ქალაქი ჩამოყალიბდა ასმერისკენ მიმავალი ერიტრეის რკინიგზის ხაზზე, რომელიც დღეისათვის დემონტირებულია (თუმცა იგეგმება მისი აღდგენა).

ქალაქის შემოგარენში მიმდინარეობდა მეორე მსოფლიო ომის და ერიტრეის დამოუკიდებლობისათვის ომის ბრძოლები. კერენში 1941 წელს მოხდა იტალიისა და დიდი ბრიტანეთის ჯარებს შორის მთავარი — კერენის ბრძოლა.

ქალაქის ადმინისტრაციული დაყოფა
ქალაქი დაყოფილია 4 ადმინისტრაციულ რაიონად:
ელაბერედი 
ჰაგაზი 
ჰალჰალი 
მელბასო 

ღირსშესანიშნაობები
 საუკუნის ეგვიპტური ციხესიმაგრე ტიგუში .
სენტ-მარიამ დეარიტის სამლოცველო ბაობაბის ხეში.
1930-იანი წლების ყოფილი რკინიგზის სადგური.
ბრიტანული და იტალიური სამხედრო სასაფლაო.
ადგილობრივი ბაზარი.
შორიახლოს მდებარე საუკუნის დებრა სინას მონასტერი ცნობილია თავისი მღვიმეში შეჭრილი სენაკებით.

დამეგობრებული ქალაქები
ტრონჰეიმი.
ნიკო ლეკიშვილი

ნიკოლოზ (ნიკო) მიხეილის ძე ლეკიშვილი (დ. 20 აპრილი, 1947, თბილისი — გ. 3 იანვარი, 2025) — ქართველი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე. საქართველოს უზენაესი საბჭოსა (1990–1991) და პარლამენტის 3 მოწვევის დეპუტატი (1992, 1999, 2004). თბილისის მერი (1993–1995). სახელმწიფო მინისტრი (1995–1998). თბილისის საპატიო მოქალაქე (2019).

ბიოგრაფია
1970 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, ხოლო 1989 წელს მოსკოვის საზოგადოების მართვის აკადემია. სხვადასხვა დროს მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის თბოენერგეტიკის კათედრაზე, კომკავშირის თბილისის პირველი მაისის რაიკომის მდივნად, კომკავშირის თბილისის საქალაქო კომიტეტის მდივნად, რაიაღმასკომის თავმჯდომარედ, კპ-ს თბილისის პირველი მაისის რაიკომის მდივნად, კპ-ს თბილისის საქალაქო კომიტეტის მდივნად, თბილისის საქალაქო საბჭოს თავმჯდომარედ.

1990–1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, საარჩევნო ბლოკიდან „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1992–1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის დიდუბის მაჟორიტარი). 1993–1995 წლებში იყო რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრის მოადგილე.

1993–1995 წლებში იყო თბილისის მერი. 1995–1998 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო მინისტრი. 1999–2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი, საარჩევნო ბლოკიდან „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“ (ამბროლაურის მაჟორიტარი); საპარლამენტო უმრავლესობის ლიდერი. 2004–2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ამბროლაურის მაჟორიტარი).

გარდაიცვალა 2025 წლის 3 იანვარს, 77 წლის ასაკში.
გორავანის ქვიშის ნაკრძალი

გორავანის ქვიშის ნაკრძალი — განსაკუთრებით დაცული ტერიტორია სომხეთის პროვინცია არარატში. დაცული ტერიტორია 1959 წელს სომხეთის სსრ-ის მიერ შეიქმნა. გორავანის ნაკრძლის შექმნის მიზეზი განსაკუთრებული ფლორის დაცვა იყო. რომელიც 200 ჰექტარზეა განფენილი, რომელიც ქვიშიანი ნახევრად უდაბნოების სახელითაა ცნობილი. აღკვეთილი 160 სახეობის მცენარეს, რამდენიმე ხერხემლიანს, სოკოებს და სხვა ცოცხალ ორგანიზმებს მოიცავს. რამდენიმე სახეობა სომხეთის წითელ წიგნშია შესული, 4 სახეობა კი -ის წითელ ნუსხაში.

აგრეთვე იხილეთ
სომხეთის დაცული ტერიტორიების სია
რონაზე გადასვლა

რონაზე გადასვლა — ჰანიბალის მეთაურობით კართაგენის არმიის გადასვლა მდინარე რონაზე, რომლის დროსაც ბრძოლა მოუხდა გალურ ტომ - ვოლკებთან.

იტალიის კამპანიის წამოწყების შემდეგ მალევე მოუხდა ჰანიბალს მდინარე როდამუსის გადალახვა. ძვ. წ. 218 წლის აგვისტოს ბოლოს ჰანიბალმა მდინარეს მიაღწია. მდინარის გადალახვა კი საკმაოდ გაუძნელდა, რადგან მდინარის ნაპირას მცხოვრები ვოლკები კართაგენელებს საკმაოდ მტრულად შეხვდნენ. მათ მტკიცე ზღუდე შექმნეს მეორე ნაპირზე, რამაც გადალახვის შესაძლებლობა მინიმუმამდე დაიყვანა. ჰანიბალმა გამოსავალი ნახა, მდინარის აღმა ააყოლა თავისი ჯარისკაცების გარკვეული ნაწილი ჰანონის მეთაურობით, ძირითადად ესპანელები, მათ გადალახეს მდინარე და ზურგიდან თავს დაესხნენ ვოლკებს სწორედ იმ მომენტში, როდესაც ჰანიბალმა დაიწყო მდინარის გადალახვა. ხანგრძლივი შეტაკებების შემდეგ ვოლკები გაიქცნენ. ჰანიბალმა იტალიური კამპანია გააგრძელა.
დესტერუ-დუ-მელუ

დესტერუ-დუ-მელუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1085 მეტრზე. მიეკუთვნება კამპუ-დას-ვერტენტისის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბარბასენის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 015 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21,19 კმ²-ზე. ფართობი 142 279 კმ²-ია.
სანტა-ბარბარა-დუ-ტუგურიუ

სანტა-ბარბარა-დუ-ტუგურიუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება კამპუ-დას-ვერტენტისის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბარბასენის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 570 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 23,49 კმ²-ზე. ფართობი 194 562 კმ²-ია.
სენიორა-დუს-რემედიუსი

სენიორა-დუს-რემედიუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება კამპუ-დას-ვერტენტისის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბარბასენის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 196 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 42,87 კმ²-ზე. ფართობი 237 815 კმ²-ია.