iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბზიკები (ჯგუფი)

„ბზიკები“ — საბავშვო მუსიკალური ჯგუფი, რომელმაც საქართველო წარმოადგინა 2008 წლის საბავშვო ევროვიზიაზე, კვიპროსის ქალაქ ლიმასოლში. ჯგუფი „ბზიკები“ ამ კონკურსის გამარჯვებული გახდა.

ჯგუფის წევრები არიან: გიორგი შიოლაშვილი, მარიამ თათულაშვილი და მარიამ კიკუაშვილი. ევროვიზიის შიდაშესარჩევ კონკურსზე ისინი ცალ-ცალკე მოვიდნენ, მაგრამ ჟიურიმ ისინი ერთ ჯგუფად გააერთიანა. ბზიკები 2008 წლის საბავშვო ევროვიზიის კონკურსში მონაწილეთა შორის ყველაზე პატარები, ათი წლისები იყვნენ.

მარიამ კიკუაშვილმა, მარიამ თათულაშვილმა და გიორგი შიოლაშვილმა თითქმის მთელი ევროპა მოხიბლეს და უმაღლესი შეფასებები დაიმსახურეს. 15 ქვეყანას შორის, რომლებმაც ქართულ ჯგუფს უმაღლესი შეფასებები მისცეს, რუსეთი, ბელარუსი და ლიეტუვა იყვნენ. პატარებმა მე-6 ნომრით იმღერეს. 10 წლის „ბზიკებმა“ შიდა შესარჩევი ტური თბილისში დიდი უპირატესობით მოიგეს. სიმღერამ თავისი ორიგინალურობით გაამართლა და კვიპროსზე დიდი მხარდაჭერა მოიპოვა. ქალაქ ლიმასოლის სცენა „ბზიკებისთვის“ პირველი დიდი გამოცდილება იყო.
სიმონ გუგუნავა

სიმონ გუგუნავა (დ. 30 ივნისი, 1839 — გ. 18 ივლისი, 1909, ქუთაისი) — ქართველი პოეტი, პოემა „თამარიანის“ ავტორი.

ბიოგრაფია
დაიბადა სოფელ ძიმითში, თავად დავით გუგუნავას ოჯახში. მისი დედა ელისაბედ მიქელაძე წიგნის მოყვარული და განათლებული ქალი იყო. ოჯახში მდიდარი ბიბლიოთეკა ჰქონიათ. სწავლობდა ოზურგეთის სამაზრო სასწავლებელში, რომელიც არ დაუმთავრებია. 1872 წელს დაქორწინდა ნიკოლოზ ლორთქიფანიძის ასულ ფედოსიზე, რომელიც სილამაზით ყოფილა განთქმული. 1884-1888 წლებში იყო ქუთაისის საადგილმამულო ბანკის გამგეობის წევრი. მიაღწია პორუჩიკის ჩინამდე. 1889-1898 წლებში იყო ოზურგეთის მაზრის თავად-აზნაურთა წინამძღოლი, 1892 წელს ფირალობის საკითხზე დაუპირისპირდა მაზრის უფროსს, ოტია დადეშქელიანს. ამის ნიადაგზე დადეშქელიანი მოხსნეს. 1898-1904 წლებში იყო ლეჩხუმის მაზრის მომრიგებელი მოსამართლე.

1888 წ. გამოიცა გუგუნავას პოემა „თამარიანი. ლექსად თქმული“, რომელიც გრიგოლ რჩეულიშვილის ისტორიული რომანის „თამარ ბატონიშვილის“ პოეტური გადამუშავებაა. გადმოცემის თანახმად გურიის სოფელ გორაბერეჟოულში, აკაკი წერეთლის რჩევით, რაფიელ ერისთავი და სიმონ გუგუნავა ერთამენთს გაეჯიბრნენ, რომელი მათგანი გალექსავდა უკეთ გრიგოლ რჩეულიშვილის ისტორიულ რომანს „თამარ ბატონიშვილი“. ორივე ავტორის „თამარიანი“ 1888 წელს გამოიცა. გუგუნავას პოემაში შეინიშნება როგორც შოთა რუსთაველის, ასევე ხალხური ზეპირსიტყვიერების გავლენა. „თამარიანმა“ დიდი პოპულარობა მოიპოვა (1893-1990 წწ. თერთმეტჯერ გამოიცა). მისი მზითევში წაღება პრესტიჟული იყო, ზოგიერთი ადგილი სიმღერად იქცა, განსაკუთრებით პოპულარული გახდა „შალვა, ჩემო სიყვარულო“.

თანამშრომლობდა პერიოდულ გამოცემებში „დროება“, „კვალი“, „მწყემსი“, „მოამბე“. 1893-1895 წლებში ამ ჟურნალებში ბეჭდავდა საკუთარ ლექსებს. გუგუნავას ეკუთვნის რამდენიმე ლექსი, მათ შორის „დედაენა“, „მოხუცის ანდერძი“, „ვუძღვნი მოსწავლე ქართველობას“. მას აგრეთვე ეუთვნის სარეცენზიო სტატია „ქართული გალობის გამო“. მისი სხვა ლექსები და პოემა „ტყვე სასტიკი ზამთრისა“ დაკარგულია სოფელ ნაგომარში გუგუნავას საცხოვრებელი სახლის, „პოეზიის სასახლის“ დაწვის გამო.

გუგუნავას ჰობი იყო ჭადრაკის თამაში. დაახლოებული იყო აკაკი წერეთელთან, რომელიც ხშირად სტუმრობდა მას ნაგომარში. გარდაიცვალა ქუთაისში. დაკრძალეს ქუთაისში, ბაკისუბნის წმინდა გიორგის ეკლესიასთან. 1956 წელს გადაასვენეს ქუთაისის საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.
ვარდან მამიკონიანი

ვარდან მამიკონიანი (; დ. 388 — გ. 26 მაისი, 451) — სომეხი სარდალი, სომხეთის ერთ-ერთი უწარჩინებულესი გვარის წარმომადგენელი ტარონიდან. მამიკონიანები მემკვიდრეობით სპასპეტები (მხედართმთავრები) იყვნენ.

სომეხი ისტორიკოსის, ფავსტოს ბუზანდის ცნობით, მამიკონიანები ჭენთა — ჩინეთის სამეფო გვარის შთამომავლები არიან. სხვა მოსაზრებით, „ჭენ“ აქ „ჭანს“ (ერთ-ერთ ქართველურ ტომს) უნდა ნიშნავდეს (ნიკოლოზ ადონცი, ნიკოლოზ ჯანაშია). მამა ვარდან მამიკონიანისა — სომხეთის სპასპეტი ამაზასპ მამიკონიანი, დედა — საკაჰანუში, სომეხთა კათალიკოსის საჰაკ დიდის ასული იყო.

432 წელს მამიკონიანი სომხეთის სპარაპეტი გახდა. იგი გაიწვიეს ირანში და მიაღებინეს სახელმწიფო რელიგია — ზოროასტრიზმი. მაგრამ სომხეთში დაბრუნების შემდეგ, 450-451 წლებში, სათავეში ჩაუდგა აჯანყებას ირანის წინააღმდეგ. მან რამდენიმეჯერ დაამარცხა ირანელები და აჯანყებულთა მთავრობის მეთაური გახდა. დაიღუპა 451 წლის 26 მაისს ავარაირის ბრძოლაში (მდინარე თხმუტის ნაპირზე, ნახიჩევანის დასავლეთით). მამიკონიანი როგორც ისტორიული პირი იხსენიება იაკობ ცურტაველის „შუშანიკის წამებაში“.
უთანაზომო მონაკვეთები

თუ ორი წრის და მონაკვეთს სიდიდით შევადარებთ, გამორიცხული არ არის, რომ მონაკვეთი -მონაკვეთში მოთავსდეს ზუსტად მთელ რიცხვჯერ. ამ შემთხვევაში მონაკვეთის სიგრძე ძალიან მარტივად გამოისახება მონაკვეთის სიგძით: მონაკვეთის სიგრძე -ჯერ მეტია - მონაკვეთის სიგრძეზე, შედძლება ისეც მოხდეს რომ - რიცხვი, რომელსაც ასეთი თვისება აქ არ არსებობდეს; მაგრამ ამ შემთხვევაში შეიძლება, რომ მონაკვეთი დავყოთ (გავყოთ) რაიმე რიცხვზე, ვთქვათ, ტოლ ნაწილად (თითოეული სიგრძე ინება /) და ასეთი ნაწილი მთელ რიცხვჯერ აღებით ზუსთად მივიღოთ მონაკვეთი

=/ * (1)

თუ შესაძლებელია (1) სახის თანაფარდობა, ამბობენ, რომ და მონაკვეთები თანაზომადნი არიან. რადგან მათ აღმოაჩნდათ რაღაც ”საერთო საზომი” ასეთია / სიგძის მონაკვეთი, რომელიც მონაკვეთში მოთავსდა ზუსტად -ჯერ, ხოლო -მონაკვეთში ზუსტად -ჯერ.

რაიმე -მონაკვეთი მონაკვეთთან თანაზომადია ან არათანაზომადი იმისდა მიხედვით, არსებობს თუ არა ისეთი და ( და € ) (≠0) რომ ადგილი ჰქონდეს (1) ტოლობას.
ევრაზიიზმი

ევრაზიიზმი, უფრო იშვიათად ევრაზიატიზმი, ან ევრაზიანიზმი (რუსულად ́, ქართულად შეიძლება ვთარგმნოთ როგორც ევრაზიელობა, ევრაზიულობა) არის ერთ-ერთი პოლიტიკური მოძრაობა, რომლის ფუძემდებლები შეეცადნენ შეექმნათ და დაემკვიდრებინათ ახალი პოლიტიკური იდეოლოგია. ამ მსოფლმხედველობის შექმნისათვის ამოსავალ წერტილად იქცა ევრაზიის კონტინენტზე რუსეთის გამორჩეული მდებარეობა.

ეს მოძრაობა ჩაისახა 1920—1930-იან წლებში რუს ემიგრანტთა გარემოცვაში.

რუსეთში მიიჩნევენ, რომ თანამედროვე ამ ქვეყნის ინტელექტუალური წრეები მეტნაკლებად ნასაზრდოვებია ევრაზიიზმის იდეებით, ხოლო თანამედროვე რუსულ პოლიტიკაში კი ამ იდეოლოგიას ნამდვილი რენესანსი უდგას.

ნიკოლოზ დანილევსკი, ვასილი კლიუჩევსკი, ნიკოლოზ ტრუბეცკოი, პეტრე სავიცკი – ეს ევრაზიიზმის კონცეფციის განვითარებაზე მომუშავე რიგ ავტორთა მხოლოდ მცირე ჩამონათვალია. რუსეთში ევრაზიიზმს ცივილიზაციურ სამეცნიერო-კვლევით კონცეფციად განიხილავენ და რომ ეს კონცეფცია შეიძლება მომავალში განივრცოს და კვლავაც განვითარდეს.

ამ მხრივ აღსანიშნავია ლევ გუმილიოვის მიერ გაწეული შრომა; ის ევრაზიიზმის კონცეფციაზე დაყრდნობით ეთნოგენეზისის პროცესებს იკვლევდა.

ევრაზიული კონცეფციის მთავარ პუნქტებია;

კულტურულ-ისტორიული ტიპების არსებობა.
ბუნებრივ-გეოგრაფიული ფაქტორების გავლენა ადგილობრივ ისტორიაზე (ადგილგანვითარების («») ჰიპოთეზა).
პროგრესის სპეციფიკური განსაზღვრა.

„რუსეთი და ევროპა“: კულტურულ-ისტორიული ტიპი
ნიკოლოზ დანილევსკიმ თავის ნაშრომში „რუსეთი და ევროპა“ ნათლად მიუთითა რუსეთსა და ევროპას შორის ურთიერთგაუგებრობის მიზეზთა პრობლემაზე. ამ პრობლემის გადასაწყვეტად დანილევსკიმ დაასახელა მთელი რიგი საკითხებისა, რომელთა შორისაც ერთ-ერთი უმთავრესი „რუსეთისა“ და „ევროპის“ ცნებათა არსის შესახებ არსებული საკითხია.

ნ. დანილევსკის აზრით შეუძლებელია საუბარი ამ ორი ცნების გეოგრაფიულ არსზე, რამეთუ ეს ცნებები განსხვავებული ბუნების არის: „მისი (ანუ "ევროპის") აზრი ძალიან დამტევია, ოღონდ არა გეოგრაფიული, არამედ კულტურულ–ისტორიული თვალსაზრისით“.

ნ. დანილევსკი ამკვიდრებს კულტურულ-ისტორიულ ტიპის ცნებას. რუსებსა და ევროპელებს შორის ის გამოჰყოფს ორ განმასხვავებელ რომანულ-გერმანულსა და ბერძნულ-ბიზანტიურ ტიპს. ეს ორი ტიპი ისტორიულად ყოველთვის ურთიერთდაპირისპირებული იყო ერთმანეთის მიმართ.

ავტორის აზრი იმის შესახებ, რომ "გეოგრაფიას არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს", მეტისმეტად კატეგორიულია.

ამ შემთხვევაში სრულიად უგულებელყოფილია აზრი ბუნებრივ-გეოგრაფიული ფაქტორის მნიშვნელოვნება ხალხის მენტალიტეტის ჩამოყალიბების საქმეში, რომელიც კულტურულ-ისტორიული ფენომენის უმნიშვნელოვანესი შემადგენლის როლი.

ვასილი კლიუჩევსკი: ბუნების ზემოქმედება ადამიანზე
როჯერ ციენი

როჯერ ციენი (გამარტ. ჩინ. , პინ. , დ. 1 თებერვალი, 1952, ნიუ-ჯერსი, აშშ — გ. 24 აგვისტო, 2016) — ჩინელ-ამერიკელი ქიმიკოსი, ქიმიისა და ბიოქიმის კათედრის პროფესორი კალიფორნიის უნივერსიტეტში, სან-დიეგო. 2008 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია მწვანე მანათობელი ცილების აღმოჩენისთვის ორ სხვა მეცნიერთან ერთად.

ციენი წარმოშობით ვუიუეს სამეფო ოჯახის შთამომავალია. ისტორიული წყაროების მიხედვით, ციენი მეფე ქიან ლიუს 34-ე თაობის შვილთაშვილია.
მხეცი (პერსონაჟი)

დოქტორი ჰენრი ფილიპ ”ჰენკ” მაკ-კოი (მხეცი) — გამოგონილი პერსონაჟი, -ის სუპერგმირი, იქს-ადამიანების წევრი. შექმნილია მწერალი სტენ ლისა და მწერალი/ილუსტრატორი ჯეკ კირბის მიერ. პირველად გამოჩნდა კომიქსში იქს–ადამიანები (ნაწ. 1) #1 (1963 წლის სექტემბერი).

თავდაპირველად, ჰენკ მაკ-კოი იყო მუტანტი, რომელიც ფლობდა მაიმუნის-მსგავს ზეადამიანურ ფიზიკურ ძალას, სიმარდეს, დიდი ზომის ფეხებსა და ხელებს. სხვა მხრივ ჩვეულებრივ ადამიანს ემსგავსებოდა. მხეცად გარდაქმნის შემდგომ კი მუტანტმა შეიძინა ცხოველის-მსგავსი გარეგნობა: ლურჯი ბეწვი, წვეტიანი ყურები, ბასრი კბილები და ბრჭყალები, კატისებრთა თვისებები. მისმა ფიზიკურმა შესაძლებლობებმა და მგრძნობელობამ უმაღლეს დონეს მიაღწია.

მიუხედავად მისი გარეგნობისა, იგი არაჩვეულებრივი ხელოვანი და მეცნიერი, ბიოქიმიასა და გენეტიკაში მსოფლიოში აღიარებული მკვლევარი, იქს-ადამიანების მკურნალი ექიმი და მეცნიერებისა და მათემატიკის მასწავლებელია ქსავიეს ინსტიტუტში. ჰენკი აგრეთვე პოლიტიკური ფიგურაა. ცხოველური ინსტინქტების, საზარელი გარეგნობისა და სოციალური გაკიცხვის შიშის გამო, ჰენკმა მთელი სიცოცხლე უკეთესი მსოფლიოს შექმნას მიუძღვნა - ადამიანებისა და მუტანტებისათვის.

წლების მანძილზე, მხეცი იქს-ადამიანების ერთ-ერთი ცენტრალური ფიგურა იყო, ასევე შურისმაძიებლებისა და მცველების წევრი. პერსონაჟი პირველად 2003 წელს გამოჩნდა სრულმეტრაჟიან ფილმში იქს-ადამიანები 2 - მცირე ეპიზოდში. 2006 წელს კი ფილმში იქს-ადამიანები, უკანასკნელი ბრძოლა, სადაც მას მსახიობი კელსი გრამერი ანსახიერებს. 2008 წლის მაისში, გაზეთ -ის ყველა დროის 200 საუკეთესო კომიქსის პერსონაჟს შორის მხეცმა 180-ე ადგილი დაიკავა.

მუტანტად გარდაქმნა
ჰენკი დაბადებიდანვე ფლობდა უდიდეს ძალასა და ფიზიკურადაც (გიგანტური სხეული - ხელები, ფეხები) ძლიერ განსხვავდებოდა ჩვეულებრივი ადამიანებისაგან. მისი უცნაური გარეგნობა იყო ის ერთადერთი მიზეზი, რის გამოც დოქტორი ჰენკ მაკ-კოი შეუდგა მუტანტთა გენების შესწავლასა და შეეცადა აღმოეჩინა ის ალტერნატიული გზა, რისი მეშვეობითაც თავად შეძლებდა ”განკურნებას”.

დიდხნიანი შრომის შემდგომ ჰენკი იძულებულია საკუთარ თავზე გამოსცადოს ”წამალი”. დოქტორ მაკ-კოის მოლოდინის საწინააღმდეგოდ, იგი უეცრად ემსგავსება ცხოველს და საბოლოოდ რწმუნდება, რომ ”დაავადებისაგან” განკურნება შეუძლებელია (ან ძალზედ რთული). თუმცა ჰენკს, წარუმატებლობის მიუხედავად, არ შეუწყვეტია დაწყებული სამუშაოები და მალე, როგორც დიდმა მეცნიერმა, მსოფლიო მასშტაბით აღიარება მოიპოვა.
აბა (ნიგერია)

აბა – ქალაქი სამხრეთ ნიგერიაში (აბიის შტატი), მდინარე აბაზე. 2006 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 534 265 ადამიანს, ძირითადად ეთნიკური იგბო (2006). აბა მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ცენტრია. ქალაქს ემსახურება რკინიგზის სადგური პორტ-ჰარკორტ-ენუგუს გზაზე.

ისტორია
თავდაპირველად იყო იგბოს ტომის ხალხის დასახლებული პუნქტი. 1901 წელს აქ აშენდა დიდი ბრიტანეთის სამხედრო პოსტი, რომელიც 1915 წელს დაუკავშირდა პორტ-ჰარკორტს. იყო ბრიტანეთის კოლონიალური ადმინისტრაციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 1929 წელს იყო კოლონიალური ხელისუფლების საგადასახადო პოლიტიკის წინააღმდეგ ქალთა ამბოხის ცენტრი. 1967—1970 წლებში იყო სეპარატისული ბიაფრის რესპუბლიკის დედაქალაქი.

ჩრდილოეთ ნიგერიიდან დევნილების დიდი ნაკადის შემოსვლის გამო გახდა ყველაზე უფრო დაჭუჭყიანებული ქალაქი ქვეყანაში. აბას ხშირად ეძახიან „სპილოების ქალაქს“.

ქალაქის ეკონომიკურ საქმიანობაში გამოირჩევა პროდუქტებით ვაჭრობა, პალმის ზეთის დამუშავება, საპნის და ლუდსახარში ქარხნები, ზეთის, ფარმაცევტული, საბურავის, ტრიკოტაჟის და საფეიქრო საწარმოები. ქალაქში არსებობს ბევრი სავაჭრო ცენტრი, ცნობილ ბაზარ „არიარიას“ ჩათვლით. სავაჭრო და ტექნიკური სასწავლო დაწესებულებები.
აბააჟვახუ (თხინის თემი)

აბააჟვახუ, აბააჟვ-ახუ (; ძვ. თილითი) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (თხინის თემი), კოდორის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ცხენიშწყარის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 240 მ, შავი ზღვიდან 19 კმ, ოჩამჩირიდან 25 კმ.

ისტორია
აბააჟვახუს ძველი სახელია „თილითი“. აქ იყო აფხაზეთის კათალიკოსის სასახლე (შემორჩენილია ნანგრევები „თლუთ-აბაას“ სახელწოდებით). საუკუნის 80-იან წლებში ქართული მოსახლეობა აფხაზურმა შეცვალა და სოფელს „აბააჟვახუ“ დაერქვა, რაც აფხაზურად „ძველი ციხესიმაგრის ბორცვს“ ნიშნავს.

სოფლის მოსახლეობა 1989 წლის მდგომარეობით შეადგენდა 218 კაცს. ამჟამად კონტროლდება აფხაზეთის სეპარატისტული ხელისუფლების მიერ.
აბააქითი

აბააქითი — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (კუტოლის თემი), მდ. ბზანის სათავეში, ზღვის დონიდან 260 მ, შავი ზღვიდან 22 კმ, ოჩამჩირიდან 25 კმ. შემორჩენილია შუა საუკუნეების ციხე-კოშკისა და ეკლესიის ნანგრევები. სოფლის მოსქხლეობა 1989 წლის მდგომარეობით შეადგენდა 471 კაცს.

ისტორია
1949 წელს კვიტოულის თემში შედიოდა. სახელწოდება აბააქით აფხაზურია და „ციხის სოფელს“ ნიშნავს. ამჟამად კონტროლდება აფხაზეთის სეპარატისტული ხელისუფლების მიერ.
აბადანი

აბადანი (სპარს. ) — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ ირანში, ხუზისტანის ოსტანში. ნავთობგადასამუშავებელი მრეწველობის უმნიშვნელოვანესი ცენტრი. აბადანი მდებარეობს მდ. შატ-ელ-არაბზე, სპარსეთის ყურიდან 53 კმ, ერაყის საზღვართან. მოსახლეობა — 415,139 (2005). ქალაქს ემსახურება ნავსადგური და აეროპორტი.

ისტორია
გადმოცემით, ქალაქი საუკუნეში დააარსა „წმინდა კაცმა“, სახელად აბადმა. დიდი ხნის მანძილზე აბადანი მცირე სოფელი იყო. ირანმა საბოლოოდ 1847 წ. შემოიმტკიცა. 1900-იან წლებში ბრიტანულ-ირანული ნავთობის კომპანიის მიერ მსოფლიოში უდიდესი ნავთობგადასამუშავებელი ქარხნის მშენებლობამ ქალაქის განვითარებას დიდი ბიძგი მისცა. 1951 წ. ირანის მთავრობამ ქვეყანაში კომპანიის ქონების ნაციონალიზაცია მოახდინა, რასაც დიდი ბრიტანეთის მიერ აბადანის საზღვაო ბლოკადა და ირანზე ეკონომიკური სანქციების დაწესება მოჰყვა. ეს ე.წ. აბიდანის კრიზისი 1954 წლამდე გაგრძელდა, როდესაც ამერიკის შეერთებული შტატების მიერ დაფინანსებულმა სახელმწიფო გადატრიალებამ დაამხო პრემიერ-მინისტრ მოჰამედ მოსადეყის მთავრობა და აღადგინა შაჰი მოჰამედ რეზა ფეჰლევი. ამ დროიდან ქარხანას კონტროლს უწევდა საერთაშორისო კონსორციუმი, ხოლო 1973 წლიდან — ირანის ეროვნული ნავთობის კომპანია. 1980 წ. ქალაქი და მისი შემოგარენი თითქმის მთლიანად დაანგრია ერაყის შეიარაღებული ძალების მოულოდნელმა თავდასხმამ. ირან-ერაყის ომის დასრულების შემდეგ (1988 წ.) ქალაქმა თანდათან დაიწყო აღდგენა, ნავთობგადასამუშავებელმა მრეწველობამ კი ომამდელ დონეს 1997 წლისთვის მიაღწია.
საქართველოს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრი

საქართველოს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრი — სამეცნიერო-შემოქმედებითი ტიპის დაწესებულება.

ისტორია
საქართველოს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრი ხალხური შემოქმედების ნიმუშების მოვლა-დაცვის, შეკრების, კვლევისა და პოპულარიზაციის საქმეს 1936 წლიდან ემსახურება, ჯერ კიდევ იმ დროიდან, როცა ის ხელოვნების საქმეთა სამმართველოსთან შეიქმნა და ხალხური შემოქმედების კაბინეტი ეწოდა. მას მიხეილ მგალობლიშვილი ხელმძღვანელობდა, კონსულტანტი კი ვახტანგ კოტეტიშვილი იყო.

ერთი წლის შემდეგ მას ხალხური შემოქმედების სახლი დაერქვა და სათავეში კომპოზიტორი, ფოლკლორისტი, ლოტბარი და საზოგადო მოღვაწე გრიგოლ კოკელაძე ჩაუდგა, რომელიც 15 წელი ხელმძღვანელობდა დაწესებულებას, მოადგილე მწერალი მიხეილ მრევლიშვილი იყო.

1940-იან წლებში ხალხური შემოქმედების სახლები მთელი საბჭოთა კავშირის მასშტაბით იქმნებოდა, რომლებიც რესპუბლიკის მხატვრული თვითმოქმედებას უძღვებოდნენ. საკავშირო ცენტრი კი მოსკოვში იყო . საქართველოშიც ხალხური შემოქმედების სახლს ფილიალები ცხინვალში, ბათუმსა და სოხუმში ჰქონდა.

1952−1980 წლებში ხალხური შემოქმედების სახლის დირექტორი კომპოზიტორი მიხეილ ჩირინაშვილი იყო.

დაწესებულებას ასევე ხელმძღვანელობდნენ: ვალერიან ცაგარეიშვილი, რევაზ კერესელიძე.

1983 წლიდან დაწესებულებას ხალხური შემოქმედებისა და კულტ-საგანმანათლებლო მუშაობის რესპუბლიკური სამეცნიერო-მეთოდური ცენტრი ეწოდა, ხელმძღვანელი კი ცისანა ქოჩეჩაშვილი გახდა.

2005 წლიდან რეორგანიზაციის შედეგად ხალხური შემოქმედების სახლს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის სახელი მიენიჭა და დირექტორად ლოტბარი, ანსამბლ „ლაშარის“ ხელმძღვანელი გიორგი უშიკიშვილი დაინიშნა.

2014 წლიდან დღემდე ფოლკლორის ცენტრის აღმასრულებელი დირექტორი ლოტბარი, სახელმწიფო ანსამბლ „ბასიანის“ ხელმძღვანელი გიორგი დონაძეა.

დღეს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის საქმიანობის ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტი საქართველოს რეგიონებში წარმომადგენლობებისა და სალოტბარო სკოლების გახსნაა, რაც ხალხური შემოქმედების პოპულარიზაციასა და შენახვას ემსახურება.
დალია იციკი

დალია იციკი (; დ. 20 ოქტომბერი, 1952, იერუსალიმი) — ისრაელის დროებითი პრეზიდენტი (25 იანვარი — 25 ივლისი 2007). დაიბადა ერაყული წარმომავლობის ებრაულ ოჯახში. ისტორიული და ფილოლოგიური განათლება მიიღო იერუსალიმის ევროპულ უნივერსიტეტში და პედაგოგის დიპლომსაც დაეუფლა.

პოლიტიკური კარიერა
1992 წელს ისრაელის შრომის პარტიის სიით მოხვდა ქნესეთის შემადგენლობაში, სადაც თითქმის ერთდროულად მუშაობდა საფინანსო, განათლებისა და კულტურისა და ქალთა საკითხების კომიტეტში. 1999-2001 წლებში მუშაობდა თავდაცვის სამინისტროში. 2001-2002 წლებში იყო ვაჭრობის მინისტრი, ხოლო 2005 წლის 28 ნოემბრამდე ასრულებდა კომუნიკაციების მინისტრის მოვალეობას. ამავე დღეს მან დატოვა შრომის პარტია და შეუერთდა არიელ შარონის მიერ დაარსებულ პარტიას „კადიმა“. 2006 წლის 4 მაისს კი აირჩიეს ისრაელის ახლადარჩეული პარლამენტის სპიკერად. 2007 წლის 25 იანვარს ისრაელის პრეზიდენტის მოშე კაცავის სკანდალური გადადგომის შემდეგ შეუდგა დროებითი პრეზიდენტის ფუნქციების შესრულებას. 25 ივლისს კი პრეზიდენტის მოვალეობები გადააბარა ცნობილ ებრაელ პოლიტიკოსს და ისრაელის ყოფილ პრემიერ-მინისტრს შიმონ პერესს.

ოჯახი
დალია იციკი დალია გათხოვილია ჰყავს, სამი შვილი.
მიშლინ კალმი-რე

მიშლინ კალმი-რე (; დ. 8 ივლისი, 1945, ქ. სიონი, შვეიცარია) — შვეიცარიის 160-ე ფედერალური და მეორე ქალი-პრეზიდენტი. დაიბადა ჩარლზ და ადელაინ რეიების ოჯახში. უმაღლესი განათლება მიიღო სანქტ-მორიცის უნივერსიტეტში და 1963 წელს მიიღო პოლიტიკურ მეცნიერებათა სპეციალისტის დიპლომი.

პოლიტიკური კარიერა
1979 — გახდა შვეიცარიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი.
1981—1997 ჟენევის კანტონის საკანონმდებლო ორგანოს წევრი, პარალელურად კი იყო პარტიის ჟენევის ორგანიზაციის ხელმძღვანელი.
2003-დან ფედერალური საბჭოს კონსული და საგარეო საქმეთა მინისტრი.
2006 — შვეიცარიის ფედერალური ვიცე-პრეზიდენტი.
2007 — შვეიცარიის ფედერალური პრეზიდენტი.
2008-დან კვლავ ფედერალური საბჭოს კონსულია.

ოჯახი
მიშლინ რეი 1966 წელს დაქორწინდა ანდრეი კალმიზე, რომელთანაც შეეძინა 2 შვილი.
ჯინ გრეი

ჯინ გრეი (ჯინ გრეი-სამერსი) — გამოგონილი სუპერგმირი -ის მსოფლიოში. ასევე ცნობილია, როგორც მარველის გოგონა და ფენიქსი. იგი იქს-ადამიანების ხუთი ძირითადი წევრიდან ერთ-ერთია.

ჯინ გრეი არის მუტანტი, რომელიც დაბადებიდან ფლობს ტელეკინეზურ და ტელეპათიურ შესაძლებლობებს. იგი მზრუნველი, მოსიყვარულე ფიგურაა, თუმცაღა გამკლავება უწევს ომეგა-დონის მუტანტად ყოფნასა და კოსმიური ფენიქსის ძალის ფიზიკურ გამოვლინებასთან. კომიქსის სერიების ისტორიაში ჯინ გრეი რამდენიმეჯერ დაიღუპა, პირველად შავი ფენიქსის საგაში (" "), თუმცა, ფენიქსის ძალასთან არსებული კავშირის გამო, მასაც შეუძლია ფერფლიდან აღდგომა.

ჯინ გრეი მნიშვნელოვანი ფიგურაა მისი მეუღლის, ციკლოპის, ცხოვრებაში, პროფესორი ქსავიე მისი მამობილი და აღმზრდელია, სამურავი გრეის ახლო მეგობარია და, შესაძლოა, სიყვარულის ობიექტიც, შტორმი მისი საუკეთესო მეგობარი და დასავით ახლობელი ფიგურაა, მისი ქალიშვილია რეიჩელ სამერსი, ვაჟი - ადამიანი-იქსი, გერი - კეიბლი.

ფენიქსი მონაწილეობს იქს-ადამიანების ისტორიების უდიდეს ნაწილში, ანიმაციურ სერიებში, უამრავ ვიდეო თამაშში, სრულმეტრაჟიან ფილმებში, სადაც მას მსახიობი ფანკე იანსენი ანსახიერებს.

2006 წელს, .-ის 25 საუკეთესო იქს-ადამიანის სიაში ჯინ გრეიმ მე-6 ადგილი დაიკავა.
ეზდიხანა

იეზდიხანა (ქურთ. [ეზდიხანა] (სრულიად ეზიდები). როგორც ვარაუდობენ ისტორიკოსები გაჩნდა საუკუნეში, როდესაც შიხადიმ გაათავისუფლა არაბებისგან ეზიდთა წმინდა ტაძარი ლალეში. იეზდიხანა შედგება ეზიდებისგან იგი როგორც მთელი ეზიდთა საზოგადოება, იყოფა სამ ნაწილად: შეიხები, ფირები და მრიდები. მიუხედავად ერთი რელიგიისა მკაცრად არის აკრძალული ამ სამი კასტის შეერთება ან დანათესავება.

შეიხები
როგორც ირწმუნებიან სხვადასხვა ქურთოლოგები, პირველი შეიხი იყო ეზიდიზმის რეფორმატორი შიხადი. შეიხები სასულიერო პირებად ითვლებიან. და ჰყავთ თავისი ოჯახები, რომლებიც მიმართავენ მათ სხვადასხვა ღონისძიებების დროს. საქართველოში 6 ათასამდე შეიხი ცხოვრობს. თვით ისინიც იყოფიან სამ ნაწილად და სხვადასხვა ტომებად:

ადანი, ყათანი და შამსანი.
რომლებიც შეადგენენ შემდეგ ტომებს:
შეხე შიხსნ
შეხე შეხუბაქრ
შეხე შამსადინ
შეხე შეხმანდა
შეხე შარჶადინა და ა.შ.

ფირები
ფირები როგორც შეიხები ეზიდიზმის სულიერ პირებათ ითვლებიან. საქართველოში მათი რაოდენობა 4 ათასს არ აღემატება. მათთაც როგორც შეიხებს აქვთ ტომები:

ფირე ჩელე
ფირე ბარი
ფირე ომარხალი
ფირე ისებია და ა.შ

მრიდები
მრიდები იეზდიხანის ყველაზე მსხვილი ნაწილია. მაგრამ ისინი არ არიან სულიერი პირები, «მრიდ» მოწაფეს ნიშნავ და სწორედ ამიტომ ყველა მრიდს თავისი შეიხი და ფირი ჰყავს. ისინი თავისებურად იყოფიან 3 კონფედერაციად, ბევრ ტომის კავშირად და მრავალ ტომად.
მრიდების კონფედერაციებია: ზუყრი (ვანის ეზიდები), ყარსის ეზიდები და მესოპოტამიის ეზიდები.
ტომთა კავშირები:
სიფკანი
როჟკანი
მაჰამდჲნ და ა.შ
მრიდების ტომებია:
ანყოსი
რაჯავი
ბუდი
ბალი
ბუფკი
საჰანი
როჟკი
მაჰამდი
ქლერი
სიპკი და ა.შ.
სურამის წმინდა გიორგის ეკლესია

სურამის წმინდა გიორგის ტაძარი — დაბა სურამში, თბილისი-ქუთაისის საავტომობილო გზის მარცხენა მხარეს მდებარე ტაძარი. თარიღდება - საუკუნეებით. 1968 წელს გაუკეთდა რესტავრაცია.

ეკლესია ჯვარ-გუმბათოვანი ნაგებობაა (11,5 17,2 მეტრი), რომელსაც დასავლეთით სამრეკლო ეკვრის. ნაგებია აგურითა და ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთით და დასავლეთითაა. შიდა ჯვაროვანი სივრცე იქმნება ცენტრალური გუმბათქვეშა კვადრატიდან ოთხივე მხრივ გამოწვდილი მკლავებით. აღმოსავლეთის მკლავი დასრულებულია ნახევარწრიული ღრმა აფსიდითა და ბემით. დანარჩენი მკლავები ოთკუთხაა. სამხრეთისა და ჩრდილოეთის მკლავები მოკლეა, დასავლეთისა შედარებით გრძელი. აფსიდის ღერძზე ერთი მაღალი სარკმელია, რომლის გვერდებზე თითო თაღოვანი ნიშია. საკურთხევლის ბაქანი შემაღლებულია და ბემის საზღვრებს სცილდება. საკურთხევლის ცენტრში სატრაპეზო ქვა დგას. საკურთხევლის ჩრდილოეთით და სამხრეთით სათავსებია (სამკვეთლო და სადიაკვნე). ეკლესიის გრძივ კედლებში გაჭრილია ორ-ორი სარკმელი, ხოლო გუმბათის ყელში 12 დიდი თაღოვანი სარკმელია. გუმბათი ბემის შვერილებსა და დასავლეთის ორ თავისუფლად მდგომ ბოძზე დაყრდნობილ ნახევარწრიულ თაღებზეა აღმართული. ეკლესიის ინტერიერი მოხატულია. ტაძრის სამრეკლო ოთხსართულიანია. შესასვლელი დასავლეთიდანაა, ეკლესიის კარის ღერძზე. ბოლო სართული პირამიდული სახურავით დასრულებული, თაღებით გახსნილი რვაწახნაგა ფანჩატურია, რომლის გუმბათის წყობაში გადებულია ზარების ჩამოსაკიდი ხის ძელები. სამრეკლოს ქვიშაქვის პროფილირებული ლავგარდანი აქვს.

გალერეა
ანა კურნიკოვა

ანა კურნიკოვა ( დ. 7 ივნისი, 1981, მოსკოვი, რსფსრ, სსრკ) — რუსი მოდელი და ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, მსოფლიოს ყოფილი მერვე ჩოგანი.

კურნიკოვამ ერთეულთა თანრიგში ვერ შეძლო -ის ტურნირის მოგება, თუმცა იგი წარმატებული იყო წყვილებში, სადაც შვეიცარიელ მარტინა ჰინგისთან ერთად 2 ავსტრალიის ღია პირველობა და 2 წლის შემაჯამებელი ტურნირი მოიგო. კურნიკოვა წყვილთა რეიტინგში 10 კვირის განმავლობაში იკავებდა პირველ ადგილს.

ანამ კარიერაში ბოლო მატჩი 2003 წელს ჩაატარა, როდესაც იგი 22 წლის იყო. კარიერის დასრულების მთავარი მიზეზი გახდა ზურგის და ხერხემლის ქრონიკული პრობლემები. კურნიკოვა ასევე მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული და პოპულარული მოდელი იყო. მას მრავალი მილიონიანი კონტრაქტი ჰქონდა გაფორმებული. 2010 წელს, მან აშშ-ის მოქალაქეობა მიიღო.

სტატისტიკა და მიღწევები
დიდი სლემის ტურნირების ფინალები
წყვილები: 3 (2–1)
შერეული წყვილები: 2 (0–2)
წლის შემაჯამებელი ტურნირის ფინალები: 2 (2–0)
(დ) – დახურული კორტი
ჯანგირ აღა

ჯანგირ აღა (ქურთ. (დ. 1874, ჩობუღლი, ვანის ვილაიეთი, ოსმალეთის იმპერია – გ. 1943, სარატოვი, სსრკ) — ეზიდთა და ასევე სომხეთის ეროვნული გმირი.

დაიბადა სოფელ ჩობუღლიში, ვანის ვილაიეთი, ოსმალეთის იმპერია. მანდიკის ტომის მეთაურის ხათიბ-აღის შვილი. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. 1915 წელს რუსეთის იმპერიას ჩაბარდა და მოქალაქეობა თხოვა. 1918 წელს სომხეთის რესპუბლიკის არმიაში გენერალ ანდრანიკთან ერთად მეთაურობს. 1939 წელს იყო რეპრესირებული სარატოვის ციხეში. 1943 წელს იქვე გარდაიცვალა.

სახალხო სიმღერები ჯანგირ აღაზე