შადლი ბენჯადიდი

შადლი ბენჯადიდი (; დ. 14 აპრილი, 1929 — გ. 6 ოქტომბერი, 2012) — ალჟირელი სამხედრო ოფიცერი და პოლიტიკოსი, რომელიც ალჟირის მესამე პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა. მისი საპრეზიდენტო ვადა 1979 წლის 9 თებერვლიდან 1992 წლის 11 იანვრამდე გრძელდებოდა.

ალჟირის ომის მონაწილე, იგი 1965-1976 წლებში იყო რევოლუციური საბჭოს წევრი, ხოლო 1969 წელს მიენიჭა პოლკოვნიკის წოდება.
1979 წლის იანვარში იგი დაინიშნა ეროვნული განთავისუფლების ფრონტის გენერალურ მდივნად, მომდევნო თვეში კი პრეზიდენტად აირჩიეს. ბენჯედიდმა ხელახალ არჩევნებში 1984 და 1989 წლებში ყოველგვარი კონკურენციის გარეშე გაიმარჯვა. იგი პრეზიდენტის თანამდებობიდან 1992 წლის იანვარში, სადავო არჩევნებისა და სამხედრო გადატრიალების შემდეგ გადადგა, რასაც ალჟირის სამოქალაქო ომი მოჰყვა.

იგი 1999 წლამდე შინაპატიმრობაში იმყოფებოდა, ხოლო 2012 წელს, 83 წლის ასაკში, სიმსივნით გარდაიცვალა.

კარიერა
ადრეული ცხოვრება და კარიერა
ბენჯედიდი დაიბადა ბუტელჯაში 1929 წლის 14 აპრილს. იგი საფრანგეთის არმიაში მსახურობდა უნტერ-ოფიცრად და იბრძოდა ინდოჩინეთში. იგი მე-2 სამხედრო რეგიონს 1964 წლიდან 1978 წლამდე მეთაურობდა; ამ პერიოდში იგი ზედამხედველობდა ევინალის შეთანხმების შესაბამისად მერს-ელ-ქებირში განლაგებული საფრანგეთის სამხედრო ძალების ევაკუაციას და ალჟირსა და მაროკოს შორის არსებული საზღვრის მონიტორინგს, რომელიც მნიშვნელოვანი დაძაბულობის კერას წარმოადგენდა.

პრეზიდენტობა
ბენჯედიდი 1978 წლის ნოემბრიდან 1979 წლის თებერვლამდე თავდაცვის მინისტრი იყო და პრეზიდენტი ბუმედიენის გარდაცვალების შემდეგ გახდა. ბენჯედიდი იყო კომპრომისული კანდიდატი, რომელიც ხელისუფლებაში მას შემდეგ მოვიდა, რაც 1979 წლის 27-31 იანვარს გამართულ -ის მეოთხე ყრილობაზე პარტიის ხელმძღვანელობისა და პრეზიდენტობისთვის ბრძოლა გაჩაღდა. ბუმედიენის ყველაზე სავარაუდო მემკვიდრეები მოჰამად სალაჰ იაჰიაუი და აბდელაზიზ ბუტეფლიკა იყვნენ. ეს უკანასკნელი თექვსმეტი წლის განმავლობაში გაეროში საგარეო მდივნად მსახურობდა. იგი „უჯდას ჯგუფის“ თვალსაჩინო წევრი იყო და პროდასავლურ ლიბერალად ითვლებოდა. იაჰიაუი მჭიდროდ იყო დაკავშირებული კომუნისტებთან და „სოციალისტური ავანგარდის პარტიას“ მასობრივ პროფკავშირებსა და ახალგაზრდულ ორგანიზაციებზე იურისდიქციის მოპოვების უფლებას აძლევდა. სავარაუდოდ, პოლიტიკური გადარჩენის სტრატეგიის სახით, ბენჯედიდმა მოუწოდა და დაიწყო მრავალპარტიულ დემოკრატიაზე გადასვლის პროცესის განხორციელება.

ცხოვრება პრეზიდენტობის შემდეგ
ბენჯედიდი ორანში შინაპატიმრობაში მოათავსეს, თუმცა 1999 წელს, აბდელაზიზ ბუტეფლიკას გაპრეზიდენტების შემდეგ, გაათავისუფლეს. 2002 წლის ინტერვიუში მან გამოხატა მზადყოფნა, ეღიარებინა 1991 წლის არჩევნების შედეგები და ეთანამშრომლა „ისლამური ხსნის ფრონტთან“ , იმ პირობით, თუ ისინი ყველა სახელმწიფო ინსტიტუტს არ ჩაიგდებდნენ ხელში. მას სჯეროდა, რომ კონსტიტუცია ამის უფლებას აძლევდა, თუმცა სამხედრო ელიტის მხარდაჭერის მოპოვება ვერ შეძლო.

იგი საზოგადოების წინაშე 2008 წლის ბოლოს გამოჩნდა, როდესაც თავის მშობლიურ ქალაქ ალ-ტარიფში გამართულ კონფერენციაზე სკანდალური სიტყვა წარმოთქვა. მისი მემუარების გამოქვეყნება 2012 წლის 1 ნოემბერს დაანონსდა, რაც ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ომის დაწყების 58-ე წლისთავს დაემთხვა.

ავადმყოფობა და გარდაცვალება
ბენჯედიდი 2012 წლის იანვარში პარიზში, კიბოს სამკურნალოდ გადაიყვანეს, ხოლო საავადმყოფოში კვლავ 2012 წლის მაისსა და ოქტომბერში დაბრუნდა. 2012 წლის 3 ოქტომბერს ბენჯედიდი მოათავსეს ალჟირის აინ-ნააჯას სამხედრო ჰოსპიტლის ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში. სახელმწიფო მედიამ გამოაცხადა, რომ იგი 2012 წლის 6 ოქტომბერს კიბოთი გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს ელ-ალიის სასაფლაოზე.