iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
როდოლფო გრაციანი

როდოლფო გრაციანი (იტალ. ; დ. 11 აგვისტო, 1882 – გ. 11 იანვარი, 1955) — გამოჩენილი იტალიელი სამხედრო მოღვაწე, სახელი გაითქვა იტალიის სამეფო არმიის მიერ ჩატარებულ კამპანიებში აფრიკასა და მეორე მსოფლიო ომში. ფაშიზმის ერთგულებით გამორჩეული გრაციანი იტალიური არმიის საკვანძო ფიგურა იყო ვიქტორ ემანუელე -ის მეფობისას. ამ პერიოდში ის ასევე იყო იტალიის სხვადასხვა აფრიკული კოლონიის გენერალ-გუბერნატორი.

გრაციანიმ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა იტალიის იმპერიის კონსოლიდაციასა და ექსპანსიონისტურ პოლიტიკაში 1920-იან და 1930-იან წლებში, ჯერ ლიბიაში, შემდეგ კი ეთიოპიაში. ის ცნობილი იყო მკაცრი რეპრესიული მოქმედებებით, მაგალითად, საკონცენტრაციო ბანაკების მოწყობითა და აფრიკული კოლონიების სამოქალაქო პირთა მასობრივი მკვლელობებით. აფრიკაში გამოჩენილი სისასტიკისთვის გრაციანის „ფეცანის ყასაბი“ და „ეთიოპიის ყასაბი“ შეარქვეს. 1937 წლის თებერვალში, ეთიოპიის დედაქალაქ ადის-აბებაში ცერემონიისას ეთიოპიელთა მიერ მისი მკვლელობის წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ, გრაციანიმ სასტიკი სადამსჯელო მოქმედებების ჩატარება ბრძანა, რასაც 19,200-30,000 მშვიდობიანი ეთიოპიელის მკვლელობა მოჰყვა, ცნობილი, როგორც „იეკატიტ 12“. იტალიის მიერ მეორე მსოფლიო ომში ჩართვიდან მალევე გრაციანი ლიბიაში დაბრუნდა იქაური იტალიური ჯარების სამეთაუროდ, თუმცა 1940–1941 წლების ბრიტანული შეტევების შემდეგ, რომლებმაც იტალიურ ნაწილებს უკან დაახევინა, ის თანამდებობიდან გადადგა.

იტალიის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ, 1943 წელს, გრაციანი იყო იტალიის სამეფო არმიის ერთადერთი მარშალი, რომელიც მუსოლინის მხარეს დარჩა და დაინიშნა ახალშექმნილი იტალიის სოციალური რესპუბლიკის თავდაცვის მინისტრად. ის ასევე მეთაურობდა სოციალური რესპუბლიკის ჯარს და მოკავშირეებთან საბრძოლველად აქტიურ სამხედრო სამსახურში დაბრუნდა ომის ბოლომდე.

ომის შემდეგ გრაციანი თავისი სასტიკი ქმედებებისთვის გაეროს ომის დანაშაულების კომისიის მიერ არ გასამართლებულა. ის შეყვანილი იყო კომისიის მიერ შედგენილ სიაში, რომელშიც გასამართლებას დაქვემდებარებული იტალიელები იყვნენ, თუმცა მოკავშირეთა მხრიდან იტალიელ სამხედრო დამნაშავეთა სასამართლო პასუხისგების მიმართ ინდიფერენტული მიდგომის წყალობით, ეთიოპიელთა მცდელობების მიუხედავად, მას პასუხი არ უგია. მოკავშირეთა ამ ქმედების მიზეზი იყო სურვილი, რომ მზარდი კომუნისტური გავლენის სფეროს ფონზე, ომის შემდეგ იტალია დემოკრატიული ქვეყანა ყოფილიყო და მისი რეპუტაცია ნაკლებად შელახულიყო. 1948 წელს იტალიურმა სასამართლომ გრაციანის ცხრამეტწლიანი პატიმრობა მიუსაჯა ნაცისტებთან თანამშრომლობისთვის, თუმცა ის ოთხი თვის შემდეგ გათავისუფლდა.

მოგვიანებით გრაციანიმ მემუარების წერა დაიწყო, რომელშიც თავის ომისდროინდელ ქმედებებს ამართლებდა და პოლიტიკურ საქმიანობას დაუბრუნდა. 1955 წლისთვის გრაციანი იტალიაში ნეოფაშისტური მოძრაობის მფარველად იყო ჩამოყალიბებული. გრაციანი 1955 წელს რომში, 72 წლის ასაკში, გარდაიცვალა. ის სიცოცხლის ბოლომდე მოუნანიებელ ფაშისტად დარჩა და მიიჩნევა ყველაზე ცნობილ და საძულველ მეორე მსოფლიო ომის დროინდელ იტალიელ გენერლად.
ლინოი აშრამი

ლინოი აშრამი (დ. 13 მაისი, 1999) — ებრაელი ტანმოვარჯიშე. ასპარეზობს მხატვრულ ტანვარჯიშში. აშრამმა კარიერა 2014 წელს დაიწყო. მსოფლიო ჩემპიონატზე მოპოვებული აქვს 6 ვერცხლისა და 5 ბრინჯაოს მედალი. ევროპის ჩემპიონატზე მოპოვებული აქვს 2 ოქროს, 2 ვერცხლისა და 3 ბრინჯაოს მედალი. არის მსოფლიო თამაშების ვერცხლისა და ბრინჯაოს მედლების პრიზიორი.
ჯოვანი მესე

ჯოვანი მესე (იტალ. ; დ. 10 დეკემბერი, 1883 — გ. 18 დეკემბერი, 1968) — იტალიელი ფელდმარშალი და პოლიტიკოსი. მონაწილეობა მიიღო იტალია-თურქეთისა და პირველ მსოფლიო ომებში, იტალია-ეთიოპიის მეორე ომში, ალბანეთის კამპანიაში, იტალია-საბერძნეთის ომში, ოპერაცია ბარბაროსასა და შემდგომ ბრძოლებში საბჭოთა კავშირის წინააღმდეგ, ბოლოს კი ტუნისში, ჩრდილოეთ აფრიკის კამპანიაში, გაიგზავნა. ტუნისის კამპანიის დროს მოკავშირეებმა მესე დაატყვევეს. თუმცა 1943 წლის ზავის შემდეგ, როდესაც იტალიის მეფე ვიქტორ ემანუელე -მ მუსოლინი პრემიერ-მინისტრობიდან გაათავისუფლა და მოკავშირეებს მიემხრო, მესე დაინიშნა სამხრეთ იტალიაში შექმნილი ჯარის გენშტაბის უფროსად, რომელიც მოკავშირეების მხარდამხარ ებრძოდა გერმანიასა და ჩრდილოეთ იტალიაში დაარსებულ იტალიის სოციალურ რესპუბლიკას. მოგვიანებით მესე აირჩიეს წარმომადგენლად იტალიის სენატში. ფართოდ გავრცელებული აზრის თანახმად, ჯოვანი მესე მეორე მსოფლიო ომის საუკეთესო იტალიელი გენერალი იყო.
ელექტრული სიგარეტი

ელექტრული სიგარეტი, ან შემოკლებით ელექტროსიგარეტი — ბატარეული კვების მოწყობილობა, რომელიც შექმნილია ნამდვილი სიგარეტის მაგალითზე. გამოიგონა ჩინელმა ფარმაცევტმა ხან ლიმ 2003 წელს, როდესაც იგი ცდილობდა შეექმნა მოწყობილობა, რომელიც ჩვეულებრივი წევის ალტერნატივა იქნებოდა. ბატარეის კომპონენტთან ერთად, ელექტრული სიგარეტი მოიცავს საფრქვეველსა და კარტრიჯს; ეს უკანასკნელი შეიცავს ნიკოტინს ან ნიკოტინის არშემცველ თხევად ხსნარს. როდესაც მოწყობილობა მუშაობს, ბატარეა ათბობს კარტრიჯის ხსნარს, ხოლო საფრქვეველი აორთქლებს და აფრქვევს მას ორთქლის სახით, რომელსაც ჩაისუნთქავს მომხმარებელი. ჩვეულებრივ, ელექტრული სიგარეტის მოხმარების პროცესს ვეიპინგი ეწოდება, რომელიც ასევე გამოიყენება სხვა მსგავსი მოწყობილობების (ე.წ. ვეიპ-კალამი, ელექტრული ყალიონი და სხვ.) მოხმარების აღსანიშნავადაც. მალევე, მათ სხვა შესაძლო გვერდით ეფექტზე დაიწყეს საუბარი: აგვისტოს ბოლოს მეცნიერთა ჯგუფი ფილტვების აქამდე უცნობი დაავადების 215 კლინიკურ შემთხვევას იკვლევდა. 2019 წელსვე გამოქვეყნებული შედეგების თანახმად, ელექტრული სიგარეტის მოხმარება დაკავშირებულია მძიმე ლითონების პნევმოკონიოზთან, ფილტვების იშვიათ დაავადებასთან, რომელსაც იწვევს მომწამვლელი ლითონების ჩასუნთქვა.
ებონიტი

ებონიტი — მუქი რუხი ან შავი ფერის, ელასტიურობადაკარგული მყარი რეზინის ნაირსახეობა, რომელიც მიიღება გოგირდით ბუნებრივი ან სინთეზური კაუჩუკის ვულკანიზაციის შედეგად. ბმული გოგირდის შემცველობა ებონიტში 32%-ია. ქიმიურად მედეგია, გამოირჩევა კარგი დიელექტრიკული მაჩვენებლებით. იყენებენ ელექტრო- და რადიო-ტექნიკურ, საავიაციო და ქიმურ მრეწველობაში.

მიღება
ებონიტის მიღება რეზინის ანალოგიურია, განსხვავება მხოლოდ კომპონენტების პროპორციებისა და ზოგიერთი კომპონენტების დაუმატებლობაშია. ებონიტი წარმოადგენს ნატურალურ ან სინთეტიკურ კაუჩუკს, რომელმაც გოგირდთან შერევის შემდეგ გაიარა ვუკანიზაციის პროცესი.

კაუჩუკი, გაცხელებისა და გოგირდთან შერევის შედეგად ხდება მყარი. მის შემადგენლობაში ფერის მისაცემად შეიძლება დამატებულ იქნას საღებავები. მაგალითად შავი ებონიტის მისაღებად კაუჩუკსა და გოგირდს უმატებენ 5% ჭვარტლს. ებონიტი რეზინისაგან განსხვავებით მყარია იმის გამო, რომ შეიცავს 30%-ს და მეტ გოგირდს კაუჩუკთან მიმართებაში. არსებობს ებონიტის ისეთი სახეობები, რომლებშიც კაუჩუკისა და გოგირდის შემცველობა თანაბარია.

ძირითადი მახასიათებლებია
აგრესიულ სითხეების მიმართ მაღალი მედეგობა;
მეტალებისმიმართ კარგი ადგეზია;
ადვილი დასამუშავებლად;
არაჰიგროსკოპულობა;
გაზმედეგობა;

ებონიტი დაბალ ტემპერატურებზე კარგავს თავის ძლიერ თვისებებს და ხდება საკმაოდ მყიფე და მსხვრევადი.

ებონიტი +55° ტემპერატურაზე ზევით, ხდება ძლიერელასტიური. ებონიტის სიმკვრივე მერყეობს 1,15 – 1,68 გ/სმ³, ამიტომ მას ხშირად ცვლიან პლასტმასის ნაკეთობებით.

ებონიტის დიელექტრიკული შეღწევადობა შეესაბამება 2,82-ს, რაც მას მიმზიდველს ხდის სხვადასხვა დარგებში. აღსანინავია, რომ ებონიტის სამუშაო ტემპერატურული დიაპაზონი –50°-დან +60°-მდე მერყეობს. ებონიტი +300°-ზე მაღალ ტემპერატურაზე თავისუფლად ზავდება პარაფინში. ის ასევე იწოვს სხვადასხვა ნავთობპროდუქტებს.

ებონიტის საიზოლაციო თვისებები საკკმაოდ მცირდება მაღალი განათების დროს, რომლის დროსაც ის იკიდებს მომწვანო ფერის ჟანგს. +70-80° ტემპერატურაზე ებონიტი თავის დრეკადულ თვისებებს კარგავს, თუმცა გაცივებისთანავე კვლავ მყარდება.
შუა სურების წმინდა გიორგის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია = გურიის მხარე
| რაიონი = ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =
| ფუნქციური_სტატუსი = უმოქმედო
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა = შემოქმედის ეპარქია
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება = დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი = ბაზილიკა
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = დარბაზული ეკლესია
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი =
| გრძედი =
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
შუა სურების წმინდა გიორგის ეკლესია — ისტორიული ძეგლი, მართლმადიდებლური ტაძარი გურიაში, სურების ხეობაში. მდებარეობს ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა სურების ცენტრში, სამანქანო გზის ჩრდილოეთით, შემაღლებულ ფერდობზე.

ისტორია
შუა სურებში მდგარი წმინდა გიორგის ტაძარი ლომისკარელად იწოდებოდა. ტაძარი ერისთავ-შარვაშიძეების კუთვნილებას წარმოადგენდა. დავით შარვაშიძემ და მისმა ძმამ, ზაალმა წმინდა გიორგი ლომისკარელის სამწყსო უბოძა ტრაპაიძეებს. ანიზდარ ტრაპაიძეს განუახლებია ლომისკარელის ჯვარი. ტაძარში დაცული იყო ადგილობრივთა წარმოდგენით სასწაულმოქმედი ლომისკარელის ხატი. თუ ვინმე რაიმეს დაკარგავდა, ან მოჰპარავდნენ, დამნაშავეს ამ ხატზე გადასცემდა. შემდგომ ლომისკარელის ხატი სოფელ ბუკისციხეში იყო დასვენებული, საიდანაც ის გაიტაცეს 1905 წლის რევოლუციის დროს.

არქიტექტურა
დარბაზული ეკლესია ხისაა. დაფუძნებულია ქვის შემზადებაზე, რომლის ზედაპირი მართკუთხა ბრტყელი ფილებითაა მოკირწყლული და ეს უკანასკნელი ეკლესიის იატაკს წარმოადგენს. ხუთწახნაგიან შვერლ აფსიდაზე გაჭრილია ხუთი ფანჯარა. წინა სამ წახნაგზე შეისრული, ხის სადა თავსართით მორთული ფანჯრებია გაჭრილი. გვერდებზე კი — მარათკუთხა ფანჯრებია, რომელთა თავიც მოხატულია მცენარეული ორნამენტებით. ინტერიერი გარდა აფსიდში არსებული სარკმლებისა, ნათდება სამივე მხარეს გაჭრილი კარებებიდან და ორ-ორი ფანჯრებიდან შემომავალი სინათლით. ინტერიერის ცენტრში დგას წიბოებ-თლილი ორი სვეტი რომელზეც გადანაწილებულია გადახურვის კონსტრუქციის წონა. ეკლესიის სამხრეთ შესასვლელთან მოწყობილ ქვის პლატფორმას უერთდება ხუთ საფეხურიანი კიბე. ამავე პლათფორმაზე განლაგებულია ქვის ბაზისებზე დაფუძნებული, ოთხი, წიბოებ-თლილი სვეტი, რომელსაც ეყრდნობა გადახურვა.
ალექსანდერ ისაკი

ალექსანდერ ისაკი (დ. 21 სექტემბერი, 1999) — შვედი ფეხბურთელი. თამაშობს თავდამსხმელის პოზიციაზე. ის არის ინგლისის პრემიერლიგის კლუბი „ლივერპულისა“ და შვედეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი.

ტიტულები
ბორუსია დორტმუნდი
გერმანიის თასი (1): 2016-17

რეალ სოსიედადი
ესპანეთის თასი (1): 2019-20

ნიუკასლ იუნაიტედი
ლიგის თასი (1): 2024-25; მეორე ადგილი: 2022-23
შვიტა

შვიტა — მცენარე შვიტასებრთა ოჯახისა. აჭარაში მას ეძახიან ნაძვბალახას, ზემო იმერეთში ცხენის ბუას), მრავალწლიანი ფესურიანი ბალახია. მისი მოყავისფრო დამუხლული ფესურა გრძელი და მხოხავია. , ხშირად მრგვალი კოჟრებით (ეს კოჟრები იჭმება, განსაკუთრებით შემწვარი), თავისი გემოთი რამდენადმე კარტოფილს მოგვაგონებს. ღერო ორგვარია – გენერაციული და ვეგეტაციური. გენერაციული ღეროები ადრე გაზაფხულზე ამოდის წვერზე ცილინდრული სპორანგიუმით. ეს ღერო მარტივია (ე. ი. დატოტვილი არაა) რუხი – მოყავისფრო, 25 სმ – მდე სიმაღლის, მთელ სიმაღლეზე წვრილად დაღარული, ვაგინისებრი საბურველებით. ვეგეტაციური ღერო უფრო გვიან ამოდის დაღარული ღეროთი, რომელიც თითქმის მიწის პირიდანვე რგოლური დატოტვით ხასიათდება 10 – 15 სმ სიმაღლით, ტოტების რაოდენობა თითოეულ რგოლში 6 – 18 ცალის ფარგლებში ზეაღმართულნი არიან და ღეროს მიმართ მახვილ კუთხეს ქმნიან. თითოეული ტოტი მარტივია (ე. ი. განტოტვილი არაა) და 4 – 5 წიბოიანია. რედუცირებული ფოთლების სახით წარმოდგენილი ვაგინები ღეროზე ცოლინდრულია, 4 – 8 მმ სიგრძის, სამკუთხა – ლანცეტა, შავი მორუხო, 2 – 3 ერთად შეზრდილი, თეთრარშიანი კბილებით. ტოტების ვაგინები 4 – 5 კბილიანია. მრავლდება სპორებით და ფესურის კოჟრებიდან მიღებული ამონაყარით. შვიტას ნახარშს შემდეგნაირად ამზადებენ: ბალახს აქუცმაცებენ არა უმეტეს 3 მმ სიგრძის ნაჭრებად, ასხამენ ოთახის ტემპერატურის წყალს 1:10 შეფარდებით, ადუღებენ 30 წუთი ნელი დუღილით, აგრილებენ 10 წუთს, ფილტრავენ (წურავენ), ბალახის ნარჩენ მასასაც ხელით წურავენ. შვიტას წვენი და ნაყენი გამოცდილი იქნა ქართველი მკვლევარების მიერ (ვ. გერსამია), როგორც დიურეტული საშუალება. წვენს უნიშნავდნენ ავადმყოფებს, რომელთაც გულის უკმარობის ნიადაგზე გამოწვეული შეშუპება ჰქონდათ, 15 მლ დღეში სამჯერ, რის შედეგადაც დიურეზის მომატება აღინიშნა, თანდათან ძლიერდებოდა და მაქსიმუმს პრეპარატის მიღებიდან მესამე – მეოთხე დღეს მიაღწია. პრეპარატის მოხსნიდან მეორე – მესამე დღეს შარდის გამოყოფა მცირდებოდა. შვიტას მატყლის ყვითლად და მწვანედ შესაღებადაც იყენებს ხალხი.
ზაქარია ფალიაშვილის ქუჩა

ზაქარია ფალიაშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ვაკის რაიონში (ვაკე); კორნელი კეკელიძის ქუჩიდან არჩილ მიშველაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 20-იან წლებში. ადრე ვაკის ქუჩა ერქვა, თბილისის 1926 წლის ცნობარის მიხედვით — ვაკის პროსპექტი. 1925–1926 წლების ცნობათა წიგნში „მთელი ტფილისი“ შეტანილია ვაკის ახალი ქუჩების სიაში. 30-იან წლებში ზაქარია ფალიაშვილის სახელი ეწოდა. ქუჩაზეა ალექსანდრე თვალჭრელიძის სახელობის კავკასიის მინერალური ნედლეულის ინსტიტუტი. მისივე სახელობი სკვერში დგას კონსტანტინე გამსახურდიას ძეგლი (მოქანდაკე — თენგიზ კიკალიშვილი, არქიტექტორი — თამაზ თევზაძე).
ბეგარა

ბეგარა — ყმების (ქვეშევრდომთა) ვალდებულება უსასყიდლოდ (ან თავისი ხარჯით) ემუშავათ ბატონის (ან სახელმწიფოს) სასარგებლოდ (საბატონო, საგზაო) ან გადაეხადათ ფულადი ან ნატურალური გამოსაღები.

 საუკუნის ბოლოსათვის საქართველოს საზოგადოებრივმა წყობილებამ მიიღო სავსებით ჩამოყალიბებული, განვითარებული ფეოდალიზმის სახე. გაბატონებული კლასი დიდებულებისა და აზნაურებისგან შედგებოდა. იმ დროის ქართული გლეხობის ძირითად მასას ფეოდალის მიწაზე მიმაგრებული ყმა გლეხები შეადგენდნენ. ისინი თავიანთი ბატონების სასარგებლოდ მძიმე ფეოდალურ ვალდებულებებს მათ შორის ბეგარას იხდიდნენ.
დავიდ ვექსლერი

დავიდ ვექსლერი (დ. 12 იანვარი, 1896 – გ. 2 მაისი, 1981) — რუმინელ-ამერიკელი ფსიქოლოგი. ვექსლერი ცნობილია, როგორც ორიგინალური ინტელექტის ტესტების ავტორი. განათლება მიიღო კოლუმბიის უნივერსიტეტში, ლონდონის უნივერსიტეტში (ჩ. სპირმენთან და კ. პირსონთან) და პარიზის უნივერსიტეტში. ვექსლერი მუშაობდა მთავარ ფსიქოლოგად ბელვიუს ფსიქიატრიულ კლინიკაში და კლინიკურ პროფესორად ნიუ-იორკის კოლეჯში. დაჯილდოებული იყო -ს უმაღლესი ჯილდოებით მეცნიერებაში განსაკუთრებული წვლილისთვის.
იბრაჰიმ რაისი

იბრაჰიმ რაისი (; დ. 14 დეკემბერი, 1960, მეშჰედი, ირანი — გ. 19 მაისი, 2024) — ირანელი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. გაიმარჯვა 2021 წლის 18 ივნისის საპრეზიდენტო არჩევნებში და მიიღო ამომრჩეველთა ხმების 61,95 %.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1960 წლის 14 დეკემბერს ირანის ქალაქ მეშჰედში. 1980 წელს მიიღო რელიგიური განათლება. 1985 წელს საცხოვრებლად გადავიდა თეირანში, სადაც დანიშნეს ქალაქის პროკურორის მოადგილედ. ამ დროს პოლიტპატიმრების სიკვდილით მასობრივად დასჯაში თავისი როლის გამო (1988), ისლამური რესპუბლიკის კრიტიკოსები ებრაჰიმ რაისის მოიხსენიებენ „თეირანის ჯალათად“. 1989-1994 წლებში კი ეკავა პროკურორის თანამდებობა. 2004 წელს დანიშნეს ირანის პროკურორის მოადგილედ, 2014 წელს კი გახდა ირანის გენერალური პროკურორი.

ირანის პრეზიდენტად კენჭს იყრიდა 2017 წელს და დამარცხდა შედარებით ზომიერ ჰასან რუჰანისთან. 2021 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, რომელშიც მონაწილეობა აუკრძალეს იბრაჰიმ რაისის ყველა პოტენციურად მნიშვნელოვან ოპონენტს, მან ამომრჩეველთა დაბალი აქტივობის ფონზე, ხმების 62%-ით გაიმარჯვა. ეს ირანის ისტორიაში ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი იყო. მისი პრეზიდენტობის დროს ირანის მოსახლეობაში მკეთრად გაიზარდა უკმაყოფილება ეკონომიკური და სოციალური პრობლემების და ადამიანის, განსაკუთრებით ქალების უფლებების უხეშად დარღვევის გამო. ირანში ადამიანის უფლებების დარღვევის გამო სანქცირებული იყო აშშ-ის და ევროკავშირის მიერ. პრეზიდენტობისას ურთიერთობები გააღრმავა ჩინეთთან და რუსეთთან და გააძლიერა კონფრონტაცია დასავლეთთან და ისრაელთან, რომელსაც ირანი მოსისხლე მტრად მიიჩნევს.

სიკვდილი
დაიღუპა 2024 წლის 19 მაისს, ირანის მთიან რეგიონში ვერტმფრენის ჩამოვარდნის შედეგად. მასთან ერთად დაიღუპა საგარეო საქმეთა მინისტრი ჰოსეინ ამირ-აბდოლაჰიანი და კიდევ შვიდი პირი (აღმოსავლეთ აზერბაიჯანის გუბერნატორი, ქალაქ თავრიზის იმამი, პრეზიდენტის დაცვის უფროსი, დაცვის სამსახურის თანამშრომელი, 2 პილოტი და ტექნიკოსი). რაისიმ აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ალიევთან ერთად გახსნა ახალი კაშხალი და უკან ბრუნდებოდა. კატასტროფის მიზეზად უამინდობა დასახელდა. დარჩა ცოლი ჯამილე ალამოლჰოდა და ორი ქალიშვილი.
კიანეთის სამების ეკლესია

კიანეთის სამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ კიანეთში. მდებარეობს სოფლის ქვედა უბანში, საავტომობილო გზის პირას.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია დამუშავებული ქვიშაქვის კვადრებით. დგას ერთსაფეხურიან დაბალ ცოკოლზე. შესასვლელი სამხრეთ კედელშია. სამხრეთის, დასავლეთის და აღმოსავლეთის კედლებში სარკმლებია. კედლები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით. აღდგენის შემდეგ გადახურულია კრამიტით. ფასადებში ჩადგმულია სხვადასხვა პერიოდის ჯვრის და ორნამენტულ რელიეფიანი ქვები და სტელის ფრაგმენტები. აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. დარბაზი წყვილი პილასტრითაა გაყოფილი.
ტექსტოლიტი

ტექსტოლიტი ( + ) — ქსოვილისა და სინთეზური ფისებისაგან დამზადებული ელექტროსაიზოლაციო ფენოვანი პლასტიკი. შემკვრელად იყენებენ ფენოლ-ფორმალდეჰიდურ ფისებს, აგრეთვე მელამინ-ფორმალდეჰიდურ, ეპოქსიდურ-ფენოლ-ანილინფორმალდეჰიდურ ფისებს. ფოლგირებული ტექსტოლიტისაგან ამზადებენ ნაბეჭდ სქემებს.

ტექსტოლიტის სახეებია: ბოჭკოვანი ტექსტოლიტი, ფურცლოვანი ტექსტოლიტი და მინატექსტოლიტი.
ჟოზეფ ნიუტენი

ჟოზეფ რემი ნიუტენი (დ. 7 ნოემბერი, 1909 – გ. 23 დეკემბერი, 1988) — ბელგიელი ფსიქოლოგი. იყო „ქცევითი დინამიკის მიმართებითი თეორიის” ავტორი. სწავლობდა და მუშაობდა ლიუვნის კათოლიკურ უნივერსიტეტში. აქ მან განახორციელა ბელგიაში პირველი საგანმანათლებლო პროგრამა ფსიქოლოგიაში და პედაგოგიკაში. იყო ფსიქოლოგიის პირველი ფაკულტეტის დეკანი, დააარსა ფსიქოლოგიის ინსტიტუტი და მოტივაციის შემსწავლელი ცენტრი. 1972 წელს არჩეული იყო ფსიქოლოგთა საერთაშორისო კავშირის პრეზიდენტად.
იერონიმ სტებნიცკი

}, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთის იმპერია) — წარმოშობით პოლონელი, რუსი გეოდეზისტი და კავკასიის მკვლევარი.

ბიოგრაფია
იერონიმ სტებნიცკი დაიბადა 1832 წელს ვოლინის გუბერნიაში. 1852 წლიდან იგი ინჟინერთა კორპუსის გზათა ინსტიტუტში სწავლობდა, 1855 წლიდან ნიკოლოზის საიმპერატორო აკადემიის გენერალურ შტაბში, მოგვიანებით კი პულკოვოს ობსერვატორიაში იძენდა გამოცდილებას. 1858-1859 წლებში იგი რუსეთის იმპერიის გენერალურ შტაბში მუშაობდა.

ი. სტებნიცკის ნამდვილი სამეცნიერო და შემქმედებითი სამუშაო 1860-იანი წლებიდან დაიწყო, როდესაც იგი იოსიფ ხოდზკოს თანაშემწედ დაინიშნა. 1867 წლიდან სტებნიცკი კავკასიის სამხედრო ოლქის სამხედრო-ტოპოგრაფიული განყოფილების უფროსი, 1885 წლიდან კი, მთავარი შტაბის სამხედრო-ტოპოგრაფიული შტაბის უფროსი გახდა.

თავისი მასწავლებლისა და აღმზრდელის იოსიფ ხოდზკოს მსგავსად, სტებნიცკი საველე სამუშაოების უდიდეს ნაწილს თავად ასრულებდა. ცნობილია ისიც, რომ კავკასიონის მთავარ ქედზე უმნიშვნელოვანესი მწვერვალების სიმაღლე, თვით ყაზბეგის ჩათვლით, მის მიერ არის განსაზღვრული.

აღსანიშნავია, რომ ი. სტებნიცკი ტფილისის საქალაქო სათათბიროს ხმოსანი იყო და მისი მონაწილეობით გადაიჭრა 1880-იანი წლებში თბილისის წყალგაყვანილობისა და ქალაქის კეთილმოწყობის მრავალი სხვა საკითხი.
ლუდოვიკო კამბიაჯო

ლუდოვიკო (ლუდვიგ) ვალენტინეს ძე კამბიაჯო (კამბიაჯიო) — რუსეთის იმპერიაში მოღვაწე იტალიელი არქიტექტორი.

ბიოგრაფია
1838 წელს ოდესის სამშენებლო კომიტეტში მუშაობა დაიწყო ლ. კამბიაჯომ. კამბიაჯო სპეციალიზირდებოდა საცხოვრებელი სახლების პროექტირებაში. მან კლასიცისტურ სტილში შეასრულა ქალაქ ოდესაში მდებარე კარპოვისა (1843) და სიგელის სახლები (1845) (ორივე განადგურებულია), ასევე მავროს (1841), დიმოვისა (1841) და სხვა სახლები.

1845 წელს, როცა ნოვოსიბირსკისა და ბესარაბიის გენერალ-გუბერნატორი მიხეილ ვორონცოვი დაინიშნა მეფისნაცვლად კავკასიაში, ქალაქ ოდესიდან ტფილისში მას ჩამოყვნენ მხატვრები, მწერლები, ჩინოვნიკები, არქიტექტორები... მათ შორის იყო იტალიელი არქიტექტორი ლუდოვიკო კამბიაჯო. ოდესაში მას არაერთი შენობა ჰქონდა აშენებული.

1849 წელს ლ. კამბიაჯომ მიიღო შემახის გუმბერნატორის არქიტექტორის თანამდებობა. იმავე წელს შემახაში არქიტექტორ ლ. კამბიაჯოს ნახაზებითა და გეგმების მიხედვით აშენდა პირველი მართლმადიდებლური ტაძარი. სადაც 1855 წელს მიიღო წმ. ანას მეორე ხარისხის ორდენი. 1857 წლის 13 სექტემბერს დაინიშნა მრჩევლად . 1858 წლის 30 დეკემბერს დააწინაურეს. შემდეგ კი დასახლდა ტფილისში, სადაც მან განაგრძო თავისი არქიტექტორული საქმიანობა 1870-იან წლებამდე. თბილისის პირველი საჯარო ბიბლიოთეკის მშენებლობა დაევალა სახელმწიფო მრჩეველს, არქიტექტორ ლ. კამბიაჯოს.

არქიტექტორისა და სახელმწიფო მრჩევლის ლ. კამბიაჯოს გვარ-სახელი ფიგურირებს 1865 წლის 31 მაისის აქტზე, რომლის მიხედვითაც სპეციალურმა საგანგებო კომისიამ, სამხედრო უწყებიდან — სამოქალაქო უწყებაში გადაიყვანა თბილისის გეოფიზიკური ობსერვატორია.

1869 წლის 22 ნოემბერს კავკასიის მეფისნაცვლის მთავარი სამმართველოს სამშენებლო-საგზაო კომიტეტის წევრი ლ. კამბიაჯო მივლინებული იყო ქ. ხარკოვში. 1870 წლის 2 დეკემბერს დაჯილდოვებულ იქნა წმ. ვლადიმირის მესამე ხარისხის ორდენით.

1874 წელს ლ. კამბიაჯო მონაწილეობდა მადათოვის კუნძულის ჯებირების გამაგრებითი სამუშაოების გეგმარებაში.

1875 წლის 7 თებერვალს ლ. კამბიაჯო დანიშნულ იქნა საზოგადოებრივი ნაგებობების მთავარი ინსპექტორის დამხმარედ და სატრანზიტო გზის მშენებლობის ზედამხედველად, ხოლო იმავე წლის 25 დეკემბერს აყვანილ იქნა ნამდვილი სახელმწიფო მრჩეველის რანგში.

1881 წელს მივლინებით იმყოფებოდა რუსეთში.

ლ. კამბიაჯოს სახელი და გვარი გაზეთ „კავკაზის“ ფურცლებზე, ქველმოქმედთა სიებში გვხვდება 1859-1882 წლებში.

1884 წლის 5 ოქტომბერს გადაყვანილ იქნა კავკასიის მეფისნაცვლის სპეციალურ დავალებათა მეხუთე კლასის ჩინოვნიკად.

ოჯახი
ლ. კამბიაჯოს თბილისში ყოფნისას შეეძინა, შემდგომში თბილისის პროფესიონალ ფოტოგრაფად ცნობილი — დიმიტრი ერმაკოვი.

გაზეთ „კავკაზის“ ფურცლებზე ასევე გვხდება მისი ორი ვაჟი ალექსანდრე და ალექსი კამბიაჯოებიც.
ერიკ ვიტაკერი

ერიკ ვიტაკერი (დ. 2 იანვარი, 1970) — ამერიკელი დირიჟორი და რეჟისორი. ცნობილია თავისი ვირტუალური ქორალით.

ადრეული ცხოვრება
ვიტაკერი დაიბადა რენოში, ნევადაში, როს და როქსანა ვიტაკერების ოჯახში. მან ბავშვობაში პერიოდულად შეისწავლა ფორტეპიანო და შეუერთდა ბავშვთა მაღალი მარშის ჯგუფს რომელსაც ჯიმ ბარნეტი ხელმძღვანელობდა. მოგვიანებით ვიტაკერმა ტექნო-პოპ ჯგუფში სინთეზატორზე დაიწყო დაკვრა, ამ პერიოდში ის ოცნებობდას როკ-ვარსკვლავობაზე.

პირადი ცხოვრება
1998-2017 წლებში ვიტაკერი ქორწინებაში იყო ებრაელ მომღერალ ჰილა პლიტმანზე.

2019 წლის მარტში ვიტაკერმა იქორწინა ბელგიელ ოპერის მომღერალ ლორენსე სერვასზე.
მოსინის შაშხანა

მოსინის შაშხანა ასევე ცნობილი, როგორც 1891 წლის სამხაზიანი შაშხანა, დასავლურ სამყაროში კი, როგორც მოსინ-ნაგანის შაშხანა — 5-ვაზნიანი ტევადობის ფიქსირებული მჭიდის მქონე გრძივმოძრავსაკეტიანი ხელით გადასატენი საბრძოლო შაშხანა, რომელიც, ძირითადად, 7,62×54 მმ ვაზნებს იყენებს. შემუშავებულია რუსი კაპიტნის სერგეი მოსინის მიერ, რომელმაც შაშხანას ბელგიელი ძმების, ემილ და ლეონ ნაგანების, შემუშავებული მჭიდი დაუყენა.

ისტორია
მოსინის შაშხანა შემუშავებულია 1882-დან 1891 წლამდე პერიოდში და გამოიყენებოდა რუსეთის იმპერიის, მოგვიანებით საბჭოთა კავშირისა და სხვა ქვეყნების მიერ. ის არის მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი რაოდენობით წარმოებული ხელით გადასატენი შაშხანა, ვინაიდან 1891 წლიდან მოყოლებული 37 მილიონზე მეტი ერთეულია გამოშვებული. მიუხედავად სიძველისა, მოსინის შაშხანა დღემდე აგრძელებს სხვადასხვა შეიარაღებულ კონფლიქტში გამოჩენას.

რუსეთის იმპერიის შეიარაღებაში მიიღეს 1892 წელს. მოსინის შაშხანა რუსული არმიის სტანდარტული შაშხანა იყო რუსეთი-იაპონიის, პირველი მსოფლიო ომისა და გაუმჯობესებული 1930 წლის მოდელის შემუშავების შემდეგ, მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში.

1932 წელს წითელმა არმიამ მოსინის შაშხანებს მოდიფიკაციები ჩაუტარა, რათა ის სნაიპერულ შაშხანად გადაკეთებულიყო. საბჭოთა სნაიპერები ჩიოდნენ იარაღის ზედმეტ სიგრძესა და სიმძიმეზე, ისინი ასევე იწუნებდნენ შაშხანის დაბალი ხარისხსის ხის კონდახს, რომელიც ზამთარში ამინდის მკვეთრი შეცვლისას ხშირად იბრიცებოდა. ამ ნაკლოვანებების მიუხედავად, მოსინის შაშხანა გამოირჩევოდა დიდი საიმედოობით, საკეტისა და მექანიზმის სიმარტივითა და სროლის მაღალი სიზუსტით. მეორე მსოფლიო ომში მოსინის შაშხანამ მრისხანე სახელი დაიმკვიდრა საბჭოთა სნაიპერების წყალობით. ზოგი წყაროს თანახმად, გერმანელი სნაიპერები საკუთარ მაუზერის 98 შაშხანების ნაცვლად ხანდახან ამჯობინებდნენ კიდეც ნაალაფარ მოსინებს. იმის მიუხედავად, რომ მოგვიანებით საბჭოელებმა შეიარაღებაში ნახევრადავტომატური ტოკარევის -40 შაშხანები მიიღეს, მოსინთან შედარებით ის ნაკლებად ზუსტი აღმოჩნდა და სნაიპერები კვლავ მოსინის გამოყენებას განაგრძობდნენ. მოსინის სნაიპერული შაშხანები საბჭოთა არმიის შეიარაღებაში დრაგუნოვის შაშხანის გამოჩენამდე, 1963 წლამდე, დარჩა.

არსებობს მოსინის შაშხანის ბევრი ვარიანტი, მათ შორის სხვა ქვეყნებში, მაგალითად, ფინეთში ნაწარმოები მოსინები. ლეგენდარული ფინელი სნაიპერი სიმო ჰაიჰა ზამთრის ომში წითელი არმიის წინააღმდეგ სწორედ ფინურ მოსინს იყენებდა.

თანამედროვე გამოყენება
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ სიზუსტისა და საიმედოობის გამო მოსინის შაშხანა მონადირეებისა და კოლექციონერებისთვის სასურველი იარაღი გახდა და ხშირად გვხვდება სამოქალაქო პირების მფლობელობაში, როგორც სანადირო იარაღი.
ჟაკ სტეფენ ალექსისი

ჟაკ სტეფენ ალექსისი (; დ. 22 აპრილი, 1922, გონაივი ― გ. 22 აპრილი, 1961, პორტ-ო-პრენსი) — ჰაიტელი მწერალი, კომუნისტი, წერდა ფრანგულ ენაზე, ჰაიტურ რომანში ამკვიდრებდა „ჯადოსნურ“, „ზღაპრულ“ რეალიზმს. მისი რომანებია „კეთილი გენერალი მზე“ (1955), „მუსიკოსი ხეები“, თვალის დახამხამებაში" (1959) და ზღაპრების კრებული „რომანსერო ვარსკვლავების შუქზე“ (1960) . ასახავდა ჰაიტელი გლეხების და მუშების ცხოვრებას. მოკლეს პატიმრობაში.