მიხეილ ჩინჩალაძე

მიხეილ ივანეს ძე ჩინჩალაძე (დ. 23 ივლისი, 1913, ტყემლოვანა, ჭიათურის რაიონი,— გ. 20 თებერვალი 2011, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, მრავალი მეცნიერული შრომის ავტორი, საქართველოს პედაგოგიკის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, ამავე აკადემიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი (1995), იაკობ გოგებაშვილის სახელობის ორგზის პრემიის ლაურეატი (1974, 2000).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1913 წლის 23 ივლისს ზემო იმერეთში, ჭიათურის რაიონის სოფელ ტყემლოვანაში. მიხეილის მშობლებს შვიდი ვაჟი ჰყავდათ, აქედან ერთ-ერთი ძმა ვლადიმერი განათლების დარგის ცნობილი მუშაკი იყო. მიუხედავად მძიმე ცხოვრებისა, ბატონი მიხეილი დაუღალავი ენერგიით, შრომისმოყვარეობით გამოირჩეოდა. სკოლის წარჩინებით დამთავრების შემდეგ მან სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, რომელიც წარჩინებით დაამთავრა 1941 წელს.

1949 წელს ჩაირიცხა განათლების სამინისტროს პედაგოგიკის მეცნიერებათა ეროვნული ინსტიტუტის ასპირანტურაში აკადემიკოს ვარლამ თოფურიას ხელმძვანელობით. მან ვადამდე ადრე ჩააბარა საკანდიდატო გამოცდები, დაიცვა დისერტაცია და მიენიჭა მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი. მალე იგი უფროს მეცნიერ-მუშაკად დაამტკიცეს.

1960 წლიდან ა. პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის დაწყებითი განათლების, პედაგოგიკისა და მეთოდიკათა ფაკულტეტის დეკანად აირჩიეს. მიენიჭა დოცენტის წოდება 1961 წელს, შემდეგ კი ყოფილმა საბჭოთა უმაღლესმა საატესტაციო კომისიამ (ვაკი), მიხეილ ჩინჩალაძეს მიანიჭა პროფესორის სამეცნიერო წოდება.

არჩეული იყო სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტის დიდი საბჭოს, ფილოლოგიისა და პედაგოგიკის ფაკულტეტის საბჭოების წევრად, განათლების სამინისტროს დაწყებითი განათლების სასწავლო-მეთოდიკური საბჭოს თავმჯდომარედ, ჟურნალ „ქართული ენა და ლიტერატურა არაქართულ სკოლებში“ სარედაქციო საბჭოს წევრად და სხვა.

1995 წლის ივნისში დაარსდა საქართველოს პედაგოგიკის მეცნიერებათა აკადემია. მიხეილ ჩინჩალაძე ამ აკადემიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი აკადემიკოსი იყო. იგი აგრეთვე იყო 250-ზე მეტი სამეცნიერო-მეთოდიკური ნაშრომისა და სასკოლო სახელმძვანელოების ავტორი. ორგზის დაჯილდოვდა იაკობ გოგებაშვილის მედლით (1974, 2000), ღირსების მედლით 1997 წელს, ღირსების ორდენით 2003 წელს, მრავალი სიგელით, „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და 8 მედლით.

ქართულმა საზოგადოებამ მიხეილის 85 წლისათვის იუბილე პატივისცემით აღნიშნა მის მშობლიურ სოფელ ტყემლოვანაში. მიხეილ ჩინჩალაძე 2011 წლის თებერვალში 98 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

გამოქვეყნებული შრომების ნაწილი
ქართული ენა /სახელმძღვანელო სომხური და აზერბაიჯანული სკოლების 5-8 კლასებისათვის/ ცოდნის დარგი: ქართული ენა, გამომზემლობა „ცოდნა“ 1964
ქართული ენა /სახელმძღვანელო სომხური და აზერბაიჯანული სკოლების 9-11 კლასებისათვის/ ცოდნის დარგი: ქართული ენა, გამომზემლობა „ცოდნა“ 1964
ქართული ენა /სახელმძღვანელო რუსული საშუალო სკოლი 8 კლასებისათვის/ ცოდნის დარგი: ქართული ენა, გამომცემლობა „ცოდნა“ 1962-1963წ
ქართული ენა /სახელმძღვანელო რუსული სკოლის 4 კლასისათვის/ ცოდნის დარგი: ქართული ენა, გამომცემლობა „ცოდნა“ 1971
ქართული ენა /სახელმძღვანელო მუშა და სოფლის ახალგაზრდობის არაქართული სკოლის 9 კლასისათვის/ ცოდნის დარგი: ქართული ენა, გამომცემლობა „ცოდნა“ 1960
ქართული ენა /რუსული სკოლის 9 კლასის სახელმძღვანელო/ ცოდნის დარგი: ქართული ენა, გამომცემლობა „ცოდნა“ 1972
ქართული ზმნიზედის სწავლება სკოლაში, ცოდნის დარგი: ქართული ენის სწავლების მეთოდიკა, გამომცემლობა პედმეცნ. ინსტიტუტი 1955
წერითი მუშაობის საკითხები რვაწლიან სკოლაში, ცოდნის დარგი: ქართული ენის სწავლების მეთოდიკა, გამომცემლობა „ცოდნა“ 1960
ქართული ზმნის გარდამავლობისა და კონტაქტის სწავლების სიძნელეები რუსულ საშუალო სკოლაში და მათი დაძლევის გზები 1953
ქართული ზმნის ქცევის სწავლება რუსული სკოლის 10 კლასში 1954
ქვემდებარე-შემასმენელის სინტაქსური ურიერთობა ქართულში და მისი სწავლება 11 კლასში 1955
სახელთა წარმოქმნის სწავლება 5 კლასში 1960
მეტყველების ნაწილთა სწავლებისათვის 5 კლასი 1951
ზმნიზედის სწავლებასთან დაკავშირებული ტიპობრივი შეცდომები, მათი გამომწვევი მიზეზები და აღმოფხვრის საშუალებები 1953
ზმნიზედის სწავლებისათვის 7 კლასში1954
ქართული ენისა და ლიტერატურის სწავლება ახალი პროგრამებით 1955
ქართული ენისა და ლიტერატურის ურთიერთკავშირი სწავლების პრცესში 1957
რთული და შემოკლებული სახელების სწავლება 1956
ზმნის გარდამვლობის სწავლების რუსული სკოლის 10 სლასში 1951
შენიშვნები არაქართული სკოლის ქართული ენის პროგრამებსა და სახელმძღვანელოებზე 1952
ქართული ენის სწავლების გაუმჯობესებისათვის არაქართულ სკოლებში 1950
გავაუმჯობესოთ უცხოურ ენათა სწავლება სკოლაში 1950
კარგი წიგნი მსწავლებელთა დასახმარებლად 1950
მასწავლებელთა კადრების მომზადების საქმეში არსებულ ნაკლოვანებათა აღმოფხვრისთვის 1959
რა შეიცვალა ქართული ენისა და ლიტერატურის პროგრამებში 1959
ქართული ენისა და ლიტერატურის სწავლების შესახებ მუშა და სოფლის ახალგაზრდობის სკოლებში 1960
მნიშვნელოვანი განძი მეთოდიკურ ლიტერატურაში.
შორისდებული სწავლება 6 კლასში 1962
კავშირის სწავლება 6 კლასებში 1962
ქართული ენის სწავლების ზოგი საკითხი დაწყებითი განათლების პედაგოგიკისა და მეთოდიკათა ფაკულტეტზე 1963
მოსწავლეთა ლექსიკური მარაგის გამდიდრება ახსნითი კითხვის გაკვეთილებზე 1970
ფონეტიკისა და გრაფიკის ზოგიერი საკითხის სწავლება დაწყებითი განათლების პედაგოგიკისა და მეთოდიკათა ფაკულტეტზე.
მოსწავლეთა ზნეობრივი აღზრდის საკითხები ახსნითი კითხვის გაკვეთილებზე 1-5 კლასემში.
საკითხავ ტექსტებზე მუშაობა ქართულ ენაში გამომცემლობა „განათლება“ 1989
ქართული ენა, საქართველოს სსრ სომხური სკოლი მე-6 კლასის სახელმძღვანელო 1989
ქართული ენა და ლიტერატურა სომხური სკოლის მე-11 კლასის სახელმძღვანელო, გამომცემლობა „განათლება“ 1997
ქართული ენა და ლიტერატურა სომხური სკოლის მე-10 კლასის სახელმძღვანელო, გამომცემლობა „ინტელექტი“ 2000
ტყემლოვანა და იქაური დიალექტები 2001
ქართული ენა და ლიტერატურა აზერბაჯანული სკოლის მე-11 კლასის სახელმძღვანელო, გამომცემლობა „ინტელექტი“ 2003 )