iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ზაქარია ყიფშიძე

ზაქარია თევდორეს ძე ყიფშიძე (დ. 22 მარტი, 1873 — გ. 1943) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალი (1920).

დაამთავრა მოსკოვის ქვეით იუნკერთა სასწავლებელი. იყო პოდპორუჩიკი (1894), პორუჩიკი (1898), შტაბს-კაპიტანი (1902), კაპიტანი (1906). დაამთავრა საინტენდანტო კურსები პირველი თანრიგით. პოდპოლკოვნიკი (1911). კავკასიის მსროლელთა ბრიგადის ინტენდანტი. ამავე პოზიციაზე იყო მსოფლიო ომის დროს. 1915 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება (წარჩინებისთვის). დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის (1906) და , წმ. ანას (1909) და (1916), წმ. ვლადიმერის (1915) და (1917) ხარისხის ორდენებით. 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში. გენერალი (1920). იყო გენერალური შტაბის ადმინისტრაციული განყოფილების უფროსი. 1921 წელს გადადგა სამხედრო სამსახურიდან. ცხოვრობდა თბილისში. დაკრძალულია ვაკის სასაფლაოზე.
დინამოს სტადიონი (სტავროპოლი)

დინამოს სტადიონი — საფეხბურთო სტადიონი სტავროპოლში, რუსეთი. ეს ადგილობრივი საფეხბურთო კლუბ დინამოს საშინაო არენაა. ოციალურად გაიხსნა 1920 წლის 1 მაისს. სტადიონი ასევე არის მეორე დივიზიონის სამხრეთ ზონის მატჩების ერთ-ერთი ასპარეზი.

ადგილმდებარეობა
სტავროპოლის სტადიონი „დინამო“ მოედნის სიახლოვეს მდებარეობს. ლენინის რაიონში, ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში, სადაც ასევე მდებარეობს სტავროპოლის ტერიტორიის სათათბირო, სტავროპოლის ტერიტორიის მთავრობისა და გუბერნატორის რეზიდენცია, რეგიონალური ბიბლიოთეკა, ლერმონტოვი, დიდი სავაჭრო ცენტრები და ქალაქის პარკი მომიჯნავე სტადიონის აღმოსავლეთ მხარეს.

მთავარი ტროლეიბუსი და ავტობუსი მარშრუტები გადის სტადიონის მახლობლად. ტრანსპორტის ყველაზე გავრცელებული სახეობებიდან - მიკროავტობუსები აქ შეიმჩნევა.

ამრიგად, ქალაქის ნებისმიერი უბნიდან არის მისასვლელი. სტადიონიდან შვიდი წუთის სავალზე არის ავტობუსის სადგური. 10-15 წუთის სავალზე არის რკინიგზის სადგური. სტადიონი დინამო სტავროპოლის საერთაშორისო აეროპორტიდან ნახევარი საათის სავალზეა.

ინფრასტრუქტურა
საზაფხულო კაფეები მდებარეობს დასავლეთის სტენდის პირდაპირ. სტადიონი კლასიკური განლაგების შესაბამისად მდებარეობს ცენტრალური დასავლეთის და აღმოსავლეთის ტრიბუნებით. სტადიონის უფრო ტევად აღმოსავლურ ტრიბუნაზე ყვითელი სავარძლებით გამოკვეთილია წარწერა „დინამო“ და ფეხბურთელის ორი პიქტოგრამაა ასახული. დასავლეთის ტრიბუნზე ორი ასოა „“. გამოყოფილია ცალკე ტრიბუნაც.

შესანიშნავი ხედი იშლება სტადიონის თითქმის ნებისმიერი ადგილიდან (გარდა ცენტრალური კოშკების უშუალოდ მიმდებარე ადგილებისა).

ინდივიდუალური სავარძლები საკმაოდ კომფორტულია, მაღალი ზურგით. თითოეულ ტრიბუნაზე შესვლა შესაძლებელია სტადიონის ნებისმიერი შესასვლელიდან, ტრიბუნის შესასვლელის ადგილი საკმაოდ ფართოა.

გამოსაცვლელი ოთახები ფართოა, არის საშხაპეები და ტუალეტები, არის მსაჯის ოთახი გასახდელებიდან შორს. აქ ასევეა მძლეოსნობის ასპარეზი.

რადიო კომუნიკაცია კარგია, სტადიონის ნებისმიერი ნაწილიდან მოსმენა ნორმალურ დონეზეა. ადეკვატური განათება მეორე და პირველი განყოფილებების მატჩებისთვის.

სტადიონის ტევადობა 15589 მაყურებელია. სტადიონის არქიტექტორი იური მახროვია.

სტადიონის გაზონი მაღალ დონეზეა. მომსახურე პერსონალი მასზე საკმაოდ პროფესიონალურად ზრუნავს, მაგრამ ბუნებრივი ზედაპირის დარღვევები მაინც არსებობს.

სტავროპოლის 230-ე წლისთავის აღსანიშნავად, 2007 წლის 29 სექტემბერს კონცერტი გაიმართა, სადაც მონაწილეობა მიიღეს ალა პუგაჩოვამ, ფილიპ კირკოროვმა და იულია სავიჩევმა.
პერ ულოფ ენკვისტი

პერ ულოფ ენკვისტი ( პერ ულოფ ენკვისტი; 23 სექტემბერი 1934 იოგგბიოლე, ვესტერბოტენი - 25 აპრილი, 2020) - შვედი მწერალი, დრამატურგი, სცენარისტი.

ბიოგრაფია
პერ ულოფი გაიზარდა შვედეთის ჩრდილოეთით. მისი დედა მაია-მარია ლინდგრენი, საშუალო სკოლის პედაგოგი, ძალიან მორწმუნე იყო და ევანგელურ პატრიოტულ საზოგადოებას ეკუთვნოდა . მამა, მეტყევე ელუფ ენკვისტი გარდაიცვალა, როდესაც მისი შვილი ჯერ კიდევ ერთი წლის იყო. 2007 წელს პერ ულოფმა შემდეგნაირად დაწერა თავისი ბავშვობის შესახებ: ”თუ თქვენ ტყის სიღრმეში ხართ დაბადებული, მაშინ ხეები და დედამიწა საიმედოა. გართობის თანამგზავრების ნაცვლად, მე დიდი ტყე მქონდა, რომელიც ჩემთვის ყველაფერი იყო. ამან ჩამოაყალიბა ჩემი ძლიერი, შეუვალი ხასიათი. მარტო არ ვიყავი. ფიჭვის ხეები მქონდა”. ორმოცდაათიანი წლების შუა პერიოდში ენვვისტს ათლეტის კარიერას უწინასწარმეტყველებდნენ: სიმაღლეზე ხტომაში მას ჰქონდა 1,97მ შედეგი. 1955–1964 წლებში სწავლობდა უფსალის უნივერსიტეტში, სადაც მიიღო ფილოსოფიის მაგისტრის ხარისხი. შემდეგ ენკვისტი მუშაობდა გაზეთების (შვედეთის დღის გაზეთი) და – ის კრიტიკოსად და იყო მიუნხენის ოლიმპიური თამაშების რეპორტიორი. 1970-1971 წლებში იგი ცხოვრობდა დასავლეთ ბერლინში გერმანიის აკადემიური გაცვლითი სამსახურის სტიპენდიით, 1973 წელს - ლოს-ანჯელესში, როგორც კალიფორნიის უნივერსიტეტის მოწვეული პროფესორი, ხოლო 1978-1993 წლებში - კოპენჰაგენში, გარდა 1986-1988 წლებისა, რომლებიც მან პარიზში გაატარა. იქ მწერალმა დაიწყო ალკოჰოლის ბოროტად გამოყენება, მაგრამ დროზე მოეგო გონს (ეს აისახება ავტობიოგრაფიულ ნაშრომში „სხვა ცხოვრება“).

პირადი ცხოვრება
ენკვისტი სამჯერ იყო დაქორწინებული. მარგარეტ ერსონთან ქორწინებიდან მასშეეძინა ვაჟი მატსი და ქალიშვილი ჯენი. მეორე ცოლი (1980 წლიდან 1994 წლამდე) იყო დანიელი მწერალი ლონე ბასტოლმი, შემდეგ ენკვისტი დაქორწინებული იყო გუნილა ტურგრენზე, რომელიც მუშაობდა კულტურის მინისტრის მოადგილედ. წყვილი ვაქსგომში ცხოვრობდა.

შემოქმედება
ენკვისტის რომანების ჟანრი ინტელექტუალური ისტორიული პროზაა. ცნობილი ადამიანების ბიოგრაფიების საფუძველზე, ენკვისტი ქმნის ტრაგიკული მსოფლმხედველობით გაჯერებულ ნარატივს. მაგალითად, ენკვისტის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ რომანში ლეიბ-მედიკოსის ვიზიტი (1999 წ.) - დანიის მეფის კრისტიან - ის პირველი მინისტრის იოჰან სტრუენსეს აღზევებისა და დაცემის ამბავი მწერლისთვის ადამიანის პიროვნების სიღრმეების შესასწავლაში ამოსავალი წერტილი ხდება. რომანში "წიგნი ბლანშესა და მერიზე" (2004 წ.), რომელშიც მოთხრობილია ორი ქალის ბედის შესახებ - შარკოს ცნობილ პაციენტზე ბლანშ ვიკმანსა და მეცნიერ მარი კიურიზე. რომანი გაჟღენთილია სასიკვდილო რადიოაქტიური გამოსხივების სიმბოლიკით, როგორც ტანჯვის გამოსახულება, რომელიც ადამიანის სიცოცხლეს ართმევს. ენკვისტის მხატვრულ მეთოდზე ფსიქოანალიზმა მოახდინა გავლენა.

ენკვისტმა დაწერა რამდენიმე კინოსცენარი, მათ საფუძველზე გადაიღეს ფილმები ბილე აუგუსტმა, იან ტრუელმა. მოხდა მრავალი მისი რომანისა და პიესის ეკრანიზირება: დრამა (1998) მიხედვით გადაღებულია ტელეფილმი სელმა ლაგერლოფის შესახებ, რომელიც გადაიღო ინგმარ ბერგმანმა. ნიკოლაი არსელის ფილმი " სამეფო რომანი " გადაღებულიალეიბ-მედიკოსის ვიზიტის მიხედვით. ფილმმა მიიღო 2012 წლის ბერლინალეს ორი ჯილდო.
დესეტინა

დესეტინა — მიწის ფართობის საზომი ერთეული რუსეთში. ცნობილია საუკუნის ბოლოდან.

თავდაპირველად წარმოადგენდა ისეთი კვადრატის ფართობს, რომლის გვერდები 1/10 ვერსს უდრიდა (2500 კვ. საჟენი). 1753 წელს სამიჯნო ინსტრუქციით სახაზინო დესეტინა 2400 კვ. საჟენით (1,0925 ჰა) განისაზღვრა; სამეურნეო ანუ ირიბი დესეტინა 3200 კვ. საჟენი იყო, სამეურნეო წრიული — 3600 კვ. საჟენი, ასობითი დესეტინა — 10000 კვ. საჟენი და სხვ. საუკუნიდან დესეტინა საქართველოშიც იხმარებოდა. ზომის მეტრულ სისტემაზე გადასვლასთან დაკავშირებით, რსფსრ სახკომსაბჭოს 1918 წლის 14 სექტემბრის დეკრეტით დესეტინის გამოყენების სფერო შეიზღუდა, 1927 წლის 1 სექტემბერს კი მთლიანად აიკრძალა.
დესპანი

დესპანი — კლასის დიპლომატიური წარმომადგენელი; ერთი სახელმწიფოს მიერ მეორეში წარგზავნილი საგანგებო პირი სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის დავალებით.

ვენის 1961 წლის კონვენციით დიპლომატიური ურთიერთობათა შესახებ, რომლითაც დაწესებულია დიპლომატიურ წარმომადგენელთა კლასები, დესპანი კლასის დიპლომატიური წარმომადგენელია (ამავე კლასს მიეკუთვნება ვატიკანის ინტერნუნციუსი). დესპანი აკრედიტებულია სახელმწიფოს მეთაურთან (გზავნის ერთი სახელმწიფოს მეთაური მეორე სახელმწიფოს მეთაურთან). დესპანის რანგი, ისევე როგორც სხვა დიპლომატიური რანგები (წოდებები), განისაზღვრება შინასახელმწიფოებრივი სამართლით.
საქართველოს დიპლომატიური სამსახური
საქართველოს 2007 წლის 7 დეკემბრის კანონით „დიპლომატიური სამსახურის შესახებ“, დესპანს ეწოდება „საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი“. საქართველოს დიპლომატიურ სამსახურში დესპანი საგანგებო და სრულუფლებიან ელჩთან ერთად წარმოადგენს უმაღლეს დიპლომატიურ რანგს და უფროს დიპლომატიურ თანამდებობას. დესპანის რანგს საქართველოს მოქალაქეებს ანიჭებს საქართველოს პრეზიდენტი, საგარეო საქმეთა მინისტრის წარდგინებით და საქართველოს პრემიერ-მინისტრის თანახელმოწერით.
ისტორია
მუდმივი დიპლომატიური წარმომადგენლობის ინსტიტუტის ჩამოყალიბებამდე ტერმინი „დესპანი“ აღნიშნავდა სხვა ქვეყანაში სპეციალური მისიით, რაიმე გარკვეული სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის დავალების შესასრულებლად წარგზავნილ საგანგებო პირს. ისტორიულად საქართველოში იმავე მნიშვნელობით იხმარებოდა აგრეთვე ტერმინები „ელჩი“ და „მოციქული“. ხანგრძლივად, დიდი ხნით წარგზავნილ დესპანს „ომირა“ — „დიდი დესპანი“ — ერქვა (სულხან-საბა ორბელიანის მიხედვით). დესპანი იხსენიება, მაგალითად, ოშკის ბიბლიაში (გადაწერილია 978), ჯუანშერის თხზულებაში „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა“, გეორგიევსკის ტრაქტატში (1783) და სხვ. „შუშანიკის წამებაში“ ( საუკუნე) ნახსენებია „სადიასპანო ცხენი“ („წარმოჰმართა სადიასპანოჲთა ცხენითა მონაჲ თჳსი“). დესპანს დანიშნულებისამებრ „წასაყენებელნი აზრი-მოხსენებანი“ როგორც სიტყვიერად, ისე წერილობითაც მიეცემოდა. გიორგი -ის ძის, დავით ბატონიშვილის საკოდიფიკაციო პროექტით (შედგენილია – საუკუნეების მიჯნაზე), მეფის დესპანის „ნებსით“ გამძარცველისა და მკვლელისათვის გათვალისწინებული იყო ჩამოხრჩობა. ასეთი სასჯელი პროექტში დასაბუთებულია იმით, რომ დესპანი „სახე არს წარმომგზავნელისა თჳსისა და ...ჯერ არს მეზობელთა პატივის-ცემაჲ მეზობელთაგან“. დესპანად წარგზავნილი კაცი კი „მცბიერობით“" მოქცევისათვის „მსგავსად ორგულთა“ დაისჯებოდა.
ბაქოს მუსიკალური აკადემია

უზეირ ჰაჯიბეკოვის სახელობის ბაქოს მუსიკალური აკადემია , ასევე ცნობილი, როგორც: ბაქოს მუსიკალური აკადემია, აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორია და აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუსიკალური აკადემია — უმაღლესი მუსიკალური საგანმანათლებლო დაწესებულება აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. სასწავლებელი 1920 წელს დაარსდა და მას კონსერვატორია ეწოდა.

ისტორია
1920 წელს აზერბაიჯანელმა კომპოზიტორმა უზეირ ჰაჯიბეკოვმა ჩამოაყალიბა მოძრაობა, რომელიც მიზნად ისახავდა ხალხში კლასიკური მუსიკის პოპულარიზაციას. აზერბაიჯანის განათლების სახალხო კომისარიატში (აზერბაიჯანის განათლების სამინისტროს ადრეული საბჭოთა ანალოგი) წარდგენილმა მოხსენებამ მაღალი დონის მუსიკალური საგანმანათლებლო დაწესებულების შექმნის შესახებ, მისი წინადადება დააკმაყოფილა. წინადადების საფუძველზე აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორია დაარსდა 1920 წლის 25 მაისს. ჰაჯიბეკოვი გახდა სასწავლებელის პირველი მმართველი. 1920-იან წლებში მან დააარსა აღმოსავლეთის განყოფილება, სადაც აზერბაიჯანულ ხალხურ მუსიკას ასწავლიდნენ როგორც ტრადიციულად (ზეპირად), ასევე ევროპული მეთოდებით, ანუ ნოტების გამოყენებით. კომპოზიტორ მუსლიმ მაგომაევთან ერთად მან შეიმუშავა სახელმძღვანელო, რომელიც აზერბაიჯანულ ხალხურ სიმღერებს შეიცავდა. წიგნი მოგვიანებით, 1927 წელს გამოიცა. 1939 წელს ჰაჯიბეკოვი დაინიშნა კონსერვატორიის ოფიციალურ ხელმძღვანელად.

1930 წელს ბაქოს წმინდა თადეოზისა და ბართლომეს სახელობის სომხური საკათედრო ტაძარი დაანგრიეს, რაც ადრეული საბჭოთა ათეისტური პოლიტიკის ნაწილს წარმოადგენდა. სწორედ ამ ადგილას აშენდა აკადემიის ახალი შენობა.

აზერბაიჯანში ეროვნული მუსიკალური განათლების სისტემაში დასავლური და რუსული მოწინავე მუსიკალური მიღწევების ინტეგრირების გზით, ჰაჯიბეკოვმა მოკლე დროში მოახერხა გამოჩენილი კომპოზიტორების, პროფესიონალი შემსრულებლებისა და მომღერლების მომზადება, რომლებიც დღეს აზერბაიჯანის ეროვნულ მუსიკას ჰქმნიან.

მეორე მსოფლიო ომის დროს კონსერვატორიის აღმასრულებლებმა მოაწყვეს ასობით კონცერტი სამხედრო ნაწილებისა და ჯარისკაცებისთვის, რომლებიც საავადმყოფოებში იყვნენ განთავსებულები. სასწავლებელმა შემოიერთა მრავალი დაწესებულება, მათ შორის: 1931 წელს ბულბულის საშუალო მუსიკალური სასწავლებელი, 1980 წელს მუსიკალური სტუდიის სკოლა და 1984 წელს მამედოვას საოპერო სტუდია.

1991 წელს კონსერვატორიას სახელი ოფიციალურად გადაერქვა და ეწოდა ჰაჯიბეკოვის სახელობის ბაქოს მუსიკალური აკადემია.

სტრუქტურა
აკადემია შედგება სამი ფაკულტეტისა და თვრამეტი განყოფილებისგან, არსებობს სამაგისტრო და სადოქტორო სწავლებებიც. აკადემიაში არსებობს სპეციალური განყოფილებები: ბულბულის სახელობის სპეციალური სამუსიკო სკოლა (1931 წლიდან), მუსიკალური სკოლა-სტუდია (1980 წლიდან) და მამედოვას სახელობის ოპერის სტუდია (1984 წლიდან). სასწავლებელი მოიცავს ასევე 2 სამეცნიერო ლაბორატორიასაც. 2002 წლისთვის აკადემიის ბიბლიოთეკაში 235 000 წიგნი იყო დაცული.

ცნობილი კურსდამთავრებულები და მოღვაწეები
ყარა ყარაევი
ფიქრეთ ამიროვი
სოლთან ჰაჯიბეკოვი
ჯოვდათ ჰაჯიევი
არიფ მელიკოვი
ხაიმ მირზაზადე
მურთუზა რზა-ოღლუ მამედოვი
ფოლად ბულბულოღლი
ვაგიფ მუსტაფა-ზადე
მუსლიმ მაგომაევი
ჯავიდ სამადოვი

იხილეთ აგრეთვე:
განათლება აზერბაიჯანში
აზერბაიჯანის განათლების სამინისტრო
მორიც დეში

მორიც დეში (, , ; დ. 4 ნოემბერი, 1851, პეშტი, უნგრეთი — გ. 8 თებერვალი, 1917, ბუდაპეშტი, უნგრეთი) — უნგრელი მოგზაური, ალპინისტი და გეოგრაფი, კავკასიის მკვლევარი.

ბიოგრაფია
მორიც დეში დაიბადა 1851 წლის 4 ნოებერს რკინიგზის მაგნატის ქრისტიანი ებრაელის ოჯახში. მამამისი აქტიურად ზრუნავდა შვილის განათლებაზე. შეასწავლა არაერთი უცხო ენა. დეშმა დაწყებითი განათლება ბუდაპეშტის პიარისტების გიმნაზიაში მიიღო, შემდეგ სწავლა განაგრძო ვენის უნივერსიტეტში სადაც ეუფლებოდა გეოლოგიას და გეოგრაფიას.

1872 წელს მონაწილეობდა უნგრეთის გეოგრაფიული საზოგადოების დაარსებაში. შემდეგ გახდა მისი ვიცე-პრეზიდენტი, მოგვიანებით კი საზოგადოების საპატიო პრეზიდენტი. დ. მორი იყო გამოცდილი მთამსვლელი და მრავალს მოგზაურობდა. მან არაერთი ადგილი მოიარა, როგორებიცაა ალპები, კარპატები, ბოსნია, ალჟირი, პირინეი, კავკასია და ჰიმალაი, ასევე შპიცბერგენი.

მიუხედავად მ. დეშის მრავალი მოგზაურობისა, მის მთავარი კვლევის ობიექტს კავკასია წარმოადგენდა, სადაც მან მეცნიერებთან ერთად 9 დიდი ექსპედიცია მოაწყო. აღნიშნული მოგზაურობები ასახულია სამ ტომად გერმანულად გამოცემულ მის ძირითად ნაშრომში „კავკასია. მოგზაურობა და კვლევა კავკასიის მაღალ მთებში“.

პირველი ექსპედიცია მოეწყო 1884 წლის ზაფხულში. მოგზაურობისას მ. დეშის თან ახლდა ბოტანიკოსები ჰუგო ლოჟკა, ლადისლავ ჰოლოსი, გეოლოგები ფრანც შაფარზიკი, კარლ პაპი და დეზიდურიუს ლაჩკო. მოგზაურობა განხორციელდა რუსეთის ხელისუფლების მხარდაჭერით. 1884 წლის 23 აგვისტოს ჯგუფმა ბაქსანის ხეობით იალბუზს მიაღწია და მისი მთავარი მწვერვალი (5642 მ) დალაშქრა.

მეორე ექსპედიცია 1885 წელს შედგა. მას თან ახლდა ბოტანიკოსი ჰუგო ლოჟკა.

მესამე ექსპედიცია, რომელიც ასევე 1885 წელს მოექწყო, მ. დეშის თან ახლდა ფერენც შაფარზიკი. მათ ყაზბეგიდან იალბუზამდე დალაშქრეს კავკასიის მთავარი ქედი. შემდეგ ქლუხორის უღელტეხილით დაეშვნენ ბაქსანის ხეობაში, სადაც შეისწავლეს იქაური მყინვარები.

მეოთხე ექსპედიცია 1887 წელს შედგა. ექსპედიციაში თან ახლდა ინგლისელი დუგლას ფრეშფილდი. ვლადიკავკასიდან მოყოლებული კვლავ გადავიდნენ ბაქსანის ხეობაში, გზად გაიარეს ზემო სვანეთის კავკასიონი.

მეხუთე ექსპედიცია 1897 წელს შედგა, რომელიც ოჯახური მიზეზების გამო ათი წლით გადაიდო. დ. მორი გაემართა ცენტრალური და აღმოსავლეთ კავკასიის შესასწავლად. ორ თანმხლებელთან ერთად ავიდა მყინვარწვერზე, ხოლო აღმოსავლეთ კავკასიონზე დალაშქრა მახოს მთა (3809 მ) და დატეხ-კორი (4272 მ).

მეექვსე ექსპედიცია 1898 წელს შედგა გეოლოგ კაროლი პაპასა და ბოტანიკოს ლასლო ხოლოშისთან ერთად. მათი ძირითადი კვლევის საგანს დასავლეთ კავკასიონი წარმოადგენდა.

მეშვიდე ექსპედიცია 1902 წელს შედგა. მ. დეშის თან ახლდა გეოლოგი დეზო ლაცკო. გზად დაიპყრეს ბაზარჯუზის მწვერვალი (4487 მ). მოიარა დაღესტანი.

ოჯახი
1884 წელს დაოჯახდა მდიდარი ოდესელი ბანკირის ქალიშვილ პაულინა შტეინბერგზე. შეეძინათ ორი შვილი მარია და ივანი.
აზერბაიჯან-ბრაზილიის ურთიერთობები

აზერბაიჯან-ბრაზილიის ურთიერთობები აღნიშნავს ორმხრივ ურთიერთობებს აზერბაიჯანის რესპუბლიკასა და ბრაზილიას შორის.

ისტორია
1991 წლის დეკემბერში ბრაზილიამ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობა აღიარა. 1993 წლის ოქტომბერში ორივე ქვეყანას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა. 1995 წელს, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის 50-ე გენერალურ ასამბლეაზე ნიუ-იორკში, ბრაზილიის პრეზიდენტი ფერნანდუ კარდოზუ აზერბაიჯანის პრეზიდენტს, ჰეიდარ ალიევს შეხვდა. 1997 წელს აზერბაიჯანის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარე, რასულ გულიევი სოფლის მეურნეობის მანქანების, შაქრისა და ქათმის შეძენასთან დაკავშირებით მოლაპარაკებების საწარმოებლად, კასპიის ზღვაში ნავთობის საერთო სექტორის შესაქმნელად, აზერბაიჯანულ და ბრაზილიურ კომპანიებს შორის ფინანსურ პროექტებში მონაწილეობასთან დაკავშირებით ბრაზილიას ეწვია.

ოფიციალური შეხვედრები
6 წელს აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრი, ელმარ მამედიაროვი ბრაზილიაში იმყოფებოდა. 2009 წლის მაისში ბაქოში აზერბაიჯანის საელჩო გაიხსნა, ხოლო 2012 წელს ბრაზილიის დედაქალაქში აზერბაიჯანის საელჩო ამოქმედდა.

2013 წლის 1 თებერვალს საგარეო საქმეთა მინისტრი, ელმარ მამედიაროვი მიუნხენის უსაფრთხოების ფორუმზე ბრაზილიის საგარეო საქმეთა მინისტრს, ანტონიო პატრიოტას შეხვდა. 2013 წელს ელმარ მამედიაროვი ბრაზილიას მეორედ ეწვია. 24-27 ნოემბერს საგარეო საქმეთა მინისტრის მაოდგილეს, არაზ აზიმოვი ბრაზილიაში საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილესთან, კარლოს პარანიოსთან პოლიტიკური კონსულტაციები გამართა.

2014 წლის 2-3 ოქტომბერს ბაქოში საერთაშორისო ჰუმანიტარულ ფორუმზე ბრაზილიის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე, ჰადილ და-როოჩე ვიანა იმყოფებოდა. იმავე წლის 5-7 ნოემბერს აზერბაიჯანს ბრაზილიის სპორტის მინისტრი, ალდო რებელო ოფიციალური ვიზიტით ეწვია.

2017 წლის ნოემბერში ბრაზილიის საგარეო საქმეთა მინისტრი, ალოიზიო ნუნესი აზერბაიჯანს ეწვია. 2019 წლის 3-4 მაისს ბრაზილიის ეროვნული პროგრესის დეპუტატთა პალატის წევრი, როდრიგო მაია აზერბაიჯანში ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდა.

პარლამენტთაშორისი ურთიერთობები
2013 წლის 4 სექტემბერს ბრაზილიის დეპუტატთა პალატაში ბრაზილია-აზერბაიჯანის მეგობრობის ჯგუფი ჩამოყალიბდა, რომლის პრეზიდენტიც კლაუდიო კახადო დაინიშნა.

2013 წლის 31 ოქტომბრიდან 1 ნოემბრამდე ბაქოში გამართულ საერთაშორისო ჰუმანიტარულ ფორუმს ოთხი დეპუტატი, მათ შორის აზერბაიჯან-ბრაზილიის მეგობრობის ჯგუფის პრეზიდენტი, კლაუდიო კახადოც ეწვია.

კულტურული კავშირები
2013 წლის 6-11 აგვისტოს ბრაზილიის დედაქალაქ ბრაზილიაში, 14-19 აგვისტოს - რიო-დე-ჟანეიროსა და 4-8 სექტემბერს ბრაზილიის ბანკის კულტურის ცენტრში აზერბაიჯანული ფილმების ჩვენება გაიმართა.

2013 წლის 19 ნოემბერს აზერბაიჯან-ბრაზილიის დიპლომატიური ურთიერთობების 20 წლისთავი აღინიშნა. ბრაზილიის დედაქალაქში გამართულ კონცერტს სახალხო არტისტი მაესტრო იალჩინ ადიგეზალოვიც დაესწრო.

2014 წლის 11 დეკემბერს რიო-დე-ჟანეიროს თეატრში აზერბაიჯანელი დრამატურგის, ილიას ეფენდიევის პიესა დაიდგა.
აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი

აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი — უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ბაქოში, აზერბაიჯანი. ის დაარსდა 1923 წელს ბაქოს თეატრალური კოლეჯის ბაზაზე.

წინაპირობა
აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი 1923 წლიდან ფუნქციონირებდა თეატრალური ინსტიტუტის სახელწოდებით. მირზა ფათალი ახუნდოვის სახელობის სასწავლებელი, რომლის ბაზაზეც კულტურისა და ხელოვნების უნივერსიტეტი ჩამოყალიბდა, მსახიობებსა და რეჟისორებს ამზადებდა არა მხოლოდ აზერბაიჯანის, არამედ უზბეკეთის, თურქმენეთის, დაღესტნის, ყირიმისა და სხვა რეგიონებისთვის. პირველმა სტუდენტებმა, რომლებმაც ამ სასწავლებელში ჩააბარეს, განათლება მხოლოდ მსახიობობისა და კინემატოგრაფიის დარგებში მიიღეს. 1954 წელს თეატრალურ ინსტიტუტს ცნობილი მსახიობის მირზაღა ალი-ოღლუ ალიევის სახელი მიენიჭა. 1959 წლიდან სკოლას ჰყავს სპეციალისტები კულტურულ განათლებაში, 1963 წლიდან დაემატა გამოყენებითი დეკორატიული ხელოვნების განყოფილებაც.

1968 წელს თეატრალურ ინსტიტუტს ეწოდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო ინსტიტუტი. 1981–1991 წლებში სასწავლო პროგრამაში მრავალი ახალი დისციპლინა შემოვიდა, მათ შორის ფერწერა, ხაზვა, გამოქანდაკება, თეატრი, კინო, კულტუროლოგია და ხელოვნების ისტორია. 1991 წელს ხელოვნების ინსტიტუტმა მოიპოვა უნივერსიტეტის სტატუსი.

1991 წელს დაარსდა უნივერსიტეტის ფილიალი ყუბაში. 1997 წელს შეიქმნა მოსამზადებელი განყოფილება უცხოელი სტუდენტებისათვის.

ფაკულტეტები
შესრულების ხელოვნების ფაკულტეტი
ფილმის შექმნის ხელოვნების ფაკულტეტი
ხელოვნებათმცოდნეობის ფაკულტეტი
მუსიკის ფაკულტეტი
მხატვრობის ფაკულტეტი
აზერბაიჯან-კანადის ურთიერთობები

აზერბაიჯან-კანადის ურთიერთობები აღნიშნავს ორმხრივ ურთიერთიობებს აზერბაიჯანის რესპუბლიკასა და კანადას შორის.

წინაპირობები
1991 წლის 18 ოქტომბერს აზერბაიჯანის პარლამენტმა მიიღო კონსტიტუციური აქტი აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის ცნობის შესახებ. საბჭოთა კავშირის დაშლისთანავე, 1991 წლის 25 დეკემბერს, კანადამ აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა ცნო. ორ ქვეყანას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 1992 წლის 10 აგვისტოს დამყარდა. 2004 წელს ოტავაში აზერბაიჯანის საელჩოს გახსნის შემდეგ თურქეთში კანადის ელჩი, აზერბაიჯანის ელჩადაც დაინიშნა.

პარლამენტთაშორისი ურთიერთობა
2006 წლის ნოემბერში კანადაში კანადა-აზერბაიჯანის პარლამენტთაშორისი მეგობრობის ჯგუფი ჩამოყალიბდა, რომლის თავმჯდომარედაც კანადის საპარლამენტო კონსერვატიული პარტიის წევრი, ბარი დევოლინი დაინიშნა. აზერბაიჯანის მილი მეჯლისში პარლამენტთაშორის ურთიერთობებს აზერბაიჯან-კანადის სამუშო ჯგუფი უზრუნველყოფს. სამუშაო ჯგუფი 2000 წლის 5 დეკემბერს დააარსა და მის ხელმძღვანელად სამურ ნოვრუზოვი დაინიშნა. 2016 წლის 4 მარტიდან ჯგუფს ფუად მურადოვი ხელმძღვანელობს.

2010 წლის 16 აპრილს კანადის საგარეო საქმეთა და საერთაშორისო ვაჭრობის ევროპული ბიუროს დირექტორი, რობერტ ჰეიგი აზერბაიჯანს ეწვია.

2008 წელს აზერბაიჯანიდან კანადაში იმპორტის მაჩვენებელი 1 168 295 000 აშშ დოლარს გაუტოლდა. იმავე წელს კანადიდან აზერბაიჯანში ექსპორტმა 19.713 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა. 2010 წელს აზერბაიჯანიდან კანადაში ექსპორტმა 542 მილიონი შეადგინა, რაც 2009 წელთან შედარებით მნიშვნელოვნად შემცირებული მაჩვენებელია. წინა წელთან შედარებით აზერბაიჯანში კანადიდან შემოტანილი საქონლისა და მომსახურების ღირებულება 31 მილიონიდან 20 მილიონამდე შემცირდა.

აზერბაიჯანის საბაჟო კომიტეტის განცხადებით, 2013 წლის იანვარ-მარტში აზერბაიჯანსა და კანადას შორის სავაჭრო მიმოცვლამ მხოლოდ 2.47 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა.

კულტურული კავშირები
2014 წლის 12-14 სექტემბერს მონრეალში, კანადაში „აზერბაიჯანის კინოფესტივალი“ გაიმართა. მომდევნო წლის 24-25 ოქტომბერს აზერბაიჯანის სახალხო არტისტის, ფირანგიზ ალიზადეს კონცერტი სახელწოდებით „ოიანი“ გაიმართა. 2016 წლსი 26 თეებრვალს კალგარის უნივერსიტეტში „ხოჯალის გენოციდისადმი მიძღვნილი საღამო გაიმართა“, რომელიც აზერბაიჯანის კულტურის საზოგადოებისა და კალგარის უნივერსიტეტის სტუდენტთა ასოციაციის ორგანიზებით ჩატარდა.
ინგუშეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი

ინგუშეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი — საჯარო უნივერსიტეტი მაგასში, ინგუშეთის რესპუბლიკაში. იგი დაარსდა 1994 წელს და ითვლება რუსეთის ერთ-ერთ ყველაზე ახალგაზრდა უნივერსიტეტად. 10 ფაკულტეტით და 42 აკადემიური განყოფილებით უნივერსიტეტი არის ყველაზე დიდი უმაღლესი სასწავლებელი რეგიონში.

ისტორია
ჩეჩნეთ-ინგუშეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დაყოფისა და ინგუშეთის რესპუბლიკის დაარსებიდან ცოტა ხნის შემდეგ, 1992 წლის 4 ივნისს, ახლად ჩამოყალიბებულ ფედერალურ რეგიონში საჭირო გახდა ახალი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების დაარსება, რომელიც ეტაპობრივად გახდებოდა რესპუბლიკის მთავარი უნივერსიტეტი. შედეგად, 1994 წლის 23 აპრილს რუსეთის მთავრობის 380 განკარგულებით შეიქმნა ინგუშეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, რომლის დამფუძნებელი იყო რუსეთის ფედერაციის უმაღლესი განათლების სახელმწიფო კომიტეტი.

1994 წლის სექტემბერში უნივერსიტეტმა დაიწყო ფუნქციონირება და მდებარეობდა სტავროპოლის საფრენოსნო სკოლის ყოფილი ყაზარმის შენობაში, სოფელ ორჯონიკიძევსკაიაში.

2012 წლის 29 დეკემბერს ინგუშეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სპორტული კომპლექსის ტერიტორიაზე საცურაო აუზი გაიხსნა.

უნივერსიტეტში მუშაობს 508 პედაგოგი, მათ შორის 53 პროფესორი - მეცნიერებათა დოქტორი და 275 ასოცირებული პროფესორი - მეცნიერებათა კანდიდატი, რომელთაგან 26-ს აქვს „რუსეთის ფედერაციის უმაღლესი პროფესიული განათლების საპატიო მუშაკის“ წოდება. ისინი უზრუნველყოფენ ლექციებს 22 სფეროში. სტუდენტთა საერთო რაოდენობა 10 ათასს აღწევს.

დაარსებიდან თითქმის 10 წლის შემდეგ, ინგუშის სახელმწიფო უნივერსიტეტს აქვს კამპუსები ინგუშეთის მთავარ ქალაქებში - ნაზრანი, სუნჟა და მაგასი, ახლად აშენებული კვლევითი ლაბორატორიებით და საერთო საცხოვრებლებით.

ფაკულტეტები
ფილოლოგიის ფაკულტეტი

ეკონომიკის ფაკულტეტი

ეკონომიკისა და ფინანსების ფაკულტეტი

სამართლის ფაკულტეტი

ისტორიის ფაკულტეტი

მედიცინის ფაკულტეტი

ქიმიისა და ბიოლოგიის ფაკულტეტი

მათემატიკის ფაკულტეტი

ინჟინერიის ფაკულტეტი

სასოფლო-სამეურნეო ინჟინერიის ფაკულტეტი

პედაგოგიკის ფაკულტეტი

სტრუქტურა
ინგუშეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კომპლექსი მოიცავს:

8 კორპუსი;

106 საკლასო ოთახი;

31 ლაბორატორია;

27 სალექციო დარბაზი;

17 კომპიუტერული ლაბორატორია;

ბიბლიოთეკები 4 სამკითხველო დარბაზით;

ელექტრონული ბიბლიოთეკა რუსეთისა და მსოფლიოს წამყვან კატალოგებზე წვდომით;

სპორტ-დარბაზი;

3 სტადიონი, რომელთაგან ერთს აქვს ხელოვნური საფარი;

საცურაო აუზი;

ბინის ტიპის საერთო საცხოვრებელი.