iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კომიტანი

კომიტანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 166 178 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 17.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 981.19 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 169.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1849 წლის 31 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კომიტან-დე-დომინგესი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07019.
ვატიკანის კონსტიტუცია

ვატიკანის ქალაქ-სახელმწიფოს ფუნდამენტური კანონი — ვატიკანის სამოქალაქო პირების ძირითადი მარეგულირებელი სამართლებრივი დოკუმენტი. ფუნდამენტური კანონი არსებობს 1929 წლიდან.

ისტორია
ფუნდამენტური კანონი პირველად 1929 წლის 7 ივნისს გამოქვეყნდა, პიუს -ის ავტორიტეტით.

2000 წლის 26 ნოემბერს რომის პაპმა იოანე პავლე -მ ფუნდამენტური კანონის ახალი ვერსია გამოაქვეყნა, რომელიც 2001 წლის 22 თებერვალს, წმინდა პეტრეს ტახტის დღესასწაულზე, შევიდა ძალაში და სრულად ჩაანაცვლა ვატიკანის ქალაქ-სახელმწიფოს 1929 წლის 7 ივნისის ფუნდამენტური კანონი. ყველა ნორმა, რომელიც ახალ ფუნდამენტურ კანონთან არ თავსდებოდა, გაუქმდა.

2023 წლის 13 მაისს პაპმა ფრანცისკემ ფუნდამენტური კანონის ახალი ვერსია გამოაქვეყნა,
ბეღლის თეატრები ლიეტუვაში

ბეღლის თეატრი — ლიეტუვაში სამოყვარულო თეატრის წარმოდგენების და მუსიკალური კონცერტების ბეღლებში დადგმის ლიეტუვური ტრადიცია.

პრაქტიკა წარმოიშვა ლიეტუვის ეროვნული აღორძინების დროს ( საუკუნის ბოლო-პირველი მსოფლიო ომი), როდესაც ლიეტუვა რუსეთის იმპერიის ნაწილი იყო და ლიეტუვურ ენასა და კულტურას ავიწროებდნენ. 1918 წლის შემდეგ, როდესაც ლიეტუვა დამოუკიდებელი გახდა, ტრადიცია შეწყდა, გარდა ვილნიუსის რეგიონისა, რომელიც შევიდა პოლონეთის მეორე რესპუბლიკაში.

ტრადიცია აღდგა ომთაშორის ლიეტუვაში. 1929 წელს დაარსდა ბეღლის თეატრი სოფელ მარგიონისში. იქ სპექტაკლების დადგმის ტრადიცია აღდგა 1970-1980-იან წლებში და დღემდე გრძელდება. ბეღლის თეატრალური ფესტივალები იმართება სხვადასხვა ადგილას, მათ შორის კურტუვენაის რეგიონალურ პარკში
1983 წელს აგლუონენაის ბეღლის თეატრი შეიქმნა ადგილობრივი კოლმეურნეობის თავმჯდომარისა და ლიეტუვის სახელმწიფო კონსერვატორიის კლაიპედას განყოფილების ხალხური თეატრის სარეჟისორო ფაკულტეტის სტუდენტების ინიციატივით (პროფესორი პეტრას ბიელსკისი).

ბეღლის თეატრის ტრადიციას ასევე ინახავს ლიეტუვის კულტურის სახლი პუნსკში და სეინიში, პოლონეთში.

ლიეტუვის ბეღლის თეატრალური საზოგადოება ოფიციალურად დარეგისტრირდა 1991 წელს.
გენადი ბურჭულაძე

გენადი ბურჭულაძე (დ. 11 აპრილი, 1940, ოზურგეთი — გ. 14 მაისი, 2006) — ქართველი ენათმეცნიერი, მეცნიერი, პედაგოგი, ფილოლოგი.

ბიოგრაფია
1968 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

სამეცნიერო მოღვაწეობას ეწეოდა არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტში, პედაგოგიურს ცხინვალის პედაგოგიური ინსტიტუტის (ქალაქი გორი) ქართული ენისა და ლიტერატურის კათედრაზე. მისი ძირითადი შრომები ეხება ლაკურ–დარგუულ და ხუნძურ–ანდიურ–დიდოურ ენათა ისტორიულ ფონეტიკას, მორფოლოგიასა და ლექსიკას. ქართული გრამატიკის საკითხებს ეძღვნება: „ინტერესის მიცემითის შესახებ ქართულში“ (1978), „ერთგვარშემასმენლიანი შერწყმული წინადადების შესახებ ქართულში“ (1978), და სხვ. მისი საგანგებო კვლევების საგანია იბერიულ–კავკასიურ ენათა საერთო ლექსიკა, როგორც ამ ენათა შორის რეგულარული სახის კანონზომიერი ბგერათშესატყვისობების დადგენის ერთადერთი წყარო. ქართველური და მთის იბერიულ–კავკასიურ ენათა სპეციალისტი. გამოქვეყნებული აქვს 350-მდე ნაშრომი, მათ შორის სამი მონოგრაფია. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1982), პროფესორი (1987).

1970 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა – „სახელთა ბრუნვა ლაკურ ენაში“, 1981 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა – „პიროვანი უღვლილების ჩამოყალიბება ლაკურ ენაში“.

ჯილდოები
2005 – არნოლდ ჩიქობავას სახელობის პრემია
2000 – ღირსების ორდენი
რომან ლაბაძე

რომან ლაბაძე (დ. 1935, ჭიათურა — გ. 2009) — ქართველი ექიმი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

ხუთი წელი ქუთაისის ავტოქარხნის მედსანნაწილისა და მეოთხე საავადმყოფო–პოლიკლინიკის გაერთიანების ექიმი თერაპევტი იყო. 1966 წელს თბილისში გადავიდა, თსსუ–ს კლინიკურ ორდინატურაში, სერგო კობალაძისა და გურამ გურგენიძის ხელმძღვანელობით გაიარა ჰოსპიტალური თერაპიისა და ალერგოლოგიის კურსი. ორდინატურის დამთავრების შემდეგ რომან ლაბაძე აკადემიკოს ნ. ყიფშიძის სახელობის რესპუბლიკური კლინიკური საავადმყოფოს ახალდაარსებული ალერგოლოგიური ლაბორატორიის გამგედ დანიშნეს. რამდენიმე წლის შემდეგ ამავე საავადმყოფოს ალერგოლოგიური განყოფილების ექიმი ორდინატორი გახდა, აქვე მუშაობდა გარდაცვალებამდე, 2009 წლამდე. 1983 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია პოლინოზის შესახებ, 2006 წელს კი მედიცინის დოქტორის აკადემიური ხარისხი მოიპოვა. გამოქვეყნებული აქვს 50–მდე სამეცნიერო ნაშრომი შინაგანი მედიცინისა და კლინიკური ალერგოლოგიის აქტუალურ საკითხებზე, ასევე საინტერესო ნაშრომები ჰემორაგიებზე. ხშირად აქვეყნებდა საინტერესო სტატიებს მედიცინის აქტუალურ საკითხებზე არა მარტო სამედიცინო ჟურნალებში, არამედ პოპულარულ პერიოდულ გამოცემებშიც: „თბილისში“, „სოფლის ცხოვრებაში“. ბევრი დაავადება საქართველოში პირველად მან აღწერა, მათ შორის – რეიტერის დაავადება, აიერზა–არილაგას სინდრომი (შავი ციანოზი), ბუშკეს სინდრომი, ჰემორაგიული კაპილარიტები – იშვიათი ფორმის კაპილარული ტოქსიკოზები. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი. კლინიცისტ–ალერგოლოგი.

ჯილდოები
საქართველოს დამსახურებული ექიმი
ლეონორ გევესლერი

ლეონორ გევესლერი (გერმანული: [ ]; დ. 15 სექტემბერს, 1977)— ავსტრიელი მწვანე პოლიტიკოსი, რომელიც მუშაობდა მინისტრად კლიმატის მოქმედების, გარემოს დაცვის, ენერგეტიკის, მობილობის, ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების საკითხებში ნეჰამერის მთავრობაში.

ადრეული ცხოვრება
განათლება

გევესლერმა მიიღო პოლიტიკური მეცნიერების ხარისხი ვენის უნივერსიტეტში.

პოლიტიკური კარიერა
2014 წლიდან 2019 წლამდე გევესლერი მუშაობდა ავსტრიის უმსხვილეს გარემოსდაცვით საქველმოქმედო და ლობისტური ჯგუფ 2000-ში ხელმძღვანელად. ამ თანამდებობაზე იგი მხარს უჭერდა პოპულარულ კამპანიას მოძველებული საბჭოთა პერიოდის მოძველებული ატომური ელექტროსადგურის გაფართოების წინააღმდეგ [საჭიროა განმარტება] მეზობელ სლოვაკეთში, ავსტრიის საზღვრიდან სულ რაღაც 100 კილომეტრში. 2019 წლის ავსტრიის საკანონმდებლო არჩევნების შემდეგ კოალიციური მთავრობის შესახებ მოლაპარაკებებში გევესლერი იყო მწვანეთა პარტიის დელეგაციის წევრი. გევესლერმა აძლევდა მათ მხარდაჭერას და ამას მოჰყვა, რომ შერიგებოდა შესაძლებლობას ყველაფრის ცდის გარეშე. თუმცა, ამ გადაწყვეტილებამ იგი სადავო ლეგალურ ნაცრისფერ ზონაში მოათავსა ავსტრიის ფედერალური შტატისა და მისი კოალიციის პარტნიორების, მემარჯვენე ცენტრისტული ავსტრიის სახალხო პარტიის წინააღმდეგობის გამო.

გევესლერის კენჭისყრის შემდეგ, ავსტრიის სახალხო პარტიამ შეიტანა სარჩელი მის წინააღმდეგ, დაადანაშაულა იგი თანამდებობის დარღვევაში და გამოაცხადა საჩივარი ევროპის იუსტიციის სასამართლოში გევესლერის კანონის კენჭისყრის ბათილად ცნობის შესახებ. მიუხედავად იმისა, რომ -ის საჩივრის გავლენა საეჭვო იყო, სამსახურებრივი უფლებამოსილების დარღვევის გამო მსჯავრდებული შეიძლება 10 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებდეს.

2022 წელს ავსტრიის მთავრობამ შეიტანა იურიდიული გამოწვევა, რათა ევროკავშირს არ შეეტანა ბირთვული ენერგია მწვანე ინვესტიციების კატეგორიაში. ლეონორ გევესლერმა თქვა, რომ კატეგორიზაცია იყო „გამწვანება“. კატეგორიზაციის დამცველები თვლიან ბირთვულ ენერგიას, რომელიც წარმოქმნის ნახშირბადის დაბალ ემისიებს ენერგიის ბევრ წყაროსთან შედარებით, როგორც სათბურის გაზების ემისიების შემცირების გასაღები.</
გოგინაანთ საყდარი

გოგინაანთ საყდარი — არტიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ საღრაშენში. აგებულია შუა საუკუნეებში. ეკლესია დარბაზულია.

ეკლესია დგას მდინარე ალგეთის მარცხენა შენაკადის მარცხენა მხარეს. ამჟამად შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთის კედელი. პერანგი კარგად ნათალი ბაზალტის კვადრების ჰქონია. ინტერიერში უხეშად ნათალი ქვაა გამოყენებული. ეკლესიას დარბაზისგან მხრით გამოყოფილი ნაზევარწრიული აფსიდა აქვს, რომელსაც ჩრდილოეთ კედელში სწორკუთხა ნიშა ჰქონია. დარბაზის შუაში თითო წყვილი მძლავრი პილასტრი ყოფილა გაკეთებული. შესასვლელის სამხრეთიდან და დასავლეთიდან ყოფილა.
ყვავილების ხიდი

ყვავილების ხიდი — მასშტაბური დემონსტრაცია, რომელიც რუმინეთისა და მოლდავეთის სსრ-ის გამყოფ მდინარე პრუტის გასწვრივ, 1990 წლის 6 მაისს გაიმართა.

1990 წლის 6 მაისი
პირველი ღონისძიება გაიმართა 1990 წლის 6 მაისს. ამ აქციის დროს რუმინეთის მაცხოვრებლებს იმ დღეს, 13:00-დან 19:00 საათამდე, ნებადართული ჰქონდათ მდინარე პრუტის გადაკვეთა და გადასვლა მოლდავეთის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში პასპორტისა და ვიზის გარეშე. პრუტზე გამავალი რუმინეთ-მოლდოვის 700 კმ-იანი საზღვრის გასწვრივ შეიქმნა რვა საკონტროლო პუნქტი: მიორკანი-პერერიტა, სტინკა-კოსტეშტი, იასი-სკულენი, უნგენი-უნგენის ხიდი, ალბიცა-ლეუშენი, ფელჩიუ-ციგანკა, ოანჩა-კაჰული და გალაცი-ჯიურჯიულეშტი.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ მკაცრად კონტროლირებადი საზღვრის ორივე მხარეს მაცხოვრებლები (ორი ათწლეულის განმავლობაში, რომლის წინაც მოლდოვის დიდი ნაწილი რუმინეთის სამეფოს ნაწილი იყო) შეიკრიბნენ მდინარის ნაპირებზე, მათ გადაკვეთეს „წყლის ბერლინის კედლად“ წოდებული საზღვარი, რათა ენახათ ოჯახის წევრები, რომლებიც დიდი ხნის განმავლობაში გაყოფილნი იყვნენ საზღვრით.

მონაწილეთა რაოდენობა დაახლოებით 1,2 მილიონი ადამიანით შეფასდა. უნგენში დაახლოებით 250 000 ადამიანმა გადაკვეთა საზღვარი. დემონსტრაცია, ორგანიზებული იყო კულტურული ლიგის „რუმინელთა ერთიანობისთვის ყველგან“ მიერ, ბუქარესტი-კიშინიოვის კულტურულ საზოგადოებასთან და მოლდოვის სახალხო ფრონტთან თანამშრომლობით, დაიწყო დილით ადრე, როდესაც ათასობით ადამიანი გამოჩნდა რუმინეთის მხარეს ყვავილების თაიგულებით. მონაწილეებმა დაიწყეს ყვავილების სროლა წყალში, რამაც მალე დაფარა მდინარის ზედაპირი, სიმბოლურად შექმნა ხიდი ორ მხარეს შორის. შუადღისას, სამღვდელოების ჯგუფმა აღავლინა , რის შემდეგაც ორივე მხარეს ეკლესიის ზარები დიდხანს რეკავდნენ. შემდეგ კიდევ უფრო მეტი ყვავილი გადაყარე მდსინარეში და ხიდზე შეხვედრები დაიწყო. სიტყვები, ლოზუნგები და მოწოდებები არ ყოფილა. მას მოჰყვა ხალხური მუსიკა და თამაშები, სადღესასწაულო სუფრები და მსგავსი აქტივობები, ღონისძიება კი დაახლოებით 18:00 საათზე დასრულდა.

1991 წლის 16 ივნისი
ყვავილების მეორე ხიდი გაიმართა 1991 წლის 16 ივნისს. ამჯერად, მოლდოვის მაცხოვრებლებს შეეძლოთ საზღვრის გადაკვეთა საბუთების გარეშე რუმინეთში. -ის მიერ გამოქვეყნებული ანგარიშის თანახმად, 150 000-ზე მეტმა ადამიანმა ბესარაბიიდან გადაკვეთა საზღვარი სკულენიში იასის ოლქში შესასვლელად. მათ შორის იყო მოლდოვის რესპუბლიკის პარლამენტის წევრების დელეგაცია, რომელსაც ხელმძღვანელობდა კიშინიოვის მერი ნიკოლაე კოსტინი.
G8-ის 31-ე სამიტი

8-ის 31-ე სამიტი, დიდი რვიანის ოცდამეთერთმეტე სამიტი (; 6-8 ივლისი, 2005) — რვა უდიდესი ინდუსტრიული სახელმწიფოს არაოფიციალური შეხვედრა გაერთიანებულ სამეფოში, შოტლანდიის ქალაქ ოხტერანდაში, გლენიგალსის სასტუმროში.

დიდი შვიდიანის (7) სამიტი იყო არაოფიციალური ფორუმი, რომელიც აერთიანებდა უდიდესი ინდუსტრიული ქვეყნების ხელმძღვანელებს: საფრანგეთი, დასავლეთ გერმანია, იტალია, იაპონია, დიდი ბრიტანეთი, შეერთებული შტატები, კანადა, და ევროკომისიის პრეზიდენტი (ოფიციალურად შეუერთდა 1981 წელს). 1997 წელს ჯგუფს დაემატა ახალი წევრი რუსეთის სახით, რის გამოც მან მიიღო ახალი სახელი — დიდი რვიანი (8). ეს და მომდევნო სამიტები, არ იყო თავდაპირველად ჩაფიქრებული, როგორც მისი უფრო ფართო საერთაშორისო ინსტიტუტებთან დაკავშირების მცდელობა. აღნიშნული სამიტები მოიტანა აუცილებლობამ, რომელთა ინიციატორები იყვნენ საფრანგეთის პრეზიდენტი — ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი და დასავლეთ გერმანიის კანცლერი — ჰელმუტ შმიდტი. სწორედ მათი ინიციატივით შედგა დიდი ექვსიანის (6) პირველი არაოფიციალური შეხვედრა 1975 წელს.

ლიდერები სამიტზე
8 არის არაოფიციალური ყოველწლიური ფორუმი კანადის, ევროკომისიის, საფრანგეთის, გერმანიის, იტალიის, იაპონიის, რუსეთის, გაერთიანებული სამეფოსა და შეერთებული შტატების ლიდერებისთვის.

განხილული საკითხები
სამიტი ჩაფიქრებული იყო, როგორც მის წევრებს შორის არსებული უთანხმოების მოგვარების საშუალება. წმინდა პრაქტიკული თვალსაზრისით, სამიტის წევრებს მიეცათ საშუალება გაეწიათ ერთმანეთისთვის დახმარება რთული ეკონომიკური პრობლემების მოსაგვარებლად.

გალერეა
მოწვეული სტუმრები (სახელმწიფოები)

მოწვეული სტუმრები (საერთაშორისო ორგანიზაციები)
ჯადოქრების ბორცვი

ჯადოქრების ბორცვი — გარე ქანდაკებების გალერეა ლიეტუვაში, იუოდკრატესთან ახლოს.

ბორცვი მდებარეობს ტყიან ქვიშის დიუნზე კურონის ლაგუნის დასავლეთით დაახლოებით 0,5 კილომეტრში, ლიეტუვის ზღვისპირა მარშრუტზე. გალერეა 1979 წლიდან არსებობს, რამდენჯერმე გაფართოვდა და ახლა მოიცავს დაახლოებით 80 ხის ქანდაკებას სხვადასხვა ბილიკთან ერთად. მხატვრების ინსპირაცია იყო ხეზე კვეთის ხანგრძლივი ტრადიცია სამოგიტიაში დ იონინის ზეიმი, რომელიც იმართებოდა ბორცვზე. ნამუშევრები ასახავს ლიეტუვური ფოლკლორისა და წარმართული ტრადიციების გმირებს.

პარკში რეგულარულად იმართება ხეზე კვეთის სიმპოზიუმები და ემატება ახალი ნამუშევრები. შესვლა უფასოა.
G8-ის 32-ე სამიტი

8-ის 32-ე სამიტი, დიდი რვიანის ოცდამეთორმეტე სამიტი (; 15-17 ივლისი, 2006) — რვა უდიდესი ინდუსტრიული სახელმწიფოს არაოფიციალური შეხვედრა რუსეთში, ქალაქ სანქტ-პეტერბურგის დაბა სტრელნაში, კონსტანტინეს სასახლეში.

დიდი შვიდიანის (7) სამიტი იყო არაოფიციალური ფორუმი, რომელიც აერთიანებდა უდიდესი ინდუსტრიული ქვეყნების ხელმძღვანელებს: საფრანგეთი, დასავლეთ გერმანია, იტალია, იაპონია, დიდი ბრიტანეთი, შეერთებული შტატები, კანადა, და ევროკომისიის პრეზიდენტი (ოფიციალურად შეუერთდა 1981 წელს). 1997 წელს ჯგუფს დაემატა ახალი წევრი რუსეთის სახით, რის გამოც მან მიიღო ახალი სახელი — დიდი რვიანი (8). ეს და მომდევნო სამიტები, არ იყო თავდაპირველად ჩაფიქრებული, როგორც მისი უფრო ფართო საერთაშორისო ინსტიტუტებთან დაკავშირების მცდელობა. აღნიშნული სამიტები მოიტანა აუცილებლობამ, რომელთა ინიციატორები იყვნენ საფრანგეთის პრეზიდენტი — ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი და დასავლეთ გერმანიის კანცლერი — ჰელმუტ შმიდტი. სწორედ მათი ინიციატივით შედგა დიდი ექვსიანის (6) პირველი არაოფიციალური შეხვედრა 1975 წელს.

ლიდერები სამიტზე
8 არის არაოფიციალური ყოველწლიური ფორუმი კანადის, ევროკომისიის, საფრანგეთის, გერმანიის, იტალიის, იაპონიის, რუსეთის, გაერთიანებული სამეფოსა და შეერთებული შტატების ლიდერებისთვის.

განხილული საკითხები
სამიტი ჩაფიქრებული იყო, როგორც მის წევრებს შორის არსებული უთანხმოების მოგვარების საშუალება. წმინდა პრაქტიკული თვალსაზრისით, სამიტის წევრებს მიეცათ საშუალება გაეწიათ ერთმანეთისთვის დახმარება რთული ეკონომიკური პრობლემების მოსაგვარებლად.

გალერეა
მოწვეული სტუმრები (სახელმწიფოები)

მოწვეული სტუმრები (საერთაშორისო ორგანიზაციები)
თეოპეტრის მღვიმე

თეოპეტრის მღვიმე — კირქვის მღვიმე, რომელიც მდებარეობს სოფელ თეოპეტრაში, მეტეორის მუნიციპალიტეტი, თესალია, საბერძნეთი. ის განლაგებულია კირქვის კლდოვანი ფორმაციის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს, კალამბაკადან 3 კმ-ის (2 მილის) სამხრეთით. ეს ადგილი სულ უფრო მნიშვნელოვანი ხდება, რადგან ადამიანის არსებობა დადასტურებულია შუა და ზედა პალეოლითის, მეზოლითის, ნეოლითის და შემდგომი პერიოდების ყველა ეტაპზე, რაც აკავშირებს პლეისტოცენს ჰოლოცენთან.

თეოპეტრის კლდე
რადიოკარბონული მტკიცებულებები აჩვენებს ადამიანის არსებობას სულ მცირე 50,000 წლის წინ.

თეოპეტრის მღვიმე შეიცავს საბერძნეთის ერთ-ერთ უგრძეს არქეოლოგიურ თანმიმდევრობას, რომელიც მოიცავს შუა და ზედა პალეოლითის, ასევე მეზოლითის და ნეოლითის კულტურულ ნარჩენებს. ჩანაწერებმა აჩვენა მნიშვნელოვანი პალეოგარემოს მონაცემები, რომლებიც ეფუძნება სედიმენტურ თვისებებსა და ბოტანიკურ ნარჩენებს.

აღმოჩენებს შორისაა ადამიანის მიერ აშენებული ქვის კედელი, რომელიც დღესაც დგას და აშენებულია დაახლოებით ძვ. წ. 21 000 წელს. ეს არის ადამიანის მიერ შექმნილი სტრუქტურის უძველესი ცნობილი მაგალითი. სავარაუდოდ, კედელი აშენდა მისი მაცხოვრებლების ცივი ქარებისგან დასაცავად უკანასკნელი გამყინვარების პერიოდის პიკზე.

გეოლოგიურად, კირქვის კლდის ფორმირება დათარიღებულია ზედა ცარცულ პერიოდში, ძვ. წ. 135-65 მილიონი წლით

არქეოგენეტიკა
2016 წელს მკვლევარებმა წარმატებით ამოიღეს დნმ თეოპეტრის მღვიმეში დაკრძალული ორი ინდივიდის წვივის ძვლიდან. ორივე ინდივიდი აღმოაჩინეს მეზოლითის დაკრძალვის კონტექსტში და ცალ-ცალკე დაათარიღეს ძვ. წ. 7288-6771 და ძვ. წ. 7605-7529 წლებით. აღმოჩნდა, რომ ორივე ინდივიდი მიეკუთვნებოდა ჰაპლოჯგუფ 1-ს.

წვდომა
მღვიმე მდებარეობს სოფელ თეოპეტრის ცენტრიდან ჩრდილოეთით, ფეხით სავალ მანძილზე. თეოპეტრის მღვიმის მუზეუმი (ბერძნულად: ) მდებარეობს სოფელში.
ბეილერბეის მეჩეთი (ედირნე)

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =ედირნე
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =1429
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 41.682778
| გრძედი =26.555000
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ბეილერბეის მეჩეთი — მეჩეთი თურქეთის ქალაქ ედირნეში.

ისტორია
ბეილერბეის მეჩეთი 1429 წელს, ოსმალეთის იმპერიის რუმელიის პროვინციის მმართველის, სინან-ფაშას მიერ აშენდა. მეჩეთი, რომელიც წარმოადგენს მრავალკუთხა და ერთგუმბათოვან ნაგებობას გვერდითი სივრცეებით (კუთხოვანი), მდებარეობს ბეილერბეის სამეჩეთო კომპლექსში. წარმოადგენს „“ გეგმიურ სტრუქტურის მნიშვნელოვან მაგალითს.
აღჩალის ტბა

აღჩალის ტბა — ჭაობიანი ტბა აზერბაიჯანში. მდებარეობს მუღანის ვაკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში.

წარმოშობა
ტბა 1896 წელს, როდესაც მდინარე არაქსმა დატბორა მუღანის ვაკე, მაშინ წარმოიქმნა. მასთან ერთად ასევე წარმოიქმნა მაჰმუდჩალის და ჯავადჩალის ტბები. ამჟამად, მაჰმუდჩალის ტბა ჭაობს წარმოადგენს, თუმცა, თავის დროზე ორი ნაწილისაგან შედგებოდა — მაჰმუდჩალისა და აღჩალის ტბებისაგან. ამგვარად, ტერიტორიაზე ორი აღჩალის ტბა წარმოიქმნა. ადრე ტბა მდინარე არაქსის ადიდების დროს ივსებოდა. ახლა კი ტბა მუღანის სარწყავი არხის და მდინარე ბოლგარჩაის ნარჩენი წყლით ივსება. ტბის ჰიდრონიმი წარმოიქმნება სიტყვებიდან „“ (აღ) და „“ (ჩალა), რაც ერთობლიობაში ნიშნავს — დაბლობი ადგილი, ღრმული, ხეობა, ჭა, დაუმუშავებელი ადგილი, წვიმისა და მდინარის წყლით ავსებული დაბლობი. ზოგიერთი მკვლევარი ამბობს, რომ ეს ჰიდრონიმი დაკავშირებულია წყლის ხარისხთან. ზოგიერთი სხვა მკვლევარი ამას მიაწერს იმ ფაქტს, რომ ზაფხულში წყლის დონის დაწევასთან ერთად, თეთრი მარილიანი მიწა ჩნდება. წყაროები მიუთითებენ, რომ მხოლოდ სალიანისა და ბილიასუვარის რაიონებში 4 ტბა არსებობს ამ სახელით.
მოლდოვის დამოუკიდებლობის დეკლარაცია

მოლდოვის დამოუკიდებლობის დეკლარაცია — დოკუმენტი, რომელიც მოლდოვის რესპუბლიკის პარლამენტმა მიიღო 1991 წლის 27 აგვისტოს, აგვისტოს პუტჩის მცდელობის ჩავარდნის შემდეგ.

წინაპირობები
დოკუმენტი აცხადებს „ათასწლოვან ისტორიას“ და „შეუწყვეტელ სახელმწიფოებრიობას“ ისტორიულ და ეთნიკურ საზღვრებში, ხოლო ოფიციალურ ენად მოიხსენიებს „რუმინულს“. მოლდოვის რესპუბლიკის დამფუძნებელი აქტის მიღება აღინიშნება როგორც ეროვნული დღე ან დამოუკიდებლობის დღე.

1991 წელს 278 პარლამენტარის მიერ ხელმოწერილი დოკუმენტი დაიწვა 2009 წლის აპრილის მოლდოვის საპარლამენტო არჩევნების წინ საპროტესტო აქციების დროს, თუმცა იდენტური დოკუმენტი 2010 წელს აღადგინეს.

წინააღმდეგობები
მოლდოვის დამოუკიდებლობის დეკლარაცია მკაფიოდ და პირდაპირ აცხადებს მოლდოვის სუვერენიტეტს დნესტრისპირეთის ტერიტორიაზე, როგორც „ჩვენი ხალხის ისტორიული და ეთნიკური ტერიტორიის შემადგენელ ნაწილზე“. ამან გამოიწვია დაპირისპირება, რადგან აღნიშნულმა რეგიონმა 1990 წელს გამოაცხადა დამოუკიდებლობა მოლდავეთის სსრ-სგან და შექმნა დნესტრისპირეთის მოლდოვის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა ; თუმცა იგი არც საბჭოთა კავშირსა და არც მოლდავეთის სსრ-ს არ უცნია ლეგიტიმურ საბჭოთა რესპუბლიკად.
ომალოს ეთნოგრაფიული მუზეუმი

ომალოს ეთნოგრაფიული მუზეუმი — ეთნოგრაფიული მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს სოფელ ზემო (ზედა) ომალოში, საქართველოს თუშეთის რეგიონში. კესელოს თუშური ეთნოგრაფიული მუზეუმი ინახავს თუშეთის მოსახლეობის მიერ გამოყენებულ ტრადიციულ ნივთებს, როგორიცაა სასოფლო-სამეურნეო იარაღები, საყოფაცხოვრებო ნივთები და საბრძოლო იარაღი. მუზეუმის ექსპოზიცია ეძღვნება ადგილობრივი ტრადიციებისა და წეს-ჩვეულებების წარმოჩენას და ასახავს იმას, თუ როგორ ცხოვრობდნენ თუშები წარსულში. ექსპოზიცია ასევე მოიცავს არქეოლოგიურ აღმოჩენებს, როგორიცაა ბრინჯაოს ხანის ცულები და სამკაულები. ახლომდებარე ტურისტული ბილიკი ასევე მოიცავს კესელოს ციხეს.
არაქსის წყალდიდობა (1896)

არაქსის წყალდიდობა — 1896 წელს მდინარე არაქსის კალაპოტიდან გადმოსვლის შედეგად მომხდარი წყალიდიდობა.

ისტორია
მდინარე ისტორიის მანძილზე დინების ქვემო ნაწილში მრავალი ცვლილება განიცადა. ვინაიდან მდინარე ძირითადად მთისა და ხეობის ზონებში მიედინება, დინების ქვედა ნაწილში იგი მიედინება დაბლობებში. აქ მდინარის ძალა თითქოს მთლიანად ამოწურულია. ადრე, მდინარე არაქსი პირდაპირ ჩაედინებოდა კასპიის ზღვაში.

1896 წელს, მდინარე არაქსი ისტორიაში ბოლო 100 წლის ყველაზე ძლიერი წყალდიდობა დაფიქსირდა. წყალდიდობის შედეგად სანაპირო ზოლი ჩამოინგრა, წყლის ნაწილი კი მუღანის დაბლობის გადაკვეთით კასპიის ზღვაში ჩავიდა. ამასთან ერთად მუღანის ვაკე წყალში აღმოჩნდა. ტერიტორია დაიფარა შლამით. სტიქიის შედეგად მოსახლეობის მეურნეობას დიდი ზიანი მიადგა. რეგიონში რამდენიმე ტბაც კი ჩამოყალიბდა (აღჩალა, მაჰმუდჩალა და სხვა). მოგვიანებით მდინარის სანაპირო ზოლი აღადგინეს და არაქსი პირვანდელ კალაპოტს დაუბრუნდა. ასევე მდინარის წყლის პირდაპირ ზღვაში ჩადინებას არხებით უზრუნველყვეს.
ძველი ფოსტა (ბელგრადი)

ძველი ფოსტა — შენობა ბელგრადში, რომელიც თავდაპირველი სახით აღარ არსებობს და ქალაქის ერთ-ერთ სიმბოლოდ მიიჩნეოდა. მდებარეობს ყოფილი რკინიგზის სადგურ ბელგრად-გლავნის მახლობლად, სავსკას ქუჩაზე, №2. იგი აშენდა ნეობიზანტიური სტილით, მომირ კორუნოვიჩის პროექტით და მეორე მსოფლიო ომის დროს იუგოსლავიის დაბომბვების შედეგად დაინგრა, რის შემდეგაც 1947 წელს აღდგენილ იქნა ფუნქციონალიზმის სტილში.

ისტორია
 საუკუნე
საფოსტო შენობა აშენდა 1920-იან წლებში და თავისი ფასადის გამო მიიჩნეოდა ერთ-ერთ ყველაზე ლამაზ შენობად ბელგრადში, ასევე ის ითვლებოდა ერთ-ერთ საუკეთესო ნამუშევრად კორუნოვიჩის შემოქმედებაში. საფოსტო შენობის არქიტექტურა აერთიანებს ექსპრესიონისტულ და მოდერნისტულ მოტივებს. ამ პროექტზე მუშაობისას კორუნოვიჩმა უარი თქვა აკადემიურ სიმკაცრეზე. 1930-იანი წლების ბოლოს საფოსტო განყოფილებაში 700-ზე მეტი თანამშრომელი მუშაობდა და შესაბამისად ითვლებოდა ბალკანეთის უდიდეს საფოსტო დაწესებულებად.

ომის შემდეგ, ახალი კომუნისტური ხელისუფლება შენობის ფასადს ზედმეტად „ბურჟუაზიულად“ მიიჩნევდა, ხოლო არქიტექტორმა პაველ კრატმა, რომელსაც შენობის რეკონსტრუქციის პროექტირება დაევალა, კორუნოვიჩის ნამუშევარი „ხალხური არქიტექტურული მემკვიდრეობის წარუმატებელი გამოყენების ტიპიურ მაგალითად“ შეაფასა და აღნიშნა, რომ იგი „სტილური ელემენტებითაა გადატვირთული“.

 საუკუნე
მას შემდეგ, რაც 2010 წლიდან დაიწყო პროექტი „ბელგრადის სანაპირო“ და სავსკას მოედნის სრული რეაბილიტაცია, ქალაქისა და ინვესტორების მხრიდან გაჟღერდა, რომ ძველი ფოსტის შენობას შეუნარჩუნდებოდა ორიგინალური, მდიდრული ფასადის იერსახე. ეროვნულმა საფოსტო სამსახურმა „ “-მ განაცხადა, რომ შენობა მას აღარ სჭირდებოდა, რის შემდეგაც სახელმწიფომ, რომელიც ამ ობიექტის ოფიციალური მფლობელი იყო, მიიღო გადაწყვეტილება მისი გაყიდვის შესახებ. ამავე დროს არსებობდა ვარაუდი, რომ შენობა შეიძლება სასტუმროდ გადაკეთებულიყო. ერთ-ერთი ძირითადი სატენდერო პირობა იყო ძველი ფასადის რესტავრაცია. 2020 წლის თებერვალში ბელგრადის მერის მოადგილემ გორან ვესიჩმა განაცხადა, რომ ფასადის აღდგენა დაიწყებოდა მას შემდეგ, რაც სავსკას მოედნის სრული რეაბილიტაცია დასრულდებოდა. არქიტექტორმა და ურბანისტმა მარკო სტოიჩიჩმა ეს ინფორმაცია 2020 წლის ივლისში დაადასტურა და აღნიშნა, რომ ძველი ფოსტის შენობა იმ იერსახეს დაიბრუნებდა, რაც მას მეორე მსოფლიო ომამდე ჰქონდა. კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ინსტიტუტის სპეციალისტებმა განაცხადეს, რომ საფოსტო შენობა აღდგება პირვანდელი სახით, თუმცა მხოლოდ ნაწილობრივ, რადგან მას თავდაპირველი სტრუქტურა დაკარგული ჰქონდა. 2022 წლის ივნისში გამოცხადდა, რომ რემონტის დასრულების შემდეგ შენობაში განთავსდებოდა თეატრი და ბიბლიოთეკა. იმავე წლის დეკემბერში ფინანსთა მინისტრმა სინისა მალიმ ეს ინფორმაცია დაადასტურა და დაამატა, რომ იქ ასევე განთავსდებოდა სკოლა და მუზეუმი. 2023 წლის იანვარში ქალაქის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ რესტავრირებული შენობა 2025 წლის დასაწყისში გაიხსნებოდა. ჯერჯერობით გადაწყვეტილი არ არის, შეინარჩუნებენ თუ არა ორ კედელს, რომლებიც სავსკას ქუჩას გადაჰყურებს, თუ ისინი დაშლილი იქნება და საფოსტო შენობა თავიდან აშენდება.

გალერეა