iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლოკომოტივი თბილისი (სარაგბო კლუბი)

ლოკომოტივი თბილისი — საქართველოს უმაღლესი ლიგის სარაგბო კლუბი.

კლუბი დაარსდა 1964 წელს თბილისში. 1990 წლიდან, საქართველოს ეროვნული ლიგის ჩამოყალიბების შემდეგ რამდენჯერმე შეიცვალა სახელი და სხვადასხვა დროს ეწოდებოდა ელმავალი, ვესტა, თბილისი, ქორები, ლიგამუსი. დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში ლოკომოტივი სარეკორდო, ათი ჩემპიონის ტიტულის მფლობელია.

გუნდი საშინაო მატჩებს ატარებს ავჭალა არენაზე, რომელიც 2012 წელს აშენდა და 5000 მაყურებელს იტევს.

ტიტულები
საქართველოს ჩემპიონატი:
ჩემპიონი (10): 1992, 1994, 2000, 2001, 2003, 2005, 2006, 2008, 2010, 2018
ვიცე-ჩემპიონი (3): 1967, 1990, 1991
მესამე ადგილი (11): 1968, 1972, 1978, 1981, 1995, 1996, 1999, 2002, 2007, 2009, 2011
ფლორა ბროვინა

ფლორა ბროვინა (; დ. 30 სექტემბერი, 1949, სრბიცა, კოსოვო-მიტროვიცა, იუგოსლავია) — კოსოვოელი ალბანელი პოეტი, პედიატრი და ფემინისტი. დაიბადა ქალაქ სრბიცაში, კოსოვოს დრენიკას ხეობაში და გაიზარდა პრიშტინაში, სადაც ის სკოლაში მივიდა და მედიცინის შესწავლა დაიწყო. ზაგრებში სწავლის დასრულების შემდეგ, სადაც პედიატრიას სწავლობდა, ის მშობლიურ კოსოვოში დაბრუნდა და მუშაობა დაიწყო ალბანურენოვან გაზეთ „“-ში, ჟურნალისტად. მოგვიანებით, ის ჯანდაცვის სფეროს დაუბრუნდა და მრავალი წლის განმავლობაში პრიშტინის მთავარ საავადმყოფოს პედიატრიულ განყოფილებაში მუშაობდა.

კოსოვოს ომი
ვინაიდან კოსოვოში პოლიტიკურ სიტუაცია 1990-იან წლებში გაუარესდა და გაჩაღდა საბრძოლო მოქმედებები, ბროვინამ პრიშტინაში კლინიკა გახსნა, სადაც ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ ინფორმაციას ავრცელებდა ისეთ საკითხებზე, როგორიცაა გველის კბენის დროს მოქმედება, ჭრილობის მოვლა და მშობიარობა. მან ასევე ცენტრი გამოიყენა, როგორც თავშესაფარი რამდენიმე ობოლი ბავშვისთვის, რომელთაგან ბევრმა თავისი მშობელი ბრძოლისა და გაძევების დროს დაკარგა. ის და მისი თანამშრომლები ერთდროულად 25 ბავშვზე ზრუნავდნენ.

1999 წლის 20 აპრილს, კოსოვოს ომის დროს, ბროვინა სახლიდან იქნა გატაცებული რვა ნიღბიანი სერბი მილიტარისტის მიერ. თავდაპირველად მისი ადგილსამყოფელი უცნობი იყო. როდესაც ნატო-ს ძალებმა პრიშტინა აიღეს და სერბეთის ჯარებმა კოსოვოს ტერიტორია დატოვეს აღმოჩნდა, რომ ბროვინა სერბეთში ტყვეობაში იმყოფებოდა. მისი გატაცების შესახებ ამბავი პირველად 1999 წლის 24 აპრილს გაჟღერდა, როდესაც მისმა შვილმა მოახერხა საერთაშორისო მწერალთა ასოციაციასთან დაკავშირება და მათ მიმართა, რომ დედამისის გატაცების ამბავი ფართოდ გაეშუქებინათ. მოგვიანებით, ბროვინა სერბეთის ქალაქ პოჟარევაცის ციხეში გადაიყვანეს და მისი ციხეში ყოფნის პირველ თვეს, იგი 200-ზე მეტჯერ დაკითხეს, რომელიც ჩვეულებრივ დილის 7 საათიდან საღამოს 5 საათამდე გრძელდებოდა. 1999 წლის 9 დეკემბერს, საჩვენებელ პროცესზე იუგოსლავიის სისხლის სამართლის კოდექსის 136-ე მუხლის თანახმად მას ბრალი დასდეს „ტერორისტულ საქმიანობაში“. მან წელიწად-ნახევარი გაატარა სერბეთის ციხეებში და საბოლოოდ საერთაშორისო ზეწოლის შედეგად, გათავისუფლდა.

პოლიტიკა
კოსოვოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, ფლორა ბროვინამ 2001 წელს კოსოვოს დემოკრატიული პარტიიდან მოულოდნელად პრეზიდენტად იყარა კენჭი, რა დროსაც ყველა კანდიდატად ჰაშიმ ტაჩის განიხილავდა, რომელიც პარტიის ლიდერი იყო. ამის შემდეგ, იგი უცვლელად არის კოსოვოს ასამბლეის წევრი.
მუსიკალური კულტურის აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუზეუმი

მუსიკალური კულტურის აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუზეუმი — აზერბაიჯანის კულტურის დაწესებულება.

ისტორია
შეიქმნა ბაქოში 1967 წელს. მუზეუმის ძირითადი მიზნები და ამოცანებია აზერბაიჯანის მუსიკალურ კულტურასთან დაკავშირებული მასალების შეგროვება, შენახვა, შესწავლა და პოპულარიზირება. 1967-1996 წლებში მდებარეობდა იჩერი-შეჰერში, ყოფილ ქარავან-სარაის შენობაში, მდებარე ჰაგიტად რზაევას ქ. №9-ში. 2015 წელს მუსიკალური კულტურის აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუზეუმი გადავიდა მუსიკალური ცენტრის შენობაში, რომელიც მდებარეობს მენავთობეების პროსპექტზე, №123-ა-ში.

ექსპონატები
მუზეუმის ფონდებში ინახება 20.000-ზე მეტი ექსპონატი. მათ შორის არის ისეთი ეროვნული ინსტრუმენტები, როგორიცაა ჩენგი, თარი, ქამანჩა, საზი, გავალი, გოშანაღარა, ზურნა, ნეი, ამის გარდა ისეთი უჩვეულო მუსიკალური საკრავები, როგორებიც არის ასა-თარი, ასა-საზი, ასევე გრამაფონები, პატეფონები და ფირფიტები.

აქ ინახება საოპერო მომღერლების — გ. სარაბსკის, ფ. მუხტაროვას, მ. ბაგიროვას და სხვების პირადი არქივები. მუზეუმში ასევე ინახება უზეირ ჰაჯიბეკოვის, ბულბულის, ყარა ყარაევის, ფიქრეთ ამიროვის საავტორო სანოტო ჩანაწერები, მუსიკალურ მოღვაწეთა პირადი ნივთები, აფიშები, პროგრამები, ფოტოები, სახვითი ხელოვნების ნიმუშები, წიგნები და სხვა სახის ექსპონატები.
რინაი

რინაი — ბუნების ისტორიის მალაკოლოგიური მუზეუმი ბაქოში (აზერბაიჯანი). მუზეუმი შედის მსოფლიოს კერძო მუზეუმთა რეესტრის სიაში. მასში განსახიერებულია ყველა.

კონტინენტის მეცნიერული მალაკაფაუნა, რასაც გააჩნია მეცნიერული და პრაქტიკული ღირებულება. „რინაი“ გახსნილია დამთვალიერებლისათვის ორშაბათს, სამშაბათსა და პარასკევს 10:00 დან 14:00-მდე.

ისტორია
კოლექციური მუზეუმის საფუძველი ჩაიყარა 1930-ან წლებში სადიხ ყარაევის მიერ, რომელიც იყო ცნობილი საბჭოთა ინჟინერი და გამომგონებელი. 1986 წელს საფიხ ყარაევის შვილმა, გეოლოგა — მინერალური მეცნიერებათა კანდიდატმა, პროფესორ ტოფიგ ყარაევმა, გააგრძელა მამის გზა და დააარსა მუზეუმი. 1989 წელს მუზეუმმა მიიღო ოფიციალური სტატუსი. 2007 წლის ივნისში, ტოფიგ ყარაევმა გააგრძელა მამის გზა. მან ჩაატარა თანამედროვე მილუსკების ტაქსომოტორული კვლევა.
სანქტ-პეტერბურგის იოანე ნათლისმცემლის შობის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება = დიახ
| ხუროთმოძღვარი = იური ფელტენი
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = ფსევდოგოთიკა
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 59.9809194
| გრძედი = 30.3003139
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა =
სანქტ-პეტერბურგის იოანე ნათლისმცემლის შობის ეკლესია — მოქმედი მართლმადიდებლური ეკლესია სანქტ-პეტერბურგში. ეკლესია აგებულია 1776-1778 წლებში, ფსევდოგოთიკის სტილში.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას. ტაძრის წინამძღვარია - დიაკვანი ვადიმ ბურენინი.

ისტორია
ეკლესია აგებულია 1776-1778 წლებში ბალტიის ფლოტის მეზღვაურთა ინვალიდების სახლთან, მისი არქიტექტორი იყო იური ფელტენი. შემდეგ ეკლესია გადაეცა მალტის ორდენს, როდესაც იმპერატორი პავლე გახდა მათი ხელმძღვანელი. 1799 წელს ეკლესიასთან დააარსეს მალტის ორდენის კავალერების სასაფლაო. იმპერატორის ტახტზე ალექსანდრე -ის ასვლის შემდეგ სასაფლაო დახურეს, საფლავები გადაიტანეს სმოლენსკის მართლმადიდებლურ სასაფლაოზე. კამენოოსტროვსკის სასახლის აშენების შემდეგ ეკლესია მას გადასცეს.

1834-1836 წლებში ალექსანდრე პუშკინმა კამენის კუნძულზე შეიძინა აგარაკი. იოანეს სახელობის ეკლესიაში მოინათლა მისი სამი შვილი. 20 ივლისს ერთი წლის ასაკში მოინათლა საშა, ხოლო 1835 წელს უმცროსი შვილი გრიშა. ბავშვებს ნათლიები იყვნენ ვასილი ჟუკოვსკი და ეკატერინა ზაგრიაჟსკაია. 1836 წლის 27 ივნისს შედგა პატარა გოგოს ტაშას საიდუმლო ნათლობა. მისი ნათლიები იყვნენ ეკატერინა ზაგრიაჟსკაია და პოეტის მეგობარი, კომპოზიტორი მიხეილ ვიელგორსკი.

საბჭოთა პერიოდში ეკლესია გაძარცვეს და დახურეს 1931 წლის 13 დეკემბერს. საეკლესიო სიმდიდრე დაიტაცეს, ხოლო ხანძრის შედეგად განადგურდა კედლის მხატვრობა. ძეგლთა დაცვის ინსპქეციის თანამშრომლის არქიტექტორ იური სტრავინსკის დამსახურებით 1935 წელს ეკლესია სახელმწიფო დაცვის ქვეშ აიყვანეს. 1938 წელს აქ განათავსეს მოქანდაკე იგორ კრესტოვსკის სახელოსნო, ხოლო 1948 წელს შენობაში განათავსეს სამხედრო სანატორიუმის სპორტული დარბაზი.

ეკლესიის შენობა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას დაუბრუნდა 1989 წელს. 1990 წლის 14 ნოემბერს ეკლესიაში აღსდგა ღვთისმსახურება.
იეზიდაბადის ციხე

იეზიდაბადის ციხე ან ძველი ციხე — ძველი შუასაუკუნის ციხე ქალაქ ნახიჩევანის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. სავარაუდოდ, ციხე აშენდა სასანიდთა მმართველის იეზდეგერდ -ის (632/633 — 651/652) ბრძანების საფუძველზე.

ისტორია
ციხის აშენების ზუსტი დრო უცნობია. ციხის ტერიტორიაზე ჩატარებული კვლევების დროს 1957 დან 1959 წლამდე, აღმოჩენილ იქნა ისეთი არქეოლოგიური მასალები, როგორებიცაა : კერამიკული წურჭელი, ქვის ჩაქუჩები. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ნათელია, რომ ამ ქვის იარაღებს იყენებდნენ მარილის მოპოვებისას ბრინჯაოს ხანაში (— ათასწლეულები ჩვ.წ.). ითვლება, რომ ციხე აშენდა სასანიდთა უკანასკნელი შაჰის იეზდეგერდ -ის (632/633 — 651/652) დაკვეთით. თურქი მოგზაურის ევლია ჩელების ცნობით, მონღოლთა შემოსევის დროს ციხე დანგრეულ იქნა.

ამ ციხეს მოგვიანებით იხსენებდა ნახიჩევანში ნამყოფი შარდენი და ჯონ ფორესტერ ფრეზერი.
სულთან შაჰ ჰუსეინის მეჩეთი

სულთან შაჰ ჰუსეინის მეჩეთი — საუკუნის მეჩეთი, განლაგებულია დაბა ნოვხანაში, აზერბაიჯანის აფშერონის რაიონში, ბაქოდან 21 კილომეტრის მოშორებით.

 საუკუნის 30-იან წლებში მეჩეთი დახურა საბჭოთა ხელისუფლებამ და აკრძალა მისი მონახულება, რის გამოც შემდგომში დაინგრა და განადგურდა. მეჩეთი მიეკუთვნება აფშერონის არქიტექტურული სკოლის სტილს. იმის მიუხედავად, რომ მეჩეთი თავისი ზომებით არც ისე დიდია, არქიტექტურული ელემენტები ინარჩუნებენ ტავის მოცულობას. სამლოცველოს კედლები მორთულია ორნამენტებით, ხოლო გუმბათი აშენებულია ისრისებური თაღის ფორმით.
ვასილ გურჯუა

ვასილ გურჯუა (დ. 15 ნოემბერი, 1885 სოფ. კინდღი, კოდორის მაზრა — გ.19 სექტემბერი, 1924) — ქართველი პოლიტიკოსი. სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ერთ-ერთი წევრი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის სასოფლო-სამეურნეო სასწავლებელი 1901 წელს.

1902 წელს ჩაერთო განმათავისუფლებელ მოძრაობაში და გახდა რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის „მენშევიკური“ ფრაქციის წევრი. 1905 წელს აქტიურად მონაწილეობდა რევოლუციურ მოძრაობაში აფხაზეთში, გუდაუთაში. 1905 წელს დააპატიმრეს გუდაუთაში უცხოეთიდან იარაღის არალეგალურად შემოტანის საქმეზე. ტფილისის სასამართლო პალატამ 1907 წელს 102-ე მუხლით, ერთი წლით კატორღა მიუსაჯა. ორწელიწად-ნახევარი იჯდა ტფილისის მეტეხის ციხეში. 1918 წლის 26 მაისს, სეიმის დაშლის და საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, დელეგირებული იყო აფხაზეთში ავტონომიური მმართველობის ჩამოსაყალიბებლად. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში. 1921 წელს დააპატიმრეს ოჩამჩირეში, სადაც პოლიტბიუროს საპატიმროში იჯდა 15 დღე და შემდგომ გადაგზავნეს სოხუმში, სადაც სამთვენახევარს იჯდა ციხეში. პატიმრობიდან გათავისუფლების შემდეგ დაბრუნდა კინდღში, მაგრამ მასობრივი დაპატიმრებების დაწყების შემდეგ გადავიდა არალეგალურ მდგომარეობაზე. 1924 წლის პირველ აგვისტოს, სოფელ ბედიაში, ოჩამჩირის მილიციის თანამშრომლებმა დააპატიმრეს. 1924 წლის 15 და 17 სექტემბერს, აფხაზეთის ასსრ საგანგებო სამეულმა დახვრეტა მიუსაჯა. დახვრიტეს სოხუმში, 19 სექტემბრის დილის 4 საათზე. დახვრეტის აქტის მიხედვით სიკვდილის წინ მისი მხრიდან თხოვნა ან რაიმე სახის განცხადება არ ყოფილა. დახვრეტის ადგილი უცნობია.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
ამიერკავკასიის სეიმი, წევრი (1918)
აფხაზეთის ეროვნული საბჭოს, წევრი (1917)
რსდმპ კოდორის კომიტეტი, წევრი (1917)
რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის "მენშევიკური" ფრაქცია, წევრი (1902)
საქართველოს ეროვნული საბჭო, წევრი (1917)
საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრება, წევრი (1919)
საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის ცენტრალური კომიტეტი, წევრი (1917)
სსუდო-სბერეგატელნი საზოგადოება, თავმჯდომარე (1914)
ალექსანდრე დგებუაძე

ალექსანდრე ივანეს ძე დგებუაძე (დ. 1882, ქ. ქუთაისი — გ. 10 ოქტომბერი, 1937) — ქართველი პოლიტიკოსი. სახალხო გვარდიის შტაბის წევრი 1920-იან წლებში. საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი. გვარდიის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ხელმძღვანელი. 1918–1921 წლებში მონაწილეობდა თითქმის ყველა სამხედრო მოქმედებაში. დახვრიტეს ვორონოჟეში 1937 წელს.

ბიოგრაფია
დაწყებითი განათლება ოჯახში მიიღო. მუშაობდა ქალაქ ბათუმის ქარხნებში მუშად. 1900 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი. იყო ბათუმის სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაციის ერთ-ერთი ლიდერი. 1905 წლიდან მუშაობდა რსდმპ „მენშევიკების“ ფრაქციაში. 1917 წლის დეკემბერში იყო საქართველოს წითელი გვარდიის ერთ-ერთი დამაარსებელი და ორგანიზატორი. არჩეული იყო სახალხო გვარდიის მთავარი შტაბის წევრად. უშუალოდ მონაწილეობდა სახალხო გვარდიის საბრძოლო ოპერაციებში. 1917 წელს აირჩიეს საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად. 1918 წლის განმავლობაში იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი. 1919 წლის 12 მარტიდან არჩეული იყო საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით. იყო სამხედრო კომისიის წევრი. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირებისას მონაწილეობდა წითელი არმიის წინააღმდეგ საბრძოლო მოქმედებებში. ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში და ჩაბმული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში. 1922 წლის 16 დეკემბერს სხვა 52 პოლიტპატიმართან ერთად ეტაპით გადაგზავნეს მოსკოვში, რსფსრ-ის საკონცენტრაციო ბანაკებში გადასანაწილებლად. სსრკ შინსახკომის კომისიის გადაწყვეტილებით იგი 1923 წლის 12 იანვარს არხანგელსკის საკონცენტრაციო ბანაკში გადაასახლეს. სსრკ გაერთიანებული სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს კოლეგიასთან არსებულმა განსაკუთრებულმა სათათბირომ 1926 წლის 15 იანვარს 3 წლით გადაასახლა ვორონეჟში. 1934 წელს გადასახლებულთა ჯგუფთან ერთად დააპატიმრეს. 1937 წლის 9 ოქტომბერს დახვრეტა მიუსაჯეს. დახვრიტეს 10 ოქტომბრის ღამეს.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია, წევრი (1900)
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტი, წევრი (1918)
საქართველოს ეროვნული საბჭო, წევრი (1917)
საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრება, წევრი (1919)
ნიკოლოზ ელიავა

ნიკოლოზ ზურაბის ძე ელიავა (დ. 1876, სოფ. ღანირი, ქუთაისის მაზრა — გ. 13 ივლისი, 1937) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი. რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი. დაპატიმრებამდე მუშაობდა სახალხო მეურნეობის უმაღლესი საბჭოს ეკონომისტად.

ბიოგრაფია
დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურდიული ფაკულტეტი 1902 წელს.

1902 წელს იცავდა ბათუმის მუშათა გაფიცვის შემდეგ დაპატიმრებული მუშების ჯგუფს. 1905 წლიდან მუშაობდა რსდმპ-ის ბოლშევიკების ფრაქციაში. იყო ჟურნალ „[[მოგზაური]ს“ მეორე რედაქტორი. 1906 წელს შედიოდა ადვოკატთა ჯგუფში, რომლებიც იცავდნენ [[გურიის რესპუბლიკა|გურიის რესპუბლიკის]] სქმზე ბრალდებულებს. 1910 წელს არჩეული იყო ქართული სახალხო თეატრის გამგეობის თავმჯდომარედ. [[1912]] წელს ადმინისტრაციული წესით გადაასახლეს როსტოვში, საიდანაც ამნისტიით გათავისუფლდა. 1913 წელს, „მგზავრის“ რედაქტორობისას. [[პეტერბურგი|პეტერბურგის]] ციხეში გაატარა 3 წელი, შემდგომ კი გადაასახლეს [[ასტრახანი|ასტრახანში]]. 1916 წლიდან მუშაობდა ტფილისის დაჭრილთა და ომში დასახიჩრებულთა კომიტეტის მთავარ კონტროლიორად. 1917 წლის [[თებერვლის რევოლუცია|თებერვლის რევოლუციის]] შემდეგ, მარტიდან ნოემბრამდე, იყო ტფილისის საგუბერნიო მომარაგების კომიტეტის თავმჯდომარე. 1917 წლიდან იყო საქართველოს ქალაქთა კავშირის თავმჯდომარე. 1917 წლის აგვისტოში თბილისის ხმოსანთა სათათბირომ აირჩია [[ქალაქისთავი|ქალაქისთავად]]. 1917 წლის ნოემბერში აირჩიეს საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად. 1918 წლის 26 მაისს ხელი მოაწერა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის გამოცხადების აქტს. 1918 წლის განმავლობაში იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი. 1918 წლიდან იყო [[თბილისი|თბილისის]] ქალაქის თავი. 1919 წლის 12 მარტიდან არჩეული იყო საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დატოვა სამშობლო და წავიდა ემიგრაციაში. ცხოვრობდა [[სტამბოლი|სტამბოლში]], შემდეგ [[გერმანია|გერმანიასა]] და [[საფრანგეთი|საფრანგეთში]].

1924 წლის სექტემბერში [[1924 წლის აგვისტოს აჯანყება|აგვისტოს აჯანყების]] ჩახშობის შემდეგ საქართველოს სსრ-ის ხელისუფლებამ მოახდინა მისი ქონების კონფისკაცია. 1926 წელს ითხოვდა საქართველოში დაბრუნების უფლებას. 1926 წლის 29 სექტემბერს დაბრუნდა თბილისში. შემდგომ წლებში მუშაობდა სხვადასხვა სახელმწიფო დაწესებულებაში. იყო დამცველთა (ადვოკატთა) კოლეგიის წევრი. 1930-იანი წლების მეორე ნახევარში მუშაობდა საქართველოს სსრ სახალხო მეურნეობის უმაღლესი საბჭოს ეკონომისტად. 1937 წლის 15 აპრილს პენსიონერი „კონტრრევოლუციური მენშევიკური ცენტრის“ წევრობის ბრალდებით დააპატიმრეს. 1937 წლის 12 ივლისს სსრკ უზენაესი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიის გამსვლელმა სესიამ დახვრეტა მიუსაჯა. დახვრიტეს 13 ივლისის ღამეს. დახვრიტეს ასევე მისი ვაჟი. რეაბილიტირებულია [[სსრკ]] უზენაესი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიის მიერ [[1957]] წლის 8 ოქტომბერს.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
[[რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია]], წევრი ([[1899]])
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტი, წევრი ([[1918]])
[[საქართველოს ეროვნული საბჭო]], წევრი ([[1917]])
[[საქართველოს დამფუძნებელი კრება|საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრება]], წევრი ([[1919]])
ქართული სახალხო თეატრის გამგეობა, თავმჯდომარე ([[1910]])
დტ-75

დტ-75 — საბჭოთა წარმოების მუხლუხიანი ტრაქტორი. პირველად გამოუშვეს 1963 წლის 30 დეკემბერს, ვოლგოგრადის სატრაქტორო ქარხანაში. პავლოდარის სატრაქტორო ქარხნის მიერ 1968–1992 წლებში დიდი მასშტაბებით გამოდიოდა, ხოლო 90-იანებში — შედარებით მცირე რაოდენობით. ვოლგოგრადის ქარხანამ 1962–1995 წლებში გამოუშვა 1 652 500 ეგზემპლარი, ხოლო პავლოდარის ქარხანამ 1968–1995 წლებში — 862 300 ეგზემპლარი. აწყობილია საბაზისო მოდელ დტ-54-ზე, შემდგომი მოდელებია დტ-175 და ვტ-90. ტრაქტორის სიგრძეა 3,48 მ, სიგანე 1,89 მ, ხოლო სიმაღლე 2,65 მ; მთლიანი მასა 6 ტ-ს აღწევს.
დისპური

დისპური (ასამ. িু) — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ინდოეთში, ასამის შტატის დედაქალაქი და ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს გუვაჰათის რეგიონში.

დისპურის პირველი დასახლება ჩანს ჯერ კიდევ ძვ. წ. ათასწლეულში. მე-19 საუკუნის მეორე ნახევრამდე დისპური იყო სოფელი, მისი ზრდა დაიწყო ინგლისური კოლონიზაციის შემდეგ — ქალაქში გაიხსნა სკოლა, ასევე განვითარდა მრეწველობა: შეიქმნა ჩაის, ბრინჯის, რკინისა და ნავთობის დამუშავების საწარმოები.

დისპური 1973 წელს გახდა ასამის დედაქალაქი. ეს მოხდა მას შემდეგ, რაც შილონგი, ასამის ყოფილი დედაქალაქი გახდა მეგჰალეის შტატის დედაქალაქი, რომელიც ასამს გამოეყო 1971 წლის ეთნიკური კონფლიქტისას. ქალაქის მოსახლეობა იმ დროს მხოლოდ 1700 ადამიანს შეადგენდა, ახლა დისპურის მოსახლეობა 2012 წლის აღწერით შეადგენს 10 812 ადამიანს.

დისპურში არის ასამის სამდივნო შენობა, ასამის ასამბლიის სახლთან და სახელმწიფო გადაუდებელი ოპერაციების ცენტრთან ერთად.

დისპურის სამხრეთით მდებარეობს 1990-იან წლებში შექმნილი კულტურული ცენტრები — ბასისტას აშრამი და შანკარდევ კალაკშეტრა. დისპურთან ახლოს მდებარეობს ჯატიას ანტიკური ქალაქი. დისპურს ასევე ესაზღვრება გუვაჰათის, დჯათიას და კამუპის დიდი ქალაქები.

დისპურში კულტივირებულია ჩაი, ბრინჯი, დჯუტი (მცენარე), შაქრის ლერწამი, ბამბა, ციტრუსი. ასევე განვითარებულია მევენახეობა, ხის მრეწველობა, ნავთობისა და ნახშირის მოპოვება. მოსახლეობის 32 % არასასოფლო მეურნეობაშია ჩართული, დანარჩენი კი სოფლის მეურნეობაში.

დისპური ცნობილია გუვაჰათის ჩაის აუქციონის ცენტრით, სადაც სხვადასხვა ჩაის ყიდვაა შესაძლებელი.

მნიშვნელოვანი შენობები
ასამის სამდივნო
ასამის ასამბლიის სახლი
სახელმწიფო გადაუდებელი ოპერაციების ცენტრი
ასამის რეგიონალური ოფისი 
გუვაჰატის ჩაის აუქციონის ცენტრი.
 სახლი- ჩრდილოეთ აღმოსავლეთის განვითარების საფინანსო კორპორაცია, კორპორატიული ოფისი
ფრანგული მარკის ავტომანქანის კომპანია - ლიმიტიდი
 - ადგილობრივი სათაო ოფისი, ჩრდილო აღმოსავლეთ წრე

განათლება
დედაქალაქ დისპურს მნიშვნელოვანი ნაწილი უკავია ასამის განათლების განვითარებაში. დისპურში ორი კოლეჯია - დისპურის სამართლის კოლეჯი (დაარსდა 1993 წელს და მისი შემადგენლობა დაამტკიცა ინდოეთის ადვოკატთა საბჭომ) და დისპურის კოლეჯი (დაარსდა 1978 წელს, რადგან მოსწავლეებს მიიღოთ უმაღლესი განმანათლება). დისპურში ასევე არის სახელმწიფო და კერძო სკოლები.

ამინდი
დისპურში არის თბილი ზაფხული და ცივი ზამთარი. ზამთარს ასევე თან ახლავს ხშირი წვიმები, რომლითაც ტემპერატურა კიდევ უფრო იზრდება. ზაფხული ივნისის თვეში იწყება.

ტურისტული ადგილები
დიპურში არის უამრავი ტურისტული ადგილი, მათ შორის:

შილპაგრამი - ერთ-ერთი ცნობილი კულტურული და ხელნაკეთი მემკვიდრეობის ცენტრი ასამში და სხვა ჩრდილო-აღმოსავლეთ შტატებში. აქ შესაძლებელია სამკაულების, ხალიჩების, აბრეშუმის, ხის და ლითონის ხელნაკეთობების შეძენა.

ბასისტა აშტრამი დისპურიდან 6 კმ-ში არის პოპულარული ღმერთი შივას ტაძარი, რომელიც იკავებს 835 კმ მიწას. ტაძარი აღმართულია მეგალოისის მთიდან ჩამომდინარე მდინარესთან, რომელიც მდინარეების ბასტიხასა და ბაჰინას ქალაქში გავლით წარმოიქმნება. ტაძარი აშენდა 1764 წელს  მეფე რაჯესვარ სინხას მიერ.

დისპურში არის მუზეუმიც, სადაც დაცულია ტრადიციული საიუველირო ნაკეთობანი, კოსტიუმები, ქანდაკებები, იარაღები, ქვები (პალეოლითის ხანის) და ჩანაწერებიც.
სირაქლემასებრნი

სირაქლემასებრნი — ფრინველთა ოჯახი სირაქლემასნაირთა რიგისა. მოიცავს ერთი თანამედროვე გვარის 2 სახეობას (მათ ქვესახეობებსაც) და აგრეთვე რამდენიმე ამომწყდარ გვარს. უტროპო, დიდი ზომის ფრინველებია (აფრიკული სირაქლემა მსოფლიოს უდიდესი თანამედროვე ფრინველია). შეუძლიათ სწრაფად სირბილი. სხვადასხვა მონაცემებით ახლოს დგანან ტინამუებთან.

გვარები
სირაქლემა

სირაქლემა — ფრინველთა გვარი სირაქლემასებრთა ოჯახისა. მოიცავს 2 თანამედროვე სახეობას, მათ ქვესახეობებს და რამდენიმე ამომწყდარ სახეობასაც. ადრე ამ გვარში ერთიანდემოდნენ ემუ, ნანდუ და კაზუარი. სომალური სირაქლემა ბოლო დროს იქნა აღიარებული სახეობად, მაგრამ მეცნიერთა ნაწილი ისევ ქვესახეობად მიიჩნევს.

სახეობები

(აღმოჩენილია დმანისში).
ალექსანდრე ნეველის ლავრის სამების ტაძარი

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი = ივან სტაროვი
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = კლასიციზმი
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 59.921194
| გრძედი = 30.388622
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ალექსანდრე ნეველის ლავრის სამების ტაძარი — მოქმედი მართლმადიდებლური ეკლესია სანქტ-პეტერბურგში, ალექსანდრე ნეველის ლავრის ტერიტორიაზე. ეკლესია აგებულია 1776-1790 წლებში, კლასიციზმის სტილში.

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია სამების სახელზე. სამხრეთისა - ღვთისმშობლის კვართის სახელზე, ხოლო სამხრეთის კოშკში ალექსანდრე ნეველის სახელზე.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.

ისტორია
პირველი ტაძარი
სამების საკათედრო ტაძრის თავდაპირველ ადგილად, დომენიკო ტრეზინის პროექტის მიხედვით განისაზღვრა ნევის პროსპექტი.

ერთგუმბათიანი ტაძრის პროექტი შექმნა თეოდორ შვერტფეგერმა. მან წარმოადგინა გრანდიოზული ნაგებობის გეგმა.
ნანდუსებრნი

ნანდუსებრნი — ფრინველთა ოჯახი ნანდუსნაირთა რიგისა. მოიცავს ერთი თანამედროვე გვარის ორ სახეობას, რომლებიც გავრცელებულნი არიან სამხრეთ ამერიკაში, კერძოდ არგენტინაში, ჩილეში, პარაგვაიში, ურუგვაიში, ბრაზილიასა და ბოლივიაში, მცირედ — პერუშიც. მათი სიმაღლე საშუალოდ 1,4–1,5 მ-მდე, ხოლო წონა 30–50 კგ-მდეა. ბინადრობენ როგორც დაბლობებზე, ასევე მაღალ მთაში, მათ შორის ანდებში. აღწევენ ზღვის დონიდან 4500 მ-მდე. ფორმით სირაქლემებს წააგვანან. პოლიგამები არიან. ცხოვრობენ ჯგუფებად, სადაც ერთი მამალი და 5–7 დედალია. დებენ 15–40 კვერცხს. იკვებებიან მცენარეებით, მათი ფესვებითა და ნაყოფით, თესლით, მწერებითა და მცირე ხერხემლიანებით.

გვარები