ნიკოლოზ ჯიშკარიანი (ექიმი)

ნიკოლოზ (ნიკიფორე) ჯიშკარიანი (1880, ლეჩხუმი — 1941, აშშ) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, დიპლომატი და ქართული ემიგრაციის თვალსაჩინო წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
ნიკოლოზ ჯიშკარიანი დაიბადა ლეჩხუმში. ქუთაისის კლასიკური გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ სწავლა ოდესის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე გააგრძელა.

სამედიცინო კარიერა რუსეთსა და ჩინეთში
1910–1912 წლებში მუშაობდა მურომში (რუსეთი) ფილინის ჰოსპიტალში გინეკოლოგიურ და ინფექციურ დაავადებათა ექიმად. 1911 წელს, მანჯურიაში შავი ჭირის ეპიდემიის დროს, იგი მოხალისედ გაემგზავრა. 1912 წელს მიიწვიეს ხარბინში, სადაც "აღმოსავლეთის რკინიგზის" ცენტრალურ ჰოსპიტალში შინაგან სნეულებათა უფროსი ექიმის თანამდებობაზე დაინიშნა. პარალელურად მუშაობდა სამაზრო ჰოსპიტალში. ჩინეთის ხელისუფლებამ მას კერძო პრაქტიკის ნებაც დართო.

დიპლომატიური საქმიანობა
 საუკუნის დასაწყისში ქართველები ხარბინში მრავლად ცხოვრობდნენ. 1908 წლიდან აქ მოქმედებდა ივლიანე ხაინდრავას მიერ დაარსებული ქართული სათვისტომო.

1918 წელს დამოუკიდებელი საქართველოს მთავრობამ ნიკოლოზ ჯიშკარიანი ელჩად დანიშნა ვლადივოსტოკსა და ხარბინში.
1921 წელს რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციისა და 1924 წლის აჯანყების დამარცხების შემდეგ ხარბინის ქართულ კოლონიას ბევრი ქართველი შეუერთდა. 1928 წელს დაარსდა ხარბინის ქართული სკოლა, რომლის მზრუნველთა საბჭოს წევრი ნიკოლოზ ჯიშკარიანი გახდა. იგი მონაწილეობდა ქართული სათვისტომოს ყველა ღონისძიებაში და ხალხს უანგაროდ მკურნალობდა.

1931 წელს იაპონიის მიერ მანჯურიის ოკუპაციის და მანჯოუ-გოს გამოცხადების შემდეგ, ქართველებმა პარიზის საელჩოს მანჯურიაში ახალი წარმომადგენლობის გახსნა სთხოვეს. ახლადგახსნილი წარმომადგენლობა მანჯოუ-გოს საგარეო საქმეთა წარმომადგენელმა ცნო და ყოფილი ელჩი ნიკოლოზ ჯიშკარიანი ქართული საზოგადოების რწმუნებულად დაინიშნა.

სამეცნიერო მოღცაწეობა
1930 წელს საბჭოთა კავშირსა და ჩინეთს შორის რკინიგზის კონფლიქტის დაწყების შემდეგ ხარბინში სამხედრო მდგომარეობა გამოცხადდა. ხარბინელ ქართველთა დიდი ნაწილი, მათ შორის ნიკოლოზ ჯიშკარიანი, შანხაიში გადასახლდა.

ქართველმა ექიმმა შანხაიში ბრიტანელებისა და ფრანგებისაგან ენდოკრინოლოგიაში სამეცნიერო კვლევა-ძიების ლიცენზია მიიღო. მან შექმნა ვერძის სისხლზე დამზადებული სამკურნალო სისხლის ექსტრაქტი "ჰემოდინი". 1931 წელს შექმნილი პრეპარატი მიქსტურისა და აბების სახით წარმატებით გამოიყენებოდა შაკიკის, ნევრასთენიის, ისტერიის, კლიმაქსის, ნევრალგიის, ანემიის, კვების უკმარისობისა და სხვა დაავადებათა სამკურნალოდ.

ცხოვრების ბოლო წლები ამერიკაში
მეორე მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ ნიკოლოზ ჯიშკარიანი იძულებული გახდა 1939 წელს ამერიკის შეერთებულ შტატებში გადასახლებულიყო, სადაც მას კარგად ორგანიზებული ქართული სათვისტომო დახვდა.

ვასილ დუმბაძის რჩევითა და დახმარებით იგი მინის მრეწველ გრიგოლ კობახიძეს (ჯორჯ კობი) დაუკავშირდა და თავისი კვლევის შედეგები გააცნო. გრიგოლმა თავის მეზობლად, მასაჩუსეტსის შტატის ქალაქ ატლობოროში (ბოსტონთან) ლაბორატორია მოუწყო და შეუქმნა სამუშაო პირობები. ნიკოლოზმა ამერიკაში "ჰემოდინის" კლინიკური შემუშავებასა და დახვეწაზე დაიწყო მუშაობა.

გარდაცვალება
1941 წლის დეკემბერში, როდესაც ამერიკის შეერთებული შტატები ომში ჩაერთო და საჭირო გახდა "ჰემოდინის" დიდი რაოდენობით წარმოება, ნიკოლოზ ჯიშკარიანი მოულოდნელად გარდაიცვალა გულის შეტევით.

საომარი მდგომარეობის გამო გრიგოლ კობახიძის მინის მწარმოებელ ქარხანას სასწრაფო შეკვეთები ჰქონდა და მან ჯიშკარიანის ლაბორატორიისათვის ვერ მოიცალა. პრეპარატი ამერიკელების ხელში გადავიდა, სახელი შეუცვალეს, გააუმჯობესეს და წარმოებაში გაუშვეს. დღემდე დაუდგენელია, თუ რა სახელი უწოდეს ამერიკელებმა პრეპარატს. ნიკოლოზ ჯიშკარიანის სალიცენზიო ბროშურა მხოლოდ მისი სიკვდილის შემდეგ დაიბეჭდა ჯორჯ კობის ძალისხმევით.

ნიკოლოზ ჯიშკარიანს ოჯახი და შთამომავლობა არ დარჩენია.