iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კოსტა-რიკის სამზარეულო

კოსტა-რიკის სამზარეულო ზომიერებითაა ცნობილი. ის ძალიანაა დამოკიდებული ახალ ხილსა და ბოსტნეულზე. ბრინჯი და შავი ლობიო ძირითადი ინგრედიენტებია, რომლებით მომზადებულ საკვებსაც, კოსტა-რიკელები ხშირად დღეში სამჯერ მიირთმევენ. კოსტა-რიკული საკვები ნუტრიციულად ნოყიერია და მათი მომზადება ხშირად ახალთახალი ინგრედიენტებისგან ნულიდან იწყება. ქვეყნის მდებარეობიდან გამომდინარე, ტროპიკული ხილი და ბოსტნეული ფართოდ ხელმისაწვდომია და ადგილობრივ სამზარეულოშიც გამოიყენება. ჩინური და იტალიური საკვები კოსტა-რიკელებში ძალიან პოპულარულია. მათ მთელი ქვეყნის მასშტაბით შეხვდებით, თუმცა სხვადასხვა ხარისხისას. ეს უკანასკნელი 1920 წელს შექმნილი კოსტა-რიკული საწებელია. გაიო პინტო ასევე მეზობელი ნიკარაგუის ეროვნული კერძიცაა და ლობიოს, ბრინჯისა და სანელებლების იდეალური რაოდენობის საკითხი, ხშირად ორ ქვეყანასა და მათ რეგიონებს შორის დავის საგანია. პინტო, როგორც ამ კერძს ადგილობრივები უწოდებენ, მთელი ქვეყნის მასშტაბით ძალიან მისაღებ ფასებშია ხელმისაწვდომი.

ლანჩზე ტრადიციულ საკვებს კასადო განეკუთვნება. კასადო ესპანურად დაქორწინებულ მამაკაცს ნიშნავს. სახელი ძველი პერიოდიდან მოდის, როცა ცოლები მინდვრებში სამუშაოდ წასულ ქმრებს ლანჩს ბანანის ფოთლებში უხვევდნენ და ისე ატანდნენ. ის კვლავ ბრინჯისა და ლობიოსგან შედგება, თუმცა ამჯერად ისინი არა არეული, არამედ გვერდიგვერდაა დაწყობილი. ამას თან ახლავს რაიმე სახის ხორცი (საქონლის, თევზის, ღორის ან ქათმის) და სალათი.

სასმელი
ყავას, რომელიც კოსტა-რიკის ერთ-ერთი უდიდესი საექსპორტო პროდუქტია, თითქმის ყველა რესტორანსა და ოჯახში შემოგთავაზებენ. ის როგორც წესი მორთმეულია შავი ან რძით (ცნობილი როგორც - კაფე კონ ლეჩე, ესპ. ყავა რძით) და მაღალ ხარისხთან ერთად საკმაოდ ძლიერიცაა. ტრეს ლეჩე ბევრ რესტორანშია ხელმისაწვდომი და მას კოსტა-რიკელები ლანჩის ან სადილის შემდეგ მიირთმევენ.

ტიპური საშობაო დესერტია - კეკე ნავიდენიო, ანუ საშობაო ნამცხვარი. ის სხვადასხვა ხილის ჩირით მზადდება. გამოცხობამდე რამდენიმე დღე მას რომში გაჟღენთილს ინახავენ. ამიტომაც ადგილობრივები ხშირად ხუმრობენ ნამცხვრის ჭამით დათრობაზე. კოსტა-რიკელებს საშობაო ნამცხვრის მეგობრებისა და ოჯახის წევრებისთვის საჩუქრად მირთმევა უყვართ.
პოპკორნი

პოპკორნი (ინგლ. , - გამსკდარი სიმინდი) - გაცხელებისას გამსკდარი სიმინდის მარცვლები. ხანდახან მზადდება ზეთში ან კარაქში, ემატება ყველი ან კარამელი. დანამატების გარეშე მდიდარია ანტიოქსიდანტებით და შეიცავს მცირე რაოდენობის შაქარს, ცხიმებს და კალორიებს. ითვლება კინოთეატრის ტრადიციულ საკვებად, ჩვეულებრივად იყიდება მუყაოს ყუთში ან პოლიეთილენის პარკში მარილიანი ან ტკბილი, მაღაზიებში გვხვდება შეფუთვებშიც.

ისტორია
სიმინდის ზოგი სახეობის გაცხელებისას გასკდომის თვისება ამერიკებში ათასწლეულების მანძილზე იყო ცნობილი. დღევანდელი მექსიკის ტერიტორიაზე ნაპოვნი იყო 4000 წლის პოპკორნის ნარჩენები. ცნობილია, რომ პოპკორნს კოლუმბის ამერიკაში შემოსვლის დროს საკვებად და სამკაულებად იყენებდნენ, მას რელიგიური მნიშვნელობაც ჰქონდა - გამსკდარი მარცვლის ფორმით მომავლის გაგებას ცდილობდნენ.

დღევანდელი პოპკორნი მე-19 საუკუნეში გაჩნდა. თავდაპირველად მარცვლებს ხელით ამუშავებდნენ, შემდეგ ერთ-ერთმა ამერიკელმა ტკბილეულების მაღაზიის მფლობელმა შექმნა ორთქლზე მომუშავე პოპკორნის მანქანა, რამაც პოპკორნი უფრო ხელმისაწვდომი და პოპულარული გახადა. ამერიკაში პოპკორნით რძით და შაქრით ხშირად საუზმობდნენ, დიდი დეპრესიის, 1920-იანი წლების ეკონომიკური ჩავარდბის დროს კი პოპკორნის მომზადება გლეხებისთვის ხშირად შემოსავლის ძირითადი წყარო ხდებოდა. კინოთეატრების მფლობელები თავდაპირველად ეწინააღმდეგებოდნენ პოპკორნის მანქანების დაყენებას, რადგან პოპკორნი ფილმების ყურებისას მაყურებლის ყურადღებას ფანტავდა. კინოთეატრში პოპკორნის მანქანა პირველად 1936 წელს დაიდგა. პოპკორნის გაყიდვა მფლობელებს მეტ შემოსავალს აძლევდა, ვიდრე ბილეთების გაყიდვა და ბილეთების ფასი დაბლად რჩებოდა . პოპკორნის მიკროტალღურ ღუმელში მოსამზადებელი პირველი შეფუთვა 70-იან წლებში გაჩნდა. დღეს პოპკორნი მთელ მსოფლიოშია პოპულარული.

მომზადების წესი
მარცვლების ასეთი თვისება იხსნება სიმინდის სპეციალური, ფეთქებადი სახეობის მარცვლებში მცირე რაოდენობით სახამებლის შემცველობით, რომელიც შეიცავს წყალს - გაცხელებისას წყალი ორთქლდება, ზრდის წნევას და ხევს მარცვლის ზედაპირს, რის გამოც ის იცვლის ფორმას და დიდდება. ჩვეულებრივი სიმინდის მარცვლებიდან პოპკორნის დამზადება რთული ან შეუძლებელია, ამ სახეობის სიმინდი უმეტესად ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში იზრდება. მომზადებისას მნიშვნელოვანია ტემპერატურის სწორი არჩება - ზედმეტად სწრაფად გაცხელებული სიმინდი არათანაბრად სკდება, ზედმეტად ნელა გაცხელებისას კი შეიძლება საერთოდ არ გასკდეს.
აკაკი გასვიანი

აკაკი გასვიანი (დ. 23 იანვარი, 1938, სოფელი ხალდე, მესტიის რაიონი — გ. 26 ივნისი, 2021) — ქართველი ისტორიკოსი, პოლიტიკოსი.

1960 წელს დაამთავრა სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტი.

იყო საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს 23-ე მექანიზებური ბრიგადის მეორე ბატალიონის უფროსი. აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

1998 წლის 23 აპრილს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით დაჯილდოვდა ხარისხის ვახტანგ გორგასლის ორდენით.

1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.

გარდაიცვალა 2021 წლის 26 ივნისს, 83 წლის ასაკში.
დავით გეგეშიძე (პოლიტიკოსი)

დავით გეგეშიძე (დ. 25 აგვისტო, 1974, ლენინგრადი) — ქართველი დიპლომატი, პოლიტიკოსი, ფინანსისტი.

დაამთავრა ლონდონის შილერის სახელობის უნივერსიტეტი საბანკო-საფინანსო საქმის ადმინისტრირების სპეციალობით და საერთაშორისო ურთიერთობებისა და დიპლომატიის სპეციალობით. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “.
ბესარიონ დგებუაძე

ბესარიონ ტატაშის ძე დგებუაძე (დ. 1835, მარტვილი, — გ. 1882, იქვე) — თავადი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (დაახლ. 1880). ახალგაზრდობიდან მსახურობდა კავკასიის სამხედრო ოლქის ჯარებში. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1877-1878). იყო მეგრული რაზმის მეთაური. დაჯილდოებულია ორდენებითა და მედლებით.
გივი დგებუაძე

გივი ანდროს ძე დგებუაძე (დ. 21 სექტემბერი, 1929, თერჯოლა, — გ. 15 სექტემბერი, 2011, თბილისი) — ქართველი მეტალურგი. ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1968).

1954 წელს დაამთავრა მოსკოვის ფოლადის ინსტიტუტი. 1954–1957 წლებში მუშაობდა ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხანაში სხვადასხვა თანამდებობაზე, 1957 წლიდან — ფ. თავაძის სახელობის მეტალურგიის ინსტიტუტში (1973 წლიდან იყო ელექტროთერმიის ლაბორატორიის გამგე). მისი ძირითადი სამეცნ. ნაშრომები ეხება დახურული ელექტრული მადანაღმდგენი ღუმლების კონსტრუქციებს. 1980–1984 წლებში მისი ხელმძღვანელობით შემუშავებული დახურული ღუმლის ახალი გეომეტრიული პარამეტრები დაინერგა ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხნის ყველა მძლავრ ელექტროღუმელში, აგრეთვე შეტანილ იქნა ინდოეთის ერთ-ერთი მეტალალურგიული საწარმოს ორი ღუმლის პროექტში. დგებუაძის ხელმძღვანელობით და უშუალო მონაწილეობით დამუშავდა და წარმოებაში დაინერგა საწარმოო ნარჩენებისაგან ფოლადის ეფექტური განმჟანგველის (ფეროსილიკოალუმინი) მიღების ტექნოლოგია ალუმინ-თერმული პროცესით. 1994 ამ სამუშაოს შესრულებისათვის დგებუაძეს მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია.
თამაზ გელაშვილი

თამაზ გელაშვილი (დ. 14 თებერვალი, 1953, ბორჯომი) — ქართველი ბიზნესმენი, ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1980 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამრეწველო საწარმოთა, ქალაქებისა და სოფლის მეურნეობის ელექტრომომარაგების სპეციალობით. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკიდან „საქართველოს აღორძინება“.
ლევან დგებუაძე

ლევან (ლეო) ნიკოლოზის ძე დგებუაძე (დ. 1896, სოფ. ღანირი, ახლანდ. სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1 სექტემბერი, 1924, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე.

დაამთავრა ქუთაისის ქართული სათავადაზნაურო გიმნაზია (1916). სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტზე. 1917 წლიდან იყო საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის არმიაში. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ მონაწილეობდა გამათავისუფლებელ მოძრაობაში. 1922–1924 წლებში იყო საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის რწმუნებული. 1923 წლის ბოლოს იმყოფებოდა ჩაჩნეთში ადგილობრივ აჯანყებულებთან ერთობლივი მოქმედების შესაძლებლობის განხილვის მიზნით. მონაწილეობდა 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მომზადებაში. აჯანყების დღეებში დააპატიმრეს და დახვრიტეს ძმასთან — ნიკოლოზ დგებუაძესთან ერთად.
ნიკოლოზ დგებუაძე

ნიკოლოზ (კოკინია) ნიკოლოზის ძე დგებუაძე (დ. 1900, სოფ. ღანირი, ახლანდ. სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1 სექტემბერი, 1924, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე.

დაამთავრა ქუთაისის ქართული სათავადაზნაურო გიმნაზია (1918). 1920 წლიდან სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტზე. 1917 წლიდან იყო საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი და მისი ახალგაზრდული ორგანიზაციის ერთ-ერთი ლიდერი. 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის არმიაში. მხედრული წარჩინებისათვის დაჯილდოებული იყო წმ. გიორგის ჯვრით. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ მონაწილეობდა გამათავისუფლებელ მოძრაობაში. 1922–1924 წლებში იყო ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ახალგაზრდული ორგანიზაციის იატაკქვეშა ცენტრალური კომიტეტის და პარტიის სამხედრო კომისიის წევრი. მონაწილეობდა 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მომზადებაში. აჯანყების დღეებში დააპატიმრეს და დახვრიტეს ძმასთან — ლევან დგებუაძესთან ერთად.
მაია დგებუაძე

მაია ამბროსის ასული დგებუაძე (დ. 10 ნოემბერი, 1954, ქ. ხობი — გ. 22 დეკემბერი, 2020) — ქართველი მორფოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1993), პროფესორი (1997).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი (1977). 1978 წლიდან მუშაობდა ამავე ინსტიტუტის ადამიანის ნორმალური ანატომიის კათედრაზე (შემდგომში დეპარტამენტი). 2006 წლიდან ამავე დეპარტამენტის ასოცირებული პროფესორია. მისი სამეცნიერო შრომები ძირითადად ეხება სხვადასხვა ორგანოების ფუნქციური მორფოლოგიის აქტუალურ საკითხებს.
მამია დგებუაძე

მამია ილიას ძე დგებუაძე (დ. 4 აგვისტო, 1927, სოფ. დიდი ჭყონი, ახლანდ. მარტვილის მუნიციპალიტეტი, — გ. 16 ივლისი, 2011, თბილისი) — ქართველი ფიზიოთერაპევტი, კურორტოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1972), პროფესორი (1974), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1976).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1952). მუშაობა დაიწყო ამავე ინსტიტუტის კურორტოლოგიისა და ფიზიოთერაპიის კათედრაზე (1974–1998 წლებში იყო კათედრის გამგე, 1998 წლიდან კათედრის პროფესორი). შეისწავლიდა რევმატიულ და კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის დაავადებათა ფიზიოთერაპიული მეთოდებით მკურნალობის საკითხებს და სხვ. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1999).
ქუჩუ დგებუაძე

ქუჩუ ანდროს ძე დგებუაძე (დ. 16 აპრილი, 1911, ქ. თბილისი, — გ. 12 მარტი, 1963, ქუთაისი) — ქართველი არქიტექტორი.

დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი 1931 წელს. 1936-1952 წლებში მუშაობდა „თბილქალაქპროექტში“. 1952-1963 წლებში ქუთაისის პირველი საპროექტო ორგანიზაციის „ქუთოლქპროექტის“, შემდგომ „საქქალაქმშენსახპროექტის“ ფილიალის დირექტორად. ავტორია საქართველოს სხვადასხვა ქალაქში აშენებული საცხოვრებელი(თბილისი, ბელინსკის №1, 50-იან წლები, ალექსანდრე თევზაძესთან ერთად) საზოგადო და სამრეწველო ნაგებობებისა. ძირითადი ნამუშევრებია: თბილისში ვაკის პარკის დაგეგმარება და განაშენიანება (1945-1955), სტადიონი „ქარიშხალა“ (1956).
მარიამ დგებუაძე-ფულარია

მარიამ (ფუცუ) დავითის ასული დგებუაძე-ფულარია (დ. 15 ივლისი/ახ. სტ. 27 ივლისი, 1887, სოფ. ჩუნეში, ახლანდ. წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი, — გ. 23 ივლისი, 1969, თბილისი) — ქართველი მწერალი.

დაამთავრა ქუთაისის წმინდა ნინოს სასწავლებელი (1906). მუშაობდა მასწავლებლად საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში. პირველი მოთხრობა 1907 წელს გამოაქვეყნა. თანამშრომლობდა უმთავრესად ჟურნალებში — „ნაკადულსა“ და „ჯეჯილში“. 1926–1927 წლებშ ქუთაისში ცალკე წიგნად გამოიცა მოთხრობები: „გრძნობათა ნანგრევებზე“, „მოჩხუბარიძის სიკვდილი“, „ჩაის მკრეფავები“, „რუსუდანი“, „ქალის გული“ და სხვ. 1951 წელს გამოქვეყნდა მისი მოთხრობების კრებული, შემდეგ წლებში რომანები: „ოქროს ბეჭედი“ (1952) და „ტყვარჩელის ლამპიონები“ (1954); ნარკვევი „მოღვაწე ქალები რევოლუციამდელ საქართველოში“ (1957) და „მოგონებები“ (1959). მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
ვალერი გელბახიანი

ვალერიან (ვალერი) გელბახიანი (დ. 28 მაისი, 1955, საჩხერე) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.

1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი და 1985 წელს ასპირანტურა. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკიდან „საქართველოს აღორძინება“.

2004-2008 წლებში — საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (საჩხერის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკიდან საინიციატივო ჯგუფი. 2008 წლის 22 იანვარს საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ გელბახიანი საქართველოს სახელმწიფო ხელისუფლების დასამხობად შეთქმულებაში ბრალდებულის სახით სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მისცა. 2012 წლის 20 თებერვალს გელბახიანი საქართველო-სომხეთის საზღვრის გადმოკვეთისას დააკავეს, მეორე დღეს გირაოთი გათავისუფლდა. 2014 წელს გელბახიანმა განაცხადა რომ საქართველოს ყოფილი ხელისუფლება ბადრი პატარკაციშვილის ლიკვიდაციას 2006 წლიდან გეგმავდა.

2019 წლის 10 ივნისს გუბაზ სანიკიძესთან, კოტე კემულარიასთან და ირაკლი ოქრუაშვილთან ახალი პოლიტიკური გაერთიანება „გამარჯვებული საქართველო“ დააფუძნა.
გოჩა გვარამაძე

გოჩა გვარამაძე (დ. 12 იანვარი, 1963, ახალციხე) — ქართველი გეოგრაფი, გეოლოგი, თანამდებობის პირი, პოლიტიკოსი.

1988 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ახალციხის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკიდან „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.
ნაპოლეონ კახიანი

ნაპოლეონ ოტიას ძე კახიანი (დ. 1877, სოფ. ეწერი — გ. 1937, ტურუხანსკი, კრასნოიარსკის მხარე, რსფსრ) — ქართველი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე.

დაიბადა აზნაურის ოჯახში. პროფესიით მუშა, დაწყებითი განათლებით. 1900 წლიდან იყო სოციალ-დემოკრატიული (მენშევიკების) პარტიის წევრი. მეფის რეჟიმის დროს რამდენჯერმე იყო დაპატიმრებული პოლიტიკური საბაბით. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ იყო სახალხო გვარდიის ერთ-ერთი ორგანიზატორი და მთავარი შტაბის წევრი. მონაწილეობდა გვარდიის სამხედრო ოპერაციების უმრავლესობაში. 1921 წელს, საქართველოს საბჭოთა რუსეთის მიერ ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში და ჩაება წინააღმდეგობის მოძრაობაში. მონაწილეობდა 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მომზადებაში, ხელმძღვანელობდა სამხედრო ორგანიზაციების მოწყობას თბილისის რაიონებში. დააპატიმრეს და 1925 წლის ივლისში მიუსაჯეს თავისუფლების აღკვეთა 8 წლით, სასტიკი იზოლაციითა და წინასწარი პატიმრობის ჩათვლით. შემდეგ გადაასახლეს ციმბირში, ქ. კამენ-ნა-ობში. 1936 წელს კვლავ დააპატიმრეს და გადაასახლეს ტურუხანსკში, სადაც დახვრიტეს 1937 წელს. რეაბილიტირებულია 1989 წელს.
ბოლივიის სამზარეულო

ბოლივიის სამზარეულო ესპანური სამზარეულოსა და აბორიგენი მოსახლეობის, აიმარების ტრადიციების ნაზავია. ასევე მოგვიანებით მასზე ზეგავლენა გერმანელმა, იტალიელმა, ფრანგმა და არაბმა ემიგრანტებაც მოახდინეს. ბოლივიური სამზარეულოს ტრადიციულ ძირითად საკვებს სიმინდი, კარტოფილი, კინოა და ლობიო განეკუთვნება. ეს ინგრედიენტები ესპანელების მიერ ჩამოტანილ საკვებთან იქნა შერეული, როგორებიცაა ბრინჯი, ხორბალი და ხორცი (საქონლის, ღორის და ქათმის ჩათვლით).

ბოლივიური სამზარეულო მისი რეგიონების გეოგრაფიული მდებარეობის მიხედვით განსხვავდება. დასავლეთ ბოლივიაში, ალტიპლანოში, ზღვის დონიდან მაღალი მდებარეობისა და ცივი კლიმატის გამო, ადგილობრივები სანელებლებს იყენებენ. მაშინ როდესაც ბარში, უფრო მეტად ამაზონის ჯუნგლებისკენ, კერძები ამ ადგილებისთვის დამახასიათებელი პროდუქტით მზადდება. ესენია: ხილი, ბოსტნეული, თევზი და იუკა ანუ მანიოკი.

ზეგავლენა
ბოლივიური სამზარეულოზე გავლენა არგენტინულ და ბრაზილიურ სამზარეულოებს აქვთ მოხდენილი, ასევე მეზობელ ქვეყნებსაც, თუმცა ნაკლებად. ევროპელთა ემიგრაცია ბოლივიაში სხვა ლათინოამერიკულ ქვეყნებთან შედარებით მცირე მასშტაბებით მოხდა და როდესაც გერმანულმა, იტალიურმა, ბასკურმა და სხვა სამზარეულოებმა ბოლივიურზე გავლენა მოახდინეს, ესპანური მაინც რჩება მთავარ შთაგონების წყაროდ.

კვების დრო და ხასიათი
დესაიუნო (, ესპ. საუზმე)
მიუხედავად იმისა, რომ ბოლივიური საუზმე შესაძლოა ძალიან მდიდრული იყოს, ბოლივიელთა უმეტესობა დღეს გემრიელი შავი ყავითა (კაფე ტინტო) და პურის ნაჭრით იწყებს.

ალმუერსო (, ესპ. ლანჩი)
ალმუერსო დღის მთავარი კვების დროა და ის იმდენად მნიშვნელოვანია, რომ ბოლივიელთა ყოველდღიურობა ხშირად მის გარშემო ტრიალებს. გრძელი, დიდხნიანი ლანჩი მთელი ქვეყნის მასშტაბით ტრადიციულად ითვლება. 12-დან 3 საათამდე, სხვადასხვა ბიზნეს დაწესებულებები და მაღაზიები ხშირად იკეტება, რათა იქ მომუშავე ადამიანებმა ლანჩისთვის სახლებში მისვლა მოახერხონ. ტიპური ბოლივიური ლანჩი რამდენიმე კურსისგან უნდა შედგებოდეს. ესენია სუპი, მთავარი კერძი ხორცით, ბრინჯითა და კარტოფილით, შემდეგ კი დესერტი და ყავა. ლანჩი ძალიან აუჩქარებელი ტემპით მიმდინარებს და მას ტრადიციულად მცირე ხნიანი წაძინება, ანუ სიესტა მოსდევს.

ტე (, ესპ. ჩაი)
ბოლივიელები შუადღისით ჩაის დასალევად ისვენებენ, ისევე როგორც ეს ინგლისში ხდება. ამას ადგილი 4-დან 5 საათამდე აქვს. ე.წ "ჩაის ოთახები" სადაც ეს ტრადიცია ცოცხლობს, ხშირად საცხობის ფუნქციასაც ითავსებენ, რათა კლიენტებმა ყავა და საკონდიტრო ნაწარმი ერთდროულად დააგემოვნონ.

სენა (, ესპ. სადილი)
სადილი ლანჩთან შედარებით ბევრად მსუბუქი და არაფორმალურია. მას ძირითადად საღამოს 8 საათზე ან უფრო გვიან მიირთმევენ

ტკბილეული
ბოლივიელები ტკბილეულისთვის ტიპურ დამატკბობლებს - თაფლსა და შაქრის ლერწამს იყენებენ. ტკბილი ხილი, როგორებიცაა ბანანი, გუავა, ქოქოსი, ე.წ ვნების ხილი და ქიშმიში ხშირად გამოიყენება. ქოქოსი მრავალი დესერტის შემადგენელი ინგრედიენტია. ესენია: კოკადები, ქოქოსის პუდინგი, პასტელიტოები და სხვ.

ზოგიერთი ადგილობრივი ხილი, მაგალითად აჩაჩა ამაზონის ჯუნგლებიდან მოდის, ხოლო დანარჩენები ანდებიდან. ჩერიმოია, ხილი რომელიც სწორედ ანდებიდან მოდის, ხშირად ნაყინებისა და სხვა ტკბილეულის დასამზადებლად გამოიყენება. მარკ ტვენმა მას უწოდა "ყველაზე გემრიელი ხილი, რაც კი ადამიანებს გაუსინჯავთ".
თეა ახვლედიანი

თეა ახვლედიანი (დ. 10 იანვარი, 1975, თბილისი) — ქართველი დიპლომატი და პოლიტიკოსი. საქართველოს სახელმწიფო მინისტრი შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში 2020 წლიდან.

განათლება
1991-1996 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, არის საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების სპეციალისტი, მიღებული აქვს დიპლომი ეკონომიკის დარგში. 2006-2007 წლებში განათლება მიიღო სტრატეგიული კვლევების ევროპულ ცენტრში, ბელგიაში, არის საერთაშორისო პოლიტიკის მაგისტრი.

კარიერა
1997-1999 წლებში მუშაობდა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში, საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების დეპარტამენტიში, ევროკავშირთან ურთიერთობის სამმართველოს სტაჟიორად. 1999-2000 წლებში იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების დეპარტამენტის ევროკავშირთან ურთიერთობის სამმართველოს ატაშე. 2000-2001 წლებში იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ევროკავშირთან ურთიერთობის დეპარტამენტის მეორე მდივანი. 2002-2004 წლებში საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ევროკავშირთან ურთიერთობის დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილე. 2004 წლის იანვარ-მარტში ასრულებდა ამავე დეპარტამენტის დირექტორის მოვალეობას. 2004 წელს მარტიდან-სექტემბრამდე იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ევროკავშირთან ურთიერთობის დეპარტამენტის დირექტორი. 2004 წლის სექტემბერ-ოქტომბერში იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ევროპულ საქმეთა და ევროინტეგრაციის დეპარტამენტის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი. 2004-2008 წლებში საქართველოს საელჩო ბენილუქსის ქვეყნებში, ევროკავშირთან საქართველოს მისიის მრჩეველი. 2008 წლის მარტიდან ამავე წლის ნოემბრამდე — საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო, ევროინტეგრაციის დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილე. 2008-2014 წლებში იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ევროინტეგრაციის დეპარტამენტის დირექტორი. 2014-2019 წლებში — საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ესტონეთში. 2019-2020 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის მოადგილე შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში. 2020 წლის 6 აგვისტოდან არის საქართველოს სახელმწიფო მინისტრი შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში. 2011 წელს მიიღო საქართველოს ღირსების ორდენი.

პირადი ცხოვრება
ჰყავს 1 შვილი. ფლობს ქართულ, რუსულ, ინგლისურ და ფრანგულ ენებს.
კაბელ-ამწე

კაბელ-ამწე — ტვირთის ასაწევ-დასაწევი და ჰორიზონტალური მიმართულებით გადასაადგილებელი მოწყობილობა. იყენებენ ღია სამთო სამუშაოებსა და მშენებლობაზე.

კაბელ-ამწეს მახასიათებლებია: ტვირთამწეობა (5–10 ტ), მალი (100–1500 მ), ტვირთის აწევის სიმაღლე (50 მ და მეტი), ურიკის მოძრაობის სიჩქარე (8–10 მ/წმ), დაშვების სიჩქარე (1,3–1,5 მ/წმ), საყრდენების გადაადგილების სიჩქარე (0,2–0,3 მ/წმ), ელექტროენერგიის ხარჯი 7–9 კვტ·სთ/ტ·კმ, ციკლთა რაოდენობა საათში 25–30-მდეა.
თამაზ გიორგაძე (პოლიტიკოსი)

თამაზ გიორგაძე (დ. 7 ივლისი, 1947, ბათუმი) — ქართველი ექიმი და პოლიტიკური მოღვაწე. მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (გლდანის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკიდან „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.
დემურ გიორხელიძე

დემურ გიორხელიძე (დ. 20 აგვისტო (3 ნოემბერი ), 1952, ქუთაისი) — ქართველი ეკონომისტი, ინჟინერი, მეცნიერი, პოლიტიკოსი.

1974 წელს დაამთავრა ქუთაისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მსბუქი მრეწველობის ფაკულტეტი. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.
კახა გიუაშვილი

კახა გიუაშვილი (დ. 22 ოქტომბერი, 1965, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.

1987 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საინჟინრო-ეკონომიკური ფაკულტეტი. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მრეწველობა გადაარჩენს საქართველოს“. 2004-2008 წლებში — საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მემარჯვენე ოპოზიცია, მრეწველები, ახლები“.
კეფირი

კეფირი — ძროხის, თხის ან ცხვრის რძისგან რძემჟავური და სპირტის ფერმენტაციით მიღებული სასმელი. ფერმენტაციის განსახორციელებლად გამოიყენება გარკვეული, დაახლოებით ოცი სახეობის „კეფირის“ ბაქტერიები და სოკოები. ერთგვაროვანი, თეთრი ფერის და მჟავე გემოთი. შეიცავს მცირე რაოდენობით ალკოჰოლს და ლაქტოზას - ლაქტოზის აუტანლობის მქონე ადამიანებს შეუძლიათ კეფირის გადამუშავება. ალკოჰოლის რაოდენობა მომზადების მეთოდზეა დამოკიდებული. გავრცელებულია უმეტესად პოსტსაბჭოთა სივრცეში.

ეტიმოლოგია
სიტყვა კეფირი კავკასიური წარმოშობისაა, ადარებენ მსგავსი მნიშვნელობის მეგრულ, ოსურ და ყარაჩაი-ბალყარულ სიტყვებს. ზოგ წყაროში გვხვდება შედარება თურქულ და სპარსულ სიტყვებთან ან - „ქაფი, ბუშტები“.

ისტორია
კეფირის გამოგონებას იბრალებენ ყარაჩაელები და ბარყალელები, მის სამშობლოდ „იალბუზის მიდამოები“ ითვლება. კეფირი მზადდებოდა თხის ტყავის ტომრებში, რომლებსაც კართან კიდებდნენ და ერთი, ორი ან სამი ღამის განმავლობაში გარეთ ტოვებდნენ. გამსვლელები დასახმარებლად ტომარას ურტყავდნენ პირველად მის სარგებელზე ჯანმრთელობისთვის განაცხადა ერთ-ერთმა თბილისელმა ექიმმა კავკასიელ ექიმთა საზოგადოებაში 1867 წელს. [://.../// შემდგომში დაიწყო კეფირის გავრცელება რუსეთში, შემდეგ საბჭოთა კავშირში და ჩრდილოეთ ევროპაში. სხვა ქვეყნებში კეფირი 21-ე საუკუნის დასაწყისში გავრცელდა. ლათინურ ამერიკაში კეფირი ცნობილია როგორც - „ბულგარული სასმელი“.

მომზადების წესი
ნებისმიერი ძუძუმწოვრის რძეში თავსდება ამჟავებული რძის ზედაპირზე წარმოქმნილი „კეფირის მარცვლები“. ნაზავი ინახება სიბნელეში სინათლის აუტანელი ვიტამინების დასაცავად 12-24 საათის განმავლობაში, რის შემდეგაც ფერმენტაციის დროს გადიდებულ და გახლეჩილ მარცვლებს სასმელიდან უჟანგავი მილებით იღებენ. მიღებული პროდუქტი შეიძლება დაილიოს, გამოიყენოს კულინარიაში ან შეინახოს დამატებითი ფერმემტაციისთვის. სიმჟავის გამო არ შეიძლება მისი მეტალში შენახვა. ტაივანში შეძლეს კეფირის ლაბორატორიაში შექმნა - კვლევის შედეგად მას ჩვეულებრივი კეფირის მსგავსი ფიზიკური და ქიმიური თვისებები ჰქონდა.

კულინარიაში
კულინარიაში ფართოდ გამოიყენება, უმეტესად პოსტსაბჭო სივრცის ქვეყნების სამზარეულოში, ხშირად როგორც რძის ან ნაკლებად ხელმისაევდომი რძის პროდუქტების შემცვლელი ცხობაში, რძის კოქტეილებში, სმუზებში ან წვნიანებში. კეფირის წვნიანები მზადდება მთელ პოსტსაბჭოთა სივრცეში, განსაკუთრებით რუსეთსა („ოკროშკა“) და ლიეტუვაში, ლიეტუვური კეფირის წვნიანი გავრცელებულია პოლონეთში როგორც - „ლიეტუვური ცივი წვნიანი“. კეფირისგან მზადდება ფერმენტირებული პური.

სარგებელი ჯანმრთელობისთვის
პირველად ამჟავებული რძის პროდუქტების შესწავლა მე-19 საუკუნეში დაიწყო. მაშინვე დადგინდა კეფირის სარგებლობა როგორც პრობიოტიკის. კეფირი კარგად მოქმედებს ნაწლავების მიკროფლორაზე, იმუნიტეტზე და ნივთიერებათა ცვლაზე. კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ კეფირის მოხმარება ეხმარება ლაქტოზის აუტანლობის მქონე პირებს გაიუმჯობესონ ლაქტოზის გადამუშავება. ==ლიტერატურა==
[://..//%20%20%20%20. ხარაზიშვილი ა., კვირიკაშვილი დ., „რძისა და რძის პროდუქტების ტექნოლოგია“, თბ., 2010
უმბერტო საბა

უმბერტო საბა (დ. 9 მარტი, 1883, ტრიესტი — გ. 25 აგვისტო, 1957, გორიცია) — იტალიელი პოეტი. აგრძელებდა ჯ. პასკოლის ტრადიციებს.
კრებულები
„ჩემი თვალებით (1912)
„მსუბუქი და მოფარფატე საგნები“ (1920)
„კანცონიერე“ (1921)
„სიტყვები“ 1934
„უკანასკნელი ქმნილებანი“ 1944
„ხმელთაშუაზღვისეული“, 1947
„თითქმის მოთხრობა“ 1951
საბადელი

საბადელი — ქალაქი ესპანეთში, ბარსელონის პროვინციაში. მდებარეობს მდინარე რიპოლის ნაპირზე. არის ბარსელონის სამრეწველო ქალაქ-თანამგზავრი. 1975 წლის მონაცემებით ცხოვრობდა 159 ათასი ადამიანი, 2018 წლის მონაცემებით კი 212 ათასი. არის კატალონიის სიდიდით მეხუთე ქალაქი. მოქმედებს საფეხბურთო კლუბი „საბადელი“. ქალაქში დაიბადა ცნობილი ფეხბურთელი სერხიო ბუსკეტსი.