iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
არიელი (ქალაქი)

არიელი (ივრ. ֲִֵ‎ არაბ. ‎) — ებრაული დასახლება მდინარე იორდანეს დასავლეთ ნაპირზე, ისტორიულ სამარიაში. არიელი დაარსდა 1978 წელს. მისი მოსახლეობა 2007 წლისთვის იყო 16 600, აქედან 7 000 შეადგენენ 1990 წლის შემდეგ რეპატრირებული ებრაელები. არიელი ექვსდღიანი ომის შედეგად იორდანიისთვის წართმეულ მიწებზე სიდიდით მეხუთე ქალაქია. 1998 წელს არიელს ქალაქის სტატუსი მიენიჭა.

ეტიმოლოგია
ივრითზე არიელი ნიშნავს ღვთის ლომს, რაც ებრაელებისთვის სიმამაცისა და, ასევე, ბიბლიური იუდას (პატრიარქ იაკობის მეოთხე ვაჟი) ჩამომავალთა სიმბოლოა. ბიბლიის თანახმად, არიელი იერუსალიმის და იერუსალიმის ტაძრის ერთ-ერთი ეპითეტიცაა.

ისტორია
1978 წელს ებრაელთა ჯგუფს უნდა ეპოვა სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი ადგილი სამარიის მთიანეთში, რომელიც თელ-ავივისკენ მიმვალ გზას აკონტროლებს და დაეცვათ იგი იორდანიის შესაძლო თავდასხმისგან. 1978 წლის გაზაფხულზე რამდენიმე კაცი დაბანაკდა ამ ადგილას, ხოლო იმავე წლის აგვისტოს აქ საცხოვრებლად უკვე 40 ოჯახი გადმოვიდა.

თავდაპირველად, პირველმოსახლეებს ელემენტარული საცხოვრებელი პირობებიც კი არ ჰქონდათ, დასახლების დაარსებისთვის მათ მძიმე გამოცდის გავლა მოუწიათ. წყალი მხოლოდ დროდადრო მიეწოდებოდათ ცისტერნებით, ელექტროენერგიას კი გენერატორებით გამოიმუშავებდნენ. კარვების ნაცვლად აშენდა დროებითი საცხოვრებლები და სკოლა. პირველი სასწავლო წელი 1978 წლის 1 სექტემბერს დაიწყო.

თანდათან მოსახლეობამ იმატა. დასახლებაში ორთოდოქსი ებრაელებიც გადმოსახლდნენ და აშენდა 14 სინაგოგა.

დღესდღეობით, ქალაქში უკვე რამდენიმე სავაჭრო ცენტრია, ორი ინდუსტრიული ზონა, ბიბლიოთეკა და სპორტკლუბი.

გეოგრაფია
არიელი თელ-ავივიდან დაახლოებით 40 კმ აღმოსავლეთით, მდინარე იორდანედან 40 კმ დასავლეთით და იერუსალიმიდან 60 კმ ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს. თელ-ავივთან დაკავშირებულია ტრანს-სამარიული გზატკეცილით.

განათლება
არიელში არის არიელის სამარიის ცენტრალური უნივერსიტეტი, რომელიც 1982 წელს დაარსდა, როგორც კოლეჯი. დღესდღეობით აქ 9 500 სტუდენტი სწავლობს, მათ შორის როგორც ებრაელები, ასევე - არაბებიც . 2005 წელს კოლეჯი უნივერსიტეტად გადაკეთდა.

დაძმობილებული ქალაქები
ჰერედია, კოსტა-რიკა
მობილი, ალაბამა, აშშ
ჩრდილოეთი რაიონი (ისრაელი)

ჩრდილოეთი რაიონი (ივრ. მეჰოზ ჰაცაფონი) — ისრაელის ექვსი რაიონიდან ერთ-ერთი. ჩრდილოეთის რაიონის ფართობია 4,478 კმ2, წყლის ჩათვლით კი 4,638 კმ2. რაიონის უდიდესი ქალაქი და ადმინისტრაციული ცენტრი არის ნაზარეთი. 1981 წლიდან ჩრდილოეთ რაიონში შედის გოლანის მთებიც, მიუხედავად იმისა, რომ გაერო მას არ სცნობს ისრაელის ნაწილად.

დემოგრაფია
ისრაელის სტატისტიკის ცენტრალური დეპარტამენტიც ცნობების თანახმად:
ეთნიკური დაყოფა:
არაბები: 622,400 (52.5%)
ებრაელები: 523,400 (44.2%)
სხვა: 39,600 (3.3%)
რელიგიური დაყოფა:
იუდაიზმი: 523,400 (44.2%)
მუსლიმები: 443,800 (37.4%)
დრუზები: 93,000 (7.8%)
ქრისტიანები: 87,500 (7.4%)
დაუდგენელი: 35,400 (3%)
ჩრდილოეთის რაიონი ერთადერთია, სადაც უმრავლესობას არაბები შეადგენენ.
ქალაქები
აფულა
აკო
ბეთ-შეანი
ქარმიელი
კირიათ-შმონა
მაალოთ-თარშიხა
მიგდალ ჰაემეკი
ნაჰარია
ნაზარეთი
ნაზარეთ ილითი
ცფათი
სახნინი
შაღური
შფარამი
თამრა
ტიბერია
იოკნეამი
ოთა (მდინარე)

ოთა — მდინარე ასპინძის მუნიციპალიტეტში, თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მტკვრის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს თრიალეთის ქედზე, ზღვის დონიდან 2565 მ, სიგრძე 21,1 კმ, აუზის ფართობი 76,1 კმ. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — შემოდგომა-ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 1,14 მ³/წმ.
ოთახის მცენარეები

ოთახის მცენარეები — ბინებისა და საზოგადოებრივ დაწესებილებებში დეკორატიული მიზნით გამოზრდილი მცენარეები. ოთახის მცენარეებად შერჩეულია ტროპიკული და სუბტროპიკული წარმოშობის მცენარეები, რომლებიც მოიცავენ სხვადასხვა ოჯახის მრავალ სახეობას.

ოთახის მცენარეები იყოფიან ლამაზად მოყვავილე (ამარილისი, იელი, ოთახის ჟასმინი, უზამბრის ია და სხვა) და დეკორატიულ-ფოთლოვან (პალმა, მონსტერა, მირტი, დრაცენა, ფიკუსი, გვიმრა და სხვა) მცენარეებად. მცენარეს რგავენ თიხისა და პლასტმასის ქოთანში ან ხის კასრში.

მოვლის ძირითადი წესია: რეგულარული რწყვა, ზაფხულობით მინერალური სასუქების სუსტი ხსნარით გამოკვება, გაზაფხულზე ახალ მიწაში გადარგვა, ფოთლების რეგულარული შესხურება, ზაფხულში მორწყვა უმჯობესია საღამოს, ზამთარში — დილით, ოთახის ტემპერატურის წყლით, უმჯობესია წვიმის წყალი. ტროპიკული წარმოშობის მცენარე კარგად იტანს ოთახის მაღალ ტემპერატურას (20-25 °), მაგრამ ჰაერის მაღალ ტენიანობასაც მოითხოვს. სუბტროპიკული სახეობები (დაფნა, მირტი, ოლეანდრე, ჩინური ვარდი და სხვა) ზამთარში დაბალ ტემპერატურასაც (10-12 °) კარგად ეგუებიან.

ოთახის სამხრეთ ფანჯარასთან კარგად ხარობს უდაბნოს მცენარეები (კაქტუსები, აგავა, ალოე და სხვა), ხოლო ჩრდილოეთ ფანჯარასთან — სხვადასხვა სახის გვიმრა, წიწვიანი მცენარეები. გარემო პირობებისადმი ნაკლებად მომთხოვნ მცენარეებს - ხეშეშ ტყავისებრფოთლიანებს (ვეფხისტყავა, მონსტერა, პეპერომია, ფიკუსი, დრაცენა) იყენებენ დაწესებულებათა ინტერიერებში, საზოგადოებრივი შენობების გასალამაზებლად და სხვა. ოთახის მცენარეებად გამოყენებულია აგრეთვე ხვიარა, კიდული და ნაყოფის მომცემი მცენარეები (ასპარაგუსი, ჭორტანა, პეპერომია, ლიმონი, ყავის ხე და სხვა).
ოთეფურა

ოთეფურა, ოთეფურადუდი — მთა საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ეგრისის ქედის დასავლეთი ნაწილის თხემზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3043 მ. აგებულია შუაიურული პორფირიტული წყებებით. კალთების ქვედა ნაწილი დასერილია ენგურის მარცხენა შენაკადების ხევ-ხეობებით, შუა და ზედა კალთებზე რელიეფის მყინვარული ფორმებია. შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.
კონ-ტიკი

კონ-ტიკი — მცირე ზომის იალქნიანი ხომალდი, რომელიც 1947 წელს ნორვეგიელმა მკვლევარმა თურ ჰეიერდალმა გამოიყენა სამხრეთ ამერიკიდან წყნარი ოკეანის გადაკვეთით პოლინეზიის კუნძულებისკენ გასაცურად. ხომალდს ინკების ერთ-ერთი ღმერთის ვირაკოჩას ძველი სახელი კონ-ტიკი უწოდეს. ჰეიერდალის მიერ დაწერილ წიგნს ამ მოგზაურობის შესახებ იგივე სახელი ეწოდება.

ჰეიერდალს მიაჩნდა, რომ სამხრეთ ამერიკის ხალხებს კოლუმბამდეც შეეძლოთ პოლინეზიის კუნძულებისკენ გაცურვა და იქ დასახლება. ჰეიერდალმა და მასთან მყოფებმა სცადეს დაემტკიცებინათ, რომ კოლუმბამდე არსებული მოსახლეობისთვისაც იყო შესაძლებელი ოკეანის გადაკვეთა იმ დროის საცურაო საშუალებებით. თუმცა, კონ-ტიკის ეკიპაჟს თანამედროვე საშუალებები, რადიო, რუკები, საათები, დანები და სხვ. მაინც ჰქონდა წაღებული ექსტრემალური შემთხვევისთვის.

კონ-ტიკის ექსპედიცია პირადი სესხებით დაფინანსდა, ამერიკელმა სამხედროებმა კი აღჭურვილობა აჩუქეს მოგზაურთა გუნდს. ჰეიერდალი თანამოაზრეებთან ერთად პერუს ეწვია, სადაც ესპანელი კონკისტადორების აღწერილობისა და ნახაზების მიხედვით ადგილობრივი მასალების გამოყენებით აფროსანი ააგეს და გავიდნენ ღია ოკეანეში. ჰეიერდალს 101-დღიან მოგზაურობაში თან ხუთი კომპანიონი ახლდა. მათ 4 300 მილი გადალახეს, სანამ 7 აგვისტოს რაროიას რიფს არ შეეჯახნენ ტუამოტუს კუნძულებთან. თუმცა, ყველა მგზავრი უვნებლად გადარჩა.

თურ ჰეიერდალის წიგნი ამ თავგადასავალზე ბესტსელერად იქცა. თავდაპირველად 1950 წელს გამოიცა შემდეგი სათაურით: „კონ-ტიკის ექსპედიცია, სამხრეთის ზღვების აფროსნით გადაკვეთა“, მოგვიანებით კი „კონ-ტიკი წყნარი ოკეანის გადაკვეთა აფროსნით“ ეწოდა.

ექსპედიციის დოკუმენტურმა სურათმა, რომელსაც ასევე კონ-ტიკი ერქვა 1951 წელს ჯილდო მიიღო. საოკეანო მოგზაურობა სატელევიზიო სერიალადაც გადაიღეს სათაურით: „თურ ჰეიერდალის ცხოვრება და თავგადასავალი“.

ნამდვილი კონ-ტიკი ამჟამად ოსლოს კონ-ტიკის მუზეუმშია დაცული და მნახველებისთვის არის წარმოდგენილი.
ოთხთვალა თევზი

ოთხთვალა თევზი — ცოცხლადმშობი თევზი კობრისკბილასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 16 სმ აღწევს. თვალის რქოვანა და ბადურა ჰორიზონტალური ტიხრით აქვთ გაყოფილი ორ ნაწილად. ზედა ნახევარი წყლის ზემოთაა. დაცურავს წყლის ზედაპირთან და საგანს ხედავს წყალშიც და ჰაერშიც. გავრცელებულია ტროპიკული ამერიკის პატარა ყურეებში. ძირითადად იკვებება ხმელეთის მწერებით.
სამხრეთი რაიონი (ისრაელი)

სამხრეთი რაიონი (ივრ. ‎ მეჰოზ ჰადარომ) – ისრაელის ექვსი რაიონიდან ერთ-ერთი. ფართობით იგი ისრაელის უდიდესი რაიონია, თუმცა ყველაზე მწირადაა დასახლებული. იგი თითქმის სრულიად მოიცავს ნეგევის უდაბნოს და არავას ველს. რაიონის მოსახლეობა 1 002 400 ადამიანია, რომელთაგანაც 86% ებრაელია და 14% არაბი (უმეტესად მუსლიმი. რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი ბეერ-შევაა, თუმცა უდიდესი ქალაქი აშდოდია.
ქალაქები
არადი
აშდოდი
აშკელონი
ბეერ-შევა
დიმონა
ეილათი
კირიათ-გათი
კირიათ-მალახი
ნეთივოთი
ოფაკიმი
რაჰატი
სდეროთი
მისისიპური ეპოქა

მისისიპური ეპოქა (რიგი) წარმოადგენს კარბონული პერიოდის მე-2 საფეხურს, რომელიც დაიწყო 359 მილიონი წლის წინ და დასრულდა 318 მლნ.წ.წ. ეპოქას სახელი ეწოდა მისისიპის პატივსაცემად, რადგან მის ხეობაში აღმოჩენილი იქნა ამ პერიოდის უამრავი ქვა. ოფიციალური დაყოფის მიხედვით, მისისიპიური პერიოდი შედგება 3 საფეხურისგან:

ტურნეული — დაიწყო 359.2 ± 2.5 მლნ. წლის წინ და დასრულდა 345.3 ± 2.1 მლნ. წ.წ.
ვიზეური — დაიწყო 345.3 ± 2.1 მლნ. წ.წ. და დასრულდა 326.4 ± 1.6 მლნ. წ.წ.
სერპუხოვიანული — დაიწყო 326.4 ± 1.6 მლნ. წ.წ. და დასრულდა 318.1 ± 1.3 მლნ.წ.წ.
ანტონ დენიკინი

ანტონ ივანეს ძე დენიკინი (; დ. 16 დეკემბერი [ძვ. სტ. 4 დეკემბერი], 1872, ვლოცლავეკი, რუსეთის იმპერია — გ. 8 აგვისტო, 1947, ენ არბორი, მიჩიგანი, აშშ) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-ლეიტენანტი (1916), რუსეთ-იაპონიის ომის აქტიური მონაწილე და პირველი მსოფლიო ომის აქტიური მონაწილე, პერვოპროხოდნიკი, რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს თეთრი მოძრაობის (1918–1920 წლებში) ლიდერი, მონარქისტი, რუსეთის უმაღლესი მმართველის მოადგილე 1919–1920 წლებში.

ბიოგრაფია
დაამთავრა კიევის ქვეით იუნკერთა სასწავლებელი (1892), გენშტაბის აკადემია (1899). მსოფლიო ომის (1914–18) დროს მეთაურობდა ბრიგადას, დივიზიას, მე-8 საარმიო კორპუსს, თებერვლის რევოლუციის შემდეგ, 1917 წლის აპრილ-მაისში იყო უმაღლესი მთავარსარდლის შტაბის უფროსი, შემდეგ — დასავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ფრონტების სარდალი. 1917 წლის დამლევს ლავრ კორნილოვთან ერთად მონაწილეობდა „მოხალისეთა არმიის“ შექმნაში, რომელსაც 1918 წლის აპრილიდან თვითონ ჩაუდგა სათავეში. 1918 წლის შემოდგომაზე გახდა „სამხრეთ რუსეთის შეიარაღებული ძალების“ მთავარსარდალი და რუს. უმაღლეს მმართველად გამოცხადებული ადმირალ ა. კოლჩაკის მოადგილე.

დენიკინი მტკიცედ იდგა „მთლიანი და განუყოფელი“ რუსეთის პრინციპებზე და არ აღიარებდა რევოლუციის შემდეგ აღმოცენებულ დამოუკიდებელ ერთეულებს, მ. შ. საქართველოს; პრეტენზიას აცხადებდა ყოფილი იმპერიის მთელს სამხედრო ქონებაზე. საქართველოსთან კონფლიქტი ძირითადად ამიერკავკასიაში დაგროვილი სამხედრო ქონებისა და აფხაზეთზე ტერიტორიული პრეტენზიის გამო ჰქონდა. ამ საკითხებზე 1918 წლის სექტემბერში საქართველოს მთავრობასა და დენიკინის წარმომადგენლებს შორის გაიმართა მოლაპარაკება. მხარეები ვერ შეთანხმდნენ. დიდი ბრიტანეთის მთავრობამ, რომელიც ბოლშევიკური გადატრიალების შემდეგ ანტისაბჭოთა ძალებს შორის დაპირისპირების პრევენციას ცდილობა, შუამავლობა იკისრა და შავიზღვისპირეთში საქართველოსა და დანიკინის ჯარებს შორის სადემარკაციო ხაზი დააწესა. დენიკინის სამხედრო-პოლიტიკურ დასაყრდენი ამიერკავკასიაში „რუსთა ეროვნული საბჭო“ იყო. საკუთარი შესაკრები ბიუროების მეშვეობით დენიკინმა მოხალისეთა არმიაში გასაწვევად მარტო თბილისში 4000-ზე მეტი ოფიცერი აღრიცხა. დენიკინის დამარცხების შემდეგ (1920) მოხალისეთა არმიის ცალკეული ნაწილები საქართველოზე გავლით ყირიმში გადაიყვანეს, თავად კი საზღვარგარეთ წავიდა. დენიკინს ეკუთვნის სამოქალაქო ომზე დაწერილი მემუარები.

ჯილდოები
წმინდა გიორგის ოქროს ხმალი მამაცობისთვის, მარგალიტებით მორთული, წარწრით: „ლუცკის ორმაგი განთავისუფლებისთვის“ (22/09/1916)
ოქროს ხმალი მამაცობისთვის (11/10/1915)
 ხარისხის წმინდა გიორგის ორდენი, (11/03/1915)
 ხარისხის წმინდა გიორგის ორდენი (04/24/1915)
 ხარისხის წმინდა ვლადიმერის ორდენი (04/18/1914)
 ხარისხის წმინდა ვლადიმერის ორდენი (12/06/1909)
 ხარისხის წმინდა ანას ორდენი ხმლით (1905)
 ხარისხის წმინდა სტანისლავის ორდენი ხმლით (1904)
 ხარისხის წმინდა ანას ორდენი ხმლით და ბუშ­პრი­ტით (1904)
 ხარისხის წმინდა სტანისლავის ორდენი (1902)
აბანოს ორდენის საპატიო რაინდი, 1919 (გაერთიანებული სამეფო)
 ხარისხის მიხეილ მამაცის ორდენი, 1917 (რუმინეთი)
 , 1914-1918, 1917 (საფრანგეთი)
პეტრე ვრანგელი

პეტრე ნიკოლოზის ძე ვრანგელი (; დ. 27 აგვისტო [ ძვ. სტ. 15 აგვისტო ], 1878 , ნოვოალექსანდროვსკი, კოვენის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 25 აპრილი, 1928, ბრიუსელი, ბელგია) — რუსი ბარონი , მხედართმთავარი, გენერალი, რუსეთ-იაპონიის ომის გმირი და პირველი მსოფლიო ომის გმირი, რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს თეთრი მოძრაობის (1918—1920 წლებში) ლიდერი. რუსული არმიის მთავარსარდალი ყირიმსა და პოლონეთში (1920 წელს), გენერალური შტაბის გენერალ-ლეიტენანტი, (1918). წმინდა გიორგის ორდენის კავალერი.

ბიოგრაფია
1917 წლის იანვრიდან იყო უსურიის ცხენოსანი დივიზიის მე-2 ბრიგადის მეთაური, 1917 წლის ივლისიდან მე-7 საკავალერიო დივიზიის მეთაური, შემდეგ შერეული საკავალერიო კორპუსის სარდალი. 1918 წლის დასაწყისიდან მოხალისეთა არმიაში ცხენოსანი დივიზიის მეთაური. გენერალ დენიკინთან უთანხმოების გამო ტოვებს მოხალისეთა არმიას და საცხოვრებლად გადადის სტამბოლში. 1919 წლის ნოემბრიდან ისევ უერთდება თეთრგვარდიელთა მოძრაობას, ბრუნდება რუსეთში და აგრძელებს აქტიურ მოღვაწეობას. 1919 წლის დეკემბრიდან მოხალისეთა არმიის სარდალია ყირიმში. 1920 წლის აპრილიდან გენერალ დენიკინისგან იბარებს თეთრგვარდიული მოძრაობის ხელმძღვანელობას. იმავე თვიდან მან სახელი გადაარქვა სამხრეთ რუსეთის არმიას და უწოდა რუსული არმია. 1920 წლის აპრილის ბოლოდან იგი რუსული არმიის უმაღლესი მთავარსარდალი და სამხრეთ რუსეთის სახელმწიფოს უმაღლესი მმართველია. თეთრგვარდიული მოძრაობის დამარცხებისა და წითელი არმიის მიერ ყირიმის დაკავების შემდეგ 1920 წლის შემოდგომიდან მიდის ემიგრაციაში, მოკავშირეთა მიერ ოკუპირებულ სტამბოლში. 1922 წელს საცხოვრებლად გადადის სერბეთის, ხორვატიისა და სლოვენიის სამეფოში. 1927 წლიდან ბრიუსელშია, სადაც გარდაიცვალა უეცრად 1928 წელს. ზოგიერთი ვერსიით მოწამლა შინსახკომის აგენტმა. დაკრძალეს ბრიუსელში და 1929 წელს გადაასვენეს ბელგრადში.
კაბარე

კაბარე (, სიტყვასიტყვით — „დუქანი“) — პატარა გასართობი დაწესებულება გარკვეული მხატვრულ-გასართობი
პროგრამით, რომელიც შედგება შანსონის სიმღერებისგან, ერთაქტიანი პიესებისგან, სკეტჩებისგან, საცეკვაო ნომერებისგან და ა.შ.

თავდაპირველად კაბარე ამ იმპროვიზებულ წარმოდგენებს ეწოდებოდა. მრავლად იყო საუკუნის 80-იანი წლების საფრანგეთში. შემდგომ, როცა კაბარეში სიარული დაიწყო ბურჟუაზიულმა საზოგადოებამ, ესტრადაზე უკვე პროფესიონალი მსახიობები გამოდიოდნენ და კაბარემ პირვანდელი სახე დაჰკარგა. თანამედროვე კაბარე მცირე რესტორანია, რომელსაც საკუთარი საესტრადო (ზოგჯერ ეროტულიც) პროგრამა აქვს.

ცნობილი კაბარეები თბილისში
ლიტერატურული ყაბაყი (1917-1919)
ფანტასტიკური ყაბაყი (1917—1919)
ფარშავანგის კუდი (1920-იანი წლები)
ნაჰარია

ნაჰარია — ქალაქი ისრაელის ჩრდილოეთ რაიონში. 2014 წლის მონაცემების თანახმად ქალაქში ცხოვრობდა 53,896 ადამიანი. საქალაქო მუნიციპალიტეტის მფლობელობაშია 10,5 კმ2 ფართობი.

დაძმობილებული ქალაქები
, ალცაი, რაინლანდ-პფალცი,
, ოფენბახი, ჰესენი,
, დარმშტადტი, ჰესენი
, პადერბორნი, ჩრვ
, ისი-ლე-მულინო
, ტემპელჰოფი, ბერლინი
, ბილეფილდი, ჩრვ,
, მაიამი-ბიჩი, ფლორიდა
, დელრეი-ბიჩი, ფლორიდა
, კეჩკემეტი, ბაჩ-კიშკუნის მედიე
ნაზარეთი

ნაზარეთი — ქალაქი ისრაელის ჩრდილოეთ რაიონში. ქრისტიანული სამყაროს ერთ-ერთი წმინდა ქალაქი, სადაც ახალი აღთქმის თანახმად, იესო ქრისტემ ბავშვობა გაატარა. ნაზარეთი ქვეყნის უდიდესი არაბული ქალაქია. დღეისათვის ქრისტიანთა პილიგრიმობის ერთ-ერთ მთავარ ცენტრს წარმოადგენს.

ქალაქის მოსახლეობას ძირითადად არაბები შეადგენენ, რომელთაგან 69% მუსლიმია, ხოლო 31% — ქრისტიანი. ქრისტიანების უმრავლესობა მართლმადიდებელია და ისინი მსოფლიოში ერთ-ერთ უძველეს ქრისტიანულ თემს წარმოადგენენ.

იგი არ არის ნახსენები ძველ აღთქმაში ან რაბინულ ლიტერატურაში; პირველად გვხვდება ახალ აღთქმაში (იოანე 1:1):

გალერეა
არგვეთა

არგვეთა — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში (ქვედა საქარის თემი). მდებარეობს მდინარე ძირულის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 120 მეტრი, ზესტაფონიდან 7 კილომეტრი. სოფელში არის საჯარო სკოლა. სოფელში დგას - საუკუნეების წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1329 ადამიანი.

ტრანსპორტი
სოფელში გადის საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს1, ასევე რკინიგზის ხაზი ხაშური-სამტრედიის მონაკვეთზე. სოფელში არის რკინიგზის სადგური.
აჯამეთი

აჯამეთი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში (როდინაულის თემი). მდებარეობს კოლხეთის დაბლობზე. მდინარე ყვირილის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 103 მეტრი, ზესტაფონიდან 26 კილომეტრი.

სოფლის მახლობლად არის ძელქვისა და მუხის ტყის აჯამეთის სახელმწიფო ნაკრძალი. სოფელში არის საჯარო სკოლა. სოფლის ტერიტორიაზეა ისტორიული ძეგლი: „აჯამეთის მაცხოვარი“.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 296 ადამიანი.

ისტორია
ისტორიულ წყაროებში პირველად მოიხსენიება დავით აღმაშენებლის ისტორიკოსთან საუკუნის ნახევარში, როგორც სანადირო ადგილი. ვახუშტი ბაგრატიონის ცნობით:

1906 წლის იანვარში რუსეთის რევოლუციის დროს მაქსუდ ალიხანოვ-ავარსკის სადამსჯელო ექსპედიციამ სადგურ აჯამეთში დახვრიტა 12 ადამიანი.
ახალი სვირი

ახალი სვირი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში, (მეორე სვირის თემი). მდებარეობს კოლხეთის დაბლობზე. მდინარე ყვირილის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 122 მეტრი, ზესტაფონიდან 14 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 367 ადამიანი.

ეტიმოლოგია
სულხან-საბა ორბელიანის „სიტყვის კონაში“ სვირი განმარტებულია, როგორც მცველი. სახელწოდება, სავარაუდოდ, სოფლის ტერიტორიაზე არსებული ნაპურადევის ციხის თავდაცვითი ფუნქციიდან მომდინარეობს.

ეკონომიკა
მეორე სვირის ტერიტორიაზეა აჯამეთის სახელმწიფო ნაკრძალის ნაწილი. სოფლის ტერიტორიაზე მოყვანილი ვაზის შესაბამისი ჯიშებისგან (ცოლიკოური, ციცქა, კრახუნა) მზადდება ადგილწარმოშობის დასახელების კონტროლირებადი ღვინო სვირი. სოფელში გადის აჯამეთის არხი, სარწყავი სისტემა, რომელიც სოფელ მეორე სვირიდან სოფელ ვარციხისკენ მიემართება. სოფელში არის რკინიგზის სადგური სამტრედია-ხაშურის მონაკვეთზე.
ბეღლევი (ბოსლევის თემი)

ბეღლევი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში, ბოსლევის თემის ცენტრი (სოფლები: გამოღმა ბოსლევი, გაღმა ბოსლევი, დიდწიფელა, მარცხენა რკვია, მარჯვენა რკვია). მდებარეობს იმერეთის მაღლობის დასავლეთ ნაწილში. მდინარე ყვირილის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 400 მეტრი, ზესტაფონიდან 15 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 235 ადამიანი.
გამოღმა ბოსლევი

გამოღმა ბოსლევი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში, (ბოსლევის თემი). მდებარეობს მდინარე ყვირილის მარჯვენა ნაპირას. ზესტაფონი-ჭიათურის შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 540 მეტრი, ზესტაფონიდან 13 კილომეტრი. სოფელში არის საჯარო სკოლა. სოფელში არის საექიმო ამბულატორია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 397 ადამიანი.

ღირსშესანიშნაობები
სოფელში შემორჩენილია საუკუნის სამეთვალყურეო კოშკის ნანგრევები და საუკუნის ციხე. სოფელში დგას საუკუნის მეორე ნახევრის ეკლესია, რომელიც წმინდა გიორგის სახელობისაა. ეკლესია გუმბათიანია.
დიდი განთიადი

დიდი განთიადი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ძირულა).

მდებარეობს მდინარე ძირულის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 400 მ-ზე. ზესტაფონიდან დაშორებულია 18 კმ-ით, ძირულიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 3 კმ-ით. სოფელში დგას წმინდა გიორგის სახელობის საუკუნის ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 244 ადამიანი.
დილიკაური

დილიკაური — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის (სოფლები: დილიკაური, ქველეთუბანი) ცენტრი.

გეოგრაფია
დილიკაური მდებარეობს ზემო იმერეთის მაღლობზე, ზღვის დონიდან 440 მეტრზე, ზესტაფონიდან 9 კილომეტრზე. სოფლის ტერიტორია 2655 ჰექტარს შეადგენს. დასავლეთიდან სოფელს ესაზღვრება სოფელი ბეღლევი, ჩრდილოეთიდან - სოფელი ქველეთუბანი, სამხრეთიდან — სოფელი მარტოთუბანი და ზედა საქარა.

სოფელი შედგება შემდეგი უბნებისაგან: ცერცვაძეების, ქვაგატეხილი, კოპერაცის, ღავთაძე-სიხაძე-ხვედელიძეების, ზედა და შუა სვიანაძეების უბნები. ქვაგატეხილის სახელწოდება წარმოსდგება ამ უბანში სატეხი ქვის კარიერისაგან, დანარჩენებისა კი მოსახლეობის გვარებიდან.

სოფელ დილიკაურის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარეებია: ნარულა, ყვირილა, ბუჯა, ჩოხელთა, დილიკაურის ღელე. ძირითადად ფოთლოვანი მცენარეებია გავრცელებული; წაბლი, მუხა, რცხილა, აკაცია, წიფელი და სხვ.
ინფრასტრუქტურა
სოფელში არის საჯარო სკოლა, საექიმო ამბულატორია, ვეტერინარული პუნქტი, ბიბლიოთეკა, მეორე მსოფლიო ომის მსხვერპლთა მემორიალი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1813 ადამიანი.

}
ერაზმუს როტერდამელი

დეზიდერიუსი ერაზმუს როტერდამელი (ნამდვილი სახელი და გვარი გერჰარდ გერჰარდსი ; ზოგჯერ ცნობილი, როგორც ერასმუს როტერდამელი ან ერაზმ როტერდამელი) (დ. 28 ოქტომბერი, 1466/1469, როტერდამი — გ. 12 ივლისი, 1536, ბაზელი) — რენესანსის პერიოდის ნიდერლანდელი ჰუმანისტი კათოლიკე ქრისტიანი თეოლოგი, ფილოსოფოსი, ფილოლოგი, მთარგმნელი და მწერალი. წერდა ლათინურ ენაზე. ერაზმუს როტერდამელმა უარყო შუა საუკუნეების სწავლა–აღზრდის სისტემა. გამოსცა „ახალი აღთქმა“ ბერძნულ ენაზე, დაურთო საკუთარი ლათინური თარგმანი, რომელიც საფუძვლად დაედო ლუთერის ბიბლიის თარგმნას. გამოსცა ანტიკურ ავტორთა და ეკლესიის მამათა კრიტიკული ჟანრის თხზულებები. ჰუმანისტური იდეები ლიტერატურაში ყველაზე უფრო სრულყოფილად ერაზმუს როტერდამელმა გამოხატა.

შემოქმედება
ერაზმუს როტერდამელის ყველაზე მნიშვნელოვანი მხატვრული ნაწარმოებია სქოლასტიკის წინააღმდეგ მიმართული სატირა – „ქება სისულელისა“, რომელშიც იგი ამხელს გაბატონებული ეკლესიის მანკიერებას, შუასაუკუნეობრივ ჩამორჩენილობას, უმეცრებას, აკრიტიკებს მთავრებსა და ომისმოყვარე თავადებს. ერაზმუს როტერდამელის მიზანი იყო ანტიკურობის და ქრისტიანობის სინთეზით ქრისტიანული ჰუმანიზმის დაფუძნება. თავის თვალსაზრისს მან „ქრისტეს ფილოსოფია“ უწოდა. მისთვის უმთავრესი იყო ადრინდელი ქრისტიანობის აღორძინება და ამასთან დაკავშირებით ანტიკური მეცნიერებისა და ხელოვნების დაფასება. მასვე ეკუთვნის ანდაზების კრებულები („“, 1500), დიალოგები („შინაური საუბრები“, 1518), კომენტარები, ფილოლოგიური თხზულებანი. ფილოსოფიური თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია ტრაქტატი „ქრისტიანი მეომრის ხანჯალი“ (1502).

მეტსახელი
მისი კოდირებული სახელი დესიდერიუს ერასმუს როტერდამელი, შეიცავს შემდეგ სამ ელემენტს: ლათინური არსებითი სახელი დესიდერიუმ („ლტოლვა“ ან „სურვილი“; ბერძნული ზედსართავი ნიშნავს „სურვილის მქონე“, და ასევე ერასმუს წმინდასაც ნიშნავს; და ბოლოს ლათინიზირებული ქალაქის სახელი როტერდამი (როტერდამუს = „როტერდამელი“).

ერასმუსი კლასიკური სწავლული იყო, ვისაც წმინდა ლათინური სტილით უყვარდა წერა და შერქმეულ მეტსახელს „ჰუმანისტების უფლისწულს“ სიამოვნებით ირგებდა. მას ასევე „ქრისტიანი ჰუმანისტების სამეფო დიდებასაც“ უწოდებდნენ.
ჰოკონ VII

ჰოკონ (, დ. 3 აგვისტო, 1872, შარლოტენლუნდის სასახლე, კოპენჰაგენთან ახლოს, დანია — გ. 21 სექტემბერი, 1957, ოსლო) — ნორვეგიის მეფე 1905 წლის 18 ნოემბრიდან (კორონაცია 1906, 22 ივნისი).

დაბადებით დანიის უფლისწული კარლი (კრისტიან ფრედერიკ კარლ გეორგ ვალდემარ აქსელი) გლუქსბურგების დინასტიიდან, კრისტიან -ის შვილიშვილი. მამამისი 1906 წელს დანიის ტახტზე ფრედერიკ -დ წოდებული ავიდა, უფროსმა ძმამ კი ტახტი 1912 წელს გადაიბარა როგორც კრისტიან -მ. ნორვეგიის მეფედ მას მერე აირჩიეს, რაც ქვეყანამ შვედეთთან დინასტიური კავშირი გაწყვიტა და მეფე ოსკარ ტახტი დაატოვებინა. დედის მხრიდან ოსკარის უფროს ძმას კარლ -ს შვილიშვილად ერგებოდა, რომელსაც ვაჟები არ ჰყოლია, ამდენად, დედის ხაზით ნორვეგიის ტახტის მემკვიდრედ შეეძლო თავი მიეჩნია. ნორვეგიაში ჩასულმა სახელი ძველნორვეგიული ჰოკონით შეიცვალა, ხოლო ვაჟ ალექსანდრეს ულაფი დაარქვა (შემდგომში ულაფ ).

დაქორწინდა თავის მამიდაშვილ მაუდ უელსელზე, ედუარდ ქალიშვილზე. მის ბიძაშვილებს შორის არიან კრისტიან შვილიშვილები: ნიკოლოზ , ჯორჯ და კონსტანტინოს .

ჰოკონისა და მისი ოჯახის პატივსაცემად ანტარქტიდაზე არაერთი ობიექტი იქნა სახელდებული.

მეორე მსოფლიო ომის დროს ნორვეგია ნაცისტების მიერ იყო ოკუპირებული. ქვეყანაში ვიდკუნ ქუისლინგის კოლაბორაციონული ხელისუფლება დამყარდა.

ჰოკონ ოჯახითურთ 1940 წლის 9 აპრილს ემიგრაციაში წავიდა და ლონდონში ჩაუდგა მთავრობას სათავეში, მისი ვენზელი - 7 - ნორვეგიაში წინააღმდეგობის სიმბოლოდ იქცა. ნორვეგიელთა შორის მეფე დიდი პოპულარობით სარგებლობდა, მისი 52-წლიანი მეფობა საუკუნეში ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივად არის მიჩნეული.

სამხედრო წოდებები
ჩინები: დანიის ადმირალი, ბრიტანეთის ადმირალი (1905, 25 ნოემბერი), გერმანიის ადმირალი (1906, 8 ივლისი).
ოთხმესდური

ოთხმესდური, ოთხმისდური, ოთხმაზური — მოხელე ძველ საქართველოში. გვხვდება - საუკუნეების 3 საბუთში, რომლებიც დასავლეთ საქართველოს განეკუთვნება. ერთდროულად რამდენიმე ოთხმესდური არსებობდა. ცნობები ოთხმესდურთა ფუნქციების შესახებ არ მოიპოვება. ოთხმესდურნი დიდმოხელეთა (მაგ., ერისთავთერისთავთა) გვერდით იხსენიებიან, რაც იმის მაჩვენებელია, რომ ოთხმესდურობა მნიშვნელოვანი თანამდებობა უნდა ყოფილიყო. თვით სახელწოდება თითქოს ტერმინ „ოთხმეძლურს“ უკავშირდება (ოთხძალი ოთხსიმიან საკრავს ნიშნავს). „ოთხმეძლურის“ ხელობა-თანამდებობიდან მომდინარეობს გვარი ოთხმეზური.

დიდი სჯულისკანონის ქართული თარგმანში „ოთხმიზდური“ აღნიშნავს სახელმწიფოს მეოთხედის მმართველს ბიზანტიაში. სარგის კაკაბაძის ვარაუდით, საქართველოში ამ ტერმინით აღინიშნებოდა აზნაური მეომარი, რომელსაც სარგოდ („მიზდად“) 4 კომლის გადასახადი ეძლეოდა.