iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პეტრე ცაგარელი

პეტრე ცაგარელი (დ. 15 აგვისტო, 1925, ქვემოჭალა) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1948 წელს დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა უნივერსიტეტი სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით.

1948 წლიდან მუშაობდა ამიერკავკასიის რკინიგზის საგზაო სამშენებლო ტრესტში, თბილისის სამშენებლო უბნის მშენებელ ოსტატად, სამუშაოთა მწარმოებლად, ტექნიკური განყოფილების უფროსად; 1964 წლიდან გადაყვანილ იქნა რკინიგზის თბილისის განყოფილებაში, სადაც მუშაობდა სხვადასხვა საპასუხისმგებლო თანამდებობებზე სამოქალაქო ნაშენების განყოფილების უფროსად, თბილისის რკინიგზის განყოფილების უფროსის მოადგილედ არქიტექტურისა და საწარმოო ესთეთიკის დარგში; 1975 წელს დაწინაურებული იქნა საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს არქიტექტურისა და მშენებლობის საქმეთა სახელმწიფო კომიტეტში, სადაც კურირებას უწევდა რკინიგზის ობიექტების დაგეგმარებისა და განაშენიანების სამსახურს; 1978 წლიდან მუშაობდა ამიერკავკასიის რკინიგზის მთავარ სამმართველოში სამოქალაქო ნაშენების სამსახურის უფროსის მოადგილედ,შემდგომში ადმინისტრაციულ-სამეურნეო განყოფილების უფროსად; 1982 წლიდან მუშაობდა საქართველოს რკინიგზის ადმინისტრაციულ-სამეურნეო სამსახურის უფროსის მოადგილედ; ნახევარსაუკუნოვანი შრომითი მოღვაწეობის შედეგად, მისი ხელმძღვანელობითა და მონაწილეობით აშენდა ათობით მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლი ბათუმის ქუჩაზე, აგრეთვე საწარმოო ობიექტები სალოკომოტივო და სავაგონო დეპოებისთვის თბილისის სამგზავრო და საკვანძო სადგურებში; დაჯილდოებულია საპატიო სიგელებით, საქართველოს პრეზიდენტის მადლობით, წარჩინებული მშენებელის წოდებით.

ჯილდოები
2001 — ღირსების მედალი
მედალი "შრომითი მამაცობისთვის"
შრომის ვეტერანის მედალი
საპატიო რკინიგზელი
ორჰუსის კონვენცია

გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ევროპის ეკონომიკური კომისიის კონვენცია გარემოსდაცვით საკითხებთან დაკავშირებული ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის, გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში საზოგადოების მონაწილეობისა და ამ სფეროში მართლმსაჯულების საკითხებზე ხელმისაწვდომობის შესახებ, ასევე ცნობილი, როგორც ორჰუსის კონვენცია ― კონვენცია, რომელსაც 1998 წლის 25 ივნისს მოეწერა ხელი დანიის ქალაქ ორჰუსში. კონვენცია ძალაში შევიდა 2001 წლის 30 ოქტომბერს. 2017 წლის 16 ოქტომბრის მონაცემებით, კონვენციას 47 მხარე ჰყავს: 46 სახელმწიფო და ევროპის კავშირი. კონვენცია რატიფიცირებულია ევროპისა და ცენტრალური აზიის სახელმწიფოების მიერ. ევროპის კავშირმა ორჰუსის ტიპის პრინციპების დანერგვა საკანონმდებლო დონეზე დაიწყო, რომელთა შორის ყველაზე მეტად ცნობილი „ “. ლიხტენშტაინსა და მონაკოს კონვენციაზე ხელი მოწერილი აქვთ, თუმცა რატიფიცირებული ― არა.

შინაარსი
ორჰუსის კონვენცია მრავალმხრივი გარემოსდაცვითი ხელშეკრულებაა, რომლის მეშვეობითაც მოქალაქეთა მიერ გარემოსდაცვით ინფორმაციაზე წვდომის შესაძლებლობები იზრდება და გამჭვირვალობისა და სანდრო რეგულირების პროცედურა დაცულია. ორჰუსის კონვენცია უფლებებზე დაფუძნებული მიდგომით ხასიათდება: საზოგადოებას, როგორც დღევანდელ, ისე მომავლა თაობებს, ჯანსაღ გარემოში ცხოვრების უფლება აქვს.

სამი სვეტი
ინფორმაციაზე თავისუფალი წვდომა: ყოველ მოქალაქეს გარემოსდაცვით ინფორმაციაზე მარტივი და ფართო წვდომის უფლება უნდა ჰქონდეს. საჯარო სექტორმა უნდა შეაგროვოს და გაავრცელოს მოთხოვნილი ინფორმაცია დროულად და გამჭვირვალედ. ინფორმაციაზე წვდომის შეზღუდვა მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევაშია დაშვებული (მაგალითად, ეროვნული უსაფრთხოებისთვის).
საზოგადოებრივი მონაწილეობა გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში: საზოგადოება ინფორმირებული უნდა იყოს შესაბამისი პროექტების შესახებ და გადაწყვეტილების მიღებისა და საკანონმდებლო პროცესში მონაწილეობის უფლება უნდა ჰქონდეს. გადაწყვეტილების მიმღებ პირებს ხალხის ცოდნისა და ექსპერტიზის გამოყენება შეუძლიათ, რაც გარემოსდაცვითი გადაწყვეტილებების ხარისხის გაუმჯობესების შესაძლებლობას იძლევა.
სამართლიანობის უფლება: მხარის მიერ გარემოსდაცვითი კანონისა და კონვენციის პრინციპების დარღვევის შემთხვევაში საზოგადოებას სასამართლოსა და სხვა პროცედურების მეშვეობით სამართლიანობის მიღების უფლება აქვს.
დავით ვაშაძე

დავით ვაშაძე (დ. 1903, ჭიათურა გ. 1987) — ქართველი პუბლიცისტი.

ბიორაფია
დავით ვაშაძე დაიბადა ჭიათურაში 1903 წელს. სწავლობდა კლასიკურ გიმნაზიაში. საინჟინრო განათლება გერმანიაში მიიღო. ემიგრაციაში დავით ვაშაძე ეწეოდა ნაყოფიერ ლიტერატურულ მოღვაწეობას. მისი პუბლიკაციები იბეჭდებოდა ჟურნალებში: „გუშაგი“, „თავისუფლების ტრიბუნა“, „კავკასიონი“ და სხვა. დავით ვაშაძე დაინტერესებული იყო ქართული ლიტერატურის საკითხებით. ამ მხრივ საყურადღებოა მისი წერილები: „რაც ყველა ქართველმა უნდა იცოდეს“, სასულიერო მწერლობის მნიშვნელობაზე ქართულ ლიტერატურაში; ვიქტორ ნოზაძისადმი მიძღვნილი წერილი – „ჩვენი ვიქტორი“; „ფიქრები „ვეფხისტყაოსნის“ შესახებ“ , სადაც მიმოხილულია ქართული მწერლობის გზა; „კნინი რამ აკაკი პაპავაზე“, ემიგრანტი მწერლისა და მეცნიერის მოღვაწეობაზე და სხვა.

დავით ვაშაძე ქართულ ემიგრაციას დიდ მიზნებს უსახავდა. აკრიტიკებდა ყველა იმ თანამემამულეს, ვინც რაიმე მოსაზრებით, ქართულ საქმეს აბრკოლებდა. წერილში –„მოვიგონოთ“ იგი წერს: „ემიგრაციაში უფრო მეტი ენერგიით და განუწყვეტელი მუყაითობით უნდა ვემსახუროთ ქართველი ერის ეროვნულ აღორძინებას. დაუღლელად უნდა ვამხელდეთ პრესაში საქართველოს დღევანდელ პოლიტიკურ და ეკონომიკურ მდგომარეობას. არ უნდა ვერიდებოდეთ იმ ქართველების მორალურ გატიტვლებას, რომელნიც პირადი კარიერიზმით და უდარდელი ცხოვრების პირობების შექმნის მიზნით, რუსეთის მიერ საქართველოს გარუსების პოლიტიკას ხელს უწყობენ“ (კავკასიონი, 15, 1971).

დავით ვაშაძე გარდაიცვალა 1987 წელს გერმანიაში, ქალაქ იტცეჰოეში.
გეორგი ბუშანი

გეორგი მიკოლაის ძე ბუშანი (, ; დ. 31 მაისი, 1994) — უკრაინელი ფეხბურთელი, გამოდის კიევის „დინამოსა“ და უკრაინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების რიგებში.

საკლუბო კარიერა
გეორგიმ კარიერა ოდესაში დაიწყო, სადაც „ჩორნომორეც ოდესას“ საფეხბურთო სკოლა გაიარა. თოთხმეტი წლის ასაკში გადავიდა კიევში, სადაც დაიწყო თამაში კიევის „დინამოს“ ახალგაზრდულ და სარეზერვო გუნდებში.
ის იყო კიევის „დინამოს“ შემადგენლობის წევრი 2011-12 წლებში. მისი დებიუტი კი გუნდში 2017 წლის 20 აგვისტოს, უკრაინის პრემიერ ლიგის შეხვედრაში, „ოლიმპიისკის“ სტადიონზე „სტალ კამიანსკეს“ წინააღმდეგ შედგა და კიეველთა გამარჯვებით 4–1 დასრულდა. 2017 წლის 2 ნოემბერს შედგა მისი დებიუტი ევროტურნირებზე, კერძოდ უეფა-ს ევროპა ლიგის შეხვედრაში „იანგ ბოიზის“ წინააღმდეგ, რომელიც კიეველთა გამარჯვებით, 1–0 დასრულდა. სამი დღის შემდეგ ითამაშა ერთა ლიგის შეხვედრაში გერმანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ. კიდევ სამი დღის შემდეგ კი, 13 ოქტომბერს პირველად შეინახა კარი მშრალად ნაკრების რიგებში, ესპანეთთან გამართულ საშინაო შეხვედრაში, რომელიც უკრაინამ ანგარიშით 1–0 მოიგო.
გეორგი სუდაკოვი

გეორგი ვიქტორის ძე სუდაკოვი (; დ. 1 სექტემბერი, 2002) — უკრაინელი ფეხბურთელი, გამოდის დონეცკის „შახტარისა“ და უკრაინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების რიგებში. თამაშობს ნახევარმცველის პოზიციაზე.

საერთაშორისო კარიერა
სუდაკოვის დებიუტი უკრაინის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში 2021 წლის 23 მაისს, ბაჰრეინის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში შედგა.
სერგეი კრივცოვი

სერგეი ანდრიის ძე კრივცოვი (; დ. 15 მარტი, 1991) — უკრაინელი ფეხბურთელი, გამოდის დონეცკის „შახტარისა“ და უკრაინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების რიგებში. თამაშობს მცველის პოზიციაზე.

საკლუბო კარიერა
საერთაშორისო კარიერა
კრივცოვი იყო უკრაინის 21 და 19 წლამდელთა ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებების წევრი. ის იყო 19 წლამდელთა ნაკრების წევრი 2009 წელს გამართულ 19-წლამდელთა ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე. მისი დებიუტი ეროვნულ ნაკრებში შედგა 2011 წლის 6 სექტემბერს, ჩეხეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ. შეხვედრა უკრაინელთა გამარჯვებით 4–0 დასრულდა.
გურამ სოსელია

გურამ სოსელია (დ. 4 აგვისტო, 1935, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1958 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი და მიენიჭა ინჟინერ-მშენებლის კვალიფიკაცია.

1958-1963 წლებში მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ „საქტყემრეწველპროექტში“ საგზაო ტოპოგრაფიული განყოფილების ინჟინრად. 1963-1972 წლებში იყო მანქანათმცოდნეობის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1972-2007 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კირიაკ ზავრიევის სახელობის სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლად და უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად. 1965-1973 წლებში პარალელურად, შეთავსებით კითხულობდა ლექციებს თბილისის პოლიტექნიკურ ტექნიკუმში „მასალათა გამძლეობის“ კურსის პროგრამით. დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მიენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი 1977 წელს. 1974-1999 წლებში შეთავსებით ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის თვითმფრინავმშენებლობის ფაკულტეტზე (შემდგომ საავიაციო ინსტიტუტი), მიჰყავდა საგანი „საფრენი აპარატების სიმტკიცე და საიმედობა“, პედაგოგ-დოცენტის სტატუსით. 1982-2006 წლებში იყო სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სამეცნიერო საბჭოს წევრი. გამოქვეყნებული აქვს 23 სამეცნიერო ნაშრომი, რომლებიც ეხებოდა კომპოზიტური მასალების მექანიკური მახასიათებლების კვლევას სტატიკური და დინამიკური ზემოქმედებისას, სტატისტიკურ ასპექტში, რაც გულისხმობს სიმტკიცისა და ხანგამძლეობის ფუნქციათა კვლევას. 1971-1987 წლებში ხელმძღვანელობდა სახელშეკრულებო თემებს, საავიაციო მრეწველობაში კონსტრუქციული კომპოზიტური მასალების დანერგვასთან დაკავშირებით, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის ინსტიტუტსა და მოსკოვის საავიაციო მასალებისა და მანაქანათმშენებლობის ინსტიტუტებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე. 1989-1991 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის საქველმოქმედო სამშენებლო რაზმ „აკადემიის“ კოორდინატორი, რომელმაც დიდი დახმარება გაუწია აჭარის სტიქიით დაზარალებულ და საჩხერის რაიონის მიწისძვრით დაზარალებულ მოსახლეობას. ასევე იყო საქველმოქმედო საზოგადოება „სამცხე-ჯავახეთის“ თავმჯდომარის მოადგილე, აგრეთვე საზოგადოება „მემორიალის“ გამგეობის წევრი და თავმჯდომარე (1992-2018 წლები). მრავალწლიანი სამეცნიერო-პედაგოგიური და საზოგადოებრივი მოღვაწეობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.
გვანჯი მანია

გვანჯი მანია (დ. 23 აგვისტო, 1939, ჯვარი) — ქართველი ჟურნალისტი, ეკოლოგი, მხარეთმცოდნე და მოგზაური.

ბიოგრაფია
1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი.

თბილისისა და მოსკოვის სხვადასხვა სამეცნიერო ცენტრებში ეუფლებოდა ეკოლოგიას, პუბლიცისტიკას, სოციოლოგიას, ხელოვნებას. 1965-1968 წლებში იყო გაზეთ „ეგრისის“ (წალენჯიხა) განყოფილების გამგე, საქინფორმის შემთავსებელი კორესპონდენტი, ქალაქი ჯვარის მხარეთმცოდნეობის საბჭოს თავმჯდომარე. 1968-1979 წლებში საქართველოს ჟურნალისტთა კავშირის საუნივერსიტეტო ორგანიზაციის თავმჯდომარის მოადგილე, წიგნის მოყვარულთა საზოგადოების საუნივერსიტეტო ორგანიზაციის პასუხისმგებელი მდივანი, გარემოს დაცვის პრობლემური ცენტრის მუდმივმოქმედი ექსპედიციის ხელმძღვანელი და ლექტორი. 1980–1982 წლებში მუშაობდა საქართველოს ბუნების დაცვის სახელმწიფო კომიტეტის სამეცნიერო-ტექნიკური ინფორმაციის და პროპაგანდის განყოფილების უფროსად. 1982-1983 წლებში ბუნების დაცვის საზოგადოების ეკოლოგიური განათლების განყოფილების უფროსად. 1985–1987 წლებში გაზეთ „კომუნისტის“ გარემოს დაცვისა და ეკოლოგიური განათლების განყოფილების დამფუძნებელი და ხელმძღვანელი. 1988–1991 წლებში გაზეთ „ახალგაზრდა ივერიელის“ სოფლის ახალგაზრდობის განყოფილების გამგე, საქართველოს მწვანეთა მოძრაობის პრესცენტრის ხელმძღვანელი. 1992–1995 წლებში მამულის აღორძინების საზოგადოების პრესცენტრის ხელმძღვანელი. 1993–2002 წლებში ჯუმბერ ლეჟავას მსოფლიო მოგზაურობის სააგენტოს ხელმძღვანელი. მისი ინტერესის სფეროა — ბუნება, ადამიანი, საქართველოს, აგრეთვე კავკასიის ხალხთა ცხოვრება, ისტორია, კულტურა, ტრადიცია. მისი თაოსნობით განხორციელდა მრავალი ჟურნალისტური საკვლევ-საძიებო ლაშქრობა, მოგზაურობა, სამეცნიერო-სპორტული ექსპედიცია. ჯერ კიდევ სკოლის ასაკში დაინტერესდა მშობლიური მხარის შესწავლით. შექმნა ჯგუფი და მოიარა მაგანას და ინწრას ხეობის ბუნების ყველა ღირსშესანიშნაობა. შემდეგში არაერთ ექსპედიციას გაუკეთა ორგანიზაცია, რომელთა ხელმძღვანელი ან მონაწილე თვით იყო. მისი მეცადინეობით საზოგადოებას ემცნო ეროვნული მემკვიდრეობის მოამაგეთა, ბუნების ქომაგთა და სამშობლოდან გასულ მამულიშვილთა ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ამბები, გაიხსნა საქართველოში პირველი სამდინარო-საზღვაო ტურისტული მარშრუტი — „ოქროს საწმისი“ (ქუთაისი-ფოთი), გაიკვალა უნიკალური სამთო საცხენოსნო მარშრუტი „დიდგორი“, დაწესდა საპატიო წოდება „ბუნების ქომაგი“ და სხვა. ქართულ და რუსულ პრესაში გამოქვეყნებული აქვს მრავალი პუბლიკაცია. არის საქართველოს მსოფლიო მიღწევათა და მოგზაურობათა ხელშემწყობი კავშირის (კლუბი „გიორგი“) თავმჯდომარე, რომლის ინიციატივითა და ხელშეწყობით გამოვლინდა და განხორციელდა მრავალი რეკორდი, რომლებიც გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნში შევიდა. მიღებული აქვს ჟურნალისტური პრემიები (1979, 1981).

ჯილდოები
1998 — ღირსების ორდენი
2024 — თბილისის საპატიო მოქალაქე
ბარუნაკ ფერუხანი

ბარუნაკ ფერუხან ( , 1884 – 1915) იყო ცნობილი მევიოლინე, ფინანსთა სამინისტროს ოფიცერი და ბაკირკოის (მაკრიკოი) ადმინისტრაციის თანამშრომელი. ის იყო სომხების გენოციდის მსხვერპლი.

ცხოვრება
სომხური წარმოშობის ბარუნაკ ფერუხანი დაიბადა სტამბოლში, ოსმალეთის იმპერიაში. სომხების გენოციდის დროს ის ეკუთვნოდა მეორე კოლონას (სადაც მხოლოდ ორი გადარჩა), რომელმაც ჩანკირი დატოვა 1915 წლის 19 აგვისტოს. იგი დააპატიმრეს ანკარაში 20–24 აგვისტოს და მოკლეს იოზგათისკენ მიმავალ გზაზე.
ტროი კოცური

ტროი მიქაელ კოცური (; დ. 24 ივლისი, 1968) — ამერიკელი მსახიობი და რეჟისორი თეატრში, კინოსა და ტელევიზიაში.

მისმა მეორეხარისხოვანმა როლმა ფილმში მოუტანა მას მრავალი ჯილდო, მათ შორის ოსკარის, ბრიტანეთის კინოაკადემიის პრემია, კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო და კრიტიკოსთა არჩევანის ფილმის ჯილდო. ის არის პირველი ყრუ მსახიობი, რომელმაც მოიგო სამი ჯილდო. კოცურმა ასევე გადაიღო მხატვრული ფილმი „ : “.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
კოცური დაიბადა მესაში, არიზონაში, ფენიქსის უდიდეს გარეუბანში. როდესაც კოცური ცხრა თვის იყო, მისმა მშობლებმა აღმოაჩინეს, რომ ის ყრუ იყო და მათ ისწავლეს ამერიკული ჟესტების ენა, რათა ოჯახს შესძლებოდა მასთან კომუნიკაცია. მისმა მშობლებმა კოცურს ურჩიეს, ეთამაშა სპორტი და დამეგობრებულიყო მათ მეზობელ ბავშვებთან. კოცური დაესწრო ფენიქსის ყრუთა დღის სკოლას, სადაც პირველად დაინტერესდა მსახიობობით. დაამთავრა ვესტვუდის საშუალო სკოლა. საშუალო სკოლაში მისმა დრამის მასწავლებელმა წაახალისა, მონაწილეობა მიეღო უფროსების შოუში და მან შეასრულა პანტომიმის ესკიზი, რომელიც დადებითად იქნა მიღებული და მოტივაცია გაუწია მას თეატრისკენ. კოცურმა საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ სტაჟირება დაიწყო --ში. ფილმების გადაღების სურვილის ქონამდე, სტაჟირებისას ეხმარებოდა რედაქტორს და არ გრძნობდა ხალხთან კავშირს, ამიტომ იხსენებდა: „ჩემი სარეჟისორო ოცნება გაფუჭდა მას შემდეგ, რაც მივიღე ის ფაქტი, რომ ვცხოვრობდი სამყაროში, რომელიც არ იყენებდა ჩემს ენას“. შემდეგ ის ესწრებოდა გალოდეტის უნივერსიტეტის ლექციებს 1987 წლიდან 1989 წლამდე და სწავლობდა თეატრის, ტელევიზიის და კინოს განხრით.
კონსტანტინე ალშიბაია

კონსტანტინე ალშიბაია (დ. 1899, საჩინო – გ. 1986) — ქართველი ეკონომისტი და სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
კონსტანტინე ალშიბაია დაიბადა 1899 წელს დედულეთში, იმერეთის სოფელ საჩინოში. იგი იყო პარიზის ქართული ახალშენის თვალში საცემი და კოლორიტული წევრი. დედამისი გახლდათ ვერა ლორთქიფანიძე, მამა — ვლადიმერ ალშიბაია ზუგდიდის რაიონის სოფელ ჭკადუაშიდან იყო. კაკო ნიჭიერი მოწაფე ყოფილა და წარმატებით დაუმთავრებია ქუთაისის სათავადაზნაურო გიმნაზია.

ვინაიდან საბჭოთა ხელისუფლება მკაცრად დევნიდა და ავიწროებდა, კაკო ალშიბაია იძულებული გამხდარა საზღვარგარეთ გადახვეწილიყო. 1922 წელს იგი ჩავიდა გერმანიაში ბიძასთან, გრიგოლ ალშიბაიასთან, რომლის რჩევითაც ჩააბარა ბერლინის უნივერსიტეტის ეკონომიკურ ფაკულტეტზე. ორი წლის შემდეგ გადავიდა ფრაიბურგის უნივერსიტეტში, მაგრამ სწავლის დამთავრებამდე ექვსი თვით ადრე, ყველასთვის მოულოდნელად, საფრანგეთში გადასახლდა და 1930 წელს შევიდა „უცხოელთა ლეგიონში“. კაკო ალშიბაია ლეგიონის რიგებში დარჩა 1942 წლის 23 სექტემბრამდე და მრავალ ლაშქრობაში მიიღო მონაწილეობა. მეორე მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა გერმანელთა მხარეს, აღმოსავლეთის ფრონტზე, რადგან მიაჩნდა რომ ასე შეძლებდა საქართველოს საბჭოეთიდან დახსნას და სამშობლოში დაბრუნებას. ომის შემდეგ ცხოვრობდა პარიზში. ოჯახი არ შეუქმნია. მისი უმცროსი და იყო თამარ ალშიბაია, პოლიტიკური მოღვაწისა და ჟურნალისტის ელისე პატარიძის მეუღლე. კაკო ალშიბაია გარდაიცვალა 1986 წელს. დაკრძალულია ლევილში.
თეიმურაზ ღიბრაძე

თეიმურაზ ღიბრაძე (დ. 12 სექტემბერი, 1925, თბილისი) — ქართველი ექიმი და მეცნიერი.

ბიოგრაფია
1949 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1950–1953 ელრბში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის, ალ. ნათიშვილის სახელობის ექსპერიმენტული მორფოლოგიის უნივერსიტეტის ასპირანტი; 1954–1960 წლებში უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი; 1960 წლიდან ხელმძღვანელობს განყოფილებას. ავტორია 205 სამეცნიერო ნაშრომის გულსისხლძარღვთა სისტემის მორფოლოგიის საკითხებზე. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიები. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 19 სადოქტორო და საკანდიდატო დისერტაცია. ექიმი-ანატომი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1954 წელს „ფარისებრი ჯირკვლის არტერიები და კაპილარები“.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1963 წელს „ბრონქების და ფილტვის სისხლძარღვები ნორმის, ექსპერიმენტისა და პათოლოგიის პირობებში“.

ორგანიზაციის წევრი
აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი, საპატიო დოქტორი (1998-)
ნიუ–იორკის მეცნიერებათა აკადემია, აკადემიკოსი
საქართველოს მედიკო-ბიოლოგიური აკადემია, აკადემია
უკრაინის მორფოლოგთა საზოგადოება, საპატიო წევრი
ჩეხოსლოვაკიის სამედიცინო საზოგადოება, წევრი

ჯილდოები
1980 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია
1980 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
ბაბი-იარი

ბაბი-იარი — ხეობა უკრაინის დედაქალაქ კიევის ჩრდილოეთ ნაწილში, ებრაელების, ბოშებისა და საბჭოთა ტყვეების მასობრივი დახვრეტის ადგილი მეორე მსოფლიო ომის დროს.

პირველი მასობრივი დახვრეტა წარიმართა 1941 წლის 29-30 სექტემბერს. ამ პერიოდში დახოცეს 33 771 ებრაელი. კიევში ებრალეთა დახოცვის გადაწყვეტილება მიიღეს ნაცისტმა ოფიცერმა კურტ ებენჰარდმა, ობერგრუპენფიურერმა ფრიდრიხ ეკლენმა და ოტო რაშმა. ბაბი-იარის ხოცვა-ჟლეტვა საბჭოთა კავშირის წინააღმდეგ მიმართული კამპანიის დროს ნაცისტური რეჟიმის და უკრაინული კოლაბორაციონისტების უმსხვილესი მასობრივი მკვლელობა იყო. ხოცვა-ჟლეტვა ჰოლოკოსტის ისტორიაში ყველაზე მასიური მკვლელობაა. ზოგიერთი წყაროს მიხედვით დახოცეს 100-დან 150 ათასზე მეტი ადამიანი. ბაბი-იარის დახვრეტას გადაურჩა 29 ადამიანი.

მასობრივი ხოცვა-ჟლეტების მსხვერპლი გახდნენ საბჭოთა ომის პატიმრები, კომუნისტები, უკრაინელი ნაციონალისტები და ბოშები.

2022 წლის 22 აპრილს მარიუპოლის მერმა ვადიმ ბოიჩენკომ, უკრაინაზე რუსეთის მიერ განცხორციელებული თავდასხმის შემდეგ ქალაქში მიმდინარე მოვლენები ბაბი-იარს შეადარა და აღნიშნა:
რუსეთის გენშტაბის მთავარი სამმართველო

რუსეთის ფედერაციის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის მთავარი სამმართველო , ყოფ. მთავარი სადაზვერვო სამმართველო ( , გრუ) — რუსეთის სამხედრო დაზვერვის მართვის უმაღლესი ორგანო, შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის ერთ-ერთი წამყვანი სამმართველო. მის კომპეტენციაშია: შეიარაღებული ძალების დაზვერვის ყველა ორგანიზაციული სტრუქტურის საქმიანობის კოორდინაცია და საერთო ხელმძღვანელობა; დაზვერვის სახეების მიერ მოპოვებული ინფორმაციის შეკრება და გადამუშავება; ინფორმაციულ-ანალიტიკური სამუშაოების ორგანიზაცია და წარმოება, სადაზვერვო ინფორმაციის გადამუშავება და შეიარაღებული ძალების ხელმძღვანელობისათვის მიწოდება. მონაწილეობს საერთაშორისო ანტიტერორისტულ კოალიციაში რუსეთისა და პარტნიორების ურთიერთმოქმედებაში. სტრატეგიული დაზვერვა, როგორც სამმართველოს ერთ-ერთი მთავარი მიმართულება, წარმოებს ქვეყნის თავდაცვის უზრუნველყოფის, სტრატეგიული დაგეგმვისა და შესაძლო აგრესიის დროს შეიარაღებული ძალების გამოყენების ინტერესებში. დასაზვერ ქვეყნებთან მიმართებაში სტრატეგიული დაზვერვის მთავარი ამოცანებია: სამხედრო-პოლიტიკური და ეკონომიკური მიზნების მიღწევის საშუალებად სამხედრო ძალების გამოყენების გეგმებისა და პრაქტიკული ღონისძიებების აღმოჩენა; ომის წარმოების ხასიათსა და საშუალებებზე, შეიარაღებული ძალების შენებაზე, მათი ბრძოლისუნარიანობის ამაღლებაზე შეხედულებების განსაზღვრა; საბრძოლო შემადგენლობაში, დისლოკაციასა და ჯარების მოქმედებაში ცვლილებების გამოვლენა; შეიარაღებული ძალების სტრატეგიული (ოპერატიული) გაშლის უზრუნველყოფისათვის საომარ მოქმედებათა თეატრის ინფრასტრუქტურის ოპერატიული მოწყობის სრულყოფისა და მომზადების გეგმებისა და პრაქტიკული ღონისძიებების აღმოჩენა. სტრატეგიული დაზვერვა სპეციალური ძალებისა და აგენტურული, რადიოელექტრონული და კოსმოსური დაზვერვის საშუალებების გამოყენებით წარმოებს მუდმივად. გრუ-ს ორგანიზაციულ სტრუქტურაში შედის: სარდლობა, შტაბი, შეიარაღებული ძალების დაზვერვის სახეების ოპერატიული სამმართველო, ინფორმაციულ-ანალიტიკური სამმართველო, უზრუნველყოფისა და მომსახურების ნაწილები და ქვედანაყოფები. გრუ-ს უფროსი ექვემდებარება რუსეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსს და ქვეყნის თავდაცვის მინისტრს.
რევაზ კაპანაძე

რევაზ კაპანაძე (დ. 22 აპრილი, 1924, ჭიათურა — გ. 8 ივნისი, 2024, თბილისი) — ქართველი ექიმი და მეცნიერი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, მედიკო–ბიოლოგიური აკადემიის აკადემიკოსი.

ბიოგრაფია
1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1948–1951 წლებში იყო თბილისის პირველი კლინიკური საავადმყოფოს ექიმი–პათოლოგანატომი. 1952–1953 წლებში თბილისის პირველი კლინიკური ტუბერკულოზის საავადმყოფოს პათოლოგანატომიური განყოფილების გამგე. 1953–1957 წლებში მ. წინამძღვრიშვილის სახელობის კლინიკური და ექსპერიმენტული კარდიოლოგიის ინსტიტუტის პათოლოგანატომიური განყოფილების უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1957–1960 წლებში უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1960–1968 წლებში განყოფილების გამგე. სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს სამედიცინო ექსპერტიზის დეპარტამენტის ჰისტოლოგიური ექსპერტიზის სამმართველოში. ავტორია 182 სამეცნიერო ნაშრომის, გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიები. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 16 საკანდიდატო და 6 სადოქტორო დისერტაცია.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „გულისა და მისი საინერვაციო მექანიზმების სტრუქტურული ცვლილებები უეცარი კარდიოლოგიური სიკვდილის დროს“, დაიცვა 1957 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „მიოკარდიუმის ჰისტოქიმიური ცვლილებები მწვავე დაღლილობისა და აორტის სტენოზის დროს ექსპერიმენტში“, დაიცვა 1966 წელს.

ჯილდოები
1981 — ხალხთა მეგობრობის ორდენი
1964 — საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
დიმიტრი ფირბარი

დიმიტრი ფირბარი (დ. 1 აგვისტო, 1978, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, თეოლოგი, აღმოსავლეთმცოდნე, სასულიერო პირი, ჰუმანიტარი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი მწვანე მშენებლობის არქიტექტურის სპეციალობით, აგრეთვე თბილისის აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტის აღმოსავლეთის ქვეყნების ისტორიისა და საერთაშორისო ურთიერთობათა ფაკულტეტი არაბული ქვეყნების ისტორიის სპეციალობით.

2003 წელს კაიროს უნივერსიტეტში გაიარა არაბული ენის კურსები. მუშაობს ქურთების ისტორიისა და რელიგიის (იეზიდიზმის) საკითხებზე. 2007-2008 წლებში იყო საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის რადიოგადაცემების (იეზიდურ ენაზე) რედაქტორი. 2010-2012 წლებში იყო სათემო ცენტრის „საქართველოს იეზიდთა სახლის ოფიციალური საიტის .“-ის რედადაქტორი. 2011-2013 წლებში — საქართველოს ეზიდთა სახლის გაზეთის „ “ (ახალი მზერა) სარედაქციო კოლეგიის წევრი. 2019 წლიდან გიორგი წერეთლის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი) ეზიდოლოგიის განყოფილების ხელმძღვანელი. არის იეზიდთა სასულიერო პირი, ეზიდური წმინდა ტექსტების საღვთისმეტყველო კვლევების, ეზიდების ისტორიას და ეთნოგრაფიას მიძღვნილი სტატიების და მონოგრაფიების ავტორი. უდიდესი წვლილი შეაქვს საქართველოს კულტურული და რელიგიური მრავალფეროვნების განვითარების საქმეში. იგი ავტორია ფუნდამენტური კვლევისა, რომელიც შესაძლებელობას აძლევს მეცნიერებისა და საზოგადოების წარმომადგენლებს გაეცნონ იეზიდურ სულიერ მემკვიდრეობას. მის მიერ ნათარგმნი იეზიდური ტექსტები ნამდვილი შენაძენია მსოფლიო ცივილიზაციისა და კულტურის მკვლევართათვის. არის წიგნებისა და მრავალი სამეცნიერო და პუბლიცისტური სტატიის ავტორი.
ლეო რჩეულიშვილი

ლეო (ლევან) რჩეულიშვილი (დ. 1909, ხოვლე, კასპის რაიონი — გ. 1986) — ქართველი ინჟინერი, ისტორიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი. ხელოვნების ისტორიკოსი, საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
1932 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი.

იყო ხელოვნების მუზეუმის „მეტეხის“ თანამშრომელი 1936 წლიდან, 1941-1986 წლებში კი ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტის. 1954-1986 წლებში იგი იყო თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ხელოვნების ისტორიისა და თეორიის კათედრის გამგე, პროფესორი. იკვლევდა შუა საუკუნეების საეკლესიო და საერო ხუროთმოძღვრებას, საუკუნის ქართველ მხატვართა შემოქმედებას. ვ. ბერიძესა და ზ. ქურდიანთან ერთად გამოსცა წიგნი „თბილისი“, არქიტექტურის ისტორიკოსთა ჯგუფთან ერთად მოამზადა მონოგრაფია „თბილისის მეტეხის ტაძარი“. გამოკვლეული აქვს 1930-იან წლებში განადგურებული ე. წ. „გუბერნატორის სახლი“, საგანგებოდ შეისწავლა ძველი თბილისის სახე ე. ახვლედიანის შემოქმედებაში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ჯილდოები
1954 - საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე