ჩუია ნაკაჰარა

ჩუია ნაკაჰარა, (დ. 29 აპრილი, 1907 – გ. 22 ოქტომბერი, 1937) — იაპონელი მწერალი. თავდაპირველად მისი შემოქმედება ყალიბდებოდა ევროპული (ძირითადად ფრანგული) ექსპერიმენტული პოეზიის გავლენით. ჩუია იაპონური პოეზიის ერთ-ერთი წამყვანი ნოვატორი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ 30 წლის ასაკში გარდაიცვალა, ცხოვრებაში 350-ზე მეტი ლექსის დაწერა მოასწრო. ბევრმა მას „იაპონელი რემბო“ უწოდა ფრანგ პოეტთან მისი კავშირის გამო, რომლის ლექსებიც მან 1934 წელს თარგმნა.
ადრეული წლები
ჩუია ნაკაჰარა დაიბადა იამაგუტიში. მამამისი კენსუკე კაშიმურა, მაღალი ჯილდოების მქონე სამხედრო ექიმი იყო. კენსუკემ ცოლად შეირთო ფუკუ ნაკაჰარა, ხოლო შვილის დაბადებიდან მალევე იგი ნაკაჰარას ოჯახმა იშვილა, რის შემდეგაც მათ ოფიციალურად შეიცვალეს გვარი ნაკაჰარათი.
ჩუიას ბავშვობის პირველ წლებში მამამისი სამსახურებრივად ჰიროსიმასა და კანაზავაში გაგზავნეს, სადაც ოჯახიც თან გაჰყვა. ისინი იამაგუჩიში მხოლოდ 1914 წელს დაბრუნდნენ. 1917 წელს კენსუკემ დააარსა საკუთარი კლინიკა იმ ადგილას, სადაც დღეს ჩუია ნაკაჰარას მემორიალური დარბაზი მდებარეობს.
ვინაიდან მშობლებს ქორწინებიდან ექვსი წლის განმავლობაში შვილი არ ჰყავდათ და არც ნაკაჰარას საგვარეულოს ჰყავდა მემკვიდრე მშობლიურ ქალაქში, ისინი პირველი ვაჟის დაბადებამ ძალიან გაახარა და ამ მოვლენას სამი დღის განმავლობაში აღნიშნავდნენ.

განათლება და ლიტერატურული დასაწყისი
როგორც ცნობილი ექიმის უფროს ვაჟს, ნაკაჰარასგან მოელოდნენ, რომ თავადაც ექიმი გახდებოდა. მამის მაღალი მოლოდინების გამო, ჩუიამ ძალიან მკაცრი განათლება მიიღო, რამაც მას ჩვეულებრივი ბავშვობით ტკბობის საშუალება არ მისცა. ქალაქის საზოგადოებრივ მორალზე ნერვიულობის გამო, კენსუკე შვილს უკრძალავდა გარეთ თამაშს სხვა სოციალური ფენის ბავშვებთან. კიდევ ერთი შეზღუდვის მაგალითი იყო ის, რომ უმცროსი ძმებისგან განსხვავებით, მას მდინარეში ბანაობა ეკრძალებოდა დახრჩობის მიზეზით.
ასაკის მატებასთან ერთად, მის მიმართ სასჯელები უფრო სასტიკი ხდებოდა. ერთ-ერთი გავრცელებული მეთოდი იყო კედლის პირისპირ უძრავად დგომა. ნებისმიერ უეცარ მოძრაობაზე მამა მას სიგარეტის ნამწვით სწვავდა. თუმცა, ყველაზე მძიმე სასჯელი ბეღელში ძილი იყო, რაც ჩუიას, თავის ძმებთან შედარებით, ბევრჯერ მეტად ჰქონდა გამოვლილი. ეს ყველაფერი მიზნად ისახავდა მის მომზადებას ოჯახის უფროსობისა და კენსუკეს გზის გასაგრძელებლად.

ლიტერატურული კარიერა
მისი ლექსები მიჩნეულია გარკვეულწილად ბუნდოვნად და ტოვებს ტკივილის შთაბეჭდილებას. თავდაპირველად, ნაკაჰარა უპირატესობას ანიჭებდა პოეზიას იაპონურ ტრადიციულ ტანკას ფორმატში, მაგრამ მოგვიანებით (თინეიჯერობისას) იგი მიიზიდა თანამედროვე თავისუფალი ლექსის სტილმა, რომელიც მხარს უჭერდა დადაისტი პოეტი ტაკაჰაში შინკიჩი და ტომინაგა ტაროს. ტოკიოში გადასვლის შემდეგ იგი შეხვდა კავაკამი ტეცუტაროს და შოჰეი ოოკას, რომლებთან ერთადაც დაიწყო პოეტური ჟურნალის, -ის (იდიოტების ჯგუფი) გამოცემა. მას დაუმეგობრდა გავლენიანი ლიტერატურული კრიტიკოსი კობაიაში ჰიდეო, რომელმაც მას გააცნო ფრანგი სიმბოლისტი პოეტები არტურ რემბო და პოლ ვერლენი, რომელთა ლექსებიც მან თარგმნა იაპონურად. რემბოს გავლენა გასცდა მხოლოდ მის პოეზიას და ნაკაჰარა ცნობილი გახდა თავისი „ბოჰემური“ ცხოვრების წესით. ნაკაჰარამ მოახდინა იაპონურ ჰაიკუსა და ტანკაში გამოყენებული ხუთი და შვიდი მარცვლის ტრადიციული დათვლის ადაპტირება, თუმცა ხშირად არღვევდა ამ თვლას ვარიაციებით, რათა მიეღო მუსიკალური ეფექტი. მისი რამდენიმე ლექსი გამოყენებული იქნა სიმღერების ტექსტებად, ასე რომ, ეს მუსიკალური ეფექტი შესაძლოა თავიდანვე საგულდაგულოდ იყო გათვლილი. თავის ლექსებში ნაკაჰარა ავლენდა სხვადასხვა ემოციებს, რაც რეიჩელ დიუმას თქმით, ხშირად იყო „დაბნეულობა, მოწყენილობა, ბრაზი და პირქუშობა“. ზოგიერთ ლექსში იგი საუბრობს მარტოობაზე და იმაზე, თუ როგორ არის ცხოვრება სიბნელით სავსე.
ის ხშირად გამოხატავდა ბავშვურ გაოცებას ადამიანების მიმართ და იმის შესახებ, თუ როგორ უკავშირდებიან ისინი სამყაროს, რომელიც ჩვენი გონების მიღმა დგას. ნაკაჰარა, რომელიც გაიზარდა პრეფექტურაში, სადაც უპირატესად ქრისტიანები იყვნენ, თავის ლექსებში ხშირად აყენებდა ეჭვქვეშ რწმენას. თავის ნაწარმოებებში იგი სვამდა კითხვებს სულიერ და „სხვა“ სამყაროზე — სამყაროზე, რომელსაც ადამიანები ვერ აღწევენ. ჩუიას ნამუშევრები ბევრმა გამომცემელმა უარყო და მან აღიარება ძირითადად მცირე ლიტერატურულ ჟურნალებში ჰპოვა, მათ შორის -ში, რომელიც მან ჰიდეო კობაიაშისთან ერთად დააარსა (თუმცა დროდადრო და კადრულობდნენ მისი რომელიმე ნამუშევრის გამოქვეყნებას). ის მთელი ცხოვრება კობაიაშის ახლო მეგობრად დარჩა, მიუხედავად იმისა, რომ 1925 წლის ნოემბერში იასუკო ჰასეგავამ მიატოვა ნაკაჰარა და ამის ნაცვლად კობაიაში ჰიდეოსთან დაიწყო ცხოვრება. ეს მოვლენა მოხდა მისი მეგობრის, ტომინაგას გარდაცვალებისთანავე. 1927 წლის დეკემბერში იგი შეხვდა კომპოზიტორ საბურო მოროის, რომელმაც მოგვიანებით მუსიკაზე მოარგოა მისი არაერთი ლექსი, როგორიცაა . 1931 წლის აპრილში ჩუია ჩაირიცხა კანდას ტოკიოს უცხო ენათა კოლეჯში ფრანგული ენის შესასწავლად, სადაც 1933 წლის მარტამდე დარჩა. ნაკაჰარა 1933 წლის დეკემბერში დაქორწინდა ტაკაკო უენოზე (შორეულ ნათესავზე), ხოლო მისი პირველი ვაჟი, ფუმია, 1934 წლის ოქტომბერში დაიბადა. თუმცა, 1936 წლის ნოემბერში შვილის გარდაცვალებამ ტუბერკულოზის გამო, იგი ნერვულ აშლილობამდე მიიყვანა. ნაკაჰარა ამისგან სრულად ვერასოდეს გამოკეთდა, მიუხედავად დეკემბერში მეორე ვაჟის დაბადებისა. მისი გვიანდელი ლექსებიდან ბევრი ჰგავს მოგონებას და ამ უზომო ტკივილის შემსუბუქების მცდელობას.
1937 წლის იანვარში ნაკაჰარა ჩიბას სანატორიუმში მოათავსეს. თებერვალში ის გაწერეს და კამაკურაში დაბრუნდა, რადგან ვერ უძლებდა იმ სახლში ცხოვრებას, რომელიც ფუმიას მოგონებებს ინახავდა. მან არაერთი ნამუშევარი დაუტოვა კობაიაშის და მშობლიურ ქალაქ იამაგუჩიში დაბრუნებას გეგმავდა, როდესაც 1937 წლის ოქტომბერში, 30 წლის ასაკში, ტუბერკულოზური მენინგიტით გარდაიცვალა. მალევე, მისი მეორე ვაჟიც იგივე დაავადებით გარდაიცვალა. მისი საფლავი მშობლიურ ქალაქ იამაგუჩიშია. ეს არის ის საოჯახო საფლავი, რომელიც ფიგურირებს მის გამოუქვეყნებელ ლექსში „ჭრიჭინები“.

მემკვიდრეობა
სიცოცხლეშივე გამოიცა მისი ლექსების მხოლოდ ერთი ანთოლოგია — „თხის სიმღერები“, ისიც საკუთარი სახსრებითა და მხოლოდ ორასიანი ტირაჟით. სიკვდილის წინ მან დაასრულა მუშაობა მეორე კრებულზე — „გასული დღეების სიმღერები“.
სიცოცხლეში ნაკაჰარა არ მიეკუთვნებოდა მეინსტრიმ პოეტთა რიგებს, თუმცა მისი ლექსების ემოციურმა და ლირიკულმა ბუნებამ დროთა განმავლობაში ფართო აღიარება მოიპოვა. დღეს მას უამრავი თაყვანისმცემელი ჰყავს, განსაკუთრებით ახალგაზრდები. ნაკაჰარას შემოქმედება იაპონიის სასკოლო პროგრამის ნაწილია, ხოლო მისი პორტრეტი — შლაპითა და სევდიანი, „გაშტერებული“ მზერით — საყოველთაოდ ცნობილია.
მისი ნამუშევრების სიკვდილის შემდგომ პოპულარიზაციაში გადამწყვეტი როლი ითამაშა კობაიაში ჰიდეომ, რომელსაც პოეტმა სასიკვდილო სარეცელზე მიანდო თავისი ხელნაწერები. ასევე მნიშვნელოვანია ოოკა შოჰეის წვლილი, რომელმაც შეაგროვა და გამოსცა „ჩუია ნაკაჰარას სრული თხზულებანი“, რომელიც მოიცავს მანამდე გამოუქვეყნებელ ლექსებს, დღიურებსა და მრავალრიცხოვან წერილებს.