iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კეიბლი და დედპული

„კეიბლი და დედპული“ — კომიქსების სერია, რომლის გამოქვეყნება -მა დაიწყო 2004 წლიდან. ამ კომიქსით ორი გმირი კეიბლი და დედპული ერთ წიგნში გაერთიანდა. თაყვანისმცემელთა სურვილის გამო ეს კომიქსი დაიხურა და ორივე გმირს მიეცა „საკუთარი სოლო კომიქსი“. კომიქსმა უამრავი თაყვანისმცემელი გაიჩინა თავისი დამაინტრიგებელი, მოქმედებითი სტილით და იუმორით. ეს გამოცემა შეწყდა #50-ე ნომრით და საფუძველი ჩაუყარა დედპულის ახალ სერიას, რომელიც დაიწყო 2008 წლის 10 სექტემბერს და „კეიბლის“ სერიას 2008 წლის მარტიდან.
ასნოვა

ასნოვა (; აბრევიაცია: , "ახალ არქიტექტორთა ასოციაცია") — ავანგარდული არქიტექტურული ასოციაცია საბჭოთა კავშირში 1920-30-იან წლებში, რომლის წევრებს ზოგადად "რაციონალისტებს" უწოდებდნენ.

ასოციაცია 1923 წელს წამოიწყო ნიკოლაი ლადოვსკიმ, რომელიც ვხუტემასის მასწავლებელი და ინხუკის წევრი იყო, სხვა ავანგარდისტ არქიტექტორებთან, როგორიცაა ვლადიმირ კრინსკი, ერთად. ლადოვსკის მეთოდი, თუმცა უეჭველად მოდერნისტული, მაინც უფრო ინტუიციური იყო, ვიდრე ფუნქციონალისტური, და ნაწილობრივ გეშტალტის ფსიქოლოგიას ეყრდნობოდა. 1919 წელს ლადოვსკიმ არქიტექტურული რაციონალიზმი განსაზღვრა, როგორც "ფსიქიკური ენერგიის ეკონომია ნაგებობის სივრცული და ფუნქციონალური ასპექტების აღქმაში". ჯგუფის მკვლევარებზე განსაკუთრებული გავლენა მოახდინა ჰუგო მიუნსტერბერგის შრომებმა. ლადოვსკიმ 1926 წელს მიუნსტერბერგის ინდუსტრიული ფსიქოლოგიის თეორიის საფუძველზე ააგო ფსიქოტექნიკური ლაბორატორია. ზოგადად, ჯგუფი კონცენტრირებული იყო (როგორც ლადოვსკი იტყოდა) არქიტექტურასთან "ფსიქო-ორგანიზაციული" ეფექტების შექმნაზე: სკულპტურული მიდგომა, ფუნქიონალურის ნაცვლად, რაც ოსა-ს ჯგუფიდან "ფორმალიზმის" ბრალდებებს იწვევდა. ასნოვა და ოსა ერთმანეთთან ჩართული იყო პოლემიკაში ტერმინოლოგიის ირგვლივ და იმაზე, თუ ვის უფრო შეეფერებოდა "კონსტრუქტივიზმი".

ჯგუფმა მნიშვნელოვანი გავლენა მოიპოვა, როდესაც ელ ლისიცკი შუა 1920-იან წლებში მათი მხარდამჭერი გახდა და ასნოვას სიახლეების ჟურნალის პირველი ნომერის დიზაინი შექმნა 1926 წელს. ამასთან, იმ დროის ყველაზე განთქმული საბჭოთა მოდერნისტი არქიტექტორი კონსტანტინ მელნიკოვიც ჯგუფის წევრი იყო ერთი პერიოდი, ვინაიდან, მისი თქმით, ის ოსა-ს მეცნიერულ სიზუსტეს ამჯობინებდა ჯგუფის კონცენტრაციას აფექტზე და ინტუიციაზე. თუმცა მოგვიანებით მან და ილია გოლოსოვმა ჩამოაყალიბეს "ცენტრი" ჯგუფი ასნოვასა და ოსას შორის. ბერთოლდ ლუბეტკინი, უკეთ ცნობილი მისი შრომებისთვის ლონდონში, ასევე ასოცირებული იყო ამ ჯგუფთან ადრეულ წლებში. გიორგი კრუტიკოვის 1928 წლის "მფრინავი ქალაქი"" ასნოვას პროექტი იყო, რომელმაც ერთდროულად სახელი გაითქვა და ყმადაღებული გახდა მისი უკიდურესი უტოპიურობისთვის, სამეცნიერო ფანტასტიკის მოტივებით.

ასნოვას წევრები ნაყოფიერი იყვნენ ქაღალდის პროექტებსა და კონკურსებში, თუმცა იშვიათად თუ აუგიათ რაიმე. მისი წევრები მელნიკოვი და ლადოვსკის პირველი და მეორე ადგილით დაჯილდოვნდენ 1925 წლის პარიზის ექსპოზიციაზე საბჭოთა პავილიონისთვის. რამდენიმე განხორციელებული პროექტი შემორჩენილია ყოფილი საბჭოთა კავშირის ტერიტორიაზე. მათგან ყველაზე განთქმულია ლადოვსკის საცხოვრებელი კორპუსი ტვერსკაიას ქუჩაზე მოსკოვში (1929) და "სოციალური კონდენსატორის" სამზარეულოებისა და კომუნალური საცხოვრებლების სერია აგებული ლენინგრადში 1928-31 წლებში ასნოვას ჯგუფის მიერ, რომელშიც შედიოდნენ: ა. კ. ბარუჩევი, ი. ა. გილტერი, ი. ა. მეერცონი და ი. ო. რუბანჩიკი.

ასნოვა 1928 წელს გაიყო, როდესაც ლადოვსკიმ საკუთარი ჯგუფი "არუ" (არქიტექტორ-ურბანისტთა ასოციაცია) ჩამოაყალიბა, თუმცა მათ ასნოვასთან ერთობლივი პროექტი წარმოადგინეს საბჭოების სასახლის კონკურსისთვის. ჯგუფი საბოლოოდ დაიშალა 1932 წელს სხვა არტისტულ ასოციაციებთან ერთად.
რაჭა-ლეჩხუმის გლეხთა აჯანყება

რაჭა-ლეჩხუმის გლეხთა აჯანყება — ბოლშევიკური ბანდების მიერ რაჭა-ლეჩხუმში მოწყობილი აჯანყება 1918 წელს ამიერკავკასიის დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკის, შემდეგ საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის წინააღმდეგ. აჯანყების უშუალო საბაბი გახდა სოფელ ლასურიაში მოწვეულ ყრილობაზე სამაზრო ერობის წარმომადგენელთა გამოუცხადებლობა და ადგილობრივი ხელისუფლების მიერ ცაგერის გამაგრების დაწყება. ბოლშევიკების ერთ-ერთმა რაზმმა, რომელსაც ი. სვანიძე მეთაურობდა, ხელთ იგდო ცაგერი და სამაზრო ხელისუფლება გააუქმა. მთავრობამ ლეჩხუმში გვარდიელთა რაზმი გაგზავნა ჯავშნოსანი ავტომობილის თანხლებით, მაგრამ ეს რაზმი ბოლშევიკებმა განაიარაღეს, ხოლო მისი ერთ-ერთი მეთაური ლევან დადეშქელიანი მოლაპარაკებებზე მიიწვიეს და ვერაგულად მოკლეს.

14 მარტს ქუთაისის საგუბერნიო კომისარმა ივანე კაჩუხაშვილმა ლეჩხუმის მაზრა კანონგარეშე გამოაცხადა. სახალხო გვარდიამ ჩაკეტა ლეჩხუმისაკენ მიმავალი ყველა გზა, აიკრძალა სურსათის შეტანა. 15 მარტს ბოლშევიკებმა თანამოაზრეებს საქართველოს სხვა მხარეებშიც მოუწოდეს დაეწყოთ ძირგამომთხრელი ქმედებები. ლეჩხუმის მაზრის კანონგარეშე გამოცხადების მიმართ საზოგადოების არაერთგვაროვანი რეაქციის გამო მთავრობამ ბლოკადა მოხსნა რეგიონს და ამავდროულად, წესრიგის აღსადგენად გვარდიელთა ახალი რაზმები გაგზავნა იქ. საბოლოოდ მთავრობის ჯარის ნაწილებმა ცაგერი აიღეს. ამბოხებულთა ცალკეული ბანდები ბრძოლას განაგრძობდნენ. ახალი ძალით იფეთქა აჯანყებამ რაჭაში. აჯანყებულთა დასახმარებლად მივიდა სამეგრელოს ბოლშევიკთა ბანდა ალექსი გეგეჭკორის ხელმძღვანელობით. შეიქმნა სამეგრელო-რაჭა-ლეჩხუმის რევოლუციური შტაბი, რომელშიც 5 კაცი შედიოდა. შტაბის ბრძანებით ონელი ვაჭრები დააყაჩაღეს და იძულებით გადაახდევინეს ფული, ეს თანხა კი ბოლშევიკური რაზმების მომარაგების მოხმარდა. ამავე დროს ამბროლაურში რაიონულ ყრილობაზე აირჩიეს რაიონის ხელმძღვანელი ორგანოს აღმასრულებელი კომიტეტი. ვითარება გართულდა. აჯანყებულთა წინააღმდეგ გაიგზავნა ჯარისა და გვარდიის ნაწილები, რომლებიც ბოლშევიკები სოფელ ტვიშთან ბრძოლაში დაამარცხეს. გორგაღალასთან ბრძოლის შემდეგ გვარდიამ დროებით 15 კმ-ით უკან დაიხია. ორკვირიანი ბრძოლის შემდეგ, 23 აგვისტოს, აჯანყებულები საბოლოოდ დამარცხდნენ, ბოლშევიკური ბანდები რეგიონიდან განიდევნა.
რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონი

რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონი — კავკასიონის სამხრეთის კალთის მონაკვეთი ძირითადად მდინარე რიონის აუზის ფარგლებში. ჩრდილოეთი საზღვარია კავკასიონის მთავარი ქედი მწვერვალი ფასისმთიდან (დასავლეთით) მწვერვალ ზეკარამდე (აღმოსავლეთით), სამხრეთით — ხვამლის მასივისა და რაჭის ქედის სამხრეთი კალთის ძირი. აღმოსავლეთით მასში შემოდის მდინარეების ჯეჯორისა და ღარულის ზემო აუზები. დასავლეთ და ჩრდილოეთ-დასავლეთი საზღვარი ჯერ ლეჩხუმის ქედია, შემდეგ მდინარეების ცხენისწყლისა და რიონ-ლაჯანურას წყალგამყოფი.

რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონის მთავარი ქედი აგებულია კამბრიუმისწინა და პალეოზოური გრანიტოიდებით, გნაისებითა და კრისტალური ფიქლებით. დანარჩენი ტერიტორია — იურული, ცარცული და მესამეული ნალექებით (თიხაფიქლები, ქვიშაქვები, პორფირიტული წყება, კირქვები, კონგლომერატები). რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონის უმთავრესი ოროგრაფიული ერთულებია: კავკასიონის მთავარი ქედი, აგრეთვე გვერდითი ქედები: ლეჩხუმის, რაჭის, შოდა-კედელას ქედი და მათი მრავალრიცხოვანი განტოტებები, რაჭისა და შაორის ქვებულები. კავკასიონის მთავარ ქედზე, აგრეთვე ლეჩხუმის, შოდისა და კედლის ქედებზე ჩამოყალიბებულია მაღალმთიანი, ალპური ტიპის რელიეფი, შემონახულია ძველი გამყინვარების კვლები. რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონის დანარჩენი, უმეტესი ნაწილის რელიეფი შექმნილია მდინარეული ეროზიით. რელიეფის თანამედროვე სახის ჩამოყალიბებაში მნიშვნელოვანი როლი ეკუთვნის მეწყრულ და კარსტულ პროცესებს. რელიეფის კარსტული ფორმებია რაჭის ქედზე, ხვამლის მასივზე, მდინარეების ჭანჭახისა და ჯეჯორის ხეობებში და სხვაგან.

რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონი ზღვის სუბტროპიკული ნოტიო ჰავის ოლქში მდებარეობს და ხასიათდება ჰავის სიმაღლებრივი ზონალურობით, დაწყებული საკმაოდ ნოტიო, ზომიერად ცივზამთრიანი და შედარებით მშრალი ცხელზაფხულიანი ჰავიდან (დაბალ მთებში) დამთავრებული მუდმივი უხვთოვლიანი და მყინვარებიანი მაღალმთიანი ნოტიო ჰავით (მაღალ მთებში). მთავარი მდინარე რიონი, შენაკადები, მარცხენა: ზოფხიტურა, ჩეშურა, ჭანჭახი, ღარულა, ჯეჯორა, კრიხულა, შარეულა, ლეხიდარი და სხვა. მარჯვენა: საკაურა, ლუხუნი, რიცეულა, ლაჯანურა და სხვა. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმცირობა — ზამთარში. რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონზე არის ტბები: ქვედის ტბა, ჭელიაღელე, სასვანოტბა, დევის ტბა, შავი ტბა; ხელოვნური წყალსაცავები: შაორის, ტყიბულის, ლაჯანურის, მინერალური წყაროებია შოვში, უწერაში და სხვა. რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონის მყინვარებია: ზოფხიტო, ლაბოდა, კირტიშო, ბოყო, დიდი ედენა და ბუბა.

დაბალმთიან ზონაში ტყის ყომრალ და ნეშომპალა-კარბონატულ ნიადაგებზე შერეული ფართოფოთლოვანი ტყეებია (მუხა, რცხილა, წიფელი, წაბლი და სხვა) მარადმწვანე ქვეტყით. ამავე ნიადაგებზე საშუალმთის ზონაში გაბატონებულია რცხილნარ-წიფლნარი და წიფლნარი. ტყის ზედა სარტყლის გაეწრებულ ყომრალ და ზოგან ნეშომპალა-კარბონატულ ნიადაგებზე მუქწიწვიანი ტყეებია (ნაძვი, სოჭი), აქა-იქ ფიჭვნარიც. მთის მდელოს ნიადაგებზე სუბალპური და ალპური ბუჩქნარი და მდელოებია, დიდი მდინარეების გასწვრივ ალუვიური ნიადაგებია, რომლებიც უმთავრესად კულტურულ მცენარეებს უკავია. რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონზე გაბატონებულია 3 ტიპის ლანდშაფტი: ნოტიოჰავიანი მთა-ტყის (რამდენიმე სახის, მათ შორის კარსტული), მთა-მდელოს (სუბალპური და ალპური ქვეტიპებით, ზოგან კარსტული) და გლაციალურ-ნივალური ლანდშაფტები.
ქართველ ხალხთა მსოფლიო კონგრესი

ქართველ ხალხთა მსოფლიო კონგრესი (ქხმკ) — საქართველოს ფარგლებს გარეთ მცხოვრები ქართველების საზოგადოებრივი ორგანიზაცია, რომელიც დაფუძნებულია 2009 წლის მარტში სანქტ-პეტერბურგში. 2009 წლის 14 მაისს ქართველ ხალხთა საერთაშორისო კონფერენციაზე სოჭში კონგრესის პრეზიდენტმა ალექსანდრე ებრალიძემ განაცხადა თავისი სურვილის შესახებ დაიწყოს ბრძოლა საქართველოს პრეზიდენტის პოსტის დასაკავებლად.

ორგანიზაციის პრეზიდენტია ალექსანდრე ებრალიძე — რუსეთში მცხოვრები ქართველი ბიზნესმენი. ვიცე-პრეზიდენტები: ბადრი მელაძე — ქ. მოსკოვის სახელმწიფო გაერთიანებული საწარმოს ”დედაქალაქის აფთიაქების” გენერალური დირექტორის მოადგილე უსაფრთხოების სფეროში; ვლადიმერ ხომერიკი — რუსეთის ინოვაციური და საინვესტიციო სფეროს სპეციალისტების სახელმწიფო აკადემიის რექტორის მრჩეველი.
ალექსანდრე ებრალიძე

ალექსანდრე იოსების-ძე ებრალიძე (; დ. 20 ივნისი, 1955, ბათუმი) — ქართული წარმომავლობის რუსი ბიზნესმენი. ღსს „ტალიონის“ გენერალური დირექტორი, ქართველ ხალხთა მსოფლიო კონგრესის პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1955 წელს ბათუმში. დედა — მათემატიკის მასწავლებელი, მამა — რუსული ენისა და ლიტერატურის, ისტორიის. ბავშვობიდან აქტიურად იყო სპორტით დაკავებული - კრივითა და შტანგით. 1971 წელს, სკოლის დამთავრების შემდეგ გადასახლდა რუსეთში.

საბაზისო განათლება — ისტორიული – მიიღო რუსეთის ა. ი. ჰერცენის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიურ უნივერსიტეტში. მეორე განათლება — იურიდიული — მიღებული აქვს სანქტ-პეტერბურგის იურიდიულ აკადემიაში.

1992 წელს დააარსა ღსს ”ჰუმანიტარული და საქმიანი თანამშრომლობის ცენტრი” , ამჟამად ღსს ”ტალიონი”, რომლის გენერალური დირექტორიც ამჟამად არის. კომპანია დაკავებულა დეველოპერული, სარესტორნო, ტურისტული და გამომცემლობითი საქმიანობით. წარმატებით განახორციელა სანქტ-პეტერბურგის ისტორიული ცენტრის შენობების რეკონსტრუქციისა და აღდგენის, მათ შორის ელისეევის სახლისა და შერემეტიევოს სასახლის, პროექტები, აქტიურადაა დაკავებული ოსტერმან-ტოლსტოის სასახლის რეკონსტრუქციით. ყველა რეკონსტრუირებულმა შენობამ სრულად შეინარჩუნა თავისი ისტორიული არქიტექტურა და ინტერიერი. ტვერის რაიონის ქ. ტორჟოკში დააარსა ხე-ტყის გადამამუშავებელი ინოვაციური საწარმო -პანელების წარმოებისათვის.

სრულიად რუსეთის ისტორიულ-ლიტერატურული პრემიის ”ალექსანდრე ნეველის” დამფუძნებელი, სანქტ-პეტერბურგის ცენტრში პეტრე ბაგრატიონისათვის ძეგლის დადგმის ინიციატორი და სპონსორი.

ჰყავს ცოლი, ორი ქალიშვილი და სამი შვილიშვილი.

პოლიტიკური მოღვაწეობა
2009 წლის თებერვალში ალექსანდრე ებრალიძემ დააარსა ქართველ ხალხთა მსოფლიო კონგრესი, რომლის ოფიციალურ მიმართვაში დეკლარირებულია საქართველოს კრიზისული მდგომარეობიდან გაყვანა სტაბილური დემოკრატიული განვითარების გზაზე. კონგრესის წევრები კრიტიკულად აფასებენ მ. სააკაშვილის საქართველოს პრეზიდენტის პოსტზე მოღვაწეობას, მოუწოდებენ რუსეთთან მეგობრული ურთიერთობების აღდგენისაკენ. საინფორმაციო სააგანტოს ონ-ლაინ კონფერენციისას ებრალიძემ აღნიშნა, რომ გაცნობიერებული აქვს რუსეთის პოზიცია აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის დამოუკიდებლობის აღიარების მიმართ, მაგრამ ამას მხარს არ უჭერს.

2009 წლის 14 მაისს ქართველ ხალხთა საერთაშორისო კონფერენციაზე სოჭში განაცხადა თავისი სურვილის შესახებ დაიწყოს ბრძოლა საქართველოს პრეზიდენტის პოსტისათვის

2009 წლის 3 ივნისს რადიო თავისუფლების პროგრამაში ”სტუმრების დრო” ქართველ ხალხთა მსოფლიო კონგრესის პრეზიდენტმა ხაზი გაუსვა ქართველ და რუს ხალხთა შორის კეთილმეზობლური ურთიერთობების მნიშვნელოვნობას.

14 ივნისს გაზეთში ”ვერსია გამოქვეყნდა ინტერვიუ ა.ი. ებრალიძესთან, რომელშიც მან განაცხადა: ”პირველი, რასაც მე შევუდგები, საქართველოს პრეზიდენტად გახდომის შემდეგ, იქნება ჩვენი სამშობლოს ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა. თუ არ მოხდება ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა - აფხაზეთისა და სამაჩაბლოს დაბრუნება - საქართველოს კატასტროფა ელოდება”.

დაგეგმილი აქვს საქართველოს მოქალაქეობის მიღება, ისტორიულ სამშობლოში აქტიური პოლიტიკური მოღვაწეობა, მათ შორის გაზეთის გამოშვება, რადიოსადგურისა და ტელევიზიის გახსნა საქართველოში.
ჰენრი ერნესტ გასკოინ ბულვერი

სერ ჰენრი ერნესტ გასკოინ ბულვერი (11 დეკემბერი, 1836 – 30 სექტემბერი, 1914), ბრიტანეთის კოლონიური იმპერიის დიპლომატი, პოლიტიკოს სერ ჰენრი ლიტონ ბულვერის ძმისშვილი.

ბულვერი ჩატერჰაუზის სკოლაში და კემბრიჯის კოლეჯში სწავლობდა.

დაჯილდოებული იყო „ბრიტანეთის წმინდა მიქაელისა და წმინდა გიორგის ორდენით“. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა ინგლისელ მწერალთან ჰენრი ჰაგარდთან.
ნოქალაქევის არქეოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალი

პარმენ ზაქარაიას სახელობის ნოქალაქევის არქეოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალი — მუზეუმ-ნაკრძალი საქართველოში. დაფუძნდა 1979 წელს, მოიცავს ადრეული შუა საუკუნეების საქართველოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ძეგლს — ნოქალაქევი (ციხე-გოჯი, არქეოპოლისი).

ნოქალაქევის ყველაზე ადრეული არქეოლოგიური ფენები და აქ აღმოჩენილი ნივთები თარიღდება ძვ. წ. - საუკუნეებით. მათ შორისაა: სხვადასხვა ცხოველთა (ცხვარი, ღორი, ცხენი) კერამიკული ქანდაკებები, ძვ. წ. - საუკუნეების ფენებიდან გამოვლენილი როგორც ადგილობრივი წარმოების, ასევე იმპორტული თიხის ჭურჭელი (ამფორები), ელინისტური ხანის (ძვ. წ. - სს.) ორმოსამარხები და ქვევრსამარხები მდიდრული სამარხეული ინვენტარით:ოქროს, ვერცხლის, ბრინჯაოს, მინისა და პასტის მძივები, ბეჭდები, საყურეები, სასაფეთქლეები, სამაჯურები და სხვა.

ნაქალაქარის ტერიტორიაზე გამოვლენილია აგრეთვე საერო არქიტექტურის ნიმუშები (სასახლეები, აბანოები), წყალსაცავი, გვირაბი და სხვა სახის სამეურნეო თუ საფორტიფიკაციო ნაგებობები. ნაქალაქარის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია - სს-ის მცირე ზომის სასახლე, ძველ გალავნებზე და კოშკებზე შედარებით ახალი სამშენებლო ფენებიც. მუზეუმ-ნაკრძალის ფონდებში დაცულია 3450 ექსპონატი. ციხე-გოჯის ტერიტორიაზე მდებარეობს სამეგრელოს და ზემო სვანეთის მხარის ტერიტორიაზე ერთ-ერთი უძველესი ქრისტიანული ტაძარი ორმოცი წმინდა მოწამის სახელობის ეკლესია - საუკუნის პირველი ნახევარი.

მუზეუმი მუშაობს ყოველდღე, ორშაბათის გარდა, 10-დან 18 საათამდე.
ფოტოგალერეა
ცინ შიხუანდი

ცინ შიხუანდი (დ. ძვ. წ. 259 — გ. ძვ. წ. 210) — ცინის სამეფოს მმართველი (ძვ. წ. 246 წლიდან), რომელმაც დაასრულა მრავალსაუკუნოვანი მეომარ სამეფოთა ეპოქა. ძვ. წ. 221 წლისთვის დაამყარა მმართველობა შუა ჩინეთის მთელ ტერიტორიაზე და შევიდა ისტორიაში როგორც პირველი ჩინური ცენტრალიზებული სახელმწიფოს შემქმნელი. მის მიერ დაფუძნებული ცინის დინასტია, რომელიც მიზნად ისახავდა ჩინეთის ათი ათასი წლის განმავლობაში მართვას, ჩამოგდებული იქნა რამდენიმე წელიწადში მისი სიკვდილიდან.

ცინ შიხუანდი დღემდე რჩება ერთ-ერთ დისკუსიურ ფიგურად ჩინეთის ისტორიაში. ჩინეთის გაერთიანების შემდეგ მან და მისი უახლოესმა მრჩეველმა ლი შიმ გაატარეს ეკონომიკური და პოლიტიკური რეფორმები. მან წამოიწყო ისეთი გიგანტური პროექტები, როგორებიცაა ჩინეთის დიდი კედელი, ჩინეთის პირველი იმპერატორის მავზოლეუმი, გზების სისტემა და ტერაკოტის არმია. ამავდროულად მან დაწვა უამრავი მწიგნობარი და სხვადასხვა წიგნი.
რბილი ცრუფარიანა

რბილი ცრუფარიანა — მწერი კოქციდების ოჯახისა. დედალი ბრტყელია, ოვალური, მოყვითალო-მომწვანო ან მონაცრისფრო. მისი სიგრძე 1,5-5 მმ აღწევს. მატლი უფერულია, თითქმის გამჭვირვალე. რბილი ცრუფარიანა გავრცელებულია სუბტროპიკულ და ტროპიკულ ზონაში. აზიანებს სუბტროპიკულ (უფრო ლიმონს) და დეკორატიულ მცენარეებს. ორანჟერეისა და ოთახის მცენარეების ძირითადი მავნებელია. წუწნით აზიანებს ფოთოლს, იშვიათად მიწისზედა სხვა ორგანოებს. მწერის ტკბილ გამონაყოფზე სახლდება სოკო, რომელიც აშავებს მცენარეს. ხშირად დაზიანებული მცენარე ხმება. მწერი ცოცხალმშობია, ზამთრობს მატლის ფაზაში. წელიწადში იძლევა 3-4 თაობას. რბილი ცრუფარიანას მავნეობას ამცირებს სოკო -ი, აგრეთვე სხვა პარაზიტი, სოკოები და ენტომოფაგები (უფრო ქალციდები). რბილი ცრუფარიანას წინააღმდეგ იყენებენ ქიმიურ და ბიოლოგიურ ერთობლივი ბრძოლის მეთოდს (ინტეგრირებული მეთოდი).
რბილი ხორბალი

რბილი ხორბალი — ხორბლის ჰექსაპლოიდური სახეობა (სომატურ უჯრედში 42 ქრომოსომაა). თავთავი ფხიანი ან უფეხოა, მარცვალი — შიშველი, თეთრი, წითელი ან ყვითელი. შედარებით ზამთარგამძლე. გვალვაამტანი და ადრეულა მცენარეა, ძლიერ პლასტიკური, მოჰყავთ მიწათმოქმედების ყველა ქვეყანაში.

მოიცავს 200-მდე სახესხვაობას. ცნობილია რბილი ხორბლის მრავალი საგაზაფხულო და საშემოდგომო ჯიში.

საქართველოში უმეტესად რბილი ხორბალია გავრცელებული. იგი მოიცავს უძველეს აბორიგენულ ჯიშებს — სხვადასხვა ეკოტიპის დოლის პურს, იფქლს, ხულუგოს, გომბორულას, რაჭულას და სხვა. საქართველოში გავრცელებულ ხორბლის ჯიშებს შორის ყველაზე მეტი ფართობი უკავია უფხო 1.
რბილტანიანასებრნი

რბილტანიანასებრნი — ხოჭოების ოჯახი. აქვთ რბილი საფარველები, მათ შორის რბლი ზედა ფრთები. მათი სხეულის სიგრძე ჩვეულებრივ 15 მმ აღწევს. უფრო ხშირად ძაფისებრი ულვაშები აქვთ. მტაცებლები არიან. მატლიც მტაცებელია, ახასიათებს ნაწლავის გარეშე მონელება — ნადავლს ბასრი ყბებით იჭერს, შიგ ფერმენტებს უშვებს და დარბილების შემდეგ შეიწოვს. მოზამთრე მატლები თბილ დღეებში თოვლზე გამოდიან. ოჯახში 3500 სახეობაა, რომლებიც ფართოდ არიან გავრცელებული. საქართველოში გვხვდება 52 სახეობა, მათ შორის პურის ხოჭო (რომელიც აზიანებს პურის, ქერისა და შვრიის მარცვლებს) და ციცინათელა.
რბილტყავიანი კუები

რბილტყავიანი კუები — მტკნარი წყლის კუთა რიგი. მათი გაბრტყელებული სხეული და ფარი დაფარულია რბილი ტყავით. თავი ბოლოვდება ხორთუმით, რომლის წვეროზე ნესტოებია განლაგებული. თათებზე აპკია გაჭიმული დამატებითი სუნთქვის ორგანო — ხახის ლორწოვანი გარსის გამონაზარდები, რაც საშუალებას აძლევს დიდხანს დარჩნენ წყლის ქვეშ. ძალზე მოძრავი მტაცებლები არიან. იკვებებიან ძირითადად თევზებითა და მოლუსკებით. მრავლდებიან ხმელეთზე. რიგში 2 ოჯახის 23 სახეობაა. გავრცელებული არიან აზიაში, აფრიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. რბილტყავიანი კუები რამდენიმე ათეულ კვერცხს დებენ. რბილტყავიანი კუები მეტად ავები არიან და მწარედ იკბინებიან.
რგოლოვანი ჭიები

რგოლოვანი ჭიები , მაღალი ორგანიზაციის ჭიების ტიპი. აქვთ სხეულის მეორეული ღრუ — ცელომი. მათი სიგრძე რამდენიმე მმ-დან 3 მ-მდეა. სხეული ორმხრივსიმეტრიულია, შინაგანი ტიხრებით დაყოფილია სეგმენტებად (სომიტები), რასაც შეესაბამება გარეგანი რგოლები. რგოლოვანი ჭიებს ახასიათებთ შინაგან ორგანოთა მეტამერია. აქვთ კარგად განვითარებული კან-კუნთოვანი პარკი. საჭმლის მომნელებელი სისტემა შედგება პირის ღრუსაგან, ხახისაგან, შუა და უკანა ნაწლავისაგან, რომელიც ანალურ ხვრელში იხსნება. სისხლის მიმოქცევა უმეტესად დახშულია. რგოლოვანი ჭიები კანით სუნთქავენ, ზოგს ლაყუჩები აქვს. გამოყოფს ფუნქციას ასრულებენ ნეფრიდიები (ჩვეულებრივ თითოეულ სეგმენტში თითო წყვილია). ნერვული სისტემა შედგება თავის ტვინის, ხახის ქვეშა განგლიონებისა და მუცლის ნერვული ძეწვისაგან. ცალსქესიანი ან ჰერმაფროდიტი ცხოველები არიან, ვითარდებიან პირდაპირ ან მეტამორფოზით. გვხვდება უსქესო გამრავლებაც — დაკვირტვა (პარატომია). რგოლოვანი ჭიების ტიპში დაახლოებით 9000 სახეობაა. იყოფა ორ ქვეტიპად:
უსარტელოები , რომლებსაც განეკუთვნება კლასები: მრავალჯაგრიანი ჭიები ანუ პოლიქეტები და ექიურიდები;
სარტყელიანები , რომლებსაც განეკუთვნება კლასები: მცირეჯაგრიანი ჭიები ანუ ოლიგოქეტები და წურბელები.
რგოლურა პარკხვევია

რგოლურა პარკხვევია — პეპელა პარკხვევიების ოჯახისა. ხეხილოვანი და ტყის ჯიშების მავნებელია, უპირატესად აზიანებს ვაშლსა და მუხას. დედალი პეპლის ფრთების შლილია 40 მმ, მამლისა 32 მმ. წინა ფრთები მურა-მოყვითალო ან მურა-წითელია და განივი მუქი ზოლი გასდევს. მუხლუხი მოცისფრო-ნაცრისფერია, რომლის სიგრძე 55 მმ აღწევს, ერთ მცენარეზე 5–10 ნაყარის არსებობა სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენს მოსავლისთვის.

წვრილი ტოტების შეჭრა და დაწვა; მუხლუხების ბუდეების შეგროვება და მოსპობა; მცენარის დამუშავება ინსექტიციდებით.
რედიფი

რედიფი — სპარსული პოეტიკის ტერმინი. გავრცელებულია შუა და ახლო აღმოსავლეთის ქევეყნების ლიტერატურაში. აღნიშნავს სიტყვას ან სიტყვათა ჯგუფს, რომელიც უცვლელად მეორდება სარითმო სიტყვების შემდგომ. მრავალსიტყვიანი რედიფი ასრულებს ერთგვარი რეფრენის როლს და მისი სემანტიკა ხშირად ხაზს უსვამს ლექსის ძირითად იდეასა და განწყობილებას. სპარსულის გარდა გავრცელებულია მახლობელი აღმოსავლეთის ხალხთა პოეზიაში.

რედიფის გამოყენების შემთხვევები გვაქვს ქართულ ხალხურ პოეზიაშიც: „წუთისოფელი რა არი, აგორებული ქვა არი, რა წამსაც დავიბადებით, იქვე საფლავი მზა არი...“
გვხვდება აგრეთვე საიათნოვას, იეთიმ გურჯისა და ე. წ. ქალაქური პოეზიის სხვა წარმომადგენელთა ლექსებში.
რედუტ-კალე

რედუტ-კალე — ნავსადგური დასავლეთ საქართველოში შავი ზღვის სანაპიროზე საუკუნის ნახევარში. მდებარეობდა მდინარე ხობისწყლის შესართავში, ახლანდელი სოფელ ყულევის ადგილზე. 1804 წელს, როდესაც ამ ადგილებში რუსეთის ჯარის ნაწილები განლაგდა და რედუტი მოეწყო. რედუტ-კალე დასავლეთ საქართველოში განლაგებული რუსეთის ჯარის მთავარ სასურსათო ბაზად იქცა. იგი აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის ერთ-ერთი ნავსადგური იყო, საიდანაც ამიერკავკასიაში შემოდიოდა ევროპული საქონელი. განსაკუთრებით გაიზარდა რედუტ-კალის მნიშვნელობა 1821 წლიდან, როდესაც ამიერკავკასიაში შეღავათიანი სატრანზიტო სავაჭრო ტარიფი დაწესდა; აქედან საქონელი უკვე შუა აღმოსავლეთშიც გადიოდა. შემდგომში სატრანზიტო სავაჭრო ტარიფის ცვლილება თავისთავად გავლენას ახდენდა რედუტ-კალის მნიშვნელობაზე. 1846 წელს მან სანავსადგურო ქალაქის სტატუსი მიიღო. ყირიმის ომის (1853-1856) დროს, 1854 წელს, რედუტ-კალე თურქეთის ესკადრამ დაბომბა, შემდეგ რუსეთის ჯარებმა მისი ციხესიმაგრე ააფეთქეს და ქალაქიდან გავიდნენ. რედუტ-კალე თურქებმა დაიკავეს. პარიზის საზავო ხელშეკრულების (1856) თანახმად, 21 მარტს თურქებმა დათმეს რედუტ-კალე, მაგრამ ქალაქიდან გასვლისას გადაწვეს. ამის შემდეგ რედუტ-კალის მნიშვნელობა დაეცა და დასავლეთ საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროზე დაწინაურდნენ სანავსადგურო ქალაქები ფოთი და სოხუმი.
ალექსანდერ ჰუმბოლდტის ფონდი

ალექსანდერ ჰუმბოლდტის ფონდი (გერმ. -) — გერმანიის სახელმწიფოს ფონდი, რომელიც აფინანსებს საერთაშორისო სამეცნიერო კვლევებს. სპონსორობას უწევს როგორც ახალგაზრდა დამწყებ ისე აღიარებულ მეცნიერებს. ძირითადად აფინანსებს უცხოელ მეცნიერთა ყოფნას და კვლევას გერმანიაში, როგორც წესი 6-დან 24-თვემდე. ფონდი ასევე გასცემს სხვადასხვა ჯილდოებს და პრემიებს საერთაშორისო აღიარების მქონე მეცნიერთათვის. ახალგაზრდა მეცნიერთათვის ძირითადად გაიცემა ჰუმბოლდტის სტიპენდია, ხოლო გამოჩენილი მეცნიერთათვის ჰუმბოლდტის პრემია და ჰუმბოლდტის პროფესურა. ეს უკანასკნელი დაარსდა 2008 წელს. იმ წელს ის რვა გამოჩენილ მეცნიერს მიენიჭა, რომელთაგან ერთი-ერთი იყო ცნობილი ქართველი ფიზიკოსი გიორგი დვალი. ქართველ მეცნიერთაგან ჰუმბოლტის პრემიით სხვადასხვა დროს დაჯილდოვდნენ ენათმეცნიერი თამაზ გამყრელიძე, არქეოლოგი ოთარ ლორთქიფანიძე და მათემატიკოსი თეიმურაზ ფირაშვილი.
რევაზაშენი

რევაზაშენი — ძველი ნასოფლარი სოფელ დიდი გომარეთის (დმანისის მუნიციპალიტეტი) მიდამოებში. შემორჩენილია 2 ეკლესია. ერთი - საუკუნეების დიდი სამნავიანი ბაზილიკაა. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. შიგნით გაყოფილია ორ-ორი დაბალი თაღით. ეკლესია ნაგებია დაუმუშავებელი ქვით. კონსტრუქციულად მნიშვნელოვანი ნაწილები თლილი ქვისაა. ბაზილიკის ჩრდილო-დასავლეთით აღმართულია მეორე — შუა საუკუნეების დარბაზული ეკლესია. მისი კარის ტიმპანის წარწერებიანი ქვა ჩამოვარდნილია. წარწერაში იხსენიება კათალიკოსი შიო. ნასოფლარში შემონახულია აგრეთვე ქვით ნაგები საცხოვრებელი და სამეურნეო შენობების ნანგრევები. ნასოფლარში დგას თლილი ქვით მოპირკეთებული შუა საუკუნეების დარბაზული ეკლესია, რომლის არქიტრავის წარწერაში მოხსენიებულია ვინმე ბაკური.
გიორგი შაშიაშვილი

გიორგი შაშიაშვილი (დ. 1 სექტემბერი, 1979, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა მცველის პოზიციაზე. 2001–2010 წლებში იცავდა საქართველოს ეროვნული ნაკრების ღირსებას.

კარიერა
საკლუბო
გიორგი შაშიაშვილმა კარიერა თბილისის „დინამოში“ დაიწყო. 1998 წელს კლუბმა თსუ თბილისში გაანათხოვრა, სადაც ერთი წელი გაატარა და 1999 წელს თბილისის „დინამოში“ დაბრუნდა. მის შემადგენლობაშიც 2004 წელს თანამეგობრობის თასი მოიპოვა.

2005 წელს 7 მატჩი ითამაშა ვლადიკავკაზის „ალანიას“ რიგებში, თუმცა კარიერა ვერ აეწყო და 2006 წელს მისი შემდეგი კლუბი ოდესის „ჩორნომორეცი“ გახდა, რომლის შემადგენლობაშიც სულ ცხრაჯერ გამოვიდა მინდორზე. 2007 წელს სათამაშო ფორმის აღდგენის მიზნით მშობლიურ თბილისის „დინამოში“ დაბრუნდა და ნახევარი სეზონი გაატარა. 2007–2009 წლებში გრაცის „შტურმში“ განაგრძო თამაში, სადაც ძირითად შემადგენლობაშიც დაიმკვიდრა ადგილი. 2009–2012 წლებში იყო ბერძნულ „ერგოტელისში“. 2013–2014 წლებში თბილისის „დინამოს“ ღირსებას იცავდა.

სანაკრებო
გიორგი შაშიაშვილს სანაკრებო დებიუტი თავდაპირველად საქართველოს 21-წლამდე ნაკრებში, 1999 წლის 30 მაისს ჰქონდა. სულ მალე მას მოჰყვა დებიუტი ქვეყნის უპირველეს ნაკრებში — 2001 წლის 9 მაისს, აზერბაიჯანის ნაკრებთან. 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში მან სულ 11 თამაში ჩაატარა, ხოლო ეროვნულ გუნდში 32 და ერთი გოლიც გაიტანა. ეს იყო 2008 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ციკლში მსოფლიოს ჩემპიონ იტალიის ნაკრებთან. შაშიაშვილის გოლი ევროსპორტმა 2006 წელს გატანილ ევროპის ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო მატჩებში გასულ გოლებს შორის საუკეთესო გოლად დაასახელა.

სამწვრთნელო
2014 წლიდან იგი თბილისის „დინამოს“ ახალგაზრდული აკადემიის 14-წლამდე ფეხბურთელთა გუნდის მწვრთნელად მუშაობდა.

მიღწევები
საკლუბო
დინამო თბილისი
საქართველოს ჩემპიონი: 1996–97, 1997–98, 2002–03.
საქართველოს თასის მფლობელი: 1996–97, 2002–03, 2003–04.
საქართველოს სუპერთასის მფლობელი: 1997, 1998.