iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ტერიაკი

ტერიაკი — საჭმლის დამზადების ტექნიკა, რომელშიც საჭმელი იდუღება და გრილზე იწვება სოიოს სოუსით, მირინითა და შაქრით. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ტექნიკა ხშირად ასოცირდება იაპონურ სამზარეულოსთან, ეს ტექნიკა ასევე ხშირად გამოიყენება სხვა აზიურ სამზარეულოებში, როგორიცაა: ჩინეთი, ინდონეზია და ტაილანდი.

იაპონიაში ძირითადად თევზი - ყვითელკუდა, მარლინი, თინუსი, ორაგული, კალმახი და სკუმბრია - და ქათამი გამოიყენება, ხოლო დასავლეთში უფრო ხშირად სხვა თეთრი და წითელი ხორცი - ღორის, ცხვრის და საქონლის ხორცი.იაპონიაში ზოგჯერ გამოყენებული სხვა ინგრედიენტებია კალმარი, ჰამბურგერის სტეიკი და ხორცის ბურთულები.

სიტყვა ტერიაკი მომდინარეობს არსებითი სახელიდან ტერი, რომელიც ნიშნავს ბზინებას ან სიპრიალეს რომელსაც ტარაში შაქრის შემცველობა ანიჭებს და იაკიდან , რაც გრილზე შეწვის მეთოდს ეხება. ტრადიციულად ხორცი იყო რამოდენიმეჯერ ამოვლებდნენ სოუსში. ითვლება, რომ ტერიაკი იაპონიაში განვითარდა 1600 წლებში.

ტარე ტრადიციულად მზადდება სოიოს სოუსით, საკესა და შაქრის ერთმანეთში შერევით. სოუსს ადუღებენ და სასურველ სისქემდე ამცირებენ, შემდეგ იყენებენ ხორცის დასამარინადებლად, რომელიც შემდეგ გრილზე ან გრილზე იწვება. ზოგჯერ ჯანჯაფილს ამატებენ და საბოლოო კერძი შეიძლება იყოს მორთონ მწვანე ხახვით.
ვარიაციები
ტერიაკის ბურგერი არის ჰამბურგერის ვარიაცია, რომელიც ან ტერიაკის სოუსით ამზადებენ ან , ან დაფქულ ხორცის კატლეტში ამ სოუსით აზავებენ. ჯორჯ მოცის თქმით, ეს კერძი სათავეს იაპონიაში იღებს.
შემწვარი ტერიაკი გულისხმობს ხორცის ან ბოსტნეულის შეწვას და ტერიაკის სოუსში მოთუშვას. ვეგეტარიანული ინგრედიენტები ასევე შეიძლება მომზადდეს ტერიაკის სტილში.

ქვეყნის მიხედვით
ამერიკის შეერთებული შტატები
ტერიაკის სოუსი
ჩრდილოეთ ამერიკაში ნებისმიერი კერძი, რომელიც ტერიოაკის მსგავსი სოუსით არის მომზადებული, ტერიოაკად მიიჩნევა. ამას ხშირად უცხო ინგრედიენტებით ამზადებენ – მაგ. სეიკის ან მირინის ნაცვლად სხვა ალკოჰოლით, ასევე უმატებენ სესამს ან ნიორს (რაც იაპონურ ტრადიციულ სამზარეულოში იშვიათია). სოუსი, როგორც წესი, ტკბილია, თუმცა ზოგჯერ შესაძლოა იყოს ცხარეც. ზოგჯერ იყენებენ ანანასის წვენსაც – ტკბილ გემოსთან ერთად ის შეიცავს ბრომელაინს, რაც ხორცს ამცნობს. ასევე არატრადიციულია, როცა ხორცს ჯერ გრილზე წვავენ და შემდეგ ასხამენ ტკბილ სოუსს ან ამ სოუსში ამარინადებენ. ტერიოაკის სოუსი ზოგჯერ გამოიყენება ქათმის ფრთებზე ან დიპად.

სიეტლის ტერიაკი
სიეტლში, ვაშინგტონის შტატი, 1990-იან წლებში ტერიოაკის გარშემო ძლიერი კულინარიული კულტურა ჩამოყალიბდა. 2010 წლისთვის ქალაქში 83-ზე მეტი რესტორანი იყო, სახელში "ტერიოაკით". ზოგი წყარო მას სეატლის სავიზიტო სამზარეულოდაც მიიჩნევს, განსაკუთრებით როგორც სწრაფი კვების პოპულარული ფორმა.პირველი დამოუკიდებელი ტერიოაკის რესტორანი — ' — 1976 წელს გაიხსნა ქვინ ენის უბანში.
ჯონ ემერიკ ედუარდ დალბერგ-აქტონი

ჯონ ემერიკ ედუარდ დალბერგ-აქტონი პირველი ბარონი აქტონი, გროპოლის მეცამეტე მარკიზი, , (დაბ. 10 იანვარი, 1834 წელი; გარდ. 19 ივნისი 1902 წელი) — უფრო მეტად ცნობილია როგორც ლორდი აქტონი, იყო ინგლისელი კათოლიკე ისტორიკოსი, ლიბერალი პოლიტიკოსი და მწერალი. აქტონი მტკიცე დამცველი იყო პირადი თავისუფლებისა და ინდივიდუალური უფლებების. ის განსაკუთრებით ცნობილია თავისი უკვდავი შეხედულებით კონცენტრირებული ძალაუფლების საფრთხეების შესახებ. 1887 წელს, წერილში ერთ-ერთ ანგლიკან ეპისკოპოსს, მან დაწერა ცნობილი სიტყვები: „ძალაუფლება მიდრეკილია კორუფციისკენ, ხოლო აბსოლუტური ძალაუფლება — აბსოლუტური კორუფციისკენ,“ რითაც გამოხატა თავისი რწმენა, რომ უკონტროლო ძალაუფლება ყველაზე დიდ საფრთხეს წარმოადგენს ადამიანის თავისუფლებისთვის. მის ნაშრომებში მუდმივად ხაზგასმული იყო მთავრობისა და ინსტიტუციური ძალაუფლების შეზღუდვის მნიშვნელობა ინდივიდუალური უფლებებისა და პირადი თავისუფლების დასაცავად.
ყარსის მუზეუმი

ყარსის მუზეუმი — გაიხსნა 1963 წელს ყარსის კათედრალში (ახლა კუმბეთის მეჩეთი) ყარსი, თურქეთი.

ნაგებობა პირველად აშენდა როგორც სომხური ეკლესია (წმინდა მოციქულთა ეკლესია) სომხური ბაგრატუნების დინასტიის ქვეშ აბასის მიერ 930-937 წლებში. 1579 წელს იგი მეჩეთად გარდაიქმნა.აქ შეგროვდა ყარსისა და მისი მიმდებარე რეგიონის არქეოლოგიური ნიმუშები, ასევე შუა საუკუნეების სომხური ქალაქ ანის გათხრების შედეგად აღმოჩენილია ობიექტები. მუზეუმის ახალი შენობის დასრულების შემდეგ ნიმუშები გადატანილი იქნა და იქ გამოფენილი.

ყარსის ახალი მუზეუმი მდებარეობს გზაზე, რომელიც ანისისკენ მიმავალი გზიდან ტოვებს ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. გამოფენილია და ნაპოვნი ნივთებია ბრინჯაოს ხანიდან დღემდე. ანექსში ასევე განთავსებულია ეთნოგრაფიული განყოფილება.
თოფუზ გაბაიძე

თოფუზ გაბაიძე (დ. 2 თებერვალი, 1912, გ. 1990 — ქართველი მოცეკვავე და ქორეოგრაფი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ხიხაძირში, ხულოს რაიონში. ქართულ ხალხურ სიმღერებს, ცეკვებსა და დოლზე დაკვრას აჭარაში ცნობილი მეჭიბონე ედეჰემ სურმანიძის ხელმძღვანელობით სწავლობდა. 1930-იან წლებში მისი საშემსრულებლო ხელოვნება კიდევ უფრო დაიხვეწა ხიხაძირის სასოფლო კლუბთან არსებული სიმღერისა და ცეკვის თვითმოქმედ ანსამბლში, რომელსაც 80 წელს გადაცილებული სახელგანთქმული მოცეკვავე ასლან აბაშიძე და მეჭიბონე ქოჩახელა ხელმძღვანელობდნენ. 1934 წელს თბილისში გამართულ ამიერკავკასიის ხალხთა მხატვრული თვითმოქმედების პირველ ოლიმპიადაზე მან შესანიშნავად შეასრულა „ხორუმის“ ე.წ. ჩამკეტის როლი. 1936 წელს საქართველოს მშრომელთა მხატვრული თვითმოქმედების მეორე ოლიმპიადაზე მოიპოვა დიდი წარმატება, ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის სცენაზე ა.ცეცხლაძესთან და ი.კახიძესთან ერთად „განდაგანას“ შესრულებით. 1941 წელს სამხედრო ნაწილში, სადაც ის მსახურობდა ჩამოაყალიბა ქართული სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლი და ხშირად ჯარის ნაწილებში კონცერტებს მართავდა. 1942 წლიდან მოყოლებული 1973 წლამდე სხვადასხვა დროს მუშაობდა ბორჯომის, ხულოს, ხიხაძირის კულტსაგანმანათლებლო დაწესებულებებში. ხელმძღვანელობდა ბათუმის სახანძრო რაზმის სიმღერისა და ცეკვის თვითმოქმედ ანსამბლს.
ბალიქესირის ნაციონალისტური ძალების მუზეუმი

ბალიქესირის ნაციონალისტური ძალების მუზეუმი — მუზეუმი ბალიქესირში, თურქეთი. ეძღვნება არარეგულარულ ნაციონალისტური ძალებს, რომელიც ჩამოყალიბდა თურქული ეროვნული მოძრაობის ნაწილად თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის დროს (1919–1923).

მდებარეობა და ხელმისაწვდომობა
მუზეუმი მდებარეობს ანაფართალარის ქუჩა 58-ში. იგი ღიაა ყოველდღე, ორშაბათის გარდა, 8:30 საათიდან 17:00 საათამდე ადგილობრივი დროით.

ფონი
მუზეუმის ადგილზე თავდაპირველი იდგა სასახლე, რომელიც აშენდა გირიდიზადე მეჰმეთ ფაშასთვის, ყარასის სანჯაყის ხაზინადარისთვის, 1840 წელს. პირველი სასახლე 1900 წელს დაიწვა, ახალი სასახლე ააშენეა ხაზინადრის შვილიშვილმა ჰალილ ფაშამ. თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის დროს შენობა გამოიყენებოდა ადგილობრივი ნაციონალისტური ძალების შეკრების ადგილად. სმირნის ოკუპაციის შემდეგ დღეს, 1919 წლის 15 მაისს, ბალიქესირის გამოჩენილი მოქალაქეები შეიკრიბნენ ამ სასახლეში და ჩამოაყალიბეს ნაციონალისტური ძალები უცხო ჯარების წინააღმდეგ საბრძოლველად. იგი ასევე გამოიყენებოდა კორპუსისა და ალი ჰიქმეთ აიერდემის შტაბ-ბინად.

1946 წლიდან შენობა გამოიყენებოდა ბალიქესირის მუნიციპალიტეტის დარბაზად. მუნიციპალურმა საბჭომ 1985-1986 წლებში გადაწყვიტა შენობის გარდაქმნა მუზეუმად ნაციონალისტური ძალების პატივსაცემად. მუნიციპალიტეტსა და ბალიქესირის გუბერნატორობას შორის ხელმოწერილი ოქმის თანახმად, შენობის გამოყენების უფლება განუსაზღვრელი ვადით გადაეცა კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს.

მუზეუმი გაიხსნა 1996 წლის 6 სექტემბერს. შენობისა და ექსპონატების გადახედვისა და რეორგანიზაციის შემდეგ მუზეუმი ხელახლა გაიხსნა 2008 წლის 26 დეკემბერს.

მუზეუმი
მუზეუმი განთავსებულია ორსართულიან ოსმალურ შენობაში, სადაც თითოეული სართული 120 მ² ფართობისაა. იგი შედგება ორი განყოფილებისგან. პირველ სართულზე გამოფენილია დოკუმენტები, ფოტოები და პირადი ნივთები 41 მოქალაქისა, რომლებმაც ბალიქესირში ნაციონალისტური ძალები ჩამოყალიბეს. გამოფენილია ფოტოები, რომლებიც გადაღებულია მუსტაფა ქემალ ათათურქის ქალაქში ვიზიტის დროს 1923 წლის 6 თებერვალს. ზედა სართულზე დაცულია ბალიქესირსა და მის შემოგარენში ნაპოვნი არქეოლოგიური და ეთნოგრაფიული ნივთები.

მუზეუმს აქვს 4979 საკოლექციო ნივთი და დაახლოებით 45500 საკვლევი ობიექტი.
ბურსის სატყეო მუზეუმი

ბურსის სატყეო მუზეუმი — მუზეუმი ბურსაში, ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში, რომელიც ეძღვნება სატყეო საქმიანობას. გაიხსნა 1989 წელს და განთავსებულია ისტორიულ ოსმალური ეპოქის სასახლეში. მისი კოლექციის თითქმის 1,000 ნივთს აღწევს.

მუზეუმის შენობა
სატყეო მუზეუმი განთავსებულია ოსმანგაზში, ბურსაში, ჩეკირგეს უბნის ჩეკირგეს ქუჩაზე, ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში, ოსმალური ბაროკოს არქიტექტურული სტილის საუკუნის შენობაში ბაღით, რომელსაც „საათჩის სასახლე“ ეწოდება. 1989 წლის 29 მარტს მუზეუმი გაიხსნა.

ექსპონატები
მუზეუმი არის პირველი და ერთადერთი სატყეო მუზეუმი თურქეთში. ის გამოფენს თითქმის 1,000 ნივთს. მუზეუმის განყოფილებებია: ტყის ცხოვრება, მცენარეული ნაშთები, ტყის მცენარეულობა და ხე-ტყის მოპოვების იარაღები, სატყეო იარაღები და მოწყობილობები, ისტორიული დოკუმენტები და ჩანაწერები, რუკები და კოსმოსური ფოტოსურათები, ასევე ტყეშიდა სატელეკომუნიკაციო მოწყობილობები. მუზეუმში ასევე არის „ათათურქის კუთხე“ და ბიბლიოთეკა.

ტყის ცხოვრების განყოფილებაში გამოფენილია თურქეთის მრავალი ეროვნული პარკიდან სხვადასხვა ცხოველის ტაქსიდერმიული ნიმუშები და მწერების მდიდარი კოლექცია. მუზეუმში არსებული ნაშთების კოლექციაც ძალიან მდიდარია. შეიძლება იხილოთ ფლორის ნაშთები, რომლებიც დღესაც არსებობს. განსაკუთრებული ექსპონატია ექვსი მილიონი წლის სეკვოიის ხის ნაშთი, რომლის ხისეული მახასიათებლები შენარჩუნებულია. კიდევ ერთი საინტერესო ექსპონატია 700 წლის სოსნოვსკის ფიჭვი ბორჩხადან, ართვინიდან, ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთიდან. აქ შეხვდებით ეთნოგრაფიულ ნივთებს ისტორიული და თანამედროვე ხის ბრენდინგის იარაღების გარდა.

სატყეო მუზეუმი ღიაა ყოველდღე 9:00-დან 17:00 საათამდე ადგილობრივი დროით, მაგრამ დახურულია კვირასა და ორშაბათს.
ბურსის თურქული და ისლამური ხელოვნების მუზეუმი

ბურსის თურქული და ისლამური ხელოვნების მუზეუმი — მუზეუმი, რომელიც განთავსებულია მწვანე მეჩეთის ყოფილ მედრესეში, რომელიც აშენდა ოსმალეთის სულთან მეჰმედ -ის ბრძანებით 1419 წელს.

ისტორია
მუზეუმის ისტორია იწყება 1904 წლიდან, როდესაც ბურსაში პირველი მუზეუმი დაარსდა აქაური ბიჭების გიმნაზიაში ისლამურ/ოსმალური რელიქვიებისა და არქეოლოგიური აღმოჩენების საჩვენებლად, რომლებიც აღმოჩენილი იყო ქალაქის ადმინისტრაციული საზღვრების ფარგლებში. 1929 წელს გამოფენამ გადაინაცვლა ბურსის თურქული და ისლამური ხელოვნების მუზეუმის ამჟამინდელ ადგილას. 1971 წელს არქეოლოგიური გამოფენებისთვის ახალი შენობის მომზადების შემდეგ, მწვანე მეჩეთის პირველადი ადგილი დარჩა თურქული და ისლამური ხელოვნების მუზეუმად.

იხილით აგრეთვე
თურქული და ისლამური ხელოვნების მუზეუმი
ასლან კაბისოვი

ასლან კაბისოვი (დ. 11 ნოემბერი, 1940, ლენინგრადი — გ. 2016) — ქართველი მოცეკვავე.

ბიოგრაფია
1954 წელს 15 წლისა, სამხრეთ ოსეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლში მიიღეს და მალე კოლექტივის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წევრი გახდა; სამხრეთ ოსეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის წამყვანი მოცეკვავე, 1959 წელს საქართველოს ხალხური ცეკვის სახელმწიფო აკადემიურ ანსამბლში მიიღეს, სადაც 1977 წლამდე მოღვაწეობდა; მის მიერ შესრულებული ცეკვებიდან განსაკუთრებული იყო „ფარიკაობა“, „ხორუმი“, „მხედრული“, „ლელო“, „შეჯიბრი“, „ხანჯლური“ და სხვა. საგასრტოლოდ იმოგზაურა სსრკ-ის ყველა რესპუბლიკისა და მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. 1977 წლიდან სათავეში ჩაუდგა საქართველოს ახალგაზრდათა სამხრეთ ოსეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლს, როგორც მთავარი ქორეოგრაფი.

ჯილდოები
1971 — საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი, ქართული ხალხური საცეკვაო ხელოვნების განვითარებაში აქტიური მონაწილეობისთვის.
არშუშა პატრიკიოსის წარწერა

არშუშა პატრიკოსის მოსახსენებელი წარწერა — ასომთავრული წარწერა, რომელიც განთავსებულია ორ ფილაზე. შეიცავს 11 სტრიქონს. ფილები დაზიანებულია. წარწერა იპოვეს აბასთუმნის ეკლესიის ნანგრევებთან. ქარაგმის ნიშანი წარწერას არ ახლავს.
წარწერა
 ...ჲვტნაე მფსა
დიდლი ნთვთ
...ბრძნბთა ღთვდცლა მფლა
არშა პტკსა და ნბთა ღთთა ქვთა ერთა
ქრპლს ცხსთა. ობთ მწოლ ვიყავ და
ამრთე პტსნი ჯი წა ღსთმშბლსა სხლა
სლცლდ ჩმდა და
ძმთა ჩმთა მეო
ხბსათს ყ.ა ჭრსა
ამს სწთრს ა სკნს
და ვნ აღხს ლცვა მჴსნ
წარწერის წაკითხვა
[შეწევნითა ქრისტჱსითა], ჲვსტინიანე მეფისა [ზე მე
ვიქმენ ღმრთისაგან განდიდებული ნათესავთ [ა
ყოველთა ჩემთა]: ბრძანებითა ღმრთივდაცვულისა მამფლისა
არშუშა პატრიკიოსისა და ნებითა ღმრთისაჲთა ქართველთა ერისთავისა
ქრისეპულის (?) ციხისვთობით მოწოდებულ ვიყავ და
აღვმართე პატიოსანი ჯუარი წმინდისა ღმრთისმშობელისა სახელსა
სალოცველად ჩემდა და
ძმათა ჩემთა მეო-
ხებისათჳის ყოელისა ჭირისა
ამას საწუთროს და საუკუნეს.
და ვინ აღმოიკითხოს, ლოცვასა მომიჴსენო[ს].
დათარიღება
ნოდარ შოშიაშვილი წარწერას იუსტინიანე -ის მოღვაწეიობის გამორჩეულ პერიოდს უკავშირებს ( 685-595; 705-711), მაგრამ წარწერაში ამ იმპერატორის სახელის უდავოდ ამოკითხვა საეჭვოა. სარგის კაკაბაძის აზრით, წარწერა - საუკუნეებისაა. თეიმურაზ ბარნაველი მიიჩნევს, რომ ძეგლი საუკუნეებისაა. ამავე დროს მიაკუთვნებს წარწერას აკაკი ბაქრაძე.
ვალერი სილოგავა თვლის, რომ წარწერა საუკუნისაა.
ბურსის კარაგოზის მუზეუმი

ბურსის კარაგოზის მუზეუმი — მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს ოსმანგაზში, ბურსაში, ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთი, რომელიც ეძღვნება ფოლკლორული ჩრდილოვანი თეატრის ფიგურებს კარაგოზსა და ჰაჯივათს. იგი დაარსდა 2007 წელს.

ფონი
მუზეუმი მდებარეობს ჩეკირგეს ქუჩაზე, ოსმანგაზის რაიონის ჩეკირგეს უბანში, ბურსაში. იგი განთავსებულია ყოფილ ელექტროენერგიის განაწილების შენობაში. შენობა, რომელიც რაღაც პერიოდში არ გამოიყენებოდა, გარდაიქმნა სამხატვრო სახლად ბურსის მუნიციპალიტეტისა და ბურსის ხელოვნებისა და კულტურის ფონდის მიერ და გაიხსნა 1997 წლის 15 ივნისს. მას დაერქვა „კარაგოზის სახლი“ შენობის პირდაპირ მოსაპირისპირედ მდგომი „კარაგოზისა და ჰაჯივათის ძეგლის“ გამო, რომელიც ბურსის კულტურული სიმბოლოა. სამხატვრო სახლი შედგებოდა თეატრალური დარბაზისგან, სადაც იდგმებოდა ტრადიციული თურქული ჩრდილოვანი თეატრი კარაგოზი და ჰაჯივათი, კარაგოზისა და ჰაჯივათის მარიონეტების გალერეისგან, სპეციალიზებული ბიბლიოთეკისა და დიზაინის სემინარიისგან. საერთაშორისო მარიონეტული ასოციაცია უნიმას ბურსის ფილიალის დაარსებით სამხატვრო სახლი გარდაიქმნა ტრადიციული ჩრდილოვანი თეატრის აღორძინების ცენტრად.

შესვლა
მუზეუმი ღიაა ყოველდღე 9:30-დან 17:30 საათამდე ადგილობრივი დროით, მაგრამ ორშაბათს დახურულია. სემესტრის არდადეგების დროს სკოლის ბავშვები ინტერესს იჩენენ მუზეუმის მონახულებით. ჩრდილოვანი თეატრის სპექტაკლები უფასოა. 2018 წელს მუზეუმის ვიზიტორების რაოდენობამ 129 000-ს მიაღწია.
ბურსის ენერგეტიკის მუზეუმი

ბურსის ენერგეტიკის მუზეუმი — ტექნოლოგიური მუზეუმი, რომელიც ეძღვნება ელექტროენერგიას და დაარსდა 2012 წელს მიტოვებული ტექსტილური ქარხნის გამოუყენებელ ელექტროსადგურში ბურსაში, ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთი.

მუზეუმი მდებარეობს 40°12′03″ 29°03′03″ კოორდინატებზე, დოქტორ სადიქ აჰმეთის ბულვარზე, ოსმანგაზის რაიონში.

მერინოსის ქარხანა იყო ერთ-ერთი სახელმწიფო ქარხანა, რომელიც დაარსდა 1938 წელს. ეს იყო ტექსტილური ქარხანა, რომელიც იყენებდა მერინოს ცხვრის მატყლს. 1944 და 1946 წლების დამატებებით ის გახდა ბალკანეთისა და ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნების ამ ტიპის ყველაზე დიდი ქარხანა. თუმცა, 2004 წელს ქარხანა დაიხურა პრივატიზაციის პროგრამის ფარგლებში. მისი 314,369 კვადრატული მეტრი (3,383,840 კვ ფუტი) მიწის ნაკვები ინფრასტრუქტურასთან ერთად გადაეცა ბურსის მეტროპოლიტენური მუნიციპალიტეტს.

ქარხანას ჰქონდა საკუთარი ენერგეტიკული ქარხანა 3,200 კვადრატული მეტრის (34,000 კვ ფუტი) ფართობით. 2012 წლის 7 სექტემბერს მუნიციპალიტეტმა დააარსა ენერგეტიკული მუზეუმი. მუზეუმში ხაზგასმულია ელექტროენერგიის როლი ცივილიზაციაში. ელექტროენერგიის ისტორია მსოფლიოში, თურქეთში და ბურსაში, განათების მოწყობილობები და ელექტროენერგიის წარმოება ნაჩვენებია ფოტოებითა და ანიმაციებით.
ბირმული კატა

ბირმული კატა — კატის ჯიში, რომელსაც ასევე ,,წმინდა ბირმულ კატა-საც უწოდებენ. ეს კატა მეგობრული და მშვიდი ბუნების მქონეა, რომელიც კარგად ეჩვევა ოჯახის წევრებს. ბირმული კატა დასავლეთ აზიაში ჩამოყალიბებული იშვიათი კატის ჯიშია, რომელსაც ნადირობა არ იზიდავს და ძაღლებს ძირითადად კარგად ეგუება.

ისტორია
არ არსებობს ზუსტი ინფორმაცია ბირმული კატის წარმოშობის შესახებ, მაგრამ ხშირად მათ სამშობლოდ ჩრდილოეთ ბირმას მიიჩნევენ. ბირმაში კატების ეს ჯიში ტაძრებში ჰყავდათ ხოლმე. ბირმული კატები გარდაცვლილი ბერების რეინკარნაციად მიიჩნევოდნენ. ერთ-ერთი ვერსიის თანახმად ეს ჯიში ევროპაში ორი ევროპელის მეშვეობით მოხვდა, რომლებსაც კატების წყვილი აჩუქეს ბერებმა , როგორც საჩუქარი ლაო-ცუნის ტაძრის დაცვისთვის. საფრანგეთში ცოცხალმა მხოლოდ ძუ კატამ ჩააღწია, რომელმაც შემდეგ კნუტები დაყარა. ითვლება, რომ ბირმული კატები ამ ორი ინდივიდის საშუალებით გავრცელდა ევროპაში.
თექირდაღის ეთნოგრაფიული და არქეოლოგიური მუზეუმი

თექირდაღის ეთნოგრაფიული და არქეოლოგიური მუზეუმი 
— ეროვნული მუზეუმი თექირდაღში, თურქეთში, რომელიც ამ პროვინციასა და მის გარშემო აღმოჩენილ არქეოლოგიურ ნივთებს, ასევე რეგიონის კულტურული ისტორიის ეთნოგრაფიულ ნივთებს ავლენს.

1967 წელს დაარსებული მუზეუმი ფიზიკური განათლების ადმინისტრაციის მცირე შენობაში იყო განთავსებული. 1976 წელს თექირდაღის პროვინციის გუბერნატორის სასახლე (თურქულად: ) კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს გადაეცა მუზეუმად გამოსაყენებლად. თექირდაღის მუზეუმი ამ შენობაში საზოგადოებისთვის 1992 წლის 28 დეკემბერს გაიხსნა.

მუზეუმის შენობას აქვს ორი მთავარი სართული, გარდა ბოლო სართულისა, სხვენისა და ბაღისა. გამოფენები წარმოდგენილია პირველ სართულზე, სხვენში და ბაღში ხუთსართულიანი ტერასებით. გამოფენილია არქეოლოგიური ნაპოვნი ადრეული ბრინჯაოს ხანიდან (ძვ.წ. 3000-2500), გვიანი ბრინჯაოს ხანიდან (ძვ.წ. 2000-1200) და ადრეული რკინის ხანიდან (ძვ.წ. 1400-1000), ასევე ელინისტური, ძველი რომაული, ბიზანტიური და ოსმალური პერიოდებიდან. ეთნოგრაფიული განყოფილება ამ რეგიონის მცხოვრებთა მიერ ოსმალურ დროსა და მის შემდეგ გამოყენებულ ნივთებს ავლენს, რათა მაგალითი მისცეს მათი ისტორიული ცხოვრების წესს.
ქონურალფის მუზეუმი

ქონურალფის მუზეუმი — მუზეუმი დუზჯეს პროვინციაში, თურქეთი.

ქონურალფი არის ქალაქი, რომელსაც სახელი დარქმეული აქვს ადრეული ოსმალელი გმირის სახელიდან გამომდინარე. ის თითქმის შერწყმულია ქალაქ დუზჯესთან. მუზეუმი მდებარეობს ჯუმჰურიეთის ქუჩაზე. ის გაიხსნა 1994 წლის 18 ნოემბერს.

მუზეუმის შენობას აქვს სამი საგამოფენო დარბაზი, ერთი ლაბორატორია, საკონფერენციო დარბაზი, ორი საწყობი ოთახი და ადმინისტრაციისთვის გამოყოფილი ოთახები.

მუზეუმში 1788 არქეოლოგიური ექსპონატია. ქონურალფი დაარსებულია ანტიკური პრუსიას ად ჰიპიუმის ნანგრევებზე. გამოფენილი ექსპონატების წარმოშობაც პრუსიას ად ჰიპიუმიდანაა. საუკუნის სარკოფაგი, ორფევსის მოზაიკა, აქილევსისა და თეტიდის მოზაიკა და საუკუნის ტიქესა და პლუტუსის ქანდაკების ასლი მუზეუმის ღირსშესანიშნავ ექსპონატებს შორისაა. არის 456 ეთნოგრაფიული ექსპონატი. ეთნოგრაფიის განყოფილებაში გამოფენილია ტანსაცმელი, იარაღი, ყოველდღიური მოხმარების ნივთები და სხვა გვიანი ოსმალური ეპოქიდან. ასევე არის 3837 მონეტა ელინისტური პერიოდიდან ოსმალურ ეპოქამდე.
ემზარ ნადარეიშვილი

ემზარ ნადარეიშვილი (დ. 30 იანვარი, 1964, ბესლეთი — გ. 6 იანვარი, 1993) — ქართველი სამხედრო პირი, საქართველოს გმირი.

ბიოგრაფია
აფხაზეთში მიმდინარე საომარი მოქმედებების დროს, ემზარ ნადარეიშვილი, 1992 წლის ნოემბრიდან ირიცხებოდა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მე-2 საარმიო კორპუსის 23-ე მექანიზირებული ბრიგადის მოტომსროლელი ბატალიონის რიგებში მზვერავად. მონაწილეობდა ბატალიონის მიერ ჩატარებულ არაერთ საბრძოლო ოპერაციაში.

საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის მებრძოლი აფხაზეთის ომში დაიღუპა 1993 წლის 6 იანვარს, მდინარე გუმისთასთან განხორციელებული საბრძოლო ოპერაციის დროს.

ჯილდოები
მედალი „მხედრული მამაცობისათვის“ (გარდაცვალების შემდეგ)
საქარიის მუზეუმი

საქარიის მუზეუმი — მუზეუმი ადაპაზარში, თურქეთში. იგი მდებარეობს მილლი ეგემენლიკის ქუჩაზე.

მუზეუმის შენობა აშენდა 1915 წელს, როგორც საცხოვრებელი სახლი მაიორ ბაჰა ბეის მიერ, რომელიც იყო სამხედრო სამსახურის ოფისის თავმჯდომარე. 1983 წელს იგი შეიძინა კულტურის სამინისტრომ, ხოლო 1993 წლის 21 ივნისს გაიხსნა როგორც მუზეუმი. შენობა დაზიანდა 1999 წლის იზმითის მიწისძვრის დროს. რესტავრაციის შემდეგ ის ხელახლა გაიხსნა 2003 წლის 28 ივნისს.

სახლისა და ეზოს საერთო ფართობი შეადგენს 1,290 კვადრატულ მეტრს (13,900 კვ. ფუტი). გამოფენის დარბაზებისა და ოფისების გარდა, შენობაში არის საკონფერენციო დარბაზი და საგამოფენო გალერეა. მუზეუმის გამოფენის დარბაზში წარმოდგენილია როგორც არქეოლოგიური, ასევე ეთნოგრაფიული ნივთები. გამოფენილი ნივთები პრეისტორიული ეპოქიდან, ასევე რომაული და ბიზანტიური იმპერიებიდან მოიცავს ცულებს, ტერაკოტის ჭურჭელს, წვეთოსანსა და სურნელების ბოთლებს, მეტალურ და მინის ნივთებს. ოსმალეთის იმპერიისა და თურქეთის ეთნოგრაფიული ნივთები მოიცავს იარაღებს, სპილენძის ინსტრუმენტებს, ბეჭდებსა და ნაქარგობებს. ასევე არის მუსტაფა ქემალ ფაშას (მოგვიანებით ათათურქი) ზოგიერთი ნივთი, რომელიც 1922 წელს ამ სახლში შეხვდა თავის დედას.
ქუთმანის ღვინის მუზეუმი

ქუთმანის ღვინის მუზეუმი — — კერძო მუზეუმი, რომელიც ეძღვნება მეღვინეობას და დაარსდა 2004 წელს ქუთმანის ღვინის ქარხნის მიერ მიურეფთეში, შარკიოის რაიონში, თექირდაღის პროვინციაში, თურქეთში.

ქუთმანის ღვინის მუზეუმი დაარსდა 2004 წელს ქუთმანის ღვინის ქარხნის მესამე თაობის ხელმძღვანელების ადნან და ჯაჰით ქუთმანის მიერ, რომელიც ერთ-ერთია მიურეფთეს სოფლის ხუთი ღვინის ქარხნიდან შარკიოიში, თექირდაღში. იგი განთავრებულია შენობაში, რომელიც მდებარეობს საცხოვრებელ სახლთან, სადაც ოჯახი ცხოვრობდა 1900-იანი წლების დასაწყისიდან 1976 წლამდე. მუზეუმში გამოფენილია 1928 წლის ხანძრისგან დამწვარი ძველი საცხოვრებელი შენობის დაწვილი კოჭები, ბოლო ოთხმოცი წლის ღვინის წარმოების ჩანაწერები, ოსმალური პერიოდის სასწორები, მექანიკური დამტვრევი მანქანა, მექანიკური ღეროებისგან გამწმენდი მანქანა, რძის ნარჩენების ამტუმბი, დიდი ხის ღვინის ბარელები, ბოთლების დაწყვეტის მანქანა და მტვრიანი ღვინის ბოთლები.
ანიჰილაცია

ანიჰილაცია, ნაწილაკ-ანტინაწილაკის წყვილის წარმოქმნა — ნაწილაკისა და მისი შესაბამისი ანტინაწილაკის ელექტრომაგნიტურ გამოსხივებად — ფოტონებად ან სხვა რაიმე ნაწილაკებად — სხვადასხვა ბუნების მქონე ფიზიკური ველების კვანტებად გარდაქმნის პროცესი.

წყვილთა წარმოქმნა ანიჰილაციის შებრუნებული პროცესია, რომლის დროსაც ელექტრომაგნიტური ან სხვა ველების ურთიერთქმედების შედეგად ერთდროულად წარმოიშობა ნაწილაკი და მისი ანტინაწილაკი; მაგალითად, ელექტრონისა და მისი ანტინაწილაკის — პოზიტრონის შეჯახებისას შეიძლება მათი მოსპობა ორი ფოტონის (გამა-კვანტის) ერთდროული წარმოშობით; პროტონისა და ანტიპროტონის შეჯახებას შეუძლია გამოიწვიოს მათი ურთიერთმოსპობა, რასაც თან ახლავს რამდენიმე, გაცილებით უფრო მსუბუქი ნაწილაკის ბირთვული ველის კვანტების — პიონების წარმოშობა. დიდი ენერგიის მქონე გამა-კვანტს ატომის ბირთვის ელექტრულ ველთან ურთიერთქმედებისას შეუძლია წარმოქმნას ელექტრონ-პოზიტრონის წყვილი. მაშასადამე, მატერიის მოსპობა ან, თვითნებურად წარმოშობა კი არ ხდება, არამედ ნაწილაკთა ურთიერთგარდაქმნა. ამ ურთიერთგარდაქმნებს საფუძვლად უდევს ენერგიის, მოძრაობის რაოდენობის (იმპულსის), მოძრაობის რაოდენობის მომენტის, ელექტრული მუხტის, ლეპტონების და ბარიონების რიცხვთა შენახვის კანონები.

ანიჰილაციის შესაძლებლობა, აგრეთვე ანტინაწილაკების არსებობა თეორიულად იწინასწარმეტყვეელა ინგლისელმა ფიზიკოსმა პ. დირაკმა 1930 წელს, რაც გამომდინარეობს მის მიერ განვითარებული ელექტრონის თეორიიდან. 1932 წელს ამერიკელმა ფიზიკოსმა კ. ანდერსონმა ექსპერიმენტულად დაამტკიცა პოზიტრონების არსებობა კოსმოსურ სხივებში. 1933 წელს ირენ და ფრედერიკ ჟოლიო-კიურიები დააკვირდნენ მაგნიტურ ველში მოთავსებულ ვილსონის კამერაში ელექტრონ-პოზიტრონების წარმოქმნას კრიპტონის ბირთვის ელექტრულ ველთან გამა-კვანტების ურთიერთქმედებისას. იმავე წელს მეცნიერებმა სარწმუნოდ აღრიცხეს ელექტრონ-პოზიტრონის ანიჰილაციის შემთხვევები. ანიჰილაციის თანამედროვე გაგების შესაძლებლობას იძლევა ველის კვანტური თეორია. ანიჰილაციის აღმოჩენა მარტო ფიზიკური თვალსაზრისით როდია საინტერესო. მას დიდი ფილოსოფიური მნიშვნელობაც აქვს.
კარლ ანდერსონი

კარლ დეივიდ ანდერსონი (; დ. 3 სექტემბერი, 1905, ნიუ-იორკი — გ. 11 იანვარი, 1991, სან-მარინო) — ამერიკელი ფიზიკოს-ექსპერიმენტატორი, კალიფორნიის (აშშ) ტექნოლ. ინსტიტუტის პროფესორი. ანდერსონის შრომები ეხება კოსმოსურ სხივებისს და ელემენტარული ნაწილაკების შესწავლას, 1932 წელს კოსმოსური სხივების ნაკადში აღმოაჩინა პოზიტრონი, ხოლო 1936 წელს ამერიკელ ფიზიკოს ს. ნედერმაიერთან ერთად — მიუონები. მიენიჭა ნობელის პრემია (1936).
ეპასოიუკანი

ეპასოიუკანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იდალგოს შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 16 285 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 17.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 139.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 116.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იდალგოს შტატის შემადგენლობაში 1865 წლის 8 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ეპასოიუკანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 13022.
ემილიანო-საპატა (იდალგო)

ემილიანო-საპატას მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იდალგოს შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა ემილიანო-საპატას ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 123 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 123.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იდალგოს შტატის შემადგენლობაში 1942 წლის 11 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ემილიანო-საპატა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 13021.
ელოსოჩიტლანი

ელოსოჩიტლანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იდალგოს შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 593 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 239.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 10.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იდალგოს შტატის შემადგენლობაში 1937 წლის 21 სექტემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ელოსოჩიტლანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 13020.