iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გიორგი ბურდული

გიორგი (გიგა) ბურდული (დ. 20 ივლისი, 1952, თბილისი — გ.) — ქართველი დიპლომატი, საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი, საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის პირველი მოადგილე, ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციასა და ვენაში განლაგებულ საერთაშორისო ორგანიზაციებში საქართველოს მუდმივი წარმომადგენელი.

1996 წლის ხელმძღვანელობდა საქართველოს დელეგაციას „ევროპაში ჩვეულებრივი შეიარაღებული ძალების შესახებ“ ხელშეკრულების განხილვის კონფერენციაზე (უშიშროების კომიტეტის მაშინდელი თავმჯდომარე, რეზო ადამიასთან, ერთად). მისმა საქმიანობამ საფუძველი ჩაუყარა 1999 წლის სტამბოლის ისტორიული ხელშეკრულების ხელმოწერას.

1999 წელს, 1999 წლის სტამბოლის სამიტის შემდეგ, ხელი მოაწერა ისტორიულ სტამბოლის ხელშეკრულებას, რომლის თანახმადაც რუსეთის ფედერაციას უნდა გაეყვანა რუსული სამხედრო ბაზები ვაზიანიდან და გუდაუთიდან 2001 წლის 1 ივლისამდე.

2002 წლის 8-10 აპრილს ხელმძღვანელობდა ათენში საქართველოსა და საბერძნეთს შორის პოლიტიკურ კონსულტაციებს, რომელთა მთავარი თემა საქართველო-საბერძნეთს შორის ეკონომიკური ურთიერთობები და სამხრეთ კავკასიაში არსებული კონფლიქტების მოგვარება.

2006 წლის დეკემბერში გიგა ბურდული გახდა საქართველოს საგარეო ურთიერთობების საბჭოს ერთ-ერთი თანადამფუძნებელი.

2016 წლის ნოემბერში საქართველოს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა, ქართული დიპლომატიის დღეს, ქართული დიპლომატიის განვითარების, საქართველოს საგარეო პოლიტიკის წარმატებით განხორციელებისა და ქართული სახელმწიფოებრიობის გაძლიერების საქმეში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისა და ღვაწლისათვის გიორგი ბურდული, სიკვდილის შემდეგ, ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენით დააჯილდოვა.
უნაგვერდის ეკლესია

უნაგვერდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ კალაურში, სოფლის სამხრეთით ექვსიოდე კილომეტრზე ტყეში სავარუდოდ განეკუთვნება - საუკუნეებს.

ეკლესია თითქმის ნანგრევადაა ქცეული. შემორჩენილია: კედლების უმეტესი ნაწილი მიწითა და მცენაეულობითაა დაფარული ისე რომ გათხრა-გასუფთავების გარეშე ეკლესიის გეგმის აღნაგობის დადგენა შეუძლებელია. მიუხედავად ამისა, ის რაც დღეს სახეზეა, ნაგებობის ტიპისა და თავდაპირველი ხუროთმოძღვრული ფორმების წარმოდგენის საშალებას მაინც იძლევა. ესაა მოზრდილი ზომის სამეკლესიიანი ბაზილიკა. სამნაწილიანი საკურთხევლით და ცენტრით. სივრცის ირგვლივ სამხრივი გარშემოსავლელით, რომლის გვერდით ნაწილები დამოუკიდებელ ეკლესიებს წარმოადგენდნენ.

შემორჩენილია: მთავარი ეკლესიის აფსიდის ორივე გვერდი, კონქის მცირე ნაწილი, საკურთხევლის სამხრეთით მდებარე სათავსის სადიაკვნის კედლები (სიმაღლე 2-2,5 მეტრი), სამხრეთი ეკლესიის აფსიდი და გარშემოსასვლელის დასავლეთი კედლის სამხრეთ ნაწილი. კედლები ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. წყობა წესიერია. კედლის ზედაპირი გასწორებულია ბათქაშით, რომელიც საპირე ქვების ზედაპირის მნიშვნელოვან ნაწილს ფარავს.

მთავარი ეკლესიის აფსიდი გეგმით ნალისებრია. აფსიდის სამხრეთი გვერდი შესაბამისი გრძივი კედლისგან ორი საფეხურითაა გამოყოფილი. რომელთაგანაც ერთ მარტივი პროფილის იმპოსტი აგვირგვინებს. აფსიდის შუა ნაწილი განგრეულია. აფსიდის სამხრეთ გვერდზე შემორჩენილია სარკმლის წირხლის მცირე ნაწილი. სადიაკვენში შესასვლელი მთავარი ეკლესიიდანაა. სათავსი ნათდებოდა აღმოსავლეთი კედელში გაჭრილი სარკმლით. სათავსის ჩრდილოეთ ნაწილში ორი მაღალი ნალისებრთაღოვანი ნიშაა. სამხრეთი ეკლესიისგან მხოლოდ აფსიდიღა მოჩანს. იგი გეგმით ნახევარწრიულია. ეკლესიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ორმოციოდე მეტრზე, წყაროა. შემორჩენილია ქვიტკირით ნაგები კედლის ნაწილი.
მელაანის ღვთისმშობლის დარბაზული ეკლესია

მელაანის ღვთისმშობლის დარბაზული ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ მელაანში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 1990 წელს ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია შეაკეთა და თუნუქით გადახურა.

ეკლესია დარბაზულია (7,64, 1 მეტრი), ნაგებია რიყის ქვით, აგურით და კირის ხსნარით, რიყის ქვები აგურის რიგებს შორისაა მოქცეული.
შესასვლელი დასავლეთიდანაა კარი სწორკუთხა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიულ აფსიდში, რომელიც დარბაზის კედლებს მზრების გარეშე შეერთვის, ერთი სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. ეკლესიის გრძივი კედლები შიგნით და გარედან გლუვია.
აყჟაიყური ცხვარი

აყჟაიყური ცხვარი — ცხვრის ჯიში სახორცე-სამატყლე მიმართულებისა. გამოყვანილია დასავლეთ ყაზახეთში 1967–1996 წლებში ადგიობრივი უხეშმატყლიანი ცხვრის რთული შეჯვარებით ლინკოლნურ, რომნი-მარშულ და ყაზახური სახორცე-სამატყლე ნახევრად წმინდამატყლიან ჯიშებთან. მატყლის ნაპარსი ერკემლისა 4,6–5,1 კგ-ია, ნერბისა — 2,5–2,8. მის მოშენებას მისდევენ ყაზახეთში, კერძოდ, დასავლეთ ყაზახეთის ოლქში. მატყლისაგან ამზადებენ ხარისხოვან ქსოვილებს.
ინგლისის თასის ფინალი 1986

ინგლისის თასის ფინალი 1986 — 1986 წლის 10 მაისს უემბლის სტადიონზე გამართული ინგლისის ასოციაციის თასის რიგით 105-ე ფინალი. ფინალში შედგა მერსისაიდული დერბი ლივერპულსა და ევერტონს შორის. თასის ფინალამდე 7 დღით ადრე ლივერპულმა ლიგის ტიტული მოიგო, ევერტონი კი მხოლოდ 2 ქულით ჩამორჩა. ამ დროისთვის ლივერპულური ორი კლუბი ინგლისურ ფეხბურთში წამყვან კლუბებად მიიჩნეოდა.

ლივერპულმა მატჩი 3–1 მოიგო, რითაც მოთამაშე-მწვრთნელმა კენი დალგლიშმა სეზონი ორი ტიტულით დაასრულა. პირველი გოლი ევერტონის შემტევმა გარი ლინეკერმა გაიტანა, მეორე ტაიმში იან რაშის დუბლით და კრეიგ ჯონსტონის გოლებით ლივერპულმა გამარჯვება გაიფორმა. როგორც ინგლისის ჩემპიონი ლივერპული შემდგომ სეზონზე ევროპის თასზე უნდა გასულიყო, ხოლო მეორე ადგილოსანი ევერტონი უეფა-ს თასების მფლობელთა თასზე, მაგრამ ეიზელის კატასტროფის გამო ინგლისურ კლუბებს აეკრძალათ ევროტურნირებზე მონაწილეობა. ლივერპული ფორმალურად განაცხადში იყო შეყვანილი.

ინგლისის თასზე ეს ლივერპულის მესამე გამარჯვებაა 1974 წლის შემდეგ. ევერტონი კი მესამედ გავიდა ფინალში, სადაც ორჯერ დამარცხდა. ბოლოს ევერტონი ერთი წლით ადრე იყო ფინალში, სადაც მანჩესტერ იუნაიტედმა გაიმარჯვა.

ოცი წლის შემდეგ, 2006 წლის აპრილს, ენფილდზე საქველმოქმედო მატჩით გაიხსენეს ეს თამაში, სადაც ლივერპულმა გაიმარჯვა 1-0, გოლის ავტორი იყო ჯონ დურნირი.

დეტალები
გია ხავთასი

გია ხავთასი (დ. 17 ნოემბერი, 1964) — ქართველი ინჟინერი და პოლიტიკური მოღვაწე.

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 19 წლიდან სხვადასხვა დროს მუშაობდა კინოსტუდია „ქართული ფილმში“, თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის ეროვნულ თეატრში, კინოთეატრ „ამირანში“, საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში, 1985-1990 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო საკონცერტო დარბაზის უფროსი ინჟინერი. მერაბ კოსტავას საზოგადოების გამგეობის წევრი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მერაბ კოსტავას საზოგადოება“.
აყსენგირული ცხვარი

აყსენგირული ცხვარი — ცხვრის ჯიში. გამოყვანილია ყაზახეთში, 1960–1992 წლებში, ალმათის ოლქის მეურნეობებში, ყაზახური წმინდამატყლიანი ჯიშის რთული შეჯვარებით ინგლისურ ლინკოლნურ, რომნი-მარშულ და ბერდერ-ლეისტერულ ჯიშებთან. ერკემლის ცოცხალი მასაა 108–112 კგ, მატყლის ნაპარსი 4,7–5,5 კგ, მატყლის სიგრძე 13–14 სმ; ნერბისა — შესაბამისად 55–60 კგ, 2,5–2,7 კგ, 11–13 სმ. აყსენგირული ცხვრის სასელექციო ფარები მოშენებულია ალმათის ოლქში.
ტრისტან ხანიშვილი

ტრისტან ხანიშვილი (დ. 30 მარტი, 1947) — ქართველი სოფლის მეურნეობის მუშაკი და პოლიტიკური მოღვაწე.

დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1965-1966 წლებში იყო კასპის კომუნალური მეურნეობის კომბინატის ინვენტარიზატორი. 1968 წლიდან იყო სოფელ ურბნისის საბჭოთა მეურნეობის აგროუბნის მუშა, 1972 წლიდან იყო ბრიგადირი, 1976 წლიდან იყო რუისის საბჭოთა მეურნეობის პროფკავშირის კომიტეტის თავმჯდომარე, 1979 წლიდან იყო საქართველოს კომუნისტური პარტიის ქარელის რაიკომის ინსტრუქტორი, 1980 წლიდან იყო სახალხო კონტროლის რაიონული კომიტეტის თავმჯდომარე, 1983-1990 წლებში იყო ქარელის სახალხო დეპუტატთა რაისაბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
თემურ დადიანი

თემურ დადიანი (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), შშმ პირთა შორის ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2018, სოფია, ბულგარეთი, 55 კგ), შშმ პირთა შორის ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, ლატრაკი, საბერძნეთი, 65 კგ) და ყოფილი სამხედრო. მონაწილეობა მიიღო ავღანეთის ომში, 2011 წელს ნაღმზე აფეთქების შედეგად დაკარგა ქვედა კიდურები. 2014 წელს მსოფლიო რეკორდი დაამყარა, 38,25 წამში შეასრულა 36 ამპუტირებული აზიდვა. ერთი წლის შემდეგ, 2015 წელს გააუმჯობესა საკუთარი რეკორდი და 38,25 წამში 37 ამპუტირებული აზიდვა შეასრულა.

ძირითადი შედეგები
გურამ ხარატიშვილი

გურამ ხარატიშვილი (დ. 14 იანვარი, 1934, გორი — გ. 8 სექტემბერი, 2009) — ქართველი მათემატიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი, საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.

1956 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1951-1980 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის გამოთვლითი ცენტრის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, სსრ კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის მათემატიკის ინსტიტუტის ასპირანტი, თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის დეკანი, საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის მართვის სისტემების ინსტიტუტის დირექტორი, 1981 წლიდან კიბერნეტიკის ინსტიტუტის დირექტორი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „ საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).

ჯილდოები და აღიარება
2001 — ანდრია რაზმაძის სახელობის პრემია
ნიკოლოზ ხაჭაპურიძე

ნიკოლოზ ხაჭაპურიძე (დ. 26 ივლისი, 1944) — ქართველი პოლიტიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატი.

დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1968 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მეტალურგიის ინსტიტუტის ასპირანტი, მეცნიერ-თანამშრომელი, 1978 წლიდან იყო უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. თავისუფალი პროფკავშირული ორგანიზაციის — საქართველოს მეტალურგთა თავისუფალი კავშირის ერთ-ერთი დამაარსებელი და გამგეობის თავმჯდომარე. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
თენგიზ ხახვა

თენგიზ ხახვა (დ. 3 თებერვალი, 1952) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა ბელორუსიის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1973-1986 წლებში იყო ბათუმის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის ინჟინერი, სახალხო კონტროლის საქალაქო კომიტეტის ინსტრუქტორი, ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის პარტიული კომიტეტის მდივანი, საქართველოს კომუნისტური პარტიის აჭარის საოლქო კომიტეტის ინსტრუქტორი, სექტორის გამგე, განყოფილების გამგის მოადგილე, ბათუმის საქალაქო კომიტეტის მეორე მდივანი, 1986-1990 წლებში იყო საქართველოს კპ ცენტრალური კომიტეტის ინსპექტორი, აჭარის საოლქო კომიტეტის მდივანი, სკკპ ცენტრალური კომიტეტის პასუხისმგებელი ორგანიზატორი, აჭარის საოლქო კომიტეტის პირველი მდივანი და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი.
გიორგი ხოშტარია

გიორგი (გოგი) ხოშტარია (დ. 4 ოქტომბერი, 1938, თბილისი) — ქართველი ხელოვნებათმცოდნე. ხელოვნებათმცოდნეობის კანდიდატი.

1963 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1964-1990 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტში ლაბორანტად, უმცროს მეცნიერ მუშაკად, უფროს მეცნიერ მუშაკად. მისი ინტერესების სფეროებია ახალი და უახლესი დროის ქართული და ევროპული სახვითი ხელოვნება. 1990-1991 წლებში მუშაობდა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრად. კითხულობდა ლექციებს თბილისის სამხატვრო აკადემიაში, თეატრალურ ინსტიტუტში, პედაგოგიურ ინსტიტუტსა და ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. მინიჭებული აქვს კლასის საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანის რანგი. არის 50-ზე მეტი სამეცნიერო სტატიისა და ორი მონოგრაფიის ავტორი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
მალხაზ ხუციშვილი

მალხაზ ხუციშვილი (დ. 2 ნოემბერი, 1966) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე.

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
გეორგ ბედნორცი

იოჰანეს გეორგ ბედნორცი (; დ. 16 მაისი, 1950, ნოიენკირხენი, ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალია, გერმანია) — გერმანელი ფიზიკოსი, რომელმაც 1987 წელს, ალექს მიულერთან ერთად, მიიღო ნობელის პრემია მაღალტემპრატურული ზეგამტარობის აღმოჩენისათვის კუპრატებში.

ბიოგრაფია
ბედნორცი დაიბადა ნოიენკრიხენში, ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალია, გერმანია, სკოლის მასწავლების ანტონის და მუსიკის მასწავლებლის ელიზაბეტის ოჯახში. ის იყო მეოთხე შვილი. მისი მშბლები წარმოშობით იყვნენ სილეზიადან, მაგრამ მეორე მსოფლიო ომის დროს აღმოჩნდნენ გერმანიაში როგორც ლტოლვილები.

გეორგი ბავშობიდანვე ავლენდა ინტერესს ტექნიკისა და ინჟინერიის მიმართ. მიუხედავად მშბლების მცდელობისა რომ ის კლასიკური მუსიკით დაეინტერესებინათ, გეორგი დროის უმეტეს ნაწილს მოტოციკლებისა და მანქანებს უთმობდა. სკოლის პერიოდში ის გატაცებული იყო საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებით, უმეტესად კი ქიმიით.

1973 წელს მას კიდევ ერთხელ მოუწია ციურიხის სტუმრობა, ხოლო 1974 წელს შედარებით ხანგრძლივად 6 თვით ეწვია ამ ქალაქს. მისი ვიზიტის მიზანი სადიპლომო ნაშრომზე მუშაობა იყო, სადაც პეროვსკიტის ტიპის კრისტალებს იკვლევდა. ალექს მიულერმა, რომელიც იმ დროისთვის უკვე ავტორიტერული მეცნიერი იყო, დაარწმუნა ბედნორცი რომ ამ მიმართულებით გაგრძელებინა სამეცნიერო მოღვაწეობა. მისი რეკომენდაციით, 1977 წელს ბედნორცი იწყებს -ში დოქტორანტურაზე სწავლას. 1978 მისი მომავალი მეუღლეც ჩამოდის ციურიხში, რომელიც ასევე დოქტორანტურის სტუდენტი ხდება 1983 წელს, მიულერმა და ბედნორცმა დაიწყეს ინტენსიური კვლევა კერამიკული მასალების ელექტრული თვისებებისა. სამწლიანი სისტემატიური ძიების შემდეგ, 1986 წელს მათ აღმოაჩინეს ზეგამტარობა შენაერთში (ეს მასალა ასე ცნობილია როგორც - „ლაბკო“). ამ ნივთიერების კრიტიკული ტემპერატურა იყო 35 კელვინი, 12 კელვინით მეტი ვიდრე მანამდე არსებული რეკორდული მაჩვენებლი. 1987 წელს, ბედნორცმა და მიულერმა მიიღეს ნობელი პრემია ფიზიკის დარგში „მათი მნიშვნელოვანი გარღვევისთვის ზეგამტარობის აღმოჩენაშ კერამიკულ მასალებში“.

გეორგ ბედნორცი შედის იმ ნობელიანტთა სიაში რომელიც ნამყოფია საქართველოში . 2007 წელს, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტმა უმასპინძლა საერთაშორისო კონფერენციას ფიზიკაში თემაზე: ”მაღალტემპერატურული ზეგამტარობა: თავდაპირველი კონცეფცია და ახალი შედეგები”. ამ კონფერენციაში მონაწილეობა მიიღეს ალექს მიულერმა და გეორგ ბედნორცმა.ეს კონფერენცია მიეძღვნა ალექს მიულერის 80 წლის იუბილესა და ალექს მიულერისა და გეორგ ბედნორცის მიერ მაღალტემპერატურული ზეგამტარების აღმოჩენისათვის ნობელის პრემიის მინიჭების 20 წლისთავს. კონფერენციის ორგანიზატორები თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტთან ერთად იყვნენ საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდი, მაქს პლანკის ინსტიტუტი (გერმანია) და ციურიხის უნივერსიტეტი (შვეიცარია) .

ჯილდოები
ფრინც ლონდონის ჯილდო (1987)
დანი ჰაინმანის პრიზი, გოტინგენის აკადემია (1987)
რობერ რიჩარ პოლის პრიზი (1987)
ჰიულეტ-პაკარდის ფიზიკის პრემია (1988)
მარსელ ბენოს პრიზი(1986)
ნობელის პრემია ფიზიკაში (1987)
ჯეიმზ მაკგოდის პრიზი (1988)
ოტო კლუგის პრიზი (1987)
ედუარდ ჯანელიძე

ედუარდ ჯანელიძე (დ. 12 მარტი, 1936) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტი. 1965 წლიდან იყო საქართველოს რესპუბლიკის ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი ლაბორანტი, უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1969 წლიდან ასისტენტი, უფროსი მასწავლებელი, 1980 წლიდან განყოფილების გამგე. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“.
თამაზ ჯანელიძე

თამაზ ჯანელიძე (დ. 7 ნოემბერი, 1926, თბილისი — გ. 9 დეკემბერი, 2015) — ქართველი გეოლოგი, თანამდებობის პირი, მეცნიერი.

1949 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამთო-გეოლოგიური ფაკულტეტი. 1952-1960 წლებში იყო კომკავშირულ და პარტიულ სამუშაოზე. 1960-1972 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტის უფროსი, წამყვანი ინჟინერი, უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1973 წელს იყო თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე, 1974 წლიდან კი სსრ კავშირის გეოლოგიის სამინისტროს კავკასიის მინერალური ნედლეულის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე, დირექტორი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
თეიმურაზ ჯანელიძე

თეიმურაზ ჯანელიძე (დ. 20 სექტემბერი, 1944, ბაღდათი — გ. 1 ოქტომბერი, 2005)— ქართველი მუსიკოსი.

დაამთავრა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორია. 1963 წლიდან იყო რუსთავის სამუსიკო სკოლისა და სასწავლებლის პედაგოგი, აჭარის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის მომღერალი, სალიბაურის სკოლა-ინტერნატის პედაგოგი, თბილისის ორთაჭალის რაიონის განათლების გამყოფილების მეთოდისტი, საქართველოს კამერული გუნდის მთავარი ქორმეისტერი. საქართველოს ჰელსინკის კავშირის რუსთავის საქალაქო განყოფილების თავმჯდომარე. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
მსხვილი რუხი ბატი

მსხვილი რუხი ბატი — ბატის ფართოდ გავრცელებული სამამულო ჯიში. ჩამოყალიბდა ორი პოპულაციის სახით: უკრაინის მეფრინველეობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში (ბორკიული ტიპი) და ტამბოვის ოლქის მეფრინველეობის სანაშენე ქარხანაში „არჟენკა“ (ტამბოვურ-სტეპური ტიპი). ორივე პოპულაცია გამოყვანილია რომნიული და ტულუზური ჯიშების შეჯვარებით და პროდუქტიულობის ნიშნების მიხედვით გადარჩევით. რუსეთის სახელმწიფო რეესტრში შეიტანეს 1993 წელს. გამოირჩევა სხეულის მკვრივი აგებულებით. მამლის ცოცხალი მასაა 7,0–8,0 კგ, დედლისა — 6,0–7,0 კგ. ტანი მასიურია; ზურგი ფართო, სწორი; მუცელზე აქვს კანის 2 ნაკეცი; კისერი სქელი და საშუალო სიგრძის. შეფერილია რუხად; ზურგსა და ფრთებზე ქერცლისებრი ნახატი აქვს; მუცელი და კუდის ბუმბულების ბოლოები თეთრია; ნისკარტი და ფეხები ნარინჯისფერი. კვერცხის მასა 180–190 გრამია, ნაჭუჭი თეთრი. მეკვერცხულობა — 38–42 ცალი წელიწადში, კვერცხის განაყოფიერების მაჩვენებელი 80–85%, გამოჩეკისა — 68–73%. 9 კვირის მოზარდეული 3,7–4,0 კგ-ს იწონის. ჯიში გავრცელებულია რუსეთსა და უკრაინაში; რუსეთში ყველაზე მეტად — ცენტრალურ და სამხრეთ რაიონებში; პროდუქტიულობის დასაცავად სანაშენე სამუშაოები მიმდინარეობს ქარხანაში „არჟენკა“.
ნიკა ჩიტიშვილი

ნიკა ჩიტიშვილი (დ. ?) — ქართველი სპორტსმენი (უშუ), ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის „ევრაზიის თასი“ გამარჯვებული (2018, ერევანი, სომხეთი, 75 კგ), ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2018, მოსკოვი, რუსეთი, 75 კგ).

ძირითადი შედეგები
რესურსები ინტერნეტი
ნიკა ჩიტიშვილი — ქართული სპორტი
ედიშერ ჯანჯულია

ედიშერ ჯანჯულია (დ. 19 ნოემბერი, 1960) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1990–1991 წლებში იყო საქართველოს დემოგრაფიული საზოგადოების ცხუმ-აფხაზეთის სადროშოს გალის რეგიონული ორგანიზაციის თავმჯდომარე. 1991 წლის 11 თებერვალს საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის
ბრძანებით დაინიშნა გალის რაიონის პრეფექტად.

1990–1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
ბადრი ჯაფარიძე

ბადრი ჯაფარიძე (დ. 10 ივლისი, 1960, ქუთაისი) — ქართველი ბიზნესმენი, პოლიტიკოსი.

1982 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფია-ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი, ხოლო 1985 წელს მოსკოვის ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის ფაკულტეტის ასპირანტურა. 1985 წლიდან იყო თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შრომისა და საინჟინრო ფსიქოლოგიის კათედრის ლაბორანტი, უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, მეცნიერ-თანამშრომელი.

1990 - 1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი (ონის მაჟორიტარი), ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1992 - 2019 წლებში იყო „თი-ბი-სი“ ბანკის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე, 1995-2019 წლებში დირექტორატის წევრი.

2004 წლიდან ამერიკის სავაჭრო პალატის დირექტორატის წევრი. გამოქვეყნებული აქვს 10 სამეცნიერო ნაშრომი.

2020 წლიდან არის პოლიტიკური გაერთიანება „ლელოს“ გენერალური მდივანი. საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ლელო საქართველოსთვის“.

2022 წლის 15 თებერვალს ბადრი ჯაფარიძეს შეუწყვიტეს სადეპუტატო უფლებამოსილება, რის მიზეზიც გახდა სასამართლოს გამამტყუნებელი გადაწყვეტილება.
ჯავახური ბატი

ჯავახური ბატი — ბატის ადგილობრივი ჯიში. მისი წარმოშობის შესახებ მკვლევრებს განსხვავებული მოსაზრებები გააჩნიათ. მათ შორის უფრო პოპულარულია ვარაუდი, რომ ჯავახური ბატი ამ მხარეში მობინადრე გარეული ნაცარა (რუხი) ბატისგან შეიძლება იყოს წარმოშობილი. შინაური ბატი საქართველოში, ძირითადად, წარმოდგენილია ორი ნაირსახეობით: ჯავახური ჭრელი და ჯავახური ნაცარა (რუხი), თუმცა ზოგიერთი მკვლევარი გამოყოფს მესამე, ჯავახური თეთრი ბატების ჯგუფსაც. ქვეყნის სხვადასხვა გეოგრაფიული მხარის პოპულაციებში ამ ნაირსახეობათა ხვედრითი წილი განსხვავებულია: აღმოსავლეთ საქართველოში საერთო რაოდენობის 55–62% ჭრელია, 20–25% ნაცარა და 18–20% თეთრია, დასავლეთში შესაბამისად 45–55%, 25–30% და 20–25%.

ჯავახური ბატს აქვს მკვრივი სხეული, ფართო, მოკლე და ჰორიზონტალურად მდგომია; ფეხები მოკლეა. კისერი — საშუალო სიგრძისა, თავი — მოკლე და მსუბუქი, ნისკარტი — მრგვალი, სწორი და საშუალო ზომის. გაზაფხულზე დედალ ბატს მუცელზე ნაკეცები აღენიშნება. ერთი წლის ასაკის ბატის სხეულის სიგრძე კისრის ჩათვლით 45–47 სმ-ია, მკერდის ძვლის სიგრძე — 13,5–15,0 სმ, მკერდის სიღრმე — 9,0–11,0 სმ, ტერფის ძვლის სიგრძე — 6,5–8,0 სმ, გულმკერდის ირგვლივა — 38,0–41,5 სმ. ამავე ასაკის დედლის ცოცხალი მასაა 4,0–4,2 კგ, მამლისა — 4,4–4,6 კგ. დასავლეთ საქართველოში ბატები რამდენადმე უფრო მცირე წონისაა. დედალი ბატი კვერცხის დებას იწყებს 10–12 თვის ასაკში. პირველ წელს დებს 18–30 ცალ კვერცხს, მეორე წელს კვერცხმდებლობას 20–25%-ით ზრდის, მესამე წელს — 30-50%-ით, მეოთხე წელს კლებულობს. კვერცხის მასა კვერცხდების , და წელს შეადგენს 140–142, 145–158 და 150–152 გრამს. კვერცხდების პერიოდის მიხედვით განსხვავდება გამოჩეკის პროცენტულობაც; წელს ეს მაჩვენებელი არის 68–73%, წელს — 70–76%, წელს — 72–78%, მოთხე წელს — 60–62%. ბატის ჭუჭული ხასიათდება მაღალი ცხოველმყოფელობით: 2 თვემდე ასაკის მოზარდის შენარჩუნების პროცენტია 95–96, ხოლო 2-დან 10 თვემდე — 93–94. ჯავახურ ბატში მონოგამურობა ჩვეულებრივზე დაბალია და 10–15% შეადგენს.

ცნობილია, რომ შინაური ბატის მეორე ძირითად პროდუქტს, ხორცის შემდეგ, ფრთა-ბუმბული წარმოადგენს, რომლის ხარისხსაც განსაზღვრავს მასში ძვირფასი ნედლეულის — ღინღლის, ოდენობა. ლიტერატურული მონაცემებით, ბატის ფრთა-ბუმბულში ღინღლის ხვედრითი წილი, საშუალოდ, 25–30%-მდეა, ჯავახური ბატის ფრთა-ბუმბულში კი, როგორც მეცნიერული მოკვლევებით დადგინდა, 35–40%-მდე, რაც ძალიან მაღალია ბატის სხვა ჯიშებთან შედარებით, და ჯიშის დიდი პლუსად ითვლება.

 საუკუნის 80-იან წლების ბოლოს საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევლითი ინსტიტუტის სასწავლო-ექსპერიმენტულ ფერმაში ჰყავდათ 2500 ფრთა ჯავახური ბატი. დღეისათვის ის მხოლოდ საოჯახო მეურნეობებში ჰყავთ დმანისის, მარნეულის, ახალციხის, ახალქალაქის, ლაგოდეხის, თელავის და სამტრედიის მუნიციპალიტეტებში.
ბუხულა ჯაფარიძე

ბუხულა ჯაფარიძე (დ. 27 ივლისი, 1942, მესტია — გ. 21 დეკემბერი, 1990) — ქართველი ინჟინერი.

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1968-1970 წლებში იყო ჭიათურმარგანტრესტის ახალი ითხვისის მაღაროთა სამმართველოს ინჟინერ-ელექტრომექანიკოსი, ინჟინერი, 1970-1973 წლებში მესტიის ელქსელების ექსპლუატაციის ინჟინერი, მთავარი ინჟინერი, 1973-1990 წლებში კი მესტიის ელქსელების დირექტორი. 1990 წელს იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი.
ვიტალი ჯაში

ვიტალი ჯაში (დ. 31 მაისი, 1940) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1970-1974 წლებში იყო ამავე უნივერსიტეტის, თბილისის სამხატვრო აკადემიის, თბილისის საბჭოთა ვაჭრობის ტექნიკუმის პედაგოგი, 1974-1985 წლებში მუშაობდა წარმოების სხვადასხვა სფეროში, 1985-1990 წლებში მუშაობდა თბილისის სამრეწველო ეკონომიკურ ტექნიკუმში. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი.