iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გელათის ბიბლია

გელათის ბიბლია — საუკუნის ქართული ხელნაწერი ბიბლია. ხელნაწერი სავარაუდოდ გელათის მონასტერშია გადაწერილი. ტექსტს თან ახლავს კატენები ანუ ბიბლიის განმარტებები, საიდანაც მომდინარეობს მისი მეორე სახელწოდებაც — კატენებიანი ბიბლია.

გელათის ბიბლია საინტერესოა პალეოგრაფიული თვალსაზრისით, შესრულებულია მხედრულზე გარდამავალი ნუსხურით. მელანი ბაცი ყავისფერია. სწერ მასალად მაღალი ხარისხის აღმოსავლური ქაღალდია გამოყენებული. შეიცავს 302 ფურცელს; ფურცლის ზომებია 3727,6 სანტიმეტრი.

გელათის ბიბლია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრშია დაცული (ფონდი: -1108).
მარტვილის ოთხთავი

მარტვილის ოთხთავი — საუკუნის ქართული ხელნაწერი სახარება. გადაწერილია მარტვილის მონასტერში 1050 წელს იოანე მესვეტისა და არსენ ეშისძის მიერ. დამკვეთია იოანე ფარჯანიანი.

ტექსტი შესრულებულია ყავისფერი მელნით, სათაურები და მნიშვნელოვანი ადგილები კი სინგურითაა გამოყოფილი. ხელნაწერი გაფორმებულია ორნამენტული საზედაო ასოებით, აგრეთვე წმინდა მათესა და წმინდა მარკოზ მახარებლის მინიატიურებით.

საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი. მარტვილის ოთხთავი 186 ფურცლისგან შედგება; ფურცლის ზომებია 2319 სანტიმეტრი. ხელნაწერი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში (ფონდი: -391).
სასაკები

სასაკები — ინდონეზიის კუნძულ ლომბოკის მკვიდრი ხალხი, მათი რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 2.6 მილიონს (ლომბოკის სრული მოსახლეობის 85%). ისინი რასით და ენობრივად ბალიელებთან არიან დაკავშირებული, თუმცა მათი უმეტესობა მუსლიმანია, მაშინ როდესაც ბალელების უმეტესობა ინდუისტია.

ენა
სასაკური ყველაზე ახლო დგას ბალიზე და სუმბავაზე გავრცელებულ ენებთან, ხოლო ინდონეზიის სხვა ენებთან შედარებით დაშორებულია.
მცირე სვინაქსარი

მცირე სვინაქსარი — საუკუნის ქართული ხელნაწერი, საღვთისმსახურო კრებული. გადაწერილია 1030 წელს კონსტანტინეპოლში, ხორას მონასტერში. ხელნაწერის მომგებელია ზაქარია ბანაელი.

მცირე სვინასარმა საფუძველი ჩაუყარა საქართველოს ეკლესიაში ახალი, კონსტანტინეპოლური ტიპიკონისა და კალენდრის შემოღებას, მოძრავი ციკლის ახალი გეგმისა და შედგენილობის განსაზღვრას. მცირე სვინაქსარმა წარმოშვა საღვთისმსახურო-ჰიმნოგრაფიული კრებულების ახალი სახეობანი: თვენი, მარხვან-ზატიკნი, პარაკლიტონი.

ხელნაწერის საწერ მასალად ეტრატია გამოყენებული, გადაწერილია ნუსხურით, ყავისფერი მელნით. საზედაო ასოები და სათაურები სინგურითაა შესრულებული. მცირე სვინაქსარი ყველაზე ფართოდ ილუსტრირებული ქართული საღვთისმსახურო კრებულია. ხელნაწერში სულ 72 მინიატიურაა ჩართული. წიგნი 400 ფურცლისაგან შედგებოდა, თუმცა დღეს მხოლოდ 144 ფურცელია შემორჩენილი. ფურცლის ზომებია: 2721 სანტიმეტრი.

მცირე სვინაქსარი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში (-648).
ჩრდილოეთი მალუკუ

ჩრდილოეთი მალუკუ — პროვინცია ინდონეზიაში. მოიცავს მოლუკის კუნძულების ჩრდილოეთ ნაწილს. ეს კუნძულები 1999 წლამდე მთლიანად ერთ — მალუკუს პროვინციაში იყო მოქცეული. პროვინციული დედაქალაქია უდიდეს კუნძულ ჰალმაჰერაზე მდებარე სოფიფი, თუმცა მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ უდიდესია ყოფილი დედაქალაქი, კუნძული ტერნატე.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით კუნძული იყოფა 7 სარეგენტოდ და 2 ავტონომიურ ქალაქად.
ჩრდილოეთი სულავესი

ჩრდილოეთი სულავესი — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სულავესიზე და ესაზღვრება გორონტალოს პროვინციას, რომელიც 2001 წლამდე მის შემადგენლობაში შედიოდა. პროვინციის უკიდურესი ჩრდილოეთი ნაწილი, საგიჰესა და დალაუდის კუნძულები ფილიპინების დავაო-დელ-სურის პროვინციას ესაზღვრება. დედაქალაქი და უმსხვილეი ქალაქია მანადო.

2010 წლის აღწერის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 2 265 937 ადამიანს შეადგენს.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ჩრდილოეთი სულავესი 11 სარეგენტოდ იყოფა.
ჩრდილოეთი სუმატრა

ჩრდილოეთი სუმატრა — პროვინცია ინდონეზიაში, კუნძულ სუმატრაზე. დედაქალაქია ჩრდილო–აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარე მედანი. წარმოადგენს ინდონეზიის ყველაზე ხალხმრავალ პროვინციას, რომელიც კუნძულ იავის მიღმა მდებარეობს. ფართობით ოდნავ აღემატება შრი-ლანკას.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით პროვინცია იყოფა 25 სარეგენტოდ და 8 ავტონომიურ ქალაქად.
ბრეძის კომპლექსი

ბრეძის კომპლექსი — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბრეძში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში. კომპლექსში შედის: ზღუდერის (დიდი), წმ. მარინეს (მცირე) ეკლესიები და გალავანი.

ზღუდერის ეკლესია სტილისტური ნიშნებით თარიღდება საუკუნით. საუკუნეში შეუკეთებიათ: სამხრეთ შესასვლელი გაუფართოვებიათ, საპირეები მოყვითალო თლილი ქვით ამოუყვანიათ და კარისათვის ქვის ნახევარწრიული თაღი გაუკეთებიათ. წვრილი ქვით შეუკეთებიათ ფასადის ზედა ნაწილებიც, შენობისათვის შემოუყოლებიათ ლავგარდანი, გადაუხურავთ კრამიტით (ხის კოჭებზე) და ფასადები მთლიანად შეულესიათ.

ეკლესია დარბაზულია (14,7 8,5 მ), ნაგებია კარგად დამუშავებული მუქი შინდისფერი ბაზალტის კვადრებით. ეკლესიას სამხრეთით ფართო და მაღალი შესასვლელი აქვს; შიგნიდან ნახევარწრიული და გარედან არქიტრავული დასავლეთის შესასვლელი, აგრეთვე ჩრდილოეთის შესასვლელი, ამოშენებულია. ნახევარწრიული აფსიდი ამაღლებულია ერთი საფეხურით. აფსიდის ღერძზე ერთი სარკმელია; ერთი სარკმელი დასავლეთითაა, ორი - სამხრეთით. კონქი დარბაზს ორნაწილიანი სატრიუმფო თაღით უკავშირდება. დარბაზის გრძივი კედლები და კამარა დანაწევრებულია სამი წყვილი პილასტრითა და მათზე გადაყვანილი საბჯენი თაღებით. ორსაფეხურიანი მასიური პილასტრები ღრმად იჭრება დარბაზის სივრცეში და საკმაოდ ღრმა უბეებს ქმნის.

ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე, შესასვლელის არქიტრავის ქვაზე, ცენტრში გამოსახულია განედლებული ჯვარი, რომლის ორივე მხარეს თითო ვარდულია ამოკვეთილი.

წმ. მარინეს ეკლესია დგას ზღუდერის ეკლესიის დასავლეთით, ოციოდე მეტრზე. თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (7,2 4,75 მ), ნაგებია უხეშად დატეხილი, პირმოსწორებული მოზრდილი ქვებით, აქა-იქ ურევია რიყის ქვაც. ერთი მთლიანი ბრტყელი დამუშავებული ლოდით გადახურული ვიწრო შესასვლელი დასავლეთითაა. მცირე სიღრმის ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი ვიწრო სარკმელი და პატარა ნიშებია. თითო სარკმელი სამხრეთის და დასავლეთის კედლებშია. სარკმლების ქვედა ნაწილები ძლიერ დამრეცია. ნიში ჩრდილოეთ კედელშიცაა. დარბაზის გრძივი კედლები და კამარა დანაწევრებულია წყვილი პილასტრით და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით. პილასტრები და თაღები კედლების მსგავსად ნაგებია უხეშად დამუშავებული ქვით. პილასტრების კაპიტელებს მარტივი თაროსებრი კონსოლების სახე აქვს. კამარა და აფსიდის კონქი ნატეხი ქვისა და კირხსნარის დაბეტონებულ მასას წარმოადგენს. გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში შეკეთებული ჩრდილოეთ კედელი დეფორმირებულია. კედლები და კამარა მთლიანად შელესილი და მოხატული ყოფილა. გაირჩევა გამოსახულებათა კონტურები და თანმხლები წარწერების ფრაგმენტები. არის მლოცველთა მინაწერებიც.

ეკლესიის მხოლოდ აღმოსავლეთ ფასადის სარკმელია შემკული ქვაში ამოკვეთილი გაშლილმკლავებიანი თაღოვანი წარბით.

ზღუდერის ეკლესიის მახლობლად, თანამედროვე სასაფლაოს ტერიტორიაზე, მდებარეობს ნასოფლარი, რომელიც თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. გამოვლენილია რიყისა და ნატეხი ქვით ნაგებ შენობათა საძირკვლის საფუძვლები.

კომპლექსს შემოვლებული ჰქონია გალავანი, რომლის ნანგრევები რამდენიმე ადგილას არის შემორჩენილი. გაირჩევა გალავნის კონტურები.
ბრეძის კვირაცხოვლის ეკლესია

ბრეძის კვირაცხოვლის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტი სოფელ ბრეძაში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, მთაზე. თარიღდება საუკუნის მეორე ნახევრით.

ეკლესია დარბაზულია (10,8 6,1 მ). მისი ფასადები მოპირკეთებულია სხვადასხვა ფერის კარგად დამუშავებული, სწორ ჰორიზონტალურ რიგებად დალაგებული მოზრდილი საპერანგე კვადრებით, ხოლო ინტერიერის კედლები ნატეხი, პირმოსწორებული ქვით. ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს: დასავლეთით, ჩრდილოეთითა (ამოშენებულია) და სამხრეთით. სწორკუთხა საკურთხევლის ღერძზე ერთი სარკმელია. დარბაზის გრძივი კედლები და კამარა დანაწევრებულია ორსაფეხურიანი პილასტრებითა და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი და დეკორატიული თაღებით. პილასტრებით არის გამოყოფილი საკურთხეველიც. აქაც პილასტრებზე გადაყვანილია კედლის დეკორატიული თაღები, რომლებსაც ბოლოებში ღრმა ტრომპები აქვს. ტრომპები საკურთხევლის კონქის საფუძველს ქმნიან. აღმოსავლეთ ფასადის რელიეფი (საერო პირი) და ასომთავრული წარწერა ინახება საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.
მეფის მთელი მხედრიონი

მეფის მთელი მხედრიონი — რობერტ პენ უორენის რომანი. გამოიცა 1946 წელს.

რომანში ასახულია 1930-იან წლებში ამერიკის სამხრეთული შტატის გუბერნატორის, ვილი სტარკისა და მისი ამალის ცხოვრება. ვილი სტარკის პროტოტიპი იყო ჰიუ ლონგი, რომელიც 30-იან წლებში ლუიზიანას გუბერნატორი, შემდეგ აშშ-ის სენატორი, ხოლო შემდეგ პრეზიდენტობისთვის მებრძოლი იყო.

ნაწარმოების მიხედვით ფილმები გადაიღეს 1949 და 2006 წლებში. 1949 წლის ვერსიამ მიიღო ოსკარი საუკეთესო სურათისთვის.

ჯილდოები
1947 - პულიცერის პრემია
მეფის მთელი მხედრიონი (2006 წლის ფილმი)

მეფის მთელი მხედრიონი — 2006 წლის მხატვრული ფილმი. ფილმი ამავე სახელწოდების რომანის რიგით მეორე ეკრანიზაციაა. 1949 წლის ვერსიასთან შედარებით ეს ფილმი უფრო ახლოსაა ლიტერატურულ პირველწყაროსთან. ფილმი უარყოფითად შეაფასა კრიტიკამ და წარუმატებელი აღმოჩნდა კომერციული თვალსაზრისით.

როლებში
შონ პენი- ვილი სტარკი
ჯუდ ლოუ - ჯეკ ბერდენი, მთხრობელი
კეიტ უინსლეტი - ენ სტენტონი
ჯეიმზ განდოლფინი - ქონდარა დაფი
პატრისია კლარკსონი - სეიდი ბერკი
მარკ რუფალო - ადამ სტენტონი
ენტონი ჰოპკინზი - მოსამართლე ირვინი
კეთი ბარკერი - მისის ბერდენი
მეფის მთელი მხედრიონი (1949 წლის ფილმი)

მეფის მთელი მხედრიონი — 1949 წლის მხატვრული ფილმი. ფილმი გადაღებულია ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით.

როლებში
როდერიკ კროუფორდი — ვილი სტარკი
ჯონ ირლანდი — ჯეკ ბერდენი
მერსედეს მაკ-კემბრიჯი — სეიდი ბერკი

ჯილდოები
ფილმი წარდგენილი იყო ოსკარის 7 ნომინაციაზე და მიიღო სამი ოსკარი

ოსკარი
საუკეთესო სურათისთვის
საუკეთესო მსახიობი მამაკაცისთვის - როდერიკ კროუფორდი
საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში - მერსედეს მაკკემბრიჯი

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო ფილმი
საუკეთესო რეჟისორი: რობერტ როსენი
საუკეთესო მსახიობი კაცი დრამაში: როდერიკ კროუფორდი
საუკეთესო მსახიობი ქალი მეორეხარისხოვან როლში: მერსედეს მაკკემბრიჯი
ყვავის საყდარი (აგარა)

ყვავის საყდარი — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს დაბა აგარის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 4 კმ-ზე, ვრცელი მინდვრის (დედოფლის მინდორი) განაპირას. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (7,5 3,9 მ), ნაგებია რიყის ქვით და აგურით. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ვიწრო სარკმელია, რომლის ძირშიც სატრაპეზოა მიშენებული. ერთი ვიწრო სარკმელი დასავლეთ კედლის ცენტრშია. გრძივი კედლები წყვილი პილასტრით ორ მონაკვეთად იყოფა. ნახევარწრიული კამარის საბჯენი თაღი პილასტრების მარტივ კაპიტელებს ეყრდნობა. დარბაზი მთლიანად შელესილია და სავარაუდოა, რომ მოხატულიც იყო. ეკლესია დგას ერთსაფეხურიან ცოკოლზე. ყველა ფასადი მორთულია აგურით გამოყვანილ, უსწორო ფორმის დეკორატიულ თაღედით. ლავგარდანი შედგენილია თაროს, ოდნავ ამოღარული წრეთარგისა და ლილვისაგან.
საციხურის წმინდა გიორგის ეკლესია

საციხურის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ საციხურში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (10,2 6,6 მ), ნაგებია ქვიშაქვის ფილებით. დასავლეთიდან და სამხრეთიდან თაღოვანი შესასვლელებია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სარკმელია, რომლის გვერდებზე სწორკუთხა ნიშებია. დასავლეთით და სამხრეთით თითო სარკმელია, ჩრდილოეთით - ორი. ყველა სარკმელი თაღოვანია. დარბაზის გრძივი კედლები და ცილინდრული კამარა დანაწევრებულია პილასტრებით და მათზე გადაყვანილი საბჯენი თაღით. სამხრეთ შესასვლელი მოჩარჩოებულის გლუვი ლილვებით. ეკლესიას თაროსებრი ლავგარდანი და კრამიტის ორფერდა სახურავი აქვს.
ჭვრინისის წმინდა იორამის ეკლესია

ჭვრინისის წმინდა იორამის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტი სოფელ ჭვრინისში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, სამხრეთ-დასავლეთით. აგებულია საუკუნის დასასრულს.

ეკლესია დარბაზულია (5,5 4,4 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, კონსტრუქციული ნაწილები ამოყვანილია თლილი ქვის თანაბარი წყობით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. დასავლეთით ერთი სწორკუთხა სარკმელია. ინტერიერი და ფასადები შელესილი და შეთეთრებულია. ეკლესია გადახურული იყო ღარიანი კრამიტით.
დეზურა

დეზურა (ლათ. ) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ხარისძირასებრთა ოჯახიდან. ფოთოლი სამნაკვთოვანია, თათისებრი, ძლიერ დანაწევრებული. მისი ლურჯი, ცისფერი ან იისფერი ყვავილები შეკრებილია საგველა ან მტევნისებრ ყვავილედებად. ყვავილსაფარის ზედა ფოთოლი დეზიანია, ნაყოფი — ფოთლურა.

მცენარის ყველა ნაწილი, განსაკუთრებით ნაყოფი შეიცავს მომწამვლელ ალკოლოიდებს. კულტივირებული სახით დედამიწაზე ყველგანაა გავრცელებული, გარდა ავსტრალიისა და პოლარული სარტყელისა.

საქართველოში ველურად იზრდება მთის შუა, ზედა, სუბალპურ და ალპური სარტყელის ველებსა, ტყისპირებსა და მაღალბალახეულში.
ღორის ბირკა

ღორის ბირკა (ლათ. ) — ერთწლიანი ბალახოვანი სარეველა მცენარეა, რთულყვავილოვანთა ოჯახიდან. იზრდება გზისა და ღობის პირებზე, ნაგავსაყრელებსა ყამირ და ნასვენ მიწებში.

30-80 სმ სიმაღლის უსწორმასწოროდ დაფოთლილ, უეკლო მწვანე ღეროს, ზოგჯერ ყავის ფერი გადაჰკრავს. ფოთოლი დიდი, გულისებური, დაძარღვული, კიდეებზე უთანაბროდ დაკბილული, ზედა მხრიდან ყვითლადმწვანე, ქვედა მხრიდან ღია მწვანე, ყვავილი - მოთეთრო,ძაბრისებური, ხშირად ,შეუმჩნეველი, ნაყოფი - მრგვალი და წაგრძელებული, მწიფიბაში - ბასრი ეკლებით გარსშემოკრული. მწიფდება სექტემბერ-ოქტომბერში.

მცენარის ყველა ნაწილი შხამის შემცველია და იყენებენ მედიცინაში. ფოთლებიდან მიიღება ყვითელი საღებავი, ნაყოფისაგან - ზეთოვანი ესენცია.
ნევა

ნევა — მდინარე რუსეთში, მიედინება ლენინგრადის ოლქში, ასევე ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. აკავშირებს ლადოგის ტბას ნევის ყურესთან, ფინეთის ყურე. სიგრძე — 74 კმ, ნევა ერთადერთი მდინარეა, რომელიც ლადოგის ტბიდან გამოედინება. ნევის სანაპიროზე ოთხი ქალაქი: შლისელბურგი, კიროვსკი, ოტრადნოე,სანქტ-პეტერბურგი და რამდენიმე ათეული შედარებით პატარა დასახლება მდებარეობს. მდინარეზე მოწყობილია ორი სამდინარო ხაზი: ვოლგო-ბალტიის სამდინარო ხაზი და ბელომორსკო-ბალტიის არხი.

ეტიმოლოგია
მდინარის სახელწოდების შესახებ რამდენიმე ვარაუდი არსებობს. ერთ-ერთი ვარაუდის მიხედვით მდინარის სახელი მომდინარეობს ფინური სიტყვიდან „ნევა“ (,  — ჭაობი), მეორე ვარაუდის მიხედვით სახელი მომდინარეობს შვედური სიტყვა „“-დან ( — ახალი), ეს სიტყვა ფართოდაა გავრცელებული სხვა ინდოევროპულ ენებშიც.

გეოგრაფია
მდინარე ნევა გამოედინება ლადოგის ტბიდან, შლისელბურგის რაიონში, მოედინება ნევიისპირა დაბლობზე, ჩაედინება ნევის ყურეში (ბალტიის ზღვა). მისი სიგრძე 74 კმ-ია, ლადოგის ტბიდან სანქტ-პეტერბურგის სავაჭრო პორტამდე.

ნევა — განიერი და ღრმა მდინარეა, საშუალო სიგანე — 400-600 მეტრია, ყველაზე განიერი კი — 1000-1250 მეტრია, ნევის დელტაში, სანქტ-პეტერბურგის პორტსა და ივანოსვსკის ჭაობებს შორის.
ტრირის ფრიდრიხ-ვილჰელმის გიმნაზია

ტრირის ფრიდრიხ-ვილჰელმის გიმნაზია (შემოკლებით ეფ-ვე-გე, გერმ. -- - ) არის მეორე საფეხურის სკოლა ქალაქ ტრირში.
იგი გერმანიის ერთ-ერთი უძველესი გიმნაზიაა.
ისტორია
გიმნაზია დაარსდა 1561 წელს. იგი წარმოადგენდა იეზუიტთა სკოლას და სახელწოდებაც ლათინურენოვანი ჰქონდა (კოლეგიუმ ტრინიტას), ანუ სამების კოლეგია). იეზუიტების მფლობელობაში ძველი ტრირის უნივერსიტეტიც იყო. ტრირის იეზუიტთა სკოლის ის შენობა, რომელშიც 1614 წლიდან მიმდინარეობდა მეცადინეობები, დღემდე შემორჩენილია, და იგი სასულიერო სემინარიას უჭირავს. იეზუიტებს ეს სკოლა მანამ ეკავათ, ვიდრე 1773 წელს იეზუიტების ამ ორდენს გააუქმებდნენ. ამ დროიდან მოყოლებული გიმნაზია გადავიდა კლემენს ვენცესლავ საქსონიელის მფლობელობაში, რომელიც იყო უკანასკნელი არქიეპისკოპოსი და ტრირის კურფიურსტი.

პირველი კოალიციის ომის დროს, ტრირის ეპარქიის დაშლის შემდეგ, 1794 წელს, ქალაქი ტრირი ფრანგული არმიის ნაწილებმა დაიკავა,1801 წელს კი ქალაქი საფრანგეთის სარის დეპარტამენტის დედაქალაქად გამოცხადდა. მანამდელი კურფიურსტის სკოლას ეწოდა ეკოლ სენტრალი, მოგვიანებით კი - ასევე ფრანგულ ყაიდაზე - კოლეჟი.

ნაპოლეონ პირველის დაცემისა და ტრირის პრუსიის ერთ-ერთი პროვინციის, კერძოდ კი ქვემო რაინის დიდ საჰერცოგოში (1822 წლიდან: რაინის პროვინცია) გაწევრიანების შემდეგ ფრანგულ კოლეჟს ეწოდა პრუსიის სამეფო გიმნაზია. სამეფო გიმნაზიის სახელი ამ სკოლას ოფიციალურად 1858 წელს მიენიჭა.

კაიზერ ვილჰელმის გიმნაზიის (ქალაქის დღევანდელი მაქს პლანკის გიმნაზია) დაფუძნების გამო სამეფო გიმნაზიას 1896 წელს სახელების უკეთ გარჩევის მიზეზით სამეფო გიმნაზიას ისევ შეუცვალეს სახელი პრუსიის მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ -ისადმი პატივისცემის უფრო ნათლად გამოსახატავად და ამჯერად გიმნაზია ფრიდრიხ ვილჰელმის სახელობისა გახდა.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ისტორიული სკოლის შენობა განადგურდა, რის გამოც მეცადინეობა 1946-დან 1961-წლამდე ასევე მეტად დაზიანებულ რაიხის წმინდა მაქსიმინის სააბატოს შენობაში მიმდინარეობდა. 1961 წელს ბოლოსდაბოლოს მოხერხდა გიმნაზიისთვის ახალი შენობის აგება. 2011 წელს გიმნაზიამ არსებობის 450 წლისთავი იზეიმა.

სკოლის პროფილი
სკოლაში არსებობს ძველი და ახალი ენების ორი განშტოება. განსაკუთრებულად აღსანიშნავია ის, რომ 2005-2006 სასწავლო წლებში 5-ე კლასში ინგლისური ენის პარალელურად შემოღებული იქნა ლათინური ენის კურსი. 7-ე და 8-ე კლასებში მოსწავლეებს საშუალება ეძლევათ დამატებით აირჩიონ სხვა უცხო ენები. ლათინურისა და ძველი ბერძნულის გარდა, ყველა კლასს აქვს აგრეთვე ინგლისური, ფრანგული და იტალიური ენების შესწავლის საშუალება. გიმნაზიის ბაზაზე ლათინური და ბერძნული ენის კურსების წარმატებით გავლის შემდეგ მოსწავლეებს შესაძლებლობა აქვთ ჩააბარონ სახელმწიფო გამოცდა ლატინუმსა და გრეკუმში, რაც მათ უნივერსიტეტში სწავლის გაგრძელების შემთხვევაში გაათავისუფლებს ლათინური და ბერძნული ენების კურსებისაგან.

სკოლას გააჩნია თანამედროვე შესაბამისი კლასები. აღჭურვილია თანამედროვე კომპიუტერული ქსელით, ვიდეო და საკონფერენციო დარბაზით, სპორტული დარბაზით, ტანვარჯიშის დარბაზითა და სპორტული მოედნით.

სკოლა აწარმოებს მოსწავლეთა გაცვლით პროგრამებს ინგლისის, საფრანგეთის, იტალიის, ნიდერლანდების, ფინეთის, ლუქსემბურგისა და ავსტრიის სხვადასხვა სკოლებთან.
თეთრი ღმერთი

თეთრი ღმერთი — ირაკლი ჩარკვიანის 2011 წლის ალბომი, რომელიც გამოვიდა მისი სიკვდილის შემდგომ, მუსიკოსის 50 წლის იუბილესთან დაკავშირებით. დისკი კომპანია „სილქნეტის“ სპონსორობით გამოიცა.

ალბომში შეტანილია სიმღერები, რომლებიც მუსიკოსის სიცოცხლეში არ გამოსულა და რამდენიმე უკვე არსებული ცნობილი კომპოზიციაც. სიმღერებს ახლავს ირაკლი ჩარკვიანის მიერ წაკითხული რამდენიმე ლექსი. პროდიუსერების სახით ალბომზე მუშაობდნენ გიორგი ასანიშვილი და ქეთათო ჩარკვიანი.

სიმღერების სია
ვირთხა
რბოლა
აფრენ
ია ცაკუალე
კანაფი
სი ბემოლი
სირცხვილი
ადანდალი
კაია
ანგელოზი
შანხაი
ძაღლები
ძილი
მოდი წავიდეთ
პაპუა (ინდონეზიის პროვინცია)

პაპუა — პროვინცია ინდონეზიაში. მოიცავს კუნძულ ახალი გვინეის დასავლეთ ნახევრის უმეტეს ნაწილს და მიმდებარე სხვა კუნძულებს. დედაქალაქია ჯაიაპურა. წარმოადგენს ინდონეზიის უდიდეს და ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე პროვინციას. თავდაპირველად, პროვინცია კუნძულ ახალი გვინეის მთლიან დასავლეთ ნახევარს მოიცავდა, ამ დროისთვის მისი სახელი იყო დასავლეთი ახალი გვინეა ანუ ირიან–ჯაია, თუმცა, 2003 წელს ინდონეზიის მთავრობამ კუნძულის უკიდურესი დასავლეთი ნაწილი ცალკე პროვინციად გამოაცხადა; ამჟამად კი ეწოდება დასავლეთი პაპუა.

2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 2 833 381 ადამიანს შეადგენს.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით პაპუა 28 სარეგენტოდ და 1 ავტონომიურ ქალაქად იყოფა.
რიაუ

რიაუ — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრის აღმოსავლეთ სანაპიროს ცენტრში, მალაკის სრუტის გასწვრივ. 2004 წლამდე იგი მოიცავდა სუმატრის აღმოსავლეთით და სინგაპურის სამხრეთით მდებარე რიაუს კუნძულებსაც, სანამ მათ ცალკე პროვინციის სტატუსი მიენიჭებოდა. დედაქალაქი და უმსხვილესი ქალაქია პეკანბარუ. სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქებია დუმაი, სელატ-პანჯანგი, ბაგანსიაპიაპი, ბენგკალისი, რენგატი.

რიაუ ამჟამად ინდონეზიის ერთ–ერთი უმდიდრესი პროვინციაა, განსაკუთრებით ბუნებრივი რესურსებით — ნავთობით, ბუნებრივი აირით, კაუჩუკით, პალმის ზეთით. 1982–2005 წლებში მნიშვნელოვნად დაზარალდა ხე–ტყის უკანონო ჩეხვით, როს შედეგადაც ტყით დაფარული 78 % ტერიტორია 33 %–მდე შემცირდა. დეფორესტაცია ძირითადად ზეთის პალმის გაშენებისა და ქაღალდისთვის მიმდინარეობდა. მცენარეული საფარის სასტიკად შემცირებამ წყალდიდობებისა და მეწყერის საფრთხე არა მარტო რიაუს პროვინციას, არამედ მალაიზიის დედაქალაქ კუალა-ლუმპურსაც შეუქმნა.

2010 წლის აღწერის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 5 543 031 ადამიანს შეადგენს.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, რიაუ ათ სარეგენტოსა და ორი ავტონომიური ქალაქისგან შედგება.
მუვათალი II

მუვათალი — ხეთების მეფე, მურსილი -ის ძე. ჩვენამდე მოაღწია ხეთურ ენაზე შედგენილმა ვრცელმა ხელშეკრულებამ, რომელიც მუვათლიმ დადო მცირე აზიის სამხრეთ-დასავლეთში მდებარე ხეთების ვასალური ქვეყნის - ვილუსას - მმართველ ალექსანდუსთან. მუვათალი ცდილობდა ხეთების პოლიტიკური გავლენის შენარჩუნებას ჩრდილოეთ სირიის სამთავროებზე. ამ მიზნით იგი კადეშთან შეებრძოლა ეგვიპტელების ლაშქარს, რომელსაც რამსეს მეთაურობდა (ძვ. წ. 1274). ბრძოლამ წარმატება ვერცერთ მხარეს ვერ მოუტანა, ხეთები კვლვინდებურად ბატონობდნენ ჩრდილოეთ სირიაში.
რიაუს კუნძულების პროვინცია

რიაუს კუნძულების პროვინცია — მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ ყველაზე სწრაფადმზარდი პროვინცია ინდონეზიაში; მოიცავს რიაუს არქიპელაგის კუნძულებს, ისევე როგორც სამხრეთით, აღმოსავლეთით და ჩრდილო–აღმოსავლეთით მდებარე სხვა კუნძულებს. დედაქალაქია ტანჯუნგ-პინანგი.

2004 წლამდე რიაუს კუნძულები რიაუს პროვინციის შემადგენლობაში შედიოდა.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 685 698 ადამიანს შეადგენს.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, პროვინცია იყოფა ხუთ სარეგენტოდ და ორ ქალაქად.
მურსილი II

მურსილი — ახალი ხეთური სამეფოს ერთ-ერთი მმართველი, სუფილულიუმა -ის ძე.ფართო დაპყრობითი პოლიტიკის შედეგად მიაღწია ხათის გაბატონებას მცირე აზიის ძირითად პოლიტიკურ გაერთიანებებზე (ქასქების ტომები, ხაიასა, არცავა) და ჩრდილოეთ სირიის სამთავროებზე (ჰალაბი, ამურუ, ქარხემიში და სხვ.). ჩვენამდე მოაღწია „ანალებმა“, „ლოცვებმა“ და სხვა ხასიათის ტექსტებმა, რომლებიც მას მიეწერება.
ელბაქიანთკარის იოანე მახარებლის ეკლესია

ელბაქიანთკარის იოანე მახარებლის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტი სოფელ ელბაქიანთკარში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთით 0,5 კილომეტრზე, მთის ფერდობზე. თარიღდება - საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (10,8 6 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და ქვიშაქვის კვადრებით. შესასვლელი დასავლეთით და ჩრდილოეთითაა. დასავლეთ შესასვლელი გადახურულია ქვიშაქვის არქიტრავით, ჩრდილოეთისა — აგურის შეისრული თაღით. ეკლესიის ყოველ კედელში თითო სარკმელია. დარბაზის გრძივი კედლები და შეისრული კამარა დანაწევრებულია წყვილი პილასტრითა და მათზე დაყრდნობილი გათლილი ქვიშაქვით ნაშენი შეისრული საბჯენი თაღით. აფსიდის მხრებთან შემორჩენილია ქვითა და აგურით ნაგები კანკელის ფრაგმენტები.

დასავლეთ ფასადზე, შესასვლელის თავზე სწორკუთხა სარკმელი ერთ დიდი ზომის ქვიშაქვის ქვაშია ამოკვეთილი. ლავგარდანი თაროსებრია, სახურავი ორფერდა. ეკლესია გადახურულია კრამიტით.
ელბაქიანთკარის ღვთისმშობლის ეკლესია

ელბაქიანთკარის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტი სოფელ ელბაქიანთკარში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (8,6 4,6 მ), ნაგებია უხეშად დაკუთხული ბაზალტის კვადრებით; წყობაში აქა-იქ მოზრდილი ლოდებიც არის გამოყენებული. გარედან არქიტრავით, შიგნიდან ნახევარწრიული თაღით გადახურული შესასვლელი სამხრეთითაა. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიულ აფსიდში, კონქის ქუსლთან სარკმელია. საკურთხეველში კედელზე მიშენებულია სატრაპეზო. ერთი სარკმელი დასავლეთითაა. დარბაზის გრძივი კედლები და ნახევარწრიული კამარა დანაწევრებულია მარტივკაპიტელებიანი წყვილი პილასტრითა და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით. კედლების გაყოლებაზე ერთსაფეხურიანი ჩამოსაჯდომებია. კედლები და კამარა შელესილი ყოფილა.