iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ხაბა

ხაბა — ძველი ეგვიპტის ფარაონი მესამე დინასტიიდან. იგი არ არის მოხსენიებული არცერთ მეფეთა სიაში.

არსებობს ხაბას მმართველობის 11 ძეგლი, რომელზეც შენარჩუნებულია მისი ჰორის სახელი.

1. ხელნაწერები ნაპოვნია ჯ. კუიბელის მიერ ძველი ქალაქის იერაკონპოლის რაიონში, რომელზეც დაწერილია სახელი ჰორ-ხაბა
2. წარწერა რომელიც დამზადებულია ალიბასტრისგან იპოვა ლ. ბორხადტმა, ფარაონ სახურას სამარხში, სადაც ეწერა სახელი ჰორ-ხაბა
3. წარწერა ნანახია კუნძულ ელეფანტინის აღმოსავლეთით მდებარე ქალაქში ვ. კაიზერის მიერ 1987 წელს.
4-8. კათხა, რომელიც არის მარმარილოს, პორფირის და კირქვის ნაპოვნია საფლავში რომელიც ახლა ინახება ბოსტონის სამხატვრო მუზეუმში და შეიცავს წარწერას ჰორ-ხაბა.
9. დიორიტის კათხა სახელად ჰორ-ხაბა მდებარეობს ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯში ის შეიძინეს 1922 წლის 26 ივლისს სოტბის აუქციონზე მაკ გრეგორის კოლექციიდან. წარმოშობა უცნობია.
10. დიორიტის კათხა იმყოფება კერძო კოლექციაში რომელზეც ამოჭრილილი და დაჩხვლეტილი წარწერაა გაკეთებული ჰორ-ხაბა. იგი ჩამოტანილია დახშურიდან.
11. წერითი მტკიცებულება რომელიც ინახება ლონდონში საუნივერსიტეტო კოლეჯში წარდგენილია ისტორიკოსი ფ. პუტრის მიერ და იქაც აღმოჩენილია წარწერა „ჰორ-ხაბა, ოქროს ღმერთი, რასაც იტყვის ყველაფერი კეთდება“.

ჰიპოთეზები
ხაბა ითვლება მრგვალი პირამიდის შემქმნელად რომელიც მდებარეობს საჰარის გზაზე გიზის მიმართულებით 4 კილომეტრის დაშორებით გიზის სამხრეთით. მრავალი პირამიდა წარმოადგენს დაუმთავრებელ ნაგებობას, რომელიც ერთი მეორეზე მიყოლებით იქმნებოდა უძველეს სამეფოში და ეს იყო ახალი სტილი. პირამიდის სიმაღლე 42-45 მ შეიძლება ყოფილიყო, ახლა 20 მეტრია, ხოლო მისი ფუძის ფართობი 83 83 მ.

ჩასასვენებელი ოთახი გამოკვეთლია კლდეში პირამიდასთან. კიბეს მივყავართ გალერეასთან რომელიც გადის ჩრდილო-აღმოსავლეთთ. პირამიდის გარეთ ჩრდილო-აღმოსავლეთით კლდეში გამოკვეთილია კორიდორი 32 საცავით. ახლა ამ პირამიდისაგან შემორჩენილია ერთ სვეტი რომლის სიმაღლე 20 მეტრია, იგი მთლიანად ქვიშსაგან არის დაფარული.

უნდა აღინიშნოს, რომ თითქმის არაფერია ცნობილი ხაბას მმართველობის შესახებ, მაგრამ აშკარად ცნობილია ჩვენთვის რომ იყო მესამე დინასტიის მმართველი. ტურინის სამეფო სია მიუთითებს „დაკარგულ“ მმართველებზე. ხაბა ნახსენებია როგორც დაკარგული მმართველი თუმცა ცნობილი მკვლევრები თვლიან, რომ მისი არსებობის დოკუმენტები იმიტომ არ არსებობს რომ დაკარგულია პაპირუსზე დაწერილი ჩანაწერები.

სახელი ხაბა იწერებოდა იეროგლიფებით, რაც ნიშნავდა ხა - მზეს და ბა - ჩიტს.
მანუას კუნძულები

}
| მდებარეობა = წყნარი ოკეანე
| კუნძულთა რაოდენობა = 4
| მთავარი კუნძული = ტაუ
| ფართობი_კმ2 = 59
| სია =
| სიგრძე_კმ =
| სიგანე_კმ =
| სანაპიროს სიგრძე =
| სანაპიროზოლი_კმ =
| უმაღლესი მთა =
| სიმაღლე_მ = 969
| ქვეყნის სახელი =
მანუას კუნძულები  — კუნძულთა ჯგუფი, რომელიც შედგება ოთხი კუნძულისაგან: ტაუ (სამი რაიონი: ტაუ, ფალეასაო და ფიტიუტა) (44,31 კმ²), ნუუტელე, ოფუ (7,215 კმ²) და ოლოსეგა (5,163 კმ²) (ბოლო ორი კუნძული შეერთებულია ქვიშიანი დანალექით). კუნძულების ჯგუფი მდებარეობს დაახლოებით 110 კმ-ში აღმოსავლეთით კუნძულ ტუტუილადან. ამერიკის სამოას ნაწილია.

გეოგრაფია
ჯგუფის ყველა კუნძულს აქვს ვულკანური წარმოშობა. ზღვის დონიდან უმაღლესი წერტილია, ლატას მთა (969 მეტრი), რომელიც მდებარეობს ტაუს კუნძულზე.

მანუას კუნძულების მნიშვნელოვანი ნაწილი უკავიათ ნაკრძალებს.

ისტორია
მანუას კუნძულებს აქვთ მჭიდრო ისტორიული და კულტურული კავშირები სამოას არქიპელაგის სხვა კუნძულებთან.

პოლინეზიურ მითოლოგიაში მანუას კუნძულები ითვლებოდა ღვთიურ ადგილად, რადგანაც მათზე, ლეგენდების თანახმად, პოლინეზიურმა უზენაესმა ღმერთმა ტანგაროამ შექმნა ადამიანი და გარშემო კუნძულები.

ძველად მანუას კუნძულების უზენაესი ბელადები ატარებდნენ ტიტულს ტუი-მანუა ( ’). მათგან უკანასკნელი იყო ტუიმანუა ელისარა (’ ), რომელიც გარდაიცვალა 1909 წლის 2 ივლისს. ტუი-მანუას ტიტული დღემდე არსებობს, მაგრამ არ არის ხალხი, რომლებიც მას ატარებენ.

პირველი ევროპელი, რომელმაც 1721 წლის 14 ივნისს აღმოაჩინა მანუას კუნძულები, გახდა ნიდერლანდელი მოგზაური იაკობ როგევენი.

მანუას კუნძულები ოფიციალურად გახდა აშშ-ის სამფლობელო 1904 წლის 14 ივლისს.

მოსახლეობა
2010 წელს მანუას კუნძულების მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 1323 ადამიანი: ტაუს კუნძულზე (სამი რაიონი: ტაუ, ფალეასაო და ფიტიუტა) ცხოვრობდა 970 ადამიანი), ოფუს კუნძულზე — 176 ადამიანი, ოლოსეგას კუნძულზე — 177 ადამიანი. ამასთან მოსახლეობა თანდათან კლებულობს. 1930-იან წლებში ამერიკის სამოას მოსახლეობის დაახლოებით 20 % ცხოვრობდა მანუას კუნძულებზე, 1980-იანი წლებისთვის კი — მხოლოდ 6 %. მოსახლეობის გადინება დაკავშირებულია მანუას კუნძულებზე ეკონომიკური აქტიურობის საშუალებების არ არსებობასთან. მანუას კუნძულების მთავარი ქალაქია — ლუმა კუნძულ ტაუზე.
ტაუ (კუნძული)

}
| მდებარეობა = წყნარი ოკეანე
| კუნძულთა რაოდენობა =
| მთავარი კუნძული =
| ფართობი_კმ2 = 44,31
| სია =
| სიგრძე_კმ =
| სიგანე_კმ =
| სანაპიროს სიგრძე =
| სანაპიროზოლი_კმ =
| უმაღლესი მთა =
| სიმაღლე_მ = 931
| ქვეყნის სახელი =
| ქვეყანა =
ტაუ  — მანუას კუნძულებში ყველაზე დიდი კუნძული და ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე ვულკანური კუნძული სამოას არქიპელაგში. მდებარეობს დაახლოებით 10 კმ-ში სამხრეთ-აღმოსავლეთით ოფუ-ოლოსეგას კუნძულებიდან და 110 კმ-ში აღმოსავლეთით კუნძულ ტუტუილადან. ამერიკის სამოას ნაწილია. საუკუნის დასაწყისში კუნძულს ხშირად ეძახდნენ ოპოუნს.

გეოგრაფია
კუნძული ტაუ წარმოადგენს საკმაოდ ეროზირებულ, მრავალჯერ ამოფრქვეული თხევადი ლავებისაგან შექმნილი ვულკანის ნარჩენს კალდერით. აქვს სამკუთხა ფორმა. კუნძულის სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 6 კმ-ს, სიგანე — დაახლოებით 10 კმ-ს. ტაუს უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — ლატას მთა (931 მეტრი), რომელიც ამავდროულად მთელი ამერიკის სამოას უმაღლესი წერტილია. აღმოსავლეთი, დასავლეთი და ჩრდილოეთი მხრიდან ტაუს კუნძული გარშემორტყმულია მარჯნის რიფით.

კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი, ლატას მთის წვიმიანი ტყეების ჩათვლით, სამხრეთი სანაპირო და მარჯნული რიფები ტაუს ამ ნაწილში არიან ამერიკის სამოას ეროვნული პარკის ნაწილი.

ისტორია
კუნძული ტაუ აღმოაჩინა ნიდერლანდელმა მოგზაურმა იაკობ როგევენმა 1721 წელს.

მოსახლეობა
2010 წელს ტაუს კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 790 ადამიანი.

ადმინისტრაციულად კუნძული დაყოფილია სამ რაიონად: ტაუ, ფალეასაო და ფიტიუტა.

ტრანსპორტი
კუნძულ ტაუზე მოქმედებს მანუას კუნძულებზე ყველაზე დიდი აეროპორტი, რომელიც მდებარეობს სოფელ ფიტიუტასთან. ტაუს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს უბე. ჩრდილოეთი სანაპიროს გასწვრივ არსებობს ავტოგზა, რომელიც ერთმანეთთან აერთებს კუნძულის რამდენიმე დასახლებულ პუნქტს.
ო, მოდა, მოდა...

ო, მოდა, მოდა... — ქართული ანიმაციური ფილმი, რომელიც გადაღებულია ვახტანგ ბახტაძის მიერ 1968 წელს. კომპოზიტორი ნუგზარ ვაწაძე. ფილმი მოგვითხრობს პიროვნებებზე, ვინც ბრმად ბაძავს მოდას, სხვადასხვა ქვეყანაში და ეპოქაში. გაშუქებული სატირული სურათები ეძღვნება ექსტრავაგანტურ მოდას.

ფილმმა საკავშირო კინოფესტივალზე ქალაქ მინსკში მოიპოვა პრიზი საუკეთესო ანიმაციური ფილმისათვის 1970 წელს, რუმინეთის კინემატოგრაფისტთა ასოციაციის პრემია „ანინი“, საერთაშორისო კინოფესტივალზე, ქალაქ მამაიაში 1970 წელს, აგრეთვე 1971 წელს ბილბაოში საერთაშორისო კინოფესტივალზე მიიღო დიპლომი.
ტუტუილა

ტუტუილა  — ამერიკის სამოას ყველაზე დიდი და მთავარი კუნძული. სამოას არქიპელაგის სიდიდით მესამე კუნძული.

გეოგრაფია
კუნძულ ტუტუილას ფართობი შეადგენს 142,3 კმ²-ს. ზღვის დონიდან უმაღლესი წერტილი — მატაფაოს პიკი (653 მეტრი). კუნძულის აღმოსავლეთი სანაპირო გორაკებიანია, სამხრეთი — ვაკეებიანი. აღმოსავლეთით მდებარეობს კუნძული აუნუუ.

ისტორია
 საუკუნის პირველ ნახევარში კუნძულს ერქვა მაოუნა.

კუნძული 1722 წელს აღმოაჩინა ნიდერლანდელმა ზღვაოსანმა იაკობ როგევენმა. 1768 წელს კუნძულის გვერდით გაცურა ფრანგმა ზღვაოსანმა ლუი ანტუან დე ბუგენვილმა, მაგრამ იგი კუნძულთან არ შეჩერებულა.

1787 წელს კუნძულზე აბორიგენებთან წარმოქმნილი კონფლიქტის დროს 12 მატროსთან ერთად მოკლეს ფრანგი ზღვაოსანი ფლერიო დე ლანგლი, ჟან-ფრანსუა ლაპერუზის მსოფლიოს გარშემო ექსპედიციის მეორე გემის — ფრეგატ «ასტროლაბიას» კაპიტანი. ამ დროიდან მაოუნას მოსახლეობა მოგზაურებისგან იძენს მეომარი კანიბალების სახელს.

 საუკუნის დასაწყისში სამოას საზოგადოება იმყოფებოდა პირველყოფილი-თემური წყობის დაშლის სტადიაში. ატუას რაიონის ბელადები, რომელშიც ასევე შედიოდა კუნძული მაოუნა, მტრობდნენ არქიპელაგის დანარჩენი სამი რაიონის ბელადებთან.

1824 წელს მაოუნას ეწვია ოტო კოცებუს რუსული მსოფლიოს გარშემო ექსპედიცია, რომელიც უშედეგოდ ცდილობდა ადგილობრივ მოსახლეობასთან დაემყარებინა სავაჭრო ურთიერთობა. თავის ჩანაწერებში კოცებუ აღნიშნავს აბორიგენთა უკიდურეს აგრესიულობას, რომელიც არქიპელაგის სხვა კუნძულების მოსახლეობისათვის არ იყო დამახასიათებელი.

კუნძულზე ევროპელთა მუდმივი დასახლებები 1830 წელს დააფუძნეს ინგლისელმა მისიონერებმა.

კუნძული მართვაში გადაეცა აშშ-ს 1900 წელს.

მოსახლეობა
2010 წელს კუნძულ ტუტუილას მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 53 943 ადამიანი. კუნძულზე მდებარეობს ამერიკის სამოას დედაქალაქი — პაგო-პაგო. მოსახლეობა ძირითადად დაკავებულია კოპრის წარმოებით.
ოფუ-ოლოსეგა

}
| მდებარეობა = წყნარი ოკეანე
| კუნძულთა რაოდენობა =
| მთავარი კუნძული =
| ფართობი_კმ2 = 12,378
| სია =
| სიგრძე_კმ =
| სიგანე_კმ =
| სანაპიროს სიგრძე =
| სანაპიროზოლი_კმ =
| უმაღლესი მთა =
| სიმაღლე_მ = 639
| ქვეყნის სახელი =
ოფუ და ოლოსეგა  — ორი კუნძული, უპირატესად განიხილება როგორც ერთი და მდებარეობს სამოას არქიპელაგის მანუას კუნძულებში. ამერიკის სამოას შემადგენელი ნაწილია.

გეოგრაფია
ოფუს და ოლოსეგას კუნძულები ჩამოყალიბდა ორი ერთმანეთთან შეერთებული ბაზალტური მრავალჯერ ამოფრქვეული თხევადი ლავების ვულკანებისგან. კუნძულები ერთმანეთისგან გამოყოფილია ვიწრო ასაგას სრუტით, მაგრამ შეერთებულია ხიდით და გარშემორტყმულია ერთი მარჯნის რიფით. ოფუ მდებარეობს მის დასავლეთ ნაწილში, ოლოსეგა — აღმოსავლეთ ნაწილში. კუნძულ ოფუს ფართობი შეადგენს 7,215 კმ²-ს, ოლოსეგასი — 5,163 კმ²-ს. ოფუს უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — მთა ტუმუტუმუ (491 მეტრი), ოლოსეგასი — მთა პიუმაფუა (639 მეტრი).

ოფუს სამხრეთი სანაპიროს მნიშვნელოვანი ნაწილი ამერიკის სამოას ეროვნული პარკის ნაწილია.

ისტორია
1721 წელს კუნძულები აღმოაჩინა ნიდერლანდელმა მოგზაურმა იაკობ როგევენმა.

მოსახლეობა
2010 წელს კუნძულ ოფუს მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 176 ადამიანი, ოლოსეგასი — 177 ადამიანი. ოფუს კუნძული ქმნის მანუას ოლქის ოფუს რაიონს, ხოლო ოლოსეგას კუნძული — მანუას ოლქის ოლოსეგას და სილის რაიონებს.

ოფუს კუნძულის მთავარი დასახლებული პუნქტი მდებარეობს დასავლეთ სანაპიროზე. ოფუზე მოქმედებს მცირე აეროდრომი, არსებობს უბე. ოლოსეგას მთავარი დასახლებული პუნქტებია — სოფლები ოლოსეგა და სილი.
აუნუუ

აუნუუ  — პატარა კუნძული წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში სამოას არქიპელაგში. ადმინისტრაციულად შედის ამერიკის სამოას აღმოსავლეთის ოლქში.

გეოგრაფია
აუნუუს კუნძული წარმოადგენს პატარა ვულკანურ კუნძულს, რომლის ფართობია 1,517 კმ². აუნუუს ტერიტორია ძლიერ დაჭაობებულია, ხოლო ვულკანის კრატერში მდებარეობს ამერიკის სამოაში ყველაზე დიდი ჭაობი მტკნარი წყლით. კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს პალას ტბა. აუნუუს სამხრეთი ნაწილი კლდოვანია და დაფარულია მანგროს ტყეებით.

ისტორია
კუნძული გადავიდა აშშ-ის მმართველობაში 1900 წლის 17 აპრილს.

მოსახლეობა
2010 წელს აუნუუს კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 416 ადამიანი.
ფიდეს მსოფლიო რეიტინგი

ფიდე წარმოადგენს ორგანიზაციას, რომელიც ატარებს ჭადრაკში საერთაშორისო ჩემპიონატებს. ფიდე ყოველთვიურად აქვეყნებს საუკეთესო ასეულის რეიტინგს, საუკეთესო ქალების ასეულის რეიტინგს, საუკეთესო ახალგაზრგების ასეულს და საუკეთესო გოგონების ასეულს, ასევე ქვეყნების რეიტინგს მათი საუკეთესო 10 მამაკაცი და 10 ქალი მოთამაშის მიხედვით. რეიტინგის დასათვლელად გამოიყენება ელოს სისტემა.

საუკეთესო 20 მოთამაშე
2014 წლის ნოემბრის მიხედვით საუკეთესო 20 მოთამაშეა:

საუკეთესო ქალების 20–ეული
ქალებს შორის საუკეთესო მოთამაშე ჯუდი პოლგარი არის მშოფლიოში 69–ე. პოლგარმა 2014 წლის აგვისტოში გამოაცხადა პროფესიული ჭადრაკიდან წასვლის შესახებ, მიუხედავად ამაისა ის ერთი წლის განმავლობაში ისევ დარჩება ფიდეს რეიტინგში.

2014 წლის ნოემბრის მიხედვით ქალთა რეიტინგი გამოიყურება შემდეგნაირად:

საუკეთესო ახალგაზრდები
ახალგაზრდებად ითვლებიან 21 წლამდე მოთამაშეები.

2014 წლის ნოემბრის მიხედვით ახალგაზრდების რეიტინგები შემდეგია:

საუკეთესო გოგნები
გოგნებად მოთამაშეები ითვლებიანნ 21 წლამდე.

2014 წლის ნოემბრის მიხედვით გოგონათა რეიტინგი შემდეგია:

ქვეყნების რეიტინგი
ქვეყნების რეიტინგი მათი საუკეთესო 10 მოთამაშის მიხედვით ითვლება. ხოლო ქალების რეიტინგი საუკეთესო 10 ქალი მოთამაშის მიხედვით.

2014 წლის ნოემბრის მიხედვით ქვეყნების რეიტინგა შემდეგია:

ქვეყნების რეიტინგი ქალი მოთამაშეების მიხედვით
2014 წლის ნოემბრის მიხედვით ქვეყნების რეიტინგები ქალი მოთამაშეების მიხედვით შემდეგია:
მერი არაბიძე

მერი არაბიძე (დ. 25 თებერვალი, 1994, სამტრედია) — ქართველი მოჭადრაკე, დიდოსტატი ქალთა შორის (2012). 2015 წლის მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატის გამარჯვებული, საჭადრაკო ოლიმპიადისა და ევროპის გუნდური ჩემპიონატების მრავალგზის პრიზიორი. საქართველოს ჩემპიონი (2019), ევროპის ჩემპიონი (2023).

ბიოგრაფია
დაამთავრა სამტრედიის №3 საშუალო სკოლა. სწავლობდა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში.

2015 წლის მსოფლიო ჩემპიონი საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში (ჩანდუ, ჩინეთი). სამგზის მსოფლიო ჩემპიონი გოგონათა შორის სხვადასხვა ასაკობრივ კატეგორიაში: 2004 (10-წლამდე), 2005 (12-წლამდე), 2011 (18-წლამდე). საქართველოს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში მონაწილეობა მიიღო ვარშავაში გამართულ ევროპის მე-10 გუნდურ ჩემპიონატში (2013). 2022 წლის სექტემბერში გამარჯვება მოიპოვა შუშაში გამართულ საერთაშორისო ტურნირზე.

2023 წლის მარტში პეტროვაცში გამართულ ქალთა შორის ევროპის ჩემპიონატზე მერი არაბიძემ 11-დან 8,5 ქულა მოაგროვა და პირველობა იზეიმა. არაბიძე მთელი ტურნირის განმავლობაში ლიდერობდა და ჩემპიონატი მარცხის გარეშე დაასრულა. პირად შეხვედრაში კი პოლონელი ოლივია კიოლბასა დაამარცხა, რომელსაც ამდენივე ქულა ჰქონდა.

ძირითადი შედეგები
ფაქტები
მერი არაბიძე მეორე ქართველი ქალი მოჭადრაკეა, რომელიც ევროპის ჩემპიონი გახდა. პირველად კონტინენტის ჩემპიონის ტიტული 2017 წელს ნანა ძაგნიძემ მოიპოვა.
ერმისი (საფეხბურთო კლუბი)

საფეხბურთო კლუბი ერმისი — კვიპროსის საფეხბურთო კლუბი, დაარსდა ქალაქ ლარნაკას გარეუბანში, არადიპუში. ასპარეზობს კვიპროსის პირველ დივიზიონში.

ტიტულები
კვიპროსის მეორე დივიზიონის გამარჯვებული: 3
1982/83, 1984/85, 2008/09
კვიპროსის მესამე დივიზიონის გამარჯვებული: 3
1976/77, 1996/97, 2007/08
კვიპროსის თასის ფინალისტი: 1
2013/14
კვიპროსის სუპერთასის ფლობელი: 1
2014/15

ევროთასებზე
მთავარი მწვრთნელები
ლეონბერგერი

ლეონბერგერი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში საუკუნეში.

გერმანულ ქალაქ ლეონბერგის მუნიციპალიტეტის უფროსს, ჰენრიხ ესიგს სურდა მიეღო ქალაქის გერბზე გამოსახული ლომის მსგავსი ძაღლი, ამისთვის მან გამოიყენა ლანდსირი, ნიუფაუნდლენდი, სენბერნარი და პირენეული მთის ძაღლი. შედეგად მიიღო ეს საინტერესო ძაღლი. ლეონბერგერი თითქმის მთლიანად განადგურდა მეორე მსოფლიო ომის დროს, თუმცა უკანასკნელი რამდენიმე ათეული წლის წინ აღდგა არა მარტო თავის სამშობლოში, არამედ ჩრდილოეთ ამერიკასა და დიდ ბრიტანეთში. როდესაც ლეონბერგერი პირველად გამოჩენაზე აჩვენეს, მას წუნი დასდეს, როგორც რამდენიმე ჯიშის შესაძლო ნარევს (რაც სინამდვილეს შეეფერებოდა). ოფიციალურად ჯიში დარეგისტრირდა 1949 წელს.

ლეონბერგერი ძალიან ლამაზი ძაღლია. ძალიან უყვარს წყალი და სიამოვნებით ჭყუმპალაობს ყველაზე ცივ ამინდშიც კი. ისევე, როგორც სხვა აღდგენილ ჯიშებში, ლეონბერგერს შეიძლება აღენიშნებოდეს მენჯ-ბარძაყის სახსრების დისპლაზია. ლეონბერგერს აქვს ოდნავ დატალღული, გლუვი, ხშირი ბალანი, ფაფუკი, გრძელი კუდი. ყურების სიგანე მათი სიგრძის ტოლია. ის კარგად უძლებს სიცივეს. ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. ადვილად იწვრთნება. ადვილად ეგუება სხვა ძაღლებს. ცუდი მოდარაჯეა.
პიეტრო ჯერმი

პიეტრო ჯერმი ( დ. 14 სექტემბერი, 1914 — გ. 5 დეკემბერი, 1974) — იტალიელი მსახიობი, სცენარისტი და კინორეჟისორი. სწავლობდა რომის ექსპერიმენტულ კინოცენტრში. ნეორეალიზმის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ჯერმის პირველი ფილმებია „მოწმე“ (1946) და „გზააბნეული ახალგაზრდობა“ (1947). მისი ფილმებისთვის დამახასიათებელი იყო სოციალური თემატიკა, დოკუმენტური უტყუარობა. ფილმებში „სიცილიის ცის ქვეშ“ (1949) და „ოცნების გზა“ (1950, ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალი) თამამად არის ნაჩვენები სიცილიის ჩამორჩენილობა და სიღატაკე. ნეორეალიზმის ტრადიციები განვითარებულია სოციალურ კინორომანებში: „მემანქანე“ (1956, პრემია, სან-სებასტიანის საერთაშორისო კინოფესტივალი) და „უნებისყოფო მამაკაცი“ (1958). ამ ფილმებში მთავარ როლებს თვითონ ჯერმი ასრულებს. 1960-იან წლებში ჯერმიმ დადგა სოციალური და რეალისტურ-სატირული კომედიები: „განქორწინება იტალიურად“ (1961, პრემია კანის საერთაშორისო კინოფესტივალზე, ოსკარი სცენარისათვის, 1962), „შეცდენილი და მიტოვებული“, (1964), „ქალბატონები და ბატონები“ (1966, მთავარი პრიზი, კანის საერთაშორისო კინოფესტივალი), „ამორალური“ (1967). 1968 წელს დადგა კინოკომედია „სერაფინო“, რომელმაც მოსკოვის მე-6 საერთაშორისო კინოფესტივალზე მოიპოვა ოქროს პრიზი (1969).
ასტერიქსი და პიქტები

„ასტერიქსი და პიქტები“ — რიგით 35-ე წიგნი ასტერიქსის შესახებ კომიქსების სერიაში. მასში მოთხრობილი ისტორიების ავტორი ჟან-ივ ფერია, ხოლო მხატვარი - დიდიე კონრადი. კომიქსი გამოიცა 2013 წელს.

სიუჟეტის მიხედვით, მთავარი გმირები, ასტერიქსი და ობელიქსი არხით გადადიან შოტლანდიაში, სადაც პიქტებს ხვდებიან. ეს არის მათი მეორე მოგზაურობა ბრიტანეთის კუნძულებზე, 1965 წლის კომიქსის ასტერიქსი ბრეტონში შემდეგ.
ნიუფაუნდლენდი (ძაღლი)

ნიუფაუნდლენდი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია კანადაში საუკუნეში.

ამ ძლიერი, წყლის მოყვარული ძაღლის წინაპრები დღეს უკვე გადაშენებული სენტ-ჯონის ძაღლებია. მან თანამედროვე სახე 100 წლის წინ მიიღო. შესაძლოა მის წინაპრებს შორის არის ჩრდილოეთ ამერიკის, ვიკინგების და პირენეული ჯიშების წარმომადგენლები. მეგობრული და დამთმობი ნიუფაუნდლენდი ოდესღაც ვირთევზაზე ნადირობისას გამოიყენებოდა - მას ნაპირზე გამოჰქონდა თევზით სავსე ბადეები და გადაჰქონდა ნავები. დღესდღეობით საფრანგეთში ნიუფაუნდლენდი ზღვაზე სამაშველო სამუშაოებში მონაწილეობს. ერთადერთი ნაკლი, რომელიც ამ კეთილ, მხიარულ ცხოველს ახასიათებს, არის წყალში მყოფი ყველა ადამიანის გადარჩენის დამოუკიდებელი სურვილი იმის მიუხედავად, ადამიანს უნდა თუ არა გადარჩენა.

ნიუფაუნდლენდის ბალანი ყავისფერი, ან შავია, მაგრამ ზოგჯერ ნაცრისფერიც გვხვდება. ნიუფაუნდლენდის ბალანი ხშირია და მოუხეშავი, სჭირდება განსაკუთრებული მოვლა. ძალიან სქელი კუდი ხშირი ბალნითაა დაფარული. თვალები მუქია, მცირე ზომის. აქვს განიერი მასიური თავი კვადრატული დრუნჩით. ნიუფაუნდლენდი ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. კეთილგანწყობილია ბავშვების მიმართ, ადვილად იწვრთნება, კარგად ეგუება ცივ კლიმატს.
პოლონური ნაგაზი

პოლონური ნაგაზი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია პოლონეთში საუკუნეში.

როგორც ჩანს, ეს საშუალო ზომის, ძლიერი ნაგაზი უნგრეთის დაბლობებში მცხოვრები დახვეულბალნიანი, უძველესი მეცხვარე ძაღლების და მომცრო, გრძელბალნიანი, მთის მეცხვარე ძაღლების შთამომავალია. მეორე მსოფლიო ომმა პოლონური ნაგაზი გადაშენების პირას მიიყვანა. სპეციალისტები ფიქრობენ, რომ პოლონური ნაგაზი დამაკავშირებელი რგოლია 1000 წლის წინ ევროპაში ჩამოყვანილ აზიურ, დახვეულბალნიან, უძველეს მეცხვარე ძაღლებსა და უფრო თანამედროვე მეცხვარე ძაღლებს შორის, როგორიცაა, მაგალითად, წვერიანი კოლი და ჰოლანდიური სჰაპენდუსი. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, დაუღალავი მუშაობის შედეგად პოლონელებმა შეძლეს ამ შესანიშნავი ჯიშის აღდგენა. პოლონური ნაგაზი პოპულარულია პოლონეთში და მის ფარგლებს გარეთაც.

ჩვეულებრივ, ის კომპანიონად ჰყავთ, თუმცა დღემდე ინარჩუნებს მეცხვარე ძაღლის შესანიშნავ თვისებებს. პოლონურ ნაგაზს აქვს განიერი წელი, კარგად განვითარებული კუნთებით, განიერი, დაკუნთული თეძოები, სწორი და განიერი ზურგი. სხეულს ფარავს გრძელი, ხშირი ბალანი, ბევრი ბალანია შუბლზე, ლოყებსა და ნიკაპზეც. ბალნის შეფერილობა მრავალნაირია და განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. პოლონური ნაგაზი კარგად ეგუება სიცივეს და ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, არ უყვარს სიცხე, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა.
როზე (ატოლი)

როზე (, ზოგჯერ როზეს კუნძული, ვარდების კუნძული) — დაუსახლებელი ატოლი, ნაკრძალი მანუას კუნძულების შორიახლოს. ამერიკის სამოას შემადგენელი ნაწილია. ძველი დასახელებაა — მოტუ-ო-მანუ .

გეოგრაფია
როზეს ატოლი — ამერიკის სამოას ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე კუნძულია. მდებარეობს 144 კმ-ში აღმოსავლეთით კუნძულ ტაუდან და 1615 კმ-ით სამხრეთში ეკვატორიდან.

ატოლი წარმოადგენს ზღვის დანალექების რგოლს, რომლის ზედაპირს აქვს ვარდისფერი შეფერილობა მარჯნული წყალმცენარეების ლიტოტამნიის გამო.

ატოლის ხმელეთის ფართობი შეადგენს 0,214 კმ²-ს. როზეს საერთო ფართობი, ლაგუნის და რიფის ზედაპირის ჩათვლით, შეადგენს 5 კმ²-ს. ატოლის ჩრდილოეთი წერტილის ცოტათი დასავლეთით მდებარეობს სრუტე სიგანით 40 მეტრი, რომელიც აერთებს ლაგუნებს წყნარი ოკეანის წყლებთან. რიფის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს ორი მომცრო კუნძული: როზეს კუნძული (სიმაღლე 3,5 მეტრი) და სენდის კუნძული (სიმაღლე 1,5 მეტრი).

ისტორია
როზეს ატოლი 1819 წლის 21 ოქტომბერს აღმოაჩინა ფრანგმა მოგზაურმა ლუი დე ფრეისინემ , რომელმაც ატოლს სახელი დაარქვა თავისი ცოლის პატივსაცემად, რომელიც ასევე მონაწილეობდა მის მსოფლიოს გარშემო მოგზაურობაში.
ობელიქსი

ობელიქსი — ასტერიქსის შესახებ კომიქსების ერთ-ერთი წამყვანი პერსონაჟი. ამ სერიაში იგი წარმოდგენილია, როგორც მოზრდილი, სასაცილო, მაგრამ უშიშარი გალიის მოსახლე, რომელიც წინააღმდეგობას უწევს იულიუს კეისრის დამპყრობლურ პოლიტიკას.

ობელიქსი გამოირჩევა სიმსუქნით, ინტერესებით მენირების მიმართ (თავისი ძალით იგი მათ ზურგით თავისუფლად დაათრევს). ასტერიქსის სოფელში იგი ერთადერთი გალია უწყვეტი ძალით, ვინაიდან ბავშვობაში ჩავარდა ჯადოსნური სასმელით სავსე ქვაბში. ამის გამო, მას სასმელის დალევა ყოველთვის ეკრძალება, რასაც უსამართლობად თვლის. აგრეთვე გამოირჩევა გულუბრყვილობით და სიყვარულით პატარა ძაღლ იდეფიქსის მიმართ. აღიზიანებს, როდესაც ვინმე „მსუქანს“ უწოდებს, უყვარს ნადირობა და გარეული ტახების მირთმევა, აგრეთვე რომაელების ცემა. აქვს რამდენიმე ამოჩემებული ფრაზა, მათ შორის „ეს რომაელები შეშლილები არიან!“ , თუმცა იმავეს ამბობს ყველა სხვა ეროვნების შესახებაც.
ჰისარის ქედი

ჰისარის ქედი — ქედი შუა აზიაში, პამირ-ალაის მთათა სისტემის დასავლეთ ნაწილში. განფენილია ტაჯიკეთსა და უზბეკეთში. მდინარეების ზარაფშანისა და ამუდარიის აუზების წყალგამყოფი. სამხრეთ-დასავლეთ განშტოებების გარეშე ქედის სიგრძე დაახლოებით 200 კმ აღწევს. სიმაღლე 4643 მეტრამდე. ჭარბობს მაღალმთის რელიეფი, სამხრეთ-დასავლეთ განშტოებებსა და ჩრდილოეთ მთისწინეთში განვითარებულია კარსტი. არის მყინვარები.

უმეტესწილად აგებულია კრისტალური ქანებით, ფიქლებითა და ქვიშაქვებით, გაკვეთილი გრანიტული ინტრუზივებით. ქედის ცენტრალურ ნაწილში ზღვის დონიდან 2195 მ სიმაღლეზე მდებარეობს თვალწარმტაცი მთის ტბა ისქანდერქოლი. ფერდობების ქვედა ნაწილი შემოსილია მაღალბალახოვანი სტეპით, ზემოთ — კორდიან-მარცვლოვანი მცენარეულობა და ბუჩქნარია, უფრო მაღლა სუბალპური და ალპური მდელოები. არის ნაკრძალები.
მერენრა II

მერენრა — ძველი ეგვიპტის ფარაონი და მეექვსე დინასტიის მმართველი ძვ.წ. 2219-2218 წლებში. ფარაონ პეპი -ისა და დედოფალ ნეიტის შვილი. დედოფალ ნიტოკრისის ძმა და ქმარი.

ტურინის პაპირუსის მიხედვით იგი მმართველი იყო წელიწადი და ერთი თვე. ძნელია ითქვას რა იყო მისი ხანმოკლე მმართველობის მიზეზი. შესაძლოა მერენრა გარდაიცვალა ავადმყოფობით, თუმცა, გამორიცხული არაა, რომ იგი სახელმწიფო გადატრიალებისას მოკლეს.
ქართული წარმოების ჯავშანჟილეტები

სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკურ ცენტრ „დელტა“-ში სხვადასხვა ტიპის და დანიშნულების ჯავშანჟილეტებზე მუშაობა საუკუნის 90-იანი წლებიდან მიმდინარეობს. 2013 წლიდან კი სამეცნიერო-ტექნიკურ ცენტრში თანამედროვე ქართულ ჯავშანჟილეტებზე მუშაობა ერთ-ერთ პრიორიტეტულ მიმართულებად დაისახა.

2014 წლის 10 თებერვალს საქართველოს მთავრობის წარმომადგენლებისთვის, უცხოელი ატაშეებისთვის და მედიისთვის საქართველოს შეიარაღებული ძალების სპეციალური ოპერაციების ბაზაზე „დელტა“-ს მიერ წარმოებული ქართული ჯავშანჟილეტების და ჩაფხუტების სროლითი გამოცდები ჩატარდა.
შემდგომში აღნიშნული ჯავშანჟილეტების პირველი პარტიით ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში, სამშვიდობო მისიით მივლენილი ქართულ კონტინგენტი აღიჭურვა.

ტექნიკური მხარე
2014 წლის მდგომარეობით „დელტა“-ს მიერ შემუშავებული და წარმოებაში ჩაშვებულია სამი ძირითადი ტიპის ჯავშანჟილეტი:
საჯარისო სპეციალური დანიშნულების -1
საერთო-საჯარისო გამოყენების -2
საპოლიციო დანიშნულების -3

ტექნიკური მონაცემები
კამერუნი (მთა)

კამერუნი — აქტიური ვულკანი სამხრეთ-დასავლეთ კამერუნში, გვინეის ყურის სანაპიროსთან. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4040 მ, კამერუნის უმაღლესი წერტილი. ტრაქიბაზალტური გუმბათისებრი ფორმის სტრატოვულკანია, დამრეცი კალთებით, მრავალრიცხოვანი გვერდითი კონუსებითა და კრატერებით. მთავარი მწვერვალია — მოქმედი კონუსი ფაკო. კამერუნის დასავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთ კალთებზე წელიწადში მოდის დაახლოებით 10 ათასი მმ ნალექი. მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე ნოტიო ადგილია. ფერდობების ქვედა ნაწილშია ნოტიო ეკვატორული ტყეები, რომელშიც შერეულია პლანტაციები, ზევით — მთის ტყეა, უფრო მაღლა — მთის მდელო. ადგილობრივი მოსახლეობა ვულკანს მონგო-მა-ნდემის უწოდებს. უკანასკნელი ამოფრქვევა მოხდა 2000 წელს.

ევროპელთაგან პირველებმა ვულკანი შენიშნეს ფერნან დუ პოს ექსპედიციის პორტუგალიელმა ზღვაოსნებმა 1472 წელს. ევროპელთაგან პირველად კარემურზე ავიდა რიჩარდ ფრენსის ბერტონი 1861 წელს. 1895 წელს მთის მწვერვალი დაიპყრო ინგლისელმა მოგზაურმა და აფრიკის მკვლევარმა მერი კინგზლიმ. სამხრეთ-აღმოსავლეთ ფერდობზეა ქალაქი ბუეა, ხოლო სამხრეთ მთისძირშია საპორტო ქალაქი ლიმბე. მთის ნაყოფიერ ვულკანურ ნიადაგზე იზრდება ბანანი, ზეთის პალმა, კაკაო და სხვა. ველები საძოვრებად არის გამოყენებული.

გალერეა