iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბიოქიმია

ბიოქიმია სწავლობს, თუ რა ადგილი უკავია ქიმიურ პროცესებს ცოცხალ ორგანიზმში და მათი ქიმიური კომპონენტების სტრუქტურის ფუნქციონირებას. როგორიცაა: ცილები, ლიპიდები, ნუკლეინის მჟავა, ნახშირწყალი და სხვა ბიომოლეკულები

ბიომოლეკულების გრძელ რიგში. ბევრი მათგანი არის კომპლექტი და დიდი მოლეკულა (მათ პოლიმერებს უწოდებენ), რომლებიც წარმოდგენილია მსგავსი განმეორებადი ერთეულებით (მათ მონომერებს უწოდებენ). თითოეულ პოლიმერის კლასს გააჩნია განსხვავებული კომპონენტი მაგ: ცილა არის პოლიმერი, რომლის კომპონენტები წარმოდგენილია 20 ან მეტი ამინომჟავით

ვრცლად არის აღწერილი უჯრედის მეტაბოლიზმის და ენდოკრინული სისტემის ბიოქიმია. ბიოქიმიის სხვა ასპექტი მოიცავს გენეტიკიტ კოდს (დნმ, რნმ), ცილის უჯრედის მემბრანის ტრანსპორტს და სიგნალის გადაცემას.

ნახშირწყალი
ნახშირწყალი შედგება მონომერებისგან რომლებსაც მონოსაქარიდი ეწოდება. ზოგიერთი მონოსაქარიდი შედის გლუკოზის (6126), ფრუქტოზის (6126) და დეოქსირიბოზის შემადგენლობაში. როცა ორი მონოსაქარიდი განიცდის დეჰიდრატაციის სინთეზს, ჰიდროქსილის ჯგუფის ორი მონოსაქარიდიდან წყდება ორი ატომი წყალბადი, ერთი ატომი ჟანგბადი და წარმოიქმნება წყალი.

ლიპიდები
ლიპდები ჩვეულებრივ შედგენილია ერთი მოლეკულა გლიცეროლის სხვა მოლეკულასთან კომბინაციით. ტრიგლიცერიდში მთავარი მძიმე ლიპიდების ჯგუფია. აქ არის ერთი გლიცეროლის და სამი ცხიმოვანი მჟავის მოლეკულა. ამ შემთხვევაში ცხიმოვანი მჟავები განხილულია როგორც მონომერი. იგი შეიძლება იყოს ან გაჯერებული, ან გაუჯერებელი

ლიპიდები, განსაკუთრებით კი ფოსფოლიპიდები გამოიყენება სხვადასხვა ფარმაცევტულ პროდუქტში. როგორც გასახსნელად ასევე წამლის გადამტან კომპონენტად.
ცილები
პროტეინები არის ძალიან დიდი მოლეკულები – მაკრო–ბიოპოლიმერი–რომლების იმ მონომერებისგან იქმნება, რომლებსაც ამინომჟავებს უწოდებენ.
არსებობს 20 სტანდარტული ამინომჟავა, თითოეული უკავშირდება კარბოქსილის, ამინო ჯგუფს და გვერდით ჯაჭვს (ცნობილია როგორ "" ჯგუფი). "" ჯგუფი გარდაქმნის თითოეულ ამინოჟავას განსხვავებულად, ახდენს გვერდით ჯაჭვზე მნიშვნელოვან ზეგავლენას და ცილას განსაზღვრულ (განსაკუთრეულ) სამგანზომილებიან კონფორმაციას ანიჭებს.

ნუკლეინის მჟავა
ნუკლეინის მჟავის მოლეკულები ქმნის დნმს, იგი არის უაღრესად მნიშვნელოვანი ნივთიერება, რომელსაც ყოველი უჯრედული ორგანიზმი გენური ინფორმაციის საწყობად იყენებს. ყველაზე ცნობილი ნუკლეინის მჟავა არის დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავა და რიბონუკლეინის მჟავა
მათ მონომერებს ნუკლეოტიდებს უწოდებენ. ყველაზე ცნობილი ნუცლეოტიდები არიან ადენინი, ციტოზინი, გუანინი, თიმინი და ურაცილი... ადენინი უკავშირდება თიმინს და ურაცილს, თიმინი კი უკავშირდება მხოლოდ ადენინს, ხოლო ციტოზინს და გუანინს მხოლოდ ერთმანეთთან დაკავშირება შეუძლიათ.
პიმენ პალესტინელი

პიმენ პალესტინელი (გ. 602) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 27 აგვისტო, ახალი სტილით — 9 სექტემბერი.

ცხოვრება
ღირსი პიმენ პალესტინელი საუკუნეში ცხოვრობდა რუბის უდაბნოში. მის შესახებ მოგვითხრობენ ნეტარი მამები სოფრონი და იოანე „ლიმონარის“ ასსამოცდამეშვიდე თავში. ერთხელ, ზამთარში, ღირს პიმენთან ბერი აღათონიკე მივიდა სულიერი დამოძღვრის სათხოვნელად და ღამე მეზობელ მღვიმეში გაათია. დილით მან წმინდანს უთხრა, ღამის სუსხში საშინლად გავიტანჯეო, რაზეც პიმენმა მიუგო: სიცივე არც მიგრძვნია, რადგან ლომი მოვიდა, გვერდით მომიწვა და გამათბოო. „მაგრამ, - დაამატა მოსაგრემ, - უწყოდე, რომ მე მხეცები დამფლეთენ, იმიტომ, რომ როცა ერში ვცხოვრობდი და ცხვრებს ვმწყემსავდი, ჩემმა ნაგაზებმა მახლობლად მიმავალი ერთი კაცი დაფლითეს. მე შემეძლო მისი გადარჩენა, მაგრამ ეს არ გავაკეთე. სწორედ მაშინ მეუწყა, რომ ამგვარივე სიკვდილით მოვკვდებოდი“. ასეც მოხდა: სამი წლის შემდეგ პიმენ პალესტინელი მხეცებმა დაგლიჯეს. ეს მოხდა 602 წელს.
ღირსი ანთისა

ღირსი ანთისა — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 27 აგვისტო, ახალი სტილით — 9 სექტემბერი. გადმოცემის მიხედვით, ღირსი ანთისა ქრისტეს აღსარებისთვის ღრმა ჭაში ჩააგდეს. ზოგ ძეგლებში, სხვა წყაროებისაგან განსხვავებით, მას ახალს უწოდებენ, მაგრამ არ არის ცნობილი, თუ სად და როდის მოღვაწეობდა.
პორტუგალიის პოლიტიკა

პორტუგალიის პოლიტიკა განისაზღვრება საპარლამენტო, წარმომადგენლობითი დემოკრატიის რესპუბლიკის ჩარჩოებში, სადაც პრემიერ-მინისტრი არის მთავრობის ხელმძღვანელი. პოლიტიკური წყობა არის მრავალპარტიული. პრეზიდენტი არის ქვეყნის ხელმძღვანელი და აქვს მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ძალაუფლება. აღმასრულებლის როლი აკისრია მინისტრთა საბჭოს. საკანონმდებლო უფლებით აღჭურვილია როგორც მთავრობა ასევე პორტუგალიის პარლამენტი (. 1975 წლიდან ლიდერობენ სოციალისტური პარტია და სოციალ-დემოკრატიული პარტია. სასამართლო დამოუკიდებელია როგორც აღმასრულებელი ისე საკანონმდებლო სისტემისგან.

ხელისუფლება
პორტუგალიის ხელისუფლება შედგება სამი შტოსგან, რომლებიც ერთმანეთისგან დამოუკიდებლები არიან, თუმცა აკონტროლებენ და აბალანსებენ ერთმანეთს.

აღმასრულებელი ხელისუფლება
პრეზიდენტი აირჩევა 5 წლის ვადით საყოველთაო საარჩევნო უფლების საფუძველზე. იგი ითვლება სამხედრო ძალების უმაღლეს მთავარსარდლად. ნიშნავს მთავრობის მეთეურს — პრემიერ მინისტრს რესპუბლიკის ასამბლეის არჩევნების შედეგების გათვალისწინებით. უფლება აქვს დაითხოვოს რესპუბლიკის ასაბლეა და დანიშნოს რიგგარეშე არჩევენები, ვეტო დაადოს რესპუბლიკის ასაბელის მიერ მიღებულ კანონს, თუმცა იგი შეიძლება დაძლეულ იქნას. გამოაცხადოს საომარი ან საალყო მდგომარეობა.

პრეზიდენტის სათათბირო ორგანო სახელმწიფო საბჭოში შედიან:
პორტუგალიის რესპუბლიკის პრეზიდენტი
პორტუგალიის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრი
პორტუგალიის საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარე
პორტუგალიის სახალხო დამცველი
ავტონომიური რეგიონების პრეზიდენტები
რესპუბლიკის ყოფილი პრეზიდენტები
პრეზიდენტის მიერ დანიშნული 5 მოქალაქე
რესპუბლიკის ასაბლეის არჩეული 5 მოქალაქე

პრეზიდენტი რესპუბლიკის ასაბლეის არჩევნების შედეგების გათვალისწინებით, ასახელებს პარტიას, რომელმაც უნდა მოახდინოს მთავრობის ფორმირება, რომლის ლიდერიც ინიშნება პრემიერ-მინისტრად. პრემიერ-მინისტრი ასახელებს სხვა მინისტრებს.

საკანონმდებლო ხელისუფლება
საკანონმდებლო ხელისუფლება ეკუთვნის ერთპალატიან რესპუბლიკის ასაბლეას პორტუგალიის კონსტიტუციის თანახმად რესპუბლიკის ასაბლეა არის „ყველა პორტუგალიის მოქალაქის წარმომადგენლობითი ასაბლეა“. აირჩევა 4 წლის ვადით საყოველთაო საარჩევნო უფლების საფუძველზე პროპორციული სისტემით. ასაბლეა ახორციელებს საკანონმდებლო ხელისუფლებას. იღებს ბიუჯეტს, ახდენს საერთაშორისო ხელშეკრულებათა რატიფიცირებას. ამტკიცებს პრეზიდენტის მიერ გამოცხადებულ საომარ მდგომარეობას ან მის მიერ დადებულ ზავს. შეუძლია შექმნას დროებითი საგამოძიებო კომიტეტები.

სასამართლო ხელისუფლება
პორტუგალიის სასამართლო ხელისუფლება არ არის ერთიანი, არსებობს საერთო სასამართლოები, საკონსტიტუციო სასამართლო, საგადასახადო სასამათლო, ადმინისტრაციული სასამართლო, სამხედრო სასამართლო, აუდიტორთა სასამართლო.

საკონსტიტუციო სასამართლო შედგება 9 წლის ვადით არჩეული 13 მოსამართლისგან, საიდანაც 10 მოსამართლე აირჩევა რესპუბლიკის ასაბლეის მიერ, 3 მოსამართლე დანარჩენი მოსამართლეების მიერ. საკონსტიტუციო სასამართლო თავისი შემადგენლობიდან ირჩევს საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარეს და მის მოადგილეებს. საკონსტიტუციო სასამართლო ამოწმებს კანონების კონსტიტუციასთან შესაბამისობას, რეფერენდუმის კონსტიტუციურობას, შეუძლია აკრძალოს ფაშისტური მიმართულების პარტიები. ახორცეილებს სხვა უფლებამოსილებებსაც. საერთო სასამართლო 3 ინსტანციისგან შედგება და მის სათავეში პორტუგალიის უზენაესი სასამართლო დგას. პორტუგალიის კონსტიტუცია აღიარებს მოსამართლის დამოუკიდებლობას.
ზაჰედანი

ზაჰედანი  — ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ირანში, ეს დასახლება წარმოადგენს ირანის ოსტანის სისტანი და ბელუჯისტანის ადმინისტრაციულ ცენტრს. ზაჰედანში ცხოვრობს 589 477 კაცი (2006 წლის აღწერით). დასახლების მაქსიმალური სიმაღლე შეადგენს 1.352 მეტრს, ზაჰედანიდან 1,600 კილომეტრში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი თეირანი, ქალაქიდან რამდენიმე კილომეტრში მდებარეობს პაკისტანის და ავღანეთის ოფიციალური საზღვარი. ზაჰედანი გეოგრაფიული მდებარეობის მიხედვით მოქცეულია მთიან რელიეფს შორის. სწორედ აქ არის სისტანი და ბულჯისტანის უნივერსიტეტი.

ეთნიკური თვალსაზრისით მოსახლეობის უმრავლესობაშია ბელუჩელები, რომლებიც საუბრობენ ბალუჩის ენაზე.

ზაჰედანს ეკონომიკურად ხელსაყრელი მდებარეობა უკავია, სწორედ ამ ქალაქში გადის რკინიგზა, რომლითაც ხდება დაკავშირება პაკისტანთან. ეს ყველაფერი ხელს უწყობს ამ ტერიტორიაზე ვაჭრობის განვითარებას.
ქერმანი

ქერმანი — ქალაქი ირანში. წარმოადგენს ქერმანის ოსტანის ადმინისტრაციულ ცენტრს და არის ამ ოსტანის სავაჭრო და სატრანსპორტო ცენტრი. დასახლებული პუნქტიდან 1076 კილომეტრში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი თეირანი. ქერმანი მდებარეობს ზღვის დონიდან 1,755 მეტრ სიმაღლეზე. 2006 წლის აღწერის მიხედვით აქ ცხოვრობდა 636.242 კაცი.

ქალაქი გარშემორტყმულია მთებით, რომლის ჩრდილოეთითაც არის ქერმანის უდაბნო.

ისტორია
ქერმანი დაარსდა თავდაცვის მიზნით, არდაშირ -ის მმართველობის პერიოდში საუკუნეში. 642 წელს ქერმენის სიახლოვეს მოხდა ბრძოლა, რის შემდეგაც ეს ტერიტორია მუსლიმანთა მმართველობის ქვეშე მოექცა. მერვე საუკუნისთვის უკვე ქერმანში საკმაოდ განვითარებული იყო ვაჭრობა. მეათე საუკუნისთვის ქალაქ ქერმანს ბუიდების დინასტია განაგებდა.

1271 წელს ამ დასახლებას ესტუმრა მარკო პოლო, რის შემდეგაც ის ცენტრალური აზიისკენ გაემართა. ამ ტერიტორიაზე უკვე მოგვიანებით აქტიურად ხორციელდებოდა ხალიჩების წარმოება, რომელიც შემდგომ ექსპორტზე გადიოდა. 1794 წელს ეს დასახლება შედიოდა ზენდების მმართველობის ქვეშ, სწორედ ამ წელს ქერმანს, აღა-მაჰმად-ხანმა ალყა შემოარტყა, რამდენიმე თვის შემდეგ მან ამ დასახლების აღება შეძლო.
ტერეზა ლეონელი

ტერეზა ლეონელი (დ. 1080 — გ. 11 ნოემბერი, 1130, პოვუა-დუ-ლანოზუ) — პორტუგალიის გრაფი. ბურგუნდიული დინასტიის წარმომადგენელი. კასტილიის მეფის ალფონსო შვილი.

მამამისმა ცოლად გააყოლა ბურგუნდიელ უფლისწულს ენრიკე ბურგუნდიელს მავრებთან ბრძოლაში დახმარებისათვის და სამართავად გადასცა პორტუკალეს საგრაფო, რომელიც სულ მცირე ხნის უკან წაართვა მავრებს. ასე გახდა ჰენრიხი პორტუგალიის გრაფი, რომელიც ოფიციალურად ითვლებოდა ალფონსო ვასალად. 1109 წელს ალფონსო გარდაიცვალა. მისი მემკვიდრე გახდა ტერეზას ნახევარი და ურაკა. გრაფი ჰენრი კი ლეონში შეიჭრა სამფლობელოს გაფართოების მიზნით.

1112 წელს ენრიკე ბურგუნდიელის გარდაცვალების დროს მისი მემკვიდრე აფონსუ ენრიკეში მხოლოდ სამი წლისა იყო, მის სრულწლოვანებამდე პორტუგალიის გრაფის ტიტულს სწორედ ტერეზა ლეონელი ატარებდა. ტერეზამ უარი თქვა თავისი დის ურაკას ვასალობაზე. მათ შორის მრავალწლოვანი ბრძოლა დამთავრდა ტერეზას სამხედრო ძალების დამარცხებით, ხოლო თვით ტერეზა ალყაში მოაქციეს ლანოზოს ციხესიმაგრეში. ტერეზამ ურაკასთან დადო სამშვიდობო ხელშეკრულება და პოლიტიკური მოწინააღმდეგეების, მაგრამ ურაკას წინააღმდეგ გაერთიანებული არქიეპისკოპოსების დოგო გელმირეშუს და ბურდინუ ბრაგანსელის წყალობით შეინარჩუნა პორტუგალიის საგრაფო.

ამის შემდეგ ტერეზამ კავშირი დაამყარა გალისიის გრაფ ფერნან პერეშთან, რის შედეგადაც შეცვალა პოლიტიკური შეხედულებები, რაც საბაბი გახდა პორტუგალიელ დიდგვაროვნებთან და ასევე საკუთარ შვილთან კონფლიქტებისა, შვილთან, რომელიც გააძევა ქვეყნიდან. 1123 წელს აფონსუმ წამოიწყო ბრძოლა დედის წინააღმდეგ და 1128 წელს გიმარაინშთან ბრძოლაში მოიპოვა გამარჯვება საკუთარი დედის სამხედრო ძალებზე. ტერეზა დაატყვევა და მონასტერში გამოკეტა, სადაც გარდაიცვალა 1130 წელს.
სანშუ I

სანშუ (პორ. ; დ. 11 ნოემბერი, 1154, კოიმბრა, პორტუგალიის სამეფო — გ. 26 მარტი, 1212, კოიმბრა, პორტუგალიის სამეფო) — პორტუგალიის მეფე ბურგუნდიელთა დინასტიიდან 1185–1212 წლებში. აფონსუ და მაფალდა სავოიელის შვილი. მამის გარდაცვალების შემდეგ გახდა პორტუგალიის მე-2 მეფე. მისი სამეფოს ცენტრი გახდა ქალაქი კოიმბრა. სანშუმ შეწყვიტა ომი მეზობლებთან გალისიის საზაღვრო ტერიტორიების კონტროლისათვის. მთელი თავისი ყურადღება გადაიტანა სამხრეთით მავრების წინააღმდეგ საბრძოლველად. თავდაპირველად მან ბრძოლით მოახერხა გადაადგილება ალგარვიმდე და ალენტეჟუმდე, მაგრამ 1190 წელს იძულებული იყო უკან დაეხია. ჯვაროსნების დახმარებით 1191 წელს მან აიღო სილვეში და ბრძანა აეგოთ სილვეშის ციხესიმაგრე, რომელიც დღეს მნიშვნელოვანი ძეგლია პორტუგალიისა და მსოფლიოს კულტურული მემკვიდრეობისათვის.

მოულოდნელად მეფის ინტერესები ისევ ჩრდილოეთით წარიმართა, სადაც საფრთხე დაემუქრა პორტუგალიის ტერიტორიულ მთლიანობას ლეონისა და კასტილიის სამეფოების მხრიდან. სილვეში კვლავ მავრებს დარჩათ.

სანშუ დიდ ყურადღებას უთმობდა სახელმწიფოს ადმინისტრაციულ ორგანიზაციას, მან გაამდიდრა სახელმწიფო ხაზინა და მთელი სიმდიდრე მიმართა ხელობის განვითარებისა და საშუალო კომერსანტების მხარდასაჭერად. მისი მმართველობის დროს აშენდა მრავალი ახალი ქალაქი და სოფელი. ჩრდილოეთი პორტუგალიის მიწებში ჩაასახლა ბურგუნდიელები და ფლამანდრელები — რისთვისაც მიიღო თავისი ისტორიული სახელი — დამსახლებელი.

მეფე ცნობილია თავისი სიყვარულით მეცნიერებისა და ლიტერატურისადმი. სახელმწიფო ხაზინიდან აფინანსებდა პორტუგალიელ ახალგაზრდებს, რომლებიც ისწავლიდნენ ევროპის უნივერსიტეტებში.
ჰამადანი

ჰამადანი ( – , ) — ქალაქი ირანის დასავლეთ ნაწილში, ზაგროსის მთების სიახლოვეს. წარმოადგენს ამავე სახელწოდების ოსტანის ადმინისტრაციულ ცენტრს. 2005 წელს ჩატარებული აღწერის მიხედვით აქ ცხოვრობს 550.284 კაცი.

ჰამადანი ითვლება მსოფლიოში დღემდე შემორჩენილ ერთ-ერთ უძველეს ქალაქად. აქ არის მრავალი ისტორიული ძეგლი, რაც განაპირობებს ტურისტების განსაკუთრებულ დაინტერესებას ამ მხარით. ჰამადანიდან 360 კილომეტრში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი თეირანი. ჰამადანს ეკონომიკურად ხელსაყრელი ტერიტორიული მდებარეობა უკავია.

ისტორია
ისტორიკოსები ვარაუდობენ რომ ჰამადანის ტერიტორიაზე პირველი დასახლება ჯერ კიდევ ჩვენს ერამდე 3000 წლის წინ არსებობდა. თუმცა უძველესი ასურული წყაროების მიხედვით, ამ ტერიტორიაზე დასახლება ჩვენს ერამდე 1100 წლის წინ იყო.

ჰამადანი დაარსდა მიდიის იმპერიაში. ამჟამინდელი ჰამადანის ტერიტორიაზე იყო მიდიის იმპერიის დედაქალაქი ეკბატანა.

პართიაში ეს დასახლება ერთ-ერთი მთავარი ქალაქი იყო ქტეზიფონის შემდეგ. აქ იყო პართიის მეფეების საზაფხულო რეზიდენცია. 633 წლიდან ჰამადანი ექცევა არაბთა გავლენის ქვეშ. ბუიდების პერიოდში ეს ქალაქი მნიშვნელოვნად დაზიანდა. უკვე მოგვიანებით ეს ტერიტორია მოექცა სელჩუკების გავლენის ქვეშ.

ჰამადანი უკვე შემდგომ წლებში განსაკუთრებით დაზიანდა. ეს პროცესი გაგრძელდა სეფიანთა მმართველობის დროსაც. საუკუნეში ქალაქი აიღო ოსმალებმა, თუმცა რამდენიმე წლის შემდეგ ნადირ-შაჰმა შეძლო ქალაქის გათავისუფლება, ირანსა და ოსმალეთს შორის დადებული საზავო ხელშეკრულებით ეს ტერიტორია კვლავ ირანს დარჩა.

დაძმობილებული ქალაქები
კულიაბი, ტაჯიკეთი
ისპარტა, თურქეთი

გალერეა
ფერდინანდ I

ფერდინანდ შეიძლება იყოს:

ფერდინანდ (არაგონი) — არაგონის სამეფოს მეფე 1412–1416 წლებში და სიცილიის სამეფოს მეფე 1410–1416 წლებში
ფერდინანდ (სრი) — საღვთო რომის იმპერატორი, უნგრეთის, ბოჰემიისა და ხორვატიის მეფე
ფერდინანდ დიდი — კასტილიის მეფე 1035–1065 წლებში და კასტილიისა და ლეონის სამეფოს მეფე 1037 წლიდან
ფერდინანდ (რუმინეთი) — რუმინეთის მეფე 1914–1927 წლებში
ფერდინანდ — ბულგარეთის მეფე 1908–1918 წლებში.
შტეფან ცვაიგი

შტეფან ცვაიგი (დ. 28 ნოემბერი 1881, ვენა, ავსტრია – გ. 22 თებერვალი, 1942, პეტროპოლისი, ბრაზილია) — ავსტრიელი ებრაელი მწერალი.

ბიოგრაფია
ცვაიგი დაიბადა ავსტრიაში, კერძოდ, ქალაქ ვენაში. ვენის უნივერსიტეტში იგი სწავლობდა ფილოსოფიას და ფსიქოანალიზის თეორიას, სადაც ასევე მოღვაწეობდა ცნობილი ფსიქიატრი და ნევროლოგი, ფსიქოანალიზის მამამთავარი — ზიგმუნდ ფროიდი, რომელიც ცვაიგის უფროსი თანამედროვე, მისი მეგობარი და მკურნალი ექიმიც კი იყო. ცვაიგმა თავიდან მოკლე მოთხრობების წერა დაიწყო, რამაც საქვეყნოდ ცნობილი და პოპულარული გახადა. ამავე დროს იგი ძალიან აქტიურად თარგმნიდა მრავალ ფრანგულ ნამუშევარს გერმანულად. 1927 წელს, როდესაც შტეფან ცვაიგის ნოველების ციკლ „ჯაჭვის“ სამივე ტომი ერთდროულად გამოიცა, ავტორის მოთხოვნის შესაბამისად, სამივე წიგნი სხვადასხვა ფერის ყდაში ჩასვეს: მწვანეში, ნარინჯისფერსა და ცისფერში. მწერალს ამ მხრივაც უნდოდა ხაზი გაესვა, რომ საქმე ეხებოდა ადამიანის განცდათა ტიპოლოგიურ გამას, დალაგებულს ასაკობრივი თანამიმდევრობით: მწვანე ხატოვნად გამოხატავდა ბავშვობას, ნარინჯისფერი — სიმწიფის ხანას, ხოლო ღია ლურჯი — კლიმაქტერიული ხანდაზმულობის პერიოდს. და საერთოდაც, ემოციების ანალიზი, განცდათა ეტიოლოგიის შესწავლა ცვაიგის უდიდესი გატაცება იყო. მეორე მსოფლიო ომმა მას დიდი ტკივილი მიაყენა, როგორც ადამიანს და ასევე როგორც მწერალს. იქიდან გამომდინარე, რომ იგი ებრაელი იყო, იძულებული გახდა ავსტრიიდან წასულიყო. მან ვერსად ჰპოვა სულიერი სიმშვიდე და 1942 წლის 22 თებერვალს პეტროპოლისში თავი მოიკლა.
ბურგუნდიული დინასტია (პორტუგალია)

ბურგუნდიული დინასტია — პორტუგალიის გრაფების და შემდეგ სამეფო დინასტია. უფროსი ბურგუნდიული სახლის და, შესაბამისად კაპეტინგების დინასტიის შტო. დინასტიის წარმომადგენლები პორტუგალიას მართავდნენ 1093–1383 წწ.

დინასტიის დამაარსებელი იყო ენრიკე ბურგუნდიელი, პორტუგალიის პირველი გრაფი. მისი შვილი აფონსუ დამპყრობელი გახდა პორტუგალიის პირველი მეფე.

1383 წელს, ფერნანდუ გარდაცვალების შემდეგ, სამეფო ხელისუფლება გადაეცა გვერდითი შტოს ავისის დინასტიას, რომლის დამაარსებელიც გახდა ფერნანდუ უკანონო შვილი ჟუან , ავისის ორდენის მაგისტრი.

ბურგუნდიული დინასტიის მმართველები
პორტუგალიის გრაფები
ენრიკე ბურგუნდიელი — 1093—1112.
ტერეზა ლეონელი — 1112—1128. ენრიკეს ცოლი
აფონსუ ენრიკეში — 1128—1139. შემდეგ გახდა დამოუკიდებელი პორტუგალიის პირველი მეფე.

პორტუგალიის მეფეები
აფონსუ დამპყრობელი — 1139—1185.
სანშუ — 1185—1211.
აფონსუ სქელი — 1211—1223.
სანშუ — 1223—1247.
აფონსუ — 1248—1279. პორტუგალიის რეგენტი 1245 წლის 21 სექტემბრიდან თავისი ძმის გარდაცვალებამდე, როდესაც მიიღო ყველა სამეფო პრივილეგია.
დინიშ — 1279—1325.
აფონსუ — 1325—1357.
პედრუ — 1357—1367.
ფერნანდუ — 1367—1383.
პორტუგალიის პარლამენტი

პურტუგალიის პარლამენტი , განთავსებულია ლისაბონის ისტორიულ შენობაში, რომელსაც ეწოდება წმინდა ბენტუს სასახლე , ბენედიქტელთა ძველი მონასტრის ადგილას. „წმინდა ბენტუს სასახლე“ ძველად ცნობილი იყო როგორც ნაციონალური ასამბლეის ადგილი ესტადო ნოვოს (პორტუგალიის მეორე რესპუბლიკის) პერიოდში.

პორტუგალიის კონსტიტუციის მიხედვით, ერთ-პალატიანი პარლამენტი არის წარმომადგენლობით კრება, რომელშიც შედის პორტუგალიის ყველა ქალაქის წარმომადგენელი. კონსტიტუციაში პარლამენტი განსაზღვრულია როგორც ქვეყნის ერთრთი უმაღლესი სახელისუფლებო ორგანო.

პოლიტიკური ჯგუფები
პარლამენტში არის 230 წევრი. ბოლო არჩევნების მიხედვით (27 სექტემბერი 2009) პარლამენტი დაკომპლექტებულია შემდეგნაირად:
სოციალური პარტია (97)
სოციალ-დემოკრატიული პარტია (81)
სახალხო პარტია (21)
მემარცხენე ბლოკი (16)
პორტუგალიის კომუნისტური პარტია (13)
მწვანეები (2)
პორტუგალიის კონსტიტუცია

პორტუგალიის პირველი კონსტიტუცია შეიქმნა 1822 წელს. შემდგომ კონსტიტუციებს რევოლუციები უძღვებოდა წინ 1826 წელს, 1838 წელს (ლიბერალური ომები), 1911 წელს (1910 წელს რესპუბლიკური რევოლუცია), 1933 წელს (1926 წლის, 28 მაისის სახელმწიფო გადატრიალება, ) და 1976 წელს (მიხაკების რევოლუცია).

რესურსები ინტერნეტში
1976 წლის კონსტიტუციის ტექსტი ინგლისურად
1976 წლის კონსტიტუციის ტექსტი და 5 შეტანილი ცვლილება პორტუგალიურად
პორტუგალიის კონსტიტუციის ტექსტი 7 რევიზიით, ინგლისურად
არდებილი

არდებილი — ისტორიული ქალაქი ჩრდილოეთ ირანში. სახელი არდებილი მომდინარეობს ზოროასტრული სიტყვა „ართავილიდან“, რაც წმინდა ადგილ ნიშნავს. არდებილი წარმოადგენს ამავე სახელწოდების პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრს და უდიდეს ქალაქს. 2006 წლის აღწერის შედეგად აქ ცხოვრობდა 421 248 კაცი, ეთნიკური თვალსაზრისით მოსახლეობის უმრავლესობაში არიან აზერბაიჯანელები. ეს დასახლება ცნობილია თავისი ხალიჩების წარმოებით. არდებილში მდებარეობს მრავალი ისტორიული შენობა. აქ არსებული შეიხ სეფი-ად-დინის მავზოლეუმი იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობადაა აღიარებული.

არდებილი პირველად მოხსენიებულია სასანიდურ წყაროებში. შუა საუკუნეებში არდებილში საკმაოდ განვითარებული იყო ვაჭრობა. 1220 წელს ქალაქი აიღეს და დაანგრიეს მონღოლებმა, თუმცა ის მოგვიანებით აღდგა.

მდებარეობა
არდებილი მდებარეობს კასპიის ზღვიდან დაახლოებით 70 კილომეტრის დაშორებით. ამ დასახლებიდან 210 კილომეტრში არის ქალაქი თავრიზი. ქალაქი მდებარეობს ზღვის დონიდან 1351 მეტრ სიმაღლეზე, დასახლების ფართობი შეადგენს 18,011 კმ²-ს.

დასახლების აღმოსავლეთით მდებარეობს მთა სავალანი (4,811 მ).

არდებილის მნიშვნელოვანი შენობები
ისტორიულ-არქიტექტორული კომპლექსი (— სს.) შეიხ სეფი-ად-დინის მავზოლეუმი - შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
მირზა ალი ალეკბერას მეჩეთი
იმამზანდა სალეჰას მუზეუმი
არდებილის მუზეუმი
ძველი ხიდები რომლებიც ძირითადად სეფიანების მმართველობის პერიოდში აიგო.
წმინდა მარიამის სომხური ეკლესია
ნიკელი

ნიკელი (; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეოთხე პერიოდის, მეათე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მერვე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, ბ) ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია 28, ატომური მასა — 58.693, დნ — 1455 °, დუღ — 2730 °, სიმკვრივე — 8.908 გ/სმ3. მოვერცხლოსფრო-თეთრი მბზინვარე ლითონი მცირე ოქროსფერი შეფერილობით ერთ-ერთია იმ ოთხი ფერომაგნიტურ ელემენტებს შორის, რომლებიც არსებობენ ოთახის ტემპერატურაზე; დანარჩენი სამია რკინა, კობალტი და გადოლინიუმი. იგი იმყოფება ქიმიურ ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეათე ჯგუფში.

ნიკელის გამიყენების მაგალითები ცნობილია ჯერ კიდევ ქრისტეს შობამდე 3500 წლის წინათ, მაგრამ პირველად გამოყო და მისი ქიმიურ ელემენტად კლასიფიკაცია მოახდინა შვედმა ქიმიკოსმა კროონსტეტმა 1751 წელს, რომელსაც თავდაპირველად მისი შენადნობი აერია სპილენძის მინერალში. უფრო სუფთა სახით იგი მიღებული იყო 1804 წელს გერმანელი ქიმიკოსის ი. რიხტერის მიერ.

ნიკელის უდიდესი მომპოვებელი კვანძები განლაგებულია კანადაში - სადბერის კრატერი, რუსეთში - ნორილსკი და ახალ კალედონიაში. დედამიწის ქერქში ნიკელის შემცველობაა 5,8•10−3%. ლითონი კოროზიისადმი მაღალი მდგრადობით გამოირჩევა, რის გამოც მას იყენებენ სხვა ლითონების დასაფარად, მონეტების წარმოებაში, მაგნიტებსა და მრავალი საყოფაცხოვრებო ხელსაწყოსა თუ ნივთის დასამზადებლად.
ყაზვინი

ყაზვინი — ქალაქი ირანში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ამავე სახელწოდების ოსტანის ადმინისტრაციულ ცენტრი და უდიდესი ქალაქი. 2005 წლის აღწერის შედეგად აქ ცხოვრობდა 331.409 კაცი.

დასახლებიდან 165 კილომეტრში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი თეირანი. ყაზვინი მდებარეობს ზღვის დონიდან დაახლოებით 1800 მეტრ სიმაღლეზე. აქ კლიმატი ცივი, მაგრამ მშრალია. ქალაქის კლიმატზე უდიდესი გავლენას ახდენს სამხრეთით არსებული ელბურსის მთები.

ქალაქ ყაზვინის მოსახლეობის უმრავლესობაში არის სპარსული მოსახლეობა, აქ მცხოვრებთათვის მთავარი სასაუბრო ენა არის სპარსული. მიუხედავად ამისა ყაზვინში აგრეთვე საუბრობენ: ქურთულ, აზერბაიჯანულ და ლურის ენებზე.

ყაზვინი დაარსებული იყო ჯერ კიდევ უძველეს დროში. ქალაქის ტერიტორიაზე და მის სიახლოვეს არის 2,000-ზე მეტი არქეოლოგიური და არქიტექორული ძეგლი. 644 წელს ქალაქი არაბებმა აიღეს, სწორედ ამ პერიოდში ეს ტერიტორია მუსლიმანების გავლენის ქვეშ მოექცა. 1210 წელს თამარ მეფის მიერ ირანში სალაშქროდ გაგზავნილმა ქართულმა ჯარმა ყაზვინი აიღო. უკვე საუკუნისთვის ქალაქს მონღოლები იღებენ. ყაზვინიდან 100 კილომეტრში მდებარეობდა ალამუტის ციხესიმაგრე.

სეფიანთა პერიოდში ყაზვინს განსაკუთრებული ფუქციები დაეკისრა, ეს დასახლება გარკვეული პერიოდი სეფიანთა იმპერიის დედაქალაქიც იყო.
კოიმბრა

კოიმბრა — ქალაქი ჩრდილოეთ-დასავლეთ პორტუგალიაში. მდებარეობს ცენტრალურ რეგიონში. ლისაბონიდან დაშორებულია 182 კილომეტრით, მდინარე მონდეგუს სანაპიროზე. ძველი ადმინისტარციული დაყოფით შედის ბეირა-ლიტორალის შემადგენლობაში.

მოსახლეობა
ისტორია
ქალაქი დაარსდა 1111 წელს და გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ასრულებდა პორტუგალიის დედაქალაქის ფუნქციებს.

2004 წელს კოიმბრის სტადიონ სიუდად-დე-კოიმბრაზე იმართებოდა, ფეხბურთში ევროპის ჩემპიონატის მატჩები.

დაძმობილებული ქალაქები
ბეირა 
დამან-ი-დიუ 
დილი 
ილიასი 
კურიტიბა 
კემბრიჯი 
მინდელუ 
პადუა 
პუატიე 
სალამანკა 
სან-პაულუ 
სანტა-კლარა 
სანტოსი 
სანტიაგო-დე-კომპოსტელა 
სარაგოსა 
ფესი 
ჰალე 
ექს-ან-პროვანსი (
ეში 
იაროსლავლი
ჩარლზ პერსი სნოუ

ჩარლზ პერსი სნოუ (; დ. 15 ოქტომბერი, 1905, ინგლისი, ლესტერი — გ. 1 ივლისი, 1980) — ინგლისელი მწერალი, ფიზიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე.

ჩარლზ პერსი სნოუ 1905 წლის 15 ოქტომბერს დაიბადა ლესტერში, ინგლისში.

ეს ადამიანი არა მხოლოდ მწერალი იყო, მას სხვა გაქანებებიც ჰქონდა და სხვა სფეროებშიც წარმატებული იყო. ინგლისელი მწერალი, ფიზიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე თავის ქვეყანაში უდიდესი პატივისცემით სარგებლობდა.

განათლება იქვე, ლესტერში, ადგილობრივ კოლეჯში მიიღო, რის შემდეგაც კემბრიჯის უნივერსიტეტი დაამთავრა. 1930 წლიდან პედაგოგიურ მღვაწეობას ეწეოდა. 1961-1964 წლებში კი სენტ-ენდრიუსის უნივერსიტეტში არჩეული რექტორი იყო.

სწავლის დამთავრების შემდეგ აქტიურად ჩაერთო პოლიტიკურ ცხოვრებაში. სხვადასხვა პოსტს იკავებდა დიდი ბრიტანეთის ლეიბორისტულ მთავრობაში.

პოლიტიკური და საზოგადოებრივი მოღვაწეობის პარალელურად სნოუ აქტიურად წერდა და ამ საქმისთვის არასდროს უღალატია.

დეტექტივი „სიკვდილი იალქნის ქვეშ“ (1932 წელი), ჩარლზ სნოუს პირველი გამოქვეყნებული ნაწარმოებია, რომელიც დღემდე უდიდესი პოპულარობით სარგებლობს მკითხველებს შორის.
რიბატეჟუ

რიბატეჟუ – პორტუგალიის ისტორიული პროვინცია. არსებობდა 1936—1976 წლებში. დედაქალაქი იყო სანტარენი. 1972 წელს მისი ფართობი იყო 6,7 ათ. კმ², ხოლო მოსახლეობა 423 ათასი კაცი. პროვინციის ყველა ოლქს გადაკვეთავდა მდინარე ტეჟუ საიდანაც წარმოსდგება პროვინციის სახელიც, რომელიც ითარგმნება როგორც "ტეჟუს ნაპირი".
ტრაზ-უჟ-მონტიში და ალტუ-დორუ

ტრაზ-უჟ-მონტიში და ალტუ-დორუ — პორტუგალიის ისტორიული პროვინცია. არსებობდა 1936-1976 წლებში. დედაქალაქი იყო ვილა-რეალი. 1970 წელს მისი ფართობი იყო 10 ათ. კმ², ხოლო მოსახლეობა 600 ათასი კაცი. მოიცავდა დღევანდელ 31 მუნიციპალიტეტს. პროვინციის მეღვინეობის რეგიონი ალტუ-დორუ შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.