iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნიკოლოზ აღნიაშვილი

ნიკოლოზ (ნიკო) აღნიაშვილი (დ. 1901 წლის 14 თებერვალი, ბათუმი — გ. 1928 წლის 5 ოქტომბერი, კრაკოვი, პოლონეთი) — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის იუნკერი, შემდეგში პოდჰალეს (მთიანი რეგიონი სამხრეთ პოლონეთში) ქვეით მსროლელთა პოლკის პორუჩნიკი (შეესაბამება ლეიტენანტის წოდებას).

ბოლშევიკური რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ, ნიკო აღნიაშვილი სხვა ქართველ იუნკრებთან და სამხედრო მოსამსახურეებთან ერთად იძულებული გახდა ემიგრაციაში წასულიყო. პოლონეთის მაშინდელმა ხელისუფალმა, მარშალმა იუზეფ პილსუდსკიმ ორასამდე ქართველი სამხედრო მიიწვია პოლონეთში. მათ შორის იყო იუნკერი ნიკო აღნიაშვილიც. სამხედრო სასწავლებლების დამთავრების შემდეგ, ქართველებმა საკონტრაქტო ოფიცრებად დაიწყეს სამსახური პოლონეთის არმიაში.

2009 წელს პოლონეთის ეროვნულმა არქივმა საქართველოს პარლამენტის ეროვნულ ბიბლიოთეკას გადასცა საუკუნის 20-იანი წლების პოლონურ-ქართული ურთიერთობების ამსახველი რამდენიმე მნიშვნელოვანი დოკუმენტის ასლი, რომლებიც საშუალებას გვაძლევენ, ზუსტად დავადგინოთ იმ ქართველი იუნკრების ვინაობა, რომლებიც მარშალ პილსუდსკის უშუალო მითითებით ჩარიცხეს პოლონეთის სამხედრო სკოლებში. ჩარიცხულთა სიაში, სხვა ქართველ იუნკრებთან ერთად, არის იუნკერი ნიკოლოზ აღნიაშვილიც.

ნიკო აღნიაშვილი სრულიად ახალგაზრდა, ოცდაშვილი წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია კრაკოვის რაკოვიცკის სასაფლაოზე. მისი საფლავის ქვაზე ამოკვეთილი ქართული წარწერა გვამცნობს: „ნიკო აღნიაშვილი, იუნკერი საქართველოს სამხედრო სკოლისა“, ხოლო პოლონური წარწერა იუწყება: „ღმერთმა გაანათლოს ნიკო აღნიაშვილი, მამაცი ქართველი ერის შვილი. გაძევებული რუსების მიერ სამშობლოდან, სამშობლოს მონატრებული გარდაიცვალა კრაკოვში. ღმერთო, მიეცი თავისუფლება საქართველოს!“ საფლავის ქვაზე ასევე არის ნიკოს ფოტოსურათიც, ქვაზე გადატანილი. ქართულ და პოლონურ წარწერებს შორის კი კავკასიელთა სიმამაცის სიმბოლოს, ხანჯლის გამოსახულებაა ამოკვეთილი.

2011 წელს პოლონეთში დავით ყოლბაიას, პიოტრ ჰლებოვიჩისა და პიოტრ ვარიშის ავტორობით გამოიცა ალბომი „უცნობი საქართველო. ქართველებისა და პოლონელების საერთო ბედი“. ალბომში სამშობლოზე დარდით გარდაცვლილი ოცდაშვიდი წლის ნიკო აღნიაშვილის საფლავის სევდის მომგვრელ ფოტოს მთელი გვერდი აქვს დათმობილი.

ნიკო აღნიაშვილზე სხვა ცნობების უქონლობა იმითაც აიხსნება, რომ ის ახალგაზრდა გარდაიცვალა, მაგრამ უმთავრესი მიზეზი მაინც ის არის, რომ ოკუპირებული საქართველოდან გადახვეწილები ერიდებოდნენ ოჯახის წევრებთან კონტაქტს, ხოლო საქართველოში დარჩენილები ემიგრაციაში წასულთა სახელების ხსენებასაც კი გაურბოდნენ, მოსალოდნელი რეპრესიების შიშით. საბჭოთა პერიოდის საქართველოში პოლონეთის არმიის ქართველი ოფიცრების შესახებ არაფერი იცოდნენ — პოლიტიკური მიზეზების გამო ეს თემა საქართველოშიც და საბჭოთა კავშირის სატელიტად ქცეულ კომუნისტურ პოლონეთშიც მკაცრად ტაბუირებული იყო მისი პოლიტიკური არაკომფორტულობის გამო — პოლონეთის არმიის ქართველი ოფიცრები საქართველოშიც და პოლონეთშიც ბოლშევიკური რუსეთის წინააღმდეგ იბრძოდნენ.
ვალენტი

ფლავიუს ვალენტი (დ. 328 — გ. 9 აგვისტო, 378) — აღმოსავლეთ რომის იმპერატორი 364-378 წლებში. ვალენტინიანე -ის ძმა და თანამმართველი. 376 წელს ვალენტმა ჰუნებისაგან დევნილ ვესტგუთებს რომის პროვინცია მეზიაში დასახლების ნება დართო. მაგრამ რომის მოხელეებისაგან შევიწროებული ვესტგუთები აჯანყდნენ, ვალენტი დაიღუპა მათ წინააღმდეგ გამართულ ადრიანოპოლის ომში.
შოთხვი

შოთხვი — მცენარის სახეობა ვარდისებრთა ოჯახისა. ტანდაბალი ხე ან იშვიათად ბუჩქნარია. სიმაღლე 0,6-10 მ. აქვს წაგრძელებული და ხშირი ვარჯი. ქერ­ქი მქრქალია, მოვაშო-მონაცისფრო. ფოთლების სიგრძე 3-10 (იშვიათად 15) სმ აღწევს. ყვავილები თეთრი ან ვარდისფერი აქვს. ნაყოფი შავია და სფეროსებრი მოყვანილობის, დიამეტრი — 8-10 მმ.

გავრცელების ბუნებრივი არეალია: ჩრდილოეთი აფრიკა (მაროკო), სამხრეთი, ცენტრალური, დასავლეთი, ჩრდილოეთი და აღმოსავლეთი ევროპა, მცირე, ცენტრალური და აღმოსავლეთი აზია, სამხრეთი კავკასია. უპირატესობას ანიჭებს ნოყიერ ნიადაგს. უმეტესწილად იზრდება მდინარეთა ნაპირებზე, მდინარისპირა ტყეებში, ბუჩქნარებში და სხვ. მრავლდება ვეგეტატიურად, ზოგჯერ თესლით. კულტივირებულია როგორც დეკორატიული მცენარე. სამკურნალოა.
ადამსის მთა

ადამსის მთა — მთა ახალი ზელანდიის სამხრეთ კუნძულზე, უესტ-კოსტის რეგიონში. მდებარეობს დასახლება ჰარიჰარიდან 19 კმ-ით სამხრეთით და აღწევს 2 208 მეტრს ზღვის დონიდან.

აღმართულია სამხრეთ ალპების მთავარი წყალგამყოფის დასავლეთით და კვებავს მდინარე ფატაროისა და პოერუის აუზებს. ორივე მათგანი ტასმანის ზღვაში ჩაედინება. სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთებზე გაწოლილია ორი პატარა მყინვარი.
ოლივიეს მთა

ოლივიეს მთა — მთა ახალ ზელანდიაში, კენტერბერის რეგიონში. მდებარეობს კუკის მთის სოფლისგან 2,5 კმ-ით დასავლეთით. სახელი ეწოდა მთამსვლელ ართურ ოლივიეს პატივსაცემად, რომელიც 1897 წელს გარდაიცვალა.

ოლივიეს მთის დალაშქვრა პირველი დიდი მიღწევა ედმუნდ ჰილარის იყო ალპინისტურ ცხოვრებაში. როდესაც 2008 წელს იგი გარდაიცვალა, გაჩნდა მოსაზრებები, რომ მისი ხსოვნის უკვდავსაყოფად მწვერვალისთვის ჰილარის მთა დაერქმივნათ, მაგრამ ეს წინადადება ართურ ოლივიეს ოჯახმა უარყო.
ევაგრიოს სქოლასტიკოსი

ევაგრიოს სქოლასტიკოსი (; დ. 537, ეპიფასია — გ. 594) — ბიზანტიელი ისტორიკოსი, ღვთისმეტყველი, იურისტი და ლიტერატორი. იურიდიული განათლება მიიღო და ვექილად მუშაობდა ანტიოქიაში. ევაგრიოს სქოლასტიკოსი მსახურეული არისტოკრატიის განათლებული ნაწილის წარმომადგენელი და პატრიარ გრიგოლთან (570-593) დაახლოებული პირი იყო. როდესაც გრიგოლი მის წინააღმდეგ აღძრული საქმის გამო კონსტანტინოპოლში გაემგზავრა, ევაგრიოსიც მას გაჰყვა. აქ ის დაწინაურდა სამეფო კარზე, იმპერატორების, ტიბერიუს -სა და მავრიკიოსისგან მიიღო საპატიო წოდებები.

მისი ძირითადი ნაშრომია ექვს წიგნად დაწერილი „საეკლესიო ისტორია“, რომელიც მოიცავს 431-593 წწ. პერიოდს. ევაგრიოს სქოლასტიკოსი აგრძელებს საეკლესიო ავტორების - სოკრატეს, ევსები პამფილიელის, სოზომენეს და თეოდორიტე კვრელის ტრადიციებს. ის აგრეთვე სარგებლობდა საერო ისტორიკოსებითაც, პროკოპი კესარიელით, მენანდრე პროტიქტორით, იოანე ეპიფანელით. სხვა საეკლესიო მწერლებისაგან განსხვავებით, ევაგრიოს სქოლასტიკოსი წყაროებს კეთილსინდისიერად და კრიტიკულად ეკიდება. ევაგრიოს სქოლასტიკოსი ორთოდოქსალური მიმართულებისაა. დიდ ადგილს უთმობდა საერო ისტორიისა და სახალხო მოძრაობის აღწერას, თუმცა ამ უკანასკნელს საკმაოდ მუქი ფერებით ხატავდა. აქვს ცნობები პეტრე იბერის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის, აფხაზეთში ქრისტიანობის განმტკიცების, 572 წელს სპარსელების წინააღმდეგ სომეხთა და ქართველთა აჯანყების შესახებ.
ევსები კესარიელი

ევსები კესარიელი, ევსები პამფილე (ან პამფილესი) (დ. დაახლ. 260/265, კესარია, — გ. 339) — რომაელი საეკლესიო მწერალი, ისტორიკოსი, პალესტინის კესარიის ეპისკოპოსი.

ევსები დაიბადა და განათლება მიიღო პალესტინის კესარიაში. ზედწოდება „პამფილე“ მისი მასწავლებლის პამფილეს პატივსაცემად დაირქვა. დაახლოებით 313 წელს ის ევსები კესარიის ეპისკოპოსად აკურთხეს. ერთხანს თანაუგრძნობდა არიანელობის ფუძემდებელს — არიოზს, რის გამოც 325 წელს ეკლესიიდან განკვეთეს, თუმცა მალევე გაამართლეს ნიკეის საეკლესიო კრებაზე. ევსები იყო იმპერატორ კონსტანტინე -ის აქტიური მხარდამჭერი ქრისტიანული დოქტრინის გაერთიანებისა და სტანდარტიზების მცდელობაში.

ევსები იყო მსოფლიო ისტორიის პროცესის ბიბლიურ-ქრისტიანული კონცეფციის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, ცდილობდა ანტიკურ სწავლულთა მიღწევების გამოყენებას ეკლესიის ინტერესებისათვის. მის კალამს ეკუთვნის სხვადასხვა ხასიათის საღვთისმეტყველო თხზულება, ისტორიული შრომები. თავის „ქრონიკაში“ მოგვითხრობს კაცობრიობის ისტორიას სამყაროს შექმნიდან 325 წლამდე. 312-324 წლებში ევსებიმ დაწერა თავისი მთავარი ნაშრომი „საეკლესიო ისტორია“, რომელშიც გამოყენებულია ჩვენამდე მოუღწეველი სხვა ისტორიული თხზულებების ფრაგმენტები. ევსების აქვს ცნობები არგონავტების, მედეას, ტიბარენების, იბერების, სანიგებისა და ტრაპეზუნტის შესახებ. მასვე მიაწერენ პანეგირიკულ „ნეტარი იმპერატორის კონსტანტინეს ცხოვრებას“.

„საეკლესიო ისტორია“, სრულად ან ნაწილობრივ, ძველთაგანვე ყოფილა თარგმნილი ქართულად, რაც ჩანს გიორგი ჭყონდიდელისადმი ექვთიმე ათონელის პასუხიდან, რომელშიც ეს წიგნი ეკლესიისთვის მიუღებელ თხზულებად არის მიჩნეული („იგი ქართულად უთარგმნია... კარგიცა მრავალი სწერია, გარნა ღუარძლიცა მრავალი ჩაურთავს და მით უჵმარ არს“). შემორჩენილია ქართულად ნათარგმნი მხოლოდ ცალკეული ფრაგმენტები. ესენია:
„წამებაჲ იაკობ მოციქულისაჲ“ (თარგმანი შესრულებულია ბერძნულიდან საუკუნეში და მნიშვნელოვნად განსხვავდება დედნისგან),
„ქებაჲ წმიდათა მოწამეთაჲ“ (კომპილაციური ნაშრომი, შესრულებული „საეკლესიო ისტორიის" სხვადასხვა თავის მიხედვით, თარგმნილია საუკუნეში სომხურიდან, მაგრამ რედაქციულად სომხ. წყაროსგანაც განსხვავდება),
„წამებაჲ წმინდისა პროკოპისი“ (ფრაგმენტი ამოღებულია ევსების შრომიდან „პალესტინელ მოწამეთა შესახებ“, თარგმნილია არა უგვიანეს ს-ში. ქართულ მწერლობაში პირველად ამ ძეგლში გვხვდება ციტატა „ილიადიდან“: „არა კეთილ არს მრავალუფლება, ერთ უფალ იყავნ და ერთ მეუფე“ („ილიადა", , 204–205).
მეგალოდონი

მეგალოდონი — ზვიგენის გადაშენებული სახეობა. ითვლება ყველა დროის უდიდეს ზვიგენად და, შესაბამისად, უდიდეს თევზად მსოფლიოს ისტორიაში. აღმოჩენილი ნაშთების საფუძველზე მის არსებობას მოიაზრებენ ადრეული მიოცენიდან (დაახლ. 23 მლნ წლის წინ) პლიოცენის დასარულამდე (დაახლ. 2,6 მლნ წლის წინ). სიტყვა „მეგალოდონი“ ბერძნული ენიდან მოდის და „გიგანტურ კბილს“ ნიშნავს.

ნაშთები ნაპოვნია წყალმარჩხ ტროპიკულ და ზომიერ ზღვებში, ანტარქტიდის გარდა ყველა კონტინენტის სანაპირო ზოლთან ახლოს და კონტინენტური შელფის რეგიონებში. კბილის ფორმით ჰგავდა თანამედროვე დიდ თეთრ ზვიგენს, განიხილება მასთან ნათესაური კავშირი, თუმცა ეს ჯერჯერობით მაინც კვლევის საგანია. სავარაუდოდ წარმოადგენდა კვების პირამიდის უმაღლეს საფეხურს. ნადირობდა კბილიან და უკბილო ვეშაპებზე, სირენებზე და სელაპებზე. ზრდასრულს ბუნებრივი მტერი ფაქტობრივად არ ჰყავდა, მოზარდი შესაძლოა სხვა ზვიგენების მსხვერპლი გამხდარიყო. მეგალოდონის გადაშენება დაკავშირებულია ოკეანის ტემპერატურის კლებასთან, რაც კლიმატის ცვლილებებმა გამოიწვია; ერთ-ერთ ფაქტორად განიხილება მისი ძირითადი მსხვერპლის, უკბილო ვეშაპების, ხელმისაწვდომობის შემცირება და ბუნებრივი კონკურენტების — მაგალითად, დიდი თეთრი ზვიგენის, ცელნამგალა ვეშაპის — ზრდა.
ეპირის დესპოტატი

ეპირის დესპოტატი — ბიზანტიური სახელმწიფო. დააარსა მიქაელ ანგელოს დუკა კომნენოსმა 1204 წელს, ჯვაროსნების მიერ კონსტანტინოპოლის აღების შემდეგ. მოიცავდა შუა და სამხრეთ მაკედონიას, თესალიასა და ეპირს. დედაქალაქი – არტა.

ეპირი ბიზანტიისა და სხვა პროვინციებისაგან მკვეთრად გამოირჩეოდა თავისი ეთნიკური სიჭრელით: შუა და სამხრეთ მაკედონიაში სლავური ელემენტები ჭარბობდა, სამხრეთ ეპირში და თესალიაში – ბერძნული, ხოლო ჩრდილოეთ ეპირში უმრავლესობას ალბანელები შეადგენდნენ. გარდა ამისა, მრავლად იყვნენ მომთაბარე და ბინადარი ვლახები. ეპირის დესპოტატმა მემკვიდრეობით მიიღო მმართველობის ბიზანტიური სისტემა (ბიზანტიის მემკვიდრეობისათვის ბრძოლაში იყო ჩაბმული ლათინთა და ნიკეის იმპერიებთან და ბულგარეთთან). ეპირის დესპოტატის ტერიტორიისათვის ერთმანეთს ეომებოდნენ ნეაპოლის სამეფო და ბიზანტიის იმპერატორები – პალეოლოგოსები. საუკუნის ნახევარში ეპირის დესპოტატი ბიზანტიის გავლენაში მოექცა, შემდეგ სერბებს, ალბანელებსა და იტალიელებს დამორჩილდა. 1468 წელს ეპირის დესპოტატი ოსმალებმა დაიპყრეს.
ვალდემარ I დიდი

ვალდემარ დიდი (დ. 14 იანვარი, 1131 — გ. 12 მაისი, 1182) — დანიის მეფე 1157–1182 წლებში. დედის მხრიდან კიევის მთავრის ვლადიმერ მონომახის შთამომავალი. რამდენიმეჯერ გაილაშქრა პოლაბელი სლავების წინააღმდეგ. დაახლ. 1169 წელს დაიმორჩილა კუნძული რუიანა (რიუგენი). ლუნდის არქიეპიეკოპოსად (დანიის ეკლესიის მეთაურად) დაანიშნინა თავისი მრჩეველი აბსალონი. საფუძველი ჩაუყარა დანიაში ცენტრალიზებულ ფეოდალურ მონარქიას.
ვალდემარ II გამარჯვებული

ვალდემარ გამარჯვებული (დ. 9 მაისი, 1170 — გ. 28 მარტი, 1241) — დანიის მეფე 1202–1241 წლებში. საუკუნის დამდეგს დაიმორჩილა ჩრდილოეთ გერმანიის ქალაქები (ჰამბურგისა და ლიუბეკის ჩათვლით) და სამთავროები (დაკარგა ბორნჰევედის ბრძოლაში ჩრდილოეთ გერმანიის მთავრებთან დამარცხების შემდეგ 1227 წელს), 1219 წელს დაიპყრო ჩრდილოეთი ესტონეთი. 1241 წელს გამოსცა ე. წ. იუტების კანონები.
ვალდემარ IV ატერდაგი

ვალდემარ ატერდაგი (; დ. 1320 — გ. 24 ოქტომბერი, 1375) — დანიის მეფე 1340–1375 წლებში. 40-იან წლებში გააერთიანა სამეფოს ცალკეული ნაწილები, რომლებიც გერმანელ ფეოდალებს ჰქონდათ მიტაცებული. დააწესა მძიმე გადასახადები. ესტონელ გლეხთა აჯანყებამ აიძულა ჩრდილოეთ ესტონეთი ლივონიის ორდენისათვის მიეყიდა. ბალტიის ზღვის დასავლეთ ნაწილში გაბატონებისათვის ეომებოდა ჰანზას და შვედეთს. 1361 წელს დაიპყრო კუნძული გოტლანდი, მის დროს დანია-ჰანზის ახალი ომი (1367–1370) დანიის დამარცხებით დამთავრდა.
ციმბირული ლარიქსი

ციმბირული ლარიქსი (ლათ. ) — წიწვოვანი მცენარის სახეობა ფიჭვისებრთა ოჯახისა. იზრდება ტყის ზონაში. 30-40 მ სიმაღლის ხეა, ღეროს დიამეტრი 80-100 (180) სმ. ახალგაზრდა ხის ვარჯი პირამიდისებურია, შემდეგ მომრგვალო ფორმას იღებს. კვირტი ფართო კონუსისებრი ან — ნახევარსფეროსებრია. წიწვი რბილია, ვიწროზოლიანი, სიგრძე 13-45 მმ, სიგანე 1,6 მმ. დამტვერვა მაისშია. გირჩა კვერცხისებრი ან მოგრძო-ოვალურია, ჯერ მეწამული, ხოლო შემდეგ ღია მურა ან ღია მოყვითალო; სიგრძე 2-4 სმ, სიგანე 2-3 სმ. თესლის სიგრძე 2-5 მმ, ხოლო სიგანე 3-4 მმ აღწევს.

გავრცელებულია ძირითადად ციმბირში.
ვაშუქანი

ვაშუქანი — მითანის დედაქალაქი ძვ. წ. - საუკუნეებში. ვარაუდობენ რომ მდებარეობდა თანამედროვე თელ-ფეხერიეს ადგილას (ჩრდილოეთი მესოპოტამია). აქ აღმოჩნდა არქეოლოგიური მასალით მდიდარი სასახლე. დაარბია ხეთების მეფე სუფილულიუმა -მა (ძვ. წ. საუკუნე), დაიპყრო ასურეთის მეფე ადადნირარი -მა (ძვ. წ. საუკუნე), რომლის შემდეგაც ასურეთის პოლიტიკური გავლენის ქვეშ მოექცა.
ზაქარია რიტორი

ზაქარია რიტორი (; დ. დაახლ. 482 — გ. დაახლ. 560) — ბიზანტიელი ისტორიკოსი და საეკლესიო მოღვაწე. იყო მონოფიზიტური მიმდინარეობის წარმომადგენელი. იცავდა ღმერთის მარადიულობის, ტრანსცენდენტობისა და ღმერთის მიერ ქვეყნის დროში შექმნის იდეას, რომელიც მიმართული იყო იმ დროს გავლენიანი ნეოპლატონიზმის წინააღმდეგ.

ბიოგრაფია
დაიბადა მაიუმაში (ახლანდელი ღაზა), მისი მამის სახლი მდებარეობდა მაიუმის ეპისკოპოსის, პეტრე იბერის მონასტრის მახლობლად. 482-489 წლებში სწავლობდა ალექსანდრიაში, ხოლო შემდეგ გადავიდა ბეირუთში სამართლის შესასწავლად. ჯერ კიდევ ალექსანდრიაში ჩამოყალიბდა აქტიურ ქრისტიანად. მანუტინში მონაწილეობდა ღმერთების კერპების დამმსხვრევაში. მასზე დიდი გავლენა მოახდინა პეტრე იბერის წრემ, ისე, რომ ბერად აღკვეცასაც ფიქრობდა. ბეირუთში სწავლის დასრულების შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში. ზენონის იმპერატორობის დროს გადასახლდა კონსტანტინოპოლში და დაიწყო ვექილობა. 527 წლის დოკუმენტით ის კვლავ ვექილად იხსენიება. 536 წელს ის უკვე მიტილენის ეპისკოპოსის სტატუსით მონაწილეობდაკონსტანტინოპოლის სინოდში. ამის შემდეგ ზაქარიას შესახებ ცნობები არღა მოიპოვება. 553 წელს სინოდში მიტილენის წარმომადგენელი უკვე მიტროპოლიტი პალადი იყო.

ნაშრომები
 
პეტრე იბერის ცხოვრება, დაკარგულია
მამა ესაია ასკეტის ცხოვრება
სევეროსის ცხოვრება, შედგენილია 512-518 წლებში, კონსტანტინოპოლში
მანიქეველთა წინააღმდეგ
საეკლესიო ისტორია

„საეკლესიო ისტორია“ შეიცავს ბიზანტიის ისტორიის საყურადღებო ცნობებს 436 წლიდან 491 წლამდე. „საეკლესიო ისტორიამ“ შემოინახა უაღრესად საყურადღებო ცნობები პეტრე იბერის შესახებ, რომელიც მას მიაჩნია იმ დროის უდიდეს და უმნიშვნელოვანეს პიროვნებად. „საეკლესიო ისტორია“ ზაქარია რიტორის სახელით გამოიცა, თუმცა მთლიანად მას არ ეკუთვნის. ის დაწერილი იყო ბერძნულად, თუმცა ბერძნული ორიგინალი დაკარგულია და ნაშრომი ასურული თარგმანის მეშვეობით შემორჩა.
უაკატიპუ

უაკატიპუ — ტბა ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე. მდებარეობს ოტაგოს რეგიონის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, საუთლანდის რეგიონის საზღვართან.

80 კმ სიგრიძით, იგი ახალი ზელანდიის უგრძესი ტბაა, ხოლო 291 კმ² ფართობით მესამე უდიდესი. ამავე დროს, უაკატიპუ ერთ-ერთი ყველაზე ღრმა ტბაა ახალ ზელანდიაში, მისი ფსკერი ზღვის დონეზე 100 მეტრით დაბლა მდებარეობს, სიღრმე კი 378-420 მეტრია და ამ მხრივ მესამეა ქვეყანაში, მსოფლიოში კი 32-ე. ტბა მდებარეობს ზღვის დონიდან 310 მეტრზე, სამხრეთ ალპების სამხრეთ დაბოლოებასთან. მისი ტოპოგრაფია ასო „“-ს წააგავს, ხშირად ადარებენ ძაღლის ფეხსაც. ჩრდილოეთ კიდესთან ჩაედინება მდინარე დართი.

ტბიდან გაედინება მდინარე კავარაუ, ქალაქ კუინზტაუნიდან 8 კმ-ით აღმოსავლეთით.

გალერეა
უანაკა

უანაკა — ტბა ახალ ზელანდიაში, ოტაგოს რეგიონში, სამხრეთ კუნძულზე, ზღვის დონიდან 300 მეტრზე. 192 კმ² ფართობით იგი მეოთხე უდიდესი ტბაა ახალ ზელანდიაში. სიღრმე დაახლოებით 300 მეტრია. ტბის ნაპირზე გაშენებულია თავისივე სახელწოდების ქალაქი უანაკა.

უანაკა მდებარეობს ოტაგოს ტბების შუაგულში, სამხრეთ კუნძულის ქვედა ნაწილში. აღმოსავლეთ ნაპირთან რელიეფი მთიანია, მაგრამ მწვერვალები საკმაოდ დაბალია. დასავლეთ ნაპირთან კი აღმართულია ზღვის დონიდან 2 000 მეტრიანი მწვერვალები.
ელსმირის ტბა

ელსმირის ტბა (; მაორ. ) — მომლაშო ტბა ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე, კენტერბერის რეგიონში. ფაქტობრივად, იგი ვრცელი ლაგუნაა, რომელიც ნახევარკუნძულის დასავლეთ ნაპირთან მდებარეობს და წყნარი ოკეანისგან გამოყოფილია ვიწრო, კაიტორეტეს ცელით. აღსანიშნავია, რომ მისი წყალი წყნარ ოკეანესთან შეერთებული არაა.

ტბას დიდი ისტორიული და კულტურული მნიშვნელობა აქვს ადგილობრივი მაორის ხალხისთვის, სახელი მათ ენაზე გამოითქმის როგორც ტე-ვაიჰორა, რაც „გადმოღვრილ წყალს“ ნიშნავს. 1938 წლიდან ტბას ოფიციალურად აქვს ორი სახელი.

ტბა წარმოიქმნა დაახლოებით 6 000 წლის წინ. ფართობი 197 კმ²-ია და ამ მხრივ პირველია კენტერბერის რეგიონში, ახალ ზელანდიაში კი მეხუთე.
პუკაკი

პუკაკი — ტბა ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე. მდებარეობს კენტერბერის რეგიონში.

პუკაკი უდიდესია მაკენზის აუზში მდებარე სამ პარალელურ ალპურ ტბას შორის. დანარჩენი ორი ტბაა ტეკაპო და ოჰაუ. სამივე მათგანი მაშინ წარმოიქმნა, როდესაც უკან დახეული მყინვარების მორენებმა ხეობები ჩაკეტეს.

იმის გამო, რომ ტბა მყინვარის წყლით იკვებება, მას განსხვავებული ლურჯი შეფერილობა აქვს. ფართობი 178,7 კმ²-ია, ზედაპირი კი ზღვის დონიდან 518-532 მეტრზე მდებარეობს.

ჩრდილოეთიდან ტბას უერთდება მდინარე ტასმანი, რომელიც სათავეს კუკის მთის სიახლოვეს, ტასმანისა და ჰუკერის მყინვარებიდან იღებს.

ამჟამად ტბაზე მოქმედებს უაიტაკის ჰიდროელექტროსადგური.
მანაპოური

მანაპოური — ტბა ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე. მდებარეობს ფიორდლანდის ეროვნულ პარკში, რომელიც თავის მხრივ უფრო დიდი ტე-ვაჰიპაუნამუს რეგიონის შემადგენლობაში შედის. ეს უკანასკნელი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შეტანილი.

მაორის ენაზე ტბის სახელი ითარგმნება როგორც „მოწყენილი გულის ტბა“.

გეოლოგიური თვალსაზრისით, ტბა მყინვარული წარმოშობისაა. წარმოიქმნა დაახლოებით 20 000 წლის წინ, გიგანტური მყინვარის მოწყვეტის შედეგად. ფართობი ამჟამად 142 კმ²-ია, სიღრმე 444 მ და ამ მხრივ მეორე ყველაზე ღრმა ტბაა ქვეყანაში.

ტბაში მდებარეობს 34 კუნძული, რომელთაგან 22 ტყითაა დაფარული. ჩაედინება და შემდეგ გამოედინება მდინარე უაიაუ.
შსს აკადემია (საკალათბურთო კლუბი)

საკალათბურთო კლუბი შსს-აკადემია — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი ქალაქ თბილისიდან, საქართველო. ეკუთვნის საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს.

ისტორია
სკ შსს-აკადემია 2008 წელს დაარსდა. გუნდმა თავისი საუკეთესო სეზონი 2010-11 წლებში ჩაატარა, როდესაც მან საქართველოს სუპერლიგაში მეხუთე ადგილი დაიკავა, და ეროვნული თასის გათამაშების ფინალში გავიდა.

2011 წლიდან შსს-აკადემიას აგრეთვე გამოჰყავს ახალგაზრდული გუნდები.

მიმდინარე შემადგენლობა
ენერჯი ინვესტი (საკალათბურთო კლუბი)

საკალათბურთო კლუბი ენერჯი-ინვესტი — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი ქალაქ რუსთავიდან, საქართველო.

ისტორია
კლუბი დაარსდა 1991 წელს, როგორც სკ „აზოტი“. თბილისის დინამოსთან ერთად, არის ერთადერთი კლუბი, რომელსაც საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის ყველა გათამაშებაში აქვს მიღებული მონაწილეობა.

კლუბისთვის ყველაზე წარმატებულ პერიოდად 2006-2010 წლები გამოდგა, როდესაც მან ზედიზედ ოთხჯერ მოიპოვა ეროვნული ჩემპიონობა.

რუსთავმა ხუთჯერ წარმოადგინა საქართველო ფიბა-ს საერთაშორისო ტურნირებზე, მაგრამ საკვალიფიკაციო ეტაპის გადალახვა ვერც ერთხელ ვერ შეძლო.

ჯილდოები
საქართველოს სუპერლიგა
გამარჯვებული (4): 2007, 2008, 2009, 2010
ვიცე-ჩემპიონი (4): 1998, 1999, 2000, 2006
საქართველოს თასი
გამარჯვებული (1): 2009
დუდუ დადიანის მემორიალი
გამარჯვებული (5): 2006, 2007, 2008, 2009, 2010
ქორქია-საკანდელიძის მემორიალი
გამარჯვებული (4): 2006, 2007, 2008, 2010

მიმდინარე შემადგენლობა
ხათუნა გოგალაძე

ხათუნა გოგალაძე (დ. 18 აპრილი 1970, ხაშური) — საქართველოს გარემოს დაცვის მინისტრი 2012-2014 წლებში.

ბიოგრაფია
1992 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი. 1993-1998 წლებში იყო იმავე უნივერსიტეტის გენეტიკის ფაკულტეტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1998-1999 წლებში იყო მასწავლებელი მომავლის სკოლაში. 2000 წელს მიიღო ცენტრალური ევროპის უნივერსიტეტის მაგისტრის ხარისხი გარემოსდაცვით მეცნიერებებსა და პოლიტიკაში. 2001-2006 წლებში მუშაობდა საქართველოს გარემოს დაცვის სამინისტროში. 2003 წელს იყო საქართველოს სამთავრობო დელეგაციის წარმომადგენელი კიევში ევროპის მინისტრთა მეხუთე კონფერენციაზე „გარემო ევროპისათვის“. 2007 წლიდან იყო სხვადასხვა ორგანიზაციის ექსპერტი გარემოს დაცვის საკითხებში. 2008 წელს მიიღო მაგისტრის ხარისხი ინდიანას უნივერსიტეტში გარემოსდაცვით პოლიტიკასა და ბუნებრივი რესურსების მართვაში. 2012 -2014 წლებში იყო საქართველოს გარემოს დაცვის მინისტრი.

პირადი და ოჯახური ცხოვრება
ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს, ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.
ახალი ზელანდიის პრემიერ-მინისტრი

ახალი ზელანდიის პრემიერ-მინისტრი (მაორი: ) — ახალი ზელანდიის მთავრობის ხელმძღვანელი, რომელიც პარლამენტში უმრავლესობაში მყოფი პარტიიდან ან კოალიციიდან ირჩევა. 2008 წლის 19 ნოემბრიდან პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა უკავია ჯონ კეის, რომელიც ნაციონალური პარტიის წარმომადგენელია.

ტერმინი: პრემიერ-მინისტრი პირველად ოფიციალურ ხმარებაში 1873 წელს შევიდა, თუმცა მანამდე ის გამოიყენებოდა კოლონიალური მინისტრის მისამართით. ტერმინი 1869 წელს შეიცვალა პრემიერით, თუმცა ის რიჩარდ სედონმა 1901 წელს მისი ხელმეორედ არჩევის შემდეგ არაფორმალურად შეცვალა პრემიერ-მინისტრით. 1907 წელს ახალი ზელანდიის დომინიონად გამოცხადების შემდეგ გამოიყენება მხოლოდ — პრემიერ-მინისტრი.
ჩერსკის პიკი

ჩერსკის პიკი — მწვერვალი რუსეთში, ირკუტსკის ოლქში. ხამარ-დაბანის ქედზე, ბაიკალის ტბის სიახლოვეს. სიმაღლე 2090 მ. მწვერვალზე ასვლა მეტად პოპულარულია. განვითარებულია ტურიზმი. ასვლა სირთულეებთან არ არის დაკავშირებული და არ საჭიროებს სპეციალურ ალპინისტურ აღჭურვილობას. მწვერვალის ძირას მდებარეობს სილამაზით ცნობილი — გულის ტბა. სახელი ეწოდა პოლონელი მკვლევრის იან ჩერსკის (1845-1892) პატივსაცემად.
გულის ტბა

გულის ტბა — მომცრო მაღალმთის ტბა რუსეთში, ხამარ-დაბანის ქედზე. მდებარეობს ჩერსკის პიკის ძირას, ზღვის დონიდან დაახლოებით 1720 მ სიმაღლეზე. ტბის სიახლოვეს გადის პოპულარული ტურისტული ბილიკი. არის ქვიანი ადგილები, ხარობს მცენარეულობა. გამდინარეა. გამოედინება პატარა მდინარე მანგუტაიკა. სანაპირო ხაზის სიგრძეა 700 მ. გამოირჩევა წარმტაცი ლანდშაფტებით.
ლიეტუვის საპარლამენტო არჩევნები (2012)

2012 წლის ლიეტუვის საპარლამენტო არჩევნები - ლიეტუვის სეიმის რიგით მეცამეტე არჩევნები, რომელიც გაიმართა 2012 წლის 14-სა და 28 ოქტომბერს. არჩევნების პარალლურად ტარდებოდა რეფერენდუმი ბირთვული ელექტროსადგურის მშენებლობის შესახებ.

სეიმის 141 წევრიდან 71 აირჩეოდა მაჟორიტარული, ხოლო 70 პროპორციული წესით. პროპორციულ არჩევნებში ყველაზე მაღალი შედეგი აჩვენა „ლიეტუვის ლეიბორისტულმა პარტიამ“, რომელმაც ხმათა 20% მიიღო, თუმცა ჯამური შედეგებით სეიმის ყველაზე მეტი მანდატი მიიღო „სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ“. სულ 8 საარჩევნო სუბიექტმა მოახერხა საპარლამენტო მანდატების მიღება.
ლიეტუვის სოციალ-დემოკრატიული პარტია

ლიეტუვის სოციალ-დემოკრატიული პარტია — მემარცხენე-ცენტრისტული მიმართულების პოლიტიკური პარტია ლიეტუვაში. ის დაფუძნდა 1896 წელს და ლიეტუვის ყველაზე ძველი პარტიაა. 2009 წლიდან პარტიის პრეზიდენტია ალგირდას ბასკევიჩუსი, რომელიც იყო პარტიის მიერ დასახელებული პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატი 2012 წლის სეიმის არჩევნებში, რომელშიც პარტია გავიდა პირველ ადგილზე მოპოვებული მანდატების რაოდენობის მიხედვით.
ახალი ზელანდიის პარლამენტი

ახალი ზელანდიის პარლამენტი (მაორი: ) შედგება ახალი ზელანდიის დედოფლისგან, წარმომადგენლობითი პალატისგან და 1951 წლამდე მასში ასევე შედიოდა საკანონმდებლო საბჭო. 1986 წლამდე პარლამენტის ოფიციალური დასახელება იყო: ახალი ზელანდიის გენერალური ასამბლეა.

წარმომადგენლობითი პალატა შედგება 120 წევრისგან. ახალი ზელანდიის მთავრობა არსებითად წარმოადგენს ვესმინსტერის სისტემას და მას პრემიერ-მინისტრი უძღვება, რომელიც პარლამენტის წევრებისგან ირჩევა.

პარლამენტის კრებები იმრთება პარლამენტის შენობაში, რომელიც მდებარეობს ველინგტონში.
იქთიოფაუნა

იქთიოფაუნა ( – თევზი და ფაუნა) — რომელიმე წყალსატევში, აუზში და სხვა ბუნებრივ ობიექტში არსებული თევზებისა და წყლის სხვა ბინადრების ერთობლიობა; აგრეთვე თევზების ერთობლიობა, რომლებიც ბინადრობდნენ დედამიწის ისტორიის ამა თუ იმ ეტაპზე. აუზთა უმეტესობის იქთიოფაუნა წარმოშობის მიხედვით სხვადასხვაგვარია. იგი შედგება ისეთი სახეობებისაგან, რომლებიც განსხვავდებიან გეოგრაფიული წარმოშობის მიხედვით და რომლებიც დაჯგუფებულები არიან ცალკეულ ფაუნისტურ კომპლექსში. ყველაზე მდიდარი იქთიოფაუნა გვხვდება წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში, ეკვტორულ წყლებში. ყველაზე ღარიბი იქთიოფაუნა არქტიკულ წყლებშია.

თევზების შემსწავლელ მეცნიერებას იქთიოლოგია ეწოდება; იგი სწავლობს მათ აგებულებას, ორგანოების ფუნქციას, ცხოვრების ნირს, სისტემატიკას, გავრცელებას, ევოლუციას.