გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 825

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 825 მიღებულია 1993 წლის 11 მაისს. საბჭომ მოუწოდა კორეის სახალხო დემოკრატიულ რესპუბლიკას (ჩრდილოეთ კორეას), გადაეხედა საკუთარი გადაწყვეტილებისთვის ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულებიდან გასვლის შესახებ და ქვეყანაში დაეშვა ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს ინსპექტორები, რომელთაც მანამდე შესვლაზე უარი ეთქვათ.

კონტექსტი
1992 წლის 30 იანვარს ჩრდილოეთ კორეამ ოფიციალურად მოაწერა ხელი ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულების ფარგლებში „სრული მოცულობის საგარანტიო შეთანხმებას“, მიუხედავად იმისა, რომ ხელშეკრულებას ჯერ კიდევ 1985 წელს შეუერთდა. ამან საშუალება მისცა ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს , 1992 წლის ივნისში დაეწყო ინსპექტირება, თუმცა შეხვედრების სერიამ ვერ უზრუნველყო ორმხრივი ინსპექტირების რეჟიმის ჩამოყალიბება. უკმაყოფილო იყო იმით, რომ ჩრდილოეთ კორეას სრულად არ ჰქონდა გამჟღავნებული ინფორმაცია თავისი პლუტონიუმის წარმოების შესახებ და მოითხოვა წვდომა კონკრეტულ ობიექტებზე.

მოლაპარაკებებში პროგრესის არარსებობისა და ჩრდილოეთ კორეის უარის გამო, დაეშვა ინსპექტორები ორ საეჭვო ბირთვული ნარჩენების საცავზე, ფხენიანმა 1993 წლის 12 მარტს ოფიციალურად აცნობა სააგენტოს -დან გასვლის განზრახვის შესახებ. მოგვიანებით, -ს მმართველთა საბჭომ აცნობა უშიშროების საბჭოს, რომ ჩრდილოეთ კორეა არ ასრულებდა ნაკისრ ვალდებულებებს ქვეყანასა და სააგენტოს შორის არსებული ერთობლივი შეთანხმების ფარგლებში

ეს ნაბიჯი საერთაშორისო საზოგადოებამ აღიქვა როგორც სერიოზული გამოწვევა გლობალური უსაფრთხოების რეჟიმისთვის, რადგან საეჭვო ობიექტების ინსპექტირებაზე უარი მიანიშნებდა ბირთვული ენერგიის ფარულ სამხედრო გამოყენებაზე. სწორედ ამ დაძაბულობამ განაპირობა უშიშროების საბჭოს მხრიდან 825-ე რეზოლუციის მიღების აუცილებლობა.

ძირითადი დებულებები
რეზოლუცია მიღებულ იქნა 13 ხმით, არცერთი წინააღმდეგით და ორი თავშეკავებით — ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკისა და პაკისტანის მხრიდან, რომლებმაც, მიუხედავად თავშეკავებისა, მოუწოდეს ჩრდილოეთ კორეას, დაბრუნებოდა ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულებას . უშიშროების საბჭომ შეშფოთებით აღნიშნა ჩრდილოეთ კორეის განზრახვები და კიდევ ერთხელ დაადასტურა ის „გადამწყვეტი წვლილი, რომელიც ბირთვულ გაუვრცელებლობაში მიღწეულ პროგრესს შეუძლია შეიტანოს საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების შენარჩუნებაში“. საბჭომ მოუწოდა ჩრდილოეთ კორეის მთავრობას, დარჩეს ხელშეკრულების ერთგული და პატივი სცეს ნაკისრ ვალდებულებებს.

რეზოლუციამ ასევე დაავალა ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს გენერალურ დირექტორს, ეწარმოებინა კონსულტაციები ჩრდილოეთ კორეასთან პრობლემის გადასაჭრელად და შესაბამის დროს წარედგინა ანგარიში საბჭოსთვის. აღსანიშნავია, რომ ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის დაჟინებული მოთხოვნით, რეზოლუციაში არ იქნა შეტანილი მითითება რაიმე სახის სანქციებზე იმ შემთხვევისთვის, თუ ჩრდილოეთ კორეა არ შეასრულებდა უშიშროების საბჭოს მოთხოვნებს.

შედეგები და შემდგომი განვითარება
ჩრდილოეთ კორეამ ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო მისი „სოციალიზმის ლიკვიდაციის“ მცდელობაში დაადანაშაულა და 1993 წლის 29–30 მაისს დამატებითი სარაკეტო გამოცდები ჩაატარა, რა დროსაც იაპონიის ზღვის მიმართულებით -1 ტიპის ბალისტიკური რაკეტები გაუშვა.

ამერიკის შეერთებულ შტატებთან პირდაპირი მოლაპარაკებების შემდეგ, 1993 წლის ივნისში ჩრდილოეთ კორეამ გააუქმა თავისი ადრინდელი გადაწყვეტილება -დან გასვლის შესახებ და შეიარაღების ინსპექტირება განახლდა, თუმცა არა თავდაპირველი ერთობლივი შეთანხმების სრული პირობებით.

1994 წლის ოქტომბერში მიმდინარე მოლაპარაკებები დასრულდა „ჩარჩო შეთანხმებით“ , რომლის მიხედვითაც ჩრდილოეთ კორეა დათანხმდა 1992 წლის -ს თავდაპირველ საგარანტიო პირობებს, ასევე საკუთარი ბირთვული რეაქტორებისა და სხვა ობიექტების გაყინვასა და დემონტაჟს სააგენტოს ზედამხედველობის ქვეშ. ამის სანაცვლოდ ქვეყანას უნდა მიეღო მსუბუქწყლიანი რეაქტორები, რომლებიც ნაკლებ საფრთხეს წარმოადგენდა ბირთვული იარაღის შექმნის თვალსაზრისით.