დორა მაურერი

დორა მაურერი (, დ. 11 ივნისი, 1937, ბუდაპეშტი) — უნგრელი მხატვარი, რომლის კარიერა 50 წელზე მეტს მოიცავს. იგი ქმნის ხელოვნებას თითქმის ყველა სფეროში — კინოდან და ფოტოგრაფიიდან დაწყებული, ფერწერით, პერფორმანსითა და სკულპტურით დამთავრებული. ფართო აღიარება მოიპოვა 1970-იან წლებში ავანგარდული ნამუშევრებით, თუმცა მოგვიანებით მის შემოქმედებაში გამოიკვეტა თანამედროვე გავლენებიც. მისი ხელოვნება დაფუძნებულია მათემატიკურ და რთულ სისტემურ პროცესებზე. მაურერის მრავალი ნამუშევარი ეძღვნება ვარიანტების ჩვენებას და იმას, თუ როგორ შეუძლია მაყურებელს იმოქმედოს ამ ვარიანტებთან ერთად. იგი ხშირად შლის მარტივ მოქმედებებს ნაწილებად, რათა მაყურებელმა შეძლოს აღიქვას ნამუშევარი როგორც მოძრაობა და არა როგორც მოძრაობის სტატიკური ფოტო. გარდა ამისა, დორა მაურერი იყო ბუდაპეშტის ხელოვნებათა ფაკულტეტის პროფესორი და ასევე მუშაობდა კურატორად.

ცხოვრება
მაურერმა 1950-იან წლებში მიიღო განათლება როგორც გრაფიკულმა მხატვარმა. 1970-იან წლებში მან დაიწყო ფოტოგრაფიითა და მოძრავი გამოსახულებებით მუშაობა, ხშირად თანამშრომლობდა მუსიკოსებთან. ასევე ატარებდა შემოქმედებით პერფორმატიულ მასტერკლასებს. ამავე პერიოდიდან დაიწყო უფრო და უფრო გეომეტრიული და აბსტრაქტული ნახატებისა და ფერწერული ნამუშევრების შექმნა.

2019-2020 წლებში მის ნამუშევრებს მიეძღვნა დიდი რეტროსპექტული გამოფენა ლონდონის „ტეიტის თანამედროვე ხელოვნების გალერეაში“. 2019 წლიდან დორა მაურერის ნამუშევრებს გამოფენს გალერეა „ “, და მას ასევე წარმოადგენს კარლ კოსტალი.

ნამუშევრები
დორა მაურერის ნამუშევრებში ხშირად ჩნდება გეომეტრიული, მათემატიკური და კონცეპტუალური სისტემები. იგი იკვლევს სხვადასხვა ციკლებს, რომლებიც ეფუძნება მარტივი ქმედებების ჩვენებას, რათა მაყურებელმა აღიქვას მისი ხელოვნება როგორც მოძრაობა. მაურერი უბრალოდ აძლევს მაყურებელს მაგალითს, თუ რას შეიძლება აკეთებდეს სხვადასხვა ობიექტებით — რაც მას უბიძგებს დაფიქრდეს, თავად რას მოიმოქმედებდა.

მისი ყველა ნამუშევარი წარმოადგენს გეომეტრიულ კომპოზიციებსა და ორნამენტებს. იგი მეთოდურად იყენებს კომპოზიციას, გამოსახულებებს, ხაზებს, ხაზების სიგანეს, ფერებს, კუთხეებს და სხვა ელემენტებს. მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევრებიდან ზოგი შექმნილია ე.წ. კვაზი-ფოტოგრაფიებისგან (სურათებს, რომლებიც ფოტოგრაფიის ილუზიას ქმნიან, მაგრამ სინამდვილეში შეიძლება იყოს ნახატი, კოლაჟი ან სხვა მედიუმი), სერიიდან „შებრუნებადი და ცვალებადი მოძრაობის ფაზები“ და მისი ბოლო სერიიდან „გადახურვები“.

მიუხედავად იმისა, რომ დორა მაურერი ამტკიცებს, რომ მისი ნამუშევრები უბრალოდ მაგალითებია იმისა, რისი შექმნაც შეუძლია, ბევრი კრიტიკოსი მათ პოლიტიკურ კონტექსტს ანიჭებს მნიშვნელობას. წარსულში ხშირად აცხადებდნენ, რომ მისი ხელოვნება ასახავდა სოციალისტურ წარსულს, რომელშიც ის გაიზარდა. თუმცა მაურერი არ თვლის, რომ მისი ხელოვნება პოლიტიკური ხასიათისაა და ამ იდეას არ ითვალისწინებს თავის შემოქმედებაში. მაურერის თქმით, ერთადერთი მიზეზი, რის გამოც ხალხი მის ნამუშევრებს პოლიტიკურად განიხილავს, ისაა, რომ იმ პერიოდში ყველაფერი, რაც იქმნებოდა, პოლიტიკურად აღიქმებოდა. ასეთი კრიტიკა ძირითადად შეეხება მის ნამუშევრებს, რომლებიც 1960-იდან 1980-იან წლებს შორის შეიქმნა.

დორა მაურერმა სიურეალისტური ოფორტების შექმნა 1961 წელს დაიწყო — ის იკვლევდა ამ ტექნიკის ტექნიკურ შესაძლებლობებს. 1969-1970 წლებში მან დაიწყო ნამუშევრების შექმნა, რომლებიც ეფუძნებოდა დროს — სადაც დრო, სივრცე და ენერგია გავლენას ახდენენ მოვლენაზე.

ექსპერიმენტულ ფილმში „დრო“ (1973-1980) მაურერი თეთრ ნაჭერს შავ ფონზე ახვევს — მაქსიმალურად ამცირებს მას მხოლოდ შვიდი ნაბიჯით. გამოსახულება თავიდან ორად იყოფა, შემდეგ — ოთხად და ბოლოს — რვად. კეცვის პროცესის ეტაპები პარალელურად მიმდინარეობს, რის შედეგადაც ნაჭრის თეთრი ზედაპირები ზოგ ადგილას ერთმანეთს ერწყმიან და საბოლოოდ იქმნება ერთიანი ვიზუალური გამოსახულება.

გამოფენები
პერსონალური გამოფენები
დორა მაურერი, კარლ კოსტალი, ლონდონი, 2015 წ.
მუზეუმი „რიტერი“ — „სურათები“, 2014 წლის 18 ოქტომბერი — 2015 წლის 19 აპრილი
„6 5-დან“, კურატორი: კეტრინ კოსტალი, „ “ , 2016 წლის 24 მაისი — 9 ივლისი
„დორა მაურერი“, კურატორი: კეტრინ კოსტალი, „ “, ბერმონდი, 2019 წლის 12 სექტემბერი — 3 ნოემბერი
ტეიტის თანამედროვე გალერეა, 2019 წლის 5 აგვისტო — 2020 წლის 5 ივლისი
„დორა მაურერი — — ჩვენ ერთად ვართ“, , ამსტერდამი, 2023 წლის 8 ივლისი — 23 სექტემბერი

ჯგუფური გამოფენები
„პიტის სახელით“ — კარლ კოსტალი, სტოკჰოლმი, 2016 წელი
„ქალები აბსტრაქციაში“, პომპიდუს ცენტრში გამართული გამოფენა, 2021 წელი