iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ანდრია ტროფიმუკი

ანდრია ალექსის ძე ტროფიმუკი (; დ. , სოფ. ფედკოვიჩი, რუსეთის იმპერია — გ. 24 მარტი, 1999, ნოვოსიბირსკი, რუსეთი) — საბჭოთა გეოლოგი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1958), სოციალისტური შრომის გმირი (1944). სკკპ წევრი 1941 წლიდან.

ბიოგრაფია
1933 წელს დაამთავრა ყაზანის უნივერსიტეტი. 1957 წლიდან სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ციმბირის განყოფილების გეოლოგიური და გეოფიზიკური ინსტიტუტის დირექტორია. ტროფიმუკის შრომები ძირითადად ეხება ნავთობის საბადოების ძებნისა და დამუშავების საკითხებს. მონაწილეობდა ვოლგა-ურალის ნავთობ-აირის რაიონის ნავთობის საბადოების აღმოჩენასა და ექსპლუატაციის მეთოდების დამუშავებაში (სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1946, 1950). დაჯილდოებულია 4 ლენინის ორდენით, 3 სხვა ორდენითა და მედლებით.
ნიკოლოზ ტრუბეცკოი

}, მოსკოვი — გ. 25 ივნისი, 1938, ვენა) — რუსი ენათმეცნიერი.

1913 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი, 1913-1914 ლექციებს ისმენდა ლაიფციგის უნივერსიტეტში. იყო მოსკოვის უნივერსიტეტის პრივატ-დოცენტი (1915-1916), როსტოვის უნივერსიტეტის პროფესორი (1918), 1922 წლიდან სლავისტიკის კათედრას ხელმძღვანელობდა ვენაში, ვენის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1930), პრაღის საენათმეცნიერო სკოლის ერთ-ერთი ლიდერი. იკვლევდა როგორც ცალკეულ ენებს (სლავურ, ჩრდილოკავკასიურ), ისე ზოგადსაენათმეცნიერო პრობლემებს. ი. ბოდუენ დე კურტენესა და ფ. დე სოსიურის ლინგვისტურ მოძღვრებათა გავლენით ჩამოაყალიბა სტრუქტურული ფონოლოგიის პრინციპები. ტრუბეცკოის სახელთან არის დაკავშირებული მორფონოლოგიის, როგორც დამოუკიდებელი ლინგვისტური დისციპლინის, შექმნა. აქვს მნიშვნელოვანი ნაშრომები მთის იბერიულ-კავკასიური ენების ლექსიკისა და ფონოლოგიური სისტემების შესახებ.
ივანე ბოდუენ დე კურტენე

}, როძიმინი — გ. 3 ნოემბერი, 1929, ვარშავა) — პოლონელი ენათმეცნიერი.

ბიოგრაფია
სამეცნიერო-პედაგოგიურ მუშაობას ეწეოდა რევოლუციამდელი რუსეთისა და პოლონეთის უნივერსიტეტებში. იყო კრაკოვის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1887) და პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპოდენტი (1897). ბოდუენ დე კურტენე ფუძემდებელია ყაზანის საენათმეცნიერო სკოლისა. ნეო-გრამატიკოსებზბე ადრე გაილაშქრა ა. შლაიხერის ნატურალიზმის წინააღმდეგ. იგი არ მიმხრობია არც ნეოგრამატიკოსთა მიმდინარეობას, თუმცა მათთან საერთო ზოგი დებულება დამოუკიდებლად ჩამოაყალიბა. ფ. სოსიურთან ერთად ბოდუენ დე კურტენემ დიდი გავლენა მოახდინა თანამედროვე ენათმეცნიერების განვითარებაზე კერძოდ, მათ მოძღვრებას ემყარება პრაღის სტრუქტურალისტური სკოლა. ბოდუენ დე კურტენე ენას მიიჩნევდა კოლექტიურ-ინდივიდუალურ მოვლენად ხოლო ენათმეცნიერებას — ფსიქოლოგიურ-სოციოლოგიურ მეცნიერებად. მოითხოვდა ენათა შესწავლას, როგორც ისტორიულ, ისე სტატისტიკური თვალსაზრისით. ბოდუენ დე კურტენემ დიდად შეუწყო ხელი ფონეტიკის განვითარებას. მან და მისმა მოწაფემ ნ. კრუშევსკიმ საფუძველი ჩაუყარეს ფონემის თეორიას და ფონოლოგიას. ბოდუენ დე კურტენე ყურადღებას ამახვილებდა იმ სიძნელეებზე, რომლებიც თავს იჩენს ენათა ნათესაობის დადგენის დროს. იგი სკეპტიკურად იყო განწყობილი ენათა გენეალოგიური კლასიფიკაციის მიმართ, ვინაიდან მიაჩნდა, რომ ყველა ენა ნარევია, ხოლო ნარევი ენები ძნელად ექვემდებარება კლასიფიკაციას. მან დასვა საკითხი ენათა ახალი კლასიფიკაციის შესახებ, რომელიც დააჯგუფებს სხვადასხვა წარმოშობის, მაგრამ ურთიერთგავლენის შედეგად დანათესავებულ ენებს. ეს იდეა შემდგომში განავითარეს პრაღის სკოლის წარმომადგენლებმა (ნ. ტრუბეცკოი, რ. იაკობსონი), რომლებმაც ენათა ამ ახლებურ დაჯგუფებას „ენათა კავშირი“ უწოდეს.
ნიკოლოზ კრუშევსკი

}, ლუცკი — გ. , ყაზანი) — რუსი და პოლონელი ენათმეცნიერი.

ზოგადი და ინდოევროპული ენათმეცნიერების სპეციალისტი. ყაზანის უნივერსიტეტის პროფესორი (1883 წლიდან). იყო ი. ბოდუენ დე კურტენეს მოწაფე და ყაზანის ლინგვისტური სკოლის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი. ბოდუენ დე კურტენესთან ერთად საფუძველი ჩაუყარა მოძღვრებას ფონემის შესახებ, რის შედეგადაც ჩამოყალიბდა თანამედროვე ფონოლოგია.
ჰუჰის მუნიციპალიტეტი

ჰუჰის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 250 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 197.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 26.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჰუჰი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31037.
ჰუნუკმის მუნიციპალიტეტი

ჰუნუკმის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 35 137 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 14.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 839.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 41.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 6 აპრილს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჰუნუკმა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31038.
ისილის მუნიციპალიტეტი

ისილის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 186 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 136.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 30.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ისილი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31039.
ისამალის მუნიციპალიტეტი

მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 28 555 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 458.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 62.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 6 აპრილს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ისამალი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31040.
ცანის მუნიციპალიტეტი

ცანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 003 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 21.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 79.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 75.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ცანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31025.
ცემულის მუნიციპალიტეტი

ცემულის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 622 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 174.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 20.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ცემული. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31026.
ციცანტუნი მუნიციპალიტეტი

ციცანტუნის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8 345 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 207.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 40.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ციცანტუნი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31027.
ჯორჯე სიმიონი

ჯორჯე სიმიონი — რუმინელი პოლიტიკოსი და სამოქალაქო აქტივისტი. 2024 წლიდან პარლამენტის ორივე პალატაში მეორე უმსხვილესი პარტიის, რუმინელთა კავშირის ალიანსის დამფუძნებელი და თავმჯდომარე. 2025 წლის რუმინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების კანდიდატი.

სიმიონი სწავლობდა ჯორჯე ლაზარის ეროვნულ კოლეჯში, ბუქარესტის უნივერსიტეტსა და ალექსანდრუ იოან კუზას უნივერსიტეტში, რომელიც დაამთავრა ისტორიის მაგისტრის ხარისხით. სწავლის შემდეგ მან დაიწყო კამპანია მოლდოვასა და რუმინეთის გაერთიანებისთვის და მას შემდეგ შექმნა მნიშვნელოვანი ასოციაციები და ღონისძიებები ამ მიზნით, როგორიცაა „მოქმედება 2012“, „ასწლეულის ალიანსი“ და „ასწლეულის მარში“. ასევე მონაწილეობდა რამდენიმე საპროტესტო აქციასა და დემონსტრაციაში მოლდოველებისა და მათი უფლებების მხარდასაჭერად. ამის შედეგად მას წარსულში არაერთხელ აეკრძალა მოლდოვაში შესვლა და ამჟამად მას აკრძალული აქვს ქვეყანაში შესვლა როგორც -ს.

2019 წელს სიმიონმა დაიწყო პოლიტიკური მოღვაწეობა როგორც დამოუკიდებელმა კანდიდატმა 2019 წლის ევროპარლამენტის არჩევნებზე რუმინეთში, სადაც მან მიიღო 117 141 ხმა. 2019 წლის 19 სექტემბერს დაფუძნდა პარტია რუმინელთა კავშირის ალიანსი, რომლის პრეზიდენტიც თავად არის. მიუხედავად იმისა, რომ პარტიის განცხადებული მიზანი რუმინული ეთნიკური ჯგუფის გაერთიანებაა, მას ბრალად სდებენ უკიდურესი მემარჯვენე ორიენტაციის ქონას. რუმინელთა კავშირის ალიანსმა მიიქცია ეროვნული და საერთაშორისო ყურადღება 2020 წლის რუმინეთის საპარლამენტო არჩევნებზე მოულოდნელად მაღალი პროცენტის მიღების შემდეგ.
არევიკ ცერუნიანი

, დ. 6 აგვისტო, 1987, ერევანი) — სომეხი მხატვარი.

ბიოგრაფია
არევიკ ცერუნიანი დაიბადა 1987 წელს ერევანში. მან ბაკალავრის ხარისხი მიიღო ინგლისურ და ესპანურ ენებში, ასევე პედაგოგიკაში — ერევნის სახელმწიფო ლინგვისტიკურ უნივერსიტეტში. შემდგომში კი სამხატვრო მაგისტრის ხარისხი მოიპოვა ერევნის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში , ერთ-ერთი სემესტრის განმავლობაში ცერუნიანი სწავლობდა საზღვარგარეთ, მარსელის სახვითი ხელოვნების უმაღლეს სკოლაში. სამხატვრო აკადემიის მაგისტრატურაში სწავლისას ცერუნიანი ძირითადად ხატვასა და ფერწერაზე იყო კონცენტრირებული. მისი შემოქმედება აერთიანებს დასავლურ იმპრესიონიზმს, სომხურ პოსტიმპრესიონისტულ სტილს, კონსტრუქტივიზმსა და პოსტსაბჭოთა მხატვრულ მიმდინარეობებს, რომლებზეც გავლენა რუსულ ტრადიციულ აკადემიურ სკოლას ჰქონდა. სწავლის მეორე წელს მან მიიღო პირველი მნიშვნელოვანი შეკვეთა — შექმნა ილუსტრაციები წიგნისთვის „ბულგარული ზღაპრები“, რომელიც უკვე მომდევნო წელს გამოქვეყნდა.

2013 წლიდან 2015 წლამდე არევიკ ცერუნიანი სწავლობდა ვიზუალური ხელოვნების მაგისტრატურაზე ტაფტსის უნივერსიტეტის სახვითი ხელოვნების მუზეუმის სკოლაში, ბოსტონში, მასაჩუსეტსის შტატში. ამ პერიოდში მან დაიწყო სხვა მიმართულებების გაცნობა და შექმნა ახალი ნამუშევრები კოლაჟში, სკულპტურასა და მოდაში, დიდი მასშტაბის ინსტალაციებით. სწავლის დასრულების შემდეგ ცერუნიანმა მიიღო ასპირანტის სტიპენდია და ასევე შეიმუშავა და ასწავლიდა ხატვის შესავალ კურსს. პარალელურად, ის კურატორის ასისტენტად მუშაობდა ამერიკის სომხურ მუზეუმში, უოთერთაუნში (მასაჩუსეტსი), სადაც გამართა თავისი პირველი პერსონალური გამოფენა — „დაკარგული იმპერია“. ეს იყო სკულპტურული ინსტალაცია, რომელსაც თან ახლდა პერფორმანსი.

2016 წელს არევიკ ცერუნიანი მუშაობდა ერევანში, ბავშვებისა და მოზრდილებისთვის განკუთვნილი ხელოვნების პედაგოგად „დანიელის ხელოვნების სტუდიაში“. ამავე წელს, 24–25 დეკემბერს, სომხეთის მხატვართა კავშირის საგამოფენო სივრცეში გაიმართა მისი პერსონალური გამოფენა „ტერორი“, რომელიც მოიცავდა კოლაჟებს, ორ და სამგანზომილებიან ინსტალაციებს.

2017 წელს არევიკ ცერუნიანმა მიიღო -1 კატეგორიის ვიზა, რომელსაც აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი განსაზღვრავს როგორც „გამორჩეული უნარების მქონე პირისთვის განკუთვნილ ვიზას“. ამ ვიზით იგი გაემგზავრა ამერიკის შეერთებულ შტატებში და არჩეულ იქნა ამერიკის სომხური მუზეუმის მხატვარ-რეზიდენტად. რეზიდენტობის განმავლობაში ცერუნიანმა განახორციელა რამდენიმე მნიშვნელოვანი არტ-პროექტი, მათ შორის — პერსონალური გამოფენა „“ („ღრუბლები“), რომელიც გაიმართა 2018 წლის 23 ოქტომბრიდან 2019 წლის 20 აპრილამდე. „“-ი არის მულტიმედიური ინსტალაცია, რომელიც შედგება კოლაჟისა და ვიდეოპროექციისგან, რომელიც განთავსებულია სომხურ ნაქარგ ბადისებრ ქსოვილზე. 2017 წლის ივლისიდან ცერუნიანი ხელმძღვანელობს ხელოვნების სკოლას მუზეუმთან არსებულ საგანმანათლებლო ცენტრში.

2018 წლის მაისში არევიკ ცერუნიანმა გამართა პერსონალური გამოფენა მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში, რომელიც სომხების გენოციდის მსხვერპლთა ხსოვნისადმი მიძღვნილი ღონისძიების ფარგლებში ჩატარდა. ამავე წლის ივლისში ცერუნიანი მონაწილეობდა ჯგუფურ გამოფენაში „ “ („წინააღმდეგობა და გამძლეობა“) სამ სომეხ ხელოვანთან ერთად. გამოფენა გაიმართა ბოსტონში, მასაჩუსეტსის შტატში, -ს გალერეაში, მარშა ოდაბაშიანის კურატორობით.
ტომაშ დრუკერი

ტომაშ დრუკერი (, დ. 20 ივლისი, 1978, ბრატისლავა, ჩეხოსლოვაკია) — სლოვაკი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე. 2023 წლის 25 ოქტომბრიდან სლოვაკეთის განათლების, მეცნიერების, კვლევისა და სპორტის მინისტრი. წარსულში სლოვაკეთის შინაგან საქმეთა მინისტრი (2018) და ჯანდაცვის მინისტრი (2016-2018).

ბიოგრაფია
ტომაშ დრუკერი დაიბადა 1978 წლის 20 ივლისს, ბრატისლავაში. ის სამართალს ტრნავის უნივერსიტეტში სწავლობდა, შემდეგ კი ბრატისლავაში — ინფორმატიკასა და მრეწველობის ავტომატიზაციას სლოვაკეთის ტექნიკურ უნივერსიტეტში. კარიერა დაიწყო პროგრამისტის პოზიციაზე, შემდეგ იყო მულტიმედიისა და მულტიმედიური პროექტების განყოფილების ხელმძღვანელი, ხოლო მოგვიანებით — პროგრამული უზრუნველყოფის ხარისხის მართვის განყოფილების უფროსი და კომპანია „ “-ის მენეჯმენტის წევრი.

2012 წელს დაინიშნა სლოვაკეთის ფოსტის გენერალურ დირექტორად. არის პარტია „კურსი — სოციალური დემოკრატია“-ს წევრი.

2016 წლის მარტში დაინიშნა სლოვაკეთის რესპუბლიკის ჯანდაცვის მინისტრად. იგი აქტიურად ებრძოდა კორუფციას ჯანდაცვის სექტორში. განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა სისტემის დიგიტალიზაციაზე და დაიწყო ელექტრონული ჯანდაცვის სისტემის — -ის დანერგვა. შეცვალა გადაუდებელი დახმარების განყოფილებების მუშაობის მოდელი და დააწესა მედიკამენტების კლასიფიკაციის ახალი სისტემა. მისი ხელმძღვანელობის პერიოდში მნიშვნელოვნად შემცირდა ქვეყნის ჯანდაცვის ხარჯები.

2018 წლის 22 მარტს დაინიშნა სლოვაკეთის რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა მინისტრად, მის მიზანს კი უწყებაში საზოგადოების ნდობის აღდგენა წარმოადგენდა. თუმცა უკვე 17 აპრილს გადადგა თანამდებობიდან — მას შემდეგ, რაც უარი განაცხადა პოლიციის მთავარსარდლის გათავისუფლებაზე, რასაც იან კუციაკის (სლოვაკი ჟურნალისტი, რომელიც 2018 წლის 25 თებერვალს საკუთარ საცხოვრებელ სახლში, თავის პარტნიორთან, მარტინა კუშნიროვასთან ერთად ცეცხლსასროლი იარაღით მოკლული იპოვეს) მკვლელობის ფონზე გამართული საპროტესტო აქციების მონაწილეები მოითხოვდნენ.

2019 წლის აგვისტოში სათავეში ჩაუდგა ახალ პოლიტიკურ მოძრაობას სახელწოდებით „კარგი არჩევანი“ („ “). პარტიამ ეროვნულ არჩევნებზე გადალახა 3%-იანი ბარიერი, რამაც სახელმწიფო დაფინანსების მიღების უფლება მისცა, თუმცა პარლამენტში შესვლა ვერ მოახერხა. 2022 წელს დრუკერმა დატოვა პარტიის თავმჯდომარის თანამდებობა, რათა ლონდონში ლიდერობისა და სტრატეგიის მიმართულებით სამაგისტრო სწავლაზე კონცენტრირებულიყო. მოგვიანებით პარტია შეუერთდა გაერთიანებას „ხმა — სოციალური დემოკრატია“.

2023 წლის 25 ოქტომბერს ტომაშ დრუკერი დაინიშნა სლოვაკეთის განათლების, მეცნიერების, კვლევისა და სპორტის მინისტრად, პრემიერ-მინისტრ რობერტ ფიცოს მთავრობის შემადგენლობაში (პარტია „მიმართულება — სოციალური დემოკრატია“). 2024 წლის შემოდგომაზე დრუკერმა წარადგინა მასშტაბური რეფორმების პაკეტი სახელწოდებით „ბარხატის რევოლუცია განათლებაში“, რომელიც მიზნად ისახავდა ქვეყნის საგანმანათლებლო სისტემის ძირეულ გარდაქმნას. რეფორმები მოიცავდა საბავშვო ბაღების დაფინანსების პასუხისმგებლობის გადატანას მუნიციპალიტეტებიდან სახელმწიფოზე, უწყვეტი განათლების ახალი სისტემის დანერგვას, მობილური ტელეფონების აკრძალვას დაწყებით საფეხურზე, ასევე ცვლილებებს დესეგრეგაციის, ფსიქიკური ჯანმრთელობის, უცხოელთათვის განათლების ხელმისაწვდომობის, ბიუროკრატიის შემცირებისა და საშუალო განათლების სისტემის ოპტიმიზაციის მიმართულებით. აღნიშნულ ინიციატივას მხარდაჭერა გამოუცხადა როგორც მმართველმა კოალიციამ, ასევე ოპოზიციურმა ძალებმა.
ვახტანგ მაჭავარიანი

ვახტანგ მაჭავარიანი (დ. 18 თებერვალი, 1951, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 5 მაისი, 2025, თბილისი, საქართველო) — ქართველი დირიჟორი, კომპოზიტორი, მუსიკოსი. ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალერი (2011). სსრკ სახალხო არტისტის ალექსი მაჭავარიანის შვილი.

ბიოგრაფია
1973 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საფორტეპიანო (ე. გურევიჩის კლასი), 1977 წელს კი – სადირიჟორო (ო. დიმიტრიადის კლასი) ფაკულტეტები. სტაჟირება სადირიჟორო განხრით გაიარა მოსკოვში გ. როჟდესტვენსკისთან და ვენის მუსიკალურ აკადემიაში კ. ოსტერრაიხერთან, იმავდროულად იყო ვენის ოპერაში ლ. მააზელის ასისტენტი.

1984–1990 წლებში თანამშრომლობდა სანქტ-პეტერბურგის მარინის თეატრთან. იქვე იყო ა. მაჭავარიანის ბალეტ „ვეფხისტყაოსნის“ დამდგმელი დირიჟორი. ამავე პერიოდში თანამშრომლობდა მოსკოვის დიდ თეატრთან და ევროპის საოპერო დასებთან. 1987 წელს იყო საქართველოს მუსიკალური საზოგადოების კამერული ორკესტრის მთავარი დირიჟორი (ორი სეზონი). 1990 წელს დააფუძნა მარინისა და დიდი თეატრების, სანქტ-პეტერბურგისა და მოსკოვის ფილარმონიების, ბალტიისპირეთის ქვეყნების, საქართველოსა და უკრაინის წამყვანი ორკესტრების 120 მუსიკოსისაგან შემდგარი საფესტივალო ორკესტრი, რომლის მთავარი დირიჟორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი თავადვე იყო.

1996 წლიდან იყო ე. მიქელაძის სახელობის საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრის მთავარი დირიჟორი, 1998–2004 წლებში – სამხატვრო ხელმძღვანელი. 2000–2008 წლებში მან რუსეთში დააარსა და ხელმძღვანელობდა დიდ სიმფონიურ ორკესტრს - „მილენიუმს“.

2018 წლიდან იყო ლიანა ისაკაძის მიერ დაფუძნებული ფესტივალის, „ღამის სერენადების“ მთავარი დირიჟორი. იყო თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის მოწვეული დირიჟორი.

ვახტანგ მაჭავარიანს ეკუთვნის არაერთი თხზულება: სიმფონიური პოემა „ნაცარქექია“, ათი სონეტი შექსპირის მიხედვით, კონცერტი ვიოლინოს, ფორტეპიანოს, სიმებიანი ორკესტრისა და დასარტყამი ინსტრუმენტებისთვის, „მარში“ საქართველოს შეიარაღებული ძალების ორკესტრისთვის, სიმფონიური სურათი „მარიუპოლი“, როემლიც მიუძღვნა 2022 წელს უკრაინაში განვითარებულ მოვლენებს. გამოცემულია მისი სადირიჟორო რეპერტუარის და მის მიერ შესრულებული საფორტეპიანო კომპოზიციების ფირფიტები, კომპაქტდისკები.

გარდაიცვალა 2025 წლის 5 მაისს. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში, მშობლების გვერდით.
რომან იაკობსონი

რომან ოსიპის ძე იაკობსონი [დ. , მოსკოვი, რუსეთის იმპერია — გ. 18 ივლისი, 1982, კემბრიჯი ან ბოსტონი, აშშ] — რუსი და ამერიკელი ენათმეცნიერი, ლიტერატურათმცოდნე. ჰარვარდის უნივერსიტეტისა და მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის პროფესორი, ერთ-ერთი ფუძემდებელი მოსკოვის ახალი ლინგვისტური წრისა და აგრეთვე პრაღისა და ნიუ-იორკის ლინგვისტური წრეებისა. 1914 წელს დაამთავრა ლაზარევის აღმოსავლურ ენათა ინსტიტუტი, 1918 წელს — მოსკოვის უნივერსიტეტი. 1921 წელს გაემგზავრა პრაღას (სწავლობდა პრაღის უნივერსიტეტშიც). იაკობსონის ენათმეცნიერული შრომები ძირითადად ზოგადლინგვისტურ და ფონოლოგიის პრობლემებს ეხება. პოეტიკაში იგი იკვლევს ლექსისა და მეტრიკის სტრუქტუას.
ალექსანდრე იაკოვლევი (ავიაკონსტრუქტორი)

}, მოსკოვი — გ. 22 აგვისტო, 1989, იქვე) — საბჭოთა ავიაკონსტრუქტორი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1976), გენერალ-პოლკოვნიკი. ინჟინერი, ორგზის სოციალისტური შრომის გმირი (1940, 1957). სკკპ წევრი 1938 წლიდან. დაამთავრა მოსკოვის სამხედრო-საჰაერო საინჟინრო აკადემია (1931). სსრკ საავიაციო მრეწველობის სახალხო კომისრის (შემდგომ მინისტრის) მოადგილე (1940-1948). საცდელსაკონსტრუქტორო ბიუროს გენერალური კონსტრუქტორი (1957 წლიდან). შექმნა სხვადასხვა დანიშნულების თვითმფრინავები და ვერტმფრენები; საბრძოლო ავიაგამანადგურებლები (მაგალითად, იაკ-15, იაკ-23), სამგზავრო ლაინერები (მაგალითად, იაკ-40, იაკ-42), ვერტიკალურად ასაფრენ-დასაჯდომი თვითმფრინავი, ე. წ. „მფრიინავი ვაგონი“ (იაკ-24) და სხვა.

იყო ლენინური (1972) და სახელმწიფო (1941, 1942, 11943, 1946, 1947, 1948, 1977) პრემიების ლააურეატი. სსრკ - მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია 8 ლენინის ორდენით, აგრეთვე სხვა ორლდენებითა და მედლებით, ორი ფრანგული ორდენით.
იაკობ ბოგდანი

იაკობ ბოგდანი (, , დ. 6 მაისი, 1658, პრეშოვი — გ. 11 ნოემბერი, 1724, ლონდონი) — ინგლისელი მხატვარი უნგრული წარმოშობით, ცნობილია თავისი ნატურმორტებითა და ეგზოტიკური ფრინველების მხატვრობით.

ბიოგრაფია
იაკობ ბოგდანი დაიბადა ქალაქ ეპერში, უნგრეთის სამეფოს ჩრდილოეთ ნაწილში (ამჟამად პრეშოვი, სლოვაკეთი). 1684 წელს იგი გაემგზავრა ამსტერდამში, სადაც ცხოვრობდა და მუშაობდა, მანამ სანამ 1688 წელს ლონდონში გადავიდოდა.

ამსტერდამში იაკობ ბოგდანმა გაიცნო უნგრელი კოლეგა, ტიპოგრაფი მიხლოშ ტოტფალუში კიში, რომელიც ასევე სწავლობდა ნიდერლანდებში. ლონდონში იაკობ ბოგდანი გამოირჩეოდა როგორც ბუნებისმოყვარე და ცხოველების პორტრეტების სპეციალისტი, დედოფალ ანას (დიდი ბრიტანეტი) კარზე, ხოლო რამდენიმე მისი ნახატი გახდა დედოფლის კოლექციის ნაწილი. იაკობ ბოგდანს მნიშვნელოვანი მფარველი ჰყავდა — ადმირალი ჯორჯ ჩერჩილი, მარლბოროს ჰერცოგის ძმა. ვინძორის პარკში ჩერჩილის ცნობილი ფრინველთა გალია, შესაძლოა, ყოფილიყო ზოგიერთი მისი ნახატისთვის შთაგონების წყარო.

იაკობ ბოგდანი დაქორწინდა ელისაბედ ჰემინგსზე, რომელთანაც ორი შვილი შეეძინა: უილიამი, რომელიც გამოჩენილი ბრიტანელი სახელმწიფო მოხელე გახდა, და ელისაბედი, რომელიც გათხოვდა მხატვარ ტობიას სტრანოვერზე. იაკობ ბოგდანის მხატვრობის სტილი ასევე გავლენას ახდენდა ფრინველთა მხატვარ მარმადუკ კრადოკზე.

ბოგდანი გარდაიცვალა ფინჩლში, ლონდონის ჩრდილოეთ ნაწილში.

ნახატები
ბოგდანის ნახატებზე, რომლებზეც ფრინველები არიან გამოსახული, ხშირად წარმოდგენილია ეგზოტიკური სახეობები, როგორიცაა კაკადუ, არა (გვარი) და მაინა, რომლებიც, სავარაუდოდ, იმ დროს ევროპულ ზოოპარკებში იყვნენ შემოყვანილნი. იგი ამ ფრინველებს აკავშირებდა უფრო ცნობილ ევროპულ სახეობებთან, როგორიცაა დიდი წივწივა და ლურჯი ჩვეულებრივი წიწკანა, მწვანე კოდალა და ჩხიკვი. მისი ნახატები ხშირად გამორჩეული იყო ფრინველებით, რომლებსაც წითელი ფერის ბუმბული ჰქონდათ, მაგალითად, წითელი იბისი, ვეფხვისებრი ასტრილდი და წითელი კარდინალი.

მისი პეიზაჟები, ძირითადად, სავსე იყო ფრინველებით, თუმცა გამონაკლისი იყო მის მიერ შექმნილი ცნობილი ნახატი „ორი ისლანდიური მტრედი“, რომელიც სავარაუდოდ საუკუნის ბოლოს ან საუკუნის დასაწყისში შეიქმნა. ნახატზე ორი თეთრი სონღული იყო გამოსახული, და ამჟამად იგი დაცულია ნოტინგემის ციხესიმაგრის მუზეუმსა და მხატვრობის გალერეაში.

ერთ-ერთი მისი ნახატი გამოყენებული იყო ჯგუფის „ “ 1974 წლის ალბომის „ “ გარეკანზე.

მისი რამდენიმე ნახატი გამოფენილია ბუდაპეშტში, უნგრეთის ეროვნული გალერეის და მხატვრული ხელოვნების მუზეუმში.
ილდირიმლი (ბორჩხა)

ილდირიმლი — ართვინის პროვინციის ბორჩხის რაიონში მდებარე სოფელ არქაქოის უბანი.

ისტორია
ადრე ცალკე სოფლად არსებული ილდირიმლის ძველი სახელია სამახრეო. ქართული ადგილის სახელი სამახრეო, თურქულად ასევე იწერებოდა როგორც სამახრეო , თუმცა იკითხებოდა როგორც „სამხეროვ“.

სამახრეო მდებარეობდა ისტორიული საქართველოს ერთ-ერთ რეგიონში კლარჯეთში. აღსანიშნავია, რომ ოსმალებმა ეს რეგიონი საუკუნეში დაიპყრეს.

სამახრეო 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ ოსმალეთის იმპერიამ რუსეთს საომარი რეპარაციების ნაწილის სახით გადასცა. რუსული მმართველობის დროს რეგიონში მოგზაურობისას ქართველმა ისტორიკოსმა ზაქარია ჭიჭინაძემ დაწერა, რომ სოფელში, რომელსაც ის სამახრეოდ მოიხსენიებდა, 10 ოჯახი ცხოვრობდა, ხოლო 7 ოჯახი 1893 წლამდე ოსმალეთში გადასახლდა. ამ პერიოდში ზემო აჭარის რეგიონში არსებული ერთ-ერთი სოფელიც სამახრეოს (სამახრეო) სახელს ატარებდა.

სამახრეოს თურქეთისთვის გადაცემის შემდეგ, 1922 წელს ართვინის ლივაში ჩატარებული მოსახლეობის აღწერის დროს სოფელში 2 ოჯახში ცხოვრობდა 12 ადამიანი - 6 ქალი და 6 მამაკაცი და ეს მოსახლეობა მთლიანად ქართველებისგან შედგებოდა. ამ დროს ეს დასახლება ართვინის ლივას ბორჩხის ოლქის ცენტრალურ ნაჰიეს ეკუთვნოდა. მუვაჰიდ ზეკიმ, რომელიც ცნობილია ართვინის პროვინციაზე თავისი ნაშრომით, 1927 წელს გამოცემულ წიგნში სოფლის სახელი დაწერა როგორც სამახრეო . 1926 წელს ჩატარებული მოსახლეობის აღწერისას სოფელში 2 ოჯახში 15 ადამიანი იყო აღრიცხული - 6 მამაკაცი და 9 ქალი. ამ დროს ბორჩხის ოლქი ნაჰიედ იყო გარდაქმნილი.

სამახრეოს სახელი, ართვინის პროვინციის სხვა სოფლების მსგავსად, 1925 წელს შეიცვალა და სოფელს ილდირიმლი ეწოდა. 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ეს დასახლებული პუნქტი მოხსენიებულია როგორც ილდირიმლი . ის ფაქტი, რომ ის არ ფიგურირებდა 1935 წლის საყოველთაო აღწერაში, მიუთითებს, რომ ილდირიმლი, როგორც უბანი, არქაქოის შეუერთდა. ეს დასახლება დღესაც არქაქოის უბანია.