iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კრის პრეტი

კრისტოფერ მაიკლ პრეტი (; დ. 21 ივნისი, 1979) — ამერიკელი მსახიობი. პრეტი საზოგადოებისთვის ცნობილი გახდა სატელევიზიო როლებით, კერძოდ, ენდი დუაიერის როლით ტელესერიალიდან „პარკები და დასვენების ზონები“ (2009–2015), რისთვისაც დაიმსახურა კრიტიკოსთა კეთილგანწყობა და ნომინირებული იქნა „ტელეკრიტიკოსთა არჩევანის ჯილდოზე“ 2013 წელს. იგი, აგრეთვე მონაწილეობდა -ის სერიალში „ევერვუდი“ (2002–2006). მას მონაწილეობა აქვს მიღებული ფილმებში: „განსაკუთრებით საშიში“ (2008), „ჯენიფერის სხეული„ (2009), „ადამიანი, რომელმაც ყველაფერი შეცვალა“ (2011), „თითქმის დაქორწინებულები“ (2012), „მიზანი ნომერი ერთი“ (2013) და „მისი“ (2013).

კრისტოფერ მაიკლ პრეტი დაიბადა 1979 წლის 21 ივნისს ვირჯინიაში, მინესოტას შტატში. დედამისი კეტი პრეტი, რომელიც ნორვეგიული წარმოშობისაა, მუშაობდა სუპერმარკეტების ქსელში „“, ხოლო მამამისი დენ პრეტი, მეშახტე იყო, მაგრამ მოაგვიანებით შეუდგა სახლების რეკონსტრუქციას. კრისმა ბავშვობა გაატარა ლეიკ-სტივენსში, ვაშინგტონის შტატში. 1997 წელს დაამთავრა ლეიკ-სტივენსის საშუალო სკოლა. 2000 წელს შედგა მისი დებიუტი მოკლემეტრაჟიან საშინელებათა ფილმში „დაწყევლილი: ნაწილი 3“, რომლის გადაღებები მიმდინარეობდა ლოს-ანჯელესში.

პრეტმა საყოველთაო აღიარება მოპოვა მას შემდეგ, რაც გადაიღეს „ლეგო ფილმსა“ (2014) და „გალაქტიკის მცველებში“ (2015). 2015 მონაწილეობდა „იურული პარკის“ სერიის რიგით მეოთხე ფილმში „იურული სამყარო“. 2016 წელს განასახიერა ჯოშუა ფარადეის როლი „შესანიშნავ შვიდეულში“, იმავე წელს კი ჯიმ პრესტონის როლი ფილმში „მგზავრები. 2017 წელს მიიღო როლი გალაქტიკის მცველების მეორე ნაწილში. 2018 წელს გადაიღეს ფილმში „შურისმაძიებლები: უსასრულობის ომი“. იმავე წელს ითამაშა „იურული სამყაროს“ გაგრძელებაში „იურული სამყარო: დაცემული სამეფო“. 2014 წელს მიიღო სატურნის ჯილდო ნომინაციაში — „საუკეთესო მსახიობი კაცი“. 2015 წელს ჟურნალმა „“ დაასახელა მსოფლიოს წლის 100 ყველაზე გავლენიან ადამიანთა შორის.

ფილმოგრაფია
ოქროს ხანა

ოქროს ხანა — ტერმინი მომდინარეობს ბერძნული მითოლოგიიდან, კონკრეტულად ჰესიოდეს სამუშაონი და დღენიდან, სადაც აღწერილია ადამიანთა რასის დაცემის ხუთი ეტაპი. ოქროს ხანა პირველი პერიოდი იყო, როდესაც ადამიანთა ოქროს რასა ცხოვრობდა. პირველ ეპოქაში მცხოვრები ადამიანების მმართველი იყო კრონოსი. პირველი ეპოქის დასასრულის შემდეგ იყო ვერცხლის, ბრნიჯაოს (ადამიანის ხანა), გმირული და ბოლოს მიმდინარე რკინის ხანა.
რეიფ სპოლი

რეიფ ჯოსეფ სპოლი (; დ. 10 მარტი, 1983) — ინგლისელი კინოსა და თეატრის მსახიობი. ყველაზე მეტად ცნობილია ფილმებით „ზომბი სახელად შონი“ (2004), „ვითომ მაგარი პოლიციელები“ (2007) და „სამყაროს დასასრული“ (2013).

2010-2011 წლებში განასახიერებდა პიტ გრიფითის როლს ტელესერიალში „პიტი ცხოვრების წინააღმდეგ“. იგი აგრეთვე გამოჩნდა ფილმებში: „კარგი წელი“ (2006), „ერთი დღე“ (2011), „ანონიმი“ (2011), „პრომეთე“ (2012), „პის ცხოვრება“ (2012), „დიდი აფიორა“ (2015), „დიდი და კეთილი გოლიათი“ (2016), „რიტუალი“ (2017) და „იურული სამყარო: დაცემული სამეფო“ (2018).
პრეზიდენტის არჩევნები

პრეზიდენტის არჩევნები — სახელმწიფო მეთაურის არჩევის ფორმა რესპუბლიკური წყობილების მქონე სახელმწიფოებში. პრეზიდენტის არჩევნების დროს ამომრჩეველი ირჩევს ქვეყნის პირველ პირს ძირითადი კანონით (კონსტიტუციით) გათვალისიწნებული პერიოდით. პრეზიდენტის უფლებამოსილება სხვადასხვა ქვეყნებში განსხვავებულია.

პრეზიდენტის არჩევნები საქართველოში
2018 წლის არჩევნები (გამარჯვებული — სალომე ზურაბიშვილი, მეორე ადგილი — გრიგოლ ვაშაძე
2013 წლის არჩევნები (გამარჯვებული — გიორგი მარგველაშვილი, მეორე ადგილი — დავით ბაქრაძე)
2008 წლის არჩევნები (გამარჯვებული — მიხეილ სააკაშვილი, მეორე ადგილი — ლევან გაჩეჩილაძე)
2004 წლის არჩევნები (გამარჯვებული — მიხეილ სააკაშვილი, მეორე ადგილი — თეიმურაზ შაშიაშვილი)
2000 წლის არჩევნები (გამარჯვებული — ედუარდ შევარდნაძე, მეორე ადგილი — ჯუმბერ პატიაშვილი)
1995 წლის არჩევნები (გამარჯვებული — ედუარდ შევარდნაძე, მეორე ადგილი — ჯუმბერ პატიაშვილი)
1991 წლის არჩევნები (გამარჯვებული — ზვიად გამსახურდია, მეორე ადგილი — ვალერიან ადვაძე)
დანიელა პინედა

დანიელა პინედა (; დ. 20 თებერვალი, 1987) — მექსიკური წარმოშობის ამერიკელი მსახიობი, კომიკოსი და მწერალი. პინედა ყველაზე მეტა ცნობილია სოფი დევეროს როლის შესრულებით ტელესერიალში „პირველშობილები“ (2013-2018) და აგრეთვე ზია როდრიგესის როლით ფილმში „იურული სამყარო: დაცემული სამეფო“. მას, აგრეთვე მონაწილეობა აქვს მიღებული სხვადასხვა ფილმებსა და თუ ტელესერიალებში, მათ შორის: „ვამპირის დღიურები“ (2013), „ამერიკული ოდისეა“ (2015), „შემოვლითი გზა (2015-დღემდე) და „ბატონი რუზველტი“ (2017)
სემ რეიმი

სემიუელ მარშალ რეიმი (, ; დ. 23 ოქტომბერი, 1959) — ამერიკელი კინორეჟისორი, პროდიუსერი, სცენარისტი და მსახიობი, რომლის ყველაზე ცნობილი ნამუშევრებია საკულტო ფილმების სერია „გაბოროტებული მკვდრები“, ისევე როგორც „ადამიანი ობობას“ ტრილოგია (2002–2007), 1990 წლის ფილმი „დარკმენი“ და დისნეის ფილმი „ოზი: დიადი და ძლევამოსილი“ (2013).

სემ რეიმი დაიბადა 1959 წლის 23 ოქტომბერს როიალ-ოუკში, მიჩიგანში, ებრაულ ოჯახში. მისი წინაპრები იყვნენ ებრაელი ემიგრანტები რუსეთიდან და უნგრეთიდან.. რეიმი გაიზარდა ქალაქ ფრანკლინში, მიჩიგანში. გრუვსის საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლობდა მიჩიგანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, თუმცა მიატოვა სწავლა, რათა გადაეღო ფილმი „გაბოროტებული მკვდრები“.

რეიმი, აგრთვე არის რამდენიმე წარმატებული ფილმისა და ტელესერიალის პროდიუსერი და სცენარისტი. 1979 წელს რობერტ ტაპერტთან და ბრიუს კემპბელთან ერთად დააარსა კინოკომპანია . მიღებული აქვს რამდენიმე ჯილდო, მათ შორისაა სატურნისა და იმპერიის ჯილდოები.

ფილმოგრაფია
ვლადისლავ ვოევოდსკი

ვლადისლავ ვლადისლავის ძე ვოევოდსკი (; დ. 25 ივლისი, 1917, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 20 თებერვალი, 1967, ნოვოსიბირსკი) — საბჭოთა ქიმიკოსი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი ქიმიური ფიზიკის ინსტიტუტში.

ბიოგრაფია
1946-1952 წლებში მუშაობდა მოსკოვის უნივერსიტეტის ქიმიური კინეტიკის კათედრაზე, ხოლო 1953-1961 წლებში მოსკოვის ფიზიკურ-ტექნიკურ ინსტიტუტში. 1961 წლიდან იყო ნოვოსიბირსკის უნივერსიტეტის ბუნებისმეტყველების ფაკულტეტის დეკანი. დაამუშავა წყალბადის დაჟანგვის თეორიის პრინციპული საკითხები. შექმნა ოლეფინური ნახშირწყალბადების კრეკინგის პირველი რაოდენობრივი თეორია. მნიშვნელოვნად განავითარა წარმოდგენები ჰეტეროგენულ-კატალიზური პროცესების ბუნებასა და მექანიზმზე. რადიოსპექტროსკოპიის მეშვეობით გამოიკვლია სხვადასხვა ქიმიურ პროცესში თავისუფალი რადიკალების აგებულების, თვისებებისა და რეაქციის საკითხები. იყო ჟურნალ „სტრუქტურნაია ხიმიის“ რედაქტორი და „კინეტიკა ი კატალიზის“ რედკოლეგიის წევრი.

ჯილდოები
სახელმწიფო პრემია (1968, სიკვდილის შემდეგ)
ვეტლუგა (მდინარე)

ვეტლუგა — მდინარე რუსეთის ფედერაციის კიროვის, კოსტრომის, გორკის ოლქებში და მარეთის რესპუბლიკაში. მდინარე ვოლგის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 889 კმ, აუზის ფართობი 39,4 ათ. კმ². ვეტლუგის ხეობა ასიმეტრიულია: მარცხენა ფერდობი დაბალია, მარჯვენა ზოგან 100 მ-მდე მაღლდება, ქვემოთში დაბალი ნაპირები აქვს, რომლებიც წყალდიდობის დროს იტბორება. მდინარის ჭალაში ტბები და ნარიონალებია. ვეტლუგა საზრდოობს ძირითადად თოვლის წყლით. იყინება ნოემბრის დასაწყისში, ყინულძვრა აპრილშია. აცურებენ ხე-ტყეს. სანაოსნოა შესართავიდან 700 კმ. მდინარე ვეტლუგას ნაპირზეა ქალაქი ვეტლუგა.
მიხეილ ვეტოშკინი

მიხეილ კუზმას ძე ვეტოშკინი (, პარტიული ფსევდონიმი ორლოვი, ივანოვი, კუზმიჩი; დ. 5 ნოემბერი, 1884, სოფ. უსოლიე — გ. 2 თებერვალი, 1958, მოსკოვი) — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, ისტორიკოსი. კომპარტიის წევრი 1904 წლიდან.

ბიოგრაფია
მუშაობდა რსდმპ ციმბირის კავშირში, იყო სოციალურ-დემოკრატიულ პარტიის კომიტეტების წევრი კრასნოიარსკში, ტომსკში, ჩიტასა და ხარბინში. 1908-1912 წლებში არალეგალურ პარტიულ მუშაობას ეწეოდა ფსკოვის გუბერნიაში. 1912-1917 წლებში სწავლობდა პეტერბურგის უნივერსიტეტში. 1917 წლის აპრილიდან იყო ვოლოგდის და ველიკი უსტიუგის საბჭოების, 1917 წლის დეკემბერ-იანვრიდან რსდმპ ვოლოგდის საგუბერნიო კომიტეტის წევრი. 1918-1920 წლებში — ვოლოგდის საგუბერნიო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე. რკპ და ყრილობების დელეგატი. არჩეული იყო სრულიად რუსეთის ცაკის, ყირიმის რევკომისა და რკპ საოლქო კომიტეტის, შემდეგ კიევის საგუბერნიო რევკომის და უკრაინის კომუნისტური პარტიის საგუბერნიო კომიტეტის წევრად. 1920 წლის შემოდგომიდან რსფსრ მუშგლეხინის სახელობის კომისარიატის კოლეგიის წევრი. 1922 წლიდან უკრაინის სსრ იუსტიციის შემდეგ მუშგლეხინის სახელმწიფო კომისარი. 1925-1941 წლებში სსრკ ცაკის საბიუჯეტო კომისიის პასუხისმგებელი მდივანი. მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი (1953). ვეტოშკინი ავტორია შრომებისა რუსეთის ისტორიისა და სკკპ ისტორიის საკითხებზე. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით.
ჯაფარ ჯაბარლის სახლ-მუზეუმი

ჯაფარ ჯაბარლის სახლ-მუზეუმი — სახლ-მუზეუმი, რომელშიც ცხოვრობდა აზერბაიჯანელი დრამატურგი ჯაფარ ჯაბარლი. მუზეუმი შედის კულტურის სამინისტროს სისტემაში.

მუზეუმი გაიხსნა 1982 წლის 20 მარტს მწერლის 80 წლისთავთან დაკავშირებით. მუზეუმის სახელით გამოშვებული იქნა დისკი „თავისუფალი ჩიტი“, რომელიც შედგებოდა მწერლის მიერ დაწერილი სიმღერებისგან. იმავდროულად ჯაბარ ჯაბარლის 100 წლისთავთან დაკავშირებით დაფუძნდა განსაკუთრებული პრემია „ჯაბარლი“, რომელიც რამდენიმე ესტრადის არტისტს გადაეცა. კულტურულ ცენტრში ინახება 8 000 ექსპონატი.

ოთახებში, სადაც განლაგებულია ექსპონატები, ასევე წარმოდგენილია დოკუმენტები და ფოტოსურათები, რომლებიც განასახიერებენ მწერლის ცხოვრების სასცენო მაკეტებს, პირად ნივთებს და სხვა. ასევე გამოჩენილი პიროვნებების მიერ ნაჩუქარი ნივთები და სამეცნიერო ნაშრომები, რომლებიც ეძღვნება ჯაბარ ჯაბარლის. ამჟამათ მუზეუმს ხელმძღვანელობს გიამარ სეიფედინგიზი.
ვეტრენი-პოიასი

ვეტრენი-პოიასი — ჭიუხი რუსეთის ფედერაციის ევროპული ნაწილის ჩრდილოეთში, თეთრი ზღვის ონეგის უბის სამხრეთით, არხანგელსკის ოლქსა და კარელიის რესპუბლიკაში. სიგრძე დაახლოებით 200 კმ, სიმაღლე 200-300 მ (უდიდესი 306 მ). ჩრდილოეთისაკენ ციცაბოდ ეშვება, სამხრეთისაკენ— დამრეცად. აგებულია უძველესი კრისტალური ფიქლებით, მაგმური ქანების ინტრუზივებითა და ბაზალტებით. შემოსილია ტაიგის ტყით (უმთავრესად ნაძვი).
დამოუკიდებლობის მუზეუმი (ბაქო)

დამოუკიდებლობის მუზეუმი , ან „ინსტიგლალი“-ს მუზეუმი — მუზეუმი, რომელიც გამოხატავს აზერბაიჯანელი ხალხის ბრძოლას თავისი დამოუკიდებლობისათვის და კულტურულ-ისტორიული ცხოვრების მნიშვნელოვან მოვლენებს უძველესი დროიდან დღემდე.

დამოუკიდებლობის მუზეუმი შეიქმნა 1919 წლის 7 დეკემბერს აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის დედაქალაქ ბაქოში. მუზეუმის დაფუძნებასთან დაკავშირებით დიდი და მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს გ. მირზაჯამალოვმა და ი.მ. აღაოღლიმ. მუზეუმში შეგროვდა არქეოლოგიური აღმოჩენები, მხატვრების ნაწარმოებები, რარიტეტული წიგნები, ნუმიზმატიკის საგნები, იუველირული ნაწარმები და ა.შ.

მუზეუმმა მოასწრო ფუნქციონირება მხოლოდ ერთი წლის განმავლობაში. იგი გაუქმდა 1920 წელს, როდესაც აზერბაიჯანში დამყარდა საბჭოთა ხელისუფლება. მუზეუმში შეგროვებული მასალები გახდა ფონდ „მუზექსკურსისა“ და აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუზეუმის ფონდების ბაზისი.
რიხარდ ვეტშტაინი

რიხარდ ვეტშტაინი (; დ. 30 ივნისი, 1863, ვენა — გ. 10 აგვისტო, 1931, ტრინსი) — ავსტრიელი ბოტანიკოსი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრი (1927).

1892 წლიდან გერმანიის უნივერსიტეტის პროფესორი პრაღაში, 1899 წლიდან ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი და ბოტანიკის უნივერსიტეტისა და ბაღის დირექტორი. შიშველთესლოვანი მცენარეების რამდენიმე ერთსქესიანი ყვავილებიდან ფარულთესლოვანთა ორსქესიანი ყვავილის წარმოშობის თეორიის და მასზე დაფუძნებული ფილოგენეზური სისტემის ავტორი. შექმნა მორფოლოგიურ-გეოგრაფიული მეთოდი მცენარეთა სისტემატიკაში. აღმოაჩინა ყვავილოვანი მცენარეების სეზონური დიმორფიზმი. იზიარებდა ლამარკის შეხედულებებს ევოლუციის საკითხებში.
აზერბაიჯანის სოფლის მეურნეობის სახელმწიფო მუზეუმი

აზერბაიჯანის სოფლის მეურნეობის სახელმწიფო მუზეუმი — სახელმწიფო მუზეუმი აზერბაიჯანში, რომელიც შეიქმნა 1924 წელს. მუზეუმში წარმოდგენილია აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე სოფლის მეურნეობის განვითარების ისტორია და დღევანდელი მდგომარეობა.

მუზეუმში შენახულია 10 000 ექსპონატი, ძირითადად სოფლის მეურნეობის იარაღები, როგორც ტრადიციულები, ასევე თანამედროვე კომბაინების მოდელებით დამთავრებული. მუზეუმის ექსპოზიციები მოიცავს სოფლის მეურნეობის სხვადასხვა დარგს: მემცენარეობას, მეცხოველეობასა და მებაღეობას. უამრავი მასალა ეძღვნება ეთნოგრაფიულ საკითხებს: დოკუმენტებს და ფოტოგრაფიებს, რომლებშიც გამოსახულია სოფლის მეურნეობის ტრადიციული ცხოვრების წესი.

არსებობს ტრადიციული ხელის წიქვილი, რომელიც 100 წელზე მეტისაა და ამდენივე წლის ზეთის ლამპარი, ყურძნის წვენის დასაწური ქვა, კერამიკული დოქები, რომლებსაც ხმარობდნენ რძის პროდუქტების დასამზადებლად.

მუზეუმის გიდებს აცვიათ ტრადიციული ეროვნული სამოსები და მუზეუმში უკრავს ტრადიციული ეროვნული მუსიკა.

გალერეა
ჰაჯი ზეინალაბდინ შირვანი

ჰაჯი ზეინალაბდინ ახუნდ ისკანდერ ოღლი შირვანი ( ლიტერატურული ფსევდონიმი ტამკინი, ზედმეტსახელი ტარიკათში მასტალი შაჰი; 16 აგვისტო 1780, შემახა — 1837 ან 1838, წითელი ზღვა, გემზე, დასაფლავებულია საუდის არაბეთის ქალაქ ჯიდაში) — აზერბაიჯანელი მეცნიერი, მოგზაური, გეოგრაფი, ისტორიკოსი, ეთნოგრაფი, ლიტერატურათმცოდნე და პოეტი. ძმა ჰაჯი მუჰამედ ალი შირვანი.

ჰაჯი ზეინალაბდინ ახუნდ ისკანდერ ოღლი შირვანი დაიბადა 1780 წლის 16 აგვისტოს ქალაქ შემახაში. 1785 წელს მისი ოჯახი გადასახლდა ქალაქ ქარბალაში, სადაც მამამისი ახუნდ ისკანდერი ასწავლიდა მედრესეში. იმავე მედრესეში მიიღო განათლება შირვანიმაც. მედრესეს დამთავრების შემდეგ 1796 წელს, იგი გაემგზავრა ბაღდადში განათლების დასამთავრებლად. რამდენიმე წელიწადში შირვანი იწყებს მოგზაურობას. იმოგაურა მცირე აზიაში, ირანის ტერიტორიაზე, შუა აზიის, არაბეთისა და ჩრდილო აფრიკის უდაბნოებში, სუდანის სავანებში, ინდოეთის ტროპიკულ ტყეებში, ინდოეთის ოკეანის კუნძულებზე, მან გადალახა ჰინდუქუშის, ზაგროსის, სულეიმანის მთები, პამირი, აფრიკისა და აზიის სხვადასხვა რეგიონი.

ჰაჯი ზეინალაბდინ შირვანის ხელნაწერები და ნაწარმოებები ინახება ლონდონში, ბრიტანეთის მუზეუმში, პარიზის ეროვნულ ბიბლიოთეკაში, ეგვიპტეში, სანქტ-პეტერბურგის ბიბლიოთეკაში, საქართველოს ხელნაწერთა ინსტიტუტში.
აჰმედ ვეფიკ-ფაშა

აჰმედ ვეფიკ-ფაშა (; დ. 3 ივლისი, 1823, კონსტანტინოპოლი, — გ. 2 აპრილი, 1891, სტამბოლი) — თურქი მწერალი, მეცნიერი, სახელმწიფო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
განათლება მიიღო პარიზში. იყო ელჩი თეირანსა და პარიზში, იუსტიციისა და ვაკუფების მინისტრი. ორჯერ ეკავა დიდვეზირის (პრემიერის) პოსტი (1878, 1882). თურქულად თარგმნა ფრანგი და სხვა ევროპელ კლასიკოსთა — შექსპირის, შილერის, ვოლტერის და სხვათა ნაწარმოებები. მოლიერის ზოგიერთი კომედია დაადგმევინა თურქეთის თეატრების სცენაზე. „ლეჰჯე-ი ოსმანის“ სახელით ცნობილ მის ლექსიკონში (1876, 1888) დიდი ადგილი ეთმობა თურქულ ეროვნულ ლექსიკას.

მან მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა თანამედროვე თურქული სალიტერატურო ენის ძირეული რეფორმის საქმეში. საყურადღებოა აგრეთვე ბ. აბულღაზის „თურქების გენეალოგიური ხის“ ვეფიკ-ფაშისეული თარგმანი და კომენტარები, შრომები „ოსმალეთის ისტორია“ (1869), „თურქული ანდაზების კრებული“ და სხვ. ვეფიკ-ფაშას ეკუთვნის „ოსმალეთის ისტორია“ (1869), სადაც ამბები გადმოცემულია სახელმწიფოს დაარსებიდან 1789 წლამდე. მის თხზულებაში არაერ-თი საყურადღებო ცნობაა საქართველოსა და კავკასიის შესახებ.
სეიდ იაჰია ჯალალედდინ ბაკუვი

სეიდ იაჰია ჯალალედდინ ბაკუვი

ბიოგრაფია
სეიდ იაჰია ჯალალედდინ ბაკუვი დაიბადა 1410 წელს (იუნესკოს საიტზე გამოქვეყნებული ინფომაციით — საუკუნის 90-ან წლებში) შემახაში (შირვანში) მდიდარ ოჯახში. ახალგაზრდობაში იგი გატაცებული იყო სუფიზმით, იყო ტარიკათის შირვანის ტოტის უფროსის ცნობილი შეიხ სადრ ად დინ ალ ჰალვათის მიმდევარი. შეიხის გარდაცვალების შემდეგ იგი ეჩხუბა მის მოწაფე პირი ზადეს შეიხის ადგილის დაკავებასთან დაკავშირებით და გადავიდა საცხოვრებლად ბაქოში. ბაქოში იგი დასახლდა შირვანშაჰ ჰალილ ულა -ს კარზე, სადაც სარგებლობდა დიდი პატივისცემით როგორც პოპულარული ფილოსოფოსი, მეცნიერი და კარის ასტროლოგი. მალე მისი მიმდევრების რიცხვმა (მათ შორის ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებშიც) გადააჭარბა ათი ათასს. აზერბაიჯანის საბჭოთა ენციკლოპედიის მიხედვით სეიდ იაჰია ჯალალედდინ ბაკუვი გარდაიცვალა ბაქოში 1462 წელს, იუნესკოს საიტის მიხედვით —1463.
ნახიჩევანის მუზეუმი ღია ცის ქვეშ

ნახიჩევანის მუზეუმი ღია ცის ქვეშ — ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმი ღია ცის ქვეშ აზერბაიჯანის ქალაქ ნახიჩევანში (ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა).

ნახიჩევანის მუზეუმი ღია ცის ქვეშ დაარსდა 2002 წელს ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი მეჯლისის თავმჯდომარის ვასიფ თალიბოვის განკარგულების საფუძველზე. მუზეუმი განლაგებულია 3 ჰა ფართობზე.

მუზეუმის ტერიტორიაზე განლაგებულია მომინე ხათუნის მავზოლეუმი. მუზეუმის ძირითად ექსპონატებს წარმოადგენენ ბატკნების გამოსახულების მქონე ქვები. ამათ გარდა მუზეუმის ფონდებს ასევე მიეკუთვნება ქვის სხვადასხვა ფორმის ფიგურები, აკლდამები და კოლონები. ასევე მუზეუმის ტერიტორიაზე განლაგებულია გიამიგაიადან ჩამოტანილი წარწერებიანი საფლავის ქვები, რომლებიც მიეკუთვნებიან ბრინჯაოს ხანას.
ყუბის გენოციდის მემორიალური კომპლექსი

ყუბის გენოციდის მემორიალური კომპლექსი — მუზეუმი ყუბაში, აზერბაიჯანში. აშენდა 2009-2013 წლებში და ეძღვნება ბაქოში მარტის მოვლენების დროს დაღუპულთა ხსოვნას. კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს ეგიდით მემორიალური კომპლექსი ტურისტულ ადგილად გადაიქცა.

მუზეუმის მშენებლობა დაიწყო 2009 წელს, 2007 წელს მასიური დაკრძალვის ადგილის აღმოჩენის გამო. 2013 წლის 18 სექტემბერს ყუბის მემორიალური კომპლექსი აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა გახსნა.

გალერეა
ლაღიჩის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი

ლაღიჩის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი — დაარსდა 1985 წელს. განლაგებულია აზერბაიჯანის ისმაილის რაიონში. მუზეუმის მთავარი მცველი არის მაარიფ აღამეშედი ოღლი ალიევი.

მუზეუმი გაიხსნა 1985 წელს. დასაწყისში იგი მიეკუთვნებოდა ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნაკრძალის შემადგენლობაში, ხოლო 1992 წლიდან დაიწყო დამოუკიდებლად ფუნქციონირება, როგორც დამოუკიდებელმა ობიექტმა. მუზეუმის ექსპოზიცია მოიცავს 1000 ექსპონატზე მეტს. თვითონ მუზეუმი განლაგებულია შენობაში, რომელიც ცნობილია ლაღიჩში „აღოლუს მეჩეთ“-ად, რომელიც აშენდა 1914 წელს.
ჯეფ გოლდბლუმი

ჯეფრი ლინ გოლდბლუმი (, ; დ. 22 ოქტომბერი, 1952) — ამერიკელი მსახიობი და მუსიკოსი. მონაწილეობა აქვს მიღებული მისი დროის ყველაზე შემოსავლიან ფილმებში: „იურული პარკი“ (1993) და „დამოუკიდებლობის დღე“ (1996), ისევე როგორც სიკველებში: „დაკარგული სამყარო: იურული პარკი (1997), „იურული სამყარო: დაცემული სამეფო“ (2018) და „დამოუკიდებლობის დღე: აღორძინება“ (2016).

ჯეფ გოლდბლუმი დაიბადა უესტ-ჰომსტედში, პენსილვანიაში, რუსი და ავსტრიელი ამიგრანტების ოჯახში. დედამისი, შირლი, რადიოწამყვანი იყო, ხოლო მამამისი, ჰაროლდი კი ექიმი. როდესაც გოლდბლუმს 17 წელი შეუსრულდა, სამსახიობო კარიერის დასაწყებად გადავიდა ნიუ-იორკში. მისი დებიუტი შედგა ბროდვეის მიუზიკლში „ორი ვერონელი აზნაური“, ხოლო 1974 წელს გადაიღეს ფილმში „სიკვდილის სურვილი“.

მისი ადრეული ფილმებია: „სხეულის გამტაცებელთა შემოჭრა“ (1978), „დიდი იმედგაცრუება“ (1983), „ღამეში“ (1985). იგი ფართო საზოგადოებისთვის ცნობილი გახდა დეივიდ კრონენბერგის ფილში „ბუზი“ მონაწილეობით, რისთვისაც გადაეცა სატურნის ჯილდო კატეგორიაში „საუკეთესო მსახიობი კაცი.

გოლდბლუმს, აგრეთვე მონაწილეობა აქვს მიღებული სხვადასხვა ფილმებში: „აყლაყუდა“ (1989), „პუდრი“ (1995), „ეგვიპტის პრინცი“ (1998), „კატები ძაღლების წინააღმდეგ“ (2001), „იგბი დაბლა მიექანება“ (2002), „ცხოვრება წყალქვეშ“ (2004), „გაცოცხლებული ადამი“ (2008), „უიქენდი პარიზში“ (2013), „სასტუმრო გრანდ ბუდაპეშტი“ (2014) და „თორი: რაგნაროკი“ (2017). იგი, აგრეთვე გამოჩნდა რამდენიმე ტელესერიალში, მათ შორის ტელესერიალის „კანონი და წესრიგი: კრიმინალური განზრახვა“ მეცხრე და მეათე სეზონებში
პეგასი

პეგასი — ფრთოსანი ცხენი ძველბერძნულ მითოლოგიაში. გავრცელებული ვერსიით, მედუზა გორგონას სისხლიგან წარმოიშვა. მეორე ვერსიის თანახმად, იგი პოსეიდონისა და მედუზას ვაჟიშვილია. ხშირად გვხვდება სხვადასხვა ლეგენდებში, მაგალითად, ერთ-ერთი მითის თანახმად ბელეროფონი პეგასზე ამხედრდა და სწორედ ასე შეძლო მითური ქიმერას დამარცხება. გავრცელებული ლეგენდის მიხედვით ყველგან, სადაც ის ფეხს დაადგამდა წყარო ამოდიოდა, რომელიც პოეტებს შთააგონებდა.
ბათუმის ღვთისმშობლის ეკლესია

ბათუმის ღვთისმშობლის ეკლესია — ტაძარი ბათუმში, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.

ისტორია
აშენდა 1898-1903 წლებში გოთური აღორძინების დიზაინით, როგორც კათოლიკური ეკლესია. საუკუნის მეცენატმა და მეწარმემ სტეფანე ზუბალაშვილმა მხატვრები და არქიტექტორები იტალიიდან მოიწვია და ეკლესია დედის ხსოვნას მიუძღვნა. მისი აგება ძმები ზუბალაშვილების დედის — ელისაბედის ოცნება ყოფილა. გარდაცვალების წინ დედას სტეფანესთვის სიტყვიერად უთხოვია ბათუმში „წმინდა ტაძრის აგება“ მისი სულის მოსახსენებლად. მშენებლობის ღირებულებამ 250 ათას რუბლს მიაღწია.

საბჭოთა პერიოდში ეკლესია დაიხურა და სხვადასხვა მიზნებისთვის გამოიყენეს. მათ შორის იყო მაღალი ძაბვის ლაბორატორია და არქივი. 1970 წელს ეკლესიის შენობა შეაკეთეს და 1989 წელს გადასცეს საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიას. 1989 წლის 16 მაისს საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქმა ილია -მ ეკლესია აკურთხა, და დაახლოებით 5000 ადამიანი მონათლა.

2011 წლის 21 თებერვალს მიენიჭა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

არქიტექტურა
ეკლესია მაღალ ფუნდამენტზე აღმართული, დასავლეთ-აღმოსავლეთ ღერძზე წაგრძელებული ხუთწახნაგა შვერილი აფსიდის მქონე სამნავიანი ბაზილიკაა. აღმოსავლეთით საკურთხევლის ორსავე მხარეს, მთავარი ნავისა და ტრანსეპტის კვეთაზე, ერთსართულიანი კვადრატული ოთახები - საკრისტიებია განთავსებული. დასავლეთი ფასადი ორი მაღალი სამრეკლო-კოშკით არის ფლანკირებული.
გიორგი სინგელოსი

გიორგი სინგელოსი (; გ. 810 წლის შემდეგ) — ბიზანტიელი საეკლესიო მოღვაწე და მწერალი.

გიორგი სინგელოსი 786–806 წლებში პატრიარქ ტარასის მდივნის მოვალეობას ასრულებდა. შემდეგ განმარტოვდა მონასტერში, სადაც დაწერა თავისი „ქრონიკა“. თხზულებაში აღწერს მსოფლიო ისტორიას ადამიდან დიოკლეტიანეს კეისრობამდე და იყენებს „დაბადების“ ტექსტს, ასევე ალექსანდრიელი ქრონისტების პანდორესა და ანნიანეს თხზულებებს. სინგელოსის „ქრონიკა“ გააგრძელა თეოფანე ჟამთააღმწერელმა.

გიორგი სინგელოსის თხზულებაში არის ცნობები საქართველოსა და ქართველებზე. მისი გადმოცემით, ნოემ იაფეტს სხვა ქვეყნებთან ერთად იბერია და კოლხეთის სამეფოც არგუნა. ნოეს შვილებს შორის ასახელებს თობელს, მოსოხს, თარსუსს – „საიდანაც არიან იბერიელები“. იაფეტისგან წარმოშობილ ტომებს მიაკუთვნებს კოლხებს, კორზენებს, ხალიბებს, მოსინიკებს. პომპეუსის ლაშქრობებს შორის ასახელებს გამარჯვებებს იბერებსა და კოლხებზე, პომპეუსის ტრიუმფში მონაწილე ტყვეებს შორის კი ჩამოთვლის ლაზთა მეფესა და იბერიელთა ოც მთავარს (არქონტს). თხზულებაში არის ცნობა 532-წლიანი მოქცევის შესახებ, რომელსაც ემყარება ძველი ქართული წელთაღრიცხვა. გიორგი სინგელოსი პირველია ჩვენამდე მოღწეულ ავტორთა შორის, რომელიც ამ წელთაღრიცხვას ხმარობს და ქრისტეს დაბადებას მეთერთმეტე მოქცევის 181-ე წლით ათარიღებს.
ნოდარ გიოშვილი

ნოდარ ალექსის ძე გიოშვილი (დ. 21 მარტი, 1935, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი, ლექსიკოგრაფი, მთარგმნელი; საქართველოს კულტურის დამსახურებული მუშაკი (1987 წ.).

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტი 1959 წელს. 1959-1965 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ცენტრალური სამეცნიერო ბიბლიოთეკის სწავლული მდივანი; 1965-1966 წლებში — ალექსანდრე ნათიშვილის სახელობის მორფოლოგიის ინსტიტუტის მეცნიერ-მუშაკი; 1966-1986 წლებში — ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის სიტყვანისა და ბიბლიოგრაფიის რედაქციის წამყვანი სამეცნიერო რედაქტორი და ბიბლიოგრაფიის ჯგუფის ხელმძღვანელი; 1986 წლიდან სამეცნიერო კონტროლის რედაქციის გამგე; 2002 წლიდან სამეცნიერო სალიტერატურო კონტროლის, სიტყვანისა და ბიბლიოგრაფიის რედაქციის გამგე.

გიოშვილის პირველი გერმანული თარგმანები დაიბეჭდა 1956 წელს ბერლინში („აკაკის ნაკვესები“, გაზეთი «ტრიბიუნე»). გერმანულად თარგმნა აგრეთვე სულხან-საბას იგავ-არაკები, ქართულად – კ. რომელის „კავკასიის ხალხები“ (2011 წ.). მას ეკუთვნის ასევე „ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიაში“ დაბეჭდილი მრავალი სტატია. გარდა ამისა, მონაწილეობდა სხვადასხვა ენციკლოპედიური ცნობარების, ლექსიკონების და მონოგრაფიების რედაქტირებაში.
გიშერი

გიშერი, სათი, გაგატი — წიაღისეული ნახშირის სახესხვაობა, შავი ფერის ქვა (მინერალოიდი); მქრქალია (საღ მონატეხზე – ელვარე). ახასიათებს სიბლანტე და ნიჟარისებრი მონატეხი; ადვილად ემორჩილება დამუშავებას. სისალე მინერალოგიური სკალით 3–3,5; სიმკვრივე დაახლ. 1300–1400 კგ/მ³.

წარმოიქმნება მეზოზოური ან კაინოზოური ასაკის ზღვიურ შლამში მერქნის მეტამორფიზმის შედეგად. გვხვდება დანაგროვების ან ცალკეული ნატეხების სახით ქვიშაქვებში, მერგელებსა და სუსტად მეტამორფიზებულ ქვანახშირში ან მურა ნახშირში. გიშერს იყენებენ ძირითადად სამკაულების დასამზადებლად. საქართველოს ტერიტორიაზე გიშრის საბადოები განლაგებულია იურული ასაკის ნახშირიან წყებაში (გელათი, ძიროვანი; ტყიბულის მუნიციპალიტეტი).
გლაზენაპის კოშკი

გლაზენაპის კოშკი, იგივე „გიორგისეული“ — საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლი; სამთო ასტრონომიული კოშკი, აგებული 1890-იან წლებში რუსეთის მეფისწულის, გიორგი ალექსანდრეს ძის და ასტრონომ სერგეი გლაზენაპის ინიციატივით აბასთუმნის ტერიტორიაზე . კოშკზე განთავსებული იყო მცირე ზომის ტელესკოპი (აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორიის წინამორბედი).

აგებულია მთა ყანობილის კლდოვან ფერდზე. არის გეგმით წრიული ფორმის ქვის კოშკურა, რომელზეც დგას თუნუქის სახურავით გადახურული ხის აფიცრული ცილინდრი. ნაგებობის ძირი თლილი და დამუშავებული კვადრებით არის ნაშენი. კოშკი ღერძის ირგვლივ ბრუნავს, რაც ქვის ცოკოლსა და ხის ცილინდრს შორის დამაგრებული რკინის გორგოლაჭების მეშვეობით ხორციელდება.