iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გოგონა მარგალიტის საყურით

გოგონა მარგალიტის საყურით — ნიდერლანდელი მხატვრის, იან ვერმეერის, ნამუშევარი. ნახატის სახელიდან გამომდინარე, ნამუშევრის მთავარ ობიექტად (ფოკუსად) მარგალიტის საყურე წარმოჩინდება. ნახატი ამჟამად მოთავსებულია მაურიცჰეისის გალერეის კოლექციაში, ჰააგაში, თუმცა, 2013 წელს იმის გამო, რომ მუზეუმს დამამთავრებელი სამუშაოები უტარდებოდა, სხვა ნამუშევრებთან ერთად აშშ-ის ტურში გააგზავნეს. 2013 წლის სექტემბრამდე იგი ატლანტის ჰაი მუზეუმში იყო გამოფენილი, ხოლო 2013 წლის 22 ოქტომბრიდან 2014 წლის 19 იანვრამდე ნიუ-იორკში, ფრიკის კოლექციაზე .

ისტორია
ნახატზე მონიშნულია, როგორც „“, მაგრამ თარიღი არ არის მითითებული. ასევე დაუზუსტებელია, შეკვეთილ იქნა ნახატი თუ არა, და თუ იქნა ვის მიერ. ნებისმიერ შემთხვევაში, ალბათ ის არ არის ნაგულისხმევი, როგორც უბრალო, ნებისმიერი ჩვეულებრივი პორტრეტი. მხატვარი შეეცადა ნახატზე აესახა მომენტი, როდესაც გოგონა თავს ატრიალებს მაყურებლის მიმართულებით და ახლახან შეამჩია ვინმე.

ნახატი წარმოადგენს -ს, „თავის“ ასახვის საუკუნის ნიდერლანდურურ მიმართულებას, რომელიც არ წარმოადგენდა მთლიან პორტრეტს. ნახატის ყველაზე ბოლო 1994 წლის რესტავრაციის შემდეგ, ფაქიზი ფერთა სქემა და გოგონას გამოხედვის მაყურებლისადმი სიახლოვე დიდად დაიხვეწა. აღდგენისას, აღმოაჩინეს, რომ მუქი ფონი, დღესდღეობით ცოტა დაწერტილი, თავდაპირველად მხატვრის მიერ ჩაფიქრებული იყო, როგორც მუქ მწვანედ. ეს ეფექტი მიღებულ იქნა, ამჟამინდელ მუქ ფონზე სქელი ღია ფერის საღებავის ფენის დადებით, რომელსაც „გლეიზ“-ად ან ლესირებად მოიხსენიებენ. რესტავრაციის მიუხედავად, მწვანე სარკალას ორი ორგანული პიგმენტი გაუუფერულდა.

ვიქტორ დე სტიუერსის რჩევით, რომელიც წლები ცდილობდა არ დაეშვა ვერმეერის იშვიათი ნახატების საზღვარგარეთ გაყიდვა, არნოლდუს ანდრიეს დე ტომბემ 1881 წელს ჰააგაში, აუქციონზე შეისყიდა ეს ნახატი, რომელშიც მან მხოლოდ ორი გულდენი და ოცდაათი ცენტი გადაიხადა. იმ დროისთვის, ნახატი საკმაოდ ცუდ მდგომარეობაში იყო. ტომბეს მემკვიდრეები არ ჰყავდა და 1902 წელს „გოგონა მარგალიტის საყურით“ და სხვა ნახატებიც მაურიცჰეისის მუზეუმს გადასცა.

1937 წელს, ძალიან მსგავსი ნახატი, „მომღიმარი გოგონა“, რომელსაც იმ დროს ასევე ვერმეერს მიაწერდნენ, კოლექციონერ ენდრიუ მელონის მიერ გადაცემულ იქნა ქალაქ ვაშინგტონში მდებარე ხელოვნების ეროვნული გალერეისადმი. დღესდღეობით ფართოდ მიღებული აზრია, რომ „მომღიმარი გოგონა“ ყალბია. ექსპერტის ვერმეერის ნამუშევრების დარგში ართურ უილოქ-ის მიერ 1995 წელს ჩატარებული კვლევის შემდეგ, მან განაცხადა, რომ ნახატი ეკუთვნის საუკუნის მხატვარსა და გამყალბებელს თეო ვან ვეინგარდენს, ჰან ვან მეგერენის მეგობარს. რომანისგან შთაგონებით შეიქმნა იმავე სახელის მქონე ფილმი (2003) და დადგმა (2008). 2003 წელს გადაღებული ფილმის ერთ-ერთი მთავარი გმირის, გრიტის როლის შემსრულებელი სკარლეტ იოჰანსონი, ნომინირებული იქნა მრავალ ჯილდოზე, მათ შორის ოქროს გლობუსზე და საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მთავარ როლში.

ფაქტები
„გოგონა მარგალიტის საყურით“ ხშირად მოიხსენიება, როგორც ჩრდილოეთის ან ნიდერლანდების „მონა ლიზა“
ევა ბრაუნი

ევა ანა პაულა ბრაუნი (დ. 6 თებერვალი 1912, მიუნხენი, ბავარია, გერმანიის იმპერია — გ. 30 აპრილი 1945, ბერლინი, მესამე რაიხი, გერმანია) — წლების მანძილზე იყო ადოლფ ჰიტლერის რჩეული, ხოლო მათი სიცოცხლის ბოლო 40 საათის მანძილზე ევა ადოლფ ჰიტლერის მეუღლეც იყო. ევა ჰიტლერს მიუნხენში შეხვდა, რა დროსაც ის 17 წლის იყო და ჰეინრიხ ჰოფმანის ფოტო სტუდიაში თანაშემწედ და მოდელად მუშაობდა. მათი ადრეული ურთიერთობის დროს ევამ ორჯერ სცადა თვითმკვლელობა. ევა პროფესიით ფოტოგრაფი იყო, ამიტომ ჰიტლერის ფერადი სურათებისა და ფილმების უმეტესობა სწორედ ევას გადაღებულია. ევა ჰიტლერის შიდა სოციალური წრეში მთავარი ფიგურა იყო, თუმცა მასთან ერთად სახალხო ღონისძიებებზე არ ჩნდებოდა 1944 წლამდე, როდესაც მისმა დამ მარგარეტმა და ჰერმან ფეგელაინმა იქორწინეს.
ბიჰორი

ბიჰორი — მთის მასივი რუმინეთში, დასავლეთ რუმინეთის მთების ნაწილი. მოქცეულია მდინარეების კრიშულ-ალბისა და კრიშულ-რეპედეს შორის. მაქსიმალური სიმაღლე 1848 მ (მთა კურკუბეტა-მარე). აგებულია კრისტალური ფიქლებითა და გრანიტებით, მეზოზოური ასაკის ქვიშაქვებით, კონგლომერატებით, თიხაფიქლებით, კირქვებით. დამახასიათებელია კარსტი. ჭარბობს დამრეცტალღოვანი ქედები და მასივები. არის ჩამქრალი ვულკანები. კალთები შემოსილია ფართოფოთლოვანი და წიწვოვანი ტყით. მოიპოვება რკინის მადნისა და ბოქსიტების საბადო.
ჯაბა ჯიღაური

ჯამბულ 'ჯაბა' ჯიღაური (დ. 8 ივლისი, 1992, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, ბათუმის „დინამოსა“ და საქართველოს ნაკრების ნახევარმცველი.

ტიტულები
დინამო თბილისი:
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (1): 2012/2013
უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი (1): 2010/2011
საქართველოს თასის გამარჯვებული (1): 2012/2013
საქართველოს თასის ფინალისტი (1): 2013/2014

ჩიხურა საჩხერე:
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2013/2014
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (1): 2014/2015
მურეში

მურეში, მაროში — მდინარე რუმინეთსა და უგრეთში, მდინარე ტისის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს აღმოსავლეთი კარპატების დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 850 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 761 კმ, აუზის ფართობი 28,310 კმ². მეტწილად მთის ხასიათისაა, ქვემოთში მიედინება შუა დუნაის ვაკეზე. შერეული საზრდოობისაა, წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე. მდინარის ნაპირებზე გაშენებულია ქალაქები: ტირგუ-მურეში, ალბა-იულია და არადი. მურეშისა და ტისის შეერთების ადგილას მდებარეობს ქალაქი სეგედი. სანაოსნოა პატარა გემებისათვის.
ტრებიის ბრძოლა

ტრებიის ბრძოლა — მეორე პუნიკური ომის ბრძოლა, სადაც კართაგენელმა მხედართმთავარმა ჰანიბალმა დაამარცხა რომის არმია ტიბერიუს სემპრონიუს ლონგუსის ხელმძღვანელობით. გაიმართა ძვ. წ. 218 წელს ჩრდილოეთ იტალიაში მდინარე ტრებიის ნაპირზე.

ძვ. წ. 218 წლის დეკემბერში კართაგენის არმია მდინარე ტრებიას მარცხენა ნაპირს მიადგა. ჰანიბალმა თავის უმცროს ძმა მაგონს დაავალა, ათასი ქვეითითა და ათასი მხედრით მდინარე ტრებიას აღმა აჰყოლოდა და მის ზემო წელზე ჩასაფრებულიყო. ნუმიდიელი ცხენოსნები კი გამოწვევის მიზნით რომელთა ბანაკს გაუსია, რომლებიც მოწინააღმდეგის ბანაკს გარს უვლიდნენ ისრების სროლითა და შეურაცხმყოფელი შეძახილებით. დანარჩენ მეომრებს კი საომრად მზადყოფნისაკენ მოუწოდა. ლონგუსი წამოეგო ანკესს, აჰყარა არმია და ბრძოლაში ჩაბმის ბრძანება გასცა. ნუმიდიელებმა მცირედი ბრძოლის შემდეგ გეგმის თანახმად უკან დახევა დაიწყეს და მდინარე უკანვე გადალახეს, რომაელები კვალში მიჰყვნენ და დეკემბრის სუსხიან დღეს, თოვლჭყაპში, მდინარე გადალახეს, სადაც ჰანიბალის ძირითადი რაზმი მათ უკვე ელოდებოდათ. პირველმა შეტაკებამ ცხადყო კართაგენელთა უპირატესობა, მალე მდინარის ზემოთში ჩასაფრებულმა მაგონმა მოწინააღმდეგეს ზურგიდან დაარტყა. რომის განწირულმა არმიამ კართაგენელების ალყიდან თავი ძლივს დააღწია და დაახლოებით 10 ათასი კაცით თავი ქ. პლაცენციას შეაფარა.

ტრებიასთან ბრძოლაში კარგად გამოჩნდა ჰანიბალის, როგორც მხედართმთავრის, ღირსებანი. ამ გამარჯვებამ კართაგენელებს რომისაკენ გაუხსნა გზა. ტრებიას ბრძოლის შემდეგ მთელი ციზალპიური გალია, რამდენიმე უმნიშვნელო ტომის გამოკლებით, ჰანიბალის მხარეზე გადავიდა.
ბისტრიცა (სირეტის შენაკადი)

ბისტრიცა — მდინარე რუმინეთში, მდინარე სირეტის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს აღმოსავლეთ კარპატებში, როდნის მასივზე, ზღვის დონიდან 1649 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 272 კმ, აუზის ფართობი 7900 კმ². მიედინება მთიან ადგილებში, სადაც ხეობების ფართო მონაკვეთები ენაცვლება ხევებს. წყალდიდობა გაზაფხულ-ზაფხულშია. აგებულია კაშხლები. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან დაახლოებით 55 მ³/წმ.
ტრაზიმენის ტბის ბრძოლა

ტრაზიმენის ტბის ბრძოლა — მეორე პუნიკური ომის ბრძოლა, სადაც კართაგენელმა მხედართმთავარმა ჰანიბალმა დაამარცხა რომის არმია გაიუს ფლამინიუსის ხელმძღვანელობით. გაიმართა ძვ. წ. 217 წელს ცენტრალურ იტალიაში ტრაზიმენის ტბის ნაპირზე.

ტრებიასთან დამარცხების შემდეგ, ძვ. წ. 217 წლისათვის რომში კონსულებად აირჩიეს გნეუს სერვილიუს გემინუსი და გაიუს ფლამინიუსი. მათ ახალი არმიის შეკრება დაიწყეს მტერთან ანგარიშის გასასწორებლად. ახალმა კონსულებმა გადაწყვიტეს დაეკავებინათ შუა იტალიაში შესაჭრელად ყველაზე მოხერხებული გასასვლელი არიმინუმთან და არეციუმთან. ჰანიბალმა აირჩია მესამე, უფრო ძნელად სავალი გზა. მან გაიარა ქალაქი პისტორია და ადიდებული მდინარის შედეგად დატბორილი და დაჭაობებული არნოს ველი. მარცხნივ ჩამოიტოვა არეციუმი სადაც გაიუს ფლამინიუსი იყო ჩასაფრებული და შეიჭრა ეტრურიაში. ფლამინიუსმა როგორც კი შეიტყო ჰანიბალის მანევრირების შესახებ, არ დაელოდა სერვილიუსს და ფორსირებული მარშით გაეშურა მასთან შესახვედრად. არეციუმიდან მიმავალი გზა გადიოდა ტრაზიმენის ტბის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, რომელიც ვიწრო დაბლობს წარმოადგენდა. დაბლობს ჩრდილოეთიდან მაღალი მთები ერტყა, დასავლეთიდან შესასვლელი ვიწრო ხეობას წარმოადგენდა, ხოლო აღმოსავლეთისკენ გასასვლელი ციცაბო ფლატეს. ჰანიბალმა სწორედ ეს ადგილი ამოირჩია ჩასაფრებისათვის: აღმოსავლეთით, გასასვლელთან მსუბუქად შეიარაღებულები ჩაასაფრა, დასავლეთით მძიმე ქვეითი ჯარი და გალები, ხოლო მთებს შუბოსნები და მსროლელები შეუსია. სისხლისმღვრელ ბრძოლაში რომაელთა არმიის ნახევარი დაიღუპა, ბრძოლის ველზე დაეცა თავად მთავარსარდალი ფლამინიუსი.

ტრაზიმენთან ტრიუმფმა რომისაკენ გზა გაუხსნა ჰანიბალს, მაგრამ მან სულ სხვა გზა აირჩია. რომზე პირდაპირ შეტევის ნაცვლად იტალიის საბოლოო აოხრება გადაწყვიტა, მისი აზრით ეს გარესამყაროსაგან იტალიის სრულ იზოლაციას გამოიწვევდა და დაასუსტებდა. მხოლოდ ამის შემდეგ შეიძლებოდა ფიქრი რომის აღებაზე.
სამოში

სამოში, სომეში — მდინარე რუმინეთსა და უგრეთში, მდინარე ტისის მარცხენა შენაკადი. წარმოიქმნება მდინარეების სომეშულ-მარესა და სომეშულ-მიკის შეერთების შედეგად. სიგრძე 388 კმ, აუზის ფართობი 15,015 კმ². ზემოთში მთის მდინარეა, ქვემოთში შუა დუნაის ვაკეზე მიედინება. კვეთს აღმოსავლეთ კარპატების შტოქედებსა და ბიჰორის მასივს. წყალდიდობა იცის გაზაფხულსა და ზაფხულის დასაწყისში, წყალმცირეა ზაფხულის ბოლოსა და შემოდგომაზე. ხე-ტყის დაცურება. სანაოსნოა ქვემო დინებაში, სადაც კალაპოტი გასწორებულია და არხის სახე აქვს. იყენებენ სარწყავად. მდინარის ნაპირზეა ქალაქები კლუჟ-ნაპოკა, სატუ-მარე.
კურპფალცი

პფალცის საკურფიურსტო ან (შემოკლებით) კურპფალცი (, ძველ წყაროებში „“ ან „“) — 1803 წლამდე საღვთო რომის იმპერიის ფარგლებში არსებული ტერიტორიული წარმონაქმნის სახელწოდება, რომლის დედაქალაქიც თავიდან იყო ჰაიდელბერგი, შემდეგ კი — მანჰაიმი. 1214 წლიდან პფალცს მართავდნენ უფროსი ხაზის ვიტელსბახები.

რაინის პფალცსაგრაფო , ასევე რაინის პფალცი , წარმოიქმნა რაინ-ლოტარინგიის პფალცსაგრაფოსგან და გვიანი შუა საუკუნეებიდან მდებარეობდა ზემო რაინის რეგიონის შუა ნაწილში. ბოჰემიის სამეფოსთან ერთად რაინის პფალცგრაფი საერო კურფიურსტებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე უფროსი იყო.

კურპფალცის ქვეშ მოიაზრება არა რომელიმე მკაფიოდ გამოყვეთილი გეოგრაფიული ან ეთნოგრაფიული რეგიონი, არამედ „ნაჭრის საბანი“. ტერიტორიის ბირთვი მდებარეობდა რაინის შუა დინების ორივე მხარეს, ჰურსიუკიდან ჩრდილო-დასავლეთით ქალაქ მოსბახთან ოდენვალდის აღმოსავლეთ ფერდამდე და კრაიხგაუს სამხრეთ ნაწილში, ბრეტენთან, კნიტლინგენსა და მაულბრონის მონასტერთან ახლოს.

კურპფალცში შედიოდა თანამედროვე ბადენ-ვიურტემბერგის, რაინლანდ-პფალცის, ჰესენის, ბავარიის (ზემო პფალცი), ზაარლანდის ფედერალური მიწების ტერიტორიები, ასევე ამჟამად საფრანგეთის კუთვნილი ელზასის რეგიონი.
საქართველო-ჩრდილოეთ მაკედონიის ურთიერთობები

საქართველო-ჩრდილოეთ მაკედონიის ურთიერთობები — დიპლომატიური ურთიერთობები ჩრდილოეთ მაკედონიის რესპუბლიკასა და საქართველოს შორის დამყარდა 2019 წლის 16 თებერვალს, მიუნჰენის უსაფრთხოების კონფერენციის ფარგლებში, ორი ქვეყნის საგარეო უწყებების ხელმძღვანელთა მიერ „დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების შესახებ“ ოქმის ხელმოწერის შედეგად.
დიმბოვიცა

დიმბოვიცა — მდინარე რუმინეთში, მდინარე არჯეშის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს ფეგერაშის მასივზე, ზღვის დონიდან 2100 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 237 კმ, აუზის ფართობი 2837 კმ². აქვს მრავალრიცხოვანი შენაკადები. ქვემო დინებაში მიედინება ქვემო დუნაის ვაკეზე. დამახასიათებელია გაზაფხულის წყალდიდობა და ზაფხულის წყალმცირობა. არის ჰესი. მდინარის ნაპირზე გაშენებულია რუმინეთის დედაქალაქი ბუქარესტი.
ნეგრუ

ნეგრუ — მდინარე რუმინეთში. სათავე აქვს აღმოსავლეთ კარპატებში, ზღვის დონიდან 1150 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 46 კმ, აუზის ფართობი 2320 კმ². ძირითადად მიედინება სამხრეთ-დასავლეთის მიმართულებით. ერთვის მდინარე ოლტს მარცხნიდან. კვეთს უსწორმასწორო ადგილებს. მდინარის ხეობაში გაშენებულია ქალაქი ტირგუ-სეკუესკი. საშუალო წლიური ხარჯი 11,8 მ³/წმ. იყენებენ სარწყავად.
დეივიდ ლინჩი

დეივიდ ლინჩი (; დ. 20 იანვარი, 1946 — გ. 16 იანვარი, 2025) — ამერიკელი რეჟისორი, პროდიუსერი, ვიზუალური არტისტი, მუსიკოსი და შეთავსებით, მსახიობი. ცნობილია სიურრეალისტური ფილმებით. მუშაობდა რამდენიმე სატელევიზიო სერიალზეც, რომელთა შორის განსაკუთრებით ცნობილია მარკ ფროსტთან ერთად შექმნილი „ტვინ პიქსი“ (1990—1991).

2017 წელს განაცხადა, რომ აღარ აპირებდა სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმების გადაღებას.

ფილმოგრაფია
ბიუკი

ბიუკი — მთის მასივი დასავლეთ კარპატებში, ჩრდილოეთ უნგრეთში. სიმაღლე 960 მ (მთა კეტოშ-ბერცი). ჩრდილოეთ-დასავლეთი ნაწილი უმეტესწილად აგებულია კირქვებით, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთი მონაკვეთი დაყოფილია ნასხლეტებად, რომელზედაც პლიოცენში ანდეზიტური ლავების ამონთხევა მიმდინარეობდა. ფართოდ არის განვითარებული რელიეფის კარსტული ფორმები. ბიუკი ინტენსიურად არის დანაწევრებული მდინარეების შაიოსა და ტისის შენაკადების ხეობებით. კალთების ქვედა ნაწილში ბაღები და ვენახებია, უფრო მაღლა — მუხის და წიფლის ტყეები.
საგადამხდელო ბალანსი

საგადამხდელო ბალანსი — ქვეყანასა და დანარჩენ მსოფლიოს შორის განხორციელებული ფულადი ტრანზაქციების ბუღალტრული ჩანაწერი. ეს ტრანზაქციები მოიცავს გადახდებს განხორციელებულ: იმპორტსა და ექსპორტზე, საქონელზე, მომსახურებაზე, ფინანსურ კაპიტალსა და სატრანსფერო გადასახადებზე. საგადამხდელო ბალანსი დგება გარკვეულ პერიოდზე და ძირითადად ქვეყნის ადგილობრივ ვალუტაში. ეროვნული ფონდების წყაროები, როგორიცაა ექსპორტი ან შემოსავალი სესხებიდან და ინვესტიციებიდან, აღირიცხება როგორც დადებითი ბალანსის ანგარიშები. ხოლო იმპორტი და სხვა ქვეყანაში განხორციელებული ინვესტიციები აღირიცხება როგორც უარყოფითი ბალანსის ანგარიშები.

საგადამხდელო ბალანსის დაჯამებამ უნდა მოგვცეს შედეგი ნული, ყველა ნაირი სიჭარბისა ან დაკლების გარეშე. მაგალითად თუ ქვეყანაში იმპორტი აღემატება ექსპორტს, მისი სავაჭრო ბალანსი უნდა იყოს უარყოფითი, მაგრამ დეფიციტის დაბალანსება მოხდება სხვა საშუალებებით, მაგალითად: ინვესტიციებით, სხვა ქვეყნისგან ვალის აღებით ან ცენტრალური ბანკის რეზერვების გამოყენებით. დისბალანში შეიძლება იყოს მხოლოდ მთლიანი ბალანსის ცალკეულ ელემენტებში, მაგაალითად: მიმდინარე ანგარიშში, კაპიტალის ანგარიშში (ცენტრალური ბანკის რეზერვის ანგარიშის გამოკლებით) ან მათ ჯამში. ხანდახან გამოიყენება ტერმინები "დადებითი საგადამხდელო ბალანსი" ან "უარყოფითი საგადამხდელო ბალანსი", მაგრამ ეს ტერმინები ყოველთვის გამოიყენება მხოლოდ რომელიმე ერთი კომპონენტის მიმართ, მაგალითად ექსპორტ იმპორტის შეფარდებისას.

ფიქსირებული სავალუტი კურსის მქონე ქვეყნების შემთხვევაში ბალანსის შენარჩუნება მიიღწევა ცენტრალური ბანკის მიერ არსებული განსხვავების მიხედვით სავალუტო ბაზარზე ვაჭრობით, რითიც ხდება არსებული სავალუტო კურსის დაცვა. ფიქსირებული სავალუტო კურსის მეორე ფორმაა მართვადი მცურავი კურსი, რომლის დროსაც დასაშვებია კურსის გარკვეული ცვლილებები. სავალუტო კურსის მესამე სახეა - ვალუტის მცურავი კურსი, ასეთი სავალუტო რეჟიმის შემთხვევაში ცენტრალური ბანკი საერთოდ არ ერევა ვალუტის კურსის ფორმირებაში. ასეთ შემთხვევაში ვალუტის კურსს მხოლოდ ბაზარი განსაზღვრავს და არ ხდება ცენტრალური ბანკის რეზერვების ცვლილება.
დუკლა

დუკლა — უღელტეხილი აღმოსავლეთ ბესკიდებში, სლოვაკეთისა და პოლონეთის საზღვარზე. სიმაღლე 502 მ. დუკლის მახლობლად მდებარეობს ქალაქი დუკლა. დუკლაზე გადის ქალაქ კროსნოსა (პოლონეთი) და ქალაქ პრეშოვის (ჩეხეთი) დამაკავშირებელი გზატკეცილი. უღელტეხილზე გადის აგრეთვე ერთ-ერთი უძველესი სავაჭრო გზა — დუკლა-სვიდნიკი. წარმოადგენდა ლემკებისა და ბოიკების ეთნოგრაფიულ საზღვარს.

1849 წელს უნგრეთში რევოლუციის ჩასახშობად უღელტეხილზე გაიარა რუსულმა არმიამ ივანე პასკევიჩის მეთაურობით. 1944 წლის სექტემბერ-ოქტომბერში სლოვაკეთის ეროვნული აჯანყების მხარდასაჭერად უღელტეხილზე იერიში მიიტანა წითელმა არმიამ, რითაც დაიწყო ჩეხოსლოვაკიის განთავისუფლება.
გერმანიის სამეფო

გერმანიის სამეფო  — ისტორიოგრაფიული ტერმინი, რომელიც გამოიყენებოდა თანამედროვე გერმანიის ტერიტორიაზე არსებული შუა საუკუნეების სახელმწიფოების აღსანიშნავად; ჩვეულებრივ, გამოიყენება 919—962 წლების პერიოდთან მიმართებაში, აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფოს ისტორიაში, ან საღვთო რომის იმპერიაში შემავალი გერმანული ტერიტორიების აღსანიშნავად.

გერმანიის სამეფო საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში
მას შემდეგ, რაც ოტო -მა იტალიაზე პრეტენდირება დაიწყო, იგი საკუთარ თავს უწოდებდა არა უბრალოდ ფრანკთა მეფეს, არამედ, კარლოს დიდის მსგავსად, „ფრანკებისა და ლომბარდიის მეფეს“ . როდესაც იმპერატორი გახდა, ოტო იყენებდა ტიტულს „რომაელებისა და ფრანკების იმპერატორი“ . მისი მემკვიდრეები საკუთარ თავს უბრალოდ რომის იმპერატორებს უწოდებდნენ. ამგვარად, აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფომ შეწყვიტა არსებობა. მიუხედავად ამისა, ბევრი ისტორიკოსი ტერმინით „გერმანიის სამეფო“ აღნიშნავს საღვთო რომის იმპერიის გერმანულ ნაწილს.

შესაბამისად, ხშირად მეფეებს, რომლებიც გერმანელმა ფეოდალებმა აირჩიეს მაგრამ ჯერ არ იყვნენ იმპერატორები, უწოდებდნენ გერმანიის მეფეებს. თუმცა, 982 წლიდან მამამისის სიცოცხლის პერიოდში ოფიციალურად ოტო იწოდებოდა რომის იმპერატორად, ჰაინრიხ აირჩიეს „ფრანკებისა და ლომბარდიის მეფედ“, ხოლო შემდგომი მეფეები რომის პაპის მიერ კორონაციამდე, ჩვეულებრივ, იწოდებოდნენ „რომის მეფეებად“ .

მეორედ, ამჯერად არა ხელნაწერში, არამედ ოფიციალურ დოკუმენტში სიტყვათშეთანხმება „გერმანიის სამეფო“ გაჩნდა საუკუნეში. მას იყენებდა პაპების კურია გრიგოლ -ისა და მეფე ჰაინრიხ -ის კონფლიქტის დროს. საუკუნეში სახელწოდება „გერმანიის სამეფო“ ხშირად მოიხსენიებოდა სხვადასხვა უცხოენოვან წყაროებში, ხოლო ფრიდრიხ ბარბაროსადან მოყოლებული — გერმანულ დიპლომატიურ დოკუმენტებშიც.

ოფიციალურად ტიტული „გერმანიის მეფე“ პირველად მიიღო იმპერატორმა მაქსიმილიან -მა საუკუნეში.
ქარი, რომელიც ქერს არხევს

„ქარი, რომელიც ქერს არხევს“ — რეჟისორ კენ ლოუჩის მხატვრული ფილმი ირლანდიის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის შესახებ. ფილმმა მიიღო ოქროს პალმის რტო.

სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება ირლანდიაში მე-20 საუკუნის 20-იან წლებში. ირლანდია იღებს ავტონომიურ უფლებებს და ხდება განხეთქილება ირლანდიის განმათავისუფლებელ მოძრაობაში. დამპყრობელთან ბძოლას ანაცვლებს სამოქალაქო და ანტიკაპიტალისტური ბრძოლა. ბარიკადების სხვადასხვა მხარეს აღმოჩნდებიან ძმები. უფროსი ძმა, ტედი, უხეში და მებრძოლი სულის ადამიანი ირლანდიური სპეცდანიშნულების რაზმის წევრი ხდება. უმცროსი ძმა, დემიენი, რომელიც ექიმობას აპირებდა, ანტიკაპიტალისტური მოძრობის ერთ-ერთი ლიდერი ხდება. ძმათა დაპირისპირება მთავრდება იმით, რომ ტედი იძულებულია, თავად აღასრულოს დემიანის დახვრეტის განაჩენი.
ტიცინოს ბრძოლა

ტიცინოს ბრძოლა — მეორე პუნიკური ომის ბრძოლა, სადაც კართაგენელმა მხედართმთავარმა ჰანიბალმა დაამარცხა რომის არმია პუბლიუს კორნელიუს სციპიონის ხელმძღვანელობით. გაიმართა ძვ. წ. 218 წელს იტალიაში მდინარე ტიცინოს ნაპირზე.

საგუნტის ალყის შემდეგ ჰანიბალი, ალპების გადალახვის შედეგად იტალიაში ჩადის სალაშქროდ და დაბანაკდება მდინარე პადუსის მარცხენა მხარეს. პადუსის მარცხენა მხარეს მდგარმა ჰანიბალმა შეიტყო, რომ სციპიონი უკვე პადუსის ველზე იდგა. კართაგენის ლაშქარი მდინარის ნაპირს მიუახლოვდა. ძვ. წ. 218 წლის ნოემბერში კართაგენელები და რომაელები მდინარე პადუსის (პოს) ჩრდილოეთ ნაპირზე შეხვდნენ, მდინარეებს სესიასა და ტიცინოს შორის. რომის კონსულისა და კართაგენის სარდლის საბრძოლო ტაქტიკა მკვეთრად განსხვავდებოდა ერთმანეთისაგან. სციპიონი დინჯად ცდილობდა შეეკრა რომისკენ მიმავალი გზები, ჰანიბალი სწრაფი მოქმედებებით რომაელებს ამოსუნთქვის საშუალებას არ აძლევდა. პირველი არევ-დარევის შემდეგ თანაბარი ბრძოლა გაიმართა. ხელჩართულ ბრძოლაში სციპიონი დაიჭრა, იგი გადაარჩინა მისმა 17 წლის შვილმა, შემდეგში სციპიონ აფრიკელად (უფროსი) ცნობილმა. მომხდარით შეშფოთებულმა რომაელებმა დიდი წვალებით გაარღვიეს ალყა და ბანაკში დაბრუნდნენ.

რომაელები ასეთ სწრაფსა და მოულოდნელ დამარცხებას არ ელოდნენ. სციპიონი გრძნობდა, რომ მისი არმია მტრის ხელახლა თავდასხმას ვერ გაუძლებდა და ლაშქრის გადარჩენაზე უნდა ეზრუნა. საჭირო იყო საიმედო თავშესაფრის პოვნა. სციპიონმა მეორე ღამესვე აყარა ლაშქარი და მდინარე პადუსი ფარულად გადალახა. ჰანიბალმა გვიან გაიგო მტრის გაქცევა, თავისი მეომრები დაადევნა და მაინც მოახერხა რამდენიმე ათასი ლტოლვილი რომაელი მეომრის ხელში ჩაგდება. სციპიონმა ქალაქ პლაცენციას შეაფარა თავი.

პირველმა გამარჯვებამ ჰანიბალის მდგომარეობა განამტკიცა და მის არმიას მოქმედების ახალი გეგმები გადაუშალა. პადუსის ნაპირებზე მყოფ ჰანიბალთან გამოცხადდნენ ციზალპელი გალების წარმომადგენლები და მეგობრობა და თანამშრომლობა შესთავაზეს. ჰანიბალის არმიის რიგები დღითი დღე ახალი მეომრებით ივსებოდა და ის დანაკლისი, რაც ესპანეთიდან იტალიამდე განიცადა, სულ მოკლე ხანში თითქმის ანაზღაურდა.
აირისი (ფილმი)

აირისი — 2001 წლის ბიოგრაფიული ფილმი მეოცე საუკუნის ერთ-ერთი გამოჩენილი მწერლის, მოაზროვნისა და ფილოსოფოსის, აირის მერდოკის შესახებ. ჯუდი დენჩმა მიიღო

სიუჟეტი
ფილმი ასახავს აირის მერდოკის ცხოვრებასა და მის ურთიერთობას მეუღლე ჯონ ბეილისთან. მათ ერთმანეთი გაიცნეს ჯერ კიდევ მაშინ, როდესაც ახალგაზრდა აირისი მასწავლებლად მუშაობდა ოქსფორდში. 40 წლიანი თანაცხოვრების შემდეგ აირისი ალცჰაიმერის დაავადებით იტანჯება. დაავადება მას წერისა და ცხოვრების საშუალებას არ აძლევს.

როლებში
ჯუდი დენჩი - აირის მერდოკი
კეიტ უინსლეტი - ახალგაზრდა აირის მერდოკი
ჯიმ ბროუდბენტი - ჯონ ბეილი
ჰიუ ბონევილი - ახალგაზრდა ჯონ ბეილი

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: ჯიმ ბროუდბენტი

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: ჯიმ ბროუდბენტი

საუკეთესო მსახიობი ქალი: ჯუდი დენჩი
ჰორსტი

ჰორსტი ( — ბუდე) — დედამიწის ქერქის აზევებული, ჩვეულებრივ, წაგრძელებული უბანი, რომელიც შემოსაზღვრულია ციცაბო რღვევებით — ნასხლეტებით ან შესხლეტვებით. ჰორსტის სიგანე რამდენიმე ათეულ კილომეტრს, ხოლო სიგრძე — რამდენიმე ასეულ კილომეტრს აღწევს. ხშირად ჰორსტი ართულებს ნაოჭა სტრუქტურებს და ქმნის ჰორსტ-ანტიკლინს — ანტიკლინს, რომლის გული რღვევების გასწვრივ აზევებულია ფრთების მიმართ. ჰორსტ-ანტიკლინი დამახასიათებელია ახალგაზრდა ბაქნებისათვის. გეგმაში წაგრძელებული, იშვიათად იზომეტრიული მოხაზულობისაა. გადაადგილების ამპლიტუდა შეადგენს რამდენიმე ათას მეტრს. ტერმინი შემოიღო ავსტრიელმა გეოლოგმა ედუარდ ზიუსმა 1873 წელს.
ლოდოვიკო დე ვართემა

ლოდოვიკო დე ვართემა (; დ. 1468, ბოლონია — გ. 1517) — იტალიელი მოგზაური, თავგადასავლების მაძიებელი, მწერალი.

მოგზაურობა
ექვსი წლის მანძილზე მოგზაურობდა ახლო აღმოსავლეთში, აფრიკაში, ინდოეთსა და სამხრეთ აზიაში. გამოაქვეყნა მოგზაურობის ანგარიში, რომელიც ძალიან პოპულარული იყო და თანამედროვეებზე დიდი გავლენა მოახდინა. 1503 წელს დამასკოში ჩამავალი ვართემა ჰაჯიზე მიმავალ ქარავანს შეუერთდა და ევროპელთაგან პირველი მოხვდა მედინაში.

იგი 1504 წელს შევიდა ომანის პორტ მასკატში, რომელიც სპარსეთისკენ მიმავალი ძირითადი მარშრუტი იყო. რამდენიმეჯერ სცადა სამარყანდში წასვლა, მაგრამ ყველა ცდა მარცხით დამთავრდა. ვართემას ანგარიში საუკუნის რამდენიმე კარტოგრაფმა გამოიყენა, მათ შორის მარტინ ვალდზეემიულერმა, გერჰარდ მერკატორმა და სებასტიან მიუნსტერმა.

ვართემა ამტკიცებდა, რომ ირანელ ვაჭართან ერთად, რომელიც გაიცნო შირაზში, შრი-ლანკა, მიანმარი და მალაის არქიპელაგი მოიარა. თუმცა ეს ფაქტი ბევრ მეცნიერს საეჭვოდ მიაჩნია.
საფონდო ბაზრის ინდექსი

საფონდო ბაზრის ინდექსი ან საფონდო ინდექსი — საფონდო ბაზრის კონკრეტული კომპონენტის წილის განსაზღვრის მეთოდი. მისი გამოანგარიშება ხდება შერჩეული ფასიანი ქაღალდების ფასების მიხედვით (ძირითადად საშუალო შეწონილით.) გამოიყენება ძირითადად ფინანსური მენეჯერებისა და ინვესტორების მიერ ბაზრის შეფასებისა და კონკრეტული ინვესტიციიდან სავარაუდო მოგების დაანგარიშებისთვის.

მსოფლიოს ძირითადი საფონდო ინდექსები