iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბაქო (საფეხბურთო კლუბი)

ბაქო — აზერბაიჯანული საფეხბურთო კლუბი, რომელიც 2016 წლიდან სამოყვარულო კლუბადაა გადაქცეული. სამოყვარულო კლუბად ქცევამდე, 18 სეზონის განმავლობაში თამაშობდა აზერბაიჯანის პრემიერლიგაში; კლუბმა ორჯერ მოიგო ქვეყნის შიდა ჩემპიონატი და სამჯერ - ეროვნული თასი.

ისტორია
ადრეული წლები (1997–2004)
1997–1998 წლების სეზონში დინამომ მწვრთნელად რუსლან აბდულაევი დანიშნა. მისი ხელმძღვანელობით გუნდმა თავიდან ტურნირზე კარგად იასპარეზა, თუმცა მესამე ადგილი და 52 ქულა საკმარისი არ აღმოჩნდა ევროპულ თასებზე მონაწილეობისათვის; საბოლოოდ გუნდმა ცხრილში მეექვსე ადგილი დაიკავა. მომდევნო ორი სეზონი დინამომ კვლავ მეექვსე ადგილით დაასრულა. 2000 წელს გუნდის მართვა რუსლანის ვაჟმა, ელხან აბდულაევმა გადაიბარა. 2001–2002 წლების სეზონში ძალიან ცუდი შედეგის დაფიქსირების გამო, დინამო ბაქო აზერბაიჯანის პირველ დივიზიონში გადავიდა, თუმცა კლუბსა და -ს შორის კონფლიქტების შედეგად ორი სეზონის განმავლობაში გუნდს ტურნირში მონაწილეობა არ შეეძლო.

წარმატების ერა
2004 წელს, თავმჯდომარეს შეცვლის შემდეგ, კლუბმა სახელი შეიცვალა და ბაქო დაირქვა. ახალმა მმართველობამ გუნდში რადიკალური ცვლილებები გამოიწივია. მეორე კვირაში პირველად დამარცხების შემდეგ, ელხან აბდულაევი ასგარ აბდულაევმა ჩაანაცვლა. აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილმა მენეჯერმა შეძლო გუნდის სათამაშო სტილის ჩამოყალიბება. ბაქომ რამდენიმე შეხვედრაში მნიშვნელოვანი გამარჯვებები მოიპოვა; ამ გამარჯვებებით, 2005 წლის თებერვლამდე კლუბი მოწინავე პოზიციებს იკავებდა. სეზონის ბოლო პერიოდში ასგარ აბდულაევი აზერბაიჯანის თასზე კონცენტრირდა და მის ფინალამდე მისვლაც მოახერხა. 2004–05 წლების სეზონი ბაქომ მეხუთე პოზიციაზე დაასრულა.

მიუხედავად ქვეყნისშიდა წარმატებისა, კლუბის ევროთასებზე დაბრუნება წარუმატებელი გამოდგა. 2004–05 წლების უეფას თასის საკვალიფიკაციო მატჩში, ბაქო სლოვაკეთის „ ჟილინასთან“ ორი მატჩის ჯამში 2:3 დამარცხდა (საშინაო შეხვედრა 1:0 მოიგეს, თუმცა სტუმრად 1:3 დამარცხდნენ).

2008 წელს კლუბმა ჯეკო ხადჟუევსკისთან ერთად მეორე ტიტული მოიგო. მისი ხელმძღვანელობით, ბაქო გახდა პირველი აზერბაიჯანული გუნდი, რომელიც უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის მესამე საკვალიფიკაციო ეტაპზე მოხვდა.

ფერები და ლოგო
კლუბის ტრადიციული ფორმა მოიცავს: თეთერ და ლურჯ მაისურს, თეთრ შორტსა და ყავისფერ წინდებს. მათი საშინაო ფორმა მთლიანად მოყავიფსრო-ჟოლოსფერია. ბაქოს ფორმებს ამზადებს „“. კლუბის სრპოსორებია: „ “ და „ “. კლუბის ლოგო ემყარება მაიდნის კოშკს, აღნიშნულ ღირსშესანიშნაობას და აზერბაიჯანის ერთ-ერთ ყველაზე გამორჩეულ სიმბოლოს.
ლაგოდეხის ქუჩა

ლაგოდეხის ქუჩა — ქუჩა ისნის რაიონში (ავლაბარი). ნიკიფორე ირბახის ქუჩიდან ისააკ ალიხანიანის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. ადრე ერქვა ლაიბ-გვარდიის ჰუსართა პოლკის როტმისტრის მიხეილ დიმიტრის ძე მასლოვის სახელი. დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ლაგოდეხის ქუჩა. აქვს შესახვევი.
საქართველოს და რუსეთის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრებების ურთიერთშეხვედრების ისტორია

საქართველოს და რუსეთის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრებები ერთმანეთს 24-ჯერ შეხვდნენ. აქედან საქართველომ მოიგო 22-ჯერ, რუსეთმა 1-ჯერ, ხოლო 1 თამაში ფრედ დამთავრდა. ისინი ერთმანეთს რეგულარულად ევროპის ერთა თასსა და მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევ ეტაპზე ხვდებიან ერთმანეთს. გუნდები ერთმანეთს პირველად 1993 წლის 25 მაისს, სოპოტში, პოლონეთში დაუპირისპირდნენ. მატჩში რუსეთმა გაიმარჯვა, ანგარიშით 15–9. 2008 წელს მომხდარი რუსეთ-საქართველოს ომის გამო 2009 და 2010 წლებში გუნდებმა ერთმანეთთან ნეიტრალურ მოედანზე ითამაშეს.

რეკორდები
შედეგები
არდონის რაიონი

არდონის რაიონი (ოსურ. ) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული და მუნიციპალური რაიონი, შემავალი ჩრდილოეთ ოსეთის შემადგენლობაში. მისი ადმინისტრაციული ცენტრი არის ქალაქი არდონი, რომელიც ვლადიკავკაზიდან 39 კილომეტრში მდებარეობს. 2018 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 19 412 კაცს შეადგენს.

გეოგრაფია
არდონის ოლქი მდებარეობს რესპუბლიკის ცენტრალურ ნაწილში, დახრილ დაბლობზე. რაიონის ტერიტორია შეადგენს 377,08 კმ²-ს.

არდონის რაიონს ესაზღვრება: სამხრეთ-აღმოსავლეთით - პრიგოროდნიას, ხოლო სამხრეთით - ალაგირი, დასავლეთით დიგორი, ჩრდილო-დასავლეთით კიროვსკი, აღმოსავლეთში - პრავობერეჟნია.

არდონის რაიონი არის რესპუბლიკის ერთადერთი შიდა რეგიონი, რომელსაც არ აქვს საზღვრები რუსეთის ფედერაციის ან უცხო სახელმწიფოების შემადგენელ პირებთან.

რაიონში შედის არაერთი ცნობილი და მნიშვნელოვანი მდინარე, მათ შორის: არდონი, ფიაგდონი, თერგი და სხვები.

არდონის რაიონის მოსახლეობის 60,88 % ცხოვრობს ადმინისტრაციულ ცენტრში — ქალაქ არდონში.

ეკონომიკა
აღნიშნულ რაიონში, არის ერთი საავტომობილო, 38 სამრეწველო და 11 სოფლის მეურნეობის საწარმო.

სოფლის მეურნეობა
რაიონში არის ხოხბის მეურნეობა მოწყობილი. ასევე არდონში არის თევზის დიდი სარეწები. ძირითადად არის კასპიის ორაგულისა და კალმახის მეურნეობა. მთელ რაიონში ეწევიან თევზის ხელოვნურ რეპროდუქციას.

განათლება
რაიონში მოქმედებს: 11 საშუალო სკოლა, 18 სკოლამდელი დაწესებულება, დამატებითი განათლების 2 სკოლა და სრული საშუალო განათლების 3 სპეციალიზებული ინსტიტუტი.

კულტურა
არდონის რაიონში და მის სოფლებში განთავსებულია: კულტურის სახლი, სალამოვას სახელობის კულტურის სასახლე არდონში, არდონის ისტორიისა და კულტურის მუზეუმი არდონში, არდონის საზოგადოებრივი განათლების მუზეუმი, 2 ეროვნული თეატრი (არდონსა და ხადგარონში), არდონის რაიონის კულტურისა და დასვენების პარკი და კულტურის სახლი (7 სოფელში).

ბიბლიოთეკა
რაიონში არის რამდენიმე მნიშვნელოვანი ბიბლიოთეკა, მათ შორის: საგანმანათლებლო ინფორმაციის რესურსების ბიბლიოთეკა, ქალაქის ბიბლიოთეკა, ცენტრალური უბნის ბიბლიოთეკა, რაიონის ბავშვთა ბიბლიოთეკა და სოფლის ბიბლიოთეკა.

რუსეთის მართლმადიდებლური ეკლესია
არდონში არის, რამდენიმე ხუროთმოძღვრული ძეგლი, მათ შორის: წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია - ქალაქი არდონი. აშენდა საუკუნეში. დიდი ერთსართულიანი სამრეკლოთი. წმინდა პანტელეიმონის სამლოცველო - ქალაქ არდონში და წმინდა მიქაელ მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესია, მდებარეობს სოფელ ხადგარონში.
მოზდოკის რაიონი

მოზდოკის რაიონი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული და მუნიციპალიტეტი (მუნიციპალური ოლქი), რომელიც შედის ჩრდილოეთ ოსეთის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი მოზდოკი.

გეოგრაფია
მოზდოკის რაიონი მდებარეობს რესპუბლიკის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე თერგის ორივე ნაპირზე. რაიონის ტერიტორია შეადგენს 1071.12 კმ².

მას ესაზღვრება დასავლეთით ყაბარდო-ბალყარეთი ტერსკისა და პროხოლდენსკის ოლქები, ჩრდილოეთით სტავროპოლის ტერიტორიის კურსკის ოლქი, აღმოსავლეთით ჩეჩნეთის ნადრეჩნიკის ოლქი, აღმოსავლეთით მალგობეკის რაიონი და სამხრეთით - კიროვის რაიონი.

ზონალური ზონირების მიხედვით, რაიონის ტერიტორია იყოფა ორ ზონად - დაბლობად და მთისწინეთად. რეგიონის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს პრიტრეჩნაიას დაბლობი.

რაიონში ჰიდროგრაფიული ქსელი ძირითადად წარმოდგენილია მდინარე თერგითა და მისი მარჯვენა შენაკადით კურპით, რომელიც ნაწილობრივ მიედინება რეგიონის დასავლეთ საზღვარზე. გარდა ამისა, რაიონში არის მრავლად ჰიდრორესურსი, რომელთაგან მთავარია ტერსკო-კუმსკის არხი, ლენინის არხი, მალოკაბარდინსკის არხი, ნადრეკეჩნის არხი, ყიზილარის არხი და ა.შ.

ეკონომიკა
რაიონის ტერიტორიაზე არის განთავსებული ნავთობსადენისა და გაზსადენების, ნავთობის საცავების, ბენზინგასამართი სადგურების, საწვავის და საპოხი მასალების საწყობები.

ქალაქ მოზდოკის მახლობლად, მოქმედებს მოზდოკის აეროპორტი და და რამდენიმე სამხედრო ნაწილი.

სოფლის მეურნეობა
მოზდოკის რაიოში სასოფლო-სამეურნეო მიწის ფართობია 83,974 ჰექტარი, რომელთაგან სახნავია 69,289 ჰექტარი. აქ მოჰყავთ ქერი, ხორბალი, სამრეწველო კულტურები (ყურძენი, მზესუმზირა და ა.შ.). კერძო სექტორში ძირითადად ბოსტნეული იზრდება: პომიდორი, კიტრი, ხახვი, რომელიც ექსპორტზე სხვა რეგიონებში გააქვთ.

რეგიონში მოქმედებს 7 კოლექტიური მეურნეობა, 5 სახელმწიფო მეურნეობა და ასევე 2 სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი.

განათლება
ამ მხრივ მოზდოკი ერთ-ერთ განვითარებულ რაიონად ითვლება, აქ განთავსებულია: 30 საერთო ბიბლიოთეკა, 2 ბავშვთა ბიბლიოთეკა, 12 საბავშვო ბაღი, 35 საშუალო სკოლა, ზოგადი პანსიონი, პანსიონის სკოლა სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე ბავშვებისთვის, 3 სამუსიკო სკოლა, 1 ხელოვნების სკოლა, 4 სპორტული სკოლა, სოფლის მეურნეობის სამრეწველო კოლეჯი, მოსკოვის ეკონომიკისა და სამართლის აკადემია (მოზდოკის ფილიალი), მოზდოკის მექანიკისა და ტექნიკის კოლეჯი, 2 საკვირაო სკოლა, კულტურის სასახლე (მოზდოკში) და ბავშვთა შემოქმედების სახლი (მოზდოკში).

სატრანსპორტო ქსელი
საგზაო ქსელი კარგად არის განვითარებული, დასავლეთიდან აღმოსავლეთით არის ჩრდილოეთ კავკასიის რკინიგზის პროხოლნაია -ყიზლარის ფილიალი და მაგისტრალი, რომელიც გეორგიევსკიდან ყიზლიარში მიდის. მოზდოკის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს სამხედრო აეროპორტი.

უნდა აღინიშნოს, რომ თითქმის ყველა დასახლებას აქვს გამართული რეგულარული კომუნიკაცია ქალაქ მოზდოკთან.
გვაზავა

საკუთარი სახელი გვაზავა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ანდრია (გვაზავა) — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელმთავარი
გიორგი გვაზავა — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, იურისტი, მწერალი, მთარგმნელი, პუბლიცისტი
გურამ გვაზავა — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი
დავით გვაზავა — საბჭოთა პარტიული მოხელე
ელგუჯა გვაზავა — ქართველი პოლიტიკოსი
რობერტ გვაზავა — ქართველი მოქანდაკე, გრაფიკოსი
კიროვის რაიონი (ჩრდილოეთ ოსეთი)

კიროვის რაიონი (ოსურ. ) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული და მუნიციპალიტეტი (მუნიციპალური ოლქი), რომელიც შედის ჩრდილოეთ ოსეთის რესპუბლიკა - ალანიას შემადგენლობაში. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია ელხოტოვო. აღნიშნული სოფელი მდებარეობს მდინარე თერგის მარჯვენა ნაპირზე, ვლადიკავკაზის ჩრდილო-დასავლეთით 55 კმ-ში. ის მდებარეობს ელხოტოვის კარიბჭესთან, ყაბარდო-ბალყარეთის რესპუბლიკის საზღვართან. კიროვის რაიონში შედის 7 დასახლება. ელხოტოვოს მოსახლეობა რაიონის მთლიანი მოსახლეობის 45,4 %-ს შეადგენს.

გეოგრაფია
კიროვის ოლქი მდებარეობს რესპუბლიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ყაბარდო-ბალყარეთის რესპუბლიკის საზღვართან. რაიონის ტერიტორია 410,74 კმ².

კიროვს ესაზღვრება მუნიციპალურ რაიონები. მისი მეზობლები ასე გამოიყურება - მოზდოკის რაიონს ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სამხრეთით არდონისა და დიგორის რაიონები, ასევე ყაბარდო-ბალყარეთის 3 მუნიციპალური უბანი დასავლეთ და ჩრდილოეთით.

რაიონის ჰიდროგრაფიული ქსელი წარმოდგენილია მდინარეების თერგის, კამბლიევკას, ურუხის და მათი შენაკადების მიერ. ასევე არის რეგიონში, არაერთი სარეკონსტრუქციო არხი.

1935 წლის 17 მარტის სსრკ-ის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის დადგენილებით, ელხოტოვის ოლქს დაარქვეს კიროვის ოლქი. 2004 წელს ოლქმა აღნიშნა 70 წლის იუბილე. მეორე მსოფლიო ომის დროს, ელხოტოვოს სოფლიდან, რომელიც არის კიროვის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი დაიღუპა 614 ადამიანი.

ეკონომიკა
კიროვის ოლქი ხასიათდება, როგორც სასოფლო-სამეურნეო და ასევე სამრეწველო წარმოებით. რაიონის ტერიტორიაზე არის 39 საწარმო, მათ შორის 6 კოლექტიური მეურნეობა, 1 სახელმწიფო მეურნეობა, 4 სამრეწველო საწარმო, 2 სამშენებლო და სამონტაჟო კომპანია და ასევე 1 საგზაო დეპარტამენტი.

მრეწველობა
რეგიონში მოქმედებს არაერთი ცნობილი სამრეწველო ქარხანა. ძირითადად აწარმოებენ: ალკოჰოლურ სასმელებს, საკონსერვო ხილსა და ბოსტნეულს. ცნობილია კიროვის პურის და თევზის სამრეწველო ქარხანა.

რელიგია
რელიგიის კუთხით კიროვში არის, რამდენიმე მნიშვნელოვანი კულტურული ძეგლი. სოფელ ელოტოვოში და კარჟინში არის მეჩეთი. გამორჩეულია მართმადიდებლური ეკლესიებიც, მათ შორის: წმინდა მოციქულთა პეტრე და პავლეს ეკლესია (სოფელი ელხოტოვოში) და სამების მართლმადიდებლური ეკლესია (სოფელ დარგ-კოხში).

ცნობილი ადგილობრივები
ყარსანოვი ყაზბეკი - საბჭოთა კავშირის სამხედრო ლიდერი, საარტილერიო გენერალ-მაიორი. საბჭოთა კავშირის გმირი.

აკიმ ალიმბევიჩი - კინორეჟისორი, მსახიობი, პროდიუსერი, სცენარის ავტორი, მომღერალი; რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული არტისტი, ჩრდილოეთ ოსეთის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი.
გუსარის რაიონი

გუსარის რაიონი — აზერბაიჯანის ერთ-ერთი რაიონი. მდებარეობს აზერბაიჯანის ჩრდილოეთ ნაწილში. მისი ადმინისტრაციული ცენტრი არის ქალაქი გუსარი.

რაიონი ესაზღვრება დაღესტნის რესპუბლიკას (რუსეთი) და ყუბისა და ხაჩმაზის რაიონებს.

ისტორია
რაიონში ყველაზე ადრეული ქანები მიეკუთვნება იურულ პერიოდს და თარიღდება 135–145 მილიონი წლით. დადგენილია, რომ გუსარის რაიონში ადამიანები უკვე ცხოვრობდენ ძვ. წ. ათასწლეულიდან მოყოლებული. ხოლო სხვა არქეოლოგიური აღმოჩენები თარიღდება ძვ. წ. ათასწლეულით.

რაიონი დაარსდა 1930 წელს და გილის რაიონს უწოდებდნენ . მისი ადმინისტრაციული ცენტრი მდებარეობდა სოფელ გილში. 1934 წელს, რაიონის ცენტრი გადავიდა გუსარში, ხოლო 1938 წელს დაერქვა გუსარის რაიონი.

გეოგრაფია
გუსარი მდებარეობს ევრაზიის კონტინენტზე, მთავარი კავკასიონის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მიდამოებში.
მთები, რომელთა შორის ასევე არის შაჰდაღის მთა, იკავებს რაიონის ტერიტორიის დიდ ნაწილს. რაიონის ტერიტორია მდებარეობს აზერბაიჯანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. გუსარი რესპუბლიკის უნიკალურ კარიბჭეს წარმოადგენს. ჯერ კიდევ ძველ დროში რაიონის ტერიტორია კარგ პოზიციას იკავებდა მთავარი სავაჭრო გზების გასასვლელთან. რაიონის ცენტრალური ქალაქი აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოდან დაშორებულია 179 კილომეტრით. მისი ფართობი მოიცავს 1 542 კმ 2-ს, რაც აზერბაიჯანის ტერიტორიის 1.7% -ს შეადგენს. გუსარი რიგით მე -14 უდიდესი რაიონია აზერბაიჯანში.

გუსარის რაიონის ადგილობრივი რელიეფი მთებისა და ხეობებისაგან შედგება. რაიონში გავრცელებულია მინერალური წყაროები, როგორებიცაა: კირქვა, კალკოპირიტი, ლიმონიტი და მარმარილო. გუსარი და სამური არის რაიონის მთავარი მდინარეები.

რაიონის საზღვრების მთლიანი სიგრძე 225 კილომეტრია. მას ესაზღვრება:
დაღესტნის რესპუბლიკა, 95 კმ საზღვრის სიგრძით.
გაბალის რაიონი, 25 კმ საზღვრის სიგრძით.
ყუბის რაიონი, 70 კმ საზღვრის სიგრძით.
ხაჩმაზის რაიონი, 65 კმ საზღვრის სიგრძით.

დემოგრაფია
2007 წლის მონაცემებით, რაიონის მოსახლეობა 85 899 ადამიანს შეადგენდა. აქედან 98.67% ლეზგები, ხოლო 0.86% აზერბაიჯანელები იყვნენ. 2009 წლის მონაცემებით, ლეზგები შეადგენდნენ 90,5%, აზერბაიჯანელები 9,1%, ხოლო სხვა ეროვნების წარმომადგენლები 0.4% -ს. 2016 წლის მონაცემებით, რიონის მოსახლეობა გაიზარდა 96 199 ადამიანამდე.ლეზგები შეადგენდნენ აზერბაიჯანის მთლიანი მოსახლეობის 2% -ს, რომლებიც დასახლდნენ გუსარის რაიონში.

2017 წელს ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 21%, ხოლო მოსახლეობის დანარჩენი 79% სოფლებში ცხოვრობს. მთლიანი მოსახლეობიდან 48 600 მამაკაცია, ხოლო 48 600 კი ქალი. მოსახლეობის 26,9 პროცენტზე მეტს (დაახლოებით 26 200 ადამიანი) შეადგენენ 14–29 წლების ფარგლებში მყოფი მოზარდები და ახალგაზრდები.
პეროქსისომები

პეროქსისომა — სპეციალური მეტაბოლური კომპარტმენტი, რომელიც ერთი მემბრანით არის შემოსაზღვრული. პეროქსისომები შეიცავენ ფერმენტებს, რომელთაც სხვადასხვა სუბსტრატებიდან წყალბადი გააქვთ ჟანგბადზე, თანაპროდუქტის სახით წყალბადის ზეჟანგის წარმოქმნით, სწორედ აქედან წარმოიქმნება ორგანოიდის სახელი.

ამ რეაქციებს შეიძლება მრავალი განსხვავებული ფუნქცია ჰქონდეს. ზოგიერთი პეროქსისომა ჟანგბადს იყენებს ცხიმოვანი მჟავების უფრო მცირე მოლეკულებად დასახლეჩად, რომლებიც მერე შეიძლება გადატანილ იქნან მოტოქონდრიებისაკენ, სადაც ისინი უჯრედული სუნთქვის საწვავად გამოიყენება. ღვიძლში პეროქსისომები ახდენენ ალკოჰოლისა და სხვა მავნე ნივთიერებების დეტოქსიკაციას, შხამებიდან წყალბადის ჟანგბადზე გადატანით. პეროქსისომური მეტაბოლიზმის შედეგად წარმოქმნილი 22 თვითონვე არის ტოქსიკური, მაგრამ ორგანოიდი ასევე შეიცავს ფერმენტს, რომელიც მას წყლად გარდაქმნის.

სპეციალიზებული პეროქსისომები რომელთაც ეწოდება გლიოქსისომები, ნანახია მცენარეთა თესლების ცხიმის შემნახავ ქსოვილებში. ეს ორგანოიდები შეიცავენ ფერმენტებს, რომლებიც ცხიმოვანი მჟავების შაქრად გარდაქმნის ინიციირებას ახდენენ. ეს შაქარი, თესლზე ამოსულ ყლორტს შეუძლია ენერგიისა და ნახშირბადის წყაროდ გამოიყენოს, სანამ ის თვითონვე შეძლებს საკუთარი შაქრის წარმოებას ფოტოსინთეზის გზით.

ლიზოსომებისგან განსხვავებით, პეროქსისომები ენდომემბრანული სისტემებისაგან არ წარმოიშობიან. ისინი უფრო დიდები იზრდებიან ციტოზოლში წარმოქმნილი ცილების ებ-ზე სინთეზირებული ლიპიდებისა და თვით პეროქსისომებში წარმოქმნილი ლიპიდების გაერთიანებით, მას შემდეგ რაც გარკვეულ ზომას მიაღწევენ, პეროქსისომები ორად იყოფიან და ასე იზრდება მათი რიცხვი.
ობსერვატორიის ქუჩა

ობსერვატორიის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი). მარტყოფის ქუჩიდან რკინიგზამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. დატანილია 1876 წლის გეგმაზე. 1851–1862 წლებში ახლანდელი ობსერვატორიისა და მარტყოფის ქუჩების კუთხეში განთავსებული იყო თბილისის მაგნიტურ-მეტეოროლოგიური ობსერვატორია. ქუჩის სახელწოდებაც აქედან მოდის.
საადის ქუჩა

საადის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (კალა). ბეთლემის ქუჩიდან ორპირის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წლის შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც შესახვევი, ასევეა თბილისის 1934 წლის გეგმაზეც, თბილისის ქუჩების 1955 წლის ცნობარში შეტანილია როგორც ქუჩა. აქვს ჩიხი.
ელიზბარ და ვლადიმერ უბილავების ქუჩა

ელიზბარ და ვლადიმერ უბილავების ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი). აწყურის ქუჩიდან ავლიპი ზურაბიშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის დასაწყისში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ფერმა-ავლაბრის ქუჩა. 70-იან წლებში — აწყურის შესახვევი, 1995 — ვლადიმერ უბილავას, 1997 წელს ელიზბარ უბილავას და ვლადიმერ უბილავას სახელი ეწოდა.
სალიანის რაიონი

სალიანის რაიონი — აზერბაიჯანის ერთ-ერთი რაიონი. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სალიანი. რაიონის ტერიტორიაზე მოიპოვება ნავთობი და მას აწარმოებს სალიანის ნავთობკომპანია. ასევე აქ მდებარეობს შირვანის ეროვნული პარკის ტერიტორიის დიდი ნაწილი.

ისტორია
სალიანი დიდი დასახლებული ტერიტორიაა, ამან საუკუნეში დამპყრობელთა ყურადღება მიიპყრო. სალიანში ხდებოდა შირვანშაჰების სავაჭრო ურთიერთობები მუღანთან, თავრიზირთან და ირანთან. დიდი ხნის განმავლობაში - საუკუნის სავაჭრო გზები ირანთან, ჩრდილოეთ კავკასიასთან და რუსეთთან გადიოდა სალიანში. 1795 წელს აღა-მაჰმად-ხანმა მთლიანად გაანადგურა სალიანი.

 საუკუნის დასაწყისში აქ დაარსდა: 3 მცირე ბამბის საწარმო (რომლის ტევადობა 3-4 ტონა იყო), მცირე ზომის ელექტროსადგურები, 4 დაწყებითი სკოლა და ბიბლიოთეკა. იმ დროისთვის ქალაქში იყო 20 მცირე საქსოვი საწარმო, 200 მაღაზია, 5 სავაჭრო ბანკი, საფოსტო განყოფილება, საკარანტინო სადგური და 11 მედრესე. 1894 წელს სალიანში მეტეოროლოგიური სადგური გაიხსნა, ეს იყო პირველი მეტეოროლოგიური სადგური მთელს სამხრეთ რუსეთსა და კავკასიაში.

სალიანი ასევე იყო ვაჭრობის ცენტრი, რომელიც აბრეშუმის გზაზე მდებარეობდა. ჩვენს წელთაღრიცხვამდე საუკუნეში. აქ ვაჭრები ჩინეთიდან და ინდოეთიდან ჩამოდიოდნენ, რომლებიც ვაჭრობდნენ აზერბაიჯანის მიწაზე, შემდეგ ჰკვეთნენ მდინარე რიონს და მიდიოდნენ საქართველოში, შემდეგ კი ქალაქ ფოთის პორტიდან (შავი ზღვის სანაპიროდან) მიემართებოდნენ აზოვის ზღვისკენ.

სალიანი დიდი ხნის განმავლობაში იყო საგანმანათლებლო, კულტურული ცენტრი მუღანისა და მუღანის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. 1881 წელს მთელი ქალაქის ფართობი 800 ჰექტარი იყო . 1916 წლიდან სალიანი ოფიციალურად ითვლება ქალაქად.

გეოგრაფია
სალიანის რაიონი მდებარეობს მტკვარ-არაქსის დაბლობზე. რაიონი მდებარეობს აზერბაიჯანის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. გზატკეცილი და რკინიგზა, რომელიც აკავშირებს მთელ აზერბაიჯანს სამხრეთ რეგიონებთან და შუა აღმოსავლეთის ქვეყნებთან, მდებარეობს ამ რეგიონში. ქვეყნის ერთ-ერთი მთავარი მდინარე მტკვარი მიედინება სალიანის რაიონის ტერიტორიაზე.

გავრცელებულია რუხი ყავისფერი, ნაცრისფერი, და მარილიანი ნიადაგები. რელიეფის ტიპებიდან გვხვდება უდაბნო და ნახევრად უდაბნო, მაღალმთიანი და მთიანი რაიონებისგან შედგება და მდიდარია ტალახის ვულკანებით. ფლორაც რელიეფის შესაბამისად ნახევრად უდაბნო და უდაბნოს ტიპია. აქ ძირითადად იზრდება კვიპაროსი, მზესუმზირა, წყალმცენარეები, მაყვალი, სალი, ლეღვი, ჰირკანის ლეღვის იშვიათი სახეობები და ა.შ.

რეგიონში ძირითადად გავრცელებულია სტეპური კლიმატის ტიპი. მთელი წლის განმავლობაში ნალექების ძალიან მცირე რაოდენობა მოდის. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 15,2 ° , ხოლო საშუალო წლიური ნაკექი კი 288 მმ-ია.

დემოგრაფია
სტატისტიკის სახელმწიფო კომიტეტის მონაცემებით, 2019 წლის მდგომარეობით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 138 600 ადამიანს, რაც 2000 წლიდან მოყოლებული 25 600 ადამიანით (დაახლოებით 22,6 პროცენტით) ზრდაა. 2000 წელს მოსახლეობის რაოდენობა 113 000 ადამიანს შეადგენდა. მთლიანი მოსახლეობიდან 69 300 მამაკაცია, ხოლო 69 300 კი ქალი. 2018 წელს მოსახლეობის 25,1 პროცენტზე მეტს (დაახლოებით 34 500 ადამიანი) შეადგენენ 14–29 წლების ფარგლებში მყოფი მოზარდები და ახალგაზრდები
დაკები

დაკები — გეტებთან ახლომონათესავე ჩრდილოეთ თრაკიულ ტომთა ჯგუფი.

უძველესი ავტორების (სტრაბონი, კეისარი, პლინიუს უფროსი და სხვ.) გადმოცემით მათ დაიკავეს მიწები დუნაის ჩრდილოეთით კარპატების განშტოებებამდე, ე. ი. ძირითადად ტრანსილვანიის (დღევანდელი რუმინეთი) ტერიტორია. ყველაზე მეტად დასახლდნენ და განავითარეს ოლტენიისა და ბანატის რაიონები. ბერძნული წყაროები მოიხსენიებენ ძვ. წ. საუკუნიდან. მისდევდნენ მიწათმოქმედებას და მესაქონლეობას, იცოდნენ მეთუნეობა და მეტალურგია. ვაჭრობდნენ ბერძნულ-რომაულ სამყაროსთან, სარგებლობდნენ ბერძნულ-მაკედონური და რომაული ტიპის სამონეტო სისტემით.

ძვ. წ. საუკუნეში დაკები და გეტები დაკი ბელადის ბერებისტას მეთაურობით გაერთიანდნენ და თავისი ძალაუფლება დუნაის დასავლეთი ნაპირის ტომებზე და ზოგიერთ აღმოსავლეთ პონტოურ (სამხრეთ-აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთი) ქალაქზე გაავრცელეს. წავიდა სახელმწიფოებრიობის ჩამოყალიბების პროცესი, გაიზარდა გამაგრებული ქალაქები, წარმოიქმნა დედაქალაქი არგედავა (დღევანდელი ვერედია) ბანატის ოლქში, მოიჭრა მონეტები. თუმცა მათი გაერთიანება არამყარი აღმოჩნდა და მალე დაიშალა.

ძვ. წ. — ახ. წ. საუკუნეების განმავლობაში რომაელებმა მთელი რიგი ლაშქრობები მოაწყეს დაკების წინააღმდეგ; პირველად მათი დაპყრობა ავგუსტუსმა და ნერონმა სცადეს, მაგრამ უშედეგოდ. დაკების კავშირმა უდიდეს აყვავებას ახ. წ. საუკუნის ბოლოს მიაღწიეს დეცებალუსის მმართველობისას; ამ დროს მათ ახალი ძლიერი სახელმწიფო შექმნეს. კლასობრივი საზოგადოების წარმოქმნის პროცესი ამ დროს უკვე შორს იყო წასული (ზოგიერთი მეცნიერის აზრით, უკვე იყო ჩამოყალიბებული მონათმფლობელური სახელმწიფო). საუკუნის 80-იან წლებში დაკების წინააღმდეგ ომი დაიწყო დომიციანემ, მაგრამ იგი ზედიზედ დაამარცხეს და იძულებული გახადეს დამამცირებელი ზავისათვის მოეწერა ხელი. რომაელებს ყოველწლიურად ფულისა და ხორბლის სახით ხარკი უნდა ეძლიათ დაკებისათვის და თან სამოქალაქო და სამხედრო სპეციალობის მქონე ოსტატებიც უნდა გაეგზავნათ რომიდან დაკიაში. იმპერატორ ტრაიანეს მიერ წარმოებულ 101–102 (ამ დროს დაიკავეს ბანატი და ოლტენია) და 105–106 წლების ომებში დაკები დაარცხდნენ, მათი მთავარი ქალაქი სარმიზეგეტუზა დაეცა, დეცებალუსმა თავი მოიკლა და დაკებმაც დამოუკიდებლობა დაკარგეს. დაკია რომის პროვინციად გამოცხადდა. მათზე გამარჯვების აღსანიშნავად ტრაიანემ რომში 39 მეტრის სიმაღლის სვეტი („ტრაიანეს სვეტი“) აღმართა, მასზე გამოსახული იყო დაკებთან ომის ეპიზოდის გამომხატველი რელიეფები. დაკების უმრავლესობა ბრძოლას შეეწირა ან ტყვედ გაიყიდა.

 საუკუნის 50-იანი წლებიდან ორეშტიის მთებში რუმინელი არქეოლოგების მიერ დაკების ციხესიმაგრეებისა და დასახლებების არქეოლოგიური გათხრები დაიწყო.
შალვა ღამბაშიძის ქუჩა

შალვა ღამბაშიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვერა). მერაბ კოსტავას ქუჩიდან პეტრე მელიქიშვილის ქუჩა მდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. თბილისის 1884 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც შეშის საზიდი ქუჩა („დროვოვოანაია“), თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ სიაში შეტანილია წილკნის ქუჩის სახელწოდებით. 1958 წელს შალვა ღამბაშიძის სახელი ეწოდა.
შოთა ყავლაშვილის ქუჩა

შოთა ყავლაშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ზემო უბანი). კოტე (კონსტანტინე) აფხაზის ქუჩიდან ერეკლე -ის მოედნამდე. წარმოიქმნა საუკუნის ნახევარში. 1841 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც უწყების ქუჩა („პრიკაზნაია“). 1923 ჩალაუბნის ქუჩა დაერქვა, 1996 წელს შოთა ყავლაშვილის სახელი ეწოდა. ქუჩაზე, შესახვევსა და ჩიხში შემონახულია საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები. აქვს შესახვევი (1934 წლის თბილისის გეგმაზე დატანილია როგორც პირველი მაისის შესახვევი), ჩიხი.
გეტები

გეტები — ჩრდილო-აღმოსავლური თრაკიული ტომი. ენათესავებიან დაკებს. გეტების შესახებ ცნობები დაცულია ჰეროდოტეს, სტრაბონის, პტოლემეს, ოვიდიუსის და სხვა ანტიკური ავტორების თხზულებებში. ძვ. წ. საუკუნისათვის გეტები დასახლდნენ დუნაის ქვემო წელის ორივე ნაპირზე, მდინარე ოსიმიდან აღმოსავლეთით შავ ზღვამდე. ძირითადად დაკავებულები იყვნენ მიწათმოქმედებითა და მესაქონლეობით. ძვ. წ. საუკუნის 60-იან წლებში გეტები გაერთიანდნენ დაკებთან და ჩამოაყალიბეს მძლავრი სამხედრო-ტომობრივი კავშირი სათავეში დაკების ბელად ბერებისტათი. ძვ. წ. 29–27 წლებში მარკუს კრასუსმა გეტები რომს დაუქვემდებარა, თუმცა მათ გააგრძელეს შეუპოვარი განმათავისუფლებელი ბრძოლა და მხოლოდ ახ. წ. 106 წელს იმპერატორმა ტრაიანემ შეძლო გეტების საბოლოოდ დამორჩილება, მათი ტერიტორია ახლად ჩამოყალიბებული პროვინციის — დაკიის შემადგენლობაში შევიდა.