მიკოლა ტერეშჩენკო

მიკოლა ტერეშჩენკო (ასევე ტრანსლიტერირდება როგორც ნიკოლა ტერეშჩენკო; დ. 14 ოქტომბერი, 1819 — გ. 19 იანვარი, 1903) — უკრაინელი ქველმოქმედი, პოლიტიკოსი და მეწარმე შაქრის ინდუსტრიაში.

ტერეშჩენკო ცნობილი იყო, როგორც ჰლუხივის მერი რამდენიმე თანმიმდევრული ვადით, აგრეთვე უკრაინაში მრავალი მნიშვნელოვანი დაწესებულების დაფინანსებით, მათ შორის წმინდა ვოლოდიმირის საკათედრო ტაძრის, ტარას შევჩენკოს ეროვნული მუზეუმისა და უკრაინის ეროვნული სამხატვრო მუზეუმის.

ტერეშჩენკო დაიბადა ჰლუხივიში, რომელიც იმ პერიოდში შედიოდა ჩერნიგოვის გუბერნიაში, რუსეთის იმპერიას შემადგენლობაში. მიუხედავად იმდროინდელი ფინანსური სირთულეებისა, მან თავისი საქმიანობა დაიწყო საქონლის — ძირითადად პურის — გადაზიდვით ყირიმში ხარების გამოყენებით; მოგვიანებით კი ვაჭრობდა მარილითა და თევზით.

1851 წელს იგი გახდა ჰლუხივის უფროსი ბურგომისტრი, ხოლო 1861 წელს — ქალაქის მერი, რომლის თანამდებობასაც იკავებდა მომდევნო 14 წლის განმავლობაში.

1855 წელს მან ააშენა ოჯახის პირველი შაქრის ქარხანა, რომელმაც განსაკუთრებული წარმატება მოიპოვა 1861 წლის რეფორმის შემდეგ. მოგვიანებით, დაგროვილი კაპიტალის დახმარებით, დააარსა ჭარხლის შაქრის წარმოების საწარმო.

1870 წელს ტერეშჩენკოს ოჯახმა დააარსა შაქრის ქარხნების კაპიტალის საზოგადოება, რომელშიც იგი სიცოცხლის ბოლომდე აქტიურად მონაწილეობდა.

საქმიანობის შედეგად დაგროვილი კაპიტალის საფუძველზე, ტერეშჩენკომ სიცოცხლის ბოლო წლებში მნიშვნელოვანი თანხები მოახმარა ქველმოქმედებას. მან დააფინანსა მრავალი გიმნაზია უკრაინის სხვადასხვა ქალაქში, დააარსა ოლექსანდრ დოვჟენკოს სახელობის ჰლუხივის ეროვნული პედაგოგიური უნივერსიტეტი და კიევის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი.

ასევე მისი ფინანსური მხარდაჭერით აშენდა და განვითარდა მუზეუმები, კიევის ოპერეტის ეროვნული აკადემიური თეატრი და მრავალი ეკლესია.

ტერეშჩენკო გარდაიცვალა 1903 წელს.

ადრეული ცხოვრება
ტერეშჩენკო დაიბადა 14 ოქტომბერი, 1819 წელს ჰლუხივიში, რომელიც იმ პერიოდში შედიოდა ჩერნიგოვის გუბერნიაში, რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში. იგი სახელდებული იყო წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის პატივსაცემად.
იგი დაიბადა უკრაინელი კაზაკის — არტემი ტერეშჩენკოს ოჯახში, რომელსაც მეტსახელად „კარბოვანეცი“ ეწოდებოდა და რომელიც იმ დროს მცირე მოვაჭრე იყო, რომელსაც ფინანსური სირთულეები ჰქონდა. მისი დედა იყო ვაჭრის ქალიშვილი ეფროსინე გრიგორიევნა სტესლიავსკა.

ამის გამო, ნიკოლას ბავშვობა რთული იყო და, როგორც თავად იხსენებდა, ჰლუხივის სამაზრო სასწავლებელში სწავლა თითქმის უპოვარ მდგომარეობაში მოუწია.

კარიერა
მან პირველი სამეწარმეო საქმიანობა ჯერ კიდევ სასწავლებელში ყოფნისას დაიწყო — პურს ეზიდებოდა ყირიმში ხარების გამოყენებით, ასევე მარილსა და თევზს აწვდიდა ტავრიის ოლქიდან საკუთარ ქალაქში. მალევე იგი გახდა პურის ძირითადი მწარმოებელი და მარილისა და თევზის მოვაჭრე./მარცვლეულის ბიზნესიდან მიღებული შემოსავლით ააშენა ქვის ბეღლები მარცვლის შესანახად და ოპერაციული მოგების ნაწილი ბრუნვაში ჩადო.მოგვიანებით ბიზნესში ჩართო თავისი ორი უმცროსი ძმა — ფიოდორი და სემიონი — და დაქირავებულ მუშებს გზავნიდა ყირიმში.

1840-იან წლებში მან შემოიღო ახალი სავაჭრო სქემა — საკრედიტო ვაჭრობა. როდესაც მწარმოებლები ქალაქის ბაზრობაზე ჩამოდიოდნენ, იგი მათ საქონელს დაბალ ფასად ყიდულობდა გადავადებული გადახდის პირობით, ხოლო თანხას ისინი ყირიმში დაბრუნების შემდეგ იღებდნენ.

ცხრა წლის განმავლობაში ამ თანამდებობაზე ყოფნის შემდეგ იგი გახდა ჰლუხივის მერი, რასაც ასრულებდა მომდევნო 14 წლის განმავლობაში. იგი ამ თანამდებობაზე ზედიზედ შვიდჯერ აირჩიეს.

1855 წელს მან დაიწყო ოჯახის მთავარი ბიზნესი — ააშენა პირველი შაქრის ქარხანა ქალაქის მახლობლად.

1870 წელს ტერეშჩენკოს ოჯახმა დააარსა „ტერეშჩენკო ძმების ჭარხლისა და შაქრის ქარხნების საზოგადოება“, საწყისი კაპიტალით 3 მილიონი რუბლი.

კომპანიამ საქმიანობა დაიწყო ხუთი ქარხნით, მათ შორის ორი გლუშკოვსკის ოლქიში, ერთი ტულის სახელით, ერთი ჩერკასში და ერთი პიტალოვოს ოლქიში. თუმცა 1874 წლის ბოლოს დაბრუნდა კიევში. ამ დროისთვის ქალაქში აშენებული იყო რკინიგზა და გაიხსნა საფონდო ბირჟა, რის გამოც კიევი „შაქრის დედაქალაქად“ იქცა.

ცხოვრების ბოლოსთვის იგი ფლობდა დაახლოებით 80,000 დესიათინა მიწას, ხუთ შაქრის ქარხანას, სპირტის საწარმოებს, ასევე ორთქლისა და წყლის წისქვილებს. საერთო ჯამში მან ქველმოქმედებაზე დაახლოებით 5 მილიონი რუბლი დახარჯა.

შემდგომ იგი დაინიშნა პირველი გიმნაზიის საპატიო მეურვედ და ყოველწლიურად დიდ შემოწირულობებს სწირავდა ქალაქის ათ გიმნაზიას, მათ შორის ახალი სასწავლებლების, მაგალითად კიევის მეხუთე ვაჟთა გიმნაზიის მშენებლობას.

გარდაცვალება
ტერეშჩენკო გარდაიცვალა 19 იანვარი, 1903 წელს კიევში.

მან თავისი უძრავი ქონების ძირითადი ნაწილი გადასცა ივანს, თუმცა გარკვეული წილები ასევე დაუთმო ალექსანდრესა და ვარვარას.

ჯილდოები და აღიარება
2009 წლის ივნისში გაიმართა მისადმი მიძღვნილი ძეგლის გახსნის ცერემონია, რომელიც დაიდგა ბავშვთა კარდიოლოგიისა და გულის ქირურგიის სამეცნიერო-პრაქტიკული ცენტრის ტერიტორიაზე, რომლის დაფინანსებაშიც თავად ტერეშჩენკოს ჰქონდა წვლილი.

2014 წლის აგვისტოში ქალაქ ანდრუშივკაში გაიხსნა მისადმი მიძღვნილი კიდევ ერთი ძეგლი, რომელიც განთავსდა ადგილობრივ პარკში, დაფინანსებულ ტერეშჩენკოს მიერ.

იგი ასევე დაჯილდოებული იყო შემდეგი წოდებებითა და ორდენებით:

აყვანილ იქნა რუსეთის იმპერიას თავადაზნაურობაში განსაკუთრებული დამსახურებისა და ქველმოქმედებითი საქმიანობისთვის (12 მაისი, 1870)
ჰლუხივის საპატიო მოქალაქე
წმინდა ანას ორდენი ( ხარისხი)
თეთრი არწივის ორდენი
წმინდა სტანისლავის ორდენი ( და ხარისხები)
წმინდა ვლადიმირის ორდენი ( და ხარისხები)
ლეგიონის ღირსების ორდენი