iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია (ჟალური)

ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ახმეტაში. დგას ჟალურის უბანში. თარიღდება საუკუნით, შეკეთებულია საუკუნეში.

ეკლესია დარბაზულია (10,9 6,7 მ), ნაგებია რიყის ქვით. ხოლო კამარა, კონქი, საბჯენი თაღები, კარ-სარკმელთა წირთხლები და ლავგარდანი - აგურით. ეკლესია დაზიანებულია: ჩამოშლილია კრამიტის საბურავი, გრძივ ფასადებზე ლავგარდნის ფრაგმენტებიღაა შემორჩენილი.

შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. ორივე კარი შიგნიდან და გარედან სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ფართო თაღოვანი სარკმელია. სარკმლის ორივე მხარეს, სიმეტრიულად, სხვადასხვა ზომის ორ-ორი თაღოვანი ნიში. სარკმელთან ახლოს მდებარე ნიშები შედარებით მოზრდილია და გეგმით ნახევარწრიული ფორმა აქვთ. დანარჩენი ორიდან, ჩრდილოეთით მდებარე ნახევარწრიულია, სამხრეთისა - სწორკუთხა. საკურთხეველი დასრულებულია დადაბლებული პროპორციების კონქით. დარბაზის გრძივი კედლების შუაში და დასავლეთის ორივე კუთხეში თითო პილასტრია, რომლებსაც ეყრდნობა შეისრული ფორმის საბჯენი თაღი. შეისრულია კამარაც. აკუსტიკური შთაბეჭდილების გაზრდის მიზნით კამარაში ჩასმულია ოთხი პატარა ქვევრი (რეზონატორები). დასავლეთით (შესასვლელის თავზე), ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო ფართო თაღოვანი სარკმელია. სამხრეთ და ჩრდილოეთ სარკმლების ქვემოთ კი თითო თაღოვანი ნიში. ეკლესია შიგნით შელესილი და შეთეთრებულია.

ეკლესიის შეკეთებისას დასავლეთ კედელზე დაუშენებიათ ოთხივე მხარეს ბრტყელი თაღებით გახსნილი და პირამიდული ფორმის სახურავიანი (შემორჩენილია მცირე ნაწილი) სამრეკლო.

ეკლესიის აღმოსავლეთის და დასავლეთის ფასადების ფრონტონებში თითო შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული. დასავლეთ ფასადზე, ფრონტონის ძირებთან, აგურის წყობით გამოყვანილია თითო რელიეფური რგოლი. ეკლესიის კედლები დასრულებული იყო აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდნით, რომელიც ნაწილობრივ მხოლოდ განივ ფასადებსღა შემორჩათ.
ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია (უტო)

ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ახმეტაში. დგას უტოს უბანში. განეკუთვნება საუკუნეს.

ეკლესია დარბაზულია (10,5 6,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით. კამარა, კონქი, საბჯენი თაღები, კარ-სარკმლების წირთხლები და თაღები - აგურით. კედლები გარედან მოპირკეთებულია აგურის, ნატეხი ქეიშაქვისა და კარგად გათლილი შირიმის ფილების კომბინირებული წყობით. ინტერიერი შელესილია. დროთა განმავლობაში ეკლესია სხვადასხვა დანიშნულებით გამოიყენებოდა, რის გამოც თავდაპირველი სახე მნიშვნელოვნად აქვს შეცვლილი. ამჟამად დასავლეთ (ნაწილობრივ) და სამხრეთ (მთლიანად) ფასადები ნაგებობებითაა დაფარული.

ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს: ერთი დასავლეთ კედლის ღერძზეა გაჭრილი, ორი - გრძივი კედლების დასავლეთ ნაწილში, ერთმანეთის სიმეტრიულად. სამივე შესასვლელი თაღოვანია და შიგნიდან გადახურულია ქვის არქიტრავით. არქიტრავების ზემოთ კარის ღიობის სიგანის თითო თაღოვანი ნიშია. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, შეისრულთაღოვანი თითო ღრმა სარკმელია, სარკმლის ორივე მხარეს - გეგმით ნახევარწრიული თაღოვანი ნიში. სამხრეთ ნიშს, რომელიც იატაკიდან იწყება, ხის კარი აქვს. კანკელი ხის ყოფილა (შემორჩენილია ერთი ძელი). დარბაზის სამივე კედელში თითო შეისრულთაღოვანი სარკმელია, გრძივი კედლების სარკმლების ქვეშ - თითო თაღოვანი ნიში. გრძივი კედლების შუა ნაწილში და დასავლეთ კუთხეებში თითო მარტივი პილასტრია. რომლებსაც შეისრული ფორმის საბჯენი თაღები ეყრდნობა. შეისრულია კამარაც.

ფასადებზე სამივე შესასვლელი ჩასმულია მცირედ შეღრმავებულ სწორკუთხა არეში. რომელიც დასრულებულია აგურის სამსაფეხურიანი ფრიზით. დასავლეთ კარის თავზე მცირე სწორკუთხა ნიშია, რომლის ორივე მხარეს აგურის წყობის შეღრმავებით გამოყვანილია ერთ ვერტიკალზე განლაგებული ორ-ორი რომბი და თითო სამკუთხედი. ჩრდილოეთ კარის თავზე და განივი კედლების ფრონტონებში თითო შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული. დასავლეთ კედელზე დაშენებულია გეგმით კვადრატული და ოთხივე მხარეს თაღებით გახსნილი აგურის ვიწრო სამრეკლო. განივ ფასადებზე შემორჩენილია აგურის ორსაფეხურიანი ლავგარდნის მცირე ნაწილები. ეკლესია გადახურული ყოფილა ღარიანი კრამიტით.
ფერდინანდ მარი ლესეფსი

ფერდინანდ მარი ლესეფსი (; დ. 19 ნოემბერი, 1805, ვერსალი — გ. 7 დეკემბერი, 1894, შენე, იველინის დეპარტამენტი) — ფრანგი დიპლომატი, მეწარმე. განათლებით იურისტი. 1854 წელს ეგვიპტის მმართველ საიდ-ფაშასაგან მიიღო კონცესია სუეცის არხის გასაყვანად. ჩამოაყალიბა სუეცის არხის საყოველთაო კომპანია. 1854-1869 წლებში ხელმძღვანელობდა არხის მშენებლობას. 1879-1889 წლებში იყო თავმჯდომარე პანამის არხის გამყვანი სააქციო საზოგადოებისა, რომლის გაკოტრების გამო ლესეფსი 1893 წელს გაასამართლეს. პარიზის სასამართლომ მას 5 წლის პატიმრობა მიუსაჯა, მაგრამ მალე გაათავისუფლეს. 1875 წლიდან ინგლისის სამეფო საზოგადოების საპატიო წევრი იყო. 1884 წელს აირჩიეს საფრანგეთის აკადემიის წევრად.
სალვადორ ედუარდ ლურია

სალვადორ ედუარდ ლურია (; დ. 13 აგვისტო, 1912, ტურინი, იტალია — გ. 6 თებერვალი, 1991) — ამერიკელი მიკრობიოლოგი, აშშ-ის მეცნიერების ეროვნული აკადემიის წევრი (1959), მიკროორგანიზმების გენეტიკის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ჰქონდა ნაშრომები ვირუსოლოგიის დარგში. აღწერა ბაქტერიოფაგების აგებულება. ბაქტერიებისა და ვირუსების გენეტიკაში ნაშრომებისათვის 1969 წელს, ალფრედ ჰერშისთან და მაქს დელბრუკთან ერთად მიენიჭა ნობელის პრემია.
აპოლინარიო მაბინი

აპოლინარიო მაბინი (დ. 22 ივლისი, 1864 — გ. 13 მაისი, 1903) — ფილიპინების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მოღვაწე. ფარული პატრიოტული ორგანიზაციის, ფილიპინების ლიგის (1892-1893) ერთ-ერთი დამფუძნებელი და ლიდერი. 1898 წლიდან აქტიურად მონაწილეობდა რევოლუციურ ბრძოლაში და ფილიპინების რესპუბლიკის მთავრობის ჩამოყალიბებაში. იყო წვრილი ბურჟუაზიის იდეოლოგი, რევოლუციურ-დემოკრატიული ხალხოსნური ფრთის ლიდერი რესპუბლიკურ ბანაკში. 1899 წლის 2 იანვრიდან იყო პრემიერი და საგარეო საქმეთა მინისტრი. ამერიკა-ფილიპინების ომის (1899-1901) დროს მოითხოვდა ამერიკელი დამპყრობლების წინააღმდეგ ბრძოლის გაგრძელებას, მაგრამ ბურჟუაზიულ-მემამულურ დაჯგუფებამ, რომელიც აშშ-თან კომპრომისის მომხრე იყო აიძულა მაბინი 1899 წლის 7 მაისს გადამდგარიყო. 1899 წლის დეკემბერში ამერიკელებმა დაატყვევეს. 1900 წლის სექტემბერში გაათავისუფლეს. 1901 წლის იანვარში პატრიოტული სტატიების პუბლიკაციისთვის გადაასახლეს კუნძულ გუამზე. სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე, 1903 წლის თებერვალში, აღიარა აშშ-ის ხელისუფლება ფილიპინებზე და სამშობლოში დააბრუნეს. გადასახლებაში დაწერა ფილიპინების რევოლუციური ისტორია, რომელშიც იცავდა თავის პოლიტიკურ პოზიციას და გმობდა კაპიტულანტებს.
ანტონ ვან ლევენჰუკი

ანტონ ვან ლევენჰუკი (; დ. 24 ოქტომბერი, 1632, დელფტი — გ. 26 აგვისტო, 1723, დელფტი) — ნიდერლანდელი ბუნებისმეტყველი, მეცნიერული მიკროსკოპიის ფუძემდებელი, ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1680-დან). ამზადებდა ოპტიკურ ლინზებს, რომლებიც 150-300-ჯერ ადიდებდნენ. მათი საშუალებით პირველმა დაინახა და შეისწავლა სპერმატოზოიდი (1667), ბაქტერიები (1683), ერითროციტები, აგრეთვე უმარტივესები, ცალკეული მცენარეული და ცხოველური უჯრედები, ჩანასახები, კუნთოვანი ქსოვილები; შეისწავლა 200-ზე მეტი მცენარისა და ცხოველის ნაწილები და ორგანოები. ლევენჰუკმა აღნიშნა განსხვავება ერთ და ორლებლიან მცენარეთა აგებულებას შორის. პირველმა აღწერა ბუგრების პართენოგენეზი (1695-1700). ცხოველთა განვითარების საკითხში ემხრობოდა პრეფორმიზმს და ამტკიცებდა, რომ სპერმატოზოიდი თავიდანვე შეიცავს ჩამოყალიბებულ ჩანასახს. უარყოფდა თვითჩასახვას.
ტიპუ სულთანი

ტიპუ სულთანი (კანნადა ಿ್ು ು್ಾ್, ურდუ ) —
(1750 წელი, დევანაჰალი —1799 წელი, სერინგაპატამი), ცნობილი, ასევე, როგორც მაისურის ვეფხვი — მაისურის სამეფოს დე-ფაქტო მმართველი. ის იყო ჰაიდარ ალის, მაისურის სამეფოს არმიის ოფიცრის და მისი მეორე ცოლის, ფატიმას (იგივე ფაჰრ-უნ-ნისის) ვაჟი. მან მიიღო მთელი რიგი საპატიო წოდებები, ასევე ცნობილია, როგორც — სულთანი ფათიჰ ალი ხან შაჰაბი, ტიპუ საჰიბ ბაჰადურ–ხანი, ტიპუ სულთან ფათიჰ ან ბაჰადურ ჰან ტიპუ სულთანი.

ბიოგრაფია
ტიპუს ბავშვობაში მამამ ჰაიდარ ალიმ ხელში ჩაიგო მაისურის სამეფოს მმართველობა. მამის სიკვდილის შემდეგ ის გახდა სამეფოს მმართველი. მმართველობასთან ერთად, ტიპუ იყო სწავლული, მხედართმთავარი და პოეტი. იგი სარწმუნოებით მუსლიმი იყო, ხოლო მისი ქვეშევრდომების უმრავლესობა ინდუსი. ფრანგების თხოვნით, მან ააგო, აგრეთვე, პირველი ქრისტიანული ტაძარი მაისურის სამეფოში. იცოდა რამდენიმე ენა. ტიპუ სულთანს მიაკუთვნებენ ქვეყნის გასაძლერებლად მთელი რიგი ადმინისტრაციული და სამხედრო რეფორმების გატარებას მაისურის სამეფოში.ტიპუმ რამდენიმე ბრწყინვალე გამარჯვება მოიპოვა ანგლო–მაისურის ომებში ინგლისელი დამპყრობლების წინააღმდეგ და მამის გარდაცვალებამდე ერთი წლით ადრე, აიძულა ინგლისელები 1784 წელს ხელი მოეწერათ მანგალორეს ხელშეკრულებისათვის.

ის აქტიურად ეწეოდა თავისი მეზობლების წინააღმდეგ ექსპანსიონისტურ პოლიტიკას. სასტიკად ახშობდა აჯანყებებს სამეფოს ფარგლებში, რაც მთელი ერების დეპორტირებითა და ციხეში ჩასმითაც კი მთავრდებოდა. ტიპუ ინგლისელთა შეურიგებელ მტრად რჩებოდა. 1789 წლისათვის იგი დამარცხდა ანგლო–მაისურის მესამე ომში და იძულებული გახდა ხელი მოეწერა დამამცირებელი ზავისთვის. დაკარგა რა ადრე მოპოვებული ტერიტორიების ნაწილი, კერძოდ, მალაბარი და მანგალორე, მან ინგლისელთა წინააღმდეგ კოალიციის შექმნა შესთავაზა ოსმალეთის იმპერიას და ფრანგებსაც კი. ანგლო-მაისურის მეოთხე ომის დროს ტიპუ სულთანის წინააღმდეგ გაერთიანდა ოსტ-ინდოეთის კომპანია და ჰაიდარაბადის ნიზამი. ტიპუ სულთანი მოკლულ იქნა ბრძოლაში სერინგაპატამის ციხის დაცვისას 1799 წლის 4 მაისს.
სპერმატოზოიდი

სპერმატოზოიდი — მამრობითი სასქესო უჯრედი. აღმოაჩინა გამმა 1677 წელს. სპერმატოზოიდი წარმოიქმნება მამრობით სასქესო ჯირკვალში — სათესლეში. უფრო ხშირად გავრცელებულია სპერმატოზოიდის ძაფისებური ფორმები, რომელთა სამოძრაო აპარატია კუდი. კიბოსნაირებს, მრგვალი ჭიების, ტკიპებისა და ზოგი სხვა ცხოველის სპერმატოზოიდები უკუდოა. თითოეული სახეობისათვის დამახასიათებელია სპერმატოზოიდის განსაზღვრული ფორმა. სპერმატოზოიდის სიგრძე სხვადასხვაა და არ არის დამოკიდებული ცხოველის განვითარების დონესა და სხეულის ზომაზე. ცხოველთა უმრავლესობის სპერმატოზოიდები შედგება 2 ძირითადი ნაწილისაგან — თავისა და კუდისაგან. თავის ძირითადი ელემენტია ბირთვი და მის აპიკალურად მდებარე აკროსომა. კუდის მთავარი სტრუქტურული ელემენტია ღერძული ძაფი (აქსონემა), რომელიც იწყება შუა ნაწილში მოთავსებული ბაზალური სხეულიდან და მთელ კუდს გასდევს. ღერძული ძაფის ულტრასტრუქტურა წამწამების აგებულების მსგავსია. იგი შედგება ცენტრალური 2 მიკრომილაკისაგან, რომლის ირგვლივაც განლაგებულია 9 ორმაგი მიკრომილაკი. შუა ნაწილში, ღერძული ძაფის ირგვლივ, მოთავსებულია სპირალურად დალაგებული მიტოქონდრიები, რის გამოც სპერმატოზოიდის მეტაბოლური და ენერგეტიკული აქტივობა ამ უბანთანაა დაკავშირებული.

მცენარეთა სპერმატოზოიდი წარმოიქმნება ანთერიდიუმში. თესლოვანი მცენარეების უმრავლესობის სპერმატოზოიდები უშოლტოა და ამიტომაც აქტიურად ვერ მოძრაობენ. მწვანე და წაბლა წყალმცენარეების, ზოგიერთი უმდაბლესი სოკოების, ხავსების, სელაგინელების და სხვ. სპერმატოზოიდებს 2 და მეტი შოლტი აქვთ. სპერმატოზოიდს არ აქვს ცელულოზოვანი გარსი, მეტწილად ძალიან წვრილია, აქვს დიდი ბირთვი და მცირე რაოდენობით ციტოპლაზმა.
ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია

ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ახმეტაში. დგას საბეროს უბნის თავზე, ტყიან ბორცვზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (6,8 4,9 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით, რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. წყობა ირეგულარულია. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: სახურავზე აყრილია კრამიტის საფარი და ზედ მცენარეულობაა ამოსული, ჩამონგრეულია აფსიდის თაღისა და კამარის მნიშვნელოვანი ნაწილი.

შესასვლელი დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნაწილშია. კარი თარაზულადაა გადახურული. აღმოსავლეთით მოკლე მხრებით გამოყოფილი ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია, რომელიც ინტერიერის განათების ერთადერთი წყაროა. სარკმლის ორივე მხარეს მცირე ზომის თითო სწორკუთხა ნიშია. აფსიდი გადახურულია კონქით, დარბაზი - ცილინდრული კამარით.

ინტერიერი შელესილია. ფასადები სადაა, კედლები დასრულებულია შირიმის ქვებით ნაწყობი თაროსებრი ლავგარდნით.
ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია (საბერო)

ახმეტის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ახმეტაში. დგას საბეროს უბნის სამხრეთით. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (6,8 5 მ). ნაგებია ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. გარეთა კუთხეებში და ალაგ-ალაგ ფასადებზე შირიმია გამოყენებული. შირიმისაა აღმოსავლეთ სარკმლის საპირეც. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილია აღმოსავლეთის, დასავლეთის და ჩრდილოეთის კდლები და სამხრეთ კედლის მცირე ნაწილი.

შესასვლელი სამხრეთიდანაა (შემორჩენილია კარის დასავლეთ წირთხლის მცირე ნაწილი). აღმოსავლეთით დარბაზის გრძივი კედლებიდან მოკლე ორსაფეხურიანი მხრებით გამოყოფილი აფსიდია, რომლის ღერძზეც თაღოვანი სარკმელია. აფსიდი გადახურული ყოფილა კონქით (შემორჩენილია მცირე ნაწილი) დასავლეთის ორივე კუთხის პილასტრი ორსაფეხურიანი ყოფილა.
ჟიულ ბასტიენ-ლეპაჟი

ჟიულ ბასტიენ-ლეპაჟი (; დ. 1 ნოემბერი, 1848, დამვილერი, შამპანი — გ. 10 დეკემბერი, 1884, პარიზი) — ფრანგი ფერმწერი.

შემოქმედება
სწავლობდა პარიზის ნატიფი ხელოვნების სკოლაში (1867-დან). წერდა გლეხების ცხოვრების ამსახველ რეალისტურ ტილოებს („თიბვა“, 1877, ლუვრი, პარიზი), პორტრეტებს, ისტორიული ხასიათის სურათებს („ჟანა დ'არკი“, 1879, მეტროპოლიტენ-მუზეუმი, ნიუ-იორკი); ზოგჯერ აიდეალებდა რელიგიურ პატრიარქალურ ყოფას.
ადოლფ ბასტიანი

ადოლფ ბასტიანი (; დ. 26 ივნისი, 1826, ბრემენი — გ. 2 თებერვალი, 1905, პორტ-ოვ-სპეინი, კ.ტრინიდადი) — გერმანელი ეთნოგრაფი, განათლებით ექიმი. ხელმძღვანელობდა მრავალ სამეცნიერო ექსპედიციას მსოფლიოს ყველა კუთხეში, შეაგროვა უამრავი ეთნოგრაფიული მასალა. დააარსა ბერლინის ხალხთმცოდნეობის მუზეუმი (1868). თავისი კვლევა-ძიებისას უმთავრესად დაინტერესებული იყო შესასწავლი ხალხის სულიერი კულტურით. ფსიქოლოგია მიაჩნდა „მომავლის მეცნიერებად“. მისი იდეა, რომ ადამიანთა ფსიქიკის ერთიანობა განაპირობებს ყველა ადამიანის კულტურულ ერთიანობას, პროგრესული იყო. მაგრამ ზოგიერთ საკითხში იდეალურ პოზიციებზე იდგა.
უილიამ ბაფინი

უილიამ ბაფინი (; დ. 1584 — გ. 23 იანვარი, 1622, ორმუზი) — ინგლისელი პოლარელი მკვლევარი. 1612–1616 წლებში მონაწილეობდა ჩრდილო-დასავლეთის გასასვლელის ძებნაში, 1615 წელს გამოიკვლია ჰუდსონის ყურე, 1616 — გრენლანდიის დასავლეთით მდებარე ზღვა (დაერქვა მისი სახელი). აღმოაჩინა ჰეისის ნახევარკუნძული (გრენლანდია). ელზმირისა და დევონის კუნძულების დიდი ნაწილი (კანადის არქტიკული არქიპელაგი). ბაფინის სახელი ეწოდა კანადის არქტიკული არქიპელაგის ერთ-ერთ კუნძულს.
დუისის ეკლესია (ღვინეთი)

დუისის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ დუისში. დგას სოფლის აღმოსავლეთით 800 მეტრზე, მდინარე ალაზნის მარცხენა ნაპირას, ღვინეთად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, გეგმით სწორკუთხა (5,9 4,25), ნაგებია ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. კედლები შიგნით და გარედან ბათქაშითაა მოსწორებული.

შესასვლელი სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდანაა. სამხრეთ კარი შიგნიდან თაღოვანია, გარედან - სწორკუთხა. ჩრდილოეთ კარი ორივე მხრიდან თარაზულად ყოფილა გადახურული (შემორჩენილია კვალი).

აღმოსავლეთით კონქით გადახურული ნახევარწრიული აფსიდია, რომელიც გრძივი კედლებისგან ორ-ორი საფეხურითაა გამოყოფილი. აფსიდის ღერძზე მაღალი თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო პატარა სწორკუთხა ნიშია. სარკმლის ქვემოთ, კედელთან, ტრაპეზია (წაქცეულია). საკურთხეველი დარბაზისაგან გამოყოფილია კანკელით (გვიანდელია), რომლის ღერძზე აღსავლის კარია, გვერდებზე - თითო თაღოვანი ღიობი. დარბაზის სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თითო თაღოვანი სარკმელია. დასავლეთ სარკმლის თაღის წვერი კამარის ქუსლის დონეზეა. დარბაზი ცილინდრული კამარით ყოფილა გადახურული, რომლისგანაც მხოლოდ ჩრდილოეთ გვერდის ნაწილიღა შემორჩა.

ჩრდილოეთ ფასადზე შემორჩენილია თაროსებრი ლავგარდნის რამდენიმე ქვა.

ეკლესიის სამხრეთ-დასავლეთით ოციოდე მეტრზე, ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით ნაშენი, გეგმით კვადრატული (8,7 8,7 მ) ნაგებობის დასავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებია შემორჩენილი. დასავლეთ კედელს შესასვლელის სამხრეთ წირთხლის მცირე ნაწილი შემორჩა.
ჯონ პლანტაგენეტ ბედფორდი

ჯონ პლანტაგენეტ ბედფორდი (; დ. 20 ივნისი, 1389 — გ. 11 სექტემბერი, 1435, რუანი) — ჰერცოგი, ინგლისის სახელმწიფო მოღვაწე. ინგლისის მეფე ჰენრი -ის ძმა. განაგებდა ინგლისს ჰენრი -ის საფრანგეთში ყოფნისას. 1416 წელს სარდლობდა ფლოტს, რომელმაც დაამარცხა საფრანგეთის ფლოტი სენის შესართავთან. ჰენრი -ის სიკვდილის შემდეგ ბედფორდმა საფრანგეთის და ინგლისის მეფედ გამოაცხადა მცირეწლოვანი ჰენრი , თვითონ კი საფრანგეთის რეგენტი გახდა. 1423 წელს შეუკავშირდა ბურგონის ჰერცოგს. 1424 წელს დაამარცხა ფრანგები ვერნეისთან ბრძოლაში. 1428 წელს ალყა შემოარტყა ორლეანს, მაგრამ ჟანა დ'არკთან ბრძოლაში დამარცხდა. მისი მმართველობისას შედგა ჟანა დ'არკის სასამართლო პროცესი.
უნგრეთის ეროვნული ასამბლეა

უნგრეთის ეროვნული ასამბლეა — ერთპალატიანი წარმომადგენლობითი და საკანონმდებლო ორგანო უნგრეთში.

ეროვნული ასამბლეა შედგება 199 დეპუტატისაგან, რომლებსაც ირჩევენ 4 წლის ვადით. დეპუტატებს არჩევა ხდება შერეული სისტემით. დეპუტატს ირჩევენ მაჟორიტარული და პროპორციული საარცევნო სისტემის საფუძველზე (ბარიერი 5 %).
აწყურის ეკლესია

აწყურის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ აწყურში. დგას სოფლის ჩრდილოეთით ვენახებში. განეკუთვნება საუკუნეს.

ეკლესია დარბაზულია (6,8 4,3 მ), ნაშენია რიყის ქვით, აგურითა და კირის დუღაბით. კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა. კონსტრუქციული ნაწილები და კარ-სარკმლები აგურითაა გამოყვანილი. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამოშლილია კონქი და დარბაზის კამაროვანი გადახურვა, მონგრეულია კედლის ზედა ნაწილები.

შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. ორივე კარი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან - თარაზულადაა გადახურული. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო თაღოვანი ნიშია. ჩრდილოეთ ნიში გეგმით ნახევარწრიულია და სამხრეთ ნიშზე უფრო დიდია. დარბაზის გრძივი კედლების შუაში და დასავლეთ კუთხეებში მარტივი პილასტრებია, რომლებსაც კამარის საბჯენი თაღები (შემორჩენილია ქუსლების ნაწილები) ეყრდნობოდა. სამხრეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო თაღოვანი სარკმელია.
აწყურის წმინდა ელიას ეკლესიები

აწყურის წმინდა ელიას ეკლესიები — ეკლესიები ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ აწყურში. ორივე დგას სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 3-3,5 კილომეტრზე, ტყეში, ერთმანეთისაგან ასიოდე მეტრის დაშორებით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ორივე ეკლესია დარბაზულია, გეგმით სწორკუთხა, ნაგებია რიყის ქვით.

ზემო ეკლესია
ზემო ეკლესია (6,2 4,6 მ) შემაღლებულ ადგილზე დგას. მისი კედლები შიგნიდან და გარედან მობათქაშებულია. ძეგლი თითქმის მთლიანად დანგრეული, შემორჩენილია ეკლესიის აღმოსავლეთ ნახევარი და ჩრდილოეთ კედლის მცირე ნაწილი, რომელშიც შესასვლელის აღმოსავლეთ წირთხლი შეიმჩნევა. ნახევარწრიულ აფსიდში ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია, სარკმლის სამხრეთით - მცირე ნიში.

ქვემო ეკლესია
ქვემო ეკლესიიდან (6,5 4,5 მ) მცირე სიმაღლეზე მხოლოდ დასავლეთის, სამხრეთის და ჩრდილოეთის კედლებიღა დგანან. შესასვლელი ჩრდილოეთიდან ჰქონია. მეორე კარი, რომელიც მინაშენში (დანგრეულია) გადიოდა, სამხრეთითაა.
აწყურის კვირაცხოვლის ეკლესია

აწყურის კვირაცხოვლის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ აწყურში. დგას სოფლის სამხრეთით ერთ კილომეტრზე, მთაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (3,65 3,1 მ), უაფსიდო, ნაგებია რიყის ქვით. წყობა ირეგულარულია. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა. აღმოსავლეთ კედელში ვიწრო, სწორკუთხა სარკმელია, მის ორივე მხარეს — თითო პატარა ნიში. დარბაზი საკურთხეველთან ერთად გადახურულია შეისრული ფორმის სხმული კამარით. ეკლესიას ქვიშაქვის თხელი ქვებით ნაწყობი თაროსებრი ლავგარდანი აქვს. ეკლესია გადახურული ყოფილა კრამიტით.
კაასუიტსუპი

კაასუიტსუპი — 2009 წლიდან გრენლანდიის ერთ-ერთი კომუნა (სულ ოთხიდან).

მოსახლეობა — 17679 ადამიანი (2009). ცხოვრობენ 660 ათას. კმ²-ზე. უდიდესი ქალაქი და ადმინისტრაციული ცენტრია ილულისატი. (4528 ადამიანი ). მთელი მოსახლეობა ცხოვრობს სანაპიროზე და მახლობელ კუნძულებზე. კონტინენტურ ნაწილს იკავებს ყინული.

კაასუიტსუპის კომუნა შედგება ყოფილი კომუნებისგან: კაანააკისგან, უუმანაკისგან, უპერნავიკისგან, კეკერტარსუაკისგან, ილულისატისგან, კასინგიანგუტისგან და ასიაატისგან.

კომუნა იკავებს იმხელა ფართობს, რომ იქ დაეტევა მთელი უკრაინა. ეს არის მსოფლიოში ყველაზე დიდი ადმინისტრაციული ერთეული. კომუნა ჩრდილო-დასავლეთით ესაზღვრება კანადას.
წინუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია

წინუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესიები ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ წინუბანში. დგას სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით 200 მეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია უაფსიდოა (4,3 3,6 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. შემორჩენილია მხოლოდ ჩრდილო და დასავლეთ კედლების ნაწილები (სიმაღლე 1,3-1,5 მ). ეკლესიას შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია.
კრუსიბლის თეატრი

კრუსიბლის თეატრი  — თეატრი ქალაქ შეფილდში, ინგლისში, აიგო 1971 წელს და განლაგებულია ქალაქის ცენტრში. ეს თეატრი გამოიყენება როგორც თეატრალური სპექტაკლებისთვის, ასევე სნუკერის მთავარი ტურნირის — მსოფლიო ჩემპიონატის გასამართადაც.

თეატრი
კრუსიბლში უმეტესწილად იდგმება ახალი სცენები ან პიესები, ასევე იმართება უკვე ცნობილი დადგმების რეპეტიციები. ახალი დადგმები ფასდება შეფილდის თეატრების წარმომადგენლების ჯგუფით.

სპორტული ღონისძიებები
ყველაზე მნიშვნელოვანი შეჯიბრი კრუსიბლში — სნუკერის მსოფლიო ჩემპიონატი. ის ტარდება ყოველწლიურად 30-ზე მეტი წლის განმავლობაში (1977 წლიდან). 2009 წელს მსოფლიო ჩემპიონატის გამართვის კონტრაქტი გახანგრძლივდა ხუთი წლით. შენობაში ასევე იმართება მაგიდის ჩოგბურთისა და სქუოშის პროფესიონალური ტურნირების მატჩები.
ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი 2013

ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი 2013 — რიგით 62-ე ევროპის ჩემპიონატი, რომელიც ჩატარდა უნგრეთის დედაქალაქ ბუდაპეშტში. შეჯიბრი მიმდინარეობდა 2013 წლის 25-დან 28 აპრილამდე.

საპრიზო ადგილები
კაცები
ქალები
მედლების ცხრილი
შედეგების მიმოხილვა
კაცები
–60 კგ
–66 კგ
–73 კგ
–81 კგ
–90 კგ
–100 კგ
+100 კგ
გუნდები
ქალები
–48 კგ
–52 კგ
–57 კგ
–63 კგ
–70 კგ
–78 კგ
+78 კგ
გუნდები
უოლტერ დონალდსონი

უოლტერ დონალდსონი (; დ. , კოტბრიჯი, შოტლანდია — გ. 1973, ბუკინგემშირი, ინგლისი) — შოტლანდიელი პროფესიონალი სნუკერისტი, სნუკერის მსოფლიო ჩემპიონატის ორგზის გამარჯვებული.

უოლტერ დონალდსონი პროფესიონალი უკვე 16 წლის ასაკში გახდა, მას შემდეგ, როდესაც მოიგო ეროვნული ჩემპიონატი ყმაწვილებს შორის. თუმცა თავისი სადებიუტო თამაში სნუკერის მსოფლიო ჩემპიონატზე მან გამართა 1933 წელს — მაშინ მან ნახევარფინალში დათმო ჯო დეივისთან. შემდეგ მან გამოტოვა კიდევ ხუთი ჩემპიონატი, ხოლო, როდესაც დაბრუნდა, მხოლოდ მეოთხედფინალს მიაღწია. როდესაც დაიწყო ომი, დონალდსონი ჯარში გაიწვიეს.

პირველივე ომისშემდგომ ჩემპიონატზე უოლტერმა დაამყარა ახალი რეკორდი სერიის სიდიდეში — ახლა ის შეადგენდა 142 ქულას, რაც იმ დროისთვის შესანიშნავი შედეგი იყო. უკვე შემდეგ პირველობაში დონალდსონი გამარჯვებული გახდა, მან ფინალში დაამარცხა ფრედ დეივისი ანგარიშით 82:63. ამგვარად, უოლტერი გახდა პირველი არაინგლისელი მოთამაშე, რომელმაც შეძლო მსოფლიო ჩემპიონატზე გამარჯვება.

თუმცა, უოლტერმა ვერ შეძლო შემდეგ წელს ტიტულის შენარჩუნება და დათმო ფრედ დეივისთან, მაგრამ მან პირველი ადგილი დაიბრუნა 1950 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე. შემდეგ მან ოთხჯერ ზედიზედ ითამაშა ფინალში, თანაც ყველა გადამწყვეტ მატჩში მას ეთამაშებოდა ფრედ დეივისი. მაგრამ დონალდსონმა ტურნირის მოგება მეტჯერ ვეღარ მოახერხა. ამ წარუმატებლობების შემდეგ მან თქვა, რომ იმედგაცრუებული იყო და წავიდა პროფესიონალური სნუკერიდან.

უოლტერ დონალდსონი გარდაიცვალა სახლში, ბუკინგემშირში, 1973 წელს და დღემდე ის ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ სნუკერისტად მთელი ისტორიის განმავლობაში.

მიღწევები კარიერაში
მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში გამარჯვებული — 1947, 1950
მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში ფინალისტი — 1948, 1949, 1951-1954
სომბატჰეი

სომბატჰეი — უნგრეთის სიდიდით მე-10 ქალაქი. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, ავსტრიის საზღვრის სიახლოვეს. წარმოადგენს ვაშის მედიეს ადმინისტრაციულ ცენტრს. სომბატჰეი უნგრეთის უძველესი ქალაქია. აქ დაიბადა წმინდა მარტინე ტურელი.

სახელი მომდინარეობს უნგრული სიტყებიდან „“ (შაბათი) და „“ (ადგილი), რაც მის საბაზრო ქალაქის ფუნქციებზე მიუთითებს. სწორედ შაბათობით იმართებოდა შუა საუკუნეების ბაზრობები.

სომბატჰეი უნგრეთის უძველესი წერილობით დადასტურებული ქალაქია. იგი ახ. წ. 45 წელს რომაელებმა დააარსეს სახელით კოლონია-კლაუდია-სავარიენსუმი და ის წარმოადგენდა რომის პროვინციის — ზემო პანონიის დედაქალაქს.

დაძმობილებული ქალაქები
სომბატჰეისთან დაძმობილებული ქალაქებია:
ფერარა (იტალია)
კაუფბოირენი (ბავარია, გერმანია)
კოლინგი (დანია)
სისაკი (ხორვატია)
ლაპეენრანტა (ფინეთი)
მარიბორი (სლოვენია)
რამათ-განი (ისრაელი)
იოშკარ-ოლა (რუსეთი)