iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალური ცენტრი

სსიპ ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალური ცენტრი — თეატრი ბათუმში, რომელშიც გაერთინებულია 5 შემოქმედებითი ჯგუფი: საოპერო დასი, სიმფინიური ორკესტრი, კაპელა, ახალგაზრდული მუსიკალური თეატრი და კვარტეტი „ნოტა“.

შენობა წარმოადგენს მოდერნისტული-კლასიკური არქიტექტურის სინთეზს. მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე. წლის განმავლობაში იმართება როგორც საოპერო, ისე დრამატული სპექტაკლები, კონცერტები, საერთაშორისო ფესტივალები, სახელმწიფო ღონისძიებები, გამოფენები, პრეზენტაციები, კონფერენციები, პრესკონფერენციები და სხვა. მუსიკალური ცენტრის დირექტორია გიორგი მიქელაძე.

ისტორია
1993 წლის 16 მარტის აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს №69 ერთობლივი დადგენილებით დაარსდა ბათუმის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრი, რომელიც განთავსდა ბათუმის ილია ჭავჭავაძის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის შენობაში. პირველი საოპერო სპექტაკლი გაიმართა 1993 წლის 3 ოქტომბერს — ზაქარია ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“, რეჟისორი გაიოზ ჟორდანია. თეატრის პირველი სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო, გამოჩენილი ქართველი ტენორი, თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სოლისტი ალექსანდრე ხომერიკი. შემდგომ წლებში თეატრს ხელმძღვანელობდა ნოდარ სურმანიძე.

ბათუმის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრი 2004 წლამდე წარმატებით ახორციელებდა საოპერო და საბალეტო სპექტაკლებს.

2004 წლის 30 სექტემბრის, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს გადაწყვეტილებით ბათუმის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის, აჭარის სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრის, აჭარის სახელმწიფო კაპელისა და ბათუმის ბავშვთა ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის რეორგანიზაციის შედეგად შეიქმნა ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალური ცენტრი, რომლის დირექტორი იყო თენგიზ ჯაფარიძე, დირიჟორი — დავით მუქერია.

2011 წელს, ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალურ ცენტრს გადაეცა რეკონსტრუირებული შენობა — „ხელოვნების ცენტრი“ (არქიტექტორი — ვახტანგ ხმალაძე).

ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალურ ცენტრში გაერთიანებული შემოქმედებითი ჯგუფები (სიმფონიური ორკესტრი, საოპერო დასი, კაპელა, ახალგაზრდული მუსიკალური თეატრი, კვარტეტი „ნოტა“), რომლებიც მონაწილეობას ღებულობენ საერთაშორისო მუსიკალურ პროექტებსა და ფესტივალებში. ასევე, მუსიკალური ცენტრის საოპერო დასის სოლისტები წარმატებით მოღვაწეობენ ევროპის სხვადასხვა თეატრებში.
ბეგლარ ახოსპირელი

ბეგლარ ახოსპირელი (ნამდვილი გვარი აღაიანი; დ. 2 ოქტომბერი, 1880, თელავი, — გ. 26 აპრილი, 1921, თბილისი) — ქართველი პოეტი. „ქართველ გამომცემელთა ამხანაგობის“ სტამბის ასოთამწყობი, ქართული რევოლუციამდელი თეატრის მუშა, სუფლიორი.

გამოცემული აქვს პატარ-პატარა წიგნები – „ლექსები“ (1898), „ჩემი ნანინა“, „ჩემი სიმღერა“ (ორივე 1912). „ცხოვრების სიმღერები“ (1915), „არტრუმის აღება“ (1916), მასვე ეკუთვნის პოემები „სოლომონ გმირი“ (1899), „შვილის მკვლელი“ (1900), „შანტაჟისტები და გეურქაღა“ (1907), ვოდევილი „ოცდაათი თუმანი“ (1904), დრამატული პოემები – „მშვენება და სიყვარული“ (1911). თარგმნა მაქსიმ გორკის „ფსკერზე“ სათაურით „ნაძირალნი“ (1907), ფრიდრიხ შილერის „ნამდვილი მეგობრები“. ბეგლარ ახოსპირელის ლექსი „კ.ლს“ (ესე იგი ლადო კეცხოველს, რომელთანაც ახლო ურთიერთობა უნდა ჰქონოდა), იმ დროს საცენზურო კომიტეტში უმცროს ცენზორად მომუშავე პართენ გოთუას ხელშეწყობით გამოქვეყნდა გაზეთ „ივერიაში“ (10 ოქტომბერი, 1904). ნაწარმოები ცარიზმის ცენზურამ არ მოიწონა. მკაცრი მეთვალყურეობის ქვეშ მოექცნენ ლექსის ავტორი და რეცენზენტი. ბეგლარ ახოსპირელს აეკრძალა ბეჭდვა, აკრძალეს აგრეთვე მისი ლექსები: „ბუნება ხარობს“, „ტყეში“, „სიმღერა–ცას ჩამოსწყდა ჩემი ბედის ვარსკვლავი“, „სიმღერა — ჰყვავის ჩემი ზაფხული“.

ნაწარმოებებს აქვეყნებდა „გვრიტის“ ფსევდონიმით. დაკრძალულია ვერეს ძველ სასაფლაოზე. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა და გასასვლელი.
ბესიკის მოედანი

ბესიკის მოედანი — მოედანი თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა). ბესიკის, ვახტანგ მოსიძის, კირილე უკლებასა და ვახტანგ კოტეტიშვილის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა საუკუნის ნახევარში. აღნიშნულია მიწისმზომელ ტოვარნიცკის მიერ შედგენილ ქალაქის 1933–1935 წლების გეგმაზე. 1923 წლამდე — დავითის, ერთ-ერთი ასურელი მამის სახელი ერქვა (ამ მოედნიდან მიდიოდა გზა მამადავითის ეკლესიისაკენ), შემდეგ ბესიკის სახელი ეწოდა. მოედნის ნაწილი ჯერ კიდევ 1900 წელს გადაკეთდა სკვერად. ძველად, მამადავითობის დროს, მოედანზე იმართებოდა სახალხო სეირნობა და ჭიდაობა. მოედნის ცენტრში დგას სულხან-საბა ორბელიანის ძეგლი (მოქანდაკე ტ. სიხარულიძე. არქიტექტორი ნ. ლასარეიშვილი).
ბესიკის ქუჩა

ბესიკის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა). რუსთაველის გამზირიდან მთაწმინდის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის ნახევარში. დააპროექტა პოლკოვნიკმა ბანოვმა 1809 წელს. 1843 წლის შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც დავითის ქუჩა, 1923 წელს დაერქვა ბესიკის ქუჩა. შემონახულია საუკუნის 80–90-იანი წლების საცხოვრებელი სახლები. აქვს 1 გასასვლელი.

ოქროყანა
ბესიკის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ოქროყანა). ალექსანდრე ყაზბეგის ქუჩიდან თბილისის ქუჩამდე.
ბეიუკაგა ჰაჯიევი

ბეიუკაგა ჰაჯიევი (; დ. 20 აპრილი, 1958, ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა, აზერბაიჯანის სსრ, საბჭოთა კავშირი — გ. 16 მარტი, 2018, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი ფეხბურთელი და ფეხბრუთის მწვრთნელი.

ადრეული ცხოვრება და კარიერა
ბეიუკაგა ჰაჯიევი დაიბადა 1958 წის 20 აპრილს, ნახიჩევანის რესპუბლიკაში, აზერბაიჯანის სსრ-ში. იგი ფეხბურთის თამაში საბჭოთა მეორე ლიგის კლუბ არაზში დაიწყო.

სამწვრთნელო კარიერა
1999 წელს ბეიუკაგა ჰაჯიევი დაინიშნა კლუბ არაზის მთავარ მწვრთნელად, თუმცა ერთო წლის შემდეგ კლუბი ფინანსური პრობლემების გამო დაიშალა. შემდეგ იგი გაემგზავრა ირანში და რამდენიმე წელი მუშაობდა კლუბ მაშინ საზიში. თავდაპირველად იგი მწვრთნელის დამხმარეს ფუნქციას ასრულებდა, ხოლო შემდგომ მთავარი მწვრთნელი პოზიცია დაიკავა. იგი ერთი წელი აგრეთვე წვრთნიდა თავრიზის კიდევ ერთ კლუბ ტრაქტორს.

2005 წელს ჰაჯიანი მუშაობდა აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მთავარი მწვრთნელის, ვაგიფ სადიგოვის დამხმარედ.

2006 წელს, იგი დაბრუნდა აზერბაიჯანში და მუშაობდა პრეზიდენტის კონსულტანტად კლუბ ბაქოში, თუმცა 2005-06 წლების სეზონის ბოლოს ბაქოს მთავარი მწვრთნელის ასგარ აბდულაევის გათავისუფლების გამო, იგი გუნდის მეურვედ დაინიშნა. მან უკანასკნელი 8 თამაში მიყოლებით მოიგო და ასეთი მაჩვენებელი გუნდს ჩემპიონობის მოპოვების საშუალებას აძლევდა. შემდეგ სეზონში მან ბაქოსთან ერთწლიანი კონტრაქტი გააფორმა. თუმცა კლუბმა ეს სეზონი მესამე ადგილით დაასრულა; აგრეთვე გამოვარდა ორი ევროპული ტურნირიდან პირველ რაუნდში. ამის გამო ჰაჯიევის ერა კლუბ ბაქოში დასრულდა.

საქმიანობისგან ორ-წლიანი პაუზის შემდეგ, ჰაჯიევი დაინიშნა კლუბ სტანდარდის ახალ მწვრთნელად (ვალდას ივაუშკას შემცვლელად). ეს სეზონი ჰაჯიევის მენეჯერულ კარიერაში ყველაზე ცუდი გამოდგა, რადგან კლუბი აზერბაიჯანის პირველ დივიზიონში დაქვეითდა.

ნეფთჩი ბაქო
2011 წელს, ნეფთჩი ბაქოს პრეზიდენტმა სადიგ სადიგოვმა იგი იმ კლუბში მიიწვია, რომელიც 2011-2012 წლების სეზონის ჩემპიონობას იცავდა. წარმატებული სეზონი ჰაჯიევმაც გაიმეორა და ნეფთჩი ბაქოს სეზონი ზედიზედ მეორედ მოაგებინა.

2012 წელს იგი გახდა პირველი აზერბაიჯანელი მწვრთნელი, რომელმაც მიაღწია ევროპის თასის ჯგუფურ ეტაპს: 2012-13 წლების უეფას ევროპა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე ნეფთჩი ბაქო აპოელის დამარცხებით მოხდვა (ნეფთჩი ბაქო გახდა პირველი აზერბაიჯანული კლუბი, რომელმაც ევროპული ტურნირის ამ ეტაპს მიაღწია).

გარდაცვალება
2018 წლის თებერვალში ჰაჯიევმა გულის შეტევა მიიღო; გულის შეტევიდან ერთი თვის შემდეგ იგი გარდაიცვალა.
სომხეთ-ამერიკის შეერთებული შტატების ურთიერთობები

სომხეთ-ამერიკის შეერთებული შტატების ურთიერთობები — მოიცავს სომხეთსა და ამერიკის შეერთებული შტატებს შორის ორმხრივ დიპლომატიურ ურთიერთობას. 2006 წლის 27 მარტს სომხეთმა ხელი მოაწერა ხელშეკრულებას შეერთებულ შტატებთან, რომელიც ძალაში შევიდა 2006 წლის 29 სექტემბერს. იმ პირობით, თუ სომხეთის მთავრობა მიაღწევს პროგრესს ურთიერთთანამშრომლობის პოლიტიკის შესრულების კრიტერიუმებზე (როგორებიცაა: კორუფცია, სამართლიანი მმართველობა და ინვესტიცია ხალხში), ხელშეკრულება ხუთი წლის განმავლობაში სომხეთს 235 მილიონ აშშ დოლარს შესთავაზებს. 2012-2013 წლებში შეერთებულმა შტატებმა და სომხეთმა დაგეგმეს პირველი ერთობლივი სამხედრო წვრთნების ჩატარება, რომლის დროსაც სომეხი ჯარისკაცები გაიწვრთნენ თავიანთი სამშვიდობო ოპერაციებისთვის.

ეკონომიკური ურთიერთობები
1992 წელს სომხეთმა ხელი მოაწერა სამ ხელშეკრულებას შეერთებულ შტატებთან, რამაც გავლენა მოახდინა ორ ქვეყანას შორის ვაჭრობაზე. შეთანხმებები იქნა რატიფიცირებული სომხეთის პარლამენტის მიერ 1995 წლის სექტემბერში და ძალაში შევიდა 1996 წლის დასაწყისში. მასში შედის „შეთანხმება სავაჭრო ურთიერთობებზე“, „ინვესტიციის წახალისების შესახებ ხელშეკრულება“ და ხელშეკრულება „ინვესტიციების წახალისებასა და დაცვა“ (ზოგადად უწოდებენ, როგორც ორმხრივ ინვესტიციების ხელშეკრულებას, ან „“-ს). სომხეთს არ აქვს ორმხრივი დაბეგვრის ხელშეკრულება შეერთებულ შტატებთან. 1994 წლის კანონი „უცხოური ინვესტიციების შესახებ“ არეგულირებს ყველა პირდაპირ ინვესტიციას სომხეთში, მათ შორის შეერთებული შტატებიდანაც.

ამჟამად დაახლოებით 70 ამერიკული კომპანია ფლობს ბიზნესს სომხეთში, მათ შორის „“-ი, „“-ი და „“-ი. ასევე ბიზნესს ფლობენ აშშ-ში დაფუძნებული ინფორმაციული ტექნოლოგიური ფირმების რამდენიმე შვილობილი კომპანიები, მათ შორის „ “-ი, „ ინკუბატორი“, „-“-ს ჩამოსასხმელი ქარხანა, სამკაულების და ტექსტილის წარმოების საშუალებები, სპილენძისა და მოლიბდენის რამდენიმე სამთო და ჰოვნანიანის საერთაშორისო სამშენებლო კომპანიები.

სავაჭრო ურთიერთობები
სომხეთის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, აშშ-მ დაამყარა დიპლომატიური ურთიერთობები ამ ქვეყანასთან. შეერთებული შტატები ასევე მხარს უჭერს სომხეთს ყველა ისეთ მცდელობაში, როგორიცაა მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარება და აზერბაიჯანთან და თურქეთთან დახურული საზღვრების გახსნას, რაც ხელს შეუწყობს რეგიონის კეთილდღეობის განვითარებას. აშშ -ს აქვს მრავალი სავაჭრო ხელშეკრულება სომხეთთან, როგორიცაა ვაჭრობისა და ინვესტიციის ხელშეკრულება („“), სავაჭრო ურთიერთობათა შესახებ შეთანხმება, და ორმხრივი ინვესტიციის ხელშეკრულება („“-ი). შტატები და სომხეთი ხშირად იწვევენ აშშ-სომხეთის ერთობლივ ეკონომიკურ ჯგუფს („“-ს), რათა განიხილონ საერთო ეკონომიკური და სამთავრობო საკითხები.

სომხების გენოციდი
100 წლის წინ სომხეთმა გაუძლო ორწლიან სასტიკ პერიოდს. ამ პერიოდმა, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც სომხების გენოციდი, გამოიწვია 1,5 მილიონზე მეტი ადამიანის დაიღუპვა ოსმალეთის იმპერიის მმართველობის პერიოდში. შეერთებულმა შტატებმა გენოციდი ოფიციალურად არ აღიარა 2019 წლის 29 ოქტომბრამდე, მანამ სანამ აშშ-ს წარმომადგენელმა პალატამ 405-11 ხმა არ მისცა აღიარების სასარგებლოდ.
სემ ფელეკი

სემ ფელეკი (; დ. 12 მაისი, 1996, ბუხენი, გერმანია) — აზერბაიჯანელი ფეხბურთელი. პოციზიციით შემტევი ნახევარმცველი. ამჟამად თამაშობს კვიპროსის კლუბ „არისში“.

საკლუბო კარიერა
ახალგაზრდული კარიერა
გერმანიაში, ბუხენში დაბადებულმა სემ ფელეკმა ახალგაზრდული კარიერის უმეტესი ნაწილი გერმანულ კლუბ აინტრახტ ფრანკფურტში გაატარა. ახალგაზრდულ დონეზე 1000-ზე მეტი გოლის გატანის გამო, 2010 წელს მისი სახელი ესპანეთის გიგანტურ კლუბ ბარსელონას დაუკავშირდა. 2014 წელს იგი მოხვდა „შოტლანდიის პრემიერშიფის“ კლუბ ბოჩუმში. იგი კლუბში ერთი წლის განმავლობაში რჩებოდა.

ფატიჰ კარაგუმრუკი
2015 წელს, ფელიკის სახელი დაუკავშირდა თურქეთის გიგანტურ კლუბ გალათასარაის. თუმცა, ნაცვლად გალათასარაისა, იგი ამავე წლის ივლისში თურქეთის მეორე ლიგის კლუბ ფატიჰ კარაგუმრუკი-ს შეუერთდა.

ანთალიასფორი
2015 წლის აგვისტოში ფელეკი იჯარით გადავიდა კლუბ ანთალიასპორში, სადაც იგი კლუბის გუნდში თამაშობდა. ალტალიასფორის ძირითად გუნდში მისი დებიუტი შედგა 2016 წლის 21 იანვარს, თურქეთის თასის ეგიდით გირესანპორის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში; თამაში ატალიასფორის გამარჯვებით, ანგარიშით 1:0 დასრულდა. სემ ფელეკმა აგრეთვე ითამაშა თუქრეთის თასის ჯგუფური ეტაპშიც: ფერენბახჩეს წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში იგი 74-ე წუთზე ლიონელ ენგაენს შეენაცვლა; თამაში 2016 წლის 27 იანვარს გაიმართა და 0:0 დასრულდა.

როვანიემენ პალოსეურა
2017 წლის იანვარში სემ ფელეკი შეუერთდა ფინურ კლუბ როვანიემენ პალოსეურას. როვანიემენ პალოსეურა მაისურით, ვეიკაუსლიგაში, მისი დებიუტი შედგა 2017 წლის 17 აპრილს ვასან პალოსეურას წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში. მან კლუბისთვის პირველი გოლი გაიტანა ფინეთის თასის მატჩზე: როვანიემენ პალოსეურასა და ოულუნ პალოსეურას შორის გამართულ თამაშში; აღნიშნული თამაში შედგა 2017 წლის 11 თებერვალს და გაიმარჯვა ფელეკის გუნდმა ანგარიშით 9:0.

კოუპიონ პალოსეურა
ფელეკი ფინეთში 2019 წლის სეზონში დაბრუნდა. მისი კოუპიონ პალოსეურასთან შეთანხმება 2018 წლის 3 დეკემბერს გამოცხადდა.

საერთაშორისო კარიერა
2010 წელს მან ერთი თამაში ჩაატარა თურქეთის ეროვნულ 15-წლამდელთა საფეხბურთო ნაკრებში; აღნიშნული შეხვედრა ნიდერლანდების წინააღმდეგ შედგა და გამარჯვებით, ანგარიშით 3:0 დასრულდა. იგი აგრეთვე წარმოადგენდა აზერბაიჯანის 17-წლამდელთა და 19-წლამდელთა ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებებს. 2012 წლის ივნიში, სემ ფელეკი დაეხმარა აზერბაიჯანის 17-წლამდელთა ნაკრებს, რათა კასპიის თასზე ვერცხლის მედალი მოეგო.
ვახტანგ გორგასლის ქუჩა

ვახტანგ გორგასლის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ორთაჭალა). ვახტანგ გორგასლის მოედნიდან რუსთავის გზატკეცილამდე. ფაქტობრივად მარჯვენა სანაპიროს გაგრძელებაა, რომელიც უერთდება რუსთავის გზატკეცილს (მიემართება სომხეთისა და აზერბაიჯანისკენ). საუკუნის დასაწყისში აქ გაჩნდა ქალაქის ცენტრიდან გადმოტანილი ხელოსანთა (მკალავთა, მჭედელთა, ხარაზთა) რიგები. 1850 წლისთვის მან უკვე ქუჩის სახე მიიღო და მიხეილ ვორონცოვის სახელი ეწოდა. ამასთან დაკავშირებით მისი ერთ-ერთი შენობის კედელში ჩასვეს საგანგებო დაფა წარწერით: „ვორონცოვის ქუჩა გაიხსნა 1850 წელს მისი უმაღლესობის თავად მიხეილ სიმონის ძე ვორონცოვის მეფისნაცვლად ყოფნის დროს“.

ქუჩის მოწყობა მთლიანად დამთავრდა 1851 წელს. მისი სიგანე მაშინ 8-9 მ აღწევდა. ქუჩის ორივე მხარე განაშენიანებული იყო ქარვასლებით, ჩაიხანებით და სხვა. გამოირჩეოდა მსხვილი მესაკუთრის ხალათოვის 3-სართულიანი, მოზაიკური აგურით ნაშენი ქარვასლა (365 ოთახი და რამდენიმე გუმბათოვანი დარბაზი. ქარვასლის სარდაფი გამოიყენებოდა აქლემთა ქარავნის სადგომად. 1929 წელს წყალდიდობის დროს ქარვასლის ფუნდამენტი გამოირეცხა, შენობა ნაწილობრივ დაინგრა და უბედური შემთხვევის თავიდან აცილების მიზნით საერთოდ აიღეს). ამ გზით შემოდიოდნენ ქარავნები ერევნის მხრიდან, ალბათ ამით აიხსნება, რომ თბილისის 1876 წლის გეგმაზე ახლანდელი ვახტანგ გორგასლის ქუჩის ადგილზე დატანილია 2 ქუჩა: ვორონცოვისა და ერევნის. 1922 წელს კომუნალური ქუჩა დაარქვეს, 30-იან წლებში — ალექსანდრე მიასნიკოვის (დატანილია თბილისის 1934 წლის გეგმაზე), 1958 წელს ვახტანგ გორგასლის სახელი უწოდეს.

საბჭოთა ხელისუფლების წლებში ქუჩა გააფართოვეს და კეთილმოაწყვეს. ქუჩაზე არის: თბილისის ბალნეოლოლოგიური კურორტი (1937, არქიტექტორები: ი. ჟიტკოვსკი, მ. კალაშნიკოვი, ბ. კარბინი) — საქართველოს კურორტოლოგიის, ფიზიოთერაპიის, რეაბილატიისა და სამკურნალო ტურიზმის სამედცნიერო-პრაქტიკული ცენტრი; ოფთალმოლოგიის და ნევროლოგიის ეროვნული ცენტრი; ოფთალმოლოგიის და ნევროლოგიის ეროვნული ცენტრი; ადმინისტრაციული შენობების ორთაჭალის კომპლექსი; რესტორანი და სასტუმრო „ნიკალა“, რესტორანი „მარაბდა“; 300 არაგველის მემორიალი (არქიტექტორი ა. ბაქრაძე); არქიტექტურულ-სკულპტურული კომპოზიცია „მაჩაბლის კედელი“ (მოქანდაკე თ. ჭყონია. არქიტექტორი ნ. მგალობლიშვილი); პეტრე ბაგრატიონის მონუმენტი (მოქანდაკე მ. მერაბიშვილი. არქიტექტორი ნ. მგალობლიშვილი); ნიკო ფიროსმანაშვილის (ფიროსმანი) ძეგლი (მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი. არქიტექტორი ნ. მგალობლიშვილი); სკულპტურული კომპოზიცია „სულის ამაღლება“ (მოქანდაკე გ. ჯაფარიძე. არქიტექტორები: ა. მინდიაშვილი, დ. ახვლედიანი). შემონახულია საუკუნის დასასრულისა და საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლები.

აქვს 3 შესახვევი ( შესახვევი — ყოფილი საფეიქრო შესახვევი, შესახვევი — ყოფილი ფაბრიკის ჩიხი), ჩიხი.
სომხეთ-საფრანგეთის ურთიერთობები

სომხეთ-საფრანგეთის ურთიერთობები — მოიცავს სომხეთსა და საფრანგეთს შორის ორმხრივ დიპლომატიურ და კულტურულ ურთიერთობას. სომხეთის და საფრანგეთის ოფიციალური დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა 1992 წლის 24 თებერვალს. ორ ქვეყანას შორის შესანიშნავი ურთიერთობის გამო 2006 წელი საფრანგეთში გამოცხადდა როგორც სომხეთის წელი.

თანამედროვე დიპლომატიური ურთიერთობები
დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა 1992 წლის 24 თებერვალს. 2009 წლის 2 ოქტომბერს ვიგენ ჩიტეჩიანი დაინიშნა საფრანგეთში სომხეთის საგანგებო და სრულუფლებიან ელჩად. 2010 წლის 5 ნოემბერს, სომხეთის რესპუბლიკაში საფრანგეთის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანმა ელჩმა ჰენრი რეინაუდმა სომხეთის პრეზიდენტს სერჟ სარგსიანს სიგელი გადასცა. ასევე, 2011 წლის 1 დეკემბერს ვარდან სირმაკესი დაინიშნა სომხეთის გენერალურ კონსულად ქალაქ მარსელში.

მიუხედავად იმისა, რომ სომხეთში არის ძალიან მცირე ფრანგულენოვანი მოსახლეობა, საფრანგეთთან მისი ისტორიული კავშირის გამო, სომხეთი შეირჩა 2018 წელს ჩატარებულ ორწლიან ფრანკოფონიის სამიტზე. ფრანგული ენა ისწავლება სომხეთის ფრანგულ უნივერსიტეტში, რომელიც მდებარეობს დედაქალაქ ერევანში.

ეკონომიკური ურთიერთობები
2007 წელს ორ ქვეყანას შორის სავაჭრო ბრუნვა 59,2 მილიონ ევროს შეადგენდა (აქედან 56,5 მილიონი ევროს საფრანგეთიდან სომხეთში ექსპორტი შეადგენდა, ხოლო 2,7 მილიონ ევროს კი სომხეთიდან საფრანგეთში მთლიანი ექსპორტი).

სომხების გენოციდი
1915 წელს, ფრანგებმა მიიღეს ათობით ათასი სომეხი თავიანთ ქვეყანაში. საბოლოოდ მოსახლეობის დიდი ნაწილი დასახლდა ლიბანში, ძირითადად ქალაქ ანჯარში.

1998 წელს, საფრანგეთის ეროვნული ასამბლეის დადგენილებით, რომელშიც ნათქვამია, რომ „საფრანგეთი ცნობს 1915 წლის სომხების გენოციდს.“, რაც თურქეთის მხრიდან ძლიერი წინააღმდეგობით იქნა აღქმული.საფრანგეთი ასევე იყო პირველი ევროპული ქვეყანა, რომელმაც ოფიციალურად აღიარა სომხური გენოციდი.

2006 წელს, საფრანგეთსა და თურქეთს შორის დაძაბულობამ იმატა მას შემდეგ, რაც საფრანგეთის ეროვნულმა ასამბლეამ ხმა მისცა კანონპროექტს, რომელიც სომხეთის გენოციდის უარყოფას უკანონო ქმედებად სცნობდა.

სომხები საფრანგეთში
2011 წლის მონაცემებით საფრანგეთში დაახლოებით 600 000 სომეხი ცხოვრობდა, სომხური დიასპორის ფრანგული ოფისის დირექტორმა ჰრატ ვარჯაბედიანმა ისაუბრა სომხური წარმოშობის 400 000 სომეხ ამომრჩეველზე..

„“- ის თანახმად, 2008 წელს, საფრანგეთში სომხური წარმოშობის 14 732 ადამიანი დაიბადა.

სომხური საზოგადოება ძირითადად გვხვდება მარსელში (რომლებიც სომხების გენოციდის შემდეგ აქ ქალაქში დასახლდნენ), ლიონში, ვალენსიში, პარიზსა და მის გარეუბნებში (ძირითადად, არნუვილში, ალფორფილში, კლამარტსა და ისსი-ლეს-მოლინაქში).

საელჩოები
სომხეთის საელჩო არის პარიზში, ხოლო გენერალური საკონსულოები კი ლიონსა და მარსელში.
საფრანგეთის საელჩო სომხეთში მდებარეობს დედაქალაქ ერევანში.
ვახტანგ გორგასლის მოედანი

ვახტანგ გორგასლის მოედანი — მოედანი თბილისში, კრწანისის რაიონში (კალა). მეტეხის ხიდისა და ჟან შარდენის, კოტე (კონსტანტინე) აფხაზისა, ჰოვანეს თუმანიანისა და ვახტანგ გორგასლის ქუჩებს შორის. ვახტანგ გორგასლის სახელი ეწოდა 1958 წელს. თბილისის ძველთაძველი სავაჭრო მოედანი ცნობილია საუკუნიდან. მდებარეობს ქალაქის ორ უძველეს ნაწილს — აბანოთუბანსა და კალას შორის, ხოლო მეტეხის ხიდით დაკავშირებულია მესამე ძველ უბანთან — ისანთან.

მოედანი რამდენიმე სახელითაა ცნობილი: თავდაპირველად, დაბლა ციხესთან სიახლოვის გამო, ერქვა ციხის მოედანი (ასეა დატანილი ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ შედგენილ თბილისის 1735 წლის გეგმაზე). 1750 , ქალაქისა და ციხის გამყოფი კედლის აღების შემდეგ, იხსენიება როგორც ქვემო მეიდანი, მეიდანი (შეტანილია 1841 წლის შედგენილმ ქუჩებსა და მოედნების სიაში, თათრის მაიდანი (დატანილია თბილისის 1851, 1867, 1897, 1934 წლების გეგმებზე), მაიდანი (ასეა შეტანილი თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში; ასევეა თბილისის ქუჩების 1940 წლის ცნობარშიც).

მოედანი იყო კალის სამხედრო (აქ იმართებოდა სამხედრო აღლუმები), საზოგადოებრივი და სავაჭრო ცენტრი. ყოველდღიური ბაზრობის გარდა აქ ეწყობოდა საკვირაო და სადღესასწაულო ბაზრობაც, სადაც ქარავნები აღმოსავლეთი ქვეყნებიდანავ ჩამოდიოდნენ. მოედნის შუაში გამართულ ჩარდახში იდგა დიდი სასწორი — აქედან ხდებოდა პროდუქტების გადანაწილება ბაზრის ტერიტორიაზე („სოფლიდან მოსული საქონელი თავდაპირველად ქალაქის მცხოვრებლებს უნდა ეყიდათ და შემდეგ — ქორვაჭრებს, რისი ნიშანიც ყაფანზე აღმართული ბაირაღი იყო. სრულ 12 საათზე ბაირაღს დაუშვებდნენ და ეს იმას ნიშნავდა, რომ ამის შემდეგ უნდა დაწყებულიყო ვაჭართა და სოფლელთა აღებ-მიცემა“ — იოსებ გრიშაშვილი).

მოედნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში შადრევნიანი წყალსატევი იყო (იარსება დასასრულამდე), რომელშიც კერამიკული მილებით ჩაედინებოდა თაბორის ქედის კალთებიდან გამოყვანილი წყაროს წყალი. მოედანზევე იყო სამეფო დუქნები, ყავახანები, სასადილოები (აშპაშხანა). მოედნის რეკონსტრუქცია დაიწყო საუკუნის 20-იან წლებში ყოფილი შუა ბაზრის (ახლანდელი კოტე აფხაზის ქუჩა) გაფართოებასა და კეთილმოწყობასთან დაკავშირებით. შემდეგი რეკონსტრუქციის დროს (1940-1950) მოედანი გაიხსნა მტკვრის მხარეს. რეკონსტრუქციის შედეგად მოისპო მეტად კოლორიტული განაშენიანება მეტეხის ხიდის გარშემო — შაჰ-ისმაილის მეჩეთი ( – საუკუნეები) და მინარეთი, ქარვასლა, შეკიდებულაივნიანი სახლები, რომელთა პირველი სართულები სავაჭროებს ჰქონდა დათმობილი.

ამჟამად მოედანი საკმაოდ გადატვირთული მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო კვანძია. ძველი მოედნის კოლორიტი ასახულია მრავალ დოკუმენტსა თუ მხატვრულ ნაწარმოებში (ჟან შარდენი, ჟოზეფ პიტონ დე ტურნეფორი, გრიგოლ გაგარინი და სხვა).
ვახტანგ გორგასლის შესახვევი
ვახტანგ გორგასლის შესახვევი — შესახვევი (ხარფუხი), ვახტანგ გორგასლის მოედნიდან ბეთლემის ქუჩამდე, თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც მოედნის და ჩიხებითურთ.
ვახტანგ გორგასლის ჩიხი
ვახტანგ გორგასლის ჩიხი — ჩიხი (ხარფუხი), მისასვლელი იბრაჰიმ ისფაჰანლის ქუჩიდან. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ტყავის შესახვევი.
ვახტანგ გორგასლის ჩიხი
ვახტანგ გორგასლის ჩიხი — ჩიხი (ხარფუხი). მისასვლელი იბრაჰიმ ისფაჰანლის ქუჩიდან. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც კომუნალური ჩიხი.
ვაგიფ ჯავადოვი

ვაგიფ ჯავადოვი (; დ. 25 მაისი, 1989, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი ფეხბურთელი. პოზიციით ფორვარი. ამჟამად იგი თამაშობს აზერბაიჯანის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში.

ჯავადოვმა ფეხბურთის თამაში 7 წლის ასაკში დაიწყო და ჩაირიცხა ეერთ-ერთ ადგილობრივი კლუბის სკოლაში, რომელსაც ვაგიფ პაშაევი მეთაურობდა. 11 წლის ასაკში, იგი შეუერთდა ცსკა-ს ახალგაზრდულ სისტემას და კლუბში თამაში სთრაიკერის პოზიციაზე დაიწყო. 2007 წელს მან დატოვა ცსკა და ყარაბაღს შეუერთდა.

საკლუბო კარიერა
ახალ კლუბში (ყარაბაღში) შესვლის შემდეგ, გურბან გურბანოვის მეთვალყურეობის ქვეშ ვაგიფ ჯავადოვის თამაშმა დიდი პროგრესი განიცადა; ამით მან შეძლო კლუბის გულშემატკივართათვის თავი ალევე შეეყვარებინა. მისი წარმატება დაადასტურა კლუბში გატარებულმა ორმა წელმა, რომლის განმავლობაშიც მან კლუბის 100-მდე თამაშში მიიღო მონაწილეობა და გაიტანა მრავალი გოლი. მან აგრეთვე ითამაშა ევროპალიგის ეგიდით გამართულ ორ მატჩში, 2010 წელს როსენბორგისა და ტვენტეს წინააღმდეგ.

2009 წლის 26 დეკემბერს ჯავადოვმა ოთხწლიანი კონტრაქტი (მისი ღირებულება გაურკვეველია) გააფორმა კლუბ ტვენტესთან. თუმცა, მან კლუბში დებიუტი, მძიმე ტრამვების გამო, პირველი 8 თვის გამვალობაში ვერ მოახერხა.

2010 წლის 30 აგვისტოს ტვენტე ვაგიფ ჯავადოვის 1 წლით კლუბ ბაქოში განათხოვრებას დასთანხმდა.

2011 წლის 29 ივნისს იგი კლუბ ვოლგას შეუერთდა. რუსულ კლუბში 11 გოლის გატანის შემდეგ, 2012 წლის იანვარში ჯავადოვმა კლუბი ხელფასთან შექმნილი პრობლემების გამო თავისუფალი აგენტის სტატუსით დატოვა. 2012 წლის 17 იანვარს კონტრაქტი ყოფილ კლუბ ყარაბაღთან გააფორმა.

2013 წლის ივნისში იგი კლუბ ინტერ ბაქოს შუერთდა. გუნდში ერთი წლის გატარების შემდეგ, მან თურქეთის პირველი ლიგის კლუბ გაზიანტეპისთან ორწლიანი კონტრაქტი გააფორმა. თუმცა მან კლუბი 2015 წლის იანვარში დატოვა და იგივე ლიგის კლუბ ბოლუსპორს შეუერთდა.

საერთაშორისო კარიერა
ვაგიფ ჯავადოვის დებიუტი სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში შედგა 2006 წლის 18 მაისს, მოლდოვას წინააღმდეგ გამართულ მეგობრულ შეხვედრაში. პირველი გოლი გაიტანა 2007 წლის 11 მარტს, ყაზახეთის ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ მეგობრულ თამაშში. აზერბაიჯანის ნაკრების მაისურით მას ჩატარებული აქვს 57 თამაში და გატანილი აქვს 9 გოლი.

პირადი ცხოვრება
ვაგიფ ჯავადოვი არის 1980-იანი წლების ცნობილი აზერბაიჯანელი ფეხბურთელის, ისგანდარ ჯავადოვის ძმისშვილი.
თინა მახარაძე

თინა მახარაძე (დ. 15 აგვისტო, 1987, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, კინორეჟისორი და მწერალი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1987 წლის 15 აგვისტოს. დაამთავრა შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი, კრეატიული განათლების განხრით. 2017 წელს გაემგზავრა ნიუ-იორკში, ბარი ფაირშტეინის კინოსკოლაში სამწლიანი სარეჟისორო პროგრამის შესასწავლად.

ფილმოგრაფია
გიორგი მალიევი

გიორგი გუდოის ძე მალიევი (; დ. 5 ნოემბერი [ძვ. სტ. 22 ოქტომბერი], 1886, სოფ. მასკა ან ხრიტიანოვსკოე (ახლანდელი დიგორა) — გ. 27 მაისი, 1942) — ოსი საბჭოთა მწერალი. დაიბადა სოფელ მასკაში. 1917 წლიდან იყო ოსეთის რევოლუციურ-დემოკრატიული პარტია „კერმენ“-ის წევრი. აქტიურად მონაწილეობდა ოსეთში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებაში. წერდა რუსულ და ოსურ ენებზე. პირველი ლექსი 1909 წელს გამოაქვეყნა. მრავალი წლის განმავლობაში იყო სოფლის მასწავლებელი. იყო პოეტ-ლირიკოსი. მისი ლექსები, პოემები, ნოველები შესულია კრებულებში „მთის მოტივები“ (1924), „ირაფი“ (1935).