iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ქაიხოსრო III გურიელი

ქაიხოსრო გურიელი (გ. დაახლოებით 1747 შემდეგ) — გურიის მთავარი 1717 წელს. მამია გურიელის ვაჟი.

ბიოგრაფია
მთავრად გახდომამდე ბერად იყო შემდგარი. 1716 წელს ხელისუფლება წაართვა ძმას, გიორგი გურიელს დედის, ელენე აბაშიძისა და დადიანის დახმარებით. გიორგიმ უკან დაიბრუნა ტახტი 1717 წელს.

ქაიხოსრო ქართლის სამეფოს შეეხიზნა (მისი პაპიდა, თუთა, ვახტანგ -ის დედა იყო) და 1724 წელს ვახტანგ -თან ერთად რუსეთის იმპერიაში წავიდა. მას თან ახლდა სამი აზნაური და ოთხი მსახური. 1730 წელს რუსეთში დაბადა მისი შვილი სტეფანე გურიელი. რუსეთში შევიდა იმპერიის სამხედრო სამსახურში, 1738 წელს ჩაირიცხა ქართველ ჰუსართა ასეულში პორუჩიკის წოდებით. 1741 წლიდან გახდა ასეულის მეთაური. მთავრობისგან მიიღო მამული უკრაინაში და 35 კომლი ყმა. 1741 წელს ჰუსართა ასეულის ბაზაე შეიქმნა ჰუსართა პოლკი და ქაიხოსრო გურიელი გახდა მისი მეთაური. 1741-1743 წლებში მონაწილეობდა შვედეთთან ომში. 1742 წლის სექტემბერში პოლკი გენერალ-ფელდმარშალ ლასის ბრძანებით წაიყვანა ფრონტიდან უკრაინაში.1747 წელს რეკომენდაცია გაუწია დავით გურამიშვილისვის პრაპორშჩიკის წოდების მინიჭებას.

ქაიხოსროს შვილი, სტეფანე გურიელი და შვილიშვილი, ივანე გურიელი, რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები იყვნენ.
ქაიხოსრო I გურიელი

ქაიხოსრო გურიელი ( გ. 1660) — გურიის მთავარი 1641-1660 წლებში, ვახტანგ გურიელის ვაჟი.

ქართლის დედოფლის მარიამ დადიანის ნახევარძმა (დედით), 1658 წელს ლიპარიტ დადიანთან (დედით ნახევარძმა) ერთად ბანძასთან შეებრძოლა იმერეთის მეფეს ალექსანდრე -ს და ვამეყ დადიანს, მაგრამ დამარცხდა და ოსმალეთში გაიქცა. 1659 წლის მარტში ახალციხის ფაშას დახმარებით კვლავ დაჯდა გურიელთად, ხოლო გამთავრებული დემეტრე იმერეთში განდევნა. მისმა დაბრუნებამ არეულობა გამოიწვია, ფეოდალების ნაწილი უკმაყოფილო იყო. ამით ისარგებლა ვამეყ დადიანმა და იმერეთის, სამეგრელოსა და აფხაზეთის ლაშქრით გურიაში შეიჭრა და შუა გურია დაარბია. ქაიხოსრომ თავი აჭის ეკლესიას შეაფარა, ძალები მოიკრიბა და დაამარცხა ოზურგეთის ციხე-გალავანში გამაგრებული ვამეყ დადიანი. ამ გამარჯვების აღსანიშნავად აჭის ეკლესიას შესაწირი გაუკეთა.

ამის შემდეგ ქაიხოსრომ პოზიციები განიმტკიცა, ალექსანდრე იმერთა მეფის რჩევით ცოლად შეირთო თეიმურაზ -ის შვილიშვილი ქეთევანი. ქალიშვილი თუთა (გ. 1678) კი ცოლად გაატანა ვახტანგ -ის ვაჟს ლევანს.

1660 წელს ღალატით მოკლა იმერეთის მეფისა და დემეტრე გურიელის მიერ მოსყიდულმა თავადმა მაჭუტაძემ. მისი შვილები, გიორგი და მალაქია ახალციხის ფაშას შეეკედლნენ. ამით ვამეყ დადიანმა თავისი გავლენა აღიდგინა გურიის სამთავროზე. მოხსენიებულია შემოქმედის ღვთისმშობლის ხატის წარწერაში მშობლებთან ერთად.
ქაიხოსრო II

ქაიხოსრო ჯაყელი (დ. 1522 — გ. 1573) — სამცხე-საათაბაგოს ათაბაგი, ყვარყვარე -ის ძე.

ათაბაგად დასვეს თურქებმა სოხოისტის ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგ, როდესაც ისინი სამცხე-საათაბაგოს დიდ ნაწილს დაეუფლნენ. ქართლისა და იმერეთის მეფეები ათაბაგის ხელისუფლებას არ ცნობდნენ. ქაიხოსრო ცდილობდა სპარსეთ-ოსმალეთთან ურთიერთობა გამოეყენებინა ჩამოჭრილი ტერიტორიები (ჯავახეთი, ჭანეთი, აჭარა) დასაბრუნებლად. ამ დროს ჯავახეთი ქართლის სამეფოს ჰქონდა მიერთებული. ქაიხოსრო -მ ირანის შაჰს სთხოვა დახმარებოდა ჯავახეთის შემოერთებაში. 1547, სპარსეთ-ოსმალეთის ომის განახლებისთანავე, შაჰ-თამაზი ჯავახეთში შეიჭრა და დაარბია. 1549 კი თურქებმა 25 ციხე დაიპყრეს. ქართლის მეფე ლუარსაბ ებრძოდა მათ და სულ უფრო მეტ ტერიტორიებს ათავისუფლებდა. 1551 ქაიხოსრო -მ კვლავ სთხოვა დახმარება შაჰ-თამაზს. შაჰმა ქვეყანა აიკლო და ეკლესია-მონასტრები გაძარცვა. 1555 ამასიის ზავით ოსმალებმა და სპარსელებმა სამცხე-საათაბაგო შუაზე გაიყვეს. ქაიხოსრო ირანისათვის მიკუთვნებულ ნაწილში დარჩა. შემდეგ, როდესაც ოსმალებმა დაპყრობილი ტერიტორიების ათვისება დაიწყეს, ქაიხოსრო შაჰ-თამაზს ეწვია ყაზვინში და დახმარების მოლოდინში იქვე გარდაიცვალა.
ქაიხოსრო I

ქაიხოსრო ჯაყელი (გ. 1500), სამცხის ათაბაგი 1498-1500, ყვარყვარე -ის ძე. ათაბაგი გახდა მამის გარდაცვალების შემდეგ. საქართველოს სამეფო-სამთავროებთან ატარებდა მშვიდობიან პოლოტიკას. იგერიებდა სამცხე-საათაბაგოსა და ჭანეთში არზრუმ-ტრაპიზონის ფაშათა შემოტევებს. თანამედროვენი ახასიათებენ როგორც სიბრძნისმოყვარესა და გონიერ მმართველს.
შამანდავლე დადიანი

შამანდავლე დადიანი — ოდიშის ერისთავი 1470-1474 წლებში. ატარებდა გურიელის, სვანთა ერისთავისა და მანდატურთუხუცესის ტიტულებსაც. დიდი მონაწილეობა მიიღო მნიშვნელოვანი საეკლესიო დოკუმენტის „მცნებაჲ სასჯულოჲს“ შედგენაში, რომლის ძალითაც დასავლეთ საქართველოს ეკლესია ერთიანი ქართული ეკლესიისაგან დამოუკიდებელი შეიქმნა.
ვამეყ III დადიანი

ვამეყ დადიანი (დ. 1661) — ოდიშის მთავარი 1658-1661 წლებში, იმერეთის მეფე 1661 წელს, ძე გიორგი ლიპარტიანისა.

ვამეყს მამამისისგან მემკვიდრეობით ერგო სალიპარტიანო. იქორწინა გურიელის ასულ ელენეზე, რომელთანაც ჰყავდა ორი ვაჟი — ბაგრატი და გიორგი — და ქალიშვილი (სახელი უცნობია). თავისი ბიძაშვილის ლევან დადიანის სიკვდილის (1657) შემდეგ ვამეყმა იმერთა მეფის ალექსანდრე დახმარებით, ხელთ იგდო ოდიშის სამთავრო ტახტი და დადიანის ტიტული. 1658 წელს ბანძასთან დაამარცხა თავისი მეტოქე და ნათესავი ლიპარიტ დადიანი. იმავე პერიოდში გურიაში ვამეყი თავისი „გაზრდილის“ (ცოლისძმის) ბერადყოფილი დემეტრე გურიელის გამთავრებას ცდილობდა. ამ მიზნით ქაიხოსრო გურიელის წინააღმდეგ გაილაშქრა, თუმცა მხოლოდ დროებით წარმატებას მიაღწია.

1660 წელს ვამეყ დადიანი იმერეთის სამეფოში გაჩაღებულ შინაომში ჩაერია, დიდებულთა დახმარებით დაიპყრო სამეფოს დიდი ნაწილი და მეფის ტიტულიც მიიღო. ტახტის მოპოვებაში ბევრი „საკანონო საქმე გამოერია“, რის გამოც შესაწირებითა და დათმობებით ცდილობდა ეკლესიის კეთილგანწყობის მოპოვებას. ვამეყის წინააღმდეგ გაილაშქრა ქართლის მეფე ვახტანგ -მ, მაგრამ საქმე მორიგებით დამთავრდა: ვახტანგ -ს იმერეთის სამეფოს ზემო მხარე (მდ. ბუჯისწყლის აღმოსავლეთით) დარჩა, დანარჩენი ნაწილი (ბუჯისწყლის დასავლეთით) — ვამეყ დადიანს. ამ უკანასკნელს თავისი ასული ქართლის მეფის ძის არჩილისათვის უნდა მიეთხოვებინა. ამის შედეგად იმერეთის სამეფო არჩილის ხელში გადავიდოდა. ვამეყ დადიანს კი იმერეთი თავისთვის უნდოდა. მან პირობა დაარღვია და თავისი ასული თავად ბეჟან ღოღობერიძეს მიათხოვა. ამას ვახტანგ -ის მეორე ლაშქრობა მოჰყვა.

ვამეყის წინააღმდეგ გამოვიდნენ დემეტრე გურიელი, პაატა აბაშიძე და ზემოიმერელი თავადები, რომლებმაც მოკლეს ღოღობერიძე და ვახტანგს შეუერთდნენ. ვამეყმა ჯერ ოდიშს მიაშურა, მაგრამ როდესაც ოდიშის ციხესიმაგრეებიც ვახტანგ -ის ლაშქარმა დაიპყრო, სვანეთში გაიქცა. მისი ოჯახი ქართლის ლაშქარმა ჩაიგდო ხელთ. ვახტანგ -მ ოდიშში ლევან დადიანის ძმისწული შამადავლე (ლევან ) დასვა მთავრად. ვახტანგ -ის მოკავშირემ, ლეჩხუმის მფლობელმა („თავმა“) ხოსია ლასხიშვილმა ვამეყი სვანეთში მოაკვლევინა.
ვამეყ II დადიანი

ვამეყ დადიანი (გ. 1482) — ოდიშის ერისთავი 1474-1482 წლებში, ძე მამია დადიანისა.

ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით, ვამეყი ოდიშს თავისი ძმისშვილის, შამადავლეს გარდაცვალების შემდეგ დაეუფლა. ვამეყის გაერისთავების გარემოებები ქართულ წყაროებში არ ჩანს, თუმცა 1475 წლის ივლისში ოდიშში ჩასული ვენეციელი დიპლომატი ამბროჯიო კონტარინი აღნიშნავს, რომ ქვეყანაში მისი მმართველის გარდაცვალების გამო არეულობა სუფევდა.

ვამეყის გაერისთავება იმერეთის მეფის ბაგრატ -ის თანხმობით მოხდა, მაგრამ მალევე დადიანი აფხაზებთან და კახაბერ გურიელთან ერთად ბაგრატს დაუპირისპირდა, ისარგებლა მეფის ქართლში ყოფნით და იმერეთის შევიწროებას მიჰყო ხელი. ქართლიდან მობრუნებული ბაგრატი 1477 წელს იმერეთ-ქართლის ჯარით შეიჭრა ოდიშში, დაამარცხა ვამეყი, აიძულა დამორჩილებოდა მას და ოდიშის სპით ქართლის მეფე კონსტანტინე -ის წინააღმდეგ სალაშქროდაც იახლა.

1478 წელს, ბაგრატის სიკვდილის შემდეგ ვამეყ დადიანმა არ მისცა საშუალება მის მემკვიდრეს ალექსანდრე -ს გამეფებულიყო და ხელი შეუწყო ქართლის მეფე კონსტანტინე -ს დაუფლებოდა იმერეთს. ვამეყი 1482 წელს გარდაიცვალა, რის შემდეგაც შამადავლეს შვილი ლიპარიტ გადადიანდა.
ვამეყ I დადიანი

ვამეყ დადიანი (გ. 1396) — ოდიშის ერისთავი 1384-1396 წლებში, ძე გიორგი დადიანისა. ჰქონდა ერისთავთერისთავისა და მანდატურთუხუცესის ტიტული. ასე იწოდება ვამეყი ხობის მონასტრის კედლის წარწერაში და, ასევე, წალენჯიხისა და ჯუმათის მთავარანგელოზის ამჟამად დაკარგული ხატების წარწერებში.

ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით, ვამეყის დამორჩილებას ცდილობდა იმერეთის განდგომილი ერისთავი გიორგი , რომელმაც 1398 წელს თავი მეფედ გამოაცხადა. 1392 წელს ვამეყმა დაამარცხა გიორგი, რომელიც ამ ბრძოლაში დაიღუპა. ამის შემდეგ დადიანის თანადგომით საქართველოს მეფემ გიორგი -მ შეძლო თავისი ძალაუფლების განმტკიცება დასავლეთ საქართველოში.

ვამეყმა ასევე „ურწმუნოებისა და ორგულობისათჳს“ დალაშქრა ჯიქეთი, დაანგრია „სიმაგრენი გაგარი და უღაღნი“, წამოიყვანა მძევლები და გამარჯვების ნიშნად წამოიღო მარმარილოს სვეტებითა და ფიქლები, რომლითაც ხობის ეკლესიას თავისი მშობლების ეგვტერი მიაშენა. ამ ამბის შესახებ მოთხრობილია საძვალის სამხრეთ კედლის წარწერაში:

ვამეყისვე თაოსნობით კონსტანტინეპოლიდან საგანგებოდ მოწვეულმა მხატვრმა კირ მანუელ ევგენიკოსმა მოხატა წალენჯიხის ეკლესია. ვამეყს თავისი სახელით ვერცხლის ფულიც მოუჭრია. შემონახულია ე. წ. კირმანეული ტიპის მონეტა ზურგზე ტრაპიზონის მფარველი წმინდანის, ევგენიოსის გამოსახულებით, შუბლზე კი შებრუნებით მოთავსებული მხედრული წარწერით „ვამეყ“. ვამეყს ჰყოლია და მარეხი (ცნობილია ხობის წარწერიდან) და ძმა კახაბერი, ერისთავთერისთავი გურიისა. ვახუშტის თანახმად, ვამეყი 1396 წელს გარდაიცვალა და მომდევნო დადიანი მისი ძე მამია.
გიორგი IV გურიელი

გიორგი გურიელი (დ. 1702 — გ. 1726) — მამია გურიელის ძე. პერიოდულად იყო გურიის მთავარი 1711-1726 წლებში.

ბიოგრაფია
1711 წელს გურიელად დასვა მამამ, რომელიც მაშინ იმერეთის მეფე იყო. 1712-1714 წლებში ტახტი წაართვა ძმამ ლევან გურიელმა. 1716 წელს გიორგი გურიელმა სიმონეთის ბრძოლაში დაამარცხა იმერეთის მეფე გიორგი და გამეფდა, მაგრამ მხოლოდ სამი თვე იმეფა. გიორგიმ გურიიდან თავისი სიმდიდრის ჩამოტანა განიზრახა, მაგრამ რაჭველები თავს დაესხნენ სოფელ სალომინაოში და დაამარცხეს. იმავე წელს გურიას ზღვიდან თავს დაესხნენ აფხაზი მეკობრეები. გიორგი გურიელმა უარი ტქვა იმერეთის მეფობაზე და გურიაში დაბრუნდა.

1717 წელს გააძევა ძმამ ქაიხოსრო გურიელმა დედის, ელენე აბაშიძის, ბეჟან დადიანისა და თავადების, გიორგი ნაკაშიძისა და ერისთავის დახმარებით. იმავე წელს ოსმალთა დახმარებით ტახტი დაიბრუნა, გიორგი ნაკაშიძეს გურიანთის ციხე და მეუღლე წაართვა.

ახლო კავშირი ჰქონდა ვახტანგ -სთან და მისი შემწეობით 1719 წელს ცდილობდა ოსმალთა მიერ მიტაცებული ბათუმის და ჩაქვის დაბრუნებას. მიუხედავად ამისა, ოსმალებმა 1723 წელს დაიკავეს შავი ზღვის სანაპიროზე მდებარე ციხეები, მათ შორის ქობულეთი, სეფის ციხე და გრიგოლეთი. ოსმალებს თავადი ნაკაშიძე უჭერდა მხარს. გურიელს დაუმტკიცდა მამის მიერ დაკავებული საჯავახოსა და სურების მხარეები. გურიელმა და მისმა მეუღლე ხვარამზემ აღდგენითი სამუშაოები ჩაატარეს ლიხაურისა და ჯუმათის ეკლესიებში.
გიორგი III გურიელი

გიორგი გურიელი (გ. 1684, როკითი) — გურიის მთავარი 1664-1684, იმერეთის მეფე 1681-1683, ქაიხოსრო გურიელის ძე. აქტიურად მონაწილეობდა დასავლეთ საქართველოს ფეოდალურ შინაომებში. მისი მმართველობის დროს სამთავრო ეკონომიკურად მძიმე მდგომარეობაში იყო ჩავარდნილი. სამთავრო შეინარჩუნა ოსმალეთის მოხარკეობის ფასად.

ბიოგრაფია
გიორგი -ის მმართველობის დასაწყისში გურიის სამთავროს რამდენჯერმე თავს დაესხნენ აფხაზი მეკობრეები. 1664 წელს გიორგი -მ დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის თხოვნით მოაწესრიგა გურიის საეკლესიო საქმეები.

იმერეთის მეფე ბაგრატ მეოთხემ მას თავისი ასული დარეჯანი მისცა ცოლად, მაგრამ გიორგი გურიელს, ლევან დადიანის ნაცოლარის, ბაგრატ -ის ცოლის თამარის ხელში ჩაგდება სურდა. ის დაუკავშირდა ახალციხის ფაშა ასლან -ს და ბაგრატის ცოლის წართმევაში დახმარება სთხოვა. 1672 წელს გურიელი და ასლან იმერეთში შეიჭრნენ, უსინათლო ბაგრატ მეფე დაამარცხეს და ტყვედ ჩაიგდეს. დედოფალი თამარი კვარის ციხეში გახიზნა, რომლის აღებაც ოსმალებმა ვერ შეძლეს.იმერეთში ლაშქრობის შემდეგ ასლან ოსმალთა ჯარით გიორგი გურიელთან ერთად ოდიშის სამთავროს შეესია და აიკლო. ოსმალების წასვლის შემდეგ ბაგრატ მეფემ იმავე წელს შურისძიების გამო გაილაშქრა გურიელის წინააღმდეგ. დაამარცხა, ააოხრა გურია და ალაფით ქუთაისში დაბრუნდა. ამის შემდეგ მან კვლავ გადაწყვიტა, შემოემტკიცებინა გიორგი გურიელი და მას 1674 წელს თავისი ქალიშვილი, თამარის შვილი, დარეჯანი მისცა ცოლად.

1677 წელს გიორგი გურიელი და მაქსიმე ჯუმათელი გორში მყოფ კაპუცინელ მისიონრებს, მკურნალობისა და ქირურგიის მცდონე პატრებს სთოხვდნენ გურიაში ჩასვლას და ჰპირდებოდნენ მათ თეატინელების დანატოვას მამულებს, ეკლესიას, საქონელსა და ერთ სოფელს, სადაც 20 მოსახლე იყო.
1678 წელს იმერეთში არჩილ -ის გამეფების შემდეგ ბაგრატი სწორედ გურიელს შეეკედლა. ბაგრატ მეფემ და გურიელმა დახმარებისათვის ოსმალეთის სულთანს მიმართეს და არზრუმის ფაშას დახმარებით გაიმარჯვეს. გიორგი გურიელი მფარველობდა სამცხიდან გურიაში დევნილ თავდგირიძეებს. მისცა მათ მამულები ქვემო გურიაში და სოფელი აცანა.

1681 წელს გურიელმა ისარგებლა იმით, რომ ახლად გარდაცვლილი იმერეთის მეფის ბაგრატ -ის შვილი ქართლში იყო მძევლად და დაიპყრო იმერეთის ტახტი. გაუშვა თავისი კანონიერი ცოლი, ასული ბაგრატ მეფისა და თამარისა — დარეჯანი და ცოლად შეირთო თავისი სიდედრი დედოფალი თამარი. ამ დროს გიორგი განაგებდა ოდიშის სამთავროსაც. ლევან დადიანი უკვე გარდაცვლილი იყო, მისი ერთადერთი კანონიერი ვაჟი მანუჩარი კი გურიელს ჰყავდა მძევლად. ოდიშს ფაქტობრივად ჩიქოვანები განაგებდნენ. გურილმა დროებით მაინც მოახერხა ოდიშის დაუფლება. გიორგი საქმეებს მართავდა ქუთაისიდან და ოზურგეთიდან.

1683 წელს სულთანის ბრძანებით მეფობიდან გადააყენეს. მეფობის დაკარგვის შემდეგ გიორგი გურიელი სათავეში ჩაუდგა დასავლეთ საქართველოს მთავართა და მსხვილ ფეოდალთა კოალიციას იმერეთის მეფის ალექსანდრე -ის წინააღმდეგ, მას მიემხრნენ რაჭის ერისთავი შოშიტა , ოდიშის ფაქტობრივი მმართველი გიორგი ლიპარტიანი, ბეჟან ლორთქიფანიძე, ჩიჯავაძეები, ლეჩხუმელი ფეოდალები და სხვები. ალექსანდრე -ს მხარი დაუჭირეს გიორგი მიქელაძემ, აბაშიძეებმა, მარგველებმა, როკითის ბრძოლაში კოალიცია დამარცხდა, ხოლო გიორგი გურიელი დაიღუპა.
გიორგი II გურიელი

გიორგი გურიელი (გ. 1600) — გურიის მთავარი 1566-1583, 1587-1600, როსტომ გურიელის ძე. მის დროს გურიის სამთავრომ შემოიერთა საჯავახოს ნაწილი, ე. წ. გურიის საჯავახო.

ბიოგრაფია
ცოლად ჰყავდა ლევან დადიანის ასული, მაგრამ რადგან ლევან დადიანის ძე გიორგიმ გაუშვა საკუთარი ცოლი, რომელიც გიორგი გურიელის და იყო, გურიელმაც გაუშვა მეუღლე. 1568 წელს გურიელმა მხარი დაუჭია იმერეთის მერე გიორგის დადიანის წინააღმდეგ. დადიანმა ოსმალები დაიხმარა დაიბრუნა სამთავრო ხელისუფლება გურიელიც დაამარცხა და მიიმხრო. გიორგი მეფე შეეცადა მათ შორის შუღლის ჩამოგდებას და დაიმოყვრა გიორგი გურიელი. ამის შემდეგ მათ მალევე ოდიშის სამთავროს დაიკავეს. ლევან დადიანი სტამბოლში გადაიხვეწა, რათა დახმარება ეთხოვა სულთნისათვის. არზრუმ-ტრაპიზონის საფაშოების ლაშქრით ლევან დადიანმა გურიელის დაშინება შეძლო, 10 ათასი დრაჰკანი გადაახდევინა და მარტივად შემოიმტკიცა ოდიში. გურიელმა და დადიანმა შეერთებული ძალით წაართვეს გიორგი -ს საჯავახო და შუაზე გაიყვეს.

ლევან დადიანის გარდაცვალების შემდეგ 1572 წელს გიორგი გურიელი მამია დადიანს დაუმოყვრდა და მას თავისი და შერთო ცოლად. გურიელმა და მამია დადიანმა გააძევეს გიორგი დადიანი.

1578 იმერეთის მეფის გიორგი -ის ხელშეწყობით გიორგი დადიანი შეურიგდა გიორგი გურიელს, გადაუხადა მას 10 000 დრაჰკანი, დაუთმო ხობი და ტახტი დაიბრუნა. მამია დადიანს მისცეს ჭილაძის მამულები საუფლისწულოდ.

ამის შემდეგ მან დაამარცხა ბათულია დადიანი, რომელიც საჯავახოდან აუჯანყდა დადიანებს. გიორგი -მ იმერეთის მეფე გიორგის დავალებით დაამარცხა დადიანი და საჯავახო თავად დაიკავა. ამ დროს, 1578 წელს, მოიხსენიება სამთავროს ცენტრი ოზურგეთი პირველად წყაროებში, კერძოდ ახალი ქართლის ცხოვრებაში „მაშინ გიორგი გურიელმან ყო ეგრეთ: დაიჭია დათულია და დაატყვევა ოზურგეთს და საჯავახო თვითონ დაიპყრო“.

ირან-ოსმალეთის 1578-1590 ომის დროს გიორგი გურიელი იძულებული გახდა ოსმალეთს დამორჩილებოდა 1582 წელს ის მონაწილეობდა ოსმალეთის ლაშქრობაში ქართლზე. მუხრანის ბრძოლაში ქართლის ლაშქარმა დაამარცხა ოსმალები. 1583 მამია დადიანი მოყვრობის მიუხედავად თავს დაესხა გურიელს და დაამარცხა ის. დამარცხებული გიორგი გურიელი სტამბოლს გაიქცა. გამარჯვებულმა დადიანმა გურიელის გვარიდან გამოძებნა ვინმე ვახტანგი და გურიელად დასვა ის. გიორგი გურიელი 1587 წელს ოსმალთა ჯარის შემწეობით კვლავ გაბატონდა. გურიელმა ეს არ იკმარა და თავს დაესხა იმერეთის მეფეს, განდევნა იგი და ტახტზე თავისი სასურველი კანდიდატურა — ბაგრატ თეიმურაზის ძე დასვა, მაგრამ იმერეთის ამბებში ქართლის მეფე სიმონ ჩაერია, რომელმაც ბაგრატი დაატყვევა.

გიორგი გურიელი, მისი ცოლი ელენე და შვილი მამია მოხსენიებულნი არიან შემოქმედის ეკლესიის ვერცხლის ჯვარზე არსებულ წარწერაში.
გიორგი I გურიელი

გიორგი გურიელი (გ. 1512) — გურიის მთავარი 1483-1512 წლებში, კახაბერ გურიელის ძე, იმერეთის მეფის ვასალი და მისი მსახურთუხუცესი. ისარგებლა იმერეთში ოსმალთა შემოსევით და უარი თქვა იმერთა მეფის მორჩილებაზე.

 საუკუნის დასაწყისში მოიგერია ოსმალთა შემოსევა ჭანეთის ჩრდილოეთ ნაწილში, რომელიც მაშინ გურიის სამთავროში შედიოდა. 1502 წელს მზეჭაბუკ ათაბაგთან ბრძოლაში დაკარგა აჭარა და ჭანეთი.
Wiki

ვიკი — თანამედროვე საინფორმაციო ტექნოლოგია, ჰიპერტექსტური გარემო (როგორც წესი, საიტი), რომელშიც მრავალ ადამიანს ერთდროულად შეუძლია ტექსტური ინფორმაციის შექმნა, რედაქტირება და სტრუქტურირება. ძირითადად ამ პრინციპებზეა აგებული ვიკიპედია და ფონდ ვიკიმედიის სხვა პროექტები.

ვიკის ძირითადი თვისებები
ბევრი ავტორი. ნებისმიერ დროს ვიკიზე მუშაობა შეუძლია ბევრ მომხმარებელს.
ტექსტის მრავალჯერადი რედაქტირება უშუალოდ ვიკი-გარემოს საშუალებით, სხვა დამხმარე რედაქტორების გამოყენების გარეშე.
ცვლილებების მყისიერი ასახვა რედაქტირების შეტანისთანავე.
ინფორმაციის დანაწევრება გვერდებად, რომელთაგან თითოეულს თავისი სახელი აქვს.
რედაქტირების სპეციალური ენა, რომელიც საშუალებას იძლევა ადვილად და სწრაფად მოახდინოთ ტექსტის ფორმატირება, ჰიპერტექსტური ბმულების, სტრუქტურირების სხვა ელემენტების ჩასმა.
ტექსტის ცვლილებების სხვადასხვა ვერსიების აღრიცხვა და ძველ ვერსიაზე დაბრუნების შესაძლებლობა.

ვიკი-გარემოს შესაქმნელად საჭიროა განსაკუთრებული პროგრამული უზრუნველყოფა — „ვიკის ძრავა“.

ვიკის თავისებურებები
ისტორია. პირველი ვიკი-ქსელი, „პორტლენდის (პროგრამული კოდების) ნიმუშების საცავი“ შეიქმნა 1995 წლის 25 მარტს პროგრამისტის უარდ კანინგემის მიერ. მასვე ეკუთვნის ვიკი-კონცეფციის შექმნა.
ტერმინი. სიტყვა „ვიკი“ მომდინარეობს ჰავაიურიდან, სადაც ნიშნავს „სწრაფს“.
ვანდალიზმი. ვიკი საშუალებას აძლევს ყველა მომხმარებელს შეცვალოს ტექსტის შინაარსი. ეს ქმნის საშიშროებას, რომ ვინმემ შეიძლება მასში შეიტანოს არასასურველი და არაკორექტული ცვლილებები. ამ მოვლენისგან თავის დასაცავად ვიკის აქვს ორი საშუალება: 1) დააბრუნოს ტექსტის პირვანდელი ვერსია; 2) ასეთ მომხმარებელს შეუზღუდოს ტექსტის რედაქტირების საშუალება.
გიორგი I დადიანი

გიორგი დადიანი ( გ. 1323) — ოდიშის ერისთავი, ბედან (ბედიან) დადიანის ძე.

ცხოვრება
პირველად 1293 წელს იხსენიება ოდიშის ერისთავად, მაგრამ როდის მიიღო ეს ტიტული უცნობია. იგი აქტიურად მონაწილეობდა შინაფეოდალურ ომებში, რომელიც დასავლეთ საქართველოში დაიწყო დავით ნარინის გარდაცვალების შემდეგ. გიორგი დადიანის დროს ოდიშის საერისთავოში აიგო ხობის ტაძარი. იგი ეკლესიით ხელში გამოსახულია ამ ტაძრის ჩრდ. კედელზე შესაბამისი წარწერით, რომლის მიხედვით ირკვევა, რომ გიორგი დადიანი ატარებდა მანდატურთუხუცესის ტიტულს. მოხსენიებულია იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის ორ აღაპში. გიორგი დადიანმა ოდიშის საერისთავოს ცხუმის საერისთავო მიუერთა და ოდიშის საერისთავოს დასავლეთი საზღვარი მდინარე კოდორიდან ანაკოფიის წყლამდე (დღევანდ. მდ. ფსირცხა) გადაიტანა.
გიორგი II დადიანი

გიორგი დადიანი (გ. 1384) — ოდიშის ერისთავი 1345-1384 წლებში. ჰქონდა მანდატურთუხუცესის ტიტული. გიორგი დადიანს ერისთავობა მისცა გიორგი ბრწყინვალემ.

გიორგი დადიანს, საკუთრივ ოდიშის საერისთავოს გარდა, ემორჩილებოდა გურიის საერისთავო და სვანეთის საერისთავოს ერთი ნაწილი (ბალს ქვემო სვანეთი). მისი ვაჟით, კახაბერით, დაიწყო გურიის საერისთავოს ბოლო დინასტია გურიელები. გიორგი დადიანს დიდი წვლილი მიუძღვის ბედიის სამონასტრო კომპლექსის განახლებაში. მისი ფრესკა დედასთან, დედოფალ მარეხთან ერთად, გამოსახულია ამ ტაძრის ჩრდილოეთის კედელზე. მან დიდი ღვაწლი დასდო ასევე იერუსალიმის ჯვრის მონასტერს. დაკრძალულია ხობის მონასტერში.
გიორგი III დადიანი

გიორგი დადიანი (გ. 1582) — ოდიშის მთავარი 1572-1582, ლევან დადიანის ძე. ცოლად ჰყავდა როსტომ გურიელის ასული.

ცხოვრება
როსტომის გარდაცვალების შემდეგ დადიანმა გაუშვა ცოლი და შეირთო ბიძის, ბათულია დადიანის, ქალიშვილი. მუდმივი მტრობა ჰქონდა გურიის მთავართან. 1573 ტახტი წაართვა ძმამ მამია დადიანმა გიორგი გურიელის დახმარებით. გიორგი დადიანი აფხაზეთში გაიქცა და შეეცადა აფხაზთა, ჯიქთა და ჩერქეზთა დახმარებით ტახტის დაბრუნებას, მაგრამ დამარცხდა. 1578 იმერეთის მეფის გიორგი -ის ხელშეწყობით შეურიგდა ცოლისძმას — გურიის მთავარს, გადაუხადა მას 10 000 დრაჰკანი და ტახტი დაიბრუნა. გიორგი –ს შვილი არ ჰყოლია.
გიორგი IV დადიანი

გიორგი დადიანი — ოდიშის მთავარი საუკუნის დასაწყისიდან 1714-მდე, კაცია ჩიქოვანის ძე.

1681 წელს სალიპარტიანოს მფლობელი გახდა. 1684 წელს ოდიშის მთავრად ლევან დადიანის უკანონო შვილი ლევანი დასვა და თვითონ იგდო ხელთ სამთავროს ფაქტობრივი გამგებლობა. 1690-იდან დაუახლოვდა იმხანად დასავლეთ საქართველოს ერთ-ერთ უძლიერეს ფეოდალს გიორგი-მალაქია აბაშიძეს, გააძევა ლევან დადიანი და დამოუკიდებლად შეუდგა სამთავროს მართვას. მის წინააღმდეგ გამოვიდა გურიის მთავარი მამია გურიელი, რომელსაც ოსმალეთის სულთანმა დადიანობა უბოძა, მაგრამ იგი ოდიშში ვერ გაბატონდა. გიორგი დადიანის პოზიციები განსაკუთრებით გაძლიერდა 1701-იდან, როდესაც მან ცოლად შეირთო გიორგი-მალაქია აბაშიძის ასული თამარი. 1701-1706 შორის მან დადიანის ტიტული მიიღო და იურიდიულად დაიკანონა ოდიშის გამგებლობა. 1701 გიორგი დადიანს საკუთარი შვილები დაუპირისპირდნენ. იმერეთის მეფის დახმარებით მთავარი გახდა მისი ძე კაცია. კაციას გარდაცვალების (დაახლოებით 1710) შემდეგ გიორგი დადიანმა კვლავ დაიბრუნა დადიანობა. მან შეძლო შეეჩერებინა აფხაზ ფეოდალთა შემოტევები, თუმცა ოდიშის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილის დაბრუნება ვერ მოახერხა. გიორგი დადიანის დროს ოდიშის სამთავროს შემადგენლობაში შევიდა ლეჩხუმი.
გიორგი ბატონიშვილი (ვახტანგ VI-ის ძე)

გიორგი ბატონიშვილი (ბაგრატიონი) (დ. 1712 — გ. 19 დეკემბერი. 1786) — მოსკოვის ქართული კოლონიის მეთაური საუკუნის ნახევარში, რუსეთის არმიის გენერალ-ანშეფი, ვახტანგ -ის ძე.

1724 წელს მამასთან და ოჯახის სხვა წევრებთან ერთად რუსეთს გაემგზავრა და დამკვიდრდა მოსკოვში. აქ საიმპერატორო კარზე შეისწავლა ფილოსოფია, ისტორია, სამხედრო ხელოვნება; წერდა ლექსებსაც. რუსეთ-შვედეთის ომის (1741–1743) დროს გიორგი ბატონიშვილი ფლოტს მეთაურობდა. თავი გამოიჩინა რაინის კამპანიაში (1741–1748), შვიდწლიან ომში (1756–1763). დაჯილდოებული იყო ალექსანდრე ნეველისა და წმინდა ნინოს ორდენით. ბაქარის გარდაცვალების შემდეგ (1750) გიორგი ბატონიშვილი მოსკოვის ქართული კოლონიის ფაქტობრივი მეთაური გახდა. მას ახლო და საქმიანი ურთიერთობა ჰქონდა მოსკოვის უნივერსიტეტის მესვეურებთან, მატერიალურადაც ეხმარებოდა უნივერსიტეტს (1785 უნივერსიტეტისათვის გადაუცია 10 ათასი მანეთი). მოსკოვში მის სახლში თავს იყრიდნენ რუსეთისა და საქართველოს მოწინავე ინტელიგენციის წარმომადგენლები. თანამედროვეთა ცნობით, გიორგი ბატონიშვილი საქართველოში მეცნიერების გავრცელების დიდად მოსურნე და ნივთიერი ხელშემწყობი ყოფილა.

დაკრძალულია მოსკოვის ქართველთა ნეკროპოლში — დონის მონასტერში.
კონსტანტინე I (კახეთის მეფე)

კონსტანტინე (დ. დაახლოებით 1566 — გ. 22 ოქტომბერი, 1605) — კახეთის მეფე 1605 წელს, ალექსანდრე -ის ძე.

ბიოგრაფია
ბავშვობიდან ირანში, შაჰ-აბასის კარზე იზრდებოდა, სადაც გამაჰმადიანდა კიდეც. ფაზლი ხუზანის ქრონიკის მიხედვით, ის ჯერ ყაზვინის, შემდეგ კი ისპაჰანის ტარუღა იყო.

1605 წლის შეთქმულება
1605 წელს კონსტანტინე შაჰ-აბასმა ჯარით კახეთში დააბრუნა და საგამგებლოდ შირვანი უბოძა. მას შაჰის დავალებით შირვანი ოსმალთაგან უნდა გაეთავისუფლებინა და თვითონ დაეჭირა, რაშიც ალექსანდრე უნდა დახმარებოდა. შაჰმა კონსტანტინე საიდუმლოდ დამოძღვრა: „წადი და მოკალ მამა-შენი და ძმა-შენი და კახეთიც შენ დაიჭირე. ეს იმ შემთხვევაში უნდა მომხდარიყო, თუ კონსტანტინე მამასა და ძმას „ღალატს“ შეატყობდა. გიორგი ბატონიშვილმა მართლაც დაიწყო ყოყმანი შირვანზე გასალაშქრებელი ჯარის მისაცემად. კონსტანტინეს უნდა აესრულებინა შაჰის დავალება და კახეთი თვით დაეჭირა. ამით კახეთის საკითხი საბოლოოდ ირანის სასარგებლოდ წყდებოდა, რადგანაც ერთადერთი სხვა ტახტის მემკვიდრეც თეიმურაზი შაჰის კარზე იმყოფებოდა. ბრძოლა გიორგისა და კონსტანტინეს შორის მოსკოვისა და ირანის ინტერესების აშკარა შეჯახებას წარმოადგენდა.

1605 წლის 12 მარტს კონსტანტინე-მირზა მამას ეწვია და მოლაპარაკება გამართა თითქოს შირვანს სალაშქროდ ჯარის გამოყვანის თაობაზე. კონსტანტინემ კახელებს შირვანზე გალაშქრება მოსთხოვა, მაგრამ ალექსანდრე სპარსეთ-ოსმალეთის ომის შესაძლო შედეგს ითვალისწინებდა და ომისაგან თავს იკავებდა. თათბირს ცხარე კამათი მოჰყვა. უკმაყოფილო კონსტანტინემ შაჰ-აბას -ის დავალებითა და სპარსელების დახმარებით მისივე კარავში მოკლა მამა — ალექსანდრე , ძმა — გიორგი, რუსთველი ეპისკოპოსი, მისი ძმა აბელი და რამდენიმე თავადი, ხოლო ალავერდის მიტროპოლიტი დაჭრეს. ამის შემდეგ კონსტანტინემ თავი კახეთის მეფედ გამოაცხადა.

კონსტანტინე მეფე კახეთის მართვას შეუდგა, იგი ოჯახის ღირსების შეურაცხყოფასაც არ დაერიდა. კაცი მიუგზავნა რძალს — ქეთევანს და ცოლობა სთხოვა, რადგანაც ასეთია წესი და ჩვეულება მაჰმადის სჯულისაო. ქეთევანი სათავეში ჩაუდგა კახეთის მესვეურებს და ფარულად აჯანყებისათვის ემზადებოდნენ. ქართველები კონსტანტინეს თავს დაესხნენ, როცა ის შირვანის ქალაქ შემახას აღებას ცდილობდა. აქ კონსტანტინემ თავს უშველა, მაგრამ ბელაქნის ველზე 22 ოქტომბერს ქართველებმა ბრწყინვალედ გაიმარჯვეს და კონსტანტინე მოკლეს.