iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნანოგიტარა

ნანოგიტარა — მიკროსკოპულად მცირე, კრისტალური სილიციუმისაგან გამოთლილი გიტარა. ის 1997 წელს შექმნა დასტინ კარმა, პროფესორ ჰაროლდ გ. კრეიგჰედის ხელმძღვანელობით, კორნელის ნანოფაბრიკაციის ლაბორატორიაში. იდეა გაჩნდა, როგორც ნანოტექნოლოგიის ილუსტრირების სახალისო გზა, რომელმაც საზოგადოების ყურადღება მალევე მიიპყრო. სადავოა, უნდა იგულისხმებოდეს თუ არა ნანოგიტარა ნამდვილ გიტარად, თუმცა გავრცელებული მოსაზრებით, ის ნამდვილად გიტარად ითვლება.

განმარტება
ნანოტექნოლოგია აპატარავებს ჩვეულებრივ საგნებს - ამ შემთხვევაში გიტარას. მას გამოიყენებენ, რომ შექმნან პატარა კამერები, სასწორები და ფარული მოსასმენი მოწყობილობები. კარგი მაგალითად ჩაითვლება ნანოსენსორული მტვერი - სმარტდასტი (ასევე ცნობილი, როგორც „ჭკვიანი მტვერი“), რომელიც გულისხმობს კამერას ან მოსასმენ მოწყობილობას, რომელიც ქვიშიც მარცვალზე პატარაა. ნანომეტრი მეტრის მემილიარდედია - შედარებისთვის ადამიანის თმა სისქეში დაახლოებით 200,000 ნანომეტრია. ნანოგიტარის სიგრძე დაახლოებით ადამიანის თმის დიამეტრის ერთი მეოცედის ტოლია (10 მიკრომეტრი ან 10 000 ნანომეტრი). გიტარის ექვსივე „სიმი“ მხოლოდ 50 ნანომეტრის სიგანისაა. მთელი გიტარა ზომით საშუალო ერითროციტის ტოლია. ის ამოჭრილია კრისტალური სილიციუმის მარცვლიდან, სპეციალური ლაზერის მეშვეობით, რომელსაც ატარებენ ერთგვარ საფარზე სახელად „რეზისტი“. ამ პროცესს ელექტრონულ სხივზე დაფუძნებული ლითოგრაფია ეწოდება.

გიტარის სიმების ვიბრირება შესაძლებელია პაწაწინა ლაზერებით, ატომური ძალის მიკროსკოპის გამოყენებით, ისევე როგორც გიტარისტს შეუძლია გამოიყენოს მედიატორი. სიმები დაახლოებით 40 000 000 ჰერცზე ვიბრირებს, რაც დაახლოებით 15 ოქტავით მეტია, ვიდრე ჩვეულებრივი გიტარის, რომელიც, როგორც წესი, 1318.510 ჰერცამდე აღწევს. მისი ხმის გაძლიერების შემთხვევაშიც კი, ადამიანის ყური მას ვერ აღიქვამს.

შედეგები
ნანოგიტარა არ შექმნილა მუსიკალური გართობისთვის — ის წარმოადგენს ტექნოლოგიას, რომლის ხმაც არ ისმის, მაგრამ რომელიც შეიძლება სასარგებლო იყოს. ნანო-ობიექტების მიერ წარმოქმნილ ხმოვან ტალღებს „სონიფიკაცია“ ეწოდება. ასეთი ობიექტები რიცხვობრივ მონაცემებს „ჟღერადად“ წარმოადგენენ და ინფორმაციის დამუშავებაში განსხვავებული ტიპის დახმარებას გვთავაზობენ — მაგალითად, უსიტყვო, სინთეზურ ხმებს. ნანოგიტარის შექმნის შემდეგ, კრეიგჰედის ლაბორატორიაში მკვლევრებმა კიდევ უფრო პატარა მოწყობილობები შეიმუშავეს. ერთ-ერთი იდეაა, რომ ასეთი მინიატურული ხელსაწყოები შესაძლოა გამოსადეგი გახდეს ძალიან პატარა ნაწილაკების, მაგალითად ბაქტერიების, გასაზომად — რაც სამედიცინო დიაგნოზის დასმაში დაგვეხმარება.
ოუნი

ოუნი არის იოკაი, რომელიც გამოსახულია გაზუ ჰიაკი იაგოში, რომელიც შექმნილია ტორიამა სეკიენის მიერ.

ეს იოკაი ჰგავს დემონ ქალს(კიჯო), სახე აქვს ყურამდე გახეული, ხოლო მთელ სხეულს წვრილი და უხეში თმა ფარავს. ავტორი, სეკიენი, მის შესახებ არაფერს განმარტავს, ამიტომ ზუსტად რა არსებაა უცნობია. სახელში შემავალი იეროგლიფი „ო“ აღნიშნავს მცენარე რამის ან მისგან დამზადებულ ძაფის კონებს. სწორედ ამიტომ ვარაუდობენ, რომ სეკიენმა მას „ოუნი“ დაარქვა, რადგან არსება გარედან იმ ძაფების გროვას ჰგავს, რაც ამ მცენარით მზადდება.

ედოს პერიოდის იოკაი ემაკიში, ჰიაკაი ზუკანში (1737, სავაკი სუუში), მას „ვაუვაუ“ ეწოდება და ედოს პერიოდის იოკაი ემაკიში მას, როგორც წესი, ამ სახელით წარმოადგენენ. თუმცა, ეს პრეზენტაციები სურათებისგან შედგებოდა, ამიტომ უცნობია, რა მახასიათებლები ჰქონდათ მათ. სხვა შემთხვევაში, არსებობს ნახატი, რომელშიხ ჰიაკი იაგიო ემაკი (ოდა გოჩო, 1832) სეკიენის პერიოდის შემდეგ, სადაც ის აღწერილია, როგორც „უვან უვან“ და ითვლება, რომ ოუნი ასევე იოკაი არის, რომელიც სეკიენმა ადრინდელ ემაკის მოხსენიებით დახატა.

განმარტებითი ტექსტი, რომელიც იწყება ჰეისეიზე
არ არის ხალხური ლეგენდები ან ჩანაწერები, რომლებიც ოუნიზეა (ან „ვაუვაი“-ზე სეიკენის მიხედვით)მოგვითხრობს, ამიტომაც გაურკვეველია, თუ რა სახის იოკაის გამოსახავს ის, მაგრამ ჰეისეის პერიოდით დაწყებული, იმის გათვალისწინებით, რომ არსებობს მრავალი ზღაპარი, რომლებიც მჭიდრო კავშირშია წინა „ო“-სთან და იამაუბასთან, დაიწყო მრავალი ილუსტრირებული ცნობარი, წიგნი და სხვა პუბლიკაცია, რომლებიც ვარაუდობენ, რომ ესენი არიან იამაუბები, რომლებიც ეხმარებოდნენ ძაფების დამზადებაში და „ოუნის“ სახელით იყვნენ მოზიდულნი, რაც ნიშნავს, რომ ოუნი იამაუბას სახეობაა. არსებობს ბევრი ადგილი ზღაპრებით იამაუბას შესახებ, რომელიც ამზადებდა ძაფებს ო-სგან, მაგრამ მომდევნო მაგალითებო არის კოტაკიდან, ნიშიკუბიკიდან და ეჩიგოს პროვინციიდან(ახლანდელი იტოგავა, ნიიგატის პრეფექტურა).

ქალები შეიკრიბნენ და კანაფის ძაფების კონებს ქსოვდნენ, როდესაც იამაუბა გამოჩნდა და უთხრა: „მეც მოვქსოვ“ და დახმარება დაიწყო. იამაუბამ კანაფს უკბინა, ძაფები ამოიღო და შემდეგ ძაფების კონები ადამიანისთვის წარმოუდგენელი სიჩქარით მოქსოვა. დახმარების დასრულების შემდეგ, იამაუბა სახლიდან გავიდა. ქალები უკან დაედევნენ, მაგრამ იამაუბა მოულოდნელად გაუჩინარდა.

სანამ გავრცელდა ის იდეა, რომ იამაუბა ნათესავები იყვნენ,ხშირად ხსნიდნენ, რომ ისინი თავს ესხმეოდნენ და ჭამდნენ ხალხს, რომლებიც მთის ნაკადთან სასმელის დასალევად მიდიოდნენ. ეს შეიძლება ითქვას, რომ ეს სეკიენის მიერ დახატული სურათით არის განპირობებული.
სერბეთის სამხედრო აკადემია

სამხედრო აკადემია — სახელმწიფო უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებაა სამხედრო განათლებისა და საბრძოლო მომზადების სფეროში, რომელიც ფუნქციონირებს 1850 წლიდან ბელგრადში, სერბეთი. წარმოადგენს ბელგრადის თავდაცვის უნივერსიტეტის ერთ-ერთ ორ ფაკულტეტს, ეკუთვნის სერბეთის თავდაცვის სამინისტროს და ამზადებს კვალიფიციურ კადრებს სერბეთის შეიარაღებული ძალებისთვის.

ისტორია
როდესაც სერბეთის სამთავრომ ავტონომიის სტატუსი მოიპოვა, სახელმწიფო პროფესიული სამხედრო განათლების აუცილებლობა წარმოიშვა, რის გამოც 1830-იან წლებში ამ მიზნის განსახორციელებლად რამდენიმე მცდელობა განხორციელდა. ჯერ კიდევ 1833 წელს მთავარმა მილოშ ობრენოვიჩმა რუსეთში გაგზავნა ოცდაათი ახალგაზრდა სერბი „ოფიცრობის სასწავლად“. ოთხი წლის შემდეგ ქვეყანაში გაჩნდა პირველი სამხედრო სკოლა სამწლიანი სწავლებით, თუმცა მას დიდხანს არ უარსებია.

სახელმწიფოს თავდაცვითი უნარის გასაძლიერებლად საგარეო საქმეთა მინისტრმა ილია გარაშანინმა შესთავაზა არტილერისტთა სკოლის შექმნა, ეროვნულმა საბჭომ ეს წინადადება დაამტკიცა და 1850 წლის 18 მარტს მთავარმა ალექსანდრე კარაგეორგიევიჩმა ხელი მოაწერა საგანმანათლებლო დაწესებულების დაარსების ბრძანებას — სწორედ ამ თარიღიდან იწყებს მომავალი აკადემია თავისი ისტორიის ათვლას. ახლად დაარსებული არტილერისტთა სკოლის სასწავლო პროგრამის შექმნაში აქტიური მონაწილეობა მიიღო გამოჩენილმა სამხედრო თეორეტიკოსმა ფრანტიშეკ ალექსანდრე ზახმა, რომელიც სკოლის პირველი ხელმძღვანელიც გახდა.

1876-1877 წლების აუღლებელი სერბულ-თურქული ომის შემდეგ სერბეთის სამთავრომ გააფართოვა თავისი საზღვრები და მოიპოვა დამოუკიდებლობა. ამან, თავის მხრივ, გამოიწვია სამხედრო განათლების სრულყოფის აუცილებლობა. მაშინდელმა სამხედრო მინისტრმა, მთავარი შტაბის ხელმძღვანელმა ვიცე-პოლკოვნიკმა იოვან მიშკოვიჩმა წამოაყენა ინიციატივა არტილერისტული სკოლის სრულფასოვან სამხედრო აკადემიად რეორგანიზაციის. ამ სახით საგანმანათლებლო დაწესებულება მუშაობდა 1912 წლის ბალკანეთის ომებამდე, სწავლება შეჩერდა პირველი მსოფლიო ომის დროს და მოგვიანებით ასევე შეჩერდა სწავლება მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში. მომდევნო წლებში აკადემიამ განიცადა რიგი რესტრუქტურიზაციები და სახელწოდების ცვლილებები. იგი ინტეგრირდა იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის საერთო საგანმანათლებლო სისტემასა და იუგოსლავიის ხალხური არმიის სტრუქტურაში. ამ სტატუსით აკადემია ფუნქციონირებდა 1951 წლიდან 1992 წლამდე. იუგოსლავიის დაშლისა და სამოქალაქო ომის შედეგად, აკადემიამ მიიღო თავისი დღევანდელი სტატუსი და გახდა ბელგრადის თავდაცვის უნივერსიტეტის ერთ-ერთი ქვედანაყოფი.

სწავლება
სამხედრო აკადემია ახორციელებს კვალიფიციური ოფიცრების მომზადებას სერბეთის შეიარაღებული ძალების რიგებში შემდგომი სამსახურის გავლისთვის — სტუდენტები იღებენ ცოდნისა და უნარების საჭირო დონეს ყველა სახის შეიარაღებული ძალების მართვისთვის. ბაკალავრიატის სასწავლო პროგრამა მოიცავს როგორც სავალდებულო დისციპლინებს, ასევე დამატებით ფაკულტატიურ კურსებს, რომლებიც კურსანტებისთვის სურვილის მიხედვით ხელმისაწვდომია. სწავლების პირველი ორი წელი ყველა კურსანტისთვის ერთნაირია, მაგრამ შემდეგ ყოველი სტუდენტმა უნდა აირჩიოს ექვსი შესაძლო მიმართულებიდან ერთ-ერთი: თავდაცვის მართვა, ელექტრონული ინჟინერია, მექანიკური ინჟინერია, ქიმიური ინჟინერია, საბრძოლო ავიაცია ან თავდაცვითი ლოგისტიკა. ყოველ მიმართულებას რამდენიმე არჩევითი სპეციალიზებული კურსი აქვს.

ჯილდოები
თეთრი არწივის პირველი ხარისხის ორდენი მახვილით (2020).
დავით კაკაბაძის სახელობის ქუთაისის სახვითი ხელოვნების მუზეუმი

დავით კაკაბაძის სახელობის ქუთაისის სახვითი ხელოვნების მუზეუმი — სახვითი ხელოვნების გალერეა ქუთაისში, რომელიც დავით კაკაბაძის სახელს ატარებს. მუზეუმი კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლია.

სახვითი ხელოვნების მუზეუმი - საუკუნეების ქართველი მხატვრების ნამუშევრების კოლექციებით მდიდარი უნიკალური სივრცეა. იგი 1976 წელს დაარსდა და მას შემდეგ აქტიურად ვითარდება. იურიდიულად მუზეუმი არის არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი, რომელიც ეკუთვნის ქუთაისის სამხატვრო და საგანმანათლებლო დაწესებულებათა გაერთიანებას. ის სპეციალიზირებულია ხელოვნების სფეროში და მის კოლექციაში 2838 ნამუშევარია. მუზეუმის კოლექციები მოიცავს სხვადასხვა ჟანრს. აქ დაცულია ფერწერული, გრაფიკული, სკულპტურული, ასევე გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშები.

ქუთაისის სახვითი ხელოვნების მუზეუმში ინახება ისეთი გამოჩენილი ხელოვანების ნამუშევრები, როგორებიც არიან: ნიკო ფიროსმანი, გიგო გაბაშვილი, ალექსანდრე ციმაკურიძე, ქეთევან მაღალაშვილი, ელენე ახვლედიანი, ლადო გუდიაშვილი, კორნელი სანაძე, სერგო ქობულაძე, ბიძინა ავალიშვილი, გიორგი ნიკოლაძე, ვ. მიზანდარი, შოთა მიქატაძე და მრავალი სხვა.

მუზეუმის შექმნაზე ფიქრი გასული საუკუნის 70-იან წლებში დაიწყეს ქუთაისში. შესაფერად იქნა მიჩნეული ქალაქის ცენტრში მდებარე ორსართულიანი, საინტერესო არქიტექტურით გამორჩეული შენობა, რომელიც, დაახლოებით, 1900-იან წლებშია აგებული. იგი მიხეილ გოკიელის საკუთრება იყო, 1911 წელს აქ უკვე მოქმედებდა მისივე სასტუმრო „ფრანცია“. შენობა შემდეგაც დიდხანს გამოიყენებოდა სასტუმროდ.

სანამ სახვითი ხელოვნების გალერეა გაიხსნებოდა, 1972-1976 წლებში უკვე ჩატარდა სერიოზული მოსამზადებელი სამუშაოები: შენობას, არქიტექტორების გივი თოდაძისა და სულიკო გაგუას პროექტით, საფუძვლიანი რეკონსტრუქცია გაუკეთდა; ქალაქის საბჭოს აღმასკომმა და რიგმა ორგანიზაციებმა კი შეიძინეს ცნობილი ქართველი მხატვრების ნაწარმოებები, რომლებიც მუდმივ მფლობელობაში გადასცეს გალერეას.

მუდმივი გამოფენის გარდა, მუზეუმი აქტიურად მონაწილეობს რეგიონის კულტურულ ცხოვრებაში, ატარებს ყოველწლიურ გამოფენებს. უმცროსი ვიზიტორებისთვის არის საგანმანათლებლო პროგრამები, როგორიცაა ინტეგრაციის გაკვეთილები და საკვირაო სკოლა 6 წლამდე ბავშვებისთვის.
კრემატორიუმი

კრემატორიუმი (გვიანდ. < ) — მიცვალებულთა დასაწვავად (კრემაციისათვის) საგანგებოდ მოწყობილი შენობა. პირველი კრემატორიუმი გაიხსნა მილანში 1870-იან წლებში. თანამედროვე კრემატორიუმში მოწყობილია საკრემაციო ღუმლები, სამგლოვიარო დარბაზი და სხვა სათავსები. კრემატორიუმის ირგვლივ მდებარე მიწის ნაკვეთი გათვალისწინებულია ურნების დასამარხხდ, აგრეთვე კოლუმბარიუმისათვის (კრემაციის შემდეგ ურნების შესანახი სათავსი). სსრკ-ში პირველი კრემატორიუმი გაიხსნა 1927 წელს მოსკოვში.
ბანია-ლუკის ქრისტე მაცხოვრის საკათედრო ტაძარი

ბანია-ლუკის ქრისტე მაცხოვრის საკათედრო ტაძარი — სერბული მართლმადიდებელი ეკლესია, რომელიც მდებარეობს ბანია-ლუკაში, სერბთა რესპუბლიკა, ბოსნია და ჰერცეგოვინა.

წმინდა სამების ეკლესია აშენდა ომთაშორის პერიოდის იუგოსლავიაში ბანია-ლუკას ცენტრში. ეკლესიის მშენებლობა გრძელდებოდა 1925 წლიდან 1929 წლამდე და საზეიმოდ იკურთხა ღვთისმშობლობის დღეს 1939 წელს. 1941 წლის 12 აპრილს გერმანული დაბომბვის დროს ეკლესია დაზიანდა და საკურთხევლის ნაწილი (აფსიდი) მნიშვნელოვნად დაზარალდა. იმავე წლის მაისში უსტაშებმა ეკლესია გამოაცხადეს „ქალაქის ბორცვად“ და სერბებს, ებრაელებსა და ბოშებს უბრძანეს მისი სრული დანგრევა, აგურ-აგურად.

იუგოსლავიაში კომუნისტური მთავრობის დროს მის ადგილას დაღუპული ჯარისკაცების ძეგლი აღიმართა. ზემოხსენებული დაღუპული ჯარისკაცების ძეგლი ახლომდებარე ადგილას გადაიტანეს 1993 წელს, მაშინ, როდესაც ბანია-ლუკას ომისდროინდელმა ხელმძღვანელობამ გადაარქვა ქუჩების, სკოლებისა და ინსტიტუტების უმრავლესობას. ახალი ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო 1993 წელს, როდესაც საძირკვლები იკურთხა. ეს საზეიმო აქტი განახორციელა სერბეთის პატრიარქმა პავლემ ეპისკოპოსებთან და სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის სასულიერო პირებთან ერთად. ეკლესია აღადგინეს ქრისტე მაცხოვრის საკათედრო ტაძრის სახელით, რადგან დროთა განმავლობაში ბანია-ლუკაში უკვე აშენდა სხვა ეკლესია წმინდა სამების სახელზე (1963-1969), როგორც ხსოვნა დანგრეულისა.

კათედრალი აშენებულია წითელი და ყვითელი ტრავერტინის ქვისგან, რომელიც წარმოდგება მესოპოტამიიდან, რომლის ხარისხი (მოპოვება და დამუშავება) დამოწმებულია პროფ. დოქტორ ბილბიას მიერ, ბელგრადის მასალების ტესტირების ინსტიტუტის ექსპერტისგან. ის აშენებულია სამშრიანი კედლით: ქვა, რკინაბეტონი, აგური. თაღები დაფარულია ოქროსფერი უჟანგავი ფოლადით, რომელიც ციმბირიდან მოიტანეს. ტაძრის გარე სამშენებლო სამუშაოები დასრულდა 2004 წლის 26 სექტემბერს, როდესაც პირველი ლიტურგიაც ჩატარდა. ლიტურგია ჩაატარა 8 ეპისკოპოსმა ბანია-ლუკას ეპარქიის სასულიერო პირებსა და დიაკვნებთან ერთად, ათასობით მორწმუნის თანდასწრებით. მოზაიკის სამუშაოები მიმდინარეობს პროფესორ დურო რადლოვიცას მიერ.

ახლანდელი ეკლესია არქიტექტურულად ძველი ეკლესიის იდენტურია და არის ბანია-ლუკას ყველაზე მაღალი რელიგიური შენობა, 47 მეტრის სიმაღლის სამრეკლოთი და 22,5 მეტრის თაღით. ეპისკოპოსის ტაძარი იკურთხა ეპისკოპოს ეფრემის მიერ ღვთისმშობლობის დღეს 2009 წელს.

სერბთა რესპუბლიკის დაარსების 20 წლისთავისა და დღესასწაულის აღნიშვნის მიზნით, პატრიარქმა ირინეოსმა ღვთისმსახურება ჩაატარა ეკლესიაში 2012 წლის 9 იანვარს.
გომიონიცის მონასტერი

გომიონიცის მონასტერი — სერბული მართლმადიდებელი მონასტერი, რომელიც ეძღვნება ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანებას და მდებარეობს სოფელ კმეჩანიში, ბანია-ლუკიდან 42 კილომეტრით დასავლეთით, სერბთა რესპუბლიკა, ბოსნია და ჰერცეგოვინა. მონასტერი არის ზმიანიეს სახელით ცნობილი რეგიონის სულიერი ცენტრი.

ის დაარსდა 1536 წლამდე, თუმცა მისი დაარსების ზუსტი თარიღი უცნობია. საუკუნის წყაროებში მას ზალუჟიეს უწოდებდნენ, ხოლო მისი ამჟამინდელი სახელი მიდის ახლომდებარე მდინარისგან. საუკუნის მეორე ნახევარში, მონასტრის იღუმენს ოსმალებისგან რწმუნება ჰქონდა გომიონიცას ირგვლივ ფართო არეალის მოსახლეობის მშვიდობიანი დამოკიდებულებისთვის.

ომის შემდეგ გომიონიცა გახდა დედათა მონასტერი. 1953 წელს ის დასახელდა როგორც იუგოსლავიის კულტურული ძეგლი, ხოლო 2006 წელს გამოცხადდა ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნული ძეგლი. გომიონიცას საგანძურში შენახულია - საუკუნეებში შექმნილი ხატები, ასევე - საუკუნეებში შექმნილი ხელნაწერები და ნაბეჭდი წიგნები. მონასტერს ოდესაღაც ეკუთვნოდა ხის ნაკვეთი ჯვარი, რომელიც ვერცხლისგან არის დამზადებული და ოქროთი მოვარდისფერი, შექმნილი 1640 წელს, რომელიც მოგვიანებით თომას გამბიერ პარისის კერძო კოლექციაში იყო და ახლა არის კორტოლდის ხელოვნების ინსტიტუტში.

გომიონიცის მონასტერი ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნული მონუმენტების გადარჩენის კომისიამ ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნულ ძეგლად გამოაცხადა 2006 წლის 20 იანვარს.
ალაჩამის მოსახლეობის ცვლის მუზეუმი

ალაჩამის მოსახლეობის ცვლის მუზეუმი — მუზეუმი ალაჩამში, სამსუნის პროვინციაში, თურქეთი.

ფონი
ლოზანაში 1923 წლის 30 იანვარს ხელმოწერილი კონვენციის მიხედვით ქართული და თურქული მოსახლეობის გაცვლის შესახებ, თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის შემდეგ, საბერძნეთის მუსლიმანური მოსახლეობა (დასავლეთ თრაკიის გარდა) და თურქეთის ბერძენი მართლმადიდებელი მოსახლეობა (სტამბოლისა და გარკვეული კუნძულების გარდა) უნდა გაცვლილიყო. ეს გაცვლა იძულებითი იყო, ჩართულ პირებს არ ჰქონდათ უფლება, ოდესმე დაბრუნებულიყვნენ თავიანთ ყოფილ სამშობლოში. თურქეთში საბერძნეთიდან ჩამოსული მუსლიმანები ცნობილი იყვნენ როგორც მიუბადილები: მიუბადელე ნიშნავს „გაცვლას“ და მიუბადილი ნიშნავს „იმ ადამიანებს, რომლებიც გაცვლილი იყვნენ“.

შენობა და გამოფენა
ორსართულიანი შენობა კიზლარგარაჯის სახელწოდების უბანში არის საუკუნის შენობა, რომელიც ოსმალეთის იმპერიის ეპოქაში გამოიყენებოდა როგორც დაწყებითი სკოლა. 2010 წელს იგი აღადგინა სამსუნის ადგილობრივმა ხელისუფლებამ. პირველ სართულზე, ადმინისტრაციული სერვისების გარდა, არის გაცვლის ფოტოების თემატური გალერეა. გამოფენის გალერეები მეორე სართულზეა. ეს არის ეთნოგრაფიული ნივთები, როგორიცაა ტანსაცმელი, სამზარეულოს იარაღები და მიუბადილების ყუთები. ასევე გამოტანილია გაცვლის დროს გამოყენებული პასპორტების ასლები.
ლუკა ლაცაბიძე

ლუკა ლაცაბიძე (დ. 18 მარტი, 2004) — ქართული პროფესიონალი ფეხბურთელი, თბილისის „დინამოს“ მცველი, იჯარით დონეცკის „შახტარიდან“.

ლაცაბიძე ეროვნული ლიგის გამარჯვებულია დინამო თბილისის შემადგენლობაში.

კარიერა
კლუბური კარიერა
ლაცაბიძე ფეხბურთის თამაშს ხაშურში, ადგილობრივ ივერიაში 7 წლის ასაკში იწყებს. 2 წელიწადში ის დინამო თბილისის აკადემიაში გადადის, სადაც მთელ ახალგაზრდულ კარიერას ატარებს.

ის დინამო თბილისის 2 რიგებში ასპარეზობდა მეორე და მესამე დივიზიონებში. დებიუტი მთავარი გუნდის რიგებში ჰქონდა 2022 წლის 7 აგვისტოს, საქართველოს თასის მატჩში სამტრედიას წინააღმდეგ. ის იმ შემადგენლობის წევრი იყო, რომელმაც 2022 წელს ეროვნული ლიგა მოიგო.

ამავე სეზონის ბოლოს, ლაცაბიძემ ფართო აღიარება მოიპოვა. ის საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის მიერ 19-წლამდელთა წლის საუკეთესო მოთამაშედ დასახელდა და ალექსანდრე ჩივაძის ოქროს ჯილდო გადაეცა.

2024 წლის 4 თებერვალს, უკრაინის პრემიერლიგის ჩემპიონმა დონეცკის შახტარმა ლაცაბიძე კონტრაქტით დაიმატა, რომელიც 2028 წლის ბოლომდეა ძალაში. მან ვერ ჩაატარა ოფიციალური მატჩები და ზაფხულის სატრანსფერო ფანჯარაში იჯარით შეუერთდა ჩორნომორეც ოდესას.

საერთაშორისო კარიერა
ლაცაბიძემ დებიუტი 19-წლამდელთა საფეხბურთო ნაკრებში 2022 წლის 29 მარტს 2023 წლის ევროპის -ს ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო მატჩში ხორვატიის წინააღმდეგ ჩაატარა.

2024 წლის 15 ნოემბერს მან სრული მატჩი ჩაატარა 21-წლამდელთა ნაკრებში, კვლავაც ხორვატიის წინააღმდეგ -ს ჩემპიონატის პლეი-ოფში.
თოქათის მუზეუმი

თოქათის მუზეუმი — მუზეუმი თოქათში, თურქეთი. ის ინახავს რეგიონიდან მოპოვებულ ისტორიულ ნაპოვნებს, მათ შორის ქანდაკებებსა და მონეტებს. ბევრი ნივთი მოდის ანატოლიის სელჩუკების ეპოქიდან.

ისტორია
ადრინდელი მუზეუმი თავდაპირველად მდებარეობდა გიოქმედრესეში, თოქათის ისტორიულ შენობაში. 2012 წლის 18 სექტემბერს მუზეუმი გადატანილ იქნა ბედესტენში (დახურულ ბაზარში), რომელსაც ეწოდება არასტალი და რომელიც სავარაუდოდ აშენდა ოსმალეთის სულთან მეჰმედ -ის მეფობის დროს (მეფ. 1413-1421).

მუზეუმის ექსპონატები
მუზეუმის არქეოლოგიური განყოფილება ინახავს ხეთური თიხის ფირფიტებს მაშათ ჰიოიუკიდან, ხმალს ელინისტური ხანიდან და ბრინჯაოს ქანდაკებებს რომაული ხანიდან. კოლექცია მოიცავს მონეტებს სხვადასხვა ცივილიზაციებიდან, განსაკუთრებით ანატოლიის სელჩუკების ეპოქიდან. ეთნოგრაფიულ განყოფილებაში ყველაზე მნიშვნელოვანი ნივთია 1191 წლის ხელნაწერი ყურანი ანატოლიის სელჩუკების ეპოქიდან. ასევე არის კერამიკის ნიმუშები. მუზეუმის ორი ოთახი ასახავს ხელით ნახატი ყაბალახების წარმოებასა და სპილენძის ნაწარმს, რომელიც იყო თოქათის პოპულარული ხელოსნობა ოსმალეთის იმპერიის დროს.
საშიმი ბოჩო

საშიმი ბოჩო (, პირდაპირი მნიშვნელობით „საშიმის დანა“) არის გრძელი და სქელი დანა, რომელიც გამოიყენება იაპონურ სამზარეულოში საშიმის დასამზადებლად(დაჭრილი უმი თევზი ან სხვა ზღვის პროდუქტი). ის ჰგავს ნაკირი ბოჩოს, სტილია გასნხვავებული ტოკიოსა და ოსაკაში. საშიმი ბოჩოს სახეობებია:

იანგაი-ბა (, პირდაპირი მნიშვნელობით „ტირიფის დანა“) ტოკიოდან, უფრო მოკლეა კვადრატული ან ბრტყელი წვერით და ჩვეულებრივ გამოიყენება რვაფეხას და კალმარის მოსამზადებლად.
ტაკო-ჰიკი (, პირდაპირი მნიშვნელობით „რვაფეხის გამომყვანი“) ტოკიოდან, უფრო მოკლეა კვადარტული ან ბრტყელი წვერით და ჩვეულებრივ გამოიყენებენ რვაფეხისა და კალმარის დასამზადებლად.
ფუგუ-ჰიკი (, პირდაპირი მნიშვნელობით „ფუგუს გამომყვანი), რომელიც ჰგავს იანგაი-ბას, მაგრამ ეს დანა უფრო თხელია და უფრო ელასტიურია. როგორც სახელებიდან ჩანს, მას ძირითადად გამოიყენებენ ფუგუს საშიმის დასაჭრელად და ეს დანა ინახება ცალკე, თევზის ზოგიერთი შინაგანი ორგანოს, განსაკუთრებით ღვიძლის, რომელიც ტეტროდოტოქსინის მაღალ დონეს შეიცავს, ძალიან შხამიანი ბუნების გამო.

იაპონური სამზარეულოს დანის ორაქტიკის ტრადიციის შესაბამისად, საშიმი ბოჩო ილესება მხოლოდ ერთი დახრილი კიდით, რაც კატაბას სახელითაა ცნობილი. უმაღლესი ხარისხის კატაბას დანა ბრტყელ მხარეს ჩაღრმავება —ურასუკი — აქვს ბრტყელ მხარეზე, რომელიც მას აძლევს უკეთეს ჭრას და აძლევს საშუალებას, რომ დაჭრას უფრო თხლად ვიდრე რიობა, რომელიც გამოიყენება სანტოკუსთვის, ნაკირისთვისა და გიუტოს დანებისთვის, მაგრამ მის გამოყენებას მეტი უნარი სწირდება. დანის მარჯვენა ხელით გამოყენებისთვის, ჩვეულებრივ მარჯვენა მხარე ილესება, მაგრამ მარჯვენა ხელის გამოყენებისთვის ის შეიძლება გალესილი იყოს მარცხენა მხარეს.

დანის სიგრძე არის შესაფერისი სშიალო ომის თევზის ფოლესთვის და ზოგადად არის 25 სანტიმეტრსა და 35 სამტიმეტრს შორის სიგრძეში. არსებობს სპეციალიზებული კომერციული დანები უფრო დიდი თევზის დასამუშავებლად, როგორიცაა ლურჯი თინუსი და ის იჭრება ისეთი დანებით, როგორიცაა მაგურო ბოჩო და ოროში ბოჩო, რომელბიც თითქმის 2 მეტრია ან შედარებით მოკლე ჰანჩო ჰოჩო.
იზმირის ხელოვნებისა და ქანდაკების მუზეუმი

იზმირის ხელოვნების და ქანდაკების მუზეუმი და გალერეა — ხელოვნების მუზეუმი იზმირში, თურქეთი.

დაარსებული თურქული სახელმწიფოს მიერ 1952 წელს, როგორც იზმირის სახელმწიფო ფერწერისა და ქანდაკების მუზეუმი, მოგვიანებით კულტურის პარკიდან გადაიტანეს მის ამჟამინდელ ადგილმდებარეობაზე - ათათურქის ბულვარზე, ქონაქის ნავსადგურთან ახლოს. პატარა მუზეუმში ძირითადად წარმოდგენილია საუკუნის ფერწერა, თურქი ხელოვანების ქანდაკებებისა და თურგუთ პურას ნამუშევრების მნიშვნელოვანი კოლექცია.
იანგაი ბა

იანგაი-ბა-ბოჩო(, პირდაპირი მნიშვნელპბით „ტირიფის დანა“), იანგაიბა ან იანგაი არის გრძელი დანა, რომელიც გამოიყენება იაპონურ სამზარეულოში. ის არის საშიმი ბოჩოს ტიპიური მაგალითი(იაპონურად: , საშიმი [უმი თევზი] ბოჩო [დანა]), რომელიც გამოიყენება თევზის დასაჭრელად საშიმისა და ნიგირიზუშისთვის.

საშიმის და ნიგირიზუშის დამზადების დროს, როგროც წესი, მიზანია, რომ ჭრილის ზედაპირი იყოს გლუვი, მბზინავი და თანაბარი, რადგან მისი გემო მაქსიმალურად გაიზარდოს. იანაგიბას კონსტრუქცია სწორე ამ მიზნით არის შექმნილი.

სიგრძე: დანის გრძელი პირი საშუალებას აძლევს, რომ ერთი მოსმით მოჭრას ხორცის ნაწილი. ეს ხელს უშლის ზიგზაგისებრ ჭრას, რაც ქმნის დაკბილულ განივ კვეთას.
სისქელე: პირის უკანა ნაწილში დანა ძალიან თხელია, რაც საშუალებას აძლევს ჭრა მოხდეს ძირითადად დანის წონით, ზედმეტი ძალის გამოყენების გარეშე. თუ დანა სქელი ან ჭარბად ძლიერი იქნება, ეს შესაძლოა გამოიწვიოს ხორცის გახევა ან დაჟეჟილება.
ფოლადის თვისებები: იანაგიბა მზადდება იაპონური მახვილის ტრადიციული ტექნიკის გამოყენებით, რაც ადაპტირებულია თანამედროვე საჭიროებებზე. დანა დამზადებულია რბილი რკინის ფენით, რაც მას გამძლეობასა და მარტივ სლეს უზრუნველყოფს, ხოლო ჭრის პირი დაფარულია მაღალი ნახშირბადის ფოლადით, რაც ქმნის სიმტკიცესა და სიმახვილეს. როგორც წესი, გამოიყენება ჰიტაჩის ლურჯი ან თეთრი ფოლადი.
არაწებოვანი თვისებები: უკანა მხარე (ურასუკი) ოდნავ ჩაზნექილია, რაც ამარტივებს დანა გაჭრილი მასალიდან გამოყოფას, ხოლო წინა ფაზა (შინოგი) უზრუნველყოფს, რომ გაჭრილი ნაჭერი მარტივად ჩამოშორდეს დანას ჭრის შემდეგ.·        ფოლადის თვისებები: იანაგიბა მზადდება იაპონური მახვილის ტრადიციული ტექნიკის გამოყენებით, რაც ადაპტირებულია თანამედროვე საჭიროებებზე. დანა დამზადებულია რბილი რკინის ფენით, რაც მას გამძლეობასა და მარტივ სლეს უზრუნველყოფს, ხოლო ჭრის პირი დაფარულია მაღალი ნახშირბადის ფოლადით, რაც ქმნის სიმტკიცესა და სიმახვილეს. როგორც წესი, გამოიყენება ჰიტაჩის ლურჯი ან თეთრი ფოლადი.
ერთჯერადი დამუშავება: მარჯვენა ხელისთვის განკუთვნილი იანაგიბას მარჯვენა მხარეს აქვს ფაზა, ხოლო მარცხენა მხარე ოდნავ ჩაზნექილია. ეს საშუალებას იძლევა, რომ დაჭრის კუთხე იყოს უფრო მკვეთრი, ვიდრე ორმხრივ ფაზიან დანებთან, და ხელს უწყობს მასალის დანაზე არ მიკვრას.
ჭრის მიმართულება: დასავლური დანების უმეტესობა ჭრის და აწვება წინ, ხოლო იანაგიბათი ჭრა ხდება გამოქაჩვით — უკან მოძრაობით.

პირველი ორი დახასიათება განსაკუთრებით იანაგი-ბა-ბოჩოს ეხება და მისი სახელი „იანაგი“ ტირიფის ტოტის გრძელი და მოქნილი მახასიათებლებიდან მომდინარეობს. დანარჩენი მახასიათებლები იაპონურ სამზარეულოში ყველა დანას ეხება. საშიმის მოსამზადებლად იანაგიბას გამოყენების მთავარი პრინციპი არ არის მხოლოდ ჭრა, არამედ გრძელი პირის გამოყენება ისე, რომ ერთი გლუვი მოძრაობით უკან გამოიზიდოს და ამით მოხდეს ნაჭრის დაცალკევება.