iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სამუხრანბატონო

სამუხრანბატონო — ფეოდალური საქართველოს ერთ-ერთი სამხედრო-ადმინისტრაციული ერთეული, სათავადო. წარმოიშვა ქართლის მეფეთა დომენში საუკუნის დასაწყისში. სამეფო დინასტიის ერთი შტოს მეთაურობით, რომელთაც მუხრანბატონები ეწოდათ. სამუხრანბატონოს ძირითადი მუხრანის ველზე მდებარეობდა. სამუხრანბატონოს წარმოშობა დაემთხვა შინაპოლიტიკურ კრიზისს, როდესაც ქსნისა და არაგვის ერისთავთა ცდას მიეტაცებინათ სამეფო დომენი, დაერთო კახეთის მეფის ავგიორგის ლაშქრობა მუხრანში. სამუხრანბატონოს წარმოქმნა იყო სამეფო დომენის გადარჩენის ერთგვარი ცდა.

სამუხრანბატონოს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრებოდა არაგვი, სამხრეთიდან — მდინარე მტკვარი. მდინარე ქსნის დასავლეთით მას ეკუთვნოდა სოფლები:აღაიანი, ქადაგიანი, თეზი, ოკამი, ლამისყანა. ჩრდილოეთით სამუხრანბატონო ვრცელდებოდა გრემისხევამდე; შემდეგში მუხრანბატონებმა დაკარგეს ლამისყანა და გრემისხევი და სამუხრანბატონოს საზღვარი გადიოდა ციხებოდავისა (ციხევდავი) და მისაქციელის ხაზზე. სამუხრანბატონოს მთავარი ციხე იყო მტკვრის (ქსნის) ციხე, რეზიდენცია — შიოსუბანი (ახლანდელი მუხრანი). სოფლები ემორჩილებოდა წილკნის საეპისკოპოსოსა და მცხეთის საკათოლიკოსოს. განვითარებული იყო სოფლის მეურნეობა — მემინდვრეობა და მეხილეობა-მევენახეობა.

სამუხრანბატონო აქტიურად მონაწილეობდა ქართლის სამეფოს პოლიტიკურ ცხოვრებაში, ზოგჯერ მუხრანბატონები ქართლის გამგენი ან მეფეებიც იყვნენ. სამუხრანბატონომ არსებობა შეწყვიტა საუკუნის 40-იან წლებში.
აფიქსი

აფიქსი — სიტყვის შემადგენელი ელემენტი (მორფემა), რომელიც დაერთვის ფუძეს და ცვლის სიტყვის გრამატიკულ ან ლექსიკურ მნიშვნელობას. აფიქსმა შეიძლება ახალი სიტყვა წარმოქმნას (შე-კეთება) ან მოახდინოს ფლექსია (მაგალითად ფანქრ-ებ-ი).

აფიქსი გაირჩევა მდებარეობის ადგილის და დანიშნულების მიხედვით.

ადგილის მიხედვით პრეფიქსია (წინსართი) თუ მარტივ ფუძეს წინ უსწრებს (ვ-წერ);
ინფიქსია, თუ მარტივი ფუძის შიგნით მოექცა (ძ-ვ-რა, ფუძე არის ძარ).
სუფიქსია, თუ ძირის შემდგომ მოდის (წერ-ილ-ი -> წერ ძირია, ილ სუფიქსი ხოლო კიდურა ი სახელობითი ბრუნვის ნიშანი).

დანიშნულების მიხედვით განსხვავდება: სინტაქსური ურთიერთობის მარეგულირებელი და ფუძის მნიშვნელობის შემცვლელი ანუ მაწარმოებელი აფიქსი. სინტაქსური ურთიერთობის მაჩვენებელია ბრუნვის (არსებით სახელებში), პირის (ზმნაში) და სხვა ნიშნები.

აფიქსი, როგორც დამოუკიდებელ მნიშვნელობას მოკლებული ელემენტი, განსხვავდება ნაწილაკისაგან.
ვენესუელის მკვიდრი ხალხები

ვენესუელის მკვიდრი ხალხები შეადგენენ ვენესუელის მოსახლეობის დაახლოებით 1.5%-ს, თუმცა ვენესუელელების უმეტესობას ჰყავს წინაპრები ადგილობრივი ხალხებიდან. მკვიდრი მოსახლეობის უმეტესობა კონცენტრირებულია სამხრეთის ტროპკულ ტყეებში ამასონასის შტატში სადაც ისინი მოსახლეობის დაახლოებით 50%-ს შეადგენენ, ადგილობრივი მოსახლეობის მეორე დიდი ჯგუფი (დაახლოებით 100 000) ცხოვრობს სამხრეთის მეჩხერად დასახლებულ ამასონანის, ბოლივარისა და დელტა-ამაკუროს შტატებში. ისინი წარმოადგენენ მინიმუმ 26 ეთნიკურ ჯგუფს, მათ შორის: იანომამო, პემონები, ვარაო, ბანივა , კალინა , მოტოლონე-ბარი და იეკუნანა.
ორჩილა

ორჩილა  — კუნძული კარიბის ზღვაში. ეკუთვნის ვენესუელას. ვენესუელის დედაქალაქ კარაკასიდან დაშორებულა 180 კილომეტრით. ფართობი დაახლოებით 40 კმ².

კუნძულზე განთავსებულია სამხედრო-საზღვაო ბაზა — ვენესუელის სამხედრო-საზღვაო ძალები (აეროდრომით) და ვენესუელის პრეზიდენტის რეზიდენცია.

1938 წელს ორჩილა სხვა კუნძულებთან ერთად გადავიდა ფედერალურ დაქვემდებარებაში (რომელიც იმავე წელს იყო შექმნილი). 1950 წლამდე კუნძული დასახლებულად ითვლებოდა, რომლის მოსახლეობა შეადგენდა 121 კაცს. ვენესუელის სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწის გენერალ მარკოს პერეს ხიმენესის მმართველობის დროს ორჩილას მცირერიცხოვანი მოსახლეობა გადაასახლეს. მარკოს პერეს ხიმენესის დროს კუნძულზე აშენდა დაახლოებით 32 სამხედრო ობიექტი და რამდენიმე პატარა სახლი; მათ შორის იყო პრეზიდენტის რეზიდენცია.

2002 წელს ვენესუელაში სახელმწიფო წარუმატებელი გადატრიალების შემდეგ, პრეზიდენტი უგო ჩავესი ორჩილაზე დაპატიმრებული იყო.

2008 წლის 17 მაისს აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალებმა დაარღვიეს ვენესუელის საჰაერო სივრცე, რის შემდეგ მთავრობის მიერ გამოთქმული იყო პროტესტი. თუმცა პენტაგონმა აღნიშნულ საქმესთან დაკავშირებით სივრცის დარღვევის მიზეზად სანავიგაციო შეცდომა დაასახელა.
ამასონასის შტატი

ამასონასის შტატი — ვენესუელის 23 შტატიდან სიდიდით მეორე. შტატის დედაქალაქია პუერტო-აიაკუჩო, ხოლო 1900 წლამდე სან-ფერნანდო-დე-ატაბაპო იყო. სახელი ამასონასი მომდინარეობს მდინარე ამაზონიდან, თუმცა შტატის დიდი ნაწილი დრენირებულია მდინარე ორინოკოთი. ამასონასის შტატის ფართობი 176 899 კმ²-ია, მოსახლეობა შეადგენს 142 200 ადამიანს (2007 წლის აღწერით), ხოლო სიმჭიდროვე – 0.87 ად/კმ².

მუნიციპალიტეტები
ამასონასის შტატი მოიცავს 7 მუნიციპალიტეტს, ესენია:
ვენესუელის გერბი

ვენესუელის სახელმწიფო გერბი — ვენესუელის ერთ-ერთი ეროვნული სიმბოლო. პირველად იგი 1836 წლის 18 აპრილს ეროვნულმა კონგრესმა მიიღო. შემდეგში მან განიცადა პატარა ცვლილებები და მიაღწია დღევანდელ ვერსიას.

გერბი ეფუძნება ვენესუელის კანონს ეროვნული დროშის, გერბისა და ჰიმნის შესახებ , რომელიც 1954 წლის 17 თებერვალს ვენესუელის მილიტარისტულმა მმართველმა მარკოს პერეს ხიმენესმა მიიღო. ძირითადი ფარი გადაწყვეტილია ვენესუელის დროშის ფერებში. მარცხენა მხარეს, წითელ მინდორზე, ხორბლის თავთავები (24 ცალი) რესპუბლიკის შტატების ერთობასა და კეთილდღეობას განასახეირებენ. მარჯვენა ყვითელ მინდორზე გამოსახული იარაღები (მახვილი, ხმალი და სამი შუბი) და ორი ეროვნული დროშა შეკრულია დაფნის რტოთი, როგორც ომში გამარჯვების სიმბოლოთი. საძირკველში, დიდი ლურჯი მინდორი, რომელზეც გამოსახულია მორბენალი გარეული თეთრი ცხენი (სავარაუდოდ განასახიერებს სიმონ ბოლივარის თეთრ ცხენ პალომოს) წარმოადგენს დამოუკიდებლობისა და თავისუფლების სიმბოლოს.

ფარს ზემოთ, გამოსახულია ორი გადაჭვარედინებული სიუხვის რქა, კეთილდღეობის სიმბოლო. ფარი გარშემოეტყმულია ზეთისხილისა (მარცხნივ) და პალმის (მარჯვნივ) რტოებით. ორივე მათგანი ფარის ძირში შეკრულია ფართო ზონარით, რომელიც ქვეყნის სამ ფერს განასახიერებს (ყვითელი ქვეყნის კეთილდღეობა, ლურჯი — ოკეანე, რომელიც ვენესუელას ესპანეთისგან გამოყოფს და წითელი — ხალხის სიმამაცე და სისხლი). ლურჯ ზოლს გასდევს ოქროსფერი წარწერები:
ბარკისიმეტო

ბარკისიმეტო  — ქალაქი ვენესუელის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ლარას შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქვეყნის დედაქალაქ კარაკასიდან დაშორებულია 351 კილომეტრით. ამ უკანასკნელთან დაკავშირებული რკინიგზითა და მაგისტრალით. მოსახლეობა 1 018 900 კაცი (2009). მდებარეობს პლატოზე, ზღვის დონიდან 564 მ სიმაღლეზე. ფართობი 2,760 კმ². მოსახლეობის საშუალო სიმჭიდროვე 324,6 ადამიანი კმ²-ზე. ქალაქში ძლიერ არის განვითარებული სოფლის მეურნეობა.

დაარსდა 1552 წელს დონ ხუან ვილეგასის მიერ, რომელმაც ქალაქს უწოდა ნუევა-სეგოვია-დე-ბარკისიმეტო. შორეულ წლებში ქალაქი რამდენიმეჯერ გადაადგილებული იყო სხვადასხვა ადგილებში. 1812 წელს მიწისძვრის შედეგად იგი მნიშვნელოვნად დაზარალდა. იანვრის თვეებში ბარკისიმეტოში იმართება მასიური პროცესები, რომელსაც თან ახლავს დივინა პასტორას მანევრული ძეგლის გადატანა ბარკისიმეტოდან მეზობელ ქალაქ სანტა-როსას კათედრალამდე. აღნიშნული ძეგლზე გამოსახულია მარიამ ღვთისმშობელი იესოსთან ერთად.

ქალაქის ეკონომიკის პოტენციალი დაკავშირებულია დიდ, საშუალო და მცირე წარმოებასთან, რომელსაც გასასვლელი გააჩნია რეგიონულ და ეროვნულ ბაზრებთან. განვითარებულია ინტერნაციონალიზაციის დიდი პერსექტივა, რაც განპირობებულია ზღვასთან ხელსაყრელი კავშირითა და რკინიგზის ხაზით ქალაქ პუერტო-კაბელიოს შორის.
ტრანსფორმერები (ფილმი)

„ტრანსფორმერები“ — 2007 წლის ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური მოქმედებითი ფილმი, რომელიც დაფუძნებულია კომპანია -ს ამავე სახელწოდების სათამაშოებზე და არის პირველი „ტრანსფორმერების“ ფილმების სერიაში.

ფილმის რეჟისორია მაიკლ ბეი, აღმასრულებელი პროდიუსერი კი სტივენ სპილბერგი. სურათში აღწერილია დედამიწაზე გამართული ომი. მისი მთავარი პერსონაჟების სახით წარმოდგენილია უცხოპლანეტელ რობოტთა ორი გუნდი – ავტობოტები და დეცეპტიკონები. მათ მანქანებად გარდაქმნა შეუძლიათ. მთავარი პერსონაჟის, სემ უიტუიკის როლს ასრულებს შაია ლაბაფი. ფილმში აგრეთვე მონაწილეობენ მეგან ფოქსი, ჯოშ დუჰამელი, ტაირის გიბსონი, ჯონ ვოიტი, ენტონი ანდერსონი და ჯონ ტურტურო. ტრანსფორმერთა ლიდერებს, ოპტიმუს პრაიმსა და მეგატრონს შესაბამისად ახმოვანებენ პიტერ კალენი და ჰუგო უივინგი.

პროდიუსერებმა დონ მერფიმ და ტომ დესანტომ პროექტზე მუშაობა დაიწყეს 2003 წელს. შემდეგ წელს მათ სპილბერგიც შეუერთდა, რომელმაც დაიქირავა სცენარისტები რობერტო ორსი და ალექს კურცმანი. მანქანები და სამხედრო თვითმფრინავები აშშ–ის შეიარაღებული ძალებისა და –ისგან იყო ნათხოვნი, რამაც ფილმის ბიუჯეტიც დაზოგა და საბრძოლო სცენებს რეალიზმიც შემატა. პრემიერამდე ჰასბრომ უზარმაზარი მხარდამჭერი კამპანია ჩაატარა.

შერეული კრიტიკული რეაქციის მიუხედავად, „ტრანსფორმერები“ ძალიან წარმატებული იყო კინოგაქირავებაში..
ხოსე ტადეო მონაგასი

ხოსე ტადეო მონაგასი (; დ. 28 ოქტომბერი, 1784, მონაგასი, ვენესუელა — გ. 18 ნოემბერი, 1868, კარაკასი, ვენესუელა) — ვენესუელელი პოლიტიკური მოღვაწე. ვენესუელის ორგზის პრეზიდენტი. დამოუკიდებლობისათვის ომის გმირი.

ვენესუელსის პრეზიდენტის თანამდებობა ეკავათ ასევე მის ძმას ხოსე გრეგორიო მონაგასს და შვილს ხოსე რუპერტო მონაგასს.
შირბახტი

შირბახტი — ერთ და მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი შირბახტისებრთა ოჯახისა.

გვარში 35 სახეობაა. უმთავრესად გავრცელებულია ტროპიკულ და სუბტროპიკულ აფრიკაში. კულტურაშია ინდური შირბახტი, რომლის სიმაღლე 1-2 მეტრს აღწევს. აქვს დატოტვილი, სწორმდგომი ღერო, ლანცეტა ფოთოლი, დიდი ვარდისფერი, იისფერი ან თეთრი ყვავილი; ნაყოფი კოლოფია, 1000 თესლის მასა 2-5 გრამი.

შირბახტი სითბოს, სინათლისა და ტენის მოყვარულია. ვეგეტაციის პერიოდი 80-150 დღე გრძელდება. თესლი შეიცავს 50-65% ზეთს, რომელსაც იყენებენ უშუალოდ საკვებად, ასევე საკონდიტრო, საკონსერვო, მარგარინის მრეწველობაში, მედიცინაში და ტექნიკური მიზნებისათვის. კოპტონს იყენებენ საქონლის საკვებად.
ანვარ ალ-ავლაკი

ანვარ ალ-ავლაკი ( 22 აპრილი 1971, ლას-კრუსესი, ნიუ-მექსიკო, აშშ — 30 სექტემბერი 2011, იემენი) — ამერიკული წარმოშობის რადიკალური ისლამისტი. მხარს უჭერდა რადიკალურ ისლამისტურ დაჯგუფებას ალ-ყაიდას. ითვლებოდა ალ-ყაიდას იდეოლოგად არაბეთის ნახევარკუნძულზე.

მოკლეს 2011 წლის 30 სექტემბერს იემენში. მის სიკვდილს მალევე გამოეხმაურა აშშ-ს პრეზიდენტი ბარაკ ობამა.
ეტიოლოგია

ეს ტერმინი არ უნდა აგერიოთ მის პარონიმულ წყვილში ეტიმოლოგია.
ეტიოლოგია (; — მიზეზი და - ...ლოგია) — მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის ავადმყოფობის გამომწვევ მიზეზებსა და პირობებს.

თანამედროვე შეხედულებების მიხედვით მიზეზი არის ის ფაქტორი რომელიც იწვევს ავადმყოფობას. მიზეზის გარეშე ავადმყოფობა არ აღმოცენდება. ეტიოლოგიური ფაქტორი პათოლოგიურ პროცესს(ავადმყოფობას) სპეციფიკურ ხასიათს ანიჭებს, ე.ი. განსაზღვრავს მის თავისებურებებს. დაავადების გამომწვევ გარეგან (ეგზოგენურ) მიზეზებს მიეკუთვნება ფიზიკური (მექანიკური, თერმული, ელექტრული და სხივური ენერგია,გადატვირთვა, აჩქარება, ატმოსფერული წნევის ცვლილება, კოსმიური მოვლენები.), ქიმიური (მჟავები, ტუტეები და სხვ.), ბიოლოგიური (ბაქტერიები, ვირუსები, პარაზიტები, სოკოები, ცხოველური შხამები და სხვ.), ფსიქოგენური ფაქტორები. შინაგანი (ენდოგენური) მიზეზები ძირითადად მემკვიდრული ფაქტორებით და კონსტიტუციური თავისებურებებითაა წარმოდგენილი.

ავადმყოფობის გამომწვევი პირობები, მიზეზის გარეშე ავადმყოფობას არ იწვევენ, მაგრამ შეუძლიათ შეცვალონ მისი მიმდინარეობა. კონკრეტულ სიტუაციაში მიზეზი ერთია, პირობები კი შეიძლება მრავალი იყოს. შესაძლოა განვაცალკეოთ ავადმყოფობის განვითარების ხელისშემწყობი და ხელისშემშლელი პირობები. ორივე მათგანი იყოფა გარეგან და შინაგან პირობებათ. გარეგან პირობებს მიეკუთვნება — გარემოს ფაქტორების ზემოქმედება,კვების,შრომის და დასვენების რეჟიმის თავისებურებანი, შინაგანი პირობებია — ასაკობრივი ფაქტორი, მემკვიდრეობითი მიდრეკილება და სხვ.

ზოგი პათოლოგიური პროცესი შეიძლება რამდენიმე სხვადასხვა მიზეზმა გამოიწვიოს, ასეთ შემთხვევაში საუბრობენ ავადმყოფობის პოლიეტიოლოგიურობაზე, თუმცა, ავადმყოფობას კონკრეტულ სიტუაციაში ერთი მიზეზი იწვევს. ეტიოლოგიური მკურნალობა — უშუალოდ დაავადების გამომწვევ მიზეზზე ზემოქმედებას გულისხმობს. ეტიოლოგიური ფაქტორების სწორი განსაზღვრა და ცოდნა,რაც ზოგჯერ სირთულეს წარმოადგენს — ავადმყოფობათა მკურნალობის და პრევენციის ძირითადი საწინდარია.
მარაკაიბო

მარაკაიბო — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ჩრდილო-დასავლეთ ვენესუელაში, მარაკაიბოს ტბის დასავლეთ სანაპიროზე. წარმოადგენს ქვეყნის სიდიდით მეორე ქალაქს კარაკასის შემდეგ და სულიას შტატის დედაქალაქს. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 1 495 200 ადამიანს შეადგენს, ხოლო მისი მეტროპოლიის — 2 108 404 ადამიანს.

სახელი მარაკაიბო მომდინარეობს ადგილობრივ ინდიელთა ახალგაზრდა მეთაურის, კაკიკე მარასგან, რომელიც მამაცურად ებრძოდა გერმანელებს და დაიღუპა კიდეც მათთან ბრძოლაში. ამბობენ, რომ როდესაც მარა დაეცა, ინდიელებმა ყვირილი დაიწყეს " !" (მარა დაეცა), რაც საფუძვლად დაედო ქალაქის სახელს. სხვა ისტორიკოსები კი ამბობენ, რომ ამ მიწის პირველი სახელი იყო „მაარა-ივო“, რაც ნიშნავს — „ადგილი, სადაც უხვადაა გველები“.

მარაკაიბო მდებარეობს ვენესუელის უკიდურეს დასავლეთში, კოლუმბიის საზღვრიდან 80 კმ-ის მოშრებით, იმ არხის პირას, რომელიც ერთმანეთთან აკავშირებს მარაკაიბოს ტბასა და ვენესუელის ყურეს. აღმოსავლეთ ნაპირთან დაკავშირებულია არხზე გადებული რაფაელ ურდანეტას 8,7 კმ სიგრძის ხიდით.

ქალაქის დაარსების ისტორია საკმაოდ გაურკვეველია. ამ ადგილს ესპანელები პირველად 1499 წელს ესტუმრნენ. თანამედროვე სახელი კი 1529 წელს გერმანელმა მკვლევარმა ამბროსიო ალფინგერმა უწოდა, ინდიელთა სიტყვების დამახინჯების შედეგად. მაგრამ ტერიტორია არამიმზიდველად მიიჩნიეს და 1535 წელს კვლავ მიატოვეს. 1569 წელს ალონსო პაჩეკომ დააარსა ქალაქი სიუდად-როდრიგო (თავისი მშობლიური ქალაქის პატივსაცემად). შემდეგში, 1574 წელს გუბერნატორმა დიეგო მასარიეგოსმა მას სახელი გადაარქვა და ნუევა-სამორა უწოდა, ტერიტორიის დასახალება კი უკვე კაპიტანმა პედრო მალდონადომ განაგრძო.

ქალაქის აყვავების ხანა საუკუნეში დადგა, რაც მრავალი მეკობრის შურს იწვევდა. მართლაც, ადვილად მისადგომობის გამო მრავალჯერ გახდა მეკობრეების თავდასხმის ობიექტი: 1615 წელს დაესხნენ ჰოლანდიელი მეკობრეები, 1666 წელს ფრანგები, 1669 წელს კი ინგლისელები.

1914 წელს გამოაშკარავდა, რომ მარაკაიბოს ტბის აუზი განსაკუთრებით მდიდარი იყო ნავთობით, სწორედ ამ პერიოდიდან იწყება ქალაქის ზრდა.

დაძმობილებული ქალაქები
მარაკაიბოს ექვსი დაძმობილებული ქალაქი ჰყავს:
ბრემენი, გერმანია
დურბანი, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა
ჰონოლულუ, აშშ
ახალი ორლეანი, აშშ
პლოეშტი, რუმინეთი
სან-ხუანი, პუერტო-რიკო
სამღერელი

სამღერელი — სცენის აღმნიშვნელი ძვ. ქართული ტერმინი, გვხვდება ექვთიმე და გიორგი მთაწმიდლების თარგმანებში. ქართული სახილველის თავისებურებას შეადგენდა ორსამღერლიანობა (ორსცენიანობა), რაც სანახაობა „ნირზის“ განვითარებით უნდა შექმნილიყო. სანდრო ახმეტელი ბერიკაობის წარმსახვაში ორსამღერლიანობის (2 სათამაშო მოედნის) აუცილებლობას ხედავდა.
გუანარე

გუანარე  — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ვენესუელაში, პორტუგესის შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2001 წლის მონაცემებით გუანარეს მოსახლეობა შეადგენდა 157.400 ადამიანს, 2007 წლის მონაცემებით მოსახლეობა უდრის 235.000 ადამიანს. მდებარეობს ანდების მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 183 მ სიმაღლეზე. განვითარებულია სოფლის მეურნეობა. ქალაქში არის უმაღლესი სასწავლებლები.

დაარსდა 1591 წლის 3 ნოემბერს. სხვადასხვა შეხედულებით გუანარე მიჩნეულია ვენესუელის სასულიერო დედაქალაქად. ქალაქის ცენტრში აღმართულია ქვეყნის ეროვნული გმირის — სიმონ ბოლივარის ძეგლი.

მისასვლელი გზით ჩრდილო-აღმოსავლეთით დაკავშირებულია ქალაქ სან-კარლოსთან, ჩრდილოეთით ქალაქ ბარკისიმეტოსთან, სამხრეთ-დასავლეთით ქალაქ ბარინასთან.
ხულიან კასტრო

ხულიან კასტრო კონტრერასი (; დ. 1810, პეტარე, მირანდა, ვენესუელა — გ. 12 ივნისი, 1875, ვალენსია, ვენესუელა) — ვენესუელელი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. ვენესუელის პრეზიდენტი 1858–1859 წლებში.

1858 წლის მარტში მან დაიწყო პრეზიდენტ პედრო გუალ ესკანდონის საწინააღმდეგო გამოსვლები და აიძულა იგი 15 მარტს თანამდებობა დაეტოვებინა. ხულიან კასტრო პრეზიდენტი გახდა 18 მარტს. მისი პრეზიდენტობა მშფოთვარე იყო, 1859 წლის 20 იანვარს დაიწყო ფედერალური ომი, ეზეკიელ სამორასა და ხუან კრისოსტომო ფალკონს შორის.

1859 წლის 2 აგვისტოს სამხედრო პირებმა დააპატიმრეს და ციხეში ჩასვეს. 1860 წელს გაათავისუფლეს და კასტრო ვენესუელიდან წავიდა. 1870 წელს დაბრუნდა ვენესუელაში ანტონიო გუსმან ბლანკოს წინააღმდეგ მოწყობილი აპრილის რევოლუციის დროს და გარდაცვალებამდე დარჩა არმიაში.
ტრუხილიო (ვენესუელა)

ტრუხილიო — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ვენესუელაში, ტრუხილიოს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა დაახლოებით 40 000 კაცი. მდებარეობს მარაკაიბოს ტბის აღმოსავლეთით, ანდების მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 834 მ სიმაღლეზე.

ტრუხილიოს საფუძველი ჩაუყარა კონკისტადორმა დიეგო გარსია დე პარედესმა 1557 წლის 9 ოქტომბერს. 1678 წელს ფრანგმა მეკობრემ მიშელ დე გრამონტმა ექვსი გემითა და 700 შეიარაღებული მებრძოლით ტრუხილიოზე იერიში მიიტანა. ტრუხილიო ტრადიციების დამცველი ქალაქია.
ანსოატეგი

ანსოატეგი — ვენესუელის 23 შტატიდან სიდიდით მეექვსე. შტატის დედაქალაქია ბარსელონა, ფართობი 43 300 კმ²-ია, მოსახლეობა შეადგენს 1 477 900 ადამიანს (2007 წლის აღწერით), ხოლო სიმჭიდროვე – 34,13 ად/კმ².

ისტორია
სახელი ანსოატეგი ეწოდა, დიდი გმირის, ხოსე ანტონიო ანსოატეგის (1789-1819) პატივსაცემად. ქალაქი ბარსელონა, რომელიც ახლა შტატის დედაქალაქი და ინდუსტრიული ცენტრია, დაარსდა 1677 წელს. თავიდან ანსოატეგის შტატი შედიოდა კუმანის პროვინციაში, რომელიც შემადგენლობაში იყო სხვა პროვინციებთან (გუაიანა, მარაკაიბო, კარაკასი, მარგარიტა და ტრინიდადი) ერთად. 1810 წელს გამოეყო კუმანის პროვინციას. დღევანდელი სახით მხოლოდ 1909 წელს მოხდა პოლიტიკური განლაგების ჩამოყალიბება.

გეოგრაფია
ანსოატეგი მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთით. მას აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება მონაგასის და სუკრეს შტატები, სამხრეთიდან — ბოლივარის, დასავლეთიდან — გუარიკოს, ჩრდილო-დასავლეთიდან — მირანდის შტატი, ხოლო ჩრდილოეთიდან — კარიბის ზღვა.

მოსახლეობა
2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემების მიხედვით, ანსოატეგის შტატის მოსახლეობა 1 477 900 შეადგენს.

ეკონომიკა
ანსოატეგის შტატის ეკონომიკის ძირითადი რესურსია ნავთობი. იგი გაერთიანებულია ლათინურ ამერიკაში არსებულ ერთ-ერთ უმსხვილეს ნავთობპროდუქტების მწარმოებელ კომპანიაში — „ “. შტატში ასევე განვითარებულია ტურიზმი და თევზაობა.

მუნიციპალიტეტები
ანსოატეგის შტატი მოიცავს 21 მუნიციპალიტეტს, ესენია:
დურღენა

დურღენა — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში (ქვემო ქვალონის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე რიონის მარჯვენა სანაპიროზე, ზღვის დონიდან 10 მეტრზე. ხობიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით, ქვალონიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 1 კმ-ით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 700 ადამიანი.
ველის თეორია

ველის თეორია — კურტ ლევინი აქტივობის პროცესს ორი ფაქტორით ახასიათებს: 1შიდა დაძაბულობოს სისტემა და 2 ფსიქოლოგიური გარემო. ამასთან ხაზს უსვამს, რომ ეს ორი ფაქტორი, მხოლოდ ურთიერთზემოქმედების შედეგად იწვევს ქცევას. ისინი ქცევის დეტერმინაციის პროცესში გარკვეულ ერთიანობას ქმნიან, რასაც ლევინი ფსიქოლოგიურ ველს ან ინდივიდის სასიცოცხლო სივრცეს უწოდებს.

შიდა დაძაბულობის სისტემა
ყველგან, სადაც ხორციელდება ქცევა, უნდა იყოს დინამიკური, მოტივაციური ფაქტორი, რომელიც ქცევის აღმძვრელია. ადამიანის ორგანიზმში თუ ფსიქიკაში არსებული, წონასწორობის დარღვევით გამოწვეული დაძაბულობის განცდა, ყოველგვარი აქტივობის განხორციელების მიზეზია და წონასწორობის აღდგენის ტენდენიას შეიცავს. დაძაბულობის განცდა ორი სახის მოთხოვნილებაში ვლინდება: 1 ბუნებრივი მოთხოვნილება- მდგრადი, თანდაყოლილი ხასიათისაა( კვების, დეფეკაციის, სუნთქვის...) 2 ქვაზი-მოთხოვნილება- ცხოვრებისეული გადაწყვეტილებებისა და განზრახვის გავლენით იქმნება.

ფსიქოლოგიური გარემო
ქცევის განხორციელებაზე, მოთხოვნილებებთან ერთად, დიდ გავლენას ახდენს გარემო, რომელშიც მოიაზრება გარემოს ობიექტები, არა ობიექტური მნიშვნელობით, არამედ იმის გათვალისწინებით, თუ რა გავლენას ახდენენ ისინი სუბიექტის ფსიქოლოგიურ მდგომარეობაზე.

ვალენტობა
ვალენტობა განსაზღვრავს, მოთხოვნილებით აღძრული ქცევის მიმართულებას. გარემოს ობიექტებს აქვთ „გამომწვევი ხასიათი“_გვიბიძგებენ მოქმედებისკენ. ან გვიზიდავენ_დადებითი ვალენტობა (ნამცხვარი გვიბიძგებს მისი შეჭმისკენ) , ან მოშორების ტენდენციას ქმნიან_უარყოფითი ვალენტობა( ავი ძაღლი სხვა მიმართულებით, ძაღლისგან შორს, წასვლისკენ გვიბიძგებს).

ინტენსიობა
ცვალებადია გარემოს ობიექტების ინტენსიობაც, სუსტი მიზიდულობიდან ბრძანებით ხასიათამდე. პირველადი გამომწვევი ხასიათის გარემოს ობიეტები მოთხოვნილებას უშუალოდ აკმაყოფილებენ. მოთხოვნილებასთან გარკვეულ მიმართებაში მყოფი საგნები კი ნაწარმოები გამომწვევი ხასიათისაა.

ქცევის ფორმები
კურტ ლევინი ერთმანეთისგან მიჯნავს ველისმიერ_არადაუფლებულ და ნებელობით_დაუფლებულ ქცევას. ველისმიერი ქცევისას, კავშირი გამომწვევი ხასიათის ობიექტსა და მოთხოვნილებას შორის აშკარაა (საჭმელი_ შიმშილი), ასევე შესაძლოა ასეთი კავშირი აშკარად არ ჩანდეს და შემთხვევით განისაზღვროს( მოხტუნავე ბურთი გვიბიძგებს დარტყმისკენ_ველისმიერი ქცევა, მაგრამ თავის შეკავების შემთხვევაში_ თუ არ დავარტყამთ ბურთს, განვახორციელებთ დაუფლებულ_ნებელობით ქცევას.
ვენესუელის დემოგრაფია

ვენესუელის დემოგრაფია — ვენესუელის მოსახლეობისა და მათი მდგომარეობის მომოხილვა. დემოგრაფიული საკითხები მოიცავს: საბაზო განათლებას, ჯანმრთელობას და მოსახლეობის რაოდენობირივ სტატისტიკას მათი რასობრივი და რელიგიური მიკუთვნების გათვალისწიბებით.

ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს -ის დემოგრაფიული მონაცემები
მთლიანი მოსახლეობა
2011 წლის ივლისის მიხედვით 27 635 743 მაცხოვრებელი.

სიცოცხლის ხანგრძლივობა 2011 წლის მიხედვით
მთლიანი მოსახლეობისთვის: 73,93 წელი
მამაკაცებისთვის: 70,84 წელი
ქალებისთვის: 77,17 წელი

მოსახლეობის ზრდის მაჩვენებელი
1,508% (2009 წლის მიხედვით).

შობადობისა და სიკვდილიანობის მაჩვენებლები
18,71 დაბადება 1 000 ადამიანზე (2006 წლის მიხედვით).
4,92 სიკვდილი 1 000 ადამიანზე (2006 წლის მიხედვით).

ნაყოფიერების მაჩვენებელი
2,42 ბავშვი 1 ქალზე (2011 წლის მიხედვით).

ჩვილთა სიკვდილიანობის მაჩვენებელი
21,54 სიკვდილი 1 000 ცოცხლად დაბადებულზე (2006 წლის მიხედვით).

ასაკობრივი სტრუქტურა
სქესის მიხედვით
ემიგრაციის მაჩვენებელი
ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს -ის მიხედვით ემიგრაციის მაჩვენებელი 2006 წლის მიხედვით არის ნული.

ეთნიკური შემადგენლობა
ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს -ის მიხედვით ვენესუელის ძირითადი მოსახლეობის წინაპრები შეადგენენ ევროპელებს, აფრიკელებს და მკვიდრ მოსახლეობას.
კურტ ლევინი

კურტ ლევინი (დ. 9 სექტემბერი, 1890 — გ. 12 თებერვალი, 1947) — გერმანული წარმოშობის ფსიქოლოგი, რომელმაც დიდი გავლენა მოახდინა ამერიკულ სოციალურ ფსიქოლოგიაზე. ფართო ინტერესების მქონე ფსიქოლოგის მოსაზრებებმა, მრავალ ჰიპოთეზას ჩაუყარა საფუძველი. ის კარგად იცნობდა ფიზიკას, მათემატიკას, ბიოლოგიას. დაინტერესებული იყო ზოგადმეცნიერული, მეთოდოლოგიური საკითხებით.

ბიოგრაფია
კურტ ლევინი დაიბადა 1890 წლის 9 სექტემბერს, პრუსიაში ქალაქ მოგილნოში, ებრაელთა ოჯახში. სწავლობდა მიუნჰენის, ფრაიბურგისა და ბერლინის უნივერსიტეტებში. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე გაიწვიეს ჯარში, სადაც ოთხი წელი იმსახურა. იყო მძიმედ დაჭრილი, დაიმსახურა არაერთი საბრძოლო ჯილდო. ომის მერე გერმანიაში დაბრუნებული, აქტიურად ჩაერთო პედაგოგიურ და კვლევით საქმიანობაში, ბერლინის უნივერსიტეტში. 1933 წლის აგვისტოში, გერმანიაში ფაშისტური წყობილების დამყარების გამო იძულებული გახდა აშშ-ში გადასახლებულიყო სადაც ჯერ სტენფორდის და შემდეგ კორნელის უნივერსიტეტებში მოღვაწეობდა. 1945 წელს დააარსა და სათავეში ჩაუდგა ჯგუფური დინამიკის კვლევით ცენტრს მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში.

კურტ ლევინი 1947 წლის 12 თებერვალს, 56 წლის ასაკში, აშშ-ში, გარდაიცვალა.

ნაშრომები
განზრახვა, ნებელობა და მოთხოვნილება (1926),
პიროვნების დინამიკური თეორია (1935),
ტოპოლოგიური ფსიქოლოგიის პრინციპები (1936)
ზურაბ ჭუმბურიძე

ზურაბ გალაქტიონის ძე ჭუმბურიძე (დ. 6 ივლისი, 1926, სოფ. ქვედა სიმონეთი, თერჯოლის მუნიციპალიტეტი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 12 თებერვალი, 2022) — ქართველი ფილოლოგი, კრიტიკოსი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1969), პროფესორი (1970), გელათის მეცნიერებათა აკადამიის აკადემიკოსი (1995).

1949 წელს დაამთავრა თსუ-ის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1985 წლიდან შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის ტექსტოლოგიის განყოფილების ხელმძღვანელი. პირველი წიგნი „ქართული სალიტერატურო ენისა და სტილის საკითხები“ 1956 წელს გამოაქვეყნა. ძირითადი ნაშრომებია: „სალიტერატურო ენა და მწერლობა“ (1962), „რა გქვია შენ?“ (1966, 1971, 1982), „ლიტერატურული წერილები“ (1975), „მადლი დედაენისა“ (1982), „ქართული ხელნაწერების კვალდაკვალ“ (1983), „მყოფადი ქართველურ ენებში“ (1986).

გარდაიცვალა 2022 წლის 12 თებერვალს 95 წლის ასაკში.
ზემო ქვალონი

ზემო ქვალონი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, ხობის მუნიციპალიტეტში (სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე), ზემო ქვალონის ადმინისტრაციული ერთეულის (სოფლები: ზემო ქვალონი, საალანიო-საფაჩულიო, სახოჭოლავო) ცენტრი.

მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 15 მ-ზე, ხობიდან 12 კმ-ში.

ისტორია
ქვალონი (მეგრ. „ქვიანი ადგილი“) თავდაპირველად ეწოდებოდა ადგილს სოფელ ნოჯიხევის განაპირას, შემდეგ კი უფრო ფართო ტერიტორიის აღმნიშვნელი გახდა. სამეგრელოს სამთავროს დავით დადიანისეული დაყოფით ( საუკუნის 40-იანი წლები) სოფელი ქვალონი შედიოდა ზუბის მაზრაში, სამთავროს გაუქმების შემდეგ — ზუგდიდის მაზრაში. სოფელი მნიშვნელოვნად გაფართოვდა საუკუნის მეორე ნახევარში თბილისი-ფოთის რკინიგზის გაყვანასთან დაკავშირებით. საუკუნის დასაწყისისთვის არსებობდა სამი სოფელი: ზემო ქვალონი, ქვემო ქვალონი და შუა ქვალონი. 1930-იანი წლებიდან 1990 წლამდე ზემო ქვალონს ეწოდებოდა ალიონი. სოფლის ცენტრში დგას - საუკუნეების წმ. გიორგის ეკლესიის ნანგრევები.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 145 ადამიანი.
ჭიხუ

ჭიხუ — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, ბულიწყუს თემში (სოფლები: ბულიწყუ, საკვიკვინიო, ჭიხუ). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე. ზღვის დონიდან 26 მეტრზე. ხობიდან დაშორებულია 1,5 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 299 ადამიანი.