ოტო აროსემენა

ოტო აროსემენა გომესი (დ. 19 ივლისი, 1925 – გ. 20 აპრილი, 1984) — ეკვადორის პრეზიდენტი 16 ნოემბრიდან, 1966 — 1 სექტემბრამდე, 1968

ადრეული ცხოვრება და კარიერა
აროსემენა დაიბადა გუაიაკილში, ლუის ალბერტო აროსემენა ტოლასა და მერსედეს გომეს სანტისტევანის ოჯახში. იგი გუაიაკილის ცნობილი საგვარეულოს წარმომადგენელი იყო; მისი ბიძაშვილიც და ბიძაშვილის მამაც (ბიძა) ადრეულ წლებში პრეზიდენტის პოსტს იკავებდნენ. მან დაწყებითი განათლება მიიღო „სან-ხოსე დე ლოს ერმანოს კრისტიანოსის“ სკოლაში, ხოლო საშუალო განათლება — სალეზიანო კრისტობალ კოლონისა და ვისენტე როკაფუერტეს სახელობის სკოლებში. 1955 წელს დაამთავრა გუაიაკილის უნივერსიტეტი იურისტის ხარისხით. საზოგადოებრივ ცხოვრებაში ჯერ კიდევ სწავლის პერიოდში ჩაერთო: 1951 წელს იგი გუაიასის საარჩევნო ტრიბუნალის წევრად დაინიშნა, მოგვიანებით კი ამავე ტრიბუნალის პრეზიდენტი გახდა.

1954 წლიდან მისი პოლიტიკური აღმავლობა თავბრუდამხვევი სისწრაფით წარიმართა. 1954 წელს იგი ეროვნულ კონგრესში გუაიასის პროვინციის დეპუტატად აირჩიეს; 1956 წელს კი ამ პოზიციაზე ხელახლა იქნა არჩეული. 1957 წელს იგი დეპუტატთა პალატის პრეზიდენტად აირჩიეს, 1960 წელს გახდა სენატორი და კონგრესის წარმომადგენელი მონეტარულ საბჭოში, ხოლო 1961 წელს დაინიშნა მონეტარული საბჭოს პრეზიდენტად და სენატის ვიცე-პრეზიდენტად. იგი ებრძოდა სამხედრო ხუნტას, რომელმაც 1963 წლის ივლისში მისი ბიძაშვილი, პრეზიდენტი კარლოს ხულიო აროსემენა მონროი დაამხო. 1965 წელს, როდესაც ქვეყანა დიქტატორული მმართველობის შედეგად ერთ-ერთ უმძიმეს პოლიტიკურ, სოციალურ და ეკონომიკურ კრიზისს განიცდიდა, მან კიტოში დააარსა ახალი პოლიტიკური პარტია — „დემოკრატიული ინსტიტუციონალისტური კოალიცია“ . ერთი წლის შემდეგ იგი აირჩიეს დამფუძნებელი კრების დეპუტატად, რომელიც „პრეზიდენტ“ იეროვი ინდაბურუს მიერ იყო მოწვეული. 1966 წლის 16 ნოემბერს დამფუძნებელმა კრებამ აროსემენა ეკვადორის პრეზიდენტად აირჩია.

პრეზიდენტობა
აროსემენას ხელისუფლებაში მოსვლამ განამტკიცა ის ნდობა, რომლითაც ქვეყანამ იეროვის ხანმოკლე მმართველობის დასაწყისიდანვე დაიწყო სარგებლობა. ამის შედეგად, ადგილობრივმა და უცხოელმა ინვესტორებმა ქვეყანაში კაპიტალი შემოიტანეს და დაიწყეს მნიშვნელოვანი მოლაპარაკებები, რამაც ეროვნულ განვითარებას შეუწყო ხელი. იმისათვის, რომ გაეფანტა ეჭვები მისი „საშიშ მემარცხენეობაზე“ (ველასკოს ვიცე-პრეზიდენტობისას მან თბილი სიმპათია გამოხატა კუბის ლიდერის, ფიდელ კასტრო რუზის მიმართ და მკაცრად გაკრიტიკებული ვიზიტით ეწვია საბჭოთა კავშირს), აროსემენამ დანიშნა კაბინეტი, რომელშიც შევიდნენ ლიბერალები და კონსერვატორებიც კი, ხოლო ყოფილი პრეზიდენტი გალო პლასა კეთილი ნების მისიით სასწრაფოდ გაგზავნა ვაშინგტონში.

იმ დროისთვის ეკვადორელებს სჯეროდათ, რომ კონსტიტუციურ რეჟიმთან დაბრუნებამ მათ ქვეყანას იღბალი მოუტანა, რადგან 1967 წლის მარტის დასაწყისში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ეკვადორში, ლაგო-აგრიოს №1 ჭაბურღილიდან ნავთობმა ამოხეთქა.

ამავე წელს, აროსემენა დაესწრო ამერიკის სახელმწიფოთა პრეზიდენტების შეხვედრას, რომელიც ურუგვაიში, პუნტა-დელ-ესტეში გაიმართა. ამ შეხვედრაზე მან გულწრფელად და პირდაპირ გამოხატა თავისი მოსაზრებები ლათინური ამერიკის ქვეყნების მიმართ აშშ-ის პოლიტიკასა და პროგრამის — „ალიანსი პროგრესისთვის“ — მარცხთან დაკავშირებით. იგი იყო ერთადერთი მონაწილე, რომელმაც უარი თქვა ხელი მოეწერა „ამერიკის პრეზიდენტების დეკლარაციაზე“, რადგან მიიჩნევდა, რომ იგი იყო არასაკმარისი და მოკლებული პრაქტიკულ შინაარსს, რაც წლების შემდეგ დადასტურდა კიდეც.

მისი მთავრობის უმთავრეს მიღწევებს შორის იყო საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სამინისტროს შექმნა, „ეროვნული ერთიანობის ხიდის“ მშენებლობა (დღეს მას რაფაელ მენდოსა ავილესის ხიდი ჰქვია), მანტას საზღვაო პორტის გაფართოება, ამბატო-რიობამბასა და ელ-ემპალმე-კვევედოს ავტომაგისტრალების გაყვანა, მანაბისა და სანტა-ელენას ნახევარკუნძულის ელექტრიფიკაცია, კიტო-გუაიაკილის რკინიგზის აღდგენა და ტელეკომუნიკაციების განვითარების ხელშეწყობა. მან ასევე განახორციელა სკოლების მშენებლობის გეგმა — რაც, შესაძლოა, მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი მიღწევაა — რომლის პიკის დროსაც დღეში საშუალოდ 1.7 სკოლა შენდებოდა.

მისი მმართველობა, მიუხედავად ხანმოკლეობისა, მნიშვნელოვნად დაეხმარა ეკვადორის განვითარებას და უზრუნველყო დემოკრატიის განმტკიცება. კანონის შესაბამისად, მან დანიშნა საპრეზიდენტო არჩევნები, რომელშიც ველასკო იბარამ მეხუთედ და უკანასკნელად გაიმარჯვა. აროსემენას პრეზიდენტობის ვადა 1968 წლის 31 აგვისტოს დასრულდა.

მოგვიანებით, აროსემენას პოლიტიკური ოპონენტები თავს დაესხნენ მის კურსს, განსაკუთრებით ნავთობის პოლიტიკის ნაწილში. მან ამ კრიტიკას უპასუხა წიგნით „ცილისწამება და სიმართლე“ , რომელშიც იგი დეტალურად განიხილავს თავისი ადმინისტრაციის ნავთობის პოლიტიკას.

სხვა აქტივობები
ოტო აროსემენა ისტორიისა და პოლიტიკური გეოგრაფიის პროფესორი იყო სხვადასხვა სკოლასა და უნივერსიტეტში. იგი აგრძელებდა მონაწილეობას ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში და ეკავა დეპუტატის ან ეროვნული წარმომადგენლის პოსტი კონგრესში 1984 წლამდე, ვიდრე სალინასში უბედური შემთხვევის შედეგად (დაცემისგან) არ გარდაიცვალა.