iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პიტერ ჰიგსი

პიტერ უერ ჰიგსი (; დ. 29 მაისი, 1929, ნიუკასლ-აპონ-ტაინი, ინგლისი — გ. 8 აპრილი, 2024, ედინბურგი, შოტლანდია) — ბრიტანელი ფიზიკოს-თეორეტიკოსი. იწინასწარმეტყველა შემდგომში ჰიგსის ბოზონის სახელით ცნობილი სუბატომური ნაწილაკის არსებობა. ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკაში (ფრანსუა ენგლერთან ერთად, 2013).

ბიოგრაფია
განათლება მიიღო ლონდონის უნივერსიტეტის კინგსის კოლეჯში (ბაკალავრი, 1950; მაგისტრი, 1951; დოქტორი, 1954). შემდგომი კვლევითი საქმიანობა ედინბურგის (1955-1956) და ლონდონის (1956-1958) უნივერსიტეტებში განაგრძო. კითხულობდა ლექციებს ლონდონის (1959-1960), შემდეგ ედინბურგის (1970 წლიდან) უნივერსიტეტში. 1980 წლიდან პენსიაზე გასვლამდე (1996) იყო ედინბურგის უნივერსიტეტის თეორიული ფიზიკის პროფესორი. ჰიგსი 2024 წელს საკუთარი სახლში, ხანმოკლე ავადმყოფობის შემდეგ გარდაიცვალა 94 წლის ასაკში.

სამეცნიერო კვლევები
ჰიგსის სამეცნიერო კვლევის ინტერესი თავდაპირველად მოლეკულური ფიზიკა, კერძოდ მოლეკულების ვიბრაციული სპექტრები იყო. 1956 წელს მან დაიწყო მუშაობა კვანტური ველის თეორიაზე. 1964 წელს ჰიგსმა და მისგან დამოუკიდებლად სხვა რამდენიმე მეცნიერმა (ფრანსუა ენგლერი და რობერტ ბრაუტი, ჯერალდ გურალნიკი და კარლ ჰაგენი, ტომ კიბლი) წამოაყენეს შემდგომში ჰიგსის მექანიზმის სახელით ცნობილი თეორია, რომლის მიხედვითაც მასას ელემენტარული ნაწილაკები იძენენ სკალარულ ველთან ურთიერთქმედების შედეგად. ამასთანავე, ჰიგსმა გამოთქვა მოსაზრება დიდი მასის მქონე ნაწილაკის — ჰიგსის ბოზონის არსებობის შესახებ.

ჰიგსის იდეები ნაწილაკების ფიზიკაში ე. წ. სტანდარტული მოდელის და ელექტროსუსტი ურთიერთქმედების თეორიის ქვაკუთხედი გახდა. ჰიგსის ბოზონის არსებობის საბოლოო დადასტურება რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში მიმდინარე კვლევების შემდეგ, 2013 წლის მარტში ბირთვული კვლევების ევროპული ორგანიზაციის მიერ გამოცხადდა. იმავე წელს ჰიგსს და ენგლერს ფიზიკაში ნობელის პრემია მიენიჭათ. ჰიგსს ასევე მიღებული აქვს სხვა არაერთი აკადემიური ჯილდო, მ. შ., ვოლფის (2004, რ. ბრაუტთან და ფ. ენგლერთან ერთად) და საკურაის პრემიები (2010, რ. ბრაუტთან, ფ. ენგლერთან, ჯ. გურალნიკთან, კ. ჰაგენთან და ტ. კიბლთან ერთად), სამეფო საზოგადოების კოპლის მედალი (2015).
შჩეპკინსკის ტყე

შჩეპკინსკის ტყე (მუნიციპალური ტყე) — რუსეთში მდებარე სპეციალურად დაცული ბუნებრივი ტერიტორია, ყველაზე დიდი ტყის პლანტაცია ვოროშილოვის რაიონის ქალაქ დონის როსტოვში.

დაცულ ტერიტორიას სახელი ეწოდა შჩეპკინსკის ხევის მიხედვით, რომელიც მდებარეობს ამჟამინდელი ტყის ადგილზე, ხოლო ზოგიერთი სხვა წყაროს მიხედვით, ნაკრძალს სახელი დაარქვეს ერთ-ერთი ახლომდებარე დასახლება შჩეპკინის მიხედვით. პარკის სიგრძე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ არის 4 კილომეტრია, ხოლო დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ გადაჭიმულიაა 4-4,5 კილომეტრზე.

შჩეპკინსკის ტყეს 2006 წლის 30 იანვრამდე ჰქონდა რეგიონული მნიშვნელობის სახელმწიფო ნაკრძალის სტატუსი, თუმცა ეს სტატუსი შემდგომში უკვე მოიხსნა როსტოვის ოლქის ადმინისტრაციის ბრძანების შესაბამისად. ქალაქ დონის როსტოვის ადმინისტრაციის 2014 წლის 20 მაისის №558 განკარგულების მიხედვით, მიწის ნაკვეთი ტყესთან ერთად კლასიფიცირებულია, როგორც „დასახლებული ტერიტორია.“ შსაბამისად, ასეთი სახის ტყეებში ნადირობა აკრძალულია.

ისტორია
მე-20 საუკუნის დასაწყისში, როსტოვის რაიონში, სოფელ შჩეპკინოს მიმდებარე ტერიტორიაზე მიღებული იქნა გადაწყვეტილება ტყის პლანტაციის დაარსების შესახებ, რომელიც მოგვიანებით ე.წ. პარტიულ ზაკაზნიკად ( ეკონომიკური საქმიანობის ნაწილობრივი შეზღუდვის მქონე დაცული ტერიტორია) გადაკეთდა. ცნობილია, რომ ზაკაზნიკი მის ტერიტორიაზე სხვადასხვა სახის ცხოველის მოშენებისთვის შეიქმნა, მაგრამ ინიციატივა ჩაიშალა და ამ სფეროში ყოველგვარი ეკონომიკური აქტივობა შემცირდა. შემორჩენილია ტყიანი ადგილები, რომლებიც შთაბეჭდილებას ახდენენ თავიანთი თვალწარმტაცი პეიზაჟებით. ვრცელი სატყეო მეურნეობა მრავალფეროვანი მცენარეული სახეობითაა წარმოდგენილი.

ამჟამად შჩეპკინსკის ტყე არის ყველაზე დიდი ადამიანის მიერ შექმნილი ტყის პლანტაცია ქალაქ დონის როსტოვის საზღვრებთან. როსტოვის მაცხოვრებლებს უყვართ არდადეგების გატარება ნაკრძალის ტერიტორიაზე მისი ადგილების შთამბეჭდავი სილამაზის გამო. პარკში არის ველობილიკების ფართო ქსელი.

გეოგრაფია
შჩეპკინსკის ტყე დონის როსტოვის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს. რელიეფი წარმოდგენილია აკუმულაციური წარმონაქმნებით. ნაკრძალის ტერიტორიაზე განლაგებულია ორი კარიერი, რომელთაგან ერთი წყლით არის სავსე. ტყის ცენტრალურ ნაწილში დგას გუბე დამდგარი წყლით; იქ ბანაობა აკრძალულია. ტყის პლანტაციის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს ხელოვნური ტბა, რომელიც წარმოქმნილია მდინარეების ბოლშაია კამიშევახასა და ტემერნიკის შენაკადების შეერთების შედეგად.

უნება
შჩეპკინსკის ტყის ტერიტორიები გამოირჩევა მდინარისა და ტყის ფლორისა და ფაუნის სახეობების მრავალფეროვნებით. დატბორილ კარიერში მოიპოვა თევზი, რომელთაგან ძირითადად აღსანიშნავია ვერცხლისფერი კარპი, ღორჯოსებრი ქვიშის გობი და კიბო . ტყეში ბინადრობს შველი,მელა, კურდღელი, გარეული ღორი, ხოხობი, ყანჩა და სხვა ცხოველთა სახეობები, რომლებიც გავრცელებულია სამხრეთ რუსეთში. შჩეპკინსკის ტყეში ნადირობა აკრძალულია. თევზჭერაზე ნებართვა არ არის საჭირო.
ოლენა კონდრატიუკი

ოლენა კონდრატიუკი (უკრ. ; დაბადებული 1970 წლის 17 ნოემბერს ლვივში, უკრაინის სსრ) — უკრაინელი პოლიტიკოსი, მე-9 მოწვევის უკრაინის უმაღლესი რადას თავმჯდომარის მოადგილე, პარლემენტის მე-6, მე-7, მე-8 და მე-9 მოწვევების პარლამენტის წევრი „ბატკივშჩინას“ პარტიიდან. ასევე, მე-8 მოწვევის უკრაინის უმაღლესი რადას სიტყვის თავისუფლების კომიტეტის და ინფორმაციული პოლიტიკის მდივანი, ეუთოს საპარლამენტო ასამბლეის დელეგაციის დეპუტატი, ინტერფრაქციული ჯგუფის „თანაბარი შესაძლებლობების“ თანათავმჯდომარის სხდომის მოადგილე, პიარ-სააგენტო „რადნიკის“ ყოფილი დირექტორი.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ოლენა კონდრატიუკი დაიბადა ლვივში. 1993 წელს მან დაასრულა ივან ფრანკოს სახელობის ლვივის ეროვნული უნივერსიტეტი და მიიღო ისტორიკოსის ხარისხი. ოლენამ ისტორიის მეცნიერების სადოქტორო პროგრამა უკრაინაში სახალხო მოძრაობების კვლევას მიუძღვნა.

კარიერა
2007 წლიდან მოყოლებული, ოლენა კონდრატიუკი არის პარლამენტის წევრი იულია ტიმოშენკოს ბლოკიდან. იგი კიდევ ერთხელ აირჩიეს „ბატკივშჩინას“ პარტიული სიიდან 2012 და 2014 წლების არჩევნებში და, ამავდროულად, უკრაინის უმაღლესი რადას სიტყვის თავისუფლების კომიტეტის წევრიც იყო.

2012–2014 წლები — ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის დეპუტატი.

2007–2012 წლები — ცენტრალური ევროპის ინიციატივის საპარლამენტო მიმართულების დელეგაციის დეპუტატი.

91 კანონპროექტის ავტორი: მე-8 მოწვევა — 34 კანონპროექტი (5 მათგანი გახდა კანონი), მე-7 მოწვევა — 28 (3 მათგანი გახდა კანონი), მე-6 მოწვევა — 29 (13 მათგანი გახდა კანონი).

უკრაინის ერთ-ერთი კანონის თანაავტორი: „უკრაინულის, როგორც სახელმწიფო ენის ფუნქციონირების განმტკიცების შესახებ“.

3822-1 კანონპროექტის აქტიური ლობისტი, უკრაინული სიმღერების კვოტების შესახებ.

2011 წლის დეკემბერში ოლენა კონდრატიუკი იყო ინტერფრაქციული დეპუტატების ასოციაციის „თანაბარი შესაძლებლობების“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი.

პარლამენტის წევრობის კანდიდატი 2019 წლის არჩევნებში, სადაც „ბატკივშჩინას“ სიაში მე-5 ნომრად იყო წარმოდგენილი. არჩევნების შედეგების თანახმად, ოლენა აირჩიეს მე-9 მოწვევის უკრაინის უმაღლესი რადას წევრად.

2019 წლის აგვისტოში ოლენა აირჩიეს მე-9 მოწვევის უკრაინის უმაღლესი რადას სპიკერის მოადგილედ.

ოლენა ასრულებდა უკრაინის უმაღლესი რადას სპიკერის მოვალეობას 2020 წლის 13 ნოემბრიდან 2020 წლის 29 ნოემბრამდე პერიოდში.

რუსეთის სრულმასშტაბიანი ინტერვენციის დროს, ოლენა საზღვარგარეთ ასრულებდა წარმომადგენლის ფუნქციას, კერძოდ, მან უხელმძღვანელა უკრაინის დელეგაციას დიდი ოცეულის პარლამენტის თავმჯდომარეების მე-8 სამიტზე.

ჯილდოები
უკრაინის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ჯილდო „ცეცხლსასროლი იარაღი“ (2014 წლის 29 მაისი; „ფორტი 9“, ნომერი 100008, 9 მმ. კალიბრი).

პრინცესა ოლგას ხარისხის ორდენი (2021 წლის 23 აგვისტოს უკრაინის დამოუკიდებლობის აღდგენიდან 30 წლის იუბილეს აღსანიშნავად) — სახელმწიფო მშენებლობაში შეტანილი უმნიშვნელოვანესი წვლილის, თავდაცვითი შესაძლებლობების გაძლიერების, სოციო-ეკონომიკური, სამეცნიერო-ტექნიკური, უკრაინის კულტურულ-საგანმანათლებლო განვითარების, შრომის მიმართულებით მნიშვნელოვანი მიღწევების და მრავალწლიანი კეთილსინდისიერი მუშაობისთვის.

ოჯახი
მამა - კონსტიანტინ კონდრატიუკი, პროფესორი, ისტორიის მეცნიერების დოქტორი ივან ფრანკოს ლვივის ეროვნულ უნივერსიტეტში.

ოლეკსანდრ ბოჰუცკის მეუღლე, რომელიც არის არხის დირექტორი, საინვესტიციო კონსულტაციის კომპანიის საბჭოს წევრი. ისინი ერთად ზრდიან შვილს, სახელად იუსტინას.
დავით კობალავა

დავით კობალავა (დ. 5 იანვარი, 1910, ბოხვაური — გ. 1988) — ქართველი მეცნიერი სოფლის მეურნეობის დარგში.

ბიოგრაფია
1937 წელს დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო ინსტიტუტის ზოოტექნიკური ფაკულტეტი.

1937 წელს მუშაობდა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო ინსტიტუტის კერძო ზოოტექნიკის კათედრაზე. 1938–41 წლებში სწავლობდა მოსკოვის ტიმირიაზევის სახელობის სასოფლო-სამეურნეო აკადემიის ასპირანტურაში. 1941–45 წლებში იყო საქართველოს მიწსახკომის სანაშენო საქმის ინსპექტორი. 1945–56 წლებში საქართველოს მეცხოველეობის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის მეცხენეობის განყოფილების უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი. 1959–67 წლებში ახლად რეორგანიზებული ზოოვეტერინარული ინსტიტუტის ცხოველთა კვების და საკვებთა ტექნოლოგიის განყოფილების უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი. 1967–87 წლებში თავდაპირველად მეცხენეობის, ხოლო მოგვიანებით გახდა მეცხენეობა-მებოცვრეობის განყოფილების გამგე. აქვს 80-მდე სამეცნიერო ნაშრომი, რომელიც ეხება მეცხენეობას, მებოცვრეობას და ცხოველთა კვების საკითხებს.

1974 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „სასოფლო-სამეურნეო წარმოების ანარჩენების ბიოლოგიური გადამუშავების შედეგად მიღებული ბაქტერიული ბიომასის გამოყენება მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის, ღორის და ფრინველის პროდუქტიულობის გადიდების საქმეში“.
თემურ კობახიძე

თემურ კობახიძე (დ. 2 მაისი, 1955, თბილისი — გ. 12 იანვარი, 2006) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1979–1980 წლებში მუშაობდა თბილისის №2 კლინიკურ საავადმყოფოში. 1980-1983 წლებში იყო საგარეჯოს რაი–საავადმყოფოში ექიმ–ქირურგი. 1983–1985 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის №3 კათედრის ორდინატორი. 1985–1998 წლებში თბილისის №4 კლინიკური საავადმყოფოს ქირურგი. 1985–1988 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს სამკურნალო პროფ. დახმარების სამმართველოს წამყვანი სპეციალისტი. 1997–1998 წლებში იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს სამედიცინო დახმარების ხარისხის კონტროლის ინსპექციის ცენტრის დირექტორი. 1998 წლის აპრილიდან საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს კომპლექსურ–საექსპერტო ანალიტიკური ცენტრის დირექტორი. ავტორია 15 სამეცნიერო ნაშრომის.

1995 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მუცლის ღრუს მაგნეტიტის სუსპენზიით ინტროოპერაციული დამუშავცების გავლენა გავრცელებული პერიტონიტით დაავადებულ ავადმყოფთა ღვიძლის ფუნქციურ მდგომარეობაზე.“
ნუგზარ კობახიძე

ნუგზარ კობახიძე (დ. 22 დეკემბერი, 1940) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1966 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამედიცინო ფაკულტეტი.

1969–1976 წლებში მუშაობდა ტრამვატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო–კვლევით ინსტიტუტში უმცროს მეცნიერ–თანამშრომლად. 1987 წლიდან იყო აღდგენითი ქირურგიის განყოფილების მეცნიერ–ხელმძღვანელი. არის ავტორი 50–ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება მუხლისა და მხრის სახსრების პათოლოგიის შესწავლას. ტრამვატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო–კვლევითი ცენტრის აღდგენითი ქირურგიის განყოფილების მეცნიერ–ხელმძღვანელი.

1973 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მუხლის სახსრის დაზიანებულ მენისკთა ადრეული და რადიკალური მკურნალობის კლინიკო–მორფოლოგიური დასაბუთება.“
ნოდარ კოდუა

ნოდარ კოდუა (დ. 23 ივლისი, 1938, ხუთა) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი.

1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი ჰიდროტექნიკური მშენებლობის სპეციალობით და მიენიჭა ინჟინერ-მშენებლის კვალიფიკაცია ხოლო 1967 წელს ასპირანტურა.

1961-1964 წლებში მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ „ჰიდროპროექტში“ ინჟინერ-დამპროექტებლად. 1964-1970 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ჰიდრავლიკისა და ჰიდროტექნიკური ნაგებობების კათედრის ასისტენტი. 1970-1988 წლებში საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტში ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას პედაგოგ-დოცენტის წოდებით. 1988-2016 წლებში მუშაობდა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში.იყო სამშენებლო ფაკულტეტის პროფესორი. 1999-2009 წლებში იყო ჰიდროტექნიკურ ნაგებობათა და ჰიდროენერგეტიკული მშენებლობის მენეჯმენტის კათედრის გამგე. 1989 წელს მოსკოვის ლომონოსოვის სახელობის უნივერსიტეტში, მიწვევით, კითხულობდა ლექციებს. 2002 წელს იყო საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი კომისიის წევრი. 2004-2005 წლებში თბილისის მერიასთან არსებული ენერგეტიკული სამსახურის უფროსი სპეციალისტი. მისი მონაწილეობითა და თანაავტორობით დაპროექტებულია, საქართველოს ენერგეტიკის სფეროს არაერთი მნიშვნელოვანი ობიექტი. მათ შორის: რუსთავის ჰესი მტკვარზე, ასპინძის რაიონში, სიმძლავრის ხადორის ჰესი ახმეტის რაიონში. იყო „სანალია-ჩიხურის“ ჰიდროელექტროსადგურების ექსპლუატაციაში მიმღები კომისიის ხელმძღვანელი, ასევე აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ჰიდროენერგეტიკული რესურსების ათვისების პროექტის ავტორი. 2006-2009 წლებში იყო საქართველოს ენერგეტიკის სამინისტროს მიერ გამოცხადებული ტენდერის გამარჯვებული, ასევე საქართველოს ელექტროენერგეტიკულ სისტემაში მომუშავე ცხრა ჰესის რეაბილიტაციის პროექტის ავტორი. გამოქვეყნებული აქვს 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. 1967 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მოენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. 1988 წელს ლენინგრადის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია და მოენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი.
ირინა ბეკეშკინა

ირინა ბეკეშკინა ( ; 1952 წლის 4 თებერვალი, ივდელი, სვერდლოვსკის ოლქი, რსფრ, სსრკ — 20 მარტი, 2020, კიევი, უკრაინა ) — უკრაინელი სოციოლოგი, პოლიტიკური და საარჩევნო სოციოლოგიის დარგის სპეციალისტი. ილკო კუჩერივის დემოკრატიული ინიციატივების ფონდის ხელმძღვანელი 2010 - დან 2020 წლამდე. მედია კომენტატორი და პოლიტიკის ადვოკატი.

ბიოგრაფია
ირინა ბეკეშკინამ 1974 წელს დაამთავრა კიევის ტ.გ.შევჩენკოს სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი და უკრაინის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტის ასპირანტურა. გახდა ფილოსოფიურ მეცნიერებათა კანდიდატი.

ბეკეშკინა იყო უკრაინის ერთ-ერთი წამყვანი ფილოსოფიური ჟურნალის „ “ ( ფილოსოფიური აზროვნება, დიდი ბრიტანეთი ) სამეცნიერო რედაქტორი, უკრაინის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტის უმცროსი და უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1991 წლიდან — უკრაინის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის სოციოლოგიის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელია. 1996 წლიდან — დემოკრატიული ინიციატივების ფონდის დირექტორის მოადგილე, ხოლო 2001 წლიდან — მისი სამეცნიერო ხელმძღვანელი. დემოკრატიული ინიციატივების ფონდის გაზეთ „უკრაინის პოლიტიკური პორტრეტი“ სამეცნიერო რედაქტორი. დემოკრატიული ინიციატივების ფონდი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ირინა ბეკეშკინა, ერთ-ერთი პირველი იყო, რომელმაც ჩაატარა ეგზიტპოლი უკრაინის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ. 2004 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს „ დემოკრატიული ინიციატივების“ მიერ ჩატარებულმა ეგზიტპოლმა აჩვენა მასსტაბური გაყალბების შემთხვევები და გახდა ნარინჯისფერი რევოლუციის ერთ-ერთი კატალიზატორი.

1996 წელს ბეკეშკინამ მუშაობა დაიწყო ილკო კუჩერივის სახელობის დემოკრატიული ინიციატივების ფონდში. იქ მან ჩაატარა კვლევები, აქვეყნებდა ნაშრომებს ძირითადად პოლიტიკისა და არჩევნების სოციოლოგიაზე. მან განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა უკრაინის პოლიტიკაზე.

მან შეიმუშავა პიროვნების სტრუქტურული მოდელი, როგორც კომპლექსური კვლევის ობიექტი, საარჩევნო ქცევის კონცეფცია და უკრაინაში მისი მახასიათებლები.

ბეკეშკინა დემოკრატიული ინიციატივების ფონდის ხელმძღვანელი 2010 წელს გახდა და გარდაცვალებამდე დარჩა ამ ორგანიზაციის ხელმძღვანელის პოსტზე. ის ასევე იყო უკრაინის აზროვნების ცენტრების სამეკავშირეო ოფისის საბჭოს წევრი.

ირინა ბეკეშკინა ავტორია 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის და დიდი რაოდენობით ჟურნალისტური პუბლიკაციების.

ევრომაიდანის დროს მან მკვეთრად გააკრიტიკა ვიქტორ იანუკოვიჩის „ავტორიტარული რეჟიმი“ და იწინასწარმეტყველა სამოქალაქო ომი იმ შემთხვევაში, თუ სამართალდამცავები ზეწოლას მოახდენდნენ ოპოზიციაზე.

ბეკეშკინა 2007 წელს ჟურნალმა -მა უკრაინაში 38-ე ყველაზე გავლენიან ქალად დაასახელა, 2008 წელს კი უკრაინის 51-ე ყველაზე გავლენიან ქალად. ამ რეიტინგების ახსნისას ჟურნალმა მოიყვანა მისი საჯარო ნამუშევარი პოლიტიკური ინფორმაციისა და უკრაინის საგარეო პოლიტიკის შესწავლაში.

ირინ ბეკეშკინა გარდაიცვალა კიევში 2020 წელს კუჭის კიბოთი.

2022 წლის ნოემბერში, დერუსიფიკაციის კამპანიის ფარგლებში, კიევის დიმიტრი კარბიშევის ქუჩას ეწოდა ირინა ბეკეშკინას ქუჩა.
ლეონტი სავარსამიძე

ლეონტი სავარსამიძე (დ. 1778, მოზდოკი — გ. 1838) — რუსეთის იმპერიის ქართული წარმოშობის სამხედრო მოღვაწე, 1804 წლის 1 იანვრიდან ყაბარდოს პოლკის კაპიტანი; 1818 წლიდან — პოლკოვნიკი; 1827 წლიდან გენერალ-მაიორი; 1832 წელს მონაწილეობდა ჭარის ოლქის დაწყნარებაში; ასრულებდა ჭარ-ბელაქნის ოლქის უფროსის მოვალეობას. იყო მამაცი მეომარი, მიღებული ჰქონდა 5 ჭრილობა. საკუთარი ძალით გაიკვლია გზა, თუმცა სპეციალური განათლება არ ჰქონდა მიღებული. მონაწილეობდა რუსეთ-სპარსეთისა (1826–1828) და რუსეთ-ოსმალეთის (1828–1829) ომებში.
კალიროე (ოკეანიდი)

კალიროე — პერსონაჟი ბერძნული მითოლოგიიდან. ოკეანოსისა და ტეთისის ასული, ოკეანიდი. ქრიზაორესთან შეეძინა გერიონი, ბუმბერაზი, რომელიც ჰერაკლემ მოკლა.

კალიროეს ქმრებად ითვლება ზღვის ღმერთი პოსეიდონი და საკუთარი ძმა ნილი, რომლისაგანაც შეეძნა ასული — ხიონაუ.

მის სახელს ატარებს პლანეტა იუპიტერის თანამგზავრი კალიროე.
ოუ-ჯეი სიმფსონი

ორენთალ ჯეიმზ (ოუ-ჯეი) სიმფსონი (; დ. 9 ივლისი, 1947, სან-ფრანცისკო, კალიფორნია, აშშ, — გ. 10 აპრილი, 2024, ლას-ვეგასი, ნევადა, აშშ) — ამერიკელი სპორტსმენი (ამერიკული ფეხბურთი), მსახიობი.

სასპორტო კარიერა დაიწყო კოლეჯის ფეხბურთით, შემდეგ თამაშობდა ნაციონალური საფეხბურთო ლიგის პროფესიულ გუნდებში: „ბუფალო-ბილზსა“ (1969-1977) და „სან-ფრანცისკო ფორთი-ნაინერზში“ (1978-1979). ცნობილი იყო სისწრაფითა და მოუხელთებლობით, ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო რანინბექად (მრბოლელად) ამერიკული ფეხბურთის ისტორიაში. სასპორტო კარიერის დასრულების შემდეგ მოღვაწეობდა კინოსა და ტელევიზიაში. მონაწილეობდა ფილმებში: „ცადაზიდული ჯოჯოხეთი“ (რეჟისორი ჯონ გილერმინი, 1974), „შიშველი იარაღი“ (რეჟისორი დევიდ ცუკერი, 1988 და 1991; რეჟისორი პიტერ სიგალი, 1994) და სხვ.; მუშაობდა სპორტის კომენტატორად.

1994 წელს სიმფსონს ბრალად წაუყენეს ყოფილი მეუღლის და ამ უკანასკნელის მეგობარი მამაკაცის მკვლელობა. სიმფსონმა გაქცევა სცადა, თუმცა პოლიციამ ის მალევე დააკავა ხანმოკლე საავტომობილო დევნის შემდეგ, რომელსაც მილიონობით ადამიანი პირდაპირ სატელევიზიო ეთერში ადევნებდა თვალს. მისი სასამართლო ამერიკის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე გახმაურებულ სისხლის სამართლის პროცესად იქცა. საბოლოოდ სიმფსონი გაამართლეს, თუმცა მის ბრალეულობასთან დაკავშირებით საზოგადოებრივი აზრის გაყოფის გამო რეპუტაციის აღდგენა ვერ შეძლო. 2008 წელს სიმფსონს მიესაჯა პატიმრობა შეიარაღებულ ძარცვაში მონაწილეობის ბრალდებით. 2017 წელს ის პირობითი გზით ვადაზე ადრე გათავისუფლდა. გარდაიცვალა 2024 წელს 76 წლის ასაკში.
ელა ბეიკერი

ელა ჯოზეფინ ბეიკერი (, დ,13 დეკემბერი, 1903, ნორფოლკი, ვირჯინია, აშშ — 13 დეკემბერი, 1986, ნიუ-იორკი, აშშ ) — ამერიკელი საზოგადო მოღვაწე და აქტივისტი, ამერიკის შეერთებულ შტატებში მცხოვრები ფერადკანიანი მოქალაქეების უფლებებისთვის მებრძოლი.

ბიოგრაფია
ელა ბეიკერი დაიბადა 1903 წელს ნორფოლკში, ვირჯინიაში და გაიზარდა ჩრდილოეთ კაროლინაში. ბავშვობიდანვე ის უკვე სოციალური სამართლიანობის მხარდამჭერი გახდა, ბებიის მიერ მონობაში ცხოვრების ისტორიის მოყოლით მიღებული შთაბეჭდილებების შედეგად. 1918 წელს მან ჩააბარა ფერადკანიანი სტუდენტების შოუს უნივერსიტეტში, რომელიც დაამთავრა 1927 წელს.

1930-იანი წლების ბოლოს ბეიკერი დაქორწინდა ტ.ჯ. რობერტსზე და შეუერთდა ფერადკანიანთა წინსვლის ეროვნული ასოციაციას .1940 წელს იგი გახდა -ის მდივანი, შემდეგ იყო ორგანიზაციის სხვადასხვა ფილიალის თავმჯდომარე. იგი ასევე ეწინააღმდეგებოდა მკაცრ იერარქიას.1945 წელს ელა ბეიკერი შეხვდა -ის თანამემამულე აქტივისტს როზა პარკს, რომელზეც მან დიდი გავლენა მოახდინა.1946 წელს ბეიკერმა დატოვა სამსახური -ის ბიუროკრატიით გამოწვეული უკმაყოფილების და დისშვილზე ზრუნვის საჭიროების გამო, მაგრამ განაგრძო თანამშრომლობა ნიუ-იორკის განყოფილებასთან და მუშაობდა ფერადკანიანი ბავშვების განათლების ხარისხის გაუმჯობესებაზე.1955 წლის მონტგომერის ავტობუსის ბოიკოტით შთაგონებულმა ბეიკერმა დაიწყო ფინანსების მოძიება სამხრეთ შეერთებულ შტატებში ჯიმ ქროუს კანონებთან საბრძოლველად. მის სახელს ატარებს ადამიანის უფლებათა ცენტრი ოკლენდში. 2009 წელს ამერიკის შეერთებულ შტატებში ელა ბეიკერის ხსოვნის საპატივსაცემოდ გამოუშვეს საფოსტო მარკა.

აქტივისტის არქივი ინახება ნიუ-იორკის საჯარო ბიბლიოთეკაში.
საქართველოს მატიანე

საქართველოს მატიანე საქართველოს ისტორიისადმი მიძღვნილი მონუმენტია, რომელიც თბილისში, ნაძალადევის რაიონში, თბილისის ზღვის მიმდებარე ტერიტორიაზე, ყეენის მთაზე მდებარეობს.

მონუმენტის მშენებლობა 1980-იან წლებში დაიწყო და ავტორი სკულპტორი ზურაბ წერეთელია. მონუმენტი ბრინჯაოში და ქვაშია შესრულები და 12 ჰექტარ მიწის ფართობზეა განთავსებული. ტერიტორიაზე აღმართულია 35 მეტრის სიმაღლის 16 სვეტი. ძეგლი დგას დიდი კიბეების თავზე, რომელიც გადაჰყურებს ქალაქის ჩრდილოეთ ნაწილს სხვადასხვა მიმართულებით. სვეტები სამ ნაწილადაა დაყოფილი და სხვადასხვა ისტორიულ-რელიგიური მოვლენების ამსახველი სცენებია გამოსახული. მონუმენტის პირველ რეესტრზე ბიბლიური სცენებია ასახული, შუა რეესტრზე ქართველ მოღვაწეთა გამოსახულებები, ზედა ნაწილში კი ქვეყნის ისტორიის ამსახველი სცენები. სვეტებზე გამოსახული თითოეული ჰორელიეფი ჩასმულია ჯვრის ფორმაში. კომპლექსის შუაგულში განთავსებულია სიმბოლური საფლავი იმ მეფეებისა და მოღვაწეებისა, რომლებიც საქართველოს ფარგლებს გარეთ არიან დაკრძალული. სვეტების გვერდით არის წმინდა ნინოს ვაზის ჯვარი და სამლოცველო. მონუმენტის მიმდებარედ, 2005 წლიდან მოქმედებს ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ხარების ეკლესია.
შინაარსი
მონუმენტზე სხვადასხვა ისტორიული და რელიგიური მოვლენების ამსახველი სცენები და ქართული ლიტერატურული ნაწარმოებების სიუჟეტებია ასახული. ბრინჯაოსა და ქვაში შესრულებულია უფალთან დაკავშირებული დიდი დღეებისა (ბზობა, აღდგომა, ხარება, სულთმოფენობა, ფერიცვალება) და ქრისტეს ცხოვრების ამსახველი რელიეფები, ასევე “შუშანიკის წამება“, „გუთნის დედა“, წმინდა ნინოს ცხოვრება, საქართველოს ისტორიის მნიშვნელოვანი მოვლენები, ასურელი მამები, ქართველ პოეტთა საუკეთესო ლექსები, ქართველი მეფეების, მწერლების, წმინდანებისა და იმ ადამიანების ძეგლები, რომლებმაც დიდი ღვაწლი გაიღეს ქვეყნისთვისა და ხალხისთვის.

მონუმენტი აერთიანებს საქართველოს ისტორიის ეპიზოდებს 1999 წლამდე. ავტორისეული ხედვით, სახარების ფუნდამენტურ ნაწილში გამოსახვა ქართული ისტორიისა და რელიგიური მრწამსის მჭიდრო ურთიერთობაზე მიუთითებს.

მონუმენტზე გამოსახულ თითოეულ გმირთან და მოღვაწესთან ამოტვიფრულია მათთვის მიძღვნილი ლექსი.

ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ხარების ეკლესია
მისი მშენებლობა 2005 წლიდან დაიწყო. წინა შესასვლელ კედელზე გამოსახულია რვა ტაძარი: სვეტიცხოველი, ბაგრატი, გრემი, ანანური, ჯვარი, გელათი, მაღალაანთ ეკლესია და ალავერდი. ფრესკები მოზაიკურ სტილშია გადაწყვეტილი და მინანქრითაა შესრულებული.

ყეენის მთა
ყეენის მთა მდებარეობს თბილისის ზღვის ჩრდილოეთით, ზღვისუბნის დასახლების მიმდებარედ და მისი მაქსიმალური სიმაღლეა 629 მეტრი ზღვის დონიდან. გადმოცემის თანახმად, აქ ქართული ხალხური დღესასწაული - ყეენობა იმართებოდა და სწორედ აქედან მოდის სახელწოდებაც.

გალერეა
მოქანდაკე
ზურაბ კონსტანტინეს ძე წერეთელი არის ქართველი მხატვარი, მოქანდაკე და არქიტექტორი. დაიბადა თბილისში 1934 წლის 4 იანვარს. სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში. სკოლის დამთავრების შემდეგ დარჩა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიაში და შეისწავლა ქართული ხალხური ხელოვნება. ასევე მისი შემოქმედებაა "წმინდა ნინოს მონუმენტი" საბურთალოს რაიონში, წმინდა გიორგის ქანდაკება თავისფულების მოედანზე და სხვა. ავტორს მონუმენტზე მუშაობა ბოლომდე არ დაუსრულებია და ძეგლზე სამუშაოები ამ დრომდე წყვეტილებით გრძელდება.
ეკა კვალიაშვილი

ეკა კვალიაშვილი (დ. 20 მარტი, 1965, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მომღერალი. გამოცემული აქვს სამი ალბომი: „დამივიწყე“ (1997), „ფერისცვალება“ (2001) და „როგორ მიყვარხარ“ (2005).

დაიბადა 1965 წელს ცნობილი მომღერლის მარიამ თარხნიშვილის ოჯახში. 1984 წელს დაამთავრა სამუსიკო სასწავლებელი, ფორტეპიანოს კლასი. 1988 წელს კი — საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და ტელემექანიკის ფაკულტეტი. იყო ანსამბლ „ჯორჯიასა“ და ვია „შანსის“ სოლისტი. გასტ­როლებზე იმყოფებო­და საფრანგეთში, ფინეთში, საბერძ­ნეთში, რუსეთისა და უკრაინის ქალაქებში.
დისკოგრაფია
ალბომები
დამივიწყე (1997)
ფერისცვალება (2001)
როგორ მიყვარხარ (2005)
აიდე

აიდე  — ვოკალური მუსიკის მუზა ბერძნულ მითოლოგიაში.

ჰესიოდე ცეკვა-თამაშსაც მუზების წყალობად თვლიდა. შემდეგ მუზათა ფუნქციები უფრო განივრცო, მაგრამ ჰესიოდისეული ვერსია, რიცხვი და სახელები მტკიცედ დარჩა, თუმცა იყო სხვა ვერსიებიც. ზოგი სამს ასახელებს: მელეტე (ფიქრი, ჩაფიქრება, აზროვნება), მნემე (მეხსიერება), აიდე (სიმღერა) — ამ სამეულის მსახურება დააწესეს ჰელიკონზე გმირებმა ოტოსმა და ეფიალტესმა.

მის სახელს ატარებს პლანეტა იუპიტერის თანამგზავრი აიდე.
დიდველი

საკუთარი სახელი დიდველი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

დიდველი — მთა თრიალეთის ქედზე (ბაკურიანი)
დიდველის პლატო — ადგილი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (კაიშაურნის ველი)
დიდველის სერი — სერი საგურამოს ქედზე (თბილისის ეროვნული პარკი)
დიდველის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში
დიდველის ციხე (ბჟინევის ციხე) — არქიტექტურული ძეგლი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში