iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ავღანი

ავღანი — ფულის ერთეული ავღანეთში. ამჟამად მიმოქცევაში არის ბანკნოტები ნომინალით 1000, 500, 100, 50, 20, 10, 5, 2 და 1 ავღანი და მონეტები ნომინალით 5, 2 და 1 ავღანი.

ფულის ერთეულის ინფლაციის ტემპი 2005 წლისათვის შეადგენდა 16,3 %.

ავღანის კურსი — 1 = 50 ; 1 = 74 ;

ისტორია
1925—2002
ავღანი მიმოქცევაში შევიდა 1925 წელს. მან შეცვალა მიმოქცევაში ავღანური რუპია. თუმცა ავღანი დიდი ხნის მანძილზე არსებობდა ავღანურ რუპიასთან ერთად. 1940 წლიდა ავღანი გადავიდა ამერიკულ დოლარზე

მათი თანაარსებობა შეწყდა 1978 წელს, როდესაც ავღანეთში შევიდა საბჭოთა ჯარები, რის შედეგადაც აქ განმტკიცდა ავღანის მონოპოლია.

ანარქიის პერიოდში ომის ლიდერები და სხვა პოლიტიკური მოძრაობები იყენებდნენ საკუთარ ავღანს. 2002 წლამდე მიმოქცევაში იყო ორი ტიპის ავღანი: ცენტრალური ხელისუფების მიერ გამოშვებული და გენერალ დოსთუმის მიერ გამოშვებული, რომელიც მიმოქცევაში იყო მის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე. გარეგნულად ისინი არ განსხვავდებოდა ერთმანეთისგან, განსხვავება იყო მხოლოდ ნომინალში.

ყველა კუპიურები აპრილის რევოლუციიდან მოყოლებული იბეჭდებოდა სსრკ-ში, შემდეგ რუსეთში. ავღანეთის ჩრდილოეთში(გენერალ დოსთუმ, აბდულ-რაშიდის კონტროლირებად ტერიტორიაზე) მიმოქცევაში იყო ვალუტის ორივე სახეობა. თუმცა დოსთუმის ვალუტა უფრო იაფი იყო ვიდრე სახელმწიფოს მიერ გამოშვებული.ქვეყნის სხვა რაიონებში გამოიყენებოდა პაკისტანის რუპია, ირანული რიალი და ამერიკული დოლარი.

თალიბების პერიოდში, ეროვნული ვალუტის კურსი დოლართან მომართებაში იყო $1.

2002 წ.სავალუტო რეფორმა
ჰამიდ კარზაიმ ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ, დაიწყო სავალუტო რეფორმა. 2002 წლის ოქტომბერში დაიწყო სავალუტო რეფორმა, რისი შედეგიც იყო ავღანური ვალუტის დენომინაცია. ვალუტის შეცვლა მიმდინარეობდა ორი თვის მანძილზე. მიმოქცევაში შევიდა ბანკნოტები ნომინალით 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 500, 1000 ავღანი.

ბანკნოტები
2002 წელს გამოშვებული იქნა ბანკნოტები ნომინალით 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 500 და 1000 ავღანი.
ხუნანი (ჩინეთი)

ხუნანი (; ფინინი ) — პროვინცია სამხრეთ-ცენტრალურ ჩინეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქია — ჩანშა. მოსახლეობა — 65,683,722 ადამიანი (მე-7 ადგილი პროვინციებს შორის, 2010 წლის მონაცემებით.)

გეოგრაფია
ხუნანის პროვინციის ფართობი შეადგენს 211,800 კმ².

ადმინისტრაციული დაყოფა
ხუნანის პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 14 მუნიციპალიტეტად:
მოსავლიანობა

მოსავლიანობა — მემცენარეობის პროდუქციის რაოდენობა ფართობის ერთეულზე. განასხვავებენ მოსავლიანობის რამდენიმე სახეს: პოტენციურს, გეგმიანს, მოსალოდნელს, მოსავლიანობის ძირზე და ფაქტობრივ ანუ ბეღლის მოსავლიანობას.
პოტენციური მოსავლიანობა — პროდუქციის მაქსიმალური რაოდენობაა ფართობის ერთეულზე, რომელიც შეიძლება მოგვცეს ამა თუ იმ ჯიშმა ან ჰიბრიდმა.
გეგმიანი მოსავლიანობა — არის წინასწარ დასახული რაოდენობა ამა თუ იმ მეურნეობაში ან რეგიონში, რესპუბლიკაში, იგი სასოფლო-სამეურნეო წარმოების საწარმოო-საფინანსო გეგმის ერთ-ერთი მაჩვენებელია.
მოსალოდნელი მოსავლიანობა — პროდუქციის მოსალოდნელი რაოდენობაა გარკვეული საზომი ერთეულებით ან პირობითი დონის მიხედვით (მაღალი, საშუალო, დაბალი);
მარცვლეულის ფაქტობრივი (ბეღლის) მოსავლიანობა — 1 ჰექტარზე აღებული იანგარიშება კომბაინის საბუნკერო ან სუფთა (მარცვლის გაწმენდის შემდეგ) წონით. მოსავლიანობის დონე დამოკიდებულია მცენარის ჯიშზე, კლიმატზე, გეოგრაფიულ, ნიადაგურ, მიკრობიოლოგიურ, ბიოლოგიურ, აგროტექნიკურ, ორგანიზაციულ-ეკონომიკურ და სხვა ფაქტორებზე. მიწათმოქმედების ინტენსიური სისტემა მაღალ მოსავლიანობას განაპირობებს.
მოსი (ხალხი)

მოსი — ხალხი დასავლეთ აფრიკაში. შეადგენენ ბურკინა-ფასოს მოსახლეობის 50 %-ს; ცხოვრობენ აგრეთვე ჩრდილოეთ განაში. 1978 წლის აღწერით საერთო რაოდენობაა 5,4 მლნ. ადამიანი. ენა — მოსი; განეკუთვნება გურის ენათა ჯგუფს. მოსის უმრავლესობა ინარჩუნებს ძველ, ტრადიციულ რწმენას, ნაწილი — ქრისტიანი და მუსლიმია. ძირითადი საქმიანობაა სათოხნი მიწათმოქმედება, ნაწილობრივ წვრილფეხა მესაქონლეობა, ზოგიერთ რაიონში მეცხენეობა. დასახლების სიმჭიდროვისა და უნაყოფო მიწების გამო ხშირია მიგრაციები. საშოვარზე დადიან განის მაღაროებსა და კოტ-დ’ივუარის პლანტაციებში.
მოსი (ქალაქი)

მოსი — ქალაქი და ნავსადგური ნორვეგიაში, ოსლო-ფიორდის ნაპირზე. ესტფოლის ფიულკეს ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 29 789 კაცი (2008).

ქალაქში განვითარებულია გემთმშენებლობა და მანქანათწარმოება. ასევე მერქნის მასის, ქაღალდის, რძის კონსერვების წარმოება.

მოსმა 1720 წელს სავაჭრო ცენტრის სტატუსი მიიღო, რაც დღემდე არ დაუკარგავს. ქალაქი არა მხოლოდ საკუთარ, არამედ ფიულკეს მოსახლეობას ემსახურება.

მოსი ცნობილია თავისი სკულპტურებით, რომელთაგან 60-70 მთელ ქალაქშია გაბნეული, ამიტომაც მოსს „სკულპტურათა ქალაქს“ უწოდებენ. მოსში სურათების 4 გალერეაა, სადაც ნორვეგიული და ზოგადად სკანდინავიური ფერწერის მოყვარულებს ადგილობრივი ხელოვნების გაცნობის საშუალება ეძლევა.
უკრაინის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები

უკრაინის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები — წარმოადგენს უკრაინას საერთაშორისო საკალათბურთო შეჯიბრებებში. გუნდი მონაწილეობს ფიბა ევროპის შეჯიბრებებში. გუნდის საუკეთესო შედეგი, იყო მე-13 ადგილი ევრობასკეტზე 1997 წელს. ამჟამად ნაკრები თამაშობს ევროპის ჩემპიონატის დივიზიონში.

მიმდინარე შემადგენლობა
ევრობასკეტის 2011 წლის საკვალიფიკიცაიო ეტაპის სატურნირო მდგომარეობა
მოსთაღანემი

მოსთაღანემი — ქალაქი და ნავსადგური ჩრდილო-დასავლეთ ალჟირში, ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე, ორანიდამ 72 კილომეტრზე. მოსთაღანემის ვილაიის ადმინიცტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა — 130 288. ქალაქში არის რკინიგზის სადგური, საავტომობილო გზების კვანძი, აეროდრომი. გარდა ამისა, მოსთაღანემი სავაჭრო-სამრეწველო ცენტრია. აქ არის კვების, ლითოდასამუშავებელი, ცემენტის მრეწველობის საწარმოები. ქსოვენ ბადეებს; განვითარებულია თევზჭერა.
ყველა მდინარე მიედინება

ყველა მდინარე მიედინება  — ავსტრალიური მინი-სერიალი, გადაღებულია ნენსი კატოს ამავე სახელწოდების ისტორიული რომანის მიხედვით. მთავარ როლებში სიგრიდ ტორნტონი და ჯონ უოტერსი.

პირველი სეზონი შედგება 2 ოთხსაათიანი ეპიზოდისაგან და პირველად აჩვენეს ავსტრალიაში 1984 წლის ოქტომბერში. მეორე სეზონის პრემიერა შედგე 1990 წლის 18 მარტს. ნაჩვენები იქნა 2 ორსაათიანი ეპიზოდი.

სსრკ-ში სერიალის პრემიერა გაიმართა 1980-იანი წლების ბოლოს.

როლებში
სიგრიდ ტორნტონი — ფილადელფია გორდონი;
ჯონ უოტერსი — ბრენტონ ედვარდსი;
პარკერ სტივენსონი — კირა ჯეიმსი;
ჩარლზ ტინგველი — ბიძია ჩარლზი;
დინა შერინგი — დეიდა ესთერი;
ადრიან რაიტი — ალისტერ რებურნი;
დიანა კრეიგი — მის ბარეტი;
გუს მერკურიო — ტომ გრიჩლეი.
მოფრინეთი

მოფრინეთი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შუახევის მუნიციპალიტეტში, უჩამბის თემი. მდებარეობს შავშეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 960 მეტრზე, დაბა შუახევიდან დაშორებულია 11 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 103 კაცი. საბჭოთა პერიოდში სოფელში იყო სტალინის სახელობის კოლმეურნეობა. განვითარებულია მეთამბაქოეობა, მეხილეობა, მესიმინდეობა, მეცხოველეობა.

დემოგრაფია
იგორ კოკოშკოვი

იგორ კოკოშკოვი (; დ. 17 დეკემბერი, 1971) — სერბი კალათბურთის მწვრთნელი. ამჟამად წვრთნის თურქულ „ფენერბახჩეს“. საქართველოს ეროვნულ საკალათბურთო ნაკრების მთავარი მწვრთნელი 2008-2015 წლებში.

იგორ კოკოშკოვის მოთამაშის კარიერა 24 წლის ასაკში დასრულდა, როდესაც ავტო-ავარიაში მოჰყვა. ამის შემდეგ ის ყველაზე ახალგაზრდა მწვრთნელი გახდა იუგოსლავიის კალათბურთის ისტორიაში.

კოკოშკოვი მწვრთნელად მუშაობდა ბელგრადის რამდენიმე კლუბში, ასევე იყო იუგოსლავიის ნაკრების ერთ-ერთი მწვრთნელი.

2008-2013 წლებში იყო „ფინიქს სანსის“ მთავარი მწვრთნელის ასისტენტი, ხოლო 2013 წლიდან არის „კლივლენდ კავალიერსის“ მთავარი მწვრთნელის ასისტენტი. 2011 წლის 18 დეკემბერს საქართველოს კალათბურთის ფედერაციამ იგორ კოკოშკოვთან ახალი კონტრაქტი გააფორმა, სისტემით - 2+2. 2017 წელს სლოვენიის ნაკრების მწვრთნელობის პერიოდში ნაკრებს მოაგებინა ევრობასკეტი.
მომწვარი

მომწვარი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შუახევის მუნიციპალიტეტში (ზამლეთის თემი), მდინარე ჩირუხისწყლის ხეობაში. ზღვის დონიდან 750 მ, დაბა შუახევიდან 18 კმ. გავრცელებულია მეთამბაქოეობა, მეხილეობა, მესიმინდეობა, მეცხოველეობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 16 კაცი.

დემოგრაფია
მომყოლი

მომყოლი — ადამიანისა და უმაღლესი ძუძუმწოვრების ორგანო, რომლის საშუალებითაც ხორციელდება კავშირი განვითარებად ჩანასახსა და დედის ორგანიზმს შორის. მომყოლი წარმოიქმნება ჩანასახის განსაკუთრებული გარსის — ქორიონის ხაოების შეერთებით საშვილოსნოს ლორწოვან, ე.წ. ბაზალურ გარსთან. მომყოლში განარჩევენ ორ ნაწილს — დედის ნაწილს, რომლის შემადგენლობაშია საშვილოსნოს ბაზალური მოსავარდნი გარსის სისხლძარღვები და მათი საბოლოო გაგანიერებული ღრუები, და ნაყოფის ნაწილს — ქორიონის ხაოებს, რომლებიც ცურავენ დედის სისხლძარღვებში, შეიწოვენ საკვებ მასალას და შემდეგ ჭიპლარის ვენით გზავნიან ნაყოფისკენ. ახალშობილის დაბადების შემდეგ მომყოლი გამოიძევება საშვილოსნოს ღრუდან. არ არის სწორი მომყოლის გაიგივება პლაცენტასთან, რომელიც თუმცა მომყოლის შემადგენლობაში შედის, მაგრამ წარმოადგენს რთული სეკრეციული ფუნქციის დამოუკიდებელ ორგანოს.
ნანა ბოტკოველი

ნანა ვლადიმერის ასული ბოტკოველი (დ. 27 აგვისტო, 1938, თელავი, საქართველოს სსრ — გ. 24 ნოემბერი, 2001, თბილისი) — საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი. საბჭოთა კავშირის მხატვართა კავშირის წევრი (1965), წლიდან საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1975).

ბიოგრაფია
ნანა ბოტკოველი დაიბადა 1938 წლის 27 აგვისტოს, ქალაქ თელავში, პედაგოგის ოჯახში, 1956 წელს დაასრულა საშუალო სკოლა თბილისში. 1958–1964 წლებში სწავლობდა ქალაქ თბილისის სამხატვრო აკადემიის ფერწერისა და ქანდაკების განყოფილებაზე (პედაგოგები: პროფესორები: სერგო ქობულაძე, დ. ციციშვილი, ბ. სებუევი, ს. მიქატაძე, ს. კვასხვაძე და ა. ფიცხელაური).

1963–1974 წლებში მონაწილეობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ადრეული და გვიანი ბრინჯაოს პერიოდის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში მხატვრად. სწავლობდა და იკვლევდა საქართველოს ტერიტორიაზე ძველი წელთაღრიცხვით - ათასწლეულების არქეოლოგიური განათხარი მასალის მიხედვით ორნამენტის წარმოშობსა და მის განვითარებას, პირველი კერამიკული მიმუშების თიხის შემადგენლობას.

1965 წლიდან მონაწილეობდა 150-ზე მეტ, რესპუბლიკურ, საკავშირო და საერთაშორისო, ჯგუფურ გამოფენაში (იტალია, საფრანგეთი, გერმანია, შვეიცარია, პოლონეთი, ჩეხოსლოვაკია, უნგრეთი, ფინეთი, იუგოსლავია, განა, საბერძნეთი, მონრეალი, შვეიცარია, ბულგარეთი, პორტუგალია, ისლანდია, ინდოეთი, ნიდერლანდები, ვიეტნამი, ფილიპინები და ყოფილი საბჭოთა კავშირის, თითქმის, ყველა ქვეყნის პერსონალურ გამოფენებში. მოგზაურობის დროს კითხულობდა ლექციებს უძველესი კერამიკის ისტორიის შესახებ, ხელოვნების სხვადასხვა ინსტიტუტში.

1968, 1970, 1973, 1975, 1978 წლებში მონაწილეობს ორთავიან შემოქმედებით მივლინებებში ზინტარის შემოქმედებით სახლში (ლატვია).

1969 წლიდან ეწევა აქტიურ საქველმოქმედო-საზოგადოებრივ მოღვაწეობას — აწყობდა ექსპედიციებს ხალხური ოსტატების, ნიჭიერ მოზარდებისა და ახალგაზრდა შემოქმედთა აღმოსაჩენად. ხელმძღვანელობდა მოძრავი გამოფენების აქტუალურ თემას „მეგობრობის ხიდი“.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
მონადა

მონადა (ძვ.ბერძნ. — ერთეული, ერთიანი) — ფილოსოფიური ტერმინი, რომელსაც იყენებენ არსებულის უმარტივესი, განუყოფელი ელემენტების აღსანიშნავად. თავდაპირველად ხმარობდნენ როგორც მატერიალისტები (დემოკრიტე), ისე იდეალისტები (პითაგორელები, არისტოტელე, პლატონი, ნიკოლოზ კუზანელი). ჯორდანო ბრუნო მასში გულისხმობდა იდეალურისა და მატერიალურის პირველად განუყოფელ ერთიანობას. შემდეგ იგი იდეალისტურ ფილოსოფიაში დამკვიდრდა ატომის საპირისპირო ელემენტარული სულიერი პრინციპის აღსანიშნად (ა. ლაიბნიცი, კ, ვოლფი, ი. ჰერბარტი, რ.ჰ. ლოცე). თანამედროვე მეცნიერებაში მოძღვრება მონადის, როგორც სამყაროს განუყოფელი პირველსაწყისის შესახებ უარყოფილია ბუნებისმეტყველების მიერ. მას მხოლოდ ისტორიულ-ფილოსოფიური მნიშვნელობა აქვს.
ჭიპლარი

ჭიპლარი — ანატომიური წარმონაქმნი, რომელიც ადამიანის (და ყველა პლაცენტიანი ძუძუმწოვარი ცხოველის) ნაყოფს აკავშირებს პლაცენტასთან და მისი მეშვეობით — დედის ორგანიზმთან. ჭიპლარის სისქე 1,5 სმ, ხოლო სიგრძე 50-70 სმ აღწევს, რაც ჩანასახს საშუალებას აძლევს შედარებით რთული სახის მოძრაობები შეასრულოს საშვილოსნოს შიგნით. პრიმიტიულ ხერხემლიანებს, ჩვეულებრივ, ძალიან მოკლე და არა ზონრისებური ჭიპლარი აქვთ.
ჭიპლარის ქსოვილში გადის 2 ჭიპლარის არტერია და 1 ჭიპლარის ვენა. ჭიპლარის მოჭრის შემდეგ ფორმირდება ჭიპი.
ჭიპი

ჭიპი (ლათ. ) — ჭიპლარის მოვარდნის შემდეგ დარჩენილი ნაწიბური, რომელიც რჩება სხეულზე ჩაღრმავების ან ამონაბურცის სახით. ჭიპი გააჩნია ყველა პლაცენტიან ძუძუმწოვარს; მათ უმეტესობას თმით დაუფარავ მცირე ზომის ხაზად ემჩნევა. გარდა ამისა, ჭიპები ზომით, ფორმით და სიღრმითაც განირჩევა. სწორედ იმის მეშვეობით, რომ ჭიპი არა ბუნებრივი, არამედ შეძენილი ნაწიბურია, ხდება მონოზიგოტური ტყუპების ერთმანეთისგან გარჩევა.
ჭინჭრისდედა

ჭინჭრისდედა (ლათ. ) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ტუჩოსანთა ოჯახისა. მისი ფოთლები ჭინჭრისას წააგავს, მაგრამ მსუსხავი ბეწვები არ აქვს.

იზრდება საქართველოს ყველა რაიონში. ყვავილი და ფოთოლი შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს, საპონინს და ასკორბინმჟავას. ხარობს მთელს ევროპასა და წინა აზიაში, იზრდება ყველანაირ გარემოში, თუმცა ნესტიანი, ნოყიერი ნიადაგი ურჩევნია.
ჭოტი

ჭოტი — ფრინველი ბუსნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 25 სმ, მასა 170 გ აღწევს. ბუსგან განსხვავებით „ყურები“ არ აქვს. გავრცელებულია ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპაში, აზიაში (ჩრდილოეთ რეგიონების გარდა), ჩრდილოეთ აფრიკაში. საქართველოში მობინადრე ფრინველია. სინანთროპია, ბინადრობს ადამიანის სამოსახლოში, ზოგჯერ — მშრალ ველებსა და უდაბნო ადგილებში. იკვებება წვრილი მღრღნელებით, მწერებით, იშვიათად პატარა ჩიტებით. ზოგჯერ სახელწოდება ჭოტს არასწორად ხმარობენ ზარნაშოს სინონიმად.
ძაუ

„ძაუ“ — ნახშირორჟანგიანი ჰიდროკარბონატულ-ქლორიდული ნატრიუმიანი სამკურნალო და სუფრის მინერალური წყარო. ძაუს საბადო დაკავშირებულია რღვევის ზოლთან, რომლის გასწვრივ ერთმანეთს ეხება ბაიოსური პორფირიტული წყებისა და ნეოგენური ასაკის ქვიშაქვები და თიხები. მინერალურ წყალს მოიპოვებენ ნეოგენური ნალექებიდან ჭაბურღილების საშუალებით.
ამხანაგური მატჩი

ამხანაგური მატჩი — სპორტული შეჯიბრი, რომელიც არ ატარებს რაიმე სატურნირო დატვირთვას. ამხანაგური მატჩის მონაწილეთათვის ანგარიში ნაკლებ მნიშვნელოვანია თამაშის ხარისხთან შედარებით. ძირითადად ასეთი შეხვედრები იმართება სეზონებს შორის ან რეგულარული ჩემპიონატის დაწყების წინ. შესაძლებელია წესების მცირე ცვლილებებიც კი, როგორიცაა გაფრთხილების გაუქმება, მოთამაშეთა შეუზღუდავი შეცვლა და ა.შ.

ამხანაგური მატჩის მიზანია: ტაქტიკის, შეთამაშების, კომბინაციების დახვეწის ვარჯიშები, კანდიდატთა გამოცდა, გუნდის ძირითადი შემადგენლობის გარკვევა გუნდურ სახეობებში.

საერთაშორისო ამხანაგური შეხვედრები ეროვნული ნაკრებებისთვის გამოირჩევა იმით, რომ მიმდინარეობს სრული სტატისტიკა და სპორტული ორგანიზაციის ხელმძღვანელობამ აკრძალოს წესების ცვლილებები.
ჰამდალაფ მოსტოუფი ყაზვინი

ჰამდალაფ მოსტოუფი ყაზვინი (; დ. დაახლ. 1281/1282 ქალაქი ყაზვინი — გ. 1344
ან 1350
) — სპარსი ისტორიკოსი და გეოგრაფი. დიდი მოხელე ჰულაგუ-ხანის კარზე.

ჰამდალაფ მოსტოუფი ყაზვინი მიეკუთვნება არაბული ოჯახის ფესვებს, რომელთა წარმომადგენლები - სს. მსახურობდნენ ყაზვინის მმართვლებად, ხოლო საუკუნიდან ღაზნევიდების ეპოქაში იკავებდნენ მუსტოუფის წოდებას — ფინანსური მართვის მთავრები — ყაზვინის ვილაიეთში, რაც კარგად ხსნის მათი გვარის წარმოშობას. დაწერა „რჩეული ისტორია“ („თარიხე გოზიდე“, 1330), რომელიც შეიცავს მონღოლელი ილხანებისა და ირანის ადგილობრივი დინასტიების ისტორიას, გამოჩენილი ადამიანების ბიოგრაფიებს, ქალაქ ყაზვინის დაწვრილებით აღწერას, გვხვდება ცნობები საქართველოს შესახებ. ყაზვინს ეკუთვნის აგრეთვე გეოგრაფიული ნაშრომი „გულთა სიამე“ („ნოზჰათ ალ-ყოლუბ“, 1340), რომელიც - სს. ირანისა და მისი მომიჯნავე ქვეყნების ეკონომიკის ისტორიისა და გეოგრაფიის მნიშვნელოვანი წყაროა.

ყაზვინს, როგორც საფინანსო უწყების დიდ მოხელეს, ხელი მიუწვდებოდა ხალხის აღწერის დავთრებზე, საგადასახადო ნუსხებზე. მნიშვნელოვანია მისი ცნობა საქართველოს შემოსავლიანობის შესახებ როგორც წინამონღოლურ, ისე მონღოლთა ხანაში.
სინთეზატორი

სინთეზატორი — ელექტრონული მუსიკალური ინსტრუმენტი, რომელიც ხმოვანი ტალღების ერთი ან რამდენიმე გენერატორით ქმნის სინთეზირებულ ჟღერადობას. სასურველი ჟღერადობა მიიღწევა ხმოვანი სიგნალის თვისებების (ანალოგურ სინთეზატორებში) ან ცენტრალური პროცესორის პარამეტრების ცვლილებით (ციფრულ სინთეზატორებში). სინთეზატორი, რომელიც ატარებს კლავიატურიანი კორპუსის სახეს, კლავიშებიან სინთეზატორს წარმოადგენს.
ნაკურალეშის წმინდა გიორგის ეკლესია

ნაკურალეშის ეკლესია — ეკლესია ლეჩხუმში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში სოფ. ნაკურალეშის სასაფლაოს ტერიტორიაზე. ეკლესია დარბაზულ ნაგებობას წარმოადგენს. აშენებულია ყორე ქვით. შიგნიდან და გარედან ეკლესია შელესილია. ფასადები სრულიად მოკლებულია მორთულობას. ეკლესიის შიდა, მაღალი და ხალვათი სივრცე კამარით არის დასრულებული. საკურთხეველი განათებულია სამი სარკმლით. იგი ღრმაა და უსწორო მოხაზულობის.

ეკლესიის კედლები შიგნით მთლიანად დაფარულია მხატვრობით, რომელმაც დღემდე მცირე დაზიანებებით მოაღწია. მხატვრობა საუკუნის ქართული მონუმენტური ფერწერის საინტერესო ნიმუშს წარმოადგენს. რელიგიური სიუჟეტების ამსახველი სცენები ტრადიციული სქემის მიხედვით არის განლაგებული. საკურთხევლის კონქში წარმოდგენილია ღვთისმშობელი ყრმით, დაბლა ზიარების სცენაა, ქვედა რიგში ჩვეულებისამებრ ეკლესიის მამათა ფიგურებია. დანარჩენი კედლების ზედა რეგისტრები საუფლო სცენებს აქვს დათმობილი. ისინი სამხრეთიდან დასავლეთისაკენ ასეთი თანმიმდევრობით იკითხება: „ხარება“, „შობა“, „ნათლისღება“, „მირქმა“,„ფერისცვალება“, „იერუსალიმში შესვლა“, „ჯვარცმა“, „ჯოჯოხეთის წარმოტყვევნა“ და „ამაღლება“. დასავლეთ კედლის ქვედა ნაწილში წმინდა გიორგის შეპყრობაა გამოსახული, ხოლო მარცხნივ წმინდა გიორგის მიერ გველეშაპის განგმირვა.

განსაკუთრებით შთამბეჭდავია ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლის ქვედა რიგში, მთელი ტანით წარმოდგენილი დიდი ფიგურების მწკრივი: "მთელი სახლობა ჩიქვანთა გვარისა,რომლიდგანაც მომდინარეობენ უკანასკნელნი სამეგრელოს დადიანები რომლებსაც მათი ვინაობის აღმნიშვნელი მხედრული წარწერები ახლავს. ჩრდილოეთ კედელზე მღვდელმთავარი „საყდრის ამის აღმაშენებელი ჭყონდიდელი ჩიქოვანი გაბრიელ“ არის გამოხატული ეკლესიის მოდელით ხელში. მის მარცხნივ — ახალგაზრდა მღვდელმთავარი „ცაგერელი ჩიქუანი სვიმონ“ და ცოლ–ქმარნი: „ჩიქუანი ბაკა და ჩარკვიანის ქალი ხვარამზე“. „ლეჩხუმისა და სალიპარტიანოს პატრონი, ოდიშის თავადი... ჩიქუანი ბატონი კაცია“ გამოსახულია სამხრეთის კედელზე. აქვეა მისი მეუღლე,„ქართლისა ერისთავთ–ერისთავის ასული ბატონი თამარ“. გვერდით კი ქაიხოსრო ჩიქვანისა და ლაშხიშვილის ქალის, ქეთევანის პორტრეტებია. ფრონტალურად მდგომი ფიგურები ვედრების პოზაში არიან გამოსახული.

ეკლესია მოხატული ყოფილა არა მხოლოდ შიგნით, არამედ გარედანაც. ფასადის ამგვარი გაფორმების ერთეული ნიმუშებია მოღწეული. დასავლეთი კედლის ზედა ნაწილში მოთავსებული სცენა თითქმის წაშლილია. იგი საიდუმლო სერობას უნდა გამოსახავდეს.

ცაგერის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში ინახება ხის, ორფრთიანი, ლამაზად მოჩუქურთმებული კარი, რომელიც ნაკურალეშის ეკლესიიდან არის გადმოტანილი.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ებრაელთა 2:9

ებრაელთა მიმართ წერილის თავის მე-9 მუხლი ასე გამოიყურება:

"არამედ ვხედავთ, რომ იესო, რომელიც ოდნავ თუ დამცირდა ანგელოზთა წინაშე, დიდებითა და პატივით გვირგვინოსან იქმნა სიკვდილის გამო, რაც დაითმინა, რათა, ღვთის მადლით , ყველას გულისთვის ეხილა სიკვდილის გემო."

ზოგიერთი ხელნაწერი და ეკლესიის მამა მას სხვანაირად წარმოადგენს, როგორც - ღვთის გარეშე .

ეკლესიის მამები
თეოდორე მოფსუესტელი ამბობდა: "ზოგიერთებმა ამოშალეს 'ღვთის გარეშე' და მის მაგივრად ჩაწერეს 'ღვთის მადლით'". მისი აზრით ეს იმიტომ გაკეთდა, რომ იესოს ადამიანური ბუნება გაებათილებინათ როცა ტექსტი აჩვენებდა, რომ ადამიანურმა ბუნებამ იგემა სიკვდილი და არა ღვთაებრივმა.

ასევე ორიგენეც, რომელმაც ნახა რომ მის ხელთ არსებულ ხელნაწერებში ეს ორი განსხვავებული ტიპის ვერსია იყო, უპირატესობა მან "ღვთის გარეშე"-ს მიანიჭა.

უმეტესობა ეკლესიის მამებისა აღიარებდა ფრაზას - "ღვთის მადლით", თუმცა ორიგენეს და თეოდორეს გარდა კიდევ რამდენიმეს მოყვანა შეიძლება მაგალითად, თუნდაც იერონიმეს, ამბროსისისა და ფულგენტიუსისა, რომელნიც აღიარებდნენ ამ ფრაზის არსებობას ან უფრო მეტიც - მის ჭეშმარიტებას.

ხელნაწერები
რაც შეეხება ხელნაწერებს, აბსოლუტურად ყველა ხელნაწერი (რომელიც შეიცავს ებრაელთა მიმართ წერილს) წარმოგვიდგენს ამ მუხლს ფრაზით "ღვთის მადლით", გარდა რამდენიმესი - 0121, 424, 1739. ამასთან ერთად აღსანიშნავია არამეული ფეშიტაც. ფეშიტა რომელიც დასავლეთის სირიულმა, ანუ მონოფიზიტურმა ეკლესიამ შემოინახა, შეიცავს ორნაირ ფრაზას "ღვთის მადლით" და "ღმერთმა, საკუთარი მადლით" (რაც ხაზს უსვამს პირადად ღვთის ვნებას), ხოლო აღმოსავლეთის სირიულმა, ანუ ნესტორიანულმა ეკლესიამ შემოინახა იგი როგორც "ღვთის გარეშე".
ქუჩულა

ქუჩულა — ტანდაბალი, 15 მეტრამდე სიმაღლის ხე ლოგანიასებრთა ოჯახისა. მთავარი ღერო ძლიერაა გამრუდებული. ტოტები არასწორადაა განვითარებული. ქერქი გლუვია, მონაცისფრო-მოყვითალო ფერისა. იზრდება სამხრეთ აზიის ტროპიკულ ტყეებსა (ლაოსი, კამბოჯა, ტაილანდი, მალაიზია, ვიეტნამი, ინდოეთი, შრი-ლანკა) და ავსტრალიის ჩრდილოეთ რეგიონებში. ქუჩულა მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე შხამიანი მცენარეა. თესლი (ძირითადად), მერქანი და ქერქი შეიცავს შხამიან ალკალოიდებს — სტრიქნინს, რომელსაც მედიცინასა და ვეტერინარიაში იყენებენ, ბრუცინს და სხვა.
კვანტური ფიზიკა

კვანტური ფიზიკა — თეორიული ფიზიკის დარგი, რომელიც შეისწავლის კვანტურ-მექანიკურ და კვანტური-ველის სისტემებს და მათ მოძრაობის კანონებს. კვანტური ფიზიკის ძირითადი კანონები შეისწავლება კვანტური მექანიკისა და ველის კვანტური თეორიის ჩარჩოებში და გამოიყენება ფიზიკის სხვა დარგებში

ისტორია
კვანტური ფიზიკა და მისი ძირითადი თეორია — კვანტური მექანიკა შეიქმნა საუკუნის დასაწყისში მრავალი მეცნიერის შრომებით, რომელთაგან განსაკუთრებული წვლილი მიუძღვით მაქს პლანკს, ალბერტ აინშტაინს, ლუი დე ბროილს, ნილს ბორს, ერვინ შრედინგერს, პოლ დირაკს, ვოლფგანგ პაულის.

ქვედარგები
კვანტური ფიზიკა აერთიანებს ფიზიკის რამდენიმე დარგს, რომლებშიც პრინციპულ როლს თამაშობენ კვანტური მექანიკისა და ველის კვანტური თეორიის მოვლენები, რომელიც ვლინდება მიკროსამყარულ დონეზე, მაგრამ შედეგებს იძლევა მაკროსამყარულ დონეზე. ამ დარგების ჩამონათვალი შემდეგია:
კვანტური მექანიკა;
ველის კვანტური თეორია - და მისი გამოყენება: ბირთვული ფიზიკა, ელემენტარულ ნაწილაკთა ფიზიკა, მაღალი ენერგიების ფიზიკა;
კვანტური სტატისტიკური ფიზიკა;
კონდენსირებული გარემოს კვანტური თეორია;
მყარი სხეულის კვანტური ფიზიკა;
კვანტური ოპტიკა.
ჩერქეზეთი

ჩერქეზეთი — ისტორიული მხარე, დღევანდელი ყაბარდოს, ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ჩრდილოეთ ნაწილი, ადიღესა და სოჭის მიმდებარე ზღვისპირა ტერიტორიები. კავკასიის ეს ნაწილი ქართულ წყაროებში ქაშაგეთადაც გვხვდება. ამ მიწაზე ძირითადად ჩერქეზული ტომები სახლობდნენ, რომელთა შორის აღსანიშნავია ადიღეელები, ყაბარდოელები, ჩერქეზები, უბიხები, აბაზგები. თუმცა დღეს ეს ერები ერთმანეთისგან გამიჯნულნი არიან, ხოლო უბიხები რუსეთ-კავკასიის ომის შედეგად საერთოდ გაქრნენ.

ლინგვისტური კლასიფიკაციით ჩერქეზეთის ტერიტორია წარმოდგენილია აფხაზურ-ადიღური ენათა ოჯახის ადიღური ენებით, რომელთა რიცხვში არ შედის უბიხური ენა, არამედ წარმოდგენილია ადიღური და აფხაზური ენების გვერდით ცალკე.
წიფელი

წიფელი — ერთსახლიან, ცალსქესიან ანემოფილურ მცენარეთა გვარი წიფლისებრთა ოჯახისა. ფოთოლმცვივანი ხეებია. გავრცელებულია ევროპის, კავკასიის, წინა აზიის ჩრდილოეთ მხარის, აზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის აღმოსავლეთ ნაწილის ოკეანური ჰავის მთიან ოლქებში. გვარში 10 სახეობაა. ნელა იზრდება, ცოცხლობს 400 წელს და მეტსაც.

საქართველოში ხარობს აღმოსავლური წიფელი. მისი სიმაღლე 34-40 მ (იშვიათად 50 მ) აღწევს. მძლავრი წელში გამართული ხეა, აზიდული ვარჯი და გლუვი ნაცრისფერი ქერქი აქვს. გავრცელებულია როგორც კავკასიის მთიანეთში, ასევე ჩრდილოეთ ირანში, ჩრდილოეთ ანატოლიაში, ხოლო ადგილობრივ — აღმოსავლეთ ბალკანეთში.

წიფელი მაღალი სიხშირის, შეკრულ და დაბურულ კორომებს ქმნის. იგი საქართველოს მთავარი ტყის შემქმნელი სახეობაა. ტყის ვერტიკალური გავრცელების ზედა საზღვართან იზრდება გაღუნული და ტანბრეცილი ხეების სახით. წიფლის მერქანს საუკეთესო ფიზიკური და ტექ. თვისებები აქვს, მეტად გამძლეა წყალში. წიფლის ნაყოფი (წიწიბო) მდიდარია ცხიმი, შეიცავს ალკალოიდს ფაგინს. იჭმება, გემრიელია, მაგრამ უმი მაწყინარია. ტყის მრავალი ბინადარის მთავარი საკვებია; შინაური ცხოველების, ჩვეულებრივ ღორების, გამოსაკვებად საუკეთესოა. ხდიან სასურსათო და ტექნიკურ ზეთს.

ანტარქტიკული წიფელი, რომელიც -ის გვარს (17 სახეობას აერთიანებს) მიეკუთვნება, გავრცელებულია სამხრეთ ნახევარსფეროში.
შავღელე

შავღელე — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი შავღელე).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 581 ადამიანი.

ისტორია
დასახლება გაჩნდა მეოცე საუკუნის 80-იან წლებში, როდესაც იქ მაღალმთიანი აჭარიდან სტიქიისგან დაზარალებული 300 ოჯახი დასახლდა. თავდაპირველად დასახლება სოფელ პატარა ფოთის ადმინისტრაციულ საზღვრებში იყო მოქცეული. სოფლის სტატუსი მიენიჭა 2011 წლის 7 ივლისს საქართველოს პრეზიდენტის № 360 ბრძანების საფუძველზე.
მარამბიჯი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი მარამბიჯი შეიძლება აღნიშნავდეს:
----
მარამბიჯი — მდინარე ავსტრალიაში;
მარამბიჯის ხიდი — ხიდი მდინარე მარამბიჯზე;
მარამბიჯის ირიგაციული ზონა — საირიგაციო ზონა ავსტრალიაში;
მარამბიჯის საგრაფო — მმართველობის ორგანოს ადგილობრივი მხარე;
მარამბიჯის საარჩევნო უბანი — ახალი სამხრეთ უელსის საკანონმდებლო ასამბლეა.