ხოსე ფერნანდეს მადრიდი

ხოსე ლუის ალვარო ალვინო ფერნანდეს მადრიდი (დ. 19 თებერვალი, 1789 – გ. 28 ივნისი, 1830) — ნეოგრანადელი სახელმწიფო მოღვაწე, ექიმი, მეცნიერი და მწერალი, რომელიც 1814 წელს იყო ახალი გრანადის გაერთიანებული პროვინციების დროებითი ტრიუმვირატის პრეზიდენტი, ხოლო 1816 წელს - ახალი გრანადის გაერთიანებული პროვინციების პრეზიდენტი. მას შემდეგ, რაც ესპანელებმა ახალი გრანადა დაიბრუნეს, მას ქვეყნიდან შესვლა აუკრძალეს და ჰავანაში გადაასახლეს, სადაც განაგრძო სამეცნიერო კვლევები და ექიმად მუშაობდა. მოგვიანებით შეიწყალეს და კოლუმბიაში დაბრუნების უფლება მისცეს. იგი საფრანგეთსა და გაერთიანებულ სამეფოში ელჩად დაინიშნა, სადაც 1830 წელს გარდაიცვალა.

ადრეული ცხოვრება
ფერნანდესი დაიბადა კარტახენაში, ბოლივარის შტატში, 1789 წლის 19 თებერვალს. ახალი სამყაროს მდიდარი არისტოკრატული ოჯახის შვილი, მისი მამა, პედრო ფერნანდეს დე მადრიდი და როდრიგეს დე რივასი, დაიბადა გვატემალაში და მნიშვნელოვანი თანამდებობები ეკავა ახალი გრანადის ვიცე-სამეფოში, როგორც ესპანეთის არმიის ქვე-დელეგატი ინტენდანტი. მისი მამის მხრიდან ბაბუა, დონ ლუის ფერნანდეს მადრიდი, კალატრავას ორდენის რაინდი და ესპანეთის მეფის საბჭოს წევრი იყო, ხოლო ახალ სამყაროში მსახურობდა გვატემალასა და მეხიკო-სიტის აუდიენსიების ოიდორად, ანუ მთავარ მოსამართლედ. მისი დედა იყო დონა გაბრიელა ფერნანდეს დე კასტრო, დონ დიეგო ფერნანდეს დე კასტროს ქალიშვილი, რომელიც მსახურობდა გუბერნატორის, გენერალ-კაპიტნის და გვატემალას აუდიენსიის პრეზიდენტის თანამდებობაზე.

მან სწავლა კარტახენაში დაიწყო, თუმცა მამამისი ესპანეთის სამეფო ზარაფხანის სუპერინტენდენტად დაინიშნა, ამიტომ ოჯახი ბოგოტაში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც მან სწავლა ბოგოტაში, როზარის ღვთისმშობლის სახელობის უნივერსიტეტში განაგრძო. თავდაპირველად ჰუმანიტარულ მეცნიერებებსა და კანონიკურ სამართალში დაამთავრა, თუმცა მედიცინის დოქტორის ხარისხის მისაღებად დაბრუნდა, რომელიც 1809 წლის 16 თებერვალს, 20 წლის ასაკამდე დაამთავრა.

ადრეული პოლიტიკური ცხოვრება
1810 წლის რევოლუციური მოვლენების ფონზე, ფერნანდესი კარტახენაში აღმოჩნდა, სადაც მან პირველი სამსახური მიიღო კარტახენას პროვინციის გენერალური პროკურორის თანამდებობაზე. აქ ის ქალაქის პირველ რევოლუციურ მოძრაობებში მონაწილეობდა, როდესაც კარტახენას პროვინციამ 1811 წლის 11 ნოემბერს აბსოლუტური დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. მოგვიანებით იგი კარტახენა-დე-ინდიასის შტატის კონგრესში ერთ-ერთ წარმომადგენლად დაინიშნა. 1812 წელს ფერნანდესი ვილია-დე-ლეივაში მოწვეულ ახალი გრანადის გაერთიანებული პროვინციების კონგრესზე თავისი პროვინციის წარმომადგენლად დაინიშნა. ის კონგრესში წარმატებულად იღებდა მონაწილეობას და ცნობილი იყო თავისი ინტელექტითა და გამოსვლებით, ხოლო მისმა ლიტერატურულმა ნაწარმოებებმა კოლეგებს შორის მაღალი რეპუტაცია შესძინა.

ტრიუმვირატი
1814 წლის 5 ოქტომბერს გაერთიანებული პროვინციების უზენაესმა ხუნტამ გადაწყვიტა, რომ ქვეყნისთვის საუკეთესო პოლიტიკური გამოსავალი იყო ტრიუმვირატის დანიშვნა პრეზიდენტის ნაცვლად, რომელიც ქვეყანას ერთპიროვნულად მართავდა. კონგრესმა ტრიუმვირატის თავმჯდომარედ კუსტოდიო გარსია როვირა, მანუელ როდრიგეს ტორიჩესი და მანუელ რესტრეპო აირჩია, მაგრამ რადგან ყველა მათგანი არ იმყოფებოდა, კონგრესმა ტრიუმვირატის დროებით პრეზიდენტებად ხოსე მარია დელ კასტილიო ი რადა, ხოსე ხოაკინ კამაჩო და ფერნანდესი დანიშნა. დროებითი ტრიუმვირატი ქვეყანას 1814 წლის 5 ოქტომბრიდან მართავდა. ფერნანდესი ტრიუმვირატს 1815 წლის 28 მარტამდე ხელმძღვანელობდა, სანამ კუსტოდიო გარსია ხელისუფლებაში არ მოვიდა.

პრეზიდენტობა 1816
1816 წელს ქვეყანაში მდგომარეობა სავალალო იყო. ქვეყნის ესპანური დაბრუნება გენერალ პაბლო მორილოს მეთაურობით სწრაფად მიიწევდა წინ, როიალისტების ციხესიმაგრე სანტა-მარტადან. კარტახენა-დე-ინდიასი 1815 წლის დეკემბერში დაეცა და მორილო ქვეყნის ჩრდილოეთით გადავიდა. დამოუკიდებლობა ჩამოერთვათ. ბევრი მნიშვნელოვანი ფიგურა ტოვებდა პოლიტიკურ სცენას, არავის სურდა მორილოს გზაზე ხელის შეშლა.

1816 წლის 14 მარტს კამილო ტორეს ტენორიო პრეზიდენტის თანამდებობიდან გადადგა. ახალი გრანადის გაერთიანებული პროვინციების კონგრესმა ფერნანდესს გაერთიანებული პროვინციების პრეზიდენტის თანამდებობა შესთავაზა, რაზეც თავდაპირველად მან უარი თქვა, რადგან კარგად იცოდა, რომ ის არ იყო შესაფერისი ადამიანი ამ თანამდებობისთვის და ვერ შეძლებდა შემოჭრის პრობლემის გადაჭრას, მაგრამ თანატოლების ზეწოლის შედეგად, დათანხმდა და პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა.

6 მაისს, სანტა-ფე-დე-ბოგოტა როიალისტებმა დაიპყრეს, რაც ესპანეთის მიერ ახალი გრანადის ხელახლა დაპყრობის აღნიშნვად იქცა.

ამგვარად, მხოლოდ 27 წლის ასაკში და სამხედრო გამოცდილების გარეშე, ფერნანდესი დარჩენილ ჯარისკაცებთან ერთად სამხრეთისკენ გაემართა. 1816 წლის 22 ივნისს ფერნანდესმა მუდმივმოქმედ საკანონმდებლო კომისიას პოპაიანის პრეზიდენტის თანამდებობიდან გადადგომა წარუდგინა, რომელმაც იგი დააკმაყოფილა და ამ თანამდებობაზე გენერალი კუსტოდიო გარსია როვირა დანიშნა, ლიბორიო მეხია კი ვიცე-პრეზიდენტად დაინიშნა და როვირას არყოფნის გამო პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა.

ტყვეობა
30 ივნისს, რეკონკისტას ბოლო ბრძოლის, კუჩილა დელ ტამბოს ბრძოლის დამარცხების შემდეგ, ფერნანდესი და მისი მეუღლე ჩაპარალში ტყვედ ჩავარდნენ, როდესაც ისინი ანდაკის ინდიელების მიწებზე თავშესაფარს ეძებდნენ.

შემდეგ, ტყვედ ჩავარდნილი და ომისა და განწმენდის მსაჯულების წინაშე რეალური საფრთხის წინაშე, რომლებიც მას სიკვდილით დასჯიდნენ, როგორც ეს რეკონკისტას დროს ბევრ მნიშვნელოვან ფიგურას ემართებოდა, მან პატიება ითხოვა - შეცდომა, რომელსაც მოგვიანებით ინანა - და გენერალ მორილოსთან შეხვედრა ითხოვა. ოჯახის მეფისადმი სამსახურის ისტორიისა და სამხედრო მოქმედებებში მონაწილეობის არარსებობის გამო, მას სიცოცხლე შეუნარჩუნეს და ესპანეთში გადაასახლეს მეუღლესთან, მარია ფრანცისკა დომინგეს დე ლა როშთან და ძმასთან, კორონელ ფრანცისკო ფერნანდეს მადრიდთან ერთად. მორილომ უთხრა მას:

გადასახლება
1820 წლის 5 ივნისს გამოვიდა ფერნანდესის მიერ დაარსებული გაზეთ „ელ არგოსის“ პირველი ნომერი. იგი ოცდათოთხმეტი ნომრით გამოვიდა, რევოლუციური ხედვა ჰქონდა და ამერიკის ხალხების გაერთიანებისკენ მოუწოდებდა.

ელჩობა
ხოსე ფერნანდეს მადრიდი გაერთიანებულ სამეფოში ელჩად 1826 წლის 23 ნოემბერს სიმონ ბოლივარმა დანიშნა. ის ჯერ კიდევ პარიზში იმყოფებოდა, როდესაც მთავრობამ მოუწოდა, რაც შეიძლება სწრაფად ლონდონში გადასულიყო. მას წლიური ხელფასი 12 000 პესო მისცეს. ხოსე ფერნანდეს მადრიდი ლონდონში 1827 წლის 30 აპრილს ჩავიდა.

მემკვიდრეობა
მისი ვაჟი, პედრო ფერნანდეს მადრიდი, რომელიც კუბაში გადასახლების დროს დაიბადა, მნიშვნელოვანი პოლიტიკოსი და მწერალი გახდა, მამის კვალს გაჰყვა, კონგრესმენად მუშაობდა და 1857 წელს კონგრესის პრეზიდენტიც იყო.

ლიტერატურული ნაწარმოებები
 (1945)
 : (1835)

ხოსე ფერნანდეს მადრიდის სახელობის დამსახურების ორდენები
კოლომბიის შეიარაღებული ძალები, რომელიც 1950 წლის 22 ივლისს დაარსდა, ფერნანდესს პატივს მიაგებს ხოსე ფერნანდეს მადრიდის ჯანმრთელობის დამსახურების ორდენით . ეს ჯილდო გადაეცემა სამხედრო სამედიცინო კორპუსის წევრებს და სხვა სამხედრო პერსონალს გამბედაობის, გამორჩეული სამსახურის ან მეცნიერების, სამხედრო მედიცინის ან სამედიცინო სწავლებისა და კვლევის სფეროში გამორჩეული დამსახურებისთვის.