ლისამფიბიები

ლისამფიბიები — ტეტრაპოდების ჯგუფი, რომელიც მოიცავს ყველა თანამედროვე ამფიბიას. ლისამფიბიები სამი ცოცხალი ჯგუფისგან შედგება: სალიენტიები ( ბაყაყები და მათი გადაშენებული ნათესავები), კაუდატები ( სალამანდრები და მათი გადაშენებული ნათესავები) და გიმნოფიონები (კიდურების გარეშე ცეცილიელები და მათი გადაშენებული ნათესავები).

სალიენტიანები და კაუდატანები, სავარაუდოდ, ერთმანეთთან უფრო მჭიდროდ არიან დაკავშირებული, ვიდრე ცეცილიანებთან. სახელი „ბატრაქია“ ჩვეულებრივ გამოიყენება სალიენტიანებისა და კაუდატანების გაერთიანების კლადისთვის. ასევე ცნობილია მეოთხე ჯგუფი, (ასევე ცნობილი როგორც ), რომელიც მოიცავს 160 მილიონ წელს შუა იურული პერიოდიდან ადრეულ პლეისტოცენამდე, მაგრამ ორი მილიონი წლის წინ გადაშენდა.

რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში ეს სახელი გამოიყენებოდა ჯგუფისთვის, რომელიც მოიცავს ყველა ცოცხალ ამფიბიას, მაგრამ გამორიცხავს პალეოზოური ტეტრაპოდების ყველა ძირითად ჯგუფს, როგორიცაა ტემოსპონდილები, ლეპოსპონდილები, ემბოლომერი და სეიმურიამორფა. მეცნიერთა უმეტესობა დაასკვნა, რომ თანამედროვე ამფიბიების ყველა ძირითადი ჯგუფი - ბაყაყები, სალამანდრები და ცეცილიელები - მჭიდროდ არიან დაკავშირებული.

ზოგიერთი მწერალი ამტკიცებს, რომ ადრეული პერმული პერიოდის დისოროფოიდი ლისამფიბიაა. თუ ეს ასე არ არის, ყველაზე ადრეული ცნობილი ლისამფიბიებია და ადრეული ტრიასული პერიოდიდან.
მახასიათებლები
ზოგიერთ, თუ არა ყველა, ლისამფიბიას შემდეგი მახასიათებლები აქვს. ზოგიერთი მათგანი სხეულის რბილ ნაწილებს ეხება, ამიტომ ნამარხებში არ ჩანს. თუმცა, ჩონჩხის მახასიათებლები პალეოზოური ამფიბიების რამდენიმე ტიპშიც გვხვდება:
ორმაგი ან დაწყვილებული კეფის კონდილები.
კანის ჯირკვლების ორი ტიპი (ლორწოვანი და მარცვლოვანი)
გონადებთან დაკავშირებული ცხიმოვანი სხეულები
ორარხიანი სენსორული პაპილები შიდა ყურში
მწვანე ჩხირები (მხედველობის უჯრედის განსაკუთრებული ტიპი, უცნობია ცეცილიელებში)
ნეკნები სხეულს არ შემოუვლის. ანურანებში ნეკნები ხერხემალებთანაა შერწყმული, გარდა ქვერიგის არქეობატრაქიებისა, რომლებსაც ჯერ კიდევ აქვთ თავისუფალი ნეკნები.
თვალების აწევის უნარი ( ლევატორი-ბულბის კუნთის გამოყენებით )
ფორსირებული ტუმბოს სუნთქვის მექანიზმი, პრიმიტიული სუნთქვის სისტემა, რომელიც ასევე გვხვდება ლაბირინთდონტიან ამფიბიებში
ცილინდრული ცენტრები ( მალების ძირითადი სხეული ; ცილინდრული ცენტრები ასევე გვხვდება ადრეული ტეტრაპოდების რამდენიმე ჯგუფში )
პედიცელარული კბილები (კბილების გვირგვინები ფესვებისგან გამოყოფილია ბოჭკოვანი ქსოვილის ზონით; ასევე გვხვდება ზოგიერთ - ში; ზოგიერთი ნამარხი სალამანდრის კბილები პედიცელარული არ არის)
ბიკუსპიდური კბილები (თითო კბილზე ორი კუსპიდი, ასევე გვხვდება იუვენილური დისოროფოიდების შემთხვევაში )
ოპერკულუმი (თავის ქალას პატარა ძვალი, რომელიც მხრის სარტყელს ოპერკულარული კუნთით უკავშირდება; შესაძლოა, მონაწილეობს სმენასა და წონასწორობაში; არ არსებობს ცეცილიელებსა და ზოგიერთ სალამანდრაში, შერწყმულია კოლუმელასთან (ყურის ძვალი) ანურანების უმეტესობაში)
თავის ქალას უკანა ძვლების დაკარგვა (ასევე მიკროზაურიასა და დისოროფოიდებში )
პატარა, ფართოდ განცალკევებული ფრთისებრი ძვლები (ასევე გვხვდება ტემოსპონდილებსა და - ში )
პარასფენოიდის ფართო კულტრიფორმული მორჩი (ასევე გვხვდება ზოგიერთ მიკროზაურიაში ( რინჩონკოსი ) და ლიზოროფიაში )
ლორენცინის ამპულების არსებობა ზოგიერთ სალამანდრასა და ცეცილიანში, მაგრამ არასდროს ბაყაყებში
ურთიერთობები და განმარტება
ლისამფიბიების გამაერთიანებელი მახასიათებლები პირველად ერნსტ ჰეკელმა აღნიშნა, მიუხედავად იმისა, რომ ჰეკელის ნაშრომში ლისამფიბიები გამორიცხავდნენ ცეცილიელებს. მიუხედავად ამისა, ჰეკელი ცეცილიელებს მჭიდრო კავშირში თვლიდა იმასთან, რასაც ის ლისამფიბიებს უწოდებდა, რომელსაც ამჟამად ბატრაქია ეწოდება და მოიცავს ბაყაყებსა და სალამანდრებს. მე-20 საუკუნის დასაწყისში და შუა პერიოდში უპირატესობა მიენიჭა ამფიბიების (და შესაბამისად, ზოგადად ტეტრაპოდების ) ბიფილეტურ წარმოშობას. მე-20 საუკუნის ბოლოს ახალი ნამარხი მტკიცებულებების ნაკადმა დეტალურად განსაზღვრა ელპისტოსტეგალიდ თევზებსა და ადრეულ ამფიბიებს შორის გადასვლის ბუნება. ამიტომ, ჰერპეტოლოგებისა და პალეონტოლოგების უმეტესობა აღარ ეთანხმება იმ მოსაზრებას, რომ ამფიბიები ორჯერ წარმოიშვნენ, თევზების ორი მონათესავე, მაგრამ ცალკეული ჯგუფიდან. შემდეგ ჩნდება კითხვა, არის თუ არა ლისამფიბიაც მონოფილეტური. სხვადასხვა ლისამფიბიური ჯგუფის წარმოშობა და ურთიერთობები, როგორც ერთმანეთთან, ასევე სხვა ადრეულ ტეტრაპოდებს შორის, საკამათო რჩება. დღეს ყველა პალეონტოლოგი არ არის დარწმუნებული, რომ ლისამფიბია მართლაც ბუნებრივი ჯგუფია, რადგან მათ მნიშვნელოვანი მახასიათებლები აქვთ საერთო ზოგიერთ არალისამფიბიურ პალეოზოურ ამფიბიასთან.