iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ირანის ისტორია

}

ქვეყნის მძიმე მდგომარეობის გამო მოსახლეობაში კიდევ უფრო გაიზარდა სრული ისლამიზაციის მომხრე სასულიერო პირების გავლენა. მათმა ლიდერმა აიათოლა ხომეინმა გააკეთა მოწოდება ჭეშმარიტი ისლამური წყობის დამყარების შესახებ. ოპოზიციას შეუერთდა დასავლური ორიენტაციის ინტელიგენცია. ამის მიუხედავად დასავლეთს შაჰის ხელისუფლება სტაბილურად მიაჩნდა და ისინი შაჰის ხელისუფლებას უახლესი იარაღით ამარაგებდნენ. დასავლეთისთვის შაჰის ხელისუფლება ყველაზე საიმედო მოკავშირე იყო.

1978 წლის დასაწყისში დაიწყო საპროტესტო გამოსვლები ქალაქ ყუმში. სექტემბერში ქვეყანა მასობრივმა დემონსტრაციებმა მოიცვა. 8 სექტემბერს დედაქალაქსა და სხვა 11 ქალაქში სამხედრო წესები გამოცხადდა. დაიწყო დემონსტარანტების შეტაკებები არმიასა და პოლიციასთან. 1979 წლის იანვარში შაჰმა განახორციელა ცვლილებები მთავრობაში და პრემიერ-მინისტრად დანიშნა ოპოზიციის ერთ-ერთი ლიდერი. შაჰს ვერ უშველა მთავრობის შეცვლამ. 16 იანვარს ის გაიქცა ქვეყნიდან. 1 თებერვალს საფრანგეთიდან ირანში დაბრუნდა რუჰოლა ხომეინი, რომლის მხარესაც არმია გადავიდა. ხომეინმა ირანის ისლამური რესპუბლიკის შექმნა გამოაცხადა. 30-31 მარტს გაიმართა რეფერენდუმი, რომელზეც ხალხმა მხარი დაუჭირა რესპუბლიკის შემოღებას. 1979 წლის 1 აპრილიდან ირანი ისლამურ რესპუბლიკად გამოცხადდა. ქვეყნის მმართველი გახდა აიათოლა ხომეინი შეუზღუდავი ძალაუფლებით. ქვეყანა დაუბრუნდა შარიათის ნორმებს, პირბადეს (ჩადრს) და ურწმუნოებისადმი შეუწყალებლობას.

ქვეყნის საგარეიო პოლიტიკის ლოზუნგი გახდა „არც აღმოსავლეთი არც დასავლეთი“. ირანელების მტრად გამოცხადდა შაჰთან ერთად ამერიკის შეერთებული შტატები, რომლის საელჩოს 52 თანამშრომელი რადიკალურმა მუსლიმმა სტუდენტებმა მძევლად აიყვანეს. მძევლები 15 თვის შემდეგ გაათავისუფლეს. ირანმა აგრეთვე მტრად გამოაცხადა საბჭოთა კავშირიც.

ხომეინი ყველა ისლამურ ქვეყანას გაერთიანებისკენ მოუწოდებდა. რამაც ირანის მეზობელი ქვეყნები შეაშფოთა. განსაკუთრებით გართულდა ირან-ერაყის ურთიერთობები, რაც 1980 წელს ომში გადაიზარდა. ეს ომი ორივე მხარისათვის ძალზედ სისხლიანი იყო, დაღუპა ნახევარი მილიონი ადამიანი. ეს ომი დასრულდა 1988 წელს გაეროს უშუალო შუამავლობით. საზავო ხელშეკრულება 1990 წელს დაიდო. ისლამიზაციამ ქვეყნის ეკონომიკას მაინც ვერ უშველა. 1989 წელს გარდაიცვალა ხომეინი, მოგვარდა ურთიერთობები ყოფილ საბჭოთა რესპუბლიკებთან.

ისტორიული პერიოდები
ათრაქი

ათრაქი (; თურქ. ) — მდინარე თურქმენეთსა და ირანში. დამახასიათებელია სწრაფი დინება. სათავეს იღებს ჩრდილო–აღმოსავლეთ ირანის მთებში და მიედინება 669 კილომეტრზე. აუზის ფართობი 27 300 კმ². ირანის ტერიტორიაზე ვიწრო ხეობაში მიედინება, სადაც ნიშაბურის მთებისა და ქოფეთ-დაღის გამყოფად გვევლინება. ჩაედინება კასპიის ზღვაში.
მაზანდარანის ოსტანი

მაზანდარანის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 5 ოსტანი: დასავლეთიდან გილანი და ყაზვინი, სამხრეთიდან თეირანი და სემნანი, ხოლო აღმოსავლეთიდან გულისტანი. მაზანდარნს ოსტანს გასასვლელი აქვს კასპიის ზღვაზე. სწორედ მაზანდარანის ოსტანში არის ირანის ყველაზე მაღალი მთა დემავენდი, რომლის სიმაღლეა 5604 მეტრი.

ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი — სარი. მაზანდარნის მოსახლეობის რაოდენობაა — 3 მლნ. ადამიანი, რომელიც ძალზედ მრავალფეროვანია. მათ უმრავლესობას შეადგენენ მაზანდარნელები და გილანელები, სპარსელები ასევე ქართველები (კერძოდ ფერეიდნელები) და სხვადასხვა პერიოდში ჩასახლებულები. ისტორიის განმავლობაში განსაკუთრებით - საუკუნის პირველ ნახევარში, ხშირად ხდებოდა პროვინციის მმართველები იყვნენ ქართველები, ამათგან აღსანიშნავია გივი ანდუყაფარის ძე ამილახვარი. ოსტანი იყოფა 15 შაჰრესტანად.

მოსახლეობა
მაზანდარნის მოსახლეობა 50 წლის მანძილზე თანდათანობით იზრდება. ამჟამად მისი მოსახლეობა 3 მლნ-ს გადასცდა.

მაზანდარნის ქალაქები მოსახლეობის მიხედვით:

ადმინისტრაციული დაყოფა
მაზანდარანის ოსტანის საერთო ფართობი შეადგენს 23 842 კმ²-ს. მაზანდარანის ოსტანი იყოფა 15 შაჰრისტანად. თითოეულ შაჰრისტანს გააჩნია თავის ადმინისტრაციული ცენტრი.
ბონდო არველაძე

ბონდო ვალერიანის ძე არველაძე (დ. 23 მაისი, 1932, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, არმენისტი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1980).

ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი სომხური ფილოლოგიის განხრით. ეწეოდა ჟურნალისტურ საქმიანობას. მისი შრომები, რომლებიც ძირითადად ეძღვნება ქართულ-სომხურ ლიტერატურულ-კულტურულ ურთიერთობას, გამოქვეყნებულია ქართულ, რუსულ და სომხურ ენებზე. არველაძის წიგნებიდან აღსანიშნავია: „ქართულ-სომხური ლიტერატურული ურთიერთობის ისტორიიდან“ (1967), „ნარკვევები საუკუნის ქართულ-სომხური ლიტერატურული ურთიერთობის ისტორიიდან“ (1969), „ოვანეს თუმანიანი და საქართველო“ (1969), „მეგობრობის ნათელი ფურცლები“ (1976), „ეღიშე ჩარენცი და საქართველო“ (1977), „იოსებ გრიშაშვილის პოეტური სამყარო“ (1976, თანაავტორი რ. კუსრაშვილი), „ქართულ-სომხური ლიტერატურული ურთიერთობანი - საუკუნეებში“ (ქართული საზოგადოებისა და ხ. აბოვიანის, გ. სუნდუკიანის, ჰ. თუმანიანის შემოქმედება, 1978), „ვაჰან ტერიანი“ (1985), „ძმობის ჩუქურთმა“ (ი. გრიშაშვილი და მოძმე ხალხთა მწერლობა, 1987), „საიათნოვა“ (1988) და სხვა.
საბოლოკე (მთა)

საბოლოკე — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების გუდისისწყლისა და პატარა ლიახვის წყალგამყოფ გუდისის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2119 მ. კონუსური ფორმისაა, მომიჯნავე ადგილები მოსწორებულია, აქედან მხოლოდ 80-100 მ-ზეა აზევებული. საბოლოკეს კალთებზე სათავე აქვს მდინარეების პატარა ლიახვისა და გუდისისწყლის შენაკადებს. აგებულია ქვედაცარცული ქვიშაქვებით, თიხაფიქლებითა და მერგელებით. შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.
საბუთ-ფაშა

საბუთ-ფაშა (გ. იანვარი, 1802) ახალციხის ფაშა 1797-1801 წლებში. ძვ. ათაბაგების შთამომავალი. 1798 წელს მიიღო ფარშისა და ბათუმის ფაშობა, მერე კი — არზრუმის სერასკირობაც. 1800 მფლობელობისათვის ამტყდარ საგვარეულო ბრძოლაში დაამარცხა ფაშობის პრეტენდენტმა შერიფმა და 1801 წლის იანვარში ახალციხიდან გააძევა. საბუთ-ფაშამ იმერეთის მეფეს სოლომონ -ს შეაფარა თავი და ვახანში გადავიდა. შემდეგში შერიფ-ფაშას მეცადინეობით თავი მოჰკვეთეს კვარის ციხეში.
სტრინგი (ჯგუფი)

სტრინგი — ქართული ინდი-როკ ჯგუფი.

ჯგუფი 2000 წელს ჩამოაყალიბეს გიტარისტმა გიორგი მარიმ და ვოკალისტმა დავით ლომიძემ. პირველად სტრინგში შედიოდნენ - დავით ლომიძე (ვოკალი), გიორგი მარი (გიტარა), დავით გაბელაია (რითმ გიტარა), აჩიკო ქელბაქიანი (ბას გიტარა) და სანდრო ჩინჩალაძე (დასარტყმელი საკრავები).

მოგვიანებით სამმა წევრმა დატოვა სტრინგი. დავით გაბელაიას ჩაენაცვლა ლევან სვანიშვილი, ხოლო აჩიკო ქელბაქიანს - გიორგი კაკულია. სანდრო ჩინჩალაძისმაგივრად ჯგუფში სანდრო „სანი“ ჟღენტი მოვიდა.

ჯგუფი გამოდიოდა თითქმის ყველა მუსიკალურ ფესტივალზე და გაუმართავს კონცერტების საქართველოს თითქმის ყველა კუთხეში. 2005 წელს მათი სიმღერა „ 52“ დიდი წარმატებით სარგებლობდა. მისთვის აგრეთვე გადაღებული იქნა მუსიკალური ვიდეო.
სეფიანთა იმპერია

სეფიანთა დინასტია — ფეოდალური სახელმწიფო ირანის ისტორიაში. სეფიანების დინასტია აზერბაიჯანული წარმომავლობის იყო, თუმცა მოციქულ მუჰამედისა და სასანიანთა სპარსული დინასტიის შთამომავლობაზე აცხადებდა პრეტენზიას და ამით გამოხატავდა საკუთარი ძალაუფლების ლეგიტიმაციის სურვილს როგორც რელიგიური (მოციქულის მემკვიდრეები), ისე პოლიტიკური (ირანში გაბატონება) თვალსაზრისით. სეფიანები ორ საუკუნეზე მეტი ხნის განმავლობაში მართავდნენ სპარსეთს.

სეფიანთა იმპერია მრავალეთნიკური სახელმწიფო იყო. სპარსელები მოსახლეობის ნახევარსაც არ შეადგენდნენ და ცხოვრობდნენ შუაგულ და სამხრეთ პროვინციებში. განაპირა პროვინციები ეკავათ ქურთებს, არაბებს, ავღანელებსა და სხვა ტომებს, რომლებიც ნაწილობრივ მომთაბარე ცხოვრებას მისდევდნენ და ძნელად დასაბეგრი და დასამორჩილებელი იყვნენ. ამას ერთვოდა რელიგიური შუღლი სუნიტურ უმცირესობასა და შიიტურ უმრავლესობას შორის.

ისტორია
დინასტიის პირველი წარმომადგენელი შაჰ ისმაილ ხელისუფლების სათავეში მოვიდა აზერბაიჯანის და ანატოლიის თურქული ტომების მხარდაჭერის შედეგად, რომლებიც ყიზილბაშების სახელით იყვნენ ცნობილნი (წითელი თავსაფრის ტარების გამო). პირველ სეფიანთა ძალაუფლება ემყარებოდა ყიზილბაშთა თურქული ტომების სამხედრო ძალას, რომლის ბალანსირება ხდებოდა სპარსული წარმომავლობის ბიუროკრატიით. დედაქალაქი იყო ჯერ თავრიზი (1502-1548), შემდეგ ყაზვინი (1548-1589). სასახლის კარზე და ჯარში გაბატონებული იყო თურქულ-აზერბაიჯანული ენა.

სეფიანთა სახელმწიფომ თავის ძალაუფლების მწვერვალს შაჰ აბას დიდის (1587-1629) მმართველობის პერიოდში მიაღწია. ამ დროისთვის მოხდა ყიზილბაშური ელემენტების თანდათანობითი განდევნა სამხედრო სფეროდან და მისი ჩანაცვლება კავკასიური ელემენტებით. კავკასიელები ასევე განსაკუთრებულ როლს ასრილებდნენ სეფიანთა ადმინისტრაციაში. ამ გზით შაჰ აბასმა მოახერხა სახელმწიფოს ცენტრალიზაციის გაძლიერება და მომთაბარე ყიზილბაშების სამხედრო ძალაზე დამოკიდებულებისაგან გათავისუფლება. აბას -მა ჩაატარა დედაქალაქი გადაიტანა ისპაჰანში. სამხედრო სფეროში ჩატარებული მნიშვნელოვანი რეფორმის შედეგად, რაშიც ინგლისელი კონსულებიც უწევდნენ დახმარებას, შაჰ აბასმა შესძლო ახალი ტიპის არმიის შექმნა. ის წარმატებით უპირისპირდებოდა უზბეკებს აღმოსავლეთით და ოსმალებს დასავლეთით. შაჰ აბასმა შესძლო პორტუგალიელების განდევნა ბაჰრეინიდან (1602) და ინგლისის ფლოტის დახმარებით ჰორმუზდიდან სპარსეთის ყურეში (1622), რომელიც პორტუგალიელებისთვის ინდოეთთან დამაკავშირებელი უმნიშვნელოვანეს პუნქტს წარმოადგენდა. მან გააფართოვა სავაჭრო კავშირები ინგლისთან და ინდოეთთან. აბას -ის დროს განვითარდა ფეოდალური კულტურა, სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადდა შიიზმი.

შაჰა ბასის მემკვიდრეების დროს სეფიანთა სახელმწიფომ თანდათანობით დაკარგა ძალა. იმპერიის დაცემას ხელს უწყობდა გაუთავებელი ომები ოსმალეთის იმპერიასთან და უზბეკეთის სახანოსთან. საუკუნის დასაწყისში გახშირდა დაპყრობილი ხალხების (ქართველები, ავღანელები, სომხები, აზერბაიჯანელები) აჯანყებები. სეფიანთა იმპერია დაეცა 1722 წელს მომთაბარე ავღანელთა შემოსევის შედეგად.

სეფიანთა შაჰები
ისმაილ 1501–1524
თამაზ 1524–1576
ისმაილ 1576–1577
მუჰამად ხუდაბანდა 1578–1587
აბას 1587–1629
სეფი 1629–1642
აბას 1642–1666
სულეიმან 1666–1694
ჰუსეინი 1694–1722
თამაზ 1722–1732
აბას 1732–1736
XXI ტიპის გერმანული წყალქვეშა ნავი

ტიპის წყალქვეშა ნავი წარმოადგენდა ნაცისტური გერმანიის ფლოტის შეიარაღების ყველაზე თანამედროვე სახეობას. კრიგსმარინეს შეიარაღებაში შედიოდა 118 ერთეული. ტიპი ყველა პარამეტრით წინ უსწრება მოკავშირეთა იმჟამად არსებულ ანალოგიურ ტექნიკას. ტიპს სამჯერ მეტი სიმძლავრე გააჩნდა, ვიდრე ტიპს და მასზე გაცილებით ჩუმად დაცურავდა. შნორკელის მეშვეობით წყალქვეშა ნავს შეეძლო დიზელის ძრავების გამოყენებით წყალქვეშ ცურვა მაღალ სიჩქარეზე (სტატისტიკური მონაცემებით, წყალქვეშა ნავების 56% განადგურდა საჰაერო ძალების მიერ წყალზედა ცურვისას). ჰიდროდინამიკურად დახვეწილი კორპუსი უფრო მეტად აუმჯობესებდა მახასიათებლებს. ტიპის წყალქვეშა ნავს შეეძლო უფრო სწაფი წყალქვეშა ცურვა, ვიდრე ზოგიერთ წყალზედა სამხედრო გემს. წყალქვეშა ნავს გააჩნდა 6 სატორპედო აპარატი და გადაქონდა 23 ტორპედო, ან 17 ტორპედო და 12 საზღვაო ნაღმი.

მიუხედავად დიდი ტექნოლოგიური უპირატესობისა, ტიპის წყალქვეშა ნავი ძალზედ გვიან შევიდა შეიარაღებაში, ისევე როგორც რეაქტიული თვითმფრინავი -262 და მას გადამწყვეტი როლი არ უთამაშია მეორე მსოფლიო ომში. თანამედროვე ექსპერტთა ვარაუდით, ტიპის წყალქვეშა ნავი მხოლოდ 2 წლით ადრე რომ შესულიყო შეიარაღებაში, გერმანია ბრძოლას ატლანტის ოკეანეში აღარ წააგებდა და დიდი ბრიტანეთის მდგომარეობა უკიდურესად დამძიმდებოდა.

მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ, მოკავშირეებმა (მათ შორის საბჭოთა კავშირმა) გამოიყენეს ტიპის დიზაინი საკუთარი მოდელების გასაუმჯობესებლად.

ღია მუზეუმი
 ტიპის უკანასკნელი ექსპონატი (-2540) შემონახულია გერმანიის საზღვაო მუზეუმში ქ. ბრემერჰავენში და მისი დათვალიერება შეუძლია ყველა მსურველს. -ის კოორდინატები:
საბურთალო

საბურთალო — თბილისის ერთ-ერთი უბანი ქალაქის დასავლეთ მხარეს.

ადმინისტრაციული დაყოფით მოქცეულია ნაწილობრივ საბურთალოს, ნაწილობრივ კი ვაკის რაიონში. საბურთალოს რაიონში შემავალი სამი სამოქმედო უბნიდან ორი მოიცავს საბურთალოს უბანს — კოსტავა-ბახტრიონი-დოლიძე-ხილიანის სამოქმედო უბანი და ვეძისი-ყაზბეგი-გოთუა-საბურთალოს სამოქმედო უბანი, ვაკის რაიონში შემავალი ოთხი სამოქმედო უბნიდანაც ორი მოიცავს საბურთალოს უბანს — ვაჟა-ფშაველას კვარტლების სამოქმედო უბანი და ნუცუბიძის მიკრორაიონების სამოქმედო უბანი.

არქეოლოგიური მასალა ადასტურებს, რომ აქ ადამიანს უკვე ძვ. წ. - ათასწლეულში უცხოვრია. - საუკუნეებში იგი მზარდი უბანი ყოფილა, - საუკუნეებში ვერეს ფარგლებში შედიოდა და ქალაქის დაწინაურებული სასოფლო-სამეურნეო რაიონი იყო. საბურთალოს ველის მორიგი დასახლება საუკუნის ნახევარში დაიწყო. 1917 წელს უშუალოდ ქალაქის ტერიტორიის ნაწილი გახდა. თანამედროვე საბურთალო თბილისის ერთ-ერთი კეთილმოწყობილი უბანია. აშენდა თანამედროვე ტიპის საცხოვრები სახლები, საწარმოები, სასწავლო და სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებები.
საბუღრაოს ქედი

საბუღრაოს ქედი — ქედი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში. მესხეთის ქედის განშტოება, გამოეყოფა დედაბერას მთასთან (1838 მ), მიემართება ჩრდილო-დასავლეთით და მთავრდება მდინარე ჩხერიმელის ხეობაში სოფელ დეისთან. ქედის თხემი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნახევარზე მოსწორებულია. აგებულია შუაეოცენური უხეშმარცვლოვანი ტუფ-ბრექჩიებითა და ტუფებით. ქედის ძირითადი ნაწილი შემოსილია ნაძვისა და რცხილის ტყეებით, უკიდურესი ჩრდილო-დასავლეთი მონაკვეთი სასოფლო-სამეურნეო კულტურებს უკავია.
მიქაელ მთავარანგელოზი

}, ხოლო კათოლიკურში — 29 სექტემბერი.

მთავარანგელოზ მიქაელისა და სხვათა უხორცოთა ზეცისა ძალთა კრების აღნიშვნა გადაწყდა ლაოდიკიის ადგილობრივ კრებაზე, რომელიც საუკუნის დასაწყისში, ნიკეის მსოფლიო კრებამდე რამდენიმე წლით ადრე გაიმართა. ლაოდიკიის კრებამ დაგმო და უარყო ანგელოზებისადმი ღვთაებრივი პატივის მიგება და დაამტკიცა მათი მართლმადიდებლური თაყვანისცემა.

დღესასწაული აღინიშნება მარტიდან (საიდანაც ძველად წელიწადის ათვლას იწყებდნენ) მეცხრე თვეს — ნოემბერში, რაც ანგელოზთა ცხრა დასს შეესაბამება. თვის მერვე დღე მიგვანიშნებს ყოველთა უხორცოთა ზეცისა ძალთა შეკრებაზე „დღესა მერვესა“, როგორც წმიდა მამები უწოდებენ უფლის მეორედ მოსვლასა და საშინელ სამსჯავროს. წმიდა მამები სამყაროს არსებობის ხანას სიმბოლურად შესაქმის შვიდ დღეს უკავშირებენ, შვიდი ათასწლეულის შემდეგ („რამეთუ ათასი წელი წინაშე თუალთა შენთა, უფალო, ვითარცა გუშინდელი დღე“; ფს. 89, 4) კი უნდა დადგეს „დღე მერვე“, „რაჟამს მოვიდეს ძე კაცისაჲ დიდებითა თჳსთა, და ყოველნი ანგელოზნი მისნი მის თანა“ (მთ. 25, 31).

სწორედ მან დაამხო ანგელოზი ლუციფერი (მოელვარე). ღმერთის მიერ მინიჭებული მადლით ეშმაკზე ძლევის გამო, მას განსაკუთრებულ პატივს მიაგებენ სხვადასხვა კონფესიის წარმომადგენლებიც. ხატებსა და ფრესკებზე მთავარანგელოზ მიქაელს, როგორც მძლეველს ყველა მტრული ძალისა - ხატებზე ჯავშნით - ღვთიური მადლით შემოსილს გამოხატავენ. იგი ფეხებით დემონს თრგუნავს, მარცხენა ხელში ზეთისხილის მწვანე რტო, ან სამკუთხედი ფარი უჭირავს. მარჯვენაში უპყრია შუბი თეთრი ალმით (ზოგჯერ - ცეცხლოვანი მახვილი), რომელზედაც მეწამული ჯვარია გამოსახული. ზოგიერთ ხატზე ზეციურ ძალთა მხედართმთავარი მახვილით გმირავს დედამიწაზე შემოხვეულ გველს.
საქართველო (ტელეკომპანია)

საქართველო — დამოუკიდებელი, კერძო ტელეკომპანია, დაფუძნდა 2007 წელს. იმავე წლიდან არხი თანამშრომლობს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსთან. ტელეკომპანია „საქართველოსა“ და თავდაცვის სამინისტროს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც ტელეკომპანიის სამაუწყებლო ბადის ძირითადი ნაწილი დაეთმობა თავდაცვის სამინისტროს დაკვეთით დამზადებულ სამხედრო და ისტორიულ გადაცემებს.

ტექნიკური ინფორმაცია
ტელეკომპანია „საქართველოს“ პროგრამებს საქართველოს ქალაქები შემდეგ არხებზე იღებენ:
თბილისი - 33
ქუთაისი - 45
საჩხერე - 40
ბათუმი - 33
გორი - 51
სენაკი - 52
არდებილის ოსტანი

არდებილის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 3 ოსტანი: აღმოსავლეთი აზერბაიჯანი, ზენჯანი, გილანი და აგრეთვე აზერბაიჯანი. არდებილის ოსტანს 70 კმ-იანი გასასვლელი აქვს კასპიის ზღვაზე. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი არდებილი.

არდებილის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია აზერბაიჯანული და სპარსული .

ადმინისტრაციული დაყოფა
არდებილის ოსტანი იყოფა 9 შაჰრესტანად:
არდებილი
ბილესევერი
გერმი
ქელქელი
ხოვსვარი
მეშგინშაჰრი
ნემინი
ნირი
პერსებედი
საბძელი

საბძელი — პირუტყვის საკვების — ბზის, თივის, ნამჯის, ჩალის შესანახი სათავსი. აშენებდნენ სხვადასხვა მასალისაგან (ქვითკირი, ქვა, ფიცარი, წნელი და სხვა). საბძელი უმეტესად წაგრძელებული ოთხკუთხა ფორმის ნაგებობა იყო, რომელსაც ტოლფერდა სახურავი ჰქონდა. ამ ტიპის გადახურვას საბძლურსაც უწოდებდნენ.

საბძელში ინახავდნენ აგრეთვე სამეურნეო იარაღს: გუთანს, აჩაჩს, კვერთს, არნადს, ნიჩაბ-ფიწალს და სხვა. საქართველოში სიდიდით განთქმული იყო ჯავახეთის საბძლები. ზოგიერთ კუთხეში საბძელშივე იყო მოწყობილი კალო, სადაც ხორბლეულს უმეტესად პირუტყვს ფეხით ალეწინებდნენ.
საბჭოთა აჭარა

„საბჭოთა აჭარა“ — აჭარის ასსრ სახელმწიფო გამომცემლობა. შედიოდა საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს გამომცემლობათა, პოლიგრაფიისა და წიგნის ვაჭრობის საქმეთა სახელმწიფო კომიტეტის სისტემაში; დაარსდა 1921 წელს ბათუმში. ბეჭდავდა საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ, სოციალურ-ეკონომიკურ, მხატვრულ ლიტერატურას და სხვა. ყოველწლიურად გამოსცემდა 60-ზე მეტ დასახელების წიგნს (საერთო ტირაჟი 200 ათასი). გამომცემლობის პოლიგრაფიის ბაზა იყო ბათუმის № 9 სტამბა.
აჭარა (გაზეთი)

„აჭარა“ — ქართული საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ყოველდღიური გაზეთი. რედაქტორები: დავით ჩხარტიშვილი; მარინა მითაიშვილი.

ისტორია
დაარსდა საქართველოს რუსული ოკუპაციის შემდეგ, თავდაპირველად ერქვა „უწყებები“, გამოდიოდა ქართულ და რუსულ ენებზე და მას გამოსცემდა იყო ბათუმის რევკომი და მე-11 წითელი არმიის პოლიტიკური განყოფილება. 1922-იდან დაერქვა „პროლეტარული ბრძოლა“, 1923 წლის 29 მარტიდან — „ბრძოლა“, 1924 წლის 18 მარტიდან — „ფუხარა“ („ღარიბი“), 1929 წლის 17 მარტიდან 1936 წლის 6 თებერვლამდე „საბჭოთა აჭარისტანი“, შემდეგ კი — „საბჭოთა აჭარა“.

გაზეთი იყო აჭარის ასსრ-ის ოფიციალური ორგანო. შედიოდა საქართველოს სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს გამომცემლობათა, პოლიგრაფიისა და წიგნის ვაჭრობის საქმეთა სახელმწიფო კომიტეტის სისტემაში. გამოდიოდა კვირაში 5-ჯერ. აშუქებდა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ და კულტურულ ცხოვრებას. ტირაჟი 23 ათასი (1983 მონაცემებით).

1990 წლის 13 ნოემბრიდან გამოდის „აჭარის“ სახელით.

შენობა
გაზეთ „საბჭოთა აჭარის“ რედაქციის სამსართულიანი, მასშტაბური ნაგებობა მემედ აბაშიძის და დემეტრე თავდადებულის ქუჩების კუთხესთან არის აღმართული და თანაბარი სიგრძის ფასადებით იკითხება განაშენიანებაში. აშენებულია 1940 წელს. ორივე ფასადის გადაწყვეტა ძირითადად ერთგვაროვანია. ფასადების კიდეებთან და შუა ნაწილში ოდნავ შვერილი, რიზალიტისებრი გადაწყვეტა ჩანს. სწორკუთხა ღიობები სამივე სართულზე სიმეტრიულადაა განაწილებული. პირველ სართულზე ფანჯრების ძირამდე კედლების ზედაპირი გლუვად, ხოლო ზემოთ განივი ზოლებითაა დამუშავებული. ზედა ორ სართულს გიგანტური პილასტრები აერთიანებს, რომელთა შორის, მეორე სართულის ფანჯრებს ქვეშ ბალიასინების მწკრივია მოცემული. პილასტრებს სტილიზებულ ვოლუტებიანი კაპიტელები ასრულებს. მის ზემოთ ფასადებს შემოსდევს რელიეფური ზოლები, გლუვი სიბრტყე, პროფილირებული ლავგარდანი კბილანების მწკრივით და ბოლოს სწორხაზოვანი, დაბალი პარაპეტი. შენობის მთავარი ფასადის შუა ნაწილში შეღრმავებაა. აქ შენობის ცენტრალური შესასვლელია განთავსებული.
საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წესდება

საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წესდება — სკკპ ძირითადი კანონი, რომელიც განსაზღვრავს პარტიის წევრის მოვალეობებსა და უფლებებს, ორგანიზაციულ პრინციპებს, შინაპარტიული ცხოვრების ნორმებსა და მისი პრაქტიკული მოღვაწეობის მეთედებს. სავალდებულოა ყველა კომუნისტისა და პარტიული ორგანიზაციისათვის, უზრუნველყოფს სკკპ პროგრამის განხორციელებას. იღებს სკკპ ყრილობა.
რეშთი

რეშთი – ქალაქი ირანში, გილანის ოსტანის ცენტრი. 2005 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 560 000–მდე კაცს.

ქალაქი ცნობილია ძველი კოლორიტული ბაზრით.

დამეგობრებული ქალაქები
რეშთი დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:
- სარაევო, ბოსნია და ჰერცეგოვინა
- მოსკოვი და ასტრახანი რუსეთი
- ტრაბზონი, თურქეთი
- ქუთაისი, საქართველო
- შვებიშ-ჰალი, გერმანია
- მულტანი, პაკისტანი
აღმოსავლეთი აზერბაიჯანის ოსტანი

აღმოსავლეთი აზერბაიჯანის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 3 ოსტანი: არდებილი, დასავლეთი აზერბაიჯანი, ზენჯანი და აგრეთვე აზერბაიჯანი და სომხეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი თავრიზი.

აღმოსავლეთი აზერბაიჯანის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენაა აზერბაიჯანული და სპარსული.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ალექსანდრე კორსანტია

ალექსანდრე კორსანტია (დ. 18 აპრილი, 1965, თბილისი) — ქართველი პიანისტი, თენგიზ ამირეჯიბის მოწაფე. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2015).

სწავლობდა თბილისის 43-ე საჯარო სკოლაში. 1988 წელს მოიგო სიდნეის პიანისტთა საერთაშორისო კონკურსი, ხოლო 1995 წელს არტურ რუბინშტეინის სახელობის კონკურსი თელ-ავივში. არის -ის პროფესორი ბოსტონში (აშშ).

1989 წელს დაასრულა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიის საფორტეპიანო ფაკულტეტი (თენგიზ ამირეჯიბის კლასი).

1999 წელს კორსანტია დაჯილდოვდა საქართველოს ღირსების ორდენით.

კორსანტია თანამშრომლობს ცნობილ მუსიკოსებთან, რომელნიც არიან: ვალერი გერგიევი, პაავო იარვი, იური ბაშმეტი, ვადიმ რეპინი და სხვ.

2001 წელს კორსანტიამ დაუკრა "კარნეგი ჰოლის" სცენაზე.
ალექსანდრე კორსანტია დღეს უკვე, ვირტუოზ ქართველ პიანისტთა რიგს მიეკუთვნება.

2009 წელს არჩეულ იქნა თბილისის პიანისტთა საერთაშორისო კონკურსის ჟიურის წევრად.
ჯილდოები
1999 — ღირსების ორდენი
ურმია (ქალაქი)

ურმია — ქალაქი ირანში, დასავლეთ აზერბაიჯანის ოსტანის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ურმიის ტბის დასავლეთ სანაპიროზე. 1926-1980 წლებში ეწოდებოდა რეზაიე. 2006 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობაა 583 255. კაცი. მოსახლეობის უმეტესობას შეადგენენ აზერბაიჯანელები. (90 %–ზე მეტს) ქალაქში ასევე ცხოვრობენ ქურთები, სომხები, ქრისტიანი ასირიელები.
დასავლეთი აზერბაიჯანის ოსტანი

დასავლეთი აზერბაიჯანის ოსტანი — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 3 ოსტანი: აღმოსავლეთი აზერბაიჯანი, ზენჯანი და ქურთისტანი, დასავლეთი აზერბაიჯანის ოსტანს ესაზღვრება აგრეთვე თურქეთი და აზერბაიჯანი. დასავლეთი აზერბაიჯანის ოსტანში ცხოვრობს 2,949,426 ადამიანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ურმია.

დასავლეთი აზერბაიჯანის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენაა აზერბაიჯანული და ქურთული.

დასავლეთი აზერბაიჯანის ოსტანი იყოფა 14 შაჰრესტანად: ბუკანი, მაკუ, მეჰამბადი, მიანდოაბი, ნაგადე, პირანშეჰრი, სელმესი, სერდეშტი, ტაკაბი, ოშნავიევი, ურმია, ჰოი, ჩალდორანი, შაჰინდეჟი.

დასავლეთ აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე საკმაოდ ბევრი ეკლესიაა, რომელთაგანაც უმეტესობა სომხური და სირიული ეკლესიებია. 2008 წელს დასავლეთი აზერბაიჯანის ოსტანის სომხური ეკლესიებიდან სამი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში: წმინდა თადეოზის მონასტერი, წმინდა სტეფანეს მონასტერი და ძორძორი.
ნიკო ბელიკი

ნიკო ბელიკი (სერ. , ) — -ის მთავარი პროტაგონისტი და მართვადი პერსონაჟი. ნიკო წარმოშობით სერბია. იგი მონაწილეობდა იუგოსლავიის ომებში. ომში ნახულმა სისასტიკემ და ბოროტებამ სამუდამოდ შეცვალა ნიკო და მისი წარმოდგენა ცხოვრებაზე: იგი ცინიკური და გულცივი ადამიანი გახდა. 30 წლის ასაკში იგი გადავიდა საცხოვრებლად ლიბერტი სიტიში (რომლის პროტოტიპია ნიუ იორკი) რათა გამოქცეოდა უსიამოვნო წარსულს და აეხდინა "ამერიკული ოცნება". ნიკო ამ ნაბიჯის მართებულობაში დაარწმუნა მისმა ბიძაშვილმა, რომან ბელიკმა, რომელიც დაპირდა მდიდრულ ცხოვრებას ლამაზ გოგოებთან ერთად, სპორტულ მანქანებსა და ბევრ ფულს. ახალ ქალაქში ჩამოსვლისთანავე ნიკო მიხვდა, რომ რომანის მონაყოლი ბევრად შორს იყო რეალობისგან. რომანი ფლობდა ტაქსის ბიზნესს, თუმცა რუსული და ალბანური მაფიის დიდი ვალი ჰქონდა. ნიკოს წარსულის კარგად მცოდნემ, რომანმა მოატყუა საკუთარი ბიძაშვილი, რათა გადმოეყვანა ლიბერთი სიტიში. მან იცოდა, რომ ნიკო იბრძოლებდა მისი მდევრების წინააღმდეგ და საბოლოოდ რომანის ტყუილი მან რეალობად აქცია.

ნიკო ბელიკს ახმოვანებს მაიკლ ჰოლიკი, რომელსაც ამისთვის 100.000 აშშ დოლარი გადაუხადეს.
ვახტანგ ჟორდანია (უმცროსი)

ვახტანგ ჟორდანია (დ. 17 სექტემბერი, 1986, თბილისი) — ქართველი პიანისტი, თენგიზ ამირეჯიბის მოსწავლე.

დაიბადა თბილისში, დაასრულა ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ქართული სამუსიკო გიმნაზია. 2010 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. 2010 წლიდან ქ. ვენის (ავსტრია) მუსიკალური და სახვითი ხელოვნების უნივერსიტეტის მაგისტრი, პედაგოგი ი. მაიზენბერგი (ფორტეპიანო).

საბერძნეთის ახალგაზრდა პიანისტთა საერთაშორისო კონკურსზე მიიღო პრემია; პრემია ვასილი კრაინევის სახელობის პიანისტთა საერთაშორისო კონკურსზე; პრემია საქართველოს მუსიკოს-შემსრულებელთა კონკურსზე.

ასევე დაჯილდოებულია საქართველოს პრეზიდენტის, ვლადიმერ სპივაკოვის, ლ. ლეონსკაიას, ელენე ანჯაფარიძესა და ლ. მარკოზის სახელობის სტიპენდიებით.
ანდრეს ანასკო

ანდრეს ანასკო (; დ. 2 მაისი, 1986) — ეკვადორელი მუსიკოსი, ოლეგ მაიზენგერგის მოსწავლე. სწავლობდა ნიკოლაი რიმსკი-კორსაკოვის სახელობის გუაკილოს (ეკვადორი) კონსერვატორიაში. სწავლობდა ვენის მუსიკისა და სახვითი ხელოვნების უნივერსიტეტში. 1999 წელს ესპანურ კონკურსზე, -ს საერთაშორისო მუსიკალურ კონკურსზე მიიღო პრემია, ასევე 1997 და 2002 წლებში მიიღო პრემიები გერმანული ხელოვნების ცენტრს ეროვნულ საფორტეპიანო კონკურსებზე.