iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დაკარის მოედანი

დაკარას მოედანი — აზერბაიჯანის დედაქალაქის ბაქოს ერთ-ერთი მოედანია. განლაგებულია რუსტამ რუსტამოვისა და ყარა ყარაევის ქუჩების კვეთაზე, მეტროსადგურ „ნეფთჩილიარის“ მახლობლად. მოედანს უწოდეს სენეგალის დედაქალაქის დაკარის სახელი ქალაქ ბაქოს დაძმობილებული ქალაქის პატივსაცემად. ჯერ კიდევ 1967 წელს ბაქო და დაკარი დაძმობილდნენ. 1987 წლის სექტემბერში, სენეგალის დედაქალაქის დაარსების 100 წლის აღსანიშნავად, ბაქოში ვიზიტით იმყოფებოდა დაკარის მუნიცეპალიტეტის დელეგაცია, რომელიც ასევე ეწვია დაკარის მოედანს.

მოედნის ცენტრში აღმართულია მონუმენტი „ტიურბეს“ (მავზოლეუმის) სახით, რომელიც მორთულია მოზაიკებით, მტრედების სკულფტურებით და ხელის ჩამორთმევის გამოსახულებით. მოედნის აღმოსავლეთ ნაწილში განლაგებულია მოზაიკური პანო, რომელზეც გამოსახულია ორი ქალაქის ჰერბი, ასევე წარწერა ფრანგულ ენაზე „დაძმობილებული ქალაქები“ .
ლენქორანის შუქურა

ლენქორანის შუქურა — მოქმედი შუქურა ქალაქ ლენქორანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, აზერბაიჯანი. შუქურა წარმოადგენს 2,9 მეტრის სიმაღლის ფარანს, რომელიც განლაგებულია 30,5 მეტრის სიმაღლის კოშკზე. თავდაპირველად შუქურა განლაგებული იყო კასპიის ზღვის სანაპიროზე, ხოლო ზღვის დონის ვარდნის შედეგად შუქურა აღმოჩნდა ზღვიდან შორს.
ბოიუქ-ზირის შუქურა

ბოიუქ-ზირის შუქურა — მოქმედი შუქურა ბოიუქ-ზირას კუნძულის ჩრდილოეთით, კასპიის ზღვაში აზერბაიჯანში.

შუქურა ამოქმედდა 1884 წლიდან. იგი გზას უნათებდა გემებს, რომლებიც ღამით ბაქოს სრუტეში შედიოდნენ. 1907 წლამდე ამ ფუნქციას ასრულებდა ქალწულის კოშკი. მაგრამ, როდესაც ბაქოს შუქებმა გადაფარეს მისი ნათება, ნარგინი (ადრე მას უწოდებდნენ კუნძულს) გახდა მეზღვაურების გზისმკვლევი. გემებს გზას უნათებდა ნავთის ფითილიანი ლამპიონი, მე-4 ხარისხის შუქოფტიკური აპარატით. ნარგინის შუქურა, რომელიც ნათთებოდა აცეტილენით, რუსეთის იმპერიაში იყო პირველი შუქურა, რომელიც განათებული იყო ასეთი საშუალებით.

მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში შუქურა ნარგინზე ააფეთქეს, იმის გამო, რომ არ მიექციათ ფაშისტების ავიაციის ყურადღება და დაყენებული იყო საზენიტო ქვემეხები. 1958 წელს შუქურა აღდგენილი იქნა და მუშაობს დღემდე.
დურგასაგარი

დურგასაგარი (ადგილზე ცნობილია, როგორც მადაბპაშა დიგი) — სამხრეთ ბანგლადეშის უდიდესი ტბა, წყალშემკრები აუზი. საერთო ფართობი შეადგენს 2500 ჰექტარს. მდებარეობს ქალაქ ბარისალიდან დაახლოებით 11 კმ-ის მოშორებით. იგი დაკავშირებულია რანი დურგაბათის, რაჯა ჯოი ნარაიანას დედის სახელთან, რომელმაც იგი 1780 წელს გაათხრევინა.

ტბის შუაგულში პატარა კუნძულია.

ტრანსპორტი
ტბა მდებარეობს ბარისალიდან 11 კმ. ბაბუგანჯის უპაზილაში, სოფელ მადაბპაშაში. ტურისტებს შეუძლიათ იქ გამგზავრება საავტომობილო გზით. მათ შორის ავტობუსით ქალაქ ბარისალიდან.

გალერეა
დურგასაგარის ხედები
რაჯა

რაჯა (სანსკ.ा, — „მმართველი“) — მემამულის, ბატონის, თავადის ან მეფის ინდური ტიტული. თანამედროვე ინდურ ენებზე და პირველ რიგში, ჰინდიზე, უმეტესად წარმოითქმება ბოლოკიდური „ა“ ასოს გარეშე. ჩანს, ეს მომდინარეობს სანსკრიტული ფესვიდან „“. მნიშვნელობით იგივეა, რაც რაიმეს სათავეში მყოფი. აგრეთვე, ნიშნავს „ნათებას“, „ბრწყინვალებას“.

სიტყვა გავრცელებულია აზიის ქვეყნების რიგ ხალხებში, რომლებიც განიცდიდნენ ინდური კულტურის ზეგავლენას. მაგ: ინდონეზიაში, მალაიზიაში, ტაილანდში და სხ.

კოლონიურ პერიოდში ტიტულ რაჯას ან მაჰარაჯას (ესე იგი „დიდი თავადი“) ატარებდნენ სამთავროების უმრავლესობის მემკვიდრეობითი მმართველები, რომლებიც შედიოდნენ ბრიტანეთის ინდოეთის შემადგენლობაში ან უშუალოდ ემორჩილებოდნენ ბრიტანეთის გვირგვინის მმრთველობას. დამოუკიდებლობის მიღებისას ინდოეთის ტერიტორიაზე 600-ზე მეტი სამთავრო იყო. მათ შორის არსებობდა მრავალი დიდი სამთავრო, როგორც ტერიტორიით, ასევე მოსახლეობის რიცხოვნობით (მაგ: ჰაიდარაბადის, გვალიორის, უდაიპურის და სხ.), ასევე, ძალიან პატარები.

მდედრობითი სქესის ტიტული ჟღერდა, როგორც რანი, ან მაჰარანი.

ბრიტანეთის ინდოეთის ტერიტორიაზე წარმოქმნილ სახელმწიფოებში — ინდოეთი, პაკისტანი, ბანგლადეში — რაჯების შთამომავლები მოკლებული არიან ყველა პრივილეგიას, მხოლოდ უმრავლეს შემთხვევაში ინარჩუნებენ საკუთარ ტრადიციულ ტიტულს. 1950-1970 წლებში რაჯების მნიშვნელოვანი ქონება იქნა ნაციონალიზებული.

მალაიზიაში დღეისათვის რაჯას ტიტულს ატარებს 10 მონარქიული სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნიდან ზოგიერთის მმართველი. ეს მონარქიები მალაიზიის ფედერაციის სუბიექტებია.

თანამედროვე ინდონეზიის ტერიტორიაზე არსებული სხვადასხვა სახელმწიფოების მმართველების მიერ ტიტული უძველესი დროიდან ფართოდ გამოიყენებოდა, თუმცა - სს. ამ მიწებზე ისლამისა და არაბული ლექსიკის გავრცელების შემდეგ რაჯას ტიტული შეიცვალა სულთნის ტიტულით. მიუხედავად ამისა, დღემდე მრავალი გავლენიანი ტომისა თუ ტომთა გაერთიანების ბელადს კვლავ უწოდებენ რაჯას. (განსაკუთრებით, მცირე ზონდის კუნძულებზე). ამასთან, თანამედროვე ინდონეზიურ ენაში ტერმინი „რაჯა“ სრულად ინარჩუნებს თავის პირვანდელ მნიშვნელობას.

გალერეა
რაჯშაჰი

რაჯშაჰი (ბენგ. াাী) — ბანგლადეშის ერთ-ერთი უმსხვილესი ქალაქი. ფართობი — 96,68კმ²
ისტორია
რაჯშაჰი იყო ძველ ბენგალიაში პუნდრას რეგიონის ნაწილი. დედაქალაქი ვიჯაია სენა განლაგებული იყო რაჯშაჰიდან მე-14 კმ. დედაქალაქის მმართველი ხშირად იბრძოდა შრი-ლანკასა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში.

ძველ დროში რეგიონი ცნობილი იყო სახელწოდებით, რამპურ ბოალა . თანამედროვე სახელწოდება „რაჯშაჰი“ მეცნიერთა შორის კამათის საგანია. უმრავლესობა ემხრობა იმ აზრს, რომ სახელწოდება მომდინარეობს ინდოელ მეფეთა და ზამინდართა (მიწისმფლობელთა) სახელიდან — „რაჯა“ და სპარსული — „შაჰისაგან“. ორივე სიტყვა აღნიშნავს „სამეფოს“

 ს. დასაწყისში რაჯშაჰის ადგილას განლაგდა ჰოლანდიის ოსტ-ინდური კომპანია, რომელიც აბრეშუმის ვაჭრობით იყო დაკავებული. 1798 წელს კოლონია გადავიდა ინგლისის ისტ-ინდია კომპანის ხელში, რომელმაც 1825 წელს აქ დააარსა აღმოსავლეთ ბენგალიის და ასამას ადმინისტრაციული ცენტრი. იგი ძლიერ დაზიანდა 1897 წლის 12 ივნისის ძლიერი მიწისძვრის დროს. 1858 -1947 წწ. შედიოდა ბრიტანეთის ინდოეთის შემადგენლობაში, შემდეგ დამოუკიდებელი ინდოეთის, და ბოლოს 1971 წლიდან ბანგლადეშის შემადგენლობაში. 1876 წელს შეიძინა ქალაქის სტატუსი და გამოცხადდა მუნიციპალიტეტის ცენტრად. ს. მანძილზე რამდენიმეჯერ შეიცვალა სტატუსი. 1987 წლის 13 აგვისტოს მიიღო ფართო ავტონომია მუნიციპალიტეტის ფარგლებში. 1988 წლის 11 სექტემბერს ქალაქის საბჭოს გადაწყვეტილებით მიიღო თავისუფალი ქალაქის სტატუსი. მაგრამ მხოლოდ 1991 წელს ცნო ეს გადაწყვეტილება მუნიციპალიტეტის ხელისუფლებამ.

გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს ბანგლადეშის ჩრდილო-დასავლეთში, იმავე სახელწოდების ოლქში, ინდოეთის სახელმწიფო საზღვრის სიახლოვეს. წარმოადგენს ოლქის ადმინისტრაციულ ცენტრს. აგებულია მდინარე განგის სანაპიროზე.
მოსახლეობა
10 ათასი მცხოვრები (1876)
76 ათასი მცხოვრები (1969)
700,2 ათასი მცხოვრები (2005)
775 495 მცხოვრები (2008 აღწერით), მოსახლეობის სიმჭირდოვე — 4,890 მცხ./კმ².

რელიგიური შემადგენლობა
1991 აღწერით, მოსახლეობის უდიდესი უმრავლესობა
93,46 % მუსლიმია
,51 % — ინდუსია
0,62 % — ქრისტიანია
0,02 — ბუდისტია
0,39 % — სხვა რელიგიების წარმომადგენელია.
კულტურა და განათლება
ქალაქის უნივერსიტეტი დაარსებულია 1953 წელს. საერთოდ, ქალაქში მრავალი კოლეჯია, რომელთა უმრავლესობა 1880-ანი წლებიდან ფუნქციონირებს. განათლების სფეროს ემსახურება შემდეგი სასწავლებლები:

რაჯშაჰის უნივერსიტეტრი
რაჯშაჰის საინჟინრო-ტექნოლოგიური უნივერისტეტი
რაჯშაჰის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი.
რაჯშაჰის კოლეჯი
რაჯშაჰის სამედიცინო კოლეჯი
რაჯშაჰის სამთავრობო ხარისხის ახალი კოლეჯი
რაჯშაჰის სამთავრობო საქალაქო კოლეჯი
რაჯშაჰის სამთავრობო ქალთა კოლეჯი
რაჯშაჰის პედაგოგიური კოლეჯი და სხ.

ეკონომიკა
რაჯშაჰში, ძირითადად, განვითარებულია შაქრის წარმოების მრეწველობა.

ასევე, აქ მდებარეობს „ “-ის სათაო ოფისი, რომელიც მუშაობს რაჯშაჰსა და რანგპურში სოფლის მეურნეობის დარგში ფინანსური მომსახურების სფეროში.
ნახიჩევანის არქიტექტურული სკოლა

ნახიჩევანის არქიტექტურული სკოლა — ერთ-ერთი არქიტექტურული სკოლაა, რომელიც განვითარებული იყო თანამედროვე აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე შუასაუკუნეთში. ნახიჩევანის არქიტექტურული სკოლა დაფუძნებულია ხუროთმოძღვარის აჯემი ნახჩივანელის მიერ საუკუნეში. იუსუფ იბნ ქუსეირის (პირველი 1162 წ.) და მომინე-ხათუნის (მეორე 1186 წ.) აღმართული მისაძინებლები წარმოადგენენ ნახიჩევანის არქიტექტურული სკოლის კლასიკურ და ღირსშესანიშნავ ნიმუშებს.
შირვან-აფშერონის არქიტექტურული სკოლა

შირვან-აფშერონის არქიტექტურული სკოლა — ერთ-ერთი არქიტექტურული სკოლაა, რომელიც განვითარებული იყო თანამედროვე აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე შუასაუკუნეთში, ძირითადად ისტორიულ შირბანში. დაარსდა დაახლოებით — სს. აღმავლობის ხანას განიცდიდა — სს.

სკოლა აერთიანებდა შირვანშაჰების კუთვნილ ტერიტორიებზე არსებულ არქიტექტურულ სტილებს. შირვან-აბშერონის სკოლისათვის ტრადიციულია ქვის კედლების დაწყობის კონტრასტი მცირედ გამოყენებადი არქიტექტურული ელემენტებით. შირვან-აბშერონის სკოლისათვის დამახასიათებელ თავისებურებას წარმოადგენს თავდაცვითი კედლების დამუშავების თავისებური სტილი. ბაქოს (1078წ.) მუჰამედის მეჩეთის მინარეთი ამ პროცესის მნიშვნელოვან ნიმუშს წარმოადგენს. ამ ძეგლში გამოიხატა, როგორც თავდაცვისთვის მძიმე ქვების გამოყენება, ასევე მათი დეტალების დამუშავება, კიტაბეს სახით.

შირვან-აფშერონის სკოლის ფასეული ნაგებობები, ვერ შემორჩა ჩვენამდე შემახაში. სამაგიეროთ ბაქოში და მის მიმდებარე ოლქებში, დერბენტში, გაბალის რაიონის სოფელ ხაზრაში, ქალაქ გობუსტანში დღემდე დგანან — სს. და ამშვენებენ თავისი არქიტექტურით გარემოს. შირვან-აბშერონის სკოლის ძეგლებს შორის შეიძლება ჩამოვთვალოთ შირვანშაჰთა სასახლის კომპლექსი ბაქოში, საბაილის ციხე-სიმაგრე, ქალწულის კოშკი ან ყიზყალასი, დირი ბაბას მავზოლეუმი ქალაქ გობუსტანში.შირვან-აბშერონის სკოლის ზოგიერთ ნიმუშებზე ასახულია ფსევდონიმები („შამახი“, „შამაკი“, „შირვანი“).
ყალაჩა

ყალაჩა ან შამილ-ყალა — მრგვალი კოშკი, რომელიც განლაგებულია აზერბაიჯანის კახის რაიონის სოფელ ილისუსთან. აშენებულია საუკუნის დასაწყისში რუსული ჯარის მთებისკენ მსვლელობის დროს. ისტორიული და კულტურული ძეგლების შესახებ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის განკარგულებით იგი აღიარებულია ადგილობრივი მნიშვნელობის არქიტექტურულ ძეგლად.
გიამიგაიის კლდის მხატვრობა

გიამიგაიის კლდის მხატვრობა — კლდის მხატვრობა, რომელიც მიეკუთვნება ჩვ. წ. — ათასწლეულს და მოიცავს როგორც ბრინჯაოს, ასევე ადრეულ რკინის ხანას. იგი განლაგებულია ორდუბადის რაიონის ტერიტორიაზე, სოფელ ნასირვაზის აღმოსავლეთით, აზერბაიჯანისა და სომხეთის საზღვარზე.

აღწერა
თანამედროვე დასახელება გიამიგაია ( — ქვის გემი) — არის მცირე კავკასიონის ერთ-ერთი მწვერვალის — გაფიჯიღის (3905 მ) დასახელება, რომელსაც წარღვნის ლეგენდის მიხედვით ნოეს კიდობანი მიადგა და დროთა განმავლობაში იქცა ქვათ.

ბაზალტის კლდეებზე აღმოჩენილ იქნა 1500 მეტი საკედლო ნახატი ირმების, თხების, ხარების, ძაღლების, გველების, ჩიტების, ფანტასტიური არსებების, ასევე ადამიანების, ურმებისა და სხვადასხვა სიმბოლოები. ნახატებს შორის გვხდება ასევე ქაოტურად დახატული ადამიანების გამოსახულებები, რომლებიც ცეკვავენ. უამრავი დაფიქსირებულია წყაროებთან, მთიანი პლატო გარანგუშის ტერიტორიაზე. ხალხის გამოსახულება გამოსახულია სქემატურად. გვხდება, როგორც წყვილები, ასევე ჯგუფური ნახატები. ერთ-ერთ უნიკალურ გამოსახულებას წარმოადგენს ადამიანის ფიგურა ცხენთან ერთად.

ნახატებს შორის განასხვავებენ თხებს, რაც იმის დამადასტურებელია, რომ თხებს მნიშვნელოვანი როლი ეკავა მათ ცხოვრებაში. ერთ-ერთ ნახატზე მხატვარმა გამოსახა შეტევისთვის მზადყოფნაში მდგარი ლეოპარდი. საინტერესოა, ასევე ირმების რეალისტური გამოსახულებები.

გიამიგაიის  ფართობი მცირეა მუდმივი საცხოვრებელი ადგილისთვის, მაგრამ ტერიტორიას ძველად იყენებდნენ საზაფხულოდ. ადამიანები აქ სეზონურად ჩამოდიოდნენ. ითვლება, რომ ზუსტად ამ დროს იქმნებოდა კლდის მხატვრობა.

მსგავსი სტილისა და თემატიკის ნახატები ნაპოვნია მდინარე არქსის ხეობაში კერამიკულ ნაკეთობებზე.

გიამიგაიის ყველაზე ძველი პეტროგლიფები თარიღდება ძვ.წ — ათასწლეულით.

გალერეა
მადლენა ვალუა

მადლენა დე ვალუა ( დ. 10 აგვისტო 1520 — გ. 7 ივლისი 1537) — საფრანგეთის პრინცესა, შოტლანდიის დედოფალი 1537 წელს. საფრანგეთის მეფის ფრანსუა დე ვალუასა და მისი მეუღლის, დედოფალ კლაუდია დე ვალუას ქალიშვილი. ჯეიმზ -ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
ადრეული ცხოვრება
მადლენა დაიბადა 1520 წლის 10 აგვისტოს სენ ჟერმენ-ან-ლაეს სასახლეში. მამამისი იყო საფრანგეთის მეფე ფრანსუა , ხოლო დედა, საფრანგეთის დედოფალი კლაუდია დე ვალუა. 1527 წელს მადლენას დედა გარდაიცვალა, ვინაიდან იგი ძალიან სუსტი ბავშვი იყო. მადლენის აღზრდა მამიდამ, ნავარის დედოფალმა მარგარეტმა იკისრა. 1530 წელს მადლენის მამამ ცოლად იქორწინა პორტუგალიის მეფის ქვრივ ელეონორა ჰაბსბურგთან, რომელიც ლამაზი, განათლებული და კეთილი ქალი იყო.

მადლენას დაბადებიდან ფილტვების პრობლემები ჰქონდა, ამიტომ ელეონორამ მშობლიური ავსტრიის მთიანეთში გაგზავნა სამკურნალოდ, საიდანაც იგი სრულიად ჯანმრთელი დაბრუნდა. 1533 წელს დაესწრო მისი ძმის ანრის ქორწინებას მდიდარ ფლორენციელ ქალ ეკატერინე მედიჩიზე.

ქორწინება და დედოფლობა შოტლანდიაში
1536 წლის 28 თებერვალს მოულოდნელად გარდაიცვალა მადლენის უფროსი ძმა ფრანსუა, რომელიც საფრანგეთის დოფინი იყო. ითვლება, რომ იგი მოწამლა რძალმა ეკატერინე მედიჩიმ, ვინაიდან მოწამლული წყალიმ რომელიც ფრანსუას ჩოგბურთის თამაშიშას მიაწოდეს, მიაწოდა იტალიელმა გრაფმა, რომელიც ეკატერინეს მოკავშირე იყო, და ფრანსუას სიკვდილით ყველაზე მეტად თავად ეკატერინე იხეირებდა, ვინაიდან მისი მეუღლე ანრი დოფინი გახდებოდა. ამავე წელს ფრანსუა -მა გადაწყვიტა მადგლენას გათხოვება. თავდაპირველად იგეგმებოდა მადლენის მითხოვება ესპანეთის ინფანტ ფილიპეზე, მაგრამ შემდეგ გადაიფიქრა და გადაწყვიტა მადლენის შოტლანდიის მეფისათვის მითხოვება და ამით ფრანკო-შოტლანდიური ალიანსის გამყარება. მალე შოტლანდიის მეფე ჯეიმზ სტიუარტი საფრანგეთში ჩავიდა და მადლენის ხელი ოფიციალურად ითხოვა. მალევე დაიწყეს საქორწინო სამზადისი და 1537 წლის 1 იანვარს მადლენასა და ჯეიმზს პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარში ჯვარი დასწერეს. ქორწინების პირველი თვეები საფრანგეთში გაატარეს და 1537 წლის მაისში შოტლანდიაში ჩავიდნენ და მოაწყვეს მადლენის შოტლანდიის დედოფლად კორონაცია. თუმცა მადლენისთვის დამღუპველი იყო შოტლანდიაში ცხოვრება. ვინაიდან ფილტვების პრობლემები ჰქონდა, შოტლანდიის ნისლიანმა კლიმატმა კი გამოიწვია ის, რომ მას კორონაციიდან რამდენიმე კვირაში ძველი დაავადებები კვლავ შემოუბრუნდა. მაისის ბოლოსთვის დაერთო ციებ-ცხელება და ხველაც.

გარდაცვალება
საბოლოოდ ექიმებმა დაადგინეს, რომ მადლენს ტუბერკულოზი ჰქონდა. იმ ეპოქაში ტუბერკულოზი არ იკურნებოდა და მადლენას სულ რამდენიმე კვირა ან თვე ჰქონდა დარჩენილი. მისი მდგომარეობა ყოველდღიურად უარესდებოდა, რასაც ხელს უწყობდა შოტლანდიის მკაცრი და ნესტიანი კლიმატი. 1537 წლის ივნისი მადლენმა საწოლში გაატარა, ექიმებით გარშემორტყმულმა. 1537 წლის 7 ივლისს იგი გარდაიცვალა. მადლენას არ ჰყოლია შვილები, რის გამოც ჯეიმზმა მეორედ იქორწინა. გარდაცვალებისას მადლენა სულ 17 წლისა იყო. იგი გარდაიცვალა ჰოლირუდის სასახლეში, შოტლანდიის სამეფოს დედაქალაქ ედინბურგში და ამავე სასახლის ბაღშია დაკრძალული.

წინაპრები
მადლენა ვალუას წინაპრები
ლილია

ლილია, იგივე, წყლის ლილია, იგივე ნიმფეა (ლათ. ) — ყვავილოვან მცენარეთა ოჯახი. მოითვლიან მის 70-მდე სახეობას.

აღწერილობა
მრავალწლოვანი, იშვიათად ერთწლოვანი წყალმცენარე, წყალქვეშ ძლიერ განვითარებული ფესვურებით. ფესვები პირდაპირ მდინარის კალაპოტში ან ნებისმიერ მდგარ წყალში უვითარდება.

ფოთლები დიდი, მთლიანი, განვითარებულია გრძელ მსხვილ ღეროებზე. წყალქვეშა ფოთლები უფრო თხელი და ნაზია, წყალზედა ფოთლები უფრო მსხვილი და შედარებით უხეში. ზედაპირზე ფოთლები უფრო ნათელი და პრიალაა, წყალქვეშ - უფრო მუქი და დაბინდული. ხშირად ფოთლები მბხვილია, იზრდება 2 მ. დიამეტრამდე.

ყვავილები სწორი, ერთ ღეროზე მდგომარე, ხშირად მსხვილი თავებით. ფოთლები ჩვეულებრივ ბევრი აქვს. მათ შორის, თავისუფალი და რაოდენობრივად მუდმივცვალებადი. ნაყოფი ხშირად მრავალთესლიანი, წყალქვეშა ან მცურავი.

გავრცელების არეალი
ამ ოჯახის მცენარეები გავრცელებულია თითქმის ყველგან, უდაბნოებისა და მაღალმთიანი რეგიონების გარდა.

გალერეა
ჯუთი

ჯუთი — ბუჩქოვანი ან ნახევრად ბუჩქოვანი კულტურების გვარი ბალბისებრთა ოჯახისა. ჯუთისგან შესაძლებელია ბოჭკოს წარმოება. გვარი 77 სახეობას მოიცავს.

არსებობს დაახლოებით 80 სახეობა. იზრდება აზიის, აფრიკის, ამერიკისა და ავსტრალიის ტროპიკებში. აშენებენ ერთწლიან მცირენაყოფიან ჯუთს და გრძელნაყოფიან ჯუთს. მშრალი ღეროს ბოჭკოების 20-25% გამოიყენება ტექნიკურ წარმოებაში, შეფუთვაში, ავეჯის ქსოვილების წარმოებაში, ხალიჩებში.

ბოჭკოვანი მცენარეები ფართოდ გამოიყენება ტექსტილის ინდუსტრიაში.
სიკასო

სიკასო  — ქალაქი მალის სამხრეთ ნაწილში. იგი სიკასოს რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია და მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით ქვეყნის მეორე ქალაქია, სადაც 2009 წლის აღწერის მონაცემებით ცხოვრობს 226 618 ადამიანი.

გეოგრაფია
ქალაქი სიკასო მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქ ბამაკოდან 375 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთში, კოტ-დ’ივუარის სახელმწიფო საზღვრიდან 100 კმ-ით ჩრდილოეთში და ბურკინა-ფასოს სახელმწიფო საზღვრიდან 45 კმ-ით დასავლეთში.

კლიმატი
ქალაქის კლიმატი ხასიათდება, როგორც ტიპური სუბეკვატორული. ჰაერის ტემპერატურის წლიური ცვალებადობა ქალაქში უმნიშვნელოა, ხოლო ნოტიო სეზონი მკვეთრადაა გამოკვეთილი და გრძელდება დაახლოებით ნახევარი წელი. ნალექების წლიური ნორმა შეადგენს დაახლოებით 1200 მმ-ს; ნალექები თითქმის მთლიანად მოდის მაისიდან სექტემბრის პერიოდში. მშრალი სეზონი იკვეთება ზამთრის თვეებში. ყველაზე უფრო წვიმიანი და გრილი თვეა — აგვისტო. ყველაზე უფრო ცხელი თვეებია — მარტი და აპრილი, როდესაც ჰაერის ტემპერატურის საშუალო მაქსიმუმი აჭარბებს 37 °-ს.

ისტორია
ქალაქი სიკასო დაარსდა საუკუნის დასაწყისში მანსა დუალას მიერ. ქალაქი 1876 წლამდე იყო პატარა სოფელი, ხოლო როდესაც ტიება ტრაორე, რომლის დედაც წარმოშობით სიკასოდან იყო, გახდა კენედუგუს სამეფოს მეფე მან დედაქალაქი სიკასოში გადაიტანა. მან თავისი სასახლე ააგო მამელონის ბორცვზე და ააშენა საფორტიფიკაციო კედლები, როგორც ვასულუს იმპერიის იმპერატორ სამორი ტურესაგან, ასევე საფრანგეთის კოლონიალური ჯარისაგან თავდასაცავად. ქალაქმა 1887 წლიდან 1888 წლის ჩათვლით გაუძლო ხანგრძლივ ალყას, მაგრამ 1898 წელს მაინც დანებდა საფრანგეთის ჯარს; ტიება ტრაორეს ძმამ ბაბემბა ტრაორემ, რომელიც 1893 წლიდან ძმის გარდაცვალების შემდეგ მართავდა სამეფოს, საფრანგეთის კოლონიალურ ჯარს არ ჩაბარდა და თავი მოიკლა.

მოსახლეობა
ქალაქ სიკასოში ცხოვრობს რამდენიმე ეთნიკური ჯგუფი: ბამბარა, სენუფო, ბობო, მანდინკა.

ეკონომიკა
სიკასო მდებარეობს საკმაოდ განვითარებულ სასოფლო-სამეურნეო რეგიონში. აქ მოყვანილი ხილი და ბოსტნეული კულტურები უზრუნველყოფს ქალაქის სტაბილურ შემოსავალს, რის გამოც იგი აღარ არის დოტაციაზე დამოკიდებული.

ქალაქში ფუნქციონირებს სიკასოს საერთაშორისო აეროპორტი.
მოპტი

მოპტი  — ქალაქი მალის ცენტრალურ ნაწილში.

ისტორია
ქალაქი დაარსდა საუკუნეში, თუმცა კუნძულების დასახლება მოხდა გაცილებით უფრო ადრე. იშვიათი რესურსების გამო ქალაქი საკმაოდ მჭიდროდაა გაშენებული, მალის სხვა ქალაქებთან შედარებით აქ მრავლადაა მრავალსართულიანი შენობები. თავდაპირველად კუნძული გაცილებით უფრო პატარა იყო, ვიდრე დღეს. სხვა კუნძულებთან დამაკავშირებელი პირველი ჯებირები აქ გაჩნდნენ საუკუნის დასაწყისში. კუნძულების გარშემო და მათ შორის არსებული რაიონები თანდათან შეივსო და ამაღლდა ძირითადად საყოფაცხოვრებო ნაგვის დატკეპნვის ხარჯზე, რომელიც დღეისთვისაც გრძელდება «ძველი ქალაქის» დასავლეთ კიდეზე. 2002 წელს მოპტი იყო მალის ერთ-ერთი ქალაქი, სადაც ჩატარდა აფრიკის ერთა თასის ტურნირის თამაშები. ამ მოვლენის გამო აშენდა დიდი თანამედროვე სტადიონი.

მალის მეოთხე პრეზიდენტი, ამადუ ტუმანი ტურე — ქალაქ მოპტის მაცხოვრებელია.

გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს მდინარე ნიგერის და მისი შენაკადის ბანის შეერთების ადგილზე, დაახლოებით 460 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთში ბამაკოდან, ზღვის დონიდან 278 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქი მოპტის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია. მოპტი მდებარეობს 3 კუნძულზე, რომლებიც ცნობილია როგორც «ძველი ქალაქი», «ახალი ქალაქი» და «ბანი», ამიტომ ზოგჯერ მას ეძახიან «მალის ვენეციას».

კლიმატი
წლის დიდი ნაწილის მანძილზე ამინდი ქალაქში ცხელი და მშრალია, მზიანი დღეების დიდი რაოდენობით. ჰაერის საშუალო დღიური ტემპერატურა ყველაზე უფრო ცხელ თვეებში (აპრილი და მაისი) — აჭარბებდა 40 °-ს. შედარებით გრილა წვიმიან სეზონში ივნისიდან სექტემბრის ჩათვლით, თუმცა მაინც საკმაოდ ცხელა. მხოლოდ ზამთრის თვეებში (დეკემბერი და იანვარი) ჰაერის საშუალო დღიური ტემპერატურა 32 °-ზე დაბალია.

მოსახლეობა
2013 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 106 262 ადამიანს. ჭარბობენ ისეთი ეთნიკური ჯგუფები, როგორებიცაა ბამბარა, ბოსო, დოგონები, სონგაი და ფულბე. ყველაზე უფრო გავრცელებული ენაა — ფულანი.

ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით:

ეკონომიკა და ტრანსპორტი
მოპტი რეგიონის კომერციული ცენტრი და მალის ერთ-ერთი მთავარი პორტია. თევზჭერა, მეცხოველეობა და მიწათმოქმედება (განსაკუთრებით ბრინჯის წარმოება) ასევე მთავარ როლს თამაშობს ადგილობრივ ეკონომიკაში. მოპტი მალის მთავარი ტურისტული ცენტრია.

ბორანი მოპტის აკავშირებს ქალაქებთან ტომბუქტუ, გაო, კულიკორო და ჯენე. საბორნე კავშირი ხორციელდება აგვისტოდან დეკემბრის ჩათვლით, როდესაც მდინარეში წყლის დონე ამის საშუალებას იძლევა. 12-კმ ჯებირი მოპტის აკავშირებს ქალაქ სევარესთან, რომლის გავლითაც გადის ეროვნული ავტომაგისტრალი № 16 — ასფალტირებული ავტოგზა, რომელიც ერთმანეთთან აკავშირებს ბამაკოს და გაოს. ამას გარდა, ქალაქ სევარეში ფუნქციონირებს აეროპორტი.
გივი ზალდასტანიშვილის სახელობის ამერიკული აკადემია თბილისში

გივი ზალდასტანიშვილის სახელობის ამერიკული აკადემია — კერძო ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება თბილისში, რომელიც 2001 წელს დაარსდა გივი ზალდასტანიშვილისა და დონალდ თომასის მიერ. აკადემიაში დღეს 345 მოსწავლე სწავლობს, რომლებიც არიან მერვე ან მერვეზე მაღალი კლასის მოსწავლეები.

ადმინისტრაცია
გივი ზალდასტანიშვილის სახელობის ამერიკული აკადემიის პირველი პირი არის მისი დირექტორი, დღევანდელი დღით . . აკადემიის პირველი დირექტორი დონალდ თომასი იყო, რომლის სახელობის ბიბლიოთეკა ( . ) სკოლაში დღესაც ფუნქციონირებს.

სწავლება
გივი ზალდასტანიშვილის ამერიკული აკადემიის სწავლების მეთოდი განსხვავდება სხვა სკოლებისგან. აკადემიაში ყველა საგანი, გარდა რუსულისა და ქართულისა, ინგლისურ ენაზე ისწავლება. დიდი ყურადღება ექცევა გაკვეთილზე აქტიურობას. განსხვავებით სტანდარტული სკოლის მერხებისა, აკადემია სასწავლებლად ჰარკნესის მაგიდას (და შესაბამისად ჰარკნესის მეთოდს) იყენებს. ხსენებული მეთოდი უზრონველყოფს აქტიურ საგაკვეთილო დისკუსიებსა და მოსწავლეთა სრულ ჩართულობას.

აკადემიის კიდევ ერთი დამახასიათებელი არის მისი საკლასო გადანიწილების სისტემაა. ქართული საკლასო სისტემისგან განსხვავებით (სადაც 15-30 ბავშვი ყველა გაკვეთილს, 12 წლის განმავლობაში, ერთად ესწრება), აკადემიაში 75 ბავშვის ერთმანეთში არევა ხდება, რადგან მოსწავლეების სოციალური წრე მხოლოდ 15 ბავშვით არ იყოს შემოფარგლული.
კატალინა მიკაელა ჰაბსბურგი

კატალინა მიკაელა ჰაბსბურგი (დ. 10 ოქტომბერი ,1567 — გ. 6 ნოემბერი, 1597) — ესპანეთის მეფე ფილიპე -ის და მისი მესამე, ფრანგი მეუღლის, დედოფალ ელიზაბეტა დე ვალუას უმცროსი ქალიშვილი. სავოიის ჰერცოგ კარლო ემანუელე -ის მეუღლე. სავოიის ჰერცოგინია 1585–1597 წლებში.

ბიოგრაფია
კატალინა მიკაელა დაიბადა 1567 წლის 10 ოქტომბერს, ესპანეთის სამეფო ოჯახში. დაბადებიდან ერთ წელიწადში კატალინას დედა მშობიარობას გადაჰყვა. მამამ კი კატალინა ბრწყინვალე განათლებით უზრუნველყო. კატალინას ისტორიკოსები ახასიათებენ როგორც ლამაზ, ჭკვიან და ამპარტავან ქალს, რომელმაც კარგად იცოდა თავისი სოციალური სტატუსის ფასი. როცა კატალინა გაიზარდა, მამამ მაშინვე დაიწყო ფიქრი მის გათხოვებაზე. ფილიპემ კარგად იცოდა, რომ სავოია რომელიც ახლა უვე, ძლიერი სახელმწიფო იყო, ძლიერ საფრთხეს წარმოადგენდა ესპანეთის იტალიური პროვინციებისათვის. სწორედ ამიტომ კატალინა მიკაელა 1585 წლის 11 მარტს ქალაქ სარაგოსაში მიათხოვა სავოიის ჰერცოგ კარლო ემანუელე -ს. ახლად დაქორწინებული წყვილი სავოიის დედაქალაქ ტურინში 1585 წლის 10 აგვისტოს ჩავიდა.

სავოიელებს თავიდან საშინლად არ მოსწონდა კატალინა, თავისი ქედმაღლობის, ესპანური ქცევების, ძვირფასი ძაცმულობისა და პომპეზურობის სიყვარულის გამო. თუმცა საქმის ვითარება ძალიან მალე შეიცვალა. ეს მაშინ მოხდა როცა გამოავლინა თავისი პოლიტიკური და დიპლომატიური უნარი, რომლითაც მან გადაარჩინა სავოიის ავტონომია, რომელსაც საფრთხეს ესპანეთი უქადდა. მან უარი თქვა ესპანეთის შეთავაზებაზე და ესპანური გარნიზონი მილანიდან ტურინის დასაცავად გამოიყვანა. კატალინა ასევე რეგულარულად მუშაობდა სავოიის არმის შეიარაღების გაუმჯობესებაზე. კატალინა მიკაელა ამას გარდა სავოიაში ხელს უწყობდა ხელოვნების განვითარებასაც. მან ააშენებინათ უამრავი საუცხოო ნაგებობა, მათ შორის ხელოვნების გალერეა. იგი მფარველობდა უამრავ გამოჩენილ მხატვარს, როგორიცაა ტორვოტო ტაშო, ჩიაბრა, მარინი, ტასონი და ბოტორო. კატალინა მიკაელა გარდაიცვალა 1597 წლის 6 ნოემბერს, 30 წლის ასაკში.

ოჯახი
კატალინა მიქაელა 1585 წელს ცოლად გაჰყვა სავოიის ჰერცოგ კარლო ემანუელე -ს, მათ 10 შვილი შეეძინათ:
ფილიპე ემანუელი (1586–1605)
ვიქტორ ამადეუსი (1587–1637)
ემანუელ ფილიბერტ (1588–1624), სავოიის ჰერცოგი
მარგარეტი (1589–1655), ცოლად გაჰყვა მანტუას ჰერცოგ ფრანჩესკო გონძაგას
ისაბელა (1591–1626), ცოლად გაჰყვა მოდენის ჰერცოგ ალფონსო დ'ესტეს
მორისი (1593–1657), სავოიის კარდინალი
მარია ( 1594–1656)
ფრანჩესკა ეკატერინა (1595–1640)
თომას ფრანცისი (1596–1656)
ანა (1597)