კურია-იულია

კურია-იულიას შენობა (ლათინურად: ) არის მესამე სახელწოდების მქონე კურია, ანუ სენატის შენობა უძველეს ქალაქ რომში. იგი აშენდა ძვ. წ. 44 წელს, როდესაც იულიუს კეისარმა შეცვალა ფაუსტ კორნელიუს სულას რეკონსტრუირებული კურია კორნელია, რომელმაც თავად შეცვალა კურია ჰოსტილია. კეისარმა ეს გააკეთა კომიციუმისა და რომის ფორუმის ორივე სივრცის ხელახლა დასაპროექტებლად. კომიციუმის ცვლილებებმა შეამცირა სენატის მნიშვნელოვნება და გაასუფთავა თავდაპირველი სივრცე. თუმცა, სამუშაოები შეწყდა კეისრის მკვლელობით პომპეუსის თეატრის პომპეუსის კურიაში, სადაც სენატი დროებით იკრიბებოდა სამუშაოების დასრულებამდე. პროექტი საბოლოოდ კეისრის მემკვიდრემ, ავგუსტუს კეისარმა, ძვ. წ. 29 წელს დაასრულა.

კურია ჯულია ერთ-ერთია იმ მცირერიცხოვან რომაულ ნაგებობებს შორის, რომლებიც ძირითადად ხელუხლებლადაა შემორჩენილი. ეს განპირობებულია მისი საუკუნეში სანტ-ადრიანო ალ-ფოროს ბაზილიკად გადაკეთებით და მოგვიანებით ჩატარებული რამდენიმე რესტავრაციით. თუმცა, სახურავი, გვერდითი კედლების ზედა ფრთები და უკანა ფასადი თანამედროვეა და თარიღდება 1930-იან წლებში დეკონსკრეტირებული ეკლესიის რეკონსტრუქციით.

ისტორია
რომაული ცივილიზაციის ისტორიაში მრავალი კურია არსებობდა, რომელთაგან ბევრი ერთდროულად არსებობდა. კურია უბრალოდ „შეხვედრების სახლს“ ნიშნავს. მიუხედავად იმისა, რომ სენატი რეგულარულად იკრიბებოდა კომიტიუმის სივრცეში არსებულ კურიაში, არსებობდა მრავალი სხვა სტრუქტურა, რომლებიც შექმნილი იყო მისთვის საჭიროების შემთხვევაში შეხვედრებისთვის: მაგალითად, შეხვედრა იმ ადამიანთან, რომელსაც არ ჰქონდა სენატის წმინდა კურიებში შესვლის უფლება.

კურია-იულია კომიტიუმის ფარგლებში მესამე დასახელებული კურიაა. თითოეული ნაგებობა რამდენჯერმე იქნა აღდგენილი, მაგრამ წარმოიშვა ერთი ეტრუსკული ტაძრიდან, რომელიც აშენდა საბინების კონფლიქტის ზავის პატივსაცემად. როდესაც ეს ორიგინალური ტაძარი განადგურდა, ტულუს ჰოსტილიუსმა აღადგინა იგი და თავისი სახელი დაარქვა. ის რამდენიმე ასეული წლის განმავლობაში გაგრძელდა, სანამ კურია არ განადგურდა პუბლიუს კლოდიუს პულქერის იმპროვიზირებული დაკრძალვის შედეგად წარმოქმნილი ხანძრის შედეგად. ახალი ნაგებობა მიეძღვნა მის ფინანსურ მფარველს, ფაუსტ კორნელიუს სულას.

სინამდვილეში, ფორუმზე არსებული ნაგებობა კეისრის კურიის მეორე განსახიერებაა. 94 წელს კურია-იულიას დომიციანეს დროს აღდგა. 283 წელს ის ძლიერ დაზიანდა ხანძრის შედეგად, იმპერატორ კარინუსის დროს. 284 წლიდან 305 წლამდე კურია დიოკლეტიანეს მიერ აღდგენილი იქნა. დღეს დიოკლეტიანეს შენობის ნაშთებია შემორჩენილი. 412 წელს კურია კვლავ აღადგინეს, ამჯერად ურბანის პრეფექტმა ანიუს ევქარიუს ეპიფანემ.

1923 წლის 10 ივლისს იტალიის მთავრობამ -სგან დაახლოებით 16,000 ფუნტ სტერლინგად შეიძინა კურია-იულიას და მიმდებარე წმინდა ადრიანოს ეკლესიის მონასტერი.

აღწერა
კურია-იულიას უძველესი ბრინჯაოს კარები, ამჟამად წმინდა იოანე ლატერანის არქიბაზილიკაშია.
კურია-იულიას ექსტერიერი აგურის მოპირკეთებული ბეტონითაა დაფარული, თითოეულ კუთხეში უზარმაზარი საყრდენით. წინა კედლის ქვედა ნაწილი მარმარილოს ფილებით იყო მორთული. ზედა ნაწილი დაფარული იყო თეთრი მარმარილოს ბლოკების თაბაშირის იმიტაციით. ბრინჯაოს კარებამდე ერთი საფეხური მიდის. ამჟამინდელი ბრინჯაოს კარები თანამედროვე რეპლიკებია; ორიგინალი ბრინჯაოს კარები წმინდა იოანე ლატერანის ბაზილიკაში პაპმა ალექსანდრე -მ 1660 წელს გადაიტანა.

კარების გადატანის დროს მათ შიგნით მონეტა იპოვეს. რამაც არქეოლოგებს საშუალება მისცა სენატის შენობაში გაკეთებული რემონტი და ბრინჯაოს კარების დამატება იმპერატორ დომიციანეს (ახ. წ. 81–96) მეფობის დროით დაეთარიღებინათ. სენატის შენობის თავდაპირველი იერსახე ცნობილია ძვ.წ. 28 წლის იმპერატორ ავგუსტუსის დენარიუსიდან, რომელიც ასახავს ვერანდას, რომელიც შენობის წინა კედელზე სვეტებით არის შეკრული.

კურია-იულიას ინტერიერი საკმაოდ მკაცრია. დარბაზის სიგრძე 25.20 მ-ია, სიგანე კი 17.61 მ. არის სამი ფართო საფეხური, რომელზეც შეიძლებოდა ხუთი რიგი სკამები ან სულ დაახლოებით 300 სენატორი დაეტევა. კედლები გაშიშვლებულია, მაგრამ თავდაპირველად მარმარილოთი იყო მოპირკეთებული სიმაღლის ორი მესამედი. კურია იულიას ინტერიერის ორი მთავარი მახასიათებელია მისი გამარჯვების საკურთხეველი და შთამბეჭდავი იატაკი.

დარბაზის ბოლოში იდგა „გამარჯვების საკურთხეველი“. იგი შედგებოდა ვიქტორიას, გამარჯვების განსახიერების ქანდაკებისგან, რომელიც გლობუსზე იდგა და გვირგვინს გაწვდიდა. საკურთხეველი კურიაში ავგუსტუსმა დადგა რომის სამხედრო სიძლიერის აღსანიშნავად, უფრო კონკრეტულად კი მისივე გამარჯვების აღსანიშნავად აქციუმის ბრძოლაში, ძვ.წ. 31 წელს. საკურთხეველი 384 წელს მოხსნეს, ქრისტიანობის აღზევების შემდეგ ძველი რომის წარმართული ტრადიციების მიმართ ზოგადი უკმაყოფილების ფარგლებში.

კურიის ინტერიერის კიდევ ერთი მთავარი მახასიათებელი, იატაკი, შენობის უფერულ ექსტერიერთან კონტრასტშია. იატაკზე წარმოდგენილია რომაული ხელოვნების ტექნიკა , რომლის დროსაც მასალები იჭრება და კედლებსა და იატაკში ჩასმულია ნიმუშების გამოსახულების შესაქმნელად. კლარიჯი ამას აღწერს, როგორც „კვადრატების სტილიზებული როზეტები, რომლებიც მონაცვლეობით ენაცვლება მართკუთხედებად გადახლართული რქოვანას საპირისპირო წყვილებს, ყველა შესრულებულია მწვანე და წითელი პორფირით ნუმიდიური ყვითელი ფრიგიული იისფერის ფონზე“.

მნიშვნელობა
აღდგენილი კურია-იულიას შიგნით (2006).
თავის წიგნში „ “, ავგუსტუსი წერს პროექტის შესახებ: „მე ავაშენე სენატის შენობა... სახელმწიფოს ძალაუფლება მთლიანად ჩემს ხელში იყო საყოველთაო თანხმობით, ჩავაქრე სამოქალაქო ომების ალი და შემდეგ უარი ვთქვი ჩემს კონტროლზე, რესპუბლიკა სენატისა და რომაელი ხალხის ხელისუფლებას დაუბრუნდა. ამ სამსახურისთვის სენატის დადგენილებით ავგუსტუსი დამერქვა“. სინამდვილეში, ძალაუფლების დათმობა უფრო სიტყვით იყო მართალი, ვიდრე საქმით; კურია-იულიას მშენებლობა რესპუბლიკური რომის დასასრულს დაემთხვა.

წარსულში, კურია ჰოსტილია და კომიციუმი „ორიენტირებული იყო კომპასის კარდინალური წერტილებით, რაც შესაძლოა მათ სპეციალურად განსაზღვრულ სივრცედ ნიშნავდა და ყოველ შემთხვევაში, ირიბად აშორებდა ფორუმის მართკუთხედისგან, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში ჩამოყალიბდა“. ტრადიციის დარღვევით, იულიუს კეისარმა კურია-იულიას ორიენტაცია „უფრო „რაციონალური“ ხაზებით გადაიტანა, ფორუმის მართკუთხა ხაზებთან გაასწორა და კიდევ უფრო მეტად თავის ახალ ფორუმთან მიახლოებულიყო, რომელსაც ახალი სენატის შენობა არქიტექტურულ დანართს ქმნიდა, რომელიც უფრო მეტად შეესაბამებოდა სენატის მზარდ დაქვემდებარებას“. რომის სენატის შემცირებული ძალაუფლება იმპერიულ პერიოდში აისახება კურია-იულიას ნაკლებად თვალსაჩინო ადგილასა და ორიენტაციაში.

მიუხედავად ამისა, ორივე შენობას მსგავსება ჰქონდა. როგორც კურია ჰოსტილიას -ს, ასევე კურია-იულიას გამარჯვების საკურთხეველში კურია იულიას გამარჯვების საკურთხეველში რომის სამხედრო ძალების მუდმივ უპირატესობაზე მეტყველებს, სენატის შემცირებული როლის მიუხედავად.