iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სერჰი კოტი

სერჰი ივანის ძე კოტი (; დ. 22 ოქტომბერი, 1958, კიევი — გ. 28 მარტი, 2022, იზიასლავი) — უკრაინელი ისტორიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (2021). დაამთავრა კიევის პედაგოგიური ინსტიტუტი (1980). ამ დროიდან მუშაობდა მეცნიერებათა აკადემიის უკრაინის ისტორიის ინსტიტუტში (კიევი), 1999 წლიდან იყო კულტურული ფასეულობების დაბრუნებისა და რესტიტუციის პრობლემათა კვლევის ცენტრის ხელმძღვანელი. სამეცნიერო კვლევის მიმართულებები: ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობის შენარჩუნების თეორიული და პრაქიკული პრობლემები, უკრაინაში ძეგლთა დაცვის საქმის ჩამოყალიბების ისტორია, კულტურულ ფასეულობათა დაბრუნებისა და რესტიტუციის საკითხები. მიაკვლია და რუსეთიდან დააბრუნა ოლექსანდრ დოვჟენკოს არქივისა და მემორიალური ნივთების ნაწილი, კერძოდ მისი „ავტოპორტრეტი“, რომელიც დაკარგულად ითვლებოდა; აშშ-დან — არქიტექტორ და ხელოვნებათმცოდნე ოლექსი პოვსტენკოს ბიბლიოთეკა და არქივის ნაწილი.
პისეკის კარიბჭე

პისეკის კარიბჭე , რომელსაც ასევე უწოდებენ ბრუსკას კარიბჭეს — ჩეხეთის რესპუბლიკის დედაქალაქ პრაღის ბაროკოს სტილის ყოფილი ქალაქის კარიბჭე. თავდაპირველად საფორტიფიკაციო კომპლექსს ეკუთვნოდა აგრეთვე მარიანეს კედელი , რომელიც ბრუსცეს ქუჩაზე, ჰრადჩანის უბანში, ჰრადჩანსკას მეტროსადგურიდან არც თუ ისე შორს მდებარეობს. პისეკის კარიბჭის მახლობლად გვხვდება პრაღის სხვა ღირსშესანიშნაობები სამეფო საზაფხულო სასახლე და ვილა ბილეკი . დღესდღეობით პისეკის კარიბჭე არის ქალაქ პრაღის ჩრდილოეთით შემონახული ერთადერთი კარიბჭე და ქალაქში არსებული ოთხი საფორთეფიკაციო ნაგებობიდან ერთ-ერთი (ტაბორის, ლეოპოლდის და ხოტეკის (აგურის) კარიბჭეები ვიშეჰრადის ციხის ნაწილია).

კარიბჭის სახელს არაფერი აქვს საერთო ჩეხეთის ქალაქ პისეკთან სამხრეთ ბოჰემიაში, მაგრამ ის მომდინარეობს წინა შუა საუკუნეებში აქ არსებული კარიბჭის სახელწოდებიდან, რომელიც რამდენიმე ასეული მეტრის მოშორებით იდგა, დღევანდელ ვალდშტეინსკის ქუჩაზე. ეს გარეუბანი ძველ კარიბჭესთან ერთად მთლიანად დაანგრიეს 1620-იან წლებში, რათა ადგილი გაენთავისუფლებინათ მაშინ ახლად აშენებული ვალენშტაინის სასახლისთვის. ალტერნატიული სახელწოდება მომდინარეობს ნაკადული ბრუსნიცეს (ბრუსკას) სახელწოდებიდან, რომელიც მდინარე ვლტავას პატარა შენაკადია, ის პრაღის ციხის ჩრდილოეთით მიედინება.

კარიბჭე მდებარეობდა წმინდა გიორგისა და წმინდა ლუდმილას ბასტიონებს შორის. პისეკის კარიბჭე ბაროკოს სტილის ერთ-ერთი უკანასკნელი საფორთიფიკაციო ნაგებობაა, რომელიც 1721 წელს არქიტექტორ ჯოვანი ბატისტა ალიპრანდის მიერ ფრანტიშეკ ვოგოტის დიზაინის მიხედვით აშენდა. პისეკის კარიბჭე პრაღაში ჩრდილოეთიდან შემომავალ გზებს კეტავდა. ის იყო ვლტავის მარცხენა სანაპიროზე მაშინ მდებარე ქალაქის სამი კარიბჭედან ერთ-ერთი. მეორე იყო დასავლეთით მიმავალი საიმპერატორო კარიბჭე მდებარეობს დღევანდელ დლაბაჩოვის ქუჩაზე და მესამე კი სამხრეთით მდებარე უიეზდის კარიბჭე დღევანდელ უიეზდის ქუჩაზე.

1741 წელს ავსტრიული მემკვიდრეობისთვის ომის დროს, პისეკის კარიბჭე არასათანადოდ და სუსტად იყო დაცული, რის გამოც კარლ ალბრეხტის, ბავარიის ელექტორატის ჯარები და ბოჰემიის ტახტის პრეტენდენტი ერთად, სწორედ პისეკის კარიბჭის მხირდან შევიდნენ პრაღაში.

1866 წლის ავსტრო-პრუსიის ომის შემდეგ გადაწყდა, რომ კარიბჭეებით გამაგრებული ქალაქები საჭირო აღარ იყო და პრაღის საფორტიფიკაციო ქსელი თანდათანობით დაიშალა. მარიანეს კედლები გადარჩა საუკუნის დასასრულამდე, რისგანაც დღეს სულ რამდენიმე ნაწილია შემორჩენილი, მათ შორის პისეკის კარიბჭე. აქ აშენებული ახალი შემოვლით გზის წყალობით გაზრდილი მოძრაობა აღარ წარმოადგენდა კარიბჭისათვის საფრთხეს, რის გამოც ის დღემდე მყარად დგას. 2000-2002 წლებში პისეკის კარიბჭეს რესტავრაციას ჩაუტარდა და გადაკეთდა კაფედ და გალერეად; იქვე იმართება საქორწილო ცერემონიები.
თამაზ სეფერთელაძე

თამაზ სეფერთელაძე (დ. 9 აგვისტო, 1948, თბილისი — გ. 2 მარტი, 2023, იქვე) — ქართველი ინჟინერი, მომღერალი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1988). ღირსების ორდენის კავალერი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიზაციისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი 1966 წელს; ჰიდროტექნიკისა და სანტექნიკის ფაკულტეტი და მიენიჭა ინჟინერ-მშენებლის კვალიფიკაცია 1972 წელს.

1972-1974 წლებში მუშაობდა ქ. თბილისის კომუნალური სამსახურების გაერთიანების თბომეურნეობის სამმართველოს საიზოლაციო სამსახურის უფროსად. 1976-1978 წლებში — საქართველოს პროფესიული კავშირების კაპიტალური მშენებლობის სამმართველოს მშენებარე ობიექტების დირექციის დირექტორის მოადგილედ. 1978-1984 წლებში იყო მცხეთა-მთიანეთის მხარის საშენ მასალათა გაერთიანების დირექტორი, 1984-1991 წლებში — რესპუბლიკური გაერთიანება „საქრეკლამის“ გენერალური დირექტორი. 1991 წელს დაინიშნა საქართველოს კულტურის მინისტრის მოადგილედ. 1994-1996 წლებში იყო საქართველოს საზღვარგარეთთან კულტურული ურთიერთობების საზოგადოების თავმჯდომარის პირველი მოადგილე, 1996-2006 წლებში — თბილისის საერთაშორისო აეროპორტის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე. 2011 წლიდან მუშაობდა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის რექტორის მრჩევლად. პროფესიულ საქმიანობასთან ერთად აქტიურად მოღვაწეობდა ესტრადაზე. ჯერ კიდევ ინსტიტუტში სწავლის პერიოდში მალხაზ თავართქილაძესთან და დავით აბესაძესთან ერთად ჩამოაყალიბა ვოკალური ანსამბლი „ცისფერი ტრიო“. ანსამბლმა 1973 წლიდან დაიწყო გამოსვლა, როგორც საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის პროფესიონალურმა კოლექტივმა.

ჯილდოები და აღიარება
1980 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1988 — საქართველოს სახალხო არტისტი
2002 — ღირსების ორდენი
თეოდორ შტაინჰაილი

თეოდორ შტაინჰაილი (დ. 26 ნოემბერი, 1870, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 11 თებერვალი, 1946) — საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, მეცენატი, არქეოლოგი, მუზეუმთმცოდნე, ბარონი. 8 წლიდან დროგამოშვებით ცხოვრობდა კიევსა და სოფელ ჰოროდოკში (ახლანდ. რივნეს ოლქის რივნეს რაიონი). სწავლობდა კიევისა და ვარშავის უნივერსიტეტების ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტებზე.

გატაცებული იყო არქეოლოგიითა და მხარეთმცოდნეობით. 1896 წლის 25 ნოემბერს სოფელ ჰოროდოკში დააარსა ვოლინში პირველი მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი. ვოლინის გუბერნიის ტერიტორიაზე საკუთარი სახსრებით განახორციელა 53 ყორღანის არქეოლოგიური გათხრები. მათი შედეგები აისახა მუზეუმის სამ ანგარიშში, რომლებიც მიკოლა ბილიაშივსკიმ შეადგინა. 1914 წელს მუზეუმის ექსპონატები ევაკუირებულ იქნა ყუბანში, ძმის, ვ. შტაინჰაილის მამულში. მათი შემდგომი ბედი უცნობია.

დაკავებული იყო ქველმოქმედებითა და მეცენატობით. სოფელ ჰოროდოკში ააშენა და საკუთარი სახსრებით ინახავდა ორკლასიან სასწავლებელს, სამკითხველოს, წყლის წისქვილს, საავადმყოფოს, ფულს სწირავდა ეკლესიათა მშენებლობებზე. ყოველთვიურ პენსიას უხდიდა ავადმყოფებსა და ღარიბებს.

დაკავებული იყო საზოგადოებრივ-პოლიტიკური მოღვაწეობითაც. 1906 წელს აირჩიეს რუსეთის 1-ელი მოწვევის სახელმწიფო დუმის დეპუტატად ქალაქ კიევიდან. შედიოდა საკონსტიტუციო-დემოკრატიული ფრაქციისა და დუმის უკრაინული სათვისტომოს შემადგენლობაში. 1-ელი მოწვევის დაშლის შემდეგ ხელი მოაწერა დეპუტატების მიერ შედგენილ ვიბორგის მოწოდებას (1906 წლის 22(9) ივლისი). მიესაჯა 3-თვიანი თავისუფლების აღკვეთა და ჩამოერთა საარჩევნო უფლებები. 1908 წლიდან იყო უკრაინელი პროგრესისტების ამხანაგობის წევრი. სრულიად რუსეთის ქალაქების სამხრეთ-დასავლეთ ფრონტის კომიტეტის თავმჯდომარე (1915–1917). აქ სამუშაოდ მოიწვია უკრაინელი მოღვაწეები. 1917 წლის მარტში აირჩიეს კიევის საქალაქო დუმის აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარედ. შედიოდა უკრაინის პირველი ცენტრალური რადის შემადგენლობაში (7 მარტი – 7 აპრილი, 1917). მუშაობდა სრულიად უკრაინის ეროვნული კონგრესის პრეზიდიუმში (1917). სოციალისტ-ფედერალისტთა პარტიის შექმნის შემდეგ დატოვა კადეტთა პარტია და ამ პირველს შეუერთდა. 1918 წლის 10 ივნისიდან 4 დეკემბრამდე იყო უკრაინის სახელმწიფოს ელჩი გერმანიაში.

პავლო სკოროპადსკის რეჟიმის დამარცხების შემდეგ პოლიტიკური ცხოვრებიდან წავიდა. 1939 წლამდე ცხოვრობდა თავის მამულში, სოფელ ჰოროდოკში, სადაც აგრძელებდა საქველმოქმედო საქმიანობას. 1939 წელს ოჯახთან ერთად გერმანიაში წავიდა.
ვირტუალური ოფისი

ვირტუალური ოფისი ― მოქნილი სამუშაო სივრცის ინდუსტრიის ნაწილი, რომელიც ბიზნესს სერვისებით, სივრცით ან/და ტექნოლოგიებით უზრუნველყოფს საკუთრების კაპიტალური დანახარჯების ან ტრადიციული ოფისის ქონის გარეშე.

ვირტუალურ ოფისს შეიძლება იყენებდნენ მეწარმეები, ფრილანსერები და მცირე ბიზნესები, რომელთაც არ სჭირდებათ ან არ შეუძლიათ ტრადიციული საოფისე სივრცის დაქირავება/შეძენა. ვირტუალურ ოფისს იყენებენ დიდი კომპანიებიც, რომელთაც კონკრეტულ ადგილას სურთ დამკვიდრება გრძელვადიანი იჯარის აღების გარეშე.

ვირტუალური ოფისების სერვიცები 1960-იანი წლებიდან ამოქმედდა, როგორც მომსახურე ოფისები, რომლებიც დიდი რაოდენობით პერსონალს, ფიზიკურ სივრცესა, ციფრულ სივრცესა და საკომუნიკაციო სერვისებს აერთიანებდა.

2021 წელს არაერმა კომპანიამ ვირტუალურ შეხვედრებთან დაკავშირებული გამოწვევების მოგვარება დაიწყო, რასაც ვირტუალური საოფისე კომპიუტერული უზრუნველყოფის შექმნა მოჰყვა. კომპანიების მიერ ვირტუალური ოფისის ქონა ბიზნეს მომსახურებების სტანდარტულ ნაკრებს აღარ შეესაბამება. ვირტუალური ოფისები იმ ვირტუალურ სივრცეს აღნიშნავს, სადაც თანამშრომლებს თავშეყრა და ბიზნესთან დაკავშირებული მოქმედებების შესრულება შეუძლიათ. მაგალითად: კომპანიები, როგორებიცაა და , ნამდვილი კომპანიების შესაბამის ვირტუალურ გარემოს ქმნიან.
ჯეინ ფრენსისი

დეიმ ჯეინ ელიზაბეტ ფრენსისი (დ. ოქტომბერი, 1956) — ბრიტანეთის ანტარქტიდის კვლევის დირექტორი. იგი ადრე მუშაობდა პალეოკლიმატოლოგიის პროფესორად ლიდზის უნივერსიტეტში, სადაც ასევე იყო გარემოს დაცვის ფაკულტეტის დეკანი. 2002 წელს ის იყო მეოთხე ქალი, რომელმაც მიიღო პოლარული მედალი განსაკუთრებული წვლილისთვის ბრიტანეთის პოლარულ კვლევებში. ის ამჟამად არის ლიდსის უნივერსიტეტის კანცლერი.

განათლება
ფრენსისმა მიიღო განათლება კენტერბერის საიმონ ლენგტონის გოგონების გრამატიკის სკოლაში და მიიღო ბაკალავრის ხარისხი გეოლოგიაში და დოქტორის ხარისხი საუთჰემპტონის უნივერსიტეტში.

კარიერა
ფრენსისი იყო ბუნებრივი გარემოს კვლევის საბჭოს კვლევის სტუდენტი გეოლოგიასა და ბიოლოგიაში საუთჰემპტონის უნივერსიტეტში 1979 წლიდან 1982 წლამდე.

იგი დააწინაურეს პალეოკლიმატოლოგიის პროფესორად დედამიწისა და გარემოს სკოლაში და იყო ლიდზის უნივერსიტეტის პოლარული მეცნიერების ცენტრის დირექტორი,

ფრენსისის ძირითადი ინტერესები არის პალეოკლიმატოლოგია და პალეობოტანიკა. იგი სპეციალიზებულია წიაღისეული მცენარეების შესწავლაში და მათ გამოყენებაში კლიმატის ინტერპრეტაციისა და წარსული ბიომრავალფეროვნების შესახებ ინფორმაციის მიღებისთვის. მაგალითად, იგი შეისწავლის წარსული კლიმატის ცვლილებას (დათბობისა და გამყინვარების პერიოდების) მცენარეების საშუალებით. მისმა კვლევამ ხაზი გაუსვა „ანტარქტიდის პარადოქსს“, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ანტარქტიდა ამჟამად დიდწილად დაუსახლებელია, მისი უხვი მცენარეული ნამარხი მიუთითებს წარსულის მკვეთრად თბილ კლიმატზე. მან განახორციელა 16-ზე მეტი ექსპედიცია არქტიკასა და ანტარქტიდაში.

ფრენსისის მოღვაწეობა დაახასიათა ლონდონის გეოლოგიურმა საზოგადოებამ მისი კოუკის მედლით დაჯილდოებისას, როგორც „გადამწყვეტი როლის მქონე პოლარული რეგიონებში დედამიწის მეცნიერების ჩამოყალიბებაში და წარმართვაში, მისი ვრცელი სამსახურის მეშვეობით ეროვნული და საერთაშორისო პოლიტიკის კომიტეტების საოცრად ფართო სპექტრში. .“

ფრენსისი გაწევრიანებულია ეროვნულ და საერთაშორისო სამეცნიერო ორგანოებში.

მან მიიღო მეცნიერების საპატიო დოქტორის წოდება ლიდზის უნივერსიტეტიდან 2014 წელს, ასევე გარემოსდაცვითი მეცნიერების საპატიო დოქტორის წოდება პლიმუთის უნივერსიტეტიდან, ამავე წელს. იმავე წელს იგი დასახელდა „მკვლევარად მეცნიერად“ 100 წამყვან ბრიტანელ მეცნიერს შორის სამეცნიერო საბჭოს მიერ. პალეონტოლოგიური საზოგადოების პრეზიდენტის პრემია; ანტარქტიდის სერვისის მედალი აშშ-ს ეროვნული სამეცნიერო ფონდისგან;

2017 წელს ფრენსისი გახდა ლიდზის უნივერსიტეტის მეშვიდე კანცლერი, რომელმაც შეცვალა მელვინ ბრაგი. 2020 წლის დეკემბერში ბრიტანულმა ანტარქტიდულმა კვლევამ ადელაიდის კუნძულზე მწვერვალს ფრენსის პიკი, მისი სახელი უწოდა. იგი აირჩიეს სამეფო საზოგადოების წევრად 2021 წელს.
დაიდუ ელიზაბეტ ბელი

დაიდუ ელიზაბეტ ბელი (; დ. 1761, კუნძული ტრინიდადი – გ. 1804, ლონდონი) — ბრიტანელი ბანოვანი, ადმირალ სერ ჯონ ლინდსისა და აფრიკელი მონა-ქალის მარია ბელის უკანონო შვილი.

ბიოგრაფია
დაიდუ ელიზაბეტ ბელი 1761 წელს დაიბადა მონობაში ბრიტანეთის ვესტ-ინდოეთში. ითვლება, რომ ჯონ ლინდსმა ზანგი მონა-ქალი, მარია ბელი კარიბის ზღვაში მათ მიერ დაპყრობილ გემზე იპოვა. ადმირალმა პატარა ბელი დედის გარდაცვალების შემდეგ 1765 წელს ლონდონში წაიყვანა და მისი აღზრდა კენვუდში თავის ბიძა უილიამ მიურეის, მენსფილდის 1-ელ გრაფს და მის ცოლს ელიზაბეტ მიურეის, გრაფინია მენსფილდს მიანდო. ბელს ნათლობის შემდეგ მიანიჭეს სახელი დაიდუ ელიზაბეტ ბელი. ცოლ-ქმარი ბელს მეორე მინდობილ ნათესავ გოგონასთან, ლედი ელიზაბეტ მიურეისთან ერთად ზრდიდნენ, რომლის დედაც გარდაცვლილი იყო. ბელმა იქ 30 წელი გაატარა. თავისი ანდერძით ლორდმა მენსფილდმა მას სოლიდური თანხა დაუტოვა და მემკვიდრედ გამოაცხადა.

კენვუდის სახლი
გრაფი და გრაფინია ლონდონის მახლობლად, ჰემსტედში, კენვუდ-ჰაუსში ცხოვრობდნენ. მათ თავიანთი შვილები არ ჰყავდათ და მინდობით ზრდიდნენ ლორდის ძმის შვილიშვილებს. ბელს ოჯახურ გარემოში ჩვეულებრივად ოჯახის წევრივით ექცეოდნენ. როცა წამოიზარდა, წერილების წერაში ეხმარებოდა ლორდ მენსფილდს, რომელიც ტექსტს კარნახობდა. ეს მიუთითებს, იმაზე რომ გოგონამ კარგი განათლება მიიღო.

ხელოვნებასა და კულტურაში
 საუკუნის პორტრეტი
ლორდის ოჯახმა შეუკვეთა დაიდუს და მისი გარე ბიძაშვილის, ლედი ელიზაბეტ მიურეის პორტრეტი. ადრე სურათის მხატვრობას მიაწერდნენ (რადგან ხელმოწერილი არ არის) იოჰან ზოფანის, მაგრამ -ის ტელეპროგრამის „ ?“-ს კვლევით, ის შოტლანდიის ეროვნული გალერეის მიერ შემოწმდა და დადგინდა, რომ სურათი, რომელიც შესრულებულია ზოფანის სტილში, შოტლანდიელ პორტრეტისტს, დევიდ მარტინს (1737-1797) ეკუთვნის. მასვე უკუთვნის ლორდ მენსფილდის ცნობილი პორტრეტი. სურათი უნიკალურია იმით, რომ საუკუნის ბრიტანულ სამხატვრო ხელოვნებაში პირველად გამოჩნდა ფერადკანიანი ქალი თეთრკანიანი ქალის გვერდით, როგორც თითქმის თანასწორი. აქ დაიდუ, რომელსაც მოაქვს ეგზოტიკური ხილი და ახურავს ჩალმა სირაქლემის დიდი ფრთით, არის ლედი ელიზაბეტის გვერდით და ოდნავ უკან. სურათი ამჟამინდელი გრაფი მენსფილდის საკუთრებაა და ინახება შოტლანდიაში. 2007 წელს, ბელის შესახებ სხვა სრულყოფილ ინფორმაციასთან ერთად, წარმოდგენილი იყო კენვუდ-ჰაუსში გამოფენაზე, რომელიც მიეძღვნა 1807 წელს მიღებული მონათვაჭრობის აკრძალვის შესახებ კანონის 200 წლისთავს.

კინემატოგრაფიაში
დაიდუ ელიზაბეტ ბელის შესახებ რეჟისორმა ამა ასანტემ გადაიღო ბიოგრაფიული დრამა ბელი. ფილმში დაიდუს როლი აფრიკული წარმოშობის ინგლისელმა მსახიობმა, გუგუ მბატა-როუმ შეასრულა.

„ “ — 2018 წლის მიუზიკლი, რომლის ავტორია ევანდე ბიგრეივი. ისტორია თანამედროვე ფერადკანიან გოგონაზე, რომელიც არ არის დარწმუნებული თავის თავში. კენვუდ-ჰაუსში მოგზაურობის დროს ხდება სასწაული და ის ბრუნდება წარსულში, სადაც დაიდუს ხვდება.
ირინე შლოსი

ირინე შლოსი — ანტარქტიდის მკვლევარი, რომელიც ცნობილია პლანქტონის ბიოლოგიის შესახებ თავისი ნაშრომით და აქტიური მუშაობით. ის არის არგენტინის ანტარქტიდის ინსტიტუტის მკვლევარი და იყო არგენტინის ეროვნული სამეცნიერო და ტექნიკური კვლევის საბჭოს კორესპონდენტი 2017 წლის ივლისამდე. იგი გახდა დამოუკიდებელი მკვლევარი 2017 წლის აგვისტოდან და ასოცირებული პროფესორი კვებეკის უნივერსიტეტში.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
შლოსი დაიბადა ბუენოს აირესში, არგენტინაში, სადაც მან დაასრულა თავისი პირველი „“ (მაგისტრის ხარისხის ექვივალენტი) ბიოლოგიაში ბუენოს აირესის უნივერსიტეტში. 1989 წელს მან გაიარა 6 თვიანი სტიპენდია (ტექნიკური გამოცდილებისთვის სტუდენტების გაცვლის საერთაშორისო ასოციაცია და გერმანიის აკადემიური გაცვლის სამსახური) ალფრედ-ვეგენერის ინსტიტუტში ბრემერჰავენში, გერმანია, მონაწილეობდა საერთაშორისო ევროპულ კვლევაში „“. შემდეგ მან დაიწყო დოქტორანტურაზე სწავლა 1992 წელს, როგორც კვლევის ეროვნული საბჭოს თანამშრომელმა ბიოლოგიურ ოკეანოგრაფიაში. დოქტორანტურის განმავლობაში იგი სწავლობდა ფიტოპლანქტონის დინამიკას ანტარქტიდის სანაპიროზე. მან მიიღო დოქტორის ხარისხი ბუენოს აირესის უნივერსიტეტში 1997 წელს. 2005-დან 2007 წლამდე ის იყო რიმუსკის საზღვაო მეცნიერებათა ინსტიტუტის პოსტდოქტორანტი, სადაც სწავლობდა ფიტოპლანქტონისა და ფიზიკურ-ბიოლოგიური შეერთების დინამიკას ბოფორტის ზღვაში (კანადის არქტიკა).

კარიერა და გავლენა
შლოსი არის არგენტინის ანტარქტიდის ინსტიტუტის მკვლევარი და არის არგენტინის კვლევის ეროვნული საბჭოს კორესპონდენტი.

მისი უდიდესი გავლენა იყო პლანქტონის ადაპტაციისა და ეფექტების ურთიერთქმედების კვლევა ოკეანის კლიმატის ცვლილებასთან. მისმა ნაშრომმა მოახდინა ფიზიკურ-ბიოლოგიური ურთიერთქმედების მოდელირება ანტარქტიდის სანაპიროზე დინამიკის დროს, კერძოდ ეს ეხებოდა წონასწორობას დათბობას, მყინვარების ნადნობ წყალსა და ქარისგან გამოწვეულ ფიზიკურ ტურბულენტობას შორის სანაპირო წყლებში. მისმა ნაშრომმა პლანქტონის ჯგუფების როლზე 2-ის დინამიკაზე მიუთითა, რომ დიატომეებს ძირითადი წვლილი შეაქვთ ატმოსფერული 2-ის ათვისებაში ზედაპირულ წყლებში, რაც უზრუნველყოფს პირდაპირ კავშირს ბიომრავალფეროვნებასა და კლიმატთან შესაბამის პროცესებს შორის. გარდა ამისა, მისმა ნაშრომმა აჩვენა კავშირი ფართომასშტაბიან ატმოსფერულ მოვლენებსა (მაგალითად, სამხრეთ რგოლის რეჟიმი და ელ ნინოს სამხრეთ რხევა) და ფიტოპლანქტონის ადგილობრივ დინამიკას შორის.

შლოსი თამაშობს ცენტრალურ როლს ანტარქტიდის კვლევებში საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარებაში. თავისი წვლილი შეაქვს ანტარქტიდის გარემოსდაცვითი პორტალის შემდგომ განვითარებაში. ის განსაკუთრებით მონაწილეობს ანტარქტიდის მეცნიერების პოპულარიზაციაში. მონაწილეობა ასევე ანტარქტიდის კვლევის სამეცნიერო საბჭოს მუშაობაში.
რისერ-ლარსენის შელფური მყინვარი

რისერ-ლარსენის შელფური მყინვარი — შელფური მყინვარი დასავლეთ ანტარქტიდაში, დედოფალ მოდის მიწასთან. გადაჭიმულია ჩრდილოეთით ნორვეგიის კონცხსა და სამხრეთით ლიდანის კუნძულსა და სტენკომბ-უილზის მყინვარს შორის. მყინვარის გარკვეული ნაწილი ჯერ კიდევ უილიამ სპირზ ბრიუსმა შენიშნა 1904 წელს, ერნესტ შეკლტონმა 1915 წელს და იალმარ რისერ-ლარსენმა 1930 წელს. მყინვარის დიდი ნაწილის აეროფოტოსურათები გადაიღო ნორვეგია-ბრიტანეთ-შვედეთის ანტარქტიდულმა ექსპედიციამ 1951–52 წლებში, რის შედეგადაც მოხდა მისი მოხაზვა. სამხრეთი ნაწილისა და ნაპირის კიდეების დამატებითი მოხაზვა შესრულდა აეროფოტოსურათების ხარჯზე აშშ-ის საზღვაო ძალების „ღრმა გაყინვის“ ოპერაციის დროს 1967–69 წლებში. სახელი ეწოდა ნორვეგიელი კაპიტნის იალმარ რისერ-ლარსენის პატივსაცემად, რომელმაც ეს ტერიტორია გამოიკვლია 1920-იანი წლების ბოლოსა და 1930-იანი წლების დასაწყისში.

რისერ-ლარსენის შელფური მყინვარის ჩრდილოეთ ნაწილში, ნაპირის ყინულზე, 4.77 კმ² ფართობზე მნიშვნელოვანი ორნითოლოგიური არეალია, სადაც 2009 წელს სატელიტური სურათებით დადგინდა საიმპერატორო პინგვინების მრავალრიცხოვანი კოლონია.
აზერბაიჯან გადინი

„აზერბაიჯან გადინი“ (; აზერბაიჯანული ენიდან თარგმანში - „აზერბაიჯანის ქალი“) — აზერბაიჯანული ქალთა ჟურნალი, რომელიც დაარსდა 1923 წელს. 1938 წლამდე ატარებდა „შარგ გადინის“ („აღმოსავლეთის ქალი“) სახელწოდებას. ჟურნალი დღემდე გამოდის ბაქოში. ეს არის პირველი ქალთა ჟურნალი აზერბაიჯანში.

ისტორია
ჟურნალის პირველი ნომერი გამოქვეყნდა 1923 წლის ნოემბერში, როდესაც მასობრივი მოძრაობის შედეგად, რომელიც მიზნად ისახავდა ქალების ემანსიპაციას და მათ ჩართვას ფართო სოციალურ აქტივობებში და სამუშაოებში, მიღებულ იქნა რეზოლუცია დაარსებულიყო ჟურნალი „შარგ გადინი“ - პერიოდული გამოცემა, პირველი მუსულმანურ აღმოსავლეთში, რომელიც ეძღვნებოდა იმ დროს მცხოვრები ქალბატონების აქტუალურ პრობლემებს. ჟურნალის დაარსების დღიდან მასთან აზერბაიჯანული ლიტერატურის მრავალი ცნობილი მოღვაწე თანამშრომლობდა.

ჟურნალი დაარსდა აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის 1923 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილებით.

ჟურნალის პირველი ნომერი შედგებოდა 40 გვერდისგან. იგი გამოიცა 1000 ეგზემპლარად. 1920-იან წლებში მისი რედაქტორი გახდა ერთ-ერთი პირველი აზერბაიჯანელი რევოლუციონერი აინა სულთანოვა.

ჟურნალმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ლიტერატურული და მხატვრული აზრის ჩამოყალიბებაში, კულტურის განვითარებაში, ქალებს შორის მწერლებისა და პუბლიცისტების აღმოჩენაში. ამ გაზეთში საკუთარი პირველი ნაწარმოებები გამოაქვეყნეს ისეთმა შემდგომში ცნობილმა აზერბაიჯანელმა ქალებმა, როგორებიც იყვნენ შაფიგა ეფენდიზადე, მირვარიდ დილბაზი, ნიგარ რაფიბეილი, ალევია ბაბაევა, ხალიდა ჰასილოვა, აზიზე ჯაფარზადე, ხანიმანა ალიბეილი და სხვები.

2009 წლიდან ფუნქციონირებდა ჟურნალის ოფიციალური ვებგვერდი. გამოცემის ყველა ნომრის არქივი ინახება მ.ფ.ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ეროვნულ ბიბლიოთეკაში.
ფერი თოფჩუბაშოვა

ფერი თოფჩუბაშოვა (; დ. 1873, რუსეთის იმპერია - გ. 1947, საფრანგეთი, პარიზი) — აზერბაიჯანის პირველი ლედი, აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსის ალიმარდან ბეი თოფჩუბაშოვის მეუღლე.

ბიოგრაფია
ფარიხანუმ თოფჩუბაშოვას მამა ჰასან ბეი ზარდაბი ბაქოში ორი წელი უმუშევარი იყო. ის 1880 წელს ოჯახთან ერთად ზარდაბში გადავიდა საცხოვრებლად. ამ დროს მისი უფროსი ქალიშვილი ფერი 7 წლის იყო. მიუხედავად იმისა, რომ ოჯახის ფინანსური მდგომარეობა მძიმე იყო, ჰასან ბეის სურდა, რომ მის ქალიშვილს განათლება მიეღო. ვინაიდან აზერბაიჯანში გოგონათა სკოლა იმ დროისთვის არ იყო, ჰასანს თავისი ქალიშვილი ტიფლისში მიჰყავს. ფერიხანუმი გოგონათა რუსულ გიმნაზიაში იწყებს სწავლას, სადაც დედამისი ჰანიფა მალიქოვაც სწავლობდა.

ჰასან ბეი, რომელსაც კავშირი ჰქონდა ტიფლისურ პრესასთან და ინტელიგენციასთან, ხშირად მოდიოდა გიმნაზიაში. იფი დაინტერესებული იყო ქალიშვილის სწავლით. მცირე ხანში ფერიმ თავისი განათლებითა და მაღალი მანერებით მოიპოვა მასწავლებლების პატივისცემა. ამრიგად, ფარიხანუმი გახდა პირველი აზერბაიჯანელი გოგონა, რომელიც სწავლობდა ტიფლისის გოგონათა რუსულ გიმნაზიაში.

ალიმარდან ბეი ჰასან ბეისა და ჰანიფა ხანუმის თანხმობის შემდეგ დაქორწინდა ფერიზე.

1893 წლის 31 დეკემბერს ტიფლისში ალიმარდან ბეი თოფჩუბაშოვმა ფერიხანუმი ცოლად შეირთო. მიუხედავად იმისა, რომ ქალბატონის მამა, ჰასან ბეი ზარდაბი, ძალიან პროგრესულად მოაზროვნე ინტელექტუალი იყო, მან თოფჩუბაშოვს 10 000 მანეთი მოსთხოვა თავის ქალიშვილში. ვინაიდან თოფჩუბაშოვს ამდენი ფული არ ჰქონდა, მან და ფერიმ გადაწყვიტეს, რომ არ მოეწყოთ საქორწილო ცერემონია და დაზოგილი თანხა ჰასან ბეისთვის გადაეცათ. თავის ერთ-ერთ წერილში ფერი თოფჩუბაშოვა დედამისს ჰანიფა მალიქოვას წერდა, რომ 31 დეკემბერს ის დაქორწინდა და გადავიდა ალიმარდან ბეის სახლში.

ფერიმ სწავლა ქმრისა და მშობლების მხარდაჭერით გააგრძელა გიმნაზიის დამთავრების შემდეგაც. სწავლობდა პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, რომელიც წარჩინებით დაამთავრა. მუშაობდა სასამართლოში თანაშემწედ, რაიონული სასამართლოს მდივნად, ადვოკატად და სხვა თანამდებობებზე ტიფლისსა და ბაქოში.

ფერი თოფჩუბაშოვას 5 შვილი ჰყავდა. მათგან ოთხი - ალაკბერ ბეი და ანვარ ბეი თოფჩუბაშოვი, ქალიშვილები სარა ხანუმ სულთანოღლუ, სევერ ხანუმ თოფჩუბაშოვა დედასთან ერთად მონაწილეობდნენ ალიმარდან ბეი თოფჩუბაშოვის დაკრძალვის ცერემონიაში. ქალბატონი ფერი ემიგრაციაში წავიდა საფრანგეთში და იქ გარდაიცვალა 1947 წელს. დაკრძალეს პარიზის მახლობლად მდებარე სენ-კლუს სასაფლაოზე, მისი ერთგული მეუღლის ალიმარდან ბეი თოფჩუბაშოვის გვერდით.
შაფიგა ეფენდიზადე

შაფიგა ეფენდიზადე (; დ. 1882, აწყური, ახალციხის რაიონი - 1959, ბაქო) — აზერბაიჯანის ერთ-ერთი პირველი განმანათლებელი ქალი, პედაგოგი, მწერალი, პუბლიცისტი.

ბიოგრაფია
შაფიგა ეფენდიზადე აზერბაიჯანის ერთ-ერთი პირველი განმანათლებელი ქალი, მასწავლებელი, პუბლიცისტი და მწერალი იყო. დაიბადა 1882 წელს ახალციხის რაიონის სოფელ აწყურში ცნობილი განმანათლებლის მამედემინ შეიხზადეს ოჯახში. ამიერკავკასიის მუსლიმთა სულიერი განყოფილებისა და ალექსანდროვსკის ვაჟთა გიმნაზიის მიერ გაცემულ დოკუმენტებში შაფიგას სახელი დარეგისტრირებული იყო, როგორც „ასმა სოლტანი“.

უმცროს დასთან საიდასთან ერთად შაფიგა ეფენდიზადემ პირველი განათლება მამისგან მიიღო. მოგვიანებით მათი ოჯახი ნუხაში გადავიდა საცხოვრებლად და როდესაც შაფიგა 14 წლის იყო, ის ასწავლიდა გოგონების სკოლაში, რომელიც მამამისმა გახსნა. 1901 წელს, როგორც ნამდვილმა მასწავლებელმა, ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევის მიერ დაარსებულ ალექსანდრიის რუსულ-მუსულმანურ გოგონათა სკოლაში დაიწყო აზერბაიჯანული ენის სწავლება.

ჟურნალი „აღმოსავლეთის ქალი“ მის შესახებ ასე წერდა: „შაფიგა ხანუმი იყო პირველი აზერბაიჯანული ენის მასწავლებელი ამიერკავკასიაში, ასევე პირველი აზერბაიჯანელი ჟურნალისტი და მწერალი ქალი“ (1924, #1). 1923 წლიდან, როდესაც ჟურნალმა დაიწყო გამოცემა იყო ჟურნალის პასუხისმგებელი მდივანი და მხატვრული ლიტერატურის განყოფილების გამგე. შაფიგა ეფენდიზადე ასევე აირჩიეს აზერბაიჯანის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის წევრად 1923 წელს.

შაფიქა ეფენდიზადე მონაწილეობდა სხვადასხვა კონგრესებში - 1906 წელს აზერბაიჯანელ მასწავლებელთა პირველ კონგრესში, 1917 წელს ბაქოში ამიერკავკასიის მუსლიმთა კონგრესში, ყაზანის სრულიად რუსეთის მუსლიმ ქალთა კონგრესში და მოსკოვში რუს მუსულმან ქალთა კონგრესში.

შაფიგა ეფენდიზადე მჭიდროდ მონაწილეობდა ქვეყნის საზოგადოებრივ ცხოვრებასა და მის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. ეს სიახლე იყო აზერბაიჯანელი ქალისთვის. 1917 წლის 3 ოქტომბერს შამახში გამართულ მუნიციპალურ არჩევნებში ეროვნული კომიტეტის თხოვნით იგი დამკვირვებლად გაგზავნეს. შაფიგა ხანუმის მიერ გაზეთ „აჩიგ სოზში“ გამოქვეყნებულ სტატიაში სათაურით „ქალთა არჩევნები შამახიში“ ახსნილი იყო იმ არჩევნებში ქალთა მონაწილეობის ორგანიზების პრობლემები.

შაფიგა ეფენდიზადე გარდაიცვალა ბაქოში 1959 წელს. მის სახელს ატარებს ბაქოს იასამალის რაიონის მე-13 სკოლა.