iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თეთრი ბაირაღები (ფილმი)

თეთრი ბაირაღები — კინოსტუდია ქართული ფილმის 1990 წლის კინოფილმი. ფილმის რეჟისორია გიგა ლორთქიფანიძე.

სიუჟეტი
ფილმი გადაღებულია ნოდარ დუმბაძის ნაწარმოებების თეთრი ბაირაღები და მზიანი ღამის მიხედვით.

სტუდენტი ზაზა ნაკაშიძე, რომელსაც ჩხუბში მონაწილეობისთვის დაიჭირეს, თავის უდანაშაულობას ვერ ამტკიცებს და ციხის საკანში, სხვადასხვა ეროვნებისა და მრწამსის დამნაშავეებთან ერთად მოხვდა. პატიმრები დროს განვლილ ცხოვრებაზე და დანაშაულის ჩადენის მიზეზებზე კამათში კლავენ…

როლებში
გიორგი ხობუა — ზაზა ნაკაშიძე
ქეთევან კიკნაძე — ზაზას დედა
გურამ ფირცხალავა — გოგოლი
გივი ბერიკაშვილი — ტიგრანა
გია ბურჯანაძე — ლიმონა
რამაზ ჩხიკვაძე — შოშია
ოთარ მეღვინეთუხუცესი — ისიდორე
ლეო ანთაძე — ჭეიშვილი
ბადრი ბეგალიშვილი — მოშიაშვილი
თენგიზ მაისურაძე — გამცემლიძე
იური ვასაძე — მებურიშვილი
ნინო ლორთქიფანიძე — ნუნუ ექიმი
იოსებ გოგიჩაიშვილი — ზედამხედველი
სოსო ჯაჭვლიანი — როსტომი
ვიქტორ ნინიძე — კბილის ექიმი
ანზორ ურდია — ხარაბაძე
დავით დვალიშვილი — გაგუა
ტრისტან ყველაიძე — ხელაძე
გულნარა ემხვარი — მარო
ნანა ლორთქიფანიძე — ისიდორეს ქალიშვილი
გიორგი გაჩეჩილაძე (უცნობი) — ისიდორეს სიძე
მამაის მეჩეთი

მამაის მეჩეთი — აშენდა მე-19 საუკუნეში შუშას მამაის უბანში.

მეჩეთი ორსართულიანია. მის სახურავზე, რომელიც შუშას ოთხკუთხა საცხოვრებელი კორპუსების სახურავს მოგაგონებთ. მეჩეთის სალოცავი დარბაზი ოთხი სვეტით დაყოფილია ერთმანეთისგან. ამ მეჩეთში ფანჯრები განთავსებულია შენობის ორ მთავარ ფასადზე და მიჰრაბის მხარეს. მამაის მეჩეთი ოდესღაც პოეზიის სახლი იყო.

მეჩეთში, ისევე როგორც ქალაქის სხვა რაიონულ მეჩეთებში, სალოცავის სიღრმეში, მიჰრაბის მოპირდაპირე მხარეს, მეორე იარუსზე, იყო პატარა ღია გალერეა, რომელიც შემოსაზღვრული იყო სამი თაღით. ეს გალერეა განკუთვნილი იყო ქალებისთვის.
მარდინლის მეჩეთი

მარდინლის მეჩეთი — მე-19 საუკუნის მეჩეთი აზერბაიჯანის ქალაქ შუშაში მარდინლის უბანში.

მარდინლის მეჩეთი მე-19 საუკუნის არქიტექტურული ძეგლია. მეჩეთი ქალაქ შუშას ქვედა უბნის ნაწილი იყო. მარდინლის მეჩეთი მდებარეობდა სადიგჟანისა და გარაშეროვის ქუჩების, მარდინლის უბნის კვეთაზე.

1992 წელს შუშის სომხების კონტროლის ქვეშ მოქცევის შემდეგ მეჩეთმა ფუნქციონირება შეწყვიტა. 2020 წელს მარდინლის მეჩეთი გათავისუფლდა და სრულად დაუბრუნდა აზერბაიჯანის კონტროლს.

მარდინლის მეჩეთი მდებარეობს შუშას სახელმწიფო ისტორიულ-არქიტექტურული ნაკრძალის ტერიტორიაზე.
მეჩეთი შეტანილია აზერბაიჯანის სახელმწიფოს მიერ დაცული ისტორიულ-კულტურული ძეგლების ნუსხაში.
ჩოლ გალას წყარო

ჩოლ გალას წყარო — შუშის რაიონის ერთ-ერთი ცნობილი წყარო და ისტორიული ადგილია. იგი მდებარეობს ჩოლ გალას მეჩეთის მახლობლად, ჩოლ გალას უბანში. წყაროს ნაგებობები ოთხკუთხა ფორმის იყო და მათ მახლობლად მდებარე მეჩეთების სტილში იყო აგებული.

ჩოლკგალას წყარო მდებარეობს ქალაქ შუშაში, ვალიდა ტუტაიუგის ქუჩაზე. წყარო აშენდა მე-19 საუკუნეში. ამ მოედანზე მტკნარი და სუფთა წყლით წყარო აშენება. პატარა სახლის ფორმის ქვის შადრევანი, რომელიც მოგვაგონებს ზოგადი მეჩეთის სახურავს თავისი ორმაგი ფერდობიანი სახურავით მეჩეთის ელემენტებს წააგავს თავისი დეკორაციებით მთლიან ფასადზე. ამ თვალსაზრისით, მეჩეთის წინ წყარო განიხილება, როგორც საერთო კომპოზიცია, რადგან იგი ჰარმონიაშია მასთან.
ჩუხურის უბნის წყარო

ჩუხურის უბნის წყარო — ერთ-ერთი ცნობილი წყარო და ისტორიული ადგილია, რომელიც მდებარეობს შუშას ერთ-ერთ ქვედა უბანში, რომელსც ჩუხურის უბანი ეწოდება.

ჩუხურის წყარო მდებარეობდა სამი გზის გადაკვეთაზე, სკვერში, მეჩეთისა და სალოცავის წინ. წყარო აშენდა 1791 წელს. არსებული ინფორმაციით, წყარო ააშენა მდიდარმა და ცნობილმა მოსახლემ.
ადილსუ

ადილსუ — მდინარე რუსეთში, ყაბარდო-ბალყარეთში. მდინარე ბაქსანის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 12 კმ, აუზის ფართობი 98,7 კმ². სათავე აქვს ცენტრალურ კავკასიონზე, ჯანთუგანის მყინვარზე. მიედინება ჩრდილო-დასავლეთისაკენ.

მთავარი შენაკადია მდინარე შხელდა. შესართავშია ალპური ბანაკი ადილსუ, ხოლო ხეობებში შხელდა, ელბრუსი და ჯან-თუგანი, აქვეა მთებში დაღუპულთა მემორიალი.
ჯაბარ გარიაგდიოღლუს სახლი

ჯაბარ გარიაგდიოღლუს სახლი — მე-18 საუკუნეში აშენებული საცხოვრებელი სახლი ქალაქ შუშაში. მდებარეობს სეიდლის უბანში. სახლი, სადაც ცხოვრობდა მომღერალი, კომპოზიტორი, მუსიკოსი, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1935), აზერბაიჯანული სასიმღერო ხელოვნების ერთ-ერთი წარმომადგენელი ჯაბარ გარიაგდიოღლუ.
შენობა მე-18 საუკუნის არქიტექტურული ძეგლია.

ჯაბარ გარიაგდიოღლუს სახლი მდებარეობდა „ჯიდირის ვაკესთან“, რომელიც ქალაქის ულამაზესი ადგილია.
საცხოვრებელი შენობა სომეხი საოკუპაციო ძალებმა შუშას დაკავების შემდეგ დაანგრიეს. ქალაქის განთავისუფლების შემდეგ შენობის ნანგრევები აღმოაჩინეს.
ქოჩარლის წყარო

ქოჩარლის წყარო — ქალაქ შუშაში ერთ-ერთი ცნობილი წყარო და ისტორიული ადგილია. წყარო მდებარეობს ქალაქის ისტორიულ ქოჩარლის უბანში.
წყარო სამ გზაჯვარედინზე მდებარეობს. სხვა უბნების წყაროებთან შედარებით პატარა იყო. წყარო ააშენეს უბნის მდიდარმა ხალხმა.

მას შემდეგ რაც ქალაქი შუშა სომხეთის შეიარაღებულმა ძალებმა დაიკავეს, წყარო გაანადგურეს. ქალაქის განთავისუფლების შემდეგ გაირკვა, რომ წყარო დაინგრა. ამჟამად წყაროს ნაშთები მდებარეობს ქალაქ შუშაში, 20 იანვრის ქუჩაზე.
ხანლიგ მუხტარის ქარვასლა

ხანლიგ მუხტარის ქარვასლა — შუშას სახელმწიფო ისტორიულ-არქიტექტურული ნაკრძალის კუთვნილი ეროვნული მნიშვნელობის ქარვასლა, რომელიც მდებარეობს შუშაში, მ.ფ.ახუნდოვის ქუჩის 29-ში. ქარვასლა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტრომ დაარეგისტრირა, როგორც ეროვნული მნიშვნელობის ისტორიულ-კულტურული ძეგლი.

ქარვასლა ქალაქ შუშაში მე-18 საუკუნეში ხანლიგ მუხთარმა ააგო. მიუხედავად იმისა, რომ ხანლიქ მუხტარის შესახებ ისტორიაში ბევრი წერილობითი ცნობა არ მოიპოვება, ცნობილია, რომ ის მსახურობდა ხანის სასახლეში და იყო ქალაქის ერთ-ერთი პატივცემული ადამიანი.

მე-19 საუკუნის მიწურულს, შუშაში მოქმედი 10 ქარვასლადან ერთ-ერთი იყო ხანლიგ მუხტარის ქარვასლა.

მას შემდეგ, რაც 1992 წელს ქალაქი სომეხმა საოკუპაციო ძალებმა დაიკავეს, ქარვასლაში ისლამური ელემენტები და არაბული წარწერები შეიცვალა სომხური ჯვრით და წარწერით.
მამაის წყარო

მამაის წყარო — ერთ-ერთი ცნობილი წყარო და ისტორიული ადგილია, რომელიც მდებარეობს შუშას რაიონის ტერიტორიაზე, მამაის უბანში.
შუშას სკოლის ეზოში, სადაც პირველი სამხედრო ყაზარმები მდებარეობდა, წყლის უკმარისობის გამო, ჯარისკაცები ყოველდღიური საჭიროებისთვის თოვლს იყენებდნენ წყლის წყაროდ. ეს წყარო მამაის უბანში აშენდა, რათა უბნის მაცხოვრებლებს სასმელი წყალი ჰქონოდათ. უბნის სახელთან დაკავშირებით წყაროს მამაის წყაროც ეწოდა. მამაის წყარო 1910 წელს ცნობილმა მეწარმემ, სამად აღა ჯავანშირმა 10 ათასს მანეთად ააგო, რითაც თითქმის აღმოფხვრა ქალაქის წყალმომარაგების პრობლემა. ჯავანშირის მიერ შუშაში აშენებულ ამ წყალსადენს ადგილობრივი საზოგადოება მამაის წყაროს უწოდებს.

მამაი შუშაში მდებარე ერთ-ერთი ზემო უბნის სახელწოდებაა. ამ სახელს უკავშირდება წყაროს სახელიც.

უბანი დაკავშირებულია მამაი ბეის სახელთან, მაგრამ წყაროზე არსებული წარწერები მიუთითებდა, რომ წყარო სამად ბეი ჯავანშირის ხარჯზე აშენდა.
ნოვლუს წყარო

ნოვლუს წყარო — შუშას ერთ-ერთი ცნობილი წყარო და ისტორიული ადგილია.

წყარო მდებარეობდა შუშას სოფელ მალიბეილში. აშენდა 1880 წელს. იგი აშენდა და გაიხსნა ხანის ასული ნათავანის სახსრებით. მისი წინადადებით წყაროს ნოვლუს წყარო ეწოდა. წყარო ითვლება ყარაბაღის ბუნების ერთ-ერთ იშვიათ მარგალიტად.

1992 წლის 8-დან 12 თებერვლამდე მალიბეილის თავს დაესხნენ ხანკენდში მცხოვრები 366-ე პოლკი და სომხური თავდაცვის ნაწილები. ეს შეტევა 5 დღე გაგრძელდა. 1992 წლის 10-11 თებერვლის ღამეს სოფელი სომხებმა აიღეს და მთლიანად გადაწვეს. სომხური სამხედრო ნაწილების ოკუპაციის შემდეგ წყარო გამოუსადეგარი გახდა.
ვერცხლისწყლის შესახებ მინამატის კონვენცია

ვერცხლისწყლის შესახებ მინამატის კონვენცია ― საერთაშორისო ხელშეკრულება, რომელიც მიზნად ისახავს ადამიანის ჯანმრთელობისა და გარემოს დაცვას ვერცხლისწყლისა და ვერცხლისწყლის ნაერთების ანთროპოგენული ემისიისა და გაჟონვისგან. კონვენცია სამწლიანი შეხვედრებისა და მოლაპარაკებების შედეგად შემუშავდა, რის შემდეგაც 2013 წლის 19 იანვარს, ჟენევაში, თითქმის 140 სახელმწიფოს წარმომადგენლებმა კონვენციის ტექსტი დაამტკიცეს. კონვენციას ხელი მოაწერეს იმავე წლის 10 ოქტომბერს, კუმამოტოში, იაპონიაში, გამართულ დიპლომატიურ კონფერენციაზე. კონვენციას სახელი ეწოდა იაპონიის ქალაქ მინამატის შესაბამისად. დასახელებას სიმბოლური მნიშვნელობა აქვს, რადგანაც ქალაქი ვერცხლისწყლით მოწამვლისა და მინამატის დაავადების ეპიცენტრი იყო. მომდევნო ათწლეულებში ამ საერთაშორისო ხელშეკრულებამ ხელი უნდა შეუწყოს ვერცხლისწყლით დაბინძურების შემცირებას.
ანგოლდი

ანგოლდი — ვაშლის ჯიში. მიღებულია 1993 წელს ჩეხეთის მეხილეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სელექციური პროგრამის (ი. ბლაჟეკი) განხორციელების შედეგად, ჯიშების — 28/39 (ანტონოვკა × თავისუფალი დამტვერვა) და გოლდენ დელიშესის შეჯვარებით. საქართველოში შემოტანილია 2010 წელს, ვაზისა და ხეხილის სარგავი მასალის წარმოების ეროვნული ცენტრის (2014 წლიდან სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის სოფ. ჯიღაურას ექსპერიმენტული ბაზა) მიერ.

საშუალო ზრდის, გაშლილი განიერპირამიდული ფორმის ხეა განტოტვილი ვარჯით. აქვს გრძელი სანაყოფე ტოტები; საშუალო სიდიდის, მუქი მწვანე და პრიალა ფოთლები. ყვავილი საშუალო ზომის და ღია ვარდისფერია. ისხამს საშუალოზე მსხვილ ან მსხვილ (მასა 205–230 გ), მომრგვალო ფორმის ნაყოფს. აქვს სწორი და გრძელი ყუნწი. ნაყოფი ძირითადად მომწვანო-ყვითელია და დაფარულია წითელი მფარავი შეფერვით. რბილობი ყვითელი, საშუალოდ მკვრივი კონსისტენციისა და წვნიანია, აქვს კარგი საგემოვნო თვისებები (მომჟავო, ოდნავი არომატით). ერთი ხის საშუალო მოსავალი 13,5–16,4 კგ-ია (1 ჰა-ზე, 3000 ხეზე გაანგარიშებით, 40,5–49,2 ტონა).

ჯიში ქეცისადმი იმუნურია, მაგრამ მიმღებიანია ნაცრის მიმართ. მაღალხარისხოვანი სადესერტო მიმართულების, ზამთრის სიმწიფის პერიოდის ჯიშია. აპრილ-მაისამდე კარგად ინახება სამაცივრო პირობებში (0–1 °).
კიკნაველიძეები

კიკნაველიძეები — საუკუნის დასაწყისის ქართველ ხე-ტყის მრეწველთა და ქველმოქმედთა ოჯახი, ძმები:

ყარამან (დ. 1878, სოფ. კიკნაველეთი, — გ. 13 თებერვალი, 1918, იქვე, 40 წლის),
ნიკოლოზ (დ. 1883, სოფ. კიკნაველეთი, — გ. 13 თებერვალი, 1918, იქვე, 35 წლის),
შალვა (დ. 1887, სოფ. კიკნაველეთი, — გ. 13 თებერვალი, 1918, იქვე 31 წლის),
მანუელ (დ. 1889, სოფ. კიკნაველეთი, — გ. 9 ივლისი, 1916, სპარსეთი, 27 წლის, დაკრძალულია სოფ. კიკნაველეთში).

ქუთაისის სასულიერო სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ ყარამანმა და მისმა ძმებმა გამოიგონეს მარტივი კონსტრუქციის მექანიკური ხელსაბანი, ასევე ქუთაისში, მდ. რიონის სანაპიროზე, ბალახვნის ქუჩაზე მათ გამართეს წყალსატუმბი საწარმო. შემოსული თანხით სოფ. კიკნაველეთში (ახლანდ. სოფ. საკრაულა, ბაღდათის მუნიციპალიტეტი) შეიძინეს მიწის ნაკვეთი და უფასო სკოლა ააშენეს. ძმები აქტიურად მონაწილეობდნენ 1905 წლის რევოლუციურ გამოსვლებში, რომლის ჩახშობის შემდეგ თავი სპარსეთს შეაფარეს. იქ მუშაობა დაიწყეს „რუსეთ-სპარსეთის ხეტყის მრეწველობის ამხანაგობაში“ კომერციულ აგენტებად, იჯარით აიღეს ტყის დიდი მასივები და დაიწყეს ხის მასალის დამზადება თევზისა და ნავთობგადასამუშავებელი სარეწებისთვის. მონაწილეობდნენ 1909 წელს პარიზში ტყეების სამრეწველო დამუშავების შესწავლისადმი მიძღვნილ მსოფლიო გამოფენაში. კიკნაველიძეებს სახლი და კანტორა ფერეიდანში, მაზანდარანის პროვინციაში, სოფ. გურჯიმალაში ჰქონდათ. უმცროსი ძმა — მანუელი, ფერეიდნელი ქართველების ქომაგი და მათი უფლებების დამცველი იყო, რის გამოც სპარსელების მიერ დაქირავებულმა ბოროტმოქმედებმა 1916 წელს მოკლეს. 1917 წელის რევოლუციის შემდეგ კიკნაველიძეები საქართველოში დაბრუნდნენ და ძმის ნეშტი მშობლიურ სოფელში გადმოასვენეს.

1917 წელს ყარამან კიკნაველიძე მატერიალურად დაეხმარა ქართული უნივერსიტეტის დამაარსებელ საზოგადოებას, რომელსაც ივანე ჯავახიშვილი ედგა სათავეში. კიკნაველიძეებმა თბილისის უნივერსიტეტის მიმდებარე ტერიტორიაზე სტუდენტთა ქალაქის ასაშენებლად შეისყიდეს მიწის ნაკვეთი, თუმცა მშენებლობა არ დაწყებულა. მათ დიდი დახმარება აღმოუჩინეს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას, გაზეთ „ალიონის“ რედაქციის შენობისათვის თბილისში შეიძინეს მიწის ნაკვეთი და მისი მშენებლობაც დააფინანსეს.

1918 წლის 13 თებერვალს ყარამან, ნიკოლოზ, შალვა კიკნაველიძეები და მათი ოჯახის წევრები სოფელ კიკნაველეთში ყაჩაღთა შეიარაღებულმა თავდასხმამ იმსხვერპლა. 2005 წელს თბილისში დარიალის შესახვევს ეწოდა ძმები კიკნაველიძეების ქუჩა.
თეიმურაზ კვანტალიანი

თეიმურაზ კვანტალიანი (დ. 17 აგვისტო, 1953, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, რეჟისორი.

1974-1978 წლებში სწავლობდა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტზე. 1990 წელს დაამთავრა სცენარისტთა და რეჟისორთა უმაღლესი კურსები მოსკოვში (ნ. მიხალკოვისა და ვ. გრამატიკოვის სახელოსნო).

1990-1991 წლებში იყო საქართველოს ტელე-რაიდიო დეპარტამენტის გენერალური დირექტორი. 1992-2001 წლებში მოღვაწეობდა ლიეტუვაში. დამდგმელი რეჟისორი და სცენარის ავტორია ფილმებისა: „მიცვალებულთა კუნძული“ (2003), „თამაში“ (1990), „ბიძინა“ (1987). გადაღებულია ფილმებში: „თვალი პატიოსანი“ (შ. მანაგაძე, 1976), „ბეღურების გადაფრენა“ (თ. ბაბლუანი, 1980), „უძინართა მზე“ (თ. ბაბლუანი, 1992).
მარია ადეოდატა პიზანი

მარია ადეოდატა პიზანი (დ. 29 დეკემბერი , 1806 — გ. 25 თებერვალი , 1855 ) — მალტელი მონაზონი, რომელსაც პაპმა იოანე პავლე -მ პატივი მიაგო 2001 წლის 24 აპრილს და აკურთხა ნეტარად 2001 წლის 9 მაისს.

2001 წლის 9 მაისს იოანე პავლე -მ ხელი მოაწერა და გამოაქვეყნა ბრძანებულება მისი სათნოებისა და სასწაულმოქმედების შესახებ, რის შემდეგაც გზა გაუხსნა ბეატიფიკაციას. ეპისკოპოსებმა გამოაქვეყნეს პასტორალური წერილი, რომელშიც ხაზგასმული იყო ის სერიოზული სირთულეები, რომლებიც მარია ადეოდატა პიზანმა გადალახა. მას ჰქონდა „რთული ბავშვობა, რადგან მისი მშობლები ერთად არ ცხოვრობდნენ. მან უარი თქვა კეთილდღეობაზე და გასცა თავისი სიმდიდრე, ნებაყოფლობით ცხოვრობდა როგორც მონაზონი.“

ცხოვრება
მარია ბარონ ბენედეტო პიზანის მომპალაო კუზკერისა და ვინჩენცა კარანოს ერთადერთი ქალიშვილი იყო. მარია ტერეზა პიზანი დაიბადა ნეაპოლში, იტალიაში 1806 წლის 29 დეკემბერს და იმავე დღეს მოინათლა წმინდა მარკის სამრევლოში პიცოფალკონეში. მისი მამა ატარებდა ფრიგენუინის ბარონის ტიტულს, მალტაში ერთ-ერთი
უმდიდრესი ბარონი იყო; დედამისი იტალიელი იყო.

მამის აკოჰოლიზმმა მალევე გამოიწვია ოჯახური პრობლემები. შედეგად, სანამ პიზანი ჯერ კიდევ პატარა იყო, დედამ დატოვა ოჯახი და ბავშვის მოვლა მიანდო დედამთილს, ელიზაბეტ მამო მომპალაოს, რომელიც ნეაპოლში ცხოვრობდა. მომპალაო იყო წესიერი მომვლელი, მაგრამ გარდაიცვალა, როდესაც მისი შვილიშვილი მხოლოდ ათი წლის იყო. ბებიის გარდაცვალების შემდეგ პიზანი გაგზავნეს ნეაპოლის ცნობილ პანსიონში , სადაც ადგილობრივი არისტოკრატიის ქალიშვილებმა განათლება მიიღეს.

ერთ დღეს, მალტაში ყოფნისას, პიზანმა გადაწყვიტა მონაზონი გამხდარიყო, თუმცა დედა ურჩევდა დაქორწინებას.

პიზანმა დაწერა სხვადასხვა ნაწარმოებები, რომელთაგან ყველაზე ცნობილია სულის საიდუმლო ბაღი, რომელსაც უყვარს იესო და მარიამი, მისი პირადი მოსაზრებების კრებული 1835 და 1843 წლებში.

ის იყო აბატი 1851 წლიდან 1853 წლამდე, მაგრამ იძულებული გახდა დაეტოვებინა სამსახური, რადგან გულის პრობლემები ჰქონდა. იგი გარდაიცვალა 1855 წლის 25 თებერვალს, 48 წლის ასაკში და მეორე დღეს დაკრძალეს მდინაში ბენედიქტელთა მონასტრის საძვალეში.

პიზანს იხსენიებენ თავისი სიწმინდით, ღარიბების სიყვარულით, თავგანწირვითა და ექსტაზის ისეთი მდგომარეობით რომ ახერხებდა ჰაერში მაღლა აწევას. იტალიაში იმყოფებოდა. მარია პიზანის ჩარევის მოთხოვნის შემდეგ იგი კუჭის სიმსივნისგან განიკურნა.

რომის პაპმა იოანე პავლე -მ მარიას ბეატიფიკაცია გამოაცხადა 2001 წლის 9 მაისს ფლორიანაში, მალტა. მალევე გაიხსნა ნეტარი მარიას უზარმაზარი პორტრეტი - ორიგინალი ზეთის ნახატის ასლი, რომელიც შეკვეთილი იყო 1898 წელს პიეტრო პეისის, როდოსის არქიეპისკოპოსის და ეპისკოპოსის მიერ. მალტის პონტიფმა ასევე გამოაცხადა, რომ მისი დღესასწაული აღინიშნება 25 თებერვალს, მისი გარდაცვალების დღეს.
კუპატაძე

საკუთარი სახელი კუპატაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ბონდო კუპატაძე — ისტორიკოსი
დავით კუპატაძე — სპორტსმენი (ფუტსალი)
ელვერ კუპატაძე — ისტორიკოსი
ზვიად კუპატაძე — სპორტსმენი (ფეხბურთელი)
ირაკლი კუპატაძე — სპორტსმენი (ძიუდო)
კობა კუპატაძე — სპორტსმენი (სამბო)
კონსტანტინე კუპატაძე — სპორტსმენი (კრივი)
ლაზარე კუპატაძე — სპორტსმენი (ფეხბურთელი)
ქეთევან კუპატაძე — ქიმიკოსი
შალვა კუპატაძე — ბრიგადის გენერალი
ლეგიონი „რუსეთის თავისუფლება“

ლეგიონი „რუსეთის თავისუფლება“  — უკრაინის შეიარაღებული ძალების სამხედრო ქვედანაყოფი, რომელიც, უკრაინელი ოფიციალური პირების თქმით, ჩამოყალიბდა რუსი სამხედრო ტყვეებისა და მოხალისეებისგან, რომლებიც უკრაინაში გადავიდნენ უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს. ასევე გამოცხადდა „რუსეთის თავისუფლების ლეგიონის სახალხო მოძრაობის“ შექმნა რუსეთის შიგნით დივერსიისა და სამოქალაქო წინააღმდეგობის განსახორციელებლად.

ლეგიონი არის უკრაინის შეიარაღებული ძალების ორი დივიზიიდან ერთ-ერთი, რომელიც ჩამოყალიბებულია რუსეთის ფედერაციის მოქალაქეებისგან. მეორე ასეთი ქვედანაყოფია რუსეთის მოხალისეთა კორპუსი, რომელიც შეიქმნა 2022 წლის აგვისტოში.
კარმნი გრიმა

კარმნი გრიმა (დ. 2 თებერვალი, 1838 — გ. 25 მაისი, 1922) — მალტელი გლეხი, რომელმაც მისტიკური რელიგიური გამოცდილების შედეგად დაიწყო ღვთისმსახურება როგორც ტა’პინუს ღვთისმშობლის მოციქულმა.

ბიოგრაფია
კარმნი გრიმა დაიბადა გოცოს სოფელ გარბში, მალტის დაძმობილებულ კუნძულზე. მისი მშობლები, თომა და ანტონია (დაბადების სახელი აპაპი), იყვნენ ღარიბი მუშები, რომლებიც მუშაობდნენ მინდვრებში გამარის მიმდებარე ბორცვებზე. ყოველდღე ღვთისმშობლისადმი მიძღვნილ პატარა სამლოცველოში, მესის მოსმენის შემდეგ, კარმნი მიდიოდა სამუშაოდ მინდორში.

1883 წლის 22 ივნისს, ჩვეულებისამებრ, როდესაც ის მიდიოდა პატარა სამლოცველოს წინ, გაიგონა იდუმალი ხმა, რომელიც მას ეძახდა: „მოდი, მოდი დღეს. მთელი წელი ვეღარ დაბრუნდები”. ეს მოვლენა მიჩნეულია გოცოს „ყველაზე თვალსაჩინო მოვლენად ეპარქიის ისტორიაში“ . კარმნი გრიმა შეშინებული იყო, თუმცა დაემორჩილა და შევიდა სამლოცველოში. ნეტარი ღვთისმშობლის მიძინების ხატიდან, რომელიც მდებარეობს სამლოცველოში, კარმნის მოესმა ხმა, რომელიც ამბობდა: „წაიკითხე სამჯერ ავე მარია იმ სამი დღის პატივსაცემად, როცა საფლავში ვიყავი“. ამ დღის შემდეგ კარმნი გრიმა ავად გახდა და სამლოცველოში დაბრუნება მხოლოდ ერთი წლის შემდეგ შეძლო.

კარმნიმ ეს გამოცდილება გაუზიარა ცოდვების აღმსარებელს, მეგობარსა და მეზობელს ფრანჩესკო პორტელის. ამ უკანასკნელმა უთხრა, რომ მასაც ესმოდა მსგავსი ხმები. ამ იდუმალი შემთხვევიდან მალევე, ფრანჩესკოს დედა სასწაულებრივად განიკურნა ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის შემწეობით. ეპისკოპოსი პიეტრუ პეისი ინფორმირებული იყო ამ მოვლენების შესახებ და კარმნისა და ფრანჩესკოსთან საუბრის შემდეგ მან დაასკვნა, რომ ხმა ზეციური წარმოშობისა იყო.

ახალი ამბავი მოკლე დროში გავრცელდა მთელ გოცოსა და მალტაში . პატარა და მიტოვებული სამლოცველო მალე ღვთისმშობლის მადიდებელთა სალოცავად იქცა. უამრავმა ადამიანმა დაიწყო მომლოცველების ორგანიზება ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის პატივსაცემად და მატერიალური და სულიერი სიკეთის თხოვნით. ამან აიძულა საეკლესიო ხელისუფლება აეშენებინათ საკურთხეველი, რომელიც შეძლებდა დაეტია ხალხი, რომელიც ახლა ყოველდღიურად სტუმრობდა პატარა სამლოცველოს .

1920 წელს ჩაეყარა საფუძველი თანამედროვე ბაზილიკას, რომელიც ეძღვნება ღვთისმშობლის სახელს და ეწოდა ტა' პინუ . დღეს ტა' პინუს ბაზილიკა რჩება ძალიან პოპულარულ ადგილად ღვთისმშობლის მადიდებლებისთვის.

სიცოცხლის ბოლო 15 წლის განმავლობაში, მიუხედავად იმისა, რომ საწოლს იყო მიჯაჭვული, გრიმა ძალიან მშვიდად იყო და მოთმინებით იტანდა ტანჯვას, სრულიად დარწმუნებული იყო ღვთის ნებაში.

კარმნი გრიმა გარდაიცვალა 1922 წლის 25 მაისს.

სახლი, სადაც კარმნი გრიმა ცხოვრობდა, დღესაც არსებობს და ის ახლა მუზეუმად არის ქცეული.
სარწების ციხე

სარწების ციხე — ციხესიმაგრე თურქეთის რესპუბლიკის არტაანის პროვინციის არტაანის რაიონის სოფელ სულაქიურთის ჩრდილოეთით. სოფელი ისტორიული არტაანის მხარეა, ზღვის დონიდან 2140 მეტრზე. ტოპონიმი „სარწები“ გიორგი მერჩულეს „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“ გვხვდება. ნიკო მარმა გიორგი მერჩულესთან მოხსენიებული „სარწები“ ტოპონიმად სცნო, ხოლო ზ. სარჯველაძის აზრით, ის ყანას უნდა ნიშნავდეს. ტერმინი „სარწები“ ტოპონიმად გაიაზრა ს. ჯიქიამაც და გამოსცა მის შესახებ დაცული მასალა 1985 წლის „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“. ციხე-სიმაგრის მთავარი ნაგებობა გორაკის თავზეა აღმართული, წრიული ფორმით. ციხის კედლების სიმაღლე 4-5 მეტრი უნდა ყოფილიყო. სარწების ციხე ისტორიულ წყაროებში არ მოიხსენიება, ვინაიდან ქართული წერილობითი წყაროების გაჩენის პერიოდში ის არ წარმოადგენდა რაიმე სახის მნიშვნელოვან საფორტიფიკაციო ნაგებობას, შუა საუკუნეებში მას ძველი ფუნქცია დაკარგული ჰქონდა.
ჰიბრიდული რეჟიმი

ჰიბრიდული რეჟიმი — მმართველობის შერეული ფორმა, რომელიც მეტწილად გამოწვეულია დემოკრატიზაციის დაუსრულებული პროცესით. გულისხმობს რეჟიმის ავტოკრატიულობის და დემოკრატიულობის ერთგვარ შერწყმას, როდესაც ქვეყანაში ერთის მხრივ მიმდინარეობს პოლიტიკური რეპრესიები, მეორეს მხრივ კი რეგულარულად ტარდება არჩევნები. საქართველოს „გარდამავალ ან ჰიბრიდულ რეჟიმად“ მოიხსენიებს.
მარია ტერეზა ნუცო

მარია ტერეზა ნუცო (დ. 11 მაისი, 1851, ვალეტა, მალტა — გ. 17 აპრილი, 1923) — კათოლიკე მონაზონი, რელიგიური ინსტიტუტის „წმინდა გულის ქალიშვილების“ დამფუძნებელი.

ადრეული წლები
მარია ტერეზა ღრმად მორწმუნე ქრისტიანულ ოჯახში დაიბადა. ის იყო მეორე შვილი პოლ და ლუიზა მოროჩი ნუცოების ოჯახში. მისი უფროსი ძმა ქოლერის ეპიდემიის შედეგად გარდაიცვალა. მარია ტერეზა დაბადებიდან ერთი დღის შემდეგ მოინათლა წმინდა პავლეს კოლეგიურ სამრევლოში და რვა წლის ასაკში მირონი იცხო.

მარია ტერეზას ადრეულ წლებში მალტაში განათლება არ იყო სავალდებულო. ცოტას ჰქონდა შვილების სკოლაში გაგზავნის საშუალება: ბავშვების უმეტესობა მუშაობდა ფულის საშოვნელად, რათა ოჯახებს დახმარებოდნენ. თუმცა, მარია ტერეზას გაუმართლა, მან მიიღო განათლება. ხელსაქმეში და მუსიკაში ნიჭიერებით, მან ინტერესი გამოავლინა ბავშვთა კეთილდღეობის მიმართ. 1867 წელს, თექვსმეტი წლის ასაკში, მარია ტერეზა გახდა პასუხისმგებელი იმ სკოლაზე, რომელსაც მართავდა მისი დეიდა, ამ უკანასკნელის დაბრმავებისა და გარდაცვალების შემდეგ 1867 წლის 4 მარტს.

ბიძაშვილი, ენრიკო ნუცო, იზიარებდა იმავე იდეალს: დაეხმარა საზოგადოების უიღბლო წევრების, განსაკუთრებით კი გოგონების განათლებაში. შუახნის ასაკში ამ უკანასკნელს სურდა გამოეყენებინა თავისი ფული სოციალური პროექტისთვის თავისი იდეების რეალიზაციისთვის. როდესაც ისინი შეხვდნენ, ენრიკომ მარია ტერეზას უამბო თავისი ოცნების შესახებ. მან გამოხატა შეთავაზების მიღებისა და რელიგიური ინსტიტუტის ჩამოყალიბების სურვილი. ეს შეთანხმება გადაეცა მთავარეპისკოპოსს, რომელსაც ენრიკოს ანდო მიწა პროექტისთვის. არქიეპისკოპოსი კარგად იცნობდა მარია ტერეზას და ბედნიერი იყო მისი იმედებისა და ოცნებების რეალიზების გამო.

1902 წელს მშენებლობა დაიწყო და 1903 წელს მარია ტერეზამ, იმ დროისათვის 52 წლის ასაკში, დაიწყო ამ სახლში ცხოვრება მისი ახალი ფონდის პირველ წევრებთან ერთად. ამრიგად, 52 წლის ასაკში მარია ტერეზამ მოახერხა რელიგიური კრების შექმნა, რომელზეც ოცნებობდა. „წმინდა გულის ქალიშვილთა“ კრება ოფიციალურად დაარსდა 1903 წლის 21 ნოემბერს
სტანისლავა სტაშა ზაიოვიჩი

სტანისლავა სტაშა ზაიოვიჩი (დ. 1953 ნიკშიჩი, იუგოსლავია, დღეს მონტენეგრო ) — ტრანსნაციონალური ფემინისტი და მშვიდობის აქტივისტი. ის არის ომსაწინააღმდეგო საერთაშორისო მოძრაობის „ქალები შავებში“ თანადამფუძნებელი და კოორდინატორი ბელგრადში, სერბეთი .

ბიოგრაფია
სტანისლავა დაიბადა 1953 წელს ნიკშიჩში, იმდროინდელ იუგოსლავიაში, ახლანდელი მონტენეგროს ტერიტორიაზე. მან განათლება მიიღო ესპანური და იტალიური ენების მიმართულებით ბელგრადის უნივერსიტეტში და შეუერთდა ფემინისტურ მოძრაობას 1980-იან წლებში ბელგრადში. მან დააფუძნა ბელგრადში ომის წინააღმდეგ მიმართული მოძრაობა „ქალები შავებში“, რომელსაც მსოფლიოს მასშტაბით 10.000 აქტივისტი ჰყავს. მოძრაობა აქტიურად იბრძვის სოციალური და პოლიტიკური კუთხით.

სტაშა ჩართულია ბევრ ფემინისტურ აქტივობაში ქალთა უფლებების დაცვის მიზნით. მისი აქტივობები მოიცავს როგორც ქუჩის აქციების ორგანიზებას ლტოლვილებთან და ქალებთან ერთად, ასევე აქტივიზმს სხვა კუთხით. მან შექმნა ქალთა რამდენიმე ქსელი უკეთესი კომუნიკაციისა და უთანასწორობის აღმოსაფხვრელად. მათ შორისაა ქალთა მშვიდობის ქსელი, ქალთა სოლიდარობის საერთაშორისო ქსელი ომის წინააღმდეგ/ქალები შავებში საერთაშორისო ქსელი, კეთილსინდისიერი მოწინააღმდეგეების და ანტიმილიტარიზმის ქსელი სერბეთში, კოალიცია სეკულარული სახელმწიფოსთვის და ა.შ.

გარდა აქციებისა და ქსელების შექმნისა, მისი საქმიანობა ითვალისწინებს საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლებას, რომლის ფარგლებშიც სტანისლავამ მოაწყო მრავალი საგანმანათლებლო აქტივობა ადამიანის და კონკრეტულად ქალთა უფლებებზე, ქალთა სამშვიდობო პოლიტიკაზე, ეთნიკურ და კულტურათაშორის სოლიდარობაზე, ქალებსა და ძალაუფლებაზე, ქალებსა და ანტიმილიტარიზმზე. მან ხელი შეუწყო ქალების შავებში ქსელის გაფართოებას მსოფლიოში. მაგალითად, თავის წიგნში , კარმენ მაგალონი მოგვითხრობს, რომ სტაშას ვიზიტმა ესპანეთში 1993 წელს, მისმა იდეებმა და ერთგულებამ გავლენა მოახდინა „ქალები შავებში“ ჯგუფის შექმნაზე ამ ქვეყანაში.

სტაშა ზაიოვიჩი არის მრავალი ნარკვევის, სტატიისა და დანართის ავტორი ადგილობრივ, რეგიონალურ და საერთაშორისო მედიაში, ჟურნალებსა და პუბლიკაციებში ქალებისა და პოლიტიკის, რეპროდუქციული უფლებების, ომის, ნაციონალიზმისა და მილიტარიზმის, ომის წინააღმდეგ ქალთა ბრძოლის და ანტიმილიტარიზმის შესახებ (1992–დღემდე) .

2017 წელს სტაშა ზაიოვიჩმა ხელი მოაწერა დეკლარაციას ხორვატების, სერბების, ბოსნიელებისა და მონტენეგროელების საერთო ენის გამოძებნის შესახებ .

ის იყო „ქალების შავებში“ წარმომადგენელი ვუკოვარში (ხორვატია) ომის მსხვერპლთა ხსოვნისადმი მიძღვნილ ღონისძიებებზე და მომხსენებელი საპროტესტო აქციაზე, რომელიც გაიმართა ბოსნიაში ომის დაწყების წლისთავზე, სადაც ხაზი გაუსვა ამ მოვლენების ხილვადობის ნაკლებობას, ომის დანაშაულების მსხვერპლებს და ომის მიმდინარეობას.

ის იყო ნომინირებული და მიიღო მრავალი პრიზი და ჯილდო. მათ შორისაა: ათასწლეულის მშვიდობის პრემია ქალებისთვის, ტუტინის საპატიო მოქალაქეობა, გრანადას საპატიო მოქალაქეობა და ა.შ. ის ნობელის მშვიდობის პრემიაზე იყო ნომინირებული 2005 წელს ნობელის მშვიდობის პრემიის 1000 ქალის კამპანიის ფარგლებში, ასევე 2005 და 2007 წლებში იყო ნომინირებული წლის ადამიანად ყოველდღიურ გაზეთ - ის მიერ.