iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჟან გაბენი

ჟან გაბენი (, ნამდვილი სახელი და გვარი ჟან-ალექსის მონკორჟე ; (დ. 17 მაისი 1904, პარიზი, საფრანგეთი ― გ. 15 ნოემბერი 1976, ნიუ-სიურ-სენი, ილ-დე-ფრანსი, საფრანგეთი) — გამოჩენილი ფრანგი მსახიობი და ომის გმირი. დაიბადა პარიზში, საფრანგეთი; გაიზარდა სოფელ მერიელში სენ-ე-უაზის პრეფექტურაში (ამჟამინდელი ვალ-დ'უაზის დეპარტამენტი) პარიზიდან ჩრდილოეთით 35 კილომტერში. კაბარეს მსახობების შვილი, შავ მუშად მუშაობდა, თუმცა 19 წლის ასაკში შოუ ბიზნესში მოხვდა მცირე როლით ფოლი-ბერჟერის სპექტაკლში. ჯარში გაწვევამდე აგრძელებდა სხვადასხვა მეორეხარისხოვანი როლების შესრულებას.

ბიოგრაფია
სამხედრო ვალის მოხდის შემდეგ გაბენი ისევ გართობის ბიზნესში ბრუნდება. ამ დროს ირჩევს ფსევდონიმად „ჟან გაბენს“ პარიზის სამუსიკო ჰოლებში თუ ოპერეტებში შემოთავაზებული როლების შესრულებისას. შემდეგ ერთ-ერთ თეატრალურ დასთან ერთად სამხრეთ ამერიკაში ტურით მიმგზავრება, საფრანგეთში დაბრუნებისას კი სამსახურს მულენ-რუჟში პოულობს. მისი სამსახიობო ნიჭი ამ პერიოდში სულ უფრო შესამჩნევი ხდება და, შესაბამისად, უკეთესი როლებიც შესთავაზეს, რის შედეგადაც 1928 წელს ორ მუნჯ ფილმში იღებს მონაწილეობას. ორი წლის შემდეგ ის ადვილად ერთვება გახმოვანებულ კინემატოგრაფიაში როლით 1930 წლის პათე ფრერის ფილმში „ “ (თითოეულს თავისი შანსი).

მეორეხარისხოვანი როლებით გაბენი ოთხ წელიწადში 25-მდე ფილმში იღებს მონაწილეობას. თუმცა ნამდვილი წარმატება მოჰყვა მის შესრულებას ჟულიენ დიუვივიეს 1934 წლის ფილმში „მარია შაპდელენი“. 1935 წლის ფილმში „უცხოური ლეგიონი“ შესრულებული რომანტიკული გმირის როლით გაბენი ვარსკვლავის სახელს იხვეჭს. მომდევნო წელს, ისევ დიუვივიესთან ერთად, უაღრესად წარმატებულ ფილმში „პეპე ლე მოკო“ (1937) გაბენი საერთაშორისო აღიარებას ჰპოულობს. იმავე წელს გაბენი თამაშობს ჟან რენუარის ფილმში „ “, რომელსაც კინოგაქირავებაში უდიდესი წარმატება და კრიტიკოსთა უმაღლესი შეფასება მოჰყვა, ნიუ-იორკშიც კი, სადაც ის არნახულად დიდ ხანს — ექვს თვეს გადიოდა კინოთეატრებში. ჰოლივუდიდან უამრავი შემოთავაზების მიუხედავად გაბენი მათ თავდაპირველად უარით ისტუმრებდა მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე. გერმანიის მიერ საფრანგეთის ოკუპაციის დროს ის ჟან რენუასა და ჟულიენ დიუვივიესთან ერთად ამერიკაში გამეგზავრა.

1939 წელს მეორე ცოლთან განქორწინების შემდეგ, ჰოლივუდის პერიოდში, გაბენი მარლენ დიტრიხთან სასიყვარულო ურთიერთობას იწყებს. მისი ამერიკული ფილმები წარმატებით ვერ სარგებლობს და რთული ხასიათისა გამო ჰოლივუდის კარიერა ჩავარდნის პირას მიჰყავს. გაბენი გენერალ დე გოლის ფრანგულ განმათავისუფლებელ არმიას უერთდება, სადაც ის სამხედრო მედალსა და ომის ჯვარს იხვეჭს საბრძოლო დამსახურებისთვის ჩრდილოეთ აფრიკაში მოკავშირეებთან ბრძოლებში. გამარჯვების დღის შემდეგ, გაბენი იმ სამხედრო კონტინგენტის ნაწილი იყო, რომელიც განთავისუფლებულ პარზში ტრიუმფულად შევიდა. ჟურნალისტების მიერ ფირზე აღბეჭდილია სცენა, სადაც მოუთმენლად მომლოდინე მარლენ დიტრიხი ხალხმრავალ ქუჩაში გაბენს მოჰკრავს თვალს სამხედრო ტანკზე და მისკენ გარბის.

ფილმოგრაფია (შერჩევით)
სოული

სოული (ინგ. - სული) კომბინაციაა რითმ-ენდ-ბლიუზისა და გოსპელის, რომელიც გვიანდელ 1950-იანებში ჩაისახა აშშ-ში. თავად რითმ-ენდ-ბლიუზი (ტერმინი პირველად გამოიყენა მწერალმა და პროდიუსერმა ჯერი ვექსლერმა) კომბინაციაა ბლუზისა და ჯაზის და წამოვიდა 1940-იან წლებში მცირე ჯგუფებისგან, რომლებიც საქსოფონზე უკრავდნენ ბლიუზის ტრადიციების გავლენით. სოულისთვის დამახასიათებელია გოსპელის ინსტრუმენტების გამოყენება, აქცენტი ვოკალურ შესრულებაზე და რელიგიური და სეკულარული თემების შერწყმა.
ზევახი

ზევახი, ჯავახი — ქართლის ერისთავი (პიტიახში) საუკუნის 30-50-იან წლებში, მეფე ფარსმანის დროს.

მოხსნიებულია არმაზის ბილინგვაში, როგორც უდროოდ გარდაცვლილი სერაფიტის მამა. არმაზისხევში აღმოჩენილია მდიდრული სამარხი, რომელიც თვით ზევახს ეკუთვნოდა. უამრავ ძვირფას ნივთს შორის სამარხში აღმოჩნდა ოქროს სარტყელი, რომლის ერთ-ერთი ბალთის თვალზე ამოკვეთილია ახალგაზრდა ქალ-ვაჟის გამოსახულება გარსშემოვლებული წარწერით: „ჯავახი სიცოცხლეა ჩემი — კარპაკი“. ზევახი იხსენიება აგრეთვე არმაზისხევის კიდევ ერთ მდიდრულ, როგორც ჩანს, ქალის სამარხში ნაპოვნ ბეჭდის თვლის წარწერაში.
ზოსიმე

ზოსიმე, ზოსიმე ათონელი — საუკუნის ქართველი ჰიმნოგრაფი, ათონის ლიტერატურული სკოლის მოღვაწე.

ზოსიმეს ეკუთვნის ილარიონ ქართველისა და ექვთიმე მთაწმიდლის საგალობლები. პირველი მათგანი დაწერილია მარცვლედოვანი საზომით, მეორე — იამბიკოს საზომით. საგალობლები შექმნილია 1072-1077 წლებში ათონის მონასტრის მღვდლის იაკობის დაკვეთით. მასვე გადაუწერია გიორგი მთაწმინდელის რამდენიმე თარგმანი („სტოდიერი“, ოქტომბრის „თთუენი“).
თამარ ბატონიშვილი

თამარ ბატონიშვილი (ბაგრატიონი) (დ. 1791 — გ. 6 ოქტომბერი, 1857) — ქართლ-კახეთის მეფის ერეკლე -ის შვილიშვილი, იულონ ბატონიშვილის ასული.

განათლება მიიღო სამეფო კარზე და ოჯახში. 1811 წელს, 20 წლის თამარი დაინიშნა რუსეთის დედოფლის ფრეილინად, ძირითადად ცხოვრობდა თბილისში, ანჩისხატის ქუჩაზე, ხშირად ჩადიოდა პეტერბურგში და მონაწილეობდა სასახლის ცერემონიებში. აქტიურად მონაწილეობდა ქართველ თავადაზნაურთა 1832 წლის შეთქმულებაში და ამ საქმეში რამდენიმე გავლენიანი მანდილოსანიც ჩააბა. ემხრობოდა უსისხლო გადატრიალების გეგმას.

შეთქმულების დამარცხების შემდეგ, 1833 წლის თებერვალში თამარი დააპატიმრეს, ჩამოართვეს უფლისწულის (ცარევნას) ტიტული და მიუსაჯეს სიმბირსკში გადასახლება, მაგრამ შემდეგ სასჯელი შეუცვალეს და დატოვეს თბილისში პოლიციის მუდმივი მეთვალყურეობის ქვეშ. ცხოვრობდა მკაცრად ქრისტიანული წესებით, ასკეტურად, არ გათხოვილა. ორჯერ მოილოცა იერუსალიმი, უკანასკნელად 1857 წლის გაზაფხულზე. გარდაიცვალა იმავე წელს. დაკრძალულია მცხეთაში.
თამარი (გურჯი-ხათუნი)

თამარი, გურჯი-ხათუნი ( საუკუნე) — საქართველოს მეფის რუსუდანის ასული. მამამისი მოღის ედ-დინი იყო, არზრუმის გამგებლის ტოღრილის ძე.

1236 წელს მიათხოვეს რუმის სულთან ყიას ედ-დინ ქეი ხუსრევ -ს (1236-1246). თამარმა დიდი გავლენა მოიპოვა სულთნის კარზე. 1236 წელს მოჭრილ ფულზე სულთანმა სიმბოლურად ამოატვიფრინა მისი სახე (მზე ლომის ზოდიაქოში). ასე შეიქმნა აღმოსავლეთში ცნობილი ემბლემა შირ-უ-ხირშიდ (ლომი და მზე), რომელიც შემდგომ სელჩუკის სხვა სულთნებმაც გამოიყენეს და მოგვიანებით სპარსეთშიც დამკვიდრდა.

სულთნის გარდაცვალების შემდეგ ქვეყნის გამგებლობა ხელთ იგდო ვეზირმა მუინ ედ-დინ სულეიმან ფერვანამ და იმდროინდელი ტრადიციების მიხედვით სულთნის ქვრივი – გურჯი-ხათუნი ცოლად შეირთო. გურჯი-ხათუნი მეგობრობდა აღმოსავლეთის უდიდეს პოეტ ჯალალ ალ-დინ რუმისთან. დედოფლის მცდელობით შეიქმნა რუმის პირველი პორტრეტი. მისივე უშუალო ხელმძღვანელობით აშენდა პოეტის მწვანე თურბეც (აკლდამა), რომელიც სელჩუკური არქიტექტურული მშვენებაა.

2019 წლის აგვისტოში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ თურქეთის ქალაქ ერზურუმის ფასინლერის რაიონში მიმდინარე არქეოლოგიური გათხრებისას, სავარაუდოდ, თამარ მეფის შვილიშვილის, გურჯი-ხათუნად წოდებული თამარის საფლავი იპოვეს. გურჯი ხათუნის საფლავთან ერთად ასევე აღმოჩენილია მისი შვილის, სულთან ალაედინ ქეიყუბად -ის სარკოფაგიც.
ჰონსიუ

}
| კუნძულთა რაოდენობა =
| მთავარი კუნძული =
| ფართობი_კმ2 = 227 962,59
| სია =
| სიგრძე_კმ = 1300
| სიგანე_კმ = 50-230
| სანაპიროს სიგრძე =
| სანაპიროზოლი_კმ = 5450
| უმაღლესი მთა = ფუძიამა
| სიმაღლე_მ = 3776
| ქვეყნის სახელი =
| ქვეყანა =
ჰონსიუ, ჰონდო — იაპონიის ყველაზე დიდი, მთავარი კუნძული, ჰოკაიდოს სამხრეთით. გარს აკრავს წყნარი ოკეანე, იაპონიის ზღვა. იაპონიის შიგა ზღვა და ცუგარუს, კიისა და კამონის სრუტეები.

კუნძული სიგრძეა დაახლოებით 1300 კმ, ხოლო სიგანე მერყეობს 50-230 კმ-ს შორის. მისი საერთო ფართობია 227 ათ. კმ² და შეადგენს იაპონიის საერთო ტერიტორიის 60%-ს. ფართობით ის ოდნავ აჭარბებს დიდი ბრიტანეთის კუნძულს. ჰონსიუს 5450 კმ სიგრძის სანაპირო აქვს.

რელიეფი მეტწილად დაბალ- და საშუალომთიანია. ჩრდილოეთით სამი გასწვრივი ქედია. აქ ძირითადია ოუს ქედი. ცენტრალურ ნაწილში, სადაც ჰონსიუ გადაკვეთილია ფოსა-მაგნის ტექტონიკური ღრმულით, ვრცელდება ჰიდის, კისოს და აკაისის ქედები, რომელთა სიმაღლეა 2500-3000 მ და აქვთ რელიეფის ალპური ფორმები. ტერიტორია მეტად სეისმურია. მთაგორიან და ვულკანურ კუნძულს ხშირი მიწისძვრები ახასიათებს (დიდი კანტოს მიწისძვრამ ძლიერ დააზიანა ტოკიო 1923 წლის სექტემბერში); ჰონსიუს უმაღლესი პიკია აქტიური ვულკანური მთა ფუძიამა (3776 მ). სამხრეთ-დასავლეთით დადაბლებაში არის იაპონიის უდიდესი ტბა ბივა და შეჭრილია ოსაკის ყურე. სანაპიროს გასწვრივ პატარ-პატარა ვაკეებია. ჰავა ოკეანურია, მუსონური, ჩრდილოეთით — ზომიერი, ხოლო სამხრეთით — სუბტროპიკული. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა 1000-3000 მ წელიწადში. ხშირია ტაიფუნი. კუნძულზე მიედინება მრავალი მდინარე, რომელთაგან აღსანიშნავია სინანო — იაპონიის უგრძესი მდინარე.

წყნარი ოკეანის სანაპიროზე ბევრია ყურე და უბე; იაპონიის ზღვის სანაპირო კი ნაკლებად არის შეჭრილ-შემოჭრილი.

2005 წლის აღწერით კუნძულზე ცხოვრობდა 103,000,000 ადამიანი. კუნძულზე მდებარე ქალაქებიდან აღსანიშნავია: ტოკიო, იოკოჰამა, კიოტო, ოსაკა, კობე, ჰიროსიმა, სენდაი და ნაგოია. ჰონსიუ ნომინალურად ხუთ რეგიონად არის დაყოფილი და მოიცავს 34 პრეფექტურას, ტოკიოს მეტროპლიის ჩათვლით.
ოსაკა

ოსაკა (იაპ. , -) — ოსაკის პრეფექტურის დედაქალაქი და სიდიდით მესამე ქალაქი იაპონიაში, 2,7 მილიონიანი მოსახლეობით. ქალაქი მდებარეობს კანსაის რეგიონში ქვეყნის მთავარ კუნძულზე ჰონსიუ, ოსაკას უბეში მდინარე იოდოს შესართავთან.

ოსაკა ისტორიულად იაპონიის კომერციული დედაქალაქი იყო და დღესაც მისი ერთ-ერთი უმთავრესი ინდუსტრიული ცენტრი და პორტია, რომელიც ოსაკა-კობე-კიოტოს აგლომერაციის ცენტრში მდებარეობს, საერთო მოსახლეობით 17.510.000.
ნესტორ კუცია

ნესტორ კუცია (ხუცია) (1871, სოფ. სუჯუნა, აბაშის რაიონი - 1912, აბაშა) — ქართველი მრეწველი, კომერსანტი, ქველმოქმედი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
დაიბადა ცნობილი სასულიერო მოღვაწის, შემდგომში არქიმანდრიტის მეთოდე კუციას (ხუციას) და ეკატერინე დადიანის მსახურთუხუცესის, თავად ნიკოლოზ მიქაძის ასულის სალომე მიქაძის ოჯახში.

დაამთავრა ძველი სენაკის ქართული სათავადაზნაურო სკოლა (რომელიც არსებობდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებასთან) და კომერციული სასწავლებელი.

1895 წელს მას მემკვიდრეობით დარჩა ბაბუამისის, - თავად ნიკოლოზ მიქაძის ხე-ტყის გადამამუშავებელი წარმოება (რომელიც იმხანად ერთ-ერთი უდიდესი ამგვარი წარმოება იყო საქართველოში) და ხე-ტყის ტარისა და ფართლეულის მაღაზიები აბაშაში, ზუგდიდში, ქუთაისსა და ფოთში. 1905 წელს 34 წლის ნესტორ კუციას მიენიჭა პირველი გილდიის ვაჭრის წოდება, რაც კომერციის დარგში მეფის რუსეთში უმაღლეს აღიარებად ითვლებოდა. აღსანიშნავია, რომ მას მჭიდრო სავაჭრო ურთიერთობა ჰქონდა საფრანგეთთან, საბერძნეთთან, თურქეთთან და სხვა ქვეყნებთან. გარდა ამისა, მას ჰქონდა გრეხილი ავეჯის ფაბრიკა, რომლის ნაწარმის ექსპორტირება ხდებოდა თურქეთში, საბერძნეთში, საფრანგეთში, ბელგიაში, ყოფილი რუსეთის იმპერიის სხვადასხვა ქალაქებში. საქართველოს გარდა, ევროპის და რუსეთის იმპერიის რამდენიმე მსხვილ ქალაქში ფუნქციონირებდა ფაბრიკის საფირმო მაღაზიები.

1897 წელს ცოლად შეირთო საეკლესიო აზნაურის, დეკანოზ სოფრომ გაბილაიას ასული ელისაბედ (ელისა) გაბილაია (1879-1923), რომელმაც მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ თავისი ცხოვრება ქართულ მართლმადიდებელ ეკლესიას დაუკავშირა და 1913-1923 წლებში იყო იღუმენია. მათ ეყოლათ ორი ასული: შემდგომში ცნობილი ექიმი-პედიატრი ანა (ანიკო) კუცია-ჩოჩია (1898-1964) და შემდგომში ცნობილი მკვლევარი-ბიბლიოგრაფი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე თამარ კუცია-ღვალაძე (1902-1986).

ნესტორ კუცია ეწეოდა ფართო საზოგადოებრივ და საქველმოქმედო მოღვაწეობას. არჩეული იყო სენაკის მაზრის თვითმმართველობის ხმოსნად (დეპუტატად) და აბაშის ოთხკლასიანი სკოლის მზრუნველთა საბჭოს თავმჯდომარედ. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი. მისი ძალისხმევით გაიხსნა სამკითხველოები სუჯუნაში, აბაშასა და სენაკში. მუდმივად უწევდა ფინანსურ დახმარებას სუჯუნის წმ. გიორგის ეკლესიას. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა იმდროინდელი მოწინავე ქართველი საზოგადოების არაერთ თვალსაჩინო წარმომადგენელთან, მათ შორის შალვა დადიანთან, ვასო ურუშაძესთან, ტრიფონ თოფურიასთან, მამანტი კანდელაკთან და სხვა ცნობილ მოღვაწეებთან. აღსანიშნავია, რომ მისი უახლოესი ნათესავები იყვნენ დუტუ მეგრელი და აკაკი ხოშტარია.

ნესტორ კუცია გარდაიცვალა 1912 წელს, 41 წლის ასაკში. დაკრძალულია აბაშაში.
თამარი (თეიმურაზ II-ის მეუღლე)

თამარი (დ. დაახლ. 1696 — გ. 12 აპრილი, 1746) — კახეთის და ქართლის დედოფალი, ქართლის მეფის ვახტანგ -ის ასული და კახეთის ბაგრატიონთა წარმომადგენლის თეიმურაზ -ის მეუღლე (1712 წლიდან), ერეკლე -ის დედა.

თამარი დაახლ. 16 წლის იყო, როდესაც კახ ბატონიშვილ თეიმურაზს მიათხოვეს (ის თეიმურაზისთვის მეორე ცოლი იყო). 1712 წლის 2 თებერვალს წყვილს დიდი ქორწილი გადაუხდია ჯერ ქართლის დედაქალაქ თბილისში, შემდეგ — კახეთში, სოფ. მანავში. 1732 წელს თეიმურაზი კახეთის მეფე გახდა. ამ დროიდან თამარი აქტიურად მონაწილეობდა ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში და დიდი ავტორიტეტიც ჰქონდა. თეიმურაზის და მისი შვილის ერეკლეს ნადირ შაჰის კარზე ყოფნისას (1736-1738) თამარის მიმხრობა სცადა შაჰის მიერ კახეთის ნაიბად დანიშნულმა გამაჰმადიანებულმა ბაგრატიონმა ალი-მირზამ, რომელიც სპარსელთა წინააღმდეგ აჯანყების მოწყობას გეგმავდა. თამარი ნადირ შაჰთან მყოფი ქმრის და შვილის ბედზე წუხდა, აჯანყებაში მონაწილეობაზე უარი თქვა და გივი ჩოლოყაშვილის დახმარებით შეძლო თუშებისა და ქიზიყის ერთგულების მოპოვება. ალი-მირზა იძულებული გახდა კახეთი დაეტოვებინა და შაჰთან წასულიყო. 1741 წელს, როდესაც ნადირ შაჰმა დერბენდში ყოფნისას თეიმურაზი თავისთან დაიბარა, მისივე მოთხოვნით ქმარს თამარიც თან ახლდა.

1744 წელს თეიმურაზი ქართლში, ერეკლეს კი კახეთში გამეფდა. ქართლის სამეფო ტახტზე თეიმურაზის ლეგიტიმაციის ერთ-ერთ საფუძველზე თამარზე — ქართლის მეფეთა შთამომავალზე — ქორწინება წარმოადგენდა.

ქართლში შინაომის დროს სწორედ პირადად თამარს მიენდო აჯანყებულ ქართლელ დიდებულთა ლიდერი გივი ამილახვარი, რომელმაც იგი თეიმურაზის მიერ ალყაშემორტყმული სურამიდან თბილისში ჩაიყვანა. თამარი უცნობი დაავადებით გარდაიცვალა 1746 წელს. დასაფლავებულია მცხეთას, სვეტიცხოვლის ტაძარში.
ელიზბარ თაქთაქიშვილი

ელიზბარ გიორგის ძე თაქთაქიშვილი (ჩანს 1717 – გ. 16 დეკემბერი, 1765, თბილისი) — ქართლის თავადი, სურამის მოურავი (1752 წ.) .

1756 წელს პაპუნა გაბაშვილთან ერთად თეიმურაზ -მ დიპლომატიური მისიით გაგზავნა ახალციხის ფაშასთან. 1765 წელს ერეკლე -ის წინააღმდეგ მოწყობილი შეთქმულების მონაწილე. იყო ახლო ნათესავი ერეკლე -ის მოწინააღმდეგე დიდი ფეოდალებისა: თაქთაქიშვილის მეუღლე მარიამი გივი ამილახვრის შვილი იყო, ასული თინათინი — შეთქმულების ერთ-ერთი აქტიური წევრის — დავით ბატონიშვილის (აბდულა-ბეგის ძის) ცოლი. შეთქმულების დამარცხების შემდეგ თაქთაქიშვილს ყმა-მამული ჩამოართვეს და სიკვდილით დასაჯეს (ცეცხლში დაწვეს). მის ძეს, იასეს (ჩანს 1757–1784) ამოთხარეს ერთი თვალი და მოაჭრეს მარჯვენა ხელი.
თევდორე (მინიატურისტი)

თევდორე, „კამარათა მწერალი“ — საუკუნის ქართველი მხატვარ-მინიატიურისტი. 940 წელს მას დაუხატავს ე. წ. „ჯრუჭის პირველი ოთხთავის“ კამარები და მინიატიურები (ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი, -1660).

ხელნაწერის პირველ ფურცლებზე თევდორეს სახელი ორჯერაა მოხსენიებული. კამარებთან ერთად თევდორემ დახატა 8 მინიატიურა: 4 მახარებელი — მათე, მარკოზი, ლუკა და იოანე, აგრეთვე ღვთისმშობელი ყრმით, ბრმის განკურნება, ეშმაკეულის განკურნება, განრღვეულის განკურნება. თევდორე დახელოვნებული მხატვარი იყო. მისი მინიატურები გამოირჩევა ოსტატობითა და არტისტიზმით. მიუხედავად შუა საუკუნეების მხატვრობის პირობითობისა, სხეულთა მოძრაობაში, რაკურსებში, სამოსლის ხაზებში იგრძნობა ცოცხალ ნატურაზე დაკვირვება, ელინისტური მხატვრობის ტრადიციების გამოძახილი. მინიატიურების კოლორიტი მუქია, თავშეკავებული. თევდორე ძირითადად იყენებს ყავისფერს, შინდისფერს, მოყავისფროს, მოლურჯო-ლილისფერს, ნაკლებად — ოქროსფერს, კარმინს, ყვითელს, მწვანეს. თევდორე საუკუნის ერთადერთი ქართველი მხატვარ-მინიატიურისტია, რომლის სახელი ჩვენთვის ცნობილია.
იოკოჰამა

იოკოჰამა (იაპ.: ) — კანაგავას პრეფექტურის დედაქალაქია იაპონიაში. ის იაპონიის უდიდესი ქალაქია მოსახლეობის მიხედვით (ტოკიო პრეფექტურად ითვლება), იაპონიის უდიდესი პორტია და ასევე დიდი ტოკიოს რეგიონის კომერციული ცენტრია.

ისტორია
ქალაქი დაარსდა 1858 წელს (მანამდე ახლანდელი იოკოჰამის ტერიტორიაზე იყო 2 პატარა სოფელი - კანაგავა და იოკოჰამა). საუკუნის 70-იან წლებში იოკოჰამა იაპონიის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნავსადგური გახდა. 1923 წელს მიწისძვრისა და ხანძრის დროს ქალაქოს დიდი ნაწილი განადგურდა. 1945 წელს იოკოჰამა დაინგრა ამერიკის ავიაციის თავდასხმის შედეგად.

გეოგრაფია
თევდორე კველთელი

თევდორე კველთელი, წმიდა მოწამე თევდორე მღვდელი (გ. 1609) — სოფელ კველთის მღვდელი, საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი.

1609 წელს ქართლში ლაშქრობის დროს ოსმალთა და ყირიმელ თათართა ჯარმა გადაწვა მანგლისი და კველთა. კველთელი მღვდელი თევდორე მტრის ჯარისკაცებმა შეიპყრეს და მეფის ბანაკისკენ მეგზურობა უბრძანეს. თევდორემ ოსმალები სხვა, ქვენადრისის მიმართულებით გაიტყუა და დააშორა ცხირეთის ციხეს, სადაც ქართლის მეფე ლუარსაბ იმყოფებოდა. როდესაც ოსმალები მღვდლის საქციელს მიხვდნენ, თავი მოჰკვეთეს.

თევდორეს გმირობა გადმოცემულია იოსებ თბილელის პოემა „დიდმოურავიანში“, ბერი ეგნატაშვილის რედაქტორობით შედგენილ „ახალ ქართლის ცხოვრებასა“ და ვახუშტი ბატონიშვილის თხზულებაში (ვახუშტი კველთელ მღვდელს სახელის გარეშე იხსენიებს). პლატონ იოსელიანის ცნობით, თევდორე დაკრძალული ყოფილა ერთაწმინდის ტაძარში. თევდორე მღვდელი საქართველოს მართმადიდებელი ეკლესიის მიერ შერაცხულია წმინდანად. მისი ხსენების დღეა 8 (21) ივნისი.
თეოდორე თაფლაისძე

თეოდორე თაფლაისძე — ქართველი ხუროთმოძღვარი. საუკუნის დასაწყისში აუშენებია ერედვის წმ. გიორგის ტაძარი (ყოფილი ცხინვალის რაიონი). როგორც სამშენებლო წარწერა გვამცნობს, საძირკველი ჩაუყრია 906. ნაგებობა სამეკლესიიანი ბაზილიკაა. მიეკუთვნება შენობათა იმ ტიპს, რომელიც ადრინდელ ხანაში შეიქმნა და მხოლოდ საქართველოშია ცნობილი. შენობის მთლიანი კომპოზიცია, განსაკუთრებით შინაგანი სივრცის მხატვრული გადაწყვეტა, დამახასიათებელია იმ გარდამავალი საფეხურისათვის, რომელიც უშუალოდ წინ უსწრებს ფეოდალური ხანის ქართული ხუროთმოძღვრების მეორე აყვავების პერიოდს.
სიკოკუ

სიკოკუ ( „ოთხი პროვინცია“) — კუნძული იაპონიის არქიპელაგის სამხრეთ ნაწილში. მისი უძველესი სახელებია „იიო-ნო-ფუტანა-შიმა“ , „იიო-შიმა“ და „ფუტანა-შიმა“ . თანამედროვე სახელწოდება მიუთითებს ოთხ ძველ პროვინციაზე, რომელიც კუნძულს შეადგენდა: ავა, იიო, სანუკი და ტოსა.

სიკოკუს რეგიონი, შედგება რა სიკოკუსა და მიმდებარე მცირე კუნძულებისგან, ფარავს დაახლოებით 18 800 კმ² და ოთხი პრეფექტურისგან შედგება: ეჰიმე, კაგავა, კოტი და ტოკუსიმა. ის ჰონსიუს უკავშირდება ბორანითა და საჰაერო მიმოსვლით, 1988 წლიდან კი დიდი სეტოს ხიდების ქსელით. ხიდების კომპლექსის დასრულებამდე რეგიონი იზოლირებული იყო დანარჩენი იაპონიისგან და უფრო თავისუფალი მოძრაობა ჰონსიუსა და სიკოკუს შორის გარანტია უნდა ყოფილიყო ეკონომიკური განვითარების დაჩქარებისთვის, რომლის მატერიალიზაცია ჯერ ვერ მოხერხდა.

მთაგრეხილების სერია კუნძულს ვიწრო ჩრდილო სუბ-რეგიონად და სამხრეთ ნაწილად ჰყოფს. კუნძულის 4,5 მილიონი მოსახლის უმეტესობა ჩრდილო ნაწილში ცხოვრობს, და ასევე ერთის გარდა ყველა ქალაქიც ამავე რეგიონშია. მთა ისიძუტი (1982 მ) კუნძულის უმაღლესი მწვერვალია. ინდუსტრია საკმაოდ განვითარებულია და მოიცავს სპილენძის დამუშავებას ბაშის მაღაროებიდან. მიწა ინტენსიურადაა გამოყენებული. სამხრეთის ველები დათესილია ბრინჯით, რომელსაც ზამთარში ხორბლითა და წიწიბურით ანაცვლებენ. ჩრდილო ნაწილში მრავალი სახის ხილი მოჰყავთ, მათ შორის ციტრუსები, ხურმა, ატამი და ყურძენი. ხორბლის წარმოების დაწყების შემდეგ უდონი კაგავას პრეფექტურის (ყოფილი სანუკის პროვინცია) მოსახლეობის საკვების მნიშვნელოვანი ნაწილი გახდა ედოს პერიოდში.

სიკოკუს სამხრეთი რეგიონი მთაგორიანია და ამგვარად ნაკლებად დასახლებულია. ერთადერთი შედარებით დიდი დაბლობი კოჩის გავაკებაა, სადაც პრეფექტურის დედაქალაქი მდებარეობს. რეგიონის რბილმა ზამთარმა განაპირობა სასათბურე მეურნეობის განვითარება. რბილი ჰავის გამო შესაძლებელია ბრინჯის ორი მოსავლის მოყვანა წელიწადში. ტყის მასიური საფარის წყალობით ასევე განვითარდა ქაღალდის წარმოება და ჰიდროელექტრო სადგურები.

სიკოკუ ასევე ცნობილია 88-ტაძრის პილგრიმობით, რომელიც მოძღვარ კუკაის უკავშირდება.
ჰოკაიდო

}
| მდებარეობა =
| კუნძულთა რაოდენობა =
| მთავარი კუნძული =
| ფართობი_კმ2 = 83 453,57
| სია =
| სიგრძე_კმ =
| სიგანე_კმ =
| სანაპიროზოლი_კმ =
| უმაღლესი მთა = მთა ასაჰი
| სიმაღლე_მ = 2290
| ქვეყნის სახელი =
| ქვეყანა =
ჰოკაიდო ( , „ჩრდილოეთის ზღვის წრებრუნვა“; 1868-მდე იესო, ეძო, მაცმაი) — კუნძული იაპონიის ჩრდილოეთ ნაწილში. სიდიდით მეორე კუნძული და უდიდესი პრეფექტურაა იპონიაში. ფართობი 83 400 კმ². კუნძულს ჰონსიუსგან ცუგარუს სრუტე ჰყოფს, თუმცა ჰონსიუსთან იგი წყალქვეშა გვირაბით არის დაკავშირებული. ჰოკაიდოს უდიდესი ქალაქი და პრეფექტურის დედაქალაქია საპორო. დასავლეთით ესაზღვრება იაპონიის ზღვა, ჩრდილოეთთ ოხოტის ზღვა, სამხრეთ-აღმოსავლეთით წყნარი ოკეანე. რელიეფი უმთავრესად საშუალო- და დაბალმთიანია. კუნძულზეა იაპონიის უკიდურესი აღმოსავლეთი წერტილი ნოსაპუს კონცხი. ჰოკაიდოს ქედებია: ჰიდაკა, ტოკატი ფა სხვა. სიმაღლე 2290 მ-მდე (მთა ასაჰი). არის მოქმედი ვულკანები. ხშირია მიწისძვრა. არის ქვანახშირის, რკინის მადნის, გოგირდის საბადოები. ჰავა ზომიერი, ოკეანური, მუსონურია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა –3 °-დან –11 °-მდეა, ივლისის 17-21 °. ნალექები 800-1500 მმ წელიწადში. დიდი მდინარეებია: ისიკარი, ტესიო, ტოკატი. ტბებიდან აღსანიშნავია სარომა. მდიდარია ჰიდროენერგიით. ტერიტორიის დიდი ნაწილი ტყით არის შმეოსილი. გვხვდება ნაძვნარ-სოჭნარი და ფართოფოთლოვანი ტყეები. დაბლობებზე მდელო და ჭაობებია. მრავლადაა ეროვნული პარკები.

ჰოკაიდოზე გაშენებულია ქალაქები: საპორო, ჰაკოდატე.
საპორო

საპორო — იაპონიის სიდიდით მეხუთე ქალაქი და ჰოკაიდოს პრეფექტურის დედაქალაქი.

1972 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშები საპოროში ჩატარდა. ის 3 თებერვალს გაიხსნა და იყო პირველი ზამთრის ოლიმპიადა, რომელიც აზიის ქვეყანაში ჩატარდა. საპორო ასევე მასპინძლობს ყოველწლიურ თოვლის ფესტივალს, რომელიც ასევე თებერვალში ტარდება, და განთქმულია ყინულის სკულპტურების კონკურსით.

იაპონიაში საპორო განთქმულია, როგორც ლუდი საპოროსა და მისოთი გაჯერებული მაკარონის ბულიონი "რამენის" სამშობლო. ქალაქის გასართობი უბანი სასაკინო იაპონიაში უდიდესი და ყველაზე განთქმულია.

ისტორია
ქალაქის ადგილას ადრე აინუს ადგილობრივი ტომები სახლობდნენ სოფელში "საცუპორო". 1869 წელს ჰოკაიდოს განვითარების დეპარტამენტმა (კაიტაკუში) ეს ადგილი აირჩია პროვინციის დედაქალაქის ასაშენებლად. 1922 წლის 1 აგვისტოს საპორო ქალაქად გამოიცხადეს, რაც 1972 წელს სამთავრობო უწყებით ოფიციალურად დადასტურდა. ამჟამად ქალაქს ახალი ჩიტოზის აეროპორტი (იაპონიაში უდიდესი) ემსახურება.
შანხაი

შანხაი (ჩინ.: , ) — ჩინეთის უდიდესი ქალაქი. შანხაი ქვეყნის უმნიშვნელოვანესი კულტურული, კომერციული, ფინანსური, ინდუსტრიული და საკომუნიკაციო ცენტრია. მდებარეობს მდინარე იანძის დელტაში. აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვიდან 50 კმ. შანხაი ჩინეთის ერთ-ერთი მუნიციპალიტეტია, რომელსაც პროვინციის დონის სტატუსი აქვს. შანხაიში მდებარეობს ასევე მსოფლიოს ყველაზე დატვირთული საზღვაო პორტი სინგაპურისა და როტერდამის შემდეგ. არის საავტომობილო და სარკინიგზო გზების კვანძი, განვითარებულია მრეწველობა. მოქმედებს განათლების და კულტურის დაწესებულებები. შემორჩენილია - საუკუნეების არქიტექტურული ძეგლები.

თავდაპირველად ერთი მიყრუებული მეთევზეთა სოფელი, შანხაი ჩინეთის უმნიშვნელოვანესი ქალაქი გახდა მე-20 საუკუნის დასაწყისში. ეს იყო ჩინეთის პოპულარული კულტურის, ინტელექტუალური გაცვლისა და პოლიტიკური ინტრიგების ცენტრი. 1949 წლის შემდეგ ქალაქის ცხოვრების რიტმი შენელდა მთავრობის მიერ შემოღებული მძიმე გადასახადების გამო. 1992 წლიდან შანხაიმ სწრაფი განვითარება დაიწყო და მალევე გაასწრო შენჟენსა და გუანჯჟოუს და გახდა ჩინეთის ეკონომიკური ზრდის ფორპოსტი.

სახელწოდება
ორი იეროგლიფი ქალაქის სახელწოდებაში (მარცხნივ) ნიშნავს „ზღვა-ზე“. ადგილობრივად ის წარმოითქმის როგორც ზონ-ჰე /̃.'/. ქალაქის სახელწოდების ყველაზე ადრეული წყარო სონის დინასტიიდან მოდის (მე-11 საუკუნე), რომელიც მდინარის პირას მდებარე სავაჭრო ქალაქს ერქვა. სახელის მნიშვნელობა დღემდე ისტორიკოსთა შორის კამათის საგანია, თუმცა ზოგიერთ წყაროზე დაყრდნობით ის უნდა ნიშნავდეს „ზღვის ზემო მისაღწევს“ . თუმცა მანდარინის ენაზე ის უნდა ნიშნავდეს „ზღვაზე გასვლას“, რაც უფრო მისაღებია ქალაქის საზღვაო პორტის მდებარეობისთვის.

ქალაქს მრავალი მეტსახელი ჰქონია წარსულში, მათ შორის „აღმოსავლეთის პარიზი“, „აღმოსავლეთის დედოფალი“, „აღმოსავლეთის მარგალიტი“, და „აზიის ბოზიც“ კი (ეს უკანასკნელი 1920-30-იანი წლების კორუფციის, ნარკოტიკებისა და პროსტიტუციის მოზღვავების შედეგი იყო).

ისტორია
წარმოიშვა მეთევზეთა დასახლება ხუტუს ადგილას. ქალაქის ფორმირებამდე შანხაის სონიანის პროვინციის ნაწილი იყო, სუჟუს პრეფექტურის დაქვემდებარებაში. სონგის დინასტიის (960-1279) პერიოდიდან შანხაი თანდათან უფრო საქმიანი სავაჭრო პორტი გახდა. სუაკუნიდან ვაჭრობა-ხელოსნობის ცენტრი იყო. ქალაქის კედელი 1553 წელს აშენდა, რაც დღეს ქალაქის დაფუძნების თარიღად მიიჩნევა.

მე-19 საუკუნემდე შანხაი, ჩინეთის სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქებისგან განსხვავებით, რაიმე განსაკუთრებულ როლს არ ასრულებდა. შანხაის როლი რადიკალურად შეიცვალა მე-19 საუკუნეში, როცა მისმა სტრატეგიულმა მდებარეობამ ის დასავლეთთან ვაჭრობისთვის იდეალური ადგილი გახადა. ადრეული მე-19 საუკუნის პირველი ოპიუმის ომის დროს ბრიტანეთის ჯარებს შანხაი მცირე ხნით ოკუპირებული ჰქონდათ. ომი 1842 წელს დასრულდა ნანკინის ზავით, რის შედეგადაც ზავის ქვეშ მოქცეული პორტები, შანხაის ჩათვლით, საერთაშორისო ვაჭრობისთვის თავისუფალი გახდა. 1843 წელს გაჩნდა ბრიტანული, ხოლო 1848 წელს ამერიკული დასახლება. 1849 წელს გაიხსნა ფრანგული კონცესია. 1854 წლიდან 1937 წლამდე შანხაის საბაჟოს განაგებდნენ აშშ, გაერთიანებული სამეფო და საფრანგეთი. საუკუნის მეორე ნახევარში შანხაი ჩამოყალიბდა სავაჭრო-სამრეწველო ცენტრად და კოლონიალისტური სახელმწიფოების დასაყრდენად ჩინეთში. 1937-1945 წლებში ოკუპირებული იყო იაპონიის მიერ.

გალერეა
ასტორ პიაცოლა

ასტორ პიაცოლა (დ. 11 მარტი, 1921, მარ-დელ-პლატა — გ. 4 ივლისი, 1992, ბუენოს-აირესი) — საყოველთაოდ აღიარებული როგორც გვიანდელი მეოცე საუკუნის ტანგოს უმნიშვნელოვანესი არგენტინელი კომპოზიტორი. ბანდონეონზე დაკვრის პარალელურად მისმა კომპოზიციებმა რევოლუცია მოახდინა ტრადიციულ ტანგოში თანამედროვე სტილის შემოღებით — ჯაზისა და კლასიკური მუსიკის ელემენტების ტანგოში შერწყმით ჩაისახა სტილი, რომელსაც ნუევო ტანგო შეარქვეს. მის მშობლიურ არგენტინაში ცნობილია, როგორც „ “ („დიდი ასტორი“).