iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო

საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო — საქართველოს სამინისტრო, რომელიც მინდობილ სფეროში ასრულებს კანონით განსაზღვრულ ან მთავრობისა და პრემიერ-მინისტრის მიერ დაკისრებულ ამოცანებს. წლების განმავლობაში სამინისტრო განიცდიდა სხვა სამინისტროებთან გაერთიანებას ან განცალკევებას. ამ სახელწოდებით სამინისტრო ფუნქციონირებდა 2021 წლის 19 მარტიდან 2024 წლის 1 იანვრამდე.

ისტორია
2004–2010 წლებში — საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტრო;
2010–2018 წლებში — საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტრო;
2018–2021 წლებში — განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო
2021 წლის 19 მარტიდან — საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტრო. სამინისტროს ხელმძღვანელად თეა წულუკიანი დაინიშნა.
2024 წლის 1 იანვრიდან — საქართველოს კულტურისა და სპორტის სამინისტრო. ახალგაზრდობის მიმართულება გადაეცა განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს.

მინისტრები
თეა წულუკიანი, 22 მარტი, 2021 – 1 იანვარი, 2024
Macrolepiota mastoidea

— წეროსწვივას გვარის სოკო ქამასებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, აზიას, ჩრდილოთ და სამხრეთ ამერიკას, ავსტრალიასა და ჩრდილოეთ აფრიკას.

კარგი ხარისხის საჭმელი სოკოა. იზრდება ნიადაგზე, ველობებზე, ტყისპირებში, საძოვრებზე და სხვა ღია ბალახიან ტერიტორიებზე, ზაფხულიდან შემოდგომამდე. იგი მეტად წააგავს მისივე გვარის წარმომადგენლებს — თეთრ წეროსწვივასა და წეროსწვივას.

სოკო პირველად აღწერა შვედმა მიკოლოგმა ელიას მაგნუს ფრისმა 1821 წელს როგორც . მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა გერმანელმა მიკოლოგმა როლფ ზინგერმა 1951 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ქუდის — დიამეტრი 7-12 სმ, თხელხორციანი, დასაწყისში ზარისებრია, შემდგომში ფართოკონუსისებური, ნახევრადგაშლილი, ქოლგისებრამდე. ცენტრში დიდი ზომის, მკვეთრად გამოხატული ბორცვაკით. კიდეები თხელი, შეკეცილი, მოგვიანებით ხშირად ტალღისებური. ფერი — თეთრი, ცენტრში უფრო მუქია, ასაკთან ერთად ზედაპირი იბზარება და წარმოიქმნება ღია ყავისფერო ქერცლები.

რბილობი — მკვრივი, თეთრი, გაჭრისას ფერს არ იცვლის. სასიამოვნო სუნითა და თხილის რბილი გემოთი.

ფეხის სიგრძე — 7-16 სმ, სისქე — 1,5 სმ-მდე, ძალზედ მოხდენილია, ძირში ოდნავ გასქელებული. ზოგჯერ ოდნავ მოხრილი. ზედაპირი ყავისფერ-თეთრი, დაფარულია წვრილი მოყვითალო ან მოყავისფრო ქერცლებით.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები თავისუფალი, თეთრი, შემდგომში კრემისფერი, ხშირი, მეტად რბილი, თანაბარი კიდეებით.

სოკოს საბურველი: ფეხზე საყელო თავდაპირველად მაღალზეა განლაგებული, ზემოთ მოთეთროა, ქვემოთ — ღია ყავისფერი, ოდნავ ფოჩიანი, განიერი, ფეხის მიმართ მოძრავი, ვოლვის გარეშე.

სპორების მტვერი — თეთრი. სპორები — უფერული, გლუვი ელიფსისებრი, 12-16×8-9,5 მკმ, პსევდოამილოიდური, მეტაქრომატული. ფირფიტების ტრამა სწორი. ბაზიდიუმი — გურზისებრი, ოთხსპორიანი, 35-40×8-10 მკმ, სტერიგმების სიგრძე — 3,5-4 მკმ. ჰეილოცისტიდები — ბოთლისებრი ან თითისტარისებრი, თხელკედლიანი, უფერული, 30-40×12-15 მკმ.

კვებითი ღირებულება
კარგი ხარისხის საჭმელ სოკოდ ითვლება. ფასობს ისევე როგორც მისი გვარის წარმომადგენელი წეროსწვივა. იხმარება ახალი, დაკონსერვებული და გამშრალი.

მსგავსი სახეობები
ეკოლოგია და გავრცელება
საპროტროფია. იზრდება ნიადაგზე, ველობებზე, ტყისპირებში, საძოვრებზე და სხვა ღია ბალახიან ტერიტორიებზე, ხშირად მუხიან, წიფლიან და ფიჭვიან ტყეებში, ერთეულებად ან ჯგუფებად.

გავრცელებულია ევროპაში ბრიტანეთის კუნძულებიდან რუსეთის ევროპულ ტერიტორიამდე (საფრანგეთისა და სკანდინავიის ნახევარკუნძულის გარდა), აზიაში (სამხრეთი კავკასია, აღმოსავლეთი ციმბირი, პრიმორიეს მხარე), ჩრდილოეთ ამერიკაში, (აშშ, მექსიკა), სამხრეთ ამერიკაში, (ბრაზილია), ავსტრალიასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში (ალჟირი, მაროკო).

სეზონი: — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

გალერეა
კოსოვოს ეროვნული ბალეტი

კოსოვოს ეროვნული ბალეტი (ალბ. ) —კოსოვოს საბალეტო კოლექტივი, ჩამოყალიბდა 1972 წელს. აღსანიშნავია მისი ორი თაობა: პირველში შედიან კოლექტივის დამფუძნებლები, რომლებიც დასთან ერთად გამოდიოდნენ მის იძულებით დაშლამდე. მეორე თაობა (რომელსაც ახალს უწოდებენ) მოცეკვავეთა ჯგუფია, რომლის წევრებიც სწავლობდნენ აჰმეთ ბრაჰიმაჯის ხელმძღვანელობით და აღადგინეს ბალეტი იუგოსლავიის ომების შემდეგ.

პირველი თაობა
კოსოვოს ეროვნული ბალეტის პირველი თაობის ბალეტის მოცეკვავეები სწავლობდნენ სკოპიეს საშუალო საბალეტო სკოლაში ტატიანა პეტკოვსკას ხელმძღვანელობით. საბალეტო სკოლის დამთავრების შემდეგ, 25 მოცეკვავე დაბრუნდა პრიშტინაში, სადაც კოსოვოს ეროვნული თეატრის შემადგენლობაში ოფიციალურად ჩამოაყალიბეს  კოსოვოს პირველი საბალეტო დასი, რომელმაც გასტროლები მოაწყო იუგოსლავიის მთელ ტერიტორიაზე, გამოვიდა ლუბლიანას საბალეტო ბიენალეზე და დუბროვნიკის საზაფხულო თამაშებზე. დასი იძულებით დაიშალა 1991 წელს კოსოვოში მიმდინარე ძალადობისა და იუგოსლავიის ომების დროს ეთნიკური წმენდის საფრთხის გამო.

მეორე თაობა
2001 წელს, იუგოსლავიის ომების დასრულებისთანავე, აჰმეთ ბრაჰიმაჯიმ გადაწყვიტა აღედგინა საბალეტო კოლექტივი. თავისი გეგმის განხორციელების ფარგლებში, მან დააარსა უმაღლესი საბალეტო სკოლა პრენკ იაკოვასთან, საშუალო მუსიკალურ სკოლათან თანამშრომლობით და დაიწყო ახალგაზრდების მიღება. ამ სკოლის პირველი კურსდამთავრებულები, (2006 წლის გამოშვება) ახლა კოსოვოს ეროვნული ბალეტის დასის ბირთვს წარმოადგენენ და ცნობილები არიან, როგორც მეორე ან ახალი თაობა.

დასი აქტიურად თანამშრომლობს ალბანელ ქორეოგრაფთან გერგემ პრევაზთან. დადგა ქორეოგრაფის  ოთხი  თანამედროვე  საცეკვაო პიესა: "გადასასვლელი “ (ალბ. ), „არ მესმის გონგის ხმა“  (ალბ. ' ), «კონტრასტი» (ალბ. ) და  «პერფორმანსი» (ალბ. ). კოლექტივი ასევე მუშაობს ელტონ ცეფასთან კლასიკურ საბალეტო სპექტაკლებზე. მისი ხელმძღვანელობით დასი ასრულებდა ნაწყვეტებს „დონ კიხოტიდან“, „კორსარიდან“, „გედების ტბიდან“ და „ჟიზელიდან“.წარმატებული თანამშრომლობის ისტორიამ ბულგარელ პრიმა-ბალერინა სილვია ტომოვასთან საფუძველი ჩაუყარა სრულფასოვანი კლასიკური ბალეტების, მათ შორის პეტრე ჩაიკოვსკის "მძინარე მზეთუნახავის" დადგმას.
მატიას კასე

მატიას კასე (დ. 19 თებერვალი, 1997) — ბელგიელი ძიუდოისტი. ასპარეზობს -81კგ წონით კატეგორიაში. 2019 წელს მოიპოვა ვერცხლის მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე. ამავე წელს მოიგო ევროპული თამაშები. 2020 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ევროპის ჩემპიონატზე, ხოლო 2021 წლის ევროპის ჩემპიონატის ფინალში დამარცხდა ვედათ ალბაირაქთან.

რესურები ინტერნეტში
მუღრისი

მუღრისი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ოქონის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს ზღვის დონიდან 800 მეტრზე, მუნიციპალურ ცენტრ ავნევიდან 13 კმ, დაბა ყორნისიდან 1 კმ. „ცნობის ფურცელის“ 1900 წლის 27 ოქტომბრის ნომერში მოხსენიებულია როგორც მუღნისი.

ისტორია
„მატიანე ქართლისაის“ ცნობით, როდესაც საქართველოს გაერთიანებისათვის მერძოლი ბაგრატ ქართლის დაშლილი საქმეების მოსაგვარებლად გამოვიდა ტაო-კლარჯეთიდან, პირველად დადგა თიღვას, მის წინააღმდეგ მებრძოლი ქართლის თავად-აზნაურები მუღრისში გამაგრდნენ და ბრძოლაც აქვე გაიმართა, სადაც ბაგრატმა გაიმარჯვა. მატიანეს მიხედვით სოფელს ეწოდება მოღრისი.

შიდა ქართლის 1955 წლის დაზვერვითმა ექსპედიციამ მუღრისში მიაკვლია გვიანი ბრინჯაოს ხანის სამოსახლო გორას.

მოსახლეობა
საბჭოთა პერიოდში 1959 წლის საკავშირო აღწერის შემდეგ აღარ იხსენიებოდა. შემდგომში მუღრისისა და ტყისუბნის (ზნაურყაუს) ნაცვლად იხსენიებოდა ახალსოფელი.
პარლამენტის სახლი (მალტა)

პარლამენტის სახლი — მალტის პარლამენტის შენობა, რომელიც მდებარეობს ვალეტაში, მალტა. შენობის შენება მიმდინარეობდა 2011 – დან 2015 წლამდე, რენცო პიანოს მიერ, ქალაქის კარიბჭის პროექტის ფარგლებში, რომელიც ასევე მოიცავდა ახალი ქალაქის კარიბჭის მშენებლობას და სამეფო ოპერის ნანგრევების ღია თეატრად გადაკეთებას. პარლამენტის სახლის მშენებლობამ მნიშვნელოვანი დაპირისპირება გამოიწვია, ძირითადად შენობის თანამედროვე დიზაინისა და მშენებლობის ღირებულების გამო, რომელიც შეადგენდა დაახლოებით 90 მილიონ ევროს. 1921-1976 წლებში პარლამენტი მდებარეობდა დიდოსტატის სასახლეში, რომელიც ასევე ვალეტაში მდებარეობს.

მდებარეობა
პარლამენტის სახლი მდებარეობს რესპუბლიკის ქუჩაზე, ვალეტას შესასვლელში. შენობა მდებარეობს სენტ ჯეიმზ კავალიესთან და სამეფო ოპერის ნანგრევების მახლობლად, ასევე - სა და - ს მოპირდაპირედ. მეორე მსოფლიო ომის დროს ეს ტერიტორია დაბომბეს, ხოლო სადგური და მიმდებარე შენობები დაანგრიეს 1960-იან წლებში, ვალეტაში შესასვლელის განახლების პროექტის ფარგლებში. ტერიტორიას შემდეგ თავისუფლების მოედანი დაერქვა, რომელიც გარშემორტყმული იყო სავაჭრო არკადებით. მოედანი თავდაპირველად საკმაოდ სადა იყო და მას ხშირად იყენებდნენ ავტოსადგომად. მიუხედავად იმისა, რომ მოედნის უმეტესი ნაწილი აშენებულია, მისი ნაწილი ჯერ კიდევ ოფიციალურად თავისუფლების მოედანია და ახლა მართკუთხა ფორმა აქვს. მოედანი ახლა ფარავს ტერიტორიას პალაცო ფერერიას კუთხიდან პარლამენტამდე.

დიზაინი და მშენებლობა
პარლამენტის სახლის შენობა იყო ქალაქის კარიბჭის პროექტის ნაწილი, რომელიც მიზნად ისახავდა ვალეტას შესასვლელის განახლებას. პროექტი მოიცავდა ქალაქის კარიბჭის და თავისუფლების მოედნის არკადის დანგრევას, ასევე პარლამენტის სახლის მშენებლობას. გარდა ამისა, სამეფო ოპერის თეატრის ნანგრევები გადაკეთდა ღია თეატრად, რომელიც ცნობილია როგორც -ს სახელით. ქალაქის კარიბჭის პროექტი შექმნა იტალიელმა არქიტექტორმა რენცო პიანომ, ხოლო მშენებლობის დაწყების ბრძანება გამოიცა 2009 წლის 27 ივნისს. გრანდ ჰარბორის რეგენერაციის კორპორაციამ პიანოს 6,6 მილიონი ევრო გადაუხადა პროექტზე მუშაობისთვის.

თავისუფლების მოედნის არკადების დანგრევა 2010 წლის ოქტომბერში დაიწყო. 2011 წლის დასაწყისში თავდაპირველი გეგმა შეიცვალა კიბის გადაადგილებით, ერთ-ერთი ბლოკის გაფართოებით და ფასადზე გისოსების დიზაინის ცვლილებით. მშენებლობა დაიწყო იმავე წელს, და კონსტრუქციის ფოლადის ჩარჩო დასრულდა 2012 წლის დასაწყისისთვის. სამშენებლო ობიექტზე ყოველდღე 120-დან 150-მდე მუშა მუშაობდა, და მისი მშენებლობა 90 მილიონ ევროზე მეტი დაჯდა.

პარლამენტის სახლი ოფიციალურად გახსნა პრეზიდენტმა მარი ლუიზა კოლეირო პრეკამ 2015 წლის 4 მაისს. პარლამენტის წევრები და სხვა სტუმრები შეიკრიბნენ დიდ პალატასთან დიდოსტატის სასახლეში და პოლიციის ძალების თანხლებით გაემართნენ ახალი შენობისკენ. კოლეირო პრეკამ პარლამენტის სახლის ინაუგურაციას "მალტას საპარლამენტო ისტორიაში გადამწყვეტი ეტაპი" უწოდა. პირველი სხდომა იმავე დღეს გაიმართა. 2015 წლის 1 აგვისტოს, პიანო პირველად იმყოფებოდა პარლამენტის სახლში ინაუგურაციის შემდეგ.
ზურაბ რთველიაშვილი

ზურაბ (ზურა) რთველიაშვილი (დ. 16 ოქტომბერი, 1967, ქ. ყარაღანდა, ყაზახეთის სსრ, — გ. 20 აპრილი, 2021, თბილისი) — ქართველი პოეტი, მულტიმედია არტისტი და აქტივისტი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის ივ. ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამართლის ფაკულტეტი. 1987-1990 წლებში მონაწილეობდა ეროვნულ მოძრაობაში. 1990-იან წლებში გამოდიოდა პოეტური პერფორმანსებით დავით ჩიხლაძესთან, შოთა იათაშვილსა და სხვებთან ერთად. მონაწილეობდა 2003 წელს ვარდების რევოლუციის პერიოდის საპროტესტო გამოსვლებში. 2005 წლიდან გამოდიოდა ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის მთავრობის კრიტიკით. იყო არასამთავრობო ორგანიზაცია ​„თანასწორობის ინსტიტუტის“ ერთ-ერთი ლიდერი. 2010–2020 წლებში პოლიტიკური დევნილის სტატუსით ცხოვრობდა შვედეთში. გამოქვეყნებული ჰქონდა რამდენიმე პოეტური კრებული; მონაწილეობდა პოეტურ პერფორმანსებში საქართველოსა და ევროპის ქვეყნებში. მისი ლექსები თარგმნილია ინგლისურ, გერმანულ, ფრანგულ, ნორვეგიულ, ჰოლანდიურ, უკრაინულ, რუსულ, ირანულ, აზერბაიჯანულ და ბენგალურ ენებზე. რამდენიმე როლი შეასრულა სხვადასხვა ფილმში, მ. შ. მთავარი როლი გერმანელი რეჟისორის ჯულიან რადლმაიერის მხატვრულ ფილმებში „მოლანდება ევროპაში“ (2011) და „ბიურგერული ძაღლის თვითკრიტიკა“ (2017). შვედეთში ცხოვრების პერიოდში რთველიაშვილი თანამშრომლობდა სტოკჰოლმის ავანგარდულ თეატრთან , სადაც დაიდგა მისი ექსპერიმენტული სპექტაკლი . 2018 წელს მისმა პოეტურმა კრებულმა „პოეზიის დიქტატურა“ პრემია „საბა“ მიიღო წლის საუკეთესო პოეტური კრებულისათვის. გარდაიცვალა 2021 წლის 20 აპრილს ავადმყოფობის შედეგად.

წიგნები
ირექცია, 1997
აპოკრიფი, 2001
ანარქი, 2005
პოეზიის დიქტატურა, თბ. გამომცემლობა ინტელექტი, 2017, 978-9941-470-66-0

კინო
მოლანდება ევროპაში, რეჟისორი ჯულიან რადლმაიერი, 2011
ბიურგერული ძაღლის თვითკრიტიკა, რეჟისორი ჯულიან რადლმაიერი, 2017

პრემიები და ჯილდოები
ლიტერატურული პრემია „საბა“ 2018 წელს წიგნისათვის „პოეზიის დიქტატურა“
ვიმინაციუმი

ვიმინაციუმი — ძირითადი ქალაქი (პროვინციული დედაქალაქი) და სამხედრო ბანაკი რომის იმპერიის რეგიონ მეზიაში (დღესდღეობით სერბეთის ნაწილი). ის ასევე იყო მეზია სუპერიორის დედაქალაქი

ობიექტი მდებარეობს აღმოსავლეთ სერბეთის თანამედროვე ქალაქ კოსტოლაციდან 12 კილომეტრის დაშორებით. ქალაქი პირველ საუკუნეში დაარსდა და ნავარაუდევია, რომ ერთ დროს ვიმინაციუმს 400 000 მცხოვრები ჰყავდა. ამავე პერიოდში ის ბალკანეთის ერთ-ერთი უდიდესი ქალაქი იყო. ვიმინაციუმი განადგურდა ჰუნების მიერ საუკუნეში, მაგრამ მოგვიანებით აღადგინა იუსტინიანე -მა. საუკუნეში სლავების მიგრაციის შედეგად ქალაქი მთლიანად განადგურდა. დღეს არქეოლოგიურ ობიექტს დაახლოებით 450 ჰექტარი უჭირავს.

ისტორია
რომის იმპერიის მეზია სუპერიორის დედაქალაქის, ვიმინაციუმის ნანგრევები განლაგებულია სოფლებ სტარი კოსტოლაცსა და დრმნოს შორის, ქალაქ კოსტოლაციდან 12 კილომეტრში, და სერბეთის დედაქალაქ ბელგრადიდან დაახლოებით 140 კილომეტრში. ვიმინაციუმი რომის იმპერიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანეს ქალაქსა და სამხედრო ბანაკს წარმოადგენდა - საუკუნეებში. მას განსაკუთრებული სტრატეგიული მნიშვნელობა ჰქონდა, ის რომის იმპერიის ჩრდილოეთ საზღვარს წარმოადგენდა, ასევე კომუნიკაციურ და კომერციულ ცენტრს. ადგილმდებარეობის, სახმელეთო და სამდინარო გზების გამო, ვიმინაციუმი დასავლეთისა და აღმოსავლეთის კულტურების შეხვედრის ადგილს წარმოადგენდა.

ლეგიონი შეიძლება აქ უკვე განლაგებულიყო ჯერ კიდევ ავგუსტუსის (ძვ. წ. 27 -ახ. წ. 14) პერიოდში. ახალი წელთაღრიცხვით 33/34 წლებში აშენდა გზა, რომელიც ვიმინაციუმსა და რატარიას აკავშირებდა. კლავდიუსმა (41-54) დაიცვა ვიმინაციუმი, ოესკუსი და ნოვაე.

პირველი ოფიციალურად დადასტურებული ლეგიონი იყო კლავდიუსის ლეგიონი , რომლებიც დალმაციიდან 52 წელს გადავიდნენ.

ვიმინაციუმში რომის ლეგიონი განლაგდა დასახლებულ პუნქტთან ახლოს, რის გამოც სამხედრო ბანაკი და დასახლება გაერთიანდა. 117 წელს ადრიანეს დროს ვიმინაციუმმა მიიღო ქალაქის სტატუსი. ბანაკში 6000 ჯარისკაცი იყო განლაგებული, მიმდებარედ კი 30 000-40 000 ადამიანი ცხოვრობდა. საუკუნის პირველ ნახევარში ქალაქი განვითარების ახალ საფეხურზე იყო, რასაც მოწმობს ის ფაქტი, რომ ამ დროს ვიმინაციუმმა შეიძინა რომაული კოლონიის სტატუსი და ადგილობრივი მონტენების ცირკულირების უფლება. სწორედ ვიმინაციუმში 196 წელს ლუციუს სეპტიმიუს სევერუსმა თავისი ვაჟი კარაკალა „კეისრად“ გამოაცხადა.

მოსახლეობა
ნავარაუდევია, რომ ქალაქს არსებობის პიკში 400 000 მცხოვრები ჰყავდა.

მიკიჩმა ასევე აღნიშნა, რომ ძვლებზე დაკვირვების საფუძველზე მიხვდა, რომ სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა ვიმინაციუმში იყო 35 წელი, ხოლო საშუალო სიმაღლე იყო 165 სმ მამაკაცებში და 155 სმ ქალებში.
დასახლებათა გეოგრაფია

დასახლებათა გეოგრაფია — საზოგადოებრივი გეოგრაფიის ქვედარგი, რომელიც შეისწავლის განსხვავებული ტაქსონომიური რანგის ტერიტორიების მოსახლეობის განსახლებას, როგორც პირველადი ერთეულების (დასახლებული პუნქტებისა და ცალკეული დასახლებული წერტილები), ისე დასახლებათა გარკვეულ ტერიტორიულ ერთობლიობათა (დასახლებული ადგილების ქსელები და სისტემები) მიხედვით. დიდი ყურადღება ექცევა დასახლებათა ტიპოლოგიას, მათი განვითარების გეოგრაფიულ თავისებურებებს, განსახლების ჯგუფური ფორმების შესწავლას, ცალკეული ქვეყნებისა და რაიონების დასახლებათა ერთობლიობის სისტემურ-სტრუქტურულ განხილვას. დასახლებათა გეოგრაფია ტრადიციულად კულტურის გეოგრაფიას მიეკუთვნება და იყოფა ქალაქებისა და სასოფლო დასახლებათა გეოგრაფიად. ამრიგად, დასახლებები უმეტესწილად განიხილება როგორც კულტურული ლანდშაფტის ელემენტები, რომელიც დროთა განმავლობაში ვითარდებოდა. ავსტრალიის, ევროპისა და ინდოეთის გარდა, ტერმინი იშვიათად გამოიყენება ინგლისურენოვან გეოგრაფიაში. ერთ-ერთი ბოლო წიგნი დასახლებათა გეოგრაფიის შესახებ „ “-მა 1990-იან წლებში გამოსცა. თუმცა, დასახლებათა გეოგრაფია ტრადიციული და აქტუალური მიმართულებაა მრავალ ქვეყანაში.
მაჰამატ დები იტნო

მაჰამატ დები იტნო (; დ. 1 იანვარი, 1984, ჩადი) — ჩადის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. გარდამავალი სამხედრო საბჭოს თავმჯდომარე. ჩრდილოეთ მალიში ჩადის ინტერვენციის დროს იყო შეიარაღებული ძალების მეთაურის მოადგილე. ჩადის პრეზიდენტის, იდრის დების ვაჟი. 2021 წლის 20 აპრილს მამამისის, იდრის დების, გარდაცვალების შემდეგ გახდა გარდამავალი სამხედრო საბჭოს თავმჯდომარე, დაშალა ჩადის პარლამენტი და ქვეყანას სათავეში ჩაუდგა მომავალი 18 თვის განმავლობაში.
Nouvelle Vague

— ფრანგული ქავერ-ბენდი, რომელსაც ხელმძღვანელობენ მუსიკოსები: ოლივერ ლიბო და მარკ კოლინი, ხოლო მისი მუდმივად ცვალებადი ვოკალისტების უმრავლესობას სხვადასხვა ქალი მომღერლები შეადგენენ. ბენდის სახელი ფრანგულ ენაზე ნიშნავს „ახალ ტალღას“ და მიემართება 1960-იანი წლების ფრანგული ახალი ტალღის კინომიმდინარეობასა და 1970-იანი და 1980-იანი წლების ახალი ტალღის მუსიკალურ მიმდინარეობას, რომლის სიმღერების ქავერ ვერსიებსაც ჯგუფი ხშირად ასრულებს. მათი სახელი აგრეთვე მიემართება ბოსა-ნოვას (პორტუგალიურად „ახალი ტალღა“), რომლის სტილსაც ხშირად იყენებენ არანჟირებისათვის.
Antiquity (ჟურნალი)

„“ — ბრიტანული აკადემიური ჟურნალი, რომელიც ეძღვნება არქეოლოგიას. იგი წელიწადში ექვს გამოცემას აქვეყნებს, რომელიც მოიცავს თემებს მსოფლიოს ყველა ისტორიული პერიოდის შესახებ. მისი ამჟამინდელი რედაქტორია რობერტ ვიტჩერი, დარემის უნივერსიტეტის არქეოლოგიის ასოცირებული პროფესორი. 2015 წლიდან ჟურნალს აქვეყნებს კემბრიჯის უნივერსიტეტის გამომცემლობა.

„“ დააარსა ბრიტანელმა არქეოლოგმა ო. გ. ს. კროუფორდმა 1927 წელს. ჟურნალის მფლობელობაშია რეგისტრირებული საქველმოქმედო ორგანიზაცია . ამჟამინდელი მზრუნველები არიან გრემი ბარკერი, ემი ბოგარდი, რობინ კონინგემი, ბარი კუნლიფი, რობერტა გილქრისტი, კრის გოსდენი, ენტონი ჰარდინგი, პოლ მელარსი, მარტინ მილეტი, ნიკი მილნერი, სტეფანი მოზერი და კამერონ პეტრი.

რედაქტორების სია
ო. გ. ს. კროუფორდი (1927–1957)
გლინ დანიელი (1958–1986)
კრისტოფერ ჩიპინდალი (1987–1997)
ქეროლაინ მელოუნი (1998–2002)
მარტინ კარვერი (2003–2012)
კრის სკარი (2013–2017)
რობერტ ვიტჩერი (2018 – დღემდე)

სარედაქციო საბჭო
„“-ის სარედაქციო საბჭოს შემადგენლობაში შედის 25 წევრი ავსტრალიიდან, ბრაზილიიდან, ჩინეთიდან, საფრანგეთიდან, გერმანიიდან, იაპონიიდან, ახალი ზელანდიიდან, ფილიპინებიდან, რუსეთიდან, დიდი ბრიტანეთიდან და შეერთებული შტატებიდან.
ყარაღანდის ზოოპარკი

ყარაღანდის ზოოპარკი (ყაზ.. ) —ყაზახეთის ერთ-ერთი უძველესი ზოოპარკი. დაარსდა 1938 წელს. უკავია 43,5 ჰექტარი ფართობი, საიდანაც მხოლოდ 8 ჰექტარია ათვისებული. ყარაღანდის ზოოპარკის ყველაზე ცნობილ ბინადართა შორის იყო ინდური სპილო სახელად ბატირი.

ისტორია
საბჭოთა პერიოდი
1987 წლის დასაწყისისთვის ზოოპარკში 159 სახეობის ცხოველის 700-ზე მეტი ნიმუში იყო(ძუძუმწოვრების 69 სახეობა, ფრინველის 25 სახეობა, ქვეწარმავლის 14 სახეობა, ამფიბიის 3 სახეობა, თევზის 25 სახეობა). ზოოპარკის 15 სახეობა შეტანილ იქნა საერთაშორისო წითელ წიგნში, 14 სახეობა - სსრკ წითელ წიგნში, 8 სახეობა - ყაზახეთის სსრ წითელ წიგნში. 1980-იანი წლების ბოლოს ზოოპარკში გამრავლდა 26 სახეობა, მათ შორის პანთერა და იაგუარი.

ამავე პერიოდში ზოოპარკში მნახველთა რაოდენობა შემცირდა: 2013 წელს 175 ათასი პირი იყო, 2014 წელს- 113 ათასი და 2015 წელს 85 900 ადამიანი. ამასთან, ამ დროის განმავლობაში გამოფენების რაოდენობა 25 – დან 60 – მდე გაიზარდა.

2015 წელს ზოოპარკის შენახვისათვის ქალაქის ბიუჯეტიდან 102,5 მილიონი ყაზახური ტენგე გამოიყო. იმავე წელს, 1968 წელს აშენებული ზოოპარკის მთავარი შენობა ავარიულად  გამოცხადდა, ხოლო 2016 წელს იგი დაანგრიეს. დაგეგმილია ახალი შენობის აგება. 2018 წელს ქალაქის ხელისუფლებამ 1,2 მილიარდი ყაზახური ტენგე გამოყო ახალი ნაგებობის მშენებლობისთვის. 2019 წელს ზოოპარკმა შეიცვალა დირექტორი, წინა დაინიშნა პარკების მმართველად.

2020 წლის იანვარში, ქალაქის აკიმატის დახმარებით, შეიქმნა ზოოპარკის სამეურვეო საბჭო. აქტივისტებმა სერიოზული პრობლემები შენიშნეს ახალი შენობის მშენებლობის დროს: მას არ ჰქონდა ფანჯრები და სამუშაო გეგმა არ შეესაბამებოდა ესკიზს. 2020 წლის აგვისტოში შეჩერდა ახალი შენობის მშენებლობა.
ერიკ სატი

ერიკ სატი (; დ. 17 მაისი, 1866 — გ. 1 ივლისი, 1925) — ფრანგი კომპოზიტორი და პიანისტი, საუკუნის პირველი მეოთხედის ევროპული მუსიკის რეფორმატორი.

სატი გვიანი საუკუნისა და საუკუნის დასაწყისის ფრანგული ავანგარდის გავლენიანი ხელოვანი იყო. მისი შემოქმედება მომდევნო პერიოდის ხელოვნების მიმდინარეობების, მათ შორის მინიმალიზმისა და აბსურდის თეატრის, წინამორბედად ითვლება, მისი „ავეჯის მუსიკა“ კი ემბიენტისა და ფონური მუსიკის ადრეულ ფორმად მიიჩნევა. სატის ყველაზე ცნობილი ნაშრომია საფორტეპიანო კომპოზიციები „გიმნოპედიები“.
ენ ბრონტე

ენ ბრონტე (დ. 17 იანვარი, 1820 — გ. 28 მაისი, 1849) — ინგლისელი პროზაიკოსი და პოეტი. იგი დაიბადა 1820 წელს თორნტონში (იორკშირი), მღდვლის სახლში. დებ ბრონტეებს შორის ყველაზე უმცროსი.

ენ ბრონტე ღარიბი ირლანდიელი მღვდლის, პატრიკ ბრონტეს, ქალიშვილი იყო. მან ცხოვრების დიდი ნაწილი შინ, თავის ოჯახთან ერთად გაატარა ჰოუორთში. 1836-37 წლებში ქალთა სკოლაში დადიოდა, ხოლო 1839-45 წწ. გუვერნანტად მუშაობდა. 1846 წელს მან, უფროს დებთან ერთად, გამოაქვეყნა პოემების ერთობლივი კრებული, სადაც ის ფსევდონიმით იყო მოხსენიებული. მისი პირველი რომანი „აგნეს გრეი“ „ქარიშხლიან უღელტეხილთან“ ერთად 1847 წელს დაიბეჭდა. მისი რიგით მეორე რომანი „მდგმურად უაილდფელ-ჰოლში“ 1848 წელს გამოიცა და ერთ-ერთ პირველ მკაფიოდ ფემინისტურ რომანად მიიჩნევა.

შემოქმედება
ლექსების კრებული 1846 წ.
„აგნეს გრეი“ 1847 წ. ქართული თარგმანი პაატა ჩხეიძისა (2017 წ.)
„მდგმურად უაილდფელ-ჰოლში“ 1838 წ. ქართული თარგმანი ლევან ინასარიძისა (2019 წ.)
ნოვალისი

გეორგ ფილიპ ფრიდრიხ ფრეიერ ფონ ჰანდერბერგი, ცნობილია ფსევდონიმით ნოვალისი (დ. 2 მაისი, 1772 გ. 25 მარტი, 1801) — გერმანელი რომანტიკოსი პოეტი, მწერალი, მისტიკოსი და ფილოსოფოსი.

ნოვალისი საქსონიის საკურფიურსტოში არისტოკრატულ ოჯახში დაიბადა. მან იენის, ლაიფციგისა და ვიტენბერგის უნივერსიტეტებში სამართლის განხრით მიიღო განათლება. იენაში ყოფნის პერიოდში, სადაც მან პირველი ლექსი გამოაქვეყნა, იგი დრამატურგსა და პოეტ ფრიდრიხ შილერს დაუმეგობრდა, ხოლო ლაიფციგში ფრიდრიხ შლეგელი გაიცნო, რომელთანაც მთელი ცხოვრების მანძილზე მეგობრული ურთიერთობა ჰქონდა. მან სამართლის ხარისხი 1794 წელს 22 წლის ასაკში მიიღო. სწავლის დასრულების შემდეგ ნოვალისმა სოფია ფონ კიუნი გაიცნო, რომელზეც საიდუმლოდ დაინიშნა. ნიშნობის შემდეგ სოფია მძიმედ დასნეულდა და თავისი მეთხუთმეტე დაბადების დღიდან მალევე გარდაიცვალა. სატრფოს ადრეულმა და მოულოდნელმა სიკვდილმა ნოვალისზე და მის შემოქმედებაზე უდიდესი გავლენა მოახდინა.

1797 წელს ნოვალისი ფრაიბერგის სამთო აკადემიაში ჩაირიცხა, სადაც დისციპლინათა ფართო სპექტრი შეისწავლა, მათ შორის მედიცინა, ქიმია, ელექტროობა, ფიზიკა, მათემატიკა, მინერალოგია და ბუნებრივი ფილოსოფია. აკადემიაში სწავლისას მან ადრეული გერმანული რომანტიზმის არაერთი დამფუძნებელი ფიგურა გაიცნო, მათ შორის გოეთე, ფრიდრიხ შელინგი, ჟან პაული და ავგუსტ შლეგელი. სწავლის დასრულების შემდეგ ნოვალისი მარილის საბადოების ხელმძღვანელი იყო ჯერ საქსონიაში, ხოლო შემდეგ თიურინგიაში. ამ პერიოდში მან თავისი შემოქმედების მთავარი პოეტური და ლიტერატურული ნაშრომები დაწერა, მათ შორის რომანი „ღამის ჰიმნები“. 1800 წელს მას ავადმყოფობის ნიშნების გამოხატვა დაეწყო. მიიჩნევა, რომ ეს ტუბერკულოზი ან კისტური ფიბროზი იყო. ნოვალისი 1801 წლის 25 მარტს 28 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

ნოვალისის, როგორც რომანტიკოსი პოეტის, ადრეული რეპუტაცია ძირითადად დაფუძნებული იყო მის ლიტერატურულ ნაშრომებზე, რომლებიც მისმა მეგობრებმა, ფრიდრიხ შლეგელმა და ლუდვიგ ტიკმა, მისი სიკვდილიდან მალევე, 1802 წელს გამოაქვეყნეს. ამ ნამუშევრებს შორისაა პოეტური კრებულები, „ღამის ჰიმნები“ და დაუსრულებელი რომანები, მათ შორის „ჰაინრიხ ფონ ოფტერდირგენი“. შლეგელმა და ტიკმა ნოვალისის ფილოსოფიური და სამეცნიერო ნაშრომების მხოლოდ მცირე ნაწილი გამოაქვეყნეს.

ფილოსოფიასა და მეცნიერებაში ნოვალისის ღრმა განსწავლულობის ფართოდ დაფასება მხოლოდ საუკუნეში დაიწყეს, როცა მისი პირადი წიგნაკები გამოქვეყნდა. მისი ნაწერები მოწმობს, რომ იგი ამ დისციპლინებში განსწავლულობის გაღრმავებასთან ერთად საკუთარი ცოდნის თავის შემოქმედებაში ინტეგრირებას ცდილობდა. მის ამ მიზანზე მეტყველებს მის მიერ ფრაგმენტების გამოყენება. ლიტერატურის ეს ფორმა, რომელიც მან ფრიდრიხ შლეგელთან ერთად განავითარა, მას პოეზიის, ფილოსოფიისა და მეცნიერების სინთეზის საშუალებას აძლევდა. ლიტერატურულმა ნამუშევრებმა ნოვალისს პოეტის რეპუტაცია, ხოლო ჩანაწერებმა და ლიტერატურულმა ფრაგმენტებმა ადრეული გერმანული რომანტიზმის ჩამოყალიბებაში ინტელექტუალური როლი დაუმკვიდრა.
ქანჩსაჭრელი ჩარხი

ქანჩსაჭრელი ჩარხი — ლითონსაჭრელი ჩარხი, რომელშიც წაგრძელებული კონსტრუქციის სპეციალური სამანქანო შიგსახრახნებით ქანჩებში ჭრის კუთხვილს. ქანჩსაჭრელი ჩარხები არის არაავტომატური, ნახევრად ავტომატური და ავტომატური ციკლით მომუშავე. არაავტომატური ქანჩსაჭრელი ჩარხი ჩვეულებრივ ერთშპინდელიანია. დამუშავებული ქანჩები ჩამოეცმება ქანჩსაჭრელზე. ღეროს მთლიანად შევსების შემდეგ ქანჩსაჭრელს მოხსნიან და ქანჩებისაგან გაათავისუფლებენ. ნახევრად ავტომატურ და ავტომატურ ქანჩსაჭრელ ჩარხებს აქვთ 2, 4, 6, 8 შპინდელი.