iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დარბაზის ეკლესია

დარბაზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ დარბაზში. აგებულია — საუკუნეებში.

ეკლესია დგას მდინარე გეტისწყლის ნაპირზე, ბორცვზე.ის დარბაზული ნაგებობაა, ძირითად სამშენებლო მასალად უხეშად დამუშავებული ქვაა გამოყენებული, კუთხეებსა და კონსტრუქციულ დეტალებად ნათალი ქვები გამოუყენებიათ. შესასვლელი სამხრეთიდან ქონდა (ამჟამად ეს ადგილი სრულად ჩამოშლილია). ნახევარწრიული აფსიდა შვერილებით იყო გამოყოფილი. აფსიდაში მხოლოდ სამხრეთის ნიშაა გამოკვეთილი. აღმოსავლეთის სარკმლის არსებობა აღარ იკითხება. დასავლეთის კედლის სარკმლის შემორჩენილი წირთხლის მიხედვით, სარკმელი ვიწრო და შიგნით ოდნავ გაფართოვებული ყოფილა. ეკლესიას კრამიტის გადახურვა ქონია . ძველი სააღრიცხვოს მიხედვით ეკლესიის კარის მარცხენა მხარეს, ფასადში ჩადგმული ყოფილა ორსტრიქონიანი ასომთავრულ წარწერიანი ქვა. დღეს ის აღარსად ჩანს, ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია. ტაძრის გარშემო სამაროვანისა და ნასახლარის კვალია.
პატრიცია რეჯიანი

} ; დ. 2 დეკემბერი, 1948) —იტალიელი დამნაშავე და ყოფილი სოციალისტი. იგი დასაჯეს მკვლელის დაქირავებისთვის, მისი ყოფილი ქმრის, მაურიციო გუჩის მოსაკლავად.

ადრეული ცხოვრება და ქორწინება მაურიციო გუჩისთან
პატრიცია მარტინელი დაიბადა ვინიოლაში, მოდენას პროვინციაში, ჩრდილოეთ იტალიაში. გაიზარდა სიღარიბეში და არ იცნობდა თავის ბიოლოგიურ მამას. როდესაც პატრიცია 12 წლის იყო, დედამისი, სილვანა ცოლად გაჰყვა მდიდარ მეწარმეს, ფერდინანდო რეჯიანის რომელმაც, მოგვიანებით პატრიცია იშვილა.

როდესაც პატრიცია დაახლოებით 22 წლის იყო, გაიცნო მაურიციო გუჩი (-ს მოდის სახლის მემკვიდრე), წვეულებაზე, 1970 წელს. ორი წლის შემდეგ წყვილი დაქორწინდა და საცხოვრებლად ნიუ-იორკში გადავიდა. გუჩის მამამ, როდოლფო გუჩიმ, თავდაპირველად ქორწინება არ მოიწონა, რადგან თვლიდა, რომ პატრიციას ფულის გარდა მხედველობაში არაფერი ჰქონდა, თუმცა შემდეგ, მან თავის შვილსა და რძალს ნიუ-იორკში ძვირადღირებული პენტჰაუსი აჩუქა. პატრიცია აქტიურობდა ნიუ-იორკის სოციალურ წრეებში, ხშირად ჩნდებოდა წვეულებებსა და მოდის ღონისძიებებზე. იგი ჯეკი კენედი ონასისსაც კი დაუმეგობრდა. ქორწინებაშო ყოფნის დროს მან ორი ქალიშვილი გააჩინა: პირველი ქალიშვილი - ალესანდრა 1976 წელს დაიბადა, მეორე - ალეგრა კი 1981 წელს.

1982 წელს პატრიცია და მაურიციო მილანში დაბრუნდნენ. 1985 წელს გუჩიმ მას უთხრა, რომ მოკლე მივლინებით ფლორენციაში მიდიოდა. მეორე დღეს კი, მეგობარი გაუგზავნა და შეატყობინა, რომ არ დაბრუნდებოდა და ქორწინება დასრულებულიყო. 1993 წელს მაურიციომ დაიწყო პაოლა ფრანჩისთან შეხვედრა, რამაც პატრიციაში უკმაყოფილება და ეჭვი გამოიწვია. 1994 წელს იგი ოფიციალურად დაშორდა გუჩის. განქორწინების შეთანხმების ფარგლებში, გუჩი დათანხმდა პატრიციაზე გადაეხადა ყოველწლიური ალიმენტი 1,47 მილიონი დოლარის სახით. კანონის თანახმად, პატრიციას აღარ ჰქონდა გუჩის გვარის ტარების უფლება, მაგრამ იგი კანონს არ დაემორჩილა და განაცხადა: "მე მაინც ვგრძნობ თავს -დ".

ყოფილი ქმრის მკვლელობა
განქორწინებიდან ერთი წლის შემდეგ, 1995 წლის 27 მარტს, მაურიციო გუჩი სამსახურში მისვლისას მოკლეს. იმ დღეს, როდესაც ის მოკლეს, პატრიციამ თავის დღიურში ჩაწერა სიტყვა - , რაც ბერძნულად სამოთხეს ნიშნავს. 1997 წლის 31 იანვარს, პატრიცია დააკავეს და დაადანაშაულეს მკვლელის დაქირავებაში, რომელმაც გუჩი მოკლა. სასამართლო პროცესმა მედიის ინტენსიური ინტერესი გამოიწვია, ადგილობრივმა პრესამ მას "შავი ქვრივი" უწოდა. პროკურორების თქმით, პატრიციას მოტივი ეჭვიანობის, ფულისა და ყოფილი ქმრის მიმართ წყენის ნაზავი იყო. ისინი ამტკიცებდნენ, რომ მას გუჩის ქონებაზე გავლენის ქონა სურდა და ასევე არ უნდოდა, რომ ყოფილი ქმარი პაოლა ფრანჩიზე დაქორწინებულიყო. პატრიციას მიერ დაქირავებული მკვლელი კი, ვალებით სავსე პიცერიის მფლობელი, ბენედეტო სერაულო აღმოჩნდა.

პატიმრობა
1998 წელს, პატრიზია რეჯიანის, მკვლელობის მოწყობისთვის 29 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა. 2000 წელს მილანის სააპელაციო სასამართლომ დაამტკიცა მისი ნასამართლობა, მაგრამ სასჯელი 26 წლამდე შეამცირა. იმავე წელს, პატრიციამ თვითმკვლელობა სცადა ჩამოხრჩობით, მაგრამ ის ციხის მცველებმა დროულად იპოვეს. კარგი ქცევის დამსახურებით, იგი 2016 წლის ოქტომბერში გაათავისუფლეს, 18 წლიანი პატიმრობის შემდეგ.
უილიამ ჰადსონი

უილიამ ჰადსონი (; დ. 1730, კენდალი — გ. 23 მაისი, 1793) — ბრიტანელი ბოტანიკოსი და მიკოლოგი, ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი.

ბიოგრაფია
დაიაბადა 1730 წელს ქალაქ კენდალში, ინგლისში. კენდალის საშუალო სკოლის დასრულების შემდეგ სასწავლებლად ლონდონის აფთიაქარს მიაბარეს.

1761 წელს აირჩიეს ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრად. 1762 წელს გამოიცა მისი უმნიშვნელოვანესი ნაშრომი . 1791 წელს იგი შუერთდა ახლად შექმნილ ლონდონის ლინეს საზოგადოებას.

ჰადსონი შეისწავლიდა გვიმრებს, ხავსისნაირებს, წყალმცენარეებს, თესლოვან მცენარეებსა და სოკოებს.

უილიამ ჰადსონი გარდაიცვალა 1793 წლის 23 მაისს, ლონდონში. დაკრძალულია ვესტმინსტერის წმინდა ჯეიმსის სახელობის ტაძარში.

მთავარი ნამუშევრები
 (1762)
ფლორენს პიუ

ფლორენს პიუ (; დ. 3 იანვარი, 1996) — ინგლისელი მსახიობი. დაიბადა ოქსფორდში. მისი სამსახიობო დებიუტი შედგა 2014 წელს, დრამატულ ფილმში „დაცემა“. პიუმ აღიარება მოიპოვა 2016 წელს, დამოუკიდებელ დრამაში „ლედი მაკბეტი“, მოძალადე ახალგაზრდა პატარძლის მთავარი როლისთვის, რომელმაც ბრიტანეთის დამოუკიდებელი კინოს ჯილდო მოიგო. 2018 წლის ფილმებში, „დაცემა“ და „კანონგარეშე მეფე“ მონაწილეობის შემდეგ, მან მოწონება დაიმსახურა 2018 წლის მინისერიალ „პატარა დრამერი გოგონა-ში“ შესრულებული მთავარი როლისთვის. იმავე წელს მიიღო -ის ნომინაცია.

ადრეული ცხოვრება
ფლორენს პიუ დაიბადა 1996 წლის 3 იანვარს, ოქსფორდში, ინგლისი. დედამისი, დებორა არის მოცეკვავე, ხოლო მამამისი, კლინტონ პიუ, რესტორატორი. ჰყავს სამი დედმამიშვილი: მსახიობი და მუსიკოსი ტობი სებასტიანი, მსახიობი არაბელა გიბინსი და რაფაელა „რაფი“ პიუ. მას ბავშვობაში ტრაქეომალაცია აწუხებდა, რის გამოც ხშირად იწვა საავადმყოფოში. როდესაც ფლორენსი სამი წლის იყო, ოჯახი გადავიდა ესპანეთში, სოტოგრანდში, იმ იმედით, რომ თბილი ამინდი გააუმჯობესებდა მის ჯანმრთელობას. ისინი იქ ცხოვრობდნენ სანამ ფლორენსი ექვსი წლის გახდებოდა, შემდეგ კი დაბრუნდნენ ოქსფორდში. ასევე ექვსი წლის ასაკში პიუმ ითამაშა მარიამ ღვთისმშობლის როლი სკოლის საშობაო სპექტაკლში, სადაც მან ისაუბრა იორკშირული აქცენტით. ტარა ბრეიდმა პიუ „შესანიშნავად“ მიიჩნია, ხოლო -ის ოლივერ ლიტელტონმა მას „გამაოგნებელი“ უწოდა. იმავე წელს, მსახიობი დააჯილდოვეს როგორც, ლონდონის კინოფესტივალზე საუკეთესო ბრიტანელი ახალბედა. ასევე წლის ახალგაზრდა ბრიტანელ/ირლანდიელ შემსრულებელად იყო ნომინირებული ლონდონის კინოკრიტიკოსთა წრეში.

2016 წელს პიუმ ითამაშა დამოუკიდებელ დრამაში, „ლედი მაკბეტი“, ფილმში, რომელიც გადაღებულია ნიკოლაი ლესკოვის ნოველის მიხედვით. იგი გამოჩნდა დეტექტიური სერიალის „მარსელას“ პირველ სერიაში. პირველად მან ითამაშა კეტრინი, უბედურად დაქორწინებული თინეიჯერი პატარძალი, რომელიც მოძალადე ხდება. ფილმის მიმოხილვისას „გაი ლოჯმა“ შეაქო მის მიერ ასახული პერსონაჟის კომპლექსური, კანქვეშა ტრანსფორმაცია. როლისთვის მან მოიპოვა -ს ჯილდო ბრიტანულ დამოუკიდებელ ფილმში ქალის საუკეთესო როლისთვის.

2018 წელს პიუმ მოიპოვა ნომინაცია -ს ამომავალი ვარსკვლავის ჯილდოზე ბრიტანეთის კინოაკადემიის 71-ე დაჯილდოებაზე. შემდეგ მან ითამაშა კორდელია, ენტონი ჰოპკინსის ტიტულოვანი მეფე ლირისთვის, რიჩარდ ეირის სატელევიზიო ფილმში „მეფე ლირი“ და გამოჩნდა მოკლემეტრაჟიან ფილმში -ის ინიციატივის მხარდასაჭერად. იმავე წელს მოგვიანებით, მან განასახიერა ელისაბედ დე ბურგი -ის ისტორიულ ფილმში „კანონგარეშე მეფე“. შემდეგ მან ითამაშა ჯონ ლე კარეს ჯაშუშური რომანის „პატარა დრამერი გოგონას“ ექვსნაწილიან მინისერიალში, რომელშიც მან განასახიერა მსახიობი, რომელიც 1970-იან წლებში ჯაშუშთა შეთქმულებაში ჩაერთო. „ “-ის წარმომადგენელმა, რიჩარდ ლოუსონმა დასძინა, რომ იგი „ჭკვიანურად ურევს მიწიერებას, დახვეწილობას, სიბრძნეს და გულუბრყვილობას“.

ფილმოგრაფია
გერმანიის გეოგრაფია

გერმანია ― სახელმწიფო ცენტრალურ ევროპაში. გადაჭიმულია ალპებიდან შუა ევროპის ვაკეზე ჩრდილოეთისა და ბალტიის ზღვამდე. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით მეორეა ევროპის მასშტაბით, ხოლო მე-7 ფართობის მიხედვით. გერმანიის ფართობი 357 021 კმ²-ია. აქედან 349 223 ხმელეთს, ხოლო 7 798 კმ² წყალს უკავია.

სიმაღლებრივი სარტყელი სამხრეთით ალპებიდან (უმაღლესი მწვერვალია ცუგშპიცე, 2962 მეტრი ზღვის დონიდან) ჩრდილო-დასავლეთით ჩრდილოეთის ზღვამდე და ჩრდილო-აღმოსავლეთით ბალტიის ზღვამდე იცვლება. ცენტრალური გერმანია ტყიან ბორცვებსა და მთიანეთებს მოიცავს, ხოლო ჩრდილოეთ ნაწილში დაბლობებია გავრცელებული (ყველაზე დაბლა მდებარე წერტილი ნოიენდორფ-ზაქსენბანდეა, რომელიც ზღვის დონეზე 3.54 მეტრით დაბლა მდებარეობს). ქვეყნის ტერიტორიაზე ევროპის რამდენიმე მთავარი მდინარე მიედინება, როგორებიცაა: რაინი, დუნაი და ელბა.

ევროპის მასშტაბით გერმანია ყველაზე მეტი სახმელეთო მეზობელი ჰყავს რუსეთის შემდეგ. გერმანიას 9 სახელმწიფო ესაზღვრება: დანია (ჩრდილოეთით), პოლონეთი და ჩეხეთი (აღმოსავლეთით), შვეიცარია (ერთადერთი მეზობელი, რომელიც ევროკავშირის წევრი არაა)და ავსტრია (სამხრეთით), საფრანგეთი (სამხრეთ-დასავლეთით) და ბელგია, ლუქსემბურგი და ნიდერლანდები (დასავლეთით). გერმანიას საზღაო საზღვარი აქვს შვედეთთან (ჩრდილოეთით) და გაერთიანებულ სამეფოსთან (ჩრდილო-დასავლეთით).
ალიგეინის პლატო

}) — ვრცელი დანაწევრებული პლატო აშშ-ში, ნიუ-იორკის დასავლეთ და ცენტრალურ, პენსილვანიის ჩრდილო-დასავლეთ, დასავლეთი ვირჯინიის ჩრდილო-დასავლეთ და ოჰაიოს აღმოსავლეთ ნაწილებში. აშშ-ის ფიზიკურ-გეოგრაფიული დარაიონების თვალსაზრისით, წარმოადგენს ალიგეინის პლატოს რაიონს, რომელიც შედის უფრო ვრცელი ალიგეინის პლატოს პროვინციის შემადგენლობაში.

ალიგეინის პლატო აპალაჩების მთების დასავლეთი ნაწილია. აღმოსავლეთით მთავრდება ალიგეინის მთებით. ფართობი 122 ათ. კმ². მაქსიმალური სიმაღლე 821 მ (მთა ელკ-ჰილი). გადაჭიმულია სამხრეთ-დასავლეთი მიმართულებით მდინარე მოჰოკის ხეობიდან კამბერლენდის პლატომდე. ზოგადად ჩრდილო-დასავლეთისკენ დახრილი პლატო მრავალრიცხოვანი მდინარეებითა და ნაკადებითაა დანაწევრებული. ჩრდილოეთ ნაწილში სათავე აქვთ ალიგეინს, დელავერს, სასკუეჰანასა და სხვებს, ხოლო სამხრეთი ნაწილიდან ოჰაიოს სისტემის მდინარეებს. მოიცავს მყინვარული წარმოშობის ფინგერის ტბებს. ატმოსფერული ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 900–1150 მმ წელიწადში.

მყინვარული ალიგეინის პლატო და უმყინვარო ალიგეინის პლატო მას ორ ნაწილად ჰყოფს. ძირითადად აგებულია ქვიშაქვებით, ალევროლიტებით, თიხაფიქლებით, კონგლომერატებითა და კირქვებით. უმთავრესად დაფარულია ფართოფოთლოვანი ტყით. არის ქვანახშირის, ბუნებრივი აირისა და ნავთობის საბადოები.
იაპონური სტიფნოლობიუმი

იაპონური სტიფნოლობიუმი, იაპონური სოფორა — სტიფნოლობიუმის გვარის მცენარე პარკოსანთა ოჯახისა. გაშლილვარჯიანი ხე 25 მეტრამდე სიმაღლის. სამშობლოა ჩინეთი. აქვს კენტფრთისებრრთული ფოთლები, თითოეულში 9-დან 21-მდე ფოთოლაკი. ფოთლები განლაგებულია სპირალურად. მსგავსი აგებულებისაა მონათესავე მააკია. სხვა პარკოსნებისგან განსხვავებით არ ამყარებს სიმბიოზს ჰაერიდან აზოტის ამთვისებელ კოჟრის ბაქტერიებთან, შესაბამისად არ ამდიდრებს ნიადაგს აზოტით. ყვავილობს ივლის-აგვისტოში, მაშინ როცა სხვა ხეებს დიდი ხანია დასრულებული აქვთ ყვავილობა, ამიტომაც სტიფნოლობიუმი მწერებისთვის ნექტრის მნიშვნელოვანი წყაროა და სამშობლოში კარგი თაფლოვანი მცენარეა. მსხმოიარობს ოქტომბერ-ნოემბერში. ზამთარში ნაყოფი ტოტებზე რჩება და პარკები არ იხსნება. წარსულში ითვლებოდა სოფორას გვარის წარმომადგენლად, სანამ 21-ე საუკუნეში ამ გვარს ჩამოსცილდა სტიფნოლობიუმის და დერმატოფილუმის გვარები.

სტიფნოლობიუმი, ცრუაკაცია რობინია და გლედიჩია წარმოადგენენ ცრუ აკაციებს და მსოფლიოს ზომიერი კლიმატის მქონე ქალაქების, მათ შორის თბილისის, გამწვანებაში გამოყენებული ყველაზე პოპულარული პარკოსანი ხეებია.

სქოლიოს სია
ჯუმბერ შარიქაძე

ჯუმბერ შარიქაძე (დ. 5 სექტემბერი, 1939, ზესტაფონი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1965 წელს დაამთავრა ქალაქ ოდესის საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტის სამრეწველო-სამშენებლო ინსტიტუტის სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის ფაკულტეტი.

1965-1968 წლებში მუშაობდა სამშენებლო ტრესტ „პრიბელხაშუსტროიში“ („ბალხაშპირეთმშენში“) მშენებელ ოსტატად, სამუშაოთა მწარმოებლად, უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად. 1968 წელს გადაიყვანეს სსრ კავშირის სატრანსპორტო მშენებლობის სამინისტროს სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტ „ყაზტრანსმშენის“ მოძრავ-მექანიზებული კოლონის მთავარ ინჟინრად. კოლონის უფროსად, სადაც მუშაობდა 1973 წლამდე. 1973 წელს დაბრუნდა საქართველოში და მუშაობა დაიწყო თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის სამშენებლო-სარემონტო ტრესტის მთავარ ინჟინრად. 1977-1981 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს სამშენებლო გაერთიანება „მთავართბილმშენის“ 1 სახლმშენებელი კომბინატის მთავარ ინჟინრად. 1981 წელს გადაიყვანეს თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის სამშენებლო ტრესტ „ინჟმშენის“ 3 სამშენებლო სამმართველოს მთავარ ინჟინრად, სადაც მუშაობდა 1986 წლამდე. 1986-2004 წლებში მუშაობდა თბილისის საალაქო საბჭოს აღმასკომის საბინაო სამმართველოს სამშენებლო-სარემონტო სამმართველოს უფროსად. 2004-2014 წლებში მუშაობდა სამშენებლო კომპანია „გეიმის“ მენეჯერად. მისი მონაწილეობითა და ხელმძღვანელობით აშენებულ იქნა მრავალი სამრეწველო და სამოქალაქო დანიშნულების ობიექტი ქალაქ ბალხაშში, სატრანსპორტო დანიშნულების რთული საინჟინრო ნაგებობები. მნიშვნელოვანი წვლილი აქვს შეტანილი ქალაქ თბილისის ბინათმშენებლობის სფეროსა და საქალაქო ინფრასტრუქტურის განვითარების საქმეში. მიღებული აქვს სხვადასხვა სახელმწიფო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.

ლიტერატურაა
საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 609-610
პიდმონტი

პიდმონტი — მთისწინა პლატო აშშ-ში. ებჯინება აპალაჩების აღმოსავლეთ კიდეს. გაწოლილია დასავლეთით აპალაჩებსა და აღმოსავლეთით ატლანტისპირა დაბლობს შორის. ფართობი 207 ათ. კმ².

გადაჭიმულია სამხრეთ-დასავლეთი მიმართულებით ნიუ-ჯერსიდან ალაბამამდე დაახლოებით 950 კმ-ზე. მინიმალური სიგანე 16 კმ, ხოლო მაქსიმალური 200 კმ. სამხრეთისაკენ ფართოვდება. დაბალბორცვიანი ზედაპირი ციცაბოდ აწყდება ატლანტისპირა დაბლობს. საკმეველის ფიჭვის არეალის ჩრდილო-აღმოსავლეთ დაბოლოებაზე სიმაღლე მერყეობს დაახლოებით 30–150 მ ფარგლებში. სამხრეთით ჩანჩქერების ხაზის გასწვრივ, სიმაღლე დაახლოებით 150 მ-ია, ხოლო აპალაჩების მთისძირში 300–550 მ. გეგმაში პლატოს სუსტად დაკლაკნილი მოხაზულობა აქვს. პიდმონტი უფრო ძველი აპალაჩების პლატოსა და ცისფერი ქედის ეროზიით შექმნილი პენეპლენია.

რელიეფი მკვეთრად გორაკ-ბორცვიანია, წვრილადაა დანაწევრებული მრავალრიცხოვანი მდინარეებითა და ნაკადებით. პიდმონტიდან დაბლობზე გამოსული მდინარეები წარმოქმნიან ჩქერობებისა და ჩანჩქერების სერიას, რომელსაც ჩანჩქერების ხაზი ეწოდება, რომელიც ნაწილობრივ ელექტროენერგიის მისაღებად გამოიყენება. პლატოს წყალგამყოფ ზედაპირზე ამოშვერილია მრავალრიცხოვანი დაბალი გრანიტული ბორცვები და თხემები. ძირითადად აგებულია გნაისებით, კრისტალური ფიქლებით, მარმარილოებითა და კვარციტებით.

ვრცელი ინტრუზიული სხეულები გვხვდება სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ხოლო კაროლინის ფიქლოვანი სარტყლის წვრილტექსტურული ვულკანური მასალა გავრცელებულია ვირჯინიიდან შუა ჯორჯიამდე. ჩრდილოეთი კაროლინისა და ვირჯინიის ტრიასულ აუზში ადგილობრივი მნიშვნელობისაა ქვიშაქვები და თიხაფიქლები.

ფუძე ინტრუზიები საყოველთაოდაა გავრცელებული. გვხვდება ზომიერად პროდუქტიული ულტისოლები, რომლებსაც ახასიათებთ წითელი და ყვითელი, ფხვიერი, კაოლინიტური, თიხიანი ქვენიადაგი. მნიშვნელოვან ფართობზეა გავრცელებული ალფისოლები, ყავისფერი ან მონტმორილონიტური თიხოვანი ქვენიადაგით და მაღალპროდუქტიული ალუვიური ენტისოლები. ადგილ-ადგილ შერეული ტყეებია.
ბალტია-შავი ზღვის ღერძი

ბალტია-შავი ზღვის ღერძი , ან ბალტია-შავი ზღვის კავშირის პროექტი — გეოპოლიტიკური პროექტი, რომელიც გამოხატულია ზოგიერთი პოლიტიკოსისა და საზოგადო მოღვაწეების მიერ, ძირითადად აღმოსავლეთ ევროპიდან, როგორც სახელმწიფოთა ერთ-ერთი შესაძლო ალიანსი მრავალპოლარულ სამყაროში. იგი ითვალისწინებს გეოპოლიტიკური გაერთიანების შექმნას „დასავლეთ სამყაროს“ (დასავლეთ ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის სახელმწიფოები) და „პოსტსაბჭოთა სივრცეს“ (განსაკუთრებით რუსეთს, მის მოკავშირეებსა და სხვა ტოტალიტარულ სახელმწიფოებს) შორის.

ბალტია-შავი ზღვის ღერძის კონცეფციის სხვადასხვა ავტორი აერთიანებს არა მხოლოდ ბალტიისპირეთიდან შავ ზღვამდე ქვეყნებს, არამედ ამ ზღვების მოპირდაპირე სანაპიროებზე მდებარე სახელმწიფოებს: კავკასიას, ანატოლიას ან სკანდინავიურ ქვეყნებს. ამ ქვეყნებს შორის საერთაშორისო ორგანიზაციის შექმნის მცდელობები უკვე 100 წელზე მეტია განიხილება, მაგრამ ჯერჯერობით ასეთი ორგანიზაციები, თუ შეიქმნა, „ალიანსების“ ხასიათს არ ატარებენ.

საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა 2005 წელს ლიეტუვაში ვიზიტისა და პრეზიდენტ ვალდას ადამკუსთან მოლაპარაკების შემდეგ განაცხადა, რომ „ბალტია-შავის ზღვის ღერძი რეალობა გახდა“.
კაზრეთის ღვთისმშობლის ეკლესია

კაზარეთის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის დაბა კაზრეთში, აგებულია - საუკუნეებში.

ეკლესია უნდა იყოს გვიან შუა საუკუნეებში აღდგენილი. თავიდან ეკლესიის ასაგებად გამოუყენებიათ მეტ-ნაკლებად კუთხეებდამუშავებული კვადრები და წყობაც თითქმის ჰორიზონტალურია. შემდეგ უკვე ნატეხი ქვითაა კედლები ამოყვანილი. შესასვლელი ორი ქონია: სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედელში. სამხრეთის შესასვლელი ორივე მხრიდან ახლა სწორკუთხაა. კარის თავად გამოყენებულია გვიანი შუა საუკუნეების საფლავის ქვა, რომელზეც მებრძოლი მამაკაცია გამოსახული, თავთან სურით. ჩრდილოეთის კარი, რომელიც საკურთხევლის წინაა გაჭრილი და გარედან დიდი არქიტრავითაა დასრულებული, შიგნიდან კი სწორკუთხაა, მოგვიანებით ამოუშენებიათ. ბოლო აღდგენისას მის თავზე სარკმელია გაკეთებული. დღეისთვის ტაძარს ოთხი სარკმელი აქვს — ყველა კედელში თითო. სარკმლები თაღოვანია და შიგნით წირთხლებგაფართოებული. აფსიდა ნახევარწრიულია, მხრით გამოყოფილი დარბაზისგან. საკურთხევლის სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშაა. დარბაზი არაა დანაწევრებული პილასტრებით. არ შემორჩა მხრის იმპოსტებიც.

ფასადები სადაა, ერთადერთი გაფორმება ესაა აღმოსავლეთის სარკმლის წითელი ტუფის სადა საპირე და ამავე კედელში ჩასმული ადრე შუა საუკუნეების ბოლნური მედალიონის გამოსახულება. ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში ჩადგმულია კიდევ სამი ბოლნურმედალიონიანი სტელის ბაზა, ორი წითელი ტუფით დამზადებული და ერთი სერი. ფასადის ძირში ბოლნურმედალიონიანი მწკრივის გამოსახულებით სტელის სვეტის ფრაგმენტი დევს. ტაძრის აღდგენისა, როგორც ჩანს, დასავლეთის მხარეს მიწის დონე უკვე აწეული იყო, რის გამოც, სამხრეთის კარის გასწვრივ ჩამოჭრილი მიწის მასის შემაკავებლად ქვის ჯებირი გაუკეთებიათ, რომელშიც ერთი საფლავის ქვის ფრაგმენტია თავდაყირა ჩადგმული მხედრული წარწერით.
ტროკადერო

ტროკადერო – პარკი და სასახლე საფრანგეთის დედაქალაქ პარიზში, მდინარე სენის მარცხენა ნაპირზე, ეიფელის კოშკისა და მარსის ველის მოპირდაპირედ. 1878 წლამდე ამავე სახელს ატარებდა სასახლე, რომელიც 1937 წელს დაანგრიეს შაიოს სასახლის ასაშენებლად ადგილის გასათავისუფლებლად. ტროკადეროს გორაკი იგივე შაიოს გორაკია, რომელიც ძველი სოფელია.
კამანის მღვიმე

კამანის მღვიმე — არქეოლოგიური ძეგლი სოხუმში, ბრინჯაოს ხანის ძვ. წ. - ათასწლეულებიდან ადრე ბრინჯაოს ხანის ძვ. წ. 3500-2500-მდე.

ძეგლს თხრიდა აფხაზეთის სახელმწიფო მუზეუმის ექსპედიცია 1938-1940 წლებში. არქეოლოგიურისამუშაოები დაკავშირებული იყო კოდორის ხეობის სიძველეთა კველვასთან. კამანის მღვიმეში რამდენიმე კულტურული ფენა დაფიქსირდა. ფენა შეიცავდა რიყის ქვის რამდენიმე ნივთს, კაჟის ანატკეცებს და ცხოველთა ძვლებს. კერამიკა ორი ტიპით იყო წარმოდგენილი: ერთი — ხელით ნაძერწი უხეში ქვიშა და დანაყილი კალციტის მინარევიანი ჭურჭლით, რომელთა ზედაპირი სავარცხლისებრი ნივთით იყო მოსწორებული, იშვიათად შეიმჩნევა ჭრილი ორნამენტიც, მეორე — მცირერიცხოვანი კერამიკის ჯგუფო, კარგად განლექილი თიხისგან ნაძერწი მურა-მოწითალო ზედაპირგაპრიალებული, ზედ წვეტიანი შევრონების გამოსახულებით.
იმამი

იმამი (, წინმდგომი) — მუსლიმთა სულიერი წინამძღოლი-მოძღვარი, ან ისლამური სახელმწიფოს მეთაური, რომელსაც უპყრია საერო და სასულიერო ხელისუფლება, ან მეჩეთში მლოცველთა ხელმძღვანელი საერთო ლოცვის დროს. ისლამის სუნიზმის ტრადიციაში იმამი, როგორც წესი, ხელმძღვანელობას ლოცვას მეჩეთში და ნებისმიერ ადამიანს, რომელიც ფლობს ცოდნას ისლამის შესახებ, შეუძლია გახდეს იმამი. ტრადიცია მნიშვნელოვნად განსხვავდება შიიზმში, სადაც იმამი შეიძლება იყოს მხოლოდ მუჰამედის შთამომავალი.
ალექსანდრე ტატიშვილი

ალექსანდრე ტატიშვილი (დ. 9 დეკემბერი, 1901, ხაშური — გ. 30 დეკემბერი, 1972, პარიზი) — ქართველი პედაგოგი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ხაშურის გიმნაზია. უმაღლესი განათლების მისაღებად გაემგზავრა პეტროგრადში და ჩაირიცხა უნივერსიტეტში ფიზიკა–მათემატიკის ფაკულტეტზე. სწავლა ვერ დაამთავრა, რადგან ოქტომბრის რევოლუციამ მოუსწრო. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ ასწავლიდა ხაშურის გიმნაზიაში.

ალექსანდრე ტატიშვილი თავიდანვე ჩაება ეროვნულ მოძრაობაში. ჯერ კიდევ მოწაფეობის დროს იგი ირიცხებოდა სოციალისტ–ფედერალისტური პარტიის რიგებში, საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ კი გაწევრიანდა სოციალ–დემოკრატიულ პარტიაში და ჩაეწერა ეროვნული გვარდიის რიგებში.

სამშობლოს დასაცავად ალექსანდრე ტატიშვილი აქტიურად მონაწილეობდა გვარდიის ყველა ოპერაციაში, ასრულებდა მნიშვნელოვან პარტიულ დავალებებს. გასაბჭოების შემდეგ იგი გარკვეული დროის მანძილზე დარჩა საქართველოში და აგრძელებდა პარტიულ საქმიანობას.

1928 წლიდან ალექსანდრე ტატიშვილი ემიგრაციაშია. ცხოვრობდა საფრანგეთში, მუშაობდა მძღოლად პარიზში და თავისუფალ დროს თანამშრომლობდა სოციალ–დემოკრატიული პარტიის საზღვარგარეთულ ბიუროში. გარკვეული დროით ასრულებდა ლევილის მამულის გამგეობის ხაზინადარის მოვალეობას. იყო სოციალ–დემოკრატიული პარტიის პარიზის ორგანიზაციის თავმჯდომარე.

ალექსანდრე ტატიშვილი იყო ნოე ჟორდანიას მიერ დაარსებული გაზეთის — „ბრძოლის გზის”, ერთ–ერთი რედაქტორი. ამავე დროს, ისწავლა ხელით აწყობა და გაზეთის მბეჭდავიც გახდა. ხანდაზმულობაში პუბლიცისტური სტატიების წერაც დაიწყო ჟურნალ „კავკასიონში“.

დაკრძალულია ლევილის ქართველთა სასაფლაოზე.
ფოლადაურის ეკლესია

ფოლადაურის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფოლადაურში. აგებულია - საუკუნეებში.

ეკლესია დარბაზული ნაგებობაა. ნაგებია ნათალი ყვითელი და წითელი ტუფის კვადრებით. ინტერიერში უფრო წვრილი ზომის ნატეხი ქვა გამოუყენებიათ, ხოლო კონსტრუქციული დეტალები ნათალი ქვით გაუკეთებიათ. წყობის ჰორიზონტალობა შიგადაშიგ დარღვეულია, თუმცა ქვები კარგადაა ერთმანეთს მორგებული. ეკლესია ორსაფეხურიან ცოკოლზე დგას. კედლები დასრულებულია წრეთარგის ფორმის ლავგარდნით. დახურული ყოფილა ლორფინით, რომელიც აღდგენის შემდეგ შეცვლილია, თუნუქის სახურავით. საკურთხევლის სარკმლის ორივე მხარეს იატაკის დონიდან თითქმის სარკმლის შუაწელამდე აზიდული ნახევარწრიული, ზემოთკენ შევიწროვებული და კონქისებური თავით დასრულებული ნიშებია გაკეთებული. კონქი პროფილირებულ იმპოსტებზე გადაყვანილ ტრიუმფალურ თაღს ეყრდნობა. საკურთხევლის იატაკი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული. დარბაზი წყვილი პილასტრითაა დანაწევრებული, რომლის პროფილირებულ კაპიტელებზე კამარის საბჯენი თაღია გადაყვანილი. ყველა თაღის საბჯენი იმპოსტი ერთნაირია. ტაძრის ფასადების მორთულობა წარმოდგენილია კარ-სარკმელთა მოჩარჩოებით. სარკმლებს შეწყვილებული ლილვების, სვეტებითა და კამარით შექმნილი მოჩარჩოება აქვს, რომლებიც გაფორმებულია ორნამენტული საპირითა და კაპიტელ-ბაზისებით. აღმოსავლეთის სარკმლის თაღზე დამატებით ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა ჩადგმული.
ტალავერის ეკლესია

ტალავერის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტალავერში. აგებულია - საუკუნეებში.

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ნაგებია ნატეხი ქვით დუღაბზე. წყობა არეულია. შესასვლელი ჩრდილოეთიდან აქვს. ნახევარწრიული აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი. აფსიდაში ორი სწორკუთხა ნიშაა, რომლებიც სარკმლის აქეთ-იქითაა მოთავსებული. ტაძრის გარშემო საკმაოდ ფართო მანძილზე გვიანი შუა საუკუნეების სასაფლაოა.
ტალავერის მეჩეთი

ტალავერის მეჩეთი — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტალავერიში. აგებულია საუკუნეში.

მეჩეთი დგას შუა სოფელში. წარმოადგენს მართკუთხა ნაგებობას მეტ-ნაკლებად ნათალი ქვით ნაგებს სწორხაზოვანი წყობით. ჩრდილოეთის კედელში ჩაშენებულია შუა საუკუნეების ქართული არქიტექტურისთვის მახასიათებელი დეტალები. შესასვლელი ჩრდილოეთის მხრიდან აქვს. ყველა კედელში ორ-ორი თაღოვანი სარკმელი ჰქონია, რომლებიც აღდგენის დროს სწორკუთხედად გადაუკეთებიათ, ზოგიერთი კი ამოუშენებიათ. სამხრეთის კედლის შუაში ნახევარწრიული თაღოვანი ნიშა — მიჰრაბი. მის თავზე ჩადგმულია არაბულწარწერიანი ქვა. ჩრდილოეთის ფასადს მთელს სიგრძეზე გასდევს ღია გალერეა. მეჩეთი აღდგენის შემდეგ თუნუქის რვაწახნაგა სახურავითაა დასრულებული.
წავკისის ღვთისმშობლის ეკლესია

წავკისის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მთაწმინდის რაიონის სოფელ წავკისში. აგებულია - საუკუნეებში.

ძეგლი სასაფლაოზე მდებარეობს. იგი პატარა, ბაზი­ლი­კის ტიპის ეკლესიაა მაღალი სა­კურთ­ხევლით; კარი აქვს დასავ­ლე­თის მხარეზე. ეკლესია ნა­გებია ქვით, მშენებლობაში გამოყენებულია ქართული წი­თე­ლი აგური. კარებთან ორივე მხარეზე ჩასმული იყო „ხაჩქა­რე­ბი“, რომელთაგანაც მარცხენა, უფრო დიდი და ნაცრისფერია, ხოლო მარჯვენა, პატარა მიხაკისფერი. მეოცე საუკუნის ბოლოს ჩატარებული რესტავრაციის დროს წავკისის ეკლესიიდან ხაჩქარები ჩამოიხსნა და დღეისათვის შიგნით, ეკლესიაშია, დალაგებული. სამხრეთის კედელში დატანებულია პატარა ნაცრისფერი ქვა ხუთსტრიქონიანი მთავრული ასოებით შესრულებული სომხური წარწერით, რომელიც ქართულად ასე ითარგმნება: წარწერა გვიან არის ჩასმული და არაფერი აკავშირებს ტაძრის მშენებლობის დროსთან.
კიანეთის გამოქვაბული

კიანეთის გამოქვაბული — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ კიანეთში. თარიღდება - საუკუნეებით.

სენაკი კაზრეთის ქედის დასავლეთ კალთაზე, კლდის მასივშია გამოჭრილი. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. ქვაბული კუთხეებმომრგვალებული სწორკუთხედის ფორმისაა. იატაკი ორსაფეხურიანია, კედლების გასწვრივ კარის ზღურბლის დონეზეა იატაკი, შუაში კი ერთი საფეხურით დადაბლებულია. კუთხეში პატარა ჩაღრმავებაა გაკეთებული, სავარაუდოდ ჭურჭლის ჩასადგმელად. ჭერი გუმბათის იმიტაციისაა. სწორკუთხა კარი დასრულებულია ტიმპანისებრი თავსართით, რომელიც გრეხილი ლილვების მოჩარჩოებით შედგენილი კიდეებგანზიდული წარბით სრულდება. სენაკის წინ ფართო ბაქანია გაკეთებული.