მიგელ დომინგესი

ხოსე მიგელ დომინგეს ალემანი (დ. 14 იანვარი, 1756, სავარაუდოდ, მეხიკო - გ. 22 აპრილი, 1830, მეხიკო) — ახალი ესპანეთის კოლონიური თანამდებობის პირი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო მექსიკის დამოუკიდებლობის მოძრაობაში.
იგი ასევე იყო გარდამავალი მმართველი კომიტეტის წევრი იმ პერიოდში, როდესაც მექსიკის იმპერატორი აგუსტინ დე იტურბიდე გადადგა და დამოუკიდებელი მექსიკის პირველ პრეზიდენტად გვადალუპე ვიქტორია დაინიშნა. მიგელის მეუღლე, ხოსეფა ორტის დე დომინგესი, იგივე ლა კორეგიდარა, მექსიკის დამოუკიდებლობის გმირი იყო.

ზოგადი ინფორმაცია
დომინგესი კრეოლი იყო (ესპანელი, რომელიც ამერიკაში იყო დაბადებული). მან სამართალი შეისწავლა სან ილდეფონსოს კოლეჯში და სწავლის დამთავრების შემდეგ იურიდიულ საქმიანობას შეუდგა. 1791 წელს ის ვიზკაინების კოლეჯში შეხვდა ხოსეფა ორტისს და იმავე წელს იქორწინა მასზე. ორტისი მასზე 12 წლით პატარა იყო.

დომინგესი სხვადასხვა თანამდებობას იკავებდა ხაზინაში და ვიცე-სამეფოს მთავრობის სხვა უწყებებში. ვიცე-მეფე ფელიქს ბერენგერ დე მარკინამ იგი ქალაქ კერეტაროს მმართველად დანიშნა. დომინგესი ეწინააღმდეგებოდა ვიცე-მეფე ხოსე დე იტურგარაის მიერ 1805 წელს საეკლესიო მამულების მითვისებას. 1808 წელს მან კერეტაროს ქალაქის ხელისუფლებას შესთავაზა, რომ შეერთებოდნენ მეხიკოს მთავრობას კოლონიისთვის ხუნტის ჩამოყალიბებაში, რათა ახალი ესპანეთი ემართათ გადაყენებული მეფის, ფერდინანდ -ის სახელით.

დამოუკიდებლობის შეთქმულება
კერეტაროში როგორც დომინგესი, ისე მისი მეუღლე, ჩართულნი იყვნენ დამოუკიდებლობისთვის შეთქმულებაში, რომელიც ესპანეთის ფრანგული ოკუპაციის შემდეგ დაიგეგმა. შეხვედრები ლიტერატურული საზოგადოების საფარქვეშ, მღვდელ ხოსე მარია სანჩესის სახლში იმართებოდა და თავად კორეხიდორის მფარველობის ქვეშ იმყოფებოდა. დომინგესებისა და სანჩესის გარდა, სხვა შეთქმულებს შორის იყვნენ იურისტები პარა, ლასო და ალტამირანო, ასევე სამხედრო ოფიცრები: ხოაკინ არიასი, ფრანცისკო ლანსაგორტა ინჩაურერი, იგნასიო ალიენდე და ხუან ალდამა. კერეტაროში შეთქმულების მონაწილეები ასევე იყვნენ ძმები ემეტერიო და ეპიგმენიო გონსალესი, რომლებიც აჯანყებულებისთვის იარაღის მწარმოებლები იყვნენ.

გარდა ამისა, ორგანიზებული შეთქმულებები იყო სან მიგელში, სელაიაში, გუანახუატოში, სან ფელიპეში, სან ლუის პოტოსიში და მეხიკოში. მამა იდალგო აირჩიეს ლიდერად. აჯანყების თარიღად 1810 წლის 1 დეკემბერი აირჩიეს, თუმცა მოგვიანებით ეს თარიღი 2 ოქტომბრამდე გადაიდო.

თუმცა, 10 სექტემბერს კერეტაროში არიასის, ხოლო 13 სექტემბერს გუანახუატოში ხუან გარიდოს დასმენამ შეთქმულები აიძულა, უფრო სწრაფად ემოქმედათ. კორეგიდორს შეთქმულების მონაწილეების დაპატიმრება უბრძანეს. მან ეპიგმენიო გონსალესის სახლი დაარბია. იარაღის აღმოჩენის შემდეგ მან გონსალესი დააპატიმრა. თავისი მეუღლის ერთგულების შესახებ ინფორმირებულმა, იგი ზედა სართულზე მდებარე ოთახში ჩაკეტა, ხოლო თავად მილიციის გასაფრთხილებლად წავიდა. ხოსეფა ორტისმა მოახერხა, მეზობელ სახლში მყოფი თანაშეთქმულისთვის, იგნასიო პერესისთვის, ნიშანი მიეცა. 1810 წლის 15 სექტემბერს პერესი ცხენით ჯერ სან-მიგელში გაეშურა, იქიდან კი დოლორესში, რათა სხვები მოსალოდნელი საფრთხის შესახებ გაეფრთხილებინა.

მომდევნო დღის გამთენიისას, 1810 წლის 16 სექტემბერს, იდალგომ წარმოთქვა გრიტო დე დოლორესი, რაც მექსიკის დამოუკიდებლობისთვის ომის დაწყების სიგნალად იქცა.

ამან გამოიწვია როგორც კორეგიდორი, ისე კორეგიდორას დაპატიმრება. ისინი კერეტაროს ლა კრუსის მონასტერში დააკავეს. სამი წლის შემდეგ, 1813 წელს, კორეგიდორა მექსიკის ქალაქში გადაიყვანეს, სადაც ის კიდევ რამდენიმე წლის განმავლობაში სანტა კლარას მონასტერში იმყოფებოდა. დომინგესი, რომელიც უკვე აღარ იყო პატიმარი, მაგრამ აღარც თანამდებობა ეკავა, ცოლთან სიახლოვის მიზნით მეხიკოში გადავიდა. მას დროდადრო ცოლის მონახულების უფლება ჰქონდა. მისი წარსული სამსახურის გათვალისწინებით, ვიცე-მეფემ ხუან რუის დე აპოდაკამ მოგვიანებით მას მცირე პენსია დაუნიშნა.

რესპუბლიკის აღმასრულებელი ხელისუფლება
1823 წელს იგი მსახურობდა შემცვლელ წევრად ტრიუმვირატში, რომელიც აღმასრულებელ ხელისუფლებას ახორციელებდა მექსიკაში იმ პერიოდში, როდესაც ტახტიდან გადადგა იმპერატორი აგუსტინ დე იტურბიდე და სანამ 1824 წლის კონსტიტუციის საფუძველზე პრეზიდენტად აირჩეოდა გუადალუპე ვიქტორია.
1825 წლიდან 1827 წლამდე იგი უზენაესი სასამართლოს პრეზიდენტად დაინიშნა. 1830 წელს ის დეპუტატთა პალატის პრეზიდენტი იყო.

ის გარდაიცვალა მეხიკოში 1830 წელს, 74 წლის ასაკში, მეუღლის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ.