iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სარა გილბერტი

სარა ქეთრინ გილბერტი (ბრიტანეთის იმპერიის ორდენი; დ. აპრილი, 1962) ― ბრიტანელი ვაქცინოლოგი. ოქსფორდის უნვიერსიტეტის ვაქცინოლოგიის პროფესორი, -ის დამფუძნებელი. გილბერტის სპეციალიზაცია გრიპის წინააღმდეგ და ვირუსული პათოგენების წინააღმდეგ ვაქცინების განვითარებაზე სპეციალიზდება. იგი უნივერსალური გრიპის ვირუსის ტესტირებისა და განვითარებაში მოწინავე მკვლევარი იყო, რომლის კლინიკური კვლევებიც 2011 წელს ჩატარდა. 2020 წლის ახალი წლის დღეს გილბერტმა --ის სტატია წაიკითხა, რომელშიც აღნიშნული იყო, რომ უხანში, ჩინეთში ოთხი ადამიანი უცნობი შემთხვევის შედეგად პნევმონიის უცხო ფორმისგან იტანჯებოდა. 2020 წლის 30 დეკემბერს ოქსფორდის ვაქცინის ჯგუფთან ერთად - -19 ვაქცინის შექმნაზე მუშაობდა, რომელიც გაერთიანებულ სამეფოში დაამტკიცეს. 2022 წლის იანვრისთვის, ვაქცინის 2.5 მილიარდ დოზაზე მეტი მსოფლიოს 170-ზე მეტ ქვეყანაში გაიგზავნა.

ადრეული წლები და განათლება
გილბერტი კეტერინგში, ნორთჰემპტონშირში დაიბადა. მამამისი თერძების ოფისის მენეჯერი, ხოლო დედა დაწყებითი სკოლის პედაგოგი იყო. სწავლობდა კეტერინგის გოგონათა უმაღლეს სკოლაში, სადაც მედიცინის შესწავლა გადაწყვიტა. 1983 წელს აღმოსავლეთ ანგლიის უნივერსიტეტის მეცნიერების ბაკალავრის ხარისხი მიიღო ბიოლოგიურ მეცნიერებებში. აღმოსავლეთ ანგლიის უნივერსიტეტში სწავლისას საქსოფონის შესწავლა დაიწყო, რომელზე დაკვრაშიც ბუნებაში ყოფნისას ვარჯიშობდა, რათა სხვები არ შეეწუხებინა. დოქტორის ხარისხის მისაღებად ჰალის უნივერსიტეტში გადავიდა, სადაც საფუარის გენეტიკასა და ბიოქიმიას იკვლევდა. ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი 1986 წელს მიიღო. ეს იყო პირველი კვლევა იმის შესახებ, რომ უჯრედების გრიპის ვირუსის საპასუხოდ მოქმედების სტიმულირებაა შესაძლებელი, რომლის შედეგადაც მოსახლეობის გრიპისგან დაცვაა შესაძლებელი. 2021 წლის 5 მარტს -ის მიერ როზალინდ ფრანკლინის ყოველწლიურ ლექციაზე მეცნიერებაში შეტანილი წვლილისთვის გილბერტი როზალინდ ფრანკლინის მედლით დაჯილდოვდა. გილბერტმა ლექცია „რბოლა ვირუსის წინააღმდეგ“ წაიკითხა, რომელშიც ვაქცინაციის დეტალური ისტორიისა და / ვაქცინის პროგრესის შესახებ ისაუბრა.

2021 წლის ივნისში გილბერტს 2021 წლის უიმბლდონის ჩემპიონატზე ფეხზე დგომით მქუხარე ოვაციები მიუძღვნეს. იმავე წელს სათამაშოთა მწარმოებელმა კომპანიამ სარა გილბერტის პატივსაცემად ბარბის თოჯინა შექმნა.

ჯილდოები
2021 წელს სარა გილბერტს -მ როზალინდ ფრანკლინის მედალი გადასცა. 2021 წელს ტექნიკური და სამეცნიერო კვლევების მიმართულებით გილბერტს ასტურიის პრინცესის პრემია გადაეცა. იმავე წელს გილბერტი მედიცინის სამეფო საზოგადოების ოქროს მედლით დაჯილდოვდა. 2022 წელს მეცნიერს აღმოსავლეთ ანგლიის უნივერსიტეტის მეცნიერების საპატიო დოქტორის წოდება მიენიჭა.

პირადი ცხოვრება
1998 წელს სარა გილბერტს სამი ტყუპი შეეძინა. შვილების აღზრდა ბავშვების მამამ ითავა. 2020 წლისთვის სამივე შვილი უნივერსიტეტში ბიოქიმიას სწავლობს.

რჩეული ნაშრომები
ლაურა უნუკი

ლაურა უნუკი ( დ. 9 ნოემბერი, 1999, ლიუბლიანა, სლოვენია) ― სლოვენიელი მოჭადრაკე, საერთაშორისო ოსტატი (2021), ქალთა შორის დიდოსტატი (2019). ასაკობრივ კატეგორიებში ორჯერ იყო გოგონათა შორის მსოფლიოს ჩემპიონი. 2013 წელს გახდა სლოვენიის ჩემპიონი. სლოვენიაში ყველაზე მაღალრეიტინგული ქალი მოჭადრაკეა.

ბიოგრაფია
ლაურა უნუკი სლოვენიის დედაქალაქ ლიუბლიანაში დაიბადა. ჭადრაკის თამაში ადრეულ ასაკში ისწავლა და 2009 წელს 10 წლამდელ გოგონებში ქვეყნის ჩემპიონიც გახდა. ამის შემდეგ სხვადასხვა ასაკობრივ კატეგორიებში კიდევ ექვსჯერ მოიგო სლოვენიური ოქროს მედალი: 12 (2011), 14 (2013), 16 (2014), 16 (2015), 18 (2016), 18 (2017).
2013 წელს ქალთა შორის სლოვენიის ჩემპიონი გახდა. ლაურამ 9 პარტიაში 5 ქულა დააგროვა ლარა იანჟელთან ერთად, თუმც დამატებითი მაჩვენებლებით გაუსწრო.
2014 წელს დურბანში მსოფლიოს 14 წლამდელ გოგონათა შორის გახდა ჩემპიონი და ქალთა შორის საერთაშორისო ოსტატის წოდებაც მიიღო. იასაში ევროპის ახალგაზრდულ გუნდურ ჩემპიონატზე იასპარეზა, პირველ დაფაზე ითამაშა და ორი ოქროს მედალიც მოიგო, გუნდური და ინდივიდუალური.
2016 წელს სლოვენიის ქალთა ჩემპიონატში ბრინჯაოს მედალს დაეუფლა. მან 9 პარტიაში 6 ქულა დააგროვა და 2-3-ე ადგილებს ინაწილებდა, თუმც დამატებითი მაჩვენებლებით მესამე არგუნეს.
2017 წელს მონტევიდეოში მსოფლიოს 18 წლამდელ გოგონებში გახდა ჩემპიონი.
2018 წელს მონაწილეობა მიიღო იუნიორთა მსოფლიოს ჩემპიონატზე.
2021 წელს ქალთა მსოფლიოს თასზე იასპარეზა და მეორე ტურში გიუნაი მამაზადესთან გამოვარდა 0,5:1,5. მანამდე კი შრუკ ვაფა დაამარცხა 2:0.
6-ჯერ იასპარეზა ევროპის ინდივიდუალურ ჩემპიონატზე (2015—2019 და 2021 წწ).

სლოვენიის ნაკრები
სლოვენიის ნაკრების შემადგენლობაში სამჯერ იასპარეზა ოლიმპიადაზე:
პირველად ოლიმპიადაზე 2014 წელს, ქალაქ ტრომსეში 14 წლისამ იასპარეზა, მეოთხე დაფაზე გამოვიდა და 9 პარტიიდან 6 მოიგო, 1 წააგო, სამი კი ყაიმით დაასრულა. საბოლოოდ ინდივიდუალურში მეოცეზე გავიდა, ნაკრები კი 38-ზე.

მეორედ 2016 წელს ბაქოში პირველი დაფაზე იანაცვლა. 9 პარტიიდან 5 მოიგო, ერთი წააგო, 4 კი ყაიმით დაასრულა.

მესამედ 2018 წელს ბათუმშიც პირველ დაფაზე გამოვიდა. 8 პარტია ითამაშა, საიდანაც 2 მოიგო, 4 წააგო და 4-იც ყაიმით დაასრულა.
ოთხჯერ იასპარეზა ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზე:
2013 წელი. ვარშავა. მეოთხე დაფა (+4, =3, -1)
2015 წელი. რეიკიავიკი. პირველი დაფა (+4, =2, -3)
2017 წელი. კრეტა. პირველი დაფა (+4, =1, -4)
2019 წელი. ბათუმი. პირველი დაფა (+3, =4, -2)
2019 წელს მიტროპას თასზე გამოვიდა, ხოლო 2020 წელს ფიდეს ონლაინ-ოლიმპიადაზე.

სახელმწიფო ჯილდოები
მიღებული აქვს ეროვნული სპორტული ჯილდო: 

განათლება
2018 წელს ლიუბლიანის „ბეჟინგრადის“ კოლეჯი დაამთავრა და ლიუბლიანის უნივერსიტეტში გააგრძელა სწავლა, ბიოქიმიის განხრით.
თავის ორ მეგობართან და ასევე ნაკრების წევრებებთან ტეი ვიდიჩთან და ლარა იანჟელთან ერთად -ზე საკუთარი არხი აქვს „“.
ნიტა კიბლი

ნიტა კიბლი (; დ. 1879, 8 იანვარი, ახალ სამხრეთ უელსში გ. 1962, 4 თებერვალი) — პირველი ქალი ბიბლიოთეკარი ახალ სამხრეთ უელსის სახელმწიფო ბიბლიოთეკაში. მას ეკავა მთავარი კვლევითი ბიბლიოთეკარის თანამდებობა (1919–1943). ნიტა კიბლი იყო ავსტრალიის ბიბლიოთეკართა ინსტიტუტის დამფუძნებელი. მის პატივსაცემად ავსტრალიელი მწერალი ქალებისთვის დაწესდა ჯილდო — . ..

ადრეული ცხოვრება
ნიტა ბერნის კიბლი დაიბადა 1879 წლის 8 იანვარს დენმანში, ახალ სამხრეთი უელსში. იგი იყო შოტლანდიელი ფოსტალიონის ჯორჯ ავგუსტუს ფრედერიკ კიბლისა და მისი მეუღლის ელიზას,უმცროსი ქალიშვილი. კიბლმა მიიღო საშუალო განათლება დენმანის საჯარო სკოლაში. შემდეგ კი სწავლობდა სენტ ვინსენტის კოლეჯში, პოტს პოინტი, სიდნეი.

კარიერა
იგი იყო პირველი ქალი ბიბლიოთეკარი, რომელიც დაინიშნა ახალ სამხრეთ უელსის სახელმწიფო ბიბლიოთეკაში, 1899 წლის 29 ნოემბერს კიბლმა დაიწყო თავისი კარიერა ბიბლიოთეკაში გამოსაცდელი ვადით.

იმ დროს, როდესაც ავსტრალიაში ქალები ხშირად არ იღებდნენ თანაბარ ანაზღაურებას თანაბარი სამუშაოსთვის, ბიბლიოთეკამ უზრუნველჰყო ქალებს კარიერული გზა. ანდერსონმა დაიქირავა განათლებული ქალები სამკითხველო დარბაზში სამუშაოდ და იქიდან მათ შეეძლოთ გადასულიყვნენ საჯარო სამსახურის საბჭოს სასულიერო და პროფესიულ განყოფილებებში. კიბლმა მიაღწია წოდებებს და ჩააბარა საჯარო სამსახურის საბჭოს გამოცდები, საბოლოოდ დააარსა ბიბლიოთეკის პირველი კვლევითი განყოფილება 1918 წელს. კიბლმა, სახელმწიფო ბიბლიოთეკარმა მისტერ აიფულდმა აღწერა, როგორც „მოთმინების შესანიშნავი მაგალითი. ფანტაზია და ფართო ცოდნა შერწყმულია“.

კიბლი სწავლობდა კურსებს სიდნეის უნივერსიტეტში ეკონომიკაში, ფილოსოფიაში, ფსიქოლოგიაში და სოციოლოგიაში, რამაც იგი უზრუნველყო კვლევით დეპარტამენტში მუშაობისთვის. 1919 წელს იგი დაინიშნა კვლევის მთავარ ოფიცრად და შეინარჩუნა თანამდებობა პენსიაზე გასვლამდე. კიბლის ნაშრომები ინახება ახალ სამხრეთ უელსის სახელმწიფო ბიბლიოთეკის კოლექციაში.

ჯილდოები და მემორიალი
ნიტა კიბლმა დაბადებიდანვე გაზარდა მისი დისშვილი, ნიტა მეი დობი. თავის ანდერძში დობიმ დააწესა ლიტერატურული ჯილდოები მწერალ ქალთათვის, რომელიც აღიარებს ავსტრალიელი ქალი მწერლების შემოქმედებას დეიდის ხსოვნისადმი. დაჯილდოება აღიარებს მხატვრული ან არამხატვრული ლიტერატურის მწერლების ქალის ნამუშევრებს, რომლებიც კლასიფიცირდება როგორც „ცხოვრების მწერლობა“. ეს მოიცავს რომანებს, ავტობიოგრაფიებს, ბიოგრაფიებს, ლიტერატურას და ნებისმიერ მწერლობას, რომელსაც აქვს ძლიერი პიროვნული ელემენტი.
 - ლიტერატურული ჯილდო აღიარებს ავსტრალიელი ქალი მწერლის შემოქმედებას.
 - აღიარებს ავსტრალიელი ქალი მწერლის პირველ გამოქვეყნებულ ნაწარმოებს.
თამაზ გაბადაძე

თამაზ გაბადაძე (დ. 26 აგვისტო, 1935, თერჯოლა) — ქართველი ინჟინერი და მეცნიერი. 2003 წელს გადაეცა ღირსების ორდენი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1935 წლის 26 აგვისტოს. 1953 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, ქიმიური ტექნოლოგიის სპეციალობით. სწავლის დამთავრების შემდეგ მუშაობა დაიწყო საშენ მასალათა სამეცნიერო-კვლევით უნივერსიტეტში. ასპირანტურასაც ამავე უნივერსიტეტში სწავლობდა. მის მიერ შემუშავებული ტექნოლოგიის საფუძველზე 1960 წელს, მიღებულ იქნა წყალგაუმტარი, გაფართოებადი და დამძაბავი, ზესწრაფმაგრებადი ცემენტები. 1963 წელს საკავშირო ჟურნალში „ცემენტი“ ამ თემაზე მის მიერ გამოქვეყნებული იქნა სამეცნიერო სტატია; 1965–1990 წლებში ხელმძრვანელობდა მიზნობრივ და კომპლექსურ პროგრამებს საბჭოთა კავშირის მშენებლობის საქმეთა სახელმწიფო კომიტეტის („სახმშენის“) ქვანახშირის, საშენ მასალათა და სასუქების მრეწველობის მეცნიერების და სამინისტოროების ტექნიკის სახელმწიფო კომიტეტის ხაზით. სადოქტორო დისერტაცია ახალი ტიპის ცემენტების ტექნოლოგიაზე 1982 წელს დაიცვა მოსკოვის მენდელეევის სახელობის ქიმიურ ტექნოლოგიურ უნივერსიტეტში. ქალაქ ხარკოვის მეტროპოლიტენისა და წყალგაუმტარი ნაგებობების მშენებლობაში მის მიერ მიღებული სპეც ცემენტების ტექნოლოგიაა დანერგილი, ხოლო საქართველოში „ენგურჰესის“, თბილისის მეტროპოლიტენის და სს „თბილისის წყლის“ ობიექტებზე; გახლდათ საბჭოთა კავშირის უმაღლესი საატესტაციო კომისიის რეცენზენტი სადოქტორო დისერტაციებში, წინასწარ დაძაბული რკინაბეტონის ნაციონალური კომისიის წევრი, საქართველოს პარლამენტის სამეცნიერო-ტექნიკური და საექსპორტო საბჭოს წევრი, დეკანი საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიური ტექნოლოგიის ფაკულტეტის; სამი სახელმძღვანელოს, ასევე მონოგრაფიების ავტორია და 120-ზე მეტი სტატია აქვს გამოქვეყნებული, აქვს მიღებული 40 საავტორო მოწმობა პატენტი ცემენტებისა და ფერადი ლითონების ტექნოლოგიებში; სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორია „ელექტრონული ტექნიკის მასალების ტექნოლოგია“ მის მიერ იქნა დაარსებული, ასევე, სპეციალობა „სამედიცინო და სპეცმასალების ტექნოლოგია“ და შპს „სპეცცემენტები“; არის საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სილიკატების ტექნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი, პროფესორი. 2010 წელს მიღებული აქვს საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის საპატიო სიგელი.

ჯილდოები
1998 — ღირსების მედალი
2003 — ღირსების ორდენი
არქაბის ეკლესია

არქაბის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თურქეთში, დაბა არჰავის აღმოსავლეთ ნაწილში.

ეკლესიიდან კარგად მოჩანს სივრცე ოთხივე მხარეს. ზემოდან დაჰყურებს არჰავის მთლიან დასახლებას, მდინარის ორივე მხარის გაყოლებით არსებულ სოფლებს, ქალაქ ხოფასა და მის შემოგარენს, მთის კალთებზე შეფენილ სოფლებს არჰავის ციხემდე. ადგილობრივები ეკლესიას „რაკანას“ უწოდებენ. ეკლესიის ქვემოთ, კლდოვან ქანში, გაჭრილია შავი ზღვისპირა ცენტრალური ტრასისათვის განკუთვნილი გვირაბი.

ეკლესია მიმართულია აღმოსავლეთისაკენ. აქვს ხუთ გრადუსიანი დახრა სამხრეთის მიმართულებით. ძეგლი, სავარაუდოდ, დარბაზული, შვერილაბსიდიანი ტიპისაა. აბსიდის კონტური, არც შიდა და არც გარე მხრიდან არაა გამოკვეთილი, მძლავრი მცენარეული საფარის გამო. სამხრეთიდან, ამჟამად, მხოლოდ ორი სარკმელი ჩანს ადრეული პერიოდისათვის დამახასიათებელი სარკმლის პარალელური კედლებით. სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარეში შემორჩენილია თაღოვანი კარის დასავლეთი მხარე, კარის თაღი პლინთუსებითაა ნაგები დუღაბზე. კარის სვეტების სისქე 60 სანტიმეტრია, ხოლო კედლების სისქე 80 სანტიმეტრს უახლოვდება. ნაგებობას კარი, სავარაუდოდ, დასავლეთის მხრიდანაც უნდა ჰქონოდა ცენტრალურ არეში, რომლის ზომებიც ახლა ვეღარ დგინდება. შიდა სივრცის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში ფიქსირდება რომაული ბეტონის ფრაგმენტი, რომელშიც ბიზანტიური ხანის ამფორათა ოთხი ეგზემპლარი ტანის ქვედა ნაწილია ჩართული. ჩვეულებრივ, ასეთი დეტალები კამარისათვის იქმნებოდა. კერამიკული ჭურჭელი კამარათა დატვირთვას ანეიტრალებდა. შიდა სივრცეშივე აღმოჩნდა გვერდებაკეცილი, დაბალბორტიანი კრამიტის ფრაგმენტები. მათი სრული ზომები ვერ დგინდება, რისი საშუალებითაც შესაძლებელი იქნებოდა ძეგლის თარიღის დადგენა. კედლები ძირითადად ნაგებია რიყის ქვით, დუღაბის გამოყენებით. სამხრეთ ფასადზე შეიმჩნევა, რომ ვერტიკალური კედლის მასა ამოყვანილია ყალიბით. სამხრეთის შემორჩენილი თაღოვანი კარი, სავარაუდოდ, ნალისებური იყო, თაღის ქუსლის ფორმაზე დაყრდნობით. შიდა სივრცეში იატაკის დონე ვერ დგინდება. კარის თაღის ქუსლი მიწის დონიდან 1,30 სანტიმეტრზეა.

სარკმლის სიმაღლე — 85 სანტიმეტრია, სიგანე კი 55 სანტიმეტრი. იატაკის დონის დაუზუსტებლობის გამო მისი სრული ზომების განსაზღვრაც ვერ ხერხდება. ეკლესიას სერიოზული გადაკეთების კვალი არ ეტყობა. წინასწარი მონაცემები მიგვანიშნებს, რომ ძეგლი საუკუნისაა. ნაგებობის გარე მასების სავარაუდო ზომებია: სიგრძე — 11,50 მეტრი, სიგანე — 7,10 მეტრი. დასავლეთ კედლის ცენტრალური არის უკიდურეს სიღრმეში არის კარის ღიობიც. იგი 95 სანტიმეტრი სიგანისაა. სამხრეთის კედელი დღეისათვის 4 მეტრი სიმაღლისაა. შიდა მხრიდან სარკმლის ღიობის ჩარჩოები არ იკითხება, ხოლო გარე მხრიდან იგი წარმოადგენს სიმაღლეში ოდნავ შევიწროებულ ღიობს. სარკმლის სიმაღლეა — 70 სანტიმეტრი, ქვედა ნაწილის სიგანე — 18 სანტიმეტრი. აგრაფად რიყის ქვაა გამოყენებული. ეკლესიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ არეში კიდევ ერთი სარკმელი ჩანს.
ელიზბარ წითლანაძე

ელიზბარ წითლანაძე (დ.14 ივლისი, 1912, ბორჯომი — გ.7 ნოემბერი, 1982) — ქართველი მათემატიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკური მეცნიერების დოქტორი (1951), პროფესორი (1955).

1933 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1937 წლიდან მუშაობას იწყებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დოცენტის თანამდებობაზე, პარალელურად კითხულობს ლექციებს საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. 1944-1945 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პრორექტორია დაუსწრებელი სწავლების დარგში. 1945-1947 წლებში მუშაობს მოსკოვის სახელმწიფო ეკონომიკურ ინსტიტუტში უმაღლესი მათემატიკის კათედრის დოცენტის თანამდებობაზე. 1947-1955 წლებში თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტის კათედრის გამგეა, ხოლო 1955 წლიდან გარდაცვალებამდე განაგებდა უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტის მათემატიკის კათედრას. აღზარდა სტუდენტთა და ასპირანტთა ღირსეული თაობები. 1969-1976 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კვალიფიკაციის ამაღლების ფაკულტეტის დეკანი.

პროფესორი ელიზბარ წითლანაძე პირველი ქართველი მათემატიკოსია, რომელმაც გაშალა თბილისში ნაყოფიერი მუშაობა ფუნქციონალური ანალიზის მიმართულებით. მისი სამეცნიერო ინტერესები ძირითადად ეხება არაწრფივ ფუნქციონალურ ანალიზს, ვარიაციათა აღრიცხვას და არაწრფივ ინტეგრალურ განტოლებათა მნიშვნელოვან პრობლემებს. თანაავტორია მონოგრაფიის „ფუნქციონალური ანალიზი“, რომელიც მოსკოვში გამოიცა 1964 წელს. ეს მონოგრაფია თარგმნილია სხვადასხვა უცხოურ ენაზე. ავტორია ქართულ ენაზე გამოცემული მონოგრაფიის „ფუნქციონალური ანალიზის საფუძვლები“. ამვე წლებში დაიბეჭდა მისი მესამე მონოგრაფია „თანამედროვე არაწრფივი ანალიზის ზოგიერთი ამოცანა“.
ელიზბარ წითლანაძე დიდ ყურადღებას აქცევდა ქართულ ენაზე სახელმძღვანელოების შექმნას. პროფესორი ვლადიმერ ჭელიძესთან ერთად იგი ავტორია ფიზიკის ფაკულტეტის სტუდენტებისათვის განკუთვნილი სახელმძღვანელოსი „მათემატიკური ანალიზის კურსი“ ორ ტომად. იგი ამ სახელმძღვანელოს მესამე ტომის ავტორია. ძირითადი შრომები მიუძღვნა ფუნქციონალურ ანალიზსა და გლობალურ ვარიაციათა აღრიცხვას.
ელია ევდოკია

ელია ევდოკია ავგუსტა (; დ. 401 — გ. 460), ასევე უწოდებენ წმინდა ევდოკიას, — ბიზანტიის იმპერიის იმპერატრიცა და იმპერატორი თეოდოსიუს -ის მეუღლე, გამოჩენილი ბერძენი ისტორიული ფიგურა ბიზანტიის იმპერიის საწყის ეტაპზე, ქრისტიანობის აღზევების პერიოდში. ცხოვრობდა ეპოქაში, სადაც ბერძნული წარმართული რელიგია და ქრისტიანობა გვერდიგვერდ არსებობდა. მიუხედავად იმისა, რომ ევდოკიას შემოქმედება ძირითადად იგნორირებულია თანამედროვე მეცნიერების მიერ, მისი პოეზია და ლიტერატურული ნაწარმოებები შესანიშნავი მაგალითია იმისა, თუ როგორ იყო გადაჯაჭვული მისი ქრისტიანული რწმენა და ბერძნული მემკვიდრეობა ერთმანეთთან.

ადრეული ცხოვრება
ელია ევდოკია დაიბადა დაახლოებით 400 წელს ათენში, ბერძნული წარმოშობის ოჯახში. მამამისი, ბერძენი ფილოსოფოსი, სახელად ლეონციუსი, ასწავლიდა რიტორიკას ათენის აკადემიაში, სადაც ხალხი მთელი ხმელთაშუა ზღვისპირეთიდან იკრიბებოდა. ევდოკიას მეორე სახელი იყო ათენაისი, რომელიც მშობლებმა აირჩიეს ქალაქის მფარველის, წარმართული ქალღმერთის ათენას პატივსაცემად. მამამისი მდიდარი იყო და ჰქონდა შესანიშნავი დიდი სახლი აკროპოლისზე, სადაც ათენაისი ხშირად თამაშობდა. ათენაისი მამისგან მწირ 100 მონეტაზე მეტ მემკვიდრეობას ელოდა. იგი ძმებს ევედრებოდა, სამართლიანები ყოფილიყვნენ და მამის ქონება თანაბრად გაეყოთ, მაგრამ მათ უარი განუცხადეს.

მამის გარდაცვალებიდან მალევე, 20 წლის ასაკში, ათენაისი წავიდა საცხოვრებლად დეიდასთან, რომელმაც ურჩია, წასულიყო კონსტანტინოპოლში და ეთხოვა სამართალი იმპერატორისგან, იგი დარწმუნებული იყო, რომ მიიღებდა მამის სიმდიდრის სამართლიან წილს.

ცხოვრება, როგორც იმპერატრიცა
ქორწინება
ლეგენდა ამბობს, რომ როდესაც თეოდოსიუსი (დ. 401) 20 წლის იყო, მას დაქორწინება სურდა. ის გაესაუბრა თავის დას პულხერიას, რომელმაც დაიწყო ძმისთვის შესაფერისი ქალწულის ძებნა, მისთვის შესაფერისი გოგონას უნდა ჰქონოდა „პატრიციული ან იმპერიული სისხლი“. თეოდოსიუს მომავალი მეუღლის ძებნაში მისი დიდი ხნის ბავშვობის მეგობარი პაულინიუსიც დაეხმარა. ისინი დაქორწინდნენ 421 წლის 7 ივნისს, არსებობს ცნობები, რომ თეოდოსიუსმა ქორწილი იპოდრომში ეტლების რბოლებით აღნიშნა. ევდოკიას ძმები, რომლებმაც უარყვეს იგი მამის სიკვდილის შემდეგ, გაიქცნენ, რადგან ფიქრობდნენ, რომ ევდოკია იმპერატრიცად გახდომის შემდეგ მათ დასჯიდა. სამაგიეროდ ევდოკიამ ისინი კონსტანტინოპოლში დაიბარა და თეოდოსიუსმა დააჯილდოვა ისინი. ევდოკიამ კარგად იცოდა თავისი ბერძნული მემკვიდრეობა, რაც კარგად აჩვენა ანტიოქიის მოქალაქეებისადმი ნათქვამ მის ცნობილ მიმართვაში, სადაც ციტირებდა ჰომეროსის ცნობილი სტრიქონს: „ “. ევდოკიას სიტყვებმა მსმენელისგან დიდი მოწონება დაიმსახურა, რის შემდეგაც ანტიოქიის მოქალაქეებმა აღნიშნეს იმპერატრიცა ევდოკიას ქრისტიანული ელინიზმი, გამოსახეს მისი ოქროს ქანდაკება კურიაში, ხოლო ბრინჯაოს ქანდაკება მუზეუმში.

ევდოკიამ ასევე ააგო კონსტანტინოპოლში წმინდა პოლიევქტუსის ეკლესია, რომელიც მისმა შვილიშვილმა ანიცია ჯულიანამ მნიშვნელოვნად გააფართოვა საუკუნეში.

შვილები
ევდოკიას სამი შვილი შეეძინა თეოდოსიუს -სთან. ლიკინია ევდოქსია, რომელიც დაიბადა 422 წელს, ყველაზე უფროსი იყო. ლიკინია ევდოქსია დაბადებიდანვე დანიშნეს თავის ბიძაშვილზე, დასავლეთ რომის იმპერატორ ვალენტინიან -ზე, რომელზეც იგი დაქორწინდა 437 წლის 29 ოქტომბერს . მეორე შვილი ფლაკილია 431 წელს გარდაიცვალა . მათ ერთადერთი ვაჟი ეყოლათ, სახელად არკადიუსი, რომელიც ბავშვობაში გარდაიცვალა.
ვაზოპრესინი

ვაზოპრესინი — ჰორმონი, რომელსაც ასევე უწოდებენ ანტიდიურეზულ ჰორმონს , არგინინის ვაზოპრესინს , ან არგიპრეზინს. ვაზოპრესინი სინთეზირებულია გენიდან, როგორც პეპტიდური პროჰორმონი ჰიპოთალამუსის ნეირონებში და გარდაიქმნება -ად. შემდეგ ის მიემართება აქსონში, რომელიც მთავრდება ჰიპოფიზის უკანა ჯირკვალში და გამოიყოფა ვეზიკულებიდან, ცირკულაციაში უჯრედგარე სითხის ჰიპერტონიურობის (ჰიპეროსმოლარობის) საპასუხოდ. -ს აქვს ორი ძირითდი ფუნქცია. პირველი, ის ზრდის თავისუფალი წყლის რაოდენობას, ხსნადის გარეშე, რომელიც კვლავ შეიწოვება ცირკულაციაში, ნეფრონების თირკმლის მილაკებში ფილტრიდან. მეორე ფუნქცია, ავიწროებს არტერიოლებს, რაც ზრდის პერიფერიულ სისხლძარღვთა წინააღმდეგობას და ზრდის არტერიულ წნევას.

შესაძლებელია მესამე ფუნქციის განხილვაც. ზოგიერთი შეიძლება გამოიყოს უშუალოდ ტვინში, ჰიპოთალამუსიდან და შიძლება შეასრულოს მნიშვნელოვანი როლი სოციალურ ქცევაში, სექსუალურ მოტივაციაში, წყვილთა კავშირში და სტრესთან რეაქციაში.

ვაზოპრესინი იწვევს ღეროვანი უჯრედების განცალკევებას კარდიომიოციტებად და ხელს უწყობს გულის კუნთის ჰომეოსტაზს.

მას აქვს ძალიან მცირე ნახევარგამოყოფის პერიოდი, 16-დან 24 წუთამდე.
რ. ჯ. პალაციო

რაკელ ჯ. პალაციო (დ. 13 ივლისი, 1963) — ამერიკელი მწერალი და გრაფიკული დიზაინერი. ცნობილია საბავშვო წიგნებით, მათ შორის ყველაზე გახმაურებულია ბესტსელერი „საოცრება“ (2012), რომელიც დეფორმირებული გარეგნობის მქონე ბავშვის შესახებ მოგვითხრობს. 2017 წელს წიგნის მიხედვით ამავე სახელწოდების ფილმი გადაიღეს, რომელშიც მთავარ როლებს ოუენ უილსონი და ჯულია რობერტსი ასრულებენ.
ჯო ჰალდემანი

ჯო ჰალდემანი (დ. 9 ივნისი, 1943) — ამერიკელი სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის მწერალი. ცნობილია რომანით „სამუდამო ომი“ (1947). მწერალმა ორჯერ მოიპოვა ნებულას პრემია საუკეთესო რომანისთვის წიგნებისთვის: „სამუდამო მშვიდობა“ (1997) და „კამუფლაჟი“ (2004), ხოლო ნაწარმოებისთვის „ჰემინგუეის ხუმრობა“ მიიღო ნებულასა და ჰიუგოს პრემიები საუკეთესო ნოველისთვის. 2012 წელს ჰალდემანი სამეცნიერო ფანტასტიკის დიდების დარბაზში შეიყვანეს.

მწერლის ნაშრომთა უმეტესობა, მათ შორის სადებიუტო რომანი „ომის წელი“, ვიეტნამის ომში მისივე გამოცდილებითაა შთაგონებული, საიდანაც დაჭრილი დაბრუნდა და დიდხანს უჭირდა ჩვეულ ცხოვრებასთან დაბრუნება.

1983-2014 წლებში ჰალდემანი მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის პროფესორი იყო.
მამუკა ზაალიშვილი

მამუკა ზაალიშვილი (დ. 9 თებერვალი, 1947, თბილისი — გ. 29 მარტი, 2022) — ქართველი არქიტექტორი, მეცნიერი, პედაგოგი. პროფესორი.

ბიოგრაფია
1971 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის არქიტექტურის ფაკულტეტის ინტერიერის განყოფილება, ხოლო 1978 წელს ამავე აკადემიის ასპირანტურა.

1968 წლიდან მუშაობდა საპროექტო ორგანიზაციებში: „კურორტპროექტში“, „ვოენპროექტი“, "თბილქალაქპროექტი" და "თბილზნიიეპი" არქიტექტორის, უფროსი არქიტექტორის, ჯგუფის ხელმძღვანელის და პროექტის მთავარი არქიტექტორის თანამდებობაზე. საქართველოს ელექტრიფიკაციისა და მექანიზაციის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი იყო 1997-2001 წლებში. თბილისის სამხატვრო აკადემიაში მუშაობდა არქიტექტურის ფაკულტეტზე, მასწავლებლის, უფროსი მასწავლებლის, დოცენტის თანამდებობებზე 1985 წლიდან. არის არაერთი სამეცნიერო ნაშრომისა და პროექტის ავტორი: "ქარიშხალას" სპორტული კომპლექსი ქ. თბილისში; რუსთაველის ძეგლისა და მიმდებარე ტერიტორიის რეკონსტრუქციის რეალიზებული პროექტი, კურორტ წყალტუბოს გენერალური გეგმა პოლიკლინიკა 250 მომსვლელზე ქ. თბილისში, პიონერთა ბანაკი 240 ადგილზე დაბა კაბარდინკაში, თბილისის გენერალური გეგმის კონცეფცია, ტურისტული სასტუმრო 1000 ადგილით, ექსპერიმენტული საბავშვო ბაგა-ბაღი რთულ რელიფზე, 21-ბინიანი საცხოვრებელი სახლი ყაზბეგის ქუჩაზე და სხვა. იყო ეთიკისა და საავტორო უფლებების დაცვის კომისიის თავმჯდომარე. სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა 2015 წელს.

ჯილდოები
2015 - საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი
ელენე აბაზაძე-ჟივიძე

ელენე აბაზაძე-ჟივიძე (დ. 8 ივლისი, 1899, თბილისი — გ. 16 ივნისი, 1981) — ქართველი მომღერალი და მსახიობი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1976).

ბიოგრაფია
1917 წელს დაამთავრა თბილისის მე-3 გიმნაზია, შემდეგ სწავლა განაგრძო კონსერვატორიაში, პროფესორ ზელიონის კლასში.

1918 წელს გადავიდა გიორგი ჯაბადარის სტუდიაში, მონაწილეობდა ქართულ კლუბთან არსებულ მუსიკალურ წრეში, რომელიც დგამდა მუსკომედიებს. ოპერეტა „ვამპუკაში“ შეასრულა ვამპუკას პარტია. მონაწილეობდა სასწავლებელში გამართულ საღამოებში(მხატვრული კითხვა, წარმოდგენები, სიმღერები), აგრეთვე გორის სცენის მოყვარულთა წარმოდგენებში და ქართველ მსახიობთა (ელისაბედ ჩერქეზიშვილი, ვასო აბაშიძე, შალვა დადიანი და სხვ.) საგასტროლო წარმოდგენებში. 1919-1920 წლებში შედგა მისი დებიუტი ქართველ მსახიობთა ამხანაგობის დასში. შალვა დადიანის რეჟისორობით ოპერის თეატრში შეასრულა ფერიების დედოფლის როლი (ი. გედევანიშვილის „სინათლე“, ნაწილი) და ჩაირიცხა დასში პროფესიონალ მსახიობად. ელენე აბაზაძე-ჟივიძე იყო ოზურგეთის (1920-1922), ბაქოს (1922-1923), სოხუმის (1923-1924, 1950-1951), თბილისის ქართველ მსახიობთა ამხანაგობის (1924-1925), ზესტაფონის (1925-1926), ზუგდიდის (1927-1928), მუსკომედიის (1937-1938), მცხეთის (1940-1950) თეატრების წამყვანი მსახიობი. 1929-1949 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის მსახიობი, პარალელურად მუშაობდა დუშეთის დრამწრეში (1932-1934). მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: ქეთევანი(დ. ერისთავის „სამშობლო“), კატინა, ლიზა, ხანუმა(ა. ცაგარელის „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“, „ხანუმა“), კრუჩინინა (ა. ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი“), თამარი (ნ. შიუკაშვილის „მეგობრობა“), ლია (ე. ჩირიკოვის „ებრაელები“), რუქაია (ა. სუმბათაშვილის „ღალატი“), ოლ-ოლი (ლ. ანდრეევის „დღენი ჩვენი ცხოვრებისა“), დედა (მ. მრევლიშვილის „ხარატაანთ კერა“), ფატი (შ. დადიანის „ნაპერწკლიდან“) და სხვა.

ჯილდოები
1976 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი