iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ინგრიდ ნარგანგი

ინგრიდ ნარგანგი ( ; 17 აპრილი , 1929 — 10 მაისი, 2019 ) — ავსტრიელი იურისტი, მოსამართლე და თანამედროვე ისტორიის სპეციალისტი . 1964-დან 1993 წლამდე იკავებდა ენგელჰარცელის რაიონული სასამართლოს ხელმძღვანელის თანამდებობას. ის იყო პირველი ქალი, რომელიც ავსტრიის სასამართლო სისტემაში ხელმძღვანელობდა სოფლის რაიონულ სასამართლოს.

ბიოგრაფია
ალისა ინგრიდ ანემარი ნარგანგი დაიბადა 1929 წლის 17 აპრილს ჩერნივცში, რუმინეთში. იგი ეკუთვნოდა ძველ ავსტრიელ სახელმწიფო მოხელეთა ოჯახს. დიდი ბაბუა, კლასიკური ფილოლოგიის სპეციალისტი სტეფან ვოლფი, საშუალო სკოლის დირექტორად მუშაობდა; ბაბუა ადვოკატი იყო. ოჯახი ცხოვრობდა ჩერნოვეცში ბუკოვინაში (ისტორიული ოლქი აღმოსავლეთ ევროპაში, ამჟ. უკრაინა), რომელიც პირველი მსოფლიო ომის დასრულებამდე ავსტრიის მონარქიას ეკუთვნოდა,შემდეგ გადაეცა რუმინეთის სამეფოს. ამჟამად ნაწილობრივ უკრაინის ტერიტორიაზეა (ჩერნოვეცის ჩათვლით). ალისა დედამ და ბებიამ გაზარდეს. მამამ ოჯახი დატოვა, როდესაც გოგონა ორი წლის იყო.

1940 წლის ზაფხულში, როდესაც ნარგანგი თერთმეტი წლის იყო, დაიწყო გერმანული წარმოშობის მოქალაქეების გადასახლება გერმანიაში. ალისა ნარგანგი დედასთან და ბებიასთან ერთად ჯერ ქვემო სილეზიაში გადავიდა საცხოვრებლად, შემდეგ— ზემო სილეზიაში. როდესაც მეორე მსოფლიო ომის ბოლოს საბჭოთა კავშირის წითელი არმიის ჯარები სილეზიას მიუახლოვდნენ, ისინი გაიქცნენ ზემო ავსტრიაში.

ინგრიდ ანემარი, რომელიც ე. წ. "გადასახლებულების" და "ეთნიკური გერმანელების" ოჯახს ეკუთვნოდა, 1945 წლის შემოდგომაზე გმუნდენის საშუალო სკოლაში შევიდა. 1948 წელს სკოლის დამთავრების შემდეგ ავსტრიის ქალაქ ინსბრუკში გააგრძელა სწავლა სამართალმცოდნეობის მიმართულებით. 1952 წელს მიიღო სამართლის დოქტორის ხარისხი. ერთი წელი იმუშავა სასამართლოში და გადაწყვიტა ეკონომიკური განათლება მიეღო. 1959 წელს გახდა დოქტორის ხარისხის მფლობელი სოციალურ და ეკონომიკურ მეცნიერებებში. ამ ხნის განმავლობაში ნარგანგმა უკვე დაიწყო მუშაობა ლინცში სტაჟიორ - იურისტად და ჩააბარა ადვოკატთა გამოცდა. შემდგომში იგი მუშაობდა იურისტად ლინცის მაგისტრატურაში.

1963 წელს ნარგანგი მოსამართლე გახდა. 1964 წლიდან 1993 წელს პენსიაზე გასვლამდე ხელმძღვანელობდა ენგელჰარცელის რაიონულ სასამართლოს. ის იყო პირველი ქალი, რომელიც სათავეში ჩაუდგა ავსტრიის სოფლის რაიონულ სასამართლოს.

როგორც თანამედროვე ისტორიკოსი, ნარგანგი იკვლევდა ბუკოვინელი გერმანელების ისტორიას და ზემო ავსტრიაში მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ლტოლვილთა მდგომარეობას. ის ასევე იყო ლინცში ბუკოვინელი გერმანელების რეგიონალური გუნდის ერთ-ერთი დამფუძნებელი .

მომდევნო წლებში ნარგანგი ცხოვრობდა ენგელჰარცელში, ლინცში და ვენაში.

ინგრიდ ნარგანგი გარდაიცვალა შერდინგში (ზემო ავსტრია) 2019 წლის 10 მაისს.
გური თვალთვაძე

გური კალისტრატეს ძე თვალთვაძე (დ. 25 ოქტომბერი, 1907 — გ. 8 თებერვალი, 1970) — ქართველი გეოფიზიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1961), პროფესორი (1963). საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1967).

ბიოგრაფია
გური თვალთვაძემ 1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1934 წლიდან ხელმძღვანელობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკის ინსტიტუტში თავისსავე დაარსებულ სეისმომეტრიის განყოფილებას. იგი სასარგებლო წიაღისეულის სეისმომეტრიული მეთოდით ძიების ფუძემდებელია საქართველოში. მისი შრომები ეხება კავკასიაში დედამიწის ქერქის აგებულებისა და ფიზიკური თვისებების შესწავლის საკითხებს. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას საქართველოს უმაღლეს სასწავლებლებში (1945–70). იყო საქართველოს ზოოვეტერინალური ინსტიტუტის ფიზიკის კათედრის გამგე (1939–56). მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
კობა გრიგოლია

კობა გრიგოლია (დ. 16 აპრილი, 1979, ქ. ფოთი) — ქართველი სამხედრო პირი, ბრიგადის გენერალი (2020).

დაამთავრა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს გაერთიანებული სამხედრო აკადემიის სახმელეთო ფაკულტეტი (2000). საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში მსახურობდა 2000 წლიდან ოცეულის მეთაურად, შემდეგ სხვადასხვა საშტაბო და სამეთაურო პოზიციებზე. 2017-2020 წლებში იყო მეორე ქვეითი ბრიგადის მეთაური, 2020 წლის ივლისიდან — თავდაცვის ძალების დასავლეთის სარდალი. მონაწილეობდა სამშვიდობო მისიებში კოსოვოში (2003, 2006), ერაყსა (2005, 2007) და ავღანეთში (2014-2015), რუსეთ-საქართველოს ომში (2008). დაჯილდოებულია საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს უწყებრივი მედლებით.
ვლადიმერ ლაღიძე

ვლადიმერ (ლადო) ლაღიძე (დ. 1898, აშხაბადი — გ. 1960, დიდი ბრიტანეთი) — ქართველი სამხედრო პირი, პოლონეთისა და ინგლისის არმიების ოფიცერი.

ბიოგრაფია
ვლადიმერ ლაღიძე დაიბადა 1898 წელს, აშხაბადში. იყო საქართველოს არმიის იუნკერი. 1921 წელს სხვა იუნკრებთან ერთად ემიგრაციაში წავიდა პოლონეთში. ვარშავის სამხედრო აკადემიის დამთავრების შემდეგ გახდა პოლონეთის არმიის საკონტრაქტო ოფიცერი. 1924 წელს ჩაირიცხა პოლონეთის არმიაში არტილერიის ლეიტენანტად და განვლო გზა არტილერიის მაიორობამდე. მონაწილეობდა 1939 წლის ბრძოლებში. მეორე მსოფლიო ომის დაწყების წინ იყო ერთ–ერთი საარტილერიო ათასეულის მეთაური. პოლონეთის ოკუპაციის შემდეგ იბრძოდა დასავლეთის ფრონტზე. იყო პოლონეთის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე გენერალ ვლადისლავ ანდერსის ადიუტანტი. ომის დამთავრების შემდეგ ემიგრაციაში დიდ ბრიტანეთში დარჩა, სადაც გარდაიცვალა 1960 წელს. 1976 წელს მისი ნეშთი პარიზთან ახლოს გადაასვენეს.

დაჯილდოებული იყო პოლონეთის უმაღლესი სამხედრო ჯილდოთი — „ვირტუტი მილიტარის" ორდენით.
ულაფ დუუნი

ულაფ დუუნი (; დ. 21 ნოემბერი, 1876 ― გ. 13 სექტემბერი, 1939) ― ნორვეგიელი მწერალი. მიჩნეულია ნორვეგიული ლიტერატურის ერთ-ერთ ყველაზე თვალსაჩინო წარმომადგენლად. 14 წლის მანძილზე 24-ჯერ იყო წარდგენილი ნობელის პრემიაზე და ერთხელ ლიტერატურაში ნობელის პრემიის მოპოვებამდე 1 ხმა დააკლდა.

ადრეული წლები
დუუნი კუნძულ იეაზე, იტრე ნამდალის რაიონში დაიბადა, რომელიც ნურ-ტრენდელაგის საგრაფოს ფუსნესის მუნიციპალიტეტს მიეკუთვნებოდა. ნამდვილი სახელი და გვარია ულე იოჰანსენ რააბი. დუუნი რვა დედმამიშვილიდან უფროსი იყო. ბავშვობის პერიოდში ულაფის ოჯახი რამდენიმე ფერმაში ცხოვრობდა, რომელთაგან ბოლო დუუნი იყო. გვარად დუუნი კუნძული დატოვების შემდეგ მიიღო, როცა მასწავლებლობა გადაწყვიტა.

სწავლობდა ტრენდელაგის საჯარო სკოლაში. 1901 წელს სკოლის მასწავლებლის პოზიცია დაიკავა ლევანგერის მუნიციპალიტეტში.

ჯილდოები
1934 ― ' 
1935 ― ჰენრიკ სტეფენსის პრემია
ალექსანდრე დიდებულიძე (სამხედრო)

ალექსანდრე დიმიტრის ძე დიდებულიძე (დ. 22 ივლისი, 1895, სოფ. ატოცი, ახლანდ. ქარელის მუნიციპალიტეტი, — გ. 15 აგვისტო, 1937) — ქართველი სამხედრო პირი.

მსახურობდა რუსეთის იმპერიის, შემდეგ საქართველოს რესპუბლიკის არმიაში. პირველი მსოფლიო ომის დროს დასავლეთის ფრონტზე ბრძოლაში თავის გამოჩენისთვის ლაიბ-გვარდიის ლიტვის პოლკის პორუჩიკმა დიდებულიძემ მიიღო გიორგის იარაღი მორთული ვადით (1916) და წმ. გიორგის ხარისხის ორდენი (1917). გასაბჭოების შემდეგ მუშაობდა სამხედრო საქმეთა კომისარიატში. 1937 წლისთვის იყო აფხაზეთის ასსრ განათლების სახალხო კომისარიატის სამხედრო ინსპექტორი. 1937 წლის ივნისში დააპატიმრეს „კონტრრევოლუციური მავნებლური ორგანიზაციის“ წევრობის ბრალდებით და დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1957 წელს.
უჯარი

უჯარი — ქალაქი აზერბაიჯანში, უჯარის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ბაქოდან დასავლეთით 250 კმ-ში. რკინიგზის სადგური ბაქო-თბილისის ხაზზე.

1941 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი. 1959 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქში 7 760 ადამიანი ცხოვრობდა. 1979 წლის მონაცემებით უჯარში 12 090 კაცი იყო, ხოლო 1989 წლის აღწერით – 14 273..

ქალაქში მოქმედებს საკონსერვო, ბეტონის, ბამბის საწმენდი ქარხნები.
ხიზი

ხიზი — ქალაქი აზერბაიჯანში, ხიზის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ბაქოდან 104 კმ-ში. ხიზი მოსახლეობის რაოდენობით (1600 კაცი) აზერბაიჯანში 66-ე ადგილზეა.

ქალაქი ხიზი მდებარეობს კავკასიონის ქედის სამხრეთ კალთაზე — სამურის სამხრეთ კალთიდან დევეჩამდე გაშლილ ფენაზე. მთები დაბალია, უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან 958 მეტრზეა — მთა სარაკუ და 2203 მეტრი — დუბრალის მთა. რამდენიმე რაიონში მთის ფერდობები გამოიყენება ზამთრის, ზოგი კი ზაფხულის საძოვრებად.

მოსახლეობა
1921 წლის აზერბაიჯანის სასოფლო-სამეურნეო აღწერის შედეგების მიხედვით, სოფელ ხიზში ცხოვრობდა 803 კაცი (167 კომლი), ძირითადად თათები.

ღირსშესანიშნაობები
ქალაქიდან არც თუ ისე შორს შეიქმნა დასასვენებელი ზონა „ჯანნეტ ბაგი“. ხიზიდან 8 კილომეტრში არის კიდევ ერთი დასასვენებელი ზონა — ყიზილგაზმა. ქალაქის ისტორიული ღირსშესანიშნაობებიდან აღსანიშნავია აზერბაიჯანული დრამის დამაარსებლის, ჯაფარ ჯაბარლისა და აზერბაიჯანელი პოეტის, მიქაილ მუშფიგის სახლ-მუზეუმები.

ხიზი ცნობილია ხალიჩების ქსოვით. ხიზის ხალიჩები ბაქოს აზერბაიჯანული ხალიჩების ჯგუფს მიეკუთვნება. როგორც წესი, ხალიჩის შუა ნაწილი იყოფა უჯრედებად დიდი უჯრედების სახით, დანარჩენი კი იალქნებით იფარება. ხალიჩებზე ასევე გამოსახულია სიცოცხლის ხე და გეომეტრიული ნიმუშები.

კულტურაში
ცნობილია სიმღერა „ხიზი დაგლარი“, შექმილი კომპოზიტორ ალაკბარ თაგიევის მუსიკასა და ჰაფიზ ბახიშის ტექსტზე.

ხიზში მიმდინარეობდა საბჭოთა მხარტვრული ფილმის „უთავო მხედრის“ გადაღებების ნაწილი.

გამოჩენილი ადამიანები
ჯაფარ ჯაბარლი — მწერალი და დრამატურგი.
ჯაბირ ნოვრუზი — პოეტი, აზერბაიჯანის სახალხო პოეტი.
ნიზამი რამზი — აზერბაიჯანული ფოლკლორული კულტურის (მეიხანა) მოღვაწე.
მიქაილ მუშფიგი — აზერბაიჯანელი პოეტი.
რაფაილ ოზთურქ დაღლი — მწერალი, პოეტი, ისტორიკოსი.
ზულეიხა შირინოვა — მწერალი და სცენარისტი.
ალფრედ ისიდორე რომერი

ალფრედ ისიდორე რომერი (დ. 16 აპრილი, 1832, ვილნიუსი — გ. 24 იანვარი, 1897, კარალინოვა) — ბელორუსი და პოლონელი მხატვარი, მოქანდაკე, ხელოვნებათმცოდნე, ეთნოგრაფი. 1863-1864 წლების ვარშავის იანვრის აჯანყების მონაწილე.

ბიოგრაფია
წარმოშობით რომერების უძველესი რაინდული და დიდგვაროვანი ოჯახიდან იყო, რომელიც საუკუნით თარიღდება. ოჯახი საქსონიიდან და კურლანდის გავლით გადავიდა ლიტვის დიდ საჰერცოგოში. 1830-1831 წლების აჯანყების მონაწილე ედუარდ იან რომერისა და მისი პირველი მეუღლის, ბელაზორელი ანას ვაჟი; 1813-1813 წლებში ვილნიუსის მთავარი სასამართლოს მე-2 დეპარტამენტის პრეზიდენტის — მიხალ რომერის შვილიშვილი.

სწავლობდა სამართალს ვილნიუსის უნივერსიტეტში და ხატვის გაკვეთილებზე დადიოდა კანუტ რუსეცკისთან. მან გააუმჯობესა თავისი უნარები ანტონი ოლეზცინსკისთან პარიზში. 1850-იანი წლების ბოლოს იგი დაბრუნდა საზღვარგარეთიდან და ცხოვრობდა კრევნას სამკვიდრო მამულში (ნოვა-ალექსანდრავსკის რაიონი), აქტიურად თანამშრომლობდა ვილნიუსში ჟურნალთან „კალასი“, სადაც აგზავნიდა თავის გრავიურებსა და ნახატებს, ადგილობრივი ბელორუსების და ლიტველების ცხოვრებისა და ცხოვრების წესის თემატიკით. რომელიც მის მეორე მეუღლეს, გრაფინია ვანდა სულისტროვსკაიას ეკუთვნოდა.

ხსოვნა
რომერის სახელს ატარებს ვიტებსკის ოლქის სოფლების კამაისა და კარალინოვას ქუჩები. ასევე პოსტავის საბავშვო სამხატვრო სკოლა. 2007 წელი სოფ. კამაიში გამოცხადდა რომერის წლად.

2001 წლის 15 აგვისტოს კარალინავაში დაიდგა ალფრედ რომერის მეუღლის, ადგილობრივი განმანათლებლის ვანდა რომერის (1850-1944) ძეგლი. მოქანდაკე ალეს ცირკუნოვი.

გალერეა
კუოპიოს ქვერეგიონი

კუოპიოს ქვერეგიონი ― ფინეთის ჩრდილოეთ სავონიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 142 836 ადამიანს შეადგენს.

მუნიციპალიტეტები
პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
საული ნიინისტე — 65.3%
პეკა ჰაავისტო — 11.1%
ლაურა ჰუჰტასაარი — 6.4%
პაავო ვიაიურიუნენი — 6.2%
მატი ვანჰანენი — 5%
ტუულა ჰაატაინენი — 3%
მერია კიულიონენი — 2.7%
ნილს ტორვალდსი — 0.5%
ვარკაუსის ქვერეგიონი

ვარკაუსის ქვერეგიონი ― ფინეთის ჩრდილოეთ სავონიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 33 877 ადამიანს შეადგენს.

მუნიციპალიტეტები
პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
საული ნიინისტე — 67.9%
პეკა ჰაავისტო — 7.6%
ლაურა ჰუჰტასაარი — 6.6%
პაავო ვიაიურიუნენი — 6.5%
მატი ვანჰანენი — 4.4%
ტუულა ჰაატაინენი — 3.8%
მერია კიულიონენი — 3%
ნილს ტორვალდსი — 0.8%
პიექსიამიაკის ქვერეგიონი

პიექსიამიაკის ქვერეგიონი ― ფინეთის სამხრეთ სავონიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 23 140 ადამიანს შეადგენს.

მუნიციპალიტეტები
პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
საული ნიინისტე — 67.2%
მატი ვანჰანენი — 7.5%
პაავო ვიაიურიუნენი — 6.9%
პეკა ჰაავისტო — 6.8%
ლაურა ჰუჰტასაარი — 6.2%
ტუულა ჰაატაინენი — 3.2%
მერია კიულიონენი — 1.8%
ნილს ტორვალდსი — 0.4%
ხანგაი

ხანგაი — ქედი მონღოლეთის ცენტრალურ ნაწილში. წარმოადგენს ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანისა და ცენტრალური აზიის მთავარი წყალგამყოფის ნაწილს.

ხანგაის ქედი ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 700 კმ-ზე, სიგანე 200 კმ-მდე. გაბატონებული სიმაღლეები 2000–3000 მ, მაქსიმალური სიმაღლე 4000 მ (მთა ოტონ-ტენგერი). გვხვდება ძველი გამყინვარების კვლები. ჩრდილოეთი კალთის მდინარეთა ქსელი სელენგას მიეკუთვნება, ხოლო სამხრეთი შედარებით ციცაბო კალთის მდინარეები ან მარილიან ტბებში ჩაედინებიან ან გობის უდაბნოში იკარგებიან.

უმეტესწილად აგებულია პალეოზოური ასაკის გრანიტებით, ფიქლებით, ქვიშაქვებითა და ახალგაზრდა ბაზალტებით. მწვერვალები დიდწილად ბრტყელია, კალთები ჩაჭრილია მდინარეთა ღრმა და ფართო ხეობებით. ხანგაიში არის რკინის მადნის, ოქროს, სანახელავო ქვების საბადოები, მინერალური წყაროები. გვხვდება მცირე ზომის მტკნარი და მარილიანი ტბები.

ბევრია არქეოლოგიური ძეგლი. შემოსილია მშრალი ნაირბალახოვანი მარცვლოვანი სტეპის მცენარეულობით. ჩრდილოეთ კალთებზე ტყის ცალკეული მასივებია. რეზერვატები.
კემიიარვი

კემიიარვი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ ლაპლანდიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2021 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 107 ადამიანს შეადგენს. კემიიარვის ჩრდილოეთით პელკოსენიემი მდებარეობს, აღმოსავლეთით — სალა, სამხრეთით ― პოსიო, ხოლო დასავლეთით ― როვანიემი. ქალაქი ერთენოვანია. მოსახლეობა ფინურ ენაზე საუბრობს.

დაძმობილებული ქალაქები
კემიიარვის დაძმობილებული ქალაქებია:
კანდალაკშა, რუსეთი, 1988
სობეცუ, იაპონია, 1993
ვადსიო, ნორვეგია, 1961
კონქის ციხე

კონქის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი არტაანის პროვინციაში, თურქეთის რესპუბლიკა. მდებარეობს სოფელ ქუზუფინარში, ისტორიული კოლას ცენტრში, ძველი ქალაქის დადაშენის მახლობლად, მის ჩრდილო-დასავლეთით. კონქი მისი ძველი სახელწოდებაა. ქუზუფინარი მაღალმთიან ზონას განეკუთვნება, კიდევ უფრო მაღალზეა (ზღ. დ. 2160 მ) თავად კონქის ციხე-სიმაგრე. კონქის ციხე მეგალითური ნაგებობაა. გადმოცემის თანახმად ის არის მხარე სადაც საფუძველი უნდა ჩაყროდა უძველეს კოლხას სამეფოს. ამ უკანასკნელმა თავისი სახელი სწორედ ისტორიულ-გეოგრაფიული პროვინცია კოლას სახელწოდებიდან მიიღო.

შესწავლის ისტორია
კონქის ციხის პირველი აღწერილობა ეკუთვნის ექვთიმე თაყაიშვილს. იგი წერს:

ეტიმოლოგია
კონქის ციხის ტოპონიმი, მისივე აგებულების მიხედვით, ქართული ეტიმოლოგიით აიხსნება. ეს სახელი ციხე-სიმაგრეს, როგორც ჩანს სწორედ გეომეტრიული მოყვანილობის გამო, კონქის ფორმის აგმო ეწოდა. იმის გადამოწმება თუ რამდენად ძველია „კონქი“ არ ხერხდება. მის შესახებ ინფორმაცია მხოლოდ ოსმალურ წყაროებში ჩანს საუკუნიდან. ტერმინი „კონქი“ უფრო შუა საუკუნეების ქართულ სახელწოდებად მოჩანს, რომელიც მას მოსახლეობამ ციხე-სიმაგრის ფორმის გამო შეარქვა. ვარაუდობენ, რომ მისი სახელი შედარებით ძველ, ურარტულ საისტორიო წყაროებშია საძიებელი. სოფლის თანამედროვე სახელწოდება ქუზუფინარი, ადგილობრივი თურქული ტოპონიმია, რომელიც სოფელს საუკუნეში ეწოდა.

ისტორია
კონქის ციხის აგების ისტორია დაკავშირებულია საქართველოს ისტორიის ძველ პერიოდთან, როდესაც სამყაროში პირველი სახელმწიფოებრივი გაერთიანებები ჩნდება. ეს კი ემთხვევა მსოფლიო ისტორიის ორ პერიოდს, ბრინჯაოს ხანას და რკინის ხანას. არსებობს მოსაზრება, რომ კონქის ციხე შუა საუკუნეებში აღარ გამოიყენებოდა, რასაც უნდა ეწინააღმდეგებოდეს კირის გამოყენების კვალი და შუა საუკუნეების კერამიკული მასალა.

კოლა, რომელსაც თურქებმა მცირე არტაანი უწოდეს ოსმალეთის არმიამ 1551 წელს დაიპყრო. საუკუნიდან მოყოლებული კონქი სრულიად მოექცა ოსმალების შემადგენლობაში. 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ აღნიშნულ ტერიტორიას რუსეთი ეუფლება. 1918 წლიდან კონქი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დაქვემდებარებაშია. 1921 წლის ყარსის შეთანხმებით მასზე კონტროლი თურქეთის დიდმა ეროვნულმა ასამბლეამ დააწესა.
კოხრეიძე

საკუთარი სახელი კოხრეიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

გიორგი კოხრეიძე — ქართველი პოლიტიკოსი, მედიამენეჯერი
გივი კოხრეიძე — ქართველი ინჟინერი
თეიმურაზ კოხრეიძე — ქართველი ექიმი, პოლიტიკოსი
ნოდარ კოხრეიძე — ქართველი პოლიტიკოსი
პავლე კოხრეიძე — ლიტერატორი, პუბლიცისტი
შალვა კოხრეიძე — რკინიგზელი
ჯამბულ კოხრეიძე — ქართველი პოლიტიკოსი, პედაგოგი
მახარობლიძე

საკუთარი სახელი მახარობლიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ბიძინა მახარობლიძე — ფეხბურთელი
ექსაკუსტოდიან მახარობლიძე — საეკლესიო პირი, პუბლიცისტი
თამარ მახარობლიძე — ქართველი ენათმეცნიერი
რევაზ მახარობლიძე — ქართველი პედაგოგი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი
რევაზ მახარობლიძე — მსოფლიო ომის მონაწილე, დიდების ორდენის სრული კავალერი
საერთაშორისო კონვენცია ხომალდებიდან გაჭუჭყიანების აღკვეთის შესახებ

საერთაშორისო კონვენცია ხომალდებიდან გაჭუჭყიანების აღკვეთის შესახებ (მოდიფიცირებულია 1978 წლის პროტოკოლით, მარპოლი 73/78; ) ― ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საერთაშორისო საზღვაო გარემოსდაცვითი კონვენცია. შეიმუშავა საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციამ ოკეანეებისა და ზღვების გაჭუჭყიანების მინიმუმამდე დასაყვანად.

კონვენციას ხელი 1973 წლის 17 თებერვალს მოაწერეს, თუმცა ძალაში არ შესულა. დღევანდელი კონვენცია 1973 წლის კონვენციისა და 1978 წლის პროტოკოლის კომბინაციაა, რომელიც 1983 წლის 2 ოქტომბერს შვიდა ძალაში. 2018 წლის მონაცემებით, ხელშეკრულებას 156 ხელმომწერი სახელმწიფო ჰყავს.
ნადარეიშვილი

საკუთარი სახელი ნადარეიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ანდრო ნადარეიშვილი — ქართველი კარდიოქირურგი
აკაკი ნადარეიშვილი — ქართველი უროლოგი
გივი ნადარეიშვილი — ქართველი სპორტსმენი
ზვიად ნადარეიშვილი — ქართველი პოლიტიკოსი
ზურაბ ნადარეიშვილი — ქართველი ექიმი
თამაზ ნადარეიშვილი — ქართველი პოლიტიკოსი
ნანა ნადარეიშვილი — ქართველი გეოგრაფი
ომარ ნადარეიშვილი — ქართველი გეოგრაფი
ქრისტიანობა ალბანეთში

ქრისტიანობა ალბანეთში, მთელი ქვეყნის მასშტაბით, დამკვიდრდა ახ. წ. 325 წელს, ხოლო ახ. წ. 1100 წლიდან ბიზანტიის იმპერია ამ მხარეში ახორციელებდა საეკლესიო მისიებს. ვენეციის მზარდი გავლენის გამო კი, მე-13 საუკუნეში აქ ფრანცისკანელებმა დაიწყეს დასახლება. აღსანიშნავია, რომ მე-15 საუკუნიდან მე-19 საუკუნემდე პერიოდში, ოსმალეთის იმპერიის მმართველობის დროს, ქრისტიანობა, როგორც უმრავლესობის რელიგია, ჩაანაცვლა ისლამმა. ალბანეთის ხელისუფლება, მოსახლეობის 2011 წლის სადავო აღწერაზე დაყრდნობით, აცხადებდა, რომ 1991 წელს კომუნიზმის კრახიდან მოყოლებული, ქვეყნის მოსახლეობის მხოლოდ 58% იყო მუსლიმი, 10% - კათოლიკე, 7% - მართლმადიდებელი და 15% - ათეისტი ან არარელიგიური. თუმცა, 2011 წლის აღწერამ მოსახლეობის უმრავლესობა ვერ მოიცვა, ცუდი დათვლისა და მოქალაქეების უმეტესობასთან კომუნიკაციის ნაკლებობის გამო. 2011 წლის აღწერის თანახმად, დეკლარირებული რელიგიური კუთვნილებით, მოსახლეობის 56,7% იყო მუსლიმი, 13,79% - გაურკვეველი, 10,03% - კათოლიკე, 6,75% - მართლმადიდებელი მორწმუნე, 2,5% - ათეისტი, 2,09% - ბექთაში, 0,07% - ქრისტიანობის სხვა დენომინაცია და 0,02 - სხვ. 2011 წლის აღწერა, რელიგიისა და ეთნიკურობის კონტექსტში, არასანდოდ მიიჩნია "ევროპის საბჭომ", ისევე, როგორც სხვა შიდა და საგარეო ორგანიზაციებმა/ჯგუფებმა.

2015 წელს ჩატარებულმა კვლევამ გამოთვალა, რომ დაახლოებით 13000 მუსულმანური წარსულის მქონე პიროვნება მოექცა ქრისტიანობაში.

აღმოსავლური მართლმადიდებლობა
2010 წელს ხელისუფლების მიერ მოწოდებული რიცხვების თანახმად, გაცხადდა, რომ ალბანეთში, ალბანელების დაახლოებით 20% აღმოსავლეთის მართლმადიდებლობის მიმდევარი იყო.

პროტესტანტიზმი
ალბანეთში დაახლოებით 8000 პროტესტანტია, რომლებიც ჯგუფდებიან 189 პროტესტანტული ასოციაციის სახით. მათ შორისაა "ალბანეთის ევანგელური ალიანსი" ( -).

იხილეთ ასევე
რელიგია ალბანეთში
აღმოსავლეთის მართლმადიდებლობა ალბანეთში
კათოლიკური ეკლესია ალბანეთში
პროტესტანტიზმი ალბანეთში
სავუკოსკი

სავუკოვსკი — მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ ლაპლანდიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2021 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 008 ადამიანს შეადგენს. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: პელკოსენიემი, სალა და სოდანკილია. მუნიციპალიტეტი ერთენოვანია. ურჰო-კეკონენის ეროვნული პარკის ნაწილი სავუკოვსკის ტერიტორიაზე მდებარეობს.
კემი

კემი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კემი-ტორნიოს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2021 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 19 991 ადამიანს შეადგენს. ფართობი ― 747.28 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვე 209.68 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მდებარეობს ბოტნიის ყურის სანაპიროზე, მდინარე კემიიოკის შესართავთან. ქალაქში კემი-ტორნიოს გამოყენებით მეცნიერებათა უნივერსიტეტი მდებარეობს. კემის პორტი ფინეთის მნიშვნელოვანი სატვირთო პორტია. კემიში დაარსდა ფინური პაუერ-მეტალ ბენდი .
სიმო (ფინეთი)

სიმო — მუნიციპალიტეტი კემი-ტორნიოს ქვერეგიონში, ფინეთში, შვედეთის საზღვრიდან 50 კმ-ის დაშორებით. 2021 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 904 ადამიანს შეადგენს. ფართობი — 639.89 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2.01 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მეზობელი ქალაქებია ოულუ, კემი და ტორნიო. მუნიციპალიტეტი ბოტნიის უბის სანაპიროზე, მდინარე სიმოიოკის შესართავთან. უახლოესი უნივერსიტეტი ოულუში მდებარეობს.
ტერვოლა

ტერვოლა — მუნიციპალიტეტი კემი-ტორნიოს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2021 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 882 ადამიანს შეადგენს. ფართობი — 1 592.03 ². მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.85 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: კემინმაა, რანუა, როვანიემი, სიმო, ტორნიო და ილიტორნიო. მუნიციპალიტეტი ერთენოვანია.
ტორნიო

ტორნიო —ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კემი-ტორნიოს ქვერეგიონში, ფინეთში. შვედეთის ქალაქ ჰაპარანდასთან ერთად ერთ კონურბაციას ქმნის. 2021 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 21 326 ადამიანს შეადგენს. ფართობი — 1 348.83 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.97 ადამიანია 1 კმ²-ზე. ტორნიოს მოსახლეობის უმრავლესობა ფინურად საუბრობს, ძალიან მცირე ნაწილი ― შვედურად.
გობის ალთაი

გობის ალთაი — მთათა სისტემა სამხრეთ მონღოლეთში. წარმოადგენს მონღოლეთის ალთაის სამხრეთ-აღმოსავლეთ გაგრძელებას. შეიცავს მშრალი ხეობებითა და ქვაბულებით გამოყოფილ იზოლირებული ქედებისა და მასივების ჯაჭვს. 1957 წლის 4 დეკემბერს მოხდა 7.8–8.1 მაგნიტუდის კატასტროფული მიწისძვრა, რომელმაც 30 ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა. 1958 წლის 7 აპრილს ბაიან-ცაგანის რაიონში აგრეთვე მოხდა ძლიერი მიწისძვრა.

ქედის ქვედა სარტყელში უდაბნოს მცენარეულობა იზრდება, ზედა სარტყელში — სტეპური.
მონღოლეთის ალთაი

მონღოლეთის ალთაი — მთათა სისტემა მონღოლეთსა და ჩინეთში. ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 1000 კმ-ზე, სიგანე 300 კმ-დან (ჩრდილო-დასავლეთით) 150 კმ-მდე (სამხრეთ-აღმოსავლეთით). მაქსიმალური სიმაღლე 4362 მ (მთა მუნხ-ხაირხანი). ჩრდილო-აღმოსავლეთი კალთა დამრეცია და მოკლე, სამხრეთ-აღმოსავლეთი — შედარებით ციცაბო და წაგრძელებული. ძლიერაა დანაწევრებული, აქ წარმოდგენილია თვალწარმტაცი კლდოვანი ქედები, დაკბილული თხემები, ღრმა ვიწრო ხეობები. გავრცელებულია აგრეთვე პლატოსებრი წყალგამყოფი ქედები — ძველი პენეპლენის შთენილები.

ქედები ყოფენ ტბებითა და ჭაობებით დაკავებულ გასწვრივ ტექტონიკურ ხეობებს. არის პლეისტოცენური გამყინვარების კვლები, თხემურ ნაწილში 4000 მ-ზე ზემოთ თანამედროვე მყინვარები და თოვლნარები. დიდწილად გაბატონებულია კარული და დაკიდული მყინვარები; ტავან-ბოგდო-ულასა და მონღოლეთის ალთაის მიჯნაზე მდებარეობს პოტანინის მყინვარი. აგებულია კრისტალური ფიქლებით, პორფირებით, პორფირიტებითა და გრანიტებით.

დატენიანების დეფიციტი (წელიწადში 100–500 მმ ნალექი, უმეტესად ზაფხულში) განაპირობებს მაღალი სარტყლების ნახევარუდაბნოს მწკრივს. ლარიქსის ტყე გვხვდება მხოლოდ ადგილ-ადგილ ჩრდილოეთ კალთებზე (2000–2600 მ სიმაღლეზე) და სამხრეთისაზე — მდინარე შავი ირტიშის ხეობაში, სადაც ნოტიო დასავლეთის ქარები ქრიან. სამხრეთი კალთების ქვედა ნაწილები (2300 მ-მდე) უკავია მთის ვაციწვერიან ნახევარუდაბნოებს, ბუჩქბალახიან აიანიებსა და ტერესკენებს.

3200 მ-მდე გაბატონებულია კაპუეტით, ვაციწვერითა და პეტროფიტული ნაირბალახეულით წარმოდგენილი მშრალი სტეპის სარტყელი, რომელიც გადადის წვრილკორდიან-მარცვლოვან სტეპში. 3800 მ-ზე ზემოთ კრიოფიტული მდელოების სარტყელია.

თოვლის ხაზი გადის 3000–3500 მ-ზე, მყინვარების ბოლოები ეშვება 2400–2700 მ-მდე. მონღოლეთის ალთაი ძნელმისადგომია, რის გამოც უმნიშვნელოდაა ათვისებული. ზაფხულში საძოვრების სახით ინტენსიურად გამოიყენება მაღალმთიანი სტეპი და ბალიშიანები.
თურქესტანოვი

საკუთარი სახელი თურქესტანოვი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

ეგორ თურქესტანოვი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
ვარია თურქესტანოვა — რუსეთის საიმპერატორო კარის ფრეილინა
მიხეილ თურქესტანოვი — რუსეთის იმპერიის არმიის ბრიგადირი, წმ. გიორგის ორდენის კავალერი
ტრიფონი (თურქესტანოვი) — რუსი საეკლესიო მოღვაწე