iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კამიგინი

კამიგინი (ტაგ: ; სებ: ) — კუნძული-პროვინცია ჰილიპინებში. მდებარეობს მინდანაოს ზღვაში, კუნძულ მინდანაოს ჩრდილოეთ სანაპიროდან 10 კმ-ის მოშორებით. გეოგრაიფულად ეკუთვნის ჩრდილოეთი მინდანაოს რეგიონს ( რეგიონი). წარსულში შედიოდა აღმოსავლეთ მისამისის პროვინციის შემადგენლობაში.

კამიგინი ფილიპინების მასშტაბით მეორე ყველაზე პატარა პროვინციაა როგორც მოსახლეობის, ისე ფართობის მიხედვით, ბატანესის შემდეგ. პროვინციული დედაქალაქი მამბაჯაოა, რომელიც პროვინციის უდიდესი მუნიციპალიტეტია მოსახლეობისა და ფართობის მიხედვით.

პროვინცია ცნობილია ტკბილი ლანგსატით, რასთან დაკავშირებითაც კამაგინში ყოველწლიურად ლანგსატის ფესტივალი იმართება და შიდა სატყეო ნაკრძალებით, რომელთაც ერთობლივად ჰიბოკ-ჰიბოკის მთის დაცულ ლანდშაფტს უწოდებენ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაციის კულტურული მემკვიდრეობის პარკთა სიაშია შეტანილი. პროვინციის ტერიტორიაზე მდებარეობს სამი ეროვნული კულტურული საგანძური: ძველი ბონბონის ეკლესიის ნანგრევები კატარმანში, სუნკენის სასაფლაო კატარმანში და ესპანური პერიოდის საგუშაგო კოშკი გინსილიბანში. გარდა ამისა, კუნძულოვან პროვინციაში არაერთი მნიშვნელოვანი კულტურული საგანძური მდებარეობს: ძველი მამბაჯაოს შადრევანი, ძველი მამბაჯაოს მუნიციპალური შენობა, სანტო როსარიოს ეკლესიის ფასადი და 14 კულტურული მემკვიდრეობის სახლი. კულტურული ძეგლების სტატუსი ფილიპინების კულტურისა და ხელოვნების ეროვნული კომისიის მიერაა დადგენილი.

ეტიმოლოგია
სახელწოდება კამიგინი ადგილობრივი სიტყვიდან წარმოდგება, რაც აბანოზის სახეობის ხეებს აღნიშნავს, რომლებიც უხვად იზრდება ჩრდილოეთ სურიგაოს პროვინციის ტერიტორიაზე, მაინიტის ტბის მახლობლად. კამაგინის უძველესი მოსახლეობა, მანობოს ტომი, სწორედ სურიგაოდან გადმოსახლდა კუნძულზე. ადგილობრივთა ენა (კამიგინი) მანობოს ენათა ჩრდილოური ვარიანტია.

ადრეულ ესპანურ გეოგრაფიულ წიგნებში კუნძული მოხსენიებულია როგორც კამიგინგი, შუმცა სახელწოდებას შემდეგში ესპანურ დასახლებებში ბოლოკიდური გ ჩამოშორდა.

ისტორია
ამერიკული კოლონიური ხანა
1901 წელს ამერიკა-ფილიპინების ომის დროს კამიგინში ამერიკელი ჯარისკაცები ჩავიდნენ და კუნძულზე კონტროლი დამყარეს. კატარმანის ბრძოლაში დანებითა და შუბებით შეიარაღებული კამიგინელებიც იღებდნენ მონაწილეობას, რომელთაც ვალერო კამარო ხელმძღვანელობდა. 1903 წელს კამიგინში პირველი საჯარო სკოლა მამბაჯაოში აიგო, ხოლო 1904 წელს პირველი საზოგადოებრივი წყლის სისტემა ჩამოყალიბდა.

ეკონომიკა
კამაგინის ეკონომიკის წამყვანი სექტორები თევზჭერა და სოფლის მეურნეობაა. შემოსავლების უდიდესი წილი კოპრაზე მოდის. სოფლის მეურნეობის პროდუქტებიდან ყველაზე დიდი რაოდენობით ლანგსატი იწარმოება. სხვა პროდუქტებს შორის აღსანიშნაივა: სართავი ბანანი, ბრინჯი, მანგო და სხვ. პროვინციის ეკონომიკის ზრდადი სექტორია ტურიზმი. კუნძულზე პატარა კოტეჯების ინდუსტრიის ზრდის შედეგად ვიზიტორთა განთავსების ობიექტების რაოდენობა იზრდება.
ტინა ტრსტენიაკი

ტინა ტრსტენიაკი (დ. 24 აგვისტო, 1990) — სლოვენიელი ძიუდოისტი. ასპარეზობს -63კგ წონით კატეგორიაში. 2016 წელს გახდა ოლიმპიური ჩემპიონი. 2014, 2015 (2015 წელს ჩატარდა ევროპული თამაშების ფარგლებში) და 2018 წლებში მოიპოვა ვერცხლის მედალი ევროპის ჩემპიონატზე. 2016 და 2017 წლებში ორჯერ გახდა ევროპის ჩემპიონი. 2013 წელს ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 2015 წელს გახდა მსოფლიო ჩემპიონი. 2014 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე. 2017 წელს დამარცხდა მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში. 2018 წელს მეორედ მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე.
ბესლან მუდრანოვი

ბესლან მუდრანოვი (დ. 7 ივლისი, 1986) — ჩერქეზული წარმოშობის რუსი ძიუდოისტი (2008 წლიდან) და ყოფილი სამბისტი (2003-2008). 2007 წელს სამბოს მსოფლიო ჩემპიონატზე -52კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი. 2012, 2014 და 2015 (2015 წელს ჩატარდა ევროპული თამაშების ფარგლებში) წლებში გახდა ევროპის ჩემპიონი ძიუდოში, -60კგ წონით კატეგორიაში. 2018 წელს ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 2014 წელს დამარცხდა ძიუდოს მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში. 2016 წელს გახდა ოლიმპიური ჩემპიონი.
H2SO4 (ალმანახი)

24 — ქართული ალმანახი. გამოვიდა 1924 წელს. ალმანახი გამოსცა ფუტურისტულმა დაჯგუფებამ. ალმანახის სახელწოდება, გოგირდმჟავას ფორმულა, მიანიშნებდა ჯგუფის მიზანზე, ებრძოლათ წარსულის მემკვიდრეობის წინააღმდეგ. ალმანახი აწყობილი იყო სხვადასხვა ზომის შრიფტით ი. გამრეკელის მიერ. ალმანახში დაიბეჭდა სიმონ ჩიქოვანის, ბ. გორდეზიანის, ჟ. ღოღობერიძის, ნიკოლოზ შენგელაიას, შ. ალხაზიშვილი, პ. ნოზაძის და სხვების ნაწარმოებები.
ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი 2020

ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი 2020 — რიგით 69-ე ევროპის ჩემპიონატი. ჩატარდა ჩეხეთის დედაქალაქ პრაღაში 19-დან 21 ნოემბრამდე. ტურნირზე ყველაზე მეტი, 8 მედალი საფრანგეთმა მოიპოვა (5 ოქრო და 3 ბრინჯაო). საქართველომ ტურნირზე 1 ოქროს, 1 ვერცხლის და 4 ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. ტურნირზე მონაწილეობა მიიღო 345-მა ძიუდოისტმა 40 ქვეყნიდან.

მონაწილე ქვეყნები
წმინდა მისტერია

წმინდა მისტერია — საიდუმლო კულტი ან ღვთისმსახურების განსაკუთრებული ფორმა. მისტერიებს ძველ დროში აწყობდნენ ღამით, ჩირაღდნების შუქზე, ხოლო იმ ღვთაების ისტორიას, რომელსაც თაყვანს სცემდნენ, წარმოადგენდნენ დრამატული სცენების სახით. უძველესი მისტერიები ჩაისახა ძველ ეგვიპტეში, ბაბილონში. მისტერიები გავრცელდა ძველ საბერძნეთსა და რომში, სადაც დადასტურებულია ელევსინისა და ორფიკული მისტერიები. მისტერიის მრავალი ელემენტი აიღო ქრისტიანობამ და აქცია ლიტურგიის ნაწილად.
აგროტურიზმი

აგროტურიზმი, იგივე სასოფლო ტურიზმი — ტურიზმის სახეობა. აგროტურიზმი გულისხმობს მოგზაურობასა და დასვენებას სოფლებში. აგროტურიზმი ევროპაში მე-20 საუკუნის 70-იან წლებში გამოჩნდა. 1971 წელს საფრანგეთში დაფუძნდა ასოციაცია – „ტურიზმი სოფლად“. ევროპის აგროტურიზმის ფედერაციის მონაცემებით, ევროპის 27 სახელმწიფოში განთავსებულია 100 000-ზე მეტი ტურისტული ობიექტი. აგროტურიზმის ერთ-ერთი სახეობაა ღვინის ტურიზმი. ღვინის ტურიზმი გულისხმობს ვენახების მონახულებას, ყურძნის კრეფას, ღვინის დეგუსტაციასა და მის შეძენას, რაც ღვინის ფესტივალების ჩატარებას მოიცავს.
ერნსტ მახი

ერნსტ მახი (დ. 18 თებერვალი, 1838 — გ. 19 თებერვალი, 1916, მიუნხენი) — ავსტრიელი ფილოსოფოსი და ფიზიკოსი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ვენის უნივერსიტეტი. 1861 წლიდან იყო ამ უნივერსიტეტის დოცენტი. 1864 წლიდან იყო გრაცის უნივერსიტეტის ფიზიკის პროფესორი. 1867 წლიდან იყო პრაღის გერმანული უნივერსიტეტის რექტორი და ფიზიკის პროფესორი. 1881 წლიდან სწავობდა აეროდინამიკის პროცესებს. 1895-1901 წლებში იყო ვენის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის პროფესორი.
მახნოვშჩინა

მახნოვშჩინა — ანარქისტული მოძრაობა მარცხენა ნაპირის უკრაინაში 1918-1921 წლებში. სახელი ეწოდა მეთაურის, ნესტორ მახნოს მიხედვით. მისი სოციალური საფუძველი იყო ეკატერინოსლავისა და ხარკოვის გუბერნიების შეძლებული გლეხობა, მაგრამ ის არ იყო ლოკალური მოვლენა და ვრცელდებოდა დონიდან დნესტრამდე. დედაქალაქი იყო გულიაიპოლე. მახნოვშჩინის იდეოლოგია იყო ანარქიზმი, ქადაგებდა სახელმწიფოს ხელისუფლების გარეშე. გამოიცემოდა რამდენიმე გაზეთი.

მახნოვშჩინის სამხედრო ძალაას შეადგენდა მობილური სამხედრო რაზმები, ცხენოსნები და ოთხთვალებზე ამხედრებული ჯარისკაცები, რომლებიც დღე-ღამეში 100 კმ-ს ფარავდნენ. 1918 წლის ნოემბრისთვის მახნოს რაზმი 500 კაცს ითვლიდა. 1919 წლის იანვრისთვის მიაღწია 20 ათასს.1919 წლის თებერვალში მახნოს არმია შეუერთდა წითელ არმიას და იბრძოდა თეთრი გვარდიის წინააღმდეგ. მაგრამ მახნოველები არ სცნობდნენ რსფსრ სარდლობას. 1919 წლის მაისში თეთრმა გვარდიამ დაამარცხა მახნოს ჯარი. 1919 წლის შემოდგომაზე მახნოს არმიამ 30-35 ათასი კაცია შეადგინა. 1920 წელს წითელი არმია შევიდა მახნოვშჩინის ტერიტორიაზე, მიუხედავად ამისა, მახნომ უარ უთხრა გენერალ ვრანგელს ერთობლივ მოქმედებაზე. 1920 წლის ოქტომბერში ხარკოვში მახნომ ხელი მოაწერა წითელ არმიასთან ერთად ვრანგელის წინააღმდეგ მოქმედების ხელშეკრულებას. 1920 წლის 25 ნოემბერს მიხეილ ფრუნზეს ბრძანებით დაიწყო მახნოვშჩინის განადგურება. 1921 წელს ნეპის შემოღებამ მნიშვნელოვნად შეავიწროვა მახნოვშჩინის სოციალური ბაზა. 1921 წლის 26 აგვისტოს მახნო,მ დნესტრი გადალახა და ჩაბარდა რუმინეთის ხელისუფლებას.
ქალები ტაჯიკეთში

ქალები ტაჯიკეთში — მკაცრად პატრიარქალურ საზოგადოებაში მცხოვრები ქალები, წიგნიერების ძალიან მაღალი მაჩვენებლით - 99,7% (2015 წლის მდგომარეობით). ტაჯიკი ქალების თითქმის ნახევარი განიცდის ფიზიკურ, ფსიქოლოგიურ ან სექსუალურ ძალადობას ოჯახში.

კულტურული ფონი
ტაჯიკეთი არის შუა აზიის ქვეყანა, ყოფილი საბჭოთა კავშირის ერთ-ერთი უღარიბესი სახელმწიფო. ძირითადად, სოფლის მეურნეობის ქვეყანაა: 2015 წლის მონაცემებით, მთლიანი მოსახლეობის მხოლოდ 26,8% ცხოვრობდა ურბანულ ადგილებში. ქვეყანამ ძალიან მშფოთვარე პერიოდი განიცადა 1990-იან წლებში, საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, 1992-97 წლების სამოქალაქო ომმა მნიშვნელოვნად დააზიანა მისი ისედაც სუსტი ეკონომიკა. მოსახლეობის დაახლოებით 90% მუსლიმია, უმეტესობა მათგანი სუნიტურ ისლამს იყენებს. სხვა გამოკითხვის თანახმად, ქალები და კაცები, ძირითადად, ეთანხმებიან, რომ ქმრის ან დედამთილისთვის შესაძლებელია ცოლის / რძლის ცემა, თუ ის „უკმაყოფილოდ საუბრობს“, არ ემორჩილება, ნებართვის გარეშე ტოვებს სახლს, დროულად არ ამზადებს ვახშამს ან სათანადოდ არ უვლის ბავშვებს.

2013 წელს ტაჯიკეთმა მიიღო კანონი ოჯახში ძალადობის აღკვეთის შესახებ, მისი პირველი კანონი ოჯახში ძალადობის წინააღმდეგ. არასამთავრობო ორგანიზაციებმა, რომლებიც ქალთა საკითხებზე მუშაობენ, წინადადება პირველად 2007 წელს შეიმუშავეს. სამი წლის განმავლობაში არანაირი პროგრესის მიღწევის შემდეგ, მუიასარა ბობოხანოვამ, ასოციაცია „ქალი და საზოგადოება“ -ს დამფუძნებელმა და ხელმძღვანელმა, დახმარება სთხოვა პრეზიდენტს, მოითხოვა სამუშაო ჯგუფი, რომელიც შედგებოდა კანონმდებლების, არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენლებისა და მმართველობის სხვა სფეროებისგან, შეხვდნენ საერთაშორისო ორგანიზაციები საკითხის განსახილველად. ფოკუსი იყო მიმართული პრევენციისკენ, იმ მიზეზების გადასაჭრელად, როგორიცაა უმუშევრობა და არასტაბილურობა, რასაც ძალადობა მოჰყვება და დაზარალებულთა სამართლებრივი და ფსიქოლოგიური დახმარების უზრუნველყოფა.

იძულებითი და ადრეული ქორწინება
მიუხედავად იმისა, რომ ტაჯიკეთის კანონები კრძალავს იძულებით და ბავშვთა ქორწინებას, ეს პრაქტიკა მთელ ქვეყანაში არის გავრცელებული და ამ წესების შესაკავებლად ძალიან ცოტა რამ კეთდება. ბავშვთა ქორწინების მაჩვენებლები მკვეთრად გაიზარდა სამოქალაქო ომის დროს, როდესაც მშობლებმა აიძულეს ქალიშვილები დაქორწინებულიყვნენ, რათა დაეცვათ მათი ქორწინება საფრთხისგან (უბიწოება შეიძლება დაკარგულიყო გაუპატიურებით, რამაც შეიძლება გავლენა მოახდინოს ოჯახის რეპუტაციაზე). გოგონას დაუქორწინებლად დარჩენის შიში კიდევ ერთი ფაქტორია, რომელიც ასევე ხელს უწყობს მშობლების მიერ შვილის ადრეულად დაქორწინებას, რადგან ქალს, რომელსაც არ ჰყავს ქმარი, სოციალურად არ არის მისაღები.

ქალები ადგილობრივ მმართველობაში
ადგილობრივ მმართველობაში ქალების ჩართულობა შედარებით დაბალია. სოფლის ჯამებში არჩეული დეპუტატების მხოლოდ 15,2% ქალია. ქვეყნის აღმოსავლეთით მდებარე მთიანი-ბადახშანის ავტონომიურ ოლქს ჰყავდა არჩეული ქალი დეპუტატების ყველაზე მეტი წილი სოფლის ჯამებში , დაახლოებით 21,2%.
ლეილა დე ლიმა

ლეილა ნორმა ეულალია ხოსეფა მაგისტრადო დე ლიმა (დ. 27 აგვისტო 1959) — ფილიპინელი პოლიტიკოსი, უფლებადამცველი და იურისტი. ფილიპინების კონგრესში სენატორის მოვალეობის შემსრულებელი (2016 წლის 30 ივნისიდან). მანამდე მას ეკავა იუსტიციის დეპარტამენტის მდივნის (2010-2015) და ადამიანის უფლებათა კომისიის თავმჯდომარის (2008-2010) თანამდებობები. ლიბერალური პარტიის წევრი (2015 წლიდან). მან დატოვა იუსტიციის მინისტრის პოსტი, რათა კენჭი ეყარა ფილიპინების სენატში 2016 წლის 9 მაისს. შედეგად, მან ფილიპინების სენატის მე -17 მოწვევის სენატში თორმეტი ადგილიდან ერთი დაიკავა.

ადრეული წლები
ლეილა დე ლიმა არის ფილიპინების საარჩევნო კომისიის ყოფილი კომისრის ვისენტე დე ლიმასა და ნორმა მაგისტრადოს უფროსი ქალიშვილი.    მისი დეიდის, ჯული დე ლიმას მეუღლე  ფილიპინების კომუნისტური პარტიის დამფუძნებელი ხოსე მარია სისონია. ლეილა დე ლიმა იგი დაიბადა და გაიზარდა სამხრეთ კამარინესის პროვინციის ქალაქ ირიგაში.1980 წელს დაამთავრა დე ლა სალის უნივერსიტეტი ისტორიის ბაკალავრის ხარისხით. 1985 წელს მიიღო სამართლის ბაკალავრის ხარისხი (სალუტატორიანი) სან ბედას სამართლის კოლეჯში. 2017 წლის 17 თებერვალს ადგილობრივმა სასამართლომ ლიმას ბრალი წაუყენა. 23 თებერვალს, მუნტინლუპას სასამართლომ  გამოსცა ლეილა დე ლიმას  დაპატიმრების ორდერი, სავარაუდოდ, ნარკოვაჭრობის შესახებ კანონის დარღვევისათვის.

დე ლიმა დაადანაშაულეს, თითქოსდა იყენებდა  ფილიპინების იუსტიციის მინისტრის თანამდებობას ნარკოტიკებით ვაჭობის საქმიანობასთან  დაკავშირებული კვალის დაფარვაში.  ის მეორე დილას დააპატიმრეს.

2017 წლის 16 მარტს ევროპარლამენტმა დაგმო  მკვლელობების ტალღა ფილიპინებზე (ე.წ. არამართლზომიერი მკვლელობები) და მოითხოვა დე ლიმას ციხიდან გათავისუფლება. პარლამენტმა სერიოზული შეშფოთება გამოთქვა იმის გამო, რომ ბრალდებები, რომლითაც სენატორი დე ლიმა დააპატიმრეს, თითქმის მთლიანად ყალბ ჩვენებებზე  იყო აგებული. მიიჩნევს, რომ სენატორი დე ლიმა არის "სინდისის პატიმარი". მიუხედავად პატიმრობისა, ლიმა კვლავ  პრეზიდენტ დუტერტეს პოლიტიკის მოწინააღმდგეა. ის რჩება ფილიპინების სენატისა და ფილიპინების ლიბერალური პარტიის წევრად.
ბოკეოს პროვინცია

ბოკეოს პროვინცია (ლაოსურად: ໍ່້; სიტყვასიტყვით „ძვირფასი ქვები“; ძველად ცნობილი როგორც, ჰუა ხონგი, „მეკონგის მმართველი“) — ლაოსის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარე პროვინცია. ეს არის ყველაზე პატარა და ნაკლებად დასახლებული პროვინცია ქვეყანაში. ბოკეოს პროვინციას უჭირავს 6 196 კვადრატული კილომეტრი. ის ესაზღვრება ლუანგ ნამტას პროვინციას ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ოუდომქაის პროვინციას აღმოსავლეთით, ქსენიაბულის პროვინციას სამხრეთით, და ტაილანდს სამხრეთ-დასავლეთით და მიანმარს დასავლეთით და ჩრდილო – დასავლეთით. პროვინცია ხუთი რაიონისგან შედგება (ჰუაისაი, ტონფეუნგი, მეუნგი, ფადომი და პაკთა). იგი მდიდარია ძვირფასი და ნახევრადძვირფასი ქვების საბადოებით.  ბოკეოს პროვინციის დედაქალაქია ჰუაისაი, რომელიც მდინარე მეკონგზე მდებარეობს. პროვინცია ოქროს სამკუთხედშია, მიანმარისა და ტაილანდის საზღვარზე. პროვინციაში 34 ეთნიკური ჯგუფია. ჰუაისაი არის ტაილანდთან სასაზღვრო ქალაქი და რეგიონალური ეკონომიკური ცენტრი.

ისტორია
ბოკეოს სახელი მიენიჭა ჰუეი ხაის რაიონში აღმოჩენილი საფირონების გამო. სტელა, რომელიც თარიღდება 1458 წლით არის ნაპოვნი ვატ ჯომ კაოს მანილატში. მიმდებარედ პაგოდა აშენდა 1880, ხისგან, შანის არქიტექტურულ სტილში. ფორტ კარნო, საფრანგეთის კოლონიური იმპერიის ისტორიული ნიმუში, ახლა ლაოსის არმიას ეკუთვნის. მას 6 196 კვადრატული კილომეტრი უჭირავს. ბოკეოს პროვინცია ესაზღვრება ლუანგ ნამტას პროვინციას ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ოუდომქაის პროვინციას აღმოსავლეთით, ქსენიაბულის პროვინციას სამხრეთით, ტაილანდს სამხრეთ-დასავლეთით და მიანმარს დასავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით. აღსანიშნავია დასახლებები: ჰუაისაი, მონგ ლინი, ბან თაკატე, ბან მეუნგ ჰონგი, ბან ჰა ლი ტაი, ბან ხაი სან, ბან ნამ კუენგი, ბან ლონგ და ბან პაუნგი. მდინარე ნამ ნაგა მიედინება პროვინციის ბოკეოს ნაკრძალში, პროვინციას ერთი მხრიდან ესაზღვრება მდინარე მეკონგი, რომელიც ტაილანდისა და ბირმასაც მოიცავს და სავაჭრო ჯავშირშია ჩინეთთან. პროვინციაში არის 36 დაბის ტიპის დასახლება, 400-ზე მეტი სოფელი. აქ სულ 34 ეთნიკური ჯგუფი ირიცხება (მათ შორის აქა, ჰმონგი, ხამუ, კალომი, კუი, ლამეტი, ლაო ჰუაი, მიენი, მუსოე, ნგო, ფაი, ფუ ტაი, ფუანი, ფუვანი, სამთაო, შანი, ტაჰოი, ტაი დაენგი, ტაიმის კაშხალი, ტაი ხაო, თაი ლუ, თაი ნაი დაჩინელები). პროვინციის ეთნიკური მრავალფეროვნების მხრივ მეორე ადგილზეა ქვეყანაში, ლუანგ ნამტას პროვინციის შემდეგ. ყველაზე მრავალრიცხოვანი არიან ლანტენის, ჰმონგის, ლაჰუს, იაოს, ახას და ტაი ლუეს ხალხები. ლაჰუ, ტიბეტო-ბურმანურენოვანი ხალხი, რომლებიც ჩრდილოეთ მიანმარისა და ტაილანდის ეთნიკური ჯგუფის წარმომადგენლები არიან, ასევე ცხოვრობენ ამ პროვინციაში.

ღირსშესანიშნაობები
დედაქალაქ ჰოუაიქსაიში რამდენიმე ტაძარია, მათ შორის ვარ ჩამკაო მანილატი, ვატ კომ ხაო მანილატი (აშენდა 1880 წელს), ვატ თადსუვანნა პკახამი (რვა მოოქროვილი ბუდით), ვატ ხონეკეო ქსაიარამი (წითელი, ოქროსფერი და მწვანე კარებით და სვეტებით) და ვატ კეოფონე სავანთანარამი, ძველი ფრანგული ფორტ კარნოტის შენობები და ბარაკები ახლა განადგურებულია.

გალერეა
კომანდორის კუნძულები

კომანდორის კუნძულები — ოთხი კუნძულისგან შემდგარი არქიპელაგი წყნარი ოკეანის ბერინგის ზღვის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციულად შედის რუსეთის კამჩატკის მხარის ალეუტის რაიონის შემადგენლობაში. ფართობი 1846 კმ². მოსახლეობა 718 ადამიანი (2018). სახელი ეწოდა კომანდორ ვიტუს ბერინგის პატივსაცემად, რომელმაც კუნძულები 1741 წელს აღმოაჩინა. არქიპელაგის ყველაზე მოზრდილ — ბერინგის კუნძულზეა ზღვაოსნის საფლავი. კომანდორის კუნძულები რუსული და ალეუტური კულტურის შერევის ადგილია.
ემილ წერეთელი

ემილ წერეთელი (დ. 20 იანვარი, 1932, თბილისი — გ. 6 მაისი, 2022) — ქართველი გეოგრაფი, გეოლოგი და პედაგოგი. ეკოლოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი და საქართველოს საინჟინრო აკადემიის აკადემიკოსი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (2003). ემილ წერეთელმა -გან (საერთაშორისო ბიოგრაფიული ცენტრი) სპეციალური ჯილდო — მედალი და სერტიფიკატი მიიღო და 2014 წლის მსოფლიო მეცნიერთა ტოპ ასეულში დაიკავა ადგილი. 2017 წელს ემილ წერეთელი მსოფლიოს რჩეულ მეცნიერთა ასეულში მეორედ მოხვდა.

ბიოგრაფია
ემილ წერეთელმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი გეომორფოლოგიის სპეციალობით 1955 წელს. 1955 წელს იყო სსრკ გეოლოგიის სამინისტროს მე-4 სამმართველოს მე-7 რაიონის ექსპედიციის გეოლოგი; 1956–58 წლებში სსრკ გეოლოგიის სამინისტროს მე-4 სამმართველოს მე-7 რაიონის ექსპედიციის ინჟინერ-გეოლოგი; 1958–60 წლებში სსრკ გეოლოგიის სამინისტროს მე-4 სამმართველოს მე-6 რაიონის ექსპედიციის გეოლოგიური რაზმის უფროსი; 1960-63 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტი; 1964–68 წლებში საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული გეოლოგიური სამმართველოს საინჟინრო-გეოლოგიური პარტიის უფროსი; 1969–71 წლებში საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული კომპლექსური ჰოდროგეოლოგიური და საინჟინრო-გეოლოგიური სადგურის მთავარი გეოლოგი; 1972–78 წლებში საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული გეოლოგიური სამმართველოს ჰიდროგეოლოგიური და საინჟინრო-გეოლოგიური განყოფილების უფროსი; 1978–91 წლებში საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული გეოლოგიური სამმართველოს ჰიდროგეოლოგიური და საინჟინრო-გეოლოგიური ექსპედიციის უფროსის მოადგილე.

ემილ წერეთელი 1992–97 წლებში იყო საქართველოს გეოლოგიის დეპარტამენტის სამეცნიერო-საწარმოო სამმართველოს „საქინჟგეოდაცვის“ უფროსი; 1998–2005 წლებში საქართველოს გეოლოგიური დეპარტამენტის ბუნების სტიქიური პროცესებისა და საინჟინრო-გეოლოგიური კვლევების ცენტრის გენერალური დირექტორი; 2006–08 წლებში საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს მონიტორინგისა და პროგნოზირების ცენტრის ბუნების სტიქიური პროცესების, საინჟინრო-გეოლოგიური და გეოეკოლოგიური კვლევების სამმართველოს უფროსი; 2008–11 წლებში საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს სსიპ გარემოს ეროვნული სააგენტოს გეოლოგიური საშიშროების და გეოლოგიური გარემოს მართვის დეპარტამენტის უფროსი; 1992 წლიდან ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის გეომორფოლოგია-გეოეკოლოგიის განყოფილების მთავარი მეცნიერი; 2011 წლიდან საქართველოს გარემოს დაცვის სამინისტროს სსიპ გარემოს ეროვნული სააგენტოს გეოლოგიური საშიშროებების მართვის დეპარტამენტის უფროსი.
ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი 2018

ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი 2018 — რიგით 67-ე ევროპის ჩემპიონატი. ჩატარდა ისრაელის დედაქალაქ თელ-ავივში 26-დან 28 აპრილამდე. ტურნირზე ყველაზე მეტი, 8 მედალი რუსეთმა მოიპოვა (4 ოქრო, 1 ვერცხლი და 3 ბრინჯაო). საქართველომ ტურნირზე ვერ მოახერხა მედლის მოპოვება. ტურნირზე მონაწილეობა მიიღო 368 ძიუდოისტმა 44 ქვეყნიდან.

მონაწილე ქვეყნები
ქალები უზბეკეთში

ქალები უზბეკეთში — სოციალურ და სამართლებრივ ვითარებაზე გავლენა მოახდინა ადგილობრივი ტრადიციების, რელიგიის, ადრინდელი საბჭოთა რეჟიმისა და დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ სოციალური ნორმების შეცვლამ.

უზბეკეთი ქალებს უტარებს იძულებით სტერილიზაციას, ჰისტერექტომიის და სპირალის შეყვანის პოლიტიკას 1990-იანი წლების ბოლოდან მოსახლეობის რაოდენობაზე კონტროლის დაწესების მიზნით.
ქალთა მიმართ ოჯახში ძალადობა სერიოზული პრობლემაა უზბეკეთში. გაეროს ბავშვთა ფონდის მიერ ჩატარებულმა გამოკითხვამ აჩვენა, რომ ქალების 69,6 % ეთანხმებოდა იმას, რომ ქმრის მხრიდან გამართლებული იყო ცოლის ცემა ან გარკვეულ ვითარებაში დარტყმა (მათ შორის 61,2 %, თუ ცოლი გავა გარეთ ქმრის თანხმობის გარეშე და 47,9 % თუ იგი ედავება მას).

დედის ჯანმრთელობის დაცვა და კონტრაცეპტივების ხელმისაწვდომობა
კონტრაცეპტივებისა და დედის ჯანმრთელობის დაცვის შესაძლებლობა შერეულია. ქალების 62,3 % 2003 წელს იყენებდა უფასო კონტრაცეპტივებს. 2000 წელს ქვეყანაში დაახლოებით 20 900 ბებიაქალი იყო.

იძულებითი სტერილიზაცია
არსებობს ცნობები, რომ უზბეკეთში ქალების იძულებითი სტერილიზაცია ხდება. 2012 წლის 12 აპრილს მსოფლიო სამსახურის „დავალების“ ანგარიშში აღმოჩნდა, რომ ქალები სტერილიზდებიან, ხშირად მათი ცოდნის გარეშე, მთავრობის მიერ მოსახლეობის რაოდენობის კონტროლის მიზნით.

თვითმკვლელობა
თვითდაწვა უზბეკეთის ქალებში სუიციდის გავრცელებული ფორმაა. 2001 წელს შეფასდა, რომ დაახლოებით 500 ქალი წელიწადში თავს იკლავს შეურაცხმყოფელი სიტუაციების გამო.

ტრეფიკინგი
გაერომ აღიარა მთავრობის ზოგიერთი მცდელობა ადამიანებით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) შემცირებისა. მაგალითად, ტრეფიკინგის მსხვერპლთათვის ხელმისაწვდომია სატელეფონო ცხელი ხაზები, და ტრეფიკინგისთვის დამნაშავეს 5-დან რვა წლამდე თავისუფლების აღკვეთა ემუქრება. ”ტრეფიკინგი ხდება როგორც „შატლის“ ვაჭრობის გაგრძელება. ქალები ტურისტებად იგზავნებიან დასაქმების დაპირებით, როგორც ძიძები, რეპეტიტორები ან ბავშვის მზრუნველები, მაგრამ ისინი უმეტესად მუშაობენ სექს-ინდუსტრიაში.” მიუხედავად იმისა, რომ უზბეკეთის სახელმწიფოს აქვს პროგრამები, რომლებიც ხელს უწყობს ქალების ეკონომიკური შესაძლებლობების გაზრდას, პრობლემები არსებობს. მაგალითად, შრომის ბაზარი სქესის მიხედვით არის გამიჯნული და ქალებს, ჩვეულებრივ, უფრო დაბალი ხელფასი აქვთ. „არასაწარმოო სექტორის არაკვალიფიციური პერსონალი პრაქტიკულად მთლიანად ქალებისგან შედგება.“

სპეციალური საჭიროების მქონე ბავშვთა დედებს ან მრავალშვილიან დედებს შეუძლიათ პენსიაზე გავიდნენ 50 წლის ასაკში, რაც ხუთი წლით ადრეა საპენსიო ასაკთან შედარებით. ითვლება, რომ პატარძლის გატაცება ეკონომიკურ არასტაბილურობასთან არის დაკავშირებული. იმის გათვალისწინებით, რომ ქორწილები შეიძლება ძალიან ძვირი იყოს, გატაცებებით თავიდან იცილებენ როგორც ცერემონიის ღირებულებას, ისე პატარძლის ნებისმიერ ფასს. ზოგი მკვლევარი აღნიშნავს, რომ ნაკლებად სასურველი მამაკაცი, რომელსაც აქვს დაბალი განათლება ან აქვს ნარკომანიისა და ალკოჰოლის პრობლემა, უფრო მეტად იტაცებს პატარძლებს.
უნგრული რაფსოდია №4

უნგრული რაფსოდია №4, .244/4 — ფერენც ლისტის 19 უნგრული რაფსოდიიდან რიგით მეოთხე რაფსოდია. ლისტმა ნაწარმოები 1847 წელს დაწერა და გამოაქვეყნა 1853 წელს.

ნაწარმოების შესრულების ხანგრძლივობა, როგორც წესი, ხუთი წუთია.

მელოდიების წარმომავლობა
ეს რაფსოდია ლისტის „მადიარ დალოკის“ მეორე ტომის მეშვიდე ნაწარმოების გადაკეთებული ვერსიაა. პირველ ნაწილში ვხვდებით ნელი „ვერბუნკოშის“ მელოდიას უცნობი წარმომავლობით, თუმცა დანარჩენი მელოდიები, უმეტესწილად, ანტალ ჩერმაკის ნამუშევრებიდან მომდინარეობს.
რენატ საიდოვი

რენატ საიდოვი (დ. 27 სექტემბერი, 1988) — რუსი ძიუდოისტი. 2014 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე. 2015 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ევროპის ჩემპიონატზე (ჩატარდა ევროპული თამაშების ფარგლებში). 2011 წელს მოიპოვა ვერცხლის მედალი უნივერსიადაზე, 2013 წელს კი +100კგ წონით კატეგორიაში ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. რუსეთის ნაკრებთან ერთად ორჯერ, 2014 და 2017 წლებში მოიპოვა გუნდური ვერცხლის მედალი.
სამხრეთი ლანაო

სამხრეთი ლანაო (ოფიციალურად სამხრეთ ლანაოს პროვინცია; ტაგ: ) — ფილიპინების ერთ-ერთი პროვინცია. მდებარეობს მუსლიმური ბინდანაოს ბანგსამოროს ავტონომიურ რეგიონში. პროვინციის დედაქალაქია მარავი. პროვინციას ჩრდილოეთიდან ჩრდილოეთი ლანაო ესაზღვრება, აღმოსავლეთიდან — ბუკიდნონი, ხოლო სამხრეთიდან — მაგინდანაო და კოტაბატო. პროვინციის სამხრეთ-დასავლეთით ილანის ყურეა გადაჭიმული.

სამხრეთ ლანაოს ცენტრში მდებარეობს მინდანაოს უდიდესი ტბა ლანაო. 2008 წელს სამხრეთ ლანაოს მარანაოს ხალხთა ცეკვა-თამაში იუნესკომ არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა. ქალაქ ტიგაიის ხალხთა ხელსაქმე ფილიპინების მთავრობამ 2014 წელს იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა ნომინანტთა სიაში შეიტანა.

ეტიმოლოგია
პროვინციის სახელწოდება წარმოდგება სიტყვიდან , რაც „ტბას“ ნიშნავს. პროვინცია ლანაოს ტბის აუზში მდებარეობს და „მარანაოების“ (ითარგმნება როგორც „ტბის ხალხი“) მიწადაა ცნობილი.

ისტორია
მუსლიმების შემოსვლამდე ლანაოს ხალხები ინდუიზმის, ანიმიზმისა და ბუდიზმის მიმდევრები იყვნენ. ესპანელებმა ლანაო პირველად 1689 წელს გამოიკვლიეს. მათ ტბის ჩრდილოეთ ბოლოში კარგად გამაგრებული დასახლება დანსალანი აღმოაჩინს. ლანაო შემდეგში ლანაოს სასულთნოს რეზიდენციას წარმოადგენდა.

1959 წელს, 2228-ე რესპუბლიკური აქტის საფუძველზე ლანაო ორ ნაწილად გაიყო: სამხრეთ და ჩრდილოეთ ლანაოდ. სამხრეთ ლანაოს პროვინციულ დედაქალაქად მარავი გამოცხადდა. 1980 წელს ქალაქს „მარავის ისლამური ქალაქი“ ეწოდა და ამჟამად ფილიპინების ერთადერთი ქალაქია, სადაც მუსლიმები უმრავლესობას შეადგენენ. ახალი პროვინცია აღარ შექმნილა, რადგანაც 1972 წლის 21 სექტემბრიდან ფილიპინების პრეზიდენტმა ფერდინანდ მარკოსმა საომარი მდგომარეობა გამოაცხადა.

ახალი ისტორია
1989 წელს ჩატარებული პლებისციტის შემდეგ სამხრეთი ლანაო მუსლიმურ მინდანაოში ავტონომიურ რეგიონს შეუერთდა, თუმცა ქალაქ მარავის მოსახლეობამ ავტონომიურ რეგიონში შესვლას მხარი არ დაუჭირა.

ადგილობრივი მმართველობა
პროვინციის აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაური გუბერნატორია. საკანონმდებლო ორგანოს პროვინციული საბჭო წარმოადგენს, რომელსაც ვიცე-გუბერნატორი ხელმძღვანელობს, რომელიც გუბერნატორის დროებითი ვაკანსიის დროს აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაურის უფლებამოსილებასაც ასრულებს. გუბერნატორი, ვიცე-გუბერნატორი და პროვინციული საბჭო სამი წლის ვადით აირჩევა და ზედიზედ სამჯერ შეიძლება იქნენ არჩეული. სამხრეთ ლანაოს ამჟამინდელი გუბერნატორი მამინტალ ალონტო ადიონგია, ხოლო ვიცე-გუბერნატორი — მოჰამად ხალიდ ადიონგი.