iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კატე ლეიხტერი

მარიანა კატარინა „კატე“ ლეიხტერი (დაბ. მარიანა კატარინა პიკი; ; დ. 20 აგვისტო, 1895, ვენა, ავსტრია-უნგრეთი — გ. 1942 წლის თებერვალი, რავენსბრიუკი) — ავსტრიელი პოლიტიკოსი, ეკონომისტი, ქალთა უფლებების დამცველი, ჟურნალისტი. ავსტრიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიისა და ვენის შრომის პალატის წევრი. 1942 წელს ნაცისტური რეჟიმის დროს  მოათავსეს რავენსბრუკის საკონცენტრაციო ბანაკში, სადაც ბერნბურგის ევთანაზიის ცენტრის გაზის კამერაში დაასრულა სიცოცხლე.

ბიოგრაფია
მარიანა კატარინა პიკი დაიბადა ვენაში. ებრაული წყვილის — ადვოკატ ჯოზეფ პიკის (დ. 1849, ქალაქი ნაჩოდი — გ. 1926) და მისი მეუღლის შარლოტა „ლოტე“ რუბინშტეინის (დ. 1871, ქალაქი გალატი —გ. 1939) ოჯახში. მისი უფროსი და იყო ავსტრიელ-ამერიკელი კომპოზიტორი და მუსიკის თერაპევტი ვალი ვაიგლი.მარიანა სწავლობდა პოლიტიკურ მეცნიერებებს ვენის უნივერსიტეტში. იმ დროს ავსტრიელ ქალებს უმაღლესი განათლების მიღების უფლება არ ჰქონდათ, ამიტომ 1917 წელს გადავიდა ჰაიდელბერგის გერმანულ უნივერსიტეტში; სწავლა დაასრულა 1918 წლის ივლისში, შემდეგ დაბრუნდა ვენაში და უნივერსიტეტში კიდევ ორი სემესტრი გაიარა.

სტუდენტობის წლებში შეუერთდა რადიკალურ მემარცხენე ორგანიზაცია -ს (ვენის ახალგაზრდული მოძრაობა), მოგვიანებით კი იყო კარლ მარქსის პარტიულ მუშაკთა ასოციაციის — ავსტრიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის მარქსისტული ჯგუფის, წევრი (- ), რომელიც ეწინააღმდეგებოდა ომს.

1918 წელს დაარსდა ავსტრიის რესპუბლიკა. მარიანა პიკი, როგორც ერთ-ერთი პირველი პოლიტიკურ მეცნიერებათა კურსდამთავრებული ავსტრიელი ქალი, რომელიც სპეციალიზებული იყო ეკონომიკაში, შეუერთდა ვენის შრომის პალატის ქალთა განყოფილებას 1925 წელს და ხელმძღვანელობდა 1934 წლამდე. მან გამოაქვეყნა სტატიები და მოხსენებები ავსტრიაში ქალთა მუშაობის შესახებ შეგროვებული სტატისტიკის საფუძველზე, კითხულობდა ლექციებს, სასკოლო კურსებს, უძღვებოდა რადიო გადაცემებს, რომლებიც იცავდა ქალთა უფლებებს, ემხრობოდა თანაბარ ანაზღაურებას, მეტი ქალის დაქირავებას სოციალურ ადმინისტრაციაში და დასაქმების შესაძლებლობებს უმაღლესი განათლების მქონე ქალებისთვის.

მარიანა პიკი 1921 წელს დაქორწინდა თანამემამულე სოციალისტსა და ჟურნალისტ ოტო ლეიხტერზე და მიიღო მეუღლის გვარი. პირველი ვაჟი, ჰაინცი, 1924 წელს შეეძინა, ხოლო მეორე, ფრანცი, 1930 წელს.

1934 წლის თებერვალში, როდესაც ავსტრიის სოციალ-დემოკრატიული პარტია აიკრძალა ავსტრიაში, მარიანა შეუერთდა მიწისქვეშა სოციალისტურ ორგანიზაციას „რევოლუციური სოციალისტები“ . იგი ემიგრაციაში წავიდა ციურიხში, ექვსი თვე გაატარა ემიგრაციაში და რევოლუციური სოციალისტების ორგანიზაციის ხელმძღვანელად არჩევის შემდეგ დაბრუნდა ვენაში. ანშლუსის შემდეგ სცადა გაქცევა ავსტრიიდან, მაგრამ 1938 წლის 30 მაისს გესტაპომ ვენაში დააკავა და შემდგომ დააპატიმრა. 1940 წელს მარიანა ლეიხტერი გაგზავნეს რავენსბრუკის საკონცენტრაციო ბანაკში, ხოლო 1942 წლის დასაწყისში იგი მოკლეს გაზის კამერაში ბერნბურგის ევთანაზიის ცენტრში.
როზა ფონ როსთჰორნ-ფრიდმანი

როზა ფონ როსთჰორნ-ფრიდმანი ( ; დ. 12 თებერვალი 1864, პრევალიე — გ. 13 იანვარი 1919, ბადენი, ქვემო ავსტრია) — ავსტრიელი დიდგვაროვანი მთამსვლელი. ცნობილი გახდა გუსტავ კლიმტის მიერ შესრულებული პორტრეტით.

ბიოგრაფია
როზა ფონ როსთჰორნი დაიბადა მეწარმე ადოლფ როსთჰორნისა და მისი მეუღლის როზალი ფიშერის ოჯახში. მამის მხრიდან მიეკუთვნებოდა როსთჰორნების მეწარმეთა დინასტიას. მისი ახლო ნათესავი იყო ექიმი ალფონს ფონ როსთჰორნი. 1881 წელს როზა ფონ როსთჰორნი გახდა პირველი ქალი, რომელმაც შეძლო ბავარიის 1800 მეტრის სიმაღლის ვაცმანის მთის დაპყრობა აღმოსავლეთი ფერდობიდან, ხოლო 1888 წელს ავიდა ტურვისერის მწვერვალზე. [[ფაილი: - .|მარცხნივ|მინი|[[]]როზა როსთჰორნის პირველი მეუღლე იყო ავსტრიის რკინიგზის იურიდიული მრჩეველი და შემდგომში უკვე ჩრდილოეთ რკინიგზის დირექტორი ბრუნო ვაგნერ ფონ ფრეინშაიმი. ქორწინებაში წყვილს შეეძინა ქალიშვილი დორა. [[1886]] წელს როზა ცოლად გაჰყვა [[ავსტრიელები|ავსტრიელ]] მრეწვეელს, მთამსვლელს, მოციგურავეს და მოფარიკავეს ლუი ფილიპ ფრიდმანს ([[1861]]–[[1939]]) და ამ ქორწინებიდან როზას შეეძინა ქალიშვილი მარია ალექსანდრინა. ფრიდმანის წყვილი ტრიალებდა ვენის ინტელექტუალურ საზოგადოებაში. მწერალი [[ჰუგო ფონ ჰოფმანსთალი|ჰუგო ფონ ჰოფმანსტალი]] აღფრთოვანებული იყო არა მხოლოდ როზას სილამაზით, არამედ მისი ინტელექტითა და ძლიერი პიროვნული თვისებებით, ხოლო არტურ შნიცლერმა დატოვა მოგონებები დიდებული სპორტსმენის ლუი ფრიდმანის შესახებ.
[[გუსტავ კლიმტი|გუსტავ კლიმტმა]] უკვდავყო როზა ფონ როსთჰორნ-ფრიდმანი თავის ცნობილ პორტრეტში, რომელიც [[1983]] წლამდე ოჯახის საკუთრებაში რჩებოდა, ხოლო შემდეგ გაიყიდა სოტბის აუქციონზე [[1987]] წელს. იგი შეიძინა გამომცემელმა ჰანს დიჰანდმა. როზა ფონ როსთჰორნი პორტრეტზე გამოსახულია შავი ფერის საღამოს კაბაში. იგი მსუბუქად ეყრდნობა რბილი წითელი სკამის საზურგეს. მის კისერს ამშვენებს მსხვილი მარგალიტის ყელსაბამი, ხოლო მაჯას — რამდენიმე ოქროს სამაჯური. ფერმკრთალი სახის კანი, დეკოლტე და შიშველი ხელები მუქ ფონზე გამოირჩევა, ხოლო მუქი ფერის თმა და მოცულობითი ვარცხნილობა თითქმის შერწყმულია ფონთან. როგორი ურთიერთობა აკავშირებდა როზა ფონ როსთჰორნ-ფრიდმანს მხატვართან, დანამდვილებით უცნობია, მაგრამ ალმა შინდლერმა, რომლისთვისაც [[გუსტავ კლიმტი|კლიმტი]] პირველი სიყვარული იყო, საკუთარ დღიურში ეჭვით აღნიშნა, რომ მხატვარმა დაიწყო ურთიერთობა "მოხუც ქალთან"— როზა ფრიდმანთან. როზა ფონ როსთჰორნ-ფრიდმანი ასევე ფიგურირებს [[გუსტავ კლიმტი|კლიმტის]] სხვა ნახატში სერიიდან [[გუსტავ კლიმტი|წყლის ნიმფების]] შესახებ — „ვერცხლის თევზები,“ რომელიც თარიღდება როგორც [[1899]], ასევე [[1901]]-[[1903]] წლებით. [[პირველი მსოფლიო ომი|პირველი მსოფლიო ომის]] დროს როზა ფონ როსთჰორნ-ფრიდმანი მედდად მსახურობდა [[ვენა|ვენის]] ლაზარეთში, სადაც დაავადდა [[მუცლის ტიფი|ტიფური ცხელებაით]] და გარდაიცვალა.
მირიამ სპიტერი დებონო

მირიამ სპიტერი დებონო (დ. 25 ოქტომბერი, 1952) — მალტელი პოლიტიკოსი, მალტის პრეზიდენტი, თანამდებობა დაიკავა 2024 წლის 4 აპრილს. იგი პირველი გოცოელი ქალია, რომელიც ამ თანამდებობაზე აირჩიეს. 1996-1998 წლებში მალტის წარმომადგენელთა პალატის სპიკერი, და პირველი ქალი ამ თანამდებობაზე.

ბიოგრაფია
სპიტერი დებონო დაიბადა ვიქტორიაში, კ. გოცო. განათლება მიიღო გოცოში და მოგვიანებით გახდა მალტის უნივერსიტეტის სტუდენტი, სადაც სწავლობდა ინგლისურ ლიტერატურასა და ლინგვისტიკას. უნივერსიტეტი დაამთავრა 1973 წელს. იგი ასევე სწავლობდა სამართალს და დაამთავრა ნოტარიუსის წოდებით 1980 წელს. 1982 წელს აირჩიეს პარტიის ეროვნული აღმასრულებლის თანამდებობაზე.

1996 წლის სექტემბერში დაინიშნა მალტის წარმომადგენელთა პალატის სპიკერად. იგი იყო პირველი ქალი, რომელიც ამ თანამდებობაზე დაინიშნა მალტაში. მომდევნო კვირას ეს დადასტურდა პრემიერ-მინისტრისა და ოპოზიციის ლიდერის მიერ გავრცელებული ერთობლივი განცხადებით. მალტის წარმომადგენელთა პალატამ 2024 წლის 27 მარტს ერთხმად დაუჭირა მხარი სპიტერი დებონოს არჩევას მალტის მე-11 პრეზიდენტად. იგი ასევე არის მესამე ადამიანი კუნძულ გოცოდან, რომელიც დაინიშნა აღნიშნულ თანამდებობაზე, ანტონ ბუტიჯიჩისა და ჩენსუ ტაბონეს შემდეგ.

პირადი ცხოვრება
სპიტერი დებონო თავისი ცხოვრების უმეტესი ნაწილი ცხოვრობდა ბირკირკარაში, მალტა. დაქორწინებულია ნოტარიუს ენტონი სპიტერი დებონოზე და ჰყავთ სამი შვილი.
ილია გვერდწითელი

ილია მიხეილის ძე გვერდწითელი (დ. 10 თებერვალი, 1908, სოფ. ხცისი, ახლანდ. ხაშურის მუნიციპ., — გ. 15 ივნისი, 1980, თბილისი) — ქართველი ქიმიკოსი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1967), ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორი (1951), პროფესორი (1953), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1963).

დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი (1934). საბჭოთა არმიის რიგებში მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1933 წლიდან მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (1953-1956 პრორექტორი სასწავლო დარგში), 1954 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო ორგანული ქიმიის კათედრის გამგე. იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბიოქიმიის სამეცნიერო საბჭოს (1967) და საქართველოს უმაღლესი და საშუალო სპეციალური განათლების სამინისტროს ქიმიური სწავლების სამეცნიერო-მეთოდური საბჭოს (1969) თავმჯდომარე.

გვერდწითელის შრომები ეხება უჯერი აცეტილენური და დიაცეტილენური ოქსინაწარმების სინთეზისა და კატალიზური გარდაქმნის საკითხებს. მუშაობდა აგრეთვე ელემენტორგანულ ნაერთთა ქიმიის საკითხებზე. დაჯილდოებულია სახელმწიფო, მათ შორის საბრძოლო ჯილდოებით (სამამულო ომის ხარისხის ორდენი და სხვ.). მიღებული აქვს პეტრე მელიქიშვილის სახელობის პრემია (1980).
ონორე ტრაორე

ნაბერე ონორე ტრაორე (, დ. 28 სექტემბერი, 1957, ზემო ვოლტა) — ბურკინა ფასოს სახელმწიფო მოღვაწე და სამხედრო ლიდერი; პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი (31 ოქტომბერი, 2014 — 1 ნოემბერი, 2014) და ბურკინა-ფასოს თავდაცვის მინისტრი (2014 წლის 31 ოქტომბრიდან).

ბიოგრაფია
2011 წლის 4 მაისს ონორე ტრაორე დაინიშნა ბურკინა-ფასოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსად. 2014 წლის 31 ოქტომბერს ბურკინა ფასოში აჯანყების დროს სამხედროებმა განაცხადეს,რომ კომპაორე აღარ ხელმძღვანელობდა ქვეყანას. ასეთი განცხადება სარდლობის ერთ-ერთმა წარმომადგენელმა დედაქალაქში ათასობით დემონსტრანტის წინაშე გააკეთა, მის სიტყვებს მხურვალე აპლოდისმენტები მოჰყვა. იმავე დღეს სახელმწიფოს მეთაური იძულებული გახდა უარი ეთქვა ძალაუფლებაზე. კომპაორეს სახელით გავრცელებულ განცხადებაში ნათქვამია, რომ არჩევნები ბურკინა-ფასოში 90 დღის განმავლობაში უნდა ჩატარდეს. პრეზიდენტის გადადგომის შემდეგ, ნაბერე ონორე ტრაორემ საკუთარ თავზე აიღო პრეზიდენტის ფუნქციები და ამავე დროს გახდა ბურკინა ფასოს თავდაცვის მინისტრი.

ონორე ტრაორე დროებით პრეზიდენტად 12 თვის განმავლობაში უნდა ყოფილიყო, რის შემდეგაც ის ხელისუფლებას გადასცემდა არჩევნებში გამარჯვებულ კანდიდატს.

უარი პრეზიდენტობაზე
1 ნოემბერს, პრეზიდენტის სასახლის მიმდებარე ტერიტორიაზე სროლის შემდეგ, პრეზიდენტის უსაფრთხოების ხელმძღვანელმა ისააკ ზიდამ გააკეთა განცხადება, რომელშიც მან თავი ბურკინა-ფასოს პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად გამოაცხადა.სროლის შემდეგ ონორე ტრაორეს აღარ გაუკეთებია განცხადება. საღამოს, ბურკინა-ფასოს სამხედრო ხელმძღვანელობის შეხვედრის შემდეგ, სამხედროებმა ერთხმად აირჩიეს პოდპოლკოვნიკი ისააკ ზიდი გარდამავალი პერიოდის სახელმწიფო ლიდერად. მისი დანიშვნის შესახებ დოკუმენტს ხელი მოაწერა ქვეყნის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსმა ონორე ტრაორემ. მან ადრევე განაცხადა, რომ თავად დაიკავებდა პრეზიდენტის პოსტს. ამდენად, 24 საათის განმავლობაში მეორე გადატრიალების შესახებ საუბარი აღარ გახდა საჭირო.

2014 წლის 23 ნოემბერს ჩამოყალიბდა ბურკინა-ფასოს მთავრობა, რომელშიც ონორე ტრაორეს ნაცვლად თავდაცვის მინისტრი გახდა ისააკ ზიდა.
ჰააგის კონვენცია შეიარაღებული კონფლიქტის დროს კულტურული ფასეულობების დაცვის შესახებ

ჰააგის კონვენცია შეიარაღებული კონფლიქტის დროს კულტურული ფასეულობების დაცვის შესახებ ― პირველი საერთაშორისო ხელშეკრულება, რომელიც შეიარაღებული კონფლიქტების დროს კულტურული ფასეულობების დაცვას ეხება. განსაზღრავს კულტურულ ფასეულობათა ცნებას, მათი დაცვისა და პატივისცემის პრინციპებს და კრძალავს შეიარაღებული კონფლიქტის დროს კულტურული ფასეულობების ხელყოფას. კონვენციას ხელი მოეწერა ჰააგაში (ნიდერლანდები) 1954 წლის 14 მაისს და ძალაში შევიდა 1956 წლის 7 აგვისტოს. 2021 წლის ივლისის მდგომარეობით, კონვენცია რატიფიცირებულია 133 სახელმწიფოს მიერ.

1954 წლის კონვენციას ორი ოქმი დაემატა: პირველი იმავე წელს, ხოლო მეორე ― 1999 წელს. სამივე შეთანხმება საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის ნაწილია, რომელიც შემდგომი შეთანხმებების ფორმით, უპირველეს ყოვლისა, განსაზღვრავს ომის დროს დასაშვებ საშუალებებსა და მეთოდებს და მიზნად ისახავს ომში ჩაურთველი ადამიანების მაქსიმალურად დაცვას. საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის ამ ნაწილებისგან განსხვავებით, კულტურული ფასეულობების დაცვის შესახებ შეთანხმებები გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ეგიდით გაფორმდა. მოთხოვნების გავრცელებასა და შესაბამისობის მონიტორინგზე გაერთიანებული ერების განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის ორგანიზაციაა პასუხისმგებელი. შეიარაღებული კონფლიქტის დროს კულტურული ფასეულობების დაცვისა და პატივისცემის მოთხოვნებთან ერთად, ეს ხელშეკრულებები უზრუნველყოფს აღნიშნული ფასეულობების უსაფრთხოების უზრუნველყოფის საშუალებებს მშვიდობის დროსაც.

ლურჯი ფარის საერთაშორისო კომიტეტი ჰააგაში დაფუძნებული კომიტეტია, რომელიც სამხედრო და სამოქალაქო სტრუქტურების კულტურული ღირებულებების დაცვაში საერთაშორისო კოორდინატორის როლს ასრულებს.
ვასილ გვეტაძე

ვასილ ნოეს ძე გვეტაძე (დ. 6 აპრილი, 1920, ქუთაისი, — გ. 31 იანვარი, 2016, თბილისი) — ქართველი პოეტი.

დაამთავრა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტი (1942). საბჭოთა არმიის რიგებში მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1984 წლიდან ჟურნალ „დროშის“ ლიტერატურისა და ხელოვნების განყოფილების გამგეა. პირველი ლექსი გამოაქვეყნა 1937 წელს, პირველი წიგნი „პირველი სიმღერა“ — 1956 წელს. ავტორია ლექსების არაერთი კრებულისა, საბავშვო ლექსებისა, პოემებისა, მოთხრობებისა და ესეებისა. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998).
კონვენცია ქალთა მიმართ დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ

კონვენცია ქალთა მიმართ დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ (, შემოკლ. ) ― საერთაშორისო შეთანხმება, რომელიც გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალურ ასამბლეაზე 1979 წლის 18 დეკემბრის რეზოლუციით მიიღეს. კონვენციას ქალთა საერთაშორისო უფლებათა ბილს უწოდებენ. კონვენცია 1981 წლის 3 სექტემბრიდანაა ძალაში და 189 სახელმწიფოს მიერაა რატიფიცირებული. იმ ქვეყნებიდან, რომელთაც კონვენცია რატიფიცირებული აქვთ, 38-მა უარი განაცხადა 29-ე მუხლის ამოქმედებაზე, რომელიც მონაწილე სახელმწიფოებს შორის კონვენციის განმარტებისა და გამოყენების თაობაზე წარმოშობილ დავებს შეეხება. აშშ-სა და პალაუს ხელშეკრულებაზე ხელი აქვთ მოწერილი, მაგრამ რატიფიცირებული არ აქვთ. კონვენციაზე ხელი არ აქვთ მოწერილი: წმინდა საყდარს, ირანს, სომალს, სუდანსა და ტონგას.

შინაარსი
კონვენციას რასობრივი დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ საერთაშორისო კონვენციის მსგავსი ფორმატი აქვს „ძირითადი მოთხოვნებისა და საერთაშორისო მონიტორინგის მექანიზმების“ გათვალისწინებით. კონვენცია ექვსი ნაწილისგანშედგება და 30 მუხლს მოიცავს:
ნაწილი (მუხლები 1-6) აქცენტს აკეთებს სექსუალური ნიშნით დისკრიმინაციაზე, სტერეოტიპებსა და ტრეფიკინგზე.
ნაწილი (მუხლები 7-9) ხაზს უსვამს ქალთა უფლებებს საჯარო სფეროში. განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს პოლიტიკურ ცხოვრებაზე, წარმომადგენლობასა და ეროვნების უფლებებზე.
ნაწილი (მუხლები 10-14) აღწერს ქალთა ეკონომიკურ და სოციალურ უფლებებს, განსაკუთრებით, განათლების, დასაქმებისა და ჯანდაცვის უფლებებს. მესამე ნაწილში ხაზგასმულია სოფლად მცხოვრები ქალების განსაკუთრებული პრობლემები და მათთვის მინიჭებული უფლებები.
ნაწილი (მუხლები 15-16) გამოკვეთს ქალთა თანასწორ უფლებას ქორწინებასა და ოჯახის შექმნაში და თანასწორობას კანონის წინაშე.
ნაწილი (მუხლები 17-22) აყალიბებს ქალთა მიმართ დისკრიმინაციის აღმოფხვრის კომიტეტს და მონაწილე სახელმწიფოებს ვალდებულებას აკისრებს კომიტეტში მოხსენებების წარდგენის შესახებ.
ნაწილი (მუხლები 23-30) აღწერს კონვენციის ეფექტებს სხვა საერთაშორისო ხელშეკრულებებზე, მონაწილე სახელმწიფოების ვალდებულებსა და კონვენციის ადმინისტრაციულ საკითხებს.

მუხლები
პირველ მუხლში ქალის დისკრიმინაცია განმარტებულია როგორც: „სქესის ნიშნით ნებისმიერი განსხვავება, გამიჯვნა ან შეზღუდვა, რომელმაც შესაძლებელია შედეგად მოიტანოს ან რომლის მიზანია ქალის მიერ, მისი ოჯახური მდგომარეობის მიუხედავად, მამაკაცისა და ქალის თანასწორობის საფუძველზე, პოლიტიკურ, ეკონოიკურ, სოციალურ, კულტურულ, სამოქალაქო ან ნებისმიერ სხვა სფეროში ადამიანის უფლებებისა და ძირითად თავისუფლებათა აღიარების, სარგებლობის ან გამოყენების შესაძლებლობის შესუსტება ან სრული უარყოფა“.
გვირალისბოლო

გვირალისბოლო — ქვედა პალეოლითის ეპოქის აშელური ტიპის ნამოსახლარი საქართველოში, სოფ. ჯოყოეთთან (ჭიათურის მუნიციპალიტეტი).

მიწის ზედაპირზე შეგროვებულია ასზე მეტი ნუკლეუსი, კლექტონისა და ლევალუას ტიპის ანატკეცი, სხვადასხვა წვეტანა და სახოკი. აღსანიშნავია მოთაფლისფრო კაჟის მთლიანი გულგულისაგან გამოთლილი ორმხრივ დამუშავებული ხელცული, რომელიც პროპორციებით და დამუშავების სრულყოფით გვიანდელი აშელის ხელცულების კლასიკურ ნიმუშს წარმოადგენს. არქეოლოგიური მასალა აქ მოხვედრილია (ალბათ ჩამორეცხვის შედეგად) მახლობლად მდებარე მაღალი თავმოვაკებული გორიდან, რომლის აღმოსავლეთ ფერდობზეც ანალოგიური ნივთები აღმოჩნდა.
შუა ხორშის მაცხოვრის ეკლესია

შუა ხორშის მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ხორშში.

აღწერა
შუა ხორშის მაცხოვრის ეკლესია სამნავიან ბაზილიკაა, შვერილი წახნაგოვანი აფსიდით. ეკლესია ძლიერ დანგრეულია. შედარებით უკეთაა შემორჩენილი აღმოსავლეთი ნაწილი. ცენტრალური აფსიდა ფორმით ნალს უახლოვდება. საკურთხეველში გაჭრილია სამი სარკმელი. აფსიდა გამოყოფილია დარბაზისაგან ორსაფეხურიანი სოლეათი. ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნავებში იკითხება თითო სარკმელი. ეკლესიას ჰქონდა სამი სარკმელი, რომლებიც ფრაგმენტულადაა შემორჩენილი. ინტერიერში შეიმჩნევა მოხატულობის მცირე ფრაგმენტები. ფასადები გაძარცვულია პერანგისაგან. შემორჩენილია მოჩუქურთმებული სარკმლის თავსართი. ნაგებობა დგას სამსაფეხურიან ცოკოლზე. ეკლესია ნაგები იყო კარგად გათლილი ქვიშაქვით კირის დუღაბზე. ძეგლს ირგვლივ შემოუყვება წრიული ფორმის გალავანი, რომლის დასავლეთ ნაწილში შემორჩენილია კარიბჭის ნაშთი.
ხუნანის ბრძოლა

ხუნანის ბრძოლა – ბრძოლა საქართველოს სამეფოსა და მონღოლეთის იმპერიის ჯარებს შორის 1221 წელს. ბრძოლაში მონღოლებმა თავიანთ ნაცად ტაქტიკას მიმართეს, ლაშქარი ორად გაყვეს, ნახევარი ჩაასაფრეს ნახევარი კი ბრძოლაში ჩააბეს. მონღოლთა პირველმა ჯარმა უკან დახევა დაიწყო, ქართველებმა ეს თავიანთ გამარჯვებად ჩათვალეს და მტერს დაედევნენ რა დროსაც მონღოლთა მეორე ჩასაფრებულმა ლაშქარმა ქართულ ლაშქარს ზურგიდან მოუარა და დაამარცხა. ასეთი გამარჯვების შემდგომაც მონღოლებმა გზების ვიწროობისა და ტყით დაბურულობის გამო, გაქცეულ ქართულ ლაშქარზე უკან დადევნება ვერ გაბედეს და უკუ იქცნენ.
გვირგვინი

გვირგვინი — მონარქიული ხელისუფლების სიმბოლო — ძვირფასი ლითონისაგან (უმთავრესად ოქროსაგან) დამზადებული, პატიოსანი თვლებით მოოჭვილი თავსამკაული.

გვირგვინი სხვადასხვა ფორმისა იყო: დიადემა, ქუდი, შარავანდი, ფოთლებიანი თუ დაკბილული სალტე და სხვ. გვირგვინი, როგორც ძალაუფლების სიმბოლო, არსებობდა ჯერ კიდევ შუმერში, ძველ ეგვიპტეში, ძველ რომში და ა. შ. ევროპაში საუკუნეში გვირგვინის მფლობელის ტიტულის შესაბამისად დადგინდა გვირგვინის სხვადასხვა ფორმა (საიმპერატორო, სამეფო, სამთავრო, საჰერცოგო, საგრაფო და სხვ.).

საქართველო
ქართული სამეფო-სამთავრო გვირგვინების ნიმუშებს ჩვენამდე არ მოუღწევია. ცნობილია სამეფო რეგალიების გამოსახულებები ძველი ფრესკებიდან, მონეტებიდან და სხვ. გვირგვინს ძველ საქართველოში, ისევე როგორც სხვა ქვეყნებში, სხვადასხვა მოყვანილობა ჰქონდა. მისი ფორმა დროთა განმავლობაში იცვლებოდა. ქართული წყაროები ქართველ მეფეების თავსაბურავს მიტრასა და გვირგვინს უწოდებს. სამეფო დიადემა ჩვენში საერთოდ არ არის ცნობილი. გვირგვინი მეფობის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სიმბოლო იყო. ამიტომ მეფეს „გვირგვინოსანს“ უწოდებდნენ.

გაურკვეველია საქართველოს უკანასკნელი მონარქების გვირგვინების ბედი. 1795 წელს თბილისის აღების შემდეგ აღა-მაჰმად-ხანს ირანში წაუღია ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე -ის გვირგვინი, რომელიც მისთვის რუსეთის იმპერატორ ეკატერინე -ის ბრძანებით საიმპერატორო კარის ოსტატმა ლუი-დავიდ დიუვალმა დაამზადა გეორგიევსკის ტრაქტატის (1783) დადების შემდეგ. ამ გვირგვინის ასლი შემდეგ საქსონელმა ოქრომჭედლებმა დაამზადეს, მაგრამ ისიც დაიკარგა.

1799 წელს ერეკლეს მემკვიდრის გიორგი -თვის პეტერბურგში ახალი სამეფო გვირგვინი დამზადდა (ავტორები: პიერ-ეტიენ ტერმენი, ნათანაელ გოტლობ ლიხტი). ქართლ-კახეთის ანექსიის შემდეგ, 1801 წლის თებერვალში, რუსებმა ბაგრატიონთა სამეფო ძალაუფლების ნიშნები თბილისიდან პეტერბურგში წაიღეს. 1923 წლის თებერვალში, საბჭოთა რუსეთის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის გადაწყვეტილებით, გიორგი მეფის გვირგვინი საქართველოში დაბრუნდა და თბილისის სახელმწიფო მუზეუმში განთავსდა. 1930 წლის 23 აპრილს საბჭოთა ხელისუფლებამ გვირგვინის „უტილიზაცია“ გადაწყვიტა და ის დასაშლელად მოსკოვში გაგზავნა ან საზღვარგარეთ გაყიდა. ზოგიერთი ცნობით ის ნიდერლანდელმა ნავთობის მაგნატმა ჰენრი დეტერდინგმა შეიძინა და შესაძლოა ახლაც ევროპის რომელიმე კერძო კოლექციაში ინახებოდეს. ამ გვირგვინის სტილიზებული, ჰერალდიკური გამოსახულება (ე. წ. ივერიული გვირგვინი) საქართველოს 2004 წელს მიღებული სახელმწიფო გერბის ნაწილია.

ზოგიერთი ცნობით 1896 წელს გელათის მონასტერში ჯერ კიდევ შეიძლებოდა იმერეთის მეფეთა ძვირფასი თვლებით მორთული გვირგვინის ხილვა; ისიც ახლა დაკარგულად ითვლება.
გრიგოლ გვიშიანი

გრიგოლ სარდიონის ძე გვიშიანი (დ. 1 ოქტომბერი, 1911, სოფ. ილორი, ახლანდ. სამტრედია, — გ. 11 ოქტომბერი, 1979, თბილისი) — ქართველი ფარმაკოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1941), პროფესორი (1946), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1964).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1931). 1943–1946 წლებში განაგებდა თბილისის სტომატოლოგიური ინსტიტუტის ფარმაკოლოგიის კათედრას. 1962–1973 იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პრორექტორი, 1973–1979 — ფარმაკოლოგიის კათედრის გამგე. გვიშიანის შრომებში განხილულია სამკურნალო მცენარეებისაგან მიღებული პრეპარატებისა და ქიმიური სინთეზის პროდუქტების ფარმაკოლოგია, აგრეთვე გულსისხლძარღვთა სისტემის ზოგიერთი პათოლოგიის ექსპერიმენტული ფარმაკოთერაპიის საკითხები და სხვ.
ილორი (სამტრედია)

ილორი — ქალაქ სამტრედიის უბანი, ყოფილი სოფელი სამტრედიის რაიონში (ნაფაღაურის სასოფლო საბჭო).

ილორი წყა­როებში პირველად მოხსენიებულია საუკუნეში, დატანილია არქანჯელო ლამბერტის რუკაზე. სავარაუდოა, რომ თავის დროზე სოფელი ილორის წმინდა გიორგის ეკლესიის საკუთრებას წარმოადგენდა და სახელწოდებაც აქედან უნდა მიეღო. საუკუნეში მას თავადი მიქელაძეები ფლობდნენ.

 საუკუნეში სოფლის ტერიტორია თანდათან შეერწყა სამტრედიას. საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1978 წლის 25 იანვრის დადგენილებით ნაფაღაურის სასოფლო საბჭოს (სოფლები: ნაფაღაური, ილორი, ნაჩხეტაური, ხიბლარ-წიფნარი) გაუქმებასთან დაკავშირებით დამტკიცდა ქალაქ სამტრედიის საზღვრებში.
გვიჩიანები

გვიჩიანები — ქართული (სვანური) ხალხური სიმღერის ოსტატთა, მომღერალთა და ლოტბართა გვარი ზემო სვანეთში, სოფელ ლატალიდან. სვანეთში გვიჩიანების გვარს „ბულბულების ბუდეს“ უწოდებენ.

კონსტანტინე შავარდენის ძე (დ. 4 დეკემბერი, 1890 — გ. 18 მაისი, 1980)
ალექსანდრე შავხანის ძე (დ. 19 აგვისტო, 1924)
ავქსენტი ანდრიას ძე (დ. 27 სექტემბერი, 1924)
ედიშერ თეიმურაზის ძე (დ. 17 თებერვალი, 1953)
ეტრიტ ბერიშა

ეტრიტ ბერიშა (; დ. 10 მარტი, 1989) — ალბანელი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ემპოლისა“ და ალბანეთის ეროვნული ნაკრების მეკარე.

საკლუბო კარიერა
ბერიშამ საფეხბურთო კარიერა ადგილობრივ კლუბ „კორიკუში“ დაიწყო. ამავდროულად თამაშობდა ახალგაზრდულ ფეხბურთს კლუბ -ში, მანამდე, სანამ შეუერთდებოდა კალმარს 2008 წელს. თავდაპირველად იგი კლუბის ახალგაზრდულ გუნდში ასპარეზობდა. 2010 წელს, იგი გადაიყვანილი იქნა კლუბის პირველ გუნდში და მალევე შედგა მისი საკლუბო დებიუტი. სადებიუტო სეზონში მან თოთხმეტი მატჩი ჩაატარა და იმდენად კარგად იასპარეზა, რომ მომდევნო სეზონისათვის ძირითად შემადგენლობაში ადგილი გაირანტირა. 2011 წელს, ალსვენსკანის კამპანიის დროს, იგი გახდა კლუბის პირველი მეკარე. იგი დაეხმარა თავის გუნდს 2011 წლის -ზე, კლუბმა მოახერხა ფინალში გასვლა, თუმცა ამ მატჩში ბერიშას არ უთამაშია, მისმა გუნდმა კი წააგო. ბერიშა დარჩა კლუბის პირველ მეკარედ, მის მიერ ჩატარებული მატჩებით, მან 2013 წელს ალსვენსკანის წლის საუკეთესო მეკარის ტიტულის მოიპოვება მოახერხა.

2013 წლის ზაფხულში, იტალიურმა კლუბმა „კიევომ“ გამოაცხადა, რომ ისინი აპირებდნენ კონტრაქტის გაფორმებას ბერიშასთან, თუმცა ბერიშამ მათ კონკურენტთან, „ლაციოსთან“ გააფორმა ოთხწლიანი კონტრაქტი. ამ კონტრაქტმა კლუბებს შორის დიდი აჟიოტაჟი და კონფლიქტი გამოიწვია, რის ფონზეც იძულებულები გახდნენ ფეხბურთელისთვის ექვსი თვით თამაშის უფლება ჩამოერთმიათ. თუმცა საბოლოოდ ყველაფერი ბერიშას სასიკეთოდ დასრულდა. „ლაციოში“ მისი კონკურენტი იტალიელი ფეხბურთელი, ფედერიკო მარკეტი იყო, ბერიშა კი იძულებული იყო მისთვის კონკურენცია გაეწია, ვინაიდან მას სურდა გუნდის პირველი მეკარის სტატუსის მოპოვება.

სანაკრებო კარიერა
ბერიშა წარმოშობით არის კოსოვოელი, თუმცა მას ასევე შეუძლია ალბანეთის ნაკრებში ასპარეზობა, ვინაიდან იგი გახლავთ ალბანეთის მოქალაქე და ეთნიკური ალბანელი. ალბანეთის ნაკრებში, იგი პირველად მთავარმა მწვრთნელმა ჯანი დე ბიასიმ გამოიძახა, 2012 წელს. მისი სანაკრებო დებიუტი შედგა ირანის წინააღმდეგ მატჩში, 2012 წლის 27 მაისს. თავდაპირველად იგი აღიქმეოდა როგორც სამირ უიკანის(გუნდის პირველი მეკარის) სარეზერვო საშუალება, თუმცა რამდენიმე მატჩის შემდეგ, ბერიშა გახდა ალბანეთის ნაკრების პირველი მეკარე. ბერიშამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ალბანეთის პირველ დიდ საერთაშორისო ტურნირზე, უეფას ევრო 2016-ის საკვალიფიკაციო ეტაპზე. იგი ასევე გახლდათ ფანებისა და გუნდელების ფავორიტი მოთამაშე, იმ დროისთვის.

სანაკრებო სტატისტიკა