ოგე ბენედიქტსენი

ოგე მეიერ ბენედიქტსენი (; დ. 13 ივლისი, 1866, კოპენჰაგენი — გ. 21 ოქტომბერი, 1927, ვიდებეკი, დანია) — დანიელი ლინგვისტი. ოსმალეთში სომხების გენოციდის მოწმე და ლტოლვილი სომხების ერთ-ერთი გულშემატკივარი. უბიხური ენის პირველი შემსწავლელი.

ბიოგრაფია
ბენედიქტსენის მამა — იოჰან ფილიპ ფერდინანდ მეიერი დანიელი ებრაელი, ხოლო დედა — ანა მარია ბენედიქტსენი , ისლანდიელი კომერსანტის ასული იყო. დანიელი ჰყავდა მხოლოდ ერთი ბებია — ანა-მარია ფრამი. ოჯახი საკმაოდ კარგად იყო ინტეგრირებული კოპენჰაგენის ბურჟუაზიულ ცხოვრებაში. ბავშვობიდანვე გატაცებული იყო მოგზაურობით. 13 წლის ასაკში მიატოვა სკოლა და მიმართა მეზღვაურობას. ის ჩავიდა ისლანდიაში რათა მოენახულებინა თავისი დედის მშობლიური ქალაქი. ტრამვირებული თითის სამკურნალოდ ჩასული იყო კოპენჰაგენის გარნიზონის საავადმყოფოში, სადაც მისმა უფროსმა და-ძმებმა დაარწმუნეს 1886 წელს ჰაუკსის საშალო სკოლაში მიეღო დამამთავრებელი ატესტატი.

თავიდან ის სწავლობდა მედიცინას, შემდეგ ხელი მიჰყო ენების სწავლას. იმ დროისთვის ის ძალზე დაინტერესდა ლიბერალური პარტიის პოლიტიკური ბრძოლით, რომელმაც შემდგომში ასახვა ჰპოვა მის მიერ, ჩაგრული ხალხის მიმართ უფლებების დაცვაში. სწავლის პარალელურად ის მოგზაურობდა სხვადასხვა ქვეყნებში და სწავლობდა სხვადასხვა ენების უცნობ დიალექტებს. მიუხედავად მისი კვალიფიკაციისა, რიგი სუბიექტური მიზეზების გამო ის ვერ გახდა პროფესორი.

1897 წლის 7 სექტემბერს კოპენჰაგენიდან ჩამოვიდა თბილისში, მოიარა ქართლი და ერევნის გუბერნიის გავლით ოსმალეთში გაემგზავრა. ოსმალეთში გამგზავრების მიზანი იყო მოენახულებინა 1894–1896 წლების სომხური ხოცვა-ჟლეტების შედეგად დარჩენილი სომეხი მოსახლეობა. აღნიშნული მოგზაურობის დროს ბენედიქტსენმა შემთხვევით აღმოაჩინა კავკასიის შავიზღვისპირეთიდან ანატოლიაში გადასახლებული უბიხები. ეს იყო უბიხურ ენასთან სამეცნიერო სამყაროს პირველი ზიარება. მან ადგილზე სამი კვირა დაჰყო, გააკეთა ჩანაწერები, მაგრამ, სამწუხაროდ არ გამოუქვეყნებია. როგორც 1921 წელს პ. უშაკოვი იხსენებდა, მისი შრომები ადოლფ დირის ხელში აღმოჩნდა, რომელიც არ აქვეყნებდა მათ.

1905 წლის 11 ივნისს თბილისში იყო ჩამოსული როგორც დანიის სახალხო უნივერსიტეტის ლექტორი. მან ინახულა წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება, შეკრიბა ცნობები რევოლუციური მოძრაობის შესახებ და შემდეგ გაემგზავრა სპარსეთში.

წლების მანძილზე მოგზაურობდა აღმოსავლეთ ევროპაში, თურქეთში (1897-98, 1913, 1922, 1923), სპარსეთსა და ქურთისტანში (1900-01), სომხეთში (1905-06), ინდოეთში (1907-08), ირლანდიაში (1909), ისლანდიაში (1910-11, 1921), კარიბის ბასეინში (1926), რუსეთსა და ბალკანეთში.

ოგეს მთავარ საზრუნავს სომეხთა საქმე წარმოადგენდა. იგი თავის გერმანელ მეგობარ ლეპსიუსთან ერთად დაიწყო დახმარების ოპერაცია. 1902 წელს დაფუძნდა გაერთიანება « », რომლის ინიციატივით სომხეთში გაგზავნილ იქნა კარენ იეპე. თუმცა აღნიშნულმა ვერ შეაჩერა პირველი მსოფლიო ომის დროს მომხადრი ტრაგედია.

ის ასევე იბრძოდა ისლანდიის სრულ გათავისუფლებისთვის. აღნიშულთან დაკავშირებით 1915 წელს მან გამოაქვეყნა დიდი სტატია.

ოჯახი
1890 წლის 31 დეკემბერს დაქორწინდა ჟანეტ შონჰეიდერ ვან დოირსზე ( ; 1864-1898), რომლისაგანაც შეეძინა 2 შვილი. შვიდი წლის შემდეგ ოგეს მორიგი მოგზაურობისას ჟანეტი მძიმედ დაავადდა და მალევე გარდაიცვალა. ოგემ მეორეჯერ იქორწინა 1912 წლის 7 ივლისს — ანნა კატრინ (კატრი) ანდრეასენზე ( ; 1873-1970), რომელთანაც ჰყავდა 1 შვილი.

კატრისთვის კოპენჰაგენი ძაან შორს იყო. ამიტომ გადაწყვიტეს ეყიდათ ველი ტროლდხედში, სადაც ააშენეს ვიდევანგის სასტუმრო სახლი, რომელიც დღემდე ეკუთვნის ოჯახს.

1927 წელს ოგე ბენედიქტსენი მძიმედ დასნეულდა და გარდაიცვალა. ის არ დაკრძალეს, როგოც მას სურდა. მისი ფერფლი ურნაში დაფლულია ვიდებეკში საგვარეულო სასაფლაოზე.

ბენედიქტსენის საფლავის ქვაზე წინ შემდეგი წარწერაა:

ხოლო უკან კი: