iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საფრანგეთის ზღვისიქითა დეპარტამენტი

საფრანგეთის ზღვისიქითა დეპარტამენტი (, შემოკლებით ) — საფრანგეთის დეპარტამენტი, რომელიც მდებარეობს საფრანგეთის მეტროპოლიიდან დაშორებით. ზღვისიქითა დეპარტამენტებს აქვთ იგივე პოლიტიკური სტატუსი, რაც მეტროპოლიის დეპარტამენტებს.

1946 წელს მეოთხე რესპუბლიკის მიერ მიღებული კონსტიტუციის თანახმად, საფრანგეთის კოლონიები გვადელუპა და მარტინიკა კარიბის ზღვაში, საფრანგეთის გვიანა სამხრეთ ამერიკაში და რეიუნიონი ინდოეთის ოკეანეში განისაზღვრა, როგორც ზღვისიქითა დეპარტამენტები. მას 2011 წლის 31 მარტის რეფერენდუმის შედეგად ასევე დაემატა მაიოტა ინდოეთის ოკეანეში. არის რა საფრანგეთის და ევროპის კავშირის განუყოფელი ნაწილი, ზღვისიქითა დეპარტამენტები წარმოდგენილნი არიან საფრანგეთის ეროვნულ ასამბლეაში, საფრანგეთის სენატში, საფრანგეთის სოციალურ და ეკონომიკურ საბჭოში, ევროპის პარლამენტში ირჩევენ წევრებს და ვალუტის სახით აქვთ ევრო.

1982 წლიდან, საფრანგეთის ხელისუფლების მიერ ჩატარებული დეცენტრალიზაციის პოლიტიკის თანახმად, ზღვისიქითა დეპარტამენტებში ირჩევა რეგიონული საბჭოები, რომლებსაც აქვთ საფრანგეთის დეპარტამენტების საბჭოების ანალოგიური უფლებამოსილება. 2003 წელს მომხდარი კონსტიტუციის გადახედვის შედეგად ხმარებაში შემოვიდა ტერმინი — «საფრანგეთის ზღვისიქითა რეგიონი», მაგრამ სინამდვილეში კანონმდებლობა არ აძლევს უპირატესობას რომელიმე დასახელებას და ახალი ტერმინი პრაქტიკულად არ გამოიყენება ფრანგულ მასმედიაში.
ნიკოლა ვუჩევიჩი

ნიკოლა ვუჩევიჩი (; , დ. 24 ოქტომბერი 1990) — მონტენეგროელი პროფესინალი კალათბურთელი. თამაშობს ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის გუნდ ჩიკაგო ბულზის შემადგენლობაში. ვუცევიჩი არის მონტენეგროს კალათბურთელთა ეროვნული ნაკრების წევრი. თამაშობს თავდამსხმელისა და ცენტრის პოზიციაზე.

საკალათბურთო კარიერა დაიწყო 2011 წელს მონტენეგროს გუნდ ბუდუჩნოსტში. 2011-2012 წლებში თამაშობდა ფლადელფია-76-ში. 2012 წლიდან ორლანდო მეჯიკის მოთამაშეა.
მიჰაილო ლალიჩი

მიჰაილო ლალიჩი (; დ. 7 ოქტომბერი 1914, ტრეპჩა — გ. 30 დეკემბერი, 1992, ბელგრადი) — სერბი მწერალი, სცენარისტი და ჟურნალისტი. სერბეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი 1968 წლიდან. ჩერნოგორიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი 1973 წლიდან. იუგოსლავიის სოციალისტური შრომის გმირი.

მიჰაილო ლალიჩი 1950-1970-იანი წლების სერბული და ჩერნოგორიული ლიტერატურის ცენტრალური ფიგურაა.
მილოვან ჯილასი

მილოვან ჯილასი (;დ. 12 ივნისი, 1911, პოდბიშჩე, ჩერნოგორიის სამეფო — გ. 20 აპრილი 1995, ბელგრადი) — იუგოსლავიის პოლიტიკური მოღვაწე და ლიტერატორი. წარმოშობით ჩერნოგორიელი. იუგოსლავიის საკავშირო ფედერალური სკრუპშჩინის თავმჯდომარე 1953-1954 წლებში.

დაიბადა 1911 წელს. სწავლობდა ლიტერატურასა და სამართალს ბელგრადის უნივერსიტეტში. 1932 წელს გახდა იუგოსლავიის კომუნისტური პარტიის წევრი. მეორე მსოფლიო ომის დროს მონაწილეობდა პარტიზანულ ბრძოლებში ფაშისტების წინააღმდეგ. 1953-1954 წლებში იყო იუგოსლავიის პარლამენტის თავმჯდომარე. 1956 წელს სააგენტო ფრანს-პრესისათვის მიცემული საჯარო განცხადების შემდეგ, რომელიც გმობდა სსრკ-ის შეჭრას უნგრეთში, დააპატიმრეს და მიუსაჯეს სამი წელი. 1957 წელს ჩამოართვეს სახალხო გმირის ორდენი, რომლითაც 1953 წელს დააჯილდოეს.

ციხეში დაკავებული იყო ლიტერატურული საქმიანობით და თარგმნით. გათავისუფლების შემდეგ საზღვარგარეთ გამოსცა წიგნი „საუბრები სტალინთან“, რომელიც კიდევ ერთი, ამჯერად ხუთწლიანი დაპატიმრების საბაბი გახდა. 1966 წელს მოახდინეს მისი ამნისტია. ამის შემდეგ განაგრძო დისიდენტური მოღვაწეობა.

გარდაიცვალა 1995 წელს.
ცოცხანა

ცოცხანა — მცენარეთა გვარი ცოცხანასებრთა ოჯახისა. ერთ- და მრავალწლოვანი ბალახები ან ბუჩქებია.

200-ზე მეტი სახეობა გავრცელებულია ამერიკის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. საქართველოში გვხვდება 3, მათგან 2 გზადმოყოლილია; ხშირად გვხვდება სამკურნალო ცოცხანა. იგი 30 — 100 სმ სიმაღლის ბალახია და თავთავებად შეკრებილი წვრილი მოცისფრო-სოსანი ყვავილები აქვს.

იზრდება ტენიან, დანაგვიანებულ ადგილებზე, ნათესებში მთის შუა სარტყელამდე. შეიცავს შხამიან ნივთიერებას. ფესვები იხმარება სანელებლად, თაფლოვანია. გამოიყენება ხალხურ მედიცინაში.
დასავლეთი ანტარქტიდა

დასავლეთი ანტარქტიდა — გეოგრაფიული რეგიონი, ანტარქტიდის ორი ძირითადი რეგიონიდან ერთი. გარს ეკვრის წყნარი და ატლანტიკის ოკეანეები. დასავლეთი ანტარქტიდა მოიცავს ანტარქტიდის ნახევარკუნძულს, ხმელეთის ვრცელ მასივს დასავლეთის გრძედის 40-ე და 160-ე გრადუსებს შორის, რომელიც გამოყოფილია აღმოსავლეთი ანტარქტიდიდან ტრანსანტარქტიკული მთებით, სამხრეთ შეტლანდის კუნძულებს და სამხრეთ ორკნეის კუნძულებს.

დასახელება «დასავლეთი ანტარქტიდა» არსებობდა 90 წელზე უფრო მეტი ხნის მანძილზე, მაგრამ ფართე გამოყენებაში შევიდა საერთაშორისო გეოფიზიკური წლისა (1957-1958 წლები) და კვლევების შემდეგ, რომლის დროსაც დადგინდა, რომ ტრანსანტარქტიკული მთები ანტარქტიდის დასავლეთი და აღმოსავლეთი რეგიონების ბუნებრივი გამყოფია.

დასავლეთი ანტარქტიდის დიდი ნაწილი დაფარულია ყინულით.
მიოდრაგ ბულატოვიჩი

მიოდრაგ ბულატოვიჩი (, დ. 20 თებერვალი 1930, ბიელო-პოლე – გ. 15 მარტი 1991, იგალო) — სერბი მწერალი, წერდა სერბულ ენაზე.

ბავშვობიდან დაავადდა ეპილეფსიით, გვიან ისწვლა კითხვა. დაამთავრა კრუშევაცის გიმნაზია, შემდეგ ბელგრადის უნივერსიტეტი. სწავლობდა ლიტერატურასა და ფსიქოლოგიას. უნივერისტეტის დასრულების შემდეგ მუშაობდა როგორც ჟურნალისტი. როგორც მწერალი, მისი დებიუტი შედგა 1956 წელს წიგნით, რომელმაც დაიმსახურა სერბეთის მწერალთა კავშირის პრემია.

სიცოცხლის ბოლო წლებში გახდა სოციალისტური პარტიის წევრი.
აღმოსავლეთი ანტარქტიდა

აღმოსავლეთი ანტარქტიდა — გეოგრაფიული რეგიონი, ანტარქტიდის ორი ძირითადი რეგიონიდან ერთი. გარს ეკვრის წყნარი, ინდოეთის და ატლანტიკის ოკეანეები. აღმოსავლეთი ანტარქტიდა მოიცავს ისეთ რაიონებს, როგორიცაა უილკსის მიწა, დედოფალ მოდის მიწა და ვიქტორიას მიწა და გამოყოფილია დასავლეთი ანტარქტიდიდან ტრანსანტარქტიკული მთებით.

დასახელება «აღმოსავლეთი ანტარქტიდა» არსებობდა 90 წელზე უფრო მეტი ხნის მანძილზე, მაგრამ ფართე გამოყენებაში შევიდა საერთაშორისო გეოფიზიკური წლისა (1957-1958 წლები) და კვლევების შემდეგ, რომლის დროსაც დადგინდა, რომ ტრანსანტარქტიკული მთები ანტარქტიდის დასავლეთი და აღმოსავლეთი რეგიონების ბუნებრივი გამყოფია.

აღმოსავლეთ ანტარქტიდაში ყინულის გუმბათის სიმაღლე აღწევს თავის მაქსიმუმს და დარეგისტრირებულია პლანეტაზე ყველაზე დაბალი ტემპერატურა: −89,2 ° (1983 წლის 21 ივლისი) (საბჭოთა, დღეისათვის კი რუსული კონტინენტის შიგნით არსებული სამეცნიერო სადგური «ვოსტოკის სადგური»).

პრაქტიკულად აღმოსავლეთი ანტარქტიდის მთელი ტერიტორია, სანაპირო რამდენიმე მონაკვეთისა და ანტარქტიდული ოაზისების გარდა დაფარულია ყინულით მთელი წლის განმავლობაში. ყინულისგან თავისუფალ მონაკვეთებში ჭარბობს ტუნდრის მცენარეულობა სხვადასხვა სახის ხავსებით და ლიქენებით. მხოლოდ ხმელეთის ძუძუმწოვრები არ არსებობენ. ხმელეთის ცხოველებიდან ცხოვრობენ სელაპები უედელის სელაპი, კიბოსმჭამელი სელაპი, ზღვის ლეოპარდი, ზღვის სპილო და ფრინველები (ქარიშხალასნაირების ზოგიერთი სახეობა (ანტარქტიკული ქარიშხალა, თოვლის ქარიშხალა), მეზღვიასნაირების ორი სახეობა, პოლარული მეჭვავია, ადელის პინგვინი და იმპერატორის პინგვინი).

ანტარქტიდის აღმოსავლეთი ფარის ყველაზე მაღალ წერტილზე — არგოს მაღალმთიან პლატო გუმბათ -ზე (:: , ) ჩინელმა, ავსტრალიელმა და ამერიკელმა მეცნიერებმა ააშენეს ავტონომიური ასტრონომიული ობსერვატორია . ზეცის ფონური სიკაშკაშე ზოლში აქ შეადგენს 20,5 ვარსკვლავურ სიდიდეს, რაც მნიშვნელოვნად კარგია, ვიდრე ჩილეს პარანალში (=19,93) და სერო-ტოლოლოში (=20,07), და ლა-პალმაში კანარის კუნძულებზე (=20,1).
გენდერული იდენტობა

გენდერული იდენტობა — ადამიანის შინაგანი, პირადი გრძნობა, რომელიც ამა თუ იმ გენდერისადმი მიკუთვნებულობას ეხება. ტრანსგენდერი ადამიანების შემთხვევაში, დაბადებისას მინიჭებული სქესი და მათი შინაგანი გენდერული იდენტობა არ ემთხვევა ერთმანეთს.

გენდერული იდენტობის აშლილობა
გენდერული იდენტობის აშლილობა — ამერიკის ფსიქიატრთა ასოციაციის მიერ გამოცემულ მენტალურ დაავადებათა მეოთხე დიაგნოსტიკურ და სტატისტიკურ სახელმძღვანელოში შესული საკამათო დიაგნოზი, რომელიც ტრანსგენდერი და სხვა გენდერულად ცვალებად ადამიანებს ენიჭება. იქიდან გამომდინარე, რომ ამ დიაგნოზის მიხედვით ტრანსგენდერი ადამიანების მდგომარეობა „აშლილობად“ მოიხსენიება, ტერმინი „გენდერული იდენტობის აშლილობა“ ხშირად დამამცირებლად მიიჩნევა. დიაგნოზი ხშირად ენიჭებათ ბავშვებს, რომლებიც არ არიან მათთვის მიწერილი გენდერული ნორმების მიმართ კონფორმულები ჩაცმულობის, თამაშისა და ქცევის მხრივ. ასეთ ბავშვებს ინტენსიურ ფსიქოთერაპიას უქვემდებარებენ, ისევე, როგორც ქცევის შეცვლასა და ინსტიტუციონალიზაციას. გენდერული იდენტობის აშლილობა ცვლის უფრო მოძველებულ „გენდერული დისფორიის“ ტერმინს.

გენდერული თვითგამოხატვა
გენდერული თვითგამოხატვა — ადამიანის გენდერული იდენტობის გარეგანი გამოხატვა, რომელიც ხშირად „ფემინურ“, „მასკულინურ“ ან გენდერულად ცვალებად ქცევაში, ჩაცმის სტილში, ვარცხნილობაში, ხმასა ან სხეულებრივ მახასიათებლებში გამოიხატება. როგორც წესი, ტრანსგენდერი ადამიანები ცდილობენ საკუთარი გენდერული თვითგამოხატვა შეუსაბამონ თავიანთ გენდერულ იდენტობას და არა თავიანთ ბიოლოგიურ სქესს.
მირკო კოვაჩი

მირკო კოვაჩი (; დ. 26 დეკემბერი, 1938, ნიკშიჩი, იუგოსლავიის სამეფო — გ. 19 აგვისტო, 2013, როვინი, ხორვატია) — იუგოსლავი, ხორვატი, ჩერნოგორიელი და სერბი მწერალი, ესეისტი, სცენარისტი. საუკუნის მეორე ნახევრის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი სლავურენოვანი მწერალი.

ახალგაზრდობაში გადავიდა ბელგრადში და დაამთავრა უნივერსიტეტის დრამატურგიის ფაკულტეტი. მისი როგორც მწერლის დებიუტი შედგა 1962 წელს რომანით „“, რომელშიც აკრიტიკებდა იუგოსლავიის ხელისუფლებას. არის რამდენიმე ადგილობრივი ლიტერატურული პრემიის მფლობელი.

გარდაიცვალა 2013 წელს.
ჩერნოგორიისა და ლიტორალიის მეტროპოლია

ჩერნოგორიისა და ლიტორალიის მეტროპოლია — სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის უდიდესი ეპარქია მონტენეგროში. ის 1219 წელს წმინდა საბამ დააარსა და დღეისთვის ის სერბეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის ყველაზე გამოჩენილი ეპარქიაა. მისი დღევანდელი მიტროპოლიტი არის ამფილოხი დაროვიჩი, მისი წოდებაა "ცეტინიეს, ჩერნოგორიისა და ლიტორალიის მეტროპოლიის არქიეპისკოპოსი".
ბიფობია

} , - შიში - მიხედვით. ტრანსფობიასთან ერთად, ჰომოფობია და ბიფობია იმ ტერმინებს წარმოადგენს, რომლებიც გამოიყენება ლგბტ საზოგადოების მიმართ დისკრიმინაციისა და აგრესიის გამოსახატავად.

უარყოფითი სტერეოტიპები
მიუხედავად იმისა, რომ ჰომოფობია და ბიფობია ორი განსხვავებული ფენომენია, მათ საერთოც აქვთ: მაშინ, როცა იმავე სქესის ადამიანისაკენ ლტოლვა ბისექსუალობის ნაწილია, ჰეტეროსექსისტების შეხედულება ჰეტეროსექსუალობის თაობაზე, რომ ეს ერთადერთი სწორი ორიენტაციაა, ეხება როგორც გეებს, ასევე
ბისექსუალებს.

აღსანიშნავია, რომ ბიფობია კლინიკურ ფსიქოლოგიაში დაავადებად არაა მიჩნეული და მისი მნიშვნელობა პრაქტიკულად გათანაბრებულია ქსენოფობიასთან.
გივი გიგინეიშვილი

გივი გიგინეიშვილი (დ. 15 ივლისი, 1935 — გ. 16 ივლისი, 2007) — ქართველი გეოგრაფი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე. მოღვაწეობდა ჰიდროლოგიაში. გეოგრაფიის მეცნიერების დოქტორი (1979).

1988-1996 წლებში წლებში იყო საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო 1996-2007 წლებში — პრეზიდენტი. საქართველოს ჰიდრომეტეოროლოგიის სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარის მოადგილე (2000 წლიდან). 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს პარლამენტის წევრი, 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“, გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების კომიტეტის თავმჯდომარე. მისი უშუალო ხელმძღვანელობით და მონაწილეობით მომზადდა და დამტკიცდა 20-ზე მეტი კანონი გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სფეროში.

1953 წელს წარჩინებით დაამთავრა საშუალო სკოლა, ხოლო 1958 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ხმელეთის ჰიდროლოგიის სპეციალობით. 1957 წლიდან მუშაობდა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში, 1980-1995 წლებში ხელმძღვანელობდა ჰიდროლოგიის განყოფილებას, სადაც ეკავა მთავარი მეცნიერ თანამშრომლის პოზიცია. 1976 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. გიგინეიშვილის შრომები ძირითადად შეეხება კარსტის ჰიდროლოგიის აქტუალურ საკითხებს, მთის ჰიდროლოგიას, კავკასიისა და საქართველოს წყლის ბალანსისა და წყლის რესურსების შესწავლას, გარემოს დაცვის პრობლემებს. იგი 130-მდე სამეცნიერო ნაშრომის, მათ შორის 8 მონოგრაფიის ავტორია. მისი შრომების გარკვეული ნაწილი გამოყენებითი მნიშვნელობისაა. მისმა გამოკვლევებმა აღიარება ჰპოვეს როგორც საქართველოში, ისე მის ფარგლებს გარეთ (მაგალითად, კუბის წყლის რესურსების შეფასებისა და წყლის ბალანსის გაანგარიშებისთვის ფართოდ გამოიყენება გივი გიგინეიშვილის მეთოდიკური სისტემა).

დაჯილდოებული იყო საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის (1984), აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის (1962) საპატიო სიგელებით, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის საიუბილეო პრემიით (1981), საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების ალექსანდრე ჯავახიშვილის სახელობის პრემიით (1993) და ღირსების ორდენით (2000). აღსანიშნავია, რომ გივი გიგინეიშვილის ბიძა იყო საქართველოში ჰიდროლოგიური მეცნიერების ფუძემდებელი ბესარიონ ყავრიშვილი. გივი გიგინეიშვილი გარდაიცვალა 2007 წლის 16 ივლისს.
რომნი

რომნი — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს სუმის ოლქში. 2023 წელს ქალაქის მოსახლეობა 32582 კაცს შეადგენდა.

ისტორია
პირველად იხსენიება 1096 წელს. 1239 წელს დაიპყრეს მონღოლებმა. 1362 წლიდან შევიდა ლიტვის დიდ სამთავროში. პოლონეთის დიდი დანაწილების შემდეგ დაიკავა რუსეთის სამეფომ. 1781 წელს მიენიჭა ქალაქის სტატუსი. 1941-1943 წლებში ოკუპირებული იყო მესამე რაიხის მიერ.
ფრანგთა უბანი

ფრანგთა უბანი (პატრების საყდრის უბანი, პატრებიანთ უბანი, კათოლიკეთა უბანი) — ძველი უბანი თბილისში. მდებარეობდა ძველ თბილისში, შუა ბაზრის (ახლანდელი კოტე აფხაზის ქუჩა) მარჯვენა მხარეს. უბანმა სახელწოდება მიიღო ფრანგთა (პატრების, კათოლიკეთა) ეკლესიის გამო. „...და ამა მიზეზთა სრულიადსა უბანსა და ქუჩასა მას ტფილისსა შინა ეწოდების ფრანგთა ქუჩა ანუ თუ ფრანგთა უბანი“ (დავით კარიჭაშვილი). საუკუნის დოკუმენტურ მასალაში ფრანგთა უბანი მოხსენიებულია სახელწოდებით: „პატრების საყდრის უბანი“ (1733), „პატრებიანთ უბანი“ (1768).
პეტრე I-ის კუნძული

პეტრე -ის კუნძული — ნორვეგიის ზღვისიქითა ტერიტორია, დაუსახლებელი კუნძული ანტარქტიდის ნაპირიდან 400 კმ-ში, წყნარი ოკეანის ნაწილში, ბელინსგაუზენის ზღვაში, ალექსანდრე -ის მიწის ახლომდებარე რაიონში. კოორდინატებია .

კუნძულზე პრეტენზიას აცხადებს ნორვეგია და მას თვლის საკუთარ დამოკიდებულ ტერიტორიად. მაგრამ, ის მდებარეობს სამხრეთი განედის 60°-ის სამხრეთით — რეგიონში, სადაც ტერიტორიული პრეტენზიები არ არის აღიარებული უმრავლესი სახელმწიფოების მიერ.

გეოგრაფია
კუნძულის ზომებია — 19 კმ სიგრძეში და 11 კმ სიგანეში, მისი ფართობია — 156 კმ². უმაღლესი წერტილია (ლარს კრისტენსენის პიკი), რომლის სიმაღლეა 1640 მეტრი ზღვის დონიდან — ესაა ვულკანური მასივის მწვერვალი, რომლისგანაც შედგება კუნძული. ის თითქმის მთლიანად (95 %-ით) დაფარულია ყინულით, მხოლოდ სანაპიროს ზოგიერთ მონაკვეთებზე არსებობს ხმელეთის ქვის მცირე ზოლები. არსებობს მხოლოდ სამი ადგილი, სადაც შესაძლებელია ნავიდან სანაპიროზე გადმოსვლა.

ისტორია
კუნძული აღმოჩენილია 1821 წლის 11 იანვარს (ძველი სტილი) რუსული ექსპედიციის მიერ ფადეი ბელინსგაუზენის მეთაურობით და სახელი დაერქვა რუსეთის ფლოტის დამაარსებლის — იმპერატორ პეტრე -ის პატივსაცემად. განუწყვეტელი ყინულების გამო, რომელიც ფარავს ზღვას, ექსპედიციის გემებმა ვერ შეძლეს კუნძულთან 14 საზღვაო მილზე (26 კმ) უფრო ახლოს მიახლოება, ამიტომ გადასვლა კუნძულზე ვერ მოხერხდა.

ადამიანები პეტრე -ის კუნძულზე პირველად მივიდნენ მისი აღმოჩენიდან მხოლოდ 108 წლის შემდეგ. 1929 წლის 2 თებერვალს კუნძულზე გადავიდნენ ნორვეგიის პოლარული ექსპედიციის მონაწილეები გემით «ნორვეგია». მათ აღმართეს ნორვეგიის დროშა და კუნძული გამოაცხადეს ნორვეგიის საკუთრებად. 1931 წელს ეს პრეტენზია დაადასტურა ნორვეგიის პარლამენტმა.
ბორისლავ პეკიჩი

ბორისლავ პეკიჩი (; დ. 4 თებერვალი, 1930, პოდგორიცა — გ. 2 ივლისი, 1992, ლონდონი) — სერბული წარმოშობის იუგოსლავიელი მწერალი, დრამატურგი, სცენარისტი. 1985 წლიდან სერბეთის მეციერებათა აკადემიის წევრი. შედიოდა იმ 13 ინტელექტუალის შემადგენლობაში, რომელთაც 1990 წელს დააარსეს სერბეთის დემოკრატიული პარტია.

1945 წლიდან ცხოვრობდა ბელგრადში. აქტიურად იყო ჩართული იუგოსლავიის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. 1948 წელს ოპოზიციური განწყობის გამო დააპატიმრეს და მიუსაჯეს 15 წელი. 1953 წელს შეიწყალეს. გათავისუფლების შემდეგ, სწავლობდა ბელგრადის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტზე. 1950-იანი წლების ბოლოს დაიწყო სცენარების წერა.

1971 წელს ემიგრაციაში წავიდა. სიკვდილის ბოლომდე ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა ლონდონში. გარდაიცვალა 1992 წელს.
იაჰმეს ინჰაპი

იაჰმეს ინჰაპი (ასევე იაჰმეს ინჰეპი და ანჰაპოუ) — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეჩვიდმეტე დინასტიის ბოლოს და მეთვრამეტე დინასტიის, მეორე გარდამავალი და ახალი სამეფოს პერიოდების დროს. შესაძლოა იაჰმესი ეგვიპტის ფარაონის სენახტერნას ქალიშვილი იყო. ჯოისის, დოდსონისა და დაიანის აზრით მან მეჩვიდმეტე დინასტიის ფარაონზე სეკენენრა ტააზე იქორწინა. შესაძლოა, მოგვიანებით იაჰმეს ინჰაპის იაჰმეს -თან ან ამენჰოტეპ -თან ჰქონდა ურთიერთობა.
როგირ ვან დერ ვეიდენი

როგირ ვან დერ ვეიდენი (დ. 1399 ან 1400 — გ. 18 ივნისი, 1464) — ნიდერლანდელი მხატვარი. აღიარებულია როგორც საუკუნის ერთ-ერთ საუკეთესო მხატვრად. ხშირად ხატავდა რელიგიურ ტრიპტიქებს. მისმა ნამუშევრებმა დიდი გავლენა იქონია ევროპულ მხატვრობაზე არა მარტო საფრანგეთსა და გერმანიაში არამედ ესპანეთშიც და იტალიაშიც. გარდაიცვალა ქალაქ ბრიუსელში და დაკრძალულია წმინდა მიხეილის და წმინდა გუდულას საკათედრო ტაძარში.
იაჰმეს-ნეფერტარი

იაჰმეს-ნეფერტარი — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეთვრამეტე დინასტიიდან, ეგვიპტის ახალი სამეფოს პერიოდის დროს. იაჰმეს-ნეფერტარი ეგვიპტის ფარაონის იაჰმეს -ის მეუღლე იყო. მას და იაჰმესს ჰყავდათ შვილები ამენჰოტეპ , იაჰმეს-ანხი, სიამუნი, იაჰმეს-მერიტამონი და იაჰმეს-სიტამუნი, შესაძლოა მათი შვილები იყვნენ რამოსე და მუტნოფრეტი.
კავალკანტი

კავალკანტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 823 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შაპადა-დუს-ვეადეირუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 392 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1,35 კმ²-ზე. ფართობი 6 953 კმ²-ია.
ალტუ-პარაიზუ-დი-გოიასი

ალტუ-პარაიზუ-დი-გოიასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 272 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შაპადა-დუს-ვეადეირუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 885 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2,65 კმ²-ზე. ფართობი 2 593 კმ²-ია.
კამპუს-ბელუსი

კამპუს-ბელუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 640 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შაპადა-დუს-ვეადეირუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 410 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 25,43 კმ²-ზე. ფართობი 724 068 კმ²-ია.
კოლინას-დუ-სული

კოლინას-დუ-სული — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 535 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შაპადა-დუს-ვეადეირუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 523 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2,06 კმ²-ზე. ფართობი 1 708 კმ²-ია.
მონტი-ალეგრი-დი-გოიასი

მონტი-ალეგრი-დი-გოიასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 557 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შაპადა-დუს-ვეადეირუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 730 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2,48 კმ²-ზე. ფართობი 3 119 კმ²-ია.
ნოვა-რომა

ნოვა-რომა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 610 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შაპადა-დუს-ვეადეირუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 471 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1,63 კმ²-ზე. ფართობი 2 135 კმ²-ია.
სან-ჟუან-დ’ალიანსა

სან-ჟუან-დ’ალიანსა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 986 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შაპადა-დუს-ვეადეირუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 257 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3,08 კმ²-ზე. ფართობი 3 327 კმ²-ია.
ტერეზინა-დი-გოიასი

ტერეზინა-დი-გოიასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 754 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შაპადა-დუს-ვეადეირუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 016 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3,89 კმ²-ზე. ფართობი 774 639 კმ²-ია.
კათოლიციზმი მონტენეგროში

მონტენეგროში კათოლიკური ეკლესია წარმოადგენს რომის კათოლიკური ეკლესიიის ნაწილს. მისი სულიერი წინამძღვარია რომის პაპი. მოსახლეობის 3.5% (21, 299) არის კატოლიკე. მონტენეგროში და ბოსნია და ჰერცეგოვინაში პაპის ნუნციუსი არის მთავარეპისკოპოსი ლუიჯი პეცოტო.

დემოგრაფიული მონაცემები
2004 წლის მონაცემებით მონტენეგროში 21,972 კათოლიკე ცხოვრობს. მათგან:
8,126 ალბანელები (36.98%)
6,811 ხორვატები (31.00%)
5,000 მონტენეგროელები (22.76%)
2,035 სხვა (9.26%)
ბოსნია და ჰერცეგოვინის სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა

ბოსნია და ჰერცეგოვინის სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა წარმოადგენს ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის ტერიტორიაზე მდებარე სახმელეთო, საწყლოსნო და საჰაერო ტრანსპორტისთვის საჭირო ინფრასტრუქტურის ერთობლიობას.
სახმელეთო
საავტომობილო
2010 წლის მდგომარეობით ქვეყანაში საავტომობილო გზების სიგრძის ჯამი წარმოადგენდა 22 926 კმ-ს. მათ შორის მყარი საფრით 19 426 კმ (4 652 კმ შიდასაქალაქო გზები) და 3 500 კმ გრუნტის საფრით.
ბოსნიის ტერიტორიაზე გადის შემდეგი საერთაშორისო გზატკეცილები: 65; 73; 661; 761 და 762.
რკინიგზა
2015 წლისთვის რკინიგზის სიგრძე ბოსნიაში ჯამურად 1033 კმ-ს შეადგენს, საიდანაც ელექტროფიცირებულია 392 კმ. რელსებს შორისის სიგანე 1435 მმ. სერბთა რესპუბლიკაში რკინიგზას ემსახურება სერბთა რესპუბლიკის რკინიგზა (; 425 კმ), ხოლო დანარჩენ ტერიტორიაზე – ფედერაციის რკინიგზა (; 608 კმ)
მეზობელი ქვეყნებიდან ბოსნია და ჰერცეგოვინა რკინიგზით უკავშირდება ხორვატიასა და სერბეთს.
საწყლოსნო
ბოსნია და ჰერცეგოვინაში სანაოსნოა მდინარე სავა. მის ნაპირზე მდებარეობს სამდინარო პორტები – ბოსანსკა გრადიშკა, ბოსანსკი ბროდი, ბოსანსკი შამაცი, ბრჩკო და ორაშე. ქვეყანას აქვს მცირე გასასვლელი ადრიატიკის ზღვაზე, ერთადერთი საზღვაო პორტია ქალაქი ნეუმი.
საჰაერო
2013 წლის მდგომარეობით ქვეყანაში 24 აეროდრომია – 7 მყარი საფრით (2,5-დან 3 კმ-მდე 4; 1,5-დან 2,5 კმ-მდე 1 და უფრო მცირე სიგრძის ასაფრენ-დასაფრენი ზოლით 2) და 17 გრუნტის (2,5-დან 3 კმ-მდე 1, 1,5-დან 2,5 კმ-მდე 5 და უფრო მცირე სიგრძის ასაფრენ-დასაფრენი ზოლით 11). ასევე 6 შვეულმფრენის ასაფრენ-დასაფრენი მოედანი. ქვეყანაში მოქმედებს ოთხი საერთაშორისო აეროპორტი ქალაქებში – სარაევო, ბანია-ლუკა, მოსტარი და ტუზლა. 1994 წლიდან ქვეყანაში მოქმედებს ავიაკომპანია & (დაარსდა როგორც ).
ბოსნია და ჰერცეგოვინის რკინიგზა

ბოსნია და ჰერცეგოვინის რკინიგზა წარმოადგენს ბოსნია და ჰერცეგოვინის ტერიტორიაზე არსებული სარკინიგზო ტრანსპორტის ინფრასტრუქტურას.

ინფრასტრუქტურა
2015 წლისთვის რკინიგზის სიგრძე ბოსნიაში ჯამურად 1033 კმ-ს შეადგენს, საიდანაც ელექტროფიცირებულია 392 კმ. რელსებს შორის სიგანე 1435 მმ. სერბთა რესპუბლიკაში რკინიგზას ემსახურება სერბთა რესპუბლიკის რკინიგზა (; 425 კმ), ხოლო დანარჩენ ტერიტორიაზე – ფედერაციის რკინიგზა (; 608 კმ)

მეზობელი ქვეყნებიდან ბოსნია და ჰერცეგოვინა რკინიგზით უკავშირდება ხორვატიასა და სერბეთს.

ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა
ბოსნიის ტერიტორიაზე რამდენიმე სარკინიგზო ხაზი აიგო ავსტროუნგრულ პერიოდში. იმ პერიოდში ავსტრია-უნგრეთში სტანდარტულად ითვლებოდა 760 მმ-იანი ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა. აგებული იყო ათამდე ხაზი, მათ შორის:
სტაინბაისის ხაზი (ხე-ტყის სამრეწველო კონცერნის სტაინბაისის სახელის მიხედვით, ვისი დაკვეთითაც ააგეს ეს რკინიგზა) – დაახლოებით 400 კმ სიგრძისა, კნინიდან სრნეტიცამდე იყო დაგებული, სრნეტიციდან კი სამად იყოფოდა – პრიედორის, გორნი რიბნიკისა და იაიცეს მიმართულებებზე.
ბოსნიის ხაზი – ბოსანსკი ბროდიდან სარაევომდე. 268 კმ. განშტოებებიანად 355 კმ.
დალმაცია-ზელენიკის ხაზი – გაბელადან ზელენიკამდე. 155 კმ. განშტოებებიანად 188 კმ.
ისფრ პერიოდში ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზები თანდათანობით გააუქმეს ან სტანდარტულით შეცვალეს. ბოლო ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა ბოსნიაში გაუქმდა 1975 წელს.