გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2735

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2735 მიღებულია 2024 წლის 10 ივნისს და მან ჰამასს მოუწოდა, მიეღო მძევლების გათავისუფლებისა და ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შემოთავაზებული შეთანხმება ღაზაში მიმდინარე ომში. რეზოლუცია, რომელიც წარადგინა ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა, დეტალურად აღწერს სამფაზიან წინადადებას და აღნიშნავს ისრაელის თანხმობას მასზე. აღწერილი შეთანხმების იმპლემენტაცია გამოიწვევდა ჰამასის მიერ დაკავებული ყველა მძევლის გათავისუფლებას, ღაზის სექტორში მუდმივი ცეცხლის შეწყვეტის დამყარებას და მრავალწლიანი რეკონსტრუქციის გეგმის წინ წამოწევას. გარდა ამისა, რეზოლუცია უარყოფდა ნებისმიერ დემოგრაფიულ ან ტერიტორიულ ცვლილებას ღაზის სექტორში და კვლავ ადასტურებდა უშიშროების საბჭოს მხარდაჭერას „ორი სახელმწიფოს პრინციპით“ მოგვარების მიმართ, რაც გულისხმობდა ღაზის სექტორისა და მდინარე იორდანეს დასავლეთ სანაპიროს გაერთიანებას პალესტინის ავტონომიის მმართველობის ქვეშ. რეზოლუციამ ერთხმად მიიღო მხარდაჭერა, რუსეთის ფედერაციამ კი ხმის მიცემისგან თავი შეიკავა.

2025 წლის იანვარში ისრაელმა და ჰამასმა მიაღწიეს შეთანხმებას ღაზაში მძევლებისა და ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ, რომელიც დიდწილად ეფუძნებოდა 2735-ე რეზოლუციაში მოცემულ და მხარდაჭერილ სამფაზიან წინადადებას.

საფუძვლები
2024 წლის 31 მაისს პრეზიდენტმა ჯო ბაიდენმა სატელევიზიო გამოსვლაში საჯაროდ წარადგინა მძევლებისა და ცეცხლის შეწყვეტის წინადადება, რაც კონფლიქტის მოგვარებისკენ მიმართულ აშშ-ის ძალისხმევაში გარდამტეხი მომენტი იყო. კატარელ და ეგვიპტელ შუამავლებთან ერთად შემუშავებული წინადადება მოიცავდა ექვსკვირიან ცეცხლის შეწყვეტას, რომლის დროსაც ისრაელის ძალები ღაზის დასახლებული რაიონებიდან გამოვიდოდნენ. სანაცვლოდ, ჰამასი გაათავისუფლებდა 7 ოქტომბრის თავდასხმების დროს აყვანილ ზოგიერთ მძევალს, ისრაელი კი გაათავისუფლებდა ასობით პალესტინელ პატიმარს. გეგმის შემდგომი ფაზები ითვალისწინებდა ყველა მძევლის გათავისუფლებას, ისრაელის სრულ გასვლას და ღაზის სექტორის აღდგენის გეგმას. წარდგენილი დეტალები არის იმ წინადადების შეჯამება, რომელიც ისრაელმა შუამავლებს გადასცა.

საჯარო მიმართვისა და ამ წინადადების წარმომავლობის მიუხედავად, ამ რეზოლუციის მიღების მომენტისთვის, არც ისრაელის პრემიერ-მინისტრ ბენიამინ ნეთანიაჰუს და არც ჰამასს საჯაროდ ან ოფიციალურად არ მიუღიათ ეს შეთანხმება. ნეთანიაჰუ ამტკიცებდა, რომ საჯაროდ აღწერილი პირობები არაზუსტი იყო და აცხადებდა, რომ სამხედრო ოპერაციები გაგრძელდებოდა ჰამასის დამარცხებამდე.

ბაიდენის ადმინისტრაციამ მნიშვნელოვანი დიპლომატიური ზეწოლა განახორციელა ჰამასზე შუამავალი ქვეყნების — ეგვიპტისა და კატარის მეშვეობით. კატარიც და ეგვიპტეც დაემუქრნენ ჰამასის ლიდერებს შესაძლო დაპატიმრებით, აქტივების გაყინვით, სანქციებითა და დოჰადან გაძევებით, თუ ისინი არ დათანხმდებოდნენ მაგიდაზე არსებულ წინადადებას. ეს ქმედებები იყო აშშ-ის უფრო ფართო სტრატეგიის ნაწილი, რათა გამოეყენებინა რეგიონული გავლენა ჰამასის მოსალაპარაკებელ მაგიდასთან მოსაყვანად და საბრძოლო მოქმედებების შესაწყვეტად.

ისრაელში ვითარებაზე გავლენა იქონია პოლიტიკურმა სირთულეებმა. ნეთანიაჰუს უკიდურესად მემარჯვენე კოალიციური პარტნიორები ეწინააღმდეგებოდნენ ნებისმიერი ცეცხლის შეწყვეტას და იმუქრებოდნენ მთავრობის დაშლით, თუ ნეთანიაჰუ შეთანხმებას დათანხმდებოდა. ოპოზიციის ლიდერებმა გამოხატეს მხარდაჭერა მძევლების შესახებ შეთანხმების მიმართ, თუმცა ღრმა პოლიტიკური განხეთქილება და ნეთანიაჰუს არასტაბილური პოზიცია ართულებდა მის მიერ გადაწყვეტილების მიღების პროცესს.

რეზოლუციის ტექსტი
უშიშროების საბჭო,

კვლავ ადასტურებს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წესდების მიზნებსა და პრინციპებს,

ითვალისწინებს ყველა თავის შესაბამის რეზოლუციას ახლო აღმოსავლეთში არსებულ ვითარებაზე, მათ შორის პალესტინის საკითხზე,

ხაზს უსვამს ეგვიპტის, კატარისა და ამერიკის შეერთებული შტატების მიერ მიმდინარე დიპლომატიური ძალისხმევის მნიშვნელობას, რომელიც მიზნად ისახავს ცეცხლის შეწყვეტის ყოვლისმომცველი, სამფაზიანი შეთანხმების მიღწევას,

1. მიესალმება ცეცხლის შეწყვეტის ახალ წინადადებას, რომელიც გამოცხადდა 31 მაისს და რომელსაც ისრაელი დათანხმდა, მოუწოდებს ორივე მხარეს, სრულად დანერგონ მისი პირობები დაუყოვნებლივ და უპირობოდ;

2. აღნიშნავს, რომ ამ წინადადების იმპლემენტაცია შესაძლებელს გახდის შემდეგი შედეგების განხორციელებას სამი ფაზის განმავლობაში:

(ა) ფაზა 1: დაუყოვნებლივი, სრული და ყოვლისმომცველი ცეცხლის შეწყვეტა მძევლების გათავისუფლებით, მათ შორის ქალების, მოხუცებისა და დაჭრილების; ზოგიერთი მოკლული მძევლის ნეშტის დაბრუნება; პალესტინელი პატიმრების გაცვლა; ისრაელის ძალების გამოსვლა ღაზის დასახლებული რაიონებიდან; პალესტინელი სამოქალაქო პირების დაბრუნება თავიანთ სახლებსა და უბნებში ღაზის ყველა რაიონში, მათ შორის ჩრდილოეთში, ჰუმანიტარული დახმარების უსაფრთხო და ეფექტური განაწილება ფართო მასშტაბით მთელ ღაზის სექტორში ყველა პალესტინელი სამოქალაქო პირისთვის, ვისაც ეს ესაჭიროება, მათ შორის საერთაშორისო თანამეგობრობის მიერ მიწოდებული საცხოვრებელი ერთეულების ჩათვლით;

(ბ) ფაზა 2: მხარეთა შეთანხმების საფუძველზე, საბრძოლო მოქმედებების მუდმივი დასრულება, ღაზაში დარჩენილი ყველა სხვა მძევლის გათავისუფლებისა და ისრაელის ძალების ღაზიდან სრული გამოსვლის სანაცვლოდ;

(გ) ფაზა 3: ღაზის მრავალწლიანი რეკონსტრუქციის ძირითადი გეგმის დაწყება და ღაზაში კვლავ დარჩენილი გარდაცვლილი მძევლების ნეშტების დაბრუნება მათი ოჯახებისთვის;

3.ხაზს უსვამს, რომ წინადადების თანახმად, თუ მოლაპარაკებები პირველი ფაზისთვის ექვს კვირაზე მეტხანს გასტანს, ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმი გაგრძელდება მანამ, სანამ მოლაპარაკებები გრძელდება, და მიესალმება ამერიკის შეერთებული შტატების, ეგვიპტისა და კატარის მზადყოფნას, იმუშაონ იმის უზრუნველსაყოფად, რომ მოლაპარაკებები გაგრძელდეს ყველა შეთანხმების მიღწევამდე და მეორე ფაზის დაწყებამდე

4.ხაზს უსვამს მხარეთა მიერ ამ წინადადების პირობების დაცვის მნიშვნელობას მათი შეთანხმების შემდეგ და მოუწოდებს ყველა წევრ სახელმწიფოსა და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციას, მხარი დაუჭირონ მის იმპლემენტაციას;

5.უარყოფს ნებისმიერ მცდელობას დემოგრაფიული ან ტერიტორიული ცვლილებისა ღაზის სექტორში, მათ შორის ნებისმიერ ქმედებას, რომელიც ამცირებს ღაზის ტერიტორიას;

6.კვლავ ადასტურებს თავის ურყევ ერთგულებას „ორი სახელმწიფოს პრინციპის“ ხედვისადმი, სადაც ორი დემოკრატიული სახელმწიფო, ისრაელი და პალესტინა, მშვიდობიანად თანაარსებობენ უსაფრთხო და აღიარებულ საზღვრებში, საერთაშორისო სამართლისა და გაეროს შესაბამისი რეზოლუციების შესაბამისად, და ამ მხრივ ხაზს უსვამს ღაზის სექტორის მდინარე იორდანეს დასავლეთ სანაპიროსთან გაერთიანების მნიშვნელობას პალესტინის ავტონომიის მმართველობის ქვეშ;

7.წყვეტს, რომ კვლავ გააგრძელოს მოცემულ საკითხზე მუშაობა.

რეაქციები
ისრაელი და პალესტინა
ისრაელის წარმომადგენელმა გაეროში არც დაადასტურა და არც უარყო ისრაელის მიერ მძევლებისა და ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ წინადადების მიღება, რითაც გაიმეორა პრემიერ-მინისტრის განცხადებები იმის შესახებ, რომ ისრაელი აპირებს ბრძოლის გაგრძელებას მანამ, სანამ ყველა მძევალი არ გათავისუფლდება და ჰამასი სამხედრო თვალსაზრისით არ დაიშლება.
პალესტინის ავტონომიის პრეზიდენტი მაჰმუდ აბასი მიესალმა რეზოლუციის მიღებას.
ორგანიზაცია მიესალმა რეზოლუციის შინაარსს და განაცხადა, რომ ჰამასი მზად არის ჩაერთოს შუამავლებთან შემდგომ მოლაპარაკებებში.