ბრიტანელები

ბრიტანელი ხალხი ან ბრიტანელები არიან გაერთიანებული სამეფოსა (დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფო) და ბრიტანეთის კონტროლქვეშ მყოფი ტერიტორიების მოქალაქენი. ტერმინი „ბრიტანელები“, გაერთიანებულ სამეფოში შემავალ ქვეყნებთან ერთად, საკმაოდ ხშირად გამოიყენება ანტიკური ბრიტანელების მოსახსენიებლად, ასევე, მკვიდრი ირლანდიელების მიმართ. ამ ტერმინის ქვეშ შესაძლებელია მოხსენიებულ იქნან ინდივიდუალურად ბრიტანეთში შემავალი ქვეყნების მოქალაქენი (ჩრდილოეთ ირლანდია, შოტლანდია, უელსი და ინგლისი). ბრიტანელები, როგორც გაერთიანებული სამეფოს მოქალაქენი შეადგენენ 65 მილიონ მოსახლეს, ხოლო მათი დიასპორა დღევანდელი ინფორმაციით 140-200 მილიონ ადამიანს აღწევს.

ბრიტანეთის სოციალური და პოლიტიკური ორგანიზება, სასამართლო
სოციალური ორგანიზება
კლასობრივი სხვადასხვაობა, რომელიც დამახასიათებელი იყო ინგლისისთვის, არასოდეს ყოფილა კონკრეტულად იქ ისეთი მკაცრი, როგორიც იგი თითქმის მთელ კონტინენტზე იყო. ინდუსტრიული რევოლუციის, ეკონომიკური ზეწოლისა და გავლენის ქვეშ მყოფი. ხშირი უკმაყოფილება მეთვრამეტე საუკუნეში გამოიხატებოდა ღარიბი ფენების დაუმორჩილებლობისა და ზედმეტი ფუფუნების მიმართ, რაც კიდევ უფრო სავარაუდოს ხდის კლასთა შორის განსხვავების მაშინდელ ზრდას. მე-18 საუკუნის ინგლისის მართვაში ფუნდამენტური როლი ეკავა არისტოკრსტიას. მათი ავტორიტეტი, რომლითაც ეჭირათ მართვის ბერკეტები, იყო უდავო და მყარი, მაგრამ მათი ძალაუფლება და პრესტიჟი ირღვეოდა წოდებისა და სიმდიდრის მოპოვების ახალი და არატრადიციული გზებითა და წინააღმდეგობებით, რომლებიც მანამდე არისტოკრატიული ფენისთვის სრულიად უცნობი იყო და პრეცედენტი არ გააჩნდა. აქედან გამომდინარე, მათი გავლენა დროთა განმავლობაში საგრძნობლად ირყეოდა და გზას უთმობდა სოციალური მოწყობის სხვა ტიპებს.

პოლიტიკური ორგანიზება
როგორც ვახსენეთ, მეთვრამეტე საუკუნის ინგლისს სათავეში ედგა საზოგადოებაში არსებული ძალიან პატარა ჯგუფი, რომელიც თვლიდა, რომ მას ჰქონდა ბუნებითად მინიჭებული უფლება ქვეყნის მართვისა. მათ ჰქონდათ განცდა, რომ ის რაც მათთვის იყო საუკეთესო, საუკეთესო იყო მთლიანად ერისთვის. ბრიტანული ხელისუფლება იყო დაყოფილი სამ ბაზისად, რომლებიც დამყარებული იყო მეფის, პარლამენტში არსებულ ლორდთა პალატისა და თემთა პალატის ძალაუფლებაზე. მათ, ანუ სამივე შტოს, გააჩნდათ განსხვავებული უფლებები, მიმართულებები და საკითხები, რომლებიც ერთი სისტემის ქვეშ იყო გაერთიანებული ქვეყნის სამართავად.

ლორდთა პალატა
ამ პერიოდის ლორდთა პალატა შედგებოდა ორი სასულიერო არქიეპისკოპოსისგან და 24 უბრალო ეპისკოპოსისგან, ასევე ინგლისის სამეფოში მყოფი უკლებლივ ყველა ლორდისგან. პლუს 16 ლორდი შოტლანდიის სამეფოდან. ლორდთა რაოდენობის განსაზღვრა, მათი შემადგენლობის რიცხვის ზრდა ან მათი შემცირება ისევ და ისევ მთლიანად მეფის უფლება იყო.

პალატა
თემთა პალატა წარმოადგენდა ყველა წოდების არმქონე, რაიმე საკუთრების მქონე მამაკაცს სახელმწიფოში. იგი შედგებოდა თითოეული ქვეყნის წარმომადგენლებისგან (რაინდებისგან, რომლებსაც ირჩევდნენ მიწათმფლობელები და მოქალაქეები. მათ ძირითად შემთხვევებში ირჩევდნენ ფულადი ინტერესებიდან გამომდინარე). ამ პალატაში მყოფთაგან 513 წარმომადგენელი იყო ინგლისელი, 45 კი - შოტლანდიელი. ახალი კანონის შემოღება საჭიროებდა პარლამენტის სამივე სექციის დასწრებას, მაგრამ მეფე იშვიათად ეწინააღმდეგებოდა პარლამენტის გადაწყვეტილებას. და მიუხედავად იმისა, რომ მეფის ნება იყო, თუ როდის მოიწვევდა პარლამენტს, კანონი მას ავალდებულებდა, რომ იგი მოეწვია ყოველ სამ წელიწადში ერთხელ მაინც მინიმუმ.

რაც შეეხება მსაჯულთა შერჩევას, გვირგვინის სასამართლოს წინაშე წარდგენილ წინასწარ შერჩეული 25-30 მოქალაქეთა შემადგენლობიდან, სასამართლო და პროცესის მონაწილეები ირჩევენ ჟიურის შემადგენლობას. აუცილებელი რაოდენობის, 12 ნაფიცი მსაჯულთა არჩევის შემდეგ, მათ ადებინებენ ფიცს. ამით მთავრდება გვირგვინის სასამართლოში საქმის წარმოების მოსამზადებელი ნაწილი. ინგლისში, სასამართლო გარჩევას და ვერდიქტის გამოტანას არ აქვს ისეთი გაყოფილი ეტაპები, როგორიც კონტინენტურ ევროპაში. აქ მხარეების მიერ მტკიცებულიების წარმოდგენა და სიტყვაში გამოსვლა განუყოფელია ერთმანეთისაგან.

საპროცესო ნორმების შესრულების შემდეგ, თავმჯდომარე სიტყვით მიმართავს ნაფიც მსაჯულებს, რომელშიც მოუწოდებს დამოუკიდებლად მიიღონ ვერდიქტი ბრალდებულის ბრალეულობის შესახებ. 1974 წლის კანონით „ნაფიც მსაჯულთა შესახებ,“ თუ მსაჯულები სწრაფად ვერ შეთანხმდებიან ვერდიქტზე, მაშინ მათ უნდა გააგრძელონ თათბირი არაუმეტეს 2 სააათისა. ვერდიქტი მიღებულად ითვლება, თუ მას ხმა მისცა კვალიფიციურმა უმრავლესობამ. როდესაც ნაფიცი მსაჯულები გამოიტანენ ვერდიქტს და პირს დამნაშავედ ცნობენ, სასჯელის დანიშვნა ევალებათ პროფესიონალ მოსამართლეებს. ნაფიცი მსაჯულები, საკუთარი ამოცანის შესრულების შემდეგ, პროცესზე აღარ მონაწილეობენ. 1907 წლამდე, ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს ვერდიქტი კასაციას არ ექვემდებარეობდა.

შუასაუკუნეების ბრიტანული ეკონომიკა
ეკონომიკა
მეათე საუკუნის მეორე ნახევრიდან მოყოლებული, ყველაზე წარმატებული ქვეყანა ბრიტანეთი იყო. უილიამ დამბყრობელმა ანგლო-საქსების მეფე დაამარცხა და ქვეყანა ნორმანების მმართველობის ქვეშ მოექცა. ამ დროს ინგლისში ფეოდალური მმართველობა იყო და მიწა ძირითადად მეფის საკუთრებაში იყო.

ინგლისის ეკონომიკის ძირითადი ნაწილი აგრარულ სექტორს ეკავა. მიწის საკუთრება ნელ-ნელა კერძო ხელში გადადიოდა. მაგალითად, დიდებულები, მონასტრები და მღვდლები მიწის ნაკვეთების ახალი მეპატრონეები ხდებოდნენ. ამ დროიდან ინგლისში იწყება დიდი რაოდენობით აგრარული პროდუქციის კულტივირება და მოყვანა. კერძო საკუთრება იყო მთავარი მოტივატორი ინგლისში აგრარული სექტორის განვითარების. მიწების ნაწილი ფეოდალებს ეკავათ და ისინი ამუშავებდნენ, ხოლო ნაწილი ადგილობრივ გლეხებს.

ერთ-ერთი მთავარი მოვლენა უილიამ დამპყრობელის მმართველობის პერიოდში იყო ის, რომ მკვეთრად შემცირდა მონების რაოდენობა ქვეყანაში. ეს გამოწვეული იყო ეკონომიკური და რელიგიური წნეხის მიერ.

ნორმანების მმართველობის პერიოდში დაარსდა სამეფო ტყეები, რომლებიც მოამარაგებდნენ სამეფო კარს სხვადასხვა რესურსებით. ტყეში შედიოდა სანადირო ადგილები, დაუმუშავებელი რესურსები და სხვა საქონელი. ტყეებიდან შემოსავალი დროთა განმავლობაში ძალიან გაიზარდა და ხელი შეუწყო საზღვაო ფლოტის მშენებლობასაც.

1066 წელს ინგლისს ჰქონდა რამდენიმე ძველი, ურბანული და ეკონომიკურად მნიშვნელოვანი ქალაქები. ვაჭრობის დიდი ნაწილი აღმოსავლეთის ქალაქებზე მოდიოდა. ესენი იყო ლონდონი, ვინჩესტერი, ლინკოლნი, ნორიჯი, იფსვიჩი და ტეტფორდი. ინგლისის მთავარი სავაჭრო პარტნიორი იყო საფრანგეთი. ასევე ქვეყანა ვაჭრობდა გერმანიასთან და შვედეთთან.

ნორმანების ახალმა მმართველობან ბევრი ცვლილება მოიტანა. ერთ-ერთი იყო პირველად ინგლისის ისტორიაში ებრაელების ჩამოსვლა ინგლისურ ქალაქებში. ამან ხელი შეუწყო კაპიტალის მოზიდვას. ებრაელები დიდი რაოდენობით კრედიტებს გასცემდნენ, რასაც შემდეგ მსესხებლები აბანდებდნენ.

საქსონების პერიოდში მონეტების მოჭრა დეცენტრალიზებული იყო. ყველას შეეძლო ფულის მოჭრა. თუმცა, ამ საქმიანობაზე ძლიერი სამეფო კონტროლი იყო და მონეტების მოჭრაც მხოლოდ ლონდონში ხდებოდა. უილიამმა ეს პოლიტიკა შეინარჩუნა ფული ახალ, „ნორმანულ“ სტანდარტზე აიყვანა. ამ ფულს სტერლინგი ერქვა. უილიამმა მკაცრ კონტროლზე აიყვანა გადასახადების აკრეფვა ინგლისში. ასევე გაზარდა გადასახადები ვაჭრობაზე.

 და საუკუნეებში ინგლისის ეკონომიკა ძალიან გაიზარდა. მოსახლეობა 1,5 მილიონი იყო საუკუნეში. 1300 წელს ამ რიცხვმა 5 მილიონს მიაღწია. გაიზარდა სხვადასხვა რესურსების ექსპორტი ევროპაში. ამ პერიოდში დამუშავებული მიწა გაიზარდა და ქვეყანაში რთული იყო გეპოვა ტერიტორია, სადაც აგრარული საქმიანობით არ იყვნენ დაკავებულნი. მეცხოველეობა, მეთევზეობა და სამეფო ტყეები ეკონომიკის მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენდნენ. სამეფო ტყეები ქვეყნის 20 % იყო. თუმცა მოგვიანებით დიდი წნეხის შემდეგ, სამეფო კარს მოუწია ტყეების ნაწილი დათმობა. ადრე თუ არავის ჰქონდა უფლება სამეფო ტყეებში ენადირა ან ხე მოეჭრა, საუკუნის ბოლოს ტყეების უმეტესობა მასობრივი გამოყენების საგანი გახდა.

 საუკუნის მანძილზე მიწის მფლობელების ნაწილი თავის მიწას აქირავებდა და შემოსავალს აქედან იღებდა. ეს საერთო ჯამში ძალიან მომგებიანი აღმოჩნდა ყველასთვის, რადგან ის ვინც ამ მიწებს ქირაობდნენ, ამუშავებდნენ და საერთო ჯამში საზოგადოებრივი სიმდიდრე იზრდებოდა. 1300 წლისთვის 10 000-ზე მეტი წისქვილი იყო სხვადასხვა ადამიანების მფლობელობაში.

ინგლისის ეკლესია იყო ყველაზე დიდი მიწათმფლობელი შუა საუკუნეების პერიოდში. მის მფლობელობაში არა მარტო დასამუშავებელი და დამუშავებული მიწა იყო, არამედ მათ ჰქონდათ სხვადასხვა სამკურნალო დაწესებულებები.

 საუკუნიდან საუკუნემდე ურბანული დასახლება 5 %-დან 10 %-მდე გაიზარდა. იქმნებოდა მრავალი ათეულობით ახალი ქალაქები. ეს კი დამსახურება იყო იმის, რომ აგრარული სექტორი ვითარდებოდა. ხდებოდა ფერმების გამსხვილება რაც გამოწვეული იყო გაზრდილი კონკურენციით მიწათმფლობელებში და გლეხებში.

ამავე პერიოდში გაიზარდა ფულის მასა. ნორმანების მმართველობამდე ფული ბრუნვაში 50 000 ფუნტს შეადგენდა, ხოლო 1300 წლისთვის 11 მილიონ ფუნტზე მეტი იყო ბრუნვაში.

1315 წელს ინგლისი ეკონომიკურმა კრიზისმა მოიცვა, რომელიც „დიდი შიმშილობის“ სახელითაა ცნობილი. შიმშილობა გამოწვეული იყო იმით, რომ ვერ მოხდა მოსავლის აღება, რადგან არა მხოლოდ მოსავალი, არამედ შინაური ცხოველებიც კი აგრარულ სექტორში დაავადნენ და მათი უმრავლესობა გაწყდა. ამ ყველაფერს 1348 წელს შავი ჭირი დაერთო. მაღალ სოციალურ კლასში მოსახლეობის 27 %, ხოლო გლეხებში 40-70 % ვერ გადაურჩა შავ ჭირს. საუკუნის ბოლო წლებში როდესაც ეპიდემიამ ჩაიარა, მოხერხდა ეკონომიკური ვარდნის შეჩერება.

ინდუსტრიული რევოლუცია
პირველად ინგლისში მოხდა ინდუსტრიული რევოლუციის წინამორბედი ე. წ. „აგრარული რევოლუცია“, რომელმაც შეცვალა არა მხოლოდ წარმოების წესი, არამედ საზოგადეობის სტრუქტურაც, წარმოშვა ახალი, ინდუსტრიული საზოგადოებისთვის შესაფერისი სოციალური ჯგუფები მეწარმეთა და დაქირევებული მუშახელის ფართო მასის სახით. ჯერ კიდევ - საუკუნეებში განსაკუთრებით ინტენსიურად განვითარებულმა ე. წ. „შემოღობვათა“ (მემამულეების მიერ გლეხობის სათემო მიწების მისაკუთრებამ), რომელიც საუკუნეში უკვე პარლმანეტის სათანადო აქტებით, ანუ კანონით იყო დამტკიცებული, გლეხების პაუპერიზაიცია გამოიწვია. უმიწაწყლოდ და შესაბამისად, საარსებო წყაროს გარეშე დარჩენილი გლეხები იძულებული გახდნენ მრეწველობაში ეძიათ სამუშაო. ფეოდალური სოციალურ–ეკონომიკური სისტემის ტრანსფორმაცსე მოიხსენიებენ 1750-1850 წლების პერიოდს. ცვლილებებმა მიწათმოქმედებაში, მრეწველობაში, სამთო მრეწველობაში, ტრანსპორტირებაში და ტექნოლოგიებში ღრმა ეფექტი მოახდინა საზოგადოებაზე და იის პროცესში ინგლისის დაწინაურებას ხელს უწყობდა ისიც, რომ კონტინენტური ევროპისაგან განსხვავებით, ინგლისელ დიდგვაროვნებს კომერციული და სამეწარმეო საქმიანობა არ ეკრძალებოდა (მაგ. საფრანგეთში, ამგვარი საქმიანობისათვის დავადაზნაურობას ღირსების აყრა და ტიტულის ჩამორთმევა ემუქრებოდა).

ინდუსტირული რევოლუციის დროს სწრაფად განვითარდა შემდეგი დარგები: წყლის ენერგიის გამოყენება, ქვანახშირის მოხმარება, ორთქლის ენერგია, მეტალურგიის და ქიმიის განვითარება, ცემენტი, გაზის განათება და მოგვიანებით ელექტროენერგია. შედეგად, საწარმოები გახდა ფაქტობრივი დამაკავშირებელი პლორეტარიატისა და არისტოკრატიისა. გარდა ამისა, ცვლილებები შეეხო ცხოვრების დონესაც. იგი საგრძნობლად გაიზარდა საუკუნის დასაწყისთან შედარებით. ნელ-ნელა დაიწყო საკვების ჩანაცვლებაც, რაც გამოიხატებოდა თუნდაც იმაში, რომ ბოსტნეული გახდა ყოველდღიური რაციონის განუყოფელი და მნიშვნელოვანი ნაწილი. აღსანიშნავია, რომ ქვეყნის ჩრდილოეთი და სამხრეთი ნაწილი მსგავსი ცვლილებების მიმართ სხვადასხვაგვარად რეაგირებდა, რაც გამოიხატებოდა იმაში, რომ, მაგალითად, თუკი კარტოფილი მთავარი პროდუქტი მალევე გახდა ჩრდილოეთში, სამხრეთს მისი მიღება შედარებით გვიან პერიოდში მოუწია. თუმცა საინტერესოა ისიც, რომ სამხრეთი ნაწილი სხვა ბოსტნეულით, როგორებიც იყო ხახვი, სტაფილო, კომბოსტო და ა. შ, შედარებით მდიდარი იყო ჩრდილოეთ ნაწილთან. გაცილება და კონტრაქტის უარყოფა ფაქტობრივად შეუძლებელი იყო სხვადასხვა სამართლის სირთულეების გამო, თუმცა ასეთი შემთხვევები მაინც გვხვდება.

ოჯახის ინსტიტუტი
მამაკაცებს , როგორც ქმრებსა და როგორც მამებს, იმ ეპოქიდან გამომდინარე ბუნებრივია, რომ ჰქონდათ აბსოლუტური ძალაუფლება მეუღლეებსა და შვილებზე. ეს მიდგომა არა მხოლოდ ამ კონკრეტულ სოციუმში დანერგილი ცხოვრების წესი იყო, არამედ კანონმდებლობითაც კი იყო განმტკიცებული. ქალის როლი ოჯახში მამაკაცის მიერ გამომუშავებული ფულის საოჯახო საქმეებში განაწილება იყო. მას ჰქონდა დიასახლისის ფუნქციები. მაშინ, როცა კაცები მუშაობდნენ, ქალები ყიდულობდნენ ხილსა და თევზს, ან მიჰქონდათ საჭირო ტვირთი მაღაზიიდან სახლში. ხოლო თუ ქალი მაღაზიის მფლობელის მეუღლე იყო, მაშინ ის კურირებდა მაღაზიის საქმეებს. ქაელბს ჰქონდათ ასევე სახლის დალაგების ვალდებულება. ქმარს ჰქონდა ასევე ქალბატონის მიერ გამომუშავებული თანხის განკარგვის უფლება, თუმცა მათი დასაქმების საკითხი არც ისე მარტივი იყო. შთამომავლობასაც, რა თქმა უნდა, წინასწარ ჰქონდა განსაზღვრული მომავალი საქმეები, რაც იმდროინდელ ჩანაწერებშიც კარგად ჩანს. 1747 წელს გამოცემულ წიგნში, რომელიც მშობლებისთვის იყო გათვლილი, წერია რჩევა: „ ბავშვები ბუნებრივად ბაძავენ ყველაფერს, რასაც ისინი ხედავენ, ისინი იმიტირებენ მათ გარშემო მომხდარს... “ „მესაკუთრე ვაჭართა შვილები მარტივად სწავლობენ გაცვლებს“. ეს ნაწილი კარგად მეტყველებს იმდროინდელი ბრიტანული ოჯახის პრიორიტეტების გადანაწილებასა და შვილების აღზღდის პრინციპებზე. ქალთა პრივილეგიები ვიქტორიანულ ბრიტანეთში საკმაოდ ლიმიტირებული იყო და ასეთი ფაქტების რაოდენობა არც თუ ისე ბევრია. სოციალური სტატუსი ქალებში იყო დაბალი, რაც ერთის მხრივ ნიშნავდა, რომ გარკვეულ სიტუაციებში მათდამი დამოკიდებულება იქნებოდა პატივსაცემი, თუმცა, ძალიან საკამათოა ეს პრივილეგიაა თუ სულაც შეურაცხმყოფელი და დამამაცირებელი ქმედება. ქალისა და კაცის უფლებების ამგვარი გადანაწილება ხშირად ხდებოდა ქალზე ძალადობის მიზეზი. ხშირი იყო სექსუალური და ფიზიკური ძალადობა , ასევე ხშირი იყო ზეწოლა ფსიქოლოგიური მეთოდებით. მიუხედავად ამგვარი ფაქტებისა, თუ ქალს ჰქონდა ფიზიკური შეურაცხყოფის კვალი და სურდა, რომ გაცილებოდა ქმარს, ეს მაინც სოციალურ ტაბუდ ითვლებოდა და საზოგადოების მხრიდან ასეთი ადამიანი სამარცხვინოდ იქნებოდა ჩათვლილი. ქალთა მიმართ ასეთი მიდგომა თითქმის ყველა ფენის კლასში გვხვდება, თუმცა, მათი გასაჭირი გაათმაგებულად მძვინვარებდა სიდუხჭირეში მცხვოვრებ ოჯახებში.

ხშირად დაბალი ფენის ოჯახები ცხოვრობდნენ საერთო საცხოვრებლებში, რადგან მაგალითად ლონდონში ბინის ქირაობა საკმაოდ ძვირი ჯდებოდა, ხოლო სამუშაო ადგილები შედარებით ბევრი იყო. აქედან გამომდინარე, ადამიანთა მინიმალური ფინანსური უზრუნველყოფისთვის ხშირი იყო შემთხვევები რამდენიმე გაჭირვებული ოჯახის გაერთიანებისა და მათი ერთ საცხოვრებელში განთავსებისა. იყო ისეთი შემთხვევებიც, როცა 10 ოთახიან სახლში ცხოვრობდა 90 ადამიანი ერთად, ან სულაც 12 ადამიანი ერთ პატარა ოთახში. ასეთ შემთხვევაში მამაკაცებს თავიანთი, ან მეუღლეების შემოსავლის მეხუთედის გადახდა უწევდათ ქირის საფასურში, ამიტომ მათთვის ეს შედარებით მისაღები იყო. თუმცა, ადვილად წარმოსადგენია ასეთ პირობებში მცხოვრები მეუღლეების რაიმე სახის თანაცხოვრება. ასეთი პირობების გამო ხშირი იყო ძალადობის ფაქტები და სხვადასხვა შემთხვევები.

ინდუსტრიული ტექნოლოგიები, შრომის დანაწილება, კლასობრივი დიფერენციაცია
ინდუსტრიული ტექნოლოგიები
ლონდონი იყო ცენტრი კვალიფიციური ხელოსნებისათვის, რომლებიც ჩართულნი იყვნენ საერთაშორისო საქმიანობაში და ისეთი პროდუქციის წარმოებაში, როგორიცაა ოპტიკური და მათემატიკური ინსტრუმენტები და სახლისა თუ გარე ავეჯი. ასევე ის იყო ცენტრი ისეთი ვაჭრებისათვის, რომლებიც "ყიდნენ" ფუფუნების საგნებსა და ასევე ქალაქი იყო "დიადი სამოთხე" მკერავებისათვის, ყავის სახლის მფლობელთათვის, პარიკების დამამზადებლებისათვის და ა. შ. ყველა ზემოთ ჩამოთვლილი პროფესია იმ დროინდელ ლონდონში იყო ძალიან პრეტიჟული და ამასთანავე საკმაოდ მაღალანაზღაურებადი. რაც შეეხებათ იმ ადამიანებს, რომლებიც ამ საქმიანობას ფლობდნენ, ისინი წოდების მიხედვით საკმაოდ მაღალ დონეზე იყვნენ. "მუშათა კლასს" - ხელოსნებს შეეძლოთ თავიანთი პროფესიით ემუშავათ, ჰქონოდათ პრაქტიკის შესაძლებლობა ლონდონიის სხვადასხვა კორპორაციებში. ისინი ძირითადად იყოფოდნენ ორ კლასად, ესენი იყო: ე. წ. და . - ები იყვნენ სამთავრებო კომპანიების/საამქროების წევრები და მათ ჰქონდათ მინიჭებული უფლება, რომ აერჩიათ მოსამართლეები და ქალაქის პარლამენტის წევრები. ეს რეალურად დიდი პრივილეგიას წარმოადგენდა მათთვის. განსხვავებით - ებისაგან - ები მიეკუთნდებოდნენ არასამთავრებო კომპანიებს და მათ ჰქონდათ უფლება ემუშავათ თავიანთი პროფესიით, თუმცა მათ - ბისგან განსხვავებით  არ ჰქონდათ პოლიტიკური პრეროგატივები.

და ბოლოს, რაც შეეხება ბოლო ანუ ყველაზე ზემდგომ კლასს - ისინი იყვნენ, რა თქმა უნდა , ყველაზე მდიდრები და ყველაზე პრესტიჟული კლასი და ისინი მუშაობდნენ თავიანთ, საკუთარ სახლებში და რაც აუცილებლად აღსანიშნავია ისინი სტატუსით მედუქნეების ტოლნი იყვნენ, რომელთა ნაწილიც ძალზედ მდიდარი იყო.

აღსანიშნავია, რომ მუშათა კლასის დიფენერციაში არსებობდა გარკვეული ბუნდოვანებები, რამდენადაც არ იყო კარგად გამოხატული, თუ რა განსხვავება იყო მაგალითისათვის ყველაზე დაბალ დონეზე მყოფ მედუქნესა, როგორიცაა მაგალითად სანთლის გამყიდველი - ე. წ. - ები  თუ - ები, და არაკვალიფიციურ ხელოსანს შორის. ასევე საინტერესოა ფაქტი იმის შესახებ, რომ ობლები მხარდაჭერილნი იყვნენ საეკლესიო მრევლის მიერ და და ობლების მიბარება ხელობის სასწავლად ხდებოდა ყველაზე იაფ და ცუდ სამუშაოზე - ანუ ისეთ ხელობებზე , რომელთა განვითარება და წინ წაწევა ნაკლებად სავარაუდო იყო. ამით ისინი ერთი მხრივ ობლებს ეხმარებოდნენ, რათა რაიმე პროფესიას მაინც დაუფლებოდნენ და მეორე მხრივ, ისინი გარკევულ დონეზე მაინც ავითარებდნენ და ყურადღებას აქცევდნენ იმ დარგებს, რომელთა მიმართაც მოთხოვნა და ინტერესი ნაკლები იყო.

იმის გათვალისწინებით რომ განვიხილეთ ბრიტანეთში გარკვეული ტიპის კლასები, სოციალური დაყოფა და საზოგადოების სხვადასხვა ტიპის კლასიფიკაიცა, საბოლოოდ საინტერესო იქნება ბრიტანეთის წარული წყობილების შემდგომ განვაზოგადოთ მისი დღევანდელი საზოგადოების კლასიფიკაცია.

დღეს ბრიტანეთში კვლავ დაყოფილია საზოგადოება სოციალურ კლასებად. ისინი ძირითად ხუთ ფენად იყოფიან: ზედა კლასი, ზედა-საშუალო კლასი, ქვედა-საშუალო კლასი, სამუშაო კლასი და დაბალი კლასი. იმისათვის, რომ განისაზღვროს რომელ კლასს მიეკუთნებიან ისინი, არსებობს რაოდენიმე ძირითადი ფაქტორი, რომელთა შორის მნიშვნელოვანია - დაბადება, შემოსავალი, პროფესია, განათლება. საინტერესოა, რომ მუშათა კლასი 1900 წელს იყო მოსახლეობის 75 % და ის 1990 წლისათვის 30 %-მდე შემცირდა. ასევე მნიშვნელოვნადაა გაზრდილი საშუალო კლასი, რისი მიზეზიც ოფისის, საწარმოთა მუშების მნიშვნელოვანი ზრდაა.

გამორჩეული დამახასითებლები აქვს ბრიტანელი საზოგადოების ცხოვრების წესს მათი სოციალური კლასის მიხედვით. განვიხილოთ ისინი სამი ძირითად ჯგუფად. პირველი ესაა მდიდარი და მაღალი კლასი. ისინი ხასითდდებიან ქალაგგარეთ დიდ სახლებში ცხოვრებით თამაშობენ რაგბის, კრიკეტს, ასევე ატარებენ ცხენს და დაკავებულნი არიან თხილამურებით სრიალით. რაც ყველაზე მთავარია ისინი განათლებას იღებენ ძალიან პრესტიჟულ სასწავლებლებში. რაც შეეხება საშუალო კლასს ისინი ხასიათდებიან ოჯახებით, სადაც წყვილის ორივე წევრი მუშაობს, ჰყავთ ორი მანქანა და მათთვის პრიორიტეტია შვილებისათვის კარგი განათლების მიცემა. ისინი ძირითადად ისვენებენ საზღვარგარეთ. ასევე მათ ურჩევნიათ იცხოვრონ თანამედროვე გარეუბანში და თავი აარიდონ იმიგრანტებს. ბოლო ანუ მესამე კლასი ეს არის მუშათა და ღარიბთა კლასი. მათთვის დამახასიათებელია ტერასიან სახლებში ცხოვრება. საცხოვრებელია დგილი ძირითადად მჭიდროა და დიდი სამეზობლოთია მოცული და ასევე ბევრია იმიგრანტები. ისინი არდადეგებს ძირითადად ატარებენ ბრიტანეთის რომელიმე ბანაკში და განსხვავებით ზემოაღნიშნული ორი კლასისა მათი ბავშვებისათვის განათლება ნაკლებპრიორიტეტულია.

აღსანიშნავია, რომ ამ ბრიტანეთის სოციალური კლასების გარჩევა საკმაოდ მარტივად ხერხდება მათ შორის არსებული განმასხვავებელი აქცენტით. თუმცა ხშირ შემთხვევაში თუნდაც საშუალო კლასის საზოგადოება ცდილობს მიბაძოს მდიდრების აქცენტს. იმისდამიხედვით თუ რომელი აქცენტით საუბრობ - მეტყველებს იმ ფაქტზე, რომელი "წრის" წარმომადგენელი ხარ.

უნდა აღინიშნოს ბრიტანეთის კლასებს შორის ნაკლებადხსენებადი და "ახალგამოჩეკილი" კლასი, რომელსაც დღეს სამრეწველო-საშუალო კლასად მოიხსენიებენ - ესაა ახალი, პატარა კლასი, მაღალი ეკონომიკური მდგომარეობით, თუმცა ისინი მდიდარ და მაღალ ფენებთან შედარებით  ვერ აღწევენ იმავე სიმაღლის "კულტურულ დონეს". მათ საზოგადოებაში ნაკლები გავლენა და კონტაქტები გააჩნიათ და მაღალ სოციუმში ნაკლებად ინტეგრირებულნი არიან.ბრიტანეთის კლასობრივი სტრუქტურა არისტოკრატებს შორის დაფუძნებული იყო მხოლოდდამხოლოდ იმაზე თუ ვინ რა რაოდენობის მიწის ფლობდა. ტრადიციულად, ერთადერთი სოციალურად მისაღები შემოსავალი არისტოკრატისათვის იყო იჯარა მისივე საკუთრებაზე. თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ ინდუსტრიულმა რევოლუციამ და მსოფლიო იმპერიამ დაიწყო ინვესიციების განხორციელება, კაპიტალდაბანდება კომერციულ და სამრეწველო სფეროებში, რომლებიც უფრო და უფრო მიმზიდველი ჩანდა იმ დროინდელ ბრიტანეთში.

საინტერესოა, რომ ქონება იყო ასევე მთავარი "გასაღები" მთავრობაში მოსახვედრად და ასევე ძირითადი ბაზისი პარლამენტში წარმომადგენლობის მოსაპოვებლად. შეძლებული კლასები მიიჩნევდნენ, რომ მათ ჰქონდათ ბუნებისგან მინიჭებული ძალა იმისათვის, რომ ემართათ მასები და ისინი რეალობაშიც იყენებდნენ ამ "ზებუნებრივად" მინიჭებულ შესაძლებლობას. სწორედ ამიტომ იყო, რომ იმდროინდელ ინგლისში სწორედ, რომ ”ქონება იკვლევდა გზას“ მთავრობასა თუ პალამენტში. დიდმა და მცირე მიწათმფლობელებმა შექმნეს რეალური  ქვეყნის მმართველი კლასი - ”ინგლისის ბედის მაკონტროლებლები" და მზუნველები მათი  ინტერესებისა. ეს ყველაფერი აშკარად ამტკიცებს ფაქტს, რომ ბრიტანეთში დიდი “ხიდი” არსებობდა სხვადასხვა ფენებს შორის. თუმცა ეს საზღვარი ნელ-ნელა იშლებოდა "ჩვეულებრივი ხალხის" მიერ, მაგრამ შეიძლება ითქვას, რომ მეთვრამეტე საუკუნის ინგლისი ეს იყო ქვეყანა, სადაც არისტოკრატია კვლავ რჩებოდა ძირითად მმართველ ძალად და მათი ავტორიტეტი იყო ჯერ კიდევ უდავო, თუმცა მათი ძალა და პრესტიჟი მუდმივად "ერთვებოდა შეჯიბრში", სადაც მონაწილეობას იღებდნენ უამრავი ახალი და არატრადიციული წყაროები სიმდიდრისა და ძალაუფლებისა.

როდესაც ინგლისში მიწათმფლობელობაზე და კლასობრივ განლაგებაზე ვსაუბრობთ, ვფიიქრობ, აუცილებლად უნდა განვიხილოთ თავად მიწათმფლობელებს შორის არსებული კლასიპიკაცია. საინტერესოა, რომ თითოეულ ლორდს, ანუ მიწის მფლობელს შეიძლება ითქვას, რომ გააჩნდა მასზე ზემდგომი ლორდი და ეს გრძელებოდა პირამიდის სისტემით და მის თავში იყო უკვე "გვირგვინის მფლობელი". თითოეულილორდი ვალდებული იყო თავის ზემდგომ ლორდთან, რომ გარკვეული ვალდებულებები შეესრულებინა. სწორედ ამ სისტემას ინგლისში, ბრიტანეთში, მოიხსენიებდნენ, როგორც "" - ანუ მფლობელობა. აქ არსებობდა უამრავი სახის მფლობელობა, რომელიც განსხვავდებოდა მოვალეობებით. საკითხის უკეთ გასათავისებლად განვიხილოთ ისინი.

არსებობდა რაინდის ორი პოზიცია: რაინდის მომსახურება (’ ) და დიადი სერჟანტი . პირველი მათგანის მოვალეობა იყო, რომ მას უნდა უზრუნველყო ფიქსირებული რაოდენობის რაინდების მობილიზება, იმისათვის, რომ მათ წელიწადში 40 დღე ებრძოლათ ლორდისათვის (ძირითადად მეფისათვის). რაც შეეხება მეორე მათგანს, მათ ევალობოდათ, რომ პერსონალურად შეესრულებინათ რაიმე კეთილშობილური, საპატიო სამსახური, მაგალითისათვის, როგორიცაა მეფისათვის დროშის ტარება. ასევე არსებობდა ორი სახის  მფლობელები: უმნიშვნელო სერჟანტი და ე. წ. " ". პირველ მათგანს ევალებოდა ისეთი საქმიანობა როგორიცაა მაგალითად ლორდის ისრებით მომარაგება თუ მისი "ლოგინის დაცვა", როცა მეორე მათგანის ვალდებულება სოფლის მეურნეობასთან დაკავშირებული საქმიანობები, მაგალითად ლორდისთვის წელიწადში 30 დღის განმავლობაში მოხვნა. მეტად საინტერესოა, რომ გარდა "ამქვეყნიური" მომსახურებისა არსებობდა "იმქვეყნიურობისათვის" საჭირო მომსახურებებიც. ასეთი მომსახურება იყოფოდა ორად: საღვთო მსახურება და მიწის უვადო მფლობელობა, რომელიც ეწყალობებოდა ეკლესიას გარდაცვლილი მფლობელის სამუდამო ხსოვნის პირობით, ანუ მათ პატივი უნდა მიეგოთ და უნდა ელოცათ ლორდის სულისათვის. უნდა აღინიშნოს, რომ ასეთი მომსახურებების ქონის უფლება მხოლოდ თავისუფალ ადამიანებს გააჩნდათ და მათ მოიხსენიებდნენ როგორცც " ".

იმის გათვალისწინებით რომ განვიხილეთ ბრიტანეთში გარკვეული ტიპის კლასები, სოციალური დაყოფა და საზოგადოების სხვადასხვა ტიპის კლასიფიკაიცა, საბოლოოდ საინტერესო იქნება ბრიტანეთის წარული წყობილების შემდგომ განვაზოგადოთ მისი დღევანდელი საზოგადოების კლასიფიკაცია.

დღეს ბრიტანეთში კვლავ დაყოფილია საზოგადოება სოციალურ კლასებად. ისინი ძირითად ხუთ ფენად იყოფიან: ზედა კლასი, ზედა-საშუალო კლასი, ქვედა-საშუალო კლასი, სამუშაო კლასი და დაბალი კლასი. იმისათვის, რომ განისაზღვროს რომელ კლასს მიეკუთნებიან ისინი, არსებობს რაოდენიმე ძირითადი ფაქტორი, რომელთა შორის მნიშვნელოვანია - დაბადება, შემოსავალი, პროფესია, განათლება. საინტერესოა, რომ მუშათა კლასი 1900 წელს იყო მოსახლეობის 75 % და ის 1990 წლისათვის 30%-მდე შემცირდა. ასევე მნიშვნელოვნადაა გაზრდილი საშუალო კლასი, რისი მიზეზიც ოფისის, საწარმოთა მუშების მნიშვნელოვანი ზრდაა.

გამორჩეული დამახასითებლები აქვს ბრიტანელი საზოგადოების ცხოვრების წესს მათი სოციალური კლასის მიხედვით. განვიხილოთ ისინი სამი ძირითად ჯგუფად. პირველი ესაა მდიდარი და მაღალი კლასი. ისინი ხასითდდებიან ქალაგგარეთ დიდ სახლებში ცხოვრებით თამაშობენ რაგბის, კრიკეტს, ასევე ატარებენ ცხენს და დაკავებულნი არიან თხილამურებით სრიალით. რაც ყველაზე მთავარია ისინი განათლებას იღებენ ძალიან პრესტიჟულ სასწავლებლებში. რაც შეეხება საშუალო კლასს ისინი ხასიათდებიან ოჯახებით, სადაც წყვილის ორივე წევრი მუშაობს, ჰყავთ ორი მანქანა და მათთვის პრიორიტეტია შვილებისათვის კარგი განათლების მიცემა. ისინი ძირითადად ისვენებენ საზღვარგარეთ. ასევე მათ ურჩევნიათ იცხოვრონ თანამედროვე გარეუბანში და თავი აარიდონ იმიგრანტებს. ბოლო ანუ მესამე კლასი ეს არის მუშათა და ღარიბთა კლასი. მათთვის დამახასიათებელია ტერასიან სახლებში ცხოვრება. საცხოვრებელია დგილი ძირითადად მჭიდროა და დიდი სამეზობლოთია მოცული და ასევე ბევრია იმიგრანტები. ისინი არდადეგებს ძირითადად ატარებენ ბრიტანეთის რომელიმე ბანაკში და განსხვავებით ზემოაღნიშნული ორი კლასისა მათი ბავშვებისათვის განათლება ნაკლებპრიორიტეტულია.

აღსანიშნავია, რომ ამ ბრიტანეთის სოციალური კლასების გარჩევა საკმაოდ მარტივად ხერხდება მათ შორის არსებული განმასხვავებელი აქცენტით. თუმცა ხშირ შემთხვევაში თუნდაც საშუალო კლასის საზოგადოება ცდილობს მიბაძოს მდიდრების აქცენტს. იმისდამიხედვით თუ რომელი აქცენტით საუბრობ - მეტყველებს იმ ფაქტზე, რომელი "წრის" წარმომადგენელი ხარ.

უნდა აღინიშნოს ბრიტანეთის კლასებს შორის ნაკლებადხსენებადი და "ახალგამოჩეკილი" კლასი, რომელსაც დღეს სამრეწველო-საშუალო კლასად მოიხსენიებენ - ესაა ახალი, პატარა კლასი, მაღალი ეკონომიკური მდგომარეობით, თუმცა ისინი მდიდარ და მაღალ ფენებთან შედარებით  ვერ აღწევენ იმავე სიმაღლის "კულტურულ დონეს". მათ საზოგადოებაში ნაკლები გავლენა და კონტაქტები გააჩნიათ და მაღალ სოციუმში ნაკლებად ინტეგრირებულნი არიან.