დოროთეო ვასკონსელოსი

დოროთეო ვასკონსელოსი (დ. 6 თებერვალი, 1803, სენსუნტეპეკე, ელ-სალვადორი, — გ. 8 მარტი, 1883, სან-ვისენტე, ელ-სალვადორი) — სალვადორელი პოლიტიკოსი, რომელიც ორჯერ იკავებდა ელ-სალვადორის სახელმწიფოს მმართველის თანამდებობას: 1848 წლის 7 თებერვლიდან 1850 წლის 26 იანვრამდე და 1850 წლის 4 თებერვლიდან 1851 წლის 2 თებერვლამდე. იგი ლიბერალი გმირის, ჰონდურასელი გენერლის, ფრანსისკო მორასანის ახლო მეგობარი იყო, რომელსაც გვერდით ედგა 1840 წლის გადასახლებისას და მის დახვრეტამდე, 1842 წელს. 1850 წელს ჰონდურასი შეიჭრა სალვადორში, რაც პრეზიდენტ დოროთეოსთვის მოულოდნელი აღმოჩნდა, რადგან ჰონდურასსა და ელ-სალვადორს შორის უკვე გაფორმებული იყო თავდაუსხმელობის აქტი. მას შემდეგ, რაც ჰონდურასმა ხელშეკრულება დაარღვია, სალვადორელმა ჯარისკაცებმა მთელი ძალებით მიიტანეს იერიში. დოროთეო ვასკონსელოსის სარდლობით მათ მოახერხეს კომაიაგუას, ჰონდურასის მაშინდელი დედაქალაქის აღება. ამ ბრძოლას მოჰყვა სხვა შეტაკებები და სალვადორელთა გამარჯვებები, როგორიცაა ოლანჩიტოსა და ტრუხილიოს ბრძოლები. საბოლოოდ, ჰონდურასმა აღიარა დამარცხება და ორი ქვეყნის პრეზიდენტმა ხელი მოაწერა სან-ვისენტეს ხელშეკრულებას, რომლის მიხედვითაც ელ-სალვადორმა კონტროლი დაამყარა ფონსეკას ყურეში მდებარე 3 კუნძულზე.
1850 წლის ბოლოს ჰონდურასის პრეზიდენტმა მოითხოვა ალიანსი სალვადორთან მეზობელი ქვეყნების (ნიკარაგუა ან გვატემალა) მხრიდან შესაძლო ომის შემთხვევისთვის, როგორც ეს მოხდა 1851 წელს ლა-არადას ბრძოლის დროს. ალიანსის შექმნის შემდეგ, ორმა ქვეყანამ გადაწყვიტა გვატემალაში შეჭრა, რათა დაემარცხებინათ რაფაელ კარერას კონსერვატიული რეჟიმი, საბოლოოდ აღედგინათ ლიბერალების მიერ სასურველი ცენტრალური ამერიკის ფედერაცია და შური ეძიათ თავიანთი მეგობრის, გენერალ ფრანსისკო მორასანის გამო. თუმცა, 1851 წლის 2 თებერვალს, ლა-არადას ბრძოლაში, ვასკონსელოსი და მისი მოკავშირე ჰონდურასი კარერას ძალებმა სრულიად დაამარცხეს. ამ მარცხის შემდეგ დოროთეო ვასკონსელოსი გადადგა პრეზიდენტის თანამდებობიდან და ჩამოშორდა პოლიტიკას.

ბიოგრაფია
დოროთეო ვასკონსელოსი დაიბადა 1803 წლის 6 თებერვალს დაბა სენსუნტეპეკეში, რომელიც იმ დროს სან-სალვადორის ინტენდენციას ეკუთვნოდა. იგი იყო დონ მანუელ დე ხესუს ვასკონსელოსისა და დონია ხერტრუდის ვიდესის კანონიერი შვილი.

პოლიტიკური კარიერა
ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკის სამოქალაქო ომის დროს (1826–1829), ვასკონსელოსი შეუერთდა ლიბერალური პარტიის წინამძღოლს, ფრანსისკო მორასანს. 1828 წლის 5 მარტს ვასკონსელოსი დაინიშნა ელ-სალვადორის სახელმწიფოს გენერალურ მდივნად, მოგვიანებით კი გახდა დეპუტატი და 1830 წლის ფედერალური კონგრესის პრეზიდენტი.

იგი იყო სამხედრო პროკურორი, ხოლო 1832 წელს გვატემალის პროვინციის, საკატეპეკესის პოლიტიკური ხელმძღვანელი. მომდევნო წელს იგი დაბრუნდა ელ-სალვადორში, სადაც დიდ ქონებას ფლობდა, 1836 წელს კი დაინიშნა პოლიტიკურ ხელმძღვანელად.

ვასკონსელოსი დარწმუნებული ლიბერალი უნიონისტი იყო. იგი თან გაჰყვა პრეზიდენტ მორასანს პანამაში დევნილობისას 1840 წელს, მას შემდეგ, რაც ეს უკანასკნელი გვატემალაში გლეხთა წინამძღოლმა რაფაელ კარერამ დაამარცხა. იგი გენერალ მორასანის გვერდით დარჩა 1842 წელს, კოსტა-რიკაში მისი ტრაგიკული აღსასრულის დღემდე. მოგვიანებით ვასკონსელოსი ევროპაში გაემგზავრა, სადაც 3 წელი დაჰყო და სამშობლოში 1845 წლის ბოლოს დაბრუნდა.

პრეზიდენტობა
1847 წლის 4 დეკემბერს ჩატარდა საპრეზიდენტო არჩევნები, რომელშიც ვასკონსელოსმა გაიმარჯვა 1848-1850 წლების ორწლიანი ვადით.

1848 წლის 29 იანვარს გენერალურმა ასამბლეამ გამოსცა დეკრეტი დოროთეო ვასკონსელოსის სახელმწიფოს პრეზიდენტად, ხოლო ხოსე ფელიქს კიროსის ვიცე-პრეზიდენტად დანიშვნის შესახებ 1848-1849 წლების პერიოდისთვის. ორივეს არყოფნის გამო და რადგან პრეზიდენტ ეუხენიო აგილარს უფლებამოსილების ვადა 31 იანვარს ამოეწურა, გენერალურმა ასამბლეამ აღმასრულებელი ხელისუფლება სენატორ ტომას მედინას მიანდო მანამ, სანამ პრეზიდენტი ან ვიცე-პრეზიდენტი მოვიდოდნენ თანამდებობის დასაკავებლად. 31 იანვარს, სან-ვისენტედან, ვასკონსელოსმა ოფიციალური განცხადება გაუგზავნა გენერალურ ასამბლეას პრეზიდენტობაზე უარის თქმის შესახებ. განცხადება წაიკითხეს 1 თებერვლის სხდომაზე, თუმცა იგი არ დაამტკიცეს. საბოლოოდ, დოროთეო ვასკონსელოსმა პრეზიდენტის თანამდებობა 7 თებერვალს დაიკავა.

იგი დედაქალაქიდან 1 იანვარს გავიდა სან-მიგელის დეპარტამენტის მოსანახულებლად, რომელიც იმ დროს მდინარე ლემპას აღმოსავლეთით მდებარე მთელ ტერიტორიას მოიცავდა. მისი მიზანი იყო დასახლებების შემოწმება აუცილებელი მატერიალური გაუმჯობესებების ხელშესაწყობად. 4 მაისს სან-ვისენტედან სან-მიგელისკენ გაემართა, სადაც გადაწყვიტა მუნიციპალიტეტისთვის 1000 პესო გამოეყო საგანგებო ხარჯებიდან, რათა დახმარებოდა სასმელი წყლის შეყვანის სამუშაოებს. 9 მაისს კი ლა-უნიონისკენ გაემართა. 15 მაისს, სან-მიგელის სამთავრობო სახლში, მან მიიღო გადაწყვეტილება ლა-უნიონის პორტში ნავსადგომის მშენებლობის შესახებ, რომელსაც სარდალი ხ. კასერესი უხელმძღვანელებდა გუბერნატორ ხერარდო ბარიოსის ზედამხედველობით. მან გუბერნატორს უფლება მისცა, გაეღო სამუშაოებისთვის საჭირო ყველა ხარჯი და დაადგინა, რომ საზოგადოებრივ სამუშაოებზე მსჯავრდებული ყველა პატიმარი ამავე მშენებლობაზე დასაქმებულიყო. იგი სან-სალვადორში 22 მაისს დაბრუნდა.

ლოს-ალტოსის სახელმწიფოს მხარდაჭერა
1848 წელს გვატემალაში ქაოტური ვითარება იყო და ლიბერალებმა მოახერხეს, რომ რაფაელ კარერას დაეტოვებინა გვატემალის რესპუბლიკის მთავრობა, რომელიც 1847 წლის 21 მარტს იყო ჩამოყალიბებული. 1848 წლის 26 აგვისტოს, როდესაც კარერა დროებით ჩამოშორებული იყო ცენტრალურ ხელისუფლებას, კეცალტენანგოს საკრებულოს წევრებმა, პრეზიდენტ ვასკონსელოსისა და ვისენტე და სერაპიო კრუსების ანტიკარერისტული ფრაქციის მხარდაჭერით, კიდევ ერთხელ გამოაცხადეს გვატემალისგან გამოყოფა. 5 სექტემბერს მათ აირჩიეს დროებითი მთავრობა ფერნანდო ანტონიო მარტინესის ხელმძღვანელობით. პოლკოვნიკი მარიანო პარედესი დაიძრა ლოს-ალტოსის სახელმწიფოს ძალებთან საბრძოლველად და ისინი 1848 წლის 21 ოქტომბერს სან-ანდრეს სემეტაბახთან დაამარცხა. „მეექვსე სახელმწიფოს“ არსებობა 1849 წლის 8 მაისამდე გაგრძელდა, როდესაც გენერალი გუსმანი, მას შემდეგ, რაც შეიტყო კარერას ხელისუფლებაში დაბრუნების შესახებ და შეეშინდა 1840 წლის მსგავსი რეპრესიების, დათანხმდა გვატემალის ხელისუფლებას დაქვემდებარებოდა.

ხელახალი არჩევა
საკუთარი ვადის ამოწურვის შემდეგ, მან ხელისუფლება რამონ როდრიგესს გადააბარა, რომელმაც ოთხი დღის შემდეგ კვლავ მას დაუბრუნა ძალაუფლება ახალი ორწლიანი ვადით. 1849 წლის კონსტიტუციური რეფორმის შესაბამისად, 1850 წლის დეკემბერში იგი ხელახლა აირჩიეს პრეზიდენტად.

1850 წლის 18 თებერვალს დეპუტატთა პალატამ გამოსცა საკანონმდებლო დეკრეტი, რომლითაც აღმასრულებელ ხელისუფლებას უფლება მისცა, საჭირო მოკვლევის შემდეგ, ლა-უნიონის პორტის ყურის იმ წერტილში ან წერტილებში, სადაც მიზანშეწონილად მიიჩნევდა, დაეწესებინა სტაციონარული ან მობილური დაცვა კონტრაბანდის შემოტანის აღსაკვეთად ან შესაჩერებლად. მთავრობას ასევე დაევალა დაცვის დაქვემდებარებაში მყოფი ძალების რაოდენობის განსაზღვრა და მათთვის შესაბამისი რეგლამენტის შემუშავება.

მისი მმართველობის დროს მან კოსტა-რიკიდან გენერალ მორასანის ნეშტი გადმოასვენა და იგი სახელმწიფო პატივით დაკრძალა სან-სალვადორის მთავარ სასაფლაოზე. ვასკონსელოსმა თავშესაფარი მისცა გვატემალელ ლიბერალებს, რომლებიც რაფაელ კარერას კონსერვატიულმა მთავრობამ გააძევა, რამაც ელ-სალვადორსა და გვატემალას შორის მტრობა გამოიწვია.

ლა-არადას ბრძოლა
1851 წელს ელ-სალვადორისა და ჰონდურასის მთავრობებმა კარერას წინააღმდეგ ალიანსი გააფორმეს;. მოკავშირეთა არმია გვატემალაში 1851 წლის თებერვალში შეიჭრა.

ორივე ქვეყნის ჯარები გვატემალაში ხუტიაპას დეპარტამენტის გავლით შევიდნენ. გვატემალის მარიონეტმა პრეზიდენტმა, პოლკოვნიკმა მარიანო პარედესმა, არმიის მთავარსარდლად რაფაელ კარერა დანიშნა (რომელიც რეალურად ფლობდა უმაღლეს ძალაუფლებას ქვეყანაში). კარერამ დაუყოვნებლივ დაიწყო თავისი ძალების ხუტიაპასკენ წარგზავნა, თუმცა, რადგან მიიჩნევდა, რომ მოკავშირეების მთავარი მიზანი ჩიკიმულას აღება იყო, თავად ამ დეპარტამენტისკენ გაემართა. 1851 წლის 28 იანვარს პრეზიდენტმა ვასკონსელოსმა ვრცელი მიმართვა გაუგზავნა გვატემალის საგარეო საქმეთა მინისტრს, სადაც სხვა საკითხებთან ერთად ითხოვდა, რომ გენერალ კარერას და მის არმიას დაეტოვებინათ ცენტრიალური ამერიკა და სალვადორის არმიას დაკავებული ჰქონოდა გვატემალის ხელსაყრელი პუნქტები მანამ, სანამ აღნიშნული პირობები არ შესრულდებოდა. ვასკონსელოსმა გააფრთხილა გვატემალა, რომ მოთხოვნების შეუსრულებლობის შემთხვევაში ომი გარდაუვალი იქნებოდა.

გვატემალის მთავრობამ მკაცრად უარყო ლიბერალთა წინადადება. კარერას ძალები შეუერთდნენ ხალაპას შენაერთებს გენერალ ვისენტე სერნა ი სერნას სარდლობით, სულ ორი ათასი მებრძოლი და დაიძრნენ მოკავშირეებთან შესახვედრად, რა დროსაც უკან დაიხიეს და გამაგრდნენ სან-ხოსე ლა-არადას მაღლობებზე. 31 იანვარს დამპყრობელი არმია, რომელიც ოთხი ათას ხუთასი მებრძოლისგან შედგებოდა ვასკონსელოსისა და სხვა ცენტრალურამერიკელი გენერლების მეთაურობით, შევიდა იპალაში. იქიდან მათ კარერას შეტყობინება გაუგზავნეს, რომ საფრანგეთის კონსული შუამავლობას სთავაზობდათ და თუ 24 საათის განმავლობაში პასუხს არ მიიღებდნენ, საომარ მოქმედებებს დაიწყებდნენ. მართლაც, 1 თებერვალს საინვაზიო ჯარები შევიდნენ სან-ხოსეში, სადაც მათ გვატემალის ძალებისგან მხოლოდ ამავე სახელწოდების მდინარე აშორებდათ. 2 თებერვლის პირველ საათებში დაიწყო ბრძოლა და სისხლისმღვრელი დაპირისპირების შემდეგ, იმავე დღის 4 საათზე, გვატემალის ძალების გამარჯვებით დასრულდა.

გვატემალაში შეჭრილი მოკავშირეთა არმიის დამარცხება გამანადგურებელი აღმოჩნდა. თვითმხილველები ყვებოდნენ, რომ ორი მოკავშირე გენერალი ბრძოლის ველიდან ერთი ცხენით გარბოდა, ხოლო გენერალი კარერა ხის ჩრდილში გონ დაკარგული იპოვეს, რომელსაც ხელში ჯერ კიდევ სისხლიანი ხმალი ეჭირა. ამ სამხედრო მარცხის შემდეგ საბოლოოდ მოისპო ლიბერალების მიერ ცენტრალური ამერიკის ფედერაციის შექმნის ყოველგვარი შესაძლებლობა. კარერამ განიმტკიცა ძალაუფლება და 1854 წელს სამუდამო პრეზიდენტად აირჩა. 1852 წელს გვატემალამ გააფორმა კონკორდატი წმინდა საყდართან, ვატიკანთან, რითაც საფუძველი ჩაეყარა სახელმწიფოსა და ეკლესიის მჭიდრო კავშირს და კონსერვატორთა მმართველობას გვატემალაში. პრეზიდენტი ვასკონსელოსი კი იძულებული გახდა გადამდგარიყო და პოლიტიკას ჩამოშორებოდა.

1850 წლის ომი ელ-სალვადორსა და ჰონდურასს შორის
1850 წელს ელ-სალვადორის პრეზიდენტი დოროთეო ვასკონსელოსი შეიჭრა ჰონდურასში და მის დედაქალაქ კომაიაგუამდე მიაღწია. 1850 წლის 15 თებერვალსა და 5 მარტს გამართულ ბრძოლებს მოჰყვა შეტაკებები ტრუხილიოსა და ოლანჩიტოში, რომლებიც 10 და 16 მარტს დასრულდა.

ელ-სალვადორმა ომში ოფიციალურად 1850 წლის 25 მარტს გაიმარჯვა, რასაც მოჰყვა სამშვიდობო შეთანხმება, ცნობილი როგორც სან-ვისენტეს ხელშეკრულება. ამ ხელშეკრულებით ელ-სალვადორმა გარკვეული ტერიტორიული სარგებელი მიიღო, ხოლო ჰონდურასმა 3 კუნძული ფონსეკას ყურეში.

ცხოვრება პრეზიდენტობის შემდეგ
პრეზიდენტობიდან გადადგომის შემდეგ დოროთეო ვასკონსელოსის ცხოვრების შესახებ ცოტა რამ არის ცნობილი. 1880 წლისთვის იგი იყო სან-ვისენტეს სან-ხოსეს უბნის ერთ-ერთი ნაფიცი მსაჯული, რომლებიც ნაფიც მსაჯულთა საკვალიფიკაციო საბჭომ 1879 წლის 8 დეკემბერს დანიშნა.

იგი მეორედ დაქორწინდა დონია მარტინა მენაზე. თავისი ცხოვრების ბოლო წლები მან მიწათმფლობელად გაატარა.