iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჩაკ ნორისი

კარლოს რეი „ჩაკ“ ნორისი (; დ. 10 მარტი, 1940 — გ. 19 მარტი, 2026) — ამერიკელი საბრძოლო ხელოვნების ოსტატი და მსახიობი. მას შემდეგ, რაც იმსახურა აშშ-ის საჰაერო ძალებში, დაიწყო საბრძოლო ოსტატობაში დახელოვნება და ჩამოაყალიბა საკუთარი სკოლა, ჩუნ კუკ დო.

ნორისმა ითამაშა არაერთ მოქმედებათა ფილმში, მათ შორის დრაკონის გზაში, სადაც მას პარტნიორობას უწევდა ბრიუს ლი, ხოლო 1980-იან წლებში იგი -ის წამყვანი მსახიობი იყო. კინოში პოპულარობა, ძირითადად, მისი ძმის აარონ ნორისის ფილმებში თამაშმა მოუტანა, ასევე უოკერის როლმა ტელესერიალში უოკერი, ტეხასელი რეინჯერი (1993—2001).

ბიოგრაფია
ადრინდელი წლები
ნორისი დაიბადა 1940 წლის 10 მარტს რაიანში, ოკლაჰომას შტატში, ვილმა და რეი ნორისების ოჯახში. რეი იყო მექანიკოსი, ავტობუსისა და სატვირთოს მძღოლი. ნორისი არის ინგლისური, მცირედ შოტლანდიური, უელსური და გერმანული წარმომავლობის; მასზე ნათქვამია, რომ ფესვები აქვს ასევე ჩეროკიში, ამერიკელი ინდიელების ერთ-ერთ ტომში. ნორისს სახელი უწოდეს რეის მოძღვრის, კარლოს ბერის, პატივსაცემად. ნორისს ჰყავს ორი უმცროსი ძმა: ვილანდი (გარდაცვლილი) და აარონი (ჰოლივუდის პოდიუსერი). როცა ნორისს შეუსრულდა თექვსმეტი წელი, მისი მშობლები დაშორდნენ ერთმანეთს, და ნორისი დედასთან და ძმებთან ერთად საცხოვრებლლად გადავიდა ჯერ პრერია ვილიჯში (კანზასი), ხოლო შემდგომ ტორანსში (კალიფორნია).

1958 წელს ნორისი ჩაირიცხა აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალებში საჰაერო პოლიციელად და გააგზავნეს იგი ოსანის საჰაერო ბაზაზე სამხრეთ კორეაში. იქ მიიღო ნორისმა მეტსახელი „ჩაკი“ და დაიწყო ვარჯიში ტანსუდოში. საბოლოოდ, მისმა ინტერესმა სპორტისადმი არაერთი შავი ქამარი მოაპოვებინა. ნორისმა ჩამოაყალიბა ასევე საკუთარი სკოლა, რომელსაც ჩუნ კუკ დო („უნივერსალური გზა“) უწოდა. შემდეგ ის დაბრუნდა აშშ-ში და განაგრძო მუშაობა საჰაერო პოლიციელად მარტის საჰაერო ძალების ბაზაზე კალიფორნიაში.

1962 წელს ნორისს სამხედრო ვალდებულება დაუმთავრდა და განაგრძო მუშაობა -ისთვის. მან ჩამოაყალიბა კარატეს სკოლების ქსელი, სადაც, ოფიციალური საიტის ცნობით, ვარჯიშობდნენ სტივ მაკქუინი, ჩად მაკქუინი, ბობ ბარკერი, პრისცილა პრესლი, დონი ოსმონდი და მარი ოსმონდი.

ჩუნ კუკ დო
ნორისმა საბრძოლო ხელოვნების საკუთარი სტილი ჩამოაყალიბა, ჩუნ კუკ დო, რაც ითარგმნება, როგორც „უნივერსალური გზა.“ ძირითადად, იგი ეფუძნება ტანსუდოს და თავმოყრილია ელემენტები ყველა იმ საბრძოლო სტილიდან, რომელსაც ჩაკი ფლობს. მსგავსად ბევრი სხვა საბრძოლო ხელოვნებისა, ჩუნ კუკ დოსაც გააჩნია საკუთარი ღირსების კოდი და წესები, რომლებიც უნდა დაიცვას ამ სტილის მფლობელმა. ეს წესები ჩაკ ნორისის პირადი ღირსების კოდიდან არის.

ინტერნეტ-ხუმრობები ჩაკ ნორისზე
2005 წლის მიწურულს, ჩაკ ნორისი პოპულარული გახდა ინტერნეტ-ჩანაწერების წყალობით, რომელიც ცნობილია სახელწოდებით „ფაქტები ჩაკ ნორისზე“. მათში აღწერილია გამოგონილი, ხშირ შემთხვევებში აბსურდულად გმირული ფაქტები და მონაცემები ჩაკის შესახებ. ნორისმა ამ პაროდიაზე საკუთარ საიტზე დაწერა პასუხი. იგი ადასტურებდა, რომ არ სწყინდა და ზოგიერთ მათგანზე ეცინებოდა კიდეც. მან საკუთარი ფავორიტი ხუმრობაც კი დაასახელა, რომ თურმე მისი სახის დამონტაჟებაც მოუნდომებიათ რაშმორის მთაზე, მაგრამ გრანიტი არ აღმოჩნდა საკმარისად მაგარი მისი წვერისთვის.

-ში მობილური თამაში შექმნეს ჩაკზე სახელწოდებით „ჩაკ ნორისი: ძალიან მტკივნეული იქნება“, რომელშიც გამოყენებული იყო „ფაქტები ჩაკ ნორისზე“.

ფილმოგრაფია
ბეილე-ერკულანე

ბეილე-ერკულანე — ქალაქი და ბალნეოლოგიური კურორტი რუმინეთში, კარაშ-სევერინის ჟუდეცში. 2002 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 6,051 ადამიანი. კლიმატი რბილია, ხმელთაშუაზღვიური ნიშნებით. ზაფხული მეტად თბილია, ივლისის საშუალო ტემპერატურა 22,5°. ზამთარი რბილია, იანვარის საშუალო ტემპერატურა — 0,9°. ნალექები 800 მმ წელიწადში. რუმინეთის უძველესი კურორტია. პირველად მოიხსენიება 153 წელს. სამკურნალო საშუალებებია: ქლორიდულ-კალციუმ-ნატრიუმიანი ტიპის თერმული მინერალური წყაროები გოგირდწყალბადის შემცველობით, რომელსაც იყენებენ აბაზანებისათვის, ინჰალაციისათვის, ზოგიერთი წყაროს წყალი გამოიყენება სასმელად. არის სანატორიუმები, პანსიონატები, ოტელები, სპორტული ნაგებობები.
კრინიცა-ზდრუი

კრინიცა-ზდრუი — ქალაქი და ბალნეოლოგიური კურორტი პოლონეთში, მალოპოლსკის სავოევოდოში. აქვს სასოფლო-საქალაქო სტატუსი — გმინა. 2006 წლის აღწერით ქალაქში ცხოვრობდა 11,243 ადამიანი. მდებარეობს მდინარე კრინიჩანკის ხეობაში, ზღვის დონიდან 590 მ სიმაღლეზე. დამახასიათებელია ზომიერად ნოტიო კლიმატი. იცის რბილი, მზიანი ზამთარი, იანვრის საშუალო ტემპერატურაა — 5°; ზაფხული ზომიერად თბილია, ივნისის საშუალო ტემპერატურა 17° აღწევს. ნალექები 800 მმ წელიწადში. სამკურნალო საშუალება: ცივი ნახშირორჟანგიანი სუსტად მინერალიზებული ჰიდროკარბონატული, კალციუმიანი წყაროები და მაღალმინერალიზებული ჰიდროკარბონატული, ნატრიუმიანი წყლები. წყაროების წყალს იყენებენ სასმელად, აბაზანებისათვის, ინჰალაციისათვის, ბოთლებში ჩამოსასხმელად და სხვა. ტორფის ტალახით მკურნალობა. კრინიცა-ზდრუი ტურიზმისა და სამთო-სათხილამურო სპორტის ცენტრია.

2001 წლის 31 დეკემბრამდე ეწოდებოდა კრინიცა.
ჰერმან ვან რომპეი

ჰერმან ვან რომპეი ( ; დ. 31 ოქტომბერი 1947) — ბელგიელი პოლიტიკური მოღვაწე, ბანკირი, მეცნიერებათა დოქტორი, ფედერალისტი.

2008 წლის დეკემბრიდან 2009 წლის ნოემბრამდე იყო ბელგიის პრემიერ-მინისტრი. 2009 წლიდან არის ევროპული საბჭოს პრეზიდენტი. პარტია ქრისტიან-დემოკრატები და ფლამანდიელების ერთ-ერთი ლიდერი. უფრო ადრე 2007-2008 წლებში ხელმძღვანელობდა წარმომადგენელთა პალატას. 1993-1999 წლებში იყო ბელგიის ფინანსთა მინისტრი, ხოლო 1988-1995 წლებში ბელგიის სენატის წევრი და ბელგიის ეროვნულ-ქრისტიანული პარტიის ხელმძღვანელი.

ჰერმან აშილ ვან რომპეი დაიბადა 1947 წლის 31 ოქტომბერს ბრიუსელის გარეუბან ეტერბეკში. 1965 წელს ქალაქ ბრიუსელში დაამთავრა სენტ-იან-ბერხმანსის იეზუიტთა კოლეჯი, ხოლო შემდეგ ლევენის კათოლიკურ უნივერსიტეტში სწავლობდა ფილოსოფიასა და ეკონომიკას, სადაც 1968 წელს მიიღო ფილოსოფიის ბაკალავრის ხარისხი, ხოლო 1971 წელს — ეკონომიკის მაგისტრის ხარისხი.

1972-1975 წლებში მუშაობდა ბელგიის ცენტრალურ ბანკში, ხოლო 1975-1978 წლებში იყო პრემიერ-მინისტრის — ლეო ტინდემანსის მრჩეველი.. პარალელურად ეწეოდა პოლიტიკურ მოღვაწეობას. 1973 წელს გახდა ეროვნულ-ქრისტიანული პარტიის ახალგაზრდული ფრთის ხელმძღვანელობის წევრი, მოგვიანებით მისი ვიცე-პრეზიდენტი. ამ თანამდებობაზე ვან რომპეი 1977 წლამდე დარჩა.

1978 წელს აირჩიეს ეროვნული ქრისტიან-დემოკრატების ბიუროში, რომლის წევრიც იგი დღემდე არის. იმავე წელს ხდება ფინანსთა მინისტრის — გასტონ გეენსის მრჩეველი. 1980 წელს ხელმძღვანელობდა პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და სოციალური კვლევების ცენტრს, აგრეთვე ასწავლიდა რამდენიმე სასწავლო დაწესებულებაში. 1988 წელს აირჩიეს ბელგიის სენატში, სადაც ის იყო სახელმწიფო მდივანი ფინანსების, ასევე მცირე და საშუალო ბიზნესის სფეროში. 1988 წლის სექტემბერში გახდა -ის თავმჯდომარე. ეს თანამდებობას ეკავა ხუთი წლის განმავლობაში.

1993-1999 წლებში ჟან-ლიუკ დეჰანეს მმართველობის პერიოდში იყო ბელგიის ფინანსთა ვიცე-პრემიერი და მინისტრი. 2004 წლის იანვარში ვან რომპეიმ მიიღო სახელმწიფო მინისტრის საპატიო მუდმივი ტიტული და გახდა ბელგიის სამეფო საბჭოს წევრი.

2007 წლის ივნისში გახდა ბელგიის პარლამენტის წარმომადგენელთა პალატის ხელმძღვანელი. 2008 წლის დეკემბრიდან ხდება ბელგიის პრემიერ-მინისტრი. 2009 წლის ნოემბერში დატოვა პრემიერ-მინისტრის პოსტი და იმავე წლის 1 დეკემბრიდან გახდა ევროპული საბჭოს პრეზიდენტი.

ვან რომპეი კათოლიკეა. რამდენიმე წიგნის ავტორია. წერს ლექსებს ნიდერლანდურ ენაზე ჰაიკუს ჟანრში და მიჰყავს საკუთარი ბლოგი. 1977 წელს დაქორწინდა გერტრეი ვინდელსზე. ჰყავს ოთხი შვილი.
ოსკარის 48-ე დაჯილდოება

ოსკარის 48-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 48-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1976 წლის 29 მარტს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1975 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა .

ლაურეატები
ბორსეკი

ბორსეკი — ქალაქი და ბალნეოლოგიური კურორტი რუმინეთში, ჰარგიტის ჟუდეცში. 2011 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 2,573 ადამიანი. მდებარეობს ტრანსილვანიის თვალწარმტაც კუთხეში, ჯურჯეუს მთების მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 900 მ სიმაღლეზე. დამახასიათებელია ზომიერად ნოტიო საშუალო მთიანი კლიმატი. საშუალოწლიური ტემპერატურაა 5°. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა — 7°, ივლისის საშუალო ტემპერატურა 14,5°. ნალექები 800 წელიწადში. სამკურნალო საშუალება: ჰიდროკარბონატული კალციუმ-მაგნიუმიანი ტიპის ცივი ნახშირორჟანგიანი წყაროები, რომელთა წყალი გამოიყენება აბაზანებისათვის, სასმელად და ბოთლებში ჩამოსასხმელად. არის სანატორიუმი, დასასვენებელი სახლი, ბალნეოლოგიური დაწესებულება და სხვა. სეზონი — მთელი წელი.
იუსტინიანე (რუმინეთის პატრიარქი)

პატრიარქი იუსტინიანე (, ერისკაცობაში იოან მარინა, ; დ. 2 თებერვალი, 1901, სუეშტი, რუმინეთი — გ. 26 მარტი, 1977, ბუქარესტი, რუმინეთი) — რუმინეთის რელიგიური მოღვაწე, სრულიად რუმინეთის პატრიარქი (1948-1977 წწ.).

დაიბადა 1901 წელს ოლტენიის სოფელ სუეშტში. 1923 წელს დაამთავრა სასულიერო აკადემია, რის შემდეგაც მუშაობა დაიწყო მასწავლებლად. 1948 წლის 24 მაისს აირჩიეს რუმინეთის პატრიარქად. 6 ივნისს კი მოხდა ინტრონიზაცია.

გარდაიცვალა 1977 წლის 26 მარტს 76 წლის ასაკში.
შოთა კაშია

შოთა კაშია (დ. 22 ოქტომბერი, 1984) — ქართველი ფეხბურთელი. თამაშობდა მცველის პოზიციაზე. საქართველოს ეროვნული ნაკრების კაპიტნის გურამ კაშიას უფროსი ძმა.

კარიერა
იცავდა თბილისის „დინამოს“, ცხინვალის „სპარტაკის“, გორის „დილას“ და საჩხერის „ჩიხურას“ ღირსებას.

მიღწევები
უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი (3): 2008/2009, 2009/2010, 2010/2011
საქართველოს თასი გამარჯვებული (2): 2008/2009, 2011/2012
საქართველოს თასი ფინალისტი (3): 2009/2010, 2012/2013, 2013/2014
საქართველოს სუპერთასი გამარჯვებული (2): 2008/2009, 2013/2014.
საქართველოს სუპერთასი ფინალისტი (1): 2009/2010
გიგა ბეჭვაია

გიგა ბეჭვაია (დ. 29 აგვისტო, 1986) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „სამტრედიის“ ნახევარმცველი.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (1): 2008/2009
უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი (1): 2012/2013
საქართველოს თასის გამარჯვებული (2): 2009/2010, 2011/2012.
საქართველოს თასის ფინალისტი (1): 2013/2014
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (2): 2009/2010, 2013/2014.
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (2): 2010/2011, 2012/2013.
გიორგი გაბედავა

გიორგი გაბედავა (დ. 3 ოქტომბერი, 1989) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „საბურთალოს“ თავდამსხმელი. 2018 წელს საჩხერის ჩიხურაში ყოფნის დროს ბუდუ ზივზივაძესთან ერთად გახდა ეროვნული ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი. ამავე წელს იგი დასახელდა ეროვნული ლიგის საუკეთესო ფეხბურთელად.

ტიტულები
პირველი ლიგა გამარჯვებული (1): 2010/2011
საქართველოს თასის გამარჯვებული (4): 2010/2011, 2013/2014, 2017, 2019
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2013/2014.
ეროვნული ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი (1): 2018
ეროვნული ლიგა (2): 2020, 2022
ბენ აფლეკი

ბენჯამინ გეზა აფლეკ-ბოლდტი ( დ. 15 აგვისტო, 1972, ბერკლი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი, რეჟისორი, პროდიუსერი და სცენარის ავტორი. თავდაპირველად ყურადღება მიიპყრო შესრულებული როლებით ფილმებში: „უსაქმურები“ (1995), „ემის დევნაში“ (1997), „დოგმა“ (1999). 1997 წელს მეტ დეიმონთან ერთად დაწერა სცენარი ფილმისთვის „ნიჭიერი უილ ჰანტინგი“, რომელმაც მოუტანა მას ოსკარის პრემია ნომინაციაში საუკეთესო ორიგინალური სცენარი და ოქროს გლობუსი ნომინაციაში საუკეთესო სცენარი. მოგვიანებით საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა, ითამაშა ცნობილ ფილმებში: „არმაგედონი“ (1998), „პერლ-ჰარბორი“ (2001), „სხვის რიგში“ (2002), „შიშის საფასური“ (2002), „თავქარიანი“ (2003), „სუპერმენის სიკვდილი“ (2006), „დიდი თამაში“ (2009), „ქალაქი“ (2010).

ბენ აფლეკი კინოკრიტიკოსების მხრიდან აღიარებული რეჟისორია. ფილმ „მშვიდობით პატარავ“ გადაღების შემდეგ მოიპოვა აღიარება როგორც რეჟისორმა. იყო ფილმ „არგო“-ს რეჟისორი და პროდიუსერი, რომელმაც მოუტანა მას ოსკარის პრემია ნომინაციაში საუკეთესო სურათი, ოქროს გლობუსი ნომინაციაში საუკეთესო რეჟისორი, ნომინაციაში საუკეთესო ფილმი და საუკეთესო რეჟისორი.

კინოინდუსტრიის გარდა ბენ აფლეკი აქტიურად არის ჩართული პოლიტიკასა და საქველმოქმედო საქმიანობაში. 2000 წელს მეტ დეიმონთან ერთად დააარსა საწარმოო კომპანია „“, ხოლო 2012 წელს „ “.

ბენ აფლეკს ჰყავს უმცროსი ძმა, კეისი აფლეკი, რომელიც აგრეთვე მსახიობია. 2005 წლიდან ქორწინებაში იმყოფება ჯენიფერ გარნერთან. წყვილს სამი შვილი ჰყავს. უფრო ადრე ურთიერთობაში იმყოფებოდა გვინეთ პელტროუსთან და ჯენიფერ ლოპესთან.

ფილმოგრაფია
გრიგორი კარასინი

გრიგორი კარასინი ( დ. 23 აგვისტო 1949) — რუსი დიპლომატი. 2005 წლიდან სტატს-მდივანი — რუსეთის ფედერაციის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე.

1971 წელს დაამთავრა მოსკოვის ლომონოსოვის სახელობის უნივერსიტეტის აღმოსავლური ენების ინსტიტუტი. ფლობს ინგლისურ, ფრანგულ და ჰაუსას ენებს. დიპლმატიურ სამსახურშია 1972 წლიდან. სხვადასხვა დროს ეკავა დიპლომატიური თანამდებობები რუსეთის საგარეო უწყების ცენტრალურ აპარატსა და საზღვარგარეთ (სენეგალი, ავსტრალია, გაერთიანებული სამეფო).

1992—1993 წლებში დაინიშნა რუსეთის საგარეო უწყების აფრიკისა და ახლო აღმოსავლეთის დეპარტამენტში სამმართველოს უფროსად.
1993—1996 იყო რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციისა და ბეჭდვის დეპარტამენტის დირექტორი. 1996—2000 წლებში მსახურობდა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე. 2000—2005 ეკავა რუსეთის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის თანამდებობა გაერთიანებულ სამეფოში. 2005 წლის ივლისიდან უკავია რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილის თანამდებობა. 2005 წლის ოქტომბერში დაინიშნა — სტატს-მდივნად — რუსეთის ფედერაციის საგარეო საქმთა მინისტრის მოადგილე. ფლობს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის დიპლომატიურ რანგს.

მინისტრის მოადგილეს თანამდებობაზე კურირებს რუსეთის ფედერაციის ორმხრივ ურთიერთობებს დსთ-ს ქვეყნებთან და მუშაობას ეთნიკურ რუსებთან რუსეთის საზღვარს გარეთ. პასუხს აგებს ფედერალური კრების ურთიერთობასა და მინისტრის საკანონმდებლო საქმიანობაზე. ფლობს რუსეთის ფედერაციის რამდენიმე ჯილდოს.

2012 წლის დეკემბერში მიესალმა რუსეთთან ურთიერთობების საკითხებში სპეციალურ წარმომადგენლად ზურაბ აბაშიძის დანიშნვას. დვანისა პრობლემის დროს გრიგორი კარასინი ევროკავშირის სპეციალურ წარმომადგენელს ფილიპ ლეფორს ტელეფონით ესაუბრა, რა დროსაც აღნიშნა, რომ „საზღვრის“ მოწყობას „სამხრეთ ოსეთის დამოუკიდებელი სახელმწიფო“ აწარმოებს. 2013 წლის 6 ივნისს მან გაახმოვანა რუსეთის ფედერაციის მოთხოვნა ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის გაუქმებას შესახებ. იგი საოკუპაციო ხაზის გასწვრივ მავთულხლართების გავლების პრობლემასაც შეეხო და აღნიშნა, რომ ქართული მხარე საზღვრის დემარკაციის საკითხის მოუგვარებლობას პოლიტიკური დაძაბულობის გამწვავებისთვის იყენებს. მისი განცხადებით „სამხრეთ ოსეთის მხარე არაერთხელ გამოვიდა წინადადებით, საქართველოსთან საზღვრის დემარკაცია დაიწყოს, რისგანაც საქართველო სხვადასხვა მიზეზებით თავს იკავებს“. კარასინმა ასევე განაცხადა, რომ რუსეთი მზადაა საქართველოსთან დიპლომატიური ურთიერთობები აღადგინოს.
მარშები

მარშები — ლანდშაფტის ტიპი. ზღვის სანაპიროს ზედა ზოლი, რომელიც წყლით იფარება ყველაზე მაღალი მოქცევების დროს. აგებულია მეტწილად შლამით ან ქვიშისა და შლამის ნაყარით, სადაც ფორმირდება ჰუმუსითა და მიკროორგანიზმებით მდიდარი ნიადაგი. ჩვეულებრივ, წაგრძელებულია ზოლისებურად. სიგანე როგორც წესი 30 კმ არ აღემატება. ზოგჯერ მდებარეობს ზღვის დონეზე დაბლა, ზღვიდან გამოყოფილია დიუნების ზოლით. მარშები ტიპიურია ჩრდილოეთი ზღვის სანაპიროსათვის, გვხვდება ნიდერლანდებში, გერმანიაში, დიდი ბრიტანეთში, დანიაში, საფრანგეთში, აშშ-ის აღმოსავლეთ და სამხრეთ ნაწილში და სხვა.

მარშები რელიეფის აკუმულაციური ფორმებია. ბუნებრივ მდგომარეობაში ჩვეულებრივ დაკავებულია დიდნაყოფიერი მდელოებით, მეტწილად ჰალოფიტური მცენარეულობით. ადგილ-ადგილ დაჭაობებულია. მარშები ფართოდ გამოიყენება სოფლის მეურნეობის მიზნებისათვის. მარშების გამშრალ მონაკვეთს — პოლდერი ეწოდება. მარშები გვხვდება მდინარეთა შესართავებში, განსაკუთრებით ფართო დელტების ადგილას.

ახლო აღმოსავლეთში ნილოსისა და ტიგრი-ევფრატის დელტებში არის ფართო ისტორიული მნიშვნელობის მარშები. ირანში არსებულ მარშებზე განვითარებულია უნიკალური კულტურა, რომელიც ათვისებულია ადგილობრივ მკვიდრთა მიერ. აღსანიშნავია მეკონგისა და ამაზონის დელტებში წარმოქმნილი მარშები, აშშ-ში ყველაზე ფართო დელტას მარშებთან ერთად მდინარე მისისიპი ქმნის.
ცამეტწლიანი ომი უნგრეთში

ცამეტწლიანი ომი უნგრეთში (ასევე ეწოდება „თხუთმეტწლიანი ომი“ — დამოკიდებულია იმაზე, თუ რომელ წელს ჩავთვლით ომის დასაწყისად) — ჰაბსბურგების დინასტიასა და ოსმალეთის იმპერიას შორის მრავალრიცხოვანი ომებიდან ერთ-ერთი. 1606 წლის 11 ნოემბერს სასაზღვრო სოფელ ჟიტვატოროკში ხელი მოეწერა ჟიტვატოროკის საზავო ხელშეკრულებას. ხელშეკრულება ორივე მხარეს უმტკიცებდა ტერიტორიებს, რომლებიც იმჟამად ეკავათ. ამგვარად ოსმალეთის იმპერიამ მიიღო საკმაოდ მცირე მოგება ორი ახალი ციხე-სიმაგრის — ეგერისა და ნადკანიჟის სახით. ერთჯერადად 200 ათასი ფლორინის გადახდის სანაცვლოდ გაუქმდა ყოველწლიური ხარკი, რომელსაც საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი სულთანს უხდიდა.
ჰესენ-კასელი

ჰესენ-კასელი (, ზოგჯერ ) — გერმანული საიმპერიო სამთავრო, რომელიც არსებობდა 1567 წლიდან 1806 წლამდე. წარმოიქმნა ჰესენის ლანდსაგრაფოს გაყოფის შედეგად, 1567 წელს მისი მმართველის, ფილიპ -ის გარდაცვალების შემდეგ. ფილიპის უფროსმა ვაჟმა, ვილჰელმ -მ მიიღო ჩრდილოეთის სამფლობელოები დედაქალაქ კასელთან ერთად. 1803 გახდა საღვთო რომის იმპერიის საკურფიურსტო და ეწოდა ჰესენის საკურფიურსტო ან კურჰესენი. 1806 წელს კურფიურსტი ვილჰელმ ჩამოაშორა ძალაუფლებას ნაპოლეონმა, რომელმაც ჰესენ-კასელი შეუერთა ვესტფალიის სამეფოს და სათავეში თავისი ძმა, ჟერომი ჩაუყენა.
ანჰალტი

ანჰალტი  — ისტორიული ოლქი ცენტრალურ გერმანიაში, საქსონია-ანჰალტის ფედერალური მხარის ტერიტორიაზე. სახელწოდება თანამედროვე ანჰალტმა მიიღო ასკანიების საგვარეულო ციხე-სიმაგრე ანჰალტიდან, რომლის ნანგრევებიც შემორჩენილია ჰარცგეროდეს მახლობლად. ანჰალტი გადაჭიმულია აღმოსავლეთ ჰარციდან ვერლიცამდე და ფლემინგიდან იესნიცამდე.

თავისი ისტორიის განმავლობაში ანჰალტმა დიდი გზა განვლო ანჰალტის სამთავროდან ანჰალტის საჰერცოგოსა და ანჰალტის თავისუფალ სახელმწიფომდე. 1871 წლიდან — გერმანიის იმპერიის შემადგენლობაში. ანჰალტმა პოლიტიკური ერთეულის რანგში თავისი დამოუკიდებელი პოლიტიკური არსებობა 1945 წელს შეწყვიტა. 1949 წლამდე იმყოფებოდა საბჭოთა ოკუპაციის ზონაში. საბჭოთა სამხედრო ადმინისტრაციამ 1947 წელს ანჰალტი საქსონიასთან გააერთიანა და შეიყვანა საქსონია-ანჰალტის ფედერალური მხარის შემადგენლობაში. 1949 წლის ოქტომბერში გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის წარმოქმნასთან ერთად შევიდა მის შემადგენლობაში.
ოსკარის 73-ე დაჯილდოება

ოსკარის 73-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 77-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 2001 წლის 25 მარტს შრინის აუდიტორიაში, (ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია) და მასში მონაწილეობა მიიღეს 2000 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა . დაჯილდოებაზე ყველაზე მეტი ჯილდო და ნომინაცია ჰქონდა ფილმ „გლადიატორს“.

ლაურეატები
ოსკარის 75-ე დაჯილდოება

ოსკარის 75-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 75-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 2003 წლის 23 მარტს კოდაკის თეატრში, (ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია) და მასში მონაწილეობა მიიღეს 2002 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა . დაჯილდოებაზე ყველაზე მეტი ჯილდო და ნომინაცია ჰქონდა ფილმ „ჩიკაგოს“.

ლაურეატები
ფრიდრიხ V (პფალცის კურფიურსტი)

ფრიდრიხ (, დ. 26 აგვისტო, 1596 — გ. 29 ნოემბერი, 1632) — პცალფის კურფიურსტი 1610—1623 წლებში, ჩეხეთის მეფე (ფრიდრიხ ) 1619—1620 წლებში, პფალცის კურფიურსტის, ფრიდრიხ -ისა და ვილჰელმ ორანელისა და შარლოტ მონპანსიე დე ბურბონის ქალიშვილის, ლუიზა იულიანა ორანელის ვაჟი და მემკვიდრე.

ბიოგრაფია
ფრიდრიხ -მ პფალცის საკურფიურსტო მიიღო მემკვიდრეობით მამის გარდაცვალების შემდეგ, 1610 წლის 19 სექტემბერს. 1618 წელს დაიწყო ჩეხური აჯანყება იმპერატორ ფერდინანდ -ის წინააღმდეგ (ე.წ. ჩეხური წარჩინებული ფენების აჯანყება). ეს აჯანყება გადაიზარდა ოცდაათწლიან ომში. 1618 წლის 28 სექტემბერს მეამბოხეებმა ფრიდრიხს ჩეხეთის გვირგვინი შესთავაზეს, როგორც ლიდერს ევანგელისტური უნიისა, რომელიც მამამისმა დააარსა საღვთო რომის იმპერიაში პროტესტანტიზმის დასაცავად.

ფრიდრიხმა მიიღო შემოთავაზება და გვირგვინი დაიდგა 1619 წლის 4 იანვარს, თუმცა მალევე დამარცხდა თეთრი მთის ბრძოლაში (1620 წლის 8 ნოემბერი), სადაც მიიღო ზედმეტსახელი ზამთრის მეფე. იგი ნომინალურად რჩებოდა ბოჰემიის მეფედ 1620 წლის 13 ნოემბრამდე. ამის შემდეგ იმპერიის ჯარი შეიჭრა მის მთავარ სამფლობელოში — პფალცში. საიმპერიო ედიქტით 1623 წელს მას ჩამოერთვა სამფლობელოები და ტიტული. სიცოცხლის ბოლომდე იგი ოჯახთან ერთად განდევნაში იმყოფებოდა.
მაქსიმილიან I (ბავარიის კურფიურსტი)

მაქსიმილიან (; დ. 17 აპრილი, 1573 — გ. 27 სექტემბერი, 1651) — ბავარიის ჰერცოგი 1587 წლიდან, პფალცის კურფიურსტი 1623—1648 წლებში, ბავარიის კურფიურსტი 1648 წლიდან.

ბიოგრაფია
ჰერცოგ ვილჰელმ -ის ვაჟი. აღიზარდა იეზუიტების მიერ, ღრმა სიძულვილით იყო გამსჭვალული პროტესტანტიზმის მიმართ. 1597 წელს მამამ მას მმართველობა გადასცა. მაქსიმილიან შეეცადა წესრიგი დაემყარებინა საკმაოდ გაუმართავ საქმეებში. მან განახორციელა რეფორმები მმართველობაში, სასამართლოსა და ჯარში. განსაკუთრებული ყურადღება მიაქცია ფინანსებს, მნიშვნელოვნად გაზარდა მთავრის ძალაუფლება.
ალბრეხტ ფონ ვალენშტაინი

ალბრეხტ ვენცელ ოისებიუს ფონ ვალდშტაინი (ვალენშტაინი) (, ; დ. 15 სექტემბერი, 1583, ჰერჟმანიცე, ბოჰემია (ამჟამად ჰრადეც-კრალოვეს მხარე) — გ. 25 თებერვალი, 1634, ხები, ბოჰემია) — იმპერიის გენერალისიმუსი და ფლოტის ადმირალი (21 აპრილი 1628), ოცდაათწლიანი ომის გამოჩენილი სარდალი. ფრიდლანდიისა და მეკლენბურგის ჰერცოგი.

ვალენშტაინი სამხედრო სამსახურიდან მოხსნეს 1630 წლის 13 აგვისტოს მას შემდეგ, რაც საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი ფერდინანდ ააღელვა გენერალისიმუს ვალენშტაინის ამბიციებმა. თუმცა პროტესტანტულ არმიებთან განცდილმა რამდენიმე მარცხმა იმპერატორ ფერდინანდს აიძულა, კვლავ მოეხმო ვალენშტაინი სამხედრო სამსახურში, რამაც ომის მსვლელობა იმპერატორის სასარგებლოდ შემოაბრუნა. იმპერატორის მოპყრობით უმკაყოფილო ვალენშტაინმა დაიწყო პროტესტანტებთან ალიანსის ვარიანტის განხილვა. თუმცა იგი მოკლა არმიის ერთ-ერთმა ჩინოსანმა, უოლტერ დევერომ.
იოჰან ცერკლას ტილი

გრაფი იოჰან ცერკლას ფონ ტილი (; დ. თებერვალი 1559, ვილერ-ლა-ვილი — გ. 30 აპრილი, 1632, ინგოლშტადტი) — იმპერიის ფელდმარშალი, ოცდაათწლიანი ომის გამოჩენილი მხედართმთავარი, რომელმაც რიგი მნიშვნელოვანი გამარჯვებები მოიპოვა.

ბიოგრაფია
ტილი დაიბადა ესპანეთის ნიდერლანდებში 1559 წელს, წარმოშობით წარჩინებული გვარიდან იყო, რომელიც ბრიუსელის მახლობლად ცხოვრობდა. აღიზარდა იეზუიტების სკოლაში, რომელმაც მას რელიგიური ფანატიზმი შთააგონა. თავისი სამხედრო კარიერა ტილიმ დაიწყო 15 წლის ასაკში ესპანეთის არმიაში, პარმის ჰერცოგის, ალესანდრო ფარნეზის ხელმძღვანელობის ქვეშ, აჯანყებული ნიდერლანდელების წინააღმდეგ ომში. რიგითი ჯარისკაცის როლში გამოიჩინა დიდი სიმამაცე, არაჩვეულებრივი ღვთისმოსავობა და ერთგულება.
გუსტავ II ადოლფი

გუსტავ ადოლფი (, ; დ. 9 დეკემბერი, 1594, სტოკჰოლმი, შვედეთი — გ. 6 ნოემბერი, 1632, ლიუტცენი, ლაიპციგის მახლობლად) — შვედეთის მეფე (1611–1632), კარლ -ისა და კრისტინა ჰოლშტაინ-გოტორფის ვაჟი. ხშირად უწოდებენ „თოვლის მეფეს“ ან „ჩრდილოეთის ლომს“. მისი ცხრამეტწლიანი მეფობა ერთ-ერთი ყველაზე ბრწყინვალე იყო შვედეთის ისტორიაში. არანაკლებ მნიშვნელოვანი იყო მისი მნიშვნელობა მსოფლიო ისტორიაში.

მეფობის პირველ წლებში დაჰყვა შვედეთის არისტოკრატიის სურვილს და კანცლერად დანიშნა აქსელ ოქსენშერნა. თავადაზნაურულ-აბსოლუტური სახელმწიფოს ფინანსური და სამხედრო ძლიერების განსამტკიცებლად გაატარა სახელმწიფო მმართველობის, სასამართლო და სხვა რეფორმები. მფარველობდა მრეწველობას, განსაკუთრებით უწყობდა ხელს სამთო-მეტალურგიული მრეწველობის განვითარებას. ებრძოდა დანიას, რუსეთსა და პოლონეთს ბალტიის ზღვაზე ბატონობისათვის. 1613 წელს კნერედის ზავით დაიბრუნა დანიის მიერ დაპყრობილი მიწები. 1614 წელს წამოიწყო რუსეთის წინააღმდეგ ომი, რომელიც 1617 წელს დასრულდა სტოლბოვოს ზავით. პოლონეთის მეფის სიგიზმუნდ -ის პრეტენზიების გამო შვედეთის სამეფო ტახტზე, 1621 წელს გუსტავმა გაილაშქრა პოლონეთის წინააღმდეგ. ამ ლაშქრობისას მან დაიპყრო რიგა, ლიფლანდია და პრუსიის ნავსადგურების უმრავლესობა (იხ. ალტმარკის ზავი).

1630 წელს გუსტავ ადოლფი ჩაება ოცდაათწლიან ომში ანტიჰაბსბურგული კოალიციის მხარეს. გერმანიაში ლაშქრობისას გაიმარჯვა ბრაიტენფელდთან (1631 წლის 17 სექტემბერი) კათოლიკური ლიგის ჯარებზე. ამ გამარჯვებამ დიდი გავლენა მოახდინა ომის მსვლელობაზე და შემდგომ წარმატებებთან ერთად დიდი პოპულარობა მოუტანა გუსტავ ადოლფს გერმანელ პროტესტანტებს შორის. შვედებმა გაიმარჯვეს აგრეთვე ვალენშტაინის ჯარებზე 1632 წლის ნოემბერში ლიუტცენის ბრძოლში. მეფე ბრძოლაში დაიღუპა.
მზეჭაბუკ ათაბაგის ციხე-დარბაზი

მზეჭაბუკ ათაბაგის ციხე-დარბაზი, ჭაბუკის ციხე — გვიანი შუა საუკუნეების ქართული ციხე-დარბაზი დღევანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე.

ციხე-დარბაზი კოლა-ოლთისში მოგზაურობის დროს უნახავს ექვთიმე თაყაიშვილს, რომელიც გვაძლევს მის სრულ აღწერილობას. მისი მონაცემებით ციხე-დარბაზი მდებარეობს იქ სადაც მდინარე დემურ-კიშლა ერთვის ბარდუსის წყალს (ბარდუს-ჩაი), ვიწრო, გრძელ ტერასზე. ციხესიმაგრეში ყველაზე უკეთ დაცული იყო სასახლის ერთნავიანი ეკლესია. ეკლესიის თაღი ჩამოქცეულია. შესასვლელი აქვს სამხრეთით, ფანჯრები აღმოსავლეთით, დასავლეთით და სამხრეთით. კარი შემკული ყოფილა მდიდრული ჩუქურთმებით და ნახევარწრიული კამარით, რომლის ქვეშაც ქვაზე ღვთისმშობლის ფიგურა ყოფილა ყრმით. კარის მარჯვნივ ხუთ დიდ ქვაზე დიდრონი გადაბმული ასომთავრულით ნაკლულოვანი წარწერა ყოფილა

ექვთიმე თაყაიშვილის აზრით წარწერა უნდა ეკუთვნოდეს მზეჭაბუკ ათაბაგს, ყვარყვარე -ის ძეს, რომელიც გარდაიცვალა 1516 წელს.

ციხესიმაგრესთან მისასვლელი მხოლოდ აღმოსავლეთის მხრიდან არის.