iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მოროკოის ეროვნული პარკი

მოროკოის ეროვნული პარკი ― დაცული ტერიტორია ფალკონის შტატის უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილსა და ტრისტეს ყურის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ვენესუელაში. უახლოესი ქალაქებია ბოკა-დე-აროა, ტუკაკასი, სანარე, ჩიჩირივიჩე, ფლამენკო და ტოკუიო-დე-ლა-კოსტა. მოიცავს 12 990 ჰექტარის ტერიტორიას. ეროვნულ პარკად 1974 წლის 26 მაისს გამოცხადდა.
მიშელ კიზევეტერის მკვლელობა

მიშელ კიზევეტერი (; დ. 10 ოქტომბერი, 1984, ობერვაისბახი — გ. 25 აპრილი, 2007, ჰაილბრონი) — გერმანელი პოლიციის ოფიცერი, რომელიც ნეონაცისტმა ტერორისტებმა 2007 წლის 15 აპრილს ჰაილბრონში (გერმანია) მოკლეს, ხოლო მის კოლეგას ცეცხლსასროლი იარაღით თავში ესროლეს. დამნაშავეებმა 2000-2006 წლებში კიდევ ცხრა ადამიანი მოკლეს, რომელთა უმეტესობა თურქული წარმოშობის იყო.

შედეგები
კიზევეტერის მკვლელობის შემდეგ, პოლიციამ ეჭვი ჰაილბრონის აჩრდილზე აიღო და შეიკრა გამომძიებელთა გუნდი „“ („ავტოსადგომი“). 2009 წლის იანვარში „აჩრდილის“ ადგილსამყოფელის შესახებ ინფორმაციისა და სამხილებისთვის დაწესებული ჯილდო 300 000 ევრომდე გაიზარდა. მალევე დადგინდა, რომ „მკვლელი აჩრდილი“ რეალურად არ არსებობდა.

მოგვიანებით, პოლიციამ კიზევეტერისა და მისი კოლეგის იარაღები მოიპოვა, როცა ორმა გერმანელმა ნეონაცისტმა 2011 წლის 4 ნოემბერს აიზენახში თავი მოიკლა, რითაც „ბოსფორის მკვლელობებს“ შორის კავშირი გამოიკვეთა. ქალაქ ცვიკაუში სამი ნეონაცისტის საცხოვრებლიდან მოპოვებულ სამხილებზე აღმოჩენილმა დნმ-ის ნიმუშებმა ეს კავშირი გააძლიერა.
საქართველოში მედიის თავისუფლებისა და ჟურნალისტების უსაფრთხოების დარღვევა

საქართველოში მედიის თავისუფლებისა და ჟურნალისტების უსაფრთხოების დარღვევა - ევროპარლამენტის რეზოლუცია. რეზოლუცია ევროპარლამენტმა სტრასბურგში 8 ივნისს გამართული პლენარული სხდომის დროს მიიღო.

მრავალპარტიული რეზოლუცია ევროპარლამენტარებმა მირიამ ლექსმანმა, სვენ მიკსერმა, პეტრას აუსტრევიჩიუსმა, მარკეტა გრეგოროვამ, ანა ფოტიგამ და მიგელ ურბან კრესპომ მოამზადეს. სხდომაზე სიტყვით ასევე გამოვიდნენ ევროპარლამენტარები ანდრიუს კუბილიუსი, მარინა კალიურანდი, კარინ კარლსბრო, ვიოლა ფონ კრამონ-ტაუბადელი, იოახიმ კუჰსი, რიჩარდ ჟარნეცკი, პიტერ პოლაკი და ანდრეა კოზოლინო.

ევროპარლამენტარმა სვენ მიკსერმა 2021 წლის 5 ივლისის ჰომოფობიური დარბევები ახსენა და აღნიშნა, რომ ქვეყნის მაჩვენებელი ბოლო ორ წელიწადში პრესის თავისუფლების დამცველი ორგანიზაციის, „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშეს“ გლობალურ ინდექსში მნიშვნელოვნად დაეცა.

მან განაცხადა, რომ მიუხედავად არსებული სამართლებრივი ბაზისა, „ჟურნალისტებისა და მედიის წარმომადგენლების ფიზიკური უსაფრთხოება მნიშვნელოვნად გაუარესდა“ და დასძინა, რომ ტელეკომპანია „მთავარი არხის“ ხელმძღვანელის, ნიკა გვარამიას დაპატიმრება „საკმაოდ საეჭვო ბრალდებებით“ შეშფოთების საგანს წარმოადგენს.

ევროპარლამენტარმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ საქართველოს ევროპული გზის მხარდასაჭერად მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იქნებოდა „ოლიგარქ ბიძინა ივანიშვილისთვის პერსონალური სანქციების დაკისრება საქართველოს პოლიტიკასა და ეკონომიკაში მისი დესტრუქციული როლის გამო“.
ფონსეკას პრემია

ფონსეკას პრიზი — ყოველწლიური სამეცნიერო საგანმანათლებლო ჯილდო, რომელიც დაწესდა სანტიაგო დე კომპოსტელას უნივერსიტეტისა და სანტიაგოს კონსორციუმის მიერ, პროგრამა -ს ეგიდით და აჯილდოებს ისეთ კანდიდატებს, რომელთა ღვაწლი და დამსახურება გავლენას ახდენს მოსახლეობის ფართე წრეზე. კანდიდატებად მოიაზრებიან ასევე ის პირები, რომლებიც თავიანთი სამსახურის გამო გამოდიან საზოგადოებრივი მუშაკების რანგში და აღვივებენ ცოდნისადმი საერთო ინტერესს. ჯილდოს ეწოდა უნივერსიტეტის ერთ-ერთი პირველი დამაარსებლის, სახელი.

პრემიის პირველი ლაურეატი 2008 წელს გახდა სტივენ ჰოკინგი.

პრიზიორები
ცნობილია, რომ პრემიის ლაურეატებად მოიაზრებოდნენ ნილ არმსტრონგი, ბაზ ოლდრინი და ფრიმენ დაისონი.
ფრთათითები

ფრთათითები — ქერცლფრთიანების ოჯახი. ფრთების შლილი 10–40 მმ-ია, ისინი ძირითადად რუხი, ყავისფერი ან თეთრი აქვთ; სახეობათა უმრავლესობას ახასიათებს ლაპოტებად გაპობილი ფრთები (აქედან სახელწოდება), წინები — სამად, უკანები — ორად; დასვენების დროს ჰორიზონტალურად აქვთ დაწყობილი და ტანთან მართ კუთხეებს ქმნიან „“-სებურად. ფეხები გრძელია. სახეობების ზუსტი რაოდენობა უცნობია. უპირატესობას ანიჭებენ ღია ბიოტოპებს (ველებსა და ნახევარუდაბნოებს), ტყის ზონაში — ველობებსა და ნაკაფებს. აქტიურები არიან უმეტესად შებინდებისას, ზოგიერთი — დღისით. მუხლუხები ვითარდებიან 20-ზე მეტი ოჯახის ბალახოვან მცენარეზე.
ტერეპაიმის ეროვნული პარკი

ტერეპაიმის ეროვნული პარკი' ― დაცული ტერიტორია ლარასა და პორტუგესის შტატში, ვენესუელაში. ეროვნული პარკი ქალაქ ბარკისიმეტოს, ლარას შტატის დედაქალაქის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს. მოიცავს ირიბარენის, პალავეკინოსა და სიმონ-პლანასის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიას. ეროვნულ პარკად 1976 წლის 14 აპრილს გამოცხადდა.
არმენფილმი

ამო ბეკნაზარიანის სახელობის კინოსტუდია „არმენფილმი" — მხატვრული და ანიმაციური ფილმების კინოსტუდია ერევანში.

ისტორია
1923 წელს, სომხეთის სახალხო საბჭოს, რესპუბლიკის სახალხო კომიტეტის მთავარ პოლიტიკური განათლების სისტემაში დაარსდა სომხეთის სახელმწიფო კინო. სომხური კინოს პიონერი იყო 1924 წელს გადაღებული სომხური დოკუმენტური ფილმი საბჭოთა სომხეთი, რომელიც წარმოადგენდა სომხეთის კულტურას და ეკონომიკის სწრაფ განვითარებას.

1925 წელს კინორეჟისორმა ამო ბეკნაზარიანმა შექმნა პირველი სომხური მხატვრული ფილმი „ნამუსი“, რომელიც მოითხოვდა ახალი ეროვნული კინოსკოლის შექმნას. სომხურ კინოში ყველაზე მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო 1931 წელს გადაღებული პოლიტიკური და სატირული კომედია „მექსიკელი დიპლომატები". 1935 წელს გადაიღეს პირველი ხმოვანი ფილმი „პეპო“, რომელიც დიდი და მნიშვნელოვანი აღმოჩენა იყო კულტურულ ცხოვრებაში. 1930-იანი წლების ბოლოს სომხურმა კინემატოგრაფმა წარმატებით გაიარა ექსპერტიზა ისტორიულ-რევოლუციური კინემატოგრაფიის სფეროში. ამგვარად, ფილმებში „კარო", „ზანგეზური", „სჯანის მეთევზეები", „მთის მარში" ასახეს სომხეთში საბჭოთა ხელისუფლების გამარჯვებისთვის ბრძოლა და მოიპოვეს აუდიტორიის სიმპათიები.

დიდი სამამულო ომის დროს ბევრი სომეხი კინორეჟისორი გაემგზავრა ფრონტზე და სპეციალურ ჯგუფებში ქმნიდა საბრძოლო ხელოვნების ნიმუშებს. იმ წლებში კინოსტუდია „არმენფილმში“ გადაიღეს ისტორიული ფილმი „დავიდ ბეკი“. 1950-იანი წლების შუა პერიოდიდან სომხურ კინოს შეექმნა ახალი იმპერატივები იდეოლოგიური და მხატვრული პრობლემების გადასაჭრელად. აქტიური რევოლუციონერი კამოს იმიჯით შთაგონებულმა რეჟისორებმა სტეფანე კევორკოვმა და ერაზმუს მელიქ-კარამიანმა გადაწყვიტეს შეექმნათ ისტორიულ-რევოლუციური ეპიკური ფილმები. პირველი ფილმი, „მე მას პირადად ვიცნობ“, გადაიღეს 1956 წელს, ხოლო მეორე, „საგანგებო დავალება“ გადაიღეს 1965 წელს.

მაღალ შეფასებას აძლევდა მიღწეულ შედეგებს ანტონ კოჩინიანი. ბეკ-ნაზარიანს ერევნის მხატვრული ფილმების სტუდიამ გადასცა ჯილდო — შრომის წითელი დროშის ორდენი.

ქრონოლოგია
1923 — სომხეთის სახალხო განათლების კომისარიატის ზოგადსაგანმანათლებლო ქსელში დაარსდა ორგანიზაცია „სახელმწიფო კინო“ და იმავე წელს დაარსდა სს „სახფოტოკინო“.
1926 — ამო ბეკნაზარიანმა გადაიღო პირველი სომხური მხატვრული ფილმი „ნამუსი".
1928 — ეწოდა სს „არმენკინო" სტუდია.
1935 — ამო ბეკნაზარიანმა გადაიღო პირველი სომხური ხმოვანი ფილმი „პეპო".
1938 — ეწოდა „ფილმ-სტუდია".
1938 — ატამანოვმა გადაიღო პირველი სომხური ანიმაციური ფილმი „ძაღლი და კატა".
1957 — ეწოდა „არმენფილმი".
1966 — კინოსტუდია გახდა ამო ბეკნაზარიანის სახელობის.
2005 — კინოკომპანია შეიძინა შპს „ “ (რომელიც „ “ ჰოლდინგის ნაწილია).
2006 — სომხეთის რესპუბლიკის მთავრობის გადაწყვეტილებით შეიქმნა სომხეთის ეროვნული კინოცენტრი.
დიომიდის კუნძულები

დიომიდის კუნძულები , გვოზდევის კუნძულები — ორი კუნძული და მიმდებარე კლდეები ბერინგის სრუტეში. დასავლეთით მდებარე რატმანოვის კუნძული (დიდი დიომიდი) ფართობით დაახლ. 10 კმ²-ია, სიმაღლით 513 მ-მდე, ეკუთვნის რუსეთს; აქ მდებარეობს რუსეთის უკიდურესი აღმოსავლეთი წერტილი (დ.გ. 169°02′). აღმოსავლეთით მდებარე კრუზენშტერნის კუნძული (პატარა დიომიდი) და ფარუეის კლდე აშშ-ის ტერიტორიაა. კუნძულებს შორის მანძილი დაახლ. 4 კმ-ია; შუაში გადის სასაათო სარტყლების საზღვარი და თარიღის ცვლის საერთაშორისო ხაზი. გვიან პლეისტოცენში კუნძულები ბერინგიის შემადგენლობაში შედიოდა. გავრცელებულია მრავალწლოვანი მზრალობა. ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი ტუნდრასა და ქვაყრილებს უკავია. ფლატეებიან ნაპირებზე ფრინველთა ბაზრებია (თოლია, კაირა, ცულნისკარტა და სხვ.). ლომვეშაპთა თავშესაყარია. აღმოჩენილია სემიონ დეჟნიოვის მიერ 1648 წელს; მეორედ აღმოაჩინა ვიტუს ბერინგის ექსპედიციამ 1728 წელს. რუკაზე დაიტანა მიხეილ გვოზდევმა (ი. ფიოდოროვთან ერთად) 1732 წელს. 1816 წელს ოტო კოცებუმ შეუცვალა სახელები და რატმანოვისა და კრუზენშტერნის კუნძულები უწოდა.
ჩელიუსკინი

„ჩელიუსკინი“ — საბჭოთა თბომავალი. აიგო დანიაში, წყალში ჩაეშვა 1933 წლის 11 მარტს. თავდაპირველად ეწოდებოდა „ლენა“, 1933 წლის 19 ივნისს სახელი შეეცვალა და სემიონ ჩელიუსკინის პატივსაცემად ეწოდა „ჩელიუსკინი“. წყალწყვა 7500 ტონა.

5 მარტს მფრინავი ა. ლიაპიდევსკი თვითმფრინავით -4-ით დაეშვა ბანაკთან და გადაარჩინა 10 ქალი და 2 ბავშვი.

6 მარტს ყინულზე გაჩნდა ღრმა ნაპრალები, ბანაკის რამდენიმე ბარაკი ასევე სამზარეულო განადგურდა. 7 მარტს მფრინავები გალიშევი და დორონინი ხაბაროვსკიდან გამოემართნენ დაზარალებულთა დასახმარებლად. გემი „სმოლენსკი“ უკვე კამჩატკის პეტროპავლოვსკშია. 14 მარტს დამთავრდა „ჩელიუსკინის“ გადასარჩენი ცენტრალური ბაზის მოწყობა ვანკარემის კონცხზე. მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება ჩელიუსკინელების დასახმარებლად ლენინგრადიდან გაეგზავნათ ყინულმჭრელი „კრასინი“.

7—10 აპრილს გამოყვანილ მფრინავების მოლოკოვის, კამანინის და სლეპნევის მიერ რამდენიმე რეისით გამოყვანილ იქნა 62 ადამიანი.

12 აპრილს გამოყვანილ იქნა 22 ჩელიუსკინელი, ხოლო 13 აპრილს უკანასკნელი 6 ადამიანი გადაყვანილ იქნა კონტინენტზე (ვანკერემის კონცხზე).

ეკიპაჟის გადამრჩენლებს, საბჭოთა მფრინავებს — ა. ლიაპიდევსკის, ს. ლევანევსკის, ვ. მოლოკოვს, ნ. კამანინს, მ. სლეპნიოვს, მ. ვოდოპიანოვსა და ი. დორონინს პირველებს მიენიჭათ საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება (1934). 1935 წელს მათ პატივსაცემად თბილისში ახალ მოედანს ეწოდა „საბჭოთა კავშირის გმირთა მოედნის“ სახელი.

1934 წლის 21 ივლისს ბათუმში სტუმრად იყოფებოდნენ მფრინავი ბაბუშკინი და გემ „ჩელიუსკინის“ მექანიკოსი პიანტკოვსკი. 5 სექტემბერს ამიერკავკასიაში ჩამოფრინდნენ ჩელიუსკინელები. პირველ დღეს იმყოფებოდნენ ბაქოში, სადაც მათ საზეიმო დახვედრა მოუწყვეს. 8 სექტემბერს ბაქოდან ჩელიუსკინელები თბილისში ჩამოფრინდნენ, სადაც ასევე საზეიმო დახვედრა მოუწყვეს სტუმრებს, რის შემდეგადაც თბილისი 11 სექტემბერს დატოვეს.

პატივსაცემად დარქმეული სახელები
თბილისში ახლანდელ თამარ მეფის ხიდსა და გამზირს (16 აპრილი, 1934 — 1989) ჩელიუსკინელების სახელი ერქვა.
1935 წლის 23 დეკემბერს ტფილისის საბჭოს გადაწყვეტილებით, თბილისის ზოოპარკის მიმდებარე ახალ მოედანს, რომელიც წარმოიქმნა სანაპირო ახალი გზის, ჩელიუსკინელების ქუჩისა და ვარაზისხევის ქუჩების შეერთების შედეგად — „საბჭოთა კავშირის გმირების მოედანი“ ეწოდა, ჩელიუსკინელთა გადამრჩენი პილოტების პატივსაცემად.
საქართველოს გაწევრიანება ევროკავშირში

საქართველომ ევროკავშირში გაწევრიანებაზე განაცხადი გააკეთა 2022 წლის 3 მარტს მოლდოვასთან ერთად და უკრაინის განაცხადიდან ორი დღის შემდეგ. ამ კანდიდატურას მხარი 2022 წლის 2 მარტს გამართულ პრესკონფერენციაზე საქართველოს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმა და პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი ღარიბაშვილმა დაუჭირეს.

საქართველოს ევროპული პერსპექტივა 2022 წლის ზაფხულში, ხოლო ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსი 2023 წელს მიენიჭა. 2024 წლის 28 ნოემბერს საქართველოს პრემიერ მინისტრმა ირაკლი კობახიძემ 2028 წლამდე ევროკავშირში გაწევრიანების თაობაზე მოლაპარაკებების გახსნის საკითხი ხელისუფლების დღის წესრიგიდან მოხსნა. 2025 წლის მდგომარეობით ევროკავშირი საქართველოს წევრობის კანდიდატად მხოლოდ ფორმალურად განიხილავს.

კონტექსტი
უკრაინის პრეზიდენტის ვოლოდიმირ ზელენსკის 2022 წლის 28 თებერვალს ევროკავშირში გაწევრიანების შესახებ მიმართვის შემდეგ უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დაწყებიდან 4 დღის შემდეგ, პარტია „ქართული ოცნების“ თავმჯდომარემ ირაკლი კობახიძემ პრესკონფერენციაზე ასევე განაცხადა, რომ ბრიუსელმა სასწრაფოდ უნდა განიხილოს ეს კანდიდატურა.

უფრო მეტიც, განცხადებაში ნათქვამია, რომ საქართველო უკვე გადაურჩა 2008 წლის რუსეთის შეჭრას, რამაც ორი სეპარატისტული ტერიტორიის დაკარგვა გამოიწვია. საქართველოს მთავრობამ ადრე აცხადებდა, რომ ევროკავშირში გაწევრიანებაზე განაცხადს 2024 წელს გააკეთებდა.

პროცესი
2022 წლის 17 ივნისს, მას შემდეგ რაც დაჩქარებული წესით განიხილა საქართველოს, მოლდოვას და უკრაინის განაცხადი, ევროკომისიამ გასცა რეკომენდაცია, საქართველოს მიენიჭოს ევროპული პერსპექტივა. ამასთანავე, ევროკომისიის მოსაზრებით, საქართველოს კანდიდატის სტატუსი მას შემდეგ უნდა მინიჭებოდა, რაც ის მისთვის გაცემულ 12 რეკომენდაციას შეასრულებდა. 2022 წლის 23-24 ივნისის ევროპული საბჭოს შეხვედრაზე, ევროკავშირის წევრმა ქვეყნებმა ევროკომისიის რეკომენდაცია დაადასტურეს.

2023 წლის გაფართოების პაკეტის ანგარიშში ევროკომისიამ გასცა რეკომენდაცია, საქართველოს მინიჭებოდა ევროკავშირის წევრობის კანდიდატი ქვეყნის სტატუსი იმ გაგებით, რომ გაწევრიანების გზაზე შემდგომი ეტაპის მისაღწევად საქართველო ევროკომისიის მიერ გაცემულ 9 რეკომენდაციას შეასრულებდა.

2024 წლის 27 ივნისს ევროპულმა საბჭომ აღნიშნა, რომ საქართველოს მიერ უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ კანონის მიღება წინააღმდეგობაში მოდის ევროკომისიის მიერ გაცემულ რეკომენდაციებთან. 2024 წლის 17 ოქტომბრის ევროპული საბჭოს სხდომის შემდგომ დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ საქართველოს ხელისუფლების ქმედებები საფრთხის ქვეშ აყენებს ქვეყნის ევროკავშირში გაწევრიანების პერსპექტივას და ამ პროცესს დე ფაქტო აჩერებს.

ევროკომისიის 2024 წლის გაფართოების პაკეტის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ საქართველოსთვის კანდიდატის სტატუსის მინიჭებას ხელისუფლების მხრიდან შესაბამისი ევროკავშირში გაწევრიანების გზაზე შემდგომი ნაბიჯის გადასადგმელად საჭირო რეფორმების გატარება არ მოჰყოლია. მასში ასევე კრიტიკულადაა შეფასებული 2024 წლის ოქტომბრის არჩევნები.

2024 წლის 28 ნოემბერს საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა, ირაკლი კობახიძემ გააკეთა საჯარო განცხადება, რომ 2028 წლამდე ევროკავშირთან გაწევრიანების თაობაზე მოლაპარაკებების დაწყება საქართველოს ხელისუფლების დღის წესრიგიდან მოიხსნა.

ევროკავშირსა და საქართველოს შორის ურთიერთობა
ჩელიუსკინის კონცხი

ჩელიუსკინის კონცხი — კონტინენტური ევრაზიის უკიდურესი ჩრდილოეთი წერტილი (ჩ.გ. 77°43´ ა.გ. 104°18′) და ტაიმირის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთი კიდე. 1742 წლის მაისში კონცხს მიაღწია სემიონ ჩელიუსკინმა. მიმდებარე ტერიტორია აგებულია კამბრიულისწინა ქანებით. ვილკიცკის სრუტე, რომელიც კონცხს ჩრდილოეთის მიწისგან გამოჰყოფს, წელიწადში სულ ორი-სამი თვეა სანაოსნოდ ღია.

კლიმატი
სოსნოვსკის ფიჭვი

სოსნოვსკის ფიჭვი, კავკასიური ფიჭვი, ჩვეულებრივი ფიჭვი ― მცენარე ფიჭვისებრთა ოჯახისა. 20–35 მ სიმაღლის ხეა, 1 მ-მდე დიამეტრის. ვარჯი პირამიდისებურია ან მომრგვალო, ქერქი ღეროს ქვედა ნაწილში მუქი მურა ფერისაა, ზემოთ — მოწითალო ყვითელი. წიწვები ლეგა მწვანე ფერისაა, მდედრობითი გირჩები კვერცხისებურია, მარტოული ან 2–4, მონაცისფრო ან მოყვითალო მურა ფერის. ყვ. –, ნაყ. –. იზრდება დაბლობიდან დაწყებული ტყის ზედა საზღვრამდე, უმთავრესად კი — მთის შუა და ზედა სარტყლებში, ციცაბო ქვიან და კლდოვან ფერდობებზე. გავრცელებულია თითქმის მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, ყირიმსა და მცირე აზიას. გომბორის ქედის სამხრეთ კალთაზე წარმოდგენილი ფიჭვნარები უნიკალურია იქ მიმდინარე ფორმათწარმოქმნის პროცესების გამო და ამიტომ, ეს კორომები დაცულია მარიამჯვრის სახელმწიფო ნაკრძალში.
სემიონ ჩელიუსკინი

სემიონ ივანეს ძე ჩელიუსკინი (დ. დაახლ. 1707 — გ. ნოემბერი, 1764) — პოლარეთის რუსი მკვლევარი, მე-3 რანგის კაპიტანი (1756). აზნაური. 1714 წლიდან სწავლობდა მოსკოვის მათემატიკურ და სანავიგაციო მეცნიერებათა სკოლაში. მუშაობდა ვასილი პრონჩიშჩევის რაზმებში, შემდეგ ხარიტონ ლაპტევთან. 1741 წლის გაზაფხულზე ხმელეთით განვლო გზა მდინარე ხატანგიდან მდინარე პიასინამდე, აღწერა ტაიმირის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-დასავლეთი სანაპირო მიდენდორფის ყურემდე, პიასინისა და ენისეის შესართავები. 1741–1742 წლების ზამთარში იმოგზაურა ტურუხანსკიდან ხატანგის შესართავამდე, აღწერა ტაიმირის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთი სანაპირო ფადეის კონცხიდან დასავლეთით მდინარე ტაიმირის შესართავამდე, ამასთან აღმოაჩინა აზიის ჩრდილოეთი დაბოლოება, რომელსაც რუსმა მოგზაურმა ალექსანდრე მიდენდორფმა 1843 წელს ჩელიუსკინის კონცხი უწოდა. 1743 წელს დაბრუნდა სანქტ-ბეტერბურგში, მსახურობდა ბალტიის ფლოტის სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1756 წელს სამსახურიდან გადადგა.
მრავალნაყოფა ღვია

} ) — ხე, რომლის ღერო 6-12მ სიმაღლისა, ვარჯი ხშირია, პირამიდის ფორმის ან ცილინდრული. ქერქი მოწითალო რუხია, წიწვები ღია მწვანე ფერისა, პატარა ზომის, მჭიდროდაა ყლორტებზე კრამიტისებურად განლაგებული, მოყვანილობით კვერცხის ან რომბის ფორმისაა. ზურგის მხარე ფისოვანი ჯირკვლებით ხასიათდება. მამრობითი გირჩები კვერცხისებურია, მდედრობითი - სფეროსებური. იზრდება მშრალ, ქვიან ფერდობებზე. სემიარიდული ეკოსისტემების ნათელი ტყეების შემადგენელი ნაწილია. საქართველოში გავრცელებულია, ძირითადად, კახეთში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, მცირე აზიას, ირანს. შესულია საქართველოს წითელ ნუსხაში, როგორც მოწყვლადი სახეობა.
საქართველოს ეროვნული სადაზვერვო სააგენტო

საქართველოს სადაზვერვო სამსახური (სსს) — საქართველოს ეროვნული სადაზვერვო სააგენტო, რომლის შტაბ-ბინა თბილისშია. სამსახურის ამჟამინდელი უფროსია ირაკლი ბერაია, რომელიც 2024 წელს დაინიშნა პოსტზე.

სსს პირდაპირ ექვემდებარება საქართველოს პრემიერ-მინისტრს. ის პასუხისმგებელია ეროვნული უსაფრთხოების სადაზვერვო შეფასებისა და კონტრდაზვერვის მოვალეობების შესრულებაზე საზღვარგარეთ.

ისტორია
1991 წელს საბჭოთა კავშირისგან დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, საქართველომ შექმნა საკუთარი საინფორმაციო–სადაზვერვო სამსახური, საბჭოთა ეპოქის სახელმწიფო უსაფრთხოების კომიტეტის ბაზაზე. ქართული კგბ გამოირჩეოდა იმით, რომ იგი ითვლებოდა სუკ-ის რეგიონალურ საბჭოთა შტოებს შორის ერთ-ერთ ყველაზე ეფექტურად, ალექსი ინაურის და გივი გუმბარიძის მეთაურობით თავისი არსებობის უმეტესი ნაწილი. 1993 წლიდან 1997 წლამდე საინფორმაციო–სადაზვერვო სამსახური ფუნქციონირებდა სახელმწიფო უსაფრთხოების სამინისტროსთან არსებული საგარეო დაზვერვის მთავარ გამყოფილებად (საგარეო დაზვერვის მთავარი სამმართველო). 1997 წლის 19 სექტემბერს სააგენტო გადაკეთდა დამოუკიდებელ სახელმწიფო დაზვერვის დეპარტამენტად, აჭარის და აფხაზეთის ორი რეგიონული განყოფილებით. 2004 წლიდან 2005 წლამდე, სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს დაქვემდებარებაში მყოფი უწყება კვლავ დამოუკიდებელი გახდა, როგორც საგარეო დაზვერვის სპეციალური სამსახური (საგარეო დაზვერვის სპეციალური სამსახური) 2005 წლის 24 იანვარს. ამჟამინდელი სახელწოდება - საქართველოს სადაზვერვო სამსახური - მიღებულ იქნა საქართველოს პარლამენტში 2010 წლის 27 აპრილს მიღებული ახალი დაზვერვის კანონმდებლობის შესაბამისად.

სამსახურის უფროსები
ავთანდილ იოსელიანი (1997 წლის სექტემბერი – 2004 წლის თებერვალი)
ვალერი ჩხეიძე (2004 წლის თებერვალი–ივნისი)
ბათუ ქუთელია (2004 წლის ივნისი-ოქტომბერი)
ანა ჟვანია (2004 წლის ოქტომბერი – 2008 წლის თებერვალი)
გელა ბეჟუაშვილი (2008 წლის თებერვალი – 2013 დეკემბერი)
დავით სუჯაშვილი (2013 წლის დეკემბერი – 2019 წლის სექტემბერი)
ლევან იზორია (სექტემბერი 2019 – 2020)
შალვა ლომიძე (2020 წლის თებერვალი – 3 აპრილი, 2024)
ირაკლი ბერაია (5 აპრილი, 2024 – დღემდე)
ბუდოსნები

ბუდოსნები — ქერცლფრთიანების ოჯახი. ფრთები შავი, რუხი, ყავისფერი ან მოყვითალოა, ზოგჯერ ნახევრად გამჭვირვალე, შლილი 8–60 მმ-ია; მოხატულობა, თუკი აქვთ, არაგამოკვეთილია. ხორთუმი განვითარებული არ არის. მამლებს ფრთები აქვთ, დედლები, ჩვეულებრივ, უფრთონი არიან და ხშირად კიდურებიც არ აქვთ. ცნობილია არანაკლებ 800 სახეობა. მუხლუხები პოლიფაგები არიან, ვითარდებიან სხვადასხვა ბალახოვან მცენარეზე (იშვიათად ლიქენებზე), ცხოვრობენ მცენარეული ფრანგმენტების ან ქვიშის მარცვლების (უმდაბლესი წარმომადგენლები) აბრეშუმით შეკრულ შალითაში, მასშივე ჭუპრდებიან. მამლები აქტიურად ეძებენ დედლებს; ეს უკანასკნელნი, როგორც წესი, არ ტოვებენ შალითას, აქ ხდება განაყოფიერება, კვერცხების დადება და პირველი ასაკის მუხლუხების განვითარება.

გალერეა
ნიკოლაი ბასკოვი

ნიკოლაი ვიქტორის ძე ბასკოვი (; დ. 15 ოქტომბერი, 1976, მოსკოვი, სსრკ) — რუსი საესტრადო და საოპერო მომღერალი, კომპოზიტორი, ტელეწამყვანი, კინომსახიობი, პედაგოგი, მუსიკალურ-საშემსრულებლო ხელოვნების კათედრის პროფესორი, რუსეთის სახალხო არტისტი (2009), ჩეჩნეთის სახალხო არტისტი (2005), ბაშკირეთის სახალხო არტისტი (2022).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1976 წლის 15 ოქტომბერს მოსკოვში. ბასკოვების ოჯახი ცხოვრობდა ბალაშიხაში (მოსკოვის ოლქი), სადაც ნიკოლაის მამა მსახურობდა. 2019 წლიდან მამა გდრ-ში გადავიდა ოჯახთან ერთად, სადაც 5 წელი იმსახურა დრეზდენში, კიონისბრუკსა და ჰალეში.

კარიერა
1997 წელს რუსული რომანსების ახალგაზრდა შემსრულებლების პირველი კონკურსის „რომანსიადას“ ლაურეატი გახდა.

1998 წლიდან — ნოვოსიბირსკის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტია. ამავე წელს რუსეთის ახალგაზრდა საოპერო მომღერლების კონკურსის პირველი პრემიის ლაურეატი გახდა. 1999 წელს გახდა დიდი თეატრის სტაჟიორი და 1999 წლის 19 ივნისს პირველად გამოვიდა სცენაზე ლენსკის პარტიით ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინში“.

2003 წელს დაამთავრა კონსერვატორიის ასპირანტურა და დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია.

2010 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სახელმწიფო მართვის ფაკულტეტის მაგისტრატურა.

2011-2016 წლებში მოსკოვის მ. შოლოხოვის სახელმწიფო ჰუმანიტარულ უნივერსიტეტში იყო ვოკალის კათედრის პროფესორი, 2016 წლიდან კი — მოსკოვის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტში.

ტელევიზია
2003 — პროექტ „სახლი“-ს წამყვანი ტელეარხზე „“
2005-2018 — „შაბათ საღამოს ნიკოლაი ბასკოვთან ერთად“ მუდმივი წამყვანი ტელეარხზე „-1“
2021 წლიდან — პროგრამის „დილის ფოსტა ნიკოლაი ბასკოვთან ერთად“ წამყვანი ტელეარხზე „-1“
2021 წლიდან — მუსიკალური შოუს „დუეტების“ რუსული ვერსიის წამყვანი ტელეარხზე „-1“

სანქციები
უკრაინაში რუსეთის შეჭრის მხარდაჭერისთვის ბასკოვი შყვანილია სანქცირებულების სიაში ლატვიაში, უკრაინაში, კანადაში

ჯილდოები და აღიარება
2001 — რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული არტისტი
2004 — ურაინის სახალხო არტისტი. (2022 წლის 21 ოქტომბერს წოდება ჩამოერთვა სანქციების სიაში შეყვანის გამო)
2005 — ჩეჩნეთის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი
2007 — მოლდოვას ხელოვნების ქურუმი
2009 — რუსეთის ფედერაციის სახალხო არტისტი
2017 — მეგობრობის ორდენი
2021 — ორდენი „ღირსება და დიდება“ (აფხაზეთი), ხარისხის
2021 — ბელარუსის პრეზიდენტის პრემია „ხელოვნებით — მშვიდობისა და ურთიერთგაგებისკენ“
2022 — ბაშკირეთის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი
დინარა ალიევა

დინარა ფუადის ასული ალიევა (; დ. 17 დეკემებრი, 1980 წ. ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანისა და რუსეთის საოპერო მომღერალი (სოპრანო), რუსეთის სახელმწიფო აკადემიური დიდი თეატრის სოლისტი, აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2018).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1980 წლის 17 დეკემებრს ბაქოში (აზერბაიჯანი). დაამთავრა მუსიკალური სასწავლებელი ფორტეპიანოს განხრით. 2004 წელს დაამთვარა ბაქოს მუსიკალური აკადემია.

2002 – 2005 წლებში იყო აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი, სადაც ლეონორის (ვერდის „ტრუბადური“), მიმის (პუჩინის „ბოჰემა“), ვიოლეტას (ვერდის „ტრავიატა“), ნედიდის (ლეონკავალოს „პიაცა“) პარტიები შესარულა.
2009 წლიდან რუსეთის დიდი თეატრის სოლისტია, სადაც დებიუტი ჰქონდა ლიუს პარტიით პუჩინის „ტურანდოტში“.

მოსკოვის დიდ თეატრში მომღერლის რეპერტუარში წარმოდგენილია შემდეგი პარტიები: როზალინდა (შტრაუსის „მფრინავი ჰოლანდიელი“), - პრემიერა; მიმი (პუჩინის „ბოჰემა“), მართა (რიმსკი-კორსაკოვის „მეფის საცოლე“), მიქაელა (ბიზეს „კარმენი“), ვიოლეტა (ვერდის „ტრავიატა“), იოლანტა (ჩაიკოვსკის „იოლანტა“), ელიზავეტა ვალუა (ვერდის „დონ-კარლოსი“), ამელია ( ვერდის „მასკარადი“); მთავარი პარტიის (დვორჟაკის „ქალთევზა“) - პირველი შემსრულებელია დიდ თეატრში.
აჰმედ-ბეკ ბადალბეილი

აჰმედ-ბეკ ბაშირ ოღლუ ბადალბეილი (ფსევდონიმი: აჰმედ აღდამელი - ) — აზერბაიჯანელი საოპერო მომღერალი (ლირიული ტენორი), თეატრისა და კინოს მსახიობი. ბადალბეკ ბადალბეილის ძმა, კომპოზიტორ აფრასიაბა ბადალბეილისა და რეჟისორ სამში ბადალბეილის ბიძა. აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
აჰმედ-ბეკ ბადარბეილი 1884 წლის 5 იანვარს ქალაქ შუშაში დაიბადა. ბავშვობიდან თეატრის მოყვარულთა წრეებსა და სახალხო დადგმებში მონაწილეობდა.

1943 წელს აჰმედ აღდამელს „აზერბაიჯანის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის“ წოდება მიენიჭა.

გარდაიცვალა 1954 წლის 1 აპრილს.