iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ოთარ შამათავა

ოთარ შამათავა (დ. 6 აგვისტო, 1950, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი არქიტექტორი, რეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი, მხატვარი, კომპოზიტორი, მემონტაჟე, მსახიობი. საქართველოს ღირსების ორდენის კავალერი (2001).

ბიოგრაფია
ოთარ შამათავა დაიბადა 1950 წლის 6 აგვისტოს თბილისში. 1967–1972 წლებში სწავლობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში, არქიტექტურის ფაკულტეტზე, 1985–1980 წლებში — საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი. 1973-1981 წლებში მუშაობდა „საქქალაქპროექტში“ არქიტექტორად, 1981 წლიდან კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ დირექტორად. 1999–2000 წლებში იყო საქართველოს ტელევიზიის პირველ არხზე, პოპულარული პროექტის „ძილის წინ“ ავტორი და რეჟისორი. 2001–2002 წლებში კინემატოგრაფიის ეროვნული ცენტრის დირექტორია. 2002 წლიდან არის ტელეკომპანია „ იმედის “ გენერალური პროდიუსერი. 2004 წლიდან – საერთაშორისო სატელევიზიო აკადემიის „ემის“ წევრი.

ფილმოგრაფია
ფილმების დამდგმელი რეჟისორი
1979: „რევანში“
1981: „სუფთა დაფა“
1988: „ვამეხი მოდის (დაკარგული საგანძურის საძებნელად)“
1989: „ტურანდოტი“
1995: „ატრაქციონი“
1996: „ფიესტა“
2000: „ძვირფასო მ.“
სცენარის ავტორი ფილმებისა
1979: „რევანში“ რეჟ. ოთარ შამათავა
1981: „სუფთა დაფა“ რეჟ. ოთარ შამათავა
1989: „ტურანდოტი“ რეჟ. ოთარ შამათავა
1995: „ატრაქციონი“
1996: „ფიესტა“ რეჟ. ოთარ შამათავა
პროდიუსერი ფილმებისა
2003: „ღმერთო, რისი გულისთვის… – უმადური“ რეჟ. გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე
2003: „მშრალი ხიდის სიზმრები“ რეჟ. ნანა ჯანელიძე
2004: „მეიდანი - სამყაროს ჭიპი“ (დოკუმენტური ფილმი) რეჟ. დავით ჯანელიძე
დამდგმელი მხატვარი ფილმებისა
1985: „ექვთიმე თაყაიშვილი“ (დოკუმენტური ფილმი) რეჟ. რევაზ (რეზო) თაბუკაშვილი
1986: „ტერანგი“ რეჟ. ოთარ ლითანიშვილი
1986: „დღიურის ჩანაწერები“ რეჟ. ლევან ერისთავი
2000: „ძვირფასო მ.“ რეჟ. ოთარ შამათავა
კომპოზიტორი ფილმებისა
1979: „რევანში“ რეჟ. ოთარ შამათავა
1996: „ფიესტა“ რეჟ. ოთარ შამათავა
1995: „ატრაქციონი“ რეჟ. ოთარ შამათავა
მემონტაჟე ფილმისა
2000: „ძვირფასო მ.“ რეჟ. ოთარ შამათავა
გადაღებულია ფილმებში
1992: „ანას დაბადების დღე“ რეჟ. ლია ჯოჯუა
1999: „მარტოობის ორდენის კავალერი“ რეჟ. ალექსანდრე (ალეკო) ცაბაძე
ლევან (ბუთური) ცინცაძე

ლევან (ბუთური) ცინცაძე (დ. 10 თებერვალი, 1931 — გ. 24 იანვარი, 2002) — ქართველი სცენარისტი.

ბიოგრაფია
ლევან ცინცაძე დაიბადა 1931 წლის 10 თებერვალს. 1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი. 1955-1959 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა გაზეთების რედაქციებში. 1959-1961 წლებში ქრონიკალურ-დოკუმენტური და სამეცნიერო-პოპულარული ფილმების სტუდიაში რედაქტორად, იყო ქრონიკის განყოფილების გამგე (1961-1966), სტუდიის დირექტორის მოადგილე (1966-1967), 1967-1990 - კ/ჟ „ადამიანი და კანონის“ რედაქტორი, სიუჟეტების სცენარის ავტორი და რეჟისორი. საქართველოს კულტურის დამსახურებული მოღვაწე (1979).

ფილმოგრაფია﻿
სცენარის ავტორია ფილმების
გზა თავისუფლებისკენ ?.. (1992) - დოკუმენტური
მერაბ ბერძენიშვილი (1976) - დოკუმენტური
რა ენა წახდეს (1968) - დოკუმენტური
ლელა წიფურია

ლელა წიფურია (დ. 1959) — ქართველი რეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი

ბიოგრაფია
დაიბადა 1959 წელს. 1981 დაამთავრა საქართველოს თეატრისა და კინოს ინსტიტუტის თეატრმცოდნეობის ფაკულტეტი, 1995 წელს ამავე ინსტიტუტის კინოსარეჟისორო ფაკულტეტი მხატვრული კინოს რეჟისორის სპეციალობით. სხვადასხვა წლებში მუშაობდა საქართველოს ტელე-რადიოკორპორაციში ავტორად, წამყვანად და რეჟისორად, კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“ რეჟისორის ასისტენტად. 2006 წლიდან საქართველოს თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის კინო-ტელე სარჟისორო ფაკულტეტის ასისტენტ-პროფესორია.

ფილმოგრაფია
დამდგმელი რეჟისორია ფილმებისა
გონის სუვერენობა (2008) - დოკუმენტური
ლილეო (2002) - დოკუმენტური
როცა კარიბჭე გაიღება (2001) - დოკუმენტური
უვერტიურა (1999) - დოკუმენტური﻿

სცენარის ავტორია ფილმების
გონის სუვერენობა (2008) - დოკუმენტური
ლილეო (2002) - დოკუმენტური
როცა კარიბჭე გაიღება (2001) - დოკუმენტური
უვერტიურა (1999) - დოკუმენტური﻿

პროდიუსერია ფილმის
გონის სუვერენობა (2008) - დოკუმენტური
კოტე მიქაბერიძე

კონსტანტინე (კოტე) მიქაბერიძე (დ. 31 ივლისი, ტერმუკი (ახლანდელი ყუბანი), 1896 — გ. 9 იანვარი, 1973) — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1945).

ბიოგრაფია
1920 წელს გადმოვიდა თბილისში და დაამთავრა აკაკი ფაღავას დრამატული სტუდია. პირველად სცენაზე გამოვიდა ქუთაისში „ახალგაზრდა მსახიობთა დასში“. 1921 წლიდან იყო „სახკინმრეწვის“ მსახიობი, პირველ ქართულ საბჭოთა მხატვრულ ფილმში „არსენა ჯორჯიაშვილი“ შექმნა მუშა-რევოლუციონერის სახე. ამ როლს მოჰყვა მთელი რიგი საინტერესო სახეები ფილმებში: „ვინ არის დამნაშავე“, „დინა-ძაძუ“, „ხანუმა“ და სხვა. მის მიერ შესრულებული როლები ხასიათდება დიდი ფსიქოლოგიური სიღრმით. 1928 წლიდან რეჟისორი და სცენარისტი.

1929 წელს გადაიღო ფილმი „ბებიაჩემი“, რომელიც გამოსვლისთანავე აკრძალეს და 38 წელი „თაროზე იდო“. 1932 წელს იძულებული გახდა გადაეღო საკოლმეურნეოცხოვრების ამსახველი სურათი „ჰასანი“. შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსანის“ მიხედვით შექმნა ექსპერიმენტული ფილმი— „ქაჯეთი“. ავტორია მხატვრული ფილმისა „დაგვიანებული სასიძო“ 1941 წელს სამამულო ომის თემაზე ივანე პერესტიანის სცენარის მიხედვით გადაიღო მხატვრული ფილმი „ფორპოსტი“. ავტორია რამდენიმე მულტიპლიკაციური ფილმისა „ზურიკო და მარიკო“ (1953). 1945 წელს მიენიჭა საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის წოდება. 1933 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მღვაწეობას, მუშაობდა დუბლიაჟის სტუდიაში, ფილმების გახმოვანებაზე (რუსულიდან).

ფილმოგრაფია
ფილმების დამდგმელი რეჟისორი
1929: „ჩემი ბებია“ 1976 წელს ფილმი აღადგინა რეჟ. ლეილა გორდელაძემ
1930: „რასაც დასთეს, იმას მოიმკი (აგრომინიმუმი)“ (დოკუმენტური ფილმი)
1932: „ჰასანი“
1936: „ქაჯეთი“
1939: „დაგვიანებული სასიძო“ 1966 წელს ფილმი აღადგინა რეჟ. კოტე მიქაბერიძემ
1941: „ფორპოსტი“
სცენარის ავტორი ფილმებისა
1929: „ჩემი ბებია“ რეჟ. კოტე მიქაბერიძე, 1976 წელს ფილმი აღადგინა რეჟ. ლეილა გორდელაძემ
1932: „ჰასანი“ რეჟ. კოტე მიქაბერიძე
1936: „ქაჯეთი“ რეჟ. კოტე მიქაბერიძე
1955: „ცისკარა“ რეჟ. სერგო ჭელიძე
გადაღებულია ფილმებში
1921: „არსენა ჯორჯიაშვილი“ (მუშა-რევოლუციონერი) რეჟ. ივანე პერესტიანი
1924: „სამი სიცოცხლე“ (ბათუ) რეჟ. ივანე პერესტიანი
1925: „ვინ არის დამნაშავე?“ (სიკო) რეჟ. ალექსანდრე წუწუნავა
1925: „ტარიელ მკლავაძის მკვლელობის საქმე“ (სპირიდონ მცირიშვილი) რეჟ. ივანე პერესტიანი
1926: „ -“
1926: „ხანუმა“ (ილო) რეჟ. ალექსანდრე წუწუნავა
1927: „ორი მონადირე“ (მგელია) რეჟ. ალექსანდრე წუწუნავა
1928: „ბოშური სისხლი“ (გიცა) რეჟ. ლევ პუში
1934: „უკაანასკნელი მასკარადი“ (გალიფელი) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
1947: „აკაკის აკვანი“ (პაპუნა – მანოს ქმარი) რეჟ. კონსტანტინე პიპინაშვილი

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1945: საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
სიბაიის ტბა

სიბაიის ტბა  — ყველაზე დიდი ბუნებრივი, მტკნარი წყლის ტბა სამხრეთი აფრიკაში, რომლის ზედაპირის ფართობია 77 კმ². მას ხშირად შეცდომით ეძახიან ან .

ტბა მდებარეობს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის აღმოსავლეთი სანაპიროს კვაზულუ-ნატალის პროვინციის მაპუტალენდის რეგიონში.

ტბა ისიმანგალისოს პარკის ნაწილია და 1991 წლის 28 ივნისს რამსარის კონვენციის თანახმად აღიარებულია, როგორც «საერთაშორისო მნიშვნელობის მქონე წყალ-ჭაობიანი სავარგული». 1999 წლის დეკემბერში სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ისიმანგალისოს პარკი შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

ტბაზე ბინადრობს ფრინველების 279 სახეობა.

ტურიზმი
ტბის ჩრდილოეთ სანაპიროზე მდებარეობს ოტელი «სიბაიის ტბა» . ეს ელიტური ოტელი მოიცავს 16 შალეს . ტერიტორიას სიბაიის ტბასა და ინდოეთის ოკეანეს შორის ჰქვია მაბიბი . აქ ასევე მდებარეობენ კემპინგები და შალეები, მათ შორის ოტელი .

ტბის სიახლოვეს მდებარეობს პოპულარული პლაჟი სოდვანა-ბეი.
მოლოპო

მოლოპო  — მდინარე სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში და ბოტსვანაში. მისი სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 970 კმ-ს. აუზის ფართობი — 367 201 კმ² (მოლოპოს აუზი მოიცავს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ჩრდილოეთს (აუზის მთელი ფართობის 30 %), ბოტსვანის სამხრეთს (37 %) და ნამიბიის აღმოსავლეთს (33 %)).

სათავე მდებარეობს ქალაქ გროტ-მარიკოს და ქალაქ ლიხტემბურგს შორის, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ჩრდილო-დასავლეთ პროვინციაში და თავიდან მიედინება დასავლეთისკენ, ხოლო შემდეგ — სამხრეთ-დასავლეთისკენ. შუა დინების ადგილას ჩამოყალიბებულია სახელმწიფო საზღვრის მნიშვნელოვანი ნაწილი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკასა და ბოტსვანას შორის. მდინარეული ჩამონადენი არ არის მუდმივი. საკმაოდ დიდი ნალექების შემთხვევაში მოლოპო ჩაედინება ორანჟის მდინარეში, ნამიბიასთან არსებულ საზღვართან ახლოს. მოლოპოს ყველაზე უფრო დიდი შენაკადია — მდინარე ნოსობი (მარჯვენა), მეორე დიდი შენაკადია — მდინარე კურუმანი (მარცხენა).
ვაალი (სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა)

ვაალი  — მდინარე სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, მდინარე ორანჟის ყველაზე დიდი შენაკადი. მისი სიგრძე დაახლოებით 1250 კმ-ია, წყალშემკრები აუზის ფართობი 196 438 კმ², წლის საშუალო წყლის ხარჯი 124,59 მ³/წმ. მდინარის სათავეები მდებარეობენ დრაკონის მთებში, მპუმალანგის პროვინციაში, იოჰანესბურგიდან აღმოსავლეთით, დაახლოებით 30 კმ-ით ჩრდილოეთით ერმელოდან და დაახლოებით 240 კმ-ში ინდოეთის ოკეანიდან. მდინარე მიედინება დასავლეთისკენ, უერთდება ორანჟის მდინარეს ქალაქ კიმბერლის სამხრეთ-დასავლეთში, ჩრდილოეთ კაპლანდის პროვინციაში.

მდინარის ჩრდილოეთ სანაპიროს გასწვრივ მდებარეობენ მპუმალანგის, გაუტენგის და ჩრდილო-დასავლეთი პროვინციები, ხოლო მისი სამხრეთი სანაპიროს გასწვრივ — ფრი-სტეიტის პროვინცია.

ჰიდროლოგია
ზემო დინებაში მდინარე მიედინება დრაკონის მთების და მაღალი ველდის პლატოს გავლით, ამ მონაკვეთზე მდინარე მიედინება ღრმა ხეობაში. ყველაზე დიდი შენაკადებია — ვილგე, ფეტი (ფეტრიფირი), რიტი, ჰარტსი, კლიპი, ფალრიფირი, სეიკერბოსრანდი, ტაიბოსპრეიტი, კრომელმბუხსპრეიტი, ოუვერსპრეიტი, მუირიფირი, რენოსტერიფირი, ვალსი, ზანდი. წყლის მომატება მდინარეზე შეინიშნება ნოემბერ-თებერვალში (ზაფხული).

მდინარეზე არსებობს რამდენიმე წყალსაცავი, რომელთაგან ყველაზე დიდია — ბლუმხოფდამი, ფალდამი, ხრუტდრაიდამი.

მნიშვნელობა
მდინარეს აქვს მთავარი მნიშვნელობა მრეწველობისათვის და სოფლის მეურნეობისათვის. მდინარიდან სამრეწველო დანიშნულებით იღებენ წყალს დიდი იოჰანესბურგისთვის და ფრი-სტეიტის პროვინციის დიდი ნაწილისთვის. ვაალ-ჰარტსის საირიგაციო სქემის ჩარჩოებში მდინარე მიწების მორწყვის ძირითადი წყაროა. მდინარის წყალს იყენებს 12 მილიონი მომხმარებელი გაუტენგის პროვინციაში და მიმდებარე რაიონებში.

ისტორია
ისტორიულად მდინარის ზედა ნაწილი იყო ბასუტოს ხალხის სამეფოს ჩრდილოეთი საზღვარი მეფე მოშეშ -ის (1820—1850 წლები) დროს. შემდეგ ვაალი გახდა საზღვარი ბურების ორ რესპუბლიკას (მოგვიანებით პროვინციები) შორის — ტრანსვაალის რესპუბლიკა და ორანჟის თავისუფალი სახელმწიფო. «ტრანსვაალი» ნიშნავს «ვაალის იქით» კაპის კოლონიის და ნატალის რესპუბლიკის მიმართ, რომლებიც იმ დროს წარმოადგენდნენ ევროპელი დასახლებულების ძირითად ადგილებს და მდებარეობდნენ ვაალის სამხრეთით.

1899—1902 წლებში ბურების მეორე ომის დროს ამ მდინარის ნაპირებზე მოხდა რამდენიმე შეტაკება ერთმანეთისადმი მტრულად განწყობილ მხარეებს შორის.

ვაალის ნიდერლანდური დასახელება (მოგვიანებით აფრიკაანსის ენაზე) ჰოტენტოტების სახელის — --ის ეკვივალენტურია. როგორც ვაალი, ასევე «» მისი ფერის გამო ნიშნავს «სერს» ანუ «ამღვრეულს», რომელიც განსაკუთრებით შეიმჩნევა ადიდების სეზონის დროს, როდესაც მდინარიდან ამოტივტივდება ბევრი ლამი. ზედა დინებაში მდინარეს ერქვა «» (ჩრდილოეთ ნდებელეს ენაზე), «» ზულუს ენაზე, «» სვატის ენაზე, «» სესოთოს ენაზე ან «» -ს ენაზე — ყველა ეს სახელწოდება მიუთითებს ვაკე ადგილებზე, რომელზეც მიედინება მდინარე.
ჟირაირ სეფილიანი

ჟირაირ სეფილიანი (; დ. 10 ივლისი 1967, ბეირუთი, ლიბანი) — სომეხი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. შუშის განსაკუთრებული ბატალიონის ყოფილი ხელმძღვანელი, პოდპოლკოვნიკი, ყარაბაღის ომის გმირი, საომარი ჯვრის ხარისხის ორდენის კავალერი. ოპოზიციური მოძრაობის „დამფუძნებელი პარლამენტის“ ერთ-ერთი ლიდერი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ბეირუთში ლიბანელი სომეხის ოჯახში. 1986 წელს დაასრულა სომხური კოლეჯი. ლიბანის სამოქალაქო ომის დროს მონაწილეობდა სომხური თემის თავდაცვის საქმეში, იყო პარტია დაშნაკცუთიუნიის ლიბანის ორგანიზაციის აქტივისტი. 1990 წელს ჩავიდა სომხეთში სამხედრო ინსტრუქტორის წოდებით. 1991 წელს გაემგზავრა მთიან ყარაბაღში რათა მონაწილეობა მიეღო საომარ მოქმედებებში. 1992 წელს მონაწილეობა მიიღო შუშის ბრძოლაში. ომის დასრულებამდე მონაწილეობდა საომარი კონფლიქტის ყველა მნიშვნელოვან და გადამწყვეტ ბრძოლაში.

აქტიური სამხედრო მოღვაწეობის დასრულების შემდეგ ორი წლით დაბრუნდა ლიბანში, ხოლო დაბრუნების შემდეგ მიიღო მთიანი ყარაბაღის თავდაცვის არმიის ბრიგადის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი თანამდებობა. 2000 წლიდან მონაწილეობს სომხეთის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. არის ქვეყნის ხელისუფლების მკაცრი ოპოზიციონერი. 2006 წლის 10 დეკემბერს დააპატიმრეს კონსტიტუციური წესრიგის დარღვევის ბრალდებით. გაასამართლეს იარაღის უკანონო შენახვის გამო და მიუსაჯეს 1,5 წელი. 2008 წელს მოიხადა სასჯელი და გააგრძელა პოლიტიკური მოღვაწეობა სომხეთში.

2015 წლის 7 აპრილს იგი „დამფუძნებელი პარლამენტის“ კიდევ 4 ლიდერთან ერთად კვლავ დააპატიმრეს მასიური არეულობის მოწყობის მცდელობისთვის. სომხეთის ადამიანის უფლებების დამცველებმა მისი დაპატიმრება შეაფასეს, როგორც პოლიტიკურად მოტივირებული. 2015 წლის 4 მაისს სეფილიანი და მისი მოკავშირეები გაათავისუფლეს.

აქტიურად გამოდიოდა სომხეთში კონსტიტუციური ცვლილებების წინააღმდეგ 2015 წლის 6 დეკემბრის კონსტიტუციური რეფერენდუმის წინ პარტია მემკვიდრეობის ლიდერ რაფი ოვანისიანთან ერთად ჩამოაყალიბა სახალხო-განმათავისუფლებელი ფრონტი „ახალი სომხეთი“.

2016 წლის 17 ივლისის დილას, ათი შეიარაღებული პირი შეიჭრა ერებუნის რაიონის პოლიციის განყოფილებაში. თავდამსხმელები მოითხოვენ „დამფუძნებელი პარლამენტის“ დაპატიმრებული ლიდერის, იარაღის უკანონოდ შენახვისათვის ბრალდებულის, ჟირაირ სეფილიანის, გათავისუფლებას და პრეზიდენტ სერჟ სარქისიანის გადადგომას.
მევლუთ ჩავუშოღლუ

მევლუთ ჩავუშოღლუ (; დ. 5 თებერვალი 1968, ალანია, ანთალია, თურქეთი) — თურქი პოლიტოკოსი, დიპლომატი, ბიზნესმენი და თურქეთის მოქმედი საგარეო საქმეთა მინისტრი. ამ თანამდებობამდე, 2010-2012 წლებში ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის თავმჯდომარე, ხოლო 2013-2014 წლებში თურქეთის ევროკავშირის საკითხებში მინისტრი იყო. სგპ-ს ერთ-ერთი დამფუძნებელი წევრია, რომელიც 2002 წლის საპარლამენტო არჩევნებში ანთალიის ოლქში გაიმარჯვა და გახდა პარლამენტის წევრი.

ბიოგრაფია
ჩავუშოღლუ დაიბადა 1968 წლის 5 თებერვალს ანთალიის პროვინციის ქალაქ ალანიაში. საშუალო განათლება მიიღო ემინ ფაშის კერძო ლიცეუმში. 1988 წელს დაამთავრა ანკარის უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტი. ამის შემდეგ მოიპოვა აშშ-ს სტიპენდია და სწავლა გააგრძელა ლონგ აილენდის უნივერსიტეტში, სადაც მაგისტრის წოდებით ეკონომიკის ფაკულტეტი დაამთავრა. 1993 წელს, ანკარის უნივერსიტეტის ევროგაერთიანების კვლევის ცენტრის "ევროპული გამოცდილების" პროგრამა დაასრულა და იმავე წელს დაიწყო სწავლა ბილქენთის უნივერსიტეტის სადოქტორო პროგრამაზე. ამის შემდეგ მოიპოვა ევროკავშირის სტიპენდია და დაამთავრა დოქტორის ხარისხით ლონდონის ეკონომიკის სკოლა "გარემოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების" განხრით. 1995 წელს, მუშაობდა გაეროს განვითარების პროგრამის და გარემოს დაცვის სამინისტროში.

დაოჯახებულია და ჰყავს ერთი შვილი, იცის ინგლისური, იაპონური, გერმანული და რუსული ენები.

პოლიტიკური კარიერა
სგპ-ს ერთ-ერთი დამფუძნებელი წევრია. 2002, 2007, 2011 და 2015 წლების საპარლამენტო არჩევნების დროს, გახდა დეპუტატი ანთალიის ოლქიდან. პარტიაში ეკავა პარტიის საგარეო ურთიერთობათა კოორდინატორის მოადგილის პოსტი, ხოლო 2010 წელს ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის პრეზიდენტად აირჩიეს.

2015 წლის 24 ნოემბრიდან თურქეთის საგარეო საქმეთა მინისტრია.
ნიკოლოზ სტარიკოვი

ნიკოლოზ სტარიკოვი ( დ. 23 აგვისტო, 1970, ლენინგრადი, სსრკ) — რუსი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, მწერალი, ბლოგერი, პუბლიცისტი. უახლეს ისტორიაზე, გეოპოლიტიკაზე და ეკონომიკაზე მრავალი წიგნის ავტორი, რომლებიც, ექსპერტების აზრით, დატვირთულია „საკამათო დასკვნებით“ და „აბსურდული გააზრებებით“. არის საზოგადოებრივი ორგანიზაციების, „რუსეთის მოქალაქეების პროფკავშირი“ და „პარტია დიდებული მამულის“ დამაფუძნებელი და იდეული ლიდერი. მოძრაობა „ანტიმაიდანის“ ერთ-ერთი ლიდერი. იზბორსკის კლუბის წევრი და  სანქტ-პეტერბურგის პირველი არხის კომერციული დირექტორი.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები განაში

2016 წლის მონაცემებით განაში მსოფლიო მემკვიდრეობის 2 იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია. ეს არის მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების საერთო რაოდენობის (1052) 0,2 %. ორივე ძეგლი შეტანილია კულტურული კრიტერიუმებით.

გარდა ამისა, 2016 წლის მონაცემებით 6 ობიექტი შეტანილია იუნესკოს კანდიდატების საცდელ სიაში. განამ მსოფლიო კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის კონვენციის რატიფიცირება მოახდინა 1975 წლის 4 ივლისს. განის ტერიტორიაზე მდებარე პირველი ობიექტი მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიტანეს 1979 წელს.

ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
კანდიდატები
აკაკი შანიძე (მთა)

აკაკი შანიძე — მთა საქართველოში, იმერეთის მხარის სამტრედიის მუნიციპალიტეტისა და გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1084 მეტრ სიმაღლეზე. 1964 წლის საბჭოთა ტოპოგრაფიულ რუკაზე ეს მთა ოფიციალურად დაფიქსირებულია, როგორც უსახელო მწვერვალი, ხოლო 2016 წლის 30 ივლისს მას აკადემიკოს აკაკი შანიძის სახელი მიენიჭა.

მდებარეობა
მთა მდებარეობს ე.წ. „კაკოცეს“ სერზე, რომელიც წარმოადგენს სამი სხვადასხვა აუზის მდინარის წყალგამყოფს. აღმოსავლეთ ფერდობზე სათავეს იღებს მდინარე რიონის მარცხენა შენაკად ყუმურის მარცხენა შენაკადი და მდინარე რიონის მარცხენა შენაკადი ხევისწყალი. მთის სამხრეთი ფერდობი აგრეთვე მდინარე სუფსის მარჯვენა შენაკად მარდესწყლის სათავეს წარმოადგენს. მთის დასავლეთით 1 კილომეტრში, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ზღვის დონიდან 1204 მეტრზე მდებარეობს მთა საყინულე, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთით ზღვის დონიდან 1216 მეტრზე მდებარეობს კაკოცეს სერის მთა კაკოცე.
ჯოზეფ ანკრა

ჯოზეფ არტურ აკრა (; დ. 18 აგვისტო, 1915, აკრა, ოქროს ნაპირი — გ. 25 ნოემბერი, 1992, აკრა, განა) — განელი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე, განის გათავისუფლების ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარე 1966 — 1969, 1966 წლის განის სამხედრო გადატრიალების ხელმძღვანელი, რომლის შედეგადაც დაამხეს პირველი პრეზიდენტი კვამე ნკრუმა.

ბიოგრაფია
ჯოზეფ არტურ ანკრა დაიბადა ქრისტიანი მისიონერის ოჯახში 1915 წლის 18 აგვისტოს. 1921 წელს 6 წლის ჯოზეფი შეიყვანეს აკრის მეთოდისტურ სკოლაში. 1932 წელს იგი ჩაირიცხა განის ერთ-ერთ პრესტიჟულ, აკრის აკადემიაში, ხოლო 1937 წელს მიიღო ქემბრიჯის სკოლის სერტიფიკატი. 1930-იანი წლებიდან დაკავებულია სპორტული კარიერით, რომელიც ახალგაზრდულ კლუბ „ავრორაში“დაიწყო, ხოლო 30-იანი წლების ბოლოს უკვე პროფესიულ ფეხბურთს თამაშობდა. აპირებდა სპორტული კარიერის გაგრძელებას, მაგრამ მეორე მსოფლიო ომმა მისი გეგმები შეცვალა.

სამხედრო კარიერა
1939 წელს გაიწვიეს ბრიტანეთის დასავლეთი აფრიკის სამხედრო სასაზღვრო ჯარში. 1940 წელს მისი დანაყოფი გააგზავნეს აღმოსავლეთ აფრიკაში იტალიელების წინააღმდეგ საბრძოლველად ეთიოპიაში, თუმცა ანკრა დარჩა აკრაში და მიიღო თანამდებობა კანცელარიაში. 1947 წელს მიიღო ლეიტენანტის წოდება, 1956 წელს მაიორის, ხოლო 1957 წელს - პოდპოლკოვნიკის წოდება.

1966 წლის 24 თებერვალს აკვასი აფრიფასთან ერთად დაამხო პრეზიდენტ კვამე ნკრუმას ხელისუფლება, მიიღო განის გათავისუფლების ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარის, სახელმწიფოს მეთაურის, წოდება.

1969 წლის 2 აპრილს გადადგა ფინანსური სკანდალის გამო.

1965 წელს დაქორწინდა მესამედ. საერთო ჯამში ჰყავდა 18 შვილი. გარდაიცვალა აკრაში 1992 წლის 25 ნოემბერს.
ერისიონი

ერისიონი — ქართული ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო აკადემიური ანსამბლი.

ისტორია
ანსამბლი დაარსდა 1885 წელს, როგორც საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო აკადემიური ანსამბლი, ხოლო „ერისიონი“ 1999 წელს ეწოდა.

–ს მიერ 1977 წელს კოსმოსში გაგზავნილი „ჩაკრულო“ „ერისიონის“ წევრების მიერ არის შესრულებული.

1986 წლიდან ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო საქართველოს სახალხო არტისტი, სახელმწიფო და რუსთაველის პრემიების ლაურეატი ჯემალ ჭკუასელი.

1999 წელს ანსამბლი თბილისში მუშაობდა ჯიმ ლოუსთან და პასკალ ჯორდანთან ერთად. 2000 წელს შოუ-პროგრამა „ლეგენდა თამარზე“ აშშ-ში ჩატარდა, 2001 წლიდან კი პარიზში ტარდებოდა პროგრამა „ “. პროგრამა ასევე ჩატარდა ევროპის სხვა ქვეყნებში, მოგვიანებით კი რუსეთში, ჩინეთში და სხვა ქვეყნებში. ორივე პროგრამაზე ადგილობრივმა მედიასაშუალებებმა დადებითი რეცენზიები გამოაქვეყნეს, მათ შორის – (ნივ იორკის პოსტი) და (ლოს ანგელესის ტაიმსი)

2002 წელს პარიზში „ერისიონს“ გადაეცა ოქროს დისკი.

2010 წელს ფილარმონიის დიდი საკონცერტო დარბაზის წინ ანსამბლის ვარსკვლავი გაიხსნა.

2019 წელს ანსამბლმა მონაწილეობა მიიღო -ის შემოდგომის გალა-ფესტივალში.

ხელმძღვანელობა
სამხატვრო ხელმძღვანელი — შერმანდი ჭკუასელი (2015 წლიდან)
მთავარი ქორეოგრაფი — ეკა ჭკუასელი (2016 წლიდან)
აჭარა (ანსამბლი)

„ანსამბლი აჭარა“ — მელიტონ კუხიანიძის სახელობის საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლი აჭარაში.

ანსამბლმა წარმატებით იმოგზაურა მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში: დანია, გერმანია, ბელგია, ესპანეთი, იტალია, პოლონეთი, ბულგარეთი, ბელარუსი, ლატვია, ლიეტუვა, მოლდოვა, ესტონეთი, უკრაინა, რუსეთი, ირანი, კანარის კუნძულები, კვიპროსი, ეგვიპტე, სირია, თურქეთი, სუდანი, ამერიკის შეერთებული შტატები და სხვა.

ანსამბლის წარმატების საიდუმლოებაა უნარი იმისა, რომ პროფესიულ დონეზე შეასრულონ ფოლკლორული ცეკვა და სიმღერა, პლასტიკის ენით გადმოცენ მაყურებლისთვის ქართული ეთნოგრფიული კულტურა; სატრფიალო, საბრძოლო, საზეიმო განწყობა, რაც იწვევს მაყურებლის აღტაცებას და დაუვიწყარ შთაბეჭდილებას. ანსამბლის რეპერტუარში საქართველოს ყველა რეგიონის სასიმღერო და საცეკვაო ფოლკლორის ნიმუშებია. ანსამბლი აღჭურვილია მაღალმხატვრული სასცენო კოსტუმებითა და რეკვიზიტებით. ანსამბლი არის მრავალი ფესტივალის და კონკურსის მონაწილე და გამარჯვებული.

ისტორია
1922 წლის 11 ივლისს გაიმართა ანსამბლის პირველი კონცერტი.
1961 წელს ანსამბლის დაარსების 40 წლისთავთან დაკავშირებით დამაარსებლის უკვდავსაყოფად მიენიჭა მელიტონ კუხიანიძის სახელი ანსამბლი შედგება პროფესიონალი მომღერალი მოცეკვავე და მუსიკოსი მსახიობებისაგან.
1994 წელს სახელმწიფო ანსამბლთან დაარსდა ბავშვთა ქორეოგრაფიული ჯგუფები.
2012 წელს სახელმწიფო ანსამბლში ჩამოყალიბდა ბავშვთა მოსამზადებელი ქორეოფრაფიული, მომღერალთა და ქართულ ხალხურ საკრავთა ჯგუფები. თავისი არსებობის პერიოდში მონაწილეობა მიიღეს საერთაშორისო ფესტივალებში როგორც ქვეყანაში, ისე მის ფარგლებს გარეთ.
2014 წელს გაიხსნა ანსამბლის პირველი ისტორიული მუზეუმი.
2014 წელს გადაღებულია ანსამბლის შესახებ დოკუმენტური ფილმი „დაარსებიდან დღემდე“.
2016 წელს ანსამბლს უსრულდება 95 წელი, რომლის აღსანიშნავად მიმდინარეობს აქტიური მზადება.

სიმღერების რეპერტუარი
ხინწკალა
ვოისა.
ქობულეთური მაყურული.
აჭარული მგზავრული.
ჩაღმა ჩაყრილო ვენახო.
ძველებური მაყრული. (1935 წ.)
ჩვენ მშვიდობა.
ადილა ალი ფაშა.
ლეკებმა რომ დამიჭირეს.
ელესა - გოგი ერქომაიშვილი.
კუჩხი ბედინერი.
ოდოია (პ. ხუბულავა)
ვოისა-ჰარირა.
მაგნოლია (პ. ხუბულავა)
მეგრული ყანური.
სვანური ფერხული.
ამირანის ფერხული.
აფხაზური ქორწილი.
შარათინი.
იმერული ნადური.
სიმღერა იმერელ ფირალზე.
ლეჩხუმური მაყრული.
მაღლა მთას მოდგა.
კახური მრავალამიერი.
კახური შემოძახილი.
ქუთაისური.

ცეკვები
ხორუმი
აჭარული
ქართული
მოხევური
ქალ-ვაჟთა მთიულური
ფარიკაობა
სამაია
აფხაზური

ჯილდოები
1957წ. რუსეთი, ქ. მოსკოვი — ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა მსოფლიო ფესტივალი.
1969 წ. ბულგარეთი — ბურგასის ფოლკლორის მსოფლიო ფესტივალი. გრან პრი.
2006-2007 წწ. სირია — დამასკოს ფოლკლორის საერთაშორისო ფესტივალი. გარ პრი.
2011 წ. თურქეთი — ბურსის ფოლკლორი 50-ე საერთაშორისო ფესტივალი-კონკურსი. გრან პრი.
2011 წ. იტალია — ფოლკლორის საერთაშორისო ფესტივალი ....-ის ეგიდით.
2010-2013 წწ. საქართველო — ხობის საერთაშორისო ფესტივალი „სიმღერა სამეგრელოზე“.
2012 წ. თურქეთი — საერთაშორისო ტურისტული გამოფენა „2012“.
2012-2013 წწ. გერმანია-საფრანგეთი — საქველმოქმედო პროექტი „საქართველო ევროპის ნაწილია“.
2014 წ. ბელარუსი საერთაშორისო ხალხური მუსიკის ფესტივალი „ “.