iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰერმეტიზმი

ჰერმეტიზმი — ლათინურიდან პირდაპირი თარგმანი ნიშნავს საიდუმლოს, ფარულს ამოუცნობს. მას უწოდებენ მეცნიერებას, რომელიც სწავლობს ბუნების ამოუცნობი ძალებისა და ადამიანის ურთიერთკავშირს. ამ სიტყვის ფართო მნიშვნელობაა: მაგიური ძალების გამოვლენა ადამიანში და მისი მართვა, ტელეპათია, ასტროლოგია, და საერთოდ ადამიანის ფსიქიკური და ფიზიკური შესაძლებლობები, რომლებიც მეცნიერების მიერ ჯერჯერობით აუხსნელია. ჰერმეტიზმს ასევე უწოდებენ ოკულტიზმს.

ჰერმეტისტულ მეცნიერებებში მოიაზრება: ალქიმია, კაბალისტიკა, სხვადასხვა ტიპის მაგია, ასევე წინასწარმეტყველება, ნეკრომანტია, ასევე თეოლოგიური ფოლოსოფია ანუ თეოსოფია, რომელსაც შეისწავლის ელენე პეტრეს ასულ ბლავაცკაიასა და პოლკოვნიკ ოლკოტის მიერ დაარსებული თეოსოფიური საზოგადოება. ჰერმეტიზმი შეიცავს თეორიულ და პრაქტიკულ მხარეებს.

ჰერმეტიზმი განსხვავდება მისტიკისგან. თავისი ბუნებით მისტიკა არის სულიერი, ხოლო ჰერმეტიზმი კი უფრო პრაქტიკული და ნატურალისტური. ჰერმეტიზმი იკვლევს ადამიანის დამოკუდებულებას ბუნების საიდუმლო ძალებთან კონტაქტს. თუმცა მისტიკასა და ჰერმეტიზმს ბევრი საერთო ასპექტიც აქვთ.

არსებობს ჰერმეტიზმის შემდეგი სახეობები:

უმაღლესი ჰერმეტიზმი: თეურგია, თაურმატურგია, ფსიქურგია;
კლასიკური ჰერმეტიზმი: კაბალა, მაგია, ასტროლოგია, ალქიმია;
ჰერმეტისული მედიცინა: ჰიპნოტიზმი და მაგნეტიზმი;
პრაქტიკული ჰერმეტიზმი: ტელეპატია, ტელეფსიქია, ტელეკინეზი, ფსიქომეტრია;
სახალხო ჰერმეტიზმი: ორაკული, მკითხაობა, მწვანე (მცენარეული) მაგია.
ოხოჯა

ოხოჯა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (აგუბედიის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთში, მდინარე ოხოჯის (ოქუმის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 230 მ, ოჩამჩირიდან 32 კმ, ტყვარჩელიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 8 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
რაინის ხეობა

რაინის ხეობა — ასე უწოდებენ ხეობას ზემო რაინის შუაწელზე, გერმანიაში, მდინარის 65 კმ-იან მონაკვეთს ქალაქ კობლენცსა და ბინგენს შორის. 2005 წელს, თავისი გეოლოგიური, ისტორიული, კულტურული და სამრეწველო მიზეზების უნიკალური კომბინაციის გამო, იუნესკომ ხეობა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

რეგიონის კლდოვანი რელიეფი დევონურ პერიოდში წარმოიქმნა და ფაციების სახელითაა ცნობილი. ესაა დანალექი, განმარხებული ნაშთების მატარებელი, კლდოვანი რელიეფი, რომელიც ძირითადად ფიქლებისგან შედგება. კარბონულ პერიოდში, რეგიონი დატბორილი იყო. ხეობა ამოიკვეთა ხმელეთის აწევის შედეგად, როდესაც მდინარე დაახლოებით 200 მეტრით დაბლა დარჩა. ამ მოვლენის ყველაზე მეტყველი მაგალითია კლდოვანი სანაპირო ლორელი.

ხეობას საკუთარი მიკროკლიმატი გააჩნია. კალთები დატერასებულია სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობისთვის, ძირითადად მევენახეობისთვის.

ხეობაზე ჯერ კიდევ პრეისტორიული ხანიდან ცენტრალური ევროპის მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზები გაედინებოდა, რის გამოც მდინარის ნაპირებზე განლაგებული პარტარა დასახლებები თანდათან გაიზარდა. ზოგიერთი მათგანი, დღესაცაა შემორჩენილი, როგორც ისტორიული ქალაქი. საღვთო რომის იმპერიაში, ხეობა სახელმწიფოს გული გახდა, კეთილდღეობის შენარჩუნების მიზნით აიგო მრავალი ციხესიმაგრე. ოცდაათწლიანი ომის ცენტრი სწორედ რაინის ხეობა იყო. ამ დროს მრავალი ციხესიმაგრე დაინგრა, რომლებიც დღეს რაინზე კრუიზში მყოფ ტურისტებს შორის დიდი პოპულარობით სარგებლობს.

ერთ დროს, ხეობაზე გადიოდა საზღვარი საფრანგეთსა და გერმანიას შორის, საუკუნეში კი პრუსიის შემადგენლობაში შევიდა.
ევოლუციური მოძღვრება

ევოლუციური მოძღვრება — თეორია ცოცხალი ბუნების ისტორიული განვითარების შესახებ ერთი ფორმის ორგანიზმთა მეორედ გარდაქმნის გზით. ევოლუციური მოძღვრების ამოცანაა სახეობათა ცვალებადობის დასაბუთება, ორგანიზმთა განვითარების მიზეზებისა და კანონზომიერებათა დადგენა მათი თავდაპირველი წარმოშობიდან დღემდე.

ევოლუციურ იდეებს ვხვდებით ჯერ კიდევ ძველ ბერძენ ფილოსოფოსთა და სწავლულთა შრომებში (ძვ. წ. - ს.). მათ არ ჰქონდათ სათანადო მეცნიერული ცოდნა ბუნებაზე, ამიტომ მათი გამონათქვამები თუმცა ხშირად მახვილგონიერი იყო, დღევანდელი თვალთახედვით გულუბრყვილოა.

 ს. ბევრმა მეცნიერმა მრავალი ფაქტი აღწერა ორგანიზმთა ცვალებადობისა და განვითარების შეხედულების სასარგებლოდ.
 საუკუნის დასაწყისში ჟან ბატისტ ლამარკმა სცადა მწყობრი ევოლუციური მოძღვრების შექმნა, მაგრამ ფაქტობრივი მასალის უკმარობის გამო ვერ შეძლო თანამედროვეთა დარწმუნება. ამასთან, მისი შეხედულებანი მცდარ დებულებებსაც შეიცავდა.

მეცნიერულად დასაბუთებული ევოლუციური თეორია შექმნა ჩარლზ დარვინმა, რაც ჩამოაყალიბა წიგნში „სახეობათა წარმოშობა ბუნებრივი გადარჩევის გზით, ანუ უკეთ შეგუებული ჯიშების გადარჩენა სიცოცხლისათვის ბრძოლაში“ (1859). მან ბოლო მოუღო მანამდე
გაბატონებულ მეტაფიზიკურ შეხედულებებს ბუნების უცვლელობაზე და დაამკვიდრა ორგანიზმთა ცვალებადობისა და განვითარების იდეა.
როლანდის ძეგლი (ბრემენი)

როლანდის ძეგლი — როლანდის ქანდაკება გერმანიის ქალაქ ბრემენში. აღიმართა 1404 წელს. მდებარეობს ქალაქის ბაზრის მოედანზე, კათედრალის წინ. სკულპტურაზე გამოსახული როლანდი, საღვთო რომის იმპერიის პირველი იმპერატორის, კარლოს დიდის რაინდი და რონსევალის ხეობის ბრძოლის გმირი იყო. ქანდაკება ქალაქის ნამდვილი მცველის სახით გვევლინება, მას ხელში ქარქაშიდან ამოღებული ხმალი უჭირავს, ფარზე კი იმპერიის სიმბოლო - ორთავიანი არწივია გამოსახული.

ქანდაკების სიმაღლე 5.47 მეტრია, საყრდენი სვეტის კი 10,21 მ. გამოკვეთილია კირქვისგან. მისი მშენებლობა ეპისკოპოსმა დააფინანსა, რათა 1366 წელს დამწვარი ანალოგიური, ხისგან გამოკვეთილი ქანდაკება ჩაენაცვლებინათ.

როლანდის ქანდაკებები საღვთო რომის იმპერიის მრავალ ქალაქში გამოჩნდა, როგორც ქალაქის თავისუფლების სიმბოლო. ბრემენის ქანდაკება ანალოგებს შორის უძველესია. 2005 წელს, ბრემენის რატუშასთან ერთად, იუნესკომ ქანდაკება მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
ბრემენის რატუშა

ბრემენის რატუშა — გერმანიის ქალაქ ბრემენის სენატის პრეზიდენტისა და მაიორის რეზიდენცია. წარმოადგენს აგურით ნაგებ, გოთიკური არქიტექტურის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ნიმუშს ევროპაში. 2004 წელს, ბრემენის როლანდის ქანდაკებასთან ერთად, იუნესკომ ის მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

რატუშა მდებარეობს ქალაქის ცენტრში, ბაზრის მოედანზე, როლანდის ქანდაკების წინ. მოედანზე მის მოპირდაპირე მხარეს ქალაქის კათედრალია.

ქალაქის ძველი რატუშა 1405 - 1409 წლებში აშენდა. 1595 - 1612 ის გადააკეთეს და დაუმატეს ახალი ფასადი, რომლის არქიტექტურული ელემენტებიც გერმანულ რენესანსზეა დაყრდნობილი. 1909 - 1913 წლებში, მიუნხენელმა არქიტექტორმა გაბრიელ ფონ შეიდლმა რატუშა გააფართოვა და უკანა მხრიდან ნეო-რენესანსული სტილის ახალი ნაგებობა მიაბა. მეორე მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას, როდესაც ქალაქის 60% დაინგრა, ბრემენის მაცხოვრებლების სიმამაცის წყალობით, ნაგებობა თითქმის ხელუხლებელი გადარჩა - ნაგებობის კედლები დამცავი ფიცრებით დაფარეს.
სასარგებლო წიაღისეულების გეოლოგია

სასარგებლო წიაღისეულების გეოლოგია — გეოლოგიის განხრა, რომელიც შეისწავლის სასარგებლო წიაღისეულების ადგილმდებარეობას; აგრეთვე მათ აგებულებას, შედგენილობას, წარმოქმნის პირობებს, დედამიწის წიაღში მათ განლაგების კანონზომიერებებს. სასარგებლო წიაღისეულიების გეოლოგიის მთავარი ამოცანაა საფუძველი მოუმზადოს სასარგებლო წიაღისეულების გავრცელების პროგნოზირებას, ძიებას, შეფასებასა და ძებნის ადგილმდებარეობის საქმეს.

სასარგებლო წიაღისეულების შესახებ მოძღვრება ჩაისახა მას შემდეგ, რაც გაღვივდა ინტერესი საზოგადოების მიერ სასარგებლო წიაღისეულების მოთხოვნათა მიმართ. პირველი წარმოდგენები სასარგებლო წიაღისეულების წარმოქმნის შესახებ გვხვდება ძველი ბერძენი ფილოსოფოსების შეხედულებებში. ნეპტუნიზმის ფუძემდებელი თალესი მიიჩნევდა, რომ სამყაროს არსი ანუ მრავალფეროვან მოვლენათა და საგანთა პირველსაწყისი არის წყალი, ხოლო პლუტონისტი ჰერაკლიტე მატერიალისტური სამყაროს საფუძვლად ცეცხლს მიიჩნევდა.

ამრიგად, გეოლოგიაში წარმოიქმნა ორი წარმოდგენა, ერთის მიხედვით, ქანები და მათ შორის განლაგებული მინერალური ნივთიერებების წარმოქმნა წყლის აუზების ფსკერზე დაგროვებით არის განპირობებული (ნეპტუნიზმი); მეორე შეხედულებით, მათი წარმოქმნა დაკავშირებულია დედამიწის მიწისქვეშეთში არსებული სიცხით (პლუტონიზმი).

მეტად მნიშვნელოვანი შრომები სასარგებლო წიაღისეულების გეოლოგიის დარგში ეკუთვნით გეორგ აგრიკოლასა და რენე დეკარტს.
პატრახუწა (ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი)

პატრახუწა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (აგუბედიის თემი), აფხაზეთის სამხრეთ–აღმოსავლეთ მთისწინეთზე, მდინარე ოხოჯის (ოქუმის მარჯვენა შენაკადი) ზემოთში. ზღვის დონიდან 200 მ, ოჩამჩირიდან 30 კმ, აჩიგვარიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 12 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
პირველი კოპიტი

პირველი კოპიტი, სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (აგუბედიის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთის სამხრეთ–აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარეოხოჯის (ოქუმის მარჯვენა შენაკადი) ზემოთში. ზღვის დონიდან 180 მ, ოჩამჩირიდან 30 კმ, ტყვარჩელიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 18 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
რეკა (ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი)

რეკა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, სამურზაყანოს დაბლობის გორაკ-ბორცვიან ჩრდილო-დასავლეთ ზოლში. თემის ცენტრი (სოფლები: საჩინო, ჯგერიანი). ზღვის დონიდან 100 მ, ოჩამჩირიდან 18 კმ, ტყვარჩელიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 8 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.

სოფლის აღმოსავლეთ განაპირა ნაწილში დგას ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი – დიდი ნაციხარი. გეგმით ოვალური ნაგებობა რთულ რელიეფზე მდებარეობს. იგი შედგებოდა ორი ნაწილისაგან. აღმოსავლეთი ნაწილი ძლიერ დანგრეულია. დასავლეთი ნაწილის შუაში აღმართულია საუკუნის გეგმით სწორკუთხა საკურთხევლიანი ეკლესია, რომლის სამხრეთი მინაშენის ქვეშ კრიპტები იყო მოთავსებული. ეკლესიის კარ-სარკმლებს ჩუქურთმები ამკობდა. სოფლის ჩრდილო-დასავლეთ მხარეს მეორე ციხის ნანგრევებია. გალავანი კონტრფორსებით იყო გამაგრებული. დასავლეთ ნაწილში ჩართულია ნახევრად წრიული კოშკი. შუა ეზოში მცირე ზომის დარბაზული ეკლესიის ნანგრევებია. მესამე ციხე ჩრდილოეთიდან მომავალ გზას დარაჯობდა. სამივე ციხე ადრინდელ შუა საუკუნეებს მიეკუთვნება.
გეობაროთერმომეტრია

გეობაროთერმომეტრია (ბერძნ. - მიწა, - სიმძიმე, - სითბო და - ვზომავ) — მეთოდების ერთობლიობა, რომელიც აფიქსირებს მინერალებისა და ქანების ტემპერატურისა და წნევის მეთოდებს. გამოიყოფა ორი ძირითადი მიმართულება :
1). ტემპერატურისა და წნევის გაზომვა, რომლებიც დაკავშირებულია თანამედროვე გეოლოგიურ ობიექტებთან, მაგ., ვულკანური ამოფრქვევის პროდუქტებთან. მთავარი მეთოდებია გაზომვის ფიზიკური მეთოდები. ამ უკანასკნელს მიეკუთვნება ოპტიკური ან რადიოფიზიკური გამოკვლევები.

2). მინერალთწარმოქმნის ტემპერატურისა და წნევის უძველესი (პალეო) განსაზღვრა. იგი გეოლოგიური გამოკვლევების მნიშვნელოვანი ატრიბუტია.
სომხური ათარა

სომხური ათარა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, კოდორის ქედის სამხრეთ ბორცვიან მთისწინეთზე. თემის ცენტრი (სოფლები:ალაფანკვარა, დეპეგინძე, ნაა, ოტორონჯია, ფსკალი). ზღვის დონიდან 230 მ, ოჩამჩირიდან 45 კმ, დაჩიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 20 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
ტამიში

ტამიში — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, შავიზღვისპირა დაბლობზე, მდინარე დღამშის ნაპირას. თემის ცენტრი (სოფლები: ანუარხუ, ნაოჩი, ნაღბოუ, წკრიში). ზღვის დონიდან 10 მ, ოჩამჩირიდან 14 კმ. 1992-1993 წლის აფხაზეთის ომის შედეგად ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ

ტამიშის ბრძოლა
აფხაზეთის ომის დროს, 1993 წლის 2 ივლისს 05:00 საათზე, დაბა ტამიშთან აფხაზურმა მხარემ რუსეთის სამხედრო ხომალდით საზღვაო დესანტი გადმოსხა. დესანტი 600 კაცისგან შედგებოდა. გამთენიისას პირველი დარტყმა ტამიშში, ლაბრასა და ზემო კინთხში განლაგებულმა ქართულმა ქვედანაყოფებმა მიიღეს.

მნიშვნელოვანი დანაკარგი განიცადა „დუშეთის“, „შავნაბადასა“ და „ავაზას“ ბატალიონებმა. ქართულმა მხარემ რამდენიმედღიანი ბრძოლის შედეგად 300-მდე მებრძოლი დაკარგა. დიდი დანაკარგის მიუხედავად, ქართველმა ჯარისკაცებმა დესანტის მოგერიება და პოზიციების შენარჩუნება შეძლეს.
დღამში (ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი)

დღამში — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (ჯგერდის თემი), მდინარე დღამშის ორივე ნაპირზე. ზღვის დონიდან 120 მ, ოჩამჩირიდან 28 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ. მისი ქართული დასახელებაა დღამიში. სახელწოდება წარმოებულია ზანურ-სვანური ტოპონიმების მაწარმოებლი -ში სუფიქსით. 1886 წელს ჯგერდის თემში შედიოდა დღამიშის სახელით. სოფლის სახელი აფხაზურ ყაიდაზეა გაფორმებული და „დღამშ-ი“ ეწოდება.
რეგენსბურგი

რეგენსბურგი — ქალაქი გერმანიაში, ბავარიის მხარეში. მდებარეობს მდინარე დუნაისა და რეგენის შერწყმის ადგილას. მის აღმოსავლეთით მდებარეობს ბავარიის ტყე. 2009 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 134 218 ადამიანს შეადგენს. რეგენსბურგის ფართო, შუა საუკუნეების ცენტრალური ნაწილი 2006 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

ისტორია
რეგენსბურგი გერმანიის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია. საუკუნეების განმავლობაში, მას სახელს ხშირად უცვლიდნენ. მათ შორის უძველესია კელტური სახელი „რადასბონა". ქალაქის ტერიტორია ჯერ კიდევ ქვის ხანაში ყოფილა დასახლებული. 2006 წელს, რომაული ციხესიმაგრის სიახლოვეს აღმოაჩინეს კელტური სამარხები, რომლებიც ძვ. წ. 400 წლით თარიღდება.

მეორე მსოფლიო ომის დაბომბვები რეგენსბურგს სუსტად შეეხო, ამიტომ ქალაქის ძველი ნაწილი და შუა საუკუნეების არქიტექტურა თითქმის ხელუხლებელი გადარჩა.

ძეგლები
წმინდა პეტრეს კათედრალი - აშენდა 1260 წელს, ფრანგული გოთიკური არქიტექტურის სტილში. მნიშვნელოვანი რესტავრაცია-გადაკეთება ჩაუტარდა 1525 წელსა და საუკუნეში.
ძველი კაპელა (ალტეს კაპელა) - ღვთისმშობლის სახელობის ძველი, კაროლინგების პერიოდის ბაზილიკა, მისი ძირფესვიანი გადაკეთება როკოკოს სტილში საუკუნეში მოხდა.
წმინდა იაკობის ეკლესია - მინის სახურავიანი ეკლესია, რომელიც 1090 წელს ირლკანდიელმა ბენედიქტელმა ბერებმა დააარსეს, რომანული სტილის ნამდვილი შედევრია.
პიერის ხიდი - აშენებულია 1135 - 1146 წლებში, მისი სიგრძე 310 მეტრია.
მდივანბეგთა სასამართლო

} წარმოშობის სიტყვაა და სახელმწიფო კრებას, კანცელარიას, დაწესებულებას ნიშნავს. აქედან წარმოდგა მდივანბეგისა და მდივნის სახელწოდება). სასამართლო დაწესებულებას ასევე „სამდივნო სახლი“ ეწოდებოდა. გვიანფეოდალური საქართველოს სამეფო-სამთავროებში სასამართლო ორგანიზაციის ძირითადი, სპეციალიზებული დაწესებულება იყო ცენტრალური ხელისუფლების მდივანბეგთა სასამართლო. მართლმსაჯულებას მაშინდელ საქართველოში სხვა პირებიც ასრულებდნენ, მათ შორის, სახელისუფლებო და მმართველობითი ფუნქციების მატარებელნიც, თუმცა მთავარ ფიგურად მაინც მდივანბეგი გვევლინება. იგი მხოლოდ სასამართლო ფუნქციებით იყო აღჭურვილი.

შემადგენლობა
მდივანბეგის სასამართლო კოლეგიალურია. სამეცნიერო ლიტერატურაში გამოთქმულია მოსაზრება, რომ ვახტანგ -ის კანონების მიხედვით, მდივანბეგი ეწოდებოდა სასამართლოს უფროსს, რომელიც უფროსი მოსამართლე იყო:
მდივანბეგი — უფროსი მოსამართლე;
მსაჯულები, ანუ მოსამართლეები;
მდივანი, რომლის ფუნქციას შეადგენდა სასამართლოში მონაწილე ორივე მხარის ჩვენების ჩაწერა, აგრეთვე სამართლის წიგნის იმ მუხლების წაკითხვა, რომლებიც განსახილველ საქმეს ეხებოდნენ;
ისაულნი, რომლებიც იყოფოდნენ ორ ჯგუფად: ა) „მართლის მთქმელნი უქრთამო ისაულნი“ — მათ ევალებოდათ საგამოძიებო ფუნქციის შესრულება; ბ) „გაწყრომისა და დაჭერის ისაულნი“, რომელთაც ევალებოდათ დამნაშავეთა შეპყრობა და განაჩენის შესრულება.

კომპეტენცია
მდივანბეგი მხოლოდ მეფის, ე.ი. კარის მოხელეა. მდივანბეგი არ ჰყავდა არც ერთ საფეოდალოს, ამიტომ მისი კომპეტენცია მეფის ხელისუფლების სიძლიერით განისაზღვრებოდა. მდივანბეგს ხელი მიუწვდებოდა სისხლისა და სამოქალაქო ხასიათის ყოველგვარ საქმეთა განხილვაზე, მაგრამ ზოგიერთ საქმეს იგი მაინც არ არჩევდა, რადგან ეს საქმეები სხვა მოხელეებს ექვემდებარებოდა. სისხლისა და სამოქალაქო სამართლის მნიშვნელოვანი და რთული საქმეები ამოღებული იყო ადგილობრივი მოხელეებისა და ფეოდალების იურისდიქციიდან და ისინი მდივანბეგს ან კიდევ მეფესა და დარბაზს ექვემდებარებოდა. „დასტურლამალის“ მიხედვით, ზოგიერთი სისხლის სამართლის საქმე მდივანბეგის განსაკუთრებულ კომპეტენციას შეადგენდა. მაგალითად, მკვლელობის საქმე ადგილობრივი მოხელეებისა და მემამულეების იურისდიქციიდან ამოღებული იყო. ასეთი საქმე კარზე უნდა გარჩეულიყო მდივანბეგის მიერ, ისევე, როგორც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი სისხლის სამართლის საქმეები — ღალატი, სალაროსა და ეკლესიის გაძარცვა — მეფისა და დარბაზის კომპეტენციაში შედიოდა.

ის გარემოება, რომ მკველობა მდივანბეგის განსაკუთრებულ კომპეტენციას შეადგენდა, არ ნიშნავს, რომ მას არ შეეძლო გაერჩია მკვლელობაზე უფრო მცირე მნიშვნელობის მქონე საქმეები. გარდა მკვლელობისა, კარზე უნდა გარჩეულიყო კიდევ სხვა დავებიც, მაგრამ ასეთი საქმეების უმრავლესობა მეფესა და დარბაზს ექვემდებარებოდა, ხოლო ნაწილი ამ „დიდი საქმეებისა“, როგორც სისხლის, ისე სამოქალაქო — მდივანბეგს. ყველა ის საქმე, რომელიც არ ითვლებოდა „დიდ საქმედ“, როგორც წესი, ადგილობრივ ფეოდალებსა და მათ მოხელეებს ექვემდებარებოდა. მდივანბეგს ასევე ექვემდებარებოდა ის საქმეებიც, რომელთა მონაწილე მხარეები პირადად მას მიმართავდნენ. კანონმდებლობის მიხედვით, მოქალაქეთა საჩივარი მოურავს უნდა გაერჩია, სადედოფლო სასამართლო საქმეები — დედოფლის სახლთუხუცესს, მაგრამ თუ მხარეები თავისი სურვილით მიმართავდნენ მდივანბეგს, იგი უფლებამოსილი იყო გაერჩია საქმე.
ბერლინის მოდერნისტული შენობები

ბერლინის მოდერნისტული შენობები მოიცავს ექვს სოციალურ შენობას ბერლინის გარეუბანში, რომლებიც 1910 - 1933 წლებში, განაშენიანების ინოვაციური პოლიტიკის დროს, განსაკუთრებით ვაიმარის რესპუბლიკის პერიოდიშ აშენდა. ამ დროისთვის ბერლინი მნიშვნელოვანი სოციალური, პოლიტიკური და კულტურული ცენტრი იყო. სახლები იმ მშენებლობის რეფორმის ნათელი მაგალითებია, რომელიც მიზნად ისახავდა დაბალი შემოსავლების მქონე ადამიანებისთვის საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესებას, რაც თავის მხრივ ქალაქის სხვაგვარად დაგეგმარებას მოითხოვდა. სახლები ასევე წარმოაჩენენ ურბანული დაგეგმარებისა და არქიტექტურის ტიპოლოგიის ახლებურ მაგალითებს, ისევე როგორც ტექნიკურ და ესთეტიკურ ინოვაციებს.

2008 წელს, ბერლინის მოდერნისტული შენობები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
ვადენზეე

ვადენზეე (ნიდ. , , დან. ) — ჩრდილოეთის ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთი რაიონი. გადაჭიმულია კონტინენტურ ევროპასა და ფრიზის კუნძულებს შორის. ზღვის ეს რაიონი საკმაოდ თავთხელია, მოიცავს მიქცევა-მოქცევის არეალებს და ვეთლენდებს. გამოირჩევა განსაკუთრებული ბიომრავალფეროვნებით. 2009 წელს, ვადენზეეს ნიდერლანდური და გერმანული ნაწილი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

მკვლევარ მაიკლ ჰოგანის თანახმად, ვადენზეე მსოფლიოს იმ ზღვათა რიცხვს მიეკუთვნება, რომელთა სანაპირო ზოლიც ძირითადად ადამიანების მიერაა ფორმირებული, დამბებისა და ქვაფენილების სისტემების საშუალებით. სანაპიროს გასწვრივ, ზღვა გადაჭიმულია ნიდერლანდების ქალაქ დენ-ჰელდერიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, შემდეგ გერმანიის სანაპიროსთან მოიცავს დიდი მდინარეების ესტუარებს, შემდეგ კი მიემართება ჩრდილოეთისაკენ და მთავრდება დანიის ქალაქ ესბერგთან. სრული სიგრძე 500 კმ-ს შეადგენს, ხოლო ფართობი 10 000 კმ²-ს.

ზღვაში განლაგებულ კუნძულებს ვადენზეეს კუნძულებს ან ფრიზის კუნძულებს უწოდებენ. მათ შორისაა ნიდერლანდების კუთვნილი კუნძული ტექსელიც.
აისლებენი

აისლებენი — ქალაქი გერმანიის საქსონია-ანჰალტის მხარეში. ეს პატარა ქალაქი მთელ მსოფლიოშია ცნობილი, რადგან ის მარტინ ლუთერის სამშობლოა, აქედან გამომდინარეობს მისი გერმანული სახელიც ლუთერშდატდ-აისლებენი. 2009 წელს, ქალაქის მოსახლეობა 25 703 ადამიანს შეადგენდა.

აისლებენი ორად, ძველ და ახალ ქალაქადაა გაყოფილი. ახალი ქალაქი საუკუნეში მაღაროელებმა ააშენეს.

ისტორია
აისლებენი პირველად მოხსენიებულია 997 წელს, როგორც ბაზარი, რომელსაც ისლებია ერქვა, ხოლო უკვე 1180 წლიდან იხსენიება როგორც ქალაქი. 1780 წლამდე ის ქალაქ მანსფელდის შემადგენლობაში შედიოდა, 1780 წლიდან კი საქსონიის საკურფიურსტოში. 1815 წლიდან პრუსიის შემადგენლობაში შევიდა, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კი საქსონია-ანჰალტის მხარეში.

მარტინ ლუთერი
პროტესტანტი რეფორმატორი მარტინ ლუთერი აისლებენში 1483 წლის 10 ნოემბერს დაიბადა. მამამისი, ჰანს ლუთერი, ქალაქის ბევრი სხვა მცხოვრების მსგავსად მაღაროელი იყო. მარტინი სულ ერთი წლის იყო, როცა ოჯახი საცხოვრებლად მანსფელდში გადავიდა, ცხოვრების უდიდესი ნაწილი კი ქალაქ ვიტენბერგში გაატარა, მაგრამ შემთხვევითობის თუ ბედის განგებით, თავის ბოლო ქადაგება, სადაც იგი აღესრულა კიდეც, სწორედ აისლებენში ჩაატარა (1546 წ.)

1996 წელს, ქალაქის მარტინ ლუთერთან დაკავშირებული მემორიალური ადგილები, ქალაქ ვიტენბერგის ანალოგიურ ადგილებთან ერთად, იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
ვიტენბერგი

ვიტენბერგი , ოფიციალურად ლუთერშტადტ-ვიტენბერგი — ქალაქი გერმანიის საქსონია-ანჰალტის მხარეში, მდინარე ელბაზე. 2009 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 49 914 ადამიანს შეადგენს.

ქალაქის ისტორიული მნიშვნელობა მართლაც დიდია - ერთ დროს წარმოადგენდა საქსონიის საკურფიურსტოს ცენტრს, ასევე ამ ქალაქთანაა დაკავშირებული მარტინ ლუთერის მოღვაწეობა და შესაბამისად პროტესტანტული რეფორმაცია. ამ პერიოდს მრავალი შენობა-ნაგებობა უკავშირდება, მათ შორისაა ავგუსტინელთა მონასტერი, სადაც ლუთერი მოღვაწეობდა ჯერ როგორც ბერი, ხოლო შემდეგ ოჯახთან ერთად მისი მფლობელი გახდა. მონასტერი ამჟამად დაცულია და მსოფლიოში პირველ ლუთერისადმი მიძღვნილ მუზეუმს წარმოადგენს.

ისტორია
ვიტენბერგი საუკუნეში დაარსდა. საუკუნის დასაწყისში მნიშვნელოვან ეკონომიკურ, ტექნიკურ და ხელოვნების ცენტრს წარმოადგენდა. აქ არსებული უნივერსიტეტის წყალობით, განსაკუთრებით ძლიერი იყო მისი პოზიციები ინტელექტუალური თვალსაზრისით. 1508 წლიდან, ამ უნივერსიტეტში მარტინ ლუთერი თეოლოგიას ასწავლიდა, სადაც 1517 წელს გამოაქვეყნა 95 თეზისი ინდულგენციების წინააღმდეგ. სწორედ ამ მომენტიდან, ვიტენბერგი პროტესტანტული რეფორმაციის სულისჩამდგმელი ხდება.

პირველად გერმანიაში, ასევე ვიტენბერგში მოხდა გერმანული სამართლის სწავლება 1797 წელს.

1996 წელს, ქალაქის მარტინ ლუთერთან დაკავშირებული მემორიალური ადგილები, ქალაქ აისლებენის ანალოგიურ ადგილებთან ერთად, იუნესკოკმ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
ელინგეს ქვები

ელინგეს ქვები — დეკორირებული, ამოტვიფრული ქვების მასივი, რომელიც დანიის ქალაქ ელინგეში აღმოაჩინეს. მიეკუთვნება ახ. წ. საუკუნეს. ორი ყველაზე ძველი ქვიდან ერთ-ერთი, აღმართულია მეფე გორმ მოხუცის მიერ, რომელიც მან თავის ცოლის ხსოვნას მიუძღვნა. მასივის უდიდესი ქვა აღმართულია გორმ მოხუცის ვაჟის, ჰერალდ ლურჯკბილებიანის მიერ, რომელმაც მემორიალი თავის მშობლების ხსოვნას, მის მიერ დანიისა და ნორვეგიის დაპყრობასა და დანიელების გაქრისტიანებას მიუძღვნა.

მეფე გორმ მოხუცის მიერ აღმართულ ქვაზე ვკითხულობთ: „ეს მონუმენტი აღმართა მეფე გორმმა, თავისი ცოლის, დანიის მშვენება თილის ხსოვნისადმი".

1994 წელს, ელინგეს ქვები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშ შეიტანა.
როსკილეს კათედრალი

როსკილეს კათედრალი — დანიის ლუთერანული ეკლესიის ტაძარი ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში, კუნძულ ზელანდიაზე, ქალაქ როსკილეში. ეს იყო პირველი გოთური არქიტექტურული სტილის კათედრალი, რომელიც აგურით აშენდა, რის შემდეგაც აგურის გოთიკა მთელ ჩრდილოეთ ევროპაში გავრცელდა.

ტაძარი - საუკუნეებში აიგო, გოთური და რომანული არქიტექტურის ნაზავით. საუკუნემდე ის კუნძულ ზელანდიის ერთადერთ კათედრალად რჩებოდა.

 საუკუნიდან, როსკილეს კათედრალი დანიის მეფეთა მთავარ ძვალთშესალაგს წარმოადგენდა. საუკუნეთა განმავლობაში, კომპლექსი მნიშვნელოვნად იცვლებოდა და ფართოვდებოდა, რადგან თითოეული მმართველი ახალ სამარხ კაპელებს ამატებდა.

კათედრალი მნიშვნელოვან ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს. ყოველწლიურად მას 125 000 მნახველი სტუმრობს. 1995 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
საქართველოს ბელტი

საქართველოს ბელტი — საქართველოს ერთ-ერთი გეოტექტონიკური ერთეული. 1942 წელს გამოყო ალექსანდრე ჯანელიძემ, რომელმაც დაასაბუთა, რომ დედამიწის ქერქის სტაბილურ და შედარებით ლაბილურ უბნებს შორის თვისებრივი განსხავება უშუალო გამოხატულებას პოულობს დანალექი საფრის ფაციესებსა და დისლოკაციის ხარისხში.

საქართველოს ბელტისთვის დამახასიათებელია ზეწრული ნაოჭები და ნალექების ბაქნურისებრი ხასიათი. იგი ჩამოყალიბდა ბაიკალური და ჰერცინული ოროგენეზისების გავლენით დედამიწის ქერქის კონსოლიდაციის შედეგად. ალპური განვითარების ოროგენულ ეტაპზე მისი უმეტესი ნაწილი მთათაშუა როფად გადაიქცა. საქართველოს ბელტი შედგება დასავლეთი დაძირვის, ცენტრალური აზევებისა და აღმოსავლეთი დაძირვის ზონებისაგან. დასავლეთი დაძირვის ანუ კოლხეთის ზონა უმთავრესად აგებულია ნეოგენური და ანთროპოგენური ასაკის მოლასური წარმონაქმნებით, რომლებიც ფარავენ სუსტად დისლოცირებულ მეზოზოურ და კაინოზოურ ნალექებს.

ცენტრალური აზევების ზონა მოიცავს ძირულის მასივს და ოკრიბა-ხრეითის აზევებას. ძირულის მასივში გაშიშვლებულია საქართველოს ბელტის იურულისწინა კკრისტალური სუბსტრატი. ოკრიბა-ხრეითის აზევება აგებულია მეზოზოური და კაინოზოური ნალექებით.

საქართველოს ბელტის აღმოსავლეთი დაძირვის ანუ ქართლის ზონა უმთავრესად აგებულია სქელი ოლიგოცენური და მიო-პლიოცენური მოლასებით, რომლებიც ფარავენ საქართველოს ბელტის სუსტად დისლოცირებულ მეზოზოურ და კაინოზოურ დანალექ კომპლექსს.