iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნური

ნური — ადგილი თანამედროვე სუდანში, ნილოსის სამხრეთ–აღმოსავლეთ ნაწილში. ახლოსაა პირამიდები, რომლებიც ოდესღაც ნუბიის მეფეს ეკუთვნოდა. ნური სამანიდან დაახლოებით 15, ხოლო ჯებელ ბარკალიდან 10 კილომეტრითაა დაშორებული. აქ აღმოჩენილი ყოველი რელიკვია ძველ ქალაქ ნაპატას ეკუთვნის, რომელიც ნუბიის სამეფოს პირველი დედაქალაქი იყო.

მეფე ტახარკა იყო მფლობელი ნურისთან ახლოს მდებარე ყველაზე ძველი პირამიდისა, რომლის ფართობი 51.75 მ², ხოლო სიმაღლე 40–50 მეტრია. მისი მემკვიდრე ტანუტამონი და მას შემდეგ ყოველი მომდევო ნუბიის მეფე ნასტასენამდე (დაახლოებით ძვ.წ. 330) თავიანთ ცოლებიანად ელ–კურუში არიან დამარხულნი. ნურისთან მდებარე პირამიდები ზოგადად უფრო პატარაა და ხშირად უფრო მძიმედ დაზიანებული, ვიდრე ეგვიპტისა, მაგრამ მათი დიდი ნაწილი ჯერ კიდევ ინახავს ისეთ უმნიშვნელოვანეს ნივთებს, როგორიცაა დასაკრძალი აღჭურვილობა, რომელიც ქუშის სამეფოს მმართველებს ეკუთვნოდათ და თავადაც აქ განისვენებენ. ქრისტიანული ეპოქის დროს აქ ეკლესია აღიმართა, რომლის მშენებლობაზეც გამოიყენეს ქვები, რომლებიც ოდესღაც პირამიდების კედლებს ავსებდა.

ეს პირამიდები სისტემატურად ჯორჯ რაიზნერმა გამოიკვლია.

ნურის პირამიდები გებელ ბარკალის რაიონში მდებარე რამდენიმე ნაგებობასთან ერთად 2003 წლიდან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაშია შესული.

ნურის სამარხები
ქუშის სამეფო ოჯახის წევრები ნურის სასაფლაოზე და ელ–კურუში არიან დამარხულნი.

ნურის პირამიდები ორ განცალკავებით მგდარ პლატოზეა აშენებული. სასაფლაოს უმაღლესი წერტილი ტახარკას პირამიდას უკავია დასავლეთ პლატოზე. დანარჩენი მეფეების პირამიდები აღმოსავლეთ პლატოზეა განლაგებული, ხოლო სამეფო ოჯახიდან წამომავალი ქალების პირამიდები კი – დასავლეთ პლატოზე, ტახარკას პირამიდის ახლოს. ეს პირამიდები სამ ჯგუფად იყოფა: (1) პირამიდები, რომლებიც განლაგებულნი არიან ტახარკას პირამიდის სამხრეთ–დასავლეთით; (2) პირამიდები, რომლებიც ტახარკას პირამიდის ჩრდილოეთით მდებარეობენ და განლაგებულნი არიან ორ პარალელურ რიგად; (3) პატარა სამარხები, რომლებიც უფრო ჩრდილოეთით არიან განთავსებულნი.

მეფეების დედები დამარხულნი არიან პირველი სახის პირამიდებში, მაგრამ ეს ადგილი სპეციალურად არ გამოიყენებოდა მეფეების დედების დასაკრძალად. უმეტესი მეფის ცოლი მეორე ჯგუფის პირამიდებში, ტახარკას პირამიდის ჩრდილოეთით განისვენებს. ხოლო რაც შეხება მესამე ჯგუფის სამარხებს, რადგან ისინი ძალიან პატარა ზომისა იყო, შესაძლებელია, ისინი დაბალი რანგის წარმომადგენლების ცოლებისთვის ყოფილიყო განკუთვნილი.
ამნისტია

ამნისტია ( — დავიწყება, პატიება) — სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოს აქტი, რომელიც დამნაშავეს მთლიანად ან ნაწილობრივ ათავისუფლებს პასუხისმგებლობისგან, გათავისუფლების შერეული სახე. ამნისტიის მეშვეობით სისხლის სამართლის პროცესის ნებისმიერ სტადიაზე შესაძლებელია მსჯავრდებულის გათავისუფლება როგორც სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან, ისე სასჯელისგან, ანდა მისთვის დანიშნული სასჯელის შემცირება, ან შეცვლა უფრო მსუბუქი სასჯელით. ამნისტიის აქტით სასჯელმოხდილს შეიძლება მოეხსნას ნასამართლობაც. ამნისტია შესაძლოა იყოს ზოგადი და კერძო. კერძო ამნისტია იგივეა, რაც შეწყალება. ზოგადი ამნისტია ეხება არა კონკრეტულ ადამიანს, არამედ გარკვეული კატეგორიის დამნაშავეებს საერთოდ. ამნისტია ვრცელდება მის გამოცემამდე ჩადენილ ქმედებებზე.

საქართველოში ამნისტიას აცხადებს საქართველოს პარლამენტი ინდივიდუალურად განუსაზღვრელ პირთა მიმართ, ან საქართველოს პრეზიდენტი განსაზღვრულ პირთა მიმართ. ამნისტია შეიძლება იყოს საერთო (მთლიანი) ან ნაწილობრივი.
სუდანის რეგიონის ისლამიზაცია

სუდანის რეგიონის ისლამიზაცია — ისტორიული პერიოდი, რომელიც მიმდინარეობდა დაახლოებით – საუკუნეებში. პროცესი მიმდინარეობდა საჰელის სამეფოებში სოციალური, რელიგიური და სამხედრო კონფლიქტების ფონზე. საუკუნეში მაღრიბის დაპყრობის შემდეგ მუსლიმი არაბები სუბსაჰარულ აფრიკაში შეიჭრნენ. თავდაპირველად დაიპყრეს ნუბია ნილოსის გაყოლებით, შემდეგ საჰარა და დასავლეთი აფრიკა.

ისლამიზაცია იყო თანდათანობითი პროცესი რომელიც, მთელი შუა საუკუნეების განმავლობაში გრძელდებოდა. ნუბიური სახელმწიფოები საუკუნიდან წნეხის ქვეშ იყვნენ, თუმცა მათ ქრისტიანობა რამდენიმე საუკუნე შენარჩუნეს. მაკურიის სამეფო და ძველი დონგოლა საუკუნის დასაწყისში დაეცნენ. მალის იმპერიამ ისლამი 1324 წელს მუსა –ის ჰაჯიში პილიგრიმობის შემდეგ მიიღო. ტომბუქტუ გახდა საჰარის სამხრეთით მდებარე მნიშვნელოვანი ისლამური ცენტრი. ალვა ნუბიის ბოლო ქრისტიანული სამეფო ფუნჯებმა 1504 წელს გაანადგურეს.

შედეგად დღეისთვის სუდანის რეგიონის უმეტესი სახელმწიფოები მუსლიმანური გახდა, რომლის მიზეზი მუსლიმური სუდანისგან ქრისტიანული სამხრეთ სუდანის გამოყოფაა. ასევე ხდება კონფლიქტები არაბულ და არაარაბულ ეთნიკურ ჯგუფებს შორის, როგორიცაა: დარფურის კონფლიქტი და ტუარეგების ამბოხება.
კიმ კე გვანი

კიმ კე გვანი (; დ. 6 ივლისი, 1943, კუმოიამა, კორეა, იაპონიის იმპერია) — კორეის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრის პირველი მოადგილე. ჩრდილოეთ კორეის სახელით აწარმოებს ბირთვული იარაღის პროგრამის ყველა საკვანძო მოლაპარაკებას.

2010 წლის დეკემბერში კიმ კე გვანმა ჩრდილოეთ კორეაში მოიწვია ნიუ-მექსიკოს შტატის (აშშ) გუბერნატორი ბილ რიჩარდსონი, რათა განეხილათ კუნძულ იეპიენდოს დაბობმვის შემდეგ, ნოემბერში კორეის ნახევარკუნძულზე კონფლიქტის ეგზალტაციასთან დაკავშირებული საკითხები. 19 დეკემბერს რიჩარდსონმა განაცხადა, რომ ჩრდილოეთკორეელ პოლიტიკოსთან მოლაპარაკებებში „ძალიან დაძაბული სიტუაციის“ განსამუხტად „გარკვეულ პროგრესს მიაღწია“.
უკრაინის სახალხო რესპუბლიკა

უკრაინის სახალხო რესპუბლიკა, უსრ  — ავტონომიური უკრაინის (რომელიც რუსეთის რესპუბლიკის შემადგენლობაში წარმოიქმნა 1917 წლის 23 ივნისს) სახელწოდება (1917 წლის 20 ნოემბრიდან); 1918 წლის 22 იანვარს უსრ-ის ხელმძღვანელობის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ — სახელმწიფო. 1919 წლის 22 იანვრიდან უსრ და დასავლეთ უკრაინის სახალხო რესპუბლიკა (დუსრ), რომელიც მოიცავდა ყოფილი ავსტრო-უნგრეთის მიწებს, ფორმალურად გაერთიანდა. ფაქტობრივად შეწყვიტა არსებობა 1920 წელს წითელი არმიის საზაფხულო იერიშის დროს. 1921 წელს რიგის სამშვიდობო ხელშეკრულებით რესპუბლიკის ტერიტორია გაინაწილეს პოლონეთის მეორე რესპუბლიკამ და უკრაინის საბჭოთა სოციალისტურმა რესპუბლიკამ (უსსრ).
ზლუკის აქტი

უკრაინის სახალხო რესპუბლიკისა და დასავლეთ უკრაინის სახალხო რესპუბლიკის გაერთიანების აქტი ან უსრ-ისა და დუსრ-ის გაერთიანების აქტი, ხშირად ეწოდება „ზლუკის აქტი“ — 1919 წლის 22 იანვარს უკრაინის სახალხო რესპუბლიკისა (უსრ) და დასავლეთ უკრაინის სახალხო რესპუბლიკის (დუსრ) ერთიან უკრაინულ სახელმწიფოდ გამოცხადება.

გაერთიანების ისტორია
პოლონელებთან, რომლებიც დასავლეთ უკრაინის სახალხო რესპუბლიკას უტევდნენ, ბრძოლაში დახმარების მიღების მიზნით, უკრაინის სახალხო რესპუბლიკა, 1918 წლის ნოემბრის ბოლოს კიევში ჰეტმან სკოროპადსკისთან გაგზავნა თავისი წარმომადგენლები, ლ. ცეგელსკი და დ. ლევიცკი. თუმცა ამ დროისთვის კიევი უკვე გარშემორტყმული იყო დირექტორიის ჯარებით. მაცნეები ფასტოვში წავიდნენ, სადაც შეხვდნენ დირექტორიის წევრებს, ვლადიმირ ვინიჩენკოს, სიმონ პეტლიურას, ათანასე ანდრიევსკის, ფ. შვეცსა და ა. მაკარენკოს. მოლაპარაკებების შედეგად 1918 წლის 1-ელ დეკემბერს ხელი მოეწერა წინასწარ ხელშეკრულებას სახელმწიფოების შემდგომი გაერთიანების შესახებ.

1919 წლის 3 იანვარს სტანისლავში ფასტოვის ხელშეკრულება უკრაინის ეროვნული რადის მიერ რატიფიცირდა.
გერმანული იდეალიზმი

გერმანული იდეალიზმი ან გერმანული კლასიკური ფილოსოფია — განვითარების ეტაპი - საუკუნეების გერმანულ ფილოსოფიაში, რომლის ცნობილი წარმომადგენლებიც იმანუელ კანტი, იოჰან გოტლიბ ფიხტე, ფრიდრი ვილჰელმ იოზეფ შელინგი და გეორგ ვილჰელმ ფრიდრიხ ჰეგელი იყვნენ. პერიოდის მთავარ მიღწევად მიიჩნევა განვითარების ლოგიკის — დიალექტიკის შექმნა.
კომბინატორიკა

კომბინატორიკა — მათემატიკის ერთ-ერთი ნაწილი, რომელიც შეისწავლის დისკრეტულ ობიექტებს, სიმრავლეებს (ელემენტების გაერთიანება, გადანაცვლება, ვარიაცია, გამოთვლითი კომბინატორიკა) და მათ კავშირებს. კომბინატორიკა დაკავშირებულია მათემატიკის სხვა მიმართულებებთანაც — ალგებრასთან, გეომეტრიასთან, ალბათობის თეორიასთან. ტერმინი „კომბინატორიკა“ დაამკვიდრა გოტფრიდ ლაიბნიცმა, რომელმაც იგი გამოიყენა 1666 წელს გამოქვეყნებულ ნაშრომში. ხშირად კომბინატორიკის ნაწილად მოიხსენიებენ გრაფების თეორიასაც.
ანა სოლოღაშვილი

ანა (ოლა) სოლოღაშვილი (დ. 1882, მეჯვრისხევი, გორის მაზრა — გ. 1937) — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოსა და დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის ისტორიულ-ფილოლოგიური ფაკულტეტი. 1903 წლიდან იყო რსდმპ-ის წევრი. მონაწილეობდა რევოლუციურ გამოსვლებში. ძმასთა, გრიგოლთან და დასთან, ევგენიასთან ერთად ავრცელებდა მარქსისტულ და რევოლუციურ ლიტერატურას. ბათუმში, ნურიის ბაზარში მისი თაოსნობით გაიხსნა სამკითხველო და ჩამოყალიბდა სახალხო თეატრი. 1912 წელს დაკავებულ იქნა არსებული წყობილების საწინააღმდეგო პროპაგანდისათვის და მისი საქმე გადაეცა სამხედრო სასამართლოს თუმცა განთავისუფლებულ იქნა არასაკმარისის მტკიცებულებების გამო.

1917 წლიდან მონაწილეობდა საქართველოს ეროვნული საბჭოს მუშაობაში. 1918 წლის 26 მაისს ხელი მოაწერა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის აქტს. 1919 წელს აირჩიეს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად სოციალ-დემოკრატების სიით. იყო სარედაქციო, საპენსიო და საარჩევნო კომისიების წევრი, საბიბლიოთეკო კომისიის მდივანი. იმავე წელს აირჩიეს თბილისის საქალაქო საბჭოს ხმოსნად.

საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ ანტისაბჭოთა არალეგალურ მოძრაობაში ჩაება. იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ქალთა კომიტეტის წევრი, რომელიც არალეგალურად მუშაობდა პოლიტიკური პატიმრების და მათი ოჯახების დასახმარებლად. 1922 წლიდან კომიტეტი გარდაიქმნა „პოლიტიკურ წითელ ჯვრად“. 1925 წლიდან პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიურ ოლქში. 1937 წლის 27 ნოემბერს შინსახკომმა დააპატიმრა ანტისაბჭოთა და ანტისაკოლმეურნეო პროპაგანდის, შოვინისტური განწყობების, ასევე ნოე რამიშვილთან კავშირის ბრალდებით. ანა სოლოღაშვილს დახვრეტა მიუსაჯეს და განაჩენი აღასრულეს 1937 წლის 28 ნოემბრის ღამეს.
Tracker (ალბომი)

— მარკ ნოპფლერის მომავალი, მერვე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოიცა 2015 წლის 16 მარტს (17 მარტს - აშშ-ში). ალბომის გამოცემის შესახებ ცნობილი გახდა 2014 წლის 16 სექტემბერს.

ალბომში შეტანილია 11 სიმღერა. გამოიცა მისი სტანდარტული , ორმაგი გრამფირფიტის, დელუქს -ის (4 დამატებითი სიმღერით) და ბოქს-სეტის ფორმატის ვერსიები ( დამატებითი 6 სიმღერით, დოკუმენტური მასალით). ალბომის ანოტაციები დაიწერა ამერიკელი ავტორ რიჩარდ ფორდის მიერ.

სიმღერები, შეტანილი ალბომში, მოიცავს სხვადასხვა თემას. მათი ნაწილი შთაგონებულია ბერილ ბეინბრიჯისა და ბეიზილ ბანტინგის შემოქმედებით.

გამოცემა და რეკლამა
2015 წლის 16 იანვარს გამოქვეყნდა ალბომის ერთ-ერთი სიმღერა, „“.

სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორი - მარკ ნოპფლერი, გარდა მითითებულისა.

დისკი 1 (ჩვეულებრივი გამოცემა)

დისკი 2 (დამატებები)

ჩარტები და სერტიფიცირებები
ყოველკვირეული ჩარტები
წლის საბოლოო ჩარტები
სერტიფიცირებები
ელეონორა ტერ-ფარსეგოვა-მახვილაძე

ელეონორა ტერ-ფარსეგოვა-მახვილაძე (დ. 18 აგვისტო, 1875 — გ. უცნობია) — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. დაიბადა ქალაქ თბილისში აზნაურის ოჯახში, დაამთავრა თბილისის გიმნაზია.

1902 წლიდან საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 1905 წლიდან, მეუღლე ვლადიმერ მახვილაძესთან ერთად ცხოვრობდა ქალაქ სოხუმში სადაც მუშაობდა კერძო სკოლის მასწავლებლად. 1905 წლის 17 ოქტომბრის მანიფესტის შემდეგ, ორგანიზაციამ - სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის ბათუმის კომიტეტის სოხუმის ჯგუფმა, რომლის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი ელეონორაც იყო, რეალურად ხელში აიღო ქალაქ სოხუმის მმართველობა და მეფის ხელისუფლების თითქმის ყველა სტრუქტურა ჩაანაცვლა: ჩამოაყალიბა სახალხო მილიცია, ქალაქი უბნებად დაყო და ბოიკოტი გამოუცხადა ქალაქის თვითმმართველობას. 1905 წლის ნოემბერში კი მოითხოვა არსებული სათათბიროს დაშლა და ახალი პირდაპირი, საყოველთაო და ფარული არჩევნების დანიშვნა. მათ ასევე მოითხოვეს არჩევნებამდე საყოველთაო აღწერის ჩატარების მიზნით ქალაქის თვითმმართველობიდან 2000 მანეთის გამოყოფა. ქალაქის თავი ამას არ დათანხმდა. ხსენებული კონფლიქტისას რევოლუციონერთა ორგანიზაციის მხრიდან მოლაპარაკებებში რწმუნებულის სტატუსით ელეონორა მახვილაძეც მონაწილეობდა. ამის გამო, მასზე დაიწყო გამოძიება მაგრამ ის დააპატიმრებული არ იქნა სოხუმის ციხის გადატვირთულობისა და ქალთან განყოფილების არარსებობის გამო. მას მიესაჯა 1 წლიანი პატიმრობა და კავკასიიდან განსახლება თუმცა ორსულობის გამო განთავისუფლებულ იქნა აღნიშნული სასჯელისგან.

1912 წლის მონაცემებით გახლდათ ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების სოხუმის განყოფილების (დაარსდა 1909 წელს) გამგეობის ერთ-ერთი წევრი.

1919 წლის 12 მარტს ელეონორა მახვილაძე არჩეულიქნა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით. იყო შრომის, საპენსიო და სახალხო ჯანმრთელობის კომისიების წევრი. 1921 წელს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საბჭოთა რუსეთის მიერ ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში და ჩართული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში. მისი ოჯახის ბინა ქალაქ ტფილისში უდელის (ამჟამინდელი პეტრიაშვილის) ქუჩაზე, #14-ში მუდმივი თვალთვალის ქვეშ იყო. შედიოდა საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის ქალთა კომიტეტში, რომელიც არალეგალურად მუშაობდა პოლიტიკური პატიმრების და მათი ოჯახების დასახმარებლად. 1925 წელს საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის არალეგალური ცეკას შემადგენლობაში აირჩიეს. საგანგებო კომისიამ 1926 წელს დააპატიმრა და ამიერკავკასიის ფარგლებიდან გაასახლა. 30-იან წლებში, გადასახლებიდან დაბრუნების შემდეგ, კერძო პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა. გარდაცვალების თარიღი უცნობია.
ალ-მუნთასირი

ალ-მუნთასირი (; დ. 837 — გ. 862) — აბასიანთა სახალიფოს ხალიფა 861-862 წლებში. ალ-მუთავაქილის ვაჟი. ტახტზე ავიდა თურქული გვარდიის მიერ მამამისის მკვლელობის შემდეგ. სახალიფოს მართავდა ნახევარ წელზე ცოტა ხნის განმავლობაში. გარდაიცვალა 862 წლის ივნისში უცნობი მიზეზით, სავარაუდოდ მოწამლეს. ალ-ტაბარის ცნობით, ალ-მუნთასირი იყო პირველი აბასიანი, ვისი საფლავიც ცნობილია.
მინადორა ორჯონიკიძე

მინადორა ორჯონიკიძე (დ. 14 მარტი, 1879, ღორეშა — გ. 19 ოქტომბერი, 1967) — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.

მინადორა ორჯონიკიძე 1879 წლის 14 მარტს, სოფელ ღორეშაში აზნაურის ოჯახში დაიბადა. დაამთავრა ქუთაისის წმინდა ნინოს ქალთა გიმნაზია. ამ დროიდან მარქსისტული წრეების მუშაობაში ერთვება. 1901 წელს ჟენევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე განაგრძო სწავლა. ქალაქის სოციალისტურ წრეებში და "ისკრის" დამხმარე ჯგუფში აქტიურად მუშაობდა. ჟენევაში მალაქია ტოროშელიძესთან იქორწინა. 1905 წელს თბილისში დაბრუნებისთანავე რევოლუციურ მოძრაობაში ჩაება. მინადორა წითელ ჯვარში და „არა-ში“ (ამერიკული დახმარების ადმინისტრაცია) მუშაობდა. პარალელურად ქალთა არალეგალურ ორგანიზაციას ხელმძღვანელობდა, რომელიც დაპატიმრებული სოციალ-დემოკრატების და ფედერალისტების ოჯახებს ეხმარებოდა. 1924 წლის დასაწყისში იძულებით მოსკოვში გაასახლეს. მას შემდეგ, რაც მენშევიკურ პარტიაში მუშაობაზე უარი თქვა, თბილისში დაბრუნდა. 1936 წელს მინადორა ორჯონიკიძე-ტოროშელიძე დააპატიმრეს. მან ბრალდებები უარყო და თავი დამნაშავედ არ ცნო. მინადორა ორჯონიკიძის თითქმის მთელი ოჯახი შეეწირა რეპრესიებს, თვითონ მხოლოდ იმიტომ გადარჩა რომ სამედიცინო განათლება ჰქონდა და ის სჭირდებოდათ შორეულ აღმოსავლეთში საავადმყოფოში სამუშაოდ. 5 წლით ყაზახეთში გადაასახლეს, სადაც ქალაქ ჩიმკენტის პოლიკლინიკაში ექიმად მუშაობდა. 1937 წლის 5 ივნისს დააპატიმრეს და 8 წლით შრომა-გასწორების კოლონიაში ყოფნა მიუსაჯეს. მისი სასჯელის ვადა 1945 წელს დამთავრდა, მაგრამ სამშობლოში დაბრუნების უფლება არ მისცეს. თბილისში 1950 წელს ჩამოვიდა. რებილიტირებულია 1956 წელს.

მინადორა ორჯონიკიძე-ტოროშელიძე 1967 წლის 19 ოქტომბერს გარდაიცვალა.
ალ-მუსთაინი

ალ-მუსთაინი (; დ. 836 — გ. 866) — აბასიანთა სახალიფოს ხალიფა 862-866 წლებში.

მისი წინამორბედი ხალიფას, ალ-მუნთასირის გარდაცვალების შემდეგ, რომელსაც მემკვიდრე არ დარჩენია, თურქული არმიის ლიდერებმა ახალი ხალიფას ასარჩევად საბჭო მოიწვიეს. ისინი მხარს არ უჭერდნენ ალ-მუთაზის ან მისი ძმების კანდიდატურებს, ამიტომ აირჩიეს ალ-მუთასიმის შვილიშვილი ალ-მუსთაინი.

აღნიშნული მოვლენები ცხადყოფს, რომ სახალიფოში არაბებმა გაბატონებული პოზიცია დაკარგეს და თურქები უკვე მნიშვნელოვან ძალას წარმოადგენდნენ.
გიუმრის ხოცვა-ჟლეტა

გიუმრის ხოცვა-ჟლეტა — ავეტისიანების სომხური ოჯახის 7 წევრის მკვლელობა გიუმრიში. მკვლელობა მოხდა 2015 წლის 12 იანვარს. მკვლელობაში ეჭვმიტანილია გიუმრის 102-ე რუსული სამხედრო ბაზის ჯარისკაცი ვალერი პერმიაკოვი, რომელმაც თვითნებურად მიატოვა დისლოკაციის ადგილი და იმავე დღეს ცდილობდა თურქეთ-სომხეთის საზღვრის გადაკვეთას.

მკვლელობა
2015 წლის 12 იანვარს სომხეთის ქალაქ გიუმრიში მოკლეს ავეტისიანების ოჯახის 6 წევრი, მათ შორის 2 წლის ბავშვი. მძიმე მდგომარეობაში მყოფი ექვსი თვის კიდევ ერთი ბავშვი კი საავადმყოფოში გადაიყვანეს,, რომელიც 19 იანვარს გარდაიცვალა.

დანაშაულის ფაქტზე აღძრულია სისხლის სამართლის საქმე სომხეთის სისხლის სამართლის კოდექსის 104-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად („ორი და მეტი პირის მკვლელობა“). სომხეთის საგამოძიებო კომიტეტის ხელმძღვანელის მრჩევლის ს. ტრუზიანის წინასწარი ინფორმაციით უდანაშაულო ადამიანები კალაშნიკოვის (74) ტიპის ავტომატით დახოცა ჯარისკაცმა, ვალერი პერმიაკოვმა, რომელმაც მანამდე უკანონოდ დატოვა სამხედრო ნაწილის ტერიტორია.

ვალერი პერმიაკოვი დაიჭირეს საზღვრის გადაკვეთის მცდელობისას და გადასცეს 102-ე სამხედრო ბაზის ხელმძღვანელს. პერმიაკოვმა მკვლელობა აღიარა.

სომხეთის გენერალური პროკურატურის ცნობით, პერმიაკოვს რუსეთი გაასამართლებს, რადგან რუსეთის კონსტიტუციით, რუსეთის მოქალაქე არ შეიძლება გადაეცეს სხვა ქვეყანას, იქ გასასამართლებლად.

19 იანვარს სომხეთის ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, გარდაიცვალა ექვსი თვის ბავშვი, სერიოჟა ავეტისიანი, რომელიც რუსეთის სამხედრო ბაზის მახლობლად მცხოვრები ოჯახის მკვლელობის დროს დაიჭრა.

რეაქცია
13 იანვარს სომხეთის მოქალაქეთა ჯგუფმა მიტინგი გამართა რუსეთის საელჩოსთან. აქციის მონაწილეები მოითხოვდნენ რუსეთის ჯარების ქვეყნიდან გაყვანას და ელჩის გაწვევას.

14 იანვარს საპროტესტო აქციები გაიმართა ასევე გიუმრიში, 102-ე სამხედრო ბაზასთან, რომლის მონაწილეებმაც პროტესტის ნიშნად რუსეთის დროშა ფეხქვეშ გათელეს. ხალხმრავალი საპროტესტ აქცია გაიმართა სომხეთის პრეზიდენტის, სერჟ სარქისიანის რეზიდენციასთან ერევანში.

15 იანვარს რუსეთის საელჩოს შენობის წინ მიმდინარე საპროტესტო აქციის დროს ფეხქვეშ გათელეს რუსეთის დროშა. ამავე დღეს გიუმრიში გაიმართა საპროტესტო აქცია. საპროტესტო აქციების დროს დაშავებულია სულ მცირე 12 ადამიანი.

რუსეთის საელჩომ გამოხატა მწუხარება ინციდენტის გამო.
სამი ჰიუპია

სამი ტუომას ჰიუპია ( ; დ. 7 ოქტომბერი, 1973, პორვოო, ფინეთი) — ფინელი საფეხბურთო მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი, პოზიციით ცენტრალური მცველი.

საკლუბო კარიერა
სამი ჰიუპია დაიბადა 1973 წელს ფინეთის ქალაქ პორვოოში. ინგლისური კარიერა 1999 წელს ჟერარ ულიეს ლივერპულში დაიწყო. ათი წელი ითამაშა პრემიერლიგაში ცენტრალური მცველის პოზიციაზე, გაიტანა 35 ბურთი. მას მეორე სართულზე ძლიერად თამაშის გამო, ხშირად მოიხსენიებდნენ, როგორ ჰაერის მეფეს. ჰიუპია 2000-01 სეზონში კაპიტნობდა ლივერპულს, რადგან გუნდის კაპიტანი ჯეიმი რედნაპი სეზონის ბოლომდე დამტვრეული იყო, ხოლო რობი ფაულერი უმეტესწილად შეცვლაზე შემოდიოდა.

სამი ჰიუპიამ ლივერპული 2009 წელს დატოვა და ლევერკუზენის ბაიერში გადავიდა, მისი ბოლო მატჩი ლივერპულის მაისურით შედგა ენფილდზე, ტოტენჰემის წინააღმდეგ.

სანაკრებო კარიერა
ფინეთის ნაკრების მაისურით ჩაატარა 105 შეხვედრა. არის ფინეთის საუკეთესო ფეხბურთელის წოდების მრავალგზის მფლობელი.
საფეხბურთო კარიერის დასრულების შემდეგ, 2012-2014 წლებში, ჰიუპია წვრთნიდა ლევერკუზენის ბაიერს, 2014 წელს ბრიტანულ საფეხბურთო კლუბ ბრაიტონს, 2015 წლიდან დაიკავა შვეიცარიული ციურიხის მთავარი მწვრთნელის პოსტი.
სანაკრებო სტატისტიკა
მატიე დებიუში

მატიე დებიუში (; დ. 29 ივლისი, 1985, ფრეტინი) — ფრანგი ფეხბურთელი, „არსენალისა“ და საფრანგეთის ნაკრების ყოფილი მარჯვენა მცველი. მონაწილეობა აქვს მიღებული 2012 წლის ევროპისა და 2014 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატებზე.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
ლილი
საფრანგეთის ჩემპიონი: 2010-11
საფრანგეთის თასის მფლობელი: 2010-11

არსენალი
ინგლისის სუპერთასის მფლობელი: 2014
ყინულის გიგანტი

ყინულის გიგანტი — გიგანტი პლანეტა, რომელიც უმეტესად შედგება ყინულებისაგან — წყალბადზე და ჰელიუმზე მძიმე აქროლადი ნივთიერებებით, როგორებიცაა: წყალი, მეთანი და ამიაკი. ამის საპირისპიროდ, გაზური გიგანტები წყალბადისა და ჰელიუმისაგან შედგება. 1990-იანებში ცნობილი გახდა, რომ ურანი და ნეპტუნი გიგანტი პლანეტების ცალკეული კლასი იყო, რომლებიც 20 % წყალბადისაგან შედგებოდა, შედარებისთვის კი გაზის გიგანტებში ამ ელემენტს 90 % უკავია. ეს მნიშვნელობა გამოსადეგია ყინულის გიგანტების მოდელირებისთვის და მათ შესწავლას ძალიან აადვილებს. ამ გარსების არსებობა კრიტიკულ შეზღუდვას წარმოქმნის: გიგანტი პლანეტები უნდა ჩამოყალიბებულიყო შედარებით სწრაფად, სანამ პროტოპლანეტურ დისკოში გაზი გაიფანტებოდა. მათი ველის ზომა შუალედურია იუპიტერისა და სატურნის ველებსა და კლდოვანი პლანეტების ველებს შორის: მათი სიძლიერე დედამიწისას 50 და 25-ჯერ აღემატება, შესაბამისად. მიჩნეულია, რომ მათი მაგნიტური ველები წარმოიქმნა იონიზირებული კონვექცირებად გამდნარ ყინულის მანტიაში.
Foxcatcher

— რეჟისორ ბენეტ მილერის 2014 წლის ბიოგრაფიული სპორტული დრამა. ფილმი ნამდვილ ისტორიაზეა დაფუძნებული.
1996 წელს სოციოპათმა მილიონერმა ჯონ დიუპონმა, რომელმაც საკუთარ სამფლობელოში თავისუფალი სტილით მოჭიდავეთა სავარჯიშო კომპლექსი დააარსა, მოკლა ოლიმპიური ჩემპიონი დეივ შულცი. ბენეტ მილერმა ფილმისთვის მიიღო კანის კინოფესტივალის ჯილდო საუკეთესო რეჟისორისთვის.

როლებში
სტივ კარელი - ჯონ დიუპონი
ჩეინინგ ტატუმი - მარკ შულცი
მარკ რუფალო - დეივ შულცი
ენტონი მაიკლ ჰოლი - ჯეკი
სიენა მილერი - ნენსი შულცი
ვანესა რედგრეივი - ჯინ დიუპონი
ჰელიოცენტრული სისტემა

ჰელიოცენტრიზმი, ან ჰელიოცენტრიციზმი — ასტრონომიული მოდელი, რომლის მიხედვითაც დედამიწა და პლანეტები მოძრაობს მზის სისტემის გარშემო. სიტყვა მომდინარეობს ბერძნული ენიდან ( „მზე“ და „ცენტრი“). ისტორიული თვალთახედვით, ჰელიოცენტრიზმი გეოცენტრიზმის საპირისპირო ცნებაა, რომელიც სამყაროს ცენტრად დედამიწას მოიაზრებს. შეხედულება იმის შესახებ, რომ დედამიწა მზის გარშემო ბრუნავს, ჯერ კიდევ ძვ.წ. საუკუნეში წამოაყენა არისტარქე სამოსელმა, თუმცა მისმა შეხედულებამ პოსტ-ანტიკური მსოფლიოს ყურადღება ვერ მიიპყრო, ალაბთ იმიტომ, რომ ანტიკური ეპოქა მეცნიერების ნაკლებობას განიცდიდა. საბოლოოდ, არისტარქეს ჰელიოცენტრიზმი აღადგინა და გააუმჯობესა კოპერნიკმა.
ალ-კადირი

ალ-კადირი (; დ. 947 — გ. 29 ნოემბერი, 1031) — აბასიანთა სახალიფოს ხალიფა 991–1031 წლებში. ალ-მუკთადირის შვილიშვილი. ხალიფად აირჩიეს მისი ბიძაშვილის, ატ-ტაის დამხობის შემდეგ.

ალ-კადირს ახასიათებენ, როგორც კეთილ, რელიგიურ და სათნო ადამიანს. მან თავისი მმართველობის 40 წლის განმავლობაში შეძლო გარკვეულწილად დაებრუნებინა აბასიანთა სახალიფოსათვის წარსული ბრწყინვალება. მისი მმართველობის პერიოდში აბასიანთა სახალიფოს ღაზნევიდების სახელმწიფოსთან რამდენიმე კონფლიქტი ჰქონდა. აღსანიშნავია, ასევე, ხალიფას მიერ შიიზმის წინააღმდეგ სუნიზმის განსამტკიცებლად გატარებული ღონისძიებები, მათ შორის 1011 წლის „ბაღდადის მანიფესტი“.

ალ-კადირი გარდაიცვალა 1031 წელს ბაღდადში 87 წლის ასაკში.
თბილისის ცირკი

თბილისის ცირკი — თბილისის სამაყურებლო დარბაზი. გაიხსნა 1940 წლის 24 თებერვალს. წარსულში აქ გამოდიოდა მრავალი ცნობილი საცირკო შემსრულებელი და მსახიობი.

ისტორია
 საუკუნის 90-იან წწ. ძმებმა ნიკიტინებმა გოლოვინსკის პროსპექტზე ააშენეს ცირკის შენობა, რომელიც საუკუნის დასაწყისში დაიწვა. 1914 წელს ესიკოვსკიმ ააშენა მეორე ცირკის შენობა ახლანდელი ღვინის ქარხნის ტერიტორიაზე. 30-იანი წლების მიწურულს თბილისის ორივე ცირკი გადაყვანილ იქნა სსრკ-ს სახელმწიფო ცირკების გაერთიანების დაქვემდებარებაში.

1934 წელს ამიერკავკასიის სახკომსაბჭომ და საბჭოთა კავშირის საგეგმო კომისიამ საბოლოოდ დაამტკიცა „გომეცის“ და ტფილისის საბჭოს მიერ წარდგენილ იქნა პროექტი ტფილისში ცირკის ახალი შენობის აგებისა. მშენებლობისათვის გადაიდო 3 მილიონი მანეთი. ახალი ცირკის მშენებლობის გეგმა და პროექტი უნდა შემუშავებულიყო ბაქოელი ინჟინერის გადუსმანის მიერ. ცირკის შენობის აგება დაგეგმილი იყო ყოფილ „დინამოს“ მოედანზე. შენობა უნდა ყოფილიყო სამსართულიანი და გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო 3 ათას მაყურებელზე. იგეგმებოდა მშენებლობის დაწყება 1934 წლის აგვისტოს, ხოლო დასრულება — 1936 წელს. 1937 წელს ცირკის მშენებლობას აწარმოებდა ტრესტი „საქკურორტმშენი“, ინჟინერ რ. მ. ცირეკიძის ხელმძღვანელობით. ახალი შენობის ავტორები — არქიტექტორები იყვნენ: სადუნეცი და ნეპრინცევი. ცირკის მშენებლობა დამთავრდა 1939 წლის მიწურულს.

 საუკუნის დასაწყისში თბილისში მუშაობდა სამი ცირკი: ნიკიტინების, ესიკოვსკებისა და ეფიმოვების. 1908 წელს ცირკი გაიხსნა ბათუმში, გაჩნდნენ საქართველოს ცირკის ადმინისტრაციული მოღვაწეებიც, მათ შორის გამოირჩეოდა რ. გამსახურდია. საბჭოთა პერიოდში საცირკო სანახაობები რევოლუციურ-სააგიტაციო ხასიათსაც ატარებდა.

1940 წლის 24 თებერვალს მოხდა ახალი ცირკის შენობის საზეიმო გახსნა. განახლებული ცირკის დირექტორი წლების მანძილზე იყო ცნობილი მომღერალი და ველოსიპეტისტი ლადო კავსაძე. 1969 წელს თბილისში საესტრადო და საცირკო ხელოვნების სასწავლებლი გახსნა. თბილისის ცირკის პროექტის ავტორები იყვნენ: ნ. ნეპრინცევი, ვ. ურუშაძე, ს. საგუნეცი. იმ დროისათვის თბილისის ცირკი ადგილმდებარეობით, აღჭურვილობითა და ტექნიკით, მსოფლიოში ერთ-ერთ საუკეთესო ცირკად ითვლებოდა.

თბილისის ცირკი დღეს კერძო სამართლის იურიდიული პირია. ქართველი ბიზნესმენის და მეცენატის ბადრი პატარკაციშვილის მხარდაჭერით 2003 წელს განხორციელდა შენობის სრული კაპიტალური შეკეთება, ხოლო 2011 წელს — რემონტი, რის მეშვეობითაც თბილისის ცირკი შენარჩუნებული იქნა.

შენობასთან მდებარეობს რესტორანი და ატრაქციონები. შენობაში მოქმედებს ბავშვთა გასართობი ცენტრი.

ცირკის დირექტორები
ვლადიმერ კავსაძე