iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მარი უნდერი

მარი უნდერი ( დ. 27 მარტი, 1883 – გ. 25 სექტემბერი, 1980) — ერთ-ერთი უდიდესი ესტონელი პოეტი . იგი ნობელის პრემიაზე იყო ნომინირებული ლიტერატურის დარგში 12 ცალკეულ წელიწადში.

ადრეული წლები
უნდერი დაიბადა რევალში (ახლანდელი ტალინი), ესტონეთის სკოლის მასწავლებლების პრიდუს (1843–1930) და ლეენა ანდერის ( ძვ. კერნერი) (1854–1934) ოჯახში. მას ჰყავდა ორი უფროსი და-ძმა, ევანჯელინი (1880–1932?) და გოტრიდი (1881–1882) და ორი უმცროსი, ბერტა (1885–1974) და კრისტფრიდი (1887–1934). სწავლობდა გოგონათა გერმანულ კერძო სკოლაში. სკოლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა წიგნის მაღაზიაში გამყიდველად. თავისუფალ დროს წერდა პოეზიას გერმანულ ენაზე. 1902 წელს იგი დაქორწინდა ესტონელ ბუღალტერ კარლ ჰაკერზე. მოსკოვის გარეუბანში, კუჩნოში ყოფნისას წყვილს ორი შვილი, დაგმარი და ჰედა შეეძინა. თუმცა, 1904 წელს მას შეუყვარდა ესტონელი მხატვარი ანტს ლაიკმაა . ლაიკმამ დაარწმუნა, რომ მისი პოეზია ესტონურად ეთარგმნა და მისი ნათარგმნი ნაწარმოებები ადგილობრივ გაზეთებს წარუდგინა.

დაბრუნება ესტონეთში
1906 წელს უნდერი დაბრუნდა რევალში (ახლა: ტალინი) . 1913 წელს იგი შეხვდა არტურ ადსონს, რომელიც მისი მდივანი გახდა. მან ასევე შეადგინა მის მიერ გამოქვეყნებული პოეზიის პირველი ტომი. 1924 წელს უნდერი დაშორდა კარლ ჰაკერს და დაქორწინდა ადსონზე.

1910-იანი წლების ბოლოს უნდერი მონაწილეობდა სიურუს გავლენიან ლიტერატურულ მოძრაობაში. ფინურ მითოლოგიაში ცეცხლის ფრინველის სახელით დაარსდა 1917 წელს და იყო ექსპრესიონისტული და ნეორომანტიული მოძრაობა, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა ახალგაზრდა ესტონეთის ფორმალისტურ ტრადიციას. სხვა ესტონელი პოეტები და ავტორები, რომლებიც მონაწილეობდნენ სიურუს მოძრაობაში, იყვნენ პიტ არენი, ოტო კრუსტენი, ფრიდებერტ ტუგლასი, არტურ ადსონი, ავგუსტ გაილიტი, იოჰანეს სემპერი და ჰენრიკ ვისნაპუ . 1917-1919 წლებში პოეტთა ჯგუფმა გამოსცა პოეზიის სამი ტომი. 1919 წელს ჯგუფში არსებული კონფლიქტის გამო ვისნაპუმ და გაილიტმა დატოვეს, ხოლო იოჰანეს ვარსი და ავგუსტ ალი შეუერთდნენ ახალ წევრებად.

უნდერი იყო ესტონეთის მწერალთა კავშირის ერთ-ერთი დამაარსებელი 1922 წელს.

1920-იან წლებში უნდერი ხშირი სტუმარი იყო რუსი პოეტის, იგორ სევერიანინის სახლში, სოფელ ტოილაში, სადაც ის ხშირად მიდიოდა შვებულებაში. სევერიანინმა გამოსცა უნდერის ნაშრომები თარგმანების წიგნი . სევერიანინი არ ლაპარაკობდა ესტონურად და საფუძვლად იყენებდა სიტყვა-სიტყვით თარგმანებს.

ცხოვრება გადასახლებაში
1944 წლის სექტემბრიდან სსრკ-მ ხელახლა დაიკავა ესტონეთი . უნდერი და მისი ოჯახი შვედეთში გაიქცნენ. მათ თითქმის ერთი წელი გაატარეს ლტოლვილთა ბანაკში . 1945 წელს ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა მალარჰოჟდენში, სტოკჰოლმის გარეუბანში, შვედეთი, სადაც უნდერი სიკვდილამდე ცხოვრობდა. იგი გარდაიცვალა სტოკჰოლმში 1980 წლის 25 სექტემბერს და დაკრძალეს სკუგსჩიურკოგორდენში, სტოკჰოლმი. 2015 წლის იანვარში გამოაცხადეს, რომ იგი ესტონეთში უნდა დაეკრძალათ. 2016 წლის 9 ივნისს უნდერი და ადსონი დაკრძალეს ტალინში, რაჰუმეს სასაფლაოზე, ქალიშვილ ჰედა ჰაკერთან და დასთან, ბერტასთან ერთად.

თარგმანები
უნდერის ნამუშევარი ითარგმნა მინიმუმ 26 ენაზე. ის არის ერთ-ერთი საუკეთესო თარგმნილი ესტონელი ავტორი.
ბრჟეტისლავ პოიარი

ბრჟეტისლავ პოიარი ( , დ. 7 ოქტომბერი, 1923, , ჩეხოსლოვაკია — გ. 12 ოქტომბერი, 2012, პრაღა, ჩეხეთის რესპუბლიკა ) — ჩეხი მხატვარი-მულტიპლიკატორი, მოკლე და სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმების რეჟისორი, თოჯინების თეატრის მსახიობი.

ბიოგრაფია
ბრჟეტისლავ პოიარი დაიბადა ჩეხოსლოვაკიის ქალაქ სუშიცეში 1923 წელს. მან თავისი კარიერა კინოში 1940-იანი წლების ბოლოს დაიწყო, ანტონ ჩეხოვის მოთხრობის " რომანი კონტრაბასთან " კინოადაპტაციაზე მუშაობით, რომლის რეჟისორი იყო ცნობილი ჩეხი თოჯინების ანიმატორი ირჟი ტრნკა. ბრჟეტისლავ პოიარმა თოჯინების თეატრის მსახიობად დაიწყო მუშაობა თავისი მენტორის, ირჟი ტრნკას ხელმძღვანელობით.

პოიარის ფილმოგრაფიაში შედის ჩეხოსლოვაკიაში გადაღებული მისი, როგორც რეჟისორისა და ანიმატორის ნამუშევრები. რეჟისორი იღებდა ფილმებს როგორც თოჯინებით, ასევე უფრო ხშირად გავრცელებული. თოჯინების მულტიპლიკაციის მეთოდის გამოყენებით.

1960-იანი წლების შუა ხანებში პოიარი ემიგრაციაში წავიდა კანადაში, სადაც დაიწყო მისი ხანგრძლივი ურთიერთობა კანადის ეროვნულ კინოსაბჭოსთან . კანადის პერიოდის ნამუშევრებმა მას უდიდესი პოპულარობა და პრესტიჟულ საერთაშორისო კინოფესტივალებზე ჯილდოები მოუტანა. მისმა ფილმმა " დანახვა ან არ დანახვა " (ან "ფსიქოკრატია") მოიპოვა 1970 წლის კანადური კინოპრემია - ჯილდო "წლის საუკეთესო ანიმაციური ფილმისთვის" 1970 წელს .

პოიარის შემოქმედებას ძლიერი სოციალური ელფერი ახასიათებს. ასე, მაგალითად, 1972 წლის მულტფილმში , წრეებისა და კვადრატების ფორმის პატარა ქმნილებების არმიები ებრძვიან ერთმანეთს, სანამ ისინი არ გადაიქცევიან განსხვავებულ ფიგურებად. ხშირად, პოიარის მოკლემეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმები შეიცავს მცირე ტექსტს ან საერთოდ არ შეიცავს.

2000-იანი წლების შუა ხანებში პოიარი დაუბრუნდა ჩეხურ კინოს, რათა გადაეღო ანიმაციური მხატვრული ფილმი 2, რომელიც დაფუძნებულია იან ვერიხის მოთხრობებზე. ფილმი გამოვიდა 2006 წელს. 2007 წლის 8 ოქტომბერს პოიარს მიენიჭა პრაღის 2 ოლქის საპატიო მოქალაქის წოდება .

ბრჟეტისლავ პოჯარი 2012 წელს პრაღაში 89 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

ჯილდოები
ბრჟეტისლავ პოიარი არაერთი ჯილდოს და პრემიის მფლობელია. 1960 წელს -მა მიანიჭა პრემია ფილმისთვის "ლომი და სიმღერა". 1969 წელს დაჯილდოვდა ბერლინის კონოფესტივალზე წლის საუკეთესო ფილმისთვის. 1972 წელს კანის საერთაშორისო კინოფესტივალზე ნაჩვენები იყო მისი მოკლემეტრაჟიანი ფილმი . ფილმმა გაიმარჯვა მოკლემეტრაჟიანი ფილმების კატეგორიაში. კანის კინოფესტივალზე 1979 წელს მეორედ მიიღო პრიზი საუკეთესო მოკლემეტრაჟიანი ფილმისთვის.

1987 წელს ლოს-ანჯელესში გაიმართა მსოფლიო ანიმაციური ზეიმი. ბრჟეტისლავ პოიარმა დაიმსახურა კინოკრიტიკოსების ჯილდო ნამუშევრისთვის "ბულბული".

2006 წელს ჩეხეთის ანიფესტზე დაიმსახურა პრიზი საუკეთესო მხატვრული ფილმისთვის -2, ხოლო 2007 წელს ევროპული ანიმაციური ფილმების და სატელევიზიო სპეციალური ფილმების ფესტივალზე (უნგრეთი) დაჯილდოვდა პრიზით საუკეთესო სატელევიზიო სპეცგამოშვებისთვის - -2-დან.
ტეკი ბიჩოკუ

ტეკი ბიჩოკუ ( ; 1926 - 2009 ) — ალბანელი გეოლოგი, პროფესორი; ალბანეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი და პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1926 წლის 6 ივნისს .

1932-1937 წლებში სწავლობდა ქალაქ ელბასანის დაწყებით სკოლაში, რის შემდეგაც სწავლა განაგრძო ამავე ქალაქის სკოლაში (ახლანდელი ). შემდეგ სწავლობდა ქალაქ კორჩესა (1942-1943) და ტირანაში (1946-1947) ტექნიკურ სასწავლებელში. 1943-1944 წლებში ბიჩოკუ მონაწილეობდა დამპყრობლების წინააღმდეგ ომში, ხოლო ალბანეთის განთავისუფლების შემდეგ, 1944-1946 წლებში მსახურობდა სახალხო არმიაში კურიერად.

სწავლა განაგრძო ი. გუბკინის სახელობის ნავთობისა და გაზის ინსტიტუტში. მოსკოვში (1948-1953), რომელიც დაამთავრა 1953 წლის 20 მარტს, "ინჟინერ-გეოფიზიკოსის" სპეციალობით. მუშაობდა ქალაქ ფიერში სეისმური ექსპედიციის გეოფიზიკოსად, შემდეგ 1955 წელს დაინიშნა ტირანაში გეოლოგიის მთავარი სამმართველოს გეოლოგიური განყოფილების უფროსად. 1957 წელს გახდა გეოლოგიის სახელმწიფო კომისიის ვიცე-პრეზიდენტი და მთავარი გეოლოგი, შემდეგ კი - მაღაროებისა და გეოლოგიის სამინისტროს გეოლოგიის მთავარი დეპარტამენტის უფროსი. 1966 წლის 1 აპრილიდან ტეკი ბიჩოკუ დაინიშნა მრეწველობისა და მაღაროების სამინისტროს გეოლოგიის გენერალურ დირექტორად. 1970-იანი წლების შუა ხანებში დაკარგა კეთილგანწყობა და 1975 წლიდან 1977 წლამდე მუშაობდა ფიერში სეისმურ-გრავიმეტრული საწარმოს სეისმური ექსპედიციის გეოფიზიკოსად, სადაც დააკავეს. მას მიუსაჯეს თავისუფლების აღკვეთა 20 წლის ვადით დივერსიის, მტრული აგიტაციისა და პროპაგანდის ბრალდებით. ციხეში თერთმეტ წელიწადნახევარი გაატარა და 1988 წლის 16 დეკემბერს გაათავისუფლეს. 1991 წლის 25 სექტემბერს ალბანეთის უზენაესი სასამართლოს სისხლის სამართლის კოლეგიის პლენუმმა დაადგინა, რომ პროფესორი ტეკი ბიჩოკუ არ იყო დამნაშავე ზემოაღნიშნულ ბრალდებებში. შედეგად ის რეაბილიტირებული იყო.

ამის შემდეგ ბიჩოკუ ეწეოდა სამეცნიერო საქმიანობას, 1965 წლის 5 აპრილს მიიღო მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი, ხოლო 1970 წლის 27 აპრილს გახდა პროფესორი. 1973 წლის 22 იანვარს — ალბანეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, ხოლო 2008 წლის 3 სექტემბერს ევროპის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის წევრი (. ). 2008 წლის 22 თებერვლიდან 2009 წლის 23 თებერვლამდე ბიჩოკუ იყო ალბანეთის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი.

მეცნიერი გარდაიცვალა 2009 წლის 21 ნოემბერს.

დაჯილდოვებულია არაერთი ალბანური ჯილდოებით. მათ შორის: ხსოვნის მედალი და განთავისუფლების მედალი (1946), მედალი სიმამაცისთვის (1953) და სამშობლოს განთავისუფლების 60 წლისთავის (2004); შრომის და კლასის ორდენი (1957 და 1962), რესპუბლიკის ხარისხის ორდენი (1970); დიდი მაგისტრის წოდება (2001).
ფანცულაია

საკუთარი სახელი ფანცულაია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ამირან ფანცულაია — საბჭოთა მოხელე, სოციალისტური შრომის გმირი
გიორგი ფანცულაია — ფეხბურთელი
გიორგი ფანცულაია — ინჟინერი
ილია ფანცულაია — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის სასულიერო პირი
პლატონ ფანცულაია — მომღერალი, ლოტბარი
ფაჩუაშვილი

საკუთარი სახელი ფაჩუაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ბესარიონ ფაჩუაშვილი — მათემატიკოსი, პოლიტიკოსი
გივი ფაჩუაშვილი — მხატვარ-კერამიკოსი
მამუკა ფაჩუაშვილი — ჟურნალისტი
მიხეილ ფაჩუაშვილი — პედაგოგი, პოლიტიკოსი
ნანა ფაჩუაშვილი — მსახიობი
ნიკოლოზი (ფაჩუაშვილი) — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის სასულიერო პირი
ჯეირან ფაჩუაშვილი — მხატვარი, პოლიტიკოსი
ბესიანა ქადარე

ბესიანა ქადარე (; დ. 1972, ტირანა ) — ალბანელი დიპლომატი. საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი. ალბანეთის მუდმივი წარმომადგენელი იუნესკოში 2021 წლიდან. წარსულში — ალბანეთის მუდმივი წარმომადგენელი გაეროში და არარეზიდენტი ელჩი კუბაში (2016-2021), ალბანეთის მუდმივი წარმომადგენელი იუნესკოში (2011-2016).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1972 წელს. მწერლების ისმაილ (1936—2024) და ელენა კადარეს (დ. 1943) ოჯახში.

ბესიანა ქადარემ დაამთავრა პარიზის სორბონის უნივერსიტეტი

2019 წლის იანვარში, ქადარემ, ალბანეთის სახელით, მსოფლიო ებრაულ კონგრესთან და გაეროს გლობალური კომუნიკაციების დეპარტამენტთან ერთად მოაწყო ღონისძიება თემაზე „კაცობრიობის ისტორია: ებრაელების გადარჩენა ალბანეთში“. მან გაეროში ისაუბრა ბრიფინგზე სახელწოდებით "ჰოლოკოსტის ხსოვნა: მოითხოვე და დაიცავი საკუთარი უფლებები", რომელიც დაემთხვა ჰოლოკოსტის ხსოვნის საერთაშორისო დღეს და ასახავდა მეორე მსოფლიო ომის დროს ექვსი მილიონი ევროპელი ებრაელის გენოციდს, ისევე როგორც ნაკლებად ცნობილ ფაქტებს ალბანელების შესახებ: ჰოლოკოსტის დროს ალბანეთმა ათასობით ებრაელი შეიფარა, რომლებიც სხვაგვარად აღმოჩნდებოდნენ ნაცისტების სიკვდილის ბანაკებში.

გაეროს გენერალური ასამბლეის 75-ე სესიაზე აირჩიეს ვიცე- თავმჯდომარედ (2020-2021). ცვლილებების შედეგად, 2021 წლის 1 ოქტომბერს, პრეზიდენტის ილირ მეტას ბრძანებულებით, ფერიტ ხოჯა 10 ნოემბერს მან თავისი რწმუნებათა სიგელები გადასცა იუნესკოს გენერალურ მდივან ოდრი აზულაის ალბანეთის ევროპისა და საგარეო საქმეთა მინისტრის ოლტა იაჩკას თანდასწრებით .
დოროტა ნიჟნალსკა

დოროტა ალიჩია ნიჟნალსკა (დ. 19 სექტემბერი, 1973) — პოლონელი სახვითი მხატვარი და მოქანდაკე .

ნიჟნალსკას საკამათო ინსტალაციამ ვნება (2002), რომელიც მოიცავდა პენისის გამოსახულების დადებას ლითონის ბერძნულ ჯვარზე, გამოიწვია დიდი სკანდალი, რადგან პოლონელმა კონსერვატორმა კათოლიკეებმა ეს ჩვენება დაგმეს, აღწერეს როგორც ამორალური და მკრეხელური . ჯგუფური გამოფენა, რომელზეც ინსტალაცია იყო წარმოდგენილი, ხელისუფლებამ დახურა, ხოლო თავად ნიჟნალსკას წაუყენეს სამართლებრივი ბრალდება პოლონეთის სისხლის სამართლის კოდექსის სავარაუდო დარღვევის გამო, რომელიც კრძალავს ღვთისგმობას.

მოქანდაკე წარმატებით ებრძოდა მკრეხელობას 2009 წელს სააპელაციო სასამართლოს ხელსაყრელი გადაწყვეტილებამდე.

ადრეული წლები
დოროტა ალიჩია ნიჟნალსკა 1973 წელს გდანსკში მორწმუნე ოჯახში დაიბადა. გაიზარდა გდანსკ- გდინია- სოპოტის ტრისიტის რაიონში. ნიჟნალსკამ განათლება მიიღო გდინია ორლოვოს ხელოვნების უმაღლეს სკოლაში. ნიჟნალსკა ჩაირიცხა გდანსკის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში, როგორც მექანდაკეობის სტუდენტი 1993 წელს, მშობლიურ ქალაქში პირველი პერსონალური გამოფენის გაკეთებიდან ერთი წლის შემდეგ. ნიჟნალსკამ აკადემია 1999 წელს დაამთავრა და 1990-იან წლებში გამოფინა სტუდენტური ნამუშევრები ( განაყოფიერება, 1997; სიამოვნების პრინციპი, 1998; აბსოლუცია, 1999). ინსტალაცია გამოიფინა გდანსკში. შედგებოდა ორი ელემენტისგან: ლითონისგან დამზადებული დიდი ბერძნული ჯვარი ჩამოკიდებული იყო გალერეის ჭერიდან და დაფარული იყო; მისი ცენტრი სავსე იყო მამაკაცის თეძოების, ბარძაყებისა და პენისის გამოსახულებით. ჯვრის მიღმა მაყურებლის ყურადღება მიიპყრო დიდმა ვიდეომ, რომლის ეკრანი ზედა კუთხიდან ასახავს სიმძიმეების აწევაში მყოფი მამაკაცის სახეს და მხრებს. პასიას შესახებ ჩივილებმა განაპირობა ის, რომ ნიჟნალსკა დაიბარეს ადგილობრივ პოლიციაში 2002 წლის 2 მარტს. ქალაქის მემარჯვენე მუნიციპალურმა მრჩევლებმა სწრაფად დახურეს გამოფენა, ხოლო ახალგაზრდა მხატვარი, რომელიც ამტკიცებდა, რომ მისი განზრახვა იყო „მამაკაცის სხეულის კულტზე“ ფოკუსირება, გახდა ბრალდებული სასამართლოში, რომელიც ეხებოდა ნიჟნალსკას მიერ სისხლის სამართლის კოდექსის სავარაუდო დარღვევას. ნაციონალისტური ახალგაზრდული ჯგუფის წევრები დაემუქრნენ „ასეთ მხატვრებს ჩამოხრჩობით“ და „თავის გადაპარსვით, როგორც ამას კრავოჯას არმია აკეთებდა ქალებთან, რომლებიც ახლო ურთიერთობაში იყვნენ გერმანელებთან“.

2003 წელს პირველი სამართლებრივი პროცესის დასასრულს, სასამართლომ ნიჟნალსკა დამნაშავედ ცნო „ რელიგიური გრძნობების შეურაცხყოფაში “, სისხლის სამართლის კოდექსის 196-ე მუხლის მიხედვით ღვთისგმობის აკრძალვის დარღვევაში. სასამართლომ დაავალა ნიჟნალსკას ექვსთვიანი ანაზღაურების გარეშე საზოგადოებრივი შრომის შესრულება. მოსამართლე ზიელინსკიმ დამატებით აუკრძალა ნიჟნალსკას ქვეყნიდან გამგზავრება. -მ მიიღო ეს გადაწყვეტილება, როგორც „თავისუფლების სადღეგრძელო“.

ევროპის ჰუმანისტური ფედერაცია ამტკიცებს, რომ პოლონელი პროკურორები ცდილობდნენ საქმის აღდგენას 2010 წელს პოლონურმა ცნობებმა უარყვეს, რომ ნიჟნალსკა მესამე სასამართლო განხილვას დაექვემდებარა და ხაზს უსვამს, რომ გამამართლებელი განაჩენი სავალდებულოა.
სკენდერ ჰუკა

სკენდერ ჰუკა ( ; დ.1944 წლის 6 სექტემბერი, ტირანა — გ. 5 ივლისი, 2018 ) — ალბანელი ფეხბურთელი, რომელიც მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში თამაშობდა თავდამსხმელად "ალბანეთის საფეხბურთო კლუბში " 17 ნენტორი" კლუბში (ამჟამად "ტირანა"). სკენდერ ჰუკამ ალბანეთის ნაკრების შემადგენლობაში 1 მატჩი ჩაატარა. იყო ალბანეთის ფეხბურთის ფედერაციის აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი . 2009 წლიდან იკავებდა საკონკურსო კომისიის თავმჯდომარის პოსტს.

საკლუბო კარიერა
ადრეული წლები
სკენდერ ჰუკა დაიბადა და გაიზარდა ალბანეთის დედაქალაქ ტირანაში. იქ დაამთავრა საშუალო სკოლა, ხოლო შემდეგ — უნივერსიტეტი. სწავლობდა ფიზიკური კულტურისა და სპორტის ინსტიტუტში, რომელიც დაამთავრა 1968 წელს. ამ დროს უკვე პროფესიონალი ფეხბურთელი იყო. "17 ნენტორის" შემადგენლობაში 1957 წელს მოხვდა (იმ დროს სკენდერი 13 წლის იყო), თამაშობდა კლუბის მოზარდთა და ახალგაზრდულ გუნდებში, ხოლო 1960-იანი წლების დასაწყისში გადაიყვანეს ძირითად შემადგენლობაში.

"17 ნენტორი"
პირველ გუნდში მოხვედრისთანავე გახდა საფეხბურთო კლუბ "17 ნენტორის" მთავარი მოთამაშე, სადაც კარიერის განმავლობაში 3-ჯერ დაეხმარა საკუთარ გუნდს ალბანეთის სუპერლიგის მოგებაში. სკენდერ ჰუკამ საფეხბურთო კარიერა 1974 წელს დაასრულა. იმ დროისთვის, 60 გოლით, კლუბის ისტორიაში საუკეთესო ბომბარდირად რჩებოდა (თუმცა 2012 წლის მონაცემებით, ზემოაღნიშნული მაჩვენებლით ფეხბურთელმა მე-5 ადგილზე გადაინაცვლა). მთლიანობაში სკენდერ ჰუკამ ქვეყნის დედაქალაქის ნაკრების მაისურით 400-მდე მატჩი ჩაატარა.

საერთაშორისო კარიერა
მიუხედავად იმისა, რომ "17 ნენტორის " შემადგენლობაში წარმატებულად გამოდიოდა, ფეხბურთელმა მაინც ვერ შეძლო ალბანეთის ნაკრებში შეღწევა, რაც განპირობებული იყო ნაკრების შემტევ ხაზზე ადგილის მოპოვებისთვის მოთამაშეთა შორის მაღალი კონკურენციის არსებობით. განსაკუთრებით იმ ფაქტორით, რომ იმ დროს ასევე თამაშობდნენ ისეთი ცნობილი ალბანელი ფეხბურთელები, როგორებიც იყვნენ მედინ ჟეგა და პანაიოტ პანო. იმ პერიოდში სკენდერ ჰუკამ ნაკრებში მხოლოდ ერთი მატჩი ჩაატარა 1967 წლის 8 აპრილს დორტმუნდში გერმანიის ნაკრების წინააღმდეგ გამართული თამაში გერმანელების გამარჯვებით, ანგარიშით 6-0 დასრულდა გერდ მიულერის მიერ გატანილი ოთხი გოლისა და ჰანეს ლოერის გოლების წყალობით. ამის შემდეგ სკენდერ ჰუკას არასოდეს ჩაუცვია ალბანეთის ეროვნული ნაკრების მაისური.

ალბანეთის ფეხბურთის ფედერაცია
1992 წლიდან 1995 წლამდე ჰუკა მუშაობდა კლუბ "ატლეტიკ კლაბ ზანზიბარის" მდივნად, ხოლო 1997 წელს დაიკავა ალბანეთის ფეხბურთის ფედერაციის გენერალური მდივნის თანამდებობა. 1992 წლიდან გახდა ალბანეთის ფეხბურთის ფედერაციის აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი.

პირადი ცხოვრება
სკენდერ ჰუკას ვაჟი, ენდი ასევე გახდა ორი ლიგის ტიტულის მფლობელი საფეხბურთო კლუბ "ტირანას" შემადგენლობაში 1990-იან წლებში, ხოლო მისმა ბიძაშვილმა რენისიმ გაიმეორა ზემოაღნიშნული მიღწევა1989 წელს. სკენდერ ჰუკა გარდაიცვალა 2018 წლის ივლისში.

მიღწევები
კლუბური
ალბანეთის ჩემპიონი : 1966, 1968, 1970

ინდივიდუალური
ალბანეთის ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირი: 1968 წ
მაგდალენა შროდა

მაგდალენა შროდა (ძვ. მაგდალენა ციუპაკი, დ. 7 იანვარი, 1957, ვარშავა ) — პოლონელი ფემინისტი პოლიტიკოსი და ფილოსოფოსი, ვარშავის უნივერსიტეტის ეთიკის პროფესორი და ფემინისტი ავტორი. ის ასევე არის -ს მიმომხილველი . 2004 წლის 16 აგვისტოდან 2005 წლის 4 ნოემბრამდე ის იყო მთავრობის სრულუფლებიანი წარმომადგენელი ქალთა და მამაკაცთა თანაბარი სტატუსის საკითხებში მარეკ ბელკას კაბინეტში .

ცხოვრება და კარიერა
მაგდალენა შროდა დაიბადა 1957 წლის 7 იანვარს. სწავლობდა ფილოსოფიას ვარშავის უნივერსიტეტში, სადაც 1982 წელს მიიღო დოქტორის ხარისხი . 1982-1991 წლებში მუშაობდა ვარშავის უნივერსიტეტის ეთიკის ფაკულტეტზე ასისტენტად და შემდგომ ასისტენტ პროფესორად . ამჟამად მუშაობს ფაკულტეტზე ასოცირებულ პროფესორად .

1980-იან წლებში მაგდალენა შროდა აქტიურად იყო ჩართული სოლიდარობის მოძრაობაში. 1989 წლის შემდეგ ის პოლიტიკაში არ მონაწილეობდა 2004 წლამდე. 2004 წელს პრემიერ-მინისტრმა მარეკ ბელკამ დანიშნა მთავრობის სრულუფლებიან რწმუნებულად ქალთა და მამაკაცთა თანაბარი სტატუსისთვის. იგი ემხრობოდა სახელმწიფოსა და ეკლესიის გამიჯვნას, ლგბტ უფლებებს და უფრო ლიბერალურ, აბორტის კანონს. იგი ასევე ცნობილია საგარეო პოლიტიკისადმი მუდმივი ომის საწინააღმდეგო პოზიციით.

2004 წლის დეკემბერში სტოკჰოლმში ღირსების მკვლელობებისადმი მიძღვნილი საერთაშორისო კონფერენციის დროს შროდას განცხადებაზე კამათი მოხდა. როდესაც ჰკითხეს პოლონეთში არსებული ვითარების შესახებ, მან უთხრა -ს : „კათოლიციზმი პირდაპირ არ უჭერს მხარს და არ ეწინააღმდეგება ქალთა მიმართ ძალადობას. მაგრამ არსებობს არაპირდაპირი კავშირები კულტურის მეშვეობით, რომელიც მტკიცედ არის დაფუძნებული რელიგიაზე“ ეს სიტყვები ფართოდ იქნა ციტირებული პოლონურ მედიაში და გამოიწვია საჯარო დისკუსია ქალთა მიმართ ძალადობის შესახებ.

კიდევ ერთი დაპირისპირება მოხდა 2008 წლის მარტში, როდესაც შროდამ საჯაროდ ისაუბრა შრომით ურთიერთობებში ორსული ქალების დამცავი ზომების იდეის წინააღმდეგ. როდესაც გააკრიტიკეს ფემინისტური მოძრაობის ნაწილები სოციალური და ეკონომიკური სამართლიანობის საკითხების უგულებელყოფისთვის, მან უპასუხა: „ან ჩვენ ვიბრძოლებთ შრომის ბაზარზე სერიოზული მოპყრობისთვის ან წმინდა ძროხის როლისთვის განაყოფიერებული კვერცხუჯრედის გამო“.

მისი აკადემიური კვლევა ორიენტირებულია ინდივიდუალიზმის საკითხებზე და მის განსხვავებულ კრიტიკაზე (პოსტმოდერნისტული, ფემინისტური და კომუნიტარული პოზიციებიდან), ასევე გენდერული ურთიერთობების ეთიკასა და პოლიტიკაზე.

ის იყო ევროპარლამენტის ტოპ კანდიდატი 2009 წელს პოლონეთის სოციალ-დემოკრატიის - დემოკრატიული პარტიის წითელ-ნარინჯისფერ-მწვანე კოალიციის სიიდან - . - მწვანეები 2004 (რეკომენდირებული ზიელონის მიერ 2004) ლოძის რეგიონში. მან მიიღო 10 798 ხმა (მისი რეგიონის ხმების 2,25%). კოალიციამ 5%-იანი ბარიერი ვერ გადალახა.
ელჟბიეტა ზავაცკა

ელჟბიეტა ზავაცკა ( პოლ.: [ ͡] ; დ. 19 მარტი, 1909 – გ. 10 იანვარი, 2009 ) — ომის დროს ცნობილი მისი ფსევდონიმით ზო. უნივერსიტეტის პოლონელი პროფესორი, სკაუტინგის ინსტრუქტორი, სპეცოპერაციების აღმასრულებელი აგენტი და თავისუფლებისთვის მებრძოლი მეორე მსოფლიო ომის დროს. 2006 წლის 3 მაისს პრეზიდენტმა ლეხ კაჩინსკიმ დააწინაურა და უბოძა პოლონეთის არმიის ბრიგადის გენერლის წოდება (პოლონური არმიის ისტორიაში მეორე ქალი, რომელსაც ეს წოდება ჰქონდა). ზოგჯერ მას უწოდებენ „ერთადერთ ქალს უხილავ მებრძოლთა შორის". იგი მსახურობდა კურიერად სამამულო არმიაში, ატარებდა წერილებს და სხვა დოკუმენტებს ნაცისტების მიერ ოკუპირებული პოლონეთიდან დევნილობაში მყოფი პოლონეთის მთავრობისთვის ლონდონში და უკან. მისი რეგულარული მარშრუტი გადიოდა ვარშავიდან ბერლინისა და შვედეთის გავლით ლონდონამდე. იგი ასევე პასუხისმგებელი იყო სამამულო არმიის სხვა კურიერებისთვის მარშრუტების ორგანიზებაზე.

ბიოგრაფია
ელჟბიეტა ზავაცკა დაიბადა ტორუნში, პოლონეთის პრუსიის დანაყოფის ნაწილი და დაამთავრა პოზნანის უნივერსიტეტი მათემატიკის განხრით . როდესაც 10 წლის იყო, 1919 წელს, მისი ქალაქი ტორუნი დაბრუნდა ხელახლა დაბადებულ პოლონეთში, რომელმაც დამოუკიდებლობა 1918 წელს დაიბრუნა. მან საშუალო სკოლის დიპლომი პოლონურ ტორუნში მიიღო. 1930-იანი წლების ბოლოს იგი ასწავლიდა რამდენიმე საშუალო სკოლაში, პარალელურად მუშაობდა ინსტრუქტორად -ში (ქალთა სამხედრო წვრთნა). 1939 წელს პოლონეთში შეჭრის დროს იგი იყო სილეზიის ოლქის ქალთა სამხედრო წვრთნის კომენდანტი, რომელიც მონაწილეობდა ლვივის დაცვაში.

1939 წლის ოქტომბერში იგი შეუერთდა შეიარაღებული წინააღმდეგობის სილეზიის ფილიალს საბრძოლო ფსევდონიმით „“, რომელიც მოგვიანებით შეიცვალა „“. 1940 წლის ბოლოს იგი გადაიყვანეს ვარშავაში და დაიწყო კურიერად მუშაობა. ის ასევე იყო ზაგროდას, სამამულო არმიის საგარეო კომუნიკაციის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე. 1943 წლის თებერვალში მან იმოგზაურა გერმანიაში, საფრანგეთსა და ესპანეთში გიბრალტარში, საიდანაც იგი საჰაერო გზით გადაიყვანეს ლონდონში. ბრიტანეთში მან გაიარა პარაშუტისტის წვრთნები და 1943 წლის 10 სექტემბერს ჩავარდა პოლონეთში, როგორც ამბობენ, რომ იყო „ერთადერთი ქალი მდუმარე უხილავების ისტორიაში“ (სადავოა, რადგან მას არ ჰქონდა დასრულებული სრული სასწავლო კურსი).

1944 წელს ზავაცკა იბრძოდა ვარშავის აჯანყებაში და მისი დამარცხების შემდეგ გადავიდა კრაკოვში, სადაც განაგრძო იატაკქვეშა საქმიანობა. 1945 წელს იგი შეუერთდა ანტიკომუნისტურ ორგანიზაციას თავისუფლება და დამოუკიდებლობა , მაგრამ მალევე მიატოვა და მასწავლებლად დაიწყო მუშაობა.

1951 წელს იგი დააპატიმრეს და აწამა ურზად ბეზპიეცზენსტვამ (შინაგან საქმეთა სამინისტროს უსაფრთხოების სამსახური). მას მიესაჯა 10 წლით თავისუფლების აღკვეთა ღალატისა და ჯაშუშობისთვის, მაგრამ სასჯელი შეუმცირდა და 1955 წელს გაათავისუფლეს. ციხიდან გათავისუფლების შემდეგ მან მიიღო დოქტორის ხარისხი გდანსკის უნივერსიტეტში . ის იყო ტორუნში, მიკოლაი კოპერნიკის უნივერსიტეტის პედაგოგიკის ინსტიტუტის პროფესორი, სადაც დააარსა ანდრაგოგიის განყოფილება. 1978 წელს სლუჟბა ბეზპიეცენსტვამ განყოფილება დახურა. ის იყო სამამულო არმიის ჯარისკაცების მსოფლიო კავშირის აქტიური წევრი და 1980-იან წლებში თანამშრომლობდა სოლიდარობასთან .
მარია ვიტეკი

მარია ვიტეკი (საბრძოლო ფსევდონიმი „“, „ “, დ. 16 აგვისტო, 1899, გოსტინინის მახლობლად - გ. 19 აპრილი, 1997, ვარშავა, პოლონეთი) — მსახურობდა პოლონეთის არმიაში და მასთან დაკავშირებულ ორგანიზაციებში 18 წლიდან პენსიაზე გასვლამდე, 1991 წელი. გახდა პირველი პოლონელი ქალი, რომელიც დააწინაურეს და გახდა ბრიგადის გენერალი.

ადრეული სერვისი
მარია ვიტეკი დაიბადა და გაიზარდა პოლონეთის რუსულ დანაყოფში, 1899 წლის 16 აგვისტოს. მისი მამა, სტანისლავ ვიტეკი, დურგალი, იყო პოლონეთის სოციალისტური პარტიის წევრი და ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად უკრაინაში გადავიდა 1915 წელს, რათა არ დაეპატიმრებინა რუსეთის ხელისუფლებას. მარია საშუალო სკოლაში სწავლის დროს შეუერთდა პოლონეთის სკაუტურ ჯარს კიევში. შემდეგ იგი გახდა პირველი ქალი სტუდენტი კიევის უნივერსიტეტის მათემატიკის ფაკულტეტზე. ამავდროულად შეუერთდა ფარულ -ს (პოლონეთის სამხედრო ორგანიზაცია) და დაასრულა სერჟანტთა მოსამზადებელი კურსი. 1919 წელს შეუერთდა პოლონეთის არმიის ჯგუფს, რომელიც ებრძოდა ბოლშევიკებს უკრაინაში. შემდეგ 1920 წელს, როგორც მოხალისე ქალთა წევრი, იგი იბრძოდა ბრძოლაში ლვოვისთვის (ახლანდელი ლვივი) და პირველად დაჯილდოვდა უმაღლესი პოლონური მედლით .

ომებს შორის
1928 წლიდან 1934 წლამდე ის იყო - ორგანიზაციის მეთაური, რომელიც ამზადებდა ქალებს სამხედრო სამსახურისთვის. 1935 წელს დაინიშნა ქალთა განყოფილების უფროსად ფიზკულტურისა და სამხედრო მომზადების ინსტიტუტში ბიელანიში, ვარშავის მახლობლად.

მეორე მსოფლიო ომი
პოლონეთში შეჭრის დროს (1939) იყო ქალთა სამხედრო დახმარების ბატალიონების მეთაური. 1939 წლის ოქტომბერში იგი შეუერთდა მიწისქვეშა შეიარაღებული ბრძოლის ასოციაციას , რომელიც მოგვიანებით გახდა სამამულო არმია . ის იყო ქალთა არმიის სამსახურის უფროსი გენ. გროტ-როვეცკი და მოგვიანებით გენ. ბორ-კომოროვსკი. იგი ვარშავის აჯანყებაში იბრძოდა და ვიცე-პოლკოვნიკად დააწინაურეს. კაპიტულაციის შემდეგ მან თავი აარიდა გერმანელების დატყვევებას და ვარშავის ნანგრევები მშვიდობიან მოსახლეობაში დარჩა. მან განაგრძო შიდა არმიის შტაბის თანამდებობის ფუნქციების შესრულება 1945 წლის იანვარში, მის დაშლამდე.

ომის შემდეგ
როდესაც პოლონეთის კომუნისტურმა მთავრობამ ხელახლა გახსნა ფიზიკური აღზრდისა და სამხედრო მომზადების ინსტიტუტი, იგი თავდაპირველად დაუბრუნდა თავის წინა თანამდებობას, როგორც ქალთა განყოფილების ხელმძღვანელი. თუმცა, 1949 წელს მირა დააპატიმრა კომუნისტურმა ხელისუფლებამ და რამდენიმე თვე გაატარა ციხეში. გათავისუფლების შემდეგ მუშაობდა გაზეთების კიოსკში. მისი ინიციატივით შეიქმნა „ქალთა ისტორიის კომისია“. პოლონეთში კომუნისტური მმართველობის დაშლის შემდეგ, პრეზიდენტმა ლეხ ვალენსამ დანიშნა ის ბრიგადის გენერლად 1991 წლის 2 მაისს. ამრიგად, იგი გახდა პირველი პოლონელი ქალი, რომელმაც გენერლის წოდება მიაღწია. ის არ დაქორწინებულა.

2007 წლის 19 აპრილს, მისი გარდაცვალების 10 წლისთავზე, ვარშავაში პოლონეთის არმიის მუზეუმში გაიხსნა მისი ბუნებრივი ზომის ბრინჯაოს ძეგლი.