ფრანსუა ს. ანტუან სიმონი

ფრანსუა ს. ანტუან სიმონი (დ. 10 ოქტომბერი, 1843 — გ. 10 მარტი, 1923) — ჰაიტის პრეზიდენტი 1908 წლის 6 დეკემბრიდან 1911 წლის 2 აგვისტომდე. ფრანსუამ უხელმძღვანელა აჯანყებას პრეზიდენტ პიერ ნორდ ალექსისის წინააღმდეგ და პიერის ნაცვლად გახდა პრეზიდენტი. ფრანსუა ს. ანტუანი ასევე ცნობილია, როგორც ანტუან სიმონი.

ბიოგრაფია
ფრანსუა ს. ანტუან სიმონი დაიბადა 1843 წლის 10 ოქტომბერს ქალაქ ლე-კაიში, ჰაიტიში. გარდაიცვალა, სხვადასხვა ცნობით, 1923 წლის 10 იანვარს ან 10 მარტს, მშობლიურ ქალაქში. წარმოშობით იყო სავანიდან, რომელიც ლე-კაისთან ახლოს მდებარეობს. თავდაპირველად მუშაობდა მუნიციპალურ პოლიციაში, შემდეგ კი სამხედრო სამსახურში ოფიცრად გადავიდა.

1883 წელს დაინიშნა სამხრეთის ჯარების მეთაურად და ამ თანამდებობაზე დარჩა 1908 წლამდე. სამხედრო კარიერის განმავლობაში 1887 წელს პოლკოვნიკის წოდება მიიღო. 1896–1902 წლებში იყო პრეზიდენტ ტირეზიას სიმონ სამის ადიუტანტი (პირადი სამხედრო თანაშემწე), მოგვიანებით კი გენერლის წოდება მიენიჭა. სწორედ გენერლის რანგში ჩაუდგა სათავეში სამხედრო აჯანყებას პრეზიდენტ პიერ ნორდ ალექსისის წინააღმდეგ.

პრეზიდენტობა (1908–1911)
1908 წლის 6 დეკემბერს ანტუან სიმონი ოფიციალურად გახდა პრეზიდენტ ალექსისის მემკვიდრე. მიუხედავად იმისა, რომ თავად მაღალი ფორმალური განათლება არ ჰქონდა, ფრანსუა ანტუანმა შექმნა გავლენიანი მრჩევლებისგან შემდგარი ჯგუფი. 1908 წლის 19 დეკემბერს გამოაცხადა ექვსკაციანი მინისტრთა კაბინეტი და სენატორ პოლენის წინაშე დადო ფიცი.

სიმონის ერთ-ერთი პირველი გადაწყვეტილება იყო უმნიშვნელოვანესი ჰაიტისთვის, ეს იყო შერიგების პოლიტიკის გატარება, რომლის მიხედვითაც ემიგრაციაში მყოფ ჰაიტელებს სამშობლოში დაბრუნების უფლება მიეცათ. ამან ანტუან სიმონის მმართველობის საწყის წლებში გარკვეული სტაბილურობა უზრუნველყო.

სიმონი მუდმივად ცდილობდა სოფლის მეურნეობის წარმოების გაუმჯობესებას. ფრანსუა ს. ასევე სურდა ქვეყნის მასშტაბით სარკინიგზო ქსელის აშენება. ამისთვის საჭირო გახდა რამდენიმე ხელშეკრულების გაფორმება ამერიკულ კომპანიებთან, მათ შორის ე.წ. „მაკდონალდის ხელშეკრულება“ — რკინიგზის ხაზის მშენებლობა პორტ-ო-პრენსსა და კაპ-ჰაიტიენს შორის. ამ მოლაპარაკებებში გათვალისწინებული იყო შაქრისა და ბანანის მოყვანა და ექსპორტი ჰაიტურ-ამერიკული შაქრის კომპანიის მიერ.

თუმცა ხელშეკრულებები არასათანადოდ იყო მომზადებული, რამაც ინტელექტუალებისა და პოლიტიკოსების კრიტიკა გამოიწვია. მეორე მხრივ, ამ შეთანხმებებმა ხელი შეუწყო პორტ-ო-პრენსის ქუჩების მოპირკეთებასა და ელექტრიფიკაციას. გაუმჯობესებული გზების შედეგად ქვეყანაში ავტომობილების რაოდენობაც გაიზარდა.

ამერიკული ბანანის პლანტაციების ინტერესების დასაკმაყოფილებლად ჰაიტურ კომპანიებს დამატებითი გადასახადები დაეკისრათ, რამაც მცირე მიწათმფლობელების უკმაყოფილება გამოიწვია. ჩრდილოეთში მცხოვრებმა მცირე ფერმერებმა — კაკოებმა — 1911 წლის ივნისში აჯანყება დაიწყეს.

გენერალმა სინსინატუს ლეკონტმა, რომელიც ადრე საზოგადოებრივი სამუშაოებისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრი იყო, სიტუაცია გამოიყენა და სიმონის წინააღმდეგ სახელმწიფო გადატრიალებას ჩაუდგა სათავეში.

ლეკონტის პირველი მცდელობა წარუმატებელი აღმოჩნდა, თუმცა 1911 წლის აგვისტოში მეორედ წარმატებით აიღო დედაქალაქი პორტ-ო-პრენსი. სიმონი ჩამოაგდეს ხელისუფლებიდან და ლეკონტი გახდა ფრანსუას მემკვიდრე პრეზიდენტის პოსტზე. სიმონი რამდენიმე წლით ემიგრაციაში წავიდა, მოგვიანებით კი ჰაიტიში დაბრუნდა და ლე-კაიში გარდაიცვალა.

წიგნში „მითხარი ჩემს ცხენს“ ამერიკელი მწერალი ზორა ნილ ჰერსტონი აღწერს, როგორ მოუწყო სიმონმა თავის შინაურ თხას, სახელად სიმალოს, გარდაცვალების შემდეგ დიდებული კათოლიკური დაკრძალვა.

ოჯახი
ანტუან სიმონის წინაპრებს შორის მოიხსენიებიან პიერ ბატისტ სიმონი და ტუსენ ლუვერტიური. პრეზიდენტ ანტუან სიმონის ქალიშვილი ანეზულია სიმონი დაქორწინდა სერჟანტ ლუბენსიუს ლუბინზე. წყილს უამრავი შვილი ჰყავდა, მათ შორის იყვნენ: ანტუან ლუბინი, ტერეზა ლუბინი, დარიუს ლუბინი, ალექსანდრე ლუბინი, დამიენ ლუბინი და კლერ ლუბინი.

ფრანსუა ანტუანის შთამომავლებს შორის ასევე მოიხსენიებიან ულისეს ილემონდ სიმონი, დომინიკ ბიენვილ სიმონი და სელესტინა (ვუდუს მღვდელმსახური). ანტუან სიმონ ჟუნიორს მეუღლე სანიტე ოგიუსტინთან ჰყავდა შვილები: მაქსი, ალექსი, ამედე და სესილი.

ფრასუა ს. ანტუან სიმონის შთამომავლები იყვნენ ასევე შარიტე სიმონი და შვილთაშვილები: რომან ანტუან სიმონი, ჯეიმს სიმონი, სინტილმა სიმონი, კეტელი სიმონი, ფრედი სიმონი, ფრანკ სიმონი, ესთერ სიმონი, სილვი სიმონი, ემანუელა სიმონი და შერლინ სიმონი. ასევე მოხსენიებულია ორი შვილთაშვილის შვილი — მარსელ სიმონი და შონ ვალერი.