iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბერტა ხაფავა

ბერტა ხაფავა (დ. 15 მაისი, 1941, თბილისი — გ. 17 თებერვალი, 2025, იქვე) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1979).

1966 წელს დაამთავრა თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი.

1960 წლიდან მოღვაწეობდა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში სცენის თანამშრომლად. 1966 წლიდან იყო გორის თეატრის მსახიობი. 1969 წლიდან თბილისის მოზარდ მაყურებელთა ქართული თეატრის დასში გადავიდა. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: კატა (ე. შვარცის „წითელქუდა“), ქეთინო (ალ. თაბორიძის „დაკარგული დრო“), ბარბარე (ლ. ქიაჩელის „ტარიელ გოლუა“), ილია (ვ. იაქაშვილის „ციხის ხევის საიდუმლო“), თხა (გ. ახვლედიანის „ბაბუა და შვილიშვილი“), კოწია (ა. ჭილაშვილის „აცა-ბაცა“), ტურა (გ. ნახუცრიშვილის „ჭინჭრაქა“), რიტა ოსიანინა (ა. ვასილიევის „განთიადი კი აქ წყნარი იცის“), მერი პოპინსი (პ. ტრავერსი „მერი პოპინსი“) და სხვა. გადაღებულია მხატვრულ ფილმებში: „ნატვრის ხე“ (1976), „სამანიშვილის დედინაცვალი“ (1977), „რამდენიმე ინტერვიუ პირად საკითხებზე“ (1978), „სიყვარული ყველას უნდა“ (1980), „არაჩვეულებრივი რეისი“ (1982), „ზოგი ჭირი მარგებელია“ (1984), „ბებია ყველასათვის“ (1986), „ფესვები“ (1987), „ორფეოსის სიკვდილი“ (1996), „სიყვარული და კარტოფილი“ (2003), „დარჩი ჩემთან“ (2011), „გრძელი ნათელი დღეები“ (2013) და სხვა.

2013 წლის 18 მაისს მოზარდ მაყურებელთა თეატრის წინ მსახიობის ვარსკვლავი გაიხსნა.

გარდაიცვალა 2025 წლის 17 თებერვალს, 83 წლის ასაკში.

ფილმოგრაფია
1976 — „ნატვრის ხე“
1977 — „სამანიშვილის დედინაცვალი“ — მელანო
1978 — „რამდენიმე ინტერვიუ პირად საკითხებზე“
1979 — „ორმო“ — კირილეს ცოლი
1979 — „ზღარბი“ — ლიას დედა
1980 — „სიყვარული ყველას უნდა“ — ანიკო
1981 — „მე მოვედი“ — ნორა
1981 — „ცხელი ზაფხულის სამი დღე“
1982 — „არაჩვეულებრივი რეისი“
1984 — „ქართველები ცაში“ — მანანას დედამთილი
1984 — „ზოგი ჭირი მარგებელია“ — მართა
1985 — „წყარო“ — ჟუჟუნა
1986 — „ბებია ყველასათვის“

1987 — „ელისა და რარუს თავგადასავალი“
1988 — „ქველი“
1988 — „აღდგომის ბატკანი“
1989 — „ზმანებანი აღლუმებს შორის“
1989 — „ბესამე“
1991 — „მე, პელეს ნათლია!“
1992 — „ვალსი პეჩორაზე“
1997 — „სამოთხის გვრიტები“ — სიჯანაანთ ქალი
2001 — „ცარიელი სივრცე“
2009 — „რაც ყველაზე ძალიან გიყვარს 2“ — ნუნუკას ბებო
2011 — „დარჩი ჩემთან“
2013 — „გრძელი ნათელი დღეები“ — ნათიას ბებია
2017 — „ჩემი ბედნიერი ოჯახი“ — ლამარა

ჯილდოები და აღიარება
1979 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
ასტრახანის ქართველ მოღვაწეთა პანთეონი

ასტრახანის ქართველ მოღვაწეთა პანთეონი — საფუძველი ჩაეყარა მას შემდეგ, რაც 1737 წლის 30 მარტს ქართლის მეფე ვახტანგ ასტრახანის კრემლის მიძინების ტაძარში დაკრძალეს. 1750 წელს ამავე პანთეონში დაასაფლავეს ვახტანგის თანამებრძოლი, მთავარეპისკოპოსი იოსებ სამებელი (ქობულაშვილი), 1752 წელს — მწერალი და კულტურის მოღვაწე მიტროპოლიტი რომანოზი (ერისთავი), 1762 წელს — თეიმურაზ , შემდეგში — მწერალი და მოგზაური, მიტროპოლიტი ტიმოთე (გაბაშვილი), ასტრახანის მთავარეპისკოპოსი გაიოზ რექტორი. ქართველი საზოგადოება ყურადრებით ეკიდებოდა ასტრახანის ქართველ მოღვაწეთა პანთეონს. 1907 წელს პანთეონი ინახულა და აღწერა მწერალმა ჭ. ლომთათიძემ. საუკუნის 30-იანი წლებიდან ქართული კულტურის ძეგლებისადმი ინტერესი გაიზარდა. ამ საბაბით ისარგებლეს და უნებართვოდ გახსნეს ვახტანგ -ის აკლდამა. 1971 წელს ყოფილი სსრკ კულტურის სამინისტროს არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ ასტრახანის მიძინების ტაძრის რესტავრაცია ჩაატარა. აკლდამები გახსნეს და ნეშტი კედლებში ჩაასვენეს. 1983 წელს ტაძრის ზედა სართულზე დადგეს ძეგლი ქართველ მოღვაწეთა პატივსაცემად.
ასტროდინამიკა

ასტროდინამიკა — ცის მექანიკის თანამედროვე დარგი, რომელიც შეისწავლის ხელოვნური კოსმოსური სხეულების (დედამიწის ხელოვნური თანამგზავრების, კოსმოსური ხომალდების, ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგურების და სხვ.) მოძრაობას. ასტროდინამიკა წარმოიშვა კოსმონავტიკის განვითარებასთან ერთად. ზოგჯერ მას კოსმოდინამიკას ან კოსმოსური ფრენის მექანიკასაც უწოდებენ.

კლასიკური ცის მექანიკა ბუნებრივი სხეულების მოძრაობისას სწავლობს უმთავრესად მათი ურთიერთმიზიდულობის ნიუტონისეული ძალების გათვალისწინებით. ასტროდინამიკა კი ხელოვნური კოსმოსური სხეულების მოძრაობის შესწავლისას მხედველობაში იღებს სხვა ძალებსაც. მაგალითად, ამ სხეულებზე მოთავსებული ძრავების რეაქტიულ წევას, ატმოსფეროს წინაღობას, მზის სხივების წნევის ძალას და სხვ.

ასტროდინამიკის ამოცანები, რომლებიც ეხება გრავიტაციულ ველში ცვლადმასიანი მრავალი კოსმოსური სხეულის მოძრაობის საკითხებს, გამოკვლეულია ნ. მაღნარაძის შრომებში. მან განაზოგადა და გამოიყენა მუდმივმასიანი 3 სხეულის შეზღუდული ამოცანის ამოხსნის სტეფენსენისეული მეთოდი. ფარდობითობის თეორიის ეფექტების, რეაქტიული ძალების და ატმოსფეროს წინაღობის გათვალისწინებით ნ. მაღნარაძემ შეისწავლა ნიუტონისეულ და პოსტნიუტონისეულ ველებში ბუნებრივი და ხელოვნური კოსმოსური სხეულების მოძრაობის განტოლებები რეგულარულ და არარეგულარულ (წყვილადი შეჯახება) შემთხვევებში. ეს მეთოდი მოხერხებულია ამ ამოცანების ამოხსნისათვის თანამედროვე კომპიუტერული მეთოდებით. მანვე გამოიკვლია ასტროდინამიკის ზოგიერთი შებრუნებული ამოცანა რაკეტისა და კომეტის ცვლადი მასების განსაზღვრის შესახებ, როდესაც ცნობილია მათი ტრაექტორიების ნაწილი დროის მცირე შუალედისათვის.

ასტროდინამიკის ზოგიერთი მნიშვნელოვანი ამოცანა გამოიკვლია რ. კილაძემ.
ბექა გურული (დ. 2000)

ბექა გურული (31 მარტი, 2000, დონის როსტოვი, რუსეთი) — ქართველი ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავე. საქართველოს ჩემპიონი კადეტებს შორის (2017, 54 კგ), ჭაბუკებს შორის თემო ყაზარაშვილის სახელობის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2017, 54 კგ), 2022 წლის საქართველოს ჩემპიონი (63 კგ). 2017 წელს ბოსნია-ჰერცოგოვინას ქალაქ სარაევოში
ჭაბუკებს შორის გამართული ევროპის ჩემპიონატის ოქროს მედალოსანი 54 კგ წონით კატეგორიაში, 2017 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანი კადეტებს შორის (54კგ), აგრეთვე სხვადასხვა საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული და პრიზიორი.

2022 წელს კონტრაქტი გააფორმა გერმანულ კლუბთან „ “. ამავე წლიდან იგი „“-ის სახელით საკლუბო ჩემპიონატში ბუნდესლიგაში (უმაღლესი ლიგა) ასპარეზობს.

ბექა გურული არის ქართველი მოკრივის, ევროპის ჩემპიონის ლაშა გურულის ძმა.

ძირითადი შედეგები
ელისაბედ ბეჟანიძე

ელისაბედ (ანა) ბეჟანიძე (დ. ბათუმი, 1879 — გ. 19??) — ქართველი კათოლიკე სასულიერო პირი, სტამბოლის ქართულ კათოლიკურ ეკლესიასთან არსებულ დედათა მონასტრის წინამძღვარი.

ბიოგრაფია
ელისაბედი შეძლებულ ოჯახში დაიბადა. მისი მამა მისდევდა ვაჭრობა-მრეწველობას, ბათუმში ფლობდა მაღაზიებს და რამდენიმე ფაბრიკას.

რუსეთ–ოსმალეთის 1877-78 წლების ომის დამთავრების შემდეგ, ბათუმის ოლქი რუსეთის იმპერიის ფარგლებში აღმოჩნდა და საქართველოს დაუბრუნდა. ახალშემოერთებულ მხარეში რუსიფიკატორული პოლიტიკის შედეგად ცხოვრება გაჭირდა. მოსახლეობის ნაწილმა ოსმალეთში იძულებით გადასახლება დაიწყო. მათ შორის იყვნენ ბეჟანიძეების ოჯახი, რომელიც 1885 წელს სტამბოლში გადავიდა საცხოვრებლად.

სტამბოლში ამ პერიოდში უკვე არსებობდა ქართველ კათოლიკეთა ეკლესია, დედათა და მამათა მონასტრები. მონასტრებთან შექმნილი იყო ქალთა და ვაჟთა სასწავლებლები, სადაც ქართველი ბავშვები იღებდნენ განათლებას. ელისაბედი მიაბარეს დედათა მონასტერთან არსებულ ქართულ-ფრანგულ სასწავლებელში. სწავლის დამთავრების შემდეგ ელისაბედი მონაზვნად აღიკვეცა დედათა მონასტერში.

ელისაბედ ბეჟანიძე 30 წლის განმავლობაში იყო სტამბოლის ქართველ კათოლიკეთა ეკლესიასთან არსებულ დედათა მონასტრის წინამძღვარი და ქალთა ქართულ-ფრანგული სასწავლებლის ხელმძღვანელი. იგი უანგაროდ ემსახურებოდა ოსმალეთში გახიზნული ქართველების ეროვნული თვითმყოფადობის შენარჩუნების საქმეს. აქტიურად მონაწილეობდა მონასტერში დაფუძნებულ ქართული კულტურის კლუბში; აწყობდა საღამოებს, სადღესასწაულო შეხვედრებს; ერთმანეთთან აკავშირებდა ქრისტიან და მუსლიმ ქართველობას, აცნობდა მათ ქართული კულტურის მიღწევებს. ქართული კულტურის კლუბში 1908 წელს ჩატარდა აკაკი წერეთლის საიუბილეო საღამო და გაიხსნა მისივე სახელობის ბიბლიოთეკა; 1919 წლიდან ყოველწლიურად აღინიშნავდნენ 26 მაისს, საქართველოს დამოუკიდებლობის დღეს.

საქართველოს დამოუკიდებელი დემოკრატიული რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ, ელისაბედმა გადაწყვიტა ახალციხესა და ბათუმში ქალთა სასწავლებლების გახსნა. ამ მიზნით, 1920 წლის მაისში მან იმოგზაურა საქართველოში და თავისი გადაწყვეტილება გააცნო საქართველოს მთავრობას და თანხმობაც მიიღო. მაგრამ ეს მიზანი ვერ განხორციელდა 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის გამო. ელისაბედმა 1921 წლის მარტში საქართველოდან ლტოლვილი მთავრობის ქალთა წარმომადგენლობას უმასპინძლა. ისინი დედათა მონასტერში რამდენიმე ხანს ცხოვრობდნენ.
ჩეთინ ალთანი

ჩეთინ ალთანი (; დ. 22 ივნისი, 1927, სტამბული — გ. 22 ოქტომბერი, 2015, სტამბოლი) — თურქი მწერალი, ჟურნალისტი და მემარცხენე პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
ჩეთინ ალთანი დაიბადა 1927 წლის 22 ივნისს სტამბულში. მამა ჰალითი ადვოკატი იყო, ხოლო დედა — წარმოშობით ყირიმელი. შვიდ წლამდე მომავალ მწერალს ალთანი ერქვა. 1934 წელს თურქეთმა მიიღო კანონი გვარების შესახებ, რომლის მიხედვით, ყველას უნდა ეტარებინა გვარი. ამიტომ, ჩეთინის მშობლებმა ალთანი გვარად დაიტოვეს, ხოლო შვილს ჩეთინი დაარქვეს.

რვა წლის ასაკში იგი შევიდა გალათასარაის ლიცეუმში, როგორც თავად მოგვიანებით იხსენებდა, სწავლის პერიოდში ალთანი მარტოობას განიცდიდა. შემდეგ შევიდა ანკარის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ წერა დაიწყო. ალთანის თქმით, მან არჩია გამხდარიყო მწერალი და არა დიპლომატი, როგორც მამას სურდა, რადგან მას სურდა „მარტოობა აეცილებინა თავიდან“.

ჩეთინი ლექსებსა და მოთხრობებს აქვეყნებდა გამოცემებში „“, „“, „“ და „“. მისი პირველი წიგნი „ “ 1946 წელს გამოიცა. ის ასევე მუშაობდა ჟურნალისტად, აქვეყნებდა სტატიებს გამოცემებში "", "", "", "", " ", "", "" და "".

1959 წელს, აბდი იფექჩის შეთავაზებით, დაიწყო სტატიების წერა -ში.

როდესაც მმართველი დემოკრატიული პარტიის წინააღმდეგ დემონსტრაციების და 1960 წელს თურქეთში განხორციელებული სახელმწიფო გადატრიალების დროს მოკლეს სტუდენტი თურან ემექსიზი, ჩეთინ ალთანმა პოლიტიკაში მოსვლა გადაწყვიტა. 1965 წელს ის მუშათა პარტიის დიდი ეროვნული ასამბლეის წევრად აირჩიეს.

ჩეთინ ალთანი განთქმული იყო თავისი ბასრი, სარკასტული ენით. 300-ზე მეტჯერ სცადეს მისი პასუხისგებაში მიცემა სტატიების გამო, სამჯერ დააპატიმრეს და ორჯერ ციხეში ჩასვეს. სულეიმან დემირელის სამართლიანობის პარტიის დეპუტატებმა სცემეს კიდეც.

2015 წლის სექტემბერში იგი გადაიყვანეს ფატიჰის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის საავადმყოფოში მას შემდეგ, რაც დაუსვეს ფილტვების ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადების, სუნთქვის უკმარისობაის, სეფსისის, ბრონქოექტაზიის და პნევმონიის დიაგნოზი. ჩეთინ ალთანი გარდაიცვალა 2015 წლის 22 ოქტომბერს, ადგილობრივი დროით 11:05 საათზე, პნევმონიის და სეპტიური შოკით გამოწვეული სუნთქვის უკმარისობით.

დაკრძალეს 2015 წლის 23 ოქტომბერს ზინცირლიკიუს სასაფლაოზე.

პირადი ცხოვრება
ჩეთინ ალთანი ორჯერ იყო დაქორწინებული. პირველი მეუღლე იყო ერაყელი გოგონა ქერიმე. ჩეთინს და ქერიმეს შეეძინათ სამი შვილი: აჰმედი (დაიბადა 1950 წელს), მეჰმედი (დაიბადა 1953 წელს) და ქალიშვილი ზეინეპი (გარდაიცვალა 1991 წელს).

1969 წელს ჩეთინ ალთანი მეორედ დაქორწინდა. მისი მეორე მეუღლე იყო 41 წლის სოლმაზ კამურანი, მისთვისაც ასევე მეორე ქორწინება იყო. კამურანი ალთანის რედაქტორის მოვალეობას ასრულებდა. წყვილი დაშორდა ჩეთინ ალთანის გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე.

შემოქმედება
ჩეთინ ალთანი თავის ნამუშევრებში აკრიტიკებდა იმ დროს თურქეთში არსებულ სოციალურ-პოლიტიკურ მდგომარეობას. მისი მრავალი ნამუშევარი შეიცავს ავტობიოგრაფიულ ელემენტებს.

ავტორის არაერთი ნაწარმოები ითარგმნა ფრანგულ ენაზე.
ბოსნიელები მონტენეგროში

ბოსნიელები — ეთნიკური ჯგუფი მონტენეგროში . 2011 წლის აღწერის მიხედვით, ბოსნიელთა საერთო რაოდენობა მონტენეგროში შეადგენდა 53 605-ს, ანუ მოსახლეობის 8,6%-ს. ამრიგად, ისინი ქვეყანაში სიდიდით მესამე ეთნიკური ჯგუფს შეადგენენ ჩერნოგორიელებისა და სერბების შემდეგ.

დემოგრაფია
ბოსნიელები ძირითადად ცხოვრობენ ჩერნოგორიის ჩრდილოეთით, სანჯაკის რეგიონში და შეადგენენ მოსახლეობის უმრავლესობას ოთხ მუნიციპალიტეტში: როჟაჯში (83,91%), პეტნიკაში (83,02%), პლავში (56%) და გუსინიეში (42,64%).

ისტორია
სანჯაკელ ბოსნიელთა ორი მესამედი თავის წარმომავლობას უკავშირებს მონტენეგროს რეგიონების მაცხოვრებლებს, საიდანაც 1687 წელს დაიწყეს გადინება, მას შემდეგ რაც ოსმალეთის იმპერიამ დაკარგა კონტროლი ბოკა კოტორსკაზე . ეს ტენდენცია გაგრძელდა ძველ მონტენეგროში 1711 წლის შემდეგ. ამ პერიოდში მოსახლეობის უმეტესობა, ვინც ისლამი მიიღო (" ") გაანადგურეს. ძველი მონტენეგროდან სანჯაკში მიგრაციის მასტიმულირებელი იყო ის ფაქტი, რომ სანჯაკის ძველი მართლმადიდებლური მოსახლეობა ორ ტალღად გადავიდა სერბეთისა და ჰაბსბურგის მონარქიის ( ვოევოდინა )მიმართულებით, ჯერ 1687 წლის შემდეგ და შემდეგ 1740 წლის შემდეგ, რის გამოც სანჯაკის რაიონები დაუსახლებული დარჩა.სანჯაკელ ბოსნიელთა უკანასკნელი ნაკადის მოდინება მოხდა სხვა რეგიონებიდან. ნაწილი ჩამოვიდა სლავონიიდან 1687 წლის შემდეგ, როდესაც თურქეთმა დაკარგა ყველა მიწები სავას ჩრდილოეთით ავსტრო-თურქეთის ომში . უმეტესობა ჩამოვიდა ჰერცეგოვინიდან 1876 წლის შემდგომ პერიოდში, და განსაკუთრებით სერბების მიერ ორგანიზებული ჰერცეგოვინაში მომხდარი ავსტრია ქვეშევრდომების წინააღმდეგ მიმართული აჯანყების შემდეგ, ამას მოჰყვა ბოსნია - ჰერცეგოვინადან შემოსული ახალი ტალღა, რაც გამოწვეული იყო 1878 წელს ბერლინის ხელშეკრულების შედეგად ბოსნიის ვილაეთის ავსტრია-უნგრეთის კონტროლის ქვეშ მოქცევით. ბოსნიიდან ემიგრაციის ბოლო ტალღა მოვიდა 1908 წელს, როდესაც ბოსნია ოფიციალურად იყო ანექსირებული ავსტრია-უნგრეთის მიერ. შედეგად, შეწყდა ბოსნიელი მუსლიმების პირდაპირი კავშირი პორტოსთან, ისინი გამოვიდნენ ოსმალთა მფარველობიდან. დღეს ბოსნიელები უმცირესობას წარმოადგენენ მონტენეგროში, სადაც მხოლოდ 50000-ზე მეტი ბოსნიელი ცხოვრობს.

პოლიტიკა
ბოსნიელთა მთავარი პოლიტიკური პარტია არის ბოსნიური პარტია , რომელსაც ხელმძღვანელობს რაფეტ ჰუსოვიჩი . პარტიას ამჟამად ორი ადგილი აქვს მონტენეგროს პარლამენტში .მეორე პარტია — მართლმსაჯულებისა და შერიგების პარტია მონტენეგროში , რომელსაც ხელმძღვანელობს ხაზბია კალაჩი.

მონტენეგროში ბოსნიელთა უმრავლესობა მონტენეგროს დამოუკიდებლობის მომხრე იყო 2006 წელს დამოუკიდებლობის რეფერენდუმის დროს.

დიალექტი
გუსინიესა და პლავის სლავური დიალექტში იგრძნობა ალბანური ენის ძალიან ძლიერი სტრუქტურული გავლენა. მისი უნიკალურობა ალბანურსა და სლავურს შორის ენობრივი კონტაქტების თვალსაზრისით განპირობებულია იმით, რომ სლავურ ენაზე მოლაპარაკეთა უმრავლესობა ალბანური წარმოშობისაა.

რელიგია
დღეს, ბოსნიელთა უმრავლესობა ძირითადად სუნიტი მუსლიმია. არიან ჰანაფიზმის მიმდევრები. რომელიც წარმოადგენს ისლამური სამართლის უდიდეს და უძველეს სკოლას სუნიტური ისლამის იურისპრუდენციაში.
პიტერ ტომკა

პიტერ ტომკა (; დ. 1 ივნისი, 1956, ბანსკა-ბისტრიცა) — სლოვაკი საერთაშორისო სამართლის სპეციალისტი და დიპლომატი. სლოვაკეთის მუდმივი წარმომადგენელი გაეროში (1999–2003 წწ.). 2012 წლის 6 თებერვლიდან 2015 წლის 6 თებერვლამდე მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს თავმჯდომარე.

ბიოგრაფია
პიტერ ტომკა დაიბადა 1956 წლის 1 ივნისს ბანსკა-ბისტრიცაში. 1979 და 1985 წლებში მიიღო სამართლის მაგისტრის და დოქტორის ხარისხი პრაღის კარლის უნივერსიტეტში. გარდა ამისა, სწავლობდა საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტზე კიევის ეროვნულ უნივერსიტეტში (უკრაინა), მშვიდობის და განვითარების სამართლის ინსტიტუტში ნიცაში (საფრანგეთი), საერთაშორისო საჯარო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ინსტიტუტში სალონიკში. (საბერძნეთი) და ჰააგის საერთაშორისო სამართლის აკადემიაში (ნიდერლანდები).

1985 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „საერთაშორისო სამართლის კოდიფიკაცია“. 1986 წელს დაიწყო მუშაობა ჩეხოსლოვაკიის საგარეო საქმეთა ფედერალურ სამინისტროში საერთაშორისო სამართლის მიმართულებით.

1991 წლიდან 1997 წლამდე მუშაობდა ჯერ ჩეხოსლოვაკიის მისიაში, ხოლო 1993 წლიდან სლოვაკეთის მისიაში გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში ნიუ-იორკში. 1993 და 1994 წლებში იყო სლოვაკეთის რესპუბლიკის მუდმივი წარმომადგენლის მოადგილე გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში, ხოლო 1994 წლიდან — სლოვაკეთის რესპუბლიკის მუდმივი მისიის მთავარი ელჩი გაეროში. 1999 წლიდან 2003 წლამდე იყო სლოვაკეთის მუდმივი წარმომადგენელი გაეროში. მას ასევე ეკავა სხვა მნიშვნელოვანი თანამდებობები გაეროში. იყო გაეროს 52-ე გენერალური ასამბლეის იურიდიული კომიტეტის თავმჯდომარე. 1999 წლიდან 2002 წლამდე — საერთაშორისო სამართლის კომისიის წევრი. პიტერ ტომკა არის სლოვაკეთის საერთაშორისო სამართლის საზოგადოების წევრი და 2003 წლიდან — ამ ორგანიზაციის საპატიო პრეზიდენტი.

პიტერ ტომკა წარმოადგენდა სლოვაკეთს სლოვაკეთსა და უნგრეთს შორის დავის დროს ჰააგის საერთაშორისო სასამართლოში გაბჩიკოვოს ჰესის წყალმომარაგების სისტემის საქმეზე, ასევე იყო სლოვაკეთის იურიდიული გუნდის ხელმძღვანელი. მისი პირადი დამსახურება იყო დავა რომ სლოვაკეთის სასარგებლოდ გადაწყდა.

2002 წელს არჩეულ იქნა გაეროს უშიშროების საბჭოსა და გაეროს გენერალური ასამბლეის იუსტიციის საერთაშორისო სასამართლოს მოსამართლედ ცხრა წლის ვადით (2003-2012). 2009 წლის 6 თებერვლიდან სამი წლის განმავლობაში იყო საერთაშორისო სასამართლოს ვიცე-პრეზიდენტი.

2020 წლის 12 ნოემბერს პიტერ ტომკა მესამედ აირჩიეს საერთაშორისო სასამართლოს მოსამართლედ. გაეროს უშიშროების საბჭოში 15 ხმიდან 13 მიიღო და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალურ ასამბლეაში 193 ხმიდან —150. მისი ცხრაწლიანი ვადა დაიწყო 2021 წლის 6 თებერვალს.

 გადაწყვეტილებები
სახელმწიფო იურისდიქციული იმუნიტეტები (გერმანია იტალიის წინააღმდეგ).
 -ში (კამბოჯა ტაილანდის წინააღმდეგ).
დანიელ ლიპშიცი

დანიელ ლიპშიცი (; დ. 8 ივლისი, 1973, ბრატისლავა) — სლოვაკი იურისტი, პოლიტიკოსი და პარლამენტის წევრი, ქრისტიან-დემოკრატიული მოძრაობის თავმჯდომარის მოადგილე, სლოვაკეთის ვიცე-პრემიერი და იუსტიციის მინისტრი (2002-2006), ივეტა რადიჩოვას მთავრობაში იკავებდა იუსტიციის მინისტრის პოსტს 2010-2012 წლებში.

ბიოგრაფია
დანიელ ლიპშიცი 1991-1996 წლებში სწავლობდა ბრატისლავის კომენსკის სახელობის უნივერსიტეტში სამართლის ფაკულტეტზე. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ დაიწყო მუშაობა პრესოვის რეგიონულ სამხედრო პროკურატურაში და იურიდიულ ფირმა & -ში. 1997 წელს დაასრულა ასპირანტურა ბრატისლავაში მოქმედი გაერთიანებული სამეფოს უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, შემდეგ სწავლა გააგრძელა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, კემბრიჯში (მასაჩუსეტსი), ჰარვარდის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე (1998-2000 წლებში).

დანიელ ლიპშიკმა პოლიტიკური მოღვაწეობა 18 წლის ასაკში დაიწყო. ის შეუერთდა ახალგაზრდულ ორგანიზაციას „- “. 1991-1995 წლებში იკავებდა ხსენებულის ორგანიზაციის ხელმძღვანელის პოსტს. 1998 წლის არჩევნებში დემოკრატიული ოპოზიციის გამარჯვების შემდეგ მუშაობდა იუსტიციის სამინისტროში დეპარტამენტის უფროსად (1998-2002 წწ.). 2000 წელს აირჩიეს ქრისტიან-დემოკრატიული მოძრაობის ვიცე-პრეზიდენტად საშინაო პოლიტიკის საკითხებში (თანამდებობაზე ინყოფებოდა 2006 წლამდე). 2009 წელს ის გახდა ვიცე პრეზიდენტი შინაგან საქმეთა და იუსტიციის საკითხებში.

დანიელ ლიპშიკი 2002 წელს აირჩიეს სლოვაკეთის ეროვნული საბჭოს წევრად ქრისტიან-დემოკრატიული მოძრაობის სიით, შემდეგ კი დაინიშნა ვიცე-პრემიერად და იუსტიციის მინისტრად მიკულას ძურინდას მეორე მთავრობაში . 2006 წელს ხელახლა აირჩიეს პარლამენტში. ის გახდა ოპოზიციის ერთ-ერთი წამყვანი ექსპერტი სამართლის სფეროში. დანიელ ლიპშიკი ქრისტიან-დემოკრატიული მოძრაობის სახელით აპროტესტებდა 2007 წლის დეკემბერში მიღებულ ექსპროპრიაციის აქტს . იგი გამოდიოდა აბორტის წინააღმდეგ და მხარს უჭერდა სახელმწიფო პოლიტიკას ოჯახის მიმართ.

2010 და 2012 წლებში პოლიტიკოსი მესამედ და მეოთხედ აირჩიეს ეროვნულ პარლამენტში. 2010 წლის 9 ივლისს გახდა შინაგან საქმეთა მინისტრი ივეტა რადიჩოვას მთავრობაში. 2012 წლის 4 აპრილს მან თანამდებობა დატოვა. იმავე წელს მან დატოვა ქრისტიან-დემოკრატიული მოძრაობა და ჩამოაყალიბა საკუთარი პარტია . 2016 წელს კვლავ აირჩიეს ეროვნულ საბჭოში .

2016 წლის სექტემბერში, მანქანის მართვისას, დანიელ ლიპშიცი ხანშიშესულ მამაკაცს შეეჯახა, რომელიც გარდაიცვალა. იმავე თვეში პოლიტიკოსი თანამდებობიდან გადადგა. მოგვიანებით მან პარტია -ს ხელმძღვანელის თანამდებობაც დატოვა.

პირადი ცხოვრება
დანიელ ლიპშიცი დაქორწინებულია ბეტა ორავცოვაზე. ოჯახი ცხოვრობს ბრატისლავაში. მათ ჰყავთ ვაჟები ალექსანდრე და პეტრე. პოლიტიკოსს ჰყავს ტყუპი ძმა, სახელად ერიკი, რომელიც შინაგანი ორგანოების დაავადებების სპეციალისტია და ამჟამად მუშაობს კარდიოლოგად გრონინგენში, ნიდერლანდებში.
ბორის სკეტი

ბორის სკეტი ( დ. 30 ივლისი, 1936, ლუბლიანა — გ. 7 მაისი, 2023) — სლოვენიელი ზოოლოგი და სპელეობიოლოგი .

ბიოგრაფია
ბორის სკეტი დაიბადა 1936 წლის 30 ივლისს, ლუბლიანაში (იუგოსლავიის სამეფო). 1961 წელს მიიღო დოქტორის ხარისხი ლუბლიანას უნივერსიტეტში და გახდა მეცნიერ-ასისტენტი ყოფილ საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტზე. 1965 წელს ლუბლიანას ბიოტექნოლოგიის ფაკულტეტზე მიიღო ზოოლოგიის პროფესორის წოდება უხერხემლო ცხოველების სახეობის განხრით. თანამდებობაზე იგი 2006 წლამდე რჩებოდა. 1983 წლიდან 1985 წლამდე სკეტი მსახურობდა ბიოტექნოლოგიის ფაკულტეტის დეკანად, შემდეგ კი 1989 წლიდან1991 წლამდე ლუბლიანას უნივერსიტეტის 37-ე რექტორის თანამდებობას იკავებდა. როდესაც პენსიაზე გავიდა, შეინარჩუნა სამეცნიერო მრჩევლის თანამდებობა. მეცნიერი ლექციებს უკითხავდა ასპირანტებს სპელეობიოლოგიაში.

ბორის სკეტის კვლევა ფოკუსირებულია ტროგლობიონის ფაუნასა და ზოგადად ბიოსპელეოლოგიაზე. მეცნიერმა აღწერა უხერხემლოების ასზე მეტი ახალი სახეობა, რამდენიმე გვარი და ოჯახი, ძირითადად კიბოსნაირები და წურბელები. ეს კვლევები ასევე მოიცავს მდინარის მღვიმეების ფაუნის ახალ ბიოგეოგრაფიულ კლასიფიკაციას და ანჩიჰალინური ფაუნის პირველ ეკოლოგიურ კვლევებს.

ბორის სკეტი შეუერთდა ლუბლიანას მღვიმეების შემსწავლელ საზოგადოებას 1950 წელს, ხოლო 1964 წელს მან გახსნა ბორისოვის თხრილი ბორისოვის გვირაბი], ნაჟდენა ჯამას მღვიმის მნიშვნელოვანი ნაწილი. მიუხედავად იმისა, რომ მეცნიერის კვლევების მთავარ ობიექტს წარმოადგენდა დინარის კარსტის მღვიმეების ფაუნა, ის ასევე მონაწილეობდა გამოქვაბულების კვლევაში ისეთ ქვეყნებში და რეგიონებში როგორიცაა ეკვადორი, გალაპაგოსი, კოლუმბია, კრეტა, ფილიპინები, ფლორიდა, ბერმუდა, კენია და ჩინეთი .ბორის სკეტი იყო სლოვენიის სპელეოლოგთა ასოციაციის პრეზიდენტი, მიწისქვეშა ბიოლოგიის საერთაშორისო საზოგადოების პრეზიდენტი. ის ასევე მუშაობდა რამდენიმე სამეცნიერო ჟურნალის სარედაქციო საბჭოში და იყო "მეგაჟურნალ" - ს თემატური რედაქტორი.

2011 წელს ბორის სკეტი გახდა სლოვენიის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის წევრი. ის ასევე იყო ბოსნია და ჰერცეგოვინის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის უცხოელი წევრი.

ბორის სკეტი გარდაიცვალა2023 წლის 7 მაისს 86 წლის ასაკში.

ჯილდოები და პრემიები
ბორის სკეტი იყო არაერთი ეროვნული ჯილდოსა და მედლის მფლობელი. მეცნიერის პატივსაცემად, დაახლოებით 35 სახეობისა და ცხოველთა სამი გვარის სახელწოდებაში შედის სიტყვა .

მან ორჯერ მიიღო პრესერნის სტუდენტური პრემია, შემდეგ ბორის კიდრიხის ფონდის პრიზი (1965), დაჯილდოვდა შრომის ორდენი ვერცხლის გვირგვინით (1979), რესპუბლიკის ორდენი ვერცხლის გვირგვინით (1991), ზოისის პრემია გამოჩენილი სამეცნიერო მიღწევებისთვის. (2003), ოქროს სამკერდე ნიშანი სამეცნიერო მიღწევებისთვის სლოვენიის სპელეოლოგთა ასოციაციისგან (2008), ბიოლოგიის ეროვნული ინსტიტუტის მიროსლავ ზეიას გრანპრი (2010); იგი გახდა იუგოსლავიის სპელეოლოგიური ასოციაციის საპატიო წევრი (1988), მიიღო ბიოტექნოლოგიის ფაკულტეტის ესენკოს პრემია (1995) და სლოვენიის მღვიმეების ასოციაციის ოქროს სამკერდე ნიშანი.
პორტრეტი ბინდში

„პორტრეტი ბინდში“ — 2011 წლის რუსული ეროტიკული დრამა. რეჟისორი — ანგელინა ნიკონოვა.

სიუჟეტი
მარინა, ახალგაზრდა, მდიდარი, მიმზიდველი გოგონა, რომელიც სოციალური საქმიანობით არის დაკავებული „სულიერებისთვის“, ერთ დღეს როსტოვის გარეუბანში მარტო აღმოჩნდება, ფულისა და მობილური ტელეფონის გარეშე და გატეხილი ქუსლით. მას საგზაო პოლიციის თანამშრომლები გააუპატიურებენ. მარინა გადაწყვეტს შური იძიოს ერთ-ერთ მოძალადეზე და ისევ და ისევ ბრუნდება მისი დამცირების ადგილზე. დამნაშავის თვალყურის დევნების შემდეგ, მას თავს შეაყვარებს, მაგრამ თავადაც უყვარდება მოძალადე.

ფილმის შესახებ
ეს ანგელინა ნიკონოვას პირველი ფილმია. ის აშშ-ში ცხოვრობდა, მაგრამ თავისი ფილმი გადაიღო დიდი ხნის წინ მიტოვებულ როსტოვში, სადაც არის დაბადებული.
მამაკაცის მთავარი როლის შემსრულებელი, სერგეი ბორისოვი, რომელიც მოძალადე პოლიციელის როლს ასრულებს, სინამდვილეში არა მსახიობი, არამედ პოლიციელია.
„პორტრეტი ბინდში“ არის მცირებიუჯეტიანი ფილმი, რომელიც გადაღებულია დონის როსტოვში 2 ცალი 5 ფოტოკამერით 29 დღეში პროდუქციის ბიუჯეტი 20,000 აშშ დოლარია.

როლებში
ოლგა დიხოვიჩნაია — მარინა
სერგეი ბორისოვი — მოძალადე პოლიციელი
რომან მერინოვი
ვსევოლოდ ვორონოვი
სერგეი გოლიუდოვი
ჯულია კორენი — ლერა
გალინა კორენი
ბორის ვერნიგოროვი
ნიკოლაი ხანჟაროვი

ჯილდოები
2011 — კინოტავრი — „საუკეთესო ოპერატორული ნამუშევრისთვის"
2011 — რეიკიავიკის საერთაშორისო კინოფესტივალი — გრან პრი
2012 წელი — ევროპული კინოაკადემიის ჯილდო — ნომინაცია ფიპრესის პრიზზე