iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვლადიმერ ვეკუა

ვლადიმერ (ვოვა) ვლადიმერის ძე ვეკუა (დ. 1949, სოხუმი — გ. 18 ივლისი, 1989, იქვე) — ქართული ეროვნული მოძრაობის მონაწილე აფხაზეთში, 1989 წლის სოხუმის შეტაკებების მსხვერპლი.

ბიოგრაფია
ვლადიმერ (ვოვა) ვეკუა დაიბადა პარტიული მოხელის ვლადიმერ ვეკუას (დ. 1907 — გ. 1977) და პედაგოგ ვარვარა ჭანტურიას ოჯახში. სწავლობდა ქ. გორკის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში (რუსეთი), შემდეგ საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1974 წელს. მუშაობდა აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტში.

1987 წლიდან მონაწილეობდა ეროვნულ მოძრაობაში, იყო ილია ჭავჭავაძის საზოგადოების სოხუმის ორგანიზაციის ერთ-ერთი ლიდერი. ხელმძღვანელობდა 1988 წლის 3 დეკემბერს სოხუმში ჩატარებულ მასობრივ მიტინგს. სადაც სიტყვით გამოვიდა და გაიმეორა მერაბ კოსტავას ცნობილი სიტყვებია: „ჩვენ მაინც ვიპოვით გზას აფხაზი ხალხის გულებისაკენ“. 1989 წლის ივლისში მონაწილეობდა თსუ-ის სოხუმის ფილიალის ჩამოყალიბების ღონისძიებებში. 1989 წლის 15 ივლისს სასიკვდილოდ დაიჭრა აფხაზი ექსტრემისტული დაჯგუფების მიერ სოხუმში მოწყობილი თავდასხმის დროს. დაკრძალეს სოხუმში.

ვეკუას სახელი აქვს მინიჭებული ქუჩას თბილისში (1991), ასევე აფხაზეთის №3 საჯარო სკოლას (2010). ვოვა ვეკუას შვილია ევროპაში მოღვაწე მხატვარი ანდრო ვეკუა.
ლეძაძამის მაცხოვრის ეკლესია

ლეძაძამის მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლეძაძამეში. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ნახევარწრიული აფსიდით.აგებულია რიყის და კლდს ქვით. ძეგლს დასავლეთ და ჩრდილოთ მხრიდან მთები შემოფარგლავს, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით 1,5 კმ-ში მდინარე ტეხური ჩამოედინება. აფსიდის სარკმლები (სამი) ფართე და კლდის კარგად გათლილი ქვითაა ამოყვანილი. აფსიდა ფართე და მოცულობითია. ის დანარჩენი სივრცისგან სავარაუდოდ ხის კანკელით იყო გამოყოფილი. თითო-თითო სარკმელი შეიმჩნევა სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებზე. სავარაუდოდ კიდევ ერთი სარკმელი ტაძარს დასავლეთ კარის თავზე უნდა ქონოდა. ამჟამად ყველა სარკმელი ამოქოლილია რიყის ქვებით. ტაძრის გარშემო მიწაზე ვიზუალურად ფიქსირდება დიდი რაოდენობით კარნიზის, თაღების, კარის თაღის, ამბიონისა და ტიმპანის ქვები.ტაძარში გამოყენებული შირიმის ტიპის ქვის კარიერი დაფიქსირდა ლეძაძამის გარეუბნის კვაუთის ციხის დასავლეთით 2 კმ. მოშორებით.
ნოქალაქევის ორმოცმოწამეთა ეკლესია

ნოქალაქევის ორმოცმოწამეთა ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნოქალაქევში. ტაძარი მდებარეობს ნოქალაქევის ქვედა ტერასიის ცენტრალურ მონაკვეთზე. ეკლესიის დასავლეთის ფასადი მარტივია. გადახურულია ორფერდა სახურავით. ეკლესია გაშლილი იყო დასავლეთ-აღმოსავლეთის ღერძზე. ჩრდილო და სამხრეთ ნავები ცენტრალური ნავისაგან გამოიყოფოდა ოთხ-ოთხი სვეტით. ტაძარს ცენტრალური შესასვლელი ჰქონდა დასავლეთის მხრიდან, კიდევ ორი კარი დატანებული ჰქონდა სამხრეთ კედელში. საუკუნეში უნდა მომხდარიყო ტაძრის განახლება. საუკუნეში კი ტაძარი განუახლებიათ დადიანებს და მისი ინტერიერი მოუხატავთ.

აღწერა
ფრესკების ნაწილი დღემდე შემორჩენილია. ის ძველი ბაზილიკის ჩრდილოეთით დგას და მისი კარიბჭე ნაწილობრივ ძველი ბაზილიკის ჩრდილო კედელზეა მიბჯენილი. ორმოცმოწამეთა ეკლესია მრავალჯერაა გადაკეთებული და ამჟამად გუმბათოვან ნაგებობას წარმოადგენს. ძეგლზე რამდენიმე სამშენებლო ფენა გამოირჩევა. თავდაპირველად ტაძარი წარმოადგენდა სამნავიან ბაზილიკას, დასავლეთ ნაწილში შვერილი ხუთწახნაგა აფსიდით. ტაძრის მთავარ ნაწილს წარმოადგენს ცენტრალური მონაკვეთი, აღმოსავლეთით ოდნავ შესამჩნევი ნალისებური მოხაზულობის საკურთხევლის აფსიდით მთავრდება. საკურთხეველს სიმეტრიულად განლაგებული სამი სარკმელი აქვს. ისინი თავდაპირველად განივრები ყოფილა, შემდეგ კი დაუწვრილებიათ. გუმბათი ცენტრალური დარბაზის ცენტრშია აღმართული და იგი გრძელ მხარეზე კედლებს ეყრდნობა, ხოლო მოკლე მხარეებზე - განიერ საბჯენ თაღებს. კვადრატიდან გუმბათზე გადასვლა აფრული წესით ხდება, მაგრამ აფრა არაა მკვეთრად გამოხატული. გუმბათის ყელი დაბალია, ხოლო ყელის საწყისი გამოყოფილი არაა. მის კედლებში ოთხი სარკმელია გაჭრილი. თვით გუმბათი უფორმოა და ზედაპირიც უსწორმასწორო აქვს. ტაძრის ცენტრალური დარბაზი ქვედა ჰორიზონტის გრძივ მხარეებზე თითქმის ერთნაირადაა გადაწყვეტილი. სამხრეთის მხარეს სამი თაღია. პირველი, აღმოსავლეთით მდებარე, გვერდით სათავსში შესასვლელს წარმოადგენს. მომდევნო თაღი - ოდნავ განიერი და მაღალი - ცენტრალურ ნავს გვერდით ნავთან აკავშირებს. მესამე - შესამჩნევად განიერია, იგი აღნიშნული ორი ნავის ძირითადი დამაკავშირებელია. ცენტრალური დარბაზი დასავლეთის ნართექსს ერთი განიერი თაღით უერთება, რომელიც ცოტათი ვიწროა გვერდით დიდ თაღზე. ცენტრალურ ნავში შემავალი ყველა თაღი ნახევარწრიული მოხაზულობისაა. სამხრეთი ნაწილის აღმოსავლეთით ცალკე სათავსია. ხოლო დასავლეთით - ნავი. სათავსი რამდენჯერმეა გადაკეთებული, იგი სწორკუთხაა და გვერდით ნავზე საკმაოდ დაბალია. მას ამჟამად ორი კარი აქვს, ერთი თავდაპირველი, ჩრდილოეთის, ხოლო მეორე დასავლეთის. ეკლესიის სამხრეთის ნავი გადახურულია ცილინდრული კამარით. ჩრდილო ნავის აღმოსავლეთი ნაწილი მთლიანად დაურღვევიათ და ვრცელი სამლოცველო შეუქმნიათ. ეკლესიას აქვს მეორე სართული, რომელიც ძლიერ გადაკეთებულია. მასთან დაკავშირებით უნდა ითქვას, რომ იგი ინტერიერში ფუნქციურად ჩართული არ არის. მეორე სართული სხვადასხვა დროს არის ნაგები. მის კედლებზე და გადახურვაზე სხვადასხვა მასალაა ნახმარი. ძირითადად პატარა ზომის ნატეხი ქვა, მაგრამ გვხვდება თლილი ქვა და აგურიც.
რაპატოვო

რაპატოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 830 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 9 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 60 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (54%) და ბაშკირები (46%) შეადგენენ.
პიეტრო ვერხოვოდი

პიეტრო ვერხოვოდი (; დ. 6 აპრილი, 1959) — იტალიელი ფეხბურთელი და საფეხბურთო მწვრთნელი. თამაშობდა მცველის პოზიციაზე. 1982 წლის მსოფლიო ჩემპიონი იტალიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

ითვლება ერთ-ერთ უდიდეს იტალიელ ცენტრალურ მცველად თავის თაობაში. მისი ზედმეტსახელი იყო („ცარი“). სახელი შეარქვეს მისი უნარებისა და უკრაინული წარმოშობის გამო. პიეტროს მამა იყო უკრაინელი წითელი არმიის მეომარი სტარობელსკიდან.

მიღწევები
საკლუბო
რომა
სერია : 1982–83

სამპდორია
სერია : 1990–91
იტალიის თასი: 1984–85, 1987–88, 1988–89, 1993–94
ევროპის თასების მფლობელთა თასი: 1989–90
იტალიის სუპერთასი: 1991

იუვენტუსი
იტალიის სუპერთასი: 1994
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 1995–96

სანაკრებო
იტალია
მსოფლიო ჩემპიონატი: 1982

ინდივიდუალური
იტალიის სერია -ს საუკეთესო ფეხბურთელი -ს ვერსიით: 1983
გაეტანო შირეას პრიზი: 1995
სანდერვალიას ეროვნული მუზეუმი

სანდერვალიას ეროვნული მუზეუმი — გვინეის ეროვნული მუზეუმი, მდებარეობს დედაქალაქ კონაკრიში. ოთახების უმეტესობა ცარიელია, მაგრამ იგი შეიცავს გვინეის სხვადასხვა რეგიონის ტრადიციული ობიექტების შეზღუდულ ჩვენებას, ასევე კოლონიური ეპოქის საგნებსა და ქანდაკებებს, იყიდება სხვადასხვა ხელნაკეთი ნივთები.

მდებარეობა
სანდერვალიას ეროვნული მუზეუმი მდებარეობს იგნასი დინის საავადმყოფოს მახლობლად, კალუმში, მე-7 ბულვარზე. შენობის ერთი ფრთა აღდგენილია იაპონიის საელჩოს მხარდაჭერით. შესასვლელის მარჯვნივ ნაპოვნია ქვის ყუთი, 1896 წელს, აიმე ოლივიე დე სანდერვალის მიერ. ეს არის ცნობისმოყვარე ბეტონის თაღი, რომელსაც ზოგჯერ არაფორმალურად იყენებენ მხატვრები თავიანთი ნახატების წარმოასაჩენად.

ისტორია
1959 და 1984 წლებში გვინეას აკონტროლებდა ტოტალიტარული სახელმწიფო, რომელმაც ჩამოართვა თითქმის ყველა რელიგიური ხელოვნება და დაამკვიდრა ისლამი, როგორც სახელმწიფო რელიგია. პარალელურად, ტრადიციული ფოლკლორის, წახალისების პოლიტიკამ განაპირობა მუზეუმის დაარსება. მუზეუმი დაარსდა 1960 წელს ტრადიციული ხელოვნების ნიმუშების შესანახად. 1984 წელს სამხედრო გადატრიალების შემდეგ ძირძველ რელიგიაზე შეზღუდვები მოიხსნა. მუზეუმი, რომლის კოლექციის დიდი ნაწილი ახლა დაკარგულია, გახდა ცენტრი კონაკრიის მცირე მხატვრული საზოგადოებისთვის. 1990-იანი წლების დასაწყისში იგი აფინანსებდა სხვადასხვა კონფერენციებს, კულტურით დაინტერესებული მოქალაქეებისათვის.

2007 წლისთვის მუზეუმი აღწერილი იყო, როგორც მაღაზია და არა მუზეუმი, რადგან უძველესი ნივთები დიდი ხნის გამქრალი იყო. მუზეუმი 2014 წელს გამოიყენეს შეხვედრის ადგილად მმართველი კომიტეტისთვის, დამოუკიდებლობის 56 წლისთავისადმი მიძღვნილ დღესასწაულის აღსანიშნავად. 2016 წელს მხატვარ პაპუსს ჰქონდა თავისი სახელოსნო მუზეუმში. მუზეუმი ღია იყო 9:00 საათიდან 15:00 საათამდე და 16:00 საათიდან 18:00 საათამდე კვირას, ხოლო 16:00 საათიდან 18:00 საათამდე სახალხო არდადეგებზე. იგი ასევე გამოიყენება ხელოვნების გამოფენებისთვის და სხვა კულტურული ღონისძიებებისთვის.

კოლექცია
მუზეუმს აქვს ანტიკვარული საგნების კოლექცია მთელი ქვეყნიდან, რომლებიც წარმოადგენენ სხვადასხვა კულტურასა და ეთნიკურობას, ასევე კოლონიური ეპოქის საგნებს. კოლექცია შეიცავდა ნიღბებს. 2016 წლის მონაცემებით, შენობა ცარიელი იყო, გარდა ერთი ოთახისა, რომელშიც ინახებოდა ნიღბები და მუსიკალური ინსტრუმენტები გვინეის სხვადასხვა კუთხიდან. გამოფენის ბოლოს არის მოდელი, რომელიც წარმოადგენს ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონის სახლებს. ამ ოთახის გვერდით არის ხელოსნების გალერეა, სადაც გასაყიდად გამოიფინა სხვადასხვა ნივთები, როგორიცაა ქსოვილები, ტრადიციული კოსტიუმები, ხის ქანდაკებები და ტუარეგის ტყავი.

მუზეუმის ეზოში გროვდება კოლონიური ეპოქის ქანდაკებები. ისინი წარმოადგენენ გვინეის ისტორიულ ფიგურებს და მათ შორის “ალამი სამორი ტურეს“. აქ არის სანდერვალის გუბერნატორის, ნოელ ბალაის ქანდაკებები, ასევე მოქანდაკე ჰ. ალურდის მიერ მოქანდაკებული, ექიმი ვიქტორ ლე მოალი და მონსენიორ რაიმონდ რენე ლერუჟი, გარშემორტყმული მუსიკოსებით და მეთევზეებით, მეუღლესთან და შვილებთან ერთად. ეზოში არის “ბუფეტის“ რესტორანი. მისი მოაჯირები საინტერესოდ არის მორთული კოლონიური ჩაფხუტებით.
ემა რადუკანუ

ემა რადუკანუ (გვარის რუმინული წარმოთქმა ; დ. 13 ნოემბერი, 2002) — ბრიტანელი ჩოგბურთელი. 2021 წელს ერთეულთა თანრიგში მოიგო ამერიკის ღია პირველობა, რის შემდეგაც მიაღწია კარიერის საუკეთესო მაჩვენებელს მსოფლიო რეიტინგში და გადაინაცვლა 23-ე ადგილზე. არის დიდი ბრიტანეთის . 1. ქალი ჩოგბურთელი.

მსოფლიოს №338 ჩოგანი იყო როდესაც ველური ბარათით მოხვდა უიმბლდონზე. მოახერხა მეოთხე ეტაპამდე მიღწევა. ეს შედეგა დაეხმარა მას 2021 წლის ამერიკის ღია პირველობის შესარჩევ ეტაპზე მოხვედრაში. ის გახდა პირველი ჩოგბურთელი რომელმაც ასეთი რანგის ტურნირზე შესარჩევი ეტაპიდან მოახვედრა ფინალამდე მიღწევა. ფინალში დაამარცხა 19 წლის კანადელი ლეილა ფერნანდესი და გახდა პირველი ბრიტანელი ქალი ჩოგბურთელი რომელმაც ერთეულთა თანრიგში ასეთი დონის ტიტულის მოგება მოიგო, 1977 წლის შემდეგ. მაშინ ვირჯინია უეიდმა უიმბლდონის ტურნირი მოიგო. რადუკანუმ ამერიკის ღია პირველობაზე გამარჯვება სეტის წაგების გარეშე მოახერხა.
მიხაელ ლინდენი

მიხაელ ლინდენი (; დ. 30 ივლისი, 1948, ქ. ზიმერნი (ჰუნსრიუკი), რაინლანდ-პფალცი) — გერმანელი ექიმი ნევროლოგიის, ფსიქიატრიისა და ფსიქოსომატური მედიცინის დარგებში. ცნობილი ფსიქოთერაპევტი.

მიხაელ ლინდენი არის ფსიქოსომატური რეაბილიტაციის კვლევითი ჯგუფის ხელმძღვანელი ბერლინის საუნივერსიტეტო მედიცინის კლინიკა შარიტეში.
მიხაელ ლინდენი არის ბერლინის ქცევითი თერაპიის ინსტიტუტში ექიმთა გადამზადებისა კვალიფიკაციის ამაღლების ხელმძღვანელი და სუპერვიზორი.
საკლინიკო სალაროთა ფედერალური ასოციაციის სპეციალური უფლებამოსილი ექსპერტი ფსიქოთერაპიის განხრით, კერძოდ კი მის უფლებამოსილებაში შედის ქცევითი თერაპიის საშუამდგომლო განაცხადებებზე არსებულ სადავო პროცესებში დირექტივათა მართლზომიერებაზე დაკვირვება და მისი დაცვა.

კვლევითი ინტერესები
მიხაელ ლინდენის მთავარ კვლევით თემებს წარმოადგენს დეპრესია, ფსიქოთერაპია და კომპლაენტურობა. არსებული ტერმინი შედარებით ახალი სამედიცინო ცნებაა, რომელიც ინგლისური სიტყვათშეთანხმებისაგან მომდინარეობს და აღნიშნავს მკურნალობისადმი მიდრეკილებას, ანუ პაციენტის ქცევისა და ექიმის რეკომენდაციების შესაბამისობის ხარისხს.
მიხაელ ლინდენმა აღწერა პოსტტრავმატული გამწარებითი აშლილობა (ინგლ. - -10, 43.8). გამწარების ფსიქოთერაპია მან განავითარა როგორც ე.წ. სიბრძნის თერაპია (გერმ. ).

მოხსენებები, საჯარო გამოსვლები
რა არის ფსიქოთერაპია?, 16 ოქტომბერი, 2010 წელი, ვენა. (ვიდეოჩანაწერი)
ინტერვიუ: ემპათია და გამწარება
ცხოვრების მოყირჭების და გამწარების წინააღმდეგ
გამწარების ფსიქოთერაპია.
მოხსენება: რა არის ფსიქოთერაპია?
გამწარება: მიტევების უუნარობა, 10 ოქტომბერი, 2009 წელი, ვენა. (ვიდეოჩანაწერი)
კოსმოსური სადგური ტიანგუნი

კოსმოსური სადგური ტიანგუნი  — ჩინური კოსმოსური სადგური, რომელიც დედამიწის ზედაპირიდან საშუალოდ 400 კილომეტრის სიმაღლეზეა განთავსებული და სხვადასხვა მოდულისგან შემდგარ კონსტრუქციას წარმოადგენს. კოსმოსური სადგურის მთავარი მოდული 2021 წლის 29 აპრილს გაეშვა, ხოლო მთლიანად სადგურის მშენებლობა 2022 წლის ბოლოსთვის უნდა დასრულდეს. მომდევნო წელს ჩინურ კოსმოსურ სადგურს კიდევ 2 მოდული შეემატება.

კოსმოსური სადგური ტიანგუნი მირისა და საერთაშორისო კოსმოსური სადგურის შემდეგ მესამე მრავალმოდულიანი ორბიტული სადგური გახდება, მაგრამ უფრო პატარა ზომის. მშენებლობის დასრულების შემდეგ ტიანგუნის წონა 60 ტონას მიაღწევს, თუმცა მოგვიანებით მისი 100 ტონამდე გაზრდაც იქნება შესაძლებელი.

ჩინეთში იმედოვნებენ, რომ კოსმოსური სადგური ხელს შეუწყობს მეცნიერებს სხვადასხვა ექსპერიმენტის ჩატარებასა და ჩინეთს კოსმოსის უკეთ ათვისებაში დაეხმარება.

ისტორია
ჩინური კოსმოსური სადგურის მშენებლობის გეგმა ჯერ კიდევ 2010 წელს დამტკიცდა.

2013 წელს, მასობრივი გამოკითხვებისა და საექსპერტო კვლევების შედეგად მომავალი სადგურის დასახელებად "ტიანგუნი" — "ზეციური სასახლე" განისაზღვრა.

კოსმოსური სადგურის პირველი მოდული ჯერ კიდევ 2016 წელს უნდა გაეშვათ, თუმცა პროცესმა 2019 წლისთვის გადაიწია. აღნიშნული შეფერხება მეტწილად რაკეტა-მატარებლის ტექნიკურ გაუმართაობას უკავშირდება.

2018 წელს ცნობილი გახდა, რომ კოსმოსური სადგურის პირველი მოდული 2020 წელს გაეშვებოდა.

2019 წლის მარტში ჩინეთის აეროკოსმოსური სამეცნიერო-ტექნიკური კორპორაციის ხელმძღვანელმა განაცხადა, რომ კოსმოსური სადგურის მშენებლობა 2022 წლისათვის დასრულდებოდა.

2021 წლის 19 აპრილს ჩინური კოსმოსური სადგურის პირველი მოდული წარმატებით გაეშვა და მითთებულ ორბიტაზეც გავიდა.

2021 წლის 30 მაისს მთავარ მოდულს სატვირთო ხომალდი წარმატებით მიუერთდა.

2021 წლის 17 ივნისს კოსმოსური სადგურის მოდულს მიუერთდა პილოტირებადი ხომალდი, რომლის ბორტზეც 3 ასტრონავტი იმყოფებოდა.

ჩინური კოსმოსური სადგურის მისიის ხანგრძლივობად 10 წელი განისაზღვრა.

მისიის დანიშნულება
ჩინური კოსმოსური სადგურის უმთავრესი დანიშნულებაა:
სხვადასხვა კოსმოსური ხომალდის მიერთების ტექნოლოგიის განვითარება.
ადამიანთა კოსმოსში გრძელვადიანი ყოფნის პერსპექტივის სიღრმისეული ანალიზი.
ავტონომიური ტექნოლოგიების ჩამოყალიბება სადგურის უკეთ სამართავად.
სხვადასხვა სამეცნიერო ექსპერიმენტის ჩატარება.

კოსმოსური სადგური ტიანგუნი პეკინის კოსმოსური ფრენების ცენტრიდან იმართება. ასტრონავტთა მეტი უსაფრთხოებისა და გართულებების თავიდან აცილებისთვის, დედამიწაზე სპეციალური სამაშველო ხომალდი მუდმივ მზადყოფნაში იმყოფება.

საცხოვრებელი პირობები
უკაბელო კომუნიკაციისთვის კოსმოსური სადგური - ქსელითაა აღჭურვილი. თითოეული ასტრონავტი სპეციალურ ყურსასმენსა და მიკროფონს ატარებს. გაფრენამდე მათ თავად ამოარჩიეს რამდენიმე ათეული სახეობის სასურველი საკვები. გარდა ამისა, სპეციალურ საწყობში ახალი ბოსტნეული და ხილი ინახება. დამატებით, კოსმოსურ სადგურზე მოწყობილია მცირე ზომის სამზარეული და მიკროტალღური ღუმელი, რათა ეკიპაჟმა ყოველთვის ცხელი საკვები მიირთვას.
ბეირუთის ეროვნული მუზეუმი

ბეირუთის ეროვნული მუზეუმი — არქეოლოგიური მუზეუმი ბეირუთში, ლიბანი. მუზეუმისათვის კოლექციის შეგროვება დაიწყო პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ და მუზეუმი ოფიციალურად 1942 წელს გაიხსნა. მუზეუმის 100 000-ზე მეტი ექსპონატი უძველესი ან შუა საუკუნეების ექსპონატია.

1975 წელს, ლიბანის სამოქალაქო ომის პერიოდში მუზეუმი დაპირისპირებულ მხარეებს შორის შერიგებას უწყობდა ხელს. მუზეუმი განთავსებულია ეგვიპტური აღორძინების ნაგებობაში. სამოქალაქო ომის გამო მუზეუმის კოლექციის ნაწილი განადგურდა, მაგრამ პრევენციული ღონისძიებების წყალობით ექსპონატების დიდი ნაწილი გადაარჩინეს.

მუზეუმში დაცულია ძველი ფინიკიური ექსპონატები.

ისტორია
წინარე პერიოდი
1919 წელს, ფრანგი პოლიციელის რაიმონდ უილის მიერ შეგროვებული უძველესი არტეფაქტები დროებით მუზეუმში განთავსდა, კაზერსვერთის ნაგებობაში, ჯორჯ პისკოტის ქუჩაზე, ბეირუთში. ამავდროულად არქეოლოგიისა და ფერწერის სამსახურმაც დაიწყო ბეირუთის რეგიონში ხელოვნების ნიმუშების მოძიება. მუზეუმის კოლექცია სწრაფად გაიზარდა. ამას ხელი შეუწყო არქეოლოგიურმა გათხრებმა: დოქტორი ჟორჟ კონტენოს ექსპედიცია სიდონში, ასევე ერნესტ რენანის ექსპედიციამ სიდონში, ტვიროსსა მუზეუმს ექსპონატები გადაეცა კერძო შემოწირულობებითაც: ჰენრი სეირიგის მონეტების კოლექცია, გენერალ მაქსიმ ვეიგანის კოლექცია 1925 წელს და ჯორჯ ალფრედ ფორდის, სიდონის ამერიკული მისიის სკოლის დირექტორის კოლექცია 1930 წელს.

ჩამოყალიბება
1923 წელს შეიქმნა „მუზეუმის მეგობრების კომიტეტი“, რომლის ხელმძღვანელად ბეჩარა ელ ხოური, პრემიერ მინისტრი და განათლებისა და სახვითი ხელოვნების მინისტრი დაინიშნა. მუზეუმის ხელმძღვანელმა დაწესებულებსათვის ნაგებობის ასაშენებლად თანხის შეგროვება დაიწყო. ჩეჰაბმა პოზიცია ლიბანის სამოქალაქო ომის დაწყებამდე დატოვა.

არქიტექტურა
მუზეუმის ნაგებობის ინპირაციის წყარო ეგვიპტური არქიტექტურის ნიმუშები გახდა. მუზეუმის დიზაინზე ფრანგმა არქიტექტორებმა: ანტუან ნაჰასმა და პიერ ლეპრინს-რინგუმ იმუშავეს. მუზეუმი აშენებულია ლიბანური კირქვით. იგი მოიცავს სარდაფს, პირველ სართულს, მეზანინსა და ტერასას. მუზეუმის ცენტრალური ნაწილი შუშითაა გადახურული და შედეგად მეზანინი ბუნებრივადაა განათებული.

ბეირუთის ეროვნული მუზეუმის მთლიანი ტერიტორია დაახლოებით 5 500 კვადრატული მეტრის ტოლია, ხოლო საგამოფენო სივრცე დაახლოებით 6 000 კვადრატულ მეტრს იკავებს. მუზეუმის მიმდებარე ადმინისტრაციული ობიექტების ფართობი 1 000 კვადრატული მეტრია. ექსპონატებს მუზეუმში ქრონოლოგიურად ანთავსებენ: იწყებენ პრეისტორიის ამსახველი არტეფაქტებით და ასრულებენ ოსმალეთის იმპერიის პერიოდის ნამუშევრებით. მუზეუმის პირველ სართულზე 83 დიდი ზომის ობიექტია გამოფენილი: სარკოფაგები, მოზაიკები, ფრესკები. ზედა სართულზე გამოფენილია 1243 მცირე და საშუალო ზომის ექსპონატები. ნივთები განლაგებულია ქრონოლოგიურად და თემატიკის მიხედვით. 1995 წელს განახლდა ჟურნალის გამოცემა სახელწოდებით, „ლიბანის არქეოლოგიისა და ისტორიის ჟურნალი“ . ეს არის ყოველწლიური ჟურნალი, რომელიც გამოიცემა სიძველეთა გენერალური დირექტორატის მიერ. ლიბანის არქეოლოგიისა და ისტორიის ჟურნალის პირველი ნაწილი 1996 წელს გამოიცა. ჟურნალში შეტანილია ინფორმაცია კვლევითი ნაშრომების, არქეოლოგიური გათხრებსა და არქეოლოგიურ კვლევების შესახებ; გამოიცემა მოხსენებებიც.

გალერეა
ზღვის კაჭკაჭი

ზღვის კაჭკაჭი  — ფრინველი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძეა 39–45 სმ, მასა 400–820 გრამი. აქვს მკვრივი აგებულება. ნისკარტი სწორი, გრძელი, გვერდებიდან შებრტყელებული და წითელია. ფეხები შედარებით მოკლე, სამი გასქელებული თითით, ვარდისფერი. თვალები წითელია. ბუმბულის შეფერილობა შავ-თეთრია, როგორც კაჭკაჭისა (აქედან სახელწოდება). ზურგი, თავი, კისერი და კუდის წვერი შავია, თუ ტანის ქვედა ნაწილი, კუდის ძირი, მისი მფარავი ბუმბულები და ზოლები ფრთებზე თეთრი. ზამთრის შეფერილობაში თავის ქვედა ნაწილი შემოვლებულია თეთრი ზოლით. დედალ-მამალი ერთმანეთს ჰგავს; ახალგაზრდებში შავი ფერი ჩანაცვლებულია მუქი მურათი, ნისკარტის წვერი მუქია.

ზღვის კაჭკაჭი ბუდობს ევროპის, მცირე და შუა აზიის, დასავლეთი ციმბირის, კამჩატკის, პრიმორიეს, კორეისა და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვების სანაპიროებზე და მდინარეთა ხეობებში. უპირატესობას ანიჭებს ქვიშიან და კენჭიან ცელებზე ცხოვრებას. ზამთარში დასავლეთ ევროპის ფრინველთა ნაწილი მომთაბარეობს, თუმცა ზღვის კაჭკაჭების უმრავლესობა იზამთრებს ხმელთაშუა ზღვის და ინდოეთის ოკეანის (აზიური ნაწილის) სანაპიროებზე.

იკვებება უმთავრესად ორსაგდულიანი მოლუსკებით, რომელთა ნიჟარებს ხსნის საგდულების შემკუმშველი კუნთების გადაჭრით; აგრეთვე ჭამს წვიმის ჭიებს (გრუნტიდან ამოჰყავს), კიბოსნაირებსა და მწერებს. წყვილების ნაწილი რამდენიმე სეზონის განმავლობაში ინარჩუნებს ერთგულებას. დედალი დებს 2–4 კვერცხს, ინკუბაცია გრძელდება 24–27 დღე. აგრესიული ფრინველებია და ბუდესა და შთამომავლობას მტაცებელი ფრინველებისაგან იცავენ. სხვა წინტალებისგან განსხვავებით, ბარტყები საკვებს მშობლებისაგან იღებენ; 28–32 დღის ასაკში იძენენ ფრენის უნარს.
მაროკოს ებრაული მუზეუმი

მაროკოს ებრაული მუზეუმი — ებრაული მუზეუმი კასაბლანკას ოაზისის უბანში, მაროკოში. დაარსდა 1997 წელს, ის ერთადერთი მუზეუმია, რომელიც მიეძღვნა იუდაიზმს არაბულ სამყაროში. მუზეუმის შენობა თავდაპირველად წარმოიშვა, როგორც ებრაული ბავშვთა სახლი 1948 წელს, რომელშიც 160-მდე ებრაელი ახალგაზრდა იყო განთავსებული, შენობა განახლდა 2013 წელს.

ისტორია
მუზეუმი დააარსა სიმონ ლევიმ, რაბათის უნივერსიტეტის ყოფილმა პროფესორმა და მაროკოს ებრაული კულტურის დაცვის ფონდის დამფუძნებელმა. მაროკოს ებრაული კულტურის შენარჩუნებაში, სიმონ ლევის როლის დაწყებამდე, იგი ცნობილი იყო როგორც დამოუკიდებლობისა და ადამიანური უფლებების დამცველი, კოლონიალიზმის დროიდან მოყოლებლი, ჰასან -ის მეფობის დრომდე. მაროკოს ებრაელები ქმნიან უძველეს საზოგადოებას. ისრაელის დაარსებამდე 1948 წელს, ქვეყანაში იყო დაახლოებით 250,000-დან 350,000=მდე ებრაელი, რამაც მაროკოს უდიდესი მუსულმანური სამყაროს, ებრაული საზოგადოება მისცა, მაგრამ დღესდღეობით 2,500-ზე ნაკლები დარჩენილი.

კოლექცია
მუზეუმის ფარგლებში დამთვალიერებლებს შეუძლიათ იპოვონ მაროკოს ებრაულობის არტეფაქტები, მათ შორის ბაია ბენი-ისახარის სინაგოგის კასაბლანკაში, მეზუზასი და ჰანუკია მენორა. მუზეუმი ასევე შეიცავს ბერბერული ისტორიის მნიშვნელოვან კოლექციას, მათ შორის კოსტიუმებს, სამკაულებს და ფატიმას გულსაკიდებს. ვიზიტორებს ასევე შეუძლიათ დააკვირდნენ საიუველირო ნაწარმის რეკონსტრუქციულ მაღაზიას, რომელიც შეიქმნა მაროკოელი ებრაელის, საულ კოენის სამუშაო მაგიდისა და ინსტრუმენტების გამოყენებით. ერთ-ერთი ყველაზე შესამჩნევი დამატება, არის მაროკოს 2011 წლის განახლებული კონსტიტუციის პრეამბულის ჩართვა, რომელიც ებრაულ გავლენას მოიხსენიებს, როგორც ეროვნული ერთიანობის საყრდენს. მუზეუმის ამჟამინდელი დირექტორი ჟორ რეჰიჰილი ციტირებული იყო იმის გამოაცხადებით, რომ ”ახალი კონსტიტუცია ხაზს უსვამს მაროკოში ეთნიკურ და რელიგიურ პლურალიზმს.”

2019 წლის იანვარში, მაროკოს ფრანგმა ოპერის მომღერალმა დავით სერერომ, შემოიღო თავისი მაროკოს იუდაიკის ხელოვნების კოლექციის დიდი ნაწილი, რაც გახდა ყველაზე დიდი შემოწირულობა იუდაიკის არტეფაქტებზე, რომელიც ოდესმე გადაეცა მაროკოს მუზეუმს.

გალერეა
ინდური ჩაი

ინდური ჩაი — კულტივირებული ჩაის სახეობა. მოზრდილია მცენარეა, აქვს მეჩხერი ვარჯი, ფოთოლი ღია მწვანეა, ფართო, ყლორტი მწვანეა. ყვავის ადრე გაზაფხულზე. ახასიათებს სუსტი იმუნიტეტი, უწყვეტი ვეგეტაცია. ნაკლებად ყინვაგამძლეა, ვეგეტატიურად ძნელად მრავლდება. ინდური ჩაის ჰიბრიდებია ღუჩაი, მანიპური, ნაგა-ჰილი, ცეილოის ჩაი და სხვა. საქართველოს სსრ-ში მანიპურის და ცეილონის ჰიბრიდები გამოიყენებოდა სასელექციო მასალად.
ქალაქის ქამა

ქალაქის ქამა, ან ორსაყელოიანი ქამა  — სოკოს სახეობა ქამასოკოს გვარისა, რომელიც გავრცელებულია თითქმის მთელ მსოფლიოში.

კარგი ხარისხის საჭმელი სოკოა. იზრდება ტყეებში, პარკებში, ბაღებში, ხშირად ქალაქის ქუჩებში, ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად, გაზაფხულის ბოლოდან გვიან შემოდგომამდე. ზოგიერთ ქვეყანაში მისდევენ მის ხელოვნურად მოშენებას.

სოკო პირველად აღწერა ფრანგმა მიკოლოგმა ლუსიენ კელემ 1884 წელს როგორც . მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა იატალიელმა მიკოლოგმა პიერ ანდრეა საკარდომ 1887 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:

და სხვ.

აღწერა
ქუდის დიამეტრი 3-15 სმ-მდე აღწევს, თავდაპირველად ნახევარსფეროსებრია, შემდეგ მრგვლად ამობურცული, შეკეცილი კიდეებით, სადა, სქელხორციანი, თეთრი ან მოჭუჭყისფრო-თეთრი, ზოგჯერ ზედაპირზე ახასიათებს ოდნავ შესამჩნევი ჟანგმიწისფერი ლაქები.

ჰიმენოფორი — ფირფიტოვანი, ფირფიტები ხშირი, ვარდისფერი, შემდეგ — მოყავისფრო-შოკოლადისფერი.

ფეხის სიგრძე 3—10 სმ-მდე აღწევს, სისქე — 2-4 სმ, ცილინდრული, ზედაპირი გლუვი, ზოგჯერ ძირში გასქელებული, თეთრი, ახასიათებს ორშრიანი საყელო. ზედა საყელო ყალიბდება კერძო საბურველის ნარჩენებით, ხოლო ქვედა საყელო — საერთო საბურველის ნარჩენებით.

რბილობი — თეთრი, გადატეხვისას ჯერ ვარდისფერდება, შემდეგ მუქდება, ნუშის სასიამოვნო სუნითა და თხილის გემოთი.

სპორები — მურა, ელიფსისებური, გლუვი, 5-73,5-5 მკმ. ბაზიდიუმი — 20–25 6,5–8,5 მკმ, როგორც წესი ოთხსპორიანი, ან — ორსპორიანი.

გავრცელება
ფართოდაა გავრცელებული სამხრეთ და ჩრდილოეთ ამერიკაში, აზიასა და ევროპაში.

საპროტროფია. იზრდება ორგანულად მდიდარ ნიადაგზე ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად, ტყეებში, პარკებში, ბაღებში, ხშირად ქალაქის ქუჩებში, შეუძლია ასფალტის ზედაპირის ამოტეხვაც კი.

სეზონი — გაზაფხულის ბოლოდან გვიან შემოდგომამდე.

მსგავსი სახეობები
კვებითი ღირებულება
კარგი ხარისხის საჭმელი სოკოა. გამოიყენება ახალი, მოხარშული, შემწვარი, გაყინული. განსაკუთრებით გემრიელია გამხმარი. ხმარობენ ხორციან სოუზებშიც.

ველურ ბუნებაში მოკრეფილი ქალაქის ქამა, ხშირ შემთხვევაში, ქვიშითაა დაფარული. გასათვალისწინებელია ის ფაქტი, რომ იგი ადვილად შეიწოვს მძიმე ტოქსიკურ მეტალებს, განსაკუთრებით ტყვიას, ამიტომაც დაბინძურებულ გარემოში მისი მოკრეფვა არაა რეკომენდირებული. შეიცავს 18-მდე ამინომჟავებს.

გალერეა