iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მარია კარმი

მარია კარმი (პრინცესა ნორინა მაჩაბელი; 3 მარტი, 1880 – 15 ივნისი, 1957) — მსახიობ ნორინა ჯილის სასცენო ფსევდონიმი. იგი დაიბადა იტალიაში, ქალქ ფლორენციაში. ” ”-ის კომპანიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი. თეატრისა და კინოს მსახიობი, მისტიკოსი, გამომცემელი, ინდოელი მისტიკოსისა და ინდუიზმის სულიერი მოძღვრის მეჰერ ბაბას ერთგული მიმდევარი.

სამსახიობო კარიერა
ნორინა ჯილმა თავისი სამსახიობო კარიერა დაიწყო მაქს რეინჰარდტის სამსახიობო სკოლაში, გერმანულ თეატრში. აქ მან დაჰყო 1907-1909 წ.წ. ფსევდონიმით „მარია კარმი“. ის თამაშობდა გერმანულ და იტალიურ თეატრებსა და მუნჯ ფილმებში.

მისი ყველაზე ცნობილი სპექტაკლი იყო „სასწაული“ , რომელიც შეიქმნა დრამატურგ კარლ ვოლმიოლერის მიერ, რომელიც შემდგომში ნორინას მეუღლე გახდა. სპექტაკლი თავდაპირველად დაიდგა გერმანიაში, შემდეგ წარმოდგენილი იქნა 1911 წლის 23 დეკემბერს ლონდონში ოლიმპიადის მოედანზე. 1923 წლის 23 დეკემბერს სპაქტაკლი დაიდგა ნიუ-იორკში ბროდვეიზე. აქედან დაიწყო მისი თეატრალური ტურნე დეტროიტში, მილუოკსა და დალასში. საერთო ჯამში, ნორინამ 1000-ზე მეტჯერ ითამაშა ამ სპექტაკლში.

პრინცესა და სუნამო
კარლ ვალმიულერთან განქორწინების შემდეგ, 1916 წელს ნორინა ცოლად გაჰყვა ქართველ თავად გიორგი მაჩაბელს, რომელიც იმ დროს ცხოვრობდა სტოკჰოლმში, შვედეთში და ეწეოდა დიპლომატიურ საქმიანობას. როდესაც საქართველო დაიპყრო საბჭოთა რუსეთის წითელმა არმიამ, გიორგი იყო საქართველოს ელჩი იტალიაში. 1921 წლამდე იგი ცხოვრობდა რომში.

1923 წელს წყვილი საცხოვრებლად გადავიდა აშშ-ში. გიორგი იყო მოყვარული ქიმიკოსი და გაიხსენა ძველი პროფესია, დაიწყო ნივთიერებების ერთმანეთთან შერევა და ცდების ჩატარება. 1926 წელს წყვილმა დააარსა პარფიუმერული კომპანია „ “.

1933 წელს წყვილი განქორწინდა.

1935 წელს გიორგი მაცაბელი გარდაიცვალა ფილტვების ანთებით, ხოლო 1936 წელს ნორინამ კომპანია 250,000 დოლარად მიჰყიდა პარფიუმერიის მწარმოებელ საულ განცს.

მეჰერ ბაბა
1931 წელს ნორინა შეხვდა სულიერ მოძღვარს გურუ მეჰერ ბაბას გახდა მისი მოძღვრების მკაფიო მიმდევარი. ის აქტურად უწევდა პროპაგანდას გურუს იდეებს თავის მეგობართა წრეში. მან 1938 წელს მეჰერ ბაბას პერიოდული ჟურნალიც კი გამოსცა. ამ მიზნით ნიუ იორკში კარნეგი ჰოლსა და სხვა ადგილებში ლექციების მთელი ციკლი წაიკითხა.

40-ან წლებში ნორინამ ელიზაბეთ ჩაპლინ პეტერსონთან ერთად დააარსა რელიგიური საზოგადოება მეჰერ ბაბას სულიერი ცენტრი, რომელიც გადაჭიმული იყო ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე, ფიჭვნარში 500 ჰა მიწის ფართობზე, აშშ-ში, სამხრეთ კაროლინაში, მირტლ ბიჩში.

გარდაცვალება
ნორინა მაჩაბელი გარდაიცვალა იუპონ დუნესში, მირტლ ბიჩში, სამხრეთ კაროლინაში 1957 წელს, 77 წლის ასაკში. მისი ფერფლი დამარხეს მეჰერ ბაბას საფლავის სიახლოვეს ახლოს აჰმადნაგარში (ინდოეთი). მის საფლავზე ამოკვეთილია წარწერა: პრინცესა ნორინა იყო და მუდამ დარჩება ბაბად.
პრინცი მაჩაბელი

„პრინცი მაჩაბელი“ — პარფიუმერული კომპანია აშშ-ში. მისი დამაარსებელი იყო პრინცი გიორგი მაჩაბელი, რომელიც იყო მოყვარული ქიმიკოსი. გიორგი მაჩაბელი იყო ქართველი თავადი და იტალიაში საქართველოს ელჩი. მე-20 საუკუნის 20-ან წლებში რუსეთის მიერ საქართველოს დაპყრობის შემდეგ, მაჩაბელი წავიდა ემიგრაციაში შეერთებულ შტატებში. მან და მისმა მეუღლემ, ნორინა ჯილიმ (მსახიობი. სასცენო სახელი მარია კარმი) ნიუ–იორკში 545 მედისონ-ავენიუზე 1924 წელს გახსნეს პატარა ანტიკვარული მაღაზია - „წითელი და შავი“. მაღაზიის სახელწოდება შეიქმნა სტენდალის რომანის მიხედვით იმგვარად, რომ წითელი აღქმული იყო, როგორც არისტოკრატიული ფერი, ხოლო შავი - როგორც რელიგიური („სასწაული“, ცნობილი სპექტაკლი, რომელმაც ნორინა სასცენო ვარსკვლავად აქცია).

მოგვიანებით, 1926 წელს, მათ დააარსეს ცნობილი პარფიუმერული კომპანია სახელწოდებით „ “. ფირმის პირველი მუშები გიორგი მაჩაბლის მეგობრები იყვნენ, მასავით ლტოლვილი არისტოკრატები, მათი ცოლები და ქალიშვილები, ამიტომ ფირმის თანამშრომლებმა შეადგინეს ყველაზე დიდგვაროვანი და თავაზიანი პერსონალი მთელ ამერიკაში.

გიორგი მაჩაბელმა უბრალო ჰობიდან ათ წელში შექმნა არა მარტო მილიონიანი ბიზნესი, არამედ გახდა ნოვატორიც. როდესაც მაჩაბელმა თავისი ბიზნესი წამოიწყო ამერიკას საკუთარი საპარფიუმერიო მრეწველობა ჯერ არ გააჩნდა. რაც მზადდებოდა ფრანგული პროდუქციის ცუდი ასლები იყო ძირითადად. ასე რომ, გიორგი მაჩაბელმა შეავსო ის სიცარიელე, რაც იმ დროს არსებობდა ამერიკულ სპარფიუმერიო წარმოებაში.

კომპანია 1920-1930–იან წლებში აშშ–ს უმნიშვნელოვანესი კორპორაციების ხუთეულში შედიოდა. მაჩაბლის ფირმის ფლაკონზე გამოსახული იყო მისი საგვარეულო გერბი და სამეფო გვირგვინი. ეს მიგნება ეკუთვნოდა მის მეუღლეს. პირველი სუნამო, რომელიც გიორგი მაჩაბელმა დაამზადა, იყო „საქართველოს დედოფალი“. მას მოჰყვა
„პრინცესა ნორინა“
„დიუშეს ოფ იორკ“
„ოქროს შემოდგომა“
სააბაზანო ზეთი „აბანო“
ოდეკოლონი „ქარის სიმღერა“
დაპრესილი პუდრი და ტუჩსაცხი.

კომპანია ცნობილი გახდა მრავალფეროვანი ფერადი იარლიყებით, სამეფო გვირგვინის ფორმის ფლაკონებით და სხვ.

ფლაკონები თავდაპირველად გერმანული ფაიფურისგან მზადდებოდა, შემდეგ ჯორჯ კობის (გრიგოლ კობახიძე) მინის კომპანიაში დაამზადეს გამჭვირვალე მინის ფლაკონი, რომელიც ნახევრად ავტომატური მეთოდით კეთდებოდა, მაგრამ ოქროთი მოვარაყება, ორქოსფერი ზარნიშისა და ზონრის დამზადება ხელით ხდებოდა. სულ მალე გიორგი მაჩაბლის გვირგვინები მთელ ამერიკას მოედო.

1935 წ. ივნისისთვის მე-5 ავენიუზე გიორგი მაჩაბელს დაგეგმილი ჰქონდა სადემონსტრაციო დარბაზის გახსნა. მარტში კი ფილიალების გახსნის მიზნით იმოგზაურა შანხაისა და კალიფორნიაში, მაგრამ გზაში გაცივდა 1931 წ. 31 მარტს ნიუ-იორკში ფილტვების ანთებით გარდაიცვალა.

ნორინა ჯილიმ გახსნა ბრწყინვალე სადემონსტრაციო სალონი, სადაც გამოფენილი იყო გიორგის პორტრეტი სამეფო რეგალიებით, 1936 წ. კი ბრენდი „ “ სუნამოების მწარმოებელ სოლ გენცს 250 ათას დოლარად მიყიდა. ფირმა კონექტიკუტის შტატში დღესაც არსებობს, პროდუქცია მისი დამფუძნებლის სახელით და რეცეპტით გამოდის და საფირმო ნიშანიც იგივეა – ქართულჯვრიანი სამეფო ოქროს გვირგვინები. დღესდღეობით „პრინცი მაჩაბელი“ ითვლება მსოფლიო პარფიუმერიის კლასიკად.
ქოჯა მუსტაფა-ფაშა

ქოჯა მუსტაფა-ფაშა (; გ. 1512) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, დიდი ვეზირი 1511-1512 წლებში.

იგი იყო „მთავარი კარისკაცი“ (თურქ. ) თოფქაფის სასახლეში. ქოჯა მუსტაფა-ფაშა ასევე მსახურობდა როგორც ცერემონიმაისტერად უცხოელი ელჩების მიღების დროს. იგი დიდ ვეზირად ბაიაზიდ -ის მეფობის დასასრულს დანიშნეს (1511). სტამბოლში მან ორი უძველესი ბიზანტიური ეკლესია მეჩეთად გარდაქმნა და მის პატივსაცემად ისინი ქოჯა მუსტაფა-ფაშას და ატიკ მუსტაფა-ფაშას სახელს ატარებენ.
დუკაკინზადე აჰმედ-ფაშა

დუკაკინზადე აჰმედ-ფაშა (; დ. ? — გ. მარტი, 1515) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე. მსახურობდა დიდი ვეზირის თანამდებობაზე 1514-1515 წლებში.

იგი აღიზარდა ოსმალური სისტემის დევშირმული გზით. არასწორი სამხედრო სტრატეგიის გამო სულთნის ბრძანებით სიკვდილით დასაჯეს 1515 წელს. მისი ვაჟი დუკაკინზადე მეჰმედ-ფაშა კი იყო ეგვიპტის გუბერნატორი 1544-1546 წლებში, გარდაცვალებამდე.
გუდენაფი

გუდენაფი , ზოგჯერ ნიდულას კუნძული  — კუნძული სოლომონის ზღვაში, არქიპელაგ დ’ანტრკასტოს კუნძულების ნაწილი. კუნძულის ფართობია — 686,7 კმ², სანაპირო ზოლის სიგრძე — დაახლოებით 116 კმ. 2000 წლის აღწერით კუნძულზე ცხოვრობდა 20 814 ადამიანი. ადმინისტრაციულად შედის პაპუას რეგიონის მილნ-ბეის პროვინციაში. მთავარი დასახლებული პუნქტი — ბოლუბოლუ.

გეოგრაფია
უახლოესი კუნძულებიდან გამოყოფილია სრუტეებით — კუნძულ ახალი გვინეიდან უარდ ჰანტის სრუტით, სიგანით 18 კმ და კუნძულ ფერგუსონიდან მორზბის სრუტით, სიგანით 4 კმ. კუნძულს აქვს ელიპტიკური ფორმა ზომებით 39 კმ 26 კმ-ზე.

გუდენაფი ყველაზე ჩრდილოეთი და ამავე დროს ყველაზე პატარაა დ’ანტრკასტოს მთავარ კუნძულებს შორის, თუმცა მისი ფართობი 686,7 კმ²-ია. კუნძული მდებარეობს 4 კმ-ში ჩრდილოეთით უფრო დიდ ფერგუსონის კუნძულიდან და დაახლოებით 30 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით ახალი გვინეის კუნძულიდან. უახლოესი მატერიკი, ავსტრალია, მდებარეობს დაახლოებით 820 კმ-ში. კუნძულის უმაღლესი წერტილი აღწევს 2536 მეტრს, რითაც ის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მწვერვალია მსოფლიოში, იმ მწვერვალებს შორის, რომლებიც ასეთი ზომის კუნძულებზეა განლაგებული..

კლიმატი კუნძულზე სუბეკვატორულია. კუნძულის ნაწილი დაფარულია ნოტიო ტროპიკული ტყეებით. ადგილობრივი ფლორა და ფაუნა განსხვავდება დიდი მრავალფეროვნებით, არსებობს რამდენიმე ენდემური სახეობა. მიუხედავად ამისა ხანგრძლივი დროის განმავლობაში რჩებოდა ნაკლებად შესწავლილი. 1874 წელს კუნძულზე გადავიდა ზღვაოსანი ჯონ მორზბი, რომელმაც ბრიტანელი კომოდორის ჯეიმზ გრეჰემ გუდენაფის პატივსაცემად კუნძულს დაარქვა მისი სახელი.

შემდგომში კუნძულზე არაერთხელ იმყოფებოდნენ ევროპელი ვაჭრები, ასევე ვეშაპის დამჭერები. 1888 წელს მოხდა გუდენაფის ფორმალური ანექსია ბრიტანეთის იმპერიის მიერ. 1904 წელს გახდა ბრიტანეთის ახალი გვინეის ნაწილი (1904 წლიდან — პაპუას ტერიტორია ავსტრალიის მმართველობის ქვეშ). 1891 წელს მისგან უახლოეს კუნძულ დობუზე დაარსდა მეთოდისტების მისია ავსტრალიიდან, რომლებმაც თანდათან გაავრცელეს საკუთარი მოღვაწეობა დ’ანტრკასტოს და ტრობრიანის კუნძულებზე. უკვე 1898 წელს ქრისტიანული მისია დაარსდა გუდენაფის კუნძულზეც. მეორე მსოფლიო ომის წლებში კუნძულზე მოხდა ბრძოლა იაპონიის და ავსტრალიის ჯარებს შორის.

1975 წლიდან გუდენაფი დამოუკიდებელი სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეის ნაწილია.

ეკონომიკა
ეკონომიკის საფუძველია — სოფლის მეურნეობა (კოპრის წარმოება), ასევე თევზჭერა. კუნძულზე არსებობს ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი.
ანანის გეგმა

კოფი ანანის გეგმა — გაეროს ინიციატივა კვიპროსის კონფლიქტის დარეგულირების შესახებ. ინიციატივის მიხედვით უნდა ჩამოყალიბებულიყო ახალი სახელმწიფო სახელწოდებით კვიპროსის გაერთიანებული რესპუბლიკა. გეგმას სახელი ეწოდა გაეროს გენერალური მდივნის კოფი ანანის პატივსაცემად, რომელმაც დიდიე ფირტერთან ერთად უდიდესი წვლილი შეიტანა გეგმის შემუშავებაში.

პროგრამა
კვიპროსზე შეიქმნას ერთიანი სახელმწიფო კვიპროსის გაერთიანებული რესპუბლიკა, რომლის შემადგენლობაშიც შევა ორი ავტონომიური, ბერძნული და თურქული ნაწილი. შედეგად გაერთიანდება მთელი კუნძული (ბრიტანეთის სამხედრო ბაზის ჩათვლით).
შეიქმნება 6 კაცისაგან შემდგარი პრეზიდიუმი, რომლებიც რიგრიგობით დაიკავებენ პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას. პრეზიდენტი და ვიცე-პრეზიდენტი უნდა შეიცვალოს ყოველ 10 თვეში ერთხელ. პრეზიდიუმში უნდა ყოფილიყო 4 ბერძენი და 2 თურქი.
კუნძულის თურქული ნაწილის ტერიტორია უნდა შემცირდეს 28,5 %-მდე (ამჟამად ჩრდილოეთ კვიპროს 37 % უკავია), ასევე 85 000 ბერძენი ლტოლვილი უნდა დაბრუნდეს თავისი განსახლების ადგილზე.

რეფერენდუმი
2004 წლის 24 აპრილს კიპროსზე გაიმართა რეფერენდუმი კუნძულის გაერთიანების შესახებ. კვიპროსელი ბერძნების 75 %-მა და კვიპროსელი თურქების 35 %-მა ანანის გეგმას მხარი არ დაუჭირა.

კვიპროსელმა ბერძნებმა თავიანთი უარი იმით დაასაბუთეს, რომ გეგმა არ შეიცავდა ვალდებულებას თურქების მიერ კვიპროსიდან ჯარის გაყვანის შესახებ, გარდა ამისა გაურკვეველი იყო იმ თურქი გადმოსახლებულების საკითხი, რომლებმაც ბერძენი ლტოლვილების სახლები დაიკავეს. იმისათვის, რომ ბერძენი ლტოლვილები დაებრუნებინათ ჩრდილოეთ კვიპროსში, საჭირო იყო 100 ათასი თურქის გამოსახლება.
ბოსტონ-ტერიერი

ბოსტონ ტერიერი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია აშშ-ში საუკუნეში.

ინგლისური ბულდოგის , ბულტერიერის, ბოქსიორის და დღეს გადაშენებული თეთრი ტერიერის შეჯვარების გზით მიღებული ბოსტონი თავდაპირველად დაახლოებით 20 კილოგრამს იწონიდა, მაგრამ სელექციის შედეგად ის შესამჩნევად „გახდა“ და ზომაშიც დაპატარავდა. თავდაჭერილი, ჩაფიქრებული და ტაქტიანი, ახალი ინგლისის ეს მკვიდრი დიდი პოპულარობით სარგებლობს ჩრდილოეთ ამერიკაში, ის ჭკვიანი, ალერსიანი და საიმედო კომპანიონია.

წინაპარი ტერიერების მოჩხუბარე ხასიათი ბოსტონს არ დაჰყვა, ის აშკარა უპირატესობას ადამიანების კომპანიას ანიჭებს, თუმცა სიამოვნებით დაიცავს თავის ტერიტორიას სხვა ძაღლისგან. ყველა დიდთავიანი ჯიშის მსგავსად ბოსტონს მშობიარობისას საკეისრო კვეთა უკეთდება. თუმცა, ბოლო დროს მოხერხდა მისი თავის ზომების შემცირება ისე, რომ შენარჩუნდა მისი თავისებურება და კეთილი გარეგნული იერი. ბოსტონ ტერიერი ვერ იტანს სიცხეს, ადვილად ეგუება ბავშვებს და ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, არ სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა. აქვს ზომიერად ღრმა მკერდი, ზომიერი სიგრძის კისერი, თზელი, დაცქვეტილი ყურები. ბალანი თელია. შეიძლება იყოს ვეფხვისებრი თეთრით ახ მუქი ვეფხვისებრი თეთრით.
მინიატურული პინჩერი

მინიატურული პინჩერი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში საუკუნეში.

მინიატურული პინჩერი რამდენიმე ასეული წლის წინ შეიქმნა მღრღნელების გასანადგურებლად. თავდაპირველად ის საკმაოდ მსხვილი აღნაგობის იყო. დღევანდელი დახვეწილი გარეგნობა კი შემდგომი სელექციური მუშაობის შედეგია. მინიატურული პინჩერი ჰგავს პატარა დობერმანს, მაგრამ ამ ორ ჯიშს მხოლოდ ის ქვეყანა აერთიანებს, რომელშიც ისინი წარმოიშვნენ (პინჩერი, შესაძლოა 200 წლით "უფროსია" დობერმანზე). დღეს ეს ციცქნა ტერიერი (გერმანული სიტყვა "პინჩერი" იგივეს ნიშნავს, რასაც ინგლისური "ტერიერი" - სოროს ძაღლი) მხოლოდ სახლის პირობებში ჰყავთ, თუმცა მას არ დაუკარგავს ვირთხის ჭერის არაჩვეულებრივი ნიჭი. მიუხედავად თავისი მოკრძალებული ზომებისა, მინი პინჩერი სიამოვნებით იწვევს ჩხუბში დიდ ძაღლებს და, შედეგებზე დაუფიქრებლად, ყოველთვის ცდილობს პირველმა უკბინოს.

მინი პინჩერს აქვს მოკლე, ხშირი, მბზინავი ბალანი, რომელიც მთელ სხეულზე თანაბრადაა განაწილებული. მისი შეფერილობა შეიძლება იყოს წითური, მონაცრისფრო წითური, შოკოლადისფერ ჩალისფერი, მოშავო ჩალისფერი. მინი პინჩერი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებს და ცხელ, მზიან კლიმატს, ადვილია მისი გაწვრთნა, კარგი მოდარაჯეა. შეიძლება პრობლემები წარმოიქმნას მინი პინჩერის სხვა ძაღლებთან ურთიერთობისას.
ავსტრიული პინჩერი

ავსტრიული პინჩერი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ავსტრიაში საუკუნეში.

ავსტრიული ფერმერების ეს ტრადიციული ძაღლი გამოიყვანეს ფარების გადასაყვანად და საცხოვრებლის დასაცავად. ავსტრიული პინჩერის მსგავსი ძაღლი საუკუნის ტილოებზეა გამოსახული. გერმანული პინჩერის ეს მძიმეწონიანი „ბიძაშვილი“ არასოდეს ყოფილა ცნობილი ყოფილი ავსტრიის იმპერიის ფარგლებს გარეთ, დღესაც სხვა ქვეყნებში იშვიათად გვხვდება. ავსტრიული პინჩერი დანიშნულება ფერმერის დახმარებაა და რადგან მისთვის არასოდეს უცდიათ კომპანიონის თვისებების მიცემა, სხვა ძაღლებთან ურთიერთობა უჭირს და კბენაზე უარს არ ამბობს. თუმცა ნაცნობ ადამიანებს ძალიან მეგობრულად ექცევა.

ცოცხალი, ენერგიული ავსტრიული პინჩერისგან კარგი მოდარაჯე გამოდის, ნებისმიერი საეჭვო ხმაურისას ის ყეფას იწყებს. ავსტრიული პინჩერი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და სიცხეს. ბალნის შეფერილობა მრავალნაირია და განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება. ცუდად იწვრთნება. აქვს შედარებით მოკლე დრუნჩი, მოკლე, უხეში ბალანი, საშუალო სიგრძის წინა ფეხები.
აფენ პინჩერი

აფენ პინჩერი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში საუკუნეში.

ამ უძველესი ჯიშის წარმოშობის შესახებ ცნობილი არ არის. ანატომიური ნიშნების მიხედვით თუ ვიმსჯელებთ, ის მიიღეს წვრილი ადგილობრივი პინჩერების და მოპსების მსგავსი აზიური ძაღლების შეჯვარებით. შესაძლოა, აფენი ბელგიური გრიფონების წინაპარი და ჯუჯა შნაუცერის ნათესავია. ამ ძაღლის სერიოზულობა, მოხერხებულობა და არაჩვეულებრივი იუმორის გრძნობა ნებისმიერ დაღონებულ ადამიანს გააცინებს. კარიკატურული გარეგნობის მიუხედავად, აფენი პირველი შესაძლებლობისთანავე ახდენს ვირთხის ჭერის თვისებების დემონსტრირებას. არანაკლები დაჟინებით ნადირობს მწყერზე და კურდღელზე.

ჯიუტი და თავნება აფენი ძნელი გასაწვრთნელია და ძალიან უყვარს კბენა. თუმცა ყველაფერი ეს ხელს არ უშლის ოჯახის უსაყვარლესი წევრი იყოს. გერმანიაში აფენ პინჩერი დღეს იშვიათი ჯიშია - ამ ძაღლების ყველაზე მეტი რაოდენობა ჩრდილოეთ ამერიკაში ცხოვრობს. მას ავს სწორი, საშუალო სიგრძის ფეხები. ხშირი ულვაშები და წვერი, დიდ, მუქ თვალებს ბანჯგვლიანი წარბები უფარავს. აფენი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და სიცხეს, არ სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა, ძნელად იწვრთნება, კარგი მოდარაჯეა.
ფირი მეჰმედ-ფაშა

ფირი მეჰმედ-ფაშა (; გ. 1533, სილივრი) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1518-1523 წლებში.

დაიბადა მედრესეს ხელმძღვანელის ოჯახში. მისი დაბადების ადგილი ცნობილი არააა, ისტორიკოსები ვარაუდობენ რომ იგი დაიბადა ამასიაში ან აქსარაიში. განათლება მიიღო ამასიის მედერესეში. 1508 წელ დანიშნეს ანატოლიის ხაზინადარად.

მონაწილეობდა ჩალდირანის ბრძოლაში. ამ ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგ დიდი ვეზირი დუკაკინზადე აჰმედ-ფაშა დაადანაშაულეს გამცემლობაში და სიკვდილით დასაჯეს. გარდა ამისა, თანამდებობიდან გადააყენეს მესამე ვეზირი მუსტაფა-ფაშა, მისი ადგილი დაიკავა ფირი მეჰმედ-ფაშამ. 1516 წელს მეხუთედ და საბოლოოდ გადააყენეს თანამებობიდან ჰერსეკზადე აჰმედ-ფაშა, მისი ადგილი დაიკავა ჰადიმ სინან-ფაშამ, ხოლო ფირი მეფმედ-ფაშა მეორე ვეზირი გახდა. დიდი ვეზირის თანამდებობაზე დანიშნეს 1518 წელს. სულთან სელიმ -ის გარდაცვალების შემდეგაც დარჩა აღნიშნულ თანამდებობაზე. 1523 წელს სულთანმა სულეიმან -მა პენსიაზე გაუშვა.

ფირი მეჰმედ-ფაშა დასახლდა სილივრიში, სადაც გარდაიცვალა 1533 წელს, დაკრძალულია თავისი ხარჯებით აგებულ მეჩეთში.
მეჰერ ბაბა

მეჰერ ბაბა (დევანაგარი: ेे ाा; დაბადების სახელი — მერვან შერიარ ირანი; 25 თებერვალი 1894 — 31 იანვარი 1969) — ინდოელი მისტიკოსი და სულიერი მოძღვარი, 1954 წელს საჯაროდ უწოდა საკუთარ თავს „საუკუნის სახე“.

ბიოგრაფია
სიყმაწვილეში მას არასოდეს გამოუმჟღავნებია სულიერი ცხოვრებისადმი ინტერესი. თუმცა 19 წლის ასაკში მოხდა მისი მოკლევადიანი შეხვედრა მაჰმადიან მოძღვარ ჰაზარათ ბაბაჯანთან, რომელიც აღმოჩნდა მისი სულიერი აღორძინების მიზეზი. რამდენიმე თვის განმავლობაში ურთიერთობდა კიდევ სამ სულიერ მოძღვართან, რომელთაც „სულის ოსტატებს“ უწოდებდა. საჯარო მოღვაწეობამდე მან სულიერი განათლების 7 წელი გაატარა ხუთიდან ერთ-ერთ მოძღვართან - უპასნი მაჰარაჯასთან. სახელი მეჰერ ბაბა - „თანამგრძნობი მამა“ მისმა პირველმა მიმდევრებმა შეარქვეს მას.

1925 წლის 10 ივლისიდან მეჰერ ბაბა ინახავდა დუმილს და კომუნიკაციას ამყარებდა ანბანის დაფის და ხელის უნიკალური ჟესტების გამოყენებით. ის დიდ დროს ატარებდა თავის მოსწავლეებთან, ხანგრძლივი განმარტოების დროს. განმარტოებებს შორის შუალედში მეჰერ ბაბა მოგზაურობდა, აწყობდა საჯარო შეხვედრებს, დაკავებული იყო ქველმოქმედებით, მათ შორის მუშაობდა ავადმყოფებთან, ღარიბებთან და გონებრივად ჩამორჩენილ ადამიანებთან.

1931 წელს ის რამდენიმეჯერე ეწვია დასავლეთს, გარს შემოიკრიბა მრავალი მიმდევარი. 40-ამ წლებში ის მუშაობდა უცნაური ტიპის ადამიანებთან, რომლებსაც უწოდებდა ფართო სულიერების მქონე ადამიანებს. 1949 დაწყებული ის მოგზაურობდა ინდოეთის გარშემო, როგორც „ინკოგნიტო“ რამდენიმე რჩეულ მოსწავლესთან ერთად. სიცოცხლის ამ პერიოდ მეჰერ ბაბა უწოდებდა „ახალ სიცოცხლეს“. 1954 წლის 10 თებერვალს მეჰერ ბაბამ თავი მესიად, ადამიანში განხორციელებულ ღმერთად გამოაცხადა.

1952 წელს აშშ-ის და 1956 წლის ინდოეთის ავტოკატასტროფების შედეგად, მეჰერ ბაბას მოძრაობა უკიდურესად შეიზღუდა. ,ამ თავისი დასავლელი მემკვიდრეები მიიწვია ინდოეთში „მასობრივ დარშანზე“ - „დასავლეთ-აღმოსავლეთის შეკრებაზე“. მიუხედავად მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესებისა, ის სიკვდილამდე, 1969 წლის იანვრამდე, განაგრძობდა „მსოფლიო მოღვაწეობას“, რომელიც მოიცავდა მარხვას, განმარტოებას და მედიტაციას. მისი საფლავი ე.წ. სამადჰი მეჰერაბადში საერთაშორისო მომლოცველობის ადგილი გახდა.
ბაირამ-ფაშა

ბაირამ-ფაშა (; გ. 26 აგვისტო, 1638, შანლიურფა) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1637-1638 წლებში.

ბიოგრაფია
ბაირამ-ფაშა დაიბადა სტამბოლში. სხვა მონაცემებით მისი ოჯახი წარმოშობით ამასიიდან იყო. სწავლობდა ენდერუნში, რის შემდეგაც შევიდა იანიჩართა კორპუსში. უპირველეს ყოვლისა კორპუსში აჰყავდათ ქრისტიანი ახალგაზრდები, მაგრამ სულთან მურად -ის მმართველობის დროს (1574–1595) თურქებისთვის ასევე შესაძლებლობა ჰქონდათ დაეწყოთ სამსახური იანიჩარის კორპუსში. 1625 წელს ბაირამ-ფაშა დანიშნეს ეგვიპტის გუბერნატორად. 1628 წელს გამოიძახეს სტამბოლში და დააწინაურეს ვეზირის თანამდებობაზე.

1635 წელს სტამბოლის კაიმაკამია. 1637 წლის თებერვალში სულთან მურად -ის მმართველობისას (1623–1640) ბაირამ-ფაშა დანიშნეს დიდ ვეზირად ოსმალეთის იმპერიაში.

1638 წელს დიდებულმა ვეზირმა ბაირამ-ფაშამ მონაწილეობა ირან-ოსმალეთის ომში. ის იყო გადამწყვეტ ლაშქრობაში თურქ სამხედროებთან ერთად, რომელთაც სათავეში ედგათ თვით სულთანი, მათ ილაშქრეს ბაღდადამდე, იმავე წლის 26 აგვისტოს გარდაიცვალა ურფის მახლობლად.

დაქორწინებული იყო სულთან ოსმან -ის (1618–1622) დაზე, ჰანზადე სულთანზე.
ნიქოზიის რაიონი

ნიქოზია — კვიპროსის 6 რაიონიდან ერთ-ერთი. მისი მთავარი ქალაქია კუნძულ სახელმწიფოს დედაქალაქი - ნიქოზია. ჩრდილოეთი კვიპროსის არაღიარებული თურქული სახელმწიფოს კონტროლის ქვეშაა ნიქოზიის ჩრდილოეთ რაიონი ლევკოსია. რაიონის ფართობი შეადგენს - 2714მ²-ს. რაიონის ბერძნული ნაწილში 2011 წლის მონაცემებით ცხოვრობს - 325 756 ადამიანი. მათ შორის 264 221 (81.1%) ბერძენი.

ჩრდილოეთ კვიპროსის მიერ კონტრლირებად ლარნაკის რაიონის ნაწილის ადმინისტრირება ხდება როგორც ნიქოზიასი, ხოლო დასავლეთ ნიქოზიას ნაწილის როგორც გუზელიურთის რაიონის.
მაკარიოს III

მთავარეპისკოპოსი მაკარიოს (, ერისკაცობაში — მიხაილ ქრისტოდულოს მუსკოსი ; დ. 13 აგვისტო 1913, პანაია, ქალაქ პაფოსის მახლობლად — გ. 3 აგვისტო 1977, ნიქოზია) — კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაური (1950-1977 წწ.), კვიპროსის პრეზიდენტი 1960-1977 წწ.).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1913 წლის 13 აგვისტოს სოფელ ანოში, ქრისტოდულოს მუსკოსისა და ელენა აფანასიუს ოჯახში. 13 წლის ასაკში გახდა კიკოსის მონასტრის გიმნაზიის მსმენელი. 1936 წელს კიკოსის ბერძნული სკოლის რექტორად დაინიშნა.

საღვთისმეტყველო განათლება მიიღო ნიქოზიასა და ათენში.

1938 წლიდან დიაკვანია. 1938-1946 წლებში ათენში სწავლობს ღვთისმეტყველებას. 1946 წლიდან არქიმანდრიტია წმნდა ირინეს ეკლესიაში. 1950 წლის 20 ოქტომბერს აირჩიეს ახალი იუსტინიანესა და სრულიად კვიპროსის მთავარეპისკოპოსად. 1959 წელს პირველი საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგად აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად. 1974 წლის 15 ივლისს სამხედრო გადატრიალების შედეგად დაამხეს, თუმცა თანამდებობას დაუბრუნდა ამავე წლის 7 დეკემბერს და ქვეყნის სათავეში იდგა გარდაცვალებამდე, 1977 წლის 3 აგვისტომდე.
ჰადიმ ალი-ფაშა

ჰადიმ ალი-ფაშა (; დ. ? — გ. 1511) — ოსმალეთის სულთან ბაიაზიდ -ის დიდი ვეზირი 1501-1503 და 1506-1511 წლებში.

რუმელიის გუბერნატორი და ოსმალეთ-მამლუქთა ომში (1485-1491 წწ.) ოსმალეთის არმიის წინამძღოლი. 1488 წელს ადანაში დამარცხდა. შემდეგ იგი ფლობდა დიდი ვეზირის თანამდებობას პირველად 1501-1503 წლებში, ხოლო მეორედ - 1509-1511 წლებში. თანამდებობაზე ყოფნის უკანასკნელი პერიოდის განმავლობაში, მან ჩაახშო შაჰქულუს აჯანყება, მაგრამ თავად შაჰქულუსთან ბრძოლაში სივასთან, ჰადიმ-ალი გარდაიცვალა 1511 წლის ივლისში.
გერმანული პინჩერი

გერმანული პინჩერი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში საუკუნეში.

ეს ტერიერი გერმანელი ფერმერების უნივერსალური დამხმარეა. ის ანადგურებს მღრღნელებს, იცავს შინაური ცხოველების ფარებს და ადამიანის საცხოვრებელს, გარდა ამისა, ის არის ჯუჯა პინჩერის წინაპარი და "თავისი წვლილი შეიტანა" დობერმანის შექმნაში. გერმანული პინჩერი ლამაზი, საშუალო ზომის ძაღლია მოკლე, მბზინავი ბალნით. მისგან შეიძლება გამოსულიყო იდეალური კომპანიონი, მაგრამ აუხსნელი მიზეზების გამო, ეს ჯიში დღესდღეობით იშვიათია. ცოცხალი და დამჯერი, მრავალმხრივი ნიჭით დაჯილდოებული გერმანული პინჩერი საიმედო, მაღალი ხმის მქონე მოდარაჯეა და ამასთან კარგად იწვრთნება. სხვა პინჩერების და ტერიერების მსგავსად, ის არასოდეს არიდებს თავს სხვა ძაღლებთან ჩხუბს, ამიტომ მისი "საბრძოლო" ინსტინქტების მოსათოკად პატრონის მხრიდან მკაცრი მოპყრობაა საჭირო.

გერმანულ პინჩერს აქვს გრძელი დრუნჩი, ხშირი, მოკლე, გლუვი, მბზინავი ბალანი, რომლის შეფერილობა შეიძლება იყოს მოყვითალო ყავისფერი, შავი ხორბლისფრით, მუქი ყავისფერი. მუქი, ოვალური თვალები საშუალო ზომისაა. გერმანული პინჩერი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და სიცხეს. სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა.
ჰადიმ სინან-ფაშა

ჰადიმ სინან-ფაშა (; დ. ? — გ. 22 იანვარი, 1517) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1516–1517 წლებში.

წარმოშობა
სინან-ფაშა იყო ქრისტიანი მონა, საჭურისი, ბოსნიის სანჯაკიდან - ბოროვინიჩების კეთილშობილი ოჯახიდან სოფელ ბოროვინიჩიდან. სხვა წყარო კი გვამცნობს, რომ ის იყო დევშირმი მონა ალბანეთის სანჯაკიდან.

კარიერა
1514 წელს, იგი გახდა ანატოლიის გუბერნატორი. ჩალდირანის ბრძოლაში, სეფიანთა ირანის წინააღმდეგ, ის იყო პასუხისმგებელი მარჯვენა ფლანგიდან. ბრძოლის შემდეგ, ჰადიმ სინანი-ფაშა დაინიშნა რუმელიის გუბერნატორად, ეს თანამდებობაკი უფრო პრესტიჟული იყო, ვიდრე წინანდელი. მისი შემდგომი მისია იყო დულქადირიდსის დაპყრობა სამხრეთ თურქეთში. მან ეს მიზანი წარმატებულად შეასრულა და სულთანმა სელიმ -მა 1516 წლის 25 აპრილს სინანი დიდ ვეზირად დანიშნა.

იგი სელიმის ფავორიტი ვეზირი იყო დიდ ვეზირებს შორის. სინან-ფაშა აქტიურად იყო ჩართული სირიისა და ეგვიპტის დაპყრობაში. 1516 წლის 28 ოქტომბერს, მან დაამარცხა ეგვიპტის მამელუქის არმია იუნის-ხანში, ღაზასთან ახლოს, პალესტინაში. მომავალ წელს, მან იბრძოლა რიდანიის ბრძოლაში (ეგვიპტე) 1517 წლის 22 იანვარს. ოსმალური ტრადიციის თანახმად, სულთანი თითქმის ყოველთვის ცენტრალურ შტაბში უნდა ყოფილიყო, მაგრამ რიდანიის ბრძოლა იყო გამონაკლისი: სელიმმა გადაწყვიტა, რომ ცენტრალურ შტაბში სინანი დაენიშნა, რათა ალყაში მოექცია მამლუქების არმია. ფლოტი წარმატებული იყო და მამლუქები დამარცხდნენ. თუმცა, ვიდრე ბრძოლა დამთავრდებოდა, მამლუქების კავალერიამ დაარბია ოსმალეთის შტაბი და მოკლა სინანი. ბრძოლის შემდეგ, სულთანმა სელიმ -მა სინანულით აღნიშნა: მართალია, „ჩვენ მოვიგეთ ბრძოლა, მაგრამ დავკარგეთ სინანი“.