iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თელოვანი

თელოვანი — სოფელი თბილისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში, საბურთალოს რაიონში. მდებარეობს დიდგორის მთის სამხრეთ ფერდობზე, ზღვის დონიდან 920 მ., მცხეთიდან 25 კმ, სოფელ დიღმიდან 7 კმ.

ისტორია
სოფელი დასახლებული იყო საუკუნიდან მთელი შუა საუკუნეების მანძილზე. ვახუშტი ბატონიშვილს თელოვანი მოხსენიებული აქვს დიღმისხევის სოფელთა სიაში.

საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მემინდვრეობა. 2007 წლამდე შედიოდა მცხეთის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში სოფელ დიღმის თემში. 2007 წლიდან შეუერთდა თბილისს. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 59 კაცი.

დემოგრაფია
ძეგლები
წმ. ნინოს ეკლესია დგას სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სასაფლაოზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (9,83 5,85 მ), ნაგებია აგურითა და ქვიშაქვით. ნაგებობა დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სახურავი და სამხრეთ კედლის დიდი ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთის ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო თაღოვანი ნიშია. ერთი ასეთივე ნიში ჩრდილოეთ კედელშია; დარბაზის სამხრეთ, ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სარკმელია; გრძივ კედლებზე პილასტრებია. ეკლესიას აგურის ოთხსაფეხურიანი ლავგარდანი აქვს.

ჯოიანის წმ. გიორგის ეკლესია დგას სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით, 500 მეტრზე, ფერდობზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (6,65 4,5 მ), ნაგებია ქვიშაქვითა და კირის ხსნარით. შენობა დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სახურავი და სამხრეთის კედელი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთის ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო თაღოვანი ნიშია. ფასადები მოპირკეთებულია დიდი ზომის რეგულარულად ნაწყობი ქვიშაქვით. კარის არქიტრავის ქვაზე წრეში ჩასმული ჯვარია ამოკვეთილი. ეკლესიას წრეთარგისა და ლილვისაგან შედგენილი ლავგარდანი აქვს. სამხრეთიდან ეგვტერი ყოფილა მიშენებული. ეკლესია დგას ფეოდალური ხანის ნასოფლარის ტერიტორიაზე, რომელიც ამჟამად ტყით არის დაფარული. შემორჩენილია ქვითკირის შენობათა ნანგრევები.
ქრისტეს ვნებანი

ქრისტეს ვნებანი — 2004 წლის ამერიკული ეპიკური დრამატული ფილმი, რომლის რეჟისორი არის მელ გიბსონი. მთავარ როლში მონაწილეობს ჯეიმზ კევიზელი, რომელიც განასახიერებს იესო ქრისტეს. ფილმი აღწერს ქრისტეს ცხოვრების ბოლო, მოკლე პერიოდს, რომელიც ცნობილია ქრისტეს ვნებანის სახელით. სიუჟეტი ვითარდება უმეტესწილად ახალი აღთქმის, კეძოდ კი მათეს, მარკოზის, ლუკასა და იოანეს სახარებების მიხედვით. ფილმში ასევე გამოყენებულია სხვა რელიგიური ნაშრომები და ჩანაწერები, რომელთაგან ყველაზე გამორჩეულია - საუკუნეებში მოღვაწე გერმანელი კათოლიკე ღვთისმეტყველის, ნეტარი ანა კატერინა ემერიკის ხილვები.

ფილმში ასახულია იესო ქრისტეს ამქვეყნიური ცხოვრების უკანასკნელი 12 საათი. მოქმედება იწყება ბიბლიური ისტორიის მონაკვეთით, რომელიც ცნობილია როგორც აგონია ბაღში (რომელიც გადმოსცემს გეთსამანიის ბაღში მაცხოვრის შეპყრობის მოვლენებს) და მთავრდება ქრისტეს სასწაულებრივი მკვდრეთით აღდგომით. შიგადაშიგ წარმოდგენილია მოკლე რეტროსპექტული კადრები, რომლებიც ასახავენ მაცხოვრის ბავშვობას, ახალგაზრდობას, ქადაგებას გალილეის მთაზე, თორმეტ მოციქულთა სწავლებასა და საიდუმლო სერობას. ფილმში პერსონაჟების სალაპარაკო ენა ძირითადად არის ლათინური და რეკონსტრუირებული არამეული, რამდენიმე სცენაში კი გამოყენებულია ებრაული ენა. ამ ფილმის გახმოვანება აკრძალულია მსოფლიო მასშტაბით, თუმცა იგი წარმოდგენილია ქართული, ინგლისური, რუსული და სხვა ენების სუბტიტრებით.

მელ გიბსონის ამ ნამუშევარმა ძალიან დიდი კამათი და კრიტიკა გამოიწვია, გაკეთდა უამრავი არაერთგვაროვანი განხილვა. ზოგიერთი კრიტიკოსის მტკიცებით, გადამეტებული ძალადობის სცენები ხელს უშლის იმას, რომ ფილმის მთავარი სათქმელი მაყურებლამდე მივიდეს. დაისვა კითხვა იმაზე, არის თუ არა უტყუარი ის არაბიბლიური კათოლიკური მასალა, რომელიც გამოყენებულია ფილმში. მიუხედავად ამ ყველაფრისა, ეს ფილმი იყო მთავარი კომერციული ჰიტი, რომლის შემოსავალმა, ჯერ კიდევ კინოთეატრებში ჩვენების დროს, მიაღწია 600 მილიონ აშშ დოლარზე მეტს. ამიტომ ის გახდა ყველაზე დიდი შემოსავლის მქონე -რეიტინგის (17 წელს ქვევით მყოფი მოზარდებისთვის არ არის მიზანშეწონილი მეურვის თანხლების გარეშე -რეიტინგის ფილმის ყურება) ფილმი აშშ-ში და ყველა დროის ყველაზე დიდი შემოსავლის მქონე არაინგლისურენოვანი კინემატოგრაფიული ნამუშევარი.
პანამის გეოგრაფია

პანამა არის ქვეყანა რომელიც მდებარეობს ჩრდილოეთი ამერიკის ცენტრალური ამერიკის რეგიონში. ის ესაზღვრება კარიბის ზღვას და წყნარ ოკეანეს და მდებარეობს კოლუმბიასა და კოსტა რიკას შორის. პანამა მდებარეობს პანამის ყელზე. ეს -ის ფორმის ყელი მოქცეულია 7° - 10° ჩრდილოეთ განედის და 77° - 83° დასავლეთ გრძედის ფარგლებში. პანამა მოიცავს დაახლოებით 77,082 კვადრატულ კილომეტრს. მისი სიგრძეა 772 კილომეტრი, ხოლო სიგანე მერყეობს 60 - 177 კილომეტრის ფარგლებში.

პოლიტიკური რუკა
ქვეყანა და ყოფილია 9 პროვინციად და ორ ტრადიციულ კომარკა (ესპანურ ენოვანი სახლემწიფოების ტრადიციული ადმინისტრაციული ერთეული), რომლებიც თავის მხრივ პროვინციიების შემადგენლობაში შედიან. პროვინციების საზღვრები 1903 წელს მათი ჩამოყალიბების შემდეგ არ შეცვლილა. პროვინციები დაყოფილია რაიონებად, რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან კორეჯიმენტოსებად . კორეჯიმენტოსების კონფიგურაციები იცვლება პერიოდულად, ძირითადად მათი მოსახლეობის ცვალებადობის მიხედვით.

მისი ორი საერთაშორისო საზღვარი კოსტა რიკასა და კოლუმბიასთან არის ასრულად დემარკაციული და არ არის არანაირი სადავო საკითხები.
მარინეტი (უისკონსინი)

მარინეტი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის მარინეტის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 10 968 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 620,0 კაცი/კმ². ფართობი 21.06 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 21.06 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 17,69 კმ², წყალს კი 3,37 კმ² უჭირავს.
ზურგოვანა

ზურგოვანა, ზურგოვანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტში (საბურთალოს რაიონი).

მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარჯვენა მხარეს, დიღმის ველის ჩრდილოეთით, დიდი დიღმის მიმდებარედ, ზღვის დონიდან 720 მ-ზე.

ისტორია
 საუკუნის ნახევარში ზურგოვანს უწოდებდნენ ადგილს სოფელ დიღომთან, საცდელი მეურნეობის მიმდებარედ. დიდი დიღმის განაშენიანებასთან დაკავშირებით, 1985-1986 წლებში ზურგოვანის ტერიტორიაზე გაითხარა ძვ. წ. - საუკუნეებით დათარიღებული სამაროვანი — ორი ყორღანი.

აქ წარმოქმნილი დასახლება, როგორც სოფელი, შედიოდა მცხეთის რაიონის დიღმის თემში, 2007 წელს კი გადაეცა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტს. 2004–2007 წლებში ზურგოვანის ტერიტორიაზე გაშენდა კონდომინიუმის ტიპის თანამედროვე დასახლება — „თბილისის დიპლომატიური სოფელი“.

დემოგრაფია
ძველი ვეძისი

ძველი ვეძისი — სოფელი თბილისში, საბურთალოს რაიონში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე დიღმისწყლის ხეობაში. ზღვის დონიდან — 640 მეტრი.

2007 წლამდე ექვემდებარებოდა მცხეთის მუნიციპალიტეტის დიღმის თემს, 2014 წლის აღწერით სოფელში ცხოვრობდა 53 ადამიანი.

ვეძისის სახელი ძველი ქართული სიტყვიდან „ვეძიდან“ მომდინარეობს. „ვეძა“ სულხან-საბა-ორბელიანის მიხედვით, მომჟაო წყაროს ნიშნავს. საუკუნის 30-იან წლებში ორი სოფელი, ქვემო და ზემო ვეძისი არსებობდა.
ბრინჯაოს მხედარი (პოემა)

ბრინჯაოს მხედარი — ალექსანდრე პუშკინის პოემა, რომელიც მან 1833 წლის შემოდგომაზე, სოფელ ბოლდინოში დაწერა. პოემის დაბეჭვდა ნიკოლოზ -მა აკრძალა. ამიტომ პუშკინმა თავისი პოემის ბეჭდვა დაიწყო ჟურნალში „საკითხავი ბიბლიოთეკა“, სათაურით: „პეტერბურგი. ნაწყვეტები პოემიდან“.

პუშკინის სიკვდილის შემდეგ, პოემა პირველად 1837 წელს ჟურნალ „სოვრემენიკში“ დაიბეჭდა, ცენზურული და ტექსტისშიდა შესწორებებით, რომელიც ვასილი ჟუკოვსკიმ შეიტანა პოემაში.

პოემის მიხედვით საბჭოთა კომპოზიტორმა რეილჰოლდ გლიერმა ამავე სახელწოდების ბალეტი შექმნა.
კახა ცხადაძე

კახაბერ (კახა) ცხადაძე (დ. 7 სექტემბერი, 1968, რუსთავი) — ქართველი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1992). 2024 წლის თებერვლიდან საფეხბურთო კლუბ „გაბალას“ მთავარი მწვრთნელი.

სანაკრებო კარიერა
1991–1998 წლებში იყო საქართველოს ეროვნული ნაკრების ერთ-ერთი წამყვანი მოთამაშე.

სამწვრთნელო კარიერა
2009–2015 წლებში წვრთნიდა ბაქოს ინტერს. 2014 წლის დეკემბრიდან საქართველოს ეროვნული ნაკრების თავკაცად დაინიშნა, 2016 წლის იანვარში სფფ-ს პრეზიდენტმა, ლევან კობიაშვილმა მისი გადაყენების გადაწყვეტილება მიიღო, მიუხედავად კახა ცხადაძის წინააღმდეგობისა, მას მაინც მოუწია პოსტის დატოვება. 2021–2022 წლებში იყო თბილისის „დინამოს“ მთავარი მწვრთნელი.

მიღწევები
საკლუბო
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი: 1990
რუსეთის პრემიერ ლიგა ჩემპიონი: 1992
რუსეთის პრემიერ ლიგა მესამე ადგილი: 1992
ბუნდესლიგა მესამე ადგილი: 1993

ინდივიდუალური
საქართველოს საუკეთესო მცველი: 1990 (ფეხბურთის ფედერაცია)

№1: 1990

№2: 1992
გიორგი ქუჩიშვილი

გიორგი ანდუყაფარის ძე ქუჩიშვილი (ჩხეიძე) (დ. 29 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 17 ოქტომბერი], 1886, თელავის მაზრა, ვარდისუბნის თემი, სოფელი მერე — გ. 20 იანვარი, 1947, თბილისი) — ქართველი საბავშვო მწერალი.

ბიოგრაფია
ბავშვობის პირველი წლები მშობლიურ სოფელში გაატარა. 1894 წელს შორეულმა ნათესავმა მაშო ლოპატომ, ვითომდა სასწავლებელში მოწყობის მიზნით, იგი თბილისში წამოიყვანა. მაგრამ ობოლი ბიჭი ხელზე მოსამსახურედ გაიხადა. მალე დედის ჩარევის შემდეგ, გიორგი ავლაბრის სამოქალაქო სასწავლებელში მოაწყვეს, მაგრამ ორი წლის შემდეგ, სწავლის ფულის დროზე შეუტანლობის გამო, იგი სასწავლებლიდან გამორიცხეს. სწორედ ამ დღიდან იწყება მისი ბაყალთან და მენახშირესთან მოჯამაგირეობა. იგი ეწყობა თბილისის ბოტანიკურ ბაღთან არსებულ პრაქტიკულ საბალანსო ორწლიან სკოლაში, რომელსაც წარმატებით ამთავრებს. აქ 1898 წელს დაარსებულ მოსწავლეთა არალეგალური მარქსისტული წრის წევრი ხდება. მალე ქუჩიშვილი მუკუზანში მიდის და საუფლისწულო მამულში იწყებს მუშაობას. იგი ხელისუფლების საწინააღმდეგო მოღვაწეობისთვის მალე სამუშაოს კარგავს და კვლავ თბილისს ბრუნდება.

1906 წელს შაპიროგრაფზე იბეჭდება ახალგაზრდათა არალეგალური ჟურნალი „ჩვენი დროშა“. მართალია, ამ ჟურნალის ტირაჟი ორმოც ცალს არ აღემატებოდა, მაგრამ კითხვით მას დიდძალი ახალგაზრდობა კითხულობდა. სწორედ ამ ჟურნალში გიორგი ქუჩიშვილი ბეჭდავს თვითმპყრობელობის საწინააღმდეგო პირველ ლექსს. ამ დროიდან გამოდის იგი ფართო შემოქმედებით გზაზე. 1914 წელს ზედიზედ იბეჭდება მისი ორი წიგნი. თვითმპყრობელობის საწინააღმდეგო ლექსების გამოქვეყნებისათვის მასზე კიდევ უფრო აძლიერებენ პოლიტიკურ მეთვალყურეობას. 1914 წელს ქუჩიშვილი კვლავ დააპატიმრეს და ქუთაისის საგუბერნიო ციხეში მოათავსეს, საიდანაც ამხანაგების დახმარებით ახერხებს გთავისუფლებას.

1946 წელს, 25 ნოემბერს, რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრში აღინიშნა გ. ქუჩიშვილის დაბადების მე-60 წლისთავი. პოეტი ავადმყოფობის გამო არ დასწრებია საღამოს, ლოგინად ჩავარდნილი რადიოთი ისმენდა გულთბილ სიტყვებს და მილოცვებს.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ბრინჯაოს მხედარი (ბალეტი)

ბრინჯაოს მხედარი — საბჭოთა კომპოზიტორ რეინჰოლდ გლიერის მიერ 1948 წელს დაწერილი ბალეტი, რომელიც პროლოგისა და 3 მოქმედებისგან შედგება. ბალეტის ლიბრეტისტი პეტრე აბოლიმოვია, რომელმაც ეს ბალეტი ალექსანდრე პუშკინის პოემის „ბრინჯაოს მხედარი“ მიხედვით შექმნა. პირველად სცენაზე დაიდგა 1949 წლის 14 მარტს, კიროვის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრში. ბალეტის ერთ-ერთო მუსიკალური ნომრის მიხედვით შეიქმნა სანქტ-პეტერბურგის ჰიმნი.
მონტელო (უისკონსინი)

მონტელო — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის მარკეტის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 1 495 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 302.2 კაცი/კმ². ფართობი 5,57კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 5,57 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 4,95 კმ², წყალს კი 0,62 კმ² უჭირავს.
ფრანკლინი (მილუოკის ოლქი)

ფრანკლინი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის მილუოკის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 35 451 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 395,8 კაცი/კმ². ფართობი 89,85 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 89,85 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 89,56 კმ², წყალს კი 0,28 კმ² უჭირავს.
გრანტი (მონროს ოლქი)

გრანტი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის მონროს ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 483 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 5,2 კაცი/კმ². ფართობი 93,0².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 93,0 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 92,6 კმ², წყალს კი 0,4 კმ² უჭირავს.
გენო პეტრიაშვილი

გენო პეტრიაშვილი (დ. 1 აპრილი, 1994, გორი) — ქართველი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე. 2024 წლის პარიზის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი, მანამდე 2016 წლის რიო-დე-ჟანეიროს ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოსა და 2020 წლის ტოკიოს ოლიმპიური თამაშების ვერცხლის პრიზიორი. ევროპის 2-გზის ჩემპიონი (2016, 2020), 3-გზის ბრინჯაოსა (2013, 2017, 2021) და 2-გზის ვერცხლის (2018, 2019) პრიზიორი; ასევე 3-გზის მსოფლიოს ჩემპიონი (2017, 2018, 2019), 2-გზის ბრინჯაოსა (2013, 2015) და ვერცხლის (2021) პრიზიორი. მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის (120 კგ.).

წარმოშობით სოფელ ავნევიდანაა. 2005 წლის 19 აგვისტოს ცხინვალის რეგიონის სოფელ ნულის სიახლოვეს, 11 წლის პეტრიაშვილი მდინარეზე ბანაობის დროს გაიტაცა ე.წ. სამხრეთ ოსეთში ედუარდ კოკოითის მფარველობის ქვეშ მოქმედმა ნახევრად ლეგალურმა კრიმინალურმა ჯგუფმა (მამამისი, სპარტაკ პეტრიაშვილი რეგიონში ცნობილი მეწარმე იყო). 3-თვიანი ტყვეობის შემდეგ, 2005 წლის ნოემბერში გენო პეტრიაშვილი გაათავისუფლეს.

2024 წლის არჩევნებისთვის პეტრიაშვილი „ქართული ოცნების“ საპარლამენტო სიის მეათე ნომრად წარადგინეს.

ძირითადი შედეგები
ჯორჯაძეები

ჯორჯაძეები — თავადთა საგვარეულო ფეოდალურ საქართველოში.

წარმოშობა
გადმოცემის თანახმად, ჯორჯაძეები წარმოშობით კავკასიის ალბანეთიდან არიან. 980 წლისათვის კი ისინი უკვე მესხეთში დასახლდნენ და შემდეგ კახეთში გადმოვიდნენ 1466 წლისათვის. ჯორჯაძეებს მეფეებმა თავადური ღირსება და ტიტული მიანიჭეს, როგორც გრემისა და ენისელის მოურავებს.

რუსეთის იმპერიაში ჯორჯაძეებმა შეინარჩუნეს თავიანთი თავადური ღირსება და ტიტული და იქნენ აღიარებული როგორც თავადები 1829 და 1850 წლის ბრძანებებში.

ამჟამად საქართველოში 154 ჯორჯაძეა.

თბილისში, თელავში, ყვარელში, ბორჯომში, მარნეულში, სენაკში, ხაშურსა და ფოთში არსებობს არჩილ ჯორჯაძის და ზაქარია ჯორჯაძის ქუჩები.
კლაუდიო ძულიანი

კლაუდიო ძულიანი (დ. 1 დეკემბერი, 1966 , მილანი, იტალია) — იტალიელი სპორტული ჟურნალისტი.

მისი კარიერული დებიუტი იტალიურ სატელევიზიო არხზე - 7 -ზე შედგა, სპორტულ გადაცემაში , სადაც დღემდე ხშირად იღებს მონაწილეობას, როგორც კომენტატორი და იტალიური საფეხბურთო კლუბის იუვენტუსის ქომაგი. 2009 წლიდან დღემდე, კომენტატორის რანგში, მიჰყავს მხოლოდ ტურინის იუვენტუსის მატჩები იტალიურ არხზე - .

2012 წლის 12 ივლისს მან გამოაქვეყნა მისი პირველი წიგნი, რომელიც დაწერა მასიმო პავანისთან ერთად. წიგნი ეძღვნება იუვენტუსის გამარჯვებას 2011-2012 წლების სეზონში. წიგნის სახელწოდებაა ”1-2-3 ვარსკვლავი! გამარჯვება ერთადერთი რამ არის რასაც მნიშვნელობა აქვს!”. 2013 წლის მაისში მან გამოაქვეყნა მისი რიგით მეორე წიგნი, სახელწოდებით - ”ოცდათერთმეტი - იუვე, სამი ფერის ისტორია”. წიგნი დაწერილია მასიმო პავანისთან ერთად.
მიხეილ კუზმინი

მიხეილ კუზმინი (, დ. 18 ოქტომბერი [ ძვ. სტ. 6 ოქტომბერი] , 1872, იაროსლავლი — გ. 1 მარტი, 1963,ლენინგრადი) — რუსი პოეტი, ვერცხლის საუკუნის ერთ-ერთი წარმომადგენელი, მთარგმნელი, პროზაიკოსი, კომპოზიტორი. დაიბადა 1872 წლის 6 (18) ოქტომბერს, ქალაქ იაროსლავლში, აზნაურ ალექსეი კუზმინისა და მისი მეუღლის, ნადეჟდა კუზმინას ოჯახში. მისი ოჯახი 1884 წელს საცხოვრებლად სანქტ-პეტერბურგში გადავიდა, სადაც მიხეილი ჯერ მე-8 გიმნაზიაში, ხოლო შემდეგ კი კონსერვატორიაში სწავლობდა ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვთან. მის შემოქმედებაზე დიდი გავლენა იქონია გიორგი ჩიჩერინთან მეგობრობამ და მიმოწერამ, ასევე ეგვიპტეში, იტალიასა და შემდგომ უკვე რუსეთის ჩრდილოეთში მოგზაურობამ. გარდაიცვალა 1936 წლის 1 მარტს, კუიბიშევის (მარიინსკის) საავადმყოფოში, ლენინგრადში. დაკრძალულია ვოლკოვოს სასაფლაოზე.
ქვემო ლისი

ქვემო ლისი — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში (ლისის თემი), მდებარეობს თრიალეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან — 800 მეტრი, მცხეთიდან — 25 კილომეტრი. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მერძევეობა-მებოსტნეობა. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 234 ადამიანი. 2014 წლის აღწერაში სოფელი ცალკე აღწერილი არ არის.
ოკონტო (უისკონსინი)

ოკონტო — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის ოკონტოს ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 4 513 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 254.0 კაცი/კმ². ფართობი 19,11 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 19.11 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 17,77 კმ², წყალს კი 1,35 კმ² უჭირავს.
ფონდ-დუ-ლაკი (უისკონსინი)

ფონდ-დუ-ლაკი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის ფონდ-დუ-ლაკის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 43 021 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 882.6 კაცი/კმ². ფართობი 52,08 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 52,08 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 48,74 კმ², წყალს კი 3,34 კმ² უჭირავს.
არმსტრონგ-კრიკი (უისკონსინი)

არმსტრონგ-კრიკი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის ფორესტის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 409 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 3,2 კაცი/კმ². ფართობი 126.0 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 126.0 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 124.3 კმ², წყალს კი 1.7 კმ² უჭირავს.
ფონტანკა

ფონტანკა — მდინარე სანქტ-პეტერბურგში, ნევის დელტის ერთ-ერთი განშტოება, კვეთს ქალაქის ცენტრალურ ნაწილს. გამოედინება მდინარე ნევის მარცხენა ნაპირიდან და ჩაედინება ფინეთის ყურეში. მდინარის სახელწოდება დაკავშირებულია ზაფხულის ბაღის შადრევნების მოწყობილობასთან, რადგან ბაღში ლიგოვსკის არხის აუზიდან, სწორედ ფონტანკის გავლით იყო წყლის მილები გადაშვებული.
მარიუპოლი (საფეხბურთო კლუბი)

საფეხბურთო კლუბი მარიუპოლი — უკრაინული კლუბი, რომელიც თამაშობს უკრაინის პრემიერ ლიგაში, ჩამოყალიბდა მარიუპოლში.

ტიტულები
უკრაინის პირველი ლიგა
გამარჯვებული (1): 2007–08, 2016–17

უკრაინის მეორე ლიგა
გამარჯვებული (1): 1995–96

ფორმა და სპონსორები
მოთამაშეები
შემადგენლობა 2013–14
2013 წლის 18 სექტემბრისთვის.

იჯარით გაშვებული
პარგელი იბრაჰიმ-ფაშა

პარგელი იბრაჰიმ-ფაშა (, ; დ. 22 ივლისი, 1493, პარგა, საბერძნეთი — გ. 15 მარტი, 1536, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1523-1536 წლებში. მან უდიდეს ძალაუფლებას მიაღწია, მაგრამ 1536 წელს სულთან სულეიმან -ის ბრძანებით კლავენ და მის ქონებას სახელმწიფო კონფისკაციას უკეთებს.

ბიოგრაფია
იბრაჰიმ-ფაშა დაიბადა თანამედროვე საბერძნეთის ტერიტორიაზე, პარგელი მეთევზის ოჯახში. სხვადასხვა წყაროების მიხედვით იგი ბერძნული ან იტალიური წარმოშობისაა. ბავშვობაში გაიტაცეს მეკობრეებმა და მონად გაყიდეს მანისის სასახლეში, დასავლეთ ანატოლიაში, სადაც ოსმალეთის იმპერიის ტახტის მემკვიდრეები (შეჰზადე) იღებდნენ განათლებას. აქ იგი დაუმეგობრდა ტახტის მემკვიდრე სულეიმანს, რომელიც მისი ასაკისა იყო. სავარაუდოდ, იბრაჰიმმა სულეიმანი მოხიბლა ვიოლინოზე დაკვრით, რაც მას ძალიან კარგად ეხერხებოდა. მან სულეიმანთან ერთად მიიღო განათლება, შეისწავლა რამდენიმე ენა და გახდა საკმაოდ ერუდირებული. 1520 წელს, სულეიმან -ის ტახტზე ასვლის შემდეგ იბრაჰიმი სხვადასხვა ტიტულებით იქნა დაჯილდოებული.

იბრაჰიმი იყო ბრწყინვალე დიპლომატი და სამხედრო მეთაური. მან თავისი ცოდნა დაადასტურა მრავალი დიპლომატიურ შეხვედრებზე და სამხედრო კამპანიებში. ამან ხელი შეუწყო მის კარიერულ წინსვლას. მის წინააღმდეგ შურით ივსებოდნენ ის ვეზირები, რომლებიც მის მიერ დაკავებულ თანამდებობებზე განიხილებოდნენ.

1523 წლის 17 ივნისს, ფირი მეჰმედ-ფაშას გადადგომის შემდეგ, სულეიმანმა იბრაჰიმი დიდ ვეზირად დანიშნა.

1524 წელს იბრაჰიმ-ფაშამ იქორწინა სულთნის დაზე, ჰატიჯეზე. მისი სასახლე მდებარეობდა სტამბოლში სულთანაჰმედის მოედანზე, სადაც დღესდღეობით განთავსებულია თურქული და ისლამური ხელოვნების მუზეუმი. სასახლე ააგეს იმ თვალსაზრისით, რომ მას უნდა გაეძლო ძლიერი და ხანგრძლივი ალყისათვის, რადგან იბრაჰიმს ჰყავდა მრისხანე მოწინააღმდეგეები.

იბრაჰიმი წარმატებული იყო დიპლომატიურ ასპარეზზეც. ვენეციელმა დიპლომატებმა მას სულეიმანის მსგავსად „იბრაჰიმ დიდებულიც“ კი უწოდეს. 1533 წელს მან დაარწმუნა კარლ , რათა დაეთმო უნგრეთი. 1535 წელს დაასრულა მონუმენტალური შეთანხმება ფრანსუა -თან, რომლის მიხედვითაც საფრანგეთმა ჰაბსბურგების წინააღმდეგ ერთობლივი მოქმედების სანაცვლოდ მიიღო ხელსაყრელი სავაჭრო უფლებები ოსმალეთის იმპერიაში.

სულეიმანის არმიის გამოცდილმა მეთაურმა, გაუფრთხილებლობლობის გამო სულთნის რისხვა დაიმსახურა, უწოდა რა საკუთარ თავს ზედსახელი, რომელშიც ჩართული იყო სიტყვა „სულთანი“. ეს მოხდა სეფიანთა სპარსეთის იმპერიის თურქთა წინააღმდეგ კამპანიის დროს. კერძოდ, სახელი ასე წარმოითქმოდა – სულთანი სერასქირი, რაც სულეიმანმა ძალიან სერიოზულ შეურაცხყოფად მიიღო. ინციდენტმა დასაბამი მისცა მოვლენებს, რომელიც 1536 წელს მისი დახრჩობით დასრულდა.

მოგვიანებით სულთანი ძალიან განიცდიდა თავის გადაწყვეტილებას. მას შეეცვალა ხასიათი და გახდა ძალიან ენაბილწი. სულთნის სინანული აისახა მის პოეზიაშიც, 20 წლის შემდეგაც კი იგი წერდა ლექსებს მეგობრობაზე და მეგობრებს შორის ნდობაზე.
მოიკა

მოიკა — მდინარე სანქტ-პეტერბურგში, ნევის დელტის ერთ-ერთი განშტოება. სათავეს იღებს მდინარე ფონტანკადან და ჩაედინება მდინარე ნევაში. საუკუნეში გამოედინა ჭაობიდან, რომელიც მარსის მოედნის მახლობლად მდებარეობდა. 1711 წელს შეუერთდა ფონტანკას. მოედინება სანქტ-პეტერბურგის ცენტრალურ ნაწილში. ქალაქის დაარსებამდე მდინარე იჟორულ სახელს ატარებდა, „მუია“ (ბინძური). 1719-1797 წლებში ეწოდებოდა — მია.
ჯეფერსონი (უისკონსინი)

ჯეფერსონი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის ჯეფერსონის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 7 973 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 538.2 კაცი/კმ². ფართობი 15,36 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 15,36 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 14,81 კმ², წყალს კი 0,54 კმ² უჭირავს.
ადამსი (ჯექსონის ოლქი)

ადამსი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის ჯექსონის ოლქის შემადგენლობაში. 2000 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 1 208 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 13,0 კაცი/კმ². ფართობი 95.9 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 95,9 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 93,3 კმ², წყალს კი 2,7 კმ² უჭირავს.
არმენია (უისკონსინი)

არმენია — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის ჯუნოს ოლქის შემადგენლობაში. 2000 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 707 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 4,1 კაცი/კმ². ფართობი 201,2 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 201,2 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 170,9 კმ², წყალს კი 30,3 კმ² უჭირავს.
ფილიპ გლასი

ფილიპ გლასი (; დ. 31 იანვარი, 1937) — ამერიკელი კომპოზიტორი, მეოცე საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი მუსიკოსი. არის ჯულიარდის სკოლის კურსდამთავრებული. მისი მუსიკა აღწერილია, როგორც მინიმალისტური, თუმცა თავად საკუთარ თავს კლასიცისტად მიიჩნევს. მის მიერ შექმნილი სამი საუნდტრეკი ნომინირებული იყო ოსკარზე.

ფილმოგრაფია
ჯილდოები
ოქროს გლობუსი საუკეთესო ორიგინალური საუნდტრეკისთვის
1998 — ტრუმენის შოუ

 საუკეთესო მუსიკისთვის
2002 — საათები
კოტლინი

}
| მდებარეობა = ფინეთის ყურე
| კუნძულთა რაოდენობა =
| მთავარი კუნძული =
| ფართობი_კმ2 = 16
| სია =
| სიგრძე_კმ =
| სიგანე_კმ =
| სანაპიროს სიგრძე =
| სანაპიროზოლი_კმ =
| უმაღლესი მთა =
| სიმაღლე_მ =
| ქვეყნის სახელი =

კოტლინი (, , ) — კუნძული ფინეთის ყურეში, სანქტ-პეტერბურგის ცენტრიდან დასავლეთით, 30 კილომეტრში. კუნძული ქალაქთან დაკავშირებულია სანქტ-პეტერბურგის წყალდიდობისგან დამცავ ნაგებობაზე გამავალი ავტომაგისტრალით. კოტლინზე მდებარეობს ქალაქ კრონშტადტის ნაწილი.

კუნძულის გვერდით გადის ორი სანაოსნო ფარვატერი, ფინეთის ყურიდან ნევის უბეში. პირობითად მათ ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფარვატერებს უწოდებენ.

კოტლინი ვარიაგებიდან ბერძნებამდე და ვარიაგებიდან არაბებამდე არსებული დიდი სავაჭრო გზების ნაწილს წარმოადგენდა. უფრო გვიანდელ დროში კი კუნძულზე უცხოელი ვაჭრები ჩერდებოდნენ, რომლებიც ნოვგოროდელ ლოცმანებს ელოდებოდნენ, რათა უსაფრთხოდ მისულიყვნენ ილმენის ტბამდე.

არსებობს ლეგენდა, რომლის თანახმადაც კუნძულზე რუსების გადმოსვლის შემდეგ, შვედებმა ნაჩქარევად მიატოვეს კუძნული, ხოლო კოცონზე კი კარდალა დატოვეს. სწორედ ეს კარდალაა გამოსახული კრონშტადტის გერბზე. სიტყვა „კოტიოლიდან“ მომდინარეობს სახელწოდება კოტლინი . სინამდვილეში კი კუნძულს ეს სახელი, მის აღმოსავლეთ მხარეს არსებული ფინეთის ყურის ყელის ქვაბთათ მსგავსების გამო დაარქვეს.

სანქტ-პეტერბურგის შვედებისგან დასაცავად კუნძულზე აშენდა საფოტიფიკაციო ნაგებობა — კრონშლოტი. 1723 წელს კოტლინზე დაიწყო ციხესიმაგრის მშენებლობა, რომელსაც კრონშტადტი ეწოდა. ამ ციხესიმაგრეს პეტრე დიდი სანქტ-პეტერბურგის ნაწილად თვლიდა.

 საუკუნის 20-იან და 30-იან წლებში კუნძულზე ლენინგრადის ვეტერინარულ-ზოოტექნიკური ინსტიტუტი სხვადასხვა სამუშაოებს ატარებდა სამხედრო ბიოლოგიის სფეროში, მაგალითისთვის: ჭირის ბაქტერიების შესწავლა-გამოყენება მიმდინარეობდა.