იულია სოემია

იულია სოემია ბასიანა (დ. 180 — გ. 11 მარტი, 222) — სირიელი დიდგვაროვანი ქალი და რომის იმპერატორის, ჰელიოაგაბალუსის დედა, რომელიც რომის იმპერიას 218-დან 222 წლამდე მართავდა. იყო მისი ერთ-ერთი მთავარი მრჩეველი, თავდაპირველად, დედის, იულია მაესას მხარდაჭერითა და დახმარებით. ის და დედამისი ახალგაზრდა იმპერატორს უძღვებოდნენ, სანამ მზარდმა არეულობებმა და ოჯახურმა განხეთქილებამ მისი შვილის ნაცვლად ტახტზე მისი ძმისშვილის, ალექსანდრე სევერუსის დასმა არ გამოიწვია. იულია შვილთან ერთად პრეტორიანელთა გვარდიამ მოკლა.

იულია სოემია ემესაში, სირიაში, დაიბადა და გაიზარდა, და დედის მხრიდან ემესას სამეფო ოჯახს ენათესავებოდა. ქორწინების შედეგად, ის ანტიკური რომის სევერუსების დინასტიასაც დაუახლოვდა.
ოჯახი
იყო ძლიერი სირიელი რომაელი დიდგვაროვანი ქალის, იულია მაესას, და გაიუს იულიუს ავიტუს ალექსიანუსის პირველი ქალიშვილი, იულია ავიტა მამეას და, იულია დომნასა და იმპერატორ ლუციუს სეპტიმუს სევერუსის დისშვილი.

დაქორწინდა სირიელ პოლიტიკოს სექსტუს ვარიუს მარცელუსზე, აპამეის მკვიდრზე. როგორც რომის სევერუსების დინასტიის სამეფო ოჯახის წევრები, ისინი დედაქალაქში დასახლდნენ, და იულიას ქმარი რომის სენატის წევრი გახდა. იულიამ მარცელუსს გაუჩინა სულ მცირე ორი შვილი: მათგან მხოლოდ ერთია სახელით ცნობილი - სექსტუს ვარიუს ავიტუს ბასიანუსი, რომელიც მოგვიანებით რომის იმპერატორი ჰელიოგაბალუსი გახდა.

ქმარი დაახ. 215 წელს, ნუმიდიაში მმართველობის დროს გარდაიცვალა. დაქვრივებულმა სოემიამ და მისმა შვილებმა მას მოგვიანებით საფლავის ქვა მიუძღვნეს, რომელიც ველეტრიში, რომიდან არც თუ ისე შორს იქნა ნაპოვნი. იქ, მისი ვაჟი, ბასიანუსი, სირიის ღვთაება ჰელიოგაბალუსის მღვდელმთავრად დაინიშნა. მეფობის შემდეგ მზის თაყვანისმცემლობა გავრცელებულიყო, დედა-შვილმა გადაწყვიტა, ჰელიოგაბალუსი რომაული პანთეონის მთავარ ღვთაებად გამოეცხადებინათ. ამ ღმერთს დეუს სოლ ინვიქტუს - დაუმარცხებელი მზის ღმერთი დაერქვა, და ის რაღაც დროის განმავლობაში იუპიტერზე უფრო ძლევამოსილადაც კი მიიჩნეოდა.

ჰელიოგაბალუსმა და მისმა გარემოცვამ 218 წლის ზამთარი ბითინიაში, ნიკომედიაში გაატარა, სადაც იმპერატორის რელიგიური მრწამსი პირველად გახდა კონფლიქტის მიზეზი. მისი თანამედროვე ისტორიკოსი კასიუს დიონ კოქცეიანუსი ვარაუდობს, რომ განისი ახალმა იმპერატორმა მოკლა, რადგან ის ჰელიოგაბალუსს აიძულებდა, ეცხოვრა „ზომიერად და წინდახედულად“. იმისათვის, რომ რომაელები შესჩვეოდნენ გაღმერთებული იმპერატორის ყოლას, იულია მაესამ (სოემიასის დედამ) რომში ჰელიოგაბალუსის პორტრეტი გაგზავნა, რომელშიც ახალგაზრდა ყმაწვილი სამღვდელო სამოსელში იყო გამოსახული, და რომელიც სენატში, ქალღმერთ ვიქტორიას ქანდაკების თავზე ეკიდა.

იულია სოემია და მისი დედა ჰელიოგაბალუსის მეფობის ლიტერატურულ ჩანაწერებში ხშირად ჩნდებიან, და მათ დიდი ძალაუფლება მიეწერებათ. იულია და დედამისი მნიშვნელოვნად ეხმარებოდნენ იმპერატორს, და ჰელიოგაბალუსის მიერ ალექსანდრე სევერუსის შვილად აყვანისას სენატში იმპერატორის გვერდითაც გამოჩნდნენ. იულიამ კლარისიმას სენატორული ტიტული მიიღო, და მართავდა „ქალთა სენატს“ რომელზეც მოდისა და პროტოკოლის სხვადასხვა საკითხები წყდებოდა. როდესაც ჰელიოგაბალუსის ბებიამ, იულია მაესამ, გააცნობიერა, რომ იმპერატორისადმი ხალხის მხარდაჭერა მცირდებოდა, გადაწყვიტა, რომ ბიჭი და დედამისი, რომელიც ხელს უწყობდა მის რელიგიურ პრაქტიკებს, როგორმე უნდა ჩანაცვლებულიყვნენ.
სიკვდილი
ბიძაშვილის მოკვლის სხვადასხვა მცდელობების წარუმატებლობის შემდეგ, ჰელიოგაბალუსმა გადაწყვიტა ალექსანდრესათვის ტიტულები ჩამოერთვა და კონსულის ტიტულიდანაც მოხსნა. ამის შემდეგ იმპერატორმა ჭორი გაავრცელა, თითქოს ალექსანდრე კვდებოდა, რათა ენახა, რა რეაქცია ექნებოდათ პრეტორიანელებს. დაიწყო აჯანყება და მცველებმა ჰელიოგაბალუსისა და ალექსანდრეს პრეტორიანელთა ბანაკში ნახვა მოითხოვეს.

იულია სოემიასი ბანაკში შვილის დასაცავად შევიდა, და გვარდიამ, ჰელიოგაბალუსთან ერთად, 222 წელს მოკლა. მათი ცხედრები ქუჩებში გამოათრიეს და მდინარე ტიბრში ჩაყარეს. მოგვიანებით იულია საზოგადოების მტრად გამოცხადდა და მისი სახელი ყველა ჩანაწერიდან წაიშალა.