iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ფრედ დაგაზონი

ფრედ დაგაზონი (დ. 4 იანვარი, 1913 – გ. 4 ოქტომბერი, 2008) — დომინიკელი პოლიტიკოსი, რომელიც ქვეყნის პირველი პრეზიდენტის თანამდებობაზე 1979-დან 1980 წლამდე მსახურობდა.

ბიოგრაფია
იგი დაიბადა კასტრიში, სენტ-ლუსია, 1913 წლის 4 იანვარს.

დეგაზონი კოლეჯში სენტ-ლუსიაში დადიოდა, ხოლო სამართალი ლონდონის უნივერსიტეტში შეისწავლა. 1934 წლიდან 1940 წლამდე იგი კერძო საადვოკატო პრაქტიკას ეწეოდა სენტ-ლუსიასა და დომინიკაში. 1940-იან წლებში იგი მსახურობდა საჯარო მოხელედ დომინიკაში, სენტ-ლუსიასა და იამაიკაში, 1969 წელს პენსიაზე გასვლამდე. 1977 წელს იგი აირჩიეს ასამბლეის პალატის სპიკერად, ხოლო 1978 წელს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, პარლამენტმა დეგაზონი დომინიკის პირველ პრეზიდენტად აირჩია (ეს თანამდებობა მეტწილად ცერემონიულია).

1979 წლის ივნისში, დემოკრატიული სოციალისტური რეფორმების სურვილით გამოწვეული კონსტიტუციური კრიზისის დროს, დეგაზონი შეეცადა ქვეყნის დატოვებას და საბოლოოდ, 11 ივნისს, მას ინგლისში გაქცევის უფლება მისცეს. ასამბლეის პალატამ მის შემცვლელად თავდაპირველად ლუი კულს-ლარტიგი აირჩია, რომელიც მომდევნო დღეს გადადგა და ის ჯენერ არმურმა შეცვალა.

დეგაზონი ოფიციალურად 1980 წლის თებერვალში გადადგა. იგი ცხოვრობდა ლონდონში 2008 წლის 4 ოქტომბერს, 95 წლის ასაკში გარდაცვალებამდე.
იალჩინ ადიგეზალოვი

იალჩინ ვასიფ ოღლუ ადიგეზალოვი (; დ. 4 ნოემბერი, 1959 წ, ბაქო) ― აზერბაიჯანელი დირიჟორი და მუსიკის მასწავლებელი, უზეირ ჰაჯიბეკოვის სახელობის ბაქოს მუსიკის აკადემიის პროფესორი. აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2012). ის ცნობილ აზერბაიჯანულ მუსიკოსთა დინასტიის მესამე თაობის წევრია.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1959 წელს ბაქოში, ცნობილი აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის ვასიფ ადიგეზალოვის ოჯახში. მუსიკალური განათლებაის მიღება რვა წლის ასაკში დაიწყო. თავდაპირველად ფორტეპიანოზე დაკვრა ისწავლა. 1982 წელს დაამთავრა უზეირ ჰაჯიბეკოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორია. პროფესიული განვითარება, როგორც დირიჟორმა, საზღვარგარეთ განაგრძო. 1983 წლიდან 1984 წლამდე სწავლობდა ტაშკენტის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. 1984 წლიდან 1989 წლამდე სწავლობდა ნ. ა. რიმსკი-კორსაკოვის სახელობის ლენინგრადის სახელმწიფო კონსერვატორიაში პროფესორ ილია მუსინის ხელმძღვანელობით. 1990 წლიდან 1992 წლამდე სტაჟირება გაიარა ვენის მუსიკისა და საშემსრულებლო ხელოვნების აკადემიაში პროფესორ კარლ ოსტერრაიხერის ხელმძღვანელობით და გახდა პირველი აზერბაიჯანელი, ვინც იქ დირიჟორობა შეისწავლა.

იალჩინ ადიგოზალოვს მრავალი სტუდიური ჩანაწერი აქვს გაკეთებული. მისი ხელმძღვანელობით, 16 ჩაიწერა და გამოვიდა საერთაშორისო ლეიბლების , და -ს მიერ. მის ყველაზე აღსანიშნავ პროექტებს შორისაა ანთოლოგია „აზერბაიჯანის კლასიკური მუსიკა“ (4 ), რომელშიც შესულია ფიკრეტ ამიროვის, ყარა ყარაევისა და უზეირ ჰაჯიბეკოვის ნაწარმოებები. ბოლოდროინდელი ალბომებია „ “ (2019) და „ “ (2021).

ჯილდოები
მუსიკალური ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის ადიგეზალოვს მიღებული აქვს არაერთი სახელმწიფო და პროფესიული ჯილდო. მას მიენიჭა აზერბაიჯანის დამსახურებული არტისტის (2007) და აზერბაიჯანის სახალხო არტისტის (2012) წოდებები. 2019 წელს მას მიენიჭა „შოჰრათის“ (ღირსების) ორდენი. ის ასევე არის ჰუმაის (1993, წლის საუკეთესო დირიჟორი) და ზირვეს (2015) ჯილდოების ლაურეატი.

ოჯახი
იალჩინ ადიგეზალოვი ცნობილი მუსიკალური დინასტიის წარმომადგენელია. მისი ბაბუა იყო ცნობილი ხანენდე ზულფუგარ ადიგეზალოვი, ხოლო ბიძა - მევიოლინე რაუფ ადიგეზალოვი. დაოჯახებულია და ჰყავს სამი შვილი.
ფედერიკო ბოიდი

ფედერიკო ბოიდი (დ. 24 სექტემბერი, 1851 – გ. 25 მაისი, 1924) — პანამის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 1910 წლის 1 ოქტომბრიდან 1910 წლის 5 ოქტომბრამდე. იგი ლიბერალურ პარტიას ეკუთვნოდა.

ბოიდი დაიბადა პანამაში 1851 წლის 24 სექტემბერს, არჩიბალდ ბ. ბოიდისა და მარია ლოპეს დე ბოიდის ოჯახში. იგი იყო ბიზნესმენი, რომელიც გახდა „პატრიოტული რევოლუციური ხუნტის“ აქტიური წევრი, რომელიც კოლუმბიისგან პანამის დამოუკიდებლობისთვის იბრძოდა. იგი თავისი ქვეყნის სასარგებლოდ ყოველგვარი საფრთხის მიუხედავად იბრძოდა. მას სხვადასხვა თანამდებობა ეკავა: პანამის მერიის წევრი (1888); დროებითი სამთავრობო ხუნტის წევრი (1903); ეროვნული ასამბლეის სენატორი (1910); პანამის სახელმწიფოს მეთაური (1910); საგარეო საქმეთა მინისტრი (1911–1912); ელჩი და მინისტრი გერმანიაში, ნიდერლანდებსა და ბელგიაში; ასევე გენერალური კონსული და ბიზნესწარმომადგენელი ჰონდურასსა და ელ სალვადორში.

ბოიდი ეროვნული ასამბლეის მიერ აირჩიეს მეორე საპრეზიდენტო დეზიგნატად (პრეზიდენტობის კანდიდატად/შემცვლელად) 1906–1908 წლების ვადით. იგი ასევე აირჩიეს მეორე საპრეზიდენტო დეზიგნატად 1910–1912 წლების ვადით და პირველ საპრეზიდენტო დეზიგნატად 1920–1922 წლების ვადით.

ბოიდის ორატორულმა ნიჭმა მას საშუალება მისცა წარმოედგინა პანამის ინტერესები კოლუმბიის მთავრობის წინაშე. მან წარადგინა პეტიცია საფრანგეთის მთავრობასთან პანამის არხის მშენებლობის შესახებ მოლაპარაკებების გადავადების თაობაზე. მოგვიანებით, მისი ჩარევით შესაძლებელი გახდა აშშ-ის მთავრობასთან მოლაპარაკებები პანამის ყელზე ოკეანეთაშორისი არხის მშენებლობის შესახებ.

ბოიდი გარდაიცვალა ნიუ-იორკში 1924 წლის 25 მაისს, 72 წლის ასაკში.
პედრო ანტონიო დიასი

პედრო ანტონიო დიასი (დ. 5 ივლისი, 1852 – გ. 8 მაისი, 1919) — პანამის ერთ-ერთი საპრეზიდენტო დეზიგნატი (პრეზიდენტობის კანდიდატი/შემცვლელი) 1918 წელს და ამ სტატუსით ასრულებდა პანამის პრეზიდენტის მოვალეობას 1918 წლის 1 ოქტომბრიდან 1918 წლის 12 ოქტომბრამდე.

იგი ეროვნული ასამბლეამ აირჩია მესამე საპრეზიდენტო დეზიგნატად 1916–1918 წლების ვადით და მეორე საპრეზიდენტო დეზიგნატად 1918–1920 წლების ვადით. იგი გარდაიცვალა საპრეზიდენტო ვადის დასრულებამდე.
როდოლფო ჩიარი

როდოლფო ჩიარი (დ. 15 ნოემბერი, 1869 – გ. 16 აგვისტო, 1937) — პანამელი პოლიტიკოსი ეროვნული ლიბერალური პარტიიდან.

კიარი იყო პანამის ეროვნული ბანკის გენერალური მენეჯერი 1909 წლიდან 1914 წლამდე. იგი ეროვნული ასამბლეის მიერ აირჩიეს მესამე საპრეზიდენტო დეზიგნატად 1910–1912 წლების ვადით, პირველ საპრეზიდენტო დეზიგნატად 1912–1914 წლების ვადით და ასევე პირველ საპრეზიდენტო დეზიგნატად 1922–1924 წლების ვადით.

მოგვიანებით იგი აირჩიეს პანამის პრეზიდენტად და ამ თანამდებობას იკავებდა 1924 წლის 1 ოქტომბრიდან 1928 წლის 1 ოქტომბრამდე.

მისი ვაჟი, რობერტო ფრანსისკო კიარი, მამის მსგავსად ლიბერალი, პანამის პრეზიდენტი იყო 1960 წლიდან 1964 წლამდე.
ფლორენსიო არმოდიო აროსემენა

ფლორენსიო არმოდიო აროსემენა (დ. 17 სექტემბერი, 1872 – გ. 30 აგვისტო, 1945) — პანამის მე-6 პრეზიდენტი 1928 წლის 1 ოქტომბრიდან 1931 წლის 3 იანვრამდე. იგი ლიბერალურ პარტიას ეკუთვნოდა.

ბიოგრაფია
იგი დაიბადა პანამაში (მაშინდელი კოლუმბიის ნაწილი) 1872 წლის 17 სექტემბერს, ფლორენსიო აროსემენა დე ალბასა და კლარა გილენის ოჯახში.

ადრეულ ასაკში, 11 წლისა, მამამ იგი გერმანიაში გაგზავნა სასწავლებლად. აროსემენა გახდა წარმატებული სამოქალაქო ინჟინერი, რომელმაც 1895 წელს დაამთავრა გერმანიის ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტი.

იგი ფლობდა შვიდ ენას (ესპანურს, ინგლისურს, გერმანულს, თურქულს, ფრანგულს, იტალიურს და პორტუგალიურს) და იყო ფიზიკოს ალბერტ აინშტაინის მთელი ცხოვრების მეგობარი, რომელთან ერთადაც გერმანიაში უნივერსიტეტში სწავლობდა. იგი გერმანიის მთავრობასთან ერთად მუშაობდა სხვადასხვა რკინიგზის მშენებლობაზე ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა პორტუგალია და თურქეთი. მოგვიანებით კუბამ დაიქირავა იგი ცენტრალური რკინიგზის მშენებლობისთვის.

1895 წელს, როდესაც ელოი ალფარო იყო ეკვადორის პრეზიდენტი, იგი მონაწილეობდა გუაიაკილიდან კიტომდე რკინიგზის ხაზის დაპროექტებასა და მშენებლობაში ეს იყო იმ დროისთვის მსოფლიოში ყველაზე რთულად ასაშენებელი რკინიგზა, რომელსაც „ეშმაკის ცხვირი“ უწოდეს. მის სხვა მნიშვნელოვან არქიტექტურულ და საინჟინრო პროექტებს შორის პანამაში არის: სამთავრობო სასახლე, პანამის ეროვნული ინსტიტუტი, ეროვნული თეატრი და პანამის მერია, პუერტო-არმუელესის რკინიგზა და „ექსპოზიციის უბნის“ გეგმები, რომელიც სხვა მონუმენტებთან ერთად გორგასის ეროვნულ ინსტიტუტსაც მოიცავს.

როგორც ლიბერალური პარტიის წევრი, იგი სახალხო არჩევნების გზით აირჩიეს პანამის რესპუბლიკის პრეზიდენტად სერიოზული ეკონომიკური სირთულეების პერიოდში; იგი პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა 1928 წლის 1 ოქტომბრიდან 1931 წლის 3 იანვრამდე. ორგანიზაცია (კომუნალური ქმედება), რომელმაც მოგვიანებით მის წინააღმდეგ სახელმწიფო გადატრიალება მოაწყო, მას საარჩევნო თაღლითობასა და კორუფციაში ადანაშაულებდა. მისი პრეზიდენტობა ფოკუსირებული იყო საზოგადოებრივ სამუშაოებსა და სამთავრობო ხარჯების შემცირებაზე. მისი მცდელობა, ხარჯები 1928 წელს სახელმწიფო ხელფასების შემცირებით დაეზოგა, მომდევნო წელს მათი აღდგენით დასრულდა, რამაც საბოლოოდ 1930 წელს დეფიციტი გამოიწვია. ეს პერიოდი გაგრძელდა 1931 წლის 2 იანვრამდე, როდესაც არნულფო არიას მადრიდმა უხელმძღვანელა -ის გადატრიალებას, რის შემდეგაც პრეზიდენტობა მისმა უფროსმა ძმამ, ჰარმოდიო არიას მადრიდმა ჩაიბარა. იგი გარდაიცვალა 1945 წლის 30 აგვისტოს.
სამოთხის ტანგარა

სამოთხის ტანგარა — კაშკაშა, საშუალო ზომის მგალობელი ფრინველი, რომლის სიგრძე მერყეობს 13.5–15 სმ-ს შორის. მას აქვს ღია მწვანე თავი, ცისფერი მუცლის ნაწილი და ზედა სხეულის შავი ბუმბული. სამოთხის ტანგარას კაშკაშა ფერები ბუმბულის ქვეშ არსებული უფერო ფენების გამო აქვს.
სახეობის მიხედვით, კუდქვეშა ნაწილი შეიძლება იყოს ყვითელი და წითელი ან მთლიანად წითელი. ნისკარტი შავია, ხოლო ფეხები, ნაცრისფერი. იგი გავრცელებულია ამაზონის ტროპიკულ ტყეებში.

ეს სახეობა გვხვდება სამხრეთ ამერიკის დასავლეთ და ჩრდილოეთ ამაზონის აუზის ნოტიო ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ტყეებში:ვენესუელაში, პერუში, კოლუმბიაში, ეკვადორში, ბოლივიასა და ბრაზილიაში. მიუხედავად მისი სამეცნიერო სახელწოდებისა, ჩილეში არ გვხვდება.
კალამოსი (კუნძული)

კალამოსი (ბერძ. ; ანტიკურ ხანაში ცნობილი, როგორც კარნოსი, ბერძ. ) — მთიანი კუნძული და მუნიციპალური ერთეული საბერძნეთში, იონიის კუნძულების არქიპელაგში. 2011 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის რეფორმის შემდეგ, იგი ლეფკადას მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაშია. კუნძული მდებარეობს ლეფკადას აღმოსავლეთით, საბერძნეთის მატერიკულ ნაწილთან ახლოს. ზამთარში მისი მოსახლეობა დაახლოებით 500 ადამიანს შეადგენს, თუმცა ზაფხულის სეზონზე, ტურისტული ნაკადების ხარჯზე, ეს რიცხვი მნიშვნელოვნად იზრდება.

ეტიმოლოგია
სახელწოდება „კალამოსი“ ბერძნულად ლერწამს ნიშნავს. სავარაუდოდ, კუნძულის სახელი მის სანაპირო ზოლზე ამ მცენარის სიმრავლით არის განპირობებული. სხვა ვერსიით, დასახელება მომდინარეობს ფრაზიდან „კალი ამოსი“ (ბერძ. ), რაც „კარგ ქვიშას“ ნიშნავს და კუნძულის სანაპიროებს უკავშირდება.

გეოგრაფია და დასახლებები
კუნძულის ფართობი 24,964 კმ²-ია, ხოლო უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან 754 მეტრს აღწევს. კალამოსი გეოგრაფიულად მოქცეულია შიდა იონიის საზღვაო დაცული ტერიტორიის ცენტრში, რომელიც საბერძნეთის უდიდეს დაცულ საზღვაო ზონას წარმოადგენს.
კუნძულის მთავარი დასახლება და ამავე სახელწოდების პორტი — კალამოსი (454 მცხოვრები), აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარეობს. აქედან რეგულარული საბორნე მიმოსვლაა მატერიკზე მდებარე ქალაქ მიტიკასთან. კუნძულის სხვა დასახლებული პუნქტებია სოფლები ეპისკოპი (42 მცხოვრები) და კასტროსი.
სოფელი კეფალი (ასევე ცნობილი ვენეციური სახელით — პორტო ლეონე) 1953 წლის იონიის დამანგრეველი მიწისძვრის შემდეგ მოსახლეობისგან დაიცალა. დღემდე ფუნქციონირებს მხოლოდ სოფლის მთავარი ეკლესია, სადაც დაცულია ღვთისმშობლის სასწაულთმოქმედად მიჩნეული ხატი. ეკლესიაში დღესასწაული წელიწადში ორჯერ (30 ივნისსა და 15 აგვისტოს) აღინიშნება, რაც ტრადიციული ხალხური მუსიკითა და დიდი შეკრებებით სრულდება.

ინფრასტრუქტურა და განათლება
1990-იანი წლების დასაწყისში კუნძულზე განხორციელდა წყალმომარაგების სისტემის რეაბილიტაცია. ბოლო წლებში მოეწყო საგზაო ინფრასტრუქტურაც — ძველი მიწაყრილი ბილიკები ქვის საფარითა და ტროტუარებით შეიცვალა. მიუხედავად იმისა, რომ წარსულში კალამოსი ელექტროენერგიისა და წყლის სისტემის გარეშე არსებულ მოწყვეტილ ტერიტორიად ითვლებოდა, დღეს ის სრულად არის უზრუნველყოფილი თანამედროვე კომუნიკაციებით.
კუნძულზე მოქმედებს საჯარო საბავშვო ბაღი და დაწყებითი სკოლა. უფროსი ასაკის მოსწავლეები განათლებას აეტია-აკარნანიის რეგიონის ლიცეუმებსა და გიმნაზიებში იღებენ.

მოსახლეობა
ცნობილი ადამიანები
ჰელენ მარულისი
არმოდიო არიას მადრიდი

არმოდიო არიას მადრიდი (დ. 3 ივლისი, 1886 – გ. 23 დეკემბერი, 1962) — პანამელი პოლიტიკოსი. იგი მსახურობდა პანამის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად 1931 წლის იანვარში, ხოლო მოგვიანებით, 1932 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ, კვლავ იკავებდა ამ თანამდებობას 1932 წლის 5 ივნისიდან 1936 წლის 1 ოქტომბრამდე.

ოჯახი
მისი ძმა, არნულფო არიასი, სამჯერ იყო ქვეყნის პრეზიდენტი.
ჰარმოდიოს ვაჟი, რობერტო, იყო დიპლომატი და პოლიტიკოსი, რომელმაც ცოლად შეირთო ინგლისელი ბალერინა მარგო ფონტეინი.

პრეზიდენტობა
მადრიდმა თავდაპირველად პრეზიდენტის თანამდებობა 1931 წელს, მოქმედი პრეზიდენტის, ფლორენსიო ჰარმოდიო აროსემენას წინააღმდეგ მოწყობილი სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ დაიკავა. თუმცა, მალევე იგი რიკარდო ხ. ალფარომ შეცვალა. იგი ხელისუფლებაში 1932 წელს, საყოველთაო არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ დაბრუნდა.

თავისი პრეზიდენტობის დროს მან დააარსა პანამის უნივერსიტეტი.
ხუან დემოსთენეს აროსემენა

ხუან დემოსთენეს აროსემენა (დ. 24 ივნისი, 1879 – გ. 16 დეკემბერი, 1939) — პანამის პრეზიდენტი 1936 წლის 1 ოქტომბრიდან 1939 წლის 16 დეკემბრამდე. იგი ეროვნულ ლიბერალურ პარტიას ეკუთვნოდა. მისი ვიცე-პრეზიდენტები იყვნენ კონსერვატორი აუგუსტო სამუელ ბოიდი და ეზეკიელ ფერნანდეს ხაენი, „ეროვნული რევოლუციური პარტიის“ (დღევანდელი პანამენიისტური პარტია) უმაღლესი ლიდერი და დამფუძნებელი. იგი პანამის რესპუბლიკის პრეზიდენტის პოსტზე ყოფნისას გარდაიცვალა. მისი ადგილი მცირე ხნით მისმა მეორე ვიცე-პრეზიდენტმა, ეზეკიელ ფერნანდეს ხაენმა დაიკავა, სანამ პირველი ვიცე-პრეზიდენტი, აუგუსტო სამუელ ბოიდი, ვაშინგტონიდან (სადაც პანამის ელჩად მსახურობდა) პანამაში დაბრუნდებოდა.

ხუან დემოსთენეს აროსემენას პრეზიდენტობამ ძალისხმევის უდიდესი ნაწილი განათლებისა და ჯანდაცვის ხელშეწყობას დაუთმო.

მისი სიძე (დის ქმარი), ალსიბიადეს აროსემენა, მოგვიანებით მსახურობდა პრეზიდენტად 1951 წლიდან 1952 წლამდე.
ეზეკიელ ფერნანდესი

ეზეკიელ ფერნანდესი (დ. 3 მარტი, 1886 – გ. 26 მარტი, 1946) — პანამის ერთ-ერთი საპრეზიდენტო დეზიგნატი 1936-დან 1940 წლამდე და ამ სტატუსით ასრულებდა პანამის პრეზიდენტის მოვალეობას 1939 წლის 16 დეკემბრიდან 18 დეკემბრამდე. იგი ეკუთვნოდა „ეროვნულ რევოლუციურ პარტიას“ , იყო მისი პრეზიდენტი და „უზენაესი ლიდერი“ მანამ, სანამ 1940 წელს არნულფო არიას მადრიდი პანამის პრეზიდენტი გახდებოდა.

იგი ეროვნული ასამბლეის მიერ აირჩიეს მესამე საპრეზიდენტო დეზიგნატად 1936–1938 წლების ვადით და მეორე საპრეზიდენტო დეზიგნატად 1938–1940 წლების ვადით.

ფერნანდესის სამდღიანი მმართველობა ყველაზე მოკლე ვადაა, რომელიც კი ოდესმე პანამის პრეზიდენტს უმსახურია.

ყოფილ პრეზიდენტ ჰარმოდიო არიას მადრიდთან ერთად, იგი იყო „ეროვნული რევოლუციური პარტიის“ დამფუძნებელი, არქიტექტორი და რამდენიმე წლის განმავლობაში მისი მთავარი ლიდერი, სანამ 1940 წელს ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო თანამდებობას დატოვებდა მას შემდეგ, რაც პარტია არნულფო არიას მადრიდისთვის მოამზადა. ფერნანდეს ხაენი პარტიის ლიდერად და პრეზიდენტად არნულფო არიას მადრიდმა შეცვალა. არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ, პრეზიდენტმა არნულფო არიასმა იგი კოსტა-რიკაში პანამის ელჩად დანიშნა, სადაც მან აწარმოა მოლაპარაკებები ეჩანდი-ფერნანდეს ხაენის ხელშეკრულებაზე, რამაც დაასრულა ხანგრძლივი სასაზღვრო დავა, რომელმაც ორივე ქვეყანა ომამდე (კოტოს ომი) მიიყვანა.

წლების განმავლობაში „ეროვნული რევოლუციური პარტია“ ჯერ „არნულფისტურ“, შემდეგ კი „პანამენიისტურ“ პარტიად გარდაიქმნა, რის გამოც ფერნანდეს ხაენის ისტორიული მნიშვნელობა არნულფო არიას მადრიდის ჩრდილში მოექცა. ფერნანდეს ხაენი მსახურობდა მოსამართლედ, უზენაესი სასამართლოს მოსამართლედ, ასევე მთავრობისა და იუსტიციის მდივნად. მას პირველი ქორწინებიდან რვა შვილი ჰყავდა. პირველი მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ იგი ხელმეორედ დაქორწინდა (სოილა ადელა მორე ოჩოაზე), რომელთანაც კიდევ სამი შვილი შეეძინა. მას ასევე ჰყავდა კიდევ ერთი ვაჟი.
აუგუსტო სამუელ ბოიდი

აუგუსტო სამუელ ბოიდი (დ. 1 აგვისტო, 1879 – გ. 17 ივნისი, 1957) — პანამელი პოლიტიკოსი.

ბეგრაუნდი
იგი ეროვნული ასამბლეის მიერ აირჩიეს პირველ საპრეზიდენტო დეზიგნატად 1936–1938 და 1938–1940 წლების ვადით. ამ სტატუსით იგი გახდა პანამის პრეზიდენტი, როდესაც ხუან დემოსთენეს აროსემენა 1939 წლის დეკემბერში გარდაიცვალა. იგი ამ თანამდებობაზე 1940 წლის 1 ოქტომბრამდე მსახურობდა.

მისი მმართველობის პერიოდში გაიხსნა ტრანსყელის მაგისტრალი ( — ავტომაგისტრალი, რომელიც კვეთდა პანამის ყელს და ერთმანეთთან აკავშირებდა ქალაქ პანამასა და კოლონს. ეს გზა ცნობილი იყო როგორც „ბოიდ-რუზველტის ავტომაგისტრალი“ პანამისა და აშშ-ის პრეზიდენტების პატივსაცემად.

იგი ეკუთვნოდა „ეროვნულ რევოლუციურ პარტიას“ .
რიკარდო ადოლფო დე ლა გუარდია არანგო

რიკარდო ადოლფო დე ლა გუარდია არანგო (დ. 14 მარტი, 1899 – გ. 29 დეკემბერი, 1969) — პანამის მე-11 პრეზიდენტი 1941 წლის 9 ოქტომბრიდან 1945 წლის 15 ივნისამდე, მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში. იგი ასევე მსახურობდა პანამის პროვინციის გუბერნატორად 1936 წლიდან 1938 წლამდე. მისი მთავრობა იყო პირველი ლათინოამერიკული მთავრობა, რომელმაც ომი გამოუცხადა ღერძის ქვეყნებს პერლ-ჰარბორზე თავდასხმის შემდეგ. მან ასევე ნება დართო ამერიკის შეერთებულ შტატებს, იჯარით აეღო სამხედრო ბაზები ქვეყნის მასშტაბით.
ანრიკე ადოლფო ხიმენესი

ანრიკე ადოლფო ხიმენესი (დ. 8 თებერვალი, 1888 – გ. 28 აპრილი, 1970) — პანამის პრეზიდენტი 1945 წლის 15 ივნისიდან 1948 წლის 7 აგვისტამდე, რომელიც წარმოადგენდა პანამის ეროვნულ ლიბერალურ პარტიას.

ხიმენეს ბრინი 25 წლის ასაკში დაინიშნა პრეზიდენტ ბელისარიო პორას ბარაჰონას პირად მდივნად. იგი ასევე იყო სახელმწიფო მინისტრის მოადგილე, პანამის ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი და პანამის ელჩი ამერიკის შეერთებულ შტატებში (ვაშინგტონში) ეს იყო უმნიშვნელოვანესი თანამდებობა იმ გავლენის გამო, რომელსაც აშშ პანამაზე ახორციელებდა პანამის არხის ფლობის მეშვეობით.

იგი ეროვნული ასამბლეის მიერ აირჩიეს პირველ საპრეზიდენტო დეზიგნატად 1924–1926 წლების ვადით, ხოლო მეორედ 1934–1936 წლების ვადით.

1945 წლის ივნისში დამფუძნებელმა ეროვნულმა ასამბლეამ იგი პანამის რესპუბლიკის პრეზიდენტად დანიშნა და ამ თანამდებობაზე 1948 წლის 7 აგვისტომდე დარჩა.
დომინგო დიას აროსემენა

დომინგო დიას აროსემენა (დ. 25 ივნისი, 1875 – გ. 23 აგვისტო, 1949) — პანამელი პოლიტიკოსი.

დიას აროსემენა 1910-დან 1912 წლამდე მსახურობდა პანამის ოლქის მერად, ხოლო ეროვნული ასამბლეის მიერ აირჩიეს პირველ საპრეზიდენტო დეზიგნატად 1932–1934 წლების ვადით.

იგი პანამის პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა 1948 წლის 7 აგვისტოდან 1949 წლის 28 ივლისამდე. თანამდებობაზე ყოფნისას მან გულის შეტევა გადაიტანა და გადადგა, რის შემდეგაც ერთ თვეზე ნაკლებ დროში გარდაიცვალა. იგი ლიბერალურ პარტიას ეკუთვნოდა.
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2011

2011 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი — შეჯიბრება, რომელიც გაიმართა 15-დან 28 აპრილამდე ქალაქ სენტ-ლუისში.

აშშ-ის ჩემპიონი გახდა დიდოსტატი გატა კამსკი, რომელმაც ფინალში იური შულმანი დაამარცხა. კამსკიმ წარმატებით დაიცვა 2010 წელს მოპოვებული ტიტული.

რეგლამენტი
დროის კონტროლი: 90 წუთი 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი პარტიის დასრულებამდე, ყოველ სვლაზე 30 წამის დამატებით (პირველივე სვლიდან).
ადგილების განაწილების კრიტერიუმები ქულების თანაბრობისას:
ურთიერთშეხვედრა;
შავი ფერით ნათამაშები პარტიების რაოდენობა;
კოიას სისტემა;
ბერგერის კოეფიციენტი;
მოგებების რაოდენობა;
რეიტინგი.
საპრიზო ფონდი: 166 000 $, საიდანაც გამარჯვებულს ერგო 40 000 $.

მონაწილეები
მონაწილეები დაიყვნენ ორ ჯგუფად (რეიტინგი მითითებულია 2011 წლის მარტის მონაცემებით):

ჯგუფი ა
გატა კამსკი (2733)
იური შულმანი (2622)
ვარუჟან აკობიანი (2611)
იაან ელვესტი (2586)
ალექსანდრე სტრიპუნსკი (2578)
ალექსანდრე ივანოვი (2540)
რეი რობსონი (2522)
დენიელ ნაროდიცკი (2438)

ჯგუფი ბ
ალექსანდრე ონიშჩუკი (2678)
იასერ სეირავანი (2636)
ალექსანდრე შაბალოვი (2590)
ლარი კრისტიანსენი (2586)
გრიგორი კაიდანოვი (2569)
რობერტ ჰესი (2565)
სემ შენკლენდი (2512)
ბენ ფაინგოლდი (2500)

შედეგები
 ჯგუფი
 ჯგუფი
ფინალური ეტაპი (1–4 ადგილები)
მატჩი მე-3 ადგილისთვის: სემ შენკლენდი 2–1 რობერტ ჰესი.
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1994

აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ჩატარდა ქალაქ კი-უესტში (ფლორიდა) ჩატარდა 1994 წლის 11 ოქტომბრიდან 26 ოქტომბრამდე.

ტურნირი ბორის გულკოს დაჯერებული გამარჯვებით დასრულდა. ეს იყო მისი პირველი გამარჯვება აშშ-ის ჩემპიონატებზე. მან მთელი ტურნირი წაგების გარეშე დაასრულა და 1½ ქულით გაუსწრო მეორე-მესამე ადგილზე გასულ იასერ სეირავანსა და ლარი კრისტიანსენს. გულკომ, სეირავანთან, კრისტიანსენთან, ალექსანდრე ერმოლინსკისთან და ჯოელ ბენჯამინთან ერთად, ფიდე-ს საზონათშორისო ტურნირის საგზურიც მოიპოვა.

ტურნირი ჩატარდა შემდეგ დღეებში:
1-13 ტურები: 11-25 ოქტომბერი
ტაი-ბრეიკი (პლეი-ოფი): 26 ოქტომბერი

დროის კონტროლი: 40 სვლა 2 საათში, შემდეგ 20 სვლა 1 საათში, რასაც მოჰყვებოდა „ “ (სიკვდილის ნიშანი) პარტიის დასრულებამდე 1 საათის დამატებით.

ტურნირი
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1995

1995 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი გაიმართა 19 ნოემბრიდან 4 დეკემბრამდე ქალაქ მოდესტოში.

ტურნირი სამი მოჭადრაკის გამარჯვებით დასრულდა: ნიკ დე ფირმიანი, ალექსანდრე ივანოვი და პატრიკ ვოლფი. სამივეს მიენიჭა აშშ-ის ჩემპიონის ტიტული. გამარჯვებულებს შორის პრიზების გასანაწილებლად ჩატარდა ტურნირი სწრაფ ჭადრაკში, რომელიც პატრიკ ვოლფმა მოიგო.

ცხრილი
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1996

1996 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი გაიმართა 13-დან 27 ივლისამდე ქალაქ პარსიპანიში (ნიუ-ჯერსის შტატი).

ტურნირი ალექსეი იერმოლინსკის ერთპიროვნული გამარჯვებით დასრულდა, რომელმაც უახლოეს მდევრებს ერთი ქულით გაასწრო. მეორე ადგილი ბორის გულკომ და გრიგორი კაიდანოვმა გაიყვეს. აღსანიშნავია, რომ სწორედ კაიდანოვმა მიაყენა ტურნირის გამარჯვებულს ერთადერთი მარცხი.

ცხრილი
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1998

1996 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი გაიმართა 31 ოქტომბრიდან 18 ნოემბრამდე ქალაქ დენვერში.

თექვსმეტი მონაწილე ორ ჯგუფად გაიყო. ნახევარფინალში თითოეული ჯგუფიდან პირველ ორ ადგილზე გასული მოჭადრაკეები ხვდებოდნენ. ნახევარფინალში ერთი ჯგუფის გამარჯვებული მეორე ჯგუფის მეორეადგილოსანს ეთამაშებოდა. ნიკ დე ფირმიანმა, რომელმაც მთელი ტურნირი დაუმარცხებლად განვლო, მესამედ მოიპოვა აშშ-ის ჩემპიონის ტიტული.

ცხრილები
ა ჯგუფი
ბ ჯგუფი
ნახევარფინალი
ფინალი
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1997

1997 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი გაიმართა 23 აგვისტოდან 12 სექტემბრამდე ქალაქ ჩანდლერში.

თექვსმეტი მონაწილე ორ ჯგუფად გაიყო. ნახევარფინალში თითოეული ჯგუფიდან პირველ ორ ადგილზე გასული მოჭადრაკეები ხვდებოდნენ. ნახევარფინალში ერთი ჯგუფის გამარჯვებული მეორე ჯგუფის მეორეადგილოსანს ეთამაშებოდა მინი-მატჩს. ჩემპიონის ტიტული ჯოელ ბენჯამინმა მოიპოვა.

ცხრილები
ა ჯგუფი
ბ ჯგუფი
პლეი-ოფი
ნახევარფინალი
შენიშვნა: ლარი კრისტიანსენსა და იასერ სეირავანს შორის გამართული მეორე ნახევარფინალური მატჩი კრისტიანსენის გამარჯვებით დასრულდა (8:6) ხანგრძლივი ტაი-ბრეიკების სერიის შემდეგ (სწრაფ და ელვისებურ ჭადრაკში).

ფინალი
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1999

1999 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი გაიმართა 23 აგვისტოდან 11 სექტემბრამდე ქალაქ სოლტ-ლეიკ-სიტიში.

თექვსმეტი მონაწილე ორ ჯგუფად გაიყო. ნახევარფინალში თითოეული ჯგუფიდან პირველ ორ ადგილზე გასული მოჭადრაკეები ხვდებოდნენ. ნახევარფინალში ერთი ჯგუფის გამარჯვებული მეორე ჯგუფის მეორეადგილოსანს ეთამაშებოდა მინი-მატჩს. ტურნირი ბორის გულკოს დაჯერებული გამარჯვებით დასრულდა. ეს იყო მისი მეორე გამარჯვება აშშ-ის ჩემპიონატებზე.

ცხრილები
ა ჯგუფი
ბ ჯგუფი
ტაი-ბრეიკი (მე-2 ადგილისთვის)
პლეი-ოფი
ნახევარფინალი
ფინალი
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2000

2000 წლის აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატი გაიმართა 25 სექტემბრიდან 7 ოქტომბრამდე ქალაქ სიეტლში.

ტურნირის ჩემპიონის ტიტული სამმა მოჭადრაკემ გაინაწილა: ჯოელ ბენჯამინი, ალექსანდრე შაბალოვი და იასერ სეირავანი. გამარჯვებულებს შორის პრიზების გასანაწილებლად ჩატარდა ორწრიანი მატჩ-ტურნირი, რომელშიც ჯოელ ბენჯამინმა გაიმარჯვა.

ცხრილი
ტაი-ბრეიკი