iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბარაკი (მდინარე)

ბარაკი (ბენგალ. া ী) — ერთ-ერთი მთავარი მდინარე ინდოეთის ასამის შტატის სამხრეთში, სურმა-მეგჰნის სამდინარო სისტემის ნაწილი. იგი უდიდესი და ყველაზე მნიშვნელოვანი მდინარეა მანიპურის ბორცვების არეალში, სადაც ის სათავეს იღებს. ასამის შტატში იგი ეროვნულ საწყლოსნო გზადაა გაფორმებული, შესაბამისად, ის ხელს უწყობს კომერციულ საქმიანობას.
რაჯენდრა პრასადი

რაჯენდრა პრასადი (, დ. 3 დეკემბერი, 1884, ზერადეი, ბრიტანეთის ინდოეთი — გ. 28 თებერვალი, 1963, პატნა, ინდოეთი) — ინდოეთის პირველი პრეზიდენტი 1950-1962 წლებში.

დაიბადა თანამედროვე ბიჰარის შტატის ტერიტორიაზე. 18 წლისა გახდა კალკუტის უნივერსიტეტის სტუდენტი, 1915 წელს კი გახდა სამარტლის მაგისტრი. მოგვიანებით გაიცნო ჯავაჰარლალ ნერუ და მაჰათმა განდი. 1934 წელს აირჩიეს ინდოეთის ეროვნული კონგრესის ლიდერად.

1950 წელს გახდა ინდოეთის პირველი პრეზიდენტი. 1960 წელს ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდა სსრკ-ში სადაც აირჩიეს მოსკოვის უნივერსიტეტის ისტორიული მეცნიერებების საპატიო დოქტორად.

1962 წელს გადადგა თანამდებობიდან.
ტორსა

ტორსა — მდინარე ჩინეთში, ინდოეთსა და ბჰუტანში. სათავეს იღებს ტიბეტში, სადაც მას მაჩუს სახელით იცნობენ. შემდეგ ის გაედინება ბჰუტანში, სადაც მას ამო-ჩუს უწოდებენ. მდინარის სიგრძე 358 კმ-ია, საიდანაც 113 კმ ჩინეთზე მოდის, 145 კმ ბჰუტანზე, მცირე ნაწილი კი გაედინება ინდოეთში, დასავლეთ ბენგალში.

მდინარე კვეთს მნიშვნელოვან სასაზღვრო ქალაქებს — პჰუნჩოლინგს (ბჰუტანი) და ჯაიგაონს (ინდოეთის მხარეს), ასევე დალსინგპარის ჩაის დიდ მამულებს და ჯალდაპარის ველური ბუნების ნაკრძალს. აქ არსებული თვალწარმტაცი გარემო იდეალურია ოჯახური პიკნიკებისათვის; ნაკრძალში ბინადრობენ ვეფხვები, მარტორქები და მრავალი სახის ირმები.
სარვეპალი რადჰაკრიშნანი

სარვეპალი რადჰაკრიშნანი (, ;დ. 5 სექტემბერი, 1888, ტირუტანი, ტამილნადუ – გ. 17 აპრილი, 1975, ჩენაი, ინდოეთი) — ინდოელი ფილოსოფოსი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, ინდოეთის პრეზიდენტი 1962-1967 წწ.

დაიბადა მდიდარი ბრაჰმანის ოჯახში. მშობლიური ენაა ტელუგუ. განათლება მიიღო მადრასის უნივერსიტეტში 1907 წელს დაიცვა სამაგისტრო დისერტაცია ფილოსოფიაში. ასწავლიდა ინდოეთის მთელ რიგ კოლეჯებში და უნივერსიტეტებში.

მონაწილეობდა ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობაში. 1949–1952 წწ. ინდოეთის ელჩია სსრკ-ში. 1952 წელს გახდა ინდოეთის პირველი ვიცე-პრეზიდენტი. ხოლო რაჯენდრა პრასადის გადადგომის შემდეგ, 1962 წელს აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად.
ტისტა

ტისტა — მდინარე ინდოეთსა და ბანგლადეშში, ბრაჰმაპუტრის შენაკადი. სათავეს იღებს ინდოეთის შტატ სიკიმში, გადაკვეთს მის თითქმის მთლიან ტერიტორიას. ზურმუხტისფერი მდინარე აყალიბებს საზღვარს სიკიმსა და დასავლეთ ბენგალს შორის, რის შემდეგაც ბანგლადეშის ტერიტორიაზე ბრაჰმაპუტრას ერწყმის. მისი სიგრძე 309 კმ-ია, აუზის ფართობი — 12 540 კმ².

მდინარე სათავეს იღებს სიკიმის შტატში, ჰიმალაის მთებში, ჩო-ლამუს ტბიდან, ზღვის დონიდან 5 330 მეტრზე.
ბრიტანეთის ინდოეთი

ბრიტანეთის ინდოეთი — 1858-1947 წლებში ინდოეთის სუბკონტინენტზე არსებული ბრიტანული მმართველობა. ეს ტერმინი ასევე მიესადაგება დომინიონის პერიოდსაც. ბრიტანეთის კონტროლის ქვეშ არსებულ ტერიტორიას ზოგადად ინდოეთი ეწოდებოდა (დღეისთვის, „ბრიტანეთის ინდოეთი“). 1876 წლის შემდეგ სახელმწიფო მოწყობას ოფიციალურად ეწოდებოდა „ინდოეთის იმპერია“ და საბუთებსაც ამ დასახელებით უშვებდა. როგორც ინდოეთი ის იყო ერთა ლიგის დამაარსებელი წევრი და მონაწილეობდა 1900, 1920, 1928, 1932 და 1936 წლების ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში.

გეოგრაფია
ბრიტანეთის ინდოეთი მოიცავდა მთლინად ინდოეთის ნახევარკუნძულს — დღევანდელი ინდოეთის ყველა რეგიონს, პაკისტანს, ბანგლადეშს, ნეპალსა და ბჰუტანს. მის შემადგენლობაში სხვადასხვა დროს ასევე შედიოდა: ადენის კოლონია (1858-1937 წლებში), ქვემო ბირმა (1858-1937 წლებში), ზემო ბირმა (1886-1937 წლებში), ბრიტანეთის სომალი (1884-1898 წლებში) და სინგაპური (1858-1867 წლებში).

დაყოფის გეგმა: 1947
მეორე მსოფლიო ომის დასრულებიდან დაახლოებით ერთი წლის თავზე ბრიტანეთის ლეიბორისტულმა მთავრობამ მიიღო გადაწყვეტილება ინდოეთში ბრიტანული მმართველობა დაესრულებინა. ეს გადაწყვეტილება მიღებული იყო შიდა ეკონომიკური პრობლემების, საერთაშორისო ზეწოლისა და ინდოეთში არსებული მზარდი უკმაყოფილების გამო.

დამოუკიდებლობამ პენჯაბისა და ბენგალის პროვინციებში ინდუსებსა და მუსლიმებს შორის დაპირისპირება გაამძაფრა, რომელსაც მანამდე იქ არსებული ბრიტანული ჯარი აკავებდა. 1947 წლის 14 აგვისტოს პაკისტანის დომინიონმა თავისი პირველი პრეზიდენტი აირჩია კარაჩიში, მომდევნო დღეს 15 აგვისტოს ასევე ინდოეთმაც ნიუ-დელიში მოახდინა პირველი პრეზიდენტის ოფიციალური ინაგურაცია. ამ გაყოფამ გამოიწვია დაახლოებით 250 000 - 500 000 ადამიანის იძულებითი გადასახლება.
რავი შანკარი

რავი შანკარი (; სრული სახელი და გვარი - რობინდრო შაუნკორ ჩაუდჰური (7 აპრილი 1920 - 11 დეკემბერი 2012) აგრეთვე ცნობილი წოდებით „პანდიტი“) — ინდოელი მუსიკოსი და კომპოზიტორი. მისი ინსტრუმენტი იყო სიტარი, რომელზეც იგი ინდურ კლასიკურ მუსიკას ასრულებდა.

შანკარმა გავლენა იქონია არა მხოლოდ ინდურ, არამედ სხვა ქვეყნების მუსიკაზეც და სხვა ჟანრზე. -ის წევრები (არსებობის უკანასკნელ წლებში), კერძოდ კი ჯორჯ ჰარისონი, შთაგონებულები იყვნენ მისი მუსიკით და სიტარის მელოდიები საკუთარ სიმღერებში გამოიყენეს.

შანკარის მეუღლე იყო სიუ ჯონსი. მათი შვილია ნორა ჯოუნსი.
ეცტალის ალპები

ეცტალის ალპები  — მთების ჯგუფი აღმოსავლეთ ალპებში, ავსტრიასა და იტალიაში. შედის ცენტრალური აღმოსავლეთი ალპების შემადგენლობაში. სიგრძე დაახლოებით 90 კმ. დასავლეთ-სამხრეთ-დასავლეთით შემოსაზღვრულია რეტის ალპებით და რეზიის უღელტეხილით, ჩრდილოეთით მდინარე ინის ხეობით, აღმოსავლეთით ცილერტალის ალპებით და ბრენერის უღელტეხილით, სამხრეთით მდინარე ადიჯეს ხეობით. მწვერვალების ჯაჭვი ქმნის საზღვრის მონაკვეთს ავსტრიასა და იტალიას შორის.

უმაღლესი მწვერვალის სიმაღლეა 3768 მ (მთა ვილდშპიცე). უკანასკნელი წარმოადგენს ავსტრიაში სიმაღლით მეორე მწვერვალს გროსგლოკნერის (3798 მ) შემდეგ. მწვერვალების უმეტესობა დაფარულია მუდმივი თოვლითა და მყინვარებით. ეცტალის ალპები აგებულია გრანიტებით, გნაისებითა და ფიქლებით. ხშირია წიწვოვანი ტყე. ხეობების გასწვრივ — სამხრეთისაკენ, გაშენებულია ბაღები, ვაზები; მიმდინარეობს კარტოფილის მოშენება. ზღვის დონიდან 1300 მ-მდე ხარობს შვრია.

1991 წლის სექტემბერში ეცტალის ალპებში აღმოაჩინეს ენეოლითის ხანის მონადირე — ეცის ყინულის კაცი, რომელიც ცხოვრობდა დაახლოებით 5300 წლის წინ. იგი წარმოადგენს ევროპაში უძველესი ადამიანის მუმიას.
მოხალისეობა

მოხალისეობა — არაანაზღაურებადი საქმიანობა, რომელიც გულისხმობს ნებაყოფლობით დროის დახარჯვას, მომსახურების შესრულებას ან/და დახმარების გაწევას, რომლის მიზანია სოციალური სარგებლის მოტანა.

მოხალისეობის ცნების ერთ-ერთი განმსაზღვრელი კრიტერიუმი არის ის, რომ მისი განხორციელებისთვის პიროვნება არ იღებს ფულად ან სხვა სახის ანაზღაურებას.

მოხალისე არის ფიზიკური პირი, რომელიც თმობს საკუთარ დროსა და ხარჯავს ენერგიას საზოგადოებისათვის სასარგებლო საქმიანობის შესრულებით, რომლისთვისაც ერთვება რაიმე ღონისძიებაში ან საქმიანობაში ნებაყოფლობით.

მოხალისეობრივი საქმიანობა არსებითად მიმართულია არა თავად მოხალისის, არამედ სხვა პირის, პირთა ჯგუფის ან ზოგადად, საზოგადოების სასარგებლოდ. იგი წარმოადგენს საზოგადოებისათვის სასიკეთო საქმეს და აქტუალური სოციალური პრობლემების გადაწყვეტის მექანიზმს.
თავისუფალი დროის სასარგებლოდ გამოყენება, ახალი ინტერესის სფეროს გაჩენა, ცოდნის გაღრმავება და პრაქტიკული უნარ-ჩვევების გამომუშავება, საკუთარი ინიციატივების განხორციელება, სოციალური სარგებლიანობის შეგრძნება, ახალი ადამიანების გაცნობა, პროფესიული გამოცდილების შეძენა - ეს მოტივაციის ის ფორმებია, რომლებიც შეიძლება ამოძრავებდეს მოხალისეს და ისინი ხშირად გაცილებით უფრო მაღალი ღირებულებისაა ვიდრე მატერიალური სარგებლის მიღება.
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1948

საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1948 — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის მეათე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა მოსკოვის „ცდკა“, მეორე ადგილზე გავიდა მოსკოვის „დინამო“, მესამეზე – მოსკოვის „სპარტაკი“. დაიწყო 2 მაისს და დასრულდა 24 სექტემბერს.

შედეგები
პირველი ჯგუფი: ცხრილი
მეორე ჯგუფი
ფინალური ეტაპის ცხრილი
რანგიტი

რანგიტი (დევან. ंी) — მდინარე ინდოეთში, სიკიმის შტატში, ტისტას შენაკადი. სათავეს იღებს ჰიმალაის მთებში, დასავლეთ სიკიმის რაიონში. მდინარეს მუდმივი დინება გააჩნია და იკვებება ჰიმალაების თოვლის ნადნობი წყლით ადრეულ ზაფხულში და მუსონური წვიმებით ივლის-აგვისტოში. მისი დაუდეგარი წყლები საკმაოდ პოპულარულია ჯომარდობის მოყვარულებში. გადაკვეთს ქალაქებს — ჯორეტჰანგს, პელინგსა და ლეგშიპს. შესართავამდე რამდენიმე კილომეტრით ადრე, აყალიბებს საზღვარს დასავლეთ ბენგალისა და სიკიმის შტატებს შორის, შემდეგ კი ეს დაკლაკნილი მდინარე ქალაქ ტისტა-ბაზაართან მდინარე ტისტას ერწყმის. მასზე მოქმედებს 60 მეგავატიანი ჰიდროელექტროსადგური.
სანკოში

სანკოში — მდინარე, რომელიც სათავეს იღებს ჩრდილოეთ ბჰუტანში და ჩაედინება მდინარე ბრაჰმაპუტრაში, ინდოეთის ასამის შტატის ტერიტორიაზე. ბჰუტანში ის პუნც-ცანგ-ჩუს სახელითაა ცნობილი. მთავარი შენაკადებია მო-ჩუ და პჰო-ჩუ, რომლებიც ქალაქ პუნაკჰასთან ერწყმიან. ამ ორი მდინარის შეერთების ადგილას მდებარეობს პუნაკჰის ძონგი, რომელიც ერთ-ერთი ულამაზესი ძონგია მთელს ბჰუტანში. აუზის ფართობი 9 900 კმ²-ს შეადგენს.
ტუარეგები

ტურეგის ხალხი — ბერბერთა მოდგმის ხალხი ტრადიციული მომთაბარე ცხოვრების წესით. საჰარის შიდა ტერიტორიის ძირითადი მოსახლეობა. ძირითადად სახლობენ საჰარის მალისა და ნიგერის ტერიტორიებზე. ისინი მუდმივად მოძრაობენ სახელმწიფოთა სახელმწიფო საზღვრებს მიღმა. მათი მცირე ნაწილი სახლობს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ალჟირში, სამხრეთ-დასავლეთ ლიბიასა და ჩრდილოეთ ბურკინა-ფასოში, ასევე მცირე ნაწილი ჩრდილოეთ ნიგერიაში. აფრიკაში არაბეთის ნახევარკუნძულიდან შემოვიდნენ. პირველად შეისწავლა ანრი დიუვერიემ. ტუარეგის ენა მაკროენად კლასიფიცირდება და მასზე მოლაპარაკე ადამიანთა რიცხვი დაახლოებით 5,7 მილიონ ადამიანს შეადგენს.

2012 წლის აპრილის დასაწყისში, მალიში საკუთარი არაღიარებული სახელმწიფოს — აზავადის დაარსება გამოაცხადეს.
დომინოს თეორია

დომინოს თეორია — პოლიტიკური თეორია, რომლის თანახმად ყველაფერი ურთიერთდამოკიდებულია და ერთის დაცემა იწვევს მთელი სისტემის დამხობას. შეიქმნა რიგში განთავსებული დომინოს კოჭების დაცემის ზეგავლენით. ეს თეორია წარმატებით იქნა გამოყენებული აშშ-ის ადმინისტრაციის მიერ ცივი ომის განმავლობაში. ასევე, ამ თეორიის გათვალისწინებით მოქმედებდა პრეზიდენტ რეიგანის ადმინისტრაცია ლათინურ ამერიკაში.
აზავადი

აზავადის დამოუკიდებელი სახელმწიფო — არაღიარებული სახელმწიფო, რომელიც ცალმხრივად გამოცხადდა 2012 წელს, ტუარეგების მიერ მართული სეპარატისტების აზავადის განთავისუფლების ეროვნული მოძრაობისა და მალის არმიას შორის მომხდარი კონფლიქტის შემდეგ. სეპარატისტები მოითხოვენ და აკონტროლებენ ტომბუქტუს, კიდალს, გაოს, ასევე მოპტის რეგიონის ნაწილს — ტერიტორიებს, რომლებიც საერთაშორისო საზოგადოების მიერ მალის რესპუბლიკის განუყოფელ ნაწილადაა აღიარებული. თვითგამოცხადებული აზავადის ტერიტორია მალის ჩრდილო-აღმოსავლეთში მდებარეობს და სამხრეთით ესაზღვრება ბურკინა-ფასო, დასავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით — მავრიტანია, ჩრდილოეთით — ალჟირი, აღმოსავლეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ნიგერი. დედაქალაქი და უმსხვილესი ქალაქია გაო.

2012 წლის 6 აპრილს, -მა, რომელიც რეგიონის უდიდეს ნაწილს აკონტროლებს, თავის საიტზე გამოაქყვეყნა განცხადება აზავადის მალისგან დამოუკიდებლობის თაობაზე. ამავე დღეს, გაოში, მოძრაობის გენერალურმა მდივანმა ბილიალ აგ აშერიფმა ხელი მოაწერა აზავადის დამოუკიდებლობის დეკლარაციას, რომლითაც ასევე გამოცხადდა -ს თვითგამოცხადებული დროებითი ადმინისტრაცია მანამდე, სანამ ჩამოყალიბდება „ეროვნული მთავრობა“. დეკლარაციას საერთაშორისო საზოგადოება არ აღიარებს.
ცილერტალის ალპები

ცილერტალის ალპები — მთების ჯგუფი აღმოსავლეთ ალპებში, ავსტრიასა და იტალიაში. სიგრძე დაახლოებით 60 კმ. მაქსიმალური სიმაღლე 3510 მ (მთა ჰოხფაილერი). იგი აღმოსავლეთისაკენ განზიდულ, გრძელ, მაღალი ტაუერნის მასივში (3798 მ) გადადის. დასავლეთით ესაზღვრება შტუბაის ალპები, სამხრეთით დოლომიტები, ჩრდილოეთით ტუქსის ალპები, ხოლო აღმოსავლეთით ვენედიგერის მთები. მნიშვნელოვანი ფართობი უკავია გამყინვარებას. თუმცა უკანასკნელ პერიოდში გაბატონებული გლობალური დათბობის გამო ცილერტალის ალპებში მიმდინარეობს მყინვარების უკანდახევა. ქედიდან სათავეს იღებს მდინარე ინის შენაკადი ცილერი, რომელიც ჩამოუდის კურორტ მაირჰოფენს.

ზოგიერთი უღელტეხილის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3000 მ-მდე და მეტსაც აღწევს. ცილერტალის ალპები უმეტესად აგებულია გნაისებით და კრისტალური ფიქლებით. ზღვის დონიდან 2000-2200 მ-მდე გვხვდება ტყეები (წიფელი, ნაძვი, სოჭი), უფრო მაღლა — ბუჩქები, მდელოები, მუდმივი თოვლი და მყინვარებია. განვითარებულია ტურიზმი. აღსანიშნავია სამთო-სათხილამური კურორტები: მაირჰოფენი, ჰოხფიუგენი და სხვა.
რაიდაკი

რაიდაკი — სასაზღვრო მდინარე ბჰუტანში, ინდოეთსა და ბანგლადეშში, ბრაჰმაპუტრის შენაკადი.

სათავეს იღებს ჰიმალაის მთებში, სადაც მის ზემო დინებას თიმფუ-ჩუს უწოდებენ. აქ მისი დინება სწრაფია და რიყის ქვებან კალაპოტში მიედინება. თიმფუსა და შენაკად პარო-ჩუს შორის მისი დინება მკაცრად შეზღუდული არაა, მაგრამ შემდეგ ის ვიწრო უფსკრულებს შორის მიედინება.

ბჰუტანის შემდეგ რაიდაკი ინდოეთში, დასავლეთ ბენგალის შტატის ვაკეებზე მიედინება და ბანგლადეშის ტერიტორიაზე, კურიგამის რაიონში ერწყმის მდინარე ბრაჰმაპუტრას.

მდინარის ძირითადი ნაწილის სიგრძე 370 კმ-ია, მაგრამ შენაკადებთან ერთად ეს მაჩვენებელი მხოლოდ ბჰუტანის ტერიტორიაზენ 610 კმ-ს აღწევს.
ბინგუ ვა მუთარიკა

ბინგუ ვა მუთარიკა (; დ. 24 თებერვალი, 1934, ტიოლო, ნიასალენდი — გ. 5 აპრილი, 2012, ლილონგვე, მალავი) — მალავის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის მესამე პრეზიდენტი 2004-2012 წწ.

ბიოგრაფია
დაამთავრა დელის უნივერსიტეტი. 1978 წლიდან მუშაობს გაეროში. 1991 წლიდან აღმოსავლეთ და სამხრეთ აფრიკის ქვეყნების ეკონომიკური გაერთიანების გენერალური მდივანია. ოპოზიციაში ედგა მალავის პირველ და მუდმივ პრეზიდენტს ჰეისტინგზ კამუზუ ბანდას. მას შემდეგ, რაც ბანდამ 1994 წელს გამოაცხადა თავისუფალი არჩევნები მუთარიკამ დააარსა გაერთიანებული დემოკრატიული ფრონტი და მოიგო არჩევნები. თავდაპირველად მხარი დაუჭირა პარტიის ლიდერსა და ბანდას მემკვიდრეს ბაქილი მულუსის, ხოლო შემდეგ ეკონომიკური პოლიტიკის გამო დაიწყო მისი კრიტიკა და მიატოვა პარტიის რიგები. დააარსა გაერთიანებული პარტია, მონაწილეობა მიიღო 1999 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში და მიიღო ხმების 1 %-მდე. განცდილი მარცხის შემდეგ კვლავ დაუბრუნდა გაერთიანებულ დემოკრატიულ ფრონტს, დაინიშნა მალავის სარეზერვო ბანკის თავმჯდომარედ, 2002 წლიდან ეკონომიკური დაგეგმარებისა და განვითარების მინისტრია. 2004 წელს ხმების 37 %-ით აირჩიეს ქვეყნის მეთაურად. ხელახლა აირჩიეს 2009 წლის 21 მაისს.

გარდაიცვალა თანამდებობაზე 2012 წლის 5 აპრილის გულის შეტევით.
კატა ლეოპოლდი

კატა ლეოპოლდი  — საბჭოთა ანიმაციური სერიალი კატისა და თაგვების შესახებ.

სერიალის ყველა ეპიზოდში აღწერილია კეთილი კატა ლეოპოლდის ცხოვრების ერთი დღე. მის გაღიზიანებას ყოველთვის ცდილობს ორი თაგვი. ყველა მათი მცდელობა, კატას გაუფუჭონ განწყობა, როგორც წესი, წარუმატებელია და ეპიზოდის ბოლოს თავად ზარალდებიან. კატა მათ შეცდომებს ყოველთვის პატიობს და ყოველი ეპიზოდი სრულდება მისი ფრაზით - „მოდით, მეგობრულად ვიცხოვროთ“ .
მანასი (მდინარე)

მანასი (დრანგმე-ჩუ) — ტრანსასაზღვრო მდინარე ჰიმალაების მთისწინეთში სამხრეთ ბჰუტანსა და ინდოეთს შორის. სახელი ეწოდა ინდური მითოლოგიის გველების ღმერთის — მანასას პატივსაცემად. იგი უდიდესი სამდინარო სისტემაა ბჰუტანში, ოთხ სამდინარო სისტემას შორის. დანარჩენი სამია — ტორსა, სანკოში და რაიდაკი. იდნოეთის ასამის შტატში შესვლამდე მას სამი მთავარი შენაკადი ერწყმის. მთლიანი სიგრძე 376 კმ-ია, საიდანაც 272 კმ ბჰუტანზე მოდის, 104 კმ კი ინდოეთზე. აუზის ფართობი 41 350 კმ²-ია. ქალაქ ჯოგიგოპასთან ერთვის მდინარე ბრაჰმაპუტრას.

მდინარის ხეობაში მდებარეობს ორი მთავარი ტყის ნაკრძალი — მანასის ეროვნული პარკი ბჰუტანში და მისი გაგრძელება — მანასის ველური ბუნების ნაკრძალი, რომელიც 1985 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.
შავი ქათამი (ანიმაციური ფილმი)

შავი ქათამი  — საბჭოთა ანიმაციური ფილმი. გამოვიდა 1975 წელს.

ფილმის სიუჟეტი ეფუძნება ანტონი პოგორელსკის მოთხრობას „შავი ქათამი ანუ მიწისქვეშეთის მაცხოვრებლები“. ბიჭუნა ალიოშა, რომელიც პანსიონში სწავლობს, გადაარჩენს შავ ქათამს. ქათამი მას მიწისქვეშეთში წაიყვანს და აღმოჩნდება, რომ იქ მთელი სამყაროა, სადაც მომცრო კაცუნები ცხოვრობენ. მათი მეფე ალიოშას აძლევს მარცვალს, რომელიც ბიჭუნას გაკვეთილების სწავლაში ეხმარება. მაგრამ ერთხელ იგი კარგავს მარცვალს და როდესაც ჰკითხავენ, თუ რატომ იცოდა მანამდე ყველაფერი ასე კარგად, შემთხვევით გათქვამს მიწისქვეშეთის არსებობის საიდუმლოს. იმავე საღამოს მას ეწვევა ქათამი, კაცუნას სახით და ბორკილებით. გარდა სასჯელისა, აღმოჩნდება, რომ მთელი მიწისქვეშეთი აპირებს გადასახლებას. გადის დრო და ალიოშა საკუთარი ძალისხმევით უბრუნდება ბეჯითად სწავლას.
აღმოსავლეთი ალპები

აღმოსავლეთი ალპები — ალპების მთათა სისტემის ნაწილი ევროპაში. მდებარეობს შვეიცარიის, ავსტრიის, ლიხტენშტაინის, გერმანიის, იტალიისა და სლოვენიის ტერიტორიებზე. ვრცელდება ბოდენზეესა (ჩრდილოეთით) და კომოს (სამხრეთით) ტბის აღმოსავლეთით. იგი უფრო განიერი (სიგანე 260 კმ) და დაბალია ვიდრე დასავლეთი ალპები. უმაღლესი მწვერვალის სიმაღლეა 4049 მ (მწვერვალი ბერნინა). ნაკლებად არის გამოხატული თანამედროვე გამყინვარება და რელიეფის ალპური ფორმები. დამახასიათებელია დიდი გასწვრივი ხეობები და უმთავრესად განედური ქედები. აღმოსავლეთი ალპები, ოროგრაფიული და ტექტონიკური თვალსაზრისით მჭიდროდ არის დაკავშირებული დასავლეთის ალპებთან.

ის, საერთოდ, სიგანედის მიმართულებისაა შუა დუნაის დაბლობამდე, სადაც აღმოსავლეთი ალპების რკალის კიდე წყდება. დასავლეთ ალპებთან შედარებით, აღმოსავლეთი ალპები ნაკლები სიმაღლისაა, თუმცა უფრო განიერია. ფართოა მთელ სიგრძეზე, მისი ბოლო რაიონი დაბლდება და საშუალო სიმაღლის მთებში გადადის, მაგრამ არ ვიწროვდება. პირიქით, აქ მესამეული ნაოჭების ვირგაციას აქვს ადგილი; ქედები მარაოსებურად იშლება, ამასთან სამხრეთი ტოტი (იულიუსის ალპები) ბალკანეთის ნახევარკუნძულის დინარის მთებს უერთდება. ჩრდილო ტოტი კი მოკვეთილია ვენის აუზის ახალგაზრდა ნასხლეტი ღრმულით, მაგრამ ტექტონიკურად კარპატების რკალში გრძელდება.

განსაკუთრებით მაღალია აღმოსავლეთი ალპების ცენტრალური ზონა, სადაც გამოიყოფა ალპის მთების ჯგუფები: რეტის ალპები, ეცტალის ალპები, ცილერტალის ალპები, მაღალი და დაბალი ტაუერნი, დოლომიტის ალპები, ორტლერის ალპები და სხვ. ჩრდილოეთ ნაწილში უფრო დაბალი, მაგრამ მეტად დანაწევრებული, ციცაბოკალთებიანი, დაკარსტული, მეზოზოური ასაკის კირქვებითა და დოლომიტებით აგებული ქედია, რომელთაგან აღსანიშნავია: ალგეის ალპები, კიცბიუელის ალპები, ბავარიის ალპები, ბერხტესგადენის ალპები და სხვ. კიდევ უფრო ჩრდილოეთით არის მეზოზოურ-კაინოზოური ფლიშის დაბალი ქედები. ცენტრალური ზონის სამხრეთით აღმართულია კირქვული ქედები (ლომბარდიის, კარნის, იულიუსის ალპები და სხვა), რომლებიც სამხრეთ უფრო დაბალ კირქვულ წინაალპებში გადადის. გამყინვარების ფართობი დასავლეთის ალპებთან შედარებით მას გაცილებით ნაკლები აქვს და მყინვარებიც ნაკლები სიდიდისაა, მაგრამ მთავარ მწვერვალებსა და ქედებზე აქაც დიდძალი მუდმივი ყინულია დაგროვილი.

აღმოსავლეთი ალპების ღერძულ მაღალმთიან ზოლს ჩრდილოეთით და სამხრეთით თან ახლავს საშუალო სიმაღლის წინაალპების ჩრდილო და სამხრეთი ფართო ზონები.
გიორგი პაპუნაშვილი

გიორგი პაპუნაშვილი (დ. 2 სექტემბერი, 1995, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „კაპაზის“ ნახევარმცველი.

კარიერა
საკლუბო კარიერა
გიორგი თბილისის „დინამოს“ აკადემიის აღზრდილია. საკლუბო დონეზე იგი „დინამოს“ მეორე გუნდში გამოჩნდა. 2013 წელს მალხაზ ჟვანიას, „დინამოს“ მთავარ გუნდში გადაყავს, სადაც მიმდინარე ჩემპიონატის უმაღლეს ლიგაში ჩატარებულ 15 მატჩში 3 გოლის გატანას ახერხებს. პირველად „დინამოს“ შემადგენლობაში იმავე წლის 30 ნოემბერს, საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის კალენდარულ მატჩში „ცხინვალის“ წინააღმდეგ გამოდის მოედანზე. შეხვედრას მიხეილ მესხის სტადიონი მასპინძლობს და მას 200 ფეხბურთის ადგილობრივი გულშემატკივარი ესწრება. „დინამოელები“ თამაშს ასეთი შემადგენლობით იწყებენ: ლორია, სეთურიძე, კვირკველია, კვარაცხელია, გლიშიჩი, გველესიანი, გოგა, ძარია, პაპავა, მუნიოსი და ვუო. პაპუნაშვილი მატჩის 83-ე წუთზე, დარკო გლიშიჩის ნაცვლად ერთვება თამაშში. დაპირისპირება „დინამოელთა“ გამარჯვებით, ანგარიშით 4–0 მთავრდება.

მთავარ გუნდში გატარებული ნახევარი სეზონის შემდეგ გიორგი საფეხბურთო კარიერაში თავის პირველ ტიტულს იგებს, როდესაც გუნდთან ერთად ქვეყნის ეროვნული პირველობის გამარჯვებული ხდება. ასევე ითამაშა საქართველოს თასის ფინალურ მატჩში, სადაც „დინამომ“ საჩხერის „ჩიხურა“ დაამარცხა (2–1).

2017 წლის ივნისში, ოთხწლიან კონტრაქტს აფორმებს „რეალ სარაგოსასთან“. პირველად ახალი კლუბის რიგებში იმავე წლის 28 აგვისტოს „გრანადას“ წინააღმდეგ გამოდის მოედანზე.

სანაკრებო კარიერა
იგი იყო 17 წლამდელთა ნაკრების იმ გუნდის ერთ-ერთი წამყვანი ფეხბურთელი, რომელმაც შეძლო ევროპის ჩემპიონატზე გასვლა. 2012 წლის 28 მარტს, ინგლისელი თანატოლების წინააღმდეგ სწორედ გიორგიმ შეძლო ბოლო წუთზე გადამწყვეტი გოლის გატანა (1–0). ნახევარფინალში ნიდერლანდელ თანატოლებთან დამარცხდნენ, ის მატჩი ქართველებმა 80 წუთი 10 კაცით ჩაატარეს. ამის შემდეგ 18 წლის ასაკში 19 წლამდელთა ნაკრებთან ერთად შეძლო ევროპის ჩემპიონატის ელიტ-რაუნდში გასვლა.

2014 წლიდან საქართველოს ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს. პირველად ნაკრების მაისურით 2014 წლის 3 ივნისს, არაბთა გაერთიანებული საამიროების ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ საერთაშორისო ამხანაგურ შეხვედრაში გამოდის მინდორზე.

ტიტულები
საკლუბო
დინამო თბილისი
უმაღლესი ლიგა
ჩემპიონი: 2013–14
საქართველოს თასი
თასის მფლობელი: 2013–14, 2014–15
საქართველოს სუპერთასი
თასის მფლობელი: 2015
სიგილარიასებრნი

სიგილარიასებრნი, სიგილარიასნაირნი — ნამარხ მცენარეთა ოჯახი და რიგი, ლიკოპოდიუმისნაირი ხისებრი მცენარეები. ცხოვრობდნენ კარბონულსა და პერმულ პერიოდებში.

ჰქონდათ დაუტოტავი ან წვერში დიქოტომიურად დატოტვილი ღერო, რომლის სიმაღლე 10-12 მ აღწევდა, სუსტად განვითარებული მერქანი და სქელი ქერქი, რომელზეც ჩამოცვენილი ფოთლების ნაჭდევები რჩებოდა. სტრობილები განლაგებული იყო ღეროს ზედა ნაწილში.
სამყურა მხოხავი

თეთრი სამყურა (სინ. მხოხავი სამყურა ლათ. ) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი საძოვრის მცენარე. თეთრი (ზოგჯერ თეთრი- მკრთალადმოწითალო) თავაკა ყვავილებით. 5-20 სმ-მდე სიმაღლის მოგრძო (40 სმ-მდე) მხოხავი ღეროებით და მასზე განლაგებული ფართო ლანცეტური, სამ-სამ ფოთოლაკიანი ფოთლებით.

ფართოდაა გავრცელებული საქართველოს დაბლობებსა და მთიანი ზოლის მინდვრებსა და ტყის პირებში. კარგი თაფლოვანი, ამასთან ყუათიანი მწვანე ბალახოვანი საკვებია საქონლისათვის. წითელ სამყურასთან შედარებით იწვევს საქონლის ნაკლებ შებერილობას.

გალერეა
სუბანსირი

სუბანსირი — მდინარე ინდოეთის ასამისა და არუნაჩალ-პრადეშის შტატებისა და ჩინეთის ტიბეტის ავტონომიური რეგიონის ტერიტორიებზე, ბრაჰმაპუტრის შენაკადი. სიგრძე — 442 კმ, აუზის ფართობი — 32 640 კმ². იგი ბრაჰმაპუტრის უდიდესი შენაკადია. მაქსიმალური ხარჯი 18 799 მ³/წმ, მინიმალური — 131 მ³/წმ. შეადგენს ბრაჰმაპუტრის საერთო დინების 7,92%-ს.

სუბანსირი სათავეს ჩინეთში, ჰიმალაის მთებში იღებს. შემდეგ მიედინება აღმოსავლეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ინდოეთისკენ, ასამის ველზე, სადაც ლახიმპურის რაიონში ბრაჰმაპუტრას ერწყმის.
კამენგი

კამენგი — მდინარე ტიბეტსა და ინდოეთში, სათავეს იღებს მათ საზღვართან, აღმოსავლეთ ჰიმალაებში, მყინვარული ტბიდან. შემდეგ გაედინება ინდოეთში, არუნაჩალ-პრადეშისა და ასამის შტატების ტერიტორიაზე. იგი მდინარე ბრაჰმაპუტრის ერთ-ერთი უმთავრესი შენაკადია, რომელსაც ქალაქ ტეზპურთან ერწყმის.

კამენგის სიგრძე 264 კმ-ია, აუზის ფართობი — 11 843 კმ².
ვარაჰაგირი ვენკატა გირი

ვარაჰაგირი ვენკატა გირი (, ; დ. 10 აგვისტო, 1894, ბერჰამპური, ინდოეთი – გ. 23 ივნისი, 1980, ჩენაი, ინდოეთი) — ინდოელი საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე. ინდოეთის პრეზიდენტი 1969-1974 წწ. ინდოეთის ვიცე-პრეზიდენტი 1967-1969 წწ. სხვადასხვა დროს იყო კარნატაკას, კერალას და უტარ-პრადეშის შტატების გუბერნატორი.

ბიოგრაფია
უმაღლესი განათლება მიიღო დუბლინის უნივერსიტეტში. 1918 წლიდან მონაწილეობდა ინდოეთის ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობაში. 1922 წლიდან იყო რკინიგზის მუშათა ინდოეთის ფედერაციის გენმდივანი, შემდეგ პრეზიდენტი. 1926 წლიდან იყო პროფკავშირთა სრულიად ინდოეთის კონგრესის პრეზიდენტი. 1937-1939 და 1946-1947 წლებში იყო შრომის მინისტრი მადრასის შტატის მთავრობაში. 1947-1951 წლებში იყო ინდოეთის ელჩი ცეილონზე. 1952-1954 წლებში იყო ინდოეთის შრომის მინისტრი. 1957-1960 წლებში იყო უტარ-პრადეშის, 1961-1965 წლებში კერალას და 1965-1967 წლებში მაისურის შტატის გუბერნატორი. 1967-1969 წლებში იყო ინდოეთის ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო 1969-1974 წლებში პრეზიდენტი.
ისრაელის მუზეუმი

ისრაელის მუზეუმი — მუზეუმი იერუსალიმში. დაარსდა 1965 წელს როგორც ისრაელის ეროვნული მუზეუმი. იგი მდებარეობს გივათ-რამის ბორცვზე, ქნესეთისა და იერუსალიმის ებრაული უნივერსიტეტის მახლობლად. წარმოადგენს ისრაელის ერთ-ერთ უმნიშვნელობანეს კულტურულ ინსტიტუტსა და მკვდარი ზღვის გრაგნილების საცავს. მასში განთავსებულია დაახლოებით 500000-მდე არქეოლოგიური და ანთროპოლოგიური ექსპონატი, იუდაისტიკისა და ეთნოგრაფიის ექსპოზიციები, ისრაელისა და საზღვარგარეთული ხელოვნების ნიმუშები.
ჰუგლი

ჰუგლი (ბენგალ. ুী) — მდინარე განგის ტოტი ინდოეთში, ბენგალის შტატში. მისი სიგრძე 260 კმ-ია. განგს გამოეყოფა ფარაკის დამბით, მურშიდაბადის რაიონში. მდინარეზე გაშენებულია ქალაქები — ჰუგლი-ჩინსურა და კალკუტა. სანაოსნოა, ერწყმის ბენგალის ყურეს, სადაც წარმოქმნის ესტუარს. წვიმიან სეზონში, მდინარის წყლის დონე 3 მეტამდე იმატებს.
დამოდარი

დამოდარი ( ბენგალ. াো ী) — მდინარე აღმოსავლეთ ინდოეთში, ჯარხანდისა და ბენგალის შტატების ტერიტორიაზე. სათავეს იღებს პალამაუს რაიონში, ჩჰოტა-ნაგპურის პლატოზე და მიემართება აღმოსავლეთით 592 კმ-ზე, ერწყმის მდინარე ჰუგლის ესტუარს. მის შენაკადებს შორის აღსანიშნავია ბარაკარი, კონარი, ბოკარო და ა. შ.

ზოგიერთ ადგილობრივ ენაზე დამუ წმინდას ნიშნავს, და კი წყალს. მდინარემ ქვედა დინებაში მიმართულება შეიცვალა და მისი წყლის დიდი ნაწილი მდინარე მუნდესვარში ჩაედინება.