iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აბსოლუტური მაგნიტური დაკვირვებები

აბსოლუტური მაგნიტური დაკვირვებები — დედამიწის მაგნიტური ველის დაძაბულობის ვექტორის მოდულის ან მისი ვერტიკალური და ჰორიზონტალური მდგენლებისა და მიხრილობის კუთხის გაზომვები. , და სიდიდეების რიცხვითი მნიშვნელობები გამოიხატება ერსტედებით, ხოლო — გრადუსებით. აბსოლუტური მაგნიტური დაკვირვებები ჩვეულებრივ მაგნიტურ ობსერვატორიებში წარმოებს.
ფიცის კაცები

ფიცის კაცები — იმერეთის მეფის გვარდია, რომელიც შექმნა მეფე სოლომონ -მა. 1752 წელს სოლომონმა ტახტზე ასვლისთანავე აკრძალა ტყვეთა ვაჭრობა, რის გამოც მას აუჯანყდა კათოლიკოს-პატრიარქი ბესარიონი, ბიძები მამუკა და გიორგი ბაგრატიონები, ბაბუა ლევან აბაშიძე, დედა თამარ აბაშიძე და სოლომონი ტახტიდან ჩამოაგდეს. ამის შემდეგ სოლომონი ერთგულ მხლებლებთან ერთად გაიქცა ახალციხეში და ფაშას შემწეობა სთხოვა. მიღებული რესურსებით სოლომონმა ერთგული აზნაურებისაგან და გლეხებისაგან ჩამოაყალიბა პირადი გვარდია „ფიცის კაცები“.

ფიცის კაცებმა მონაწილეობა მიიღეს იმერეთის სამეფოს თითქმის ყველა გარდამტეხ მოვლენაში 1754-1810 წლებში.

ფიცის კაცების სტრუქტურა და მიზნები
მეთაური: ბერი ლორთქიფანიძე
წევრები: მესხები, ღოღობერიძეები, ავალიანები, გრიგალაშვილები, ქოქრაშვილები, მიქაბერიძეები, ჭაბუკიანები ,იაშვილები, ყიფიანები, უგრეხელიძეები და იოსელიანები
რაოდენობა: 1000 კაცი
თავშეყრის ადგილი: სოფელი ლეკერწა
ფიცის დადების დღე 15 მაისი 1754
ფუნქცია: ბრძოლა ქვეყნის დამოუკიდებლობისათვის, ტყვეთა სყიდვის აღკვეთა.
უფლებები: შეუზღუდავი
სტატუსი: მეფის ძმადნაფიცობა
ჩჟან ჩუნსიანი

ჩჟან ჩუნსიანი (დ. 1 მაისი, 1953, იუიჩჟოუ, ხენანი, ჩინეთი) — ჩინელი პოლიტიკოსი, ჩინეთის კომუნისტური პარტიის წარმომადგენელი. დაამთავრა ჰარბინის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტი. აქვს მენეჯმენტის მაგისტრის ხარისხი. მსახურობდა ჩინეთის სახალხო-განმანთავისუფლებელ არმიაში.

2005 წლიდან 2010 წლამდე ჩინეთის კომუნისტური პარტიის მდივანი იყო ხენანის პროვინციაში. 2010 წლის აპრილიდან ხდება ჩინეთის კომუნისტური პარტიის სინძიანის პროვინციის პირველი მდივანი.

ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიუროს მე-16 და მე-17 მოწვევის კანდიდატი და მე-19 მოწვევის წევრი.

კარიერა
ჩჟან ჩუნსიანი დაიბადა იუიჩჟოუს პროვინციაში, ხენანში. 1973 წელს შევიდა ჩინეთის კომუნისტური პარტიაში. 1998 წლიდან არის მინისტრის მოადგილე, 2002 წლის ოქტომბრიდან 2005 წლის დეკემბრამდე - ჩინეთის ტრანსპორტის მინისტრი. 2005 წლიდან დაინიშნა ხენანის პროვინციის პირველ მდივნად. 2006 წლიდან, მან ეს პოსტი შეითავსა პროვინციის ასამბლეის სახალხო წარმომადგენლობის თავმჯდომარეობასთან ერთად. 2010 წლის აპრილში ჩაანაცვლა სინძიანის პირველი მდივანი ვან ლეციუანი,მისი ადგილი კი ხენანში ჩჟოუ ციანმა დაიკავა.

ჩჟან ჩუნსიანი მეტად ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც დაიწყო -ის მიკრობლოგერობა, განსაკუთრებით კი სრულიად ჩინეთის წარმომადგენელთა კრების შემდეგ, 2011 წელს. ჩინეთში ჩჟან ჩუნსიანი ყველაზე მაღალ სახელმწიფო რანგის ლიდერად ითვლება, რომელიც ფლობს მიკრობლოგს.
აზია-წყნარი ოკეანის საბჭო

აზია-წყნარი ოკეანის საბჭო ( — რეგიონული პოლიტიკურ-ეკონომიკური ორგანიზაცია.

შეიქმნა დამფუძნებელ კონფერენციაზე, რომელიც გაიმართა სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში 1966 წლის 14-16 ივნისს. კონფერენციაზე ცხრა არაკომუნისტურმა სახელმწიფომ გამოხატა საერთო გადაწყვეტილება, რომ შეინარჩუნოს თავიანთი მთლიანობა და სუვერენიტეტი გარე საფრთხის წინაშე.

ორგანიზაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს ტაილანდის დედაქალაქ ბანგკოკში.

აზია-წყნარი ოკეანის საბჭოს უმაღლესი ორგანოა საგარეო საქმეთა მინისტრების სესია (1973 წლის მერე აღარ მოუწვევიათ). ყოველწლიურ სესიებს შორის საკონსულტაციო და საკოორდინაციო ორგანოა მუდმივმოქმედი კომიტეტი, რომლის შემადგენლობაშიც შედიან მონაწილე ქვეყნების ელჩები, ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრის თავმჯდომარეობით, რომლის ტერიტორიაზეც დაგეგმილია ორგანიზაციის შემდეგი სხდომა.

თავდაპირველად საბჭოს შემადგენლობაში შედიოდა იაპონია, ავსტრალია, ახალი ზელანდია, ტაილანდი, ფილიპინები, მალაიზია, ტაივანი, სამხრეთი კორეა, სამხრეთი ვიეტნამი. დამკვირვებლის სტატუსით მონაწილეობდა ლაოსი.

ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა, იაპონიამ, ავსტრალიამ და მისმა ზოგიერთმა წევრმა მოითხოვეს აზია-წყნარი ოკეანის საბჭოს სამხედრო ბლოკად გადაქცევა.

ინდოჩინეთში ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის გამარჯვებისა და საერთაშორისო დაძაბულობის განმუხტვის პოლიტიკის შედეგად, აზია-წყნარი ოკეანის საბჭომ მწვავე პოლიტიკური კრიზისი განიცადა. 1973 წელს მისი რიგებიდან გავიდა მალაიზია, 1975 წელს დაიშალა საიგონის მარიონეტული რეჟიმი ნგუენ ვან თჰიეუს ხელმძღვანელობით. მთელმა რიგმა წევრმა ქვეყნებმა გამოთქვეს საბჭოს დაშლის ან ძირეული რეორგანიზაციის სურვილი. აზია-წყნარი ოკეანის საბჭოს მოღვაწეობა პრაქტიკულად პარალიზებული აღმოჩნდა.
მუსტაფა ჩოკაი

მუსტაფა ჩოკაი, ( დ. 1890 — გ. 1941, ბერლინი) — ყაზახი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, პუბლიცისტი. იყო ჯადიდიზმის მიმდევარი და ერთიანი თურქესტანის შექმნის მთავარი იდეოლოგი.

ბიოგრაფია
იყო რუსეთის სახელმწიფო დუმის წევრი. 1917 წლის ნოემბრიდან იყო თურქესტანის ავტონომიის (კოკონდის რესპუბლიკა) საგარეო საქმეთა მინისტრი და მოგვიანებით, მთავრობის თავმჯდომარე. ბოლშევიკთა მიერ რესპუბლიკის ლიკვიდაციის შემდეგ გაიქცა უფაში, სადაც აგრძელებდა ბოლშევიკთა წინააღმდეგ ბრძოლას. უფასა და ორენბურგის თეთრგვარდიელთა მიერ დაკავების შემდეგ გაიქცა ბუხარაში. 1919 წლის გაზაფხულზე ბაქოს გავლით ჩავიდა თბილისში, სადაც ცხოვრობდა 1921 წლის მარტამდე. ბოლშევიკთა მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ გადადის თურქეთში, შემდეგ კი ემიგრაციაში მიდის საფრანგეთში, ბოლოს საცხოვრებლად გადადის ბერლინში. ევროპაში ცხოვრების პერიოდში აარძელებდა ანტისაბჭოთა მოღვაწეობას. 1920-30-იან წლებში აქვეყნებდა პუბლიკაციებს ისტორიის საკითხებზე. გარდაიცვალა ბერლინში, დაკრძალულია ბერლინის მუსლიმთა სასაფლაოზე.
ბელა კუნი

ბელა კუნი (; დ. 1886 — გ. 29 აგვისტო, 1938) — უნგრელი კომუნისტი რევოლუციონერი და პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
1902 წელს 16 წლის ასაკში ხდება უნგრეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი. მონაწილეობდა გაფიცვების ორგანიზებასა და მარქსისტული რევოლუციური ჯგუფების შექმნაში. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებასთან დაკავშირებით იწვევენ ავსტრია-უნგრეთის არმიაში. მონაწილეობდა აღმოსავლეთ ფრონტის საომარ მოქმედებებში რუსეთის წინააღმდეგ. 1916 წელს ტყვედ ჩავარდნილი გაგზავნეს ურალში, სადაც ყალიბდება მტკიცე კომუნისტად. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ ხდება რსდმპ(ბ) პარტიის წევრი. უნგრელი ტყვეებისგან იქვე აყალიბებს უნგრეთის წითელ არმიას. მალე მოსკოვში ჩადის და პირადად ეცნობა ლენინს. მონაწილეობდა რუსეთის სამოქალაქო ომის საბრძოლო მოქმედებებში. 1918 წლის 17 ნოემბერს ბრუნდება უნგრეთში, სადაც აარსებს უნგრეთის კომუნისტურ პარტიას. 1919 წლის 21 მარტს გამოცხადდა უნგრეთის საბჭოთა რესპუბლიკა, რომელმაც 133 დღე იარსება. ამის შემდეგ ბელა კუნი გარბის ავსტრიაში, შემდეგ კი რუსეთში. 1920 წლის ნოემბრიდან ყირიმში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ინიშნება ყირიმის რევკომის თავმჯდომარედ. 1921 წელს ინიშნება კომინტერნის აღმასრულებელი კომიტეტის პრეზიდიუმის წევრად. 1924 წლის ივლისში ბრუნდება უნგრეთში კომინტერნის აგიტპროპაგანდის განყოფილების უფროსად. რევოლუციური მოღვაწეობისთვის დააპატიმრეს, მაგრამ მალევე გამოუშვეს. ბრუნდება რუსეთში და იწყებს აქტიურ საგამომცემლო-პუბლიცისტურ მოღვაწეობას. 1937 წელს აპატიმრებენ კონტრრევოლუციური ტერორისტული ორგანიზაციის ხელმძღვანელობის ბრალდებით და უსჯიან დახვრეტას.
ჩრდილოამერიკული თავისუფალი ვაჭრობის ზონა

ჩრდილოამერიკული თავისუფალი ვაჭრობის ზონა (; ; ) — შეთანხმება თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ კანადას, აშშ-სა და მექსიკას შორის. შეთანხმებას ჩრდილოამერიკული თავისუფალი ვაჭრობის ზონის ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს 1992 წლის 17 დეკემბერს და ძალაში შევიდა 1994 წლის 1 იანვარს. მან შეცვალა კანადა-ამერიკის შეთანხმება თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ.

ისტორია
ჩრდილოამერიკული თავისუფალი ვაჭრობის ზონის შექმნისაკენ გადადგმული პირველი ნაბჯი იყო „ებოტის გეგმა“, რომელიც მიიღეს 1947 წელს და რომლის მიზანიც იყო აშშ-ის ინვესტიციების სტიმულირება კანადის ეკონომიკის წამყვან სექტორებში. 1959 წელს ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა და კანადამ დადეს შეთანხმება ერთობლივ სამხედრო წარმოებაზე, რამაც ხელი შეუწყო ამერიკული სტანდარტების დანერგვას კანადური წარმოების ტექნიკურ აღჭურვილობაში.

შემდეგი ნაბიჯი იყო 1965 წლის ხელშეკრულება სავაჭრო პროდუქციის ლიბერალიზაციის შესახებ. კანადა-აშშ-მექსიკის სავაჭრო-ეკონომიკური გაერთიანების შესახებ დაიბადა 1970-იან წლებში. თავდაპირველად საუბარი მიმდინარეობდა მხოლოდ ენერგეტიკული კავშირის გაფორმებაზე. მსგავს იდეას კი მხარი დაუჭირეს 1980-იან წლებში ამერიკის პრეზიდენტებმა რონალდ რეიგანმა და ჯორჯ ბუშმა.

1988 წლის სექტემბერში სამწლიანი მოლაპარაკებების შემდეგ ხელი მოაწერეს კანადა-ამერიკის ხელშეკრულებას თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ, რომლის თანახმადაც ათი წლის განმავლობაში აშშ-სა და კანადას უნდა ჩამოეყალიბებინათ თავისუფალი სავაჭრო ზონა.

შეთანხმება ჩრდილოამერიკული თავისუფალი ვაჭრობის ზონის შექმნის შესახებ ძალაში შევიდა 1994 წლის 1 იანვრიდან. იგი ამტკიცებდა და აგრძელებდა 1988 წლის კანადა-ამერიკის შეთანხმებას თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ.

მიზნები
ჩრდილოამერიკული თავისუფალი ვაჭრობის ზონის შექმნის მიზანი იყო ვაჭრობისა და ინვესტიციის სფეროში არსებული ბარიერების მოსპობა აშშ-ს, კანადასა და მექსიკას შორის.
სასახლის მეჩეთი ბაქოში

სასახლის მეჩეთი ბაქოში — საუკუნის მეჩეთი, რომელიც შედის ბაქოს შირვანშაჰთა სასახლის კომპლექსში.

არქიტექტურა
მეჩეთის გეგმა სწორკუთხაა. არის დიდი დარბაზი, ქალთათვის განკუთვნილი ლოცვისა და სამსახურის აღსრულებისთვის გამოყოფილი მომცრო ოთახებით. შირვანშაჰების სამარხისაკენ მიმართული ჩრდილოეთის პორტალი უფრო დიდებულია, ვიდრე სამხრეთის პორტალი. ეს უკანასკნელი განკუთვნილი იყო სასახლის მესვეურთათვის, რომლებიც ნახევრად მიწისქვეშა გასასვლელით სარგებლობდნენ.

ინტერიერი
ორი ადგილიდან განათებული სამლოცველო დარბაზი გადახურულია სფერული ფორმის იალქნებიანი გუმბათით. მიჰრაბი დარბაზის სამხრეთით მდებარეობს. ერთი ადგილიდან განათებული ქალთა სამლოცველოს ზემოთაც გუმბათოვანი გადახურვაა გამოყენებული, თუმც მისი ზომები ბევრად ჩამორჩება სამლოცველო დარბაზის გუმბათს. სკუფებიანი ორი გუმბათით დასრულებული პრიზმის ფიგურის მსგავსი მოცულობის მკაცრ ფონზე მკვეთრად იკვეთება მეჩეთის პორტალის ღრმად ამოჭრილი შიდა მოცულობითი გამოსახულება.

მინარეთი
მინარეთის თაღზე გარშემოწერილია წარწერა, ლიგატურა, რომელიც მოიცავს თარიღს — 845 წელი (1441/42). შერეფის სტალაქტიდების დეტალები ფაქიზად არის მოდელირებული.
მუჰამედის მეჩეთი

მუჰამედის მეჩეთი (აზერ. ), ასევე ცნობილი, როგორც სინიქ- კალა( აზერ. — «დაზიანებული კოშკი») — საუკუნის მეჩეთი, რომელიც განლაგებულია ბაქოს ისტორიულ ნაწილში იჩერი-შეჰერიში.

ისტორია
დასახელება „სინიქ - კალა“ მეჩეთმა მიიღო 1723 წლის შემდეგ, როდესაც რუსეთის სამხედრო ესკადრამ, რომელიც შედგებოდა 15 გემისგან და რომელსაც ხელმძღვანელობდა გენერალ მიხაილ მატიუშკინი, მოადგა ქალაქს და მოითხოვა დანებება. უარყოფილი ულტიმატუმის საპასუხოდ რუსულმა ესკადრამ დაიწყო ქალაქის დაბომბვა. ერთ-ერთი ჭურვი მოხვდა მეჩეთის მინარეთს და დააზიანა იგი. იმავდროულად ზღვაზე წარმოიშვა შტორმი, რომელმაც გარიყა რუსული იალქნიანი ესკადრა შორს ზღვაში. ქალაქის მოსახლეობამ აღიქვა ეს ფაქტი, როგორც ღმერთის წყალობა. მას შემდეგ საუკუნის შუამდე მინარეთი არ აღუდგენიათ, როგორც წინააღმდეგობის სიმბოლო.

მუჰამედის მეჩეთი არის პირველი ისლამური ნაგებობა აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე, რომელზეც არის მისი მშენებლობის წარწერაა ამოკვეთილი. ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიურ ლექსიკონში მეჩეთი მოხსენებულია, როგორც „შაჰის მეჩეთი“.

შემოსასვლელ კარებში შემონახული არაბული წარწერა გვამცნობს, რომ ეს მეჩეთი აშენებულია უსტა-რაის მუჰამედის, აბუ- ბექრის შვილის მიერ ჰიჯრის 471 წელს (1078/1079). ანუ მშენებელი იყო არა მხოლოდ ხელოსანი (უსტა), არამედ უფროსიც (რაის) — ხელოსნების კორპორაციის უფროსი.

მინარეთი
მინარეთი მიდგმულია მეჩეთზე, რომელიც აშენებულია უფრო ადრინდელის მაგივრად და რომლის გეგმაც იმეორებს ძველის გეგმას. მინარეთის ღერძი — ოდნავ წვრილდება. აღმართულია საგანგებოდ დამუშავებული ქვებისგან. ქვის ფილებით შემოფარგლული აივნით მუეზინისათვის — შერეფეს უკავია კარნიზის სტალაქტიდები. მინარეთს აბოლოვებს გუმბათი. მინარეთის შიგნით ადის ვიწრო კიბე. კარნიზის ქვეშ იკითხება არაბულად დაწერილი ყურანის ტექსტების ამონარიდები. ასეთი წარწერები ახალისებენ და აცოცხლებენ მეჩეთის მრისხანე გარესახეს.

მინარეთი აშენებულია ადგილობრივი დამუშავებული ქვით კირის ხსნარით. ცალკეულ რიგებს გააჩნიათ სხვადასხვა ზომები ( ზედა ნაწილი რესტავრირებულია საუკუნის მეორე ნახევარში).

მეჩეთი ხელოვნებაში
ბაქოს არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმი

არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმი — აზერბაიჯანის კულტურული დაწესებულება. განლაგებულია ბაქოში.

ისტორია
დაარსდა 1976 წელს. სახელწოდება მიენიჭა აზერბაიჯანელი არქიტექტორ მიქაილ უსეინოვის პატივსაცემად.

2008 წელს მუზეუმში ჩატარდა სარემონტო-სარესტავრაციო სამუშაოები და გამოფენათა რიცხვი გაიზარდა 2000-მდე.

ექსპოზიცია
მუზეუმი გაყოფილია ორ სექციად. ეთნოგრაფიის სექციაში წარმოდგენილია მასალები, რომლებიც მიეკუთვნებიან საუკუნის ბოლოს და საუკუნის დასაწყისს, ასევე აზერბაიჯანელი ხალხის ცხოვრებას.

არქეოლოგიის სექციაში წარმოდგენილია მასალები, რომელნიც მიეკუთვნებიან აზერბაიჯანის ისტორიულ განვითარებას, მის კულტურას ქვის ხანიდან გვიანი შუა საუკუნეების ხანამდე.
მუზეუმის ექსპონატები ქმნიან სრულ სურათს პირველყოფილი ადამიანის ბანაკებზე აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე, შუა საუკუნეების დასახლებებზე, ადრეულ ქალაქების კულტურაზე, უძველესი სახელმწიფოების ისტორიულ და მატერიალურ კულტურაზე.
აზერბაიჯანის გენური რესურსების ინსტიტუტი

აზერბაიჯანის გენური რესურსების ინსტიტუტი — სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, რომელიც შედის აზერბაიჯანის ეროვნულ მეცნიერებათა აკადემიაში.

შესავალი
აზერბაიჯანის გენური რესურსების ინსტიტუტი შეიქმნა მინისტრთა კაბინეტის 2003 წლის 30 იანვრის №12 დადგენილების საფუძველზე აზერბაიჯანის ეროვნული აკადემიის გენეტიკისა და სელექციის ინსტიტუტის ბაზაზე.

ინსტიტუტის დირექტორია, წევრ-კორესპონდენტი აქპაროვი ზეინალ იბა ოღლი.

ძირითადი სამეცნიერო მიმართულებებია კულტურული მცენარეულობებისა და მათი გარეული მონათესავე მცენარეების ინვენტარიზირება, პასპორტირება, ინტროდუქცირება, შეგროვება, აღდგენა, გამრავლება, შეფასება საერთაშორისო დესკრიფტორებით და ა.შ.; ადგილობრივი სოფლის მეურნეობის ცხოველების ფორმების შესწავლა და მათი შენარჩუნება და ა.შ.; სამეცნიერო კვლევების ჩარტარება მაღალპროდუქციული ძიშების სელექციის გზით გამოყვანასთან დაკავშირებით და ამასთან დაკავშირებით ინსტიტუტების მუშაობის გაერთიანება და შეჯამება.

სტრუქტურული ქვედანაყოფის მოღვაწეობის ძირითადი მიმართულებები
თესლის საიმედო შენახვა, ისეთ პირობებში, როდესაც იქმნება სრული გენეტიკური ერთობა და ბუნებრივი სისტემების აქტივაცია, გენეტიკური მასალის შენახვა დაბერების გამორიცხვით, გენბანკში შენახვის პირობებით. გენეტიკური ნაირფეროვნების კოლექციების შეფასება მოლეკულურ-გენეტიკური მარკერების გამოყენებით.

სტრუქტურული ქვედანაყოფის სამეცნიერო შედეგები
მაცივრის საკანში სულ შეგროვებულია ხორბლის 7000 ნიმუში, რომელნიც მიეკუთვნებიან 61 სხვადასხვა ჯიშს, 217 გვარს, 399 სახეობას და 225 ნაირსახეობას. შემუშავებულია პროგნოზირებისა და პოტენციული ხანგრძლივობის უნივერსალური მეთოდოლოგია. შენახვის ხანგრძლივობის გასაზრდელად გამოიყენება სხვადასხვა სახის ქიმიური და ფიზიკური ნივთიერებები, რომლებიც ასევე ამცირებენ გენეტიკური შედეგების რისკს.
სუმგაითის სახელმწიფო მუსიკალურ-დრამატული თეატრი

ჰუსეინ არაბლინსკის სახელობის სუმგაითის სახელმწიფო მუსიკალურ-დრამატული თეატრი – პროფესიონალური თეატრი, რომელიც შეიქმნა ქალაქ სუმგაითში.

ისტორია
სუმგაითის სახელმწიფო მუსიკალურ-დრამატულმა თეატრმა მიიღო თეატრალური მოღვაწისა და რეჟისორის ჰუსეინ არაბლინსკის სახელწოდება. თეატრი დაარსდა 1968 წელს. 1969 წელს აზერბაიჯანის მთავრობის გადაწყვეტილებით თეატრს ეწოდა მისი სახელი.

1968 წლის სექტემბერში, აზერბაიჯანის სსრ-ი მინისტრთა კაბინეტისა და კულტურის სამინისტროს განკარგულებით ქალაქ სუმგაითში შეიქმნა პირველი პროფესიონალური კოლექტივი, სუმგაითის გ. არაბლინსკის სახელობის მოზარდ მაყურებელთა თეატრი.

თეატრმა სეზონი გახსნა 1969 წლის 14 მარტს „მუსიე ჟორდანი და დერვიშ მასტალი - შაჰით“ (რეჟისორი ჯანათ სალიმოვი), რომლის დამფუძნებელიც იყო მირზა ფათალი ახუნდოვი. 1974 წელს კულტურის სამინისტროს გადაწყვეტილებით თეატრმა მიიღო სახელმწიფო დრამატული თეატრის სტატუსი.
გამარ ალმასზადე

გამარ ჰაჯიაღა-ყიზი ალმასზადე ( დ. 10 მარტი, 1915 — გ. 7 აპრილი, 2006) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა ბალერინა, ბალეტმაისტერი და პედაგოგი. სსრკ სახალხო არტისტი (1959). აზერბაიჯანის პირველი ბალერინა.

ბიოგრაფია
გამარ ალმასზადე დაიბადა 1915 წლის 10 მარტს ბაქოში ბებიაქალის ოჯახში. პირველად შევიდა ბალეტზე 6 წლის ასაკში, კერძო სტუდიაში (მოგვიანებით კი ოპერის თეატრთან არსებულ სკოლაში, დღეს ბაქოს ქორეოგრაფიული სასწავლებელი).

სწავლის დასრულების შემდეგ 1930 წლიდან ბალერინა — მირზა ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრში. 1932 წელს ითამაშა მეორე სახის როლი რეინგოლდ გლიერის „შაჰსენემის“ ოპერაში.

1933-1936 წლებში სწავლობდა ლენინგრადის ქორეოგრაფიულ ტექნიკუმში (დღეს აგრიპინა ვაგანოვას სახელობის რუსული ბალეტის აკადემია), მარია რომანოვა (ულანოვას) (ბალერინა გალინა ულანოვას დედის) კლასში.

1936 წლიდან მ. ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტია.

1937 წელს სათავეში ჩაუდგა აზერბაიჯანის ფილარმონიასთან არსებულ სიმღერისა და ცეკვის აზერბაიჯანის სახელმწიფო ანსამბლს, ხელმძღვანელობდა ანსამბლის საცეკვაო ჯგუფს, დგამდა სახალხო ცეკვებს. მონაწილეობდა ექსპედიციებში აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე კომპოზიტორ უზეირ ჰაჯიბეკოვის ხელმძღვანელობით ხალხური ცეკვების შეგროვების მიზნით, რათა შემდგომ დაედგათ დიდ სცენაზე..

1953 წლიდან — მ. ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრის მთავარი ბალეტმეისტერი, 1972 წლიდან კი — საბალეტო დასის სამხატვრო ხელმძღვანელი. იმყოფებოდა გასტროლებზე საფრანგეთში, ინდოეთში და ნეპალში..

1936 წლიდან ასწავლიდა ბაქოს ქორეოგრაფიულ სასწავლებელში, შემდგომ გახდა მისი დირექტორი (1990-იანი წლების ბოლომდე). მის მოსწავლეებს შორის არიან: ლეილა ვექილოვა, რაფიგა ახუნდოვა, ჩიმნაზ ბაბაევა, თამილა შირალიევა და სხვები.

1970 წელს მოწვეულ იქნა ერაყის კულტურის სამინისტროს მიერ ბაღდადში, სადაც მისი ხელმძღვანელობით დაარსდა ერაყის სახალხო ცეკვების ანსამბლი.

არის აზერბაიჯანის ბალეტთან დაკავშირებული რამდენიმე სტატიის ავტორი.

1945 წლიდან საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი.

1931 წელს იქორწინა აფრასიიაბ ბადალბეილიზე, მაგრამ მათი ოჯახი დაიშალა ბალეტ „ქალწულის კოშკზე“ ერთობლივი მუშაობის პროცესში (1940).

გარდაიცვალა 2006 წლის 7 აპრილს. დაკრძალულია ბაქოში, საპატიო დაკრძალვის ხეივანში.

დამონტაჟდა მემორიალური დაფა სახლზე, რომელშიც გამარ ალმასზადე 1937-2006 წლებში ცხოვრობდა.
აზერბაიჯანის სახელმწიფო პანტომიმის თეატრი

აზერბაიჯანის სახელმწიფო პანტომიმის თეატრი — პანტომიმის პირველი თეატრი აზერბაიჯანის ისტორიაში.

ისტორია
1994 წლის 16 მაისს შეიქმნა აზერბაიჯანის სახელმწიფო პანტომიმის თეატრი პანტომიმის თეატრ-სტუდია „შერეკილების შეკრების“ ბაზაზე, რომელიც ახორციელებდა თავის მოღვაწეობას მოზარდ მაყურებლის თეატრთან. მთავარი რეჟისორი იყო ბახტიარ ხანიზადე. იგი მჭიდროდ მოღვაწეობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო კულტურისა და ხელოვნების სტუდენტებთან და არჩევდა მათში ისეთ ხალხს, რომლებიც მას მიაჩნდა ღირსეულად პიონერული თეატრალური სტუდიის ჩამოსაყალიბებლად აზერბაიჯანში. მომდევნო 11 წლის განმავლობაში თეატრი განლაგებული იყო მოზარდი მაყურებლის თეატრის შენობაში, მანამ, სანამ არ გადაინაცვლა კინოთეატრ „შფაგის“ შენობაში.

2000 წელს „შერეკილების შეკრებამ“ მიიღო სახელმწიფო თეატრის სტატუსი.

2009 წელს თეატრის დასმა ჩაატარა გასტროლები 12 ქვეყანაში. მათ რეპერტუარში შედიოდა 24 პიესა, როგორც ადგილობრივი, ასევე იმ ქვეყნების, რომელშიც მათ ჰქონდათ გასტროლები.
აზერბაიჯანის სიმღერის სახელმწიფო თეატრი

რაშიდ ბეიბუთოვის სახელობის აზერბაიჯანის სიმღერის სახელმწიფო თეატრი — თეატრი აზერბაიჯანში. დაარსდა 1968 წელს სსრკ-ის სახალხო არტისტ რაშიდ ბეიბუთოვის მიერ.

თეატრის სტრუქტურა
თეატრის შენობა აშენებულია 1901 წელს არქიტექტორ ი. გოსლავსკის პროექტის მიხედვით, ბერძნული აღორძინების სტილში. შენობის ფრონტომზე აღბეჭდილია ორი ლირა და ორი გვერდითი კარი შეცვლილია ფანჯრებით და თუჯის მესერით ნიზამის ქუჩიდან.
1901 წელს შენობა აშენდა სინაგოგისათვის.

თეატრის რეპერტუარი
თეატრის რეპერტუარს შეადგენს ისეთი ეროვნული კომპოზიტორების ნაწარმოებები, როგორებიც არიან უზეირ ჰაჯიბეკოვი, ფიქრეთ ამიროვი, ყარა ყარაევი, რაუფ ჰაჯიევი, ტოფიგ კულიევი, ჯაჰანგირ ჯაჰანგიროვი, ფოლად ბულბულოღლი, რამიზ მირიშლი, ფაიგ სუჯედინოვი, აზერ დადაშევი და სხვა. რეპერტუარის არსს წარმოადგენენ ხალხური სიმღერები, მუღამები და ტესნიფები. თეატრი ინარჩუნებს ორიგინალურ სტილს, რომელიც ახასიათებდა რაშიდ ბეიბუთოვს.
ბასქალი

ბასქალი  — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ისმაილის რაიონის დასახლება და მუნიციპალიტეტი. განლაგებულია ზღვის დონიდან 998 მეტრის სიმაღლეზე. მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1500 კაცს. თათრულენოვანი ლაჰიჯისგან განსხვავებით, რომელიც განლაგებულია შედარებით უფრო ახლოს, მისი მოსახლეობა აზერბაიჯანულენოვანია.

ისტორია
ზოგიერთი ისტორიკოსის აზრით ბასქალი დაარსდა, საუკუნეში. დასახლების ამჟამინდელი ტერიტორია უძველესი დროინდელი ალბანეთის სახელმწიფოს ეკუთვნის. აკადემიკოსი ზი ბუნიატოვას თანახმად, სიტყვა ბასგალი, „ბას“ და „გალ“ გამოთქმების კომბინაციისაგან შედგება, რაც ნიშნავს კოშკის აშენებასა და განდიდებას.

ბასქალის გააჩნია წვრილი და მოპირკეთებული ქუჩები, განვითარებული საკანალიზაციო სისტემით. დასახლება ცნობილია თავისი სიძველითა და განუმეორებელი ბუნებით. აქ განლაგებულია შუა საუკუნეების მეჩეთები, რომელთაგანაც პირველი მიეკუთვნება საუკუნეს, მეორე კი საუკუნეს. შემონახულა ძველი აბანო, რომელიც მიეკუთვნება საუკუნეს. დასახლება შედის სახელმწიფო კულტურულ-ისტორიულ ნაკრძალში და მას იცავს სახელმწიფო. 2018 წლის 3 ოქტომბერს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევიმა ხელი მოაწერა განკარგულებას „ბასქალის“ სახელმწიფო ისტორიულ-კულტურულ ნაკრძალად გამოცხადების შესახებ.

1932–1933 წლებში ბასქალი იყო ისმაილის რაიონის ცენტრი.

ბასქალი — აზერბაიჯანელი საბჭოთა მწერლისა და ჟურნალისტის აბულგასან ალეკპერზადეს და დიდი სამამულო ომის მონაწილისა და იტალიური წინააღმდეგობის მოძრაობის წევრის მამედ ბაგიროვის მშობლიური სოფელია.

ეკონომიკა
უძველესი დროიდან ბასქალი ხელნაკეთობების წარმოების ცენტრს წარმოადგენდა. ცნობილი იყო აბრეშუმის ქსოვით, ქალის ეროვნული თავსაბურავი-კიალაგაის წარმოებით. კერძოდ, ჩვენამდე მოაღწია დაზგებმა, რომლებზეც ძველად ართავდნენ აბრეშუმს. აქ მუშაობს ხალიჩის მქსოველი რამდენიმე ცეხი. დასახლებაში ასევე ფუნქციონირებს 4 რძის კომბინატი და მინერალური წყლის წარმოების ცეხი. აზერბაიჯანული ხელოვნება სახელწოდებით „კიალაგაის სიმბოლიზმი და ტრადიციული ხელოვნება“ შეტანილ იქნა იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სიაში. 2015 წლის 25 ივნისში სოფელში პირველად იქნა გაყვანილი ბუნებრივი აირი.·

კულტურაში
ცნობილია აზერბაიჯანული სახალხო ცეკვა „ბასქალი“.
ქაღალდის ტყვია (ტელესერიალი)

ქაღალდის ტყვია — ქართული მძაფრ-სიუჟეტიანი დრამა სერიალი, რომელიც ტელეკომპანია რუსთავი 2-მა გადაიღო 2007 წელს.

გადაღება
სერიალის გადაღება ძირითადად მიმდინარეობდა თბილისში. ძირითადი ლოკაციები: კაფე დუბლინი, კაფე პროფილი, ღამის კლუბი ნაით ოფისი, საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტი. სერიალში გამოყენებულია ფილმების: მცველი, პროფესიონალი, ინდიანა ჯონსი, გიორგი სააკაძე, ქორწილი და ქართული მხატვრული ფილმის უდიპლომო სასიძოს კადრები.

მთავარ როლებში
როლებში
საბავშვო როლები
ეპიზოდურ როლებში
თენგო ჩერქეზიშვილი
ლაშა რამიშვილი
დათო ოდიაშვილი
ვახტანგ კობაიძე
ირაკლი კაკაბაძე
ანდრო ჭიჭინაძე
ბესო ნასყიდაშვილი

შემოქმედებითი ჯგუფი
ირაკლი ივანიშვილი - ხმის რეჟისორი
მამუკა ტყეშელაშვილი - მხატვრული განათება
მალხაზ დათუკიშვილი - მხატვარი
გიორგი ნავროზაშვილი - მხატვარი
ნიკოლოზ კობალავა - მხატვარი
სალომე სხირტლაძე - კოსიუმების მხატვარი
მზია კენჭიაშვილი - მხატვარი-გრიმიორი
ვალერი ოდიკაძე - მონტაჟი
გოგა ხაინდრავა (უმცროსი) - ოპერატორი
ლელი მიმინოშვილი - რეჟისორის ასისტენტი
მარინა ბახტაძე - რეჟისორის ასისტენტი
თამარ შავგულიძე - რეჟისორის ასისტენტი
დიმიტრი ჭუმბურიძე -რეჟისორის ასისტენტი
ვანო თვაური - ოპერატორის ასისტენტი
ვაჟა აფრასიძე - გამნათებელი
ჯაბა კლდიაშვილი - გამნათებელი
ნიკოლოზ თაბუკაშვილი - გამნათებელი
სანდრო დევდარიანი - გამნათებელი
ბიძინა ჩხაიძე - გამნათებელი
დავით სიხარულიძე - ხმის რეჟისორის ასისტენტი
გიორგი გოგოლაძე - ხმის რეჟისორის ასისტენტი
აკაკი მიქაძე - ხმის რეჟისორის ასისტენტი
ლევან იაშვილი - ხმის რეჟისორის ასისტენტი
გიორგი ხარებაშვილი - ხმის რეჟისორის ასისტენტი
ლილი დადიანი - კოსტუმების მხატვრის ასისტენტი
ნანა ჭილაძე - კოსტუმების მხატვრის ასისტენტი
ლიზა ლორთქიფანიძე - ფოტოგრაფი
შალვა ლომსაძე - კომპიუტერული გრაფიკა
ალექსანდრე კიზაკიანი - კომპიუტერული გრაფიკა
დავით მამარდაშვილი - კომპიუტერული გრაფიკა
ლევან ამაშუკელი - ფერი კორექცია
ირაკლი სოლომანაშვილი - რედაქტორი
ბესო გიორგაძე - ადმინისტრაცია
ლიკა ხომერიკი - ადმინისტრაცია
ვანო კერესელიძე - ადმინისტრაცია
შალვა შუბლაძე - ადმინისტრაცია
ბახვა აბრამიშვილი - ადმინისტრაცია
დავით აბრამიშვილი - ადმინისტრაცია
ლევან რეხვიაშვილი - ადმინისტრაცია
სოსო ცუცუნაშვილი - მძღოლი
ჯასიმ ატაშოვი - მძღოლი
ვანო ჭინჭარაძე - მძღოლი
დავით გოგილაშვილი - მძღოლი
გუჯა ბაიაშვილი - მძღოლი
გია ჩაღრმელაშვილი - მძღოლი
დავით ლობჟანიძე - მძღოლი
მიხო დევდარიანი - ფილმზე მუშაობდნენ
ბაჩო ფირცხალაიშვილი - ფილმზე მუშაობდნენ
ნინო ჩიქოვანი - ფილმზე მუშაობდნენ
სანდრო ჯაფარიძე - ფილმზე მუშაობდნენ
ლაშა ჩხიკვიშვილი - ფილმზე მუშაობდნენ
მაქსიმ მაისეევი - ფილმზე მუშაობდნენ
მაია კანკავა - ფილმზე მუშაობდნენ
გოგა პიპინაშვილი - ტექსტის მთხრობელი
აკა მორჩილაძე - ორიგინალური იდეის ავტორი