iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
იურული სამყარო

„იურული სამყარო“ — 2015 წლის ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური ფილმი, რიგით მეოთხე ნაწილი „იურული პარკის“ სერიიდან, რომლის რეჟისორია კოლინ ტრევოროუ, პროდიუსერები არიან ფრენკ მარშალი და პატრიკ კროული, სცენარი ეკუთვნის რიკ ჯაფას, ამანდა სილვერს, დერეკ კონოლისა და კოლი ტრევოროუს. მონაწილეობენ კრის პრეტი, ბრაის დალას ჰაუარდი, ვინსენტ დ’ონოფრიო, ტაი სიმპკინზი, ნიკ რობინსონი, ომარ სი, ბრედლი დერილ ვონგი და ირფან ხანი.

სიუჟეტი მიმდინარეობს „იურული პარკის“ მოვლენებიდან 22 წლის შემდეგ, ცენტრალური ამერიკის გამოგონილ კუნძულ ისლა ნუბლარზე, სადაც განთავსებულია კლონირებული დინოზავრებით დასახლებული გასართობი პარკი. მოულოდნელად, პარკი გაეხვევა ქაოსში, მას შემდეგ, რაც გენმოდიფიცირებული დინოზავრები თავისუფლდებიან და იწყებენ ადამიანებზე ნადირობას.

კომპანია -ს ფილმის გადაღებების დაწყება დაგეგმილი ჰქონდა 2004 წელს, ხოლო გამოშვება — 2005 წლის შუა პერიოდში, თუმცა სცენარის ხშირი ცვლილების გამო ფილმზე მუშაობა რამდენიმეჯერ შეწყდა. საბოლოოდ ფილმის გადაღებები დაიწყო 2014 წლის 10 აპრილს ჰონოლულუს ზოოპარკში, ჰავაიზე, ხოლო შემდგომში გაგრძელდა ლუზიანას შტატში. სცენარისტებად მიიწვიეს რიკ ჯაფა, ამანდა სილვერი და დერეკ კონოლი, რეჟისორად აიყვანეს კოლინ ტრევოროუ. დინოზავრების გამოსახულებები შექმნა ვიზუალური ეფექტების კომპანია & -მა.

ფილმზე მუშაობა დასრულდა 2015 წლის 10 მაისს. პრემიერა შედგა 2015 წლის 29 მაისს კინოთეატრ გრან-რექსში, პარიზში. ამავე წლის 10 ივნისიდან ფილმი გამოვიდა მსოფლიოს 60-ზე მეტ ქვეყანაში.

პროექტს წილად ჰხვდა დადებითი შეფასებები კინოკრიტიკოსებისგან. საერთო განხილვების საიტ -ზე მთლიანი რეიტინგი შეადგენს 71% 314 მიმოხილვაზე დაყრდნობით. მას აგრეთვე გადაეცა რამდენიმე ჯილდო სხვადასხვა დაჯილდოების ცერემონიალებზე, მათ შორის: ჰოლივუდის ფილმების ჯილდო, და სატურნის ჯილდო.

„იურული სამყარო“ ფინანსურად მეტად წარმატებული აღმოჩნდა. ის არის პირველი ფილმი მსოფლიოში, რომლის შემოსავალმა პირველ შაბათ-კვირას 500 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა, ხოლო მთლიანმა შემოსავალმა 1.6 მილიარდ დოლარს გადააჭარბა

2015 წლის 29 მაისს ფილმი გამოიცა , - და - 3 ფორმატში. გამოსვლიდან ერთ კვირაში გაიყიდა - და დისკების 3 მილიონი ასლი. პირველ კვირაში ციფრული და ფიზიკური ფორმატების გაყიდვებმა 82 მილიონ აშშ დოლარს გადააჭარბა. 2018 წლის ივლისში გამოვიდა გაგრძელება „იურული სამყარო: დაცემული სამეფო“.
ყარაყულჯის რაიონი

ყარაყულჯის რაიონი — რაიონი ყირგიზეთში, ოშის ოლქში. ადმინისტრაციული ცენტრი — სოფელი ყარაყულჯა.

რაიონის ფართობი შეადგენს 5 712 კცადრატულ კილომეტრს.

მდებარეობს ორი ძირითადი სამთო ქედის გადაკვეთაზე: ფერღანისა და ალაის ქედის. რეგიონის დასახლებული ტერიტორიები მაღალ ხეობებშია.

ისტორია
შეიქმნა 1936 წელს, საბჭოთა რაიონი-ს საზელით. 1962 წელს გაუქმდა, 1969 წელს კი აღდგა. 1992 წელს სახელწოდება შეიცვალა და ყარაყულჯის რაიონი გახდა.

მოსახლეობა
2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობის საერთო რაოდენობა 88,5 ათას ადამიანს შეადგენს, აქედან 44,4 ათასი კაცია, ხოლო 44,2 ათასი კი ქალია.

2009 წლის ყირგიზეთის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით, რაიონის მოსახლეობის რაოდენობამ 87 691 ადამიანი შეადგინა, აქედან ეთნიკურად ყირგიზები — 87 610 ადამიანი ან 99,9%-ია.

რაიონში დომინირებს ტრადიციული მეცხოველეობა და საკვები კულტურების მოყვანა.
აბი აჰმედი

აბი აჰმედ ალი (; დ. 15 აგვისტო, 1976) — ეთიოპიელი პოლიტიკოსი, ქვეყნის მოქმედი პრემიერ-მინისტრი 2018 წლის 2 აპრილიდან.

ბიოგრაფია
აბი აჰმედი დაიბადა ეთიოპიაში, ქალაქ ბეშაშაში. მიეკუთვნება ორომოს ხალხთა ჯგუფს. მამამისი, აჰმედ ალი, იყო მუსლიმი, ხოლო დედა ტეზეტა ვოლდე ქრისტიანი. 1991 წელს ჯერ კიდევ მოზარდი შეუერთდა მენგისთუ ჰაილე მარიამის წინააღმდეგ მებრძოლთა დაჯგუფებას და გაწევრიანდა ორომოს ხალხთა დემოკრატიულ ორგანიზაციაში, ხოლო აჯანყებულების ლიდერის მელეს ზენავის ხელისუფლების სათავეში მოსვლის შემდეგ მუშაობა გააგრძელა ქვეყნის შეიარაღებულ ძალებში. 1995 წელს იმყოფებოდა რუანდაში გაეროს მშვიდობისმყოფელთა კონტიგენტში, 1998-2000 წლებში მონაწილეობდა ეთიოპია-ერიტრეის კონფლიქტში.

განათლება მიიღო პროგრამირების სფეროში. 2007 წელს გახდა ეთიოპიის უსაფრთხოების საინფორმაციო სააგენტოს ერთ-ერთი დამაარსებელი და ამავე ორგანიზაციის დირექტორის მოადგილე (2008 წლიდან ასრულებდა დირექტორის მოვალეობას).

2010 წელს ლეიტენანტ-პოლკოვნიკის წოდებით მიატოვა სამხედრო სამსახური და აირჩიეს პარლამენტის ქვედა პალატის, სახალხო წარმომადგენელთა საბჭოს, დეპუტატად. ამ ხარისხში იგი ცდილობდა დაეძლია რელიგიური კონფლიქტი მუსულმანებსა და ქრისტიანებს შორის. 2014 წელს დანიშნეს მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების საინფორმაციო ცენტრის დირექტორად, ხოლო 2015 წელს მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების მინისტრად.

2016 წლიდან ორომიის რეგიონის პრეზიდენტის მოადგილე და ამავე რეგიონის მშენებლობისა და ურბანული განვითარების სამსახურის უფროსია.

2018 წელს პრემიერ-მინისტრ ჰაილემარიამ დესალენის გადადგომის შემდეგ პარლამენტმა აბი აჰმედი დაამტკიცა პრემიერ-მინისტრად.

აბი აჰმედ ალი პირველი პრემიერ-მინისტრია, რომელიც მიეკუთვნება ორომოს ხალხთა ჯგუფს და ასევე პირველი მუსულმანი აღნიშნულ თანამდებობაზე.

2019 წლის 11 ოქტომბერს აბი აჰმედი დააჯილდოეს ნობელის პრემიით მშვიდობის განმტიკიცების დარგში, რადგან მეზობელ ერიტრეასთან სასაზღვრო კონფლიქტთან დაკავშირებული ოცწლიანი დაძაბულობა დაასრულა.

პირადი ცხოვრება
აბი აჰმედი დაოჯახებულია ზინაშ ტაიაჩევზე, რომელიც არის ამჰარას ხალხთა წარმომადგენელი გონდარიდან, მათ ერთმანეთი გაიცნეს, როდესაც ორივე მსახურობდა ეთიოპიის შეიარაღებულ ძალებში. მათ ჰყავთ სამი ქალიშვილი. აბი აჰმედი ფლობს ორომოს, ამჰარულს, ტიგრინიასა და ინგლისურ ენებს.
კოლინ ტრევოროუ

კოლინ ტერევოროუ (, ; დ. 13 სექტემბერი, 1976) — ამერიკელი კინორეჟისორი და სცენარისტი. მისი ცნობილი ნამუშევრებია „უსაფრთხოება გარანტირებული არაა“ (2012) და „იურული სამყარო“ (2015). ის აგრეთვე „იურული სამყარო: დაცემული სამეფოს“ (2018) თანასცენარისტია.

დაიბადა 1976 წლის 13 სექტემბერს სან-ფრანცისკოში, კალიფორნიაში. იზრდებოდა ოკლენდში (კალიფორნია). მამამისი მუსიკოსი იყო, ხოლო დედა — ფოტოგრაფი. ხოლო შემდგომში სწავლა განგრძო ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში, რომელიც 1999 წელს დაამთავრა.

მისი პირველი ნამუშევარია 2002 წელს გამოსული მოკლემეტრაჟიანი ფილმი „საშინაო ბაზა“, რომლის სცენარისტი და პროდიუსერი თავადაა.

2018 წლის 30 მარტს ცნობილი გახდა, რომ ტრევოროუ იქნება 2021 წელს დაგეგმილი ფილმ „იურული სამყარო 3“-ის რეჟისორი.

ფილმოგრაფია
დერეკ კონოლი

დერეკ კონოლი (; დ. 29 ნოემბერი, 1976) — ამერიკელი სცენარისტი და კინოპროდიუსერი, რომელიც ყველაზე მეტად ცნობილია რეჟისორ კოლინ ტრევოროუსთან თანამშრომლობით ფილმებზე „უსაფრთხოება გარანტირებული არაა“ და „იურული სამყარო“. მისი სხვა ცნობილი ნამუშევრებია „მონსტრი მანქანები“, „კონგი: თავის ქალის კუნძული“ და „იურული სამყარო: დაცემული სამეფო“.

2018 ცნობილი გახდა, რომ კონოლი მონაწილეობას მიიღებს „იურული პარკის“ რიგით მეექვსე ფილმ „იურული პარკი 3“-ის შემუშავებაში, რომლის გამოშვებაც დაგეგმილია 2021 წლის 11 ივნისს

ფილმოგრაფია
ნოოკათის რაიონი

ნოოკათის რაიონი — ტერიტორულ-ადმინისტრაციული ერთეული ყირგიზეთში, ოშის ოლქში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ნოოკათი.

მოსახლეობა
2009 წლის ყირგიზეთის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით, რაიონის მოსახლეობა 236 455 კაცი შეადგინა, აქედან ყირგიზები — 173 920 კაცი ან 73,6 %, უზბეკები — 61 299 კაცი ან 25,9 %, ჰემშილები — 276 კაცი ან 0,1 %, თურქები — 135 კაცი ან 0,1 %, რუსები — 241 კაცი ან 0,1 %, თათრები — 123 კაცი ან 0,05 % და სხვა — 329 კაცი ან 0,1 %.
ჩონგ-ალაის რაიონი

ჩონგ-ალაის რაიონი — რაიონი ყირგიზეთში, ოშის ოლქში. ადმინისტრაციული ცენტრი — სოფელი დარაუთ-ყურღანი.

რაიონის საერთო ფართობი შეადგენს 4 860 კმ², ან ოშის ოლქის ტერიტორიის 16,6 %. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობის საერთო რიცხვი შეადგენს 24,5 ათას ადამიანს ან ოშის ოლქის მოსახლეობის 2,0 %. რაიონი მოიცავს 3 აილ ოლქს: ჟექენდი, ჩონ-ალაი და კაშკა-სუუ.

კლიმატი მკვეთრად კონტინენტურია, ცივი ზამთრით. წლიური ნალექი შეადგენს — 500—650 მმ. ივლისის საშუალო ტემპერატურაა +19-22 °, დეკემბრის — −10-15 °.

რაიონის ძირითადი ეკონომიკური დარგია მეცხვარეობა და მეცხოველეობა.

გეოგრაფია
რაიონი მდებარეობს მდინარე ყიზილსუს ხეობაში. სამხრეთით და ჩრდილოეთით, რაიონის საზღვარი ალაისა და ტრანსალაის ქედზე გადის. აღმოსავლეთით ესაზღვრება ალაის რაიონს, ხოლო დასავლეთით ტაჯიკეთს.

ისტორია
1928 წელს შეიქმნა ალაი-გულჩინის რაიონი. 1936 წელს შემქნილი რაიონი დაყვეს ორად — ალაის და ჩონგ-ალაის რაიონად. 1959 წელს, ორივე რაიონი ხელახლა გაამთლიანეს და დაარქვეს ალაის რაიონი.

1992 წელს, საბჭოთა კავშირის დაშლისა და ყირგიზეთის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, ეს რაიონი ისევ იყოფა ორ რაიონად — აღმოსავლეთით ალაის რაიონად და დასავლეთით ჩონგ-ალაის რაიონად.

მოსახლეობა
მოსახლეობის აბსოლუტური უმრავლესობა ეთნიკურად ყირგიზია, რაც მოსახლეობის 99,9 % შეადგენს. 2009 წლის ყირგიზეთის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით, რაიონის მოსახლეობა შეადგენდა 25 039 კაცს, აქედან მხოლოდ 22 კაცი ეთნიკურად არაყირგიზი იყო.
რიკ ჯაფა და ამანდა სილვერი

რიკ ჯაფა და ამანდა სილვერი — ამერიკელი კინოპროდიუსერები და სცენარისტები, ცოლ-ქმარი.

ისინი ყველაზე მეტად განთქმულები არიან კომერციულად წარმატებული ფილმის „აჯანყება მაიმუნების პლანეტაზე“ სცენარისტობითა და პროდიუსერობით, რისთვისაც ნომინირებული იყვნენ სატურნის ჯილდოზე. ისინი, აგრეთვე არიან ფილმების „მაიმუნების პლანეტა რევოლუცია“ და „ბრძოლა მაიმუნების პლანეტისთვის“ თანაპროდიუსერები და თანასცენარისტები.

მათი სხვა ცნობილი ნამუშევრებია „იურული სამყარო“ და „ზღვის გულში“. 2013 წელს ცნობილი გახდა, რომ ისინი იქნებიან ჯეიმზ კამერონის „ავატარი 3“-ის თანასცენარისტები, რომლის გამოსვლა დაგეგმლია 2021 წლისთვის.

ფილმოგრაფია
ყუბა

ყუბა — ქალაქი აზერბაიჯანში, რომელიც მდებარეობს ყუბის რაიონში. მდებარეობს შაჰდაღის მთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ფერდობებზე ზღვის დონიდან 600 მეტრის სიმაღლეზე.

ისტორია
ქალაქი ყუბა დაფუძნებულია საუკუნეში. 1735 წელს მმართველმა ჰუსეინ ალიმ ყუბის სახანოს დედაქალაქი გადაიტანა ხუდადიდან ყუბაში. რუსულ-სპარსული ომის პერიოდში 1796 ქალაქი დაიკავა რუსულმა არმიამ. 1806 წელს ქალაქი ისევ რუსულმა არმიამ დაიკავა

გეოგრაფია
ყუბა მდებარეობს კავკასიონის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ფერდობზე, კავკასიონის მთავარი ქედის გასწვრივ, სამურ-დევეჩის ვაკეებს შორის. რეგიონის რელიეფი შედგება მთის მწვერვალების, საშუალო და მაღალმთიანი რეგიონებისგან.

რეგიონში ბუნების ბევრი თვალწარმტაცი ადგილებია: ბალბულაგი, გიზბანოვშა, გაჩრეში, ტენგესალტის ხეობა, სოფელ აფურჯასთან ახლოს მდებარეობს ჩანჩქერი, რომლის სიმაღლე 75-80 მეტრია.

ყუბის კლიმატი — ზომიერია. ზამთარი ზომიერი და მოკლეა, არასტაბილური თოვლის საფარით, ზაფხულში ზომიერად ცხელი ამინდია.

მოსახლეობა
1897 წლის სრულიად რუსეთის მოსახლეობის აღწერის თანახმად, ყუბაში 15 363 ადამიანი ცხოვრობდა. ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონის თანახმად, რომელიც - საუკუნეებში გამოქვეყნდა, ქალაქში 16,138 ადამიანი ცხოვრობდა. 1912 წელს კავკასიის კალენდრის მიხედვით, ქალაქში ცხოვრობდა 25 110 ათასი ადამიანი, რომელთაგან უმრავლესობა ებრაელები იყვნენ.

1959 წლის აღწერის თანახმად, ყუბაში 15 947 ადამიანი ცხოვრობდა. ქალაქის 1979 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 19 437 ადამიანი იყო, 1989 წელს კი 20 791 ადამიანი მიაღწია. 2012 წლისთვის მოსახლეობის რაოდენობამ 23,9 ათასი კაცი შეადგინა.

კრასნაია სლაბოდას ( — წითელი დასახლება) დასახლება მთიელი ებრაელების უმსხვილესი დასახლებაა აზერბაიჯანში.

ტურიზმი
ყუბას ბოლო ათწლეულის განმავლობაში ძლიერი ეკონომიკური ზრდა ჰქონდა, უმრავლესობა კი ტურიზმისა და სამშენებლო ინდუსტრიის მეშვეობით.

ყუბა მიმზიდველია თავისი მწვანე ბუნებით, ტყეებითა და მთებით, რომელიც კავკასიონის მთების რიგს წარმოადგენს. ყუბის რეგიონში მდებარეობს სოფელი ხინალიგი, რომელიც  განიხილება, როგორც ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი (ზღვის დონიდან 2000 მეტრზე) და იზოლირებული დასახლება, რომელსაც ტურისტები ხშირად სტუმრობენ. ასევე რეგიონში და ქალაქის მახლობლად ბევრი მთა და ჩანქერია.

კულტურა
ყუბა ხალიჩების ქსოვის ცნობილი ცენტრია. იქ მდებარეობს აზერბაიჯანის ხელოვნების ინსტიტუტის ფილიალი. ქალაქში მდებარეობს ადგილობრივი ისტორიული მუზეუმი.

სამზარეულო
ყუბის სამზარეულოზე დიდძალი გავლენა მოახდინა მისმა მულტიკულტურულმა ისტორიამ. სამზარეულო მოიცავს ისეთ კერძებს, როგორიცაა , ცხარე ქაბაბი, გუბის ფახლავა და თანდირ ქაბაბი.
ხაშურის საბავშვო რკინიგზა

ხაშურის საბავშვო რკინიგზა — მდებარეობდა ქალაქ ხაშურში, ზემო სერის ტყე-პარკში. ხაშურის საბავშვო რკინიგზა იყო დაახლოებით 1,7 კმ სიგრძის წრიული ვიწროლიანდაგიანი საბავშვო რკინიგზა. მუშაობდა 1984 წლის 1 სექტემბრიდან 1989 წლამდე, შემდეგ კი მისი დემონტაჟი მოხდა.

ისტორია
ხაზისა და სადგურების მშენებლობა
ხაზის მშენებლობა 1982 წელს დაიწყო. მასში ქალაქ ხაშურიდან და მისი შემოგარენიდან არაერთი მოღვაწე მონაწილეობდა. 1982 წლის შემოდგომაზე 1,7 კმ სიგრძის წრიული ხაზი მოეწყო და აშენდა სამი სადგური. რკინიგზის მთავარი შენობა უშუალოდ პარკის შესასვლელთან მდებარეობდა. ხაზის მშენებლობა თითქმის ორ წელს გაგრძელდა.

გახსნა
სარკინიგზო ხაზი 1984 წლის 1 სექტემბერს საზეიმოდ გაიხსნა. რამდენიმე დღის შემდეგ გაზეთ ახალგაზრდა კომუნისტში (რუს. ) ამ მოვლენასთან დაკავშირებით სტატიაც დაიბეჭდა. გახსნისას სამიდან არც ერთ სადგურს სახელი არ ერქვა. სადგურთა სახელები რკინიგზის ახალგაზრდა თანამშრომლებს სპეციალური კონკურსის ფარგლებში უნდა შეერჩიათ. მსოფლიოს სხვა საბავშვო რკინიგზებისაგან განსხვავებით, პირველი მატარებლის მემანქანე გახსნის დღეს იყო არა ბავშვი, არამედ უფროსი მემანქანე ორმოცწლიანი სამუშაო გამოცდილებით, სამხრეთკავკასიური რკინიგზის ვეტერანი.

პირველი მგზავრობისას გამოყენებული იყო ლოკომოტივი 2 და -ის ვაგონები 40. სავარაუდოდ ეს იყო დიზელის ლოკომოტივი 2-048. სსრკ-ის რკინიგზის სამინისტროს არქივის მონაცემებით, ეს ლოკომოტივი 1983 წელს თბილისში უნდა გაგზავნილიყო, თუმცა გარკვეული დროით მაინც ხაშურში დარჩა.

დახურვა
ხაშურის საბავშვო რკინიგზა სულ მცირე 1989 წლამდე მუშაობდა. 1991 წლის სამხედრო გადატრიალებისა და სამოქალაქო ომის პირობებში სარკინიგზო ხაზი განადგურდა და მას შემდეგ აღარ ამუშავებულა.

რკინიგზის მოძრავი შემადგენლობა
ლოკომოტივი -307
დიზელის ლოკომოტივი 2 (სავარაუდოდ, 2-048)
არანაკლებ სამი ვაგონი 40
ვინსენტ დ’ონოფრიო

ვინსენტ ფილიპ დ’ონოფრიო (; დ. 30 ივნისი, 1959) — ამერიკელი მსახიობი, პროდიუსერი და მომღერალი.

მონაწილეობა აქვს მიღებული უამრავ ფილმსა თუ ტელესერიალში, რომელთა შორისაც ყველაზე განთქმულია „რკინის საფარი“, „თავზეხელაღებული“, „კანონი და წესრიგი“, „ადამიანები შავებში“ და „იურული სამყარო“. მიღებული აქვს ემის და სატურნის ჯილდოები.

დ’ონოფრიო 1997 წლიდან დაქორწინებულია კარინ ვა დერ დონკზე. ჰყავთ სამი შვილი.
გაგაუზიის კონფლიქტი

გაგაუზიის კონფლიქტი — სსრკ-ის დაშლის პროცესში აღმოცენებული კონფლიქტი გაგაუზიის მოსახლეობასა და მოლდოვის ცენტრალურ მთავრობას შორის.

1989 წლის 12 ნოემბერს შედგა გაგაუზიელი ხალხის წარმომადგენლების საგანგებო კონგრესის პირველი ყრილობა, რომელზეც გამოცხადდა გაგაუზიის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის შექმნა მოლდოვის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის შემადგენლობაში, თუმცა მომდევნო დღეს მოლდოვის სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა ეს გადაწყვეტილება არაკონსტიტუციურად ცნო და გააუქმა.

1990 წლის 23 ივნისს მოლდოვის სსრ-მ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.

1990 წლის 19 აგვისტოს აღმოსავლეთ მოლდოვის სახალხო დეპუტატების პირველ ყრილობაზე მიიღეს დეკლარაცია გაგაუზიის ხალხის თავისუფლების და მოლდოვისგან დამოუკიდებლობის შესახებ და გამოცხადდა გაგაუზიის რესპუბლიკის შექმნა საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში. 21 აგვისტოს მოლდოვის სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საგანგებო სხდომაზე გაგაუზიის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადება არაკანონიერ ქმედებად შეფასდა. 25 ოქტომბერს მოლდოვის სსრ-ის პრემიერ-მინისტრმა დრუკმა მირჩამ შეკრიბა 30 000 სამხედრო მოხალისე და მილიციელებთან ერთად გაგზავნა კომრატში გაგაუზიის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების ჩასაშლელად. გაგაუზიელი მოსახლეობა შეიარაღდა არმატურით, მათ ასევე მხარდაჭერა გამოუცხადა დნესტრისპირეთის რესპუბლიკამ და გაგზავნა დრუჟინების რამდენიმე ათეული ავტობუსი გაგაუზიაში, თუმცა რეგიონში წითელი არმია განლაგდა, რამაც არ დაუშვა შეიარაღებულ კონფლიქტი სეპარატისტებსა და ცენტრალური მთავრობის ძალებს შორის. 1991 წელს 17 მარტს გასამართ რეფერენდუმს საბჭოთა კავშირის შენარჩუნების თაობაზე მოლდოვამ ბოიკოტი გამოუცხადა, თუმცა იგი ჩატარდა გაგაუზიაში, რომლის მოსახლეობის 98%-მა მხარი სსრკ-ის შენარჩუნებას დაუჭირა.

საბჭოთა კავშირის დაშლიდან სამი წლის განმავლობაში გაგაუზია არსებობდა არაღიარებული რესპუბლიკის სტატუსით. 1994 წლის დეკემბერში მოლდოვის რესპუბლიკასა და გაგაუზიას შორის მიღწეული შეთანხმების საფუძველზე ხელი მოეწერა დოკუმენტს გაგაუზიის მოლდოვის შემადგენლობაში ინტეგრაციის შესახებ, რომელიც 1995 წლის ზაფხულამდე უნდა განხორციელებულიყო. ამ პერიოდში მოხდა გაგაუზიის ტრანსფორმირება ავტონომიურ ტერიტორიულ წარმონაქმნში მოლდოვის შემადგენლობაში.
ყირმიზი-ყასაბა

ყირმიზი-ყასაბა (; 1991 წლამდე „კრასნაია-სლობოდა“ ) — სოფელი აზერბაიჯანში, ყუბის რაიონში, კავკასიონის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს, სადაც ძირითადად მთიელი ებრაელებია დასახლებული. ადრე მას ებრაულ სლობოდას (დასახლებას) უწოდებდნენ. მისი სახელის გადარქმევა „კრასნაია-სლობოდად“ მოხდა 1926 წელს. დღეს მას აზერბაიჯანულად ყირმიზი-ყასაბას, ანუ წითელ დასახლებას უწოდებენ. დასახლება ქალაქ ყუბის თვითმმართველობის ადმინისტრაციული ერთეულია.

კრასნაია-სლაბოდის დასახლება მთელ პოსტსაბჭოთა სივრცეში მთიელ ებრაელთა კომპაქტური დასახლების ერთადერთი ადგილია. 1989 წლის სრულიად საბჭოთა მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, კრასნაია-სლაბოდაში 4524 ადამიანი ცხოვრობდა.

აზერბაიჯანში სამი ებრაული თემია - მთიელი ებრაელები, ევროპელი ებრაელები (აშქენაზები) და ქართველი ებრაელები. ამჟამად მთიელი ებრაელები ქვეყანაში ებრაული დიასპორის უმრავლესობას წარმოადგენენ.

დასახლების ძველი ტოპონიმია - კულგატი.

ისტორია
მთიელი ებრაელების გამოჩენას კავკასიაში მიაკუთვნებენ ჩვ.წ საუკუნეს. სხვა ინფორმაციის თანახმად, მთიელი ებრაელები საუკუნეში კავკასიის ალბანეთში ჩამოასახლეს სპარსელმა მეთაურებმა სპარსეთიდან.

მთიელი ებრაელების მშობლიურ ენად ითვლება ჯუხურის ენა, რომელიც ირანული ენების ჯგუფში შედის. საუკუნეში აზერბაიჯანული ენა გახდა მთიელი ებრაელების მეორე მშობლიური ენა. დღესდღეობით ისინი საუბრობენ აზერბაიჯანულ, ებრაულ და რუსულ ენებზე.

ყირმიზი-ყასაბა მიჩნეულია აზერბაიჯანში და მის ფარგლებს გარეთ მთიელ ებრაელთა მატერიალური და სულიერი კულტურის შენარჩუნების ცენტრად. მას სხვანაირად „კავკასიის იერუსალიმს“ უწოდებენ. დასახლებაში 7 სინაგოგაა. ის წყვეტს თემის ბევრ პრობლემას თვითმმართველობის სახით. ამ ეტაპზე, მიუხედავად იმისა, რომ კაჰალმა თავისი ფუნქციები დაკარგა, ამ სოციალური ორგანიზაციის ზოგიერთი ელემენტი კვლავაც განაგრძობს არსებობას, როგორც ყირმიზი-ყასაბაში, ასევე იმ ადგილებში, სადაც მთიელი ებრაელები ცხოვრობენ. კაჰალის შენარჩუნება ხელს უწყობს ეთნკოკულტურული, რელიგიური და სოციალური ტრადიციების თაობიდან თაობაზე გადაცემას.

დასახლებაში 9 კვარტალია. მის არქიტექტურულ საფუძველს შეადგენენ სინაგოგის შენობები. ყირმიზი-ყასაბა არის თანამედროვე დასახლებული პუნქტი, რომელიც ძირითადად შედგება ორ და სამ სართულიანი კოტეჯებისგან, მაღაზიებისგან და სუფთა ქუჩებისგან. ბაქოში ახალი სინაგოგა აშენდა. 1991 წელს აზერბაიჯანის მთავრობამ განაახლა მუშაობა დასახლებაში ებრაული ტრადიციების შესასწავლად. ბოლო წლებში, ზოგადი განათლების პროგრამის გარდა, ყირმიზი-ყასაბაში შეიქმნა რამდენიმე საგანმანათლებლო დაწესებულება, სადაც იუდაიზმის საფუძვლები შეისწავლება.
ყარასუს რაიონი

ყარასუს რაიონი — რაიონი ყირგიზეთში, ოშის ოლქში. 2009 წლის მონაცემებით, რაიონში ცხოვრობდა 348 645 ადამიანი.

ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ყარასუ.

გეოგრაფია
ყარასუს რაიონი დიდწილად განლაგებულია ოშ-ყარასუს ოაზისში. 1962 წელს, როდესაც რაიონი შევიდა ოშის რაიონის (არსებობდა 1928-1962 წლებში) შემადგენლობაში, რაიონი ფაქტობრივად მოექცა ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრის — ქალაქ ოშის გარშემო. რაიონული ცენტრის, ქალაქ ყარასუს მახლობლად, შარაკანსას მაგისტრალურ არხზე უზბეკეთთან საზღვარი გადის.

რაიონის ტერიტორია გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთით, ოლქის ცენტრალურ ნაწილში. მოქცეულია ფერღანის ხეობისა და ალაის ქედს შორის.

ეკონომიკა და ვაჭრობა
ოლქის ეკონომიკაში, რაიონი შედარებით ყველაზე დიდ როლს თამაშობს ვიდრე სხვა რაიონები. რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრშია განლაგებული ფერღანის ხეობის ყველაზე მსხვილი საბითუმო და საცალო ბაზარი.

სასაზღვრო მდგომარეობა უზბეკებსა და ყირგიზებს შორის განაპირობა მათი ძლიერი ურთიერთქმედება, რომლებიც დიდი ხანია ერთად ვაჭრობდნენ. ამის გამო, სახელმწიფო საზღვართან ახლოს მდებარეობს ბევრი უზბეკური დასახლება.

რაიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს 60 953 საიჯახო მეურნეობა.

ადმინისტრაციულ ცენტრთან ახლოს მდებარეობს საერთაშორისო სასაზღვრო საავტომობილო გამშვები პუნქტი „დოსტუკ“.

შანხაის თანამშრომლობის ორგანიზაციის ეგიდით, ოშის ოლქის ყარასუს რაიონში აშენდება მიკრორაიონი, რომელიც გათვლილია 7 ათას მოსახლეზე. მშენებლობისთვის უკვე გამოყოფილია ტერიტორია ფართობით 38 ჰა. პროექტის ღირებულება დაახლოებით შეადგენს 140 მილიონ დოლარს.

მოსახლეობა
2009 წლის ყირგიზეთის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით, რაიონის მოსახლეობა 348 645 კაცი შეადგინა, აქედან ყირგიზები — 189 262 კაცი ან 54,3 %, უზბეკები — 134 340 კაცი ან 38,5 %, უიღურები — 10 445 კაცი ან 3,0 %, ტაჯიკები — 5 947 კაცი ან 1,7 %, თურქები — 3 368 კაცი ან 1,0 %, აზერბაიჯანელები — 2 440 კაცი ან 0,7 %, დუნგანები — 786 კაცი ან 0,2 %, თათრები — 749 კაცი ან 0,2 %.
Ѣ́

́, ́ — კირილური დამწერლობის ასო „“ დიაკრიტიკული ნიშანი — აკუტით. გამოიყენება კირილური დამწერლობის ზოგიერთ ენაში.

დამატებითი ინფორმაცია
აღნიშნული გრაფემა გამოიყენება მაშინ, როდესაც სიტყვაში უნდათ ხმოვანზე გააკეთონ ინტონაციის გამახვილება.

კოდების ცხრილი
აღნიშნული გრაფემა წარმოადგენს, ორი გრაფემის, „“-სა და „აკუტი“-ს კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:
Ꚅ̆

̆, ̆ — გაფართოებული კირილური დამწერლობის ასო, წარმოადგენს კირილური ასო „“-სა და დიაკრიტიკული ნიშანის ბრევისის ერთობლიობას. გამოიყენება კირილური დამწერლობის ზოგიერთ ენაში.

კოდების ცხრილი
აღნიშნული გრაფემა ასევე წარმოადგენს, გრაფემის, „“-სა და „ბრევისი“-ს კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:
Ԛ̆

̆, ̆ — გაფართოებული კირილური დამწერლობის ასო, წარმოადგენს კირილური ასო „“-სა და დიაკრიტიკული ნიშანის ბრევისის ერთობლიობას. გამოიყენება კირილური დამწერლობის ზოგიერთ ენაში.

კოდების ცხრილი
აღნიშნული გრაფემა ასევე წარმოადგენს, გრაფემის, „“-სა და „ბრევისი“-ს კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:
Ꚍ̆

̆, ̆ — გაფართოებული კირილური დამწერლობის ასო, წარმოადგენს კირილური ასო „“-სა და დიაკრიტიკული ნიშანის ბრევისის ერთობლიობას. გამოიყენება კირილური დამწერლობის ზოგიერთ ენაში.

კოდების ცხრილი
აღნიშნული გრაფემა ასევე წარმოადგენს, გრაფემის, „“-სა და „ბრევისი“-ს კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:
Х̆

̆, ̆ — გაფართოებული კირილური დამწერლობის ასო, წარმოადგენს კირილური ასო „“-სა და დიაკრიტიკული ნიშანის ბრევისის ერთობლიობას. გამოიყენება კირილური დამწერლობის ზოგიერთ ენაში.

კოდების ცხრილი
აღნიშნული გრაფემა ასევე წარმოადგენს, გრაფემის, „“-სა და „ბრევისი“-ს კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:
Џ̆

̆, ̆ — გაფართოებული კირილური დამწერლობის ასო, წარმოადგენს კირილური ასო „“-სა და დიაკრიტიკული ნიშანის ბრევისის ერთობლიობას. გამოიყენება კირილური დამწერლობის ზოგიერთ ენაში.

კოდების ცხრილი
აღნიშნული გრაფემა ასევე წარმოადგენს, გრაფემის, „“-სა და „ბრევისი“-ს კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:
Ꚏ̆

̆, ̆ — გაფართოებული კირილური დამწერლობის ასო, წარმოადგენს კირილური ასო „“-სა და დიაკრიტიკული ნიშანის ბრევისის ერთობლიობას. გამოიყენება კირილური დამწერლობის ზოგიერთ ენაში.

კოდების ცხრილი
აღნიშნული გრაფემა ასევე წარმოადგენს, გრაფემის, „“-სა და „ბრევისი“-ს კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:
Ш̆

̆, ̆ — გაფართოებული კირილური დამწერლობის ასო, წარმოადგენს კირილური ასო „“-სა და დიაკრიტიკული ნიშანის ბრევისის ერთობლიობას. გამოიყენება კირილური დამწერლობის ზოგიერთ ენაში.

კოდების ცხრილი
აღნიშნული გრაფემა ასევე წარმოადგენს, გრაფემის, „“-სა და „ბრევისი“-ს კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:
Ꚗ̆

̆, ̆ — გაფართოებული კირილური დამწერლობის ასო, წარმოადგენს კირილური ასო „“-სა და დიაკრიტიკული ნიშანის ბრევისის ერთობლიობას. გამოიყენება კირილური დამწერლობის ზოგიერთ ენაში.

კოდების ცხრილი
აღნიშნული გრაფემა ასევე წარმოადგენს, გრაფემის, „“-სა და „ბრევისი“-ს კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:
ელინორ დეშვუდი

ელინორ დეშვუდი — გამოგონილი პერსონაჟი და ერთ-ერთი მთავარი გმირი ჯეინ ოსტინის რომანიდან გრძნობა და გონება.

კინოსა და ტელევიზიაში
მეჯ ევანზი (1950)
ჯოანა დავიდ (1971)
ირინა რიჩარდსი, 1981 წლის ბრიტანულ სატელევიზიო სერიალში
ემა ტომპსონი, 1995 წლის კინოადაპტაციაში
ტაბუ 2000 ტამილის ადაპტაციაში გრძნობა და გონება
ჰეიტი მორაჰანი, 2008 წლის სერიული ადაპტაციაში
კამილა ბელე, როგორც „ნორა დომინიგეზი“ 2011 თანამედროვე ადაპტაციაში „პრადა და გრძნობები“
ამანდა ჰეილი ელენ ედმუნდესის 2013 წლის 4-ის ადაპტაციაში