iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალექსანდრესწყარო

ალექსანდრესწყარო — ნასოფლარი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ხალების თემი), მდინარე მტკვრის მარჯვენა მხარეზე, თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1190 მეტრი, ხაშურიდან 17 კილომეტრი. სოფელში 2006 წლის 1 იანვრის მონაცემებით ცხოვრობს 4 კომლი, სულ 8 ადამიანი. სოფლიდან 5 კმ-ის მოშორებით ნასოფლარ ძამაზე დგას ძამის ეკლესია.

ისტორია
სოფელს არ იცნობენ ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები, არც ძველ ქართულ ისტორიულ წყაროებსა და დოკუმნეტბეში გვხვდება. შედიოდა საციციანოში.

1886 წლის აღწერით, აქ 6 კომლი სახლობს (35 კაცი, 28 ქალი, სულ 63 კაცი). მოსახლეობა, ეროვნული შემადგენლობის თვალსაზრისით, მთლიანად ოსურია.

სოფელში სახლობდნენ გვარები: გაგლოშვილი, თედეშვილი, თიბილაშვილი, ქარსანაშვილი, თუმანიშვილი...

სოფელი მდიდარია ცივი წყლებით. ხალხური ტრადიციით, აქ დასახლებულა ვინმე ალექსანდრე, რომელსაც ეს წყაროები აღმოუჩენია და ამის შემდეგ
სოფელს ალექსანდრეს წყარო დარქმევია.

სოფელი მოიშალა საუკუნის 90-იანი წლების დასაწყისში.
თაგვეთი

თაგვეთი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ხაშურის მუნიციპალიტეტის ცხრამუხის ადმინისტრაციულ ერთეულში (შიდა ქართლის მხარე).

მდებარეობს მტკვრის შუა ხეობის ვაკეზე, მდ. მტკვრის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 760 მ-ზე, ხაშურიდან 3 კმ-ში.

ისტორია
წერილობით წყაროებში იხსენიება საუკუნიდან „თაგოეთის“ და „თაგუეთის“ სახელწოდებით. მდებარეობდა გაღმამხარში, შედიოდა საციციანოში. იქ მცხოვრებთა გვარები იყო: კანიაშვილი, ტეტიაშვილი, ობლიძე, აფთარაშვილი, ბაბლიძე, პაპუაშვილი, რომლებიც აქაურ მებატონე ციციშვილებს გაყრისას ერთმანეთში გაუყვიათ თავიანთი მამულებითურთ.

იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ ( საუკუნის მიწურული) დასახელებულია გვერდისძირის სოფლებს შორის. ლეკიანობისგან დაცლილი თაგუეთი საუკუნის შუა წლებში ძირითადად იმერეთიდან გადმოსული ქართული ოჯახებით დასახლდა. 1886 წლის „საოჯახო სიებით“ აქ 346 მოსახლე იყო.

1906-1907 წლებში თაგვეთში, „ღამურა კლდის“ გამოქვაბულში მოწყობილი იყო სოციალ-დემოკრატების არალეგალური სტამბა. სოფლის აღმოსავლეთით, შუა საუკუნეების ნაეკლესიარზე დგას ღვთისმშობლის ახალი დარბაზული ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 56 ადამიანი.
ლეჩური

ლეჩური — სოფელი საქართველოში, თელავის მუნიციპალიტეტში, ფშაველის თემში. გაშენებულია მდინარე სტორის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 560 მეტრზე. თელავიდან დაშორებულია 39 კმ-თი. დასახლებულია ძირითადად ფშავიდან ჩამოსახლებული ფშავლებით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 88 ადამიანი.

დემოგრაფია
ირი

ირი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტში, წედისის თემში. აქვე იყო საბადოს სამმართველოც.

სოფელი წყაროებში პირველად მოხსენიებულია საუკუნეში. შემორჩენილია ადრინდელი ფეოდალური ხანის ეკლესიის ნანგრევები. სოფლის მახლობლად გზის პირას ტყეში აღმართულია საუკუნის მოჩუქურთმებული კანკელის ფილა. მორთულობის ხასიათით უახლოვდება ფოთოლეთის კანკელს (ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი). როგორც ჩანს, ადრე აქ მდგარა ეკლესია, რომლისგანაც ამ ფილის გარდა არაფერი დარჩა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 43 ადამიანი.
საერთაშორისო ფონეტიკური ანბანი

საერთაშორისო ფონეტიკური ანბანი (; ან ) — ფონეტიკური ნიშნების კრებული, რომელშიც შესულია მსოფლიოს თითქმის ყველა ენის ბგერათა აღმნიშვნელი ნიშნები. იგი შექმნილია ლათინური ანბანის მიხედვით. საერთაშორისო ფონეტიკური ანბანი შეიმუშავა საერთაშორისო ფონეტიკურმა ასოციაციამ და იგი დღეს ყველაზე ვრცელი ფონეტიკური ანბანია.
გუმბათი

გუმბათი — არქიტექტურში გავრცელებული კონსტუქციული ელემენტი, კამარა, შენობის, ეკლესიის სივრცული გადახურვა.

ჯერ კიდევ ძვ. წ. ათასწლეულის დასაწყისში შუამდინარეთში ამოჰყავდათ ე. წ. ცრუგუმბათები. ძველი რომის არქიტექტურაში გუმბათის მეშვეობით საყრდენების გარეშე ხურავდნენ ცენტრალური ნაგებობის დიდ სივრცეს. ბიზანტიურ არქიტექტურაში გუმბათი ტრომპებსა და აფრებზე ამოჰყავდათ. შუა საუკუნეებში ევროპასა და კავკასიის არქიტექტურაში გუმბათს ძირითადად ჯვარ-გუმბათოვანი ნაგებობების გადასახურად იყენებდნენ.

ქართულ არქიტექტურაში გავრცელებულია პირამიდული და კონუსური გუმბათი. გუმბათი ჩვეულებრივ ეკლესიის არქიტექტურის მთავარი ელემენტია. ქართულ არქიტექტურაში გუმბათი ყოველთვის ეყრდნობა გუმბათის ყელს. საუკუნის ნახევრიდან აგურისა და ქვის გარდა გუმბათს აკეთებდნენ აგრეთვე შემინული ლითონის კარკასით. საუკუნეში მონოლითური და ასაწყობი რკინაბეტონის, გარსული და ლითონის კონსტრუქციების განვითარებამ, მკვეთრად გაზარდა გუმბათის სტრუქტურათა ნაირსახეობა.
À

, — ლათინური ანბანის ასო. იწერება, როგორც , თავზე გრავისით. გამოიყენება კატალონიურ, ფრანგულ, იტალიურ, პორტუგალიურ და ვიეტნამურ ენებში. უმეტეს ენაში გამოითქმის, როგორც ხმამაღალი ა.

კოდების ცხრილი
აღნიშნული გრაფემა ასევე წარმოადგენს, ორი გრაფემის, „“-სა და „გრავისი“-ს კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:

კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

 —
 —
პლატონის აკადემია

პლატონის აკადემია — პლატონის მიერ დაფუძნებული ფილოსოფიის სკოლა ათენში, დაახლოებით ძვ. წ. 385 წელს.

სანამ აკადემია სკოლა გახდებოდა, ის ძველი ათენის კედლებს გარეთ არსებული ზეთისხილის ბაღი იყო - წმინდა ადგილი ათენელთათვის. ამ ადგილის არქაული სახელი იყო „ჰეკადემია“, რომელიც კლასიკურ ხანაში „აკადემია“-დ გარდაიქმნა დაახლოებით ძვ.წ. საუკუნეში, დაუკავშირდა რა ეპიკურ ათენელ გმირს, ლეგენდარულ აკადემოსს.

აკადემიის ბაღი ქალღმერთ ათინასა და სხვა უკვდავთათვის მიძღვნილი წმინდა ადგილი იყო; ეს ასევე იყო ადგილი ბრინჯაოს ხანიდან მოყოლებული რელიგიური კულტისა, რომელსაც გმირ-ღმერთებს დიოსკურელებს უკავშირებენ. დიოსკურთან ასოციაციის გამო სპარტანელები „აკადემიის ბაღს“ ხელუხლებელს ტოვებდნენ ატიკაზე შემოსევების დროს, განსხვავებით რომაელი სულასგან, რომელმაც ძვ. წ. 86 წელს ერთიანად გაჩეხა წმინდა ზეთისხილის ხეები ნაღმსატყორცნების ასაგებად.
ირაკლი ცირეკიძე

ირაკლი ცირეკიძე (დ. 3 მაისი, 1982, ქუთაისი) — ქართველი ძიუდოისტი, ოლიმპიური ჩემპიონი, მსოფლიოს ჩემპიონი 2007 წელს.

2007 წლის 15 სექტემბერს ძიუდოს მსოფლიო ჩემპიონატზე რიო-დე-ჟანეიროში ცირეკიძემ ოქროს მედალი მოიპოვა ბერძენი ილიას ილიადისის დამარცხებით. 2008 წლის 13 აგვისტოს ცირეკიძემ მეტოქეების დამარცხებით ქართულ ოლიმპიურ გუნდს მეორე ოქროს მედალი შეჰმატა (მანუჩარ კვირკველიასთან ერთად).

საქართველოს ძიუდოისტთა ნაკრების მთავარი მწვრთნელი 2012 წელს.
ბისაუ

ბისაუ — გვინეა-ბისაუს დედაქალაქი. ბისაუს ავტონომიური სექტორის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 355 ათ. ადამიანი (2004). ქალაქი მდებარეობს ატლანტის ოკეანის სანაპირო ზოლში, სწორედ ამ ტერიტორიაზე ხდება მდინარე გების შეერთება ოკეანესთან. ქალაქიდან რამდენიმე კილომეტრში არის ბისაგოსის არქიპელაგი.

ისტორია
ქალაქი ბისაუ დაარსდა 1687 წელს პორტუგალიელების მიერ, როგორც მონათავაჭრობის ცენტრი. ქალაქში არსებობდა პორტი, რის გამოც აქ საკმაოდ განივითარდა ვაჭრობა. 1942 წელს ეს დასახლება გახდა პორტუგალიური გვინეის ადმინისტრაციული ცენტრი. გვინეა-ბისაუს დამოუკიდებლობის შემდეგ ბისაუ გახდა, ახლად შექმნილი სახელმწიფოს დედაქალაქი.
ბრემენი

ბრემენი (ოფ. სახ. თავისუფალი ჰანზის ქალაქი ბრემენი; ) — გერმანიის ყველაზე პატარა ფედერალური მიწის დედაქალაქი. საუკუნის დასასრულს მეფე კარლოს დიდმა დააარსა ქალაქი, როგორც ეპისკოპოსის რეზიდენცია. საუკუნეში ბრემენი შეუერთდა ჰანზას კავშირს და მიიღო თავისუფალი, საიმპერიო ქალაქის სტატუსი. ყველა ადამიანი, რომელიც მასში 1 წელსა და 1 დღეს იცხოვრებდა, ჩაითვლებოდა თავისუფალ მოქალაქედ. ბრემენი ექვემდებარებოდა მხოლოდ წმინდა რომის იმპერიის იმპერატორს. საუკუნეში ბრემენი შეუერთდა შვედეთს. საუკუნეში იგი დაიპყრო ჰანოვერმა, 1810 წელს - საფრანგეთმა, ხოლო ნაპოლეონ ბონაპარტის ჯარებისგან ქალაქი გაათავისუფლა რუსეთის ჯარმა გერმანელი გენერლის, ბარონ ფრიდრიჰ კარლ ფონ კეტენბორნის სარდლობით. მეორე მსოფლიო ომის დროს ქალაქი ნაცისტებისგან გაწმინდეს ამერიკის სამხედრო დანაყოფებმა. 1955 წლამდე ბრემენის სანომრო ნიშნებზე იყო ასოები (ნაზას ქალაქი ბრემენი). ქალაქს ჰყავს საკუთარი სენატი, სენატის პრეზიდენტი, მინისტრები და ბურგერშაფტი (პარლამენტი). ბრემენის ერთ-ერთი ძირითადი ღირსშესანიშნაობა - წმინდა პეტრეს ტაძარი დაჰყურებს ბრემენის მთავარ მოედანს თერთმეტი საუკუნეა. ქვის ტაძრის აშენება დაიწყო 1042 წელს, თუმცა მანამდე უკვე არსებობდა ხის მცირე ზომის ეკლესია. ბრემენის ცენტრალურ ქუჩაზე 600 წელზე მეტია დგას ბრემენის თავისუფლების სიმბოლო - რაინდ როლანდის ქანდაკება. როლანდი იყო კარლოს დიდის ერთ-ერთი ლეგენდარული რაინდი, უამრავი სხვადასხვა თქმულებისა თუ ზღაპრის გმირი. ბრემენში დგას მისი ათმეტრიანი ქანდაკება. ბრემენის მცხოვრებთათვის როლანდი არის საყვარელი გმირი. იგი ებრძოდა ეპისკოპოსს და გახდა ქალაქის თავისუფლების სიმბოლო. როლანდის ქანდაკების ფარზე გამოსახულია წმინდა რომის იმპერიის გერბი - ორთავა არწივი. ცისფერი ანგელოზი მის ქამარზე არის მისი თავადობის აღნიშვნა. როლანდის ფეხებს შორის მანძილი უდრიდა 1 ბრემენულ ელს. ბრემენის მერიის შენობაზე, რომელიც მეთხუთმეტე საუკუნეში აშენდა, თავიდან იყო თორმეტი მოციქულის ქანდაკება. შემდგომ ქანდაკებებზე წარწერები გადააკეთეს და მოციქულთა სახელების ნაცვლად დააწერეს საბერძნეთის ორატორთა და ფილოსოფოსთა სახელები.
იამუსუკრო

იამუსუკრო  — კოტ-დ’ივუარის დედაქალაქი 1983 წლის მარტიდან. იგი ასევე იამუსუკროს ავტონომიური ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრიცაა. იამუსუკროში 2014 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემების მიხედვით ცხოვრობს 212 670 ადამიანი. ქალაქი მდებარეობს ყოფილი დედაქალაქიდან და ქვეყნის უდიდეს ქალაქ აბიჯანიდან ჩრდილოეთით 240 კმ-ში, აბიჯანიდან ბურკინა-ფასოში მიმავალ ავტოსტრადაზე. მდებარეობს პრეზიდენტის რეზიდენცია, „პარტიის სახლი“.

იამუსუკრო არის ქვეყნის პირველი პრეზიდენტის ფელიქს უფუე-ბუანის მშობლიური ქალაქი, რითაც აიხსნება 1983 წელს აქ დედაქალაქის გადმოტანა აბიჯანიდან.

ეკონომიკა
იამუსუკრო სატრანსპორტო კვანძია. ფუნქციონირებს საერთაშორისო აეროპორტი. ქალაქში მუშაობენ საკვები და ხე-ტყის გადამამუშავებელი საწარმოები. იამუსუკროს რაიონში მოჰყავთ ყავა, კაკაო, იამსი, ბანანი და სხვა სასოფლო-სამეურნეო კულტურები; მოშენებულია მსხვილი რქოსანი საქონელი, ცხვარი, თხა.

ღირსშესანიშნაობა
ქალაქში მდებარეობს მსოფლიოში ყველაზე მაღალი ღვთისმშობლის ტაძარი, რომელიც აგებულია რომში მდებარე წმინდა პეტრეს ბაზილიკის სტილში. მისი მშენებლობა დაიწყო 1985 წელს და ოფიციალურად გაიხსნა 1990 წლის 10 სექტემბერს, რომის პაპ იოანე პავლე -ის კურთხევით. 158 მეტრის სიმაღლის შენობაში დასაჯდომ ადგილებზე ეტევა 7000 მლოცველი და კიდევ 11 ათასი ფეხზე მდგომი, მისი მშენებლობისას მარმარილო შემოჰქონდათ იტალიიდან, ხოლო ფერადი შუშა საფრანგეთიდან.
ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა

ბერძნულ-რომაული ორთაბრძოლა (კლასიკური ჭიდაობა) — სპორტული ორთაბრძოლის სახეობა, რომლის ილეთები ეყრდნობა ხელებისა და ბეჭების მოქმედებებს (გამორიცხავს წელს ქვევით მოჭიდებას, ფეხის გამოდებას და მისთ.). ამ ჭიდაობის თანამედროვე ფორმით ჩამოყალიბდა საფრანგეთში საუკუნის პირველ ნახევარში.

1896 წლიდან შეტანილია ოლიმპიური თამაშების პროგრამაში, 1904 წლიდან მსოფლიოს, ხოლო 1898 წლიდან კი ევროპის ჩემპიონატებში. ჭიდაობის საერთაშორისო ფედერაცია დაარსდა 1912 წელს და მასში 120 ქვეყანაა გაერთიანებული.

საქართველოს ამ სახის ჭიდაობაში მრავალი მსოფლიო და ოლიმპიური ჩემპიონი ჰყავს.
ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2008

2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები, ოფიციალურად ოლიმპიადის თამაშები — მნიშვნელოვანი საერთაშორისო სპორტული ღონისძიება, რომელიც პეკინში, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში, ჩატარდა 8-24 აგვისტოს, 2008 წელს. 28 სპორტის სახეობის 302 ღონისძიებაში 10.500 ათლეტი იღებს მონაწილეობას.

საქართველო 2008 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე
საქართველოს წარმომადგენელი აბვიატურა – 

სპორტსმენების რაოდენობა საქართველოდან იყო 35. სულ საქართველო მონაწილეობდა სპორტის 11 სახეობაში. საქართველომ ჯამში 6 მედალი მოიპოვა: 3 ოქროს და 3 ბრინჯაოს, ხოლო საერთო მედლების რაოდენობით კი 27–ე ადგილი დაიკავა.

----

----

----
ზურაბ ზვიადაური

ზურაბ მამუკას ძე ზვიადაური (დ. 2 ივლისი, 1981, ახმეტა) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), ათენის 2004 წლის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი, პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
სასპორტო კარიერა
დაამთავრა საქართველოს ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის სახელმწიფო აკადემია ძიუდოს მწვრთნელის კვალიფიკაციით (2005). საერთაშორისო ასპარეზზე გამოდიოდა 1998 წლიდან. იყო მსოფლიოს ჩემპიონი ახალგაზრდებში (2000), მსოფლიოს ორგზის მეორე პრიზიორი (2001; 2003), ევროპის ორგზის ჩემპიონი გუნდურ (2002–2003), ევროპის მესამე პრიზიორი პირად შეჯიბრებაში (2002). ზვიადაურმა 2004 წლის ათენის ოლიმპიურ თამაშებში ოქროს მედალი მოიპოვა 90 კგ წონით კატეგორიაში და პირველი ოლიმპიური ჩემპიონი გახდა დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში. 2010–2011 წლებში იყო საქართველოს ძიუდოს ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელის თანაშემწე.

პოლიტიკური კარიერა
2012–2016 წლებში ზვიადაური არჩეული იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრად (ახმეტის მაჟორიტარი) საარჩევნო ბლოკიდან „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. იყო პარლამენტის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების, ასევე სპორტისა და ახალგაზრდულ საქმეთა კომიტეტის წევრი.

დაჯილდოებულია სპორტის დარგში საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტროს უმაღლესი ჯილდოთი — სპორტის რაინდის წოდებით (2004), ღირსების (2004) და ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენით (2018).

კრიმინალური შემთხვევები
2021 წლის აგვისტოში ზვიადაური დააკავეს სოფ. წინანდალში 27 წლის ნიკა კენჭოშვილის განზრახ მკვლელობის ბრალდებით (ინციდენტის დროს ორმხრივ სროლას ემსხვერპლა ზვიადაურის ძმაც), მაგრამ სასამართლომ იმავე წლის ნოემბერში 50 000-ლარიანი გირაოს სანაცვლოდ გაათავისუფლა. 2025 წლის სექტემბერში ზვიადაური კვლავ დააკავეს ცეცხლსასროლი იარაღისა და საბრძოლო მასალის მართლსაწინააღმდეგო შეძენის, შენახვისა და ტარების ბრალდებით. იმავე წლის ნოემბერში, საპროცესო შეთანხმების თანახმად, მას სასჯელის სახედ განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 6 თვით, პირობითი მსჯავრი 4 წლის ვადით და დამატებით სასჯელად დაეკისრა ჯარიმა.

სასპორტო კარიერის ძირითადი მიღწევები
ნანტის ედიქტი

ნანტის ედიქტი — კანონი, რომელიც ფრანგ პროტესტანტ-ჰუგენოტებს რწმენის თავისუფლებას ანიჭებდა. კანონი შედგენილ იქნა მეფე ანრი -ის ბრძანებით და დამტკიცდა ნანტში, 1598 წლის 13 აპრილს. კანონი შედგებოდა 93 მუხლისა და 36 საიდუმლო დადგენილებისგან; ეს უკანასკნელი პარლამენტის მიერ განხილული არ იყო და მის პროტოკოლში არ შეუტანიათ. ედიქტის მიღებას წინ უძღოდა ჰუგენოტების მრავალრიცხოვანი საჩივრები და ხანგრძლივი მოლაპარაკებები მეფესთან.

მონაწილეთა მთავარი განხილვის თემა სამოქალაქო კავშირი იყო. შედეგად, ედიქტმა სამოქალაქო კავშირი რელიგიურისგან გამოყო, ასევე პირველად ისტორიაში ზოგიერთ პროტესტანტს ერეტიკოსის წოდება მოუხსნა, გაუხსნა რა გზა სეკულარიზმსა და ტოლერანტობას. პიროვნებისთვის თვითგამორკვევის თავისუფლების მინიჭებით, ედიქტი პროტესტანტებს მრავალ მნიშვნელოვან დათმობას სთავაზობდა, მათ შორის ამნისტიასა და მათი სამოქალაქო უფლებების აღდგენას (მოიცავდა ნებისმიერ სფეროში სამსახურის უფლებას და საჩივრების პირდაპირ მეფესთან მიტანის უფლებას). ედიქტმა ბოლო მოუღო რელიგიურ ომებს, რომელიც საფრანგეთის მოსახლეობას ერთმანეთთან აქიშპებდა საუკუნის მეორე ნახევრის განმავლობაში.

ნანტის ედიქტი გაუქმდა 1685 წელს ფონტებლოს ედიქტის საფუძველზე ლუი -ის მიერ.
ახალი ხიდი (პარიზი)

ახალი ხიდი — პარიზის უძველესი დღემდე შემონახული ხიდი მდინარე სენაზე; პარიზის ერთ-ერთი სიმბოლო. მისი სახელი, რომელიც მას ძველი გარდიგარდმო სახლებმიჯრილი ხიდებისგან განასხვავებდა, აგების პერიოდიდან შემორჩა.

შუასაუკუნეების პარიზის გულში მდებარე კუნძული ილ-დე-ლა-სიტეს დასავლეთის ბოლოში მდგარი ხიდი პარიზის ორივე სანაპიროს აკავშირებს. ხიდი სინამდვილეში ორი ფრთისგან შედგება. ერთ-ერთი ხუთთაღიანი ფრთა მარცხენა სანაპიროს აერთებს ილ-დე-ლა-სიტესთან, მეორე კი, შვიფთაღიანი ფრთა, მარცხენა სანაპიროსთან. პარიზის ძველი გრავიურირებული რუკები უჩვენებს, თუ სად იყო აგებული ხიდი. ამ რუკების მიხედვით ხიდი ილ-დე-ლა-სიტეს კიდეს ებჯინებოდა. მას შემდეგ ბუნებრივი ნასილი მდინარის შუა მდებარე კუნძულს აფართოებს. ამ ნაწილში შემდეგ "მწვანე გალანტის პარკი" გაშენდა, ჰენრი -ის პატივსაცემად (რომელსაც "მწვანე გალანტ" მეფეს უწოდებდნენ სიყვარულით).
ვოგეზთა მოედანი

ვოგეზთა მოედანი — პარიზის ყველაზე ძველი მოედანი. მდებარეობს მარეს კვარტალში და წარმოადგენს კვადრატს (140 მ გვერდებით). 1799 წლამდე სამეფო მოედანი ერქვა . ამჟამინდელი სახელწოდება ვოგეზის დეპარტამენტის მცხოვრებთა პატივსაცემად მიიღო, რომლებმაც რევოლუციური არმიისთვის გადასახადების გადახდა საკუთარი ნებით დაიწყეს.

მოედანი მეფე ჰენრი -ის ბრძანებით ააგეს 1605-12 წლებში. მას შემდეგ მოედანი თითქმის უცვლელი რჩებოდა. შენობები მოედნის გარდიგარდმო მკაცრად ერთგვაროვან სტილშია დაცული — თითოეული მათგანი წითელი აგურითაა ნაგები და ნაცრისფერი ქვის ზოლები დაყვება. ორ შენობას შედარებით მაღალი მანსარდებით მეფისა და დედოფლის პავილიონები ჰქვია. ამ მოედანზე მდებარე სახლებში მრავალ განთქმულ პიროვნებას უცხოვრია, მათ შორის იყვნენ კარდინალი რიშელიე, მარიონ დელორმი, ვიქტორ ჰიუგო, თეოფილე გოტიე, ალფონს დოდე და სხვები. ამ ადგილას შედგა რაინდული ტურნირი, რომელზეც სასიკვდილოდ დაიჭრა საფრანგეთის მეფე ანრი .
ვანდომის მოედანი

ვანდომის მოედანი , ადრე „ლუი დიდის“ მოედანი — ერთ-ერთი პარიზის ხუთ სამეფო მოედანთაგან. მდებარეობს პარიზის ოპერის თეატრის სიახლოვეს პირველ მუნიციპალურ ოლქში. მოედანი გაშენდა 1699 წელს არქიტექტორი ჟიულ არდუენ-მანსარის პროექტით ლუი -ის პატივსაცემად. სახელი მოედანს სეზარ ვანდომის პატივსაცემად დაერქვა. მოედანს ამშვენებს კლასიციზმის სტილში ნაგები შენობები, რომლებიც 1720 წელს აიგო.

ვანდომის მოედნის ცენტრში აღმართულია 44-მეტრიანი ვანდომის სვეტი ნაპოლეონის ქანდაკებით, რომის ტრაიანეს სვეტის მსგავსად.

ვანდომის 15 ნომერში მდებარეობს 1898 წელს სეზარ რიცის მიერ გახსნილი ფუფუნებით განთქმული სასტუმრო რიცი. 1979 წლიდან რიცი ეგვიპტის მილიარდერ მოჰამედ ალ-ფაიედს ეკუთვნის, პრინცესა დაიანასთან გარდაცვლილი დოდი ალ-ფაიედის მამას. სწორედ ამ სასტუმროდან გავიდა ალ-ფაიედის მერსედესი იმ ღამეს, როდესაც დ’ალმას მოედნის ქვეშ ისინი ავტოავარიაში დაიღუპნენ.

ვანდომის 12 ნომერში 1849 წელს გარდაიცვალა შოპენი. ამავე შენობაში ნაპოლეონ -მ მისი მომავალი მეუღლე ევგენია გაიცნო.

ვანდომის მოედანზე მდებარეობს მოდების სახლი შანელის შტაბ-ბინა.
მალაბო

მალაბო (; 1973 წლამდე – სანტა-ისაბელი) — ეკვატორული გვინეის რესპუბლიკის დედაქალაქი. გაშენებულია კუნძულ ბიოკოს (ანუ ფერნანდო-პოს) ჩრდილოეთ ნაწილში, დაძირული ვულკანის სიახლოვეს, ზღვის დონიდან 0 მეტრ სიმაღლეზე. გარემო ტერიტორია ვრცელდება ბიაფრის ყურეზე, რომელიც თავის მხრივ, წარმოადგენს გვინეის ყურის ნაწილს.

ქალაქში მდებარეობს ეკვატორული გვინეის ეროვნული უნივერსიტეტის მთავარი კამპუსი.

ისტორია
დააარსეს ინგლისელებმა საუკუნის 20-იან წლებში და უწოდეს პორტ-კლარენსი. 1843 წელს კუნძულ ბიოკოზე (ფერნანდო-პოზე) ესპანეთის გაბატონების შემდეგ დაერქვა სანტა-ისაბელი. 1968 წლამდე იყო ესპანეთის კოლონია — ესპანეთის გვინეის ადმინისტრაციული ცენტრი, 1968 წლის 12 ოქტომბრიდან — ეკვატორული გვინეის რესპუბლიკის დედაქალაქი. მალაბო ეწოდა 1973 წელს, ბუბის ტომის ბელადის სახელის მიხედვით, რომელიც ხელმძღვანელობდა კოლონიზატორების წინააღმდეგ ბრძოლას.

კლიმატი
ჰავა ეკვატორულია. საშუალო წლიური ტემპერატურა შეადგენს 25,4 °-ს. ატმოსფერული ნალექების საშუალო რაოდენობა წელიწადში დაახლოებით 2000 მმ-ია. მალაბო გვინეის ყურის კუნძულებზე მდებარე ერთ-ერთი ისეთი ქალაქია, რომლის კლიმატიც არასასიამოვნოა.

მოსახლეობა
2015 წლის აღწერის წინასწარი მონაცემებით ქალაქ მალაბოს მოსახლეობა შეადგენს 257 000 ადამიანს.

ეკონომიკა
მალაბო ქვეყნის მთავარი კომერციული და ფინანსური ცენტრია. ნავსადგური რეგიონში ერთ-ერთი უღრმესია, ხელსაყრელია რამდენიმე გემის სადგომად. ეკონომიკის ერთ-ერთი ძირითადი მამოძრავებელი ძალაა კაკაოს, მერქნისა და ყავის ექსპორტზე გატანა. ფუნქციონირებს საერთაშორისო აეროპორტი, რომელიც ასრულებს რეისებს ეკვატორულ გვინეაში (ქალაქი ბატა), აფრიკის, ევროპის და ამერიკის შეერთებული შტატების სხვადასხვა ქალაქებში. 1969 წლის აურზაურის და ასევე 1970-იანი წლების შუა პერიოდში ნიგერიელი დაქირავებული მუშების ნიგერიაში დაბრუნების შედეგად, ქალაქში მცხოვრები, როგორც ევროპელი, ასევე მთლიანი მოსახლეობა შეთხელდა. ქვეყანაში ნავთობის მარაგის გამოვლინებამ 1980-1990-იან წლებში ხელი შეუწყო მალაბოში ბიზნესის ზრდა-განვითარებას, საშუალოდ 90 %-ით.
Holden

ჰოლდენი — ავსტრალიური ავტო მწარმოებელი კომპანია. თავდაპირველად იგი იყო დამოუკიდებელი, 1931 წლიდან კი არის კომპანია ჯენერალ მოტორსის შემადგენლობაში. მდებარეობს პორტ მელბურნში, ვიქტორიაში. იგი დააარსა ჯეიმზ ალექსანდრ ჰოლდენმა 1856 წელს. შემდეგ კი ფირმას მისი შვილი, ედვარდ ჰოლდენი უძღვებოდა. 1931 წლამდე, მანამ სანამ კომპანიას ჯენერალ მოტორსი შეიძენდა, იგი მხოლოდ ავტომობილის ნაწილებს უშვებდა. 1990-იანი წლებიდან კი ჰოლდენმა ავტომობილების გამოშვება დაიწყო. მისი ყველა მოდელი სხვა ავტომობილების, ძირითადად ჯენერალ მოტორს კომპანიის, ბაზაზე იწყობოდა.
ლომე

ლომე — ტოგოს დედაქალაქი და უმსხვილესი ქალაქი. ქვეყნის სამრეწველო, ადმინისტრაციული ცენტრი და უმსხვილესი საზღვაო პორტი. მდებარეობს გვინეის ყურეზე. ქალაქიდან გააქვთ ყავა, კაკაო და პალმის კაკალი. ასევე ხდება ნავთობის გადამუშავება.

ისტორია
ქალაქი საუკუნეში ევეს ხალხმა დააარსა.

მოსახლეობის სწრაფი ზრდა საუკუნის მეორე ნახევარში დაიწყო. 1950 წელს მოსახლეობამ 30 000-ს შეადგინა, 1960 წელს კი როდესაც ტოგომ საფრანგეთისგან დამოუკიდებლობა მოიპოვა 80 000. 1970 წელს ამ რიცხვმა 200 000-ს მიაღწია.

1975 წლინდა ლომეში 10%-ით გაიზარდა ინვესტირება, რაც განვითარებისკენ იყო მიმართული. ამავე პერიოდში გაფართოვდა რკინიგზა.

ქალაქის შემოგარენში გაიზარდა მებოსტნეობა-მებაღეობა, რასაც უმუშევრობის მაღალმა რიცხვმა, სოფლებიდან მიგრაციამ და ბოსტნეულზე მოთხოვნის ზრდამ შეუწყო ხელი.

დემოგრაფია
გალერეა
გაბორონე

გაბორონე — ბოტსვანის დედაქალაქი. ქალაქის მოსახლეობა 2011 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს 231 626 ადამიანს. საახელწოდება მიიღო საუკუნის ადგილობრივი მმართველის სახელის მიხედვით.

ისტორია
გაბორონე, ქვეყნის საზღვრებს გარეთ მდებარე ქალაქ მაფეკინგთან ერთად იყო ბეჩუანალენდის დედაქალაქი 1969 წლამდე. ახალი დედაქალაქი შენდებოდა 3 წლის განმავლობაში. აშენდა სამთავრობო ოფისები, ელექტროსადგური, საავადმყოფო, სკოლები, სატელეფონო სადგური, რადიოსადგური, ფოსტა, ბანკები, მაღაზიები, ეკლესია, სასტუმროები, სტადიონი და ათასზე მეტი საცხოვრებელი სახლი. ძირითადი ინფრასტრუქტურა დამოუკიდებლობის დღისათვის (1966 წლის 30 სექტემბერი) უკვე მზად იყო. ძველი სოფელი გადაიქცა ქალაქის რაიონად, რომელსაც ეწოდა „ “ („სოფელი“). გაბორონე ამჟამად აფრიკის ყველაზე დინამიურად მზარდი ქალაქია.

გეოგრაფია
მდებარეობს ზღვის დონიდან 1014 მ სიმაღლეზე. გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ, რკინიგზის გასწვრივ. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ გასდევს ბულვარი, რომელიც იწყება ვაგზლიდან, სადაც მდებარეობს ნახევარწრიული სამთავრობო ზონა, აეროპორტამდე.

კლიმატი
ქალაქის კლიმატი ხასიათდება ნახევრად უდაბნოს ზონებისთვის დამახასიათებელი მშრალი კონტინენტური ჰავით. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა — 24 °, ივლისის — 12 °. საშუალოდ აქ წელიწადში აღინიშნება 74 დღე 32 °-ზე მაღალი ტემპერატურით და 196 დღე 26 °-ზე მაღალი ტემპერატურით. ამავე დროს, საშუალოდ აღინიშნება 51 დღე 7 °-ზე დაბალი ტემპერატურით და 1 დღე 0 °-ზე დაბალი ტემპერატურით.

ნალექები გაბორონეში საკმაოდ იშვიათობაა და არასტაბილურია. მათი დიდი ნაწილი მოდის ოქტომბრიდან აპრილის ჩათვლით. ნალექების საშუალო წლიური დონე შეადგენს დაახლოებით 500 მმ-ს. ყველაზე მაღალი ტენიანობა შეიმჩნევა ივნისში — 90 %, ხოლო ყველაზე დაბალი სექტემბერში — 28 %.

მოსახლეობა
2006 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 191 776 ადამიანს: 92 859 მამაკაცს და 98 917 ქალს. შედეგად, ქვეყნის დედაქალაქში ცხოვრობს ბოტსვანის მთლიანი მოსახლეობის 10 %-ზე მეტი. უფრო მეტიც, ქვეყნის მოსახლეობის ნახევარი ცხოვრობს გაბორონედან 100 კმ-ზე უფრო ნაკლებ მანძილზე. მოსახლეობის რაოდენობის ზრდა ქალაქში შეადგენს 3,4 %-ს, რაც ყველაზე უფრო მაღალი მაჩვენებელია ბოტსვანაში. ეს აიხსნება ქვეყნის სხვა რეგიონებიდან მოსახლეობის აქტიური მიგრაციით დედაქალაქში.

2011 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 231 626 ადამიანს.

ტრანსპორტი
სერ სერეტსე კჰამას სახელობის საერთაშორისო აეროპორტი მდებარეობს გაბორონედან ჩრდილოეთით, 25 კმ-ში. რეისები სრულდება ისეთ ქალაქებში, როგორებიცაა ფრანსისთაუნი, ჰარარე, ლუსაკა, მაუნი, იოჰანესბურგი და სხვა. ქალაქზე გადის რამდენიმე მთავარი ავტომაგისტრალი, მათ შორის ტრანსკალაჰარის ავტომაგისტრალი, ავტოტრასა კაირო-კეიპტაუნი, ავტოტრასა № 1 და სხვა. არსებობს სარკინიგზო კავშირი. საზოგადოებრივი ტრანსპორტი საკმაოდ საიმედოა აფრიკის სხვა მსხვილ ქალაქებთან შედარებით, უპირატესად წარმოდგენილია სამარშრუტო ტაქსებით. ქალაქის გარეუბნებში მდებარე სოფლები გაბორონესთან დაკავშირებულია საავტობუსო მარშრუტებით.

ჯანდაცვა
შიდსი სერიოზული პრობლემაა ბოტსვანის დედაქალაქის მაცხოვრებლებისათვის. გაბორონეს მთლიანი მოსახლეობის 17,1 %-ს აქვს აივ-ინფექცია. ქალებს შორის ეს მაჩვენებელი შეადგენს 20,5 %-ს, მაშინ როდესაც მამაკაცებს შორის — 13,6 %-ია. 45-49 წლის ასაკის პირთა შორის აივ-ინფექციის წილი მაქსიმალურია (35,4 %);
ჯეძიანი, ჩინეთი;
ვესტეროსი, შვედეთი;
სორონგი, ინდონეზია;