iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლელა ჯავახიშვილი

ლელა ჯავახიშვილი (დ. 23 მარტი, 1984, თელავი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე. 2003 წელი გახდა საერთაშორისო დიდოსტატი ქალთა შორის, ხოლო 2004 წელს კი საერთაშორისო დიდოსტატი ვაჟთა შორის. 2008 წლის საჭადრაკო ოლიმპიადის ჩემპიონი და 2010 წლის კი ბრინჯაოს პრიზიორი. 18-წლამდელთა ევროპისა და მსოფლიო ჩემპიონატების მესამე (1999 წელი) და 20-წლამდელთა ევროპის პირველობის მეორე პრიზიორი (2001 წელი). ევროპის საკლუბო ჩემპიონატის სამგზის ჩემპიონი 2003-2004-2005 წლებში და ორგზის მესამე პრიზიორი 2002-2009 წელს. 2006 წელს გახდა ევროპის საკლუბო ჩემპიონატის მეორე პრიზიორი, 2011 წელს კი ევროპის გუნდური პირველობისა და მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი.

საპრიზო ადგილები
მეორე ადგილი - ქალთა შორის ევროპის გუნდური ჩემპიონატი 2017, კრეტა, საბერძნეთი;
მესამე ადგილი - ქალთა შორის მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატი 2017, ხანტი-მანსიისკი, რუსეთი;
მესამე ადგილი - ქალთა შორის ევროპის გუნდური ჩემპიონატი 2011, პორტო-კარასი, საბერძნეთი;
მეორე ადგილი - ქალთა შორის ევროპის გუნდური ჩემპიონატი 2009, ნოვი სადი, სერბეთი;
მესამე ადგილი - ქალთა შორის ევროპის ჩემპიონატი 2015, რეიკიავიკი, ისლანდია;
პირველი ადგილი - ქალთა შორის მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატი 2015, ჩენდუ, ჩინეთი;
მესამე ადგილი - ქალთა შორის მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატი 2011, მარდინი, თურქეთი;
მესამე ადგილი - ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადა 2010, ხანტი-მანსიისკი, რუსეთი;
თამარ გოთუა

თამარ პართენის ასული გოთუა (დ. 25 დეკემბერი, 1919, თბილისი — გ. 15 იანვარი, 2007, იქვე) — ქართველი ექიმი, პირველი ქალი საქართველოში, რომელიც მოღვაწეობდა ფთიზიოქირურგიაში (ფილტვების ტუბერკულოზის ქირურგიული მკურნალობა). მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1972 წ.), პროფესორი (1985 წ.), საქართველოს დამსახურებული ექიმი (1975 წ.). მწერალ ლევან გოთუას და.

ბიოგრაფია
1940 წელს დაამთავრა თბილისის სტომატოლოგიური ინსტიტუტი, 1948 წელს კი – თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. მონაწილეობდა მსოფლიო ომში; 1943–1945 წლებში იყო მე-18 სადესანტო არმიისა და #714 ქირურგიული საველე ჰოსპიტლის ქირურგი. 1949–1965 წლებში მუშაობდა ტუბერკულოზის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის გულმკერდის ქირურგიის განყოფილებაში, 1965–1978 წლებში – ექიმთა დახელოვნების თბილისის ინსტიტუტის გულმკერდის ქირურგიულ საპრობლემო ლაბორატორიაში. 1978–2000 წლებში იყო ქალაქის კლინიკური საავადმყოფოს ფილტვის ქირურგიის განყოფილების ხელმძღვანელი, 2000 წლიდან — ამავე განყოფილების კონსულტანტი. გოთუას სამეცნიერო შრომები ეხება გულმკერდის ქირურგიის, ექსპერიმენტული ფიზიოლოგიის, ფთიზიატრიისა და პულმონოლოგიის აქტუალურ საკითხებს. ასევე ავტორია ორი ლიტერატურული ნაწარმოებისა („სიკვდილთან ჭიდილი“ და „თავგადასავალი ლევან გოთუასი“ – ორივე 1990 წ.). წლების მანძილზე იყო ვეტერან სპორტსმენ ქალთა საბჭოსა და ექიმთა დახელოვნების თბილისის ინსტიტუტის ომისა და შრომის ვეტერანთა საბჭოს თავმჯდომარე. მიღებული აქვს სახელმწიფო და საბრძოლო ჯილდოები, მათ შორის ღირსების ორდენი (2001).
რუსუდან ჯავრიშვილი

რუსუდან ჯავრიშვილი (დ. 31 დეკემბერი, 1918, თბილისი, სხვა ვერსიით ერთაწმინდა — გ. 1999, თბილისი) — ქართველი მხატვარი, ფერმწერი, თეატრის მხატვარი.

1940 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია.
მხატვრის ძირითადი ინტერესის სფერო ფერწერის თითქმის ყველა ჟანრი იყო: პეიზაჟი, თემატური კომპოზიციები, ნატურმორტი და ნაწილობრივ პორტრეტები. განსაკუთრებით ერთგულება პეიზაჟისადმი ხელოვანს ბოლომდე გაჰყვა.

რუსუდან ჯავრიშვილმა თავდაპირველად მხატვარ-დეკორატორად დაიწყო მუშაობა, ჯერ თბილისის პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლეში, შემდეგ კი ვასო აბაშიძის სახელობის მუსიკალური კომედიის სახელმწიფო თეატრში ცნობილი რეჟისორის ბორის გამრეკელის უშუალო ხელმძღვანელობით. 1941-1944 წლებში იყო ამავე თეატრის მთავარი მხატვარი.

1960 წელს ელენე ახვლედიანის თაოსნობით შეიქმნა მხატვარ-პეიზაჟისტთა ერთი ჯგუფი, რომლის მიზანი იყო მშობლიური ქვეყნის მრავალფეროვანი ბუნების შრომისმოყვარე ხალხის ახლოს გაცნობა. აღსანიშნავია რომ ელენე ახვლედიანთან შემოქმედებით სიახლოვეს უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა რუსუდან ჯავრიშვილის ხელწერის ჩამოყალიბებისათვის.

რუსუდან ჯავრიშვილი გარდაიცვალა 1999 წელს, თბილისში.

გამოფენები
1941 წლიდან მონაწილეობდა სამხატვრო გამოფენებში.

1964 — ეროვნული გალერეა, თბილისი, საქართველო.

1965 — ქუთაისი, საქართველო.

1966 — „რუსთაველის ნაკვალევზე“, თბილისის სამხატვრო სალონი, საქართველო.

1969 — „შთაბეჭდილებები საზღვარგარეთიდან“, თბილისის სამხატვრო სალონი, საქართველო.

1977 — ფინანსთა სამინისტროს დარბაზი, თბილისი, საქართველო.

1981 — “თბილისქალაქობა“ ,სალონი „ფიროსმანი“, თბილისი, საქართველო.

1997 — ელენე ახვლედიანის ჯგუფის მხატვარი ქალების გამოფენა, ეროვნული გალერეა, თბილისი, საქართველო.

ჯილდოები
1946 — შრომითი სიმამაცის ორდენი

1964 — საქართველოს დამსახურებული მხატვარი

1974 — უმაღლესი საბჭოს სიგელი

1978 — საქართველოს სახალხო მხატვარი
ნიზამი განჯევის ძეგლი (განჯა, 1946)

ნიზამი განჯევის ძეგლი — გამოჩენილი პოეტის ნიზამი განჯევის ძეგლი, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანში, პოეტის მშობლიურ ქალაქ განჯაში. ძეგლი დაიდგა 1946 წელს. ძეგლის სკულფტორი — აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი ფუად აბდურახმანოვი, არქიტექტორები — სადიქ დადაშოვი და მიქაილ ჰუსეინოვი. ამ ძეგლისათვის 1947 წელს ფუად აბდურახმანოვი დაჯილდოვდა სტალინის სახელობის პრემიით. 2009 წლამდე ძეგლი არ იყო რესტავრირებული.
ხურშიდბანუ ნათავანი

ხურშიდბანუ (ლიტერატურული ფსევდონიმი ნათავანი, ; დ. 6 აგვისტო, 1832, შუშა — გ. 2 ოქტომბერი, 1897, იქვე), იგი ასევე ცნობილია როგორც „ხანკიზი“ (ხანის ქალიშვილი) — აზერბაიჯანელი პოეტი ქალი, ყარაბაღის სახანოს უკანასკნელი ხანის მეჰთიკული ხანის ქალიშვილი, იბრაჰიმ ხალილ ხანის შვილიშვილი.

ბიოგრაფია
ნათავან ხურშიდბანუ დაიბადა 1832 წელს ქალაქ შუშაში ყარაბაღის სახანოს უკანასკნელი ხანის გენერალ-მაიორის მეჰთი კული ხან ყარაბაღელის ოჯახში, იბრაჰიმ ხალილ ხანის და განჯის უკანასკნელი ხანის ჯავად ხანის შვილიშვილი — ბიადირჯახან- ბეიმის მხრიდან (1802–1863). ნათავანმა მიიღო განათლება ოჯახში, შეისწავლა აღმოსავლური ენები, შეისწავლა ფირდოუსის, ნიზამის, საადის, ხაფიზის, ნავოის, ფიზულის და სხვების კლასიკური ნაწარმოებები. მოგზაურობდა დაღესტანში, ნამყოფია ტიფლისში, ბაქოში. 1858 წელს ბაქოში შეხვდა ალექსანდრე დიუმას, აჩუქა მას თავისი ხელნაწერები. დიუმამ კი პოეტესას აჩუქა ჭადრაკი დახვეწილი ფიგურებით.

1872 წელს მან შუშაში ჩამოაყალიბა ლიტერატურული წრე „მეჯლისი-უნსი“, რომელსაც ჰქონდა მხატვრული კავშირები ანალოგიურ წრეებთან აზერბაიჯანის სხვა ქალაქებში. მეჯლისს გააჩნდა კონფესიონალური მიზნები, მაგრამ რელიგიური შემოქმედების გარდა აქ ასწავლიდნენ მუღამს.

ნათავანის დროს შუშაში აშენდა სასახლე, მეჩეთი, სავაჭრო სახლები, თეატრი, ზაფხულისა და ზამთრის კლუბები, ასევე სასწავლებლები. 1872 წელს მისი ბრძანებით გაიყვანეს წყლით მომარაგების ხაზი შუშიდან სარიბაბამდე. მოცემული წყალსაცავი ცნობილია, როგორც „ხანის ქალიშვილის წყალი“.

ხურშიდბანუ ნათავანი გარდაიცვალა 1897 წლის 2 ოქტომბერს შუშაში. იგი დამარხეს აღდამში, „იმარეთის“ სასაფლაოზე.

პირადი ცხოვრება
პირველად გათხოვდა გენერალ-მაიორ ჰასან-ხან უმციევზე. ამ ქორწინებიდან მას ორი შვილი ჰყავდა - ვაჟი მეჰდი ყულუ ხანი და ქალიშვილი ხან-ბიკე. სალმან მუმთაზის მიხედვით ეს ქორწინება იყო კავკასიის მეფის ნაცვლის მიხეილ ვორონცოვის პოლიტიკური სვლა.

მეორედ გათხოვდა შუშის მაცხოვრებელზე სეიდ ჰუსეინ აღამიროვზე. ამ ქორწინებიდან მას ჰყავდა ხუთი შვილი - სამი ვაჟი: მირ აბას-აღა, მირ ჰასან-აღა და მირ ჯაფარ - აღა, ასევე ორი ქალიშვილი - სარა-ბეგუმი და ჰაჯარ-ბიკე.

ნათავანმა დაიწყო საკუთარი შემოქმედება 1850 წელს. დაწერილი ლექსები ფსევდონიმით „ხურშიდ“ ძალიან ცოტა შემოინახა. 1870 წლდან აიღო ფსევდონიმი „ნათავანი“. აღსანიშნავია, რომ საკუთარ ლექსებს წერდა იშვიათი აღმოსავლური ხელწერით - ნასტალიკ-შიქასთეთი. მისი ლექსები 4 ნაწილად იყოფოდა: სასიყვარულო ლექსები, ლექსები რომლებიც ბუნების სილამაზეს ეძღვნება, რითმები, რომლებიც დაუწერა თანამედროვეებსა და სევდიანი ლექსები. სევდიანი ლექსების უმეტესობა ეძღვნება პოეტის გარდაცვლილ ვაჟს.

ძეგლები
აღდამში, სადაც განსვენებულია ხურშიდბანუ დამონტაჟებულია ძეგლი. 1960 წელს ბაქოს ცენტრში დადგეს პოეტი ქალის ძეგლი, რომლის სკულპტორი ომარ ელდაროვია. შუშაში იდგა ნათავანის ძეგლი, თუმცა ყარაბაღში მომხდარი საომარი მოქმედებების შემდეგ რამდენიმე ძეგლი, მათ შორის ხურშიდბანუ ნათავანის, საქართველოში ჩამოიტანეს და უკვე აქედან აზერბაიჯანის ხელისუფლებას გადაეცა. დღესდღეობით ხურშიდბანუს ბიუსტი დგას ბაქოს ხელოვნების მუზეუმში.

2016 წელს ნათავანის ძეგლი დაამონტაჟს ბელგიის ქალაქ ვატერლოოს ცენტრალურ პარკში. 2017 წელს საფრანგეთის ქალაქ ევიან-ლე-ბენში გახსნეს პოეტის ძეგლი.

გალერეა
სუმგაითის კანიონი

სუმგაითის კანიონი ან სუმგაიჩაის კანიონი — ბუნებრივი ძეგლი, რომელიც განლაგებულია მდინარე სუმგაითის დინების ნაკადში. კანიონი განლაგებულია ქალაქ სუმგაითის საყოფაცხოვრებლო სანაგვე პოლიგონის საპირისპირო მხარეს. ეს კანიონი ითვლება ტურიზმის პოტენციალურ ადგილად სუმგაითში. სუმგაითჩაის ქვედა დინება გადის სუმგაითის კანიონით და უერთდება კასპიის ზღვას. ამ ნაწილში მდინარეს კალაპოტი საგრძნობლად სუსტია. ნაპირები შედგება ქვიშისა და თიხისგან. ეს გარემოება კიდევ უფრო აძლიერებს მდინარეს დამანგრეველ ძალას. ამ გარემოების გამომდინარე ადვილად აღრმავებს თავის კალაპოტს. კანიონის კოროზია საკმაოდ სწრაფია. ატმოსფერული მოვლენების გამო: წვიმის, მზის რადიაციისა და ქარის აქტივობის გამო კანიონი იძენს საიდუმლოებით მოცული ადგილის გამოსახულებას.

კანიონის სიმაღლე და სიგანე განპირობებულია ადგილისგან სადაც მდინარე მოედინება. საშუალო სიმაღლე შეადგენს 10 დან 15 მეტრამდე, ხოლო სიგანე შეადგენს 30 დან 50 მეტრამდე.

გალერეა
არქტოგეა

არქტოგეა (, — დათვი, აქ — ჩრდილოეთი და — მიწა, ქვეყანა) — ზოოგეოგრაფიაში მიღებული ერთ-ერთი ქვედანაყოფი, რომელიც მოიცავს ნეოარქტიკისა და პალეარქტიკის ოლქებს ანუ ჰოლარქტიკას. არქტოგეის გამოყოფა აღნიშნული ოლქების ცხოველთა სამყაროს წარმოშობის (ევოლუციური განვითარების) ერთიანობას ემყარება. შდრ.: ნეოგეა, ნოტოგეა და პალეოგეა.
თეოდორე ადელუნგი

თედორე პავლეს ძე ადელუნგი (დ. 25 თებერვალი, 1768, შჩეცინი — გ. 30 იანვარი[ძვ. სტ. 18 იანვარი], 1843, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი ისტორიკოსი, ენათმეცნიერი, ბიბლიოგრაფი. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1809). წარმოშობით გერმანელი.

ბიოგრაფია
1794 წლიდან ცხოვრობდა რუსეთში. მონაწილეობდა რუმიანცევის მუზეუმის შექმნაში. მისი მთავარი ნაშრომი „1700 წლამდე რუსეთში ნამყოფ მოგზაურთა და მათ თხზულებათა კრიტიკულ-ლიტერატურული მიმოხილვა“ მრავალ ცნობას შეიცავს იმ მოგზაურთა შესახებაც, რომლებიც კავკასიაში ყოფილან. ა. შტორხის თანაავტორობით გამოსცა „რუსეთის ლიტერატურის სისტემატური მიმოხილვა ხუთი წლის მანძილზე — 1801 წლიდან 1806 წლამდე“. მასვე ეკუთვნის სანსკრიტული ენის ბიბლიოგრაფია, რომელმაც საყოველთაო აღიარება მოიპოვა.
არჩილ გოკიელი

არჩილ პეტრეს ძე გოკიელი (დ. 27 აგვისტო [ძვ. სტ. 14 აგვისტო], 1903, ქუთაისი — გ. 30 ნოემბერი, 1985, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი. ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1949), პროფესორი (1954), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1963 წ.).

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ–ეკონომიკური ფაკულტეტი 1925 წელს. 1926–1930 წლებში მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო საგეგმო და საფინანსო უწყებებში. 1928 წლიდან კითხულობდა ლექციებს ფინანსთა სახალხო კომისარიატის სააღრიცხვო და საფინანსო კურსებზე, შემდეგ კი – თბილისის საფინანსო-კოოპერაციულ ინსტიტუტში; 1933 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც 1937–1938 წლებში იყო ეკონომიკის ფაკულტეტის დეკანი, 1958–1985 წლებში კი — სახალხო მეურნეობის დაგეგმვის კათედრის გამგე. გოკიელის სამეცნიერო შრომებში განხილულია საბჭოთა დროის ფინანსებისა და ვაჭრობის ეკონომიკის, აგრეთვე სახალხო მეურნეობის დაგეგმვის საკითხები.
გაბრიელ გოკიელი

გაბრიელ იოსების ძე გოკიელი (დ. 1869, ახალციხე — გ. 18 თებერვალი, 1958, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი 1898 წელს. მუშაობა დაიწყო მოსკოვის თერაპიულ კლინიკაში, 1901 წლიდან გარდაცვალებამდე კი მოღვაწეობდა ქუთაისში. იყო საქართველოში ფიზიოთერაპიული მეთოდებით მკურნალობის ერთ–ერთი პიონერი; მისი თაოსნობითა და ნაწილობრივ მისივე სახსრებით ქუთაისში აგრონომიულ ტექნიკუმთან აშენდა ამბულატორია და რამდენიმე საწოლიანი საავადმყოფო, სადაც უსასყიდლოდ ემსახურებოდნენ ტექნიკუმის მოსწავლეებსა და პედაგოგებს, აგრეთვე ქუთაისის დრამატული თეატრის მსახიობებს. იკვლევდა ქართველი ხალხის მედიცინის ისტორიის საკითხებს, აბასთუმნის საკურორტო ფაქტორებს; აქვეყნებდა სამეცნიერო–პოპულარულ წერილებს.
ადენოვირუსები

ადენოვირუსები ( — ჯირკვალი და ვირუსი, ) — ვირუსების დიდი ჯგუფი. აღმოჩენილია ადამიანის ადენოიდებისა და ნუშურების უჯრედებში, სადაც ადენოვირუსი ხშირად უმოქმედო (ლატენტურ) მდგომარეობაშია. იწვევს სასუნთქი გზების მწვავე კატარს, კონიუნკტივიტს, ენტეროკოლიტს, ატიპურ პნევმონიასა და სხვა დაავადებებს. ცნობილია ადამიანის ადენოვირუსების 30-ზე მეტი ტიპი. აღწერილია მაიმუნის, ხარ-ძროხის, თაგვისა და ფრინველის ადენოვირუსები; ადენოვირუსის ზომაა 70-90 მმკ, შედგება გარეთა ცილოვანი გარსისა და ვირიონის ცენტრში მოთავსებული დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავასაგან. ადენოვირუსები კარგად უძლებენ დაბალ ტემპერატურას და ანტიბიოტიკების მოქმედებას. მათი მაავადებელი თვისებები ქრება ულტრაიისფერი სხივების გავლენით.
დანგ თჰი ნგოკ თჰინი

დანგ თჰი ნგოკ თჰინი (; დ. 25 დეკემბერი 1959, ზუიჩინი, კუანგნამის პროვინცია, ჩრდილოეთი ვიეტნამი) — ვიეტნამის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ვიეტნამის ვიცე-პრეზიდენტი 2016 წლის 8 აპრილიდან და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2018 წლის 21 სექტემბრიდან 23 ოქტომბრამდე. პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა ჩან დაი კუანგის გარდაცვალების გამო.

დანგ თჰი ნგოკ თჰინი არის ვიეტნამის ისტორიაში მეორე ქალი სახელმწიფოს მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელი ნგუენ თჰი დოანის შემდეგ, ხოლო კომუნისტურ სამყაროში მესამე გდრ-ის მეთაურის საბინა ბერგმან-პოლისა და ჩინეთის კომუნისტი მმართველის სუნ ცინლინის შემდეგ.

თჰინი ვიცე-პრეზიდენტად აირჩიეს 2016 წელს და მიიღო ხმების 91.09 % ანუ ვიეტნამის ეროვნული ასამბლეის წევრთა 450 ხმა და გააგრძელა ამ თანამდებობაზე ქალის არჩევის ტრადიცია. იგი იყო მე-11 და მე-13 მოწვევის ეროვნული ასამბლეის წევრი. ვიეტნამის კომუნისტური პარტიის წევრია 1979 წლის 19 ნოემბრიდან.
გია გოკიელი

გია ვახტანგის ძე გოკიელი (დ. 7 იანვარი, 1941, თბილისი — გ. 17 აგვისტო, 2022) — ქართველი ქირურგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1977), პროფესორი (1982), საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1994).

ბიოგრაფია
1964 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1968 წლიდან მუშაობდა ამავე ინსტიტუტის ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრაზე; 1988–2002 წლებში იყო ქირურგიულ სნეულებათა კათედრის გამგე, 1986-90 წლებში – თბილისის მთავარი ქირურგი. 1990–1996 წლებში კ. ერისთავის სახელობის ქირურგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, 2002 წლიდან საქართველოს სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის გადაუდებელი ქირურგიისა და ტრავმატოლოგიის სამეცნიერო-პედაგოგიური ცენტრის ხელმძღვანელი. გოკიელის სამეცნიერო ნაშრომები ეძღვნება გულმკერდისა და მუცლის ღრუს ქირურგიის აქტუალურ საკითხებს. გამოქვეყნებული მონოგრაფიისთვის „მიოკარდიუმის მწვავე იშემია და გულის გადანერგვა“, მეცნიერთა ჯგუფთან ერთად მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1989). გოკიელი არის ჟურნალ „კლინიკური და ექსპერიმენტული ქირურგიის“ დამფუძნებელი და რედაქტორი (1991 წლიდან). 1993 წელს დააფუძნა ასევე საზოგადოებრივი ორგანიზაცია – ქირურგიის საქველმოქმედო ფონდი. დაჯილდოებულია აკადემიკოს გ. მუხაძის სამახსოვრო მედლით (1981) და ღირსების ორდენით (1999).
ელენე გოკიელი

| მედლები =
| ჯილდოები = =":"

}
=":"

ელენე სტეფანეს ასული გოკიელი (დ. 25 აგვისტო, 1918, თბილისი — გ. 26 დეკემბერი, 1992, იქვე) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი (მძლეოსნობა, თარჯრბენი, სიგრძეზე ხტომა). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1946)

ბიოგრაფია
1939 წელს დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტი, 1956 წელს საქართველოს ფიზკულტურის ინსტიტუტი. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1944, 1945) გამორბენით სიგრძეზე ხტომაში. საბჭოთა კავშირის რეკორდსმენი 80 მ-ზე თარჯრბენში (მოსკოვი, 1949; ჰელსინკი, 1952). ევროპის ჩემპიონატის (1946, ოსლო) ვერცხლის პრიზიორი თარჯრბენში. სხვადასხვა დროს 51-ჯერ დაამყარა საქართველოსა და ამიერკავკასიის რეკორდი.

1969 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის კათედრის გამგე. მინიჭებული ჰქონდა საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატის (1946), საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელის (1972), საქართველოს ფიზკულტურისა და სპორტის დამსახურებული მუშაკის (1972) წოდებები, სახელმწიფო ჯილდოები.

მიღწევები
ევროპის ვიცე-ჩემპიონი
1946 (ოსლო, ნორვეგია; თარჯრბენი - 80 მ)
ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი
1946 (ოსლო, ნორვეგია; 4100 ესტაფეტა)
1950 (ბრიუსელი, ბელგია; 4100 ესტაფეტა)
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი
1944 (სიგრძეზე ხტომა - 546 სმ)
1945 (სიგრძეზე ხტომა - 554 სმ)
საბჭოთა კავშირის ვიცე-ჩემპიონი
1945 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.7 წმ; 100 მ - 12.5 წმ)
1946 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.8 წმ)
1947 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.5 წმ; სიგრძეზე ხტომა - 562 სმ)
1948 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.7 წმ)
1950 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.5 წმ)
1951 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.4 წმ)
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი
1944 (თარჯრბენი, 80 მ - 12 წმ)
1949 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.8 წმ)
არიფიონი (ჟურნალი)

„არიფიონი“ — ქართველ მწერალთა ლიტერატურული გაერთიანების „არიფიონის“ მხატვრულ-ლიტერატურული ჟურნალი. გამოვიდა ერთი ნომერი (1928, თბილისი). რედაქტორები — გ. ქიქოძე და ვ. გიორგაძე. ჟურნალში დაბეჭდილია „არიფიონის“ ლიტერატურული დეკლარაცია, ს. შანშიაშვილის, შ. დადიანის, მ. ჯავახიშვილის, ვ. გიორგაძის, დ. სულიაშვილის, ი. მოსაშვილის, მ. მრევლიშვილის, ბ. მელიქიშვილის, ლ. ქიაჩელის, ი. ტატიშვილის, გ. ქიქოძის ნაწარმოებები, კ. ჭიჭინაძისა და კ. კაპანელის სტატიები, პლატონის დიალოგი „კრიტონი“ (თარგმანი პ. თარგამაძისა).

როგორც ლიტერატურულმა გაერთიანებამ, ისე-ჟურნალმა ხელისუფლების უკმაყოფილება გამოიწვია. „არიფიონის“ მეორე ნომრის გამოცემა აიკრძალა, რის შემდეგაც გაერთიანებამ და მისმა ორგანომ ერთდროულად შეწყვიტეს არსებობა.
მიხეილ მრევლიშვილი

მიხეილ მრევლიშვილი (დ. 19 აგვისტო, 1904, ქ. ონი — გ. 1 მარტი, 1980) — ქართველი დრამატურგი, ეკონომისტი და მწერალი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1930–1940 წლებში მუშაობდა მოსკოვის სამშენებლო ტრესტსა და საქართველოს „სოფლპროექტში“. 1962–1969 წლებში იყო გაზეთ „ლიტერატურნაია გრუზიას“ რედაქტორი. მისი პირველი რომანი „ინონი“ გამოქვეყნდა 1926 წელს ჟურნალ „მნათობში“. 1959–1962 წლებში იყო საქართველოს თეატრალური საზოგადოების თავმჯდომარე. შვილი — სანდრო მრევლიშვილი, შვილიშვილი — მიხეილ მრევლიშვილი

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
არკანზასი (მდინარე)

არკანზასი — მდინარე აშშ-ში, მისისიპის მარჯვენა (სიდიდით მეორე, მისურის შემდეგ) შენაკადი. სიგრძე 2410 კმ, აუზის ფართობი 470 კმ². სათავე აქვს კლდოვან მთებში. ზემო დინებაში ვიწრო და ღრმა ხეობაში მიედინება, შუა და ქვემო დინებაში კი დიდ ვაკეებზე და ცენტრალურ ვაკეებზე. წყლის საშუალო ხარჯი დაახლ 1800 მ³/წმ. წყალდიდობა გაზაფხულზე წვიმებისა და თოვლის დნობის დროს იცის. იყენებენ სარწყავად. სანაოსნოა შესართავიდან 1000 კმ-ზე. ჩამოუდის ქალაქებს: უიჩიტოს, ტალსას, ლიტლ-როკს.
მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურა

მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურა — აირგანმუხტავი სინათლის წყარო. განასხვავებენ ზოგადი და სპეციალური დანიშნულების მწვნ-ებს. ზოგადი დანიშნულების მწვნ-ები ფართოდ გამოიყენება გარე განათებისთვის, თუმცა მას 1980-იანი წლებიდან მნიშვნელოვნად ავიწროვებს უფრო ეფექტიანი მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა და მეტალჰალოგენური ნათურა. სპეციალური დანიშნულების მწვნ-ებს უფრო ვიწრო გამოყენება აქვთ და გამოიყენება მრეწველობაში, სოფლის მეურნეობასა და მედიცინაში.
მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურა საქართველოში
მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურები საქართველოში გამოიყენება 1960-იანი წლებიდან, ძირითადად გარე განათებისთვის. 1960-იანი წლების ბოლომდე გარე განათებისთვის უმეტესად გამოიყენებოდა მილისებრი დაბალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურები, რომლებიც თანდათანობით ჩაანაცვლა მწვნ-მ. გარე განათებისთვის გამოიყენებოდა 125 (ეზოებში და პარკებში), 250 (შიდაკვარტალურ და მეორეხარისხოვან ქუჩებზე) და 400 (მთავარ ქუჩებსა და გზატკეცილებზე) სიმძლავრის მწვნ-ები, ხოლო უფრო დიდი სიმძლავრის (1000) ნათურებს იყენებდნენ რკინიგზის სადგურების, აეროპორტების და დიდი სამრეწველო ტერიტორიების გასანათებლად. 1970-იანი წლების ბოლოდან დაიწყეს მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურების აქტიური გამოყენება, რამაც ბოლო წლებში მწვნ თანდათან განდევნა. ამჟამად მწვნ-ები შემორჩენილია მხოლოდ კერძო სამრეწველო ტერიტორიებზე, რკინიგზის სადგურებთან და რეგიონებში.
მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა

მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა – აირგანმუხტავი სინათლის წყარო, რომელშიც სინათლე წარმოიქმნება მის კაფსულაში აორთქლებულ ნატრიუმში ელექტრული განმუხტვით. განასხვავებენ მაღალი და დაბალი წნევის ნატრიუმის ნათურებს. იმის გამო, რომ ნატრიუმის ნათურა იწვევს ნაკლებ სინათლით დაბინძურებას (სინათლის სმოგი, განათებული ცა...) ვიდრე მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურა, მას ფართოდ იყენებენ ასტრონომიული ობსერვატორიების სიახლოვეს მდებარე დასახლებებში.
მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა შეიცავს იგივე ნივთიერებებს, რასაც მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურა და ჩართვისას დასაწყისში ანათებს მუქ ვარდისფრად (მოიისფროდ), ხოლო გახურების შემდეგ ნარინჯისფრად. ზოგიერთი ასეთი ნათურა ჩართვისას მოლურჯოდაც ანათებს.
კლასიფიკაცია
კონსტრუქციისა და ანთების მექანიზმის მიხედვით მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურები იყოფა სამ ძირითად ტიპად:
მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა
მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა ჩაშენებული სანთებელით
მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა 
ზოგიერთი მოდელის ტექნიკური მახასიათებლები
ჰერდის კუნძული

ჰერდის კუნძული — ვულკანური წარმოშობის კუნძული სამხრეთის ოკეანეში, მიეკუთვნება ავსტრალიის კუთვნილებაში შემავალ გარე ტერიტორიას — ჰერდი და მაკდონალდის კუნძულები. ფართობი 368 კმ², უმაღლესი წერტილი — მოუსონის პიკი ბიგ-ბენის მასივზე (სიმაღლე 2745 მ), რომელიც მყინვარითაა დაფარული. აღმოაჩნეს 1833 წლის 27 ნოემბერს, სელაპებზე ნადირობის დროს. მას შემდეგ კუნძული მიტოვებული იყო, სანამ საუკუნეში მეცნიერები დაიწყებდნენ კვლევით სამუშაოებს.
მეტალჰალოგენური ნათურა

მეტალჰალოგენური ნათურა — აირგანმუხტავი სინათლის წყარო. იგი მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურის მსგავსია, იმ განსხვავებით, რომ მის კაფსულაში ვერცხლისწყლის ორთქლთან და ინერტულ აირებთან ერთად ასევე გახსნილია მეტალჰალოგენები (მეტალის ბრომიდები ან იოდიდები). მეტალჰალოგენური ნათურა მაღალი წნევის ნათურაა. გამოიგონეს 1960-იან წლებში. ის ჰგავს მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურას, თუმცა მისი კვარცის კაფსულაში დამატებული მეტალჰალოგენი ზრდის მის ეფექტურობას (იგივე ენერგოდანახარჯით აქვს მეტი შუქგაცემა). მეტალჰალოგენებიდან ყველაზე ხშირად გამოიყენება ნატრიუმის იოდიდი. ამ ტიპის ნათურების შუქგაცემა დაახლოებით 1 ვატზე 75–100 ლუმენია.
ელეანორა ავსტრიელი

ელეანორა ავსტრიელი (, , , ; დ. 21 მაისი, 1653, რეგენსბურგი, ბავარია — გ. 17 დეკემბერი, 1697, ვენა, ავსტრია) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ -ისა და მისი მესამე ცოლის, იმპერატრიცა ელეონორა გონძაგას ასული. პოლონეთ-ლიტვის დედოფალი 1670-3 წლებში როგორც მიხაილ -ის, ხოლო ლოთარინგიისა და ბარის ჰერცოგინია 1678-1690 წლებში როგორც შარლ -ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
ელეანორა დაიბადა 1653 წლის 21 მაისს ქალაქ რეგენსბურგში. იგი იყო საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ -ისა და მისი მესამე ცოლის, დედოფალ ელეანორა გონძაგას ქალიშვილი.

პოლონეთის დედოფალი
ელეანორა 1670 წლის 27 თებერვალს ცოლად შერთეს პოლონეთ-ლიტვის მეფე მიხაილ -ს. 1670 წლის 29 ნოემბერს მეფე-დედოფალს მკვდარი ვაჟი შეეძინათ, მომდევნო წელს კი ელეანორას მუცელი მოეშალა. მისმა ასეთმა უძლურებამ მემკვიდრის გაჩენის საკითხში ცხადია დიდი ბზარი გააჩინა მათ ქორწინებაში. მიუხედავად ამისა, ელეანორი განიხილებოდა როგორც კეთილდღეობის, გონიერებისა და ლოიალობის მაგალითი პოლონელთათვის. იგი ასევე ერთგული და მოსიყვარულე მეუღლეც იყო. მართალია მან პოლონური კარგად ისწავლა, მაგრამ უპირატესობას მაინც გერმანულსა და ლათინურს ასწავლიდა. იმის გამო რომ მან უამრავი უცხო ენა იცოდა, მიხაილს იგი ხშირად დაჰყავდა ოფიციალურ ვიზიტებზე. მართალია მათი ქორწინება დიდ ხანს არ გაგრძელებულა, მაგრამ ასეთ მცირე დროშიც კი მოასწრო მიხაილმა საყვარელი გაეჩინა კლარა იზაბელა პაკოვას სახით.

მისი მეუღლე 1673 წლის 10 ნოემბერს გარდაიცვალა, რის შემდეგაც უშვილო და დაქვრივებულმა დედოფალმა დატოვა პოლონეთი და ამის შემდეგ იგი იქ აღარასდროს ჩასულა.

ლოთარინგიის ჰერცოგინია
დაქვრივებიდან სულ ხუთ წელიწადში, 1678 წლის 6 თებერვალს იგი მეორედ დაქორწინდა ლოთარინგიის ჰერცოგ შარლ -ზე. ქორწინება ელეანორის მშობლიურ ავსტრიაში, კერძოდ კი ვინერ-ნოიშტადში შედგა. მათ მრავალწლიან ბედნიერ ქორწინებაში ექვსი შვილი შეეძინათ. შარლი 1690 წლის 18 აპრილს გარდაიცვალა, თავად ელეონორი კი სულ შვიდ წელიწადში, 1697 წლის 17 დეკემბერს დაიღუპა 44 წლის ასაკში.

შვილები
ლეოპოლდი (1679—1729), ლოთარინგიისა და ბარის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო ელიზაბეტ შარლოტ ორლეანელი, რომელთანაც შეეძინა საღვთო რომის იმპერატორი და ჰაბსბურგ-ლოთარინგიის დინასტიის დამაარსებელი ფრანც ;
შარლ იოზეფი (1680—1715), ოლმუკის ეპისკოპოსი;
ელეანორი (1682);
შარლ ფერდინანდი (1683—1685);
იოზეფ კლემენტი (1685—1705), გენერალი;
ფრანც ანტონი (1689—1715), მალბელის აბატი.