iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
არიშპაროვო

არიშპაროვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელორეცკის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 59 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელრეცკიდან დაშორებულია 110 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ინზერი, რომელიც დაშორებულია 28 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100%).
ახმეროვო (ბელორეცკის რაიონი)

ახმეროვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელორეცკის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 24 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელრეცკიდან დაშორებულია 68 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ული-ელგა, რომელიც დაშორებულია 40 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (93%).
ბაკეევო (ბელორეცკის რაიონი)

ბაკეევო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელორეცკის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 73 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელრეცკიდან დაშორებულია 125 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ულუ-ელგა, რომელიც დაშორებულია 75 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (97%).
ბასკანი (ბაშკირეთი)

ბასკანი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელორეცკის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 0 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელრეცკიდან დაშორებულია 51 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ულუ-ელგა, რომელიც დაშორებულია 10 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100%).
ნასირ ალ-დინ ტუსი

ნასირ ალ-დინ ტუსი ( — აბუ ჯაფარ მუჰამად იბნ მუჰამად იბნ ჰასან აბუ ბაქრ ნასირ ალ-დინ ტუსი; დ. 18 თებერვალი 1201, ტუსი — გ. 26 ივნისი 1274, ბაღდადი) — სპარსელი მეცნიერ-ენციკლოპედისტი, მათემატიკოსი, მექანიკოსი, ასტრონომი და სახელმწიფო მოღვაწე. 1256 წლიდან იყო მონღოლეთის ილხან ჰულაგუს პირადი მრჩეველი და მდივანი. ხელმძღვანელობდა მარაღის ობსერვატორიის მშენებლობას, აგრეთვე ასტრონომიული კატალოგის „ზიჯე ილხანის“ შედგენას.

აქვს შრომები მათემატიკის, ისტორიის, ეთიკის, პოეზიის თეორიისა და ფილოსოფიის საკითხებზე. ბერძნული მეცნიერების კარგი მცოდნე. ეკუთვნის ევკლიდეს, არქიმედეს, ავტოლიკოსის, თეოდოსის, მენელაეს, აპოლონიოსის, არისტარქეს, ჰიფსიკლისესა და პტოლემეს შრომების კომენტარები.

ცნობილია ნასირ ალ-დინ ტუსის დაახლოებით 150 ტრაქტატი და წერილი, რომელთაგან 25 დაწერილია სპარსულზე, ხოლო დანარჩენები არაბულ ენაზე. არსებობს აგრეთვე ტრაქტატი გეომანტიის შესახებ, რომელიც ტუსიმ დაწერა არაბულ და სპარსულ ენებზე, რითაც თავისი ოსტატობის დემონსტრირება მოახდინა. აღინიშნება, რომ ტუსი ბერძნულ ენასაც ფლობდა.

ნასირ ალ-დინ ტუსი დაიბადა 1201 წელს ხორასანის ოლქში, ქალაქ ტუსში, ირანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. იქვე ადრეულ წლებში სწავლა დაიწყო, შეისწავლა ყურანი, ხადისები, შიიტური იურისპრუდენცია, ლოგიკა, ფილოსოფია, მათემატიკა, მედიცინა და ასტრონომია. მოგვიანებით ასტრონომიისა და მათემატიკის სწავლა მოსულში გააგრძელა კამალ ად-დინ იბნ იუნისთან. ალ-ტუსის მოღვაწეობისა პირველი პერიოდი ქუჰისტანთან. 1235 წლიდან ცხოვრობდა ალამუთის ციხეში, რომელიც იყო ისმაილიტ-ნიზარიტების სახელმწიფოს მთავრობის რეზიდენცია.

ტუსის მათემატიკური შრომებიდან განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია „ტრაქტატი სრული ოთხგვერდას შესახებ“. ტრაქტატი დაწერილია ტუსის ალამუთში ყოფნის დროს სპარსულ ენაზე და არაბულზე მარაღში ყოფნისას (1260).

ტუსის ტრაქტატი ხუთი წიგნისაგან შედგება. წიგნში განხილულია შემადგენელი ფარდობის თეორია. საბით იბნ-კურისა და ომარ ხაიამის იდეების განვითარებით ტუსიმ შემოიღო რიცხვის გაფართოებული გაგება, რომელიც განისაზღვრება როგორც ფარდობა, რაციონალური და ირაციონალური. წიგნში მოცემულია მენალაეს თეორემის სხვადასხვა შემთხვევების მტკიცებულება ბრტყელი ოთხგვერდასათვის. წიგნში შემოღებულია სინუსისა და კოსინუსის ღერძის გაგება და მტკიცდება ტრიგონომეტრიის რიგი თეორემა; კერძოდ, აქ განხილულია ბრტყელი ოთხვერდების წესების ამოხსნა და მოცემულია სინუსების ბრტყელი თეორემის მტკიცებულება. წიგნი ეძღვნება მენალაეს თერემის სხვადასხვა შემთხვევების მტკიცებულებას. წიგნში განხილულია სფერული ტრიგონომეტრიის ამოცანათა ახსნის ხერხები.

ტუსის ეკუთვნის რიგი თხზულება, რომელიც მიეძღვნა სწავლებას პარალელების შესახებ. ამ თხზულების ერთ-ერთი რედაქცია გამოიცა 1594 წელს ლათინურ თარგმანში ქალაქ რომში. ამ ტექსტის პოსტულატის მტკიცებულება კიდევ ერთხელ იყო გამოქვეყნებული ჯონ ვალისის მიერ 1693 წელს. ვალისის ამ მტკიცებულების შრომას იცნობდა ჯიროლამო საკერი, რომელმაც გააკრიტიკა ის (1733).
ბელსკი (ბელორეცკის რაიონი)

ბელსკი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელორეცკის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 56 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელრეცკიდან დაშორებულია 82 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბელორეცკი, რომელიც დაშორებულია 77 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (95 %).
დაუთ იულტი

დაუთ იულტი ( დ. 1893 — გ. 10 ივლისი, 1938) — ბაშკირელი საბჭოთა მწერალი, დრამატურგი, ჟურნალისტი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
დაუთ იულტი დაიბადა 1893 წლის 6 აპრილს (ახალი სტილით 18 აპრილს) სოფელ იულტისოვოში ღარიბი გლეხის ოჯახში. სწავლობდა მშობლიური სოფლის და საროჩინსკის მედრესეებში. მუშაობდა მასწავლებლად სოფელ იულტიევოში.

მონაწილეობდა პირველ მსოფლიოსა და რუსეთის სამოქალაქო ომებში.

1921 წლიდან იულტი მუშაობდა გაზეთ „ბაშკირისტანის“ რედაქტორად. 1921 წლის ბოლოს სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობამ ის დელეგატად აირჩია და უფლება მისცა გასაუბრებოდა და ინტერვიუ აეღო ვლადიმერ ლენინისაგან.

გარდაიცვალა 1938 წელს, უფაში.
დუმბირა

დუმბირა — თათრული და ბაშკირული სიმებიანი მუსიკალური ინსტრუმენტი.

მსგავსი ინსტრუმენტები აქვთ ყირგიზებს (კომუზი), ყაზახებს (დომბრა), უზბეკებს (დუტარი), სხვა თურქულენოვან ხალხს და ტაჯიკებს. ყაზახური დომბრისგან განსხვავდება სიმების რაოდენობით (ტრადიცულად აქვს სამი).

ტრადიციის მიხედვით, დუმბირა ბაშკირელი მეზღაპრის — სესენის საკრავი იყო. მისი აკომპანიმენტით კითხულობდნენ ეპიკურ ზღაპრებსა და კუბაირებს. დუმბირა სიგრძით 800 მმ-ია, აქვს სამი სიმი, კორპუსი მზადდება ხისგან.

 საუკუნის დასასრულიდან და საუკუნის დამდეგიდან დუმბირას აღარ იყენებენ.
თურქმენეთის გეოგრაფია

თურქმენეთი — სახელმწიფო ცენტრალური აზიის დასავლეთ ნაწილში. თურქმენეთის ფართობი შეადგენს 491,2 კმ²-ს. თურქმენეთი დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 1100 კილომეტრზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 650 კილომეტრზე. სახელმწიფო საზღვრების საერთო სიგრძეა 3736 კილომეტრი. უზბეკეთთან არსებული საზღვრის სიგრძეა — 1621 კილომეტრი, ირანთან — 992 კილომეტრი, ავღანეთთან — 744 კილომეტრი, ყაზახეთთან — 379 კილომეტრი. დასავლეთით თურქმენეთს კასპიის ზღვა აკრავს. სანაპირო ხაზის სიგრძეა 1768 კილომეტრი. სანაპირო სუსტად არის შეჭრილ-შემოჭრილი. გამოიყოფა ყარა-ბოღაზ-გოლი, კრასნოვოდსკის ყურე და თურქმენეთის ყურე. ყურეებს ქმნიან კრასნოვოდსკისა და ჩელექანის ნახევარკუნძულები.

თურქმენეთის ტერიტორიის თითქმის 4/5 მდებარეობს თურანის დაბლობზე, რომლის დიდი ნაწილი ყარაყუმის უდაბნოს უკავია. სამხრეთ ნაწილში გადაჭიმულია მაღლობებისა და საშუალო სიმაღლის მთების ვიწრო ზოლი. თურქმენეთის სამხრეთ ნაწილში ქოფეთდაღის მთებია, რომელზედაც აღმართულია მთა რიზე, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2942 მეტრს აღწევს. ქოფეთდაღის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს პატარა ბალხანისა (777 მეტრამდე) და დიდი ბალხანის (1881 მეტრამდე) ქედები. სამხრეთ-აღმოსავლეთით თურქმენეთის ფარგლებში შედის ფაროფამიზის ჩრდილო მთისწინეთი — ბადხიზი (1267 მეტრამდე) და ყარაბილი (984 მეტრამდე; რომლებსაც მდინარე მურღაბი ყოფს. უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს ჰისარის ქედის ტოტი კუგიტანგთაუ (3139 მეტრამდე, თურქმენეთის უმაღლესი წერტილი). დასავლეთით კრასნოვოდსკის პლატოა, ჩრდილო-დასავლეთით — უსთიურთის პლატოს სამხრეთი კიდე. უსთიურთის სამხრეთით მდებარეობს უზბოისიქითა ნაოჭა რაიონი. კასპიისპირა დაბლობის ფარგლებში განლაგებულია რამდენიმე მაღლობი. ქოფეთდაღის ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით გაშლილია ყარაყუმის უდაბნო.

თურქმენეთის ტერიტორია ხმელთაშუა ზღვის გეოსინკლინურ სარტყელში შედის და უკავია ეპიპალეოზოური თურანის ფილაქნისა და ალპური ნაოჭა ოლქის ნაწილი. ამ ორ ტექტონიკურ ელემენტს შორის განლაგებულია ქოფეთდაღისწინა კიდური როფი. ტერიტორიის აღმოსავლეთი ნაწილი ეპიბაქნურ არეს მიეკუთვნება. სამხრეთი ნაწილი მაღალი სეისმურობით ფამოირჩევა. სასარგებლო წიაღისეულიდან უმთავრესია ნავთობი და აირი. თურქმენეთი მდიდარია მინერალური მარილების საბადოებით. არის ვერცხლისწყალი, გოგირდი, ბენტონიტი, ოზოკერიტი, საშენი მასალა, სამკურნალო მინერალური წყალი.

თურქმენეთის ჰავა მკვეთრად კონტინენტური, გვალვიანია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა -5°-იდან (ჩრდილო-აღმოსავლეთით) 4°-მდეა (ათრაქის რაიონში), აბსოლუტურ მინიმუმი -32° (თაშაუზის ლქში); ივლისის საშუალო ტემპერატურა 28° ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 32° — სამხრეთით, აბსოლუტურ მაქსიმუმი 49,9 (სადგური რეფეთექი). ატმოსფერული ნალექები 80-იდან 400 მმ-მდე წელიწადში.

თურქმენეთის ერთადერთ წყალუხვი მდინარეა ამუდარია. ყარაყუმის არხის საშუალებით ამუდარიის წყლით ირწყვება თურქმენეთის სამხრეთ ნაწილში მდებარე გვალვიანი მიწები, რომელთა შორისაა: მურღაბის, თეჯენის, ათრაქისა და სხვა წყალმცირე მდინარეების აუზები. ტბების უმრავლესობა მლაშეა. თურქმენეთის უდიდესი ტბაა სარიყამიში, რომელიც მდებარეობს სარიყამიშის ქვაბულის ცენტრალურ ნაწილში, ზღვის დონიდან 5 მეტრ სიმაღლეზე. მტკნარი ტბებიდან მნიშვნელოვანია იასხანი და თოფიათანი. მთაში გვხვდება კარსტული წარმოშობის ტბები.
ავღანეთის გეოგრაფია

ავღანეთი — სახელმწიფო სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში. დასავლეთით ესაზღვრება ირანი, სამხრეთით და აღმოსავლეთით პაკისტანი, ჩრდილოეთით თურქმენეთი, უზბეკეთი და ტაჯიკეთი, აღმოსავლეთით ჩინეთი და ინდოეთი.

ავღანეთი მდებარეობს ირანის მთიანეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ტერიტორიის 3/4 მთიანია. ჩრდილო ნაწილში გადაჭიმულია ცარცული და კაინოზოური ქანებით აგებული ჩრდილოეთ ავღანეთის მთები (ფაროფამიზი, საფედქოჰი, ბანდ-ი-თურქესტანი და სხვა), აღმოსავლეთ ნაწილში — ავღანეთის ყველაზე მაღალ მთათა სისიტემა ცენტრალური და აღმოსავლეთი ჰინდუქუში (მწვერვალი თირგარანი, 6729 მეტრი), რომელთათვისაც დამახასიათებელია მეტად ციცაბო ფერდობები და თანამედროვე გამყინვარება. ჰინდუქუშის სამხრეთით მდებარეობს საშუალო სიმაღლის ძლიერ პენეპლენიზებული ცენტრალური ავღანეთის მთები. ჰინდუქუშსა და სულეიმანის მთებს შორის მოქცეულია ღაზნი-ყანდაარის მთიანეთი. ქვეყნის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 500-1000 მ სიმაღლის ბორცვიან ვაკეებსა და უდაბნოებიან ქვაბულებს უკავია, მათ შორის სიდიდით გამოირჩევა რეგისტანისა და გარმსირის ქვიშიანი უდაბნოები და ქვიან-თიხიანი უდაბნო დაშთ-ი-მარგო. ავღანეთის ჩრდილო ნაწილი მთისწინა ლიოსის ვაკეა. ავღანეთში ცნობილია რკინის, ტყვიისა და თუთიის მადნის, ოქროს, ქვანახშირის, აირის, ლაზურიტის, ბერილიუმის, ბარიტის, გოგირდისა და სხვა საბადოები. არის მინერალური წყლები, ნავთობის ნარჩენები.

ავღანეთის ჰავა მშრალი, სუბეკვატორულია. ივლისის საშუალო ტემპერატურა 24-32°,; მთებში, 2500-4000 მეტრ სიმაღლეზე, დაახლოებით 10°. ბარში თბილი ზამთარი იცის (იანვრის საშუალო ტემპერატურა 0°-იდან 8°-მდე), მთებში კი სუსხიანი (ყინვები –20°-იდან –30°-მდე). ატმოსფერული ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა სამხრეთ ვაკეებე 40-50 მმ, შიგა ზეგნებზე 200-250 მ. ჰინდუქუშის ფერდობებზე წელიწადში 400-600 მმ ნალექი მოდის; სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სადაც ინდოეთის ოკეანიდან მუსონები იჭერება — 800 მმ.

მდინარეთა ქსელი არათანაბრად არის განაწილებული. შედარებით ხშირია აღმოსავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. დიდი მდინარეებია: ამუდარია (ზემო დინებაში ფანჯი), ქაბული, მურღაბი, ჰარირუდი, ფარაჰრუდი, ჰილმენდი. მთის მდინარეები ჰიდროენერგიის დიდ მარაგს შეიცავს. ვაკის მდინარეები ზაფხულობით შრება, ბევრი მათგანი ქვიშიან უდაბნოში იკარგება. ტბები ცოტაა. ბევრ რაიონში გრუნტის წყალს სარწყავად და სასმელად იყენებენ.

ყველაზე მეტი ფართობი უკავია სუბტროპიკული მთის უდაბნოს რუხ-მურა (განსაკუთრებით სამხრეთ და დასავლეთ ნაწილში) და მთის რუხ ნიადაგს. ჩრდილო მთიან რაიონებში მდელო-სტეპის, მთის მდელოს და მთის ყავისფერი ნიადაგია.

ავღანეთში უმთავრესად ხარობს უდაბნოსა და მშრალი სტეპის მცენარეულობა. შიგა მთიანეთში გავრცელებულია ქსეროფიტები (გლერძი, ცერცვეკალა, აკანთოლიმონი), ქვიშიან ადგილებში — საქსაული, ეფემერები; უდაბნოებში — ავშნიან-ყარღანიანი მცენარეულობა; ფაროფამიზის ქედზე, ღვიისა და ფსტის მეჩხერ ტყეებთან ერთად, გვხვდება სიმშრალის მოყვარული ფრიგანის ეკლიანი ბუჩქნარი. ნურისტანი და ბადახშანი ტყიანია, 2000-2400 მეტრ სიმაღლემდე იზრდება მარადმწვანე მუხა. 3300-3400 მეტრამდე — ფიჭვი, სოჭი, ჰიმალაის კედარი, უფრო მაღლა ტანბრეცილი ტყეები, სუბალპური და ალპური მდელოებია.
ნოვოკუდაშევო (იანაულის რაიონი)

ნოვოკუდაშევო — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება სტაროკუდაშევის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 34 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ სტაროკუდაშევოდან 7 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 34 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 4 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ.
ნოვოტროიცკი (იანაულის რაიონი)

ნოვოტროიცკი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება იჟბოლდინის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 24 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 24 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 115 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას მარები შეადგენენ.
ნოვი-ალდარი

ნოვი-ალდარი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ასავდიბაშის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 28 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ ასავდიბაშიდან 7 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 28 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 100 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
ნოვი-არტაული

ნოვი-არტაული — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ნოვოარტაულის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 17 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 17 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 881 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
ნოვი-ვარიაში

ნოვი-ვარიაში — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება სტაროვარიაშის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 39 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ სტარი-ვარიაშიდან 4 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 39 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 96 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას უდმურტები შეადგენენ.
ნოვი-კუიუკი

ნოვი-კუიუკი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ისტიაკის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 18 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ ისტიაკიდან 12 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 18 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 2 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
ნოვი-სუსადიბაში

ნოვი-სუსადიბაში — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება პერვომაისკის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 23 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ სუსადი-ებალაკიდან 11 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 23 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 87 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას მარები შეადგენენ.
ნოკრატი

ნოკრატი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ბაიგუზინის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 14 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ აიბულიაკიდან 8 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 14 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 74 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას უდმურტები შეადგენენ.
ნორკანოვო

ნორკანოვო — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება სანდუგაჩევის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 16 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ სანდუგაჩიდან 3 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 16 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 132 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას უდმურტები შეადგენენ.
ორლოვკა (იანაულის რაიონი)

ორლოვკა — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ორლოვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 30 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 30 კილომეტრში. არის სასოფლო კლუბი. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 374 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ.
ოშია-ტაუ

ოშია-ტაუ — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ნოვოარტაულის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 24 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ ნოვი-არტაულიდან 7 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 24 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 19 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
პეტროვკა (იანაულის რაიონი)

პეტროვკა — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ორლოვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 21 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ ორლოვკიდან 9 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 21 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 171ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ.
პროგრესი (იანაულის რაიონი)

პროგრესი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება კისაკ-კაინის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 20 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ კისაკ-კაინიდან 6 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 20 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 596 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები და თათრები შეადგენენ.
რაბაკი (ბაშკირეთი)

რაბაკი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება სანდუგაჩევის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 25 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 25 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 366 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას მარები შეადგენენ. 2002 წელს სოფელში ცხოვრობდა 453 ადამიანი.
საბანჩი (იანაულის რაიონი)

საბანჩი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ისტიაკის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 11 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ ისტიაკიდან 6 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 11 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 7 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
სალიხოვო (იანაულის რაიონი)

სალიხოვო — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება იამადინის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 41 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ იამადიდან 9 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 41 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 345 ადამიანი. 2002 წელს სოფელში ცხოვრობდა 381 ადამიანი.
სანდუგაჩი (იანაულის რაიონი)

სანდუგაჩი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება სანდუგაჩევის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 18 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 18 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 431 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
სიბადი

სიბადი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ასავდიბაშის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 25 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ ასავდიბაშიდან 4 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 25 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 146 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
სტარაია-ორია

სტარაია-ორია — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ბაიგუზინის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 21 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ ბაიგუზინოდან 2 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 21 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 89 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას მარები შეადგენენ.
სტაროკუდაშევო

სტაროკუდაშევო — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ორლოვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 27 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 27 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 395 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ.
სტარი-ალდარი

სტარი-ალდარი — სოფელი რუსეთში. მდებარეობს ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება მესიაგუტოვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 43 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ მესიაგუტოვოდან 2 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 43 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 82 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
სტარი-არტაული

სტარი-არტაული — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ბაიგუზინის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 16 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ აიაბულიაკიდან 9 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 16 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 209 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
სტარი-ვარიაში

სტარი-ვარიაში — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება სტაროვარიაშის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 38 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 38 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 285 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას უდმურტები შეადგენენ.
სტარი-კუიუკი

სტარი-კუიუკი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ისტიაკის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 10 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ ისტიაკიდან 3 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 10 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 246 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
სტარი-სუსადიბაში

სტარი-სუსადიბაში — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება პერვომაისკის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 19 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ სუსადი-ებალაკიდან 7 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 19 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 172 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას მარები შეადგენენ.
სულტიევო

სულტიევო — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება სტაროკუდაშევის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 22 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ სტაროკუდაშევოდან 8 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 22 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 68 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
სუსადი-ებალაკი

სუსადი-ებალაკი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. პერვომაისკის სოფსაბჭოს ცენტრი. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 11 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 11 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 402 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას მარები შეადგენენ.
ტარტარი (იანაულის რაიონი)

ტარტარი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება კისაკ-კაინის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 24 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ კისაკ-კაინიდან 1 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 24 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 117 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
ტატარკინო (ბაშკირეთი)

ტატარკინო — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება პერვომაისკის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 17 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 17 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში აღარავინ ცხოვრობს. 2002 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 4 ადამიანი.
ტატარსკაია-ურადა

ტატარსკაია-ურადა — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ნოვოარტაულის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 11 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ ნოვი-არტაულიდან 8 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 11 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 269 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები და თათრები შეადგენენ.
ტაუ (იანაულის რაიონი)

ტაუ — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება მესიაგუტოვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 39 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ მესიაგუტოვოდან 3 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 39 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 194 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
ტაშ-ელგა (იანაულის რაიონი)

ტაშ-ელგა — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ნოვოარტაულის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 12 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ ნოვი-არტაულიდან 12 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 12 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 79 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები და თათრები შეადგენენ.
ტურტიკი

ტურტიკი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ვოიადინის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 32 კილომეტრში, სოფსაბჭოს ცენტრ ვოიადიდან 4 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 32 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 84 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
აპარესიდა (პარაიბა)

აპარესიდა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 224 მეტრზე. მიეკუთვნება სერტან-პარაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სოზის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 676 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 25,96 კმ²-ზე. ფართობი 295 705 კმ²-ია.