iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჩინური დიალექტები

ჩინური დიალექტები — ჩინურ ენაში უამრავი დიალექტია, მაგრამ გამოირჩევა 7 ძირითადი დიალექტი, ესენია: კუანხუა (ჩრდილოეთის დიალექტი), დიალექტი უ, დიალექტი სიანგი, დიალექტი ქეძია (ხაკკა), დიალექტი მინი, დიალექტი იუე. მიუხედავად დიალექტების დიდი რაოდენობისა, ყოველთვის გამოყოფენ სამ, ყველაზე მნიშვნელოვან და გავრცელებულ დიალექტს: კუანხუა (ჩრდილოეთის დიალექტთა ჯგუფი), კუანგტუნგური დიალექტი „იუე“ და შანხაის დიალექტი „უ“. ყველაზე მსხვილი ჩამოთვლილთა შორის არის ჩრდილოეთის დიალექტთა ჯგუფი, რომელიც მოიცავს ჩინური ენის 70% -ზე მეტს.

მთელ ჩინეთში გავრცელებულია იეროგლიფური დამწერლობა. წერის დროს დიალექტებს აქვთ მსგავსი ლექსიკა და გრამატიკა. თუმცა, დიალექტთა ფონეტიკა იმდენად განსხვავდება, რომ თავად ჩინელები აწყდებიან სირთულეებს არამონათესავე დიალექტზე მოლაპარაკე ადამიანებთან. მიუხედავად სირთულეებისა დიალექტების განსხვავებების გამო, დიალექტში აისახება ჩინური ენის სიმდიდრე და ჩინური კულტურის ისტორიული თავისებურებები.
ამფიტრიტე

ამფიტრიტე — ზღვათა დედოფალი. ზღვის ღვთაების, გრძნეული ნერევსის და დორიდეს ასული. პოსეიდონის მეუღლე რომლისგანაც ეყოლა ტრიტონი. ხატოვნად წარმოგვიდგენენ მითები ამფიტრიტეს ცხოვრებას: ზღვის ქალბატონი ზღვათა სიღრმეში აშენებულ ცისფერ სასახლეში ცხოვრობდა. ეს სასახლე გადახურული იყო ნიჟარებით, რომლებიც წყლის მოქცევისას იხსნებოდნენ და მათ წიაღში დაფარული მარგალიტებით ზღვა ნათდებოდა. ხოლო როდესაც ზვირთები მშვიდად ნებივრობდნენ, სასახლის ქარვის ფანჯრებიდან ძოწისფერი ყვავილივით მოჩანდა მზე.

ამფიტრიტესთან იკრიბებოდნენ ოკეანოსის ასულები, ხოლო ისინი სამი ათასი იყვნენ. როდესაც დები ზღვის ქალბატონის ეტლის გარშემო დაცურავდნენ, ზვირთები ისე ქაფდებოდნენ, გეგონებოდათ, ზეციური ყველა ღრუბელი ზღვად დაეშვაო. არ ივიწყებდნენ ამფიტრიტეს მისი დები, ნერეიდები. ისინი ხშირად მოცურავდნენ მასთან და სიმღერებით ართობდნენ, ხანაც საცეკვაოდ იწვევდნენ. თუ ამფიტრიტე არ ისურვებდა ცეკვას და სადმე ჩამოჯდებოდა, ისინი მის ფერხთით გაინაბებოდნენ და მწვანე თმებს ივარცხნიდნენ. მაშინ თავისი ბროლის სახლიდან გამოდიოდა მოხუცი ნერევსი და მოუთხრობდა მათ საოცარ ამბებს იმ დროზე, როდესაც ღმერთები ჯერ კიდევ არ იყვნენ სამყაროში. საიდანღაც ტრიტონებიც გამოჩნდებოდნენ, პოსეიდონის ნების აღმსრულებელი ეს თევზკაცა ღვთაებები, თავისი სიცელქით ნიმფებს რომ აფრთხობდნენ. ბოლოს პოსეიდონიც მობრძანდებოდა და საყვარელი მეუღლე მიჰყავდა ოლიმპოზე, იქ, სადაც უმაღლესი ღვთაებები იკრიბებოდნენ სანადიმოდ გაშლილ სუფრასთან.

ამფიტრიტეს ხელოვნების ნიმუშებზე წარმოსახავდნენ პოსეიდონის გვერდით მჯდომს ეტლზე, რომელშიც შებმულნი იყვნენ ტრიტონები. მას ხშირად ხელთ ეპყრა სამკაპი. ვარაუდობენ, რომ ამფიტრიტეს კულტი წინაბერძნული წარმომავლობის უნდა იყოს.
საჯარო მმართველობა

საჯარო მმართველობა — დადგენილი წესრიგის უზრუნველყოფის მექანიზმია და მისი მთავარი თვისება, კოლექტიური გადაწყვეტილებების მიღებისა და აღსრულების უნარი. აღსანიშნავია, რომ პოლიტიკური სისტემა არა მხოლოდ მმართველობის მექანიზმებს და სახელმწიფო ინსტიტუტებს გულისხმობს, არამედ იმ სტრუქტურებს და პროცესებსაც, რომელთა მეშვეობით სახელმწიფო ურთიერთობს საზოგადოებასთან.

მმართველობა იძენს თავის საჯარო ხასიათს, განსაკუთრებით მაშინ, როცა პირდაპირ კავშირშია ფორმალურ და ინსტიტუციონალურ პროცესებთან, რომლებიც სახელმწიფოებრივ დონეზე, საზოგადოების წესრიგის დასაცავად და კოლექტიური საქმიანობის ხელშესაწყობად მოქმედეს. ამ კონტექსტში საჯარო მმართველობას სამი მთავარი ფუნქცია აკისრია:
საკანონმდებლო (კანონშემოქმედება ან კანონთა შექმნა);
აღმასრულებელი (არსებული კანონების აღსრულება);
სასამართლო.
მმართველობის აღნიშნული ფუნქციები განსაზღვრავენ მის საჯარო ფენომენის არსსა და სტატუსს.

საჯარო-პოლიტიკური მმართველობა განსაზღვრავს საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროს, მმართველობის შინაარსს მის ხასიათს, დანიშნულებასა და ფორმას. საჯარო-პოლიტიკური მმართველობის პროცესი მოიცავს მთელ საზოგადოებას, ზოგადად საზოგადოებრივ ურთიერთობებს. ამდენად საჯარო-პოლიტიკური მმართველობის პროცესი გამოირჩევა მთელი რიგი სპეციფიკურობით და თავისებურებებით, და ეს თავის თავად ხასიათდება გარკვეული სირთულეებით და წინააღმდეგობებით. საჯარო-პოლიტიკური მმართველობის ერთ-ერთი თავისებურებაა თავისი შემოქმედებითი ხასიათი. საჯარო-პოლიტიკური მმართველობის პროცესში ძირითადია საზოგადოების ევოლუციის სტრატეგიული მიმართულების განსაზღვრა, სოციალურ-პოლიტიკური პროცესების ოპერატიული და ოპტიმალური წარმართვის მიზნით ტაქტიკური ღონისძიებების დაგეგმვა და შემდგომში განხორციელება.

იმისათვის რათა საჯარო-პოლიტიკური მმართველობა იყოს ეფექტიანი და საბოლოო ჯამში წარმატებული მის დაგეგმარებაში აუცილებლად უნდა იყოს გათვალისწინებული ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ფაქტორი – საზოგადოების მოთხოვნილებათა შესატყვის ზოგადპროგრამული მიმართულების შემუშავება.
ჩინური ქაღალდის ჭრა

ჩინური ქაღალდის ჭრა — ქაღალდის ჭრის ხელოვნება უკვე ორი ათას წელს ითვლის, თუმცა, ის განსაკუთრებით გავრცელდა საუკუნიდან საუკუნემდე, როცა მან გამორჩეული ადგილი დაიკავა ჩინურ ფესტივალებზე. ეს ხელოვნება დანარჩენ მსოფლიოში საუკუნიდან ვრცელდება.

ჩინეთის სხვადასხვა რეგიონში ქაღალდის ჭრა ტრადიციულად ქალების საქმიანობად მიიჩნევა. წარსულში ეს საქმე ყველა გოგონას უნდა ესწავლა. პატარძლებს ხშირად გამოცდას უწყობდნენ, თუ რამდენად ფლობდნენ ამ ხელოვნებას. მეორე მხრივ, პროფესიონალ ქაღალდის მჭრელად ხშირად მამაკაცები გვევლინებიან, რომელბმაც სახელოსნოებში მუშაობა თავიანთი შემოსავლის გარანტირებულ წყაროდ აქციეს.

გამოყენება
ქაღალდის ნაკეთობები ძირითადად ადგილობრივ რიტუალებში, დეკორაციებსა და მოსართავებში გამოიყენებოდა, რომელსაც ადრეულ ხანაში ადამიანის ან სხვადასხვა ნივთის ფორმას აძლევდნენ. ხშირად ამ ნაკეთობებს მარხავდნენ მიცვალებულებთან ერთად ან წვავდნენ მათი დაკრძალვებისას. გავრცელებული იყო რწმენა, რომ ეს დამარხული ან დამწვარი ნივთები მიცვალებულს იმქვეყნად გაჰყვებოდა. ამავე დროს, ეს ნაკეთობები გამოიყენებოდა დაკრძალვის დეკორაციისათვისაც.

ამჟამად ქაღალდის ნაკეთობებს დეკორაციებად იყენებენ. ისინი გამოსახავს შინაურ ცხოველებსა და ჩიტებს, ბოსტნეულს, მარცვლეულსა და ყვავილებს, სცენებს ბავშვების ცხოვრებიდან თუ ადგილობრივი ოპერიდან. ეს ნაკეთობები, რომელთა ყველაზე გავრცელებული ფერია წითელი, ამშვენებს კედლებს, ფანჯრებს, კარებს, სარკეებს, ლამპებს. ისინი ხშირად საჩუქრების სახითაც გადაეცემა.

ქაღალდის ნაკეთობები ცხადად გადმოსცემს ადამიანების სურვილებსა და იმედებს, ასევე, მათ სწრაფვას, იყვნენ ჯანმრთელნი, მდიდარნი, დღეგრძელნი. მაგალითად, მიჩნეულია, რომ იეროგლიფი „ფუ“-ს ფორმის ნაკეთობა ჩინური ახალი წლის დღეებში ბედნიერებისა და წყალობის მომტანია. საქორწინო ცერემონიისას წითელი ქაღალდის ნაკეთობა, იეროგლიფით „სი“, ტრადიციული და აუცილებელი დეკორაციაა. მოხუცი ადამიანების დაბადების დღეებზე კი ხშირად ჩნდება იეროგლიფი „შოუ“-ს ფორმის ნაკეთობები.

სხვადასხვა რეგიონის ხალხებს სხვადასხვა ჩვევები და ადათ-წესები აქვთ, ამიტომ ჭრის სტილიც და შინაარსიც განსხვავებულია.

ქაღალდის ჭრის სწავლა საკმაოდ ადვილია. ამ საქმისთვის საჭიროა მხოლოდ ქაღალდი, მაკრატელი, ან კიდე დანა. დაოსტატება ამ ხელოვნებაში არც ისე მარტივია, რადგანაც ამ საქმეს ბევრი მუშაობა, დიდი ნებისყოფა და წარმოსახვის უნარი სჭირდება.
მიხა ცხაკაია

მიხეილ (მიხა) ცხაკაია (დ. 4 მაისი, 1865, ხუნწი, სენაკის მაზრა — გ. 19 მარტი, 1950, მოსკოვი, რუსეთის სფსრ) — ქართველი საბჭოთა რევოლუციონერი და პოლიტიკური მოღვაწე.

ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში. 1886-1897 წლებში რევოლუციურ მოღვაწეობას ეწეოდა ლესიჭინეში, თბილისში, ბათუმსა და ქუთაისში. 1892 წელს იყო მესამე დასის ერთ-ერთი დამაარსებელი. რევოლუციური საქმიანობისთვის 3 წლით გადაასახლეს ეკატრინოსლავის გუბერნიაში. 1898-1900 წლებში ეკატრინოსლავში აქტიურად მონაწილეობდა რსდმპ-ის ადგილობრივი კომიტეტის შექმნასა და საქმიანობაში. 1900-1902 წლებში იყო დაპატიმრებული. 1903-1905 წლებში იყო რსდმპ კავკასიის კომიტეტის წევრი. მუშაობდა თბილისში, ბაქოში, ბათუმში, ქუთაისსა და ჭიათურაში, ხელმძღვანელობდა იმერეთ-სამეგრელოს ს.დ. კომიტეტს. იყო რსდმპ ყრილობის დელეგატი 1905 წელს, სადაც გამოვიდა სიტყვით საქართველოში გლეხთა მოძრაობის შესახებ. პარტიაში განხეთქილების შემდეგ მიემხრო ბოლშევიკებს.

1905 წლის ოქტომბერში მონაწილეობდა პეტერბურგში მუშათა დეპუტატების საბჭოების მუშაობაში, ნოემბერში კი იყო ბაქოს საბჭოს ერთ-ერთი მონაწილე. 1906-1907 წლებში მონაწილეობდა თბილისის პროფკავშირების ცენტრის მუშაობაში. 1907 წელს იყო რსდმპ ყრილობის დელეგატი სათათბირო ხმის უფლებით და ინტერნაციონალის კონგრესის დელეგატი. 1907-1917 წლებში იყო ემიგრაციაში ჟენევაში.

1917 წლის აპრილში ლენინთან ერთად დაბრუნდა რუსეთში, მონაწილეობდა რსმდპ კონფერენციაში, ფილიპე მახარაძესთან ერთად ხელმძღვანელობდა გაზეთ „ბრძოლას“. 1917 წლის მაისიდან იყო ბოლშევიკების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი კავკასიაში. 1919 წლის ივნისში საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობამ დააპატიმრა. 1920 წლიდან შევიდა საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის შემადგენლობაში. 1921-1922 წლებში იყო საქართველოს სსრ-ს წარმომადგენელი რსფსრ-ში. 1923-1930 წლებში იყო ამიერკავკასიის სფსრ-ის ცაკის პრეზიდიუმის ერთ-ერთი თავმჯდომარე, 1923-1924 და 1929-1930 წლებში იყო საქართველოს სსრ ცაკის პრეზიდიუმის თავმჯდომარე.

დაკრძალულია თბილისში. მის პატივსაცემად სახელი ცხაკაია ჰქონდა მინიჭებული 1935-1989 წლებში ქალაქ სენაკს და სენაკის მუნიციპალიტეტს.
ხუნწი (მარტვილის მუნიციპალიტეტი)

ხუნწი — ადმინისტრაციული ერთეული და ყოფილი სოფელი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, აერთიანებს სოფლებს: ზემო ხუნწს, ლეციცხვაიესა და ქვემო ხუნწს. 2014 წლის აღწერით ხუნწის ადმინისტრაციული ერთეულის მოსახლეობა 1 256 კაცს შეადგენდა.

ისტორია
სოფელი ხუნწი ცნობილია საუკუნის დასაწყისიდან. „ხონის საყდრის დავთრის“ (დაახლ. 1600 წ.) მიხედვით ხუნწში სალიპარტიანოს ყმები იყვნენ. საუკუნის გერმანელი ავტორის იოჰან გიულდენშტედტის ცნობით ხუნწში იდგა „პატარა ციხე“. იონა მეუნარგია ხუნწს დავით დადიანის (მთავრობდა 1846-1853 წლებში) დროის მარტვილის მაზრის სოფლებს შორის მიუთითებს. საუკუნის დასაწყისში გაიყო სამ სოფლად. ხუნწის ტერიტორიაზე მდებარეობს ზემო ხუნწის ღვთისმშობლის შობის და ქვემო ხუნწის მაცხოვრის დარბაზული ეკლესიები, ხუნწის ციხის ნანგრევები.

დემოგრაფია
კიმბანგიზმი

კიმბანგიზმი („დედამიწაზე იესო ქრისტეს სპეციალური წარმომადგენლის სიმონ კიმბანგუს ეკლესია“ ) — კონგოელთა პროტესტანტული რელიგიური მიმდინარეობა. დაარსდა 1921 წელს სიმონ კიმბანგუს მიერ.

ისტორია
სიმონ კიმბანგუ დაიბადა ბელგიის კონგოში (ამჟამად კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა) ანიმისტების ოჯახში. ახალგაზრდობაში მიიღო ქრისტიანობა და მუშაობდა ბაპტისტურ მისიაში. 1921 წელს საკუთარი თავი გამოაცხადა აფრიკის შავკანიანებში იესო ქრისტეს მოციქულად, დაიწყო ქადაგება და შეკრიბა დიდი რაოდენობის მიმდევრები. კიმბანგუ უარყოფდა ასკეტურ ცხოვრებას, ჯადოქრობას, რიტუალურ ცეკვებს, ალკოჰოლს და თამბაქოს, ასევე შეუწყნარებლობას თეთრი კოლონიზატორების მიმართ და მოუწოდებდა მიმდევრებს სამოქალაქო დაუმორჩილებლობისაკენ.

კიმბანგუ ბელგიის კონგოს ხელისუფლებამ დააპატიმრა და მიუსაჯეს სამუდამო პატიმრობა. მოძრაობამ არსებობა განაგრძო იატაკქვეშეთში. 1951 წელს კიმბანგუ გარდაიცვალა. მოგვიანებით მისი ცხედარი გადაასვენეს მშობლიურ სოფელ ნკამბაში, რომელიც მოგვიანებით კიმბანგიზმის წარმომადგენლებმა გამოაცხადეს წმინდა ადგილად და უწოდეს ნკამბა-ახალი იერუსალიმი. ბელგიის კონგოს ხელისუფლებამ კიმბანგიზმი აღიარა 1959 წელს. 1969 წლიდან კიმბანგიზმი ეკლესიათა მსოფლიო საბჭოს წევრია.

იდეოლოგია
ძირითად იდეოლოგია დამყარებულია პურიტანიზმის იდეებზედა კრძალავს ძალადობას, მრავალცოლიანობას, ჯადოქრობას, ცეკვას, ალკოჰოლსა და თამბაქოს. ქვეყნის ისტორიაში კიმბანგისტებმა პირველად წამოაყენეს მოწოდება „კონგო - კონგოელებისათვის“ და გამოაცხადეს სამოქალაქო დაუმორჩილებლობა კოლონისტების მიმართ.

ბავშვებს ნათლავდნენ 12 წლის შემდეგ. სხვა საეკლესიო საიდუ,ოებას წარმოადგენდა ქორწინება, მღვდლობა და ზიარება. ზიარება შეიძლებოდა წელიწადში მხოლოდ სამჯერ შობას, აღდგომას და მოციქულ კიმბანგუს გარდაცვალების დღეს.
ბუშიზმი

ბუშიზმი — გამოთქმა ამერიკული ინგლისური ენიდან, რომელიც აღნიშნავს სასაცილო ან კომიკურ ფრაზებს, ისევე როგორც სიტყვებს ამერიკის შეერთებული შტატების 43-ე პრეზიდენტის, ჯორჯ ბუში უმცროსის გამოსვლებიდან.

ცნობილი ბუშიზმები
თქვენც გყავთ ზანგები? (28 აპრილი, 2002 – ბრაზილიის პრეზიდენტთან, ფერნანდუ კარდოზუსთან საუბრის დროს)
ყველაფერი, რაც სლოვაკეთზე ვიცი — არის ის, რაც თქვენი საგარეო საქმეთა მინისტრისგან გავიგეთ. (სლოვაკ ჟურნალისტებთან საუბრის დროს, 22 ივნისი, 1999)
თქვენ პოლონეთი დაგავიწყდათ (2004 წელს, როდესაც საპრეზიდენტო არჩევნების ფარგლებში ბუშს ჯონ ქერისთან ჰქონდა ტელედებატები, უკანასკნელმა განაცხადა, რომ ერაყის ომამდე ბუშის ადმინისტრაციამ ვერ მოახერხა ფართო საერთაშორისო კოალიციის ფორმირება და მხოლოდ ორი ქვეყნის, ავსტრალიის და დიდი ბრიტანეთის მხარდაჭერა მოიპოვა. საპასუხოდ, ბუშმა წარმოსთქვა ფრაზა „თქვენ პოლონეთი დაგავიწყდათ“)
ზუსტად ამ კვირას, 1989 წელს, აღმოსავლეთ ბერლინში და ლაიფციგში პროტესტები დაიწყო. წლის ბოლოს ყველა კომუნისტური დიქტატურა ცენტრალურ ამერიკაში დაემხო. (ვაშინგტონი, 6 ნოემბერი, 2003)
ჩვენ უნდა გავიგოთ, რომ ღარიბი ადამიანები აუცილებად მკვლელები არ არიან.
ჩვენ ძალიან ბევრი დრო დავკარგეთ აფრიკასთან სამართლიანი ლაპარაკის მცდელობებში. აფრიკა არის ნაცია, რომელიც იტანჯება წარმოუდგენელი დაავადებით. (ვაშინგტონი, 14 სექტემბერი, 2003)
გატყობინებთ, რომ დღევანდელი დღიდან საბილეთო სალაროები და თვითმფრინავები რეიგანის სახელობის აეროპორტიდან აფრინდებიან.
ისინი, ვინც არ ფიქრობენ, რომ მე ჩემს სამუშაოს თავს მართმევ, სათანადოდ ვერმაფასებენ.
უელსი? ეს რომელ ქვეყანაშია?
ეს თქვენია ფულია, თქვენ გადაიხადეთ მათთვის.
მე მჯერა, რომ ადამიანებს და თევზებს... შეუძლიათ აწარმოონ მშვიდობიანი თანაცხოვრება. (29 სექტემბერი, 2000)
ვფიქრობ, ყველა ჩვენთაგანი თანხმდება, რომ წარსული დასრულდა. (10 მაისი, 2000)
მე პატივი მაქვს ჩამოვართვა ხელი მამაც ერაყელ მოქალაქეს, რომელსაც სადამ ჰუსეინმა ხელი მოკვეთა.
მე გავიგე – ვრცელდება ჭორები ინტერნეტებში, რომ მალე ჩვენთან სავალდებულო სამხედრო სამსახურს დააწესებენ.
მე ვთვლი, რომ რაც შეიძლება მალე ნება უნდა დავრთოთ ახალგაზრდა ძროხებს ჩვენი საზღვარი გადაკვეთონ (იგულისხმება ამერიკულ-კანადური საზღვარი). (30 ნოემბერი, 2004)
მე მინდა შევინარჩუნო პრეზიდენტის აღმასრულებელი ძალაუფლება მარტო ჩემთვის კი არა, ყველა ჩემი მომავალი წინამორდებისთვისაც კი.
ბიუჯეტის ეს ციფრები მხოლოდ შეფასებები კი არა, ნამდვილი შედეგია ამ ფინანსური წლის, რომელიც 30 თებერვალს დასრულდა.

ამერიკელები ბუშიზმზე
შეერთებული შტატების მოქალაქეები ირონიულად აცხადებენ:

ჩვენ იმდენად მაგრები ვართ, რომ შეგვიძლია ჩვენს თავს ორი ბუშის ნება მივცეთ.
ნკამბა

ნკამბა, ასევე ნკამბა-ახალი იერუსალიმი — სოფელი კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, მდებარეობს ცენტრალური კონგოს პროვინციაში.

სოფელში დაიბადა რელიგიური მიმდინარეობის კიმბანგიზმის ფუძემდებელი სიმონ კიმბანგუ. ნკამბაში მდებარეობს კიმბანგიზმის ეკლესიის მთავარი ტაძარი. ტაძართან ახლოს მდებარეობს დამფუძნებელი „მამის“ სიმონ კიმბანგუსა და მისი სამი შვილის მავზოლეუმი.
შიო ნაფეტვარიძე

შიო ნაფეტვარიძე (დ. 2 აგვისტო, 1914 — გ. 1987) — ქართველი ინჟინერი და მეცნიერი სამშენებლო მექანიკისა და ნაგებობათა სეისმომედეგობის დარგში.

დაიბადა 1914 წელს ქუთაისის მაზრის სოფელ ტობანიერში, რევოლუციონერ გერმანე ნაფეტვარიძის ოჯახში. 1939 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი. იყო დიდი სამამულო ომის მონაწილე (1941–1945).

1946 წლიდან მუშაობა დაიწყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კირიაკ ზავრიევის სახელობის სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის ინსტიტუტში განყოფილების გამგედ; 1981 წლიდან ამავე ინსტიტუტის დირექტორი; მისი სამეცნიერო შრომების თემაა სეისმურ ზემოქმედებაზე ნაგებობათა გაანგარიშება, სეისმური დატვირთვების განსაზღვრა და საინჟინრო სეისმოლოგია.

1974 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი. 1972 წელს მიენიჭა საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწის წოდება. დაჯილდოებულია წითელი ვარსკვლავის ორდენით. იყო ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის სარედაქციო კოლეგიის წევრი.
ალვორადა-დუ-დული

ალვორადა-დუ-დული — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 380 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორეკატუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 283 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24,24 კმ²-ზე. ფართობი 424 250 კმ²-ია.
ბელა-ვისტა-დუ-პარაიზუ

ბელა-ვისტა-დუ-პარაიზუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 590 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორეკატუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 079 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 62.13 კმ²-ზე. ფართობი 242 689 კმ²-ია.
ფლორესტოპოლისი

ფლორესტოპოლისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 680 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორეკატუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 222 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 45,56 კმ²-ზე. ფართობი 246 331 კმ²-ია.
მირაზელვა

მირაზელვა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 570 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორეკატუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 862 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20,62 კმ²-ზე. ფართობი 90 294 კმ²-ია.
პორეკატუ

პორეკატუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორეკატუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 189 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 48,65 კმ²-ზე. ფართობი 291 663 კმ²-ია.
პრადუ-ფერეირა

პრადუ-ფერეირა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 651 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორეკატუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 434 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22,39 კმ²-ზე. ფართობი 153 399 კმ²-ია.
პრიმერუ-დი-მაიუ

პრიმერუ-დი-მაიუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 330 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორეკატუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 832 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26,14 კმ²-ზე. ფართობი 414 442 კმ²-ია.
სერტანოპოლისი

სერტანოპოლისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 320 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორეკატუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 638 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 30,93 კმ²-ზე. ფართობი 505 532 კმ²-ია.
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დემოგრაფია

ქვეყანაში ცხოვრობს 250-ზე მეტი ეთნიკური ჯგუფი, რომელთაგან უმრავლესობა ბანტუს ხალხის წარმომადგენელია. ოთხი ყველაზე უფრო დიდი ჯგუფი — მონგო, ლუბა, კონგო (ყველა ბანტუს ხალხი) და უბანგიური ენების მანგბეტუ-ზანდეს ხალხი შეადგენს ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 45 %-ს. ქვეყანაში ასევე ცხოვრობს 60 000 თეთრკანიანი, რომელთაგან უმრავლესობა ბელგიური წარმოშობისაა, რომლებიც იქ დარჩნენ ქვეყნის დამოუკიდებლობის შემდეგ.

ქვეყნის მოსახლეობის 80 %-ს შეადგენს ბანტუს ხალხი: ლუბა (18 %), მონგო (17 %), კონგო (12 %), ლუნდა, ჰუტუ, ტუტსი, ბატეკე და სხვები.

ცენტრალურსუდანური ენები/უბანგიური ენები: ნგბანდი, ნგბაკა, მორუ-მანგბეტუ, ზანდე, ლუგბარა და სხვა.

ნილოტი ხალხი: ალური, ბარი და სხვა.

პიგმეები: მბუტი, ბაკა და სხვა.

როგორც თვლიან 600 000-ზე მეტი პიგმეი (მოსახლეობის საერთო რაოდენობის დაახლოებით 1 %) ცხოვრობს კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ვრცელ ტყეებში, სადაც მათ თავი გააქვთ ველურ ცხოველებზე ნადირობით და ხილის მოგროვებით.
მოსახლეობის რაოდენობა — 85 026 000 ადამიანი (2014).
წლიური ზრდა — 3,07 % (2014 წელი).
ქალაქის მოსახლეობა — უცნობია.
სოფლის მოსახლეობა — უცნობია.
შობადობა — 43,69 ბავშვი 1000 ადამიანზე (ფერტილობა — 6,35 დაბადებული ერთ ქალზე) (2014 წელი).
შობადობის ჯამური კოეფიციენტი — 6,45 ბავშვი 1 ქალზე (2014 წელი).
სიკვდილიანობა — 13,27 % (2014 წელი).
ბავშვთა სიკვდილიანობის კოეფიციენტი — 88,62 % (2014 წელი).
სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა — 51,46 წელი (2014).
საშუალი ასაკი — 16,2 წელი
მამაკაცები — 16,0 წელი
ქალები — 16,4 წელი (2014 წელი).
0-14 წელი: 47,4 %
15-64 წელი: 50,1 %
65 წელზე უფროსები: 2,5 % (2014 წელი).
განათლება — 65,5 % (76,2 % მამაკაცებში, 55,1 % ქალებში (2003 წლის შეფასება)).
შიდსის ვირუსით დაავადება — მოსახლეობის 3,0 % (2007 წელი).
ტვა (ხალხი)

ტვა, ასევე ბატვა — დიდი ტბების რეგიონში მცხოვრები პიგმეების ხალხი. ისინი რეგიონის უძველეს შემორჩენილ მკვიდრ ხალხად ითვლებიან. დღეისთვის ბანტუს კასტას წარმოადგენენ. ცხოვრობენ: რუანდაში, ბურუნდიში, უგანდაში და კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის აღმოსავლეთში. 2000 წლის მონაცემებით მათი რაოდენობა შეადგენდა 80 000-ს, რითიც ისინი აღნიშნულ ქვეყნებში ჰუტუს და ტუტსის შემდეგ სიდიდით მესამე ეთნიკურ ჯგუფს წარმოადგენენ.

ანთროპოლოგიური ლიტერატურის მიხედვით ტერმინი ტვა ზოგადად დიდი ტბების რეგიონს აღნიშნავს. კონგოს ტყეებში ტვას ხალხის სხვა ჯგუფებიც არსებობს. ტვა მოსახლეობა ასევე არის სამხრეთით ჭაობიან დაბლობებსა და უდაბნოში.
აბდულმამბეტოვო (აბზელილოვოს რაიონი)

აბდულმამბეტოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 576 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 28 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ალიმუხამეტოვო, რომელიც დაშორებულია 16 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100 %).
აბზელილოვო

აბზელილოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 496 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 22 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მაგნიტოგორსკი, რომელიც დაშორებულია 32 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (93%).
ავნიაში

ავნიაში — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 399 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 35 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მაგნიტოგორსკი, რომელიც დაშორებულია 45 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (81%).
სიმონ კიმბანგუ

სიმონ კიმბანგუ (; დ. 12 სექტემბერი, 1887, ნკამბა, კონგოს დრ — გ. 12 ოქტომბერი, 1951, ლუბუმბაში, კონგოს დრ) — პროტესტანტი მღვდელი ბელგიის კონგოდან, კიმბანგიზმის რელიგიური სექტის დამფუძნებელი. მან საუკუნის 20-იან წლებში დიდი პოპულარობა მოიპოვა აფროქრისტიანიზმიდან წარმოშობილი ახალი მიმდინარეობის მიმდევრებს შორის.

სიმონ კიმბანგუ დაიბადა სოფელ ნკამბაში 1887 წელს. 1915 წელს, როგორც რელიგიური ლიდერის ვაჟმა, მიიღო ბაპტიზმი. 1921 წელს დააარსა კიმბანგიზმის რელიგიური მიმდინარეობა. 1921 წლის ოქტომბერში მან განაცხადა, რომ ზეციდან დაეშვებოდა ცეცხლი, რომელიც გაანადგურებდა ყველა თეთრ კოლონიზატორს. ამავე წელს, მან საკუთარი თავი „შავ იესოდ“ გამოაცხადა, რომელიც გაათავისუფლებდა აფრიკას კოლონიზატორთა ბოროტებისაგან. იგი უარს აცხადებდა დამორჩილებოდა თეთრკანიანების კანონებს და გადაეხადა გადასახადები.

კიმბანგუ ბელგიის კონგოს ხელისუფლებამ დააპატიმრა და მიუსაჯეს სიკვდილი, თუმცა მოგვიანებით იგი სამუდამო პატიმრობით შეუცვალეს. 30 წელი იგი ციხეში იჯდა, სადაც გარდაიცვალა კიდეც. მისმა მიმდევრებმა იგი წინასწარმეტყველად გამოაცხადეს.

1990 წლის მონაცემებით მისი დაარსებული ეკლესიის მიმდევარია 5 მლნ ადამიანი, საიდანაც 4 მლნ ცხოვრობს კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, ხოლო 1 მლნ მეზობელ ქვეყნებში. თანამედროვე პერიოდში (2000 წ.) კიმბანგიზმის მიმდევართა საერთო რაოდენობა 6,5 მლნ-მდეა გაზრდილი.
რუდაქი

რუდაქი (; სრული სახელი: აბუ აბდულაჰ ჯაფარ იბნ მუჰამად რუდაქი, ; დ. 860 — გ. 941) — უსინათლო სპარსი პოეტი, სპარსული პოეზიის ერთ-ერთი უძველესი წარმომადგენელი, სპარსეთში წოდებული, როგორც „პოეტების ადამი“ (, / -/).

რუდაქი 858 წელს დაიბადა სამანიდების სპარსეთში, სამარყანდის მახლობლად, სოფელ ფანჯრუდში (თანამედროვე ტაჯიკეთის ტერიტორია). ჭაბუკობისას პოეტი ცოდნის გასაღრმავებლად და არაბული ენის შესასწავლად სამარყანდში გადავიდა საცხოვრებლად, საიდანაც ქვეყნის დედაქალაქ ბუხარაში გაემგზავრა მისი გენიით მოხიბლული ქვეყნის ამირას, ნასრ -ს თხოვნით. პოეტი ფუფუნებაში ცხოვრობდა ბუხარისა და სამარყანდის კარზე. გადმოცემით, მბრძანებლის რჩეულს 200 ჭაბუკი მონა ემსახურებოდა, ხოლო მის ქონებას 400 აქლემიც კი ვერ ზიდავდა. თუ ისტორიულ მონაცემებს დავეყრდნობით, იქ, სადაც დიდების ზენიტს მიაღწია, რუდაქმა აღმოსავლელი კარის პოეტის მწარე ხვედრიც იწვნია — თავს ამირას რისხვა დაიტეხა, ზოგიერთი ვერსიით სწორედ მაშინ დასთხარეს თვალები, სატახტო ქალაქიდან გააძევეს და თავი მშობლიურ ქალაქს შეაფარა. იქვე გარდაიცვალა დაახლოებით 941 წელს.

ჩვენამდე მოღწეული ფრაგმენტების მიხედვით, რუდაქის შემოქმედება სამ ძირითად ნაწილად შეიძლება დაიყოს: სამიჯნურო, საკარო და სასოწარკვეთის პოეზიად. უსინათლო პოეტს ისე ნათლად ჭვრეტის უნარი აქვს, მის პოეზიაში ფერების ისეთი ზეიმია, ალბათ გასაკვირი არც არის, რომ ზოგიერთი ბიოგრაფი მკვლევარი არ იზიარებს გადმოცემებს მისი სიბრმავის შესახებ. რუდაქის ერთ-ერთი მოწაფე, შაჰიდ ბალხელი თავის რობაიში ამბობს: „სხვა პოეტების პოეზია სიტყვასა ჰგავს, რუდაქის სიტყვა კი თვით ფერებით არის ნაქსოვი…“

გადმოცემით, რუდაქს მილიონ სამასი ათასი ლექსი აქვს დაწერილი. ჩვენამდე მოღწეულია ათასამდე ბეითმა, მათგან სრული სახით შემორჩენილია მხოლოდ ორი კასიდა — „ღვინის დედა“ და „სიბერის ელეგია“. რუდაქს ბრწყინვალედ აქვს გალექსილი ცნობილი არაკების კრებული „სინდბადნამე“ და „ქილილა და დამანა“. ეს თარგმანი, რომელიც დაკარგულად ითვლებოდა, მოგვიანებით აღმოაჩინეს ფრაგმენტების სახით და მსოფლიო ლიტერატურის ერთ-ერთ უძვირფასეს მონაპოვრად ითვლება.