iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ხუნიორ ფირპო

ექტორ ხუნიორ ფირპო ადამესი (დ. 22 აგვისტო, 1996), უფრო მეტად ცნობილი როგორც ხუნიორ ფირპო — ესპანელი ფეხბურთელი. „ლიდზ იუნაიტედის“ მარცხენა მცველი. ფირპოს შეუძლია ითამაშოს ცენტრალურ და მარჯვენა მცველად. 2019–2021 წლებში იცავდა კატალონიური „ბარსელონას“ ღირსებას.

საკლუბო კარიერა
ბეტისი
ბარსელონა
2019 წლის 4 აგვისტოს ფირპომ ხელი მოაწერა ხუთწლიან კონტრაქტს, მისი ტრანსფერის სანაცვლოდ „ბეტისმა“ 18 მილიონი ევრო მიიღო, კონტრაქტში მითითებული იყო რომ ამ თანხას შესაძლოა დამატებოდა 12 მილიონი, ბონუსების სახით.მისი დებიუტი შედგა სამ კვირაში, ყოფილი კლუბის, „რეალ ბეტისის“ წინააღმდეგ, მან მოდეანზე ბოლო 9 წუთი ითამაშა, შეცვალა რაფინია ალკანტარა, „ბარსელონამ“ შეხვედრა ანგარიშით 5–2 მოიგო. 2019 წლის 28 სექტემბერს, ხუნიორმა გაიტანა პირველი გოლი „ბარსელონას“ მაისურით, ეს გუნდისთვის მეორე გოლი იყო „ხეტაფესთან“ ანგარიშით 2–0 მოგებულ შეხვედრაში.
ბურგოსი (პანგასინანი)

ბურგოსი (ოფიციალურად ბურგოსის მუნიციპალიტეტი; პანგ: ; ტაგ: ) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი პანგასინანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2015 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 21 637 ადამიანს შეადგენს.

გეოგრაფია
ბურგოსი პანგასინანის პროვინციის დასავლეთ ნაწილში, სამბალესის მთების საზღვარზე, ფართო პლატოზე მდებარეობს. მუნიციპალიტეტის აღმოსავლეთით მაბინი მდებარეობს, ჩრდილოეთით - აგნო, სამხრეთით - დასოლი, ხოლო დასავლეთით - სამხრეთ ჩინეთის ზღვა. ბურგოსი ლინგაიენიდან დაახლოებით 65 კმ-ითაა დაშორებული. მუნიციპალიტეტში ლუსონის უკიდურესი დასავლეთი წერტილი მდებარეობს.

ბარანგაები
ბურგოსი პოლიტიკურად 14 ბარანგაიდ იყოფა.
ნაკუთვნეული

ნაკუთვნეული, მრგვალოპორთა (მრგვალფოთლიანი), ნაგუთნეული, ნაგუთნოური, ნაკუთნოული, ნაკუთნოური — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საყურძნე ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან.

განეკუთვნება რაჭა-ლეჩხუმის ვაზის იშვიათ ჯიშთა ჯგუფს და სხვაგან არსად გვხვდება. ძირითადად გავრცელებულია: ორბელში, უსახელოში, ცაგერში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში სხვადასხვა ჯიშის ვენახებში შერეული სახით.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო და მცირე ზომის და მომრგვალო ფორმისაა, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ხშირქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, გვხვდება ცილინდრული მტევნებიც, საშუალო სიკუმსის, ფრთიანი. მარცვალი მომრგვალოა, საშუალო ზომის, მუქი ან ღია წითელი, ზოგჯერ მოშავო. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი.

ნაკუთვნეულის სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 160 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 100-დან 200 გრამამდეა, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 12.0-12.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-20%, ხოლო მჟავიანობა — 6.5-7.5 გ/ლ-ს.

ნაკუთვნეული გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ციმლიანსკის წყალსაცავი

ციმლიანსკის წყალსაცავი — წყალსაცავი რუსეთში, როსტოვისა და ვოლგოგრადის ოლქებში, მდინარე დონზე. წარმოიქმნა ციმლიანსკის ჰესის კაშხლით. შეივსო 1952–1955 წლებში. ფართობი 2700 კმ², მოცულობა 23,9 კმ³, სიგრძე 260 კმ, უდიდესი სიგანე 38 კმ, საშუალო სიღრმე 8,8 მეტრი. დონის ძირითადი შენაკადების — ციმლის, ჩირის და სხვათა შეერთების ადგილებში წარმოქმნილია 5 კმ სიგანისა და 15–30 კმ სიგრძის ყურეები. გამოიყენება სანაოსნოდ. შეიქმნა როგორც ვოლგა-დონის სამდინარო გზის შემადგენელი ნაწილი. ახორციელებს ჩამონადენის მრავალწლიურ რეგულირებას. წყალსაცავის საშუალებით ირწყვის 600 ათასი ჰექტარი და გაწყლოვანდა 2 მილიონი ჰექტარი ნაყოფიერი მიწა. განვითარებულია თევზჭერა (კაპარჭინა, ლურჯი კაპარჭინა, წერი და სხვ.). იყენებენ რეკრეაციული დანიშნულებითაც.
კუნძა თეთრი

კუნძა, კუმსი ყურძენი, კუმსა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

სახელწოდება „კუნძა“ და დამატებით „კუმსა“ ჯიშს მიღებული აქვს ძალიან კუმსი მტევნების გამო. ქვემო იმერეთსა და აფხაზეთში მას „მწვანეს“ ეძახიან.

მცირედ გავრცელებულია ხონის, ბაღდათის, წყალტუბოს, ტყიბულის, ქუთაისის, თერჯოლისა და ვანის სოფლებში. შერეული სახით გვხვდება რაჭა-ლეჩხუმის ვენახებშიც.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომის და მომრგვალოა ან ოდნავ ოვალური ფორმის, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. მხოლოდ ძარღვების გასწვრივ გასდევს ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, განივკონუსური და ფრთიანი, კუმსია ან ძლიერ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომის და მომრგვალო ან ოდნავ ოვალურია, ღია მბვანე, მოყვითალო ელფერით. კანი საშუალო სისქის აქვს, ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. რბილობი საკმაოდ წვნიანი და ხორციანია, ტკბილი გემოთი, სუსტად გამოხატული ჯიშური არომატით.

ჯიში საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 165-185 დღეა. იმერეთში სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 140-180 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-9.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-22%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.5-9 გ/ლ-ს.

კუნძას ღვინო მოყვითალო ჩალისფერია, საკმაოდ სხეულიანი, კარგად გამოხატული ჯიშური არომატითა და სასიამოვნო მჟავიანობით.
საბერეების უდაბნო

საბერეების უდაბნო — დავითგარეჯის უდაბნოს მონასტერთაგან ერთ-ერთი. გამოკვეთილია მდინარე ივრის მარჯვენა ნაპირზე გაჭიმული ბერების სერის სამხრეთ კალთაზე. საბერეების მონასტრის შესახებ რაიმე ცნობა ისტორიულ წყაროებში არ მოიპოვება. დაკარგული მონასტერი საუკუნის 60-იან წლებში ხელახლა აღმოაჩინეს.

საბერეები ერთ იარუსად განლაგებულ 9 ეკლესიას, სატრაპეზოს, სამლოცველო-სათავსოს და სხვადასხვა დანიშნულების სათავსს აერთიანებს. ეკლესიებიდან სამი გუმბათიანია, ხოლო დანარჩენი — დარბაზული. ტაძრების უმეტესობას სამხრეთიდან გამოკვეთილი ქონია მინაშენები თავისი საკურთხევლით. მათი უდიდესი უმრავლესობა დღეს თითქმის სრულადაა დანგრეული. ასევე დანგრეულია სხვადასხვა ნაგებობების ნაწილი, ზოგიერთი მთლიანად დაფარულია მიწით. ეკლესიებიდან ოთხი მოხატული ყოფილა. დღეს მხოლოდ ნაწილობრივაა მხატვრობა შემორჩენილი. არქიტექტურული ფორმების მიხედვით, მეცნიერები საბერეების ეკლესიების კვეთას - საუკუნეებში მოიაზრებენ, რასაც ეთანხმება ტაძრების ფრესკული მხატვრობაც.

მოხატულ ტაძრებში ერთ-ერთია დარბაზული ტიპის ეკლესია თავისი მინაშენით. ტაძარი მთლიანად შელესილია, თუმცა მხატვრობა მხოლოდ საკურთხეველში და ჩრდილოეთ კედელზეა შესრულებული. ფრესკა დღეისათვის ძალზე დაზიანებულია. ეკლესიას სამხრეთიდან მიდგმული ქონია სამლოცველო, რომლისგანაც დღეს მხოლოდ საკურთხევლის მცირე ნაწილი და ჩრდილოეთის კედელია შემორჩენილი. კედელში გაკეთებულია ნიშა, რომელშიც ჯვარცმის კომპოზიცია იყო მოცემული. ჯვარცმის კომპოზიცია ყურადღებას იქცევს რამდენიმე დეტალით: ქრისტეს გამოსახვა გრძელი პერანგით — კოლუბიუმით და ავაზაკების ჯვარცმა ჯვარზე უკან გადაწეული ხელებით, რაც იკონოგრაფიის მხოლოდ ადრეული პერიოდისთვისაა დამახასიათებელი ( ს.) და ავაზაკების სახელებით: დოვიმაქსი და გესტოზი. როგორც ცნობილია, ქრისტესთან ერთად ჯვარცმული ავაზაკების სახელები მხოლოდ ნიკოდიმოსის სახარებაშია დაცული. ჯვარცმული ავაზაკების სახელები საბერეების მოხატულობის გარდა საქართველოში სხვაგან დაფიქსირებული არაა.

დანარჩენი მოხატული ეკლესიები ყველა გუმბათოვანი ტაძარია. მათ შორისაა მკვლევართა მიერ , და ეკლესიებად დანომრილი ნაგებობები. მხატვრობა ყველაზე ცუდად შემორჩენილია ეკლესიაში, რომლის საკურთხევლის სცენა ძნელად იკითხება, ხოლო ჩრდილოეთი კედლის სიუჟეტიდან მხოლოდ ფრაგმენტი შემორჩა. საკურთხეველში აქაც ტახტზე მჯდომი მაცხოვარია მოცემული, აქეთ-იქით მიქაელ და გაბრიელ მთავარანგელოზებით. მაცხოვრის ქვემოთ გამოსახული იყო ღვთისმშობელი მოციქულების თანხლებით. ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელზე შესრულებული იყო ჯვარცმის სცენა.

 და ეკლესიების მსგავსი მოხატულობაა ტაძარშიც, რომელშიც გუმბათიც გაფორმებულია. ისევე, როგორც წინა ორში, აქაც საკურთხეველში გამოსახულია საყდარზე მჯდომი ქრისტე, ორი მთავარანგელოზით, ღვთისმშობლით, მოციქულებით, ხარისა და ლომის გამოსახულებებით და ფარშევანგით. საბერეების ეკლესია ამ მონასტრის მხატვრობის ბოლო ეტაპია და საუკუნით თარიღდება. გაცილებით უკეთ შემოინახა საუკუნით დათარიღებული ეკლესიის მოხატულობა. ეკლესია იმითაცაა გამორჩეული საბერეების დანარჩენი ტაძრებისგან, რომ აქ შესრულებულ მხატვრობას თან ახლავს არა მხოლოდ ქართული წარწერები, არამედ ბერძნული და სომხური განმარტებითი წარწერებიც.
ქალანოვი

ქალანოვი — სოფელი აზერბაიჯანში ყუბა-ხაჩმაზის რეგიონის ყუბის რაიონში. 2009 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 369 კაცი. ეკონომიკის ძირითადი დარგებია მეცხოველეობა და მიწათმოქმედება. სოფელში არის საშუალო სკოლა, კლუბი, ბიბლიოთეკა და სამედიცინო ცენტრი. 2014-2018 წლებში ქვეყნის რეგიონების სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების სახელმწიფო პროგრამის შესაბამისად, 2018 წელს სოფელში ასფალტის გზა დაიგო.
პაპუნა ლეჟავა

პაპუნა ლეჟავა (დ. 20 თებერვალი, 1987, თბილისი) — ქართველი ფინანსისტი. 2018 წლის 13 დეკემბერს 7 წლის ვადით აირჩიეს საქართველოს ეროვნული ბანკის ვიცე-პრეზიდენტად, მაგრამ 2023 წელს თანამდედობა ვადაზე ადრე დატოვა ეროვნული ბანკის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლის — ნათია თურნავას გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებულია, რომელმაც გამონაკლისი დაუშვა სანქცირებული საქართველოს მოქალაქეებისთვის. ამ გადაწყვეტილებით, აშშ-ის მიერ სანქცირებულ ოთარ ფარცხალაძეს საბანკო ანგარიშებზე წვდომის შესაძლებლობა უნდა მისცემოდა.

ბიოგრაფია
განათლება
2008 წელს დაამთავრა ამერიკული უნივერსიტეტი ბულგარეთში ბიზნესის ადმინისტრირების ბაკალავრის ხარისხით (ბლაგოევგრადი, ბულგარეთი). 2010 წელს — ბიზნეს სკოლა ფინანსების მაგისტრის ხარისხით (მადრიდი, ესპანეთი). 2015 წელს გახდა ფინანსური ანალიტიკოსის ჩარტერის მფლობელი ( ინსტიტუტი, ვაშინგტონი, აშშ).

სამუშაო გამოცდილება
2005 წლის მაისიდან 2005 წლლის აგვისტომდე იყო სტაჟიორი სახელმწიფო მინისტრის აპარატში ევროპულ და ევრო-ატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის საკითხებში. 05/2006 წლის მაისიდან 2006 წლის აგვისტომდე სტაჟიორი -ში. 2008–2009 წლებში საფინანსო ზედამხედველობის სააგენტოს მთავარი სპეციალისტი. 2010–2011 წლებში საქართველოს ეროვნული ბანკის მთავარი სპეციალისტი, 2011–2013 წლებში ფინანსური რისკების განყოფილების უფროსი. 2013–2015 წლებში მსოფლიო ბანკის ჯგუფის აღმასრულებელი დირექტორის მრჩეველი. 2015–2018 წლებში საერთაშორისო საფინანსო კორპორაციის ფინანსური ოფიცერი. 2018 წლის დეკემბრიდან 2025 წლის დეკემბრამდე არჩეული იყო საქართველოს ეროვნული ბანკის საბჭოს წევრად. თანამდებობა ვადაზე ადრე დატოვა.

ფლობს ქართულ, ინგლისურ, რუსულ, ბულგარულ და ესპანურ ენებს.

პუბლიკაციები
„ფასწარმოქმნა სესხებზე და კონკურენცია საქართველოს საბანკო სექტორში“, ავტორი, 2013 წელი.
„საქართველო და ევროკავშირი“, თანაავტორი, 2006 წელი.
დასოლი

დასოლი (ოფიციალურად დასოლის მუნიციპალიტეტი; პანგ: ; ტაგ: ) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი პანგასინანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2015 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 29 110 ადამიანს შეადგენს.

დასოლი ცნობილია კომერციული მარილის წარმოებით. დასოლის სანაპირო ხაზს მუნიციპალიტეტის სახელობის ყურე იკავებს. ზღვის წყალი დიდ გუბურებში ჩაედინება, რაც მარილის მოპოვებას უწყობს ხელს.

დასოლის მუნიციპალიტეტი მანილიდან 290 კმ-ის (კამილინგის გავლით), ხოლო დაგუპანიდან 88 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს. ალამინოსიდან და სანტა-კრუსიდან დასოლში მოხვედრა ავტობუსითა და ადგილობრივი ტრანსპორტითაა შესაძლებელი.
მევენახეობა და მეღვინეობა

მევენახეობა და მეღვინეობა — ყოველთვიური ჟურნალი საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში 1919-1920 წლებში, რედაქტორი კ. ბერეკაშვილი. 1919 წელს გამოიცა ორი, 1920 წელს კი ასევე ორი ნომერი.

ჟურნალი სპეციალიზებული გამოცემა იყო და ემსახურებოდა საქართველოში მევენახოების და მეღვინეობის განვითარებას, მოქალაქეთა ინფორმირებას. რედაქცია ცდილობდა მკითხველთა ცოდნის გაფართოებას. პუბლიკაციები შეეხებოდა დარგის როლს საქართველოს სოფლის მეურნეობაში, მიმოიხილავდნენ სხვა ქვეყნების პრაქტიკას, იბეჭდებოდა რეკომენდაციები ვენახის მოვლის შესახებ იბეჭდებოდა წერილები „ერობები და მევენახეობა“, „ვაზის სნეულება ჭრაქი (მიდიუ)“, „წყარო კეთილდღეობისა (წერილი საფრანგეთიდან)“, „მეღვინეობის სადგური განყოფილებებით“, „მორიგი მუშაობა აპრილში“. იბეჭდებოდა კორესპონდენციები სხვადასხვა სოფლებიდან.

სარედაქციო საბჭო
ტ. ბააკაშვილი, ა. ეგოროვი, თ. მეგრელიშვილი, ე. ნაკაშიძე, ს. ტიმოფეევი, ს. ხუნდაძე, ს. ჩოლოყაშვილი.
შამქორის ოპერაცია

შამქორის ოპერაცია — ამიერკავკასიაში ბოლშევიკური მმართველობის დამყარების მცდელობა ოქტომბრის გადატრიალების შემდეგ, 1918 წლის იანვარ-თებერვალში.

ამიერკავკასიის კომისარიატის შექმნამ რსფსრ-ს წინაშე დააყენა ამიერკავკასიაში ბოლშევიკური მმართველობის დამყარების საკითხი. ამ მიზნის განმახორციელებლ ძალად მიჩნეულ იქნენ კავკასიის ფრონტიდან მოხსნილი ბოლშევიზებული რუსი სამხედროები. რსფსრ სახალხო კომისართა საბჭოს დადგენილებით სტეფანე შაუმიანი იქნა დანიშნული კავკასიის საგანგებო კომისრად და მას გადაეცა 500 ათასი ოქროს მანეთი. რსფს-ის გეგმა ითვალისწინებდა თბილისის აღებას, ბაქო-თბილისი-ბათუმის რკინიგზის გაკონტროლებას და ამიერკავკასიიაში ბოლშევიკური მმართველობის დამაყრებას. ამ მიზნით რსფსრ-ს მზადყოფნაში ჰყავდა სარიყამიშის ფრონტიდან მოხსნილი 7 000 და ყარსის ფრონტიდან მოხსნილი 9 ათასი ჯარისკაცი, სულ 16 ეშელონი, შეიარაღებული სამთო ქვემეხებით. ოპერაციას შაუმიანთან ერთად ხელმძღვანელობდნენ კუზნეცოვი და პეტრენკო.

მოსალოდნელ საფრთხესთან დაკავშირებით საქართველოს ეროვნულმა საბჭომ საგანგებო განცხადებით მიმართა ქართველ ერს. 1918 წლის 4 იანვარს გადაწყდა თბილისის დაცვა და მოსული ეშელონების განიარაღება. ოპერაციის ხელმძღვანელად დაინიშნა გიორგი მაზნიაშვილი. მახათას მთასა და სოღანლუღის ქედზე დაიდგა ზარბაზნები. ნოე რამიშვილის ბრძანებით კახეთიდან გამოწვეულ იქნა ჯავშნოსანი მატარებელი როტმისტრ ევგენი აფხაზავას მეთაურობით. ამ უკანასკნელის მეშვეობით შესაძლებელი გახდა ნავთლუღის სადგურსი შესული 16 ეშელონის გაგზავნა ყარაიასა და ელიზავეტოპოლისკენ. ეშელონებს თავს ესხმოდნენ აზერბაიჯანელი მუსლიმები. შამქორში აფხაზავას მკვლელობის შემდეგ ჯავშნოსანის უფროსად დაინიშნა ვალოდია გოგუაძე. მას დაევალა ეშელონების გაცილება რკინიგზის სადგურ ევლახამდე. 9 იანვრიდან 12 იანვრის ჩათვლით ქართულმა ძალებმა განაიარაღეს რუსების 5 ეშელონი. აზერბაიჯანელ მუსლიმებთან შეტაკებებში დაიღუპა რამდენიმე ქართველი სამხედრო. ეშელონებისთვის ჩამორთმეული აღჭურვილობა 15 ათასი შაშხანა, 70 ტყვიამფრქვევი და 20 ზარბაზანი თბილისის არსენალში გადაიტანეს.

1918 წლის თებერვალში საქართველსოკენ დაიძრა რუსი ჯარისკაცების მეორე ნაკადი. სადგურ ნავთლუღში შესული რუსული ეშელონები სადგურ ევლახამდე კვლავ ჯავშნოსანმა მატარებელმა გააცილა ვალოდია გოგიაძის მეთაურობით. 8 თებერვალს თბილისიდან დაახლოებით 300 კილომეტრის მანძილზე უკვე თავმყორილი იყო 13 ეშელონი (15 ათასი ჯარისკაცი). გოგუაძემ გააფრთხილა რუსები, რომ თუ თბილისისკენ დაიძვრებოდნენ, ცეცხლს გაუხსნიდა მათ ჯავშნოსანიდან. მისი ენერგიული მოქმედებების შედეგად 16 ტებერვალს ეშელონები დაიძრნენ ყარაიასა და ტაუზის მიმართულებით. 10 კილომეტრის მანძილზე განლაგებული ეშელონების უსაფრთხოებას აზერბაიჯანელების თავდასხმისგან იცავდა გოგუაძის ჯავშნოსანი. 19 თებერვალს რუსული ეშელონები სადგურ ევლახში მივიდნენ.

ამით რსფსრ-ის გეგმა ფრონტიდან მოხსნილი ეშელონებით თბილისის აღებისა, ჩაიშალა.
კონსტანტინე ნიკოლოზის ძე რომანოვი

კონსტანტინე ნიკოლოზის ძე რომანოვი (; დ. 21 სექტემბერი, 1827, ზამთრის სასახლე, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთის იმპერია ― გ. 25 იანვარი, 1892, პავლოვსკის სასახლე, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთის იმპერია) ― რომანოვების დინასტიის წარმომადგენელი. რუსეთის დიდი მთავარი დაბადებიდან გარდაცვალებამდე. რუსეთის იმპერატორ ნიკოლოზ -ისა და იმპერატრიცა ალექსანდრა ფიოდოროვნას შუათანა ძე, იმპერატორ ალექსანდრე -ის ძმა და ალექსანდრე -ის ბიძა.

ბიოგრაფია
კონსტანტინე ნიკოლაევიჩი დაიბადა 1827 წლის 21 სექტემბერს ზამთრის სასახლეში, სანქტ-პეტერბურგში. იგი იყო რუსეთის იმპერატორ ნიკოლოზ -ისა და მისი მეუღლის, იმპერატრიცა ალექსანდრა ფიოდოროვნას (ქალიშვილობაში შარლოტა პრუსიელი) შუათანა ვაჟი. მამის მხრიდან იგი ეკატერინე -ის შვილთაშვილი და იმპერატორ პავლე -ის შვილიშვილი, ხოლო დედის გერმანიის იმპერატორ ვილჰელმ -ის დისწული და იმპერატორ ფრიდრიხ -ის მამიდაშვილი იყო.

ცნობილია, რომ იგი თავისი ძმის, იმპერატორ ალექსანდრე -ის თანამოაზრე იყო და მას მხარს უჭერდა რეფორმების გატარებაში. იგი ცნობილი ლიბერალი და ხელოვნების დიდი მფარველი იყო. 1845 წელს მანვე დააარსა რუსეთის საიმპერატორო გეოგრაფიული საზოგადოება. 1854 წელს მონაწილეობა მიიღო რუსეთის საიმპერატორო ფლოტილიის რეფორმების გატარებაშიც.

1862-1863 წლებში დიდი მთავარი კონსტანტინე ნიკოლაევიჩი პოლონეთის მეფისნაცვლად იყო დანიშნული. როდესაც იმპერატორი ალექსანდრე მას ამ წოდებას აძლევდა, ცნობილია, რომ განაცხადა: „მოდი პოლონელებს თავიანთი სამეფო კარი და ინტრიგები ჰქონდეთ“. დიდმა მთავარმა პოლონელებს თავიანთი ლიბერალური შეხედულებების გაზიარება დაუწყოთ, მაგრამ მის რეფორმებს იქ მტრულად შეხვდნენ, რაც 1863 წლის იანვრის ამბოხებითა და მისი გადადგომით დამთავრდა.

1889 წელს დიდი მთავარ კონსტანტინეს ინსულტმა დაარტყა, რასაც სულ მალე მოჰყვა ინსულტის მეორე შეტევაც, რამაც მას მეტყველებისა და სიარულის უნარი დააკარგვინა. ამის გამო უკანასკნელი წლების განმავლობაში მთლიანად თავის ცოლზე გახდა დამოკიდებული. იგი სულ სამ წელიწადში, 1892 წლის 25 იანვარს გარდაიცვალა პავლოვსკის სასახლეში, 64 წლის ასაკში.

ქორწინება და შვილები
1848 წლის 11 სექტემბერს კონსტანტინემ ზამთრის სასახლეში იქორწინა პრინცესა ალექსანდრა საქსენ-ალტენბურგელზე, რომელთანაც შეეძინა ექვსი შვილი:

გარდა ამისა, დიდ მთავარ კონსტანტინე ნიკოლაევიჩს თავისი ერთ-ერთი უცნობი საყვარლისაგან ჰყავდა ერთი უკანონო გოგონა, სახელად მარია კონდუსო. ამასთან, მას ხანგრძლივი რომანი ჰქონდა ანა კუზნეცოვასთან (1847-1922), რომლისგანაც ხუთი უკანონო შვილი ჰყავდა:

სერგეი კონსტანტინოვიჩ კნიაზევი (1873-1873), გარდაიცვალა ჩვილი;
მარინა კონსტანტინოვნა კნიაზევა (1875-1941), ცოლად გაჰყვა გენერალ პავლე იერშოვის ვაჟს, ალექსანდრე იერშოვს;
ანა კონსტანტინოვნა კნიაზევა (1878-1920), ცოლად გაჰყვა ნიკოლოზ ნიკოლაევიჩ ლიალინს, რომელთანაც შეეძინა ვაჟი, ცნობილი თეოლოგი კლემენტ ლიალინი;
იზმაილ კონსტანტინოვიჩ კნიაზევი (1879-1885), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი, ტიფით;
ლევ კონსტანტინოვიჩ კნიაზევი (1883-1885), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი, ტიფით;

წინაპრები
რამაკრიშნა

რამაკრიშნა (ნამდვილი სახელი გადადჰარ ჩატო­პადჰიაია; დ. 18 თებერვალი, 1836 — გ. 16 აგვისტო, 1886) — ინდოელი გურუ, მისტიკოსი, რელიგიური რეფორმატორი და მქადაგებელი. დაიბადა ღარიბ ბრაჰმანურ ოჯახში. დაკშინეშვარის კალის ტაძრის ქურუმი. 1859 წელს მშობლების დაჟინებით დაქორწინდა, თუმცა მიიღო ბერული აღთქმა, ასე რომ, ქორწინება ფაქტობრივად არ შემდგარა. დროთა განმავლობაში მისი მეუღლე, სარადა დევი (1853–1920), გურუ გახდა აგრეთვე.

რამაკრიშნას მასწავლებლებს შორის არა მხოლოდ ვიშნუიტები იყვნენ, არამედ შივაიტები, ტანტრიკები, რომლებისგანაც უპირველეს ყოვლისა, აითვისა ექსტაზის მიღწევის სხვადასხვა ტექნიკა. ადვაიტა-ვედანტის სწავლების გაცნობის შემდეგ, რამაკრიშნამ თავი დაანება წინანდელ წარმოდგენას ღმერთის როგორც პიროვნების შესახებ და ჩაუღრმავდა უთვისებო აბსოლუტის ჭვრეტას. მიემხრო სუფისტურ პრაქტიკას. რამაკრიშნა ამტკიცებდა, რომ შეძლო და გამოსცადა ისლამური და ქრისტიანული გამოცდილება, რომ მისტიკურ ხილვებში შეხვდა მუჰამადსა და იესო ქრისტეს.
გუიავა

გუიავა — მარადმწვანე ხე მირტისებრთა ოჯახისა. სიმაღლე 4–5 (ზოგჯერ 10) მ. საკმაოდ მსხვილი ყვავილები აქვს (2–3 სმ). ნაყოფი 3–12 სმ სიგრძის ბურთისებრი ან მსხლისებრი კენკრაა. მისი სამშობლოა სამხრეთი და ცენტრალური ამერიკა, სავარაუდოდ პერუ. გუიავა იზრდება ყველა ტროპიკულ ქვეყანაში როგორც ნაყოფიერი კულტურა; მაგალითად, კუბაზე, ბრაზილიასა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში იკავებს დიდ ფართობს ბაღებში, სადაც წარმოქმნის დიდ ველურ რაყებს. მომჟავო-ტკბილი, არომატული, წვნიანი, თეთრი, ვარდისფერი ან წითელი რბილობიანი ნაყოფი გამოიყენება საკვებში ნედლი და გადამუშავებული სახით. კულტურაში ცნობილია გუიავას მრავალრიცხოვანი ჯიშები.
მანგალდანი

მანგალდანი (ოფიციალურად მანგალდანის მუნიციპალიტეტი; პანგ: ; ტაგ: ) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი პანგასინანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2015 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 106 331 ადამიანს შეადგენს.

ისტორია
მანგალდანი ესპანეთიდან ჩასულმა დომინიკელთა ორდენის მისიონერებმა დააარსეს. 1591 წლისთვის მანგალდანი ესპანურ ენკომიენდად გამოცხადდა. მეორე მსოფლიო ომის დროს მუნიციპალიტეტში ამერიკის სამხედრო ძალების აეროდრომი იყო განთავსებული.

გეოგრაფია
მანგალდანი პანგასინანის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს. მუნიციპალიტეტს ჩრდილოეთიდან სან-ფაბიანი ესაზღვრება, დასავლეთიდან - დაგუპანი, აღმოსავლეთიდან - სან-ხასინტო, ხოლო სამხრეთიდან - მაპანდანი და სანტა-ბარბარა.

მუნიციპალიტეტი მანილიდან 210 კმ-ით, ბაგიოდან - 68 კმ-ით, ხოლო პროვინციული დედაქალაქიდან 24.1 კმ-ითაა დაშორებული.
ლია მიქაძე

ლია მიქაძე (დ. 3 მაისი, 1936, თბილისი — გ. 10 ნოემბერი, 2022, იქვე) — საქართველოს ტელემაუწყებლობის პირველი ტელეწამყვანი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1967).

ბიოგრაფია
ლია მიქაძე 1936 წლის 3 მაისს, თბილისში დაიბადა. 1954 წელს ჩააბარა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალურ უნივერსიტეტში, სადაც მიხეილ თუმანიშვილის ჯგუფში მოხვდა. 1956 წელს, როდესაც საქართველოს პირველი ტელეხედვის მოწყობა დაიგეგმა და დიქტორების (წამყვანების) ძებნა დაიწყეს, მიხეილ თუმანიშვილმა პირველკურსელ ლია მიქაძეს კონკურსში მონაწილეობა ურჩია. კომისიამ ის ალექსანდრა მაჭავარიანთან ერთად შეარჩია და დიქტორად დანიშნა. 1956 წლის 30 დეკემბერს, როდესაც საქართველოს პირველი ტელევიზია გაიხსნა, ეკრანიდან მაყურებელმა პირველი ლია მიქაძე დაინახა. მიქაძე საქართველოს ტელევიზიაში 2004 წლამდე მუშაობდა.

2013 წლის 30 დეკემბერს, საქართველოს ტელევიზიის დაარსების 57 წლისთავთან დაკავშირებით, საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა მთაწმინდის პარკში, თბილისის ტელეანძის სიახლოვეს, საპატიო ვარსკვლავი გაუხსნა ტელევიზიის პირველ წამყვანებს: ლია მიქაძეს, ჯულიეტა ვაშაყმაძეს და ალექსანდრა მაჭავარიანს.

გარდაიცვალა 2022 წლის 10 ნოემბერს.
ვარდნილჰესების კასკადი

ვარდნილჰესების კასკადი, ვარდნილჰესები — ჰიდროელექტროსადგურთა კასკადი საქართველოში, გალის რაიონში. შედის ენგურის ჰიდროელექტროსადგურების კასკადის შემადგენლობაში. შედგება ოთხი შედარებით ნაკლები სიმძლავრის ჰესისგან (ვარდნილჰესი-, ვარდნილჰესი-, ვარდნილჰესი-, ვარდნილჰესი-). აშენებულია ენგურჰესის გამომყვან არხზე, მდინარე ენგურის ძირითადი ჩამონადენის გადაგდებით მდინარე ერისწყლის კალაპოტში. საერთო საპროექტო დადგმული სიმძლავრეა 340 მეგვტ, ხოლო ელექტროენერგიის საშუალო წლიური საპროექტო გამომუშავება — 1111 მილიონი კვტ·სთ.

ვარდნილჰესი-
ვარდნილჰესი- ექსპლუატაციაში შევიდა 1971 წელს. მდებარეობს მდინარე ერისწყალზე, ქალაქ გალის ჩრდილოეთით. ჰესის ძირითადი ნაგებობებია: ადგილობრივი მასალებისაგან აშენებული კაშხალი (სიგრძე – 890 მ, სიმაღლე – 57,5 მ, სიგანე თხემზე – 10 მ), რომელიც წარმოქმნის გალის წყალსაცავს; კაშხალთან მიმდებარე მიწისზედა ჰესი, სამშენებლო გვირაბი, რომლის სიგრძეა 517,5 მ, წყალმიმღები და წყალსაშვი ნაგებობები, გამომყვანი არხი, 110 კვ და 220 კვ ძაბვის ქვესადგური. ვარდნილჰეს--ში დადგმულია 3 ვერტიკალური ჰიდროაგრეგატი, საპროექტო დადგმული სიმძლავრეა 220 მეგვტ, მაქსიმალური დაწნევა – 64,5 მ, ელექტროენერგიის საშუალო წლიური საპროექტო გამომუშავება – 730 მილიონი კვტ·სთ.

ვარდნილჰესი-, - და -
ვარდნილჰესი-, ვარდნილჰესი- და ვარდნილჰესი- მდებარეობს ვარდნილჰეს--ის ქვემოთ (5,5; 10,1 და 14,9 კმ-ზე შესაბამისად). ექსპლუატაციაში შევიდა 1971–1972 წლებში. სამივე ჰესს აქვს ერთნაირი დაწნევა (11,2 მ). თითოეული მათგანი შედგება ორ-ორი ჰორიზონტალური კაფსულური ტიპის ჰიდროაგრეგატისაგან. სამივე ჰესის ჯამური სიმძლავრეა 120 მეგვტ (თითოეულის 40–40 მეგვტ), ელექტროენერგიის საშუალო წლიური გამომუშავება – 381 მილიონი კვტ·სთ (თითოეულის 127 მილიონი კვტ·სთ).

1999 წლის 29 დეკემბრიდან ვარდნილჰესების ბაზაზე შეიქმნა შპს „ვარდნილჰესების კასკადი“.

ვარდნილჰესების მიერ გამომუშავებული ელექტროენერგია
ძაბრისებრი კლიტოციბე

ძაბრისებრი კლიტოციბე — სოკოს სახეობა ტრიქოლომასებრთა ოჯახისა, რომელიც ფართოდაა გავრცელებული ევროპაში, აგრეთვე იზრდება ჩრდილოეთ ამერიკაში, იაპონიაში, ავსტრალიასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში. საჭმელად გამოიყენება ახალი და დამწნილებული.

სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა 1801 წელს როგორც . მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა პოლონელმა მიკოლოგმა ჰარი ჰარმაჯამ 2003 წელს.

აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 3-10 სმ, თავდაპირველად ბრტყელი, შემდგომში ჩაზნექილი და ძაბრისებრია, ზოგჯერ ცენტრში ახასიათებს მცირე ბორცვაკი. ტიტველია, თხელი კიდეებით, ყვითელი ან მოყვითალო-ყავისფერი.

ფირფიტები — ძლიერ დაღმავალი, ხშირი, თეთრი ან ღია კრემისფერი.

რბილობი — მოთეთრო, ნუშის სუნით.

ფეხის სიგრძე — 3-8 სმ, სისქე — 0,5-1 სმ, ცილინდრული ან ძირში ოდნავ გაგანიერებული, ჟანგმიწისფერი ან მოთეთრო.

სპორების ფხვნილი თეთრი ფერის. ხორბლის მარცვლისებრი, წაწვეტებული, პუნქტირებული ზედაპირით, უფერული, 5-73-4 მკ.

გავრცელება და ეკოლოგია
საპროტროფია. ფართოდაა გავრცელებული ევროპაში, აგრეთვე გვხვდება ავსტრალიაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და იაპონიაში.

როგორც წესი იზრდება ჯგუფებად, წიწვოვან და ფართოფოთლოვან ტყეებში, ასევე ტყეებისა და გზების პირას. ზოგჯერ ქმნის ქაჯის წრეს.

სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

მსგავსი სახეობები
სინონიმები

გალერეა