iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მონტი ჰოლის პარადოქსი

მონტი ჰოლის პარადოქსი — ალბათობის თეორიის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ამოცანა, რომლის ამოხსნაც ერთი შედევით საღ აზროვნებას ეწინააღმდეგება.

ამოცანა ფორმულირდება, როგორც თამაშის აღწერა და ეყრდნობა ცნობილ ამერიკულ ტელეშოუს "’ ", რომლის წამყვანის მიხედვითაც ეწოდა სახელი.

მოთამაშისთვის თავიდანვეა ცნობილი შემდეგი წესები: ავტომობილი მოთავსებულია ერთ-ერთი კარის უკან; წამყვანმა აუცილებლად უნდა გააღოს კარი, რომლის მიღმაც არის თხა (და არა ის კარი, რომელიც მოთამაშემ აირჩია) და შესთავაზოს მოთამაშეს არჩევანის შეცვლა; თუ წამყვანს აქვს არჩევანის საშუალება, რომელიც კარი გააღოს, ის აუცილებლად ირჩევს ნებისმიერ მათგანს თანაბარი ალბათობით.
სიცოცხლის ვარსკვლავი

სიცოცხლის ვარსკვლავი — გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების მომსახურების ემბლემა, რომელსაც აკონტროლებენ ამერიკის მედიცინის ასოციაცია და აშშ-ის ჯანდაცვის დეპარტამენტი.

ემბლემა წარმოადგენს ცისფერ ექვსქიმიან ვარსკვლავს, რომლის ცენტრშიც გვხვდება თეთრი ფერის ასკლეპიოსის კვერთხი.

ემბლემა „სიცოცხლის ვარსკვლავი“ დააპატენტეს 1967 წელს აშშ-ში. ის შეიმუშავა გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების შეფმა ლეო შვარცმა.

დღესდღეობით აღნიშნულ ემბლემას შევხვდებით სხვადასხვა ქვეყნის სასწრაფო დახმარების ავტომობილებზეც.

ვარსკვლავის ექვსი ქიმი სიმბოლიზირებს ექვს ძირითად ამოცანას, რომელსაც ხსნიან სასწრაფო დახმარების მაშველები: აღმოჩენა, შეტყობინება, საპასუხო რეაქცია, ადგილზე გაწეული დახმარება, ტრანსპორტირების მომენტში გაწეული დახმარება და დახმარების სპეციალურ ცენტრში გადაყვანა.
თეთრი ვეფხვი

თეთრი ვეფხვი — ბენგალური ვეფხვის პიგმენტაციური ნაირსახეობა თანდაყოლილი მუტაციით, რომელიც ბინადრობს ასამის, დასავლეთ ბენგალის და ბიჰარის შტატების ველურ ბუნებაში. განსაკუთრებით ხშირად გვხვდება სუნდერბანსის რეგიონსა და ყოფილი რეუას შტატის ტერიტორიაზე. თეთრი ვეფხვი არ განიხილება როგორც ცალკე ქვესახეობა.
ჯონ ჰენრი (ფოლკლორი)

ჯონ ჰენრი — მითოლოგიური სახალხო გმირი აშშ-ში, შავკანიანი მუშა, რომელმაც გაიმარჯვა ორთქლის ძალისმიერ უროსთან დაპირისპირებაში, თუმცა ორგანიზმმა ვერ გაუძლო, გამოიფიტა და გარდაიცვალა. ლეგენდა ჩაისახა საუკუნეში, როდესაც აქტიურად მიმდინარეობდა სარკინიგზო გზების განვითარება. უცნობია, არსებობდა თუ არა რეალურად ჯონ ჰენრი და შედგა თუ არა მსგავსი დაპირისპირება. ჯონ ჰენრისთან დაკავშირებული თქმულებები ასახული არის სხვადასხვა, პიესებში, წიგნებსა თუ რომანებში.
ბრიტანია (ალეგორია)

ბრიტანია — დიდი ბრიტანეთის პერსონიფიცირებული სიმბოლო.

წარმოადგენს ახალგაზრდა ქალბატონს კორინთოულ მუზარადში, ფარითა და პოსეიდონის სამკაპით ხელში. როგორც წესი, გამოისახება მჯდომარე ან ტალღებზე მოცურავე, წყლის თხილამურებით.

ბრიტანიის ფიგურა გამოჩნდა ჯერ კიდევ რომაელი კეისრების დროს. ბრიტანიის გამოსახულებას შევხვდებოდით ადრიანესა და ანტონიუს პიუსის მონეტებზეც.
კადუცეუსი

კადუცეუსი , ან კერიკიონი — მაცნეთა კვერთხი ძველ ბერძნებსა და რომაელებში; სახელი ჰერმესის (მერკურის) კვერთხისა, რომელსაც მორიგების უნარი გააჩნდათ. მსგავსი სიმბოლოები ჰქონდათ სხვა უძველეს ხალხებსაც (იხ. ურეი, უაჯიტი).

კადუცუესის სიმბოლო „☤“ შეგიძლიათ ნახოთ უნიკოდში, კატეგორიაში „სიმბოლოები, სხვები“ (+2624 ) დაწყებული 1.1 ვერსიიდან და ზევით. კოდი — .

 საუკუნიდან ხშირად გამოიყენება, როგორც მედიცინის სიმბოლო, რაც გამოწვეული გავრცელებული შეცდომით, ერევათ რა ასკლეპიოსის კვერთხში. კადუცეუსის გამოსახულება, როგორც ვაჭრობის ღმერთის ატრიბუტი ასევე ხშირად გამოიყენება სხვადასხვა ქვეყნების სავაჭრო პალატების სიმბოლიკაშიც.
სკოვილის სკალა

სკოვილის სკალა — წიწაკის სიცხარის საზომი. სკალას სახელი ეწოდა მისივე გამომგონებლის, ამერიკელი ფარმაცევტის უილბურ სკოვილის მიხედვით. მის მიერ 1912 წელს შემუშავებული მეთოდი „სკოვილის ორგანოლეპტიკური ტესტის“ სახელითაა ცნობილი. სკოვილის სკალის მიხედვით დღესდღეობით ყველაზე ცხარე წიწაკად ითვლება „კაროლაინა რიპერი“, იგივე 22.
ლისისტრატე

ლისისტრატე — არისტოფანეს კომედია, შექმნილი დაახლოებით ძვ. წ. ა. 411 წელს. კომედია მოგვითხრობს ქალბატონის შესახებ, რომელმაც ქალური „სექსუალური გაფიცვის“ მეშვეობით შეაჩერა ომი სპარტასა და ათენს შორის.

კომედია იქმნებოდა ძალზედ დასუსტებული ათენის პირობებში. პელოპონესის ომი გრძელდებოდა და სპარტა ახალი ძლევამოსილი მოკავშირეებით ძლიერდებოდა, მათ შორის სპარსეთით. ამ დროს კომედიაში მშვიდობის ინიციატორებად გვევლინებიან მთელი საბერძნეთის ქალები და გოგონები, რომლებიც ძალიან დაღალა ამდენმა ომებმა და განშორებებმა. ქალები გაერთიანდნენ ათენელი ლისისტრატეს მეთაურობით და განმარტოვდნენ აკროპოლისში. იქ ჩაკეტილები უარს ამბობენ მამაკაცის ალერსზე მანამ, სანამ ბოლო არ მოეღება ომებს. მამაკაცების ყველა მცდელობა სიტუაციის შესაცვლელად სრულდება კრახით.

სიუჟეტი
ლისისტრატეს (სიტყვასიტყვით „ომების დამანგრეველი“), მტკიცედ აქვს გადაწყვეტილი უაზრო ომის დასრულება და ათენის აკროპოლისის ირგვლივ კრებს ბერძენ ქალებს. იგი ქალებს სთავაზობს, სანამ ომს არ მოეღება ბოლო კაცებს შეხების უფლებაც კი არ მისცენ. ბევრი მცდელობის შემდეგ ქალები თანხმდებიან ლისისტრატეს წინადადებას, აკროპოლისში გამაგრდებიან და არ იკარებენ არავის. მოსახლეობა გაყოფილია ორ ნაწილად: ქალები და მოხუცები (ყველა ახალგაზრდა მამაკაცი ომშია წასული).

მამაკაცები ცდილობენ მშვიდობიან შეთანხმებას. ელჩები ხვდებიან ერთმანეთს და მიმდინარეობს მოლაპარაკებები. მოლაპარაკებებზე ჩნდება ლისისტრატეც. მამაკაცები განცვიფრებულნი არიან რა ლისისტრატეს ჭკუითა და სილამაზით, მალევე აღწევენ შეთანხმებას. გახარებული კაცები ცოლებთან ერთად სახლში ბრუნდებიან.

მსგავსი „სექსუალური გაფიცვის“ რეალური შემთხვევები
2003 წელს ლიბერიაში ორგანიზაციამ „ლიბერიის ქალების მასობრივი აქცია მშვიდობისათვის“ ლეიმი გბოვის მეთაურობით მოაწყო "სექსუალური გაფიცვა", რამაც ხელი შეუწყო სამოქალაქო ომის შეწყვეტას.

2006 წელს კოლუმბიაში ბანდიტების ცოლებმა და საყვარლებმა გამოაცხადეს „გადაჯვარედინებული ფეხების გაფიცვა“, რათა ბანდებს შორის სისხლიანი გარჩევები აღეკვეთათ. 2010 წელს მკვლელობების რიცხვი ქალაქ პერეირაში 26,5 %-ით შემცირდა.

2009 წელს კენიაში ქალთა ორგანიზაციებმა მოუწოდეს ქალებს, რომ არ დაკავებულიყვნენ სექსით მამაკაცებთან, სანამ არ იქნებოდა მიღწეული შეთანხმება ქვეყნის პრეზიდენტსა და პრემიერ-მინისტრს შორის. ისინი მზად იყვნენ მეძავებისთვისაც კი გადაეხადათ ფული, რათა ამ გაფიცვას შემოერთებოდნენ.
საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემა

სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემა“ (სსე) — საქართველოს ელექტროენერგიის გადამცემი სისტემის ერთადერთი ოპერატორი. ამ სტატუსის შესაბამისად, ეწევა ქვეყნის ელექტროენერგეტიკული სისტემის საერთო კოორდინაციას და ელექტროენერგიის მოთხოვნა-მიწოდების დაბალანსებას. კომპანია, ასევე, მართავს მეზობელ სახელმწიფოებთან ელექტროენერგიის გაცვლის პროცესს და აქტიურად თანამშრომლობს მათი გადამცემი სისტემების ოპერატორებთან.

სსე, როგორც გადამცემი სისტემის ერთადერთი ოპერატორი, პასუხისმგებელია, რეალურ დროში, ელექტროენერგიის მოთხოვნა-მიწოდების დაბალანსებასა და ელექტროენერგიის საიმედო მიწოდებაზე.

სსე უზრუნველყოფს ელექტროენერგიის გადაცემასა და დისპეტჩერიზაციას. გადამცემ ქსელს მართავს ეროვნული სადისპეტჩერო ცენტრი, ხოლო მის ტექნიკურ მხარდაჭერას უზრუნველყოფს 3 რეგიონული ფილიალი (აღმოსავლეთის, დასავლეთის და სამხრეთის რეგიონული ქსელები). სსე, ასევე, მართავს მეზობელ სახელმწიფოებთან დამაკავშირებელ ყველა ელექტროგადამცემ ხაზს. დაგეგმილი სარემონტო სამუშაოების ჩასატარებლად, სსე ახორციელებს სასისტემო მნიშვნელობის ელექტროგადამცემი ხაზების და ქვესადგურების ცალკეული ელემენტების გამორთვას და საჭიროების შემთხვევაში, ელექტროენერგიის მიწოდების დროებით შეზღუდვას. ამზადებს რელეური დაცვის სქემებს და აანალიზებს ქსელში მომხდარ ავარიებს.

სსე-ს ეროვნული სადისპეტჩერო ცენტრი, ენერგეტიკული რესურსების ოპტიმალური გამოყენების მიზნით, კოორდინაციას უწევს ელექტროენერგეტიკული ბაზრის მონაწილეების საქმიანობას. ასევე, მართავს გადამცემ ქსელს სტანდარტულ და ავარიულ სიტუაციებში. დაგეგმილი სარემონტო სამუშაოების ჩასატარებლად, სსე ახორციელებს სასისტემო მნიშვნელობის ელექტროგადამცემი ხაზების და ქვესადგურების ცალკეული ელემენტების გამორთვას და საჭიროების შემთხვევაში, ელექტროენერგიის მიწოდების დროებით შეზღუდვას. ამზადებს რელეური დაცვის სქემებს და აანალიზებს ქსელში მომხდარ ავარიებს.

სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემა“ ჩამოყალიბდა 2002 წელს შპს „ელექტროდისპეტჩერიზაციისა“ და სს „ელექტროგადაცემის“ შერწყმის საფუძველზე. 2002 წლის დეკემბრიდან სსე-ს მენეჯმენტს უწევდა ირლანდიური კომპანია -ი, რომელმაც კომპანიის 5 წლიანი მართვის უფლება მოიპოვა „მსოფლიო ბანკის“ მიერ გამოცხადებულ ტენდერში — „ელექტროენერგიის საბითუმო ბაზრის მხარდამჭერი პროექტი“. 2007 წლის ნოემბრიდან აღნიშნული პროექტის დასრულების შემდეგ, სსე-ის მართვა ქართულმა დირექტორატმა განაგრძო.

სსე-ს აქციების სრულ პაკეტს ფლობს სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო“, ხოლო ორგანიზაციის მართვის უფლება გადაცემული აქვს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს.

სსე-ს ხელმძღვანელი ორგანოებია: აქციონერთა საერთო კრება, სამეთვალყურეო საბჭო, გენერალური დირექტორი. კომპანიის გენერალური დირექტორია  ვანო ზარდიაშვილი.
უილიამ გოლდინგი

სერ უილიამ ჯერალდ გოლდინგი (; დ. 19 სექტემბერი, 1911 — გ. 19 ივნისი, 1993) — 1980 წლის ბუკერისა და 1983 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი, ბრიტანელი მწერალი. საუკუნის ერთ-ერთი ცნობილი ლიტერატორი.

უილიამ გოლდინგი დაიბადა 1911 წელს კორნუოლში.დაამთავრა მარლბოროუს სკოლა, რის შემდეგაც ჩაირიცხა ბრასენოსის კოლეჯში (ოქსფორდი). ცხოვრების განმავლობაში ბევრი სპეციალობით იყო დაკავებული. ის იყო სკოლის მასწავლებელი, ლექტორი, მეზღვაური, მუსიკოსი, მწერალი, მსახიობი. ბავშვობიდან უნდოდა გამხდარიყო მეცნიერი, თუმცა მოგვიანებით აზრი შეიცვალა. ოქსფორდში სწავლისას უილიამი ინგლისურ ლიტერატურას გაეცნო. 1935 წელს დაიბეჭდა მისი პოემების კრებული.

1940 წელს ჩაეწერა საზღვაო ფლოტში. უილიამ გოლდინგმა 6 წელი ზღვაში გაატარა. ომის შემდეგ მუშაობდა მასწავლებლად. შემდეგ ხელმეორედ დაუბრუნდა თავის ძველ საქმიანობას და წერა დაიწყო. მწერლის ინტერესის სფეროებმა გავლენა მის ნაწარმოებებზეც მოახდინა. უკვე 40 წელს გადაცილებულმა დაწერა რომანი ბუზთა ბატონი (1954) — უამრავი სიმბოლიკით დატვირთული ერთგვარი ლიტერატურული პაროდია, „რობინზონიადას“ ერთ-ერთი ვარიანტი, რომელშიც ველური კუნძულის ერთადერთი ცივილიზებული წარმომადგენლები ბავშვები არიან. ამ რომანით მწერალმა არაერთი სტერეოტიპი დაანგრია და უკაცრიელ კუნძულზე მოხვედრილი სკოლის მოსწავლეების მაგალითზე შეულამაზებლად ასახა ადამიანის ქვეცნობიერში ცივილიზებულობის მიღმა მიმალული ურჩხული. 1963 წელს ნაწარმოების მიხედვით ფილმიც გადაიღეს.

უილიამ გოლდინგი 1993 წლის 19 ივნისს გარდაიცვალა. 2008 წელს ჟურნალმა „ტაიმმა“ მას 50 საუკეთესო თანამედროვე ბრიტანელ ავტორთა სიაში მესამე ადგილი მიაკუთვნა.
სომხეთი საქართველოს სამეფოში

სომხეთი საქართველოს სამეფოში — პერიოდი სომხეთის ისტორიაში, რომლის განმავლობაშიც ისტორიული სომხეთი, ან მისი ნაწილი შედიოდა საქართველოს სამეფოს შემადგენლობაში.

ერთიანი საქართველოს მესვეურებს მუდამ ამოძრავებდათ სურვილი განევრცოთ ქვეყნის სიუზერენობა საქართველოს სამხრეთით მდებარე მიწებზე. შუა საუკუნეების კავკასიაში, ეს პირველად განხორციელდა ბაგრატ -ის მიერ, ისიც მხოლოდ ნაწილობრივ და დროებით — 1045 წელს ანისის თავკაცებმა, ქალაქი, ბაგრატ -ს გადმოსცეს. ბაგრატ -მ ანისის გამგებლად არტანუჯის ერისთავი აბუსერ აბუსერისძე დანიშნა.

ანისის საამიროში შემავალი მდ. არაქსის აღმოსავლეთით მდებარე სომხეთის ტერიტორია, საქართველოს საზღვრებში მოაქცია დავით აღმაშენებელმა. მას, დავითის ისტორიკოსის ცნობით, 1124 წლის 20 აგვისტოს ეწვივნენ ანისის დიდებულთა ელჩები და გადასცეს ქალაქი. დავითმა ამ მხარეში გამგებლად მესხი აზნაურები დატოვა, შემდეგ კი დაიპყრო ვანანდისა (კარის მხარე) და არარატის პროვინციებში მდებარე ოლქები, აგრეთვე არწახი და ხუბანდის ტერიტორია კასპიის ზღვამდე.

მიუხედავად ამ წარმატებისა, სომხური მიწებისათვის ბრძოლა გრძელდება დავითის მემკვიდრეების დროსაც. მისი გარდაცვალების შემდგომ, დემეტრე ყმადნაფიცობის პირობით უთმობს ანისს თურქებს. 1161 წელს ანისზე გაილაშრა და აიღო იგი გიორგი მესამემ. 1162 წელს მანვე გაათავისუფლა დვინი. შემდგომში, ქალაქის მუსლიმმა მმართველებმა მოახერხეს ამ მხარეების დაბრუნება, ოღონდ კი მათ საქართველოს ყმადნაფიცობა იკისრეს. 1173 წელს გიორგი -ის მცდელობის შედეგად, ანისი, დვინი და მათი მიმდგომი მხარეები საქართველოს სამეფოს შეუერთდა.:

უფროს შტოს (ზაქარიას სახლს) ეკუთვნოდა — შირაკი, აირარატი, სივნიეთი, არცახი, უტიქი, გელაქუნი.

უმცროს შტოს (ივანეს სახლს) — ვასპურაკანის ნაწილი (დვინის მხარე).

გაგელ-მხარგრძელები ფლობდნენ გაგის საერისთავოსა და შამქორის მიმდებარე სომხურ მიწებს.

1208 წელს ქართულმა მხედრობამ დალაშქრა სომხეთის დასავლეთი ნაწილი - ხლათის სასულთნო. დაახ. 1210 წლიდან, მას შემდეგ რაც სასულთნოს მმართველი შაჰ-არმენები მხარგრძელებს დაუზავდნენ, სომხეთის ეს ნაწილიც საქართველოს დაექვემდებარა, თუმცაღა მხოლოდ ვასალური დამოკიდებულებით და ადგილობრივი დინასტიის მმართველობა შენარჩუნდა.

საქართველოს დასუსტების შემდეგ დასავლეთ სომხეთი უკვე აღარ წარმოადგენს ქართველების გავლენის სფეროს. 1240-იან წლებში ხლათს მონღოლები ეპატრონებიან. 1247 წელს საქართველოს სამეფო აღდგა. აქედან 1249 წლამდე საქართველოში ორმეფობაა. 1249 წლიდან დასავლეთ საქართველოში მეფობს დავით ნარინი, აღმოსავლეთში კი დავით ულუ. 1329 წელს გიორგი ბრწყინვალე აერთიანებს დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს (სომხეთითურთ). სომხური თემების ძირითადი ნაწილის გამგებლობას კვლავაც აგრძელებდნენ მხარგრძელები, 1360 წლამდე. შემდეგ მათ, ამ ტერიტორიაზე პირველობა ორბელებმა ჩამოართვეს. საქართველოს კვლავაც ემორჩილებოდა ხაჩენი, რომელსაც ამჯერად სამთავროს სტატუსით სარგებლობდა. მის სათავეში ჯალალიანები იდგნენ. საუკუნის ბოლოს, თემურ ლენგის ლაშქრობების შედეგად, საქართველოს სამეფო კარმა დაკარგა კონტროლი აღმოსავლეთ სომხეთის მანამდე ჯერ კიდევ კონტროლირებად მიწებზეც.
კლაუდია დე’ მედიჩი

კლაუდია დე’ მედიჩი (, ; დ. 4 ივნისი, 1604 — გ. 25 დეკემბერი, 1648) — ავსტრიის ტიროლის საგრაფოს რეგენტი მისი შვილის სრულწლოვანებამდე, 1632-1646 წლებში. იგი იყო ტოსკანას გრაფის — ფერდინანდო მედიჩის და კრისტინა ლოთარინგიელის ასული. დაიბადა ფლორენციაში, სახელი ეწოდა ბებიამისის კლაუდია ვალუას პატივსაცემად, ვინც თავის მხრივ, ბრეტანის ჰერცოგინიის — კლაუდიასა და საფრანგეთის მეფის ფრანსუა -ის შვილიშვილი იყო.

ბიოგრაფია
1620 წელს, ის ცოლად გაჰყვა ფედერიკო უბალდო დელა როვერეს, ურბინოს ჰერცოგის ფრასესკო მარია დელა როვერეს ერთადერთ ვაჟს. მათი ერთადერთი შვილი ტოსკანას დიდ ჰერცოგზე დაქორწინდა. ფედერიკო მოულოდნელად გარდაიცვალა 1623 წლის 29 ივნისს.

ქმრის ნაადრევი სიკვდილის შემდეგ, 1626 წლის 19 აპრილს იგი ცოლად გაჰყვა ავსტრიის ერცჰერცოგს — ლეოპოლდ -ს, და ამის წყალობით გახდა ავსტრიის ერცჰერცოგინია. ის ინსბრუკში გარდაიცვალა 1648 წელს.

მისი მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ, მან საკუთარი შვილის, ფერდინანდ შარლის სახელით ტიროლის რეგენტობა გადაიბარა. კლაუდიას ხუთ მრჩეველთან ერთად 1646 წლამდე ეკავა თანამდებობა.

ფედერიკო უბალდო დელა როვერესთან მას ერთი შვილი ჰყავდა ვიტორია დელა როვერე (1622-1694), რომელიც დაქორწინდა ფერდინანდო დე’ მედიჩიზე.

კლაუდია დე’ მედიჩის ლეოპოლდ -სთან მას ხუთი შვილი შეეძინა : მარია ელეონორა ავსტრიელი (1627-1629) გარდაიცვალა ადრეულ ასაკში; ფერდინანდ შარლ ავსტრიელი (1628-1662) ცოლად შეირთო ანა დე’ მედიჩი; იზაბელა კლარა ავსტრიელი (1629-1685), რომელიც ცოლად გაჰყვა კარლ -ს მანტუას ჰერცოგს; სიგისმუნდ ფრანც ავსტრიელი (1630-1665), ტიროლის გრაფი და შემდგომში ავსტრიის რეგენტი, რომელმაც ცოლად შეირთო ჰედვიგა ზულცბახელი (1650-1681); მარია ლეოპოლდინ ავსტრიელი (1632-1649), რომელიც ცოლად  გაჰყვა საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ -ს (1608-1657).
ქაია სულთანი

ქაია სულთანი (დ. 1633 – გ. 1659) — ოსმალეთის იმპერიის პრინცესა. მამამისი იყო ოსმალეთის სულთანი მურად , ხოლო დედა წარმოშობით ბოსნიელი სანევბერ ხათუნი. 1644 წელს ქაია დააქორწინეს მელექ აჰმედ-ფაშაზე და მშობიარობიდან მალევე, 26 წლის ასაკში გარდაიცვალა.  ცნობილ ოსმალო მოგზაურს, ევილია ჩელების, თავის წიგნში ერთი თავი აქვს მიძღვნილი ქაია სულთნის შესახებ, ფეხმძიმობიდან მის სიკვდილამდე.

ადრეული ცხოვრება
ქაია დაიბადა მურად -ს (ცნობილი როგორც დიქტატორი და სასტიკი მმართველი) ოჯახში. სულთნის ასულების ქორწინება უმეტესწილად პოლიტიკური იყო და არც ქაია ყოფილა გამონაკლისი. 13 წლის ასაკში იგი დააქორწინეს მელექ აჰმედ-ფაშაზე, მომავალ ოსმალეთის იმპერიის დიდ ვეზირზე. მათი ქორწინების წლად 1644 სახელდება. ქაია თავის ქმარს მტრობდა, გადმოცემის მიხედვით მათი ქორწილის ღამეს ქმარი მახვილით დაჭრა.

დაქორწინებულის ცხოვრება
ქაიამ დაამტკიცა, რომ ძლიერი სულთანი იყო, იგი მეუღლეს სტრატეგიულად და ხშირად ფინანსურადაც ეხმარებოდა. ევილია ჩელებიმ ქაია სულთანი დინასტიის სიძლიერის ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად დაასახელა. მან ასევე აღნიშნა, რომ არცერთ ოსმალო-პრინცესას არ მიუღწევია იმდენი წარმატებისთვის, რამდენიც ქაიამ და მელექმა შეძლეს. გავრცელებული ინფორმაციით, ქაიას სიკვდილის შემდეგ მელექი მის კუბოში ჩაწვა და შეუჩერებლად ტიროდა.

ქაიას სიზმრები
ევილია ჩელების წიგნში ნახსნებია, რომ ქაია უცნაურ სიზმრებს ხედავდა. მან მელექს შესთავაზა მათი ახსნა. ქაიამ თქვა, რომ ამ სიზმრებში ხედავდა თითქოს ბაღში სეირნობდა მის ბაბუასთან ერთად, სიზმრის დასასრულს კი ქაიას, ბაბუა ხელს სახეზე დაადებდა და ლოცავდა, მაგრამ ხელი მაშინვე სისხლით იფარებოდა, ქაია შემდეგ თავის ხელს იდებდა სახეზე და მისიც სისხლით იფარეოდა. ქაია შეშინებული იღვიძებდა. მელექ აჰმედ-ფაშამ შესთავაზა, რომ 1000 ოქროს მონეტა ღარიბებისთვის სამოწყალოდ დაერიგებინა, 2000 მისი აღებისთვის, ასევე 300 ევილია ჩელებისთვის და 100-ც ევილიას დისთვის. ქაიამ მართლად ასე გააკეთა, მაგრამ მოგვიანებით, მელექს აუხსნეს, რომ ქაია მშობიარობის შემდეგ სისხლდენით მოკვდებოდა .

არა მარტო ეს სიზმრები, არამედ სხვა უამრავი უცნაური სიზმარი ჰქონდა ქაია სულთანს. ერთ-ერთზე მელექი შეეცადა სულთნისთვის სტრესი შეემსუბუქებინა და უთხრა რომ ეს სიზმარი არაფერს წარმოადგენდა, მაგრამ ქაია სახის გამომეტყველებაზე ატყობდა, რომ ცრუობდა. დამშვიდების ნაცვლად ქაია დღითიდღე ღვთისმოსავი ხდებოდა, აღნიშნულია ისიც, რომ მან  მექა და მედინა მრავალჯერ მოილოცა .

სიკვდილი
ქაია სულთნის სიკვდილი მშობიარობამ გამოიწვია, მელექმა უხვად გასცა თანხა მოწყალების სახით, მაგრამ უშედეგოდ. ქაიას მშობიარიობის დროს, ბავშვის პლაცენტა საშვილოსნოს ყელში გაიჩხირა და „გულში შეესო“. იმ ღამით თოფქაფის სასახლის ყველა ბებიაქალი ქაიას საშვილოსნოდან პლაცენტის გამოღებას ცდილობდა მაგრამ ვერ შეძლეს. 3 დღე-ღამის განმავლობაში ქაია ამ ტანჯვას უძლებდა. მეოთხე დღეს ქაია სულთანი გარდაიცვალა.
სტამბოლის ტერაქტი (ივნისი, 2016)

2016 წლის ივნისის სტამბოლის ტერაქტი — მოხდა 2016 წლის 7 ივნისს, დაახლოებით 08:40 (+3) სამ პირს 36 დაშავებულიდან, აქვთ მძიმე დაზიანებები.

ისტორია
სტამბოლში ამ ტერაქტამდე უკვე მოხვდა ორი ტერაქტი, 2016 წლის იანვარში და მარტში, რომლებზეც პასუხისმგებლობა აიღო ერაყის ისლამურმა სახელმწიფომ . თურქეთი, ისედაც იყო მაღალი უსაფრთხოების განგაშის რეჟიმში, განმეორებითი ტერაქტების გამო, ორი ასეთი თავდასხმა მოხდა ანკარაში, თებერვალსა და მარტში, რა დროსაც ათობით ადამიანი დაიღუპა, პასუხისმგებლობა ტერაქტზე მაშინ აიღო ქურთისტანის თავისუფლების მიმინოებმა (ტაკი), რომელიც ქურთისტანის მუშათა პარტიის რადიკალური ფრთაა. თვითმხილველის ცნობით, აფეთქების ადგილას იყო გაჩერებული მანქანა, რომელისაც მართავდა უცნობი პირი და რომელიც შეიძლება ბომბით იყო დატვირთული და რომელიც გამოძიების საგანია. საერთო საცხოვრებელი, რომელიც იყო აფეთქების ადგილთან ახლოს, აფეთქების შედეგად დაზარალდა, სადაც ბომბის ფრაგმენტებმა გაანადგურა სტუდენტთა ოთახების ფანჯრები. დაზიანება და დამსხრეული ფანჯრები დაფიქსირდა დიდ ტერიტორიაზე, მათ შორის საუკუნის შეჰზადეს მეჩეთიც.

არ არსებობს ორგანიზაცია, რომელიც მაშინვე აიღო პასუხისმგებლობა ტერაქტზე. მეთე იარარის პირველადი შეფასებით, რომელიც არის უსაფრთხოების ანალიტიკოსი, ტერაქტი შეიძლება ჩაიდინოს თურქეთში მოქმედმა სამმა ორგანიზაციამ, ესენია: ქურთისტანის მშრომელთა პარტია , და რევოლუციური სახალხო განმათავისუფლებელი პარტია/ფრონტი (-), აქედან შეიძლება ყველა იყოს პასუხისმგებელი აფეთქებაზე.

გამოხმაურება
ტერაქტის შემდეგ, თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა ჰასეკის საავადმყოფოში მოინახულა დაშავებულები. ასევე გააკეთა განცხადება, სადაც ის თქვა, რომ: "ეს არ ეპატიება არავის. ჩვენ გავაგრძელებთ ბრძოლას ტერორიზმის წინააღმდეგ დაუღალავად და ბოლომდე." თურქეთის პრემიერ-მინისტრი ბინალი ილდირიმი გაავრცელა განცხადება, რომელშიც ნათქვამია, რომ: "ტერორისტულ ორგანიზაციას, რომელიც მიზნად ისახავდა, ჩვენი უდანაშაულო მოქალაქეების მოკლა, წმინდა რამადანის თვის პირველ დღეებში, აჩვენა, რომ ისინი არიან კაცობრიობის მტრები."

ტერაქტის შემდეგ
ტერაქტის შემდეგ, გამზირი და ვეზნეჯილერის მეტროსადგური დაიხურა.
ზუმის დაჯილდოება

საერთაშორისო სიახლეების გაშუქების კონკურსი "ზუმი" — თურქეთის საინფორმაციო ოპერატორების ასოციაციის მიერ დაარსებული საერთაშორისო კონკურსი. ასევე ამ კონკურსს ადარებენ „ოსკარს“ ოპერატორებს შორის. კონკურსი სხვადასხვა კატეგორიებში ტარდება. ხმის მიცემა შესაძლებელია ინტერნეტის მეშვეობით.

2009 წლიდან კონკურსს საერთაშორისო ფესტივალის სტატუსი მიენიჭა.
აჭი

აჭი — ისტორიული სოფელი საქართველოში, გურიაში. შედიოდა ლიხაურის სასოფლო საზოგადოებაში. 1874 წელს აჭი მოინახულა და აღწერა დიმიტრი ბაქრაძემ. იმ პერიოდში მისი მოსახლეობა შეადგენდა 30 კომლს, აქედან 20 კომლი მუსლიმი იყო, ხოლო 10 კომლი ქრისტიანი. მოგვიანებით აჭი გაიყო ორ სოფლად: აჭი — სოფელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში და აჭი — სოფელი ქობულეთის მუნიციპალიტეტში.

სახელწოდება აჭი უკავშირდება ხნულში დატოვებულ ხარვეზს.
Codex Gigas

, აგრეთვე ცნობილი როგორც „გიგანტური კოდექსი“ — მსოფლიოში უდიდესი დღემდე შემორჩენილი, შუა საუკუნეების ხელნაწერი. იგი ასევე ცნობილია, როგორც ეშმაკის ბიბლია, სახელი განაპირობა მაშში გამოსახულმა ეშმაკის უზარმაზარმა ილუსტრაციამ და ასევე ლეგენდებმა მისი შექმნის შესახებ. სავარაუდოდ ის საუკუნეში, ბოჰემიის (თანამედროვე ჩეხეთი), პოდლაციეს ბენედიქტელთა მონასტერში შეიქმნა. ის შეიცავს ლათინურ ენაზე დაწერილ მრავალ ხელნაწერს. 1648 წელს, ოცდაათწლიანი ომის პერიოდში, მთელი კრებული ნადავლის სახით გატანილი იქნა შვედეთში. დღეს ის დაცულია სტოკჰოლმში, შვედეთის ნაციონალურ ბიბლიოთეკაში და არ არის ხელმისაწვდომი ფართო საზოგადოებისთვის.

ისტორია
ითვლება, რომ კოდექსი შეიქმნა ბენედიქტელთა მონასტერში, რომელიც საუკუნეში ჰუსიტური რევოლუციის დროს განადგურდა. ჩანაწერები კოდექსში მთავრდება 1229 წელს. კოდექსი ინახებოდა ცისტერციანების მონასტერში, შემდგომ კი ის ბრევნოვის ბენედიქტელთა მონასტერმა შეიძინა. 1477-დან 1593 წლამდე, ის ინახებოდა ბროუმოვის ბიბლიოთეკაში, სანამ ის, პრაღაში 1594 წელს, იმპერატორ რუდოლფ კოლექციაში მოხვდებოდა. 1648 წელს ოცდაათწლიანი ომის დასრულების შემდეგ, შვედურმა ჯარმა მთელი კრებული ნადავლის სახით სტოქჰოლმში გაიტანა. 1649-2007 წლამდე, მანუსკრიპტები სტოკჰოლმის „შვედეთის სამეფო ბიბლიოთეკაში“ ინახებოდა. 1697 წლის, 7 მაისს სტოქჰოლმის სამეფო სასახლეში გაჩნდა ძლიერი ხანძარი, რაც სამეფო ბიბლიოთკაზე ძალიან ცუდად აისახა. კოდექსი გადაარჩინეს ცეცხლისგან, მხოლოდ იმ მიზეზით რომ ის გადმოაგდეს ფანჯრიდან. შედეგად კოდექსმა მიიღო გარკვეული დაზიანებები, ხოლო ზოგიერთი მისი ფურცელი დღესაც დაკარგულია. 2007 წელს, 359 წლის შემდეგ, კოდექსი ქირით დაუბრუნდა პრაღას და 2008 წლამდე ჩეხეთის ნაციონალურ ბიბლიოთეკაში იყო განთავსებული.
მეგრული მითოლოგია

მეგრული მითოლოგია — ლაზურთან ერთად ქართული მითოლოგიის ერთ-ერთი უძველესი შტო და შენაკადი, მნიშვნელოვანია უფრო მტკიცედ შემორჩენილი წარმართული სახე ზღაპრებსა და მითებში, სადაც ქრისტიანული ნაკადი ნაკლებად იგრძნობა. კოლხეთის დაბლობის ამ ნაწილში უფრო მტკიცედ შემონახულა ბერძნული მითოლოგიის მოტივები, უშუალო კონტაქტის კვალი (ლეთა, ლეთო — მინიშნება ქვესკნელის ნაკადზე და სხვა).

ბერძნული პოლიფემე, ცალთვალა კიკლოპი (სვან. ხეც), მეგრულშიც ცალთვალა ბუმბერაზია, კუნძულზე ცხვარს მწყემსავს. მეთევზეებს შეიპყრობს, ექვსს ჩაახრამუნებს, ორიც შამფურით ამოსწვავს თვალს (სავაშლეთის დევსაც ემსგავსება).

მეგრულ მითოლოგიაში შემორჩა უძველესი ინდო-ირანული ღვთაების, მითრას, კულტის ნაშთებიც (მისრობა). ეს მეტყველებს ჩვენი ხალხის კავშირზე სირიასთან, შუამდინარეთთან, მცირე აზიასთან, რომის იმპერიასთან, სადაც მითრას კულტი ძლიერ გავრცელებული იყო. მითრას თვალს ეძახდნენ მზეს, რაც ამართლებს მზიურ კოლხეთში მისი კულტის პოპულარობას.

განსაკუთრებით საგულისხმოა მეგრული სიმღერები, ზღაპრები, ლეგენდები, მითური სახეები (ტყაში მაფა, ოჩოკოჩი, წყარიშ მაფა, მესეფი...). შეკრებილი და ნაწილობრივ შესასწავლია დიდძალი ფოლკლოლური მასალა (ა. ცაგარელი, ტ. ქობალია, ნ. მარი, შ. ბერიძე, მ. ხუბუა, ი. ყიფშიძე...). ალ. ხახანაშვილი, ქართული სიტყვიერების ისტორია, , 1904; მ. ჩიქოვანი, ბერძნული და ქართული მითოლოგიის საკითხები, 1971.
ფურტიო (შუახევის მუნიციპალიტეტი)

ფურტიო — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შუახევის მუნიციპალიტეტში, ზამლეთის თემში. მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 590 მ. დაბა შუახევიდან 12 კმ-ში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 787 კაცი. საბჭოთა პერიოდში სოფელში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა, მევენახეობა, მეცხოველეობა. სოფელში დგას 1824 წელს აშენებული ხის მეჩეთი.

დემოგრაფია
კაჰარ მაჰკამოვი

კაჰარ მაჰკამოვი (; დ 16 აპრილი, 1932 ხოჯენდი, ტაჯიკეთის სსრ, სსრკ — გ. 8 ივნისი, 2016, დუშანბე, ტაჯიკეთი) — საბჭოთა და ტაჯიკი პოლიტიკური მოღვაწე. ტაჯიკეთის სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე (1982–1986 და 1990–1991), ტაჯიკეთის კომპარტიის ცკ-ის პირველი მდივანი (1985–1991), სკკპ-ის ცკ-ის პოლიტბიუროს წევრი (1990–1991), ტაჯიკეთის სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე (1990), ტაჯიკეთის პირველი პრეზიდენტი (1990–1991). სსრკ-ის 11-ე მოწვევის უმაღლესი საბჭოს კავშირის საბჭოს დეპუტატი (1984—1989 წწ.) ტაჯიკეთის სსრ-დან.

ბიოგრაფია
კაჰარ მაჰკამოვი დაიბადა 1932 წლის 16 აპრილს ხოჯენდში, გლეხის ოჯახში. 1953 წელს დაასრულა ლენინგრადის სამთო ინსტიტუტი. 1957 წლიდან სკკპ-ის წევრია. 1961 წლიდან ლენინაბაის ქალაქის აღმასკომის თავმჯდომარეა. 1965 წლიდან ტაჯიკეთის სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილეა, ხოლო 1982-1986 წლებში — მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე. 1990 წლიდან ტაჯიკეთის პირველი პრეზიდენტია. 1991 წელს ტაჯიკეთის უმაღლესი საბჭოს რიგგარეშე სხდომაზე გამოუცხადეს უნდობლობა რადგან მხარი დაუჭირა მოსკოვში მიმდინარე აგვისტოს პუტჩს და გადადგა.

გადადგომის შემდეგ ითვლებოდა ტაჯიკეთის პარლამენტის ზედა პალატის მუდმივ წევრად. იყო ტაჯიკეთის წარმომადგენელი ევრაზიული ეკონომიკურ საზოგადოებაში.