iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გაეტანო ვეტურალი

გაეტანო ვეტურალი (; დ. 1701 — გ. 1783) — იტალიელი მხატვარი.

ბიოგრაფია
იგი წარმოჩენილი იყო წარმოსახვითი პეიზაჟებით (კაპრიჩი), რომლებსაც ასევე უწოდებდნენ „პაეზაჯოს“ ან „ვედუტა არქიტექტურითა და ფიგურებით“. გაეტანო დაიბადა ლუკაში. მან პირველადი განათლება ბოლონიაში მიიღო. ის ჯერ სწავლობდა ჯოვანი დომენიკო ბრუჯიერისა და ჯოვანი დომენიკო ლომბარდის ხელმძღვანელობით, საიდანაც თავდაპირველად კარლო მარატას მოწაფე იყო, ხოლო შემდეგ - ჯოვანი მარაჩის. ამის შემდეგ იგი გადავიდა კვადრატურის შესასწავლად ფერდინანდო გალი ბიბიენასთან ბოლონიაში, ხოლო ფიგურული ფერწერა შეისწავლა ვიტორიო ბიგარისთან.

მასზე ძლიერი გავლენა იქონია კანალეტომ. 1759 წელს მან ლუკაში, პალაცო დელა სინიორიაში, გონფალონიერების ბინა მორთო.
დომენიკო ლომბარდი

დომენიკო ლომბარდი (1682–1751) იტალიელი მხატვარი, გვიანდელი ბაროკოს პერიოდის წარმომადგენელი ლუკაში. მის შემოქმედებაზე გავლენა იქონია ნეოკლასიციზმის აღმავლობამ, თუმცა მასში შეიმჩნევა კარავაჯოს სტილის ციტატებისადმი ინტერესიც. დომენიკო ლუკაში ჯოვანი მარაჩის მოსწავლე იყო. დიდი ალბათობით, გავლენა მოახდინა პიეტრო პაოლინომ (რომელიც, გარდაიცვალა 1681 წელს).
მოზერეთი

მოზერეთი — ისტორიულ ფალაკაციოს მხარეში, დღეს არტაანის პროვინციის ჩილდირის რაიონის კენარბელის (კანარბილის) სოფლის საზღვრებში გამქრალი სოფელი. დასახლების სახელწოდებად სახელი მოზერეთი თუნდაც გამქრალი იყოს მაინც, გეოგრაფიულ სახელად არსებობას აგრძელებს.

ისტორია
სოფელი მოზერეთი მდებარეობდა ისტორიულ ფალაკაციოს მხარეში, რომელიც შუა საუკუნეებში საქართველოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა ეს მხარე და სოფელი ქართველებს 1578 წელს ჩამოართვეს.

სოფელი მოზერეთი 1595 წლის ოსმალურ ტაჰრირის წიგნში გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი „მოზერეთ“ სახელით გვხვდება. იმ დროს სოფელი საქართველოს ვილაიეთის შიგნით, ჩილდირის ლივას ჯანბაზის ნაჰიას ეკუთვნოდა. მოსახლეობა შედგებოდა 15 ქრისტიანი ოჯახისგან და ოჯახების უფროსები ქართულ სახელებს ატარებდნენ. სოფელში ითესებოდა ხორბალი, ქერი, ჭვავი და სელის თესლი, ეწეოდნენ მეფუტკრეობას, ზრდიდნენ ცხვარსა და ღორს. სოფლის მეზრა კი ხინგირის (ხინგირი) სახელს ატარებდა.

ჩილდირის ეიალეთის 1694-1732 წლების პერიოდის ჯებე წიგნში, მეზობელი სოფლები კვაკაცნი (საიმალი) და კანარბილი (კენარბელი) მოხსენიებულია მაინც, სოფელი მოზერეთი არ არის ნახსენები. ცხადია, რომ სოფელი ამ თარიღამდე დაცარიელდა.

დღეს ერთი მთა და უღელტეხილი მოზერეთის სახელით იწოდება. მოზერეთის მთა გამოიყენება პიკნიკისა და ზეიმის ჩატარების ადგილად. აქ ასევე სანახაობრივი ტერასაა.
როკეთი

როკეთი — ისტორიული სოფელი ერუშეთის მხარეში, არტაანის პროვინციის ხანაქის რაიონის ქარაქალეს (შავცხეს) საზღვრებში.

ისტორია
როკეთი 1595 წლის გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში გვხვდება სახელით „როკეთ“ ან „როკით“ . „როკი“ ქართული სიტყვაა და „ტოტს“ ნიშნავს. ამ წიგნში ხერთვისის ლივას ხერთვისის ნაჰიაშიც იგივე სახელის მქონე სოფელი იყო. დღეს საქართველოს იმერეთის მხარეში როკითის სახელწოდების სოფელი არსებობს.

როკეთის სოფელი მდებარეობდა ერუშეთის მხარეში, რომელიც ისტორიული საქართველოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა ეს მხარე და სოფელი ქართველებს საუკუნის შუა ხანებში ჩამოართვეს.

1595 წლის გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარის მიხედვით სოფელი როკეთი საქართველოს ვილაიეთის შიგნით, არტაანის ლივას, მეშეს ნაჰიას ეკუთვნოდა. ამ თარიღისთვის სოფელი მთლიანად დაცარიელებული იყო. მიუხედავად ამისა, სოფლისთვის 2,000 აქჩე გადასახადი მაინც იყო გათვალისწინებული.

ის ფაქტი, რომ როკეთის სოფლის სახელი ჩილდირის ეიალეთის 1694-1732 წლების პერიოდის ჯებე დავთარშიც და 1886 წლის რუსულ აღწერაში არტაანის ოკრუგის არტაანის მაზრაშიც არ ფიგურირებს, იმაზე მიუთითებს, რომ ეს დასახლება ხელახლა დასახლებული აღარ გამხდარა. ამის მიუხედავად, ქართველმა მკვლევარებმა 2014 წლის კვლევითი მოგზაურობისას ქარაქალეს (შავცხეს) სოფელში როკეთის სახელწოდება აღმოაჩინეს.
ანტონიო დარდანი

ანტონიო დარდანი( დ. 1677, – გ. 29 სექტემბერს 1735) ბაროკოს პერიოდის იტალიელი მხატვარი, ძირითადად მშობლიურ ბოლონიაში.

ბიოგრაფია
დაიბადა ბოლონიაში. დაახლოებით 1720 წელს მან ჯოვანი ცანარდისთან ერთად მოხატა რეჯიოს თეატრი.

მისი აღწერით, ის იყო მრავალმხრივი მხატვარი, გამორჩეული ყველა სახის ფერწერაში. ანტონიო 1677 წელს ბოლონიაში დაიბადა. თავდაპირველად სწავლობდა ანჯელო მიკელე ტონისთან, შემდეგ კი გადავიდა ჯოვანი მარია ვიანისთან. ვიანის გარდაცვალების შემდეგ მუშაობა გააგრძელა დომენიკო მარია ვიანისთან. დარდანი პარმაში გაემგზავრა, სადაც კორეჯოს რამდენიმე ნამუშევარი დააკოპირა. ბოლონიაში დაბრუნების შემდეგ მან დახატა ღვთისმშობლისა და წმინდანების საკურთხევლის ტილო სანტა მარია დელ პიანტოს ეკლესიისთვის, რომელიც განთავსდა კასტელ სან პიეტროში. მოგვიანებით ეს ტილო შეცვალეს წმინდა ბარბარესა და დონინოსადმი მიძღვნილი საკურთხევლით.

გრაფ ცანისთვის მან მოხატა რამდენიმე ოთახი მის საგვარეულო სახლში. 1707 წელს კარლო რამბალდისთან ერთად გაემგზავრა მაჩერატაში, ბონაკურსის სამსახურისთვის, ხოლო შემდეგ რომში, პირადი მიზნებით. წმინდა კათერინას ეკლესიაში (სტრადა მაჟორედან), დახატა ტილო, რომელზეც გამოსახულია წმინდა ჯოვანი გუალბერტი, რომელიც ეშმაკს თელავს. წმინდა ბენედიქტეს ეკლესიისთვის დახატა ანგელოზები, რომლებიც წმინდანების სიმბოლოებს ატარებდნენ. დომინიკელი მამებისთვის შექმნა სურათი, რომელზეც წმინდა ვინჩენცო ფერერის მკვდარი ბავშვია გამოსახული. დარდანიმ ასევე მოხატა მადონა დელ კარმინეს ეკლესია ურბანოს ციხესიმაგრეში. ის ქმნიდა გარდამავალი ტიპის დეკორაციებს პანაშვიდებისთვის, აგრეთვე სცენებს ოპერებისა და თეატრებისთვის — როგორც ბოლონიაში, ისე მის ფარგლებს გარეთ.

ის მსახურობდა აკადემია კლემენტინას მეთოთხმეტე პრინცის თანამდებობაზე. მას ძლიერი თავის ტკივილი განუვითარდა, რასაც მოჰყვა სიცხე, და ორი დღის შემდეგ, 1735 წლის 29 სექტემბერს გარდაიცვალა. მისი უფროსი ვაჟი, რომელიც მამის გარდაცვალების დროს მხოლოდ 18 წლის იყო, შემდგომში თავადაც მხატვარი გახდა.
რევაზ ტაკიძე

რევაზ ტაკიძე (დ. 29 აპრილი, 1942, ბათუმი) – ქართველი, დირიჟორი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1966 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (საფორტეპიანო), 1973 წელს (სადირიჟორო).

1972 წლიდან მუშაობს ვ.სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში საოპერო მომზადების კათედრაზე, 1972 წლიდან დირიჟორობს საქართველოს სახელმწიფო ორკესტრს, 1975 წლიდან მუშაობს ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრში, სადაც დირიჟორობს საოპერო და საბალეტო სპექტაკლებს. ვახტანგ ჭაბუკიანთან ერთად დადგმული აქვს დავით თორაძის „გორდა“ და ლუდვიგ მინკუსის „ბაიადერა“, მიხაილ ლავროვსკისთან ერთად – სერგეი პროკოფიევის „რომეო და ჯულიეტა„. 1980–1994 წლებში იყო ქ. გორის მუსიკალური სასწავლებლის საოპერო სტუდიის მუსიკალური ხელმძღვანელი, 2000–2013 წლებში თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საოპერო მომზადების კათედრის გამგე, დირიჟორობს კონსერვატორიის საოპერო სტუდიის სპექტაკლებს, 2000 წლიდან მთავარი დირიჟორია, მისი ხელმძღვანელობით დადგმულ სპექტაკლებში დაოსტატდნენ ახალგაზრდა მომღერლები, რომლებიც დღეს საყოველთაოდ აღიარებული არტისტები არიან: პ. ბურჭულაძე, ნ. სურგულაძე, ნ. მაჩაიძე, ქ. ქემოკლიძე, გ. გაგნიძე. 2010–2013 წლებში თბილისის კონსერვატორიის სტუდენტურ ორკესტრს ხელმძღვანელობდა, რომელთანაც, სტუდენტ–სოლისტების გარდა, სიამოვნებით თანამშრომლობდნენ ისეთი ცნობილი მუსიკოსები, როგორებიც არიან ლ. ისაკაძე, ა. კორსანტია, ხ. ბუნიათიშვილი. ხშირად გამოდის სიმფონიური მუსიკის კონცერტებით. ჩატარებული აქვს ო. თაქთაქიშვილის, ნ. გუდიაშვილის, ვ. აზარაშვილის, რ. ქარუხნიშვილის, ე. ლომდარიძის საავტორო კონცერტები, აგრეთვე, ქართველ კომპოზიტორთა სიმფონიური მუსიკის საღამოები, საგასტროლო კონცერტებსა და სპექტაკლებს დირიჟორობდა რუმინეთში, ისრაელში, მალტაზე, რუსეთში, უკრაინაში, ყაზახეთში, აზერბაიჯანში, სომხეთში. თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის ემერიტუს–პროფესორი.

ჯილდოები
1992 – საქართველოს სახელმწიფო პრემია
საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
ფირთინა

ფირთინა — რიზეს ოლქთან დაკავშირებული არდეშენის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრის არდეშენის ქალაქის უბანია.

ისტორია
ფირთინას უბნის სახელი, ფურტონა ან ფორტუნას სახელითაც ცნობილია რომელიც ფირთინას ხევთან (მდინარის) კავშირით უნდა ყოფილიყო წარმოშობილი. ცნობილია, რომ ფირთინას უბანი ამ მდინარის ნაპირზე მდებარეობს. მეორე მხრივ, ამ უბნის სამხრეთით მდებარე დუზის უბნის ძველი სახელი 2009 წლის ლაზური ადგილის სახელების ლექსიკონში ფურტონას (ჶურტონა) სახელით არის მოცემული.

ენათმეცნიერი ნიკო მარი, 1910 წელს ლაზეთში ჩატარებული კვლევითი მოგზაურობის ჩანაწერებში, ფორტუნას ხევის ნაპირის სოფლების ჩამოთვლისას დასახლებად ფირთინას არ ახსენებს.

მოსახლეობა
ფირთინას უბანში 2024 წლის მონაცემებით, 2303 მამაკაცი და 2475 ქალი ცხოვრობდა, სულ 4778 ადამიანი ცხოვრობდა.
თამაზ ტალახაძე

თამაზ ტალახაძე (დ. 13 იანვარი, 1930, თბილისი) — ქართველი მსახიობი.

ბიოგრაფია
1948 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა. 1960–1966 წლებში დაუსწრებლად სწავლობდა საქართველოს სახელმწიფო ზოოვეტ–ინსტიტუტში.

მუშაობდა შრომითი რეზერვების სამმართველოსთან არსებულ კულტურის სახლში, ნაციონალურ საკრავთა წრის ხელმძღვანელად. 1950 წლიდან მუშაობდა საქართველოს დამსახურებულ ხალხური ცეკვის სახელმწიფო აკადემიურ ანსამბლში, თავდაპირველად წამყვან სოლისტად, ხოლო 1972 წლიდან მუსიკოსად. ვირტუოზულად ასრულებდა სოლო პარტიებს მთიულურ ცეკვებში. განუმეორებელი იყო ცეკვა „შეჯიბრშივ“. საქართველოში პირველმა შეასრულა დაკვრით ცეკვა. ანსამბლთან ერთად საგასტროლო მოგზაურობაში იმყოფებოდა მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. ირიცხებოდა მოცეკვავეთა ოთხეულის შემადგენლობაში.

ჯილდოები
1961 – საქართველოს დამსახურებული არტისტი
გიორგი ბარბაქაძე (ინჟინერი)

გიორგი ბარბაქაძე (დ. 14 იანვარი, 1955, პატარა გორი, ლაგოდეხი)— ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1977 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1977-2003 წლებში ოსტატად მუშაობდა რუსთავის „ფოლადკონსტრუქციის“ სამშენებლო-სამონტაჟო სამმართველოში, სამუშაოთა მწარმოებლად, 1 სამშენებლო უბნის უფროსად. 2003 წლიდან სათავეში უდგას შპს „ფოლადკონსტრუქციას“. შრომითი საქმიანობის სხდვადასხვა ეტაპზე უშუალოდ ხელმძღვანელობდა დიაბეტიან ბავშვთა სარეაბილიტაციო ცენტრის, 98 საშუალო სკოლას, პენოპლასტის საამქროს, ლუდის ქარხანა „ყაზბეგის“ მთავარ კორპუსს, ელიავას, ხოშარაულისა და წერეთლის ქუჩების სავაჭრო ცენტრების, მრავალფუნქციური შენობის გადასასვლელი ხიდს, რუსთავი 2-ის კორპუსს, კომპლექს „ბატუსის“ გუმბათოვანი სახურავს, ცემენტის, აზოტისა და მეტალურგიული ქარხნების სხვადასხვა ობიექტს, ამწემშენებელი ქარხნის მადნის საწყობს, კასპის ცემენტისა და საგურამოს ლუდის ქარხნებს, ფოთის ანგარს, ახალციხის საბაჟოს, „ჰეიდელბერგცემენტის“ სხვადასხვა ობიექტს, მცხეთის მუნიციპალიტეტის შენობისა და სხვა ნაგებობათა მშენებლობა-დამონტაჟებას.
ემირჰან დემირჯანი

ემირჰან დემირჯანი სრული სახელი ემირჰან ჯიუნეითი დემირჯანი დაბადებული 20 იანვარს 2005 წელს გერმანიაში,მიუნხენში.ემირჰანი მიუხედავათ იმისა რომ დაიბადა გერმანიაში თამაშობს თურქეთის ახალგაზთა გუნდიზა.

კლუბის კარიერა
ახალგაზრდული კარიერა
როგორც ახალგადა მოთამაშემ ემირჰანმა დაიწყო თამაში ტსვ მილბერტშოფენის აკადემიისთვის 2012 წლიდან 2014 ამ დე, 2014 წელს ის გადავიდა 1860 მიუნხენში და 2017 მათ აკადემიაში თამაშობდა, ხოლო 2017-2024 წელებში თამაშობდა ბაიერნ მიუნხენში.

ბაიერნ მიუნხენი
ემირჰანი ბაიერნის აკადემიაში თამაშობდა უეფას ახალგაზრდული ლიგა 2023 წლამდე სანამ კლუბის რეზერვი გუნდის წევრი არ გახდა, სადაც მან 22 თამაში ჩაატარა და გაიტანა 6 გოლი და შექმნა 5 ასისტი.

უტრეხტი
2025-2026 სეზონის დასწყებამდე ემირჰანი გადავიდა ნიდერლანდურ კლუბში უტრეხტში.

საერთაშორისო კარიერა
ემირჰანი თამაშობდა თურქეთის 17 წლამდე,თურქეთის 19 წლამდე და ახლა თამაშობს თურქეთის 21 წლამდე ნაკრებიზა. ის იყო მოთამაშე თურქეთის 19 წლამდე ნაკრებისა რომელიც 2024 წლის უეფას ევროპის 19-წლამდელთა ჩემპიონატი.
კბილის პასტა ვახშმისთვის

„კბილის პასტა ვახშმისთვის“ არის ვებკომიქსი, რომელიც შექმნილია დრიუ ფერვეზერის მიერ. კომიქსი გამოვიდა 2002 წლის 1 იანვარს.

მიუხედავად იმისა, რომ ადრე სტრიქონები ყოველდღიურად ან კვირაში რამდენჯერმე ქვეყნდებოდა, ახალი სტრიქონები ამჟამად ყოველ ორშაბათს, აღმოსავლეთ სტანდარტული დროით, დილის 12:01 საათზე ქვეყნდება. თითოეული კომიქსი შეიცავს პატარა, მარტივ ნახატებს, მოკლე წარწერებთან ან დიალოგებთან ერთად. ვებკომის იუმორის სტილი მოიცავს სიურეალიზმს, ირონიას, სოციალურ კომენტარს, ცინიზმს და შადენფროიდს, იუმორის სხვა სახეობებთან ერთად. თითოეული მულტფილმი სრულიად დამოუკიდებელია (გარდა სერიის გარკვეული შემთხვევებისა, როგორიცაა ჰოროსკოპის სერია).
ხელოვნება
„კბილის პასტა ვახშმისთვის“ შესრულებულია მელნით ქაღალდზე (- კალმები და 300 ფუნტი წონის -ის საილუსტრაციო ქაღალდი). მიუხედავად იმისა, რომ ნამუშევარი ძირითადად შავ-თეთრია, ხანდახან ფერადი კომიქსებიც ქვეყნდება. მინიმალისტური სტილის მიუხედავად, ის გამოირჩევა თავისი არათანმიმდევრული სტილით. მხატვარი ხშირად ხატავს ადამიანებს არასწორად განლაგებული თვალებით და მხოლოდ სამი, ფარფლის მსგავსი თითით. კომიქსს კონტრაქტორები ილუსტრაციებზე მუშაობენ 2010 წლიდან, რათა ფერვეზერს შეეძლოს თავის სხვა პროექტებზე ფოკუსირება: „ყველაზე ცუდი ნივთები გასაყიდად“ და მისი რეპ კარიერა .
მიღება
„“-ის წარმომადგენელმა სემ ანდერსონმა კომიქსს „ინტერნეტში ყველაზე დამოკიდებულების გამომწვევი კომიქსი“ უწოდა. -ის პროდიუსერმა უიტნი რეინოლდსმა განაცხადა, რომ ვებკომიქსი „სილამაზეს სიმარტივეში“ ავლენდა და მხარი დაუჭირა ანდერსონის მტკიცებას კომიქსის დამოკიდებულების გამომწვევი ბუნების შესახებ.
წიგნები
დრიუს წიგნი
შეშლილი დრიუ: ყავის გუმბათის მიღმა
კბილის პასტა ვახშმისთვის: ჰიპსტერები, ზაზუნები და სხვა აქტუალური საკითხები, 2005 ( 1-58180-786-4)
ვიტორიო ბიგარი

ვიტორიო ბიგარი (; დ. 1692 – გ. 1776) — ბაროკოს პერიოდის იტალიელი მხატვარი.

ბიოგრაფია
იგი დაიბადა ბოლონიაში 1692 წელს. მისი მთავარი ბიოგრაფი ზანოტი იყო. ის თავდაპირველად, ანტონიო დარდანის მოსწავლე იყო, იგი თაბაშირისა და ქანდაკების ხელოვნებას ეუფლებოდა. შემდეგ სცენოგრაფ ბუფაგნოტის ასისტენტი გახდა, რომელთანაც კვადრატურისტი სცენოგრაფის საქმიანობა ფიგურის შესწავლასთან გააერთიანა.

1720 წელს ბიგარი ბუტაცონისთან ერთად მუშაობდა კარპიში, სან-ნიკოლოს ეკლესიის გუნდის დეკორაციაზე. ორი წლის შემდეგ მან რიმინში დახატა სან-აგოსტინოს ეკლესიის გუნდის ჭერი. ასევე 1722 წელს მან მუშაობა დაიწყო ბოლონიის გრაფ ალდროვანდებისთვის: პალაცში ვია გალიერაზე, კვადრატურისტ სტეფანო ორლანდის თანამშრომლობით. ამ ნამუშევრების წარმატების შემდეგ, ბიგარის დაევალა დაეხატა პორეტას აბანოების ალეგორიები პოეტ მარტელის შინაარსზე პალაცო რანუცის გალერეის თაღში. ამ ნამუშევრებისთვის მიღებული აღიარებით 1727 წელს ბიგარი აკადემია კლემენტინაში მიიღეს.

იმავე წელს, ორლანდისთან ერთად, ბიგარი მანფრედის მიწვევით ფაენცაში ჩავიდა, რათა გაეფორმებინა სამი დიდი ოთახისა და სასახლის გალერეის ჭერები მონოქრომული და პოლიქრომული ფრესკებით, რომლებიც ეძღვნებოდა მზეს, ვარსკვლავებს, ვარდს და რომაული ისტორიის ფაქტებს.

იმავე პერიოდში და იმავე ქალაქში, ზანოტის გადმოცემით, მან დახატა ბარტოლის სახლის სამლოცველოში ამაღლება, რომელიც მეორე მსოფლიო ომში განადგურდა.

ბიგარის ბოლო მნიშვნელოვანი ნამუშევრები იყო ფრესკები ბოლონიაში, სან-ლუკას მადონას საკურთხევლის მთავარი სამლოცველოსთვის, და ფერარაში, რენატა დი ფრანჩას სასახლის ზოგიერთი ოთახის სარდაფისთვის რომელიც 1760 წელს შეასრულა. ეს ნამუშევრები ხასიათდება აშკარა ვენეციური სტილით, უფრო თბილი და ინტენსიური ფუნჯის შტრიხებით.

მან ფრესკები დახატა ბოლონიის სან-დომენიკოს ბაზილიკაში, ასევე მადონა დელა გვარდიას ეკლესიის გუმბათზე და რანუცის სასახლის გალერეაში ბოლონიის შტატში. ასევე ხატავდა პალაცო ალდროვანდიში და მადონა დელ სოკორსოს ტაძარში.

„ “ მოიცავს მის ორ ნახატს: „ “ და „ “. ბიგარის მიმდევრები და მოსწავლეები არიან ფრანჩესკო გადი, ფრანჩესკო ჩიოზი და ემილიო მანფრედი.

1759 წელს ბიგარი კვლავ აირჩიეს ვიცე-პრინციპად, ხოლო მოგვიანებით, ორჯერ 1767 და 1773 წლებში, კლემენტინის აკადემიის პრინცად. 1770 წელს იგი აირჩიეს რუსეთის საიმპერატორო ხელოვნების აკადემიის საპატიო წევრად.

ბიგარი გარდაიცვალა ბოლონიაში 1776 წლის 17 ივნისს და დაკრძალეს სანტი სებასტიანოსა და როკოს სამლოცველოში 21 ივნისს. მის საფლავზე დამაგრებული დაფა ასახავდა მის მრავალრიცხოვან ტიტულებს: „კიოლნის მთავარეპისკოპოსის კაბინეტის მხატვარი“, „პარმის აკადემიის წევრი“ და ა.შ.
ზუბრჟი

ზუბრჟი — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ზლინის მხარეში. ზუბრჟი მდებარეობს ვსეტინის რაიონში.

სახელწოდება
ქალაქის სახელწოდება ჩლიქოსან ცხოველ დომბასთანაა კავშირში, „ზუბრჟ" ჩეხურ ენაში სწორედ ამ ცხოველის ნიშნავს. დომბა ფართოდ იყო გავრცელებული ამ ტერიტორიაზე ქალაქის დაარსების პერიოდში.

გეოგრაფია
ზუბრჟი ქალაქ ვსეტინიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით დაახლოებით 18 კილომეტრში მდებარეობს. ის მდინარე როჟნოვის ბეჩვის ხეობაშია გაშენებული. ქალაქის ჩრდილოეთ ნაწილი მორავია-სილეზიის ბესკიდების ქედის ფერდობებზე მდებარეობს. ქალაქის ტერიტორიაზე ყველაზე მაღალი წერტილია კამენარკას მთა, რომელიც 862 მეტრზე მდებარეობს ზღვის დონიდან, კამენარკა ქალაქის უკიდურეს ჩრდილოეთით მდებარეობს.

ისტორია
ზუბრჟი კრასნოელმა თავადებმა მონადირეთა დასახლების ადგილზე 1310 წელს დააარსეს. ეს იყო როჟნოვის მამულის ერთ-ერთი პირველი და ყველაზე დიდი სოფელი. ისტორიულად ხელოსნობა და ხელსაქმე მოსახლეობის მთავარ საარსებო წყაროს წარმოადგენდა. სოფელი რეგიონში ცნობილი იყო ხარისხიანი ქსოვილებითა და ნაქარგებით. ზუბრჟს ქალაქის სტატუსი 2002 წელს მიენიჭა.

ღირსშესანიშნაობები
ზუბრჟის მთავარი ღირსშესანიშნაობა წმინდა კატერჟინას ეკლესიაა, იგი 1785–1788 წლებში აშენდა. ქალაქის სულიწმიდის სამლოცველო 2000 წელს აშენდა. მცირე ღირსშესანიშნაობებია მოქანდაკე ვლადიმირ ნავრატილის მიერ შექმნილი ვლახური ოჯახის ქანდაკებები, პრეზიდენტ ტომაშ გარიგ მასარიკის ძეგლი და სიკვდილით დასჯილი პარტიზანების მემორიალი.
365 წლის ასაკის კოლაჩეკის უთხოვარის ხეს სპეციალური დაცვის სტატუსია და ზუბრჟის მნიშვნელოვანი ღირსშესანიშნაობაა. მისი დიამეტრი თითქმის 3 მეტრია.

ცნობილი ადამიანები
ირჟი სვობოდა - ფრენბურთელი
ზდენეკ პავლიჩეკი (დაბ. 1952) - ბიათლონისტი
ტომაშ ჩიპი (დაბ. 1989) - ფრენბურთელი
იაკუბ ჰრსტკა ( 1990) - ფრენბურთელი

დაძმობილებული ქალაქები
ფურთ-ან-დერ-ტრისტინგი, ავსტრია
პალარიკოვო, სლოვაკეთი
პოვაჟსკა-ბისტრიცა, სლოვაკეთი
როსდორფი, გერმანია
კელჩი

კელჩი — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ზლინის მხარეში. მდებარეობს ვსეტინის რაიონში. ქალაქის ცენტრს ჩეხეთის კულტურული ძეგლის სტატუსი აქვს მინიჭებული. კელჩი ხუთი ადმინისტრაციული ერთეულისგან შედგება.

სახელწოდება
ძველი გადმოცემების თანახმად კელჩის სახელწოდება მამაკაცის სახელი „კელეჩიდან" წარმოიშვა, თუმცა ეს ვერსია ნაკლებად სარწმუნოა. სავარაუდოდ დასახლების სახელწოდება ძველი სლავური სიტყვა „კელ“-იდანაა წარმოშობილი, რაც ქართულად „ეშვს" ნიშნავს. პტოლემეს რუკის მიხედვით, კელჩის წინამორბედ დასახლებას „ებურუმი" ეწოდებოდა. „“ ლათინურად „მამონტის ეშვს“ ნიშნავს. სავარაუდოდ აქ მოგვიანებით მოსულმა სლავებმა სახელწოდება სლავურად თარგმნეს.

გეოგრაფია
კელჩი ქალაქ ვსეტინიდან ჩრდილო-დასავლეთით 20 კილომეტრში მდებარეობს. მისი მუნიციპალური ტერიტორია მორავია-სილეზიის მთისწინეთშია. ქალაქის ტერიტორიაზე არსებული უმაღლესი წეტილი 412 მეტრია ზღვის დონიდან. კელჩში მიედინება პატარა მდინარე იუჰინე.

ისტორია
ისტორიულ წყაროებში კელჩი პირველად 1131 წელსაა მოხსენიებული, ამ დროს ქალაქი ოლომუცის ეპარქიას ეკუთვნოდა. კელჩმა მის განვითარების პიკს 1251 წლის შემდეგ, ეპისკოპოს ბრუნო ფონ შაუენბურგის მმართველობის დროს მიაღწია. ქალაქის ტაძრის გარშემო ეპისკოპოსმა ახალი უბანი გააშენა და მას „ახალი კელჩი“ უწოდა.

 საუკუნის ბოლოს კელჩი მძიმედ დაზარალდა ლუქსემბურგთა დინასტიის წარმომადგენლების, ორი ბიძაშვილის იობსტ მორავიელისა და პროკოპ მორავიელის ძალაუფლებისთვის ომის დროს. საუკუნეში ქალაქს თავს დაატყდა ჰუსიტური ომები და ამით ძალიან დასუსტდა.

ქალაქი საუკუნეში აღდგა და აქ დაარსდა ლუდსახარში, რომელიც ქალაქის მოსახლეობის შემოსავლის მთავარ წყაროდ იქცა. დროებით შექმნილი ეს კეთილდღეობა ოცდაათწლიანი ომით დასრულდა. ამ ომის დროს ქალაქი რამდენჯერმე გადაწვეს და გაძარცვეს, ხოლო მოსახლეობა 80%-ით შემცირდა. კელჩი ამ ომის შედეგად პატარა სოფლად იქცა. ქალაქის სტატუსი მან საუკუნის ბოლოს დაიბრუნა.
 საუკუნეში კელჩმა სახელი გაითქვა ჩიბუხების წარმოებით. ამ საუკუნის მეორე ნახევარში კი ავეჯის წარმოება აყვავდა. მიუხედავად ხელოსნობის განვითარებისა, მრეწველობის განვითარება მაინც ვერ მოხერხდა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კელჩმა ქალაქის სტატუსი კვლავ დაკარგა და 1994 წლამდე სოფელი იყო, ამ წელს ის ისევ ქალაქი გახდა.

ღირსშესანიშნაობები
კელჩის მთავარი ღირსშესანიშნაობა კელჩის ციხეა. ის 1585–1596 წლებში გვიანდელი გოტიკური არქიტექტურით აიგო. საუკუნეში ციხესიმაგრე რენესანსის სტილის ციხესიმაგრედ გადააკეთეს. მოგვიანებით შენობას კვლავ შეუცვალეს არქიტექტურული სტილი და ბაროკოს სტილის შენობად აქციეს. დღეს მასში საშუალო პროფესიული სკოლაა განთავსებული.

კელჩის წმინდა პეტრესა და პავლეს სამრევლო ეკლესია პირველად 1247 წელსაა ნახსენები ისტორიულ წყაროებში. ეკლესიის ამჟამინდელი იერსახე 1780-იანი წლებით თარიღდება, როდესაც ის გვიანი ბაროკოს სტილში აღადგინეს. ეკლესიას იმპერიული სტილის ძვირფასი ინტერიერი აქვს. კელჩის ქალაქის მერია ადრეულ საუკუნეშია აგებული.

ცნობილი ადამიანები
იაროსლავ კრჟიჩკა (1882–1969) - კომპოზიტორი და დირიჟორი
ვოიტეხ იასნი (1925–2019) - რეჟისორი და სცენარისტი
ვლასტიმილ ბუბნიკი (1931–2015) - ჰოკეისტი და ფეხბურთელი

დაძმობილებული ქალაქები
ლადცე, სლოვაკეთი
სტეფანო ორლანდი

სტეფანო ორლანდი (; დ. 1681 – გ. 29 ივლისი, 1760) — იტალიელი მხატვარი, რომელიც ძირითადად ბოლონიაში მოღვაწეობდა არქიტექტურული პერსპექტივის მხატვრობით. იგი ცნობილია ფანტასტიკური არქიტექტურული ტილოების შექმნით, რომელიც „კაპრიჩის“ სახელითაა ცნობილი.

ბიოგრაფია
იგი ვარჯიშობდა თავის მამასთან, ოდოარდო ორლანდისთან, რომელიც ლორენცო პასინელის მოწაფე იყო. სტეფანოს თავდაპირველად სურდა გამხდარიყო თაბაშირის მხატვარი, თუმცა შემდეგ სწავლა დაიწყო ადგილობრივი მხატვართან, რომელიც ცნობილია როგორც ანტონიო რიზინი. ამის შემდეგ ორლანდი შევიდა პომპეო ალდროვანდინის სტუდიაში, სადაც ისწავლა კვადრატურა. 1713 წელს პომპეოსთან ერთად წავიდა რომში, სადაც დაასრულა სცენოგრაფია კაპრანიკას თეატრისთვის. მან გააფორმა წმინდა იოანე და პეტრონიოს ეკლესია, მუშაობდა ფიგურულ მხატვარ ჯუზეპე გამბარინისთან ერთად. იგი იუზეპე ბიბიენას გავლენის ქვეშ იყო. 32 თვე რომში ყოფნის შემდეგ, მხოლოდ 23 წლის ასაკში, იგი დაბრუნდა ბოლონიაში, მუშაობდა ჯოზეფო ორსონისთან ერთად კვადრატურაზე და ასევე შეასრულა სცენური დიზაინი ლუკასა და ტურინის თეატრებისთვის. ორლანდმა ჩამოაყალიბა თანამშრომლობა ვიტორიო ბიგარისთან. ბოლონიაში დაბრუნების შემდეგ, მან შეასრულა დეკორაციები არქიეპისკოპოსის წმინდა პეტრეს ეკლესიაში, ცენტურას ღვთისმშობლის ორატორიუმში და ორატორიელთა სამლოცველო წმინდ იაკობ მაიორეში. მან ასევე დახატა ალდროვანდის სასახლის კვადრატურის უმეტესი ნაწილი და შეასრულა კვადრატურა მონტის და ცელესტინების ეკლესიის მე-5 სამლოცველოსთვის კორპუს დომინის ეკლესიაში, ასევე წმინდა ვინსენტ ფერერის საკურთხეველ წმინდა პეტრონიოში.

იტალიის ფარგლებს გარეთ შექმნილ ნამუშევრებს შორისაა თავისებური ტილო, რომელზეც გამოსახულია ეკლესია წარმართული მსხვერპლშეწირვით ცეცხლმოკიდებულ საკურთხეველთან ინგლისში, საუთჰემპტონის საქალაქო ხელოვნების გალერეაში.

მან 1755 წელს ინსულტი მიიღო და ოთხი წლის განმავლობაში საწოლზე იყო მიჯაჭვული. მის მოსწავლეებს შორის იყვნენ გაეტანო ალემანი, ჯოვანი ზანარდი, პაოლო ბალარინი, ვინჩენცო ტორეჯიანი, ჯოვანი პაოლო ანდერლინი, ისევე როგორც მისი ვაჟები ფრანჩესკო, სტეფანო ორლანდი უმცროსი და ჯოვანი ბატისტა სანდონი.
მეტამფეტამინი

მეტამფეტამინი (აკრონიმით - მეთილფეტამინიდან) — ცენტრალური ნერვული სისტემის ძლიერი სტიმულატორი , რომელიც ძირითადად გამოიყენება როგორც რეკრეაციული ან მუშაობის გასაუმჯობესებელი ნარკოტიკი და ყურადღების დეფიციტთან საბრძოლველი მედიკამენტი. არის ტვინის ტრავმული დაზიანების განკურნების შესაძლო საშუალება. მეთამფეტამინი აღმოაჩინეს 1893 წელს და არსებობს როგორც ორი ენანტიომერი: ლევო-მეთამფეტამინი და დექსტრო-მეთამფეტამინი.
მემენჩიზავრი

მემენჩიზავრი — საუროპოდების დინოზავრების გადაშენებული გვარი, რომელიც ცნობილია მათი საოცრად გრძელი კისრებით, რომელიც სხეულის მთლიანი სიგრძის თითქმის ნახევარს შეადგენდა. გვარს მრავალი სახეობა მიენიჭა; თუმცა, ამ მიკუთვნებების ნამდვილობა ეჭვქვეშ დგება. ნამარხები ნაპოვნია სიჩუანის აუზსა და იუნანის პროვინციაში, ჩინეთში. აღწერილია ზემო შაშიმიაოს ფორმაციის რამდენიმე სახეობა, რომელთა გეოლოგიური ასაკი გაურკვეველია. თუმცა, მტკიცებულებები მიუთითებს, რომ ეს ფორმაცია გვიანი იურული პერიოდის ოქსფორდის სტადიაზე ადრე არ არის. მ.ინოკანადორუმი ოქსფორდის სტადიით (161.2-დან 158.7 მილიონ წლამდე ) თარიღდება, ხოლო მ. ანუენსის ადრეული ცარცული პერიოდის აპტიუსის სტადიით (დაახლოებით 114.4 მილიონი წლის წინ). სახეობების უმეტესობა საშუალო-დიდი და დიდი ზომის საუროპოდი იყო, რომელთა სიგრძე დაახლოებით 15-დან 26 მეტრამდე (49-დან 85 ფუტამდე) მერყეობდა - შესაძლოა, 35 მეტრამდე (115 ფუტი) ორი ხერხემლის მიხედვით.

მემენჩიზავრი მასიური მცენარისმჭამელი ზავროპოდი დინოზავრი იყო,რომელიც დიპლოდოკუსს ჰგავდა. უზარმაზარი მცენარისმჭამელს სახელი იმ ადგილის მიხედვით დაერქვა, სადაც აღმოაჩინეს. მემენჩიზავრს შეეძლო კისრის დაგრძელება, რათა ხის კენწეროს მისწვდომოდა. არსებობს ვარაუდი რომ ისინი ჭაობებში ცხოვრობდნენ, მაგრამ ეს ნაკლებად სავარაუდოა.
კლადოგრამა
პატაგოზავრი

პატაგოზავრი — ეუზავროპოდური დინოზავრის გადაშენებული გვარი პატაგონიის შუა ტრიასული პერიოდიდან. ის პირველად აღმოაჩინეს პატაგონიაში, არგენტინაში კანადონის ასფალტოს ფორმაციის დანალექებში, რომლებიც დაახლოებით 178 მილიონი წლის წინანდელია. მიუხედავად იმისა, რომ თავდაპირველად ამ ტაქსონის თორმეტი ეგზემპლარი აღმოაჩინეს, მათგან სულ მცირე ერთი შეიძლება სხვა გვარს ეკუთვნოდეს.