სენეგალის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები

სენეგალის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები (ფრანგ. ), მეტსახელად (ფრანგ. ტერანგის ლომები) — ნაკრები, რომელიც წარმოადგენს სენეგალს მამაკაცთა საერთაშორისო ფეხბურთში და მას სენეგალის ფეხბურთის ფედერაციის მართავს.

ეს არის აფრიკის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები, სენეგალი გავიდა 2002 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მეოთხედფინალში და გახდა აფრიკის მეორე ნაკრები, რომელმაც ამას მიაღწია (კამერუნის შემდეგ, კამერუნმა ამ ეტაპზე 1990 წელს ითამაშა). მათ შეძლეს მოქმედი მსოფლიო ჩემპიონის, საფრანგეთის დამარცხება, ჯგუფში მეორე ადგილის დაკავება და მერვედფინალში შვედეთის დამატებით დროში დამარცხება, სანამ მეოთხედფინალში თურქეთთან დამარცხდებოდნენ.

სენეგალს მოგებული აქვს აფრიკის ერთა თასი ერთხელ — 2021 წელს. ამ ტურნირზე მათი მონაწილეობა პირველად 1965 წელს მიიღეს, როდესაც მეოთხე ადგილისთვის მატჩში 1–0 დამარცხდნენ კოტ-დ’ივუართან. სენეგალმა უმასპინძლა 1992 წლის აფრიკის ერთა თასს, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია. ასევე, გუნდი ფინალში გავიდა 2002, 2019 და 2025 წლებში.

ისტორია
ადრეული ისტორია
სენეგალმა დამოუკიდებლობა საფრანგეთისგან 1960 წლის 4 აპრილს მოიპოვა, ხოლო იმავე წელს დაარსდა სენეგალის ფეხბურთის ფედერაცია . სენეგალის პირველი მატჩი გაიმართა 1961 წლის 31 დეკემბერს დაჰომეის (დღევანდელი ბენინი) წინააღმდეგ, რომელიც 3–2 წაგებით დასრულდა.

ქვეყანა ფიფას წევრი გახდა 1962 წლიდან, ხოლო აფრიკის ფეხბურთის კონფედერაციას 1963 წელს შეუერთდა.

სენეგალმა აფრიკის ერთა თასზე მონაწილეობა პირველად 1965 წელს მიიღო, სადაც ჯგუფში მეორე ადგილი დაიკავა და შემდეგ 1–0 დამარცხდა კოტ-დ’ივუართან, საბოლოოდ კი მეოთხე ადგილს დასჯერდა. სამი წლის შემდეგ ტურნირის ჯგუფური ეტაპიდან გამოვარდნის შემდეგ, სენეგალმა მომდევნო ჯერზე აქ ასპარეზობა მხოლოდ 1986 წელს მოახერხა.

1990-იანი და 2000-იანი წლები
1990 წლის აფრიკის ერთა თასზე სენეგალმა მეოთხე ადგილი დაიკავა; ხოლო მათ ქვეყანაში გამართულ 1992 წლის აფრიკის ერთა თასზე ჯგუფში მეორე ადგილზე გასვლის შემდეგ ისინი მეოთხედფინალში კამერუნმა გამოთიშა.

სენეგალმა 2002 წლის ფინალი პენალტების სერიაში წააგო მას შემდეგ, რაც 0–0 ანგარიშით დაასრულა მატჩი კამერუნთან.

იმავე წელს სენეგალმა პირველად მიიღო მონაწილეობა მსოფლიო ჩემპიონატზე. პირველ მატჩში მათ დაამარცხეს მოქმედი მსოფლიო ჩემპიონი საფრანგეთი, შემდეგ კი ფრედ ითამაშეს დანიასა და ურუგვაისთან, რის შედეგადაც ჯგუფიდან გავიდნენ. მერვედფინალში დამატებით დროში დაამარცხეს შვედეთი და გავიდნენ მეოთხედფინალში — ამით გახდნენ ერთ-ერთი იმ ოთხი აფრიკული გუნდიდან, რომლებმაც ამ ეტაპს მიაღწიეს (კამერუნი 1990, განა 2010 და მაროკო 2022). მეოთხედფინალში ისინი დამატებით დროში დამარცხდნენ თურქეთთან.

სენეგალმა შეძლო 2008 წლის აფრიკის ერთა თასზე გასვლა, თუმცა ჯგუფში მესამე ადგილზე გავიდა მხოლოდ ორი ქულით. მათ ვერ მოახერხეს გასვლა 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე სამხრეთ აფრიკაში, რომელიც იყო პირველი მსოფლიო ჩემპიონატი აფრიკის კონტინენტზე.

2010-იანი წლები
სენეგალის ეროვნულმა ნაკრებმა წარუმატებლად იასპარეზა 2012 წლის აფრიკის ერთა თასზე, სადაც ვერც ერთი მატჩი ვერ მოიგო და ტურნირი ნულოვანი ქულით დაასრულა.

2013 წლის 14 ოქტომბერს სენეგალის ნაკრების ყოფილი მთავარი მწვრთნელი ბრუნო მეცუ გარდაიცვალა. მისი ხსოვნის პატივსაცემად ეროვნულ ნაკრებში გამოიძახეს არაერთი ყოფილი ფეხბურთელი, რომლებმაც წუთიერი დუმილით პატივი მიაგეს მწვრთნელს, რომელმაც გუნდი 2002 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მეოთხედფინალამდე მიიყვანა. მისი გარდაცვალების შემდეგ რამდენიმე დღით შეჩერდა როგორც ეროვნული ჩემპიონატის, ისე ეროვნული ნაკრების ყველა აქტივობა.

სენეგალი ძალიან ახლოს იყო 2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე გასვლასთან, თუმცა საკვალიფიკაციო ეტაპის გადამწყვეტ შეხვედრაში კოტ-დ’ივუართან დამარცხდა და საგზური ვერ მოიპოვა.

შემდგომ წლებში სენეგალმა ზედიზედ ორჯერ მოიპოვა აფრიკის ერთა თასის ფინალურ ეტაპზე მონაწილეობის უფლება. 2015 წლის ტურნირზე გუნდი ჯგუფურ ეტაპზე გამოეთიშა ასპარეზობას, ხოლო 2017 წელს მეოთხედფინალამდე მიაღწია.

2017 წლის 10 ნოემბერს სენეგალმა სტუმრად სამხრეთ აფრიკა 2–0 ანგარიშით დაამარცხა და 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე გასვლის უფლება მოიპოვა. ეს სენეგალის პირველი მსოფლიო ჩემპიონატი იყო 2002 წლის შემდეგ. მსოფლიო ჩემპიონატის ჯგუფურ ეტაპზე სენეგალმა პირველ მატჩში პოლონეთი 2–1 ანგარიშით დაამარცხა. ერთი გოლი ტიაგო ციონეკის ავტოგოლით გავიდა, ხოლო მეორე სენეგალელი მბაი ნიანგის ზუსტმა დარტყმამ განაპირობა. მეორე ტურში სენეგალმა იაპონიასთან 2–2 ითამაშა. სენეგალის მხრიდან გოლები სადიო მანემ და მუსა ვაგემ გაიტანეს. ჯგუფური ეტაპის ბოლო შეხვედრაში სენეგალი კოლუმბიასთან 0–1 დამარცხდა. შედეგად, სენეგალსა და იაპონიას თანაბარი რაოდენობის ქულები დაუგროვდათ, თუმცა იაპონია შემდეგ ეტაპზე „ფეარ-პლეის“ (სამართლიანი თამაშის) უკეთესი მაჩვენებლის წყალობით გავიდა. ამგვარად, სენეგალი მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში პირველად გამოეთიშა ტურნირს ჯგუფურ ეტაპზე.

2002 წლის აფრიკის ერთა თასის მონაწილემ, ალიუ სისემ, უკვე მთავარი მწვრთნელის რანგში, სენეგალი 2019 წლის აფრიკის ერთა თასის ფინალამდე მიიყვანა.

ტურნირის მსვლელობისას სენეგალი ალჟირთან 0–1 ანგარიშით დამარცხდა, ხოლო 2019 წლის აფრიკის ერთა თასის ფინალში კვლავ ალჟირს შეხვდა და იმავე ანგარიშით — 0–1 — წააგო. შედეგად, სენეგალი ტურნირის ვიცე-ჩემპიონი გახდა.

2020-იანი წლები
19-ის გამო სათამაშო პრაქტიკის არმქონე სენეგალის ეროვნულმა ნაკრებმა მონაწილეობდა მიიღო 2021 წლის აფრიკის ერთა თასზე, რომელიც პანდემიის გამო 2022 წელს ჩატარდა; მათ პირველ მატჩში 1–0 დაამარცხეს ზიმბაბვე და მომდევნო ორი თამაში ფრედ დაასრულეს, რაც საკმარისი აღმოჩნდა ჯგუფში პირველი ადგილის დასაკავებლად.

მერვედფინალში სენეგალი შეხვდა კაბო-ვერდეს. სადიო მანემ ამ მატჩში პირველივე წუთზე ძელს გაარტყა ბურთი. პატრიკ ანდრადე 21-ე წუთზე გააძევეს მოედნიდან ვიდეო-ასისტენტის ჩარევის შემდეგ. მიუხედავად უპირატესობისა, პირველი ტაიმი კარში დარტყმის გარეშე დასრულდა; მანემ ანგარიში გახსნა მეორე ტაიმის დაწყებიდან რამდენიმე წუთში, კუთხურის შემდეგ.

სენეგალი მეოთხედფინალში შეხვდა ეკვატორულ გვინეას. „ლომებმა“ ანგარიში გახსნეს თამაშის 30-ე წუთზე — ფამარა დიედიუმ მანეს გადაცემის შემდეგ გაიტანა გოლი; სენეგალმა საბოლოოდ მოიგო 3–1. ნახევარფინალში სენეგალი შეხვდა ბურკინა ფასოს და კვლავ მოიგო 3–1 ანგარიშით.

2021 აფრიკის ერთა თასის ფინალიში სენეგალი დაუპირისპირდა ეგვიპტეს, რომელმაც თავის მხრივ ნახევარფინალში მასპინძელი კამერუნი დაამარცხა.პენალტების სერიაში მანემ გადამწყვეტი პენალტი გაიტანა, რითაც სენეგალმა მოიპოვა თავისი პირველი აფრიკის ერთა თასის ტიტული.

სენეგალის ნაკრები დაბრუნდა სახლში და მონაწილეობა მიიღო გამარჯვების აღსანიშნავ აღლუმში, რომელიც გაიმართა დედაქალაქ დაკარში. 2021 აფრიკის ერთა თასის ფინალის დროს ეგვიპტის ეროვნული ნაკრების მეკარე მოჰამედ აბუ გაბალი („გაბასკი“) იყენებდა წყლის ბოთლს, რომელზეც დაწერილი იყო სენეგალელი მოთამაშეების პენალტების მიმართულებები. ეს გახდა ქვეყნის ისტორიაში ყველაზე დიდი ზეიმი.

სენეგალი ეგვიპტეს ორჯერ დაუპირისპირდა აფრიკის ერთა თასის ფინალის შემდეგ; მათ დაამარცხეს ეგვიპტელები პენალტების სერიაში, როდესაც ჯამში ანგარიში იყო 1–1, რითაც მოიპოვეს 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე გასვლის უფლება. მანემ დაამარცხა თავისი „ლივერპულელი“ თანაგუნდელი მოჰამედ სალაჰი, კიდევ ერთხელ გადამწყვეტი პენალტის გატანით. თუმცა პენალტების სერია სავსე იყო დაპირისპირებით — ეგვიპტის მოთამაშეებსა და მეკარეს ლაზერებით თვალებში ანათებდნენ. -მ სენეგალის ფეხბურთის ფედერაცია დააჯარიმა 175 000 შვეიცარიული ფრანკით გულშემატკივართა ცუდი საქციელის გამო.

2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე კატარში სენეგალი მოხვდა ჯგუფში მასპინძელ კატართან, ეკვადორთან და ნიდერლანდებთან ერთად მოხვდა. ვარსკვლავი მანე ტრავმის გამო ვერ მონაწილეობდა, თუმცა სენეგალმა მაინც შეძლო ჯგუფიდან გასვლა. მიუხედავად იმისა, რომ პირველ მატჩში ნიდერლანდებთან 2–0 დამარცხდნენ, სენეგალმა მოაგროვა ექვსი ქულა მასპინძლებთან და შემდეგ ეკვადორთან გამარჯვების შემდეგ და გავიდა მერვედფინალში, სადაც 3–0 დამარცხდა ინგლისთან.

ეს იყო მსოფლიო ჩემპიონატის ჯგუფიდან გასვლის მეორე, ხოლო ზოგადად ტურნირზე მონაწილეობის მესამე შემთხვევა სენეგალისთვის.

2025 წლის 10 ივნისს სენეგალმა 3–1 ანგარიშით დაამარცხა ინგლისი და გახდა პირველი აფრიკული ქვეყანა, რომელმაც ინგლისის ნაკრები დაამარცხა პროფესიონალურ დონეზე.

2026 წლის 18 იანვარს სენეგალმა მოიპოვა თავისი მეორე აფრიკის ერთა თასის ტიტული მას შემდეგ, რაც დამატებით დროში, ფინალში 1–0 დაამარცხა მასპინძელი მაროკო. თუმცა მატჩის შედეგი საბოლოოდ გაუქმდა სენეგალის მოთამაშეთა პროტესტის შედეგად, რომლებმაც მოედანი დატოვეს მაროკოსთვის დამატებით დროში დანიშნული პენალტის გამო და მატჩი გარკვეული დროით შეწყდა. ამ მიზეზით აფრიკის ფეხბურთის კონფედერაციამ მატჩის შედეგი გააუქმა 2026 წლის 17 მარტს და სენეგალის მიერ თამაშის მიტოვების გამო გამარჯვება მაროკოს გადასცა. სენეგალის ფეხბურთის ფედერაციამ განაცხადა, რომ ამ გადაწყვეტილებას გაასაჩივრებს.

შემადგენლობა
მიმდინარე შემადგენლობა
ქვემოთ ჩამოთვლილი ფეხბურთელები გამოიძახეს გაფართოებულ შემადგენლობაში 2026 წლის ფიფას მსოფლიო ჩემპიონატისთვის (11 ივნისი — 19 ივლისი, 2026), ასევე ტურნირამდე გასამართ ამხანაგურ მატჩებზე აშშ-ისა და საუდის არაბეთის წინააღმდეგ, რომლებიც შესაბამისად 2026 წლის 31 მაისსა და 9 ივნისს გაიმართა.

მონაცემები განახლებულია 2026 წლის 31 მარტის მდგომარეობით, გამბიის წინააღმდეგ ჩატარებული მატჩის შემდეგ.

სქოლიოები