iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სერგო ყურულიშვილი

სერგო ყურულიშვილი (დ. 1894, საჩხერე — გ. 25 მარტი, 1925) — ქართველი დიპლომატი, ინჟინერი, პოეტი, ჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
ქართულ პოლიტიკურ ემიგრაციაში აქტიურ საზოგადო მოღვაწეობას ეწეოდა. მამა — ვანო ყურულიშვილი, ხოლო დედა — ეკატერინე ნაზარიშვილი. ძმა იან (ვანო) ყურულიშვილი პოლონეთის რკინიგზის თანამშრომლად მუშაობდა. პოლონეთში 1918 წელს გაემგზავრა, მას შემდეგ, რაც საქართველო დამოუკიდებელი სახელმწიფო გახდა. პოლონეთში იგი თავის მეუღლე მარიასთან ერთად ჩავიდა. საქართველოს საკონსულო ნოვი შვიატის ქუჩაზე №17-ში მდებარეობდა. ვარშავაში მისმა მოღვაწეობამ ქართველი ემიგრანტების მუშაობა გამოაცოცხლა. ქალაქ ბიალისტოკში, 1920 წელს პოლონეთში მცხოვრები ქართველების ყრილობა მოაწყო, სადაც ქართული სახალხო საბჭო აირჩიეს. მისი მიზანი ურთიერთდახმარება, საქართველოსა და პოლონეთს შორის მეგობრული, პოლიტიკური და სავაჭრო ურთიერთობების მხარდაჭერა იყო. კრებამ პირველ რიგში მისალმება გაუგზავნა სეიმს. 1920 წლიდან პოლონეთში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ელჩის — სიდამონ-ერისთავის, სერგო ყურულიშვილის, ა. გოძიაშვილის ინიციატივით პოლონეთში ქართველთა თვითგადარჩენის კომიტეტი შეიქმნა, რომელიც 1921 წლამდე არსებობდა. საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ პოლონეთის სამხედრო სკოლებში ქართველების მომზადება გადაწყდა. საბოლოო გადაწყვეტილება 1921 წლის 1 სექტემბერს მიიღეს, როდესაც გენერალური შტაბის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელმა, ვლადისლავ სიკორსკიმ, თანხმობა განაცხადა 25 ქართველის ვარშავის პოდხორონჟთა სკოლაში მიღებაზე, სადაც სწავლება 1921 წლის დეკემბერში დაიწყო. სერგო ყურულიშვილი პოლონეთში საქართველოს სასარგებლოდ დიდ აგიტაციას ეწეოდა. 1921 წელს ქართულ-პოლონური კლუბი შეიქმნა, რომლის დამფუძნებელი საბჭოს თავმჯდომარედაც აირჩიეს. საზოგადოების ძირითადი მიზანი „ქართველი და პოლონელი ხალხების ეკონომიკური და კულტურულ-საზოგადოებრივი დაახლოება“ უნდა ყოფილიყო. გამოუშვეს ერთჯერადი ჟურნალი „ამირანი“, რომელიც ქართველი და პოლონელი ხალხების ისტორიას ეძღვნებოდა. ჟურნალის რედაქტორი სერგო ყურულიშვილი გახდა. 1921 წელს საქართველოზე პოპულარული გამოცემების სერიას ჩაუყარა საფუძველი. აღსანიშნავია მისი ნაშრომი „გრუზია“ პოლონურ ენაზე, რომელიც 1924 წელს ლ. კულჩიცკიმ ცალკე ბროშურად გამოაქვეყნა. 1922 წლის პირველ ნახევარში ვარშავაში პოლონეთის ქართული კომიტეტი ჩამოყალიბდა, რომლის პირველი თავმჯდომარე სერგო ყურულიშვილი გახდა. კომიტეტი მატერიალურ დახმარებას უწევდა ქართველ ემიგრანტებს და მათ ოჯახებს, ორგანიზებას უკეთებდა ეროვნული დღესასწაულების აღნიშვნას და მეგობრულ შეხვედრებს, ეწეოდა საგამომცემლო საქმიანობას, რომელიც ფინანსური სიძნელეების გამო საკმაოდ შეზღუდული იყო. დაიბეჭდა ერთჯერადი ჟურნალი „პრო ჯეორჯია“ 1922 წელს და „პრო პატრია“ (1923 წელს). 1923 წლის ოქტომბერში ვარშავაში გამოიცა „კურიერ სტოლეჩნის“ პირველი ნომერი. ჟურნალის გამომცემელი ვალენტინა სას-ვოიჩიცკა, ხოლო რედაქტორი და მისი გამოცემის ინიციატორი სერგო ყურულიშვილი იყო. იგი 1925 წლის 25 მარტს ტრაგიკულად გარდაიცვალა. ვარშავის ერთ-ერთ კაფეში მას ტყვია ესროლეს. დაკრძალულია ვოლსკის მართლმადიდებლურ სასაფლაოზე, პოლონეთში.
ნინო ფაილოძე

ნინო ფაილოძე (დ.1960, ფოთი) — ქართველი ეკონომისტი, ინჟინერი, მეცნიერი,ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (2006), პროფესორი(2006).

1982 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტრექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი, 2006 საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი საერთაშორისო ეკონომიკის სპეციალობით.

1982-1984 წლებში მუშაობდა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტ „მიონში“ ინჟინერ-ტექნოლოგად, 1984-1991 წლებში ავტომატიკისა და ჰიდრავლიკის ცენტრალურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში ინჟინრად, ხოლო 1991 წლიდან საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში აღრიცხვა-ანგარიშების განყოფილებაში მთავარ სპეციალისტად. პარალელურად, ის პედაგოგიურ საქმიანობასაც ეწევა: 2004-2006 წლებში უფროსი მასწავლებელი იყო ინფორმატიკისა და მართვის სისტემების ფაკულტეტზე. 2005 წლიდან კი საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში ჰუმანიტარულ-სოციალური ფაკულტეტის ეკონომიკისა და ბიზნესის მართვის დეპარტამენტში კითხულობს სალექციო კურსს: „ბუღალტრული აღრიცხვის საფუძვლებში“, „ფინანსურ აღრიცხვაში“, „კომპიუტერული ინფორმაციული სისტემების აუდიტში“, „აღრიცხვა და აუდიტის კომპიუტერულ ტექნოლოგიებში“. ეწევა სამეცნიერო-კვლევით მუშაობას, გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო სტატიები და სახელმძღვანელოები. აქტიურად მონაწილეობს ადგილობრივ და საერთაშორისო კონფერენციებში.
ირინე ფარადაშვილი

ირინე ფარადაშვილი (დ.1932, თბილისი) — ქართველი გეოლოგი, ინჟინერი და მეცნიერი.

1954 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამთო-გეოლოგიური ფაკულტეტი.

1954 წელს მუშაობა დაიწყო მინერალოგიისა და პეტროგრაფიის კათედრის ლაბორანტად, ამავე კათედრაზე გაიარა ყველა საფეხური პროფესორის თანამდებობამდე. წლების მანძილზე აქტიურად მონაწილეობდა მდინარე ბაქსანის აუზის კრისტალური ქანების სტრუქტურულ-ბიოლოგიურ შესწავლაში. ასევე გატაცებით მუშაობდა ის მადნეული ველის მინერალოგიურ და პეტროლოგიურ საკითხებზე. მის მიერ შესწავლილია ზემო სვანეთისა და ზემო აჭარის მაგმატიზმის, მეტაფორიზისა და სასარგებლო ნამარხების და ჯენტინის ტექტონიკური საფარი. წმინდა სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობის პარალელურად ირინე ფარადაშვილი ასევე ნაყოფიერ პედაგოგიურ მოღვაწეობასც ეწევა. მის მიერ შედგენილია რამდენიმე მეთოდური მითითება პეტროგრაფიასა და ლითოლოგრაფიაში სტუდენტებისა და მაგისტრანტებისთვის. ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1972).

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ტირნიაუზის ახალგაზრდა გრანიტოიდების გეოლოგიურ-პეტროგრაფიული, პეტროქიმიური და მინერალოგიური თავისებურებანი და მათი გენეზისი“.
ბაგრატ აბესაძე

ბაგრატ აბესაძე (დ. 1902, ქუთაისი — გ. 1961) — ქართველი პედაგოგი, ინჟინერი, მეცნიერი. გამოჩენილი პედაგოგი და მეცნიერი სამთო დარგში.

ბიოგრაფია
1931 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის სამთო-მეტალურგიული ინსტიტუტის სამთო ფაკულტეტი.

ქუთაისის მეორე ვაჟთა გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ წლების განმავლობაში ლიტერატურულ მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს სახკომსაბჭოს მოამბის რედაქციაში, საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო კოოპერაციის კავშირის საორგანიზაციო განყოფილებაში. ინსიტუტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა ამიერკავკასიის საპროექტო საკონსტრუქტორო ტრესტში დამპროექტებლის, უფროსი ინჟინრის, სამთო განყოფილების უფროსისა და ტრესტის უფროსი ინჟინრის თანამდებობებზე 1942 წლამდე. მისი მონაწილეობითა და ხელმძვანელობით დამუშავდა საქართველოს, აზერბაიჯანისა და სომხეთის მსხვილი სამთო-სამრეწველო ობიექტების 30-ზე მეტი პროექტი. ამავე პერიოდში მან შეასრულა ჭიათურის მანგანუმისა და ტყიბულის ქვანახშირის საბადოების დამუშავების რაციონალური მეთოდების შერჩევისადმი მიძღვნილი სამუშაოები. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამთო ხელოვნების კათედრის ასისტენტად 1935 წლიდან. 1943 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და იმავე წელს მიენიჭა დოცენტის წოდება, მალე იგი დაინიშნა ინსტიტუტის სასწავლო ნაწილის უფროსად, სადაც ეწეოდა ნაყოფიერ სასწავლო-ორგანიზაციულ საქმიანობას. მან შეთავსებით დაიწყო მუშაობა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიაში ლითონისა და სამთო საქმის ინსტიტუტის სამთო განყოფილებაში 1947 წლიდან. სათავეში ჩაუდგა სასარგებლო წიაღისეულის საბადოთა დამუშავების კათედრას 1950 წელს. ამასთან, იგი იყო საპროექტო ინსტიტუტ "საქშახტპროექტის" მუდმივი კონსულტანტი, მისი უშუალო კონსულტაციით მიმდინარეობდა ჭიათურის მაღაროების, ტყიბულის, ტყვარჩელისა და ახალციხის შახტების დაპროექტება. მან შექმნა ქართული სამთო-ტექნიკური ტერმინოლოგია. ამ საკითხს მიუძღვა თეორიული ხასიათის სტატიები და მთელი რიგი ტერმინების ბრწყინვალე ნიმუშები. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ჯილდოები
შრომის წითელი დროშის ორდენი
ჩასავალი

ჩასავალი (, ფაზიყაუ) — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტში. 1991 წლის 27 აპრილის საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დადგენილებით გამოეყო ჯავის რაიონს და გადაეცა ონის რაიონს.

2015 წელს ე. წ. სამხრეთ ოსეთში ჩატარებული მოსახლეობის აღწერების მიხედვით ჩასავალში ცხოვრობს 176 ადამიანი.
ესქიფაზარის ციხე

ესქიფაზარის ციხე — ციხე თურქეთში, ეს ციხე იიდერესა და ბალთაჯს შორის მდებარე სოფელ ესქიფაზარშია. ესქიფაზარის ძეგლი საშუალო სკოლასთან სამხრეთით მდებარე ფერდობზეა დაშენებული. ციხე ცენტრალური გზიდან, სოფელ ქუმლუდერეს შესახვევიდან, 100 მეტრში მდებარეობს. შედარებით კარგადაა შემონახული ციხის აღმოსავლეთი კედელი.
აღმოსავლეთ ნაწილის სიგრძე დაახლოებით 50-60 მეტრია, სიმაღლე კი — 3,5-4 მ-ია. მონგრეულია ამ კედლის სამხრეთი მონაკვეთი. იგი უბანში საცხოვრებელი ნაგებობების მშენებლობის დროს მოიშალა. კედლის გარე წყობებში გამოყენებულია ზედაპირ ჩამოსწორებული საშუალო ზომის ქვები. მათი დიდი ნაწილი ამჟამად ჩამოშლილია. კარგად ჩანს მხოლოდ პერანგებ შორისი შიგთავსი, რომელშიც საშუალო და მცირე ზომის ქვების, ქვიშის თუ დუღაბის ნარევია გამოყენებული. პერანგებ შემოცლილი კედლის სიგანე თითქმის ერთი მეტრია. ზოგგან დაცულია დასავლეთი კედლის საძირკვლის ნაშთებიც. რაც შეეხება სამხრეთ მხარეს, აქ კედლების არსებობის კვალი საერთოდ გამქრალია. როგორც ჩანს, ამ ტერიტორიაზე ჩაის პლანტაციის გაშენების დროს ნარჩენებიც კი დაშალეს. რაც შეეხება ჩრდილოეთ მხარეს, აქაც ზოგგან დაცულია გალავნის კედლის ნაშთები, ისიც მთლიანად ეკალ-ბარდითაა დაფარული. ციხე დიდი ზომის სჩანს. აღმოსავლეთისა და დასავლეთის კედლებს შორის დაცილება 100-110 მეტრია. გზის ჭრილისა და ზედაპირულად არსებული კერამიკული მასალის ფრაგმენტების მიხედვით, ციხე საკმაოდ ადრეული ნაგებობა სჩანს. ყოველ შემთხვევაში, ვფიქრობთ, იგი გვიან ანტიკური ხანისა უნდა იყოს, სადაც არაა გამორიცხული რომაული გარნიზონი მდგარიყო.
ალდოსტერონი

ალდოსტერონი-მთავარი მინერალოკორტიკოიდული, სტეროიდული ჰორმონი, რომელიც გამოიმუშვებს თირკმელზედა ჯირკვლის ქერქის გლომერულოზის ზონას. ის აუცილებელია თირკმელებში, სანერწყვე ჯირკვლებში, საოფლე ჯირკვლებსა და მსხვილ ნაწლავში ნატრიუმის შესანარჩუნებლად. ის თამაშობს ძირითად როლს არტერიული წნევის, პლაზმის ნატრიუმის (+) და კალიუმის (+) დონის ჰომეოსტატიურ რეგულირებაში. ის ამას აკეთებს ძირითადად დისტალურ მილაკებში მინერალოკორტიკოიდულ რეცეპტორებზე მოქმედებით და ნეფრონის სადინრების შეგროვებით. როდესაც ალდოსტერონი დაქვეითებულია, პათოგენურია და ხელს უწყობს გულ-სისხლძარღვთა და თირკმელების დაავადების განვითარებას და პროგრესირებას. ალდოსტერონს აქვს გულის მიერ გამოყოფილი, წინაგულების ნატრიურეზული ჰორმონის საპირისპირო ფუნქცია.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2623

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2623 — გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2623 მოითხოვდა გაეროს გენერალური ასამბლეის მეთერთმეტე საგანგებო სესიის ჩატარებას 2022 წელს უკრაინაში რუსეთის შეჭრის თემაზე. გაეროს უშიშროების საბჭოს წინაშე რეზოლუცია წარადგინეს ალბანეთმა და ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა, რომელმაც ის 2022 წლის 27 თებერვალს მიიღო. რუსეთმა წინააღმდეგ მისცა ხმა, ხოლო ჩინეთმა, ინდოეთმა და არაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმა თავი შეიკავეს. ვინაიდან ეს იყო პროცედურული დადგენილება, არცერთ მუდმივ წევრს არ შეეძლო ვეტოს უფლების გამოყენება.

ხმის მიცემა
მუქად — უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრები.
ლოლა ფალანა

ლოლა ფალანა (; დ. 11 სექტემბერი, 1942, ნიუ-ჯერსი, აშშ) — ამერიკელი მომღერალი, მსახიობი, მოცეკვავე და მოდელი.

ადრეული ცხოვრება და კარიერა
ლოლა ფალანა დაიბადა ნიუ-ჯერსიში. ის იყო ექვსი შვილიდან მესამე. მამამისი ბენეტი შემდუღებელი იყო, დედამისი კლეო კი - მკერავი. ლოლას აფრო-კუბელმა მამამ დატოვა სამშობლო, რათა ემსახურა აშშ-ს საზღვაო ქვეითთა ​​კორპუსში, მოგვიანებით გახდა შემდუღებელი და დაქორწინდა ფალანას დედაზე, რომელიც აფროამერიკელი იყო. სამი წლის ასაკში ლოლა ფალანა ცეკვავდა, ხოლო ხუთი წლის ასაკში იგი მღეროდა ეკლესიის გუნდში. 1952 წელს ლოლა ფალანას ოჯახი, რომელსაც ამ დროისთვის კიდევ ორი ​​ბიჭი ეყოლა, გადავიდა ფილადელფიაში, პენსილვანიაში. საშუალო სკოლაში სწავლის დროს ფალანა უკვე ცეკვავდა ღამის კლუბებში, რომლებშიც დედამისი თან ახლდა. მუსიკალური კარიერის გაგრძელება მისთვის იმდენად მნიშვნელოვანი გახდა, რომ მშობლების სურვილის საწინააღმდეგოდ, მან - ის დამთავრებამდე რამდენიმე თვით ადრე გადავიდა ნიუ-იორკში.

კარიერა
1958 წელს ლოლა ფალანას პირველი საცეკვაო კონცერტი შედგა თექვსმეტი წლის ასაკში ფილადელფიაში დინა ვაშინგტონის ღამის კლუბში გამოსვლის დროს, სადაც ვაშინგტონმა მას გახსნის ადგილი მისცა შესასრულებლად. ვაშინგტონი, რომელსაც "ბლუზის დედოფალი" უწოდეს, გავლენიანი იყო ფალანას ადრეულ კარიერაში. ატლანტიკ სიტიში, ნიუ ჯერსიში, გუნდის ხაზში ცეკვისას, ფალანა აღმოაჩინა სემი დევის უმცროსმა, რომელმაც მას გამორჩეული როლი მისცა თავის ბროდვეის მიუზიკლში 1964 წელს. მიუზიკლის შემდეგ, მოგვიანებით, იმავე წელს, ფალანამ დაიწყო მუსიკალური კარიერა. მისი პირველი სინგლი " " ჩაიწერა და გამოუშვა - ისთვის. 1965 წელს. მოგვიანებით კარიერის განმავლობაში მან ჩაწერა ფრენკ სინატრას ლეიბლის ქვეშ. 1960-იანი წლების ბოლოს ფალანას მენტორობდა სემი დევის უმცროსი.

სემი დევის უმცროსის დახმარებით მან თავისი აქტი ლას-ვეგასში მიიტანა. 1970-იანი წლების ბოლოს ფალანა ითვლებოდა "ლას ვეგასის დედოფლად". ის უკრავდა "გაყიდულ ხალხებს" , და სასტუმროებში. ბოლოს ალადინმა მას კვირაში 100 000 დოლარი შესთავაზა კონცერტზე. იმ დროს ფალანა ლას-ვეგასში ყველაზე მაღალანაზღაურებადი ქალი შემსრულებელი იყო. მისი შოუ ტარდებოდა წელიწადში ოცი კვირა და იქცა მთავარ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობად. სანამ ჯერ კიდევ ლას-ვეგასში "გაყიდულ ხალხში" თამაშობდა, ფალანა ეძებდა სხვა სატელევიზიო როლებს, რომლებიც თავდაპირველად დაგეგმილი იყო 50-იანი წლების -ის რიმეიქში მონაწილეობის მისაღებად, როდესაც ეს პროექტი დაინგრა, იგი შეუერთდა ხანმოკლე -ის საპნის ოპერის მსახიობებს.

პირადი ცხოვრება
1965-1968 წლებში ლოლა ფალანას ჰქონდა რომანი თავის მაშინდელ მენტორ სემი დევის უმცროსთან, რაც საზოგადოებისთვის ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც დევისმა აღიარა ეს თავის მაშინდელ მეუღლეს, მეი ბრიტთან, რამაც გამოიწვია მათი განქორწინება 1968 წელს. ლოლა ფალანა დაქორწინებული იყო ფელიციანო „ბუჩ“ ტავარეს უმცროსსზე, მაგრამ ისინი განქორწინდნენ 1975 წელს.
ტილი ედინგერი

იოჰანა გაბრიელ ოტილი „ტილი“ ედინგერი (დ. 13 ნოემბერი, 1897 ― გ. 27 მაისი, 1967) ― გერმანელი-ამერიკელი პალეონტოლოგი და პალეონეიროლოგიის ფუძემდებელი.

ადრეული წლები
ტილი ედინგერი 1897 წლის 13 ნოემბერს მდიდარ ებრაულ ოჯახში დაიბადა. მამამისმა, ლუდვიგ ედინგერმა, ფრანკფურტის პირველი ნეიროლოგიური კვლევითი ინსტიტუტი დააარსა, რისი წყალობითაც ედინგერს სამეცნიერო წრეებთან ახლო ურთიერთობები ჰქონდა. ის სამი დედმამიშვილიდან ყველაზე პატარა იყო. მისი ძმა ფრიცი ჰოლოკოსტის დროს მოკლეს, ხოლო მისი და დოქტორი დორა ლიპშიცი აშშ-ში ემიგრაციაში წავიდა. თინეიჯერობისას, ედინგერს სმენა თანდათანობით დაუქვეითდა. მოზრდილ ედინგერს მთლიანად დაუქვეითდა სმენა და სასმენი აპარატის გარეშე არაფერი ესმოდა. ედინგერმა განათლება ფრანკფურტში, შილერ-შულეს გოგონათა სკოლაში მიიღო. 1916 წელს ედინგერი ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტსა და მიუნხენის უნივერსიტეტში სწავლობდა, ზოოლოგიის ხარისხის მისაღებად, მაგრამ მოგვიანებით მიმართულება შეიცვალა და გეოლოგია/პალეონტოლოგიის მიმართულებით გააგრძელა სწავლა. ედინგერმა სადოქტორო დისერტაციაზე მუშაობა 1920 წელს დაიწყო მის მენტორთან, ფრიც დრევერმანთან ერთად, ფრანკფურტის უნივერსიტეტში. 1921 წელს მისი სადოქტორო თეზისის ნაწილები ჟურნალ -ში გამოქვეყნდა. ხარისხის მიღების შემდეგ ედინგერი ფრანკფურტის უნივერსიტეტის გეოლოგიურ-პალეონტოლოგიურ ინსტიტუტში მუშაობდა როგორც „მოხალისე-ასისტენტი“ (1921-1927). 1927-1938 წლებში ედინგერი ანაზღაურების გარეშე კურატორად მუშაობდა ზენკენბერგის მუზეუმში.

შემდგომი წლები
ედინგერმა პროფესიული კარიერა 1921 წელს დაიწყო როგორც პალეონტოლოგიის მკვლევარმა ასისტენტმა ფრანკფურტის უნივერსიტეტში. ეს პოზიცია 1927 წლამდე ეკავა. ამავე წლიდან ზენკენბერგის ბუნების მუზეუმში ხერხემლიანთა პალეონტოლოგიის კურატორის პოზიცია ეკავა. ამ პოზიციაზე 1938 წლამდე მუშაობდა და დროს ხერხემლიანების კვლევაზე ხარჯავდა. ამ პერიოდში, 1929 წელს ედინგერმა გამოაქვეყნა ნაშრომი (ნამარხი ნაშთების ტვინები), რომლითაც პალეონეიროლოგიას ჩაუყარა საფუძველი და მის მიგნებას ეფუძნებოდა, რომლის მიხედვითაც ხერხემლიანთა ტვინი ნამარხ თავის ქალაზე ანაბეჭდებს ტოვებს და პალეონეიროლოგებს ანატომიის გარჩევის საშუალებას აძლევს. მისი მიღწევებისთვის სხვადასხავა დაწესებულებამ საპატიო დოქტორის წოდებით დააჯილდოვა, მათ შორის: უელსის კოლეჯმა (1950), გისენის უნივერსიტეტმა (1957) და მისმა ალმა-მატერმა, ფრანკფურტის უნივერსიტეტმა (1964). გარდა იმისა, რომ ედინგერი ხერხემლიანთა პალეონტოლოგიის საზოგადოების პრეზიდენტი იყო, იგი აგრეთვე ირიცხებოდა სხვა სამეცნიერო საზოგადოებებშიც, მათ შორის: ევოლუციის შემსწავლელ საზოგადოებაში, -სა და -ში.

ტილი ედინგერი 1967 წლის 27 მაისს კემბრიჯში, მასაჩუსეტსის შტატში გარდაიცვალა საგზაო შემთხვევის შედეგად თავის დაზიანებებისგან. სიკვდილამდე ედინგერმა უკანასკნელი ნაშრომის პალეონეიროლოგიის სრულყოფილი მიმოხილვა დასრულება ვერ მოასწრო. მოგვიანებით ეს ტომი მისმა კოლეგებმა დაასრულეს და ედინგერის გარდაცვალების შემდეგ გამოაქვეყნეს.
ავთანდილ ცქიტიშვილი

ავთანდილ ცქიტიშვილი (დ. 26 ივლისი, 1950, სარვანი — გ. 6 დეკემბერი, 2013) — ქართველი სამხედრო პირი, ბრიგადის გენერალი, გენერალ-მაიორი.

ბიოგრაფია
1969-1972 წლებში სწავლობდა თბილისის უმაღლეს სამეთაურო სამხედრო საარტილერიო სასწავლებელში. 1978-1981 წლებში სწავლა განაგრძო ლენინგრადის საარტილერიო აკადემიაში.

1972-1973 წლებში მსახურობდა სსრკ შეიარაღებული ძალების მე-13 გვარდიული სატანკო დივიზიის მე-6 მოტომსროლელი პოლკის, არტილერიის მართვისა და დაზვერვის ოცეულის მეთაურად უნგრეთის სახალხო რესპუბლიკაში. ხოლო 1973-1975 წლებში სსრკ შეიარაღებული ძალების მე-13 გვარდიული სატანკო დივიზიის მე-6 მოტომსროლელი პოლკის, არტილერიის მართვისა და დაზვერვის ასეულის მეთაურად ასევე უნგრეთის სახალხო რესპუბლიკაში. 1975-1976 წლებში — შუა აზიის სამხედრო ოლქის 1-ი სააარმიო კორპუსის 155-ე მოტომსროლელი დივიზიის 515-ე მოტომსროლელ პოლკში. 1976-1981 წლებში — შუა აზიის სამხედრო ოლქის 1-ი საარმიო კორპუსის 155-ე მოტომსროლელი დივიზიის 906-ე ცალკეული საარტილერიო დივიზიონის შტაბის უფროსად. 1981 წლიდან ბალტიისპირეთის სამხედრო ოლქის მე-11 გვარდიული არმიის საარტილერიო ბრიგადის დივიზიონის მეთაურად. 1981-1985 წლებში მუშაობდა მე-40 სატანკო დივიზიის 886-ე გვარდიულ-საარტრილერიო პოლკის შტაბის უფროსად. 1985-1986 წლებში შორეული აღმოსავლეთის სამხედრო ოლქში, კერძოდ, მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკაში. 1986-1989 წლებში მსახურობდა 129-ე დივიზიის საარტილერიო პოლკის მეთაურად. 1989-1991 წლებში საქართველოს სსრკ სამოქალაქო თავდაცვის შტაბში. 1989 წელს აქტიურად ჩაერთო ეროვნულ-გამათავისუფლებელ მოძრაობაში. იყო ეროვნული გვარდიის ერთ-ერთი დამაარსებელი. 1990 წელს, საქართველოს ეროვნული გვარდიის-შინაგანი ჯარების ჩამოყალიბების დღიდან, პრეზიდენტ ზვიად გამსახურდიას წინადადებით დაანება თავი სსრკ შეიარაღებული ძალების შემადგენლობაში მოღვაწეობას და დაინიშნა ახალი საქართველოს 1-ი ბრიგადის პირველ მეთაურად: დაევალა მისი ჩამოყალიბება და დაკომპლექტება. 1991 წლის აგვისტოდან მსახურობდა — ეროვნული გვარდიის სარდლის პირველ მოადგილედ. 1992 წლის იანვრიდან მსახურობდა — თავდაცვის სამინისტროს მთავარი საბრძოლო სამმართველოს უფროსად. 1992 წლის თებერვლიდან მსახურობდა — შეიარაღებული ძალების მთავარი შტაბის უფროსად. 1993 წლის მაისიდან მსახურობდა შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსად, საქართველოს თავდაცვის მინისტრის პირველ მოადგილედ. აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის წარმოებულ სამხედრო მოქმედებებში. 1993 წელს სოხუმის დაცემის შემდეგ გადადგა დაკავებული თანამდებობიდან. 1996 წელს პრეზიდენტ ედუარდ შევარდნაძის თხოვნით დაბრუნდა სამსახურში სასაზღვრო ძალების შტაბის უფროსად. 1999 წლის სექტემბერში კვლავ დაანება თავი სამსახურს და გახდა ვეტერანთა მოძრაობის აქტიური წევრი და ერთ-ერთი ლიდერი. 2013 წლიდან დაინიშნა საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის ვეტერანთა საქმეების დეპარტამენტის უფროსის მრჩევლად. მიღებული აქვს უცხო ქვეყნების ჯილდოები.

ჯილდოები
ღირსების ორდენი
ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენი
ზაურ ციხელაშვილი

ზაურ ციხელაშვილი (დ.23 ოქტომბერი, 1945, დმანისი) — ქართველი ინჟინერი და მეცნიერი.

1970 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი წყალმომარაგებისა და წყალარინების სპეციალობით.

1970-1971 წლებში მუშაობდა თბილისის საშენი მასალების სახელმწიფო სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლად. 1971-1981 წლებში პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამრეწველო და კომუნალური წყალმომარაგებისა და წყალარინების სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორისს უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი იყო. 1981-1995 წლებში არჩეულ იყო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის (შემდეგ ტექნიკური უნივერსიტეტი) წყალმომარაგებისა და წყალარინების კათედრის დოცენტად. პედაგოგიურ საქმიანობის პარალელურად ეწეოდა სამეცნიერო-კვლევით მოღვაწეობას ქალაქების — თბილისის, ბათუმის, გორის, ცხინვალისა და სხვა მსხვილი ქალაქების წყალმომარაგების სისტემების რეაბილიტაცია-ინტენსიფიკაციის საკითხებში. 1981-1982 წლებში სამეცნიერო სტაჟირებით იმყოფებოდა უნგრეთში, ბუდაპეშტის ტექნიკურ უნივერსიტეტში, სადაც დაამუშავა წყალმომარაგების პროცესის მოდელირებისა და პროგნოზირების პირობები ქალაქი პეჩის სადისპეტჩერო სამსახურის ოპერატიულ მართვაში გამოსაყენებლად. 1999 წელს მისი ხელმძღვანელობით ტექნიკურ უნივერსიტეტში ჩამოყალიბდა „ჰიდროსაინჟინრო დარგების განვითარების ლოჯისტიკური სამეცნიერო-სასწავლო ცენტრი“. მონაწილეობდა საერთაშორისო და რესპუბლიკურ სიმპოზიუმებსა და კონფერენციებში. გამოქვეყნებული აქვს 90 სამეცნიერო ნაშრომი და 3 მონოგრაფია.
1976 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მიენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი. 1995 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია და მიენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი. 1995 წლიდან არჩეულ იქნა იმავე კათედრის პროფესორად.
მერი ენინგი

ცხოვრება და კარიერა
ბავშვობის წლები
მერი ენინგი 1799 წლის 21 მაისს დორსეტში, ლაიმ-რიჯისში დაიბადა. მამამისი, რიჩარდ ენინგი (დაახლოებით 1766-1810) დურგალი იყო, რომელიც შემოსავალს მახლობლად მდებარე კლდეების ნამარხი ნაშთების მოძიებაში იყენებდა და ტურისტებზე ყიდდა. დედამიის, მერი მური (დაახლოებით 1764-1842) ცნობილი იყო როგორც მოლი. ენინგის მშობლები 1793 წლის 8 აგვისტოს დაქორწინდნენ ბლენდფორდ-ფორუმში და ლაიმში გადავიდნენ საცხოვრებლად. შელი ენინგი წერს, რომ ენინგის ოჯახი ზღვის მახლობლად ცხოვრობდა და შტორმის შემდეგ ენინგის სახლი ხშირად იტბორებოდა.

მოლისა და რიჩარდს ათი შვილი ჰყავდა. პირველი შვილი, რომელსაც ასევე მერი ერქვა, 1794 წელს დაიბადა. მეორე შვილიც გოგო შეეძინათ, რომელიც მალე გარდაიცვალა. იოზეფი 1796 წელს დაიბადა, კიდევ ერთი ვაჟი კი 1798 წელს, რომელიც ჩვილობისას გარდაიცვალა. დეკემბერში მათი უფროსი შვილი (პირველი მერი) ოთხი წლის ასაკში გარდაიცვალა, როდესაც ტანსაცმელს ცეცხლი წაეკიდა.

ენინგი ხუთი თვის შემდეგ დაიბადა და სახელი გარდაცვლილი დის პატივსაცემად დაარქვეს. ენინგების ოჯახის დანარჩენი შვილებიდანაც 2 წელზე დიდხანს არცერთს უცოცხლია. მხოლოდ მერი ენინგმა და იოზეფმა მიაღწიეს მოზარდობის ასაკს. ენინგების ოჯახში ბავშვთა სიკვდილიანობის მაღალი დონე უჩველო არ ყოფილა. საუკუნის გაერთიანებულ სამეფოში დაბადებულ ბავშვების თითქმის ნახევარი 5 წლამდე იღუპებოდა. საუკუნეში ლაიმ-რიჯისში წითელასაგან ჩვილების გარდაცვალების შემთხვევები ხშირი იყო.
კორტიკოსტეროიდი

კორტიკოსტეროიდი — სტეროიდული ჰორმონების კლასი. წარმოიქმნება ხერხემლიანების თირკმელზედა ჯირკვლის ქერქში, ისევე როგორც ამ ჰორმონების სინთეზურ ანალოგებში. კორტიკოსტეროიდების ორი ძირითადი კლასი, გლუკოკორტიკოიდები და მინერალოკორტიკოიდები, ჩართულია ფიზიოლოგიური პროცესების ფართო სპექტრში, მათ შორის სტრესის რეაქცია, იმუნური პასუხი და ანთების რეგულირება, ნახშირწყლების მეტაბოლიზმი, ცილების კატაბოლიზმი, სისხლში ელექტროლიტების დონე და ქცევა.

ზოგიერთი გავრცელებული ბუნებრივი სტეროიდული ჰორმონია კორტიზოლი (211265), კორტიკოსტერონი (21304), კორტიზონი (21285) ალდოსტერონი (21285). (გაითვალისწინეთ, რომ კორტიზონი და ალდოსტერონი არიან იზომერები.) თირკმელზედა ჯირკვლის ქერქის მიერ წარმოებული ძირითადი კორტიკოსტეროიდებია კორტიზოლი და ალდოსტერონი.
გაიოზ ფარცხალაძე

გაიოზ ფარცხალაძე (დ.1968, ბათუმი) — ქართველი ინჟინერი და მეცნიერი. საქართველოს საინჟინრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი.

1993 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით.

1993 წლიდან სწავლობდა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ასპირანტურაში. ასპირანტურაში სწავლის პერიოდში საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში ეწეოდა სამეცნიერო-კვლევით და პედაგოგიურ მოღვაწეობას ლითონის კონსტრუქციების კათედრაზე. მონაწილეობდა კათედრის მიერ განხორციელებულ სამეცნიერო-კვლევით და საპროექტო სამუშაოებში. 2001 წელს საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის დიდი საბჭოს გადაწყვეტილებით არჩეულ იქნა დოცენტის აკადემიურ თანამდებობაზე. 2004 წელს დაინიშნა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ბათუმის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის საინჟინრო-ჰუმანიტარული ფაკულტეტის დეკანის თანამდებობაზე. 2006 წელს არჩეულ იქნა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში პროფესორის აკადემიურ თანამდებობაზე და საინჟინრო-ტექნოლოგიური ფაკულტეტის დეკანად. 2012 წელს ტექნოლოგიური ფაკულტეტის დეკანია. არის 40-მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, რომელიც გამოქვეყნებულია როგორც საქართველოში, ისე საზღვარგარეთ. 2009 წელს მის მიერ დაპროექტებული იქნა მრავალსართულიანი, მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი ქალაქ ბათუმში. 2004-2008 წლებში არის ამერიკის საერთაშორისო სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრის მიერ გამოცხადებულ საგრანტო თემების კონკურსში გამარჯვებულ მეცნიერთა ჯგუფის წევრი. ტემპუსის პროექტის — „“-ის ფარგლებში, რომელიც ეხებოდა „უმაღლესი საინჟინრო განათლების მოდერნიზაციას საქართველოში, ტექნოლოგიური გამოწვევების საპასუხოდ“ იმყოფებოდა იტალიაში ტურინის პოლიტექნიკურ უნივერსიტეტში - (2013) და შვედეთში, სტოკჰოლმის სამეფო ტექნოლოგიურ უნივერსიტეტში — (2014).

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ახალი ტიპის წინასწარ დაძაბული წამწის თეორიული და ექსპერიმენტული კვლევა“, დაიცვა 2001 წელს.