iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ეკატერინა კუზნეცოვა

ეკატერინა კუზნეცოვა (დ. 12 ივლისი, 1987; კიევი, უკრაინის სსრ) — უკრაინელი მსახიობი და ტელეწამყვანი. ეკატერინა დაიბადა 1987 წლის 12 ივლისს კიევში ცნობილი უკრაინელი ფეხბურთელის ოლეგ კუზნეცოვის ოჯახში. ეკატერინას ნათამაშები აქვს როლები როგორც რუსულ ფილმებსა და სერიალებში, ასევე უკრაინულ ფილმებსა და სერიალებში.
ბიოგრაფია
ეკატერინა კუზნეცოვა დაიბადა 12 ივლისს 1987 წელს, მისი მამა ცნობილი უკრაინელი ფეხბურთელი, სპორტის დამსახურებული ოსტატი ოლეგ კუზნეცოვია, დედა კი - უკრაინელი მძლეოსანი ალლა ბორისენკო. ეკატერინას მამა რეინჯერებში თამაშის დროს შოტლანდიის ერთ-ერთ ქალაქში გლაზგოში ცხოვრობდა. სწორედ ამ ქალაქში ჰქონდა ოლეგ კუზნეცოვს ვარჯიშები, ამის გამო ეკატერინამ ბავშვობის უმეტესი ნაწილი სწორედ რომ გლაზგოში გაატარა. ეკატერინა მუდმივად დალკავებული იყო, ის სწავლობდა ადგილობრივ სკოლაში, სკოლის შემდეგ კი ემზადებოდა ჩოგბურთში, ფარიკაობაში, ასევე მღეროდა კიევის ერთ-ერთ გუნდში. მამის სურვილით ეკატერინა ვარჯიშობდა ფეხბურთშიც, ფიქრობდნენ რომ ის შეიძლებოდა კარგი ფეხბურთელი გამხდარიყო. თუმცა რამდენიმე ვარჯიშის შემდეგ, ნათელი გახდა, რომ გოგონა სპორტის ამ სახეობაში მამასავით ნიჭიერი არ იყო.

სკოლის დამთავრების შემდეგ ეკატერინა კუზნეცოვამ გადაწყვიტა გამხდარიყო მსახიობი. ის შოტლანდიიდან მშობლიურ უკრაინაში, კიევში დაბრუნდა და სწავლა განაგრძო კიევის ი. კარპენკო-კაროგოს სახელობის თეატრის, კინოსა და ტელევიზიის ნაციონალური უნივერსიტეტში, სადაც იგი დაეუფლა სამსახიობო ხელოვნებას.

2006 წლისთვის, ეკატერინა ჯერ კიდევ თაეტრის, კინოსა და ტელევიზიის ნაციონალური უნივერსიტეტში სწავლობდა, სწორედ მაშინ ითამაშა მისი პირველი როლი კინოში. მან როლი ოლეგა მასლენიკოვის სატელევიზიო სერიალში „ანგელოზი ორლიდან-ში“ მირეის როლი ითამაშა. სწორედ აქედან დაიწყო მისი, როგორც მსახიობის კარიერა. ამის შემდეგ მონაწილეობა მიიღო ფილმში სახელად ფსიქოპათი, ასევე ითამაში სერიალში: „გულს ვერ დასჯი“, სადაც ეკატერინამ მარია საველევას როლი მოირგო. 2008 წელს მსახიობი ტელეკომპანია „1+1-მა“ მიიწვია სატელევიზიო შოუში სახელად: „ვცეკვავ შენთვის“. ამ შემოთავაზებას დანანხმდა, პროექტში მეწყვილეობას მურათ ჰუდელი უწევდა, იმ სეზონში ეკატერინამ და მისმა მეწყვილემ პირველი ადგილი დაიკავეს.

2009 ეკატერინამ წარმატებით დაამთავრა თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი და გახდა პროფესიონალი მსახიობი, რომელსაც უკვე ჰქონდა რამდენიმე ფილმში თამაშის გამოცდილება. ეკატერინას არა მარტო კინოში იღებდნენ, არამედ იგი კიევის ახალგაზრდათა თეატრის სპექტაკლებშიც მონაწილეობდა. 2010 წელს კი მსახიობი მამაკაცთა ჟურნალის „-ის“ მთავარ გვერდზეც გამოჩნდა.

2011 წელს, ეკატერინამ ითამაშა კირილ კუზინის, კომედიური ჟანრის ფილმში „საუკეთესო ფილმი 3“. ამ ფიმლში ეკატერინა ასრულებდა ერთ-ერთ მთავარ როლს. ეკატერინას ასევე დიდი პოპულარობა მოუტანა „ოფიციანტი საშას“ როლმა, დიმიტრი დიაჩენკოს ტელესერიალში „სამზარეულო“.

პირადი ცხოვრება
ეკატერინა ცდილობს უცხოებს დაუმალოს საკუთარი ცხოვრება. 2010 წელს ეკატერინამ ერთი დედაქალაქი მეორეთი შეცვალა, ის კიევიდან საცხოვრებლად მოსკოვში გადავიდა, სადაც განაგრძო საკუთარი სამსახიობო კარიერა. მოსკოვში ეკატერინა საცხოვრებლად ცნობილ რუს მსახიობთან ევგენი პრონინიმთან გადავიდა. ეკატერინა და ევგენი ერთმანეთს ჯერ კიდევ იმ დროს ხვდებოდნენ, როდესაც ეკატერინა კიევში ცხოვრობდა. სწორედ კიევში დაიწყო მათი რომანი და ეკატერინაც მოსკოვში საცხოვრებლად ევგენის თხოვნით გადავიდა.

ფილმოგრაფია
ფილმები
სერიალები
ზეცის შვილები

ზეცის შვილები — რეჟისორ მაჯიდ მაჯიდის 1998 წლის ფილმი. ფილმი ნომინირებული იყო ოსკარზე, როგორც საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმი.

სიუჟეტი
ალი საკუთარი დის, ზაჰრის ფეხსაცმელს მოიკითხავს ხარაზთან, მაგრამ შინ მისვლამდე მან კარტოფილი უნდა იყიდოს. ალი ფეხსაცმელს მაღაზიის წინ აწყობს და სანამ კარტოფილს არჩევს, მენაგვე შემთხვევით ფეხსაცმელსაც ნაგავთან ერთად წაიღებს. ეს ზაჰრის ერთადერთი ფეხსაცმელი იყო. მათ მამას ახლის ყიდვის ფინანსური საშუალება არ აქვს. ალი სთხოვს დას, მშობლებს არაფერი გაუმხილოს. ბავშვები გადაწყვეტენ, ალის სპორტული ფეხსაცმლით რიგრიგობით ისარგებლონ. სკოლიდან გამოსულ ზაჰრის სულ სირბილი უწევს, რათა ალის ფეხსაცმელი დროუად გადასცეს და ალიმ სკოლაში არ დააგვიანოს. მაგრამ ალი რამდენიმეჯერ მაინც აგვიანებს. ამის გამო მას გარიცხვით ემუქრებიან, მაგრამ ალის მასწავლებელი ჯაფარი იცავს. ალი მისი ერთ-ერთი საუკეთესო მოსწავლეა და ჯაფარისგან კარგი სწავლისთვის საჩუქრად ავტოკალამს იღებს. ალი ფეხბურთის მოყვარულია, მაგრამ იძულებულია, თამაშზე უარი თქვას, რათა სპორტულ ფეხსაცმელს გაუფრთხილდეს. ზაჰრი შეამჩნევს, რომ მისი ფეხსაცმელი სხვა მოსწავლეს აცვია და მას სახლამდე მიჰყვება. ალი და ზაჰრი დაუდარაჯდებიან გოგოს, მაგრამ აღმოაჩენენ რომ გოგონას მამა ბრმაა და მათი ოჯახი გაჭირვებაში ცხოვრობს, ამიტომ მათ თავს ანებებენ. ალი გადაწყვეტს, მონაწილეობა მიიღოს სკოლათაშორის შეჯიბრებაში სირბილში. მესამე ადგილზე გასულისთვის პრიზად ფეხსაცმელია დაწესებული. ალის იმედი აქვს, რომ მესამე ადგილს დაიკავებს და ფეხსაცმელს დას აჩუქებს. ალი შეჯიბრში პირველ ადგილზე გადის და მისთვის სასურველი პრიზის გარეშე რჩება.
მაჯიდ მაჯიდი

მაჯიდ მაჯიდი (; დ. 17 აპრილი, 1959, თეირანი, ირანი) — სპარსი კინორეჟისორი. მისი ფილმები შეეხება სხვადასხვა თემებს და გადაღებულია სხვადასხვა ჟანრში. მაჯიდის მიღებული აქვს საერთაშორისო ჯილდოები. მისი 1998 წლის ფილმი „ზეცის შვილები“ წარდგენილი იყო ოსკარზე როგორც საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმი.

ფილმოგრაფია
1992 - ბადუკი
1996 - მამა
1997 - ზეცის შვილები (ნომინირებული იყო „ოსკარზე“ 1998 წელს საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის“ კატეგორიაში)
1999 - სამოთხის ფერი
2001 - წვიმა
2005 - ტირიფის ხე
2008 - ბეღურების სიმღერა
ფრიზის ჯგუფი

ფრიზის ჯგუფი — არის მათემატიკური ცნება, რომელიც გამოიყენება სიბრტყეზე ერთი მიმართულებით განმეორებადი მოდელების კლასიფიცირებისათვის, ნიმუშის სიმეტრიის მიხედვით.

ასეთი ნიმუშები ხშირად გვხდება არქიტექტურაში და დეკორატიულ ხელოვნებაში. ნიმუშების მათემატიკურმა ანალიზმა გამოააშკარავა, რომ არსებობს შვიდი სახის ასეთი ნიმუში.

ფრიზის ჯგუფები არის ორგანზომილებიანი ხაზოვანი ჯგუფები რომლებსაც აქვთ მხოლოდ ერთი განმეორების მიმართულება და ისინი უკავშირდებიან უფრო რთულ ორნამენტულ ჯგუფებს, რომელიც კლასიფიცირებას უკეთებს ერთი ან მეტი მიმართულებით განმეორებად ნიმუშებს სიბრტყეზე (ე.წ. „შპალერის ჯგუფები“).
როგორც ორნამენტულ ჯგუფებში, ფრიზები ხასიათდება ხშირად გამოხატული მარტივი პერიოდული ნიმუშით, შესაბამის კატეგორიაში.

ზოგადად
ფორმალურად ფრიზის ჯგუფი არის უსასრულო, დისკრეტული სიმეტრიის ჯგუფი უსასრულო ზოლისა (ანუ უსასრულოდ განიერი მართკუთხედისა). აქედან გამომდინარე, ფრიზის ჯგუფი არის სიბრტყის იზომეტრიების ჯგუფის ქვეჯგუფი. არსებობს შვიდი სხვადასხვა ფრიზ-ჯგუფი. თითოეული ფრიზ-ჯგუფი ფაქტობრივად ხასიათდება გადატანის უმოკლესი მანძილით და, ფრიზ ჯგუფებისთვის 4-7, ასევე წაძვრის პარამეტრით. სიბრტყეში არსებული სიმეტრიიის ჯგუფების შემთხვევაში დამატებითი პარამეტრები არის გადატანის მიმართულების ვექტორი და ფრიზ ჯგუფებისთვის 2 3 5 6 7 ასევე პერპენდიკულარული განლაგება გადატანის ვექტორის მიმართ. აქედან გამომდინარე, პირველი ჯგუფისთვის არსებობს თავისუფლების ორი ხარისხი, სამი თავისუფლების ხარისხი მე-2 მე-3 და მე-4 ჯგუფებისთვის და ოთხი - მე-5, მე-6 და მე-7 ჯგუფებისთვის. სხვადასხვა ავტორი ფრიზ-ჯგუფებს წარმოადგენს სხვადასხვა მიმდევრობით. ფრიზის სიმეტრიის ჯგუფები აუცილებლად შეიცავს პარალელურ გადატანას და აგრეთვე შეიძლება შეიცავდეს გასრიალებულ არეკვლას. ჯგუფის სხვა შესაძლო ელემენტები არის ანარეკლები ზოლის გრძელი (ჰორიზონტალური) ღერძის გასწვრივ, ანარეკლები ზოლის მოკლე (ვერტიკალური) ღერძის გასწვრივ და 180 გრადუსიანი მობრუნებები (ე.წ. ცენტრული სიმეტრია).

აღწერა და შვიდი ფრიზის ჯგუფი
არსებობს შვიდი განსხვავებული ქვეჯგუფი დისკრეტულ ფრიზ-ჯგუფში წარმოქმნილი პარალელური გადატანით, არეკვლით ან 180 გრადუსიანი მობრუნებით. თითოეულ ამ ქვეჯგუფში არის ფრიზის ჯგუფის ნიმუშის სიმეტრია და ეს ნიმუშები ნაჩვენებია ნახაზ 1-ზე. შვიდ სხვადასხვა ჯგუფს შეესაბამება 7 უსასრულო სერია ღერძული წერტილოვანი ჯგუფებისა სამ განზომილებაში, სადაც = ∞. ისინი იდენტიფიცირდება – ან , , , და
ანა კენდრიკი

ანა კენდრიკი ( დ. 9 აგვისტო, 1985) — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. კენდრიკმა კარიერა დაიწყო თეატრში და 1998 წელს ითამაშა ბროდვეის მიუზიკლში „მაღალი საზოგადოება“, რისთვისაც ნომინირებული იყო ტონიზე. კინოში საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა 2009 წელს ფილმით „მაღლა ცაში“. ფილმმა მას ნომინაციები მოუპოვა ოსკარზე, -სა და ოქროს გლობუსზე საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლის შესრულებისთვის. კენდრიკის გამორჩეულ როლებს შორისაა ფრიცი ვაგნერი ფილმში „ბანაკი“ (2003), ჯესიკა სტენლი „ბინდის საგაში“ (2008-2012), სტეისი პილიგრიმი ფილმში „სკოტ პილიგრიმი სამყაროს წინააღმდეგ“ (2010) და ბეკა მიტჩელი ფილმში „იდეალური ხმა“ (2012).

ფილმოგრაფია
პაულინო ალკანტარა

პაულინო ალკანტარა (; 7 ოქტომბერი 1896, ილოილო, ფილიპინები — 13 თებერვალი 1964, ბარსელონა, ესპანეთი) — ფილიპინური წარმოშობის ესპანელი ფეხბურთელი. იგი საფეხბურთო კლუბ „ბარსელონას“ ისტორიაში საუკეთესო თავდამსხმელია. ამ კლუბის მაისურის ქვეშ მის ანგარიშზე 357 ოფიციალურ და ამხანაგურ შეხვედრაში 369 გოლია. გარდა ამისა პაულინო „ბარსას“ ყველაზე ახალგაზრდა ფეხბურთელია, რომელიც კი ოდესმე გამოსულა მოედანზე.

ბიოგრაფია
საკლუბო კარიერა
დებიუტი 15 წლის ასაკში
პაულინო ალკანტარა დაიბადა ფილიპინებზე კატალონიელი მამისა და ფილიპინელი დედის ოჯახში,, პაულინომ ესპანეთის ნაკრებში თამაშიც მოასწრო.

1920 წელს ალკანტარა, რიკარდო სამორასთან, ხოსეპ სამიტიერსა და ფელიქს სესუმაგასთან ერთად აირჩიეს ესპანეთის წარმომადგენლებად ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, რომლებიც უნდა გამართულიყო ბელგიის ქალაქ ანტვერპენში. ოლიმპიური თამაშების ნაცვლად ალკანტარამ სახლში დარჩენა და სამედიცინო გამოცდების ჩაბარება გადაწყვიტა. საბოლოოდ, პაულინომ ესპანეთისთვის დებიუტი განახორციელა 1921 წლის 7 ოქტომბერს 25 წლის ასაკში, ბელგიის ნაკრების წინააღმდეგ მატჩში, სადაც თამაშის ორივე გოლი მან გაიტანა. საერთო ჯამში პაულინომ ესპანეთის ნაკრებში ჩატარებულ 6 მატჩში 6 გოლის გატანა მოახერხა.

მიღწევები
კატალონიის ჩემპიონი: 10
1913, 1916, 1919, 1920, 1921, 1922, 1924, 1925, 1926, 1927
ესპანეთის თასის მფლობელი: 5
1913, 1920, 1922, 1925, 1926
კატალონიის საფეხბურთო ჩემპიონატი

კატალონიის საფეხბურთო ჩემპიონატი — ტურნირი, რომელიც თამაშდებოდა 19011940 წლებში.

ისტორია
1900-1903 — მასაიის თასი 
1902-1903 — ბარსელონის თასი 
1903-1940 — კატალონიის ჩემპიონატი 

ტურნირის პირველი გამარჯვებული გახდა ჰისპანია 1901 წელს. დროთა განმავლობაში ტურნირში დომინირება დაიწყო ორმა გუნდმა: „ბარსელონამ“ და „ესპანიოლმა“. ტურნირში მონაწილეობდნენ მხოლოდ კატალონიის გუნდები. ტურნირის გამარჯვებული მონაწილეობას იღებდა ესპანეთის თასის გათამაშებაში. ლა ლიგის დაარსების შემდეგ ტურნირმა თავისი მნიშვნელობა დაკარგა და 1940 წელს გაუქმდა.

ტურნირის გამარჯვებულები
ბარსელონა: 23
1902 , 1903 , 1905 , 1909-1911 , 1913 , 1916 , 1919-1922 , 1924-1928 , 1930-1932 , 1934 , 1936 , 1938

ესპანიოლი : 11
1903 , 1904 , 1906-1908 , 1912 , 1915 , 1918 , 1933 , 1937 , 1940

ესპანია : 3
1913 , 1914 , 1917

ევროპა : 1
1923

საბადელი : 1
1934

 ჰისპანია : 1
1901
მანდარინები

მანდარინები — რეჟისორ ზაზა ურუშაძის მიერ კინოსტუდია „-ში“ 2013 წელს გადაღებული მხატვრული ფილმი. მთავარ როლებში: მიხეილ მესხი, გიორგი ნაკაშიძე, ლემბიტ ულფსაკი და ელმო ნიუგანენი. ფილმი ნომინირებული იყო ოქროს გლობუსის საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის ჯილდოზე, ასევე ოსკარის საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის ჯილდოზე.

სიუჟეტი
ფილმის სიუჟეტი ვითარდება აფხაზეთის ომის პერიოდში, თუმცა ფილმში არ არის ასახული ომის სცენები. მასში მოთხრობილია აფხაზეთში მცხოვრები ესტონელების შესახებ. ომის დროს ესტონეთის ხელისუფლებამ აფხაზეთიდან იქ მცხოვრები ესტონელები გაიყვანა, მაგრამ რამდენიმე მათგანმა თავისი სურვილით არჩია აფხაზეთში დარჩენა. სოფელში ორი მოსახლეღა შემორჩა. ქართველებსა და ჩეჩნებს შორის მომხდარი შეტაკების შემდეგ ერთ-ერთი ესტონელი, ივო სახლში შეიფარებს სიკვდილის პირას მყოფ მტრებს: დაჭრილი ქართველი მოხალისე მეომარსა და დაქირავებულ ჩეჩენ ბოევიკს. აღმოჩნდება, რომ ესტონელი ივოს შვილი ომის დაწყებისას ქართველების ხელით დაიღუპა.

როლებში
ლემბიტ ულფსაკი — ივო
გიორგი ნაკაშიძე — ახმედი
მიშა მესხი — ნიკა
ელმო ნიუგანენი — მარგუსი
რაივო ტრასი — იუჰანი
გიორგი ცაავა — ოფიცერი
ზურაბ ბეგალიშვილი — ასლანი
ჯანო იზორია — ასლანის ჯარისკაცი
დათო კახიძე — ასლანის ჯარისკაცი
გია გოგიშვილი — ასლანის ჯარისკაცი
ვამეკ ჯანგიძე — ასლანის ჯარისკაცი
ალეკო ბეგალიშვილი — ასლანის ჯარისკაცი
თემო ხუციშვილი — ასლანის ჯარისკაცი
კახა არევაძე — იბრაჰიმი
ანა–ჰელინ საადოია — მარი

გადაღება
„მანდარინები“ ქართულ-ესტონური პროექტია, რომელიც ევრიმაჟის დახმარებით შეიქმნა. დაფინანსების დიდი ნაწილი ესტონურმა მხარემ გაიღო და ოქროს გლობუსსა და ოსკარებზე მისი ნომინირების უფლებაც თავად დაიტოვა.

ჯილდოები
ფილმი გახდა ვარშავის საერთაშორისო კინოფესტივალის ორი ნომინაციის — „საუკეთესო რეჟისურისა“ და „აუდიტორიის ჯილდოს“ გამარჯვებული. ასევე მიიღო ესტონეთის კინოჟურნალისტთა ჯილდო, მანჰაიმ-ჰაიდელბერგის საერთაშორისო კინოფესტივალის მაყურებეთლა პრიზი, აუდიენციის ჯილდო ეგვიპტეში. ფილმი ესტონეთმა წარადგინა ოსკარის საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის კატეგორიისათვის. საბოლოოდ, ფილმმა მიიღო ნომინაციები ოქროს გლობუსის ჯილდოზე საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის, ასევე ოსკარის საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის ჯილდოზე.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩრდილოეთ მაკედონიაში

2013 წლის მონაცემებით ჩრდილოეთ მაკედონიაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 1 ძეგლია, რაც მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების საერთო რაოდენობის (981 - 2013 წლისთვის) 0,1 %-ია. ჩრდილოეთ მაკედონიის ერთადერთი ძეგლი სიასი შეტანილია შერეული კრიტერიუმებით. ობიექტი წარმოადგენს როგორც კაცობრიობის შემოქმედებითი გენიის შედევრს (კრიტერიუმი ), ასევე წარმოადგენს ბუნების საოცრებას (კრიტერიუმი ). 2012 წლის მონაცემებით ჩრდილოეთ მაკედონიაში ასევე არის 3 ძეგლი, რომელიც შეტანილია იუნესკოს საცდელ სიაში. 1997 წლის 30 აპრილს ჩრდილოეთ მაკედონიამ მოახდინა კულტურული და ბუნების ძეგლების დაცვის კონვენციის რატიფიცირება. თუმცა ჩრდილოეთ მაკედონიის ერთადერთი ობიექტი შეტანილია 1979 წელს, ჯერ კიდევ მაშინ, როდესაც ქვეყანა წარმოადგენდა იუგოსლავიის სფრ-ს შემადგენელ ნაწილს.

სია
საცდელი სია
ცხრილში ობიექტები შეტანილია საცდელ სიაში მათი შეტანის თარიღის მიხედვით.
კირო გლიგოროვი

კირო გლიგოროვი (, დაბადებით პანჩევი, 3 მაისი 1917, შტიპი — 1 იანვარი 2012, სკოპიე) — მაკედონიის პირველი პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1917 წლის 3 მაისს შტიპში. დაამთავრა ბელგრადის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. მონაწილეობდა მაკედონიის ეროვნული გათავისუფლების ანტიფაშისტურ კრებაში. ომის შემდგომ პერიოდში ეკავა ხელმძღვანელი თანამდებობები ისფრ-ში. 1962-1967 წლებში იყო იუგოსლავიის ფინანსების ფედერალური მინისტრი. 1967-1969 წლებში ფედერალური აღმასრულებელი საბჭოს (მთავრობის) თავმჯდომარის მოადგილეა. ამ წლებში მან წამოაყენა იუგოსლავიის ეკონომიკური რეფორმირების იდეა და თავის უპირველეს მიზნად დაისახა ქვეყნის გადასვლა საბაზრო ეკონომიკის პრინციპებზე.

იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ 1991 წლის 27 იანვარს აირჩიეს მაკედონიის პრეზიდენტად. ამ თანამდებობაზე დარჩა 1999 წლის 19 ნოემბრამდე. 1995 წლის ოქტომბერში სცადეს მისი მკვლელობა, რომლის შედეგად დაკარგა თვალი და ოთხი თვის განმავლობაში მკურნალობდა. მოვალეობის შესრულებას შეუდგა დაახლოებით ერთი წლის შემდეგ. პენსიაზე გასვლის შემდეგ აქტიურად მონაწილეობდა მაკედონიის საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში.

გარდაიცვალა 2012 წლის 1 იანვარს ძილის დროს საკუთარ სახლში, სკოპიეში .
სტოიან ანდოვი

სტოიან ანდოვი (, დ. 30 ნოემბერი 1935, კავადარცი, იუგოსლავიის სამეფო) — მაკედონიის პოლიტიკური მოღვაწე, ლიბერალური პარტიის თავმჯდომარე და პარლამენტის ყოფილი თავმჯდომარე (1991-1996 და 2000-2002 წწ.).

ბიოგრაფია
დაამთავრა სკოპიეს უნივერსიტეტის ეკონომიკური ფაკულტეტი და ბელგრადის უნივერსიტეტის მაგისტრატურა. 1987-1991 წლებში ისფრ-ს ელჩია ერაყში. ორჯერ აირჩიეს პარლამენტის თავმჯდომარედ. ამჟამად არის პარლამენტის წევრი.
პოლარული წრე

პოლარული წრე — დედამიწის ზედაპირზე არსებული წარმოსახვითი ხაზი; დედამიწის პარალელი, რომელიც ეკვატორიდან დაშორებულია 66°33'-ით (დედამიწის ღერძის კუთხის დახრა ეკლიპტიკის სიბრტყისადმი). პოლარული წრე არის დედამიწის როგორც ჩრდილოეთ, ისე სამხრეთ ნახევარსფეროებში. დედამიწის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში განლაგებულ პოლარულ წრეს უწოდებენ ჩრდილოეთ პოლარულ წრეს, ხოლო სამხრეთ ნახევარსფეროში — სამხრეთ პოლარულ წრეს. ზაფხულის ნაბუნიაობის დღეს (21 ან 22 ივნისი) ჩრდილოეთ პოლარულ წრის ჩრდილოეთით მზე არ ჩადის, ხოლო ზამთრის ნაბუნიაობის დღეს (21 ან 22 დეკემბერი) — არ ამოდის. პოლარული წრე ითვლება ცივი კლიმატური სარტყლის საზღვრად. დედამიწის პოლარული წრეები განლაგებულია ± 66°33′44″-ის განედზე.
ანდრეას გრიფიუსი

ანდრეას გრიფიუსი (, ნამდვილი გვარი გრაიფი, ; დ. 11 ოქტომბერი, 1616, გლოგაუ, ახლანდ. გლოგუვი, პოლონეთი, — გ. 16 ივლისი, 1664, იქვე) — გერმანელი პოეტი და დრამატურგი, ბაროკოს წარმომადგენელი.

დაიბადა სილეზიის ქალაქ გლოგაუში. ადრე დაობლდა. ოცდაათწლიანი ომის დამანგრეველმა შედეგებმა იძულებული გახადა მშობლიური ქალაქი დაეტოვებინა. განათლება სხვადასხვა ადგილზე მიიღო. ბევრს მოგზაურობდა ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში. საბოლოოდ სილეზიაში 1647 წელს დაბრუნდა. 1650 წლიდან გარდაცვალებამდე ეჭირა სინდიკის თანამდებობა გლოგაუში.

ოცდაათწლიანი ომის შედეგად გამოწვეული გულგატეხილობა და პესიმიზმია გადმოცემული მის სონეტებში, სატირებში, ოდებში, ეპიგრამებსა და ლათინურ ენაზე დაწერილ სასულიერო საგალობლებში. გრიფიუსის ნაწარმოებებს შორის აღსანიშნავია სონეტი „სამშობლოს ცრემლები“ (1636), კომედიები „ ანუ ბატონი პეტერ სკვენცი“ (1657), „გამიჯნურებული ვარდი“ (1660), „ჰორიბილიკრიბრიფაქსი“ (1663), ისტორიული ტრაგედიები „ლეო არმენიუსი ანუ თავადის მკვლელობა“ (1646), „კარდენიო და ცელინდე“ (დაახლოებით 1643, გამოქვეყნდა 1657), „მოკლული უდიდებულესობა ანუ კაროლუს სტუარდუსი“ (1649), საქართველოს თემაზე დაწერილი ხუთმოქმედებიანი გალექსილი ტრაგედია „ქეთევან ქართველი ანუ გაუტეხელი სიმტკიცე“ (1646-1648, გამოქვეყნდა 1657), სადაც აღწერილია ქეთევან დედოფლის ამბავი.
მავროვოს ტბა

მავროვოს ტბა — ტბა მაკედონიაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ტყეებით შემოსილ მაღალ მთებს შორის, ზღვის დონიდან 1020 მ სიმაღლეზე. ფართობი 1370 ჰა. მაქსიმალური სიღრმე 50 მ. ტბას ერთვის მდინარე რადიკა. წარმოიქმნა კაშხლის აშენების შედეგად. ჰესი ექსპლუატაციაში გაეშვა 1959 წელს. ტბა წარმოადგენს რეგიონის ღირსშესანიშნავ ობიექტს. ზამთარში იყინება. არის თევზი.
იასი

იასი, იაში — ქალაქი რუმინეთში, იასის ჟუდეცის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობის მოლდავიის ისტორიულ რეგიონში, მიიჩნევა როგორც რუმინეთის სოციალური, კულტურული, აკადემიური და სახელოვნებო ცხოვრების ერთ-ერთი წამყვანი ცენტრი. 1564 წლიდან 1859 წლამდე, ქალაქი მოლდავიის სამთავროს დედაქალაქი იყო, შემდეგ გაერთიანებული სამთავროების 1859-1862 წწ. 1916-1918 წლებში იასი რუმინეთის სამეფოს დედაქალაქს წარმოადგენდა.

იასი რუმინეთის კულტურულ ცენტრად და მოლდავიის დედაქალაქად იწოდება. იასი რეგიონის ეკონომიკურ ცენტრსაც წარმოადგენს.
ოსკარის 44-ე დაჯილდოება

ოსკარის 44-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 44-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1972 წლის 10 აპრილს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1971 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა . დაჯილდოებაზე ყველაზე მეტი, 5 ჯილდო მიიღო ფილმმა „ფრანგი მეკავშირე“.

ლაურეატები
ტეტოვო

ტეტოვო — ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის პოლოგის რეგიონში. მდებარეობს შარ-პლანინას მთისწინეთში. მოსახლეობა — 52 915 კაცი (2002).

ისტორია
ქალაქი საუკუნეში დაარსდა, როგორც მცირე მართლმადიდებლური დასახლება ღვთისმშობლის ეკლესიის გარშემო და ეწოდებოდა ხტეტოვო. საუკუნეში ტეტოვო, ისევე როგორც მთელი ჩრდილოეთი მაკედონია, დაიპყრო ოსმალეთის იმპერიამ. მუსულმანური მოსახლეობის ზრდამ გამოიწვია ქალაქში მეჩეთების, აბანოებისა და ბაზრების მომრავლება. ტეტოვო გახდა ადგილობრივი მიწათმფლობელებისა და ოსტატების მთავარი სავაჭრო ცენტრი. თურქების ბატონობის პერიოდში ტეტოვოს ეწოდებოდა კალკანდელენი. 1912 წელს ბალკანეთის პირველი ომის შემდეგ ტეტოვო სერბეთის ხელში გადავიდა. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მართავდა იტალია და მისი მარიონეტი ალბანეთის რეჟიმი.
დოირანის ტბა

დოირანის ტბა — გამდინარე ტბა მაკედონიასა და საბერძნეთში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 147 მ სიმაღლზე. ფართობი 43,1 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 10 მ. ტბის ჩრდილოეთ სანაპიროზე გაწოლილია მთის მასივი ბელასიცა. ტბა მომრგვალო ფორმისაა. ქვაბული წარმოიქმნა მეოთხეულ პერიოდში და აქვს ტექტონიკურ-ვულკანური გენეზისი. ერთვის რამდენიმე მდინარე. გამოედინება მდინარე ვარდარის ერთ-ერთი შენაკადი. სიახლოვეს გაშენებულია დასახლებული პუნქტები. მდიდარია თევზით. გვხვდება 16 სახეობის თევზი. ბოლო წლებში შეინიშნება ტბის წყლის მოცულობის შემცირება.
მაკედონელები

მაკედონელები — სამხრეთსლავი ხალხი, რომლებიც ცხოვრობენ ძირითადად ჩრდილოეთ მაკედონიაში. მაკედონიური დიასპორა ასევე ცხოვრობს მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. მშობლიური ენა — სამხრეთსლავური მაკედონური.

მაკედონელები ცხოვრობენ ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ავსტრალიაში, იტალიაში, საბერძნეთში, ალბანეთში, სერბეთსა და სხვა ქვეყნებში. საერთო რაოდენობა 2-2,5 მლნ. მათი უმრავლესობა აღიარებს მართლმადიდებლობას, ტორბეშები კი - ისლამს.

ცნობილი მაკედონელები
სავო კლიმოვსკი

სავო კლიმოვსკი (, დ. 13 ივნისი, 1947, სკოპიე) — მაკედონელი პოლიტიკოსი, იურისტი, პარლამენტის ყოფილი თავმჯდომარე (1998-2000 წწ.) და ქვეყნის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი (1999 წ.).

ბიოგრაფია
სავო კლიმოვსკიმ მაგისრის სამეცნიერო ხარისხით 1974 წელს დაამთავრა სკოპიეს უნივერსიტეტის იურიდული ფაკულტეტი. სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა 1978 წელს ლიუბლიანაში. 1971 წლიდან იურიდიული ფაკულტეტის ასისტენტია, შემდეგ დოცენტი და პროფესორი. 1992 წლიდან ფაკულტეტის დეკანია ორი ვადით. არის მრავალრიცხოვანი მონოგრაფიის და სახელმძღვანელოს ავტორი.

პოლიტიკური კარიერა
1986-1991 წლებში მაკედონიის სოციალისტური რესპუბლიკის განათლების, კულტურისა და ფიზიკური კულტურის მინისტრია. 1992-2000 წლებში პარლამენტის წევრია, ხოლო 1998-2000 წლებში პარლამენტის თავმჯდომარე. კირო გლიგოროვის უფლებამოსილების გასვლიდან ბორის ტრაიკოვსკის გაპრეზიდენტებამდე პერიოდში ასრულებდა მაკედონიის პრეზიდენტის მოვალეობას.
მაკედონიის სოციალისტური რესპუბლიკა

მაკედონიის სოციალისტური რესპუბლიკა, მაკედონიის სახალხო რესპუბლიკა (1943-1963) — იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის შემადგენლობაში შემავალი 6 რესპუბლიკიდან ერთ-ერთი, ამჟამად მაკედონია. იუგოსლავიის დაშლის დროს მაკედონია ერთადერთი ქვეყანა იყო, რომლის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადებას ბელგრადის წინააღმდეგობა არ მოჰყოლია.

ისტორია
თანამედროვე მაკედონიის სახელმწიფო ჩამოყალიბდა მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1944 წლის 2 აგვისტოს „დემოკრატიული მაკედონიის“ სახელწოდებით (ოსმალეთის წინააღმდეგ 1903 წლის ილინდენის აჯანყების წლისთავზე), მაკედონიის სახალხო გათავისუფლების ანტიფაშისტური ასამბლეის პირველ პლენარულ სხდომაზე. 1945 წელს ოფიციალურად ეწოდა მაკედონიის სახალხო რესპუბლიკა. 1946 წელს მაკედონია ოფიციალურდ შევიდა იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. 1963 წელს ეწოდა მაკედონიის სოციალისტური რესპუბლიკა.

იუგოსლავიის ფედერაციის შემადგენლობაში შესვლის შემდეგ ქვეყანას ჰქონდა საკუთარი კონსტიტუცია, კოლექტიური სახელმწიფოს მეთაური, მთავრობა, პარლამენტი, ოფიციალური ენა, სახელმწიფო სიმბოლოები, შინაგან საქმეთა სამინისტრო და სხვა პრივილეგიები. გარდა ამისა, მაკედონიის სოციალისტურ რესპუბლიკას ჰყავდა მცირე რაოდენობის შეიარაღებული ძალები და ჰქონდა საგარეო საქმეთა სამინისტრო.

1990 წელს მშვიდობიანად შეიცვალა მმართველობის სისტემა სოციალისტური რესპუბლიკიდან საპარლამენტო დემოკრატიით. პირველი მრავალპარტიული არჩევნები ჩატარდა 1990 წლის 11 ნოემბერს. კირო გლიგოროვი გახდა მაკედონიის სოციალისტური რესპუბლიკის პირველი დემოკრატიულად არჩეული პრეზიდენტი. 1991 წლის 16 აპრილს ქვეყნის სახელწოდებიდან ოფიციალურად ამოიღეს სიტყვა „სოციალისტური“. საბოლოოდ, მაკედონიამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა 1991 წლის 8 სექტემბერის რეფერენდუმის შემდეგ. მაკედონიის რესპუბლიკა გახდა მაკედონიის სოციალისტური რესპუბლიკის ოფიციალური სამართალმემკვიდრე.
მაკედონიის სახალხო გათავისუფლების ანტიფაშისტური ასამბლეა

მაკედონიის სახალხო გათავისუფლების ანტიფაშისტური ასამბლეა — ჩამოყალიბდა 1944 წლის 2 აგვისტოს, ოსმალეთის წინააღმდეგ 1903 წლის ილინდენის აჯანყების წლისთავზე და თავი გამოაცხადა დემოკრატიული მაკედონიის უმაღლეს საკანონმდებლო, წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოდ. ასამბლეის ხელმძღვანელი იყო მეთოდია ანდონოვ-ჩენტო და კირო გლიგოროვი - მაკედონიის რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი.

ასამბლეამ გადაწყვიტა გამოეცხადებინა მაკედონიის დამოუკიდებლობა, მაკედონური ენის ოფიციალურობა და მაკედონიის ყველა მოქალაქის თანასწორუფლებიანობა. ასამბლეამ უარყო ბულგარეთის ოკუპაციის ქვეშ დაარსებული მაკედონიის დამოუკიდებელი რესპუბლიკა.
ძვლოვანი თევზები

ძვლოვანი თევზები — თევზების ინფრაკლასი. აქვთ ძლიერი ჩონჩხი, ორმხრივ შეზნექილი მალები, ძლიერ გაძვალებული ქალა. მისი სხეულის სიგრძე 1 სმ (ზოგიერთი ღორჯო) — 5 მ (ლოქოები, ბარაკუდა, შიმშერი, თინუსი) აღწევს, დაფარულია ქერცლით ან ქიცვაკებითა და ძვლოვანი ფირფიტებით; ზოგი უქერცლოა. ამჟამად ძვლოვანი თევზები გაერთიანებული არიან დაახლოებით 40 რიგში და თანამედროვე თევზების 90%-ზე მეტს შეადგენენ. ბინადრობენ ნებისმიერ წყალსატევში, სადაც კი შეუძლია თევზს არსებობა. ძვლოვანი თევზები განსხვავებულსქესიანები არიან, მხოლოდ ზოგიერთია ჰერმაფროდიტი (ზღვის ქორჭილა -ის გვარისა). უმეტესობას ჩვეულებრივ ახასიათებს გარეგანი განაყოფიერება, ზოგს შინაგანი განაყოფიერება, ზოგი ცოცხლადმშობია (გამბუზიები, ქიცვიანი ზვიგენი, სკაროსი და სხვა). ძვლოვანი თევზების ერთი ნაწილი იკვებება მცენარეულობით, სხვები — ცხოველებით. ზოგი სხვა თევზებზე პარაზიტობს. ძვლოვან თევზებს განეკუთვნება სარეწაო თევზების ძირითადი ნაწილი და მსოფლიო ჭერის 98%-ზე მეტს შეადგენს.