iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბაიკალის ნეიტრინოს წყალქვეშა ტელესკოპი

ბაიკალის წყალქვეშა ნეიტრინოს ტელესკოპი  — ნეიტრინოს ობსერვატორია, მდებარე ბაიკალის ტბის ფსკერზე. ექსპლუატაციაში შეევიდა 2021 წლის 13 მარტს. ბაიკალის ტელესკოპი -თან, -თან და 3-თან ერთად შედის გლობალური ნეიტრინოს ქსელში , როგორც ქსელის ყველაზე მნიშვნელოვანი ელემენტი დედამიწის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში.

ობსერვატორიას მართავს კოლაბორაცია „ბაიკალი“, რომელიც მოიცავს რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ბირთვული კვლევების ინსტიტუტს, ბირთვული კვლევების ერთობლივ ინსტიტუტს, ირკუტსკის სახელმწიფო უნივერსიტეტს, მ. ლომონისოვის მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტს, ნიჟნი ნოვგოროდის სახელმწიფო ტექნიკური უნივერსიტეტს, სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო საზღვაო ტექნიკური უნივერსიტეტს, კომპანია -ს (გერმანია), პრაღის უნივერსიტეტის ექსპერიმენტული და გამოყენებითი ფიზიკის ინსტიტუტსა და ბრატისლავის უნივერსიტეტს..

ისტორია
ჩერენკოვის გამოსხივების გამოყენებით ნეიტრინოების აღმოსაჩენად ღრმა ბუნებრივი რეზერვუარების გამოყენების იდეა გამოთქვა მ. მარკოვმა 1960 წელს. 1980 წელს ა. ჩუდაკოვმა შესთავაზა ბაიკალის ტბა, როგორც ასეთი წყალსაცავი. იმავე წლის 1 ოქტომბერს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ბირთვული კვლევის ინსტიტუტში დაარსდა მაღალი ენერგიის ნეიტრინოს ასტროფიზიკის ლაბორატორია, რომელსაც ხელმძღვანელობდა გ. დომოგაცკი. ლაბორატორიამ ფუნქციონირება 1981 წელს დაიწყო წყალქვეშა დეტექტორებით. 1984 წელს გამოსცადეს „გირლიანდა-84“ («-84») 12 დეტექტორის ინსტალაცია, რომელიც საფუძვლად დაედო მომავალ ტელესკოპებს.

1993 წელს ჩაიტვირთა მომავალი ბაიკალის ნეიტრინო ტელესკოპის -200 პირველი სამი გირლანდა, რომელმაც იმავე წელს აღმოაჩინა პირველი ორი ნეიტრინო. ტელესკოპი დასრულდა 1998 წელს, ჰქონდა მუშა მოცულობა 100 ათასი მ³ და შედგებოდა 192 დეტექტორისა და რვა 72 მეტრიანი გირლანდებისაგან 1 კმ-ზე მეტ სიღრმეზე. იგი ითვლება - ტელესკოპის პირველ ეტაპად.

2010 წლისთვის დასრულდა ბაიკალის ტელესკოპის მეორე ეტაპის დიზაინი. 2015 წლის აპრილში განლაგდა განახლებული ტელესკოპის პირველი საჩვენებელი კასეტური „დუბნა“, 192 დეტექტორით 8345 მეტრიან გირლანდებზე 1276 მ-მდე სიღრმეზე. 2016-2018 წლებში განლაგდა ტელესკოპის პირველი სამი საბაზისო კლასტერი. 2019 წლის აპრილში დაემატა კიდევ ორი ​​კლასტერი, რითაც საერთო რაოდენობა 5-მდე გაიზარდა. 2020 წლის აპრილში დამონტაჟდა კიდევ ორი ​​კლასტერი, მეექვსე და მეშვიდე. ბოლო, მერვე კასეტური დამონტაჟდა 2021 წელს, ტელესკოპის სამუშაო მოცულობამ მიაღწია 0.4 კმ³-ს. 2030 წლისთვის დაგეგმილია კლასტერების 27-მდე გაზრდა.

ტელესკოპის აღწერა
პირობითად „ტელესკოპი“ წარმოადგება ტროსზე დამაგრებული შუქმგრძნობიარე სფეროებისაგან — დეტექტორებისაგან. ისინი, გირლიანდების მსგავსად გაჭიმული არიან ტბის ფსკერსა და ზედაპირს შორის. ზოგ ადგილებში მათი სიგრძე აჭარბებს 1300 მეტრს.
რაფის ისმაილოვი

რაფის რზა ოღლუ ისმაილოვი (, დ. 30 მარტი, 1939, ბაქო — 30 აპრილი, 2025) — კინოსა და თეატრის მხატვარი. აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი (2000).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1939 წლის 30 მარტს ბაქოში. 1962 წელს დაამთავრა აზიმ აზიმ-ზადეს სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო სკოლა. 1972 წლიდან იყო კინოსტუდია „აზერბაიჯანფილმის“ პროდიუსერი.

მხატვრული ფილმების გარდა, ის რამდენიმე ათეული ანიმაციური ფილმის შემქმნელი; აზერბაიჯანული ხელოვნების ოქროს ფონდში შეტანილი თეატრალური სპექტაკლების კინორეჟისორი და მხატვარია. ის ასევე არქიტექტორი და ინტერიერის დიზაინერი იყო.

მხატვრის ხელწერის ინდივიდუალურობა განსაკუთრებით გამოიკვეთა აღმოსავლური მინიატურების ტრადიციების აღორძინებაში. მან შეძლო ახალი ჟღერადობა მიენიჭებინა კლასიკური აზერბაიჯანული ხელოვნებისთვის, მისი კანონების გამოყენებით ნახატების ციკლში, ასევე კინოდეკორაციებსა და სცენოგრაფიულ ნამუშევრებში.

ცნობილია, როგორც აზერბაიჯანული და უცხოური ლიტერატურის ნაწარმოებების ილუსტრატორი.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კინემატოგრაფისტთა კავშირის ეროვნული კინოპრემიის ლაურეატი (2014).
ნეშერი

ნეშერი (ებრ.: ֶֶׁ) — ქალაქი ისრაელის ტერიტორიაზე არსებულ ხაიფის რაიონში. 2022 წელს მისი მოსახლეობა შეადგენდა 23 761. ქალაქი დაარსდა 1923 წელს, როგორც ნეშერის ცემენტის ქარხნის მშრომელთა ქალაქი. პირველი ცემენტის ქარხანა სწორედ ნეშერში აშენდა.

ისტორია
ნეშერი დაარსდა 1924 წელს, როგორც ნეშერის ცემენტის ქარხნის მშრომელთა ქალაქი, ხოლო ნეშერის ცემენტის ქარხანა წარმოშობით რუსეთიდან ებრაელმა მეწარმემ, მაიკლ პოლაკმა 1923 წლის სექტემბერში. ტერიტორია იყო ნესტიანი და მოდებული იყო მალარია, მაგრამ ქარხანაში დასაქმებულები თანდათანობით გადადიოდნენ საცხოვრებლად ოჯახებთან ერთად. შედეგად, მოსახლეობის რაოდენობა გაიზარდა 1 500-მდე. ნეშერი ამუშავდა, როგორც საჯარო კომპანია 1925 წელს. 1929 წლის პალესტინის ამბოხების დროს, ბალად ალ-შეიხის მეზობლად მცხოვრები არაბები თავს დაესხნენ ქარხანას და ფერმა გადაწვეს.

1930-იანი წლების შუაში, ნეშერის ცემენტის ქარხანას ჰყავდა 700 დასაქმებული, რომელთა შორის იყვნენ როგორც ებრაელები, ისე არაბები.

დემოგრაფია
2005 წლის სტატისტიკა აჩვენებს, რომ ნეშერის ეთნიკური კომპოზიცია შედგებოდა 99.5% ებრაელის და სხვა არა-არაბებისგან. 2005 წლის მოსახლეობის 30.7% იყვნენ იმიგრანტები, რომლებიც ისრაელში მოვიდნენ 1990 წლის შემდგომ.

განათლება
ქალაქის საგანმანათლებლო სისტემა შედგება ექვსი დაწყენითი სკოლისგან, ერთი სრული და ორი საშუალო სკოლის, ისევე, როგორც 36 საბავშვო ბაღისა და 4 000 მოსწავლისგან შემდგარი ყოველდღიური ზრუნვის ცენტრისგან. ნეშერის მაღალი კლასების მოსწავლეების დაახლოებით 70%-მა ბაგრუთის მისაღები გამოცდების ჩააბარა, რომელთაგან 98%-მა ზღვარი გადალახა. ეს ისრაელის მასშტაბით ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი იყო. ნეშერის სრული განათლების სკოლამ ათწლეულის მანძილზე ორჯერ მოიგო ისრაელის საგანმანათლებლო პრიზი.

ემბლემა
მუნიციპალური ემბლემა მოქარგა დეივიდ ჰოლოდმა, რომელიც 1962 წლის 24 ოქტომბერს ადგილობრივ საკომიტეტო შეხვედრაზე დამტკიცდა. ის მოიცავდა რამდენიმე ჩანაწერს:

ორბი წარმოადგენს ქალაქის სახელს და ცემენტის ქარხანას მისი დაარსებიდან.
4 გორაკი წარმოადგენს მთიან რელიეფს და ოთხ ორიგინალურ სამეზობლოს, რომელიც მოიცავს დასახლებებს, როგორებიცაა ბენ დორი, თელ ჰანანი, ნეშერი და გივათ ნეშერი.
ქარხანა და ბუხარი წარმოადგენს იმ ინდუსტრიულ საფუძველს, რომელიც ქალაქმა დააარსა.
ხე წარმოადგენს წლების განმავლობაში ქალაქის ზრდასა და აყვავებას.

გალერეა
აიდინ რაჯაბოვი

აიდინ მუჰამედ-აღა ოღლუ რაჯაბოვი (; დაიბადა 9 აპრილი 1944, ბაქო) — აზერბაიჯანელი ხალიჩების მხატვარი. აზერბაიჯანი დამსახურებული არტისტი აზერბაიჯანი (2006). აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2021).

ბიოგრაფია
აიდინ რაჯაბოვი დაიბადა 1944 წლის 9 აპრილს ბაქოში. 1966 წელს დაამთავრა ა.აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო კოლეჯი. იმავე წელს ჩაირიცხა პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტზე. მეორე კურსიდან სწავლა განაგრძო აზერბაიჯანის მ.ა.ალიევის სახელობის სახელმწიფო ხელოვნების ინსტიტუტის ხალიჩის განყოფილებაში და დაამთავრა 1972 წელს.

2012 წელს დაინიშნა აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის „დეკორატიული და გამოყენებითი ხელოვნების“ განყოფილების უფროსად. ჩამოაყალიბა საკუთარი ინდივიდუალური შემოქმედებითი სტილი და დააფუძნა თავისი მოღვაწეობა ტრადიციისა და თანამედროვეობის სინთეზზე.

თავის ნამუშევრებში რაჯაბოვმა გამოიყენა თურქულ-ოღუზური ორნამენტული მოტივები. ზოგიერთ ნაწარმოებში შესამჩნევია შუა საუკუნეების აზერბაიჯანული მინიატურული ხელოვნების გავლენა.
2024 წლის 19 აპრილიდან 30 აპრილამდე აზერბაიჯანის ხალიჩების ეროვნულ მუზეუმში მხატვრის საიუბილეო გამოფენა „ცხოვრების ნიმუშები“ გაიმართა. გამოფენაზე წარმოდგენილი იყო 40 ნამუშევარი.
ჯაჰანგირ რუსტამოვი

ჯაჰანგირ მაჰმუდ ოღლუ რუსტამოვი (; დ. 5 მარტი, 1926, ნუხა — გ. 13 თებერვალი, 2007) — აზერბაიჯანელი მხატვარი. აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2002).

ბიოგრაფია
ჯაჰანგირ რუსტამოვი დაიბადა 1926 წლის 5 მარტს ქალაქ შეკიში. 1939 წელს დაამთავრა 7-წლიანი სკოლა. 1939-1941 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის ა.აზიმზადეს სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო სკოლაში.

სამხატვრო სკოლის დამთავრების შემდეგ ჩაირიცხა სურიკოვის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო სამხატვრო ინსტიტუტში. ოჯახური მიზეზების გამო სწავლა მიატოვა და ბაქოში დაბრუნდა.

მხატვრის შემოქმედება ფერწერის მრავალ ჟანრს მოიცავს და გამოირჩევა ხალხური სულითა და პოეზიით. მაგალითები მოიცავს მრავალფიგურიან ფირფიტებს ისტორიულ თემაზე, კომპოზიციებს სამუშაო და დასვენების არდადეგების თემაზე, ყოველდღიური ნახატები, ეპიკური პეიზაჟები, პორტრეტები და ნატურმორტები.

2002 წელს მიენიჭა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტის წოდება აზერბაიჯანის სახვითი ხელოვნების განვითარებაში გაწეული სამსახურისთვის.
2002 წელს მხატვრის პერსონალური გამოფენა გაიხსნა ბაქოში.

2004 წელს მას მიენიჭა პირადი საპრეზიდენტო სტიპენდია.

გარდაიცვალა 2007 წელს.
საბირ მამედოვი

საბირ მამედოვი (; დ. 24 იანვარი, 1961, ყაზახის რაიონი) — აზერბაიჯანელი მსახიობი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2018).

ცხოვრება
საბირ ნოვრუზ ოღლუ მამედოვი დაიბადა 1961 წლის 24 იანვარს ყაზახის რაიონის სოფელ პოილუში. 1983 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ხელოვნების ინსტიტუტის დრამისა და კინოს სამსახიობო განყოფილება.

1983 წელს მსახიობი დაინიშნა სუმგაიტის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში. 1989 წლიდან მუშაობს აკადემიურ ეროვნულ დრამატულ თეატრში. საბირ მამედოვი არაერთ ფილმშია გადაღებული.
წურწყაბის ციხე

წურწყაბის ციხე — ციხესიმაგრე მდებარეობს ისტორიული ყველის ქვეყნის ტერიტორიაზე. მდინარე წურწყაბისწყლის მარჯვენა სანაპიროზე, ამჟამინდელ სოფელ აშიკზულალში.

ტოპინიმი
სოფ. წურწყაბი „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ იხსენიება როგორც ზუზღაბ. სახეცვლილად არის ეს ტოპონიმი წარმოდგენილი ვახუშტი ბატონიშვილთან, როგორც წურწყუმა. „ხოლო წურწყუმას არს ეკლესია გუმბათიანი, კეთილ-შუენიერად ნაგები და დიდი. იჯდა ეპისკოპოზი, მწყემსი ბოცოსწყლისა და ახალციხისწყლის სამხრეთისა, ვიდრე მტკურადმდე, და ერუშეთისა, და არსიანის მთამდე”. ეს ეტიმოლოგიური შეცდომა დასაბუთებულად გაასწორა დიმიტრი ბაქრაძემ.

ისტორია
წურწყაბი ისტორიული საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი სოფელია, შუა საუკუნეების მნიშვნელოვანი საეპისკოპოსოს წურწყაბლის ეპარქიის ცენტრი. „წეს-განგება დარბაზობისას“ მიხედვით წურწყაბელი ეპისკოპოსი საკმაოდ მაღალი რანგის მღვდელმთავარია. კერძოდ, სამეფო დარბაზობისას იგი მეფის მარცხნივ ზის უნატოდ და უჭირავს მეექვსე ადგილი (ამბა-ალავერდელის, ბოდბელის, ნინოწმინდელის, ანჩელის, მტბევარის შემდგომ). ფაქტობრივად სამხრეთ საქართველოს მღვდელმთავართა შორის მას მესამე პოზიცია უჭირავს ანჩელი (კლარჯეთის) და მტბევარი (შავშეთის) ეპისკოპოსების შემდგომ. მეშვიდე პოზიციაზე-წყაროსთაველი (ჯავახეთის), ხოლო მერვეზე-ერუშნელი (ერუშეთ-არტაანის ეპისკოპოსი). დადაშნელ (კოლას) ეპისკოპოსს ამ ნუსხაში შედარებით მოკრძალებული – 27-ე ადგილი უკავია. ეს მიუთითებს მტკვრის ხეობის პროვინციათა შორის სამცხის და ფოცხოვის მნიშვნელობას, როგორც საეკლესიო იერარქიაში, ასევე მის სოციალურ-ეკონომიკურ სტატუსს.
ამასრის მუზეუმი

ამასრის მუზეუმი — არქეოლოგიური მუზეუმი ბართინის პროვინციაში , ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთი, ამასრის რაიონში, რომელიც დაარსდა 1982 წელს. მასში გამოფენილია არქეოლოგიური არტეფაქტები და ეთნოგრაფიული ნივთები.

მუზეუმს ყოველწლიურად 50 000-ზე მეტი ტურისტი სტუმრობს.

ადგილმდებარეობა
ამასრის მუზეუმი ჩამლიქის ქუჩა 4-ში მდებარეობს ამასრის ქუმის უბანში.

ისტორია
ამასრის მუზეუმის დაარსება 1955 წელს იწყება, როდესაც შეგროვებული ნივთები, რომლებიც მუნიციპალიტეტის პატარა დარბაზში ინახებოდა, საზოგადოებისთვის გამოფენის სახით გაიხსნა.

1969 წელს მუზეუმი გადავიდა ყოფილი დაწყებითი სკოლის შენობაში. 1982 წლის 30 იანვარს იგი გადაიტანეს მის ამჟამინდელ შენობაში. ამ შენობის, როგორც საზღვაო სკოლის მშენებლობა 1884 წელს დაიწყო, თუმცა ის დაუმთავრებელი დარჩა. 1975 წელს შენობა შეიძინა კულტურის სამინისტრომ და დაასრულა 1976 წელს.

მუზეუმის შენობას ჩაუტარდა საფუძვლიანი რესტავრაცია 2014-2015 წლებში.

ექსპონატები
ერთსართულიანი შენობა შედგება ოთხი საგამოფენო დარბაზისაგან, ორში დაცულია არქეოლოგიური ნივთები და ორი დარბაზი დათმობილია ეთნოგრაფიული ნივთებისთვის. ექსპონატების უმეტესობა აღმოჩენილია ამასრაში ან მის ახლოს მდებარე ტერიტორიაზე. მუზეუმში სულ 1 168 ნივთია, 901 არქეოლოგიური და 744 ეთნოგრაფიული.

მუზეუმის ეზო მოიცავს ელინისტური, რომაული, ბიზანტიური და გენუური პერიოდის ქვის არტეფაქტებს.

მუზეუმის დერეფნის კედელზე კიდია ხმელთაშუა ზღვის რუკა, რომელიც თარიღდება 1884 წლით და დაბეჭდილია სასამართლოს სტამბაში.

არქეოლოგიის განყოფილება
პირველ დარბაზში გამოფენილია ელინისტური, რომაული და ბიზანტიური პერიოდის მცირე ზომის არტეფაქტები. ეს არის ტერაკოტა და შუშის პარფიუმერიის ბოთლები, ოქროს და ბრინჯაოს სამკაულები, რომლებიც ნაპოვნია არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილ საფლავებში, ასევე სხვადასხვა ამფორები და დოქები, რომლებიც ამოღებულია ზღვიდან. გამოფენილია ბრინჯაოს ფიგურები, სამაჯურები, თევზის კავები, ქრისტიანული ჯვრები, იარაღი, ზეთის ნათურები, ქოთნები და ასევე ოქროს, ვერცხლის და ბრინჯაოს მონეტები.

მეორე დარბაზი მოიცავს მარმარილოს არტეფაქტებს, როგორიცაა ქანდაკებები, ბიუსტები, სტელები და არქიტექტურული ელემენტები რელიეფური ორნამენტებით ელინისტური, რომაული, ბიზანტიური და გენუური პერიოდიდან.

ეთნოგრაფიის განყოფილება
ეთნოგრაფიის განყოფილების პირველ დარბაზში გამოფენილია გვიანი ოსმალეთის ხანის მცირე ზომის ნივთები, მათ შორის სპილენძის ჭურჭელი, იარაღი, საწერი იარაღები, სანთლები, ბეჭდები, სასწორები, თიხის ჭურჭელი და ბეჭდები. გარდა ამისა, გამოფენილია ხის ქოთნები, რომლებიც ასახავს ხეზე ჭრის ხელოვნებას, რომელიც უნიკალურია ამასრის რეგიონისთვის.

მეორე დარბაზში დაცულია გვიანი ოსმალეთის პერიოდის რეგიონის ტანსაცმლისა და ვერცხლის სამკაულები. ეს არის ზეწრები, ბალიშის გადასაფარებლები, ყურანი, ხალიჩები, აბაზანის ხელთათმანები და ძველი კედლის საათები.
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები (2024)

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები (2024) — აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის საკანონმდებლო ორგანოს მეცხრე არჩევნები (აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს მერვე მოწვევის არჩევნები). ჩატარდა საქართველოს 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნების პარალელურად, 2024 წლის 26 ოქტომბერს.

„ქართულმა ოცნებამ“ ხმათა 57,4%-ით (110 232 ხმა) პირველი ადგილი დაიკავა. მეორე ადგილი დაიკავა „ერთიანობა – ნაციონალურმა მოძრაობამ“, რომელმაც ხმათა 14,3% (27 369 ხმა) მიიღო. მესამე ადგილი დაიკავა პარტიამ „გახარია საქართველოსთვის“, რომელმაც ხმათა 8,6% (16 555 ხმა) მიიღო. მეოთხე ადგილი დაიკავა პარტიამ „კოალიცია ცვლილებისთვის“, რომელმაც ხმათა 8,4% (16 115 ხმა) მიიღო.

შედეგები
იოსებ ზაალიშვილი

იოსებ გიორგის ძე ზაალიშვილი (დ. 2 მარტი, 1905, ქ. ახალციხე, — გ. 31 იანვარი, 1987, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი. პროფესორი (1974). საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1961).

სწავლობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში (1927–1930) და საქართველოს საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტში (1930–1932). ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სამხატვრო აკადემიაში (1955–1987). 1932–1970 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა საპროექტო და სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებში. ძირითადი ნამუშევრები: კურორტ წყალტუბოს გენერალური გეგმა (1953; ვ. კედიასთან ერთად), ოჩამჩირის დაგეგმარება და რეკონსტრუქცია (1974; სხვებთან ერთად), კურორტების ავადჰარას (1963), ლებარდეს (1967), საირმის (1974) დაგეგმარების პროექტები. ნაყოფიერად მუშაობდა ქალაქმშენებლობითი ხასიათის იდეა-პროექტების შექმნაზე. განხორციელებული პროექტებიდან აღსანიშნავია: №8 სააბაზანო წყალტუბოში (1962; კონსტრუქტორები ნ. მესხი, დ. ქაჯაია), კურორტოლოგიისა და ფიზიოთერაპიის ინსტიტუტი თბილისში (1963), სანატორიუმი „მთის ხეობა” ბორჯომში (1980) და სხვ.
მიხეილ ზაალოვი

მიხეილ ზაქარიას ძე ზაალოვი (ზაალიშვილი; დ. 3 იანვარი, 1858 — გ. წ. უცნობია) — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1914), ეროვნებით ქართველი.

დაამთავრა თბილისის ალექსანდრეს სახელობის გიმნაზიის 2 კლასი და თბილისის იუნკერთა სასწავლებელი. 1876 წლიდან მსახურობდა ასეულის და ბატალიონის მეთაურად 161-ე ალექსანდროპოლის ქვეით პოლკში, ხოლო 1905–1912 წლებში — 186-ე ასლანდუზის ქვეით პოლკში. 1910 წელს მიენიჭა პოლკოვნიკის წოდება. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის (1877–78) და რუსეთ-იაპონიის (1904–05) ომებში. 1914 წელს გადადგა სამხედრო სამსახურიდან, პენსიისა და გენერალ-მაიორის წოდების მინიჭებით. დაჯილდოებულია წმ. ანას, წმ. ვლადიმირის, წმ. სტანისლავის სხვადასხვა ხარისხის ორდენებით. მისი შვილი იყო რუსეთის არმიის პოლკოვნიკი ალექსანდრე ზაალოვი.
ნინო ზაალიშვილი (ხელოვნებათმცოდნე)

ნინო იოსების ასული ზაალიშვილი (დ. 1 დეკემბერი, 1945, თბილისი, — გ. 18 აპრილი, 2013, იქვე) — ქართველი მხატვარი, ხელოვნებათმცოდნე.

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1970), 1972–2008 წლებში აქვე ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას, 2007–2011 წლებში იყო აკადემიის ბიბლიოთეკის ხელმძღვანელი, საქართველოს მხატვართა კავშირის თანათავმჯდომარე (1996 წლიდან), მდივანი (2002 წლიდან), ხელოვნების განვითარების ცენტრის „არტ არსის” დამფუძნებელი და პრეზიდენტი (2001 წლიდან). მონაწილეობდა გამოფენებში: საბავშვო წიგნის ბიენალე (თეირანი, 1993), ქართ. მხატვრობა (იუნესკო, პარიზი), პერსონალური (თბილისი, 2000). ავტორია ნაშრომებისა: „ქართული სახვითი შექსპირიანა” (1977–2006), „რეპრესირებული ქართველი მხატვრები” (2006). მისი რედაქტორობით გამოიცა თანამედროვე ქართველ მხატვართა და ხელოვნებათმცოდნეთა ბიობიბლიოგრაფიული ლექსიკონი „ვინ ვინაა” (2000). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2004).
სერგეი ზაბოზლაევი

სერგეი პეტრეს ძე ზაბოზლაევი (დ. 1894 — გ. 1939) — კინოოპერატორი, პირველი ქართული ფილმების გადამღები.

1923 წლიდან მუშაობდა საქართველოს „სახელმწიფო კინემატოგრაფიის მრეწველობაში” ოპერატორად. გადაიღო ფილმები: „მამის მკვლელი” (ა. ბეკ-ნაზაროვი, 1923), „დაკარგული საუნჯე” (ა. ბეკ-ნაზაროვი, 1924), „ვინ არის დამნაშავე?” (ა. წუწუნავა, 1925), „ნათელა” (ა. ბეკ-ნაზაროვი, 1926), „ხანუმა” (ა. წუწუნავა, 1926), „ორი მონადირე” (ა. წუწუნავა, 1927), „ამერიკანკა” (ა. გალპერინთან ერთად; ლ. ესაკია, 1930). როგორც ოპერატორი იყო კოტე მარჯანიშვილის ყველა ფილმის დადგმის თანამონაწილე — „ქარიშხლის წინ” (1926), „გოგი რატიანი” (ვ. კერესელიძესთან ერთად, 1927), „ამოკი” (1927), „კრაზანა” (1928), „კომუნარის ჩიბუხი” (1929); გადაიღო კინოსიუჟეტები მისი სპექტაკლებისათვის „ჰოპლა, ჩვენ ვცოცხლობთ” და „შუაღამემ გადაიარა” (მ. აფაქიძესთან ერთად).

მუშაობდა დოკუმენტურ კინოშიც: „მალარია” (ლ. პუში, 1928), „მუხრუჭის გარღვევა” (ს. ფალავანდიშვილი, 1930), „ბუბა” (ნ. ღოღობერიძე, 1930). 1930 წლიდან მუშაობდა უზბეკეთში.
ზაგანი

ზაგანი — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (გუფის თემი).

მდებარეობს აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 140 მ-ზე, ოჩამჩირიდან 13 კმ-ის დაშორებით. 1989 წლის აღწერით იყო 359 მცხოვრები. სოფელი წყაროებში პირველად მოხსენიებულია საუკუნეში „ზეგანის“ სახელწოდებით.
გონგას მთა

გონგას მთა — მთა ჩინეთში, სიჩუანის პროვინციის უმაღლესი მწვერვალი. მისი სიმაღლე, ზღვის დონიდან, 7 556 მ-ს შეადგენს. იგი მსოფლიოს მესამე ყველაზე მაღალი მთაა, თუ არ ჩავთვლით ჰიმალაისა და ყარაყორუმის მწვერვალებს, ტირიჩმირისა და კონგურის მთების შემდეგ. ამასთანავე, გონგა ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე და ტოპოგრაფიულად იზოლირებული მთაა 7000 მ-იან მწვერვალებს შორის. მდებარეობს დასიუეშანში , დადუსა და იალონგის მდინარეებს შორის, და არის ჩინეთ-ტიბეტის მთების ნაწილი. მისგან წარმოიქმნება ჰაილოკოუს მყინვარი.

ასვლის ისტორია
პირველმა მკვლევრებმა, რომლებიც ამ რეგიონს იკვლევდნენ, შეიტყეს ცნობები უკიდურესად მაღალი მთის შესახებ და იგი მოძებნეს. გონგას მთის (იმ დროისთვის „ბოკუნკად“ წოდებული) პირველადი დისტანციური გაზომვა გრაფ ბელა სიჩენის ექსპედიციას მიეწერება 1877-1880 წლებში. კვლევის შედეგად მთის სავარაუდო სიმაღლე 7 600 მეტრს შეადგენდა.

ორმოცდახუთი წლის შემდეგ, მთა, ამჯერად მოხსენიებული როგორც „კანკა“, მანძილიდან აღწერა მისიონერმა ჯ. ჰ. ედგარმა.

1929 წელს, მკვლევარმა ჯოზეფ როკმა, მთის სიმაღლის გაზომვისას შეცდომა დაუშვა, მწვერვალის სიმაღლედ 9 220 მ მიიჩნია, ეს ინფორმაცია ეროვნულ გეოგრაფიულ საზოგადოებას გადასცა და გონგას მსოფლიოს უმაღლეს მთად გამოცხადება სთხოვა. ექსპედიციის შესახებ დიდი ფორმატის წიგნი იმჰოფმა მოგვიანებით გამოსცა, სახელად „სეჩუანის დიდი ცივი მთები“ (ციურიხი, 1974 წ). წიგნი მდიდარია იმჰოფის მიერ შეგროვილი ილუსტრაციებით, მათ შორის, წიგნში შევხვდებით წმინდა მთის ძირში მდებარე ტიბეტის მონასტრის გამოსახულებებს, რომლებიც მოგვიანებით, ჩინეთის კულტურული რევოლუციის დროს თითქმის მთლიანად განადგურდა.

სათანადოდ აღჭურვილი ამერიკული მკვლევრების გუნდი, რომელშიც შედიოდნენ ტერის მური, რიჩარდ ბურდსალი, არტურ ბ. ემონსი და ჯეკ იანგი, მთაზე 1932 წელს დაბრუნდა და მწვერვალისა და მისი შემოგარენის ზუსტი გამოკვლევა ჩაატარა. მათი გაზომვის შედეგები დაემთხვა იმჰოფის შედეგს, 7590 მ-ს. მური და ბურდსალი მწვერვალზე ჯერ მთის დასავლეთიდან, შემდეგ კი ჩრდილო-დასავლეთი ქედიდან ავიდნენ. ეს შესანიშნავი მიღწევა იყო იმ დროისთვის, მთის სიმაღლის, მისი დაშორებისა და მკვლევართა ჯგუფის სიმცირის გათვალისწინებით. გარდა ამისა, გონგა იყო უმაღლესი მწვერვალი, რომელსაც ამერიკელებმა 1958 წლამდე მიაღწიეს. ექსპედიციის წევრების მიერ დაწერილი წიგნი „ “, დღემდე მთასვლელობის კლასიკად რჩება.
გალერეა
ჰიროკო ოტა

ჰიროკო ოტა (, დ. 2 თებერვალი, 1954, კაგოსიმა, იაპონია) — იაპონელი ეკონომისტი და პოლიტიკოსი, ეროვნული უნივერსიტეტის პოლიტიკური მეცნიერების უმაღლესი სკოლის პროფესორი, 2006-2008 წლებში იაპონიის ეკონომიკური და საგადასახადო პოლიტიკის მინისტრი.

ბიოგრაფია
ჰიროკო დაიბადა 1957 წლის 2 თებერვალს კაგოსიმაში და 1972 წელს დაამთავრა ამავე ქალაქში საშუალო სკოლა. 1976 წელს მან ჰიტოცუბაშის უნივერსიტეტში მიიღო ბაკალავრის ხარისხი სოციოლოგიაში. ჰიროკო ოტამ პედაგოგიური კარიერა დაიწყო იაპონიის სიცოცხლის დაზღვევის ინსტიტუტში, როგორც მკვლევარმა (1981-1996). 1993-1996 წლებში იგი ერთდროულად კითხულობდა ლექციებს, როგორც მოწვეული ასისტენტ-პროფესორი ოსაკის უნივერსიტეტში, ხოლო 1996-1997 წლებში ასწავლიდა სრულ განაკვეთზე საიტამის უნივერსიტეტის პოლიტიკურ მეცნიერებათა სამაგისტრო სკოლაში. როგორც პროფესორი. ხოლო 2009-2011 წლებში, ის იყო ეროვნული უნივერსიტეტის პოლიტიკურ მეცნიერებათა სამაგისტრო სკოლის ვიცე-პრეზიდენტი. 2012 წელს ჰიროკო ოტა დაინიშნა უმსხვილესი ნეფტოგაზის კორპორაციის „ “-ის დირექტორად, 2013 წელს დაინიშნა -ის დირექტორად, ხოლო 2014 წელს დაინიშნა -ის გამგეობის თავმჯდომარედ.

ძირითადი იდეები
იაპონიის ეკონომიკური განვითარების პროგრამა
ოტა აქტიურად უჭერს მხარს კორპორატიული გადასახადების შემცირებას შიდა მოხმარების გასაზრდელად და უცხოური ინვესტიციების მოზიდვის მიზნით, და რომ ადგილობრივი კომპანიები არ გაიტანენ კაპიტალს სხვა ქვეყნებში, აღნიშნავს რა ეროვნული ვალუტის ზრდის უარყოფით შედეგებს, რაც იწვევს ქვეყანაში შიდა მოხმარების შემცირებას და ასევე არამომგებიანი ხდება წარმოების შენარჩუნება ქვეყნის შიგნით ხარჯების გაზრდის შედეგად. იგი აღნიშნავს, რომ იაპონიას, რომელსაც აქვს დიდძალი სახელმწიფო ვალი, რომელიც ორჯერ უდრის ქვეყნის მშპ-ს, ასევე საშემოსავლო გადასახადის მაღალ დონეს, რომელიც 35%-ია (სინგაპურში 17%), შიდა მოხმარების დაბალ დონეს, ეროვნული ვალუტის ღირებულების მაღალ დონეს, ინფლაციის შემთხვევაში შეიძლება გააუარესოს მისი ეკონომიკური მდგომარეობა, ვინაიდან ინფლაციამ შეიძლება არ გამოიწვიოს ეკონომიკური ზრდის სტიმულირება, არამედ პირიქით უფრო მაღალმა ფასებმა გამოიწვიოს ეკონომიკის ეკონომიკური ზრდის შემცირება შინამეურნეობების შემოსავლების შემცირების გამო და, შესაბამისად, სამომხმარებლო მოთხოვნის შემცირება.

იაპონიის ეკონომიკური ზრდის დაჩქარების ხუთწლიანი პროგრამა, რომელშიც ოტა იყო ჩართული, მოიცავდა რეალური ეკონომიკური ზრდის დაჩქარებას 2%-დან 3%-მდე პროდუქტიულობის ზრდის გზით, რიგი კონკრეტული პროექტების დანერგვას, მათ შორის სამედიცინო ჩანაწერების ავტომატიზაციას და ბიზნეს ტრანზაქციებს, რაც იაპონიის ეკონომიკას კიდევ უფრო ღიას გახდის აზიის ქვეყნებისთვის.