ლიუბომირ მიციჩი

} , დ. 16 ნოემბერი, 1895 ზაგრები, ავსტრია-უნგრეთი — გ. 14 ივნისი, 1971, პანჩევო, იუგოსლავია ) — სერბი პოეტი, პროზაიკოსი, ლიტერატურული კრიტიკოსი, მსახიობი და სერბული ავანგარდული მოძრაობის ზენიტიზმის ფუძემდებელი და ჟურნალ „ზენიტის“ დამაარსებელი, რომელიც იყო ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ავანგარდული ჟურნალი იუგოსლავიის ტერიტორიაზე.

ბიოგრაფია და რანადი მოღვაწეობა
მიციჩის ყველაზე მნიშვნელოვანი მიღწევა იყო ჟურნალ „ზენიტის“ დაფუძნება და რედაქტირება. „ზენიტი“ იყო ყოველთვიური საერთაშორისო ჟურნალი ხელოვნებისა და კულტურისთვის, რომელიც გამოდიოდა 1921 წლის თებერვლიდან 1924 წლის აპრილამდე ზაგრებში, შემდეგ კი 1924-დან 1926 წლის დეკემბრამდე ბელგრადში. გამოქვეყნდა ამ ჟურნალის 43 ნომერი, რომელიც წლების განმავლობაში მოიცავდა მრავალ მანიფესტს, სხვადასხვა ხელოვნებრივ გადაწყვეტილებებს, თანამშრომლებს და ტექსტებს.
დასაწყისში მიციჩი მიყვებოდა ექსპრესიონიზმის იდეებს, რასაც მოწმობს პროგრამული ტექსტი „ადამიანი და ხელოვნება“, რომელიც გამოქვეყნდა ჟურნალის პირველ ნომერში. ასევე ცრნიანსკის, ვინავერის, პეტროვიჩის, მატიჩის ტექსტები, რომლებიც დროდადრო წერდნენ „ზენიტისთვის“ 1921 წლის ივნისამდე, როცა მიციჩმა ივან გოლთან და ბოშკო ტოკინთან ერთად გამოაქვეყნა „ზენიტიზმის მანიფესტი“.
მიციჩის მნიშვნელოვანი თანამშრომელი გახდა მისი ძმა ბრანისლავ მიციჩი, უკეთ ცნობილი ფსევდონიმით ბრანკო ვე პოლიანსკი, რომელმაც ლიუბლიანაში დააფუძნა ჟურნალი „სვეტოკრეტი“, რომლის დახურვის შემდეგაც შეუერთდა „ზენიტს“. მალევე მათ უთანხმოება მოუვიდათ დადაისტებთანაც, სურდათ ზენიტიზმი გაეყოთ სხვა ავანგარდული მოძრაობებისგან.

ზენიტიზმი და მისი იდეოლოგია
„ზენიტი“ იყო საერთაშორისო ხასიათის ჟურნალი, რომელშიც იმ დროის მრავალი გამოჩენილი მწერალი აქვეყნებდა თავის ნამუშევრებს ფრანგულ, გერმანულ, ჰოლანდიურ, უნგრულ, ესპერანტო ენებზე. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო კავშირები იტალიელ ფუტურისტებთან, უპირველეს ყოვლისა მათი იდეოლოგიური შემქმნელთან ფილიპო ტომაზო მარინეტისთან, რაც მეტყველებს ზენიტისტების დადებითი დამოკიდებულებაზე ახალი ტექნიკური და ტექნოლოგიური მიღწევების მიმართ.
ექსპრესიონისტებთან გაყრის შემდეგ, მიციჩმა დაიწყო სხვადასხვა იდეების დაცვა, რომლებიც გახდა ზენიტიზმის პოეტიკის საფუძველი: ბარბარო-გენიუსის იდეა, ბალკანიზაციისა და ევროპის ვარვარიზაციისთვის ზრუნვა. ასეთი სწრაფვები თავდაპირველად გაჩნდა პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ, რომელიც წარმოიშვა დასავლეთ-ევროპული ღირებულებებით იმედგაცრუებისგან და დასავლეთ-ევროპული კულტურით გაჯერებისგან.
მიციჩი თვლიდა, რომ ბალკანეთი, როგორც ჯერ კიდევ შეუსწავლელი მხარე, სთავაზობს სიახლეს, უმანკოებას, დაღლილი დასავლეთ-ევროპელი ადამიანის რეგენერაციის უნარს.

სახელოვნებო მიმართულება და გავლენა
ყველა წინააღმდეგობის მიუხედავად - ნაციონალიზმისა ერთი მხრივ და ევროპელ მხატვრებთან თანამშრომლობისა მეორე მხრივ, სხვადასხვა თანამშრომლების, სხვა ავანგარდული სკოლებთან გაყრის სურვილის მიუხედავად, „ზენიტი“ მთელი თავისი არსებობის განმავლობაში რჩებოდა მიმართული სიახლეებისკენ, ახალი მედიისა და ხელოვნების დარგებისკენ (რადიო, კინო, ჯაზი), იცავდა ანტი-ტრადიციონალიზმსა და ანტი-მილიტარიზმს, ადამიანი იყო ყურადღების ცენტრში.
რუსი ავანგარდისტი მხატვრების იდეებით შთაგონებული, მიციჩი იცავდა კონსტრუქტივისტულ მიდგომას შემოქმედებისადმი, რომელიც არ აღიარებს შთაგონებასა და ცეცხლს, არამედ შეგნებულ მხატვრულ მუშაობას, ნათლად განსაზღვრული მიზნითა და ნიათით.
ასეთ მიდგომაზე ეფუძნებოდა ხელოვნებრივი ნამუშევრები ზენიტის საერთაშორისო ახალი ხელოვნების გამოფენაზე, რომელიც ჩატარდა 1924 წელს ბელგრადში.

შემდგომი მოღვაწეობა
1926 წლის შემდეგ მიციჩი და პოლიანსკი წავიდნენ პარიზში და ამ პოსტ-ზენიტისტურ პერიოდში მათი მოღვაწეობა უპირველეს ყოვლისა მიმართული იყო სახვითი ხელოვნებისკენ და სლოვენი ავანგარდისტებთან თანამშრომლობისკენ, ასევე სლოვენური ავანგარდული ჟურნალ „ტანკთან“.
მიციჩის ლიტერატურული და პუბლიცისტური მუშაობა შესაძლოა შინაარსობრივ პლანზე არ მოაქვს არსებითი ცვლილებები და ღირებულებები, მაშინ როცა ისინი განსაკუთრებით წარმოდგენილია ფორმის პლანზე, რომელიც უახლოვდება სახვით ხელოვნებას, პლაკატის დამზადების ხელოვნებას, კინოს, რასაც მოწმობს ამ ხელოვნებების შემდგომი აღიარება.
მიციჩისა და მისი პარტნიორის ანუშკას (დაბ. კონი) წერილების შერჩეული კორესპონდენცია გამოაქვეყნა სერბეთის ეროვნულმა ბიბლიოთეკამ წიგნში „საშინელი კომედია: კორესპონდენცია 1920-1960“ ანუშკასა და ლიუბომირ მიციჩის.
მისი ნამუშევრები ითარგმნა რამდენიმე ევროპულ ენაზე და იქვეყნებოდა იმდროინდელ ავანგარდულ ჟურნალებში. ასევე გამოაქვეყნა რამდენიმე რომანი ფრანგულ ენაზე. დასაფლავებულია ბელგრადის ახალ სასაფლაოზე..

მემკვიდრეობა
მისი შემოქმედება მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ თითქმის დავიწყებას მიეცა. მისი გარდაცვალების შემდეგ, მის ბინაში იპოვეს ხელოვნების ნიმუშების კოლექცია და მისი საგამომცემლო საქმიანობის დოკუმენტაცია, რამაც სტიმული მისცა ზენიტიზმის ისტორიისა და ესთეტიკის ახალ კვლევას. მიციჩის ნივთები, მათ შორის არაერთი ნახატი, კოლაჟი, წიგნი და ჟურნალი, 1980 წელს სერბეთის ეროვნულ მუზეუმს გადაეცა და დღეს ისინი მუდმივი გამოფენის ნაწილია.