iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ღრუბელი

ღრუბლები — ატმოსფეროში წყლის ორთქლის კონდენსაციის პროდუქტების (უამრავი წყლის წვეთის ან ყინულის წვრილი კრისტალების ამ ორივესი ერთად) გროვა. ამგვარ გროვას მიწის ზედაპირზე ნისლი ეწოდება. ღრუბელი მნიშვნელოვანი ამინდწარმომქმნელი ფაქტორია, განაპირობებს ნალექების მოსვლასა და რეჟიმს, გავლენას ახდენს დედამიწისა და ატმოსფერულ სითბურ რეჟიმზე და ა.შ. ატმოსფერული წყლის ორთქლის უდიდესი ნაწილი მოქცეულია ტროპოსფეროში, ამიტომ აქ სხვადასხვა სიმაღლეზე გვხვდება სხვადასხვა ფორმის ღრუბლების უმრავლესობა. ზოგიერთი ღრუბელი (ფრთა და გროვა-წვიმის) სტრატოსფეროშიც აღწევს.

გარდა ამისა, სტრატოსფეროში წარმოიქმნება სადაფისებრი ღრუბლები (დაახლოებით 25-30 კმ სიმაღლეზე), მეზოსფეროში — ვერცხლისფერი ღრუბლები (დაახლოებით 80 კმ სიმაღლეზე).

ღრუბლები წარმოიქმნება მას შემდეგ, როდესაც შეფარდებითი ნოტიო ჰაერი მატულობს. იგი შედგება წყლის წვეთებისაგან, ყინულის კრისტალების ან წყლის წვეთებისა და კრისტალური ყინულის ნაზავებისაგან. შერეული ღრუბლები წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც ღრუბლების ტემპერატურა 0 °-ზე ნაკლებია.

ღრუბლები ჩვეულებრივ ტროპოსფეროში შეინიშნება. აღსანიშნავია ვერცხლისფერი ღრუბლები, რომელიც იშვიათი ატმოსფერული მოვლენაა და ამასთანავე დედამიწის ატმოსფეროში არსებული ყველაზე მაღლა მდებარე ღრუბელია.

გარეგანი ნიშნებისა და სიმაღლის მიხედვით მეტეოროლოგიაში გამოიყოფა ღრუბლების რამდენიმე კლასიფიკაცია:

მაღალი ღრუბლები, რომლებიც დედამიწის ზედაპირიდან 13-5 კმ-ზე ვრცელდებიან ეწოდებათ — ბუმბულისებრი ღრუბლები, ფენა ღრუბლები და ბუმბულის მსგავსი ფენოვანი ღრუბლები;
საშუალო სიმაღლეზე მდებარე (7-2 კმ-მდე) ღრუბლებს — მაღალ-გროვა და მაღალ-ფენობრივ ღრუბლებს უწოდებენ;
დაბალი ღრუბლები (2-0 კმ-მდე) — ფენა-გროვის, ფენისა და ფენა-წვიმიანი ღრუბლების სახელით არის ცნობილი.

გროვა-წვიმის ღრუბლები ეწოდება ისეთ ღრუბლებს, რომელიც ყველა ზემოჩამოთვლილ ზონაში ვრცელდება.
ესბიერი

ესბიერი — საზღვაო პორტი დანიაში, იუტლანდიის ნახევარკუნძულის დასავლეთ ნაპირზე სამხრეთ-დასავლეთ დანიაში, ჩრდილოეთის ზღვის სანაპიროზე, ესბიერის მუნიციპალიტეტის მთავარი ქალაქი. 2012 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 71 579 ადამიანს შეადგენს, მთლიანი მუნიციპალიტეტის კი 115 112-ს. ამ მხრივ ის დასავლეთ იუტლანდიის უმსხვილესი ქალაქია.

ქალაქი 1868 წელს დაარსდა ალტონის პორტის ჩანაცვლების მიზნით, რომელიც მანამდე დანიის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნავსადგური იყო ჩრდილოეთის ზღვაზე. 1874 წელს ესბიერი რკინიგზით დაუკავშირდა ქალაქ ფრედერისიასა და ვარდეს.

დაძმობილებული ქალაქები
ესკილსტუნა, შვედეთი
სტავანგერი, ნორვეგია
იუვიასკიულია, ფინეთი
მანისტსოკი, გრენლანდია
სუჯოუ, ჩინეთი
ფიორდაბიგდი, ისლანდია
შჩეცინი, პოლონეთი
სპექტრუმის დიდი ენციკლოპედია

სპექტრუმის დიდი ენციკლოპედია (ნიდ. ) — უნივერსალური ენციკლოპედია ნიდერლანდურ ენაზე, რომელიც გამოსცა გამომცემლობა „ “-მა. ძირითადი ტომები 1974-80 წლებში გამოვიდა უტრეხტში.

აღწერილობა
ენციკლოპედია შეიცავს 5 ათასამდე ვრცელ სტატიას სოციალური მეცნიერებების სხვადასხვა სფეროდან. ყველა ილუსტრაცია და გაფორმება ფერადია, რაც მსგავსი ტიპის გამოცემებისათვის ნიდერლანდებში სიახლეს წარმოადგენს. 1972-1974 წლებში სპექტრუმის მთავარი რედაქტორი ინეს ვან-ეიკი იყო, რომელიც 1971-72 წლებში თავადაც ამზადებდა საენციკლოპედიე სტატიებს.

გამოცემის ტომები ჩვეულებრივ ბინაზე მიტანით იყიდებოდა, საერთო ღირებულება კი 2500 ჰოლანდიურ გულდენს შეადგენდა. შესაძლებელი იყო კრედიტით შეძენაც თვიური 60 გულდენის გადახდით.

1990-იან წლებში, როდესაც ინფორმაციის ახალი მატარებლები -, გაჩნდა, ენციკლოპედიის მეორე ბეჭდური გამოცემის პროექტი შეაჩერეს. ამის მიუხედავად, 2002 წელს გამოიცა ენციკლოპედიის აქტუალიზებული დამატება.
შემადგენლობა
ენციკლოპედია ანბანურად -დან -მდე დალაგებული ოცი ძირითადი ტომისგან შედგება, გარდა ამისა, მომდევნო ოთხი ტომი შეიცავს საკვანძო სიტყვებს განხილული თემებიდან და პირდაპირ ამისამართებს საჭირო გვერდზე. 24-ე ტომი ასევე შეიცავს ბიბლიოგრაფიას, რომელიც თავად ძირითად ტომებში არ გვხვდება. 1984 წელს გამოვიდა 25-ე დამატებითი ტომი განახლებებითურთ.
გლადსაკსე

გლადსაკსე — მუნიციპალიტეტი დანიაში, კუნძულ ზელანდიაზე, კოპენჰაგენის სიახლოვეს, დედაქალაქის ოლქში. მოიცავს 25 კმ² ტერიტორიას, მოსახლეობა კი 62 562 ადამიანს შეადგენს (2008). მუნიციპალური ცენტრი ქალაქ ბუდინგეში მდებარეობს.

გლადსაკსეში აღმართულია 206,5 მეტრი სიმაღლის სატელევიზიო ანძა, რომელიც 1955 წელს აშენდა. ამ დროისთვის, იგი დანიის პირველი ტელეგადამცემი იყო.
დანიის რეგიონები

დანიის რეგიონები ― ადმინისტრაციული დანაყოფები დანიაში. დანია უნიტარული სახელმწიფოა, თუმცა მასში შედის განსაკუთრებული ფართო ავტონომიის მქონე გრენლანდია და ფარერის კუნძულები.

დანიის რეგიონები, როგორც შუალედური რგოლი მუნიციპალიტეტებსა და ცენტრალურ მთავრობას შორის შეიქმნა 2007 წლის დანიის მუნიციპალური რეფორმის შემდეგ, როდესაც გაუქმდა 13 ამტი და შემცირდა მუნიციპალიტეტების რიცხვი 270-დან 98-მდე.

რეგიონის საბჭო აირჩევა პირდაპირი წესით, პროპორციული საარჩევნო სისტემით 4 წლის ვადით. ის საკუთარი შემადგენლობიდან ირჩევს აღმასრულებელ კომიტეტს და თავმჯდომარეს. რეგიონებს არ აქვს გადასახაების დადგენის უფლება, მაგრამ ფინანსდებიან მუნიციპალიტეტების და სახელმწიფოს მიერ. რეგიონის უფლებამოსილებებშია ჯანმრთელობის დაცვა, საავადმყოფოები, ჯანმრთელობის დაზღვევა, სოციალური მომსახურება, ბიზნესის განვითარება, ტურიზმი, გარემოს დაცვა, დასაქმება, კულტურა, ტრანსპორტი.

რეგიონების სია
ილტოზა

ილტოზა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მჭადიჯვრის თემში. მდებარეობს ალევის ქედის სამხრეთ დაბოლოებაზე ქსნის ხეობაში. ზღვის დონიდან 850 მ. დუშეთიდან 22 კმ.

ისტორია
ძველ საისტორიო წყაროებში საუკუნიდან ილტოზა მოიხსენიება, როგორც ქსნის საერისთავოს შეძლებული სოფელი. შედიოდა წილკნის საეპისკოპოსოში და სხვა სოფლებთან შედარებით დიდი გამოსადები ეკისრებოდა. ილტოზაზე გადიოდა საზღვარი ქსნისა და არაგვის საერისთავოებს შორის. სათავადოთა ჩამოყალიბების შემდეგ, - საუკუნეების მიჯნაზე, იგი მუხრანბატონების გავლენის ქვეშ მოექცა. სოფელთან ახლოს გადიოდა ილტოზა-ქსოვრისის გზა, რომლითაც ლეკები, არაგვიდან მჭადიჯვარზე გავლით, მთით გადადიოდნენ ლამისყანამდე და ცხინვალამდე. ამ გზაზე იყო განლაგებული ლეკთა წინააღმდეგ მოქმედი სამდევრო სამსახურიც. ილტოზა - საუკუნეებში მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა ლეკთა თარეშის წინააღმდეგ მიმართულ ბრძოლებში. 1798 წელს ქართველთა რაზმმა, დავით ბატონიშვილის ხელმძღვანელობით, ილტოზასთან სასტიკად დაამარცხა ლეკთა 500-კაციანი რაზმი და დიდძალი ნადავლი, ტყვე და ალაფი დაატოვებინა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 114 ადამიანი.
კადოეთი

კადოეთი — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ანანურის თემში. მდებარეობს ალევის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ჯახის (არაგვის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 1320 მ. დუშეთიდან 33 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
კანატია

კანატია — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მაღაროსკარის თემში. მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ფშავის არაგვის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1400 მ. დუშეთიდან 32 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 18 ადამიანი.
კაწალხევი

კაწალხევი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მაღაროსკარის თემში. მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1200 მ. დუშეთიდან 47 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 63 ადამიანი.
კისტანი

კისტანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, შატილის თემში. მდებარეობს წყალგამყოფი ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე არღუნის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 2080 მეტრზე, დუშეთიდან 100 კილომეტრში. აგებულია შუა საუკუნეებში. სოფელში მდებარეობს ფეოდალური ხანის ციხეები.

ისტორია
ცარიზმის დამპყრობლური პოლიტიკის წინააღმდეგ კახეთისა და ქართველი მთიელების აჯანყების დროს, რომელსაც ალექსანდრე ბატონიშვილი ხელმძღვანელობდა, რუსეთის ჯარმა გენერალ სიმონოვიჩის მეთაურობით დაარბია ხევსურეთის სოფლები, მათ შორის კისტანი. 1813 წელს, როდესაც ალექსანდრე ბატონიშვილის მდევარი რუსთა ჯარი სოფელ კისტანზე გავლით უკან ბრუნდებოდა, ხევსურები ადგილ წყალწყაულში ჩაუსაფრდნენ მტერს და სასტიკად დაამარცხეს.

- საუკუნეების მიჯნაზე გაძლიერდა კისტანის მოსახლეობის მიგრაცია ბარში. 1926 წელს სოფელში მხოლოდ 24 სული სახლობდა.

არქიტექტურა
ციხე-სოფელი რთულ კლდოვან რელიეფზეა აშენებული და ორ კომპაქტურ უბნად იყოფა. სოფლის ძირითადი ნაწილი, რომელიც 30-მდე ციხე-სახლისგან შედგება, ერთდროულად საყოფაცხოვრებო და თავდაცვითი ფუნქციების მქონეა. სოფლიდან ცოტა მოშორებით, მაღალ ქარაფზე, აგებულია წმინდა სათავდაცვო ხასიათის ორი ნაგებობა.

ასევე სოფლის გარეთაა გატანილი საკულტო-რელიგიური დანიშნულების შენობებიც.

რთულ რელიეფზე ტერასულად ნაგები ციხე-სახლები ერთმანეთზე ისე მჭიდროდაა მიდგმული, რომ ერთი სახლის გადახურვა მომდევრო სახლისათვის გამოსასვლელი ტერასაა, ხოლო მათი კედლების გარე კონტური სოფლის გალავნის ფუნქციას ასრულებს.

შენობათა ძირითადი ტიპებია: ბრტყელსახურავიანი ციხე-სახლი და პირამიდულსახურავიანი საბრძოლო კოშკი, რომლებიც ერთობლიობაში ციხე-სიმაგრეს ქმნიან.
შენობები ნაგებია ფიქლის ქვის მშრალი წყობით, იშვიათ შემთხვევაში ‒ ქვითკირით. გადახურვებში გამოყენებულია ხის მასიური კონსტრუქციები ზედ მოწყობილი თიხატკეპნილი იატაკებით, ბანებით ან ქვისსაფეხურიანი პირამიდული გადახურვებით. კედლებში დატანებულია მცირე ზომის სარკმლები, სათოფურები და კერის „საკვამები“. ბოლო სართულებზე შეინიშნება ხის აივნების კვალი და საბრძოლო ჩარდახები.

სოფლის შემადგენლობაშა რამდენიმე „სამრევლო“ – ქალთა საწესო ადგილი. წისქვილები და ხატები სოფლის გარეთაა გატანილი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი.
კოშკასყელი

კოშკასყელი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ლაფანაანთკარის თემში.

ისტორია
სოფელი ძველ ისტორიულ წყაროებში საუკუნიდან მოიხსენიება. ფეოდალურ ხანაში სოფელზე გადიოდა ნიჩბის-კოშკასყელის შიდასამიმოსვლო გზა, რომელიც კოშკასყელთან სამად იყოფოდა: ერთი თრიალეთის ქედზე გადიოდა, მეორე ქვათახევის მონასტრისკენ მიემართებოდა, მესამე – მდინარე ნიჩბისისწყლის სათავეებთან. სოფლის კლდოვან კონცხზე აგებული იყო ციხე-კოშკი, რომელიც თრიალეთისკენ მიმავალ გზას იცავდა. სოფელში ძველთაგანვე ყოფილა განვითარებული მეხილეობა-მევენახეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.
ზემო ღარისწყალა

ზემო ღარისწყალა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტის ჭოპორტის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე).

მდებარეობს ქართლის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდ. არაგვის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1100 მ-ზე, დუშეთიდან 22 კმ-ში. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
მოწმაო

მოწმაო — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ხევსურეთის თემში). მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე დათვისისხევის (ხევსურეთის არაგვის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1480 მეტრზე, დუშეთიდან დაშორებულია 58 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 5 ადამიანი.
მუღურე

მუღურე — ნასოფლარი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ქვეშეთის თემში. მდებარეობს მთიულეთის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ხადისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1820 მ., დუშეთიდან 59 კმ., კაიშაურიდან 5 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
მუგუდა

მუგუდა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ჭართლის თემში.

ისტორია
- საუკუნეებში მუგუდაზე გადიოდა ქსნის ხეობისა და მთიულეთის დამაკავშირებელი გზა, რომელიც გარკვეულ როლს ასრულებდა სოფლის ეკონომიკურ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში. საუკუნის 50-იან წლებში მუგუდას ლეკები შემოესივნენ. მოხდა შეტაკება ლეკთა რაზმსა და ქართლ-კახეთის სამეფო კარის ლაშქარს შორის. ქართველთა ლაშქარმა სასტიკად დაამარცხა მტერი. მიუხედავად გამარჯვებისა სოფელი ძლიერ დაზარალდა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 60 ადამიანი.
როშკა

როშკა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხევსურეთის თემში. მდებარეობს მთიულეთ-ფშავის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე როშკისწყლის ნაპირას. ზღვის დონიდან 2000 მ, დუშეთიდან 74 კმ.

ისტორია
იგი ისტორიული როშკა-ქმოსტის თემის ცენტრი იყო. საქართველოს პოლიტიკურ გაერთიანებამდე კახთა მეფის მფლობელობაში შედიოდა, შემდეგ ერთიანი საქართველოს მეფეს ემორჩილებოდა, ხოლო საუკუნიდან, საქართველოს ცალკეულ სამეფოებად დაყოფის შემდეგ, ცალკე სოფლად გამოიყო და ისევ კახთა მეფის გამგებლობაში შევიდა.

 საუკუნეში, არაგვის საერისთავოს ჩამოყალიბების შემდეგ, ზურაბ ერისთავი შეეცადა ხევსურეთში ბატონყმობის დამყარებას, მაგრამ ხევსურების მხრიდან დიდ წინააღმდეგობას წააწყდა. 1619-1620 წლებში ზურაბ ერისთავის წინააღმდეგ ბრძოლებში განსაკუთრებით როშკა-ქმოსტის თემმა გამოიჩინა თავი. 1620 წელს ზაფხულში ზურაბ ერისთავი დიდი ლაშქრით მოულოდნელად დაესხა თავს როშკელებს და დაამარცხა ისინი. როშკელებმა ერისთავს ხარკი შესთავაზეს, ამაზე ზურაბ ერისთავი არ დათანხმდა და მორჩილება მოითხოვა. 1629 წელს მეფე თეიმურაზ -ის მიერ ზურაბ ერისთავის მოკვლის შემდეგ ხევსურები ქართლ-კახეთის მეფეს დამორჩილდნენ.

 საუკუნიდან დაიწყო მთის მოსახლეობის მიგრაცია როშკიდან ერწო-თიანეთში. 1924 წლის აღწერით, სოფელში 137 სული სახლობდა. მისდევდნენ მესაქონლეობას.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 10 ადამიანი.
სალაჯური

სალაჯური — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ქვეშეთის თემში. მდებარეობს მთიულეთის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, მდინარე მთიულეთის არაგვის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1280 მ, დუშეთიდან 64 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 38 ადამიანი.
საქერე

საქერე — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ჭართლის თემში. მდებარეობს გუდამაყრის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე მთიულეთის არაგვის მარცხენა მხარეს, ჯუღისის ხევზე, ზღვის დონიდან 1300 მ., დუშეთიდან 41 კმ., ჭართლიდან 10 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
საშაბურო

საშაბურო — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ბაზალეთის თემში.

ისტორია
საშაბურო „მცირე ქვეყანა“ იყო, რომელშიც შედიოდა სოფლები: ნაგლიანთკარი, ვარსიმაანი, ბუჩუკურები, ჩანადირთკარი და ლაზვიანი. ეს „მცირე ქვეყანა“ არაგვის საერისთავოში შედიოდა და მოხსენიებულია წილკნის ღვთისმშობლის სამწყსოს სიგელში. 1635 წელს, დათუნა ერისთავის მოკვლის შემდეგ, დუშეთთან და ბაზალეთთან ერთად, იგი როსტომ მეფემ გადააწვევინა. საუკუნეში სოფელი მოხსენიებულია ხიზნების გამოსაღების ნუსხაში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 61 ადამიანი.
საცხავატლო

საცხავატლო — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხეობის თემში. მდებარეობს ქართლის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე არაგვის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 920 მ., დუშეთიდან 25 კმ, ბულაჩაურიდან 3 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 6 ადამიანი.

ისტორიული ძეგლები
საცხავატლოს ეკლესია
საცხავატლოს წმინდა გიორგის ეკლესია
საცხავატლოს კოშკი
სეფე (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)

სეფე — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ქვეშეთის თემში. მდებარეობს მთიულეთის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, მდინარე მთიულეთის არაგვის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1340 მეტრზე, დუშეთიდან 65 კმ, ქვეშეთიდან 2 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 25 ადამიანი.
სიჯანანი

სიჯანანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, გუდამაყრის თემში. მდებარეობს მდინარე ბაკურხევის (გუდამაყრის არაგვის მარცხენა შენაკადი) ნაპირას. ზღვის დონიდან 1530 მეტრი, დუშეთიდან 69 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი.
სოდევე

სოდევე — ნასოფლარი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ფასანაურის თემში. მდებარეობს ალევის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ხანდოსხევის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1860 მ. დუშეთიდან 51 კმ., ხანდოდან 1,5 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
უკანახო

უკანახო — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხევსურეთის თემში. მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1920 მ. დუშეთიდან 72 კმ. აგვისტოს ბოლოს სოფელში იმართებოდა ახოობა ანუ ფუძის ანგელოზობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი.
უძილაურთა

უძილაურთა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, უკანაფშავის თემში. მდებარეობს მთიულეთ-ფშავის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1200 მ. დუშეთიდან 60 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 15 ადამიანი.
ფახვიჯი

ფახვიჯი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, გუდამაყრის თემში. მდებარეობს მთიულეთ-ფშავის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ბაკურხევის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1400 მ. დუშეთიდან 60 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი.
ქერიაანთკარი

ქერიაანთკარი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ლაფანაანთკარის თემში. მდებარეობს ქართლის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე აბანოსხევის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 920 მ. დუშეთიდან 21 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 13 ადამიანი.
ქვემო ღარისწყალა

ქვემო ღარისწყალა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ჭოპორტის თემში. მდებარეობს ქართლის ქედის დასავლეთ კალთაზე. მდინარე არაგვის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1100 მ. დუშეთიდან 20 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 5 ადამიანი.
ქვემო შუახევი

ქვემო შუახევი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მჭადიჯვრის თემში. მდებარეობს ალევის ქედის სამხრეთ დაბოლოებაზე. მდინარე ნარეკვავის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1000 მ. დუშეთიდან 15 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 91 ადამიანი.
ქვითკირისწყარო

ქვითკირისწყარო — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მჭადიჯვრის თემში. მდებარეობს ალევის ქედის სამხრეთ დაბოლოებაზე. მდინარე ნარეკვავის მარჯვენა მხარეზე. ზღვის დონიდან 960 მ. დუშეთიდან 18 კმ.

სოფლის აღმოსავლეთით 2 კმ-ზე მდებარეობს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი — ქვითკირისწყაროს წმინდა გიორგის ეკლესია და კოშკი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 39 ადამიანი.
ქობულო

ქობულო — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხევსურეთის თემში. მდებარეობს მდინარეების აკუშოსხევისა და ლიქოკისხევის წყალგამყოფის ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1350 მ. დუშეთიდან 70 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 8 ადამიანი.
ქოროღო

ქოროღო — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ქვეშეთის თემში. მდებარეობს მთიულეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1800 მ. დუშეთიდან 84 კმ.

ისტორია
სოფელი ქოროღო დასახლებული იყო ადრინდელი შუა საუკუნეებიდან. ამ დროისთვის ქოროღოზე უკვე გადიოდა ჩრდილო კავკასიასთან დამაკავშირებელი გზა, რომელიც მიჰყვებოდა მდინარე არაგვის მარცხენა ნაპირს, ხადის ხეობას და სოფელ ქვეშეთს აკავშირებდა ქოროღოსთან. ამ გზის დაცვა და ბარის მოსახლეობის შეხიზვნა მტრის შემოსევების დროს ადგილობრივ მოსახლეობას ევალებოდა. მთიულეთი ადრინდელ შუა საუკუნეებში და უფრო ადრეც სახასო ქვეყანა იყო და მას მეფის მოხელენი განაგებდნენ. ქოროღო, როგორც მთიულეთის მნიშვნელოვანი სოფელი, მეფის მოხელის, აზნაურის საგამგებლო ერთეულის ცენტრი იყო. საუკუნეში მთიულეთი არაგვის ერისთავმა შეიერთა და სამეფო ხელისუფლებამ მცირე ხნით დაკარგა მასზე გავლენა. 1756 წელს, მეფე თეიმურაზ -მ გააუქმა არაგვის საერისთავო, მთიულეთი კვლავ სახასოდ გამოცხადდა, ჩამოყალიბდა მლეთის სამოურავო და ქოროღო მისი ცენტრი გახდა. სამოურავომ 1801 წლამდე, ქართლ-კახეთის სამეფოს გაუქმებამდე იარსება.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
ღელისვაკე

ღელისვაკე — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხევსურეთის თემში. მდებარეობს ხევსურეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე. ხევსურეთის არაგვის ხეობაში. ზღვის დონიდან 2150 მ. დუშეთიდან 73 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი.
ღული

ღული — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხევსურეთის თემში. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ხევსურეთის არაგვის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1680 მ. დუშეთიდან 71 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
ჩირიკი

ჩირიკი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ფასანაურის თემში. მდებარეობს მთიულეთის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთზე, მდინარე მთიულეთის არაგვის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1200 მ. დუშეთიდან 62 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 35 ადამიანი.
ჩობალაურნი

ჩობალაურნი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, გუდამაყრის თემში. მდებარეობს მთიულეთ-ფშავის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ბურსაჭირისხევის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1600 მ. დუშეთიდან 61 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.
ჩოხი

ჩოხი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, გუდამაყრის თემში. მდებარეობს მთიულეთ-ფშავის კავკასიონის სამხრეთ კალთზე. მდინარე ბურსაჭირის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1760 მ. დუშეთიდან 63 კმ. სოფელში დგას პირიმზის ხატი და წმინდა გიორგის ეკლესია.

პირიმზე ფუძის ანგელოზი
სოფელში მდებარეობს გუდამაყრელთა სალოცავი პირიმზე ფუძის ანგელოზი. პირიმზის ხატი პატარა ქვითკირის ეკლესიაა, რომელიც სიპი ქვით იყო გადახურული და ქვის ჯვარი ედგა თავზე. ეკლესიას გარს ერტყა ხატის ტყე. ჩოხის წმ. გიორგის ეკლესიაში ინახებოდა პირიმზის ხატი, რომელიც წარმოადგენდა ვერცხლით მოჭედილ და მხედრულწარწერიან ჯვარს წმინდა გიორგის გამოსახულებით. ის 1707 წელს შესწირა თეიმურაზმა, შემდგომში არაგვის ერისთავმა, ფუძის ანგელოზს. პირიმზეში 9-10 ხატობა ტარდებოდა, რომელთაგან უმთავრესი იყო ფუძის ანგელოზობა, რომელიც 30-31 აგვისტოს იმართებოდა. პირიმზე წკლაურ-ბექაურებმა ხევსურეთის სოფელ უკანახოდან გადაიტანეს გუდამაყარში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 17 ადამიანი.
ჩხუბა

ჩხუბა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხევსურეთის თემში. მდებარეობს ხევსურეთის არაგვისა და მისი მარცხენა შენაკადის გუდანისჭალის წყალგამყოფის ჩრდილო-დასავლეთ კალთზე. მდინარე გორშეღმისწყლის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 2040 მ. დუშეთიდან 75 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.
ციხიანი

ციხიანი — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ქვეშეთის თემში. მდებარეობს მთიულეთის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე. მდინარე ხადისწყლის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1800 მ. დუშეთიდან 61 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
ცხვედიეთი

ცხვედიეთი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ფასანაურის თემში. მდებარეობს გუდამაყრის ქედის დასავლეთ კალთაზე. მდინარე მთიულეთის არაგვის მარცხხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1400 მ. დუშეთიდან 60 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.
წინხადუ

წინხადუ — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხევსურეთის თემში. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე გორშეღმისწყლის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1910 მ. დუშეთიდან 73 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 6 ადამიანი.
ჭონტილი

ჭონტილი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ბაზალეთის თემში.მდებარეობს ალევის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1220 მ., დუშეთიდან 14 კმ, ბაზალეთიდან 7 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მემინდვრეობა და მესაქონლეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი.
ჭორმეშავი

ჭორმეშავი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხევსურეთის თემში.მდებარეობს ხევსურეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე გუდანისჭალის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1900 მ, დუშეთიდან 75 კმ, ბარისახოდან 12 კმ. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა გუდანის სასოფლო საბჭოში და განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი.
ჭოპორტი

ჭოპორტი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ახატანი, ბულაჩაური, ქვემო ღარისწყალა, ქუბრიანთკარი, წითელსოფელი). მდებარეობს მდინარე არაგვის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 560 მ., დუშეთიდან 15 კმ. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა მეხილეობა-მევენახოების საბჭოთა მეურნეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 833 ადამიანი.
ხახაბო (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)

ხახაბო — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, შატილის თემში. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ანდაქის ხეობაში, ზღვის დონიდან 2150 მ., დუშეთიდან 132 კმ., ბარისახოდან 66 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი.