iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მიდლენდსი (რეგიონი)

მიდლენდსი — ტერიტორია ინგლისში, რომელიც ქალაქ ბირმინგემის გარშემო მდებარე ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილს მოიცავს. კონკრეტული ადმინისტრაციული სტატუსი მას არ აქვს, ის მოქცეულია რამდენიმე ადმ. ობიექტის საზღვრებში (დერბიშირი, ჰერეფორდშირი, ლესტერშირი, ნორტგემპტონშირი, ნოტინგემშირი და სხვა.)

ისტორიულად მიდლენდსის ტერიტორია შუა საუკუნეებში არსებული ანგლო-საქსონური მერსიის სამეფოს დაქვემდებარებაში იყო. 1790 წელს, ოქსფორდის არხის მშენებლობის წყალობით, მიდლენდსის რაიონი სამდინარო-სატრანსპორტო გზით დაუკავშირდა ლონდონს, რამაც რეგიონის ეკონომიკაზე მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია.
შამშადინის რაიონი

შამშადინის რაიონი  — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული სომხეთის სსრ-ისა და სომხეთის შემადგენლობაში, არსებობდა 1937—1995 წლებში. ცენტრი — ქალაქი ბერდი.

ისტორია
შამშადინის რაიონი შეიქმნა 1937 წელს.

1995 წელს სომხეთში ახალი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის შემოღების შემდეგ რაიონი გაუქმდა და ტავუშის პროვინციის ნაწილი გახდა.

გეოგრაფია
1948 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, რაიონის ტერიტორია 824,4 კმ²-ს შეადგენდა.

ადმინისტრაციული დაყოფა
1948 წლის მდგომარეობით, რაიონი მოიცავდა 1 დაბასა (ბერდი) და 15 სოფსაბჭოს: აიგეძორის, აიგეპარის, არწვაბერდის, ვარაგავანის, ვერინ-კარმირაღბიურის, მოვსესის, ნავურის, ნერქინ-კარმირაღბიურის, ნორაშენის, პარავაქარის, ტოვუზი, ნერქინ-წაღკავანის, ჩინარი, ჩინჩინი, ჩორათანი.
ჭარ-ბელაქნის ოლქი

}) — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული ამიერკავკასიაში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ბელაქანი.

ისტორია
1829 წლის 2 აგვისტოს ან 1830 წლის 1 (13) მარტს საფუძველი ჩაეყარა ზაქათალის სიმაგრეს და დაარსდა ჭარ-ბელაქნის ოლქი, რომლის მმართველად დაინიშნა გენერალ-მაიორი კნიაზ ბექოვიჩ-ჩერკასკი.

1830 წლის 24 ივნისის უმაღლესი დადგენილებით მიღებულ იქნა გრაფ პასკევიჩის მიერ მიღებული წესები.

1840 წლის 10 (22) აპრილს, ჭარ-ბელაქნის ოლქი ელისუს სასულთნოსთან ერთად გარდაიქმნა ბელაქნის მაზრად და გაერთიანდა ახლადშექმნილ საქართველო-იმერეთის გუბერნიაში.
ლევონ პაჩაჯიანი

ლევონ პაჩაჯიანი (; დ. 20 სექტემბერი,1983) — სომეხი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს შვედურ „ასირიისკა-სირიანსკაში“. სომხეთის ეროვნული ნაკრების ყოფილი მოთამაშე. პოზიციით ნახევარმცველი.

კარიერა
სომხეთის ეროვნულ ნაკრებში მისი დებიუტი შედგა 2004 წლის 18 თებერვალს უნგრეთის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ ამხანაგურ მატჩში. მატჩი დასრულდა სომხეთის ნაკრების დამარცხებით, ანგარიშით 0:2. ეროვნულ ნაკრებში პირველი გოლი გაიტანა მოლდოვის ეროვნული ნაკრების კარში 2008 წლის 28 მაისს.

პირადი ცხოვრება
დაქორწინებულია, ჰყავს მეუღლე - ანი და გოგონა - მილენა. 2012 წელს შეეძინა ვაჟი.
რაიფ ბადავი

რაიფ ბადავი (; დ.13 იანვარი, 1984) — არაბი მწერალი და აქტივისტი. არაბული საიტის -ის შემქმნელი.

რაიფ ბადავი 2012 წელს დააპატიმრეს მის მიერ საუდის არაბეთის რელიგიურ საქმეთა პოლიციის წინააღმდეგ გამოქვეყნებული კრიტიკული პუბლიკაციების გამო. მას მიუსაჯეს 7 წლით პატიმრობა და 600-ჯერ გარზგვა. 2014 წელს ხელახლა მიუსაჯეს 10 წელი და 1000-ჯერ გაროზგვა. ბადავის პირველი საჯარო გაროზგვა 2015 წლის იანვარში გაიმართა.

2015 წელს მას მიენიჭა სახაროვის პრემია.
ბიდჰია დევი ბჰანდარი

ბიდჰია დევი ბჰანდარი (; დ. 19 ივნისი 1961, მანე-ბჰანჯიანგი, ბჰოჯპური, ნეპალი) — ნეპალელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. კომუნისტური პარტიის წევრი, გარემოს დაცვისა და მოსახლეობის მინისტრი 1997 წლის 25 მარტიდან 5 ოქტომბრამდე, ნეპალის თავდაცვის მინისტრი 2009-2011 წწ, ნეპალის პრეზიდენტი 2015 წლის 29 ოქტომბრიდან 2023 წლის 13 მარტამდე. იგი ნეპალის ისტორიაში პირველი ქალი პრეზიდენტია.
გუნარ ნორდალი

გუნარ ნორდალი ( დ. 19 ოქტომბერი, 1921 — გ. 15 სექტემბერი, 1995) — შვედი მწვრთნელი და ფეხბურთელი. თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე.

გუნარ ნორდალმა კარიერის საუკეთესო წლები გაატარა იტალიაში, საფეხბურთო კლუბ მილანში სადაც მოიპოვა რამდენიმე თასი და გაიტანა 221 გოლი, რითაც კლუბის ისტორიაში საუკეთესო ბომბარდირი გახდა. ნორდალთან ერთად მილანში გამოდიოდნენ მისი თანამემამულეები, ნილს ლიდჰოლმი და გუნარ გრენი. შვედური სამეული 50-იანი წლების მილანის სიმბოლოებად ითვლებოდნენ და გულშემატკივრებში ცნობილი იყვნენ მათი ინიციალების კრებითი სახელი გრე-ნო-ლი.
ესკალაცია

ესკალაცია („ < ) — თანდათანობითი ზრდა, გაფართოება. უკანასკნელ ხანს ხმარობენ უფრო მეტად სამხედრო კონფლიქტებთან დაკავშირებით.

მნიშვნელობა
სამხედრო კონფლიქტის გამწვავება, როდესაც ორი მხარე ერთმანეთის მიმართ სულ უფრო ინტენსიურ საპასუხო დარტყმებს ახორციელებს. ე. ი. ნებისმიერი შეიარაღებული კონფლიქტის ტოტალურ ანუ აბსოლუტურ ომად გადაქცევას უწყობს ხელს. ერთი მხარის მიერ მეორისთვის თავისი ნების თავსმოხვევის მცდელობა საპასუხო ქმდებას იწვევს, რასაც მეომარი მხარეები უკიდურესობამდე მიჰყავს.

კლაუზევიცის დოქტრინა
თანამედროვე სამხედრო მნიშვნელობით ეს ცნება პირველად კარლ კლაუზევიცმა გამოიყენა. კლაუზევიცი ესკალაციის ტენდენციას ომის ბუნების ნაწილად მიიჩნევდა, რის საფუძველზეც დაასკვნა, რომ ომს აბსოლუტურ ანუ ტოტალურ ომად გადაქცევისადმი მისწრაფება ახასიათებს. ტოტალურ ომთან მიახლოების მაგალითად იგი ნაპოლეონის ომებს ასახელებდა. ესკალაციასთან დაკავშირებული მთავარი საკითხი მისი გაკონტროლებაა.

კლაუზევიცის დოქტრინის მიხედვით, ომის წარმართვას პოლიტიკისა და საზოგადოების მოთხოვნილებები უნდა განაპირობებდეს. ამ დოქტრინის გამოხატულებად ითვლება ფრაზა: „ომი არის პოლიტიკის სხვა საშუალებებით გაგრძელება“, რაც გულისხმობს, რომ ომი პოლიტიკური მიზნების მიღწევის საშუალებაა. კლაუზევიცის დოქტრინიდან გამომდინარეობს ე.წ. „სამსახოვანი ომი“, რომელშიც ჩართულია ხალხი, არმია და მთავრობა. ხალხი ომის თანმდევ ძალადობას, ზიზღსა და მტრობას უკავშირდება; არმია – ომის ალბათობასა და იღბალს; ხოლო მთავრობა ძალადობის კონტროლსა და ომის პოლიტიკური მიზნებისათვის დაქვემდებარებასთანაა წილნაყარი. კლაუზევიცის დიდ დამსახურებად „ტოტალური“ და „შეზღუდული“ ომის ერთმანეთისაგან გამიჯვნა მიიჩნევა. კლაუზევიცის დოქტრინა „სამსახოვანი ომის“ თაობაზე ბირთვული იარაღის შექმნის შემდეგ ნაკლებად დამაჯერებელი გახდა, რადგან ბირთვული ომი თავისი ბუნებით ტოტალური ომია, რომელშიც პოლიტიკური და საზოგადოებრივი მოთხოვნილებები ვერანაირ როლს ვეღარ ასრულებს.
ვანის ბრძოლა

ვანის ბრძოლა, ვანის თავდაცვა (1915 წელი აპრილი — ივნისი) — ქალაქ ვანის და ვანის ვილაიეთის სომეხი მოსახლეობის თავდაცვითი ბრძოლა ოსმალთა იმპერიაში პირველი მსოფლიო ომის დროს.

პრეისტორია
ვანი ისტორიული ვასპურაკანის სამეფოს დედაქალაქი იყო. ჯერ კიდევ მე-11 საუკუნეში აიღეს იგი სელჯუკებმა. ოსმალთა იმპერიის არსებობის პერიოდში ვანი წარმოადგენდა სომხური კულტურის მნიშვნელოვან ცენტრს. ზოგჯერ მას სომხურ პიემონტს უწოდებდნენ. 1885 წელს ვანში დაარსდა პარტია არმენაკანი. აქ გამოიცა პირველი პერიოდული სომხური გამოცემა, გაზეთი „ვასპურაკანის არწივი“.

პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამდე ვანში ცხოვრობდა 41 ათასი ადამიანი. იმპერიის ხელისუფლებამ ვანის ვილაიეთის მმართველად დანიშნა ჯევდეთ ბეი, რომელიც სომეხთა გადმოცემით, მათდამი სასტიკი სიძულვილით იყო გამსჭვალული. სომეხი ხალხი მას აბრალებს, სომეხთა ოგანიზებულ გენოციდს ოსმალეთის იმპერიაში.

ჟლეტა
პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე (1914-1918 წწ.) დაიწყო სომხური მოსახლეობის ხოცვა. კავკასიის ფრონტზე დამარცხებულ და უკან დახეულ ოსმალთა ჯარს შეუერთდა შეიარაღებულ ქურთთა რაზმები. ეს ძალები, სომეხთა „ღალატის“ საბაბით (რადგან სომხები დიდ სიმპატიას ამჟღავნებდნენ რუსული არმიის მიმართ) მთელი სისასტიკით გაუსწორდნენ ადგილობრივ მცხოვრებთ — გაძარცვეს ისინი, დაარბიეს მათი სახლები და ოჯახები. ზოგიერთ რაიონში, მათ შორის ვანში, სომხები თავდაცვაზე გადავიდნენ. ამბოხებულთა წინააღმდეგობა დიდი იყო. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა ვანის თავდაცვას, რადგან ის თითქმის მთელ თვეს გაგრძელდა.

სომხები წინასწარ გრძნობდნენ მოახლოებულ საფრთხეს და წინასწარ მიიღეს ზომები. შეიქმნა უსაფრთხოების, სურსათის განაწილების სამსახურები. ასევე, სამედიცინო დახმარების, იარაღის სახელოსნო (მასში იყო განთავსებული დამზადებული ტყვია, იარაღი და სხვ.). შეიქმნა, აგრეთვე „ქალთა კაშირი“, რომელიც დაკავებული იყო მეომრებისათვის ტანსაცმლის დამზადებით. საფრთხის წინ გაერთიანდნენ სომხური პოლიტიკური პარტიები (რამკავარები, გნჩაკისტები, დაშნაკები და სხვ.). სომხური მონაცემებით, ვანის დამცველთა რიგებში ცადგა არაუმეტეს 1500 ადამიანისა. მოწინააღმდეგე მხარეს კი 12 ათასამდე რეგულარული არმია, რომელსაც ემატებოდა თურმე ქურთთა რაზმები.

ბრძოლა 7 აპრილს დაიწყო, როდესაც თურქმა ჯარისკაცებმა ესროლეს გზაზე მიმავალ სომეხ ქალებს. საპასუხოდ სომხებმაც გაისროლეს. მაისის დასაწყისში ვანის დამცველებს დიდი დახმარება გაუწის ქალაქის მისადგომებთან გამოჩენილმა რუსულმა არმიამ.
ჰაუტრიბდეიკის ჯებირი

ჰაუტრიბდეიკის ჯებირი  — ჯებირი ნიდერლანდებში, რომელის ჰყოფს მარკერმერისა და ეისელმერის ტბებს. ჯებირი აშენდა 1963-სა და 1975 წლებს შორის. ჯებირი ერთმანეთთან აერთებს ჰოლანდიის ორ ქალაქს, ლელისტადსა და ენკჰიოიზენს; მისი სიგრძე კი 30 კილომეტრია. დაგეგმილი იყო მარკერვალდის პოლდერის შესაქმნელად, თუმცა ეს ჩანაფიქრი არ განხორციელებულა.

ჯებირის ნაწილებს ეწოდება მარკერვარდდეიკი და ლელიდეიკი . ჯებირზე გადის გზა №302.
ნოსტალგია (ფილმი)

ნოსტალგია — ანდრეი ტარკოვსკის 1983 წლის ფილმი. ფილმი წარმოადგენს საბჭოთა კავშირისა და იტალიის ერთობლივ კინოპროდუქციას.

სიუჟეტი
რუსი პოეეტი ანდრეი გორჩაკოვი მოგზაურობს იტალიაში თარჯიმან ევგენიასთან ერთად და იკვლევს ერთ-ერთი კომპოზიტორის ცხოვრებას. ის ხვდება მთვარეულ დომენიკოს, რომელიც საკუთარმა ოჯახშმა შინაპატიმრობაში გამოამწყვდია, რათა დაეცვა ის გარესამყაროსგან. ანდრეი უმეგობრდება დომენიკოს და ცდილობს დაეხმაროს მას. ანდრეი ასრულებს თავის სამუშაოს, ეხმარება დომენიკოს და ამავდროულად, ენატრება სამშობლო.

ციტატა
ავშარის ღვინის ქარხანა

ავშარის ღვინის ქარხანა — ალკოჰოლური სასმელების ერთ-ერთი უმსხვილესი მწარმოებელი სომხეთში. მდებარეობს არარატის პროვინციის სოფელ ავშარში. დაარსდა 1968 წელს როგორც სახელმწიფოს საკუთრება, მაგრამ საბჭოთა კავშირისგან დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ 1995 წელს ქარხნის პროვატიზაცია მოხდა. ქარხანა სომხეთის სოფლის მეურნეობის მხრივ ერთ-ერთ ყველაზე მოწინავე რეგიონში მდებარეობს.

კომპანია „ავშარის“ დამფუძნებელია თემურ გრიგორიანი, რომელმაც 1994 წელს საკუთრება და მმართველობის უფლება თავის შვილს, არაიკ გრიგორიანს გადასცა. პრივატიზაციის შემდეგ ქარხანას ჩაუტარდა რემონტი და თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღიჭურვა. 1999 წლიდან კომპანია საკუთარი პროდუქცია ექსპორტს ახორციელებს გერმანიაში, ბელგიაში, ისრაელში, დსთ-ის ქვეყნებსა და აშშ-ში. კომპანიის მთავარი ნაწარმია ბრენდი (სომხური კონიაკი), ღვინო და არაყი.
მაქს ჯემერი

მაქს ჯემერი (, ; დ. 13 აპრილი, 1915, ბერლინი — გ. 18 დეკემბერი, 2010, იერუსალიმი) — ისრაელელი ფიზიკოსი და მეცნიერების ისტორიკოსი. სწავლობდა ვენის უნივერსიტეტში, ხოლო 1935 წლიდან იერუსალიმის ებრაულ უნივერსიტეტში, სადაც 1942 წელს დაიცვა დოქტორის ხარისხი ექსპერიმენტულ ფიზიკაში. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში ბრიტანული არმიის მხარეს. ომის დასრულების შემდეგ დაბრუნდა ებრაულ უნივერსიტეტში, ასწავლიდა მეცნიერების ფილოსოფიასა და ისტორიას. 1952 წლიდან მოღვაწეობდა აშშ-ის სხვადასხვა უნივერსიტეტში (ჰარვარდი, პრინსტონი, ბოსტონი, ოკლაჰომა). ამერიკაში მოღვაწეობისას დაუახლოვდა აინშტაინს, რომელიც მაღალ შეფასებას აძლევდა ჯემერის ნაშრომებს და წინასიტყვაობაც დაურთო მის პირველ მონოგრაფიას: სივრცის გაგება: სივრცის თეორიის ისტორია ფიზიკაში (1954).

1956 წელს დაბრუნდა ისრაელში და სათავეში ჩაუდგა ბარ-ილანის უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტს, სადაც, მოგვიანებით, უნივერსიტეტის პრეზიდენტად და რექტორად აირჩიეს. მონაწილეობდა თელ-ავივის უნივერსიტეტის მეცნიერების ფილოსოფიის ინსტიტუტის შექმნაში. იყო ევროპის, აშშ-სა და კანადის რამდენიმე უნივერსიტეტის მიწვეული პროფესორი. 1984 წელს მიენიჭა ისრაელის პრემია მეცნიერების ისტორიის შესწავლაში შეტანილი წვლილისთვის.
ალესანდრო კოსტაკურტა

ალესანდრო კოსტაკურტა ( დ. 24 აპრილი, 1966) — იტალიელი მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. თამაშობდა ცენტრალური მცველის პოზიციაზე. მთელი კარიერა (1986–2007) გაატარა „მილანში“. კლუბთან ერთად მოგებული აქვს 7 სერია , ხუთი უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა/ევროპის ჩემპიონთა თასი, ხუთი იტალიის საფეხბურთო სუპერთასი და სხვა.

კოსტაკურტა იყო იტალიის ნაკრების მნიშვნელოვანი წევრი, სადაც ჩაატარა 59 ოფიციალური მატჩი და გაიტანა 2 გოლი. მან ასევე მიიღო მონაწილეობა 2 მსოფლიო ჩემპიონატში (1994 და 1998), ისევე როგორც 1996 წლის ევროპის ჩემპიონატში. ნაკრებთან ერთად მიაღწია 1994 წლის ჩემპიონატის ფინალამდე, თუმცა დამარცხდა ბრაზილიის ნაკრებთან.
მსოფლიო ჩემპიონატი, მეორე ადგილი (1): 1994

ინდივიდუალური
გაეტანო შირეას პრიზი სამაგალითო კარიერისთვის: 2000
უეფა-ს ოქროს საიუბილეო გამოკითხვა: #50
მილანის დიდების დარბაზი
სპირიდონ მელიქიანი

სპირიდონ მელიქიანი (, დ. 1 სექტემბერი, 1880, ეჩმიაძინი — გ. 4 მაისი, 1933, ერევანი) — სომეხი კომპოზიტორი და მუსიკათმცოდნე. სომხეთის სსრ-ის სახალხო არტისტი (1933).

ბიოგრაფია
სომხეთის სსრ-ის კულტურის დამსახურებული მოღვაწე, მუსიკათმცოდნე, კომპოზიტორი და ფოლკლორისტი სპირიდონ მელიქიანი დაიბადა 1880 წლის 1 დეკემბერს ეჩმიაძინში. მან დაამთავრა გრიგორიანული, სასულიერო სემინარია, რომელიც ასევე კომიტასის სასწავლებელიც იყო. 1904–1908 წლებში სწავლობდა ბერლინში რობერტ შმიდტის კერძო კონსერვატორიაში, რისი დამთავრების შემდეგაც ასწავლიდა სიმღერას ქალაქ შუშა-ში. 1912 წელს თბილისში დააარსა სომხური მუსიკალური საზოგადოება. სპირიდონ მელიქიანი 1909–1914 წლებში მოღვაწეობდა, როგორც მომღერალი, 1909–1921 წლებში იყო მუსიკალური გუნდის ხელმძღვანელი თბილისის ნერსისიანის სემინარიაში, 1921–1924 წლებში იყო მუსიკალური გუნდის ხელმძღვანელი ერევანისა და ეჩმიაძინის სკოლებში.
1924 წლიდან ასწავლიდა ერევნის კონსერვატორიაში, 1931 წლიდან კი იყო მისი დირექტორი. 1925 წელს სპრიდონ მელიქიანი გახდა სომხეთის მეცნიერებისა და ხელოვნების ინსტიტუტის წევრი.

გარდაცვალება
სპირიდონ მელიქიანი გარდაიცვალა 1933 წლის 4 მაისს, ერევანში. დაკრძალულია კომიტასის პანთეონში.

საინტერესო ფაქტები
2006 წელს გამოშვებულ იქნა სომხეთის საფოსტო მარკა, რომელიც მიეძღვნა სპირიდონ მელიქიანის ხსოვნას.

ჯილდოები
1933 წელს მიენიჭა სომხეთის სსრ-ის კულტურის დამსახურებული მოღვაწის წოდება.

შემოქმედება
სპირიდონ მელიქიანმა ჩაიწერა 1000-ზე მეტი სომხური ხალხური სიმღერა, რომელიც შევიდა მუსიკალურ ნაკრებში „შირაქული სიმღერები“ (1927-1928), „სომხური ხალხური სიმღერები და ცეკვები“ (1949-1953). დაწერა საბავშვო ოპერა „ძმა-ბატკანი“ (1914). გუნდისა და ორკესტრისთვის დაწერა ლეგენდა „აღთამარი“ ოვანეს თუმანიანის ტექსტებზე დაყრდნობით (1908).
რომანსები ავეტიქ ისააკიანი-ს და იოანესიანის ტექსტის მიხედვით.
დაამუშავა ხალხური სიმღერების საგუნდო და სოლო ვარიანტები.

დაწერა ბერვი ლიტერატურული თხზულება:
„ჩვენი მუსიკის განვითარების საკითხები“ (ტიფლისი, 1909)
„სასკოლო სიმღერის სახელმძღვანელო“ (ტიფლისი, 1912)
„ბერძნული გავლენა სომხური მუსიკის თეორიაზე“ (ტიფლისი, 1914)
„სოხმური ხალხური მუსიკის გამები“ (ერევანი, 1932)
„კომიტასის ნაწარმოების ანალიზი“ (ერევანი, 1932)
„მუსიკალური ქრესტომათია“ (ალექსანდრე არუთინიანთან და გასპარიანთან ერთად. ერევანი, 1903)
„სომხური მუსიკის მოკლე ისტორია, უძველესი დროიდან ოქტომბრის რევოლუციამდე“ (ერევანი, 1933)
საქართველოს სამხედრო-საზღვაო ძალები

საქართველოს სამხედრო-საზღვაო ძალები — საქართველოს შეიარაღებული ძალების შემადგენელი ნაწილი 1991-2009 წლებში, რომლის დანიშნულებაც იყო საქართველოს სამხედრო ძალების სხვა სახეობებთან ერთად საქართველოს დამოუკიდებლობის, სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის დაცვა, აგრეთვე საქართველოს მიერ ნაკისრი საერთაშორისო ვალდებულებების შესრულება. სამხედრო-საზღვაო ძალებში გაუქმებამდე ირიცხებოდა 513 პერსონალი და მის განკარგულებაში იყო სხვადასხვა ტიპი სამხედრო-საზღვაო ტექნიკა.

საქართველოს საზღვაო ძალები 1991 წელს პრეზიდენტის მიერ გამოცემული დეკრეტით შეიქმნა. 2009 წელს გადავიდა შინაგან საქმეთა სამინისტროს შემადგენლობაში და შეერწყა სასაზღვრო პოლიციის სანაპირო დაცვის სამსახურს.
კაპიტანი (არმია)

კაპიტანი — უმაღლესი სამხედრო წოდება უმცროს ოფიცერთა შემადგენლობაში მრავალი ქვეყნის არმიაში და სამართალდამცავ სტრუქტურებში.

ტერმინი სათავეს იღებს გვიანდელი ლათინური სიტყვიდან (მხედართმთავარი) და ნაწარმოებია სიტყვიდან (თავი). პირველად შემოიღეს საფრანგეთში, 1558 წლიდან კაპიტანს უწოდებდნენ ასეულის მეთაურს, უმაღლეს მეთაურს — გენერალ-კაპიტანს.

რუსეთის იმპერიაში წოდების გამოყენება მეთექვსმეტე საუკუნიდან დაიწყეს და თავდაპირველად მას უცხოელ ოფიცრებს ანიჭებდნენ, მეჩვიდმეტე საუკუნიდან კი მთელ რეგულარულ არმიაში შემოიღეს.

საბჭოთა შეიარაღებულ ძალებში კაპიტნის წოდება 1935 წელს დააწესეს და გამოიყენებოდა სახმელეთო და საჰაერო ძალებში, საზღვაო ძალებში შესაბამის ჩინს ეწოდებოდა კაპიტან-ლეიტენანტი. საზღვაო ძალებში ასევე არსებობდა პირველი, მეორე და მესამე რანგის კაპიტნის წოდებებიც, რაც სახმელეთო და საჰაერო ჯარების უფროსი ლეიტენანტის, ლეიტენანტის და უმცროსი ლეიტენანტის წოდებებს უთანაბრდებოდა.

ქართულ არმიაში კაპიტანი უფროს ლეიტენანტზე მაღალი და მაიორზე დაბალი სამხედრო წოდებაა.

ნატოს ჯარებში კაპიტნის სამხედრო რანგის კოდირებაა -2.
ოფიცერი

ოფიცერი — არმიის, ფლოტის, სამართალდამცავი სტრუქტურების სამეთაურო შემადგენლობის წარმომადგენელი.

ტერმინი სათავეს იღებს გვიანდელი ლათინური სიტყვიდან (თანამდებობის პირი) და ნაწარმოებია სიტყვიდან (თანამდებობა). თავდაპირველად ოფიცერს უწოდებდნენ პირს, რომელსაც ეკავა ზოგიერთი სახელმწიფო თანამდებობა. მეთხუთმეტე საუკუნიდან, მას შემდეგ რაც შეიქმნა მუდმივი დაქირავებული არმიები და სამხედრო საზღვაო ფლოტი, საფრანგეთსა და შემდეგ სხვა ევროპულ ქვეყნებში ოფიცერი ეწოდა საჯარისო მეთაურებს.

ფეოდალურ სახელმწიფოებში ოფიცრობა კომპლექტდებოდა თავად-აზნაურთა წრიდან. კაპიტალიზმის განვითარებამ ოფიცრების შემადგენლობის დაკომპლექტება რამდენადმე დემოკრატიული გახადა.

რუსეთის არმიაში ოფიცერთა ჩინები პირველად ეგრეთ წოდებულ ახალი წყობის პოლკებში შემოიღეს. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ოფიცრის ჩინი გაუქმდა და 1943 წლამდე საბჭოთა კავშირში ეს ტერმინი აღარ გამოიყენებოდა. 1943 წელს, სამხედრო რეფორმის პირობებში საბჭოთა ჯარში კვლავ შემოიღეს სამხრეები და სამხედროთა სამეთაურო შემადგენლობას ოფიცრები ეწოდათ.

საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში ოფიცერთა შემადგენლობა, ისევე როგორც სხვა ქვეყნების არმიათა უმეტესობაში სამხედრო წოდებების მიხედვით იყოფა — უმაღლეს (გენერლები), უფროს და უმცროს ოფიცრებად.
სამუელ სევადა

სამუელ სევადა (; დ. 12 სექტემბერი, 1949, გიუმრი) — სომეხი მხატვარი, ფოტოგრაფი და მწერალი.

ბიოგრაფია
სამუელ სევადა დაიბადა 1949 წლის 12 სექტემბერს, გიუმრიში, სომხეთი. 1974 წელს, მან დაამთავრა ერევნის ხელოვნებისა და თეატრის სახელმწიფო ინსტიტუტი. 1980 წლიდან, იგი სომეხ მხატვართა კავშირის წევრია, 2009 წლიდან კი - სომეხ ფოტოგრაფთა კავშირის წევრი. 1996–1998 წლებში, სამუელ სევადა ერევნის გენერალური მხატვარი იყო, 1989–2006 წლებში, იგი ამერიკის შეერთებული შტატებში ცხოვრობდა, ხოლო 1990 წელს, ამერიკის შეერთებული შტატებში მან პირველი სომხური სამხატვრო სკოლა გახსნა.

სამუელ სევადას ფოტოები ამერიკის შეერთებული შტატების, კანადის, რუსეთის, უკრაინის და სხვა მრავალი ქვეყნის ჟურნალ-გაზეთებშია გამოქვეყნებული. მას 32 გამოფენა ჰქონდა შემდეგ ქვეყნებში: ამერიკის შეერთებული შტატები, კანადა, პოლონეთი, მოლდოვა, ესტონეთი, რუსეთი, საქართველო, სომხეთი.

გალერეა
ნახატები
ფოტოგრაფია
შმავონ შმავონიანი

შმავონ შმავონიანი (; დ. 22 თებერვალი, 1953, სოფელი ვერინ-არტაშატი, არარატის პროვინცია) — სომეხი მხატვარი.

ბიოგრაფია
შმავონ შმავონიანი დაიბადა 1953 წლის 22 თებერვალს ვერინ-არტაშატში, არარატის პროვინცია, სომხეთი. მან ხატვა 7 წლის ასაკიდან დაიწყო . 1971-1975 წლებში იგი სწავლობდა ერევნის ტერლემეზიანის ხელოვნების სკოლაში. 1979 წელს მან გაყიდა თავისი პირველი ნახატი. მისი გამოფენები გაიმართა მოსკოვში, პეტერბურგში, საფრანგეთში, დიდ ბრიტანეთში, ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ბეირუთში, ქუვეითში, სტამბოლში.
ანტონ კოჩინიანი

ანტონ კოჩინიანი (; დ. 25 ნოემბერი, 1913 — გ. 1 დეკემბერი, 1990, ერევანი) — სომეხი პოლიტიკოსი.

1952–1966 წლებში, იგი სომხეთის სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეა, ხოლო 1966–1974 წლებში, სომხეთის კომუნისტური პარტიის პირველი მდივანი. 1974 წელს, მან დატოვა თანამდებობა. ვაკანტური ადგილი 1974 წელს კარენ დემირჭიანმა დაიკავა.

ანტონ კოჩინიანი გარდაიცვალა 1990 წლის 1 დეკემბერს, 77 წლის ასაკში.
Cogito ergo sum

} — „ვაზროვნებ, მაშასადამე ვარსებობ“) — რენე დეკარტის ფილოსოფიური მტკიცება, ახალი დროის დასავლური რაციონალიზმის ფუნდამენტური ელემენტი.

ეს მტკიცება დეკარტმა წამოაყენა როგორც პირველადი უტყუარობა, ჭეშმარიტება, რომელშიც შეუძლებელია ეჭვის შეტანა — და რომელზე დაყრდნობითაც, შესაბამისად, შეგვიძლია სარწმუნო ცოდნის შენობის ხელახლა აშენება.

არგუმენტი არ უნდა გავიგოთ როგორც დასკვნა („ის, ვინც აზროვნებს, არსებობს; მე ვაზროვნებ, მაშასადამე, მე ვარსებობ“); პირიქით, მისი არსი მის სიცხადეშია, ჩემი არსებობის, როგორც მოაზროვნე სუბიექტის, თვითუტყუარობაში (  — „მოაზროვნე საგნები“): აზროვნების ყოველგვარი აქტი (უფრო ფართოდაც — ცნობიერების ყოველგვარი წარმოდგენა, განცდა, ვინაიდან არ შემოიფარგლება მხოლოდ აზროვნებით), მასზე რეფლექსური დაკვირვების შემთხვევაში, აღმომაჩენს მე, მოაზროვნეს, რომელიც ვახორციელებ ამ აქტს. არგუმენტი მიუთითებს აზროვნების (ცნობიერების) აქტის დროს სუბიექტის თვითაღმოჩენაზე: მე ვაზროვნებ და საკუთარ აზროვნებაზე დაკვირვებისას აღმოვაჩენ საკუთარ თავს, მოაზროვნეს, რომელიც დგას ამ აქტებისა და მისი შემცველობების უკან.
ხუან ხოსე ფლორესი

ხუან ხოსე ფლორეს ი არამბურუ (; დ. 19 ივლისი, 1800, პუერტო-კაბელიო, ვენესუელა — გ. 1 ოქტომბერი, 1864, პუნა, ეკვადორი) — ვენესუელის სამხედრო მოღვაწე. ეკვადორის პრეზიდენტი 1830-1834 და 1839-1845 წლებში. მას ხშირად მოიხსენიებენ „რესპუბლიკის დამაარსებლის“ სახელით.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1800 წელს პუერტო-კაბელიოში. 1824 წელს დაქორწინდა მერსედეს ხიხონზე. მათი 12 შვილიდან ერთ-ერთი ანტონიო 1888 წელს გახდა ეკვადორის პრეზიდენტი.

კარიერა
1830 წლის 30 მაისს, როდესაც ეკვადორი გამოეყო დიდ კოლუმბიას, ფლორესი გამოაცხადეს ეკვადორის უზენაეს მმართველად. 14 აგვისტოს გახდა ეკვადორის დროებითი პრეზიდენტი. 22 სექტემბრიდან კი კონსტიტუციურად არჩეული პრეზიდენტია. 1834 წელს მისი უფლებამოსილების გასვლის შემდეგ ქვეყანაში არეულობა დაიწყო. პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებს ვისენტე როკაფუერტე, ხოლო ფლორესი რჩება ჯარების მეთაურად. მეორედ ქვეყნის მეთაურის თანამდებობას იკავებს 1839 წელს. 1845 წლის 6 მარტს ფლორესი დაამხეს, მან დატოვა ქვეყანა და საცხოვრებლად გადავიდა პარიზში. 1859 წელს დაბრუნდა ეკვადორში პრეზიდენტ გაბრიელ გარსია მორენოს მოწვევით, რათა აღედგინა წესრიგი ქაოსით მოცულ ქვეყანაში. მიუხედავად წარმატებისა მისი პოლიტიკური კარიერა დასრულებული იყო. გარდაიცვალა ურემიით 1864 წელს ეკვადორის სანაპიროსთან გემზე.
არნო დანიელი

არნო დანიელი — პროვანსელი ტრუბადური; ცხოვრობდა ინგლისის მეფე რიჩარდ -ის კარზე; ასევე სამხრეთ საფრანგეთის სამეფო კარზეც. შემოქმედების წლებია 1180—1195.
ბიოგრაფია
წარმოშობით აზნაურმა განათლება მიიღო, მაგრამ, როგორც მისი „ბიოგრაფიიდან“ ვიგებთ, „მეცნიერება სიმღერის გამო მიატოვა“.
დანიელის ლირიკა ბუნდოვანია, ლექსები — მძიმე. მისი ცხოვრების მემატიანე აღნიშნავს, რომ არნომ „თხზვის დახვეწილი ფორმა ამჯობინა, ამიტომ მისი სიმღერებიც რთული გასაგები და დასამახსოვრებელია“. მაგრამ დანტე მის შემოქმედებას აფასებდა და მას „სიყვარულის უპირველეს პოეტს“ უწოდებდა. „ღვთაებრივი კომედიის“ „სალხინებლის“ -ე სიმღერაში პოეტ გვინდო გვინიცელის პირით მას საუკეთესო მელექსედ ასახელებს.

დანიელის შემოქმედება „ბნელი სტილის“ მწვერვალია. დანიელმა ტრუბადურთა შორის პირველმა დაიწყო თავისი სიმღერების წერა სექსტინის ფორმით. მისი სექსტინა ’ ’ („ბრმა ვნებას, გულს რომ აპობს…“) ისეთი პოეტების მიბაძვის საგნად იქცა, როგორებიცაა დანტე და პეტრარკა.
ლისარდო გარსია

ლისარდო გარსია სოროსა (; დ. 26 აპრილი, 1844 — გ. 29 მაისი, 1927) — ეკვადორის პრეზიდენტი 1905 წლის 1 სექტემბრიდან 1906 წლის 15 იანვრამდე.

ბიოგრაფია
ლისარდო გარსია დაიბადა 1844 წლის 26 აპრილს გუაიაკილში. მან დააარსა გუაიაკილის სავაჭრო პალატა და თავის მშობლიურ ქალაქში მეხანძრეების წევრი გახდა. 1895 წელს, ლისარდო გარსია ეკონომიკის მინისტრია. ამის შემდეგ, იგი გუაიასის პროვინციის სენატორად დაინიშნა, ხოლო მოგვიანებით სენატის ვიცე-პრეზიდენტად და გუაიაკილის საბჭოს წევრად.

1905 წელს, გარსია ეკვადორის პრეზიდენტად აირჩიეს, მაგრამ იგი ქვეყანას მხოლოდ რამდენიმე თვის მანძილზე მართავდა. ელოი ალფაროს რევოლუციის შემდეგ, მან იძულებით დატოვა თანამდებობა.
მზია ჩხეტიანი

მზია ჩხეტიანი (დ. 10 მაისი, 1940, ღვირიში, ცაგერის რაიონი — გ. ოქტომბერი, 2020) — ქართველი მწერალი, პოეტი, შიო მღვიმელის სახელობის პრემიის ლაურეატი. იაკობ გოგებაშვილის სახელობის საბავშვო ლიტერატურის პრემიის ლაურეატი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1940 წლის 10 მაისს, ლეჩხუმში, სოფელ ღვირიშში. 1967 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. მისი ნაწარმოებები იბეჭდება 1965 წლიდან.

სხვადასხვა დროს მუშაობდა გაზეთების რედაქციებსა და ტელევიზიაში. მწერალთა კავშირის წევრია 1978 წლიდან. მონაწილეობდა სხვადასხვა ლიტერატურულ კონკურსში. არის 1996 წელს ბავშვთა საერთაშორისო ფონდისა და გაზეთ „ნერგის“ მიერ გამოცხადებული პოეზიის კონკურსის ლაურეატი, ხოლო 2008 წელს პატრიოტულ თემაზე შექმნილი ნაწარმოებების კონკურსზე „ხერთვისი“ პოეზიაში მიენიჭა პირველი პრემია.

1990 წელს გადაეცა შიო მღვიმელის სახელობის პრემია. მიღებული აქვს ღირსების მედალი.

2019 წელს საბავშვო ლიტერატურის განვითარებაში შეტანილი წვლილისათვის მიენიჭა იაკობ გოგებაშვილის სახელობის საბავშვო ლიტერატურის პრემია.

1964 წლიდან, 56 წლის განმავლობაში ცხოვრობდა ილია ჭავჭავაძის მეუღლის ოლღა გურამიშვილის ყოფილ ბინაში, მთაწმინდის ქუჩა № 20-ში. გარდაიცვალა 2020 წელს.