გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1929

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1929 მიღებულია 2010 წლის 9 ივნისს. წინა რეზოლუციების — 1696 (2006), 1737 (2006), 1747 (2007), 1803 (2008), 1835 (2008) და 1887 (2009) — გახსენების შემდეგ, რომლებიც ირანსა და ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის საკითხებს ეხებოდა, საბჭომ აღნიშნა, რომ ირანმა არ შეასრულა წინა რეზოლუციების მოთხოვნები ბირთვული პროგრამის შესახებ და დააწესა დამატებითი სანქციები ქვეყნის წინააღმდეგ.

რეზოლუცია, რომელმაც ირანის ბირთვული პროგრამის გამო სანქციების მეოთხე ეტაპი დააწესა, მიღებულ იქნა 12 ხმით, ამის გარდა 2 ეწინააღმდეგებოდა რეზოლუციას (ბრაზილია და თურქეთი) და ლიბანმა თავი შეიკავა.

რეზოლუცია
დაკვირვებები
რეზოლუციის პრეამბულაში საბჭომ კიდევ ერთხელ დაადასტურა თავისი ერთგულება ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულების მიმართ, დოკუმენტის დებულებებსა და ხელშეკრულების მონაწილე მხარეების ვალდებულებებზე. ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს მმართველთა საბჭომ მიიღო რეზოლუცია, რომლის მიხედვითაც ირანის ბირთვული საკითხის გადაწყვეტა ხელს შეუწყობდა გლობალურ გაუვრცელებლობას და ახლო აღმოსავლეთის რეგიონს მასობრივი განადგურების იარაღისგან თავისუფალ ზონად ქცევას. აღინიშნა შეშფოთება, რომ ირანს ჯერ კიდევ სრულად არ შეუწყვეტია ურანის გამდიდრების საქმიანობა, არ განუახლებია სრულად თანამშრომლობა -სთან და არ გაუკეთებია განმარტებები შესაძლო სამხედრო განზომილებასთან დაკავშირებით თავის ბირთვულ პროგრამაში.

საბჭომ აღიარა, რომ მრავალფეროვან და საიმედო ენერგიაზე ხელმისაწვდომობა მნიშვნელოვანია მდგრადი განვითარებისთვის და ხაზი გაუსვა სახელმწიფოების უფლებებს საერთაშორისო ვაჭრობაში. რეზოლუციამ მოუწოდა ირანს, მოახდინოს ბირთვული ცდების სრული აკრძალვის ხელშეკრულების რატიფიცირება და გამოხატა მზადყოფნა მიიღოს შესაბამისი ზომები, რათა ირანმა შეასრულოს წინა რეზოლუციებისა და -ს მოთხოვნები.
ირანს ეკრძალება საზღვარგარეთ ინვესტირება მგრძნობიარე ბირთვულ საქმიანობაში, როგორიცაა ურანის გამდიდრება და გადამუშავება, აგრეთვე ბალისტიკური რაკეტების პროგრამებთან დაკავშირებული საქმიანობა. აკრძალვა ვრცელდება ასევე ურანის მოპოვებაში ინვესტირებაზე.

სახელმწიფოებს ეკრძალებათ ირანისთვის მძიმე შეიარაღების რვა კატეგორიის მიყიდვა ან გადაცემა (ტანკები, ჯავშანტექნიკა, მძიმე არტილერია, საბრძოლო თვითმფრინავები, თავდასხმის ვერტმფრენები, სამხედრო ხომალდები, რაკეტები ან სარაკეტო სისტემები). ასევე აკრძალულია ასეთი სისტემებისთვის ტექნიკური ან ფინანსური დახმარების გაწევა.

ირანს ეკრძალება ბალისტიკურ რაკეტებთან დაკავშირებული ნებისმიერი საქმიანობა, ხოლო სახელმწიფოებს ევალებათ თავიდან აიცილონ შესაბამისი ტექნოლოგიის გადაცემა.

განახლდა და გაფართოვდა ტექნიკური ნივთების სია, რომლებიც აკრძალულია ირანში ან ირანიდან ექსპორტისთვის.

დაწესდა საეჭვო ტვირთების ინსპექტირების ახალი რეჟიმი ირანის კონტრაბანდის გამოსავლენად, სახელმწიფოებმა უნდა შეამოწმონ ასეთი ტვირთები როგორც საკუთარ ტერიტორიაზე, ისე ღია ზღვაზე.

აკრძალული ნივთების აღმოჩენის შემთხვევაში, სახელმწიფოების ვალდებულება ჩამორთმევა და განადგურება.

სახელმწიფოებმა არ უნდა უზრუნველყონ კრიტიკული მომსახურებები (მაგალითად საწვავი, წყალი) ხომალდებისთვის, რომლებიც შესაძლოა აკრძალულ ტვირთს ატარებდნენ.

სახელმწიფოებმა უნდა გააძლიერონ კონტროლი ირანულ კომპანიებთან, მათ შორის -თან, თანამშრომლობაზე, ზოგიერთი კომპანიის აქტივები გაიყინა.

ფინანსური მომსახურებები, რომლებიც შეიძლება დაკავშირებული იყოს ირანის ბირთვულ პროგრამასთან, უნდა შეიზღუდოს ან გაიყინოს.

სახელმწიფოებმა უნდა გამოიჩინონ სიფრთხილე ირანულ კომპანიებთან ბიზნესის წარმოებისას, რათა თავიდან აიცილონ ბირთვული გავრცელების ხელშეწყობა.

შეზღუდვები დაწესდა საბანკო ურთიერთობებზე ირანთან, განსაკუთრებით ახალი ფილიალებისა და პარტნიორობების შექმნაზე.

განსაკუთრებული ყურადღება მიექცა ისლამური რევოლუციის გვარდიის კორპუსის როლს, კოსრპუსთან დაკავშირებული კომპანიების აქტივები გაიყინა.

დაახლოებით 40 კომპანია და 1 პირი დაექვემდებარა აქტივების გაყინვას, ხოლო რამდენიმე პირს დაეკისრა მოგზაურობის აკრძალვა.

შეიქმნა გაეროს ექსპერტთა პანელი სანქციების განხორციელების მონიტორინგისთვის.

სანქციების განხორციელებისას გათვალისწინებული იყო გამონაკლისები ჰუმანიტარული მიზნებისა და კანონიერ ეკონომიკურ საქმიანობებთან დაკავშირებით.

ბრიტანულ გაზეთ -თან ელექტრონული ფოსტის ინტერვიუში, ირანელმა რეფორმისტმა პოლიტიკოსმა მეჰდი კარუბიმ აღნიშნა, რომ ეს სანქციები რეალურად გააძლიერებდა აჰმადინეჟადის რეჟიმს, რადგან მისცემდა „საბაბს ირანის მთავრობას, ჩაეხშო ოპოზიცია“.

თურქეთი და ბრაზილია
ბრაზილიამ და თურქეთმა გააკრიტიკეს სანქციები და განაცხადეს, რომ დააზიანებდა შემდგომ დიპლომატიურ ძალისხმევას. მანამდე ბრაზილია და თურქეთი ცდილობდნენ დავის მედიაციას და ირანთან მოლაპარაკებების შედეგად მიიღეს თეირანის დეკლარაცია, თუმცა დოკუმენტი არ იქნა მიღებული „5+1“-ის მიერ.

დარღვევები
2015 წლის 10 ან 11 ოქტომბერს ირანმა გამოსცადა რაკეტა. შეერთებული შტატების შეფასებით ირანი „თავდაპირველადვე მზად იყო“ ბირთვული ქობინის გადატანისთვის.

შეწყვეტა
რეზოლუცია 1929-ის დებულებები შეწყდა გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2231-ის საფუძველზე, „საერთო ყოვლისმომცველი სამოქმედო გეგმის“ განხორციელების დღის ამოქმედებით — 2016 წლის 16 იანვარს.

ასევე იხილეთ
ირანის ბირთვული პროგრამა