iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კარლსპლაცის შტადტბანის სადგური

კარლსპლაცის შტადტბანის სადგური — ვენის შტადტბანის ყოფილი სადგური. კარლსპლაცზე არსებული მიწისზედა შენობები არის არტ-ნუვოს კარგი ნიმუში. ის არის ვენის სეცესიონის სახელით ცნობილი კულტურიული მოძრაობის შედეგი. შენობების არქიტექტურა ეკუთვნით ოტო ვაგნერს და იოზეფ მარია ოლბრიხს. სხვა სადგურებისგან განსხვავებით, ისინი გაკეთებულია რკინის ჩარჩოთი და მარმარილოთია მოპირკეთებული. ეს შენობები იმ პერიოდის ყველაზე თანამედროვე ნაგებობებს წარმოადგენდნენ არქიტექტურის კრიტიკოსი და და პოეტი ფრიდრიხ ახლიაიტნელი მატ შემდეგ ნაირად ახასიათებს: „...ამ ორის სადგურის შენობებში ვაგნერმა მიაღწია უმაღლეს მწვერვალს: პოეტურობასა და ფუნქციონალურობაში, კონსტრუქციასა და დეკორაციაში, სადაც მძიმე რაციონალურობა კონკურენციაში შედის თითქმის სეპარატისტულ დეკორაციაში.“

სადგური 1899 წელს -ს სახელით გაიხსნა. როდესაც 1981-ში შტადტბანი გადაკეთდა --ად, დაიგეგმა ამ სადგურების დაშლა, თუმცა საზოგადოებბის მოთხოვნის გამო შენობების შენარჩუნება გადაწყდა. ორივე შენობა დაიშალა, აღდგა და --ის ექსპლუატაციაში გაშვების შემდეგ ისევ აეწყო ორი მეტრით მაღლა ვიდრე თავიდან იდგნენ. ერთი შენობა ვენის მუზეუმის საგამოფენო სივრცედ გამოიყენება, ხოლო მეორე კაფედ.
ჯემალ გამახარია

ჯემალ გამახარია (დ. 10 იანვარი, 1949, ოტობაია, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — ქართველი პოლიტიკოსი. 2019 წლის 8 აპრილიდან დღემდე აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე. ისტორიულ მეცნიერებათა კანდიდატი.

ბიოგრაფია
ჯემალ გამახარია დაიბადა 1949 წლის 10 იანვარს გალის რაიონის სოფელ ოტობაიაში. 1966 წელს დაამთავრა ოტობაიის პირველი საშუალო სკოლა. 1966-1968 წლებში ეწეოდა შრომით საქმიანობას მშობლიურ სოფელში. 1968-1970 წლებში მსახურობდა საბჭოთა კავშირის შეიარაღებულ ძალებში. 1971-1976 წლებში უმაღლესი განათლება მოსკოვის სახელმწიფო საისტორიო-საარქივო ინსტიტუტში მიიღო. 1978 - 1982 წლებში სწავლობდა კუიბიშევის (სამარის) სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურაში სსრკ ისტორიის კათედრაზე. ასპირანტურის დასრულების შემდეგ დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. 1976-1981 წლებში იყო კუიბიშევის საოლქო ისტორიული არქივის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1979-1983 წლებში კუიბიშევის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტი დაუსწრებლად. 1981-1982 წლებში მუშაობდა კუიბიშევის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში მასწავლებლად. 1982-1984 წლებში აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, მასწავლებელი. 1984 - 2006 წლებში მუშაობდა საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის უნივერსიტეტში ჯერ დოცენტად, შემდეგ კი პროფესორად და საზოგადოებრივ მეცნიერებათა კათედრის გამგედ.

80-იანი წლების მეორე ნახევრიდან აქტიურად მონაწილეობდა ეროვნულ - განმათავისუფლებელ მოძრაობაში, ქვეყნის საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში, საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენისთვის ბრძოლაში. 1991-1992 წლების მიჯნაზე განხორციელებული სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგაც ჯემალ გამახარია დარჩა „მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველოს“ იდეების ერთგული, მხარს უჭერდა კანონიერი ხელისუფლების აღდგენას. იყო მოძრაობა ჭყონდიდელის ჯერ აფხაზეთის ორგანიზაციის, შემდეგ კი სრულიად საქართველოს მოძრაობა ჭყონდიდელის პოლიტიკური საბჭოს თავმჯდომარე. 1991 წლიდან არის აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს წევრი. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს აღორძინება“. 2004 წლიდან არჩეული იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს კომისიის თავმჯდომარედ. 2014 წლის 28 მარტიდან არჩეული იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ. 2019 წლის 8 აპრილიდან არჩეულია აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარედ.

ჯემალ გამახარიას ეკუთვნის სამ ათეულზე მეტი მონოგრაფია, კრებული და ბროშურა სხვადასხვა ენებზე. ჟურნალ-გაზეთებში, სამეცნიერო კრებულებში გამოქვეყნებული აქვს რამდენიმე ასეული სამეცნიერო და პუბლიცისტური წერილი, პოლიტიკური მოხსენება, განცხადება თუ ინტერვიუ. ისინი ეხება მიმდინარე პოლიტიკის, აფხაზეთის დეოკუპაციის, ისტორიისა და კულტურის საკითხებს, აგრეთვე სხვა მნიშვნელოვან თემებს.

ჰყავს მეუღლე და 2 შვილი.
შარლოტა კორდე

მარი ანა შარლოტა კორდე დ’არმონი (; დ. 27 ივლისი, 1768, სენ-სატიურნენ-დე-ლინიერი ( ვიმუტიესთან ახლოს), ნორმანდია — გ. 17 ივლისი, 1793, პარიზი) — კონტრრევოლუციური შეთქმულების მონაწილე საფრანგეთში.

ბურჟუაზიული რევოლუციის დროს მე-18 საუკუნის დამლევს, რევოლუციის ბელადების წინააღმდეგ ტერიტორიული აქტების ორგანიზაციის მიზნით ჩავიდა პარიზში. კონტრრევოლუციური შეთქმულების მხილების საბაბით 1793 წელს. 13 ივლისს შეაღწია ბურჟუაზიული რევოლუციის გამოჩენილ მოღვაწესთან მარატთან და ხანჯლით მოკლა იგი. დასაჯეს რევოლუციური ტრიბუნალის განაჩენით.
ოტო ფონ გერიკე

ოტო ფონ გერიკე (; დ. 20 ნოემბერი, 1602, მაგდებურგი — გ. 11 მაისი, 1686, ჰამბურგი) — გერმანელი ფიზიკოსი.

ბიოგრაფია
ოტო გერიკე დაიბადა 1602 წლის 20 ნოემბერს, მაგდებურგში (გერმანია) არისტოკრატის ოჯახში. საშუალო განათლება მან იქვე მიიღო. 15 წლის გერიკე მეცნიერების სხვადასხვა დარგში ლექციებს ისმენდა ლაიფციგის, იენას, ლეიდენის უნივერსიტეტებში, სადაც სწავლობდა ენებს, ფიზიკას, გამოყენებით მათემატიკას, ფორტიფიკაციასა და სხვა. დაახლოებით ერთი წელიწადი იმოგზაურა ინგლისსა და საფრანგეთში. 1626 წელს დაბრუნდა მაგდებურგში და დაიწყო ქალაქის თვითმართველობაში მუშაობა.

1618-1648 წლებში გერმანია ჩაბმული იყო ოცდაათწლიან ომში შვედეთის წინააღმდეგ. როგორც ინჟინერი, გერიკე ციხესიმაგრეებს აშენებდა, მშობლიურ ქალაქს იცავდა. ბოლოს, როდესაც 1631 წლის 20 მაისს მოწინააღმდეგე ქალაქში შემოიჭრა, გერიკე ოჯახით ქალაქს გაეცალა. შემდეგ იგი შვედებმა შემოირიგეს და ქალაქის აღდგენაზე ამუშავეს. შვედების წასვლის შემდეგ გერიკეს დიპლომატიური მისია დააკისრეს. 1663 წელს გერიკემ დაამთავრა თავისი კაპიტალური შრომა შვიდ ტომად, მაგრამ მისი გამოცემა მხოლოდ 1669 წელს მოახერხა ამსტერდამში. 1678 წლიდან ოტო გერიკე სახელმწიფო სამსახურიდან გადადგა. ოტო გერიკეს ფიზიკისა და ტექნიკის ისტორიაში მნიშვნელოვანი დამსახურება აქვს.

ოტო გერიკეს დამსახურებები
ძველი ბერძნები არისტოტელეს მეთაურობით ამტკიცებდნენ, რომ ბუნებაში სიცარიელე არ არსებობს. ამ აზრს იზიარებდა თითქმის ყველა მეცნიერი, მაგრამ 1643 და 1644 წლებში ზედიზედ გამოქვეყნდა.ტორიჩელისა და ბ. პასკალის შრომები ატმოსფერული წნევისა დასიცარიელის შესახებ. ამ ახალმა შეხედულებამ მძაფრი კამათი გამოიწვია. ეს კამათი საფუძვლად დაედო გერიკეს ცდებს და შემდეგ ბარომეტრის შექმნას. გერიკემ მიზნად დაისახა თვალსაჩინო გაეხადა „უჰაერო სივრცის არსებობა“ და ცდების ჩატარება დაიწყო. ცდების შედეგად გერიკემ თვალსაჩინო გახადა ატმოსფერული წნევის სიდიდე და ჰაერის დრეკადობა. ცდების შედეგებით დაასკვნა გერიკემ, რომ ატმოსფერო ქვედა ფენებში უფრო მკვრივია, ვიდრე ზედაში. ამ ცდების დროს მას ახალი ხელსაწყოს შექმნის იდეა დაებადა, ხელსაწყოს შემდეგ მანომეტრი უწოდეს.

გერიკეს ელექტრული და მაგნიტურიცდები და აღმოჩენები უაღრესად მნიშვნელოვანი იყო, მაგრამ რადგან ფიზიკის ეს ორი დარგი იმ დროს ის-ის იყო ფეხს იდგამდა , ამიტომ გერეკის დამსახურება ელექტროობასა და მაგნიტიზმში შეუფასებელი დარჩა საუკუნემდე. საუკუნის მსოფლიო ფიზიკოსთა შორის გალილეო გალილეის გავლენით მკვეთრად გაიზარდა ლტოლვა ექსპერიმენტული ფიზიკის მიმართ. ოტო ფონ გერიკე ფიზიკოსთა შორის ერთ-ერთი მოწინავეთაგანი იყო.

ოტო გერიკეს ყველა შრომა გამოქვეყნებულია ლათინურ ენაზე. ზოგიერთი ფრაგმენტი თარგმნილია რუსულ ენაზე. 1681 წელს მაგდებურგში შავი ჭირი გაჩნდა, ამის გამო 79 წლის ოტო გერიკე შვილთან გაემგზავრა ჰამბურგში, სადაც გარდაიცვალა 1686 წლის 11 მაისს, 84 წლის ასაკში. დაკრძალეს იქვე. გადმოასვენეს თუ არა მისი ცხედარი მაგდებურგში, ცნობილი არ არის.
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სტატისტიკის ორგანო

სტატისტიკის ორგანო — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სტატისტიკური სამსახური განვითარების ანალიზისათვის, რომლის შექმნა იმთავითვე დადგა დღის წესრიგში. „აგრარულ რეფორმასთან დაკავშირებული სტატისტიკის შედგენის“ შესახებ კანონპროექტის საკითხის განხილვა დაიწყო 1918 წლის 5 ნოემბერს საქართველოს პარლამენტში. იმავე წლის 15 ნოემბერს პარლამენტის მიერ მიღებული კანონით, მიწათმოქმედების სამინისტროსთან შეიქმნა სტატისტიკის დროებითი ბიურო.

მისი საშტატო განრიგი თავდაპირველად განისაზღვრა შემდეგნაირად: გამგე და თითო-თითო სტატისტიკოსი, ინსტრუქტორი და კონტროლიორი. სტატისტიკის ბიუროს დაევალა: 1917 წლის საადგილმამულო და სასოფლო-სამეურნეო აღწერის მასალების მომზადება: მიწის ფონდის აღრიცხვა, მიწის ფონდის განაწილების ნორმების განსაზღვრა და სხვა. ამგვარად, საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში თავდაპირველად შეიქმნა სტატისტიკის სპეციალური სამსახური განსაზღვრული ფუნქციებით, დაფინანსებით, მაგრამ არა დამოუკიდებელი უწყების სახით, არამედ ერთ-ერთი სამინისტროს შემადგენლობაში. სტატისტიკური ორგანოს სტატუსის ამაღლების მიზნით, 1919 წლის 25 ივლისს დამფუძნებელმა კრებამ მიიღო კანონი „ცენტრალური სასტატისტიკო კომიტეტის დაარსების“ შესახებ, რომლის მიხედვით დაარსდა „რესპუბლიკის ცენტრალური სასტატისტიკო“ კომიტეტი. დამფუძნებელ კრებაზე დიდი კამათი გამოიწვია ამ ორგანოს დაქვემდებარების საკითხმა. იურიდიული და თვითმმართველობის, ასევე საფინანსო-საბიუჯეტო კომისიები და დამფუძნებელი კრების ცალკეული წევრები მოითხოვდნენ „კომიტეტის“ მთავრობის დაქვემდებარებაში ყოფნას, რაც „კომიტეტს“ მეტ თავისუფლებას მისცემდა. მიუხედავად ამისა, გადაწყდა, „კომიტეტის“ მიწათმოქმედების სამინისტროს დაქვემდებარებაში დატოვება. ეს მოტივირებული იყო აგრარული რეფორმის წარმატებით დასრულების მიზნით. დამტკიცებული „დებულების“ მიხედვით, სტატისტიკურ კომიტეტს განესაზღვრა სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის სტატისტიკური სამუშაოების წარმართვა. კომიტეტის თავმჯდომარეს ნიშნავდა და ათავისუფლებდა რესპუბლიკის მთავრობა.

კომიტეტი ოთხი განყოფილებისაგან შედგებოდა:
საადგილმამულო, სასოფლო-სამეურნეო და ერობის სტატისტიკის;
შრომის და ვაჭრობა-მრეწველობის;
სატრანსპორტო და სასურსათო
მცხოვრებთა და ქალაქთა სტატისტიკისა.

განყოფილებათა გამგეებს ნიშნავდა და ათავისუფლებდა მიწათმოქმედების მინისტრი სტატისტიკის კომიტეტის თავმჯდომარის წარდგინებით. სამსახურის სხვა მუშაკები ინიშნებოდნენ კომიტეტის თავმჯდომარის მიერ. ცენტრალური სტატისტიკური კომიტეტის საერთო ხელმძღვანელობას ახორციელებდა ცენტრალური სტატისტიკური საბჭო. მის შემადგენლობაში შედიოდნენ: თავმჯდომარე, მოადგილე, განყოფილებათა გამგეები, თბილისის სტატისტიკური სამსახურის წარმომადგენელი, რესპუბლიკის ერთობათა და ქალაქთა კავშირის მიერ არჩეული თითო წარმომადგენელი და|სახელმწიფო უნივერსიტეტის წარმომადგენელი. ამრიგად, დემოკრატიულ საქართველოში უკვე შეიქმნა დამოუკიდებელი ქვეყნისათვის აუცილებელი სტატისტიკური სამსახური, მაგრამ შეზღუდული უფლებებით და კომპეტენციით, რომელსაც არ გააჩნდა სოციალურ-ეკონომიკური ინფორმაციის მოპოვებისათვის რეალური მექანიზმები, განსაკუთრებით კერძო სექტორიდან. იმთავითვე ცხადი იყო არსებული სახით მისი მომავალი მუშაობის ნაკლებეფექტიანობა.
ტყვარჩელის იტალიურ-ქართული კონცენსია

ტყვარჩელის იტალიურ-ქართული კონცენსია — ტყვარჩელის ქვანახშირის მოპოვების და მისი ეკონომიკური რესურსის გამოყენებას საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკისათვის დიდი მნიშვნელობა ენიჭებოდა. აზერბაიჯანის საბჭოთა რუსეთის ოკუპაციის შემდეგ, საქართველოს ისედაც არასტაბილურად მომარაგება სათბობი რესურსებითა და ნავთობით საბოლოოდ მოიშალა და შეწყდა.

სატრანსპორტო საშუალებათა, განსაკუთრებით კი რკინიგზის ფუნქციონირებისათვის ქვანახშირს სასიცოცხლო მნიშვნელობა ჰქონდა. გარდა ამისა, ტყვარჩელის ქვანახშირის მარაგები და საექსპორტო პოტენციალი ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესების წინაპირობა შეიძლება გამხდარიყო. ტყიბულის საბადო, რომელიც უკვე საშუალო დატვირთვით ფუნქციონირებდა, ბევრად ნაკლები ხარისხის ქვანახშირის მწარმოებელი იყო და მისი მარაგები ქვეყნის შიდა მოთხოვნებსაც ვერ აკმაყოფილებდა. დამოუკიდებლობის გამოცხადების დღიდან საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა ცდილობდა ქვეყანაში მნიშვნელოვანი საგარეო ინვესტიციების მოზიდვას. 1920 წლის დასაწყისში იტალიის სავაჭრო-სამრეწველო მისია ეწვია საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის ყოფილი მოადგილის, კონტის, მეთაურობით. მისიამ საქართველოსთან მიაღწია სავაჭრო-სამრეწველო შეთანხმებას. 1920 წლის ფინანსთა და ვაჭრობა-მრეწველობის მინისტრი კონსტანტინე კანდელაკი ევროპაში გაემგზავრა მსხვილი ფინანსური რესურსების მოსაზიდად. 1920 წლის ბოლოს ტყვარჩელის ქვანახშირის საბადოების ექსპლუატაციის შესახებ შეთანხმება იქნა მიღწეული იტალიურ კონცესიასთან. 1921 წლის დასაწყისში კი შეთანხმება ოფიციალურად გაფორმდა. შეთანხმების თანახმად, იტალიურ კონცესიას ტყვარჩელის საბადოები 45-წლიანი ვადით გადაეცა. ხელშეკრულების თანახმად, კონცესიონერი ვალდებული იყო, მოპოვებული ნახშირიდან გარკვეული წილი უფასოდ მიეცა სახელმწიფოსათვის, ხოლო საჭიროების შემთხვევაში წარმოების 25 % თვითღირებულების ფასში მიეყიდა.

წლებთან ერთად სახელმწიფოსათვის უფასოდ მიცემული ნახშირის მოცულობა იზრდებოდა და 20 წლის შემდეგ საერთო მოცულობის 20 %-ს შეადგენდა. ხელშეკრულების დადებიდან 30 წლის შემდეგ სახელმწიფოს კონცესიის გამოსყიდვის უფლება ენიჭებოდა. ხელშეკრულების თანახმად, კონცენსიის სარგებლობაში გადადიოდა საბადოსთან არსებული ინფრასტრუქტურა. მინისტრი კანდელაკი მიღწეულ შეთანხმებას საქართველოსათვის ეკონომიკური თვალსაზრისით ყველაზე მომგებიან გარიგებად აფასებდა, თუმცა ოპოზიციური პარტიები აპროტესტებდნენ „ხალხის სიმდიდრის“ უცხო კაპიტალისტებისათვის გადაცემას. დამფუძნებელ კრებაში კონცესიასთან დადებული შეთანხმების განხილვას ცხარე დებატები მოჰყვა, საბოლოო ჯამში, შეთანხმებას მხარი არ დაუჭირეს ესერებმა და ფედერალისტებმა, შეთანხმების პირობები მოიწონეს სოციალ-დემოკრატებმა და ეროვნულ-დემოკრატებმა.
ბრაიან სინგერი

ბრაიან ჯეი სინგერი (; დ. 17 სექტემბერი, 1965) — ამერიკელი რეჟისორი, პროდიუსერი და სცენარისტი, კინომწარმებელი კომპანია -ის დამაარსებელი.

პირველი ფილმი გადაიღო უნივერსიტეტის დაამთავრების შემდეგ 1988 წელს. მისმა ფილმმა „ “ (1993) მიიღო სანდენსის კინოფესტივალის პრიზი 1993 წელს. სინგერმა კრიტიკოსების დიდი შექება დაიმსახურა 1990-იან წლებში შექმნილი ნეო-ნუარული ფილმისთვის „ჩვეულებრივი ეჭვმიტანილები“ (1995), სადაც მონაწილებოდნენ მსახიობები: გებრიელ ბირნი, კევინ სპეისი, სტივენ ბოლდუინი და ბენისიო დელ ტორო. 1998 წელს გადაიღო სტივენ კინგის რომანის ადაპტაცია „ნიჭიერი მოსწავლე“, ხოლო სახელი გაითქვა მაღალბიუჯეტიანი სუპერგმირული ფილმით „იქს-ადამიანები“ (2000), რისთვისაც გადაეცა სატურნის ჯილდო საუკეთესო რეჟისურისთვის. ამას მოჰყვა გაგრძელება „იქს-ადამიანები 2“ (2003) და „სუპერმენის დაბრუნება“ (2006). შემდეგში გადაიღო მეორე მსოფლიო ომის თემაზე დაფუძნებული თრილერი „ვალკირია (2008). 2011 წელს იყო „იქს-ადამიანები: პირველი კლასის“ თანასცენარისტი და თანაპროდიუსერი, აგრეთვე ფილმ „ჯეკი — გოლიათების მკვლელის“ რეჟისორი 2013 წელს, ისევე როგორც იქს-ადამიანების ორი ფილმის „იქს-ადამიანები: მომავალი წარსულის დღეები (2014) და „იქს-ადამიანები: აპოკალიპსი“ (2016) რეჟისორი. 2018 წელს იყო ბიოგრაფიული დრამატული ფილმ „ბოჰემური რაფსოდიის“ რეჟისორი (2018).

1997-2019 წლებში რამდენიმე მამაკაცმა სინგერს ბავშვობისას მათზე განხორციელებულ სექსუალურ ძალადობაში დასდო ბრალი, თუმცა მან ყველა ბრალდება უარყო, შედეგად რამდენიმე სასამართლო სხდომა გადაიდო. ბრალდებების გამო, 2017 წლის დეკემბერში სინგერი მოიხსნა ფილმ „ბოჰემური რაფსოდიის“ რეჟისორის პოსტიდან, აგრეთვე უარი ეთქვა „წითური სონიას“ რიმეიკის რეჟისორობაზე.

ფილმები
კაატინგა

კაატინგა (, ტუპი-გუარანის ენებიდან — „თეთრი ტყე“) — ეკოლოგიური რეგიონი ტროპიკული ფოთოლმცვენ-მეჩხერტყიანი მცენარეულობით, ბრაზილიის ერთ-ერთი უნიკალური ბიომი. იკავებს ქვეყნის ტერიტორიის დაახლოებით 10%-ს, რომელზეც 15 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს. გამოიყენება გადასარეკი მესაქონლეობისათვის (მსხვილი რქოსანი პირუტყვი), მემცენარეობისათვის (ვაზი, ნესვი, პაპაია), პერიოდულად ზარალდება ძლიერი გვალვებით. კაატინგის დაკავებული ტერიტორიები (ჩრდილო-აღმოსავლეთი ბრაზილია: მარანიანი, პიაუი, სეარა, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი, პარაიბა, პერნამბუკუ, ალაგოასი, სერჟიპი, ბაია და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ბრაზილიაში: მინას-ჟერაისის ჩრდილოეთი ნაწილი) ეკონომიკურად ერთ-ერთი ყველაზე ჩამორჩენილია ქვეყანაში.
პანტიანის ტბა

პანტიანის ტბა, პანტიანის წყალსაცავი — ხელოვნური წყალსაცავი, დმანისის მუნიციპალიტეტში, სოფელ პანტიანის მიმდებარედ, დმანისიდან 5 კილომეტრში, ზღვის დონიდან 1368 მ. ტბა წიწვიანი ტყის გარემოცვაშია. ტბის ირგვლივ განვითარებულია ტურისტული ობიექტები. ტურისტულ ობიექტამდე მანძილი (მუნიციპალური ცენტრიდან) — 6 კმ. ტბაში ბინადრობს სარკისებრი კობრი, კარჩხანა, თეთრი ამური და კალმახი.

წყლის საერთო მოცულობა 5,4 მლნ. მ³ (მუშა 5,3 მლნ. მ³). წყლის სარკის ფართობი 0,6 კმ².
გრეგორი უინტერი

სერ გრეგორი პოლ უინტერი (დ. 14 აპრილი, 1951) ბრიტანელი ბიოქიმიკოსი და ნობელის პრემიის ლაურეატი. ცნობილია თავისი შრომებით მონოკლონური ანტისხეულების თერაპიული გამოყენების შესახებ. მეცნიერის კარიერა თითქმის მთლიანად მოლეკულური ბიოლოგიის ლაბორატორიასა და ცილის ინჟინერიის ცენტრს დაეფუძნა (კემბირჯი, ინგლისი).

მეცნიერის სახელთანაა დაკავშირებული ჰუმანიზებული ანტისხეულების (1986), შემდეგ კი ფაგების დისფლეის მთლიანად ჰუმანიზებული, ანტისხეულების თერაპიული გამოყენების ტექნიკების განვითარება. თავდაპირველად ანტისხეულებს თაგვებიდან იღებდნენ, თუმცა ადამიანებისთვის თერაპიული გამოყენება რთული იყო, რადგანაც ადამიანთა იმუნური სისტემას თაგვების საწინააღმდეგო რეაქცია აქვს. 2018 წელს ამ მიღწევებისთვის გრეგორი უინტერი ჯორჯ სმიტთან და ფრენსის არნოლდთან ერთად ქიმიის დარგში ნობელის პრემიით დაჯილდოვდა.

2012 წლის 2 ოქტომბრიდან არის ტრინიტის კოლეჯის (კემბრიჯი) ხელმძღვანელი. 2006-2011 წლებში იყო მოლეკულური ბიოლოგიის ლაბორატორიის დირექტორის მოადგილე, 2007-2008 წლებში სამედიცინო კვლევების საბჭოს დირექტორი,ხოლო 1994-2006 წლებში ცილებისა და ნუკლეინის მჟავების ქიმიის განყოფილების ხელმძღვანელი. 1990 წლიდან 2010 წლამდე უინტერი სამედიცინო კვლევების საბჭოს ცილის ინჟინერიის ცენტრის დირექტორის მოადგილე იყო.

განათლება
გრეგორი უინტერი ნიუკასლ-აპონ-ტაინის გრამატიკის სამეფო სკოლაში სწავლობდა. შემდეგში უინტერი ლონდონის საიმპერიო კოლეჯსა და კემბრიჯის უნივერსიტეტის გენეტიკის ინსტიტუტში სწავლობდა.

კარიერა
1989 წელს უინტერმა „კემბრიჯის ანტისხეულთა ტექნოლოგიის ჯგუფი“ დააარსა. შემდეგ მუშაობდა -ის (დღეისთვის შვეიცარიული ფარმაცევტული კომპანიის, -ის ნაწილია) სამეცნიერო მრჩეველთა საბჭოში. არის -ის სამეცნიერო მრჩეველთა საბჭოს წევრი.2000 წელს უინტერმა დომინანტი ანტისხეულების კვლევების დასაწყებად დააარსა. 2006 წელს კომპანია ბრიტანულმა ფარმაცევტულმა კომპანიამ, 230 მილიონ ევროდ შეიძინა.

ჯილდოები და წოდებები
1990 წელს უინტერი სამეფო საზოგადოების წევრად აირჩიეს. 2011 წელს „ცილის ინჟინერიისა და მონოკლონური ანტისხეულების თერაპიული გამოყენების პიონერობისა და მისი, როგორც გამომგონებლისა და ანტრეპრენიორის წვლილის“ გამო სამეფო საზოგადოებამ სამეფო მედლით დააჯილდოვა. 1994 წელს მეცნიერს შეელეს ჯილდო გადაეცა.

1995 წელს უინტერმა არაერთი საერთაშორისო ჯილდო მოიპოვა, მათ შორის მეფე ფეისალის საერთაშორისო პრიზი მედიცინაში (მოლეკულური იმუნოლოგია). 1999 წელს კიბოს კვლევის ინსტიტუტმა უილიამ კოლის ჯილდო გადასცა. არის მეცნიერებისა და ინჟინერიის კამპანიის მრჩეველთა საბჭოს წევრი. 2004 წელს რაინდი ბაკალავრის წოდება მიენიჭა. 2012 წლიდან არის ტრინიტის კოლეჯის ხელმძღვანელი.

2018 წლის 3 ოქტომბერს უინტერი ჯორჯ სმიტთან და ფრენსის არნოლდთან ერთად ნობელის პრემიით დაჯილდოვდა.
აზა ადამია

აზა ადამია (დ. 1968

აზა ადამიას სახელი აქვს მინიჭებული მარტვილის მეორე საჯარო სკოლას, რომლის ეზოშიც 2009 წელს მისი ძეგლი დადგეს. მის სახელს ატარებს მარტვილის ერთ-ერთი ქუჩაც (იხ. აზა ადამიას ქუჩა).

2014 წლის 9 აპრილს, ტრაგიკული მოვლენებიდან 25 წლის თავზე საქართველოს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა ოჯახის წევრებს წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენი გადასცა.
გია ქარსელაძე

გია ქარსელაძე (დ. 6 ივნისი, 1963, თბილისი — გ. 11 აპრილი, 1989, იქვე) — 9 აპრილის ტრაგედიის გმირი (25 წლის).

ბიოგრაფია
გია ქარსელაძე დაიბადა 1963 წლის 6 ივნისს. დაამთავრა თბილისის №53 საშუალო სკოლა. 1981-1989 წლებში სწავლობდა თბილისის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში კავშირგაბმულობის ფაკულტეტზე, შემდეგ გადავიდა არქიტექტურის ფაკულტეტზე. მუშაობდა თბილისის სატყეო მეურნეობაში. 1987 წელს დაქორწინდა ირინა ზაქარეიშვილზე.

1989 წლის 9 აპრილს თბილისში, რუსთაველის გამზირზე გამართული საპროტესტო დემონსტრაციის დარბევისთანავე, 11 საათზე იგორ როდიონოვმა კომენდანტის საათი გამოაცხადა. გაზეთ კომუნისტის ცნობით, „10 აპრილს ღამით ქალაქის პირველ საავადმყოფოში და და ქირურგიის ინსტიტუტში მოთავსეს სამი დაჭრილი ახალგაზრდა, რომელთაგან ერთის გადარჩენა ეჭვს იწვევს. როგორც ჩენთვის ცნობილია, მათ ჭრილობები მიიღეს კომენდანტის საათის დროს სამხედრო პატრულებთან მომხდარი კონფლიქტების შედეგად“. აღნიშნული შემთხვევა მოხდა კომენდანტის საათის გამოცხადებიდან დაახლოებით 2 საათში, როდესაც კაპიტანმა ლოხინმა ცეცხლი გაუხსნა ქალაქისკენ მანქანით მომავალ მანქანას, რომელშიც რამდენიმე ახალგაზრდა იჯდა. მგზავრთაგან მხოლოდ გიორგი ქარსელაძემ მიიღო სასიკვდილო ჭრილობა თავში, რომელიც 11 აპრილს მიღებული ტრავმის შედეგად თბილისის №1 საავადმყოფოში გარდაიცვალა. დაკრძალეს 16 აპრილს თბილისში საბურთალოს სასაფლაოზე.

2014 წლის 9 აპრილს, ტრაგიკული მოვლენებიდან 25 წლის თავზე საქართველოს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა ოჯახის წევრებს წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენი გადასცა.
ეკა ბეჟანიშვილი

ეკატერინე (ეკა) ბეჟანიშვილი (დ. 25 აგვისტო, 1973, სოფელი ტიბაანი, სიღნაღის რაიონი — გ. 9 აპრილი, 1989, თბილისი) — სკოლის მოსწავლე, 9 აპრილის ტრაგედიის გმირი (15 წლის).

ბიოგრაფია
ეკა ბეჟანიშვილი დაიბადა 1973 წლის 25 აგვისტოს სოფელ ტიბაანში. თბილისში სწავლობდა ვ. კომაროვის სახელობის ფიზიკა-მათემატიკის სკოლაში.

1989 წლის 9 აპრილს (მაშინ ის იყო მე-10 კლასის მოსწავლე) ტრაგიკულად დაიღუპა თბილისში, რუსთაველის გამზირზე გამართული საპროტესტო დემონსტრაციის დარბევის დროს. ეკა ბეჟანიშვილი 9 აპრილის ტრაგედიის ყველაზე პატარა მსხვერპლია. დაკრძალეს 15 აპრილს თბილისის ზღვის სასაფლაოზე.

1991 წელს თბილისის ერთ-ერთ ქუჩას ეწოდა მისი სახელი (იხ. ეკა ბეჟანიშვილის ქუჩა).

2014 წლის 9 აპრილს, ტრაგიკული მოვლენებიდან 25 წლის თავზე საქართველოს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა ოჯახის წევრებს წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენი გადასცა.
ელისო ჭიპაშვილი

ელისო ჭიპაშვილი (დ. 1964.

1989 წლის 9 აპრილს, ელისო ჭიპაშვილი რუსული „სპეცნაზის“ მიერ ჰაერში გაშვებულმა მომწამვლელმა აირმა გაგუდა, მაშინ ის 6 თვის ფეხმძიმე იყო. ოჯახის წევრებმა დიდი ძებნის შემდეგ ელოსოს ცხედარს „არამიანცში“ მიაკვლიეს. ძმის სიტყვებით: „ძლივს ვიცანი, რადგან ჩემს დას მოგრძო სახე ჰქონდა და მომწამვლელი აირისგან სულ გასიებოდა, დამრგვალებოდა. დაჩეხესო — ასეთი ინფორმაციაც გაავრცელეს, მაგრამ ჭრილობა საერთოდ არ ჰქონია, აირით იყო გაგუდული.“ ელისოს დედა გარდაიცვალა ელისოს დასაფლავების წინა დღეს. დაკრძალეს 15 აპრილს თბილისში, დიღმის სასაფლაოზე.

2014 წლის 9 აპრილს, ტრაგიკული მოვლენებიდან 25 წლის თავზე საქართველოს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა ოჯახის წევრებს წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენი გადასცა.

ხარაგაულის ერთ-ერთ ქუჩას ეწოდა მისი სახელი (იხ. ელისო ჭიპაშვილის ქუჩა).
ვენერა მეტრეველი

ვენერა მეტრეველი (დ. 10 ოქტომბერი, 1943 — გ. 12 მაისი?, 1989, თბილისი) — 9 აპრილის ტრაგედიის გმირი.

ბიოგრაფია
მუშაობდა თბილისის რკინიგზის საავადმყოფოში ექთნად. 9 აპრილის ღამეს რუსთაველზე მივიდა გაზით მოწამლული ხალხის დასახმარებლად და თავადაც გაზით მოიწამლა.

ვენერა მეტრეველი, 12 მაისს გარდაიცვალა საავადმყოფოში. დაკრძალულია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ალში.

2014 წლის 9 აპრილს, ტრაგიკული მოვლენებიდან 25 წლის თავზე საქართველოს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა ოჯახის წევრებს წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენი გადასცა.
თამარ მამულაშვილი

თამარ მამულაშვილი (დ. 1938 — გ. 9 აპრილი, 1989, თბილისი) — 9 აპრილის ტრაგედიის გმირი.

ბიოგრაფია
თამარ მამულაშვილი დაიბადა 1938 წელს. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა ვაქცინებისა და შრატების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ანაერობული და ბრუცელოზური ფაგების ლაბორატორიის მეცნიერ თანამშრომელად. იყო 40-მდე შრომის ავტორი.

1989 წლის 9 აპრილს ტრაგიკულად დაიღუპა თბილისში, რუსთაველის გამზირზე გამართული საპროტესტო დემონსტრაციის დარბევის დროს. დაკრძალეს 16 აპრილს.

2014 წლის 9 აპრილს, ტრაგიკული მოვლენებიდან 25 წლის თავზე საქართველოს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა ოჯახის წევრებს წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენი გადასცა.

2019 წელს თბილისის (იხ. თამარ მამულაშვილის ქუჩა) და სოფელ მეორე ობჩის ქუჩებს (იხ. თამარ მამულაშვილის ქუჩა) ეწოდა მისი სახელი.
ზაირა კიკვიძე

ზაირა კიკვიძე (დ. 1928 — გ. 9 აპრილი, 1989, თბილისი) — ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი, 9 აპრილის ტრაგედიის გმირი.

ბიოგრაფია
დედა სოფიო (ტიციან ტაბიძის და), მამა — აბელ კიკვიძე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი.

დაამთავრა უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი და ა. რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტის ასპირანტურა. ერთხანს იყო უნივერსიტეტის უმაღლესი მათემატიკის კათედრის ასისტენტი, ხოლო 1961 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის კიბერნეტიკის ინსტიტუტის უფროს მეცნიერ თანამშრომლად.

ზაირა კიკვიძის მონაწილეობით დამუშავდა სახეთა გამოცნობის ორიგინალური მეთოდები და ალგორითმები, რომლებიც გამოყენებულია ინსტიტუტში შესრულებულ თემებში და დანერგილი იყო სხვადასხვა ორგანიზაციაში. იგი ავტორია ორმოცდაათამდე ნაშრომისა.

1989 წლის 9 აპრილს ტრაგიკულად დაიღუპა თბილისში, რუსთაველის გამზირზე გამართული საპროტესტო დემონსტრაციის დარბევის დროს. დაკრძალეს 15 აპრილს თბილისში საბურთალოს სასაფლაოზე.

2014 წლის 9 აპრილს, ტრაგიკული მოვლენებიდან 25 წლის თავზე საქართველოს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა ოჯახის წევრებს წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენი გადასცა.
თამარ ჭოველიძე

თამარ ჭოველიძე (დ. 14 დეკემბერი, 1972, თბილისი — გ. 9 აპრილი, 1989, იქვე) — სკოლის მოსწავლე, 9 აპრილის ტრაგედიის გმირი (16 წლის).

ბიოგრაფია
თამარ ჭოველიძე დაიბადა 1972 წლის 14 დეკემბერს თბილისში. 1978 წლიდან სწავლობდა თბილისის 51-ე საჯარო სკოლაში. იყო ნათია ბაშალეიშვილის თანაკლასელი.

1989 წლის 9 აპრილს (მაშინ ის იყო ) ტრაგიკულად დაიღუპა თბილისში, რუსთაველის გამზირზე გამართული საპროტესტო დემონსტრაციის დარბევის დროს. დაკრძალულია თბილისში, კუკიის წმინდა ნინოს ეკლესიაში.

თბილისში ერთ-ერთი ქუჩა ატარებს მის სახელს (იხ. თამარ ჭოველიძის ქუჩა).