iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გიორგი აბზიანიძე (ექიმი)

გიორგი აბზიანიძე (დ. 31 მაისი, 1950) — ქართველი ექიმი.

ბიოგრაფია
1973 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

მუშაობდა ქირურგიულ განყოფილებაში თბილისის კლინიკური საავადმყოფოს ქირურგიულ განყოფილებაში (1973–1974წწ).
თბილისის სასწრაფო–გადაუდებელი დახმარების ცენტრალურ სადგურში (1976-1986წწ). საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიის ინსტიტუტში მიკროქირურგიის ლაბორატორიისა და კლინიკის უმცროს, შემდგომ უფროს მეცნიერ–თანამშრომლად( 1986–1993წწ).მუშაობდა ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის 367–ე ჰოსპიტლის სისხლძარღვთა ქირურგიის განყოფილებაში;1993 წლიდან ხელმძღვანელობს აგრეთვე რკინიგზის ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს ქირურგიული და კონსერვატული ანგიოლოგია–ფლებოლოგიის განყოფილებას;
სისხლძარღვთა ტრანსპლანტაციის ლაბორატორიისა და კლინიკის ხელძღვნელი 1986 წლიდან.
ავტორია 81 სამეცნიერო ნაშრომის, ეკუთვნის 4 საავტორო მოწმობა, 20–ზე მეტი რაციონალიზატორული წინადადება. მისივე ხელმძღვნელობით, პირველად საქართველოში მიიღეს ენდოთელური უჯრედები და აწარმოეს მათი კულტივაცია, აქვე შეიქმნა მსოფლიოში პირველი ბიოლოგიური პროთეზები და მოხდა მათი ექსპერიმენტული აპრობაცია. ასევე მისი ხელმძღვნელობით დაცულია სამი საკანდიდატო და ერთი სადოქტორო დისერტაცა. არის სისხლძარღვთა ქირურგი, მედიცინის

საკანდიდატო დისერტაციის თემა - „პროტეოლიზური ფერმენტებით დამუშავებული არტერიული ქსენოტრანსპლანტატები და მათი გამოყენება არტერიის პლასტიკისათვის“, დაიცვა 1980 წელს;

სადოქტორო დისერტაციის თემა - „ათეროსკლეროზით დაზიანებული აორტის ტერმინალური ნაწილის და ქვემო კიდურების მაგისტრალური არტერიების ქირურგიული მკურნალობის ოპტიმიზაციის გზები“, დაიცვა 1994 წელს.

ორგანიზაცია, ასოციაციის წევრი
თბილისის ქირურგიული საზოგადოება;
რუსეთის ანგიოლოგთა და სისხლძარღვთა ქირურგების საზოგადოება.

ჯილდოები, პრემიები, პრიზები
2000 — ღირსების ორდენი
1998 — საქართველოს მედიცინის მუშაკთა პროფკავშირის საბჭოს და ქირურგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის სიგელი
1984 — საქართველოს კომკავშირის პრემია
ოლგა ბრენდელი

ოლგა ვლადიმერის ასული ბრენდელი (დ. 17 მარტი, 1923, ქ. ბორზნა, უკრაინა, — გ. 18 იანვარი, 1999, სოხუმი) — რუსი ფერმწერი. აფხაზეთის ასსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1958), საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი (1967).

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1949, დავით კაკაბაძის კლასი). სამხატვრო გამოფენებში მონაწილეობდა 1950 წლიდან. ძირითადად მუშაობდა სოხუმში. მთავარი ნამუშევრები: „ნატურმორტი“ (1958), „გაზაფხული“ (1961), ტრიპტიქი „დილა, შუადღე, საღამო“ (1963, სოხუმის სურათების გალერეა), „საგუშაგოზე“ (1965, თბილისის ეროვნული გალერეა), „მთის პეიზაჟები“ (1965–1970, იაროშენკოს სახელობის მუზეუმი, კისლოვოდსკი). მუშაობდა ასევე სცენოგრაფიის დარგში.
პეტრუს ბროვკა

პეტრუს (პეტრე უსტინის ძე) ბროვკა (დ. 12 ივნისი, 1905, სოფ. პუტილკოვიჩი, ახლანდ. ვიტებსკის ოლქი, ბელარუსი, — გ. 24 მარტი, 1980, მინსკი) — ბელარუსი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე, ბელორუსიის სსრ სახალხო პოეტი (1962), ბელორუსიის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1966). სოციალისტური შრომის გმირი (1972). საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო პრემიის ორგზის ლაურეატი (1947, 1950), ლენინური პრემიის ლაურეატი (1969).

ნაწარმოებებს აქვეყნებდა 1926 წლიდან. წერდა ლექსებს, მოთხრობებს. ავტორია მრავალი პოეტური თუ პროზაული კრებულისა. 1967–1980 წლებში იყო ბელარუსული ენციკლოპედიის მთავარი რედაქტორი.

ბროვკას შემოქმედებითი კავშირები ჰქონდა საქართველოსთან, პირადად იცნობდა პაოლო იაშვილს, ტიციან ტაბიძეს, სიმონ ჩიქოვანს, გიორგი ლეონიძეს, ირაკლი აბაშიძეს. ქართული თემატიკა საინტერესოდ აისახა 40–70-იან წლებში შექმნილ მის ლექსებში „კავკასია“ (1942), „წყალი“ (1962), „ქართული სიმღერა“ (1965), „კავკასიური ჩანახატები“ (1972), „საუბარი იალბუზთან“ (1979) და სხვ. ეკუთვნის წერილები ქართულ ლიტერატურაზე, შოთა რუსთაველზე, იოსებ გრიშაშვილზე. ბელორუსულ ენაზე თარგმნა კონსტანტინე ლორთქიფანიძის „ძირს სიმინდის რესპუბლიკა“, მირზა გელოვანის ლექსები და სხვ. ნაწარმოებები. 1937 წელს მაღალპოეტურად თარგმნა ვეფხისტყაოსნის ფრაგმენტები. ქართულ ენაზე თარგმნილია ბროვკას ლექსები, რომანი „როცა მდინარე მდინარეს ერთვის“ (თბილისი, 1963) და სხვ.
ვარვარა ბუბნოვა

ვარვარა დიმიტრის ასული ბუბნოვა (დ. 17 მაისი, 1886, სანქტ-პეტერბურგი, — გ. 20 მარტი, 1983, იქვე; დაკრძალულია სოხუმში) — რუსი ფერმწერი, გრაფიკოსი. საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი (1966).

დაამთავრა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემია (1914). 1911–1913 წლებში იმოგზაურა დასავლეთ ევროპაში. 1922 წლიდან ცხოვრობდა იაპონიაში, 1923-1925 წლებში მეცადინეობდა ტოკიოს სამხატვრო-გამოყენებითი ხელოვნების სასწავლებელში. 1958–1979 წლებში ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა სოხუმში, შემდეგ, გარდაცვალებამდე — ლენინგრადში (ახლანდ. პეტერბურგში). მისი ნამუშევრები ინახება მოსკოვის, პეტერბურგის, არხანგელსკის, სოხუმის მუზეუმებსა და გალერეებში, ასევე კერძო კოლექციებში. სოხუმის გალერეის კოლექციის უდიდესი ნაწილი დაიწვა 2024 წლის ხანძრის დროს.
გიორგი კვიტაიშვილი

გიორგი კვიტაიშვილი (დ. 19 მაისი, 1962, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1984–1986 წლებში კლინიკური ორდინატურა გაიარა ინფექციურ დაავადებათა კათედრაზე. 1986–1990 წლებში იყო მეცნიერებათა აკადემიის ასპირანტი. 1989–1991 წლებში მორფოლოგიის ინსტიტუტის მეცნიერ–თანამშრომელი. 1991 წლიდან ინფექციური პათოლოგიის ცენტრის ექიმი. ავტორია 13 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება ინფექციურ დაავადებათა პრობლემებს.

1990 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „პრეპარატ პლაფერონის მოქმედება ზოგიერთ კლინიკურ და ბიოქიმიურ მაჩვენებლებზე მნ. ჰეპატიტის დროს.“
ვაჰიდ აზიზი

ვაჰიდ აზიზი (; დ. 23 ნოემბერი, 1945) — აზერბაიჯანელი პოეტი, აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირისა და აზერბაიჯანის ჟურნალისტთა კავშირის წევრი.

ბიოგრაფია
აზიზი დაიბადა სომხეთის სსრ სოფელ ჰერჰერში.
კარიერა 1967 წელს დაიწყო გაზეთ „ლიტერატურა და ხელოვნებაში“ გამოქვეყნებული პირველი ლექსით. აზიზს 200-ზე მეტი პუბლიკაცია აქვს. მისი ლექსების საფუძველზე 40-ზე მეტი სიმღერაა შექმნილი.
მოვლუდ სულეიმანლი

მევლუდ სულეიმან ოღლუ ბალაკიშიევი (; დ. 18 მარტი, 1943, ყიზილ შაფაქი, კალინინოს რაიონი — გ. 21 თებერვალი, 2024, ბაქო) — აზერბაიჯანელი პროზაიკოსი, დრამატურგი, სცენარისტი, აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი (1980), ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (2003), სახალხო მწერალი. აზერბაიჯანის „დიდებისა“ და „ღირსების“ ორდენების ლაურეატი.

ბიოგრაფია
მევლუდ სულეიმანლი დაიბადა 1943 წლის 18 მარტს სომხეთის სსრ კალინინოს რაიონის სოფელ ყიზილ შაფაკში. მამამისი სულეიმანი მეორე მსოფლიო ომის მონზაწილე იყო და დაიღუპა ბერლინისთვის ბრძოლებში 1945 წლის 23 აპრილს. დედამისი ბაღდაგულ მაჰმუდ ყიზი წერდა ლექსებს.
მოვლუდ სულეიმანლიმ დაამთავრა სოფელ ყიზილ შაფაქის 7-წლიანი სკოლა და მეზობელი სოფლის ილმეზლის საშუალო სკოლის მე-10 კლასი (1960 წ.). 1962 წელს ჩაირიცხა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიურ ფაკულტეტზე 1967 წელს.

მოვლუდ სულეიმანლიმ, რომელიც ლიტერატურაში მოვიდა გასული საუკუნის 70-იან წლებში, თავისი შემოქმედება ლირიკული ლექსებით დაიწყო. სულეიმანლის პირველი პროზაული წიგნი სამოცდაათიანი წლების ბოლოს გამოიცა. 1970-იანი წლების მეორე ნახევარში ერთმანეთის მიყოლებით იბეჭდებოდა მწერლის მოთხრობები და ნარატივები.

1968 წელს მევლუდ სულეიმანლი აზერბაიჯანის სახელმწიფო რადიოში დასაქმდა, ჯერ რედაქტორად მუშაობდა გაზეთ „ახალგაზრდობის“, შემდეგ კი „ლიტერატურისა და ხელოვნების“ მთავარ რედაქტორად. 1992 წლის ბოლოს დაინიშნა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ტელერადიო კომპანიის თავმჯდომარის მოადგილედ. ამ თანამდებობაზე მუშაობდა 17 წლის განმავლობაში (1992-2009). გარდა ამისა, 1976-1980 წლებში მუშაობდა ლიტერატურულ კინოსტუდიაში, მწერალთა კავშირის დაწესებულებაში, ჟურნალ „ულდუზში“ პროზის განყოფილების გამგედ, ხოლო 1980-1988 წლებში 1980-1988 წლებში. პროზის განყოფილება ჟურნალ „აზერბაიჯანში“.

1969 წლის ოქტომბერში მას პირველი საავტორო გადაცემა მიჰყავდა რადიოზე, რომელიც რადიოს ოქროს ფონდშიც შევიდა. გამომდინარე იქიდან, რომ გადაცემამ მრავალი წლის განმავლობაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა აზერბაიჯანული ფოლკლორის, ეთნოგრაფიის, ენისა და ყოველდღიურობის პოპულარიზაციაში, იგი 1974 წელს აზერბაიჯანის ჟურნალისტთა კავშირის „ოქროს კალმის“ ჯილდოს ღირსად მიიჩნიეს. 1972 წელს ტელერადიო მაუწყებლობის კომიტეტმა გააგზავნა მოსკოვში სპეციალობის კურსებზე. 1974 წელს მიიღეს აზერბაიჯანის ჯაფარ ჯაბარლის სახელობის კინოსტუდიაში სცენარისტად.

მისი სცენარის საფუძველზე მოსკოვის სახელმწიფო კინემატოგრაფიის კომიტეტის დაკვეთით მხატვრული სატელევიზიო ფილმები „სიძის გატაცება“ და „ჩვენი ქოლგა ღრუბელია“. 1976 წელს სამუშაოდ მიიწვიეს აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირში. 1974 წლიდან არის აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი. სუმეიმანლი საპრეზიდენტო პენსიასაც იღებს.
გიულჰუსეინ ჰუსეინოღლუ

გიულჰუსეინ ჰუსეინოღლუ (; დ. 16 ოქტომბერი, 1923, მოლაობა - 8 ივლისი, 2013, ბაქო) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი მწერალი, პროზაიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე, აზერბაიჯანის სახალხო მწერალი (2005), პრეზიდენტის პირადი პენსიონერი. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის (2002 წ.). ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის აზერბაიჯანული საბჭოთა ლიტერატურის კათედრის პროფესორი, ფილოლოგიის ფაკულტეტის სამეცნიერო საბჭოს წევრი.

ბიოგრაფია
1942 წლიდან მუშაობდა გაზეთ „კომუნისტის“ რედაქციაში. 1945 წლიდან 1947 წლამდე გულჰუსეინ ჰუსეინოღლუ მუშაობდა გაზეთ „ადაბიათის“ რედაქციაში. შემდეგ გადავიდა მოზარდ მაყურებელთა თეატრის პედაგოგიურ განყოფილებაში, სადაც მუშაობდა ორი წლის განმავლობაში - 1947 წლიდან 1948 წლამდე. 1947 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1948 წელს მას ბრალი დასდეს საიდუმლო ორგანიზაციის შექმნაში, რომელიც იბრძვის აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობისთვის. სასამართლომ მას 25 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა. საბჭოთა რეაბილიტაციის წლებში 1956 წელს გაათავისუფლეს და აღადგინეს აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტად.

იგი იკვლევდა პოეტ მიქაილ მუშფიგის შემოქმედებას, რომლის შესახებაც 1968 წელს დაწერა მონოგრაფია „მუშფიგ. ცხოვრება და შემოქმედება“.

გიულჰუსეინ ჰუსეინოღლუ გარდაიცვალა 2013 წლის 8 ივლისს და დაკრძალეს ბაქოს ღირსების ხეივანში.
გილმან ილქინი

გილმან ილქინი (; დ. 28 აპრილი, 1914 , ბაქო, რუსეთის იმპერია — გ. 6 ნოემბერი, 2009, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა მწერალი, მასწავლებელი, ჟურნალისტი, ომის კორესპონდენტი. აზერბაიჯანის სახალხო მწერალი (2003).

ბიოგრაფია
გილმან ილკინი დაიბადა 1914 წლის 28 აპრილს ბაქოს სოფელ მარდაკანში. დაამთავრა პედაგოგიური კოლეჯი, შემდეგ აზერბაიჯანის პედაგოგიური ინსტიტუტი. მან კარიერა დაიწყო ხაჩმაზის რაიონის ახმედობინის სოფლის სკოლაში დირექტორად და მასწავლებლად, შემდეგ მუშაობდა გაზეთ „განჯ იშჩიში“, ასევე გამომცემლობა „უშაგიანჯნეშრში“.

დიდი სამამულო ომის დროს გილმან ილკინი იყო ომის კორესპონდენტი სამხრეთ და ჩრდილოეთ კავკასიის ფრონტებზე, ასევე ირანში, სადაც მუშაობდა თავრიზში გაზეთ -ს რედაქციაში. ომის შემდეგ იყო ნიზამის 800 წლისთავის აღსანიშნავად საიუბილეო კომიტეტის სამეცნიერო მდივანი, აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის უფროსი ლექტორი, "აზერნეშრის" მთავარი რედაქტორი და დირექტორი, ჟურნალ "აზერბაიჯანის" მთავარი რედაქტორი.

მისი ერთ-ერთი რომანის, "გალადა უსიანის" მიხედვით გადაიღეს მხატვრული ფილმი "დაუპყრობელი ბატალიონი" და მისი პიესები, როგორიცაა "ჯარაჰლარი", "ტაიგა ნაგილი" და "გერიე იოლ იოხდური" გახდა სატელევიზიო სპექტაკლების თემა.
იუსიფ სამადოღლუ

იუსიფ სამადოღლუ (; ნამდვილი გვარი ვეკილოვი; 25 დეკემბერი, 1935, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ - 17 აგვისტო, 1998, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი და საბჭოთა პროზაიკოსი, სცენარისტი, რედაქტორი. საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, ისტორიკოსი, მასწავლებელი. აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი (1958 წლიდან). აზერბაიჯანის სახალხო მწერალი (1998), აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არტისტი (1979), აზერბაიჯანის უმაღლესი საბჭოს ეროვნების საბჭოს დეპუტატი (1990-1995).

ბიოგრაფია
დაიბადა აზერბაიჯანის სსრ პირველი სახალხო პოეტის, სამად ვურგუნის ოჯახში. აზერბაიჯანის სახალხო პოეტის ვაგიფ სამადოღლუს ძმა.

დაამთავრა ლიტერატურული ინსტიტუტი მოსკოვში. 1957-1958 წლებში სწავლობდა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე.

მუშაობდა ჟურნალ „აზერბაიჯანის“ რედაქციაში, 1960-1965 წლებში ხელმძღვანელობდა ჟურნალის ლიტერატურულ განყოფილებას. მოგვიანებით ხელმძღვანელობდა ჟურნალებს „ულდუზ“ და „აზერბაიჯანი“, მუშაობდა სცენარისტად კინოსტუდიაში „“ და იყო სტუდიის სცენარის სარედაქციო კოლეგიის წევრი (1965-1969).

ავტორია არაერთი სცენარის ცნობილი აზერბაიჯანული მხატვრული და დოკუმენტური ფილმებისთვის.
ჰუსეინ იბრაჰიმოვი

ჰუსეინ იბრაჰიმოვი (; დ. 23 მაისი, 1919, შახტახტი, ნახიჩევანის რაიონი - 2008 წლის 10 აპრილი, ნახიჩევანი) — აზერბაიჯანელი მწერალი, აზერბაიჯანის სახალხო მწერალი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1919 წლის 23 მაისს აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის სოფელ შახტახტიში (ამჟამად სოფელი აზერბაიჯანის ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის კენგერლის რაიონში). სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლობდა ნახიჩევანის პედაგოგიურ კოლეჯში. 1958 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი.
სადარაკის სოფლის სკოლაში მასწავლებლის კარიერა დაიწყო.
მუშაობდა სსრკ-ს პერიოდში სხვადასხვა სამთავრობო თანამდებობებზე.
რომანებისა და მოთხრობების ავტორი. ლიტერატურული მოღვაწეობა პოეზიით დაიწყო 1940-იან წლებში. მისი პირველი მოთხრობები გამოქვეყნდა 1952 წელს.
ეკატერინე კატო შარიქაძე

ეკატერინე კატო შარიქაძე (დ. 14 ივლისი, 1986, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი და მსახიობი.

ბიოგრაფია
ეკატერინე კატო შარიქაძე დაიბადა 1986 წლის 14 ივლისს, თბილისში. მამამისი მერაბ შარიქაძე მოზარდ მაყურებელთა თეატრის ცნობილი მსახიობია.

2007 წელს დაამთავრა თბილისის შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი, დრამის მსახიობის სპეციალობით.

2012 წელს დაამთავრა თბილისის შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის დრამის სარეჟისორო სპეციალობის მაგისტრატურა (პედაგოგი: ავთანდილ ვარსიმაშვილი).

2007 წლიდან მუშაობს თბილისის ნოდარ დუმბაძის სახელობის მოზარდ მაყურებელთა თეატრში.

როლები
მოზარდ მაყურებელთა თეატრში განსახიერებული უმთავრესი როლები
ოლღა გურამიშვილი, ეკატერინეს დედა ნატალია - მაია შენგელია „დავით სარაჯიშვილი“, რეჟისორი მაია შენგელია
ჟირაფი - რადიარდ კიპლინგი „ავაზას ლაქები“, რეჟისორი კოტე მირიანაშვილი
ვიოლა - ნოდარ დუმბაძე „მე, ბებია, ბაბუა და ჭინკები“ რეჟისორი გიორგი თავაძე
პანტერა - დიმიტრი ხვთისიაშვილი „საახალწლო ნაძვის ხე“, რეჟისორი დიმიტრი ხვთისიაშვილი
ლაურა, ავრორა - ასტრიდ ლინდგრენი „პეპი გრძელიწინდა“ რეჟისორი გიორგი თავაძე
ტყის ბინადარი - ვაჟა-ფშაველა „შვლის ნუკრის ნაამბობი“, რეჟისორი ნიკოლოზ საბაშვილი
ბაგირა - რედიარდ კიპლინგი „მაუგლი“, რეჟისორი ნიკოლოზ საბაშვილი
მაყვალა – ნოდარ დუმბაძე, გიგა ლორთქიფანიძე „მე ვხედავ მზეს“, რეჟისორი დიმიტრი ხვთისიაშვილი
სარკე – ძმები გრიმები „ფიფქია და შვიდი ჯუჯა“, რეჟისორი დიმიტრი ხვთისიაშვილი
მართა – გიორგი ნახუცრიშვილი „ნაცარქექია“, რეჟისორი დიმიტრი ხვთისიაშვილი
ბელინა – მორის მეტერლინკი „ნიშნობა“, რეჟისორი გოგა თავაძე
წერო – კორნეი ჩუკოვსკი „ტელეფონი“, რეჟისორი მიხეილ ანთაძე
თოვლის დედოფალი – ევგენი შვარცი, „თოვლის დედოფალი“, რეჟისორი თამარ თუხარელი

შიშველი თეატრი
ჯულიეტა – უილიამ შექსპირის „რომეო და ჯულიეტას“ მიხედვით „იყო და...რა?!“, რეჟ: ნანა კვასხვაძე
თამარ მეფე – ლადო ასათიანის „ბასიანის ბრძოლის“ მიხედვით „ძველად აქ ჯარებს უხმობდნენ“, რეჟ: ნანა კვასხვაძე
სოფიო – „შერისხულ მსხვერპლთა ვნებანი“ დავით კლდიაშვილის „შერისხვა“, „უბედურება“, „მსხვერპლის“ მიხედვით რეჟ: ნანა კვასხვაძე

დადგმები
ნოდარ დუმბაძის სახელობის მოზარდ მაყურებელთა პროფესიული თეატრი
ნოდარ კეკელიძე — „იღბლიანი მკითხავი“, 2011
ლივანოვი, ენტინი — „ბრემენელი მუსიკოსები“ 2012
ეკატერინე კატო შარიქაძე — „თერთმეტი“, 2019
ჰანს ქრისტიან ანდერსენი — „წითელი ფეხსაცმელები და კალის ჯარისკაცი“, ინსცენირების ავტორი ეკატერინე კატო შაქრიქაძე, 2022
მიხო მოსულიშვილი — „ჟიკჟიკობა ღამე“, ინსცენირების ავტორი ეკატერინე კატო შარიქაძე, 2024

თავისუფალი თეატრი
ანა სანაია — „მარტოკინა“, 2021
ურგუფი

ურგუფი — ქალაქი და რაიონი თურქეთის ცენტრალურ ნაწილში, ნევშეჰირის პროვინციის ტერიტორიაზე.

ქალაქი მდებარეობს პროვინციის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრის ქალაქ ნევშეჰირის აღმოსავლეთით დაახლოებით 14 კილომეტრის დაშორებით. ამდებარეობს ზღვის დონიდან 1043 მეტრზე. რაიონის ფართობია 563 კმ².

თურქეთის სტატისტიკის ინსტიტუტის მონაცემებით, ურგუფის მოსახლეობა 2012 წელს შეადგენდა 19 116 ადამიანს, საიდანაც მამაკაცები შეადგენდნენ 49,4 %-ს, ხოლო ქალები — 50,6 %.
ოთარ ტაბიძე

ოთარ ტაბიძე (დ. 30 მარტი, 1925, სოფელი ივანდიდი, წულუკიძის რაიონი, საქართველოს სსრ — გ. 8 ივნისი, 1986, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფილოსოფოსი, ფსიქოლოგი და საჭადრაკო კომპოზიტორი.

საჭადრაკო კომპოზიცია
ოთარ ტაბიძის პირველი საჭადრაკო ამოცანა 1939 წელს დაიბეჭდა. მას მოპოვებული ჰქონდა სხვადასხვა ჯილდო საერთაშორისო და ადგილობრივ კონკურსებში. 1947 წელს მისმა ორმა ამოცანამ საქართველოს ფიზკულტურისა და სპორტის კომიტეტის გამოცხადებულ კონკურსზე - პრიზები გაიყო, ხოლო 1957 წელს მან გაიმარჯვა საქართველოს საჭადრაკო კომპოზიტორთა პირველ ჩემპიონატში (სამსვლიანი ამოცანების განყოფილება). 1960-იან წლებში მან ამოცანების მთელი სერია გამოაქვეყნა იუგოსლავიის ჟურნალ "პრობლემში". ამავე ჟურნალის მიერ გამოცხადებულ სამსვლიანი ამოცანების კონკურსში მისმა ერთ-ერთმა ნაწარმოებმა პირველი პრიზი მოიპოვა.

რჩეული ამოცანები
ამოხსნა:

1. კ5
აქ ორი ვარიანტი იქმნება:
1. ... მფ4
2. ე6 მფ5
3.კ4 მფ4
4.კ3 მფ3
5.ე8#

1. ... მფ6
2.მფ4 მფ5
3.4 მფ6
4.ე8 მფ5
5.ე8#
აღნიშნულ ამოცანაში შესრულებულია ექო-შამათები.
დერბენტის გუბერნია

}) — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — დერბენტი.

1846 წლის 14 დეკემბერს ნიკოლოზ -ის ბრძანებით შეიქმნა დერბენტის გუბერნია, რომელიც წარმოიქმნა გაუქმებული კასპიის ოლქის დერბენტისა და ყუბის მაზრებს, ასევე მიერთებულ სამურისა და დარგის ოკრუგებსა და დაპყრობილ დაღესტნის სხვა ტერიტორიებს.

1860 წლის 5 აპრილს დერბენტის გუბერნია გაუქმდა, ხოლო მისი ტერიტორიის დიდი ნაწილი შევიდა ახლადშექმნილ დაღესტნის ოლქში.
შემახის გუბერნია

}) — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — შემახა.

1846 წლის 14 დეკემბერს ნიკოლოზ -ის ბრძანებით შეიქმნა შემახის გუბერნია.

1859 წლის 27 მაისს მომხდარი მიწისძვრის შედეგად საგუბერნიო ქალაქი შემახა სრულიად დაინგრა. 1859 წლის 6 დეკემბრის უმაღლესი განკარგულებით გუბერნიის ადმინისტრაციული ცენტრი შემახიდან ბაქოში გადავიდა, რის გამოც გუბერნიას ბაქოს გუბერნია ეწოდა.
ზარხუფი

„ზარხუფი“ — ამერიკელი მწერლისა და პოეტის სილვია პლათის მიერ დაწერილი ერთადერთი რომანი. 1963 წელს რომანი გამოქვეყნდა „ვიქტორია ლუკასის“ ფსევდონიმით. რომანი სავარაუდოდ ნახევრად ავტობიოგრაფიულია, სადაც შეცვლილია ადგილებისა და ადამიანების სახელები. წიგნის მთავარი გმირის ფსიქიკური დაავადება ახლოს დგას ავტორის ნამდვილ მდგომარეობასთან (კლინიკური დეპრესია და ბიპოლარული აშლილობა). დიდ ბრიტანეთში რომანის გამოქვეყნებიდან ერთი თვის შემდეგ სილვია პლათმა თავი მოიკლა. 1967 წელს რომანი პირველად გამოიცა სილვია პლათის სახელით. წიგნი ამერიკის შეერთებულ შტატებში 1971 წლამდე არ გამოქვეყნებულა, პლათის მეუღლის, ტედ ჰიუზისა და მისი დედის სურვილის შესაბამისად. რომანი ითარგმნა ათეულობით ენაზე.
ტატიანა აბრამიშვილი

ტატიანა აბრამიშვილი (დ. 15 ოქტომბერი, 1916, თბილისი — გ. 2005, თბილისი) — რუსულენოვანი პოეტი, მოჭადრაკე. თბილისისა და საქართველოს პირველობების მონაწილე, 1944-1945 წლებში თბილისის ჭადრაკის კლუბის დირექტორი. მისი ოთხი პოეტური წიგნის („კოსმოდრომზე“, 1962; „კოსმოსში“, 1964; „შეკაზმული ჰერმესი“, 1966; „ღრუბლების იქით“, 1970) გმირები ჭადრაკის ფიგურები არიან.
რაშიდ იუსიფოვი

რაშიდ ალიმამედ ოღლუ იუსიფოვი ( დ. 1 სექტემბერი, 1900, ალგეთი, მარნეულის რაიონი — გ. 25 თებერვალი, 1982, ბაქო) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა ცირკის არტისტი, ათლეთი, პროფესიონალი მოჭიდავე. აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1980).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1900 წლის 1 სექტემბერს მარნეულის რაიონის სოფელ ალგეთში.

1919 წლიდან გამოდიოდა სხვადასხვა ცირკის ჯგუფში. 1946–68 წლამდე მუშაობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ცირკში, გამოდიოდა სსრკ-ის სხვადასხვა ქალაქში და მის ფარგლებს გარეთ. 1926 წელს გახდა კრასნოდარში ჩატარებული კლასიკური სტილის პროფესიონალ მოჭიდავეთა ტურნირის გამარჯვებული. მეგობრობდა ივანე პოდუბნისთან.

1957 წლიდან იუსიფოვი იყო რესპუბლიკური მნიშვნელობის პენსიონერი. 1980 წელს მიენიჭა აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტის წოდება.

გარდაიცვალა 1982 წლის 25 თებერვალს.
ვალეჰ ქერიმოვი

ვალეჰ სეიფულა ოღლუ ქერიმოვი (; დ. 20 მარტი, 1944, მიანე, აღმოსავლეთ აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი მსახიობი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2000).

ბიოგრაფია
ვალეჰ ქერიმოვი დაიბადა 1944 წლის 20 მარტს მიანში, აღმოსავლეთ აზერბაიჯანის პროვინციაში, ირანში. 1969 წელს, დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ხელოვნების ინსტიტუტის დრამისა და კინოს მსახიობის ფაკულტეტი, მან სამუდამოდ დაუკავშირა თავისი სამსახიობო კარიერა სუმგაითის თეატრს. მან ამ თეატრში 70-მდე პერსონაჟი შექმნა და რეჟისორის რანგში რამდენიმე სპექტაკლი დადგა.

1990 წლიდან არის აზერბაიჯანის თეატრის მუშაკთა კავშირის წევრი.
2015 წლიდან მუშაობს განჯის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში მსახიობად და რეჟისორად. 2023 წლის მარტში მან დაიწყო მუშაობა მინგეჩევირის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში მსახიობად და რეჟისორად.
გოგი მარგველაშვილი

გიორგი (გოგი) მარგველაშვილი (დ. 25 მარტი, 1958, ქუთაისი) — ქართველი რეჟისორი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი (1980). იქვე ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას. 2014–2020 წლებში იყო ინსტიტუტის სამართალმემკვიდრის, შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი, 2023 წლიდან კი — რექტორის მოადგილე.

2001–2005 წლებში მარგველაშვილი იყო მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის კინომსახიობთა თეატრის მთავარი რეჟისორი, 2005–2009 წლებში — ამავე თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი, 2009–2024 წლებში — ა. გრიბოედოვის სახელობის სახელმწიფო თეატრის მთავარი რეჟისორი. 2024 წლის მარტში დაინიშნა თბილისის კოტე მარჯანიშვილის სახელობის პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელად.

ჯილდოები
1994 — თეატრის მოღვაწეთა კავშირის პრემია რეჟისორული ნამუშევრისათვის
1996 — რუსთავის თეატრალური ფესტივალის პრემია საუკეთესო რეჟისურისათვის
2001 — საქართველოს თეატრის მოღვაწეთა კავშირის პრიზი საუკეთესო რეჟისორული ნამუშევრისათვის
2004 — პრიზი საუკეთესო ექსპერიმენტული რეჟისურისათვის (რუსთავის საერთაშორისო თეატრალური ფესტივალი)
2024 — თბილისის საპატიო მოქალაქე
სპასპეტი

სპასპეტი (საშუალო სპარსული — „მხედართმთავრი“) — უმაღლესი რანგის სამხედრო მოხელე ძველ საქართველოში.

„ქართლის ცხოვრების“ მიხედვით, სპასპეტის სახელო ქართლის სამეფოს იერარქიაში პირველ მეფეს ფარნავაზს შემოუღია. სპასპეტი მეფის შემდეგ მეორე პირს წარმოადგენდა და საერთო სარდლობას უწევდა ერისთავებს, მისი სამოხელეო ტერიტორია კი სტრატეგიულად უმნიშვნელოვანესი რეგიონი — შიდა ქართლი იყო. ამავე სტატუსით იხსენიებს სპასპეტს ჯუანშერის „ცხოვრება და მოქალაქეობა ვახტანგ გორგასლისა“: „მპყრობელი შიდა ქართლისა და მპყრობელი ყოველთა ერისთავთა“.

გვიანანტიკურ და ადრეფეოდალურ ქართლში სპასპეტები სამეფო ოჯახთან ბუნებრივი ან ხელოვნური („მამამძუძეობით“) ნათესაობით იყვნენ დაკავშირებულნი. ისინი, მხედართმთავრობასთან ერთად, ითავსებდნენ მსაჯულისა და უფლისწულის აღმზრდელის მოვალეობებს (მაგალითად, ვახტანგ გორგასლის მამამ, მეფე მირდატმა თავისი ძე სპასპეტ საურმაგს მისცა აღსაზრდელად). მომდევნო საუკუნეებში ქართლში სამეფო ხელისუფლების დასუსტების და ერისთავთა გამთავრების პირობებში სპასპეტის ინსტიტუტი დაკნინდა. საქართველოს გაერთიანების შემდგომ ( საუკუნე) იგი შინაარსობრივად ანალოგიურმა სპასალარის სახელომ ჩაანაცვლა.
ნინო თავბერიძე

ნინო თავბერიძე (დ. 21 სექტემბერი, 1952) — ქართველი ექიმი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი 1974 წელს.

თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის თვალის სნეულებათა კათედრის კლინიკური ორდინატორი (1974–1976). მუშაობდა მე–3 სამედიცინო სასწავლებელში (1976–1978). რესპუბლიკურ ცენტრალურ საავადმყოფოში ექიმ–ორდინატორი (1976–1978). იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის თვალის სნეულებათა კათედრის ასპირანტი (1978–1981), 1998 წლიდან კი – დოცენტი. ავტორია 21 სამეცნიერო ნაშრომის, ხელმძღვანელობს სტუდენტთა სამეცნიერო თემათა დამუშავებას. ექიმი–ოფთალმოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა -"თვალის წინა მონაკვეთის ფლუროესცენანგიოგრაფიული გამოკვლევები ეპისკლერალურ და ზოგად ვენურ წნევასთან შეპირისპირებაში ავადმყოფებში პირველადი ღია კუთხიანი გლაუკომით", დაიცვა 1983 წელს.
ლაბრგვილ

ლაბრგვილი, ლიბურგიელ (ლაბრგვილ) — სვანეთში გავრცელებული ჭიდაობის სახეობა. როგორც სხვა კუთხეებში, აქაც უმეტესწილად ორთაბრძოლები სხვადასხვა დღესასწაულებზე იმართებოდა. სვანეთში მამაკაცები თავისუფალ დროსაც ეჭიდებოდნენ ერთმანეთს. ჭიდაობის ამ სახეობისთვის დამახასიათებელი ჩაცმულობა იყო სვანური შალის ხალათი, რომელზეც აუცილებლად შემოჭერილი იყო ქამარი. ქამარში ხელის ჩავლება დაშვებული იყო. ლაბრგვილისთვის დამახასიათებელი იყო ქართული ჭიდაობის სხვადასხვა ელემენტები : გარეკაური, შუაკაური, მოგვერდი და სხვ. ძლიერი მოჭიდავეები ნაკლებად იყენებდნენ ფეხს. ეს იმითაც იყო გამოწვეული, რომ ფეხის გამოყენებისას მოჭიდავე შეიძლებოდა თავისივე ილეთს წამოგებოდა. სვანური ჭიდაობის ამ სახეობაში დიდი მნიშვნელობა ენიჭებოდა სისწრაფეს. მოულოდნელობის თავიდან ასაცილებლად მოჭიდავეები ერთმანეთს ესალმებოდნენ. აქ ქართული ხასიათიც ვლინდება - ჩუმად მიპარვა და მოტყუებით გამარჯვება მიუღებელი იყო. წაქცეულად ითვლებოდა ბეჭზე დაცემული მოწინააღმდეგე, თუმცა ერთხელ წაქცევა საკმარისი არ იყო, წაქცეულს უფლება ჰქონდა მოეთხოვა ჭიდაობის გაგრძელება, ჭიდაობის გაგრძელებაზე უარის თქმა სირცხვილად ითვლებოდა. ჩოქზე დაცემა სამჯერ წაქცევად ითვლებოდა. თუ ჭიდაობა დიდხანს გაგრძელდებოდა, მაშინ ხალხი მოჭიდავეებს გააშველებდა. სვანეთში ჭიდაობა ზამთარშიც იმართებოდა მიცვალებულთა მოხსენიების დღეს.