iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სამართალი

სამართალი — ბუნებით განპირობებული ადამიანთა უფლება-მოვალეობების განმსაზღვრელი ზოგადსავალდებულო ქცევის წესების ერთობლიობა და საზოგადოებრივი ურთიერთობების მოწესრიგების სისტემა, რომელსაც ახასიათებს ნორმატიულობა, ფორომალური განსაზღვრულობა, სისტემურობა და მათი შესრულება სახელმწიფოებრივი ზემოქმედებით არის უზრუნველყოფილი.

სამართლის დარგები
ეროვნული სამართალი
კერძო სამართალი
სამოქალაქო სამართალი
სავაჭრო სამართალი
შრომის სამართალი
საჯარო სამართალი
კონსტიტუციური სამართალი
საქართველოს კონსტიტუცია (2004 წლის 7 თებერვლის მდგომარეობით)
საქართველოს კონსტიტუციური კანონი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სტატუსის შესახებ
ადმინისტრაციული სამართალი
სისხლის სამართალი
საპროცესო სამართალი
საერთაშორისო სამართალი
საერთაშორისო სახელშეკრულებო სამართალი
საერთაშორისო საჰაერო სამართალი
საერთაშორისო საზღვაო სამართალი
საერთაშორისო კოსმოსური სამართალი
საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართალი
საერთაშორისო სისხლის სამართალი
ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სამართალი
ევროპის კავშირის საჯარო სამართალი
დიპლომატიური და საკონსულო სამართალი

კერძო საერთაშორისო სამართალი
საჯარო საერთაშორისო სამართალი

სასამართლო დაწესებულებები
სასამართლო
საკონსტიტუციო სასამართლო
უზენაესი სასამართლო
საოლქო სასამართლო
რაიონული სასამართლო
საარბიტრაჟო სასამართლო

პროკურატურა
გენერალური პროკურატურა
სამხედრო პროკურატურა
სამხარეო პროკურატურა
არაორგანული ქიმია

არაორგანული ქიმია — მეცნიერება ქიმიური ელემენტებისა და მათგან წარმოქმნილი მარტივი და რთული ნივთიერებების შესახებ. საუკუნის ბოლომდე სახელწოდება „არაორგანული ქიმია“ და „ორგანული ქიმია“ მიუთითებდა, თუ ბუნების რომელი „სამეფოდანაა“ მიღებული ესა თუ ის ნაერთი. არაორგანული ქიმიის მთავარ ამოცანას ქიმიური ელემენტებისა და მათგან წარმოქმნილი ნაერთების შესწავლა შეადგენს, რომელიც მათი ატომებისა და მოლეკულების აღნაგობის, შედგენილობისა და თვისებების ყოველმხრივი გამოკვლევის გზით ხორციელდება.

არაორგანული ქიმიის თეორიულ საფუძველს ქმნის ატომისტიკა და მენდელეევის პერიოდულობის კანონი. პირველი ცნობები არაორგანულ ნივთიერებათა — ოქროს, ვერცხლის, სპილენძის, ტყვიის, კალისა და ვერცხლისწყლის, ნახშირბადის და გოგირდის შესახებ უძველეს დროს ეკუთვნის. უკვე - საუკუნეებში ცდილობდნენ არაკეთილშობილი ლითონების გარდაქმნას კეთილშობილ ლითონებად, რაც შემდგომში მთელი ალქიიის მიმართულების კვლევის საგანი გახდა. - საუკუნეებში ქიმიის ძირითადი ყურადღება მიმართული იყო სამკურნალო პრეპარატების დამზადებაზე, რითაც საფუძველი ჩაეყარა იატროქიმიის განვითარებას. საუკუნის დასასრულს ფრანგმა ქიმიკოსმა ნიკოლა ლემერის „ქიმიის კურსში“ (1675) ქიმიური ნივთიერებანი, მათი წარმოქმნის შესაბამისად დაყო მინერალურ, ცხოველურ და მცენარეულ ნივთიერებებად. აქედან წარმოიშვა სახელწოდება მინერალური ქიმია.
დაიან ფოსი

დაიან ფოსი ( დ. 16 იანვარი, 1932 — გ. 26 დეკემბერი, 1985) — ამერიკელი ზოოლოგი და პრიმატოლოგი. ფოსი 18 წლის განმავლობაში იკვლევდა გორილების ჯგუფს. გამოსცა წიგნი „გორილები ნისლში“, რომელიც მოიცავს მეცნიერულ კვლევასა და დაიანის პირად ისტორიას. ფოსი 1985 წელს მოკლეს. მკვლელობა დღემდე გაუხსნელია, თუმცა მიიჩნევენ, რომ იგი ბრაკონიერებმა მოკლეს, რომლებსაც ფოსი გორილების კომერციული მიზნით გამოყენებაში ხელს უშლიდა. ისი წიგნის მიხედვით გადაღებულია ფილმი „გორილები ნისლში“, სადაც დაიან ფოსის როლს სიგურნი უივერი ასრულებს.
ფელიქს ზალტენი

ფელიქს ზალტენი (; დ. 6 სექტემბერი, 1869, ბუდაპეშტი, უნგრეთი — გ. 8 ოქტომბერი, 1945) — ავსტიელი მწერალი, ჟურნალისტი და კრიტიკოსი. მისი ყველაზე ცნობილი რომანია ბემბი, ცხოვრება ტყეში, რომელიც 1923 წელს გამოვიდა. მასზე დაყრდნობით შეიქმნა უოლტ დისნეის ანიმაციური ფილმი ბემბი. ზალტენის ნამდვილი სახელი და გვარია ზიგმუნდ ზალცმანი.
პრუსიის სამეფო

პრუსიის სამეფო  — გერმანული სახელმწიფო, რომელიც არსებობდა 1701 წლიდან 1918 წლამდე.

1871 წლიდან პრუსიის სამეფო გერმანიის იმპერიის წამყვანი სახელმწიფო იყო და იმპერიის ტერიტორიის მთელი ფართობის თითქმის ორ მესამედს იკავებდა. საკუთარი სახელწოდება სამეფომ მიიღო პრუსიის საჰერცოგოსგან, თუმცა მისი მთავარი ქალაქი ბრანდენბურგში მდებარე ბერლინი იყო.
საქსონიის სამეფო

საქსონიის სამეფო ; იშვიათად საქსენი — სახელმწიფო, რომელიც არსებობდა 1806—1918 წლებში თანამედროვე გერმანიის ტერიტორიაზე. 1871 წლიდან პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ დაცემამდე საქსონია იყო გერმანიის იმპერიის ნაწილი. დედაქალაქი იყო დრეზდენი, ხოლო მისი თანამედროვე მემკვიდრე — საქსონიის თავისუფალი სახელმწიფო.

საქსონიის მეფეების სია
1806—1827 — ფრიდრიხ ავგუსტ სამართლიანი (* 1750, † 1827)
1827—1836 — ანტონ კეთილი (* 1755, † 1836), ფრიდრიხ ავგუსტ -ის ძმა
1836—1854 — ფრიდრიხ ავგუსტ (* 1797, † 1854), ანტონის ძმისშვილი
1854—1873 — იოჰანი (* 1801, † 1873), ფრიდრიხ ავგუსტ -ის ძმა
1873—1902 — ალბერტ (* 1828, † 1902), იოჰანის ვაჟი
1902—1904 — გეორგ (* 1832, † 1904), ალბერტ -ის ძმა
1904—1918 — ფრიდრიხ ავგუსტ (* 1865, † 1932), გეორგ -ის ვაჟი
როისის სამთავრო

როისის სამთავრო ან როის-გრაიცი  — სახელმწიფო გერმანიის ტერიტორიაზე, არსებობდა 1778 წლიდან 1918 წლამდე, იმართებოდა როისის დინასტიის უფროსი შტოს მიერ.

სამთავროს ფართობი იყო 317 კმ², ხოლო მოსახლეობა შეადგენდა 71 000 ადამიანს (1905 წლისთვის). სამთავროს დედაქალაქი იყო გრაიცი.

როისის მთავრები, უფროსი შტო (1778—1918)
ვალდეკი

ვალდეკი , 1625—1805 და 1815—1918 წლებში ვალდეკ-პირმონტი  — სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნი (საგრაფო, 1712 წლიდან სამთავრო) თანამედროვე გერმანიის ტერიტორიაზე, არსებობდა 1180 წლიდან ვალდეკის სახლის ძალაუფლების ქვეშ.

1918 წლიდან ვალდეკი — სახელმწიფო ვაიმარის რესპუბლიკის შემადგენლობაში. 1929 წელს შეუერთდა პრუსიის თავისუფალ სახელმწიფოს. დღესდღეობით ყოფილი სამთავროს ტერიტორია შედის ჰესენისა და ქვემო საქსონიის ფედერალური მიწების შემადგენლობაში.
საქსენ-გოთა-ალტენბურგი

საქსენ-გოთა-ალტენბურგი — ერნესტინული საჰერცოგო თანამედროვე თიურინგიის მიწაზე. 1806 წელს საქსენ-გოთა-ალტენბურგი შევიდა რაინის კავშირში, ხოლო 1815 წელს — გერმანიის კავშირში.

1825 წელს საჰერცოგოში მმართველი დინასტიის ჩამოშორებამ გამოიწვია საჰერცოგოს ტერიტორიების გაყოფა საქსენ-კობურგსა, რომელსაც წილად ხვდა საქსენ-გოთა, და საქსენ-ჰილდბურგჰაუზენს შორის, რომელსაც საქსენ-ალტენბურგი შეუერთდა. საქსენ-ჰილდბურგჰაუზენის ჰერცოგმა მცირე საჰერცოგო ჰილდბურგჰაუზენი გადასცა საქსენ-მაინინგენს.

საქსენ-გოთა-ალტენბურგის ჰერცოგები
სახელი, ცხოვრების წლები, მმართველობის წლები, მეუღლე
ერნსტ საქსენ-გოთელი, 1601—1675, 1640—1675, ელისაბედ სოფია საქსენ-ალტენბურგელი
ფრიდრიხ საქსენ-გოთა-ალტენბურგელი, 1646—1689, 1675—1689, პირველ ქორწინებაში მაგდალენა სიბილა საქსენ-ვაისენფელელი, მეორე ქორწინებაში კრისტინა ბადენ-დურლახელი
ფრიდრიხ საქსენ-გოთა-ალტენბურგელი, 1676—1732, 1689—1732, მაგდალენა ავგუსტა ანჰალტ-ცერბსტელი
ფრიდრიხ საქსენ-გოთა-ალტენბურგელი, 1699—1772, 1732—1772, ლუიზა დოროთი საქსენ-მაინინგენელი
ერნსტ საქსენ-გოთა-ალტენბურგელი, 1745—1804, 1772—1804, შარლოტ საქსენ-მაინინგენელი
ავგუსტ საქსენ-გოთა-ალტენბურგელი, 1772—1822, 1804—1822, პირველ ქორწინებაში ლუიზა შარლოტ მეკლენბურგ-შვერინელი, მეორე ქორწინებაში კაროლინა ამალია ჰესენ-კასელელი
ფრიდრიხ საქსენ-გოთა-ალტენბურგელი, 1774—1825, 1822—1825, მისი გარდაცვალებით დასრულდა საქსენ-გოთა-ალტენბურგის დინასტია
ანჰალტ-დესაუ

ანჰალტ-დესაუ  — სამთავრო, მოგვიანებით საჰერცოგო შუა გერმანიაში.

მისი მმართველები მოდიოდნენ ასკანიების საგვარეულოდან. ანჰალტ-დესაუ არსებობდა 1396—1561 და 1603—1853 წლებში. 1853 წლის 22 მაისს ის ანჰალტ-კეთენთან ერთად გაერთიანდა ანჰალტ-დესაუ-კეთენის საჰერცოგოში, ხოლო მოგვიანებით, 1863 წელს, ანჰალტ-ბერნბურგისა და ანჰალტ-ცერბსტის შემოერთების შემდეგ, ყველა ეს მიწა გაერთიანდა ანჰალტის საჰერცოგოში.
რუსუდან ნიკოლაძე

რუსუდან ნიკოლოზის ასული ნიკოლაძე (პოლიევქტოვი) (დ. 17 დეკემბერი, 1884, პეტერბურგი — გ. 9 სექტემბერი, 1981, თბილისი) — ქართველი ქიმიკოსი, ნიკო ნიკოლაძის ქალიშვილი, პროფესორი (1933) და დამსახურებული მეცნიერი (1941).

ბიოგრაფია
ბავშვობა გაატარა მშობლიურ სოფელ დიდ ჯიხაიშში, ფოთსა და ქუთაისში. თბილისში გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ, ჩაირიცხა პეტერბურგის იასენსკის ქალთა პედაგოგიურ ინსტიტუტში, რომელიც დაასრულა 1909 წელს, ხოლო 1913 წელს პეტერბურგის უნივერსიტეტი. 1909-1917 წლებში მუშაობდა პეტერბურგის ქალთა პედაგოგიურ ინსტიტუტში. შემდეგ განაგრძო მუშაობა თბილისის სახელმწიფო უნივერისტეტსა და საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში არაორგანული და ზოგადი ქიმიის კათედრაზე. 1933-1974 წლებში განაგებდა ამავე კათედრას. ავტორია რამდენიმე სამეცნიერო, მეთოდოლოგიური და მემუარული ნაშრომისა. ღვაწლმოსილმა მეცნიერმა გაიარა დიდი და საინტერესო ცხოვრების გზა, რაც ასახა კიდეც საგულისხმო მოგონებებში — „დაუვიწყარი დღეები და წუთები“ და „ცხოვრების დიდ გზაზე“.

დაჯილდოვებული იყო ლენინის ორი ორდენით, შრომის წითელი დროშის და „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით. 1978 წელს ქიმიის ტერმინოლოგიის შედგენისათის (დ. გვარამიძესთან ერთად) მიენიჭა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გიორგი ნიკოლაძის სახელობის პრემია.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ანალიზური ქიმია

ანალიზური ქიმია — მეცნიერება ნივთიერების ანალიზის მეთოდების შესახებ. იგი ქიმიური მეცნიერების ერთ-ერთი ძირითადი დარგია. ანალიზური ქიმია იყოფა ორ ნაწილად: თვისებითს და რაოდენობითს ანალიზად. თვისებითი ანალიზის ამოცანაა გამოსაკვლევი ნივთიერების ქიმიური შედგენილობის დადგენა, მასში შემავალი იონების, ატომთა ჯგუფების ან მოლეკულების იდენტიფიკაცია. რაოდენიბითი ანალიზის ამოცანაა მოცემულ ნაერთში ან ნივთიერებათა ნარევში შემავალი ელემენტების ან ცალკეული ქიმიური ნაერთების რაოდენობების ზუსტი განსაზღვრა. ანალიზურმა ქიმიამ დიდი როლი შეასრულა ქიმიის საერთო განვითარებაში. მაგალითად, ანალიზური ქიმიის მეთოდების გამოყენებით განისაზღვრა ისეთი უმნიშვნელოვანესი ქიმიური სიდიდები, როგორიცაა ელემენტების ატომური მასა, ქიმიური ეკვივალენტი, დადგინდა სხვადასხვა ნაერთის ქიმიური ფორმულა.

ანალიზური ქიმიის ძირითადი ამოცანაა უზრუნველყოს ანალიზის მაღალი მგრძნობელობა, სიზუსტე, შერჩევითობა. ქიმიური ანალიზი უზრუნველყოფს ტექნოლოგიური პროცესების კონტროლს და წარმოების მრავალ სფეროში პროდუქტის ხარისხს. თამაშობს უდიდეს როლს სასარგებლო წიაღისეულის მოძებნისა და ნედლეულის გადამუშავებაში. ქიმიური ანალიზის საშუალებით ხდება გარემოს სისუფთავის კონტროლი, არაორგანული და ორგანული ნივთიერებების აღმოჩენა-განსაზღვრა.

ანალიზური ქიმიის მიღწევები გამოიყენება მეცნიერებისა და ტექნიკის სხვადასხვა სფეროში: ატომური ენერგეტიკა, ელექტრონიკა, ოკეანოლოგია, ბიოლოგია, მედიცინა, კრიმინალისტიკა, არქეოლოგია, კოსმოსური გამოკვლევები და სხვა. დიდია ანალიზური ქიმიის როლი მეტალურგიასა და აგროქიმიაში.
არტემ კვაჭანტირაძე

არტემ კვაჭანტირაძე (დ. ოქროსქედი, 1879 — გ. 1919) — ქართველი კომპოზიტორი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ოზურგეთის მაზრის სოფელ ოქროსქედში 1879 წელს. სწავლობდა ხარკოვის მუსიკალურ სასწავლებელში. 1909 მიემგზავრება და სწავლას აგრძელებს ვარშავის კონსერვატორიაში. სამშობლოში დაბრუნებული მუშაობდა ქუთაისის გიმნაზიაში. ავტორია პირველი ქართული ვალსისა „გურულების სიზამარი“, რომელიც ნასაკირალის ბრძოლას მიეძღვნა. ვალსი დაიბეჭდა 1906 წელს მოსკოვში გროსეს მუსიკალური ლიტერატურის ლითოგრაფიაში. იოსებ ოცხელის შემწეობით იქვე დაიბეჭდა კვაჭანტირაძის მეორე ვალსი „დარდი საქართველოში“, რომელიც წიწამურში ილია ჭავჭავაძის მკვლელობას ეხება. ეს ვალსი პირველად შესრულებული იქნა ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში ილიას მკვლელობის წლისთავზე.
კვაჭანტირაძე გარდა ამ ორი ნაწარმოებისა სხვებიც ჰქონია დაწერილი, მათ შორის ოპერა, თუმცა ისინი შემორჩენილი არ არის. დაკრძალულია მშობლიურ სოფელში.
ფუტა-ჯალონი

ფუტა-ჯალონი — საფეხურისებრი პლატოების სისტემა დასავლეთ აფრიკაში, გვინეაში. ატლანტის ოკეანის სანაპიროსთან მისი სიმაღლეა 300–400 მ, ხოლო პლატოს ცენტრალური ნაწილი 800–1000 მ-მდე მაღლდება. ცალკეული მასივების სიმაღლეა 1400–1500 მ (მთა ტამგე ანუ ლაურა, 1538 მ).

მეტწილად აგებულია ქვიშაქვებითა და არგილითებით, რომლებიც გარღვეულია ბაზალტებით, დიაბაზებითა და გაბროთი. ნალექები 1500 მმ-მდე წელიწადში. ფუტა-ჯალონზე სათავე აქვს დასავლეთ აფრიკის მრავალ მდინარეს, მათ შორის გამბიას, მდინარე სენეგალის ზემო დინებას — ბაფინგს, ზემო ნიგერის შენაკადებსა და სხვა, რომლებიც მიედინებიან ღრმა ხეობებში და პლატოს ცალკეულ მასივებად ანაწევრებენ. პლატოს ადგილობრივი მოსახლეობა „წყლის მამას“ უწოდებს.
ფეტვი

ფეტვი ( სულხან-საბა ორბელიანისა და დავით ჩუბინაშვილის მიხედვით — ფაჩქა) — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარეების გვარი მარცვლოვანთა ოჯახისა. გვარში 400-ზე მეტი სახეობაა.

გავრცელებულია აზიის, აფრიკისა და ამერიკის ტროპიკულ, სუბტროპიკულ და ზომიერ ზონებში. საქართველოში გვხვდება 3 სახეობა, მათ შორის დიდი მნიშვნელობა აქვს კულტურულ სახეობას — ჩვეულებრივ ფეტვს , რომელიც იყოფა 5 ქვესახეობად: მეჩხერყვავილედიანი, გადაშლილი, დახრილი, ნახევარკოშტურა, კოშტურა. დანარჩენები უმეტესად ველური ერთწლოვანი ან მრავალწლოვანი მცენარეებია, რომელთაგან ზოგიერთი კულტურაშია და საკვებად იყენებენ.

ჩვეულებრივი ფეტვი ერთწლოვანი მცენარეა. მისი სიმაღლე 70-100 სმ აღწევს. აქვს 4-10 მუხლთშორისიანი მარტივი ან დატოტვილი ღერო, ხაზოვან-ლანცეტისებრი ფოთოლი. სავეგეტაციო პერიოდის მიხედვით განასხვავებენ: ძალიან საადრეოს (60 დღე), საადრეოს (61-80 დღე), საშუალოს (81-100 დღე), საგვიანოს (101-120 დღე) და ძალიან საგვიანოს (120-ზე მეტი დღე). ფეტვი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საბურღულე კულტურაა. მარცვალს იყენებენ ფქვილისათვის, ხოლო ფრინველებისა და ღორებისათვის ფეტვის კონცენტრირებულ საკვებს ამზადებენ.
რობერტ I (შოტლანდია)

}
რობერტ (, ; 11 ივლისი, 1274 — 7 ივნისი, 1329) აგრეთვე ცნობილი როგორც რობერტ ბრიუსი — შოტლანდიის მეფე 1306 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე. საუკუნის მეორე ნახევარში შოტლანდიელთა განმათავისუფლებელი მოძრაობის მონაწილე. 1305 წელს უილიამ უოლესის სიკვდილით დასჯის შემდეგ, იგი საიდუმლოდ ეკურთხა მეფედ. 1314 წელს ბანოკბერნის ბრძოლაში დაამარცხა ინგლისის მეფე, ედუარდ და აიღო ედინბურგი, რომელიც 1296 წლიდან ინგლისელების ხელში იყო. ინგლისის მეფე იძულებული გახდა შოტლანდია დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ ეღიარებინა. ასევე მოიქცა ედუარდ , რომელმაც 1328 წელს სცნო შოტლანდიის სახელმწიფოებრიობა.
შიჰაბ ალ-დინი

შიჰაბ ალ-დინი ან მუჰამედ ღური (დ. უცნობია - გ. 1206) — ღურის სულთანთა დინასტიის წარმომადგენელი. 1173 წელს დაინიშნა აღმოსავლეთ ღურის გამგებლად. 1175 წლიდან დაიწყო ლაშქრობები ჩრდილოეთ ინდოეთში. 1186 წელს მან აიღო ლაჰორი და ბოლო მოუღო ღაზნევიანთა სახელმწიფოს პენჯაბში. 1192 წელს ტაირთან დაამარცხა ინდოელ რაჯპუტთა ლაშქარი. შემდგომ 10 წელიწადში კი მთელი განგისპირეთი დაიპყრო დელითურთ. 1203 წელს გახდა ღურიდთა უზარმაზარი სახელმწიფოს გამგებელი. მისი მოკვლის შემდეგ ღურიდთა მიერ დაპყრობილ ინდოეთის მიწებზე აღმოცენდა ახალი მუსლიმანური სახელმწიფო, დელის სასულთნო, ხოლო პირველი სულთანი გახდა მუჰამედ ღურის მხედართმთავარი კუტბ ად-დინ აიბაკი.
კუტბ ად-დინ აიბაკი

კუტბ ად-დინ აიბაკი (გ. 1210) — დელის სასულთნოს პირველი სულთანი, მუჰამედ ღურის მხედართმთავარი. მონაწილეობდა ღურიდთა დაპყრობით ომებში ჩრდილოეთ ინდოეთში. მუჰამედის მკვლელობის შემდეგ 1206 წელს ხელთ იგდო ჩრდილო ინდოეთის მართვის სადავეები და თავი პირველ სულთნად გამოაცხადა . სათავე დაუდო ახალ, ინდოეთის სამეფოთა შორის პირველ მუსლიმანურ სახელმწიფოს რომელმაც 320 წელი იარსება. ასევე ღულამთა დინასტიას რომელიც ქვეყანას მართავდა 1206-1290 წლებში. 1210 წელს აიბაკი გარდაიცვალა და გამეფდა არამ-შაჰი.
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გერბი

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გერბი — ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

აღწერილობა
გერბი
გერბის ფარი გაკვეთილია და იყოფა სამ ნაწილად.
 ნაწილი – მეწამულ ველზე ვერცხლის ჰერალდიკური ჯვარი;
 ნაწილი – ზურმუხტის ველზე ვერცხლის ხე გარსშემოხვეული ოქროს ვაზით, რომელსაც აქვს ოქროს მტევნები და ფოთლები.
 ნაწილი – შავი ველი (სიმაღლით ფარის 1:3), რომელსაც ზემოდან გასდევს ტალღოვანი სარტყელი;
გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი – სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია კარიბჭით.
ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-მეწამული ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავით ჩაწერილია გერბის დევიზი „ოზურგეთი“

ისტორია
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტმა პირველი გერბი 2014 წლის მარტში მიიღო. მისი აღწერილობა შემდეგნაირი იყო:

გერბის ფარი გადაკვეთილია სამ ნაწილად. ცენტრალური ზურმუხტის ველი ფარის სიმაღლის ნახევრის ტოლია. ზურმუხტის ველი, მის ზემოთ არსებულ ლაჟვარდის ველისგან გამოყოფილია ტალღისებურად. ლაჟვარდის ველი ფარის სიმაღლის ნახევრის ტოლია. ზურმუხტისა და ლაჟვარდის ველებზე მოთავსებულია ოქროს ფიგურა: სვეტი, რომელიც ბოლოვდება ჯვრით და მწოლიარე ლომი, რომელსაც მარჯვენა თათით უპყრია მახვილი. ლაჟვარდის ველის მარჯვენა კუთხეში გამოსახულია ვერცხლის ცხრაქიმიანი მნათობი. ქვედა სევადის ველი წარმოადგენს გერბის სიმაღლის მეოთხედს და გადაკვეთილია სამი ვერცხლის ტალღისებური სარტყლით.
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის დროშა

ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის დროშა — ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ 2015 წლის აგვისტოში.

აღწერა
დროშა გაყოფილია ვერტიკალურად ორ მეწამულ და მწვანე ველებად. კომპოზიციის ცენტრში გამოსახულია თეთრი ჰერალდიკური ჯვარი, სიმაღლით დროშის ½; დროშის პროპორციებია: 2:3

ისტორია
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის დროშა 2014-2015 წლებში შემდეგნაირი იყო: დროშის ქსოვილი ვერტიკალურად გაყოფილია ორ ტოლ, ლაჟვარდისა და ზურმუხტის ველებად. ლაჟვარდის ველზე გამოსახულია ოქროს ჯვარი, რომელიც ზომით დროშის სიმაღლის 3/5-ს ტოლია. დროშის პროპორცია: 2/3.
ტეა ლეონი

ტეა ლეონი ( დ. 25 თებერვალი, 1966) — ამერიკელი მსახიობი. სხვადასხვა დროს როლები შეასრულა ფილმებში: „იურული პარკი “ (2001), „მეოჯახე“ (2000), „უფსკრულთან შეჯახება“ (1998), „დიკის და ჯეინის გართობა“ (2005), „არ გააღვიძოთ მძინარე ძაღლი“ (1996), „ესპანური ინგლისური“ (2004), „ცუდი ბიჭები“ (1995), „მოჩვენებათა ქალაქი“ (2008) „როგორ მოვიპარო ცათამბჯენი“ (2011).

ბიოგრაფია
ტეა ლეონი დაიბადა ნიუ-იორკში, დედამისის — პროფესიით დიეტოლოგის, ემილი ენისა და მამამისის — იურისტის, ენთონი პანტალეონის ოჯახში. ლეონის პაპა მამის მხრიდან იყო იტალიური და ინგლისური წარმოშობის, ხოლო ბებია მამის მხრიდან, პოლონელ-ამერიკელი მსახიობი ჰელენკა პანტალეონი. ლეონის მონაწილეობა აქვს მიღებული ტელესერიალ „სანტა-ბარბარაში“. მისი პირველი მეუღლე იყო ნილ ჯოზეფ ტარდიო. 1997-2014 წლებში ქორწინებაში იმყოფებოდა დევიდ დუხოვნისთან.

ფილმოგრაფია
სტიქიური უბედურება

სტიქიური უბედურება — ბუნებრივი მოვლენა, რომელიც ატარებს საგანგებო ხასიათს და რომელსაც მოჰყვება მოსახლეობის ნორმალური ცხოვრების დარღვევა, ადამიანთა სიკვდილი, მატერიალურ ღირებულებათა დანგრევა და განადგურება. ხასიათდება მნიშვნელოვანი მასშტაბებითა და სხვადასხვაგვარი ხანგრძლივობით, მაგალითად, მიწისძვრის ხანგრძლივობა შეიძლება რამდენიმე წამი გაგრძელდეს, ხოლო წყალდიდობა თვეები. სტიქიური უბედურება შეიძლება იყოს მიწისძვრა, ვულკანის ამოფრქვევა, ღვარცოფი, მეწყერი, ზვავი, წყალდიდობა, ცუნამი, ხანძარი, ტორნადო, მეწყერი, ღვარცოფი, კლდეზვავი, ქვა­თაც­ვე­ნა და სხვა.
ანგლო-ნორმანული ინგლისი

ანგლო-ნორმანული ინგლისი — ინგლისის ისტორიის პერიოდი მოიცავს 1066-1154 წლების პერიოდს. ნორმანთა მიერ ინგლისის დაპყრობიდან პლანტაგენეტთა (ანჟუელთა) გაბატონებამდე.

ამ პერიოდის უმნიშვნელოვანესი მოვლენა იყო ის რომ ნორმანი და ანგლო-საქსი ხალხი ერთხელ და სამუდამოდ შეერწყნენ ერთმანეთს. 1066 წლის 14 ოქტომბერს ნორმანდიის ჰერცოგმა ვილჰელმ -მ (1035-1087 წწ.) გაიმარჯვა ანგლო-საქსებზე ჰასტინგზის ბრძოლაში და შემდეგ ექვს წელიწადში დაიპყრო მთელი ინგლისი. ნორმანთა მიერ ინგლისის დაპყრობის უარყოფითი მხარე იყო ის, რომ ქვეყანაში გაბატონდნენ ფრანგ-ნომანთა ბარონები. თავისუფალი გლეხები, ტანები კი იქცნენ ყმა გლეხებად. 1086 წლის მოსახლეობის აღწერის დროს შეიქმნა, საშინელი სამსჯავროს წიგნი. დადებითი იყო ის, რომ ინგლისი იქცა დეცენტრალიზებულ სახელმწიფოდ, აშენდა მრავალი ციხესიმაგრე, მიწები დაურიგდათ ჰერცოგის ერთგულ დიდებულებს. უილიამი სიცოცხლის ბოლომდე ჰერცოგისა და მეფის წოდებასაც ატარებდა. მისი გარდაცვალების შემდეგ მისი მიწები ორმა უფროსმა ვაჟმა გაიყო. უილიამს ერგო ინგლისი, ხოლო რობერტს ნორმანდია. უილიამ -ის (1087-1100 წწ.) უმცროსმა ძმამ ჰენრი -მა (1100-1135 წწ.), 1106 წელს დაამარცხა რობერტ (1087-1106 წწ.) და ნორმანდია შემოიერთა. 1135-1153 წლებში ინგლისში შინაფეოდალური არეულობა მიმდინარეობდა. ჰენრი -ის შემდეგ გამეფდა მისი დის შვილი სტეფანი (1135-1154 წწ.), რაზეც უკმაყოფილება გამოთქვა ანჟუს გრაფმა ჯოფრუა პლანტაგენეტმა (ნორმანდიის ჰერცოგი 1144-1151 წწ.), ჰენრის ძმამ. მისი მეუღლე მატილდა 1139 წელს ინგლისში შეიჭრა და სტივენს შეებრძოლა. მდინარე ტემზის სამხრეთი მიწები მთლიანად აოხრდა. რამდენიმე სასტიკი ბრძოლის შემდეგ 1141 წელს მატილდამ იმარჯვა სტეფანზე და დაიკავა ლონდონი. თუმცა მეორე წელსვე იძულებული გახდა დაეტოვებინა ქვეყანა. 1144 წელს ანჟუს გრაფის არმიებმა ნორმანდია დაიპყრეს. 1154 წელს სტივენის სიკვდილის შემდეგ ანჟუს გრაფის ძემ ჰენრი პლანტაგენეტმა (1133-1189 წწ.) ინგლისის ტახტი დაიკავა და სათავე დაედო პლანტაგენეტების დინასტიას.
რომანული ბრიტანეთი

რომანული ბრიტანეთი- ეს პერიოდი მოიცავს ახ.წ. 43-450 წლებს, ამ პერიოდში ახლანდელი ინგლისის ტერიტორია შედიოდა რომის ვრცელი იმპერიის შემადგენლობაში. ბრიტანეთის კუნძულის ტერიტორიაზე ძვ.წ. 3000 წელს დასახლდა კელტური წარმოშობის ტომების ძირითადად სამი განშტოება: ბრიტები ინგლისში, კიმრები უელსში და პიქტები - შოტლანდიაში. ძვ.წ. 55-54 წლებში იულიუს კეისარმა (ძვ.წ.100-44) გალიიდან გეზი ბრიტანეთისაკენ აიღო და გაილაშქრა. მან გაიმარჯვა კელტებზე, თუმცა გალიის მსგავსად ბრიტანეთის დაპყრობა ვერ შეძლო. რომის იმპერიის უშუალო შემადგენლობაში ინგლისი 43 წელს შევიდა, იმპერატორ კლავდიუსის(41-54) დროს. დაახლოებით 47 წელს რომაელებმა დააარსეს ქალაქი ლონდონიუმი მდინარე ტემზაზე. დაიწყო რომაული აბანოების მშენებლობა, ამ მხრივ გამოირჩეოდა ქალაქი ბათი. რომაელებმა ვერ შეძლეს თავიანთი გავლენის სფერო გაეფართოებინათ უელსისა და შოტლანდიის ტერიტორიაზე. საუკუნის 60-იან წლებში იცენთა ტომის დედოფალმა ბუდიოკამ აჯანყება მოაწყო რომაელთა წინააღმდეგ და სათავე დაუდო ამბოხს ლონდონშიც. რომაელებს მოსვენებას არ აძლევდნენ შოტლანდიელი პიქტები, რამდენიმეჯერ რომაელები გადავიდნენ შოტლანდიაში, თუმცა ყველა ლაშქრობა წარუმატებლად დამთავრდა. ახ.წ. 122-124 წლებში იმპერატორ ადრიანეს(117-137) ბრძანებით აიგო 800 კილომეტრიანი კედელი რაც ინგლის-შოტლანდიის საზღვრად ითვლებოდა და მიზნად ისახავდა ლეგიონის პიქტებისაგან დაცვას. მე- საუკუნეში რომაელებმა ინგლისში ქრისტიანობაც გაავრცელეს. მე- საუკუნეში რომს ბარბაროსულმა ტომებმა გადაუარეს და რომაელები იძულებულნი გახდნენ დაეტოვენინათ ინგლისის ტერიტორია, რომელსაც ვეღარ აკონტროლებდნენ. ამის შემდეგ ინგლისი გერმანულმა ტომებმა, ანგლო-საქსებმა დაიპყრეს და დაიწყო ანგლო-საქსონური პერიოდი.
ბეარ-კრიკი (აუტაგამის ოლქი)

ბეარ-კრიკი — სოფელი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის აუტაგამის ოლქის შემადგენლობაში.
2010 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფლის მოსახლეობა 448 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 188.0 კაცი/კმ².
ფართობი 50,3 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, სოფლის ფართობი შეადგენს 2,38 კმ²-ს. აქედან, ხმელეთს ფართობის მთლიანი ნაწილი უჭირავს.
ბლეკ-კრიკი (უისკონსინი)

ბლეკ-კრიკი — სოფელი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის აუტაგამის ოლქის შემადგენლობაში.
2010 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფლის მოსახლეობა 1 316 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 493.3 კაცი/კმ².
ფართობი 2,69 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, სოფლის ფართობი შეადგენს 2,69 კმ²-ს. აქედან, 2,67 კმ² ხმელეთს, ხოლო 0,3 კმ² წყალს უჭირავს.
კომბაინდ-ლოკსი (უისკონსინი)

კომბაინდ-ლოკსი — სოფელი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის აუტაგამის ოლქის შემადგენლობაში.
2010 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფლის მოსახლეობა 13 328 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 751.4 კაცი/კმ².
ფართობი 4,90 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, სოფლის ფართობი შეადგენს 50,3 კმ²-ს. აქედან, 4,43 კმ² ხმელეთს, ხოლო 0,47 კმ² წყალს უჭირავს.
არქეები

არქეები (; — ძველისძველი, ძველი) — ბირთვისა და მემბრანული ორგანელების არმქონე ერთუჯრედიანი მიკროორგანიზმების დომენი კლასიფიკაციის სამდომენიანი სისტემის მიხედვით. ადრე არქეებს აერთიანებდნენ ერთიან ჯგუფში ბაქტერიებთან და მათ არქიბაქტერიები ეწოდებოდათ, თუმცა ამჟამად ასეთი კლასიფიკაცია მოძველებულად მიიჩნევა: დადგენილია, რომ არქეებს აქვთ დამოუკიდებელი ევოლუციური ისტორია და ხასიათდებიან მრავალი ბიოქიმიური თავისებურებებით, რომლებიც განასხვავებენ მათ სიცოცხლის სხვა ფორმებისაგან. დღეისათვის არქეები იყოფა 5 ტიპად. ამ ჯგუფებიდან ყველაზე მეტად შესწავლილია კრენარქეოტები და ევრიარქეოტები.

არქეები და ბაქტერიები ზომითა და უჯრედების ფორმით ჰგვანან ერთმანეთს, თუმცა ზოგიერთ არქეებს აქვთ მეტად უჩვეული ფორმა, მაგალითად, აღსანიშნავია -ის ბრტყელი და კვადრატული უჯრედები. მათი ზოგიერთი გენი და მეტაბოლიტური გზები აახლოვებს მათ ეუკარიოტებთან. არქეების სხვა ბიოქიმიური ასპექტები უნიკალურია. არქეების დიდი ნაწილი ქემოავტოტროფებია. ისინი ეუკარიოტებზე უფრო მეტ ენერგიის წყაროს იყენებენ.

მარილგამძლე არქეები — ჰალოარქეები ენერგიის წყაროს სახით იყენებენ მზის შუქს, არქეების სხვა სახეობები ფოკუსირებენ ნახშირბადს. არქეები უსქესოდ მრავლდებიან. ბაქტერიებისა და ევკარიოტებისაგან განსხვავებით არქეების არცერთი ცნობილი სახეობა არ აყალიბებს სპორას. თავდაპირველად არქეებს ექსტრემოფილებად მიიჩნევდნენ, თუმცა შემდეგ ისინი აღმოაჩინეს ნიადაგში, ოკეანეში, ჭაობში, ადამიანის სწორ ნაწლავში. არქეები განსაკუთრებით ბევრია ოკეანეში, და შესაძლოა, პლანქტონური არქეები წარმოადგენენ ამჟამად მცხოვრებ ორგანიზმთა ყველაზე მრავალრიცხოვან ჯგუფს.

ჩვენ დროში არქეები როლს თამაშობენ ნახშირბადისა და აზოტის წრებრუნვაში. არქეების არცერთი ცნობილი წარმომადგენელი არ არის პარაზიტი თუ პათოგენური ორგანიზმი, თუმცა ხშირად არიან მუტუალისტები და კომენსალები. მათი ზოგიერთი წარმომადგენელი წარმოადგენს მეთანოგენებს და ბინადრობენ ადამიანისა და ცხოველების კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში, სადაც მეტად მრავალრიცხოვანნი არიან და ეხმარებიან საჭმლის მონელებას.