iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰინდი-ურდუ

ჰინდი-ურდუ (िंी ्ू, ), ჰინდუსტანი (ि्ु्ाी, ) — ინდო-არიული ენა, გამოიყენება როგორც შერეული ენა ჩრდილოეთ ინდოეთსა და პაკისტანში. ის წარმოიშვა დელიში, როგორც ქარი-ბოლის დიალექტი და მის ლექსიკონში მრავლადაა: სპარსულის, არაბულის, სანსკრიტის და ჩაგატაის სიტყვები. ის არის პლურიცენტრული ენა, ორი ოფიციალური ფორმით: ჰინდი და ურდუ, სასაუბრო ჰინდი და ურდუ ერთმანეთისაგან არ განსხვავდება, მათ განსხვავებული ანბანი და ლიტერატურული ტრადიციები აქვთ. ურდუ განიცდის სპარსულის, არაბულის და ცენტრალური აზიის ძლიერ გავლენას, ხოლო ჰინდი უფრო სანსკრიტის გავლენაშია მოქცეული. ბრიტანეთის ინდოეთის გაყოფამდე ტერმინები: ჰინდუსტანი, ურდუ და ჰინდი სინონიმები იყო. ტერმინი ჰინდუსტანი ასევე გამოიყენება ჰინდის გარკვეული დიალექტების აღსანიშნავად, რომლებიც გამოიყენება ინდოეთის სუბკონტინენტის გარეთ, მათ შორის: ფიჯური ჰინდი და კარიბული ჰინდი სურინამსა და ტრინიდადში.
სურამის ბრძოლა

სურამის ბრძოლა — ბრძოლა წითელ არმიასა და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ჯარებს შორის. გაიმართა 1921 წლის 4-7 მარტს დაბა სურამთან.

ბრძოლის მსვლელობა
1921 წლის 4 მარტს წითელ არმიასა და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ძალებს შორის მიმდინარე ბრძოლის პერიოდში წითელი არმიის ავანგარდული ნაწილი (3-4 ათასი კაცი) მიუახლოვდა სადგურ მიხაილოვოს, 5 მარტს კი წამოიწყო ქართული არმიის პოზიციების შტურმი. შეტევა მოიგერიეს, საღამოს კი მიხაილოვოს დამცველები კონტრშეტევაზე გადავიდნენ, რის შედეგადაც უკან დაიხია წითელი არმიის ქვეითთა სამმა ბრიგადამ და კავალერიის პოლკმა.

დემოკრატიული რესპუბლიკის ძალების აღნიშნულმა წარმატებამ თბილისში საბჭოთა არმიის მთავარსარდლობას მშვიდობიან მოლაპარაკებებზე წასვლა გადააწყვეტინა, მაგრამ 6 მარტს ღამით გენერალმა ალექსანდრე კონიაშვილმა აუხსნელი მიზეზების გამო დატოვა პოზიციები და დასავლეთის მიმართულებით დაიხია.

გენერალი გიორგი კვინიტაძე იძულებული იყო დაეწყო უკან დახევა. 6 მარტს გაძლიერებულმა წითელი არმიის დაჯგუფებამ დაიკავა მიხაილოვო, შემდეგ კი სურამის გვირაბი.

ამგვარად, ქართულმა არმიამ ვერ შეძლო შეეკავებინა წითელი არმიის თავდასხმა ლიხის ქედის ხაზზე.
რს-122

რს-122 — ქართული წარმოების ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემა. სისტემა წარმოადგენს საბჭოთა წარმოების მსოფლიოში ფართოდ გავრცელებული -21 ""-ის ქართულ ვერსიას.
განკუთვნილია მოწინააღმდეგის ცოცხალი ძალის, ჯავშანტექნიკის, საარტილერიო ბატარეების, გამაგრებული ობიექტების, სამეთაურო პუნქტების და საფორტიფიკაციო ნაგებობების გასანადგურებლად.

შექმნის ისტორია
შექმნილია 2011 წელს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაქვემდებარებაში მყოფი სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრი „დელტა“-ს მიერ რომელსაც ექვემდებარება ექვსი სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი და თბილისის საავიაციო ქარხანა.
მანქანის თავდაპირველი სახელწოდება იყო რდმ-26, შემდეგ სახელი შეეცვალა დრს-122-ზე, შემდეგ კი — რს-122 ეწოდა.
კონსტრუქცია
სისტემა შედგება «-6322» შასისგან, მანქანას გააჩნია დაჯავშნული კაბინა, რომელიც მასში მყოფ ხუთ კაციან გათვლას ტყვიებისა და საარტილერიო ჭურვების ნამსხვრევებისგან იცავს.

შეიარაღება
საცეცხლე ნაწილი წარმოადგენს მრავალჯერადი გამოყენების 40 ლულიან . საცეცხლე პაკეტს, რომელშიც 122 მმ კალიბრის უმართავი რეაქტიული რაკეტები თავსდება. საბრძოლო მანქანას ცეცხლის წარმოება, პოზიციის წინასწარი მომზადების გარეშე და გათვლის კაბინიდან გადმოუსვლელად შეუძლია, რაც ზალპის განსახორციელებლად საჭირო დროს მინიმუმამდე ამცირებს.
პერსპექტივაში მანქანაზე შესაძლებელია დამონტაჟდეს ცეცხლის მართვის ავტონომიური ციფრული სისტემა, ნავიგაციისა და დამიზნების თანამგზავრული სისტემები. ასევე მოდულური საცეცხლე ნაწილი, რომელზეც შესაძლებელი იქნება ერთჯერადი და მრავალჯერადი პაკეტების დამონტაჟება სხვადასხვა ტიპის და კალიბრის რაკეტებით.

სურათები
სირენისებრნი

სირენისებრნი — კუდიანი ამფიბიების ოჯახი. მათი სხეული წაგრძელებულია, უკანა ფეხები არ გააჩნიათ. მთელი სიცოცხლის განმავლობაში რჩებათ გარეგან ლაყუჩები. აქვთ უქუთუთო და პატარა თვალები, ზედა ყბის ძვლის მაგიერ — რქოვანი ფირფიტა. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ამერიკაში. ყველაზე მეტად ცნობილია ჩვეულებრივი სირენი , რომლის სიგრძე 70 სმ აღწევს. მუქი მურა შეფერილობისაა, ცხოვრობს ჭაობებში. იკვებება უხერხემლო ცხოველებითა და პატარ-პატარა თევზებით.
კონსტანტინე გვარჯალაძე

კონსტანტინე (კოწია) გვარჯალაძე (დ. 17 მარტი, 1883, ლანჩხუთი — გ. 3 იანვარი, 1969, აბონდანი) — ქართველი პოლიტიკოსი, სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი, შემდგომში ქართული ემიგრაციის მოღვაწე.

ბიოგრაფია
იყო რსდმპ წევრი 1903 წლიდან. 1905 წლიდან მუშაობდა მენშევიკების ფრაქციაში. 1905 წელს ბათუმში მონაწილეობდა რევოლუციურ საქმიანობაში, ხელმძღვანელობდა მოსწავლე-ახალგაზრდობის ორგანიზაციებს. უმაღლესი განათლება მიიღო შვეიცარიაში, ჟენევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე, სადაც სწავლობდა მედიცინასა და ფილოსოფიას. სწავლა დაასრულა ექიმის სპეციალობით. შვეიცარიაში სწავლამ გავლენა მოახდინა მის სოციალ–დემოკრატიულ შეხედულებებს. რუსული მენშევიზმისგან განსხვავებით მისი მსოფლმხედველობა ეფუძნებოდა ევროპულ ჰუმანისტურ სოციალიზმს, რომლის ამოცანასა და დანიშნულებას პიროვნებისა და ერის თავისუფლებაში ხედავდა. სოციალ-დემოკრატიულ პარტიაში ითვლებოდა ყველაზე პროევროპულ წევრად, ახლოს იყო ფედერალისტებთან. 1908 წლიდან თანამშრომლობდა პრესასთან, აქვეყნებდა ნაშრომებს პოლიტიკურ, საბუნებისმეტყველო და ფილოსოფიურ საკითხებზე.

1917 წელს აირჩიესსაქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად. ხელი მოაწერა დამოუკიდებლობის აქტს. 1918 წლის განმავლობაში იყო საქართველოს პარლამენტის წევრი, ამავდროულად იყო საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე. 1919 წლიდან იყო საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი.

ემიგრაცია
1921 წლიდან ემიგრაციაშია. 1921–24 წლებში იყო სტამბოლში საქართველოს მთავრობის რწმუნებული და სათვისტომოს ხელმძღვანელი. 1924 წლის სექტემბერში აგვისტოს აჯანყების ჩახშობის შემდეგ საქართველოს სსრ-ის ხელისუფლებამ მოახდინა მისი ქონების კონფისკაცია. 1920–1928 წლებში აქტიურ მონაწილეობას იღებდა სოციალისტური ინტერნაციონალის მუშაობაში. როგორც ქართული სექციების წარმომადგენელი მონაწილეობდა ერთა ლიგის დამხმარე საზოგადოების, ადამიანის უფლებათა დაცვის ლიგისა და მშვიდობის საერთაშორისო ბიუროს საერთაშორისო კონგრესებსა და კონფერენციებში. გარდა ქართული და რუსული ენებისა, თავისუფლად ფლობდა ინგლისურ და ფრანგულ ენებს, რაც ხელს უწყობდა წარმატებით გამოსულიყო სხვადასხვა შეკრებებზე და უცხო საზოგადოებისთვის გაეცნო საქართველოს წარსული და აწმყო, მოეწოდებინა მხრი დაეჭირათ ქართველი ერის მოთხოვნებისთვის. 1925-1929 წლებში ცხოვრობდა ლონდონში, შემდეგ— პარიზში. 1935-1940 წლებში იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ორგანოს, „ბრძოლის ხმის" მთავარი რედაქტორი. ემიგრაციაში ეწეოდა აქტიურ დიპლომატიურ და საზოგადოებრივ საქმიანობას.

1968 წლის 11 დეკემბერს გარდაეცვალა მეუღლე, ბაბულია კანდელაკი. კონსტანტინემ უარი თქვა სასმელ–საჭმელზე, ოთახში ჩაიკეტა და დაუძლურებული ხანგრძლივი და მძმე ავადმყოფობისაგან გარდაიცვალა 1969 წლის 3 იანვარს სოფელ აბონდანის მოხუცთა თავშესაფარში. დაკრძალულია ლევილის ქართველთა სასაფლაოზე, მეუღლის გვერდით.
ინდოეთის პრემიერ-მინისტრი

ინდოეთის პრემიერ-მინისტრი ინდოეთის კონსტიტუციის თანახმად — მთავრობის თავმჯდომარე, მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე, ინდოეთის პრეზიდენტის მთავარი მრჩეველი და პარლამენტის უმრავლესობის ლიდერი.

პრემიერ-მინისტრი არის მთავრობის მთავარი წევრი საპარლამენტო რესპუბლიკაში. ის უფლებამოსილია გაანაწილოს მთავრობის პორტფელები, დანიშნოს მინისტრები ან გაათავისუფლოს ისინი დაკავებული თანამდებობიდან; ამავედროულად ის არის პრეზიდიუმის თავმჯდომარე და პასუხისმგებელია საკანონმდებლო წინადადებების პაკეტის შემოტანაზე. პრემიერ-მინისტრის გადადგომის ან გარდაცვალების შემთხვევაში, მთავრობა დაუყონებლივ იშლება.

პრემიერ-მინისტრი ინიშნება პრეზიდენტის მიერ, რათა მან ამ უკანასკნელს ხელი შეუწყოს აღმასრულებელი ხელისუფლების მართვაში.

პრემიერ-მინისტრი
ისტორია
ინდოეთი საპარლამენტო მართველობის ქვეყანაა და მისთვის დამახასიათებელია ვესტმნისტერული სისტემა. ასეთ სისტემებში ქვეყნის მმართველის (პრეზიდენტის, მონარქის, გენერალ-გუბერნატორის და სხვ.) პოსტი ატარებს სიმბოლურ, ცერემონიალურ, ხასიათს.

პრემიერ-მინისტრი ყოვეთვის არის პარლამენტის წევრი, რაც მას საკანონმდებლო დამატებების დამტკიცებაზე აღმასრულებელი ორგანოს მხარდაჭერის გარანტიას აძლევს.

კონსტიტუციური ჩარჩოები და პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა
კონსტიტუცია ითვალისწინებს მოქმედების სქემას, სადაც ინდოეთის პრეზიდენტი არის აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაური 53 მუხლის თანახმად პრემიერ-მინისტრის კაბინეტთან ერთად; კაბინეტი ვალდებულია დაეხმაროს პრეზიდენტს სახელმწიფოს მართვაში. ქვემოთ მოყვანილია ციტატები ინდოეთის კონსტიტუციის 53 და 74 მუხლებიდან

როგორც უმრავლეს საპარლამენტო რესპუბლიკებში, ინდოეთშიც პრეზიდენტი ატარებს ცერემონიალურ ხასიათს. პრემიერ-მინისტრი არის მთავრობის მეთური და პასუხისმგებელია აღმასრულებელი ხელისუფლების ფუნქციონირებაზე. ინდოეთში პრემიერ-მინისტრი მთავრობის ხელმძღვანელთან ერთად არის იმ პარტიის (პარტიების კოალიციის) თავმჯდომარეც, რომელიც „ლოკ საბჰა“-ში, ინდოეთის პარლამენტის ქვემო პალატაში, უმრავლესობას წარმოადგენს. პრემიერ-მინისტრი, ისევე როგორც ცენტრალურ და სახელმწიფო დონეზე თითოეული მინისტრი, უნდა იყოს ერთ-ერთი პალატის წევრი ან არჩეულ იქნას მასში პოსტზე დანიშვნიდან 6 თვის ვადაში.

კონსტიტუციაში არაფერია ნათქვამი პრემიერ-მინისტრის უფლებამოსილებაზე პარლამენტის თავმჯდომარის რანგში.

ინდოეთის პრემიერ-მინისტრები
აინარუს ოლქი

აინარუს ოლქი — ოლქი აღმოსავლეთ ტიმორში, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ფართობი 797 კმ². დედაქალაქი – აინარუ. ოლქი დაყოფილია 4 რაიონად. აინარუს ოლქის ტერიტორიაზე მდებარეობს ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალი ტატამაილაუ (2 963 მ). ქვეყნის ოფიციალური ენების გარდა ოლქის მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი საუბრობს მამბაის ენაზე.
ბაუკაუს ოლქი

ბაუკაუს ოლქი — ოლქი აღმოსავლეთ ტიმორში, მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. ფართობი 1 494 კმ². დედაქალაქი – ბაუკაუ. ოლქი დაყოფილია 6 რაიონად. ქვეყნის ოფიციალური ენების გარდა ოლქის მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი საუბრობს მაკასაეს ენაზე. ოლქის ტერიტორიაზე მდებარეობს ქვეყანაში ყველაზე გრძელი აეროპორტი კაკუნგი.
აკაკი ხოშტარია

აკაკი მეთოდეს ძე ხოშტარია (დ. 1873, — გ. 1932) — ქართველი ფინანსისტი, მრეწველი, საზოგადო მოღვაწე და ქველმოქმედი.

დაამთავრა პეტერბურგის სასოფლო-სამეურნეო აკადემია. პირველი მსოფლიო ომის წინა პერიოდში ბაქოში ჩამოაყალიბა მსხვილი სამრეწველო კომპანია და სავაჭრო ოპერაციებს წარმართავდა სამხრეთ კავკასიასა და ირანში. მის მფლობელობაში იყო ორი დიდი კომერციული ორგანიზაცია: სანავთობე ამხანაგობა „რუპენტო“ და თურქულ-სპარსული „ხოშტარიას ბანკი“, ასევე მექანიკური ქარხანა, საპნის ქარხანა, სამიწათმოქმედო იარაღების ფაბრიკა და სხვა საწარმოები თბილისში. 1918 წ. ხოშტარიამ თბილისელთა თხოვნით საჯარო აუქციონზე შეიძინა მრეწველისა და საზოგადო მოღვაწის, დავით სარაჯიშვილის სახლი, რომელიც საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ ემიგრაციაში წასვლის წინ სხვა უძრავ-მოძრავ ქონებასთან ერთად ქართველ ხალხს საჩუქრად დაუტოვა. ამ სახლში შემდგომში განთავსდა მწერალთა სახლი.

ხოშტარია აქტიურ საქველმოქმედო და საზოგადოებრივ საქმიანობას ეწეოდა. 1907 წ. თბილისში ახლადშექმნილ საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოებას ბაქოდან 8 ათასი მანეთი გამოუგზავნა. 1920 წელს მანვე შეიძინა საზღვარგარეთ 4 სამხედრო გემი და საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას გადასცა საჩუქრად. აფინანსებდა ქართველ სტუდენტებს საზღვარგარეთ.

აკაკი ხოშტარია დაკრძალულია პარიზის პერ-ლაშეზის სასაფლაოზე. მისი მეუღლე, მინადორა ხოშტარია (1881—1924) დაკრძალულია თეირანის დულაბის მართლმადიდებლურ რუსულ სასაფლაოზე. მისი აკლდამა, რომელიც აკაკი ხოშტარიამ ააგებინა, ქართული სასულიერო ხუროთმოძღვრების ერთადერთი ნიმუშია ირანის ტერიტორიაზე.
აგაშერის ომი

აგაშერის ომი, საშობაო ომი — სასაზღვრო ომი მალისა და ბურკინა-ფასოს შორის. მიმდინარეობდა 1985 წლის ბოლოს.

აგაშერის ზოლი მდებარეობს ბურკინა-ფასოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით და ითვლება ბუნებრივი გაზითა და მინერალური რესურსებით მდიდარ ტერიტორიად. დიდი ხნის განმავლობაში მასზე პრეტენზიას აცხადებდა მალი. 1974 წლის ბოლოს ორ ქვეყანას შორის გაიმართა მცირე სასაზღვრო ინცინდენტების სერია. კონფლიქტი შეწყდა აფრიკის ერთიანობის ორგანიზაციის უშუალო ჩარევით.

1982 წელს ბურკინა-ფასოს (1984 წლამდე - ზემო ვოლტა) ხელისუფლებაში მოდის თომას სანკარა, კონფლიქტის დასრულების სურვილით. ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობა დაიძაბა. 1985 წლის ბოლოს ბურკინა-ფასოს ხელისუფლებამ ჩაატარა მოსახლეობის აღწერა. აღწერის სიებში შეცდომით მოხვდა მალის ტერიტორიაზე მდებარე ფულბეს ტომის ბანაკი. აღნიშნულის საპასუხოდ მალის ხელისუფლებამ გამოხატა პროტესტი და აღნიშნულ ტერიტორიაზე შეიყვანა თავისი შეიარაღებული ძალები, რომლებიც ომისათვის სრულ მზადყოფნაში იყვნენ. 25 დეკემბერს კათოლიკურ შობას მალის არმიამ დაიწყო შეტევა აგაშერის ზოლზე. მათ მოახერხეს ბურკინა-ფასოს არმიის უკან დახევა და დაიკავეს რამდენიმე სოფელი. ლიბიისა და ნიგერიის ჩარევის შემდეგ 30 დეკემბერს საომარი მოქმედებები შეწყდა.

აგაშერის ზოლის ბედი გადავიდა გაეროს საერთაშორისო სასამართლოს ხელში, რომელმაც თავისი ვერდიქტი გამოიტანა 1986 წელს და თითქმის თანაბრად გაანაწილა ორ ქვეყანას შორის.
ამრიტსარი

ამრიტსარი (პენჯაბ. ੰ੍ਿ) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ინდოეთში, პენჯაბის შტატში. იგი სიქების რელიგიის სულიერი ცენტრია.

ქალაქში მდებარეობს ტაძარი ჰარმადირ-საჰიბი („ოქროს ტაძარი“, როგორც მას დასავლური მედია უწოდებს) — სიქიზმის სასულიერო და კულტურული ცენტრი. ეს ტაძარი მეტ მნახველს იზიდავს, ვიდრე თაჯ-მაჰალი, მხოლოდ კვირაობით 100 000 ადამიანს. ყველაზე პოპულარული ღირსშესანიშნაობაა ინდური დიასპორის წარმომადგენელთათვის მთელი ინდოეთის მასშტაბით. ქალაქში ასევე მდებარეობს სიქების საერო და პოლიტიკური მმართველობა აკალ-ტახტი და სიქების პარლამენტი.

ინდოეთის მოსახლეობის 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, ამრიტსარის მოსახლეობა 1 132 761 ადამიანს შეადგენს. ქალაქი მდებარეობს შტატის დედაქალაქ ჩანდიგარჰიდან 217 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით, პაკისტანის ქალაქ ლაჰორიდან 32 კმ-ით აღმოსავლეთით, შესაბამისად, იდნოეთ-პაკისტანის საზღვართან ძალიან ახლოს.

მთავარი კომერციული საქმიანობები მოიცავს ტურიზმს, ხალიჩებისა და ქსოვილების წარმოება, ფერმერული მეირნეობა, ხელოსნობა, მომსახურება და განათების ინჟინერია. ქალაქი ცნობილია თავის მდიდარი სამზარეულოთი და კულტურით, ასევე 1919 წელს, ბრიტანელთა მმართველობისას მომხდარი ჯალიანვალა-ბაგჰის ხოცვა-ჟლეტის ინციდენტით.
ოჯახური პერიოდული დამბლა

ოჯახური პერიოდული დამბლა – მემკვიდრეობითი დაავადება, რომელიც ხასიათდება კიდურების დუნე დამბლის უეცრად განვითარებული გარდამავალი შეტევებით.

ეტიოლოგია
დაავადების გამომწვევი მიზეზები უცნობია.

სიმპტომები და მიმდინარეობა
დაავადების პირველი ნიშნები, კუნთოვანი სისუსტე, ვლინდება ბავშვობაში. შეტევა უფრო ხშირად იწყება დილის საათებში. კუნთების დამბლა სიმეტრიულად მოიცავს კიდურებს და მაქსიმუმს აღწევს შეტევის დაწყებიდან ერთ საათში. ზოგჯერ ვრცელდება მხოლოდ ქვედა კიდურებზე.
დამბლა დუნეა, მიმდინარეობს:

ჰიპოტონიითა და არეფლექსიით;
მგრძნობელობა შენარჩუნებლია;
ცნობიერება არ ირღვევა;
სისხლში კალიუმის დონე იწევს.

დამბლა გრძელდება რამდენიმე წუთიდან რამდენიმე საათამდე. შეტევებს შორის პერიოდში ავადმყოფები პრაქტიკულად ჯანმრთელები არიან. თუმცა, პროცესში რესპირატორული მუსკულატურის ჩართვამ შესაძლებელია გამოიწვიოს სიკვდილი.
დაბალი ტაუერნი

დაბალი ტაუერნი  — ქედი აღმოსავლეთ ალპებში, ავსტრიაში. მოქცეულია შტირიისა და ზალცბურგის ტერიტორიებზე. სიგრძე 120 კმ. უმაღლესი მწვერვალის სიმაღლეა 2863 მ (მთა ჰოხგოლინგი). დაბალი ტაუერნი დაყოფილია 4 ნაწილად: რადშტედტის ტაუერნი (2711 მ), შლადმინგის ტაუერნი (2862 მ), როტენმანერის ტაუერნი (2475 მ) და ზეკაუერის ტაუერნი (2417 მ). უღელტეხილებიდან აღსანიშნავია: რადშტადტის ტაუერნის უღელტეხილი (1738 მ) და სელკის უღელტეხილი (1788 მ). შემოსაზღვრულია ჩრდილოეთით მდინარე ენსის ხეობით, სამხრეთით მდინარე მიურტალის ხეობით, დასავლეთით და სამხრეთით მაღალი ტაუერნით. აგებულია გრანიტებით, გნასიებით, ფიქლებით, კირქვებით. ზღვის დონიდან 2000 მ-მდე არის ტყეები, რომელიც შედგება სოჭისგან და ლარიქსისგან. უფრო მაღლა — მდელოებია. კალთების ქვემო ნაწილებში მოჰყავთ შვრია და ჭვავი.

ქედი ემთხვევა დაახლოებით უკანასკნელი გამყინვარების ალპური ფარის საზღვრებს, რის გამოც აღმოსავლეთი მონაკვეთი მოკლებულია გამყინვარებას. იგი იშვიათი სახეობის მცენარეების თავშესაფარია. განვითარებულია ტურიზმი. ზაფხულის კურორტები და ზამთრის სპორტული ცენტრები განლაგებულია მაღალმთიანეთში.
ბურკინა-ფასოს რეგიონები

ბურკინა-ფასო დაყოფილია 13 რეგიონად, 45 პროვინციად და 301 დეპარტამენტად.

შენიშვნა: ცხრილში ნაჩვენებია რეგიონის მოსახლეობის აღწერის წინასწარი მონაცემები.

2025 წლისთვის ბურკინა-ფასო 13-დან 17 რეგიონამდე და 45-დან 47 პროვინციამდე გაფართოვდება. ეს რეფორმა განსაკუთრებით ეხება ბუკლ-დიუ-მუჰუნს, აღმოსავლეთ რეგიონსა და საჰელს, რომლებიც ტერიტორიის 43%-ს მოიცავს. შეიქმნა ოთხი ახალი რეგიონი: სოუმი, სირბა, ტაპოა და სორუ, დედაქალაქებით, ხოლო პროვინციებისა და რეგიონების სახელწოდებები ადაპტირებულია ადგილობრივი სახელწოდებების შესაბამისად.
ასანსოლი

ასანსოლი — ქვანახშირის მომპოვებითი და ინდუსტრიული მეტროპოლია, ერთ-ერთი ყველაზე დაკავებული კომერციული ცენტრი ინდოეთში. იგი მეორე უმსხვილესი ქალაქი და ურბანული აგლომერაციაა დასავლეთ ბენგალის შტატში კოლკატის შემდეგ, ასევე მე-19 უდიდესი აგლომერაცია ინდოეთის მასშტაბით. მდებარეობს ბურდჰამანის რაიონში. ქალაქს გააჩნია დიდი რაოდენობის სამუშაო ძალა, ზომიერად მაღალი შემოსავალი ერთ სულ მოსახლეზე, საგანმანათლებლო დაწესებულებები, კარგი სატრანსპორტო სისტემა. გარემოსა და განვითარების საერთაშორისო ინსტიტუტის მოხსენებაზე დაყრდნობით, რომელიც ბრიტანულ არასამთავრობო კვლევით ინსტიტუტს წარმოადგენს, ასანსოლი იმ 11 ინდურ ქალაქს შორისაა, რომლებიც რომლებიც მსოფლიოს 100 ყველაზე სწრაფად მზარდი ქალაქის სიაში შედის (42-ე ადგილზე). სახელწოდება ასანსოლი სხვადასხვა სახელებისგან წარმოსდგება, ასანი ხეა (ხის ჯიში, რომელიც მდინარე დამოდარის ნაპირებზე იზრდება), სოლ (-) კი მინერალებით მდიდარ მიწას უსვამს ხაზს.
მურა

მურა/მური (; ; ) — მდინარე ცენტრალურ ევროპაში. მდინარე დრავის მარცხენა შენაკადი. მიედინება ავსტრიის, სლოვენიის, ხორვატიისა და უნგრეთის საზღვარზე. სათავე აქვს აღმოსავლეთ ალპებში, ზღვის დონიდან 1898 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 438 კმ, აუზის ფართობი 13.824 კმ². მდინარის 295 კილომეტრიანი მონაკვეთი ავსტრიაშია, 95 კილომეტრი სლოვენიაში, დანარჩენი კი ქმნის საზღვარს ხორვატიასა და უნგრეთს შორის. ზემო წელში მიედინება ვიწრო ხეობაში, ქვედა ნაწილში ვაკეზე იშლება, სადაც მდებარეობს ქალაქი გრაცი. მდინარე დრავას ერთვის ლეგრადის სიახლოვეს. წყლის საშუალო ხარჯი 166 მ³/წმ. სანაოსნოა.
ქინძათის წმინდა გიორგის ეკლესია

ქინძათის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქინძათის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, დაახლ. 1,5 კმ-ზე, მუხნარში. ეკლესია თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (6,84,3 მ), ნაგებია არაწესიერი ფორმის ქვიშაქვით. ნახევარწიული აფსიდის ღერძზე ფართო თაღოვანი სარკმელია, რომელიც მკვეთრად ვიწროვდება. დარბაზში, სამხრეთის კედელთან, ნანგრევებში აღმოჩნდა ქვის სტელის ბაზისის ქვა (0,470,44 მ, სიმ. 0,52 მ),რომლის სამი გვერდი ირიბადაა ჩამოკვეთილი, ხოლო მეოთხე ბრტყელია. ბრტყელი გვერდის მოპირდაპირე გვერდზე ჩაჭრილი სამკუთხედების მწკრივით შედგენილ წრიულ ჩარჩოში (დიამ. 0,27 მ) ჩასმულია ბოლნური ჯვარი. ბაზისს ზედა ზედაპირზე წრიული ბუდე (დიამ. 0,2 მ) აქვს გაკეთებული. ქვა ადრინდელ ფეოდალურ ხანას განეკუთვნება.
საჭმელი

საჭმელი — ყველაფერი, რასაც ცოცხალი ორგანიზმები ჭამისათვის იყენებენ.

საჭმლის ძირითადი დანიშნულებაა ენერგიის გამომუშავება, თუმცა ადამიანები მას სიამოვნების მისაღებადაც იყენებენ.

საჭმელი შეიცავს ისეთ ნივთიერებებებს, როგორიცაა ნახშირწყლები, ცხიმი, ცილები, ვიტამინები და მინერალები, რომელიც ზომიერი დოზით სასარგებლოა ორგანიზმისათვის.
ფლორენტინო პერესი

ფლორენტინო პერეს როდრიგესი ( დ. 8 მარტი, 1947) — ესპანელი ბიზნესმენი, განათლებით ინჟინერ-მშენებელი, ყოფილი პოლიტიკოსი და ამჟამად საფეხბურთო და საკალათბურთო კლუბ მადრიდის რეალის პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
ფლორენტინო პერეს როდრიგესი დაიბადა 1947 წლის 8 მარტს ქალაქ მადრიდში. უმაღლესი განათლება მადრიდის ტექნიკურ უნივერსიტეტში მიიღო სპეციალობით გზების, არხების და პორტების ინჟინერი. მალევე იმავე უნივერსიტეტში მასწავლებლად დაიწყო მუშაობა. 25 წლისამ მეგობართან ერთად გახსნა გამომცემლობა სადაც იბეჭდებოდა «დასვენების ცნობარი» . ამის შემდეგ მას არაერთი მნიშვნელოვანი თანამდებობა ეკავა, რომელთა შორის შეიძლება აღინიშნოს: ესპანეთის გზების ასოციაციის დირექტორობა(1973-1976), მადრიდის მერიის გარემოს დაცვაზე მომუშავე კომისიის თავმჯდომარეობა (1976-1979). 1993 წელს გახდა სამშენებლო კომპანია -ის პრეზიდენტი.

სამეფო კლუბი
პირველი ვადა
1995 წელს მან თავისი კანდიდატურა მადრიდის რეალის პრეზიდენტობაზე წამოაყენა, მაგრამ 17 თებერვლის არჩევნებზე 698 ხმის სხვაობით დამარცხდა კლუბის იმჟამინდელ პრეზიდენტ რამონ მენდოსასთან. 2000 წლის 17 ივლისს ახდა პერესის დიდიხნის ოცნება და ის გახდა რეალის თავკაცი. მან 3167 ხმის უპირატესობით დაამარცხა თავისი მეტოქე ლორენს სანსომი. კლუბის პრეზიდენტობის დროს მან არა ერთ სკანდალში გაერია. განსაკუთრებული აჟიოტაჟი და მითქმა-მოთმა გამოიწვია პერესის მიერ ძვირადღირებული სპორტსმენების შეძენამ, მიუხედავად ამისა 2004 წელს მან განმეორებით გაიმარჯვა „სამეფო კლუბის“ არჩევნებში.

სკანდალები და გადადგომა
2006 წელს ესპანეთში განხილვის მთავარ საგნად იქცა მადრიდის „რეალის“ პრეზიდენტის ფლორენტინო პერესის პოსტიდან გადადგომა. ექვსი წლის მანძილზე პერესი უზარმაზარ ფინასურ რესურსებს ხარჯავდა მსოფლიო დონის ვარსკვლავების შესაძენად და ასეთი მეთოდით მას სურდა რეალის მსოფლიო გუნდად ჩამოყალიბება. საბოლოოდ ზედიზედ სამ სეზონში გუნდის წარუმატებლობის გამო და განსაკუთრებით 2006 წელს ორი მტკივნეული მარცხის გამო (ჩემპიონთა ლიგის 1/8 ფინალში საკუთარ მოედანზე რეალი - არსენალი 1-0 და ესპანეთის ჩემპიონატი რეალი - მალიორკა 1-2) „გალაქტიკოსის“ შემქმნელი იძულებული გახდა თანამდებობა დაეტოვებინა.
გადადგომის მიზეზად მმართველი საბჭოს შეხვედრაზე პერესმა ექიმების რეკომენდაცია დაასახელა.
„გუნდი საჭიროებს სასწრაფო რეფორმებს და ეს რეფორმები უპირველეს ყოვლისა ჩემგან უნდა დაიწყოს. ჩვენ ჩამოვაყალიბეთ შესანიშნავი კოლექტივი, მაგრამ რაღაც მომენტში მან გუნდურობის სული დაკარგა. შეიძლება სწორედ მე ვარ დამნაშავე ამაში, შეიძლება მე შევაჩვიე მოთამაშეებს არასწორ რაღაცებს. დაე მე გავხდე ის საცობი რომლის ამოვარდნის შემდეგ ბოთლი წნევისგან განთავისუფლდება. მოკლედ მე მივდივარ“

მეორე ვადა
2009 წლის 1 ივნისს ფლორენტინო პერესი უალტერნატივოდ (ყველა კონკურენტმა მოხსნა თავისი კანდიდატურა) ისევ გახდა „სამეფო კლუბის“ პრეზიდენტი. მან თავის პოლიტიკას მე-2 ვადაშიც არ უღალატა და პრეზიდენტად განმეორებით დანიშვნიდან რამდენიმე კვირაში ორი ხმაურიანი ტრანსფერი განახორციელა — შეიძინა კაკა და კრიშტიანუ რონალდუ.

„რეალ მადრიდის“ ტიტულები მისი პრეზიდენტობის პერიოდში
ლა ლიგა (5)
2000–01, 2002–03, 2011–12, 2016–17, 2019–20
კოპა დელ რეი (2)
2010–11, 2013–14
ესპანეთის სუპერთასი (5)
2001, 2003, 2012, 2017, 2019–20
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (5)
2001–02, 2013–14, 2015–16, 2016–17, 2017–18
უეფა-ს სუპერთასი (4)
2002, 2014, 2016, 2017
ფიფას საკლუბო მსოფლიო ჩემპიონატი (4)
2014, 2016, 2017, 2018

პერესის განხორციელებული ტრანსფერები
აჰმადაბადი (ინდოეთი)

აჰმადაბადი (გუჯარ. ાા) — ქალაქი დასავლეთ ინდოეთში, გუჯარათის შტატის უმსხვილესი ქალაქი და ყოფილი დედაქალაქი. იგი ინდოეთის მეექვსე უდიდესი ქალაქი და მეშვიდე უდიდესი აგლომერაციაა 6,5 მილიონიანი მოსახლეობით. 2010 წელს ჟურნალმა ფორბსმა აჰმადაბადი ინდოეთის ყველაზე სწრაფადმზარდ ქალაქად შეაფასა, მსოფლიოში კი ანალოგიური მაჩვენებლით მესამე ქალაქად, ჩინური ჩენდუსა და ჩუნცინის შემდეგ, უსწრებს მეოთხე ადგილზე მყოფ ბრაზილიის ქალაქ მანაუსს. 2011 წლის დეკემბერში, საბაზრო კვლევის ორგანიზაცია -მა აჰმადაბადი ცხოვრების საუკეთესო დონის მეგა-ქალაქად დაასახელა ინდოეთის სხვა მეგა-ქალაქებს შორის. აჰმადაბადი მდინარე საბარმატის ნაპირებზეა გაშენებული, შტატის დედაქალაქ განდინაგარიდან 32 კმ-ის დაშორებით. 1960 წლამდე იგი გუჯარათის შტატის დედაქალაქი იყო.

აჰმადაბადი 1411 წლის 26 თებერვალს სულთანმა აჰმად შაჰმა დააარსა, როგორც გუჯარათის სასულთნოს დედაქალაქი, სახელი კი მისივე პატივსაცემად ეწოდა. ბრიტანეთის მმართველობისას, დაარსდა სამხედრო დასახლება, განივრცო და გაუმჯობესდა ქალაქის ინფრასტრუქტურა. ბრიტანელებისვე მმართველობის ხანაში, ბომბეის ოლქში გაერთიანებული აჰმადაბადი გუჯარათის რეგიონის ყველაზე მნიშვნელოვან ქალაქად რჩებოდა. ქალაქი ტექსტილის ინდუსტრიის ბუმის ცენტრად იქცა, რამაც მას ზედმეტსახელად „აღმოსავლეთის მანჩესტერი“ შესძინა. საუკუნის პირველ ნახევარში აჰმადაბადი ინდოეთის დამოუკიდებლობის მოძრაობის წინა ხაზებში გამოდიოდა. იგი სამოქალაქო დაუმორჩილებლობის მრავალი კამპანიის ცენტრი იყო, რაც მიზნად ისახავდა მუშათა, მოქალაქეთა უფლებების, პოლიტიკური დამოუკიდებლობის დაცვას. მას შემდეგ, რაც გუჯარათის შტატი შეიქმნა 1960 წელს, აჰმადაბადი მოფუსფუსე მეტროპოლია გახდა კლასიკური და კოლონიური ევროპული სტილის შენობებით.