iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ხორუმი (ანსამბლი)

„ანსამბლი ხორუმი“ — საქართველოს ხალხური ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლი.

აღწერა
ანსამბლი შეიქმნა 2002 წელს ქალაქ ბათუმში, რომელსაც სათავეში ჩაუდგა ცნობილი ღვაწლმოსილი ქორეოგრაფი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი, ღირსების ორდენის კავალერი, ქართული ეროვნული ქორეოგრაფიის აკადემიის წევრი თემურ ბიბილეიშვილი. ანსამბლმა „ხორუმმა“ ქართული საზოგადოების ყურადღება მიიპყრო, როდესაც მან წარმოადგინა პირველი პრემიერა კონცერტი. ანსამბლს ახასიათებდა მასიურობა, თემატური მრავალფეროვნება, მხატვრული კოსტუმირება, სრულყოფილი მუსიკალური ბენდის თანხლება, თითოეული მოცეკვავის დახვეწილი სასცენო კულტურა და მაღალი ოსტატობით შესრულებული ცეკვები - პრემიერას ესწრებოდნენ ქართული ქორეოგრაფიის გამოჩენილი მოღვაწეები, მოცეკვავეები, კულტურისა და ხელოვნების წარმომადგენლები, რესპუბლიკის მთავრობის წევრები და საზოგადო მოღვაწეები. კონცერტის დამთავრების შემდეგ ხელოვნების მესვეურებმა გამოთქვეს მრავალმნიშვნელოვანი შეფასებები და ბოლოს ჩამოყალიბდა ერთობლივი აზრი, რომ ეს ქართული ანსამბლი უნდა იხილოს სრულიად მსოფლიომ.

მას შემდეგ დღემდე 12 წლის განმავლობაში ანსამბლმა იმოგზაურა აზიისა და ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში 38-ჯერ. მას აქვს კონცერტები ჩატარებული საქართველოში ჩამოსული ისეთი მაღალი რანგის სტუმრების პატივსაცემად, როგორებიც იყვნენ აშშ-ს ვიცე-პრეზიდენტი - ჯო ბაიდენი, სახელმწიფო მდივანი - ჰილარი კლინტონი, სენატორი - ჯონ მაკეინი, მსოფლიო ტენორი - დომინგო პლაჩიდო, ხულიო იგლესიასი, აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი, პოლონეთის პრეზიდენტი - ლეხ კაჩინსკი, ჩეხეთის პრეზიდენტი - მილოშ ზემანი, უკრაინის პრეზიდენტი - ვიქტორ იუშენკო.

სტატისტიკის მიხედვით ანსამბლ „ხორუმის“ მიერ ჩატარებული კონცერტები ნახა 20 მილიონამდე უცხოელმა მაყურებელმა, ხოლო სატელევიზიო გადაცემებით მსოფლიოს მოსახლეობის ერთმა მესამედმა. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ უცხოეთში ყოველი კონცერტის შემდეგ მაყურებელთაგან ბევრს უჩნდება სურვილი ჩამოვიდეს საქართველოში და საკუთარი თვალით ნახოს ქვეყანა, სადაც ეს ვირტუოზები იბადებიან, იზრდებიან, ვითარდებიან და ახდენენ სასწაულებს.

ანსამბლში გაერთიანებულია 80-მდე ექსტრა კლასის მოცეკვავე, რომელთა საშუალო ასაკი 18-19 წელია.

2010 წელს აჭარის მთავრობის გადაწყვეტილებით „ხორუმს“ მიენიჭა „სახელმწიფო ანსამბლის“ სტატუსი. „ხორუმი“ ისეთ ანსამბლებთან ერთად იღებს მონაწილეობას სამთავრობო ღონისძიებებში, როგორებიცაა „საქართველოს ნაციონალური ბალეტი“ და „ერისიონი“.

ცეკვების რეპერტუარი
ქართული
ვაჟთა მოხეური
აჭარული სატრფიალო - „განდაგანა“
ხორუმი
ქალთა „ნარნარი“
ხევსურული „ფარიკაობა“
აფხაზური „შარათინი"
ოსური „სიმდი“
ქალაქური ფოლკლორული „კინტოური“
აჭარელ ქალთა „გოგმანი“
„ხანჯლური“
მთიელ ქალ-ვაჟთა „შეჯიბრი“
სვანური „ცერული“
ყაზბეგური „ფერხული“
„სამაია“
„ლაზური“

ჯილდოები
2010 წელს - იტალია, ქ. აგრიჯენტო (4500 ევროს პრიზი)
2010 წელს - იტალია ქ. კასტრო - (ოქროს პრიზი);
2013 წელს - რუმინეთი, ქ. პიტესტი (3000$ პრიზი).

თითოეულ ფესტივალში 20-22 ქვეყანა მონაწილეობდა.
აკვასი აფრიფა

აკვასი ამანკვა აფრიფა (; დ. 24 აპრილი, 1936, მამპონგი, ოქროს ნაპირი — გ. 26 ივნისი, 1979, ტეშის სამხედრო პოლიგონი, აკრა) — განელი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე, განის გათავისუფლების ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარე 1969 წ. საპრეზიდენტო კომისიის თავმჯდომარე 1969-1970 წწ.

დაიბადა 1936 წლის 24 აპრილს, ტომის ბელადის ოჯახში. დაწყებითი განათლება მიიღო ადგილობრივი პრესვიტერიანულ სკოლაში. 1957-1570 წლებში სამხედრო სამსახურშია. 1967-1969 წლებში ფინანსების, ვაჭრობისა და ეკონომიკის მინისტრია. 1969 წლის 2 აპრილს ჯოზეფ ანკრას გადადგომის შემდეგ დაიკავა სახელმწიფოს მეთაურის თანამდებობა. 1970 წლის 30 ივლისს განის ეროვნულმა კრებამ მიიღო გადაწყვეტილება დაეშალა საპრეზიდენტო კომისია და დაენიშნა ახალი არჩევნები. აკვასი აფრიფა გადადგა და წავიდა დიდი პოლიტიკიდან. პრეზიდენტის მოვალეობის შესრულება ახალ არჩევნებამდე დაევალა ნიი ამაა ოლენუს. პრეზიდენტად კი აირჩიეს ედუარდ აკუფო-ადო.

1979 წლის 18 ივნისს აირჩიეს ეროვნული კრების წევრად. თუმცა გადატრიალების გზით ხელისუფლებაში მოსულმა ახალმა ხელისუფლებამ დაპატიმრა და 26 ივნისს სიკვდილით დასაჯა კიდევ ერთ ყოფილ პრეზიდენტ ფრედერიკ აკუფოსთან ერთად.
განა-საქართველოს ურთიერთობები

განა-საქართველოს ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს განასა და საქართველოს შორის. განასთან დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა 1992 წლის 4 დეკემბერს.

განის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩები საქართველოში
ჯონ ევუნთომაჰ ბავაჰი — (2001 – 2004)
გენერალი ფრანცის იაჰია მაჰამა — (2004 – 2007)
ედვარდ აპაუ მანტეი — (2007 –2011)
აჰმედ მოჰამმედ ჰასსანი — (2011 – 2013)
ალჰაჯი ბავა გუბერტი — 2013 წლიდან

2011 წლამდე განის ელჩის რეზიდენცია იყო მოსკოვში, 2011 წლიდან - თეირანშია.
ჩანგი

ჩანგი — ქართული ხალხური სიმებიან-ჩამოსაკრავი საკრავი.

აღწერა
ჩანგი არფის მსგავსი ერთ-ერთი უძველესი საკრავია. არსებობს 6, 7, 9 (ან უფრო მეტი) სიმიანი ჩანგი. ჩანგის სიმები მზადდება ძუისგან და ისინი სხვადასხვა სიგრძისაა. ჩანგი ამჟამად შემორჩენილია საქართველოს მხოლოდ ერთ კუთხეში, სვანეთში. ჩანგი შედგება ორი ძირითადი ნაწილისაგან: კორპუსისა და დამხმარე ნაწილებისაგან, რომელთაც შეადგენენ ღილაკები და მოქლონები. საყურადღებოა ის პროპორციები, რასაც იცავენ ჩანგის მკეთებელი ოსტატები საკრავის დამზადების დროს. კორპუსი შედგება ჰორიზონტალური და ვერტიკალური ნაწილებისაგან. ჰორიზონტალური ნაწილი, რეზონატორი, გრძელი ამოღრუებული ხისგან კეთდება და ნახევარცილინდრის ფორმა აქვს. მასზე დაკრულია დაახლოებით 4მმ სისქის თავფიცარი, რომელიც შუა ადგილას ოდნავ ამობურცულია და აქვს 6 ნახვრეტი ღილაკებისათვის, რომლებზეც სიმების ერთი ბოლოა მიმაგრებული. ისინი რეზონატორის კიდეებისგან თანაბარი მანძილითაა დაშორებული. ვერტიკალური ნაწილი სწორი და ბრტყელია. მასზე გაკეთებულია ნახვრეტები მოქლონებისათვის. ვერტიკალური ნაწილის ბოლო ჩასმულია ჰორიზონტალურში. მათი შეერთეებით იქმნება მართი კუთხე. ორივე ნაწილზე სიმების პარალელურად მიმაგრებულია ხის პატარა ჯოხი. სიმების რაოდენობა ექვსი ან შვიდია.

ჩანგი სვანეთში მეტად პოპულარული საკრავია. ჩანგს „მწუხარების“ საკრავად თვლიან. ერთ-ერთი მთხრობელის სიტყვით, ჩანგზე უკრავდნენ მწუხარების შესამსუბუქებლად. ჩანგის მწუხარების საკრავად აღიარებასთან დაკავშირებით უნდა გავიხსენოთ თქმულება ჩანგის შესახებ. ეს გადმოცემა ჩანგის გამოგონებას მიაწერს ვინმე მოხუცს, რომელსაც შვილი დაეღუპა. ჩანგის ტანი ახალგაზრდის მკლავია, სიმები - მისი თმები, ხოლო ჩანგის ნაღვლიანი ხმა - მწუხარე მამის ცრემლები. სვანურად ჩანგს „შიმეკვშე“-საც ეძახიან, რაც ნიშნავს „მოტეხილ ხელს“. ეს სახელწოდება აღნიშნულ გადმოცემას უნდა უკავშირდებოდეს. სვანური ჩანგი უძველესი სიმებიანი საკრავია, რომლის არსებობაც დასტურდება ძვ. წ. ათასწლეულიდან.

განსაკუთრებით საინტერესოა ქართველთა წინაპრების მონათესავე წინა აზიის ხალხების - შუმერების (და მათი მემკვიდრეების) ანალოგიური საკრავები. ამ ხალხების ნათესაობის დამადასტურებელ სხვა მონაცემებთან ერთად საყურადღებოა ის ფაქტი, რომ სვანური ჩანგი არა მარტო ანალოგიას პოულობს შუმერულ არფასთან, არამედ ემთხვევა მას. არფის წარმოშობის შესახებ გამოთქმულია მოსაზრება, რომ იგი მშვილდისაგან არის წარმოშობილი. მშვილდი ერთი რომელიმე ხალხის საკუთრება არ ყოფილა, ამდენად არფა მისგან წარმოიშვა სხვადასხვა ხალხებში დამოუკიდებლად. არფის ტიპის საკრავები გავრცელებული იყო ძველი აღმოსავლეთის ქვეყნებში: ეგვიპტეში, შუმერში, ბაბილონში, ირანში, ჩინეთსა და საბერძნეთში.

დამზადება
ძირითადად, ჩანგს ამზადებენ წიწვიანი ხის ჯიშებისაგან. უფრო ხშირად გამოიყენება ნაძვი, აგრეთვე ფიჭვი, იშვიათად სოჭი. ჩანგზე უმეტესად ქალები უკრავენ. ჩანგი, უპირველეს ყოვლისა, სააკომპანემენტო საკრავია. ჩანგის თანხლებით სრულდება სოლო სიმღერები. სოლო ჰანგები ჩანგზე წარმოადგენენ სვანურ ხალხურ საფერხულო სიმღერების ტრანსკრიფციას და არა წმინდა ინსტრუმენტულ მელოდიებს. როგორც აკომპანირებისას, ისევე სოლო ჰანგების შესრულებისას გამოიყენება მხოლოდ ერთი ჩანგი, ორი ან მეტი ჩანგის გაერთიანება ანსამბლად სვანეთის სინამდვილეში არ დასტურდება. მაგრამ ჩანგისა და ჭუნირის ანსამბლად გაერთიანება ხშირია. სხვაგვარ ანსამბლში ჩანგი არ გვხვდება.
ბუკი

ბუკი — სამხედრო-სასიგნალო საკრავი.

ბუკის ხმიანობის გამოსახატად ძველ ძეგლებში სხვადასხვა გამოთქმა გვხდება. მაგალითად, „შაჰნამეში” ქექაოზის მაზანდარანს გამგზავრების აღწერისას ნათქვამია: „მეორეს დღეს გაემართნეს ქოსსა ჰკრეს და ბუკი ყუირსა”. იქვე გვხდება: „დარაზმეს და ბუკსა სცემდეს, გამოიღებს ქოსი ხმასა”. ბუკის ხმობა „იოსებ ზილიხანიანის” მეორე ვერსიაშიც არის: “მათ დროშები გაუშალეს, ქოსსა სცემდეს, ბუკი ხმობდეს”. სულხან-საბა ორბელიანსაც თავის იგავ-არაკებში მოხმობილი აქვს ბუკის ცემა: „თუმცა ამ საკრავს ხმობა და ყუირილი უფრო შეეფერება, ვიდრე ცემანი საყვირთა" ს.ორბელიანის განმარტებით საყვირთა სახეობანი ერთმანეთისაგან ზომითაც განირჩეოდნენ, მაგალითად: „ბუკი საყვირია დიდი”, ხოლო „ზროხაკუდი საყვირია მომცრო”.

აღწერა
ბუკი გაკეთებულია თუნუქისაგან (თითბერი). მილძაბრიდან საყვირის პირველ ნახევრამდე ჩასმულია ხის შტამბი. მეორე ნახევარში შიდა მხარეს კი ბოლომდე მიმაგრებულია თუნუქის მილი. საყვირის სიმაღლეა 1270 მმ. მილძაბრის დიამეტრი 220 მმ. ჩაბერვის ადგილი 28 მმ.

„ვეფხისტყაოსნიდან“ ირკვევა, რომ მეფედ კურთხევის დროს ბუკის კვრა წესად იყო მიღებული. მაგალითად, როდესაც როსტევანმა თინათინი თანამოსაყდრედ (ხელმწიფედ) დასვა: „ბუკსა ჰკრეს და წინწილანი დაატკბობდეს ტკბილთა ხმათა“, ან „ბუკსა ჰკრეს და მეფედ დასვეს, ქოსნი ჰხმასა დაატკბობდეს”. ბუკი უმეტესად ლაშქრობისას გამოიყენებოდა. „ვეფხისტყაოსანში” ნათქვამია: „გამოჩნდეს, სცემდეს ტაბლაკსა, ბუკმან ხმა გააზერაო”, ხოლო „ვისრამიანში” რამინის ლაშქრად გამგზავრების აღწერილობაში აღნიშნულია: „გაემართნეს დიდითა ლაშქრითა, ასაყრელთა ბუკთა სცემდეს, ქოს-ალამნი ჯეონისამებრ მოდიოდეს”, ე. ი. ბუკს ისე ახმაურებდნენ, რომ ყველას სცოდნოდა ჯარის აყრა-გამგზავრებისთვის მზადების დაწყება.

ლაშა-გიორგის არზრუმის მხარეს ლაშქრობის დროსაც იქაურებმა „ვითარცა განთენდა, ჰკრეს ბუკთა და დაფდაფთა (დაირა) და შეიქმნა ხმა ქალაქთა შინა, დამასკუნელნი სისხლთა, მათთა დათხევისანი”. თამარ მეფის პირველი ისტორიკოსი მოგვითხრობს, რომ ირანში ლაშქრობიდან საქართველოში დაბრუნებულ ძლევამოსილ ჯარს თამარი „მიეგება ზეიმითა და დიდებითა: იყო ხმა ბუკთა და დუმბულთა”. რასაკვირველია, მაშინაც კარგად ესმოდათ, რომ ბუკის ხმა მეტისმეტად ძლიერი და გამაყრუებელი იყო. ამიტომ ბუკთა ტკრციალი ლხინისა და ნადიმის დროს უმთავრესად ზეიმის გამომხატველი უნდა ყოფილიყო. ეს გარემოება თვით შოთა რუსთაველსაც აქვს აღნიშნული. მგოსნის სიტყვით: „სცემენ ბუკსა და ტაბლაკსა, მოსამატებლად ზარისად”.

სამეგრელოში ბუკს დიდი დღესასწაულების დროს უკრავდნენ, მაგალითად, სააღდგომო ლიტანიას წინ ორი მებუკე მიუძღოდა ხოლმე, არქანჯელო ლამბერტის (იტალიელი მისიონერი) ცნობით: „ნათლიღების დღესასწაულის წყალკურთხევის ლიტანიობის დროს წირვა რომ დასრულდება, მთელი პროცესია მახლობელ მდინარეზე მიდის, რათა დიდის ამბით წყალი აკურთხოს. ყველაზე წინ მედროშე მიდის, რომელსაც ხელში დროშა უჭირავს. მას მისდევს ორი კაცი, რომელნიც ბუკს უკრავენ და ბოლოს მიდის დანარჩენი ხალხი”.
კონვერსიული აშლილობა

კონვერსიული აშლილობა — ისტერია, რომელიც საუკუნის მეორე ნახევრიდან დაიწყო. დიდი წვლილი ფრანგ მეცნიერებს მიუძღვით. შემდეგ ზიგმუნდ ფროიდმა იხმარა ტერმინი „კონვერსია“, რომელიც მოიცავდა თანამედროვე წარმოდგენას იმის შესახებ, რომ პაციენტისთვის მიუღებელი ფსიქიკური მდგომარეობანი ნეიტრალდება სომატურ (ფიზიკურ) ჩივილებად მათი გარდაქმნის შედეგად.

კლინიკური სურათი
კონვერსიული აშლილობის კლინიკური სურათის გამოვლენა ნაირსახოვანი და ცვალებადია. ავადმყოფს ახასიათებს გუნება-განწყობის ხშირი, ადვილი და სწრაფი ცვლა თვალსაჩინო მიზეზის გარეშე, ჭირვეულობა, ეგოცენტრიზმი, ექსტრავაგანტურობა, ავადმყოფურად ძლიერი ფანტაზია, თვითშთაგონება. ასეთი პიროვნება ცდილობს განაცვიფროს ირგვლივმყოფნი და მათი ყურადღების ცენტრში იყოს ხშირად იმპულსურად იქცევა, ემოციებს გადაჭარბებული თეატრალური ფორმით გამოხატავს.

ხშირია სომატოფორმული აშლილობისათვის დამახასიათებელი - კუჭ-ნაწლავის (ტკივილი მუცლის არეში, გულისრევა, უსიამოვნო გემო პირში), გულ-სისხლძარღვთა (ქოშინი დაძაბვის გარეშე, ტკივილი გულმკერდის არეში), შარდ-სასქესო (ხშირი შარვა) დაავადებათა სიმპტომები.

კონვერსიულ აშლილობათაგან თავს იჩენს ერთი ან მეტი ნევროლოგიური სიმპტომი, რომლებიც ნებითი მოძრაობისა და მგრძნობელობის დარღვევებს უკავშირდება. გარდა ამისა, ვითარება კრუნჩხვითი გულყრები გონების დააუკარგავად, მოტორული აღგზნების ქარიშხალი, ტრიმზი (საღეჭი კუნთების სპაზმი), ყრუ-მუნჯობა.

აღნიშნული სიმპტომები არ არის განზრახ გამოწვეული (სიმულირებული). მათი არსებობა უშუალოდა არის დაკავშირებული ფსიქოლოგიურ კონფლიქტთან ან სტრესულ ფაქტორებთან.
ქიულთეფე (მრავალმნიშვნელოვანი)

ქიულთეფე შეიძლება აღნიშნავდეს:
ქიულთეფე — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ბაბექის რაიონში.
ქიულთეფე — ისტორიულად დასახლებული პუნქტი ფუზულის რაიონში.
 ქიულთეფე — არქეოლოგიური ძეგლი ნახიჩევანიდან 8 კმ-ში.
 ქიულთეფე — არქეოლოგიური ძეგლი ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში.
ქიულთეფე — არქეოლოგიური ძეგლი აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე.
მაფადი

მაფადი  — მთა სამხრეთი აფრიკა, მდებარეობს ლესოთოს ჩრდილოეთით. სახელმწიფო საზღვარი ლესოთოსა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკას შორის გადის მის მწვერვალზე.

მაფადის მთის სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 3450 მეტრს და შესაბამისად იგი ყველაზე უფრო მაღალი მთაა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, მაგრამ არა ლესოთოში. ის მდებარეობს დრაკონის მთების ცენტრალურ რეგიონში. ის 2000 წლიდან წარმოადგენს უხაჰლამბა-დრაკონის მთების პარკის ნაწილს და შედის გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
იეროთეოზი (აივაზაშვილი)

ეპისკოპოსი იეროთეოზი (ერისკაცობაში — იეროთე მოსეს ძე აივაზაშვილი; დ. 6 ნოემბერი, 1864, სოფ. ყვარელი, თელავის მაზრა — გ. 28 ოქტომბერი, 1942, თბილისი) — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელთმთავარი.

ბიოგრაფია
დაიბადა მედავითნის ოჯახში. თელავის სასულიერო სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის სასულიერო სემინარიაში, რომელიც 1888 წელს დაამთავრა. იმავე წლის 14 ნოემბერს ხელდასხმულ იქნა მთავარდიაკვნად თბილისის კეთილშობილ ქალთა ინსტიტუტის ეკლესიაში, 1889 წლის 24 აპრილს ხელდასხმულ იქნა მღვდლად და გამწესდა თელავის მაზრის სოფელ შილდაში. 1889–1890 წლებში მასწავლებლობდა თელავის სასულიერო სასწავლებელში. 1901 წლის 19 მარტიდან გამწესებულ იქნა თბილისის ჯამბაკურ-ორბელიანის წმიდა ნიკოლოზის ეკლესიაში, 1903 წლის 3 მარტს გადაყვანილ იქნა წმიდა ეკატერინეს ეკლესიაში, 1907 წლის 20 სექტემბერს გადაყვანილ იქნა ხარფუხის წმიდა ნიკოლოზის ეკლესიაში, 1916 წლის 8 დეკემბრიდან თბილისის სამების ეკლესიის წინამძღვარია. ეკლესიაში ერთგული სამსახურისათვის 1897 წელს დაჯილდოვდა საგვერდულით, 1902 წელს სკუფიით, 1913 წელს კამილავკით, 1918 წელს ოქროს ჯვრით, 1919 წელს აყვანილ იქნა დეკანოზის ხარისხში, 1920 წელს ენქერით. 1928 წლის 16 თებერვალს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ქრისტეფორე -ის ლოცვა-კურთხევით აკურთხეს ნინოწმინდელ ეპისკოპოსად. 16 დეკემბერს სვეტიცხოველში შესრულდა მისი კურთხევა და იგი დაინიშნა კათოლიკოს-პატრიარქის ქორეპისკოპოსად, 1929 წლიდან დროებით განაგებდა ბოდბის ეპარქიასაც. ეპისკოპოსი იეროთეოზი იყო მოკრძალებული კაცი, თითქმის შეუმჩნეველი. უმძიმეს ვითარებაში მოუხდა მას მღვდელმთავრობა. ბოლშევიკური ხელისუფლება სასტიკად სდევნიდა სასულიერო პირებს, უწესებდა აუტანელ გადასახადებს და გადაუხდელობის შემთხვევაში ადმინისტრაციული წესით ხურავდა ეკლესიებს. ასე დაიხურა მრავალი ეკლესია-მონასტერი ნინოწმინდის ეპარქიაშიც. 1941 წლის 1 სექტემბერს ეპისკოპოსმა იეროთეოზმა ჯანმრთელობის მიზეზით განცხადებით მიმართა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქს, უწმიდესსა და უნეტარესს კალისტრატეს სამსახურიდან განთავისუფლების შესახებ. 1942 წლის 28 ოქტომბერს ეპისკოპოსი იეროთეოზი გარდაიცვალა თბილისში. იგი დაიკრძალა თბილისის სიონის საპატრიარქო ტაძრის ეზოში.
სერგეი სობიანინი

სერგეი სობიანინი ( დ. 21 ივნისი, 1958, სოფელი ნიაკსიმვოლი, ტიუმენის ოლქი, სსრკ) — რუსი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე.

მოსკოვის მესამე მერი (2010 წლის 21 ოქტომბერი - 2013 წლის 5 ივნისი), 2013 წლის 12 სექტემბრიდან, არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ არის მოსკოვის მოქმედი მერი. ცნობილია როგორც პარტია „ერთიანი რუსეთის“ ერთ-ერთი ლიდერი, 2001 წლიდან შედის პარტიის უმაღლეს საბჭოში. ასევე არის პარტიის მოსკოვის რეგიონალური საბჭოს პრეზიდიუმის წევრი. გარდა ამისა, 2011 წლის მარტიდან 2012 წლის დეკემბრამდე „ერთიანი რუსეთის“ მოსკოვის განყოფილებას ხელმძღვანელობდა. ასევე არის რუსეთის ფედერაციის პირველი კლასის სახელმწიფო მრჩეველი (2006).
მაგიდის მთა

მაგიდის მთა  — მთა, რომელიც მდებარეობს კეიპტაუნის სამხრეთ-დასავლეთით, მაგიდის უბის სამხრეთ ნაპირზე, ქალაქის ერთ-ერთი სავიზიტო ბარათი. ოფიციალურად აღიარებულია ერთ-ერთ ბუნების შვიდ ახალ საოცრებად. მთასთან ახლოს მდებარეობენ ცნობილი მთები: დევილს-პიკი, ლაიონს-ჰიდი და ტუელვ-აპოსლსის მთები. ევროპელთაგან მის შესახებ პირველი ჩანაწერი თარიღდება 1503 წლით (ანტონიუ დი სალდანია).

მთის სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 1085 მეტრს. პლატოსებურმა მწვერვალმა სახელწოდება მისცა არა მარტო მთას, არამედ მის მსგავსებსაც, ასევე მის პატივსაცემად ეწოდა მაგიდა მთის თანავარსკვლავედსაც. მთა აგებულია უხეშმარცვლოვანი ქვიშაქვებისაგან, აქვს ციცაბო კალთები, რომლებიც დაფარულია მარადმწვანე ტყეებით და ბუჩქებით. მთის კალთების ფლორა და ფაუნა დაცულია, რადგანაც იქ გვხვდება იშვიათი სახეობები, მათგან ზოგიერთი ენდემურია. მთის მწვერვალზე კლიმატი უფრო ცივი და ქარიანია, ვიდრე კეიპტაუნში, ზამთარში ტემპერატურა შეიძლება დაეცეს 0 °-ის ქვემოთ.

დღეისათვის მთა გადაქცეულია ტურისტულ ატრაქციონად. მთიდან გაყვანილია საბაგირო გზა.
თამაზ მჭედლიძე

თამაზ მჭედლიძე (დ. 17 მარტი, 1993, თბილისი, საქართველო) — საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების მორაგბე. თამაშობს ცენტრის პოზიციაზე. თამაზმა კაიერა კლუბ „უნივერსიტეტში“ დაიწყო, საიდანაც თბილისის „არმიაში“ გადავიდა. მოგვიანებით კი ტოპ 14-ის გუნდ „მონტ-დე-მარსანის“ შეუერთდა. 2015 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე, მჭედლიძე საქართველოს ღირსებას იცავდა.
იერუსალიმი (რომანი)

იერუსალიმი — შვედი მწერალი ქალის, სელმა ლაგერლოფის, რომანი, რომელიც ორ ნაწილად დაიბეჭდა 1901 და 1902 წლებში. რომანში მეცხრამეტე საუკუნის რამდენიმე თაობაა წარმოდგენილი. ძირითადად ფოკუსირდება დალარნაში მცხოვრებ რამდენიმე ოჯახზე და შვედი ემიგრანტების საზოგადოებაზე იერუსალიმში. ამბავი 1896 წელს ნიოშის მრევლის რეალურ ემიგრაციას ეხება.
ინკა-უიუ

ინკა-უიუ — ქვებისგან შემდგარი სტრუქტურა პერუში, პუნოს რეგიონის პუნოს პროვინციაში, ჩუკუიტოს რაიონში, არქეოლოგიურ ძეგლ ჩუკუიტოზე. წარმოადგენს ჩამწკრივებული ქვებისგან წარმოქმნილ მართკუთხა სტრუქტურას. მდებარეობს სანტო-დომინგოს ეკლესიის სიახლოვეს. სულ ჩამწკრივებულია სოკოს ფორმის 86 გამოკვეთილი ქვა, რომელთა სიმაღლე ხუთი ფუტია. არქეოლოგიური შესწავლის შედეგად დადგინდა, რომ ქვები უძველესია და ადგილობრივ საბადოებს მიეკუთვნება, თუმცა არსებობს მოსაზრებაც, რომ ისინი სხვა ადგილებიდანაა მოტანილი. სტრუქტურა პირველად 195-იან წლებში, შემდეგ კი 1960-იან წლებში გათხარეს.

ძეგლის დანიშნულება ჯერ ისევ უცნობია. ზოგიერთი მოსაზრებით, ის ნაყოფიერების ტაძარი იყო, სადაც შესაბამისი რიტუალებიც ტარდებოდა. აღნიშნული ვარაუდი ძირითადად პენისის ფორმის ქვების გამო მომდინარეობს, რომლებიც ცისკენაა მიმართული, ინკების მზის ღმერთ ინტისა და დედამიწის ქალღმერთ პაჩამამასაკენ. პერუს კულტურის ეროვნული ინსტიტუტის მიერ, ინკა-უიუს ეროვნული მემკვიდრეობის სტატუსი აქვს მინიჭებული.
საგანძური (რომანი)

საგანძური — სელმა ლაგერლოფის 1904 წლის რომანი. მოთხრობაში აღწერილი ამბავი საუკუნეში, ბოხუსლენში, ვითარდება და მოგვითხრობს ტყვეობიდან გაქცეული შოტლანდიელების ჯგუფის შესახებ. გაქცეულები ერთ-ერთი ოჯახის განძის სკივრის მოპარვას დააპირებენ, რის შემდეგაც ერთ-ერთ მძარცველს ოჯახის ერთადერთი გადარჩენილი თავდავიწყებით უყვარდება.
ნემსის კონცხი

ნემსის კონცხი, ნემსა კონცხი, აგულიასი, აგულიაში (, , ) — უკიდურესი წერტილი აფრიკის სამხრეთში, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე.

ამაღლებულია 140 მეტრზე. მდებარეობს 155 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთში კეთილი იმედის კონცხიდან, შეადგენს ცელას დაბოლოებას, რომელიც მიემართება კაპის მიწიდან. მთავრდება სამხრეთი განედის 34° 51' და აღმოსავლეთის გრძედის 20° 00' არსებულ შუქურასთან.

ნემსის კონცხის სამხრეთით კეთილი იმედის კონცხიდან ალგოას უბემდე გადაჭიმულია 840 კმ სიგრძის ქვიშოვანი მეჩეჩი, რომელიც წარმოადგენს სამხრეთი სანაპიროს წყალქვეშა გაგრძელებას და აღწევს სამხრეთი განედის 37 °-ს, ანუ სანაპიროს სამხრეთიდან 240 კმ-ს. 36 °-ით ვიწროვდება, იღებს კონუსის ფორმას, რომელიც წყლის დონის მრავალწლოვან საშუალო მაჩვენებელზე მაღლდება 112—130 მეტრით და მკვეთრად ეშვება სიღრმეში 340—380 მეტრზე. ეს წყალქვეშა ტერასა, რომელსაც ჰქვია აგულიასის მეჩეჩი საშიშია მეზღვაურებისთვის უმნიშვნელო სიღრმისა და ინდოეთის ოკეანიდან ატლანტის ოკეანისკენ სწრაფი დინების გამო (ნემსის კონცხის დინება), რომელიც წარმოქმნის ძლიერ ტალღებს, რაც ხდება გემების ხშირი ჩაძირვის მიზეზი.

ამ ადგილმა საუკუნეში პორტუგალიელი მეზღვაურებისგან სახელად მიიღო ’, ახლოდან ზღვაში შემჩნეული მაგნიტური ანომალიის გამო ( — ნემსი, მოცემულ შემთხვევაში — კომპასის მაგნიტური ისარი). ამ ადგილას კომპასი უჩვენებდა მუდამ ჩრდილოეთისაკენ. საუკუნის ბოლოს აქ მაგნიტური გადახრა იყო დასავლეთისკენ და შეადგენდა 30 °-ს.
ალაგოა (მინას-ჟერაისი)

ალაგოა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 132 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოზუ-ალეგრის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 709 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 16,79 კმ²-ზე. ფართობი 161 356 კმ²-ია.
ბაეპენდი

ბაეპენდი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 893 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოზუ-ალეგრის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 307 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24,39 კმ²-ზე. ფართობი 750 554 კმ²-ია.
კამბუკირა

კამბუკირა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 950 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოზუ-ალეგრის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 602 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 51,15 კმ²-ზე. ფართობი 246 380 კმ²-ია.
კარმუ-დი-მინასი

კარმუ-დი-მინასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1143 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოზუ-ალეგრის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 750 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 42,66 კმ²-ზე. ფართობი 322 285 კმ²-ია.
კაშამბუ

კაშამბუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 895 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოზუ-ალეგრის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 705 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 216,01 კმ²-ზე. ფართობი 100 483 კმ²-ია.
კონსეისან-დუ-რიუ-ვერდი

კონსეისან-დუ-რიუ-ვერდი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 873 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოზუ-ალეგრის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 949 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 35,03 კმ²-ზე. ფართობი 369 681 კმ²-ია.
იტამონტი

იტამონტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 933 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოზუ-ალეგრის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 003 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32,43 კმ²-ზე. ფართობი 431 792 კმ²-ია.
იტანიანდუ

იტანიანდუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 892 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოზუ-ალეგრის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 175 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 98,87 კმ²-ზე. ფართობი 143 363 კმ²-ია.
ჟეზუანია

ჟეზუანია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 900 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოზუ-ალეგრის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 768 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 30,99 კმ²-ზე. ფართობი 153 852 კმ²-ია.
ლამბარი (მინას-ჟერაისი)

ლამბარი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 887 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოზუ-ალეგრის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 554 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 91,76 კმ²-ზე. ფართობი 213 110 კმ²-ია.
კეიპ-პოინტი

კეიპ-პოინტი  — კონცხი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში.

კეიპ-პოინტი, კეთილი იმედის კონცხთან ერთად, კაპის ნახევარკუნძულის სამხრეთი უკიდურესი წერტილია. კონცხი მდებარეობს კეთილი იმედის კონცხის აღმოსავლეთით და კეიპტაუნის სამხრეთით. ადმინისტრაციულად ეკუთვნის დასავლეთ კაპლანდის პროვინციას.

კონცხი 1488 წელს კეთილი იმედის კონცხთან ერთად აღმოაჩინა პორტუგალიელმა მეზღვაურმა ბარტოლომეუ დიაშმა.

სანაპირო ზოლი კეიპ-პოინტის აღმოსავლეთით მკვეთრად უხვევს ჩრდილოეთისკენ, ქმნის ცრუ ყურეს, რომლის მოპირდაპირე ნაპირზე მდებარეობს დასახლებული პუნქტი პრინგლ-ბეი.

კონცხზე მოქმედებს 1857 წელს აშენებული შუქურა.

კეიპ-პოინტიდან კეიპტაუნამდე ტარდება ტრადიციული ტრეილრანინგი — . მისი სიგრძეა — დაახლოებით 80 კმ, შეჯიბრში ერთმანეთთან შერწყმულია კროსის და მთაში სირბილის ელემენტები.