iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ტაჯიკეთის სიძველეთა ეროვნული მუზეუმი

ტაჯიკეთის სიძველეთა ეროვნული მუზეუმი — მუზეუმი დუშანბეში, ტაჯიკეთი.

ისტორია
მუზეუმი შეიქმნა 1934 წელს საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის ეროვნული ეკონომიკისა და ექსპედიციური კვლევების მიღწევების ძირითადი გამოფენის საფუძველზე. ამ პერიოდისათვის მუზეუმის ექსპონატების ფონდი მთლიანად მოითვლიდა 530 ერტეულს. დროთა განმავლობაში მუზეუმის ექსპოზიცია იზრდებოდა არქეოლოგიური და ეთნოგრაფიული ექსპონატებით, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდა: კერამიკა, მეტალი, იარაღი, საიუველირო ნივთები, ნუმიზმატიკის ნიმუშები, მხატვრობა, ქანდაკება, საყოფაცხოვრებო ნივთები, სახვითი ხელოვნების ნიმუშები და ტაჯიკეთის კულტურის სხვა ნიმუშები. მუზეუმში შეიქმნა ნუმიზმატიკის განყოფილება, სადაც გამოიფინა ერთადერთი და შემთხვევით აღმოჩენილი, მხარის ისტორიის სხვადასხვა პერიოდის მონეტები.

მუზეუმის კოლექციებში ყველაზე ფართოდ არის წარმოდგენილი საყოფაცხოვრებო ჭურჭელი - თასები, გრაფინები, სხვადასხვა ფორმის ჭურჭელი, მინის, ქვის, იარაღის ფრაგმენტები, სამკაულები.

წლების განმავლობაში მუზეუმის კოლექცია ივსებოდა მატერიალური კულტურის ძეგლებითაც, განსაკუთრებით აღსანიშნავია შუა საუკუნეების დეკორაციული ხელოვნების ნიმუშები, კერძოდ: კარის ჩუქურთმები, აზიური ხუროთმოძღვრებისთვის დამახასიათებელი თაბაშირის ან თიხის ჩუქურთმები - განჩუ და კედლის მხატვრობა.

თავდაპირველად მუზეუმის ექსპონატები შენახული იყო ტაჯიკეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტის ვიწრო, მუზეუმისათვის შეუფერებელ ოთახებში და სარდაფებში. ტაჯიკეთის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ მთელმა რიგმა არასამთავრობო ორგანიზაციებმა და უცხოეთის ქვეყნების საელჩოებმა დაიწყეს გრანტების გამოყოფა და ექსპონატებისათვის შესაფერისი მუზეუმის ასაშენებლად.

1996 წლის 4 აპრილს მუზეუმს გადაარქვეს სახელი და უწოდეს ტაჯიკეთის სიძველეთა ეროვნული მუზეუმი, რომელიც არსებობდა ტაჯიკეთის მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტთან, რომლის გახსნაც გაიმართა 2001 წელს.

ექსპონატები
მუზეუმის კოლექციის ქრონოლოგიური ჩარჩო მოიცავს პერიოდს დაწყებული ბრინჯაოს ხანიდან, ანუ ძვ. წ. ათასწლეულიდან საუკუნის დასაწყისამდე.

მუზეუმის ექსპონატებს შორისაა უნიკალური აღმოჩენა, არტეფაქტი „სარაზმის დედოფალი“, რომელიც აღმოჩენილია სოღდის ოლქის ტერიტორიაზე ქალაქ ფანჯაკენტის ახლოს მდებარე უძველეს შუააზიურ ქალაქ სარაზმში. ასევე აქ ინახება 12-მეტრიანი მწოლარე ბუდას ქანდაკება, რომელიც აღმოჩენილია ძველ ბუდისტურ ტაძარ აჯინა-თეფეში 1961 წელს, სამხრეთ ტაჯიკეთში. ასევე მოიცავს სხვა საგნებს, რომლებსაც იუნესკოს საერთაშორისო ორგანიზაციამ მიანიჭა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლის ნომინანტის სტატუსი.

დეტალური ინფორმაცია მუზეუმის, მისი კოლექციების, გამოფენების, თანამშრომლების, პუბლიკაციებისა და პროექტების შესახებ შესაძლებელია მომხმარებელმა იხილოს ტაჯიკეთის სიძველეთა ეროვნული მუზეუმის ოფიციალურ ვებგვერდზე. მუზეუმის ვებ-გვერდი შეიქმნა რუკოკის ციფრული არქივისა და კვლევის ცენტრის უნივერსიტეტთან (იაპონია) თანამშრომლობის შედეგად.
ფანჯაკენტი

ფანჯაკენტი — საოლქო დაქვემდებარების ქალაქი ტაჯიკეთში. სოღდის ოლქის ფანჯაკენტის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ამასთანავე ფანჯაკენტი არის ერთადერთი ქალაქის სტატუსის მქონე დასახლება რაიონში. ფანჯაკენტი მდებარეობს ხუჯანდიდან სამხრეთ-დასავლეთით 270 კმ-ში, დუშანბედან ჩრდილო-დასავლეთიდან 240 კმ-ში და სამარყანდიდან აღმოსავლეთით 48 კმ-ში.

გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს მდინარე ზარაფშანის ხეობაში, ზღვის დონიდან 900 მეტრზე. ქალაქი მდიდარია თავისი ღირსშესანიშნაობებით, არქიტექტურული ძეგლებითა და მდინარე ზარაფშანის ნაპირებზე მდებარე დასასვენებელი ზონებით.

მოსახლეობა
2016 წლის 1 იანვრის შეფასებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 41 200 კაცს. ქალაქის მოსახლეობის ძირიდად ნაწილს შეადგენენ ტაჯიკები და უზბეკები.

ისტორია
თანამედროვე ქალაქის ცენტრიდან ახლოს, მდინარის მარცხენა ნაპირზე მეორე დონის ტერასაზე მდებარეობს ახ. წ. - საუკუნეების ნაქალაქარი. უკვე 60 წელია შესვენებების გარეშე მიმდინარეობს ქალაქის არქეოლოგიური გათხრები. 1978 წლიდან 2008 წლამდე ექსპედიციის ხელმძღვანელი იყო ბორის მარშაკი. გათხრების შედეგად აღმოაჩინეს სოღდიანური მდიდარი ქალაქის სტრუქტურა, რომელიც ადრე შუა საუკუნეების პერიოდს განეკუთვნება. აღმოჩენილია სოღდიანელი ხელოსნების არაჩვეულებრივი კედლის მხატვრობის ნიმუშები.

ფანჯაკენტის დასავლეთით მდებარეობს უდიდესი დასახლება სარაზმი, რომელიც დასახლებული იყო ძვ. წ. - ათასწლეულებში და რომელსაც ჰქონდა მჭიდრო კავშირი ახლო აღმოსავლეთის ადრეულ ცივილიზაციებთან. სარაზმში აღმოჩენილი ნანგრევები მეტყველებენ იმაზე, რომ ეს ნაქალაქარი იყო სოღდის ხალხისა და აზიის კულტურის ცენტრი.

- საუკუნეებში ფანჯაკენტის ცნობილი მმართველები იყვნენ თურქი ჩექინ ჩურ ბილგე და დივაშტიჩი. ფანჯიკენტში აღმოჩენილია წერილის ფრაგმენტი, რომელშიც მოხსენიებულია თურქული სახელი თურქაში.

- საუკუნეების არქიტექტურული ძეგლი მუჰამედ ბაშოროს მავზოლეუმი მდებარეობს ქალაქიდან 37 კმ-ის მანძილზე, ზარაფშანის ქედის ჩრდილოეთით, ერთ-ერთ ულამაზეს ხეობაში. მუჰამად ბაშოროს მავზოლეუმი ტაჯიკეთის ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი ცნობილი ძეგლია.

ფანჯაკენტიდან აღმოსავლეთით 60 კილომეტრში ზარაფშანის ხეობაში პამირო-ალაის მთათა სისტემის მაღალ მტაზე მდებარეობს მცირე დასახლება ფანჯრუდი. ეს არის ტაჯიკურ-სპარსული ლიტერატურის დამაარსებლისა და ფუძემდებლის, მომღერლისა და მუსიკოსის აბუ აბდულო ჯაფარ იბნ მუჰამად რუდაქის სამშობლო.

ბუხარის სახანოს არსებობის პერიოდში იყო ერთ-ერთი რაიონის ცენტრი. ტაჯიკეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკი დროს კი - ფანჯაკენტის ვილაიეთის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ტრანსპორტი
ქალაქის ტრანსპრტის ძირითადი სახეობაა საავტომობილო ტრანსპორტი, რომლითაც უკავშირვება ხუჯანდს და დუშანბეს. ქალაქის ტერიტორიაზე გაივლის დუშანბე-აინისა და ფანჯაკენტ-სამარყანდის (უზბეკეთი) საავტმობილო გზა. მაგრამ ტაჯიკეთსა და უზბეკეთს შორის სასაზღვრო გამშვები პუნქტის კორიდორის ჩაკეტვის შემდეგ ქალაქი დაკეტილი აღმოჩნდა ტრანსპორტისა და მოქალაქეებისათვის.

2015 წელს სამამულო და უცხოური ინვესტიციების წყალობით აღსდგა აინი - ფანჯაკენტის სამთო ავტოტრასა. დასრულდა სამთო საავტომბილო გვირაბების შაჰრისტანისა და ანზობის გვირაბის მშენებლობა, რომლებიც უკვე ექსპლუატაციაშია გადაცემული.
მესამე დრაკონი

„მესამე დრაკონი“ — რეჟისორ პეტერ ჰლედიკის 1985 წლის ჩეხოსლოვაკური ფილმი.

სახელწოდება „მესამე დრაკონი“ აღნიშნავს დედამიწაზე მომაკვდავ პლანეტა ლურიდადან გაგზავნილ მესამე კოსმოსურ ხომალდს. ლურიდა კვდება იმის გამო, რომ მასზე ხდება ჰაერის, წყლის და ნიადაგის დაბინძურება. დედამიწაზე, დრაკონის მთაში დამალულ კოსმოსურ ხომალდს პოულობს სამი ბიჭუნა. ხომალდი შუა საუკუნეებში გამოგზავნეს იმ მიზნით, რათა დაადგინოს, თუ როგორ ხდება დედამიწაზე ეკოლოგიური გარემოს დაცვა. ბიჭუნება იძინებენ ხომალდში, რომელიც მათ ლურიდაზე გადაიყვანს. იქ ისინი თავად იხილავენ ბუნებისადმი ადგილობრივი მოსახლეობის მოპყრობას. მას შემდეგ, რაც პლანეტას გადაარჩენენ, ისინი ბრუნდებიან შინ, რათა სხვებსაც უამბონ ბუნების დაცვის აუცილებლობის შესახებ.
ლეხოსლავ მარშალეკი

ლეხოსლავ მარშალეკი (; დ. 9 მარტი, 1922, — გ. 26 მარტი, 1991) — პოლონელი რეჟისორი, ანიმატორი და სცენარისტი. ყველაზე მეტად ცნობილია ბოლეკის და ლოლეკის შესახებ ანიმაციური ფილმების სერიით. აგრეთვე არის ძაღლ რექსის პერსონაჟის ავტორი. მოღვაწეობდა ბელსკო-ბიალაში, ანიმაციურ სტუდიაში. ითვლება პოლონეთის ანიმაციის ერთ-ერთ უდიდეს პიონერად.
ტენტენი ამერიკაში

„ტენტენი ამერიკაში“ — „ტენტენის თავგადასავლების“ სერიის მესამე ტომი. ამ ნაწილში ტენტენი და მისი ძაღლი მილუ მოხვდებიან აშშ-ში, სადაც ჟურნალისტი იძიებს ჩიკაგოში ორგანიზებული დანაშაულებრივი ჯგუფების საქმიანობას. იგი მთელ ქვეყანაში დასდევს ერთ-ერთ განგსტერს და თავისი მოგზაურობისას გაიცნობს ინდიელებს.

წინა ტომის, „ტენტენი კონგოში“, გამოქვეყნების შემდეგ, ერჟე თავად ხელმძღვანელობდა აშშ-ში სპეციალუირ კვლევას, ვინაიდან სურდა ახალ მოთხრობაში აშშ-ის მხრიდან ადგილობრივი აბორიგენი მოსახლეობისადმი მოპყრობის ასახვა. „ტენტენი ამერიკაში“ ბელგიაში კომერციულად წარმატებული იყო და მალე ხელახლა დაიბეჭდა – ამჯერად საფრანგეთში. ერჟემ განაგრძო სერია „ფარაონის სიგარებით“, რამაც „ტენტენი“ ფრანკო-ბელგიური კომიქსების ტრადიციის სიმბოლოდ აქცია. 1945 წელს „ტენტენი ამერიკაში“ გამოიცა ფერადი სახით -ის მიერ, ხოლო 1973 წელს, ამერიკულ გამოცემაში, შესამჩნევი იყო რამდენიმე ცვლილებაც. 1991 წელს „ტენტენი ამერიკაში“ გამოვიდა „ტენტენის“ ანიმაციური ტელესერიალის ერთ-ერთი ეპიზოდის სახით.
ფარაონის სიგარები

„ფარაონის სიგარები“ — „ტენტენის თავგადასავლების“ სერიის მეოთხე ტომი. ამ ნაწილში ტენტენი და მისი ძაღლი მილუ ეგვიპტეში მოგზაურობისას პოულობენ ფარაონის სამარხს, რომელშიც აგრეთვე აღმოაჩენენ მკვდარ ეგვიპტოლოგებსა და სიგარების ყუთებს. სიგარების საიდუმლოს ამოხსნისას ტენტენი და მილუ საუდის არაბეთსა და ინდოეთში მოგზაურობენ და ნარკოტიკებით ვაჭრობის საერთაშორისო ქსელის საიდუმლოებებს ამხელენ. ამ ნაწილში პირველად ჩნდება ორი დეტექტივი, დიუპონი და დიუპონი, ისევე, როგორც რასტაპოპულოსი.

„ფარაონის სიგარები“ ქვეყნდებოდა 1932–1934 წლებში, სახელწოდებით „ტენტენი აღმოსავლეთში“ . 1934 წელს გამოვიდა ცალკე შავ-თეთრი ალბომის სახით. ფერადი ვერსია გამოვიდა 1955 წელს. მისი სიუჟეტი უკავშირდება სერიის შემდეგ ტომს, „ლურჯი ლოტოსი“.

„ფარაონის სიგარები“ გიორგი ეკიზაშვილის თარგმანით ქართულმა გამომცემლობა „აგორამ“ 2009 წელს გამოსცა.
ჩაწყობილა

ჩაწყობილა — მცენარეთა გვარი შავწამალასებრთა ოჯახისა, მრავალწლიანი უქლოროფილო პარაზიტული ბალახოვანი მცენარეები.

5-7 სახეობა ძირითადად გავრცელებულია ევრაზიის ზომიერ სარტყელში. ევრაზიაში გვხვდება ქერქლოვანი ჩაწყობილა . მისი დატოტვილი ფესურა დაფარულია ქერქლისებრი ფოთლებით. ადრე გაზაფხულზე მიწის ზემოთ ამოდის მოვარდისფრო-მოთეთრო ღერო ჟოლოსფერ-ვარდისფერი თავჩაქინდრული ყვავილედით. იზრდება დაჩრდილულ ტყეებსა და ბუჩქნარებში.

გავრცელებულია ევროპულ ნაწილსა და კავკასიაში, საქართველოში, კერძოდ — აფხაზეთში. საქართველოშივე გვხვდება ჩაწყობილას მეორე სახეობაც — . ორივე სახეობა სხვადასხვა ხის ფესვებზე პარაზიტობს.
ჩაწყობილა ბაია

ჩაწყობილა ბაია — მცენარეთა გვარი ბაიასებრთა ოჯახისა, მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეები. მთლიანი უმეტესად ხორცოვანი ფოთლები და გამსხვილებული ფესვები (ფესვტუბერები) აქვთ.

10-12 სახეობა გავრცელებულია უმეტესად ხმელთაშუაზღვისპირეთში, აგრეთვე ევროპასა და აზიაში. ყოფილ საბჭოთა კავშირის ტერიტორიაზე გვხვდებოდა 10-მდე სახეობა, საქართველოში (ასევე მთელ კავკასიაში) — 7, მათ შორის 2 საქართველოს ენდემია.

ჩაწყობილა ბაია საქართველოში ყველა მცენარეულ სარტყელშია გავრცელებული. უმეტესად ტყეში, ტყის პირას ბუჩქნარებში, მდელოზე, ქვიან და კლდოვან ადგილებში გვხვდება, ზოგი ნათესების სარეველაა. მისი ნორჩი ღერო და ფოთოლი მხალად და საკვებად გამოიყენება.
პაულინიო

}
|ნომერი = 9
|ახალგაზრდული წელი1 = 2003
|ახალგაზრდული წელი2 = 2003
|ახალგაზრდული წელი3 = 2004–2005
|ახალგაზრდული წელი4 = 2006
|ახალგაზრდული კლუბი1 = სან-პაულუ
|ახალგაზრდული კლუბი2 = ჟუვენტუსი
|ახალგაზრდული კლუბი3 = პორტუგეზა
|ახალგაზრდული კლუბი4 = 
|წელი1 = 2006
|წელი2 = 2006–2007
|წელი3 = 2007–2008
|წელი4 = 2008–2009
|წელი5 = 2009–2010
|წელი6 = 2010–2013
|წელი7 = 2013–2015
|წელი8 = 2015–2017
|წელი9 = 2017–2019
|წელი10 = 2018–2019
|კლუბი1 = 
|კლუბი2 = ვილნიუსი
|კლუბი3 = ლოძი
|კლუბი4 = 
|კლუბი5 = ბარაგანტინო
|კლუბი6 = კორინთიანსი
|კლუბი7 = ტოტენჰემი
|კლუბი8 = გუანჯოუ
|კლუბი9 = ბარსელონა
|კლუბი10 =
ჟოზე პაულო ბეზერა მასიელ ჟუნიორი ( დ. 25 ივლისი, 1988, სან-პაულუ) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, ნახევარმცველი. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც — პაულინიო. „გუანჯოუ ევერგრანდისა“ და ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების წევრი.

საფეხბურთო კარიერა პაულინიომ მშობლიურ ქალაქ სან-პაულუში დაიწყო. 2006 წელს იგი გადავიდა ლიეტუვურ გუნდ „ვილნიუსში“, სადაც ორი წელი გაატარა. 2007 წელს, იმის შემდეგ რაც „ვილნიუსი“ ლიეტუვის მეორე ლიგაში დაქვეითდა, პაულინიომ გუნდი დატოვა და კონტრაქტი პოლონურ „ლოძთან“. 2009 წელს პაულინიო დაბრუნდა ბრაზილიაში, სან-პაულის მეოთხე ლიგის გუნდში, თუმცა იქ პაულინიო დიდხანს არ გაჩერდა და იმავე წელს ბრაზილიის სერია ბ-ში მოასპარეზე „ბარაგანტინოს“ შეუერთდა. სწორედ „ბარაგანტინოში“ პაულინიო ბრაზილიის დიდი გუნდების ყურადღება მიიპყო, რის შედეგადაც 2010 წელს პაულინიო გაიფორმა „კორინთიანსმა“. ახალ გუნდში იგი მალევე გახდა ძირითადი შემადგენლობის მოთამაშე. „კორინთიანსის“ რიგებში პაულინიო გახდა ბრაზილიის ჩემპიონატის და ლიბერტადორესის თასის გამარჯვებული.

2013 წლის 2 ივნისს პაულინიო ინგლისური „ტოტენჰემის“ მოთამაშე გახდა. ტრანსფერის ღირებულებამ 17 მილიონი ევრო შეადგინა. „ტოტენჰემის“ შემადგენლობაში პაულინიომ 45 პრემიერ-ლიგის მატჩში მიიღო მონაწილეობა.

2015 წლის 1 ივლისს დადასტურდა პაულინიოს ტრანსფერი ჩინურ „გუანჯოუ ევერგრანდში“.

ბევრისთვის მოულოდნელად, 2017 წლის ზაფხულის სატრანსფერო ფანჯრის დროს პაულინიო კატალონიის „ბარსელონამ“ გაიფორმა 40 მილიონ ევროდ. ესპანური გუნდის გულშემატკივრები მწვავედ აკრიტიკებდნენ თავიანთი საყვარელი კლუბის ხელმძღვანელობას, რადგან პაულინიოს ტრანსფერს არასწორი სატრანსფერო პოლიტიკის გაგრძელებად მიიჩნევდნენ. 2017 წლის 16 სექტემბერს პაულინიომ გამარჯვების მომტანი გოლი გაიტანა „ხეტაფესთან“ გასვლით მატჩში. ის თამაში „ბარსელონამ“ 2–1 მოიგო. იმავე წელს „ბარსელონას“ რიგებში პაულინიომ კარიერაში პირველი მატჩი ჩაატარა უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგაზე, რომელიც მისმა გუნდმა 3–0 დაამარცხა ტურინის „იუვენტუსი“.

ტიტულები
საკლუბო
კორინთიანსი
ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატი (სერია ): 2011
პაულისტას ჩემპიონატი: 2013
ლიბერტადორესის თასი: 2012
მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი: 2012
ბარსელონა
ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი: 2017–18
ესპანეთის თასი: 2017–18
საფრანგეთის მანდატი სირიასა და ლიბანში

საფრანგეთის მანდატი სირიასა და ლიბანში — ფრანგულ-ბრიტანული სან-რემოს კონფერენციის (1920 წ.) გადაწყვეტილების შედეგი, რომელიც ერთა ლიგამ დაამტკიცა 1923 წლის 29 სექტემბერს.

ფრანგული მანდატი გავრცელდა თანამედროვე ლიბანის, სირიისა და თანამედროვე თურქეთის პროვინცია ჰათაის ტერიტორიაზე.

მანდატი გამოსცეს პირველი მსოფლიო ომისა და ოსმალეთის იმპერიის დაშლის შემდეგ. საიქს-პიკოს შეთანხმების თანახმად, რომელიც დაიდო დიდ ბრიტანეთსა და საფრანგეთშ შორის, დიდმა ბრიტანეთმა მიიღო მესოპოტამიის სამანდატო ტერიტორია თანამედროვე ერაყის ფარგლებში და ბრიტანეთის მანდატი პალესტინაში, რომელიც მოიცავა ოსმალეთის პროვინცია სირიის სამხრეთ ნაწილს (სირია, პალესტინა და იორდანია). საფრანგეთმა კი მიიღო ოსმალეთის სირიის დარჩენილი ნაწილი (სირია, ლიბანი და ჰათაი).

სირია დაყვეს ექვს ნაწილად: დამასკის სახელმწიფო, ალეპოს სახელმწიფო, ალავიტების სახელმწიფო, დიდი ლიბანი, დრუზების სახელმწიფო და სანჯაყი ისქენდერუნი.

დიდი ლიბანი მოგვიანებით გახდა თანამედროვე ლიბანი. 1924 წლის 1 დეკემბერს ალავიტების სახელმწიფო გამოეყო ფედერაციას, ხოლო ალეპო და დამასკი აყალიბებენ სირიის რესპუბლიკას.

ფრანგული მანდატი მოქმედებდა 1943 წლამვე, მაგრამ ფრანგული ჯარები სირიასა და ლიბანში დარჩა 1946 წლამდე.
ემბლემა

ემბლემა  — იდეის პირობითი გამოსახულება ნახატით და პლასტიკით, რომელსაც გააჩნია ესა თუ ის აზრი.

ალეგორიისგან ემბლემა განსხვავდება იმით, რომ ის შესაძლებელია გამოვიყენოთ მხოლოდ პლასტიკურ ხელოვნებებში, სიმბოლოსგან კი იმით, რომ მისი ფარული აზრი დაფიქსირებულია და არ ექვემდებარება განხილვას.

ძველ საბერძნეთში ტერმინი „ (ემბლემა)“ — „ჩამატებული ნაწილი“ ნიშნავდა მორთულობებს, შეიარაღების აქსესუარებს, თავდაცვის საშუალებებს (ფარი, მუზარადი და ასე შემდეგ), ასევე მარმარილოს კაპიტელების ზედნადებ დეტალებს და მოოქროვილი ბრინჯაოს ორნამენტულ ფრიზებს არქიტექტურაში. უკვე ძველ რომში (ლათინურად) გახდა განმასხვავებელი ნიშანი, რომელიც მიუთითებდა გარკვეულ კლასთან, თანრიგთან, ლეგიონთან კუთვნილობაზე, ასევე მოზაიკური ჩანართი შენობის კედლების გაფორმებაში.

ემბლემა ნებისმიერ შემთხვევაში უნდა იყოს გარკვეული და უბრალო, მნახველმა მასში უნდა ნახოს ის, რაც სურდათ მისთვის ეთქვათ; სიმბოლოში კი პირიქით, მასში ჩადებულია შინაარსი, რომელიც შესაძლებელია იყოს სრულიად დამოუკიდებელი მხატვრის სურვილებისაგან. სიმბოლო არის იდეის რეალიზაცია, ემბლემა — პირობითი ნიშანი, მისი შემცვლელი, მისი იეროგლიფი. სიმბოლოში გამოხატულია გადატანილი შთაბეჭდილებების მერყევი, განუსაზღვრელი ჯგუფი, რომელიც თვით მხატვრისათვისაც აბსტრაქტული განზოგადების სახით არ არსებობს, რადგანაც მხატვარი აზროვნებს შთაგონებით და არ იგონებს მათ ფარული აზრობრივი იდეების გამოსახატავად. იქ კი, სადაც გართობა გადაიქცევა ფარული აზროვნების გამოხატვის ფორმად, ჩვენ გვაქვს ემბლემა: ეს არ არის სიმბოლო, ხოლო ალეგორია — პროზაიკული სქემა, რეალურ სახედ შემოსილი მზა იდეაა.

ამიტომ მიქელანჯელო ბუონაროტის „ღამე“ ან ივანე ტურგენევის მიერ გამოხატული ბარელიეფი პროზაში „--“ — ემბლემები კი არ არიან, არამედ სიმბოლოებია, რომლებიც იძლევიან აზრთა მოძრაობას. სიტყვა ბერძნებისთვის და რომაელებისთვის ნიშნავდა სხვა ნივთისგან გაკეთებულ საგანზე არსებულ რელიეფურ მორთულობას, მაგალითად ვერცხლის ფიგურას ბრინჯაოს ვაზაზე, ასევე ყველანაირ ასაწყობ მხატვრულ-ხელოსნურ ნაკეთობებს, როგორც, მაგალითად, მოზაიკური იატაკები, სხვადასხვა ჯიშის და მრავალფეროვანი მასალისგან დამზადებული ავეჯი, დეკორატიული საგნების ჯგუფები კედლების მხატვრობაში, ავეჯის მორთულობა და ბევრი სხვა მისი მსგავსი.

თავისი თანამედროვე მნიშვნელობა სახელწოდება ემბლემა-მ მიიღო მხოლოდ  —  საუკუნეებში, როდესაც ალეგორიები საკმაოდ პოპულარულები იყო და როდესაც ემბლემა-ში ასახავდნენ ცოდნის ყველა დარგებს, ღვთისმსახურებიდან ფიზიკამდე, პოლიტიკიდან გრამატიკამდე. ბიბლიოგრაფია განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს ემბლემების ბევრ კრებულს, როგორც წესი საუკეთესოდ გამოცემულებს და დეკორატიული ხელოვნების ისტორიისთვის საინტერესოებს. განსაკუთრებით პოპულარული იყო მილანელი ჯოვანი ალჩიატოს (, 1531 წელი) „ემბლემები“, რომელიც 1781 წლამდე ევროპის ბევრ ქვეყანაში 130-მდე გამოიცა. სხვადასხვა დანიშნულებით ემბლემების კრებულები გამოყენებით ხელოვნებაში დღესაც გამოიცემა.
ხაჩმაზის რაიონი

ხაჩმაზის რაიონი — აზერბაიჯანის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ხაჩმაზი.

გეოგრაფია
ხაჩმაზის რაიონი ესაზღვრება შაბრანის, ყუბის, გუსარის რაიონებს და რუსეთის ფედერაციას, ასევე რაიონის საზღვარი გადის კასპიის ზღვაზე.

რაიონი მდებარეობს აზერბაიჯანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ზოგიერთი ავტორიტეტული წყარო აზერბაიჯანს მთლიანად აზიას მიაკუთვნებს, მაგრამ დასავლური წყაროები ევროპა-აზიის საზღვრად თვლიან კავკასიონს და ნაწილობრივ ან მთლიანად აკუთვნებენ ევროპას, ამ ვარიანტის გათვალისწინებით ხაჩმაზის რაიონის საზღვრები, რომელიც მდებარეობს ამ ქედის ჩრდილოეთით, შედის აზერბაიჯანის ევროპული ნაწილის შემადგენლობაში.

ისტორია
ხაჩმაზის რაიონის ტერიტორია ადრე შედიოდა ისტორიულ შირვანში და სამხრეთ დაღესტანის ისტორიულ ნაწილში.

ხაჩმაზის რაიონი შეიქმნა 1930 წელს. 1963 წელს რაიონი გაუქმდა და მისი ტერიტორია შევიდა ყუბის და გუსარის რაიონების შემადგენლობაში. 1965 წელს რაიონი კვლავ აღადგინეს.

1954 წელს დაღესტანის ავტონომიურ საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკას აზერბაიჯანისაგან დროებით სარგებლობაში ზამთრის საძოვრებზე გადასარეკი საქონლის გასაჩერებლად გადაეცა მცირე ტერიტორია. 2010 წელს ამ მიწებზე შექმნილი დაღესტნის მაგარამკენტის რაიონის ორი სოფელი ხრახ-უბა და ურიან-უბა გადაეცა აზერბაიჯანის ხაჩმაზის რაიონს რუსეთის ფედერაციის მოქალაქე 600 ლეზგებთან ერთად. ამას გარდა, თუ ადრე აზერბაიჯანს მიჰქონდა მდინარე სამურის მდინარეული ჩამონადენის 90 %-მდე, სახელმწიფო საზღვრის შესახებ შეთანხმების თანახმად, რომელსაც 2010 წლის 3 სექტემბერს ბაქოში მოეწერა ხელი რუსეთის და აზერბაიჯანის პრეზიდენტების დიმიტრი მედვედევის და ილჰამ ალიევის მიერ, დადგინდა პროპორცია 50 % 50 %-ზე.

მოსახლეობა
მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 1 კმ²-ზე 159 ადამიანამდე (2014 წელი). მოსახლეობის რაოდენობა 2014 წლის 1 იანვრისათვის შეადგენს 169 ათას ადამიანს.
ბეირუთის ტერაქტი (2012)

ბეირუთის ტერაქტი — ტერორისტული აქტი ბეირუთში, რომელიც განხორციელდა 2012 წლის 19 ოქტომბერს და მიმართული იყო ლიბანის შიდა უსაფრთხოების ძალების დაზვერვის ჯგუფის ხელმძღვანელის, გენერალ ვისამ ალ-ჰასანის წინააღმდეგ. ასაფეთქებელ ნივთიერების აფეთქების შედეგად, რომელიც ავტომობილში იყო დამონტაჟებული 8 ადამიანი დაიღუპა, მათ შორის ვისამ ალ-ჰასანი, ასზე მეტი დაშავდა, ბევრი შენობა და ათობით ავტომანქანა მნიშვნელოვნად დაზიანდა.

ბეირუთის ტერაქტი იყო უმსხვილესი, რომელიც განახორციელდა ლიბანის დედაქალაქში ბოლო ოთხი წლის განმავლობაში. დამკვირვებლები ამ ტერორისტულ აქტს მეზობელ სირიაში მიმდინარე სამოქალაქო ომს უკავშირებენ, რომელიც უკვე წელიწადნახევრის განმავლობაში მიმდინარეობდა.
ბეირუთის ტერაქტი (2015)

ბეირუთის ტერაქტი — ტერორისტული აქტი ბეირუთში, რომელიც განხორციელდა 2015 წლის 12 ნოემბერს ბურჯ-ალ-ბარაჯნეს რაიონის ტერიტორიაზე, ბეირუთი, ლიბანი. რაიონის მოსახლეობის უმეტესობას შეადგენენ შიიტები. ტერაქტის შედეგად დაიღუპა 43 ადამიანი. 240-ზე მეტმა კი მიიღო სხვადასხვა სახის დაზიანებები. ტერაქტის მიზეზად დასახელდა ჰეზბოლა მონაწილეობა ისლამური სახელმწიფოს წინააღმდეგ ბრძოლებში. აღნიშნული ტერაქტი გახდა ყველაზე სისხლიანი არსებულ ტერაქტებს შორის.

ტერაქტის შესახებ პასუხისმგებლობა საკუთარ თავზე აიღო ისლამურმა სახელმწიფომ. ორმა თვითმკვლელმა აფეთქება განახორციელა სავაჭრო რაიონ ბურჯ-ალ-ბარაჯნეში, რომელსაც აკონტროლებდა „ჰეზბოლა“. პირველი აფეთქება მოხდა შიიტების მეჩეთთან, ხოლო მეორე მეზობლად მდებარე საფუნთუშეში. მესამე აფეთქება არ განხორციელებულა, რადგან თვითმკვლელი ტერორისტო დროულად გააუვნებელყვეს.

გამოძიება
ლიბანის სპეცსამსახურების ოპერაციის შემდეგ დააკავეს სირიის შვიდი და ლიბანის ორი მოქალაქე, რომელთა შორის ერთ-ერთი იყო თვითმკვლელი-ტეორისტი. ბინაში სადაც ცხოვრობდნენ ტერაქტის ორგანიზატორები იპოვეს შაჰიდის ქამრები.

2015 წლის 26 ნოემბრის სპეცოპერაციის შედეგად მოკლეს ტერაქტის ერთ-ერთი ორგანიზატორი, რომელიც ტერორისტების ტრანსპორტირებაზე იყო პასუხისმგებელი.

2015 წლის 13 დეკემბერს ლიბანში დააკავეს ტერორისტი ბილალ ალ-ბაქარა ისლამური სახელმწიფოს ლიბანის დივერსიული.

რეაქცია
ტერორისტულ აქტთან დაკავშირებით სამძიმარი გამოთქვეს მთელი რიგი ქვეყნების ოფიციალურმა წარმომადგენლებმა, მათ შორის ჩეხეთმა, საფრანგეთმა, ირანმა, იტალიამ, ქუვეითმა, კატარმა, რუსეთმა და აშშ-მა.

13 ნოემბერი ლიბანში გლოვის დღედ გამოაცხადეს.
ალაჰშუქიურ ფაშაზადე

ჰაჯი ალაჰშუქიურ გუმეთ ოღლი ფაშაზადე ( დ. 26 აგვისტო, 1949, სოფელი ჯილი , ლენქორანის რაიონი, აზერბაიჯანის სსრ) — საბჭოთა და აზერბაიჯანული რელიგიური მოღვაწე და ისტორიკოსი. კავკასიის მუსლიმთა სამმართველოს უფროსი (1980 წლიდან). ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 2003 წელს კავკასიის მუსლიმთა ყრილობაზე არჩეულ იქნა სამუდამო შეიჰ - ულ- ისლამათ..

ბიოგრაფია
ჰაჯი ალაჰშუქიურ ფაშაზადე დაიბადა 1949 წლის 26 აგვისტოს აზერბაიჯანში, ლენქორანის რაიონის სოფელ ჯილში, თალიშთა ოჯახში. სკოლის დამთავრებისთანავე შრომობდა მეურნეობაში მუშად.

1968 წელს მან ჩააბარა ბუხარის „მირი არაბის“ მედრესეში, ხოლო 1975 წელს დაამთავრა ტაშკენტის ისლამური ინსტიტუტი..

1975 წლიდან ინიშნება მეჩეთ თეზეპირის აჰუნდათის და იმავდროულად იკავებს კავკასიის მუსლიმთა მმართველობაში პასუხისმგებელი მდივნისა და თავმჯდომარეს მოადგილის თანამდებობას.

1980 წლის ზაფხულში არჩეულ იქნა ამიერკავკასიის მუსლიმთა სასულიერო სამმართველოს თავმჯდომარედ. ასევე მას მიენიჭა შეიჰ-ულ-ისლამის სასულიერო წოდება..

1985 წლიდან იგი არის იორდანიის სამეფოს ისლამური ცივილიზაციის აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი.

1988 წლიდან იგი ხდება მსოფლიო ისლამური კონგრესის სათათბირო საბჭოს წევრი. 1989 წელს ფაშაზადე არჩეულ იქნა საბჭოთა კავშირის უზენაესი საბჭოს სახალხო დეპუტატად. 1990 -1995 წლებში იგი იყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის უზენაეს საბჭოს დეპუტატი..

1992 წელს ფაშაზადე არჩეულ იქნა ჩრდილო კავკასიელი ხალხების უმაღლესი რელიგიური საბჭოს თავმჯდომარედ აზერბაიჯანის, საქართველოს, დაღესტანის, ყაბარდო-ბალყარეთის, ინგუშეთის, ჩეჩნეთის, ყარაჩაევო-ჩერქეზეთის და ადიღეის რელიგიური მოღვაწეების მიერ.

2005 დან 2013 წლამდე შეიჰ - ულ - ისლამის ორდენით დაჯილდოვებულნი იყვნენ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტები ჰეიდარ ალიევი (გარდაცვალების შემდგომ) და ილჰამ ალიევი, მოსკოვისა და მთლიანად რუსეთის პატრიარქი ალექსი , რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი, ისლამური კონფერენციის ორგანიზაციის გენერალური მდივანი ექმელედინ იჰსანოღლი, თურქეთის პრემირ- მინისტრი რეჯეფ თაიფ ერდოღანი, უზბეკეთის პრეზიდენტი ისლამ ქერიმოვი,მოსკოვისა და მთლიანად რუსეთის პატრიარქი კირილე და საქართველოს კათალიკოს - პატრიარქი ილია ..
სალმან მუსაევი

სალმან მუსაევი ( დ. 1958, ამამლო, დმანისის მუნიციპალიტეტი, საქართველო) — კავკასიის მუსლიმთა მუფთი.

ბიოგრაფია
იგი დაიბადა 1958 წელს საქართველოში, დმანისის რაიონის სოფელ ამამლო. 1982 წელს დაამთავრა ტაშკენტის ისლამური უნივერსიტეტი.
1984-1985 წლებში იგი სწავლობდა ლიბიის უნივერსიტეტის თეოლოგიის ფაკულტეტზე. 1986 წლიდან არის კავკასიის მუსლიმთა მმართველობის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე, მუფთი. 2002 წელს დაჯილდოვდა საქართველოს რესპუბლიკის ღისების ორდენით.