iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლენარტ იუჰანსონი

ნილს ლენარტ იუჰანსონი (; დ. 5 ნოემბერი, 1929 — გ. 4 ივნისი, 2019) — შვედი საფეხბურთო ფუნქციონერი, უეფას პრეზიდენტი 1990-2007 წლებში, რეკორდსმენი ამ თანამდებობაზე გატარებული პერიოდით. ფიფას ვიცე-პრეზიდენტი წლებში, 1998 წელს იყო ფიფას პრეზიდენტობის კანდიდატი, სადაც იგი ზეპ ბლატერთან დამარცხდა.

ლენარტ იუჰანსონის ინიციატივით ჩემპიონთა თასი გარდაიქმნა ჩემპიონთა ლიგად, რითაც ტურნირის დონე და პოპულარობა კიდევ უფრო გაიზარდა. 1967-1980 წლებში სკანდინავიელი სტოკჰოლმის აიკის პრეზიდენტიც იყო. იუჰანსონის სახელს ატარებს თასი, რომელიც ახალგაზრდული ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებულს გადაეცემა.

2005 წელს იუჰანსონს ილის კვორუმის სახელობის პრესტიჟული ოქროს მედალი გადასცეს, რომელსაც შვედურ კულტურაში, მეცნიერებასა და საზოგადოებრივ საქმიანობაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის ანიჭებენ.
ლა-კონკორდიის კანტონი

ლა-კონკორდიის კანტონი — კანტონი ეკვადორში, სანტო-დომინგო-დე-ლოს-ტსაჩილასის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ლა-კონკორდია. კანტონი ესაზღვრება ესმერალდას პროვინციას. 2012 წლის 5 თებერვალს ჩატარდა არჩევნები რომლის მიხედვითაც წყდებოდა თუ რომელ პროვინციას დაექვემდებარებოდა კანტონი. განიხილებოდა ორი ვარიანტი: ესმერალდასის ან სანტო-დომინგო-დე-ლოს-ტსაჩილასის პროვინცია. არჩევნების შედეგად დაექვემდებარა სანტო-დომინგო-დე-ლოს-ტსაჩილასის პროვინციას და გახდა პროვინციის სიდიდით მე-2 კანტონი. მისი ამჟამინდელი მერია ვალტერ ანდრადე.

დემოგრაფია
ეთნიკური ჯგუფები 2010 წლის აღწერის მონაცემებით:
მეტისები – 72,9%
აფრო-ეკვადორელები – 13,9%
თეთრი ლათინო ამერიკელები – 8,5%
მონტუბიოები – 3,9%
აბორიგენები – 0,5%
სხვა – 0,3%

2014 წლის მონაცემებით კი კანტონში 42 924 ადამიანი ცხოვრობს.
ჰარალდ II

ჰარალდ (; დ. 994 — გ. 1018) — დანიის მეფე 1014-18 წლებში. იყო დანიის, ინგლისისა და ნორვეგიის მეფე სვენ -ისა და მისი ცოლის, დედოფალ სვიატოსლავა პოლონელის უმცროსი ვაჟი. როდესაც სვენ ინგლისის მეფე ეთელრედ უწიგნურთან იბრძოდა, ჰარალდი დანიას რეგენტის სტატუსით მართავდა. იგი დანიის ტახტზე მხოლოდ 1014 წელს ავიდა, მას შემდეგ, რაც მისმა უფროსმა ძმამ, კნუდ დიდმა ინგლისის ტახტი დაიკავა. 1018 წელს, მისი გარდაცვალების შემდეგ, დანიის ტახტიც კნუდს დარჩა, რადგანაც ჰარალდს არც ცოლი და არც შვილები არ ჰყოლია.
კონსტრუქტორი (ობიექტზე ორიენტირებული პროგრამირება)

კონსტრუქტორი — ფუნქცია, რომლის დანიშნულებაა ობიექტის ცვლადების ინიციალიზება. მისი გამოცხადების სინტაქსი ჩვეულებრივი ფუნქციის სინტაქსის მსგავსია. კონსტრუქტორი ყოველთვის გამოიძახება ობიექტის შექმნისას. ჩვეულებრივი ფუნქციისგან განსხვავებით:

კონსტრუქტორს ისეთივე სახელი აქვს, როგორიც კლასს.
დასაბრუნებელი მნიშვნელობის ტიპი კონსტრუქტორში არ ეთითება.

როგორც წესი, კონსტრუქტორები გამოიყენება ობიექტის ცვლადებისთვის საწყისი მნიშვნელობების მისანიჭებლად, ან ინიციალიზების ნებისმიერი სხვა პროცედურის შესასრულებლად, რომლებიც აუცილებელია ობიექტის შესაქმნელად. ყველა კლასს აქვს კონსტრუქტორი მიუხედავად იმისა, ის განსაზღვრულია თუ არა.
ჩემი (ვილა)

ვილა „ჩემი“ — საუკუნის დასაწყისის არტ-ნუვოს სტილის ვილა სოხუმში, ქალაქის ღირსშესანიშნაობა. არქიტექტურული ძეგლი აიგო 1905 წელს. თბილისელი არქიტექტორის, ვილჰელმ-ფრანც კოვალსკის პროექტით. დგას სოხუმის მთის ფერდობზე, დღევანდელ ლასურიას ქუჩაზე. 1918 წლამდე, გარდაცვალებამდე, მისი ბინადარი იყო საზოგადო მოღვაწე, თავადი გიორგი შარვაშიძე. შემდეგ ის მემკვიდრეობით მიიღო მისმა ძმისშვილმა, მხატვარმა ალექსანდრე შარვაშიძემ, სადაც ეს უკანასკნელი 1919 წლის თებერვლამდე ცხოვრობდა, პარიზში წასვლამდე. შენობა ავარიულია, მისი მხატვრული ღირებულება – შელახული.
მაგნუს I (ნორვეგია)

მაგნუს ოლაფსსონი , მეტსახელად კეთილი (; დ. 1024 — გ. 25 ოქტომბერი, 1047) — ფაირჰეართა დინასტიის წარმომადგენელი. ნორვეგიის მეფე ოლაფ -ის ვაჟი. ნორვეგიის მეფე 1035-47 წლებში და დანიის მეფე 1042-47 წლებში.

მას შემდეგ, რაც დანიის მეფე კნუდ დიდმა მამამისი დაამხო, იგი დედასთან ერთად იზრდებოდა კიევის რუსეთში. სწორედ რუსების დიდი მთავარი დაეხმარა მას ნორვეგიელთა ჯარის შექმნაში. სწორედ ამ პერიოდში გარდაიცვალა ინგლისის, დანიისა და ნორვეგიის მეფე, კნუდის ვაჟი სვენ , რითაც ისარგებლა მაგნუსმა და 1035 წელს ნორვეგიის მეფე გახდა.

გამეფების შემდეგ მან ალიანსი ჩამოაყალიბა დანიის მეფე ჰარდეკნუდთან, რომელმაც უშვილობის გამო მაგნუსი თავის მემკვიდრედ გამოაცხადა. ამის პარალელურად მაგნუსი ჰარდეკნუდს ეხმარებოდა და მხარს უჭერდა ინგლისის დაპყრობაში. მას შემდეგ, რაც ჰარდეკნუდი დიდებულებმა მოკლეს, მაგნუსი დანიის მეფეც გახდა, რა დროსაც გამუდმებით უხდებოდა თავისი მიწების დაცვა მეზობელი სლავებისა და ვენედებისგან.

იგი სწორედ მათთან გამართულ ერთ-ერთ ბრძოლაში მოკლეს, 23 წლის ასაკში, ისე, რომ მამრობითი სქესის მემკვიდრე არ დარჩა. ამის შემდეგ დანიის ტახტს შვედი ესტრიდსენები დაეპატრონნენ, ნორვეგიაში კი მისი ძმის შვილი ჰარალდი გამეფდა.
ანდორის ფეხბურთის ფედერაცია

ანდორის ფეხბურთის ფედერაცია — ფეხბურთის მმართველი ორგანო ანდორაში. დაარსდა 1994 წელს. უეფასა და ფიფაში გაწევრიანდა 1996 წელს. არის ანდორის პირველი დივიზიონის, ანდორის თასისა და ანდორის სუპერთასის ორგანიზატორი. მისი ორგანიზებით იმართება ანდორის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები. ფედერაცია დაფუძნდა ანდორაში, ესკალდეს-ენგორდანიში.

ანდორის ეროვნულმა საფეხბურთო ნაკრებმა პირველი ოფიციალური შეხვედრა გამართა 1996 წლის 23 ნოემბერს, ესტონეთის წინააღმდეგ. ამ შეხვედრაში გუნდი ანგარიშით 1:6 დამარცხდა.

2001 წლის მონაცემებით ანდორაში ოფიციალურად დარეგისტრირებულია 12 საფეხბურთო კლუბი, 300 ფეხბურთელი და 22 მსაჯი.

პრეზიდენტები
ფრანცესკ ვილა (1994—2000)
ფრანცესკ ამატი (2001—2009)
ანტონი გირიბეტი (2009—2013)
ვიქტორ სანტოსი (2013—)
ჩართე (პროექტი)

პროექტი „ჩართე” (და მისი საერთაშორისო ანალოგი .) — საგანმანათლებლო ფონდ -ს საქველმოქმედო პლატფორმა, რომელიც ნებისმიერ ადამიანს საშუალებას აძლევს, დაუფინანსოს ინტერნეტის ყოველთვიური გადასახადი ან კომპიუტერი სოციალურად დაუცველ უფროსკლასელებს.

პროექტი თანამშრომლობს სკოლებთან, ამოიცნობს და სტუმრობს სოციალურად დაუცველ უფროსკლასელებს რეგიონებში, კონფლიქტისპირა სოფლებსა და დევნილთა დასახლებებში. ონლაინ შემომწირველების, კორპორატიული დონორებისა და საგრანტო დაფინანსებით „ჩართე“ ყიდულობს ლეპტოპებს, ინტერნეტ-სერვისის პროვაიდერ კომპანიებთან თანამშრომლობითა და ონლაინ შემომწირველების მხარდაჭერით კი პროექტი მოსწავლეებს ურთავს ინტერნეტს. „ჩართული“ მოსწავლეები იღებენ საგანმანათლებლო რესურსებით ჩატვირთულ ლეპტოპებს, უფასო წვდომას „ჩართეს“ პარტნიორი პლატფორმების საგანმანათლებლო მასალაზე და მუდმივ ტექნიკურ-საგანმანათლებლო ონლაინ მხარდაჭერას „ჩართეს“ გუნდისგან.
კნუდ IV

კნუდ , აგრეთვე ცნობილია როგორც წმინდა კნუდი (; დ. 1042 — გ. 10 ივლისი, 1086) — ესტრიდსენთა დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის მეფე სვენ -ის უკანონო ვაჟი. ტახტზე ავიდა თავისი ძმის, ჰარალდ -ის უშვილოდ გარდაცვალების შემდეგ. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა რომის პაპთან და პრეტენზიას აცხადებდა ინგლისის ტახტზე. 1086 წელს იგი ამბოხებულებმა მოკლეს, რის შემდეგაც გახდა დანიის პირველი მონარქი, რომელიც წმინდანად იქნა შერაცხული. მოგვიანებით, 1101 წელს, რომის პაპმა იგი დანიის მფარველ წმინდანად გამოაცხადა.

ბიოგრაფია
კნუდი დაიბადა 1042 წელს დანიაში. იგი იყო დანიის მეფე სვენ -ის ერთ-ერთი უკანონო შვილი ცხრამეტიდან, რომელიც მას სხვადასხვა საყვარლებისგან ჰყავდა. 1076 წელს დანიის მეფე მისი უფროსი ძმა, ჰარალდ გახდა, რა დროსაც კნუდი ცდილობდა სამეფო ხელისუფლების განმტკიცებასა და ცენტრალიზაციას. ვინაიდან ყოველთვის მეგობრული დამოკიდებულება ჰქონდა ეკლესიასთან, იგი ხშირად იღებდა ეპისკოპოსებისაგან მხარდაჭერას.

ზოგიერთ წყაროზე დაყრდნობით, მან გამოსცა ბრძანება, რომლის მიხედვითაც საშობაო პერიოდი 20 დეკემბრიდან 13 იანვრამდე უნდა გაგრძელებულიყო, თუმცა ეს ბრძანება სისრულეში არ მოუყვანიათ.

ამ პერიოდში იგი ცოლად ირთავს ფლანდრიის გრაფის ასულ ადელას, რომელთანაც სამი შვილი შეეძინა.

1080 წელს ჰარალდის უშვილოდ გარდაცვალების შემდეგ, დანიის მეფე კნუდ ხდება, რომელმაც 1086 დიდი ჯარების შეკრება დაიწყო და ინგლისში შეიჭრა. მას ინგლისის ტახტზე ჰქონდა პრეტენზია, თუმცა კნუდის ამ წარუმატებელ სამხედრო კამპანიას დიდი უკმაყოფილება მოჰყვა საზოგადოებაში. სულ მალე ის და მისი ძმა, ბენედიქტე ამბოხებულებმა ჩახოცეს წმინდა ალბანის ეკლესიაში. იგი გადაასვენეს და დაკრძალეს ოდენსეში, მისსავე აგებულ ბაზილიკაში.

მისი გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი ძმა ავიდა, კნუდის ცოლი კი მშობლიურ ფლანდრიაში გაიქცა შვილებთან ერთად, სადაც მათი ვაჟი, შარლ ფლანდრიის გრაფი გახდა.
ოლაფ I (დანია)

ოლაფ მშიერი (; დ. 1050 — გ. 18 აგვისტო, 1095) — ესტრიდსენების დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის მეფე სვენ -ის ვაჟი. ცოლად ჰყავდა ნორვეგიის მეფის ასული ინგეგერდი, თუმცა მემკვიდრე არ ჰყოლია. ტახტზე ავიდა თავისი ორი უფროსი ძმის დაღუპვის შემდეგ, მის შემდეგ კი მისი კიდევ ერთი ძმა, ერიკი გამეფდა.

ბიოგრაფია
ოლაფი დაიბადა 1050 წელს დანიაში. იგი იყო დანიის მეფე სვენ -ის ერთ-ერთი უკანონო შვილი ცხრამეტიდან, რომლებიც ყველა სხვადასხვა ქალისგან ჰყავდა. 1076 წელს მეფე მისი ძმა ჰარალდი ხდება, მისი უშვილოდ სიკვდილის შემდეგ კი მისი მეორე ძმა — კნუდი, რომელმაც ოლაფს 1080 წელს იუტლანდის ერლის წოდება მიანიჭა. ამავდროულად, ოლაფი 1085 წლიდან ხელმძღვანელობდა ამბოხებას თავისი ძმის წინააღმდეგ.

1086 წლის 10 ივნისს, წმინდა ალბანის ეკლესიაში, ოლაფმა და ამბოხებულებმა ჩახოცეს მეფე კნუდი და მისი ძმა, ბენედიქტე, რის შემდეგაც დანიის მეფე ოლაფ ხდება. მიუხედავად იმისა, რომ კნუდს ვაჟი ჰყავდა, იგი დედასთან ერთად ფლანდრიაში იყო გაქცეული. წყაროებში ოლაფი აღწერილია, როგორც ხარბი და უსამართლო მმართველი. მისი მეფობის წლებს დაემთხვა საშინელი გვალვის სეზონები და მოსავლის განადგურება, რამაც საყოველთაო არეულობა და გლეხთა შიმშილობა გამოიწვია.

ოლაფ გარდაიცვალა 1095 წელს, იდუმალ გარემოებებში. მისი სიკვდილის შესახებ რამდენიმე მოსაზრება არსებობს. ზოგი ამბობს, რომ შიმშილმა იმსხვერპლა, სხვა ვერსიით იგი მისმა ძმებმა მოკლეს, კიდევ ერთი ვერსიით შიმშილით დაიღუპა, ხოლო ყველაზე გავრცელებული ვერსიით, იგი ღმერთმა დასაჯა მისი ბოროტებისათვის, ჭკუიდან შეიშალა და თავი მოიკლა, თუმცა აქედან არცერთი დასტურდება. მის შემდეგ ტახტზე მისი ძმა, ერიკ ავიდა.
მოხურგუთის ციხე

მოხურგუთი, მოხურქუდი, ქარაქალე — ციხე თურქეთში. მდებარეობს არზრუმის მხარეში, სპერის რაიონის სოფელ მოხურგუთში. ნაგებია კირით. განლაგებულია სოფლიდან მოშორებით, მდინარე ჭოროხიდან საკმაოდ მაღლა, აზიდულ კლდოვან მთაზე, ზღვის დონიდან 2020 მეტრზე. ციხემდე მისვლა მხოლოდ გრძელი და რთული ბილიკითაა შესაძლებელი. ადგილობრივთა თქმით, ციხე „ურჯულოების“ მიერაა აგებული, შემორჩენილია „ქვები და ეკლესიის პატარა ნანგრევი“. არის აგრეთვე კლდეში ჩაკვეთილი დიდი ზომის რეზერვუარი.

ადგილობრივები ისტორიული მოხურგუთის პარალელურად მოგვიანებით შერქმეულ თურქულ ფორმასაც – ქარაქალე („დიდი ციხე“ / „შავი ციხე“) იყენებენ. თანამედროვე ადმინისტრირებით, მოხურგუთი სპერის მხარეშია, ტაო-სპერის სასაზღვრო ზოლში. არ არის გამორიცხული, რომ მოხურგუთი ძველად ტაოს ერთ-ერთი სასაზღვრო ციხე ყოფილიყო. ჭოროხის ხეობაში, შუა საუკუნეების საქართველოს სასაზღვრო ზოლში არსებული ციხეების განლაგება თითქოს ამაზე უნდა მიუთითებდეს. მდინარის ხეობიდან მაღლა გაშენებული სიმაგრის მთავარი ფუნქცია ღრმა ხეობაში თუ მის გასწვრივ მდებარე ციხეებისთვის (ნიხახი, ოშნაქი, ქისქიმი, ერსისი, პეტერეკი) სიგნალის გადაცემა უნდა ყოფილიყო. ამ ციხეების ნაწილი უშუალოდ ხედავს მოხურგუთს.
ერიკ ბანა

ერიკ ბანა (, დაბადების სახელი ერიკ ბანადინოვიჩი; დ. 9 აგვისტო, 1968) — ავსტრალიელი მსახიობი და კომიკოსი.

ერიკ ბანა დაიბადა მელბურნში, ავსტრალიაში. მამამისი, ივან ბანადინოვიჩი ხორვატი ემიგრანტი იყო, რომელიც მუშაობდა კომპანია .-ის ლოჯისტიკის მენეჯერად, ხოლო დედა, ელეონორი გერმანელი იყო და პარიკმახერად მუშაობდა.

ბანა პირველად გამოჩნდა ავსტრალიურ სატელევიზიო შოუში „ “. 1997 წელს გადაიღეს კომედიურ-დრამატულ ფილმში „სასახლე“, ხოლო ფართო საზოგადოებისთვის ცნობილი გახდა ბიოგრაფიული კრიმინალური ფილმით „ხედვა შიგნიდან“ (2000). ჰოლივუდის ყურადღება მიიპყრო პირველი კლასის სერჟანტ ნორმ „ჰუტ“ გიბსონის როლით ფილმში „შავი ქორის დაცემა“ (2001). 2003 წელს განსასახიერა ჰალკის როლი, ერთი წლის შემდეგ კი ჰექტორის როლი ფილმ „ტროაში. 2005 წელს მონაწილეობდა სტივენ სპილბერგის ისტორიულ დრამატულ და პოლიტიკურ თრილერში „მიუნხენი“ (2005). მისი სხვა განთქმული ფილმებია: „კიდევ ერთი ბოლეინის გვარიდან“, „ვარსკვლავური გზა“ (2009), „დროში მოგზაურის ცოლი“ (2009), „გადარჩენილი“ (2013), „გვიხსენ ჩვენ ბოროტისაგან“ (2014) და სხვა.

როგორც გამოცდილმა მსახიობმა და კომიკოსმა, მიიღო ავსტრალიის უმაღლესი კინო-და სატელევიზიო ჯილდოები სხვადასხვა როლისთვის. იგი აგრეთვე მონაწილეობს რამდენიმე დაბალბიუჯეტიან ფილმში, დაწყებული რომანტიკული კომედიებით, დამთავრებული დრამატული, სამეცნიერო ფანტასტიკური და თრილერი ფილმებით.

ფილმოგრაფია
მაია სანდუ

მაია სანდუ (, დ. 24 მაისი, 1972, რისიპენი, ფალეშტის რაიონი, მოლდავეთის სსრ, სსრკ) — მოლდოველი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. მოლდოვის პრეზიდენტი 2020 წლის 24 დეკემბრიდან. მოლდოვის პრემიერ-მინისტრი 2019 წლის 8 ივნისიდან 14 ნოემბრამდე. განათლების მინისტრი 2012-2015 წლებში. ქვეყნის ისტორიაში პირველი ქალი პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
მაია სანდუ დაიბადა 1972 წლის 24 მაისს ფალეშტის რაიონის სოფელ რისიპენში, გრიგორი და ემილი სანდუების ოჯახში.

1995-1998 წლებში სწავლობდა საერთაშორისო ურთიერთობებს სახელმწიფო მართვის აკადემიაში. 2010 წელს დაასრულა ჯონ კენედის სახელობის ჰარვარდის სახელმწიფო მართვის ინსტიტუტი. 2012 წელს დანიშნეს განათლების მინისტრად.

2016 წელს იყო ქვეყნის პრეზიდენტობის კანდიდატი. პირველ ტურში მიიღო ხმების 38,71 % და დაიკავა მეორე ადგილი. მეორე ტურში მიიღო ხმების 47,89 % და კვლავ მეორე ადგილი დაიკავა.

2020 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში დაამარცხა ქვეყნის მოქმედი პრეზიდენტი და თანამდებობას დაიკავებს 2020 წლის 23 დეკემბერს.

დასაოჯახებელია. ფლობს რუმინულ, ინგლისურ, რუსულ და ესპანურ ენებს.
მინერალური მჟავა

მინერალური მჟავა (ან არაორგანული მჟავა) — მჟავა, რომელიც შედგება ერთი ან რამდენიმე არაორგანული ნივთიერებისაგან. ყველა მინერალური მჟავა წარმოქმნის იხსნება წყალში და წარმოქმნის წყალბადის კატიონს და შესაბამისი მჟავის ფუძეს.

მახასიათებლები
ყველაზე ხშირად გამოყენებული მინერალური მჟავებია გოგირდმჟავა, მარილმჟავა და აზოტმჟავა . მინერალური მჟავები იცვლებიან ზემჟავებიდან(მაგ. ქლორის მჟავა) ძალიან სუსტ მჟავებამდე (მაგ. ბორმჟავა). მინერალური მჟავები ჩვეულებრივ კარგად იხსნებიან წყალში და უხსნადნი არიან ორგანულ გამხსნელებში.

მინერალური მჟავები ქიმიური ინდუსტრიის მრავალ სექტორში გამოიყენება როგორც ამოსავალი წერტილი სხვა ქიმიკატების, იქნება ეს ორგანული თუ არაორგანული, სინთეზისათვის. ეს მჟავები, განსაკუთრებით გოგირდმჟავა, აზოტმჟავა და მარილმჟავა, კომერციულად იწარმოება ამისთვის განკუთვნილ დიდ ქარხნებში.

მინერალური მჟავები ასევე პირდაპირ გამოყენებას ჰპოვებენ მათი კოროზიული თვისებების გამო. მაგალითად მარილმჟავის წყალხსნარი გამოიყენება რათა მოშორებული იქნას ნადების მადუღარების შიდა მხრარეს. ამავე დროს მხედველობაში მიიღება მჟავის მიერ მადუღარის კედლების კოროზიაც.

მაგალითები
მარილმჟავა 
აზოტმჟავა 3
ფოსფორმჟავა 34
გოგირდმჟავა 24
ბორმჟავა 33
ფთორწყალბადმჟავა 
ბრომწყალბადმჟავა 
ქლორის მჟავა 4
იოდწყალბადმჟავა .
ჟალონი

ჟალონი — მდინარე უკრაინასა და ბელარუსში. მდინარე პრიპიატის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე — 113 კმ, აუზის ფართობი — 1460 კმ². მარჯვენა სანაპიროზე აღმოჩენილია მეზოლითისა და ნეოლითის ხანის დასახლებათა ნაშთები.

კვება შერეულია, ჭარბობს თოვლის წყლები. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავთან 3,4 მ³/წმ. დასაცურებელი მდინარეა.
ერიკ I (დანია)

ერიკ საუკეთესო (; დ. 1060 — გ. 10 ივლისი, 1103) — ესტრიდსენთა დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის მეფე სვენ -ის შუათანა ვაჟი. დანიის მეფე 1095-1103 წლებში. ტახტზე ავიდა თავისი სამი უფროსი ძმის გარდაცვალების შემდეგ.

ბიოგრაფია
ერიკი დაიბადა ქალაქ სლანგერაპში, დანიის მფლობელობაში მყოფ კუნძულ ზელანდიის ჩრდილოეთში. იგი იყო დანიის მეფე სვენ -ის ერთ-ერთი უკანონო ვაჟი ცხრამეტიდან, რომელთა დედების ვინაობაც დღემდე უცნობია. 1076 წელს, მამამისის დაღუპვის შემდეგ მისი ძმა, ჰარალდ გამეფდა, რომელიც მალევე, 1080 წელს უშვილოდ დაიღუპა, ამიტომაც ტახტზე მეორე ძმა, კნუდ ავიდა, რომელიც 1086 წელს მათმა კიდევ ერთმა ძმამ, ოლაფ -მა მოკლა, მისი ცოლ-შვილი კი ქვეყნიდან გააძევა. მისი მმართველობა შიმშილობითა და არეულობით ხასიათდებოდა, რის გამოც, 1095 წელს იგი საეჭვო ვითარებაში გარდაიცვალა. ოლაფს მხოლოდ ერთი ასული დარჩა, რის გამოც დანიის მეფე ერიკ გახდა. ოლაფის უსამართლო და არაეფექტური მმართველობის შემდეგ, დანიელ ხალხს ძალიან შეუყვარდა ერიკი, რომელსაც მისი კეთილშობილებისა და პატრიოტიზმის გამო „საუკეთესო“ შეარქვეს.

როგორც მისი თანამედროვე მემატიანეები აღწერენ, ერიკი ხალხთან ძალიან უშუალო იყო და ხშირად გამოდიოდა სიტყვით. ასევე ცნობილია, რომ მის გამოსვლებზე დასასწრებად ყოველთვის უამრავი ადამიანი მიდიოდა. აღსანიშნავია, რომ ერიკი არც თუ ისე იშვიათად, პირადად დადიოდა ოჯახებში და ისმენდა მათ გასაჭირს. ამ ყოველივემ, ცხადია მას საოცარი რეპუტაცია შეუქმნა, რამაც მისი მმართველობა წინა მეფეებთან შედარებით უფრო უშფოთველი გახადა. ამის მიუხედავად, მას მაინც მოუხდა რამდენიმე შეტაკება ადგილობრივ მაგნატებთან, რომლებიც მეკობრეებისა და მძარცველების რეპუტაციით უფრო სარგებლობდნენ.

მეტად მორწმუნე ერიკს, ყოველთვის სურდა წმინდა მიწის მოლოცვა, რის გამოც, ტახტზე ასვლიდან რამდენიმე წელში იგი სამხრეთისკენ დაიძრა, ქვეყნის მმართველებად კი თავისი ვაჟი, ჰარალდი და ასერის ეპისკოპოსი დანიშნა. პალესტინამდე, მან იტალიაში შეიარა, სადაც რომის პაპს შეხვდა და გადაჭრა დანიის არქიეპისკოპოსთან დაკავშირებული პრობლემა.

რომამდე მან ჯერ რუსეთში გაიარა, მხოლოდ ამის შემდეგ ჩავიდა რომში, საიდანაც ბიზანტიაში გადავიდა, კონსტანტინოპოლში შეიარა და თავად იმპერატორს ესტუმრა. მიუხედავად იმისა, რომ კონსტანტინოპოლში იგი მძიმედ დაავადდა, ერიკმა გემით კვიპროსისკენ მაინც გააგრძელა სვლა. იგი სწორედ კვიპროსში, 1103 წელს გარდაიცვალა, ქალაქ პაფოსში. მისი ცოლის, დედოფალ ბოედილის ბრძანებით იგი დანიაში არ გადაასვენეს და იქვე დაკრძალეს. იგი იყო პირველი მეფე, რომელიც პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ იერუსალიმში მოსალოცად მიდიოდა. ამის შემდეგ თავად დედოფალმა ბოედილმაც გადაწყვიტა იერუსალიმში ჩასვლა. მართალია ქმრისგან განსხვავებით მან ჩააღწია დანიშნულების ადგილამდე, თუმცა იგი აქ ძალიან მალე დაავადდა და გარდაიცვალა.
დიაზოტის ტრიოქსიდი

დიაზოტის ტრიოქსიდი — ქიმიური ნივთიერება ფორმულით 23. ეს მუქი ლურჯი მყარი ნივთიერებააზოტის ერთ-ერთ მარტივ ოქსიდს წარმოადგენს. მის მისაღებად საკმარისია ერთმანეთს შევურიოთ თანასწორი რაოდენობის აზოტოვანი ოქსიდი და აზოტის დიოქსიდი, ნარევის 21 °-ზე (−6 °) ქვემოთ გაციებით:

 + 2 ⇌ 23

დიაზოტის ტრიოქსიდის სუფთა სახით გამოყოფა მხოლოდ დაბალი ტემპერატურის დროსაა შესაძლებელი. მაგ: მყარი ან თხევადი სახით. მაღალი ტემპერატურისას რეაქციის წონასწორობა შემადგენელი აირებისკენ გადაიხრება, სადაც დის = 193  (25 °).

სტრუქტურა და შეიდამოლეკულური ბმები
ჩვეულებრივ, - ბმის სიგრძე თითქმის იგივეა, რაც ჰიდრაზინში (145 პმ). დიაზოტის ტრიოქსიდში კი - ბმა უჩვეულოდ გრძელია და 186 პიკომეტრს შეადგენს. გრძელი - ბმა ასევე გააჩნია აზოტის ზოგიერთ სხვა ოქსიდსაც, მათ შორის დიაზოტის ტეტროქსიდს (175 პმ). 23-ის მოლეკულა ბრტყელია და გააჩნია სიმეტრია. ზომები, რომლებიც მოცემულია ქვემოთ, ამოღებულია აირადი დაბალტემპერატურული 23: მიკროტალღური სპექტროგრამიდან

ის ასევე წარმოადგენს არასტაბილური აზოტოვანი მჟავის, (2)-ის ანჰიდრიდს და წყალთან შეერთებისას წარმოქმნის მას. ოქსიდის ალტერნატიული სტრუქტურა შეიძლება ასევე წარმოვიდგინოთ როგორც ნამდვილი ანჰიდრიდის, ანუ =––=, მაგრამ პრაქტიკაში მისი ეს იზომერი აღმოჩენილი არაა. თუ აზოტოვანი მჟავა მისი მიღებისთანავე არ გამოიყენება, ის მალევე იშლება აზოტოვან ოქსიდად და აზოტმჟავად. ნიტრიტები ზოგჯერ ასევე მიიღება 23-ის ტუტეების წყალხსნარებში დამატებით:
23 + 2 → 2 2 + 2
პაატა გუგუშვილის სახელობის ეკონომიკის ინსტიტუტი

პაატა გუგუშვილის სახელობის ეკონომიკის ინსტიტუტი — საქართველოში ეკონომიკის სფეროში ფუნდამენტური და გამოყენებითი მიმართულების სამეცნიერო კვლევითი ცენტრი, სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სისტემაში.

დაარსდა აკადემიკოს პაატა გუგუშვილის ინიციატივით1944 წლის 29 ნოემბერს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის შემადგენლობაში. მან არაერთხელ შეიცვალა სახელწოდება. თავდაპირველად მას ეწოდებოდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ეკონომიკის ინსტიტუტი, შემდეგ საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ეკონომიკისა და სამართლის ინსტიტუტი (1958), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ეკონომიკის ინსტიტუტი (1989), პაატა გუგუშვილის სახელობის ეკონომიკის ინსტიტუტი (1991), სსიპ პაატა გუგუშვილის ეკონომიკის ინსტიტუტი (2006), ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] პაატა გუგუშვილის ეკონომიკის ინსტიტუტი (2011).

ინსტიტუტის პირველი დირექტორი იყო აკადემიკოსი პაატა გუგუშვილი (1944–1976). შემდეგ დირექტორები იყვნენ: აკადემიკოსი ავთანდილ გუნია (1976–1991), აკადემიკოსი ვლადიმერ პაპავა (1991–1996), პროფესორი გიორგი წერეთელი (1996–2008), პროფესორი რამაზ აბესაძე (2008 წლიდან).
ნინო წილოსანი

ნინო წილოსანი (დ. 19 თებერვალი, 1982, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი. საქართველოს ორი მოწვევის (2016, 2020) პარლამენტის წევრი, საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილე 2024 წლის 21 თებერვლიდან, „ქართული ოცნების“ ქალთა ორგანიზაციის გამგეობის თავმჯდომარე (2022-), გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედი საპარლამენტო საბჭოს თავმჯდომარე.

ბიოგრაფია
განათლება
2002 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, საერთაშორისო ეკონომიკურ ურთიერთობათა ფაკულტეტი, მაგისტრის ხარისხი. 2007 წელს გაიარა აუდიტის სასწავლო კურსი ; 2015 წელს ოქსფორდის უნივერსიტეტში შეისწავლა პოლიტიკის საწყისები.

სამუშაო გამოცდილება
2003-2007 წლებში იყო სს ელექტროვაგონშემკეთებელი ქარხნის საფინანსო ეკონომიკური განყოფილების უფროსი. 2008-2011 წლებში ვაგონმშენებელი კომპანიის საფინანსო-ეკონომიკური დეპარტამენტის უფროსი. 2008-2016 წლებში - შპს „ვაგონშემკეთებელი კომპანიის“ სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე. ამავე კომპანიაში ეკავა საფინანსო-ეკონომიკური სამსახურის უფროსის თანამდებობა. ასევე, იყო „წილოსანის ფონდის“ დამფუძნებელი და პრეზიდენტი; საქართველოს დამსაქმებელთა ასოციაციის ვიცე-პრეზიდენტი. 2021 წელს გახდა ქვეყნის ელჩი.

2016 წელს წილოსანი „ქართულმა ოცნებამ“ ლანჩხუთისა და ჩოხატაურის მაჟორიტარობის კანდიდატად წარადგინა. პირველ ტურში მიიღო 47,04% (14 963 ხმა). მეორე ტურში მიიღო 74,76% (19 227 ხმა) და არჩევნებში გამარჯვება მოახერხა. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ლანჩხუთისა და ჩოხატაურის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. ფრაქცია „ქართული ოცნების“ მდივანი.

2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებისთვის ნინო წილოსანი „ქართული ოცნების“ პროპორციული სიის 24-ე ნომრად დასახელდა. 2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. 2020 წლიდან საქართველოს პარლამენტის აგრარულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარე.

2022 წლის 14 მაისს დაფუძნდა „ქართული ოცნების“ ქალთა ორგანიზაცია. ქალთა ორგანიზაციის გამგეობის თავმჯდომარედ არჩეული იქნა ნინო წილოსანი.

ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს.
ერიკ II (დანია)

ერიკ დამახსოვრებული (; დ. 1090 — გ. 18 სექტემბერი, 1137) — ესტრიდსენების დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის მეფე ერიკ -ის ვაჟი. 1134 წელს დაამხო თავისი ბიძის, ნილსის მმართველობა და დანიის მეფე გახდა. იგი 1137 წელს მისმა დისწულმა ერიკ -მ მოკლა და ტახტი დაიკავა.

ბიოგრაფია
ერიკი დაიბადა 1090 წელს და იგი იყო დანიის მეფე ერიკ -ის არალეგიტიმური ვაჟი, რომელიც მას უცნობი საყვარლისგან ჰყავდა.

ერიკის მამის გარდაცვალების შემდეგ ტახტი ბიძამისმა, მეფე ნილსმა დაიკავა, რომელმაც ერიკის უფროსი ნახევარ-ძმა, პრინცი კნუდ ლავარდი მოკლა. ამის შემდეგ, კნუდის მხარდამჭერები ერიკს მიემხრნენ და შეთქმულების მზადება დაიწყეს მეფის წინააღმდეგ. საქმე იმაში იყო, რომ ნილსს მისი ვაჟი, შვედეთის მეფე მაგნუსიც ეხმარებოდა, რაც საქმეს ართულებდა, ამიტომაც მოკავშირეთა შესაძენად ერიკი ნორვეგიაში წავიდა, სადაც ცოლად შეირთო ნორვეგიის მეფე სიგურდ -ის ქვრივი, კიევისა და ნოვგოროდის მთავარ მცისლავ -ის ასული მალმფრედა. აღსანიშნავია, რომ ნილსს თვით საღვთო რომის იმპერატორი ლოთარ და რომის კათოლიკური ეკლესიაც ემხრობოდა.

1134 წლის 4 ივნისს ფოტევიკთან ერიკის ჯარებმა სასტიკად დაამარცხა ნილსისა და მაგნუსის ლაშქარი, სადაც მართალია მეფე გადარჩა, მაგრამ მაგნუსი მოკლეს. თავად ნილსმა თავის მოკავშირე ლოთარ -თან გაქცევა განიზრახა და გერმანიისკენ დაიძრა, მაგრამ გზად შლეზვიგში გავლა მოუწია, რომელიც ერიკის მთავარი დასაყრდენი იყო. ამრიგად, 25 ივნისს, აჯანყებულმა შლეზვიგელებმა მეფე ნილსი მოკლეს და ვინაიდან მისი ვაჟიც უკვე გარდაცვლილი იყო, დანიის მეფე ერიკ გახდა. ტახტზე ასვლისთანავე, ერიკმა თავის მხარდამჭერებს დიდი ადგილ-მამულები და არისტოკრატიული წოდებები ჩამოურიგა.

მშვიდობა არც ისე დიდხანს გაგრძელდა, რადგან 1135 წელს, იუტლანდში ამბოხება დაიწყო მისმა დის შვილმა კნუდმა, რომელსაც ტახტზე ასვლა სურდა. ამას თან დაერთო მთელი დანიის მასშტაბით გლეხთა აჯანყებები, რასაც სამოქალაქო ომის განახლება მოჰყვა. ერიკ 1137 წლის 18 სექტემბერს მოკლა მისმა დისწულმა ერიკ -მ რიბეს ბრძოლაში. მოგვიანებით, თავად ერიკ ერიკ -ის ვაჟმა დაამხო.