iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რობერტ გოდარდი

რობერტ გოდარდი (დ. 5 ოქტომბერი, 1882, მასაჩუსეტსი ― გ. 10 აგვისტო, 1945, ბალტიმორი) — ამერიკელი გამომგონებელი, სარაკეტო ტექნოლოგიების ერთ-ერთი პიონერი.

ბიოგრაფია
1907 წლიდან მუშაობდა რაკეტების შექმნის და გამოყენების საკითხზე. 1908 წელს დაამთავრა ვუსტერის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1914 წლიდან მუშაობა დაიწყო კლარკის უნივერსიტეტში. 1926 წელს გაუშვა მსოფლიოში პირველი რაკეტა, რომლის ძრავა თხევადი საწვავით მუშაობდა. 1914-1940 წლებში მიიღო 83 პატენტი, გარდაცვალების შემდეგ მისი საარქივო მასალებიდან რეგისტრირებულ იქნა კიდევ 131 პატენტი. მისი სახელი დაარქვეს მთვარის უხილავი ნაწილის კრატერს.
ვასილი შულეიკინი

ვასილი შულეიკინი (დ. 1 იანვარი, 1895, მოსკოვი ― გ. 25 აპრილი, 1979) — რუსი გეოფიზიკოსი, სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1946).

ბიოგრაფია
1916 წელს დაამთავრა მოსკოვის უმაღლესი ტექნიკური სასწავლებელი. 1929-1941 წლებში ხელმძღვანელობდა შავი ზღვის ჰიდროფიზიკურ სადგურს. 1942 წლიდან ხელმძღვანელობდა სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიიის ჰიდროფიზიკურ ლაბორატორიას. 1943 წლიდან იყო მოსკოვის უნივერსიტეტში მიერ მიერ დაარსებული ზღვის ფიზიკის კათედრის გამგე.
მიხეილ შულეიკინი

მიხეილ შულეიკინი (დ. 21 ოქტომბერი, 1884, მოსკოვი ― გ. 17 ივლისი, 1939) — რუსი რადიოტექნიკოსი, სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1939).

ბიოგრაფია
1908 წელს დაამთავრა სანქტ-პოლიტექნიკური ინსტუტუტი. 1919-1929 წლებში იყო რადიოსაინჟინრო საზოგადოების თავმჯდომარე.1939 წლიდან ხელმძღვანელობდა სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის რადიოკავშირგამბულობის კომისიას. მისი შრომები ეხებოდა რადიოტალღების გავრცელების საკითხებს.
რობერ შუმანი

რობერ შუმანი (დ. 29 ივნისი, 1886, ლუქსემბურგი ― გ. 4 სექტემბერი, 1963) — ფრანგი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე. 1946-1956 წლებში იყო საფრანგეთის მთავრობის წევრი, ევროინტეგრაციის პროცესის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
იყო სახელმწიფო-რესპუბლიკური მოძრაობის პარტიის წევრი. 1919-1940 და 1946-1962 წლებში იყო ეროვნული კრებების, ხოლო 1945-1946 წლებში დამფუძნებელი კრების დეპუტატი. 1946-1947 წლებში იყო საფრანგეთის ფინანსთა მინისტრი. 1947-1948 წლებში იყო საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრი. 1948-1953 წლებში იყო საგარეო საქმეთა მინისტრი. 1951 წელს მისი აქტიური მონაწილეობით შეიქმნა ქვანახშირისა და ფოლადის ევროპული გაერთიანება. 1955-1956 წლებში იყო იუსტიციის მინისტრი.
კურტ შუმახერი

კურტ შუმახერი (დ. 13 ოქტომბერი, 1895, კულმი ― გ. 20 აგვისტო, 1952, ბონი) — გერმანელი პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
1918 წლიდან იყო გერმანიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 1920-1924 წლებში იყო გაზეთ -ის რედაქტორი შტუტგარტში. 1930-1933 წლებში იყო ვაიმარის რესპუბლიკის რაიხსტაგის დეპუტატი. მესამე რაიხის წლებში იყო საკონცენტრაციო ბანაკში. ნაციზმის დამარცხების შემდეგ იყო ერთ-ერთი ინიციატორი დასავლეთ გერმანიაში სოციალ-დემოკრატიული პარტიის აღდგენისა. 1946 წელს ჰანოვერში დამფუძნებელ ყრილობაზ ეაირჩიეს პარტიის თავმჯდომარედ. 1949 წლიდან იყო ბუნდესტაგის დეპუტატი.
ქაშგარი

ქაშგარი — სამხრეთ სინძიანში, ტარიმის ღრმულის ოაზისში მდებარე ქალაქი. ჩინეთის ერთ-ერთი უკიდურესი სამხრეთი ქალაქი. ავღანეთის, ყირგიზეთის, ტაჯიკეთის და პაკისტანის საზღვართან. დაახლოებით 2000 წელია ქალაქი წარმოადგენს მნიშვნელოვან სტრატეგიულ და სავაჭრო პუნქტს აბრეშუმის გზაზე, რომელიც აკავშირებდა ევროპას, შუა აღმოსავლეთს და ჩინეთს. მისი დღევანდელი მოსახლეობა დაახლოებით 700 000 ადამიანია და ის ერთ-ერთი მუდმივბად დასახლებული უძველესი ქალაქია.

არსებობის მანძილზე ქალაქმა განიცადა მრავალი კულტური გავლენა. ის იყო ჩინეთის, მონღოლეთის, თურქების და ტიბეტის იმპერიის მმართველობის ქვეშ. ქალაქი ასევე ხშირად ხდებოდა სტეპების სხვა და სხვა ხალხების ბრძოლის ადგილი.

დღეს ის წარმოადგენს კაშგარის პრეფექტურის ადმინისტრაციულ ცენტრს. რომლის ფართობია 162,000 კვ. კილომეტი. 2020 წლის აღწერის მიხედვით მისი მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 4,5 მილიონ ადამიანს. თვითონ ქალაქის მოსახლეობა არის 711,300 და მისი ურბანული არეალი 15 კვ. კილომეტრი, თუმცა მისი ადმინისტრაციული არეალი მოიცავს 555 კვ. კილომეტრს. 2010 წელს ქალაქი გამოცხადდა სპეციალურ ეკონომიკურ ზონად. დასავლეთ ჩინეთში ერთადერთი ასეთი სტატუსის მატარებელი ქალაქია. ის ასევე წარმოადგენს ყარაყორუმის გზატკეცილის ტერმინალს, რომლის აგებაც მრავალ მილიარდიანი პროექტის, ჩინეთ-პაკისტანის ეკონომიკური დერეფნის მნიშვნელოვანი კომპონენტია.

სახელი
თანამედროვე ჩინურზე დასახელება არის ( - ქაში), უფრო გრძელი და იშვიათად გამოყენებადი - ქაშიგარი-ს სემოკლებული ვარიანტი. პტოლემეი (90-168 წლები) მისი გეოგრაფიის 15.3 თავში ქალაქს მოიხსენებს როგორც "კასი". მისი მშობლიური სახელი დიდი ალბათობით არის კაშ ("ქვა"), რომლესაც აღმოსავლეთ-ირანული - იარ ("მთა") და ფეჰლავური - გირივა-დან ნაწარმოები შუა სპარსული - გარ ("ქედი") დაემატა. სახელის ისტორიული რომანიზებული ვარიანტებია: კასკარ და კაშგარ.

სხვა სახელები: ძველი ჩინური შულე და ტიბეტური - შუ-ლიგ შეიძლება იყოს ქალაქის სახელის - შიკრირატი ("იღბლიანი სტუმართმოყვარეობა") სანსკრიტიდან თარგმნის მცდელობა.

უიღურულზე ოფიციალური სახელის ვატიანტები: მოიცავს კახკარს ან კახგარს.

კლიმატი
კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციის მიხედვით ცხელი ზაფხლებით და ცივი ზამთრებით ქაშგარი ხვდება ოდაბნოს არიდული ჰავაში. ამ ორ სეზონს შორის დიდი ტემპერატურული განსხვავებებია: საშუალო დღიური ტემპერატურა მერყეობს იანვარში −4.8 °-დან ივლისშ +25.6 °-მდე. საშუალო წლიური ტემპერატურა არის - 12.28 °. გაზაფხული შემოდგომასთან შედარებით გრძელია და უცბად დგება. ქაშგარი პლანეტის ერთ-ერთი ყველაზე მშრალი ქალაქია. წლიური საშუალო ნალექი მხოლოდ - 71.4 მ.მ-ა. ყველაზე წყალუხვ მაისის თვეში მოდის მხოლოდ 11.2 მ.მ ნალექი. განსაკუთრებულად მშრალი ჰავის გამო, ცივი ზამთრების მუუხედავდ თოვლი იშვიათად მოდის. დაფიქსირებული რეკორდული მაჩვენებლები ყოფილა იანვარში −24.4 ° და ივლისში +40.1 °. თბილი დღეების საშუალო რაოდენობა არის 215. თვეში მზიანი დღეების ხანგრძლივობა მერყეობს მარტში 50%-დან სექტემბერში 70%-მდე. ქალაქი საშუალოდ წლიურად ღებულობს 2,726 მცხუნვარე მზიან საათს.

გალერეა
დამეგობრებული ქალაქები
მალაკა, 2012 წლის თებერვლიდან
გილგიტი, 2009 წლის მაისიდან
ბოლონიის ფერწერული სკოლა

ბოლონიის ფერწერული სკოლა ― იტალიური ფერწერის ერთ-ერთი სკოლა. საუკუნეში ბოლონიურ ფერწერას წამყვანი ადგილი ეჭირა იტალიურ ხელოვნებაში. ის დაკავშირებულია ბაროკოს პერიოდის ფორმირებასთან და აყვავებასთან. ბოლონიის ფერწერის სკოლა აღმოცენდა დაახლოებით 15585 წელს ძმების კარაჩების მიერ. აუცილებელ საწყისად მიიჩნეოდა ნატურის და მაღალი რენესანსის მხატვროობის ოსტატობის შესწავლა. სკოლის მიმდევარი მხატვრები ასრულებდნენ რელიგიურ და მითოლოგიურ კომპოზიციებს. ბოლონიის ფერწერის სკოლა ხელს უწყობდა სამხატვრო განათლების სისტემატიზაციას, შეიმუშავა და ჩამოაყალიბა აბროკოული საკურთხევლის სურათის ტიპი, მაგრამ შემდეგ პერიოდში მთელ იტალიაში გავრცელებული ბოლონიის ფერწერის სკოლის პრინციპები დოგმად გადაიქცა, რამაც ხელოვნებაში წარმოშვა ცივი, განყენებული და უსიცოცხლო სახეები.
ივანე ბოლოტნიკოვი

ივანე ბოლოტნიკოვი (; დ. 1565 — გ. 18 ოქტომბერი, 1608, კარგოპოლი, რუსეთის სამეფო) — არეულობის ხანის რუსი მეამბოხე, გლეხების და ხოლოპების აჯანყების ხელმძღვანელი. 1606–1607 წლებში. ყოფილი ხოლოპი.

ბიოგრაფია
ახალგაზრდობაში კაზაკებთან გაიქცა. დაატყვევეს თათრებმა და მონად გაყიდეს ოსმალეთის იმპერიაში. ოსმალეთში მუშაობდა გალერებზე. ტყვეობას თავი დააღწია და მოხვდა ვენეციაში. იქიდან პოლონეთის გავლით დაბრუნდა რუსეთში. 1606 წლის ზაფხულში გახდა ქვეყნის სამხრეთში დაწყებული აჯანყების ხელმძღვანელი. 1607 წლის 10 ოქტომბერს მეფის ჯარებმა აიღეს ტულა, სადაც ბოლოტნიკოვი იყო გამაგრებული. ის შეიპყრეს, კარგოპოლში გადაასახლეს, მერე თვალები დათხარეს და მდინარე ონეგში დაახრჩვეს.
ივანე ბოლტინი

ივანე ბოლტინი (დ. 1 იანვარი, 1735 ― გ. 6 ოქტომბერი, 1792, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი ისტორიკოსი, გენერალ-მაიორი. მისი მთავარი ნაშრომებია ორტომეულები „შენიშვნები ბ. ლეკლერკის ძველი და თანამედროვე რუსეთის ისტორიაზე“ (1788-1794) და „კრიტიკული შენიშვნები თავად შჩერბატოვის ისტორიის პირველ და მეორე ტომებზე“ (1793-1794).
ანა შალიკაშვილი

ანა შალიკაშვილი (დ. 16 თებერვალი, 1919, ქუთაისი — გ. მარტი, 2004) — ქართული მხატვარ-მულტიპლიკატორი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო მხატვარი (1983)

ბიოგრაფია
1942 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია. მისი პედაგოგები იყვნენ: დავით კაკაბაძე, სერგო ქობულაძე, შალვა მამალაძე. 1943 წლიდან მუშაობდა ქუთაისის დრამატული თეატრის მხატვრად.1947-1972 წლებში მუშაობდა საქართველოს კინოსტუდიაში ჯერ მულტიპლიკატორად, შემდეგ დამდგმელ მხატვრად. თბილისს უძღვნა ფერწერული ნამუშევრები: სერია „ვაკის პარკი“ (1986), „მეეზოვე“, „წინდების გამყიდველი“, „მეტროს წინ“ (სამივე — 1998); შექმნა დაზგური გრაფიკის ნიმუშები („ძველი უბანი“, 1956); ლინოგრავიურების სერია მხატვარ ნატალია ფალავანდიშვილის ეტიუდებზე (1979) და სხვა; მას ეკუთვნის ესკიზები ნახატი ფილმებისათვის „ერთი ქილა ერბო“, „განთიადის მომღერალი“, „რწყილი და ჭიანჭველა“, „მამაცი კურდღელი“, „მტრობა“, „წუნა და წრუწუნა“ და სხვა. ანა შალიკაშვილის ნახატები დაცულია საქართველოს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმში.
ანტონ შალიკაშვილი

ანტონ სტეფანეს ძე შალიკაშვილი (ჩალიკოვი) (რუს. ; დ. 10 ივლისი, 1754 — გ. 28 მარტი, 1821) — წარმოშობით ქართველი რუსი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1807).

ბიოგრაფია
ანტონ ჩალიკოვი 1754 წლის 10 ივლისს დაიბადა. მისის წინაპარი, თავადი შალიკაშვილი წარმოშობით სამცხიდან ყოფილა და საუკუნეში რუსეთში წასულ ქართლის მეფე ვახტანგ მეექვსის ამალაში ირიცხებოდა.

ანტონმა სამხედრო სამსახური 1774 წლის 1 მარტს პრეობრაჟენსკის ლეიბ-გვარდიის ულანთა პოლკში დაიწყო. 1788 წლის 1 იანვარს გადაიყვანეს როტმისტრად ჩერნიგოვის კარაბინერთა პოლკში. 1790 წელს მაიორის წოდება მიანიჭეს. 1791 წლიდან კი პეტერბურგის დრაგუნთა პოლკში ირიცხებოდა.

ანტონ ჩალიკოვი იბრძოდა 1787-1791 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში, სადაც 1789 წლის 21 ივლისს ფოქშანთან ბრძოლაში დაიჭრა. ასევე მონაწილეობდა 1792 წლის რუსეთ-პოლონეთის ომში და 1794 წელს ტადეუშ კოსტიუშკოს აჯანყების ჩახშობაში.

1796 წელს გადაიყვანეს სუმის ჰუსართა პოლკში. 1798 წელს დააწინაურეს ვიცე-პოლკოვნიკად.

ნაპოლეონის ომებში ანტონი 1799 წელს ჩაერთო, როცა შვეიცარიაში, გენერალ ალექსანდრე რიმსკი-კორსაკოვის კორპუსთან ერთად იღებდა მონაწილეობას ლაშქრობაში. 1800 წლის 26 მარტს მიანიჭეს პოლკოვნიკის წოდება. 1805 წელს აუსტერლიცის ბრძოლაში მარცხენა ფეხში დაიჭრა. მონაწილეობდა 1807 წელს ჰეილსბერგსა და ფრიდლანდთან ბრძოლებში, სადაც მეთაურობდა სამეფო ულანთა პოლკს. იმავე წელს მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება.

1812 წლიდან მეთაურობდა გვარდიის მსუბუქი კავალერიის ბრიგადას და თავი გამოიჩინა ვიტებსკთან, სმოლენსკთან, ბოროდინოსთან, ლიუცენთან, მონტმირალთან, ლაიფციგთან და ევროპის ტერიტორიაზე გამართულ სხვა ბრძოლებში.

განსაკუთრებული სიმამაცისთვის დაჯილდოვდა წმ. ვლადიმერის მეორე ხარისხის, წმ. გიორგის მეოთხე (1808) და მესამე (1814) ხარისხის და წმ. ანას პირველი ხარისხის ორდენებით. ასევე, ოქროს ხმლით მამაცობისათვის (1905). მას მიღებული აქვს უცხოური ორდენები: ავსტრიის ლეოპოლდ მეორის სახელობის, ბავარიის მაქსიმილიან იოსების, პრუსიის წითელი არწივის.

ანტონ ჩალიკოვი 1817 წლის 7 დეკემბრამდე ულანთა პოლკს მეთაურობდა. 1818 წლის 17 ივლისს კი დაინიშნა გვარდიის მსუბუქი საკავალერიო დივიზიის მეთაურად, რომელსაც სიცოცხლის ბოლომდე ხელმძღვანელობდა.

გენერალ-მაიორი ანტონ შალიკაშვილი გარდაიცვალა 1821 წლის 28 მარტს. დაკრძალულია სანქტ-პეტერბურგთან ახლოს ერთ-ერთ მონასტერში, წმინდა სერგის სამების ლავრაში.

ცნობილი ინგლისელი მხატვრის ჯორჯ დოუს მიერ შესრულებული მისი პორტრეტი ინახება ზამთრის სასახლის ერთ-ერთ გალერეაში.
კოკოლა შალიკაშვილი

კოკოლა შალიკაშვილი — საუკუნის ნახევრის მესხი ფეოდალი, ოთარ შალიკაშვილის შვილიშვილი.

ბიოგრაფია
სამცხე-საათაბაგოში შიდაფეოდალური დაპირისპირების დროს იყო ათაბაგთა მოწინააღმდეგე ჯგუფის ერთ-ერთი მეთაური. 1577-1578 წლებში იბრძოდა ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ. სამცხე-საათაბაგოს ოსმალების მიერ დაპყრობის შემდეგ გადავიდა სეფიანთა სპარსეთის მხარეს და მიიღო ისლამი. 1587 წლამდე იყო სპარსეთის სამსახურში. 1587 წლიდან გადავიდა ოსმალეთის მხარეს. მაჰმუდ-ხანის სახელით დანიშნეს გორის ბეგლარბეგად.
ალექსანდრე შალნიკოვი

ალექსანდრე შალნიკოვი (დ. 27 აპრილი, 1905, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 1986) — რუსი ფიზიკოსი, სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1979).

ბიოგრაფია
1928 წელს დამტავრა ლენინგრადის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1935 წლიდან მუშაობდა სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკურ პრობლემათა ინსტიტუტში. 1938 წლიდან იყო მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. ძირითადი შრომები ეხებოდა ექსპერიმენტულ ფიზიკას.
საურონის პირი

„საურონის პირი“ — უარყოფითი პერსონაჟი ჯ.რ.რ ტოლკინის ლეგენდარიუმში. იგი იყო ბნელი ბატონის საურონის მსახური, მესამე ეპოქის დასასრულს. „საურონის პირის“ ნამდვილი სახელი უცნობია, თუმცა ერთი ვერსიით მას მორდუ ერქვა.

ისტორია
„საურონის პირის“ წარსულის შესახებ, ბევრი რამ გაურკვეველია, თუმცა ცნობილია რომ, ის ერთ-ერთი შავი ნუმენორიელია.იგი შეუერთდა საურონს მაშინ, როდესაც, ბნელი ციხე კოშკი თავიდან აღზევდა. მასთან მსახურების განმავლობაში მან დიდი რაოდენობით შეიძინა ბნელი ცოდნა. თავისი ბატონის მიმართ გამოჩენილი თავდადების გამო, ის ბარად-დურის (საურონის ციხე-სიმაგრე) ლეიტენანტი გახდა.

გვიანი მესამე ხანა
„საურონის პირი“ წიგნ „ბეჭდების მბრძანებელი: მეფის დაბრუნება“-ში შავ კარიბჭესთან გამართულ ბრძოლაში გამოჩნდა. იგი საურონის მიერ ელჩად იყო გამოგზავნილი რათა, ადამანები დაერწმუნებინა რომ, მორდორის სამეფოს დანებებოდნენ. თუმცა ადამიანებმა, ამ შემთხვევაში განდალფმა უარყო მისი ეს წინადადება და ომი წამოიწყო. "საურონის პირი სავარაუდოდ ამ ბრძოლაში დაიღუპა, ერთი ვერსიით კი გაიქცა.

იგი ასევე გამოჩნდა ბეჭდების მბრძანებლის ფილმის დასასრულშიც, თუმცა შემდგომ მისი კადრი ამოჭრეს.

წიგნი
წიგნ „მეფის დაბრუნებაში“ მის გამოჩენასთან დაკავშირებით ესაა ნათქვამი:

„მაღალი და ბოროტი ფორმა, შავ ცხენზე ამხედრებული… მხედარი სულ შავად იყო შემოსლი და შავი იყო მისი მაღალი თავსახური; მაგრამ ის არ იყო ბეჭდის აჩრდილი, არამედ ცოცხალი ადამიანი… მისი სახელი ზღაპრებში არ წერია, რადგან მას თავადაც დავიწყნოდა იგი“.
ნადეჟდა შალუტაშვილი

ნადეჟდა შალუტაშვილი (დ. 24 სექტემბერი, 1919, ბორჯომი — გ. აგვისტო, 2001) — ქართველი თეატრმცოდნე, საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967), ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1974), პროფესორი (1975).

ბიოგრაფია
1940 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1946 წლიდან შ. რუსთაველის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. მთავარი ნაშრომები: „ა. ნ. ოსტროვსკი ქართულ სცენაზე“ (1958), „ძმები ზანდუკელი-სანდუნოვები“ (1965), „მეგობრობის გზებით“(1978), „გიორგი დავითაშვილი“ (1970), „გიორგი ერისთავი და თეატრი“ (1979) და სხვა.
ვარლამ შამათავა

ვარლამ შამათავა (დ. 15 ოქტომბერი, 1915, ფოცხო — გ. 1989) — ქართველი ექიმ-ვეტერინარი. ვეტერინარიის მეცნიერებათა დოქტორი (1963), პროფესორი (1964), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1969).

ბიოგრაფია
1938 წელს დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო ინსტიტუტი. 1949-1954 წლებში. მუშაობდა სხვადასხვა პასუხსაგებ თანამდებობებზე. 1954 წელს იყო ზოოვეტის ინსტიტუტის ეპიზოოტოლოგიის კათედრის დოცენტი, ხოლო 1964 წლიდან ამავე კათედრის გამგე. შეისწავლა სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა ინფექციური დაავადებები (ბრუცელოზი, თურქული, პასტერელოზი და სხვა.), დაამუშავა მათ წინააღმდეგ ბრძოლის ღონისძიებანი. სსრკ-ში ერთ-ერთმა პირველმა გამოიკვლია სავეტერინარო საქმის ეკონომიკური საკითხები.
პეტრე შამათავა

პეტრე შამათავა (დ. 12 აგვისტო, 1911, ლეძაძამე — გ. უცნობია) — ქართველი ჟურნალისტი, პოდპოლკოვნიკი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
1941–1945 წლებში იყო დიდი სამამულო ომის მონაწილე. 1954–1956 წლებში იყო ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის გაზეთ „ლენინსკაია ზნამიას“ ქართული გამოცემის რედაქტორი. 1956–195 წლებში თადარიგში გასვლის შემდეგ ჟურნალ „კომუნისტური აღზრდისათვის“ რედაქტორი, 1957–1984 წლებში საქართველოს სსრ ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე, 1984 წლიდან იქვე მთავარი სპეციალისტი შრომის მეცნიერებათა ორგანიზაციის დარგში.
ნოდარ შამანაძე

ნოდარ შამანაძე (დ. 15 ივნისი, 1930, მერჯევი — გ. 10 მაისი, 2002) — ქართველი მწერალი.

ბიოგრაფია
1953 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი, ხოლო 1957 წელს ი. ჭავჭავაძის სახელობის თბილისის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტის გერმანული ენის ფაკულტეტი, 1959 წელს კი სწავლა განაგრძო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის ასპირანტურაში ქართული ფოლკლორის განხრით.

პირველი ლექსი გამოაქვეყნა 1950 წელს; ლექსთა პირველი წიგნი „სიჭაბუკის გზაზე“ 1957 წელს; ეკუთვნის პოეტური („სულმა სულში ჩაიხედა“, 1964; „იმედის თეთრო ყვავილო“, 1967; „შენთან ვიქნები“, 1980) და პროზაული („სამახარობლო“, 1969; „მაღალი კოშკი“, 1973; "ხე მრუდე და ხე მართალი, 1976; „ხათრიანი კაცი“, 1977; „იმედის მთვარე“, 1983), კრებულები, საბავშვო წიგნები, ნაშრომები ქართული ფოლკლორის საკითხებზე და სხვ.
ფილიპე მამფორია

ფილიპე დიმიტრის ძე მამფორია (დ. 25 ოქტომბერი, 1904, სოფელი ჩხოროწყუ — გ. 16 დეკემბერი, 1984) — აფხაზი საბჭოთა ბიოლოგი, საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე, რესპუბლიკის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი, ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. სკკპ წევრი (1943).

ბიოგრაფია
ფილიპე მამფორია დაიბადა 1904 წლის 25 ოქტომბერს სოფელ ჩხოროწყუში. იქვე მიიღო დაწყებითი განათლება. 1925 წელს დაამთავრა ქუთაისის საოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმი, ხოლო 1932 წელს სუბტროპიკული კულტურების საკავშირო ინსტიტუტი. 1935 წელს ჩაირიცხა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ასპირანტურაში. 1938 წელს წარმატებით დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და 1955 წლამდე მუშაობდა სელექცია-მეთესლეობის კათედრის დოცენტად. 1948-1955 წლებში შეთავსებით მუშაობდა ტენიან-სუბტროპიკული კულტურების საკავშირო სასელექციო სადგურის დირექტორის მოადგილედ სამეცნიერო ნაწილში.

1953 წელს წარმატებით დაიცვა დისერტაცია ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად.

1955 წელს სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტში, ჯერ ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების, შემდეგ გენეტიკისა და სელექციის კათედრის გამგედ , 1982 წლიდან ამავე კათედრის მეცნიერ-კონსულტანტად. 1957-1964 წლებში ფ. მამფორია იყო სუბტროპიკული მეურნეობის ფაკულტეტის დეკანი.

ფ. მამფორიას მიერ ჩატარებული იყო ვრცელი და მრავალმხრივი სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაოები, რომლებიც ძირითადად მიმართული იყო ყინვისა და მალსეკოგამძლე ციტრუსოვანთა ახალი ჯიშების შექმნისაკენ. მის მიერ შექმნილი იყო ციტრუსოვანთა უნიკალური ფონდი.

დიდი რაოდენობის სელექციური მასალიდან პროფესორ ფ. მამფორიას მიერ ჯიშთგამოცდის სახელმწიფო კომისიას გადაეცა ციტრუსოვანთა 7 ახალი ჯიში, რომელთა შორის აღსანიშნავი იყო ლიმონი „დიოსკურია“, რომელიც ხასიათდებოდა შედარებით მაღალი ყინვაგამძლეობით, მალსეკოსადმი იმუნიტეტით, უხვი მსხმოიარობით, კარგი ხარისხის ნაყოფებით, რამაც განაპირობა მისი სწრაფად დანერგვა წარმოებაში. შრომისათვის „ლიმონის ახალი ჯიშის — „დიოსკურიას“ გამოყვანა და დანერგვა საქართველოს სსრ წარმოებაში“ მას მიენიჭა საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემია.
კონდრატე ტაბატაძე

კონდრატე ტაბატაძე (დ. 15 აგვისტო, 1896, მარელისი — გ. 17 ოქტომბერი, 1968) — ქართველი ინჟინერ-გეოდეზისტი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ინჟინერი (1962), ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1963), პროფესორი (1964).

ბიოგრაფია
1931 წელს დაამთავრა მოსკოვის მიწათმოწყობის ინსტიტუტი. 1946 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. მისი შრომები ეხება უმაღლესი გეოდეზიურ საკითხებს. ავტორია უმაღლესი გეოდეზიის პირველი ქართული სახელმძღვანელოსი (ტ. 1-2, თბ., 1954-1959). იყო თბილისის მეტროპოლიტენის გეოდეზიის საფუძვლის შექმნის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, აგრეთვე საქართველოს ქანებისა და გვირაბების მშენებლობის გეოდეზიური საფუძვლების ავტორი.
ილია ტაბაღუა

ილია ტაბაღუა (დ. 12 აპრილი, 1919, კახათი — გ. 29 ოქტომბერი, 2004) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1968), პროფესორი (1980), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1980).

ბიოგრაფია
1941-1945 წლებში მონაწილეობდა დიდ სამამულო ომში. 1945 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი, 1947 წელს კი – მოსკოვის დიპლომატიური აკადემია. 1962 წლიდან მუშაობდა ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტში. 1967 წელს დაიცვა სადისერტაციო თემა „საქართველო-საფრანგეთის ურთიერთობა საუკუნის დასაწყისში“. 1969 წლიდან იყო ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის ევროპის ქვეყნების ისტორიის განყოფილების გამგე.
ნიკოლოზ გორბუნოვი

ნიკოლოზ გორბუნოვი (დ. 9 ივნისი, 1892 — გ. 7 სექტემბერი, 1937) — რუსი საბჭოთა მოღვაწე, სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1935).

ბიოგრაფია
1917 წელს დაამთავრა პეტერბურგის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი. მონაწილეობდა თებერვლის რევოლუციაში. 1917 წლის ნოემბრიდან იყო ლენინის პირადი მდივანი. 1919-1920 წლებში იყო არმიაში. 1923-1929 წლებში იყო მოსკოვის უმაღლესი ტექნიკური სასწავლებლის რექტორი.1932-1935 წლებში ხელმძღვანელობდა ტაჯიკეთ-პამირის კომპლექსურ ექსპედიციას. 1936-1937 წლებში იყო სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ფილიალის თავმჯდომარე.
ფახრ-ალ-დინ ასად გორგანი

ფახრ-ალ-დინ ასად გორგანი — საუკუნის სპარსი პოეტი. წარმოშობით იყო გორგანიდან. მოღწეულია მისი რამდნეიმე ლირიკული ლექსის ფრაგმენტი და სამიჯნურო პოემა ვისი და რამინი. პოემიდან ირკვევა, რომ გორანი ახლდა სელჩულ სულთან თოღრულ-ბეგს ისპაჰანის აღების დროს 1042 წელს. ამ დროს მიიღო პოეტმა ვისის და რამინის სამიჯნურო ამბის სპარსულად გალექსვის დაკვეთა. ფაბულის ნასესხობის მიუხედავად გორგანმა შექმნა ორიგინალური რომანი, რომელიც სპარსული რომანული ეპოსის პირველი სრულყოგილი ნიმუშია.
გორგია

გორგია (დ. ძვ. წ. 483 — გ. ძვ. წ. 375) — ძვ. წ. – საუკუნეების ძველი ბერძენი სოფისტი და რიტორიკოსი. იყო სიცილიის ქალაქ ლეონტინედან. მონათმფლობელური დემოკრატიის მომხრე. მისი შრომები არ შემონახულა. გორგიას შეხედულებები ცნობილია პლატონის, არისტოტელეს და სექსტუს ემპირიკუსის ნაწერებიდან. გორგიამ ელეელთა სკოლის და ზენონის აპორიების გავლენით შექმნა ტრაქტატი „არარსებულის, ანუ ბუნებისთვის.“
ვლადიმერ გორდლევსკი

ვლადიმერ გორდლევსკი (დ. 25 სექტემბერი, 1876, სუომენლინა — გ. 10 სექტემბერი, 1956, მოსკოვი) — რუსი აღმოსავლეთმცოდნე, თურქოლოგი, თურქული ენის, ლიტერატურის, ფოლკლორის და ისტორიის სპეციალისტი, სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1946). ავტორია „თურქული ენის გრამატიკისა“ (1928) და პირველი „თურქულ-რუსული ლექსიკონისა“ (1931). მისი ძირითადი შრომებია „თურქეთის ამქრების ისტორიიდან“ (1927), „თურქეთის საშინაო მდგომარეობა საუკუნის მეორე ნახევარში“ (1940) „მცირე აზიის სელჩუკთა სახელმწიფო“ (1941).
იეჰუდა ლეიბ გორდონი

იეჰუდა ლეიბ გორდონი (დ. 7 დეკემბერი, 1830, ვილნიუსი — გ. 16 სექტემბერი, 1892, სანქტ-პეტერბურგი) — ებრაელი პოეტი. მისი ნამუშევრებიდან აღსანიშნავია კრებული „იეჰუდას ლექსები“ (1868), ავტორია ბიბლიურ სიუჟეტებზე შექმნილი პოემებისა, ასევე ისტორიული პოემებისა. დიდი წვლილი შეიტანა განახლებული ებრაული ენის ჩამოყალიბების და გავრცელების პროცესში.
პატრიკ გორდონი

პატრიკ გორდონი (დ. 21 მარტი, 1635 — გ. 29 ნოემბერი, 1699, მოსკოვი) — რუსი გენერალი და კონტრადმირალი, წარმოშობით შოტლანდიელი.

ბიოგრაფია
1655-1661 წლებში მსახურობდა შვედეთის და პოლონეთის არმიებში. 1661 წლიდან იყო რუსეთის სამეფოს სამსახურში. მონაწილეობდა ჩიგირინისა (1676-1678) და ყირიმის (1687, 1689) ლაშქრობებში. 1689 წელს ბუტირის პოლკის მეთაურად ყოფნისას, მხარი დაუჭირა პეტრე -ს და ხელი შეუწყო მის გამარჯვებას მეფის ასულ სოფიოზე. იყო პეტრე -ის ერთ-ერთი მასწავლებელი და რეგულარული არმიის შექმნის შთამაგონებელი. აზოვის ლაშქრობების დროს ხელმძღვანელობდა საალყო სამუშაოებს. 1698 წელს ხელმძღვანელობდა სტრელეცების აჯანყების ჩახშობას.
ჩარლზ ჯორჯ გორდონი

ჩარლზ ჯორჯ გორდონი (; დ. 28 იანვარი, 1833 — გ. 26 იანვარი, 1885) — ბრიტანელი სამხედრო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
მონაწილეობდა ყირიმის ომში, კერძოდ სევასტოპოლის აღებაში. 1860 წელს მონაწილეობდა ოპიუმის მეორე ომში. 1863–1864 წლებში ხელმძღვანელობდა არმიას, რომელმაც გადამწყვეტი როლი ითამაშა ტაიპინელთა აჯანყების ჩახშობაში. 1874–1878 წლებში წელს იყო სუდანის პროვინცია ეკვატორიის გუბერნატორი. 1877–1879 და 1884–1885 წლებში იყო სუდანის გუბერნატორი. მონაწილეობდა მაჰდისტების აჯანყების ჩახშობაში. დაიღუპა ბრძოლაში, მოკლეს მაჰდისტებმა ქალაქ ხარტუმის იერიშის დროს.
სალის ციხე

სალის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, ბორჯომიდან 4-5 კილომეტრის დაშორებით, კლდის წვეროზე. მართალია ციხემ ჩვენამდე ნანგრევების სახით მოაღწია, თუმცა ციხის კედლები შედარებით გადარჩენილია.

აღწერა
კირით ნაგები მცირე ზომის კედლები ჰორიზონტალურ მწკვრივებადაა ნაწყობი. ციხე ნაგებია ქვითკირით, აქვს ვიწრო მოედანი. ციხეს ასევე ჰქონია წყალსაცავი ორმოები, რომლებიც ქვით ყოფილა აგებული. ასევე ციხე შეიცავს პურის შესანახ ხაროებსა და სადგომებს. თუმცა კლდის თხემის ფართობი მცირეა. ციხე ციცაბო კლდის ნაპირზეა აშენებული და ძნელი მისადგომია.
მრავალფარფლასებრნი

მრავალფარფლასებრნი  — მტკნარი წყლის განოიდური თევზების ოჯახი მრავალფარფლასნაირთა რიგისა. მისი წარმომადგენლები ცნობილია ეოცენიდან. სხეულის სიგრძე 90 სმ-მდეა. საღერძე ჩონჩხი გაძვალებულია, თავზე გადაკრულია მფარავი (კანისებრი) ძვლები. სალაყუჩე აპკი სხივების გარეშეა. ზურგის ფარფლი წარმოდგენილია მრავალი ცალკეული ფარფლით, რომლებიც რბილი სხივებისგან შედგება. მკერდის ფარფლები ძირში ხორცოვანია. კუდის ფარფლი გარეგნულად სიმეტრიულია, ზედა ნაწილი ქერცლის გარეშეა. აქვთ საშხეფი. პირი დიდია, ყბებზე განლაგებულია კბილები. საცურავი ბუშტი ორკამერიანია, ხშირად მონაწილეობს სუნთქვაში. გავრცელებული არიან ტროპიკული აფრიკის წყლებში. აქტიურობენ ღამით. იკვებებიან უხერხემლოებითა და თევზით. ტოფობენ წვიმის პერიოდში, მცირე ზომის ქვირითს ყრიან წყლით დაფარული ჭალების წყალმცენარეებზე. ადგილობრივი რეწვის ობიექტებია.