iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
არა-ლერი

არა-ლერი — ჩამქრალი ვულკანი სომხეთში. მდებარეობს არაგაწოტნის პროვინციაში, მდინარე რაზდანსა და ქასაღს შორის. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2577 მეტრია. ვულკანს არასწორი კონუსის ფორმა აქვს გაკვეთილი მწვერვალითა და წრიული კრატერით. სასარგებლო წიაღისეულიდან მთაზე გვხვდება ანდეზიტობაზალტი და ანდეზიტი.

ფლორა
მთის ძირში გავრცელებულია ნახევარუდაბნოები, რომელიც დაფარულია ავშნით. უფრო შემაღლებული ადგილები დაფარულია სტეპებით. ვულკანის ჩრდილოეთ ფერდობზე გვხვდება მუხის კორომები და ბუჩქნარები. წლის თბილ პერიოდში მთა ნაირფეროვანი ლამაზი ყვავილებით იფარება.

ფაუნა
მთაზე მრავალი სახეობის ცხოველი გვხვდება. მწვერვალის კლდოვან მონაკვეთებზე განსაკუთრებით არიან გავრცელებული შხამიანი გველები.

ლეგენდები
გადმოცემის მიხედვით, მთის სახელწოდება მეფე არა მშვენიერისგან მომდინარეობს. ასირიის დედოფალ სემირამიდასთან ბრძოლის დროს, არამ თავისი ჯარები არა-ლერის ძირში დააბანაკა, ხოლო დედოფალმა პოზიციები ატისის ფერდობებზე დაიკავა.

ლეგენდის თანახმად, არა-ლერის მთა არა მშვენიერის სხეულს წარმოადგენს. შორიდან მთა მწოლიარე ადამიანს ჰგავს, რომელსაც ხელები მკერდზე აქვს დაწყობილი.

გალერეა
არტავაზი (მთა)

არტავაზი — მთა სომხეთში. მდებარეობს კოტაიქის პროვინციაში, სოფელ არტავაზის სიახლოვეს. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2929 მეტრია და წარმოადგენს პამბაკის ქედის ერთ-ერთ ცენტრალურ მწვერვალს. გააჩნია იშვიათი ნახევრადწრიული ფორმა. მთის ტერიტორია გამოცხადებულია ბიოლოგიურ ბუნების ძეგლად - „არტავაზის მთის რელიქტური ცირკი“. მთის ძირში გაშენებულია ამავე სახელწოდების სოფელი. საბჭოთა ტოპოგრაფიულ რუკებზე მწვერვალი აღნიშნულია ქეროღლის სახელწოდებით.
ოშაკანის მესროპ მაშტოცის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა =სომხური სამოციქულო ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| ვებ-გვერდი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 40.258614
| გრძედი =44.315578
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ოშაკანის მესროპ მაშტოცის ეკლესია — საუკუნის ტაძარი სოფელ ოშაკანში, არაგაწოტნის პროვინციაში (სომხეთი). ამჟამად, ტაძარი მიეკუთვნება არაგაწოტნის ეპარქიას (სომხური სამოციქულო ეკლესია). ცნობილია, რომ ტაძარი აგებულია სომხური დამწერლობის შემქმნელის, მესროპ მაშტოცის დაკრძალვის ადგილზე. ტაძრის მშენებლობა 1875-1879 წლებში მიმდინარეობდა გევორქ -ის-ის მიერ, ხოლო სამრეკლო 1884 წელს დაემატა. ბოლო წლების განმავლობაში, მესროპ მაშტოცის მიერ შექმნილი 36 ასოს ამსახველად, ტაძრის შესასვლელში ააგეს 36 ხაჩქარი.

გალერეა
მესროპ მაშტოცის ეკლესიის ანბანის ძეგლები
სევანის ბრძოლა

სევანის ბრძოლა — გარდამტეხი ბრძოლა სომხეთის სამეფოსა და საჯიდებს შორის, რომელიც გაიმართა 921 წელს. ამ ბრძოლით დასრულდა სომხებსა და საჯიდებს შორის შვიდი წლის წინ დაწყებული ომი. ამ ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგად, სომხებმა გაათავისუფლეს ქვეყანა დამპყრობელთაგან.

ბრძოლა გაიმართა სევანის ტბის სიახლოვეს. სომხებს მეთაურობდა ბაგრატუნი მეფე აშოტ . საჯიდებს კი — იუსუფ ბეშირი. საჯიდების არმია ბევრად აღემატებოდა აშოტის არმიას, მაგრამ სომხებმა მოახერხეს და დაამარცხეს ისინი. ამ ბრძოლაში გამარჯვებიდან ერთი წლის შემდეგ, აშოტი შაჰინ-შაჰად აღიარეს.
კვაჭი კვაჭანტირაძე (პერსონაჟი)

„კვაჭი კვაჭანტირაძე“ — მიხეილ ჯავახიშვილის რომან კვაჭი კვაჭანტირაძის ანტაგონისტი. თავისი ავანტურული ცხოვრებით ის მოიპოვებს დიდძალ ქონებას, რუსეთში დაუახლოვდება რასპუტინს და სამეფო ოჯახს. მოივლის მთელ ევროპას, გამოიცვლის საყვარლებს, მამას გაუყიდის სახლს, ბოლოს ციხეშიც აღმოჩნდება და აქაც თაღლითური გზით პატიმარს გააცურებს და თავს გამოაყვანინებს გარეთ.

კვაჭი კვაჭანტირაძის განსახიერება ხელოვნებაში
კინო
კინოს გადაღების მრავალი მცდელობა ყოფილა. დაწერილია სცენარი, თუმცა მხატვრული ფილმი ჯერ არ გადაღებულა.
2000-იან წლებში რეჟისორმა დავით (თეიმურაზ) სიხარულიძემ რომანის მიხედვით შექმნა ანიმაციური სერიალი — „კვაჭის თავგადასავალი“.
ზაზა პაპუაშვილი — „კვაჭის თავგადასავალი“.

სხვა
კოტე მახარაძე — მარჯანიშვილის თეატრის სპექტაკლი „კვაჭი კვაჭანტირაძე“ (1974) (რეჟისორი — დიმიტრი ალექსიძე)
ეროსი მანჯგალაძე — რადიოსპექტაკლი „კვაჭი კვაჭანტირაძე“.
არტენი (ვულკანი)

არტენი — პოტენციურად აქტიური ვულკანი სომხეთში. მდებარეობს არაგაწოტნის პროვინციაში, სოფელ თათულის, არევუტისა და არტენის სიახლოვეს. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2047 მეტრია, ხოლო შეფარდებითი სიმაღლე კი - 860 მეტრი და წარმოადგენს ორი შერწყმული ძირისაგან შემდგარ მთას (არტენი და მცირე არტენი).

ვულკანის უკანასკნელი ამოფრქვევა 1340 წელს დაფიქსირდა.

მტა ცნობილია თავისი ენდემური სახეობით - მასალსკის ზარით , რომელიც ამ ადგილის გარდა მხოლოდ თურქეთის შეზღუდულად მცირე არეალში გვხვდება..

გალერეა
ერევნის სურბ-სარქისის ეკლესია (კენტრონი)

}
| რელიგიური_წევრობა = სომხური სამოციქულო ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| ვებ-გვერდი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 40.17698
| გრძედი =44.502148
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=

სურბ-სარქისის ეკლესია — სომხური საკათედრო ტაძარი ერევანში, სომხეთი. ამჟამად, ტაძარი ეკუთვნის არარატის ეპარქიას (სომხური სამოციქულო ეკლესია). იგი 1842 წელს, მდინარე რაზდანის მარცხენა სანაპიროზე, კენტრონის რაიონში აიგო. 1971-1976 წლებში, ტაძრის ინტერიერი მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა. ამასთანავე, ძველი გუმბათი შეცვალეს ახალი, უფრო მაღალი, მრავალწახნაგოვანი გუმბათით. სამრეკლოს მშენებლობა კი - 2000 წელს დასრულდა.

გალერეა
არამაზდი (მთა)

არამაზდი — მთა სომხეთში. მდებარეობს სიუნიქის პროვინციაში, სოფელ გეღიდან ჩრდილოეთით 10 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3392 მეტრია და წარმოადგენს ბარგუშატის ქედის უმაღლეს მწვერვალს. აგებულია ვულკანური ქანებით. ციცაბო ფერდობები დაფარულია მცენარეული საფარით.

სახელწოდება
მთის სახელწოდება მომდინარეობს კერპული ღვთაება არამაზდიდან.
ერევნის სურბ-ანას ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = სომხური სამოციქულო ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| ვებ-გვერდი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 40.1844234
| გრძედი = 44.5191363
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=

ერევნის სურბ-ანას ეკლესია — სომხური სამოციქულო ეკლესიის ტაძარი.

ერევნის სურბ-ანას ეკლესია გაიხსნა 2015 წელს, ერევნის კენტრონის რაიონში, (სომხეთი), საუკუნით დათარიღებულ კათოღიკის ეკლესიის მიმდებარე ტერიტორიაზე. მშენებლობა დაიწყო 2011 წელს და დასრულდა 2014 წელს. 2015 წლის 30 აპრილს, ტაძარი სომხეთის მოქმედმა კათოლიკოსმა - გარეგინ -მ აკურთხა. ტაძარი არის ერთგუმბათოვანი. შესასვლელში კი - სამრეკლოა.
გნდასარი

გნდასარი — მთა სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქისა და ვაიოცძორის პროვინციების საზღვარზე, სოფელ ჰორსიდან ჩრდილო-დასავლეთით 7 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2878 მეტრია და განლაგებულია გეღამის ქედის სამხრეთ დაბოლოებაზე. აგებულია ვულკანური ქანებით. ციცაბო ფერდობები დაფარულია მცენარეული საფარით.
ბოსნია და ჰერცეგოვინის ფედერაცია

ბოსნია და ჰერცეგოვინის ფედერაცია  — სახელმწიფოებრივი გაერთიანება ყოფილი იუგოსლავიის რესპუბლიკა ბოსნია და ჰერცეგოვინაში. შეიქმნა 1994 წელს ვაშინგტონის შეთანხმების შედეგად. ფედერაციის შემადგენლობაში შევიდა ტერიტორია, რომელსაც აკონტროლებდა ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის რესპუბლიკა და თვითგამოცხადებული ჰერცეგ-ბოსნიის ხორვატთა რესპუბლიკა. დედაქალაქია - სარაევო, ფართობი - 26 076 კმ². ფედერაციაში ცხოვრობს 3,8 მლნ კაცი (54 % — ბოსნიელები, 32.5 % — სერბები, 11.5 % — ხორვატები, 1 % — სხვა). ფულადი ერთეულია ბოსნიური მარკა.

კანტონები
უნსკო-სანსკი
პოსავსკი
ტუზლანსკი
ზენიცკო-დობოისკი
ბოსანსკო-პოდრინსკი
სრედნიობოსანსკი
ჰერცეგოვინო-ნერეტვენსკი
ზაპადნოჰერცეგოვინა
სარაევო
კანტონი 10
წახაც-ქარის მონასტერი

}
| რელიგიური_წევრობა = სომხური სამოციქულო ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| ვებ-გვერდი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 39.8950
| გრძედი =45.3569
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
წახაც-ქარის მონასტერი — სამონასტრო კომპლექსი სოფელ ეღეგისსა და ჰორბატეღს შორის, ვაიოცძორის პროვინციაში, (სომხეთი). მონასტერი მდებარეობს სმბატაბერდის ციხესიმაგრიდან მცირე, ფეხით სავალ მანძილზე. წახაც-ქარის მონასტრის შესასვლელში რამდენიმე ხაჩქარი დგას.

გალერეა
ზორავორის ღვთისმშობლის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =კენტრონი
| კურთხევის_წელი =1694
| სტატუსი = ეკლესია
| ფუნქციური_სტატუსი =მოქმედი
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი = .
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =სამნავიანი ბაზილიკა
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 40.1109
| გრძედი =44.3034
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ზორავორის ღვთისმშობლის ეკლესია — ერთ-ერთი ყველაზე ძველი ნგრევას გადარჩენილი ეკლესია სომხეთის დედაქალაქ ერევანში. თავდაპირველად იწოდებოდა როგორც ღვთისმშობლის ეკლესია. მოგვიანებით ეწოდა ზორავორი (ნიშნავს ძლიერს) იმ მიზეზით, რომ სწორედ ეს ადგილი ითვლება ზორავორის ბიბლიის ადგილსამყოფლად. ეკლესია მდებარეობს კენტრონის რაიონში. როგორც ცნობილია ის 1694 წელს დასრულდა და დღესაც მოქმედია.
ისტორია
 საუკუნის პირველ ნახევარში მოვსეს სუნეცმა ააშენა სამონასტრო კომპლექსი. კომპლექსი მოიცავდა ასტვაწაწინის (ღვთისმშობლის) ეკლესიას, წმინდა ანანიას პატივსაცემად აგებულ სამლოცველოს, პალატებსა და სხვა რამდენიმე ნაგებობას. კომპლექსში შედიოდა სასულიერო სკოლაც. ფილიპიოს -ის (1632-1635) კათოლიკოსობის დროს მოხდა ახალი ნაგებობების აშენება, თუმცა 1679 წლის მიწისძვრამ ახალი ნაგებობი გაანადგურა.

დღევანდელი ეკლესია 1693-1694 წლებში აუშენებიათ. დაახლოებით 100 წლის შემდეგ კი გაურემონტებია კათალიკოს ლუკას -ს.

გეგმით ტაძარი სამნავიანი ბაზილიკაა. მთავარი დარბაზის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს საკურთხეველი. ექსტერიერი და ინტერიერი გამოირჩევა სიმარტივით. ამის მიუხედავად ტაძარს მაინც ახასიათებს არქიტექტურული მრავალფეროვნება. აქ შევხვდებით დეკორატიულ სვეტებს და რამდენიმე საუკუნით დათარიღებულ ხაჩქარს.

საბჭოთა კავშირის პერიოდში ეკლესია მიუხედავობის გამო ძალიან დაზიანდა. თუმცა სოციალისტური სტრუქტურის დამხობის შემდეგ გარემონტდა როგორც ზორავორი, ასევე წმინდა ანანიას სამლოცველო და აშენდა ახალი საცხოვრებელი ბერებისათვის.

გალერეა
BMW 8 სერია

-ს 8 სერია (ძარის ნომერი: 31) — -ს მიერ 24 ბაზაზე შექმნილი გრან-ტურიზმო. გამოდიოდა 1989-1999 წლებში 8 ცილინდრიანი (8) და 12 ცილინდრიანი (12) ძრავებით. მიუხედავად იმისა, რომ ის იყო 6 სერიის მემკვიდრე, აღმოჩნდა სრულიად ახალი კონცეფცია -ს წარმოებაში, რომელიც იყო უფრო მაღალი კლასის და სიმძლავრის მქონე ავტომობილი. საბაზრო ღირებულებაც შესაბამისად უფრო მეტი იყო ვიდრე 6 სერიის. მიუხედავად მისი მაღალი სიმძლავრისა სერიულ წარმოებაში ჰქონდა სიჩქარის ელექტრონული შეზღუდვა და ავითარებდა მაქსიმუმ 250 კმ/ს სიჩქარეს.
ეღვარდის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა =სომხური სამოციქულო ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| ვებ-გვერდი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =1
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი =40.3195
| გრძედი =44.4803
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=

ეღვარდის ეკლესია — საუკუნის ტაძარი სომხეთის კოტაიქის პროვინციაში. ეკლესიის დიდი ნაწილი უაღრესად მდიდარი ჩუქურთმებითაა დაფარული. თითოეული მხარე გაფორმებულია სხვადასხვა ლამაზი მოტივებითა და გეომეტრიული ფიგურებით. ტაძრის მიმდებარედ არის სამლოცველოს ნაშთები, ხაჩქარები და საფლავები.

გალერეა
კირანცის მონასტერი

კირანცის მონასტერი — სამონასტრო კომპლექსი სომხეთში. მდებარეობს ტავუშის პროვინციაში, სოფელ კირანციდან სამხრეთ-დასავლეთით 12 კმ-ში. დაარსებულია საუკუნეში. შემადგენელი ნაწილებია 3 ეკლესია, რამდენიმე პორტიკი, სატრაპეზო, სენაკები და დამხმარე შენობები. მონასტერს გარს ერტყა აწ უკვე ნანგრევებად ქცეული დამცავი კედელი, რომლის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილშიც მოთავსებულია თაღოვანი კარიბჭე. ნაგებობების უმეტესობა ნაშენებია აგურითა (რაც იშვიათობაა სომხეთში) და სუფთად თლილი ქვით.

მონასტრის მთავარი ეკლესია თარიღდება საუკუნით. იგი წარმოადგენს მართკუთხა ფორმის გუმბათოვან დარბაზს. საკურთხევლის ორივე მხარეს არის ორ-ორი პილონი და თითო გვერდითი კაპელა. ეკლესიას თავზე ადგას რვაკუთხა გუმბათი, რომლის ყელიც გაფორმებულია ექვსქიმიანი ვარსკვლავისა და რომბის ფორმის მოჭიქული ფილებით. ეკლესიის ორი შესასვლელით მომლოცველი შედის კარიბჭის მინაშენში.

ორი ცალნავიანი ტაძარი აქვს მთავარ ეკლესიას მიშენებული ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან. სატრაპეზო, რომელიც აგებულია დაუმუშავებული ქვიშაქვითა და რიყის ქვით, მთავარი ეკლესიისგან ჩრდილოეთით მდებარეობს. იგი წარმოადგენს სამ თაღზე აგებულ კამაროვან დარბაზს. კირანცის მონასტრის სატრაპეზო თანამედროვე სომხეთის ტერიტორიაზე არსებული შუა საუკუნეების არასასულიერო ხუროთმოძღვრების ძეგლების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წარმომადგენელია.

მთავარი ტაძარი და სატრაპეზო შიგნიდან ფრესკებით ყოფილა დაფარული. ამაღლების სცენა გუმბათქვეშ, ძველი აღთქმის სცენები გუმბათის ქვედა ნაწილში, ოთხი მახარებელი კი აფრებზეა გამოსახული. ფრესკების ფრაგმენტებზე შემონახულია ქართული და ბერძნული წარწერები. ეს ცხადყოფს, რომ მონასტერი ქალკედონურ-მართლმადიდებლური იყო. ეკლესიის შიდა და გარე დეკორაციები აერთიანებს ქართულ და სომხურ ხუროთმოძღვრულ ტრადიციებს.

ბერების სადგომებისა და დამხმარე სტრუქტურების ნაშთების გარდა, კომპლექსის ტერიტორიაზე შემორჩენილია ძველი სასაფლაოც.

ნამონასტრალს დღესდღეობით ეს სახელი იმ სოფლის გამო ეწოდება, რომელთანაც იგი მდებარეობს.

გალერეა
ბრჩკოს ოლქი

ბრჩკოს ოლქი — დე-ფაქტო ოლქი საერთაშორისო მმართველობის ქვეშ. მდებარეობს ბოსნია და ჰერცეგოვინაში, ქალაქ ბრჩკოს გარშემო.

ოლქის ფართობია 493 კმ². 2013 წლის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობაა 93 028 კაცი. საიდანაც დაახლ. 40 % სერბები, 39 % — ბოსნიელები და 20 % — ხორვატები არიან.

იურიდიულად ოლქი შედის, როგორც სერბთა რესპუბლიკის ისე ბოსნია და ჰერცეგოვინის ფედერაციის შემადგენლობაში, თუმცა ეს უკანასკნელი მას ვერ აკონტროლებს.
სამსონივანქი

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =ტავუში
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მონასტერი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| ვებ-გვერდი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =სომხური
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = - საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =1
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 40.9747
| გრძედი =45.0364
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
სამსონივანქი — - საუკუნეების მონასტერი ენოქავანის მახლობლად, ტავუშის პროვინციაში, სომხეთის ჩრდილოეთ ნაწილში. ეს არის პატარა სამონასტრო კომპლექსი რომელიც ტყით გარემოცულ სივრცეში, დეღძნუტიდან დაახლოებით 6 კმ.-ში მდებარეობს. მისგან არც ისე შორსაა ბერდაკარის ციხე.

კომპლექსი
კომპლექსი შედგება პატარა - საუკუნის გუმბათოვანი ტაძრისა და მეორე ასევე მცირე ზომის ეკლესიისგან. კომპლექსი ქვისგანაა ნაგები და დროთა განმავლობაში ეროზიას განიცდის.
მეც-იშხანასარი

მეც-იშხანასარი, ბოიიუქ-იშიგლი — მთა სომხეთსა და აზერბაიჯანში. მდებარეობს სომხეთის სიუნიქის პროვინციასა და აზერბაიჯანის ლაჩინის რაიონში, სომხეთ-აზერბაიჯანის საზღვართან. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3550 მეტრია და წარმოადგენს ყარაბაღის მთიანეთის ერთ-ერთ უმაღლეს მწვერვალს. ვულკანის კრატერის მწვერვალზე მდებარეობს მაღალმთიანი სევის ტბა.

გალერეა
ერევნის პეტრე-პავლეს ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =კენტრონი
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =ეკლესია
| ფუნქციური_სტატუსი =დაანგრიეს 1931 წელს
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| ვებ-გვერდი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =გვიანი შუა საუკუნეების ერთნავიანი ბაზილიკა
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =სომხური
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე - საუკუნეებით ( საუკუნეში ჩაუტარდა რესტავრაცია)
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 40.1054
| გრძედი =44.3102
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=

ერევნის პეტრე-პავლეს ეკლესია — სომხური ეკლესიის ტაძარი ერევანში აშენებული - საუკუნეებში. ტაძარი 1931 წელს დაანგრიეს იმჟამინდელი აბოვიანის ქუჩაზე კინოთეატრ "მოსკოვისთვის" ადგილის გასათავისუფლებლად.

ისტორია
სომეხი ისტორიკოსის ქარო ღაფადარიანის მიხედვით, პეტრეს-პავლეს ტაძარი უდიდესი იყო ძველ ერევანში. სინამდვილეში, როდესაც ახლად არჩეულმა კათალიკოსმა აბრაჰამ -მა დვინში საეკლესიო კრება მოიწვია, მან ერევნიდან ორი მღვდელმთავარი მიიპატიჟა. ამან შეიძლება გვაფიქრებინოს, რომ იმჟამად ერევანში სულ მცირე ორი დიდი ეკლესია მაინც უნდა ყოფილიყო. საუკუნის მოგზაურმა ჟან შარდენმა ერევანში მოგზაურობის შემდეგ აღნიშნა, რომ ერევანში არაერთი ეკლესი იყო. თუმცა პეტრე-პავლეს ეკლესიას ის არ მოიხსენიებს.

1679 წელს სომხეთში მომხდარმა დამანგრეველმა მიწისძვრამ ეკლესიის გარკვეული ნაწილიც შეიწირა. თუმცა დანგრეული ნაწილი მალევე აღადგინეს.

ამის შემდეგ 1931 წლამდე ამ ტაძრის შესახებ დადასტურებული ფაქტები არ მოიძიება.

დანგრევა
1931 წელს საბჭოთა რეჟიმის პერიოდში ეკლესია დაანგრიეს და მისი კედლებით, რამდენიმე ხაჩქარითდა ეკლესიის სხვა ნაწილებით კინოთეატრი "მოსკოვი" ააშენეს.

გალერეა
ტარონ ვოსკანიანი

ტარონ ვოსკანიანი (; დ. 22 თებერვალი, 1993, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს სომხეთის პრემიერლიგის გუნდ „პიუნიკში“ და სომხეთის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. პოზიციით ის არის მცველი.

ტარონ ვოსკანიანი დაიბადა 1993 წელს, სომხეთის დედაქალაქ ერევანში. ის თამაშობდა ერევნის „პიუნიკის“ აკადემიაში. ამის შემდეგ ის პიუნიკის მეორე გუნდში თამაშობდა, თუმცა რამდენიმე მატჩი ჩაატარა ძირითად გუნდშიც. 2010-2011 წლების სეზონიდან კი ის უკვე რეგულარულად თამაშობს კლუბის ძირიათად შემადგენლობაში, 100-ზე მეტი მატჩი აქვს ჩატარებული და 4 გოლი გატანილი.

2011 წლის 21 ოქტომბერს ტარონის დებიუტი შედგა სომხეთის 19 წლამდელთა ნაკრების შემადგენლობაში სლოვაკეთის 19 წლამდელთა ნაკრების წინააღმდეგ. 2012 წლის 12 ივნისს კი მან პირველად ითამაშა სომხეთის 21 წლამდელთა ნაკრებში, ანდორას წინააღმდეგ. 2012 წლის 14 ნოემბერს ტარონის დებიუტი შედგა სომხეთის ეროვნულ ნაკრებში, ლიეტუვის ნაკრების წინააღმდეგ. ამ მატჩი სომხებმა 4:2 იმარჯვეს. დღემდე ტარონს ეროვნულ ნაკრებში 12 მატჩი აქვს ჩატარებული და გოლი ჯერჯერობით არ გაუტანია.
ვოიჩეხ შჩესნი

ვოიჩეხ ტომაშ შჩესნი (; დ. 18 აპრილი, 1990) — პოლონელი ფეხბურთელი, „ბარსელონის“ მეკარე. მონაწილეობა მიიღო 2012 წლის ევროპის ჩემპინატზე. 2014 წელს პეტრ ჩეხთან ერთად დასახელდა პრემიერლიგის საუკეთესო მეკარედ.

მიღწევები
საკლუბო
არსენალი: (3)
ინგლისის ასოციაციის თასი (2): 2013–14, 2014–15
ინგლისის სუპერთასი (1): 2014

იუვენტუსი: (8)
სერია (3): 2017–18, 2018–19, 2019–20
იტალიის თასი (3): 2017–18, 2020–21, 2023–24
ინგლისის სუპერთასი (2): 2018, 2020

ბარსელონა: (4)
ესპანეთის ლა ლიგა (1): 2024–25
ესპანეთის თასი (1): 2024–25
ესპანეთის სუპერთასი (2): 2024–25, 2025–26
სილვა კაპუტიკიანი

სილვა კაპუტიკიანი (, დ. 20 იანვარი, 1919 — გ. 26 აგვისტო, 2006) — სომეხი პოეტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1919 წლის 5 იანვარს ქალაქ ერევანში, მასწავლებლისა და ქალაქ ვანიდან ლტოლვილის, რევოლუციური გაზეთის ყოფილი რედაქტორის ბარუნაკ კაპუტიკიანის ოჯახში. სილვა კაპუტიკიანმა დაამთავრა საშუალო სკოლა.

1936-1941 წლებში სწავლობდა ფილოლოგიურ ფაკულტეტზე ერევნის უნივერსიტეტში, შემდეგ დაამთავრა ლიტერატურის ინსტიტუტის უმაღლესი კურსები.

სილვა კაპუტიკიანის შემოქმედების ბეჭდვა დაიწყო 1933 წელს. სილვა კაპუტიკიანი 1941 წლიდან იყო სომხეთის მწერალთა კავშირის წევრი. 1994 წლამდე იყო სომხეთის ნაციონალური მეცნიერებათა აკადეემიის მუდმივმოქმედი წევრი, ასევე „მსოფლიოს ხალხთა სულიერი ერთიანობის“ და „საზოგადოებისა და ბუნების შესახებ საკითხების“ აკადემიის წევრი. არჩეული იყო ერევნის საქალაქო მშრომელთა საბჭოს დეპუტატად. საერთაშორისო ინტელექტუალური კლუბის „პენ-კლუბი“-ს წევრი. აქტიურ მონაწილეობას იღებდა და იყო ყარაბაღის მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი. ზორიე ბალიანთან ერთად 1988 წლის 26 თებერვალს შეხვდა გორბაჩოვს იმ იმედით, რომ სომხეთის სასარგებლოდ გადაწყდებოდა ყარაბაღის საკითხი. სილვა კაპუტიკიანი იყო მრავალი პატრიოტული თემატიკის ნაწარმოების ავტორი.

1990 წლების დასაწყისში პოეტი ძალზედ მწვავედ აკრიტიკებდა სომხეთის მთავრობის პოზიციას და პოლიტიკას. 2004 წლის გამოსვლებისა და მიტინგების დარბევის შემდეგ პოეტმა სომხეთის პრეზიდენტს რობერტ ქოჩარიანს უკან დაუბრუნა „წმინდა მესროპ მაშტოცის“ სახელობის ორდენი, რომელიც მას მთავრობ 80 წლის იუბილეზე გადასცა.

სილვა კაპუტიკიანის მეუღლე იყო სომეხი პოეტი ივანეს შირაზი, ხოლო მისი ვაჟი მოქანდაკე არა შირაზი.

სილვა კაპუტიკიანი გარდაიცვალა 2006 წლის 26 აგვისტოს ქალაქ ერევანში. იგი დაკრძალულია კომიტასის სახელობის პანთეონში.

სილვა კაპუტიკიანი იყო მე-20 საუკუნის უდიდესი პოეტი, მწერალი და პუბლიცისტი, აკადემიკოსი, სომხეთის რესპუბლიკის კულტურის დამსახურებული მოღვაწე, ასევე საქართველოს რესპუბლიკის კულტურის დამსახურებული მუშაკი, სტალინის მეორე ხარისხის პრემიის ლაურეატი, კომუნისტური პარტიის წევრი.

შემოქმედება
სილვა კაპუტიკიანის კალამს ეკუთვნის 60-ზე მეტი წიგნი სომხურ და რუსულ ენაზე, ასევე მსოფლიოს ხალხთა მრავალ ენაზე იქნა ნათარგმნი მისი შემოქმედება. პოეტი თავის შემოქმედებაში ხშირად ეხება სიყვარულის, ქალური მარტოობისა და პატრიოტიზმის თემებს. უცხო ქვეყნებში მოგზაურობისას აქტიურად ურთიერთობდა სომხურ დიასპორასთან, განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობდა მისი ლექსი „მომისმინე შვილო“. სილვა კაპიტუკიანს ეკუთვნის რიგი პუბლიცისტური ნაშრომები „ქარავნები კიდევ მიდიან“, „ქარავნები გვშორდებიან“, და სხვა. გულისტკივილით ეხებოდა სომეხი ლტოლვილების შთამომავლობის საკითხს. მონატრება, გაუცხოება, დასავლეთ სომხური ენის გადაგვარება, თვითგადარჩენისთვის ბრძოლა იდენტურობის ძიება და სომეხი ერის გენოციდის აღიარებისათვის ბრძოლა იყო პოეტის შემოქმედების მთავარი მიმართულება.

ლექსები
„ეს დღეები“
„ლექსები“
„ჩემი ახლობლები“
„კეთილი მგაზვრობა“
„გულახდილი საუბარი“
„ფიქრი შუა გზაზე“
„მთების სიღრმეში“
„ლოდინის საათები“
„მოსკოვს“ (პოემა ბავშვებისთვის)
„ჩემო ქვეყანა“
„გამარჯობათ მეგობრებო“

მისი ლექსები რუსულ ენაზე თარგმნეს ბ. ოკუჯავამ, ევტუშენკომ, სტანისლავ პეტროვმა, ალიგერმა.