iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გაეტანო დ’აგოსტინო

გაეტანო დ'აგოსტინო ( დ. 3 ივნისი, 1982, პალერმო, იტალია) — ყოფილი იტალიელი ფეხბურთელი, პოზიციით ნახევარმცველი. ამჟამად არის იტალიური საფეხბურთო კლუბ ვირტუს ფრანკავილას მწვრთნელი. უკანასკნელად თამაშობდა იტალიურ კლუბ ლუპა-რომაში.

საკლუბო კარიერა
გაეტანომ კარიერა მშობლიურ პალერმოში დაიწყო, სადაც ბრწყინვალედ გამოდიოდა, რის გამოც დედაქალაქიდან შეამჩნიეს და რომაში წაიყვანეს, თუმცა მისი რონაული ოცნება ვერ ასრულდა, რადგან იქ თითქმის უსაქმოდ იყო, ამიტომაც იგი მალევე სერია ბ-ს კლუბ ბარიში გადავიდა, სადაც უკეთესად მოერგო. ორი სეზონის შემდეგ იგი ისევ დედაქალაქში დაბრუნდა და ამჯერადაც ამაო აღმოჩნდა მისი რომაში დაბრუნება, სადაც ორი სეზონი თითქმის უსაქმოდ იყო ისევ, მანამ სანამ მესინაში არ გადავიდა. სიცილიაზე მან ერთი ბრწყინვალე სეზონი ჩაატარა და დონით უფრო მაღალი გუნდისგან უდინეზესგან მოუვიდა შეთავაზება და ის რა თქმა უნდა დათანხმდა.

ფრიულის გუნდში გაეტანომ ძალიან ძლიერი ცენტრი შექმნა გიოკხან ინლერის ტანდემთან ერთად. ხოლო 2008/09 სეზონში ის სერია ა-ს ერთ-ერთი საუკეთესო ნახევარმცველიც იყო, რის გამოც მას შანსი ჰქონდა რომ ან ტურინის იუვენტუსში ანდაც მადრიდის რეალში გადასულიყო, თუმცა იმის გამო რომ უდინეზემ მაღალი ფასი დაადო მის გადმობირებაზე უარი განაცხადეს. თითქოს ამ ყველაფერს გაეტანო უნდა გაეტეხა, მაგრამ მან ინტერვიუში განაცხადა რომ იდი კმაყოფილია რათა უდინეზეში დარჩა.

2010 წელს მან მაინც დატოვა ფრიული და ფლორენციას ჩააკითხა, სადაც ფიორენტინას ფეხბურთელი გახდა. მან ერთი კარგი სეზონი ითამაშა ფლორენციულ კლუბში, თუმცა გუნდმა რატომღაც უარი განაცხადა მის დატოვებაზე და იგი ისევ ფრიულის დაუბრუნდა. 2011 წელს კი სიენას ფეხბურთელი გახდა.

სანაკრებო კარიერა
გაეტანოს ყველაზე კაი სანაკრებო კარიერა 21-თან ჰქონდა, სადაც უდავოდ ლიდერი იყო გუნდის. პირველი დიდი გამოძახება კი 2009 წლის 9 ივნისს ამხანაგურ თამაში ჩრდილოეთ ირლანდიის წინააღმდეგ მოუწია.

მიღწევები
საკლუბო

სერია ა (2000-2001)

სანაკრებო

ევროპის ჩემპიონი 21 (2004)
ინდონეზიის ადმინისტრაციული დაყოფა

ინდონეზია იყოფა პროვინციებად , პროვინციები შედგება სარეგენტოებისგან და ქალაქებისგან . პროვინციებს, რეგენტობებს და ქალაქებს ყავთ საკუთარი მთავრობები და პარლამენტი.

ადგილობრივი მთავრობების შესახებ 1999 წლის კანონის მიხედვით (კანონის გადახედვა მოხდა 2004 წელს), ადგილობრივ მთავრობებს აქვთ მინიჭებული ფართო უფლება მოსილებები. თუმცა: საერთაშორისო უფლებების, თავდაცვა, საკანონმდებლო სისტემა და მონეტარულ სისტემა ექვემდება ცენტრალურ მთავრობას. 2005 წლიდან ადგილობრივი მმართველები ირჩევიან პირდაპირი არჩევნების წესით.
პანტიანის ჯვარპატიოსნის ეკლესია

პანტიანის ჯვარპატიოსნის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ პანტიანში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ერთ კილომეტრზე. თარიღდება - საუკუნეებით.

თავდაპირველად ეკლესია სამნავიან ბაზილიკას წარმოადგენდა. მოგვიანებით, - საუკუნეებში გადააკეთეს. ეკლესია (12,8 12 მ) ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. იგი თავდაპირველად სვეტზე დაყრდნობილ ორთაღიან ღიობს წარმოადგენდა. ნავები ერთმანეთისგან გეგმით ჯვაროვანი სვეტების ორი წყვილითა და მათზე დაყრდნობილი თაღებით იყო გამოყოფილი. სამხრეთის ნავი აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილი სარკმლიდან ნათდებოდა. შუა ნავი გვერდითებზე სიგანით ორჯერ მეტი იყო და აღმოსავლეთით ნალისებრი, გარედან შვერილი აფსიდით მთავრდება. აფსიდში გაჭრილი იყო ორი სარკმელი. სიგანით ნავზე ნაკლები აფსიდი მისგან ბრტყელი მხრებით იყო გამოყოფილი. ჩრდილოეთ ნავსაც აღმოსავლეთით ჰქონდა აფსიდი, რომლის ღერძზე გაჭრილი იყო ერთი სარკმელი. ნავები გადახურული იყო ცილინდრული კამარით. გადაკეთების შედეგად სამნავიანი ბაზილიკის სტრუქტურა მთლიანად დაირღვა; ამჟამად ორთაღიანი შესასვლელის ჩრდილოეთ ნაწილი მთლიანად ამოშენებულია, ხოლო მეორე ნაწილში არქიტრავით გადახურული სწორკუთხა კარია გაჭრილი. სამხრეთის ნავში ამოშენებულია სამი თაღით გახსნილი ღიობის ნაწილი. კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში კი გაჭრილია შუა ნავთან დასაკავშირებელი საკმაოდ განიერი შეისრულთაღიანი გამოსასვლელი. მნიშვნელოვნად შეცვლილია შუა ნავი. აფსიდი ნავისგან საკმაოდ მასიური ქვის კანკელითაა გამოყოფილი. ჩრდილოეთ კედლის მთელ სიგრძეზე და სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილზე 0,4 მეტრის სისქის კედელია მიშენებული. ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში დატოვებულია ვიწრო კარი ჩრდილოეთ ნავში გასასვლელად. სამხრეთის ნავი კარიბჭედ გამოიყენეს. ლილვითა და წრეთარგით შედგენილი ლავგარდნის ფრაგმენტი მხოლოდ აღმოსავლეთ ფასადზე, საკმაოდ მასიურ შვერილ აფსიდზეა შემორჩენილი. გადაკეთებისას ეკლესიას სამხრეთიდან მიაშენეს მცირე ზომის სწორკუთხა სათავსი.

ეკლესიის სამხრეთით დგას ორსართულიანი სამრეკლო (5,6 5,6 მ). თარიღდება - საუკუნეებით. ნაგებია აგურითა და რიყის ქვით. პირველი სართულის ოთხივე კედელში აგურის ნახევარწრიული თაღით დასრულებული ღიობებია. ეს სართული ცილინდრული კამარით იყო გადახურული. გუმბათოვანი მეორე სართული გეგმით რვაკუთხედია. მის წახნაგებში თითო შეისრულთაღიანი მაღალი სარკმელია.
ინდონეზიის სარეგენტოები

სარეგენტო — ინდონეზიის პროვინციის პოლიტიკური ერთეული. ტერმინი ხანდახან ითარგმნება როგორც მუნიციპალიტეტი ან რაიონი. სარეგენტოები და ქალაქები არის ერთი დონის ადმინისტრაციული ერთეულები, თუმცა თითოეულ სარეგენტოს აქვს დედაქალაქი. სარეგენტოები იყოფა უბნებად .

ტერმინი წარმოიშვა ნიდერლანდური მმართველობის პერიოდში, როდესაც ქვეყანას რეგენტები განაგებდნენ, ისინი იყვნენ იავას ადგილობრივი ფეოდალები.
წყლის ტრანსპორტი

წყლის ტრანსპორტი — სატრანსპორტო საშუალებების სახეობა, რომლის მეშვეობით შესაძლებელია ტვირთისა და მგზავრების გადაზიდვა/გადაყვანა მდინარეებზე, ტბებზე, ზღვებზე, ოკეანეებზე, სრუტეებზე ან არხებზე, წყალსაცავებსა და წყალსატევებზე. ძირითად სატრანსპორტო საშუალებას წარმოადგენს გემი. გამოიყოფა საზღვაო ტრანსპორტი და სამდინარო ტრანსპორტი.

წყლის ტრანსპორტის განსაკუთრებული სახეობაა ბუერი — ყინულზე სასრიალო აფრიანი მსუბუქი ნავი, რომელსაც ძირზე ციგურები აქვს გაკეთებული.

საზღვაო ტრანსპორტი — უზრუნველყოფს გემებით მგზავრთა გადაყვანასა და ტვირთის გადაზიდვას. ადამიანმა ნაოსნობა ზღვაზე უხსოვარი დროიდან დაიწყო. სატრანსპორტო საშუალებანი დროთა განმავლობაში მნიშვნელოვან ცვლილებებს განიცდიდა. განსაკუთრებით დიდი ცვლილებანი მოხდა საუკუნეში, როდესაც აფრიანი გემი შეცვალა ორთქლისძრავიანმა გემმა. საუკუნის დასაწყისში გაჩნდა თბომავალი გემი. ბოლო ხანებში შეიქმნა ატომმავალი და ორთქლის ტურბინით აღჭურვილი გემები. დანიშნულების მიხედვით გემები სხვადასხვანაირია: სამგაზვრო, სატვირთო და ტვირთის დასაყრელი. მოქმედებაშია აგრეთვე ლიხტერმზიდი გემები. ლიხტერი არის სატვირთო გემი კარჭაპის ტიპისა, ჩვეულებრივ არათვითმავალი. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება დიდ გემ-ბორანს, რომელზეც სარკინიგზო ლიანდაგია მოწყობილი.

სამდინარო ტრანსპორტი — წარმოადგენს ტრანსპორტის სახეობას, რომლის დანიშნულებაა მგაზვრების გადაყვანა და ტვირთის გადაზიდვა ძირითადად შიგა წყლებში. სამდინარო ტრანსპორტის მთავარი უპირატესობაა გადაყვანის დაბალი თვითღირებულება. დიდი ხნის ისტორია აქვა. მიჩნეულია, რომ პირველ მსხვილ სამდინარო გემებს აშენებდნენ ძველ ეგვიპტეში. ძველი სამდინარო გემები იყო სანიჩბავი ან აფრიანი ტიპის. საუკუნეში შიგა სანაოსნო გზებზე დაიწყეს გემების გამოყენება, ხოლო პირველი სამდინარო თბომავალი ააშენეს რუსეთში 1903 წელს.

საქართველოში სამდინარო ტრანსპორტი მოქმედებდა მხოლოდ მდინარე რიონზე, ქალაქ ფოთიდან სოფელ ორპირამდე (ახლანდელი სოფელი საჯავახო, სამტრედიის მუნიციპალიტეტი). საუკუნის პირველი მეოთხედის ბოლოს გადაზიდვები მდინარე რიონზე შეწყდა.
ემა თომასი

ემა თომასი ( დ. ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი) — ინგლისელ-ამერიკელი კინოპროდიუსერი. ხშირად თანამშრობლობს თავის მეუღლესთან, — ჰოლივუდის კინორეჟისორ კრისტოფერ ნოლანთან. სხვადასხვა დროს პროდიუსირება გაუწია ფილმებს: „ბეტმენი: დასაწყისი“ (2005), „პრესტიჟი“ (2006), „ბნელი რაინდი“ (2008), „დასაწყისი“ (2010), „ბნელი რაინდი: აღზევება“ (2012) და სხვა. სწავლობდა ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯში, სადაც გაიცნო კრისტოფერ ნოლანი. ერთობლივად დააარსეს კინოკომპანია სახელწოდებით . ამჟამად ცხოვრობს მეუღლესთან კრისტოფერ ნოლანთან და ოთხ შვილთან ერთად ქალაქ ლოს-ანჯელესში.
დენპასარი

დენპასარი — ქალაქი ინდონეზიაში, ბალის პროვინციის დედაქალაქი. მისი მოსახლეობა საკმაოდ სწრაფად იზრდება და 2010 წელს ეს მაჩვენებელი 788 445 ადამიანს შეადგენდა. მიმდებარე მეტროპოლიური არეალის მოსახლეობა 2 მილიონამდეა.

ისტორია
1958 წელს დენპასარი ბალის დედაქალაქი გახდა. წინა საუკუნეებში ის ბადუნგის პროვინციის დედაქალაქი იყო. მის არქიტექტურაზე იგრძნობა მრავალი კულტურის გავლენა, იავური, ჩინური თუ ევროპული. ჩინური ტრადიციები განსაკუთრებით თვალშისაცემია ქალაქის ცენტრში. საუკუნეში მოსულმა ჰოლანდიელმა კოლონისტებმა ძეგლებზე ასევე დატოვეს თავისი კვალი. მიუხედავად ბოლო წლებში მიმდინარე სწრაფი სწრაფი მშენებლობებისა, დენპასარი მაინც ინარჩუნებს პროვინციულ იერსახეს. ტაძრებისა და სახლების სიახლოვეს ჯერ კიდევ შესაძლებელია ბრინჯის მინდვრების ხილვა. ადმინისტრაციული შენობები გზატკეცილების გასწვრივაა განლაგებული. თანამედროვე არქიტექტურასთან შერწყმულია ტიური სასოფლო სტრუქტურები.

ეკონომიკა
დენპასარის ეკონომიკის სტრუქტურა თანდათან იცვლება და სულ უფრო მეტად დამოკიდებული ხდება მზარდ ტურიზმზე.

დაძმობილებული ქალაქები
პალემბანგი, ინდონეზია
ვერაკრუსი, მექსიკა
გრან-კანარია, ესპანეთი
პჰუკეტი, ტაილანდი
ხაიკოუ, ჩინეთი
ქედას წმინდა თევდორეს ეკლესია

ქედას წმინდა თევდორეს ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ჭალაში. მდებარეობს სოფლის ზემოთ, ორ კილომეტრზე, სამხრეთ-დასავლეთით. თარიღდება საუკუნის პირველი ნახევრით.

ეკლესია დარბაზულია (8,5×5,6), ნაგებია რიყის ქვით. გამოყენებულია ქვიშაქვა და შირიმიც. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აფსიდის ღერძზე ერთი სარკმელია, მის გვერდებზე თითო მოზრდილი ნიში. თითო სარკმელი სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშია. დარბაზის იატაკიდან ერთი საფეხურით ამაღლებული საკურთხევლის წინ სატრაპეზო ქვა დგას. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით, რომელიც თაროსებრ შვერილებზე დადგმულ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. შვერილები და კაპიტელები მარტივია. ეკლესია შიგნით შელესილი ყოფილა.
ქვემო ჭალის ეკლესია

ქვემო ჭალის ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ჭალაში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, ჩრდილოეთით, თარიღდება საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით. აქვს ორი შესასვლელი — დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სარკმელია. დასავლეთით, კარზე წარწერაა: წარწერაში არ ჩანს მყიდველის ვინაობა, მაგრამ ალბათ ეს რომელიმე ამილახვართაგანი უნდა იყოს. თავისთავად 454 კაცის დასახლება იმ დროსთვის მეტად მნიშვნელოვანი ფაქტი იყო.
მატარამი

მატარამი — შუა საუკუნეების სახელმწიფო ინდონეზიაში, კ. იავაზე. არსებობდა 732-1043 წლებში. წარმოიქმნა ყოფილი კალინგის სახელმწიფოს საუფლისწულო მამულის ადგილზე.

მატარამი იყო ადრინდელი ფეოდალური ტიპის სახელმწიფო, რომელსაც აშკარად გამოხატული აღმოსავლეთის დესპოტიის ნიშნები ჰქონდა. მისი გამგებელი ერთდროულად სახელმწიფოს საერო და სასულიერო მეთაური იყო. მართავდნენ ინდუისტური დინასტიები (მხოლოდ - საუკუნეებში სახელმწიფოს მართავდა ბუდისტური დინასტია).

 საუკუნის 40-იან წლებში მატარამის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა ორი სახელმწიფო - კედირი და ჯანგალა.
ლევ ბერგი

ლევ ბერგი ( დ. 14 მარტი [ ძვ. სტ. 2 მარტი] 1876 — გ. 24 დეკემბერი, 1950) — საბჭოთა გეოგრაფი და ბიოლოგი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1946; წევრ-კორესპონდენტი 1928 წლიდან), რსფსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1934).

ბიოგრაფია
ლევ ბერგმა 1898 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. 1904–1913 წლებში მეცნიერებათა აკადემიის ზოოლოგიური მუზეუმის ზოოლოგი ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. 1914–1918 წლებში მოსკოვის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის პროფესორი იქთიოლოგი. 1916 წლიდან პეტროგრადის უნივერსიტეტის ფიზიკური გეოგრაფიის კათედრის პროფესორი.

ლევ ბერგი გეოგრაფიული ინსტიტუტის შექმნის (1918) ერთ-ერთი ორგანიზატორია, რომელიც 1925 წელს გადეკეთდა სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტის გეოგრაფიულ ფაკულტეტად, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე ხელმძღვანელობდა ფიზიკური გეოგრაფიის კათედრას. 1918-1930 წლებში ხელმძღვანელობდა სახელმწიფო ჰიდროლოგიური ინსტიტუტის ტბების განყოფილებას. 1934 წლიდან ზოოლოგიის ინსტიტუტის ნამარხი თევზების ლაბორატორიის გამგეა. 1940–1950 წლებში სსრკ გეოგრაფიული საზოგადოების პრეზიდენტი.

1922 წელს წამოაყენა ევოლუციის იდეალისტური თეორია ნომოგენეზი, რომელიც მკაცრად იქნა გაკრიტიკებული. დაამუშავა მოძღვრება ლანდშაფტებზე, განავითარა ვასილი დოკუჩაევის იდეები ბუნებრივი ზონების შესახებ, რაც ასახულია მის ნაშრომებში „სსრ კავშირის ლანდშაფტურ-გეოგრაფიული ზონები“ (ნაწილი 1-2, 1931–1952) და „სსრ კავშირის ბუნება“ (1937). ბერგმა გამოიკვლია დასავლეთ ციმბირის ტბები, არალის ზღვა, ბალხაშის, ისიქ-ქოლის, სევანის, ლადოგის, ქოქჩეთაუს ტბები. ცალკეული ნაშრომები მიუძღვნა კასპიის ზღვასა და ბაიკალის ტბას. ბერგი ხელმძღვანელობდა ისიკ-ყულის ექსპედიციას (1928), რომელმაც დაადგინა ტბის მაქსიმალური სიღრმე — 702 მ. ავტორია მონოგრაფიისა „არალის ზღვა“ (1908), რის შემდეგად მიენიჭა გეოგრაფიის დოქტორის ხარისხი. აგრეთვე ეკუთვნის კაპიტალური ნაშრომები კლიმატოლოგიასა და პალეოკლიმატოლოგიაში, გეომორფოლოგიაში, ნიადაგთმცოდნეობაში, პალეოგეოგრაფიასა და გეოლოგიაში, ასევე გამოკვლევები გეოგრაფიის ისტორიაში. მუშაობდა რუსეთის გეოგრაფიის ისტორიის საკითხებზე. მისი შრომები შეეხება გეომორფოლოგიის პრობლემებს (ციმბირის, კავკასიის და სხვა რეგიონების რელიეფის საკითხები).

აღსანიშნავია ნაშრომები: „რუსეთის გეოგრაფიული მეცნიერების ისტორიული ნარკვევი“ (1929), „კამჩატკის აღმოჩენა და ბერინგის კამჩატკური ექსპედიციები“ (1924, მე-3 გამოცემა 1946) და სხვა. ბერგმა გამოიკვლია მტკნარი წყლის თევზების წარმოშობა და განსახლება, მოგვცა მათი ზოოგეოგრაფიული დარაიონება. შეისწავლა ნამარხი თევზები და დაამუშავა თევზების სისტემატიკა.

ბერგის მრავალრიცხოვან იქთიოლოგიურ ნაშრომთაგან განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მონოგრაფიები: „რუსეთის მტკნარი წყლების თევზები“ (1916, მე-4 გამოცემა გამოვიდა სახელწოდებით „სსრ კავშირისა და მისი მოსაზღვრე ქვეყნების მტკნარი წყლების თევზები“, ნაწილი 1-3, 1948–1949) და „თანამედროვე და ნამარხი თევზების სისტემა“ (1940).

ბერგის სახელი ეწოდა ვულკანს კუნძულ ურუპზე, პიკს პამირზე, მყინვარებს პამირზე და ჯუნგარიის ალათაუზე და სხვა. დაჯილდოებულია სემიონოვ-ტიან-შანსკის ოქროს მედლით, კონსტანტინეს მედლით, აგრეთვე 2 ორდენითა და სხვა.
მატარამის სასულთნო

მატარამი — სახელმწიფო ინდონეზიაში, კ. იავაზე. არსებობდა 1575-1755 წლებში. წარმოიქმნა ხანგრძლივი ფეოდალური შინაომების შედეგად, რომელიც მოჰყვა მაჯაპაჰიტის დაშლას და პორტუგალიელების შემოსევის შედეგად ზღვისპირა ქალაქ-სახელმწიფოების დასუსტებას. მატარამის სასულთნო განვითარებული ფეოდალური სახელმწიფო იყო, რომელსაც განაგებდა მუსლიმანური დინასტია. სასულთნოს გამგებლებმა (სენაპატი 1575-1601 წწ., აგუნგი 1613-1645 წწ.) გააერთიანეს ცენტრალური და აღმოსავლეთი იავა, მოსპეს უკანასკნელი ინდუისტური სახელმწიფოები იავაზე. 1641 წელს აგუნგმა სულთნის ტიტული მიიღო. საუკუნის 70-იან წლებში ჰოლანდიელებმა სასულთნოს ტახტზე დასვეს თავისი კაცი, რომელმაც ჰოლანდიის ოსტინდოეთის კომპანიას მატარამის უმნიშვნელოვანესი ტერიტორია დაუთმო. იმავე წლებში იფეთქა ანტიჰოლანდიურმა აჯანყებამ სურაპატის მეთაურობით. აგრეთვე ომებმა ტახტის მემკვიდრეობისათვის (3 ომი: 1703-1705 წწ., 1719-1723 წწ., 1749-1755 წწ.), რომლებშიც აქტიურად ჩაებნენ ჰოლანდიელები. მატარამმა დაკარგა თავისი სამფლობელოების დიდი ნაწილი და კომპანიის ვასალი გახდა. 1755 წელს გაიყო ჰოლანდიელებზე დამოკიდებულ 2 სახელმწიფოდ და ჩამოყალიბდა ჯოკიაკარტის სასულთნო და სურაკარტის სასულთნო.
მაჯაპაჰიტი

მაჯაპაჰიტი — ინდონეზიის იმპერია, ცენტრი კ. იავა. არსებობდა 1293-1520 წლებში. აერთიანებდა ინდონეზიის ფეოდალურ სახელმწიფოთა დიდ ნაწილს. მაჯაპაჰიტის დამაარსებელმა ვიჯაიამ აღადგინა ყოფილი იავური სახელმწიფოს სინგასარის ტერიტორია, გააფართოვა და განამტკიცა მისი საერთაშორისო, პოლიტიკური და ეკონომიკური ურთიერთობანი. ვიჯაიასა და მისი შვილის ჯაიანეგარის წინააღმდეგ აჯანყდნენ იავის ფეოდალები (რანგა ლავოს აჯანყება – 1295 წ., სორის – 1298-1300 წწ., ნამბის – 1309-1316 წწ. და კუტის – 1319 წ.). სეპარატისტ ფეოდალებთან ბრძოლაში დაწინაურდა გაჯა მადა, რომელიც მაჯაპაჰიტის ფაქტობრივი მმართველი გახდა (1364 წლამდე). 1331 წლიდან უკანასკნელ ფეოდალურ ამბოხებათა ჩახშობის შემდეგ, მაჯაპაჰიტი იქცა ძლიერ ცენტრალიზებულ სახელმწიფოდ. განმტკიცდა მიწაზე სახელმწიფო საკუთრება, მოწესრიგდა მეთემე გლეხობის გადასახადებით ექსპლუატაციის სისტემა, შემუშავდა მსახურეული ფეოდალებისათვის მიწების ბოძების წესი, კანონთა ახალი კრებული.

მაჯაპაჰიტის შემადგენლობაში შევიდა მთელი იავა, კ. ბალი, მადურის, სუმატრის, სუმბავის, კალიმანტანის, სულავესის ყველაზე განვითარებული ოლქები, მოლუკის კუნძულისა და მალაკის ნახევარკუნძულის ცალკეული რაიონები, საუკუნე იყო იავის კულტურის აყვავების ხანა. ამ დროს შეიქმნა ისტორიული პოემა „ნაგარაკერტაგამა“, გაძლიერდა ტაძრების მშენებლობა, მაღალ დონეს მიაღწია სახვითმა ხელოვნებამ. საუკუნის შუა წლებში დაიწყო მაჯაპაჰიტის დაცემა. მან დაკარგა ტერიტორიის დიდი ნაწილი. დაახლ. 1520 წლისათვის მაჯაპაჰიტი რამდენიმე სამთავროდ დაიშალა.
ალესანდრო დიამანტი

ალესანდრო დიამანტი ( დ. 2 მაისი, 1983, პრატო, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, სერია ა-ს კლუბ „ბოლონიას“ ნახევარმცველი.

საკლუბო კარიერა
ალესანდრომ კარიერა მშობლიურ „პრატოში“ დაიწყო, თუმცა მეტ დროს იჯარით სხვადასხვა კლუბებეში ატარებდა. საბოლოოდ კი „ალბინოლეფემ“ იყიდა სადაც საშუალო შეფასების ორი სეზონი ჩაატარა. 2007 წელს იგი „ლივორნოში“ გადავიდა, სადაც პირველივე სეზონში გუნდთან ერთად სერია ბ-ს ჩაყვა. მომდევნო სეზონში იგი უდავოდ საუკეთესო იყო ტოსკანურ კლუბში და მისმა 20 გოლმა გუნდი კვლავ სერია ა-ში დააბრუნა, რის შემდეგ სეზონის ბოლოს კუნძულზე ლონდონის „ვესტ ჰემში“ გადაბარგდა. სადებიუტო გოლი ჩაქუჩებში კი პენალტიდან „ლივერპულის“ კარში გაიტანა. მთლიანობაში მისი ლონდონის კარიერა კარგი გამოდგაა იმ ერთი სეზონის გათვალისწინებით, მაგრამ გუნდის მთავარი მწვრთნელის ჯანფრანკო ძოლას წასვლის შემდეგ, მანაც დატოვა ჩაქუჩები, რადგან სწორედ ამ უკანასკნელის მოყვანილი იყო ალესანდრო კუნძულზე.

2010 წელს იგი სამშობლოში დაბრუნდა და ლომბარდიას, კერძოდ კი „ბრეშას“ შეუერთდა. ლომბარდიელებს მისი ყიდვა 2.2 მილიონი ევრო დაუჯდათ. მართალია მხოლოდ ერთი სეზონის ჩატარება შეძლო მან „ბრეშაში“, თუმცა იგი უდავოდ გუნდის საუკეთესო ფეხბურთელი იყო, მაგრამ თვითონ გუნდს ეს არ ეყო და სერია ბ-ში დაეშვა, რის გამოც სეზონის ბოლოს ალესანდრო ემილია-რომანიას ესტუმრა და „ბოლონიას“ ფეხბურთელი გახდა, სადაც მისი კარიერა კარგად დაიწყო, სადებიუტო გოლი კი ინტერის კარში გაიტანა. მან თავისი თავი იპოვა „ბოლონიაში“ და ტყუილა არც ჩეზარე პრანდელიმ წაიყვანა ალესანდრო ევროპის ჩემპიონატზე 2012-ში.

სანაკრებო კარიერა
დებიუტი ნაკრებში 2010 წლის 17 ნოემბერს ამხანაგურ მატჩში რუმინეთთან ჰქონდა, სადაც მხოლოდ ერთი ტაიმი ათამაშა ჩეზარე პრანდელიმ.

ევროპის ჩემპიონატზე 2012-ში ალესანდროც წაყვანილი იყო, სადაც ჯგუფში ირლანდიის ნაკრების წინააღმდეგ შემოვიდა, მაგრამ მისი საუკეთესო მომენტი კი პენალტების სერიაში ინგლისის ნაკრების კარში გატანილი ბოლო პენალტი იყო 1/4-ფინალში, რითაც მან თავისი ნაკრები 1/2-ფინალში გაიყვანა.

მიღწევები
საკლუბო

სერია ც2

სანაკრებო

ევრო 2012 (ვერცხლი)
ლუდარის კონცხი

ლუდარის კონცხი — კონცხი ბაიკალის ტბის ჩრდილოეთით, სოფელ ბაიკალსკოეს სიახლოვეს. წარმოადგენს დაკბილული ფრიალო კლდის ჩრდილოეთ დაბოლოებას, რომელიც ციცაბოდ ეშვება ხმელეთისაკენ. კონცხზეა ზვირთცემის შედეგად წარმოქმნილი მღვიმე, სადაც აღმოჩენილია კერამიკული ჭურჭლის ნატეხები. 1974-1976 წლებში მღვიმე გამოიკვლიეს ირკუტსკის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა.
შამან-ქვა

შამან-ქვა — კლდე ბაიკალის ტბაში, მდინარე ანგარის სათავესთან. წარმოადგენს ბაიკალისპირეთის ეროვნული პარკის ბუნების ძეგლს. ირკუტსკის ჰიდროელექტროსადგურის აშენების შემდეგ მდინარე ანგარის წყლის დონემ მოიმატა და ამჟამად კარგი ამინდის პირობებში მოჩანს კლდის მხოლოდ 1-1,5 მ მონაკვეთი. ბაიკალის სიმბოლოა. შამან-ქვის სიგანე 863 მ აღწევს. ზამთარში გვხვდება ფრინველთა დიდი რაოდენობა. შამან-ქვა არ უნდა აგვერიოს შამანკის კლდესთან, რომელიც კუნძულ ოლხონზე მდებარეობს.
ჰოლანდიის ოსტინდოეთი

ჰოლანდიის ოსტინდოეთი — ნიდერლანდების კოლონია, რომლისგანაც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ თანამედროვე ინდონეზია ჩამოყალიბდა. ის ნიდერლანდების ოსტინდოეთის კომპანიის ნაციონალიზაციის შედეგად ჩამოყალიბდა და მის ადმინისტრირებას 1800 წლიდან ნიდერლანდების მთავრობა ახორციელებდა. ინგლის-ჰოლანდიის 1824 წლის ხელშეკრულებით, ჰოლანდიელებმა ბრიტანეთს გადასცეს მალაკის საგუბერნატორო (დღეს მალაიზიის შტატი).
ქვემო ჭალის წმინდა გიორგის საყდარი

ქვემო ჭალის წმინდა გიორგის საყდარი — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ჭალაში. მდებარეობს სოფლის მიდამოებში, ნასოფლარ ძველ კუდუხანსა და ნასოფლარ მონასტერს შორის, გორაკზე. თარიღდება - საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (7,9 7,8 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, კარის წირთხლი თლილი ქვისაა. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. საკურთხეველი ოთხკუთხაა და დარბაზისგან გამოყოფილია პილასტრებით. საკურთხეველიც და დარბაზიც გადახურულია კამარით. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სარკმელია. აღმოსავლეთ კედლის სარკმლის ქვეშ, ცენტრში ერთი ნიშია. თითო მომცრო ნიში გვერდით კედლებშია, ერთი სწორკუთხა ნიში - დარბაზის სამხრეთ კედელში. ეკლესიას სწორკუთხა პროფილირებული ლავგარდანი აქვს. სახურავი ორფერდაა. გადახურული ყოფილა ორიგინალური ფორმის კრამიტით, რომელზეც ჯვარია გამოსახული.

ეკლესიას სამხრეთიდან მთელ სიგრძეზე ჰქონია ოდნავ მომრგვალებული კამარით გადახურული მინაშენი, რომელსაც აღმოსავლეთ კედელში ჰქონდა ერთი სარკმელი.
მეგარონი

მეგარონი ( — დიდი + — დარბაზი) — ეგეოსის კულტურის (ძვ. წ. - ათასწლეულები) ეპოქაში ჩამოყალიბებული საცხოვრებელი შენობის სახეობა. მეგარონი იყო გეგმით სწორკუთხა ნაგებობა, რომელსაც ტორსულ ფასადზე ანტებიანი პორტიკი ჰქონდა. მთავარი დარბაზის შუაში მდებარეობდა კერა, ხოლო სახურავში დატანებული იყო საკვამური - ღიობი. ამ სახის მეგარონი ნაპოვნია ტროაში, ტირინთში, მიკენესა და სხვა ქალაქებში. მეგარონი საფუძვლად დაედო ჰომეროსის ეპოქის ძველ ბერძნულ ტაძრებს.
წინარეხის ელიას ეკლესია

წინარეხის ელიას ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინარეხში. მდებარეობს სოფლიდან სამხრეთ-დასავლეთით 2 კილომეტრზე, ტყეში, ჩადრისთავის მიდამოებში, მთის ფერდობზე. თარიღდება სავარაუდოდ - საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (7 5 მ), ნაგებია საკმაოდ მოზრდილი კლდის ლოდებით. შესასვლელი სამხრეთ კედელშია. კარი გადახურულია ქვის დიდი ლოდით.
იორდასალამი

იორდასალამი (ლათ. ) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეების, იშვიათად ბუჩქების ან ბუჩქ-ბალახების გვარი, იორდასალმისებრთა ოჯახისა. აქვთ წითელი, ვარდისფერი ან იშვიათად მოყვითალო, მარტოული დიდი ყვავილები, ფოთლურა ნაყოფი.

გვარში 40-მდე სახეობაა, რომლებიც გავრცელებულია აღმოსავლეთ აზიაში, სამხრეთ ევროპაში, იაპონიაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და კავკასიაში. საქართველოში გვხვდება 10 სახეობა, რომელთაგანაც ორი კავკასიის, ხუთი კი საქართველოს ენდემია; საქართველოს მთის შუა და ზედა სარტყელში გვხვდება რუპრეხტის იორდასალამი და სტევენის იორდასალამი .

სახეობათა უმრავლესობა მესამეული პერიოდის ფლორას ეკუთვნის. მრავალი მათგანი დღესაც ფართოფოთლოვან რელიქტურ ტყეებში გვხვდება. მეტად ლამაზი დეკორატიული მცენარეებია. მებაღეობაში უამრავი ჯიშია გამოყვანილი.
რუპრეხტის იორდასალამი

რუპრეხტის იორდასალამი — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა 50-100 სმ-მდე სიმაღლისა. ფოთლები ორივე მხარეზე მწვანეა, შიშველი, ორჯერ სამად დანაკვთული, ნაკვეთები ფართოა უკუკვერცხისებრი. ყვავილები ფართოდაა გადაშლილი, მოვარდისფრო მოწითალო ფერის. იზრდება მთის შუა სარტყელის ტყეებში, ტყის პირებსა და ბუჩქნარებში.

გალერეა
ჰოლანდიის ოსტინდოეთის კომპანია

ნიდერლანდის ოსტინდოეთის კომპანია (, "აღმოსავლეთ ინდოეთის გაერთიანებული კომპანია") — 1602 წელს ნიდერლანდის გენერალური შტატების მიერ აზიაში კოლონიური საქმიანობის საწარმოებლად 21 წლიანი მონოპოლიური უფლებით დაარსებული პრივილეგირებული კომპანია. მიიჩნევა მსოფლიოში პირველ ტრანსნაციონალურ კომპანიად და ასევე პირველი კომპანიად რომელმაც აქციები გამოუშვა. ასევე შესაძლოა ის იყო პირველი მეგაკორპორაცია რომელსაც გააჩნდა თითქმის იგივე ძალაუფლება რაც მთვრობას, მათ შორის: ომის, სამართლის ქმნის, მოლაპარაკებების წარმოების, ფულადი ერთულების გამოშების და კოლონიების დაარსების.
შამანკის კლდე

შამანკის კლდე ( ბურხანის კონცხი, შამანის კონცხი, მღვიმის კონცხი) — კონცხი ბაიკალის ტბაში, ოლხონის კუნძულზე. მთავრდება ორმწვერვალიანი კლდით. მოქცეულია ბაიკალისპირეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. სიახლოვეს მდებარეობს დაბა ხუჟირი (1,2 ათ. მცხოვრები). ამჟამად კონცხს გააჩნია ბუნებრივი და ისტორიული ძეგლის სტატუსი. აგებულია კვარცით გამსჭვალული კრისტალური კირქვებით, ხოლო მომიჯნავე სანაპირო — გრანიტებით, რომელიც შენაცვლებულია რქატყუარა გნაისით. კონცხის ყელი დაფარულია ნაყარით. საკუთრივ კონცხზე აღმოჩენილია მრავალი არქეოლოგიური ძეგლი.
კლდე

კლდე — მთის დაქანებული ქვიანი გვერდობი, ან განცალკევებული გეოლოგიური წარმონაქმნი ციცაბო ფერდობებითა და წვეტიანი შვერილებით. წარმოადგენს ქვის ლოდს, რომელიც ჩვეულებრივ დაგვირგვინებულია წაწვეტებული მწვერვალებით. უმაღლეს მცენარეულობას მოკლებულია. ზოგჯერ გვხვდება ხავსები, წყალმცენარეები და ლიქენები. ხშირად კლდე მნიშვნელოვნად არის დაშორებული ზღვასა და ოკეანეს; წარმოქმნის სანაპიროს, ან აზიდულია წყლის ზედაპირზე. აღსანიშნავია ეგრეთ წოდებული ხუჭუჭა კლდეები — კლდოვანი შვერილების კომპლექსი, ან ვერძის შუბლები. ზღვის ტალღების მოქმედებით წარმოქმნილ აბრაზიულ ფლატეს კლიფი ეწოდება. მნიშვნელოვანია აგრეთვე ბუნებრივი თაღები. მაგალითად, აღსანიშნავია შამანკის კლდე ბაიკალის ტბაზე, სადაც ამასთანავე მღვიმეა გამომუშავებული. საქართველოში მნიშვნელოვანია კაცხის სვეტი — შთენილი კლდე სოფელ კაცხში. სვეტის ზედა ბაქანზე დგას ორი მცირე ზომის ეკლესია. მისი სიმაღლე 40 მეტრია.
მელუხა

მელუხა — ძველი ქვეყანა ახლანდელი სომალისა და იემენის ტერიტორიაზე. იხსენიება ძვ. წ. - ათასწლეულის ლურსმულ ტექსტებში. სარგონ დიდი (ძვ. წ. საუკუნე) წარწერებში სიამაყით აღნიშნავს, რომ მისი ქვეყნის ნავსადგურებში შემოდიან მელუხას, მაგანისა და თილმუნის ხომალდები. ლაგაშის ენსის, გუდეას (ძვ. წ. ს. ნახევარი) წარწერების ცნობით, მელუხიდან შუამდინარეთში შეჰქონდათ სამშენებლო ხე-ტყე და ქვა, სარდიონი, სპილენძი, ტყვია და ოქრო. მელუხასთან ფართო სავაჭრო ურთიერთობა ჰქონდათ ძველ ბაბილონელებსაც.