iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მუშათა ფაკულტეტები

მუშათა ფაკულტეტები (შემოკლ. მუშფაკი; ) — ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებები (ან მათი განყოფილებები) საბჭოთა კავშირში, უმაღლეს სასწავლებელთა იმ აბიტურიენტებისათვის, რომლებსაც მიღებული არ ჰქონდათ საშუალო განათლება. სახალხო კომისართა საბჭოს 1918 წლის 2 აგვისტოს დეკრეტით მუშებსა და გლეხებს უფლება მიეცათ მოხვედრილიყვნენ ნებისმიერ უმაღლეს სასწავლებელში საშუალო განათლების დოკუმენტის გარეშე. თუმცა ზოგადსაგანმანათლებლო მომზადების დონე ბევრი სტუდენტისათვის არასაკმარისი აღმოჩნდა სწავლების გასაგრძელებლად. 1919 წელს მიიღეს დადგენილება მოსკოვში უმაღლეს სასწავლებლებთან, სკოლებთან და ცალკეული დაწესებულებების სახით საღამოს კურსების გახსნის შესახებ მუშებისა და გლეხების მოსამზადებლად. რსფსრ განათლების სახალხო კომისარიატის 1919 წლის 11 სექტემბრის დადგენილების „მუშათა ფაკულტეტების ორგანიზაციის შესახებ“ მიხედვით მუშფაკი იყო დამოუკიდებელი სასწავლო-დამხმარე დაწესებულება. პირველი მუშათა ფაკულტეტები შეიქმნა 1919 წელს კომერციულ ინსტიტუტთან (ახლანდ. გ. ვ. პლეხანოვის სახელობის რუსეთის ეკონომიკური უნივერსიტეტი) და მოსკოვის სხვა უმაღლეს სასწავლებლებთან. მუშათა ფაკულტეტების სისტემა კანონმდებლობით გაფორმდა რსფსრ სახალხო კომისართა საბჭოს 1929 წლის 17 სექტემბრის დეკრეტით „მუშათა ფაკულტეტების შესახებ“. 1930-იანი წლების მეორე ნახევარში დაწესებულებამ თავისი დანიშნულება დაკარგა და გაუქმდა.
ადიუნქტურა

ადიუნქტურა ( — მიერთებული) — სამეცნიერო და სამეცნიერო-პედაგოგიური კადრების მომზადების ფორმა უმაღლესი სასწავლო დაწესებულებების შემდგომი პროფესიული სამხედრო განათლების სისტემაში. ანალოგიურია სამოქალაქო უმაღლესი სასწავლებლების ასპირანტურისა. ადიუნქტურის დამთავრებისა და დისერტაციის დაცვის შემდეგ კურსდამთავრებულები იღებენ მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხს.
სახალხო სასწავლებლები

სახალხო სასწავლებლები (სახალხო სკოლები; ) — სახალხო მასებისთვის ხელმისაწვდომი დაწყებითი სასწავლებლების საერთო სახელწოდება 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციამდელ რუსეთში. 1786–1804 წლებში ოფიციალური სახელწოდება იყო მცირე და მთავარი სახალხო სასწავლებლებისა. 1864 წლიდან სახალხო სასწავლებლებს (ოფიციალური სახელწოდება — დაწყებითი სახალხო სასწავლებლები) განეკუთვნებოდა ყველა უწყების, კერძო პირისა და ორგანიზაციის (მ.შ. ერობის) დაწყებითი, აგრეთვე საკვირაო სკოლები.
დონიელ მალენი

დონიელ მალენი (დ. 19 იანვარი, 1999) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი. დორტმუნდის „ბორუსიასა“ და ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების თავდამსხმელი. იყო ნაკრების წევრი 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე. ნათამაშები აქვს ნიდერლანდების 15, 16, 17, 18, 19 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში.

ტიტულები
პსვ: (1)
ერედივიზია (1): 2017–18
ლავრენტი ჯანიაშვილი

ლავრენტი ჯანიაშვილი (დ. 19 აპრილი, 1964, კინოთი, ზესტაფონის რაიონი) — ქართველი ისტორიკოსი, ეთნოლოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, მეცნიერი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ზესტაფონის რაიონის სოფ. კინოთში 1964 წლის 19 აპრილს. 1990 წელს დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი, 1993 წელს კი — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის ასპირანტურა.

შემოქმედება
1994 წლიდან ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის კავკასიის ეთნოლოგიის განყოფილების მეცნიერ-თანამშრომელი (2006 წლიდან მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი). 2007 წლიდან კავკასიის ხალხთა საერთაშორისო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის გამგეობის თავმჯდომარე. 2012 წლიდან კავკასიის უნივერსიტეტის მიწვეული პროფესორი. 2017 წლიდან ქართულ-ამერიკული უნივერსიტეტის (გაუ) მიწვეული პროფესორი. არის 60-ზე მეტი პუბლიკაციის ავტორი და თანაავტორი.

1999 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე - „სამცხე-ჯავახეთის სომხური მოსახლეობის ყოფა და კულტურა“, 2006 წელს კი — სადოქტორო დისერტაცია თემაზე — „1944 წელს სამხრეთ საქართველოდან დეპორტირებული მოსახლეობის ეთნოკულტურული და ეთნოსოციალური პრობლემები“.
მცირე სახალხო სასწავლებლები

მცირე სახალხო სასწავლებლები — ორწლიანი დაწყებითი სკოლები რუსეთში მოსახლეობის ყველა წოდებისათვის, გარდა გლეხობისა. შეიქმნენ რუსეთის იმპერიის 1876 წლის 5 (16) აგვისტოს სახალხო სასწავლებლების წესდების საფუძველზე (საცდელი მცირე სახალხო სასწავლებლები სანქტ-პეტერბურგში 1782 წლიდან იხსნებოდა). საგუბერნიო ქალაქებში ისინი მთავარი სახალხო სასწავლებლების პირველ საფეხურს წარმოადგენდნენ, სამაზრო ქალაქებში დამოუკიდებლად არსებობდნენ. ისწავლებოდა კითხვა, წერა, კატეხიზმო, საღვთო ისტორია, არითმეტიკა, გრამატიკა, სუფთა წერა და ხატვა. ინახავდნენ ადგილობრივი სახსრებით. სწავლება უფასო იყო. 1803–1804 წლებში 1803 წლის 24 იანვრის (5 თებერვლის) „სახალხო განათლების წინასწარი წესების“ შესაბამისად გადაკეთდნენ სამრევლო და სამაზრო სასწავლებლებად.
ელენე გვარამაძე

ელენე გვარამაძე (დ. 21 ოქტომბერი, 1913, თბილისი — გ. 29 ნოემბერი, 1991) — ქართველი ბალერინა, პედაგოგი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1941) ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1966), პროფესორი (1973).

ბიოგრაფია
1922–1928 წლებში სწავლობდა თბილისში, მარია პერინის სტუდიაში. 1930 წელს დაამთავრა ლენინგრადის ქორეოგრაფიული სასწავლებელი, 1934 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი წელს.
1930–1948 წლებში იყო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის წამყვანი სოლისტი; შესრულებული აქვს ფასკუნჯის (პუნის „კუზიანი ცხენი“), ტაო ხოას (გლიერის „წითელი ყვავილი“), ოდეტა–ოდილაიას (ჩაიკოვსკის „გედის ტბა“), კიტრის (მინკუსის „დონ კიხოტი“), მარიას (ასაფიევის „ბაღჩისარაის შადრევანი“), ესმერალდას (პუნის „ესმერალდა“), სილფიდის („შოპენიანა“), იდორას (იანოვსკის „ფერენჯი“), მანიჟეს (ბალანჩივაძის „მთების გული“), ციალას (თაქთაქიშვილის „მაყვალა“) და სხვა როლები.

1947 წლიდან ეწეოდა სამეცნიერო–კვლევით მუშაობას ქართული ქორეოგრაფიული ხელოვნების დარგში. ავტორია ნაშრომებისა ქართული საცეკვაო ფოლკლორის და ხალხური ქორეოგრაფიის შესახებ. 1961 წლიდან მოღვაწეობდა საქართველოს თეატრალურ ინსტიტუტში. იყო ინსტიტუტის თეატრისა და კინოს ისტორიისა და თეორიის სამეცნიერო სექტორის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი.
მთავარი სახალხო სასწავლებლები

მთავარი სახალხო სასწავლებლები — მაღალი ტიპის დაწყებითი სკოლები რუსეთის იმპერიაში მოსახლეობის ყველა თავისუფალი წოდებისათვის. 1786 წლის წესდების საფუძველზე შეიქმნა 25 საგუბერნიო ქალაქში. ინახავდნენ საზოგადო მზრუნველობის უწყების სახსრებით. სწავლება უფასო იყო. მასწავლებლები მომზადებული იყვნენ სანქტ-პეტერბურგის მთავარ სახალხო სასწავლებელში (შეიქმნა 1783 წელს; დირექტორი — თედორე იანკოვიჩ დე მირიევო). არსებობდა 4 კლასი სწავლების 5-წლიანი კურსით. საფეხური (– კლასები) შეესაბამებოდა მცირე სახალხო სასწავლებლის კურსს, საფეხურზე (– კლასები) მიმდინარეობდა მასწავლებელთა მომზადება; ასწავლიდნენ ისტორიას, გეოგრაფიას, მათემატიკას, მექანიკას, ფიზიკას, ბუნების ისტორიას, სამოქალაქო არქიტექტურას, რუსულ და უცხოურ ენებს, „სწავლების ხერხებს“ (სწავლების მეთოდიკა), გიმნაზიაში სწავლის გაგრძელების მსურველთათვის — ლათინურ ენას. 1804 წლის წესდების საფუძველზე გადაკეთდნენ გიმნაზიებად.
ნიკოლოზ გვარაძე

ნიკოლოზ გვარაძე (დ. 16 დეკემბერი, 1883, თბილისი — გ. 7 ივლისი, 1960, იქვე) — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1950) ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1966), პროფესორი (1973).

ბიოგრაფია
1903 წლიდან სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო თბილისის ქართულ დრამატულ დასში; 1904–1906 წლებშიმოღვაწეობდა ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის თეატრში; სხვადასხვა დროს მუშაობდა მსახიობად და რეჟისორად თბილისის, ფოთის, სოხუმის და ბაქოს ქართულ თეატრებში. რამდენიმე წელი გამოდიოდა თბილისის რუსთაველის სახელობის თეატრის სცენაზე. 1931–1948 წლებში მუშაობდა თბილისის მოზარდ მაყურებელთა თეატრში. 1916 წლიდან იღებდნენ კინოში.
გია რატიანის დარბაზ-მაჩუბი

გია რატიანის დარბაზ-მაჩუბი — არქიტექტურული ძეგლი მესტიის მუნციპალიტეტში, დაბა მესტიაში, უბან ლანჩვალში.

ნაგებობის სამხრეთით კომპლექსში შემავალი კოშკი დგას, რომლის ჩრდილოეთის მინაშენის დამსახურებით დღესდღეობით გია რატიანის დარბაზ-მაჩუბი და კოში ერთმანეთზეა მიდგმული, ნაგებობის დასავლეთით კი ლევან ფალიანის დარბაზ-მაჩუბი დგას. გია რატიანის ოთხივე ფასადი ეზოსკენ არის მოქცეული. იგი ნაგებია ნატეხი ქვით კირ-დუღაბზე, განახლებულია სართულშუა გადახურვა და სახურავი. ფასადები დამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაშია, არ არის შემორჩენილი ავთენტური საფასადე ნალესობა, მაგრამ დაზიანებული ნაწილები ამოვსებული და შელესილია. ნაგებობის სამხრეთ ფასადზე კარ-სარკმლებია გაჭრილი. პირველი სართულის დასავლეთ მონკავეთში ოთხკუთხა ფორმის კარია, ხოლო აღმოსავლეთით თაღოვანი. მეორე სართულზე სარკმელი და კარიც ოთხკუთხა ფორმისაა. კიდევ ერთი კარი მაჩუბში შესასვლელი და სარკმლები გაჭრილია აღმოსავლეთ ფასადზე, ასევე კიდევ ერთ კარს ვხედავთ დასავლეთ ფასადზე, საიდანაც დარბაზის ინტერიერში ვხვდებით. დარბაზ-მაჩუბის ინტერიერის პირველი სართული მძიმე მდგომარეობაშია მრავლადაა ნესტის და გამომარილების კვალი, მეორე სართული შედარებით დამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაშია. გია რატიანის დარბაზ-მაჩუბი დედაი ფალიანის კომპლექსის შემადგენელი ნაწილია, რომელიც სხვა ნაგებობებთან ერთად ერთ-ერთ გამორჩეულ კოპმლექსს ქმნის. თითოეულ ნაგებობას შენარჩუნებული აქვს პირვანდელი პროპროციები, ამიტომაც შესაძლებელია ითქვას, რომ კომპლექსი ორგანულად ეწერება საერთო განაშენიანებაში.
კლარელვენი

კლარელვენი — მდინარე ნორვეგიასა და შვედეთში. სიგრძე დაახლოებით 500 კმ., აუზის ფართობი 11,8 ათასი კმ². არის შვედეთის ყველაზე გრძელი მდინარე. ზემოთში გადის რუგენისა და ფემუნის ტბებში, აჩენს ჩანჩქერებს და ჭორომებს. ერთვის ვენერნის ტბას. საზრდოობს თოვლის წყლით. სანაოსნოა ქალაქ მუნკფორსამდე. მასზეა გაშენებული ქალაქი კარლსტადი.
ედუარდ ჰაიდ კლარენდონი

ედუარდ ჰაიდ კლარენდონი (დ. 18 თებერვალი, 1609, დანტონი — გ. 9 დეკემბერი, 1674, რუანი) — ინგლისელი სახელმწიფო მოღვაწე, ისტორიკოსი, გრაფი. რევოლუციის დროს იყო როიალისტური ოპოზიციის ერთ-ერთი ლიდერი. 1646 წელს წავიდა ემიგრაციაში. სტიუარტების რესტავრაციის შემდეგ იყო ჩარლზ -ის ლორდ-კანცლერი. კლარენდონის რეაქციულმა საშინაო პოლიტიკამ დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია და ჩარლზ იძულებული გახდა 1667 წელს ის გადაეყენებინა. სახელმწიფო ღალატში დადანაშულებული კლარენდონი ემიგრაციაში წავიდა. მისი მთავარი შრომაა „ამბოხების და სამოქალაქო ომების ისტორია ინგლისში“ (ტ 1-3, 1704), რომელიც წარმოადგენს პამფლტეს ინგლისის რევოლუციასა და მის მოღვაწეებზე.
ფრენკ უიგლსუორთ კლარკი

ეფრენკ უიგლსუორთ კლარკი (დ. 19 მარტი, 1847, ბოსტონი — გ. 23 მაისი, 1931, ვაშინგტონი) — ამერიკელი გეოქიმიკოსი, ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1911).

ბიოგრაფია
1867 წელს დაამთავრა ჰარვარდის უნივერსიტეტი. 1874-1883 წლებში იყო ცინცინატის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1883-1924 წლებში იყო აშშ-ის გეოლოგიური კომიტეტის მთავარი ქიმიკოსი. მისი ძირითადი შრომები ეძღვნება დედამიწის ქერქის და სხვა არაორგანული ბუნებრივი წარმონაქმნის ქიმიური შემადგენლობის განსაზღვის საკითხს. შეიმუშავა დედამიწის ქერქში ქიმიურ ელემენტთა საშუალო შემცველობის გამოთვლის მეთოდი კლარკის რიცხვი.
ჯონ ბეიტს კლარკი

ჯონ ბეიტს კლარკი (დ. 26 იანვარი, 1847, როდ-აილენდი — გ. 21 მარტი, 1938, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი ეკონომისტი, საზღვრითი სარგებლიანობის თეორიის ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
1872 წელს დაამთავრა ამჰერსტის კოლეჯი. სწავლობდა ჰაიდელბერგისა და ციურიხის უნივერსიტეტებში. 1877 წლიდან იყო პროფესორი აშშ-ის მთელ რიგ კოლეჯებში. 1895-1923 წლებში იყოი კოლუმბიის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1893-1895 წლებში იყო ამერიკის ეკონომისტთა ასოციაციის პრეზიდენტი.
რაიან გრავენბერხი

რაიან გრავენბერხი (დ. 16 მაისი, 2002) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი. „ლივერპულისა“ და ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ნახევარმცველი. იყო ნაკრების წევრი 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე. ნათამაშები აქვს ნიდერლანდების 16, 17, 19 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში.

ტიტულები
აიაქსი: (4)
ერედივიზია (2): 2018–19, 2020–21
ნიდერლანდების საფეხბურთო თასი (2): 2018–19, 2020–21

ლივერპული: (2)
პრემიერ ლიგა (1): 2024-25
ინგლისის ლიგის თასი (1): 2023–24
აბკაიკის საბადო

აბკაიკი — ნავთობის გიგანტური საბადო საუდის არაბეთში, ქალაქ აბკაიკიდან 30 კმ-ით ჩრდილოეთით. შედის სპარსეთის ყურის ნავთობ-აირის აუზში. აღმოაჩინეს 1941 წელს, დამუშავება მიმდინარეობს 1947 წლიდან. ნავთობის საწყისი ამოსაღები მარაგი იყო 2,27 მლრდ. ტონა, გახსნილი აირისა — დაახლ. 150 მლრდ. მ³. დაკავშირებულია არაბეთის მოძრავი პალეოშელფის ანტიკლინურ სტრუქტურასთან. ნავთობიანობის ფართობი 550 კმ²-ზე მეტია. ზედაიურულ კირქვებში 1,7–2 კმ სიღრმეზე გამოვლენილია 3 პროდუქტიული ჰორიზონტი. ყველაზე დიდი ბუდობის სისქე 40 მეტრამდეა. ნავთობის სიმკვრივე 840 კგ/მ³, გოგირდის შემცველობა დაახლ. 2%. ნავთობი იგზავნება პორტ-ტერმინალ რას-ტანურაში.
მონტე-ჩივეტა

მონტე-ჩივეტა — მთის მასივი იტალიაში, დოლომიტის ალპებში. მაქსიმალური სიმაღლე 3220 მ (მწვერვალი მონტე-ჩივეტა). გადაჭიმულია ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ უღელტეხილებს ფორჩელა-დ’ალეგესა (1816) და ფორჩელა-დელე-ზასეს (2476 მ) შორის. ამ კლდოვანი ბასტიონის სიგრძე 6 კმ, სიმაღლე 1200 მ-ია და დოლომიტების ერთ-ერთ სიმბოლოს წარმოადგენს. პოპულარულია ალპინისტებში.

აღსანიშნავია, რომ ცნობილი ქართველი ალპინისტი მიხეილ ხერგიანი მწვერვალ ჩიმა-სუ-ალტოზე ასვლისას დაიღუპა 1969 წლის 4 ივლისს. ხერგიანი 600 მეტრის სიმაღლიდან მოწყდა და ქვებზე დაეცა.

2013 წლის 16 ნოემბერს ჩამოინგრა ჩიმა-სუ-ალტოს ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი.
უიპეტი

უიპეტი — მწევარი ძაღლის ჯიში. მისი წინაპრები, სავარაუდოდ, იყვნენ ძაღლები, რომლებიც ბრიტანეთის კუნძულებზე რომაელებთან ერთად მოხვდნენ ჩრდილოეთ აფრიკიდან; მათი შეჯვარებით ადგილობრივ ტერიერებთან და მწევრებთან საუკუნის დასაწყისში ჩამოყალიბდა უიპეტის ჯიში თანამედროვე იერით. იყენებდნენ ბოცვრებზე სანადიროდ და რბოლებში. ჯიშის პირველი სტანდარტი დიდ ბრიტანეთში მიიღეს 1903 წელს, ამჟამად მოქმედი — 1987 წელს. უიპეტი საშუალო ტანის (სიმაღლე მინდაოში 44–51 სმ) ელეგანტური ჯიშია, სხეულის აგებულება ხმელია. თავი გრძელი, ხმელი და სოლისებრია; შუბლი ბრტყელი; დინგზე გადასასვლელი სუსტადაა გამოხატული. თვალები ოვალურია; ყურები პატარა, რბილი, ვარდის ფორმის, უკან მიმართული. ტანი დაკუნთულია, მკერდი ღრმა, წელი ოდნავ ამოზნექილი, საზარდული ჩამოშვებული. ბეწვი მოკლე, წმინდა და დამდგარი, სხვადასხვა ფერის. პატრონის ერთგული ძაღლია, ადვილად ემორჩილება დრესირებას. პოპულარული ჯიშია მთელ მსოფლიოში, ყოლიობენ როგორც ძაღლ-კომპანიონს, რბოლებში მონაწილეობის მისაღებად, იშვიათად — მცირე ზომის ნადირზე სანადიროდ.
შეიხ იბრაგიმის მეჩეთი

შეიხ იბრაგიმის მეჩეთი — აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოს ისტორიულ ნაწილში იჩერი-შეხერში, ასაფ ზეინალის ქ. 25-ში მდებარეობს საუკუნის დასაწყისში აშენებული მეჩეთი.

ისტორია
მეჩეთი აშენდა 1415/16 წელს ხაჯა ამირ შაჰის მიერ შირვანშაჰი იბრაჰიმ -ის მმართველობის პერიოდში (1382—1417). მეჩეთის შესასვლელი კარების თავზე შემორჩა ქვაზე ამოჩუქურთმებული კიტაბე არაბული წარწერით. კიტაბზე მიწერილია მშენებლობის შეკვეთის მიღების თარიღი და მშენებლის სახელი:

"სულთანის შვილის სულთან შეიხ იბრაგიმის დროს პატივსაცემი მმართველი ხაჯა ამირ იბნ შაჰი რვაას თვრამეტ წელს გარდაცვლილმა ხაჯა გაჯი იაგუბმა (1415/16) ბრძანა ამ მეჩეთის აგება." პილიასტრების საშუალებით სამ ნაწილად დაყოფილი შეიხ იბრაგიმის მეჩეთის ფასადი ასიმეტრიულადაა გადაწყვეტილი. მეჩეთის ერთადერთ სამლოცველო დარბაზში მდებარეობს არც თუ ისე დიდი სტალაქტიკური მიხრაბი. ინტერიერის კედლებში ღრმა ღიობებია დატანებული.
ხიდირ-მეჩეთი

ხიდირ-მეჩეთი — მეჩეთი, მდებარე აზერბაიჯანის ქალაქ ბაქოს ისტორიულ ნაწილ იჩერი-შეხერში (მუსლიმ მაგამაევის ქ. 24).

ისტორია
მეჩეთი აშენდა 1301 წელს, როგორც 1988 წლის გათხრებმა ცხადყო — ცეცხლთაყვანისმცემლების ტაძრის ადგილას. ნაგებობა აგებული იქნა კიბეებზე, რამაც თავისი გავლენა მოახდინა შენობის არქიტექტურაზე.

1988 წელს გუმბათის ქვედა სართულზე არქიტექტურული გათხრები მიმდინარეობდა. ამ გათხრების შემდეგ მეჩეთს რესტავრაცია ჩაუტარდა.
ჩრდილოეთ ამერიკის კორდილიერა

ჩრდილოეთ ამერიკის კორდილიერა, ჩრდილოეთ ამერიკის დასავლეთი კორდილიერა — ამერიკის კორდილიერის ნაწილი ჩრდილოეთ ამერიკაში, კანადის, აშშ-სა და მექსიკის ტერიტორიაზე. განფენილია ჩრდილოეთი ამერიკის დასავლეთ ნაწილში დაახლოებით 9 ათ. კმ-ზე ბოფორტის კონცხიდან პანამის ყელამდე. სიგანე კანადაში 1000 კმ-ია, აშშ-ში დაახლოებით 1600 კმ, მექსიკაში 1000 კმ, ცენტრალურ ამერიკაში 300 კმ.

რელიეფი
ჩრდილოეთ ამერიკის კორდილიერა კონტინენტის უდიდესი მთათა სისტემაა, რომელიც წარმოდგენილია ხაზობრივად გადაჭიმული მაღალმთიანი ქედების, მთის მასივებისა და ვრცელი დენუდაციური ზედაპირების სისტემების ერთობლიობით. რელიეფის დამახასიათებელი ნიშანია დიდი დაქუცმაცებულობა, მორფოსტრუქტურების მოზაიკურობა, ვულკანების ჯაჭვებისა და სხვა აქტიური რელიეფწარმომქმნელი ფორმების არსებობა.

მკაფიოდ გამოიყოფა 3: აღმოსავლეთი, შიდა და დასავლეთი გასწვრივი სარტყელი. აღმოსავლეთი სარტყელი, ანუ კლდოვანი მთების სარტყელი, წარმოდგენილია მაღალი მასიური ქედების ჯაჭვით, რომლებიც დიდწილად წარმოადგენენ წყნარი, ატლანტისა და ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის აუზის მდინარეების წყალგამყოფს. აღმოსავლეთით სარტყელი მკვეთრად აწყდება მთისპირა პლატოს, დასავლეთით ადგილ-ადგილ შემოზღუდულია ღრმა ტექტონიკური დეპრესიებით ან დიდი მდინარეების ხეობებით, ხოლო აქა-იქ თანდათან გადადის მთის მასივებსა და ზეგნებში.

დასავლეთი სარტყელი შედგება გასწვრივი ტექტონიკური დეპრესიებით გაყოფილი ორი პარალელური ქედისაგან. წყნაროკეანური ქედების უმაღლესი ჯაჭვი დასავლეთიდან შემოზღუდავს ჩრდილოეთ ამერიკის კორდილიერის შიდა ზეგნებს და შეიცავს ალასკის ქედს (6190 მ, დენალი — ჩრდილოეთი ამერიკის უმაღლესი წერტილი), ვრანგელის მთებს (4996 მ, ბლეკბერნი) და წმინდა ილიას მთებს (5959 მ, ლოგანი). წყნაროკეანური ქედების ხაზს აგრძელებს ალსეკის ქედი (2721 მ), ბაუნდარის ქედი (3090 მ), სანაპირო ქედი (4019 მ), კასკადოვანი მთები, რომლებიც ვულკანების სერიებითაა გართულებული (რეინირი, 4392 მ; ლასენ-პიკი, 3187 მ; შასტა, 4322 მ და სხვა).

ჩრდილოეთ ამერიკის კორდილიერის ჩრდილოეთ ნაწილში ფართოდაა გავრცელებული ძველმყინვარული (ტროგი, ცირკი, ბოლომორენული სერები, ლიოსური, ზანდრული და ტბიური ვაკეები) და რელიეფის თანამედროვე ნივალური ფორმები (კურუმები, მთის კალთის ტერასები და სხვა), რომელიც მიბჯენილია მთების უმაღლეს დონეებთან (ალასკის ქედი, კლდოვანი მთები). გამყინვარებას დაუქვემდებარებულ არეებსა (ალასკის შიდა ნაწილი) და არქტიკულ დაბლობზე ფართოდაა წარმოდგენილი თერმოკარსტული და პოლიგონალური ფორმები. ჩრდილოეთ ამერიკის კორდილიერის დანარჩენ ნაწილში ჭარბობს მდინარეულ-ეროზიული ფორმები: ხეობური დანაწევრება — ყველაზე ნოტიო რაიონებში (კანადის კორდილიერები), მაგიდა ფორმები და კანიონები — გვალვიან არეებში (კოლორადოს პლატო, კოლუმბიის პლატო). უდაბნო რაიონებისთვის (დიდი აუზი, მექსიკის მთიანეთი) დამახასიათებელია რელიეფის დენუდაციური და ეოლური ფორმები.
საფრანგეთი 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

საფრანგეთი, ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ოცდამეცხრედ 2021 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში იასპარეზებს. თავდაპირველად ღონისძიებები 2020 წლის 24 ივლისიდან 9 აგვისტომდე პერიოდში უნდა ჩატარებულიყო, მაგრამ მსოფლიოში -19-ის პანდემიის გამო 2020 წლის ოლიმპიური თამაშები 2021 წლის 23 ივლისიდან 8 აგვისტომდე ჩატარდა.. საფრანგეთი ოლიმპიადაზე 31 სპორტის სახეობაში, 385 სპორტსმენით იქნება წარმოდგენილი.
ავღანეთი 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ავღანეთი, ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთხუთმეტედ 2021 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში იასპარეზებს. თავდაპირველად ღონისძიებები 2020 წლის 24 ივლისიდან 9 აგვისტომდე პერიოდში უნდა ჩატარებულიყო, მაგრამ მსოფლიოში -19-ის პანდემიის გამო 2020 წლის ოლიმპიური თამაშები 2021 წლის 23 ივლისიდან 8 აგვისტომდე ჩატარდა.. ავღანეთი ოლიმპიადაზე 2 სპორტის სახეობაში, 3 სპორტსმენით იქნება წარმოდგენილი.
გიორგი მაკაროვი

გიორგი მაკაროვი (დ. 20 თებერვალი, 1894 (ან 2 აპრილი, 1897), თბილისი — გ. 21 ოქტომბერი (ან 18 ოქტომბერი), 1966, იქვე) — საბჭოთა რეჟისორი, სცენარისტი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1894 წლის 2 აპრილი თბილისში. სწავლობდა ლაზარევის აღმოსავლური ენების ინსტიტუტში (მოსკოვი).
1913 წლიდან — მსახიობი და რეჟისორის დამხმარე ნ. ლებედევის რუსულ დრამატულ დასში (მოსკოვი). 1915-1916წწ. — მსახიობი ა. ხანჟონკოვის კინოატელიეში.

პირველი მსოფლიო ომის დროს ფრონტზე იყო „წითელი ჯვრის“ საკვები პუნქტების ხელმძღვანელი.

1919 წლიდან ერთ-ერთი მონაწილეა კომისიის, რომელიც ორგანიზებას უწევდა კინოწარმოებას საქართველოში.

1921 წლიდან — საქართველოს განათლების სახელმწიფო კომისარიატის კინოსექციის (შემდგომში „ქართული ფილმი“) რეჟისორი, პედაგოგი. 1928 წლიდან დაიწყო დამოუკიდებელი სარეჟისორო მოღვაწეობა.

გარდაიცვალა 1966 წლის 21 ოქტომბერს (18 ოქტომბერს) თბილისში.

ფილმოგრაფია
დამდგმელი რეჟისორი
1928 „ქალი ბაზრობიდან“
1929 „ჩქარი №2“
1930 „გაყრა“
1930 „აფხაზეთი“ (დოკუმენტური)
1931 „იყავ მზად“ (მოკლემეტრაჟანი)
1934 „ნახვამდის“

სცენარის ავტორი
1928 ქალი ბაზრობიდან

განსახიერებული როლები
1921 „არსენა ჯორჯიაშვილი“
1923 „წითელი ეშმაკუნები“ — ადოლფ პოპელმანი
გეტის ციხე

გეტის (ჯანაზიანის) ციხე — არქიტექტურული ძეგლი ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ გეტაში.

ციხე აგებულია მთის წვერზე. გალავანი ოთხკუთხაა. ნაგებია ადგილობრივი კლდის ქვით კირხსნარზე. წყობა ნარევია, ზოგგან თარაზული. კედლები გამაგრებულია ნახევარწრიული ბურჯებით. კედლებში არ შეიმჩნევა სამზრეი ან სათოფე ხვრელები. ციხის შუაში კლდეზე ნაგებობის კვალია, შესაძლოა კოშკის იყოს. ციხის კედლების შემორჩენილი მაქსიმალური სიმაღლე 2-3 მეტრია. ციხის ჩრდილო-დასავლეთ ფერდზე ნასახლართა ბუდეებია. აქვეა ეკლესიის ნანგრევი და სასაფლაო. ციხე, ვახუშტისეული სოფ. ჯანაზიანის ტერიტორიაზე უნდა მდგარიყო.
ლაგოდეხის კათოლიკური ეკლესია

ლაგოდეხის კათოლიკური ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი კახეთის მხარის ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ლაგოდეხში.

ეკლესია ლითონის დეკორატიული ღობით მოზღუდულ ეზოში დგას. ეს არის დასავლეთ-აღმოსავლეთ ღერძზე წაგრძელებული მოზრდილი დარბაზული ნაგებობა, რომელიც შერეული მასალით არის ნაგები. კონსტრუქციული ნაწილებისა და დეკორატიული ელემენტებისათვის აგურია გამოყენებული, ხოლო კედლის ძირითადი სიბრტყე აგურისა და რიყის ქვის მონაცვლეობითაა ამოყვანილი. თავდაპირველი მხატვრულ-არქიტექტურული ღირებულება მხოლოდ სამხრეთ ფასადს აქვს შენარჩუნებული. ეკლესია ლითონის დეკორატიული ღობით მოზღუდულ ეზოში დგას. დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან მას საბჭოთა პერიოდში აგებული კორპუსები ემიჯნება.

აღწერა
ეკლესიის აღმოსავლეთი ფასადი ძალიან არის შელახული. გადაკეთების გამო ძნელია დაბეჯითებით ითქვას მასში სამი ფანჯარა იყო გაჭრილი თუ ნიშებით ფლანკირებული ერთი ფანჯარა. დღეს ფასადის მარჯვენა კიდეს უსახური მინაშენი ფარავს, შუა ღიობი კარად არის გადაკეთებული, ხოლო მარცხენა კიდეში სქლად გალესილი ნიშაა. ყველაზე უკეთ სამხრეთი ფასადია შენარჩუნებული. მასში ხუთი თაღოვანი ღიობია გაჭრილი. ღიობებს კაპიტელებზე გადაყვანილი ნახევარწრიული თავსართები ამკობს. კედლის კიდეებს ფართო პისლატრები აუყვება. ჩრდილოეთ ფასადის ქვედა ნაწილს ერთსართულიანი უსახური მინაშენები ფარავს, ზედა კი ცემენტით არის შელესილი. საკმაოდ გადაკეთებულია დასავლეთი ფასადიც. საბჭოთა პერიოდში ნაწილობრივ ამოაშენეს და ფანჯრად გადააკეთეს შესასვლელი ღიობი (მის აქეთ-იქით კიდევ თითო ფანჯარაა გაჭრილი). ასევე ამოშენებული და გადალესილია წრიული სარკმლები. ცემენტით არის შელესილი ყველა დეკორატიული ელემენტი. ინტერიერში ავთენტური არაფერია დარჩენილი. შიდა სივრცე ახალი საჭიროებისამებრ არის დატიხრული. ჭერი დადაბლებულია, ფანჯრები კი გაგანიერებული.
დიადი განთიადი

„დიადი განთიადი“ — ისტორიულ-რევოლუციური ჟანრის მხატვრული ფილმი. რეჟისორი მიხეილ ჭიაურელი. ფილმის პრემიერა გაიმართა 1938 წლის 6 ნოემბერს.

სიუჟეტი
1917 წელი. რევოლუციურად განწყობილ ჯარისკაცებს გერმანიის ფრონტზე ბრძოლა აღარ სურთ. ყველა გამოსვლაში ისმის მოწოდება: გერმანიასთან ომი უნდა დასრულდეს! ისინი დელეგატების — ღუდუშაურის, პანასიუკისა და ერშოვის ხელით გაზეთ „პრავდის“ რადაქციას ფრონტზე შეკრებილ ფულს გაუგზავნიან. დელეგატებს სტალინი მიიღებს. პეტროგრადში საპროტესტო მიტინგები ხშირდება. ლენინი ხალხს შეიარღებული აჯანყებისკენ მოუწოდებს. დროებითი მთავრობა ცეცხლს გაუხსნის მომიტინგეებს. აჯანყების დღე დანიშნულია: 25 ოქტომბერი. ჯარისკაცთა დელეგატები ზამთრის სასახლის იერიშში მონაწილეთა შორის მოხვდებიან…

როლებში
კონსტანტინე მიუფკე — ლენინი
მიხეილ გელოვანი — სტალინი
ბორის პოლტავცევი — სვერდლოვი
სპარტაკ ბაღაშვილი — გიორგი ღუდუშაური
ტამარა მაკაროვა — სვეტლანა
ანა სმირნოვა — სვეტლანას დედა
ვასილ მატოვი — ერშოვი (ჯარისკაცი)
დ. ივანოვი — პანასიუკი (გლეხი)
გიორგი საღარაძე — წერეთელი (მინისტრი)
მიხეილ ჩიხლაძე — მიქელაძე (პოლკოვნიკი)
ალექსანდრე (სანდრო) ჟორჟოლიანი — სამხედრო ექიმი
შალვა ღამბაშიძე — ქარუმიძე (დიპლომატი)
გიორგი შავგულიძე — პავლე ღუდუშაური
ნუცა ჩხეიძე — ღუდუშაურის დედა
ალექსანდრე კვალიაშვილი
შალვა ხუსკივაძე
გიორგი ჯავაშვილი
დიმიტრი ყიფიანი

ჯილდოები და პრიზები
1941 — სსრკ სახელმწიფო პრემია
ნია-გრუზინსკაია

ნია-გრუზინსკაია — დასახლება ირკუტსკის ოლქის უსტ-კუტის რაიონში, რუსეთის ფედერაცია. დაარსდა 1974 წელს, როგორც ბაიკალ-ამურის მაგისტრალის მუშათა დასახლება. დასახლება ააშენეს საქართველოს სსრ-ის წარმომადგენლებმა. რკინიგზის სადგური აღმოსავლეთ ციმბირის რკინიგზის ხაზზე. განვითარებულია ხე-ტყის მრეწველობა. ერთადერთი დასახლებული პუნქტი ნიის სასოფლო საბჭოში.

გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე ნიის (ტაიურის შენაკადი, ლენის აუზი) მარცხენა სანაპიროზე, უსტ-კუტიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით პირდაპირი ხაზით 70 კილომეტრში (სარკინიგზო და საავტომობილო გზით დაახლოებით 100 კმ.) და ირკუტსკიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით პირდაპირი ხაზით 500 კმ-ში.

ისტორია
ნია-გრუზინსკაიას ისტორია იწყება მას შემდეგ, რაც 1975 წლის მარტში საქართველოს სსრ-დან, მომავალი დასახლების ადგილზე გაიგზავნა 70 კაციანი ეშალონი „საქბამმშენის“ მატარებლით. უმაღლესი კლასის მშენებლებს „საქბამმშენის“ ხელმძღვანელი ანზორ დვალიშვილი ედგა სათავეში.
გაუვალ ტაიგაში მოეწყო დროებითი ბანაკი, გაწმინდეს თვითმფრინავის დასაჯომი ბილიკი. მუდმივი დასახლების მშენებლობა დაიწყო 1975 წლის აპრილში.

1975 წლის 6 ნოემბერს სარკინიგზო ხაზმა სადგურ ზვეზდნოიედან მიაღწია ნიას. სადგურს უწოდეს ნია-გრუზინსკაია. საცხოვრებელი დასახლება შეიქმნა „თბილქალაქპროექტის“ ინსტიტუტის თანამშრომლების მიერ. კომპლექსი მოიცავდა: 7 მრავალსართულიან საცხოვრებელ კორპუსს, სკოლას, საბავშვო ბაღს, საზოგადოებრივ სავაჭრო ცენტრს, რკინიგზის სადგურს და საქვაბე ოთახს. 1981 წლის 23 თებერვალს დასახლება ექსპლუატაციაში შევიდა, დროებითი სახლების მაცხოვრებლები გადავიდნენ ახალ შენობებში.