სადბერქ ჰანიმის მუზეუმი

სადბერქ ჰანიმის მუზეუმი — კერძო მუზეუმი ბოსფორის სანაპიროზე, ბიუიუქდერეს უბანში, სარიერის რაიონში, სტამბოლში, თურქეთში. იგი დაარსდა ვეჰბი კოჩის ფონდის მიერ ვეჰბი კოჩის გარდაცვლილი მეუღლის, სადბერქის ხსოვნისადმი. მუზეუმი ღიაა ყოველდღე, ოთხშაბათის გარდა.

გათვალისწინებულია, რომ მუზეუმი გადავა ახალ შენობაში, ოქროს რქის სანაპიროზე მდებარე მიტოვებულ საწყობებში, ტერსანე სტამბოლ/ჰალიჩპორტის პროექტის ფარგლებში.

შენობები
მუზეუმი მოიცავს ორ ცალკეულ საუკუნის ხის ვილას. თავდაპირველი შენობა, აგებული ხითა და თაბაშირ-კირით ქვის საძირკველზე, შედგება სამი სართულისა და სხვენისგან; მისი არქიტექტურა ევროპული ვერნაკულური ტრადიციებით იყო შთაგონებული. თავდაპირველად ცნობილი როგორც აზერიან იალისი (აზარიანის სანაპირო სასახლე), ეკუთვნოდა მდიდარ აზარიანების ოჯახს, რომლებიც სივასიდან წარმოშობილი სომეხი კათოლიკები იყვნენ. გადაკვეთილი ხის ჩარჩოები, რომლებიც ფასადს ამშვენებენ, შენობას სძენენ გამორჩეულ იერსახეს, რომელიც საკმაოდ განასხვავებდა მისი მეზობლებისგან.

შენობა შეიძინა კოჩის ოჯახმა 1950 წელს საზაფხულო სახლის სახით, მაგრამ 1978 წელს იქნა მიღებული გადაწყვეტილება მისი მუზეუმად გადაკეთების შესახებ. გარდაქმნა განხორციელდა 1978-დან 1980 წლამდე, თურქი არქიტექტორის, სედათ ჰაქი ელდემის მიერ მომზადებული რესტავრაციის პროექტის შესაბამისად. მუზეუმმა კარი საზოგადოებისთვის გააღო 1980 წლის 14 ოქტომბერს, სადბერქ კოჩის კოლექციის გამოფენით.

აზერიან იალი იკავებს 400 მ² (4,300 კვ. ფუტი) სივრცეს, რომელიც განთავსებულია 4,280 მ² (46,100 კვ. ფუტი) ფართობის მიწაზე. პირველ სართულზე მდებარეობს საჩუქრების მაღაზია და პატარა ჩაის ოთახი. ჭერი მთავარ შესასვლელზე, რომელიც აღარ გამოიყენება, მორთულია თაბაშირის ჩარჩოებით, შთაგონებული ძველი რომაული არქიტექტურით. ხის კიბეები ადის ზედა სართულებზე. კედლები შეღებილია მარმარილოს იმიტაციით. ცენტრალურ ნაწილში განთავსებული მთავარი დარბაზები, მეორე და მესამე სართულებზე და მათზე გამავალი ოთახები გამოიყენება საგამოფენო მიზნებისთვის. სხვენი გამოიყენება საწყობად და ასევე შეიცავს ოფისებს და ბიბლიოთეკას.

1983 წელს ვეჰბი კოჩის ფონდმა შეიძინა ჰიუსეინ კოჯაბაშის კოლექცია სადბერქ ჰანიმის მუზეუმისთვის და იყიდა ნახევრად დანგრეული მომიჯნავე შენობა ამ ახალი შენაძენების განსათავსებლად. ამ მეორე შენობის ფასადი, რომლის მშენებლობაც ითვლება, რომ მოხდა ამ საუკუნის დასაწყისში, ერთგულად აღადგინა იბრაჰიმ იალჩინმა ორიგინალის მიხედვით და სამუშაო ორი წელი გაგრძელდა. ამ ახალ განყოფილებას, რომელიც ინახავს წინა-ისლამური პერიოდის ნამუშევრებს, დაერქვა „სევგი გიონიულის ფრთა“ სადბერქის ქალიშვილის საპატივცემულოდ. იგი გაიღო 1924 წლის 24 ოქტომბერს და დაუყოვნებლივ დაჯილდოვდა „ “-ს პრემიით, როგორც თანამედროვე სამუზეუმო არქიტექტურისა და დიზაინის გამორჩეული ნიმუში.

ახალი შენობა მთლიანად აგებულია რკინაბეტონისგან, როგორც ხანძრისგან დაცვის ზომა. წინა ნაწილი დაფარულია ხით, ხოლო გვერდითი მხარე - მარმარილოს შტუკატურით, დამუშავებული ხის იმიტაციისთვის. შენობას აქვს სამი სართული წინა მხრიდან და ოთხი უკანა მხრიდან, პირველი სართულის ჩათვლით, სადაც განთავსებულია მრავალფუნქციური დარბაზი და კონსერვაციის ლაბორატორია. არქეოლოგიური ობიექტები გამოფენილია ქრონოლოგიური თანმიმდევრობით ყველა სართულზე. შესასვლელი სართული მოპირკეთებულია თეთრი აფიონყარაჰისარის მარმარილოთ, ხოლო შავი ადაფაზარის მარმარილო გამოიყენებოდა საგამოფენო სივრცეებისა და კიბეების სართულებისთვის. ყველა საგამოფენო არე იზოლირებულია დღის სინათლისგან და საგამოფენო ვიტრინები განათებულია თანამედროვე სამუზეუმო ტექნიკის შესაბამისად. საერთო საგამოფენო სივრცე არის 625 კვადრატული მეტრი (6,730 კვ. ფუტი).

2007 წელს ვეჰბი კოჩის საზაფხულო სახლი ბიუიუქდერეს მახლობლად, გაიღო საზოგადოებისთვის, რათა წარედგინა ზოგიერთი ქილიმი (ბრტყელქსოვილი ხალიჩა), რომლებიც თავის სიცოცხლეში შეაგროვა ამერიკელმა მოგზაურმა ჯოზეფინ პაუელმა და რომელიც გარდაცვალების შემდეგ გადაეცა ვეჰბი კოჩის ფონდს.

ექსპონატები
არქეოლოგიური განყოფილება (სევგი გიონიულის ფრთა)
ანატოლიური ცივილიზაციები
გვიან ნეოლითის და ადრეული ქალკოლითის პერიოდები
ადრეული ბრინჯაოს ხანა
ისტორიული პერიოდები
რკინის ხანა
იონიური და ელინური ცივილიზაციები
მიკენური პერიოდი
გეომეტრიული პერიოდი
ორიენტალიზებული და ადრეული არქაული პერიოდი
არქაული პერიოდი
ლიდია
კლასიკური პერიოდი
ძვ. წ. საუკუნე
ელინისტური ხანა
რომაული ცივილიზაცია
რომაული პერიოდი
ბიზანტიური ხელოვნება
ლამპები
სამკაულები
ქანდაკებებია და სტელები
მინის ნივთები მძივები
მძივები
მონეტები
არაისლამური მონეტები
ხელოვნების ისტორიის განყოფილება (აზარიანის იალისი)
მონეტები
ოსმალეთის იმპერიისა და თურქეთის რესპუბლიკის ოქროს მონეტები
ისლამური ხელოვნება
ადრეული ისლამური ხელოვნება
სელჯუკური ხელოვნება
აიუბიდური და მამლუქური ხელოვნება
თემურიდული და საფავიდური ხელოვნება
ოსმალური პერიოდი
ოსმალური ხელოვნება
ვერცხლი
თომბაქი და თითბერი
იზნიქის ფილები და კერამიკა
ჩინური ცელადონები და ფაიფური
ჩანაქკალეს კერამიკა
თურქული ფაიფური
ბეიქოზისა და ბოჰემური შუშის ნაწარმი
აბრეშუმის ქსოვილები
ნაქარგები
ქალთა კოსტიუმები
ტრადიციები
ყავის ცერემონია
ხნის წვეულება
მშობიარობის ჩვეულებები
წინადაცვეთის საწოლი