ევგენი ბურაჩეკი

, დ. 8 იანვარი, 1836, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 1911, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი ადმირალი, ვლადივოსტოკის სამხედრო დასახლების პირველი უფროსი.

ბიოგრაფია
ევგენი ბურაჩოკი დაიბადა 1836 წელს სანქტ-პეტერბურგში, გემთმშენებლის, გემთმშენებელ ინჟინერთა კორპუსის გენერალ-ლეიტენანტ სტეპან ბურაჩოკის ოჯახში. ექვსი წლის ასაკში იგი საზღვაო კადეტთა კორპუსში გაგზავნეს. 15 წლის ასაკში, 1851 წლის 11 აგვისტოს, გახდა საზღვაო კადეტთა კორპუსის გარდემარინი. ის მსახურობდა ბალტიის ფლოტის ხომალდებზე, სადაც 1853 წელს მიჩმანის წოდება მიენიჭა, სამი წლის შემდეგ კი, 1856 წელს, ლეიტენანტი გახდა.

1859 წლიდან იგი კლიპერით „რაზბოინიკი“ დედამიწის გარშემო მოგზაურობდა, რომლის ფარგლებშიც ეწვია ისეთ ქვეყნებს, როგორიცაა ინგლისი, დანია, სინგაპური, ფილიპინები, ჩინეთი, ასევე აფრიკისა და ინდოჩინეთის ზოგიერთი სახელმწიფო. ამ ნაოსნობის დროს ევგენი ბურაჩეკს ზღვის უძლიერესი დაავადება განუვითარდა, რამაც ეჭვქვეშ დააყენა მისი მთელი შემდგომი კარიერა. როდესაც კლიპერი რუსეთის შორეულ აღმოსავლეთს მიუახლოვდა, იგი იმდენად დამძიმდა, რომ ევგენის სიცოცხლეს საფრთხე დაემუქრა. მას შემდეგ, რაც „რაზბოინიკი“ 1861 წლის 22 ივნისს ვლადივოსტოკის სამხედრო პოსტზე შევიდა, ბურაჩოკმა გადაწყვიტა ნაპირზე გადასულიყო და სანქტ-პეტერბურგამდე გზა ხმელეთით გაეგრძელებინა.

1861 წლის 20 ივნისს, „რაზბოინიკის“ ვლადივოსტოკში გამოჩენამდე ორი დღით ადრე, სახელმწიფო ინსპექტორმა, მაიორმა ხიტროვომ, ვლადივოსტოკის პოსტის მეთაურობას ჩამოაშორა პრაპორშჩიკი კომაროვი, რომელიც ფაქტობრივად ქალაქის დამაარსებელი იყო. ევგენი ბურაჩეკის ჩამოსვლა ძალიან დროული აღმოჩნდა და მაიორმა ხიტროვომ იგი დაუყოვნებლივ დანიშნა სამხედრო პოსტის უფროსად, რაც მოგვიანებით პრიმორიეს ოლქის გუბერნატორმა, პეტრე კაზაკევიჩმა დაამტკიცა. მის დანიშვნაში არანაკლებ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ევგენი ბურაჩეკის მიერ ოთხი უცხო ენის, მათ შორის ჩინურის ცოდნამ. ამგვარად, ბურაჩოკი შორეულ აღმოსავლეთში რუსეთის უმნიშვნელოვანესი ფორპოსტის ხელმძღვანელი გახდა.

თანამდებობაზე დანიშვნის შემდეგ ბურაჩოკი აქტიურად შეუდგა მუშაობას და სამხედრო საგუშაგოს მშენებლობის განვითარებას მიჰყო ხელი. მისი ხელმძღვანელობით დასრულდა ნავსადგურის მშენებლობა, ასევე ჩატარდა ფსკერის დაღრმავებითი სამუშაოები და აიგო სამხედრო საწყობები და ორცხობილის საამქრო. მისი მმართველობის პერიოდში დასრულდა ეკლესიის მშენებლობა და საფუძველი ჩაეყარა სამოქალაქო ნაგებობების აღმართვას.

მთელი სამსახურის განმავლობაში მას უწევდა მნიშვნელოვანი სირთულეების გადალახვა, რაც დაკავშირებული იყო როგორც კლიმატთან, ისე განვითარებული დასახლებებიდან დაშორებასთან. სურსათით მომარაგება არასახარბიელო იყო, ასევე თავის მოგონებებში ბურაჩოკი ჩიოდა ჯარისკაცებისთვის ხელფასების გადახდის დაგვიანების გამო. ერთხელ მას საკუთარი სახსრებითაც კი მოუწია პროვიანტის შესყიდვა ამერიკული გემიდან, რომელიც „ოქროს რქის“ ყურეში შევიდა.

რადგან ბურაჩოკი მედიცინაში გარკვეულ ცოდნას ფლობდა, იგი ფაქტობრივად პოსტის მთავარი მკურნალის მოვალეობასაც ასრულებდა და ჯარისკაცებს რთულ საზღვაო კლიმატთან დაკავშირებული სენის დაძლევაში ეხმარებოდა. ასევე, ის დაეხმარა ციებ-ცხელებისგან განკურნვაში ავადმყოფობის გამო ნაპირზე გადმოსულ გარდემარინ სტანიუკოვიჩს, მომავალში ცნობილ მწერალს.

1862 წლიდან ვლადივოსტოკი უკვე პორტად იწოდება და არა სამხედრო საგუშაგოდ, ხოლო 1862 წლის 25 ოქტომბრიდან ვლადივოსტოკში, საქონელბრუნვის გაზრდის მიზნით, ნებადართული გახდა უბაჟო ვაჭრობა. ვლადივოსტოკი მომდევნო 50 წლის განმავლობაში „პორტო-ფრანკოდ“ იქცა.

ბურაჩოკის ერთ-ერთ მიღწევად იქცა ვლადივოსტოკის შემოგარენში ნახშირის საბადოების დაზვერვა, რამაც ქალაქის განვითარებას მშენებლობის საწყის ეტაპზე დიდი სარგებელი მოუტანა. მან ასევე დაამყარა სავაჭრო ურთიერთობები საგუშაგოს მიმდებარედ მცხოვრებ ჩინელებთან. თავიდან გარკვეული სირთულეები წარმოიქმნა, რადგან კლასიკური ჩინური ენა, რომელიც მან იცოდა, საგრძნობლად განსხვავდებოდა იმ ენისგან, რომელზეც ადგილობრივი ჩინელები საუბრობდნენ. ჩინეთთან პირდაპირ ვაჭრობას ადგილობრივი ჩინელი მოხელეები დაუპირისპირდნენ, ამიტომ ვაჭრობა რუსი და ჩინელი ვაჭრების კერძო კონტაქტების ხარჯზე ვითარდებოდა. ამ საქმეში განსაკუთრებულ წარმატებას მიაღწია ვაჭარმა იაკობ სემიონოვმა, რომელმაც ზღვის კომბოსტოსა და ტრეპანგის მოპოვება და ჩინელებზე გაყიდვა მოაწყო. ჩინელებთან ურთიერთობისას ბურაჩოკი დაინტერესდა და დაიწყო აღმოსავლური ფილოსოფიის, ადგილობრივი ადათ-წესებისა და ბუდიზმის შესწავლა. ვლადივოსტოკის უფროსის პოსტზე მუშაობისას მას განსაკუთრებით მოეწონა ბუდისტური სიბრძნე — „არაფრისგან არაფრის შექმნა“.

1863 წლის აპრილში იგი წარდგენილ იქნა წმინდა სტანისლავის ხარისხის ორდენზე.

მისი ვაჟი, ახალგაზრდა მიჩმანი — ვლადიმერ ბურაჩოკი.

1863 წლის მაისში ბურაჩოკი ავადმყოფობის გამო იძულებული გახდა დაეტოვებინა თანამდებობა და სანქტ-პეტერბურგში გაემგზავრა. პეტერბურგში მან კარიერა განაგრძო და ბალტიის ფლოტში იმგვარ პოზიციებზე მსახურობდა, რომლებიც ზღვაში გასვლასთან არ იყო დაკავშირებული. 1888 წელს ევგენი სტეპანის ძემ კონტრ-ადმირალის წოდება მიიღო და სამსახურიდან ნამსახურები წლების გამო დაითხოვეს. 1896 წლამდე იგი მუშაობას საზღვაო ტექნიკურ კომიტეტში აგრძელებდა.

1911 წელს ევგენი ბურაჩოკი 75 წლის ასაკში გარდაიცვალა და იგი სანქტ-პეტერბურგის სმოლენსკის სასაფლაოზე დაკრძალეს. ცხოვრების უკანასკნელი წლები მან უკიდურეს გაჭირვებაში გაატარა და მემკვიდრეებს მრავალი ვალი დაუტოვა. 1986 წელს, სმოლენსკის სასაფლაოს შესაძლო დანგრევის საფრთხის გამო, ევგენი ბურაჩეკის ერთ-ერთმა შთამომავალმა მისი ნეშტის ვლადივოსტოკში გადასვენების პროცესი დაიწყო. 1988 წლის 2 ივლისს ევგენი სტეპანის ბურაჩეკის ნეშტი ვლადივოსტოკის საზღვაო სასაფლაოს მაღალ ბორცვზე დაკრძალეს, მის საფლავზე კი დაიდგა ფილა წარწერით: „არაფრისგან არაფრის შექმნა“. ევგენი ბურაჩოკის სახელი ეწოდა ვლადივოსტოკის პერვომაისკის რაიონში (ჩურკინის კონცხი) მდებარე ბორცვს.

გვარი
ჯერ კიდევ ევგენი ბურაჩეკის სიცოცხლეშივე მისი გვარის შეცდომით წერა დაიწყეს, რომელთა შორის ყველაზე გავრცელებული იყო „ე“-ს გამოყენება „იო“-ს ნაცვლად და, შესაბამისად, არასწორი ბრუნება — ბურაჩეკა, ბურაჩეკომ. თავად ევგენი ამტკიცებდა, რომ მის გვარს მცირერუსული (უკრაინული) წარმოშობა ჰქონდა და უნდა ებრუნათ როგორც — ბურაჩკა, ბურაჩკომ, ბურაჩკი. უკრაინულიდან თარგმანში „ბურაჩიოკ“ ნიშნავს „ჭარხალს“.