iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სანტა-მარია-პენიოლესი

სანტა-მარია-პენიოლესი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8 967 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 14%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 233.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 38.5 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტიაგო-სუჩილკიტონგო

სანტიაგო-სუჩილკიტონგო ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 886 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 14.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 95.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 114 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 6 მაისს შევიდა.
სან-პაბლო-უიცო

სან-პაბლო-უიცო ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 035 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 101.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 69.3 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1823 წლის 28 ივლისს შევიდა.
სან-პაბლო-ეტლა

სან-პაბლო-ეტლა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 17 116 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 44.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 385.5 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-ლორენსო-კაკაოტეპეკი

სან-ლორენსო-კაკაოტეპეკი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 18 339 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 33.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 27.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 664.5 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტო-ტომას-მასალტეპეკი

სანტო-ტომას-მასალტეპეკი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 612 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 44 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 59.4 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტიაგო-ტლასოიალტეპეკი

სანტიაგო-ტლასოიალტეპეკი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 300 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 28.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 63.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 99.8 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტიაგო-ტენანგო

სანტიაგო-ტენანგო ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 966 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 109.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 18 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სოლედად-ეტლა

სოლედად-ეტლა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 348 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 26.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 12.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 507.8 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
ვილია-დე-ეტლა

ვილია-დე-ეტლა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 361 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 8.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1 263.5 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
საქართველოს სსრ სახალხო მხატვარი

„საქართველოს სსრ სახალხო მხატვარი“ — საპატიო წოდება, რომელსაც საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი გადასცემდა სახვითი ხელოვნების გამოჩენილ მოღვაწეებს, რომელთაც უკვე ჰქონდათ საპატიო წოდება „საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი“ და თავი გამოიჩინეს ფერწერის, ქანდაკების, გრაფიკის, დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნების მაღალმხატვრულ ნაწარმოებთა შექმნაში, თეატრალური სპექტაკლების, კინო და ტელეფილმების გაფორმებაში; მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ეროვნული კულტურის საგანძურში, აქტიურად მონაწილეობდნენ რესპუბლიკის კულტურის დაწესებულებათა მუშაობაში.
აქშეჰირის მუზეუმი

აქშეჰირის მუზეუმი, ნასრეთინ ხოჯას არქეოლოგიური და ეთნოგრაფიული მუზეუმი — ეროვნული მუზეუმი კონიის პროვინციის აქშეჰირის რაიონში, ცენტრალური თურქეთი. მუზეუმში გამოფენილია არქეოლოგიური არტეფაქტები და ეთნოგრაფიული ნივთები. იგი 2007 წელს დაარსდა და ეძღვნება თურქეთის ისტორიისა და ფოლკლორის სატირულ მოღვაწეს ნასრეთინ ჰოჯას, რომლის საფლავიც აქშეჰირშია.

მუზეუმი ადრე განთავსებული იყო ისტორიულ შენობაში სახელად თაშმედრესე, რომელიც მუზეუმისთვის არასტანდარტული იყო. მუზეუმი მოგვიანებით გადაიტანეს სასახლეში, რომელიც აშენდა 1914 წელს და ეკუთვნოდა ადგილობრივ სასამართლოს. შენობა კულტურის სამინისტრომ 1989 წელს შეიძინა. 2006 წელს მიმდინარე რესტავრაციის შემდეგ იგი გაიხსნა ნასრეთინ ჰოჯას საერთაშორისო ფესტივალის დროს, 2007 წლის 5 ივლისს.

პირველი სართული განკუთვნილია ადმინისტრაციული ოფისებისა და საფონდო ოთახებისთვის. პირველ სართულზე განთავსებულია არქეოლოგიური საგამოფენო დარბაზები. აქ არის სხვადასხვა ნივთები და მონეტები ნეოლითური ხანის, ბრინჯაოსა და რკინის ხანის, ანტიკური ხანის, რომაული და ბიზანტიური პერიოდიდან. ეთნოგრაფიული ნივთები მეორე სართულზეა გამოფენილი. ამ სართულზე არის სექციები საქორწილო ოთახისა და ნასრეთინ ჰოჯას შესახებ.
ვარდისუბანი (ჯავახეთი)

ვარდისუბანი — ნასოფლარი ისტორიულ ჯავახეთში (ახლანდ. ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი).

მდებარეობს ხანჩალის ტბის დასავლეთით სოფ. დლივსა (ახლანდ. დილიფი) და ნასოფლარ კურიდადეშს შორის. ვარდისუბანში, შემაღლებულ ადგილას, გალავანშემოვლებული ეკლესიის ბუდეა, მის ირგვლივ — გვიანი შუა საუკუნეების საფლავის ქვები. „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის” (1595) მიხედვით, ვარდისუბანი დიდი სოფელი იყო, 39 კომლი მოსახლით. აქ ცხოვრობდნენ: აბრამ ზეინკლის შვილი, იასონ შერვანის ძე, რამაზა ძე მისი, მახარებელ იონას ძე, გოგიჩა ძმა მისი, გოგიჩა აბესალომის ძე, ივანე ძმა მისი, პეტრე ძე მისი, სახელად ელიაზარ, ვარძელ ძმა მისი, სულა იორდანეს ძე, მოსე ძმა მისი და სხვ.. მათ მოყავდათ ხორბალი, ქერი, ჭვავი, სელის თესლი; ჰქონიათ ბოსტნები; ჰყავდათ ღორი, ცხვარი, ფუტკარი; სოფელს ჰქონდა ერთი თვალი წისქვილი სრული წლით, მეორე კი — გაპარტახებული. მოსახლეთა სიას ახლავს მინაწერი: „საყანე მიწა ჩაირითურთ მელქიზედექ აზნაურისა, აწ ჰაჯიყულის ძის მუჰამედის მფლობელობაში (მყოფი), სასამართლოს განაჩენის თანახმად ყუშურსა და გამოსაღებს იძლევა”, ამ სოფლის გადასახადი წლიურად 19000 ახჩა იყო.

1704–1705 წლებში ვარდისუბანი ეკუთვნოდა ქანარბელის ნაჰიეს ჩილდირის ლივაში, იგი ექვემდებარებოდა ვინმე უსუფს და მისი წლიური გადასახადი უკვე 11000-მდე ახჩას უდრიდა, რაც სოფლის მოსახლეობის შემცირებაზე მეტყველებს. საუკუნის 30-იან წლებში ის გავერანებულ ნასოფლარებშია ჩამოთვლილი.
ვარდისუბანი (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი)

ვარდისუბანი — ნასოფლარი ისტორიულ ქვემო ქართლში, ახლანდ. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, მდ. ხრამის (ქციის) მარჯვენა ნაპირზე, ლიპარიტის უბნის, დღევანდელი ბედიანის ჩრდილო-დასავლეთით.

ვახუშტი ბატონიშვილის ( ს.) მიხედვით „მოდამნახეს ქუეით არს ვარდისუბანს მონასტერი უგუმბათო, შუენიერს ადგილს“. იოანე ბატონიშვილი „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ ვარდისჭალის სახელით იხსენიებს ქციის ხეობის სოფლებს შორია.

ამჟამად ნასოფლარია. შემორჩენილია მონასტრის ნანგრევები, რომლებიც მდებარეობს მდ. ხრამის მარჯვენა ნაპირზე, მოდამნახეს სამხრეთით, კლდეისის ხევის ზევით. ბაზილიკა (დაახლ. 18 21 მ) მოპირკეთებულია თლილი ქვით. ჩრდილოეთის მხარეს აქვს გარშემოსავლელი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. იატაკი მოგებულია ქვითა და კირხსნარით. კედელები შელესილია. შესასვლელის თავზე ამოკვეთილია ჯვარი და ბერძნული წარწერა.
ემანუილ ვარდიძე

ემანუილ ვარდიძე (დ. 1886, სოფ. არალი, ახლანდ. ადიგენის მუნიციპალიტეტი, — გ. 25 მარტი, 1966, თბილისი) — ქართველი კათოლიკე მღვდელი.

განათლება სტამბოლში, ფერიქოის ქართველთა მონასტერში და რომში მიიღო. 1909 წელს ეკურთხა მღვდლად. 1914 წელს საქართველოში დაბრუნების შემდეგ მსახურობდა ჯერ ახალციხეში, შემდეგ კი თბილისში. 1921 წლიდან იყო თბილისის პეტრე და პავლე მოციქულთა ეკლესიის წინამძღვარი. 1928-1951 წლებში რელიგიური მოღვაწეობისა და საბჭოთა ხელისუფლებისადმი არალოიალური დამოკიდებულების გამო რამდენჯერმე იყო დაპატიმრებული და გადასახლებული. დაბრუნების შემდეგ ვარდიძემ განაგრძო მოღვაწეობა თბილისის პეტრე და პავლე მოციქულთა ეკლესიაში. დაკრძალულია იქვე.
ყირგიზფილმი

„ყირგიზფილმი“ (ყირგ. ) — მხატვრული, დოკუმენტური და ანიმაციური ფილმების ყირგიზული კინოსტუდია, რომელიც დაარსდა 1941 წელს და მდებარეობს ქალაქ ბიშკეკში.

ისტორია
კინოსტუდია 1941 წელს ჩამოყალიბდა უზბეკური სახელმწიფო ფოყოკინოტრესტის „უზბეკფილმის“ ბაზაზე და თავიდან მისი დასახელება იყო „კინოქრონიკის ფრუნზეს სტუდია“ (1956 წლიდან - მხატვრული და დოკუმენტური ფილმების ფრუნზეს სტუდია).თანამედროვე დასახელება მიიღო 1961 წელს.

ომისშემდგომ წლებში, ხუთწლედის გეგმების მიუხედავად, კინოსტუდიას არ უმუშავია.

1960-1970-იან წლებში „ყირგიზფილმმა“ დაიწყო ჩინგიზ აითმათოვის ნაწარმოებების ეკრანზე გადატანა. ამ დროს აქ თავისი სარეჟისორო კარიერა დაიწყეს ლარისა შეპიტკომ („პაპანაქება“), ანდრია კონჩალოვსკიმ („პირველი მასწავლებელი“). შემდეგში სტუდიაში მუშაობდნენ ადგილობრივი რეჟისორები: ბოლოტბეკ შამშიევი, ტოლომუშ ოკეევი და სხვები.

ყირგიზეთის რესპუბლიკის მთავრობის 1994 წლის 13 სექტემბრის № 695 დადგენილებით ყირგიზეთში დაწესდა პროფესიული დღესასწაული - ყირგიზული კინოს დღე, რომელიც აღინიშნება 17 ნოემბერს.

2018 წელს კინოსტუდიამ მიიღო „“ კლასის გრან-პრი საერთაშორისო ფესტივალზე თემირ ბეკნაზაროვის ფილმისთვის „ღამის ავარია“.

ამჟამად კინოსტუდია ტოლომუშ ოკეევის სახელობისაა

ანიმაციური ფილმები
კინოსტუდიაში გადაღებული პირველი ანიმაციური ფილმი 1977 წელს გამოჩნდა, როცა კინოსტუდიაში შეიქმნა მულტიპლიკატორების შემოქმედებითი ჯგუფი. ჯგუფის ხელმღვანელად დაინიშნა მხატვარი საგინბეკ იშენოვი. ოფიციალური სტატუსის მინიჭებიდან ერთ წელიწადში ჯგუმა შექმნა ყირგიზული კინოს ისტორიაში პირველი 10 წუთიანი ნახატი ფილმრ „ციფრები კამათობენ“.

1990-იანი წლების დასაწყისიდან კინოსტუდიამ შეწყვიტა მულტიპლიკაციური ფილმების რეგულარულად გამოშვება, შემოქმედებითი ჯგუფი კი დაიშალა.
პარატეთისი

პარატეთისი — ვეებერთელა მარჩხი შიგა ზღვა, რომელიც გადაჭიმული იყო ალპებიდან ჩრდილოეთით ცენტრალური ევროპის გავლით ვიდრე არალის ზღვის მიმართულებით ცენტრალურ აზიამდე. პარატეთისი განსაკუთრებული იყო თავისი პალეოგეოგრაფიით: იგი წარმოდგენილი იყო ღრმა აუზების სერიით, რომლებიც ჩამოყალიბდა ზედა იურულში, ოქსფორდული სართულის განმავლობაში როგორც ცენტრალური ატლანტის ოკეანის შემქმნელი რიფტის გაგრძელება.

აუზები ერთმანეთს ვიწრო და მარჩხი არხებით უკავშირდებოდნენ, რომლებიც ხშირად წყალცვლას ზღუდავდნენ და იწვედნენ ფართოდ გავრცელებულ გრძელვადიან ანოქსიას.

პარატეთისი ოლიგოცენში, ქვედა და შუა მიოცენში დრო და დრო გაერთიანებული იყო ტეთისთან ან მის რელიქტებთან (ხმელთაშუა ზღვასთან ან ინდოეთის ოკეანესთან), თუმცა ზედა მიოცენური ეპოქის დასაწყისში ტექტონიკურად მომწყვდეული ზღვა შემობრუნდა მეგატბაში აღმოასავლეთი ალპებიდან ყაზახეთამდე. პლიოცენური ეპოქიდან დაწყებული პარატეთისი თანდათანობით გამარჩხდა. დღევანდელი შავი ზღვა, კასპიის ზღვა, არალის ზღვა, ურმია, დარიაჩეიე-ნამაქი და სხვები პარატეთისის რელიქტებია.

პარატეთისი წარმოიქმნა ოლიგოცენის დასაწყისში, დაახლოებით 34 მლნ. წლის წინ, როდესაც ტეთისის ჩრდილოეთი ნაწილი გამოეყო ტეთისის არის ხმელთაშუაზღვისპირეთის რეგიონს ალპების, კარპატების, დინარის, ტავრისა და ელბურსის წარმოშობის გამო. იურულსა და ცარცულ პერიოდებში ევრაზიის ეს ნაწილი დაფარული იყო მარჩხი ზღვებით, რომლებმაც შექმნეს ტეთისის ოკეანის ჩრდილოეთი კიდეები.

ვინაიდან პალეო-ტეთისის ოკეანის სამხრეთი საზღვარი ანატოლია წარმოადგენს კიმერიის კონტინენტის ნაწილს, პალეო-ტეთისის უკანასკნელი რელიქტი შეიძლება ყოფილიყო ოკეანური ქერქი შავი ზღვის ქვეშ. ტეთისის ოკეანე ჩამოყალიბდა ლავრაზიასა (ევრაზია და ჩრდილოეთი ამერიკა) და გონდვანას (აფრიკა, ინდოეთი, ანტარქტიდა, ავსტრალია და სამხრეთი ამერიკა) შორის, როდესაც ტრიასულში (200 მლნ. წლის წინ) დაიშალა სუპერკონტინენტი პანგეა.
პრემია „საგურამო“

საგურამო — ილია ჭავჭავაძის საგურამოს სახელმწიფო მუზეუმის პრემია, დაარსდა 2003 წლის 8 ნოემბერს. დამაარსებლები არიან: „ილიას ფონდი” და შპს „კალასი“. პრემია ყოველწლიურად გაიცემა.

ნომინაციები
პრემია გაიცემა შემდეგ ნომინაციებში:
პოეზია;
პროზა;
თარგმანი;
კრიტიკა;
ხელოვნება;
საბავშვო ლიტერატურა;
ჰუმანიტარული მეცნიერებები;

პრემიებთან ერთად გაიცემა ილიას მედალი „მარად და ყველან საქარველოვ მე ვარ შენთანა“ ქართული კულტურისა და სულიერების წინაშე განსაკუთრებული ღვაწლისათვის.

მნიშვნელობა
პრემია „საგურამო“ მოიცავს ქართული მწერლობისა და კულტურის ფართო სპექტრს. ის ენიჭება ლაურიატს მხოლოდ სიცოცხლეში და მხოლოდ ერთხელ. პრემია არ გაიცემა ერთი ნაწარმოების ან ერთი წიგნისთვის. იგი ავტორს მთელი შემოქმედებისა და მოღვაწეობისთვის ენიჭება. საკონკურსოდ წარდგენილი უნდა იყოს კონკურსანტის მთელი შემოქმედება სრულად.

წარმდგენი შეიძლება იყოს ერთი, მაგრამ ცნობილი რეკომენდატორი, ჯგუფი ან ორგანიზაცია. გამარჯვებულ ნომინანტს გამარჯვება ეცნობება დაჯილდოების ცერემონიამდე 10 დღით ადრე, რათა მან შეძლოს საპრემიო სიტყვის მომზადება. პრემიის მინიჭების საკითხს განიხილავს კომპეტენტური ჟიური, რომელსაც ნიშნავს პრემიის დამფუძნებელი ორგანიზაციები „ილიას ფონდი“ და შპს „კალასი“.

ლაურეატები
ვარდობა

ვარდობა — რელიგიური, ხალხური დღესასწაული. იწყებოდა 21 აპრილს და მთავრდებოდა 20 მაისს. აქედან მომდინარეობს მაისის თვის ძველი სახელწოდება „ვარდობისაჲ“.

ვარდობისას ქრისტიანობამდელი ფესვები აქვს. ის ბუნების აღორძინების, ვეგეტაციის, დიდი დედისადმი მიძღვნილი დღესასწაული იყო. იგი ასევე უკავშირდებოდა მოკვდავ და აღდგენად ღვთაება ადონისს და აფროდიტეს. ითვლებოდა, რომ წითელი ვარდები ადონისის სისხლიდან წარმოიქმნა.

ქრისტიანობის გავრცელების შემდეგ, ვარდობა სხვადასხვა ქრისტიანულ დღესასწაულს, მათ შორის ღვთისმშობლობას, დაუკავშირდა. ხევსა და გუდამაყარში მარიამობას „ვარდის დღეობაც” ერქვა, საქართველოს მთიანეთში თიბვის დაწყების ზეიმს კი ვარდობასაც უწოდებდნენ.

ზემო იმერეთის სოფ. გეთსამანიაში ვარდობის დღესასწაული პეტრე-პავლობის მარხვის პირველ ორშაბათს აღინიშნებოდა (პეტრე-პავლობის მარხვა მოძრავია, ამიტომ შესაძლოა ყოფილიყო მაისში ან ივნისში). ექვთიმე ათონელის ცნობით, პეტრე-პავლობის მარხვას „ქართველნი ვარდობად უწოდენ”.

სულთმოფენობის წინა დღეს, სულთაობის შაბათს, საქართველოში „ვარდის შაბათს” ეძახდნენ. იგი მიცვალებულთა მოსახსენიებელი დღე იყო. ზოგან ამ საღამოს, მზის ჩასვლის შემდეგ, შეძლებისდაგვარად ყველა სახეობის ყვავილს აგროვებდნენ (აკაციის ყვავილის გარდა), რათა მიცვალებულის საფლავზე დაეფინათ. ხალხის გადმოცემით, „მიცვალებულებს მათი სუნი სიამოვნებთ”. ზოგან შეგროვილ ყვავილებს გარეთ ან თონეში აწყობდნენ და დილით ადრე საფლავზე გასულებს თან მიჰქონდათ ყვავილები, სანთლები, კოკით წყალი. ყველაფერს საფლავზე ალაგებდნენ და წყალს ასხამდნენ. ამ დღეს ოჯახში წანდილს ან კორკოტს აკეთებდნენ და მეზობლებს ურიგებდნენ. ყვავილებით ირთვებოდა ოჯახი, ეზო და გზაჯვარედინები.

ბუნების აღორძინებისადმი მიძღვნილი ვარდობის დღესასწაულს სატრფიალო მოტივებიც ჰქონდა. შესაძლოა ვარდობას უკავშირდებოდეს ქართული ხალხური სატრფიალო ლექსი: „აქედან და შენამდე, ვარდი მასხია ყელამდე, რომ ვინმე გამომიშვებდეს, სულ ფრენით მოვალ შენამდე”.
ბეშბარმაგი

ბეშბარმაგი — მთა აზერბაიჯანში, ქალაქ სიაზანის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ბაქოდან 80 კმ-ში. სიმაღლე 382 მ. ასევე ცნობილია როგორც ხიდირ-ზინდა. არის მომლოცველთა ადგილი.

სიტყვა „ბეშბარმაგი“ აზერბაიჯანული და თურქული ენებიდან ითარგმნება როგორც „ხუთი თითი“, რადგან მთის კონტურები წააგავს ხელის ხუთ თითს.

მთა, თავისი სიმაღლისა და ფორმის გამო, უხსოვარი დროიდან მეზღვაურებისთვის შესანიშნავი ღირსშესანიშნაობა იყო.

ბეშბარმაგის მთის ძირში არის წმინდა ადგილი „ფირ ხიდირ ზუნჯა“, სადაც მოგზაურები ჩერდებიან ლოცვისა და თაყვანისცემისთვის.
ჯომარდ-ყასაბი

მავზოლეუმი „ჯომარდ-ყასაბი“ — საუკუნის მავზოლეუმი აზერბაიჯანში, ძველი განჯის ტერიტორიაზე.

მავზოლეუმს რვაკუთხედის ფორმა აქვს. თაბაშირის ნაღმტყორცნებით შედუღებული კვადრატული აგურისგანაა აგებული.

ისტორია
საბჭოთა არქეოლოგ ივან შჩებლიკინს მოჰყავს ხალხური ლეგენდა, რომლის მიხედვითაც ეს მავზოლეუმი საუკუნეში ააგეს გმირი ჯალათის პატივსაცემად, რომელიც დაიღუპა მშობლიური ქალაქის დასაცავად ერთ-ერთი თავდასხმის დროს.

აზერბაიჯანელმა არქეოლოგმა ისჰაკ ჯაფარზადემ საკუთარ ნაშრომებშიც აღნიშნულ ლეგენდას ახსენებს, რომელიც ძალიან პოპულარული იყო ადგილობრივ მოსახლეობაში, რომლის მიხედვითაც ეს მავზოლეუმი აშენდა პატიოსანი, სამართლიანი „ჯალათის“ საფლავზე.

შჩებლიკინის თქმით, მავზოლეუმის შენობა არაერთხელ დარესტავრირდა და შესაძლოა რამდენჯერმე გადაკეთებულიყო.

2004 წელს ჰეიდარ ალიევის ფონდმა ჯომარდ-კასაბის საფლავი და მავზოლეუმი აღადგინა. რესტავრაციის დროს გამოყენებული იქნა ნახიჩევანიდან ჩამოტანილი უძველესი აგური.
დავით ვარდოსანიძე

დავით გრიგოლის ძე ვარდოსანიძე (დ. 15 ოქტომბერი, 1918, ტყიბული, — გ. 10 მაისი, 1995, თბილისი) — ქართველი ბიოლოგი. ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1966).

დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო ინსტიტუტი (1939). მონაწილეობდა მსოფლიო ომში. ომის დამთავრების შემდეგ დარჩა საბჭოთა არმიის რიგებში. თადარიგში გავიდა გვარდიის მაიორის წოდებით. 1954 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო ინსტიტუტში. 1965 წლიდან იყო ორგანიზმული და ბიოლოგიური ქიმიის კათედრის გამგე, კათედრის პროფესორი, 1982 წლიდან — სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა კვებისა და საკვებთა ტექნოლოგიის განყოფილების მთავარი სპეციალისტი. ვარდოსანიძის კვლევის ძირითადი სფერო იყო ცხოველების სისხლის ბიოქიმიისა და კლინიკური საკითხების შესწავლა.
ლადო ვარდოსანიძე

ვლადიმერ (ლადო) გრიგოლის ძე ვარდოსანიძე (დ. 10 აპრილი, 1945, ვლადიკავკაზი, სსრკ) — ქართველი არქიტექტორ-ურბანისტი. საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (2012).

ბიოგრაფია
1969 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი. 1990-2007 წლებში საქართველოს ურბანისტთა საზოგადოების თავმჯდომარე. 1969 წლიდან 3 წლის განმავლობაში მუშაობდა „საქქალაქმშენსახპროექტში“. 1972-1977 წლებში ქალაქთმშენებლობის ცენტრის სამეცნიერო-კვლევითი საპროექტო ინსტიტუტის ძეგლთა დაცვის სისტემის წევრი და ძეგლთა აღრიცხვა-პასპორტიზაციის განყოფილების გამგე. 1977 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწევა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში არქიტექტურის ფაკულტეტზე. 2012 წლიდან საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი. სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობას ეწევა საქართველოს ქალაქების სოციოლოგიის, ურბანისტიკისა და თეორიის სფეროში. ზემოხსენებულ დარგებში და თანამედრივე არქიტექტურული პრაქტიკის სხვადასხვა საკითხზე გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები და კრიტიკული სტატიები: ქართულ, ინგლისურ, გერმანულ და რუსულ ენებზე.
იანეთის წმიდა გიორგის ტაძარი

იანეთის წმიდა გიორგის ტაძარი — მართლმადიდებლური ქრისტიანული ტაძარი საქართველოში, მდებარეობს სოფელ იანეთში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, იმერეთის რეგიონში. ტაძარი არქიტექტორ არჩილ მინდიაშვილის პროექტით აშენდა 2001-2003 წლებში. ტაძრის აღმშენებელია ამავე სოფლის მკვიდრი აკაკი (კაკო) ლეკვეიშვილი.

ისტორია
იანეთის წმიდა გიორგის  ტაძრის ასაშენებლად ინიციატივა გამოიჩინა და ფინანსები გამოიღო აღმშენებელმა აკაკი (კაკო) ლეკვეიშვილმა. ტაძრისთვის მიწის ნაკვეთი სოფლის ცენტრში გამოიყო სოფელ იანეთის საკრებულოსა და საქართველოს სახელმწიფო ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო უნივერსიტეტის გადაწყვეტილებითა და თანადგომით.

ტაძრის ფუძე ქვის დადება და საძირკვლის კურთხევა შედგა 2001 წლის 19 მაისს.

2003 წლის 19 ივლისს მეუფე საბამ (ხონი-სამტრედიის ეპარქიის ეპისკოპოსი) ჩამობრძანებულ მღვდელმთავრებთან — მეუფე დიმიტრისთან (ბათუმი-სხალთის ეპარქიის ეპისკოპოსი), მეუფე გრიგოლთან (ფოთისა და ხობის ეპარქიის ეპისკოპოსი), მეუფე ანტონთან (ვანისა და ბაღდათის ეპარქიის ეპისკოკპოსი) და სხვა მღვდელმსახურებთან ერთად აკურთხა ტაძარი.

ტაძრის კურთხევის შემდეგ მეუფე საბამ მრევლს ტაძრის მოძღვარი იაკობი (ზვიად ლეკვეიშვილი, 1974-2010) წარუდგინა.

2003 წლის 21 სექტემბერს იანეთის წმიდა გიორგის ტაძარს უმაღლესი სტუმრები ეწვივნენ, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ილია და მსოფლიო პატრიარქი ბართლომე . მათ წირვა-ლოცვა აღავლინეს წმიდა გიორგის ტაძარში   და დალოცეს მრევლი.

მსოფლიო პატრიარქმა ბართლომე -მა ტაძრის აღმშენებელი აკაკი (კაკო) ლეკვეიშვილი დალოცა და მისი ღვარწლი ტაძრის აღშენების საქმეში აღნიშნა  საეკლესიო მედლის მინიჭებით.

არქიტექტურა
იანეთის წმიდა გიორგის ტაძრის პროექტი უსასყიდლოდ შესრულებულია საქართველოს საპატრიარქოს ხუროთმოძღვრების ცენტრის მიერ.

მთავარი არქიტექტორი — არჩილ გოდერძის ძე მინდიაშვილი

პროექტის ავტორი — ნოდარ გაიოზის ძე მალუტაშვილი

მთავარი კონსტრუქტორი — ემზარ იასონის ძე კიზირია

კონსტრუქტორი — ზურაბ ბიძინას ძე ოქროშიძე

პასუხისმგებელი მშენებელ-ინჟინრები — ნიკოლოზ (უჩა) პავლეს ძე ჭიღლაძე და გიორგი (გია) ბონდოს ძე ვაშაკიძე.

ტაძრის მშენებლობის ძირითადი სამუშაოები შეასრულა ბრიგადამ სოფელ ჭოგნარიდან ავთანდილ ცხადაბერიძის ხელმძღვანელობით.

ტაძარი აშენებულია თეთრი ქვით (კირქვა) ხანდების კარიერიდან, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტიდან.

იანეთის წმიდა გიორგის ტაძარი ჯვარგუმბათოვანია და მართკუთხედში ჩაწერილ ჯვარს წარმოადგენს. ზომებია 13.8×9,8 მეტრი დასავლეთის კარიბჭით. სიმაღლე 18.7 მეტრი.

გალერეა
ლალი ავალიანი

ლალი ავალიანი (დ.20 ივლისი, 1939, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ფილოლოგი.

ბიოგრაფია
დაიბადა თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1962 წელს. ამავე ფაკულტეტის უახლესი ქართული ლიტერატურის კათედრის ასპირანტურა კი 1965 წელს. 1963 წლიდან იყო „ვაჟა ფშაველას კაბინეტის“ მუდმივმოქმედი სემინარის წევრი და თუშ-ფშავ-ხევსურეთში ექსპედიციათა ("ვაჟა ფშაველას ნაკვალევზე,") უცვლელი მონაწილე. 1966-1990 წლებში "ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის" სამეცნიერო რედაქციის დაარსებიდან მუშაობდა ენისა და ლიტერატურის განყოფილებაში უმცროსი, შემდეგ უფროსი სამეცნიერო რედაქტორის თანამდებობაზე (კურირებდა ქართულ ლიტერატურას). 1970-1973 წლებში უახლესი ქართული ლიტერატურის კათედრის მიწვეული ლექტორის რანგში კითხულობდა სპეციალურ კურსს - „ საუკუნის 10-20-იანი წლების ქართული ლიტერატურული დაჯგუფებანი“. 1990 წლიდან იგი შოთა რუსთაველის ლიტერატურის ინსტიტუტის ქართული ლიტერატურის სამეცნიერო განყოფილების უფროსი მეცნიერი თანამშრომელია. 1966 წლიდან მისი გამოკვლევები, კრიტიკული წერილები და პუბლიცისტური ესეები იბეჭდება ქართულ პერიოდიკაში. გამოქვეყნებული აქვს სამასამდე სტატია. დღესაც სისტემატურად თანამშრომლობს სამეცნიერო გამოცემებსა თუ ლიტერატურულ ჟურნა-გაზეთებში. პირველი „ქართული საბჭოთა 11-ტომიანი უნივერსალური ენციკლოპედიის“ გამოცემაში დიდი წვლილისათვის 1987 წელს დაჯილდოვდა საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელით . ლიტერატურის ისტორიკოსი, ესეისტი, კრიტიკოსი, ფილოლოგიის დოქტორი. საკანდიდატო დისერტაციის თემა - "პაოლო იაშვილის ცხოვრება და შემოქმედება", დაიცვა 1969 წელს.
აუთერ ბენქსი (ტელესერიალი)

გარე ნაპირი — ამერიკული სათავგადასავლო, მისტიური დრამა თინეიჯერების შესახებ, რომელიც შექმნილია ჯოშ პიტის, ჯონას პეიტის და შენონ ბურკის მიერ. პრემიერა გაიმართა -ზე 2020 წლის 15 აპრილს. სერიალში მოქმედება ხდება ჩრდილოეთ კაროლინაში, აუთერ-ბენქსზე და აღწერილია თინეიჯერების კონფლიქტი დაკარგული განძისთვის. 2021 წლის დეკემბერში სერიალი განახლდა და 23 თებერვალს მესამე სეზონის პრემიერა გაიმართა. მესამე სეზონის პრემიერის შემდეგ სერიალი მეოთხე სეზონსთვისაც განახლდა.

სერიალი მოგვითხრობს თინეიჯერების ჯგუფის შესახებ, რომლებიც ჩრდილოეთ კაროლინაში მდებარე აუთერ ბანქსის სანაპიროზე წასვლას გადაწყვეტენ, რა დროსაც შემთხვევით ნამდვილი საგანძურის რუკას იპოვნიან. ახალგაზრდა გმირები ლეგენდარულ განძზე ნადირობას იწყებენ, რომელიც ერთ-ერთი მათგანის მამის გაუჩინარებას უკავშირდება. თუმცა, აუთერ ბანქსის გარე წყლები თავისი ცვალებადობით არის ცნობილი, რამაც მრავალი გემი იმსხვერპლა, ამიტომ ეს ადგილი საკმაოდ საშიშია, მაგრამ ბევრ ადამიანს იზიდავს. სწორედ აქ მდებარეობს როანოკეს „გაუჩინარებული კოლონია“. შედეგად გმირები ახალ თავგადასავლებს მიეცემიან და საიდუმლოებების სამყაროში იძირებიან
„გარე ნაპირი“ -ის მიერ გამოვიდა 2020 წლის 15 აპრილს, აშშ-ში.
ანიმას-ტრუხანო (ოახაკა)

ანიმას-ტრუხანო ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 564 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 21.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1 521.3 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1868 წლის 4 თებერვალს შევიდა.
კუილპან-დე-გერერო

კუილაპან-დე-გერერო ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 26 882 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 45.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 49.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 539.8 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.