iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ეწერი (ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი)

ეწერი — სოფელი გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში (ჯურუყვეთის ადმინისტრაციული ერთეული). სოფლის სახელწოდება აღნიშნავს ბუჩქებით და ისლით დაფარულ დაბლობ ადგილს.

გეოგრაფია
მდებარეობს გურიის დაბლობზე, მდინარე ლესისწყლის (ფიჩორის აუზი) მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 75 მ-ზე, ლანჩხუთიდან 9 კმ-ის და ჯურუყვეთიდან 1 კმ-ის დაშორებით. სოფელში გადის ოზურგეთი-ლანჩხუთის საავტომობილო გზა.

ისტორია
სოფლის ტერიტორია დასახლებულია წინაფეოდალური ხანიდან. 1960-იანი წლებში სოფელში აღმოჩნდა კირქვის ბლოკები, კერამიკის, კრამიტის და ადამიანის ძვლების ფრაგმენტები. მათ შორის იყო ქვა წარწერით „ქრისტე შეიწყალე იოანე ბერი“. წარწერა შესრულებულია კუთხოვანი ასომთავრულით, რომელშიც ნუსხურიც ურევია. ამ ადგილას იდგა - სს. ეკლესია თავისი სამაროვნით.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 372 ადამიანი.
A-მხარე და B-მხარე

-მხარე და -მხარე როგორც წესი, ეწოდება ე. წ. „7-დიუმიან გრამფირფიტებს“, რომლებიც სინგლების სახით გამოიცემოდა 1950-იანი წლებიდან. ტერმინი აღნიშნავს ისეთ სიმღერას, რომელიც გამოდის სინგლზე, მაგრამ არ წარმოადგენს სინგლის მთავარ კომპოზიციას (ანუ ისეთ კომპოზიციას, რომელიც არ არის ჩაშვებული როტაციაში). მიუხედავად იმისა, რომ დღეს სინგლების უმეტესობა კომპაქტ-დისკებზე გამოიცემა, ნებისმიერ დამატებით სიმღერას მაინც უწოდებენ -მხარეს.
იმიერბაიკალეთის მხარე

იმიერბაიკალეთის მხარე — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის ციმბირის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ჩიტა. დაარსდა 2008 წლის 1 მარტს ჩიტის ოლქისა და აგის ბურიატთა ავტონომიური ოლქის გაერთიანების შედეგად.

გეოგრაფია
იმიერბაიკალეთი მხარეს ესაზღვრება ამურისა და ირკუტსკის ოლქები, რესპუბლიკები სახა და ბურიატეთი, სახელმწიფოები მონღოლეთი და ჩინეთი.

მოსახლეობა
2002 წლის აღწერის მიხედვით იმიერბაიკალეთში ცხოვრობს:
რუსები - 1 062 868
ბურიატები - 115 606
უკრაინელები - 12 033
თათრები - 8549
სომხები - 3755
ბელარუსები - 3040
აზერბაიჯანელები - 2184
ევენკები - 1656
ბაშკირები - 1354
ჩუვაშები - 1334
გერმანელები — 1317
კრასნოიარსკის მხარე

კრასნოიარსკის მხარე — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის ციმბირის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი — კრასნოიარსკი. დაარსდა 1934 წლის 7 დეკემბერს.

გეოგრაფია
კრასნოიარსკის მხარე მდებარეობს ცენტრალურ ციმბირში მდინარე ენისეის აუზში და უკავია რუსეთის ფედერაციის ტერიტორიის 13,86 %. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანის აუზის - კარისა და ლაპტევების ზღვები. მხარეს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება სახას რესპუბლიკა და ირკუტსკის ოლქი, სამხრეთიდან ტუვა და ხაკასეთი, დასავლეთიდან კემეროვოს, ტომსკის ოლქები და ხანტი-მანსის ავტონომიური ოკრუგი და იამალ-ნენთა ავტონომიური ოკრუგი.

მოსახლეობა
2002 წლის აღწერის მიხედვით კრასნოიარსკში ცხოვრობს:
კრასნოდარის მხარე

კრასნოდარის მხარე — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის სამხრეთის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი — კრასნოდარი. დაარსდა 1937 წლის 13 სექტემბერს.

გეოგრაფია
კრასნოდარის მხარე მდებარეობს სამხრეთ რუსეთში ჩრდილოეთ კავკასიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში აზოვისა და შავი ზღვის სანაპიროებზე. საზღვრის სიგრძეა 1540 კმ. საიდანაც 740 კილომეტრი საზღვაოა. მხარეს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება სტავროპოლის მხარე და ყარაჩაი-ჩერქეზეთი ჩრდილოეთიდან როსტოვის ოლქი, სამხრეთიდან საქართველო, ხოლო მის საზღვრებს შიგნითაა მოქცეული ადიღეს რესპუბლიკა. რელიეფი მთიანი და ვაკეა. უმეტესი ნაწილი უჭირავს შავმიწა სტეპურ ყუბან-აზოვისპირა ვაკეს (ყუბანისპირა ვაკე). სამხრეთით — კავკასიონის ჩრდილოეთი კალთები და შტოქედები დაფარულია ტყით (წიფელი, სოჭი, ნაძვი). მთავარი მდინარეა ყუბანი.

მოსახლეობა
2010 წლის აღწერების მიხედვით კრასნოდარის მხარის ეროვნული შემადგენლობა ასეთია:

2008 წლის 1 იანვრის მონაცემების მიხედვით უდიდესი ქალაქებია: კრასნოდარი (709,7 ათ. კაცი), სოჭი (334,3 ათ. კაცი), ნოვოროსიისკი (283,8 ათ. კაცი), არმავირი (189,1 ათ. კაცი).
ალესანდრო ფარნეზე

ალესანდრო ფერნეზე (; დ. 25 აგვისტო, 1545, რომი — გ. 3 დეკემბერი, 1592, არასი) — იტალიელი მხედართმთავარი და 1578 წლიდან ესპანეთის მეფის შტატჰალტერი ნიდერლანდებში. მისი საომარი მოქმედებების წარმატებამ ჰაბსბურგებს ფლამანდიის პროვინციების საუკუნის ბოლომდე შენარჩუნებაში გაუწია დახმარება. 1586 წელს იგი პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგი გახდა, თუმცა იტალიაში არ დაბრუნებულა.
დალია გრიბაუსკაიტე

დალია გრიბაუსკაიტე (; დ. 1 მარტი, 1956, ვილნიუსი, ლიტვის სსრ) — ლიეტუველი პოლიტიკოსი, ლიეტუვის ყოფილი ფინანსთა მინისტრი, ლიეტუვის პირველი ქალი პრეზიდენტი 2009-2019 წლებში.

განათლება
აკადემიური ხარისხი - სოციალურ მეცნიერებათა დოქტორი.
1983 ჟდანოვის უნივერსიტეტი (ლენინგრადი), ეკონომიკის ფაკულტეტი.
1991 ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტი (ვაშინგტონი) საგარეო ურთიერთობების სკოლა.

პოლიტიკური კარიერა
1983 წელს სანქტ-პეტერბურგიდან დაბრუნების შემდეგ, 27 წლის დალიამ მუშაობა დაიწყო ვილნიუსის უმაღლეს პარტიულ სკოლაში, სადაც 1990 წლამდე კითხულობდა პოლიტეკონომიას. 1988 წელს დაიცვა დისერტაცია და გახდა ეკონომიკის მეცნიერებათა კანდიდატი. 1990–1991 წწ. მუშაობდა ეკონომიკის ინსტიტუტში სწავლულ მდივნად. 1991–2001 წწ. მუშაობდა მაღალ სახელმწიფო თანამდებობებზე. 2001–2004 წწ. ლიეტუვის ფინანსთა მინისტრია.

2009 წლის 26 თებერვალს ოფიციალურად დაასახელეს ლიეტუვის პრეზიდენტობის კანდიდატად, ხოლო 17 მაისს გამართულ საპრეზიდენტო არჩევნებში მიიღო ხმების 68.18% და გახდა ლიეტუვის ისტორიაში პირველი ქალი-პრეზიდენტი.

2014 წლის 11 მაისს, ლიეტუვის რესპუბლიკაში საპრეზიდენტო არჩევნების პირველი ტური გაიმართა. არჩევნებში მონაწილე 7 კანდიდატს შორის დალია გრიბაუსკაიტემ 45,92%-ით ხმების ყველაზე მეტი რაოდენობა მიიღო. მეორე ტური იმავე წლის 25 მაისს შედგა, სადაც ხმების 57,90%-ით დალია გრიბაუსკაიტე ლიეტუვის რესპუბლიკის პრეზიდენტად მეორე ვადით აირჩიეს.

დალია გრიბაუსკაიტე ლიეტუვის პრეზიდენტის პოსტს 2019 წლის 12 ივლისამდე იკავებდა.

პირადი ცხოვრება
დალია გრიბაუსკაიტე გათხოვილი არ ყოფილა. ლაპარაკობს ლიეტუვურად, ინგლისურად, რუსულად, ფრანგულად და პოლონურად.
ტამბოვი

ტამბოვი — ქალაქი რუსეთის ფედერაციაში, ტამბოვის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. ნავმისადგომი მდინარე ცნის (ვოლგის აუზი) მარცხენა ნაპირზე. ქალაქი ამფითეატრის მსგავსად არის შეფენილი მდინარე ცნის მოსახვევის დამრეც ფერდობზე. ქალაქი ტამბოვი დაარსდა 1636 წელს როგორც ციხესიმაგრე მოსკოვის სახელმწიფოს ყირიმისა და ნოღაის თათრებისაგან დასაცავად. 1796 წლიდან საგუბერნიო ცენტრია. 1830 წელს ტამბოვში მოხდა „ქოლერის აჯანყება“.
ტამბუკანის ტბა

ტამბუკანის ტბა, დიდი ტამბუკანი — მწარე-მლაშე ტბა რუსეთში. მდებარეობს ჩრდილოეთ კავკასიაში, სტავროპოლის მხარისა და ყაბარდო-ბალყარეთის ტერიტორიებზე, ქალაქ პიატიგორსკიდან 12 კილომეტრზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 548 მ. ზედაპირის ფართობი 1,7 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 10 მ. ტბის ფსკერზე რაპის ქვეშ ლამიანი ტალახის სქელი ფენაა. ტბის ტალახს უმთავრესად იყენებენ კავკასიის მინერალური წყლების კურორტებზე ტალახით მკურნალობისას.
მეგ რაიანი

მარგარეტ მერი ემილი ენ ჰაირა (; დ. 19 ნოემბერი, 1961), უკეთ ცნობილი როგორც მეგ რაიანი — ოქროს გლობუსის ნომინანტი ამერიკელი კინომსახიობი, რომელმაც მთავარი როლები შეასრულა 1990-იანი წლების რომანტიკულ კომედიებში: „როცა ჰარი შეხვდა სალის...“ (1991), „უძინარნი სიეტლში“ (1993), „ფრანგული კოცნა“ (1995), „გამუდმებითი სიყვარული“ (1997) „ანგელოზების ქალაქი“ (1998), „თქვენთვის წერილია“ (1998) და „ქეითი & ლეოფოლდი (2001). ყველა ფილმმა ერთად 870 მილიონ დოლარზე მეტი მოაგროვა.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
მეგ რაიანი 1961 წლის 19 ნოემბერს დაიბადა ქალაქ ფეირფილდში, კონექტიკუტის შტატში. მეგის დედა — სუზან ჯორდანი, პროდიუსერი, ხოლო მამა — ჰარი ჰაირა, მათემატიკის მასწავლებელი იყო. რაიანს ორი და და ერთი ძმა ჰყავს. 1976 წელს როდესაც მისი მშობლები გაიყარნენ, მეგი და მისი და-ძმა, საცხოვრებლად მამასთან დარჩა. მაშინ მეგი 15 წლის იყო. 1979 წელს, როდესაც მეგ რაიანმა სკოლა დაამთავრა, ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში, ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე განაგრძო სწავლა.

ადრეული კარიერა
მეგ რაიანის პირველი ფილმი, „მდიდარი და სახელოვანი“, ეკრანებზე, 1981 წელს გამოჩნდა. 1982-1984 წლებში, რაიანი, სერიალ „სანამ მსოფლიო მოტრიალდებაში“ თამაშობდა. თავდაპირველად იგი ეპიზოდურ როლებს ასრულებდა მოკლემეტრაჟიან ფილმებში. მეგ რაიანს, პირველი აღიარება მოუტანა ფილმმა — „შეპირებული ხმელეთი“, რომელიც ეკრანებზე 1987 წელს გამოვიდა.

პირველი ფილმი რომლის მეშვეობითაც მეგ რაიანი ოქროს გლობუსს დაეუფლა იყო „როცა ჰარი შეხვდა სალის...“ ამ უკანასკნელში, რაიანმა სალი ოლბრითი განასახიერა. ფილმი ეკრანებზე 1989 წელს გამოვიდა. რაიანს პარტნიორობას ცნობილი კომიკოსი, ბილი კრისტალი უწევდა. კაფის სცენა სადაც სალი ცრუ ორგაზმს განასახიერებს, დღემდე ერთ-ერთ საუკეთესო მომენტად ითვლება კინემატოგრაფიაში. ხოლო ფრაზა „მეც ის მომართვით — რაც მას“ (ინგ. "’ ’ ") რომელიც ამ სცენის მომსწერე ერთ-ერთმა მოხუცმა ქალბატონმა წარმოთქვა, 33 ადგილზეა ამერიკული ფილმების საუკეთესო კინოციტატების ასეულში.

ამის შემდეგ რაიანმა ითამაშა ფილმებში და კოცნის შესავალი. ორივე ფილმს ზომიერი წარმატება ხვდა წილად. აგრეთვე წარმატებული გამოდგა ფილმი „უძინარნი სიეტლში“, ამ უკანასკნელში, მეგ რაიანს პარტნიორობას, მსახიობი ტომ ჰენქსი უწევს. ტომ ჰენქსთან ერთად რაიანს უკვე ჰქონდა ნათამაშები ფილმში „ჯოი ვულკანის წინააღმდეგ“ თუმცა იგი კინოგაქირავებაში ჩავარა.

ფილმოგრაფია
პირადი ცხოვრება
მას შემდეგ, რაც მეგ რაიანმა დენის ქუეიდთან ერთად ორ ფილმში ითამაშა (... და შინაგანი სამყარო), 1991 წელს, წმინდა ვალენტინის დღეს, ისინი დაქორწინდნენ. რაიანი მხოლოდ მაშინ დათანხმდა ცოლობაზე, როდესაც დევიდმა კოკაინის მოხმარებას თავი დაანება. მათი საერთო შვილი, ჯეკ ქუეიდი, 1992 წლის 24 აპრილს დაიბადა. 2000 წელს, მეგი აქტიურად იყო ჩართული ფილმ სიცოცხლის მტკიცებულების გადაღებებში რასელ ქროუსთან ერთად. ის და დენისი დაშორდნენ. საბოლოო განქორწინება კი 2001 წლის 16 ივლისს მოხდა.
2006 წლის იანვარში რაიანმა 14 თვის ჩინელი გოგონა იშვილა, სახელად დეიზი თრუ.
2011 წლის იანვრიდან, მეგ რაიანს ურთიერთობა აქვს მომღერალ — ჯონ მელენკამპთან. ჯონი საკუთარ მეუღლეს, ელენას, 18 წლიანი ქორწინების შემდეგ გაშორდა. მათი განქორწინება 2010 წლის 30 დეკემბერს მოხდა.
როლანდას პაქსასი

როლანდას პაქსასი ( დ. 10 ივნისი, 1956, ტელშიაი, ლიტვის სსრ) — ლიეტუვის პოლიტიკური მოღვაწე, ლიეტუვის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 2003 წლის 26 თებერვლიდან 2004 წლის 6 აპრილამდე; პაქსასი პირველი ევროპული ქვეყნის ხელმძღვანელია, რომელიც იმპიჩმენტის შედეგად გადააყანეს თანამდებობიდან. მფრინავი სპორტსმენი.

ბიოგრაფია
სწავლობდა ვილნიუსის საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტში (სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის ინჟინერი: 1974—1979), მოგვიანებით ლენინგრადის სამოქალაქო ავიაციის სასწავლებელი დაამთავრა (პილოტ-ინჟინერი; 1984). 1985-92 წლებში ს.დარიუსისა და ს. გარინასის აეროკლუბის (ვილნიუსი) მეთაურია. სსრკ-სა და ლიეტუვის უმაღლესი პილოტაჟის ნაკრების წევრია. პრეზიდენტია სააქციო-სამშენებლო კომპანია „“-სი.
გაბრიელა სპანიკი

გაბრიელა ელენა სპანიკ ულტერა ( დ. 10 დეკემბერი, 1973), უფრო ცნობილია როგორც გაბრიელა სპანიკი — ჯილდოების მფლობელი ვენესუელელი მსახიობი, რომელიც მეტად ცნობილია ტელენოველებში თავისი როლებით. მისი ტყუპისცალი და დანიელა სპანიკი მოდელი და მსახიობია. მას ასევე ჰყავს უმცროსი და პატრისია და ორი ძმა – ანტონიო და ადიელი.

სპანიკის მამა ხორვატიელია, რომელიც ვენესუელაში საცხოვრებლად 1960 წელს გადავიდა, ხოლო დედა – ინგლისელია.

გაბრიელას კარიერა მის ვენესუელის კონკურსიდან 1992 წელს დაიწყო. ის უნივერსიტეტში ფსიქოლოგიას სწავლობდა, მაგრამ ყოველთვის მსახიობობის სურვილი ჰქონდა. მისმა კარიერამ თვალსაჩინო აღმავლობა 1990–იანი წლების შუა ხანებში დაიწყო, როდესაც მან მთავარი როლები მიიღო ვენესუელურ საპნის ოპერებში. 1998 წელს სალვადორ მეხია ალეხანდრემ გაბრიელა მიწვია მის ახალ სერიალში „უზურპატორი ქალი“ მექსიკაში. ამ სერიალით წყალობით გაბრიელა ნამდვილი მეგავარსკვლავი გახდა, ამ სერიალმა ტელევისას არხზე ყველა დროის რეკორდი მოხსნა. ამ სერიალის წყალობით გაბრიელამ სამწლიანი ექსკლუზიური კონტრატი მიღო ტელევისასგან. ამ სერიალის შემდეგ გაბრიელა კიდევ მონაწილეობა მიღო ტელევისას ორ სერიალში.2002 წელს ის გადადის სამუშაოდ ტელემუნდოში და ხდება მთავარი გმირი ტელენოველისა „შურისძიება“, სადაც მან პროფესიონალი მოკრივე განასახიერა.

2004 წელს გაბრიელას ისევ ეწვია საყოველთაო აღიარება როცა ის გახდა სერიალ „გრძნობათა ტყვეობაში“ მთავარი გმირი. 2005 წელს მონაწილეობა მიიღო სერიალში „ვნებათა მიწა“, რის შედეგადაც რამდენიმე წლით ეკრანს ჩამოშორდა. 2009 წელს ის ბრუნდება სერიალ „ქალბატონით“ ტელევისას არხზე და პარტნიორობას უწევს ლუსეროს და ფერნანდო კოლუნგას. 2010 წელს გაბი კომპანია აცტეკაში გადადის სამუშაოდ და გამოდის მათი ერთობლლივი სერიალი „იმპერატორი“, ამას მოყვება 2012 წელს სერიალი „ალმას ორი სახე“, 2014 წელს კი გაბიმ მონაწილეობა მიიღო აცტეკას სერიალში „ჩემო აკალპუკო“.
არტურას პაულაუსკასი

არტურას პაულაუსკასი ( დ. 23 აგვისტო, 1953, ვილნიუსი) — ლიეტუველი იურისტი, ლიეტუვის პოლიტიკური მოღვაწე, ლიეტუვის რესპუბლიკის სეიმის თავმჯდომარე 2000—2004 და 2004 წლის 15 ნოემბრიდან 2006 წლის 11 აპრილამდე.

2004 წლის 6 აპრილიდან — 2004 წლის 12 ივლისის ჩათვლით იყო ლიეტუვის პრეზიდენტობის მოვალეობის შემსრულებელი.
ვალთერ ნერნსტი

ვალტერ ფრიდრიხ ჰერმან ნერნსტი (დ. 25 ივნისი, 1864, ბრიზენი, ახლანდელი ვომბჟეზნო, პოლონეთი — გ. 18 ნოემბერი, 1941, ობერ-ციბელე, მუსკაუს მახლობლად, გერმანია) — გერმანელი ფიზიკოსი და ქიმიკოსი, თანამედროვე ფიზიკური ქიმიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
1883-1887 წლებში სწავლობდა ციურიხის, ბერლინის, გრაცისა და ვიურვბურგის უნივერსიტებში. სპეციალიზაციას იღებდა ფიზიკაში ლუდვიგ ბოლცმანსა და ფ. კოლრაუშთან. სვანტე არენიუსის გავლენით გადაწყვიტა ემუშავა ფიზიკურ ქიმიაში. 1887 დაიწყო მუშაობა ლაიფციგის უნივერსიტეტში ვილჰელმ ოსტვალდის ასისტენტად. 1890 წლიდან გეტინგენის უნივერსიტეტის პრივატ-დოცენტი, ხოლო 1891-დან პროფესორი; 1896 წელს უნივერსიტეტთან დააარსა ფიზიკა-ქიმიის ინსტიტუტი. 1902-1933 წლებში ბერლინის უნივერსიტეტის უნივერსიტეტი, იქვე 1905-1922 წლებში ქიმიის ინსტიტუტის, ხოლო 1924-1933 წლებში ფიზიკის ინსტიტუტის დირექტორი. ძირითადი შრომები ეხება თერმოდინამიკას, ელექტროქიმიასა და ფიზიკურ ქიმიას, 188 ა. ეტინგსჰაუზენთან ერთად აღმოაჩინა ნერნსტ-ეტინგსჰაუზენის ეფექტი. 1888-1889 საფუძველი ჩაუყარა გალვანური ელემენტის ემძ-ის თეორიას. 1890 აღმოაჩინა ნერნსტის გამაწილების კანონი. 1894 დაამტკიცა, რომ გამხსნელის მადისოცირებელი უნარი მით უფრო მეტია, რაც მეტია მისი დიელექტრიკული შეღწევადობა და აღმოაჩინა ელექტროსტრიქციის მოვლენა.

ნერნსტმა ჩამოაყალიბა პრინციპი, რომლის თანახმად, სხეულის ენტროპიის ცვლილება ნულისაკენ მიისწრაფვის, თუ მისი ტემპერატურა მიისწრაფვის ნულისაკენ (ნერნსტის თეორემა). ეს პრინციპი არ გამომდინარეობს თერმოდინამიკის პირველი და მეორე საწყისებიდან და ხშირად მას თერმოდინამიკის მესამე საწყისს უწოდებენ. წონასწორული რეაქციის (2+2⇄2) შესწავლის საფუძველზე შეიმუშავა ატმოსფერული აზოტისაგან აზოტმჟავას საწარმოო მიღების ფიზიკო-ქიმიური საფუძვლები, ხოლო 1905-1907 სინთეზურად მიიღო ამიაკი. 1918 ახსნა ქლორისა და წყალბადის ურთიერთქმედების რეაქცია ჯაჭვური მექანიზმით.

ნერნსტმა შეადგინა თეორიული ქიმიის სახელმძღვანელო, რომელიც მრავალჯერ გამოიცა საუკუნის დასასრულსა და საუკუნის დასაწყისში. გამოაქვეყნა რამდენიმე შრომა კოსმოლოგიის ზოგად საკითხებზე. ნერნსტი იყო მრავალი მევიერებათა აკადემიის წევრი, მათ შორის სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრი (1927). მიენიჭა ნობელიის პრემია (1920).
იონას სტაუგატისი

იონას სტაუგატისი ( დ. 20 მაისი, 1868, ომენტიშკიაი, ვილკავიშკის მხარე — გ. 18 იანვარი, 1952, კაუნასი) — ლიეტუვის მეოთხე პრეზიდენტი 1926 წლის დეკემბრის თვეში (სახელმწიფო გადატრიალების პერიოდში). იგი სეიმის სპიკერად სულ რამდენიმე საათით ფორმალურად იქნა არჩეული, შემდეგ ლიეტუვის უმაღლეს ხელისუფლად. თანამდებობა სახელმწიფო გადატრიალებისთანავე დატოვა.

ბიოგრაფია
სტაუგატისს ვარშავის უნივერსიტეტი ჰქონდა დამთავრებული დოქტორის ხარისხით. 1919 წელს ლიეტუვის პარლამენტში იქნა არჩეული გლეხურ-სახახლო პარტიის წევრად. 1926 წლის 2 ივნისს იგი სეიმის თავმჯდომარედ აირჩიეს.

დაკრძალულია კაუნასში, -ს სასაფლაოზე.
ვაირა ვიკე-ფრეიბერგა

ვაირა ვიკე-ფრეიბერგა (; დ. 1 დეკემბერი, 1937 რიგა) — ლატვიის პოლიტიკური მოღვაწე, ლატვიის პრეზიდენტი 1999-2007 წწ. ლატვიის პირველი ქალი-პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
ვაირა ვიკე დაიბადა რიგაში 1937 წლის 1 დეკემბერს. დაბადებიდან ერთ თვეში გარდაეცვალა დედა, ხოლო სამიოდე წლისა თუ იქნებოდა, როცა ლატვიამ დამოუკიდებლობა დაკარგა და საბჭოთა კავშირმა დაიპყრო. რამდენიმე წელი მისი ოჯახი ისევ ლატვიაში ცხოვრობდა 1944 წელს კი საბჭოთა დიქტატურას გაექცნენ და გერმანიაში დასახლდნენ.

განათლება
7 წლის ვაირამ სწავლა დაიწყო ლტოლვილი ლატვიელების ადმინისტრაციულ სკოლაში, რომელიც გერმანიის ქალაქ ლიუბეკში მდებარეობდა. მოგვიანებით კი სწავლა განაგრძო ფრანგულ კოლეჯში. მალე მისი ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა კანადაში სადაც დიდი ხნით მოუწიათ დარჩენა. ვაირა აღიზარდა და სწავლობდა ორენოვან კანადაში, სადაც კარგად აითვისა ფრანგული და ინგლისური ენა, კულტურა და წეს-ჩვეულებები. ახალგაზრდა ვაირამ სწავლა დაიწყო ტორონტოს უნივერსიტეტში და დაამთავრა 1960 წელს ფსიქოლოგის სპეციალობით. 1965 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია და გახდა მონრეალის უნივერსიტეტის პროფესორი ამ წარმატებებამდე იგი მუშაობდა თარჯიმნად. თარგმნიდა ესპანურიდან, ფრანგულიდან, ინგლისურიდან და გერმანულიდან.

კარიერა
70-იანი წლებიდან დაიწყო მისი კარიერული აღმასვლა არჩეულ იქნა რამდენიმე ორგანიზაციის პრეზიდენტად მათ შორის: კანადის ფსიქოლოგთა ასოციაციის, კანადის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა ფედერაციის, ბალტიისპირელთა ამერიკული სათვისტომოს და სხვ. 80-იან წლებში მოღვაწეობდა ნატოში, სადაც მუშაობდა ადამიანური ფაქტორების კანადურ პროგრამაზე, ხოლო მას შემდეგ, რაც ლატვიამ გამოაცხადა დამოუკიდებლობა ვაირამ მოუხშირა ვიზიტებს სამშობლოში, ხოლო 1998 წლის ოქტომბრიდან უარი თქვა კანადის მოქალაქეობაზე და ლატვიის მოქალაქე გახდა. 1999 წელს 5 ტურიანი არჩევნების შემდეგ არჩეულ იქნა ქვეყნის პრეზიდენტად, ხოლო 2003 წელს ქალბატონმა ვაირამ მეორედ იყარა კენჭი არჩევნებში. 20 ივნისს პარლამენტში გამართულმა კენჭისყრამ მას წარმატება მოუტანა და 4 წლით გაიხანგრძლივა საპრეზიდენტო უფლებები.

ქალბატონი ვაირა ვიკეს უფლებამოსილების ვადა 2007 წლის ზაფხულში ამოიწურა ლატვიის კონსტიტუციის ძალით კი მას მესამე ვადით პრეზიდენტობა არ შეეძლო. 2007 წლის ივნისის დასაწყისში ლატვიის სეიმმა ქვეყნის მომავალ პრეზიდენტად აირჩია პროფესიით ექიმი ვალდის ზატლერსი, რომელმაც პოსტი ამავე წლის 7 ივლისს დაიკავა. ქალბატონმა ვაირა ვიკე-ფრაიბერგამ კი თანამემამულეებს სიურპრიზი მოუმზადა. მაღაზიებში გამოჩნდა კომპაქტდისკი, რომელზეც ჩაწერილია ქალბატონი ვაირას მიერ შესრულებული სიმღერა “მზე ჩემი ნათლიაა” ქალბატონი ვაირას ეს სიმღერა ლატვიის ხალხური მუსიკის კრებულში შევიდა.

პირადი ცხოვრება
1960 წელს 23 წლის ვაირა ვიკე ცოლად გაჰყვა კვებეკის უნივერსიტეტის მომავალ პროფესორს ასევე ლატვიელს იმანტას ფრეიბერგს რომელთანაც შეეძინა ორი შვილი: კარლისი, რომელიც ცხოვრობს ლატვიაში და ქალიშვილი ინდრა, რომელიც ცხოვრობს და მუშაობს ლონდონში.

ვაირა ვიკე-ფრაიბერგა ერთ-ერთი წარმატებული პოლიტიკოსია პოსტსაბჭოურ სივრცეში: მან თავისი ქვეყანა ევროპის განუყოფელ ნაწილად აქცია.
ანტანას მერკისი

ანტანას მერკისი ( დ. 1 თებერვალი, სხვა მონაცემებით, 20 თებერვალი 1887, სოფ. ბაიორაი, ამჟამინდელი კუპიშის რაიონი — გ. 5 მარტი, 1955, ვლადიმირის ოლქი) — ლიეტუვის სახელმწიფო მოღვაწე, უკანასკნელი პრემიერ-მინისტრი და პრეზიდენტი ომამდელი ლიეტუვის რესპუბლიკისა.

ბიოგრაფია
დაუსწრებლად დაამთავრა რიგის გიმნაზია, იურევის (ამჟამინდელი ტარტუს) უნივერსიტეტში სამართალს სწავლობდა. 1916 წელს დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.
პირველი მსოფლიო ომისას მობილიზებული იყო რუსეთის არმიაში. 1915 წელს რკინიგზის კომენდანტი კოვნში, კოშედერსა და კეიდანში. მოგვიანებით რუმინეთის ფრონზე მსახურობდა.
1919 წელს ლიეტუვის არმიაში მოხალისედ შევიდა.

1927–1932 წლებში კლაიპედის მხარის გუბერნატორი. 1933–1938 წწ კაუნასის ბურგომისტრი. 1936-1940 ლიეტუვის რესპუბლიკის სეიმის წევრი. 1939 წელს ვილნიუსის ლიეტუვისთვის გადაცემის შემდეგ ვილენის მხარის მთავრობის სრულუფლებიანი წარმომადგენელი.

თავისუფალი ლიეტუვის უკანასკნელი რწმუნებული პრემიერ-მინისტრი (1939 წლის, 21ნოემბერი — 1940 წლის,17 ივნისამდე). ლიეტუვის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი საბჭოთა კავშირის მიერ წაყენებული ულტიმატუმის შედეგად ანტანას სმეტონის საზღვარგარეთ გამგზავრების შემდეგ. საბჭოთა ხელისუფლების მოთხოვნით, იუსტას პალეცკისის მთავრობის მეთაურად დაინიშნა. 1940 წლის 17 ივლისს დაპატიმრებულ და გადაყვანილ იქნა სარატოვში საბჭოთა რეპრესირიული ორგანოების მიერ. 1941 წელს მერკისი და მისი ოჯახი ციხეში გადაგზავნეს. 1954 წელს ციხიდან გათავისუფლდა ლიეტუვაში დაბრუნების უფლების გარეშე. გაიგზავნა ვლადიმირის მხარეში, სადაც აღესრულა კიდეც.
იუსტას პალეცკისი

იუსტას პალეცკისი ( დ. 22 იანვარი [ძვ. სტ. 10 იანვარი] 1899, ტელშიაი, ლიეტუვა — გ. 26 იანვარი, 1980, ვილნიუსი) — ლიეტუველი ჟურნალისტი, მწერალი; საბჭოთა სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
დაიბადა მჭედლის ოჯახში. 1915 წლიდან მუშაკი, შემდგომ რიგაში მომსახურე, 1922 წლიდან მასწავლებელი. იყო რიგაში გამომავალი ლიეტუვური გაზეთის დამფუძნებელი და რედაქტორი. თანამშრომლობდა ლიეტუვის პერიოდულ გამოცემებეთან. დირექტორობდა ლიეტუვის სატელეგრაფო სააგენტო „ელტას“. სწავლობდა კაუნასის ლიეტუვურ უნივერსიტეტში (1926–1928).
გუნტის ულმანისი

გუნტის ულმანისი (; დ. 13 სექტემბერი, 1939, რიგა, ლატვია) — ლატვიელი პოლიტიკოსი, ლატვიის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1993-1999 წლებში.

კარლის ულმანისის ძმისწული, 1955 წლამდე დედისმხრიდან პაპის გვარს - რუმპიტისს ატარებდა. ბავშვობა ციმბირში გაატარა გასახლებულმა (გაასახლეს 1941 წელს). რიგაში 1948 წელს დაბრუნდა. 1966 წელს დაამთავრა ლატვიის უნივერსიტეტი, მსახურობდა საბჭოთა არმიაში (1963-1965), მუშაობდა რიგის აღმასკომში, 1966 წელს შევიდა სკკპ-ში, იყო რიგის რაიონის საყოფაცხოვრებო მომსახურების კომბინატის დირექტორი. 1989 წელს სკკპ დატოვა. 1993 წელს სეიმის დეპუტატად იქნა არჩეული ლატვიის გლეხობის კავშირიდან.
ციხის ბუნტი

„ციხის ბუნტი“, ამ სახელითაა ცნობილი საქართველოში პატიმართა ყველაზე მასშტაბური ამბოხება, რომელიც 2006 წ. 27 მარტს ქ. თბილისის მე-5 („ორთაჭალის“) საპყრობილეში (ამჟამად გაუქმებულია) მოხდა. შინაგან საქმეთა სამინისტროს სპეციალური დანიშნულების რაზმთან შეტაკებას რამდენიმე პატიმრის სიცოცხლე შეეწირა და მწვავე პოლიტიკური დებატების მიზეზი გახდა.

საქართველოს სახალხო დამცველმა სოზარ სუბარმა და ადამიანის უფლებათა დამცველმა ორგანიზაციებმა მომხდარი ინციდენტის გამო სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის ხელმძღვანელი ბაჩო ახალია დაადანაშაულეს.
მარიონ კოტიარი

მარიონ კოტიარი (; დ. 30 სექტემბერი, 1975) — ფრანგი კინომსახიობი, რომელიც თითქმის 40 კინო და სატელევიზიო ფილმში გამოჩნდა 1993 წლიდან.

ბიოგრაფია
მარიონი დაიბადა მსახიობთა ოჯახში. მან სენაზე თამაში ბავშვობიდან დაიწყო, თინეიჯერობის პერიოდში კი ტელეფილმებიდან კინოში გადავიდა. 1990-იანი წლების დასასრულს მან, როგორც ფრანგმა კინომსახიობმა, წარმატებას მიაღწია ფილმებით: „ჩემი სექსუალური ცხოვრება... ანუ როგორ ჩავერთე კამათში“ (1996) და „ტაქსი“ (1998), ასევე, ის უფრო ფართო აუდიტორიამ ნახა ფილმებში: „დიდი თევზი“ (2003), „ხანგრძლივი ნიშნობა“ (2004), რომლისთვისაც მან სეზარის პრემია დაიმსახურა, როგორც საუკეთესო მსახიობმა ქალმა მეორეხარისხოვან როლში და „კარგი წელი“ (2006).

მისი მიერ შექმნილმა ედიტ პიაფის პორტრეტმა ფილმში „ცხოვრება ვარდისფერ ფერებში“ (2007) მას საერთაშორისო აღიარება და მრავალი ჯილდო მოუტანა, მათ შორის: -ს, სეზარის, ოქროს გლობუსის ჯილდოები და სწორედ ამ ფილმით ის პირველი მსახიობი გახდა, რომელმაც აიღო ოსკარი ფრანგულენოვანი როლის შესრულებისათვის.

მარიონმა ინტერესი გარემოს საქმეებშიც გამოავლინა და გრინპისის ორატორადაც იმსახურა. ის თავის კომპანიონ მსახიობ და რეჟისორ გიიომ კანესთან ერთად ცხოვრობს.

ფილმოგრაფია
სეფარეთი

სეფარეთი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიციპალიტეტში (ძევრის თემი). მდებარეობს ოკრიბა-არგვეთის სერის ჩრდილოეთ მთისწინეთზე. მდინარე ძევრულის სათავესთან. ზღვის დონიდან 280 მეტრი, თერჯოლიდან 13 კილომეტრი. სოფელში ძირითადად ცხოვრობენ: აბულაძეები, ბერძულები და მეფარიძეები. სოფელში გადის თერჯოლა-ტყიბულის შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზა. ისტორიულ წყაროებში იხსენიება საუკუნიდან.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 109 ადამიანი.
ზედა სიმონეთი

ზედა სიმონეთი — სოფელი საქართველოში, თერჯოლის მუნიციპალიტეტში (იმერეთის მხარე), ზედა სიმონეთის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი და მასში შემავალი ერთადერთი სოფელი.

მდებარეობს სიმონეთის ვაკესა და ბორცვიან მთისწინეთზე, ზღვის დონიდან 350 მ-ზე, ქ. თერჯოლიდან 11 კმ-ში, არგვეთიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 20 კმ-ში. სოფელში არის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია ( ს.), დავით და სერგო კლდიაშვილების სახლ-მუზეუმი.

ისტორია
წმინდა გიორგის ეკლესიის საუკუნის წარწერაში მოხსენიებულია როგორც სომიანეთი:

„სომიანეთი“, როგორც ჩანს, სოფლის ადრინდელი სახელწოდებაა. ხალხური ეტიმოლოგიის შედეგს უნდა წარმოადგენდეს „სვიმონეთი“.

1716 წელს სოფელში გაიმართა სიმონეთის ბრძოლა, რომლის შედეგადაც იმერეთის მეფე გახდა გიორგი გურიელი. 1926 წლისთვის ზედა სიმონეთის თემი შედგებოდა ოთხი სოფლისგან და მისი მოსახლეობა შეადგენდა 5032 ადამიანს, ხოლო ფართობი 46,8 კმ²-ს.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1349 ადამიანი.

ცნობილი ადამიანები
დავით კლდიაშვილი — მწერალი
სერგო კლდიაშვილი — მწერალი
კარლის ულმანისი

კარლის ულმანისი (, რუსეთის იმპერიაში კარლ ინდრიკოვიჩი; დ. 4 სექტემბერი, 1877 — გ. 20 სექტემბერი, 1942) — ლატვიის სახელმწიფო და პოლიტიკური ლიდერი.

ბიოგრაფია
დაიბადა კურლანდიის გუბერნიის დობელის მაზრაში 1877 წლის 4 სექტემბერს (ძველი სტილით 23 აგვისტოს). 1896 წელს დაასრულა ალექსანდრეს გიმნაზია მიტავაში (ელგავა). 1897 წელს დაასრულა სარძევე მეურნეობის კურსები ტაპიაუში, აღმოსავლეთ პრუსიაში (ამჟამად გვარდეისკი, კალინინგრადის ოლქი). სპეციალობით მუშაობდა რიგასა და ლიებაეში (ლიეპაე). 1902 წელს სასოფლო-სამეურნეო ფაკულტეტზე სწავლობდა ციურიხის პოლიტექნიკურ უნივერსიტეტში, შვეიცარიაში. 1903-1905 წლებში სწავლობდა სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში ლაიფციგში, გერმანია.

ლატვიის პრემიერ-მინისტრის პოსტს იკავდებდა შემდეგ წლებში: 1918-1921, 1925-1926, 1931-1931, 1934-1940,
პრეზიდენტის პოსტს: 1936-1940