iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დაცე მელბარდე

დაცე მელბარდე (, დ. 3 აპრილი, 1971, რიგა) — ლატვიის კულტურის, პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. 2019 წლის 18 ივნისიდან არის ევროპის პარლამენტის დეპუტატი, წარმოადგენდა „ეროვნულ გაერთიანებას“. 2022 წლის 22 აგვისტოს შეუერთდა პარტიულ გაერთიანებას „ახალი ერთობა“. იგი იყო ლატვიის ეროვნული კულტურის ცენტრის დირექტორი, ლატვიის კულტურის მინისტრი (2013-2019) და ლატვიის სეიმის დეპუტატი (2014-2019).

ბიოგრაფია
დაცე მელბარდე დაიბადა 1971 წლის 3 აპრილს, რიგაში. იგი სწავლობდა ვალმიერას პირველ საშუალო სკოლაში, შემდეგ კი ჩააბარა ლატვიის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოსოფიის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1994 წელს. 1996 წელს მიიღო კულტურის თეორიის, მენეჯმენტისა და ისტორიის მაგისტრის ხარისხი, ლატვიის კულტურის აკადემიის დასრულების შემდეგ, ხოლო 2001 წელს — სახელმწიფო მმართველობის მაგისტრის ხარისხი.

1992-1995 წლებში იყო ლატვიის სამხედრო მუზეუმის განათლებისა და საინფორმაციო ცენტრის მთავარი სპეციალისტი. 1994-1996 წლებში ხელმძღვანელობდა ლატვიის პოლიციის აკადემიის კულტურულ ცენტრს. 1996-1999 წლებში იყო სახელმწიფო ახალგაზრდული ინიციატივების ცენტრის დირექტორის მოადგილე. ამის შემდეგ, 2004 წლამდე, იყო იუნესკოს ლატვიის ეროვნული კომისიის გენერალური მდივანი. 2003-2005 წლებში იყო რიგის ისტორიული ცენტრის დაცვისა და განვითარების საბჭოს თავმჯდომარე. 2004-2006 წლებში — მინისტრთა კაბინეტის საბჭოს „განათლება ყველასთვის“ წევრი.

2004-2009 წლებში იყო ლატვიის კულტურის სამინისტროს სახელმწიფო მდივნის მოადგილე კულტურის პოლიტიკის საკითხებში. კულტურის მინისტრის თანამდებობაზე დანიშვნის შემდეგ, 2013 წლის 31 ოქტომბრიდან იყო სახელმწიფო კულტურული კაპიტალის ფონდისა და საზოგადოების ინტეგრაციის ფონდის საბჭოების წევრი.

2001 წელს მიიღო ლატვიის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ჯილდო ლატვიის სახელმწიფოს გაძლიერებაში შეტანილი წვლილისთვის. 2005 წელს გადაეცა „“ პრემია ეროვნული კულტურული პოლიტიკის ძირითადი მიმართულებების წარმატებული შემუშავებისთვის.. იმავე წელს დაჯილდოვდა „სამ ვარსკვლავთა ორდენის“ მეოთხე ხარისხით.

პოლიტიკა
2013 წლის ოქტომბერში, ჟანეტა იაუნზემე-გრანდეს გადადგომის შემდეგ, დაცე მელბარდე ლატვიის კულტურის მინისტრად დაინიშნა, როგორც ეროვნული გაერთიანების უპარტიო წარმომადგენელი ვალდას დომბროვსკისის მთავრობაში. მან ეს თანამდებობა შეინარჩუნა როგორც ლაიმდოტა სტრაუმას პირველი და მეორე მთავრობაში, ასევე მარის კუჩინსკისის და შემდგომ კრიშიანის კარინშის მთავრობაში, რომელიც 2019 წლის იანვარში დამტკიცდა.

დაცე მელბარდეს სულ ხუთი მთავრობის შემადგენლობაში ეკავა კულტურის მინისტრის თანამდებობა.

2014 წლის თებერვალში შეუერთდა ეროვნულ გაერთიანებას. იმავე წელს აირჩიეს ლატვიის სეიმის მე-12 მოწვევის დეპუტატად, მოგვიანებით კი — მე-13 მოწვევის სეიმშიც.

2019 წლის ევროპარლამენტის არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ გახდა ევროპარლამენტის წევრი, რის გამოც დატოვა კულტურის მინისტრის პოსტი. შეუერთდა ევროპელი კონსერვატორებისა და რეფორმისტების ჯგუფს, რომელიც რაოდენობით მეექვსე ყველაზე დიდი პოლიტიკური გაერთიანებაა ევროპარლამენტის მეცხრე მოწვევის პარლამენტში.
ვოლქან ქონაქი

ვოლქან ქონაქი (; დ. 27 თებერვალი, 1967, იეშილიურთი, მაჩხა, ტრაპიზონი, თურქეთი — გ. 31 მარტი, 2025, ფამაგუსტა, ჩრდილოეთი კვიპროსი) — თურქი მომღერალი, თურქული ხალხური მუსიკის შემსრულებელი. 2006 წელს გამოშვებული ალბომისთვის გადაეცა --ის ოქროს ჯილდო.

ადრეული წლები
ქონაქი, 1967 წელს ტრაპიზონის პროვინციის მაჩქის რაიონის სოფელ იეშილიურთში დაიბადა. დაწყებითი და საშუალო განათლების მაჩქაში მიღების შემდეგ, 1983 წელს ჩააბარა სტამბოლის ტექნიკური უნივერსიტეტის თურქული მუსიკის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. 1988 წელს, კონსერვატორიის დამთავრების შემდეგ, იმავე წელს სტამბოლის ტექნიკური უნივერსიტეტის ხალხური მუსიკის სამაგისტრო პროგრამაზე ჩაირიცხა, რომელიც 1991 წელს დაამთავრა.

გარდაცვალება
ქონაქი, 2025 წლის 30 მარტს ჩრდილოეთი კვიპროსში გამართული კონცერტის დროს გულის შეტევა გადაიტანა, რის შედეგად ის ფამაგუსტის სახელმწიფო საავადმყოფოში გადაიყვანეს. სამედიცინო ჩარევის მიუხედავად, იგი 2025 წლის 31 მარტს, 00.42 საათზე გარდაიცვალა.
კონსტანტინეს თაღი

კონსტანტინეს თაღი — ტრიუმფალური თაღი რომში, რომელიც მიეძღვნა იმპერატორ კონსტანტინე დიდს. თაღი შეკვეთილი იყო რომის სენატის მიერ, რათა აღენიშნა 312 წელს კონსტანტინეს გამარჯვება მაქსენციუსზე მილვიის ხიდის ბრძოლაში. მდებარეობს კოლოსეუმსა და პალატინის ბორცვს შორის, თაღი აღმართულია -ზე, მარშრუტზე, რომელსაც იყენებდნენ გამარჯვებული სამხედრო ლიდერები, როდესაც შედიოდნენ ქალაქში ტრიუმფალური მსვლელობისას. 315 წელს გახსნილი ეს თაღი არის რომის უდიდესი ტრიუმფალური თაღი, საერთო ზომებით 21 მ სიმაღლე, 25,9 მ სიგანე და 7.4 მ სისქე. მას აქვს სამი თაღი, ცენტრალური 11,5 მ სიმაღლისა და 6.5 მ სიგანის, ხოლო გვერდითები 7.4 მ და 3.4 მ თითოეული. თაღი აგებულია აგურით მოპირკეთებული ბეტონისგან, რომელიც დაფარულია მარმარილოთი.

სამთაღიანი დიზაინი სვეტებით პირველად გამოიყენეს სეპტიმიუს სევერუსის თაღისთვის რომის ფორუმზე და გამეორდა რამდენიმე სხვა, ახლა უკვე დაკარგულ თაღში.

მიუხედავად იმისა, რომ მიეძღვნა კონსტანტინეს, სკულპტურული დეკორაციის დიდი ნაწილი შედგება ბარელიეფებისა და ქანდაკებებისგან, რომლებიც აღებულია ადრეული ტრიუმფალური ძეგლებიდან, რომლებიც ეძღვნებათ ტრაიანეს (98-117 წწ.), ადრიანეს (117-138 წწ.) და მარკუს ავრელიუსს (161-180 წწ.).
პოლონური ბიბლიოთეკა (პარიზი)

} ) — ბიბლიოთეკა პარიზში, მისამართი: ’, 6.

ისტორია
პოლონური ბიბლიოთეკა დაარსდა 1838 წელს პოლონელი ემიგრანტი საზოგადო მოღვაწეების, ადამ ეჟი ჩარტორისკის, იულიან ნემცევიჩისა და კაროლ სენკევიჩის მიერ. ბიბლიოთეკის მიზანი იყო პოლონური წიგნების, არქივებისა და ეროვნული რელიქვიების შეგროვება და დაცვა, რომლებიც რუსეთის იმპერიაში პოლონური აჯანყებების შემდეგ შენარჩუნდა და პოლონელი ემიგრანტების მიერ ევროპულ ქვეყნებში მოხვდა „დიდი პოლონური ემიგრაციის“ პერიოდში. ბიბლიოთეკის კოლექცია ხელმისაწვდომი იყო როგორც პოლონელი ემიგრანტებისთვის, ასევე ყველა მსურველისთვის.

ბიბლიოთეკის შექმნის ინიციატორი იყო კაროლ სენკევიჩი, რომელმაც შესთავაზა პოლონური ლიტერატურის საზოგადოების და მეცნიერების მხარდაჭერის საზოგადოების წიგნადი კოლექციების გაერთიანება. ბიბლიოთეკის დაარსებაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა ფრანგული საზოგადოება „ “, რომელმაც, ადამ მიცკევიჩის სტატიის „ “ („პოლონეთში ბიბლიოთეკებისა და მუზეუმების ძარცვა“) გამოქვეყნების შემდეგ, ფრანგ საზოგადოებას მიმართა პოლონური ბიბლიოთეკის შექმნისთვის შეწირულობების გასაწევად.

1838 წლის 24 ნოემბერს ხელი მოეწერა პოლონური ბიბლიოთეკის შექმნის აქტს, ხოლო 1839 წლის 24 მარტს გაიმართა მისი საზეიმო გახსნა. შეიქმნა ბიბლიოთეკის საბჭო, რომელიც შედგებოდა რვა წევრისგან. ბიბლიოთეკის საბჭოს პრეზიდენტად აირჩიეს ადამ ეჟი ჩარტორისკი, ხოლო კაროლ სენკევიჩი გახდა საბჭოს მდივანი, ბიბლიოთეკარი და მოლარე.

თავდაპირველად დაგეგმილი იყო წიგნების კოლექციის განთავსება მომავალ პოლონურ სახლში, თუმცა ფინანსური რესურსების ნაკლებობის გამო ამ შენობის მშენებლობა გადაიდო. ამის შედეგად, ბიბლიოთეკის საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება შეეძინა ბიბლიოთეკისთვის ცალკე ოთხსართულიანი შენობა სენ-ლუის კუნძულზე. იმ დროისთვის ბიბლიოთეკა შენობის პირველ სართულზე მდებარე 11 ოთახს იკავებდა. დანარჩენი ბინები კი გადაეცა მაცხოვრებლებს, რათა ამ გზით დაფარულიყო შენობის შეძენისთვის აღებული კრედიტი.

ბიბლიოთეკა თავისი არსებობის საწყის პერიოდში ძირითადად კერძო კოლექციებით ივსებოდა. მათ შორის, ყველაზე მნიშვნელოვანი შემოწირულობები იყო იულიან ნემცევიჩის, ადამ სენკევიჩის და კაროლ კნიაჟევიჩის წიგნთა კრებულები.

1845 წელს პოლონურ ბიბლიოთეკას უკვე 15 ათასი ტომი ჰქონდა. 1848 წელს მისი კოლექცია 20 ათას წიგნს მოიცავდა. 1914 წელს ბიბლიოთეკაში დაახლოებით 100 ათასი საცავ ერთეული ინახებოდა. 1945 წლისთვის პოლონური ბიბლიოთეკის კოლექცია დაახლოებით 145 ათას ერთეულს ითვლიდა, მათ შორის იყო ათასამდე ხელნაწერი, თორმეტი ათასი გრავიურა, 2800 ატლასი და რუკა, ასევე 20 ათასი პოლონურ-ფრანგულ ურთიერთობებთან დაკავშირებული დოკუმენტის ასლი. კოლექციაში ასევე შედიოდა ფოტოები, მედლები და მონეტები.

1903 წლიდან პოლონურ ბიბლიოთეკაში ფუნქციონირებს ადამ მიცკევიჩის მუზეუმი.

1989 წელს პოლონური ბიბლიოთეკის წიგნების კოლექცია დაახლოებით 220 ათას საცავ ერთეულს მოიცავდა, ასევე 5 ათას პოლონურ გეოგრაფიულ რუკასა და 7 ათას გრავიურას, რომლებიც - საუკუნეებით თარიღდება.
რომაული ფორუმი

რომაული ფორუმი , ლათინურად ასევე ცნობილია როგორც — მართკუთხა მოედანი ქალაქ რომის ცენტრში, რომელსაც გარს აკრავს რამდენიმე მნიშვნელოვანი ანტიკური სამთავრობო შენობის ნანგრევი. ძველი ქალაქის მოქალაქეები ამ სივრცეს, რომელიც თავდაპირველად ბაზრობა იყო, უწოდებდნენ -ს, ან უბრალოდ -ს.

საუკუნეების განმავლობაში ფორუმი იყო რომის ყოველდღიური ცხოვრების ცენტრი: ტრიუმფალური პროცესიებისა და არჩევნების ადგილი; საჯარო გამოსვლების, სისხლის სამართლის პროცესებისა და გლადიატორული შეჯიბრებების ადგილი; კომერციული და სამართლებრივი საქმიანობის ცენტრი. აქ ქანდაკებებსა და ძეგლების აღმართავდნენ ქალაქის ლიდერების პატივსაცემად. მას ძველი რომის გულს უწოდებენ და მთელ ისტორიაში ყველაზე ცნობილი შეხვედრის ადგილი იყო. პალატინისა და კაპიტოლიუმის ბორცვებს შორის მდებარე პატარა ველზე, ფორუმი დღეს წარმოადგენს არქიტექტურული ფრაგმენტების და პერიოდული არქეოლოგიური გათხრების შთამბეჭდავ ნანგრევებს, რომელიც ყოველწლიურად 4,5 მილიონზე მეტ ტურისტს იზიდავს.

ძველი ქალაქის ბევრი უძველესი და უმნიშვნელოვანესი სტრუქტურა მდებარეობდა ფორუმზე ან მის სიახლოვეს. რომის სამეფოს უძველესი სამლოცველოები და ტაძრები მდებარეობდა სამხრეთ-აღმოსავლეთ კიდეზე. მათ შორის იყო ძველი სამეფო რეზიდენცია, რეჯია (ძვ. წ. საუკუნე) და ვესტას ტაძარი (ძვ. წ. საუკუნე), ასევე ვესტას ქალწულების კომპლექსი, რომლებიც ყველა აღადგინეს რომის იმპერიის აღმავლობის შემდეგ.

სხვა არქაული სამლოცველოები მდებარეობდა ჩრდილო-დასავლეთით, როგორიცაა და ვულკანალი (ვულკანის სამლოცველო), განვითარდა რესპუბლიკის ფორმალურ კომიციუმად (შეკრების ადგილი). აქ იყო სენატი, ისევე როგორც რესპუბლიკური მთავრობა. სენატის სახლი, სამთავრობო ოფისები, ტრიბუნალები, ტაძრები, მემორიალები და ქანდაკებები თანდათან ავსებდა ტერიტორიას.

დროთა განმავლობაში არქაული კომიციუმი შეცვალა უფრო დიდმა ფორუმმა და სასამართლო საქმიანობის ფოკუსი გადავიდა ახალ ბაზილიკა ემილიაზე (ძვ. წ. 179), ფორმალურად ბაზილიკა ფულვია. დაახლოებით 130 წლის შემდეგ, იულიუს კეისარმა ააშენა ბაზილიკა იულია, რითაც ფოკუსი გადაიტანა როგორც სასამართლო ოფისებზე, ასევე თავად სენატზე.

საბოლოოდ, ბევრი ეკონომიკური და სასამართლო საქმიანობა გადავიდა -დან უფრო დიდ და უფრო ექსტრავაგანტულ სტრუქტურებზე (ტრაიანეს ფორუმი და ბაზილიკა ულპია) ჩრდილოეთით. კონსტანტინე დიდის მმართველობის დროს მოხდა ფორუმის კომპლექსის ბოლო მნიშვნელოვანი გაფართოება - მაქსენციუსის ბაზილიკის (312 წ.) მშენებლობა. ამან პოლიტიკური ცენტრი დააბრუნა ფორუმზე დასავლეთის რომის იმპერიის დაცემამდე, თითქმის ორი საუკუნის შემდეგ.
ტიტუსის თაღი

ტიტუსის თაღი — ახ. წ. საუკუნის ტრიუმფალური თაღი, რომელიც მდებარეობს ვია-საკრაზე, რომში, რომაული ფორუმის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. იგი აშენდა დაახლოებით ახ. წ. 81 წელს იმპერატორ დომიციანეს მიერ მისი უფროსი ძმის ტიტუსის გარდაცვალების შემდეგ მალევე, რათა აღენიშნა ტიტუსის ოფიციალური გაღმერთება და ტიტუსისა და მათი მამის, ვესპასიანეს გამარჯვება ებრაელთა აჯანყებაზე იუდეაში.

თაღი შეიცავს პანელებს, რომლებიც ასახავს საზეიმო პროცესიას 71 წელს რომაელთა გამარჯვების შემდეგ, რაც დასრულდა იერუსალიმის დაცემით

იგი გახდა ებრაული დიასპორის სიმბოლო და თაღზე გამოსახული მენორა გახდა მოდელი იმ მენორასთვის, რომელიც გამოიყენება ისრაელის სახელმწიფოს ემბლემად.

ეს თაღი გახდა ზოგადი მოდელი მრავალი ტრიუმფალური თაღისთვის, რომლებიც აიგო საუკუნის შემდეგ. ის არის პარიზის ტრიუმფალური თაღის შთაგონების წყარო. მას უკავია მნიშვნელოვანი ადგილი ხელოვნების ისტორიაში, რადგან ის გახდა ფრანც ვიკჰოფის რომაული ხელოვნების შეფასების ფოკუსი, რაც ეწინააღმდეგებოდა იმ დროს გაბატონებულ შეხედულებას.
Via Sacra

, იგივე წმინდა გზა — ძველი რომის მთავარი ქუჩა, რომელიც გადიოდა კაპიტოლიუმის ბორცვიდან, ფორუმის ზოგიერთი უმნიშვნელოვანესი რელიგიური ადგილის გავლით კოლოსეუმამდე.

გზა იყო რომაული ტრიუმფის ტრადიციული მარშრუტის ნაწილი, რომელიც იწყებოდა ქალაქის გარეუბნებში და გრძელდებოდა რომაული ფორუმის გავლით. მოგვიანებით მოკირწყლეს. ნერონის მმართველობის დროს მას კოლონადები გასდევდა.

გზა იყო რომის ისტორიის მრავალი საქმისა და უკეთურობის ადგილი, საზეიმო რელიგიური დღესასწაულების, გამარჯვებული გენერლების დიდებული ტრიუმფების და ბაზილიკებში ყოველდღიურად შეკრებილი ხალხის ადგილი, სადაც საუბრობდნენ, კამათელს აგორებდნენ, ბიზნესს აწარმოებდნენ ან სამართლიანობას ეძებდნენ. ქუჩის გასწვრივ ბევრი მეძავიც იდგა, პოტენციური კლიენტების ძებნაში. ავგუსტუსის მმართველობიდან, ვია-საკრა მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა აპოთეოზის ცერემონიაში, რომლის მეშვეობითაც გარდაცვლილი რომაელი იმპერატორები ოფიციალურად გაღმერთდებოდნენ. იმპერატორის სხეული, დაფარული ცვილის სიკვდილის ნიღბით, გადაჰქონდათ სარეცელზე პალატინის ბორცვიდან ვია-საკრას გავლით ფორუმამდე, სადაც იმართებოდა სამგლოვიარო გამოსვლები, სანამ რაინდებისა და სენატორების პროცესია განაგრძობდა გზას მარსის ველისაკენ.
საქართველო-ერაყის ურთიერთობები

საქართველო-ერაყის ურთიერთობები — ორ ქვეყანას შორის ორმხრივ კავშირები. აღსანიშნავია, რომ ერაყს აქვს საელჩო თბილისში, ხოლო საქართველოს საელჩოს ბაღდადში არ აქვს.

თანამშრომლობა და ურთიერთქმედება
2013 წელს საქართველოსა და ერაყს შორის საჰაერო მარშრუტი გაიხსნა. იმავე წელს ერაყის ელჩი შეხვდა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრს, სადაც თანამშრომლობის გაღრმავებისა და ურთიერთობების გაფართოების საკითხები განიხილეს. საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრმა ერაყს სტაბილურობის სწრაფი აღდგენა უსურვა.

საქართველოს როლი ერაყის ომში
2003 წლის აგვისტოში საქართველო შეუერთდა ერაყის ომს, როგორც საერთაშორისო კოალიციის წევრი აშშ-ის ხელმძღვანელობით. 2008 წლისთვის ომის ზონაში 2300 ქართველი სამხედრო იმყოფებოდა, რაც საქართველოს მესამე ყველაზე დიდ კონტინგენტად აქცევდა. გარდა ამისა, საქართველომ გაეროს სამშვიდობო მისიაში მონაწილეობის მისაღებად 550-კაციანი ბატალიონი გააგზავნა.

2008 წლის აგვისტოში, რუსეთთან და სამხრეთ ოსეთთან კონფლიქტის დაწყებისას, ქართული ჯარები ერაყიდან სასწრაფოდ გამოიწვიეს. აშშ-ის საჰაერო ძალებმა უზრუნველყვეს ჯარების გადაყვანა: 10-11 აგვისტოს 16 ერთეული -17 -ის სამხედრო სატრანსპორტო თვითმფრინავით საქართველოში 2000-მდე ქართველი სამხედრო გადმოიყვანეს და დამატებით ჰუმანიტარული დახმარება მიაწოდეს, რაც მოსკოვის პროტესტის მიზეზი გახდა. ამერიკელმა ოფიციალურმა პირებმა განაცხადეს, რომ ეს ოპერაცია გადაუდებელი ტრანსპორტირების შეთანხმების ფარგლებში განხორციელდა და რომ რუსული მხარე წინასწარ იყო ინფორმირებული.

ერაყში სამი ქართველუ ჯარისკაცი დაიღუპა, ხოლო 19 დაშავდა. გარდა ამისა, ერთ-ერთი სამხედრო ავარიის შედეგად დაიღუპა, ხოლო ერთმა სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა.
საქართველო-ირანის ურთიერთობები

საქართველო-ირანის ურთიერთობები — ორმხრივი დიპლომატიური ურთიერთობა საქართველოსა და ირანს შორის.

ისტორია
1991 წელს საქართველომ დამოუკიდებლობა საბჭოთა კავშირის დაშლის დროს დაიბრუნა და დაიწყო კონტაქტების დამყარება ირანთან ბევრ სფეროში, მათ შორის ენერგეტიკის, ტრანსპორტის, ვაჭრობის, განათლებისა და მეცნიერების. 1992 წლის 15 მაისს ქვეყნებს შორის დიპლომატიური ურთიერთობა დამყარდა. ირანი გახდა საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი სავაჭრო პარტნიორი და ფუნქციონირებს მთავრობათაშორისი ერთობლივი ეკონომიკური კომისია.

2008 წლის კონფლიქტი რუსეთთან და საქართველოსთან მჭიდრო ურთიერთობის გამო, ირანი ცდილობდა შედარებით ნეიტრალური ყოფილიყო ხუთდღიანი ომის დროს. ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა მანუჩეჰრ მოთაქიმ განაცხადა, რომ კონფლიქტმა შეიძლება გამოიწვიოს ახალი ცივი ომი და შუამავლობა საქართველოსა და რუსეთს შორის ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შესთავაზა. მას შემდეგ რაც რუსეთმა აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის დამოუკიდებლობა აღიარა, ირანის ელჩმა რუსეთში საჯადი რეზამ განაცხა, რომ ირანი მათ დამოუკიდებლობას არ ცნობს. თუმცა, მან ასევე განაცხადა, რომ ირანი თანაუგრძნობს აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის მოსახლეობას და რომ თეირანი ითანამშრომლებს მოსკოვთან ამ ორი ნაწილობრივ აღიარებული სახელმწიფოს ეკონომიკის განვითარებისთვის.

ენერგეტიკის სფეროში თანამშრომლობა 2015 წლის მაისში მოლაპარაკებები საქართველოსა და ირანის მთავრობებს შორის საქართველოში ორი ელექტროსადგურის მშენებლობაზე ირანის კაპიტალის მონაწილეობით გაიმართა.

ეკონომიკური ურთიერთობები 2015 წელს ირანმა საქართველოს მთლიანი ექსპორტის 1,62% შეადგინა, საქართველომ კი ირანის მთლიანი ექსპორტის 1,19%. ირანის ექსპორტი საქართველოში მოიცავს კვების პროდუქტებს, ნავთობქიმიურ და ფარმაცევტულ პროდუქტებს. მეორე მხრივ, ირანი ცდილობს განავითაროს თავისი ნავთობქიმიური წარმოება და, შესაბამისად, მოახდინოს ეკონომიკის დივერსიფიკაცია, სადაც ნავთობისა და გაზის წარმოება დომინირებს.

საქართველოს ბაზარი არის შემდეგი ირანული საქონლის მთავარი მომხმარებელი: ბიტუმი (საქართველოში წარმოებული მთლიანი მოცულობის 80%), ნავთობის კოქსი (57,8%), გაპრიალებული მინა (57%), ყურძენი (51%), ტომრები და ჩანთები (33%). 2015 წელს საქართველომ ირანში 35,782,000 აშშ დოლარის ღირებულების საქონელი გაატარა.
საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები 1919

საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნები —დამოუკიდებელ საქართველოში ჩატარებული პირველი დემოკრატიული არჩევნები. არჩევნები ჩატარდა საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკის ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების, საბჭოების და ერობების ასარჩებად. არჩევნები გაიმართა 1919 წლის 2 თებერვალს. არჩევნებში წარმატებას მიაღწია საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიამ. თბილისში ამომრჩეველთა აქტივობამ შეადგინა 51%.

თბილისის საბჭოს არჩევნების შედეგები
თბილისის ქალაქის საბჭო არჩევნების შემდეგ მუშაობას შეუდგა 1919 წლის 10 თებერვალს. მის თავმჯდომარედ არჩეულ იქნა ალექსანდრე ლომთათიძე.
ამატენანგო-დელ-ვალიე

ამატენანგო-დელ-ვალიეს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 11 283 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 29.3-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 152.64 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 73.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ამატენანგო-დელ-ვალიე. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07007.
სოფიის ცენტრალური მინერალური აბანო

ცენტრალური მინერალური აბანო — ღირსშესანიშნავი ადგილი ბულგარეთის დედაქალაქის, სოფიის, ქალაქში, რომელიც ცნობილია მინერალური წყლებით. ის აშენდა საუკუნის დასაწყისში ყოფილი თურქული აბანოს (ეს აბანო მოგვიანებით დაანგრიეს) ადგილას და 1986 წლამდე გამოიყენებოდა ქალაქის საზოგადოებრივ აბანოდ.

ისტორია
საჯარო აბანოები ბულგარეთის დედაქალაქ სოფიაში სულ მცირე, საუკუნიდან არსებობდა. ამის შესახებ ცნობებს სხვადასხვა წყარო ადასტურებს. ბოჰემიელი მოგზაურის, ჰანს დერნშვამის სოფიაში ვიზიტის დროს, 1553-1555 წლებში, დერნშვამმა აღნიშნა ერთი დიდი აბანოსა და ქალაქის ორივე მხარეს ორი პატარა აბანოს არსებობა. მან აბანოები შემდეგნაირად აღწერა:

ამჟამინდელი ცენტრალური მინერალური აბანოს შენობა დაპროექტდა ვენის სეცესიის სტილში, მაგრამ მცირედი გადამუშავებით: მასში ასევე შერწყმული იყო ტიპური ბულგარული ბიზანტიური და აღმოსავლეთ ქრისტიანული, მართლმადიდებლური ორნამენტული ელემენტები და ამ ყველაფრის გასაოცარი ინტეგრაციით არქიტექტორებმა, პეტკო მომჩილოვმა და ფრიდრიხ გრიუნანგერმა 1904-1905 წლებში შექმნეს პროექტი, რომელიც სოფიაში დამტკიცდა 1906 წლის 30 იანვარს, რადგან ავსტრიელი (1889 წ.) და ფრანგი არქიტექტორების (1901 წ.) პროექტები ქალაქის მესვეურებმა არ მიიღეს. მშენებლობის ძირითადი ნაწილი დასრულდა 1908 წელს და ბულგარულმა კომპანიამ ააშენა კომპლექსური სახურავი და მინერალური წყლის მილსადენი. აბანოები გაიხსნა 1913 წლის 13 მაისს, მაგრამ შენობის მოპირკეთება დასრულდა ორი წლის შემდეგ და აბანოების წინ მოეწყო ბაღი. მხატვრებმა, ჰარალამპი ტაჩევმა და სტ. დიმიტროვმა შეიმუშავეს შენობის კერამიკული მაიოლიკის დეკორაცია.

სოფიის ცენტრალური მინერალური აბანოს შენობის ჩრდილოეთი ფრთა დაზიანდა მეორე მსოფლიო ომის დროს, სოფიის დაბომბვისას, მაგრამ რამდენიმე წლის შემდეგ მისი აღდგენა მოხერხდა.

დახურვა
აბანოები აგრძელებდა ფუნქციონირებას, როგორც საჯარო დაწესებულება (საზოგადოებრივი აბანო), 1986 წლამდე, როდესაც შენობა დაიხურა მისი ცუდი მდგომარეობისა და სახურავის შესაძლო ჩამოშლის გამო. შემდგომში ის ნაწილობრივ აღადგინეს და საფუძვლიანად გაწმინდეს, და 2015 წლის სექტემბრიდან მასში განთავსებულია სოფიის ისტორიული მუზეუმი.
ანხელ-ალბინო-კორსო

ანხელ-ალბინო-კორსოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 31 947 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 20%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 583.54 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 48.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1933 წლის 1-ელ მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ხალტენანგო-დე-ლა-პასი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07008.
ესპერანტო ლიტერატურა

ესპერანტო ლიტერატურა — ესპერანტო ენაზე ლიტერატურის შექმნა დაიწყო ჯერ კიდევ 1887 წელს, ესპერანტოს პირველ ოფიციალურ პუბლიკაციამდე: ენის შემქმნელი, ლ. ლ. ზამენჰოფი, თარგმნიდა პოეზიასა და პროზას ამ ენაზე, ენის სისრულისა და გამომსახველობის შესამოწმებლად, მისი განვითარების პროცესში.ლ. ლ. ზამენჰოფმა გამოაქვეყნა რამდენიმე თარგმანი და მოკლე ორიგინალური ლექსი, როგორც დანართი პირველი წიგნისა ამ ენაზე, („პირველი წიგნი“). ესპერანტოზე ადრეული მოსაუბრეები მანამდე წერდნენ პოეზიას, მოთხრობებსა და ესეებს ამ ენაზე; იყო არაერთი მცდელობა. ანრი ვალიენი იყო პირველი, ვინც რომანები შექმნა ესპერანტოზე. პირველი ქალი რომანისტი ესპერანტოზე იყო ედიტ ალეინ სინოტი თავისი წიგნით („შროშანი“), რომელიც 1918 წელს გამოიცა. რამდენიმე ლექსის გარდა, ესპერანტოს პირველი ორი ათწლეულის ლიტერატურა ახლა მხოლოდ ისტორიული ინტერესს ატარებს და მისით მკვლევართა მცირე ჯგუფი ინტერესდება.

პირველ და მეორე მსოფლიო ომებს შორის პერიოდში რამდენიმე ახალმა პოეტმა და რომანისტმა გამოაქვეყნა თავიანთი პირველი ნაშრომები. რამდენიმე მათგანმა მართლაც გამორჩეული ნამუშევრები შექმნა. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნონ ჯერ კიდევ ახალგაზრდა ენაზე ტექსტების შემქმნელები ჯულიო ბაგი, ეუჯენო მიხალსკი, კალმან კალოჩაი, ჰაინრიხ ლუიკენი და ჟან ფორჟი.

თანამედროვე ავტორებს შორის არიან კლოდ პირონი და უილიამ ოლდი (რომელიც ნობელის პრემიაზე იყო ნომინირებული ლიტერატურის დარგში), სტენ იოჰანსონი, ტრევორ სტილი, მიგელ ფერნანდესი, იულია ზიგმუნდი, სენ როდინი, ეჟენ დე ზილა, ლივენ დეკი, მანუელ დე სეაბრა, ბალდურ რაგნარსონი, ხორხე კამაჩო, ვიქტორ სადლერი, ედვინ დე კოკი, მაო ძიფუ, ბენუა ფილიპე და სხვები.
ესპერანტოზე ბრაილის შრიფტით ადაპტირებულია უსინათლო რუსი ესპერანტისტის, ვასილი ეროშენკოს ნამუშევრები. ვასილი ეროშენკო წერდა და ასწავლიდა იაპონიასა და ჩინეთში 1910-იან და 1920-იან წლებში. აღსანიშნავია ასევე ჰაროლდ ბრაუნ]]ის მიერ შექმნილი რამდენიმე თანამედროვე პიესა ესპერანტოზე.

უნივერსალური ესპერანტო ასოციაციის უდიდესი ესპერანტო წიგნების ბიბლიოთეკის კატალოგში დაახლოებით 4,000-მდე წიგნია თავმოყრილი. დაახლოებით 130 რომანი ეპერანტოზეა დაწერილი. რეგულარულად გამოიცემა ორი მთავარი ლიტერატურული ჟურნალი: („ლიტერატურული ბაზრობა“) და („ბელეტრისტული ალმანახი“); ზოგიერთი სხვა პერიოდული გამოცემა, როგორიცაა, მაგალითად, („თვე“), ასევე აქვეყნებს მხატვრულ ნაწარმოებებს.

ენის ლიტერატურის ყველაზე ყოვლისმომცველი გზამკვლევია ჯეფრი სატონის („ესპერანტოს ორიგინალური ლიტერატურის მოკლე ენციკლოპედია“), რომელიც გამოქვეყნდა ესპერანტოზე მოლაპარაკე მწერალთა ასოციაციის ეგიდით -ის მიერ.

ესპერანტო ავტორები
ედიტ ალეინ სინოტი
მარჯორი ბოულტონი
უილიამ ოლდი
ჯულიო ბაგი
კაზიმიეჟ ბეინი (თარგმანები)
ხორხე კამაჩო
ვასილი ეროშენკო
ანტონი გრაბოვსკი (ძირითადად თარგმანები)
სტენ იოჰანსონი
კალმან კალოჩაი
ნიკოლაი ნეკრასოვი
მაურო ნერვი
კლოდ პირონი
ფრედერიკ პუჟულა ი ვალესი
ბალდურ რაგნარსონი
რაიმონდ შვარცი
ტრევორ სტილი
ვლადიმირ ვარანკინი
სეპტიმუს სევერუსის თაღი

სეპტიმუს სევერუსის თაღი — რომაული ფორუმის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარე თეთრი მარმარილოს ტრიუმფალური თაღი, რომელიც ეძღვნება 203 წელს იმპერატორ სეპტიმიუს სევერუსისა და მისი ორი ვაჟის, კარაკალასა და გეტას, პართიელებზე გამარჯვებებს 194-195 და 197-199 წლების ორ კამპანიაში. სეპტიმიუს სევერუსის გარდაცვალების შემდეგ, მისი შვილები, კარაკალა და გეტა, თავდაპირველად ერთობლივად მართავდნენ იმპერიას. კარაკალამ გეტა რომში მოაკვლევინა; პრაქტიკით, რომელიც ახლა ცნობილია როგორც (ხსოვნის წაშლა), გეტას მემორიალები განადგურდა და მისი ყველა გამოსახულება ან ხსენება წაიშალა ქუჩის შენობებიდან და ძეგლებიდან. შესაბამისად, გამოსახულება და წარწერები, რომლებიც მას ეხებოდა, თაღიდან მოაშორეს.

სევერუსების დინასტია აქტიურად აშენებდა ტრიუმფალურ ან საპატიო თაღებს, განსაკუთრებით რომის იმპერიაში; სეპტიმიუს სევერუსის თაღი იმპერატორის მშობლიურ ქალაქ ლეპტის-მაგნაში, ლიბიაში, იმავე წელს აშენდა. პალმირის მონუმენტურ თაღს ასევე ზოგჯერ „სეპტიმიუს სევერუსის თაღს“ უწოდებენ.