iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნოდარ ვალიშვილი

ნოდარ ვალიშვილი (დ. 25 ოქტომბერი, 1932, ქუთაისი — გ. 2017) — ქართველი თანამდებობის პირი, მეცნიერი, პედაგოგი, ინჟინერ-ტექნოლოგი, მათემატიკოსი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1971), პროფესორი (1972).

ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა მოსკოვის ჩარხსაინსტრუმენტო ინსტიტუტი („მოსსტანკინი“). 1968 წელს — მოსკოვის მიხეილ ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მათემატიკის ფაკულტეტი.

1956-1958 წლებში მუშაობდა დახურულ საწარმოში ძერჟინსკში (მოსკოვის მახლობლად). 1961 წლიდან იყო მოსსტანკინის მასალათა გამძლეობის კათედრის დოცენტი. 1966 წლიდან იყო ნ. ბაუმანის სახელობის უმაღლესი ტექნიკური სასწავლებლის მასალათა გამძლეობის, მანქანების დინამიკის და სიმტკიცის კათედრის პროფესორი. 1973-1989 წლებში — ქუთაისის ახლად დაარსებული ნიკოლოზ მუსხელიშვილის სახელობის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის რექტორი. 1989-1998 წლებში იყო კათედრის გამგე. 1998 წელს დააარსა ახალი ტიპის საავტორო საშუალო სკოლა და იყო ამ სკოლის დირექტორი, შემდგომში — სამეცნიერო ხელმძღვანელი. 2009 წლიდან ქუთაისის აკაკი წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. მისი სამეცნიერო მოღვაწეობის თემატიკა დაკავშირებულია თანამედროვე გამოთვლითი საშუალებების დანერგვასთან, რომელიც არაწრფივი ანალიზის სტრატეგიის ახლებურად გააზრების საშუალებას იძლევა და მნიშვნელოვნად აფართოებს საკვლევი ამოცანების კლასს. 1968 წელს მის მიერ ამოხსნის პარამეტრით გაგრძელების მეთოდში შემოთავაზებული იქნა პარამეტრის ცვლილების ხერხი, რამაც საშუალება მისცა პირველად, მეცნიერულად დასაბუთებულად შეესწავლა ბრუნვითი გარსების არაწრფივი ქცევა კრიტიკულ ზღვარს მიღმა. მის შრომებში დამუშავებულმა ალგორითმმა და ნაყოფიერმა იდეებმა დაამტკიცეს თავიანთი ღირებულება და ეფექტურობა გარსების არაწრფივი თეორიის ფართო წრის ამოცანების ამოხსნისას და თეორიულ საფუძვლად დაედო ალგორითმებსა და პროგრამებს, რომლებიც გამოიყენება თხელკედლიანი კონსტრუქციების გაანგარიშებისათვის და პროექტირებისათვის. ავტორია 21 მონოგრაფიისა. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. არჩეული იყო საქართველოს სსრ მეცხრე მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.

ჯილდოები
ქუთაისის საპატიო მოქალაქე
საპატიო ნიშნის ორდენი
ღირსების ორდენი
ვოზნესენსკის ბრძოლა

ვოზნესენსკის ბრძოლა — სამხედრო შეტაკებების სერია რუსეთისა და უკრაინის შეიარაღებულ ძალებს შორის. გაიმართა 2022 წლის მარტის დასაწყისში. წარმოადგენს უკრაინაში რუსეთის შეჭრის სამხრეთ უკრაინის კამპანიის ნაწილს.

ქალაქ ხერსონის აღების შემდეგ რუსულმა ჯარებმა დასავლეთისკენ, ქალაქ მიკოლაივისკენ წაიწიეს. სანამ ისინი თავს ესხმოდნენ მიკოლაივს, ძირითად ძალებს გამოეყო ერთ-ერთი კოლონა და ჩრდილოეთისკენ დაიძრა. იგი პატარა ქალაქ ვოზნესენსკთან ორჯერ ჩაება უკრაინული ძალებთან შეტაკებებში. უმეტესობა რუსულენოვანი ქალაქი სტრატეგიულად მნიშვნელოვნად ითვლებოდა მდინარე სამხრეთის ბუგზე გადასასვლელი ხიდისა და სამხრეთ უკრაინის ატომურ ელექტროსადგურთან სიახლოვის გამო.

პირველი ბრძოლა
2022 წლის 2 მარტს, რუსეთის 126-ე საზღვაო ბრიგადის ელემენტებმა მიკოლაივიდან ჩრდილო-დასავლეთით ქალაქ ვოზნესენსკისკენ წაიწიეს და ცდილობდნენ სამხრეთის ბუგზე გადასასვლელი ეპოვათ. რუსული კოლონა, სავარაუდოდ, შედგებოდა 400 ჯარისკაცისა და 43 მანქანისგან. უკრაინულმა ნაწილებმა გაანადგურეს სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი ხიდი და იქვე დაიკავეს თავდაცვითი პოზიციები. მეორე დღეს რუსებმა ქალაქი აიღეს. უკრაინელებმა სამი დღის შემდეგ, 13 მარტს, შეძლეს მისი დაბრუნება. 18 მარტისთვის ამ რაიონში უკრაინელთა კონტრშეტევების შედეგად მოწინააღმდეგემ ქალაქიდან 120 კილომეტრით დაიხია უკან.

ადგილობრივი ძალები მეორე თავდასხმის შემდეგ ქალაქის გამაგრებას აგრძელებდნენ, რადგან შესაძლო იყო შემოტევების განახლება.
თამაზ შაბურიშვილი

თამაზ შაბურიშვილი (დ. 15 სექტემბერი, 1964, თბილისი) — ქართველი ექიმი და მეცნიერი.

ბიოგრაფია
1987 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1987-1989 წლებში — ექიმთა დახელოვნების უნივერსიტეტის კარდიოლოგიის კათედრის კლინიკური ორდინატორი. 1989-1994 წლებში თბილისის 1 კლინიკური საავადმყოფოს კარდიოლოგიური განყოფილების ინტენსიური ბლოკის ექიმი. 1994-1997 წლებში 2 საავადმყოფოს დიაგნოსტიკური განყოფილების გამგე. 1993 წელს მიენიჭა დოცენტის, ხოლო 2003 წელს პროფესორის წოდება. 1994 წლიდან თბილისის გულის და სისხლძარღვთა კლინიკის ხელმძღვანელი. სამეცნიერო ინტერესის სფეროები: ინტერვენციული კარდიოლოგია, ელექტროფიზიოლოგია, მინიინვაზიური კარდიოქირურგია. 90 სამეცნიერო პუბლიკაციის და 5 მონოგრაფიის ავტორი, ასევე ავტორია ორი სახელმძღვანელოსი ელექტროკარდიოგრაფია და ინტერვენციული კარდიოლოგია. ექიმი კარდიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1997), პროფესორი (2003).

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — 1991 წელს დაიცვა „წინაგულთა ელექტროფიზიოლოგია და კინილენტინის, კორდარონის, ეტაციგინის, ოგზიდანის, დელაგილის მოქმედება მოციმციმე არითმიის პაროქსიგმების მქონე ავადმყოფებში“, ასევე სადოქტორო დისერტაციის თემა დაიცვა 1997 წელს „მიოკარდიუმის კუმშვადი ფუნქციის შეფასება გულის შეგუბებითი უკმარისობის დროს მკურნალობის შერჩევისა და გამოსავლის პროგნოზირებისათვის“.

ორგანიზაციის წევრი
კარდიოლოგიის ასოციაცია, გამგეობის წევრი.

ჯილდოები
2012 — ღირსების ორდენი
კალიფორნიის ბაპტისტური უნივერსიტეტი

კალიფორნიის ბაპტისტური უნივერსიტეტი ) ― კერძო, ქრისტიანული უნივერსიტეტი რივერსაიდში, კალიფორნიაში. დაარსდა 1950 წელს, როგორც კალიფორნიის ბაპტისტური კოლეჯი. აკრედიტებულია სკოლებისა და კოლეჯების დასავლეთ ასოიციაციის მიერ.

სტრუქტურა
სკოლები
ჯანდაცვის კოლეჯი
კინეზიოლოგიის განყოფილება
ექიმის ასისტენტის კვლევების განყოფილება
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მეცნიერებათა განყოფილება
საკომუნიკაციო მეცნიერებათა და დაავადებათა განყოფილება
არქიტექტურის, ვიზუალური ხელოვნებისა და დიზაინის კოლეჯი
არქიტექტურის განყოფილება
გრაფიკული დიზაინის განყოფილება
ფოტოგრაფიის განყოფილება
ფილმების განყოფილება
ვიზუალური ხელოვნების განყოფილება
ხელოვნებისა და მეცნიერების კოლეჯი
საავიაციო მეცნიერების განყოფილება
ბიოლოგიურ მეცნიერებათა განყოფილება
ქიმიურ მეცნიერებათა განყოფილება
საკომუნიკაციო ხელოვნების განყოფილება
ისტორიისა და მმართველობის განყოფილება
მათემატიკურ მეცნიერებათა განყოფილება
თანამედროვე ენებისა და ლიტერატურის განყოფილება
საბუნებისმეტყველო და მათემატიკურ მეცნიერებათა დანაყოფი
გორდონ და ჯილ ბორნების ინჟინერიის კოლეჯი
აეროკოსმოსური, ინდუსტრიული და მექანიკური ინჟინერიის განყოფილება
ბიოსამედიინო ინჟინერიის განყოფილება
ქიმიური ინჟინერიის განყოფილება
სამოქალაქო ინჟინერიისა და სამშენებლო მენეჯმენტის განყოფილება
გამოთვლით, პროგრამულ და მონაცემთა მეცნიერებების განყოფილება
ელექტრონული და კომპიუტერული ინჟინერიის განყოფილება
ონლაინ და პროფესიულ კვლევათა დანაყოფი
სოციალურ და ბიჰევიორულ მეცნიერებათა კოლეჯი
საექთნო კოლეჯი
ლეო სიროტა

ლეო სიროტა (დ. 4 მაისი , 1885 — გ. 25 თებერვალი, 1965 ) — ებრაული წარმოშობის საბჭოთა და ამერიკელი ვირტუოზი პიანისტი.

ბიოგრაფია
ლეო სიროტა დაიბადა კამენეც-პოდოლსკში (პოდოლსკის გუბერნია, რუსეთის იმპერია, ამჟამად უკრაინა). მან ფორტეპიანოზე დაკვრა ხუთი წლის ასაკში დაიწყო. ცხრა წლისა უკვე ატარებდა კონცერტებს, ხოლო  11 წლის ასაკში უკვე  უფროსი კლასის მოსწავლეები ჰყავდა და დადიოდა საკონცერტო ტურნეებში. კიევში სწავლობდა გრიგორი ხოდოროვსკის კლასში. 1904 წელს გაემგზავრა ვენაში, სადაც მისი მასწავლებელი  გახლდათ ფერუჩიო ბუსონი, რომლის ძალისხმევით გაიმართა პიანისტის სადებიუტო კონცერტი. მათ სადაც ერთად შეასრულეს ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის რე მაჟორი ორი პიანინოსთვის. ბერლინში დაიწყო სიროტას საკონცერტო ტური ევროპაში სერგეი კუსევიცკის ორკესტრთან ერთად. მოგვიანებით, ახალგაზრდა მუსიკოსის მასწავლებელი გახდა ალექსანდრე გლაზუნოვი.

ლეო სიროტას რეპერტუარში შედიოდა ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის ყველა ნაწარმოები, ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენის ყველა სონატა, ფერენც ლისტის, რობერტ შუმანის ნაწარმოებების უმეტესობა, სერგეი პროკოფიევის, იგორ სტრავინსკის, ბუსონის, შენბერგის და პიანისტის თანამედროვე კომპოზიტორების მუსიკა.

1921-1924 წლებში ლეო სიროტა ლვოვის კაროლ შიმანოვსკის სახელობის   კონსერვატორიაში მასტერკლასებს ატარებდა.

1923 წლის 25 ოქტომბერს ვენაში ლეო სიროტას და მის მეუღლეს ავგუსტინა გორენშტეინს (კომპოზიტორ იაშა გორენშტეინის და) შეეძინათ ქალიშვილი, ბეატა (ქორწინებაში ბეატა გორდონი).

მოსკოვში გამართული გასტროლების დროს ლეო სიროტამ მიიღო მოწვევა მანჯურიის მთავრობისგან. ჰარბინში მის გამოსვლას ესწრებოდა წამყვანი იაპონელი კომპოზიტორი კოსაკუ იამადა. მან მაშინვე მიიწვია პიანისტი ტოკიოში კონცერტის გასამართად. ამგვარად, 1928 წელს ლეო სიროტა პირველად ჩავიდა იაპონიაში.

1929 წელს ლეო სიროტა და მისი ოჯახი დასახლდა იაპონიაში, სადაც იგი ხელმძღვანელობდა ტოკიოს უენოს სამეფო აკადემიის საფორტეპიანო განყოფილებას. დაგეგმილი ექვსი თვის ნაცვლად, პიანისტმა იაპონიაში 17 წელი გაატარა. 1931 წლიდან ლეო სიროტა ასწავლიდა ფორტეპიანოზე დაკვრას ტოკიოს კონსერვატორიაში. მის სტუდენტებს შორის იყვნენ მინორუ მაცუია, ტაკაჰირო სონოდა, ჰარუკო ფუჯიტა, ალექსეი აბაზა. მეორე მსოფლიო ომის დროს ბეატას ქალიშვილი სწავლობდა შეერთებულ შტატებში, ხოლო სიროტა და მისი მეუღლე კარუიზავაში ცხოვრობდნენ.

1946 წელს წყვილი საცხოვრებლად ამერიკის შეერთებულ შტატებში გადავიდა. ლეო სიროტამ სამსახური დაიწყო სენტ-ლუისის მუსიკალურ ინსტიტუტში.

2008 წლის 25 მაისს, კიევის საერთაშორისო დოკუმენტური ფილმების ფესტივალის "კინოლეტოპისის" გახსნის ფარგლებში გაიმართა იაპონელი კინემატოგრაფისტების მიერ შექმნილი ფილმის "ლეო სიროტას ოჯახი და მე-20 საუკუნე" მსოფლიო პრემიერა (რეჟისორი ფუჯივარა ტომიტა).
ლეს კურბასი

ოლექსანდრ-ზენონ სტეპანის ძე კურბასი (; დ. 24 თებერვალი, 1887 — გ. 30 ნოემბერი, 1937) — უკრაინელი კინოს და თეატრის რეჟისორი. ზოგადად აღიარებულია საუკუნის ყველაზე გავლენიან უკრაინელ რეჟისორად. მან 1920-30 წლებში ვსევოლოდ მეიენხოლდთან და ევგენი ვახტანგოვთან ერთად შექმნა საბჭოთა კავშირის თეატრის ავანგარდი. ითვლება უკრაინული ავანგარდის ყველაზე გამოჩენილ წარმომადგენელად. ის დახვრეტილი აღორძინების ერთ-ერთი გამორჩეული ფიგურაა.

ადრეული პერიოდი
ლესი დაიბადა სამბირში (ავსტრია-უნგრეთის იმპერია). დაბადებისას ორმაგი სახელი მისცეს ოლექსანდრ-ზენონი რომლის შემოკლებული ფორმაც იყო ლესი ან ოლესი. მამამისი სტეფან პილიპოვის ძე კურბასი (იანოვიჩი) (1862–1908) იყო ლიეტუვური წარმოშობის რუსინი მსახიობი. დედაც ვანდა ადოლფივნა (ნატა კულჩიკა) დაბადებით ავსტრიელი ასევე მსახიობი იყო, რომელიც მშობლების გვარს - იანოვიჩი ფსევდონიმად იყენებდა. ისინი მოღვაწეობდნენ უკრაინული დისკურსის თეატრში. მათ ლესის გარდა კიდევ სამი შვილი ყავდათ: კომილო (გ. 2 ივლისი, 1895), ნესტორი და ნადია. ვერცერთმა მათგანმა ვერ მიაღწია ზრდასრულ ასაკამდე.

თავიდან ლესი ტერნოპილის გიმნაზიაში სწავლობდა. 1907 წელს ვენის უნივერსიტეტში ფილოსოფიის ფაკულტეტზე ჩაირიცხა, სადაც სწავლა 1908 წელს მამამისის გარდაცვალების გამო შეწყვიტა. იმავე წელს სწავლა ლვოვის უნივერსიტეტში გააგრძელა (1908–1910).

პირველი მსოფლიო ომის დროს ლესიმ ჩამოაყალიბა "ტერნოპოლის თეატრალური საღამოები" (1915–1916)

პატიმრობა და სიკვდილით დასჯა
1933 წელს საკუთარი დაარსებული თეატრ -დან გააგდეს, თუმცა უფელბა მისცეს წასულიყო მოსკოვში სადაც მოაზრება რომ მან მონაწილეობა მიიღო სოლომონ მიხოელსის ცობი დადგმაში მეფე ლირი (1934). 1933 წლის ბოლოს ის დააკვეს დ გაუშვეს შრომით გამასწორებელ კოლონიაში. ლესმა იქაც შეზლო ადგილობრივი თეატრის ორგანიზება.

მოგვიანებით ლესი გადაასსახლეს თეთრ ზღვაში განცალკევებით მდებარე არქიპელად სოლოვეცკის კუნძულებზე. ცნობილია, რომ ის 1937 წლის 3 ნოემბერს ჩრდილო-დასავლეთ რუსეთში, კარელიაში სანდარმოხის მდელოზე უკრაინული ინტელიგენციის 289 სხვა წევრთან ერთად დახვრიტეს და იქვე დამარხეს. დახვრეტის ადგილი 1997 წელს საზოგადოება მემორიალის წევრებმა აღმოაჩინეს.

სტალინის გარდაცვალების შემდეგ 1957 წელს ლეს კურბასის რეაბილიტაცია მოხდა.
ვალერიან ძაბახიძე

ვალერიან ძაბახიძე (დ. 10 მაისი, 1903, ვანის მუნიციპალიტეტი — გ. 28 აპრილი, 1986) — ქართველი სამხედრო პირი.

1925 წელს დაამთავრა ქართული გაერთიანებული სამხედრო სკოლა. 1931-1932 წლებში ლენინგრადის ჯავშანსატანკო ჯარების მეთაურთა მოსამზადებელ კურსებზე სწავლობდა. 1937 წელს დაამთავრა მ. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია. 1938-1941 წლებში საქართველოს სსრ სამხარეო კომისარი იყო. დიდი სამამულო ომის 1942-1945 წლებში მეთაურობდა 224-ე, 414-ე ქართულ მსროლელ დივიზიებს, მონაწილეობდა ქერჩის, სიმფეროპოლის და სევასტოპოლის განთავისუფლებისათვის ბრძოლებში. ომის შემდეგ მსახურობდა ვოლგისპირეთის, დონისა და შორეული აღმოსავლეთის სამხედრო ოლქებში. 1956 წლიდან თადარიგში იყო.
მიხეილ იმერლიშვილი

მიხეილ იმერლიშვილი (დ. 1913 — გ. 1942) — ქართველი სოფლის მეურნეობის მუშაკი.

ბიოგრაფია
მიხეილ იმერლიშვილი უმაღლესი განათლებით იყო. მობილიზაციამდე მუშაობდა აგრონომად. 1941 წლის 25 აგვისტოდან მსახურობდა წითელი არმიის რიგებში. საგამოძიებო საქმის მიხედვით, მიხეილ იმერლიშვილი 1941 წელს მობილიზაციით წითელი არმიის რიგებში გაიწვიეს მაშინ, როცა გერმანიის ჯარები მოსკოვს უახლოვდებოდნენ. 1942 წლის 20 სექტემბერს ამიერკავკასიის ფრონტის სამხედრო ტრიბუნალმა მიხეილ იმერლიშვილს მიუსაჯა სასჯელის უმაღლესი ზომა – დახვრეტა ქონების კონფისკაციით. იყო ორგანიზაცია „სამანის“ წევრი, რომელიც მიზნად ისახავდა საბჭოთა რეჟიმის დამხობას შეიარაღებული აჯანყების გზით და საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენას.
ბროვარის ბრძოლა

ბროვარის ბრძოლა — სამხედრო დაპირისპირება რუსეთისა და უკრაინის შეიარაღებულ ძალებს შორის. წარმოადგენს 2022 წელს უკრაინაში რუსეთის შეჭრის კიევისათვის ბრძოლის ნაწილს. რუსული ძალები, რომლებიც ჩერნიჰივის ოლქის სამხრეთ ნაწილიდან დასავლეთით მიიწევდნენ, ქალაქ ბროვარისთან, კიევის აღმოსავლეთით მდებარე გარეუბანთან, უკრაინულ ძალებთან ჩაებნენ ბრძოლებში.

ბრძოლა
მარტი
2022 წლის 9 მარტის საღამოს, რუსული ჯავშანტექნიკის კოლონა ჩრდილოეთიდან გზატკეცილ 01-ით გავლით ბროვარისკენ დაწინაურდა. 90-ე საგვარდიო სატანკო დივიზიის მე-6 და 239-ე სატანკო პოლკებისგან შემდგარი კოლონა გადაადგილდებოდა ძალიან ნელა და აერთიანებდა ბევრ ძლიერ მოძველებულ საბრძოლო მანქანას, როგორიცაა მაგალითად ტანკი ტ-72, რომელიც ამ ბრძოლის ანალიტიკოსების მხრიდან თანამედროვე ომებისათვის არასათანადო საშუალებად შეფასდა. ამას გარდა, კოლონას ხელმძღვანელობდა თვითმავალი არტილერია, როგორიცაა ტოს-1; იგი განსაკუთრებით დაუცველ სამიზნეს წარმოადგენს. უკრაინის ოფიციალური პირების განცხადებით, შეტაკების დროს დაიღუპა მე-6 სატანკო პოლკის მეთაური, პოლკოვნიკი ანდრია ზახაროვი. ზოგიერთი რუსი ჯარისკაცი ფეხით გაიქცა ახლომდებარე ტყეებისა და სოფლების მიმართულებით. ქალაქის მერის თქმით, ისინი მზად იყვნენ მტრის დასახვედრად.

29 მარტს რუსულმა ძალებმა ბროვარის მიმდებარე ტერიტორიების დაბომბვები დაიწყეს. დაიწვა საწყობი, ახლომდებარე სოფლები კი ძლიერ დაზარალდნენ.

30 მარტს ბროვარის მერმა იჰორ საპოჟკომ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ უკრაინელებმა შეძლეს მოწინააღმდეგის განდევნა და სოფლების პლოსკეს, სვეტილნისა და ჰრებელკის დაბრუნება, შეტაკებები გრძელდებოდა ნოვა-ბასანში.

აპრილი
1 აპრილს უკრაინულმა მხარემ სოფლების რუდნიის, შევჩენკოვეს, ბობრიკის, სტარა-ბასანის, ნოვა-ბასანის, მაკიივკის, პოჰრების, ბაჟანივკის, ვოლოდიმირივკის, შნიაკივკის, სალნეს, სოფიივკისა და ჰავრილივკის დაბრუნების შესახებ განაცხადა. საპოჟკოს მტკიცებით, რუსულმა ნაწილებმა „თითქმის მთლიანად დატოვეს“ ბროვარის რაიონის ტერიტორია.

2 აპრილს უკრაინის თავდაცვის სამინისტრომ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ მთელი კიევის ოლქი, სადაც შედის ბროვარიც, რუსული ნაწილებისგან თავისუფალი იყო.
ჯონ მარშალი

ჯონ მარშალი (; დ. 24 სექტემბერი, 1755 — გ. 6 ივლისი, 1835) — ამერიკელი პოლიტიკოსი და ადვოკატი. შეერთებული შტატების მთავარი მოსამართლე 1801 წლიდან გარდაცვალებამდე, 1835 წლამდე. უზენაესი სასამართლოში ყველაზე დიდი ხნის განმავლობაში მსახურობდა და განიხილავენ, როგორც ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან მოსამართლედ. უზენაეს სასამართლოში მუშაობამდე, პრეზიდენტ ჯონ ადამსის მმართველობისას, მარშალი იყო შეერთებული შტატების მეოთხე სახელმწიფო მდივანი.

მარშალი დაიბადა ვირჯინიის კოლონიაში, გერმანთაუნში 1755 წელს. ამერიკის რევოლუციური ომის დაწყების შემდეგ, იგი შეუერთდა კონტინენტურ არმიას და მონაწილეობდა მრავალ ბრძოლაში. ომის შემდგომ გახდა ვირჯინიის ერთ-ერთი ადვოკატი, მოგვიანებით გაიმარჯვა ვირჯინიის დელეგატთა პალატის არჩევნებში. მარშალი მხარს უჭერდა შეერთებული შტატების კონსტიტუციის რატიფიკაციას. გაიმარჯვა შეერთებული შტატების წარმომადგენელთა პალატის არჩევნებში და ფედერალისტური პარტიის ლიდერი გახდა. 1800 წელს, ჯონ ადამსის პრეზიდენტობისას, დაინიშნა სახელმწიფო მდივნად.
ვალერი ზალუჟნი

ვალერი ზალუჟნი (; დ. 8 ივლისი, 1973, ნოვოგრად-ვოლინსკი, ჟიტომირის ოლქი) — უკრაინელი სამხედრო პირი. უკრაინის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი 2021 წლიდან. გენერალი (2022).

ზალუჟნიმ 1989 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა, 1993 წელს წარჩინებით დაამთავრა ნოვოჰრად-ვოლინსკის საინჟინრო სასწავლებელი. მოგვიანებით ჩაირიცხა ოდესის სახმელეთო ჯარების ინსტიტუტის, რომელიც წარჩინებით დაამთავრა 1997 წელს.

2021 წლის ივლისში პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ ის უკრაინის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლად დანიშნა, რუსლან ხომჩაკის ნაცვლად. 2022 წლის 5 მარტს უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დაწყებისას გენერლის წოდება მიენიჭა.

რესურსები უნტერნეტში
უკრაინის თავდაცვის სამინისტრო
ფერიდე ზურიკაშვილი

ფერიდე ზურიკაშვილი (დ. 1 იანვარი, 1949, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი და პედაგოგი, გეოგრაფიის მეცნიერებათა კანდიდატი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ-ეკონომიკური და პოლიტიკური გეოგრაფიის კათედრის დოცენტი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქალთა საკითხების კვლევის ცენტრის ხელმძღვანელი.

ბიოგრაფია
1970 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი საზღვარგარეთის ქვეყნების ეკონომიკური გეოგრაფიის სპეციალობით. 1970-1976 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურაში.

1972-1974 წლებში მივლინებით იმყოფებოდა ქალაქ ისპაჰანში (ირანი) თარჯიმნის (სპარსული) თანამდებობაზე. 1976 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური გეოგრაფიის კათედრის ასისტენტია, 1979 წლიდან კი დოცენტი. გამოქვეყნებული აქვს 50-მდე სამეცნიერო ნაშრომი. იგი რამდენიმე საერთაშორისო პროექტის კონსულტანტი და სამეცნიერო კონფერენციის მონაწილეა. 1995 წლიდან ხელმძღვანელობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქალთა საკითხების შესწავლის ცენტრს. 1997 წლიდან — მეცნიერთა ასოციაცია „ტრანზიციას“. 1997 წელს გახდა ქ. და ჯონ მაკარტურების ინდივიდუალური გრანტის მფლობელი. ამავე წელს აშშ ლიდერ ქალთა პროგრამების მონაწილე. 1998 წელს სტაჟირებით იმყოფებოდა ნიუ-იორკის (აშშ) უნივერსიტეტში (ამერიკული რეგიონალური პროგრამების სტიპენდიატი), 1999 წელს კი ბეტ-ბერდის (ისრაელი) ხალხთა სოლიდარობის და განვითარების ინსტიტუტში — ლიდერ ქალთა მომზადების პროგრამით. 2002 წელს მიიღო უმაღლესი განათლების სტიპენდია და სამეცნიერო მივლინებით იმყოფებოდა ევროპის ცენტრალურ უნივერსიტეტში (ბუდაპეშტი, უნგრეთი).

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ისპაჰანი და მისი შემოგარენი: საქალაქო აგლომერაციის ფორმირების თავისებურებანი განვითარებად ქვეყნებში“, დაიცვა 1979 წელს.
უესკის მუნიციპალიტეტები

უესკის პროვინცია შედის არაგონის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 202 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

უესკის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 10 კომარკაში: ალტო-გალიეგო, ბახო-სინკა, სინკა-მედიო, ოია-დე-უესკა, ხასეტანია, ლა-ლიტერა, მონეგროსი, რიბაგორსა, სობრარბე, სომონტანო-დე-ბარბასტრო.

უესკის პროვინციის ფართობია 15 636 კმ² და 2020 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 222 687 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია უესკა, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდია საბინიანიგო (586,8 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარაა — ბანასტასი (4,7 კმ²).

მუნიციპალიტეტების სია
რუკა
დავით მდივანი

დავით მდივანი (დევიდ მენორი; დ. 1902 — გ. 1984) — ქართველი ბიზნესმენი, მეწარმე.

ბიოგრაფია
და–ძმა მდივნების — სერგის (სერჟ), დავითის, ნინოს, ალექსის, რუსუდანის (რუსი) წინაპარი ერეკლე –ის თანამებრძოლი, კავკასიაში რუსების შემოსვლის მოწინააღმდეგე სოლომონ მდივანი იყო. მამა — ზაქარია მდივანი რუსეთის იმპერატორის ნიკოლოზ -ის ამალის გენერალ-მაიორი და დემოკრატიული საქართველოს სამხედრო მინისტრის მოადგილე, დედა — კი პოლონეთის აჯანყების დროს საქართველოში გადმოსახლებული პოლონელების შთამომავალი, ნახევრად ქართველი ელისაბედ სობოლევსკა იყო. 1921 წელს ზაქარია მდივნის ოჯახი რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა. ოჯახმა თურქეთის გავლით პარიზს შეაფარა თავი. დავით მდივანმა გახმაურებული და სკანდალური ქორწინებების წყალობით მოახერხა, რომ მე- საუკუნის 20-30-იანი წლების ევროპული და ამერიკული პრესის გამუდმებული ყურადღების ცენტრში ყოფილიყო. იგი ამერიკაში ჩავიდა, თავის ძმასთან, სერგისთან ერთად. ისინი ჯერ ნიუ-იორკში გაემგზავრნენ სამუშაოდ, შემდეგ კი ოკლაჰომაში და მუშაობა დაიწყეს ედუარდ დოენის ნავთობის საბადოებში, სადაც დიდძალი ფული იშოვეს. დავით მდივანი დაქორწინებული იყო მსახიობ მეი მიურეიზე, მათ შეეძინათ შვილი კორან დავითი. წყვილი იმდენ ფულს ხარჯავდა, რამდენიც ეს საბანკო ანგარიშებს შეეძლო აეტანა და ნელ-ნელა ფინანსური მარაგები ამოიწურა, ამასთან ერთად გაჩნდა სერიოზული უთანხმოებებიც. 1933 წელს დავითმა გაღარიბებულ მსახიობთან განქორწინება გადაწყვიტა და ცნობილ ფრანგ მსახიობს არლეტს დაუახლოვდა. 1926 წელს დავით მდივანი დევიდ მენორის სახელით გადაიღეს ჰოლივუდურ ფილმში „პატარა ქალაქის პრინცესა“, რომელიც ეკრანებზე 1927 წელს გამოვიდა. 1944 წელს იქორწინა „ “-ის დამფუძნებელის ჰარი ფორდ სინკლერის ქალიშვილზე ვირჯინია სინკლერზე, მასთან შეეძინა შვილი მაიკლი (1945-1990). 1964 წელს ვირჯინია და დავითი ერთმანეთს დაცილდნენ. ვირჯინია სინკლერ-მდივანი 1979 წელს გარდაიცვალა და შვილს 30-მილიონიანი ქონება დაუტოვა. დავით მდივანი 1984 წელს, ხანდაზმულ ასაკში გარდაიცვალა.
ჩაჩისებრი მიცენა

ჩაჩისებრი მიცენა — სოკო მიცენასებრთა ოჯახისა. ქუდი — 2-6 სმ დიამატრისაა, ჯერ ფართო ზარისებრია, შემდეგ — თითქმის ბრტყელი, დაღარულზოლიანი, ნაცრისფერი ან ხორცისებრ-ყავისფერი. ფირფიტები შეზრდილი, მეჩხერი, განიერი, ჯერ თეთრია, შემდეგ ვარდისფერი.

იზრდება დამპალ ხეებზე და მათ ახლოს მთელ სავეგეტაციო პერიოდში. საჭმელად უვარგისია.
მარილიზა ქსენოიანაკოპულუ

მარილიზა ქსენოიანაკოპულუ (დ. 1963) — ბერძენი პოლიტიკოსი და იურისტი. ჯანმრთელობისა და სოციალური სოლიდარობის მინისტრი (2009–2010), საგარეო საქმეთა მინისტრი, საბერძნეთის პარლამენტის წევრი (2007–2012) და ევროპარლამენტის (2004–2007) წევრი. იყოპანელინისტური სოციალისტური მოძრაობის მდივანი და ევროპის სოციალისტების პარტიის წევრი (2005–2006).
დემურ ტაბატაძე

დემურ ტაბატაძე (დ. 23 ივლისი, 1949, ტყიბული) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი, ინჟინერი, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (2006), პროფესორი (2006).

ბიოგრაფია
1971 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი.

1971-1975 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ა. რაზმაძის სახელობის მათემატიკის უნივერსიტეტის, ინჟინერი. 1975-1983 წლებში — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ა. რაზმაძის სახელობის მათემატიკის უნივერსიტეტის, ტექნიკური სექტორის ხელმძღვანელი. 1992-2009 წლებში სსიპ კირიაკ ზავრიევის სამშენებლო მექანიკის და სეისმომედეგობის უნივერსიტეტის, უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი. 2009 წლიდან სსიპ კირიაკ ზავრიევის სამშენებლო მექანიკის და სეისმომედეგობის უნივერსიტეტის, უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი. 1992-2006 წლებში — საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტის სამშენებლო და სეისმომედეგობის კათედრის დოცენტი. 2006-2013 წლებში — საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტის სამშენებლო და სეისმომედეგობის მიმართულების ასოცირებული პროფესორი. 2013 წლიდან — საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტის საინჟინრო მექნიკის და მშენებლობის ტექნიკური ექსპერტიზის დეპარტამენტი პროფესორი. მის სამეცნიერო კვლევის საგანს წარმოადგენს ნაკლებად გამოკვლეული საინჟინრო ამოცანები, რომლებიც ეხება ანაკრები ბრუნვითი გარსების გაანგარიშებას, რომელთა ზოგიერთი ფიზიკური და გეომეტრიული პარამეტრები იცვლებიან ნახტომისებურად, კერძოდ, მან შეისწავლა ისეთი ანაკრები გუმბათოვანი კონსტრუქციების დაძაბულ-დეფორმირებული მდგომარეობა, რომელთა შემადგენელი ელემენტები დაკავშირებულია ერთმანეთთან იდეალური სახსრებით მერიდიანულ ან რგოლურ კვეთებში; განხილული აქვს აგრეთვე პლასტიკურ-ხისტი ორთოტროპული ბრუნევითი გარსების და ფენოვანი გარსების რაციონლური გაანგარიშება; დრეკად-პლასტიკური ანაკრები გარსების ზიდვის უნარის დადგენა. აღნიშნული საკითხების გადასაწყვეტად იგი იყენებს აკადემიკოს შ. მიქელაძის მიერ წყვეტილი ამოხსნების კონსტრუირების მათემატიკურ აპარატს.

ორგანიზაციის წევრი
საქართველოს საინჟინრო აკადემია, წევრ-კორესპონდენტი
საქართველოს სოციალურ ურთიერთობათა აკადემია, ნამდვილი წევრი