iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ეპიგრაფიკა

ეპიგრაფიკა — ისტორიის დამხმარე დისციპლინა, რომელიც სწავლობს მაგარ მასალაზე (ქვა, ლითონი, ხე, მინა, ძვალი, კერამიკა...) შესრულებულ ძველ წარწერებს. ამგვარი წარწერები პირობითად ორ მთავარ ჯგუფად იყოფა. პირველში შედის მონუმენტური ხასიათის წარწერები (ქვაზე, კლდეზე, შენობის კედელზე, მემორიალურ დაფაზე, სვეტზე), რომლებიც ჩვეულებრივ, წარმოადგენს, სახელმწიფო დეკრეტებსა და კანონებს, განსაკუთრებული მნიშვნელობის იურუდიულ დოკუმენტებს, სახელმწიფო მეთაურთა სამხედრო, პოლიტიკური და იდეოლოგიური გამარჯვებების პროკლამაციებს, დიდ მშენებლობათა ქრონოლოგიას. მეორე ჯგუფში შედის წარწერები პრაქტიკული დანიშნულების ნივთებზე, რომლებიც ასახავს სახელმწიფოსა და საზოგადოების სხვადასხვა ფენის ცხოვრებას, ნივთების დანიშნულებას, მათი მფლობელის ან ოსტატის ვინაობას.

ეპიგრაფიკა შეისწავლის როგორც წარწერათა გარეგნულ მხარეს, ისე მათ შინაარსს. ბევრ შემთხვევაში მხოლოდ ეპიგრაფიკის წყალობით გახდა შესაძლებელი ამა თუ იმ მკვდარი ენისა და მთელი ცივილიზაციების აღმოჩენა. ეპიგრაფიკის დიდ მნიშვნელობას განაპირობებს წარწერისა და შესასწავლი მოვლენის თანადროულობა, ქრონოლოგიური განსაზღვრულობა, ძეგლის ენის სიახლოვე ცოცხალ მეტყველებასთან. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ეპიგრაფიკა ენის დოკუმენტირებული და დათარიღებული ისტორიისათვის, ისტორიული დიალექტოლოგიისათვის.

ეპიგრაფიკა წარმოიშვა აღორძინების ეპოქაში ანტიკურობისადმი და აღმოსავლური, კერძოდ, ბიბლიური სიძველისადმი ინტერესის აღმავლობასთან დაკავშირებით. მაგრამ მეცნიერული ეპიგრაფიკა მხოლოდ ს.-ში ჩამოყალიბდა, როდესაც მეცნიერები შეუდგნენ ბერძნული და ლათინური წარწერების კორპუსების გამოსაცემად მომზადებას და როდესაც აღმოსავლეთის ქვეყნებში აღმოჩენილ პუბლიკაციათა გაშიფვრა წარმატებით დაგვირგვინდა.

ქართული ეპიგრაფიკული ძეგლების მეცნიერული შესწავლა დაკავშირებულია ივანე ჯავახიშვილის სახელთან, რომელმაც 1926 წელს გამოაქვეყნა ფუნდამენტური ნაშრომი — „ქართული პალეოგრაფია“.
კონია

კონია — ქალაქი თურქეთის სამხრეთ ნაწილში, ცენტრალური ანატოლიის ზეგანზე, კონიის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 2007 წლის მონაცემებით 1 412 343 ადამიანს შეადგენდა.

ისტორია
ქალაქი კონია იკონიუმის სახელწოდებით იხსენიება ძველი ფრიგიის ქალაქებს შორის. ძვ. წ. -ახ. წ. საუკუნეებში შედიოდა რომის იმპერიის, ხოლო შემდეგ — ბიზანტიის იმპერიის შემადგენლობაში. - საუკუნეებში თავს ესხმოდნენ არაბები. - საუკუნეებში იკონიის სასულთნოს დედაქალაქია. საუკუნეში შეუერთდა ოსმალეთის იმპერიას.
კოდიკოლოგია

კოდიკოლოგია — ხელნაწერ წიგნთა შემსწავლელი მეცნიერება, რომელიც იკვლევს ხელნაწერი წიგნების შექმნის, შენახვის, გავრცელებისა და გამოყენების პროცესებს. მასვე ევალება გადამწერთა სოციალური და პროფესიული შემადგენლობის შესწავლა.

1949 წელს ფრანგმა მეცნიერმა ალფონს დენმა გამოაქვეყნა წიგნი „ხელნაწერები“, რომელშიც ხელნაწერი წიგნის შემსწავლელი მეცნიერების სახელწოდებად ახალი ტერმინი - კოდიკოლოგია (ლათ. „“ - წიგნი) გამოიყენა. ალფონს დენმა არა მხოლოდ შემოიღო ახალი ტერმინი, არამედ, ამასთანავე, განსაზღვრა ახალი დისციპლინის ურთიერთობა პალეოგრაფიასთან. ალფონს დენის მიხედვით, პალეოგრაფია არის ძველი დამწერლობის შემსწავლელი მეცნიერება, კოდიკოლოგია კი შეისწავლის ხელნაწერს მთლიანად და არა მხოლოდ დამწერლობას. დენმა თავის წიგნში განსაზღვრა კოდიკოლოგიისა და პალეოგრაფიის ამოცანები. მან კოდიკოლოგიის ამოცანებად მიიჩნია ხელნაწერთა ისტორია, კატალოგის შედგენა და ბიბლიოგრაფირება, ხელნაწერებით ვაჭრობის შესწავლა, ხელნაწერთა გამოყენება და ა. შ., პალეოგრაფიის ამოცანად კი - მასალის (რაზედაც წერდნენ) და დამწერლობის შესწავლა.

ალფონს დენის მიერ შემოღებული ტერმინი უმალვე მიიღეს და შეითვისეს დასავლეთ ევროპაში პალეოგრაფებმა ხელნაწერი წიგნის დამზადებასთან დაკავშირებულ საკითხთა კომპლექსის - ფორმატის, გარეკანის, ტექსტის განლაგებისა და ა. შ., მისი შემდგომი ბედის აღსანიშნავად. შემდგომ კოდიკოლოგიას ხელნაწერ წიგნთა არქეოლოგიაც კი უწოდეს.
ქორები XXI (სარაგბო კლუბი)

ქორები - სარაგბო კლუბი საქართველოში დაფუძნებული 2009 წლის თებერვლის თვეში.

გუნდის პრეზიდენტია დავით სიხარულიძე, ხოლო მწვრთნელი კი მალხაზ ჭეიშვილი.
ქორები 2002 წელს შეიკრიბნენ და იდეა გუნდის ჩამოყალიბების შესახებ რეალობად 2009 წელს იქცა ბატონი დავით სიხარულიძის მხარდაჭერით. ვარჯიშები ტარდება კვირაში ხუთჯერ "ქარიშხალას" სტადიონზე თუმცა ზაფხულიდან ლოკომოტივზე გადავლენ.
ქვევრი (ფილმი)

ქვევრი — მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული ფილმი, გადაღებული 1970 წელს ლუიჯი პირანდელოს მოთხრობის მიხედვით, საქართველოს ტელეფილმების სტუდიაში. რეჟისორი ირაკლი კვირიკაძე, სცენარის ავტორი რევაზ გაბრიაძე, ოპერატორი ლომერ ახვლედიანი, კომპოზიტორი გია ყანჩელი. მთავარ როლებში: ბუხუტი ზაქარიაძე, ვახტანგ სულაქველიძე.

სიუჟეტი
გოგია, არაფრით გამორჩეული კახელია, რომელმაც მომჭირნეობის გამო, ქვევრი იმერეთში იყიდა. წვალებით ჩამოტანილი ქვევრი, ქალიშვილს შემთხვევით გაუტყდა. გოგია თავზარდაცემულია,

მეუღლის (მარო) რჩევით, ხელოსან აბესალომს მოიყვანს, რომელიც თავისი „არა აქაური“ წებოთი კი გაამთელებს ქვევრს, მაგრამ თავად ქვევრში გაიჭედება.

გულმოსულმა გოგიამ, რაკი აბესალომს გამოსვლა „არ უნდოდა“, მილიციის უფროსი მოიყვანა. რა აღარ სცადეს, მაგრამ ქვევრის ვიწრო ყელში აბესალომის თავის გარდა არაფერი ეტეოდა. საბოლოოდ ქვევრი მაინც გასატეხი შეიქმნა.

როლებში
ბუხუტი ზაქარიაძე - გოგია
ვახტანგ სულაქველიძე - აბესალომი
ჰენრიეტა ლეჟავა - მარო
ეროსი მანჯგალაძე - მილიციის უფროსი
ოთარ ზაუტაშვილი - მილიციელი პავლე
ეპიზოდებში:
გივი ბერიკაშვილი
ილია ბაკაკური
ლეო სოხაშვილი
მერი კანდელაკი
ლერი ზარდიაშვილი
თეირანის მეტროპოლიტენი

თეირანის მეტროპოლიტენი — მეტროპოლიტენის სისტემა ირანის დედაქალაქ თეირანში. პირველი და ამდრომდე ერთადერთი მეტროპოლიტენი ირანში. თეირანის მეტროპოლიტენი 1999 წელს გაიხსნა და ოთხი ხაზისა და 117 სადგურისგან შედგება. ხაზების საერთო სიგრძე 221 კმ-ია.

ისტორია
თეირანში მეტროს პირველი პროექტის იდეა ჯერ კიდევ ისლამურ რევოლუციამდე (1979) იქნა წამოყენებული. 1970 წელს თეირანის მუნიციპალიტეტმა მეტროს მშენებლობაზე საერთაშორისო ტენდერი გამოაცხადდა. ტენდერში ფრანგულმა კომპანია -მ გაიმარჯვა და იმავე წელს შეუდგა პროექტით გათვალისწინებული წინასწარი სამუშაოების შესრულებას. გეოლოგიური კვლევა 1976 წელს დაიწყო, ხოლო ხაზების გაყვანა 1978 წელს, რაც ერთი წლის თავზე რევოლუციისა და ირან-ერაყს შორის ამტყდარი ომის გამო შეჩერდა. კომპანიამ ირანში თავისი საქმიანობა 1980 წელს შეწყვიტა. 1983 წელს ირანის მინისტრთა კაბინეტმა ფრანგული კომპანიის მიერ მეტროს მშენებლობის შეჩერებაზე ფორმალური განცხადება გააკეთა.
1985 წელს ირანის მეჯლისმა მეტროს მშენებლობის განახლების გეგმა მოიწონა.

დაახლოებით 1 მლრდ $ დაიხარჯა პროექტზე. ექსპერტთა ვარაუდით, თეირანის მეტროს დღიურად 2 მლნ ადამიანი უნდა გადაეყვანა.

ხაზები
ვილნიუსის მეტროპოლიტენი

ვილნიუსის მეტროპოლიტენი — დაგეგმილი, დაპროექტების სტადიაში მყოფი მეტროსისტემა ვილნიუსში, ლიეტუვა. დაგეგმილი მეტროპოლიტენი შედგება სამი ხაზისგან და გათვლილია ქალაქის ყველაზე ჭარბად დასახლებული უბნების დასაკავშირებლად. ამ პროექტის შექმნის მიზანი ქალაქში ყველაზე იაფფასიანი, ეკოლოგიურად სუფთა და სწრაფი საზოგადოებრივი ტრანსპორტის შექმნაა, რომელიც ქალაქის ყველა წერტილს დააკავშირებს ერთმანეთთან.

წინასწარი დაანგარიშებით, ვილნიუსის მეტრო 3 მლრდ ლიტი დაჯდება.
დელის მეტროპოლიტენი

დელის მეტროპოლიტენი (ჰინდი ि्ी े्ो) — ჩქაროსნული მიწისქვეშა ტრანსპორტის სისტემა ინდოეთის დედაქალაქ დელიში. დელის მეტროპოლიტენი 2002 წლის 24 დეკემბერს გაიხსნა. მეტროსისტემა ქვეყანაში მეორეა კალკუტას მეტროპოლიტენის შემდეგ. დელის მეტროპოლიტენს აქვს როგორც მიწისზედა, ასევე მიწისქვეშა ხაზები.

დელის მეტროს არაერთი ჯილდო აქვს მიღებული საერთაშორისო ორგანიზაციებისგან, მათ შორის, გაეროსგან გარესამყაროსთან კეთილმეგობრული თანაარსებობის გამო თავისი კონსტრუქციის წყალობით.

ისტორია
დელის მეტროს შექმნის კონცეფცია პირველად 1960 წელს ჩამოყალიბდა -ის მიერ, ხოლო ჩარჩო-დოკუმენტი მეტროს აშენების თაობაზე 1978 წელს გაფორმდა მეტროსა და რკინიგზის სამშენებლო კომპანიაში.

ამის მიუხედავად, მეტროს ასაშენებლად უშუალო სამუშაოები 1995 წლის 5 მარტსღა დაიწყო, როდესაც დაფუძნდა.

საკონსტრუქციო სამუშაოები 1998 წელს დაიწყო. 2000 წელს უთანხმოებაც კი წარმოიქმნა; რკინიგზის მინისტრმა -ის მიერ შემოთავაზებულ ლიანდაგზე უარი განაცხადა და საერთაშორისოდ აღიარებული ლიანდაგების დაგება მოინდომა. ამან ლიანდაგების გაყვანა ცოტათი შეაფერხა. პირველი ხაზი 2002 წლის 24 დეკემბერს შევიდა ექსპლუატაციაში.

ხაზები
საერთო სიგრძე = 74.5 კმ
ინდოეთის მეტროპოლიტენების სია
აჰმადაბადის მეტროპოლიტენი
ბანგალორის მეტროპოლიტენი
გურგაონის მეტროპოლიტენი
დელის მეტროპოლიტენი
კალკუტის მეტროპოლიტენი
კოჩის მეტროპოლიტენი
ლაქნაუს მეტროპოლიტენი
მუმბაის მეტროპოლიტენი
ნოიდის მეტროპოლიტენი
ჩენაის მეტროპოლიტენი
ჯაიპურის მეტროპოლიტენი
ჰაიდარაბადის მეტროპოლიტენი
საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული შვიდკაცა ნაკრები

საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული შვიდკაცა ნაკრები — რაგბის ეროვნული ნაკრები რომელიც წარმოადგენს საქართველოს შვიდკაცა რაგბიში.
1988 წელს თბილისში, ვაკის სტადიონზე, გაიმართა შვიდკაცა რაგბის პირველი ტურნირი. 2001 წელს საქართველოს შვიდკაცა ნაკრებმა მსოფლიოს ჩემპიონატის ფინალში იასპარეზა და 24 გუნდში ადგილი დაიკავა, ხოლო 2005 წლის 18-20 მარტს, მსოფლიო ჩემპიონატში, ჰონკონგში, მსოფლიოს 24-მა საუკეთესო ნაკრებებს შორის საქართველოს ნაკრებმა რუსეთის ნაკრებთან ერთად მე-11, მე-12 ადგილი დაიკავა. ჩემპიონატი ფიჯის ნაკრების გამარჯვებით დასრულდა.
ყოჩები (სარაგბო კლუბი)

„ყოჩები“ — საქართველოს უმაღლესი ლიგის სარაგბო კლუბი.
ისტორია
სარაგბო კლუბი „ყოჩები“, პირველი და უძველესი ქართული გუნდი 1959 წლის 15 ოქტომბერს დაარსდა. წარმოშობით სომეხმა, მარსელში აღზრდილმა ჟაკ ასპეკიანმა, სახელმწიფო პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში პირველი ვარჯიში სწორედ ამ დღეს ჩაატარა სარაგბო კლუბ „გეპეიში“ , რომელიც, თავის მხრივ, „ყოჩების“ წინამორბედია.

1961 წლიდან თბილისის პირველობას ჩაეყარა საფუძველი და პირველი სამი გათამაშება სპის (საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის) გამარჯვებით დასრულდა, 1966-ში „ყოჩებმა“ მესამე ადგილი დაიკავა. 1978 წლიდან საქართველოს თასის გათამაშება დაიწყო, სადაც საკავშირო ჩემპიონატში მონაწილე ქართული კლუბებიც იღებდნენ მონაწილეობას და პირველ სამ ჯერზე (1978, 1979 და 1980 წლებში) თასი სპიმ მოიპოვა.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, პირველად ჩატარებულ (1990 წელს) საქართველოს ჩემპიონატში გუნდი შეცვლილი სახელით (საქართველოს ტექნიკური უნივერისტეტი) გამოვიდა, უფრო მოგვიანებით კლუბს „სტუ-ყოჩები“, ბოლოს კი „ყოჩები“ ეწოდა.
ლელო (სარაგბო კლუბი)

ლელო — საქართველოს უმაღლესი ლიგის სარაგბო კლუბი.

ისტორია
1985 წელს ბათუ კევლიშვილის თაოსნობით მესამე მასივში საფუძველი ჩაეყარა რაგბის სპეციალიზებული სკოლის მშენებლობას, რომელიც დასრულდა 1989 წელს. ამავე პერიოდში, სკოლის ბაზაზე ჩამოყალიბდა რაგბის კლუბი ლელო. ამჟამად სკოლაში ექვსი ასაკობრივი ჯგუფია. კლუბის დაქვემდებარებაში არსებული მოედნის გარდა, დიდი დიღმის ტერიტორიაზე კლუბის ხელმძღვანელობამ ბათუ კევლიშვილის თაოსნობით წამოიწყო სპორტული კომპლექსის მშენებლობა.

შემადგენლობა
უმაღლესი ლიგის მოთამაშეთა შემადგენლობა 2019/20 წლების ჩემპიონატში ასე გამოყურება:
პეკინის მეტროპოლიტენი

პეკინის მეტროპოლიტენი — პეკინის სატრანსპორტო სისტემა; ჩინეთი. მოქმედებს 1969 წლიდან (პირველია ქვეყანაში). დღეისათვის 123 სადგური მუშაობს 8 ხაზზე, საერთო ჯამში კი 16 ხაზია დაგეგმილი.

ისტორია
პეკინის მეტროს აშენების წინადადება 1953 წელს გაჟღერდა ქალაქდაგეგმარების კომიტეტიდან და საბჭოთა კავშირელ ექსპერტთა მხრიდან. კორეის ომის დასასრულ ჩინეთის ლიდერებმა საშინაო საქმეების აღდგენისკენ აიღეს კურსი. ხელისუფლებას სურდა პეკინის სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის აქტივობა გაეზარდა, თუმცა, მეტროს არსებობა როგორც სამოქალაქო თავდაცვის საუკეთესო საშუალებისა, ასევე ჯეროვნად იქნა შეფასებული. კარგად იქნა შესწავლილი მოსკოვის მეტრო, როგორც თავდაცვისა და სამხედროთა გადაყვანის სისტემა ქალაქთან ბრძოლის დროს და პეკინის მეტროს მშენებლობაც ანალოგიური მიზნებით დაიგეგმა. ჩინეთში ექსპერტების ნაკლებობის გამო მეტროს აშენების საბჭოური და აღმოსავლეთ გერმანული მოდელი გამოიყენეს. 1953-60 წლებში ათასობით ჩინელი სტუდენტი გაიგზავნა საბჭოთა კავშირში მეტროს მშენებლობის შესასწავლად. 1954 წელს საბჭოთა სპეციალისტები მიიწვიეს პეკინში მეტროს დასაგეგმად.

ადრეული გეგმით პეკინის მეტრო 7 ხაზისა და 114 სადგურისგან უნდა შემდგარიყო 174 კმ სიგრძის მარშრუტზე. თუმცა, საბჭოთა კავშირსა და ჩინეთს შორის გაუარაესებულმა ურთიერთობამ მეტროს აშენების პროცესი შეაფერხა. 1961 წელს საბჭოთა სპეციალისტებმა ჩინეთიდან გასვლა დაიწყეს, 1963 წელს კი საერთოდ უკან იქნენ გაწვეულნი. მეტროს მშენებლობის დოკუმენტს ხელი საბოლოოდ მაო ძედუნის მიერ 1965 წელს მოეწერა.

მეტროპოლიტენის გახსნა 1969 წელს მოხდა. დამატებითი სარეკონსტრუქციო სამუშაოების შესრულებას კიდევ ორი წელიწადი დასჭირდა საბოლოოდ ექსპლუატაციაში 1971 წელს შევიდა.

ხაზები
გადახდის სისტემა
ერთი მგზავრობა, მანძილის მიუხედავად, ღირს 2 იუანი, გარდა აეროპორტში მიმავალი ხაზისა, სადაც მგზავრობის ღირებულება 25 იუანია. გადახდა ვარდისფერი ბილეთებით ან მაგნიტური ბარათებით წარმოებს, რომელთა შევსებაც ხდება და ბარათების გამოყენება შესაძლებელია მიწისზედა ტრანსპორტშიც (როგორც თბილისის მეტროსა და მიწისზედა ტრანსპორტში). არსებობს ერთთვიანი სამგზავრო ბარათებიც.

უფროსს უფლება აქვს 120 სმ-მდე სიმაღლის ბავშვი გაატაროს უფასოდ .

მუშაობის გრაფიკი
მეტროპოლიტენი მუშაობს დილის 5 საათიდან 22:45-მდე.
მონრეალის მეტროპოლიტენი

მონრეალის მეტროპოლიტენი — საქალაქო ტრანსპორტის სისტემა მონრეალში. ტორონტოს მეტროპოლიტენის შემდეგ კანადაში მეორეა დატვირთულობის მიხედვით. 2006 წლისთვის მონრეალის მეტროპოლიტენს თავისი გახსნის დღიდან 6 მლრდ ადამიანი ჰყავდა გადაყვანილი, რაც თითქმის ტოლია დედამიწის მოსახლეობისა.

მონრეალის მეტროპოლიტენი მსოფლიოში პირველია და იმ მცირეოდენ მეტროპოლიტენთა რიცხვშია, სადაც სალტეებიანი მატარებლები გამოიყენება. მეტრო 1966 წელს შევიდა ექსპლუატაციაში.

ისტორია
მშენებლობა 1962 წლის მაისში დაიწყო; 1967 წლის ზაფხულში მეტროს უკვე უნდა ემუშავა. 1967 წელს მონრეალში მსოფლიო გამოფენა — ექსპო-67 უნდა გამართულიყო, ამიტომაც, ქალაქს მეტროპოლიტენი ესაჭიროებოდა. თავდაპირველ ვარიანტში სულ 3 ხაზი უნდა გაეყვანათ. 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ჩატარებასთან დაკავშირებით კი მწვანე ხაზის დაგრძელების აუცილებლობა შეიქნა და სწორედ ჩრდილოეთით წავიდა განვითარება, სადაც ამჟამად ოლიპიური სტადიონი და ოლიმპიური სოფელია. ამის შემდგომ, 1978-1982 წლებში ნარინჯისფერი ხაზი რამდენიმეჯერ დააგრძელეს ორივე მიმართულებით. ცისფერი ხაზის სადგურები 1986-1988 წლებში გაიხსნა, თუმცა, მათი დაპროექტება 10 წლით ადრე იყო მომხდარი.

დღევანდელობა
მონრელის მეტროში 5 ხაზი მუშაობს, თითოეულს თავისი ფერი, მარშრუტის ნომერი და საბოლოო სადგურები აქვს. ყველაზე დატვირთული ხაზი 2-ეა - რუკაზე ნარინჯისფერი, ყველაზე წყნარადმავალი ხაზი კი 5-ე ხაზია - რუკაზე ლურჯი. 4-ე ხაზი - რუკაზე ყვითელი - ყველაზე მოკლეა: სულ 3 სადგურით. ეს ხაზი 1967 წლის მსოფლიო ბაზრობისთვის სპეციალურად იქნა აშენებული, რომელიც წმინდა ელენეს კუნძულზე გადის. 2007 წლის 28 აპრილს მეორე ხაზზე დამატებით 3 სადგური გაიხსნა, ამდენად, ხაზი დასავლეთით დაგრძელდა კუნძულ ლავალამდე.

ხაზები
საჭადრაკო ოლიმპიადა 1927

პირველი საჭადრაკო ოლიმპიადა ჩატარდა 1927 წლის 18–29 ივლისს ლონდონში. ტურნირის ორგანიზატორთა გადაწყვეტილებით, მონაწილეობის უფლება ჰქონდათ როგორც პროფესიონალ, ისე მოყვარულ მოჭადრაკეებს. ამან საშუალება მისცა ტურნირში ჩართულიყვნენ ისეთი ცნობილი მოჭადრაკეები, როგორებიც იყვნენ: რიჰარდ რეტი, იეჰუდა გრიუნფელდი, გეზა მაროცი, ზიგბერტ ტარაში, ბორა კოსტიჩი, ჟაკ (იაკობ) მიზესი და სხვები.

პირველ ოლიმპიადაზე 16 გუნდი გამოვიდა. დაგვიანებული განაცხადების გამო ორგანიზატორებმა ტურნირზე აღარ დაუშვეს აშშ-ისა და პოლონეთის ნაკრებები. ასპარეზობა გაიმართა გაერთიანებული სამეფოს პარლამენტის შენობაში, „ვესტმინსტერ სენტრალ ჰოლში“.

რეგლამენტი
ტურნირი საკმაოდ მკაცრი რეგლამენტით გამოირჩეოდა: ორ დღეში სამი ტური იმართებოდა. გადადებული პარტიების დასრულება მსაჯთა კოლეგიის მიერ დანიშნულ სპეციალურ დღეებში ხდებოდა. დროის კონტროლი განისაზღვრა 1,5 საათით პირველ 30 სვლაზე, ხოლო შემდგომ — 30 წუთი ყოველ 10 სვლაზე. სპეციალისტთა აღნიშვნით, მოჭადრაკეთა უმეტესობა შეცდომებს სწორედ დროის სიმცირის გამო, დამატებით 30-წუთიან მონაკვეთში უშვებდა.

ტურნირის მსვლელობა
ჩემპიონატის ფავორიტებად უნგრეთის, ავსტრიის, გერმანიისა და იუგოსლავიის გუნდები მიიჩნეოდნენ. ავსტრიისა და გერმანიის ნაკრებებმა მოლოდინი ვერ გაამართლეს, ხოლო იუგოსლავიელებმა პირველივე ტურში უნგრეთთან მძიმე მარცხი იწვნიეს და სატურნირო ცხრილში დაწინაურება ვეღარ შეძლეს.

მოულოდნელად წარმატებით იასპარეზა დანიის ნაკრებმა, რომელმაც მეექვსე ტურში უნგრელების დამარცხებაც შეძლო. ბოლო ტურის წინ დანია უნგრეთს ქულებით გაუთანაბრდა, თუმცა დანიელებმა, რომლებიც სათადარიგო მოთამაშის გარეშე ასპარეზობდნენ, ნიდერლანდებთან მატჩის მოგება ვეღარ შეძლეს. პარალელურად, უნგრეთის ნაკრებმა დიდი ანგარიშით სძლია ესპანეთს და პირველი ოლიმპიური ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა. მეორე ადგილი დანიას ხვდა წილად, ხოლო მესამეზე მასპინძელი — ინგლისის გუნდი გავიდა.

ინდივიდუალური მაჩვენებლები
დაფების მიხედვით გამარჯვებულები ოფიციალურად არ გამოვლენილა, რადგან გუნდების უმეტესობა მოჭადრაკეებს დაფებს შორის სურვილისამებრ ანაცვლებდა. მხოლოდ გერმანიის ნაკრები თამაშობდა წინასწარ დადგენილი მუდმივი განლაგებით. სხვა გუნდებიდან მხოლოდ გეზა მაროცი (უნგრეთი), მაქს ეივე (ნიდერლანდები) და რობერტო გრაუ (არგენტინა) ასპარეზობდნენ მუდმივად პირველ დაფაზე. ამის გამო, საუკეთესო მოჭადრაკეები გამოვლინდნენ არა დაფების, არამედ მთლიან ტურნირში დაგროვილი ქულების მიხედვით.

ტექნიკური შედეგები
მონაწილეობდა 16 ქვეყნის ნაკრები. ტურნირი ჩატარდა წრიული სისტემით.

გუნდური შედეგები
ჩემპიონის და პრიზიორების შემადგენლობა და შედეგები

გეზა მაროცი 9 (+6=6-0), გეზა ნადი 9,5 (8=3-3), არპად ვაიდა 7,5 (+5=5-3), კორნელ გავაში 5,5 (+4=3-1), ანდრე შტეინერი 8,5 (+6=5-2).

ორლე ჰერმან კრაუზე 7 (+4=6-5), ჰოლგერ ნორმან-ჰანსენი 12 (+11=2-2), ერიკ ანდერსენი 10 {+8=4-3), კარლ რუბენ 9,5 (+7=5-3)

ჰენრი ერნსტ ატკინსი 7 (+3=8-1), ფრედერიკ ეიტსი 8 (+7=2-5), ჯორჯ ალან ტომასი 12 (+9=6-0), რეჯინალდ მიჩელი 6 (+4=4-5), ედმუნდ სპენსერი 3,5 (+2=3-1).

საუკეთესო ინდივიდუალური მაჩვენებელი
ტორონტოს მეტროპოლიტენი

ტორონტოს მეტროპოლიტენი — მეტროპოლიტენის სისტემა ტორონტოში. პირველი კანადური მეტროპოლიტენი, რომელიც ექსპლუატაციაში 1954 წელს გადაეცა. 2007 წლის მდგომარეობით, შედგება 61,9 კმ ოთხი ხაზისა და 69 მეტროსადგურისგან. ერთ-ერთი ხაზი მქსუბუქ მეტროს განეკუთვნება, შედგება 6 სადგურისგან 6,4 კმ სიგრძეზე.

კანადის ერთ-ერთი უმსხვილესი სამრეწველო ქალაქის ტორონტოს სატრანსპორტო ქსელს შემდეგი თავისებურებები ახასიათებს:

ხაზები ძირითადად ღრმად და ნაკლებღრმად გაყვანილ გვირაბებში გადის.
სადგურების უმეტესობა ტიპური სქემის მიხედვით არის ნაგები: სადგურების არქიტექტურაში მოცულობით-დაგეგმარებითი გადაწყვეტაა ჩადებული, რაც ერთობ ეკონომიურია. ამასთან, სადგურები გათვლილია მაქსიმალური მგავრგამტარობისათვის მინიმალური სამშენებლო დანაკარგებით, თუმცა, მგზავრებისთვის აუცილებელ კომფორტულ ნორმებს ყველა სადგური პასუხობს.

ისტორია
პირველი მეტროს ხაზი ტორონტოში 1954 წელს გავიდა და 7.4 კმ მანძილზე იონგ სთრითის გავლით ეგლინთონ ევენიუ ევენიუ და სამხრეთით მდებარე ფრონთ სთრითი დააკავშირა ერთმანეთთან.

1963 წელს მეტროს გაფართოება დაიწყო ქალაქის ჩრდილოეთით.

ხაზები
ორშაბათიდან შაბათის ჩათვლით მეტრო მუშაობს 6:00-დან 1:30-მდე, კვირაობით მეტროპოლიტენი 9:00 იხსნება. დღესასწაულებზე მუშაობის დრო იცვლება.
ოსაკის მეტროპოლიტენი

ოსაკის მეტროპოლიტენი — ოსაკის მუნიციპალური მიწისქვეშა ტრანსპორტი; იაპონია. მეტროსისტემა ოსაკა-კობე-კიოტოს რეგიონთან არის დაკავშირებული და 1108 რეგიონული სადგურიდან 125 მეტროსადგურით არის წარმოდგენილი. მეტროსისტემას ოსაკის მუნიციპალური ტრანსპორტის ბიურო მართვას. ოსაკის მეტროპოლიტენი 1933 წელს გაიხსნა.

ისტორია
ხაზები
თურგუთ ოზალი

თურგუთ ოზალი (, 13 ოქტომბერი 1927, მალათია, თურქეთი — 17 აპრილი 1993, ანკარა, თურქეთი) — თურქეთის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, თურქეთის მერვე პრეზიდენტი (1989–1993 წწ.).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1927 წელს ქალაქ მალათიაში, თურგუთის მამა იყო ბანკის თანამშრომელი, დედა ჰაფიზა – მუშაობდა დაწყებითი კლასების მასწავლებლად. 1950 წელს დაამთავრა სტამბოლის ტექნიკური უნივერსიტეტი ინჟინერის სპეციალობით.

კარიერა
1950–1952 წწ. მუშაობდა აშშ–ში. სამხედრო სამსახურის დამთავრების შემდეგ კითხულობდა ლექციებს ახლო აღმოსავლეთის ტექნიკურ უნივერსიტეტში. 1980 წელს გახდა პრემიერ ბიულენტ ულუსუს მრჩეველი ეკონომიკურ საკითხებში. 1980 წლის 20 მაისს დააარსა "პარტია სამშობლო". 1983 წლის საპარლამენტო არჩევნებში მიიღო 211 ადგილი 400–დან და გახდა თურქეთის 45–ე პრემიერ–მინისტრი. 1987 წლის საპარლამენტო არჩევნებში მიიღო 292 მანდატი და კვლავ დაიკავა პრემიერის თანამდებობა.

1988 წლის 18 ივნისს სპორტულ დარბაზ 'ათათურქში" "პარტია სამშობლოს" ყრილობაზე პრემიერ ოზალს ორჯერ ესროლა და ხელში დაჭრა კარტალ დემირაგმა. მას მიუსაჯეს სიკვდილით დასჯა, რომელიც 20–წლიანი პატიმრობით შეეცვალა. მოგვიანებით კი პრეზიდენტმა ოზალმა დემირაგი შეიწყალა და ციხიდან გამოუშვა.

1989 წელს ორტურიანი საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ 9 ნოემბერს დაიკავა თურქეთის პრეზიდენტის თანამდებობა.

გარდაიცვალა 1993 წლის 17 აპრილს ინფარქტის შედეგად.
საჭადრაკო ოლიმპიადა 1928

მეორე საჭადრაკო ოლიმპიადა ჩატარდა 1928 წლის 21 ივლისიდან 5 აგვისტომდე ნიდერლანდების ქალაქ ჰააგაში. ტურნირში 17 ქვეყნის ნაკრები მონაწილეობდა. პირველი ოლიმპიადისგან განსხვავებით, ასპარეზობაში ჩაერთნენ აშშ-ისა და პოლონეთის გუნდები.

ტურნირის მსვლელობა
ოლიმპიადის მთავარ ფავორიტად კვლავ უნგრეთის ნაკრები მიიჩნეოდა, მიუხედავად იმისა, რომ მათ გუნდს აკლდა გეზა მაროცი და მთელი ტურნირი სათადარიგო მოთამაშის გარეშე ჩაატარეს. უნგრელებმა ტიტული დამაჯერებლად დაიცვეს და 4½ ქულით გაუსწრეს მეორე ადგილზე გასულ აშშ-ის ნაკრებს.

აშშ-ის გუნდში ინდივიდუალურად საუკეთესო შედეგი აჩვენა 23 წლის ისააკ კეჟდენმა, რომელმაც 15 პარტიიდან 12 მოიგო. თუმცა, თანაგუნდელთა შედარებით დაბალი შედეგიანობის გამო, ამერიკელებმა ჩემპიონობისთვის ბრძოლა ვერ შეძლეს. მაშინ როდესაც უნგრეთის ნაკრები მატჩების უმრავლესობას დიდი ანგარიშით (3 ან 3½ ქულა) იგებდა, აშშ-ისა და პოლონეთის გუნდები ხშირად ფრედ ან მინიმალური უპირატესობით ასრულებდნენ შეხვედრებს. საბოლოოდ, მესამე ადგილი პოლონეთის ნაკრებმა დაიკავა.

ამ ოლიმპიადაზეც საუკეთესო მოჭადრაკეები გამოვლინდნენ არა დაფების, არამედ ჩატარებულ პარტიებში დაგროვილი საერთო ქულების მიხედვით.

ფიდე-ს კონგრესი
ოლიმპიადის პარალელურად გაიმართა ფიდე-ს მორიგი კონგრესი. დღის წესრიგში იდგა მოჭადრაკეთა დაყოფა პროფესიონალებად და მოყვარულებად. დელეგაციებმა ერთხმად მისცეს ხმა ამგვარი დისკრიმინაციული დაყოფის წინააღმდეგ, რითაც საბოლოოდ გადაწყდა, რომ ოლიმპიადებში მონაწილეობის უფლება ყველა მოჭადრაკეს თანაბრად ექნებოდა.

ტექნიკური შედეგები
მონაწილეობდა 17 ქვეყნის ნაკრები. ტურნირი ჩატარდა წრიული სისტემით.

გუნდური შედეგები
ჩემპიონის და პრიზიორების შემადგენლობა და შედეგები
საუკეთესო ინდივიდუალური მაჩვენებელი
კორდობა (ესპანეთი)

კორდობა — ქალაქი სამხრეთ ესპანეთში, ანდალუსიაში, მდინარე გვადალკვივირის ნაპირზე. კორდობის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ისტორია
კორდობა ცნობილია ფინიკიელთა კოლონიზაციის დროიდან. სტრაბონისა და პტოლემეს ცნობით, იგი იყო ტურდეტანების ტომის ცენტრი. პუნიკური ომის (ძვ. წ. 218–201) დროს დაიპყრეს რომაელებმა. ავგუსტუსის დროს ბეტიკის პროვინციის მთავარი ქალაქი იყო. სხვადასხვა დროს დაიპყრეს ვანდალებმა, ბიზანტიამ, ვესტგუთებმა, ხოლო 711 წელს – არაბებმა. 756 წლიდან იყო კორდოვის საამიროს, ხოლო 929 წლიდან კორდოვის სახალიფოს დედაქალაქი. საუკუნეში კორდოვა იქცა განათლებისა და მეცნიერების ერთ-ერთ მთავარ ცენტრად. კორდოვის სახალიფოს დაშლის (1031 წელი) შემდეგ კორდოვა მხოლოდ 1070 წლამდე (დაიმორჩილა სევილიის ამირამ) ინარჩუნებდა დამოუკიდებლობას. რეკონკისტის დროს კასტილიის მეფეთა ხელში გადავიდა (1236 წ.).

არქიტექტურა
ქალაქის ცენტრს შენარჩუნებული აქვს ძველი არქიტექტურული დაგეგმარება. განაშენიანებულია მავრიტანული ეპოქის დროინდელი დაბალი ერთსართულიანი სახლებით, რომელთაც ყრუ ფასადები და გამწვანებული შიდა ეზოები (პატიო) აქვთ.

ღირსშესანიშნაობანი
ხუროთმოძღვრული ძეგლებიდან აღსანიშნავია:
რომაული ხანის ხიდი.
არაბული კოშკი კალაორა.
ტაძარი (758 წ. 1236 წლამდე მეჩეთი).
სან-ნიკოლასის ეკლესია (- სს.).
სინაგოგა (1315 წ.).
რატუშა (1594–1631 წწ.).
 საუკუნის რენესანსული სასახლეები, მოედნები.

კორდოვაში არის ნატიფი ხელოვნების მუზეუმი და არქეოლოგიური მუზეუმი.