iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ტრისტან ფერაძე

ტრისტან ფერაძე (დ. 10 ოქტომბერი, 1938, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, ანგიოლოგიისა და რეკონსტრუქციული ქირურგიის კლინიკის ხელმძღვანელი.

ბიოგრაფია
1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1969 წელს იყო რუსთავის უბნის ექიმი. 1970-1972 წლებში მეტალურგიული ქარხნის მედსანნაწილის ქირურგი. 1972-1974 წლებში კლინიკური ორდინატურის კურსი გაიარა მოსკოვში. 1975-1980 წლებში იყო რუსთავის მეტალურგიული ქარხნის სანიტარული ნაწილის ქირურგ-ორდინატორი. 1983-1988 წლებში მოსკოვის ქირურგიის საკავშირო ცენტრის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1988-1991 წლებში მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი, ქირურგიის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. ავტორია 102 ნაშრომის და 5 გამოგონებისა, რომლებიც ეხება ექსპერიმენტულ ქირურგიას, მიკროქირურგიას, ბავშვთა ქირურგიასა და სისხლძარღვთა ქირურგიას. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 3 საკანდიდატო და ერთი სადოქტორო დისერტაცია. 1975 წელს მან პირველმა დაიცვა საბჭოთა კავშირში დისერტაცია მიკროქირურგიაში და 1987 წელს სადოქტორო დისერტაცია ბავშვთა მიკროქირურგიაში, 1981 წელს მან პირველმა მოახდინა მიკრორეპლანტაცია ევროპაში.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „რეკონსტრუქციული ოპერაციები მცირე კალიბრის სისხლძარღვებზე მიკროქირურგიული ტექნიკის გამოყენებით“, დაიცვა 1975 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ბავშვთა და მოზრდილთა კიდურების რეკონსტრუქციული მიკროქირურგია“, დაიცვა 1987 წელს.
ჰაპლოჯგუფი G-M201

ჰაპლოჯგუფი 2 (201) — ადამიანის -ქრომოსომის ჰაპლოჯგუფი. მისი ასაკი დაახლოებით 20 000 წელს შეადგენს. ვარაუდობენ, რომ ის წარმოშობილი უნდა იყოს აღმოსავლეთ ანატოლიაში, თანამედროვე სომხეთში, დასავლეთ ირანში, ან კავკასიაში. ეროვნული პოპულაციების დონეზე -201 ყველაზე ხშირად გვხვდება საქართველოში და ქართველების 35%-ზე მეტს ეს ჰაპლოჯგუფი აქვს. ჰაპლოჯგუფი 2 გვხვდება მთელ საქართველოში, მაგრამ ყველაზე გავრცელებულია სვანეთში და სვანების 90% სწორედ ამ ჰაპლოჯგუფს მიეკუთვნება. ჰაპლოჯგუფი 2 ასევე გავრცელებულია სხვა კავკასიელ ხალხებში, მათ შორის ოსებში (67%), ყარაჩაი-ბალყარელებში (23%) და აფხაზებში (56,9%).
ზაქარია ჩხუბიანიშვილი

ზაქარია ნიკოლოზის ძე ჩხუბიანიშვილი (დ. 1903, რუისპირი — გ. 24 აპრილი, 1980, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ინჟინერი, გამომგონებელი, პარტიული, საბჭოთა და სამეურნეო დარგის მუშაკი. სკკპ წევრი 1928 წლიდან. 18 დეკემბერი, საქართველოს სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე (1946-1952).

ბიოგრაფია
1917 წლამდე სწავლობდა თელავის სასულიერო სასწავლებელში. სახსრების უქონლობის გამო, იგი იძულებული იყო თავი დაენებებინა სწავლისათვის.

1922 წლის დამლევს მუშაობდა სოფელ რუისპირის რევკომის მდივნად, ხოლო შემდეგ 1923 წელს არჩეულ იქნა გლეხკომის თავმჯდომარედ. 1925 წელს დაამთავრა თელავის საბჭოთა პარტსკოლა: იმავე წელს არჩეულ იქნა ალკკ სამაზრო კომიტეტის შემადგენლობაში და მუშაობდა ინსტრუქტორად. 1926 წელს გაიგზავნა ბორჯომის რაიონში, სადაც მუშაობდა მედსანშრომის კავშირის გამგეობის თავმჯდომარედ, შემდეგ 1929 წლამდე კახეთის ოლქის მედსანშრომის კავშირის გამგეობის თავმჯდომარედ იყო. 1929 წელს თბილისის სატყეო-ტექნიკურ ინსტიტუტში შევიდა და სწავლასთან ერთად მსახურობდა კიდეც. 1932 წლიდან იყო თბილისის სატყეო-ტექნიკური ინსტიტუტის კოლექტივის ბიუროს მდივანი. 1933 წლის აგვისტოში საქართველოს სატყეო ტრესტის საწარმოო-ტექნიკური განყოფილების უფროსად დაინიშნა და ამავე დროს პარტკომის მდივნად მუშაობდა სატყეო მრეწველობის სახალხო კომისარიატის რწმუნებული სამმართველოში. 1935 წელს დაინიშნა ამიერკავკასიის სატყეო მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორად, სადაც მუშაობდა 1936 წლამდე. ამავე წელს გაიგზავნა ლენინგრადის სატყეო-ტექნუკური აკადემიის ასპირანტურაში. 1937 წლის ივნისში გამოწვეულ იქნა აკადემიიდან და დაინიშნა თბილისის სატყეო-ტექნიკური ინსტიტუტის დირექტორად.

1937–1940 წლებში იყო საქართველოს სსრ-ის სატყეო მეურნეობის სახალხო კომისარი; 1940–1941 წლებში პარტიის სიღნაღის რაიონული კომიტეტის პირველი მდივანი; 1942 წელს საქართველოს კპ ცკ-ის მდივანი მრეწველობის დარგში; 1944–1946 წლებში საქართველოს კპ თბილისის საქალაქო კომიტეტის მეორე მდივანი; 1946–1952 წლებში საქართველოს სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე; 1952–1953 წლებში საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე; 1953 წლიდან საქართველოს ხე-ტყისა და ხის დამამუშავებელი მრეწველობის მინისტრი.

1959–1976 წლებში ხელმძღვანელობდა თავის ინიციატივით დაარსებულ სატყეო მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს, არის 20-მდე სამეცნიერო ნაშრომისა და სამი მონოგრაფიის ავტორი. მისი ინიციატივით დაინერგა ფოთლოვანი ჯიშის მერქნის (მურყანი) გამოყენება ცელულოზა-ქაღალდის მრეწველობაში, ამ საკითხზე დაიცვა დისერტაცია „მურყანის მერქანი და მისი გამოყენება ცელულოზისა და ქაღალდის მრეწველობაში“ (მონოგრაფია, 1961 წელი). ზაქარია ჩხუბიანიშვილის უშუალო მონაწილეობითა და ინიციატივით აშენდა ავეჯის ფაბრიკა და ხის დამამუშავებელი კომბინატი თბილისში, ახმეტის სახერხი ქარხანა, ენგურის ქაღალდის კომბინატი, ახალდაბისა და ქუთაისის ავეჯის ფაბრიკები, ავეჯის მსხვილი საწარმო „განთიადი“ თბილისში. დაჯილდოებული იყო ორდენებითა და მედლები, მიღებული ჰქონდა სახელმწიფო ჯილდოები.

ჯილდოები
საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი
გულთვათის ეკლესია

გულთვათის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თურქეთში.

ნაგებობის დიდი ნაწილი თითქმის საძირკვლის დონემდეა დანგრეული, თუმცა ჩვენამდე მოღწეული ნაშთების მიხედვით შეიძლება მის გეგმაზე გარკვეული წარმოდგენის შექმნა. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, შვერილი აბსიდით. გეგმარებით და სამშენებლო წყობით ესადაგება ბიზანტიის იმპერიის აღმოსავლეთ პროვინციის სახელოვნებო ფორმას. ციხის კედლები და ეკლესია, როგორც ჩანს, ერთი და იგივე პერიოდისაა. მოხილვისა და ფოტოფიქსაციის დონეზე, კომპლექსი შეიძლება საუკუნის ნახევრითა და საუკუნით დათარიღდეს. რაც შეეხება კარიბჭის თავდაცვით ნაწილს, კოშკებს შორის მოქცეულ კარი სავსებით შეესაბამება ადრე ბიზანტიური ფორტიფიკაციის ლოგიკას.

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა შვერილი აბსიდით, თუმცა გარე ბმაში დარბაზის აბსიდასთან შეუღლების არე გამოყოფილი არაა და ამით ძალიან წააგავს ადრეულ სირიულ დარბაზულ ეკლესიებსა და ბაზილიკებს, ეგრეთწოდებულ რეგიონულ ტიპებს. მისი ძირითადი მახასიათებელია რიყის ქვით მოპირკეთებული ნახევარწრიული აბსიდა. ეს წყობა ძალიან გვაგონებს რომაულ, რიყის ქვით ამოყვანილ სტილს. ისევე როგორც ეკლესიის აბსიდის კეხი, ცენტრალური სარკმელიდა აბსიდის შიდა სივრცეში 40 სანტიმეტრის სიგანის პრესბიტერიუმის მოდელი. ეკლესიის სიგრძე 10 მეტრია ,ხოლო სიგანე 4,10 მეტრი. მისი კედლები საშუალოდ 80 სანტიმეტრის სისქისაა.
ჰაპლოჯგუფი J-M172

ჰაპლოჯგუფი 2 (172) — ადამიანის -ქრომოსომის ჰაპლოჯგუფი. მისი ასაკი დაახლოებით 19 000-დან 24 000 წლამდე შეადგენს. არსებობს ვარაუდი, რომ ის შეიძლება წარმოშობილიყო მესოპოტამიის, ლევანტის ან ირანის მახლობლად. 2-ის ერთ-ერთი უძველესი ნიმუში დასავლეთ საქართველოში, კოტიას კლდის გამოქვაბულში, 9 500 წლის წინ მცხოვრები კავკასიელი მონადირე-შემგროვებლის კბილში აღმოაჩინეს. ჰაპლოჯგუფი 2 ქართველების დაახლოებით 31%-ს აქვს. ის ასევე გავრცელებულია ახლო აღმოსავლეთის, კავკასიისა და ბალკანეთის ტერიტორიაზე მცხოვრებ მრავალ ერში.
ამიერკავკასიის საბჭოების ყრილობები

ამიერკავკასიის საბჭოების ყრილობები (, ; 1922 — 1936) — უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანო ამიერკავკასიის სფსრ-ში.

ამიერკავკასიის საბჭოების ყრილობების ჩატარების თარიღები:

ამიერკავკასიის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1922 წლის 10 — 13 დეკემბერს (ბაქო);
ამიერკავკასიის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1924 წლის 4 — 7 იანვარს (ტფილისი);
ამიერკავკასიის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1925 წლის 10 — 14 აპრილს (ტფილისი);
ამიერკავკასიის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1927 წლის 5 — 9 აპრილს (ტფილისი);
ამიერკავკასიის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1929 წლის 6 — 11 მაისს (ტფილისი);
ამიერკავკასიის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1931 წლის 20 — 26 თებერვალს (ტფილისი);
ამიერკავკასიის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1935 წლის 15 — 18 იანვარს (ტფილისი).
სსრ კავშირის საბჭოების ყრილობა

სსრ კავშირის საბჭოების ყრილობა, სრულიად საკავშირო საბჭოების ყრილობა — სსრ კავშირის უმაღლესი სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანო 1922 წლის 30 დეკემბრიდან — 1937 წლის 7 ივლისამდე.

საბჭოების ყრილობები და ცაკის სესიები
1922-1937 წლებში ჩატარდა სსრ კავშირის საბჭოების 8 ყრილობა:

სსრ კავშირის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1922 წლის 30 დეკემბერს (მოსკოვი).
სსრკ ცაკის სესიები:
 სესია გაიმართა 1922 წლის 30 დეკემბერს (მოსკოვი).
 სესია გაიმართა 1923 წლის 6 ივლისს (მოსკოვი).
 სესია გაიმართა 1923 წლის 6 — 12 ნოემბერს (მოსკოვი).
სსრ კავშირის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1924 წლის 26 იანვარი — 2 თებერვალს (მოსკოვი).
სსრკ ცაკის სესიები:
 სესია გაიმართა 1924 წლის 2 თებერვალს (მოსკოვი).
 სესია გაიმართა 1924 წლის 17 — 29 ოქტომბერს (მოსკოვი).
 სესია გაიმართა 1925 წლის 3 — 7 მარტს (ტფილისი).
სსრ კავშირის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1925 წლის 13 — 20 მაისს (მოსკოვი).
სსრკ ცაკის სესიები:
 სესია გაიმართა 1925 წლის 21 მაისს (მოსკოვი).
 სესია გაიმართა 1926 წლის 12 — 25 აპრილს (მოსკოვი).
 სესია გაიმართა 1927 წლის 14 — 25 თებერვალს (მოსკოვი).
სსრ კავშირის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1927 წლის 18 — 26 აპრილს (მოსკოვი).
სსრკ ცაკის სესიები:
 სესია გაიმართა 1927 წლის 27 აპრილს (მოსკოვი).
 სესია გაიმართა 1927 წლის 15 — 20 ოქტომბერს (ლენინგრადი).
 სესია გაიმართა 1928 წლის 11 — 21 აპრილს (მოსკოვი).
 სესია გაიმართა 1928 წლის 3 — 15 დეკემბერს (მოსკოვი).
სსრ კავშირის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1929 წლის 20 — 28 მაისს (მოსკოვი).
სსრკ ცაკის სესიები:
 სესია გაიმართა 1929 წლის 29 მაისს (მოსკოვი).
 სესია გაიმართა 1929 წლის 29 ნოემბერი — 8 დეკემბერს (მოსკოვი).
 სესია გაიმართა 1931 წლის 4 — 12 იანვარს (მოსკოვი).
სსრ კავშირის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1931 წლის 8 — 17 მარტს (მოსკოვი).
სსრკ ცაკის სესიები:
 სესია გაიმართა 1931 წლის 18 მარტს (მოსკოვი).
 სესია გაიმართა 1931 წლის 22 — 28 დეკემბერს (მოსკოვი).
 სესია გაიმართა 1933 წლის 23 — 30 იანვარს (მოსკოვი).
 სესია გაიმართა 1933 წლის 28 დეკემბერი — 1934 წლის 4 იანვარს (მოსკოვი).
სსრ კავშირის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1935 წლის 28 იანვარი — 6 თებერვალს (მოსკოვი).
სსრკ ცაკის სესიები:
 სესია გაიმართა 1935 წლის 7 — 8 თებერვალს (მოსკოვი).
 სესია გაიმართა 1936 წლის 10 — 17 იანვარს (მოსკოვი).
სსრ კავშირის საბჭოების (საგანგებო) ყრილობა გაიმართა 1936 წლის 25 ნოემბერი — 5 დეკემბერს (მოსკოვი).
სსრკ ცაკის სესიები:
 სესია გაიმართა 1937 წლის 11 — 14 იანვარს (მოსკოვი).
 სესია გაიმართა 1937 წლის 7 — 9 ივლისს (მოსკოვი).
სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა

სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა 

სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობების ჩატარების თარიღები:

სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1917 წლის 3 (16) ივნისი — 24 ივნისს (7 ივლისი);
სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1917 წლის 25 ოქტომბერი (7 ნოემბერი) — 27 ოქტომბერს (9 ნოემბერი);
სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1918 წლის 10 (23) იანვარი — 18 (31) იანვარს;
სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1918 წლის 14 — 16 მარტს;
სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1918 წლის 4 — 10 ივლისს;
სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1918 წლის 6 — 9 ნოემბერს;
სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1919 წლის 5 — 9 დეკემბერს;
სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1920 წლის 22 — 29 დეკემბერს;
სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1921 წლის 23 — 28 დეკემბერს;
სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1922 წლის 23 — 27 დეკემბერს;
სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1924 წლის 19 — 29 იანვარს;
სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1925 წლის 7 — 16 მაისს;
სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1927 წლის 10 — 16 აპრილს;
სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1929 წლის 10 — 18 მაისს;
სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1931 წლის 26 თებერვალი — 5 მარტს;
სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1935 წლის 15 — 23 იანვარს;
სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1937 წლის 15 — 21 იანვარს.
ლეპტინი

ლეპტინი — ჰორმონი, რომელიც ძირითადად წვრილ ნაწლავში წარმოიქმნება ცხიმოვანი უჯრედებისა და ენტეროციტების მიერ. შიმშილის დათრგუნვით ეხმარება ენერგეტიკული ბალანსის რეგულირებას, რაც, თავის მხრივ, ამცირებს ცხიმის დონეს ადიპოციტებში. ლეპტინი მოქმედებს უჯრედულ რეცეპტორებზე რკალისებურ და ვენტრომედიალურ ბირთვებში, ისევე როგორც ჰიპოთალამუსის სხვა ნაწილებზე და ვენტრალური ტეგმენტალური არეალის დოფამინერგულ ნეირონებზე, რაც შესაბამისად შუამავლობს კვებას.

მიუხედავად იმისა, რომ ცხიმის მარაგის რეგულირება ითვლება ლეპტინის ძირითად ფუნქციად, ის სხვა ფიზიოლოგიურ პროცესებშიც მონაწილეობს, რაც დასტურდება ცხიმოვანი უჯრედების გარდა მისი სინთეზის მრავალი ადგილით და ჰიპოთალამუსის უჯრედების მიღმა არსებული მრავალი უჯრედის ტიპით, რომელსაც აქვთ ლეპტინის რეცეპტორები. ამ დამატებითი ფუნქციებიდან ბევრი ჯერ ბოლომდე არ არის განსაზღვრული.

სიმსუქნის დროს ხდება ლეპტინისადმი მგრძნობელობის დაქვეითება (ინსულინრეზისტენტობის მსგავსი ტიპი 2 დიაბეტის დროს), რაც იწვევს გაჯერების გამოვლენის უუნარობას ენერგიის მაღალი მარაგებისა და ლეპტინის მაღალი დონის მიუხედავად.
ვირა ჩორნი-მეშკოვა

ვირა ჩორნი-მეშკოვა (; დ. 25 აპრილი, 1963, ვოევოდინა) ― უკრაინული წარმოშობის მაკედონელი მწერალი და მთარგმნელი, ჩრდილოეთ მაკედონიაში უკრაინული დიასპორის აქტივისტი.

ბიოგრაფია
ვირა ჩორნი-მეშკოვა 1963 წლის 25 აპრილს დაიბადა ვოევოდინაში. დაამთავრა სკოპიეს წმინდა კირილესა და მეთოდეს უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი და კიევის მიხაილ დრაგომანოვის სახელობის ეროვნული პედაგოგიური უნივერსიტეტის უკრაინული ფილოლოგიის ინსტიტუტი. მუშაობს საკანდიდატო დისერტაციაზე. 2002 წლიდან ჩრდილოეთ მაკედონიაში უკრაინის საელჩოში თარჯიმნად და კულტურული და ჰუმანიტარული ურთიერთთანამშრომლობის ოფიცრად მუშაობს.

წევრობა
2003 წლიდან ვირა ჩორნი-მეშკოვა არის ჩრდილოეთ მაკედონიაში უკრაინელთა ლესია უკრაინკას თემის მდივანი. 2006 წლიდან 25 დეკემბერს არის უკრაინის მწერალთა ეროვნული კავშირის წევრი, ხოლო 2007 წლის 19 ოქტომბრიდან ― მაკედონიის მწერალთა კავშირის წევრი.

ჯილდოები
ერებისა და მიგრაციის უკრაინის სახელმწიფო კომიტეტის დიპლომი (2005)
ჩრდილოეთ მაკედონიაში უკრაინის საელჩოს დიპლომი (2007)
უკრაინის მწერალთა ეროვნული კავშირის საპატიო ჯილდო
ნიკოლოზ ფირადაშვილი

ნიკოლოზ ფირადაშვილი (დ. 7 დეკემბერი, 1926, ველისციხე) — ქართველი ექიმი.

ბიოგრაფია
1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1948-1950 წლებში იყო კურორტ ჯავას ექიმი-ორდინატორი. 1951-1952 წლებში სანატორიუმ „ჯავას“ მთავარი ექიმი. კურორტ კვაისის სამედიცინო ნაწილის პოლიკლინიკის გამგე. 1952-1955 წლებში სისხლის გადასხმის ინსტიტუტის კლინიკური ორდინაროტი. 1956-1958 წლებში რუსთავის მედიცინის სან. ნაწილის თერაპიული განყოფილების გამგე. 1958-1960 წლებში რენტგენ-რადიოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკური განყოფილების მეცნიერ-თანამშრომელი. 1966-1969 წლებში კლინიკური განყოფილების ხელმძღვანელი, 1969-1977 წლებში სხივური თერაპიის განყოფილების ხელმძღვანელი. 1977-1996 წლებში ონკოლოგიური ცენტრის ჰემობლასტოზების განყოფილების ხელმძღვანელი, 1996 წლიდან ხელმძღვანელობდა მედიკამენტოზური მკურნალობის განყოფილებას. ავტორია 143 სამეცნიერო ნასრომისა, რომლებიც ძირითადად ეხება სისტემური დაავადებების დიაგნოსტიკას, მკურნალობისა და პროფილაქტიკის საკითხებს. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფია: „სისხლის წარმოქმნის ფუნქციური თავისებურებანი ცენტრალური ნერვული სისტემის მკვეთრი მოშლის შემთხვევაში“, „საბჭოთა საქართველო“, თბილისი, 1960. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 5 საკანდიდატო დისერტაცია, დანერგილი აქვს მკურნალობის ახალი მეთოდები. საკავშირო მნიშვნელობის გამომგონებელი. ონკოლოგ-რადიოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „სისხლის წარმოქმნის ფუნქციონალური თავისებურებანი სისხლის მრავალჯერადი გამოკვებისა და გადასხმისას კვებითი და დამცველობითი რეფლექსების ურთიერთქმედების შემდეგ“, დაიცვა 1956 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ლიმფოგრანულომატოზი“, დაიცვა 1965 წელს.

ჯილდოები
1970 — მედალი „ვ. ი. ლენინის დაბადებიდან 100 წლისთავის გამო“
პროფესორ ღვამიჩავას სახელობის ხარისხის პრემია
მედალი „ჯანმრთელობის დაცვის ფრიადოსანი“
იალინ კავაქის ციხე

იალინ კავაქის ციხე, სორუიანას ციხე — ციხე თურქეთში ხარშიტის მარცხენა შენაკად იქისუს წყლის აუზში. იქისუს და ხარშიტის ხერთვისიდან ტრაპიზონ შირანისაკენ მიმავალი გზის მე-12 კმ-ზე, მდინარე იქისუს მარცხენა მხრიდან უერთდება სოროიანას წყალი.
აქედან ხეობის აყოლებით 5 კმ-ში მდებარეობს სოფელი სოროიანა. საკუთრივ სოფელი სამ მეჰელედ იყოფა: სოროიანა, ბაიანა და გორიანა. ციხე სწორედ სოროიანას უბანში მდებარეობს. აქაურთა გადმოცემით ხეობასა და ციხისძირში გამავალ გზას იფექიოლი (აბრეშუმის გზა) ჰქვიოდა. იგი ხევის დაყოლებით ტრაპიზონ-შირანის გზამდე ჩადიოდა და აქედან უკვე შეიძლებოდა ნებისმიერი მიმართულებით წასვლა. მარცხნივ გუმუშხანეს გავლით ბაიბურთისაკენ, ხოლო მეორე მხრივ თორულით ტრაპიზონის და ძველი გერასუნისაკენ.

ციხე საკუთრივ სოროიანას წყლის ხეობის მარცხენა მხარეს, სოფლის თავშია. იგი სამანქანე გზიდან 200 მეტრითაა დაცილებული. ნაგებობა მდინარისკენ მკვეთრად დახრილი ქედის ბოლო მონაკვეთში ერთიმეორის გვერდით მდგარი ორი უზარმაზარი შემაღლებული კლდოვანი ქანიდან, მარცხენაზეა დაშენებული. ციხის სამი მხარე, სამხრეთის გარდა, ციცაბო კლდეებით ეშვება ქვემოთ ხეობისაკენ და მიუვალია. ციხის გეგმას აქაც კლდოვანი შვერილის მოყვნილობა განსაზღვრავს. ციხის მშენებლებს კლდოვანი ქანის შვერილები მაქსიმალურად გამოუყენებიათ და მათ შორის სივრცეები ამოუშენებიათ. გალავნის კედლების დიდი ნაწილი დანგრეულია. შედარებით კარგადაა შემონახული სამხრეთ-აღმოსავლეთის კედელი, იგი 15 მ სიგრძისაა. შემორჩენილი სიმაღლე აქა-იქ 3-5 მეტრს აღწევს. ნაწილობრივ გადარჩენილია ჩრდილო-დასავლეთის კედელი, მისი სიგრძე 8,60 მ-ია, დასავლეთის-5,60 მ, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთის-10 მ-ია. ჩრდილოეთის მხარეს მთლიანად 47 მ სიგრძის სალი კლდეა. აღმოსავლეთ ნაწილში კლდოვანი კონცხია.

ციხის მშენებლებს ეს ტერიტორია კარგად გამოუყენებიათ და ზედ ნახევარწრიული გეგმის კოშკი დაუშენებიათ. კოშკი დღეისათვის საკმაოდ დაზიანებულია. თითქმის საძირკვლის დონემდეა გამონგრეული აღმოსავლეთის მხარეს. მისი ჩრდილოეთი კედლის ნაწილიც დაზიანებულია. ჩრდილო-დასავლეთი მხარე კი შედარებით კარგადაა შემონახული 6,5 მ სიმაღლეზე. ასევე კარგადაა შემორჩენილი კოშკის სამხრეთი კედელიც. მის აღმოსავლეთ ნაწილში დატანილია სათვალთვალო სარკმელი. კოშკსა და კლდოვან ქანს შორის სივრცეში ჩაშენებულია საკმაოდ მაღალი და ფართე კედელი. ფაქტობრივად კლდოვან ქანსა და კოშკს შორის 4,5 მ სიგრძის სივრცე ამ კედლითაა გამაგრებული. მისი უკიდურესი აღმოსავლეთი მონაკვეთი 4,5 მ სიმაღლეზე საძირკვლის დონემდეა გამონგრეული. ზედა ნაწილი კი 1,5 მ სიმაღლეზეა შემორჩენილი. შემონახულია კედლის წყობები ჩრდილოეთის მხარის სალი კლდოვანი ქანის გრძივ ტერასაზეც. ამ კედლით შექმნილია დამატებითი ბარიერი ციხის შედარებით სუსტი წერტილების დაცვის მიზნით. ამ კედლის საერთო სიგრძე დაახლოებით 25 მეტრამდეა. ამჟამად შემორჩენილი მაქსიმალური სიმაღლე კი 1,50-3 მ-მდე აღწევს.

ციხის მშენებლობაში ზოგან (უმეტესად ქვედა ნაწილში) დაცულია რიგები. ზედა ნაწილში კი არა. წყობაში გამოყენებულია მოგრძო ფორმის გვერდებჩამოსწორებული ქვები. ამ ციხესაც ემჩნევა ნგრევისა და ხელახლა აღდგენის კვალი. ვფიქრობთ, ეს საფორტიფიკაციო ნაგებობაც ამ რეგიონის ერთიანი თავდაცვითი სისტემის შემადგენელი ნაწილია და შესანიშნავად აკონტროლებდა ამ ხეობაზე გამავალ გზას. ციხე საკმაოდ ადრეული ნაგებობა ჩანს და მისი მშენებლობა ვფიქრობთ ადგილობრივ ჭანურ მოსახლეობასთან უნდა იყოს დაკავშირებული.
გრიგოლ ღუღუნიშვილი

გრიგოლ ღუღუნიშვილი (დ. 14 ნოემბერი, 1901, დარკვეთი — გ. 26 იანვარი, 1995) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი, პროფესორი, თანამდებობის პირი.

ბიოგრაფია
1925 წელს დაამთავრა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ინჟინერ-მექანიკოსის კვალიფიკაციით.

მუშაობა დაიწყო თბილისის ტრამვაის მეურნეობაში სახელოსნოების უფროსად, შემდგომ — ტრამვაის მეურნეობის მთავარი ინჟინრის მოადგილედ. 1932-1934 წლებში იყო ავტოსარემონტო ქარხნის მთავარი ინჟინერი და ტექნიკური დირექტორი. ამ თანამდებობაზე მუშაობის პერიოდში განახორციელა მშენებარე ქარხნის ხელახალი დაპროექტება, რითაც მიღწეულ იქნა საწარმოს სიმძლავრეთა გაზრდა და მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ეფექტი. 1934-1937 წლებში საქართველოს კომუნალური მეურნეობის კომისარიატის საქალაქო ტრანსპორტის ხელმძღვანელი. 1937-1938 წლებში თბილისის ტრამვაი-ტროლეიბუსის ტრესტის მთავარი ინჟინერი. 1938-1940 წლებში იყო საქკომუნპროექტის საპროექტო ჯგუფის ხელმძღვანელი. 1940-1942 წლებში თბილქალაქპროექტის საპროექტო ჯგუფის ხელმძღვანელი. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, 1942-1943 წლებში თბილისის საავიაციო ტექნიკუმის სასწავლო საწარმოო სახელოსნოებს ედგა სათავეში. 1943-1945 წლებში სამშენებლო მასალების სამმართველოს მთავარი მექანიკოსი. 1945-1947 წლებში იყო თბილისის „ლუდლიმონათის“ ტრესტის საწარმოო განყოფილების უფროსი. იგი ქვეყნისათვის მნიშვნელოვანი სამრეწველო საწარმოების პროექტირებას ხელმძღვანელობდა. შედგენილი იქნა თბილისის ვაგონშემკეთებელი ქარხნის ტექნიკური პროექტი, თბილისის საავტობუსო მეურნეობისა და ქუთაისის ტრამვაის მეურნეობის, თელასის საწარმოო კორპუსის პროექტები და სხვა. საინჟინრო-საწარმოო საქმიანობასთან ერთად, 1929-1947 წლებში სასწავლო-პედაგოგიურ და სამეცნიერო-კვლევით მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. 1947 წელს დაიცვა დისერტაცია ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად. იმავე წელს აირჩიეს გზათა მიმოსვლის ინჟინერთა თბილისის ინსტიტუტის ლითონთა ტექნოლოგიის კათედრის გამგედ. 1959-1962 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის შედუღების კათედრის გამგე. ამ პერიოდში მან შექმნა სახელმძღვანელო „ლითონთა ტექნოლოგია“, რაც ერთ-ერთი პირველი წიგნი იყო მშობლიურ ენაზე. შემდგომ მან მოამზადა სახელმძღვანელო „ლითონთა წნევით დამუშავება“. 1962 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტის ჯერ სამსხმელი წარმოების, შემდგომ ლითონთა წნევით დამუშავების კათედრაზე. მეტალურგიის ფაკულტეტის საბჭოსა და სახელმწიფო-საგამოცდო კომისიის წევრი.

ჯილდოები
1962 — საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი
ეპიგრამა

ეპიგრამა (, სიტყვასიტყვით — „წარწერა“, „ეპი“ – ზევიდან და „გრამა“ – ნაწერი) — მოკლე, საინტერესო, დასამახსოვრებელი, ზოგჯერ სატირული გამონათქვამი.

ძველ საბერძნეთში ასე უწოდებდნენ მოკლე წარწერებს ტაძარზე, ქანდაკებათა კვარცხლბეკზე, საკურთხეველზე შეწირულ საგნებზე. თავდაპირველად წარწერები არ ატარებდა პოეტურ ხასიათს, მაგრამ მოგვიანებით დაიწყეს წარწერის მოკლე ლექსის სახით ამოკვეთა ან მოჭედვა და ეპიგრამა მხატვრული ლიტერატურის ნიმუშად გადაიქცა. ძველ ბერძნულ ეპიგრამას ფართო მნიშვნელობა ჰქონდა. ამ სიტყვით აღინიშნებოდა სხვადასხვა შინაარსის მოკლე ლირიკული ლექსი: სატრფიალო, სალხინო, ელეგიური, სატირული, სახოტბო და სხვ.

ეპიგრამა განსაკუთრებით განვითარდა ძველბერძნულ ლიტერატურაში — ელინისტი პოეტების შემოქმედებაში (ძვ. წ. ს. – ახ. წ. ს.) და რომაულ ლიტერატურაში, კერძოდ, მარციალისის სატირულ შემოქმედებაში (ახ. წ. ს.). ეპიგრამის ტრადიციები გრძელდებოდა შუა საუკუნეებსა და რენესანსის ეპოქაში როგორც ბიზანტიურ, ისე ლათინურ ლიტერატურაში. ახალ ევროპულ ლიტერატურაში ეპიგრამა სატირული პოეზიის მცირე ჟანრად იქცა. ეპიგრამის ძირითადი კომპოზიციური ხერხია ექსპოზიციისა (საწყისი მოქმედების გარემოსა და გარემოების ამსახველი ნაწილი) და ენამახვილური დასასრულის დაპირისპირება.

ქართულ ლიტერატურაში ეპიგრამის თვალსაჩინო ნიმუშებია ბესიკის „მზეჭაბუკ ორბელიანს“; აკაკი წერეთლის გამკილავი ეპიგრამა, მიმართული რუსეთის იმპერიის შინაგან საქმეთა მინისტრ გრაფ მიხეილ ლორის-მელიქოვისადმი; ილია ჭავჭავაძის ეპიგრამა თავადაზნაურობის მარშალ რევაზ ანდრონიკაშვილისადმი, რომელმაც იმპერატორს საქართველოში უმაღლესი სასწავლებლის გახსნის ნაცვლად სთხოვა კადეტთა კორპუსის გახსნა.
მელანოციტი

მელანოციტები — წარმომქმნელი ნერვული ღერძის უჯრედები, რომლებიც განლაგებულია კანის ეპიდერმისის ქვედა შრეში (ძირის ბაზალური ფენა), თვალის შუა შრეში (უვეა), შიდა ყურში, საშოს ეპითელიუმში, მენინგებში, ძვლებში და გულში. მელანინი არის მუქი პიგმენტი, რომელიც პასუხისმგებელია კანის ფერზე. სინთეზის შემდეგ, მელანინი შეიცავს სპეციალურ ორგანელებში, რომელსაც ეწოდება მელანოსომა, რომელიც შეიძლება ტრანსპორტირდეს მიმდებარე კერატინოციტებში პიგმენტაციის გამოწვევის მიზნით. ამრიგად, მუქ კანს უფრო მეტი მელანოსომა აქვს, ვიდრე ღია კანის ფერებში. ფუნქციურად, მელანინი იცავს ულტრაიისფერი გამოსხივებისგან. მელანოციტებს როლი აქვთ ასევე იმუნურ სისტემაში.