iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სფინქსი

სფინქსი — მითური არსება, რომელსაც ლომის ტანი და ადამიანის თავი ჰქონდა. სფინქსის ყველაზე ცნობილი ქანდაკება, რომელმაც ჩვენამდე მოაღწია, მდებარეობს გიზას დიდი პირამიდის სამხრეთით. იგი გამოკვეთეს დაახლოებით ძვ. წ. 2500 წელს, რათა დაეცვა პირამიდა. მისი თავი სავარაუდოდ, მეფე-ღმერთის ხეფრენის ხატის მიხედვითაა შექმნილი. მოგვიანებით ქანდაკებას თაყვანს სცემდნენ, მსგავსად მზის ღმერთ ჰარემახეთისა. სფინქსი ბათქაშით დაფარული და კაშკაშა ფერებით მოხატული იყო, მაგრამ დღეს ძალიან დაზიანებულია ცხვირი და წვერი ჩამონგრეული აქვს, თუმცა შუბლზე ჯერ კიდევ შემორჩენილია კობრას სიმბოლო. არსებობს მოსაზრება, რომ სიტყვა „სფინქსი“ ეგვიპტური წარმოშობის არ უნდა იყოს. ეგვიპტეში მას „შესეფ-ანხ“-ის ეძახიან, რაც ნიშნავს „ცოცხალ ხატს“ და რაც, რა თქმა უნდა, ღმერთის ამ მბრძანებლის ცოცხალ სახებას გულისხმობდა. ღმერთს ხშირად ადამიანის ტანითა და წმინდა ცხოველის თავით გამოსახავდნენ. ფარაონი ან მბრძანებელი, რომელიც ღმერთის მიწიერ ნაცვლად და მის ძედ მოიაზრდებოდა, უკუმიმდევრობით იყო გამოსახული — ადამიანის — მბრძანებლის თავით და ცხოველის ტანით. ამ ნახევრად ადამიანის, ნახევრად ცხოველის ფიგურებში ჩაქსოვილია ის ღრმა აზრი, რომ არსი ღმერთისა და კაცისა ერთია, ხოლო განსხვავება მათს საპირისპიროობაშია.
ამიტა

ამიტა (დ. ძვ. წ. 630 – გ. ძვ. წ. 565) — მეფე ნაბუქოდონოსორ -ის ცოლი. ამბობენ, რომ ის თავს უბედურად გრძნობდა, რადგანაც უდაბნოში გათხოვილს საკუთარი ამწვანებული სამშობლო ენატრებოდა. ამიტომ ნაბუქოდონოსორმა დაკიდებული ბაღების გაშენება გადაწყვიტა. ბაღებს ამიტასათვის მშობლიური მიდიის (დღევანდელი ირანი) ბუნება უნდა მოეგონებინა. ამ ხელოვნურ სამოთხეში სამეფო ოჯახს შეეძლო ესეირნა, დაესვენა და ესადილა.
შამბალა

შამბალა — ლეგანდარული ქვეყანა ტიბეტში, ან მის შემოგარენში. მისი პირველი ხსენება გვხვდება კალაჩაკრა-ტანტრის ტექსტში ( ს.), რომელიც, როგორც ამტკიცებენ, შემორჩენილია შამბალას მეფე სუჩანდრის დროიდან. სუჩანდრამ კალაჩაკრას მეცნიერება სიდჰართა გაუტამასაგან შეისწავლა. სხვა ლეგენდის თანახმად, შამბალას სამეფო შუა აზიაში იყო. მისი მეფე სუჩანდრა სამხ. ინდოეთში ცოდნის მისაღებად ჩავიდა. შუა აზიაში მუსლიმთა შეჭრის შემდეგ, საუკუნეში, შამბალას სამეფო ადამიანთათვის უჩინარი გახდა და მხოლოდ სუფთა გულის ადამიანებს ძალუძთ მისკენ სავალი გზის პოვნა. ლეგენდების თანახმად, შამბალას 25-ე მეფის კულიკა რუდრა-ჩაკრინის (ტიბ. რიგდენ ჯაპო) დროს ხდება კეთილი და ბოროტი ძალების ძლიერი შეტაკება. ამიტომაც ბუდისტურ სურათებზე (თანგკა), რომლებიც შამბალას ეძღვნება, ყოველთვის გამოსახულია რიგდენ ჯაპოს ბრძოლა მეცნიერების მტრებთან. ამასთან ეს ბრძოლა სიმბოლურად გამოხატავს სიბრძნის გამარჯვებას უვიცობაზე, სულიერების - ხორციელებაზე, თავგანწირულობის - ეგოიზმზე. შამბალას მეფის გამარჯვების შემდეგ დადგება სულიერების, მორალური და კულტურული აყვავების ხანა, რომელიც ზეიმობს მე-5 ბუდის, მაიტრეას, წარმოშობით. შამბალას მეფეები, რომლებიც სამეფოს ბუდა შაკიამუნის მოძღვრების თანახმად მართავენ, მოწოდებულნი არიან შამბალას დასაცავად, ბოროტ ძალებთან უდიდესი ბრძოლის მომენტამდე.

ძველი ტიბეტის რუკის თანახმად, ლექსიკონში — . , , რომლის ინტერპრეტირებაც შეძლეს საბჭოთა ტიბეტოლოგმა ბ. ი. კუზნეცოვმა და აღმოსავლეთმცოდნემ ლ. გუმილიოვმა (1912-1992), ასეთი ქვეყანა არსებობდა. რუკის ამოსავალია ირანულ-ტიბეტური კარტოგრაფიის ტრადიციები. ამ ინტერპრეტაციის თანახმად, ავტორი სელევკიდების თანადროული იყო და მაკედონელი დამპყრობლების მიერ სირიის სახელმწიფოს მართვის ეპოქა ასახა რუკაზე. სირია ირანულად იწოდება „შამ“, „ბალა“ კი აღნიშნავს სიმაღლეს, აღმატებას. შესაბამისად შამბალა ითარგმნება, როგორც „სირიის საუფლო“, რაც შეესაბამება ჩვ. წ. — საუკუნეების რეალობას. სხვა ვერსიით, შამბალა სულის მდგომარეობაა, ადამიანის უფალთან შერწყმა, ანუ შამბალას პოვნა ნიშნავს სულიერი სიწმინდის მიღწევას.

თეოსოფიაში, შამბალა, წარმოადგენს იმ დიდებულ მასწავლებელთა ადგილსამყოფელს, რომლებიც ხელს უწყობდნენ კაცობრიობის ევოლუციას.

შამბალა დეტალურად აქვთ აღწერილი ნაშრომებში ნიკოლოზ და ელენა რერიხებს — ცოცხალი ეთიკის სწავლება.

აგრეთვე ითვლება, რომ შამბალა სამყაროს ცენტრია, სადაც არსებობს საწყისი, თავისებური სახეობის კრისტალი, ან სუბსტანცია, რომელიც მთელს დედამიწას სიცოცხლეს ანიჭებს.
დიდი სფინქსი

დიდი სფინქსი — მითური არსება, რომელსაც ლომის ტანი და ადამიანის თავი ჰქონდა. სფინქსი მდებარეობს გიზის დიდი პირამიდის სამხრეთით. იგი გამოკვეთეს დაახლოებით ძვ. წ. 2500 წელს, რათა დაეცვა პირამიდა. მისი თავი სავარაუდოდ, მეფე-ღმერთის ხაფრას ხატის მიხედვითაა შექმნილი. მოგვიანებით ქანდაკებას თაყვანს სცემდნენ, მსგავსად მზის ღმერთ ჰარემახეთისა. სფინქსი ბათქაშით დაფარული და კაშკაშა ფერებით მოხატული იყო, მაგრამ დღეს ძალიან დაზიანებულია ცხვირი და წვერი ჩამონგრეული აქვს, თუმცა შუბლზე ჯერ კიდევ შემორჩენილია კობრას სიმბოლო.
რიონი (ჟურნალი)

„რიონი“ — ქართული ჟურნალი. საქართველოს პროლეტარულ მწერალთა ასოციაციის ქუთაისის განყოფილების მხატვრულ-ლიტერატურული ორგანო. 1926 წელს ქუთაისში გამოიცა ერთი ნომერი. დაბეჭდილია ი. ასათიანის, პ. აბრამიას, ვ. ბესოშვილის, ა. მაშაშვილის, დ. რონდელის, თ. ასათიანის, ი. ხოშტარიას ლექსები. კ. ლორთქიფანიძის, ე. პოლუმორდვინოვის, ე. ფურცხვანიძის მოთხრობები და წერილები. ტირაჟი 1000 ცალი.
ზევსის ტაძარი (ათენი)

ზევსის ტაძარი — სამხრეთ საბერძნეთის ქალაქ ოლიმპიაში აღმართული, ქვეყნის მასშტაბით ყველაზე დიდი ტაძარი, სადაც ფიდიასის მიერ შექმნილი ზევსის ქანდაკება იდგა.

ზევსის ტაძარი დაახლოებით ძვ. წ. 466-456 წლებში აშენდა. მის თითოეულ მხარეს 13, ხოლო თითოეულ ბოლოს 6 სვეტი ამშვენებდა. მისი კედლები მობათქაშებული კირქვისაა, სახურავი კი მარმარილოს ფილებისაგან შედგება.
მიგელ პრიმო დე რივერა

მიგელ პრიმო დე რივერა ი ორბანეხა (, დ. 8 იანვარი, 1870, ხერეს-დე-ლა-ფრონტერა, ესპანეთი — გ. 16 მარტი, 1930, პარიზი, საფრანგეთი) — ესპანეთის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, ესპანეთის დიქტატორი 1923–1930 წწ. მთავრობის თავმჯდომარე მეფე ალფონსო -ის დროს.

მისი შვილი ხოსე ანტონიო არის პოლიტიკური პარტია ესპანური ფალანგის დამაარსებელი, ხოლო ქალიშვილი პილარი 1977 წლამდე იყო ფალანგის ქალთა სექციის ხელმძღვანელი.
რიონის ბრძოლა

რიონის ბრძოლა — ბრძოლა 550 წელს ეგრის-ბიზანტიისა და ირანის ჯარს შორის ეგრისის დიდი ომის (542-562) დროს. 549 წელს ირანელმა სარდალმა მერმეროემ თავისი 30000-იანი არმიის 5000 მეომარი ეგრისში დატოვა, დანარჩენი კი გამოსაზამთრებლად სომხეთში გადაიყვანა. ირანელები რიონის სამხრეთ სანაპიროზე დაბანაკდნენ. გუბაზ -მ, რომელიც ქართლიდან გადმოსასვლელ გზებს და რიონის მარჯვენა სანაპიროს იცავდა, გადაწყვიტა გაენადგურებინა ეს რაზმი და ბიზანტიელთა სარდალს დაგისთეს დახმარება სთხოვა.

ეგრისისა და ბიზანტიის ჯარი შეერთდა. გუბაზმა ჯერ 1000 მეომრისაგან შემდგარი მზვერავი რაზმი გაანადგურა, ხოლო შემდეგ მოულოდნელად ირანელთა მთავარ ბანაკს დაეცა და დაამარცხა. ირანელთა უმეტესობა ბრძოლის ველზე დაეცა, ბევრი ტყვედ ჩავარდა. გაქცეულები კი გუბაზმა ქართლში გადარეკა. ეგრისი ირანელებისაგან გაიწმინდა, ირანელთა გარნიზონი მხოლოდ პეტრას ციხე-ქალაქში იდგა.
რიჟრაჟი

„რიჟრაჟი“ — ქართული ორკვირეული პოპულარული სამეცნიერო-ლიტერატურული ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1907 წელს, გამოიცა 2 ნომერი. აშუქებდა პოლიტიკურ, ეკონომიკურ, სამართლის, ისტორიულ და სხვა საკითხებს. დასტამბულია სტატიები:„რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ყრილობა ლონდონში“, „ბიოგრაფია კარლ მარქსისა“, „კაპიტალი“, „სახელმწიფო და მისი წარმოშობა“, „რუსეთის მიმოხილვა“, „ბიოგრაფია ჯუზეპე გარიბალდისა“ და სხვა სტატიები. თანამშრომლობდნენ ლ. ნათაძე, ვ. დარჩიაშვილი, ნ. ჟორდანია და სხვები. რედაქტორ-გამომცემელი — გ. უტურაშვილი. დაიხურა 1907 წლის 3 აგვისტოს თბილისის გენერალ-გუბერნატორის განკარგულებით.
რიყე (თბილისი)

რიყე — ძველი თბილისის ერთ-ერთი უბანი მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, ავლაბარსა და ჩუღურეთს შორის (ახლანდელი ისნის რაიონი). გვიანდელ შუა საუკუნეებში რიყედ იწოდებოდა მტკვრის მარცხენა სანაპირო ზოლი (ადრინდელი ავლაბრის ჭალა), რომლის ნაწილი მოგვიანებით სოფელმა ჩუღურეთმა დაიკავა. საუკუნეში რიყე საასპარეზო ადგილი იყო. აქ გადიოდა რუსეთში მიმავალი ავჭალის დიდი გზა (შემდგომში რიყის, ხეთაგუროვის, საბჭოს ქუჩები) მდინარე მტკვრის ადიდებისას რიყე იტბორებოდა. საუკუნეში აქ იყო ბაზარი, ქარვასლა, სახელოსნოები (მკალავები, ხარაზები, ჭონები, მღებავები). საუკუნის 70-იან წლებში ქალაქის კეთილმოწყობის მიზნით რიყის ძველი ნაგებობები აიღეს. 2011 წლის 23 ნოემბერს საქართველოში, თბილისში, რიყისპარკში რონალდ რეიგანის ძეგლი გაიხსნა.

გალერეა
რიცეულა

რიცეულა — მდინარე ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, ლეჩხუმის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე რიონის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 24 კმ, აუზის ფართობი 166 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 5,9 მ³/წმ. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზაფხულსა და ზამთარში, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე.
ერისიმედი

ერისიმედი — სოფელი საქართველოში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტში (ჯუგაანის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდინარე ალაზნის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 400 მ-ზე, სიღნაღიდან 65 კმ-ში, აზერბაიჯანის საზღვარზე.

სოფელი 1989 წელს გააშენეს და იქ უმეტესად ხულოს რაიონიდან წამოსული ეკომიგრანტები ჩაასახლეს. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ საქართველო-აზერბაიჯანის საზღვრის დელიმიტაცია-დემარკაციის საკითხის მოუგვარებლობის გამო სოფლის ტერიტორიის და მისი მიმდებარე მიწების ნაწილი სადავოა ორ სახელმწიფოს შორის.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 317 ადამიანი.
გურამ კაშია

გურამ კაშია (დ. 4 ივლისი, 1987, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, საქართველოს ეროვნული ნაკრებისა და საფეხბურთო კლუბ ბრატისლავის „სლოვანის“ მცველი. 2012 და 2013 წლებში დასახელდა საქართველოს საუკეთესო ფეხბურთელად. 2024 წლის ევროპის ჩემპიონატის მონაწილე საქართველოს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. საქართველოს ეროვნული ნაკრების რეკორდსმენი ჩატარებული მატჩების რაოდენობით..

კარიერა
საკლუბო
„დინამო“ თბილისი
გურამ კაშია 2003–2010 წლებში თბილისის „დინამოში“ თამაშობდა, ამ პერიოდის მანძილზე საკლუბო დონეზე მოგებული აქვს უამრავი ტიტული. კაშია დინამოს პირველ გუნდში 2006-07 წლების სეზონიდან გამოდიოდა. ამ სეზონში იგი ძირითადად შეცვლებზე შემოდიოდა, ხოლო მომდევნო სეზონიდან კი გუნდის შეუცვლელ ფეხბურთელად იქცა, მოიგო უმაღლესი ლიგა, თასი და სუპერთასი.

„ვიტესი“
2010 წლიდან გურამ კაშია ჰოლანდიის ერედივიზიის კლუბ „ვიტესის“ წამყვანი მცველი იყო. კაშია იყო გუნდის კაპიტანი და 2017 წელს მისი ლიდერობით გუნდმა ნიდერლანდების თასიც მოიგო. 2015 წლის აგვისტოში კაშია დასახელდა ერედივიზიას თვის საუკეთესო მოთამაშედ.

„სან-ხოსე ერთქვეიქსი“
2018 წელს შეუერთდა ამერიკულ „სან-ხოსე ერთქვეიქსს“, რომელიც 2020 წელს დატოვა.

„ლოკომოტივი“ თბილისი
2021 წლის თებერვალში გახდა თბილისის „ლოკომოტივის“ ფეხბურთელი.

სანაკრებო კარიერა
„დინამოს“ შემადგენლობაში წარმატებული გამოსვლის შემდეგ მიიწვიეს ჯერ საქართველოს 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში, ჩაატარა 10 მატჩი და გაიტანა 2 გოლი. შემდეგ მიიწვიეს ეროვნულ ნაკრებში. მისი სანაკრებო დებიუტი შედგა 2009 წელს, ჩერნოგორიის წინააღმდეგ.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
დინამო თბილისი
ეროვნული ლიგა: 2007–08
საქართველოს თასი: 2008–09
საქართველოს სუპერთასი: 2008

ვიტესი
ნიდერლანდების თასი: 2016–17

სლოვანი ბრატისლავა
სლოვაკეთის ჩემპიონი: 2021–22, 2022–23, 2023–24

ინდივიდუალური
საქართველოს წლის ფეხბურთელი: 2012, 2013
„ვიტესის“ წლის ფეხბურთელი: 2015–16
სლოვაკეთის სუპერლიგის სეზონის გუნდის წევრი: 2021–22, 2022–23, 2023–24

ჯილდოები
ღირსების ორდენი: 2024
ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი: 2018
თუ...

თუ... (ინგლ. ...) — 1968 წლის ინგლისური ფილმი-დრამა. ლინდზი ანდერსონის ტრილოგიის თუ... -- ო, იღბლიანო! -- ჰოსპიტალი ”ბრიტანეთი” პირველი ნაწილი. ფილმის ნახვა 16 წლამდე მოზარდებისთვის რეკომენდებული არ არის.

სიუჟეტი
მიკ ტრევისი დადის ბიჭთათვის განკუთვნილ ინგლისურ კერძო სკოლაში და დაუმორჩილებელ მოსწავლედ მიიჩნევა.
სკოლის ახალგაზრდა მოსწავლეებს მათი უფროსი კოლეგები ხშირად ჩაგრავენ და ამცირებენ. დაშვებულია ფიზიკური სასჯელები, დასმენები, ყაზარმული ყოფა. ყოველივე ეს ახალგაზრდა მოსწავლეებში იწვევს სიძულვილს არსებული წესრიგისადმი. მიკ ტრევისი და მისი მეგობრები ცდილობენ, წინ აღუდგნენ სკოლაში არსებულ მკაცრ დისციპლინას.

სკოლის დაარსების დღესთან დაკავშირებით გამართულ ზეიმზე მიკ ტრევისი და მისი მეგობრები აღმოაჩენენ იარაღს საიდუმლო საცავში, მოკლვანე დირექტორს და ცეცხლს გაუხსნიან სტუმრებს. ფილმი მთავრდება სროლის სცენით, სადაც მოჩანს ტრევისის სახე.

ჯილდოები
ფილმმა მიიღო ოქროს პალმის რტო 1969 წლის კანის კინოფესტივალზე. 1970 წელს ფილმი წარდგენილი იყო ოქროს გლობუსზე როგორც საუკეთესო უცხოური ინგლისურენოვანი ფილმი.

საინტერესო ფაქტები
ფილმი გადაიღეს ინგლისის სხვადასხვა ადგილებში. მსოფლიო პრემიერა გაიმართა 1968 წლის 19 დეკემბერს ლონდონში
ესპანეთის მეორე რესპუბლიკა

ესპანეთის მეორე რესპუბლიკა (, ოფიციალური სახელწოდება: ) (1931—1939) — უკიდურესად არასტაბილური პერიოდი ესპანეთის ისტორიაში, ალფონსო -ის განდევნისა და ფრანსისკო ფრანკოს სამხედრო დიქტატურის ტრიუმფს შორის. პირველი რესპუბლიკა არსებობდა 1873-1874 წლებში.

დროებითი მთავრობა (აპრილი-ოქტომბერი 1931)
რევოლუციის შედეგად დაემხო ალფონსო და ხელისუფლების სათავეში მოვიდა დროებითი მთავრობა. 9 დეკემბერს დამტკიცებული რესპუბლიკური კონსტიტუციის მიხედვით გამოცხადდა სიტყვის თავისუფლება, ერთმანეთისგან გაიყო სახელმწიფო და ეკლესია, საარჩევნო უფლება მიეცათ ქალებს. თავადაზნაურობას ჩამოერთვა ყველა პრივილეგია. უმაღლესი ხელისუფლება გადავიდა დეპუტატთა კონგრესის ხელში.

რესპუბლიკის კონსტიტუციის მიხედვით ასევე შეიცვალა სახელმწიფო სიმბოლოები. რიეგოს ჰიმნი გახდა სახელმწიფო ჰიმნი, ხოლო ახალი სახელმწიფო დროშა შედგებოდა სამი ჰორიზონტალური: წითელი, ყვითელი და იისფერი ზოლებისაგან.

ახალი რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი გახდა ნისეტო ალკალა სამორა.

მემარცხენე რესპუბლიკელები და სოციალისტები (ოქტომბერი 1931 - ნოემბერი 1933)
კონსერვატიული მთავრობა (ნოემბერი 1933 - თებერვალი 1936)
აჯანყება ასტურიაში
არჩევნები 1936
სამოქალაქო ომი
დასასრული
რკინის პალო

რკინის პალო — ქართული მატიანის მიხედვით, ქვეყნის სასაზღვრო პუნქტის ზოგადი სახელი. რკინის პალოს მდებარეობა ნავარაუდებია ისტორიულ ჭანეთში

ლოკალიზაცია
არსებობს ვარაუდი, რომ რკინის პალო დღევანდელი გუმუშჰანეს პროვინციაში მდებარეობდა.სხვა ვერსიით რკინის პალო მდებარეობდა ქემერის კონცხზე და წარმოადგენდა გურიის სამთავროს სამხრეთ საზღვარს საუკუნეში

1877 წლის გაზეთ „ივერიის“ სტატიაში წერია, რომ ბათუმის დასავლეთით ოთხმოცდაათ ვერსზე მდებარეობს საქართველოს უკიდურესი საზღვარი — რკინის პალო, რომელიც სოფელ ათინას დასავლეთით მდებარე მთის ცხვირზე სახელად ქემერზე იყო აღმართული.

ისტორიული წყაროები
ვახუშტი ბატონიშვილი 1745 წელს წერდა:

თეიმურაზ ბატონიშვილიც იხსენიებს ქართლის აღწერისას:

რკინის პალო მოხსენიებულია გურიელი — ციციანოვის მიმოწერებშიც:

ბერი ეგნატაშვილი „ახალ ქართლის ცხოვრებაში“ ასევე იხსენიებს რკინის პალოს:

დიმიტრი ბაქრაძე, რომელმაც 1873 წელს იმოგზაურა გურიასა და აჭარაში, თავის ნაშრომში წერს: „საკმაოდ რთულია რამის თქმა ჭანეთის დასავლეთის საზღვრის შესახებ. ზოგადად მიღებულია ხასან-აღას მიერ აზრი, რომელიც ემთხვევა ვახუშტის მოსაზრებას, რომ უკიდურეს დასავლეთ საზღვარს წარმოადგენდა რიზესთან მდებარე ადგილი სახელწოდებით „რკინის პალო“. მაგრამ არის კი ეს ასე? იმისათვის რომ აღნიშნული საკითხი გადაიჭრას, მხედველობაში უნდა მივიღოთ შემდეგი მონაცემები: ჯერ კიდევ ჰეროდოტესა და სტრაბონის დროს ლაზეთი ვრცელდებოდა შორს ვიდრე ტრაპიზონამდე, მდინარე გალისამდე ყიზილ-ირმაქამდე). ტრაპიზონი მდებარეობდა კოლხეთში (ლაზეთში). თავის მხრივ ქართლი წყაროები მას - საუკუნეებში მეგრულ დასახლებას ეძახდნენ. საუკუნის თურქი გეოგრაფი გაჯი-ხალფა ტრაპიზონის მოსახლეობის უდიდეს ნაწილს ლაზებად მიიჩნევს. ასევე შემდგომი მწერლები, მაგალითად ფონტანიე ლაზურ დასახლებებს ტრაპიზონიდან შორს დასავლეთით ხედავს ვიდრე ჩალდირამდე. თუმცა ზუსტად რომელ ცნობას ეყრდნობა აღნიშნული საზღვარი, უცნობია.“

ხალხური თქმულებები
ერთ-ერთი ვერსიით სამნების ქვეშ იგულისხმება სასაზღვრო პალოები. „თამარის ეპიტაფია“ მოყვანილი აქვს ვახუშტი კოტეტიშვილს.

ანალოგიური ხალხური თქმულება მოცემულია „ქართულ ხალხურ პოეზიაშიც“.
აბარი

აბარი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში (ლიხეთის თემის თემი), მდებარეობს ლეჩხუმის ქედის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ლუხუნის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 880 მეტრი, ამბროლაურიდან 17 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 122 ადამიანი.

}
აბანო (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი)

აბანო — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, (კობის თემში). მდებარეობს თრუსოს ხეობაში, მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 2160 მეტრზე. სტეფანწმინდიდან დაშორებულია 28 კილომეტრით. სოფლის განაპირას მდებარეობს ზაკაგორის ნასოფლარი და ზაკაგორის კოშკები.

ისტორია
აბანო თრუსოს ხეობის ერთ-ერთი უძველესი დასახლებაა. ფაქტობრივად, ამ ხეობის ცენტრი. სოფელზე გადიოდა საქართველოსა და ჩრდილოეთ კავკასიის დამაკავშირებელი გზის ერთ-ერთი განშტოება. აბანოს მოსახლეობა ძველთაგანვე ქართული იყო. საუკუნიდან შეერია ოსური წარმომავლობის ელემენტი. ადრინდელ შუა საუკუნეებში აბანო წანართის ხევში შედიოდა. საუკუნიდან ქსნის ერისთავებს ემორჩილებოდა, ხოლო – საუკუნეებში არაგვის საერისთავოს. რუსეთის მიერ საქართველოს მიერთების შემდეგ ჯერ ანანურის, შემდგომ დუშეთის მაზრის მთის ოლქის გამგეობაში იყო. აბანო შუა საუკუნეებში, როგორც თრუსოს ხეობის ცენტრი და აქ გამავალი გზის დამცველი, გარკვეულ სამხედრო-სტრატეგიულ პუნქტს წარმოადგენდა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში 3 ადამიანი ცხოვრობს.
ალმასიანი

ალმასიანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, კობის თემში. მდებარეობს მდინარე თერგის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1960 მეტრზე. სტეფანწმინდიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით.

ისტორია
სოფლის დასახლებისა და კეთილმოწყობისათვის საგანგებოდ ზრუნავდა აღმოსავლეთ საქართველოს სამეფო კარი. ჯერ კიდევ საუკუნის 20-იან წლებში ისა აბაშვილი ბატონიშვილისადმი გაგზავნილ წერილში წერია: „თქვენის ბრძანებით დავდექ და სოფელი ავაშენე, ეხლა 8 კომლი სახლობს აქ“. სოფელში იყო სასტუმრო-ფუნდუკი, დუქანი და მგზავრთათვის საჭირო სხვა სათავსები. საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ ალმასიანში სამხრეთ სადარაჯოც ააგეს. 1818 წელს მთავარსარდალ ალექსი ერმოლოვის ბრძანებით, დუშეთის მაზრიდან ალმასიანში გადაიყვანეს მოხელეები, რათა კიდევ უფრო კეთილმოეწყოთ დუქნები და ხანაგები.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 22 კაცი.
ართხმო

ართხმო — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, სნოს თემში. მდებარეობს მდინარე ართხმოსწყლის მარცხენა ნაპირზე, კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 2000 მეტრზე. სტეფანწმინდიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში უკვე აღარავინ ცხოვრობს.

1926 წლის აღწერის მონაცემებით სოფლის მოსახლეობას წარმოადგენდნენ ქართველები, რომლებიც იყვნენ გადმოსახლებული ხევსურები.
არშის ციხე

არშის ციხე — ციხესიმაგრე მდებარეობს ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფელ არშის მახლობლად. მდინარე თერგის ნაპირზე, ციცაბო კლდეზე. ჩრდილოეთ მხარეს დაცვის რთული სისტემით აღჭურვილი კარიბჭეა. ციხის ტერიტორიაზე შემორჩენილ ნაგებობათა შორის უძველესია - საუკუნეების უაფსიდო ეკლესია. სათოფურებიანი ციხის გალავანი დაახლოებით საუკუნის ბოლოსა და საუკუნის დასაწყისისაა. საუკუნეში ეკუთვნოდა ზურაბ არაგვის ერისთავს. ამ დროს მას ხევის ციხესაც უწოდებდნენ.

წმინდა გიორგის ხატი
ციხის ტერიტორიაზე დგას წმინდა გიორგის ხატი. იგი ოთხწახნაგა პრიზმის ფორმის მასიური ნაგებობაა, ნაშენია და გადახურულია ფიქალის დიდი ქვებით. წყობა მშრალია. მთავარი ფასადი ჩრდილოეთითაა. კედელში დიდი ოთხკუთხა თახჩაა ჩატანებული. ნაგებობის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, კლდის პირას საზარეა — ქვების ორ გროვაზე რკინის ჯოხია გადებული, რომელზეც დიდი ზარია ჩამოკიდებული.

ეკლესია
ციხის სამხრეთ-დასავლეთ მონაკვეთებში დგას - საუკუნეების ეკლესია (9,65,2 მ), რომელსაც ჩრდილოეთიდან, მთელ სიგრძეზე, გვიანდელი მინაშენი ეკვროდა. შენობა ნაგებია თლილი ქვით. ქვები ფასადების მხარეს შედარებით უკეთაა დამუშავებული. ეკლესია დაზიანებულია. ჩამონგრეულია სახურავი და კედლის ზედა ნაწილი. შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. ეკლესია უაფსიდოა და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული. სწორკუთხა საკურთხეველი დარბაზისაგან არ არის გამოყოფილი. დარბაზის შუაში შემორჩენილია ქვიშაქვის ოთხწახნაგა ქვასვეტები, რომელიც კუთხეებმომრგვალებული მოზრდილ ქვაზეა დადგმული.
რეპრუა

რეპრუა — ზოგი წყაროს თანახმად, მსოფლიოში ყველაზე მოკლე მდინარე. მდებარეობს საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში, ძველი გაგრის მიდამოებში. ერთვის შავ ზღვას სათავიდან 18 მეტრის მოშორებით. წარმოადგენს მძლავრ ვოკლუზურ კარსტულ ნაკადს, რომელიც გამოედინება გაგრის ქედის კალთებიდან, პლაჟის ზონაში. აღსანიშნავია, რომ მისი სიგრძე ზვირთცემისას უფრო ნაკლებია და 6-10 მეტრს შეადგენს.

დღესდღეობით, გინესის რეკორდების წიგნის თანახმად, მსოფლიოს უმოკლეს მდინარედ აღიარებულია მდინარე რეუ მონტანას შტატში (აშშ) – 61 მეტრი, თუმცა, მდინარე დი ორეგონის შტატში ასევე ითვლება მსოფლიოს უმოკლეს მდინარედ – 36 მეტრი.
მურყმელი

მურყმელი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, უშგულის თემში (სოფლები: ლამჯურიში, მურყმელი, ჟიბიანი, ჩაჟაში, ჩვიბიანი).

გეოგრაფია
მურყმელი მდებარეობს მდინარე ენგურის მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 2040 მეტრზე, ჩაჟაშიდან 1 კმ., მესტიიდან 48 კმ.

ისტორია
მურყმელი სვანურად ნიშნავს კოშკების სოფელს (მურყვამ „კოშკი“). გასული საუკუნის 80-იან წლებში სოფელში 80-მდე სვანური საბრძოლო კოშკი იდგა, ამჟამად შემორჩენილია 10-მდე კოშკი. საბჭოთა პერიოდში სოფელში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 38 ადამიანი.

ღირსშესანიშნაობები
სოფელში დგას ორი ეკლესია.

 საუკუნით დათარიღებული მურყმელის მაცხოვრის ეკლესია ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლია. ტაძარი დარბაზული ტიპისაა. ეკლესიის კედლებზე ჩანს ფრესკების არსებობის კვალი. ეკლესიაში შენახულია აშენების დროინდელი ანალოღია. სამრეკლოზე ჰკიდია საუკუნის ზარი რუსული წარწერით.

შუა საუკუნეების წმინდა ბარბარეს ეკლესია დგას სოფლის განაპირას. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, საიდანაც მიშენებული აქვს დამხმარე სათავსო.

გალერეა
რობინია

რობინია — მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. ფოთოლმცვივანი ხეები და ბუჩქებია. თეთრი, ვარდისფერი და წითელი ყვავილები მტევან ყვავილედში აქვთ თავმოყრილი. 20-მდე სახეობა ძირითადად გავრცელებულია ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ამერიკაში.

საქართველოში კულტივირებულია 4 სახეობა, მათ შორის უფრო გავრცელებულია ცრუაკაცია (თეთრი აკაცია), რომელიც ველურდება (მაგ., კოლხეთში) და ხშირად წარმოადგენს სარეველა მცენარეს.
რობინ ჰუდი

რობინ ჰუდი — ინგლისური ხალხური ბალადების გმირი, მისი სახელი პირველად გვხვდება უილიამ ლენგლენდის პოემაში „პეტრე მხვნელის ხილვა“ (დაახლოებით 1377). შემდეგ ე. უინტოუნის „შოტლანდიის ჭეშმარიტ ქრონიკებში“ (დაახლოებით 1420). ბალადების პირველი კრებული რობინ ჰუდის შესახებ „რობინ ჰუდის მცირე სიმღერები“ გამოქვეყნდა 1495 წელს; ცნობილია დაახლოებით 36 ორიგინალური ბალადა. მისი სახე განსაკუთრებით პოპულარული იყო აღორძინების ეპოქაში. გვხვდება შექსპირის, ბ. ჯომსონის, აგრეთვე უ. სკოტის და სხვათა ნაწარმოებებში. ქართულად რობინ ჰუდის ბალადები 1957 წელს გამოქვეყნდა (გ. გაჩეჩილაძის თარგმანი).
როდ-აილენდი (ქათამი)

როდ-აილენდი , მეხორცულ-მეკვერცხული მიმართულების ქათმის ჯიში. გამოყვანილია აშშ-ში, მასაჩუსეტსისა და როდ-აილენდის შტატებში, ადგილობრივი ქათმების შეჯვარებით შანხაის ჩალისფერ და მალაის წითელ-მურა მამლებთან. მიღებულ ნაჯვარს აჯვარებდნენ მუშა ლეგჰორნებთან. აქვს წითელ-მურა ბუმბული, მოშავო-მომწვანო ბოლო. მამალი იწონის 3,4-3,5 კგ, დედალი 2,4-2,6 კგ. მეკვერცხულობა 170-180 ცალი, ცალკეული ხაზებისა — 210-215. კვერცხდებას 6-7 თვისა. კვერცხი იწონის 65-70 გ. როდ-აილენდი გავრცელებულია აშშ-ში, კანადაში, ინგლისში, დანიაში, ავსტრალიაში, იაპონიაში და სხვა ქვეყნებში. საქართველოში შემოიყვანეს 1927 წელს. ადგილობრივი ქათმის ჯიშების გაუმჯობესებაში როდ-აილენდის ქათამმა ყველაზე დიდი როლი შეასრულა.
პიეტრო დ’აბანო

პიეტრო დ’აბანო (დ. 1250 — გ. 1316) — იტალიელი ექიმი, ფილოსოფოსი, ასტროლოგი. დაიბადა აბანო-ტერმეში ქალაქ პადუასთან ახლოს. ასწავლიდა მედიცინას პადუას უნივერსიტეტში. როგორც ნეოპლატონიკოსი და ავეროესის მიმდევარი დააპატიმრა ინკვიზიციამ და პადუას ციხეში გამოამწყვდია. პატიმარი საგამოძიებო პროცესის დამთავრებამდე ციხეშივე გარდაიცვალა 1316 წელს.