iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჯონ უესლი პაუელი

ჯონ უესლი პაუელი ( დ. 24 მარტი, 1834 — გ. 23 სექტემბერი, 1902) — ამერიკელი სამხედრო მოღვაწე, მოგზაური, გეოლოგი და ეთნოლოგი. ილინოისის შტატის უნივერსიტეტის პროფესორი. აშშ-ის გეოლოგიური სამსახურის ორგანიზატორი და მისი დირექტორი 1881-1894 წლებში. სკოლაში და კოლეჯში სწავლისას მონაწილეობას იღებდა უისკონსინის ტერიტორიაზე და მდინარე მისისიპზე ჩატარებულ ექსპედიციებში. აშშ-ის სამოქალაქო ომის დროს იბრძოდა ფედერალური ჯარების მხარეზე, დაკარგა მარჯვენა წინამხარი. სამხედრო სამსახური მაიორის წოდებით დაამთავრა. 1869 წელს მოაწყო 3 თვიანი გეოგრაფიული ექსპედიცია გრან-რივერსა და კოლორადოს ქვემოთებში, პირველმა გაიარა და გამოიკვლია კოლორადოს დიდი კანიონი. დაადგინა მჭიდრო კავშირი ტერიტორიის გეოლოგიურ აგებულებასა და რელიეფის ფორმებს შორის.

1869 წლის 24 მაისს ექსპედიცია განახორციელა კლდოვან მთებში. სვლა დაიწყეს მდინარე გრინ-რივერიდან, ექსპედიციამ მიაღწია მდინარეების გრინ-რივერისა და კოლორადოს შეერთების ადგილს. შემდეგ მდინარე კოლორადოს გავლით გაიარეს დიდი კანიონი. მთლიანობაში ექსპედიციამ გაიარა დაახლოებით 1500 კმ. ორი წლის შემდეგ ექსპედიციამ კვლავ მოახერხა და დაძლია იგივე მარშრუტი, ამასთანავე განხორციელდა სამეცნიერო გამოკვლევები და მოხერხდა რეგიონის რუკაზე დატანიება. ექსპედიცია 18 თვე გაგრძელდა.

პაუელის ძირითადმა შრომებმა დიდი როლი ითამაშა ამერიკის გეომორფოლოგიური სკოლის თეორიული შეხედულებების ფორმირებაში. პაუელს მიაჩნდა, რომ მსხვილი სტრატიგრაფიული ქვედანაყოფები გამოყოფილი უნდა იქნას არა პალეონტოლოგიურ მონაცემებზე დაყრდნობით, არამედ ლითოლოგიური ნიშნების მიხედვით. შეისწავლიდა აგრეთვე ინდიელების ყოფაცხოვრებას. შემოგვთავაზა მათი ენების კლასიფიკაცია.
კამასუტრა

კამასუტრა (სანსკრიტ. ाू्) — უძველესი ინდური ჰინდუს ტექსტი, რომელიც მიიჩნევა ადამიანის სექსუალური ქცევის შესახებ შესრულებულ სტანდარტულ ნამუშევრად სანსკრიტულ ლიტერატურაში. ტექსტის ავტორია ვატსიანა მალანგა. ნამუშევრის გარკვეული ნაწილი შეიცავს სქესობრივი აქტის პრაქტიკულ რჩევებს. ძირითადად დაწერილია პროზაში, თუმცა მრავლადაა ლექსის სტროფებიც. „კამა“, რომელიც ერთ-ერთია ინდუიზმის ცხოვრების სამი მიზნიდან, ნიშნავს ხორციელ ან სქესობრივ სიამოვნებას; „სუტრა“ სიტყვასიტყვით ნიშნავს ძაფს ან თოკს, რომელიც საგნებს ერთად კრავს, უფრო მეტაფორულად კი აღნიშნავს აფორიზმს ან ასეთ აფორიზმთა კოლექციას სახემლძღვანელოს სახით. საყოველთაო აღქმის საპირისპიროდ, განსაკუთრებით დასავლეთში, კამასუტრა მხოლოდ სექსის ექსკლუზიური სახელმძღვანელო როდია, იგი წარმოადგენს სათნო და საამური ცხოვრების გზამკვლევს, რომელიც განიხილავს სიყვარულის ბუნებას, ოჯახურ ცხოვრებასა და ადამიანის ცხოვრების სიამოვნებაზე ორიენტირებულ სხვა ასპექტებს.

კამასუტრა უძველესი და ყველაზე აღსანიშნავია იმ ტექსტთა კრებულიდან, რომელიც კამაშასტრას სახელითაა ცნობილი. ტრადიციულად, კამაშასტრას ანუ „კამას დისციპლინის“ პირველი გადმოცემა დაკავშირებულია ღმერთ შივას კარის მცველთან — წმინდა ხარი ნანდისთან, რომელმაც მიყურადების შედეგად გადმოსცა ღმერთ შივასა და მისი ცოლის — პარვატის ფიზიკური არშიყობის ამბები და შემდეგ ისინი კაცობრიობისათვის სარგებლის მოტანის მიზნით ჩაიწერა.

ისტორიკოსების ვარაუდით, კამასუტრა შეიქმნა ძვ. წ. 400 და ახ. წ. 200 წლებში. როგორც ინგლისელი მწერალო ჯონ კი აღნიშნავს, კამასუტრას კოსნპქეტი ამჟამინდელი სახით ახ. წ. საუკუნეში შეიქმნა.

შინაარსი
კამასუტრას 1250 სტროფი აქვს, რომელიც განაწილებულია 36 თავში, რომლებიც თავის მხრივ 7 ნაწილად იყოფა. ეს 7 ნაწილი შემდეგია:

1. ზოგადი შენიშვნები: ეს წიგნი მოიცავს 5 თავს, მათგან სამი აღწერს სიცოცხლის მიზნებსა და პრიორიტეტებს, ცოდნის მონაპოვრებს, მოქალაქის კარგად აღზრდას, ასახავს შუამავლებს, რომლებიც საყვარლებს ეხმარებიან.

2. სასიყვარულო წარმატებები/სქესობრივი კავშირი: 10 თავი ეძღვნება სურვილის სტიმულაციას, ჩახუტების, ალერსისა და კოცნის ტიპებს, სქესობრივი აქტის პოზებს, აღგზნებას ხელებით და მასთან დაკავშირებული კვნესით, მამაკაცურ ქცევას ქალში, ზედა პოზასა და ორალურ სექსს, პრელუდიებსა და სასიყვარულო თამაშის დასკვნით ნაწილებს. სულ, ის აღწერს სქესობრივი აქტის 64 ტიპს.

3. ცოლის შერთვა: 5 თავი ეძღვნება ქორწინების ფორმებს, გოგოს დამშვიდებას, ქალიშვილად გახდომას, მარტოობის მართვას, ქორწინებით დაკავშირებას.

4. ცოლის მოვალეობები და უპირატესობები: 2 თავი აღწერს მხოლოდ ცოლს, მთავარი ცოლისა და სხვა ცოლების ყოფაქცევას.

5. სხვა მამაკაცთა ცოლები: 6 თავი ეძღვნება ქალისა და მამაკაცის ქცევას, როგორ გაიცნონ მათ ერთმანეთი, გამოსცადონ გრძნობები, მეფეთა სიამოვნებებს, ქცევას ქალთა საცხოვრებლებში.

6. კურტიზანთა შესახებ: 6 თავი წარმოადგენს საყვარლების მიერ ამორჩეული დამხმარეების რჩევა–დარიგებას, საიმედო საყვარლის მოძებნას, ფულის გამომუშავების გზებს, ყოფილ საყვარელთან ურთიერთობების განახლებას, შემთხვევით გამორჩენებს, მოგებასა და დანაკარგებს.

7. ოკლუტისტური ინსტრუქციები: 2 თავი აღწერს ფიზიკური მიმზიდველობის გაუმჯობესებას, დასუსტებული სექსუალური შესაძლებლობის გაღვიძებას.

კამასუტრას პოზები
ხავი მარტინესი

ხავიერ „ხავი“ მარტინეს აგინაგა (; დ. 2 სექტემბერი, 1988; ესტელია, ესპანეთი) — ესპანელი ფეხბურთელი, თამაშობს გერმანიის ბუნდესლიგის კლუბ მიუნხენის „ბაიერნში“, დაცვითი ნახევარმცველის და ცენტრალური მცველის პოზიციაზე.

ბილბაოს „ატლეტიკში“ გადავიდა 2006 წელს, სანამ ის გახდებოდა 18 წლის და მალე გახდა კლუბის ერთ-ერთი წამყვანი ფეხბურთელი, 251 მატჩში ითამაშა კლუბის მაისურით და გაიტანა 26 გოლი ლა ლიგის ექვს სეზონში.

მარტინესს ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებში დებიუტი ჰქონდა 2010 წელს და ნაკრების განაცხადში იმყოფებოდა 2010 წლის მსოფლიოს და 2012 წლის ევროპის ჩემპიონატებზე. 1 მატჩი ჩაატარა 2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე.

ტიტულები
საკლუბო
ატლეტიკი ბილბაო:(0)
უეფა-ს ევროპის ლიგა: ვერცხლი: 2011–12
კოპა დელ რეი: ვერცხლი: 2008–09, 2011–12
ესპანეთის სუპერთასი: ვერცხლი: 2009

ბაიერნი მიუნხენი:(23)
ბუნდესლიგა (9): 2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020–21
გერმანიის თასი (5): 2012–13, 2013–14, 2015–16, 2018–19, 2019–20
გერმანიის სუპერთასი (3): 2016, 2017, 2018
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (2): 2012–13, 2019–20
უეფა-ს სუპერთასი (2): 2013, 2020
მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი (2): 2013, 2020

სანაკრებო
ესპანეთი:(2)
მსოფლიო ჩემპიონატი: 2010
ევროპის ჩემპიონატი: 2012

ესპანეთი 21 წლ.
ევროპის 21 წლამდე ფეხბურთელთა ჩემპიონატი: 2011

ესპანეთი 19 წლ.
ევროპის 19 წლამდე ფეხბურთელთა ჩემპიონატი: 2007

ინდივიდუალური
ესპანეთის წლის ფეხბურთელი: 2010

საკლუბო სტატისტიკა
მანუსელის ეროვნული პარკი

მანუსელა — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს მოლუკის არქიპელაგის კუნძულ სერამზე. მოიცავს სანაპიროს ტყეებს, ჭალის ტყეებს, დაბლობისა და წვიმის ტყის ეკოსისტემის ტიპებს. პარკის უმაღლესი მწვერვალია ბინაია (3,027 მ). გამოირჩევა ფრინველთა ენდემიზმის საკმაოდ მაღალი მაჩვენებლით.

პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს ოთიხ დასახლებული სოფელი.
ტელუკ-ჩენდერვასიჰის ეროვნული პარკი

ტელუკ-ჩენდერვასიჰი — უდიდესი საზღვაო ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს ჩენდერვასიჰის უბეში. მოიცავს მოსავარის, ნუსროვის, როონის, რუმბერპონისა და იოოპის კუნძულებს. პარკშ დაცულია ზღვის მდიდარი ეკოსისტემა, მარჯნის 150 აღრიცხული სახეობით. ეროვნული პარკი შეთავაზებულია იუნესკოსთვის, რათა ის მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანოს.

პარკის ფართობი 14 535 კმ²–ია და მოიცავს სანაპიროს და მანგროს ეკოსისტემებს (0,9%), მარჯნის რიფებს (5,5%), კუნძულების ტროპიკული ტყეების ეკოსისტემებს (3,8%) და ზღვას (89,8%). კუნძულებზე აღრიცხულია 46 სახეობის მეცანრე..
ვასურის ეროვნული პარკი

ვასური — ეროვნული პარკი და უდიდესი ჭარბტენიანი ტერიტორია ინდონეზიაში, პაპუის პროვინციაში. არეალში ადამიანთა საქმიანობა მინიმალურია. ბიომრავალფეროვნების საკმაოდ მაღალი მაჩვენებლის გამო, მას ხშირად „პაპუას სერენგეტის“ უწოდებენ. ვრცელი, ღია ჭარბტენიანი ტერიტორია საკმაოდ მდიდარ ფაუნას წარმოშობს.

ტერიტორიის დაახლოებით 70 %-ს შეადგენს სავანა. ვეგეტაციათა დარჩენილი ნაწილი ჭალის ტყეები, მუსონური ტყეები, ბამბუკის ტყეები და ბალახიანი ვაკეებია.
ბანტიმურუნგ-ბულუსარაუნგის ეროვნული პარკი

ბანტიმურუნგ-ბულუსარაუნგი — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სულავესის სამხრეთ ნაწილში. მოიცავს მაროს–პანგკეპის ქვიშაქვის ბორცვებს — მეორე უდიდეს კარსტულ არეალს მსოფლიოში, სამხრეთ–აღმოსავლეთ ჩინეთის კარსტების შემდეგ.

პარკი მდებარეობს მაროსის სარეგენტოში, ქალაქ მაკასარიდან 45 კმ–ით ჩრდილოეთით, სულთან ჰასანუდინის საერთაშორისო აეროპორტიდან ავტომანქანით 45 წუთის სავალ მანძილზე. კარსტის ფორმაციები მაღალი და ციცაბოა, ორივე მხრიდან თითქმის 90 გრადუსიანი კუთხით.

კარსტული არეალი 43 750 ჰექტარს მოიცავს, სადაც განლაგებულია 286 მღვიმე.
სასექსი

სასექსის სამეფო  — ანგლოსაქსთა მიერ ჰეპტარქიის დროს ჩამოყალიბებული ერთ-ერთი სამეფო.

სასექსის ისტორიის ძირითადი წყაროა ანგლოსაქსური ქრონიკები. მატიანეს მიხედვით 476 წელს მეფე ელა თავის სამ ვაჟიშვილთან ერთად გადავიდა კიმენესორში, 485 წელს გაიმარჯვა კელტებზე და 491 წელს დაიკავა ქალაქი ანდერიდუ (ახლანდელი პევენსი).

607 წელს სასექსელები ებრძვიან უესექსის მეფე კელვულფს, რომლის რეზულტატიც უცნობია. 825 წელს სასექსსელებმა აღიარეს უესქესის მეფე ეგბერტის უზენაესი ხელისუფლება, რითაც დასრულდა სახელმწიფოს არსებობა.
ჰეპტარქია

ჰეპტარქია (სიტყვასიტყვით — შვიდმეფობა, — შვიდი და მეფობა, ) — პერიოდი ძველი ინგლისის ისტორიაში. მიმდინარეობდა 500 წლის მანძილზე. დაიწყო რამდენიმე ანგლოსაქსური სახელმწიფოს დაარსებით ინგლისის სამხრეთში და დასრულდა 850 წელს დანიური სამართლის დამყარებით. ტერმინი ჰეპტარქია პირველად გამოიყენა საუკუნის ისტორიკოსმა ჰენრი ჰანგტიგდონმა.

 საუკუნის დასაწყისში თანამედროვე ინგლისის ტერიტორიაზე ანგლების, საქსებისა და იუტების შეჭრის შემდეგ ჩამოყალიბდა შვიდი შედარებით ყველაზე მსხვილი სახელმწიფო: უესექსი (დასავლეთ საქსების სამეფო), სასექსი (სამხრეთ საქსების სამეფო), ესექსი (აღმოსავლეთ საქსების სამეფო), კენტი (იუტების სამეფო), აღმოსავლეთი ინგლისი (აღმოსავლეთ ანგლების სამეფო), ნორთუმბრია (ჩრდილოეთ ანგლების სამეფო) და მერსია (დასავლეთ ანგლების სამეფო). საუკუნეში ყველა სამეფო გაერთიანდა უესექსის ინიციატივით და ეწოდა ერთიანი ინგლისის სამეფო.
ბოგანი-ნანი-ვარტაბონეს ეროვნული პარკი

ბოგანი-ნანი-ვარტაბონე — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სულავესიზე, მინაჰასის ნახევარკუნძულზე. ფართობი 2 871,15 კმ². შეიქმნა 1991 წელს და სახელი ეწოდა ადგილობრივ ნანი ვარტაბონეს პატივსაცემად, რომელიც მეორე მსოფლიო ომში იაპონელებს ებრძოდა.

მსოფლიოს ველური ბუნების კონსერვაციის საზოგადოების მიერ ეროვნული პარკი აღიარებულ იქნა ერთადერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ადგილად სულავესიზე კუნძულის ველური ბუნების კონსერვაციისა და დიდი რაოდენობის ენდემური სახეობების დასაცავად.

პარკს საფრთხეს უქმნის უკანონო ტყის ჭრა, ნადირობა და ოქროს მოპოვება.
მატია დე შილიო

მატია დე შილიო (; დ. 20 ოქტომბერი, 1992; მილანი, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, იტალიის სერია -ს კლუბ „იუვენტუსის“ უკანა მცველი.

2002 წელს, 10 წლის ასაკში დე შილიო გადავიდა „მილანის“ ახალგაზრდულ გუნდში, სადაც გაატარა ცხრა სეზონი.

2011-2012 წლების სეზონის დასაწყისში დე შილიო ოფიციალურად შეიყვანა ძირითადი გუნდის განაცხადში ყოფილმა მთავარმა მწვრთნელმა მასიმილიანო ალეგრიმ.

2017-2018 წლების სეზონზე დე შილიო იუვენტუსში გადავიდა სადაც ამჟამად მცველის პოზიციაზე ასპარეზობს.

სტატისტიკა
2013 წლის 14 აპრილის მონაცემებით.

1შეიცავს ჩემპიონთა ლიგას.
2შეიცავს იტალიის სუპერთასს.

ტიტულები
მილანი:(2)
იტალიის საფეხბურთო სუპერთასი (2): 2011, 2016

იუვენტუსი:(4)
სერია (2): 2017–18, 2018–19
იტალიის თასი (1): 2017–18
იტალიის საფეხბურთო სუპერთასი (1): 2018
ბუნაკენის ეროვნული პარკი

ბუნაკენის ეროვნული პარკი — საზღვაო პარკი ინდონეზიაში, კუნძულ სულავესის ჩრდილოეთით. მდებარეობს მარჯნის სამკუთხედის ცენტრის სიახლოვეს. გავრცელებულია 390 სახეობის მარჯნის პოლიპი, ისევე როგორც მრავალი სახის თევზი, მოლუსკი, რეპტილია და ზღვის სხვა ძუძუმწოვარი. პარკი წარმოადგენს ინდონეზიის ტროპიკული წყლის ეკოსისტემას, მოიცავს ზღვის ბალახის ვაკეებს, მარჯნის რიფებსა და სანაპიროს ეკოსისტემებს.

ეროვნულ პარკად გამოცხადდა 1991 წელს და პირველია ინდონეზიის საზღვაო პარკთა მზარდ სისტემას შორის. მთლიანი ფართობი 890,65 კმ²–ია, საიდანაც 97 % წყალია. პარკის დანარჩენი 3 % ხლემეთს უჭირავს, მათ შორისაა ხუთი კუნძული. სამხრეთი ნაწილი უკავია ტანჯუნგ–კელაპის სანაპიროს.
ლორე-ლინდუს ეროვნული პარკი

}
| ფართობი = 2 180 კმ²
| დაარსდა = 1982
| სტუმრების რაოდენობა = 2 000 ეროვნული პარკი შესულია იუნესკოს ბიოსფერულ ნაკრძალთა მსოფლიო ქსელში. გარდა მისი მდიდარი ველური ბუნებისა, პარკი ასევე მოიცავს ძვ. წ. 1300 წლით დათარიღებულ მეგალითებს.

პარკამდე მიღწევის უადვილესი გზა ქალაქ პალუდან მიემართება. საკმაოდ დიდი, წელიწადში 4 000 მმ ნალქეის გამო, პარკის სამხრეთ ნაწილის მონახულებისათვის იდეალურია ივლისიდან სექტემბრამდე პერიოდი.

გალერეა
რავა-აოპა-ვატუმოჰაის ეროვნული პარკი

რავა-აოპა-ვატუმოჰაი — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სულავესიზე, სამხრეთ-აღმოსავლეთ სულავესის პროვინციაში. ეროვნულ პარკად გამოცხადდა 1989 წელს. ფართობი 1 050 კმ²–ია. სიმაღლე მერყეობს ზღვის დონიდან 981 მეტრამდე.

მრავალფეროვანია პარკის მცენარეულობა: მთისწინა წვიმის ტყეები, მანგროსა და სანაპიროს ტყეები, სავანები და მტკნარი წყლის ჭაობის ტყეები. პარკშ ბინადრობს საფრთხის ქვეშ მყოფი ბარიბუსა. გავრცელებულია 155 სახეობსი ფრინველი, რომელთაგან 37 სულავესის ენდემია, ასევე 323 სახეობის მცენარე.
ტაკა-ბონე-რატეს ეროვნული პარკი

ტაკა-ბონე-რატე — საზღვაო პარკი ინდონეზიაში, ფლორესის ზღვაში, კუნძულ სულავესის სამხრეთით; მოიცავს ტაკაბონერატეს ატოლებს.

არეალი, რომელიც მოიცავს ატოლ კუნძულებსა და მიმდებარე ზღვას, 1992 წელს ეროვნულ პარკად გამოცხადდა.

ატოლი შედგება განცალკევებული მაგიდა რიფებისა და გარსშემორტყმული ლაგუნებისაგან. სულ შედის 20 ატოლი, რომელთაგან ექვსი დასახლებულია. მკვიდრ მოსახლეობას წარმოადგენს ბონერატეს ხალხი.

განსაკუთრებულია ატოლის ეკოლოგიური მნიშვნელობა; გამოირჩევა მდიდარი ზღვისა და ფრინველთა სამყაროთი. ეროვნული პარკი მიჩნეულია მსოფლიოში ერთ–ერთ უმაღლეს საზღვაო ბიომრავალფეროვან ადგილად.
აი-პეტრი

აი-პეტრი — მწვერვალი ყირიმის მთებში. სიმაღლე 1234 მ. განარჩევენ მთავარ (1234 მ), დასავლეთსა და აღმოსავლეთ (1100 მ) მწვერვალებს. ციცაბოდ ეშვება შავი ზღვის სანაპირო რაიონში. მეტწილად აგებულია კირქვებით. მთის სიახლოვეს მდებარეობს ქალაქი ალუპკა და დაბა კორეიზი. უკრაინის ერთ-ერთი ყველაზე ქარიანი ადგილია. წელიწადში ქარიან დღეთა რაოდენობა უტოლდება 125-ს. ქარის სიჩქარე 50 მ/წმ აღწევს. მიყვანილია ბაგირგზა.
ვაკატობის ეროვნული პარკი

ვაკატობის ეროვნული პარკი — საზღვაო ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სულავესის სამხრეთით. სახელი ვაკატობი აკრონიმიაა ოთხი მთავარი კუნძულისა: ვანგი–ვანგი, კალედუპა, ტომია და ბინონგკო. 2005 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში.

გეოგრაფია
ეროვნული პარკი მდებარეობს კუნძულ სულავესის სამხრეთით, ბანდის ზღვასა (ჩრდილო–აღმოსავლეთით) და ფლორესის ზღვებს შორის (სამხრეთ–დასავლეთით). უმაღლესი წერტილი კუნძულ ვანგი–ვანგიზე მდებარეობს (274 მ). წყლის სიღრმე მერყევია, ყველაზე ღრმა ადგილი 1 044 მეტრს აღწევს.

ფლორა და ფაუნა
ეროვნულ პარკში წარმოდგენილ მცენარეულობას შორისაა მანგროს ტყეები, სანაპიროს ტყეები, დაბლობის ჭაობის ტყეები, მდინარისპირა ვეგეტაციები, დაბლობის წვიმის ტყე, მთის წვიმის ტყე და მარჯნის რიფები. მრავლად არიან კუები.
ბატანგ-გადისის ეროვნული პარკი

ბატანგ-გადისი — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრის დასავლეეთ ნაწილში. მოიცავს 1 080 კმ²–ს. პარკში გავრცელებულია საფრთხის ქვეშ მყოფი სუმატრის ვეფხვი, აზიური ოქროსფერი კატა, ბენგალური კატა, წინწკლებიანი ლეოპარდი. ბატანგ-გადისის დაცული ტერიტორია იმ გეგმის ნაწილია, რომლის მიხედვითაც უნდა შეიქმნას ჩრდილოეთ სუმატრის ბიომრავალფეროვნების კონსერვაციის დერეფანი, რომელიც სხვა დაცული ტერიტორიებისა და ტყეების სერიათა საშუალებით დაუკავშირდება სუმატრის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარე გუნუნგ-ლიოსერის ეროვნულ პარკს.
მიქაელ ატალიატე

მიქაელ ატალიატე (; დაახლ. 1030/1035 - დაახლ. 1085) — ბიზანტიელი ისტორიკოსი. ეკუთვნის რამდენიმე თხზულება, მ. შ. მთავარია ისტორია, რომელშიაც აღწერილია 1034-1079 წლის ამბები. გვაწვდის საინტერესო ცნობებს საუკუნის საქართველო-ბიზანტიის ურთიერთობაზე, კერძოდ, ლიპარიტ ბაღვაშის, გიორგი -ისა და ბაგრატ -ის შესახებ.
ბერბაკის ეროვნული პარკი

ბერბაკის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრაზე, ჯამბის პროვინციაში. მოიცავს სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის უდიდეს ჭაობის ტყესა და ტორფიანი ჭაობის ტყეს, ისევე როგორც დიდი რაოდენობით პალმის სახეობებს. დაცულ ტერიტორიად 1935 წელს, ჰოლანდიური კოლონიალიზმის ხანაში გამოცხადდა, მოგვიანებით კი ეროვნულ პარკად. არეალი ასევე აღიარებულია საერთაშორისო მნიშვნელობის ჭარბტენიან ტერიტორიად.

ეროვნულ პარკს უჭირავს აღმოსავლეთ სუმატრის ვრცელი ალუვიური ვაკე, რაც კუნძულის დაახლოებით მეოთხედს წარმოადგენს.
ბუკიტ-დუაბელასის ეროვნული პარკი

ბუკიტ-დუაბელასი ( – თორმეტი ბორცვის ეროვნული პარკი) — შედარებით პატარა ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრაზე. ფართობი 605 კმ². პარკში წარმოდგენილია დაბლობის ტროპიკული წვიმის ტყეები. ჩრდილოეთ ნაწილში გავრცელებულია პირველადი წვიმის ტყეები, დანარჩენ ნაწილშ კი მეორეული, რაც წინა წლებში მიმდინარე ტყის ჩეხვის შედეგია.
ბუკიტ-ტიგაპულუჰის ეროვნული პარკი

ბუკიტ-ტიგაპულუჰი ( - ცამეტი ბორცვის ეროვნული პარკი) — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრის აღმოსავლეთ ნაწილში. მოიცავს 143 223 ჰექტარს. ძირითადად შედგება დაბლობის ტროპიკული ტყეებისაგან. გავრცელებულია საფრთხის ქვეშ მყოფი მრავალი სახეობა, მათ შორის სუმატრის ორანგუტანი, სუმატრის ვეფხვი, სუმატრის სპილო, სუმატრის მარტორქა და აზიური ტაპირი, ისევე როგორც საფრთხის ქვეშ მყოფი მრავალი ფრინველი. ტერიტორია დასახლებულია ორანგ რიმბას ხალხებით.

ეროვნულ პარკს დიდ საფრთხეს უქმნის ხე-ტყის უკანონო ჭრა და ზეთის პალმის პლანტაციები.
თარგმანში დაკარგული (ფილმი)

თარგმანში დაკარგული — რეჟისორ სოფია კოპოლას რიგით მეორე მხატვრული ფილმი, „თვითმკვლელი ქალიშვილების“ შემდეგ. მას წილად ხვდა როგორც კომერციული წარმატება, ასევე კინომცოდნეთა დადებითი შეფასებები.

სიუჟეტი
ფილმის მოქმედება ტოკიოში ვითარდება. ქმრისაგან მივიწყებული მარტოხელა ქალი შარლოტი ტოკიოს ერთ-ერთ სასტუმროში გაიცნობს ხალხისგან მივიწყებული მსახიობ ბობ ჰარისს. მათ შორის მეგობრული ურთიერთობა ყალიბდება.

როლებში
ბილ მარი — ბობ ჰარისი
სკარლეტ იოჰანსონი — შარლოტი
ჯოვანი რიბისი — ჯონი
ანა ფერისი — კელი
ფუმიჰირო ჰაიაში — ჩარლი ბრაუნი
აკიკო ტაკეშიტა — მისს კავასაკი
ფრანსუა დე ბუა — პიანისტი
ტაკაში ფუჯიი — ტელეწამყვანი
ჰირომიქსი — ანსახიერებს საკუთარ თავს

ჯილდოები
ფილმი წარდგენილი იყო ოსკარის ოთხ ნომინაციაში. ფილმმა მიიღო ჯილდოები:

ოსკარი
საუკეთესო ორიგინალური სცენარი: სოფია კოპოლა

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო მიუზიკლი ან კომედია
საუკეთესო სცენარი: სოფია კოპოლა

საუკეთესო მსახიობი ქალი მთავარ როლში: სკარლეტ იოჰანსონი
საუკეთესო მსახიობი კაცი მთავარ როლში: ბილ მიურეი
საუკეთესო მონტაჟი: სარა ფლეკი

სეზარი
საუკეთესო უცხოური ფილმი: სოფია კოპოლა
BAFTA საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მთავარ როლში

საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მთავარ როლში — ბრიტანული კინოაკადემიის ჯილდო. პრიზით აჯილდოებენ საუკეთესო მსახიობ ქალებს 1952 წლიდან. 1952-1967 წლებში გაიცემოდა ორი ჯილდო: საუკეთესო ბრიტანელი და არაბრიტანელი მსახიობისთვის. 1968 წლიდან ჯილდო გაერთიანდა.

ლაურეატები
1950-იანები
1960-იანები
1970-იანები
1980-იანები
1990-იანები
2000-იანები
2010-იანები
ონონი

ონონი — მდინარე ჩრდილო-აღმოსავლეთ მონღოლეთსა და რუსეთის იმიერბაიკალეთის მხარეში, მდინარე შილკის მარჯვენა მდგენელი (ამურის აუზი).

გეოგრაფია
სიგრძე 1032 კმ. (აქედან 298 კმ. მონღოლეთის ტერიტორიაზე), აუზის ფართობი 96 200 კმ². სათავეს იღებს მონღოლეთის აღმოსავლეთ ნაწილში ხენტეის მთებში.

ძირითადი შენაკადები: მარჯვენა — ხურახ-გოლი, ბორზია, უნდა; მარცხენა — აგუცა, კირა, ილია, აგა.

საინტერესო ფაქტები
მდინარის ზემო დინებაში მდებარე დელიუნ-ბოლდოკის ხეობა არის ჩინგიზ-ყაენის დაბადების სავარაუდო ადგილი. ლეგენდის თანახმად აქვეა მისი საფლავიც.
1206 წელს მდინარე ონონის სათავესთან ახლოს გაიმართა ყურულთაი, რომელზედაც თემუჩინი აირჩიეს დიდ ყაენად და მიიღო ჩინგიზ-ხანის ტიტული.
რობერტ ბარძიმაშვილი

რობერტ ბარძიმაშვილი (დ. 17 იანვარი, 1934, ტფილისი, საქართველოს სსრ, ამიერკავკასიის ფედერაცია — გ. 5 ივლისი, 2003, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მუსიკოსი, ვოკალისტი, პედაგოგი. ვოკალურ-ინსტრუმენტალური ანსამბლების — „ორერას“ (1958–1975), „ვია 75-ის“ (1975–1984) და „ჯორჯიას“ (1985–1992) დაამარსებელი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1967), საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი.

ბიოგრაფია
რობერტ ბარძიმაშვილი დაიბადა თბილისში, 1934 წლის 17 იანვარს. დაამთავრა თბილისის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტი 1960 წელს. იგი როგორც მომღერალი, ინსტიტუტის ლექტორმა, ცნობილმა მომღერალმა და კომპოზიტორმა ინოლა გურგულიამ აღმოაჩინა და საკუთარ ტრიოში ჩართო.

1958 წელს, სტუდენტობისას, ბარძიმაშვილმა უცხო ენათა ინსტიტუტის ვოკალური კვარტეტი დააარსა. იმ პერიოდში ადვილი არ იყო უცხოური სიმღერების რეპერტუარში შეტანა, თუმცა, სტუდენტებმა ეს მაინც მოახერხეს. ასე შეიქმნა ლეგენდარული „ორერა“, რომლის შოუ-პროგრამები არა მხოლოდ მუსიკით, არამედ დახვეწილი, მოდური სტილით, უცხოენოვანი რეპერტუარით, სცენაზე ლაღი ქცევითა­ და იმპროვიზაციით იყო გამორჩეული.

1975 წელს დატოვა „ორერა“ და შექმნა ვოკალურ-ინსტრუმენტული ანსამბლი „ვია 75“, რომელმაც 1984 წლამდე იარსება. რობერტმა მუსიკალური სასწავლებლებიდან და კონსერვატორიიდან აიყვანა სრულიად უცნობი ახალგაზრდა მუსიკოსები. იმ დროისთვის მეტად პოპულარული იყო ჯაზ-როკი, რომელსაც ბარძიმაშვილმა ეროვნული ფოლკლორი მოარგო და ამგვარად მიიღო ერთგვარი „ქართული“ საესტრადო ჯაზ-როკი, რომელსაც საკმაოდ მაღალპროფესიულ დონეზე ასრულებდნენ ანსამბლის წევრები. „ვია 75“-ს არა მხოლოდ ახალგაზრდები, უფროსი თაობის ადამიანებიც სიამოვნებით უსმენდნენ და მანაც საკუთარი კვალი დატოვა ქართული საესტრადო მუსიკის ისტორიაში.

1985 წლიდან ხელმძღვანელობდა ჯგუფ „ჯორჯიას“ და ბავშვთა ვოკალურ-ინსტრუმენტულ ანსამბლ „ლახტს“. 1995 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. დააარსა სკოლა-სტუდია „ლახტი“.

გადაღებულია ფილმებში „წარსული ზაფხული“ (1959) და „ორერა, სრული სვლით!“ (1970).

გარდაიცვალა თბილისში 69 წლის ასაკში, 2003 წელს. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

ფილმოგრაფია
1959: „წარსული ზაფხული“ (სტუდენტი) რეჟისორები: გენო წულაია, ნელი ნენოვა
1970: ორერა, სრული სვლით! რეჟ. ზაალ კაკაბაძე

ჯილდოები და აღიარება
1967 — საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
1978 — თბილისის საერთაშორისო ჯაზ-ფესტივალი, ლაურეატი
1972 — სოპოტის საერთაშორისო ფესტივალი, ლაურეატი
საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი
დიდი იჟორკა

დიდი იჟორკა — მდინარე რუსეთში, ლენინგრადის ოლქის ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. მდინარე იჟორის მარჯვენა შენაკადი, მიედინება სანქტ-პეტერბურგის სამხრეთ-აღმოსავლეთით და კოლპინოს აღმოსავლეთით. მდინარის სახელწოდება მოდის იჟორის ხალხის სახელწოდებიდან. სიგრძე — დაახ. 14 კმ, სიღრმე — 3 მეტრამდე. მდინარე მიეკუთვნება ნევის აუზს და ჩაედინება ბალტიის ზღვაში.
ვოლკოვკა (მდინარე)

ვოლკოვკა — მდინარე რუსეთში, ლენინგრადის ოლქის ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. მოედინება სანქტ-პეტერბურგსა და ლენინგრადის ოლქში. სიგრძე — 17 კმ. მდინარეს - საუკუნეებში ერქვა სეტუი. გადმოცემის თანახმად, მდინარე წარმოიშვა ალექსანდრე ნეველის ბრძოლის შემდეგ. ამ ადგილას, 1712 წელს პეტრე -ის ბრძანებით აშენდა ალექსანდრო-ნევის მამათა მონასტერი. მოგვიანებით ეს მონასტერი დედაქალაქის სასულიერო ცენტრი. მდინარეს, ასევე ეწოდება შავი მდინარე, საუკუნის ბოლოდან საუკუნის დასაწყისამდე.
ანგელოზთა წილი

ანგელოზთა წილი — რეჟისორ კენ ლოუჩის კომედიური დრამატული ფილმი. ფილმმა მიიღო კანის კინოფესტივალის ჟიურის პრიზი.

სიუჟეტი
ფილმი ახალგაზრდა გლაზგოელი პრობაციონერის ცხოვრებას ეხება. ახალგამომცხვარი მამა, რობი,~ ახალი ცხოვრების დაწყებას ცდილობს. მასა და მის მეგობრებს იძულებით სამუშაოებზე გაგზავნიან. ზედამხედველი გარი მათ ვისკის დეგუსტაციას ასწავლის. რობის დეგუსტაციის უნიკალური ნიჭი აღმოაჩნდება.
ოქროსფერი მაბუია

ოქროსფერი მაბუია ( ან ) — ქვეწარმავალი სცინკისებრთა ოჯახისა. საშუალო ზომისაა. სხეულის სიგრძე 10,5 სმ აღწევს. წონა 21 გ-მდე. კუდი მეტად მყიფეა. ქერცლი თხელი და სათუთი აქვს. ბინადრობს მთებსა და დაბლობებში. მეტად მოქნილია, სწრაფად დარბის. თავს აფარებს ნაპრალებს. იზამთრებს მღრღნელების სოროში ან ქვიშაში ეფლობა, 40 სმ სიღრმემდე. აქტიურია დღისით. იკვებება მწერებით. კვერცხცოცხლადმშობია.
ალოშა

ალოშა — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა მაჩიტასებრთა ოჯახიდან , 60-120 სმ სიმაღლისა, ძლიერი ფესვებით, გლუვი ან დაღარული ღეროთი, ფოთლები გრძელი, კვერცხისებრი, ბოლოში წაწვეტებული, ორივმხრივ ოდნავ შებუსული, ლურჯი მოიისფრო, დიდი ზომის (4-6 სმ სიგრძის) ყვავილები ღეროზე უხვადაა გარდიგარმო განლაგებული.

ალოშა იზრდება ხშირ კორომებად, ყვავის ივლის-აგვისტოში. გავრცელებულია ევროპასა და დასავლეთ აზიაში. საქართველოში გვხვდება სუბალპურ და ალპურ ველებში, მაღალბალახეულსა და ტყის პირებში ზღვის დონიდან 2000 მეტრამდე.
სიხარულის რიტმი

სიხარულის რიტმი — ანსამბლ ვია 75-ის ალბომი. გამოვიდა 1981 წელს. ალბომში შეტანილია სიმღერები ქართულ და ინგლისურ ენებზე.

სიმღერების სია
ქარი (ნ.აბაშიძე-ნ.ერგემლიძე)
წითელი სახლი (ჯ.ჰენდრიქსი)
ოროველა (ხალხ.არანჟირება რ.ბარძიმაშვილი,რ.რცხილაძე.)
დრო (ვ.აზარაშვილი-მ.ფოცხიშვილი)
ენძელა (ვ.დურგლიშვილი-მ.ფოცხიშვილი)
სიხარულის რიტმი (რ.გალაგერი)
კონგური

კონგური — მწვერვალი პამირში, კაშგარის ქედზე. სიმაღლე 7649 მ. მდებარეობს ჩინეთში, სინძიანის ავტონომიურ რაიონში. მეტწილად აგებულია გნაისებითა და გრანიტებით. დანაწევრებულია ღრმა ხეობებით. ჩრდილოეთ კალთებზე მყინვარები ეშვება 3800 მ, ხოლო სამხრეთ კალთებზე 4500 მ-მდე. მწვერვალი დაფარულია ყინულით. არის ძველი გამყინვარების კვლები. ფერდობები უმეტესწილად გაშიშვლებულია, ქვემო სარტყელში არსებულ ხეობებში იზრდება ბუჩქნარები. მწვერვალზე პირველად ავიდა ბრიტანული ექსპედიცია კრის ბონინგტონის ხელმძღვანელობით 1981 წელს.