რიშარდ გრიგლევსკი

}: ; დ. 4 აგვისტო, 1932, კრაკოვი — გ. 30 იანვარი, 2023, კრაკოვი) — პოლონელი ფარმაკოლოგი, ექიმი და მეცნიერი, რომელმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ფარმაკოლოგიის განვითარებაში. იგი განსაკუთრებით ცნობილია პროსტაციკლინის თანააღმომჩენად, რამაც რევოლუციური გავლენა მოახდინა სისხლის მიმოქცევის სისტემის კვლევებზე. მის მიერ განხორციელებული კვლევები წარმოადგენს ფუნდამენტურ საფუძველს თანამედროვე კარდიოვასკულარული ფარმაკოლოგიისთვის.

ბიოგრაფია
გრიგლევსკიმ სამედიცინო განათლება მიიღო იაგელონის უნივერსიტეტში კრაკოვში, სადაც მოგვიანებით დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ფარმაკოლოგიაში. 1971 წელს მას მიენიჭა პროფესორის წოდება. 1965 წლიდან ხელმძღვანელობდა კრაკოვის სამედიცინო აკადემიის ფარმაკოლოგიის დეპარტამენტს. 1993 წლიდან იგი იკავებდა იაგელონის სამედიცინო კვლევითი ცენტრის პრეზიდენტის პოსტს.
მეცნიერული მოღვაწეობის გარდა, გრიგლევსკი აქტიურად მონაწილეობდა საერთაშორისო სამეცნიერო საზოგადოებაში და იყო პოლონეთის ფარმაკოლოგიური სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. მის ხელმძღვანელობით აღიზარდა ფარმაკოლოგთა ახალი თაობა, რომლებმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს მედიცინის განვითარებაში.

სამეცნიერო წვლილი
გრიგლევსკის სამეცნიერო საქმიანობა ძირითადად ფოკუსირებული იყო ექსპერიმენტულ ფარმაკოლოგიაზე, განსაკუთრებით სისხლ-სისხლძარღვთა სისტემის როლზე სკლეროზისა და თრომბოზის განვითარებაში. მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი სამეცნიერო მიღწევებია:

1976 წელს, ს. ბანტინგთან, ჯ. ვეინთან და ს. მონკადასთან ერთად, პროსტაციკლინის აღმოჩენა, რამაც საფუძველი ჩაუყარა მრავალ შემდგომ სამეცნიერო აღმოჩენას.
1975 წელს დაადგინა, რომ გლუკოკორტიკოსტეროიდების მოქმედების მექანიზმი არის არაქიდონის მჟავის გამოთავისუფლების ინჰიბირება.
1986 წელს გამოაქვეყნა კვლევა ჟურნალში , რომელიც აღწერდა თავისუფალი რადიკალებით განპირობებულ მექანიზმს აზოტის ოქსიდის სტაბილურობის რეგულაციაში.
ანდჟეი შჩეკლიკთან ერთად, გააფართოვა ცოდნა ე.წ. „ასპირინით გამოწვეული ასთმის“ შესახებ და დაამტკიცა, რომ ეს დაავადება გამოწვეულია ციკლოოქსიგენაზა ტიპი 1-ის (-1) გზის ინჰიბირებით.
აღმოაჩინა, რომ ანტითრომბოციტული პრეპარატები ახდენენ ფიბრინოლიზურ ეფექტს ენდოთელურ უჯრედებზე დამოკიდებული მექანიზმით.

მისი კვლევები ასევე მოიცავდა იმუნოფარმაკოლოგიურ ასპექტებს, განსაკუთრებით ანთებითი პროცესების მოლეკულური მექანიზმების შესწავლას. გრიგლევსკის ნაშრომებმა მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატების შემუშავებაზე და არსებითად შეცვალა კლინიკური პრაქტიკა კარდიოვასკულარული დაავადებების მკურნალობაში.

აკადემიური წევრობა და ჯილდოები
გრიგლევსკი იყო პოლონეთის აკადემიური სწავლების და პოლონეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი. მას მიღებული ჰქონდა მრავალი პრესტიჟული ჯილდო, მათ შორის:

1997 წელს — პოლონეთის მეცნიერების ფონდის პრემია თრომბორეზისტენტულობის რეგულაციის შესახებ კვლევებისთვის
2002 წელს — პოლონია რესტიტუტას ორდენის დიდი ჯვარი „სამეცნიერო და დიდაქტიკურ საქმიანობაში გამორჩეული დამსახურებისთვის“
2004 წელს — ევროპის ბიოქიმიურ საზოგადოებათა ფედერაციის სერ ჰანს კრებსის მედალი
2017 წელს — პოლონეთის უმაღლესი ჯილდო, თეთრი არწივის ორდენი „ფარმაკოლოგიისა და კლინიკური მედიცინის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის

“
გრიგლევსკის სამეცნიერო მემკვიდრეობა აისახა 200-ზე მეტ პუბლიკაციაში წამყვან საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალებში. მისი ნაშრომები ციტირებულია ათასობით სამეცნიერო სტატიაში, რაც ადასტურებს მის უდიდეს გავლენას თანამედროვე ფარმაკოლოგიასა და მედიცინაზე.
რიშარდ გრიგლევსკი გარდაიცვალა 2023 წლის 30 იანვარს კრაკოვში, 90 წლის ასაკში, დატოვა რა უდიდესი სამეცნიერო მემკვიდრეობა, რომელიც დღემდე ინსპირაციას აძლევს ახალ თაობებს.