iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პეტრე ქავთარაძე (იურისტი)

პეტრე ივანეს ძე ქავთარაძე (დ. 14 ივლისი, 1883, სოფ. ზოვრეთი, ახლანდ. ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი — გ. 3 ოქტომბერი, 1941, პოტმა, მორდვეთის ასსრ) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკური მოღვაწე, ლექსიკოგრაფი, მთარგმნელი.

1915 წ. დაამთავრა პეტროგრადის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. საქართველოში დაბრუნებისთანავე ნაფიც დამცველთა კოლეგიაში ჩაეწერა. დამოუკიდებლობის წლებში (1918-1921) პავლე საყვარელიძესთან ერთად ხელმძღვანელობდა საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის „ალიონის“ ჯგუფს (მისი ბეჭდვითი ორგანო იყო გაზეთი „ალიონი“), რომელიც ოპოზიციაში ედგა ნოე ჟორდანიას მთავრობას. საქართველოს „გასაბჭოების“ შემდეგ კვლავ ადვოკატად მუშაობდა, გამოდიოდა დამცველად დიდ სასამართლო პროცესებზე.

ქავთარაძე იყო ლიტერატურული გაერთიანება „არიფიონის“ წევრი (1927–1928 წწ.), საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი. მონაწილეობა მიიღო 1937 წ. რუსულ-ქართული ლექსიკონის შედგენაში, რედაქცია გაუკეთა მთელ ლექსიკურ მასალას და ითავა ფრაზეოლოგიისა და მაგალითების დამატება. იყო იურიდიული ტერმინოლოგიის ერთ-ერთი შემდგენელი (გამოვიდა 1963 წ.). ორიგინალიდან თარგმნა სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“, „ანტიგონე“, პლატონის „სოკრატეს აპოლოგია“, „კრიტონი“, ციცერონის „პირველი სიტყვა კატილინას წინააღმდეგ“, ოვიდიუსის „ჰეროიდები“ და სხვ. რეპრესირებულია; შიმშილით გარდაიცვალა გადასახლებაში, „გულაგის“ ბანაკში.
ევერგლეიდის ეროვნული პარკი

ევერგლეიდის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ამერიკის შეერთებული შტატების სამხრეთით ფლორიდის შტატში. პარკი დაარსდა 1947 წლის 6 დეკემბერს. მისი ფართობი შეადგენს 6 105 კმ²-ს. პარკი მოქცეულია სუბტროპიკულ კლიმატურ სარტყელში. იგი სიდიდით მესამე ეროვნული პარკია შეერთებულ შტატებში.

ევერგლეიდის ეროვნული პარკის მთავარი დანიშნულებაა, შეინარჩუნოს ამ ტერიტორიაზე არსებული უნიკალური ეკოსისტემა. პარკს ამ მხარეში მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ფუნქციებიც გააჩნია. ყოველწლიურად ამ ტერიტორიას მილიონზე მეტი ტურისტი სტუმრობს. 1976 წელს იუნესკომ ევერგლეიდი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა. ისევე როგორც შეერთებულ შტატებში არსებულ სხვა პარკებს, ასევე ამ დაცულ ტერიტორიასაც მართავს ეროვნული პარკების სამსახური.

მდიდარია ეროვნული პარკის ფლორა და ფაუნა. აქ ცხოვრობს 350 სახეობის ფრინველი, 300 სახეობის მტკნარი და ზღვის თევზი, 40 სახეობის ძუძუმწოვარი და 50 სახეობის ქვეწარმავალი. პარკში არსებული 36 სახეობის ცხოველი გადაშენების პირასაა მისული, მათგან აღსანიშნავია: ფლორიდული პუმა, ამერიკული ნიანგი და სხვები.

2010 წლის იუნესკოს 34-ე სესიაზე ევერგლეიდის ეროვნული პარკი შეიტანეს საფრთხის ქვეშ მყოფი ძეგლების სიაში ეკოსისტემის სერიოზული დეგრადაციის გამო.
აფხაზი

საკუთარი სახელი აფხაზი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ალექსანდრე აფხაზი — ემიგრანტი, კინომრეწველობის სტატისტიკოსი
გიორგი აფხაზი — თეატრის მხატვარი, ემიგრანტი
დავით აფხაზი — სამხედრო პირი, გენერალ-მაიორი
ივანე აფხაზი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
კონსტანტინე აფხაზი — სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე
კოხტა აფხაზი — პუბლიცისტი, ი. ჭავჭავაძის სიყრმის მეგობარი და მის შესახებ მოგონებების ავტორი
ნიკოლოზ აფხაზი — მდივანბეგი, მხატვარი
ნიკოლოზ აფხაზი — კანადაში მოღვაწე იურისტი და მებაღე-დეკორატორი
ტაოს-პუებლო

ტაოს-პუებლო ( ან ) – ინდიელების (პუებლოს) ერთ–ერთი ძველი ჯგუფი. საუბრობდნენ ტაოს ჯგუფის ჩრდილოურ ტივა ენაზე. ტაოს-პუებლო მდებარეობს თანამედროვე ქალაქ ტაოსიდან 1,6 კმ-ში, ნიუ-მექსიკოს შტატი. დასახლებაზე გაედინება პატარა მდინარე რედ-უილოუ-კრიკი. პუებლო შედის ინდიელთა რეზერვაციაში. მისი ფართობია 384 კმ², მოსახლეობა 1 900 კაცი..

ტაოსის საზოგადოება ცნობილია თავისი ჩაკეტილობითა და კონსერვატიზმით.

1992 წელს ტაოს-პუებლო იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიყვანა.
კაჰოკია

კაჰოკია – ჩრდილოეთ ამერიკის ინდიელთა ყორღანი აშშ-ში. მდებარეობს ქალაქ კოლინსვილის ახლოს, მდინარე მისისიპის ნაპირზე, ქალაქ სენტ-ლუისის პირდაპირ, ილინოისის შტატში.

კაჰოკია მისისიპის კულტურის (- სს.) მსხვილი და ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი არქეოლოგიური ძეგლია. ეს კულტურა ჯერ კიდევ ევროპელებთან კონტაქტამდე 500 წლით ადრე თანამედროვე აშშ-ის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში ვითარდებოდა.

1982 წელს კაჰოკია იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიყვანა.
სან-ხუანის ისტორიული რაიონი

სან-ხუანის ისტორიული რაიონი მდებარეობს ამერიკის შეერთებული შტატების კუნუძლ პუერტო-რიკოზე. ისტორიული რაიონი შედის დედაქალაქ სან-ხუანის შემადგენლობაში. ქალაქის ისტორიულ რაიონს მიეკუთვნება, კოლონიურ პერიოდში აგებული ციხესიმაგრეები და ძველი ქალაქის კედელი. მათგან აღსანიშნავია ფორტ-სან-დელ-მორო და ფორტ-სან-კრისტობალი. ეს ციხესიმაგრეები აიგო საუკუნეში ევროპელების მიერ, ამ ადგილს კარიბის ზღვის რეგიონში სტრატეგიულად ერთ-ერთი ყველაზე ხელსაყრელი ადგილი ეკავა.

1983 წლის 6 დეკემბერს იუნესკომ ეს ტერიტორია მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიყვანა.
მამონტის მღვიმის ეროვნული პარკი

მამონტის მღვიმის ეროვნული პარკი — მდებარეობს ამერიკის შეერთებული შტატების აღმოსავლეთ ნაწილში კენტუკის შტატში. ეს მღვიმე მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ღრმაა. პარკის ფართობი შეადგენს 214 კმ²-ს და მდებარეობს ქალაქ ბრაუნსვილის სიახლოვეს. 2008 წელს მღვიმეს ესტუმრა 446 174 ტურისტი. დაცულ ტერიტორიას მართავს ეროვნული პარკების სამსახური. იგი დაარსდა 1941 წლის 1 ივლისს, 1981 წელს იუნესკომ, მამონტის ეროვნული პარკი მსოფლიო მემკვიდრეობად აღიარა, 1990 წელს კი ეს ტერიტორია მსოფლიოს ბიოსფერული რეზერვის სიაში შევიდა.
ანტისა ხვიჩავა

ანტისა ხვიჩავა (დ. 8 ივლისი, 1880, საჩინო, წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი, — გ. 7 ოქტომბერი, 2012, საჩინო, წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ქალი, რომელმაც 132 წელი იცხოვრა. პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტების მიხედვით, ანტისა ხვიჩავა 1880 წლის 8 ივლისს დაიბადა. ცხოვრობდა წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, სოფელ საჩინოში შვილებთან, შვილიშვილებთან და შვილთაშვილებთან ერთად. მთელი ცხოვრება საქართველოში აქვს გატარებული. 2011 წელს იგი ბიომეტრიული პასპორტისა და აიდი ბარათის მფლობელიც გახდა, რომელიც მას საჩუქრად ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლებმა გადასცეს. ანტისა ხვიჩავას 12 შვილიშვილი, 18 შვილთაშვილი და 4 შვილთაშვილისშვილი ჰყავდა. იგი პლანეტის უხუცესი ადამიანის განხრით გინესის რეკორდების წიგნში მოხვედრის კანდიდატი იყო. მინიჭებული აქვს ქალაქ წალენჯიხის საპატიო მოქალაქის წოდება. ანტისა ხვიჩავა გარდაიცვალა 2012 წლის 7 ოქტომბერს, 132 წლის ასაკში. დაკრძალეს 7 ოქტომბერს მშობლიურ სოფელში. დაკრძალვას 1000-ზე მეტი ადამიანი დაესწრო.
რამ ნარაიანი

რამ ნარაიანი (; დ. 25 დეკემბერი , 1927 — გ. 9 ნოემბერი, 2024) — ინდოელი მუსიკოსი, რომელმაც პოპულარიზება გაუკეთა ინსტრუმენტ სარანგის ინდური კლასიკური მუსიკის ჟანრის სოლო-საკონცერტო შესრულებისათვის. ის პირველი საერთაშორისო მუსიკოსი გახდა, რომელიც ამ ინსტრუმენტზე უკრავს.

დაიბადა ქალაქ უდაიპურში და ადრეულ ასაკიდანვე დაიწყო სარანგის შესწავლა. შემდგომში მუშაობდა ჯერ მასწავლებლად, 1944 წელს კი – აკომპანიატორად რადიოში. ინდოეთის დაყოფის შემდეგ, 1947 წელს, გადავიდა ქალაქ დელში, სადაც გადაწყვიტა რომ აკომპანიატორის როლი მისთვის ცოტა იყო. 1949 წელს ის გადავიდა მუმბაიში ინდურ კინოში სამუშაოდ.
გლასიერ-ბეის ეროვნული პარკი

გლასიერ-ბეის ეროვნული პარკი  — მდებარეობს ამერიკის შეერთებული შტატების ჩრდილოეთ ნაწილში, ალასკის შტატში. პირველად აქ დაცული ტერიტორია შეიქმნა 1925 წლის 25 თებერვალს და ის ეროვნული მონუმენტის სტატუს ატარებდა, 1980 წელს შეიცვალა სტატუსი და ამ ტერიტორიამ მიიღო ეროვნული პარკის დასახელება. პარკი ალასკის დასავლეთით არის შექმნილი, დაცული ტერიტორიის სიახლოვეს მდებარეობს ქალაქი ჯუნო. გლასიერ-ბეის ეროვნული პარკი შედის მსოფლიოს ბიოსფერული ნაკრძალების სიაში და იგი 1986 წლიდან აგრეთვე არის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობა. პარკის ფართობი შეადგენს 13 287 კმ²-ს, მისი უდიდესი ნაწილი უკაცრიელი ტერიტორიაა.

გლასიერ-ბეის ეროვნული პარკში მდებარეობს არაერთი მაღალი მწვერვალი.
მესა-ვერდეს ეროვნული პარკი

მესა-ვერდეს ეროვნული პარკი  — მდებარეობს ამერიკის შეერთებული შტატების სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, კოლორადოს შტატში. ფართობი — 211 კმ².

პარკი შეიქმნა 1906 წელს, რათა დაეცვა აქ არსებული ინდიელთა უძველესი ტომის პუებლოს უნიკალური საცხოვრებელი ადგილები. ეს საცხოვრებლები შეიქმნა — საუკუნეებში.

1978 წელს იუნესკომ მესა ვერდეს ეროვნული პარკი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა.

ყოველწლიურად დაცულ ტერიტორიას 700 ათასამდე ტურისტი სტუმრობს.
გოგი გვახარია

გიორგი (გოგი) გვახარია (დ. 7 მარტი, 1957, თბილისი) — ქართველი ხელოვნებათმცოდნე, ჟურნალისტი, პუბლიცისტი და კრიტიკოსი, საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი, ლიტერატურული პრემია „საბას“ ლაურეატი, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, 1980-1996 წლებში მუშაობდა ტელევიზიისა და რადიოს სახელმწიფო კომიტეტში. 1983-1987 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ხელოვნების ფაკულტეტის უფროსი მასწავლებელი; 1989 წლიდან თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის პედაგოგი. 1980 იანი წლების პირველ ნახევარში აირჩიეს საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრად. 2003-2011 წლებში იყო ფონდ „ღია საზოგადოება – საქართველოს“ აღმასრულებელი საბჭოს წევრი. 1997-2005 წლებში ტელეკომპანია „რუსთავი 2-ზე“ მიჰყავდა საავტორო გადაცემა „ფსიქო“; 1988-2014 წლებში იყო შოთა რუსთაველის სახელობის თბილისის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი — 2014 წლიდან ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორია. იმავე წელს გახდა ლიტერატურული პრემია „საბას“ ლაურეატი კატეგორიაში საუკეთესო ესსეისტიკა და დოკუმენტური პროზა.

გოგი გვახარიას 2006 წლიდან მიჰყავს რადიო თავისუფლებისა და საზოგადოებრივი მაუწყებლის ერთობლივი გადაცემა „წითელი ზონა“. მისი პუბლიკაციები აქტიურად იბეჭდება რადიო თავისუფლების ქსელურ გვერდზე და ჟურნალ „ცხელ შოკოლადში“. იყო ამავე ჟურნალის დამატება „კინოს“ მთავარი რედაქტორი. გვახარიას ყოველწლიურად მიჰყავს რეპორტაჟი კანის კინოფესტივალიდან.

გამოცემული აქვს ორი წიგნი: „ცრემლიანი სათვალე“ (2013) და „კალატოზიშვილი (კალატოზოვი)“ (2019).
დინარ დედოფალი

დინარი — ჰერეთის დედოფალი დაახლ. საუკუნის 40-60-იან წლებში, ჰერეთის მეფის ადარნასე პატრიკის ცოლი, ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა ტაოს შტოს წარმომადგენლის, ადარნასე -ის ასული და ერისთავთერისთავ გურგენ „დიდის“ და.

„მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ ცნობით, დინარ დედოფალმა თავისი შვილის იშხანიკის ზეობის (დაახლ. 948-958 წლები) დროს ჰერეთის მოსახლეობა იქ გაბატონებული სომხური ქრისტიანობიდან „მართლ-მადიდებელად“, ე. ი., ქალკედონურ მრწამსზე მოაქცია, რასაც დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ალბანეთის ამ ნაწილში ქართული ორიენტაციის გამარჯვებისთვის.

იმავე მატიანეს მიხედვით გაერთიანებული საქართველოს პირველმა მეფემ ბაგრატ -მ მის მიერ ჰერეთის მეორედ დაპყრობის (დაახლ. 1010 წ.) შემდეგ „დაიჭირა დინარ დედოფალი თჳსად“. ამ ცნობას იმეორებს ვახუშტი ბატონიშვილიც ( ს.), რომელსაც დინარი ამ დროისთვის ჰერეთის ძველი სამეფო სახლის ერთადერთ ცოცხლად დარჩენილ წარმომადგენლად მიაჩნია (იშხანიკიც გარდაცვლილია). თუმცა უფრო სავარაუდოა, რომ ეს ცნობა გულისხმობს ბაგრატის მიერ გარდაცვლილი დინარის ნეშტის გადმოსვენებას.

ზოგიერთი საეკლესიო ისტორიკოსის (ეპისკოპოსი კირიონი, ანანია ჯაფარიძე) აზრით, დინარი უნდა იგულისხმებოდეს ძველი რუსული ლიტერატურიდან ცნობილ ივერიის დედოფალ დინარაში. დინარ დედოფალი საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ შერაცხულია წმინდანად [ხსენების დღე — 30 ივნისი (13 ივლისი)].
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010: ფინალი

მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010: ფინალი გაიმართა, 2010 წლის 11 ივლისს, სოკერ-სიტიში, იოჰანესბურგში. ესპანეთის ეროვნულმა ნაკრებმა დაამარცხა ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრები, ანგარიშით 1-0, დამატებით დროში გოლი ანდრეს ინიესტამ გაიტანა ნიდერლანდელთა კარში, რითაც მან, ესპანეთის ნაკრებს, პირველი მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული მოუპოვა.

დეტალები
მატჩის საუკეთესო მოთამაშე:
ანდრეს ინიესტა

მსაჯების ასისტენტები:
დარენ კანი
მაიკ მულარკი
მეოთხე მსაჯი:
იუიჩი ნიშიმურა
მეხუთე მსაჯი:
ტორუ საგარა

სტატისტიკა
საერთო
ოლიმპიკის ეროვნული პარკი

ოლიმპიკის ეროვნული პარკი — მდებარეობს ამერიკის შეერთებული შტატების ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ვაშინგტონის შტატში. პარკი მოიცავს ოლიმპიკის ნახევარკუნძულის დიდ ნაწილს, დაცულ ტერიტორიას ძირითადად ყოფენ სამ ნაწილად: წყნარი ოკეანის სანაპირო, მთები და ოლიმპიკის ტეები. პარკის ფართობი შეადგენს 3734 კმ²-ს. ისევე როგორც შეერთებულ შტატებში არსებულ სხვა პარკებს, ასევე ამ დაცულ ტერიტორიასაც მართავს ეროვნული პარკების სამსახური.

ოლიმპიკის ეროვნული პარკის ისტორია იწყება 1897 წლიდან, როდესაც აშშ-ის პრეზიდენტმა გროვერ კლივლენდმა ეს ტერიტორია დაცულ ადგილად გამოაცხადა. 1903 წელს აქ არსებულ დაცულ ტერიტორიას ეროვნული მონუმენტის სტატუსი მიენიჭა. 1938 წელს უკვე საბოლოოდ შეიცვალა სტატუსი და ოლიმპიკს ეროვნული პარკი ეწოდა. ოლიმპიკის ეროვნული პარკი შედის მსოფლიოს ბიოსფერული რეზერვის სიაში. 1981 წელს იუნესკომ ეს ტერიტორია მსოფლიო მემკვიდრეობად გამოაცხადა.

მდიდარია პარკის ეკოსისტემა. გვხვდება მრავალი სახეობის მცენარე და ცხოველი, არსებული 15 ცხოველის და 8 მცენარის სახეობა კი ენდემურია. ცხოველებიდან პარკში მრავალი ველური ჯიშის წარმომადგენელი სახლობს. ფაუნის სახეობებიდან აღსანიშნავია: ბარიბალი, პუმა, კოიოტი, ჩრდილო ამერიკული თახვი, მგელი, წითელი მელა, მთის არწივი, თეთრთავა არწივი, ალალი და სხვები. აღსანიშნავია აგრეთვე პარკში არსებული ზღვის ცხოველთა მრავალფეროვნებაც.
იოსემიტის ეროვნული პარკი

იოსემიტის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი აშშ-ში, მდებარეობს კალიფორნიის შტატში. პარკის ფართობია 3081 კმ² და განფენილია სიერა-ნევადის ქედის დასავლეთ მთისწინეთზე. ცნობილია თავისი მრავალფეროვანი ლანდშაფტითა და ბუნებით: ულამაზესი გრანიტის კლდეები, ჩანჩქერები, მდინარეები, ჭალის სეკვოიადენდრონები და მდიდარი ბიოლოგიური მრავალფეროვნება (პარკის 89 % უკავია ველური ბუნების წარმომადგენლებს). 1984 წელს იუნესკომ იოსემიტი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა.
რედვუდის ეროვნული პარკი

რედვუდის ეროვნული პარკი — ამერიკის შეერთებული შტატების დასავლეთით, კალიფორნიის შტატში მდებარე პარკი. დაცული ტერიტორიის დასავლეთი საზღვარი მიუყვება წყნარი ოკეანის სანაპირო ზოლს. მდიდარია პარკის ეკოსისტემა, აქ მრავლად იზრდება სეკვოიას ხეები.

დაცული ტერიტორიის სამხრეთით არის ქალაქი სან-ფრანცისკო.

რედვუდის ეროვნული პარკი შეიქმნა 1968 წლის 1 იანვარს პრეზიდენტ ლინდონ ჯონსონის გადაწყვეტილებით. წლების განმავლობაში რედვუდის ფართობი მნიშვნელოვნად გაიზარდა. 1980 წელს იუნესკომ რედვუდის ეროვნული პარკი მსოფლიო მემკვიდრეობად აღიარა.

ფოტო გალერეა
საჰაერო უპირატესობის გამანადგურებელი

საჰაერო უპირატესობის გამანადგურებელი — გამანადგურებელი თვითმფრინავი, რომელიც განკუთვნილია მტრის საჰაერო სივრცეში შესვლისა და გაკონტროლებისათვის. საჰაერო უპირატესობის გამანადგურებელი, როგორც წესი, უფრო ძვირია და ნაკლებად იყიდება, ვიდრე მრავალფუნქციური გამანადგურებელი. ამ კლასს შეიძლება მივაკუთვნოთ უპირველეს ყოვლისა ამერიკული -15 , საბჭოური მიგ-29 და მრავალი სხვა.
იალმარ სედერბერგი

იალმარ სედერბერგი (; დ. 2 ივლისი, 1869, სტოკჰოლმი — გ. 14 ოქტომბერი, 1941, კოპენჰაგენი) — შვედი მწერალი და ჟურნალისტი. პირველი რომანი, რომელიც მან 1895 წელს გამოაქვეყნა "აუხდენელი ოცნებები" იყო. სედერბერგის ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებია "დოქტორი გლასი" (1905). პრესაში ნაციზმის წინააღმდეგ ილაშქრებდა. ფროდინგის სტიპენდიის ლაურეატი 1941 წელს, სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე გახდა.
ჰუმი (ხორვატია)

ჰუმი – ქალაქი ხორვატიაში, ისტრიის ნახევარკუნძულის ცენტრალურ ნაწილში, ბუზეტის თემში, ისტრიის ჟუპანიაში.

ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 17 ადამიანს (2001) და ამ მაჩვენებლით იგი მსოფლიოში ყველაზე მცირერიცხოვან ქალაქად ითვლება.

ქალაქი მდებარეობს ზღვის დონიდან 349 მეტრზე, ბუზეტიდან სამხრეთ–აღმოსავლეთით 14 კილომეტრზე.

საინტერეო ფაქტები
ჰუმი შეტანილია გინესის რეკორდების წიგნში, როგორც მსოფლიოს ყველაზე პატარა ქალაქი.
მშვიდობის ხიდი

მშვიდობის ხიდი — საკუთარი სახელი რამდენიმე ხიდისა მსოფლიოში:

მშვიდობის ხიდი — საფეხმავლო ხიდი თბილისში, საქართველოში.
მშვიდობის ხიდი — აშშ-კანადას დამაკავშირებელი ხიდი მდინარე ნიაგარაზე.
მშვიდობის ხიდი — ხიდი ქალაქ ულან ბატორში, მონღოლეთში.
მშვიდობის ხიდი — ხიდი კეელუნგში, ტაივანში.
მშვიდობის ხიდი — მომავალი საფეხმავლო ხიდი ქალაქ კალგარიში.
მოჩვენებებზე მონადირეები

მოჩვენებებზე მონადირეები — 1984 წლის ამერიკული კომედიური ფილმი ზებუნევრივ მოვლენებზე. მისი რეჟისორია აივენ რაიტმანი. სცენარის ავტორები არიან დენ ეიკროიდი და ჰაროლდ რემისი. ფილმში მთავარ როლებს ასრულებენ ბილ მარი, დენ ეიკროიდი და ჰაროლდ რემისი. ისინი განასახიერებენ სამ ექსცენტრიულ პარაფსიქოლოგს, რომლებიც ცხოვრობენ ნიუ-იორკში და იწყებენ მოჩვენებათა დაჭერას. ფილმში აგრეთვე მონაწილეობენ სიგურნი უივერი და რიკ მორანისი.

ფილმი აშშ-ში გამოვიდა 1984 წლის 8 ივნისს. აშშ-ში მისმა შემოსავალმა 238,632,124 დოლარი შეადგინა. „მოჩვენებებზე მონადირეები“ იქცა ამავე სახელწოდების ფრენჩაიზის ნაწილად, რომელმაც მოიცვა ფილმები, ანიმაციური სერიალები, ვიდეო თამაშები და სხვა ტიპის მედია.

1989 წელს გამოვიდა ფილმის გაგრძელება, „მოჩვენებებზე მონადირეები “.
კოზმა და დამიანე

}.

ცხოვრება
წმიდანი უვეცხლონი, კოზმა და დამიანე ღვიძლი ძმები იყვნენ და ქალაქ რომში ცხოვრობდნენ. ქრისტიანმა მშობლებმა ღვთისმოშიშებით აღზარდეს შვილები და მკურნალობის ხელოვნებას დააუფლეს. კეთილმსახურებით გამორჩეული კოზმა და დამიანე უფალმა სასწაულებრივი კურნების ნიჭით დააჯილდოვა. ისინი უსასყიდლოდ წამლობდნენ ავადმყოფებს და ეუბნებოდნენ: „ჩვენ საკუთარი ძალებით კი არ ვკურნავთ სნეულებს, არამედ უფლის სახელით. ირწმუნეთ ქრისტე და განიკურნებით“. როცა მშობლებისგან მდიდარი მემკვიდრეობა მიიღეს, მათ ქონების გაყიდვა და გლახაკთა დახმარება დაიწყეს. თავიანთი სიკეთით, გულმოწყალებითა და უანგარობით წმიდანებმა მრავალი მოაქციეს ქრისტეს სჯულზე.

კოზმასა და დამიანეს ღვთივსათნო ცხოვრებამ, საზოგადოებაში მათმა ავტორიტეტმა, რომის ხელისუფალთა ყურადღება მიიპყრო და მკურნალთა შესაპყრობად მეომრები გაგზავნეს. ძმები რომ ვერ იპოვეს, მეომრებმა სხვა ქრისტიანები დაატუსაღეს. მაშინ კოზმა და დამიანე მხედრებს ჩაბარდნენ იმ პირობით, რომ შეპყრობილები გაეთავისუფლებინათ. რომში უფლის რჩეულები თავდაპირველად საპყრობილეში ჩააგდეს, შემდეგ კი სამსჯავროზე წარადგინეს. მათ იმპერატორის წინაშე ახოვნად აღიარეს თავიანთი სარწმუნოება.

იმპერატორ კარუსს (282-283), ღვთის განგებით, სნეულება შეეყარა და საკუთარ მაგალითზე დარწმუნდა უფლის ყოვლისშემძლეობაში. ამაყმა თვითმპყრობელმა შემწეობა ითხოვა წმინდა ძმებისაგან და აღთქმა დადო, რომ ქრისტეს შეუდგებოდა. კოზმამ და დამიანემ უწამლეს იმპერატორს, რის შემდეგაც ორივენი გაათავისუფლეს.

რაც ვერ შეძლო წარმართთა სიძულვილმა და რომაელ ხელისუფალთა სისასტიკემ, მოახერხა შურმა: მხცოვანი მკურნალი - მასწავლებელი, რომელთანაც ძმები თავის დროზე ექიმობას სწავლობდნენ, მათმა დიდებამ შურით აღავსო, მოწაფეები ტყეში გაიტყუა თითქოსდა იშვიათი სამკურნალო მცენარეების შესაგროვებლად. აქ, ბოროტისგან გონდაბინდულმა, ვერაგულად მოკლა ძმები და მათი წმინდა ცხედრები მდინარეს მისცა.

ამ დღის წმინდანები, კოზმა და დამიანე უნდა განვასხვაოთ მათი მოსახელე წმინდანებისგან, რომელთა ხსენებაც აღინიშნება 30 ოქტომბერსა (კოზმა და დამიანე) და 14 ნოემბერს (კოზმა და დამიანე).
კოზმა და დამიანე (IV)

}.

ცხოვრება
წმინდა მოწამენი, უვეცხლონი კოზმა და დამიანე სირიელი არაბები იყვნენ. ისინი სახარებას ქადაგებდნენ და ქრისტეს ძალით სნეულებს კურნავდნენ. გაწეული სამსახურისთვის კი არანაირ საზღაურს არ თხოულობდნენ. კილიკიაში წარმართებმა მკურნალნი შეიპყრეს და მმართველ ლისიუსთან მიიყვანეს. უსჯულომ ქრისტიანული სარწმუნოების უარყოფა მოითხოვა მათგან, რაზეც მარტვილებმა მტკიცე უარი განაცხადეს. ამისთვის ლისიუსის ბრძანებით წმიდანები სასტიკად გვემეს და ზღვაში ჩაყარეს, მაგრამ ანგელოზმა ისინი მორევიდან ნაპირზე გამოიყვანა. მაშინ წარმართებმა უფლის რჩეულებს თავები მოჰკვეთეს. წმინდა მკურნალებთან ერთად ეწამნენ მათი ძმებიც: ლეონტი, ანთიმოზი და ევტროპი

წმინდა კოზმა და დამიანე არაბები უნდა განვასხვაოთ მათი თანამოსახელე წმინდანებისაგან, რომლებიც 14 ივლისს (კოზმა და დამიანე) და 14 ნოემბერს (კოზმა და დამიანე) იხსენიებიან.
კოზმა და დამიანე (III)

}.

ცხოვრება
წმინდა უვერცხლონი კოზმა და დამიანე ღვიძლი ძმები იყვნენ, ისინი ასიაში (მცირე აზია) ცხოვრობდნენ. მათი დედა, მართლმორწმუნე ქრისტიანი თეოდოტია ადრე დაქვრივდა. კეთილმსახურებით აღზრდილი ძმები საოცარი ქველმოქმედებით გამოირჩეოდნენ. მოყვასთათვის კიდევ უფრო მეტი სარგებელი რომ მოეტანათ, ისინი მკურნალობის ხელოვნების დაუფლებას შეუდგნენ: ბალახებისა და მცენარეების სამკურნალო თვისებებს ეძიებდნენ და მალე საქმეში ღრმად ჩახედული ექიმები გახდნენ. უფალმა აკურთხა თავისი რჩეულები და ლოცვის ძალით სულიერი და ხორციელი ავადმყოფობების კურნების ნიჭი მიმადლა. წმიდანები მკურნალობდნენ არა მარტო ადამიანებს, არამედ ცხოველებსაც და გაწეული დახმარებისთვის არანაირ საზღაურს არ იღებდნენ. ხალხმა მათ უვერცხლონი შეარქვა.

ერთხელ წმინდა მკურნალებს უხმეს მძიმედ დასნეულებულ დედაკაცთან, პალადიასთან, რომლის მკურნალობაზეც, სნეულის მძიმე მდგომარეობის გამო, ყველა ექიმმა უარი განაცხადა. პალადიას სარწმუნოებითა და ნეტარი ძმების მხურვალე ლოცვით უფალმა სულთმობრძავი განკურნა.

მადლიერებით აღსავსე ქალი მივიდა დამიანესთან, სამი კვერცხი გაუწოდა და უთხრა: „მიიღე ეს მცირედი საბოძვარი ყოვლადწმიდა სამების - მამის, ძის და სულიწმიდის სახელით“. წმინდა სამების სახელი რომ ესმა, უვეცხლომ უარის თქმა ვერ გაბედა.

კოზმა ძალიან დაღონდა - მან ჩათვალა, რომ დამიანემ დაარღვია მათი მკაცრი აღთქმა და სიკვდილის წინ დაიბარა, იგი მის გვერდით არ დაეკრძალათ. მალე დამიანეც გარდაიცვალა. ყველანი გაუგებრობაში აღმოჩნდნენ - ვერ გადაეწყვიტათ, სად დაეკრძალათ წმინდა მკურნალი. მაშინ, ღვთის ნებით, სასწაული აღესრულა: ხალხის წინაშე უვერცხლო მკურნალების მიერ ოდესღაც ცოფისგან განკურნებული აქლემი წარდგა, ადამიანური ხმით ალაპარაკდა და ყველას ამცნო, დამიანე ყოველგვარი ყოყმანის გარეშე დაეკრძალათ კოზმას გვერდით, რადგან მას ანგარებით კი არ მიუღია ძღვენი დედაკაცისაგან, არამედ უფლის სახელით. ნეტარი ძმების წმინდა ნეშტი ერთად დაკრძალეს ფერემანში (მესოპოტამია).

წმინდანი უვეცხლონი სიკვდილის შემდეგაც მრავალ სასწაულს აღასრულებდნენ. ფერემანში, კოზმასა და დამიანეს სახელობის ტაძრის მახლობლად მცხოვრებმა ქრისტიანმა კაცმა, მალქოზმა შორეული მგზავრობის წინ მისი ახალგაზრდა მეუღლე წმინდა ძმებს შეავედრა და მათ ზეციურ მფარველობას მიანდო. მალქოზის ერთი ახლობელი კაცი რამდენიმე ხნის შემდეგ ქალთან სახლში მივიდა და უთხრა, შენმა ქმარმა გამომგზავნა, რომ მასთან მიგიყვანოო. მალქოზის მეუღლე ენდო სტუმარს და გაჰყვა, კაცმა კი იგი უდაბურ ადგილას გაიყვანა და შეეცადა, ჯერ ძალა ეხმარა მასზე, შემდეგ კი მოეკლა. უეცრად საიდანღაც ორი ჭაბუკი გამოჩნდა. მზაკვარმა კაცმა გაქცევა სცადა, მაგრამ ხრამში გადაიჩეხა. ჭაბუკებმა მალქოზის ცოლი შინ დააბრუნეს. სასწაულებრივ გადარჩენილმა ქალმა სახლის ზღურბლთან მათ მდაბალი მადლი უძღვნა და ჰკითხა: „რა გქვიათ, ჩემო მხსნელებო, ვის ვუმადლოდე სიცოცხლეს?“ „ჩვენ ქრისტეს მონები კოზმა და დამიანე ვართ“, - უპასუხეს ჭაბუკებმა და გაუჩინარდნენ. შეძრწუნებულმა და გახარებულმა ქალმა ყველას მოუთხრო, რაც თავს გადახდა, ღვთისადმი მადლიერებით აღსავსემ, აცრემლებულმა, კოზმასა და დამიანეს ხატს მიმართა და სამადლობელი ლოცვა აღავლინა გადარჩენისთვის. ამ დღიდან მოყოლებული, წმიდა უვეცხლო მკურნალ ძმებს თაყვანს სცემენ, როგორც ქრისტიანული ოჯახის სიწმიდისა და სიმტკიცის მფარველებს.

წმინდა კოზმა და დამიანე უნდა განვასხვაოთ მათი თანამოსახელე წმინდანებისაგან, რომლებიც 14 ივლისს (კოზმა და დამიანე) და 30 ოქტომბერს (კოზმა და დამიანე) იხსენიებიან.
პოტიტე ყრმა

პოტიტე ყრმა — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 1 ივლისი, ახალი სტილით - 14 ივლისი.

ცხოვრება
წმინდა მოწამე პოტიტე წარმართთა ოჯახში დაიბადა, ცამეტი წლისა ქრისტიანთა სწავლებას გაეცნო, ჭეშმარიტი ღმერთი ირწმუნა და მოინათლა. როცა ამის შესახებ შეიტყო, მამამისი ძალიან დამწუხრდა. ის ჯერ ალერსითა და შეგონებებით, შემდეგ კი მუქარით შეეცადა შვილის გადაბირებას, მაგრამ ვერაფერს გახდა; მაშინ, ყმაწვილის სიმტკიცით ძლეული, თავადაც ქრისტეს შეუდგა. წმინდა პოტიტემ მრავალი ქვეყანა შემოიარა სახარების ქადაგებით. ღვთის მადლით მის ქადაგებებს სასწაულები და კურნებები განამტკიცებდა.

ეპირის ოლქში ცხოვრობდა დიდებული ქალბატონი კვირიაკია, სენატორის მეუღლე, რომელიც კეთრით დასნეულდა. როცა წმინდა პოტიტეს შესახებ შეიტყო, მან თავისთან მოიწვია წმინდანი და წამლობა სთხოვა. წმინდანმა უპასუხა, თუ ქრისტეს ირწმუნებ, განიკურნებიო. კვირიაკია მოინათლა და სასწაულებრივად განიკურნა. საკვირველების მხილველმა მთელმა სახლეულმა ირწმუნა ჭეშმარიტი ღმერთი და ნათელიღო.

ამის შემდეგ პოტიტე გარგარის მთაზე დამკვიდრდა და განმარტოებული ცხოვრება დაიწყო. აქ მას შეხვდნენ იმპერატორ ანტონინუს პიუსის (138-161) მსახურები და სთხოვეს, სასახლეში გაჰყოლოდა მათ იმპერატორის ეშმაკეული ასულის განსაკურნებლად. წმინდა პოტიტემ განკურნა სნეული, ანტონინუსმა კი სიკეთე არაადამიანური სისასტიკით გადაუხადა ნეტარს. მან თავისი ქალიშვილის განკურნება წარმართულ ღვთაებებს მიაწერა და პოტიტეს მათთვის მსხვერპლის შეწირვა უბრძანა. წმინდანმა ბრძანების შესრულებაზე უარი განაცხადა და მხნედ აღიარა ქრისტე. ამით განრისხებულმა თვითმპყრობელმა მას ენა ამოგლიჯა და თვალები დასთხარა. ხანგრძლივი ტანჯვის შემდეგ წმინდა მოწამეს 161 წელს თავი მოჰკვეთეს.
პეტრე პატრიკიოს-ყოფილი

პეტრე პატრიკიოს-ყოფილი (გ. 854) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 1 ივლისი, ახალი სტილით — 14 ივლისი.

ცხოვრება
ღირსი პეტრე საუკუნის დასასრულს დაიბადა კონსტანტინოპოლში. იმპერატორ ნიკიფორეს (802-811) ზეობისას იგი მხედართმთავრად დანიშნეს და ბულგარეთის წინააღმდეგ ბერძენთა ლაშქრობებში იღებდა მონაწილეობას. ერთ-ერთ ბრძოლაში ბერძნები დამარცხდნენ. იმპერატორი სასიკვდილოდ დაიჭრა, პეტრე კი, მრავალ სხვა მეომართან ერთად, ტყვედ ჩავარდა. ერთხელ, ღამით, ლოცვის დროს, მას გამოეცხადა წმინდა მახარებელი იოანე ღვთისმეტყველი და ტყვეობიდან დაიხსნა. კონსტანტინოპოლში დაბრუნებულმა პეტრემ გადაწყვიტა, განრიდებოდა ამაოებით სავსე წუთისოფელს, ოლიმპის მთაზე (მცირე აზია) მდებარე მონასტერს მიაშურა და ბერად აღიკვეცა. აქ მან ოცდათოთხმეტი წელი დაჰყო იოანიკე დიდის (ხს. 17 ნოემბერს) ხელმძღვანელობით. წმინდანი მკაცრად მარხულობდა, ლოცვაში ათენებდა ღამეებს, უხეშ, ჯვალოს სამოსს ატარებდა, უხამლოდ დადიოდა... უკანასკნელი რვა წელი მან კონსტანტინოპოლში გაატარა, სადაც წმიდა ევანდრეს სახელობის ტაძარი და მონასტერი ააგო.

ღირსი პეტრე სამოცდაათი წლის ასაკში გარდაიცვალა 854 წელს და თავისსავე სავანეში დაკრძალეს.