iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ოტელო (ფილმი-ბალეტი)

„ოტელო“ — 1960 წლის ქართული საბჭოთა ფილმი-ბალეტი უილიამ შექსპირის ტრაგედიის მიხედვით. რეჟისორი ვახტანგ ჭაბუკიანი.

სიუჟეტი
ასისთავი იაგო ვენეციელ სენატორ ბრაბანციოს შეატყობინებს, რომ მისი ქალიშვილი დეზდემონა ვენეციის ჯარების სარდალმა, მავრმა ოტელომ მოიტაცა. ბრაბანციო ოტელოს დასჯას მოითხოვს, მაგრამ დეზდემონა სენატის წინაშე განაცხადებს, რომ ოტელო მისი კანონიერი ქმარია. იაგო ინტრიგების ხლართვას განაგრძობს. იგი ოტელოს თანაშემწის, კასიოს ადგილის ხელში ჩაგდებას მოახერხებს. ოტელოს დაარწმუნებს, რომ ცოლი კასიოსთან ღალატობს. საბუთად დეზდემონას ცხვირსახოცი მოაქვს. ეჭვებით შეპყრობილი ოტელო დეზდემონას დაახრჩობს. იაგოს ცოლი ემილია ოტელოს მეუღლის უდანაშაულობაში დაარწმუნებს. ოტელო თავს მოიკლავს.

როლებს ასრულებენ
ვახტანგ ჭაბუკიანი — ოტელო
ვერა წიგნაძე — დეზდემონა
ზურაბ კიკალეიშვილი — იაგო
ლილიანა მითაიშვილი — ემილია
ეთერ ჭაბუკიანი — ბიანკა
ბექარ მონავარდისაშვილი — კასიო
რეზო წულუკიძე — როდრიგო
მიხეილ დუდკო — ბრაბანციო
მიხეილ გელიუსი — მონტანო
ვლადიმერ ივაშკინი — ვენეციის დოჟი
გიორგი ომიაძე
მიხეილ დადიანი

მიხეილ დადიანი (დ. 1899, 22 მარტი, თბილისი – გ. 9 აგვისტო, 1974, ვაშინგტონი) — ქართველი პოეტი და სამხედრო პირი. პოეტისა და პუბლიცისტის, ნიკოლოზ (კოკი) დადიანის (1878-1939) უფროსი ვაჟი. დედა ნინო (ლაისო) მიქელაძე, რომელიც ძალიან ადრე გარდაიცვალა, 1905 წელს მშობიარობას გადაჰყვა.

1917 წლის შემოდგომაზე მიხეილ დადიანმა გაიგო, რომ დაიწყო ქართული სამხედრო ნაწილების შედგენა. იგი ჯერ კიდევ გიმნაზიის მე-8 კლასის მოსწავლე იყო, მაგრამ ბევრი არ უფიქრია, გიმნაზიიდან გამოვიდა და დათიკო მიქელაძის ცხენოსან ასეულში ჩაეწერა. ამავე ასეულში მსახურობდა მამამისი, კოკი დადიანიც. ისინი ერთად მონაწილეობდნენ იმ პერიოდის ყველა ანტიეროვნული ამბოხების ჩაქრობაში. ასეულის დაშლის შემდეგ, 1918 წლის გაზაფხულზე, მიხეილ დადიანი ილიკო მამულაიშვილის ასეულში ჩაირიცხა. 1919 წლის სექტემბერში თბილისის სამხედრო სკოლის სტუდენტი გახდა. 1921 წლის თებერვალში, სხვა იუნკრებთან ერთად, ისიც იცავდა თბილისის მისადგომებს, კოჯორ-ტაბახმელასთან. 1921 წლის მარტში, ოჯახთან და სხვა იუნკრებთან ერთად, სამშობლო დატოვა. საქართველოს დევნილი მთავრობა დაეხმარა საზღვარგარეთ სამხედრო სასწავლებელში მოწყობაში. ვარშავის სამხედრო სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ მიხეილ დადიანი პოლონეთის არმიის საკონტრაქტო ოფიცერი, კავალერიის ლეიტენანტი გახდა.

1930-იან წლებში ვარშავიდან პარიზში გადავიდა, სადაც ჰენესის საცხენოსნო კომპლექსში ინსტრუქტორად მუშაობდა. იგი მეორე მსოფლიო ომის დროს გერმანიის მხარეს იბრძოდა, ბერგმანის ბატალიონის ლეიტენანტი იყო და საბჭოთა რეჟიმის დამარცხებაზე ოცნებობდა. ომის შემდეგ ამერიკის შეერთებულ შტატებში ცხოვრობდა. მუშაობდა "ამერიკის ხმაში", სადაც იყო ქართული ენის რედაქტორი.

მიხეილ დადიანი ქართულ ემიგრანტულ გამოცემებში მიხა წყემელის ფსევდონიმით ლექსებს აქვეყნებდა. 1976 წელს, პარიზში გამომავალ ჟურნალ „კავკასიონში“ დაიბეჭდა მისი მოგონებები „რაც მახსოვს“, სადაც მოთხრობილია საქართველოში გატარებულ ბავშვობაზე, წინაპრებზე, ქართულ ჯარზე და საქართველოს ოკუპაციაზე. პოეტი ცხოვრობდა ვაშინგტონის გარეუბანში, არლინგტონში, სადაც იგი გარდაიცვალა. მეუღლესთან, თინა გომართელთან ერთად დაკრძალულია ვაშინგტონის კენედის სახელობის სასაფლაოზე.
ქრიზანთოსი (ფილიპიდისი)

მთავარეპისკოპოსი ქრიზანთოსი (ერისკაცობაში ხარილაოს ფილიპიდისი, ; დ. 1881 — გ. 28 სექტემბერი, 1949) — ათენისა და სრულიად საბერძნეთის მთავარეპისკოპოსი 1938–1941 წლებში.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1881 წელს გრატინში, თრაკიაში, რომელიც მაშინ ოსმალეთის იმპერიის ნაწილი იყო. 1903 წელს იგი გახდა დიაკონი და ტრაპიზონის მიტროპოლიაში ქალაქის საშუალო სკოლაში მასწავლებლად მუშაობდა, სადაც ასწავლიდა რელიგიის გაკვეთილებს. სწავლობდა თეოლოგიას ჰალკის სკოლაში, შემდეგ ლოზანაში, შვეიცარიაში, შემდეგ კი ლაიფციგში, გერმანიაში. 1913 წელს გახდა ტრაპიზონის მიტროპოლიტი. პირველი მსოფლიო ომის მოვლენებმა დიდად იმოქმედა მის ცხოვრებაზე. 1916 წლის აპრილში — რუსეთის შემოსევის წინ — მას ოსმალეთის ადგილობრივმა ადმინისტრაციამ გადასცა ქალაქზე კონტროლი. რუსებმა ის გუბერნატორად შეინარჩუნეს. ომის დროს მხარს უჭერდა პონტოს დამოუკიდებლობას. 1919 წლის პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაზე ითხოვდა პონტოს რესპუბლიკის შექმნას, რისთვისაც თურქულმა ნაციონალისტურმა ძალებმა მას 1920 წელს სიკვდილით დასჯა მიუსაჯეს. იგი ტრაპიზონში თავის თანამდებობაზე ვეღარ დაბრუნდა.

1938 წელს იგი გახდა ათენის მთავარეპისკოპოსი და ეკავა თანამდებობა მანამ, სანამ არ გადადგა საბერძნეთში ნაცისტური გერმანიის შეჭრის შემდეგ, მას შემდეგ, რაც უარი თქვა გეორგიოს ცოლაკოღლუს კოლაბორაციონისტული მთავრობისთვის ფიცის დადებაზე. არქიეპისკოპოსის პოსტზე ის ჩაანაცვლა დამასკინოსმა. გარდაიცვალა 1949 წლის 28 სექტემბერს ათენში.
აფხაზეთის საბჭოების V ყრილობა

სრულიად აფხაზეთის საბჭოების ყრილობა (1 — 7 აპრილი, 1929, სოხუმი) — სრულიად აფხაზეთის საბჭოების რიგით მეხუთე ყრილობა.

ისტორია
აფხაზეთის ცაკის სესიები
1930 წლის 17 აპრილს ჩატარდა აფხაზეთის სსრ-ის მოწვევის ცაკის მესამე სესია. სესიაზე მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება, შეცვლილიყო აფხაზეთის (სახელშეკრულებო) სციალისტური საბჭოთა რესპუბლიკა — აფხაზეთის ავტონომიურ სციალისტურ საბჭოთა რესპუბლიკად.
ბოიუქ-ყალადარასი

ბოიუქ-ყალადარასი (ყოფ. მეცყალადარასი) — სოფელი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შუშის რაიონის სოფელ გალადარესის ადმინისტრაციულ ტერიტორიულ ერთეულში. ახლანდელი სახელი ეწოდება აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის 1992 წლის 29 დეკემბრის №428 დადგენილებით. 1992 წელს ყარაბაღის პირველი ომის დროს სოფელი სომხეთის შეიარაღებულმა ძალებმა დაიკავეს.
გოითალა

გოითალა — სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაყის რეგიონში, შუშის რაიონში, გოითალას ადმინისტრაციულ თემში.

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაყებული ძალების მიერ.

ისტორია
ძველი სახელი იყო განაჩთალა, რომელიც 1991 წლის 7 თებერვალს გოიტალა-თი შეიცვალა.

ოკუპაციის პერიოდი
სოფელი 2000 წლის 14 დეკემბერს სომხეთის ბირთვული პროგრამის მე-4 მუხლში შეიყვანეს, რომელის თანახმად სომხეთის ბირთვულ ზონაში შევიდა.

ტოპონიმიკა
გოითალა მდებარეობს მდინარე იაღლიდარას (მდინარე ჰეკარის შენაკადი) ნაპირზე, ყარაბაღის ქედის კალთაზე. საუკუნეში აქ სომეხი ემიგრანტები დასახლდნენ და სოფელს დაარქვეს განაჩთალა (განაჩი სომხ. „ლურჯს, მწვანეს“ ნიშნავს). 1991 წელს სოფელს აღუდგინეს ძველი სახელი. სოფელი სახელს იმ ტერიტორიის მიხედვით ატარებს, სადაც ის აშენდა. გოიტალა ნიშნავს „მწვანე მდელოს“.
შირლანი

შირლანი — სოფელი აზერბაიჯანში, შუშის რაიონში, შირლანის ადმინისტრაციულ თემში.

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების მიერ.

ისტორია
თავდაპირველად სოფელი შირლანი ხალფალთა ტომის დასახლებად შეიქმნა. სახელწოდება სოფლის სახელი მომდინარეობს იქვე მდებარე წყაროს სახელწოდებიდან, რომელსაც შირლანი ჰქვია.

გეოგრაფია და კლიმატი
სოფელი შირლანი სარიბაბას მთის ძირშია.
ხელნაწერი „ჰამსე“ (1418)

ხელნაწერი „ჰამსე“ — აზერბაიჯანული პოეზიის კლასიკოსის ნიზამი განჯევის ხელნაწერი. ინახება ბაქოში, ნიზამი განჯევის სახელობის აზერბაიჯანული ლიტერატურის მუზეუმში. თავდაპირველად ინახებოდა აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ფონდში.

ხელნაწერი პოემა „ისქანდერ-ნამეს“ მხოლოდ პირველ ნაწილს — შარაფ-ნამეს (დიდების წიგნი) შეიცავს. ტექსტი დაწერილია ორ სვეტად, წვრილი ნასთალიყით, პრიალა აღმოსავლურ კრემისფერ ქაღალდზე. ტექსტი მოქცეულია წითელ- და ლურჯხაზებიან ჩარჩოში, სვეტები გამოყოფილია ერთი წითელი ხაზით.

სათაურები სინგურითაა დაწერილი. ტექსტის საწყისი არე მოვარაყებულია თხევადი ოქროთი, სინგურითა და ლურჯი საღებავით. 84ა ფურცელზე არის მინიატურა. ამ ხელნაწერის მინიატურა, რომელიც შირაზის სკოლას ეკუთვნის, ნიზამის პოემების სსრკ-ში არსებულ კრებულებს შორის უძველესი ილუსტრაცია იყო.

ხელნაწერი თარიღდება ჰიჯრით 821 წლით (1418 წ.). აქვს ღია მოყავისფრო ტყავის ყდა, სამი ნატვიფრი რომბისებრი მედალიონით.
დაშალთი

} ) - აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შუშის რაოინის სოფელი.

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების მიერ. სოფელი, 2020 წლის 9 ნოემბერს აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა ოკუპაციისგან გაათავისუფლა.

ისტორია
სოფელი დაშალთი იყო ის ადგილი, სადაც მდებარეობდა მღვიმე, ადრე მიმდებარე ტერიტორიაზე მცხოვრები ხალხი ხაზნადაგს უწოდებდა. სოფელი ჩამოყალიბდა მე-18 საუკუნეში, როდესაც ყარაბაღის ხანმა იბრაჰიმხალილ ხანმა დაასახლა აზერბაიჯანული და სომხური ოჯახები ზანგეზურის რაიონის სოფელ დუზებურდიდან, შუშას ციხის სამხრეთი კედლების ძირში, დაშალთში (იგულისხმება კლდის ქვეშ). "). სოფელს სახელი ჰქვია იმ ტერიტორიის მიხედვით, სადაც ის მდებარეობს. სოფელი სომხური შეიარაღებული დაჯგუფებების კონტროლის ქვეშ 1991 წლიდან იყო. 2020 წლის 9 ნოემბერიდან აზერბაიჯანის შეირაღებული ძალებმა ოკუპაციისგან გაათავისუფლეს.

სოფლის ნგრევა
2024 წლის 5 აპრილს -მა განაახლა შუშის რეგიონის სატელიტური სურათები. -ის ჯგუფმა დააფიქსირა, რომ აზერბაიჯანმა მთლიანად გაანადგურა სოფელი, ძველი უბნების, წყაროების, სამოქალაქო ინფრასტრუქტურისა და ბუნებრივი გარემოს ჩათვლით.

ტოპონიმიკა
დაშალთი არის სოფელის სახელი შუშის რაიონში . ასე ჰქვია შუშას ციხის სამხრეთ კედლის ძირში მდებარე ხეობას . ეს ნიშნავს "კლდოვანს". საუკუნის დასაწყისში ზანგეზურის სოფელ დუზებურდიდან სომხური ოჯახები დასახლდნენ. ამის შემდეგ ამ სოფელს აზერბაიჯანელებში „დაშალთი ნერესის შვილები“ უწოდეს. საუკუნის ბოლოს ამ სოფლიდან დაიბადა სოფლები დაშალთი-ხუზერბურდი და დაშალთი კუნგუთი. სოფელ ხუზებურთის სახელწოდება შუშაში მდებარე გამოქვაბულის "განძის ციხე"-ს სომხური სახელწოდებაა. მაშინ ამ სახელს სომხურად ხწადბერდი ერქვა. მე-19 საუკუნის მიწურულის ინფორმაციით, დღევანდელ შუშას რაიონში ორი სოფელი იყო სახელად დაშალთი: დაშალთი-კუნნეტი და დაშალთი-ხაზაბური.

გეოგრაფია და კლიმატი
სოფელი დაშალთი მდებარეობს მდინარე ზარისლის ნაპირზე, ყარაბაღის ქედის ძირში.
ფირუდინ შუშინსკი

ფირუდინ შუშინსკი (, ნამდვილი სახელი: ფირუდინ მუჰამედ ოღლუ გასანოვი; 20 ოქტომბერი 1925, შუშა — 25 ოქტომბერი 1997, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მუსიკათმცოდნე და მკვლევარი, 400-ზე მეტი სტატიის და ნარკვევის ავტორი, აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
ფირუდინ გასანოვი 1925 წლის 20 ოქტომბერს ქალაქ შუშაში დაიბადა. მამამისი მუჰამედ ბეკი, მუჰამედ ჯავარის გვარის, ხოლო დედა საიარხანუმი ჯავანშირების საგვარეულოს წარმომადგენლები იყვნენ. მუჰამედ ბეკი მეგობრობდა მწერალ, ფილოლოგ, მთარგმნელ და სახელმწიფო მოღვაწე ფირიდუნ - ბეკ ქოჩალინსკისთან, ამიტომაც ვაჟიშვილს მისი სახელი დაარქვა.
ფიურუდინ შუშინსკი მუსკალურ გარემოში იზრდებოდა, ბავშვობიდან ისმენდა ცნობილ კომპოზიტორთა, მუსიკოსთა, მუღამის შემსრულებელთა და თავისი დროის ვოკალისტთა შესრულებულ სიმღერებს, ყოველივე ამან მუსიკით მის გატაცებას შეუწყო ხელი, რაც შეუმჩნეველი არ დარჩენია მამას, რომელმაც იგი 1931 წელს ქალაქ შუშის მუსიკალურ სასწავლებელში შეიყვანა, სადაც სამი წელი დაჰყო ვიოლინოს კლასში. პარალალეურად წარჩინებით დაამთვარდა საშუალო სკოლა. შუშის პედაგოგიური სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ მასწავლებლად გაგზავნილ იქნა სოფელ მალიბელში, სადაც მხოლოდ ოთხი თვე გაატარა.

1942 წელს გაწვეულ იქნა ფრონტზე, დიდი სამამულო ომში. 65-ე გენერალ ბატოვის არმიის შემადგენლობაში, რომელიც კურსკის ბრძოლაში იღებდა მონაწილეობას. 9 მაისის გამარჯვებას იგი კიონიგსბერგში შეხვდა.

ომიდან დაბრუნების შემდეგ რამდენიმე ხანი ლიტერატურის მასწავლებლად მუშაობდა ქალაქ აღდამში. 1964 წელს უმაღლესი განათლების მისაღებად ბაქოში ჩავიდა და აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიულ ფაკულტეტზე ჩააბარა. მთიანი ყარაბაღის ისტორიის მთელი სერიოზულობით შესწავლის მიზნით ფირუდინ შუშინსკიმ დიდი დრო გაატარა არქივებში. 1948 სამედ ვურღუნმა შუშინსკის მასალების მომზადება დაავალა თემისათვის: „ვაგიფი ყარაბაღში“. ეს სტატია შუშინსკის პირველი გამოქვეყნებული ნაშრომი იყო.
შუშინსკი ასევე დაინტერესებული იყო ნარიმან ნარიმანოვის ბიოგრაფიით, ამ უკანასკნელის იმდროინდელი მკაცრი კრიტიკის მიუხედავად.

1968 წელს გამოქვეყნდა ფირუდინ შუშინსკის წიგნი „შუშა“, რომელიც მისი მშობლიური ქალაქ შუშის ისტორიას და ცნობილ პიროვნებებს ეხებოდა. 70-იან წლებში შუშინსკი აზერბაიჯანელ სახალხო მუსიკოსების ბიოგრაფიებს იკვლევდა. ერთი მეორის მიყოლებით გამოდიოდა მისი წიგნები ჯაბარ ჯარიაგოღლის და სეიდა შუშინსკის შესახებ. 1979 წელს მოსკოვში გამოქვეყნდა მისი წიგნი „აზერბაიჯანის სახალხო მომღერლები და მუსიკოსები“. ფირუდინ შუშინსკი 1997 წლის 25 ოქტომბერს გარდაიცვალა. საკუთარი ანდერძის თანახმად, დაკრძალულ იქნა „შაჰიდების სასაფლაოზე“ ქალაქ ბარდაში.
ჯამილარი

ჯამილარი — სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაყის რეგიონში, შუშის რაიონში.

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.

ისტორია
მთისწინეთში მდებარე სოფელია. სოფელთან არის ამავე სახელწოდების ტბაც. გაშენდა საუკუნის ბოლოს ყაზახის რეგიონიდან ყარაბაღში გადმოსახლებული ჯამილების ტომის ოჯახების მიერ. ეთნოტოპონიმია.
ივანე ქავთარაძე

ივანე ქავთარაძე (დ. 1897 — გ. 2 აგვისტო, 1944, ვარშავა) — ქართველი ისტორიკოსი და სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
პოლონეთის არმიის ქართველ ოფიცერთა შორის იყო ივანე (იან) ქავთარაძე. პოლონეთში 1920-იანი წლების დასაწყისიდან ცხოვრობდა. პროფესიით ისტორიკოსი იყო. საქართველოს ისტორიის ლექციებს კითხულობდა ვარშავის აღმოსავლეთის ინსტიტუტში. აღმოსავლეთის ინსტიტუტი 1924 წლის დეკემბერში შეიქმნა, პოლონური აღმოსავლეთმცოდნეობის ტრადიციების განახლების მიზნით. ოციანი წლების მეორე ნახევარში ინსტიტუტთან დაარსდა აღმოსავლეთის შესწავლის სკოლა, რომელიც 1930 წელს განათლებისა და რელიგიის საქმეთა სამინისტროს მიერ იქნა დამტკიცებული.
მოწამეთის ნაეკლესიარი

მოწამეთის ნაეკლესიარი — არქეოლოგიური ძეგლი ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფელ მოწამეთაში, მოწამეთის მონასტრისაკენ მიმავალი საავტომობილო გზის მარცხენა მხარეს, ტყის მასივში.

დღეისათვის შემორჩენილია მხოლოდ დანგრეული და დაშლილი კედლების ფრაგმენტები, რომლებიც აგებულია ნახევრად დამუშავებული სხვადასხვა ზომის ქვისაგან და კირხსნარისაგან. შემორჩენილი ნაგებობის სიგანეა 80 სმ.
თურაბხანი (შუშა)

ტურაბხანი — სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაყის რეგიონში, შუშის რაიონში, შირლანის ადმინისტრაციულ თემში.

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.

ისტორია
სოფელი ტურაბხანი მდებარეობს მთის ძირში. სოფლის მოსახლეობის თქმით, სოფელს ოდესღაც ტურაბხანს ეკუთვნოდა, ამიტომ მისი სახელი ეწოდა.
ხანალი

ხანალი — სოფელი აზერბაიჯანში, შუშის რაიონში, ხანალის ადმინისტრაციული ტერიტორიაზე.

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.

სოფელი ხანალი ყარაბაღის ქედის ძირშია. თავდაპირველი სახელი იყო ხანალილარი. ადგილობრივი მოსახლეობის ინფორმაციით, დასახლება მდინარე არაზის ნაპირას მდებარე სოფელ ხალაფლიდან გადმოსულ ხანალიტების ოჯახის წარმომადგენლებმა ააშენეს.
ბათუმის შავი ზღვის მუსიკისა და ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი

ბათუმის შავი ზღვის მუსიკისა და ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი — საერთაშორისო ფესტივალი, რომელიც ყოველწლიურად ბათუმში ტარდება.

ფესტივალი 2013 წელს დააარსა ქართველმა პიანისტმა, იუნესკოს მშვიდობის არტისტმა ელისო ბოლქვაძემ. მას შემდეგ, ღონისძიების ორგანიზატორია ელისო ბოლქვაძის საქველმოქმედო ფონდი „ლირა“. პროექტის ერთ-ერთი მთავარი აქცენტი ახალგაზრდა ქართველი ტალანტების ხელშეწყობაა. მასტეკლასების ფორმატში ხდება საგანმანათლებლო პროგრამების ინტეგრირება ინოვაციური მეთოდებით, რათა ამაღლდეს ახალგაზრდების მუსიკალურ-კრეატიული ცნობიერება.

ფესტივალში მონაწილეობას იღებენ მუსიკოსები საქართველოს რეგიონების ყველა კუთხიდან. მათ შორის გამორჩეულებს შემდეგ იწვევენ საზღვარგარეთ, საერთაშორისო პროგრამებში და კონცერტებში მონაწილეობის მისაღებად.

ქართველ მუსიკოსებთან ერთად, ფესტივალში რეგულარულად მონაწილეობენ ცნობილი უცხოელი მუსიკოსები.

ბათუმის შავი ზღვის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი ერთადერთი კულტურული ღონისძიებაა საქართველოში, რომელმაც ხუთჯერ მოიპოვა იუნესკოს მაღალი პატრონაჟი.

2022 წლის 23-31 ივლისს, ბათუმის შავი ზღვის მუსიკისა და ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი მეცხრედ ჩატარდა. 23 ივლისს ფესტივალი საქველმოქმედო გალა კონცერტით გაიხსნა და შემოსული თანხა უკრაინაში რუსეთის მიერ წარმოებული ომის შედეგად დაზარალებულ უკრაინელ ბავშვებს მოხმარდა.

პროექტის დამაარსებლის, ელისო ბოლქვაძის მიწვევით, 2022 წლის ფესტივალში, მონაწილეობა მიიღო „ვიკიმედიის მომხმარებელთა საქართველოს ჯგუფმაც“. ჯგუფის წევრებმა საზოგადოებას გააცნეს ვიკიპედიის არსი, დანიშნულება, მოქმედების პრინციპი და გეგმები.
ჭვილიშის ეკლესია

ჭვილიშის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის სოფელ ლესიჭინეში, აგებულია 1876 წელს.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით და აგურით. აგური ძირითადად კონსტრუქციული ნაწილებისთვისაა გამოყენებული. წყობა სწორხაზოვანია. ეკლესია გეგმით წაგრძელებულ სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით შვერილი ნახევარწრიული აბსიდით, რომელშიც გაჭრილია სამი სხვადასხვა ზომის თაღოვანი სარკმლები. ჩრდილოეთ მხარეს ორი, ხოლო სამხრეთით ერთი თაღოვანი ნიშებია მოწყობილი. აბსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია ვიწრო მხრებით. გრძივი კედლები პილასტრების საშუალებით სამ თანაბარ ნაწილად იყოფა. ამავე კედლებში გაჭრილი კარ-სარკმლები ერთმანეთის მიმართ სიმეტრიულადაა განლაგებული. ყველა ღიობი თაღოვანია. შესასვლელი და სარკმელი დასავლეთ კედელშია დატანებული. ეკლესიას სადა ფასადები აქვს.
შუშის რაიონი

} ) — ადმინისტრაციული ერთეული აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში. მოეწყო 1930 წელს. მდებარეობს ყარაბაღის ქედის ტერიტორიაზე. მისი ფართობი 289 კმ²-ია. 2016 წლის 1 იანვრის მონაცემებით ტერიტორიის მოსახლეობა 32,8 ათას ადამიანს შეადგენს. შუშის რაიონის ტერიტორია მოიცავს ერთ ქალაქს და 31 სოფელს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი შუშა. 1992 წლიდან რეგიონი ოკუპირებულია სომხური შეიარაღებული ძალების მიერ. ყარაბაღის ომის სამხედრო ოპერაციების დროს ქალაქი შუშა ნაწილობრივ განადგურდა. ქალაქი 2020 წლის 8 ნოემბერს ყარაბაღის მეორე ომში განთავისუფლდა.

რელიეფი
შუშის რაიონის ზედაპირი მთიანია. უმაღლესი მწვერვალია დიდი კირის მთა (2725 მ). ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი მიეკუთვნება ცივი კლიმატის ტიპებს მშრალი ზაფხულით და ცივი ზამთრით. საშუალო ტემპერატურა იანვარში -4 °-დან -1 °-მდეა, ივლისში 16-19 °-მდე. წლიური ნალექი 700–800 მმ-ია. მის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე გარგარჩაი. ნიადაგი ყავისფერი და ყავისფერი მთა-ტყის, ბალახოვანი მთა-მდელოს ტიპისაა. მაღალმთიანი ადგილები დაფარულია სუბალპური და ალპური მდელოებით.

ბიოლოგიური მრავალფეროვნება
ტყეებში დომინირებს აღმოსავლური წიფელი, ციმბირული მუხა და კავკასიური წიფელი. ჩირისლის მთის ქვედა ნაწილში, ზღვის დონიდან 1160-1210 მ სიმაღლეზე, ფერდობის ჩრდილოეთ ნაწილში, ერთმანეთისგან დაახლოებით 100 მ მანძილზე იზრდება 30-მდე სიმაღლის წაბლის ხე. ტყის ქვეშ იზრდება სხვადასხვა სახის ბუჩქნარი - თხილი, მურდარჩა, ალუბალი, გოიამი, კუნელი, ზღმარტლი სხვ. ტყეებში ასევე გვხვდება არყის, ბლის, მოცვის და მუხის სახეობები.

არქეოლოგიური ძეგლები
შუშაში მდებარეობს შაჰნაზარის მღვიმე, რომლის სიგრძე 125 მ, სიგანე 20 მ, ხოლო სიმაღლე 10 მ-ია. მღვიმეში აღმოჩენილია პალეოლითის ხანის ორი უხეში ქვა, - ათასწლეულის, ენეოლითის ხანის თიხის ჭურჭელი, ბრინჯაოსა და რკინის ხანისა და შუა საუკუნეების კერამიკის ნაშთები და მუსლიმური საფლავი.

ისტორიულ-კულტურული ძეგლები
სოფელ დაშალთში არის თავდაცვითი ციხე, იბრაჰიმხალილ ხანის მიერ აშენებული თავშესაფარი ( ს.), თავლა და აბანოს ნაშთები.

მოსახლეობა
-ის 2014 წლის 1 იანვრის ოფიციალური ინფორმაციით, რაიონის მოსახლეობა 31 499 ადამიანს შეადგენს.
სართიჭალის კოშკი

სართიჭალის კოშკი —არქიტექტურული ძეგლი გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფელ სართიჭალაში. განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს.
ძეგლი დგას გაშლილ ველზე. ამჟამად მასთან გრუნტის გზა გადის. წრიული ფორმისაა. აგებულია რიყის ქვით დუღაბზე. ოთხსართულიანია. ყველა სართულზე სარკმელ-სათოფურები აქვს დატანებული. ქონგურები, რომელიც უნდა ქონოდა, ამჟამად მორღვეულია.
ნანა გვარიშვილი

ნანა გვარიშვილი (დ. 1924 — გ. 2000) — ქართველი პოეტი და ბიბლიოთეკარი. დაიბადა 1924 წელს. 1941 წელს დაამთავრა ბათუმის პედაგოგიური ინსტიტუტი, 1947 წელს კი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. პირველი ლექსები დაიბეჭდა 1939 წელს. 1948 წელს გამოსცა ლექსების კრებული. ნანა გვარიშვილი იყო ბათუმის საჯარო ბიბლიოთეკის დირექტორი. აღსანიშნავია მისი მთარგმნელობითი საქმიანობაც, თარგმნილია აქვს თანამედროვე თურქი პოეტების ლექსები.
მოწამეთის სამრეკლო

მოწამეთის სამრეკლო — არქიტექტურული ძეგლი ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფელ მოწამეთაში.

აგებულია კარგად დამუშავებული კვადრი ქვებითა და კირხსნარით. სამრეკლო ორსართულიანია. მეორე სართული გუმბათოვანია და ეყრდნობა ექვს სვეტს. პირველი სართულის შესასვლელი კარი გაჭრილია აღმოსავლეთის მხრიდან. კარის თავზე ამოკვეთილია სამშენებლო წარწერა, სადაც მონასტრის წინამძღვარი პორფირი წერეთელია მოხსენიებული. წარწერა იუწყება, რომ 1846 წელს აღუდგენიათ სამრეკლო და კარიბჭე, ასევე გაუვრცელებიათ სამონასტრო ტერიტორია.
სვიანა-როსტიანის სამაროვანი

სვიანა-როსტიანის სამაროვანი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სვიანა-როსტიანში. თარიღდება შუა საუკუნეებით.

სოფლისკენ მიმავალი სამანქანე გზის ხელმარცხნივ არსებულ დამრეც ქედზე დაფიქსირდა სხვადასხვა პერიოდის კულტურული ფენები და ნაგებობების ნაშთები. ნამოსახლარი არის მრავალფენიანი. ყველაზე გვიანდელი არქეოლოგიური ობიექტები ამ ნამოსახლარზე, მის ქვედა კალთაზე წარმოდგენილია ქვაყუთებით, რომელთა ასაკის განსაზღვრა გაუთხრელად შეუძლებელია. სამარხები გაშიშვლებულია გასული საუკუნის 50-იანი წლების დასაწყისში, ხადის ხეობაში სამანქანე გზის გაყვანის დროს, როდესაც აქ დაუნგრევიათ სამაროვნის ქვედა ნაწილი. გზის კიდეზე დღესაც მოჩანს სამარხები. ნამოსახლარის ფერდობის ზედა ნაწილში, ქართულ-გერმანული ექსპედიციის მიერ 2020 წლის ოქტომბრის დასაწყისში გავლებულ თხრილებში გამოვლინდა ორმო სამარხები, რომლებიც ბოლომდე არ გათხრილა, ვინაიდან თხრილებში სამარხთა მხოლოდ გარკვეული მონაკვეთები მოხვდა. აქედან გამომდინარე ამ სამარხთა ხნოვანების დადგენაც ვერ მოხერხდა. ნამოსახლარის ზედა ნაწილში, იქ სადაც ერთიმეორის დაშორებით იკითხება დიდრონი ქვებით გაწყობილი ტერასები, გაიჭრა თხრილები. თხრილებში დადასტურდა რკინის ხანის თიხის ჭურჭლის ნატეხები. ნამოსახლარი ბორცვის თხემზე დიდი ლოდებით ნაშენი კოშკის და რამდენიმე სათავსოს გეგმა იკითხება.
დალი ბახტაძე

დალი ბახტაძე (დ. 10 აგვისტო, 1941, ხონი) — ქართველი ფილოლოგი, გერმანისტი, პედაგოგი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

1963 წელს დაამთავრა ქუთაისის ალექსანდრე წულუკიძის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი.

1969–1997 წლებში მუშაობდა და ლექციებს კითხულობდა ქუთაისის ალექსანდრე წულუკიძის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტში, შემდეგ ქუთაისის აკაკი წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში; 1983–1986 წლებში იყო ამავე ინსტიტუტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის დეკანი. 1992–1997 წლებში გერმანული ენის კათედრის გამგე. 1998 წლიდან მუშაობს თბილისის ილიას სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ლექტორად.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ფრაზეოლოგიური ვარიანტები თანამედროვე გერმანულ ენაში ქართულთან შეპირისპირებით“, დაიცვა 1976 წელს; სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ფრაზეოლოგიური პრედიკაციის პრობლემები“, დაიცვა 1993 წელს.
ყაფლანიშვილთა რეზიდენციის კოშკი

ყაფლანიშვილთა რეზიდენციის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტში სოფელ დარბაზში ორი ხევით გამხოლოებული გორის ჩრდილოეთ ფერდობზე.

ვახუშტის რუკაზე ამ ადგილას აღნიშნულია თავადის რეზიდენცია. კოშკი დგას სასახლისა და კარის ეკლესიის ჩრდილო-დასავლეთით. ნაგებია ნატეხი ქვით კირით-დუღაბზე. თავდაპირველად კოშკი 3 სართულიანი იყო დღეს-დღეობით კი 2 სართულიღაა შემორჩენილი. პირველი სართული ნახევრად სარდაფია და ყრუ. მეორე სართული, რომელზეცაა მთავარი შესასვლელი, საცხოვრებელია. დასავლეთის კედელში ბუხარია მოწყობილი, რომლის ორივე მხარეს თითო სათოფურია. ასევე თითო სათოფურია შესასვლელის ორივე მხარეს, ხოლო სამ-სამი — ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელში. სართულშორისი გადახურვა ხის კოჭოვანი ყოფილა.
ანზორ შომახია

ანზორ შომახია (დ. 13 აპრილი, 1939, სენაკი) — ქართველი მომღერალი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1990).

ბიოგრაფია
1968 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია.

1968 წლიდან იყო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი (ბარიტონი). 1969 წელს მიიწვიეს ქალაქ ნოვოსიბირსკის საოპერო თეატრში, 1972 წლიდან ქალაქ სვერდლოვსკის საოპერო თეატრის სოლისტი. 1973 წლიდან ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის წამყვანი სოლისტი. ეწეოდა საკონცერტო მოღვაწეობას. 2013 წელს დააარსა „რეგიონ ოპერა“, რომლის მიზანია ქართული საოპერო ხელოვნების პოპულარიზაცია საქართველოში და მის ფარგლებს გარეთ.

ჯილდოები და აღიარება
1996 — რუსეთის თეატრალური ჯილდო „ოქროს ნიღაბი“
1985 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1990 — საქართველოს სახალხო არტისტი
ჭინათის წმინდა კვირიკეს ეკლესია

ჭინათის წმინდა კვირიკეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭინათში, სოფლის სასაფლაოზე.

იგი გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს და შვერილი წრიულ აფსიდიანია. ეკლესია ნაგებია ფლეთილი ქვით დუღაბზე. აბსიდის მხრებისთვის გამოყენებულია თლილი ქვის კვადრები. აღმოსავლეთით შვერილი ნახევარწრიული აბსიდით. ჩრდილოეთი კედელი დაახლოებით 1 მეტრის სიმაღლისაა, ხოლო სამხრეთი და დასავლეთი კედლების სიმაღლე 8-9 მეტრს აღწევს. სამხრეთ კედელზე შემორჩენილია სარკმლების ღიობები. სამხრეთის და დასავლეთის შესასვლელები შიგნით თაღოვანი, გარედან არქიტრავულია. სამხრეთი კარი ნაოთხალია. ეკლესიის ინტერიერში ამოსულია დიდი ზომის მცენარეები და ეკალ-ბარდები, რის გამოც დეტალების გარჩევა ვერ ხერხდება.
ძევრის სამაროვანი

ძევრის სამაროვანი — რომაული ხანის არქეოლოგიური ძეგლი თერჯოლის მუნიციოალიტეტის ძევრში. აგებულია ძველი წელთაღრიცხვით პირველი ათასწლეულში. აღმოაჩინა 1197 საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. ნამოსახლარი ორფენიანია და განთავსებულია კორტების გორის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ფერდზე.