გონსალო კორდოვა

გონსალო სეგუნდო კორდოვა ი რივერა (დ. 15 ივლისი, 1863, გუაიაკილი — გ. 13 აპრილი, 1928, ვალპარაიზო) — ეკვადორის პრეზიდენტი 1924 წლის 1 სექტემბრიდან 1925 წლის 9 ივლისამდე. 1918 წელს ის ეკვადორის სენატის პრეზიდენტი იყო. ამ თანამდებობაზე მუშაობის დროს მას ორჯერ მოუწია ეკვადორის პრეზიდენტის მოვალეობის შესრულება 8–17 ოქტომბრის და 4–7 ნოემბრის პერიოდებში.

მისი უშუალო წინამორბედების მსგავსად, მასაც ხშირად მიიჩნევდნენ „ლა არგოლიას“ („ბეჭედი“) მარიონეტად. „ლა არგოლია“ ისტორიულ-პოლიტიკური ტერმინია, ასე ეწოდებოდა ეკვადორში ძალაუფლებიან არაფორმალურ ელიტურ წრეს — ეკონომიკური და პოლიტიკური გავლენის მქონე ჯგუფს, რომელიც ძირითადად განაპირა რეგიონების აგრარულ და საბანკო ინტერესებს წარმოადგენდა.

სახალხო არეულობამ, მიმდინარე ეკონომიკურ კრიზისთან და პრეზიდენტის ჯანმრთელობის პრობლემებთან ერთად საფუძველი ჩაუყარა 1925 წლის ივლისში კორდოვას წინააღმდეგ განხორციელებულ უსისხლო გადატრიალებას. ეკვადორის წინა გადატრიალებებისგან განსხვავებით, 1925 წლის გადატრიალება მოხდა კოლექტიური დაჯგუფების, ახალგაზრდა ოფიცერთა ლიგის სახელით და არა კონკრეტულად რომელიმე ლიდერის თაოსნობით.

პრეზიდენტობა
არაერთმა ფაქტორის გამო გონსალო კორდოვამ ქვეყნის სრულფასოვანი მართვა ვერ შეძლო, მის ჯანმრთელობის პრობლემებს თან დაერთო ეკონომიკური კრიზისი, კონსერვატორებისა და მოდერნიზატორების დაპირისპირება ეკვადორულ პოლიტიკაში, შესაბამისად კორდოვას ძველი ტიპის ლიბერალური იდეოლოგია არასაკმარისი აღმოჩნდა.

ქვეყანა მძიმე ეკონომიკურ კრიზისს განიცდიდა — ვალუტის გაუფასურება, სპეკულაცია და ფუფუნების საქონლის ზრდადი იმპორტი. დროებით პრეზიდენტის მოვალეობას ვიცე-პრეზიდენტი თემისტოკლეს ტერანიც ასრულებდა. დადებით ნაბიჯებად შეფასდა სამხრეთის რკინიგზის ნაციონალიზაცია და ფინანსთა სამინისტროს ძალისხმევა. განხორციელდა ინფრასტრუქტურული პროექტებიც. ჯანმრთელობის გამო კორდოვა გარკვეული დროით გუაიაკილში იმყოფებოდა, ხოლო 1925 წლის მაისის ბოლოს კიტოში დაბრუნდა.

პრობლემებს თან დაერთო მდინარე ჩამბოს ადიდება, რამაც ქვეყნის მნიშვნელოვანი სარკინიგზო ხაზი დააზიანა. მოსახლეობა უკმაყოფილო იყო ვაშინგტონში ხელმოწერილი აქტითაც და თვლიდნენ, რომ კორდოვამ ეკვადორისთვის საზიანო გადაწყვეტილებები მიიღო. იმ დროინდელ ეკვადორულ პრესაში მრავალი კრიტიკული სტატია იწერებოდა კორდოვას წინააღმდეგ, განსაკუთრებით აქტიურობდა პოლიტიკოსი ლუის ნაპოლეონ დილონი. 1922 წელს დილონმა კიტოში საერთაშორისო სესხების საზოგადოება შექმნა, რათა საკუთარი ვალუტა ებეჭდა, თუმცა კორდოვას მხარდაჭერა ვერ მიიღო და მას მუდმივ ოპოზიციაში ჩაუდგა.

ამავდროულად შეიქმნა „სამხედრო ლიგა“, სადაც გაწევრიანდნენ ახალგაზრდა ოფიცრები, რომლებიც ეძებდნენ სოციალურ და ეკონომიკურ სიახლეებს. მათზე გავლენა მოახდინა ევროპულმა სოციალიზმმა, იტალიური მისიით „მარში რომზე“ (1922) და ბენიტო მუსოლინის ეროვნულმა იდეალებმა. ასევე მისაბაძი მაგალითი აღმოჩნდა ჩილეში 1924 წელს მომხდარი სამხედრო გადატირალება და ეკვადორშიც იგივეს განხორციელება სურდათ.

კორდოვას მმართველობა კრიზისში შევიდა. პრეზიდენტობის მეხუთე თვეში იგი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო გუაიაკილში გაემგზავრა, ის კიდევ ერთხელ დაადანაშაულეს პლუტოკრატიაში. მისი დედაქალაქიდან წასვლის პერიოდში, 1925 წლის თებერვლიდან ივნისამდე რესპუბლიკის პრეზიდენტობის მოვალეობის შემსრულებელი ალბერტო გერერო მარტინესი გახდა. მისი სამთვიანი მმართველობის პერიოდი ბევრად მკაცრი გამოდგა, ვიდრე კორდოვას მმართველობა. მარტინესმა ქვეყნიდან გააძევა რამდენიმე ოპოზიციონერი და კონგრესის მხარდაჭერით განახორციელა გუაიაკილ-კიტოს სარკინიგზო კომპანიის 75%-იანი წილების ნაციონალიზაცია.

ეკვადორის სახელმწიფომ ვალი კომერციულმა და სასოფლო-სამეურნეო ბანკისგან აიღო, რამაც კრიზისი კიდევ უფრო გაამძაფრა. 1913 წელს სახელმწიფოს ვალი 4,9 მილიონი სუკრე იყო, ხოლო 1925 წელს ამ რიცხვმა 27,2 მილიონს მიაღწია.

არეულობა და უკმაყოფილება განსაკუთრებით გაიზარდა 1925 წლის მარტში, როცა გავრცელდა ინფორმაცია ბრაზილიის, კოლუმბიის და პერუს 1922 წლის 24 მარტს დადებული სამმხრივი შეთანხმების შესახებ. ამ შეთანხმებით სამმა ქვეყანამ ეკვადორის ტერიტორიები პერუს გადასცა ოფიციალურად, თავად ეკვადორი კი ამ შეთანხმებაში არ მონაწილეობდა.

ეს ყველაფერი 1925 წლის 9 ივლისს მომხდარი „ივლისის რევოლუციით“ დაგვირგვინდა. კორდოვა დააპატიმრეს, ხოლო 23 აგვისტოს ჩილეს ქალაქ ვალპარაისოში გაიქცა.გარდაცვალებამდე რამდენიმე ხნით ადრე მან ბოლო განცხადება გამოაქვეყნა: „მინდა ისე აკრიტიკონ ისინი, ვინც ერის ქონებას ჩემი სახელის გამოყენებით იპარავდა, როგორც მე მაკრიტიკებდნენ.“ კორდოვა 1925 წლის 9 ივლისს ჩილეში, ემიგრაციაში გადაიცვალა, თუმცა მისი ცხედარი ეკვადორში გადმოასვენეს და კიტოში დაკრძალეს.