მანუელ მერინო

მანუელ მერინო (დ. 20 აგვისტო, 1961) — პერუელი პოლიტიკოსი, რომელიც ხუთი დღის განმავლობაში, 2020 წლის 10-დან 15 ნოემბრამდე, პერუს პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა. იგი ასევე იყო კონგრესის თავმჯდომარე 2020 წლის 16 მარტიდან 15 ნოემბრამდე. სხვადასხვა დროს (2001–2006, 2011–2016 და 2020–2021 წლებში) იგი გახლდათ კონგრესის წევრი „სახალხო ქმედების“ პარტიიდან, სადაც ტუმბესის საარჩევნო ოლქს წარმოადგენდა.

2020 წლის 9 ნოემბერს, კონგრესმა პრეზიდენტ მარტინ ვისკარას იმპიჩმენტი მოუწყო და თანამდებობიდან გადააყენა „მორალური ქმედუუნარობის“ მოტივით — ეს არის საუკუნიდან მომდინარე ბუნდოვანი ტერმინი, რომელიც თავდაპირველად „ფსიქიკურ ქმედუუნარობას“ ან „გონებრივ ჩამორჩენილობას“ გულისხმობდა. რასაც ქვეყანაში საპროტესტო აქციების დაწყება მოჰყვა. მეორე დღეს, კონსტიტუციით დადგენილი იერარქიის შესაბამისად, მერინო, როგორც კონგრესის თავმჯდომარე, პერუს ახალი პრეზიდენტი გახდა. თანამდებობის დაკავებიდან ხუთი დღის შემდეგ, მას შემდეგ, რაც საპროტესტო აქციების დროს ორი ადამიანი დაიღუპა, იგი გადადგა. გამოკითხვების თანახმად, პერუელთა 94% მერინოს გაპრეზიდენტებას მხარს არ უჭერდა. მისი შემცვლელი ფრანსისკო საგასტი გახდა.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
მანუელ მერინო დაიბადა 1961 წლის 20 აგვისტოს, პერუს ჩრდილოეთ ქალაქ ტუმბესში. იგი პედრო მერინო იდალგოსა და ელბა დე ლამა ბარეტოს შვილია. 1985 წელს მან ცოლად შეირთო მარი ჟაკლინ პენია კარუიტერო, სკოლამდელი აღზრდის მასწავლებელი. წყვილს სამი შვილი ჰყავს: ელბა ჟაკლინი, სანდრა ლიზბეტი და მარია ტერესა.

მერინომ დაწყებითი განათლება 1973 წელს „სანტა მარია დე ლა ფრონტერას“ სკოლაში დაასრულა, ხოლო საშუალო განათლება 1978 წელს „ინმაკულადა კონსეფსიონის“ სასწავლო ცენტრში მიიღო (ორივე ტუმბესში).

1979 წელს მან სწავლა დაიწყო პიურას ეროვნულ უნივერსიტეტში (მოგვიანებით ტუმბესის ეროვნული უნივერსიტეტი) აგრონომიის ფაკულტეტზე, თუმცა სწავლა მიატოვა და ბაკალავრის ხარისხი არ აუღია. იმავე წელს მერინო გაწევრიანდა მემარჯვენე-ცენტრისტულ პარტიაში „სახალხო ქმედება“ . ტუმბესიდან იგი შეუერთდა „ახალგაზრდულ კომანდოს“, მოგვიანებით კი პარტიის აქტიური წევრი გახდა.

ბიზნეს კარიერა
1983 წელს მერინომ საქმიანობა დაიწყო როგორც სოფლის მეურნეობის პროდუქტების მწარმოებელმა და მოვაჭრემ. პარალელურად იგი მისდევდა მეცხოველეობას და იყო ტუმბესის მეცხოველეობის ფონდის წევრი. მას ეკავა სხვადასხვა საპასუხისმგებლო თანამდებობა: ბანანის მწარმოებელთა ასოციაციის მარკეტინგის პრეზიდენტი, ბანანითა და ხილით მოვაჭრეთა ასოციაციის პრეზიდენტი, ტუმბესის სოფლის მეურნეობის დაცვის კომიტეტის წევრი და ტუმბესის აგრარული სექტორის წარმომადგენელი. ასევე, იგი იყო მდინარე ტუმბესის მარცხენა სანაპიროს საირიგაციო კომისიის საარჩევნო კომიტეტისა და ტუმბესის აგრარული დავალიანების მუდმივი კომისიის პრეზიდენტი.

2000 წლის დეკემბერში მერინო უშუალოდ კოორდინირებდა დეპარტამენტის სხვადასხვა აგრარულ ორგანიზაციასთან, რათა მიეღწია სახელმწიფოს წინაშე არსებული ვალების გაუქმებისა და კერძო ფინანსურ სუბიექტებთან მათი რეფინანსირებისთვის.

პოლიტიკური კარიერა
ადრეული პოლიტიკური კარიერა
1979 წელს მან სწავლა დაიწყო პიურას ეროვნულ უნივერსიტეტში (მოგვიანებით ტუმბესის ეროვნული უნივერსიტეტი) აგრონომიის ფაკულტეტზე, თუმცა სწავლა მიატოვა და ბაკალავრის ხარისხი არ აუღია. მერინო კონგრესში ტუმბესის ოლქიდან ხმათა უმრავლესობით აირჩიეს 2001–2006 წლების ვადით. 2006 წლის საყოველთაო არჩევნებზე მან ხელახლა არჩევა ვერ შეძლო, რადგან კოალიცია „ცენტრის ფრონტმა“ ქვეყნის მასშტაბით მხოლოდ ხუთი მანდატი მოიპოვა (ძირითადად ლიმაში).

მომდევნო წლებში მერინო აქტიურად მონაწილეობდა „სახალხო ქმედების“ ეროვნულ აღმასრულებელ კომიტეტში, რამაც მას საშუალება მისცა კვლავ ეყარა კენჭი კონგრესში 2011 წლის საყოველთაო არჩევნებზე. როგორც საარჩევნო ალიანსის — „შესაძლებელი პერუს“ (რომელიც აერთიანებდა პარტიებს: „სახალხო ქმედება“, „ჩვენ ვართ პერუ“ და „შესაძლებელი პერუ“) წევრი, იგი ტუმბესის ოლქიდან 2011–2016 წლების ვადით აირჩიეს.

2011-დან 2012 წლამდე მერინო კონგრესის პირველი ვიცე-პრეზიდენტი იყო დანიელ აბუგატასის თავმჯდომარეობისას. ასევე, 2012-2013 წლებში იგი ხელმძღვანელობდა საბინაო კომიტეტს. ამავე პერიოდში იგი იყო „სახალხო ქმედება-ფართო ფრონტის“ საპარლამენტო ფრაქციის სპიკერის მოადგილე და ამაზონის საპარლამენტო ფრაქციის ვიცე-პრეზიდენტი. 2016 წლის საყოველთაო არჩევნებზე მერინომ კვლავ ვერ მოიპოვა მანდატი, რადგან „სახალხო ქმედებამ“ ქვეყნის მასშტაბით მხოლოდ ხუთი ადგილი დაიკავა.

2020 წლის მარტში მერინოს წინააღმდეგ ნეპოტიზმის შესაძლო ფაქტზე გამოძიება დაიწყო. დადგინდა, რომ 2011-2016 წლებში, როდესაც ის კონგრესის წევრი იყო, მისმა დედამ და ორმა ძმამ პერუს მთავრობასთან კონტრაქტები გააფორმეს და მომსახურებისთვის 55,000 აშშ დოლარი მიიღეს, რაც კანონით აკრძალულია კონგრესმენის ოჯახის წევრებისთვის. იმის გამო, რომ იგი ყველაზე გამოცდილი კონგრესმენი იყო უმრავლესობის ფრაქციიდან , 2020 წლის 16 მარტს იგი კონგრესის თავმჯდომარედ აირჩიეს 93 ხმით (მისი მეტოქე როსიო სილვა-სანტისტებანი იყო, რომელმაც მხოლოდ 14 ხმა მიიღო).

მარტინ ვისკარას იმპიჩმენტის პირველი პროცესი
2020 წლის 11 სექტემბერს კონგრესმა პრეზიდენტ მარტინ ვისკარას წინააღმდეგ იმპიჩმენტის პროცედურა დაიწყო, სავარაუდო „მუდმივი მორალური ქმედუუნარობის“ გამო. რეზოლუციის მისაღებად გადამწყვეტი ფაქტორი იყო ხმების საჭირო რაოდენობის (26 ხმა) მოგროვება, რაც რამდენიმე საათში მოხერხდა.

მერინო კრიტიკის ქარცეცხლში მოექცა ვისკარას წინააღმდეგ იმპიჩმენტის პროცესის ნაჩქარევად დაწყების გამო. ვისკარას გადაყენების შემთხვევაში, კონგრესში მისი თანამდებობისა და ვიცე-პრეზიდენტების არარსებობის გამო, პრეზიდენტის თანამდებობას სწორედ მერინო დაიკავებდა. თავდაცვის მინისტრმა ხორხე ჩავესმა დაადასტურა, რომ მერინო სამხედროების მხარდაჭერის მოპოვებას ცდილობდა. და ცდილობდა კავშირი დაემყარებინა შეიარაღებული ძალების გაერთიანებული სარდლობის უფროსთან, სესარ ასტუდილო სალსედოსთან, რათა მათთვის „სიმშვიდე შეენარჩუნებინა“. ამ ინფორმაციის გავრცელების შემდეგ, კონგრესმენებს შორის ვისკარას იმპიჩმენტის მხარდაჭერა შემცირდა.

მარტინ ვისკარას იმპიჩმენტის მეორე პროცესი
2020 წლის 20 ოქტომბერს საპარლამენტო ფრაქციამ „კავშირი პერუსთვის“ — ვისკარას წინააღმდეგ არსებული ახალი მტკიცებულებების საფუძველზე (მისი მოკეგუას გუბერნატორობის პერიოდიდან) — იმპიჩმენტის მეორე მოთხოვნა წარადგინა. მას მხარი დაუჭირა რამდენიმე პარტიამ. მეტი მტკიცებულების მოსაპოვებლად, მერინო და კონგრესის ხელმძღვანელობა შეთანხმდნენ დებატების 2 ნოემბრამდე გადადებაზე. მოთხოვნა მოგვიანებით დამტკიცდა და ვისკარას კვლავ მოუწია თავის დაცვა.

2020 წლის 9 ნოემბერს, მას შემდეგ, რაც ვისკარამ კონგრესის წინაშე სიტყვა წარმოთქვა, მერინომ დაიწყო დასკვნითი დებატები, რათა კენჭისყრა იმავე ღამეს გამართულიყო. იმპიჩმენტს მხარი დაუჭირა 105-მა კონგრესმენმა (19 წინააღმდეგ, 2 თავშეკავებული), რის შედეგადაც ვისკარას უფლებამოსილება შეუწყდა.

ვინაიდან ექვსი თვით ადრე მიღებული იქნა მეორე ვიცე-პრეზიდენტის, მერსედეს არაოსის გადადგომა, კონსტიტუციურმა მემკვიდრეობითობამ მერინოს, როგორც კონგრესის თავმჯდომარეს, პერუს პრეზიდენტის თანამდებობაზე ასვლის საშუალება მისცა. ეს გადაწყვეტილება მედიამ და მოსახლეობამ ფართოდ უარყო, რამაც მთელი პერუს მასშტაბით საპროტესტო აქციები გამოიწვია. ვისკარამ საბოლოოდ აღიარა გადაყენება და იმავე ღამეს დატოვა სამთავრობო სასახლე.

პრეზიდენტობა (2020)
მერინოს ინაუგურაცია გაიმართა 2020 წლის 10 ნოემბერს, დილის 10:42 საათზე (პერუს დროით), ქვეყნის მასშტაბით მისი გაპრეზიდენტების საწინააღმდეგო პროტესტის ფონზე. მეორე დღეს, ახალი მთავრობის ფორმირების ზეწოლის ქვეშ, მან პრემიერ-მინისტრად დანიშნა ანტერო ფლორეს არაოსი — კონსერვატორი პოლიტიკოსი და ყოფილი პრეზიდენტის, ალან გარსიას დროინდელი თავდაცვის მინისტრი.

ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაციის გენერალურმა მდივანმა, ლუის ალმაგრომ, გამოხატა შეშფოთება და აღნიშნა, რომ „პერუს საკონსტიტუციო სასამართლოს პასუხისმგებლობაა მიიღოს გადაწყვეტილება მიღებული ინსტიტუციური გადაწყვეტილებების კანონიერებასა და ლეგიტიმურობაზე“.

მარტინ ვისკარას გადაყენების შედეგად მისი პრეზიდენტის თანამდებობაზე ასვლა მოსახლეობის სხვადასხვა სექტორის მიერ ეჭვქვეშ დადგა. 13 ნოემბერს მერინო მიწვეული იქნა აზია-წყნარი ოკეანის ეკონომიკური თანამშრომლობის ფორუმის ყოველწლიურ შეხვედრაში მონაწილეობის მისაღებად.

თავის პირველ საჯარო გამოსვლებში მერინომ მხარი დაუჭირა 2021 წლის აპრილისთვის დაგეგმილ არჩევნებს, მოუწოდა ჯანდაცვისა და ეკონომიკის აღდგენისკენ -19-ის პანდემიის ფონზე და ქვეყანაში წესრიგის დაცვისკენ.

გადადგომა
2020 წლის 15 ნოემბერს მერინო პრეზიდენტის პოსტიდან გადადგა. მან აღნიშნა, რომ ფიცის დადებისას კანონის ფარგლებში მოქმედებდა და რომ „ყველაფერს გააკეთებდა კონსტიტუციური მემკვიდრეობითობის უზრუნველსაყოფად“.

პერუს საკონსტიტუციო სასამართლომ 18 ნოემბრისთვის ჩანიშნა საჯარო მოსმენა აღმასრულებელი ხელისუფლების მიერ 14 სექტემბერს შეტანილ სარჩელზე, რომელიც პირველი იმპიჩმენტის პროცესს ეხებოდა.

ფრანსისკო საგასტის მომდევნო მთავრობამ მერინოს გადადგომის შემდეგ განაცხადა, რომ გენერალური პროკურორი გამოიძიებდა მის შესაძლო პასუხისმგებლობას ადამიანის უფლებების დარღვევაში.

2020 წლის 20 ნოემბერს საკონსტიტუციო სასამართლომ გამოაქვეყნა დადგენილება, რომელშიც სარჩელი დაუშვებლად გამოაცხადა, რადგან მიიჩნია, რომ საკითხმა აქტუალობა დაკარგა და არსებითი გადაწყვეტილება არ მიიღო. მოგვიანებით, მას შემდეგ, რაც მერინომ „ტვიტერზე“ დაწერა, რომ სასამართლოს ეს გადაწყვეტილება მის გაპრეზიდენტებას კონსტიტუციურად აღიარებდა, მოსამართლე ელოი ესპინოსა-სალდანიამ განაცხადა, რომ ეს სიმართლეს არ შეესაბამებოდა, რადგან სასამართლოს პოზიცია არ გამოუხატავს. თუმცა, სხვა მოსამართლეებმა (ერნესტო ბლუმე, ხოსე ლუის სარდონი და აუგუსტო ფერერო კოსტა) ინტერვიუებში აღნიშნეს, რომ ვისკარას გადაყენება პერუს კონსტიტუციის შესაბამისი იყო.

შემდგომი მოვლენები
2022 წლის ივლისში, კონგრესის მუდმივმოქმედმა კომისიამ მხარი დაუჭირა მერინოს დაცვას იმ გამოძიებებისგან, რომლებიც ეხებოდა მისი მმართველობის წინააღმდეგ გამართული პროტესტის დროს მომხდარ ორ სიკვდილსა და 79 დაშავების ფაქტს.

საზოგადოებრივი აზრი
2020 წლის სექტემბერში, როდესაც მერინო კონგრესის თავმჯდომარე იყო, -ის გამოკითხვებმა აჩვენა, რომ ურბანულ რაიონებში პერუელთა 72% მას არ ეთანხმებოდა, ხოლო 79% თვლიდა, რომ ვისკარას ვადა ბოლომდე უნდა დაესრულებინა.