ოპერაცია გარანტირებული მიწოდება

ოპერაცია გარანტირებული მიწოდება — აშშ-ის შეიარაღებული ძალების ჰუმანიტარული რეაგირება საქართველოში 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის შემდეგ ჰუმანიტარულ საჭიროებებზე. ლოჯისტიკური ოპერაცია საქართველოს მშვიდობიანი მოსახლეობისთვის სამედიცინო მარაგის, თავშესაფრის, საკვებისა და ჰიგიენის საშუალებების უზრუნველყოფას ითვალისწინებდა.

წინაპირობა
1936 წლის მონტროს კონვენციამ მკაცრი შეზღუდვები დააწესა იმ ქვეყნების სამხედრო-საზღვაო ძალების შავ ზღვაში შესვლაზე, რომლებსაც ამ ზღვაზე გასასვლელი არ აქვთ. შავ ზღვაში ერთდროულად ასეთი ქვეყნების მხოლოდ ცხრა ხომალდს შეუძლია ყოფნა, ხოლო მათი საერთო ტონაჟი 30,000-ს არ უნდა აღემატებოდეს. არაშავიზღვისპირა ქვეყნების ხომალდებს შავ ზღვაში დარჩენა მხოლოდ სამი კვირით შეუძლიათ. კონვენცია ასევე ცალსახად კრძალავს ავიამზიდების გატარებას.

2008 წლის 15 აგვისტოს, აშშ-ის ერთიანი შტაბების თავმჯდომარის მოადგილემ, ჯეიმს კარტრაიტმა განაცხადა, რომ შეერთებული შტატები საქართველოში აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ძალების ორი ჰოსპიტალური გემის გაგზავნას გეგმავდა. ევროპული სარდლობის ლოგისტიკის დირექტორმა, სტივენ რომანომ აღნიშნა, რომ აშშ აპირებდა საქართველოსთვის დახმარების გაწევას და დასძინა, რომ ოპერაციისთვის შესაძლოა გამოყენებულიყო აშშ-ის ხმელთაშუა ზღვის რესურსები. თუმცა, 18 აგვისტოს, ანკარაში აშშ-ის საელჩოს პრესატაშემ კეთრინ შალოუმ, მიუხედავად იმისა, რომ ჰუმანიტარული დახმარების მიმართულებით გადადგმულ არაერთ ნაბიჯს გაუსვა ხაზი, თავი აარიდა პასუხს კითხვაზე — ითხოვა თუ არა აშშ-მა ნებართვა შავ ზღვაში -ისა და -ის შესვლაზე (თითოეულის წყალწყვა 69,360 ტონა იყო). თურქეთი ისტორიულად „ნაკლებად დამთმობი იყო პენტაგონის მოთხოვნების მიმართ თურქეთის სრუტეებში გავლის თაობაზე“ და ეწინააღმდეგებოდა აშშ-ის ჰოსპიტალური გემების შავ ზღვაში შესვლას. მიუხედავად ამისა, 21 აგვისტოს აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის წარმომადგენელმა რობერტ ვუდმა განაცხადა, რომ „თურქეთმა დაამტკიცა სამი ხომალდის ტრანზიტი შავ ზღვაში საქართველოში ჰუმანიტარული ტვირთის გადასაზიდად — ესენია აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ძალების ორი ხომალდი და სანაპირო დაცვის ერთი კატერი“.

აშშ-ის ძალების განლაგება
აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალები
2008 წლის 27 აგვისტოს მონაცემებით, აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალებმა 13 აგვისტოს შემდეგ განახორციელეს 55 საჰაერო რეისი, რომლითაც გადაზიდეს 1,944,000 ფუნტი (დაახლოებით 881 ტონა) ტვირთი. 2008 წლის 27 აგვისტოს მდგომარეობით, ხომალდმა საქართველოში 155,000 ფუნტი ტვირთი ჩაიტანა.

აშშ-ის სანაპირო დაცვა
2008 წლის 27 აგვისტოს მონაცემებით, აშშ-ის სანაპირო დაცვის კატერმა -მა ლტოლვილებისთვის 76,000 ფუნტი დახმარება ჩაიტანა.

რუსეთის რეაქცია
2008 წლის აგვისტოს მიწურულს, რუსეთის პრეზიდენტმა დიმიტრი მედვედევმა შეერთებული შტატები დაადანაშაულა იმაში, რომ ოპერაცია „გარანტირებული მიწოდება“ გამოიყენებოდა როგორც საფარი საქართველოსთვის სამხედრო მხარდაჭერის აღმოსაჩენად. მედიაში გავრცელებული ინფორმაციით, -ი ბათუმის პორტში იმიტომ შევიდა და არა ფოთის მთავარ პორტში, რომ ეს უკანასკნელი რუსების კონტროლის ქვეშ იყო და ამერიკელებს რუს სამხედროებთან პირდაპირი კონტაქტის თავიდან არიდება სურდათ. ამავე დროს, ფოთში რამდენიმე რუსული სამხედრო ხომალდი იყო დისლოცირებული.

მიუხედავად ამისა, 2008 წლის 5 სექტემბერს ფოთში მაინც შევიდა. ამერიკელმა სამხედრო სპიკერმა განაცხადა, რომ რუს სამხედროებს ხომალდის შემოწმების უფლება არ მიეცემოდათ. რუსეთის ხელისუფლება შეშფოთებული იყო ხომალდის გამოჩენით და ამტკიცებდა, რომ მას მნიშვნელოვანი რაოდენობის ამერიკული შეიარაღება გადაჰქონდა. რუსეთის შავი ზღვის ფლოტის წყარომ ასევე აღნიშნა, რომ ეს იყო სამართავი ხომალდი, რომელიც შავ ზღვაში ნატოს სხვა ხომალდებს ხელმძღვანელობდა.