iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მელოურის მღვიმე

მელოურის მღვიმე, სამგლიას მღვიმე — კარსტული მღვიმე საქართველოში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქვილიშორთან, ადგილ მელოურის ტერიტორიაზე. შესასვლელი იხსნება შერეულ მეჩხერ ტყეში მდებარე კარსტული ძაბრის ფსკერზე, ზღვის დონიდან 424 მ სიმაღლეზე. ზედაპირზე ძირითადად გავრცელებულია თხელი და საშუალოშრეებრივი კარბონატული ქვიშაქვები. შრეებრიობის დაქანების აზიმუტი 260°–270°/15; კარგადაა გამოხატული დიაგენეტური ნაპრალები 100°–105°/15, 15°–20°/80°–85°; ეს ნაპრალები როგორც წესი, ერთი შრის ფარგლებს სცილდება და რამდენიმე შრეს მოიცავს.

გეგმაში მღვიმე გვაგონებს ზედაპირული მდინარის სისტემას: გააჩნია მსხვილი ძირითადი ნაწილი და შედარებით ვიწრო შენაკადები (დერეფნები). მღვიმეში კარგად იკვეთება მორფოლოგიურად მკვეთრად განსხვავებული ორი მონაკვეთი ფართო დარბაზებისა და ნაპრალური გასასვლელების სახით. ფართო ნაწილი მშრალ-გალერეულ სტადიაშია, მაგრამ ჭერის ნგრევას ადგილი უნდა ჰქონოდა მდინარეულ-დერეფნულ სტადიაში: „მცირე სიღრმეზე განვითარებული მღვიმის თაღის ნგრევა, როგორც წესი ხდება წყლიან-გალერეულ სტადიაში“. ამასვე ადასტურებს ის ფაქტიც, რომ სტალაგმიტები, რომელთაგანაც ზოგიერთის ზომა 2 მ-მდე აღწევს, დაზრდილია ჭერიდან მორღვეულ ლოდებზე. მღვიმეში არსებული ფართო და მაღალჭერიანი დარბაზები მდიდარია დიდი ზომის სტალაქტიტ-სტალაგმიტებით, კალციტის ქერქით, ნაღვენთი კედლებითა და მოფარდაგებებით. ქვედა სართულებზეა ჰელიქტიტები. ნაღვენთების ფერი ღია-მოყავისფროა. გვხვდება ტალახის სტალაგმიტებიც. მღვიმეში ჰაერის მკვეთრი მოძრაობა მის ვიწრო ნაპრალებსა და ქვედა სართულზე აღინიშნება.

დარბაზების ბოლოს რამდენიმე კილომეტრის სიგრძეზე წარმოქმნილია კანიონისებური ხეობა, სადაც გაედინება მუდმივი ნაკადი, რომელიც კანიონში გადაადგილებისას გზადაგზა ჩქერებსა და ჩანჩქერებს, ხოლო ბოლო მონაკვეთში სიფონურ ტბას აჩენს. მღვიმური ამომავსებლებიდან ძირითადი ადგილი უკავია გრავიტაციულ გროვებს. ბუნების ძეგლია.
ულვაშა გოჭალა

ულვაშა გოჭალა — მტკნარი წყლის თევზების გვარი. მათი სხეულის სიგრძე 10–22 სმ-ია, ტანი დაბალი, თითისტარასებრი და ლორწოთი დაფარულია. შეფერილობა ნარინჯისფერი, ოქროსფერი ან მოყვითალოა, აყრია მუქი ლაქები (განსაკუთრებით ფარფლებზე). პირი პატარაა, ქვემოთ განლაგებული, 6 ცალი ულვაშით. საცურავი ბუშტი მთლიანად ძვლოვან კაფსულაშია მოთავსებული. ფსკერის თევზებია; იკვებებიან უხერხემლოებით, მწერების მატლებით, მცენარეული საკვებით. ზამთარში იფლობიან შლამში, იტანენ წყალსატევების დროებით ამოშრობებს; მგრძნობიარეები არიან ამინდის ცვალებადობისადმი. ძირითადად ბინადრობენ ინდოეთის, ჩინეთის, მონღოლეთისა და ტიბეტის მდინარეების ზემო და შუა წელზე. სამეურნეო მნიშვნელობა არ აქვთ.
ყველაზე სწრაფები მსოფლიოში

„ყველაზე სწრაფები მსოფლიოში“ — 1985 წლის ქართული მხატვრული ფილმი. რეჟისორი გიორგი მატარაძე.

სიუჟეტი
ფილმი მოგვითხრობს მხიარულ საანეგდოტო ისტორიებს საქართველოს ერთ-ერთი, გამორჩეული კოლორიტული მხარის — რაჭის მცხოვრებთა შესახებ, რომლებიც თავიანთი დინჯი ხასიათით გამოირჩევიან.

როლებს ასრულებენ
რამაზ გიორგობიანი – წამყვანი
ტრისტან სარალიძე – ბიკენტი
ზურაბ ქაფიანიძე – მარკოზი
გურამ ფირცხალავა
გივი ბერიკაშვილი – რომანოზი
შოთა სხირტლაძე – დათუნიკა
ამირან ბუაძე – აბიბო
ზაზა ქაშიბაძე – აფრასიონი
ნესტან შარია – დესპინე
ზაზა კოლელიშვილი
მარინა კახიანი
ვაჟა ფირცხალაიშვილი
ბერდია ინწკირველი
გურამ გოგუა

დამდგმელი ჯგუფი
რეჟისორი გია მატარაძე
სცენარის ავტორები ამირან ჭიჭინაძე, გია მატარაძე
ოპერატორი ლერი მაჩაიძე
მხატვარი გიორგი მიქელაძე
კომპოზიტორი გომარ სიხარულიძე
ჩინეთის ეროვნული მუზეუმი

ჩინეთის ეროვნული მუზეუმი — მუზეუმი ჩინეთში. მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქ პეკინში, ტიანანმენის მოედანის აღმოსავლეთ ნაწილში. მუზეუმი იმართება ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის კულტურის სამინისტროს მიერ.

კორონავირუსის პანდემიის გამო 2020 წლის დიდი ნაწილის განმავლობაში მუზეუმი დახურული იყო. ვიზიტორთა რაოდენობა 78 პროცენტით დაეცა და 1 600 000 ადამიანი შეადგინა. მიუხედავად ამისა, 2020 წელს ვიზიტორების რაოდენობით ლუვრის მუზეუმის შემდეგ მეორე ადგილი დაიკავა.

ოთხწლიანი რემონტის შემდეგ, მუზეუმი ხელახლა გაიხსნა 2011 წლის 17 მარტს. დაემატა 28 ახალი საგამოფენო დარბაზით, სამჯერ მეტი ვიდრე წინა საგამოფენო სივრცე და უახლესი გამოფენისა და შენახვის საშუალებები. აქვს საერთო ფართობი თითქმის 200,000 მ2.
კავკასიური ზერინთია

კავკასიური ზერინთია — პეპელა აფროსნისებრთა ოჯახისა. მესამეული პერიოდის რელიქტი და იშვიათი სახეობა; კავკასიის ენდემი; გვარის ერთადერთი წარმომადგენელი კავკასიის ტერიტორიაზე. საქართველოში სახეობა პირველად მოპოვებული და აღწერილია მდინარე რიონის ხეობიდან. კავკასიური ზერინთიის წინა ფრთების სიგრძე 28–30 მმ-ია, საერთო შეფერილობა — მკრთალი ყვითელი შავი ლაქებით. ფრთების კიდეებს გასდევს დაკბილული შავი არშია. უკანა ფრთის კიდე დაკბილულია. კიდესთან წითელი და ცისფერი ლაქებია განლაგებული. ფრთის ძირი და სხეული შემუქებულია. გავრცელების არეალი მოიცავს კავკასიას და იჭრება ჩრდილოეთ და ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში. ნომინატური სახეობა ბინადრობს დასავლეთ საქართველოს კოლხურ ტყეში. კახეთის მშრალ, სუბტროპიკულ ტყეებში დაფრინავს სტაბილური ფორმა (აღმოსავლეთი საქართველო), ხოლო კავკასიონის დასავლეთ ნაწილში (აფხაზეთი, კრასნოდარის მხარე) — ქვესახეობა . თუმცა ზოგიერთი მკვლევრის აზრით, ისინი მხოლოდ ვარიაციებს წარმოადგენენ.

ზერინთიას ტიპური ადგილსამყოფელია ბარისა და მთის კოლხური ტიპის ფართოფოთლოვანი ტყეები ზღვის დონიდან 200–2400 მ-ზე. ახასიათებს წყვეტილი არეალი, რაც წარსულში სახეობის ფართო გავრცელებაზე მიუთითებს. ამჟამად მისი რიცხოვნობა მცირდება, თუმცა ლოკალურ ადგილებში ზოგჯერ დიდი რაოდენობითაც გვხვდება.

კავკასიური ზერინთია წელიწადში ერთ თაობას იძლევა. ბარში მარტ-მაისში ფრენს, მთებში კი — ივნის-ივლისში. იკვებება ყვავილებით, დენდროფილია. კვერცხდება და მატლის კვება მიმდინარეობს ძირმწარას გვარის სახეობებზე, მ. შ. ქართულ ძირმწარაზე . ჭუპრი იზამთრებს მსუბუქ პარკში.

ძირითადი მალიმიტებელი ფაქტორებია წყვეტილი არეალი და მონოფაგია. ამჟამად სახეობის ადგილსამყოფელი ანთროპოგენური ფაქტორების ძლიერ ზეგავლენას განიცდის ტიპური ბიოტების საკურორტო, სატურბაზო ზონებად ათვისების გამო.

1976 წლიდან შეტანილია საქართველოს ტერიტორიაზე დასაცავ მწერთა სიაში.
მოსულის მუზეუმი

მოსულის მუზეუმი (არაბული: ) — მეორე უდიდესი მუზეუმი ერაყში, ერაყის ეროვნული მუზეუმის შემდგომ, რომელიც მდებარეობს ბაღდადში . აღნიშნული მუზეუმი გაძარცვეს 2003 წელს ერაყის ომის დროს. თავდაპირველად, 1952 წელს მუზეუმს ეკავა შენობის ერთი პატარა დარბაზი, 1972 წელს კი გაიხსნა მუზეუმისთვის ახალი შენობა, სადაც დაცული იყო უძველესი ასურული ექსპონატები .
ონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

ონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი — მუზეუმი ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ქალაქ ონში, შოთა რუსთაველის ქუჩა № 26.

ისტორია
ონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი 1948 წელს შეიქმნა. მუზეუმში დაცული არქეოლოგიური მასალა მოიცავს ქვეყნის ისტორიულ-კულტურული განვითარების სხვადასხვა პერიოდს, კერძოდ ქვის ხანიდან გვიანფეოდალური ხანის ჩათვლით. მუზეუმში დაცულ ექსპონატთა უმრავლესობა განეკუთვნება ბრინჯაოს პერიოდს. მათ შორისაა: ბრინჯაოს ცხვრის ქანდაკება, ჭვირული ასტრალური ბალთები, ხარის საბუზარები, ქალის სამკაულები, საბრძოლო და შრომის იარაღის სეგმენტები. მუზეუმშია დაცული მრავალძალის - საუკუნის წმინდა გიორგისა და წმინდა სამების ეკლესიების არქიტექტურული დეტალები და რელიეფის ფრაგმენტები, აგრეთვე ნუმიზმატიკური მასალა, კერძოდ - საუკუნის ფულის ნიშნები, საუკუნის ეთნოგრაფიული ხასიათის მასალები, ხელნაწერი და ბეჭდური წიგნები, საუკუნის ცნობილ ქართველ მხატვართა ფერწერული ტილოები, მათ შორის აღსანიშნავია: ვასილ შუხაევი, სერგო ჩახოიანი, ვალენტინ შერპილოვი, დავით ნალბანდიანი, უჩა ჯაფარიძე და სხვა. მუზეუმში დაცულ ექსპონატთა რაოდენობა საერთო ჯამში 15500 შეადგენს.
ზიგანას უღელტეხილი

ზიგანას უღელტეხილი — უღელტეხილი თურქეთში. მდებარეობს თურქეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით გუმუშჰანეს პროვინციაში, პონტოს მთებზე. სიმაღლე 2032 მ. უღელტეხილზე გადის 885 და 97 გზები, მდებარეობს ქალაქ გუმუშჰანედან 60 კმ-ში და ტრაპიზონიდან 120 კმ-ში. წელიწადში 5 თვის განმავლობაში გადასასვლელი თოვლით არის დაფარული. ზღვის დონიდან 1795 მ.-ზე გაყვანილია ზიგანას გვირაბი, რომლის სიგრძე 1702 მ., სიფართე 11 მ. და მაქსიმალური სიმაღლე 8 მ.-ია. ის ქვეყანაში ყველაზე დიდ გვირაბად ითვლება. გვირაბიდან სამხრეთ-დასავლეთით 3.5 კმ-ში მდებარეობს სოფელი ზიგანა და წარმოადგენს ცნობილ სათხილამურო კურორტს.
სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი

სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი — 1938-1989 წლებში სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს მუდმივმოქმედი დ მის წინაშე ანგარიშვალდებული კოლეგიური ორგანო, რომელიც საბჭოთა კავშირის კონსტიტუციით გათვალისწინებულ ფარგლებში ახორციელებდა სსრკ სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოს ფუნქციებს უმაღლესი საბჭოს სესიათა შუა პერიოდში. უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმს ირჩევს სსრკ უმაღლესი საბჭო (პირველ სესიაზე) დეპუტატებისაგან პალატების გაერთიანებულ სხდომაზე თავმჯდომარის, მისი პირველი მოადგილისა და 15 მოადგილის (თითოეული ყოველი მოკავშირე რესპუბლიკისაგან), მდივნისა და 21 წევრის შემადგენლობით.

კომპეტენცია
უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის კომპეტენცია სსრკ-ის კონსტიტუციით განისაზღვრებოდა (მმ. 119-124). იგი მოიცავდა სსრკ უმაღლესი საბჭოს ორგანიზაციისა და საქმიანობასთან დაკავშირებულ საკითხებს, ფართო უფლებამოსილებას სახელმწიფოებრივი, სამეურნეო და სოციალურ-კულტურული მშენებლობის, მშენებლობის, თავდაცვისა და საერთაშორისო ურთიერთობათა სფეროში. უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი ნიშნავდა სსრკ უმაღლესი საბჭოს არჩევნებს; იწვევდა მის სესიებსა და კოორდინაციას უწევდა პალატების მუდმივი კომისიების საქმიანობას; კონტროლს უწევდა სსრკ კონსტიტუციის დაცვას; უზრუნველყოფდა საკავშირო კონსტიტუციასა და კანონებთან მოკავშირე რესპუბლიკების კონსტიტუციებისა და კანონების შესაბამისობას; აუქმებდა სსრკ და მოკავშირე რესპუბლიკების მინისტრთა საბჭოების კანონშეუსაბამო დადგენილებებსა და განკარგულებებს; განმარტავდა სსრკ კანონებს; ახორციელებდა ამნისტიასა და შეწყალებას; აძლევს სსრკ მოქალაქეობას, წყვეტს მისგან გასვლისა და მისი ჩამორთმევის, თავშესაფრის უფლებების მიცემის საკითხებს; აწესებდა სსრკ ორდენებსა და მედლებს, საპატიო წოდებებს და ანიჭებდა ამ ჯილდოებს; ქმნიდა სსრკ თავდაცვის საბჭოსა და ამტკიცებდა მის შემადგენლობას, ნიშნავდა და ცვლიდა სსრკ შეიარაღებული ძალების უმაღლეს სარდლობას; აცხადებდა საერთო ან ნაწილობრივ მობილიზაციას, სამხედრო წესებს ცალკეულ ადგილებში ან მთელ ქვეყანაში სსრკ დაცვის ინტერესებისათვის, ომის მდგომარეობას კონსტიტუციით გათვალისწინებულ შემთხვევებში; აწესებდა სამხედრო წოდებებს, დიპლომატიურ რანგებსა და სხვა სპეციალურ წოდებებს, ანიჭებდა უმაღლეს სამხედრო წოდებებს და სხვა; ახდენდა სსრკ საერთაშორისო ხელშეკრულებების რატიფიკაციასა და დენონსაციას, ნიშნავდა და იწვევდა სსრკ დიპლომატიურ წარმომადგენლების რწმუნებულებისა და გაწვევის სიგელებს.

უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმს, უმაღლეს საბჭოს მორიგ სესიაზე დასამტკიცებლად შემდგომი წარდგენის პირობით, შეჰქონდა ცვლილებები სსრკ მოქმედ საკანონმდებლო აქტებში, სამინისტროებისა და სახელმწიფო კომიტეტების ნუსხასა და მთავრობის შემადგენლობაში, ამტკიცებდა მოკავშირე რესპუბლიკებს შორის საზღვრების შეცვლას.
აღმოსავლეთის მონადირე-შემგროვებელი

აღმოსავლეთის მონადირე-შემგროვებელი , აღმოსავლეთ ევროპელი მონადირე-შემგროვებელი — ტერმინი, რომელიც არქეოგენეტიკაში აღნიშნავს აღმოსავლეთ ევროპის მეზოლითის მონადირე-შემგროვებლების წარმომავლობას. მეზოლითის ხანაში დასავლეთ მონადირე-შემგროვებლის განსახლების არეალი, ბალტიის ზღვიდან ურალის მთებამდე და პონტურ-კასპიურ სტეპამდე ვრცელდებოდა.

სკანდინავიელ მონადირე-შემგროვებლებთან და დასავლეთ მონადირე-შემგროვებლებთან ერთად, აღმოსავლეთ მონადირე-შემგროვებელი შეადგენს პოსტ-გამყინვარების პერიოდის ადრეულ ჰოლიცენიური ევროპის სამიდან ერთ-ერთ გენეტიკურ ჯგუფს. -სა და -ს შორის საზღვარი უხეშად იყოფოდა ქვემო დუნაისთან, ჩრდილოეთით კი, დნეპრისგან დასავლეთით მდებარე ტყეებით, ბალტიის ზღვის მიმართულებით.

ჰააკ და სხვების (2015) მიერ ჩატარებული კვლევის თანახმად, აღმოსავლეთის მონადირე-შემგროვებლს 75% უძველესი ჩრდილოეთ ევრაზიულის და 25% დასავლეთ მონადირე შემგროვებლის წარმომავლობა გააჩნია, და თავადაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა დასავლეთის მონადირე-შემგროვებლისა და სკანდინავიელი მონადირე-შემგროვებლის (-სა და -ს ნარევი) წარმომავლობაზე. ვანგი და სხვების (2018) თანახმად მათი წარმომავლობის 9% -ს, ხოლო 91% იმ ჯგუფს განეკუთვნება, რომელიც ენათესავებოდა, თუმცა გამოირჩეოდა -სგან. ნეოლითისა და ადრეული ენეოლითის ხანაში, პონტურ-კასპიური სტეპის აღმოსავლეთ მონადირე-შემგროვებლება ჩამოაყალიბეს იამნაიას კულტურა, მას შემდეგ რაც ისინი შეერივნენ კავკასიელ მონადირე-შემგროვებლებს . იამნაიას კულტურამ და მისმა მემკვიდრეებმა, სავარაუდოდ, წამოიწყეს მასიური მიგრაცია, რამაც ევრაზიის ფართო ტერიტორიაზე ინდოევროპული ენების გავრცელება გამოიწვია.

გარეგნობა
ითვლება, რომ აღმოსავლეთის მონადირე-შემგროვებლებს ჰქონდათ ყავისფერი თვალები, ქერა თმა და ღია ფერის კანი.
დიდღელეს მღვიმე

დიდღელეს მღვიმე — კარსტული მღვიმე საქართველოში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, ყუმისთავის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 4–5 კმ-ზე, ადგილ მელოურის მიდამოებში. მდებარეობს ოსუნელას ტაფობში, ზღვის დონიდან 395 მ სიმაღლეზე. შესასვლელი იხსნება 20 მ-იანი ქარაფის ფსკერზე. მღვიმის სიგრძეა 295 მ, ფსკერის ფართობი 1100 მ², სიღრუის მოცულობა 3650 მ³. გამომუშავებულია სდდ 250–270° ვალანჟინურ-ჰოტრივული ასაკის სქელ და საშუალოშრეებრივ სდდ 250–270° აზიმუტითა და 25–30° კუთხით დაქანებულ გადოლომიტებულ კირქვებში.

შესასვლელიდან მე-100 მ-ზე დერეფანი აწყდება ეროზიულ საფეხურს. აქვე გვირაბს მარჯვნიდან ჯერ კიდევ სუსტად დამუშავებული, დატოტვილი განშტოება უერთდება. ოკინკილეს სერზე სათავეს იღებს ნაკადული, რომელიც გაედინება რა ტაფობის ფსკერზე, მღვიმის შესასვლელთან არსებულ ნაპრალებში იჟონება. წყალდიდობისას ნაპრალები ჭარბ წყლებს ვერ ატარებენ და შესასვლელთან ჩნდება დროებითი ტბა. ზედაპირზე მღვიმის შესასვლელთან დაკარგული ნაკადი მღვიმეში კონცენტრირდება ვიწრო, დატოტვილ მარჯვენა განშტოებაში და გასდევს მღვიმეს მთელ სიგრძეზე. ნაკადი გზადაგზა ჭორომებს, ევორზიულ ორმოებს, ხოლო დერეფნის ბოლოს სიფონს აჩენს. აკვალანგების გამოყენებით გადალახულია სამი, უაღრესად ვიწრო სიფონი, რომელთა საერთო სიგრძე 20 მ-ს არ აღემატება. დიდღელეს მღვიმესთან ყველაზე ახლომდებარე მსხვილი დასახლებული პუნქტია ქალაქი წყალტუბო. მანძილი წყალტუბოსა და სოფელ ყუმისთავს შორის 7,5 კმ-ია, ხოლო სოფელ ყუმისთავსა და დიდღელეს მღვიმეს შორის 7 კმ. დიდღელეს მღვიმე ბუნების ძეგლია.
ილუზიების მუზეუმი

ილუზიების მუზეუმი — მუზეუმი საქართველოში, რომელიც დაარსდა 2018 წელს თბილისში. ილუზიების მუზეუმი წარმოადგენს როგორც სოციალურ, ასევე გასართობ სივრცეს ილუზიების სამყაროში მოგზაურობისთვის. სადაც ყველა თაობის წარმომადგენელი აღფრთოვანებული დარჩება. ეს არის იდეალური ადგილი მეგობრებთან და ოჯახის წევრებთან ერთად გართობისა და ახალი შთაბეჭდილებებისთვის. ილუზიების მუზეუმი გაგაოცებთ და დაგაჯერებთ, რომ ნაბიჯის გადადგმა მყარ და სტაბილურ ზედაპირზე, ბრუნავი ცილინდრისკენ არც თუ ისე მარტივია, ასევე იხილავთ დეფორმირებულ გამოსახულებას მრუდ სარკეების ოთახში, გაუწევთ წინააღმდეგობას მიზიდულობის კანონს და იხილავთ სხვა მრავალ ილუზიას.

მუზეუმში საოცარი და სახალისო ხერხებით, ინფორმაცია მარტივადაა გადმოცემული ხედვის, აღქმის, ადამიანის გონებისა და მეცნიერების შესახებ დაუფრო ადვილია ახსნათ რატომ ხედავს ჩვენი თვალები იმას, რასაც ვერ აღიქვამს ჩვენი გონება, ასევე მოინახულებთ სათამაშო ოთახს, რომელიც სავსეა დამაინტრიგებელი და ამავე დროს საგანმანათლებლო თამაშებითა და გამოცანებით. მუზეუმში ბევრ გონების ისეთ სავარჯიშოს გადაეყრებით, რომლის ამოხსნაც არც თუ ისე მარტივია. მუზეუმი ნათლად ამტკიცებს იმ მოსაზრებას, რომ არაფერია ისეთი, როგორიც ერთი შეხედვით ჩანს.
მარცვლოვანი ცისტოდერმა

მარცვლოვანი ცისტოდერმა  — სოკოს სახეობა ცისტოდერმას გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევრაზიას, ჩრდილოეთ ამერიკასა და ჩრდილოეთ აფრიკას.

პირობითად საჭმელი სოკოა. გამოიყენება ახალი. ზოგიერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ მოიხსენიებს. იზრდება წიწვიან და შერეულ ტყეებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა ავგუსტ ბაჩმა 1783 წელს როგორც . მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მისცა შვეიცარიელმა მიკოლოგმა ვიქტორ ფაიომ 1889 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები

აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 1-5 სმ, ნორჩობაში — კვერცხისებრი, ამოზნექილი, მარცლოვანი ზედაპირით, ფოჩისებრი კიდეებით. ზრდასრულ ეგზემპლარებს — ბრტყლად ამოზნექილი ან გაშლილი; ზედაპირი მშრალი, წვრილმარცვლოვანი, ზოგჯერ, დანაოჭებული, მოწითალო ან ჟანგმიწისფერ-მურა, ზოგჯერ ნარინჯისფერი ელფერით, გახუნებადი.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები სუსტად შეზრდილი, ხშირი, კრემისფერი ან მოყვითალო-თეთრი. ახასიათებს შუალედური ფირფიტები.

ფეხის სიგრძე — 2-6 სმ, სისქე — 0,5-0,9 სმ, ცილინდრული ან ძირისკენ გაფართოებული, ფუყე, მშრალი, ქუდის ფერია ან იასამნისფერი, ფეხი წინდასავით აქვს და ზემოთ გლუვია, უფრო ღია, ქვემოთ — მარცვლოვანი, ქერცლოვანი. ახასიათებს დროებითი საყელო, ხშირად საყელოს გარეშე.

რბილობი — მოთეთრო ან მოყვითალო, განსაკუთრებული სუნისა და გემოს გარეშე. გაჭრისას ფერს არ იცვლის.

სპორების მტვერი — თეთრი, სპორები — 3,5-5×2-3 მკმ, ელიფსისებური, გლუვი, გამჭირვალე, არაამილოიდური, ცისტიდების გარეშე.

ეკოლოგია და გავრცელება
საპროტროფია. იზრდება წიწვიან და შერეულ ტყეებში ნიადაგზე ან ხავსზე, ერთეულებად ან ჯგუფებად, აგვისტოდან ოქტომბრამდე.

გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, აზიას, ჩრდილოეთ ამერიკასა და ჩრდილოეთ აფრიკას. მინიჭებული აქვს -სტატუსი, როგორც პოტენციურად გადაშენების პირას მყოფი სახეობა.

კვებითი ღირებულება
პირობითად საჭმელი სოკოა. იხმარება ახალი. ზოგიერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ მიიჩნევს.

გალერეა
თეთრა მღვიმე

} თეთრა მღვიმეს ადამიანის ცხოვრების 30 000 წლიანი ისტორია აქვს. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აქ აღმოჩენილია 15 000 არტეფაქტი. ნაპოვნია პირველყოფილი ადამიანის ძვლები, მათ მიერ დამზადებული საყოფაცხოვრებო დანიშნულების ნივთები და საბრძოლო იარაღები, მათ შორის, სპილენძის ისრის პირი, აგრეთვე მღვიმური დათვის, ირმის, ბიზონის, მგლის, მელას, კურდღლის ძვლები და კერამიკის ნაშთები.

აღსანიშნავია, რომ საბჭოთა კავშირის პერიოდში თეთრა მღვიმე კოსმონავტების მოსამზადებელ-სარეაბილიტაციო ადგილიც იყო. ვინაიდან მღვიმე ჭარბტენიანია და აქ მუდმივი ტემპერატურა 13–14 °-ია, კარგი გარემო იქმნება ღვინის დასაძველებლად. ინვესტორმა კომპანიამ იმერეთში ღვინის ტურიზმის პოპულარიზაციისათვის მღვიმეში საცავი და დაძველებისთვის საჭირო სივრცეები შექმნა. მღვიმეს სპეციფიკური კლიმატი და მეტეოროლოგიური რეჟიმი გააჩნია.

მღვიმე ელექტრონული აუქციონის შედეგად, 2019 წელს იჯარის ხელშეკრულებით გადაეცა შპს „თეთრა ჯგუფს“. მეიჯარე კომპანიის მიერ, ხელშეკრულების დადებიდან 1 წელიწადში, თეთრა მღვიმის ეკოტურისტული სივრცის მოწყობაში 400 000 ლარამდე ინვესტიცია განახორციელა. მოხდა ჭერისა და კედლების ვანდალური კვალისაგან გაწმენდა, საყოფაცხოვრებო და სამშენებლო ნარჩენებისგან გასუფთავება, ვიზიტორთათვის მოეწყო ეკოტურისტული სივრცეები. ბუნების ძეგლია.
პრეისტორიული კავკასია

კავკასიის რეგიონი, რომელიც მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთ აზიის, ევროპისა და ცენტრალური აზიის გზაგასაყარზე, გადამწყვეტ როლს თამაშობდა ევრაზიის განსახლებაში, არაუგვიანეს ჯერ კიდევ ჰომო ერექტუსის ევრაზიაში განსახლებისას, ევროპის ზედა პალეოლითის ხანაში ევროპის განსახლების, და უკანასკნელი გამყინვარების შემდეგ მეზოლითური ევროპის ხელახლა დასახლების და ნეოლითურ რევოლუციასთან დაკავშირებულ ექსპანსიის პერიოდში.

ქვემოდან და შუა პალეოლითამდე
დმანისში ნაპოვნი მე-5 თავის ქალა არის ყველაზე ადრეული ჰომო ერექტუსის ნაშთი, რომელიც თარიღდება 1.8 მილიონი წლით.
აზიხის მღვიმეში აღმოჩენილი პრე-აშელური ნაშთები თარიღდება 0.7 მილიონი წლით.

მუსტიეს კულტურა
მეზმაისკაიას მღვიმე (70–40 ათასწლეული)

ზედა პალეოლითიდან ეპიპალეოლითამდე
ძუძუანას მღვიმე (30 ათასწლეული)
საწურბლიას მღვიმე (24 ათასწლეული)
დამჯილის გამოქვაბული
დაშ-სალაჰლი (20 ათასწლეული)

გობუსტანის სახელმწიფო ნაკრძალი (20–5 ათასწლეული)
თრიალეთური (16–8 ათასწლეული)

ნეოლითიდან რკინის ხანამდე
ნეოლითი:
შულავერ-შომუთეფეს კულტურა (8–6 ათასწლეული)
მეწამორი (6 ათასწლეული)

რკინის ხანა:
მაიკოპის კულტურა
ლეილათეფეს კულტურა
მტკვარ-არაქსის კულტურა
თრიალეთის კულტურა
ქვევრსამარხის კულტურა
ყორღანის კულტურა
განჯა-ყარაბაღული კულტურა (დაახლ. ძვ. წ. 1300–600 წწ.)
 - (დაახლ. ძვ. წ. 1300–1190 წწ.)
კოლხური კულტურა (დაახლ. ძვ. წ. 2700–700 წწ.)
ყობანის კულტურა (დაახ. ძვ. წ. 1100–400 წწ.)

ბრინჯაოს ხანის კოლაფსის შემდეგ სამხრეთ კავკასია თანდათან გადავიდა ისტორიულ პერიოდში.
კოლხა (ძვ. წ. ს. – ძვ. წ. 164 წ.)
დიაოხი (ძვ. წ. – სს.)
ნაირი (ძვ. წ. 1114–860 წწ.)
ურარტუ (დაახლ. ძვ. წ. 860–590 წწ.)
ნეო-ასირიული იმპერია (ძვ. წ. 911–609 წწ.)

გენეტიკური ისტორია
კავკასიაში ენობრივ ჯგუფებს მჭიდრო კავშირი გააჩნია გენეტიკურ წარმომავლობასთან.

2015 წლის კვლევის შედეგად ჯოუნსმა და სხვებმა გამოავლინეს აქამდე უცნობი გენეტიკური ხაზი, რომელსაც კავკასიელი მონადირე-შემგროვებელი ეწოდა. კვლევამ კავკასიელ მონადირე-შემგროვებელსა და ე.წ. „დასავლეთ ევროპელ მონადირე-შემგროვებელს“ შორის გაყოფა 45 ათასი წლის წინ ივარაუდა, რაც ევროპის განსახლების სავარაუდო პერიოდად ითვლება. კავკასიელი მონადირე-შემგროვებელი გამოეყო „ადრეულ ანატოლიელ მიწათმოქმედების“ ხაზს გვიან, 25 000 წლის წინ, უკანასკნელი გამყინვარების პერიოდში.

2020 წლის გენეტიკურმა კვლევამ, რომელიც კლინ-იარის საზოგადოებების ნიმუშებს აანალიზებდა, მათ შორის ყობანის კულტურას, აღმოაჩინა, რომ უძველეს მოსახლეობას გააჩნდა ჭარბი რაოდენობით მამისეული -27276 ჰაპლოჯგუფი, რომელიც ასოცირდება თანამედროვე ტიბეტელებთან. სხვა ჰაპლოჯგუფები იყო 1 და -285.
კიოტოს ეროვნული მუზეუმი

კიოტოს ეროვნული მუზეუმი — ხელოვნების მუზეუმი იაპონიაში. მდებარეობს კიოტოს ჰიგაშიამას პალატაში, მუზეუმი აქცენტს აკეთებს იაპონიის და აზიის თანამედროვე ხელოვნების ნიმუშებზე.

ისტორია
მუზეუმი გაიხსნა 1897 წელს, მან ორჯერ განიცადა სახელის ცვლილება. 1900 წელს ეწოდა კიოტოს საიმპერატორო საოჯახო მუზეუმი, ხოლო 1924 წელს - კიოტოს საიმპერატორო საჩუქრების მუზეუმი. ახლანდელი სახელი კი კიოტოს ეროვნული მუზეუმი, ეწოდა 1952 წელს. მუზეუმი ყურადღებას ამახვილებს თანამედროვე იაპონურ და აზიურ ხელოვნებაზე.

მუზეუმი შედგება რამდენიმე შენობისგან, რომელთაგან ყველაზე გამორჩეულია სპეციალური მთავარი საგამოფენო დარბაზი, იგი აგებულია კატაიამა ტუკუმას მიერ 1895 წელს. 1966 წელს კიოტოს მუზეუმის ახალი საგამოფენო დარბაზი გაიხსნა, რომლის არქიტექტორი კიიჩი მორიტა იყო. 2014 წელს ახალი დარბაზის კოლექციები განახლდა. მას შემდეგ, რაც გალერეაში მუდმივი ექსპონატები განთავსდა, მთავარი საგამოფენო დარბაზი გამოიყენება სპეციალური გამოფენებისათვის. მუზეუმი თავდაპირველად აშენდატაძრებისა და სალოცავების კერძო საკუთრებაში არსებული ხელოვნების საგანძურის განთავსებისა და გამოფენისათვის.

მუზეუმის კოლექციები
კიოტოს ეროვნული მუზეუმის მთელი კოლექცია რამდენიმე შენობაშია დაცული. მუზეუმში განთავსებულია ჰეიანის პერიოდის არტეფაქტების უდიდესი კოლექცია. მუზეუმი ასევე ცნობილია თავისი იშვიათი და ძველი ჩინური და იაპონური სუტრაების კოლექციებით. მასში წარმოდგენილია ტრადიციული იაპონური და აზიური ხელოვნების ექსპონატები. საერთო კოლექცია შედგება 12 000-ზე მეტი ნივთისგან. მუზეუმს მრავალი ნივთი გადაეცა უძველესი იაპონური ტაძრებისგან და იმპერატორთა სასახლეებისგან. ორიგინალური ანტიკვარიის გარდა მუზეუმი ფლობს ფოტოსურათების კოლექციას, რომელზეც გამოსახულია იაპონური კულტურისა და ხელოვნების სხვადასხვა შედევრები.

მუზეუმი დაყოფილია სამ ნაწილად:

სახვითი ხელოვნება, რომელიც წარმოდგენილია ფერწერული ტილოებით, ქანდაკებებითა და კალიგრაფიით.
მექანიკური მუშაობის ობიექტები, რომლებიც მოიცავს რკინას, ქსოვილის ნაწარმს, კერამიკას.
არქეოლოგია, მათ შორის არქეოლოგიური და ისტორიული ინტერესის ობიექტები.

საერთო ჯამში მუზეუმში განთავსებულია 12 000-ზე მეტი ნამუშევარი, რომელთაგან დაახლოებით 6 000 მუზეუმშია გამოფენილი. მხოლოდ სახვითი ხელოვნების კოლექციებში არის 230-ზე მეტი ნიმუში, რომლებიც აღიარებულია როგორც ეროვნული საგანძური, ან მნიშვნელოვანი კულტურული საკუთრება.