iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნარვა (მდინარე)

ნარვა (ნაროვა; და ) — მდინარე ესტონეთისა და რუსეთის საზღვარზე. ლიტერატურაში ასევე გვხვდება სახელწოდებები ალუქსე (ნაროვის ძველი სახელწოდება) და ბეკი, ეს უკანასკნელი კი საუკუნეში, შვედეთის მმართველობის დროს გამოიყენებოდა და გერმანელ მოგზაურ ადამ ოლეარს ჰქონდა მოხსენიებული. მდინარეზე მდებარეობს ქალაქები — რუსეთის ივანგოროდი და ესტონეთის ნარვა და ნარვა-იიესუუ. დღეისთვის მდინარის ნაპირები ერთმანეთთან დაკავშირებულია ორი ხიდით. 1991 წლის მდინარის ფარვატერის მიხედვით, მდინარეზე რუსეთ-ესტონეთის საზღვარი გადის. მდინარის ნაპირების გასწვრივ მდებარე რეგიონს ასევე ნარვისპირეთს უწოდებენ. ნარვა ესტონეთის უდიდესი ჩამდინარე მდინარეა. ის ფინეთის ყურეში ჩამდინარე მდინარეებს შორს სიდიდით მეორეა, მდინარე ნევას შემდეგ. მდინარე ნარვას ყველაზე დიდი შენაკადია პლიუსი, რომელიც ნარვას წყალსაცავთან მდინარეს მარჯვნიდან უერთდება.

- საუკუნეებში, ვიკინგების ეპოქაში მდინარე ნარვა სავაჭრო მარშრუტად გამოიყენებოდა. მდინარე, ვარიაგებისთვის ბერძნებთან ვაჭრობის ერთ-ერთი დამაკავშირებელი გზა იყო.

ეტიმოლოგია
ტოპონიმ ნარვას ეტიმოლოგია ნათელი არაა, მაგრამ გავრცელებული თეორიის მიხედვით, ის მოდის ვეფსური სიტყვისგან , რომელიც ჩანჩქერს ან ნაკადულს ნიშნავს.

ზოგადი მახასიათებლები
მდინარე სათავეს ჩუდ-ფსკოვის ტბიდან (ესტ. პეიფსის ტბა) იღებს და ჩაედინება ბალტიის ზღვის ფინეთის ყურის ნარვის ყურეში.

მდინარის სიგრძე — 77 კმ, რომლისგან 40 კმ — ზედა დინება, 20 კმ — შუა დინება, 17 კმ — ქვემო დინება.
აუზის ფართობი — 56 200 კმ².
მდინარის შესართავთან წყლის ხარჯი — 399 მ³/წმ ან 12,58 კმ³/წელი, რომელიც 78 მ³/წმ-ით ან 2,46 კმ³/წელი-თ მეტია, ვიდრე სათავეში.
მდინარის სიმაღლე — 30 მ, რომლისგან 19% (4—7,5 მ) ნარვის ჩანჩქერებზე მოდის, ხოლო 16% (5 მ) — ომუტის ბარიერებზე.
პოტენციური ჰიდროენერგეტიკული რესურსები: საშუალო წლიური სიმძლავრე 141 მგვტ, საშუალო წლიური გამომუშავება 1235 მილიონი კვტ⋅სთ.
მდინარის სიგანე საშუალოდ 200—300 მ, თუმცა, ნარვის ჰესის ქვემო დინებაზე 390 მეტრია.
სიღრმე უმეტესად 3-4 მ, ადგილ-ადგილ 6 მ, ჰესის ქვემოთ — 11 მეტრამდეა, შესართავამდე — 15 მეტრამდე.
მდინარის დინების საშუალო სიჩქარე — 1 მ/წმ, ბარიერებზე 3 მ/წმ, ქვედა დინება — 0,5 მ/წმ.
მდინარის ზედაპირის მოყინვა 5,5 თვე გრძელდება, ზაფხულში — წყალმცირობა იცის.
მდინარე ძირითადად იკვებება თოვლით.

ჰიდროელექტროსადგურები: ნარვის ჰიდროელექტროსადგური.

მდინარეზე მდებარე ქალაქები: ნარვა, ნარვა-იიესუუ (ესტონეთი) და ივანგოროდი (რუსეთი).

ტრანსპორტი: ნარვის ჰიდროელექტროსადგურის ქვემოთ (14,9 კმ) და ნარვის წყალსაცავზე (15 კმ) მდინარე სანაოსნოდ გამოდგება, აქედან გამომდინარე, მდინარს 40% სანაოსნოა.

ძირითადი შესართავები: პლიუსა, როსონი

ფაუნა
მდინარე ნარვა მდიდარია თევზით. აქ გვხვდება ნაფოტა, ქორჭილა, კაპარჭინა, წერი, ფარფლწითელა და სხვ. მდინარის ქვედა დინებაში ქვირითს ყრის ორაგულისებრნი.
გოგი სუთიაშვილი

გიორგი (გოგი) სუთიაშვილი (დ. 10 დეკემბერი, 1947 — 12 სექტემბერი, 2018) — ქართველი გეოლოგი, მორაგბე, 1971-1974 წლებში თამაშობდა კლუბ „სპი“-ში (თბილისი), 1974-1981 წლებში რაგბის კლუბ „ლოკომოტივში“. , საბჭოთა კავშირის თასის მფლობელი (1978), სსრ კავშირის სპორტის ოსტატი (1978), ვეტერან მორაგბეთა ტურნირის გამარჯვებული (1985), ვეტერან მორაგბეთა ტურნირის საუკეთესო მოთამაშე (1986). საქართველოს ეროვნულ ნაკრებსა და ფრანგულ კლუბ „ანგულემი“-ში მოთამაშე ქართველი მორაგბე შალვა სუთიაშვილის მამა.
პიერ ედმონ ბუასიე

პიერ ედმონ ბუასიე (; დ. 25 მაისი, 1810, ჟენევა — გ. 25 სექტემბერი, 1885, ვალერი, ვოს კანტონი) — შვეიცარიელი ბოტანიკოსი, პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1885), პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი (1878). მას ეკუთვნის ნაშრომები სისტემატიკისა და ფლორისტიკის დარგში. აღწერა ყვავილოვან მცენარეთა დაახლოებით 6000 ახალი სახეობა და დაადგინა 131 ახალი გვარი. კაპიტალურ ნაშრომში „აღმოსავლეთის ფლორა“ (ტ. 1–5, 1867–1884; დამატ. ტომი, 1888) განზოგადებულია ბუასიეს მრავალწლიანი მოგზაურობა ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და ახლო აღმოსავლეთში, შეიცავს დაახლოებით 12 ათასი სახეობის მცენარის აღწერასა და გეოგრაფიულ გავრცელებას. მის მიერ შეგროვებული ჰერბარიუმისა და შემდგომი ნაშრომების დასაცავად ჟენევაში აგებულია შენობა და გამოიცემა ჟურნალი „ბუასიე“.
ედმუნდ მასკი

ედმუნდ სიქსტუს მასკი (დ. 28 მარტი, 1914 — გ. 26 მარტი, 1996) — ამერიკელი სახელმწიფო მოღვაწე და პოლიტიკური ლიდერი, პრეზიდენტ ჯიმი კარტერის დროს — აშშ-ის 58-ე სახელმწიფო მდივანი, 1959-1980 წლებში — მენის შტატიდან აშშ-ს სენატორი, 1955-1959 წლებში — მენის შტატის 64-ე გუბერნატორი და 1946-1951 წლებში — მენის წარმომადგენლობითი ორგანოს წევრი.

მასკი დაიბადა რუმფორდში, მენის შტატში, პოლონელი მშობლების ოჯახში, პირველი შვილის ირენის შემდეგ. მისი მამა სტეფანი დაიბადა იასიონოვკაში (პოლონეთი), 1903 წელს ემიგრაციაში წავიდა ამერიკაში და 1914 წელს გვარი „მარციშევსკიდან“-დან შეიცვალა „მასკი“-თ, ხოლო დედა ჟოსეფინი (ქორწინებამდე ჩარნეცკა) დაიბადა პოლონურ-ამერიკულ ოჯახში, ბუფალოში, ნიუ-იორკში (აშშ.). ისინი დაქორწინდნენ 1911 წელს. ოთხი წლის ასაკამდე ედმუნდ მასკის ერთადერთი მშობლიური ენა იყო პოლონური. ამის შემდგომ მალევე დაიწყო ინგლისურის სწავლა და საბოლოოდ დაკარგა სრულყოფილება მშობლიურ ენაში. ახალგაზრდობაში იყო მეთევზე, მონადირე და მოცურავე. იგი თავის სახელს უცნაურად მიიჩნევდა და მთელი ცხოვრება იყენებდა „ედ“-ს. ახალგაზრდობაში იყო მორცხვი და მღელვარე, მაგრამ შეიძინა დიდი რაოდენობის მეგობრები. ის სწავლობდა სტივენსის საშუალო სკოლაში, სადაც თამაშობდა კალათბურთს, მონაწილეობდა სახელოვნებო შესრულებებში და არჩეული იყო სტუდენტური ორგანოს პრეზიდენტად. სკოლის გაზეთის 1931 წლის გამოცემაში მასზე აღნიშნული იყო შემდეგი: „როდესაც სტივენსის [სასწავლებელი] დარბაზებში თქვენს ზემოთ აზიდულ თავსა და მხრებს ხედავთ, უნდა იცოდეთ,რომ თქვენი თვალები ზეიმობს ამერიკის შეერთებული შტატების მომავალი პრეზიდენტის ხილვით“.

მასკი აგრეთვე ცნობილია როგორც აშშ-ის საბიუჯეტო პროცესის ავტორი.
გირჩისებრი ამანიტა

გირჩისებრი ამანიტა  — ამანიტას გვარის სოკო ამანიტასებრთა ოჯახისა.

არასაჭმელი სოკოა. უმად მოხმარების შემთხვევაში იწვევს მოწამვლას. იშვიათი სოკოა. გავრცელების არეალი ძირითად მოიცავს ევროპას. იზრდება ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად აღწერა იტალიელმა მიკოლოგმა კარლო ვიტადინიმ 1835 წელს როგორც . ამანიტას გვარში გადაიტანა ფრანგმა მიკოლოგმა ლუსიენ კელემ 1872 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 6—14 სმ, თითქმის მომრგვალებული, მოგვიანებით გაშლილი, სქელხორციანი. კიდეები გლუვი ან დაკბილული. ზედაპირი დაფარულია მოთეთრო-მონაცრისფრო, სქელი კუთხოვანი მეჭეჭებით. კანის ფერი თეთრი ან მონაცრისფრო, შემდეგ ღია ჟანგმიწისფერი, ზოგჯერ სუსტი მომწვანო ელფერით.

რბილობი — თეთრი, მკვრივი, ფეხის ძირში და ქუდის კანქვეშ მოყვითალოა, არასასიამოვნო გემოთი და სუნით.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები თავისუფალი, ფართო, მეტად ხშირი, თავდაპირველად მოთეთრო, შემდგომში მკრთალ-ფირუზისფერი, ზრდასრულობაში — მომწვანო-ყვითელი ელფერით.

ფეხის სიგრძე — 10-15 (20) სმ, სისქე — 1-4 სმ, შუაში გასქელებული, ზედა ნაწილი ცილინდრული, ძირში ბოლქვისებური და რამდენადმე ფესვისებურად წაგრძელებული. სითბო მოყვარულია. იზრდება ფოთლოვან და წიწვოვან ტყეებში, (უპირატესად წიფელთან და მუხასთან), მდინარისა და ტბის პირებთან, კირიან ნიადაგზე.

ძირითადად გავრცელებულია ევროპის სამხრეთ რეგიონებში, თუმცა, აგრეთვე ცნობილია ბრიტანეთის კუნძულებზე, გერმანიაში, სკანდინავიის ნახევარკუნძულზე, უკრაინაში. აზიაში ცნობილია ისრაელში, სამხრეთ კავკასიაში (აზერბაიჯანი), დასავლეთ ციმბირში.

სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

მსგავსი სახეობები
კვებითი ღირებულება
უმად მიღების შემთხვევაში იწვევს მოწამვლას. შეიცავს ტოქსიკურ ნივთიერება ბუფოტენინს, რომელიც აძლიერებს სისხლის მიმოქცევას და გააჩნია ჰალუცინოგენური ეფექტი. სოკოს თერმულად დამუშავების შემდეგ მასში არსებული ტოქსინი იშლება.

ზოგიერთი სახელმძღვანელო ურჩევს გამოუცდელ მესოკოვეებს თავი შეკიავონ მისი შეგროვებისაგან, რადგანც იგი მეტად წააგავს ამანიტას გვარის ბევრ შხამიან წარმომადგენელს.

გალერეა
ისლამოფობია

ისლამოფობია — შიში, ზიზღი ან მიუღებლობა ისლამისა და მუსლიმების მიმართ. ისლამოფობია განსაკუთრებით მაშინ ვლინდება, როდესაც ისლამი განიხილება, როგორც გეოპოლიტიკური ძალა ან ტერორიზმის წყარო. მკვლევარების ნაწილი ტერმინს განიხილავს როგორც ქსენოფობიის ან რასიზმის ნაირსახეობა; ზოგიერთი ექსპერტის აზრით ისლამოფობიის გაძლიერება გამოიწვია 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტულმა აქტებმა და ისლამური სახელმწიფოს შექმნამ.
გედსამანიის ქედი

გედსამანიის ქედი — ქედი საქართველოში, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ძირულის კრისტალურ მასივზე. წარმოადგენს მდინარეების ძირულისა და ჩხერიმელის წყალგამყოფს. ქედის თხემი მოსწორებულია. უმაღლესი წერტილია მთა ტყემთა (1497 მ). კალთები დანაწევრებულია ჩხერიმელისა და ძირულის მრავალრიცხოვანი ღრმა ხევ-ხეობებით. ქედის აგებულებაში ძირითადია პალეოზოური და კამბრიულისწინა კრისტალური ქანები — გრანიტები, კრისტალური ფიქლები და სხვა. კრისტალური სუბსტრატი გამსჭვალულია უფრო ახალგაზრდა ინტრუზიული ქანების ძარღვებით. ქედის თხემზე შემორჩენილია ძველი პენეპლენი, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1200–1500 მ ფარგლებშია. გედსამანიის ქედი შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით (წიფელი, წაბლი, მუხა, რცხილა), აქა-იქ შემორჩენილია ფიჭვის კორომები.
კავკასიური ლურჯი ნარი

კავკასიური ლურჯი ნარი — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ქოლგოსანთა ოჯახის ლურჯი ნარის (ლურჯეკალას) გვარისა. მოცისფრო-მწვანე ან თითქმის მოლურჯო-იისფერია. ღერო 30-80 სმ სიმაღლისაა, ზედა ნაწილში გაფარჩხულ-დატოტვილი. ფესვთანური ფოთლები გრძელყუნწიანია, ბალახოვანი ან რბილტყავისებური, მოგრძოკვერცხისებური ფორმით, მთლიანი ან 3-ნაკვთიანი. ყვავილედი საგველასებურია. საბურვლის ფოთოლაკები — 5. თანაყვავილები სადგისისებური და ჩხვლეტიაა. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს ივნის-აგვისტოში. გავრცელებულია კავკასიაში, მცირე აზიაში, ირანსა და შუა აზიაში. გვხვდება თითქმის მთელ საქართველოში. იზრდება ზღვის სანაპირო ზოლში, მთისწინებსა და მთის შუა სარტყელში მშრალ ფერდობებზე.
გვალდის ქედი

გვალდის ქედი — ქედი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. წარმოადგენს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ განშტოებას. იწყება მწვერვალ სვეტღართან, მიემართება ჯერ სამხრეთ-დასავლეთით, მერე გრძელდება სამხრეთით, შემდეგ — სამხრეთ-აღმოსავლეთით. მთავრდება მდინარეების მულხრისა და მესტიაჭალის შესართავთან. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით, სამხრეთი ნაწილი — თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. ქედის უმაღლესი წერტილია მწვერვალი სვეტღარი (4118 მ). სხვა მწვერვალებიდან აღსანიშნავია ასმაში (4057 მ), თოთი (4000 მ), ბანგურიანი (3837 მ), კომკავშირელი (3690 მ). დამახასიათებელია გლაციალური რელიეფი და თანამედროვე მყინვარები. გვალდის ქედი უტყეოა, განვითარებულია სუბალპური, ალპური და გლაციალურ-ნივალური ლანდშაფტები.
რუხი ლივლივა

რუხი ლივლივა — ამანიტას გვარის სოკო ამანიტასებრთა ოჯახისა, რომელიც ფართოდაა გავრცელებული ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.

პირობითად საჭმელი სოკოა. მოხმარებამდე მოხარშვა აუცილებელია, წინააღმდეგ შემთხვევაში იწვევს მოწამვლას. გამოუცდელ მესოკოვეს იგი შესაძლოა აერიოს მომაკვდინებლად შხამიან შხამასოკოში. იზრდება ნათელ ფოთლოვან და წიწვოვან ტყეებში. ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად აღწერა ფრანგმა მიკოლოგმა პიერ ბიულიარმა 1783 წელს როგორც . ამანიტას გვარში გადაიტანა ფრანგმა ბუნებისმეტყველმა ჟან ბატისტ ლამარკმა.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 4-12 სმ, კონუსური ან მომრგვალებულ-ზარისებრი, შემდგომში ამოზნექილი ან თითქმის ბრტყელი მომრგვალებული ბორცვაკით ცენტრში. ზედაპირზე ახასიათებს თეთრი ფიფქები, რომლებიც მომწიფებისთანავე ქრება. ცენტრში ხორციანია, კიდეები თხელი, დაღარული. კანი გლუვი, ბრწყინავი, კანის ფერი ძლიერ ვარირებს: მოთეთრო, ნაცრისფერი, მოწაბლისფრო, მონაცრისფრო-იისფერი, ზეთისხილისფერ-მწვანე ან ყვითელ-ყავისფერი ელფერით. ნესტიან ამინდში ლორწოვანია.

რბილობი — თხელი და მყიფე, რბილი, თეთრი, ზოგჯერ ღია წაბლისფერი ან მოყვითალო. ტკბილი ან სოკოს გემოთი, განსაკუთრებული სუნის გარეშე.

ფეხის სიგრძე — 6-18 სმ, სისქე — 0,5-2 სმ, ზედა მხარეს შევიწროებული. ზედაპირი მოთეთრო, ნაცრისფერ-ყავისფერი ან ჟანგმიწისფერი, გლუვი, გრძივ-ბოჭკოვანი. ტიტველი ან ფიფქოვანი ზედაპირით, საყელოს გარეშე. ძირში გაბერილია და ჩასმულია პარკისებრ ვოლვაში. სპორები — 9-14 მკმ, მომრგვალებული, გლუვი. ბაზიდიუმი ოთხსპორიანი, გურზისებრი, თხელკედლიანი, 45-80×12-16 მკმ; ფირფიტების ტრამა ბილატერალური, ჰიფები ცილინდრული, უფერული, ამილოიდური, გლუვი, ქუდის კანის ჰიფები ცილინდრული ან თითისტარისებრი, თხელკედლიანი, გლუვი, ნაწილობრივ პიგმენტირებული, დიამეტრი — 2-15 მკმ.

ეკოლოგია და გავრცელება
ფართოდაა გავრცელებული ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. გავრცელების არეალი აგრეთვე მოიცავს აზორის კუნძულებს, ავსტრალიას, ახალ ზელანდიას, აზიას, სამხრეთ ამერიკასა (ბრაზილია, არგენტინა, პერუ, კოლუმბია, ჩილე, ურუგვაი) და აფრიკას (ალჟირი, ტანზანია).

იზრდება ნათელ წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში (განსაკუთრებით მუხასთან) ერთეულებად ან ჯგუფებად. აგრეთვე გვხვდება მთიან რეგიონებში. შესაძლოა ხარობდეს სტეპურ ზონაშიც.

სეზონი — ზაფხულ-შემოდგომით.

მსგავსი სახეობები
კვებითი ღირებულება
პირობითად საჭმელი სოკოა. თუმცა ქუდის მყიფე და თხელი რბილობის გამო მესოკოვეთა შორის დიდი პოპულარობით არ სარგებლობს. მოხმარებამდე მოხარშვა აუცილებელია, წინააღმდეგ შემთხვევაში იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას. გამოუცდელ მესოკოვეს იგი შესაძლოა აერიოს მომაკვდინებლად შხამიან შხამასოკოში. სოკოს შეგროვებისას მესოკოვემ უნდა გაითვალისწინოს, რომ ამანიტას გვარის შხამიან წარმომადგენლებს, განსაკუთრებით ზრდასრულ ეგზემპლარებს, საყელო შესაძლოა არ გააჩნდეთ.

გალერეა
კანტაბრიის მუნიციპალიტეტები

ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება და პროვინცია კანტაბრია შედგება 102 მუნიციპალიტეტისაგან. კანტაბრიამ ავტონომიური გაერთიანების სტატუსი მიიღო 1978 წლის კონსტიტუციის თანახმად. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

კანტაბრიის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 12 კომარკაში: ტრასმიერა (19 მუნიციპალიტეტი), ლოს-ვალიეს-პასიეგოსი (13), სახა-ნანსა (12), ბესაია (11), კამპოო-ლოს-ვალიესი (11), ასონ-აგუერა (9), კოსტა-ოქსიდენტალი (8), სანტანდერი (8), ლიებანა (7) და კოსტა-ორიენტალი (4).

კანტაბრიის ავტონომიური გაერთიანების ფართობია 5321 კმ² და 2019 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 581 078 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია სანტანდერი, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია ვალდერედიბლე (298,24 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარა — რეინოსა (4,12 კმ²).

მუნიციპალიტეტების სია
რუკა
ლა-კორუნიის მუნიციპალიტეტები

ლა-კორუნიის პროვინცია შედის გალისიის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 93 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

ლა-კორუნიის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 18 კომარკაში: ფეროლი (11 მუნიციპალიტეტი), ბეტანსოსი (10), კორუნია (9), სანტიაგო (7), ბერგანტინიოსი (7), ორდენესი (7), ფინისტერე (5) ეუმე (5), არსუა (4), ბარბანსა (4), ორტეგალი (4), ნოია (4), ტიერა-დე-მელიდი (4), ტიერა-დე-სონეირა (3), სარი (3), მუროსი (2), ბარკალა (2), და შალიასი (2).

ლა-კორუნიის პროვინციის ფართობია 7950 კმ² და 2019 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 119 596 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია ლა-კორუნია, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია პუენტეს-დე-გარსია-როდრიგესი (249,37 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარაა — კორკუბიონი (6,52 კმ²).

მუნიციპალიტეტების სია
რუკა
ნოვოკალტაევო

ნოვოკალტაევო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 118 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 45 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მეურაპტალოვო, რომელიც დაშორებულია 15 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (98%).
დიზაინერი

დიზაინერი — ადამიანი, რომელიც გეგმავს ნახატის ან გეგმის მომზადებით იბიექტის გარეგნულ სახესა თუ მუშაობის თავსიებურებას.

უფრო ფორმალურად, დიზაინერი არის ადამიანი, რომელიც „განსაზღვრავს დიზაინის ობიექტის სტრუქტურულ თვისებებს“.

რეალურ ცხოვრებაში ნებისმიერი, ვინც ქმნის მატერიალურ ან არამატერიალურ საგნებს, პროდუქტებს, პროცესებს, კანონებს, თამაშებს, გრაფიკას, მომსახურებებს და გამოცდილებას, შეიძლება დიზაინერად იყოს მოხსენიებული.
აბრეშუმისებრი ვოლვარიელა

აბრეშუმისებრი ვოლვარიელა — სოკოს სახეობა ვოლვარიელას გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, აზიას, ჩრდილოეთ ამერიკას, სამხრეთ ამერიკას, ავსტრალიასა და კარიბის აუზს.

კარგი ხარისხის საჭმელ სოკოდ ითვლება. იზრდება ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, პარკებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა იაკობ კრისტიან შეფერმა 1774 წელს როგორც . ვოლვარიელას გვარში გადაიტანა გერმანელმა მიკოლოგმა როლფ ზინგერმა 1951 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 5–20 სმ-მდე, ნორჩობაში ნახევარსფეროსებრ-ზარისებრი, შემდეგ ამოზნექილი და ბოლოს თითქმის გაშლილი, მშრალი. დაფარულია ხშირი, აბრეშუმისებრი ბისუსებით. მოთეთრო ან მოყვითალო.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები განიერი, ხშირი, თავიდან მოთეთროა, შემდეგ — მოვარდისფრო.

ფიხის სიგრძე — 7-19 სმ-მდე, სისქე — 1-2 სმ-მდე, ცილინდრული, მოთეთრო, ძირში გაგანიერებულია და ჩამჯდარია პარკისებრ თეთრ ან ჟანგმიწისფერ ვოლვაში.

რბილობი — თეთრი, თხელი, რბილი, უმი კარტოფილის მსგავსი სუნით.

სპორები — ელიფსისებური, მოვარდისფრო, გლუვი, 6,5–104,5–6,5 მკმ. ბაზიდიუმი — გურზისებრი, ოთხსპორიანი.

მსგავსი სახეობები
გავრცელება და ეკოლოგია
გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, აზიას, ავსტრალიას, ჩრდილოეთ ამერიკას, სამხრეთ ამერიკასა და კარიბის აუზს.

საპროტროფია. იზრდება ფოთლოვან და შერეულ, იშვიათად წიწვოვან ტყეებში, გამხმარ და დამპალ ხეებზე, პარკებში, ბაღებში, გზის პირებზე, ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად.

შემჩნეულია, რომ იგი შეიძლება წლების განმავლობაში გაიზარდოს ერთი და იმავე ადგილას.

სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

გალერეა
ნიტრარია

ნიტრარია — ჰალოფილური მცენარეების გვარი ნიტრარიასებრთა ოჯახისა. ადრე მიეკუთვნებოდა ორყურასებრთა ოჯახს. ბუჩქებია, ზოგჯერ ეკლიანი, მორიგეობით განლაგებული მთლიანი და ხორციანი ფოთლებით. ყვავილები ორსქესიანია, 5-ნაკვთიანი, მოყვითალო ან თეთრი, ფაშარ ციმოზურ ყვავილედებში; ნაყოფი კურკიანასებური, დიდი ნაწილი წვნიანი. ცნობილია 10-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან ევრაზიაში (ევროპაში — მხოლოდ სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში), ჩრდილოეთ აფრიკასა და ავსტრალიაში. რომელიც იზრდება უდაბნოებში, ნახევარუდაბნოებში, იშვიათად სტეპის მლაშე ნიადაგებზე, ადგილ-ადგილ წარმოქმნის სუფთა რაყებს. ნიტრარიას ნაყოფი გამოიყენება შინაური ცხოველებისა და ფრინველების საკვებად, ზოგჯერ საკვებადაც ხმარობენ. მისი ნაცარი შეიცავს პოტაშს.
ქსავიე დოლანი

ქსავიე დოლანი (; დ. 20 მარტი, 1989) — კანადელი კინორეჟისორი, მსახიობი, სცენარისტი, მემონტაჟე და კოსტიუმების დიზაინერი. საერთაშორისო აღიარება მოუტანა სადებიუტო ფილმმა „მე მოვკალი დედაჩემი“, რომლის პრემიერაც 2009 წელს კანის კინოფესტივალზე შედგა.

2009 წლის შემდეგ დოლანმა თავისივე სცენარისტობით რვა სრულმეტრაჟიანი ფილმი გადაიღო, რომელთაგან ორის გარდა ყველას პრემიერა კანის კინოფესტივალზე შედგა. ფილმის „ტომი ფერმაში“ პრემიერა 2013 წელს ვენეციის 70-ე საერთაშორისო კინოფესტივალზე ჩატარდა, ხოლო ფილმი ჯონ ფ. დონოვანის სიკვდილი და ცხოვრება 2018 წლის ტორონტოს საერთაშორისო კინოფესტივალზე წარსდგა. 2018 წელს დოლანმა გადაიღო მუსიკალური ვიდეო ადელის სინგლისთვის .

დოლანს თავისი ნამუშევრებისთვის არაერთი ჯილდო აქვს მიღებული. 2014 წლის კანის კინოფესტივალზე ფილმისთვის „დედა“ მან ჟიურის პრიზი დაიმსახურა, ხოლო 2016 წელს ფილმისთვის „ეს მხოლოდ აღსასრულია“ გრან პრი მოიპოვა.

ფილმოგრაფია
რეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი
მე მოვკალი დედაჩემი (2009)
წარმოსახვითი სიყვარული (2010)
და მაინც ლოურენსი (2012)
ტომი ფერმაში (2013)
დედა (2014)
ეს მხოლოდ აღსასრულია (2016)
ჯონ ფ. დონოვანის სიკვდილი და ცხოვრება (2018)
მატიასი და მაქსიმი (2019)
ტურფანის ღრმული

ტურფანის ღრმული, ტურფანის ქვაბული — ტექტონიკური დადაბლება ტიან-შანის აღმოსავლეთ განშტოებებში, ჩინეთის დასავლეთ ნაწილში. სიგრძე დაახლოებით 200 კმ, სიგანე დაახლოებით 70 კმ, ფსკერის აბსოლუტური ნიშნული — 155 მეტრი (ცენტრალურ აზიაში ყველაზე ღრმა). უპირატესად აგებულია ქვიშაქვა-თიხური ნალექებით. ფსკერზე მდებარეობს ფართო მლაშობი ეფემერული მწარე-მლაშე ტბებით. ჰავა მკაცრი კონტინენტურია, ცხელი ზაფხულითა (ივლისის საშუალო ტემპერატურა — 33°) და ცივი ზამთრით (იანვრის საშუალო ტემპერატურა –9,6°); ნალექები — დაახლოებით 20 მმ წელიწადში. მცენარეულობა გვხვდება მხოლოდ დროებითი წყალსადინრების კალაპოტებთან (ნიტრარია, ცერცვეკალა და სხვ.), განაპირა მხარეებზე იშვიათი ოაზისებია. ღრმულში მდებარეობს ქალაქი ტურფანი. ევროპელთაგან ტურფანი ღრმული პირველად აღმოაჩინა გრიგოლ გრუმ-გრჟიმაილომ 1889 წელს.
გასპარ ნოე

გასპარ ნოე (; დ. 27 დეკემბერი, 1963) — არგენტინელი კინორეჟისორი, რომელიც ცხოვრობს და მოღვაწეობს საფრანგეთში, პარიზში. გადაღებული აქვს შვიდი სრულმეტრაჟიანი ფილმი: „ერთი ყველას წინააღმდეგ“ (1998), „შეუქცევადი“ (2002), „სიცარიელეში შესასვლელი“ (2009), „სიყვარული“ (2015) და „კლიმაქსი“ (2018), „მარადიული სინათლე“ (2019) და „მორევი“ (2021).
ხინო

ხინო — მთა საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქობულეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მესხეთის ქედის დასავლეთი ნაწილის თხემზე, მდინარეების ბჟუჟისა და კინტრიშის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2598 მ. აგებულია ეოცენური ვულკანოგენური წყებებით — ანდეზიტურგანფენებიანი ანდეზიტური ტუფ-ბრექჩიებით. ეტყობა გამყინვარების კვალი. ქვემო კალთებზე შერეული და მუქწიწვიანი ტყეებია, ზემოთ — სუბალპური და ალპური მდელოები. იყენებენ საძოვრებად.
ორენსეს მუნიციპალიტეტები

ორენსეს პროვინცია შედის გალისიის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 92 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

ორენსეს მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 12 კომარკაში: ორენსე (12 მუნიციპალიტეტი), ლიმია (11), რიბეირო (10), ტიერა-დე-სელანოვა (10), ვალდეორასი (9), კარბალინო (9), ვერინი (8) ალიარის-მასედა (6), ბახა-ლიმია (5), ვიანა (4), ტიერა-დე-კალდელასი (4) და ტიერა-დე-ტრივესი (4).

ორენსეს პროვინციის ფართობია 7273 კმ² და 2019 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 307 651 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია ორენსე, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია ლა-ვეგა (290,49 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარაა — ბეადე (6,4 კმ²).

მუნიციპალიტეტების სია
რუკა
გრაფის ჩანაქცევი

გრაფის ჩანაქცევი

გრაფის ჩანაქცევის შესასვლელი ზღვის დონიდან 2334 მ სიმაღლეზეა. აქვს ორი შესასვლელი, რომლებიც მთა ჭიფშირის სიახლოვესაა განლაგებული. სხვაობა ზედა შესასვლელსა და ქვედა შესასვლელს შორის 20 მ-ია.

ზედა შესასვლელი მდებარეობს დიდი კარის ფსკერზე, ქვედა წარმოადგენს თოვლნარიან და ტბიან გროტს. ზედა შესასვლელიდან გადის 20 მეტრი სიგრძის ყინულოვანი კოჭა, რომლის საშუალო ქანობია 20°. აქედან ვიწრო გასასვლელია და შემდეგ 6 მეტრიანი საფეხური, რომლიდანაც შესაძლებელია მეორე ყინულოვან კოჭაში (სიგრძე დაახლოებით 15 მ) მოხვედრა. შემდეგ, დაბალი გასასვლელით შესაძლებელია ნაზვავ გროტში მოხვედრა, რომლის შორეულ ნაწილში განლაგებულია ვერტიკალური კალიბრი, რომელიც 3 მეტრიანი საფეხურით იხსნება.

საფეხურის ფსკერზე შვერილია, რომელიც 22 მ-იანი ჭის თავია. ჭიდან შესაძლებელია გროტში მოხვედრა, რომლის ქვედა ნაწილში არის გასასვლელი მღვიმის გვერდითა განშტოებაში. 12 მეტრიანი არხი ქვემოთკენ ვიწროვდება და გადადის მოკლე აღმავალ მეანდრში. 3 მეტრიანი საფეხურის ფსკერზე ბუდის ფორმის მცირე გროტია.

გრაფის ჩანაქცევი აღმოაჩინა ტომსკის სპელეოლოგიურმა ექსპედიციამ ვიქტორ ლერინმანის ხელმძღვანელობით 1975 წელს. 1982–85 წლებში მღვიმე გამოიკვლიეს ტომსკის სამედიცინო ინსტიტუტის სპელეოლოგებმა. 1986 წელს შეისწავლა ტომსკის სპელეოლოგთა ჯგუფმა. 1987 წელს ტომსკის სპელეოლოგიურმა ექსპედიციამ მიაღწია მღვიმის 685 მ-იან ნიშნულს.
ერნსტ რუდოლფ ფონ ტრაუტფეტერი

ერნსტ რუდოლფ ფონ ტრაუტფეტერი (; დ. 20 თებერვალი, 1809, მიტავა, ახლანდ. ელგავა — გ. 24 იანვარი, 1889, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსეთში მოღვაწე გერმანელი ბოტანიკოსი. საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა დოქტორი (1839). პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1837). დაიბადა თავადაზნაურთა ოჯახში. 1831 წელს ოქროს მედლითა და ბოტანიკის კანდიდატის ხარისხით დაამთავრა დერპტის (დღ. ტარტუს) უნივერსიტეტი. 1833 წელს დაიცვა დისერტაცია და ლექციების წაკითხვის უფლება მიიღო კენიგსბერგის უნივერსიტეტში როგორც პრივატ-დოცენტმა. 1835 მიიღო ფილოსოფიის დოქტრორის ხარისხი. იყო წმინდა ვლადიმერის უნივერსიტეტის ბოტანიკის კათედრის ორდინარული პროფესორი (1838–1850), ფილოსოფიის ფაკულტეტის ფიზიკა-მათემატიკის განყოფილების დეკანი (1841–1842, 1843–1847), რექტორი (1847–1859), უნივერსიტეტის ბოტანიკური ბაღის დამაარსებელი და პირველი დირექტორი (1841–1852). გარდაიცვალა პეტერბურგში, დაკრძალულია იქვე.