iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალმერია (საფეხბურთო კლუბი)

„ალმერია“ — ესპანური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1989 წელს, ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების ქალაქ ალმერიაში. ასპარეზობს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონში. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ ხუეგოს მედიტერანეოსზე, რომელიც 22 000 მაყურებელს იტევს.

ისტორია
ალმერიაში არსებობდა კლუბი, რომელიც 1979-81 წლებში ასპარეზობდა პრიმერა დივიზიონში. 1982 წელს კლუბი დაიშალა და სავარაუდოდ ეს კლუბი იყო ამჟამინდელი „ალმერიას“ წინამორბედი. 1989 წელს დაარსდა კლუბი „ “, ხოლო 2001 წელს მას „ “ დაერქვა. დონით მეორე დივიზიონში გატარებული 1 სეზონის შემდექ დაქვეითდა ჯერ დონით მესამე ჩემპიონატში, შემდეგ კი მეოთხეში.

სეგუნდა დივიზიონში გატარებული მრავალი სეზონის შემდეგ, „ალმერიამ“ 2006-07 წლების სეზონში შეძლო მე-2 ადგილის დაკავება და ისტორიაში პირველად აღზევდა პრიმერა დივიზიონში. 2007-08 წლების სეზონში მთავარი მწვრთნელი იყო უნაი ემერი, ხოლო თავდამსხმელი ალვარო ნეგრედო, რომელმაც სეზონი 13 გატანილი გოლით დაასრულა.

უნაი ემერის „ვალენსიაში“ გადასვლის შემდეგ მისი ადგილი გონსალო არკონადამ დაიკავა. ცუდი შედეგების გამო 2008 წლის 21 მაისს არკონადამ პოსტი დაატოვა. იგი მექსიკელმა უგო სანჩესმა ჩაანაცვლა, რომელსაც „ალმერიის“ შედეგები გააუმჯობესა და კლუბს ჩემპიონატის ცხრილის შუაში დაასრულებინა სეზონი.

2010-11 წლების სეზონში კლუბმა ისტორიაში პირველად შეძლო ესპანეთის თასის ნახევარფინალში გასვლა. თუმცა პრიმერა დივიზიონში 4 წლიანი ასპარეზობის შემდეგ სეგუნდა დივიზიონში დაქვეითდა. 2010 წლის ნოემბერში, „ბარსელონასთან“ წაგების შემდეგ, ანგარიშით 0-8, ხუან მანუელ ლილიომ მწვრთნელის პოსტი დატოვა. 2011 წლის აპრილში იგივე ბედი ეწვია მის შემცვლელ ხოსე ლუის ოლსტრასაც.

სეგუნდა დივიზიონში გატარებული 2 წლის შემდეგ, 2013 წლის 22 ივნისს „ალმერია“ დაბრუნდა უმაღლეს დივიზიონში, აღსაზევებელ პლეი-ოფში დაამარცხა „ჟირონა“. მთავარი მწვრთნელობიდან ხავი გარსიას წასვლის შემდეგ, კლუბში მოვიდა „ალმერიის“ ყოფილი მოთამაშე და დუბლშემადგენლობის მწვრთნელი ფრანსისკო. 2013-14 წლების სეზონში კლუბმა დაიკავა მე-16 ადგილი და გადაურჩა დაქვეითებას.

ფრანსისკომ მთავარი მწვრთნელი პოსტი დატოვა 2014 წლის დეკემბერში, მას შემდეგ, რაც „ალმერიამ“ მოიპოვა მხოლოდ 2 ქულა 23 დან. ახალ მწვრთნელად ხუან იგნასიო მარტინესი დაინიშნა, რომელიც მხოლოდ აპრილამდე მუშაობდა კლუბში. მისი შემცვლელის, სერხი ბარხუანის თავკაცობით კლუბმა დაიკავა მე-19 ადგილი და დაქვეითდა სეგუნდა დივიზიონში.
ელჩე (საფეხბურთო კლუბი)

„ალმერია“ — ესპანური საფეხბურთო კლუბი, ელჩედან, ალიკანტეს პროვინცია, ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანება. დაარსდა 1923 წელს. ასპარეზობს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონში. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ ესტადიო მანუელ მარტინეს ვალეროზე, რომელიც 36 017 მაყურებელს იტევს.

კლუბი ჩამოყალიბდა ქალაქის ყველა კლუბის შერწყმის შედეგად. „ელჩე“ ლიგის სისტემას შეუერთდა 1929 წელს, სეგუნდა დივიზიონს 1934 წელს, ხოლო 1959 წელს პრიმერა დივიზიონში აღზევდა, სადაც საუკეთესო შედეგი დააფიქსირა 1963-64 წლების სეზონში, დაიკავა მე-5 ადგილი. 1969 წელს ითამაშა ესპანეთის თასის ფინალში. 2014-15 წლების სეზონში გადასახადების გადაუხდელობის შემდეგ დაგროვილი ვალების გამო დაქვეითდა დონით მეორე ჩემპიონატში.

მიღწევები
სეგუნდა დივიზიონის ჩემპიონი (2): 1958/59 (ჯგუფი ), 2012/13
ესპანეთის თასის ფინალისტი (1): 1969

გამოჩენილი ფეხბურთელები
ვავა
მაზინიო
კიკე მატეო
ხუან მანუელ ასენსი
სანტიაგო კანისარესი
ხავი ნავარო
ხუანდე რამოსი
რობერტო აკუნია
ტომაშ ფრანკოვსკი
იოან ანდონე
ალბერტ ნადი
მარსელო ტრობიანი
კოსოვოს საგარეო ურთიერთობები

კოსოვოს საგარეო ურთიერთობები — კოსოვოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიერ ხორციელდება. კოსოვოს 24 საელჩო ჰყავს საზღვარგარეთ და მასპინძლობს 21 საელჩოს პრიშტინაში. კოსოვო ასევე რამდენიმე საერთაშორისო ორგანიზაციის წევრიცაა.

2008 წლის 17 თებერვალს, კოსოვოს ასამბლეამ სერბეთისგან დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. ამ ნაბიჯმა დავა გამოიწვია საერთაშორისო თანამეგობრობაში. საერთაშორისო ზედამხედველობა კოსოვოში 2012 წლის სექტემბერში დასრულდა, ამით კოსოვო საკუთარი მმართველობისთვის პასუხისმგებელი გახდა. კოსოვოს რესპუბლიკა გაეროს 111 წევრის მიერ აღიარებულია, ასევე ტაივანი, მალტის სუვერენული სამხედრო ორდენის, კუკის კუნძულებისა და ნიუეს მიერ. გარდა ამისა, ზოგიერთი ქვეყანა, რომელიც ოფიციალურად არ აღიარებს კოსოვოს რესპუბლიკას (ჩინეთი, რუსეთი, რუმინეთი, სლოვაკეთი, საბერძნეთი), კოსოვოში ჰყავთ არადიპლომატიური ოფიციალური „წარმომადგენლები“, მათ შორის ევროკავშირიც.

კოსოვოს ამჟამინდელი საგარეო საქმეთა მინისტრია — ენვერ ხოჯაი.

დიპლომატიური ურთიერთობების სტატუსი
კოსოვოს რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ, დაიწყო დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების პროცესი ყველა ქვეყანასთან, რომლებმაც აღიარეს კოსოვოს რესპუბლიკა, ახალი საელჩოების გახსნის ან ამ ქვეყნებში არარეზიდენტი ელჩების აკრედიტაციის გზით.

კოსოვოს რესპუბლიკამ მსოფლიოს 86 ქვეყანასთან დაამყარა დიპლომატიური ურთიერთობები:

საერთაშორისო ორგანიზაციებში წევრობა
კოსოვოს საგარეო საქმეთა მინისტრმა ენვერ ხოჯაიმ განაცხადა, რომ ქვეყანა განიხილავს განაცხადის შეტანას გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის სპეციალიზებულ უწყებებში 2013 წლის პირველ ნახევარში და მზადდება განაცხადის შეტანა ევროპის საბჭოში 2014 წლისთვის. ვიცე პრემიერ-მინისტრმა ჰაშიმ ტაჩიმ კიდევ ერთხელ დაადასტურა სახელმწიფოს სურვილი 2014 წლის დეკემბერში შეუერთდეს. კოსოვო ასევე ამზადებს მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციაში, წევრობის შესახებ განაცხადის შეტანას. ნატო-ს პროგრამა „პარტნიორობა მშვიდობისთვის“ გაწევრიანება მთავრობის პრიორიტეტია.

ხოჯაიმ განაცხადა, რომ კოსოვოს მიზანია 2020 წლისთვის გახდეს გაეროს სრულუფლებიანი წევრი სახელმწიფო და 2022 წლისთვის გახდეს ნატო-ს წევრი.

კოსოვოს წარდგენისთვის გამოყენებული სახელები
კოსოვო წარმოდგენილია შემდეგი სახელებით:
„კოსოვოს რესპუბლიკა“;
„კოსოვო*“ (ვარსკვლავით),
რომელიც დამოკიდებულია კონკრეტულ საერთაშორისო ფორუმზე. სახელი „კოსოვოს რესპუბლიკა“ მისახები და სასურველი ნომენკლატურაა პრიშტინის მთავრობისთვის. სახელი „კოსოვო*“ ვარსკვლავთან ერთად გამოიყენება სხვა ფორებში. სადაც ეს სახელი გამოიყენება, ტექსტი დაკავშირებულია სქოლიოსთან, რომელშიც ნათქვამია:

„კოსოვოს*“ ეს აღნიშვნა იყო პრიშტინასა და ბელგრადს შორის შეთანხმების შედეგი, რომელიც ევროკავშირის შუამავლობით წარიმართა. ეს შეთანხმება, რომელიც ცნობილია, როგორც „ვარსკვლავის ხელშეკრულება“, გაფორმდა 2013 წლის 24 თებერვალს.

„“ არის კოსოვოში გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის დროებითი ადმინისტრაციის მისიის აკრონიმი, რომელის მეშვეობით კოსოვომ რამდენიმე ორგანიზაციას შეუერთდა.

საერთაშორისო ხელშეკრულებები და კონვენციები
ოქთაი სინანოღლუ

ოქთაი სინანოღლუ (; დ. 25 თებერვალი, 1935 — გ. 19 აპრილი, 2015) — საერთაშორისოდ აღიარებული თურქი ფიზიკური ქიმიკოსი და მოლეკულური ბიოფიზიკოსი.

ბიოგრაფია
ოქთაი სინანოღლუ დაიბადა 1935 წლის 25 თებერვალს, იტალიის ქალაქ ბარიში, ნიუზჰეთ ჰაშიმის და რიუვეიდე სინანოღლუს ოჯახში. მისი მამა, ბარიში მდებარე თურქეთის საკონსულოს თანამდებობის პირი და მწერალი იყო. მან დაწერა წიგნი ბერძნული და რომაული მითოლოგიის შესახებ და ასევე წიგნი, სახელწოდებით „პეტრარკა“, რომელიც 1931 წელს გამოაქვეყნა. წინასიტყვაობაში იგი ამბობს: „საუკეთესო გზა (თურქეთისთვის), დასავლური კულტურის ათვისებაა“. 1938 წლის ივლისში რიუვეიდე სინანოღლუს თურქეთში გამოხმობის შემდეგ, მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე, ოჯახი თურქეთში დაბრუნდა. ოქთაი სინანოღლუს ჰყავდა და, ესინ აფშარი, რომელიც ცნობილი მომღერალი და მსახიობი იყო.

1951 წელს, სინანოღლუმ ანკარის კოლეჯი დაამთავრა. 1953 წელს, იგი ამერიკის შეერთებულ შტატებში გაემგზავრა, სადაც, კალიფორნიის უნივერსიტეტში განაგრძო სწავლა, რომელიც 1956 წელს, ბაკალავრის ხარისხით დაასრულა. შემდეგ წელს, მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში, მან მაგისტრის ხარისხი მოიპოვა და ალფრედ სლოუნის პრემიის ლაურეატი გახდა. 1959-1960 წლებში, კალიფორნიის უნივერსიტეტში, მას დოქტორის ხარისხი მიენიჭა ფიზიკური ქიმიის დარგში.

1963 წლის 21 დეკემბერს, ოქთაი სინანოღლუმ პაულა ამბრუსტერზე იქორწინა. საქორწინო ცერემონია, იელის უნივერსიტეტის ბრენფორდის კოლეჯის სამლოცველოში გაიმართა. ამ ქორწინებიდან, სინანოღლუს სამი შვილი ჰყავდა.

ოქთაი სინანოღლუს მეორე მეუღლე, დილექ სინანოღლუ გახდა და ამ ქორწინებიდან, იგი ტყუპების მამა გახდა. ოჯახი ტეხასსა და სტამბოლში ცხოვრობდა.

სინანოღლუ ორჯერ იყო ნობელის პრემიის ნომინანტი ქიმიის დარგში.

გარდაიცვალა 2015 წლის 19 აპრილს, მაიამიში, ფლორიდა.
კადისი (საფეხბურთო კლუბი)

„კადისი“ — ესპანური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1910 წელს, ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების ქალაქ კადისში. ასპარეზობს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონში. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ რამონ დე კარანსაზე, რომელიც 25 500 მაყურებელს იტევს.

ისტორია
„კადისი“ პრიმერა დივიზიონში პირველად 1977-78 წლების სეზონში აღზევდა. 1 სეზონის შემდეგ ისევ დაქვეითდა სეგუნდა დივიზიონში. 1981-82 და 1983-84 წლების სეზონებში თითო წლით ბრუნდებოდა უმაღლეს დივიზიონში. 1985 წელს აღზევების შემდეგ კი მიჯრით 8 სეზონი გაატარა პრიმერა დივიზიონში.

1990-91 წლების სეზონში, სალვადორელი მახიკო გონსალესის წყალობით კლუბმა სასწაულებრივად შეინარჩუნა ადგილი უმაღლეს დივიზიონში. ასევე დიდი წვლილი მიუძღვის „კადისის“ აღზრდილ კიკოს. გვიანი 1980-იანი და ადრეულ 1990-იან წლებში კლუბი ცნობილი გახდა, როგორც „ყვითელი წყალქვეშა ნავი“, ვინაიდან ყოველი „მომავალი წლიდან“ შანსი ჰქონდა უმაღლეს დივიზიონში აღზევების, მიუხედავად ამისა ბევრჯერ „ჩაიძირა“.

2 სეზონში „კადისმა“ შეძლო დაქვეითებულიყო პრიმერა დივიზიონიდან დონით მესამე ჩემპიონატში. ესპანეთის სეგუნდა ბ-ში გატარებული დიდი ხნის შემდეგ, 2003 წელს კლუბი სეგუნდა დივიზიონში აღზევდა. 2006 წელს კი უმაღლეს დივიზიონში დაბრუნდა, ჩემპიონატის ბოლო ტურში დაამარცხა „ხერესი“ და დაიკავა პირველი ადგილი.

თუმცა „კადისი“ 1 სეზონის შემდეგ ისვ დაქვეითდა დონით მეორე დივიზიონში, 37-ე და ბოლო ტურში წაგებული მატჩის შემდეგ. ამავე სეზონში კლუბი ჩაიბარა კლუბის ყოფილმა მოთამაშემ, ოლიმ. რამდენიმე თვის შემდეგ მან პოსტი დატოვა.

2008 წლის ივნისში, „კადისი“ დაბრუნდა დონით მე-3 ჩემპიონაში. თუმცა 1 სეზონის შემდეგ დაბრუნდა სეგუნდა დივიზიონში, მხოლოდ 1 სეზონით.

2015-16 წლების სეზონის სეგუნდა ბ დივიზიონის გათამაშებაში, ჯგუფი 4-ში დაიკავა მე-4 ადგილი, აღსაზევებელ პლეი-ოფში დაამარცხა „ერკულესი“, ორივე მატჩში ანგარიშით 1-0 და ექვსწლიანი პაუზის შემდეგ დაბრუნდა სეგუნდა დივიზიონში.

მიღწევები
სეგუნდა დივიზიონი
ჩემპიონი (2): 1940/41, 2004/05
სეგუნდა დივიზიონი ბ
ჩემპიონი (4): 2000/01, 2008/09, 2011/12, 2014/15
ტერსერა დივიზიონი
ჩემპიონი (2): 1954/55, 1969/70
კორდობა (საფეხბურთო კლუბი)

„კორდობა“ — ესპანური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1954 წელს, ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების ქალაქ კორდობაში. ასპარეზობს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონში. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ ნუევო არკანხელზე, რომელიც 21 822 მაყურებელს იტევს.

ისტორიაში კლუბს საუკეთესო პერიოდი ჰქონდა 60-იან წლებში, როდესაც „კორდობა“ ასპარეზობდა პრიმერა დივიზიონში, სადაც საუკეთესო შედეგი, მე-5 ადგილი დააფიქსირა 1964-65 წლების სეზონში.

გამოჩენილი ფეხბურთელები
ფერნანდო კასერესი
ხერმან პაჩეკო
სებასტიან სახა
არტურო ენრიკე ბერნჰადტი
ბრიმა რაზაკი
აგუსი
ფედე ვიკო
ვისენტე დელ ბოსკე
ხავი მორენო
ფრანსისკო ხემესი
მიგელ რეინა
მანუელ მარტინეს სანჩისი
რობერტო
ადილ რემზი
ნიკოლას ოლივეირა
ანდრეს ფლერკინი
მატე ბილიჩი

გამოჩენილი მწვრთნელები
იგნასიო ეინსაგირე (1964-1965, 1969-1970, 1975-1977)
მარსელ დომინგო (1966-1968)
ლადისლავ კუბალა (1968-1969)
ვავა (1971-1972, 1974-1975)
პაჩინი (1981)
ხოსე მურსია (2001-2002)
რობერტო (2004)
ფრანსისკო ხემესი (2007-2008, 2011-2012)
ალბერტ ფერერი (2014)
პორვოო

პორვოო — ფინეთის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქი. პორვოო მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთით, უუსიმაას რეგიონში, ჰელსინკიდან 50 კილომეტრის დაშორებით. პორვოო ფინეთის სიდიდით 21-ე ქალაქია და მისი მოსახლეობა 50 083-ს ადამიანს შეადგენს.

პორვოოში ასევე განლაგებულია ფინეთის ევანგელურ-ლუთერანული ეკლესიის შვედურენოვანი ეპარქია.
ისტორია
ისტორიულ წყაროებში პორვოო პირველად საუკუნეში მოიხსენიება. რეგიონში პირველი დასახლებები საუკუნეში ჩნდება. პორვოოსთვის ქალაქის სტატუსი შვედეთის მონარქმა, მაგნუს ერიკსონმა 1346 წელს მიანიჭა. ქალაქის სახელი შვედური -დან მომდინარეობს რაც ქართულად „ციხის მდინარეს“ ნიშნავს.

 საუკუნის დასაწყისში შვედეთის სამეფომ, ფინეთი, რუსეთის იმპერიას დაუთმო. 1809 წელს რუსეთის იმპერატორმა ალექსანდრე -მა მოიწვია პორვოოს კრება. პორვოოს კრება მიიჩნევა ფინეთის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის ქვაკუთხედად. ამ კრებაზე ფინეთს დაუმტკიცდა საკუთარი ენის, სარწმუნეობის და კონსტიტუციის ქონის უფლება. მოსახლეობის 64,2% ფინურენოვანია, 29,6% კი შვედურენოვანი.

მმართველობა
ქალაქის მმართველი არის იუკკა-პეკკა უიულა. პორვოოს საკრებულოს ჰყავს 51 დეპუტატი. პორვოოში შვედურენოვანი მოსახლეობის სიმრავლის გამო, საკრებულოს არჩევნებს ხშირად ფინეთის შვედ მოქლაქეთა პარტია იგებს. 2017 წლის ადგილობრივი არჩევნების შედეგად, საკრებულოს შემადგენლობა შემდეგნაირად გამოიყურება:

განათლება
პორვოოში არის რამდენიმე სკოლა და ლიცეუმი, აგრეთვე მუსიკალური, სამხატვრო და პროფესიული სასწავლებლები. პორვოოში განლაგებულია ორი უმაღლესი სასწავლებლის კამპუსი:
ჰააგა-ჰელიის გამოყენებით მეცნიერებათა უნივერსიტეტი
ლაურეას გამოყენებით მეცნიერებათა უნივერსიტეტი

გამოჩენილი ადამიანები
ალბერტ ედელფელტი, მხატვარი
ჰანნა ეკ, მისს ფინეთი 2005
ადოლფ ლინდფორსი, ოლიმპიური ჩემპიონი ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში
ვლადიმირ რომანოვი, რომანოვების დინასტიის წარმომადგენელი და სამეფო ტახტის ერთ-ერთი მემკვიდრე
იოჰან ლუდვიგ რუნებერგი, პოეტი
სამი ჰიუპია, ფინეთის საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი კაპიტანი და ლივერპულის ყოფილი ფეხბურთელი

დაძმობილებული ქალაქები
პორვოოს დაძმობილებული ქალაქები:

დალვიკი, ისლანდია
დინკელსბიული, გერმანია
ვენტსპილსი, ლატვია
ვიბორგი, დანია
ვიიმსი, ესტონეთი
ვილიანდი, ესტონეთი

კამიენ პომორსკი, პოლონეთი
ლუნდი, შვედეთი
ტიურესიო, შვედეთი
ჰამარი, ნორვეგია
ჰენკოკი, მიჩიგანის შტატი, აშშ
ოსტეოლოგია

ოსტეოლოგია ( და ) — ანატომიის ნაწილი, რომელიც სწავლობს ძვლების ფორმასა და სტრუქტურას. როგორც ანთროპოლოგიის ნაწილი, სწავლობს ჩონჩხის ცვლილების კანონზომიერებას ადამიანის სქესის, რასის და ასაკობრივ თვისებების გათვალისწინებით და მათ მორფოლოგიას.

ოსტეოლოგია გამოიყენება პალეონტოლოგიასა და ანთროპოლოგიაში ადამიანის ჩონჩხის ასაკის დასადგენად. ოსტეოლოგიის მნიშვნელობა გაიზარდა, მედიცინაში, დაზიანებული ძველბისა და სახსრების ქირურგიული მკურნალობის მეთთოდის გამოყენებასთან ერთად.

ოსტეოლოგია იყოფა:
საერთო ოსტეოლოგია
ნაწილობრივი ოსტეოლოგია
შედარებითი ოსტეოლოგია
ასაკობრივი ოსტეოლოგია

ოსტეოლოგია ისწავლება სინდესმოლოგიასთან ერთად.

ისტორია
ჰიპოკრატეს სკოლის ექიმებს, მიუხედავად მათი შეზღუდული ცოდნისა, ჰქონდათ, საკმაოდ სრულფასოვანი წარმოდგენა ადამიანის ჩონჩხის აგებულებაზე. კლავდიუს გალენოსი ყოფდა ძვლებს: გრძელებად (რომლებიც შეიცავდნენ ძვლის ტვინს) და მოკლეებად — ძვლის ტვინის გარეშე. კ. გალენის ტრაქტატში — „ “ („ძვლების შესახებ“) გვხვდება ტერმინები, როგორებიცაა „აპოფიზი“, „ეპიფიზი“ და სხვ., რომლებმაც შემდგომ თავისი ადგილი დამკვიდრეს ანატომიის ნომენკლატურაში. იბნ სინას „საექიმო მეცნიერების კანონებში“ მოცემულია ძვლების წყობის თანმიმდევრობითი და სისტემატური აღწერა. ლეონარდო და ვინჩიმ ასევე არანაკლები წვლილი შეიტანა ანატომიის განვითარებაში. მან დეტალურად შეისწავლა თავის ქალის და კიდურების ძვლების აგებულება, რაც კარგად ჩანს მის მიერ შერულებულ ნახატებიდან. რაც შეეხება ლეონარდო და ვინჩამდე შექმნილი ადამიანის ჩონჩხის ჩანახატებს, ისინი ძირითადად იყო პრობითი და პრიმიტიული. ანდრეას ვეზალიმ თავის ნაშრომში „ადამიანის სხეულის აღნაგობა“ (1543) დეტალურად აღწერა ადამიანის ჩონჩხის ძველბი; წიგნი იმ დროისათვის საკმაოდ დეტალურად ილუსტრირებული იყო. 17-19 საუკნეებში ადამიანის ჩონჩხის კვლევა მიმდინარეობდა მისი ფორმირების, განვითარების და ფუნქციის ფარგლებში.

განსაკუთრებით გაძლიერდა ადამაინის ჩონჩხის შესწავლა რენტგენის მიერ იქს-სხივების აღმოჩენის შემდეგ. 1896 წელს ტონკოვმა -ის ანთროპოლოგიურ საზოგადოებაში გამოვიდა წინადადებით გამოეყენებინათ რენტგენის სხივეიბის ადამიანის ჩონჩხის შესასწავლად. ძველების შესწავლის რენტგენულმა მეთოდმა გააფართოვა და განავრცო ინფორმაცია ადამიანის ჩონჩხის აგებულების შესახებ. ლესგაფტი იყო პირველთაგანი, რომელმაც შეისწავლა ძვლების არქიტექტურა მათი ფუნქციური დანიშნულებისა და მახასიათებლების გათვალისწინებით. მე-20 საუკუნიდან ძვალზე როგორც ორგანოზე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა ცოდნა.
ლუგო (საფეხბურთო კლუბი)

„ლუგო“ — ესპანური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1953 წელს, გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ქალაქ ლუგოში. ასპარეზობს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონში. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ ანქსო კაროზე, რომელიც 7 840 მაყურებელს იტევს.

კლუბი არასდროს აღზევებულა პრიმერა დივიზიონში, საუკეთესო შედეგი დააფიქსირა 2012-13 წლების სეზონში, როდესაც სეგუნდა დივიზიონში დაიკავა მე-11 ადგილი.

მიღწევები
სეგუნდა დივიზიონი ბ-ს ჩემპიონი (1): 2010/2011.
ტერსერა დივიზიონის ჩემპიონი (4): 1961/1962, 1977/1978, 1980/1981, 1985/1986.

სეზონების რაოდენობა
სეგუნდა დივიზიონი — 6 სეზონი.
სეგუნდა დივიზიონი ბ — 23 სეზონი.
ტერსერა დივიზიონი — 34 სეზონი.
რეგიონული ლიგა — 1 სეზონი.
ესტეტიური ლიგა პატრიოტებისა

ესტეტიური ლიგა პატრიოტებისა —
საარჩევნო სუბიექტი, რომელიც 1919 წლის თებერვალში საქართველოს დამფუძნებელი კრების არჩევნებში მე-14 ნომრად იღებდა მონაწილეობას. იგი ხელოვანებს აერთიანებდა და მისი წევრები იყვნენ: პაოლო იაშვილი, ტიციან ტაბიძე, იაკობ ნიკოლაძე, პავლე ინგოროყვა, ლადო გუდიაშვილი, ალექსი არსენიშვილი. საარჩევნო სუბიექტმა დაწესებული ზღვარი ვერ გადალახა და შესაბამისად მისი წევრები ვერ მოხვდნენ დამფუძნებელ კრებაში.
ელინთა დემოკრატიული პარტია

ელინთა დემოკრატიული პარტია — პარტია, საარჩევნო სუბიექტი, რომელიც 1919 წლის თებერვალში საქართველოს დამფუძნებელი კრების არჩევნებში მე-15 ნომრად იღებდა მონაწილეობას. პარტიის საარჩევნო სიის პირველი ნომერი იყო საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი, 13 სექტემბრის კანონის შედეგად ეროვნულ საბჭოში ეთნიკური უმცირესობის კვოტით შეყვანილი დეპუტატი, ექიმი ალექსანდრე მიხაილოვი. საარჩევნო სუბიექტმა დაწესებული ზღვარი ვერ გადალახა და შესაბამისად მისი წევრები ვერ მოხვდნენ დამფუძნებელ კრებაში.
მალიორკა (საფეხბურთო კლუბი)

„მალიორკა“ — ესპანური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1916 წლის 5 მარტს, ბალეარის კუნძულების ქალაქ პალმაში. ასპარეზობს ესპანეთის პრიმერა დივიზიონში (ლა ლიგა). საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ იბეროსტარზე, რომელიც 23 142 მაყურებელს იტევს.

მიღწევები
ეროვნული
ესპანეთის თასი
გამარჯვებული(1): 2002/03
ფინალისტი (2) 1990/91, 1997/98

ესპანეთის სუპერთასი
გამარჯვებული (1): 1998
ფინალისტი (1): 2003

სეგუნდა დივიზიონი
ჩემპიონი (2): 1959/60, 1964/65

სეგუნდა დივიზიონი ბ
ჩემპიონი (1): 1980/81

ევროტურნირები
უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი
ფინალისტი (1): 1998/99

გამოჩენილი მოთამაშეები
კუისები

კუისები — მდინარე ნამიბიაში. სათავეს იღებს კჰომასის რეგიონის მთიანეთში და მიედინება დასავლეთით, გაივლის დედაქალაქ ვინდჰუკს და ერწყმის ატლანტის ოკეანეს, ქალაქ უოლფიშ-ბეიში. სეზონური მდინარეა, წელიწადში ჩამოაქვს მხოლოდ 20 მლნ კუბური მეტრი წყალი.

კუისების ერთ ნაპირზე აღმართულია მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი ქვიშის დიუნები, მეორე ნაპირზე კი უნაყოფო კლდეები. მდინარის სამხრეთით, წითელი ქვიშის დიუნების სიმაღლე 150 მეტრს აღწევს. გაბატონებული ქარები დიუნებს ჩრდილოეთით მიმართავს, მაგრამ მდინარე მათ მოძრაობას ბლოკავს. ამ პროცესში, კუისებში ილექება იმდენი ქვიშა და შლამი, რომ წყალი ოკეანემდე მხოლოდ წყალდიდობისას აღწევს. 1972 წელს, მდინარეზე აშენდა ფრიდენაუს კაშხალი.

გალერეა
კაზრეთის მონასტერი

კაზრეთის მონასტერი — სამონასტრო კომპლექსი. მდებარეობს საქართველოში, ქვემო ქართლში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, დაბა კაზრეთის აღმოსავლეთით, მადნეულის სიახლოვეს. კაზრეთის სამების მონასტერი აგებულია მეფე ლაშა გიორგის მიერ საუკუნეში.

1956 წელს კაზრეთის კომპლექსი კულტურის სამინისტროს კულტურის ძეგლთა დაცვისა და რესტავრაციის საქმეთა სამმართველოს მიერ გაიწმინდა გარედანაც და შიგნიდანაც (მანამდე ეკლესია ცოკოლიდან ერთი მეტრის სიღრმეზე იყო მიწით დაფარული).

ეკლესიას 2006 წელს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

არქიტექტურული აღწერა
კაზრეთის სამების ეკლესია, გეგმით წაგრძელებული სწორკუთხედის ფორმის დარბაზული ეკლესიაა, რომელსაც სხვადასხვა დროის მინაშენები აქვს ჩრდილო-აღმოსავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთით. ნაგებია კარგად გათლილი მოყვითალო კვადრებით, რომელსაც ქვედა რიგში ბაცი მომწვანო წყობა მიუყვება, რაც საკმაოდ ცხოველხატულ ელფერს სძენს ფასადებს. ფასადებს ასევე აცხოველებს მდიდრული დეკორი, რომელსაც ქმნის სარკმლის მოჩარჩოება, მოჩუქურთმებული კარნიზი, საფასადე ჯვარი და სხვ. ეკლესია აღმოსავლეთით ნახევარწრიული ღრმა აფსიდით ბოლოვდება. აქვს პორტალებით შემკული ორი შესასვლელი ჩრდილოეთით და დასავლეთით. მთავარი შესასვლელი ჩრდილოეთისაა.

გეგმის მეორე თავისებურება ისაა, რომ აქ ახლებურად არის გადაწყვეტილი აღმოსავლეთის ნაწილი – აფსიდის კედელში ორი გვერდითი სადგომის ნაცვლად მოწყობილია – ერთი, ჩრდილოეთის მხარეს. სამხრეთით კი აფსიდის კედელში ცრუ კამარაა.

შენობის ინტერიერი ჩვენამდე თავდაპირველი სახით არ მოღწეულა. ჩანგრეული ჰქონდა კამარა და სამხრეთის კედელი. დასავლეთის კედელი დამატებითი კედლის წყობით არის გამაგრებული.

ტაძარი მოხატული ყოფილა, საკურთხეველში შემორჩენილია ეკლესიის მამათა რიგი და მოციქულთა ფიგურები. ასევე ფრაგმენტულად ჩანს ქრისტოლოგიური ციკლი და ცალკეული წმინდანები (ჯვარცმა, კოზმა და დამიანე და სხვ.).

ამჟამად კაზრეთის სამების ეკლესია რესტავრირებულია და შიგნით მიმდინარეობს მოხატვა. კაზრეთის სამების ეკლესია ბოლნისის ეპარქიის დაქვემდებარებაშია და მოქმედია.
მირანდესი (საფეხბურთო კლუბი)

„მირანდესი“ — ესპანური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1927 წელს, კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ქალაქ მირანდა-დე-ებროში. ასპარეზობს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონში. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ ანდუვაზე, რომელიც 6 900 მაყურებელს იტევს.

პრიმერა დივიზიონში კლუბი არასდროს აღზევებულა. სეგუნდა დივიზიონში საუკეთესო შედეგი დააფიქსირა 2014-15 წლების სეზონში, როდესაც დაიკავა მე-8 ადგილი. „მირანდესის“ მთავარი მიღწევა იყო ესპანეთის თასის ნახევარფინალში გასვლა, 2011-12 წლების სეზონში.

სეზონების რაოდენობა
სეგუნდა დივიზიონი — 5 სეზონი
სეგუნდა დივიზიონი ბ — 13 სეზონი
ტერსერა დივიზიონი — 50 სეზონი
რეგიონული ლიგა — 22 სეზონი

მიღწევები
სეგუნდა დივიზიონი ბ
მე-2 ადგილი: 2010/11
ტერსერა დივიზიონი
ჩემპიონი (4): 1988/89, 2002/03, 2006/07, 2007/08
ესპანეთის თასი
ნახევარფინალისტი: 2011/12
ნუმანსია (საფეხბურთო კლუბი)

„მირანდესი“ — ესპანური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1945 წელს, კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ქალაქ სორიაში. ასპარეზობს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონში. საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ ლოს პახარიტოსზე, რომელიც 9000 მაყურებელს იტევს.

ისტორია
კლუბს სახელი დაერქვა უძველესი კელტიბერიული ქალაქის, ნუმანციის სახელის გამო, რომელთან ახლოსაც მომავალში ქალაქი სორია დაარსდა. ტერსერა დივიზიონში გატარებული დიდი დროის შემდეგ, კლუბმა განიცადა პროგრესი და შეძლო პრიმერა დივიზიონში აღზევება, სადაც 3 სეზონი გაატარა (1999, 2004, 2008).

„ნუმანსიამ“ ესპანეთში სახელი გაითქვა 1995-96 წლების სეზონში, თამაშობდა დონით მესამე ჩემპიონატში და შეძლო 3 უმაღლესი დივიზიონის კლუბის დამარცხება („რეალ სოსიედადი“, „რასინგი, „სპორტინგი“ ხიხონი). 1/4 ფინალში კი დამარცხდა „ბარსელონასთან“, პირველი მატჩი ფრედ დასრულდა, ხოლო მეორე მატჩის დასაწყისში „ნუმანსია“ ლიდერობდა.

2008 წლის 2 ნოემბერს, ხიხონის „სპორტინგთან“ 1-3 დამარცხების შემდეგ, „ნუმანსიამ“ დააგროვა 200 გაშვებული გოლი პრიმერა დივიზიონის 3 სეზონზე ცოტა მეტში (1999-00, 2000-01, 2004-05 და 2008-09-ის ნაწილი). 2008-09 წლების სეზონში დაქვეითდა სეგუნდა დივიზიონში, მიუხედავად იმისა, რომ სეზონი დაიწყო სენსაციური გამარჯვებით „ბარსელონის“ წინააღმდეგ, ანგარიშით 1-0.

მიღწევები
სეგუნდა დივიზიონი
ჩემპიონი: 2007/08
სეგუნდა დივიზიონი ბ
ჩემპიონი (4): 1961/62, 1962/63, 1965/66, 1988/89

სეზონების რაოდენობა
პრიმერა დივიზიონი — 4 სეზონი
სეგუნდა დივიზიონი — 18 სეზონი
სეგუნდა დივიზიონი ბ — 8 სეზონი
ტერსერა დივიზიონი — 33 სეზონი
რეგიონული ლიგა — 9 სეზონი
ჩრდილოკავკასიური ცხვარი

ჩრდილოკავკასიური ცხვარი — წმინდამატყლიანი ცხვრის ჯიში. გამოყვანილია 1943-60 წლებში სტავროპოლის მხარის საბჭოთა მეურნეობა „ვოსტოკში“. სტავროპოლული ჯიშის ნერბებს ლინკოლნისა და რომნიმარშული ჯიშის ერკემლებს აჯვარებდნენ, ხოლო შემდეგ — პირველი თაობის ნაჯვარებს „თავისში“ ამრავლებდნენ. მოზრდილი ერკემლის მასაა 90-100 კგ (ზოგიერთისა — 150 კგ-მდე). ნერბისა 50-60. მატყლი ერთგვაროვანია, სიგრძითა და სიმსხოთი თანაბარი; სიგრძე 12-13 სმ-მდე აღწევს (უდიდესია 18 სმ). ერკემლის მატყლის ნაპარსი 9-13 კგ, ნერბისა 5,8-6,5 კგ. წმინდა მატყლის გამოსავალი 55-58%. მატყლს უმთავრესად ტრიკოტაჟის ნაწარმის დასამზადებლად იყენებენ. ჩრდილოკავკასიური ცხვრის ნაყოფიერება 100 ნერბზე 130-140 ბატკანია. მოშენებულია ჩრდილო კავკასიაში, ამიერკავკასიაში, რუსეთის ცენტრალურ ოლქებში, ბურიატეთის ავტონომიურ რესპუბლიკასა და ყაზახეთში.
სომეხთა რევოლუციონური პარტია დაშნაკციუთუნი

სომეხთა რევოლუციონური პარტია „დაშნაკციუთუნი“ — პოლიტიკური პარტია, ამიერკავკასიის ერთ-ერთი ყველაზე ძველი პოლიტიკური გაერთიანება, რომელიც 1890 წელს შეიქმნა. საარჩევნო სუბიექტმა 1919 წლის თებერვალში საქართველოს დამფუძნებელი კრების არჩევნებში მე-4 ნომრად მიიღო მონაწილეობა. პარტიის 19 კაციან სიაში 2 ქალი კანდიდატი იყო. საარჩევნო სუბიექტი ვერ მოხვდა დამფუძნებელ კრებაში.
ჯერსიული ჯიში

ჯერსიული ჯიში — მსხვილი რქოსანი საქონლის სარძევე მიმართულების ჯიში. გამოყვანილია ინგლისში ნორმანდიული და ბრიტანული ადგილობრივი საქონლის გაუმჯობესებისა და რძეღალიანობის მიხედვით გადარჩევის გზით. ჯერსიული ჯიშს აქვს ნაზი კონსტიტუცია. ფერად ღია თაფლა და მოვარდისფრო-მოყვითალოდან მუქ მურამდეა. კუროს მასა 600-700 კგ, ფურისა 360-400 კგ. წლიური მონაწველი საშუალოდ 3500 კგ რძეა. ცხიმიანობა 5-6%. ჯერსიული ჯიში მოშენებულია ევროპისა და ამერიკის ბევრ ქვეყანაში. კუროებს იყენებენ სხვა მერძეული ჯიშის ფურებთან შესაჯვარებლად და რძეღალიანობის ასამაღლებლად.