სარის ტაძარი

სარის ტაძარი – საუკუნის ბუდისტური ტაძარი. მდებარეობს დუსუნ ბენდანში, ტირტომარტინის სოფელში, კალასანში, ჯოკიაკარტის სპეციალური რეგიონში, ინდონეზიაში. ის მდებარეობს კალასანის ტაძრიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით დაახლოებით 130 მეტრში (430 ფუტი). ტაძარი წარმოადგენდა ორსართულიან ნაგებობას ხის ძელებით, იატაკითა და კიბეებით, რომლებიც დასრულებული იყო ფანჯრებითა და კარებით. ყველაფერი ორგანული მასალებისგანაა დამზადებული, რომლებიც ამჟამად დამპალი და გამქრალია. ვარაუდობენ, რომ ამ შენობის თავდაპირველი დანიშნულება იყო ვიჰარა (ბუდისტური მონასტერი), ბერების საცხოვრებელი ადგილი. ტაძრის სახელწოდება სარი ან სარე იავურ ენაზე ითარგმნება, როგორც „ძილი“, რაც ასევე ადასტურებს შენობის საცხოვრებელ ხასიათს.

ისტორია
ისტორიკოსები ვარაუდობენ, რომ ტაძარი დაახლოებით კალასანის ტაძრის დროს აშენდა. კალასანის წარწერა, რომელიც სანსკრიტზეა შესრულებული პრანაგარის დამწერლობით, 778 წლით არის დათარიღებული და წარმოადგენს იმ პერიოდის ბუდისტური კულტურისა და პოლიტიკური წონასწორობის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან წყაროს. ტექსტი მოგვითხრობს, რომ ტაძრის აგება განხორციელდა გურუ სანგ რაჯა საილენდრავამჩატილაკას — შაილენდრას დინასტიის „ძვირფასი ქვის“ — უშუალო ინიციატივით. სწორედ მისი გავლენა და სიბრძნე გახდა მიზეზი იმისა, რომ მაჰარაჯა ტეჯაპურნაპანა პანანგკარანი (წარწერის სხვა ადგილებში მოხსენიებული როგორც კარიიანა პანანგკარანი) დაეთანხმა ბოდჰისატვა ტარასთვის განკუთვნილი წმინდა სტრუქტურის აგებას. გურუ სანგ რაჯას ჩანაფიქრი მხოლოდ ერთი ტაძრით არ შემოიფარგლებოდა — მის სურვილს წარმოადგენდა ბუდისტი ბერებისთვის ისეთი გარემოს შექმნა, რომელიც ხელს შეუწყობდა სწავლასა და სულიერ განვითარებას. ამიტომაც, ტაძართან ერთად აშენდა ვიჰარაც — მონასტერი, რომელიც მოგვიანებით იქცა შაილენდრას სამეფოს ბუდისტურ ცხოვრების მნიშვნელოვან ცენტრად. აღნიშნული წარწერა არა მხოლოდ არქიტექტურულ პროექტს აღწერს, არამედ გვაგრძნობინებს თუ როგორ იკვრებოდა ერთად პოლიტიკური ძალაუფლება, რელიგიური ავტორიტეტი და კულტურული მიზნები. ის გვაჩვენებს, რომ ტაძრის მშენებლობა იყო არა უბრალოდ რელიგიური მოქმედება, არამედ სამეფო დინასტიის ერთგვარი სულიერი მანიფესტი, რომელიც ხაზს უსვამდა მათ მხარდაჭერას ბუდიზმის მიმართ და ბერების მიმართ პატივისცემას. პანანგკარანმა სოფელი კალარა სანგას (ბუდისტური სამონასტრო თემი) გადასცა. ამ წარწერის მიხედვით, კანდი სარი, სავარაუდოდ, ახლომდებარე კალასანის ტაძარში მომსახურე ბერების მონასტერი იყო.

ნანგრევები 1920-იანი წლების დასაწყისში აღმოაჩინეს და 1929 წელს ტაძრის რეკონსტრუქცია დაიწყო, რომელიც 1930 წელს დასრულდა. თუმცა, ის არასრული იყო, რადგან ბევრი ნაწილი აკლდა, მათ შორის ტაძრის გარშემო არსებული გარე ფუნდამენტი, გაფართოებული წინა ოთახი და წინა კიბე, რომელიც ოდესღაც ტაძრის აღმოსავლეთ კედლიდან გამოდიოდა. ეს ფიგურები განლაგებულია ორ ზედა და ორ ქვედა რიგად და განთავსებულია ფანჯრების თითოეულ მხარეს. ისინი სულ 36 ქანდაკებას ქმნიან:8 აღმოსავლეთ, ჩრდილოეთ და სამხრეთ მხარეს და 12 დასავლეთ მხარეს. ეს ბუდისტური ფიგურები, როგორც წესი, „ტრიბჰანგას“ მოხდენილ პოზაში არიან გამოსახულნი, ხელში უჭირავთ წითელი ან ლურჯი ლოტოსები და ავლენენ მშვიდობიან და წყნარ სახის გამომეტყველებას. კედლებს ასევე ამშვენებს კინარის გამოსახულებები.

ტაძრის გარე კედელზე აღმოჩენილია ვაჯრალეპას (სიტყვასიტყვით:ალმასის თაბაშირი) სახელით ცნობილი თაბაშირის კვალი. იგივე ნივთიერება ასევე გვხვდება ახლომდებარე კალასანის ტაძარში. თეთრ-მოყვითალო თაბაშირი ტაძრის კედლის დასაცავად იყო წასმული, მაგრამ ახლა თაბაშირი გაცვეთილია.