ჰაიდერ ალ-აბადი

ჰაიდერ ალ-აბადი (; დ. 25 აპრილი, 1952) — ერაყელი პოლიტიკოსი, რომელიც ერაყის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას იკავებდა 2014 წლის სექტემბრიდან 2018 წლის ოქტომბრამდე. სადამ ჰუსეინის დამხობის შემდეგ პირველივე მთავრობაში 2003-2004 წლებში იგი მსახურობდა კომუნიკაციების მინისტრად.

2014 წლის 11 აგვისტოს იგი პრეზიდენტმა ფუად მასუმმა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე დანიშნა ნური ალ-მალიქის შემცვლელად და 2014 წლის 8 სექტემბერს ერაყის პარლამენტმა დაამტკიცა. ალ-აბადი შეყვანილი იყო ჟურნალ „თაიმის“ „2018 წლის 100 ყველაზე გავლენიანი ადამიანის“ სიაში.

იგი თანამდებობაზე იმყოფებოდა ერაყის ომის (2013-2017) უმეტესი პერიოდის განმავლობაში, რომლის დროსაც მან გამოაცხადა გამარჯვება -ის წინააღმდეგ. მოგვიანებით, 2018 წელს მან დატოვა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა მზარდი შიდა უკმაყოფილებისა და გავრცელებული ძალადობრივი პროტესტის ფონზე.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ალ-აბადი დაიბადა ბაღდადში, შიიტი არაბის ოჯახში. ალ-აბადის მამა იყო ბაღდადის ნეიროქირურგიის საავადმყოფოს წევრი და ერაყის ჯანდაცვის სამინისტროს გენერალური ინსპექტორი. იგი იძულებული გახდა პენსიაზე გასულიყო 1979 წელს ბაასისტურ რეჟიმთან უთანხმოების გამო და გარდაცვალების შემდეგ დაკრძალეს აშშ-ში. ალ-აბადმა, რომელიც ინგლისურად საუბრობს, 1970 წელს დაამთავრა ბაღდადის ცენტრალური საშუალო სკოლაში. 1975 წელს მან მიიღო ბაკალავრის ხარისხი ელექტროინჟინერიაში ბაღდადის ტექნოლოგიურ უნივერსიტეტში. 1980 წელს კი მოიპოვა დოქტორის ხარისხი ასევე ელექტროინჟინერიაში მანჩესტერის უნივერსიტეტში.

კარიერა
ალ-აბადი დავას პარტიას 1967 წელს შეუერთდა. მისი ორი ძმა მოკლეს, ხოლო ერთი ციხეში ჩასვეს 1980, 1981 და 1982 წლებში დავას პარტიის წევრობის გამო. 1981 წელს მისი მესამე ძმა დააპატიმრეს და 10 წელი გაატარა ციხეში. 1977 წელს იგი გახდა პარტიის ბრიტანეთის ორგანიზაციის ხელმძღვანელი. 1979 წელს კი გახდა პარტიის აღმასრულებელი ხელმძღვანელობის წევრი. 1983 წელს მთავრობამ ჩამოართვა ალ-აბადის პასპორტი ერაყის ბაასის პარტიის წინააღმდეგ შეთქმულების გამო.

2003 წლამდე ალ-აბადი დარჩა დიდ ბრიტანეთში, ნებაყოფლობით გადასახლებაში. ქვეყანაში დაბრუნდა აშშ-ის ერაყში შეჭრამდე.

ერაყის პრემიერ-მინისტრი
2014 წლის 24 ივლისს ფუად მასუმი გახდა ერაყის ახალი პრეზიდენტი. მან, თავის მხრივ, 11 აგვისტოს ალ-აბადი წარადგინა პრემიერ-მინისტრის პოსტზე. დანიშვნის ძალაში შესასვლელად, ალ-აბადს მოეთხოვებოდა 30 დღის ვადაში შეექმნა მთავრობა, რომელიც პარლამენტის მიერ უნდა დამტკიცებულიყო. თუმცა, მოქმედმა პრემიერმა ნური ალ-მალიქიმ უარი განაცხადა თანამდებობის დატოვებაზე და საკითხი ფედერალურ სასამართლოს გადასცა, აცხადებდა რა, რომ პრეზიდენტის მიერ კანდიდატის დასახელება იყო „კონსტიტუციური დარღვევა“.

2014 წლის 14 აგვისტოს, მსოფლიო ლიდერებისა და საკუთარი პარტიის წევრების მზარდი მოწოდებების ფონზე, ალ-მალიქიმ განაცხადა, რომ თანამდებობას ტოვებდა ალ-აბადისთვის გზის დასათმობად. ხელისუფლების გადაცემის გამოცხადებამ ალ-მალიქიდან ალ-აბადისკენ გამოიწვია სუნიტი არაბების საზოგადოებრივი აზრის მნიშვნელოვანი გადაწყობა შეიარაღებული ოპოზიციური ჯგუფებიდან ერაყის მთავრობისკენ, რადგან ბევრი ერაყელი სუნიტი არაბი ოპტიმისტურად იყო განწყობილი, რომ ახალი მთავრობა მათ საჩივრებს განიხილავდა და საზოგადოებრივ სიკეთეებსა და სერვისებს მიაწვდიდა.

ერაყის პარლამენტმა 2014 წლის 8 სექტემბერს დაამტკიცა ალ-აბადის ახალი მთავრობა და მისი პროგრამა. 2014 წლის სექტემბერში თანამდებობის დაკავების შემდეგ თვეებში აბადიმ მიზანმიმართული ძალისხმევა გასწია ერაყის მთავრობაში სუნიტების მონაწილეობის გასაზრდელად. აბადიმ თავდაცვის მინისტრად დანიშნა ხალედ ალ-ობაიდი, მოსულელი სუნიტი პოლიტიკოსი. 2014 წლის შუა დეკემბერში აბადიმ ქურთებთან ახალი შემოსავლების განაწილების შეთანხმება დადო, რომლის თანახმადაც ბაღდადი დათანხმდა ქურთების რეგიონული მთავრობისთვის ქურთების კონტროლირებადი ნავთობის საბადოებიდან მიღებული შემოსავლის ნახევრის გადახდას. მალიქის წლებიდან მომდინარე არმიაში გავრცელებული კორუფციის აღმოსაფხვრელად, აბადიმ განაცხადა, რომ გამოვლენილი იყო 50 000 „მოჩვენება ჯარისკაცი“ და მათ არმიის სახელფასო უწყისებიდან ამოიღებდნენ. „მოჩვენება ჯარისკაცები“ იყვნენ ადამიანები არმიის სახელფასო უწყისებზე, რომლებიც არასდროს ცხადდებოდნენ სამსახურში, მაგრამ თავიანთი ხელფასების ნაწილს უხდიდნენ ოფიცრებს, რაც იყო კორუფცია და შეიარაღებული ძალები სუსტდებოდა.

2016 წლის აპრილში, ალ-აბადის სირთულეებმა პოლიტიკური რეფორმების განხორციელებაში გამოიწვია ერაყის პარლამენტის შტურმი შიიტი სასულიერო პირის მუქთადა ალ-სადრის მხარდამჭერების მიერ.

2017 წლის 9 დეკემბერს პრემიერ-მინისტრმა ალ-აბადიმ გამოაცხადა გამარჯვება -ზე და ერაყის სამოქალაქო ომის (2014-2017) დასასრული.

2018 წლის 25 ოქტომბერს ალ-აბადი ადილ აბდულ-მაჰდიმ შეცვალა.