iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აიზკრაუკლეს მხარე

აიზკრაუკლეს მხარე — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, ვიძემეს რეგიონში. მხარე შედგება ამავე სახელწოდების თემისა და ქალაქ აიზკრაუკლესაგან, რომელიც არის მხარის ადმინისტრაციული ცენტრი.

მხარე დაარსდა 2001 წელს აიზკრაუკლეს რაიონის ფარგლებში. 2009 წლის 1 ივლისიდან, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებიდან არის ცალკე ადმინისტრაციული ერთეული.

ეროვნული შემადგენლობა
აიზკრაუკლეს მხარის ეროვნული შემადგენლობა 2010 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით ასე გამოიყურება:
აბაკოს კუნძულები

აბაკოს კუნძულები — კუნძულები ბაჰამის კუნძულების ჩრდილოეთ ნაწილში. მოიცავს ორ მთავარ კუნძულს — დიდ აბაკოს და პატარა აბაკოს, ასევე სხვა პატარა კუნძულებს: ვუდ-კეი, ელბოუ-კეი, ლაბერს-კარტერს-კეი, გრინ-ტარტლ-კეი,გირტ-გუანა-კეი, კესტაუეი-კეი, მუნ-ო-უორ-კეი, სტრეინჯერს-კეი, ამბრელა-კეი, უოლკერს-კეი, ლიტლ-გრანდ-კეი და მურს-აილენდი. ადმინისტრაციულად, აბაკოს კუნძულები მოიცავს ბაჰამის 31 რაიონიდან ხუთს. ქალაქებს შორისაა მარშ-ჰარბორი, ჰოუპ-ტაუნი, ტრეშერ-კეი, კუპერს-ტაუნი და კორნიშტაუნი.

ისტორია
აბაკოს კუნძულებზე თავდაპირველად სახლობდა ლუკაიანის ხალხი. პირველი ევროპელი მოსახლეები იყვნენ ამერიკელი ლოიალისტები, რომლებიც 1783 აბაკოზე წელს ამერიკის რევოლუციის შემდეგ ჩამოსახლდნენ, ისევე როგორც კუნძულ კეტზე.

დემოგრაფია
კუნძულების საერთო მოსახლეობა 13 000 ადამიანია. ძირითადი დასახლება და დედაქალაქია მარშ-ჰარბორი. დაახლოებით 50% თეთრკანიანია, 50% კი შავკანიანი.

საქმიანობები
კუნძულებზე არაა განვითარებული გემების მიმოსვლა, ისევე როგორც ტურიზმი. შექმნილია ექვსი ეროვნული პარკი.

ეკონომიკა
აბაკოს კუნძულები დიდი ხნის მანძილზე განთქმული იყო გემთმშენებლობით. დღეისათვის ძირითადი საექსპორტო პროდუქტებია ხე-ტყე, ხილი და მარგალიტის დეპოზიტები.
აპოლონ ქუთათელაძე

აპოლონ ყარამანის ძე ქუთათელაძე (დ. 29 დეკემბერი, 1899, სოფ. ივანდიდი, ახლანდელი ხონის მუნიციპალიტეტი — გ. 25 ივნისი, 1972, თბილისი) — ქართველი მხატვარი, ფერმწერ-ბატალისტი, სსრკ-ის სახალხო მხატვარი, სსრ კავშირის სამხატვრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1906 წლიდან სწავლობდა ფოთის გიმნაზიაში, 1916-1921 წლებში მოხალისედ წავიდა ჯარში, მსახურობდა პოლკოვნიკ ზაქარია თუშმალიშვილის პოლკში (პოდპორუჩიკის ჩინით). 1921 წ. საქართველოს დამოუკიდებლობის დასაცავად, კურსანტებთან ერთად წითელი არმიის წინააღმდეგ იბრძოდა კოჯრისა და ტაბახმელის მიდამოებში. მოკლე დროის მანძილზე მეტეხის ციხეში იჯდა და დახვრეტასაც გადაურჩა. 1922-1926 წლებში სწავლობდა და დაასრულა ახლად დაარსებული თბილისისი სამხატვრო აკადემიის ფერწერის განყოფილება, პროფესორების ევგენი ლანსერეს, იოსებ შარლემანის და გიგო გაბაშვილის ხელმძღვანელობით. აკადემიის დამთავრების შემდეგ მუშაობას იწყებს სატირულ ჟურნალში მთავარ რედაქტორად, პარალელურად მონაწილეობს თბილისსა და მოსკოვში გამართულ გამოფენაში. ამ პერიოდში შექმნა ფერწერული ტილოები „1905 წელი საქართველოში“, „გიორგი სააკაძე მარაბდის ბრძოლაში“, „ნასაკირალის ბრძოლა“ ასევე მოხატა ქ. ფოთის თეატრი.

1928 წელს აპოლონ ქუთათელაძე პროფესიული დაოსტატების მიზნით მიემგზავრება ლენინგრანდში. ერთ წლის შემდეგ მოღვაწეობას განაგრძობს მოსკოვში. მუშაობს ოგიდ-ოგიზში საბავშვო სამხატვრო ლიტერატურის გაფორმებაზე. არის აღმოსავლეთის ხალხთა ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის მთავარი მხატვარი. ამ პერიოდში შეიქმნა სურათები „რადიო სვანეთის აულში“, „სვანეთი“, „თურქეთის შემოსვლა დასავლეთ საქართველოში“, „რუხის ბრძოლა“ და სხვა მრავალი.

აპოლონ ქუთათელაძე მრავალფიგურიანი კოპოზიციის უბადლო ოსტატი იყო. უსაზღვრო ფანტაზია და ზეპირი ხატვის გასაოცარი ნიჭი მას საშუალებას აძლევდა დიდი ზომის ფერწერული სურათები, რომელთა შექმნასაც გამოჩენილი მხატვრების უმეტესობა რამდენიმე წელს ანდომებს, უმოკლეს დროში შეესრულებინა. გამოფენაზე მისი სურათები განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევდა.

1942 წელს ა. ქუთათელაძე მოსკოვიდან მშობლიურ ქალაქს დაუბრუნდა. იგი მუშაობას იწყებს თბილისის სამხატვრო აკადემიის ფერწერის კათედრაზე, ხელმძღვანელობს ბატალურ და ჟანურულ სახელოსნოებს: სტუდენტობას ძალიან უყვარდათ ბრწყინვალე მაესტრო. იგი ახალგაზრდბისთვის დიდი პედაგოგიც იყო და ჭეშმარიტი მეგობარიც. წლების მანძილზე აპოლონის სახელოსნოდან ქართულ ფერწერას ბევრი სახელოვანი მხატვარი შეემატა. ამავე დროს ა. ქუთათელაძე საქართველოს მხატვართა კავშირის გამგეობამ სამხატვრო ფონდის თავმჯდომარედ აირჩია, რომელსაც იგი ათეული წლების მაძილზე ხელმძღვანელობდა. მან მოკლე დროში ფეხზე დააყენა სამხატვრო საწარმოო კომბინატი, რომლის სახვითი და გამოყენებითი ხელოვნების თითქმის ყველა პროფილის საამქრო მაღალ დონეზე ასრულებდა შეკვეთებს არა მარტო საქართველოს, არამედ მთელი საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკების ორგანიზაციებისათვის. ამავე პერიოდში იგი მუშაობდა ფერწერულ სურათებზე: „გიორგი სააკაძე“, „მხატვარ თამარ აბეკალიას პორტრეტი“, „გენერალი კ. ლესელიძე მთებში“.

1943 წელს ა. ქუთათელაძე ბრუნდება საქართველოში და მჭიდროდ უკავშირებს თავის ცხოვრებას თბილისის სამხატვრო აკადემიას. 1959-1972 წლებში (გარდაცვალებამდე) იყო სამხატვრო აკადემიის რექტორი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ჯილდოები და აღიარება
საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1958 : საქართველოს სსრ-ის სახალხო მხატვარი
1970 : სსრკ-ის სახალხო მხატვარი
აიზპუტეს მხარე

აიზპუტეს მხარე — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, კურზემეს რეგიონში. მხარე შედგება 5 თემისა და ქალაქ აიზპუტესაგან, რომელიც არის მხარის ადმინისტრაციული ცენტრი.

მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას ლიეპაიის რაიონის ნაწილისაგან.

ეროვნული შემადგენლობა
აიზპუტეს მხარის ეროვნული შემადგენლობა 2010 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით ასე გამოიყურება:
აკნისტეს მხარე

აკნისტეს მხარე — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სელიის რეგიონში. მხარე შედგება 3 თემისა და ქალაქ აკნისტესაგან, რომელიც არის მხარის ადმინისტრაციული ცენტრი.

მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას ეკაპბილსის რაიონის ნაწილისაგან.

ეროვნული შემადგენლობა
აკნისტეს მხარის ეროვნული შემადგენლობა 2010 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით ასე გამოიყურება:
ალოიის მხარე

ალოიის მხარე — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, ვიძემეს რეგიონში. მხარე შედგება 4 თემისა და 2 ქალაქისაგანსაგან. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ალოია.

მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას ლიმბაჟის რაიონის ნაწილისაგან.

ეროვნული შემადგენლობა
ალოიის მხარის ეროვნული შემადგენლობა 2010 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით ასე გამოიყურება:
ალსუნგის მხარე

ალსუნგის მხარე — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, კურზემეს რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი ალსუნგა. მხარის ტერიტორიაზე ცხოვრობენ სუიტები - კათოლიკე ლატვიელების ეთნოგრაფიული ჯგუფი.

მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას კულდიგის რაიონის ალსუნგის თემის ტერიტორიაზე.

ეროვნული შემადგენლობა
ალსუნგის მხარის ეროვნული შემადგენლობა 2010 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით ასე გამოიყურება:
სუიტები

სუიტები — კათოლიკე ლატვიელების მოსახლეობა ლატვიაში, რომლებიც ენით, კულტურითა და ტრადიციებით განსხვავდებიან ლატვიის დანარჩენი მოსახლეობისაგან. სუიტები არიან კათოლიკეები და ცხოვრობენ ლუთერანულ კურლანდიაში. აქ დაცულია ისეთი ტრადიციული სამზარეულოს ნიმუშები, როგორებიც ლატვიის ტერიტორიაზე სხვაგან არსად გვხვდება. ასეთებია მაგალითად სისხლის ძეხვი და მაჭკატი. 2009 წელს სუიტები შეიყვანეს იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სიაში.
ალუქსნეს მხარე

ალუქსნეს მხარე — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ვიძემეს რეგიონში. მხარე მოიცავს 15 თემსა და ქალაქ ალუქსნეს, რომელიც არის ადმინისტრაციული ცენტრი.

მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას ალუქსნეს რაიონის უდიდესი ნაწილისაგან, ხოლო დარჩენილი მცირე ნაწილით შეიქმნა აპეს მხარე.

ეროვნული შემადგენლობა
ალუქსნეს მხარის ეროვნული შემადგენლობა 2010 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით ასე გამოიყურება:
აპეს მხარე

აპეს მხარე — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ვიძემეს რეგიონში. მხარე მოიცავს 4 თემსა და ქალაქ აპეს, რომელიც არის ადმინისტრაციული ცენტრი.

მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას ალუკსნეს რაიონის მცირე ნაწილისაგან, ხოლო დარჩენილი უდიდესი ნაწილით შეიქმნა ალუკსნეს მხარე.

ეროვნული შემადგენლობა
აპეს მხარის ეროვნული შემადგენლობა 2010 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით ასე გამოიყურება:
ბალტინავის მხარე

ბალტინავის მხარე — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში, ლატგალიის რეგიონში.

მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას ბალვის რაიონის ნაწილისაგან.

ეროვნული შემადგენლობა
ბალტინავის მხარის ეროვნული შემადგენლობა 2010 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით ასე გამოიყურება:
ამატის მხარე

ამატის მხარე — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, ვიძემეს რეგიონში. მხარე მოიცავს 5 თემს. სამხარეო დუმა მდებარეობს დრაბეშის თემის ისტორიულ სახლ „აუსმასში“.

მხარე დაარსდა ამატისა და დრაბეშის თემებისაგან 2000 წელს, როგორც თვითმმართველი ერთეული ცესისის რაიონის შემადგენლობაში. 2009 წლის 1 ივლისიდან, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულების შემდეგ, ჩამოყალიბდა როგორც მხარე.

ეროვნული შემადგენლობა
ამატის მხარის ეროვნული შემადგენლობა 2010 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით ასე გამოიყურება:
ანა გრუზინსკაია-გოლიცინა

ანა გრუზინსკაია-გოლიცინა (; დ. 17 აგვისტო, 1763, მოსკოვი, — გ. 11 ოქტომბერი, 1842, იქვე) — ქართველი არისტოკრატი ქალი, ალექსანდრე ბაქარის ძე ბაგრატიონის ქალიშვილი და მეფე ვახტანგ -ის შვილთაშვილი.

აღიზარდა არჩილის კარზე მოსკოვში. რუსეთის საიმპერატორო კარის ერთ-ერთმა ულამაზესმა ქალბატონმა, ანამ იქორწინა რუს გენერალ ბორის გოლიცინზე. მან წარუდგინა ჭაბუკი პეტრე ბაგრატიონი თავად გრიგოლ პოტიომკინს. 1812 წელს ბოროდინოს ველზე დაჭრილი გენერალი ბაგრატიონი გოლიცინების მამულში გადაიყვანეს და იქ ანას მზრუნველობით მკურნალობდნენ, გარდაცვალების შემდეგ გოლიცინას დარჩა ბაგრატიონის საველე კანცელარიის დოკუმენტების ერთი ნაწილი. დაკრძალულია რუსული კულტურის ცნობილ ცენტრში — სერგის უდაბნოში (ახლანდელი ვლადიმირის ოლქი).
ამაზონის დაბლობი

ამაზონის დაბლობი, ამაზონია — მსოფლიოს უდიდესი დაბლობი სამხრეთ ამერიკაში, მდინარე ამაზონის აუზში. ვრცელდება ბოლივიის, ბრაზილიის, კოლუმბიის, ეკვადორის, გაიანის, პერუსა და ვენესუელის ტერიტორიებზე. ფართობი 6,915,000 კმ². უკავია სამხრეთ ამერიკის ფართობის დაახლოებით 40%. გაშლილია ანდებიდან ატლანტის ოკეანემდე, გვიანისა და ბრაზილიის ზეგნებს შორის. მოქცეულია სამხრეთ ამერიკის ბაქნის ფარგლებში, რომელიც ამოვსებულია მეტწილად პალეოზოური ზღვიური და მეზო-კაინოზოური კონტინენტური დანალექებით.

დასავლეთი ამაზონია მეტად ფართო (1600 კმ), ბრტყელი და ვაკე ტერიტორიაა. გაბატონებულია ეკვატორული მუდამ ტენიანი ჰავა. მდინარეები სუსტადამოჭრილ ფართო ხეობაში კლაკნილად მიედინებიან, აქვთ მღვრიე წყალი. მდინარეთაშორისი ბრტყელი ზედაპირი (ეგრეთ წოდებული ტერა ფირმა — „მყარი მიწები“, ან ეტე) დაფარულია ნოტიო ეკვატორული ტყეებით (სელვასი, ჰილეა). მდინარეთა ხეობებში განასხვავებენ მაღალი (ვარზეა) და დაბალი (იგაპო) ჭალის ლანდშაფტებს.

ვარზეას მცენარეულობა ახლოს დგას ეტესთან და შეიცავს განსაკუთრებით ბევრ პალმას, ჰევეას, სეიბას, კაკაოს და სხვა. იგაპოს მცენარეულობა მეტად ღარიბია. დამახასიათებელია იმბაუბა-ცეკროპია. დასავლეთი ამაზონიის ჰილეაში გვხვდება ცხვირფართო მაიმუნები, ზარმაცასებრნი, ტაპირები და სხვა.

აღმოსავლეთი ამაზონია შედარებით ვიწროა (350 კმ). განაპირა მხარეს არის პალეოზოური და კრისტალური კამბრიუმამდელი ქანების გამოსავლები. ღერძულმა ნაწილმა განიცადა უახლესი ჩაწევა. ამასთან დაკავშირებით ზედაპირი უფრო მეტად არის დანაწევრებული, გვხვდება 350 მ სიმაღლის მოწმეები, მდინარეები ღრმად არის ჩაჭრილი, აქვთ ესტუარისებური შესართავები და სწორხაზოვანი ხეობები. კალაპოტებში ბევრია ჭორომი. კლიმატი სუბეკვატორულია. ივნისიდან სექტემბრის ჩათვლით დამახასიათებელია სამხრეთ-აღმოსავლეთის პასატები, რომლებიც გვალვას იწვევენ. ბევრია მღრღნელები და ტერმიტები. გავრცელებულია ფოთოლმცვივანი მეჩხერი ტყეები და სავანები.

გალერეა
ბალტიის რეგიონი

ბალტიის რეგიონი, ბალტიის რკალის ქვეყნები, ბალტიის რკალი — ტერმინი რომელიც გამოიყენება ბალტიის ზღვის ირგვლივ განლაგებულ ქვეყნებთან მიმართებაში.

პირველი ვინც ზღვას ბალტიის უწოდა იყო საუკუნის გერმანელი მემატიანე ადამ ბრემენელი.

ქვეყნები რომლებსაც აქვთ ბალტიის ზღვაზე გამავალი სანაპირო ზოლი არიან: დანია, ესტონეთი, ლატვია, ფინეთი, გერმანია, ლიეტუვა, პოლონეთი, რუსეთი და შვედეთი.

ქვეყნები რომლებსაც ბალტიისპირეთის ქვეყნები ეწოდებათ არიან: ესტონეთი, ლატვია და ლიეტუვა.

ბალტიის ზღვის ქვეყნების საბჭოში შედიან ის ქვეყნები რომლებსაც აქვთ სანაპირო ზოლი ბალტიის ზღვაზე, ასევე ნორვეგია და ისლანდია, ხოლო ევროპის კავშირის სხვა ქვეყნებს აქვთ დამკვირვებლის სტატუსი.

რეგიონი მოიცავს შვიდ კუნძულს რომლებიც შედიან ევრორეგიონში, ესენია: ალანდის კუნძულები (ავტონომიური), ბორნჰოლმი (დანია), გოტლანდი (შვედეთი), ჰიიუმაა (ესტონეთი), ელანდი (შვედეთი), რიუგენი (გერმანია), საარემაა (ესტონეთი).
რეზეკნე

რეზეკნე — ქალაქი ლატვიაში, ლატგალიაში. მდებარეობს მდინარე რეზეკნეს ნაპირზე. რეზეკნე წარმოადგენს ქვეყნის მნიშვნელოვან სატრანსპორტო კვანძს, ასევე ეკონომიკურ, კულტურულ და საგანმანათლებლო ცენტრს. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობამ 34 596 კაცს შეადგინა.

ისტორია
რეზეკნე დაარსდა 1285 წელს. ქალაქის სტატუსი შეიძინა 1773 წლიდან. 1920 წლამდე ეწოდებოდა რეჟიცა. საბჭოთა პერიოდში იყო ლატვიის სსრ-ის ერთ-ერთი მსხვილი სამრეწველო ცენტრი, განვითარებული იყო კვების და სამშენებლო მრეწველობა, რის გამოც ქალაქში გაიზარდა რუსული მოსახლეობის წილი.
კუზიანი მთა

კუზიანი მთა — ენგ ლის 2005 წლის ფილმი. ფილმი ეხება ორ ახალგაზრდა კაცს, რომლებიც უაიომინგის მთებში, კუზიან მთაზე ცხვრების ფარის მწყემსად მიდიან, სადაც ერთმანეთი შეუყვარდებათ. ფილმის მოქმედება 1963-1981 წლებში ვითარდება.

როლებში
ჰით ლეჯერი — ენის დელ-მარი
ჯეიკ ჯილენჰოლი — ჯეკ ტვისტი
რენდი კუეიდი — ჯო აგირე
მიშელ უილიამსი — ალმა დელ-მარი
ენ ჰეთეუეი — ლორინ ტვისტი

ჯილდოები
ვენეციის ფესტივალი
ოქროს ლომი

ოსკარი
საუკეთესო რეჟისორი: ენგ ლი
საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: ლარი მაკკარტი, დიანა ოსანა
საუკეთესო ორიგინალური მუსიკა: გუსტავო სანტაოლალა

საუკეთესო ფილმი
საუკეთესო რეჟისორი: ენგ ლი
საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: ჯეკ ჯილენჰოლი
საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: ლარი მაკკარტი, დიანა ოსანა

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო დრამა
საუკეთესო რეჟისორი: ენგ ლი
საუკეთესო ორიგინალური სიმღერა: გუსტავო სანტაოლალა
საუკეთესო სცენარი: ლარი მაკკარტი, დიანა ოსანა
ვიძემე

ვიძემე — ისტორიული რეგიონი ლატვიის ცენტრალურ ნაწილში, მდინარე აივიეკსტეს დასავლეთით (1629 წლამდე დაუგავის ჩრდილოეთით).

 საუკუნიდან — ლივონიის შემადგენლობაშია, 1561 წლიდან — ლივონიის საჰერცოგოში. 1629 წელს ლივონია დაიყო: ვიძემე შევიდა შვედეთის პროვინცია ლიფლიანდიის შემადგენლობაში, ხოლო ლატგალია გადავიდა პოლონეთის ხელში. 1710-1917 წლებში ვიძემე რუსეთის იმპერიის ლიფლიანდიის გუბერნიის შემადგენლობაშია.
ზემგალე

ზემგალე , ზემგალია (ისტორიულ ლიტერატურაში ასევე სემიგალია) — ისტორიული რეგიონი ლატვიაში, სახელწოდება მიიღო ბალტიისპირეთის ძველი მაცხოვრებლების ზემგალებისაგან. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში მდინარე დაუგავის მარცხენა ნაპირზე.

ისტორია
შუა საუკუნეებში ზემგალია შედიოდა კურზემეს შემადგენლობაში. საუკუნეში დაიპყრეს გერმანელმა რაინდებმა და გახდა ლივონიის შემადგენელი ნაწილი. 1561 წლიდან კურლანდიის საჰერცოგოს შემადგენლობაშია. 1795-1917 წლებში კურლანდიის საჰერცოგოს აღმოსავლეთი ნაწილი რუსეთის იმპერიის კუთვნილებაა.

ღირსშესანიშნაობა
რეგიონის მთავარი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა რუნდალის სასახლე, რომელიც აშენებულია რასტრელის პროექტის მიხედვით. ყოველწლიურად ივლისის სამი კვირის განმავლობაში აქ მიმდინარეობს ძველი მუსიკის ფესტივალი.

ელგავაში - კურლანდიის საჰერცოგოს დედაქალაქში მდებარეობს ჰერცოგის სასახლე, რომელიც ასევე რასტრელის მიერაა აგებული.
სელია

სელია — ისტორიული რეგიონი ლატვიაში, ქვეყნის ისტორიული რეგიონის, ზემგალის აღმოსავლეთ ნაწილში. რეგიონის მთავარი ქალაქი და კულტურული ცენტრი არის იეკაბპილსი. სახელწოდება მიიღო ბალტიისპირეთის ძველი მაცხოვრებლების სელებისაგან.

სელებმა ქრისტიანობა მიიღეს 1208 წელს, როდესაც ალბერტ ბუკსჰევდენმა აიღო მათი დედაქალაქი სელპილსი. ჰენრიხ ლატვიელის მიერ შედგენილი ლივონიის ქრონიკების მიხედვით სელები იყვნენ ლიტველების მოკავშირეები. 1218 წელს, ამ ტერიტორიაზე შეიქმნა სელიის საეპისკოპოსო. 1226 წელს საეპისკოპოსოს ტერიტორიის ნაწილი შეუერთდა რიგის საარქიეპისკოპოსოს, ხოლო დანარჩენ ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა სემიგალიის საეპისკოპოსო.

სელიური ენა გადაშენდა, თუმცა მოსახლეობის მცირე ნაწილი მაინც საუბრობს ლატგალიურ დიალექტზე.
სოლვიტა აბოლტინია

სოლვიტა აბოლტინია (, დ. 19 თებერვალი 1963, ოგრე) — ლატვიის სეიმის თავმჯდომარე. იუსტიციის მინისტრი (2004-2006 წწ.). მე-8, მე-9 და მე-10 მოწვევის სეიმის დეპუტატი.

დაიბადა 1963 წელს, დაამთავრა ლატვიის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. მუშაობდა საგარეო საქმეთა სამინისტროში. 2008 წელს გახდა ახალი დროების ლიდერი.

გათხოვილია, ჰყავს ორი შვილი.
გაუია

გაუია (, , , ) — მდინარე ლატვიაში, ნაწილობრივ წარმოადგენს საზღვარს ესტონეთთან. სიგრძე — 452 კმ, აუზის ფართობი — 8,9 ათ. კმ². შენაკადები — მუსტიიგი (მარჯვენა), ვილდოგა.

სათავეს იღებს ვიძემეს მაღლობზე და უერთდება რიგის ყურეს. იგი ყველაზე გრძელი მდინარეა ლატვიაში. მდინარე საზრდოობს, როგორც თოვლის დნობით, ასევე ნალექებით და მიწისქვეშა წყლებით. ხანგრძლივი წვიმების შედეგად ხდება მდინარის ადიდება.
ლორენს დადლი სტამპი

ლორენს დადლი სტამპი ( დ. 9 მარტი 1898 — გ. 8 აგვისტო 1966) — ბრიტანელი გეოგრაფი და გეოლოგი. ლონდონის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ დაკავდა გეოლოგიური კვლევა-ძიებით ინდოეთსა და ბირმაში; 1923 წლიდან ასწავლიდა რანგუნის უნივერსიტეტში. 1926 წლიდან მუშაობდა ლონდონის სკოლაში (1945 წლამდე ლექტორი, შემდეგ ეკონომიკური და სოციალური გეოგრაფიის პროფესორი). 1930-იან წლებში ხელმძღვანელობდა დიდი ბრიტანეთის მიწის ფონდის შესწავლას (ავტორი შეჯამებული ტომისა „ბრიტანეთის მიწა. მისი გამოყენება და ბოროტად გამოყენება“, მე-2 გამოცემა, 1950) და გახდა ეკონომიკურ-გეოგრაფიული მიმართულების ფუძემდებელი მიწის გამოყენების შესწავლის საქმეში. სტამპი იყო სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოებისა და გეოგრაფიული ასოციაციის პრეზიდენტი. 1949 წელს ხელმძღვანელობდა საერთაშორისო გეოგრაფიული კავშირის კომისიას მსოფლიო მიწების აღრიცხვისა და გამოყენების მიმართულებით. 1952-1956 წლებში იყო საერთაშორისო გეოგრაფიული კავშირის პრეზიდენტი. ავტორი და რედაქტორია მრავალი ნაშრომისა.
აუცეს მხარე

აუცეს მხარე — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, ზემგალეს რეგიონში. მხარე მოიცავს 6 თემსა და ქალაქ აუცეს, რომელიც არის ადმინისტრაციული ცენტრი.

მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას დობელეს რაიონის ტერიტორიაზე.

ეროვნული შემადგენლობა
აუცეს მხარის ეროვნული შემადგენლობა 2010 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით ასე გამოიყურება:
ბაბიტეს მხარე

ბაბიტეს მხარე — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, ვიძემეს რეგიონში. მხარე მოიცავს 2 თემს. ადმინისტრაციული ცენტრის სოფელი პინიკი.

მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას რიგის რაიონის ტერიტორიაზე.

ეროვნული შემადგენლობა
ბაბიტეს მხარის ეროვნული შემადგენლობა 2010 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით ასე გამოიყურება:
დასავლეთის დვინა

დასავლეთის დვინა , ლატვიაში დაუგავა — მდინარე ჩრდილო-აღმოსავლეთ ევროპაში, მიედინება რუსეთის, ბელარუსისა და ლატვიის ტერიტორიაზე. სიგრძე — 1020 კილომეტრი: 325 კილომეტრი — რუსეთი; 328 კილომეტრი — ბელარუსი და 367 კილომეტრი — ლატვია. მდინარის აუზის ფართობი 87,9 ათას კმ²-ს შეადგენს. სათავეს იღებს ვალდაის მაღლობიდან (ანდრეაპოლის რაიონი), ჩაედინება რიგის ყურეში, ბალტიის ზღვაში.
ბალვის მხარე

ბალვის მხარე — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ლატგალიის რეგიონში. მხარე მოიცავს 2 თემს და ქალაქ ბალვის, რომელიც არის ადმინისტრაციული ცენტრი.

მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას ბალვის რაიონის ტერიტორიაზე.

ეროვნული შემადგენლობა
ბალვის მხარის ეროვნული შემადგენლობა 2010 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით ასე გამოიყურება:
ბალდონეს მხარე

ბალდონეს მხარე — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, ზემგალეს რეგიონში. მხარე მოიცავს 1 თემს და ქალაქ ბალდონეს, რომელიც არის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ესაზღვრება კეკავის, კეგუმსის, ვეცუმნიეკის, იეცავის და ოლაინეს მხარეები.

მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას რიგის რაიონის ტერიტორიაზე.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 2010 წლის 1 იანვრისათვის შეადგენს 5 726 კაცს.. მხარის ფართობია 179,1 კმ².
ბაუსკის მხარე

ბაუსკის მხარე — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, ზემგალეს რეგიონში. მხარე მოიცავს 8 თემს და ქალაქ ბაუსკას, რომელიც არის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ესაზღვრება რუნდალეს, ოზოლნიეკის, იეცავის, ვეცუმნიეკის მხარეები ლატვიაში და შიაულიაის მაზრა ლიეტუვაში.

მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას ბაუსკის რაიონის ტერიტორიაზე.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 2010 წლის 1 იანვრისათვის შეადგენს 28 028 კაცს. მხარის ფართობია 784,9 კმ².
ბევერინის მხარე

ბევერინის მხარე — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, ვიძემეს რეგიონში. მხარე მოიცავს 3 თემს. ადმინისტრაციული ცენტრი არის სოფელი მურმუიჟა.

მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას ვალმიერის რაიონის ტერიტორიაზე.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 2010 წლის 1 იანვრისათვის შეადგენს 3 553 კაცს. მხარის ფართობია 301,8 კმ².
ბროცენის მხარე

ბროცენის მხარე — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, კურზემეს რეგიონში. მხარე მოიცავს 4 თემს და ქალაქ ბროცენს, რომელიც არის ადმინისტრაციული ცენტრი.

მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას სალდუსის რაიონის ტერიტორიაზე.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 2010 წლის 1 იანვრისათვის შეადგენს 7 068 კაცს. მხარის ფართობია 498,5 კმ².
ბურტნიეკის მხარე

ბურტნიეკის მხარე — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, ვიძემეს რეგიონში. მხარე მოიცავს 6 თემს, ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი ბურტნიეკი.

მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს, ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას ვალმიერისა და ვალკის რაიონების ტერიტორიაზე.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 2010 წლის 1 იანვრისათვის შეადგენს 8 487 კაცს. მხარის ფართობია 710,1 კმ².
ბალტიის ზღვის ქვეყნების საბჭო

ბალტიის ზღვის ქვეყნების საბჭო, — რეგიონული სამთავრობათაშორისო ორგანიზაცია, რომელიც მოქმედებს ხუთი ძირითადი მიმართულებით: გარემოს დაცვა, ეკონომიკური განვითარება, ენერგეტიკა, განათლება და კულტურა, მოქალაქეთა დაცულობა.

ისტორია
 შეიქმნა 1992 წელს რეგიონის ქვეყნების საგარეო ურთიერთობათა მინისტრების მიერ, როგორც ცივი ომის დასრულების შემდეგ შექმნილი ვითარების პასუხი. დაარსებიდან ორგანიზაცია მუშაობს რეგიონის პოზიტიურ განვითარებაზე.

1998 წლიდან ორგანიზაციას ემსახურება მუდმივმოქმედი სეკრეტარიატი, რომელიც განთავსებულია სტოკჰოლმში. ორგანიზაციის უმაღლესი ინსტიტუტი არის საგარეო საქმეთა მინისტრების კონფერენცია, რომელიც იმართება ყოველ ორ წელიწადში ერთხელ.

წევრი ქვეყნები
-ში გაწევრიანებულია 12 ქვეყანა:

(1995)

ევროკომისია

დამკვირვებელი ქვეყნები
დამკვირვებლის სტატუსი აქვთ შემდეგ ქვეყნებს:

თავმჯდომარეობა
2012-2013
2011-2012
2010-2011
2009-2010
2008-2009
2007-2008
2006-2007
2005-2006
2004-2005
2003-2004
2002-2003
2001-2002
2000-2001
1999-2000
1998-1999
1997-1998
1996-1997
1995-1996
1994-1995
1993-1994
1992-1993
აივიექსტე

აივიექსტე — მდინარე ლატვიაში, სათავეს იღებს ლუბანასის ტბიდან. მიედინება ლატგალიის ტერიტორიაზე. სიგრძე — 114 კილომეტრი, აუზის ფართობი — 9160 კმ². მდინარე მდიდარია თევზით. აქ ბინადრობს წერი, კაპარჭინა, ქორჭილა, ნაფოტა, ლოქორია, ასევე მცირე რაოდენობით კობრი და ლოქო. აივიექსტე, მდინარე პედეძესთან ერთად მიედინება ვიძემისა და ლატგალიის საზღვარზე.

მდინარეზე მდებარეობს აივიექსტეს ჰესი, რომლის სიმძლავრეც შეადგენს 0,8 მგვტ. ჰესიმა პირველი ელექტროენერგია გამოიმუშავა 1925 წელს. ამჟამად იგი არის ქვეყანაში ყველაზე პატარა ჰესი.
ოგრე (მდინარე)

ოგრე — მდინარე ლატვიაში, მიედინება ცესის, მადონას და ოგრეს მხარეებში. სიგრძე — 188 კილომეტრი, აუზის ფართობი — 1730 კმ². იგი მოედინება პატარა ტბიდან, რომელიც მდებარეობს ვიძემეს მაღლობზე. წარმოქმნის მეანდრებს, მიედინება დასავლეთით და უერთდება მდინარე დაუგავას. მდინარეების შესართავთან მდებარეობს ქალაქი ოგრე.

მდინარის ძველი სახელწოდებაა — ვოგენე (ან ვოგა), რომელიც წარმოქმნილი უნდა იყოს ფინურ-უგრული სიტყვიდან , რაც ნიშნავს ნაკადულს, ტალღას.
იეცავა (მდინარე)

იეცავა — მდინარე ლატვიაში, უერთდება მდინარე ლიელუპეს მარჯვნიდან ქალაქ ელგავიდან 4 კმ-ით ქვემოთ. სათავეს იღებს იაუნელგავის მხარეში. სიგრძე — 155 კილომეტრი, აუზის ფართობი — 2,172 კმ². ყველაზე დიდი დასახლება მდინარის ნაპირას — ქალაქი იეცავა.

შენაკადები:
მარჯვენა - მისა (108 კმ), სმაკუპე (26 კმ), იანიუპე (20 კმ);
მარცხენა — იქსტრუმუსი (23 კმ).