iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მელიის თანავარსკვლავედი

მელიის თანავარსკვლავედი — პატარა თანავარსკვლავედი ირმის ნახტომის არეში. კარგად ჩანს ივლისიდან ნოემბრამდე. გარემოცულია პეგასის, დელფინის, ისრის, ჰერკულესისა და გედის თანავარსკვლავედებით.

უღრუბლო ცაზე, უბრალო თვალით ჩანს დაახლოებით 45 ვარსკვლავი, მაგრამ უმრავლესობა ხილვადობის საზღვარზეა. ყველაზე უფრო კაშკაშა ვარსკვლავიც კი ამ ჯგუფში, მეხუთე ვარსკვლავიერ სიდიდეს ძლივს აღწევს.

მელიის ვარსკვლავთკრებულში არის ერთი შედარებით ხანგძლივპერიოდიანი ცვალებადი ვარსკვლავი ცეფეიდი, მისი სიკაშკაშის ცვალებადობა 5,9-დან 6,8-მდეა, ცვალებადობის სადღეღამისო პერიოდია 4,44.

ყველაზე უფრო საინტერესო ობიექტი, რომელიც ყველაზე უფრო ადვილად აღიქმება დაკვირვებისას, შედარებით ნათელი და მნიშვნელოვანი ზომების (4'8') პლანეტარული ნისლეულია, რომელიც 27-ით აღინიშნება. ჩვენგან დაშორებულია 980 სინათლის წლით. ამ ნისლეულის შუაგელში არის უაღესად გავარვარებული ვარსკვლავი, 100 000 გრადუსი ზედაპირული ტემპერატურით. ეს ვარსკვლავი მთელ ნისლეულს ანათებს. უბრალო თვალით ნისლეული არ ჩანს, მაგრამ ბინოკლით ჩინებულად აღიქმება.
ომეგას ნისლეული

ომეგას ნისლეული (ასევე ცნობილია როგორც 17, 6618) — ნისლეული მშვილდოსნის თანავარსკვლავედში. აღმოაჩინა პილიპე ლოის დე ჩესეაუქსმა 1745 წელს. ჩარლზ მესიეს კატალოგში კი 1764 წელს შევიდა (როგორც 17). ობიექტი მდებარეობს ირმის ნახტომის ერთ-ერთ მასიურ არეში.

დედამიწიდან 17 დაშორებულია 6000 სინათლის წლის მანძილზე. ხოლო მისი დიამეტრი 15 სინათლის წელს აღწევს. 17 დიფუზიური ნისლეულია, და ანათებს ვარსკვლავთა გამოსხივების ხარჯზე.

17-ში აღმოჩენილია ახალგაზრდა, ცხელ ვარსკვლავთა მცირე გროვაც. მათი რაოდენობა 35-ს არ აღემატება.
ჰეილ-ბოპის კომეტა

ჰეილ-ბოპის კომეტა — მიიჩნევა საუკუნის ყველაზე მნათ კომეტად. ის შეუარაღებელი თვალით კარგად იყო ხილული, რეკორდულად, 18 თვის მანძილზე.

ჰეილ-ბოპის კომეტა აღმოაჩინეს 1995 წლის 23 ივლისს, მზის დისკოსთან ახლოს. სულ ცოტა ხანში მისი სინათლე იმდენად გაიზარდა რომ ხილული გახდა შეუიარაღებელი თვალისათვის. 1997 წლის გაზაფხულისათვის კი მისი ნათება იმდენად გაიზარდა რომ ბევრად გადააჭარბა მთვარის ნათებას.

ჰეილ-ბოპის კომეტის პერიოდულობა 2380 წელს აღწევს. მისი მომდევო დაბრუნება ნავარაუდევია 4377 წელს.
ვარლაამი და იოასაფი

„ვარლაამი და იოასაფი“, „ვარლამი და იოსაფატი“ („ “) — შუა საუკუნეების ბიზანტიური რომანი, ბერძნულ ენაზე მოღწეული ჰაგიოგრაფიული თხზულება. მისი სიუჟეტი ბუდა ლეგენდის სანსკრიტულ რედაქციას უკავშირდება. გადმოსცემს ინდოეთის მეფის ვაჟის იოასაფის გაქრისტიანების, ტახტზე ხელის აღებისა და თავის მოძღვართან, ვარლამთან, უდაბნოში წასვლის ამბავს. თხზულებაში ჩართულია აღმოსავლური წარმოშობის და სახარებიდან გადმოღებული იგავები, ქრისტიანული პოლემიკური დოგმატიკური ლიტერატურიდან ნასესხები ადგილები. მსუბუქი თხრობითი სტილი ოსტატურადაა შეზავებული „წმიდა მამათა“ თეოლოგიასთან. საუკუნეში შესრულებული ლათინური თარგმანის მეშვეობით რომანი ფართოდ გავრცელდა ევროპაში. საუკუნიდან მოყოლებული (სარაინდო რომანი „პარციფალი“), თვალსაჩინოა მისი გავლენა ევროპული ლიტერატურის ბევრ თხზულებასა და მწერალზე (უ. შექსპირისა და ლ. ტოლსტოის ჩათვლით).

თხზულების სიუჟეტის სანსკრიტიდან ბერძნულ ენაზე მიგრაციისა და „ვარლაამი და იოასაფის“ ავტორობის საკითხი თანამედროვე ბიზანტინისტიკის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პრობლემაა. აღიარებულია, რომ სანსკრიტიდან ბერძნულამდე არსებობდა სულ ცოტა ორი შუალედური რედაქცია — ფალაური და არაბული. არის აგრეთვე თვალსაზრისი, რომ არაბულსა და ბერძნულს შორის დგას ქართული ვერსია („სიბრძნე ბალავარისი“). ბერძნული და ლათინური ხელნაწერთა ტრადიციის კვალად, ბიზანტინისტიკაში ჯერ კიდევ პოპულარულია აზრი, რომ რომანის ავტორია იოანე დამასკელი. საუკუნის ბერძნული, ლათინური და ქართული ცნობები კი ავტორად ექვთიმე იბერს (ექვთიმე მთაწმიდელს) ასახელებს. ამ თვალსაზრისის მეცნიერების არგუმენტაცია 1931 წელს წარმოადგინა პ. პეეტერსმა. დღეისათვის იგი დასტურდება შემდეგი ფაქტორებით:

ექვთიმე მთაწმიდლამდე ბერძნულ ენაზე არ არსებობდა რომანის არც ხელნაწერები, არც დამოწმება სვინაქსარებში, არც რაიმე რემინისცენცია, გადაკრული მნიშვნელობაც კი;
თხზულების გამოჩენის ადგილი არის ათონის მთა, სადაც მოღვაწეობდა ექვთიმე მთაწმიდელი;
მსგავსი მეტაფრასული სტილის ჰაგიოგრაფიული თხზულება შეუძლებელია ჩამოყალიბებულიყო მეტაფრასტიკის წარმოშობამდე - ექვთიმე მთაწმინდელის მოღვაწეობის დრომდე.
ბერძნული, არაბული და ქართული რედაქციათა საერთო ნაწილში ბერძნული ტექსტი შორდება არაბულს და უახლოვდება ქართულს.
ვარნეთი

ვარნეთი, ვარენთა, — ნასოფლარი ასპინძის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, ასპინძის სამხრეთ-დასავლეთით, ვარნეთისწყლის (მტკვრის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე.

1595 წელს „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ ახალციხის ლივაში შემავალ ასპინძის ნაჰიეშია დასახელებული, სადაც 13 კომლი ქრისტიანი ცხოვრობდა. მათ მოჰყავდათ ხორბალი, ქერი, ჭვავი, ფეტვი, მუხუდო, ოსპი, სელის თესლი; ჰქონდათ ბოსტნები, კაკალი, ხილი, ჰყავდათ ცხვარი, ღორი, ფუტკარი. სოფელს ჰქონდა 2 წისქვილი. მათი წლიური გამოსაღები 13 500 ახჩას შეადგენდა. 1714 წელს სოფელი ექვემდებარებოდა ვინმე აბდურრაჰიმს და იხდიდა 700 ახჩას.

 საუკუნის სწავლული ვახუშტი ბატონიშვილი სოფელს „ვარენთას“ სახელით იცნობს: „ასპინძის-ხევის შესართავს ზეით მოერთვის მტკვარ ვარენთის-ხევი... ვარენთას არს ციხე მაგარი, კლდესა ზედა შენი“. რუსეთის იმპერიის წლებში მას უკვე დიდი ვარნეთი ერქვა, ხოლო ჯავახეთში მდებარე თანამოსახელე სოფელს — პატარა ვარნეთი. 1908 წლის მონაცემებით ორივე ეს სოფელი ახალციხის მაზრის ურავლის უბანში შედიოდა, დიდ ვარნეთში იყო 443, ხოლო პატარაში — 228 მოსახლე (მაჰმადიანები). 1940-იანი წლებისთვის ჯავახეთის ვარნეთს ზემო (ერკოტის სასოფლო საბჭო), სამცხისას კი ქვემო ვარნეთი (ნიალის სასოფლო საბჭო) ერქვა. 1944 წელს აქაური მაჰმადიანი მესხები შუა აზიაში გადაასახლეს, ამჟამად ნასოფლარია.

ვარნეთის ნასოფლარის თავზე გადმომდგარ კლდეზე აგებულია ვარნეთის ციხე, რომელიც სამი მხრიდან სრულიად მიუვალია. ციხის ერთ-ერთ ბურჯზე დარბაზული ეკლესიაა დაშენებული. ეკლესია გაუთლელი ქვით იყო ნაგები. კონსტრუქციული ნაწილებისათვის გამოყენებულია უხეშად ნათალი ქვა. პირველი სართული თითქმის მთლიანად მიწითაა დაფარული, მეორე სართულისაგან შემორჩენილია აფსიდა კედლის მხატვრობის ნაშთით და სამხრეთი კედლის მიმდებარე ნაწილი. ციხეცა და ეკლესიაც განვითარებული შუა საუკუნეების ხანისაა.

1970 წელს ვარნეთის მახლობლად მდინარე მტკვრის ნაპირზე ხვნის დროს ამოყარეს ადრინდელი ფეოდალური ხანის ეკლესიის ქვები — ვოლუტებიანი სვეტისთავი და შესასვლელის 2 საპირე ქვა (დატოვებულია ადგილზე).
ვარშაყიანი

„ვარშაყიანი“ — საგმირო-ფანტასტიკური ხასიათის ვრცელი ქართული რომანი, რომელშიც მოთხრობილია ვარშაყისა და მისი წინაპრების საფალავნო თავგადასავალი. შედგება 18 კარისაგან. მოღწეულია ერთ-ერთი ნაკლული ნუსხით (—2398), გამოცემულია მხოლოდ კარი. ვარაუდობენ, რომ თხზულება სპარსულიდანაა ნათარგმნი თუ გადმოკეთებული. თარიღდება — საუკუნეებით. ქართული ვერსიის ავტორი უცნობია.
ვარცლი

ვარცლი — ცომის მოსაზელი ხის ჭურჭელი, მოგრძო და ღრმა, ორივე მხარეს წაშვერილი თავი აქვს. ვარცლი შეიძლება მთლიანი მორისაგან იყოს გამოთლილი ან ნაჭრებისაგან შეკრული. ვარცლის ხის საფარებელს ორომი ეწოდება. ვარცლის თავებზე ამოგუნდავებული პური ორომზე დააქვთ და ისე აკრავებ თორნეში. ძველად ქართულ ხალხურ დარბაზში ვარცლი ზემო თაროში დედაბოძის ზურგთან მიყრდნობილ ფეხებიან სადგარზე იდგა, ხშირად იგი კიდობანს ცვლიდა. ზოგან ვარცლი წისქვილის ხვიმირს ეწოდებოდა. ქიზიყში ხის მთლიანი ნაჭრებისაგან უსამსჭვლოდ (უფარეშოდ) ჭურჭლის გამომთლელ მოხელეს მევარცლე ერქვა.

აგრეთვე აქვს მცირე ნავის მნიშვნელობა (საბა).
ამერი (საფეხბურთო კლუბი)

ამერი — ქართული საფეხბურთო კლუბი, დაარსდა 2002 წელს თბილისში. 2003 წლიდან ჩაერთო საქართველოს ჩემპიონატის პირველ ლიგაში სადაც დაიკავა რეგიონული ლიგის აღმოსავლეთ ზონის ჩემპიონის „ნორჩი დინამოელის“ ადგილი. 2008-09 წლების სეზონის დასრულების შემდეგ კლუბი დაიშალა.

ისტორია
კლუბი დაარსდა 2002 წელს თბილისში. ქართულ ჩემპიონატში „ამერის“ პირველი გამოსვლა იყო 2003-04 წლების სეზონში, 16 გუნდიან პირველ ლიგაში დაიკავა მე-12 ადგილი და წესით უნდა გავარდნილიყო, მაგრამ პირველი ლიგის რესტრუქტურიზაციამ კლუბი რეგიონულ ლიგაში გავარდნისგან იხსნა. 2004-05 წლების სეზონში გახდა პირველი ლიგის ჩემპიონი და აღზევდა უმაღლეს ლიგაში. შემდეგი სეზონიდან „ამერი“ ზედიზედ 2-ჯერ (2005-06, 2006-07) გახდა საქართველოს თასის გამარჯვებული, ორივე შემთხვევაში ფინალში დაამარცხეს „ზესტაფონი“. 2007-08 წლების სეზონში კი ფინალში დამარცხდა იმავე „ზესტაფონთან“.

2005-06 წლების სეზონში უმაღლეს ლიგაში დაიკავა მე-7 ადგილი, დავით ყიფიანის სახელობის თასის მოგების შემდეგ „ამერს“ უფლება მიეცა მონაწილეობა მიეღო უეფა-ს თასის საკვალიფიკაციო ეტაპზე. პირველ ეტაპზე ერევნის „ბანანცის“ (0-1, 2-1) დამარცხების შემდეგ, ბერლინის „ჰერტასთან“ ღირსეულად ითამაშა და 2 მატჩის ჯამში 2-3 დამარცხდა.

2006-07 წლების სეზონში საქართველოს უმაღლეს ლიგაში დაიკავა მე-3 ადგილი, თასის მეორედ მოგების შემდეგ კიდევ ერთხელ გავიდნენ უეფა-ს თასის საკვალიფიკაციო ეტაპზე, სადაც პირველივე დაპირისპირებაში პოლონეთის „ბელხატოვთან“ 2 მატჩიანი დაძაბული ბრძოლის შედეგად (0-2, 2-0) თამაში მიხელ მესხის სტადიონზე პენალტების სერიამდე მივიდა, სადაც თბილისური კლუბი 2:4 დამარცხდა. 2006 წლის მიწურულს პირველად მოიგეს საქართველოს სუპერთასი, ქვეყნის ჩემპიონის, ბოლნისის „სიონის“ ძლევით (1-0).

უმაღლესი ლიგის 2007-08 წლების სეზონში „ამერმა“ დაიკავა მე-5 ადგილი, თუმცა შემდეგ სეზონში ფინანსური პრობლემების გამო უარი თქვა უმაღლეს ლიგაში გამოსვლაზე და ასპარეზობა პირველ ლიგაში გააგრძელა, სადაც 2008-09 წლების სეზონში პირველი ადგილის დაკავება შეძლო. კლუბს სპონსორი არც შემდეგ გამოუჩნდა, რის შედეგადაც 2009 წელს კლუბი დაიშალა.

მიღწევები
უმაღლესი ლიგა
მესამე ადგილი: 2007
საქართველოს თასი
გამარჯვებული: 2005/2006, 2006/2007
ფინალისტი: 2007/2008
საქართველოს სუპერთასი
გამარჯვებული: 2006, 2007
პირველი ლიგა
ჩემპიონი: 2004/2005, 2008/2009

ევროტურნირებზე
სეზონები

მეორე გუნდი

მესამე გუნდი

გამოჩენილი ფეხბურთელები
ლადო ნადირაშვილი
დავით ბოლქვაძე
გივი დიდავა
გრიგოლ დოლიძე
გიორგი განუგრავა
ბექა გოცირიძე
რევაზ გოცირიძე
ვახტანგ ხვადაგიანი
დავით მჭედლიშვილი
რატი წინამძღვრიშვილი
სანდრო იაშვილი
დიმიტრი ტატანაშვილი
ალექსანდრე კოშკაძე
კობა შალამბერიძე
თენგიზ ჩიკვილაძე
ვასალიტეტი

ვასალიტეტი (ფრანგ. საკარგავი“, ხოლო მის მფლობელს „მოსაკარგავე“ (სომხ. სიტყვიდან კარგ - ჯილდო, ჯამაგირი), სახელო და საკარგავი მიწები თანდათანობით იქცეოდა სამემკვიდრეო, უპირობო საკუთრებად - „მამულად“. სწორედ „მამული“ წარმოადგენდა საქართველოში სენიორის - ფეოდალური „სახლის“ მატერიალურ საფუძველს. სენიორიას მეფე ანიჭებდა შეუვალობას (ე. ი. იმუნიტეტს). უფალ-მონობის ხანაში (ე. ი. ს-მდე) საქართველოში უკვე არსებობს ფეოდალური იერარქია: მეფე - „აზნაურნი დიდ-დიდნი“ - მცირე აზნაურები. პატრონყმობის ხანაში (- სს.): მეფე - დიდებულნი, მთავარნი - აზნაურნი, პატრონყმობა || ბატონყმობის ხანაში (- საუკუნეები): მეფე - მთავარნი - თავადნი - აზნაურნი. საქართველოში ფეოდალური დაქუცმაცებულობა გახანგრძლივდა არახელსაყრელი საშინაო და საგარეო პირობების გამო. ამიტომ ვასალიტეტიც საუკუნემდე არსებობდა. ის იყო საქართველოს ფეოდალური კლასის შინაპოლიტიკური ორგანიზაცია რუსეთთან შეერთებამდე. პატრონყმობა || ბატონყმობამ ვასალიტეტის შინაარსი დაკარგა მხოლოდ საუკუნეში. ამ პერიოდში ბატონყმობა აღნიშნავდა მხოლოდ ფეოდალებისა და ყმა გლეხების ურთიერთობას.

სენიორულ-ვასალური ურთიერთობა არსებობდა სხვადასხვა ფეოდალური სახელმწიფოს შორისაც. ფეოდალურ საქართველოს - საუკუნეებში ჰყავდა თავისი ვასალური სახელმწიფოები - ყმადნაფიცი ქვეყნები (აზერბაიჯანისა და სომხეთის ტერიტორიაზე არსებული პოლიტიკური ერთეულები), რომლებიც საქართველოს უხდიდნენ ხარკს და უწევდნენ სამხედრო დახმარებას, იყვნენ მისი პოლიტიკური გავლენის ქვეშ, საქართველოს, თავის მხრივ, იცავდა მათ გარეშე მტრებისაგან.
ვაშინგტონ-ნაველი

ვაშინგტონ-ნაველი — ჭიპიანი ფორთოხლის ჯიში. მის სამშობლოდ ითვლება კალიფორნია. მოჰყავთ ტენიან სუბტროპიკებში.

ხე დაბალია ან საშუალო სიმაღლის, ფართოდ გადაშლილი ვარჯით. აქვს დიდი, ოვალური მუქი მწვანე ფოთლები და მცირე რაოდენობით პატარა ეკლები. ნაყოფი დიდია, მრგვალი ან ოდნავ წაგრძელებული, ჯიშისათვის დამახასიათებელი ჭიპით. კანი მოწითალო-ნარინჯისფერია, გლუვი ან ხორკლიანი, წვნიანია, მომჟავო-ტკბილი გემოსი. თესლი არ აქვს, იშვიათად გვხვდება 1- ან 2-თესლიანი. მწიფს ნოემბერში. დიდხანს შენახული შრება და უგემურდება.

საქართველოში ვაშინგტონ-ნაველის მრავალი სახესხვაობაა გავრცელებული.
ვაშლანა

ვაშლანა, ჩიტაკომშა — მცენარის გვარი ვარდისებრთა ოჯახისა 1-3 მ-მდე სიმაღლის ბუჩქებია.

100-ზე მეტი სახეობა გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში. საქართველოში 8 სახეობა გვხვდება. მათგან აღმოსავლეთ საქართველოში გავრცელებული ბუჩქია ჩიტაკომშა . 1 მ-მდე სიმაღლისაა. მისი ნორჩი ტოტები ქეჩისებრ შებუსვილია, დანარჩენი შიშველი და ყავისფერი ან ალუბლისფერია. ნაყოფი კაშკაშა წითელია. იზრდება ბუჩქნარებსა და ქვიან ფერდობებზე მთის შუა სარტყლამდე. ვაშლანა გვალგამძლე მცენარეა, იყენებენ ხრიოკი ფერდობების გასამწვანებლად.
ვაშლატამა

ვაშლატამა — შეუბუსავი ატმების ჯგუფი. ცნობილია აგრეთვე ნექტარინების სახელით. საქართველოში გვხვდება საკარმიდამო ნაკვეთებზე და საკოლექციო ნარგაობებში. ჯგუფი მოიცავს მრავალ ჯიშს, ნაყოფი ლამაზია, გლუვკანიანი, რბილობი — თეთრი ან ყვითელი, აქვს შეზრდილი ან თავისუფალი კურკა.

მწარმოებელი ქვეყნები
ისტორიულად მნიშვნელოვანი მწარმოებლები არიან: ჩინეთი, ირანი და ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნები. შედარებით ახალი კულტურაა აშშ-ს სამი შტატისთვის — კალიფორნია, სამხრეთი კაროლინა, და ჯორჯია, ატმის დიდი ოდენობით მოყვანის გამო ხშირად ჯორჯიას შტატს „ატმის შტატსაც“ უწოდებენ.. რამდენიმე გენეტიკურმა კვლევამ აჩვენა, რომ ვაშლატამას წარმოშობა გენეტიკური ცვლილებების შედეგია, აღნიშნული სახეობის ატმებში გლუვი კანის გენების სიჭარბე განაპირობებს ვაშლატამას კანის სიგულვეს. ვაშლატამას ხშირად ამყნობენ ჩვეულებრივი ატმის საძირე ხეებზე.
ვაშლის მინაფრთიანა

ვაშლის მინაფრთიანა — პეპელა ქერცლფრთიანების რიგისა. ფრთების შლილი 20-22 მმ. აქვს მოლურჯო-შავი სხეული. გამჭვირვალე ფრთები ზოგან ქერცლითაა დაფარული. საქართველოში გავრცელებულია უმთავრესად აღმოსავლეთ რაიონებში. აზიანებს სხვადასხვა მცენარეს, უმეტესად ვაშლს. მატლი ღეროსა და ტოტზე ქერქქვეშ აზიანებს ლაფანსა და მერქნის ზედაპირს, აკეთებს სავალებს. დაზიანებული ადგილიდან გადმოდის მოწითალო-ყავისფერი სითხე. მცენარეს ქერქი ეცვლება, სუსტდება და იღუპება.მატლი ზამთრობს ქერქქვეშ. პეპელა 250-მდე კვერცხს დებს ქერქზე. აქვს ორწლიანი გენერაცია.

ბრძოლის ღონისძიებანი: მაღალი აგროტექნიკა, დაზიანებული ტოტებისა და ძველი ქერქის აცლა და დაწვა, ადრე გაზაფხულზე (კვირტის დაბერვამდე) 2%-იანი კარბოფოსის ან ტრიქლორმეტაფოს - ვაშლის შესხურება.
ვაშლის ნაყოფჭამია

ვაშლის ნაყოფჭამია — პეპელა ფოთოლხვევიების ოჯახისა. გავრცელებულია ყველგან. საქართველოში ძლიერ აზიანებს ვაშლს, მსხალს, კაკალს; ნაკლებად — კომშს, ქლიავსა და სხვა. პეპლის ფრთების შლილია 14–18 მმ. წინა ფრთები მუქი ნაცრისფერია, ხოლო უკანა მურა-ნაცრისფერი ღია ფერის ფოჩებით. მატლი მოვარდისფროა, 12–18 მმ სიგრძისა. პარკში მოთავსებული მატლი ზამთრობს მცენარის ქერქის ნაპრალებში, საწყობებში, იშვიათად ნიადაგში. პირველი თაობის პეპელა თითო კვერცხს დებს ფოთოლზე (სულ 50–100), შემდგომი თაობისა — ნაყოფზე. გამოსული მატლი შეიჭრება ნაყოფის გულში და ღრღნის მას. ვაშლის ნაყოფჭამია წელიწადში იძლევა 1–3 თაობას.

ბრძოლის ღონისძიებანი: შტამბისა და ძირითადი ტოტების გამხმარი ნაწილების ჩამოფხეკა და დაწვა, ნაქარის სისტემატური შეგროვება და გატანა, ავტოციდური სარტყლის გამოყენება, ინსექტიციდების შესხურება და სხვა.
ვაშლოვანი

ვაშლოვანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ვაშლოვანი — სოფელი გაგრის მუნიციპალიტეტში
ვაშლოვანი — გულრიფშის რაიონის სოფელ ჩერნიგოვკის ყოფილი სახელწოდება
ვაშლოვანი — სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში
ვაშლოვანი — სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში
ვაშლოვანი — სოფელი ხულოს მუნიციპალიტეტში
ვაშლოვანი — ადგილი ისტორიულ ტაოში
ვაშლოვანი — სახელმწიფო ნაკრძალი საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში
ვაშლოვანი — ეროვნული პარკი საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში
ვაშლის ჩრჩილი

ვაშლის ჩრჩილი — პეპელა ყარყიმისებრი ჩრჩილების ოჯახისა. გავრცელებულია ყველგან. საქართველოში ვაშლის საშიშ მავნებლად ითვლება. ფრთების შლილია 18-22 მმ. წინა ფრთები თეთრია. მატლი ბაცი ყვითელია. მატლი და პეპელა დაფარულია შავი წერტილებით. დედალი კვერცხს დებს 1-2-წლიან ტოტებზე, ფარავს ლორწოთი, რომელიც ჰაერზე მკვრივდება და ფარს წარმოქმნის. მატლი იზამთრებს ფარის ქვეშ, გამოდის ადრე გაზაფხულზე და აზიანებს ფოთლის პარენქიმას. ფოთოლი მუქდება და ხმება. მოზრდილი მატლები ფოთლებს ერთად ახვევენ აბლაბუდას ქსელში, დაჩონჩხავენ და შიგ კოლონიებად იჭუპრებენ. ვაშლის ჩრჩილი წელიწადში იძლევა ერთ თაობას.

ბრძოლის ღონისძიებანი: კვირტის დაბერვამდე მინერალური ნავთობის ზეთის 8%-იანი ემულსიის, ხოლო ყვავილობის შემდეგ - 0,2%-იანი ფოზალონის შესხურება.
ვაჩიანის ტბა

ვაჩიანის ტბა — ტბა სამხრეთ საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სოფელ ვაჩიანთან, ზღვის დონიდან 1737 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0,12 კმ², საშუალო სიღრმე 0,75 მ, მაქსიმალური სიღრმე 1 მ. საზრდოობს თოვლისა და წვიმის წყლით, აგრეთვე მდინარე მურჯახეთისწყლიდან გაყვანილი არხით. იყენებენ სარწყავად.
ბარძიმ ვაჩნაძე

ბარძიმ ვაჩნაძე — საუკუნის ნახევრის ქართველი პოეტი, „შაჰნამეს“ ქართული ვერსიების ერთ-ერთი ციკლის „უთრუთიან-საამიანის“ გამლექსავი.

ვაჩნაძის შესახებ სარწმუნო ცნობები არ შემონახულა. პატრი იოსებ ჯუდიჩი 1640 წელს რომში გაგზავნილ წერილში მას იხსენიებს „ბრძენ და უკეთილშობილეს ადამიანად“. ვაჩნაძე ზუსტად მისდევს ქართულ პროზაულ ტექსტს, მისი ლექსი საკმაოდ გამართულია, იგრძნობა რუსთაველის დიდი გავლენა. ვაჩნაძის თხზულება დაიწერა ოდიშში, ლევან დადიანის კარზე, სადაც შესაძლოა ის ტყვედ ყოფილიყო (მსგავსად მამუკა თავაქალაშვილისა). ტექსტს აკლია დასაწყისი და დასასრული.
გამოცხადებული სიკვდილის ქრონიკა

გამოცხადებული სიკვდილის ქრონიკა — კოლუმბიელი მწერლის, გაბრიელ გარსია მარკესის, რომანი. იგი პირველად 1981 წელს ესპანურ ენაზე გამოვიდა, ხოლო ქართულ ენაზე — 1991 წელს. თარგმანი ეკუთვნის ელზა ახვლედიანს. რომანი მოგვითხრობს საზოგადოებაზე, რომელმაც არაფერი გააკეთა იმისთვის, რომ ნაწარმოების მთავარი გმირი წინასწარ დაგეგმილი მკვლელობისგან გადაერჩინა.

პერსონაჟი სახელად სანტიაგო ნასარი ეფუძნება მარკესის ბავშვობის კარგ მეგობარს, კაეტანი ხენტილე ჩიმენტოს. ლიტერატურის კრიტიკოსი რუბენ პალეიო ამ რომანს აკლასიფიცირებს როგორც ჟურნალიზმის, რეალიზმისა და დეტექტივის კომბინაციას. მთხრობელი მოქმედებს როგორც დეტეტქივი და მკვლელობის დეტალებს წამი-წამში ხსნის. როგორც პაელიო შენიშნავს, ეს ამბავი აცოცხლებს გარდასულ მოდას. წინ წაწევის ნაცვლად... სიუჟეტი უკუღმა ვითარდება“. პირველ თავში მთხრობელი მკითხველს დაწვრილებით უყვება ვინ მოკლა სანტიაგო ნასარი და მთელს დარჩენილ წიგნში არ ჩანს, რატომ. „გამოცხადებული სიკვდილის ქრონიკა“ 1981 წელს გამოქვეყნდა, ერთი წლით ადრე, სანამ 1982 წელს მარკესს ნობელის პრემიით დააჯილდოვებდნენ ლიტარატურის დარგში. 1987 წელს რომანის მიხედვით იტალიელმა რეჟისორმა ფრანჩესკო როზიმ ფილმი გადაიღო.

სიუჟეტი
რომანი აღწერს მკვლელობას, რომელიც კოლუმბიაში, სუკრეს დეპარტამენტში მოხდა 1951 წელს. ანხელა ვიკარიოს ცოლად შერთვა გადაწყვიტა ბაიარდო სან რომანმა, რომელიც შეძლებული ოჯახიდან იყო. ქორწილის ღამეს ანხელა ბაიარდომ სახლში მიუყვანა მშობლებს, შერცხვენილმა ოჯახმა ანხელას მოსთხოვეს დაესახელებინა ის, ვინც მისი ღირსება შელახა. ანხელამ სანტიაგო ნასარი დაასახელა, ძმებმა შერცხვენილი სახელის აღსადგენად მისი მოკვლა განიზრახეს. დანით ხელში მოსიარულე ძმებს არავინ აჩერებდა, ძმები თითქოს ითხოვდნენ ვინმეს ხელი შეეშალა. ყველამ იცოდა რომ ნასარს მოსაკლავად მოსდევდნენ ძმები, მაგრამ არავის მოუძენია სანტაიგო და არ შეუჩერებია ისინი. ხალხის ბრბო საჯარო სასაკლაოზე შეკრებილიყო და სეირს უყურებდა.
ვაჩნაძიანის ყველაწმინდა

ვაჩნაძიანის ყველაწმინდა — ქართული მართლმადიდებლური მონასტერი გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ვაჩნაძიანიდან 8 კმ-ზე, მთებში.

– საუკუნეებში იქ სამეკლესიიანი ბაზილიკა მდგარა. ჩამოზვავებულ მიწას ჩაუტანია ნაგებობის დასავლეთი ნახევარი (შემორჩენილია ნანგრევები). შემდეგ, საუკუნის დასასრულსა და საუკუნის დასაწყისში, აუგიათ ყველაწმინდის გუმბათოვანი ეკლესია. ნაშენია რიყის ქვითა (კედლები, ზოგი კამარა, კონქები) და აგურით (ზოგი თაღი და კამარა, გუმბათის ყელი, ტრომპები და სხვა). ძირითადი ნაწილი წარმოადგენს ნავს, რომლის ცენტრში აღმართულია გრძივი კედლის შვერილებზე დაყრდნობილი გუმბათი. შუა ნავის გარშემო გარშემოსავლელი, სადიაკვნე და სამკვეთლოა. წინა დროის ძეგლებთან შედარებით (ჯვარი, წრომი, ატენი), თვალს ხვდება ინტერიერში პროპორციათა სრული შეცვლა: ჩანს ზესწრაფვა, სივრცე დავიწროებული და ამაღლებულია, გრძივი ღერძებიც უფრო მკაფიოდ ხაზგასმული. ჩნდება ახალი კონსტრუქციული ელემენტი — პანდატივები. საერთო აღნაგობა, ნაწილთა ურთიერთშეთანხმება ჰარმონიულია. ვაჩნაძიანი ქართული ხუროთმოძღვრების გარდამავალი ხანის ( საუკუნე — საუკუნის ნახევარი) ყველაზე მნიშვნელოვან და მაღალმხატვრულ ძეგლთა რიცხვს მიეკუთვნება. სამონასტრო ნაგებობათაგან შემორჩენილია აგრეთვე სატრაპეზოსა და სხვა შენობათა ნანგრევები. გუმბათიანი ეკლესიის სამხრეთით რამდენიმე ოთახია, მათგან ერთი — გეგმით კვადრატული, ყრუკედლებიანი სათავსი ზემოდან ნათდებოდა. სავარაუდოა, რომ აქ მონასტრის ბიბლიოთეკა იყო. აქვეა წყაროს კამაროვანი ნაგებობა. მონასტრის მაღალ გალავანს დასავლეთ მხარეს ჰქონდა ჭიშკარი.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. 2011-2012 წლებში მიმდინარეობდა ძეგლის აღდგენითი სამუშაოები.
გერულფ II (ჰოლანდია)

გერულფ (დ. დაახლ. 850 — გ. 896) — გრაფი შუა ფრისლანდიაში და ჰოლანდიის გრაფების დინასტიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
ჰოლანდიელ გრაფთა დინასტიას საფუძველი დაუდეს ფრისლანდიადან გამოსულმა კენემერლანდის გრაფებმა. 882 წელს კენემერლანდი, რომელიც აქამდე ნორმან რორიხს ეკუთვნოდა, სამფლობელოდ გადაეცა ასევე ნორმან გოტფრიდს, რომელიც გაქრისტიანდა. მიუხედავად ახალი რელიგიისა გოტფრიდი ნორმანულ ცხოვრების წესს აგრძელებდა და 884 წელს მოაწყო მძრცველური ლაშქრობა დასავლურ გერმანულ მიწებზე და დუისბურგამდე მიაღწია, სადაც იგი მოკავშირედ შეეკრა ჰუგო ლოთარინგიელს, რომლის სიძეც თვითონ იყო. 885 წელს გოტფრიდმა თავისი ვასალების, ფრიზი გრაფების გერულფისა და გარდულფის პირით მოსთხოვა ფრისლანდიის მარკგრაფ ჰაინრიხ -ს ერთგულების სანაცვლოდ რაინისპირეთში დიდძალი მამულების გადაცემა. ბეტუვეში, ჰეერვენთან ახლოს მოსალაპარეკებლად მისული გოტფრიდი გერულფმა მორალატურად მოაკვლევინა.

გერულფი მხარს უჭერდა არნულფ ფონ კერნტენს კარლ -ის წინააღმდეგ ბრძოლაში, რისთვისაც მამულები მიიღო ჰაარლემის დასავლეთით და ტაისტერბანტში. გერულფი არნულფთან ახლოს მდგომი პიროვნება უნდა ყოფილიყო და მას მხარს უჭერდა ლოთარინგიისათვის ბრძოლაშიც.

შვილები:

დიტრიხ 
ვალგერი
ვაციწვერი

ვაციწვერი — უღელტეხილი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხისა და ონის მუნიციპალიტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ლეჩხუმის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2910 მ.

ვაციწვერის მიდამოები აგებულია ლიასური თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით. უღელტეხილი საცალფეხო გზით აკავშირებს მდინარეების რიონისა და ცხენისწყლის ზემო დინებათა ხეობებს.
ვახტანგ VI-ის სტამბა

ვახტანგ -ის სტამბა — პირველი ქართული სტამბა. დაარსდა 1708-1709 წლებში თბილისში, მტკვრის მარცხენა ნაპირას სპეციალურად აგებულ შენობაში.

სტამბის გამმართველად ვახტანგ -მ რუმინეთიდან მოიწვია ანთიმოზ ივერიელის ნამოწაფარი, უნგრო-ვლახელი ოსტატი მიხაი იშტვანოვიჩი. პირველი წიგნი, რომელიც დაისტამბა იყო „სახარება“. 1709-1712 წლებში დაიბეჭდა 11 დასახელების წიგნი, რომელთა შორისაც განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებს „სწავლულ კაცთა“ მიერ „ვეფხისტყაოსნის“ მეცნიერულად დადგენილი ტექსტი, ვახტანგ -ის რედაქციითა და კომენტარებით (1712). 1713 წლიდან 1720 წლის მიწურულამდე სტამბაში დაიბეჭდა მხოლოდ 5 წიგნი. ამ პერიოდში წიგნების გამოცემა შემცირდა ვახტანგ -ის ქირმანში გადასახლების გამო.

1721-1722 წლებიდან კვლავ დაიწყო სტამბაში წიგნების ბეჭდვა-გამოცემის აღორძინება: დაისტამბა ვახტანგ -ის მიერ თარგმნილი „ქმნულების ცოდნის წიგნი“ ანუ „აიათი“, ხოლო 1722 „ჟამნი“, რის შემდეგაც სტამბამ არსებობა შეწყვიტა. სულ სტამბაში დაიბეჭდა 19 დასახელების წიგნი, რომელთა ბეჭდვისა და გამოცემის ხარისხი ისეთივეა, როგორც ევროპის სტამბებში გამოცემული წიგნებისა. სტამბას ჰქონდა რამდენიმე ფორმის შრიფტი: ქართული ხუცური (ასომთავრული, ნუსხური), მხედრული, ბერძნული და ლათინური; ერთსა და იმავე დროს იყენებდნენ როგორც შავს, ისე წითელ საღებავს. წიგნებში ჩართულია სურათები (გრავიურით). ტექნიკური შესრულების ყოველი მხარე — კარგი ქაღალდი, ჩინებული აკინძვა და შეკაზმვა იმდროინდელი ხელოვნების შედევრია. სტამბაში მოღვაწეობდნენ ცნობილი ოსტატები: ნ. ორბელიანი, იგივე ნ. თბილელი (ს. ორბელიანის ძმა), გერმანე მღვდელმონაზონი, კვიპრიანე სამთავნელი და სხვანი.
ვახუშტის მწვერვალი

ვახუშტის მწვერვალი — ალპური ტიპის მწვერვალი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიისა და რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ლენტეხის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, მდინარე ენგურის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3879 მ.

აგებულია იურული თიხაფიქლებით. მწვერვალი დაფარულია მარადი თოვლით, კალთები ალპური მდელოებით. პირველი ასვლა მოეწყო 1933 წელს ალპინისტ სანდრო გვალიას ხელმძღვანელობით და ვახუშტის მწვერვალი უწოდეს.