ეუხენიო ლაუგერუდ გარსია

ეუხენიოლაუგერუდ გარსია (დ. 24 იანვარი, 1930 — გ. 9 დეკემბერი, 2009) — გვატემალელი სამხედრო ოფიცერი, რომელიც იყო გვატემალის 36-ე პრეზიდენტი 1974 წლიდან 1978 წლამდე. როგორც „ეროვნული განთავისუფლების მოძრაობის“ წევრი, მანამდე იგი იკავებდა არმიის გენერალური შტაბის უფროსის პოსტს (1970–1972) და ეროვნული თავდაცვის მინისტრის თანამდებობას (1972–1973) პრეზიდენტ კარლოს არანა ოსორიოს ადმინისტრაციაში.

მისი პრეზიდენტობა, რომელიც სამოქალაქო ომის პერიოდს დაემთხვა, ხასიათდებოდა ოპოზიციის მიმართ შედარებითი ტოლერანტობით, 1976 წლის მიწისძვრაზე ეფექტიანი რეაგირებითა და ნავთობის მოპოვების ზრდით ჩრდილოეთ ტრანსვერსალურ ზოლში.

ადრეული ცხოვრება და კარიერა
კჰელ ეუგენიო ლაუგერუდ გარსია დაიბადა 1930 წლის 24 იანვარს. მამა ნორვეგიელი ჰყავდა, დედა კი გვატემალელი.

სამხედრო კარიერის განმავლობაში ლაუგერუდმა მომზადების ნაწილი შეერთებულ შტატებში გაიარა, სადაც ესწრებოდა კურსებს ფორტ ბენინგში (ჯორჯია) და ფორტ ლივენვორტის სამეთაურო და გენერალური შტაბის კოლეჯში (კანზასი). მას ეკავა მნიშვნელოვანი თანამდებობები, მათ შორის პოლიტექნიკური სკოლის ხელმძღვანელობა, იყო დელეგატი ინტერამერიკული თავდაცვის საბჭოში 1968-1970 წლებში და ხელმძღვანელობდა არმიის გენერალურ შტაბს. კარლოს არანა ოსორიოს პრეზიდენტობისას ლაუგერუდი გენერლის წოდებამდე დააწინაურეს და თავდაცვის მინისტრად დანიშნეს.

1974 წლის საპრეზიდენტო კამპანია
ლაუგერუდი 1974 წლის საყოველთაო არჩევნებში „ეროვნული განთავისუფლების მოძრაობისა“ და „ინსტიტუციურ-დემოკრატიული პარტიის“ კოალიციის (-) კანდიდატად წარდგა. არჩევნების მეორე ტურში ლაუგერუდმა დაამარცხა ეფრაინ რიოს მონტი, „გვატემალის ქრისტიანულ-დემოკრატიული პარტიის“ კანდიდატი. თუმცა, არჩევნების შედეგები ძალადობამ დაჩრდილა; ოპოზიციამ შედეგები გააპროტესტა და საარჩევნო პროცესის ლეგიტიმურობა ეჭვქვეშ დააყენა.

პრეზიდენტობა (1974–1978)
ლაუგერუდმა 36-ე პრეზიდენტის ფიცი 1974 წლის 1 ივლისს, საკანონმდებლო სასახლეში დადო. საინაუგურაციო სიტყვაში მან ხაზი გაუსვა ეროვნული ჰარმონიისა და ერთიანობის საჭიროებას ქვეყნის ეკონომიკური და სოციალური კეთილდღეობის ხელშესაწყობად. რეკონსტრუქციის დროს ადგილი ჰქონდა კორუფციის სერიოზულ შემთხვევებს. თუმცა, მისი მმართველობის ბოლოს ინფრასტრუქტურა აღდგენილი იყო და ათი წლის შემდეგ ნგრევის კვალი აღარ არსებობდა. 1990 წლის ინტერვიუში ლაუგერუდმა გაამხილა, რომ მიწისძვრის გამო კოშმარები კვლავ ტანჯავდა.

პანსოსის ხოცვა-ჟლეტა
მისი ვადის დასრულებამდე ცოტა ხნით ადრე, ლაუგერუდი ასევე დადგა პანსოსში სამხედროების მიერ კეკჩი მაიას დემონსტრანტების ხოცვა-ჟლეტის შედეგების წინაშე, სადაც არმიამ 53 უიარაღო სამოქალაქო პირი მოკლა, ხოლო კიდევ 47 დაიჭრა.
 
საგარეო პოლიტიკა
თავისი ვადის განმავლობაში გვატემალას ჰქონდა მუდმივი დავები მეზობელ ბელიზთან. 1977 წელს, მას შემდეგ რაც კარტერის ადმინისტრაციამ გამოაქვეყნა ანგარიში, რომელიც აკრიტიკებდა ადამიანის უფლებათა მდგომარეობას გვატემალაში, ლაუგერუდმა გამოაცხადა, რომ ქვეყანა აღარ მიიღებდა აშშ-ის სამხედრო დახმარებას. გვატემალამ მიიღო მხოლოდ ის თანხები, რომლებიც იმ წლისთვის უკვე გამოყოფილი იყო, მოგვიანებით კი სამხედრო დახმარებისა და იარაღის შესასყიდად სხვა ქვეყნებს მიმართა, როგორიცაა ისრაელი, ესპანეთი, ბელგია, შვედეთი, ტაივანი და იუგოსლავია.

პრეზიდენტობის შემდგომ
ლაუგერუდ გარსია პრეზიდენტის პოსტზე, ფალსიფიცირებული არჩევნების გზით, იმავე პარტიის წარმომადგენელმა, გენერალმა ფერნანდო რომეო ლუკას გარსიამ შეცვალა. ლაუგერუდმა გააგრძელა მმართველობის ის სერია, რომელიც გენერალ კარლოს არანა ოსორიოს დროს დაიწყო; ეს იყო გაყალბებული არჩევნების შედეგი, რაც არმიას საშუალებას აძლევდა, თორმეტი წლის განმავლობაში შეენარჩუნებინა ძალაუფლება, თანაც ისე, რომ ქმნიდა რესპუბლიკური ცვლილებების გარეგნულ იერსახეს.

ძალაუფლების მემკვიდრეობითობის მეთოდი მარტივი იყო: თავდაცვის მინისტრი გადადგებოდა პოსტიდან და კენჭს იყრიდა პრეზიდენტად; არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ, მისი ახალი მინისტრიც გადადგებოდა და პროცესი მეორდებოდა.

ეს სისტემა დასრულდა 1982 წლის 23 მარტს. მას შემდეგ, რაც საყოველთაო არჩევნებში გაიმარჯვა გენერალმა ანხელ ანიბალ გევარამ (ლუკას გარსიას მთავრობის ყოფილმა თავდაცვის მინისტრმა), არმიის ოფიცრების ჯგუფმა დაამხო პრეზიდენტი ლუკასი. მათ დროებითი ტრიუმვირატის წევრებად დანიშნეს გენერალი ეფრაინ რიოს მონტი და პოლკოვნიკები მანუელ გორდიო და ჰორასიო მალდონადო შაადი. ამით დასრულდა სამხედრო მემკვიდრეობითობის ის ციკლი, რომელიც წლების განმავლობაში იყო დანერგილი.

1983 წელს ლაუგერუდი და კიდევ სამი ყოფილი პრეზიდენტი აიძულეს არმიიდან გადამდგარიყვნენ.