სემენ გლუზმანი

სემენ გლუზმანი (; დ. 10 სექტემბერი, 1946, კიევი, — გ. 16 თებერვალი, 2026) — უკრაინელი ფსიქიატრი და ადამიანის უფლებათა დამცველია, რომელმაც უდიდესი წვლილი შეიტანა ფსიქიატრიის სფეროს ეთიკურ განვითარებაში.
გლუზმანი გახლავთ უკრაინის ფსიქიატრიული ასოციაციის პრეზიდენტი და დამფუძნებელი, ამერიკულ-უკრაინული ადამიანის უფლებათა დაცვის ბიუროს დამფუძნებელი, ომისა და ტოტალიტარული რეჟიმების მსხვერპლთა საერთაშორისო სამედიცინო-სარეაბილიტაციო ცენტრის დირექტორი და უკრაინის შრომისა და სოციალური პოლიტიკის სამინისტროს ექსპერტთა საბჭოს წევრი. იგი ასევე არის ბაბი იარის კომიტეტის თანათავმჯდომარე, ყოფილი დისიდენტი და პოლიტიკური პატიმარი. მას გააჩნია სამედიცინო დოქტორის კვალიფიკაცია.

ბიოგრაფია
სემენ გლუზმანის მამა იყო სამედიცინო მეცნიერებათა დოქტორი ფიშელ გლუზმანი (1904-1987). 1968 წელს სემენმა დაასრულა კიევის სამედიცინო ინსტიტუტი. ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ, გლუზმანმა დაიწყო მუშაობა უკრაინის ფსიქიატრიულ საავადმყოფოებში და მიიღო შეთავაზება დნეპროპეტროვსკის სპეციალურ ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში, რომელიც მდებარეობს შავი ზღვიდან არც თუ ისე შორს.
სემენ გლუზმანი იყო პირველი ფსიქიატრი საბჭოთა კავშირში, რომელმაც საჯაროდ დაუპირისპირდა დისიდენტების წინააღმდეგ ფსიქიატრიის ბოროტად გამოყენებას . 1971 წელს გლუზმანმა მოამზადა დაუსწრებელი ფსიქიატრიული დასკვნა გენერალ პეტრო გრიგორენკოზე, რომელიც საუბრობდა საბჭოთა კავშირში ადამიანის უფლებების დარღვევების შესახებ. გლუზმანი მივიდა დასკვნამდე, რომ გრიგორენკო იყო ფსიქიკურად ჯანმრთელი და რომ იგი პოლიტიკური მიზეზებით მოთავსებული იყო ფსიქიატრიულ საავადმყოფოებში.
1970-იანი წლების ბოლოს და 1980-იანი წლების დასაწყისში, გლუზმანი იძულებული იყო შვიდი წელი შრომა-გასწორების ბანაკში და სამი წელი ციმბირის გადასახლებაში გაეტარებინა გრიგორენკოს დაცვის გამო, რომელიც ფსიქიკური აშლილობის უსაფუძვლო ბრალდებით იყო დაპატიმრებული. 1977 წლის 28 ნოემბერს, საერთაშორისო ორგანიზაცია -მა გლუზმანი შეიყვანა სამედიცინო პროფესიის 92 წევრის სიაში, რომლებიც დაპატიმრებულნი იყვნენ პოლიტიკური შეხედულებების გამო.
პატიმრობაში ყოფნის დროს, გლუზმანმა და მისმა თანამესაკნემ, ვლადიმირ ბუკოვსკიმ, ერთობლივად დაწერეს „ფსიქიატრიის სახელმძღვანელო დისიდენტებისთვის“, რომელიც გამოიცა რუსულ, ინგლისურ, ფრანგულ, იტალიურ, გერმანულ და დანიურ ენებზე.
1980-იან წლებში, გლუზმანმა (რომელიც ებრაელია) უარი თქვა „ამერიკული სინაგოგებიდან გამოგზავნილი ადამიანებისა“ და საბჭოთა ოფიციალური პირების შეთავაზებებზე ისრაელში გადასახლებასთან დაკავშირებით.
1991 წელს გლუზმანმა დააფუძნა უკრაინის ფსიქიატრიული ასოციაცია , როგორც დამოუკიდებელი ორგანო, და შექმნა კომისია ფსიქიკური ჯანმრთელობის ადმინისტრატორების მიერ სამოქალაქო უფლებების დარღვევის საჩივრების განხილვისთვის.
ეთიკური ფსიქიატრიის მიმართ მისი სიმამაცისა და ერთგულების აღიარების ნიშნად, გლუზმანს 1980 წელს მიენიჭა ამერიკის ფსიქიატრიული ასოციაციის გამორჩეული წევრის წოდება და ფსიქიატრების სამეფო კოლეჯის საპატიო წევრის წოდება.
2008 წელს, სემენ გლუზმანი დაჯილდოვდა ჟენევის პრიზით ადამიანის უფლებებისთვის ფსიქიატრიაში, რომელიც მას გადაეცა მსოფლიო ფსიქიატრიული ასოციაციის კონგრესზე პრაღაში განსაკუთრებული სიმამაცისა და ჰუმანიზმის იდეალებისადმი ერთგულებისთვის,. პოლიტიკური დისიდენტების წინააღმდეგ ფსიქიატრიის გამოყენებაზე უარის თქმისთვის, ასევე უკრაინაში ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისის რეფორმირების დროს ეთიკური პრინციპების გავრცელებისთვის.

სამეცნიერო მოღვაწეობა და გავლენა
გლუზმანი არის მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის თანაავტორი, რომლებიც მოიცავს უკრაინაში ფსიქიატრიის, ჩერნობილის ავარიის ჯანმრთელობაზე გავლენის, რისკების აღქმის, სუიციდური აზრების, ალკოჰოლის მძიმე მოხმარების, ნიკოტინზე დამოკიდებულებისა და ინტიმურ პარტნიორთა აგრესიის საკითხებს.
სემენ გლუზმანის მოღვაწეობა წარმოადგენს საბჭოთა ეპოქაში ფსიქიატრიული ზეწოლის წინააღმდეგ ბრძოლის გამორჩეულ მაგალითს. იმ პერიოდში, როდესაც საბჭოთა კავშირში ფსიქიატრია ხშირად გამოიყენებოდა როგორც პოლიტიკური რეპრესიების იარაღი, გლუზმანმა გაბედა ეთქვა სიმართლე და დაეცვა უსამართლოდ დაჩაგრული ადამიანები.
მის მიერ პეტრო გრიგორენკოს საქმეზე დაწერილი ფსიქიატრიული დასკვნა იყო პირველი პროფესიული საბუთი, რომელიც ამხელდა საბჭოთა ხელისუფლების მიერ ფსიქიატრიის პოლიტიკური მიზნებისთვის გამოყენებას. ეს ქმედება მოითხოვდა არაჩვეულებრივ გამბედაობას იმ დროს, როდესაც მსგავსი გამოსვლები შეიძლებოდა დასრულებულიყო (და დასრულდა კიდეც) მკაცრი სასჯელით.
გლუზმანის საქმიანობა არ შემოიფარგლება მხოლოდ საბჭოთა რეჟიმის წინააღმდეგობით. დამოუკიდებელი უკრაინის პირობებში მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ქვეყნის ფსიქიატრიული სამსახურის რეფორმირებაში. უკრაინის ფსიქიატრიული ასოციაციის დაფუძნებით, მან შექმნა პლატფორმა, რომელიც ხელს უწყობს ფსიქიატრიაში ეთიკური სტანდარტების დამკვიდრებას და პაციენტთა უფლებების დაცვას.
გლუზმანის სამეცნიერო საქმიანობა ასახავს მის მრავალმხრივ ინტერესებს და სოციალურ პასუხისმგებლობას. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი კვლევები ჩერნობილის კატასტროფის შედეგებზე, რომლებიც ხელს უწყობს ამ ტრაგედიის ფსიქოლოგიური და სოციალური გავლენის უკეთ გაგებას.
დღესდღეობით, სემენ გლუზმანი რჩება უკრაინის საზოგადოებრივი ცხოვრების მნიშვნელოვან ფიგურად. მისი გამოცდილება და ცოდნა, როგორც ფსიქიატრის და ადამიანის უფლებათა დამცველის, განსაკუთრებით ღირებულია თანამედროვე უკრაინისთვის, რომელიც განაგრძობს დემოკრატიული საზოგადოების მშენებლობას.
გლუზმანის მაგალითი შთაგონების წყაროა ახალგაზრდა ფსიქიატრებისთვის და ადამიანის უფლებათა დამცველებისთვის, რომლებიც სწავლობენ მისგან პროფესიული სტანდარტებისა და ეთიკური პრინციპების ერთგულებას, მიუხედავად შესაძლო პირადი საფრთხეებისა.