iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პუერტო-ინკას პროვინცია

პუერტო-ინკა — პროვინცია პერუში, უანუკოს რეგიონში. დედაქალაქია პუერტო-ინკა. პროვინციის ფართობია 9 913,94 კმ², მოსახლეობა შეადგენს 31 748 ადამიანს.

პროვინციას აღმოსავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება უაიკალის რეგიონი, სამხრეთიდან პასკოს რეგიონი, ხოლო დასავლეთიდან — ლეონსიო პრადოს პროვინცია.

პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა ხუთ რაიონად.
უამალიესის პროვინცია

უამალიესი — პროვინცია პერუში, უანუკოს რეგიონში. დედაქალაქია ლატა. პროვინციის ფართობია 3 144,50 კმ², მოსახლეობა შეადგენს 68 809 ადამიანს.

პროვინციას აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ლეონსიო-პრადოს პროვინცია, დასავლეთიდან ანკაშის რეგიონი, ჩრდილოეთიდან უაკაიბამბას პროვინცია, ხოლო სამხრეთიდან დოს-დე-მაიოს პროვინცია.
პოლ ბიია

პოლ ბიია (დ. 13 თებერვალი 1933, მვომეკაა, კამერუნი) – კამერუნის სახელმწიფო მოღვაწე, კამერუნის პრემიერ-მინისტრი 1975-1982 წწ. და პრეზიდენტი 1982 წლიდან. მიეკუთვნება ფანგის ეთნიკურ ჯგუფს.

1982 წლის 4 ნოემბერს პრეზიდენტმა აჰმადუ აჰიჯომ მოულოდნელად გამოაცხადა თავისი გადადგომის შესახებ. 6 ნოემბერს კონსტიტუციის თანახმად მისი თანამდებობა დაიკავა პოლ ბიიამ. 1983 წლის 6 აპრილს მმართველმა სამხედრო ელიტამ სცადა სამხედრო გადატრიალება. რის შემდეგაც ბიიამ დაშალა რესპუბლიკის გვარდია. პრეზიდენტის თანამდებობაზე აირჩიეს 6-ჯერ.
თრიალეთის ვერცხლის თასი

თრიალეთის ვერცხლის თასი — ვერცხლის თასი, რომელიც აღმოჩენილია საუკუნის 30-40-იან წლებში თრიალეთში არქეოლოგიური გათხრებისას, ერთ-ერთ ყორღანზე.

თასზე ჭედური წესით შესრულებულია სარიტუალო მსვლელობა, რომელიც წმინდა სასმელის გამოყენებით მიმდინარეობს და ფაქტობრივად ძვ. წ. - საუკუნეების ქართველთა უძველესი წინაპრების საკულტო და სამეურნეო ურთიერთობაზე მეტად საინტერესო მინიშნებებს შეიცავს.

თრიალეთის თასთან დაკავშირებით მისი საწესო და საკულტო დანიშნულების შესახებ უამრავი მოსაზრებაა გამოთქმული, გამოკვეთილად დომინირებს ერთი აზრი, რომ აქ საქმე გვაქვს მთავარი ღვთაებისადმი წმინდა სასმელის შეწირვის რიტუალთან.

აღწერა
თრიალეთის ვერცხლის თასი ქვემოთკენ დავიწროებული ცილინდრის ფორმისაა და დაბალყელიანი ფეხით ბოლოვდება. თასის სიმაღლეა 108 მმ, უდიდესი დიამეტრი 91 მმ. თასის ძირითადი, ცილინდრუი ნაწილი მთელი სიმაღლის დაახლოებით ორ მესამედს შეადგენს, დანარჩენი 1/3 დავიწროებულ ფსკერსა და საყრდენ ფეხს უჭირავს.

ზემოდან პირველი სარტყელი ერთმანეთის მომიჯნავე ჩვიდმეტი მართკუთხედისგან შემდგარ დეკორატიულ ზოლს წარმოადგენს. თითოეული მართკუთხედი დაშტრიხულია ირიბი პარალელური ხაზებით, რომელთა მიმართულება ყოველ მომდევნო მართკუთხედში მონაცვლეობს.

ქვედა ორნამენტული ზოლი მოთავსებულია თასის დავიწროებულ, კონუსურ ნაწილში და გრაფიკულად შესრულებული ორმაგი კანელურებით შედგენილ ვარდულს წარმოადგენს. ქვედა დეკორატიული ზოლი ჭურჭლის ფეხისასაგან გრაფკული ხაზით, ხოლო მეორე ფრიზისგგან რელიეფური ზოლითაა გამოყოფილი. პირველ დეკორატიულ ზოლზე განაწილებული ორნამენტი გრაფიკული სიმსუბუქით გამოირჩევა, ქვედა ზოლის დეკორის კონტური კი შედარებით ღრმადაა ამოჭრილი, რის გამოც უფრო მკაფიოდ იკითხება.
კონსტანტინე III (ბიზანტია)

ფლავიუს ჰერაკლე კონსტანტინე (, ; დ. 3 მაისი, 612 — გ. 24 მაისი, 641) — ბიზანტიის იმპერატორი, რომელიც მართავდა აღმოსავლეთ რომის იმპერიას. ჰერაკლეს შვილი, მისი პირველი ქორწინებიდან და აქედან გამომდინარე მამის კანონიერი მემკვიდრე.

612 წელს, კონსტანტინეს დაბადებიდან მალევე, დედამისი გარდაიცვალა. ახალგაზრდა ჰერაკლე დაქორწინდა მარტინაზე და შეეძინა ჰერაკლონასი. მარტინას უნდოდა მთელი ძალაუფლება გადაეცა შვილისათვის და ხელისუფლებიდან ჩამოეშორებინა კანონიერი მემკვიდრე.

ჰერაკლეს გარდაცვალებისთანავე მარტინა იძულებული შეიქმნა გაქცეულიყო. კონსტანტინე -ის ავადმყოფობამ თავი იჩინა და დაიღუპა 641 წლის 24 მაისს. ხელისუფლება გადაეცა მის მცირეწლოვან შვილს კონსტანტი -ს.
ობერ-გაბელჰორნი

ობერ-გაბელჰორნი — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ცერმატსა და ცინალს შორის. სიმაღლე 4063 მ. სამხრეთ ნახევარში არის ცმუტის მყინვარი, რომელიც ეშვება ამავე სახელწოდების ხეობაში და ვრცელდება ცერმატიდან დასავლეთით. გააჩნია პირამიდისებური ფორმა, რომელიც წააგავს მწვერვალ მატერჰორნს, თუმცა ამ უკანასკნელთან შედარებით მცირე ზომებისაა.

ობერ-გაბელჰორნზე პირველი ასვლა განხორციელდა 1865 წლის 6 ივლისს, აღმოსავლეთი მხრიდან.
ეგიუი-ვერტი

ეგიუი-ვერტი — მწვერვალი საფრანგეთის ალპებში, მონბლანის მასივზე. სიმაღლე 4122 მ. ფერდობებზე არის მყინვარები. დასავლეთი კალთებიდან ეშვება ალპების ერთ-ერთი უდიდესი მყინვარი მერ-დე-გლასი, სამხრეთით არის მყინვარი დე-ტალეფრე. ჩრდილოეთით ეშვება მყინვარი არჟენტიერი, რომელსაც გააჩნია გრძელი მყინვარის ენა. ეგიუი-ვერტზე პირველი ასვლა განხორციელდა 1865 წლის 29 ივნისს.
აუდიო მასტერინგი

მასტერინგი, აუდიოჩანაწერის პოსტ-წარმოების ფორმა — ხმის საბოლოო მიქსის მომზადებისა და მონაცემთა შემნახველ მოწყობილობაზე მისი გადატანის პროცესი. უკანასკნელი წყაროდან შემდგომში ხდება ყველა ასლის შექმნა. უკანასკნელ პერიოდში მსგავსი მატარებლების ფორმატების არჩევანი სხვადასხვა ანალოგური ძირითადი ჩანაწერის საშუალებით გაიზარდა. მაგალითია აუდიოფირები, რომლებიც კვლავ გამოიყენება მათ მიერ, ვინც ანალოგური მასტერინგის გზას ირჩევს.

მასტერინგი მოითხოვს ჩანაწერის ყურადღებით და კრიტიკულად მოსმენას. ამიტომ, მისი მომზადებისას სტუდიაში იმყოფება მასტერინგის ინჟინერი. ამ უკანასკნელი ეტაპის გავლაში ასეთ ტექნიკურ პერსონალს ეხმარება პროგრამული უზრუნველყოფა, მაგრამ შედეგი დამოკიდებულია მოსასმენი მონიტორების მიერ გადმოცემული შედეგების სიზუსტეზე. გარდა ამისა, ყველა სამომხმარებლო მუსიკალურ სისტემაზე ხმის გადმოცემის თანაბარი ხარისხის მისაღებად, მუსიკალური მასტერინგის ინჟინერის მიერ ჩანაწერზე გათანაბრებისა და დინამიკური გაუმჯობესების პროცესი ხორციელდება.
ბარ-დეზ-ეკრენი

ბარ-დეზ-ეკრენი — მწვერვალი საფრანგეთის ალპებში (დოფინეს ალპები), ეკრენის მასივის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 4102 მ. მწვერვალიდან იშლება ხედი მდინარეების დიურანსისა და იზერის ხეობებისაკენ. სამხრეთი ფერდობი კლდოვანია, ჩრდილოეთი — ყინულებითაა დაფარული. აქედან ეშვება მყინვარი ბლანი. პირველი ასვლა განხორციელდა 1864 წლის 25 ივნისს.
ვაისმისი

ვაისმისი — მწვერვალი პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. სიმაღლე 4017 მ. მდებარეობს ალპების მთავარ ქედზე, საასტალისა და სიმპლონის წყალგამყოფ მასივზე, რომელზედაც აღმართულია ასევე ორი მთავარი მწვერვალი: ლაგინჰორნი და ფლეჩჰორნი. პირველი ასვლა განხორციელდა 1855 წელს, იაკობ კრისტიან ჰოისერისა და პეტერ იოზეფ ცურბრიგენის მიერ.
კონსტანტი II (ბიზანტია)

კონსტანტი (, ; დ. 7 ნოემბერი, 630 — გ. 15 სექტემბერი, 668, სირაკუზა), აგრეთვე ცნობილი როგორც კონსტანტინე წვეროსანი — ბიზანტიის იმპერატორი 641–668 წლებში. იმპერატორ კონსტანტინე -ის შვილი და ჰერაკლეს შვილიშვილი, კონსტანტინე -ის მამა. წარმატებულ წინააღმდეგობას უწევდა არაბთა დაპყრობებს მცირე აზიაში, ამიერკავკასიასა და აფრიკაში. ცალკეული მარცხების მიუხედავად (მ.შ. ყველაზე ცნობილი — ფენიქსის საზღვაო ბრძოლა 655 წ.), კონსტანტი -მ შეძლო თავდაცვის კონსოლიდაცია და ხალიფა მუავია -თან ორი სამშვიდობო ხელშეკრულება დადო (651, 659). 658 წელს ბალკანეთის ნახევარკუნძულის სლავებით დასახლებულ ოლქში (ე.წ. სკლავინია) ლაშქრობის შედეგად, სლავთა ნაწილი დაიმორჩილა და გადაასახლა მცირე აზიაში. სამხედრო ძლიერების გასაზრდელად აუცილებელი გახდა მოსახლეობისთვის საგადასახადო ტვირთვის გაზრდა, მ.შ. იტალიაში, სადაც დაახლ. 660 წელს თვითონაც ჩავიდა, რამაც უკმაყოფილება გამოიწვია; სავარაუდოდ ეს გახდა მიზეზი კონსტანტის მიუკერძოებლად წარმოჩენისა ისეთ წყაროებში, როგორიცაა თეოფანე აღმსარებლისა და გიორგი მონაზონის ქრონიკები. რელიგიურ სფეროში მხარს უჭერდა მონოთელიტობას (როგორც საშუალებას სირიისა და ეგვიპტის მონოფიზიტებთან ერთობის აღსადგენად) და დევნიდა მის მოწინააღმდეგეებს (კერძოდ, რომის პაპ მარტინ -სა და მაქსიმე აღმსარებელს). მოკლეს შეთქმულების შედეგად.
ნაბახტევის ნათლისმცემლის ეკლესია

ნაბახტევის ნათლისმცემლის ეკლესია - ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნაბახტევის დასავლეთით, შემაღლებულ ადგილას, მაისურაძეების უბანში. თარიღდება საუკუნით. მოგვიანებით გადაკეთებულია, დაგრძელებულია დასავლეთის მიმართულებით.

ეკლესია დარბაზულია (13,7 6,3 მ), ნაგებია ქვიშაქვის ტლანქად დამუშავებული სხვადასხვა ზომის კვადრებით. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ვიწრო თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. დარბაზის გრძივ კედლებში ორ-ორი ფართო თაღოვანი სარკმელია, ხოლო ერთი წრიული სარკმელი, დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილშია. საკურთხეველი გადახურულია დამრეცი კონქით, რომლის თაღის ქუსლებთან მარტივი იმპოსტებია. ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე სწორკუთხა შესასვლელის თავზე ოთხი ქვისგან შედგენილი რელიეფური ტოლმკლავა ჯვარია, რომლის ზემოთ მრგვალ სარკმელს რელიეფური საპირე აქვს. ეკლესიას ქვიშაქვის ლავგარდანი ჰქონდა.
ფისი

ფისი — ამორფული თვისებების მქონე ნივთიერებათა კრებითი სახელწოდება. ასეთი ნივთიერებები ჩვეულებრივი ტემპერატურის პირობებში მყარია, ხოლო მხურვალე ტემპერატურასთან ერთად დნება. მსგავს ნივთიერებებს შორის გვხვდება ბუნებრივი ფისი - ნივთიერება, რომელიც ჩვეულებრივი ფიზიოლოგიური მიმოქცევის დროს წარმოიშობა. არსებობს ქიმიური გზითაც მიღებული შენაერთები.

ბუნებრივი ფისი გამოიყენება საპნის წარმოებაში, მედიცინაში, პარფიუმერიაში.
ნაბახტევის ღვთისმშობლის ეკლესია

ნაბახტევის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნაბახტევის განაპირას, სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მთაზე. აგებულია ჭერათხევის ხეობის ფეოდალის ქუცნა ამირეჯიბის დაკვეთით საუკუნის დასაწყისში.

ნაბახტევის ღვთისმშობლის კომპლექსი დარბაზული ეკლესიისგან და მისი ჩრდილოეთით მდებარე ორსართულიანი სამრეკლოსგან შედგება. დარბაზული ეკლესია (14,5 9,35 მ) ნაგებია მონაცრისფრო ქვის თლილი კვადრებით. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს - დასავლეთით (ამოშენებულია) და ჩრდილოეთით. ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი სარკმელი და ორი ნახევარწრიული ნიშია. საკურთხეველში ორი სატრაპეზო ქვა დგას, ერთი — ცენტრში, მეორე კი მასზე მიდგმულია მოგვიანებით ჩრდილოეთიდან.

ეკლესიის დასავლეთ კედელში ერთი სარკმელია, გრძივ კედლებში - თითო. ინტერიერში უჩვეულო ელემენტს წარმოადგენს აფსიდის წინ აღმართული კედელი, რომელიც მთლიანად ფარავს საკურთხევლის ჩრდილოეთ ნაწილს, ხოლო სამხრეთით სატრიუმფო თაღში გადადის. დარბაზის გრძივ კედლებზე ორსაფეხურიანი სამი პილასტრია, რომლებსაც ეყრდნობა ნახევარწრიული კამარის საბჯენი თაღები.

მოხატულობა
ეკლესიის მოხატულობა შესრულებულია 1412-1431 წლებში. იგი ძლიერ დაზიანებულია. ზოგიერთი კომპოზიცია საქართველოს ხელოვნების მუზეუმშია გადატანილი. აფსიდის კონქში შემორჩენილია ტახტზე მჯდომი ღვთისმშობლის გამოსახულება ორივე მხარეს წმინდანების ფიგურებით, სატრიუმფო თაღში წარმოდგენილნი იყვნენ მღვდელმთავრები და წინასწარმეტყველნი. დარბაზისა და საკურთხევლის გამყოფი კედლის მოხატულობა დაყოფილია სამ რეგისტრად. ზედა რეგისტრში გამოსახულია ფხიზელი თვალი, მეორეში აბრაამის სტუმართმოყვარეობა (აქვე იყო იოანე ნათლისმცემლის ფიგურა, რომელიც საქართველოს ხელოვნების მუზეუმშია გადატანილი), ხოლო მესამეში წარმოდგენილნი არიან ეკლესიის მამანი და სვიმეონ მესვეტე.

ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ფსკოვის გუბერნია

ფსკოვის გუბერნია — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციული ერთეული. საგუბერნიო ქალაქს წარმოადგენდა ფსკოვი. იარსება 1772-1777 და 1796-1924 წლებში, რის შემდეგაც შევიდა ხელახლა დაარსებული ლენინგრადის ოლქში. 1914 წლისათვის გუბერნიის ფართობი შეადგენდა 44211,2 კმ²-ს. 1897 წლის აღწერის მონაცემებით გუბერნიაში ცხოვრობდა 1 122 317 ადამიანი. 1900 წლისათვის მოსახლეობამ შეადგინა 1 მლნ. 188 ათ. ადამიანი, რომელთაგან საქალაქო მოსახლეობას შეადგენდა 86 ათ. ადამიანი. ცხოვრობდნენ ძირითადად ქრისტიანები (საერთო მოსახლეობის 93%).
.
კუნგელვი

კუნგელვი — ქალაქი შვედეთში, ვესტრა-გეტალანდის ლენში, თავისივე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 22 768 ადამიანს შეადგენს.

მდებარეობს ქალაქ გეტებორგისგან 20 კმ-ით ჩრდილოეთით. კუნგელვში მდებარეობს კომპანია -ის სათავო ოფისი, რომელიც ლიდერის შვედური ორცხობილების ბაზარზე.

ქალაქი თავისი დღევანდელი მდებარეობის ადგილას 1680 წელს წარმოიქმნა, მას შემდეგმ რაც შვედურ-დანიური ომების შემდეგ 1676 წელს მისი წინამორბედი გამლა-კუნგელვი გადაწვეს. საუკუნის შუა წლებში ქალაქის განვითარების მამოძრავებელი ძალა აღმონდა ქაშაყის რეწვის გაზრდა. 1950 წლიდან თანდათან მიმდინარეობს კუნგელვის ინტეგრაცია გეტებორგთან.
ლინჩეპინგი

ლინჩეპინგი — ქალაქი სამხრეთ-ცენტრალურ შვედეთში, ესტრეგეტლანდის ლენის დედაქალაქი და თავისივე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 104 232 ადამიანს შეადგენს. ქალაქი ლინჩეპინგის ეპარქიის ცენტრია თავისი საკათედრო ტაძრით. ამავე დროს, ლინჩეპინგი ძველი კულტურული რეგიონის ცენტრია, 1987 წელს მან 700 წლის იუბილე იზეიმა. დღეისათვის, ქალაქში ფუნქციონირებს 1975 წელს დაარსებული უნივერსიტეტი, განვითარებულია მაღალტექნოლოგიური წარმოება.

ლინჩეპინგი არა მარტო მნიშვნელოვანი ინდუსტრიული, არამედ შვედეთის აეროსანავიგაციო ინდუსტრიის ცენტრიცაა, აქ ფუნქციონირებს კომპანია -ის აეროსანავიგაციო ქარხანა.

დაძმობილებული ქალაქები
პალო-ალტო, კალიფორნია
გუანჯოუ, ჩინეთი
ორადეა, რუმინეთი
მაკაო, ჩინეთი
ისაფიარდარბაირი, ისლანდია
იოენსუუ, ფინეთი
კაუნასი, ლიეტუვა
ლინცი, ავსტრია
როსკილე, დანია
ტენსბერგი, ნორვეგია
აბისკუს ეროვნული პარკი

}
| ფართობი = 77 კმ²

აბისკუ — ეროვნული პარკი შვედეთში.

გეოგრაფიულად, აბისკო მდებარეობს ლაპლანდიის რეგიონში, ნორვეგიასთან საზღვრის სიახლოვეს და მიეკუთვნება კირუნის მუნიციპალიტეტს, რომელიც უდიდესია შვედეთში და ქვეყნის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს. პარკი შვედეთის ერთ-ერთი უდიდესი ტბის — ტურნეტრესკის ნაპირებიდან იწყება, სადაც მდებარეობს სოფელი აბისკუ და იშლება სამხრეთ-დასავლეთით 15 კმ-ზე. მდებარეობს არქტიკული წრიდან 195 კმ-ით ჩრდილოეთით. მთლიანი ფართობი 77 კმ²-ს შეადგენს.

პარკი 1909 წელს შეიქმნა. ამავე წელს მიღებულ იქნა შვედეთის პირველი კანონი ბუნების დაცვის შესახებ. ეროვნული პარკის შექმნის მიზანი იყო „ჩრდილოეთ სკანდინავიური ტყიანი ბუნების თავდაპირველი პირობების დაცვა და სამეცნიერო კვლევების ჩატარება“. რეგიონმა მეცნიერებს შორის მართლაც უდიდესი ინტერესი გამოიწვია, მისი შესწავლის მიზნით შეიქმნა აბისკოს მეცნიერული კვლევების სადგური. გარდა ამისა, მიიჩნევდნენ, რომ ეროვნული პარკი მნიშვნელოვანი ტურისტული ღირსშესანიშნაობა გახდებოდა.

პარკი განსაკუთრებით გამოირჩევა ფრინველთა სახეობების მრავალფეროვნებით.

გალერეა
ენგსეს ეროვნული პარკი

}
| ფართობი = 1,68 კმ²
ენგსე — ეროვნული პარკი შვედეთში. მოიცავს სტოკჰოლმის არქიპელაგში მდებარე კუნძულ ენგსესა და მის გარშემო არსებული ზღვის 93 ჰა ტერიტორიას. შეიქმნა 1909 წელს, სხვა რვა ეროვნულ პარკთან ერთად. პარკი იცავს საუკუნის სასოფლო-სამეირნეო ლანდშაფტს, ისევე როგორც ყვავილებით დაფარულ პრერიებს. ასევე დიდი ადგილი უჭირავს წიწვოვან ტყეებს.
ბიორნლანდეტის ეროვნული პარკი

}
| ფართობი = 11 კმ²

ბიორნლანდეტი — ეროვნული პარკი შვედეთში. შეიქმნა 1991 წელს და მოიცავს 11 კმ²-ს.

გეოგრაფიულად, იგი ლაპლანდიის უკიდურეს სამხრეთში მდებარეობს, ვესტერბოტენის ლენში, პატარა დასახლება ფრედრიკას სიახლოვეს. პარკი გამოირჩევა ღრმა ხეობებითა და უფსკრულებით. დიდია ინტერესი მისი პირველყოფილი ტყეებისადმი. შედარებით დაბალია ინეტერესი ფაუნისადმი, რაც განპირობებულია კლიმატისა და გარემო პირობების სიმკაცრით.
ბლო-იუნგფრუნი

}
| ფართობი = 1,98 კმ²

ბლო-იუნგფრუნი — შვედეთის კუნძული ბალტიის ზღვაში. უფრო ზუსტად, ის მდებარეობს კალმარის სრუტეში, სმოლანდისა და ელანდის პროვინციებს შორის. ადმინისტრაციულად მიეკუთვნება ოსკარსჰამნის მუნიციპალიტეტს. კუნძული დაუსახლებელია და მისი ფართობი 0,7 კმ²-ია, უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან 86 მეტრზე მდებარეობს. 1926 წელს, კუნძულზე ეროვნული პარკი შეიქმნა. როგორც ეროვნული პარკი, შეზღუდულია მასზე თავისუფლად მოგზაურობა. მაგალითად, აკრძალულია ცეცხლის დანთება და ღამისთევა.

კუნძული ნაწილობრივ კლდეებითაა დაფარული, ნაწილობრივ კი ხშირი ტყეებით. ყველაზე გავრცელებული ფრინველია შავი კაირა. აქვეა რამდენიმე მღვიმე და უძველესი ქვის ლაბირინთი.
დიდიე რაცირაკა

დიდიე რაცირაკა (; დ. 4 ნოემბერი, 1936, ბატუმანდრი, მადაგასკარი — გ. 28 მარტი, 2021, ანტანანარივუ, მადაგასკარი) — მადაგასკარის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის პრეზიდენტი 1975–1993 და 1997–2002 წლებში. ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ მჭიდრო კავშირები დაამყარა საბჭოთა კავშირთან. დააარსა პარტია მალაგასიის რევოლუციის ავანგარდი და დაამყარა ერთპარტიული მმართველობა.

ბიოგრაფია
დაამთავრა უმაღლესი სახმედრო-საზღვაო სასწავლებელი. მსახურობდა სამხედრო-საზღვაო ფლოტში. 1972–1975 წლებში გაბრიელ რამანანცუას პრეზიდენტობის პერიოდში ეკავა ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა. 1975 წლის თებერვლიდან იყო სამხედრო დირექტორიის ერთ-ერთი წევრი, ხოლო ამავე წლის ივნისიდან ქვეყნის პრეზიდენტი.

საბჭოთა კავშირის დაშლამ და საბჭოური დახმარების შეწყვეტამ ქვეყანაში კრიზისი გამოიწვია, რასაც საპროტესტო აქციები მოჰყვა. რაცირაკა იძულებული გახდა 1992 წლის ნოემბერში ჩაეტარებინა მრავალპარტიული საპრეზიდენტო არჩევნები. მეორე ტური გაიმართა 1993 წლის თებერვალში, რომელშიც სოლიდური უპირატესობით დამარცხდა ალბერტ ზაფისთან (ზაფიმ მიიღო ხმების 66,74 %, ხოლო რაცირაკამ - 33,26 %). ამის შემდეგ გაემგზავრა საფრანგეთში. სამშობლოში დაბრუნდა 1996 წელს და მონაწილეობა მიიღო მომდევნო საპრეზიდენტო არჩევნებში, ამჯერად არჩევნების მეორე ტურში ალბერტ ზაფისთან მიაღწია მცირედ უპირატესობას (50,71 % და 49,29 %) და დაიკავა ქვეყნის მეთაურის თანამდებობა. მისმა კონკურენტებმა ამაოდ სცადეს მისი იმპიჩმენტი 1998 წელს.

2001 წელს დიდიე რაცირაკას ავტორიტეტი კვლავ დაეცა. მან წააგო საპრეზიდენტო არჩევნები მარკ რავალომანანასთან, მაგრამ მისი მომხრეები კიდევ რამდენიმე თვე აწარმოებდნენ შეიარაღებულ ბრძოლას ხელისუფლების შენარჩუნებისათვის. 2003 წელს გაიქცა საფრანგეთში და დაუსწრებლად გაასამართლეს სახელმწიფო ბიუჯეტის გაფლანგვისათვის.

მისი ძმისშვილი როლან რაცირაკა ასრულებს მნიშვნელოვან როლს ქვეყნის პოლიტიკაში, იყო ქალაქ ტუამასინის მერი და მონაწილეობდა 2006 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, მიიღო ხმების 10,14 % და დაიკავა მესამე ადგილი.

გარდაიცვალა 2021 წლის 28 მარტს 84 წლის ასაკში.
ჰეისტინგზ კამუზუ ბანდა

ჰეისტინგზ კამუზუ ბანდა (; დ. 14 მაისი, 1898, კასუნგუ, ნიასალენდი— გ. 25 ნოემბერი, 1997, იოჰანესბურგი, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა) — მალავის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის პრეზიდენტი, პრემიერ-მინისტრი, მუდმივი პრეზიდენტი და დიქტატორი 1963–1994 წლებში.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1898 (შესაძლოა 1906 ან 1896) წელს, მალავის ცენტრალური რეგიონის კასუნგუს რაიონში. დაამთავრა პრესვიტერიანული მისიონერული სკოლა კასუნგუში. მუშაობდა ქვანახშირის მაღაროებში. 1922 წელს გაემგზავრა აშშ-ში, სადაც დაამთავრა ინდიანისა და ჩიკაგოს უნივერსიტეტები. მიიღო ფილოსოფიისა და ისტორიული მეცნიერებების ბაკალავრის ხარისხი. 1937 წელს სწავლობდა ნეშვილის სამედიცინო კოლეჯში (ტენესის შტატი). 1953 წლამდე გადიოდა სამედიცინო პრაქტიკას ლონდონში.

პოლიტიკური კარიერა
ინგლისში ყოფნისას დაუკავშირდა მალავის ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობას. 1944 წელს მიიღო აქტიური მოღვაწეობა ნიასალენდის აფრიკული კონგრესის შექმნაში და მონაწილეობდა პანაფრიკულ კონგრესში (მანჩესტერი, 1945 წელი). 1948–1953 წლებში აქტიურად იბრძოდა როდეზიისა და ნიასალენდის ფედერაციის შექმნის წინააღმდეგ. 1953 წელს ფედერაციის შექმნის შემდეგ მიატოვა ინგლისი და ჩავიდა კუმასიში (თანამედროვე განა), სადაც გააგრძელა სამედიცინო პრაქტიკა. 1958 წელს დაბრუნდა სამშობლოში და აირჩიეს აფრიკის ეროვნული კონგრესის პარტიის თავმჯდომარედ. 1959 წლის მარტში ნიასალენდში მომხდარი ბუნტის შემდეგ ბანდა და კონგრესის სხვა წევრები დააპატიმრეს, ხოლო კონგრესის მუშაობა აიკრძალა.

1960 წელს ჰეისტინგზ კამუზუ ბანდა ციხიდან გაათავისუფლეს და შეუდგა აქტიურ მუშაობას კონგრესის აღდგენისათვისდა აღდგენილ პარტიას უწოდა მალავის კონგრესის პარტია. 1961 წელს პარტიამ გაიმარჯვა არჩევნებში, ხოლო 1964 წელს მალავიმ მოიპოვა დამოუკიდებლობა.

საპრეზიდენტო მოღვაწეობა
ხელისუფლების სათავეში მოსვლის შემდეგ აკრძალა ოპოზიციური პარტიების მოღვაწეობა, დაამყარა კონტროლი პრესაზე და რადიოზე. 1966 წელს გახდა ქვეყნის პრეზიდენტი, ხოლო 1971 წლიდან - მუდმივი პრეზიდენტი. საგარეო პოლიტიკაში ორიენტირებული იყო დასავლეთის ქვეყნებზე.

ჰეისტინგზ კამუზუ ბანდა ქვეყანას მართავდა 1994 წლამდე. 1994 წელს გაიმართა პირველი მრავალპარტიული არჩევნები, რომელშიც დამარცხდა ბაქილი მულუსისთან.

გარდაიცვალა 1997 წლის 25 ნოემბერს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, იოჰანესბურგში.

მისი პატივისცემის ნიშნად მალავის ყველაზე დიდ სტადიონს ეწოდა მის სახელი - კამუზუ.
ტრირის წმინდა პეტრეს ტაძარი

ტრირის წმინდა პეტრეს ტაძარი — ეკლესია გერმანიის რაინლანდ-პფალცის მხარის ქალაქ ტრირში. ტრირის საარქიეპისკოპოსოს საკათედრო ტაძარი. ტაძრის მშენებლობა დაიწყო მაქსიმინე ტრირელის ეპისკოპოსობის პერიოდში (332—347 წწ.). 1986 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

ტაძარში დაცულია რამდენიმე ქრისტიანული სიწმინდე: უფლის კვართი, ანდრია მოციქულის სანდლები და ლურსმნები. წმინდა იოაკიმესა და ანას წმინდა ნაწილები. ტაძარში ასევე დაკრძალულია ტრირის რამდენიმე ეპისკოპოსი.
მუდმივი პრეზიდენტი

მუდმივი პრეზიდენტი — თანამდებობა, რომელიც მიანიჭა ბევრმა დიქტატორმა საკუთარ თავს, რათა დაცული ყოფილიყვნენ არჩევნებში შესაძლო მარცხისაგან.

პირველად მუდმივი დიქტატორის წოდება გამოიყენა იულიუს კესარმა, რომელმაც ძვ. წ. 45 წელს თავი გამოაცხადა მუდმივ დიქტატორად, მაშინ როდესაც ძველ რომში დიქტატორად ყოფნა შეიძლებოდა მხოლოდ 6 თვე. 1802 წელს ნაპოლეონ ბონაპარტე არჩეულ იქნა მუდმივ პირველ კონსულად.

საინტერესოა, რომ მუდმივი პრეზიდენტების უმრავლესობას აღნიშნული თანამდებობა არ სჭერიათ სიცოცხლის ბოლომდე. უმრავლესობა ან დაამხეს, ან მოკლეს. გამონაკლისები იყვნენ: რაფაელ კარერა, ფრანსუა დიუვალიე, იოსიპ ბროზ ტიტო, ხოსე გასპარ როდრიგეს დე ფრანსია და საფარმურატ ნიაზოვი.

1972 წელს წარუმატებლად ეცადა საკუთარი თავი გამოეცხადებინა კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მუდმივ პრეზიდენტად მობუტუ სესე სეკოს.

მუდმივი პრეზიდენტების სია
ფრანსუა დომინიკ ტუსენ-ლუვერტიური (სან-დომინგო) 1801 წლის კონსტიტუციით გამოცხადდა მუდმივ გუბერნატორად, 1802 წელს დაამხეს და გამოკეტეს საფრანგეთის ციხეში, სადაც გარდაიცვალა 1803 წელს.
ანრი კრისტოფი, ჰაიტი (1807) — პრეზიდენტი 1811-მდე, მეფე 1820 წლამდე. გარდაიცვალა თანამდებობაზე 1820 წელს.
ალექსანდრ პეტიონი, ჰაიტი (1808) — გარდაიცვალა თანამდებობაზე 1816 წელს.
ხოსე გასპარ როდრიგეს დე ფრანსია, პარაგვაი (1816) — გარდაიცვალა თანამდებობაზე 1840 წელს.
რაფაელ კარერა, გვატემალა (1854) — გარდაიცვალა თანამდებობაზე 1865 წელს.
აჰმედ სუკარნო, ინდონეზია (1963) — დაამხეს 1967 წელს.
ფრანსუა დიუვალიე, ჰაიტი (1964) — გარდაიცვალა თანამდებობაზე 1971 წელს, მემკვიდრედ დასახელდა მისი შვილი.
ჰეისტინგზ კამუზუ ბანდა, მალავი (1971) — 1993 წელს მოიხსნა ტიტული, 1994 წელს კი დამარცხდა არჩევნებში.
ჟან-კლოდ დიუვალიე, ჰაიტი (1971) — მამის მემკვიდრე, დაამხეს 1986 წელს.
ჟან ბედელ ბოკასა, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა (1972) — 1976 წელს თავი გამოაცხადა იმპერატორად, დაამხეს 1979 წელს.
იოსიპ ბროზ ტიტო, იუგოსლავია (1974) — გარდაიცვალა თანამდებობაზე 1980 წელს.
მუჯიბურ რაჰმანი, ბანგლადეში (1975) — დაამხეს და მოკლეს 1975 წელს.
ფრანსისკო მასიას ნგემა, ეკვატორული გვინეა (1972) — დაამხეს და მოკლეს 1979 წელს.
ჰაბიბ ბურგიბა, ტუნისი (1975) — დაამხეს 1987 წელს.
იდი ამინი, უგანდა (1976) — დაამხეს 1979 წელს.
ლენოქს სებე, ბანტუსტანი სისკეი (სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა) (1983) —დაამხეს 1990 წელს.
საფარმურატ ნიაზოვი, თურქმენეთი (1999, აბსოლუტური პრეზიდენტი 1991 წლიდან) — გარდაიცვალა თანამდებობაზე 2006 წელს.

მუდმივი პრეზიდენების გალერეა
განგური

განგური — სხეულის კანის სხვადასხვა ტიპის (ქერცლი, ბეწვი, ბუმბული) საფარველის პერიოდული ცვლა ცხოველებში. მაგალითად: აფთარი, გიურზა და ასე შემდეგ. განგური სეზონურ ცვლილებებთან შეგუების ერთ-ერთი გზაა. განგური ცხოველებს ახასიათებთ შემოდგომისას, ის გამოწვეულია ბიოტური ფაქტორით კერძოდ: ტემპერატურის ცვალებადობით ანუ სეზონების ცვლით. მაგალითად გველი ზამთრის ძილის წინ კანის საფარველს იცვლის, რის შედეგადაც მას შეუძლია კიდევ უფრო მეტი ტემპერატურის შეწოვა და სხვა.
დალბიუ-სედერშოგის ეროვნული პარკი

}
| ფართობი = 0,36 კმ²

დალბიუ-სედერშოგი — პატარა ეროვნული პარკი სამხრეთ შვედეთში, სკონეს პროვინციაში, ლუნდის მუნიცილაპიტეტში, ქალაქ დალბიუს სიახლოვეს. მისი ფართობი 0,36 კმ²-ია და მოიცავს ფართოფოთლოვან ტყეს. შეიქმნა 1918 წელს, როდესაც ფიქრობდნენ, რომ ის პირველყოფილი ტყის ერთადერთი ნაშთი იყო. მანამდე, ამ არეალს საძოვრად იყენებდნენ. ნიადაგი ძირითადად კირქვასა და ცარცს შეიცავს, რისი წყალობითაც ფლორა საკმაოდ მდიდარია. განსაკუთრებით ბევრია გაზაფხულის ყვავილი. პარკის გარკვეულ ნაწილს გარს აკრავს უცნობი წარმომავლობის, შესაძლოა ციხესიმაგრის ნანგრევები.
რუსუდან მეფისაშვილი

რუსუდან მეფისაშვილი (დ. 1913, ესენტუკი — გ. 2002, თბილისი) — ქართველი ხელოვნების ისტორიკოსი, არქიტექტურის დოქტორი (1971), საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1982). 1936 წ. დაამთავრა ამიერკავკასიის ინდუსტრიის ინსტიტუტი არქიტექტურის სპეციალობით. 1941 წლიდან მუშაობდა ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტში. 1986 წლიდან იყო ინსტიტუტის მეცნიერი თანამშრომელი. რ. მეფისაშვილი მჭიდროდ იყო დაკავშირებული კულტურის ძეგლთა დაცვა-რესტავრაციის დარგში წარმოებულ საქმიანობასთან. 1980-იან წლებში იგი ხელმძღვანელობდა საქართველოს ისტორიის, კულტურისა და ბუნების ძეგლთა დაცვის მთავარი სამმართველოს ძეგლთა ინსპექციის განყოფილებას.

რუსუდან მეფისაშვილი ითვლება გიორგი ჩუბინაშვილის სახელობის ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტის დამფუძნებლად.