iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კარენ დემირჭიანის კომპლექსი

კარენ დემირჭიანის სპორტული და საკონცერტო კომპლექსი ასევე ცნობილი, როგორც დემირჭიანის არენა, სპორტისა და მუსიკის კომპლექსი ან მარტივად ჰამალირი — ერევანში, მდინარე რაზდანის მახლობლად მდებარე ფართო სპორტული და საკონცერტო კომპლექსი. 2015 წელს სომხეთის მთავრობამ გადაწყვიტა, რომ კომპლექსი კერძო ფირმას მიჰყიდოს კომპლექსის განახლებისა და „ოჯახზე-ორიენტირებულ ცენტრად გადაქცევის“ მიზნით.

ისტორია
კომპლექსი 1983 წელს გაიხსნა, მაგრამ 1985 წელს ხანძრის გამო დაიხურა. კომპლექსი 1987 წლის ბოლოს განაახლეს, როდესაც იგი საკონცერტო და სპორტული ღონისძიებებისთვის მზად იყო. კომპლექსი სომეხმა არქიტექტორებმა: ა. თარხანიანმა, ს. ხაჩიკიანმა, გ. პოღოსიანმა და გ. მუშეგიანმა დააპროექტეს. მშენებლობის პროცესს ინჟნრები: ჰამლეტ ბადალიანი (მთავარი ინჟინერი), ი. წათურიანი, ა. აზიზიანი და მ. აჰარონიანი ზედამხედველობდნენ.

1990 წელს დემირჭიანის კონცერტი გამართა იან გილანის ბენდმა. 1996 წელს კომპლექსმა 32-ე საჭადრაკო ოლიმპიადას უმასპინძლა.

1999 წელს სომხეთის პარლამენტში მომხდარი ტერაქტისას სომხეთის პარლამენტის ყოფილი სპიკერის, კარენ დემირჭიანის მკვლელობიდან მალევე კომპლექსის მშენებლობისა და განახლების პროცესში შეტანილი წვლილისთვის კომპლექსს მისი სახელი ეწოდა.

2005 წელს კომპლექსი 5.7 მილიონ დოლარად გაიყიდა. კონტრაქტი სომხეთის ხელისუფლებასა და რუსულ კომპანია -ს შორის გაფორმდა, რასაც სომხეთის მოქალაქეთა უკმაყოფილება გამოიწვია. მოქალაქეთა მხარდაჭერის მოსაპოვებას რუსი-სომეხი ბიზნესმენი და -ის ხელმძღვანელი მურად მურადიანი ცდილობდა. სომხეთის პრეზიდენტმა ორი მთავარი პირობა წამოაყენა: კომპლექსის სახელი უცვლელი უნდა დარჩენილიყო და მას იგივე ფუნქცია უნდა შეესრულებინა, რაც ადრე. საბოლოოდ მხარეებმა შეთანხმებას მიაღწიეს.

2014 წლის აგვისტოში მფლობელთა დაგროვილი ვალის გამო, სომხეთის მთავრობამ კომპლექსზე უფლებამოსილება თავდაცვის სამინისტროს გადასცა. 2015 წელს სომხეთის მთავრობამ კომპლექსის -ისთვის მიყიდვა გადაწყვიტა. კომპანია 4 წლიანი გეგმით კომპლექსის „ოჯახზე ორიენტირებულ ცენტრად“ გადაქცევას გეგმავს, რომელიც „სასტუმროებს, შიდა აკვაპარკს, საკონცერტო დარბაზებს, შეხვედრების ოთახებს, რესტორნებს, მაღაზიებსა და კაზინოებს“ მოიცავს.

სტრუქტურა
კომლექსს უნიკალური დიზაინი აქვს. გარე ფასადს ფრთებგაშლილი ჩიტის ფორმა აქვს. კომპლექსის არქიტექტურული კონცეპტი შინაარსი მბრუნავ დასასხდომ ტრიბუნას 1008 სკამით, რომელსაც ორი დარბაზიის შეერთება და დამატებითი ადგილების წარმოქმნა შეუძლია. დიზაინისთვის არქიტექტორები საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო პრიზით დაჯილდოვდნენ 1987 წელს. კომპლექსი შემდეგ დარბაზებს მოიცავს: მთავარი არენა, რომელიც გამოიყენება სპორტული ღონისძიებებისთვის, 6 000 დასახდომი ადგილით; საკონცერტო დარბაზი 1900 სკამით; სპორტული დარბაზი 2000 სკამით; საკონფერენციო დარბაზი; დიპლომატიური შეხვედრების დარბაზი; გამოფენებისა და სხვა ღონისძიებებისთვის განკუთვნილი ფართო ფოიე.
ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტი

ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტი — საჯარო უნივერსიტეტი, რომელიც მდებარეობს რუსეთის სამხრეთ ნაწილში, ყუბანში. უნივერსიტეტი დაარსდა 1920 წლის 5 სექტემბერს და მას შემგედ აქ 100 000-ზე მეტმა სტუდენტმა მიიღო განათლება, მათ შორის 1 000-ზე მეტმა უცხოელმა სტუდენტმა. დღეისთვის ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში 1300-ზე მეტი ლექტორი ასწავლის, მათ შორის 3 რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის სრული წევრია, 40-ზე მეტი რუსეთის აკდემიების წევრები და ასოცირებული წევრები, პრემიის ლაურეატები და საპატიო მეცნიერები არიან.

ისტორია
ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორია იწყება 1920 წლის 5 სექტემბრიდან. უნივერსიტეტის პირველ რექტორად მეფის არმიის ყოფილი გენერალი, ნიკანდერ ალექსანდროვიჩ მარქსი აირჩიეს, რომელიც პეტრე -ის ეპოქამდელი დოკუმენტების სისტემატიზაციაში იყო სპეციალიზებული. 1920 წლისთვის უნივერსიტეტში 34 პროფესორი, 108 მასწავლებელი და 16 მკვლევარი ასისტენტი მუშაობდა.

1921 წლის შემოდგომაზე ქვეყანაში დაწყებული ფინანსური კრიტზისის გამო საბჭოთა რესპუბლიკის არაერთი უნივერსიტეტი დაიხურა, მათ შორის ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტიც, რომელიც შემდეგში მასწავლებელთა საწვრთნელ ცენტრად გადააკეთეს. სამედიცინო ფაკულტეტის გარდა, რომელიც შემდეგში ცალკე უნივერსიტეტად ჩამოყალიბდა, ინსტიტუტმა უნივერსიტეტის ფუნქციები შეითავსა. 1970 წელს ინსტიტუტი კვლავ უნივერსიტეტი გახდა.

ჯილდოები, წევრობა და აღიარება
ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტი არის ევროპულ უნივერსიტეტთა ასოციაციისა და აშშ-ის სეისმოლოგიის კვლევითი ცენტრის წევრი. ყუბანის საერთაშორისო უნივერსიტეტი მონაწილებს შავი ზღვის ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაციაში.

2002 წელს ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტი რუსეთ-შვეიცარიის ბიზნეს კლუბის ოქროს მედლით დაჯილდოვდა, ხოლო 2004 და 2005 წლებში ევროპული ხარისხის ოქროს მედლის ლაურეატის დიპლომით. 2009 წელს დამოუკიდებელმა სააგენტომ „“ ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტი რუსეთის ფედერაციის საუკეთესო უნივერსიტეტებს შორის მეათე ადგილზე, ხოლო სამხრეთის ფედერალურ რაიონში საუკეთესო უნივერსიტეტად დაასახელა.

1982-2008 წლებში ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი იყო ვლადიმირ ბაბეშკო, რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის სრული წევრი და სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი. 2004-2005 წლებში აღიარეს წლის რექტორად. დაჯილდოვდა ყუბანის შრომის გმირის მედლით.

ფაკულტეტები
დღეისთვის ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტს კრასნოდარის ირგვლივ 10 შვილობილი ცენტრი აქვს და 17 ფაკულტეტი ფუნქციონირებს: არქიტექტურისა და დიზაინის, ხელოვნებისა და გრაფიკის, ბიოლოგიის, ქიმიისა და უმაღლესი ტექნოლოგიების, კომპიუტერული ტექნოლოგიისა და გამოყენებითი მათემატიკის, ეკონომიკის, გეოგრაფიის, გეოლოგიის, ისტორიის, სოციოლოგიისა და საერთაშორისო ურთიერთობების, ჟურნალისტიკის, იურიდიული, მენეჯმენტისა და ფსიქოლოგიის, მათემატიკისა და კომპიუტერული მეცნიერებების, თანამედროვე ენების, ფიზიკისა და ტექნოლოგიის, პედაგოგიკის, ფსიქოლოგიისა და კომუნიკაციური მეცნიერების და რუსული ფილოლოგიის.

ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტს აქვს ტურისტული ცენტრი, თეატრალური კლუბი, ცეკვის კლუბი, ვოკალური კლუბი და სახვითი ხელოვნების სტუდია. იმ სტუდენტებისთვის, რომლებიც კრასნოდარის ბინადრები არ არიან, კამპუსია აგებული, რომელსაც ჯანდაცვის ცენტრი ემსახურება.
აზერბაიჯანის მიგრაციული პოლიტიკა

აზერბაიჯანში მიგრაციის პოლიტიკას ახორციელებს მიგრაციის სახელმწიფო სამსახური. მიგრაციის კოდექსი, კანონი მოქალაქეობისა და ემიგრაციის შესახებ არის აზერბაიჯანში მიგრაციული პოლიტიკის საფუძველი. მიგრაციის დამოუკიდებელი სახელმწიფო სამსახური შეიქმნა 2007 წლის 19 მარტს, სწრაფი ტემპით მიგრაციის დასარეგულირებლად და ყოვლისმომცველი და ეფექტიანი მიგრაციის პოლიტიკის გასატარებლად.

შრომითი მიგრაცია
შრომითი მიგრაცია რეგულირდება „შრომითი მიგრაციის შესახებ“ შრომისა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მიგრაციის კოდექსით შრომითი მიგრაციის სტატუსის გამოყენებასთან, სამუშაოზე ნებართვის გაცემის გზით, აგრეთვე, სპეციალური ლიცენზიების (ნებართვის) გაცემით მოქალაქეების დასაქმების შუამდგომლობის მიზნით. აზერბაიჯანის უცხო ქვეყნებში.უცხო ქვეყნის მოქალაქეებისა და 18 წელს ზემოთ მოქალაქეობის არმქონე პირებისთვის შეიძლება მუშაობა აზერბაიჯანში, მუშაობის უფლების მიღების შემდეგ. იურიდიულმა პირებმა უნდა მიიღონ სპეციალური ნებართვა უცხოელთა დასაქმების მიზნით. შრომითი ხელშეკრულება ხელმოწერილი უნდა იყოს უცხოელებთან სამუშაოს შესრულების ნებართვის ვადის განმავლობაში. სამუშაო ხელშეკრულების გაფორმება დაუშვებელია სამუშაო ნებართვის გარეშე.

პირებს, რომლებმაც მიიღეს ემიგრანტის სტატუსი, ან არიან წარმომადგენლობითი ოფისებისა და უცხოური იურიდიული პირების ხელმძღვანელები და აზერბაიჯანში სამეწარმეო საქმიანობით დაკავებული უცხო ქვეყნის მოქალაქეები, შეუძლიათ ნებართვის გარეშე მუშაობა.

აზერბაიჯანი მონაწილეობს საერთაშორისო ხელშეკრულებებში შრომითი მიგრაციის რეგულირების შესახებ: შეთანხმება შრომითი მიგრაციის სფეროში თანამშრომლობისა და მიგრანტ მუშაკთა სოციალური დაცვის შესახებ, რომელიც მიღებულია დსთ-ს წევრი სახელმწიფოების მიერ, ძალაში შევიდა 1996 წელს. დსთ-ს კონვენცია მიგრანტ მუშაკთა სამართლებრივი სტატუსისა და მათი ოჯახების შესახებ, რომლებიც დსთ-ს მონაწილე სახელმწიფოებიდან ჩამოვიდნენ, 2010 წელს შევიდა ძალაში. ყველა იურიდიულად უნარის მქონე უცხოელი ან 18 წელს ზევით ასაკის მოქალაქე უფლებამოსილია განახორციელოს შრომითი საქმიანობა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე იურიდიული პირების მეშვეობით, სამუშაო ნებართვის მიღების შემდეგ.

სამუშაო ნებართვის შესახებ განაცხადების განხილვა უნდა მოხდეს არაუმეტეს 20 დღის განმავლობაში. ნებართვა გაიცემა 1 წლით ან უფრო მცირე პერიოდით, თუ სამუშაო ხელშეკრულება გაფორმებულია 1 წელზე ნაკლებ დროზე, ნებართვის ხანგრძლივობა შეიძლება გაგრძელდეს ყოველ ჯერზე მაქსიმუმ 1 წლით. ნებართვების ოფიციალური სახელმწიფო გადასახადია 3 თვემდე - 350 მანათი, 6 თვემდე არის 600 მანათი, ხოლო 1 წლამდე კი 1000 მანათი.

საზღვარგარეთ მოღვაწე აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მოქალაქეები უნდა დარეგისტრირდნენ აზერბაიჯანის შესაბამის დიპლომატიურ წარმომადგენლობაში.
ჯაბარ გარიაღდიოღლუ

ჯაბარ გარიაღდიოღლუ (; დ. 31 მარტი, 1861, შუშა, ახლანდელი აზერბაიჯანი — გ. 20 აპრილი, 1944, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი ხალხური მომღერალი (ხანანდა). ცნობილია, როგორც პირველი ხანანდა, რომელიც „მუღამებს“ აზერბაიჯანულ ენაზე ასრულებდა. იგი ძირითადად მღეროდა აზერბაიჯანულ და სპარსულ ენებზე. იგი ფართოდ იყო ცნობილი როგორც ხანანდე, ისე კომპოზიტორი, რომელიც ხალხურ და საკუთარ მუსიკებს ასრულებდა. იყო ახალი ტექსტების, ტესნიფების ავტორი. მისმა სიმღერა "ბაქო" დიდი პოპულარობით სარგებლობდა 1930-1940-იან წლებში. ჯაბარ გარიაღდიოღლუ ცნობილი იყო კავკასიის საზღვრებს გარეთაც. მომღერლის ხელოვნებით აღფრთოვანებულნი იყვნენ: უზეირ ჰაჯიბეოვი და ფედორ შალიაპინი, სერგეი ესენინი და ბულბული, რეინგოლდ გლიერი.

ბიოგრაფია
ბავშვობა და ახალგაზრდობა
ჯაბარ გარიაღდიოღლუ დაიბადა 1961 წლის 31 მარტს სეიდლარის სამეზობლოში, შუშაში, ქსოვილისა და სხვა ნივთების მღებავთა ოჯახში. ჯაბარის მამას, მეშადის, სურდა რომ შვილისთვის საკუთარი პროფესია ესწავლებინა, თუმცა ეს ასე არ მოხდა. მისი ვაჟი მუდამ მუსიკოსობაზე ოცნებობდა და მამის საქმიანობა არასოდეს შეუწავლია. საუკუნის მეორე ნახევარში შუშას მკვიდრთა უმეტესობა ვაჭრობით და ხელნაკეთობების შექმნით იყო დაკავებული. მაგრამ ბევრი იყო რწმენის მსახურები. თავად მეშადი ისმაელი ძლიერ მორწმუნე იყო. იგი შვილებთან ერთად, მონაწილეობას იღებდა რელიგიურ ცერემონიებში. მამის გეგმების მიუხედავად, ჯაბარი მამის ხელსაქმეს არ არსულებდა; მან გადაწყვიტა მომღერალი გამხდარიყო. მისმა უფროსმა ძმამ, მოყვარულმა ხალხურმა მომღერალმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ახალგაზრდა ჯაბარის მუსიკისადმი სწრაფვაში. 1871-1876 წლებში გარიაღდიოღლუ ჩაირიცხა სკოლაში სადაც ვოკალური გაკვეთილები უტარდებოდა; აქ მან შეისწავლა მუსიკის თეორია და სპარსული ენა. ჯერ კიდევ თინეიჯერობის დროს, იგი მიიღეს ცნობილი მუსიკოსის, სადიგიანის ანსამბლში. 20 წლის ასაკამდე, იგი ძირითადად მშობლიურ ყარაბაღში მოღვაწეობდა (მღეროდა), მაგრამ მალე იგი სამხრეთ კავკასიის სხვა მხარეებში გახდა პოპულარული; მოგვიანებით ტურებს ირანსა და ცენტრალურ აზიაში ახორციელებდა.

გვიანი ცხოვრება
20 წლამდე ჯაბარ გარიაღდიოღლუ მხოლოდ შუშაში იყო ცნობილი, ხოლო შემდეგ პერიოდში იგი მშობლიური ქალაქის მიღმაც აღიარეს. იგი მიიწვიეს ბაქოში, განჯაში, შემახასა და აღდაში. იგი იყო პირველი ხანანდე, რომელიც „მუღამებს“ თეატრალურ და საკონცერტო სცენებზე მღეროდა.
ნორატუსი (სასაფლაო)

ნორატუსი — არის შუა საუკუნეების სომხური სასაფლაო, რომელზეც დიდი რაოდენობითაა განთავსებული ადრეული მასიური ქვები, რომელთა უმრავლესობაზეც დატანილია წარწერები, გამოსახულებები. ნორატუსის სასაფლაო მდებარეობს გეღარკუნის რაიონის სოფელ ნორატუსში.

აღნიშნული სასაფლაო მდებარეობს ქალაქგარეთ, ერევნიდან აღმოსავლეთით 90 კილომეტრში. სასაფლაოზე ყველაზე მეტი ხაჩქარებია რაც კი არსებობს სომხეთის რესპუბლიკაში. ის ასევე ყველაზე დიდი სასაფლაოა ხაჭკარებით, რომელიც დაცულია აზერბაიჯანის ხელისუფლების მიერ ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე ჯულფაში სომხური სასაფლაოს დანგრევის შემდეგ.

ისტორია
სასაფლაოების უძველესი ხაჩკარელები საუკუნით თარიღდება. - საუკუნეებში ხაჩკარების ტრადიციების აღორძინების დროს, ბევრი ხაჩკარი აშენდა სავანების იმპერიის ბატონობის ქვეშ, როდესაც აღმოსავლეთის გავლენამ შეაღწია სომხურ კულტურაში - ხელოვნებაში.

სასაფლაო მდებარეობს შვიდი ჰექტარის ფართობზე და შეიცავს ათასობით ჯვარის ქვას. ყველა ხაჩკარებისთვის ერთ-ერთი დამახასიათებელი ნიშანი ჯვარი, რომელსაც მზის დისკო აქვს მის ქვეშ. ზოგიერთი ქვა გაფორმებული სხვადასხვა ფოთლების, ყურძნის მტევნების, ბროწეულის ან აბსტრაქტული ნიმუშების გამოსახულებებით. აღნიშნული ჯვარედინი ქვების უმეტესობა დაფარულია ხავსით და ძლიერ გასაწმენია, ბევრია ისეთი რომლებიც საკმაოდ დაზიანებულიცა ბუნებრივი პირობების გამო.

სასაფლაოზე მდებარე რამდენიმე საფლავის ქვაზე დატანილია ქორწილისა და სოფლის ცხოვრების სცენები, რომლებიც შეიცავს უმნიშვნელოვანესს მასალას. ძველი სასაფლაოს გვერდით შეიქმნა ახალი თანამედროვე სასაფლაო, რომელიც გრძელი გალავნით არის გამოყოფილი. სოფლის სასაფლაოს მახლობლად არის ღვთისმშობლის ეკლესია, აშენებულია საუკუნეში.

აღნიშნულ სასაფლაოზე მდებარე საფლავის ფორმის ერთ-ერთ ქვაზე, გამოსახულია ორი დრაკონი, ხოლო მეორეზე, შემდეგი წარწერა, არაბულად: "ეს საფლავი არის გარდაცვლილი მოწამის, რომელიც ალაჰის წყალობისაკენ ავიდა ... სამოცდაოთხმეტი".

 საუკუნეში მემორიალური კომპლექსის მახლობლად აშენდა წმინდა ბაკირის ეკლესია, იგი ითვლება სომხურ ეკლესიად და აღესრულება წირვა-ლოცვა.

სასაფლაოსთან დაკავშირებულია პოპულარული მითები, ერთ-ერთი ეხება თამერლანელთა შემოჭრის არმიას. ერთი მოთხრობის თანახმად, სოფლელებმა ხაჩკარელების თავზე ჩაფხუტი განათავსეს და მათ წინააღმდეგ ხმლები დაყარეს. შორიდან ხაჩკარელები ჰგავდნენ განადგურებულ არმიას შეიარაღებული ჯარისკაცებისგან, რის შედეგადაც თამერლანელთა არმია უკან დაიხია.
კორი ბროკერი

კორი ენტონი ბროკერი (; დ. 27 აპრილი, 1969) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, ნიუ-ჯერსის შტატის სენატორი, დემოკრატიული პარტიის წევრი, ნიუარკის მერი 2006-2013 წლებში.

ბურკერი არის სტენფორდის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებული, იგი აგრეთვე სწავლობდა ოქსფორდის უნივერსიტეტის კუინზის კოლეჯსა და იელის უნივერსიტეტში.

პოლიტიკური კარიერა დაიწყო მას შემდეგ, რაც გახდა ნიუარკის საკრებულოს წევრი (1998-2002).

2019 წლის 1 თებერვალს მან განაცხადა, რომ იგი 2020 წლის შეერთებული შტატების საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობის მისაღებად იბრძოლებს.

2019 წლიდან ურთიერთობაშია მსახიობ როსარიო დოუსონთან.
კარაპეტიანის სახელობის გეოლოგიური მუზეუმი

კარაპეტიანის სახელობის გეოლოგიური მუზეუმი — დაარსდა 1937 წელს და 2012 წელს რეკონსტრუქცია განხორციელდა. მუზეუმში განთავსებულია შემდეგი განყოფილებები: მინერალოლოგია, პალეონტოლოგია, პეტროგრაფია, ბუნებრივი რესურსები, მინერალური წყლები სომხეთში, სომხეთის ბუნებრივი ძეგლები.

ისტორია
სომხეთის გეოლოგიური მუზეუმი დაარსდა 1938 წლის ივნისში, გამოჩენილი გეოლოგის, პროფესორ ჰოჰან კარაპეტიანის მდიდარი და მრავალფეროვანი კოლექციების საფუძველზე და სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის სომხური ფილიალის გეოლოგიურ მეცნიერებათა ინსტიტუტის მიმდებარედ. მუზეუმი შეიქმნა 1410 ნიმუშით, ახლა მუზეუმს აქვს 14 000-ზე მეტი ექსპონატი.

თავიდან მუზეუმში მუშაობდა 3 მუშა, რიცხვი 8-მდე გაიზარდა.

გამოფენის ორგანიზება უკავშირდებოდა მოსკოვში მე-17 საერთაშორისო გეოლოგიური კონგრესის მონაწილეთა ჯგუფის სურვილს გაეცნოს სომხეთის გეოლოგიას. ყველა მონაწილე აღფრთოვანებული იყო ექსპონატებითა და სომხური გეოლოგიური ექსკურსიებით. მუზეუმის დაარსება მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო რესპუბლიკის გეოლოგიურ მეცნიერებაში; შეიქმნა მასალების ცენტრალიზაციის, დამუშავების, ჩვენების და შენახვის ერთიანი ცენტრი. 1944 წელს ჰ. კარაპეტიანის გარდაცვალების შემდეგ მას მუზეუმი დაარქვეს.

მოგვიანებით მუზეუმის კოლექციები ყოველდღიურად ავსებდა ინსტიტუტის ექსპედიციების მიერ შეგროვებული ნიმუშებით. გეოლოგიის მუზეუმი, როგორც აკადემიური, სამეცნიერო სისტემის ერთეული, არის მოწოდებული ინსტიტუტის სამეცნიერო ნაშთების პოპულარიზაციის განსახორციელებლად. ამრიგად, ინსტიტუტის თემატური ნამუშევრების ამსახველი კოლექციები მნიშვნელოვან ადგილს იკავებენ სხვადასხვა ნიმუშების გვერდით. ყოველწლიურად მუზეუმში იმართება "გეოლოგთა დღე", "წყლის მსოფლიო დღე" და ცნობილი გეოლოგების ხსოვნისადმი მიძღვნილი სხვა ღონისძიებები.

მუზეუმში არის მინერალების დარბაზი, სადაც ნაჩვენებია იშვიათი და ლამაზი ძვირფასი და ნახევრადძვირფასი ქვები, რომლებიც ჩამოტანილი აქვთ მთელი მსოფლიოდან, მათ შორის სომხეთის სხვადასხვა რეგიონებიდან․ მინერალები კლასიფიცირდება ქიმიური ფორმულების და ჯგუფების მიხედვით.

გეოლოგიაში განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა დისტანციური გეოლოგიური წარსულის ცხოველთა ნამარხებს (ფაუნა) და მცენარეულობას (ფლორა).

პალეონტოლოგიის განყოფილებაში ნაჩვენებია ნამარხი სპილოს ჩონჩხი. ეს ნამარხი ნაპოვნია -ში, გიუმრის მახლობლად, კაზაკთა ფოსტის დაბა. დეპოზიტები ჩასმული იყო ტუფის გადაფარვით მდებარე ლაქუსტრიულ ფენებში. ძვლებისგან მიღებული რენტგენოლოგიური მონაცემებით, ნაშთები თარიღდება მინიმუმ 1.000.000 წლით.

სომხეთი დიდი ხანია ცნობილია თავისი მინერალური საბადოებით. ისტორიულად აქ სამთო ოქროს, სპილენძის, რკინის, დარიშხანის, ანტიმონიის, სხვადასხვა თვლებით, ნახევრად ძვირფასი და სამრეწველო ქვებით არის დანაღმული.
დავით ბააზოვის ქუჩა

დავით ბააზოვის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ქვემო უბანი); კოტე (კონსტანტინე) აფხაზის ქუჩიდან ჰოვანეს თუმანიანის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ალიმ რიჟინაშვილის შესახვევი. შემდეგ იერუსალიმის შესახვევი ერქვა. თბილისის მთავარი რაბინის წინადადებით ქუჩას 1998 წელს დავით ბააზოვის სახელი ეწოდა.
ქურთები სომხეთში

ქურთები სომხეთში — ეთნიკური უმცირესობა ხოხეთში, რომლებიც ძირითადად განხახლებულნი არიან სომხეთის დასავლეთ ნაწილებში. ერევანის აღმოსავლეთმცოდნეობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში არსებობს ქურთული განყოფილება. სომხეთიში მხოვრები ქურთები პირველები იყვნენ, რომელთაც მიუწვდებოდა ხელი მედიაზე, როგორიცაა რადიო, ასევე განათლებასა და პრესაზე თავიან მშობლიურ ენაზე, მაგრამ ძირითადად ქურთი მოსახლეები, 1939 წლიდან 1959 წლამდე აღწერილნი იყვნენ როგორც აზერბაიჯანელები ან როგორც სომხები.

ქურთები სომხეთში
1918–1920 წლების სომხეთის პირველ რესპუბლიკაში ქურთებმა მიიღეს პოლიტიკური უფლებები, ქურთი წარმომადგენელი აირჩიეს სომხეთის პარლამენტში, ზოგიერთი ქურთი გახდა სომხური არმიის ოფიცერი და ამის შემდეგ შეიქმნა მოხალისე ქურთთა რაზმები.

საბჭოთა პერიოდის დროს სომხეთში გამოიცა დიდი რაოდენობით ქურთული ლიტერატურა, გაიხსნა ეროვნული სკოლები და ქურთული რადიო. დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიის თანახმად, საბჭოთა სომხეთი ქურთული ლიტერატურის მთავარი ცენტრი იყო. 1925 წელს ორმოცზე მეტი სკოლა გაიხსნა სომხეთში სპეციალურად მათთვის.

1937 წელს, სტალინიზმის პერიოდში, სომხეთში მცხოვრები ქურთები იძულებითი მიგრაციის მსხვერპლნი გახდნენ და ათასობით ქურთი მოსახლე იძულებული იქნა დაეტოვებინა სომხეთის ტერიტორია.

1992-1994 წლების განმავლობაში აზერბაიჯანის ლაჩინისა და ქალბაჯარის რაიონებში მცოვრები ქურთული უმცირესობა იძულებული გახდა დაეტოვებინა რეგიონები და გაქცეულიყვნენ, მთიანი ყარაბაღის ომის დროს სომეხთა შემოსევის გამო. სომხეთმა ეფექტურად დაიპყრო ყოფილი რეგიონი რომელსაც „წითელი ქურთისტანი“ ეწოდებოდა (1923-1929 წლებში), რადგან ეს ტერიტორია წარმოადგენდა მნიშვნელოვან დერეფანს, რომელიც აკავშირებდა სომხებსა და დანარჩენ არმიის სომხეთის რესპუბლიკას.

ქურთების კვლევების ცენტრის დირექტორის თქმით, დღევანდელ პირობებში სომხეთში ქურთების მდგომარეობა ნორმალურია და არ არსებობს რაიმე დისკრიმინაციული ქმედებები მათ მიმართ. სომხეთის საარჩევნო კოდექსის თანახმად პარლამენტში ერთ ადგილს უტოვებენ ქურთი უმცირესობის წარმომადგენელს.

ამჟამად ქურთები გაერთიანებული არიან სომხეთის ოთხ საზოგადოებრივ გაერთიანებაში. სომხეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის განყოფილების გარდა, სომხეთში სომეხ მწერალთა კავშირში ასევე არსებობს ქურთი მწერლების განყოფილება.

კულტურული ურთიერთობები
გამოჩენილმა სომეხმა კომპოზიტორმა კომიტასმა შეაგროვა მრავალი სომხური, ქურთული და თურქული ხალხური სიმღერა, და 1897 წელს მან ბერლინის ვილჰელმ ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტში მიიღო ქურთული მუსიკის სწავლების ხარისხი.
ალია ბინტ ალი

ალია ბინტ ალი (; დ. 1911, მექა, ოსმალეთის იმპერია — გ. 21 დეკემბერი, 1950, ბაღდადი, ერაყის რესპუბლიკა) — ჰაშიმიდების დინასტიის წარმომადგენელი. არაბი პრინცესა როგორც ჰეჯაზის მეფე ალი ბინ ჰუსეინის შუათანა ქალიშვილი. ერაყის უკანასკნელი დედოფალი 1934-1939 წლებში როგორც მეფე გაზი -ის მეუღლე. ერაყის უკანასკნელი მეფის, ფეისალ -ის დედა.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები და დედოფლობა
პრინცესა ალია დაიბადა 1911 წელს მექაში, ოსმალეთის იმპერიაში. იგი იყო ჰეჯაზის მეფისა და მექას დიდი შარიფის, ალი ბინ ჰუსეინისა და მისი მეუღლის, ნაფისა ხათუნის მეორე ქალიშვილი და შვილი ხუთიდან.

1934 წლის 25 იანვარს, ალია ბინტ ალი დააქორწინეს თავის პირველი თაობის ბიძაშვილზე, ერაყის მეფე გაზი -ზე, რომელიც იყო განსვენებული მეფის, ფეისალ -ისა და დედოფალ ჰუზაიმა ბინტ ნასერის ვაჟი. საქორწინო ცერემონიალი ბაღდადში, სამეფო სახლეში შედგა.

ქორწინებიდან ერთ წელიწადში, 1935 წლის 2 მაისს, ბაღდადის სამეფო სასახლეში დედოფალმა ალიამ თავისი პირველი და უკანასკნელი ვაჟი გააჩინა, რომელსაც პაპის პატივსაცემად ფეისალი დაარქვეს. მემკვიდრის გაჩენის შემდეგ დედოფალი განშორდა მეფეს, რის გამოც მათ სხვა შვილები აღარ ჰყოლიათ.

უკანასკნელი წლები გაზიმ და ალიამ ცალ-ცალკე გაატარეს, რის შემდეგაც 1939 წლის 4 აპრილს გაზი გარდაიცვალა. 27 წლის მეფე საშინელ ავტოკატასტროფას ემსხვერპლა ბაღდადის მაგისტრალზე, რაშიც მაშინდელ პოლიტიკოსს, ნური აზ-საიდს ადანაშაულებდნენ, თუმცა ბრალი ვერ დაუმტკიცეს. მეფის დაკრძალვისას ხალხის უზარმაზარი ბრბო ასეთ რამეს ყვიროდა: „გაზის სისხლისათვის საკადრის პასუხს მიიღებ, ნურ !“. მეტად სავარაუდოა, რომ ნური დედოფალ ალიასთან ინტიმურ ურთიერთობაში იყო. ნური, ალია და მისი ძმა, აბდ ალ-ლაჰი ერთად გეგმავდნენ მეფის წინააღმდეგ შეთქმულებას. აღსანიშნავია, რომ ისინი ალიას ძმის, აბდ ალ-ლაჰის ტახტზე დასმასაც კი გეგმავდნენ ნაცვლად მცირეწლოვანი ფეისალ -სა, რომელიც მამის დაღუპვის შემდეგ ერაყის მეფე გახდა. მსგავსი ეჭვის გამო, მთავრობამ დედოფალი ალია მცირეწლოვანი მეფის რეგენტად არ დანიშნა, თუმცა ახალი რეგენტი მაინც ნურის გავლენის ქვეშ იყო. ვინაიდან მისმა ვაჟმა, ერაყის ბოლო მეფე ფეისალ -მ ახალგაზრდობის გამო დაქორწინება ვერ მოასწრო, ალია ერაყის ისტორიაში უკანასკნელ დედოფლად იქცა.

ბრალდებები და გარდაცვალება
მეფის დაღუპვიდან მალევე, მეტად საეჭვო ვითარებაში გარდაიცვალა სამეფო სასახლის ერთ-ერთი მსახურის შვილიც. ბრიტანელი გამომძიებლების მტკიცებით, ბავშვი დედოფალმა ალიამ და მისმა მომხრეებმა მოკლეს, რადგან მეფე გაზი -ს სიცოცხლეში ერთ-ერთ მსახურ ქალთან რომანი ჰქონდა. ბრიტანელთა მტკიცებით ეს ბავშვი მეფის უკანონო შვილი იყო და ისედაც რევოლუციის ზღვარზე მყოფი ერაყელების კიდევ უფრო არ გასაღიზიანებლად, დედოფალმა ქმრის უკანონო შვილი მოიცილა. ამით მან დინასტიისა და განსვენებული ქმრის სახელი დაიცვა, რომელიც აუცილებლად შეირყეოდა ეს ამბავი რომ გამჟღავნებულიყო. ბავშვის მკვლელობა დედოფალს ვერ დაუმტკიცეს, რის გამოც გამომძიებლები ვარაუდობდნენ, რომ იგი მან სხვას მოაკვლევინა.

1950 წლის 21 დეკემბერს, ბაღდადის სამეფო სასახლეში გარდაიცვალა 39 წლის დედა-დედოფალი ალია ბინტ ალი, რომელიც სამეფო საძვალეთში დაკრძალეს. ამ ამბიდან სულ რვა წელიწადში, 1958 წლის 14 ივლისს, 23 წლის ასაკში დაიღუპა მისი ვაჟი ფეისალ -ც, რითაც ერაყში მონარქიას ბოლო მოეღო და დამყარდა რესპუბლიკური მმართველობა.
ვახუშტი ბაგრატიონის ქუჩა

ვახუშტი ბაგრატიონის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, დიდუბის რაიონში (დიდუბე); ვახუშტი ბაგრატიონის ხიდიდან რკინიგზამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 80-იან წლებში. 1898 დაერქვა სერგეი შერემეტევის სახელი, 1923 წელს — ვახუშტის, 1973 წელს — ვახუშტი ბაგრატიონის. ქუჩის მნიშვნელობა განსაკუთრებით გაიზარდა ვახუშტი ბაგრატიონის ხიდის აშენების შემდეგ.