iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლეონარდო-ბრავო (მუნიციპალიტეტი)

ლეონარდო-ბრავოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 26,357 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.6 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 723.04 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 36.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1908 წლის 16 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩიჩიუალკო. სახელი ეწოდა ლეონარდო ბრავოს (1764-1812) პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12040.
ალბერტო ნატუში

ალბერტო ნატუშ ბუში (დ. 23 მაისი, 1933, ბენი, ბოლივია - გ. 23 ნოემბერი, 1994, სანტა-კრუსი, ბოლივია) — ბოლივიელი გენერალი, რომელიც 1979 წელს, სამხედრო გადატრიალების შემდეგ, ხანმოკლე პერიოდით იყო ბოლივიის დე-ფაქტო 55-ე პრეზიდენტი.

წარსული და ადრეული კარიერა
ნატუში გერმანული და არაბული წარმოშობის იყო, ბოლივიის ყოფილი პრეზიდენტის, ხერმან ბუშის ძმისშვილი და პაბლო ბუშის შვილიშვილი. ის იყო სამხედრო ოფიცერი, რომელიც 1970-იანი წლების ბოლოს ბოლივიის არმიაში პოლკოვნიკის წოდებამდე ავიდა. მრავალი წლის განმავლობაში ის სამხედრო დიქტატორის, ჰუგო ბანზერის, კაბინეტის სანდო წევრი იყო.

ბოლივიის პრეზიდენტი სამხედრო გადატრიალების შემდეგ
1979 წლის 1 ნოემბერს პოლკოვნიკმა ნატუშმა სისხლიანი სახელმწიფო გადატრიალება მოახდინა დოქტორ ვალტერ გევარას კონსტიტუციური მთავრობის წინააღმდეგ, რომელიც კონგრესმა სულ რაღაც სამი თვით ადრე შექმნა და ქვეყნის 1980 წლის არჩევნებამდე წარმართვა დაავალა. გოლპეს სავარაუდო მიზეზად პრეზიდენტ გევარას სავარაუდო სურვილი იყო, გაეხანგრძლივებინა თავისი ვადა კონგრესის მიერ დადგენილ ვადაზე მეტი დროით, რათა მიეღო გრძელვადიანი ზომები მზარდი ეკონომიკური კრიზისის თავიდან ასაცილებლად. გაცილებით სავარაუდოა, რომ ეს იყო ტრადიციული მემარჯვენე გადატრიალება, რომელიც მოაწყვეს ოფიცრებმა, რომლებიც გენერალ ჰუგო ბანზერის (1971–78) ხანგრძლივი დიქტატურის დროს მსახურობდნენ და რომლებსაც ბევრი რამ ჰქონდათ დასაკარგი „ბანზერატოს“ დროს ჩადენილი სავარაუდო კრიმინალური და ეკონომიკური დანაშაულებების მიმდინარე კონგრესის მიერ გამოძიებით.

ნებისმიერ შემთხვევაში, მოსახლეობამ საკმაოდ გმირულად გაუწია წინააღმდეგობა ნატუშის გადატრიალებას, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ხუან ლეჩინის ცენტრალური ბოლივიური ორგანიზაციის მიერ ორგანიზებული ეროვნული მასშტაბის მუშათა გაფიცვა.

გადატრიალების წარუმატებლობა 16 დღის შემდეგ
საბოლოოდ, ნატუშმა კემადოს სასახლის მხოლოდ თექვსმეტი დღით დაკავება შეძლო, რის შემდეგაც იძულებული გახდა, უარი ეთქვა თავის დონ კიხოტურ ბრძოლაზე. ერთადერთი დათმობა, რაც მან კონგრესისგან მიიღო, იყო დაპირება, რომ ყოფილ პრეზიდენტ გევარას არ მისცემდნენ უფლებას, განეახლებინა თავისი მოვალეობები. ეს პირობა მიღებული იქნა და ახალი დროებითი პრეზიდენტი იპოვეს ქვედა კონგრესის პალატის (დეპუტატთა პალატა) ლიდერის, ქალბატონი ლიდია გეილერის სახით. თითქმის საყოველთაოდ გაკიცხული პირადი ამბიციების სახელით ჩადენილი სისხლისღვრის გამო, პოლკოვნიკი ნატუში საზოგადოებრივი ცხოვრებიდან წავიდა. 1981 წელს მან ლუის გარსია მესა ტეხადას რეჟიმის წინააღმდეგ სამხედრო აჯანყება წამოიწყო, თუმცა რეჟიმის დამხობა ვერ შეძლო, რამაც გარსია მესას გადადგომა და მისი შეცვლა სელსო ტორელიოთი გამოიწვია.

პენსიაზე გასვლა და გარდაცვალება
სამხედრო სამსახურიდან პენსიაზე გასული ნატუში გარდაიცვალა სანტა-კრუსში 1994 წლის 23 ნოემბერს, 61 წლის ასაკში.
კარლოს დე ვარგასი

} 1863 წელს იგი სანტო-დომინგოს კაპიტან-გენერლად დაინიშნა. დომინიკის რესტავრაციის ომში მან წარმატებით შეძლო ესპანეთისთვის ასუას პროვინციის ხელახლა დაპყრობა და დომინიკელი ამბოხებულების დამარცხება სან-კრისტობალში, დონიანაში, პულგარინში, საბანა-ბუეისა და ასუაში.

1864 წელს ვარგასმა დატოვა სანტო-დომინგოს სარდლობა. მომდევნო წელს, 1865-ში, ესპანეთის ჯარები დამარცხდნენ და კუნძულიდან ევაკუაცია მოახდინეს.

ბოლო წლები და გარდაცვალება
1867 წელს, როდესაც ხელისუფლებაში ლუის გონსალეს ბრავო მოვიდა, ვარგასი ბასკეთის პროვინციების კაპიტან-გენერლად დაინიშნა. იგი ცდილობდა აღეკვეთა „დიდებული რევოლუცია“, ხოლო ალკოლეას ბრძოლის შემდეგ ისაბელ -ის ტახტზე აღდგენასაც კი ეცადა. თუმცა, როდესაც დაინახა, რომ ეს შეუძლებელი იყო, დედოფალს საზღვრამდე მიჰყვა და მასთან ერთად საფრანგეთში გადაიხვეწა. იქ, ისაბელ -ის გადადგომის შემდეგ, ვარგასმა თავისი მახვილი შესთავაზა კარლოს დე ბურბონსა და ავსტრია-ესტეს, რომელმაც ტრადიციული მონარქიზმის დროშა აღმართა.

მან მადრიდში ჩამოაყალიბა კარლისტური სამხედრო ცენტრი, რომელშიც შედიოდნენ ბელასკოაინის გრაფი, გენერლები არხონა, პლანა, მოგროვეხო და მარკო, კონტრადმირალი ვინიალეტი და ინტენდანტი ტოგორესი. ისინი ყველანი მუშაობდნენ უკანასკნელი კარლისტური კამპანიის მოსამზადებლად. თუმცა, ჯანმრთელობის გაუარესებამ, ძველმა ჭრილობებმა და ხანდაზმულობამ ვარგასს ბრძოლის ველზე დაბრუნების საშუალება აღარ მისცა. იგი 1876 წელს მადრიდში გარდაიცვალა.
დავიდ პადილია

დავიდ პადილია არანსიბია (დ. 13 აგვისტო, 1927 – გ. 25 სექტემბერი, 2016) — ბოლივიელი გენერალი, რომელიც 1978 წლიდან 1979 წლამდე ბოლივიის 53-ე პრეზიდენტი იყო.

სუკრეს მკვიდრი პადილია 1927 წლის 13 აგვისტოს დაიბადა. შეიარაღებულ ძალებში შესვლის შემდეგ, ის არმიის მეთაურის თანამდებობაზე დაწინაურდა. ამ თანამდებობაზე მსახურობდა, როდესაც 1978 წლის 24 ნოემბერს გენერალ ხუან პერედას ასევე ფაქტობრივი მთავრობა გადააყენა. პერედამ პრეზიდენტის თანამდებობა იმავე წლის ივლისში დაიკავა, უბრალოდ იმიტომ, რომ ეს მისთვის ხელმისაწვდომი იყო, რადგან ბევრი სამხედრო ლიდერი დაიღალა დიქტატორ ჰუგო ბანზერის მუდმივი მანიპულაციებით პირადი პოლიტიკური მიზნებისთვის. ამის საპირისპიროდ, პადილია ხელისუფლებაში მოვიდა, როგორც დემოკრატიულად ორიენტირებული ოფიცრების ჯგუფის ლიდერი, რომლებიც ვალდებულნი იყვნენ რაც შეიძლება მოკლე დროში დაებრუნებინათ ქვეყანა დემოკრატიულ მმართველობაში. მისი მიზანი მარტივი იყო: ძალაუფლება გადაეცა მომავალ საპრეზიდენტო არჩევნებში გამარჯვებულისთვის და სამხედროების უკან დახევა ყაზარმებსა და საოპერაციო პუნქტებში, სადაც მათი ადგილი იყო. ამ მიზეზით, პადილია საოცრად პოპულარული იყო კემადოს სასახლეში თავისი მოკლე (ცხრათვიანი) ყოფნის დროს.

1979 წლის 1 ივლისის საყოველთაო არჩევნები კი ფიასკოთი დასრულდა. მემარცხენე კანდიდატმა ერნან სილესმა არჩევნებში პირველი ადგილი დაიკავა, თუმცა პირდაპირი არჩევნებისთვის საჭირო 50%-იანი უმრავლესობა ვერ მოიპოვა. ამრიგად, კონსტიტუციის თანახმად, შემდეგი აღმასრულებელი ხელისუფლების არჩევა კონგრესს დაევალა. ბევრისთვის გასაკვირად, კონგრესი ვერ შეთანხმდა ვერცერთ კანდიდატზე, რამდენი ხმაც არ უნდა ყოფილიყო მიღებული. პოზიციები გამკაცრდა და გამოსავალი შეუძლებელი ჩანდა, სანამ ალტერნატივა არ შესთავაზეს სენატის პრეზიდენტ ვალტერ გევარას სახით, რომელიც ერთი წლით პრეზიდენტად დაინიშნა 1980 წელს ახალი არჩევნების დანიშვნამდე. პადილამ ძალაუფლება გევარას სათანადოდ გადასცა 1979 წლის 8 აგვისტოს, როგორც დაჰპირდა. მან მმართველი სასახლე დატოვა, როგორც თითქმის საყოველთაოდ პატივცემულმა ყოფილმა დე ფაქტო სამხედრო ლიდერმა - რაც მართლაც იშვიათობაა ბოლივიის ისტორიაში.

ხელისუფლების დატოვების შემდეგ
13 აგვისტოს, პრეზიდენტის სასახლის დატოვების შემდეგ, არმიის მთავარსარდლის თანამდებობის გენერალ-მაიორის წოდებით მიღების შემდეგ, დავიდ პადილა სამოქალაქო ხელისუფლების საქმიანობაში არ ჩაერია. ის ფართოდ იყო პატივსაცემი, როგორც პრეზიდენტი, რომელმაც ქვეყანა დემოკრატიაში დააბრუნა და მკაცრად იცავდა კონსტიტუციას. მან დაგმო 1979 წლის 1 ნოემბრის გადატრიალება, რომელსაც წინააღმდეგობა ვერ გაუწია და ახალი პრეზიდენტის, პოლკოვნიკ ალბერტო ნატუშის ბრძანებით თანამდებობიდან გადააყენეს და დააპატიმრეს. გათავისუფლების შემდეგ დავიდ პადილია შეიარაღებული ძალების სარდლობას აღარ დაუბრუნდა. არმიიდან პენსიაზე გასვლის შემდეგ ის პირად ცხოვრებას ეწეოდა, თუმცა ხანდახან დემოკრატიული წესრიგის დასაცავად პოლიტიკურ განცხადებებს აკეთებდა და 1980 წელს მემუარების წიგნი გამოაქვეყნა. მან გააკრიტიკა იმავე წლის 17 ივლისის სამხედრო გადატრიალება და ეწინააღმდეგებოდა შემდგომ სამხედრო რეჟიმებს.

გარდაცვალება
პადილია გარდაიცვალა ლა-პასში 2016 წლის 25 სექტემბერს, 89 წლის ასაკში.
ხოსე მარია რეინა ანდრადე

ხოსე მარიარეინა ანდრადე (დ. 1 ნოემბერი, 1860 — გ. 25 აპრილი, 1947) — გვატემალის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 1931 წლის 2 იანვრიდან 1931 წლის 14 თებერვლამდე.

რეინა ანდრადე გვატემალის კონგრესმა 1930 წლის 31 დეკემბერს რესპუბლიკის პრეზიდენტად დანიშნა. 1931 წლის 2 იანვარს მან მოუწოდა კონგრესს რესპუბლიკის თავმჯდომარეობის გადაბარებისკენ. იგი ხელისუფლებაში დარჩა მხოლოდ იმ მცირე დროით, რაც საჭირო იყო არჩევნების დასანიშნად, რათა ლიბერალურ პარტიას ხორხე უბიკოსთვის საგადასახადო ძალაუფლება მოეპოვებინა. ამბობენ, რომ მან მიიღო კონკრეტული მითითებები ხორხე უბიკოსა და ლიბერალური პარტიისგან არჩევნების სწრაფად ჩატარების შესახებ. ანდრადემ ძალაუფლება დატოვა არჩევნების შედეგად, რომლითაც პრეზიდენტობა 1931 წლის 14 თებერვალს უბიკოს გადაეცა.

მანუელ ესტრადა კაბრერას მთავრობა
რეინა ანდრადე შინაგან საქმეთა მდივნად მსახურობდა მანუელ ესტრადა კაბრერას მეორე საპრეზიდენტო ვადის დროს 1905-დან 1911 წლამდე. მას ევალებოდა პრეზიდენტის წინააღმდეგ განხორციელებული მკვლელობის მცდელობების გამოძიება, კერძოდ: 1907 წლის 29 აპრილის თავდასხმა „ბომბი“ და 1908 წლის 20 აპრილის თავდასხმა „კადეტების მკვლელობის მცდელობა“.

„ბომბი“
1907 წლის დასაწყისში ადვოკატმა ენრიკე ავილა ეჩევერიამ და მისმა ძმამ, ექიმმა ხორხე ავილა ეჩევერიამ, დოქტორ ხულიო ვალდეს ბლანკოსთან და ელექტროინჟინერ ბალტასარ როდილთან ერთად, დაგეგმეს აფეთქება გვატემალის პრეზიდენტ მანუელ ესტრადა კაბრერას წინააღმდეგ. ეს მოვლენა 1907 წლის 29 აპრილს მოხდა და გვატემალაში ცნობილია როგორც „ბომბი“. ძმები ეჩევერიები და მათი მეგობრები ელიტარულ კლასს ეკუთვნოდნენ და განათლება საზღვარგარეთ ჰქონდათ მიღებული, მაგრამ გვატემალაში დაბრუნებულებს არ მოეწონათ ის, რაც დახვდათ: ქვეყანა, სადაც ადგილი ჰქონდა ძალაუფლების უკიდურეს ბოროტად გამოყენებას. მათ გადაწყვიტეს პრეზიდენტის მოსაკლავად ასაფეთქებელი ნივთიერებები გამოეყენებინათ. ყველაფერი ზედმიწევნით მოამზადეს: ასაფეთქებლები, დეტონატორები, დღე და ზუსტი დრო; მათ მხარეს იყო პრეზიდენტის მძღოლიც პატროსინიო მონტეროსო.
პეინირლი

პეინირლი ( ― წაგრძელებული ღვეზელი, რომელსაც ნავის ფორმა აქვს. შეიცავს დიდი რაოდენობით ყველსა და, სურვილისამებრ, ხორცს ან ბოსტნეულს.

პეინირლი წარმოიშვა თურქეთში, სადაც ცნობილია, როგორც პეინირლი პიდე. არსებობს პიდეს ორი სახეობა: პეინირლი პიდე, რომელშიც ყველი შიგთავსის მთავარი ინგრედიენტია და კარიშიკ პიდე, რომელშიც ყველი მხოლოდ შიგთავსის ნაწილია (ჩვეულებრივ, ერთი მესამედი). კერძი გავრცელებულია საბერძნეთშიც.

ეტიმოლოგია
პეინირლი ნიშნავს „ყველით“, და მომდინარეობს თურქული სიტყვიდან „“ (ყველი) + „-” (ბოლოსართი „ით“). ბოლოსართი „-” გამოიყენება სხვა ინგრედიენტების დასახასიათებლადაც, მაგალითად დაკეპილი ხორცი, ისპანახი და სხვა.
გოლდბახის ჰიპოთეზა

გოლდბახის ჰიპოთეზა — რიცხვთა თეორიასა და მთელ მათემატიკაში ერთ-ერთი უძველესი და ყველაზე ცნობილი გადაუჭრელი ამოცანაა (2025 წლის მდგომარეობით). იგი აცხადებს, რომ 2-ზე მეტი ყველა ლუწი ნატურალური რიცხვი ორი მარტივი რიცხვის ჯამია.

რიმანის ჰიპოთეზასთან ერთად, ის შედის ჰილბერტის პრობლემების სიაში, როგორც ნომერი 8.

ისტორია
1742 წელს მათემატიკოსმა ქრისტიან გოლდბახმა ლეონარდ ეილერს წერილი გაუგზავნა, რომელშიც შემდეგი ვარაუდი წამოაყენა: 5-ზე მეტი ყველა კენტი რიცხვი შეიძლება გამოისახოს სამი მარტივი რიცხვის ჯამად.

ეილერი დაინტერესდა პრობლემით და უფრო ძლიერი ვარაუდი წამოაყენა: 2-ზე მეტი ყველა ლუწი რიცხვი შეიძლება გამოისახოს ორი მარტივი რიცხვის ჯამად.

პირველ დებულებას „გოლდბახის სამმაგი ამოცანა“ ეწოდება, მეორეს კი „გოლდბახის ბინარული ამოცანა“ (ან „ეილერის ამოცანა“).

გოლდბახის სამმაგი ამოცანის მსგავსი ვარაუდი, მაგრამ უფრო სუსტი ფორმით, უორინგმა 1770 წელს წამოაყენა: ყველა კენტი რიცხვი არის მარტივი ან სამი მარტივი რიცხვის ჯამი.

ეილერმა გოლდბახის ჰიპოთეზა ვერც დაამტკიცა და ვერც უარყო. მას შემდეგ 280 წელზე მეტი გავიდა. უბრწყინვალეს მათემატიკოსთა თაობები ცდილობდნენ გოლდბახის ჰიპოთეზის დამტკიცებას, მაგრამ ამაოდ. დღემდე არაა ცნობილი, ეს დებულება სამართლიანია თუ არა. დღეს თანამედროვე კომპიუტერებით შემოწმებულია ის ჭეშმარიტება, რომ ჰიპოთეზა მართებულია 4×1018-ზე ნაკლები ყველა ნატურალური რიცხვისთვის, მაგრამ ეს საკმარისი არაა და რაგინდ დიდი რიცხვებისთვის მოხდეს მისი შემოწმება, იგი დამტკიცებად ვერ ჩაითვლება. მნიშვნელოვანი ძალისხმევის მიუხედავად, ის დაუმტკიცებელი რჩება და არავინ იცის ეს ნამდვილად ასეა თუ არა, რის გამოც მას ჰიპოტეზად მოიხსენიებენ.

გოლდბახის ჰიპოთეზა იყო და დღემდე რჩება რიცხვთა თეორიის და ზოგადად მათემატიკის ერთ-ერთ უძველეს და განთქმულ, ამოუხსნელ საიდუმლოებად.

კულტურაში
1992 წელს გამოიცა ბერძენი მწერლის — აპოსტოლოს დოქსიადისის „ბიძია პეტროსი და გოლდბახის ჰიპოთეზა“, რომელმაც განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა. რომანის გმირია მათემატიკოსი, რომელმაც მთელი სიცოცხლე შეალია გოლდბახის ჰიპოთეზის დამტკიცების ამაო მცდელობებს. ეს რომანი ერთდროულად დაბეჭდეს აშშ-სა და ბრიტანეთში გამომცემლობებმა „“ და „ “. სარეკლამო მიზნით ასეთი საოცარი შეთავაზება გააკეთეს: თუ წიგნის გამოცემიდან ორი წლის მანძილზე ვინმე შეძლებდა გოლდბახის ჰიპოთეზის დამტკიცემას, ისინი კისრულობდნენ მისთვის 1 მილიონი დოლარის გადაცემას. ეს ვერავინ შეძლო. რომანი ათობით ენაზე ითარგმნა.

გოლდბახის ჰიპოთეზა სიუჟეტის მთავარი ელემენტია 2007 წლის ესპანურ ფილმში „ფერმას ოთახი“, ბრიტანული სერიალის - „ლუისი“ 2006 წლის საპილოტე ეპიზოდსა და ფრანგულ-შვეიცარულ ფილმში „მარგარიტას თეორემა“ („მარტივ რიცხვთა თეორია“), რომელიც 2023 წელს გამოვიდა.
მარაის ვილჯოენი

მარაის ვილჯოენი (დ. 2 დეკემბერი, 1951 – გ. 4 იანვარი, 2007) — სამხრეთ აფრიკელი პოლიტიკოსი, სამხრეთ აფრიკის ბოლო ცერემონიული სახელმწიფო პრეზიდენტი 1979 წლის 4 ივნისიდან 1984 წლის 3 სექტემბრამდე. მარაის ვილჯოენი გახლდათ სამხრეთ აფრიკის უკანასკნელი ცერემონიული პრეზიდენტი, რის შემდეგაც 1984 წელს პრემიერ-მინისტრმა პიტერ ბოტამ შეცვალა. პიტერ ბოტამ პრემიერ-მინისტრისა და პრეზიდენტის თანამდებობები ერთიან აღმასრულებელ სახელმწიფო პრეზიდენტის პოსტად გააერთიანა.

ადრეული ცხოვრება
მარაის ვილჯოენი მაგდალენა დებორა „ლენი“ (დე ვილიერსი) და გაბრიელ ფრანსუა ფილენების ექვს შვილს შორის ყველაზე უმცროსს წარმოადგენდა. 1940 წლის 20 აპრილს მარაისმა დოროთეა მარია ბრინკზე (დ. 17 სექტემბერი, 1917 – 5 ოქტომბერი, 2004) იქორწინა. ვილჯოენსა და დოროთეა მარია ბრინკს ერთი ქალიშვილი, ელიზაბეტ მაგდალენა (ელნა) ფილენი შეეძინათ.

კეიპტაუნის იან ვან რიბეკის სახელობის საშუალო სკოლის დასრულების შემდეგ, მარაისი მუშაობა ფოსტაში დაიწყო, მოგვიანებით კი საქმიანობა აფრიკულენოვან გაზეთში, „დი ტრანსვალერში“ განაგრძო. აღნიშნულ გამოცემას ჰენდრიკ ფერვორდი ხელმძღვანელობდა, რომელმაც შემდგომში პრემიერ-მინისტრის ადგილი დაიკავა.

ადრეული პოლიტიკური კარიერა
ვილჯოენი იოჰანესბურგის მახლობლად მდებარე ალბერტონის ოლქიდან ასამბლეის პალატის წევრად აირჩიეს. მოგვიანებით მარაის ვილჯოენს სენატის პრეზიდენტის პოსტი ეკავა, ხოლო 1978 წლის 21 აგვისტოდან 10 ოქტომბრამდე სახელმწიფო პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა, ვიდრე აღნიშნულ თანამდებობაზე ბ.ჯ. ფორსტერს აირჩევდნენ. აპარტეიდის რეჟიმის დამამკვიდრებელ „ნაციონალურ პარტიაში“ მარაის ვილჯოენი შედარებით ნეიტრალურ წევრად მიიჩნეოდა.

ქვეყნის პრეზიდენტობა
1979 წელს „მალდერგეიტის სკანდალის“ შედეგად ბ.ჯ. ფორსტერის გადადგომის შემდეგ, მარაისს არააღმასრულებელი სახელმწიფო პრეზიდენტის ადგილი 1979 წლის 4 ივნისიდან 1984 წლის 3 სექტემბრამდე ეკავა. აღნიშნულ პერიოდში სახელმწიფო პრეზიდენტის თანამდებობა ცერემონიულ ხასიათს ატარებდა და გენერალ-გუბერნატორის პოზიციის ანალოგიურ ფუნქციებს ასრულებდა, რომელიც სამხრეთ აფრიკაში 1961 წელს გაუქმდა.

აპარტეიდის ეპოქის ბოლო, 1983 წლის კონსტიტუციის საფუძველზე, სახელმწიფო პრეზიდენტის სტატუსი შეიცვალა და უფრო ძლიერ, აღმასრულებელ პოზიციად გარდაიქმნა. ვილჯოენი გადადგა, ხოლო იგი პიტერ ბოტამ ჩაანაცვლა, რომელიც 1984 წლამდე აღმასრულებელი პრემიერ-მინისტრის მოვალეობას ასრულებდა. საზოგადოებრივი საქმიანობიდან ჩამოშორების მიუხედავად, მარაის ვოლჯოენი პოლიტიკისადმი ინტერესს კვლავინდებურად ინარჩუნებდა.

მონეტაზე გამოსახვა
მარაისი გამოსახულია 1985 წლის 1 რენდის მონეტის ანაბეჭდზე.

სიკვდილი
ვილჯოენი გაირდაიცვალა 4 იანვარს, 2007 წელს გულის უკმარისობის გამო. სახელმწიფო დაკრძალვა 13 იანვარს, 2007 წელს ჰქონდა.
რიკარდო მადურო

რიკარდო როდოლფო მადურო ხუესტი ( დ. 20 აპრილი, 1946) — ჰონდურასელი პოლიტიკოსი, რომელიც მსახურობდა ჰონდურასის პრეზიდენტად 2002 წლიდან 2006 წლამდე. „ეროვნული პარტიის“ წევრი მადურო მანამდე ჰონდურასის ცენტრალური ბანკის თავმჯდომარე იყო. მან დაამთავრა ლოურენსვილის სკოლა (სადაც დაჯილდოვდა ლოურენსვილის მედლით, რომელიც სკოლის უმაღლესი ჯილდოა კურსდამთავრებულთათვის), მოგვიანებით კი სტენფორდის უნივერსიტეტი. მადურო ლევი-მადუროს ოჯახის წევრია, რომლის ფესვები პორტუგალიაზე, ნიდერლანდებსა და ნიდერლანდების ანტილის კუნძულებზე გადის.

ცხოვრება და კარიერა
მადურო ებრაული წარმოშობისაა. პირველი ქორწინებიდან მირიამ ანდრეუსთან მას შეეძინა სამი ქალიშვილი და ვაჟი, რიკარდო ერნესტო, რომელიც 25 წლის ასაკში, 1997 წლის 23 აპრილს გაიტაცეს. რიკარდო ერნესტოს ცხედარი ორი დღის შემდეგ იპოვეს. მისმა სიკვდილმა მადუროს პრეზიდენტობისკენ სწრაფვისკენ უბიძგა და შესძინა ის პოპულარობა, რამაც მას საშუალება მისცა ჯერ დარეგისტრირებულიყო, ხოლო შემდეგ არჩეულიყო საპრეზიდენტო კანდიდატად, მიუხედავად იმისა, რომ კონსტიტუცია უკრძალავდა პრეზიდენტობას მათ, ვინც ჰონდურასში არ იყო დაბადებული. ამ კონსტიტუციურმა აკრძალვამ დიდი დავა გამოიწვია 2001 წლის არჩევნების წინ. მას შემდეგ, რაც იგი -ის (ეროვნული პარტია) კანდიდატად შეირჩა, საბოლოოდ კენჭისყრის უფლება დართეს. წინასაარჩევნო კამპანიისას იგი დაჰპირდა ხალხს კრიმინალთან და „მარა სალვატრუჩას“ (მარას) დაჯგუფებასთან ბრძოლას. მან დაუყოვნებლივ გამოიყვანა ჯარები დიდი ქალაქების ქუჩებში ადგილობრივი პოლიციის დასახმარებლად. -ის მიერ კონტროლირებადმა ეროვნულმა კონგრესმა მიიღო კანონები, რომლებმაც უკანონო დაჯგუფებებში გაწევრიანება დანაშაულად გამოაცხადა, რის შედეგადაც დაჯგუფების ასობით წევრი გისოსებს მიღმა აღმოჩნდა.

2002 წლის ოქტომბერში მადურომ ცოლად შეირთო ესპანელი აგუას სანტას ოკანია ნავარო, რომელიც მაშინ გაიცნო, როდესაც იგი ჰონდურასში ესპანეთის საელჩოს თანამშრომელი იყო. თანამდებობის დატოვებიდან მალევე, მადურომ და ოკანიამ განქორწინება მოითხოვეს. შედეგად, იგი ნიკარაგუაში გადავიდა საცხოვრებლად თავის აყვანილ შვილებთან ერთად, რათა ეხელმძღვანელა ბავშვთა დახმარების არასამთავრობო ორგანიზაციისთვის. მადურო ტეგუსიგალპაში დარჩა. მადუროს უფროსი ვაჟი, რიკარდო რობერტო, ამერიკის შეერთებული შტატების მოქალაქეა და იქ თავის ორ შვილთან ერთად ცხოვრობს.

2005 წლის 1 მაისს თვითმფრინავი, რომლითაც მადურო მგზავრობდა, კარიბის ზღვაში ჩავარდა ტელას სანაპიროსთან. გავრცელებული ინფორმაციით, მადურო, მისი ქალიშვილი ლორენა და პილოტი სერიოზულად არ დაშავებულან და ისინი ადგილობრივმა მცხოვრებლებმა გადაარჩინეს. იგი გამოსაჯანმრთელებლად კომაიაგუას საავადმყოფოში გადაიყვანეს.

2005 წლის 27 ნოემბერს მადურომ უხელმძღვანელა ახალ საპრეზიდენტო და საყოველთაო არჩევნებს. მისმა პარტიამ პრეზიდენტის თანამდებობა ჰონდურასის ლიბერალურ პარტიასთან და მის კანდიდატ მანუელ სელაიასთან დათმო. სელაიამ მადურო 2006 წლის 27 იანვარს შეცვალა.

ამჟამად მადურო არის ტეგუსიგალპაში მდებარე -ის პრეზიდენტი და აქტიურადაა ჩართული საგანმანათლებლო ორგანიზაციაში, რომელიც მან თავისი შვილის პატივსაცემად შექმნა — „რიკარდო ერნესტო მადურო ანდრეუს განათლების ფონდი“, . ორგანიზაცია შექმნილია დაბალი შემოსავლის მქონე საბავშვო ბაღის ასაკის ბავშვებისთვის განათლების მისაცემად. მადუროს სჯერა, რომ საბავშვო ბაღი ბავშვის ცხოვრებაში გადამწყვეტი ნაწილია აკადემიური წარმატების მისაღწევად.

ჯილდოები
ელვარე იასპის ორდენი დიდი ლენტით (ჩინეთის რესპუბლიკა)
ქიმი

ქიმი ან რებორდა — ბორბლის რგოლის ან შკივის გამოწეული ნაწილი, რომელიც იცავს ბორბლის გვერდითი გადაწევისაგან მისი მოძრაობისას რელსებზე ან ბაგირზე, ასევე ღვედის გადაწევისაგან შკივთან მიმართებაში. ფართედაა ცნობილი ქიმების გამოყენების მაგალითები — მოძრავი შემადგენლობის ბორბლებზე რკინიგზის ტრანსპორტში. ისინი არ აძლევენ საშუალებას ბორბლებს ჩავარდნენ ლიანდაგში. ასევე ქიმები ფართედ გამოიყენება ტვირთამწევი მექანიზმების შემადგენლობაში.

ბორბალზე ქიმების რაოდენობიდან გამომდინარე გამოყოფენ ერთქიმიან და ორქიმიან ბორბლებს. როგორც წესი, ერთქიმიანი ბორბლები გამოიყენება იმ შემთხვევებში, როდესაც ერთ ღერძზე გამოიყენება ორი ბორბალი — გოგორწყვილი და აუცილებელია უზრუნველყოფილი იქნეს საკმარისი თავისუფლება გოგორწყვილების გადასაადგილებლად ღერძის მიმართულებით (ლიანდაგის ღერძის პერპენდიკულარულად).

გოგორწყვილის ცენტრირება ლიანდაგის ღერძთან მიმართებაში უპირატესად ხდება ბორბლის მოძრავი ზედაპირის მიხედვით კონტაქტის წერტილის გადაადგილებით (ბორბლის მუშა ნაწილით, რომელიც ეკონტაქტება რელსის თავის ზედაპირს), რომელსაც ჭრაში აქვს მოჭრილი კონუსის ფორმა ქიმისკენ გაფართოებით: წყვილის გვერდზე გადანაცვლებისას, ერთი ბორბლის ეფექტური რადიუსი ოდნავ იზრდება, ხოლო მეორის მცირდება, მყარად დაკავშირებული ბორბლები იწყებენ ერთი მეორის გადასწრებას, წარმოიქმნება მართვის ეფექტი, რომელიც წყვილს გადაადგილებს უკან, ცენტრალური მდგომარეობისკენ. ამასთან ქიმი ემსახურება გოგორწყვილის დამატებითი გადაადგილების დამაკავებელს ლიანდაგთან მიმართებაში. მოძრავი შემადგენლობის პირდაპირი მიმართულებით მოძრაობისას ქიმი პრაქტიკულად „არ მუშაობს“, ანუ არ ეხება რელსის თავს. ბორბლის ქიმის აქტიური კონტაქტი რელსის თავთან ხორციელდება მოძრავი შემადგენლობის მოძრაობისას ლიანდაგის მოხვეულ უბნებზე, სადაც ადგილი აქვს მარჯვენა და მარცხენა რელსებს შორის თარაზოში სხვაობას.

ორქიმიანი ბორბლების მუშა ზედაპირს აქვს ცილინდრული ფორმა, ასეთი ბორბლებისთვის დამახასიათებელია გადაადგილების თავიდან აცილება მხოლოდ ქიმის ხარჯზე.

ქიმზე განლაგებული ბორბლის წერტილები მატარებლის მოძრაობისას აღწერენ წაგრძელებულ ციკლოიდს. იმ მომენტში, როდესაც წერტილი იმყოფება ტრაექტორიის ქვედა წერტილთან, ათვლის უძრავ სისტემაში ის მოძრაობს უკან — მატარებლის მოძრაობის საპირისპირო მხარეს.
პოლიმიკროგირია

პოლიმიკროგირია — თავის ტვინის თანდაყოლილი სტრუქტურული ანომალია, რა დროსაც აღინიშნება ანომალიურად მცირე ზომისა და დიდი რაოდენობის ხვეულები, რის გამოც ქერქს აქვს მრავალი ნაკეცები და ხშირად გასქელებულია. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს სხვადასხვა გენის მუტაცია, ნაყოფის ინფიცირება ზოგიერთი ვირუსითა და პარაზიტით ან იშემია. კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია დაავადების სიმძიმეზე, თუმცა, ძირითადად ვლინდება ეპილეფსია, გონებრივი ჩამორჩენა და ფოკალური ნევროლოგიური ნიშნები, გამომდინარე პოლიმიკროგირიის მდებარეობიდან. დიაგნოზის დასასმელად გამოიყენება მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, იშვიათად - კომპიუტერული ტომოგრაფია.
წყალსადენის სტენოზი

წყალსადენის სტენოზი — თავის ტვინის მესამე და მეოთხე პარკუჭების დამაკავშირებელი სილვიის წყალსადენის შევიწროება, რაც არის თანდაყოლილი ოკლუზიური ჰიდროცეფალიის ყველაზე ხშირი მიზეზი. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს თანდაყოლილი სტრუქტურული ანომალია (წყალსადენის ქსელები, რომლებიც აფერხებს ლიქვორის დინებას ან გლიოზი), პათოლოგიური წარმონაქმნის მიერ ზეწოლა, ინფექცია ან სუბარაქნოიდული სისხლჩაქცევა. ძირითადი კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მომატებული ქალასშიგა წნევის სიმპტომებს (თავის ტკივილი, ღებინება, გულისრევა, გულყრა, ცნობიერების დათრგუნვა), თუმცა, თუ გამომწვევი მიზეზი გენეტიკურია (მაგ. ბრიკერს-ადამს-ედვარდსის სინდრომი), აღინიშნება უფრო მძიმე გამოვლინებები (გონებრივი ჩამორჩენა, მოძრაობის დარღვევა და სხვა). დიაგნოზის დასმა ხდება რადიოლოგიური კვლევების (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) მეშვეობით.
თემატური რუკა

თემატური რუკა — ხილვადი და არახილვადი ობიექტების სივრცითი ურთიერთკავშირების გამოსახულება რუკის ენით. სპეციალური (დარგობრივი) რუკა, სივრცულ-დროითი მოდელი, რომელსაც კარტოგრაფიის ერთ-ერთი დარგი, თემატური კარტოგრაფირება ქმნის.

რუკის შინაარსის დეტალურობას განსაზღვრავს მისი დანიშნულება: სამეცნიერო, საცნობარო, სასწავლო. ასეთი რუკებია: გეოლოგიური, გეოფიზიკური, გეომორფოლოგიური, კლიმატური, ჰიდროლოგიური, ნიადაგების, ბოტანიკური, ზოოგეოგრაფიული, ლანდშაფტების, მოსახლეობის, მრეწველობის, სოფლის მეურნეობის, ტრანსპორტის, ეკონომიკის, ტურიზმის, გარემოს დაცვის, ისტორიული, ასტრონომიული და სხვა.
ზოგადგეოგრაფიული რუკა

ზოგადგეოგრაფიული რუკა — ობიექტური რეალობის ობიექტების განლაგების გამოსახულება, რომლებსაც ხილულად დაკვირვებადი ფორმა აქვთ (რელიეფის ფორმები, მდინარე, ტბა, ტყე, დასახლებული პუნქტი, გზა და სხვა). მას კარტოგრაფიის ერთ-ერთი დარგი, ზოგადგეოგრაფიული კარტოგრაფირება ქმნის.

ზოგადგეოგრაფიულია ტოპოგრაფიული, სამიმოხილვო-ტოპოგრაფიული და სამიმოხილვო რუკები. მათ შორის ყველაზე მსხვილმასშტაბიანი და შესაბამისად ყველაზე დეტალურია აეროფოტოგადაღების მასალებით შედგენილი ტოპოგრაფიული რუკა. ნაკლებად დეტალურია სამიმოხილვო-ტოპოგრაფიული და სამიმოხილვო რუკები საშუალო და წვრილი მასშტაბის გამო. ზოგადგეოგრაფიულ რუკებზე საჭიროების შემთხვევაში გამოსახავენ პოლიტიკურ და ადმინისტრაციულ საზღვრებსაც.