სიკელგაიტა

სიკელგაიტა (ასევე — სიხელგაიტა, სიგელგაიტა ან გაიტა; დ. დაახლოებით 1040 — გ. 16 აპრილი, 1090) — ლომბარდი პრინცესა, სალერნოს პრინც გუაიმარ -ისა და რობერტ გვისკარის მეორე ცოლი. მისი წარმომავლობა მნიშვნელოვანი იყო რობერტის მმართველობის ლეგიტიმაციისთვის სამხრეთ იტალიაში, ისევე როგორც მისი მემკვიდრეების უფლებების გასამყარებლად. სიკელგაიტა ხშირად ახლდა მეუღლეს სამხედრო ლაშქრობებში და ცნობილია იმითაც, რომ თავადაც ხელმძღვანელობდა ჯარებს ბრძოლაში. იგი აქტიურად უჭერდა მხარს საკუთარ ვაჟსა და მემკვიდრეს, როჟერ ბორსას, და სიცოცხლის ბოლომდე მნიშვნელოვან პოლიტიკურ ფიგურად რჩებოდა.

ადრეული ცხოვრება
სიკელგაიტა დაიბადა დაახლოებით 1040 წელს სალერნოს სამთავროს პრინც გუაიმარ -ისა და მისი მეუღლის, გემას ოჯახში. მისი ბავშვობისა და აღზრდის შესახებ ცოტა რამ არის ცნობილი, თუმცა ცნობილია, რომ მრავალშვილიან ოჯახში იზრდებოდა. ისტორიკოს დეივიდ ბალფურის მიხედვით, არ არსებობს საფუძველი ვივარაუდოთ, რომ მან განსაკუთრებული სამხედრო ან სხვა არაჩვეულებრივი განათლება მიიღო.

სიკელგაიტას დაბადების პერიოდში მამამისი წარმატებით აფართოებდა სალერნოს სამთავროს საზღვრებს სამხრეთ იტალიაში და აკონტროლებდა მრავალ მნიშვნელოვან ქალაქს. ეს აღმასვლა მოულოდნელად დასრულდა 1052 წელს, როდესაც გუაიმარი და მისი ძმა სიკელგაიტას ოთხმა დედისძმამ მოკლეს. მოგვიანებით გუაიმარის ნორმანმა მოკავშირეებმა შური იძიეს და გადარჩენილი ძმის, გაის შუამდგომლობით, სიკელგაიტას ძმა გიზულფ სალერნოს ახალ პრინცად გამოაცხადეს

მისი ერთ-ერთი და, გაიტელგრიმა, დაქორწინებული იყო რობერტ გვისკარის ნახევარძმაზე, დროგოზე, ხოლო მეორე გაიტელგრიმა მოგვიანებით რობერტის ძმისშვილს, იორდანე კაპუელის გაჰყვა ცოლად.

ქორწინება რობერტ გვისკართან
ნორმანები სამხრეთ იტალიაში ჯერ კიდევ სიკელგაიტას დაბადებამდე გამოჩნდნენ. მათ შორის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი იყო რობერტ გვისკარი, რომელმაც 1057 წელს, თავისი ძმის, ჰამფრის, გარდაცვალების შემდეგ, აპულიისა და კალაბრიის საგრაფოებზე კონტროლი მოიპოვა.

რობერტის სამხედრო წარმატებებმა და ტერიტორიულმა გაფართოებამ ისეთ მასშტაბს მიაღწია, რომ ძალაუფლების გასამყარებლად მას პოლიტიკური ქორწინება სჭირდებოდა. ვინაიდან მისი ვაჟი, ბოემუნდ , იმ პერიოდში ჯერ კიდევ ჩვილი იყო და სიკელგაიტაზე დაქორწინებას ვერ შეძლებდა, რობერტმა თავად გადაწყვიტა მისი ცოლად შერთვა.

სალერნოს პრინცი გიზულფ თავდაპირველად ამ ქორწინების წინააღმდეგი იყო. ისტორიკოს ჯონ ჯულიუს ნორვიჩის მიხედვით, გიზულფი ნორმანებს ბარბაროსებად მიიჩნევდა, თუმცა საბოლოოდ თანხმობა იმ პირობით განაცხადა, რომ რობერტი მის წინააღმდეგ მტრულად განწყობილ პირებს — საკუთარ უმცროს ძმას, უილიამს, და რიჩარდ კაპუელს — შეაკავებდა. სხვა ვერსიის თანახმად, გიზულფმა ქორწინებას მხარი იმიტომ დაუჭირა, რომ ამ გზით რობერტისადმი დავალიანებული ხარკის გადახდას ანაზღაურებდა.

სიკელგაიტა და რობერტი 1058 წლის დეკემბერში დაქორწინდნენ, მას შემდეგ, რაც რობერტმა პირველი ცოლი, ალბერადა, ნათესაური კავშირის საბაბით გაუშვა. ეს ქორწინება, სავარაუდოდ, ნორმანებსა და ლომბარდ მთავრებს შორის პოლიტიკური ალიანსის ნაწილს წარმოადგენდა.

აპულიის ჰერცოგინია
ქორწინების პირველ წლებში სიკელგაიტა პოლიტიკურ ცხოვრებაში შედარებით ნაკლებად ჩანდა. ისტორიკოს პატრიცია სკინერის შეფასებით, ამ პერიოდში მისი მთავარი ამოცანა მამრობითი სქესის მემკვიდრეების გაჩენა იყო, რათა რობერტის უფლებები ლომბარდულ მიწებზე უფრო მყარად განმტკიცებულიყო.

1065 წლიდან სიკელგაიტა უკვე ჩნდება ოფიციალურ სიგელებში რობერტის გვერდით. ვინაიდან რობერტი თითქმის მუდმივად აწარმოებდა ომებს მეზობლებთან და საკუთარ ვასალებთან, სიკელგაიტა ხშირად თან ახლდა მას სამხედრო და პოლიტიკურ საქმიანობაში.

გიზულფ -სთან კონფლიქტი
ქორწინებითი ალიანსის მიუხედავად, რობერტ გვისკარსა და სიკელგაიტას ძმას, გიზულფ -ს, შორის ურთიერთობა დაძაბული დარჩა. რობერტი თანდათან იპყრობდა სალერნოს გარშემო მდებარე ტერიტორიებს, მათ შორის ამალფის, რომელიც მან 1073 წელს დაიკავა.

სიკელგაიტა ცდილობდა მეუღლესა და ძმას შორის შუამავლობას, თუმცა გადმოცემის მიხედვით, გიზულფმა მას უთხრა, რომ მალე დაქვრივდებოდა. ამის საპასუხოდ, რობერტმა 1076 წლის ზაფხულში სალერნოს ალყა შემოარტყა.

ქალაქი იმავე წლის დეკემბერში დანებდა, თუმცა ციტადელი წინააღმდეგობას 1077 წლის მაისამდე აგრძელებდა. გამარჯვების შემდეგ რობერტმა და სიკელგაიტამ სალერნო თავიანთ ახალ დედაქალაქად აქციეს.

სიკელგაიტას პოლიტიკური მნიშვნელობის გამო, სალერნოში მას ზოგჯერ თანამმართველადაც აღიარებდნენ. ორ სიგელში იგი „ჰერცოგად“ არის მოხსენიებული და არა „ჰერცოგინიად“. სკინერის აზრით, ეს გარემოება მიუთითებს, რომ სალერნოზე სიკელგაიტას დინასტიური უფლებები უფრო ძლიერი იყო, ვიდრე თავად რობერტის.

სამხედრო ლაშქრობები
სიკელგაიტა ხშირად მონაწილეობდა რობერტ გვისკარის სამხედრო კამპანიებში. ისტორიკოს ვალერი იედსის შეფასებით, მისი აქტიური სამხედრო როლი განსაკუთრებით 1080 წლიდან იკვეთება.

მისი ერთ-ერთი პირველი მნიშვნელოვანი სამხედრო ამოცანა იყო ტრანის ალყა 1080 წელს, როდესაც რობერტი ტარანტოში დაწყებული აჯანყების ჩახშობით იყო დაკავებული. ალყა წარმატებით დასრულდა, ხოლო აჯანყებულთა ლიდერი, პეტრე ტრანელი, იძულებული გახდა დანებებულიყო.

1083 წელს სიკელგაიტა რობერტთან ერთად იტალიაში დაბრუნდა, რათა პაპი გრიგოლ ჰაინრიხ -ისაგან დაეცვათ. მოგვიანებით, 1084 წელს, წყვილი კვლავ ბიზანტიის წინააღმდეგ გაემართა. კამპანიის დროს რობერტი მძიმედ დაავადდა და 1085 წლის 17 ივლისს კეფალონიაზე გარდაიცვალა. სიკელგაიტა იმ დროს მის გვერდით იმყოფებოდა.

ბრძოლებში მონაწილეობა
ზუსტად უცნობია, მონაწილეობდა თუ არა სიკელგაიტა უშუალოდ ბრძოლებში. ბიზანტიელი ისტორიკოსი ანა კომნენე, რომელმაც დირაქიუმის ბრძოლა აღწერა, „ალექსიადაში“ აღნიშნავს, რომ სიკელგაიტა სრული საბრძოლო აღჭურვილობით იმყოფებოდა და შუბით ხელში ამხნევებდა ნორმანთა ჯარებს მაშინ, როდესაც ისინი უკანდახევას იწყებდნენ.

პატრიცია სკინერის აზრით, ანა კომნენეს ეს აღწერა შესაძლოა ნორმანთა არმიის დაკნინებას ემსახურებოდა — თითქოს მათ ბრძოლის გასაგრძელებლად ლომბარდი ქალის გამხნევება სჭირდებოდათ.

თანამედროვე პოეტი უილიამ აპულიელი, რომელიც როჟერ ბორსას კარზე მოღვაწეობდა, განსხვავებულ ვერსიას გვაწვდის. მისი ცნობით, დირაქიუმის ბრძოლაში სიკელგაიტა შეშინებული გაიქცა და მტრის ხომალდზე ასვლას ცდილობდა, თუმცა შემთხვევითმა ისარმა დაჭრა. ისტორიკოს პოლ ბრაუნის მიხედვით, ტექსტის მფარველი შესაძლოა თავად როჟერ ბორსა არც ყოფილიყო, რაც ამ თხრობის პოლიტიკური მიზნების შეფასებისას გასათვალისწინებელია.

ქვრივობა და გარდაცვალება
რობერტ გვისკარის გარდაცვალების შემდეგ სიკელგაიტამ შეძლო, რომ მისი ვაჟი, როჟერ ბორსა, მემკვიდრედ ეცნოთ. მიუხედავად ამისა, იგი პოლიტიკურ ცხოვრებას არ ჩამოშორებია და კვლავ მნიშვნელოვან ფიგურად რჩებოდა სამხრეთ იტალიის ნორმანულ სამფლობელოებში. ნორვიჩის აზრით, ამ ცნობას რეალური საფუძველი ნაკლებად აქვს და იგი, სავარაუდოდ, ბოემუნდის მომხრეთა თვალსაზრისს ასახავს.

1086 წლის დასაწყისში სიკელგაიტამ ქალაქი ჩეტრარო რობერტის სულის მოსახსენებლად მონტე-კასინოს სააბატოს შესწირა. სხვა შემთხვევაში მან საკუთარი ჯანმრთელობისთვის მონასტერს დიდი რაოდენობით ვერცხლიც უბოძა.

სიკელგაიტა გარდაიცვალა 1090 წლის 16 აპრილს და, საკუთარი სურვილისამებრ, მონტე-კასინოს სააბატოში დაკრძალეს.