iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
იდენტურობის დისოციაციური აშლილობა

იდენტურობის დისოციაციური აშლილობა (აგრეთვე გამოიყენება დიაგნოზი პიროვნების გაორება) — ძალიან იშვიათი ფსიქიკური აშლილობა დისოციაციური აშლილობების ჯგუფიდან. მის დროს ადამიანის პიროვნება იყოფა და იქმნება შთაბეჭდილება, რომ ერთი ადამიანის სხეულში არსებობს რამდენიმე სხვადასხვა პიროვნება (ან, სხვა ტერმინოლოგიის მიხედვით, ეგო-მდგომარეობა). ამასთანავე გარკვეულ მომენტებში ადამიანში ხდება „გადართვა“ და ერთი პიროვნება ცვლის მეორეს. ამ „პიროვნებებს“ შესაძლოა ჰქონდეთ სხვადასხვა სქესი, ასაკი, ეროვნება, ტემპერამენტი, გონებრივი შესაძლებლობები, მსოფლმხედველობა, განსხვავებული რეაქცია ერთსა და იმავე სიტუაციებზე. „გადართვის“ შემდეგ მოცემულ მომენტში აქტიურ პიროვნებას არ შეუძლია იმის გახსენება, თუ რა ხდებოდა, სანამ მეორე პიროვნება იყო აქტიური.

ამ აშლილობის გამომწვევ მიზეზებს წარმოადგენს მძიმე ემოციური ტრავმები ადრეულ ასაკში, გამეორებადი ექსტრემალური ფიზიკური, სექსუალური ან ემოციური ძალადობა:
პაციენტს აქვს ორი ან მეტი განსხვავებული იდენტურობა ან პიროვნული მდგომარეობა, ამასთანავე თითოეული მათგანი ფლობს მსოფლმხედველობის მყარ მოდელს, საკუთარ თვალსაზრისსა და დამოკიდებულებას სინამდვილესთან.
ამ იდენტურობებიდან უკიდურეს შემთხვევაში ორი მაინც ერთმანეთის მონაცვლეობით იკავებს კონტროლს პაციენტის ქცევაზე.
პაციენტს არ შეუძლია საკუთარ თავზე მნიშვნელოვანი ინფორმაციის გახსენება და ეს ჩვეულებრივი გულმავიწყობის ფარგლებს მნიშვნელოვნად სცდება.
მოცემული მდგომარეობა არ დამყარებულა ალკოჰოლური, ნარკოტიკული, სხვა მომწამლავი ნივთიერებების გამოყენებით ან ავადმყოფობისგან (მაგალითად, კომპლექსური პარციული შეტევით). მნიშვნელოვანია, რომ ბავშვებში მოცემული სიმპტომები არ აგვერიოს გამოგონილ მეგობართან თამაშში ან სხვა თამაშებში, რომელთა დროსაც გამოიყენება ფანტაზიები.

ახალი პიროვნებების გაჩენის მიუხედავად, საწყისი პიროვნება, რომელიც ატარებს ადამიანის რეალურ სახელსა და გვარს, მათ შორის რჩება. ადამიანის შიგნით პიროვნებების რაოდენობა შეიძლება იყოს დიდი და გაიზარდოს წლებთან ერთად. ხშირ შემთხვევაში ეს აიხსნება იმით, რომ ადამიანი საკუთარ თავში გაუაზრებლად „გამოიმუშავებს“ ახალ პიროვნებებს, რომლებსაც შეუძლიათ მას დაეხმარონ ამა თუ იმ სიტუაციასთან გამკლავებაში. ამგვარად, თუკი მკურნალობის დასაწყისში ფსიქოთერაპევტი ჩვეულებრივ დიაგნოსტირებს 2-4 პიროვნებას, მკურნალობის პროცესში ჩნდება კიდევ 10-12. ზოგჯერ პიროვნებების რაოდენობა აღემატება ასს. პიროვნებებს აქვთ სხვადასხვა სახელი, საუბრისა და ჟესტიკულაციის და სიარულის მანერა, მიმიკა და ხელწერაც კი. როგორც წესი, პიროვნებამ არ იცის მის სხეულში სხვა პიროვნებების არსებობის შესახებ.
პუმი

პუმი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია უნგრეთში საუკუნეში.

ეს ჯიში პულისა და გერმანული შპიცის შეჯვარების შედეგად გაჩნდა. პირველად მისი სახელწოდება ნახსენებია 1815 წელს, თუმცა დამოუკიდებელ ჯიშად მხოლოდ 1920 წელს აღიარეს. ამ ძაღლის დანიშნულება იყო გაბნეული ნახირის შეგროვება. უნგრეთი - სხვადასხვა მეცხვარე ძაღლის სამშობლოა. პუმი მათ შორის ყველაზე ნაკლებად ცნობილი ჯიშია, შესაძლოა ეს გამოწვეულია მისი უბრალო შესახედაობით. პუმი ძალიან ტემპერამენტიანი და ყურადღებიანია. ასრულებს სხვადასხვა ფუნქციებს - მწყემსავს ნახირს, აფრთხობს ნადირს და დარაჯობს ფერმას. ეს შესანიშნავი ძაღლი არ ერიდება მთელი ხმით ყეფას. პუმი გვხვდება ჩრდილოეთ ამერიკასა და ევროპაში, თუმცა უნგრეთის საზღვრებს გარეთ მისი რაოდენობა დიდი არ არის.

პუმის დამახასიათებელი ნიშანია წაგრძელებული დრუნჩი. აქვს ღრმა მკერდი, საშუალო სიგრძის ბალანი, ძლიერი თათები და მუქი თვალები. დაცქვეტილი, -ფორმის ყურები ბალნითაა დაფარული. პუმი კარგად უძლებს სიცივეს და სიცხეს. ადვილად ეგუება სხვა ძაღლებს. ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა, კარგი მოდარაჯეა.
კომონდორი

კომონდორი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია უნგრეთში ანტიკურ ხანაში.

ფიქრობენ, ეს ყველაზე მსხვილი უნგრული მეცხვარე ძაღლები ახლდნენ მადიარების ტომებს, რომლებიც 1000 წლის წინათ აღმოსავლეთიდან უნგრეთში მოვიდნენ. პირველად დასახელება "კომონდორი" 1544 წელსაა ნახსენები, თუმცა ოფიციალურად თანამედროვე ჯიშმა აღიარება მხოლოდ 1910 წელს მიიღო. კომონდორი მრავალი საუკუნეა უნგრეთში იცავს ცხვრებს და მსხვილ რქოსან საქონელს. კომონდორის დახვეული ბალანი მას უამინდობისა და მგლებისგან იცავს.

ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. კომონდორი კარგი მოდარაჯეა, მის ამ თვისებას დღემდე იყენებენ ჩრდილოეთ ამერიკაში ნახირის კოიოტებისგან დასაცავად. კომონდორები პატარაობიდანვე ცხვრებთან ერთად იზრდებიან და მათ ცხვრებთან ერთად კრეჭენ. კომონდორი კარგი კომპანიონია, მაგრამ ბალანს მუდმივი ყურადღება სჭირდება. კომონდორი კარგად იტანს სიცივეს და ვერ ეგუება სიცხეს. ვერ ეგუება, ასევე, ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. კარგი მოდარაჯეა. აქვს ძლიერი ყბები და დიდი კბილები, კისერი დაკუნთულია.
კუვასი

კუვასი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია უნგრეთში შუა საუკუნეებში.

ზოგიერთი სპეციალისტი ფიქრობს, რომ ეს მოზრდილი თეთრი მოდარაჯე ძაღლი უნგრეთში საუკუნეში მოხვდა კუმანებთან — მომთაბარე თურქ მეცხვარეებთან ერთად. პირველად კუვასი, როგორც ჯიში, ნახსენებია საუკუნეში. სახელწოდება „კუვასი“ მომდინარეობს თურქული , ან -იდან (შეიარაღებული დაცვა) და ეს ძაღლი მთლიანად ამართლებს ამ სახელწოდებას. მიუხედავად იმისა, რომ უნგრულ ისტორიულ წყაროებში ნახსენებია, რომ ამ ჯიშს საუკუნეში მეფე მათეუშ სანადიროდ იყენებდა, ის მაინც ვერ ჩაითვლება კარგ მონადირედ. უნგრული კუვასი კარგი მონადირეა, რომელსაც უფრო მოსწონს საკუთარ ფარასთან ერთად დარჩენა, ვიდრე ნადირობაში მონაწილეობის მიღება. ჯიში, შესაძლოა, ძველაზიური ნაგაზებისგან მომდინარეობდეს, რომლებიც ევროპაში დამპყრობელთა და მომთაბარეთა ტომებთან ერთად მოხვდა.

კუვასი ძლიერი ძაღლია, რომელიც აქტიურად იცავს საკუთარ ტერიტორიას. მიუხედავად იმისა, რომ ჩვეულებრივ კუვასი კარგად ეწყობა ოჯახს, უმჯობესია ის გამოცდილმა და ძაღლებში კარგად გაცნობიერებულმა ადამიანმა იყოლიოს. კუვასს აქვს დატალღული, უხეში ბალანი, დაკუნთული უკანა ფეხები. ის კარგად ეგუება სიცივეს. ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, ბავშვებს და სხვვა ძაღლებს. კარგი მოდარაჯეა.
სლოვაკური ჩუვაჩი

სლოვაკური ჩუვაჩი, სლოვაკური ნაგაზი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია სლოვაკეთში შუა საუკუნეებში.

ამ მთის ნაგაზის წარმოშობა უფრო მოზრდილი უნგრული კუვასის წარმოშობის მსგავსია. ეს ჯიში თითქმის განადგურდა მეორე მსოფლიო ომის დროს. ომის შემდეგ ანტონინ პრუზამ (ქალაქ ბრნოში განლაგებული ვეტერინარული სკოლიდან) წარმატებით ჩაატარა ამ ჯიშის გამრავლების პროგრამა. მშვიდი, ძლიერი, საკუთარი ტერიტორიისა და ფარის უშიშარი დამცველი ჩუვაჩი ძალიან ჰგავს თავის უახლოეს მეზობელ კუვასს. საერთაშორისო აღიარება ამ ჯიშმა 1969 წელს მიიღო და დღეს ის პოპულარული კომპანიონია.

გადარჩევის გზით მიიღეს მშვიდი, პატრონის მოსიყვარულე ცხოველი. თუმცა უნდა გახსოვდეთ, რომ ჩუვაჩის ბალანს მუდმივი მოვლა სჭირდება და ეს ძაღლი არ გამოდგება იმ სახლებში, სადაც ძალიან ფასობს სისუფთავე. ჩუვაჩს აქვს ძლიერი კისერი, გრძელი ბალნით დაფარული კუდი, ძალიან დაკუნთული თეძოები, ფართო მკერდი, თეთრი ბალანი. ჩუვაჩი ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. კარგად ეგუება სიცივეს. ვერ ეგუება ბავშვებს და სხვა ძაღლებს. კარგი მოდარაჯეა.
ხაიმე II (მაიორკა)

ხაიმე (; დ. 31 მაისი, 1243 — გ. 29 მაისი, 1311) — მაიორკის მეფე, სერდანისა და რუსილიონის გრაფი 1276-1311 წლებში. ხაიმე დამპყრობელისა და იოლანდა უნგრელის შვილი.

ბიოგრაფია
ხაიმე -ის გარდაცვალების შემდეგ მისი სამფლობელო გაიყო ვაჟებზე ხაიმე -მ მიიღო 4-დან 3 ბალეარის კუნძულები (მალიორკა, ივისა და ფორმენტერა), რუსილიონის საგრაფო და სერდანის საგრაფო, ასევე მონპელიეს სენიორია, ომელასის საბარონო და კარლადესის სავიკონტო. ამ სახელმწიფოებრივმა გაერთიანებებმა ერთად ჩამოაყალიბეს არაგონის ვასალი მაიორკის სამეფო. გარდა ამისა ხაიმე ხარკს უხდიდა ბალეარის მეოთხე კუნძულ მენორკაზე გაბატონებულ მუსლიმებს. ამგვარად მისი გავლენის ქვეშ უფრო მეტი ტერიტორია აღმოჩნდა ვიდრე მისი ძმის პედრო არაგონელის ხელში.

ძმის გარდაცვალების შემდეგ ხაიმეს აღარ უნდოდა დარჩენილიყო არაგონის ვასალად. გაერთიანდა საფრანგეთის მეფე ფილიპ -ს და რომის პაპ მარტინ -ს არაგონის ახალი მეფის, თავისი ძმისშვილის ალფონსო -ის წინააღმდეგ, თუმცა 1285 წელს ფორმიგესის ბრძოლაში დამარცხდა. ალფონსო -მ მოახდინა ბალეარის კუნძულების ანექსია. 1287 წელს არაბებისაგან მენორკაც გაათავისუფლა.

1295 წელს რომის ახალი პაპის ბონიფაციუს -ის შუამდგომლობით ბალეარის კუნძულები ხაიმე -ს დაუბრუნდა. ამის შემდეგ მას აღარ უბრძოლია. დარჩენილი პერიოდი მან ქალაქების გამაგრებას და ეკონომიკის გაძლიერებას მოანდომა. მან ჩაატარა ფულის რეფორმა, ხელი შეუწყო ხალხური ხელნაკეთების განვითარებას, ეკლესიებისა და სასახლეების მშენებლობას პერპინიანში და პალმაში. დააარსა დიპლომატიური საკონსულოები გრანადასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში.
ისაბელა მაიორკელი

ისაბელა მაიორკელი (; დ. 1337 — გ. 1406) — მაიორკის ტახტის პრეტენდენტი 1375-1379 წლებში.

ბიოგრაფია
ისაბელა მაიორკელი ბელონიდების შთამომავალი დაიბადა 1337 წელს, იგი იყო ხაიმე მაიორკელისა და კონსტანცია არაგონელის მეორე შვილი. ისაბელა იყო ტიტულოვანი დედოფალი მაიორკისა, მონპელიეს მფლობელი და ახაიის პრინცესა.

1349 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ ისაბელა ტყვედ ჩაუვარდა პედრო არაგონელს, თავის დედინაცვალ ვიოლანტე დე ვილიარაგუტთან და უმცროს ძმასთან ერთად. ტყვეები ჯერ გამოამწყვდიეს ხატივას ციხესიმაგრეში, ხოლო შემდეგ ქალები გადაიყვანეს ვალენსიაში კლარისოკის მონასტერში. ისაბელას დედინაცვალი ტყვეობიდან გაათავისუფლეს 1352 წელს, რის შემდეგაც ცოლად გაყვა ოტო ბრაუნშვეიგ-გრუბენგაგელს. ისაბელამ ტყვეობას თავი დააღწია 1358 წელს იმ პირობით, რომ იგი უარს იტყოდა მაიორკის სამეფოს ტახტის დაკავებაზე და პირინეის სამეფოზე.

ისაბელას დედინაცვალმა ვიოლანტე დე ვილიარაგუტმა 1358 წლის 4 სექტემბერს მონპელიეში ქორწილი გადაუხადა ისაბელას და მონფერატის მარკიზს ჯოვანი პალეოლოგოსს. 1372 წელს ისაბელა დაქვრივდა, რის შემდეგაც ცხოვრობდა ძმასთან ერთად, რომლის სიკვდილის შემდეგაც წამოაყენეს რუსილიონის და სერდანის გრაფინიად, ამავე დროს მაიორკის დედოფლად, მაგრამ მისმა ბიძამ პედრო არაგონელმა მას ხელი შეუშალა ტახტის დაკავებაზე.

1375 ან 1376 წელს ისაბელა საიდუმლოდ დაქორწინდა გერმანელ უფლისწულ კონრადის ბარონზე, ფონ რაიშახ ცუ იუნგნაუზე. რამდენიმე წლის შემდეგ ცოლ-ქმარი დაშორდა.

მეორე ქმართან განშორების შემდეგ ისაბელა საცხოვრებლად გადავიდა პარიზში, სადაც 1379 წელს გაიარჟის ციხესიმაგრის და ყოველწლიურ რენტაზე გაცვლის სანაცვლოდ ლუდოვიკო ანჟუელს გადასცა ყველა თავისი უფლება მაიორკის მეფობაზე, ახაიის თავადობაზე, რუსილიონისა და სერდანის საგრაფოებზე.

ისაბელა გარდაიცვალა გაიარჟის ციხესიმაგრეში საფრანგეთის სამხრეთში 1406 წელს.
მაევო

მაევო  — კუნძული ახალი ჰებრიდების არქიპელაგში, წყნარ ოკეანეში. მდებარეობს ვანუატუს რესპუბლიკის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციულად შედის პენამა პროვინციის შემადგენლობაში. ალტერნატიული სახელი — ავრორა.

გეოგრაფია
კუნძული მაევო მდებარეობს 105 კმ-ით აღმოსავლეთით კუნძულ ესპირიტუ-სანტოდან. უახლოესი მატერიკი ავსტრალია მდებარეობს დაახლოებით 1300 კმ-ში.

როგორც არქიპელაგის სხვა კუნძულები, მაევოს აქვს ვულკანური წარმოშობა. კუნძულ მაევოს ფართობია — 303,6 კმ². კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან აღწევს 811 მეტრს. კუნძულების დასახლება ხდებოდა ხანგრძლივი საზღვაო ცურვისას დიდი კანოეებით, რომლებსაც შეეძლოთ 200-მდე ადამიანის დატევა. მოგზაურებს თან ასევე მიჰყავდათ ზოგიერთი გამოსადეგი ცხოველები, სასოფლო სამეურნეო მცენარეების თესლები, რომლებმაც შემდგომში დაიწყო აღმოცენება ახალ მიწებზე.

1768 წლის მაისში მაევოს კუნძულის გვერდით გაცურა ფრანგმა მოგზაურმა ლუი ანტუან დე ბუგენვილმა, ხოლო 1774 წელს — ინგლისელმა მოგზაურმა ჯეიმზ კუკმა, რომელმაც კუნძულს დაარქვა ავრორა.

1980 წლის 30 ივნისს ახალმა ჰებრიდებმა მიიღო დამოუკიდებლობა დიდი ბრიტანეთისგან და საფრანგეთისგან, და კუნძული მაევო გახდა ვანუატუს რესპუბლიკის ტერიტორია.

მოსახლეობა
2009 წელს მაევოს კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 3569 ადამიანი. მთავარი დასახლება — ლაკარერი მდებარეობს კუნძულ მაევოს ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე. სოფელ ნაონეს შორიახლოს მდებარეობს კუნძულის ერთადერთი აეროდრომი.

კუნძულზე ძირითადი სასაუბრო ენებია: ბისლამა, ფრანგული და ინგლისური, თუმცა ასევე გამოიყენება ადგილობრივი ენები:
ბაეტორა (540 მოლაპარაკე 1983 წელს),
მარინო (180 მოლაპარაკე 1983 წელს; გავრცელებულია კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში),
ჰანო (7000 მოლაპარაკე 1991 წელს; გავრცელებულია მაევოს სამხრეთ ნაწილში და კუნძულ პენტეკოსტის ჩრდილოეთ ნაწილში),
ცენტრალური მაევო (350 მოლაპარაკე 1981 წელს).
გელაზი

გელაზი — მთლიანი ქვისგან გამოთლილი 1,5-2 მეტრი დიამეტრის ქვის ბორბალი, რომელიც გამოიყენებოდა ზეთსახდელებში. ძირითადად გვხვდება თრიალეთსა და ჯავახეთში.

გელაზი სელის ზეთის დაწნეხვის მეორე საფეხურთანაა დაკავშირებული. იგი მთლიანი ქვისაგან გამოთლილი ბორბალია, რომელსაც წისქვილის ქვის მსგავსად შუაში გამჭოლი ნაჩვრეტი აქვს ამოჭრილი, ხოლო წისქვილის ქვისაგან განსხვავებით შუაში ნაჩვრეტის ირგვლივ ოთხკუთხედი ღარია დატანებული. ნაჩვრეტში გაყრილია უღლის ერთი ბოლო, ხოლო მეორეში სახედარი პირუტყვი. გამწევი ძალა ატრიალებს ფიქალი ქვებისაგან აგებულ კალოზე ვერტიკალურად მდგარ გელაზს, რის შედეგადაც იწნეხება მოხალული მარცველული.

გელაზი თავისი დანიშნულებით არასოდეს არ გამოიყენებოდა მარცვლეულის დასაფქვავად წისქვილში, როგორც ამას ზოგიერთი მეცნიერი მიიჩნევდა. ყველგან იქ სადაც ვხვდებით გელაზის ქვებს, ნიშნავს რომ იმ ადგილას ადრე მოყავდაათ სელი და განვითარებული იყო სელის ზეთის გამოხდა.
სომხური არქიტექტურის შესწავლის ფონდი

სომხური არქიტექტურის შესწავლის ფონდი დაარსდა აახენში (გერმანია) 1982 წელს, როგორც არაკომერციული საზოგადოებრივი ორგანიზაცია, პროფესორ-დოქტორ არმენ ჰახნაზარიანის მხრიდან. ამერიკის შეერთებული შტატების ფილიალი დაარსდა კალიფორნიაში 1996 წელს. სომხეთის ფილიალი დაარსდა 1998 წელს და დარეგისტრირდა, როგორც საზოგადოებრივი ორგანიზაცია (2010 წლიდან დარეგისტრირდა, როგორც ფონდი).

კვლევები
„სომხური არქიტექტურის შესწავლის ფონდი“ იკვლევს და ასაბუთებს ისტორიულ სომხეთში არსებულ სომხურ ხუროთმოძღვრულ ძეგლებს. ამ კვლევების შედეგად 2023 წლის მდგომარეობით მას გააჩნია 650 000 მეტი გაციფრებული სურათებით, მოკლემეტრაჟიანი ფილმები, ნახაზებით და სხვა დოკუმენტებით მდიდარი არქივი. ოორგანიზაცია ახორციელებს სომხეთისა და არცახის ტერიტორიაზე არსებული კულტურული მემკვიდრეობის შეკეთებას და შენახვას. სამველ კარაპეტიანის ხელმძღვანელობით არსებული ფონდის სომხეთის ფილიალი ახორციელებს კვლევით მოღვაწეობას, რის შედეგადაც გამოცემულ იქნა წიგნები, ბუკლეტები, ჟურნალი „ვარძქ“. ფონდი აგრეთვე ახორციელებს დოკუმენტური ფილმების შექმნას.
რიზენშნაუცერი

რიზენშნაუცერი (დიდი შნაუცერი) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში შუა საუკუნეებში.

გერმანული შნაუცერებიდან ყველაზე ძლიერი ეს საიმედო ძაღლები მიიღეს მიტელშნაუცერების ზომების გაზრდის გზით. ოდესღაც რიზენშნაუცერი სამხრეთ გერმანიის ჩვეულებრივი მეცხვარე ძაღლი იყო თუმცა რთულ პერიოდში ამ ძაღლის პოპულარობა შემცირდა, რადგან ბევრი საკვები სჭირდებოდა. საუკუნის ბოლოს რიზენშნაუცერის პოპულარობამ კვლავ მოიმატა, ამასთან მას იყენებდნენ როგორც მონადირესაც. მიუხედავად იმისა, რომ ამ ჯიშის ძაღლები ძლიერი და ამტანები არიან, მათ ხშირად აქვს მხრის და მენჯ-ბარძაყის სახსრების ართრიტი.

მათ არ სჭირდებათ დიდი ფიზიკური დატვირთვა, რაც ქალაქის პირობებისთვის მისაღებს ხდის. საკუთარი ტერიტორიის დაცვისას რიზენშნაუცერს შეუძლია დაუფიქრებლად გამოიყენოს ძალა. ის კარგად ეგუება სიცივეს, ადვილად იწვრთნება და კარგი მოდარაჯეა, თუმცა ცუდად ეგუება სხვა ძაღლებს. აქვს ძლიერი წინა ფეხები, უხეში და გრძელი წვერი. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს შავი-ნაცრისფრით ან შავი.
მიტელშნაუცერი

მიტელშნაუცერი (საშუალო შნაუცერი) — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში შუა საუკუნეებში.

ვირთხისმჭერთა და მოდარაჯე ძაღლების ამ ჯიშს ხშირად ტერიერებს მიაკუთვნებენ. ის გაჩნდა სამხრეთ გერმანიაში და შვეიცარია - საფრანგეთის მოსაზღვრე რეგიონებში. ოდესღაც მას შნაუცერ-პინჩერს უწოდებდნენ. მიტელშნაუცერი ყურადღებიანი მოდარაჯეა, მისგან იღებენ სათავეს ცვერგშნაუცერი და რიზენშნაუცერი. დიდი მხატვრები ალბრეხტ დიურერი და რემბრანდტი უკვე ხატავდნენ მიტელშნაუცერის მსგავს ძაღლებს. შესაძლოა, ეს უძველესი ჯიში შპიცების და მოდარაჯე ძაღლების შეჯვარების შედეგია.

მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენს დროში მიტელშნაუცერი ძირითადად კომპანიონის სახით ჰყავთ, ის მაინც ინარჩუნებს მეცხვარე ძაღლის თვისებას, ადვილად იწვრთნება, შეუძლია ნანადირევის მოტანა მიწაზე და წყლიდან. კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და სიცივეს, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა, კარგი მოდარაჯეა, ძნელად ეგუება სხვა ძაღლებს. მიტელშნაუცერს აქვს გრძელი თავი, რომელიც ცხვირისკენ ვიწროვდება, დაკუნთული თეძოები, გრძელი წვერი და ულვაშები, უხეში ბალანი, რომელიც შეიძლება იყოს შავი ნაცრისფრით, ან შავი.
მუდი

მუდი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია უნგრეთში საუკუნეში.

ყველა უნგრულ მეცხვარე ძაღლს ერთ კლასიფიკაციას აძლევდნენ, როდესაც 1930-იან წლებში მუდი გამოყვეს პულისა და პუმისაგან. ეს უნივერსალური ჯიში, როგორც ჩანს, გეგმიური გადარჩევის შედეგი არ არის და იშვიათია თვით უნგრეთშიც კი. მას იყენებდნენ ტახზე სანადიროდ, ნახირის სამწყემსად, ფერმის სადარაჯოდ და კომპანიონად. ჯიშის ნიშნები ჩამოყალიბდა საუკუნის დასაწყისში, სწორედ ამ დროსვე ჩამოყალიბდა მისი სტანდარტებიც. გაუგებარია რატომ, მაგრამ, შესაძლოა, გაურკვეველი წარმომავლობის და უბრალო გარეგნობის გამო ამ ჯიშის რიცხოვნობა მცირეა და, თუ დროულად არ ჩატარდა შესაბამისი ზომები, ეს ჯიში გადაშენდება.

მუდი დამჯერი და მხიარული, თუმცა, ზოგჯერ ხმაურიანი კომპანიონია, ის შესანიშნავად გრძნობს თავს როგორც ქალაში, ასევე სოფელში. კარგად ეგუება ბავშვებს, ყინვას. ვერ ეგუება სხვა ძაღლებს. აქვს გრძელი, დატალღული და მბზინავი ბალანი, რომლის შეფერილობა მრავალფეროვანია. ზურგი სწორია, მაგრამ მოკლე.
მალო

მალო (ადრე ცნობილი იყო, როგორც წმინდა ბარტოლომიუს კუნძული) — კუნძული ახალი ჰებრიდების არქიპელაგის შემადგენლობაში, წყნარ ოკეანეში. ეკუთვნის ვანუატუს რესპუბლიკას. ადმინისტრაციულად შედის სანმას პროვინციის შემადგენლობაში. კუნძულის მეორე სახელია — ურე-ნამარანდა (ბისლამას ენა — -).

გეოგრაფია
კუნძული მალო მდებარეობს ახალი ჰებრიდების არქიპელაგის ჩრდილოეთ ნაწილში, წყნარ ოკეანეში, ჩრდილოეთით 3 კმ-ში მდებარე კუნძულ ესპირიტუ-სანტოსა და სამხრეთით მდებარე კუნძულ მალეკულას შორის. უახლოესი მატერიკი — ავსტრალია მდებარეობს დაახლოებით 1200 კმ-ში.

კუნძულ მალოს აქვს შერეული ვულკანური და მარჯნული წარმოშობა, კუნძულის ფართობია — 180,0 კმ². კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — მთა მალო (326 მეტრი).

კლიმატი კუნძულ მალოზე ნოტიო ტროპიკულია. ნალექების წლის საშუალო რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 3000 მმ-ს. კუნძულ მალოს პირველი ევროპელი აღმომჩენი გახდა ფრანგი მოგზაური ლუი ანტუან დე ბუგენვილი, რომელიც კუნძულზე გადავიდა 1768 წელს.

1980 წლის 30 ივნისს ახალმა ჰებრიდებმა მიიღო დამოუკიდებლობა დიდი ბრიტანეთისგან და საფრანგეთისგან, და კუნძული მალო გახდა ვანუატუს რესპუბლიკის ტერიტორია.

მოსახლეობა
2009 წელს კუნძულ მალოს მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 4279 ადამიანი.

ტამამბოს ენა — ავსტრონეზიული ენების ერთ-ერთი სახელია, რომელზეც ლაპარაკობს კუნძულის მოსახლეობა.

ეკონომიკა
კუნძულის მთავარი პროდუქციაა — პლანტაციებში მოყვანილი კოპრა და კაკაო.
პედრო IV (არაგონი)

პედრო (; დ. 5 ოქტომბერი, 1309 — გ. 5 იანვარი, 1387) — არაგონის, ვალენსიის, სარდინიის მეფე და ბარსელონის გრაფი.

ბიოგრაფია
პედრო დაიბადა 1319 წლის 5 ოქტომბერს. მან მიიღო უმაღლესი ტიტული როგორც მეფე ვალენსიის (პედრო ), ასევე მეფე სარდინიისა და კორსიკის (პიეტრო ) და გრაფი სერდინისა და ბარსელონის პედრო -ის სახელით. 1344 წელს მან ტახტიდან ჩამოაგდო მეფე ხაიმე და შემოიერთა მაიორკის სამეფო. იგი ცდილობდა გაეძლიერებინა არაგონიის სახელმწიფო და ამითვის ყველაფერს აკეთებდა. ყველაზე მნიშვნელოვანი რაც აკავშირებს არაგონთან არის აჯანყებები და ომები სიცილიის, სარდინიის, სამხრეთ იტალიის და საბერძნეთის წინააღმდეგ. პედრო 1381 წელს გამოცხადდა ათენის ჰერცოგად.

პედრო გარდაიცვალა 1387 წლის 5 იანვარს ბარსელონაში.
შეფა

შეფა — ვანუატუს რესპუბლიკის პროვინცია, რომელსაც უკავია ეპის, ეფატეს და შეპერდის კუნძულების ტერიტორია. პროვინციამ სახელი მიიღო შეპერდის და ეფატეს სახელების მიხედვით. მოსახლეობა — 78 723 ადამიანი (2009), ფართობი — 1455 კმ². პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი პორტ-ვილა, რომელიც იმავდროულად მთელი ქვეყნის დედაქალაქია.
ტაფეა

ტაფეა — ვანუატუს რესპუბლიკის პროვინცია, რომელსაც უკავია ტანას, ანივას, ფუტუნას, ერომანგას, ანეიტიუმის კუნძულების ტერიტორია, რომელთა პირველი ასოებისაგან მიიღო პროვინციამ თავისი დასახელება. მოსახლეობა — 32 540 ადამიანი (2009), ფართობი 1628 კმ². პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ისანგელი (კუნძულ ტანაზე).

პროვინციაში ანივას და ფუტუნას კუნძულები ეკუთვნის პოლინეზიას, დანარჩენები მელანეზიას.
სანმა

სანმა — ვანუატუს რესპუბლიკის პროვინცია, უკავია ესპირიტუ-სანტოს კუნძულის ტერიტორია, რომელიც მდებარეობს დაახლოებით 2500 კმ-ში ჩრდილო-აღმოსავლეთით ავსტრალიიდან, ასევე კუნძული მალო, რომელთა პირველი ასოებისგან შედგება პროვინციის დასახელება (სიტყვების სანტოს და მალოს პირველი ასოებისგან). ფართობი — 4248 კმ², მოსახლეობა — 45 855 ადამიანი (2009). პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ლუგანვილი (კუნძულ ესპირიტუ-სანტოზე).
ნიკოს სამპსონი

ნიკოს სამპსონი (; დ. 16 დეკემბერი, 1935, ფამაგუსტა — გ. 9 მაისი, 2001, ნიქოზია) — კვიპროსელი პოლიტიკოსი, ქვეყნის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 1974 წლის 15-23 ივლისს.

ბიოგრაფია
ნამდვილი გვარი გეორგიადისი, მაშინ შეცვალა სამპსონით, როდესაც გაზეთ -ში ფოტოგრაფად დაიწყო მუშაობა. სამპსონი შემდეგ მის პარტიულ ფსევდონიმად იქცა. აქტიურად ჩაება პარტიზანულ ომში დიდი ბრიტანეთისაგან კვიპროსის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში. აქტიურად მონაწილეობდა სამხედრო მღელვარებებში, რის შესახებაც შემდეგ გაზეთში წერდა. ამის გამო სამპსონი დააპატიმრეს და სიკვდილით დასჯის განაჩენი გამოუტანეს. შემდეგ ეს განაჩენი სამუდამო პატიმრობით შეუცვალეს. 1959 წელს კვიპროსმა მიიღო ავტონომია სამპსონი გაათავისუფლეს და საბერძნეთში გადავიდა. კვიპროსში დაბრუნდა ქვეყნის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ. სამშობლოში მას შეხვდნენ, როგორც ეროვნულ გმირს.

1960 წელს დააარსა და რედქტორობდა ეროვნულ გაზეთს . 1970 წელს გახდა ქვეყნის პარლამენტის წევრი პროგრესული პარტიის რიგებიდან. 1974 წლის 15 ივლისს დაამხო პრეზიდენტი მაკარიოს და გააძევა კვიპროსიდან. სამპსონი გახდა პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. ამ სამხედრო გადატრიალებას მოჰყვა თურქეთის შეჭრა კუნძულზე და ქვეყნის ერთი მესამედის ანექსია. 23 ივლისს იძლებული გახდა გადამდგარიყო და თანამდებობა დაეთმო გლაფკოს კლირიდისისთვის. 1976 წელს სამპსონს მიუსაჯეს 20 წლით თავისუფლების აღკვეთა სახელმწიფო ღალატისათვის. 1979 წელს საფრანგეთში გაემგზავრა სამკურნალოდ, სადაც დარჩა 1990 წლამდე. 1992 წელს გაათავისუფლეს და დაუბრუნდა საგაზეთო ბიზნესს.

გარდაიცვალა 2001 წლის 9 მაისს ნიქოზიაში.
მალამპა

მალამპა — ვანუატუს რესპუბლიკის პროვინცია, რომელიც შედგება სამი ძირითადი კუნძულისაგან: მალეკულა, ამბრიმი და პაამა, რომელთა სახელების პირველი ასოებისაგან შედგება პროვინციის დასახელება. პროვინციაში შედის ასევე სხვა მცირე კუნძულები — ურიპივი, ნორსუპი, რანო, უალა, ატჩინი, ვაო და ვულკანური კუნძული ლოპევი (დღეისათვის დაუსახლებელი). მოსახლეობა — 36 727 ადამიანი (2009), ფართობი — 2779 კმ². პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ლაკატორო (კუნძულ მალაკულაზე).
კვიპროსის პარლამენტი

კვიპროსის წარმომადგენელთა პალატა — კვიპროსის ერთპალატიანი საკანონმდებლო ორგანო.

შემადგენლობა
პარლამენტის შემადგენლობაში შედის 59 დეპუტატი, რომელიც არჩეულია ხუთი წლის ვადით.
56 დეპუტატი არჩეულია პროპორციული საარჩევნო სისტემის საფუძველზე პარტიული სიებიდან.
3 მანდატი გარანტირებულია შემდეგი უმცირესობებისთვის: მარონიტები, კათოლიკეები და სომხები
24 მანდატი შენახულია კვიპროსის თურქული თემების წარმომადგენლებისათვის, რომლებიც ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში არ მონაწილეობენ 1974 წლიდან.

უკანასკნელი არჩევნები 2011 წლის 22 მაისს გაიმართა.

წარმომადგენელტა პალატის თავმჯდომარეები
გლაფკოს კლირიდისი აგვისტო 1960 – 22 ივლისი 1976
ტასოს პაპადოპულოსი 22 ივლისი 1976 – 20 სექტემბერი 1976
სპიროს კიპრიანუ 20 სექტემბერი 1976 – სექტემბერი 1977
ალეკოს მიხაელიდისი სექტემბერი 1977 – 4 ივნისი 1981
გეორგიოს ლადასი 4 ივნისი 1981 – 30 დეკემბერი 1985
ვასოს ლისარიდისი 30 დეკემბერი 1985 – 30 მაისი 1991
ალექსის გალანოსი 30 მაისი1991 – 6 ივნისი 1996
სპიროს კიპრიანუ 6 ივნისი 1996 – 7 ივნისი 2001
დიმიტრის ქრისტოფიასი 7 ივნისი 2001 – 28 თებერვალი 2008
მარიოს გაროიანი 7 მარტი 2008 – 2 ივნისი 2011
იანაკის ომირუ 2 ივნისი 2011 – დღემდე
ჩუუკი (შტატი)

ჩუუკი  — მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების ოთხი შტატიდან ერთ-ერთი.

მდებარეობს მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში. ფართობი — 127 კმ². მოიცავს: ჩუუკის კუნძულებს, მორტლოკის კუნძულებს, ჰოლის კუნძულებს, ნამონუიტოს ატოლს და პატივის რეგიონს (ატოლები: პულაპი, პულუვატი, პულუსუკი). 2010 წლის აღწერის თანახმად იგი ქვეყნის ყველაზე დასახლებული შტატია. მოსახლეობის რაოდენობა — 48 654 ადამიანი (2010 წლის აღწერა.). ადმინისტრაციული ცენტრი — უენო.
სანჩო (მაიორკა)

სანჩო წყნარი (; დ. 1274 — გ. 4 სექტემბერი, 1324) — მაიორკის მეფე 1311–1324 წლებში. ხაიმე -ისა და ესკლარამუნდა დე ფუას შვილი.

ბიოგრაფია
ხაიმე -ის სიკვდილის შემდეგ სანჩოს ერგო მემკვიდრეობით მაიორკის სამეფო იმიტომ, რომ მისმა ძმამ ხაიმემ უარი თქვა ტახტზე და ფრანცისკანელი ბერი გახდა. სანჩომ გააგრძელა მამამისის პოლიტიკა სტაბილურობისა და შინაგანი გაძლიერების ერთსულოვნებისთვის სამეფოში. მან განახორციელა ომი პალმის მაცხოვრებლების წინააღმდეგ, რომლებიც ითხოვდნენ ქალაქის ავტონომიას. სანჩო ცნობილი იყო იმით, რომ ფულს ძალავდა ებრაელებს ფლოტის მშენებლობისათვის. 1324 წელს სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე დაიწყო ტაძრის მშენებლობა პერპინიანში სადაც დაკრძალეს მოგვიანებით.

ოჯახი
სანჩო დაქორწინებული იყო კარლ ნეაპოლელისა და მარია უნგრელის შვილზე, მარია ნეაპოლიტანელზე, მათი ქორწინება უნაყოფო აღმოჩნდა, ამიტომ სანჩოს მემკვიდრე გახდა მისი ძმისშვილი ხაიმე .