iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ოგივარა სეისენსუი

} ) ლიტერატურული ფსევდონიმი, იაპონელი ჰაიკუს პოეტი, რომელიც აქტიურად მოღვაწეობდა იაპონიის ტაიშოს და შოვას პერიოდებში.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
ოგივარა ტოკიჩი დაიბადა შინმეიში, შიბაში, ტოკიოში (თანამედროვე ჰამამაცუჩო, მინატო, ტოკიო), ვაჭრის ოჟახში, მეორე შვილად, რომელსაც ეკუთვნოდა საყოფაცხოვრებო საქონლის მაღაზია სახელად ნიტტა-ია. ოგივარას ოჯახი თავდაპირველად ტაკადადან, ეჩიგოს პროვინციიდან იყო (თანამედროვე ჯოეცუ, ნიიგატა), და მისი ბაბუა ტოკიჩი ედოში გადავიდა ახალგაზრდობაში. მისი ორივე დედმამიშვილი, და და ძმა, ბავშვობაში გარდაიცვალა.

ოგივარა სეისოკუს საშუალო სკოლაში სწავლობდა, მაგრამ მომავალი მწერალი გარიცხეს მას შემდეგ, რაც გამოაქვეყნა სასკოლო გაზეთი, რომელიც აკრიტიკებდა სკოლის საგანმანათლებლო მეთოდებსა და ადმინისტრაციას. აზაბუს საშუალო სკოლაში შესვლის შემდეგ, მან უარი თქვა სმასა და მოწევაზე, სერიოზულად ჩაერთო სწავლაში და ჩააბარა ტოკიოს საიმპერატორო უნივერსიტეტში. ლინგვისტიკის სპეციალობით სწავლის დროს დაინტერესდა ჰაიკუს წერით.

კარიერა და წვლილი ლიტერატურაში
სეისენსუიმ 1911 წელს კავაჰიგაში ჰეკიგოტოსთან ერთად დააფუძნა ავანგარდული ლიტერატურული ჟურნალი სოუნი („ფენოვანი ღრუბლები“). ოგივარა ჰაიკუს ტრადიციების მიტოვების ძლიერი მომხრე იყო, განსაკუთრებით „სეზონური სიტყვებისა“, რომლებსაც ტაკაჰამა კიოში ფავორიტობდა, და თუნდაც 5-7-5 მარცვლის ნორმებისა. თავის ნაშრომში ჰაიკუ ტეიშო (1917) მან გაწყვიტა ურთიერთობა ჰეკიგოტოსთან და შოკში ჩააგდო ჰაიკუს სამყარო, როდესაც დაასაბუთა, რომ ჰაიკუ უნდა გარდაიქმნას თავისუფალ ლექსად. მის მოსწავლეებსა და მიმდევრებს შორის იყვნენ ოძაკი ჰოსაი და ტანედა სანტოკა.

ოგივარას როლი თავისუფალი სტილის ჰაიკუს ფორმატის პოპულარიზაციაში შედარებულია მასაოკა შიკის როლთან ტრადიციული ლექსისთვის, იმ განსხვავებით, რომ სეისენსუის ჰქონდა როგორც ფიზიკური ჯანმრთელობა და ენერგია, ასევე მნიშვნელოვანი სიმდიდრე. მას ასევე შეეძლო ახალი მედიის გამოყენება თავისი სტილის პოპულარიზაციისთვის, მათ შორის ლექციებისა და ლიტერატურული კრიტიკისა ეროვნულ რადიოზე.

სეისენსუიმ დატოვა 200-ზე მეტი ნაშრომი, მათ შორის ჰაიკუს კრებულები, ესეები და მოგზაურობის ჩანაწერები. მისი მთავარი ანთოლოგიებია ვაკიიზურუ მონო (1920) და ჩორიუ (1964). მან ასევე დაწერა მაცუო ბაშოს ნამუშევრებზე მთელი რიგი კომენტარები.

1965 წელს ის გახდა იაპონიის ხელოვნების აკადემიის წევრი.

პირადი ცხოვრება
სეისენსუის ცოლი და ქალიშვილი დაიღუპნენ 1923 წლის დიდი კანტოს მიწისძვრის დროს, და იმავე წელს პოეტის დედაც გარდაიცვალა. ის კიოტოში გადავიდა და გარკვეული ხნის განმავლობაში ცხოვრობდა ბუდისტურ ტაძარ ტოფუკუ-ჯიში არსებულ სამლოცველოში. მან ასევე დაიწყო მოგზაურობა ქვეყნის მასშტაბით.

1929 წელს ის კვლავ დაქორწინდა და გადავიდა კამაკურაში, კანაგავას პრეფექტურაში. ამის შემდეგ ისევ შეიცვალა საცხოვრებელი, ტოკიოში, აზაბუში გადავიდა, სანამ მისი სახლი მეორე მსოფლიო ომის დროს არ დაინგრეოდა. შემდეგ, 1944 წელს, უკან, კამაკურაში დაბრუნდა, სადაც ცხოვრობდა გარდაცვალებამდე.
ნიკოლე (მთვარის კრატერი)

კრატერი ნიკოლე — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჟოზეფ ნიკოლეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 14.73 კმ, სიღრმე — 2.37 კმ.

სატელიტური კრატერები
მესტლინი (მთვარის კრატერი)

კრატერი მესტლინი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მიხაელ მესტლინის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1961 წელს). კრატერის ფორმირება კოპერნიკული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 6.82 კმ, სიღრმე — 1.15 კმ.

სატელიტური კრატერები
მეშჩერსკი (მთვარის კრატერი)

კრატერი მეშჩერსკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ივანე მეშჩერსკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 65.94 კმ, სიღრმე — 2.74 კმ.

სატელიტური კრატერები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 543

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 543 მიღებულია 1983 წლის 29 ნოემბერს,იგი წარმოადგენს კანონმდებლობას, რომელშიც განხილული იყო გენერალური მდივნის მიერ წარდგენილი ანგარიში გაეროს განშტოების დამკვირვებელი ძალების თემაზე. საბჭომ აღნიშნა მისი ძალისხმევა ახლო აღმოსავლეთში მდგრადი და სამართლიანი მშვიდობის დამყარების მიმართულებით, თუმცა ასევე გამოთქვა შეშფოთება რეგიონში არსებული სამხედრო დაძაბულობის გამო.

რეზოლუციამ გადაწყვიტა, დაინტერესებულ მხარეებს მოუწოდოს დაუყოვნებლივ განახორციელონ 338-ე (1973) რეზოლუცია, გააგრძელა დამკვირვებელთა ძალების მანდატი კიდევ ექვსი თვით, 1984 წლის 31 მაისამდე და მოითხოვა გენერალური მდივნისგან ამ პერიოდის დასრულების შემდეგ სიტუაციის შესახებ ანგარიშის წარდგენა.
მილანკოვიჩი (მთვარის კრატერი)

კრატერი მილანკოვიჩი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილოეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა მილუტინ მილანკოვიჩის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 94.21 კმ, სიღრმე — 2.84 კმ.

სატელიტური კრატერები
მილიხიუსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი მილიხიუსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა იაკობ მილიხის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება კოპერნიკული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 12.19 კმ, სიღრმე — 1.99 კმ.

სატელიტური კრატერები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 544

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 544 ერთხმად მიიღეს 1983 წლის 15 დეკემბერს. მასში აღინიშნა გენერალური მდივნის მოხსენება, რომ არსებული გარემოებების გამო, გაეროს სამშვიდობო ძალების ყოფნა კვიპროსში კვლავაც აუცილებელი იყო პრობლემის მშვიდობიანი მოგვარებისთვის. საბჭომ გამოთქვა სურვილი, რომ ყველა მხარეს მხარი დაეჭირა ათპუნქტიანი შეთანხმების თემებს შორის მოლაპარაკებების განახლების შესახებ და სთხოვა გენერალურ მდივანს, 1984 წლის 31 მაისამდე კვლავ წარედგინა ანგარიში რეზოლუციის განხორციელების თვალყურის დევნების მიზნით.

საბჭომ კიდევ ერთხელ დაადასტურა თავისი წინა რეზოლუციები, მათ შორის 365-ე (1974) რეზოლუცია, გამოთქვა შეშფოთება სიტუაციის გამო, მოუწოდა ჩართულ მხარეებს მშვიდობის მისაღწევად ერთად ემუშავათ და 1984 წლის 15 ივნისამდე კიდევ ერთხელ გააგრძელა კვიპროსში ძალების განლაგება, რომელიც შეიქმნა 186-ე (1964) რეზოლუციით.
ნიშინა (მთვარის კრატერი)

კრატერი ნიშინა — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა იოშიო ნიშინას პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 62.13 კმ, სიღრმე — 2.72 კმ.

სატელიტური კრატერები
ნანკინის ცათამბჯენები

ნანკინის ყველაზე მაღალი შენობები — ქალაქი ნანკინის ცათამბჯენების სია, ძიანგსუს პროვინციაში, ჩინეთში. ნანკინი ძიანგსუს დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქია, რომლის მოსახლეობაც 9.4 მილიონია და აღმოსავლეთ ჩინეთის რეგიონში სიდიდით მეორე კომერციული ცენტრია შანხაის შემდეგ. ის დიდი ხანია ჩინეთის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ქალაქია, როგორც ჩინეთის ოთხი დიდი უძველესი დედაქალაქიდან ერთ-ერთი. ჩინეთის რესპუბლიკის დედაქალაქი იყო 1928 წლიდან 1949 წლამდე, სანამ დედაქალაქი ჩინეთის სამოქალაქო ომის შემდეგ პეკინში არ გადაიტანეს.

ნანკინში მაღალი შენობების მშენებლობა 90-იან წლებში დაიწყო, ჩინეთის ეკონომიკური ლიბერალიზაციიდან ათი წლის შემდეგ. 2010 წლიდან ნანკინში ყველაზე მაღალი შენობა წიფენგის კოშკია, რომლის სიმაღლე 450 მეტრს შეადგენს და მსოფლიოში მეოცე ყველაზე მაღალი შენობაა. 2025 წლის მონაცემებით, ნანკინში აშენებული ცათამბჯენებიდან, 80 შენობის სიმაღლე 150 მეტრს აღემატება, ხოლო 38 შენობის 200 მეტრს. აქედან შვიდი სუპერმაღალი ცათამბჯენია, რომელთა სიმაღლე 300 მეტრს აღემატება; ამრიგად, ნანკინი ჩიკაგოსთან და ვუხანთან ერთად მსოფლიოში მეხუთე ყველაზე მაღალი ცათამბჯენის მქონე ქალაქად ითვლება. 2025 წლის მონაცემებით, კიდევ ოთხი სუპერმაღალი ცათამბჯენის მშენებლობა მიმდინარეობს.

ყველაზე მაღალი შენობები
ეს ნანკინის იმ ცათამბჯენების სიაა, რომელთა სიმაღლე მინიმუმ 200 მეტრია. სიმაღლე არ მოიცავს ანტენის ანძებს.

მშენებლობის პროცესში ან დაგეგმილი
ნანკინში დაგეგმილია რამდენიმე ისეთი ცათამბჯენის აგება, რომელთა სიმაღლე 200 მეტრს გადააჭარბებს:
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 545

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 545 მიიღეს 1983 წლის 20 დეკემბერს; ანგოლის სახალხო რესპუბლიკის წარმომადგენლების მოსმენის შემდეგ, საბჭომ გაიხსენა რეზოლუციები 387 (1976), 428 (1978), 447 (1979), 454 (1979) 475 (1980), და გამოხატა შეშფოთება სამხრეთ აფრიკის მიერ ქვეყნის წინააღმდეგ ოკუპირებული სამხრეთ-დასავლეთი აფრიკის გავლით განხორციელებული მუდმივი შეტევების გამო.

საბჭომ მოთხოვა სამხრეთ აფრიკას შეწყვიტა შეტევები და პატივი სცეს ანგოლის სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას, მოუწოდა სამხრეთ აფრიკას შეწყვიტოს სამხრეთ ანგოლის ოკუპაცია და გაეყვანა თავისი ძალები, და მოთხოვა გენერალურ მდივანს გაეგრძელებინა სიტუაციის მონიტორინგი და წარმოედგინა საბჭოსთვის ანგარიში, რაც მიზანშეწონილი იქნებოდა.

რეზოლუცია დამტკიცდა 14 ხმით ნულის წინააღმდეგ, ხოლო ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა თავი შეიკავა ხმის მიცემისგან.
ნატალია პაბლოსი

ნატალია ტერესა პაბლოს სანჩონი (დ. ) — ესპანელი ყოფილი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე. კარიერის უმეტეს ნაწილი გაატარა „რაიო ვალეკანოში“ და იყო ესპანეთის ქალთა ეროვნული ნაკრების წევრი.

კლუბური კარიერა
2013 წლამდე ნატალია იყო „რაიო ვალეკანოს“ ქალთა გუნდის კაპიტანი, სადაც თამაშობდა კლუბის დაარსებიდან — 2000 წლიდან. „რაიოში“ მან მოიგო სამი ლიგის ტიტული და ერთი ესპანეთის თასი. 2007–08 და 2008–09 სეზონებში გახდა ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი, 24 და 29 გოლით.
2012 წლის ნოემბერში გაიტანა თავისი 300-ე გოლი „რაიოსთვის“, რომელთაგან თითქმის 200 ლიგაში იყო. რამდენიმე თვეში (2013 წლის მარტში) მან დატოვა კლუბი, სულ 324 მატჩში გატანილი 311 გოლით.

2013 წელს ის შეუერთდა თანამემამულე ლაურა დელ რიოს ინგლისურ კლუბ „ბრისტოლ აკადემიში“, რომელიც -ში თამაშობდა. გუნდის მწვრთნელმა მარკ სემპსონმა ნატალია შეადარა „სუონსის“ ესპანელ თავდამსხმელს, მიჩუს.

2014 წლის ოქტომბერში „ბირმინგემ სიტის“ ფეხბურთელი კარენ კარნი დაჯარიმდა, ერთთამაშიანი დისკვალიფიკაცია მიიღო და განათლების კურსზე გაიწვიეს ნატალიასთან დაკავშირებული ივლისის ინციდენტის გამო.

2014 წლის დეკემბერში ნატალიამ გამოაცხადა, რომ ტოვებდა „ბრისტოლ აკადემის“ და „არსენალ ლედისს“ უერთდებოდა. 2016 წლის ’ -ის ფინალში ის განაცხადში იყო, თუმცა არ უთამაშია. 2016 წლის სეზონის შემდეგ ნატალიამ, ასევე მისმა თანამემამულეებმა — მარტა კორედერამ და ვიკი ლოსადამ — დატოვეს „არსენალი“.

საერთაშორისო კარიერა
2004 წლის -19 ევროპის ჩემპიონატის მოგების შემდეგ, ნატალია გამოიძახეს ეროვნული ნაკრების მთავარ გუნდში. მან მონაწილეობა მიიღო 2007 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო მატჩში ფინეთის წინააღმდეგ და 2009 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის პირველ ორ შეხვედრაში. მოგვიანებით მან ნაკრები პირადი მიზეზების გამო დატოვა. .

2013–14 წლების სეზონში ინგლისში მისი ბრწყინვალე შედეგების შემდეგ, 5-წლიანი პაუზის შემდეგ კვლავ გამოიძახეს ეროვნულ გუნდში. მწვრთნელმა იგნასიო კერედამ იგი შეიყვანა ქალთა ევროპის 2013 წლის ჩემპიონატის 40-კაციან წინასწარ განაცხადში, თუმცა საბოლოო 23-ეულიდან გამოტოვეს.

ნატალია იყო ერთ-ერთი მთავარი ბომბარდირი 2015 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპზე, რის შედეგადაც მოხვდა ესპანეთის ნაკრების განაცხადში კანადაში გამართულ მუნდიალზე. თუმცა მსოფლიოს ჩემპიონატის შემდეგ, მწვრთნელის შეცვლისას (კერედას -თი), ის და სხვა გამოცდილები — სონია ბერმუდესი და ვერონიკა ბოკეტე — ნაკრებში აღარ გამოიძახეს.
პაპინიანე

ემილიუს პაპინიანუსი ( გ. 212) — ცნობილი რომაელი იურისტი, განცხადებების მაგისტრი , გენერალური პროკურორი და 205 წელს გაიუს ფულვიუს პლაუტიანუსის გარდაცვალების შემდეგ - პრეტორის პრეფექტი.

პაპინიანე მოღვაწეობდა 142–212 წლებში და იგი ძველ რომში ერთ-ერთი ყველაზე პატივცემული იურისტი იყო, იმდენად რომ სამართლის მესამე კურსის სტუდენტებს ეწოდებოდათ "პაპინიანისტე" რაც ნიშნავს: "ისინი, ვინც იმსახურებენ პაპინიანეს შესასწავლად". მას აგრეთვე "სამართლიანობის თავშესაფარს და კანონების ხაზინადარს" - ემესენის დინასტიის წევრის ნათესავი.

ერთი წყარო წარადგენს პაპინიანეს, კვინტუს ცერვიდიუს სცევოლას კაზუისტიკის მიმდევრად, მეორე კი გვაუწყებს, რომ იგი მისი მოწაფე იყო. ამასთან თანხმობაში მყოფი (მაგრამ საკამათო) ნაწყვეტი ავგუსტუსების ისტორიიდან ამტკიცებს, რომ პაპინიანე სწავლობდა სამართალს სევერუსთან ერთად სცევოლას ხელმძღვანელობით.

პაპინიანე იყო იმპერატორ სევერუსის ახლო მეგობარი და თან ახლდა მას ბრიტანეთში 207 წელს, სადაც მსახურობდა "იორკის ფორუმში", შოტლანდიის მთიელთა აჯანყების საპასუხოდ. პაპინიანე სხვადასხვა დროს სევერუსმა დანიშნა გენერალურ პროკურორად და განცხადებების მაგისტრად . იმპერატორმა თავის გარდაცვალებამდე, თავისი ორი ვაჟი კარაკალა და გეტა პაპინიანეს მზრუნველობის მიაბარა.

გარდაცვალება
რომის იმპერიის მმართველობა გეტასთან ერთად, კარაკალასთვის არადამაკმაყოფილებელი აღმოჩნდა, ამიტომაც, კარაკალამ გადაწყვიტა ძმის მოკვლა. პაპინიანე ცდილობდა შეენარჩუნებინა ძმებს შორის მშვიდობა, მაგრამ ამით მხოლოდ ხელი შეუწყო კარაკალას სიძულვილის გაღრმავებას. 212 წელს კარაკალამ ბრძანა პაპინიანესთვის თავი მოეკვეთათ, პაპიანეს სიკვდილი მოჰყვა 211 წელს მომხდარ გეტას მკვლელობას, მის მეგობრებისა და მასთან დაკავშირებულად აღქმულ პირებს შორის ზოგადი ხოცვა-ჯლეტის ფონზე, რომლის დროსაც ერთ-ერთი წყაროს მიხედვით დაახლოებით 20,000 ადამიანი სიცოცხლეს გამოასალმეს. (დაწერილი შუალედში 204 წლიდან მის გარდაცვალებამდე);

"განმარტებები" ორი წიგნი,

"ქორწინებაგარეშე კავშირების შესახებ" ,
და სხვა ნაშრომები, რომელთაგან ყველაზე მოკლეა "" (ქალაქის ადმინისტრაცია), რომელიც იყო სახელმძღვანელო ქუჩებისა და ხიდების კომისრების მოვალეობების აღსასრულებისთვის.
კოლინის დეპარტამენტი

კოლინის დეპარტამენტი  — ბენინის დეპარტამენტი, რომელიც 1999 წელს გამოეყო ზუს დეპარტამენტის შემადგენლობიდან. ადმინისტრაციული ცენტრი 2016 წლის 22 ივნისიდან — ქალაქი დასა-ზუმე.

გეოგრაფია
დასავლეთიდან ესაზღვრება ტოგოს; აღმოსავლეთიდან — ნიგერიას, ჩრდილოეთიდან — ბორგუსა და დონგის დეპარტამენტები, სამხრეთიდან — ზუს და პლატოს დეპარტამენტები.

ისტორია
კოლონიამდელ პერიოდში დეპარტამენტის ტერიტორიაზე არსებობდა ბევრი აფრიკული სამთავრო და სამეფო, სავალუს სამეფოს, სავეს სამეფოს და დასას სამთავროს ჩათვლით.

ადმინისტრაციული დაყოფა
დეპარტამენტი დაყოფილია 6 კომუნად:
ბანტე 
გლაზუე 
დასა-ზუმე 
სავალუ 
სავე 
უესე
ნუმეროვი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ნუმეროვი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა ბორის ნუმეროვის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 105.39 კმ, სიღრმე — 2.87 კმ.

სატელიტური კრატერები
ნუშლი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ნუშლი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა, ფრანტიშეკ ნუშლის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება გვიანიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 60.58 კმ, სიღრმე — 2.72 კმ.

სატელიტური კრატერები
ნიეფსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ნიეფსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილოეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჟოზეფ ნისეფორ ნიეფსის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 59.69 კმ, სიღრმე — 2.71 კმ.

სატელიტური კრატერები
სსრკ-ის პირადი ჩემპიონატი საჭადრაკო კომპოზიციაში 1967

სსრკ-ის პირადი ჩემპიონატი საჭადრაკო კომპოზიციაში (1967) — პირადი პირველობა საჭადრაკო ამოცანებისა და ეტიუდების შედგენაში.

ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 64 ავტორის 1965-1966 წლებში 381 ნაწარმოები.

ორსვლიანი ამოცანები
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 26 ავტორის 122 ამოცანა. ფინალში — 17 ავტორის 25 ამოცანა. საუკეთესო ნაწარმოებების ავტორები გახდნენ ე. ლივშიცი და ვალენტინ რუდენკო. ორსვლიანი ამოცანების მსაჯი იყო ალფრედ დომბროვსკისი.

სამსვლიანი ამოცანები
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 21 ავტორის 77 ამოცანა. ფინალში — 9 ავტორის 25 ამოცანა. სამსვლიანი ამოცანების მსაჯი იყო კოპნინი. საუკეთესო კომპოზიციის ავტორი იყო ლევ ლოშინსკი.

მრავალსვლიანი ამოცანები
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 14 ავტორის 55 ამოცანა. ფინალში — 10 ავტორის 25 ამოცანა. განყოფილების მსაჯი იყო მსაჯი იყო გებელტი. საუკეთესო ნაწარმოების ავტორად მიიჩნიეს ლევ ლოშინსკი.

ეტიუდები
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 24 ავტორის 127 ეტიუდი. ფინალში — 19 ავტორის 30 ეტიუდი. განყოფილების მსაჯი: კოროლკოვი. საუკეთესო კომპოზიციის ავტორად მიიჩნიეს ჰენრიხ კასპარიანი.
პალიჩი (მთვარის კრატერი)

კრატერი პალიჩი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანელი ბუნებისმეტყველისა და ასტრონომის, იოჰან გეორგ პალიჩის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 41.87 კმ, სიღრმე — 2.22 კმ.

სატელიტური კრატერები
პანეთი (მთვარის კრატერი)

კრატერი პანეთი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრიდრიხ ადოლფ პანეთის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 60.92 კმ, სიღრმე — 2.72 კმ.

სატელიტური კრატერები
პანეკუკი (მთვარის კრატერი)

კრატერი პანეკუკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ანტონ პანეკუკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 67.5 კმ, სიღრმე — 2.75 კმ.

სატელიტური კრატერები
რობერტსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი რობერტსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილოეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა ალექსანდრე რობერტსის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 89.37 კმ, სიღრმე — 2.83 კმ.

სატელიტური კრატერები
ბორგუს დეპარტამენტი

ბორგუს დეპარტამენტი  — ბენინის ცენტრალურ ნაწილში მდებარე დეპარტამენტი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი პარაკუ.

გეოგრაფია
აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ნიგერიას; ჩრდილოეთიდან — ალიბორის დეპარტამენტს, ჩრდილო-დასავლეთიდან — ატაკორის დეპარტამენტს, დასავლეთიდან — დონგის დეპარტამენტს და სამხრეთიდან — კოლინის დეპარტამენტს.

ისტორია
1999 წელს ბორგუს დეპარტამენტის ჩრდილოეთ ნაწილიდან გამოიყო დამოუკიდებელი ალიბორის დეპარტამენტი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
დეპარტამენტი დაყოფილია 8 კომუნად:
ბემბერეკე 
კალალე 
ნდალი 
ნიკი 
პარაკუ 
პერერე 
სინენდე 
ჩაურუ
ბერნადიტ მიჰანი

ბერნადიტ მიჰანი (; დ. 1975, ბრონქსი, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი დიპლომატი, რომელიც 2022 წლიდან 2025 წლამდე იკავებდა აშშ-ის ელჩის თანამდებობას ჩილეში. 2026 წლის 20 იანვრიდან არის „ფონდ ვიკიმედიის“ აღმასრულებელი დირექტორი, სადაც ამ თანამდებობაზე მარიანა ისკანდერი შეცვალა. მანამდე იგი „ობამას ფონდში“ გლობალური პროგრამების აღმასრულებელ ვიცე-პრეზიდენტად მუშაობდა. ობამას ადმინისტრაციის დროს ის ასევე აშშ-ის ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს პრესსპიკერის თანამდებობას იკავებდა, ხოლო მანამდე კი ათ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში სახელმწიფო დეპარტამენტში საგარეო საქმეთა ოფიცრად მუშაობდა.
ატლანტიკის დეპარტამენტი

ატლანტიკის დეპარტამენტი  — ბენინის თორმეტიდან ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, ბენინის ყურის ნაპირზე. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი უიდა.

გეოგრაფია
დასავლეთიდან ესაზღვრება მონოსა და კუფოს დეპარტამენტებს, ჩრდილოეთიდან — ზუს დეპარტამენტს, აღმოსავლეთიდან — უემეს დეპარტამენტს, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან — ლიტორალის დეპარტამენტს, რომელიც 1999 წელს გამოყოფილი იქნა ატლანტიკის დეპარტამენტის შემადგენლობიდან.

ადმინისტრაციული დაყოფა
დეპარტამენტი დაყოფილია 8 კომუნად:
აბომეი-კალავი 
ალადა 
ზე 
კპომასე 
სო-ავა 
ტორი-ბოსიტო 
ტოფო 
უიდა
რიდელი (მთვარის კრატერი)

კრატერი რიდელი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა კლაუს რიდელის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 49.14 კმ, სიღრმე — 2.33 კმ.

სატელიტური კრატერები
აბდულა ავლონი

აბდულა ავლონი (დ. 12 ივლისი 1878, ტაშკენტი — გ. 25 აგვისტო 1934, ტაშკენტი) — უზბეკი პოეტი, დრამატურგი, ჟურნალისტი, მეცნიერი და საზოგადო მოღვაწე, რომელიც აქტიურად მოქმედებდა საუკუნეს პირველ ნახევარში.

ადრეული წლები
ავლონი 1878 წლის 12 ივლისის ტაშკენტის მერგანჩას უბანში დაიბადა.

ბავშვობის წლებში 12 წლის ასაკიდან სწავლობდა ოჩის უბანში მდებარე მედრესეში. თავდაპირველად სწავლობდა ძველი ტიპის სკოლაში, შემდეგ კი განათლებას აგრძელებდა მედრესეში (1885–1895 წლები). მედრესის დასრულების შემდეგ მუშაობდა მასწავლებლად. სხვადასხვა პერიოდებში ავლონი ცხოვრობდა ორენბურგში, ყაზანში და ტიფლისში, სადაც აქტიურად კითხულობდა გაზეთებსა და ჟურნალებს და ყურადღებით აკვირდებოდა საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ პროცესებს. 1904 წელს მირაბადის უბანში გახსნა ჯადიდური სკოლა. თუმცა ხელისუფლებამ ეს გამოცემაც მალევე ჩახშო.

ავლონი ერთ-ერთ პირველთაგანი იყო, ვინც სკოლებში ქიმია, გეოგრაფია, ფიზიკა და ასტრონომიის სწავლების აუცილებლობაზე დაიწყო საუბარი. 1908 წელს მან ტაშკენტის მირობადის უბანში გახსნა სკოლა ადგილობრივი ბავშვებისთვის, სადაც თავად ასწავლიდა ენასა და ლიტერატურას. 1909 წელს დააფუძნა „ “ — საქველმოქმედო საზოგადოება, რომლის მიზანიც იყო ობოლთა განათლება.

ხსოვნა
მიუხედავად იმისა, რომ აბდულა ავლონი არ გამოუცხადებიათ „ხალხის მტრად“ და არ დამწყვდევიათ ციხეში, მისი ნაწერები 1966 წლამდე ფაქტობრივად არ იბეჭდებოდა. გარდაცვალების შემდეგ ლიტერატურული მემკვიდრეობის სისტემატიზაცია და კვლევა დაიწყო ბეგალი კოსიმოვმა, რომელმაც მოგვიანებით წიგნი „ “ მიუძღვნა მწერალს. 1968 წელს ტაშკენტში შეიქმნა აბდულა ავლონის სახელობის მემორიალური სახლი-მუზეუმი.

ტაშკენტიში მისი სახელობის ქუჩა, ორი მიკრორაიონი, კულტურის ცენტრი და ეროვნული სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი მოქმედებს. 2019 წელს გამოვიდა მხატვრული ფილმი „“, რომელიც ავლონის მისიას ავღანეთში ასახავს.

პოეტმა მუჰამედ ალიმ 1979 წელს გამოუშვა ლირიკული ეპოსი „ “ („მარადიული სამყარო“), სადაც ერთ-ერთ მთავარ პერსონაჟად სწორედ აბდულა ავლონი ჰყავს გამოსახული. ტაშკენტის „მწერლების ხეივანში“ ავლონის ძეგლი დგას, რომელიც უზბეკი მწერლებისა და პოეტების პანთეონის ნაწილს წარმოადგენს.
ატაკორის დეპარტამენტი

ატაკორის დეპარტამენტი  — ბენინის ჩრდილო-დასავლეთი დეპარტამენტი. 1999 წელს ატაკორის დეპარტამენტს გამოეყო სამხრეთი ნაწილი და შეიქმნა — დონგის დეპარტამენტი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ნატიტინგუ. მთავარი ქალაქები — ნატიტინგუ და ტანგიეტა.

გეოგრაფია
დასავლეთიდან ესაზღვრება ტოგოს და ჩრდილოეთიდან ბურკინა-ფასოს. აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ალიბორისა და ბორგუს დეპარტამენტებს, სამხრეთიდან — დონგის დეპარტამენტს. ბენინის ყველაზე უფრო მთიანი დეპარტამენტია. აქ მდებარეობს ატაკორის მთები, სიმაღლით ზღვის დონიდან 800 მეტრამდე.

ადმინისტრაციული დაყოფა
დეპარტამენტი დაყოფილია 9 კომუნად:
ბუკომბე 
კობლი 
კერუ 
კუანდე 
მატერი 
ნატიტინგუ 
პეჰუნკო 
ტანგიეტა 
ტუკუნტუნა
ალიბორის დეპარტამენტი

ალიბორის დეპარტამენტი  — ფართობით ბენინის ყველაზე უფრო დიდი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. 1999 წელს გამოიყო ბორგუს დეპარტამენტის შემადგენლობიდან. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი კანდი.

გეოგრაფია
ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ბურკინა-ფასოს და ნიგერს, აღმოსავლეთიდან ნიგერიას. სამხრეთიდან ესაზღვრება ბორგუს დეპარტამენტს, დასავლეთიდან — ატაკორის დეპარტამენტს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
დეპარტამენტი დაყოფილია 6 კომუნად:
ბანიკოარა 
გოგუნუ 
კანდი 
კარიმამა 
მალანვილი 
სეგბანა
ზემო ოძისი

ზემო ოძისი — ისტორიული სოფელი ქვემო ქართლში, მანგლისის ხევში.

იხსენიება საუკუნის საბუთებში. ქართლის მეფემ როსტომმა ჰასანბეგ ბარათაშვილს სამკვიდროდ უბოძა (1663) სააკაძისეული სოფელი მანგლისის ხევზე. გიორგი სააკაძის საქართველოდან გადახვეწის შემდეგ ეს სოფელი სახასო გახდა და იგი როსტომ მეფემ იორამ სააკაძეს უბოძა. გვიანდ. ქართლის სამეფოს ადმინისტრაციული დაყოფით ზემო ოძისი მეწინავე სადროშოს შემადგენლობაში შედიოდა.
პინეგა (მდინარე)

პინეგა ― მდინარე რუსეთში, არხანგელსკის ოლქში, მდინარე ჩრდილოეთის დვინის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 779 კმ, აუზის ფართობი 42,6 ათასი კმ². უმთავრესად მიედინება განიერ ხეობაში. ქვემოთში არხით დაკავშირებულია მდინარე კულოისთან. საზრდოობს თოვლისა და წვიმის წყლით. სანაოსნოა შესართავიდან დაახლოებით 580 კმ-ზე.