iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ანა ღოღობერიძე

ანა ღოღობერიძე (დ. 1842, ქუთაისი — გ. 30 მაისი, 1890, ახალციხე) — ქართველი პედაგოგი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის წმინდა ნინოს სახელობის ოთხკლასიანი ქალთა სასწავლებელი. 1870 წლის 4 აპრილს ქალაქ ახალციხეში გადმოსლუმა ანამ სრულიად ახალგაზრდამ „დააფუძნა ახალციხის საქველმოქმედო საზოგადოება“, საზოგადოების წევრები კი იყვნენ: ვასილ გამრეკელი, ივანე გოპაძე, დიმიტრი ხახუტაშვილი კონსტანცია მეფისაშვილი, ლიზა მირიანაშვილი, ევგენია ასათიანი, ანა ხახუტაშვილი და ა.შ რომლის მიზანსაც ახალციხეში ქართველი ქალებისთვის უფასო სასწავლებლის გახსნა, ასევე მათთვის ხელსაქმის სწავლება წარმოადგენდა. მეცადინეობა კი 1 მაისს თამარ მეფის ხსენების დღეს დაიწყო. თავდაპირველად პედაგოგიურ საქმიანობას თავადაც ეწეოდა.

რაბათის ქალთა სკოლის შესახებ ქართველ საზოგადოებას ამცნო ჟურნალმა „განათლებამ.“ ახალციხის ქალთა უფასო სკოლის დაფუძნებას, სადაც ძირითადად შეჭირვებულები სწავლობდნენ, იაკობ გოგებაშვილმა „ცისკრის ამოსვლა“ უწოდა. სკოლის ხარჯებზე ზრუნავდა ანა მუსხელიშვილი, რასაც ემატებოდა საქველმოქმედო საზოგადოების წევრთა შესატანები, შემოწირულობანი,„ქართველთა შორის წერა-კითხვის განმავრცობელი საზოგადოების ერთდროული დახმარება“ საღამო წარმოდგენებიდან შემოსული თანხა, მოსწავლეთა ნაკეთობების რეალიზაციით შემოსული თანხა, ყოველივე ამის ორგანიზატორი ანა ღოღობერიძე იყო.

კონსტანტინე გვარამაძის ცნობით აღნიშნული სასწავლებელი მოთავსდა რაბათში ნაქირავებ სახლში. თავდაპირველად თვითონ ასწავლიდა გოგონებს, ხოლო შემდეგ თბილისიდან სდა ქუთაისიდან მიიწვია ორი მასწავლებელი, როგორც რუსულ-ქართული ენების, ისე ქსოვისა და ქარგვის შესასწავლად. ასევე ერთ-ერთ აუცილებელ საგნად ითვლებოდა საღმთო სჯული, წლების განმავლობაში. უფასოდ ასწავლიდნენ მღვდელი ივანე გვარამაძე და დეკანოიზი მამა დიმიტრი ხახუტაშვილი. სხვადასხვა დროს ასევე უანგაროდ მუშაობდნენ გრიგოლ ბურჭულაძე, კონსტანტინე გვარამაძე. ახალციხის უფასო ქალთა სასწავლებელში წელიწადში 60-ამდე მოსწავლეს ამზადებდა. სასწავლებელს ყოველწლიურ ნივთიერ დახმარებას უწევდა ქალაქის გამგეობა - 3000 მანეთით. უფასო სკოლის დაფუძვნებას იმდროსვე დიდი მოწონებით შეხვდა ქართველი ინტელიგენცია და უწევდა მატერიალურ დახმარებას, იაკონ გოგებაშვილმა აღნიშნულ სკოლას მიუძღვნა წერილი „აბასთუმანი“, აკაკი წერეთელმა კი 1871 წელს პატივისცემის ნიშნად ანა ღოღობერიძეს მიუძღვნა ლექსი „ვარდის ხმაზედ.“

1875 წელს დროებით რუსეთში გადასახლდა და იქაც ენერგიულად განაგრძობდა საზოგადოებრივ საქმიანობას, განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი ზრუნვა ღარიბ მოსწავლეთა ეკონომიკური პირობების გასაუმჯობესებლად. ანა ღოღობერიძე ხუთი წლის შემდეგ დაბრუნდა ქუთაისში ხოლო 1885 წელს კი ისევ დაბრუნდა ახალციხეში საცხოვრებლად და გარდაცვალებამდე ზრუნავდა მის მიერ დაარსებულ სკოლაზე.ანას სახელს ასევე უკავშირდება ახალციხეში თეატრის დაფუძვნებაც. მესხეთში თეატრს მრავალმხრივი დატვირთვა ჰქონდა. 1911 წელს ახალციხის საზოგადოებამ აღნიშნა რაბათის დედათა სკოლის 40 წლისთავი. მონაწილეობდა წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების „ახალციხის განყოფილების“ დაარსებაში. იყო ცნობილი საზოგადო მოღვაწის, ნიკოლოზ ღოღობერიძის და, ახალციხის მაზრის სამხედრო უწყების მოხელე-გენერლის გ. მუსხელიშვილის მეუღლე. ქველმოქმედი.
რუდინა ჰაიდარი

რუდინა ჰაიდარი (ალბ. , დ. 15 აგვისტო, 1987) — ალბანელი პოლიტიკოსი, ალბანეთის რესპუბლიკის ასამბლეის წევრი და ქვეყნის საპარლამენტო ოპოზიციის ხელმძღვანელი. მისი მამა, გარდაცვლილი აზემ ჰაიდარი, ხელმძღვანელობდა 1990-1991 წლებში სტუდენტურ მოძრაობას, რამაც გამოიწვია კომუნიზმის დაშლა ალბანეთში. ჰაიდარი არჩეულ იქნა ალბანეთის ასამბლეაში 2017 წლის 9 სექტემბერს ქვეყნის დედაქალაქ ტირანის რეგიონიდან.

ადრეული წლები და კარიერა
1998 წელს მამის მკვლელობის შემდეგ ჰაიდარი გადავიდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში სწავლის გასაგრძელებლად. იგი სწავლობდა ფორდჰემის უნივერსიტეტში.  2009 წელს მიიღო ბაკალავრის ხარისხი პოლიტიკურ მეცნიერებებში, შემდეგ ლონდონის სამეფო კოლეჯიდან —  მაგისტრის ხარისხი გეოპოლიტიკის, ტერიტორიისა და უსაფრთხოების მიმართულებით და კოლუმბიის უნივერსიტეტიდან —  მაგისტრის მეორე  ხარისხი —  ადამიანის უფლებების მიმართულებით. მოგვიანებით, ჰაიდარმა მიმართა კოლუმბიის უნივერსიტეტის ჰარიმანის რუსული, ევრაზიული და აღმოსავლეთ ევროპის კვლევების ინსტიტუტს  დასავლეთ ბალკანეთის წინაშე არსებული გამოწვევების შესახებ  დონალდ ტრამპისა და ვლადიმერ პუტინის პრეზიდენტობის დროს.ჰაიდარმა ასევე გამოაქვეყნა არაერთი სტატია რეგიონის საკითხებზე გამოცემა - ში.

ჰაიდარი გახლდათ აშშ-ს წარმომადგენელთა პალატის უფროსი წევრის ნიუ-იორკის მე-16 ოლქიდან, კონგრესმენ ელიოტ ლენს ენგელის თანაშემწე,  რომელიც ასევე  აშშ-ს პალატის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარეა.

აშშ-ს კონგრესში ხანმოკლე გამოცდილების მიღების შემდეგ, მან გადაწყვიტა დაბრუნებულიყო ალბანეთში, რათა  იმ პარტიის აღორძინებასა და ძველი დიდების აღდგენაში  მიეღო მონაწილეობა რომლის თანადამფუძნებელიც მამამისი გახლდათ.

პოლიტიკური კარიერა
2017 წლის ივნისში გამოცხადდა, რომ რუდინა ჰაიდარი ტირანაში დემოკრატიული პარტიის ლიდერ ბაშასთან ერთად პარლამენტში იყრიდა კენჭს. კანდიდატთა სიაში იგი განიხილებოდა, როგორც დემოკრატების მიერ პარლამენტში წარდგენილ ერთ-ერთი გამოჩენილი ახალი ფიგურა.

სექტემბერში რუდინა ჰაიდარი დაინიშნა საგარეო პოლიტიკისა და ევროპასთან ინტეგრაციის კომიტეტის წევრად. საზღვარგარეთ მრავალწლიანი ცხოვრების გამო მას პრობლემები შეექმნა  საპარლამენტო მუშაობის დროს საჯარო გამოსვლებისას.

2018 წლის დეკემბერში, ალბანეთში სტუდენტური პროტესტის შემდეგ, რუდინა ჰაიდარმა  მხარდაჭერა გამოუცხადა  სტუდენტებს.  იგი მზად იყო დაეტოვებინა მანდატი და შეერთებოდა საპროტესტო აქციებს. საჯარო გამოსვლისას პოლიტიკოსმა განაცხადა, რომ   ალბანეთს ახალი მოძრაობა სჭირდებოდა, ამიტომ  განიხილავდა  დემოკრატიული პარტიის დატოვებას, რადგან ხალხში მხარდაჭერას ვეღარ პოულობდა.

2019 წლის 18 თებერვალს დემოკრატიული პარტიის ლიდერმა ლულიზიმ ფაშამ გადაწყვეტილება მიიღო მანდატის დაწვისა და პარლამენტში პარტიის ლიდერის პოსტის დატოვების შესახებ.რუდინა ჰაიდარმ ა 11 მარტს „ამერიკის ხმისთვის“ მიცემულ ინტერვიუში მკვეთრი უკმაყოფილება გამოთქვა  პარლამენტის მასობრივი წესით დატოვების შესახებ და განაცხადა, რომ არ შეუერთდებოდა პარტიის დანარჩენ 41 დეპუტატს, რომლებმაც წასვლის შესახებ მიიღეს გადაწყვეტილება.
ყვითელფარფლა

ყვითელფარფლა — მტკნარი წყლის თევზების გვარი ქვაქვეშიასებრთა ოჯახისა. სხეული გვერდებიდან შებრტყელებულია, სიგრძით 15–17 სმ. მკერდის ფარფლები დიდია (გაშლილ მდგომარეობაში ფრთებს წააგავს), ხშირად ყვითელი ფერის (აქედან სახელწოდება), გარდიგარდმო ზოლებით, ზურგის ფარფლი ამოკვეთილია. ცნობილია 3 სახეობა: ჩრდილობაიკალური ყვითელფარფლა (. ), ყვითელფარფლა განიერშუბლა (. ) და გრძელფარფლა განიერშუბლა (. ). ბაიკალის ტბის ენდემებია; გვხვდებიან 500 მ სიღრმემდე, ფსკერზე ან წყლის სიზრქეში. იკვებებიან პლანქტონით, ღორტავებითა და ლიფსიტებით. ტოფობენ თებერვლიდან აგვისტომდე. მამალი ბუდეს იცავს, მკერდის ფარფლების ქნევით კი უზრუნველყოფს მისკენ ჟანგბადით მდიდარი წყლის მიდენას; მამლის დაღუპვას მთელი ბუდის დაღუპვა მოსდევს.

სახეობები
ენჰედუანა

ენჰედუანა (შუმ.) — მთვარის ღმერთ ნანნას(სინი) ქალი ქურუმი შუმერულ ქალაქ-სახელმწიფო ურში, რომელსაც მამამისი - სარგონ აქადელი მართავდა. ის დიდი ალბათობით მამამისმა დანიშნა ურის რელიგიური კულტის ლიდერად აქადურ რელიგიასა და ადგილობრივ შუმერულ რელიგიას შორის კავშირების გასამაგრებლად.
ენჰედუანა ცნობილია, როგორც ადამიანებისათვის ცნობილი პირველი ავტორი მსოფლიო ისტორიაში იქიდან გამომდინარე, რომ შუმერულ ლიტერატურაში ცნობილ მრავალ ნაწარმოებში, როგორიცაა „ჰიმნები ინანაზე“ ის პირველ პირში მთხობელია. სხვა ნაშრომებშიც, როგორიცაა „შუმერული ტაძრების ჰიმნები“ ვლინდება მისი ავტორობა. თუმცა ასირიოლოგებს შორის გარკვეული კამათი მიმდინარეობს იმის შესახებ, თუ რამდენდაა ის ავტორი ან კომპოზიტორი აღმოჩენილი ნაშრომებისა ლინგვისტური და არქეოლოგიური თავისებურებებიდან გამომდინარე, რომლებიც მას მიეწერება. ნაშრომები, რომელთა ავტორობასაც აწერენ მას, დაწერეს გადამწერებმა პირველ ბაბილონურ იმპერიაში, მისი სიცოცხლიდან 6 საუკუნეში. ნაშრომები მისი სიცოცხლის პერიოდთან შედარებით უფრო თანამედროვე შუმერულითაა დაწერილი. შესაძლოა გადამწერებმა ავტორობა მას მიანიჭეს სარგონ აქადელის დინასტიის ლეგენდარული ქრონიკის ნაწილის ნიშნად მოგვიანებით ბაბილონური ტრადიციებით.
ენჰედუანას კულტურული მემკვიდრეობა და ნაშრომები, რომელიც მას მიეძღვნა დაიკარგა პირველი ბაბილონური იმპერიის დაცემის შემდეგ. ენჰედუანას არსებობა პირველად თავიდან გაიგეს თანამედროვე არქეოლოგებმა 1927 წელს, როცა სერ ლეონარდ ვულიმ გათხარა ურში გიპარუ (ტაძრის ცენტრალური ნაწილი) და იპოვა თაბაშირის ფირფიტა, სადაც დატანილი იყო მისი სახელი სარგონ აქადელთან ასოციაციაში და მისი თანამდებობა უკანა მხარეს. ცნობები მის შესახებ შემდეგ აღმოაჩინეს გათხრისას აღმოჩენილი შუმერული ლიტერატურის ნაშრომებში, რამაც გამოიწვია გამოძიება და ეჭვი მის ამ ნაწარმოებთა ავტორობაზე.მას ასევე მიექცა ყურადღება ფემინიზმში. ნაშრომები, რომელთა სავარაუდო ავტორიც ის არის, შეისწავლება როგორც კლასიკური რეტორიკის ადრეული ნიმუშები. მისი ნაშრომების ინგლისური თარგმანი გახდა მრავალი ლიტერატურული ადაპტაციის შთაგონების წყარო.
წარსული
ენჰედუანას მამა აქადის იმპერიის დამაარსებელი სარგონ აქადელი იყო. გადარჩენილ წარწერაში სარგონი საკუთარ თავს უწოდებს „სარგონ, აქადის მეფე, ინანნას ზედამხედველი („მაშკიმ“), ქიშის მეფე, ანუს მირონცხებული („გუდა“), მესოპოტამია მიწის მეფე, ენლილის გამგებელი: მან აიღო ქალაქი ურუქი და მისი კედლები მოანგრია, ურუქის ბრძოლაში მოიგო და ტყვედ ჩაიგდო ლუგალზაგესი, ენლილის მეფე.“ სარგონმა შემდეგ ური დაიმორჩილა და ტერიტორიას „ზიანი მიაყენა“ ლაგაშიდან ზღვამდე, ჯამში 34 ქალაქი აიღო.

ურის დაპყრობით, აირინ ჯ. ვინტერი თქმით, სარგონს სურდა „აქადური დინასტიის ტრადიციულ შუმერულ წარსულთან კავშირების კონსოლიდაცია და ურის პოლიტიკურ ცენტრად ქცევა“ ენჰედუანას ადგილობრივი შუმერული მთვარის ღმერთის კულტის მნიშვნელოვან პოზიციაზე დანიშვნით. ვინტერის აზრით შესაძლოა, რომ მსგავსი პოზიცია უკვე არსებობდა და მისი ამ პოსტზე დანიშვნით მისი ნანასთან (სინთან)
იაპონიის ალპები

იაპონიის ალპები — ჰიდის, კისოსა და აკაისის ქედების კრებითი სახელწოდება იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუზე. მაქსიმალური სიმაღლე 3193 მ (მთა კიტა). ვულკანებიდან მნიშვნელოვანია ონტაკე (3067 მ). არის 7 მყინვარი. ჰიდის ქედზეა ტიუბუ-სანგაკუს ეროვნული პარკი, ხოლო აკაისის ქედზე მინამის ალპების ეროვნული პარკი. განვითარებულია თხილამურებით სრიალი და ალპინიზმი. სახელწოდება „იაპონიის ალპები“ მარტოოდენ ჰიდის მთების აღსანიშნავად შემოიღი ინგლისელმა არქეოლოგმა უილიამ გოულანდმა, ხოლო გაავრცელა ინგლისელმა მისიონერმა უოლტერ უესტონმა, რომლის მემორიალური დაფა განლაგებულია კამიკოტის ხეობაში, ჰიდის მთებში. ამჟამად ტერმინი კისოსა და აკაისის ქედებზეც ვრცელდება.
შოვქათ ალექპეროვა

შოვქათ ფეიზულა ყიზი ალექპეროვა (; 20 ოქტომბერი, 1922, ბაქო - 7 თებერვალი, 1993, იქვე) — აზერბაიჯანელი მომღერალი, აზერბაიჯანის სსრ-ის სახალხო არტისტი (1959).

ბიოგრაფია
შოვქათ ალექპეროვა დაიბადა 1922 წლის 20 ოქტომბერს ბაქოში. ის ექვსშვილიან ოჯახში მესამე შვილი იყო. მამამისი მუსიკის დიდი მოყვარული, დედა კი პროფესიონალი თარისტი იყო. ბავშვებმა შემდგომში ასევე მიიღეს მუსიკალური განათლება. ადრეულ ასაკში ალექპეროვა უკრავდა ქამანჩას. 1937 წელს მან მოიგო სიმღერის კონკურსი, სადაც მისი ნიჭი შეაფასეს კომპოზიტორმა უზეირ ჰაჯიბეკოვმა და მომღერალმა ბულბულმა. კომპოზიციის „ყარაბაღის შიქესტას“ ბრწყინვალე შესრულების შემდეგ ჰაჯიბეოვმა ალეკპეროვა მიიღო ახლად შექმნილ აზერბაიჯანის სახელმწიფო გუნდში, რომელშიც მან დაიწყო თავისი პროფესიული კარიერა, როგორც მომღერალმა. მისი მენტორები იყვნენ ფოლკლორისტი და მასწავლებელი აღალარ ალივერდიბეკოვი და საოპერო მომღერალი ჰუსეინგულუ სარაბსკი.

მეორე მსოფლიო ომის დროს ალექპეროვა გაემგზავრა ფრონტზე, მღეროდა პატრიოტულ სიმღერებს. 1945 წლიდან მუშაობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიაში. 1950-იანი წლებისთვის ალექპეროვა აღიარებული იყო აზერბაიჯანული ხალხური და პოპ სიმღერების ყველაზე პოპულარულ შემსრულებლად. შემოქმედებითი კარიერის განმავლობაში მან მოიარა ევროპის, აზიისა და აფრიკის 20-ზე მეტი ქვეყანა. ალექპეროვა წარმატებით გამოვიდა საფრანგეთში, შრი-ლანკაში, ავღანეთში, ინდოეთში, ეგვიპტეში, ალჟირში, თურქეთში, პოლონეთში. მის რეპერტუარში შედის მუღამები, ასევე აზერბაიჯანელი კომპოზიტორებისა და შუა აზიის ხალხების სიმღერები.

შოვქათ ალექპეროვა ორჯერ იყო დაქორწინებული. პირველი ქორწინებიდან შეეძინა ქალიშვილი ნათელა (1944-1992 წწ). მას შემდეგ, რაც ალეკპეროვას ქმარი, სამხედრო ექიმი ფრონტზე წავიდა და ახალი ოჯახი შექმნა, ისინი დაშორდნენ. 1955 წელს 33 წლის ასაკში ალექპეროვა დაქორწინდა 35 წლის რეჟისორ ლატიფ საფაროვზე. ქორწინებიდან ალექპეროვას შეეძინა ვაჟი, ბაშირი. საკუთარი შვილების გარდა ძმისშვილებსაც უვლიდა. მეორე მსოფლიო ომის დროს ალექპეროვას უფროსი ძმა მირ ალაკბარი გაუჩინარდა და მისი მეუღლეც გარდაიცვალა. მათი ქალიშვილი ვალიდა რამდენიმე თვის იყო და ალექპეროვა მას ისე უვლიდა, როგორც საკუთარ ქალიშვილს. ვალიდას გარდა შოვქათი მეორე ძმის მირ შაფეჰის ორ შვილს სევდასა და ელდარსაც უვლიდა. ისინი მასთან ერთად ცხოვრობდნენ.

1963 წელს მეორე ქმრის თვითმკვლელობის შემდეგ მომღერალი აღარ დაქორწინებულა და მთელი ცხოვრება ბავშვებსა და მუსიკალურ კარიერას მიუძღვნა. 1992 წელს მისი ქალიშვილის, ნათელას მოულოდნელმა გარდაცვალებამ სიმსივნისგან უარყოფითი გავლენა მოახდინა ალეპეროვას ჯანმრთელობაზე.  ქალიშვილის გარდაცვალების შემდეგ მას აღარ უმღერია.

შოვქათ ალეპეროვა გარდაიცვალა 1993 წლის 7 თებერვალს 70 წლის ასაკში. ის დაკრძალეს ბაქოში საპატიო დაკრძალვის ხეივანზე.
ჟაკლინ სმიტი

ჯაკლინ სმიტი (ინგლ. , დ. 26 ოქტომბერი, 1945, ჰიუსტონი, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი და ბიზნესმენი, რომელიც ცნობილია კელი გარეტის როლით პოპულარულ სატელევიზიო სერიალში" ჩარლის ანგელოზები" (1976-1981). სრიალის გადაღებების  დასრულების შემდეგ  დააარსა საკუთარი მოდის და პარფიუმერიის ბრენდი.

ადრეული წლები
ჟაკლინ ელენ სმიტი დაიბადა ჰიუსტონში, ტეხასი. დადიოდა   სან ანტონიოს -ში. სასწავლებლი დამთავრების შემდეგ  გადავიდა ნიუ-იორკში, მისი სურვილი იყო ბალეტის მოცეკვავე გამხდარიყო.  საბოლოოდ მისი  კარიერა 1968 წელს დაიწყო  რეკლამებში და მცირე ფილმებში მონაწილეობით.

1976 წლის 21 მარტს გაიმართა“ ჩარლის ანგელოზების“ პრემიერა, სმიტმა კელი გარეტის როლი შეასრულა. შოუში ასევე მონაწილეობენ ქეით ჯექსონი და ფარა ფასეტი. სერიალს დიდი წარმატება ხვდა წილად არა მხოლოდ ამერიკის შეერთებულ შტატებში, არამედ მთელ მსოფლიოში, რამაც სამი მსახიობი იმ პერიოდის პირველი მასშტაბის ვარსკვლავებად აქცია.

სმიტი ერთადერთი მსახიობია, რომელიც სერიალის ხუთივე სეზონში გამოჩნდა. სერიალის გადაღებებს შორის, მსახიობმა ითამაშა ისეთ სატელევიზიო ფილმებში, როგორიცაა „გაქცევა ბოგენის საგრაფოდან“ (1977) და „მომხმარებლები“ (1978). 1980 წელს მან შეასრულა თავისი პირველი მთავარი როლი ფილმ თრილერში „მკვლელობა ღამით“, რომელიც არ გამოდგა წარმატებული.

სმიტმა ითამაშა ჟაკლინ კენედის როლი ფილმში „ჟაკლინ ბუვიე კენედი“, რისთვისაც 1981 წელს ნომინირებული იყო ოქროს გლობუსზე სატელევიზიო  მინისერიალში შესრულებული ქალის როლისთვის. ჯაკლინ სმიტმა  განაგრძო მონაწილეობა უამრავ სატელევიზიო ფილმსა და მინისერიალში მომდევნო 20 წლის განმავლობაში. შეასრულა არაერთი წამყვანი როლი სატელევიზიო ფილმებში, მათ შორისაა: „ ანგელოზების რისხვა“, ანგელოზების რისხვა 2“, „ფლორენს ნაითინგეილი“, „სენტიმენტალური მოგზაურობა“, „დეჟა ვიუ“, „კრისტინ კრომველი“, „დოქტორ უილისის გაუპატიურება“, „ ტყუილი კოცნის წინ“", "ბორნის პიროვნების იდენტობა", "ღმერთების წისქვილი", "ტყუილი კოცნის წინ", "კოშმარი დღისით", "მკვლელის მკლავებში", "ოჯახური ალბომი", "ჩემი საუკეთესო მეგობარი", "სანამ ის გაიღვიძებს", "თავისუფალი ვარდნა", "გულის კარნახით", "ჩვეულებრივი სასწაულები" და მრავალი სხვა. 2003 წელს ის გამოჩნდა ფილმში „ჩარლის ანგელოზებო: მხოლოდ წინ!“.

1989 წელს ჟაკლინ სმიტს გაუხსნეს თავისი სახელობის ვარსკვლავი „ჰოლივუდის დიდების ხეივანში“.

2008 წლის სექტემბერში სმიტმა გამოუშვა პარიკების კოლექცია -ისთვის. პარიკები შექმნილია სტილისტ ხოსე ჰებერტის მიერ.

პირადი ცხოვრება
ჟაკლინ სმიტს ამჟამად მეოთხე ქმარი ჰყავს. მეორე  ქორწინებაში მსახიობს შეეძინა ვაჟი გასტონი (დაიბადა 1982 წელს) და ქალიშვილი სპენსერ მარგარეტი (დაიბადა 1985 წელს). 2003 წელს მას დაუდგინეს სარძევე ჯირკვლის კიბო. მსახიობი ინტენსიურად გადის  გადის მკურნალობის კურსს. 2010 წელს სმიტი გადაიღეს დოკუმენტურ ფილმში მკერდის კიბოს შესახებ 1 .
მუზარადოსანი

მუზარადოსანი — თევზების გვარი ქვაქვეშიასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 40 სმ-მდეა, მასა 0,8 კგ-მდე. სხეული წინა ნაწილში გაფართოებულია; კუდის ნაწილი მოკლეა. შეფერილი არიან კაშკაშა ფერებში. კანი შიშველია, მხოლოდ თავის ზედა ნაწილია დაფარული ძვლოვანი ფირფიტებით (აქედან სახელწოდება). სალაყუჩე სარქვლებზე განლაგებულია რქების მსგავსი ეკლები. მკერდის ფარფლები დიდია. ბინადრობენ წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში, აზიის ნაპირების გასწვრივ, ერთი სახეობა ცირკუმპოლარულია — არქტიკული მუზარადოსანი (. ). ფსკერის ნაკლებად მოძრავი თევზებია, ჩვეულებრივ 200–300 მ-მდე სიღრმეზე გვხვდება, ზოგჯერ 500 მ-მდე და მეტზეც. ჰერცენშტაინის მუზარადოსანი (. ) და ზოგიერთი სხვა სახეობა ადგილობრივი რეწვის ობიექტია.

სახეობები
ერემია სვანაძე

ერემია (ერემო) სვანაძე (დ. 30 მაისი, 1932, ქუთაისი — გ. 10 ივნისი, 2012, იქვე) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1990). ქუთაისის საპატიო მოქალაქე. აკაკი წერეთლის და ლადო მესხიშვილის სახელობის პრემიების ლაურეატი. ღირსების ორდენის კავალერი (1997).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1932 წლის 30 მაისს ქუთაისში. 1956 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობიო ფაკულტეტი. ამავე წელს იგი ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის დასში ჩაირიცხა და დაიწყო მოღვაწეობა სცენაზე. მის მიერ განსახიერებულ როლებს შორისაა: ერეკლე (ა. სუმბათაშვილის „ღალატი“), აბესალო (დ. კლდიაშვილის „ირინეს ბედნიერება“), იაზონი (ლ. სანიკიძის „მედეა“), კასიო (შექსპირის „ოტელო“), სიმონიკა (დ. კვიცარიძის „გამარჯობა ჩემო ქალაქო“), შავლეგი (კ. გამსახურდიას „დიდოსტატის მარჯვენა“), ელიზბარი (ა. ჩხაიძის „თავისუფალი თემა“), როდიონი (ა. გეწაძის „ძველმოდური კომედია“), ადიკო (შ. დადიანის „გუშინდელნი“), ლიმონა (ნ. დუმბაძის „საბრალდებო დასკვნა“), გამომძიებელი (რ. მიშველაძის „ჩემი ქუთაისი“) და სხვა.

გადაღებულია რამდენიმე ქართულ მხატვრულ ფილმში.

2009-2010 წლებში, კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს გადაწყვეტილებით, თეატრის შენობის წინ საზეიმოდ გაიხსნა მესხიშვილის თეატრის სამი მსახიობის სახელობითი ვარსკვლავი: ევა ხუტუნაშვილის, ანზორ ხერხაძის და ერემია სვანაძის.

ერემია სვანაძის სახელობისაა დამოუკიდებელი თეატრალური დასი ქუთაისში

ფილმოგრაფია
1957 — საბუდარელი ჭაბუკი
1966 — პიერი მილიციის თანამშრომელი
1971 — მოიტაცეს თამარ ქალი — ერემო

ჯილდოები და აღიარება
1974: საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1990: საქართველოს სახალხო არტისტი
1997: ღირსების ორდენი
ლადო მესხიშვილის სახელობის პრემია
აკაკი წერეთლის სახელობის პრემია
ქუთაისის საპატიო მოქალაქე
ისააკ ალიხანიანი

ისააკ ალიხანიანი (დ. 26 იანვარი, 1876, დუშეთი — გ. 15 მარტი, 1946, თბილისი) — სომეხი მსახიობი. სომხეთის (1923) და საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1941).

ბიოგრაფია
1896 წელს დაამთავრა ნერსესის სომხური სასულიერო სემინარია თბილისში.

სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1897 წელს. იყო ბაქოს (1897–1903, 1907–1909), თბილისის (1903–1906, 1910–1921), დონის როსტოვის (1906–1907) დასების მსახიობი, რეჟისორი, ხელმძღვანელი. იგი იყო 1921 წელს სომხეთში, ერევანში პირველი სახელმწიფო თეატრის (ამჟამად გ. სუნდუკიანის სახელობის) შექმნის ერთ–ერთი ორგანიზატორი. 1922 წლიდან დაბრუნდა თბილისის სომხურ თეატრში, სადაც განასახიერა როლები: ხლესტაკოვი (ნ. გოგოლის „რევიზორი“), ოსვალდი (ჰ. იბსენის „მოჩვენებანი“), არსენა (შანშიაშვილის „არსენა“), პეპო (გ. სუნდუკიანის „პეპო“), სეირანი (ა. შირვანზადეს „ნამუსი“), ერეკლე (ა. სუმბათაშვილის „ღალატი“), ბერსენიევი (ბ. ლავრენიევის „რღვევა“) და სხვ.

გარდაიცვალა თბილისში. დაკრძალულია სომხურ პანთეონში.

ისააკ ალიხანიანის სახელს ატარებს ქუჩა თბილისის ერთ-ერთი უბნის (ავლაბარი) სომხურ კვარტალში.

ჯილდოები და აღიარება
1923 — სომხეთის სსრ სახალხო არტისტი
1941 — საქართველოს სახალხო არტისტი
სიცოცხლის ენციკლოპედია

„სოცოცხლის ენციკლოპედია“ (,  — მრავალენოვანი უფასო ონლაინ-ენციკლოპედია, რომელიც მიზნად ისახავს ბუნებაში არსებული ყველა აქამდე ცნობილი ბიოლოგიური სახეობის დოკუმენტირებას. ენციკლოპედიას ერთობლივად ქმნიან მსოფლიოს სხვადასხვა დარგის სპეციალისტები.

დაარსდა 2008 წლის თებერვალს. პროექტის მიზანია შექმნას ერთიანი „უსასრულოდ გაფართოებადი“ ცალკეული სტატიები ყველა სახეობისთვის აუდიო-ვიუდიომასალების, გამოსახულებების, გრაფიკისა და ბეჭვდური ცნობების დართვით.
ქვაქვეშიები

ქვაქვეშიები — თევზების ქვეოჯახი ქვაქვეშიასებრთა ოჯახისა. სხეული ხშირად შიშველია, ჩვეულებრივ დაფარულია ქერცლით ან ეკლებით (დიდი ძვლოვანი ჯავშნით მთლიანად დაფარულები არ არიან); თვალები დიდია და თავის ზედა მხარეზეა განლაგებული; აქვთ გვერდითი ხაზი; მუცლის ფარფლები (1 სახეობას არ აქვს) 1 ეკლითა და 2–5 რბილი სხივითაა წარმოდგენილი (ჩვეულებრივ 2–3 რბილი სხივით); ანალურ ფარფლში ეკლები არ არის; ზრდასრულებს საცურავი ბუშტი არ აქვთ.

ქვაქვეშიების მრავალი ნომინალური გვარი განიხილებოდა -ის ქვეგვარად. შესაძლოა, რომ მრავალი გვარი -ს ოჯახსაც ეკუთვნოდეს. ცნობილია 62-მდე გვარი და 256-მდე სახეობა.

გვარები
ჰიდის ქედი

ჰიდის ქედი, ჩრდილოეთი ალპები — ქედი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს ცენტრალურ ნაწილში. ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, მოქცეულია ნიიგატის, ტოიამის, ნაგანოსა და გიფუს პრეფექტურების ტერიტორიაზე. კისოსა და აკაისის ქედებთან ერთად ქმნის იაპონიის ცენტრალურ მთათა კვანძს. წარმოადგენს იაპონიის ალპების შემადგენელ ნაწილს.

ჰიდის ქედი ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 100 კმ-ზე, სიგანე 35 კმ. მაქსიმალური სიმაღლე 3190 მ (მთა ჰოტაკადაკე). სხვა მთებიდან მნიშვნელოვანია იარიგატაკე (3180 მ) და შიროუმა (2932 მ). ქედის ფარგლებშია 4 მოქმედი ვულკანი: ტატეიამა (2621 მ), იაკედაკე (2455 მ), ნორიკურა (3025 მ) და ონტაკე (3067 მ). დამახასიათებელია ალპური ტიპის თხემი ძველი გამყინვარების კვლებით, რომელთა შორისაა მყინვარული ცირკები და მორენები. დანაწევრებულია მდინარეთა ხეობებით. აზევდა დაახლოებით 25 მლნ. წლის წინ. ტექტონიკურად აქტიურია. ებჯინება ვეებერთელა ფოსა-მაგნას რიფტულ ხეობას. ციცაბოდ ეშვება იაპონიის ზღვისკენ. არის ტყვია-თუთიის საბადო.
ტოიამის პრეფექტურა

ტოიამის პრეფექტურა — პრეფექტურა იაპონიაში, ტიუბუს რეგიონში, კუნძულ ჰონსიუზე. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ტოიამა. ფართობი 4,247.61 კმ², მოსახლეობა 1 031 262 ადამიანი (2021 წლის 1 მარტის მდგომარეობით). დასავლეთით ესაზღვრება ისიკავის პრეფექტურა, სამხრეთით გიფუს პრეფექტურა, აღმოსავლეთით ნაგანოს პრეფექტურა, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით ნიიგატის პრეფექტურა. განლაგებულია იაპონიის ზღვის გასწვრივ, ხოლო სანაპირო ვაკე შეჭრილ-შემოჭრილია ტოიამის უბით. დამახასიათებელია ხშირი ჰიდროგრაფიული ქსელი. ტოიამის პრეფექტურა ბრინჯის მნიშვნელოვანი მწარმოებელია. დაავადება იტაი-იტაი პირველად ტოიამაში გამოვლინდა.
ლინგაიენის ყურე

ლინგაიენის ყურე ― დიდი ყურე ლუსონის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. გადაჭიმულია 56 კმ-ზე. ყურის სამხრეთით პანგასინანი, ხოლო აღმოსავლეთით ლა-უნიონი მდებარეობს. ყურეში მდინარეები: აგნო და ბალილი ჩაედინება.

გეოგრაფია
ყურეში ათეულობით კუნძული მდებარეობს, რომელთაგან ყველაზე მეტად ასი კუნძულის ეროვნული პარკია ცნობილი. ღირსშესანიშნაობა 123 კუნძულს მოიცავს, რომელთა დიდი ნაწილიც მცირე ზომისაა. უდიდესი კუნძულია კაბარუიანი, რომელიც ანდის მუნიციპალიტეტს შეადგენს. მეორე უდიდესი კუნძული სანტიაგოა.

ლაბრადორი და სან-ფაბიანი გრძელი ნაცრისფერი პლაჟებით ხასიათდება. ცნობილი პლაჟები მდებარეობს ბონუან-ტონდალიგანის, ბოლინაოსა და სან-ფერნანდოს ნაპირებზე. ქვიშიანი ფსკერის გამო ლინგაიენის ყურეში მუქი წყალია. წარსულში ყურეში მარჯნის რიფებიც იყო, თუმცა დინამიტებით თევზაობის გამო აღარაა შემორჩენილი. მარჯნის რიფების აღსადგენად სპეციალური ღონისძიებები ტარდება, განსაკუთრებით ასი კუნძულის ეროვნულ პარკში.