iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საქართველოს სასაზღვრო პოლიცია

შსს-ის საქართველოს სასაზღვრო პოლიცია — მთავარი სასაზღვრო და სანაპირო დაცვა საქართველოში და ექვემდებარება შინაგან საქმეთა სამინისტროს. მას ევალება პატრულირება მთელი 1839 კმ საქართველოს სახმელეთო საზღვარზე, ასევე ქვეყნის 310 კმ სანაპირო ზოლსა და ტერიტორიული წყლებზე შავ ზღვაში. თუმცა, საკონტროლო პუნქტებზე სასაზღვრო კონტროლს საპატრულო პოლიციის განყოფილება ახორციელებს. ამჟამინდელი უფროსია დავით თამაზაშვილი.

ისტორია
სასაზღვრო პოლიციის ფორმირება დაიწყო საქართველოს საბჭოთა კავშირისგან დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ, მალევე, 1991 წელს, და ოფიციალურად ჩამოყალიბდა 1992 წელს, როგორც სამხედრო ქვედანაყოფი თავდაცვის სამინისტროს შემადგენლობაში. იგი თავდაპირველად შედგებოდა საქართველოს სსრ-ს კგბ-ს სასაზღვრო ჯარების ვეტერანებისგან. 1994 წელს სააგენტო გამოეყო თავდაცვის სამინისტროს და გახდა დამოუკიდებელი სახელმწიფო საზღვრის თავდაცვის განყოფილება. მომდევნო წლებში, 1998 და 1999 წლებში, ახალი დეპარტამენტის შემადგენლობაში ჩამოყალიბდა სანაპირო დაცვის სამსახური და სასაზღვრო ავიაციის სამსახური. 2004 წლის 11 თებერვალს სახელმწიფო საზღვრის თავდაცვის დეპარტამენტი გახდა შინაგან საქმეთა სამინისტროს საანგარიშო სააგენტო, ხოლო 2006 წელს გადაკვალიფიცირდა სამართალდამცავ უწყებად.

საქართველოს იმიგრაციის აღსრულების სასწავლო ვიდეო განყოფილება მუშაობს იმიგრაციის აღმასრულებელი ოპერატორების სასწავლო მეთოდების გასაუმჯობესებლად, 2020 წლის იანვარში მან გამოაცხადა, რომ დააფიქსირა 4000-ე დაკავება.

სასაზღვრო პოლიციამ როლი ითამაშა რუსეთ-საქართველოს ომში, რის შედეგადაც დაკარგეს სანაპირო დაცვის მრავალი გემი და მათი ეკიპაჟი ფოთსა და აფხაზეთის სანაპიროზე. ომის დასრულების შემდეგ, სანაპირო დაცვა აგრძელებდა აფხაზეთის ქართული საზღვაო ბლოკადის აღსრულებას, დააკავა რამდენიმე კომერციული გემი, რომელებიც აფხაზეთიდან და შავ ზღვაში გადიოდნენ.

შსს-ის სასაზღვრო პოლიციის უფროსები
ორგანიზაცია
სასაზღვრო პოლიცია შედგება სამი შიდა განყოფილებისგან: სახმელეთო საზღვრის თავდაცვის განყოფილება, სპეციალური საავიაციო მთავარი ოფისი და სანაპირო დაცვა.

სახმელეთო საზღვრის თავდაცვის განყოფილება
სახმელეთო საზღვრის თავდაცვის დეპარტამენტი პასუხისმგებელია საქართველოს სახმელეთო საზღვრების დაცვაზე სომხეთთან, აზერბაიჯანთან, რუსეთთან და თურქეთთან, საერთო ჯამში დაახლოებით 1839 კმ-ის სიგრძის მონაკვეთზე.

სანაპირო დაცვა
სპეციალური საავიაციო მთავარი ოფისი
სპეციალური ავიაციის მთავარი ოფისი ეხმარება სახმელეთო საზღვრის თავდაცვის განყოფილებას და სანაპირო დაცვას საჰაერო მეთვალყურეობასა და პერსონალის ტრანსპორტირების საქმეში. სტიქიური უბედურების დროს ისინი ასევე ახორციელებენ სამძებრო-სამაშველო ოპერაციებს, კატასტროფების დროს იღებენ ზარალის შემსუბუქებისა და დაზარალებულებს პირველადი დახმარების დავალებებს.
სანტოს-ლუსარდოს ეროვნული პარკი

სანტოს-ლუსარდოს ეროვნული პარკი (, ასევე ცნობილი როგორც სინარუკო-კაპანაპაროს ეროვნული პარკი) ― დაცული ტერიტორია აპურეს შტატში, ვენესუელაში, კოლუმბიის საზღვრის მახლობლად. მდებარეობს მდინარეების: კაპანაპაროსა და სინარუკოს შორის, ორინოკოსთან შესართავთან. შედის პედრო-კამეხოსა და აჩაგვასის მუნიციპალიტეტების იურისდიქციის ქვეშ.
ლექცინუმი

ლექცინუმი  — ბაზიდიუმიანი სოკოების გვარი ბოლეტუსისებრთა ოჯახისა.

ფართოდაა გავცრცელებული ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებში. გვარში ერთიანდება 75-მდე სახეობა, რომელთა უმეტესობა საკვებად ვარგისია.

მორფოლოგია
ქუდი — მსხვილი, ნახევარსფეროსებრი ან გაშლილი; გლუვი, ქეჩისებრი ან ხავერდოვანი, მქრქალი.
ჰიმენოფორი — მილისებრი, თავისუფალი ან ამოღრუნტული, ადვილად სცილდება ქუდს. მილები მოთეთრო, მონაცრისფრო ან მოყვითალო, 1,5 სმ სიგრძის, წვრილი მომრგვალებული ფორებით, ასაკთან ერთად მუქდება..
ფეხი — ცილინდრული ან ძირისკენ ოდნავ შესქელებული, ქერცლოვანი ან ბოჭკოვანი.
რბილობი — თეთრი, გაჭრისას იღებს წითელ, მუქი-ლურჯ ან შავ ფერს. კულინარიული დამუშავების შემდეგ შავდება
სპორების ფხვნილი — მოყვითალო მუქ-ყავისფრამდე.

ეკოლოგია და გავრცელება
ლექცინუმის გვარის ყველა წარმომადგენელი მიკორიზას ქმნის წიწვიან და ფოთლოვან ხეებთან. ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებში.

სახეობები
არასრული ჩამონათვალი:

გალერეა
ჯუჯა ბეჰემოთი

ჯუჯა ბეჰემოთი, ლიბერიული ბეჰემოთი — ძუძუმწოვარი ცხოველი ბეჰემოთისებრთა ოჯახისა. ჩვეულებრივი ბეჰემოთისგან მნიშვნელოვნად მცირე ზომებით გამოირჩევა. სხეულის სიგრძე 1,9 მეტრამდეა, სიმაღლე მინდაოში 80 სმ-მდე, მასა 275 კგ-მდე. კანი შიშველია, თმის საფარველი შემორჩენილია მხოლოდ ტუჩებზე, ყურებსა და კუდზე. ზურგი მომწვანო-შავია, გვერდები მუქი რუხი, მუცელი მორუხო-თეთრი. კანის ჯირკვლების მიერ გამომუშავებული სეკრეტი უფეროა. ცხოვრობს ლიბერიის, გვინეის, სიერა-ლეონესა და ნიგერიის ნოტიო ტროპიკულ ტყეებში, წყალთან ახლოს. ცხოვრების წესით, ჰიპოპოტამთან შედარებით წყალთან უფრო ნაკლებადაა შეგუებული. ცხოვრობს მარტოსულად ან წყვილებად. აქტიურია ღამით. იკვებება სხვადასხვა მცენარით. ტყვეობაში მრავლდება.
ბაბილონ თაუერი

ბაბილონ თაუერი — მშენებარე ცათამბჯენი (ამჟამად შეჩერებულია) ბათუმში, საქართველოში. მისი სიმაღლეა დაახლოებით 190 მეტრი (47 სართული). დასრულების შემდეგ, ის იქნება ყველაზე მაღალი ცათამბჯენი ბათუმში ორბის ტყუპი კოშკების შემდეგ (50 სართული). ბაბილონის კოშკი გახდება ერთ-ერთი იმ მრავალი ახალი შენობიდან, რომლებიც ბათუმში ბოლო წლების განმავლობაში აშენდა, რაც ტურისტული ინდუსტრიის განახლებას გამოიწვევს. მშენებლობას ზედამხედველობს ომერ ილქნური . ბაბილონის კოშკი უნდა მოიცავდეს 4-ვარსკვლავიან სასტუმროს, კაზინოს, რეზიდენციებს, სოციალურ დაწესებულებებს, მაღაზიებს, ოფისებს, კაფეებს, რესტორნებსა და ბარებს.

2019 წლის მაისის მდგომარეობით, საქართველოს მთავრობამ ბაბილონ თაუერი მრავალსართულიანი შენობა ბათუმის ცენტრში მდებარე -ს მიჰყიდა. ონლაინ აუქციონი 24,5 მილიონი ლარით დაიწყო, წინა წარუმატებელ აუქციონზე 33 %-ით ნაკლები. ბაბილონ თაუერი 2015 წელს უნდა დასრულებულიყო, თუმცა პროექტის შემქმნელმა შპს ვალდებულება არ შეასრულა.
Saproamanita vittadinii

(ადრე ) — საპროამანიტას გვარის სოკო ამანიტასებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, აგრეთვე დაფიქსირებულია აზია, აფრიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.

ერთი წყარო მას საჭმელ სოკოდ თვლის, ხოლო მეორე — შხამიანად. იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად ბალახიან ადგილებში, გაზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად აღწერა იტალიელმა მიკოლოგმა
ჯუზეპე მორეტიმ 1826 წელს როგორც . მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიენიჭა 2016 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 7-17 სმ, ხორცოვანი, ნახევრადმრგვალი, მოგვიანებით ფართოზარისებრი ან გაშლილი. კიდეები თხელი, გლუვი ან არათანაბარი. ასაკთან ერთად, ამობურცულზოლიანი. კანი მოთეთრო, მომურო ან მომწვანო ელფერით, დაფარულია მსხვილი მომრგვალო მეჭეჭებით, კიდეებთან ქერცლებით.

რბილობი — თეთრი, გაჭრისას ოდნავ ყვითლდება, სუსტად გამოხატული სასიამოვნო სუნითა და გემოთი.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები თავისუფალი, ფართე, ხშირი, თავიდან თეთრი, შემდეგ მონაცრისფრო-კრემისფერი ელფერით.

ფეხის სიგრძე — 8-16×1,5-2,5 სმ, ზემოთ ოდნავ შევიწროებული. ზედაპირი თეთრი, დაფარულია თეთრი წაწვეტებული ქერცლებით.

საბურველის ნარჩენები: ვოლვა სწრაფად ქრება, შეიმჩნევა მხოლოდ ახალგაზრდა ეგზემპლარებში. საყელო ფართე, მეჭეჭებიანი, ორმაგი, აპკისებური კიდეებით.

სპორების ფხვნილი — მოთეთრო. სპორები — 9-15×6,5-11 მკმ, არასწორი ელფსისებური, გლუვი, ამილოიდური. ბაზიდიუმი — ოთხსპორიანი, გურზისებრი, 45-60×11-14 მკმ. ფირფიტების ტრამა ბილატერალური. ჰიფების დიამეტრი — 4-18 მკმ.

ეკოლოგია და გავრცელება
იშვიათი სოკოა. იზრდება ყამირიან ველებზე, შერეულ ტყეებში და სხვადასხვა ნარგავებში.

გვალვების დროს ძლიერი ამტანია, ხოლო წვიმების შემდეგ განაგრძობს განვითარებას.

მისი გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, რომლისთვისაც დამახასიათებელია თბილი კლიმატი: ბრიტანეთის კუნძულებიდან იტალიამდე, აღმოსავლეთით უკრაინამდე. აგრეთვე დაფიქსირებულია სამხრეთ კავკასიაში, აზიაში (ისრაელი, შუა აზია, შორეული აღმოსავლეთი), ჩრდილოეთ ამერიკაში (მექსიკა), სამხრეთ ამერიკაში (არგენტინა) და აფრიკაში (ალჟირი).

სეზონი — აპრილიდან ოქტომბრამდე.

გალერეა
სოკოს ქუდი

სოკოს ქუდი  — ქუდიანი სოკოს ნაყოფსხეულის ნაწილი. სოკოს განსაზღვრისთვის მნიშვნელოვანი მახასიათებლებია ქუდის ფორმა, ზომა, ფერი და ზედაპირი.

ქუდის შიდა ნაწილს რბილობი ეწოდება: მისი ზედაპირი დაცულია თხელი კანით, ხოლო ქვედა ზედაპირზე აქვს ჰიმენოფორი სპორებიანი შრით (ჰიმენიუმი). ჰიმენოფორის ტიპი (გლუვი, მილისებრი, ფირფიტებიანი და ა.შ.) აგრეთვე მნიშვნელოვანია როგორც სოკოების უმეტესი ჯგუფის, ასევე ცალკეული სახეობების დადგენისთვის.

ქუდის ფორმები
განასხვავებენ შემდეგ ძირითად ფორმებს:

გარდა ამისა, სამეცნიერო ლიტერატურაში შესაძლოა წარმოდგენილი იყოს ქუდის ფორმების უფრო ზუსტი განსაზღვრება, თუმცა სხვადასხვა ავტორებთან ტერმინები შესაძლოა რამდენადმე განსხვავდებოდეს ერთმანეთისაგან.

ქუდის ზედაპირის ტიპებია: მშრალი, ლორწოვანი, ჟელატინისებრი, ბოჭკოვანი, ქეჩისებრი, ჯაგრიანი, ქერცლიანი, ფსევდოქერცლიანი, დახეთქილი და სხვა.

კიდეების ფორმები
სოკოს ცენტრალური ნაწილის გაგრძელებაა ქუდის კიდეები, რომლის ფორმაც, ხშირ შემთხვევაში სოკოს იმდენტიფიცირებისთვის ერთ-ერთი მთავარი მახასიათებელია. აგრეთვე კიდეები ატარებენ ინფორმაციას ნაყოფსხეულის აგებულებისა და განვითარების შესახებ. კიდეების ფორმა ასაკთან ერთად იცვლება.

გალერეა
მარიპიპი

მარიპიპი (ოფიციალურად მარიპიპის მუნიციპალიტეტი;; ) ― მეხუთე მუნიციპალიტეტი ბილირანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 373 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 15 ბარანგაის. მუნიციპალიტეტი კუნძულ მარიპიპისა და მის მახლობლად მდებარე პატარა კუნძულებს მოიცავს, რომლებიც კუნძულ ბილირანის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობენ.

კლიმატი
სამოდიელი ხალხები

სამოდიელი ხალხები — სამოდიურ ენებზე მოლაპარაკე ხალხების – ნენების, ენების, ნგანასანებისა და სელკუპების საერთო სახელწოდება. რაოდ. 39 ათასზე მეტი კაცი. ცხოვრობენ ჩრდ. არხანგელსკის, ტიუმენის, ტომსკის ოლქებსა და კრასნოიარსკის მხარეში. უმთავრესად ნენთა, იამალ-ნენთა და ტაიმირის ნაციონალურ ოკრუგებში. საუკუნეში ცხოვრობდნენ სამხრეთ ციმბირში. ეს ჯგუფი შემდგომში მთლიანად გაითქვიფა თურქულენოვან ტუველებში, ხაკასებსა და სხვა ხალხებში, ნაწილი რუს მოსახლეობას შეერწყა. მკვლევართა აზრით სამოდიელი ხალხების ძველი სამშობლოა სამხრეთ ციმბირი. აქედან ისინი - ათასწლეულების მიჯნაზე რამდენიმე ეთნიკური ტალღის სახით განსახლებულან ჩრდილოეთში, სადაც მათ შეერია აბორიგენი მოსახლეობა, რომელიც ენობრივად ახლოს უნდა ყოფილიყო საამებთან, ნაწილობრივ კი იუკაგირებთან. 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციამდე უმთავრესად მომთაბარეობას მისდევდნენ. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მათი განსახლების რაიონებში შეიქმნა კოლ-ბები და საბჭოთა მეურნეობები, რომლებშიც ვითარდებოდა მეირმეობა, ბეწვეულის რეწვა, თევზჭერა და სხვ. სამოდიელ ხალხებს ჰყავთ ეროვნული ინტელიგენცია.
ნიკოლაი ნოვიკოვი

ნიკოლაი ვასილევიჩ ნოვიკოვი (; დ. 7 თებერვალი, 1903 — გ. 1989) — საბჭოთა დიპლომატი, სსრკ-ის ელჩი აშშ-ში, დაიბადა სანქტ-პეტერბურგში .

ბიოგრაფია
1930 წელს დაამთავრა პეტერბურგის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტი. მომდევნო წლებში ეკავა სხვადასხვა სამეცნიერო და აკადემიური თანამდებობა, ასევე მსახურობდა საგარეო საქმეთა სამინისტროში, მოსკოვში, და იყო საბჭოთა კავშირის წარმომადგენელი კაიროში მეორე მსოფლიო ომის დროს. განსაკუთრებით აღსანიშნავია, რომ იგი მსახურობდა საბჭოთა კავშირის ელჩად შეერთებულ შტატებში, დასახელებული იყო ამ თანამდებობაზე 1946 წლის 10 აპრილიდან 1947 წლის 24 ოქტომბრამდე.

ნოვიკოვს და მის მეუღლეს ჰყავდათ ორი ვაჟი, იური (დ. 1939) და ნიკოლაი (დ. 1943).

1990 წელს, გლასნოსტის დროს, გავრცელთა ნოვიკოვის ზოგიერთი ნაშრომი; ამან გამოავლინა გავლენიანი „ნოვიკოვის ტელეგრამა“ ან „ნოვიკოვის მოხსენება“, რომელიც ნაწილობრივ იყო რეაქცია ჯორჯ კენანის უაღრესად კრიტიკულ ტელეგრამაზე (იოსებ სტალინი და ვიაჩესლავ მოლოტოვი იყვნენ ამ „საიდუმლო“ ტელეგრამის აუდიტორიაში.)
ტაიმერი

ტაიმერი — საკონტროლო-მარეგულირებელი ხელსაწყო, რომელიც დროის გარკვეულ მონაკვეთში ავტომატურად ჩართავს (ან გამორთავს) საწარმოო ან საყოფაცხოვრებო დანიშნულების სისტემას, მანქანას ან აპარატს, ანდა იძლევა სიგნალს მათი ჩართვის (ან გამორთვის) მომენტის დადგომის შესახებ. მოქმედების პრინციპის მიხედვით განასხვავებენ მექანიკურ, ჰიდრავლიკურ, პნევმატურ და ელექტრულ ტაიმერებს. ტაიმერში სამუშაო დროის ინტერვალი ისეა მოცემული, როგორც დროის რელეში. ტაიმერი ერთჯერადი, მრავალჯერადი და ციკლური მოქმედებისაა. დიდი სიზუსტე და საიმედოობა ახასიათებს საათის ბაზაზე აგებულ ტაიმერს.
ტამილური ლიტერატურა

ტამილური ლიტერატურა — ინდოეთის სამხრეთ ნაწილში (ტამილნადუს შტატი) მცხოვრები ხალხის — ტამილების ლიტერატურა. გავრცელებულია აგრეთვე ჩრდილოეთ ცეილონზე და ნაწილობრივ სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, განსაკუთრებით სინგაპურსა და მალაიზიაში, სამხრეთ აფრიკაში, წყნარი ოკეანის კუნძულებზე (ტრინიდადი, მარტინიკა, ფიჯი, მავრიკი) და ტამილებით დასახლებულ სხვა ადგილებში. სათავეს იღებს ათასწლეულის დასაწყისში. ვითარდებოდა სრულიად დამოუკიდებლად, გადმოცემით. ჯერ კიდევ ჩვენს წელთაღრიცხვამდე არსებობდა სამი ლიტერატურული აკადემია (სანგი), რომლებშიც გაერთიანებული იყო ათასობით პოეტი. ახ. წ. პირველ საუკუნეში, ადურაში მესამე სანგის არსებობაზე მიუთითებს ისტორიული წყაროები. ამავე პერიოდს ეკუთვნის ე.წ. „სანგის პოეზია“, რომელიც წარმოდგენილია კრებულებით „რვა ანთოლოგია“ და „ათი სიმღერა“. ტამილური ლექსთწყობის სისტემა მეტად ორიგინალური და თვითმყოფია. პრაქტიკაში გამომუშავებული ლიტერატურული წესები შეტანილია ჩვენამდე მოღწეულ ტამილური გრამატიკის ტრაქტატში — „ტოლკაპიამი“.

ჯაინიზმისა და ბუდიზმის გავრცელებამ ხელი შეუწყო დიდაქტიკური პოეზიის შექმნას. აფორისტული პოეზიის კრებულებში „ტირუკულარი“ და „ნალადიარი“ განმარტებულია ინდური ფილოსოფიის სამი ტრადიციული „სიცოცხლის მიზანი“: 1. დჰარმა (ზნეობის კანონების შესაბამისი სწორი ყოფაქცევის წესები), 2. ართა (მატერ. სარფა), 3. კამა (ხორციელი ტკბობა). ამ თხზულებებში არ აისახა მეოთხე მიზანი — მოკშა (სულის დახსნა). აღსანიშნავია პოემები: „მოთხრობა სამაჯურზე“ (დაახლ. – სს.), „მარგალიტის ქამარი“, „ვალაიაბადი“, „კუნდალაკეში“ (მოაღწია არასრული სახით), „ჯივაკის ჯადოსნური თვალი“ ( ს.). კამბაის პოემაში „რამაინა“ (– სს.) ჩანს ტამილური ეროვნული ყოფისათვის დამახასიათებელი შტრიხები, რითაც იგი სცილდება თარგმნილი ნაწარმოების ჩარჩოებს. საერო-საკარო პოეზიის წარმომადგენლები არიან პოეტები ოტაკუტანი ( ს.) და პუჰაჟენდი (– სს.). ფართოდ გავრცელდა პოეზიასა და პროზაში ტამილური და სანსკრიტული ელემენტების ნაზავი ხელოვნური, ღვარჭნილი სტილი „მანიპრავალამი“ („მარგალიტი და მარჯანი“). – სს-ში წარმოიშვა ბჰაკტის პოეზიის მდიდარი ტრადიცია.

 საუკუნეში დაიწყო ტამილური კულტურის აღმავლობა. გავრცელდა განმანათლებლური იდეები, განვითარდა პროზა. თანამედროვე პროზის მამამთავრად თვლიან ცეილონელ ტამილს — არუმუგა ნავალარს (1823–1879). პირველი ტამილური რომანის ავტორია ვედანაიაგამ პილაი (1826–1889). მოთხრობის ჟანრის განვითარება დაკავშირებულია დასავლეთ ევროპის ნოველისტების თხზულებათა თარგმნასა და ადაპტაციასთან.

 საუკუნის დასაწყისში პოეზიაში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია სუპირამანი ბარადის (1882–1921). აღსანიშნავია მწერლების, კალკის (1899–1954) და მაჰადევანის (1913–1957) სოციალური რომანები; თანამედროვე მწერლების მ. ვარადარაჯანის (1912–1973), ს. ტირიპურასუნდარის, აჰილანის ფსიქოლოგიური რომანები. ტამილურმა ლიტერატურამ გავლენა მოახდინა სამხრეთ ინდოეთის ხალხების ლიტერატურის განვითარებაზე.
ტომოგრაფია

ტომოგრაფია ( და ) — რენტგენოლოგიური მეთოდი, რომლის საშუალებითაც შესაძლებელია გამოსაკვლევი ობიექტის ნებისმიერი ფენის სურათის (ტომოგრამა) მიღება. ჩვეულებრივი რენტგენოგრაფიის დროს რენტგენოგრამაზე წარმოდგენილია გამოსაკვლევი ორგანოს შემადგენელი ქსოვილების პროექციული ჯამური მრავალჩრდილიანი სურათი, რომლის შესწავლისას ყოველთვის არ ხდება გამოსაკვლევი უბნის ჭეშმარიტი ფორმის, სიდიდისა და მდებარეობის სიღრმის დადგენა. ტომოგრაფიის დროს კი ტომოგრამაზე შესაძლებელია ნებისმიერ სიღრმეზე მდებარე სიბრტყის გამოსახულების მიღება, აგრეთვე ისეთი წარმონაქმნის (მაგ., რაიმე ღრუ, სიმსივნე) გამოვლენა, რომელიც რენტგენოგრამაზე არ ჩანს. ტომოგრაფიის საშუალებით იკვლევენ ტრაქეას, ბრონქებს, სისხლძარღვებს, ფილტვებს, თირკმლებს, ნაღვლის ბუშტსა და მის სადინარებს, თირკმელზედა ჯირკვალს და სხვ.
ასპირა (შენობა)

ასპირა — 120 მეტრის სიმაღლის ცათამბჯენი სიეტლში. იგი 37-სართულიანია და ძირითადად შედგება ბინებისაგან, რომელთა რაოდენობაა 325-ია. საპარკინგე ადგილები სულ 355-ია. მშენებლობა 2007 წელს დაიწყო და 2009 წლის ბოლოს დასრულდა. შენობა მდებარეობს სტიუარტის ქუჩისა და ტერის გამზირის გადაკვეთასთან.

ისტორია
2006 წლის ივლისში -მა პირველად გამოთქვა სურვილი 37-სართულიანი საცხოვრებელი და სავაჭრო ცათამბჯენის აშენებაზე გეთსიმანის ლუთერანული ეკლესიის ავტოსადგომზე, რომელიც სტიუარტის ქუჩისა და ტერის გამზირის გადაკვეთის სამხრეთით მდებარეობდა.

მშენებლობა 2007 წელს დაიწყო. პროექტი დასრულდა 2009 წლის ბოლოს, 2010 წლის მარტში მოიჯარეებისთვის გაიხსნა.

2012 წლის ნოემბერში ცათამბჯენი --ს მიჰყიდეს 165,7 მილიონ დოლარად.
გელათის მართალი ლაზარეს აღდგინების ეკლესია

გელათის მართალი ლაზარეს აღდგინების ეკლესია — არქეოლოგიური და არქიტექტურული ძეგლი ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფელ გელათში, გელათის სამონასტრო კომპლექსის ახლოს. აგებულია - საუკუნეებში.

მცირე ზომის დარბაზული ეკლესიისაგან მხოლოდ ქვედა ნაწილია შემორჩენილი. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, შესასვლელები სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილში და დასავლეთი კედლის შუაშია. საპერანგე წყობის შემორჩენილი ნაწილიდან ჩანს, რომ ეკლესია მოპირკეთებული იყო კარგად გათლილი, სწორკუთხა ფორმის კვადრებით. ინტერიერი ამოვსებულია ნანგრევებით და მიწით, ასევე ამოსულია მცენარეები. ნანგრევებში იძებნება ბატიყელა ლავგარდანის ფრაგმენტი. ეკლესიას გარედან ერთსაფეხურიანი ცოკოლი შემოუყვება.
ელდათის წმინდა გიორგის ეკლესია

ელდათის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფელ მუხურაში. აგებულია - საუკუნეებში.

დანგრეული ეკლესია (9,7×5,6 მ) დარბაზული ნაგებობების ტიპს განეკუთვნება. საამშენებლო მასალად გამოყენებულია კარგად დამუშავებული რუხი და მუქი წითელი ფერის ქვაა. კედლები შემორჩენილია 1 მ-ის სიმაღლეზე. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომლის ცენტრალური და სამხრეთ ნაწილები უკეთ ჩანს, დანარჩენი მიწითაა დაფარული. ეკლესიის გეგმა ცუდად იკითხება, ჩანს რომ ის დარბაზული ეკლესიაა, მაგრამ საფუძვლიანი გაწმენდის გარეშე შეუძლებელია დადგენა აქვს თუ არა მას მინაშენები. იკითხება ორი შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. ჩრდილოეთით პილასტრის ფრაგმენტია. ინტერიერი მთლიანად დაფარულია მიწით, კედლების ნანგრევებით და დიდტანიანი ხეებით. ნანგრევებში ტუფთან ერთად შირიმის კვადრებიც განირჩევა.
საქართველოს თავდაცვის ძალების გენერალური შტაბი

საქართველოს თავდაცვის ძალების გენერალური შტაბი — საქართველოს თავდაცვის ძალების მთავარი სამხედრო შტაბი. ის არის საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფი და ექვემდებარება საქართველოს თავდაცვის მინისტრს და თავდაცვის ძალების უფროსს. გენერალური შტაბის ძირითადი პასუხისმგებლობაა დაეხმაროს თავდაცვის უფროსს სამხედრო მართვისა და თავდაცვის ძალების ოპერატიული კონტროლის სხვადასხვა ამოცანებში. გენერალურ შტაბს ხელმძღვანელობს საქართველოს თავდაცვის ძალების გენერალური შტაბის უფროსი, რომელიც არის თავდაცვის ძალების უფროსის მოადგილე. მას ნიშნავს საქართველოს თავდაცვის მინისტრი.

ისტორია
საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის თანამდებობა შემოღებულ იქნა 1991 წელს. მას ეწოდა საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბი 2008 წლამდე, საქართველოს შეიარაღებული ძალების გაერთიანებული შტაბი 2008 წლიდან 2013 წლამდე, კვლავ საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბი 2018 წლამდე. 2018 წლიდან - თავდაცვის ძალების გენერალური შტაბი (ხელმძღვანელობს გენერალური შტაბის უფროსი, რომელიც 2018 წლიდან დაექვემდებარა თავდაცვის ძალების უფროსს).

ფუნქციები
საქართველოს თავდაცვის ძალების გენერალურ შტაბს, ძირითადად, ევალება დაეხმაროს საქართველოს თავდაცვის ძალების უფროსს სხვადასხვა ფუნქციებში. ამრიგად, გენერალური შტაბი პასუხისმგებელია:

მონაწილეობა თავდაცვის პოლიტიკის დაგეგმვაში და სამხედრო საფრთხეების შეფასებაში
სარდლობის სტრუქტურის განვითარებაში
წვევამდელთა დაქირავების გეგმისა და განრიგის შედგენაში
სამხედროების მომზადების რეგულირებაში
განათლებისა და წვრთნების დაგეგმვაში
სამხედრო კანონმდებლობით განსაზღვრული სხვა ამოცანებში

სტრუქტურა
გენერალური შტაბი მოიცავს შემდეგ სტრუქტურულ ქვედანაყოფებს:
გიორგი მათიაშვილი (27 დეკემბერი, 2019 – 1 ივლისი, 2020)
ჯონი ტატუნაშვილი (09 ივლისი, 2020 – დღემდე)
ხშირბეწვიანი მაიმუნი

ხშირბეწვიანი მაიმუნი — პრიმატების გვარი ობობასებრი მაიმუნების ოჯახისა. მოიცავს 2 სახეობას და 5 ქვესახეობას. გავრცელებული არიან სამხრეთ ამერიკის მაღალმთიან ნოტიო ტროპიკულ ტყეებში. სხეულის სიგრძეა 51–59 სმ, კუდისა — 60–72 სმ, მასა 5,5–10,8 კგ. აქვთ მოსაჭიდი კუდი, ქვედა მხარეს გაშიშვლებული მგრძნობიარე ზედაპირით. ბეწვი ყავისფერი ან რუხია. თავი და ტანის ქვედა ნაწილი მუქი, გვერდები და ზურგი, ჩვეულებრივ, უფრო ღია. ცხოვრობენ 40–45-სულიან ჯგუფებად. იკვებებიან უპირატესად ნაყოფებით, იშვიათად ფოთლებითა და წვრილი ცხოველებით. მაკეობა დაახლოებით 225 დღე გრძელდება; ჩვეულებრივ შობენ 1 ნაშიერს. სქესობრივი სიმწიფე დედლის შემთხვევაში მე-6–8 წელს დგება, მამლისა — დაახლოებით 5 წელში. ტყვეობაში ცხოვრობენ 24 წლამდე.

სახეობები და ქვესახეობები
ორთვალას მღვიმე

ორთვალას მღვიმე — ქვის ხანის კომპლექსური ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ გოდოგანში.

ორთვალა მღვიმე გახნსილია სამხრეთ-დასავლეთისკენ, ნათელი და მშრალია. შესასვლელში მისი სიგანე 4 მეტრია, ხოლო სიმაღლე 2 მეტრი. შესასვლელიდან 8 მეტრის დაშორებით იგი ორ დერეფნად იყოფა. მარჯვენა დერეფნის სიგანე 3,5 მეტრია, სიმაღლე 1,5 მეტრი, სიღრმე კი რამდენიმე ათეული მეტრი. მარცხენა დერეფანი პატარაა და ვიწრო. ორთვალა მღვიმე 1975-1976 და 1980-1981 წლებში გათხარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის წყალწითელას ხეობის პალეოლითურმა ექსპედიციამ. გამოვლინდა ლითოლოგიურად განსხვავებული 4 დანალექი შრე. ამათგან მუსტიეს ხანის ნაშთებს შეიცავდა ზემოდან მე-3 შრე, რომელიც ოთხი კულტურული ფენისგან შედგებოდა. გამოვლენილია ცხოველის ძვლების ნაშთები და ქვის იარაღები.
ავთო იოსელიანი

ავთანდილ იოსელიანი (დ. 16 სექტემბერი, 1952, მულახი, ახლანდ. მესტიის მუნიციპალიტეტი — გ. 26 ოქტომბერი, 1992, ოჩამჩირე) — ქართველი გეოფიზიკოსი. საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის მებრძოლი. საქართველოს ეროვნული გმირი (2019).

მისი მშობლები, აბო იოსელიანი და მარიამ გოგიტაშვილი პედაგოგები იყვნენ. ავთანდილ იოსელიანი, თავდაპირველად, მშობლიური სოფლის სკოლაში სწავლობდა, ხოლო მე-3 კლასიდან, სწავლა თბილისის მე-60 საშუალო სკოლაში გააგრძელა. 1968 წელს, ჩააბარა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტზე, რომელიც 1978 წელს, გეოფიზიკოსის კვალიფიკაციით დაამთავრა. სტუდენტობის დროს მოიხადა სავალდებულო სამხედრო სამსახური.

უნივერსიტეტის დამთავრებისთანავე, ავთანდილ იოსელიანმა მუშაობა საქნავთობში, გეოფიზიკურ ექსპედიციაში დაიწყო. 1980-იანი წლების ბოლოს, სამსახური გააგრძელა საქართველოს გეოლოგიური სამმართველოს კომპლექსურ გეოლოგიურ გეოფიზიკურ ექსპედიციაში, სხვადასხვა თანამდებობებზე. 1990 წელს დაინიშნა საქართველოს გეოლოგიის დეპარტამენტის გეოფიზიკური სამმართველოს უფროსად. 1980-იანი წლების ბოლოდან ჩაება ეროვნულ მოძრაობაში და აქტიურ მონაწილეობას იღებდა აფხაზეთსა და სამაჩაბლოში მიმდინარე პროცესებში. 1992 წლის სექტემბერში, სამსახურიდან შვებულება აიღო და აფხაზეთში, საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის დასაცავად, მოხალისედ წავიდა.

ავთანდილ იოსელიანმა, 1992 წლის 26 ოქტომბერს, ქალაქ ოჩამჩირეში, თანამებრძოლების გარემოცვაში, სადაც ტყვედ აყვანილი მოწინააღმდეგეები იმყოფებოდნენ, ხელყუმბარა სხეულით დაფარა და საკუთარი სიცოცხლის ფასად, გარშემო მყოფები სიკვდილს გადაარჩინა. 2019 წლის 17 ნოემბერს, მას საქართველოს ეროვნული გმირის წოდება მიენიჭა.

ავთანდილ იოსელიანი ასევე დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენით. მას დარჩა მეუღლე და სამი შვილი. დაკრძალულია საბურთალოს ძმათა სასაფლაოზე.
მუშევანის ეკლესია

მუშევანის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ მუშევანში. აგებულია -ებში.

ეკლესია დგას ბოლნისისწყალსა და მაშავერას ხეობათა გამყოფ ქედზე, ტყეში. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია ნატეხი ქვით დუღაბზე. ალაგ-ალაგ წყობაში რამდენიმე ბრტყელი კრამიტია გამოყენებული. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი გარედან არქიტრავით ყოფილა დასრულებული, შიგნიდან კი თაღით. სარკმელი სამი აქვს: აღმოსავლეთის, დასავლეთის და სამხრეთის. აფსიდა ნახევარწრიული შვერილითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. სარკმლის ორივე მხარეს თითო ფართო თაღოვანი ნიშია გაკეთებული. დარბაზის შუა ნაწილში მძლავრი წყვილი პილასტრი ქონია, რომელზეც გადაყვანილ თაღს კამარა ეყდრნობოდა. ეკლესია კრამიტით ყოფილა დახურული (პერიმეტრზე შემორჩენილია ნატეხები). ტაძრის ჩრდილოეთით 30 მეტრში შუა საუკუნეების სამაროვანია.
უწვაშის ციხე

უწვაშის ციხე — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე, რაჭა-ლეჩხუმსა და ქვემო სვანეთში, ცაგერის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ლახეფაში მდინარე ლახეფას, მარცხენა მხარეს, ხვამლის მთის აღმოსავლეთ კალთაზე.

იგი აშენებულია - საუკუნეებში მდებარეობა სპეციალურად იყო შერჩეული — ციხე კეტავდა რიონის ხეობის სოფლებიდან ტვიშიდან და ნაკურალეშიდან ცხენისწყლის ხეობის სოფელ ოყურეშში გადამავალ გზას. შედგება ორი ნაწილისგან: გალავნის და ციტადელისგან. მისასვლელი გზა დასავლეთიდან აქვს. აღმოსავლეთის და ჩრდილოეთის მხარე ნაწილობრივ კკლდის ქარაფითაა შემოზღუდული, დანარჩენი მხარე კი გალავნის კედლით იყო გამაგრებული. გალავანი ნაგებია კირქვის დამუშავებული კვადრებით. განსაკუთრებით კარგადაა დამუშავებული ქვედა წყობა. კედლის სიგანე 1,6 მ-ია. შიდა ციხე გალავნის შიგნით კონცხზე დგას. წარმოადგენს კუთხეებმომრგვალებულ ოთხკუთხედს, რომელიც ზევით ოდნავ ვიწროვდება. კოშკს ორმაგი კედლები აქვს, თითოეული 1,5 მ სისქისაა. წყობა სწორხაზოვანია, რაც მათ ადრეულობაზე უსვამს ხაზს. კედლების შემორჩენილი სიმაღლე 5-6 მ აღწევს. შესასვლელი კარი არ ეტყობა.

უწვაშის ციხე ლეჩხუმის საერისთავოს ერთ-ერთი უადრესი საფორტიფიკაციო ნაგებობაა. თავის დროს მას საკუთარი სოფელიც უნდა ქონოდა, რაზეც მიანიშნებს ციხის დასავლეთით მდებარე ნასოფლარის ნაშთები.