iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ოლღა დოლიძე

ოლღა დოლიძე (დ. 24 მარტი, 1904 — გ. 24 მაისი, 1990) — ქართველი ესტრადისა და თეატრის მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1956).

ბიოგრაფია
დაიბადა ქალაქ თბილისში. 1920 წელს დაიწყო სასცენო მოღვაწეობა დიდუბის რკინიგზის კლუბში.ოლღა დოლიძე აქტიურად გამოდიოდა აგრეთვე ავჭალის აუდიტორიისა და თბილისის მუშათა ცენტრალური კლუბის წარმოდგენებში. ის 1921-1923 წლებში ჩაირიცხა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრის დასში; 1932-1936 წლებში იყო კოტე მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის მსახიობი. 1936-1944 წლებში კვლავ დაბრუნდა რუსთაველის სახელობის თეატრში მსახიობად.

1931 წლიდან დოლიძე აქტიურად გამოდიოდა ესტრადაზე, ის კონცერტებს მართავდა როგორც საქართველოში, ასევე სსრკ სხვა ქალაქებში. ოლღა დოლიძემ მართლაც, რომ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ქართული საესტრადო ხელოვნების განვითარებაში.

ოლღა დოლიძის მიერ თეატრებში შესრულებულ როლებს შორის გამორჩეული და აღსანიშნავია: ფოფოდია (შალვა დადიანის „გუშინდელნი“), მარიკა (შალვა დადიანის „ნინოშვილის გურია“), პარასკევა (შალვა დადიანის „ნაპერწკლიდან“), მიქაელა (მდივნის „ალკაზარი“), ბიჭუნა (ნაკაშიძის „ვინ არის დამნაშავე?“), კაროჟნა („შემოდგომის აზნაურები“, დავით კლდიაშვილის მიხედვით), გალჩიხა (ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი“) და სხვა. ოლღა დოლიძის ერთ-ერთი გამორჩეული როლია ასევე, ნანა სპექტაკლიდან „გმირთა თაობა“, რომელიც მან რუსთაველის თეატრის სცენაზე შეასრულა.

განსაკუთრებით აღსანიშნავია, ოლღა დოლიძის მიერ შესრულებული ფელეტონები და სკეტჩები, რომლებიც ატარებდა უაღრესად მძაფრ პოლიტიკურ და სოციალურ შინაარსს - მათში სწორედ და ნათლად მხილდებოდა ადამიანთა მნიშვნელოვანი და ცხოვრებისეული ნაკლოვანებები.

უნდა აღინიშნოს, რომ ოლღა დოლიძეს ჰქონდა გარდასახვის შესანიშნავი უნარი, იუმორის არაჩვეულებრივი გრძნობა და მოქალაქეობრივი პათოსი, რომლის გამოც იგი ძალზედ პოპულარული იყო, იმ დროს კერძოდ 40-იანი წლების ქართულ ესტრადაზე მოღვაწე სახეებიდან. თითოეულ როლს ოლღა დოლიძე ასრულებდა ბუნებრივი სისადავით, მას ჰქონდა გამორჩეული მკაფიო მეტყველება და შესანიშნავი სასცენო გარეგნობა.

აღსანიშნავია, რომ ესტრადის მსახიობთა პირველ საკავშირო კონკურსზე დოლიძის წარმატება (არკადი რაიკინთან და ვასო გოძიაშვილთან ერთად) იმდროისთვის ქართული საესტრადო ხელოვნების ნამდვილი აღმოჩენა, დიდი და მნიშვნელოვანი გამარჯვება იყო. სწორედ ამ დიდმა მიღწევამ, შემდგომში საკმაოდ გამორჩეული და დიდი როლი ითამაშა ქართული სასტრადო ხელოვნების განვითარებაში.

ოლღა დოლიძეს მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის 1956 წელს ხელოვნებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის მიენიჭა საქართველოს სახალხო არტისტის წოდება. ის იყო ქართული საბალეტო დასის ნამდვილი კორიფე.

გარდაიცვალა 1990 წელს, 86 წლის ასაკში.
ქეთი დოლიძე

ქეთევან (ქეთი) დოლიძე (დ. 4 დეკემბერი, 1945, თბილისი) — ქართველი თეატრისა და კინოს რეჟისორი, მსახიობი, საქართველოს ღირსების ორდენისა და (1996) თამარ მეფის ორდენის კავალერი, საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2015).

ბიოგრაფია
დაიბადა თბილისში. 1967 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. 1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო და სამსახიობო ფაკულტეტები.

1974–1998 წლებში იყო საქართველოს სამაუწყებლო ტელევიზიის რეჟისორი. 1975 წლიდან კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ დამდგმელი რეჟისორი. 1997 წლიდან კინომსახიობთა თეატრის რეჟისორი, საერთაშორისო ფესტივალ „საჩუქრის“ სამხატვრო ხელმძღვანელი, ხოლო 1993 წლიდან ქალთა მოძრაობა „მანდილის“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი და კომიტეტის თავმჯდომარე. იგი არის ასევე მიხეილ თუმანიშვილი სახელობის კინომსახიობთა თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი. დამდგმელი რეჟისორია ფილმებისა: „კაცია-ადამიანი?!“ (1979), „კუკარაჩა“ (1983), „სანამ წვიმა გადივლიდეს“ (1985), „მარტოხელა მონადირე“ (1989), „ო, რა ტკბილია განშორების ეს ნაზი სევდა“ (1992) და სხვა. ასევე ის არის ავტორი, სატელევიზიო დადგმებისა: „დღესასწაული“ (1973), „ცოლ-ქმარი ბინას დაეძებს“ (1975) და სხვა.

მის ფილმებს მოპოვებული აქვს რამდენიმე ჯილდო, მათ შორის აღსანიშნავია „კუკარაჩა“, რომელმაც 1983 წელს მოიპოვა პრიზი საუკეთესო ეკრანიზაციისათვის, ლენინგრადის ფილმების ფესტივალზე. ასევე „ძველი მელოდია“, რომელმაც ტაშკენტში 1985 წელს მოიპოვა პირიზი აზიური ფილმების ფესტივალზე.

შესრულებული აქვს როლები სპექტაკლებში: „სისხლიანი ქორწილი“ (1974), „შენსკენ სავალი გზები“ (1984), „მედეა – გახლეჩილი სამყარო“ (1997), „ჩემი თაობის ავტოპორტრეტი“ (2000 წელი) და სხვა. ქეთი დოლიძე არის ქალთა საერთაშორისო მოძრაობის „თეთრი მანდილის“ დამფუძნებელი, ეს ორგანიზაცია დაარსდა 1993 წელს.

ქეთი დოლიძე დაჯილდოებულია ღირსებისა (1996) და თამარ მეფის (2021) ორდენებით. ჰყავს ორი შვილი. ქეთი დოლიძის მამა — სიკო დოლიძე, ასევე ცნობილი რეჟისორი იყო.

კულტურის მინისტრის, მიხეილ გიორგაძის განცხადების საფუძველზე, 2017 წელს ქეთი დოლიძე მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის კინომსახიობთა თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელის თანამდებობიდან გათავისუფლდა.

მისმა ფრაზამ „ჩემი კუკარაჩა ნანახი გაქვს?“ ინტერნეტ-სივრცე დაიპყრო და საზოგადოებაში განხილვის საგნად იქცა.
საქართველო ოლიმპიურ თამაშებზე

საქართველო, როგორ დამოუკიდებელი ქვეყანა, ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად 1994 წელს გამოვიდა და მას შემდეგ ყველა ჩატარებული ზამთრისა და ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მონაწილეა.

ქართველმა ათლეტებმა ჯამში 33 მედალი მოიპოვეს, უმეტესად ჭიდაობაში, ძიუდოში და ძალოსნობაში.

მედლების ცხრილები
მედლები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
მედლები ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე
მედალოსნების სია
მედროშეები
გია ჟორჟოლიანი

გია ჟორჟოლიანი (დ. 20 ნოემბერი, 1954, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი პოლიტიკოსი და პუბლიცისტი, პოლიტიკური პარტია „სოციალ-დემოკრატები საქართველოს განვითარებისათვის“ თავმჯდომარე, საქართველოს სამი მოწვევის (1992, 2012, 2016) პარლამენტის წევრი.

1976 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1977 წლიდან დღემდე მუშაობს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტში. 1983 წელს დაიცვა დისერტაცია თემაზე „ირანის ქალაქები საუკუნეში“, ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხის მოსაპოვებლად. 1993-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთობა“. 2012-2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, პოლიტიკური ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. 2016-2020 წლებში — საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება - დემოკრატიული საქართველო“.
ემა იტალიელი

ემა იტალიელი (; დ. 948 — გ. აპრილი, 988) — კაროლინგების დინასტიის წარმომადგენელი. იტალიის მეფე ლოთარ -ის ასული. დასავლეთ ფრანკთა დედოფალი 965-986 წლებში როგორც მეფე ლოთარის მეუღლე. მეფე ლუი -ის დედა.

ბიოგრაფია
ემა დაიბადა დაახლოებით 948 წელს. იგი იყო იტალიის მეფე ლოთარ -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ადელაიდა იტალიელის ქალიშვილი. 950 წელს მამამისი ბურგუნდიის მეფე ბერენგარ -მ მოწამლა და თავი იტალიის მეფედ გამოაცხადა. თავისი ვაჟის მემკვიდრეობის დასაცავად დედოფალი ადელაიდა საღვთო რომის იმპერატორ ოტო -ს მისთხოვდა, რომელთანაც შეეძინა მომავალი იმპერატორი ოტო .

965 წელს ემა მიათხოვეს დასავლეთ ფრანკთა მეფე ლოთარს, რითაც იგი დედოფალი გახდა. 977 წელს დედოფალმა ემამ თავისი მაზლი, ქვემო ლოთარინგიის ჰერცოგი შარლი ლაონის ეპისკოპოსთან მკრეხელობაში დაადანაშაულა. დედოფლისა და ეპისკოპოსის ინტრიგების წყალობით შარლი იძულებული გახდა ფრიგიაში გაქცეულიყო. თავისი ვაჟის მემკვიდრეობის დასაცავად ემამ ლოთარი დაარწმუნა, რომ ლუი თავის სიცოცხლეშივე დაესვა თანა-მმართველად, თუმცა რეალურად მისთვის არანაირი ძალაუფლება არ მიუცია.

ემას ქორწინებამ ვერ მოაგვარა მის ქმარსა და ნახევარ-ძმას შორის არსებული უთანხმოება, რის გამოც ოტო და ლოთარი ომებს განაგრძობდნენ. ისინი საბოლოოდ მხოლოდ 980 წელს დაზავდნენ, 983 წელს კი ოტო გარდაიცვალა.

986 წლის 2 მარტს მეფე ლოთარი გარდაიცვალა, რის გამოც ტახტი მათმა ვაჟმა, ლუი -მ დაიკავა. ახალმა მეფემ ემაცა და მისი მოკავშირე ლაონის ეპისკოპოსიც გააძევა სამეფო კარიდან, რადგან ლუის აზრით მათ მამამისი მოწამლეს. ამ ამბიდან მალევე, 987 წელს ლუი უშვილოდ აღესრულა, რითაც შეწყდა კაროლინგების დინასტია. ემამ და ეპისკოპოსმა მემკვიდრის კრიზისით ისარგებლეს, აიღეს პარიზი და თავი მმართველებად გამოაცხადეს, თუმცა ფრანგმა დიდებულებმა მეფედ უგო კაპეტი დასვეს, რომელმაც ემა დააპატიმრა და დედაქალაქიდან შორს, ორლეანში გამოკეტა.

ზოგიერთი წყაროს მიხედვით დედოფალმა ემამ მოახერხა ორლეანიდან გაპარვა და ბოჰემიის მეფე ბოლესლავ -ზე დაქორწინება. ჩეხი ისტორიკოსების მტკიცებით სწორედ ემა იყო ბოლესლავის უმცროსი ვაჟების: ოლდრიხისა და იარომირის დედა. ასევე მათი მტკიცებით, ემას ვაჟი იყო ბოჰემიის მეფე ბოლესლავ -ც, თუმცა ფრანგული წყაროების მიხედვით დედოფალი ემა იტალიელი 988 წლის აპრილში გარდაიცვალა ორლეანში. ჩეხური წყაროების მიხედვით იგი 1004 წლის შემდეგ გარდაიცვალა პრაღაში.
რებეკა ფერგიუსონი

რებეკა ფერგიუსონი (შვედ. ; დ. 19 ოქტომბერი, 1983, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი მსახიობი. სახელი გაითქვა ფილმში „უდიდესი შოუმენი“ შესრულებული ჯეინი ლინდის, ასევე მინისერიალში „თეთრი დედოფალი“ შესრულებული ელისაბედ ვუდვილისა და ფილმში „ბავშვი, რომელიც მეფე გახდება“ შესრულებული მორგანას როლით. ელისაბედ ვუდვილის როლისათვის წარდგენილი იყო ოქროს გლობუსის 71-ე დაჯილდოებაზე.

ბავშვობა და განათლება
რებეკა ფერგიუსონი დაიბადა 1983 წლის 19 ოქტომბერს სტოკჰოლმში, შვედეთში. მისი სრული სახელია რებეკა ლუიზა ფერგიუსონ სიუნდსტრომი. დედამისი, როუზმარი ფერგიუსონი ინგლისელია და გაერთიანებული სამეფოდან შვედეთში 25 წლის ასაკში გადასახლდა. მამამისი შვედია. ასევე აღსანიშნავია, რომ მისი ერთი ბებია ირლანდიელია, ხოლო ერთი ბაბუა შოტლანდიელი.

მისი პირველი ენა შვედურია, თუმცა მოგვიანებით მაღალ დონეზე ისწავლა ინგლისურიც.

ფერგიუსონი ბავშვობიდან ცეკვავს. მან იცის ბალეტი, ტანგო, სტიტ-ფანკი, ჯაზი და ტაპ-დანსინგი. 1999 წელს მან დაამთავრა ადოლფ ფრედრიკის სახლობის სტოკჰოლმის მუსიკალური სკოლა.

კარიერა
ფერგიუსონის სამსახიობო კარიერა 1999 წლიდან იწყება. მისი დებიუტი სერიალ „ნია ტიდერში“ შესრულებული ანა გრიპელჰაიმის როლით შედგა, რომელიც ვარდების ომის ეპოქას ასახავს, რებეკა კი ინგლისის დედოფალ ელისაბედ ვუდვილს განასახიერებს. ამ როლმა მას განსაკუთრებული პოპულარობა და აღიარება მოუპოვა. ამავე როლისათვის მან ოქროს გლობუსის ნომინაცია მიიღო.

2014 წელს ფილმში „ჰერკულესი“ გადაიღეს ერგენიას როლში. ფილმი ძველი ბერძნული მითოსის გმირ ჰერაკლეზე მოგვითხრობს. 2017 წელს იგი თავის მესამე დიდ როლზე დაამტკიცეს ფილმში „უდიდესი შოუმენი“, სადაც მან ჯენი ლინდის როლი მოირგო. იმავე წელს იაკობის ქალიშვილ დინას როლზე გადაიღეს სერიალში „წითელი კარავი“.

2019 წელს იგი მორგანას განასახიერებდა ფილმში „ბავშვი, რომელიც მეფე გახდება“. ამას 2020 წელს მოჰყვა ფილმ „-ში“ მიღებული ლედი ჯესიკას როლი. 2021 წლისთვის იგი უკვე დამტკიდებულია ილსა ფაუსტის როლზე ფილმში „მისია: შეუძლებელი 7“.

პირადი ცხოვრება
2005 წელს რებეკა ცოლად გაჰყვა ლუდვიგ ჰოლბერგს, რომლისგანაც 2007 წელს ვაჟი გააჩინა. ამის შემდეგ წყვილი შვედეთის სამხრეთ სანაპიროზე გადასახლდა, ქალაქ სიმრისჰამში. 2015 წელს ლუდვიგი და რებეკა განქორწინდნენ.

2018 წელს ფერგიუსონმა გამოაცხადა თავისი მეორე ფეხმძიმობის შესახებ. 2019 წლის იანვარში მან გოგონა გააჩინა, რასაც მეორე ქორწინება მოჰყვა. ამის შემდეგ ის და მისი ახალი მეუღლე ლონდონში დასახლდნენ.
ჯორჯ V-ის ნაპირი

ჯორჯ -ის ნაპირი — ვიქტორიას მიწის სანაპიროს ნაწილი (აღმოსავლეთი ანტარქტიდა) ა. გ. 142° და 155° შორის. წარმოადგენს გამომყვანი (ნინისის, მერცის) და შელფური (კუკის) მყინვარების მონაცვლეობას უშუალოდ ზღვისკენ გამოსული კონტინენტური მყინვარული ფარის კიდის მონაკვეთებით. აღმოჩენილია ავსტრალიური ექსპედიციის მიერ დაგლას მოუსონის ხელმძღვანელობით 1912–1913 წლებში. სახელი ეწოდა ინგლისის მეფის, ჯორჯ -ის პატივსაცემად.
თალთების ნამოსახლარი და სამაროვანი

თალთების ნამოსახლარი და სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ არანისის აღმოსავლეთით, მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირას, თიხის კარიერის ტერიტორიაზე. თარიღდება ძვ. წ. ათასწლეულით და ახ. წ. - საუკუნეებით.

1981 წელს გათხარა ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპერდიციამ (ხელმძღვ. რ. რამიშვილი). ნამოსახლარსა და სამაროვანზე გათხრების დროს ქვედა ფენაში, მიწის ზედაპირიდან 2-2,5 სიღრმეზე, დაფიქსირდა შავმიწანიადაგიანი ფენა ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარის ნაშთებით. ფენა შეიცავდა თიხის ჭურჭლის ნატეხებს და ნავისებრი ხელსაფრქვავის ფრაგმენტებს.

ზედა ტერასაზე გამოვლინდა - საუკუნეების ნამოსახლარის ნაშთი, რომლის გამიჯვნა სამაროვნისაგან ძნელია. სამაროვნის ტერიტორიაზე გაითხარა ალიზით ნაგები ერთი სწორკუთხა სათავსი. კედლები დაშენებული იყო რიყის ქვით ნაგებ საძირკველზე და გამაგრებული იყო მსხვილი ხის სარებით, რომელთა კვალი აღბეჭდილი იყო ხსნარით გამომწვარ ბათქაშზე. აქვე აღმოჩნდა თიხის ჭურჭლისა და გვერდებაკეცილი კრამიტის ნატეხები, 11 ქვევრი და ორმოები საოჯახო ნარჩენებითურთ. სამაროვანზე სამ დიდ თხრილში გამოვლინდა მცირე ჯგუფებად განლაგებული 20 სამარხი, რომელთაგან ერთი იყო ქვევრის ნატეხებით გადახურული ორმოსამარხი, ერთი-ქვევრსამარხი, დანარჩენი 18-ორმოსამარხი. სამარხები განლაგებული იყო სხვადასხვა დონეზე.

ქვედა იარუსის სამარხებში მიცვალებულები ესვენენ მკვეთრად მოხრილი მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე, თავით ჩრდილო-დასავლეთისაკენ. სამარხეულ ინვენტარში გამოირჩევა წითლად გამომწვარი თიხის ჭურჭელი. ზედა იარუსის სამარხებში მიცვალებულები ისე მკვეთრად აღარ იყვნენ მოხრილი; ჭარბობდა დასავლეთისაკენ დამხრობა. ერთ შემთხვევაში მიცვალებული ზურგზე იწვა, ფეხები კი მოხრილი ჰქონდა. სამარხეული ინვენტარი შეიცავდა თიხის ხელადებს, სასმისებს, ბრინჯაოს სამაჯურებს, ბეჭდებს, საყურეებს, აბზინდებსა და სხვ. არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
ტატიანა დუნენკო

ტატიანა დუნენკო (დ. 17 თებერვალი, 1912 — გ. 18 ოქტომბერი, 1999) — ქართველი პიანისტი, კონცერტმაისტერი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1985).

ბიოგრაფია
ტატიანა დუნენკო დაიბადა ქალაქ ქუთაისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია 1949 წელს, ხოლო ჯერ კიდევ 1930 წლიდან იყო თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის კონცერტმაისტერი. 19 წლის იყო ჯერ კიდევ, თეატრში როცა მივიდა, უაღრესად მაღალი დონის შემსრულებელი გახლდათ. საქართველოში ევგენი მიქელაძის ჩამოსვლის შემდგომ ტატიანა დუნენკო გახდა წამყვანი კონცერტმაისტერი ოპერისა და ბალეტის თეატრის.

1940-1988 წლებში აქტიურად ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის კონსერვატორიის საკონცერტმაისტერო ხელოვნების კათედრაზე, როგორც კონცერტმაისტერი, თანამშრომლობდა არაერთ გამოჩენილ ქართველ მომღერალთან და მათი შემოქმედებითი წარმატების თანამონაწილე იყო. საუკუნის 30-იან წლებში პროფესორ კამოევასთან ერთად შექმნა გამორჩეული, უაღრესად მნიშვნელოვანი პირველი ქართული საფორტეპიანო დუეტი.

ტატიანა დუნენკო ფლობდა ვრცელ საოპერო-საკონცერტმაისტერო რეპერტუარს, იყო კლასიკოსთა თუ თანამედროვე საოპერო კომპოზიტორთა შემოქმედების შესანიშნავი ინტერპრეტატორი. უნდა აღინიშნოს ასევე ისიც, რომ მართლაც გამორჩეული და ფართო იყო მისი კამერული და სოლო საფორტეპიანო რეპერტუარიც (მოცარტის, დებიუსის, რაველის ნაწარმოებები ფორტეპიანოსათვის, ხოლო გრიგისა და რახმანინოვის საფორტეპიანო სიუიტები).

უნდა აღინიშნოს ის ფაქტიც, რომ 1937 წლიდან მოყოლებული იგი აქტიურად იყო ჩართული თვითონ ოპერის მომზადებაში და მუდამ თანამშრომლობდა კომპოზიტორებთან. იგი მართლაც თავდადებული მუშაობდა სოლისტებთან, პარტიების შესრულების წინ.

მისთვის როგორც ხელოვანისთვის მკვეთრად დამახასიათებელი იყო მაღალი პროფესიონალიზმი, შესრულების განსაკუთრებული კულტურა, როგორც კონცერმაისტერი მუშაობდა გამოჩენილ ქართველ მომღერლებთან, როგორებიც არიან: პაატა ბურჭულაძე, ეთერ ჭყონია, ზურაბ ანჯაფარიძე, პეტრე ამირანაშვილი, მედეა ამირანაშვილი, ბათუ კრავეიშვილი, ლამარა ჭყონია, ზურაბ სოტკილავა, დავით ანდღულაძე, ნუგზარ გამგებელი, ლადო ათანელი და სხვა. მან მათი სახით აღზარდა ბრწყინვალე თაობა, იყო თავისი საქმის უბადლო ოსტატი.

მან შექმნა ქართველ პიანისტ-აკომპანიატორთა მთელი სკოლა, მისი აღზრდილები წარმატებით მოღვაწეობენ თბილისში, საქართველოსა და მის საზღვრებს გარეთაც.

1996 წლის 23 ივნისს, საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის დადგენილებით ქართული მუსიკალური ხელოვნების განვითარების საქმეში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისა და ნაყოფიერი პედაგოგიური მოღვაწეობისათვის თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის კონცერტმაისტერი, საქართველოს სახალხო არტისტი, პროფესორი ტატიანა დუნენკო დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით.

ტატიანა დუნენკო გარდაიცვალა 1999 წლის 18 ოქტომბერს, 87 წლის ასაკში.

ჯილდოები და აღიარება
1946 : საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
1985 : საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
1996 : ღირსების ორდენი
ახიელის სამაროვანი

ახიელის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახიელის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 200 მ-ზე, ადგილ ციხიებნის ბოლოში. თარიღდება - საუკუნეებით.

1983 წელს გათხარა ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპერდიციამ. სამაროვანზე გათხრილი ხუთი ქვის სამარხიდან ორი დანგრეულია. ორივე ნაგებია ბრტყელი, მოზრდილი ქვის ფილებით, რომელთა გვერდებში სამი ან ოთხი ფილაა გამოყენებული, გადახურულია ხუთი ან ექვსი ფილით, ხოლო თავკედლებად თითო ფილაა გამოყენებული. სამარხები აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენაა დამხრობილი. მიცვალებულები თავით დასავლეთისკენ არიან დაკრძალული. სამაროვანზე აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალა - ბრინჯაოს ჭვინტიანი, რკინისენიანი მშვილდსაკინძი, ვერცხლის არაბული მონეტა და სხვ. ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
ნანული აბესაძე

ნანული აბესაძე (დ. 15 ივლისი, 1936) — ქართველი საესტრადო მომღერალი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1983). საქართველოს სახალხო არტისტი (1989). ღირსების ორდენის კავალერი (1998). ბათუმის საპატიო მოქალაქე (2016). თბილისის საპატიო მოქალაქე (2025).

ბიოგრაფია
ნანული აბესაძე დაიბადა ქალაქ თბილისში. დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 1964 წელს (ინგლისური ენის ფაკულტეტი).

1964–1970 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო ანსამბლ „რეროს“ წევრი. 1970–1974 წლებში ანსამბლ „დიელოს“ წევრი. 1974–1986 წლებში საქართველოს სახელმწიფო ხალხური სიმღერის ანსამბლ „თბილისის“ წევრი, ამავე წლებში იყო ანსამბლ „რუსთავის” წევრიც. ის მღეროდა დუეტში კოროშინაძესთან, ასევე ტრიოში კოროშინაძესა და ჭირაქაძესთან ერთად. რეპერტუარში აქვს: ქართველ კომპოზიტორთა სიმღერები, რუსული რომანსები. მონაწილეობდა სხვადასხვა ფესტივალებში („ბარვეს“ ფესტივალი, გერმანია). საგასტროლოდ მოგზაურობდა სსრკ–ის ქალაქებში, ასევე საფრანგეთში, ნამღერი აქვს პარიზში, საკონცერტო დარბაზ ოლიმპიაში. სასცენო საქმიანობით ნამყოფია მსოფლიოს უამრავ ქვეყანასა და ქალაქში.

1983 წელს ხელოვნებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის მიენიჭა საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტის წოდება.

1989 წელს მიენიჭა საქართველოს სსრ სახალხო არტისტის წოდება.

1998 წელს თანამედროვე ქართული საესტრადო ხელოვნების განვითარებასა და პოპულარიზაციაში შეტანილი პირადი დიდი წვლილისა და ნაყოფიერი შემოქმედებითი მოღვაწეობისთვის მიენიჭა ღირსების ორდენი.

2016 წელს მიანიჭეს ბათუმის საპატიო მოქალაქის წოდება.

2025 წელს მიანიჭეს თბილისის საპატიო მოქალაქეობა.

ნანული აბესაძეს გახმოვანებული აქვს ქართული მხატვრული ფილმები: „შეხვედრა წარსულთან“ (1966, რეჟ. სიკო დოლიძე), „კაცია-ადამიანი?!“ (1979, რეჟ. სიკო დოლიძე), ქეთი დოლიძე), „მოლოდინი“ (1969, რეჟ. შოთა მანაგაძე, ნოდარ მანაგაძე), „განგაში” (1968, რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი), „პალიასტომი” (1963, რეჟ. სიკო დოლიძე), „პრემიერა” (1991, რეჟ. გიგა ლორთქიფანიძე) და სხვა ფილმები. ანიმაციური ფილმები: „ბულბულის იუბილე“ (1978, რეჟ. გ. ლავრელაშვილი) და სხვა.

„გაზაფხული“, „სიმღერა ბათუმზე“, „მუხამბაზი“, „თბილისო“, „რა გამაჩუმებს“, „სიმღერა მცხეთაზე“, „ნეტავ იმას“, „შენ, მხოლოდ შენ“, „რად შემიყვარე“, „იის კონები“ და უამრავი სხვა სიმღერა სწორედ მის ხმასთან ასოცირდება.

გალერეა
ნაზი დუმბაძე

ნათელა (ნაზი) დუმბაძე (დ. 21 ივნისი, 1938 — გ. 27 დეკემბერი, 2006) — ქართველი მომღერალი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1967). ღირსების ორდენის კავალერი (2000)

ბიოგრაფია
ნაზი დუმბაძე დაიბადა ქალაქ თბილისში. დაამთავრა თბილისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტი ფრანგული და ესპანური ენების განხრით 1955 წელს.

რაც შეეხება უშუალოდ სიმღერას, დაიწყო ინსტიტუტის თვითმოქმედ კოლექტივში. ის 1956 წლიდან იყო საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტი. ნაზი დუმბაძე მღეროდა სხვადასხვა საესტრადო კოლექტივში, მათ შორის „ლალე“ (1956-1957 წლებში, ხელმძღვანელი სეფაშვილი), „რერო“ (1957-1969, ხელმძღვანელი პევზნერი), „დიელო“ (1969-1971 წლებში, ხელმძღვანელი ებრალიძე), „ჯაზ-ქორალი“ (1971-1972, ხელმძღვანელი კილაძე). მის რეპერტუარში განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს ქართველ კომპოზიტორთა ნაწარმოებებს, რომელთაგან აღსანიშნავია: დიმიტრი არაყიშვილის „ურმული“, გოგი ცაბაძის „ჯარისკაცის დედა“, „ლალე“, „პაემანზე“. ასევე თევდორაძის „სიყვარული მოგვრევია“.

ნაზი დუმბაძეს ჰქონდა ფართო დიაპაზონის ხმა და შესრულების თავისებური მანერა. მომღერალს თავისი მონაცემები ხელს უწყობდა შეესრულებინა დიდი ოსტატობით, ქართული, ესპანური, ფრანგული, ინგლისური, პოლონური, რუსული და ქართული სიმღერები.

1956 წელს იგი გახდა სტუდენტთა ახალგაზრდობის საერთაშორისო ფესტივალი (მოსკოვი), ლაურეატი.

1967 წელს ნაზი დუმბაძეს ხელოვნებაში შეტანილი წვლილისთვის მიენიჭა საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტის წოდება.

ნაზი დუმბაძე მიეკუთვნებოდა იმ მომღერალთა ჯგუფს, რომელთა შესრულებაც ვინილზე მინიმალურად აღიბეჭდა, მაგრამ, საბედნიეროდ, მათი სტუდიური და სატელევიზიო ჩანაწერები მაინც შემოგვრჩა. ნაზი დუმბაძის მუსიკა მომდევნო ათწლეულებში გამოიცა. მისი სიმღერებიდან განსაკუთრებით ცნობილია „სად იყავი მაშინ“ და ასევე „მექსიკური სიუიტა“.

ნაზი დუმბაძე გარდაიცვალა 2006 წელს, 68 წლის ასაკში.
მარჯან სატრაპი

მარჯან სატრაპი (, ; დ. 22 ნოემბერი, 1969, რეშთი) ― ირანული წარმოშობის ფრანგი გრაფიკული რომანისტი, ილუსტრატორი, კინორეჟისორი და საბავშვო წიგნების ავტორი. მისი ყველაზე გახმაურებული ნამუშევარია ავტობიოგრაფიული გრაფიკული რომანი „პერსეპოლისი“.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1969 წელს, ირანის ქალაქ რეშთში.გაიზარდა თეირანში, საშუალო კლასის ოჯახში.

ბავშვობის პერიოდში, მარჯანი ისლამური რეჟიმის უამრავ სისასტიკეს შეესწრო. მისი ოჯახის ბევრ მეგობარს დევნიდნენ, ბევრიც სიკვდილით დასაჯეს. მის ცხოვრებაზე პირდაპირ თუ ირიბად აისახებოდა ისლამისტური რეპრესიები, ომი, რელიგიური ტერორი.

1983 წელს მშობლებმა 14 წლის მარჯანი ავსტრიაში გაგზავნეს. მისი წამოსვლის მთავარი მიზეზი რელიგიური ირანიდან თავის დაღწევა და გახსნილ, სეკულარულ ევროპაში ცხოვრების აუცილებლობა იყო. ვენაში მარჯანმა ფრანგული ლიცეუმი დაამთავრა.

ავსტრიაში მყოფი საცხოვრებელ ადგილს ხშირად იცვლიდა. იქ გატარებული ბოლო სამი თვე უსახლკარო ცხოვრებას ეწეოდა, სანამ თითქმის მკვდარი პნევმონიის დიაგნოზით საავადმყოფოში არ მოათავსეს. გამოჯანმრთელების შემდეგ, 19 წლის მარჯანი სამშობლოში დაბრუნდა და სამხატვრო კოლეჯში ჩააბარა.

21 წლის ასაკში დაქორწინდა თანაკურსელ რეზაზე, ირან-ერაყის ომის ვეტერანზე, მაგრამ მალევე დაშორდა მას. განქორწინების შემდეგ, 1994 წელს საფრანგეთში, სტრასბურგში გადავიდა საცხოვრებლად და დეკორატიული ხელოვნების ინსტიტუტში დაიწყო სწავლა.

ამჟამად ცხოვრობს პარიზში, მუშაობს ცნობილ გაზეთებში, დაქორწინებულია შვედ მსახიობ მათიას რიპაზე.

მშობლიური ენის, სპარსულის გარდა სატრაპი ფლობს ფრანგულ, ინგლისურ, შვედურ, გერმანულ და იტალიურ ენებს.

გრაფიკული რომანები
სატრაპი ცნობილი გახდა ავტობიოგრაფიული გრაფიკული რომანებით, რომლებიც პირველად 2000-2003 წლებში ფრანგულ ენაზე 4 ნაწილად გამოიცა. 2003-2004 წლებში რომანები ინგლისურად ითარგმნა და ორ ნაწილად გამოქვეყნდა: „პერსეპოლისი“ და „პერსეპოლისი 2“.

„პერსეპოლისი“ ავტორის ბავშვობისა და ახალგაზრდობის შესახებ გვიყვება, რომელიც ირანისთვის ერთ-ერთ ყველაზე რთულ და მნიშვნელოვან პერიოდს – შაჰის ჩამოგდებას, 1979 წლის ისლამურ რევოლუციას და ერაყთან ომს დაემთხვა. სატრაპი საკუთარი თავისა და ოჯახის მაგალითზე გვიამბობს, თუ როგორ აისახა ისლამისტური რეპრესიები და რელიგიური ტერორი რიგითი ირანელი ადამიანების ცხოვრებაზე. ირანის მთავრობამ რომანს ისლამოფობიური უწოდა.

ფილმები
2007 წელს სატრაპმა ვინსენტ პარონოუდთან ერთად „პერსეპოლისის“ მიხედვით ანიმაციური ფილმი გადაიღო. პრემიერა კანის კინოფესტივალზე შედგა და ფილმმა ჟიურის მთავარი პრიზი დაიმსახურა. „პერსეპოლისი“ წარდგენილი იყო ოსკარზე ნომინაციაში საუკეთესო ანიმაციური სურათი. ირანის ხელისუფლებამ დაგმო ფილმი და მოხსნა ბანგკოკის საერთაშორისო კინოფესტივალიდან.

2019 წელს სატრაპმა გადაიღო ბიოგრაფიული ფილმი მარია კიურიზე, ორგზის ნობელის პრემიის ლაურეატ პოლონელ ქიმიკოსზე. ფილმის სათაურია „რადიოაქტიური“.
ნოქსის ნაპირი

ნოქსის ნაპირი — უილქსის მიწის სანაპიროს დასავლეთი ნაწილი (აღმოსავლეთი ანტარქტიდა), ა. გ. 100 და 110° შორის. აკრავს მოუსონის ზღვა, მასში შეჭრილია დასავლეთიდან შეკლტონის შელფური მყინვარის სახით. ბანგერის ოაზისის (1956 წელს აქ საბჭოთა სამეცნიერო სადგურმა „ოაზისმა“ დაიწყო მუშაობა; 1959 წელს გადაეცა პოლონეთს) გარდა მთლიანად დაფარულია უწყვეტი ყინულოვანი საფარით, რომელიც 1500 მეტრზე მეტ სიმაღლეს აღწევს. აღმოჩენილია 1840 წელს აშშ-ის ექსპედიციის მიერ ჩარლზ უილქსის ხელმძღვანელობით. სახელი ეწოდა ექსპედიციის ერთ-ერთი გემის კაპიტნის პატივსაცემად. მნიშვნელოვანი კვლევები ჩატარდა 1956–1958 წლებში საბჭოთა ანტარქტიკული ექსპედიციების მიერ.