iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სან-ჟოზე-დუ-შინგუ

სან-ჟოზე-დუ-შინგუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 337 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ნორტი-არაგუაიის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 240 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0,7 კმ²-ზე. ფართობი 7 459 კმ²-ია.
სერა-ნოვა-დორადა

სერა-ნოვა-დორადა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ნორტი-არაგუაიის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 365 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0,91 კმ²-ზე. ფართობი 1 500 კმ²-ია.
ვილა-რიკა (მატუ-გროსუ)

ვილა-რიკა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 255 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ნორტი-არაგუაიის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 382 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2,88 კმ²-ზე. ფართობი 7 431 კმ²-ია.
დუგლაძეების ღვინის კომპანია

დუგლაძეების ღვინის კომპანია — ალკოჰოლური სასმელების მწარმოებელი საწარმო საქართველოში. კომპანია აწარმოებს ღვინოს, ღვინის ბრენდს, ცქრიალა ღვინოს და საბრენდე სპირტს. კომპანიის წარმადობა შეადგენს 15000 ბოთლს საათში.

რესურსები ინეტრნეტში

დუგლაძეების ღვინის კომპანიის პროდუქცია
დუგლაძეების ღვინის კომპანია საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველოს ტენდერების მონიტორის საიტზე
ძილგუდასებრნი

ძილგუდასებრნი — ძუძუმწოვრების ოჯახი მღრღნელების რიგისა (ზოგჯერ მათ ცალკე ქვერიგადაც გამოყოფენ). მათი სხეულის სიგრძეა 9–20 სმ. ზურგის მხარეს ცვილისფერ-მურა ან ნაცრისფერია. გავრცელებულნი არიან ევროპისა და აზიის ტყეებსა და ველებში, აფრიკის ტყეებსა და სავანებში, იაპონიაში.

უმრავლესობა მეხეური ცხოველია, ბინადრობს ფუღუროებში და ბუდეებში, კარგად დაცოცავს ხეებზე. ძილგუდასებრნი აქტიური არიან ღამით, იკვებებიან მცენარეეთა ნაყოფით და თესლით. ზამთრობით ეძლევიან ძილქუშს. ოჯახში გაერთიანებულია 9 გვარი. საქართველოში გვხვდება 2 გვარის 2 სახეობა (ძილგუდა და ღნავი). ძილგუდასებრნი ზოგან ზიანს აყენებენ ბაღის კულტურებს.
ნედ კელი

ედვარდ „ნედ“ კელი (დ. დეკემბერი, 1854 — გ. 11 ნოემბერი, 1880) — ირლანდიური წარმოშობის ავსტრალიელი ყაჩაღი. კელი დაიბადა ბევერიჯში, ვიქტორიას შტატში ირლანდიურ ოჯახში. კელი ცნობილი იყო ბანკების ძარცვით და პოლიციელების მკვლელობით. 1880 წლის 11 ნოემბერს კელი ჩამოახრჩვეს. კელის მიმართ არაერთგვაროვანი დამოკიდებულებაა ავსტრალიაში. ზოგს იგი მკვლელად და ყაჩაღად მიაჩნია, ზოგს კი ეროვნულ გმირად, როგორც ბრიტანული კოლონიალიზმის წინააღმდეგ მებრძოლ ერთ-ერთ თვალსაჩინო პიროვნებად.
ღნავი

ღნავი, მყავი — ძუძუმწოვარი ცხოველი მღრღნელების რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 9–10 სმ აღწევს. ბინადრობს ტყეებში, ბუჩქნარებში, ბაღებში, ვენახებში, ზოგჯერ ეზოებში. ვერტიკალურად ვრცელდება 2300 მ-მდე. ბუდეს იკეთებს ხეზე, სოროებში, ხის ფუღუროში. შობს 3–9 თვალაუხილავ ნაშიერს. იკვებება კენკროვნებით, ხილით, წაბლით, თხილით, ნორჩი ყლორტებით. გვიან შემოდგომაზე ზამთრის ძილს ეძლევა. სარეწაო მნიშვნელობა არ აქვს. საქართველოში გავრცელებულია ქვესახეობა კავკასიური ღნავი და ტიხომირევისეული ღნავი.
ჩვეულება

ჩვეულება — ჩვევის ისეთი სახე, რომლის შესრულება სუბიექტის მოთხოვნილებად გადაიქცა. ასეთ ჩვეულებაში ავტომატიზებულია არა მხოლოდ მოქმედების მიმდინარეობა, არამედ მისი შესრულების მოთხოვნილებაც, რომელიც ამოძრავებს ჩვევას სათანადო გადაწყვეტილების გარეშეც. ჩვეულება შეიძლება აღმოცენდეს ადამიანის მოღვაწეობის ყველა დარგში. განასხვავებენ პოზიტიურ და ნეგატიურ ჩვეულებას. პოზიტიური ჩვეულების შესამუშავებლად საჭიროა სათანადო მოქმედების ხშირი გამეორება, ნეგატიურის აღმოსაფხვრელად — სისტემატური თავშეკავება მათი შესრულებისგან.

ლიტერეტურა
იაკუძა

იაკუძა — ტრანსნაციონალური დანაშაულებრივი ორგანიზაცია და მაფიური სინდიკატი იაპონიაში. იაკუძა ცნობილია მისი მკაცრი დანაშაულებრივი კანონებით და ბუნებით. მათ გააჩნიათ დიდი გავლენა იაპონურ საზოგადოებაში და მისი წევრების რაოდენობა 100 000 კაცზე მეტს ითვლის მთელი მსოფლიოს მასშტაბით. იაკუძა მიჩნეულია, როგორც ნახევრად კანონიერი ორგანიზაცია. კობეს მიწისძვრის დროს მოსახლეობის დასახმარებლად იაკუძამ საკუთარი ძალების მობილიზება მოახდინა. ასევე, 2011 წლის ტოჰუკუს მიწისძვრის დროსაც დაზარალებულებს დახმარება იაკუძამ გაუწია. მსგავსი მოქმედებების გამო იაპონური მთავრობა ხშირად თვალს ხუჭავს იაკუძას უკანონო საქმიანობაზე.
შავწამალასებრნი

შავწამალასებრნი — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. უმეტესად ბალახები ან ნახევრად ბუჩქებია (ზოგჯერ საპროფიტები, ნახევრად პარაზიტები და პარაზიტები), იშვიათად ბუჩქები და ლიანები. მეტწილად მორიგეობით განლაგებული ფოთლები აქვს.

ორსქესიანი ყვავილები შეკრებილია ყვავილედებად ან მარტოულია. ნაყოფი კოლოფია. აერთიანებს 200-ზე მეტ გვარს (3000-მდე სახეობას). გავრცელებულნი არიან ორივე ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში.

საქართველოში 25 გვარია (190-მდე სახეობა). მათ შორის:

ვერონიკა
შავწამალა
სატილია
კორდისკბილა
სანთელა
სელიჭა
ფუტკარა
ქერიფქლა და სხვა.
ჩვევა

ჩვევა — ვარჯიშის შედეგად გამომუშავებული მეტ-ნაკლებად ავტომატიზებული მოქმედება, რომლის შემადგენელი მოძრაობები ცნობიერების მონაწილეობის გარეშე სრულდება (მაგალითად, აზრის წერილობითი გადმოცემის შეგნებულ პროცესში ხელით ასოების ავტომატურად გამოყვანა). როგორც შეძენილი ქცევა, ჩვევაც ანტიპოდია ისეთი თანდაყოლილი ქცევებისა, როგორიცაა ინსტინქტები და უპირობო რეფლექსები. განასხვავებენ მოტორულ (ჰიგიენური, პროფესიული, სპორტული და სხვა ) და გონებრივ ჩვევებს (კითხვის, გაბმული მეტყველების პროცესში სიტყვების სათანადო ფორმების ხმარება და სხვა). ადამიანის ჩვევის გამომუშავებაში მნიშვნელოვანი ფაქტორია ვარჯიშის შეგნებული, მიზანდასახული, ნებისმიერი ხასიათი და ცოდნა ვარჯიშის შედეგების შესახებ, მაგრამ მაინც ჩვევა არ შეიძლება ჩაითვალოს მხოლოდ შეგნებულად, ცნობიერად შეძენილ მოქმედებად, რადგან გაწვრთნის შედეგად ცხოველებიც იძენენ ჩვევებს. ზოგი ჩვევა ხელს უწყობს მეორის დაუფლებას (ჩვევათა „ტრანსპოზიცია“), ზოგი კი მონაწილეობს მეორე ჩვევის დაუფლებაში, რაც აფერხებს მის შემუშავებას („ჩვევათა ინტერფერენცია“). ამის დასაძლევად საჭიროა თითოეული ჩვევის ცალ-ცალკე ავტომატიზაცია ბოლომდე. შესაძლებელია ჩვევათა დარღვევაც, რასაც იწვევს არასავსებით ავტომატიზებული ჩვევის დიდი ხნით შეწყვეტა ან ჩვევის შესრულებისას ფსიქოლოგიური ტრავმის მიღება.
დინამო თბილისის სეზონი 2014-2015

დინამო თბილისის სეზონი 2014-15, იყო საფეხბურთო კლუბ „დინამო თბილისის“ ოთხმოცდამეათე სეზონი ისტორიაში, ხოლო უმაღლეს ლიგაში 25-ე სეზონი. ამ სეზონში „დინამო თბილისმა“ შეძლო საქართველოს თასის მოპოვება, ფინალში დიდი ანგარიშით (5:0) „სამტრედიის“ დამარცხების შედეგად. უმაღლეს ლიგაში დაიკავა მე-3 ადგილი, გორის „დილას“ და ბათუმის „დინამოს“ შემდეგ.

სამწვრთნელო შტაბი
ტურნირები
უმაღლესი ლიგა
პირველი ოთხეული:

ვინაიდან ბათუმის „დინამომ“ ერთი მატჩი მოუგო „დინამო თბილისს“ (0:1), ხოლო მე-2 ფრედ დასრულდა (0:0), მეორე ადგილი ბათუმურმა კლუბმა დაიკავა.
თ = ჩატარებული შეხვედრა; მ = მოგებული; ფ = ფრე; წ = წაგებული; გტ = გატანილი გოლი; გშ = გაშვებული გოლი; გს = გატანილ და გაშვებულ გოლთა სხვაობა; ქ = ქულა

ბომბარდირები
ტრანფერები
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან
მუქი შრიფტით — ტრანსფერები, რომლებიც განხორციელდა ზამთრის სატრანსფერო ფანრჯისას.
ცეცხლის შეწყვეტისა და ძალების დაშორიშორების ხელშეკრულება

ცეცხლის შეწყვეტისა და ძალების დაშორიშორების ხელშეკრულება, გაფორმებულ იქნა ქართულ-აფხაზური კონფლიქტის მონაწილე მხარეების მიერ 1994 წლის 14 მაისს, მოსკოვში. იგი ასევე ცნობილია როგორც 1994 წლის მოსკოვის შეთანხმება. შეთანხმების მოწმეები იყვნენ გაეროს, რუსეთის ფედერაციის და ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის კონფერენციის დამსწრეები. შეთანხმება აღიარებულ იქნა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის უშიშროების საბჭოს რიგით 934-ე რეზოლუციაშიც.
მხარეებმა ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას ცეცხლის შეწყვეტის და უსაფრთხო ზონის შექმნის შესახებ რომელიც გამიჯნავდა დაპირისპირებულ და შეიარაღებულ მხარეებს. ამავე ხელშეკრულების მიხედვით დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის სამშვიდობო ძალები, საქართველოში გაეროს სადამკვირვებლო მისიის დახმარებით, ვალდებული ხდებოდა მონიტორინგი გაეწია ხელშეკრულების შესასრულებლად.
ყორღანი

ყორღანი (, , ) — გორასამარხის, უმეტესად ხის ოთახი, რომელიც შემდგომ მიწის ბორცვით იფარებოდა. სიტყვა ნაწარმოებია თურქული კურგანიდან რომელიც ითარგმნება როგორც ნაყარი, ბორცვი. ყორღანი წარმოადგენს ქვების და მიწის მთას, რომელიც ერთ ან რამდენიმე საფლავზე აღიმართება. ეს სიტყვა გორასამარხის აღსანიშნავად ძირითადად საბჭოთა არქეოლოგიაში გამოიყენებოდა, საიდანაც დღემდე შემორჩა აღმოსავლეთ ევროპისა და შუა აზიის არქეოლოგიას.

უძველესი აღმოჩენილი ყორღანები მდებარეობს კავკასიაში და თარიღდება ძვ. წ. საუკუნით, რომლებიც ასოცირდება პროტოინდოევროპელებთან. ყორღანებს ენეოლითის ხანიდან შუა საუკუნეებამდე აგებდნენ. ყორღანების კულტურა იყოფა რამდენიმე ქვე კულტურად: სკვითური, სარმატული, ჰუნების, ყივჩაყური.

ყორღანი როგორც ტოპონიმი გვხვდება ბაიკალიდან შავ ზღვამდე.
ალტა-ფლორესტა

ალტა-ფლორესტა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 283 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტა-ფლორესტის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 49 164 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5,48 კმ²-ზე. ფართობი 8 976 კმ²-ია.
აპიაკასი

აპიაკასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 220 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტა-ფლორესტის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 567 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0,42 კმ²-ზე. ფართობი 20 377 კმ²-ია.
კარლინდა

კარლინდა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 290 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტა-ფლორესტის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 990 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4,59 კმ²-ზე. ფართობი 2 393 კმ²-ია.
ნოვა-ბანდეირანტისი

ნოვა-ბანდეირანტისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 210 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტა-ფლორესტის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 643 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1,21 კმ²-ზე. ფართობი 9 606 კმ²-ია.
ნოვა-მონტი-ვერდი

ნოვა-მონტი-ვერდი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 330 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტა-ფლორესტის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 093 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1,54 კმ²-ზე. ფართობი 5 248 კმ²-ია.
პარანტაია

პარანტაია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 249 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტა-ფლორესტის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 684 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2,23 კმ²-ზე. ფართობი 4 796 კმ²-ია.
სიმონ მინოლე

სიმონ მინოლე (; დ. 6 მარტი, 1988) — ბელგიელი ფეხბურთელი,საფეხბურთო კლუბ „ლივერპულისა“ და ბელგიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი.

კარიერა
მინოლემ კარიერა ბელგიურ სინტ-ტრუიდენში დაიწყო 2004 წელს, ამ კლუბში მან 6 წელი გაატარა და 100 მატჩის ჩატარება მოასწრო. ინგლისი სანდერლენდში მინოლე 2010 წლის ივნისში გადაბარგდა £2 მილიონის სანაცვლოდ, სანდერლენდში 3 წლის განმავლობაში 90 მატჩი ჩაატარა და 2013 წელს ლივერპულს შეუერთდა, ამჯერად მისი ღირებულება £9 მილიონი იყო.
მინოლე ბელგიის ეროვნული ნაკრების ყველა ასაკობრივი გუნდის ღირსებას იცავდა, მისი დაბიუტი ეროვნულ ნაკრებში 2011 წელს შედგა, მონაწილეობა მიიღო 2014 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატში.

მიღწევები
საკლუბო
ლივერპული:(1)
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2018–19 ფინალისტი: 2017–18
ინგლისის ლიგის თასის ფინალისტი: 2015–16
უეფა-ს ევროპის ლიგის ფინალისტი: 2015–16

სანაკრებო
ბელგია
მსოფლიო ჩემპიონატი: მესამე ადგილი: 2018

ინდივიდუალური
• სანდერლენდის 2013 წლის საუკეთესო ფეხბურთელი

• ბელგიის საუკეთესო მეკარე 2008-2009
იპარანგა-დუ-ნორტი

იპარანგა-დუ-ნორტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-ტელის-პირისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 123 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1,48 კმ²-ზე. ფართობი 3 467 კმ²-ია.
იტანიანგა

იტანიანგა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-ტელის-პირისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 276 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1,82 კმ²-ზე. ფართობი 2 898 კმ²-ია.
ლუკას-დუ-რიუ-ვერდი

ლუკას-დუ-რიუ-ვერდი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 398 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-ტელის-პირისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 45 556 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,43 კმ²-ზე. ფართობი 3 663 კმ²-ია.
ნობრისი

ნობრისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 200 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-ტელის-პირისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 002 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3,85 კმ²-ზე. ფართობი 3 892 კმ²-ია.
ნოვა-მუტუნი

ნოვა-მუტუნი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 460 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-ტელის-პირისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31 649 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3,31 კმ²-ზე. ფართობი 9 562 კმ²-ია.
ნოვა-უბირატანი

ნოვა-უბირატანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 400 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-ტელის-პირისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 218 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0,73 კმ²-ზე. ფართობი 12 706 კმ²-ია.
სანტა-რიტა-დუ-ტრიველატუ

სანტა-რიტა-დუ-ტრიველატუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-ტელის-პირისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 491 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0,53 კმ²-ზე. ფართობი 4 728 კმ²-ია.
სორიზუ

სორიზუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 365 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-ტელის-პირისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 66 521 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7,13 კმ²-ზე. ფართობი 9 329 კმ²-ია.
ტაპურა

ტაპურა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 393 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-ტელის-პირისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 392 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2,3 კმ²-ზე. ფართობი 4 510 კმ²-ია.
იფქლი (კომპანია)

იფქლი — ქართული პურ-ფუნთუშეულის კომპანია. დაარსდა 1993 წელს. მათი მისიაა ჯანსაღი და გემრიელი პურ-ფუნთუშეულის წარმოება. დღესდღეობით „იფქლი“ 40-მდე სახეობის საკონდიტრო ნაწარმს და 35-მდე სახეობის პურს აწარმოებს.

კომპანიის სახელწოდება მოდის ძველქართულიდან, რომლის მიხედვითაც იფქლი ქართულ საშემოდგომო ხორბლის ჯიშს ჰქვია.

„იფქლი“ 75-მდე სახეობის პურ-ფუნთუშეულით თბილისის თითქმის ყველა მაღაზიას ამარაგებს თავისი დისტრიბუციის ხაზით. პროდუქცია ასევე გააქვთ ისეთ დიდ ქალაქებში, როგორებიცაა მცხეთა, რუსთავი და გორი.

კომპანიაში 300-მდე ადამიანია დასაქმებული.

კომპანიამ 2013 და 2014 წარმატებული წლებისათვის ჯილდო „გოლდენ ბრენდი“ მიიღო, როგორც საუკეთესო პურ-ფუნთუშეულის მწარმოებელმა კომპანიამ. „იფქლი“ 2011-2014 და 2015-2018 წლების განმავლობაში „ხარისხის ნიშნის“ მფლობელია.
არაბულები

არაბულები — ხევსურული წარმოშობის გვარი. გვარი „არაბული“ კაცის სახელი „არაბასაგან“ მოდის. გადმოცემით ასე რქმევია ხევსურეთის სოფელ გუდანის მოსახლის ერთ-ერთ შვილს. მის ჩამომავლებს ეწოდებოდათ: არაბაური-არაბაული-არაბული.მათ ადრე უცხოვრიათ ხევსურეთის არაგვის სათავეებთან — ზეისტეჩოს, წინხადუს, ბაცალიგოს და სხვა სოფლებში. ამ გვარის უძველეს განაყრებად იხსენიებიან: ველგუჯა, რკინა, ბიჩინაგა და ჩუჩაყი, რომელთა შემდგომ მოდგმამ ცალ-ცალკე ქვეგვარი (ფრატრია) წარმოშვა. ისინი ახალ-ახალ ადგილებს იკავებდნენ ჯერ ხევსურეთის არაგვის ხეობაში, შემდეგ კი - საუკუნეებში ხევის, გუდამაყრის, ერწო-თიანეთისა და ახმეტის ტერიტორიებზე. - საუკუნეებში დასახლდნენ, აგრეთვე საგარეჯოს, თელავისა და დედოფლისწყაროს რაიონებში.

ქვეგვარებში (ფრატრიებში) წარმოიშვა ცალკეული სახლიდან (ცეცხლიდან) განაყოფ ოჯახთა ჯგუფები, რომელთაც ხევსურები „სახლისკაცებს“ ან „მამიშვილობას“ უწოდებდნენ. ეს მამიშვილობები, ტერიტორიული სიშორის მიუხედავად, მაინც ინარჩუნებდნენ ერთმანეთთან სისხლისმიერ ნათესაობას და საგვარო თემს ქმნიდნენ.

არაბულების მთავარი ღვთაებები იყო „პირქუში“ (სოფ. ბაცალიგოს) და „სახეთო“ (ზეისტეჩოს და გუდანში), რომელთაც შემდეგ შეუერთდა ან ჩაენაცვლა ქრისტიანული: წმ. სამების, ღვთისმშობლის, მთავარანგელოზის, წმ. გიორგისა და სხვა კულტები.

არაბულების ხევსურეთის გარეთ გასახლების შემდეგ მათგან წარმოიშვა ახალი გვარები, მაგ. ფიცხელაური (გუდამაყარში, ხევში, კახეთში...), ბიჩინაგაური (დუშეთში), ხიტალიშვილი (სოფ. ხიტალედან წასული ერთ-ერთი რკინაულისაგან, სოფელ არანისში). ფიცხელაურების ჩამომავლებმა მიიღეს ახალი გვარები: ფაშურიშვილი, ბერიკაშვილი (თიანეთში), ძამსაშვილი-ცამციშვილი (კახეთში, სოფ. ვაჩნაძიანი) და სხვა.

1995 წლის მონაცემით არაბულების გვარი ითვლიდა 2903 კაცს.

გვარის განშტოება
ქვის ფილების საფლავების კულტურა

ქვის ფილების საფლავების კულტურა — გვიან ბრინჯაოს და ადრეული რკინის ხანის მონღოლური არქეოლოგიური კულტურა. სხვა და სხვა წყაროების მიხედვით კულტურა თარიღდება ძვ. წ. 1,300 - 300 პერიოდით. ქვის ფილების საფლავების კულტურა წარმოადგენდა ევრაზიელი მომთაბარეების უზარმაზარი ტერიტორიის აღმოსავლეთ ფრთას, რომლებმაც ძველი წელთაღრიცხვის პირველ ათასწლეულში სკვითურ-ციმბირული სამყარო შექმნეს. მოსახლეობის ანთროპოლოგიურ ტიპში დომინანტური არის მონღოლოიდური რასა. დღევანდელი ტუვას ტერიტორიაზე დასავლეთიდან გამოჩენილი ახალმოსულები წარმოადგენენ კავკასიურ რასას.
გიგო ერქომაიშვილი

გიგო ერქომაიშვილი (დ. 1840, აკეთი — გ. 1947, მაკვანეთი) — ქართველი თვითნასწავლი მომღერალი, ლოტბარი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი.

ბიოგრაფია
ერქომაიშვილები თავდაპირველად ასკანაში ცხოვრობდნენ. გიორგი ერქომაიშვილი ადრე გარდაიცვალა და დარჩა მისი შვილი თომა მეუღლით და მცირეწლოვანი ივანეთი. ივანეს იშვიათი, „გამყივანი“ ხმა ჰქონდა. ივანე ამღერეს მისი ბატონის, ტელემაკ ასათიანის ქალისა და აკეთელი სოფრომ მგელაძის ქორწილში. მისმა ნამღერმა ასკნანლებს აკეთლებზე გაამარჯვებინა. ქორწილის შემდეგ ტელემაკ ასათიანმა ივანე თავის სიძეს აჩუქა. ივანე აკეთში დაოჯახდა და ეყოლა სამი შვილი, რომელთაგან ორი, ბეგლარი და მიხეილი, სახადით ადრე გარდაიცვალა. ჩქარა მათ ივანე და მისი მეუღლე მიჰყვნენ და დარჩა მხოლოდ გიგო. გიგო ერქომაიშვილი ნათლია სოფრომ მგელაძემ თავის დას ჯაჯიკს მისცა აღსაზრდელად. ჯაჯიკი გათხოვილი იყო მაკვანეთში ნაოსა იორაშვილზე.

20 წლის ასაკში დაუმეგობრდა მეზობელ გიორგი ბაბილოძესა და გიორგი იობიშვილს და შექმნეს ტრიო, რომელიც მომავალში მისი გუნდის ბირთვი გახდა. ერქომაიშვილმა ცოლად შეირთო ბაბილოძის და, ეგვიტი. საცხოვრებელი კარ-მიდამო მათ ნაოსა იორაშვილმა გამოუყო. ეყოლათ ათი შვილი: კალმანე, პახუმა, ლისა, მარიამი, ილიკო, ანეტა, ლიზიკო, არტემი, ანანია და ლადიკო. მათგან უკანასკნელი სამი ასევე ცნობილი მომღერლები გახდნენ. გიგო ერქომაიშვილმა შექმნა გუნდი, რომელშიც გარდა ბაბილოძისა და იობიშვილისაა, ასევე შედიოდნენ ივლიანე კეჭაყმაძე, ერმილე მოლარიშვილი, ნანიკო ბურძგლა ერქომაიშვილის გუნდი სოფლის ეკლესიაში გალობდა 1860-70-იან წლებში. ერქომაიშვილი აგროვებდა და სწავლობდა სხვადასხვა სიმღერებს, განსაკუთრებით ნადურებს, მან გაავრცელა სიმღერა ალი-ფაშა გურიაში.

ერქომაიშვილი სოფელში ავტორიტეტულ ადამიანად ითვლებოდა და მასთან ხშირად მიდიოდნენ აზრის საკითხავად, აირჩიეს სოფლის მამასახლისად. იფარებდა ფირალებს. მის ოჯახში დიდხანს იმალებოდა მელქისედეკ გუნთაიშვილი. გუნთაიშვილი ღამით ოდის სახურავზე იმალებოდა, ღამით კი ჩამოდიოდა და სამზადისში ძმებ ერქომაიშვილებთან ერთად ქეიფობდა და მღეროდა.

1907 წელს გიგო ერქომაიშვილის გუნდმა ფირფიტაზე ჩაწერა 49 გურული სიმღერა და საგალობელი, მათ შორის ნადური, შავი შაშვი ჩიოდა, „გურული ნანა“, „ადგილა“, „ჩვენ მშვიდობა“, „შვიდკაცა“, „აბა, დარუჯან!“, „ცანი ყოვლად ღირსებით, განვიწმინდოთ საცნობლად“, „შობა შენი უხრწნელ არს“, „აღდგომისა დღე არს“, ასევე აჭარული „ვოისა რერა“ და მეგრული „კუჩხი ბედინერის“ უცნობი ვარიანტი. ჩანაწერის გაკეთებიც ინიციატივა ეკუთვნოდა და საჭირო ხარჯები გაიღო ლიხაურელმა მასიკო სალუქვაძემ, რომელსაც თბილისში სამკერვალო ატელიეები ჰქონდა. ჩაწერა განხორციელდა სასტუმრო „ორიენტში“, ფრედ და ვილი გეისბურგების ხმის ჩამწერ სტუდიაში. გუნდმა თბილისში ერთი თვე გაატარა, ისინი ბევრ ღონისძიებაში მონაწილეობდნენ, გამართეს საქველმოქმედო კონცერტი, შეხვდნენ აკაკი წერეთელს.

1929 წელს 90 წლისამ მონაწილეობა მიიღო ლენინგრადში გამართულ ოლიმპიადაზე. ერთ-ერთ კონცერტს დაესწრო ფრანგი მწერალი რომენ როლანი მაქსიმ გორკისთან ერთად და მოიხიბლა შესრულებით. 1934 წელს მისი გუნდი მონაწილეობდა ამიერკავკასიის პირველ ოლიმპიადაზე. მან შვილთან, არტემთან და შვილიშვილთან, დავითთან ერთად ჩაწერა „ადილა“
გრემისხევი

გრემისხევი — თემი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ნარეკვავის ზედა წელში. აერთიანებს 11 სოფელს: ციხისუბანი, არბოეთი, ახალი ბურღული, თხილოვანი, მიქელიანი, პეტრიანი, ტონჩა, ქარქუშაანი, ქედელობა, ციგრიანთკარი, ძველი ბურღული. ზღვის დონიდან 1100 მეტრი, დუშეთიდან — 22 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 409 ადამიანი.
ოპტიმისტური მღვიმე

ოპტიმისტური მღვიმე — კარსტული მღვიმე უკრაინაში, ტერნოპილის ოლქში. უდიდესი თაბაშირიანი მღვიმე მსოფლიოში. მდებარეობს პოდოლსკის მაღლობის დასავლეთ ნაწილში. ჯამური კარტოგრაფირებული სიგრძე უდრის დაახლოებით 230,5 კმ-ს. ბოლომდე ჯერ კიდევ არ არის შესწავლილი. აღმოაჩინეს 1966 წელს. თიხით ძლიერ არის წარეცხილი. გვხვდება სტალაქტიტები, ჰელიქტიტები და სხვა.

დნეპრისპირა პოდოლიე, რომელიც მდიდარია მღვიმეებით, თავიდანვე იპყრობდა მკვლევართა ყურადღებას. 1965 წელს ახლადშექმნილი კლუბის — „ციკლოპის“ ლვოველი სპელეოლოგები ტერნოპოლის ოლქის ბორშევსკის რაიონის სოფელ კოროლევკის სიახლოვეს ატარებდნენ ვეტროვაიას მღვიმის ტოპოაგეგმვას, სადაც ადგილობრივმა ბიჭებმა უჩვენეს სიახლოვეს მდებარე ნაკადული, რომელიც მიწის ქვეშ იკარგებოდა.

იმ მომენტში გათხრა არ მოხერხდა, თუმცა 1 წლის შემდეგ, კერძოდ, 1966 წლის 8 მაისს ალექსეი სოლიარმა და მირონ სავჩინმა შეაღწიეს თიხის სიფონში, რომელმაც გადაუღობა მათ გზა გასულ წელს და გამოიკვლიეს მღვიმის 400 მეტრიანი მონაკვეთი. თავდაპირველად მიიჩნეოდა, რომ მღვიმის სიგრძე არა ნაკლებ 3 კილომეტრია; შემდგომში ჩატარებული კვლევების შედეგად, გამოირკვა, რომ მღვიმე უგრძესია საბჭოთა კავშირში.

მღვიმეს უწოდეს „ოპტიმისტური“, რამეთუ სკეპტიკურად განწყობილმა კოლეგებმა ლვოველებს „ოპტიმისტები“ შეარქვეს. იმ დროიდან მოყოლებული ჩატარდა 200-ზე მეტი ექსპედიცია; მღვიმის კვლევაში მონაწილეობას ღებულობდნენ ბულგარეთის, პოლონეთის, რუსეთის და სხვა ქვეყნების სპელეოლოგებიც.

კვლევების პროგრესის შესაბამისად, შეიქმნა აუცილებლობა შექმნილიყო ახალი მიწისქვეშა საბაზო ბანაკები. 2008 წლის მდგომარეობით მათი რაოდენობა 15 აღწევდა. „ოაზისი“ არის ერთ-ერთი ყველაზე მოშორებული მიწისქვეშა ბანაკი, განლაგებულია მღვიმის პერიმეტრზე, ამასთანავე, ყველაზე მოხერხებულიცაა: თვით ბანაკში არის სუფთა წყლის რეზერვუარი, ქვაბი მისი ამოტუმბისთვის, დაახლოებით 700 ლიტრი წყლის მარაგი, 50 კაცზე განკუთვნილი საწოლი ადგილები და ახალი სამზარეულო ჭურჭლეულობა. ოპტიმისტური მღვიმე ბუნების ძეგლია. განვითარებულია ტურიზმი. მღვიმეში მოქმედებს უკრაინის პირველი მიწისქვეშა არტ-მუზეუმი — თიხის სკულპტურების მუზეუმი.