ტომას გუტიერესი

ტომას ფრანცისკო გუტიერეს ჩავესი (დ. 7 მარტი, 1817 - გ. 26 ივლისი, 1872) — პერუელი პოლკოვნიკი, რომელიც ძმებთან ერთად ხელმძღვანელობდა პრეზიდენტ ხოსე ბალტა ი მონტეროს წინააღმდეგ გადატრიალებას და 1872 წლის ივლისში ოთხი დღის განმავლობაში პერუს უზენაესი ლიდერის თანამდებობა ეკავა. 1872 წლის 22 ივლისიდან 1872 წლის 26 ივლისამდე გუტიერესი პერუს ფაქტობრივი ლიდერი და თვითგამოცხადებული „რესპუბლიკის უზენაესი ლიდერი“ იყო სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ. იგი მისი გამოცხადებიდან სულ რაღაც ოთხი დღის შემდეგ ჩამოაგდეს და ლინჩის წესით გაასამართლეს. პერუმ მოგვიანებით მანუელ პარდოს არჩევით გარკვეული პოლიტიკური სტაბილურობა აღიდგინა, თუმცა ეს სტაბილურობა ხანმოკლე აღმოჩნდა, რადგან ჩილეში საგარეო საფრთხე დაიწყო.

ადრეული ცხოვრება
გუტიერესი დაიბადა უანკარკიში, ესპანური წარმოშობის ოჯახში, 1817 წლის მარტში, მშობლების, ლუის გუტიერესისა და ჯულია ჩავესის მესამე შვილი და პირველი ვაჟი იმ დროს პერუს ვიცე-სამეფოში. ის მუშაობდა ჯორედ, ასევე ცნობილი როგორც არიერო, და მოგვიანებით ჯარში ჩაირიცხა. მისმა სამმა უმცროსმა ძმამ - სილვესტრემ, მარსელინომ და მარსელიანომ - მისგან მაგალითი აიღეს, თუმცა ისინი იმდენად ვერ გამოირჩეოდნენ, რამდენადაც ტომასი.

სამხედრო კარიერა
გუტიერესი პირველად 1854 წელს ქვეითი ჯარის სერჟანტ-მაიორის წოდებით აიყვანეს, შემდეგ კი არეკიპაში გაემგზავრა, რათა მონაწილეობა მიეღო რამონ კასტილიას მეთაურობით რევოლუციაში. მან მონაწილეობა მიიღო ლიმაზე ლაშქრობაში და 1855 წლის 5 იანვარს ლა პალმას ბრძოლაში გამორჩეული შესრულებისთვის პოდპოლკოვნიკის წოდება მიენიჭა.

კასტილიის მეორე მთავრობის დროს იგი იბრძოდა მანუელ იგნასიო დე ვივანკოს მეთაურობით არეკიპაში რევოლუციის წინააღმდეგ, რამაც 1856–1858 წლების სისხლიანი პერუს სამოქალაქო ომი გამოიწვია. არეკიპაზე საბოლოო შეტევაში მისი დამსახურებისთვის, 1858 წლის 7 მარტს იგი პოლკოვნიკის წოდებით დააწინაურეს. კასტილიის პროვინციის დეპუტატად აირჩიეს და 1858-1859 წლების საკანონმდებლო ორგანოებს დაესწრო. ასევე მონაწილეობდა ეკვადორის წინააღმდეგ კამპანიაში.

ანკაშის ბატალიონის მეთაურის რანგში, იგი მხარს უჭერდა პრეზიდენტების მიგელ დე სან-რომანის (1862-1863) და ხუან ანტონიო პესეტის (1863-1865) მთავრობებს. ის გამოირჩეოდა პესეტის მთავრობის დასაცავად პოლკოვნიკ მარიანო იგნასიო პრადოს 1865 წლის რევოლუციის წინააღმდეგ ბრძოლაში, რისთვისაც იგი გენერლად დაწინაურდა. ლიმასკენ რევოლუციონერების წინსვლისას, მან დაამშვიდა კალიაოს მოსახლეობა, რომელიც ვიცე-პრეზიდენტ პედრო დიეს კანსეკოს მხარდასაჭერად გამოდიოდა, მაგრამ პესეტის დაცემის შემდეგ იგი დააპატიმრეს და მისი გენერლად დაწინაურება 1865 წლის 13 დეკემბერს გაუქმდა.

წოდებრივი იერარქიიდან გადაყენების შემდეგ, ის უბრალო ჯარისკაცად ჩაირიცხა დეპოზიტოს ბატალიონში და ძმებთან ერთად მონაწილეობა მიიღო კალაოს ბრძოლაში 1866 წლის 2 მაისს. ესპანეთთან კონფლიქტის შემდეგ, ის ტარაპაკაში გადავიდა და შეუერთდა რევოლუციას, რომელსაც 1860 წლის კონსტიტუციის დასაცავად მარშალი კასტილია ხელმძღვანელობდა, რომელმაც იგი გენერლად აკურთხა და თავისი სანადირო რაზმების გენერალურ მეთაურად დანიშნა 1867 წლის აპრილში. ის მარშალს სიცოცხლის ბოლო წუთებში ახლდა თან. კასტილიას გარდაცვალების გამო რევოლუციის დასრულების შემდეგ, ის ლიმაში დაბრუნდა.

მალევე, ის შეუერთდა არეკიპაში პრადოს მთავრობისა და 1867 წლის კონსტიტუციის წინააღმდეგ დაწყებულ აჯანყებას, რომელსაც ვიცე-პრეზიდენტი პედრო დიეს კანსეკო ხელმძღვანელობდა, რომელმაც ტომასი გენერალად აღიარა. მან წვლილი შეიტანა არეკიპას დაცვაში სამთავრობო ჯარების თავდასხმისგან, შემდეგ კი დიეს კანსესკოს გამარჯვებულ ჯარებს გაჰყვა და 1868 წლის 22 იანვარს კალიაოში ჩავიდა. პოლკოვნიკ ხოსე ბალტას რევოლუციის წინააღმდეგ საბრძოლველად ჩიკლაიოში გაგზავნეს, რადგან არ სურდა ხალხის წინააღმდეგ იარაღის გამოყენება და ლიმაში დაბრუნდა სიტუაციის შესახებ ანგარიშის გასაგზავნად.

ბალტას პრეზიდენტად არჩევისა და კონგრესის დანიშვნის შემდეგ, 1868 წლის 12 აგვისტოს, პრეზიდენტ პეზეტის მიერ მინიჭებული დაწინაურებები ბათილად გამოცხადდა და ის კვლავ პოლკოვნიკის წოდებამდე დაქვეითდა. პრეზიდენტმა ბალტამ იგი არმიის გენერალურ ინსპექტორად დანიშნა და კონგრესს მისი გენერლად დაწინაურებაშესთავაზა, თუმცა შესაბამისი კანონი არასოდეს გამოსულა. ამის მიუხედავად, ტომასმა მტკიცე მხარდაჭერა გამოუცხადა ბალტას მთავრობას, ისევე როგორც მისმა ძმებმა, ასევე პოლკოვნიკებმა, რომლებიც ლიმას გარნიზონში განლაგებული ბატალიონების სათავეში იდგა. ძირითადად ამ მხარდაჭერის წყალობით იყო, რომ ბალტას მთავრობა სტაბილური იყო, გადატრიალებამდეც კი, რომელშიც თავად ძმები მის დასრულებამდე რამდენიმე დღით ადრე გამოვიდნენ.

ბალტას მმართველობის დროს გუტიერესმა შეძლო დაფინანსების გამოყოფა უანკარკიში სან ნიკოლას დე ტოლენტინოს ეკლესიის რეკონსტრუქციისთვის, რომელიც 1868 წელს არიკაში მომხდარი მიწისძვრის შედეგად განადგურდა.

სახელმწიფო გადატრიალება და გარდაცვალება
1872 წლის პერუში ჩატარებულმა არჩევნებმა გამარჯვება მოუტანა მანუელ პარდოს, რომელიც პერუს ისტორიაში პირველი სამოქალაქო პრეზიდენტი გახდებოდა. თუმცა, პარდოს თანამდებობის დაკავებამდე ცოტა ხნით ადრე, პრეზიდენტ ბალტას ომის მინისტრის თანამდებობაზე მყოფმა გუტიერესმა თავის სამ ძმასთან ერთად სახელმწიფო გადატრიალება მოაწყო, თავი რესპუბლიკის უზენაეს ლიდერად გამოაცხადა და შეიარაღებული ძალების მხარდაჭერა ითხოვა, რასაც მხოლოდ არმიის რამდენიმე წევრი დაეთანხმა.

23 ივლისს საზღვაო ძალების და საზოგადოების მხრიდან გავრცელებულ განცხადებაში წინააღმდეგობის გაწევის შემდეგ, ძმების წინააღმდეგ ძალადობა დაიწყო. სილვესტრე 26 ივლისს მოკლეს, როდესაც ის სან-ხუან-დე-დიოსის სადგურზე ტრამვაით მიდიოდა. მარსელიანომ, რომელიც სან-ფრანცისკოს ყაზარმებში ბალტას იცავდა, სავარაუდოდ, შურისძიების მიზნით მისი სიკვდილით დასჯა ბრძანა. ყოფილ პრეზიდენტს სამმა მსროლელმა ესროლა, როდესაც ის სადილის შემდეგ საწოლში ისვენებდა. მისი გარდაცვალების შესახებ ინფორმაცია სწრაფად გავრცელდა მთელ ლიმაში.

ატმოსფერო სწრაფად შეიცვალა ძმების წინააღმდეგ, კონფლიქტის დროს სამი მათგანი დაიღუპა და მხოლოდ ერთი - მარსელინო - გადარჩა. რამდენიმე დღის შემდეგ ის ტყვედ ჩავარდა, გარკვეული დროით ციხეში იმყოფებოდა და ამნისტიის კანონით გაათავისუფლეს; შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო ლიმას დაცვაში წყნარი ოკეანის ომის დროს, იბრძოდა სან ხუანისა და ჩორილოსის ბრძოლაში და მირაფლორესის ბრძოლაში 1881 წელს. ის ტუბერკულოზით გარდაიცვალა 1904 წელს.

ტომას გუტიერესის ოთხდღიანმა რეჟიმმა პერუს მთავრობაში მშვიდობიანი მოსახლეობის მზარდი კონტროლი ვერ შეაჩერა. გუტიერესის დამხობიდან სულ რაღაც ერთი კვირის შემდეგ, პარდომ პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა და მისი პარტია, „ცივილისტას პარტია“, ათწლეულების განმავლობაში პერუს პოლიტიკაში დომინანტური ძალა იქნებოდა.