iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ფართოფოთლოვანი ტყე

ფართოფოთლოვანი ტყე — ტყე, რომელიც წარმოქმნილია ფართო ფოთლის მქონე ჯიშებით (მუხა, ცაცხვი, წიფელი, იფანი, ნეკერჩხალი, ჭადარი, კაკალი, თელა და სხვ.). გავრცელებული არიან ევროპაში (მ.შ. კავკასიაში), აზიაში (შორეულ აღმოსავლეთში, ჩრდილოეთ ჩინეთში), ჩრდილოეთ ამერიკაში (ძირითადად აღმოსავლეთ ნაწილში). ვაკეებზე წარმოქმნის ზონას, რომელსაც ჩრდილოეთიდან აკრავს წიწვოვანი ტყეები და ველები, სამხრეთიდან — ხმელთაშუაზღვიური ან სუბტროპიკული მცენარეულობა. მთის კალთებზე სიმაღლებრივ სარტყელს ქმნის. ფართოფოთლოვანი ტყე იზრდება ზომიერად ნოტიო კლიმატში, სადაც წლის მანძილზე შედარებით თანაბრადაა გადანაწილებული ნალექების ოდენობა და არ არის ტემპერატურის მკვეთრი მერყეობა; ვერ იტანს კონტინენტურ კლიმატს (ამიტომ, მაგალითად ციმბირში არ იზრდება). ნიადაგები დიდად ნაყოფიერია, მუქი რუხი ან მურა.

მრავალი ფართოფოთლოვანი სახეობა ძლიერი ედიფიკატორია და თავისი ფარდის ქვეშ წარმოქმნის სპეციფიკური ეკოლოგიურ რეჟიმს, რომელიც ქვეტყის მცენარეებისა (თხილი, ჩვეულებრივი და თათრული ნეკერჩხალი, შოთხვი, ჭანჭყატი) და ბალახოვანი საფარისათვის (ნემორალური ბალახები: ცისთვალა, მარიამსხალა, ხარისჩლიქა, ორფერი და სხვ.; ასევე გაზაფხულის ეფემეროიდები: ბუჩქისძირა, ფრინტა, ჩიტისთავა და სხვ.) განსაზღვრავს სეზონური ფაზების ცვლას. უწინ ფართოფოთლოვანი ტყე დომბის საცხოვრისი იყო; დღეს აქ გვხვდება კეთილშობილი ირემი, იზუბრი, უაპიტი, შველი, დათვი, მგელი, მელა, ფოცხვერი, ყარყუმი, სინდიოფალა, კვერნა. მიწისზედა იარუსზე ცხოვრობენ თაგვისებრი მღრღნელები, ნიადაგში — თხუნელები. მდიდარია ორნითოფაუნა, რომელთა შორის ბევრია მწერიჭამია ფრინველი (მემატლია, შაშვი, წივწივა, ასპუჭაკა და სხვ.). ფართოფოთლოვანი ტყეების სამეურნეო გამოყენების გამო შემცირდა მათი გავრცელება, შეიცვალა სახეობრივი შემადგენლობა და სტრუქტურა.
C-კვარკი

} < ; აღნიშვნა: ) — ფუნდამენტური ელემენტარული ნაწილაკი, კვარკი. შედის ფერმიონების მეორე თაობის ჯგუფში, აქვს მუხტი +(2/3).

როგორც ყველა კვარკი, ის მონაწილეობს ოთხივე სახის ურთიერთქმედებაში: ძლიერში, სუსტში, ელექტრომაგნიტურსა, გრავიტაციულში. ცოდნის ამჟამინდელ დონეზე, -კვარკი არის უსტრუქტურო ნაწილაკი, ანუ ფუნდამენტური, ისევე როგორც სხვა კვარკები და ლეპტონები.

-კვარკის არსებობა (უკვე ცნობილი , და -ის შემდეგ) იწინასწარმეტყველეს 1970 წელს შელდონ გლაშოუმ, იოანის ილიოპულოსმა და ლუჩიანო მაიანმა. ის პირველად აღმოაჩინეს 1974 წელს / ნაწილაკის აღმოჩენის შედეგად -ში ჯგუფის მიერ, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ბარტონ რიხტერი და -ში ჯგუფის მიერ სამუელ ჩაო ჩუნგ ტინგის ხელმძღვანელობით. ჯგუფმა დაარქვა ახალ ნაწილაკს , ჯგუფმა შესთავაზა სახელი . ნაწილაკების სახელზე ხანმოკლე კამათის შემდეგ მიიღეს კომპრომისული ვარიანტი — /. ეს ეგრეთ წოდებული ფარული მოჯადოებული ნაწილაკი შედგება მოჯადოებული კვარკისა და ანტიკვარკისგან.
S-კვარკი

} < ; აღნიშვნა: ) — ფუნდამენტური ელემენტარული ნაწილაკი, კვარკი. შედის ფერმიონების მეორე თაობის ჯგუფში, აქვს მუხტი +(2/3).

როგორც ყველა კვარკი, ის მონაწილეობს ოთხივე სახის ურთიერთქმედებაში: ძლიერში, სუსტში, ელექტრომაგნიტურსა, გრავიტაციულში. ცოდნის ამჟამინდელ დონეზე, -კვარკი არის უსტრუქტურო ნაწილაკი, ანუ ფუნდამენტური, ისევე როგორც სხვა კვარკები და ლეპტონები.

მიუხედავად იმისა, რომ პირველი უცნაური ნაწილაკი (კაონი) აღმოაჩინეს 1947 წელს, თავად უცნაური კვარკის (და - და -კვარკების) არსებობა მხოლოდ 1964 წელს დაადგინეს მიურეი გელ-მანმა და ჯორჯ ცვაიგმა, რათა აეხსნათ ჰადრონის კლასიფიკაციის რვაჯერადი გზა. კვარკების არსებობის პირველი მტკიცებულება 1968 წელს მიღებულ იქნა სტენფორდის ხაზოვანი ამაჩქარებლის ცენტრში ღრმა არაელასტიური გაფანტვის ექსპერიმენტების შედეგად. ამ ექსპერიმენტებმა დაადასტურა - და -კვარკებისა და ასევე უცნაური კვარკების არსებობა, რადგან მათი არსებობა აუცილებელი იყო „რვამაგი გზის“ თეორიის ასახსნელად.
პოლ ბოფა

სერ პოლ ბოფა ( ; 30 ივნისი , 1890, ბირგუ, მალტის კოლონია — 6 ივლისი, 1962, პაოლა, მალტის კოლონია) — მალტის სახელმწიფო მოღვაწე, მალტის პრემიერ-მინისტრი (1947-1950).

ადრეული წლები
1912 წელს დაამთავრა მალტის სამეფო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი; მიიღო მედიცინის დოქტორის ხარისხი. პირველი მსოფლიო ომის დროს მსახურობდა მალტის სამეფო სამედიცინო კორპუსში, სალონიკში და სანიტარულ გემებზე. ომის შემდეგ მუშაობდა ზოგად პრაქტიკოსად პაოლაში.

პოლიტიკური მოღვაწეობა
1921 წელს შეუერთდა ლეიბორისტულ პარტიას, ხოლო 1924 წელს აირჩიეს საკანონმდებლო კრების წევრად. 1927 წელს აირჩიეს ლეიბორისტული პარტიის თავმჯდომარედ. 1936-1939 წლებში იყო აღმასრულებელი საბჭოს წევრი. მეორე მსოფლიო ომის დროს ექიმად მსახურობდა. როდესაც ომის შემდგომ პირველი არჩევნები გაიმართა (1945 წ.) კვლავ აირჩიეს ქვეყნის პარლამენტში ლეიბორისტული პარტიის ინტერესებიდან გამომდინარე. მან თავისი პოლიტიკური კარიერის პიკს მიაღწია 1947 წლის ნოემბერში, როდესაც გახდა პირველი პრემიერ-მინისტრი ლეიბორისტული პარტიიდან და ხელმძღვანელობდა მთავრობას, რომლის უმრავლესობასაც ლეიბორისტული პარტიის წევრები შეადგენდნენ (24 წევრი).

ბოფას მთავრობა კუნძულებზე სოციალური სისტემის მშენებლობას შეუდგა, რომელიც მიმართული იყო დაწყებითი განათლებისა და საპენსიო სისტემების გაუმჯობესებისკენ. თუმცა, პრო-ბრიტანულ ბოფასა და უფრო ნაციონალისტ მინტოფს შორის წარმოქმნილმა განსხვავებებმა გამოიწვია განხეთქილება ლეიბორისტულ პარტიაში 1949 წელს. მალე პარტია დაიშალა, მაგრამ ბოფა კვლავ ინარჩუნებდა პრემიერ-მინისტრის პოსტს. პოლ ბოფამ და მისმა მხარდამჭერებმა შექმნეს მალტის მუშათა პარტია, რომელმაც ჩამოაყალიბა ხანმოკლე მთავრობები კონსერვატორ ნაციონალისტებთან ერთად 1950 წლიდან 1955 წლამდე. 1950 წელს ბოფამ ვეღარ გაიმარჯვა საპარლამენტო არჩევნებში და გადადგა თანამდებობიდან.1951 წლიდან 1955 წლამდე იყო ჯანდაცვისა და სოციალური მომსახურების მინისტრი ჯორჯ ოლივერის კაბინეტში.

1955 წელს პოლიტიკას ჩამოშორდა ჯანმრთელობის გაუარესების გამო. 1956 წელს დედოფალმა ელიზაბეტ -მ მიანიჭა რაინდის წოდება.

პოლ ბოფამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სასამართლოებში მალტური ენის აღიარებაში, სავალდებულო დაწყებითი განათლების და ხანდაზმულობის პენსიების შემოღებაში, ასევე ქალებისთვის ხმის უფლების მინიჭებაში.

პირადი ცხოვრება
პოლ ბოფა დაქორწინდა 1921 წელს ჯენოვეფა სესიზე. შეეძინა ორი ვაჟი და ორი ქალიშვილი: სალვინო (იგივე ვივი), ჰილდა, ჯოზეფ (ანუ პროფსი), კარმელინა (ანუ მელინა).

გარდაიცვალა პაოლაში საკუთარ რეზიდენციაში. დაკრძალულია ტარქსიენის სასაფლაოზე.

მეფე ჯორჯ - ის სახელობის პირველი მსოფლიო ომში დაღუპულ სავაჭრო საზღვაო ძალების გმირთა მემორიალური ჰოსპიტალი 1976 წლიდან ატარებს სერ პოლ ბოფას სახელს.
ლუბომირ ივანოვიჩი

ლუბომირ „ლუბა“ ივანოვიჩი დ. 24 თებერვალი, 1882, ბელგრადი, სერბეთის სამეფო — გ. 23 ნოემბერი, 1945, ბელგრადი, იუგოსლავიის სამეფო ) — სერბი გრავიორი და მხატვარი, სერბეთის სამეფო აკადემიის წევრი. ერთ-ერთი პირველი სერბი იმპრესიონისტი.

ბიოგრაფია
ლუბომირ ივანოვიჩი სწავლობდა კირილ კუტლიკის სერბეთის ხატვის სკოლაში, შემდეგ კი ბეტა ვუკანოვიჩისა და რისტო ვუკანოვიჩის დეკორატიული და გამოყენებითი ხელოვნების სკოლაში ბელგრადში (1899–1905). ახალგაზრდა მხატვარმა თავისი ნამუშევრები პირველად 1904 წელს გამოფინა იუგოსლავიის პირველ ხელოვნების გამოფენაზე.

1905 წელს იგი გაემგზავრა მიუნხენში და ჩაირიცხა ანტონ აზბეს კერძო სამხატვრო სკოლასა და აკადემიაში (1905-1909) .

სწავლის დასრულების შემდეგ ლუბომირ ივანოვიჩი სამშობლოში დაბრუნდა და გიმნაზიაში მასწავლებლად დაიწყო მუშაობა.

პირველი მსოფლიო ომის დროს ივანოვიჩი საავადმყოფოს სანიტარი იყო. ამ პერიოდში მან მოახერხა რამდენიმე ნამუშევრის შექმნა: 1915 წელს ნახატი სახელწოდებით "" (გარბენი), სადაც აღბეჭდილია ჯარის უკანდახევის მომენტი და იმავე პერიოდის — „დაღუპული ჯარისკაცი“ .
ომის შემდეგ ლუბომირ ივანოვიჩი გახდა ბელგრადის ხელოვნებისა და ხელოსნობის სკოლის ხატვის პროფესორი.

ლუბომირ ივანოვიჩი იყო ბელგრადის მხატვართა ასოციაციის (1919) ერთ-ერთი დამფუძნებელი და ხელოვნების ასოციაცია „ლადას“ წევრი. 1922 წელს გახდა სერბეთის სამეფო აკადემიის (მოგვიანებით სერბეთის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის) წევრი.

მეგობარ ვასა პომორისაკთან ერთად მოგზაურობისას შექმნა მთელი რიგი ნახატები, რომლებიც შემდგომში გამოქვეყნდა რამდენიმე სპეციალურად გამოშვებულ ალბომში.

1940-1945 წლებში იყო ბელგრადის სახვითი ხელოვნების აკადემიის გრაფიკისა და გრავიურის პროფესორი.

ლუბომირ ივანოვიჩის ნამუშევრების ნახვა შესაძლებელია მთელი ქვეყნის სამხატვრო გალერეებსა და მუზეუმებში. მხატვრის ზოგიერთი ნამუშევარი ინახება მილან იოვანოვიჩ სტოიმიროვიჩის კოლექციაში.

მხატვრის ნამუშევრები
TV 24

24 — ქართული სატელევიზიო არხი, რომელიც როგორც სამაუწყებლო მედია, სათავეს იღებს 2014 წლიდან.

2024 წლის 30 იანვრიდან მიმდინარეობს არხის რეორგანიზაცია და ეთერში განახლებული ფორმატით დაბრუნდება .

არხის რეორგანიზაციის შემდეგ ტელე-რადიო კომპანია ტვ 24-ის დირექტორის პოსტს ყოფილი ჟურნალისტი ნანა ლეჟავა იკავებს.
არნოშტ ბარტი

არნოშტ ბარტი, ფსევდონიმი — ბრეზინჩანსკი ( ზემო სორბ. , , დ. 29 აგვისტო, 1870, სოფელი ლიტენი, კუბშუტცის კომუნა, საქსონია, გერმანია — გ. 15 თებერვალი, 1956, სოფელი ბრიზინგი, საქსონია, გერმანია) — ლუჟიცელი პოლიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე. ლუჟიცის კულტურული და სოციალური საზოგადოება „დომოვინას“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი და პირველი თავმჯდომარე (1912-1927 წწ.).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1870 წლის 29 აგვისტოს სერბი გლეხის ოჯახში, ლუჟიცის სოფელ ლეტონში, კუბშუტცის კომუნა. 1885-1888 წლებში სწავლობდა ბაუტცენის პროფესიულ სასწავლებელში. შემდეგ იმოგზაურა ევროპაში, მოინახულა საფრანგეთი, რუსეთი და ავსტრია-უნგრეთი, სხვა ადგილებთან ერთად. 1890 წელს დაბრუნდა სამშობლოში და იმავე წელს შეუერთდა ლუჟიცურ საგანმანათლებლო ორგანიზაციას „მატიცა სრპსკა.“ მონაწილეობდა სერბი გლეხების კულტურულ და სოციალურ ღონისძიებებში და პარალელურად — პოლიტიკურ საქმიანობაში, მხარს უჭერდა საქსონი კონსერვატორების შეხედულებებს.

1912 წელს არნოშტ ბარტი გახდა ლუჟიცური საზოგადოებრივი ორგანიზაცია „დომოვინას“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი, ხოლო 1918 წელს საქსონიაში ნოემბრის რევოლუციის დროს — ეროვნული სერბოლუჟიცური კომიტეტის დამფუძნებელი. ამერიკის პრეზიდენტ ვუდრო ვილსონის სამშვიდობო პროექტ „თოთხმეტ პუნქტზე“ დაყრდნობით, მან მოწოდება გააკეთა ლუჟიცელებისთვის ეროვნული თვითგამორკვევისა და პოლიტიკური ავტონომიის მეტი უფლებების მინიჭებისკენ. გამოდიოდა ლუჟიცის ავტონომიის შექმნის იდეით გერმანიის იმპერიის ან ახლადშექმნილი ჩეხოსლოვაკიის რესპუბლიკის ფარგლებში. 1918 წლის დეკემბერში მან მოლაპარაკება აწარმოა ჩეხოსლოვაკიის მთავრობასთან ლუჟიცის ინტერესების მხარდასაჭერად. ლუჟიცის ავტონომიისთვის პოლიტიკურ ბრძოლაში მან მოახერხა სერბეთის ეროვნული კომიტეტის რამდენიმე წევრის თავის მხარეზე გადაბირება. იან ბრილთან ერთად მან ისაუბრა ვერსალში გამართულ სამშვიდობო კონფერენციაზე, სადაც გამოვიდა ლუჟიცისთვის დამოუკიდებლობის მინიჭების მოწოდებით.

არნოშტ ბარტი 1919 წლის იანვარში პრაღის გავლით გაემგზავრა პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაზე . პრაღაში ცდილობდა შსულიყო ჩეხოსლოვაკიის დელეგაციაში, მაგრამ ვერ მოახერხა, რის შემდეგაც 1920 წლის აპრილში დაბრუნდა გერმანიაში, სადაც დააპატიმრეს თავისი საქმიანობისთვის და ლაიფციგის უზენაესმა სასამართლომ მიუსაჯა სამი წლით თავისუფლების აღკვეთა. გათავისუფლების შემდეგ მონაწილეობდა ლუჟიცის სახალხო პარტიის საქმიანობაში.

1933 წელს, ნაცისტების ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ, იგი გარკვეული ვადით დააპატიმრეს. 1935 წელს გააძევეს ზემო ლუჟიციდან. 1944 წლიდან 1945 წლამდე ციხეში იმყოფებოდა.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ბარტმა მონაწილეობა მიიღო ლუჟიცური ორგანიზაციების აღდგენაში. როგორც კონსერვატიული შეხედულებების ერთგული, მონაწილეობდა ლუჟიცელთა პოლიტიკურ საქმიანობაში.

ომისშემდგომ წლებში ცხოვრობდა სოფელ ბრეზინკაში, საიდანაც აიღო ფსევდონიმი „ბრეზინჩანსკი“. გარდაიცვალა 1956 წლის 15 თებერვალს სოფელ ბრეზინკაში.
ზოგრაფიონის კოლეჯი

ზოგრაფიონის კოლეჯი — ბერძნული საგანმანათლებლო დაწესებულება, რომელიც ფუნქციონირებდა 1873 წლიდან 1891 წლამდე ოსმალეთის იმპერიის სოფელ კესტორატში, თანამედროვე სამხრეთ ალბანეთში . მას მისი სპონსორის კრისტაკის ზოგრაფის სახელი ეწოდა. მისი არსებობის 18 წლის განმავლობაში მან 400 მასწავლებელი მიაწოდა ეპიროსის ბერძნულ სკოლებს, ისევე როგორც დანარჩენ ბერძნულ სამყაროს.

ფონი
ინიციატივა აიღო ქველმოქმედმა და კესტორატელმა, ქრისტაკის ზოგრაფისმა . ზოგრაფი იმ დროს იყო გამორჩეული ბიზნესმენი ოსმალეთის დედაქალაქ სტამბულში, იგი აფინანსებდა ადგილობრივი ბერძნული თემების სხვადასხვა კულტურული და საგანმანათლებლო დაწესებულებების აშენებას, როგორიცაა ოსმალეთის დედაქალაქში ზოგრაფიონის ლიცეუმი . 1869 წელს მან მშობლიურ ქალაქში დააარსა დაწყებითი ბერძნული სკოლა.

ინსტიტუტები
ზოგრაფიონის კოლეჯი დაარსდა 1873 წელს, სამწუხაროდ, 1891 წელს დაიხურა. მიზნად ისახავდა მასწავლებლების მომზადებას ფართო რეგიონის ბერძნული სკოლებისთვის. მასწავლებელთა სკოლა აშენდა არსებული საბავშვო ბაღის, დაწყებითი, საშუალო და ქალთა სკოლების გვერდით, რომლებიც სრულიად შთამბეჭდავ სტრუქტურას ქმნიდნენ. ზოგრაფიონის მასწავლებელთა უმეტესობა იყო ცნობილი ბერძნული სკოლების კურსდამთავრებულები, როგორიცაა იოანინის ზოსიმაიას სკოლა და სტამბოლის (კონსტანტინოპოლი) ბერძნული მართლმადიდებლური კოლეჯის ფანარი .

დაწესებულების მთავარი მიზანი იყო ეროვნული და რელიგიური განათლების მიცემა იმ პერსონალისთვის, რომელიც ასწავლიდა რეგიონის ბერძნულ სკოლებს. ამ უკანასკნელმა მხარი დაუჭირა ალბანურ განათლებას საბოლოოდ, ზოგრაფის ჩარევის შემდეგ, ოსმალეთის ხელისუფლებამ დაწესებულებას ნება დართო, გაეგრძელებინა მუშაობა.

უთანხმოება გაჩნდა, როდესაც ახლად დაყენებულმა გიროკასტრის მართლმადიდებელმა ეპისკოპოსმა, კოსმამ, დაადანაშაულა ზოგრაფიის მასწავლებლები ოსმალეთის ხელისუფლებას მაღალი დონის განათლების უუნარობაში და ანტიოსმალურ საქმიანობაში. ამ ვითარების შედეგად ოსმალეთის ხელისუფლებამ დაწესებულება დახურა 1891 წელს, ხოლო ზოგრაფის გარდაცვალებამ 1897 წელს დაასრულა ამ ინიციატივის გარკვეული დასასრული.

ალბანეთის სოციალისტური რესპუბლიკის დაშლამდე (1945–1989), ზოგრაფიოსი იყო ნეგატიური პროპაგანდის საგანი ალბანურ ისტორიოგრაფიაში, რომელიც წარმოდგენილი იყო ალბანეთის ერის მტრად, ხოლო ადამიანები, რომლებიც ატარებდნენ სახელს , დევნიდნენ სოციალისტური რეჟიმის მიერ. თუმცა დღეს ეს მდგომარეობა შეიცვალა და კოლეჯის ობიექტები გარემონტდა და მუზეუმად გაიხსნა.

გამორჩეული მასწავლებლები
კოტო ჰოჯი
ვასილიოს პაპაქრისტუ
დავით სიმონია

დავით სიმონია (დ. 4 აპრილი, 1990, ქუთაისი ) — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს სსიპ იურიდიული დახმარების სამსახურის დირექტორი 2023 წლიდან.

ბიოგრაფია
დავით სიმონიამ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 2011 წელს. ამავე უნივერსიტეტში მიიღო მაგისტრის ხარისხი 2013 წელს.

წლების განმავლობაში მუშაობდა სხვადასხვა პოზიციებზე. 2010–12 წლებში იკავებდა „ევროპის იურისტ სტუდენტთა ასოციაცია საქართველო “-ს დირექტორის პოზიციას. 2012 წელს სიმონია მუშაობდა შსს კრიმინალური პოლიციის დეპარტამენტის ინსპექტორ-გამომძიებლის პოზიციაზე. 2012–13 წლებში ეკავა გამომძიებლის პოზიცია შსს ცენტრალური კრიმინალური პოლიციის დეპარტამენტის იმერეთის სამხარეო სამმართველოში. 2013–14 წლებში მუშაობდა შსს ანტიკორუფციული სააგენტოში უფროსი ოპერატიული თანამშრომლის პოზიციაზე. 2014 წლიდან 2019 წლამდე იყო განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საქმეთა გამომძიებელი სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის ანტიკორუფციულ სააგენტოში.

2019 წელს დაინიშნა სსიპ იურიდიული დახმარების სამსახურის ანალიტიკური და საერთაშორისო ურთიერთობების დეპარტამენტის უფროსად. 2021 წელს დაიკავა ამავე სამსახურის დირექტორის მოადგილის თანამდებობა.

2023 წელს სსიპ იურიდიული დახმარების სამსახურის საბჭოს მიერ არჩეულ იქნა სამსახურის დირექტორად.

ფლობს ქართულ, ინგლისურ და რუსულ ენებს.
მარია გროლმუსეცი

მარია გროლმუსეცი, გერმანული ვერსია — მარია კაროლინა ელიზაბეტ გროლმუსი (ზემოსორბ. , , დ. 24 აპრილი, 1896, ლაიფციგი, გერმანია — გ. 6 აგვისტო, 1944, რავენსბრიუკის საკონცენტრაციო ბანაკი, გერმანია) — ლუჟიცელი სოციალური აქტივისტი, ჟურნალისტი, პუბლიცისტი და გერმანიის ნაცისტური რეჟიმის წინააღმდეგ სოციალისტური წინააღმდეგობის მოძრაობის აქტივისტი.

ბიოგრაფია
მარია გროლმუსეცი დაიბადა 1896 წლის 24 აპრილს ლაიფციგში ფილოლოგიის დოქტორის და სკოლის დირექტორის იან გროლმუსის (იოჰანეს გროლმუსის) ოჯახში. 1917 წლის დეკემბერში დაამთავრა ლაიფციგის პედაგოგიური კოლეჯი და ლაიფციგის საჯარო სკოლაში დაიწყო მუშაობა მასწავლებლად. 1918 წელს შეუერთდა შეუერთდა ლუჟიცურ კულტურულ-საზოგადოებრივ ორგანიზაციას „მატიცა სრპსკა.“ სწავლობდა ლაიფციგისა და ბერლინის უნივერსიტეტების ფილოლოგიურ და ისტორიულ ფაკულტეტებზე. სწავლის პერიოდში იყო სოციალისტ სტუდენტთა ლიგის წევრი. 1928 წელს დაიცვა დისერტაცია მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხის მისაღებად თემაზე „ჯოზეფ გორესი და დემოკრატია.“ ამავდროულად, შეუდგა პუბლიცისტურ მოღვაწეობას: აქვეყნებდა სტატიებს გაზეთ - -ში, რომელიც ეკუთვნოდა გერმანიის ცენტრისტული პარტიის მარცხენა ფრაქციას და თანამშრომლობდა კათოლიკურ ჟურნალთან , რომელსაც აქვეყნებდა კათოლიკური ახალგაზრდული მოძრაობა . 1927 წელს შეუერთდა გერმანიის სოციალ-დემოკრატიულ პარტიას, თუმცა მალე გარიცხეს კომუნისტური იდეებისადმი ერთგულების გამო. 1929 წელს შეუერთდა გერმანიის კომუნისტურ პარტიას, მაგრამ ბუხარინის ოპოზიციურ კომუნისტურ პარტიაში გაწევრიანების შემდეგ, გარიცხეს. 1932 წელს შევიდა გერმანიის სოციალისტურ მუშათა პარტიაში.

ნაცისტების ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ მარია გროლმუსეცი თანამშრომლობდა რევოლუციონერ სოციალისტებთან , ამავდროულადვეწეოდა არალეგალურ პოლიტიკურ საქმიანობას. იგი ჩეხოსლოვაკიიდან უკანონო ბეჭდური პუბლიკაციების ტრანსპორტირებას ახდენდა და თან ახლდა პოლიტიკურ ლტოლვილებს საზღვრის გადაკვეთისას. ამისთვის მან გამოიყენა მამის სახლი ზემო ლუსატიის სოფელ დორფ-რადიბორში. ინარჩუნებდა პოლიტიკურ ურთიერთობას ოპოზიციურ ჯგუფებთან , და ოტო ბაუერის ავსტრიელ სოციალისტებთან.

მარია გროლმუსეცის საქმიანობის შესახებ ინფორმაცია მივიდა გერმანიის ხელისუფლებაში და 1934 წლის 7 ნოემბერს დააპატიმრეს თავის თანამებრძოლ ჰერმან რეინმუთთან ერთად. საპატიმროში დრეზდენში იმყოფებოდა. 1935 წლის 23 ნოემბერს სახალხო სასამართლოს პალატამ 6 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა ვალდჰაიმში. ციხეში ყოფნისას მას გაუმწვავდა ფარისებრი ჯირკვლის დაავადება. მარიას შესთავაზეს თავისუფლება იმ პირობით, რომ უარს იტყოდა იატაკქვეშა საქმიანობაზე, რაზეც მარიამ უარი განაცხადა და 1940 წლის დეკემბერში გადაიყვანეს რავენსბრიუკის საკონცენტრაციო ბანაკში, სადაც 1944 წლის 6 აგვისტოს კიბოთი გარდაიცვალა.

ხსოვნა
მარია გროლმუსეცის სახელი უწოდეს რამდენიმე საგანმანათლებლო დაწესებულებას და ქუჩებს ლაიფციგში, ბაუტცენსა და ჰოიერსვერდესში.
1959 წელს გდრ-ის ფოსტამ გამოუშვა მარია გროლმუსეცისადმი მიძღვნილი საფოსტო მარკა.
ლუჟაცელმა კომპოზიტორმა ულრიხ პოგოდამ დაწერა სიმფონიური პოემა ორკესტრისთვის „მარია გროლმუსი“.
ანდრეი პავლინოვის არქეოლოგიური ექსპედიცია კავკასიაში

ანდრეი პავლინოვის არქეოლოგიური ექსპედიცია კავკასიაში (. 27 ივლისი — 9 ივნისი, 1888) — მოსკოვის საიმპერატორო არქეოლოგიური საზოგადოების დაკვეთით ჩატარებული ექსპედიცია. ექსპედიციის ფარგლებში მოვლილი იყო სოხუმის ოკრუგისა და ბათუმის ოლქის ტერიტორიები.

ისტორია
აღნიშნული ექსპედიციის მიზანი იყო დაესრულებინათ 1886 წელს ნიკიტინისა და სიზოვის მიერ დაწყებული აფხაზეთის ძეგლების შესწავლა და შემდეგ კვლევა გაეგრძელებინათ ბათუმის ოლქში.

1886 წლის 30 აპრილს მოსკოვის საიმპერატორო არქეოლოგიურმა საზოგადოებამ ი. ბარშჩევსკის დაავალა, მოეხდინა აფხაზეთის, ბათუმისა და ყარსის ოლქების სიძველეების ფოტოგადაღება, ხოლო 1888 წლის 27 ივლისით დათარიღებულ მიმართვაში ქუთაისის გუბერნატორის დამხმარეს დაევალა, მოსკოვის საიმპერატორო არქეოლოგიური საზოგადოების კომისიის წევრ ი. ბარშჩევსკისთვის გამოეყოთ ცხენი და დახმარებოდნენ მას ქალაქ ბათუმიდან ოლთისში გადასადგილებლად. ივან ბარშჩევსკი იყო ის ფოტოგრაფი ვინც ახლდა პავლინოვს მისი იმერხევში 1888 წლის ექსპედიციის დროს. როგორც 1891 წელს პ. უვაროვა იხსენებდა, მან 1886 წელს იმერხევის მონახულებას თავი აარიდა იმ მოტივით, რომ იქ უნდა ემოგზაურათ მოსკოვის არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრებს ა. მ. პავლინოვსა და ი. ო. ბარშჩევსკის.

ექსპედიციის წევრები:
ექსპედიციის ხელმძღვანელი — ანდრეი პავლინოვი;
ფოტოგრაფი — ივან ბარშჩევსკი.

მარშრუტი
ჯგუფი აფხაზეთში სევასტოპოლიდან შავი ზღვის სანაპიროთი ჩავიდა. პირველი პუნქტი იყო სუხუმ-კალე. შემდეგ ინახულეს დრანდა, კვიტოული, ჯიგერდა, მოქვი, ოჩამჩირე, ილორი. 9 ივნისს ჯგუფმა მთისკენ სვლა შეაჩერა ძლიერი წვიმების გამო და ზღვით გაცურეს ბათუმამდე, შემდეგ კი რკინიგზით ავიდნენ ქალაქ ქუთაისში, ინახულეს გელათი. ამინდის გამოსვლისთანავე ჯგუფი ფოთიდან დაბრუნდა აფხაზეთში. ისინი ოჩამჩირედან ჯერ ბედიაში ავიდნენ, მოინახულეს ირგვილვ არსებული ეკლესიები, შემდეგ კი ოქუმის გავლით გადავიდნენ ზუგდიდში. გზად მოინახულეს საბერიე, რუხი, მარტვილი.

ზუგდიდის შემდეგ ჯგუფი გაემართა ბათუმის ოლქის დასათვალიერებლად, კერძოდ ჭოროხის ხეობისა და შავშეთში. ჭოროხის დასაწყისშივე ნახეს გონიოს ციხე, შემდეგ მაკრიალი, მაჭახელი, ართვინი, დოლისყანა, ბერთა, ოპიზა, ხანძთა, არტანუჯი, ენირაბათი, სათლე, ტბეთი, ოქრობაგეთი. ექსპედიცია არტაანისა და ახალციხის მონახულებით დასრულდა ბაქოში.

ფოტოები
ა. პავლინოვის ექსპედიციის დროს ი. ბარშჩევსკის მიერ გადაღებული ფოტოები შეტანილი აქვს უშუალოდ ი. ბარშჩევსკის თავის კატალოგში.
პანდია (თანამგზავრი)

პანდია , იუპიტერ , /2017 4 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. შედის იუპიტერის ჰიმალიის ჯგუფში. იგი პროგრადულად მოძრავი არარეგულარული თანამგზავრია.

იუპიტერის გარშემო სრულ ბრუნს აკეთებს დაახლოებით 252 დღეში. თანამგზავრის ორბიტის დიდი ნახევარღერძი დაახლოებით 11.5 მილიონი კილომეტრია, ორბიტალური დახრილობა — დაახლოებით 28.15°, დიამეტრი დაახლოებით — 3 კმ.

აღმოჩენა
თანამგზავრი აღმოჩენილ იქნა სკოტ შეპარდისა და მისი გუნდის მიერ. აღმოჩენა გამოცხადდა 2018 წლის 17 ივლისს. საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის ნომენკლატურის შესაბამისად, თანამგზავრს მიენიჭა დროებითი სახელი /2017 4.

2018 წლის 25 სექტემბერს აღმოჩენა აღიარა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა და თანამგზავრმა მიიღო მუდმივი ნომერი „იუპიტერი “. 2019 წლის თებერვალში აღმომჩენებმა -ზე გამოაცხადეს მათ მიერ აღმოჩენილი თანამგზავრებისათვის სახელების შემოთავაზების მოთხოვნა.

2019 წლის 20 აგვისტოს თანამგზავრს ეწოდა სელენისა და ზევსის ასულის ქალღმერთ პანდიეს სახელი, ბერძნული მითოლოგიიდან.
ათანასე ნიკიტინის ძეგლი (ტვერი)

ათანასე ნიკიტინის ძეგლი — ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ძეგლი ტვერში, ათანასე ნიკიტინის სამშობლოში, პირველი ევროპელი მოგზაურისა, რომელმაც ინდოეთში სავაჭრო გზა გახსნა.

ძეგლი მდებარეობს ათანასე ნიკიტინის სანაპიროზე, მდინარე ვოლგის მარცხენა ნაპირზე. ის არის ბრინჯაოს ოთხმეტრიანი ქანდაკება გრანიტის კვარცხლბეკზე, რომელიც დამონტაჟებულია მრგვალ თუჯის პლატფორმაზე. ძეგლი დგას ფართო, გემბანთან სტილიზებულ სათვალთვალო მოედანზე. ათანასე ნიკიტინი სიმაღლიდან ამაყად გადაჰყურებს ვოლგას და ქალაქის პარკს. მას ხელში სიგელი უჭირავს, რომელიც მიხეილ ბორისის ძემ (1453-1505, ტვერის დიდმა მთავარმა 1461-1485 წლებში) გადასცა. მეორე ვერსიით, ეს არის გრაგნილი სავაჭრო გარიგებებისთვის. ქამარზე მიმაგრებული აქვს ქისა ფულით. რადგან არქიტექტურულ კომპლექსზე ძირითადი ხედი ნაპირიდან იშლება, იქმნება შთაბეჭდილება, რომ ვაჭარი ხომალდის გემბანზე დგას, წუთი-წუთზე გაუშვებს მას ზღვაში და გაემგზავრება შორეულ მოგზაურობაში.

ძეგლი შექმნეს მოქანდაკეებმა სერგეი ორლოვმა და ანატოლი ზავალოვმა არქიტექტორ გრიგორი ზახაროვის პროექტით და გაიხსნა 1955 წლის ივნისში. გახსნის ცერემონიას ესწრებოდა ინდოეთის ელჩი სსრკ-ში იმ დროისთვის - კუმარ მენონი. მან აღნიშნა, რომ ნიკიტინი უდიდესი მოგზაური იყო, რომელმაც ახალი მიწა მაშინ აღმოაჩინა, როცა ევროპაში ინდოეთის შესახებ ჯერ კიდევ არაფერი იცოდნენ.

ძეგლის უკან არის ქრისტეს აღდგომის ეკლესია (სამი აღმსარებლის). ძეგლი ქალაქელებისთვის სავიზიტო ბარათს წარმოადგენს. მისი შექმნის იდეა ჯერ კიდევ 1930-იან წლებში აღმოცენდა, მაგრამ დიდმა სამამულო ომმა გეგმების განხორციელებას ხელი შეუშალა. საინტერესოა, რომ ტვერის ღირსშესანიშნაობა, რომელმაც ქალაქს სახელი გაუთქვა, ყველაზე ახალგაზრდაა. ყველა არქიტექტურული ქმნილება, რომელიც გამოარჩევს ტვერს რუსეთის სხვა ქალაქებისგან, მხოლოდ 1763 წლის ხანძრის შემდეგ გაჩნდა, ეკატერინე -ს ბრძანებით.

ქალაქური ლეგენდები
ათანასე ნიკიტინის ძეგლთან დაკავშირებულია რამდენიმე ლეგენდა. ყვებიან, თითქოს 1955 წელს, ნიკიტა ხრუშჩოვის ინდოეთში ვიზიტის დროს, ჯავაჰარლალ ნერუს უკითხავს მისთვის: არის თუ არა ვაჭრის სამშობლოში მისი ძეგლი? ხრუშჩოვმა დამაჯერებლად უპასუხა, რომ ძეგლი დიდი ხანია დგას, სინამდვილეში კი ეს ასე არ იყო. სახლში დაბრუნების შემდეგ ხრუშჩოვმა განკარგულება გასცა, რომ ტვერში სასწრაფოდ დაედგათ ათანასე ნიკიტინის ძეგლი. კიდევ ერთი ლეგენდის მიხედვით, პირველად უნდოდათ სადკოს ძეგლის დადგმა, მაგრამ ინდოეთში ხრუშჩოვის დამამახსოვრებელი ვიზიტის შემდეგ სადკო სასწრაფოდ გადააკეთეს ათანასე ნიკიტინად, ბარბითი კი გრაგნილად.

სინამდვილეში ხრუშჩოვის ვიზიტი ინდოეთში ძეგლის დადგმიდან ნახევარი წლის შემდეგ შედგა.

ათანასე ნიკიტინის ძეგლები
ცნობილი ტვერელი ვაჭრის და მოგზაურის, ათანასე ნიკიტინის პატივსაცემად მსოფლიოში სამი მემორიალი აღმართეს. მათი ადგილმდებარეობა მოგზაურის სავაჭრო გზის სიმბოლიზირებას ახდენს და თავისებურ წრეს ქმნის: ტვერი, ინდოეთი და ფეოდოსია. ერთად ისინი იმეორებენ ნიკიტინის გზას „სამი ზღვის იქით“.

გალერეა
ილკა მუჯო

ილკა მუჯო — ალბანელი მსახიობი (დაიბადა 1953 წლის 15 ოქტომბერს), განსაკუთრებით ცნობილი ალბანურ ფილმებში შესრულებული როლებით კომუნისტური რეჟიმის დროს. მისი მსახიობობის დროს შეტანილი წვლილის გამო ტიტული „ “

ცხოვრება
ილკა მუჯი (ან მუჯო) მოდის ალბანური ოჯახიდან, რომელიც გადავიდა ტუზიდან, იუგოსლავიის სამეფოდან (ახლანდელი მონტენეგრო ), მონარქისტული პერიოდის განმავლობაში შკოდერში . იგი დაიბადა დედაქალაქ ტირანაში და იყო მსახიობ აგიმ მუჯოს (1955/1956–2019). მისი კარიერის აღსანიშნავად მას ასევე მიენიჭა "ხელოვნების მაესტროს" წოდება ალბანეთის ეროვნულ თეატრში .

მუჯო დაქორწინდა (ახლა განქორწინებული) ჰაიგ ზაჰარინაზე, შემდეგ გჯერგჟ პოლიკრონ ზაჰარიაზე, დაიბადა პრმეტში და ჰყავდა ერთი ვაჟი, ამოს მუჯი ზაჰარია (დ. 1987), მსახიობი და კინორეჟისორი; და ერთი ქალიშვილი, ელია ზაჰარია ზოგუ (დ. 1983 წ.), მსახიობი და მომღერალი, რომელიც 2016 წლის 8 ოქტომბერს დაქორწინდა ალბანეთის გვირგვინის პრინცზე ლეკაზე .