iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის დროშა

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის დროშა — აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სიმბოლო აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის გერბთან ერთად. აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკას გააჩნია საკუთარი დროშა საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში ყოფნის დროიდან. 1921-1950 წლებში მოქმედებდა აჭარის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დროშა. იგივე დროშა მოქმედებდა 1978-1991.

2000-2004 წლებში ასლან აბაშიძის მმართველობის დროს მოქმედებდა დროშა ლუჯი ფონითა და 7 ვარსკვლავით. ლურჯი ფონი განასახიერებდა შავ ზღვას, ხოლო 7 ვარსკვალი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ ერთეულებს: 2 ქალაქსა (ბათუმი, ქობულეთი) და 5 მუნიციპალიტეტს (ქედის მუნიციპალიტეტი, ქობულეთის მუნიციპალიტეტი, შუახევის მუნიციპალიტეტი, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი, ხულოს მუნიციპალიტეტი).

ამჟამად მოქმედებს დროშა, რომელიც დამტკიცებულია 2004 წლის 20 ივლისს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს მიერ. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კანონი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის დროშის შესახებ ადგენს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის დროშის, როგორც აჭარის
ავტონომიური რესპუბლიკის სიმბოლოს, აღწერილობას, მისი გამოყენებისა და დაცვის წესს. კანონის თანახმად, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის დროშა არის აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის დროშის ერთადერთი ვარიანტი. აკრძალულია აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის დროშად სხვა დროშის გამოყენება. დროშის ორიგინალი ინახება აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარის მიერ დადგენილ ადგილას. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის დროშის დაცვას უზრუნველყოფენ შესაბამისი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის, ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის ორგანოები. აკრძალულია დაზიანებული, გაუფერულებული ან სხვაგვარად შელახული აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის დროშის გამოყენება. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის დროშის გამოყენების დადგენილი წესის დარღვევა იწვევს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ პასუხისმგებლობას.

აღწერილობა
თანახმად კონსტიტუციური კანონისა „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სტატუსის შესახებ“, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის დროშა განისაზღვრება აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კონსტიტუციით და მასში აუცილებლად უნად იყოს გათვალისწინებული საქართველოს სახელმწიფო გერბის ელემენტები.

გერბის აღწერილობა მოცემულია აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კონსტიტუციის მე-6 მუხლში (პუნქტი 1):

კონსტიტუციის თანახმად, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის დროშა საქართველოს სახელმწიფო დროშის სამი მეხუთედია.

გამოყენება
დროშის გამოყენების წესი განისაზღვრება აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კანონით. საქართველოს დროშასთან ერთად, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის დროშა მუდმივად აღიმართება:
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის შენობაზე;
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს შენობაზე; აღსანიშნავია, რომ საქართველოს დროშასთან ერთად, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის დროშის
აღმართვის შემთხვევაში საქართველოს სახელმწიფო დროშა უნდა აღიმართოს უფრო მაღლა, ვიდრე აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის დროშა.

ძველი დროშები
ჟენშენი

ჟენშენი (; „სიცოცხლის ფესვი“, სიტყვასიტყვით „ადამიანი-ფესვი“) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი სამკურნალო მცენარე არალიისებრთა ოჯახისა. ფესვი მთავარღეძიანია, ხორცოვანი, მოთეთრო-ნაცრისფერი ან მოყვითალო, მცირედ დატოტვილია და ადამიანის სხეულს ჰგავს. ღერო სწორია, მისი სიმაღლეა დაახლოებით 50 სმ. თათისებრრთული გრძელი ყუნწიანი ფოთლის როზეტის ცენტრიდან აღმართულია საყვავილე ღერო, რომელზეც მარტივი კალათაა. ნაყოფი წითელი კენკრაა.

ველური ჟენშენი იშვიათი რელიქტური მცენარეა. გავრცელებულია აღმოსავლეთ აზიის უკაფავ ფართოფოთლოვან-წიწვოვან ტყეებში. ხარობს ფხვიერ, კარგად დაწრეტილ, ნეშომპალით მდიდარ ნიადაგზე. ყვავილობს ივლისში, ნაყოფი მწიფს აგვისტო-სექტემბერში. ფესვი იწონის 400 გ. მისგან დამზადებულ პრეპარატს (სპირტიანი ნაყენი, ფხვნილი, ტაბლეტი) იყენებენ მედიცინაში, როგორც მასტიმულირებელ და ტონუსის მომცემ საშუალებას. ველური ჟენშენი ძალიან ნელა იზრდება, ზღვრული ასაკი 100 წელს და ზოგჯერ მეტსაც აღწევს.

კულტურული შედარებით სწრაფად იზრდება და უფრო ძლიერ ფესვებს ივითარებს. ჟენშენს ადრე გაზაფხულზე თესავენ სანერგეში, ხოლო შემოდგომაზე, როდესაც მცენარე ვეგეტაციას ამთავრებს, გადააქვთ ღია გრუნტში (მუდმივ ადგილზე) და რგავენ კვლებში. მცენარის კვების არე არ უნდა იყოს 20×25 სმ-ზე ნაკლები. პლანტაციის მოვლა გულისხმობს სისტემატურ მარგვლას, გაფხვიერებას, მიწის შემოყრას, ბრძოლას მავნებლებსა და დაავადებებთან, მორწყვას ცხელ და მშრალ ამინდში და სხვა. 5-8 წლიანი მცენარის ფესვებს პრაქტიკული დანიშნულებისათვის იყენებენ ვეგეტაციის ბოლოს, ხოლო თესლს - 3-4 წლის შემდეგ.
ტრანს-საჰარის გაზსადენი

ტრანს-საჰარის გაზსადენი (აგრეთვე ცნობილი როგორც გაზსადენი ან ტრანსაფრიკული გაზსადენი) — დაგეგმილი ბუნებრივი აირის მაგისტრალური სადენი ნიგერიიდან ალჟირში. ის მოიაზრება, როგორც ევროპის კავშირის გაზის მიწოდების ალტერნატიული წყაროს შექმნის შესაძლებლობა.

ისტორია
ტრანს-საჰარის გაზსადენის იდეა პირველად წამოყენებულ იქნა 1970-იან წლებში. 2002 წლის 14 იანვარს ნიგერიის ეროვნულმა პეტროლიუმის კორპორაციამ და ალჟირის ეროვნულმა ნავთობისა და გაზის კომპანია „სონარტრაჩმა“ ურთიერთშეთანხმების მემორანდუმს მოაწერეს ხელი პროექტის მოსამზადებლად. 2005 წლის ივნისში ორივე კომპანიამ ხელი მოაწერა კონტრაქტს „ “-თან პროექტის მიზანშეწონილობის კვლევის ჩასატარებლად. კვლევა დასრულდა 2006 წლის სექტემბერში, რომლის დასკვნით გაზსადენი ტექნიკურად და ეკონომიკურად გამართლებული და სანდო იქნებოდა.

2009 წლის 20 თებერვლის შეხვედრაზე და „“ შეთანხმდა სამ მთავრობას შორის ურთიერთშეთანხმების მომორანდუმის პირობებით ერთობლივი საწარმოს ჩამოყალიბებაზე. სამთავრობათშორისო შეთანხმება გაზსადენზე ხელმოწერილ იქნა ნიგერიის, ნიგერისა და ალჟირის ენერგეტიკის მინისტრების მიერ 2009 წლის 3 ივლისს აბუჯაში.
კორცხელის ღვთისმშობლის ეკლესია

კორცხელის ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია — მდებარეობს ზუგდიდიდან რვა კილომეტრზე – მის ჩრდილო–აღმოსავლეთით, ზუგდიდ–წალენჯიხის გზის მარცხნივ მცირე შემაღლებაზე (ზღვის დონიდან სიმაღლე უდრის 200 მეტრს). ეკლესიის მიდამოებიდან შორს მოჩანს სვანეთ-აფხაზეთისა და სამეგრელოს მთიან-ბორცვიანი და ვაკე ადგილები, კოლხეთის დაბლობის ვრცელი ტერიტორია და შავი ზღვა.

ეკლესია 1624–1639 წლებში ააშენა ოდიშის მთავარმა ლევან დადიანმა. ეკლესია ეკუთვნოდა იერუსალიმის ჯვრის მონასტერს. მისი ერთ–ერთი პირველი არქიმანდრიტი იყო ნიკოლოზ ჩოლოყაშვილი. 1815 წელს ეკლესია შეაკეთებინა ნიკოლოზ დადიანმა. 1858 წელს იგი კვლავ განაახლეს. ეკლესია იყო მოხატული, მაგრამ რუსეთის იმპერიის პერიოდში ის შეათეთრეს.
კოკის ეკლესია

სოფელ კოკის წმინდა გიორგის სახელობის ტაძა­რი – მდებარეობს ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ კოკში.

ისტორია
ძეგლთა დაცვის კომიტეტის სპეციალურმა კომისიამ აი­ღო სინჯები და პირვანდელი ტაძრის აშენების თარიღად – მიიჩნია, რომელიც 1855 წელს რუსეთ–თურქეთის ომის დროს მტარვალებს დაუნ­გრევიათ. ომის შემდეგ იგი ისევ განუახლებიათ ხის ეკლესიით, მაგრამ დროთა განმავლობაში ისიც დანგრეულა. ის რისი დანგრევაც ბვერ მოას­წრეს თურქებმა, უღმრთო ხელისუფლების მიერ იქნა დაშლილი და განად­გურებული, ეკლესიის გარშემო სასაფლაო გაუმართავთ, ხოლო ნაეკლესია­რი თანდათან ნაგავსაყრელად გადაუქცევიათ.

სოფლის მოსახლეობაში არ შემორჩა ცნობა იმის შესახებ თუ ვისი სახე­ლობისა იყო პირვანდელი ტაძარი, მათ ამ საქმის გამოკვლევა სპეციალის­ტებს მიანდეს. ისტორიკოსმა მამანტი პაჭკორიამ მოიძია არქივის მასალები და აღმოჩნდა, რომ ცხრა საუკუნის წინ აშენებული ეკლესია წმინდა დიდმოწა­მე გიორგის სახელობის ყოფილა. საეკლესიო უწყების 1908 წლის მონაცემე­ბის მიხედვით კორცხელის ოლქის მთავარხუცესის ზედამხედველობაში მყოფ ტაძრებში მსახურ სასულიერო პირთა შესახებ მონაცემებში მოხსენი­ებულია კოკის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია: მღვდელი ნესტორ ცხაკაია, მედა­ვითნე აქვსენტი შონია, მამასახლისი მანუჩარ წულეისკირი.

ეკლესიის აღდგენით სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა დეკანოზი ფრი­დონ ასათიანი, რომელიც აგრეთვე მშენებარე ეკლესიაში ხშირად იხდიდა პარაკლისებს.
2003 წლის 21 ივლისს ყოვლადუსამღვდელოესმა ზუგდიდისა და ცაი­შის ეპისკოპოსმა გერასიმემ (შარაშენიძე) აკურთხა წმინდა გიორგის სახელო­ბის ეკლესია.

ტაძრის დღესასწაული აღინიშნება გიორგობას.
კოკი

კოკი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: კოკი, ხურჩა). მდებარეობს მდინარე ენგურის მარცხენა სანა­პიროზე.

სოფელი კოკი ზუგდიდიდან დასავლეთით შავიზღვისპირეთის მიმართულებით 15 კმ-ს დაშორებით მდებარეობს. სოფლის ძირითადი ნაწილი მდინარე ენგურის მარცხენა მხარეს არის გაშენებული, ხოლო მარჯვენა ნაპირზე კოკში შემავალი პატარა სოფელი ხურჩა მდებარეობს. კოკში ენგურის ძირითადი დინების გარდა, მისგან გამომავალი ტოტები: პატარა ენგური და გაჭედილი ენგური გაედინება. სოფლის სახელწოდებაც ამ მდინარესთანაა დაკავშირებუ­ლი. სოფლის თავსა და ბოლოში ხმელეთის სიღრმეზე იჭ­რება მდინარის შენაკადები, რომელსაც მეგრელები „ნოღელას“ უწოდებენ, სწორედ ეს შენაკადები ქმნი­ან „კოკიას“, (მეგრულად კუნძული) ნიშანდობლივია, რომ სოფლის სახელწოდებაც აქედან იშვა. წყაროებში მოხსენიებულია საუკუნიდან.

კოკში, სოფლის სასაფლაოსთან დგას წმინდა გიორგის სახელობის ახლად აღდგენილი ეკლესია, რომელშიც ჩაშენებულია ძველი ეკლესიის კედლის ნაწილი და ერთი მოჩუქურთმებული ქვა. ადგილობერივები ამ ეკლესიას საუკუნის ძეგლად მიიჩნევენ.

კოკის საკრებულოში შედის პატარა კოკი, სადაც სოფელ ორსანტიის საზღავრთან, სახუბუოს უბანში, ე.წ. „გაჭედილი ენგურის“ მარჯვენა მხარეს არის ღვთისმშობლის ნასაყდარალი. ამ უბანს კადარესაც ეძახიან.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 887 ადამიანი.
ტყაია

ტყაია — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში, ჩხორიის თემი. მდებარეობს მდინარე ენგურის მარცხენა სანაპიროზე, ზღვის დონიდან 125 მეტრი, ზუგდიდიდან 17 კილომეტრის დაშორებით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 683 ადამიანი.

ეტიმოლოგია
სოფლის დღევანდელი ტერიტორია დადიანების მმართველობის ჟამს მთლიანად ტყით ყოფილა დაფარული და იგი მთავართა საყვარელ სანადირო ადგილს წარმოად­გენდა. მიუთითებენ სოფლის სახელწოდებასაც აქედან წარმოიშვაო — ტყაია, მეგრულად — ტყიანი ადგილი.

სოფელში დგას საუკუნის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია.
ტყაიის წმინდა გიორგის ეკლესია

წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია — ეკლესია საქართველოში, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტყაიაში.

ტაძრის ისტორია
სოფელი ტყაია ზუგდიდის რაიონის ერთ-ერთი ლამაზი სოფელია, რომელიც ზუგდიდიდან 17 კილომეტრის დაშორებით მდ. ენგურის მარცხენა მხარეს მდებარეობს.
სოფლის დღევანდელი ტერიტორია დადიანების მმართველობის ჟამს მთლიანად ტყით ყოფილა დაფარული და იგი მთავართა საყვარელ სანადირო ადგილს წარმოადგენდა. მიუთითებენ სოფლის სახელწოდებასაც აქედან წარმოიშვაო -„ტყაია“ მეგრულად ტყიან ადგილს ნიშნავს.შემდგომში დადიანებს ეს ადგილები ჩიქოვანებისათვის უანდერძიათ, რომელთა შთამომავლობა დღესაც ცხოვრობს სოფელში.

გასული საუკუნის პირველ წლებში სოფლის მკვიდრმა სიმონ ბეჟანის ძე ჩიქოვანმა, რომელსაც მემკვიდრე არ მიეცა, თავისი საცხოვრებელი ადგილ-მამული დაულოცა ახლო ნათესავს - ბარდღა კადირბის ძე ჩიქოვანს, რომელსაც სამსონის ანდერძის მიხედვით ნაჩუქარ ადგილას უნდა აეშენებინა წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია.
ბარდღა ჩიქოვანმა მონდომება არ დაიშურა და ეკლესია 1910-1912 წლებში ააშენა. კედლების ასაშენებელი აგური იქვე, ადგილზე გამოწვეს, თუნუქის სახურავი სტამბოლიდან ჩამოიტანეს. ღვთის შემწეობითა და სოფლის თანადგომით დიდებული ეკლესია აშენდა 1910–1912, სადაც ანდერძის მიხედვით სიმონ ჩიქოვანი და მისი მეუღლე ეკლესიში დაასაფლავეს.

ახალაშენებულ ეკლესიაში 1914 წელს ეპისკოპოს ლეო­ნიდეს კურთხევით მედავითნედ დაუდგენიათ ამავე სოფლის მკვიდრი ნი­კოლოზ ქუხილავა, რომელიც 1925 წლიდან სამღვდელო ხარისხში აყვანი­ლი მეუფე სვიმეონის ლოცვა-კურთხევით, სიცოცხლის ბოლომდე მიუხე­დავად მრავალი განსაცდელისა, აღასრულებდა ღვთისმსახურებას.

1990 წლიდან ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა დაიწყეს ეკლესიის აღ­დგენითი სამუშაობები, რომლებიც დიდწილად (80%) დააფინანსა სოსო ხვიჩავამ, ხოლო აღდგენით სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა დემურ ფიფია. ხვიჩავამ სპეციალურად ჩამოასხმევინა ოთხი სამრეკლო ზარი (350, 180, 100 და 15 კგ) და ჩამოიტანა მოსკოვიდან, ასევე მთლიანად დააფინანსა ეკლესიის შემოღობვის სამუშაოები. ეკლესიის და შემოგარენის აღდგენაში ფიზიკურად ჩართული იყო ადგილობრივი მოსახლეობა.

2000 წელს ზუგდიდისა და ცაიშის ეპისკოპოსმა გერასიმემ (შარაშენი­ძე) აკურთხა აღდგენილი ტაძარი და წინამძღვრად დეკანოზი გაბრიელ გუ­ლორდავა დაადგინა. 2000 წელს ზუგდიდისა და ცაიშის ეპისკოპოსმა გერასიმემ აკურთხა აღდგენილი ტაძარი და წინამძღვრად მღვდელი გაბრიელ გულორდავა დაადგინა, ხოლო 2003 წლიდან ტაძრის წინამძღვარია მღვდელი გალაქტიონ ფიფია.
ტაძრის დღესასწაული აღინიშნება გიორგობას.
დიდი ნეძის წმინდა გიორგის მონასტერი

წმინდა გიორგის სახელო­ბის მამათა მონასტერი მდებარეობს ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდ ნეძში. მონასტერი აიგო 1999–2004 წლებში.

დიდინეძის მამათა მონასტრის საეკლესიო კომპლექსში შე­დის: ეკლესია (ორნავიანი ბაზილიკა), სამრეკლო სანათლავით, სატრაპეზო სამლოცველოთი. ეკლესიას გაუკეთდა ლამაზი გალავანი. ეზო განაშენიანე­ბულია მარადმწვანე ხეებით. ეკლესიას გამოეყო დამატებით სანერგე ფარ­თი დამხმარე მეურნეობისათვის.ეკლესიის მოჩუქურთმებული ბაზილიკა ეკლარის ქვისგანაა ნაგები, ხო­ლო სამრეკლო გადახურულია სპილენძით.

ახლად ნაკურთხ ტაძარში მეუფე გერასიმემ წინამძღვრად დეკანოზი ზაბულონ ქობალია დაადგინა. მამა ზაბულონი შაბათობით რეგულარულად აღავლენდა საღმრთო ლიტურღიას.

მეუფე გერასიმეს ლოცვა-კურთხევით ეკლესიასთან გახსნილია მამათა მონასტერი, რომლის წინამძღვარია იღუმენი თეოდოსი (ლაგაზაშვილი).
ჟირაფისებრი ანტილოპა

ჟირაფისებრი ანტილოპა — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ნამდვილი ანტილოპების ქვეოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 150 სმ, მასა 43-50 კგ აღწევს. მამლის რქები ქნარისებურადაა მოხრილი. გავრცელებულია აღმოსავლეთ აფრიკაში. ბინადრობს უდაბნოში. იკვებება ფოთლებით. გვხვდება წყვილებად ან იშვიათად ქმნის მცირე ჯგუფს (6-7 დედალი და 1 მამალი). აქტიურია დილით და საღამოთი. მაკეობა 7 თვე გრძელდება. შობს 1, იშვიათად 2 ნაშიერს. სანადირო ობიექტია.
იირჟი მუხა

იირჟი მუხა (; დ. 12 მარტი, 1915 — გ. 5 აპრილი, 1991) — ჩეხი მწერალი, ავტობიოგრაფიული მოთხრობებისა და მამამისის, არტ-ნუვო მხატვარ ალფონს მუხას, შემოქმედების სწავლების ავტორი.

ბიოგრაფია
იირჟი მუხა დაიბადა პრაღაში. 1938 წელს, როცა გერმანიამ ჩეხოსლოვაკია დაიკავა, ის პარიზში იყო. მამის გარდაცვალებისას ის პრაღაში ბრუნდება, თუმცა როგორც საომო კორესპონდენტს შეეძლო ნებართვა მიეღო პარიზში დასაბრუნებლად. ამრიგად ის ნელ-ნელა გზას გაერთიანებულ სამეფოსკენ იკაფავს. ის უერთდება რაფ-ს და მუშაობს ჩეხეთის მთავრობა გადასახლებაში.

1947 წელს ის ბრუნდება პრაღაში, მაგრამ დაპატიმრებული იყო ქვეყნის ახალი კომუნისტური მთავრობის მიერ, რადგან ის ბრიტანეთის სამხედროში მსახურობდა. 1953 წელს, გაათავისუფლეს რა საპატიმროდან, ის მწერლობას უძღვნის თავს და თავის მამის შემოქმედებას აქვეყნებს, რომელმას თავისი ცხოვრების უდიდესი ნაწილი ზღვის გაღმა გაატარა. ხავერდოვანი რევოლუციის დროს, რომელმაც დაამხო კომუნისტური რეჟიმი, ის პარიზში ცხოვრობს, შემდეგ კვლავ ბრუნდება პრაღაში, სადაც ორი წლის შემდეგ, 1991 წელს გარდაიცვალა. ჩეხოსლოვაკიაში კომუნისტური რეჟიმის დამხობის შემდეგ ის ჩეთეთის პენ-კლუბის თავმჯდომარედ დაინიშნა.
ფილიპე II მაკედონელი

ფილიპე მაკედონელი, (; დ. დაახლოებით ძვ. წ. 382, პელა — გ. ძვ. წ. 336, ეგია) — ძველი მაკედონიის მეფე (ბასილევსი) ძვ. წ. 359 წლიდან ძვ. წ. 336 წლამდე. ის იყო არგეადების დინასტიის წარმომადგენელი. ისტორიაში მეტწილად შევიდა, როგორც ალექსანდრე დიდის მამა. დაასრულა მაკედონიის სამეფოს გაერთიანება (359), გაატარა მთელი რიგი მნიშვნელოვანი რეფორმები, რითაც საფუძველი ჩაუყარა ქვეყნის პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და სამხედრო ძლიერებას. შექმნა რეგულარული ჯარი და ძლიერი ფლოტი, გარდაქმნა ცხენოსანთა ჯარი, შექმნა სახელგანთქმული მაკედონური ფალანგი. შემოიღო ერთიანი სამონეტო სისტემა და დაიწყო ოქროს მონეტის გამოშვება. ძვ. წ. 359 წლიდან დაიწყო საბერძნეთის ოლქების დაპყრობა, ძვ. წ. 338 წელს მაკედონია უკვე საბოლოოდ ბატონობდა მთელ საბერძნეთზე; ამის შემდეგ შეუდგა მზადებას სპარსეთში სალაშქროდ, მაგრამ სასახლის კარის შეთქმულების მსხვერპლი გახდა.
Non, je ne regrette rien

„, “ — ფრანგული სიმღერა, დაწერილი 1956 წელს, რომელმაც უდიდესი პოპულარობა ედიტ პიაფის შესრულებით მოიპოვა (1960 წლის 10 ნოემბრის ჩანაწერით). სიმღერის კომპოზიტორია შარლ დიუმონი. სიტყვები, რომლებშიც პიაფის წარსულზეა მინიშნება, მიშელ ბოკერის დაწერილია. სიმღერა პიაფმა საფრანგეთის უცხოეთის ლეგიონს მიუძღვნა.

პიაფის გარდა სიმღერა სხვადასხვა დროს შეასრულეს: მირეი მატიემ, ელიაჯ პეიჯმა, ტინა არენამ, იზაბელ ბოლეიმ, პატრისია კაასმა, დალიდამ (იტალიურად) და თამარ გვერდწითელმა (ფრანგულად და რუსულად).
დისნეილენდი

დისნეილენდის პარკი , მანამდე ცნობილი, როგორც დისნეილენდი — უოლტ დისნეის მიერ დაარსებული გასართობი პარკი. მდებარეობს ანაჰაიმში (კალიფორნია, აშშ). პარკში წარმოდგენილია მრავალი ატრაქციონი, კინოთეატრი, სასტუმრო თუ მუზეუმი.

დისნეილენდი გაიხსნა 1955 წლის 17 ივლისს. მანამდე უოლტ დისნეისთვის ასეთი ტიპის პარკი წლების განმავლობაში ნამდვილი ოცნება იყო. პარკის მნიშვნელობას კიდევ უფრო მეტად ზრდის მასში დისნეის ანიმაციური ფილმების გმირებად გადაცმული მსახიობების მონაწილეობა. ამასთან, მსგავსი პარკები გახსნილია ტოკიოში, ჰონგ-კონგსა და პარიზში, თუმცა ერთადერთი პარკი, რომელზეც უშუალოდ უოლტ დისნეი მუშაობდა, არის ამერიკული დისნეილენდი.

დისნეილენდს ჰყავს უფრო მეტი სტუმარი, ვიდრე რომელიმე სხვა გასართობ პარკს. 2021 წლის მონაცემებით, გახსნის დღიდან დისნეილენდი მოინახულა 757 მილიონმა სტუმარმა. 2022 წელს მან უმასპინძლა დაახლოებით 16.9 მილიონ სტუმარს და მნახველთა რაოდენობის მხრივ წლიური შედეგებით სიაში რიგით მეორე იყო. 2005 წლის მარტის ინფორმაციის მიხედვით, პარკში დასაქმებულია 65.700 ადამიანი, აქედან 20.000 – დისნეის თანამშრომლები, ხოლო 3000 – მესამე პირის კონტრაქტორები ან მათი დირექტორები.
ლაბაძე

საკუთარი სახელი ლაბაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ავთანდილ ლაბაძე — ფეხბურთელი
გია ლაბაძე — სპორტსმენი, მორაგბე
გიორგი ლაბაძე — მწერალი
დიანა ლაბაძე — მომღერალი
ვახტანგ ლაბაძე — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)
ირაკლი ლაბაძე — სპორტსმენი, ჩოგბურთელი
მარიამ ლაბაძე — მორფოლოგი
მარინა ლაბაძე — ანესთეზიოლოგი
მიხეილ ლაბაძე — ინჟინერი
ნათია ლაბაძე — მეზღვაური
ნესტორ ლაბაძე — საბჭოთა გენერალ-ლეიტენანტი
კაპიტოლიუმის ძუ მგელი

კაპიტოლიუმის ძუ მგელი — ეტრუსკული ბრინჯაოს სკულპტურა, სტილისტური მახასიათებლებით თარიღდება ძვ. წ. საუკუნით და ანტიკური პერიოდიდან რომში ინახება. სკულპტურაზე გამოსახულია (თითქმის ნატურალური ზომით) ძუ მგელი, რომელიც საკუთარი რძით კვებავს ორ ჩვილ ბავშვს — რომულუსსა და რემუსს, ქალაქის ლეგენდარულ დამაარსებლებს. ითვლება, რომ მგელი საბინებისა და ეტრუსკების ტოტემი იყო, ხოლო ქანდაკება რომში გადაიტანეს რომაელების ამ ხალხთან შერწყმის ნიშნად.
სინგის მელნის სადგარი

სინგის მელნის სადგარი (ინგლ. ), ვერცხლის მელნის სადგარი გამოყენებული 1776 წელს აშშ-ის დამოუკიდებლობის დეკლარაციისა და 1787 წელს აშშ-ის კონსტიტუციის ხელმოწერისას. ქაღალდის დოკუმენტებთან ერთად, ეს არის ერთ-ერთი იმ ოთხი ფიზიკურ ობიექტთაგან, რომლებიც კონსტიტუციური კონვენციის მომსწრე იყო და რომლებიც დღემდე არსებობს, დამოუკიდებლობის დარბაზთან, ლიბერტი ბელთან და ჯორჯ ვაშინგტონის სავარძელთან (რომელშიც ის იჯდა, როგორც კონვენციის თავმჯდომარე) ერთად. შესაბამისად, ეს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნივთია ამერიკის ისტორიაში და მას მნიშვნელოვანი დოკუმენტების ხელმოწერისას იყენებდნენ დამფუძნებელი მამები — ვაშინგტონი, ბენჯამინ ფრანკლინი, თომას ჯეფერსონი, ჯონ ჰენკოკი და ჯეიმზ მედისონი.
პლაცებო

პლაცებო (, „მოგეწონები, მოვეწონები, ვასიამოვნებ“) — ნივთიერება სამკურნალო თვისებების გარეშე, რომელსაც წამლის საშუალების სახით იყენებენ. პლაცებოთი მკურნალობის დროს ავადმყოფი იღებს ინერტულ შაქრის წამალს – ექიმი კი არწმუნებს, რომ ამ პროცედურის შემდეგ ის გამოჯანმრთელდება, მაგრამ უმალავს წამლის ინერტულობის ფაქტს. ეს ქმედება საჭიროა იმისთვის, რომ პაციენტმა ირწმუნოს საკუთარი გამოჯანმრთელება. ფენომენი ცნობილია პლაცებოს ეფექტის სახელით.

პრეპარატის მიღების გარდა, არსებობს დამატებითი პროცედურების ან ვარჯიშების ჩატარების ტრადიციაც, რომელთა პირდაპირი ეფექტი არ შეიმჩნევა. პლაცებოს ეფექტის მოქმედების ხარისხი უკავშირდება ადამიანის თვითდარწმუნებას და „მკურნალობის“ გარე ფაქტორებს - მაგალითად, პლაცებოს სახეს, მის ღირებულებას და „წამლის“ მოპოვების საშუალების სირთულეს, ნდობას ექიმისადმი და კლინიკის ავტორიტეტს.
სამიზდატი

სამიზდატი ( < «» — „თვითგამომცემლობა“, „არაოფიციალური გამომცემლობა“) — დისიდენტური საქმიანობის მთავარი ფორმა საბჭოთა ბლოკში; აქტივისტები კუსტარულად აწარმოებდნენ აკრძალული პუბლიკაციების რეპროდუქციას, რომლებიც შემდეგ მკითხველებს შორის ხელიდან ხელში გადადიოდა, რაც წინააღმდეგობის მოძრაობისთვის პლატფორმის შექმნას უწყობდა ხელს 1980-იან წლებში. ამგვარი პრაქტიკა უკიდურესად საშიში იყო, ვინაიდან გამოაშკარავების შემთხვევაში უმკაცრესად ისჯებოდა.
ტომას სევერი

ტომას სევერი (ინგლ. , დაბადებით შილსტოუნი; დ. 1650 — გ. 1715) — ინგლისელი მექანიკოსი, გამომგონებელი. პირველი თბური (ორთქლის) ძრავის ერთ-ერთი შემქნელი.

დაიბადა შილსტონში მოდბერისთან, დევონშირი. ხშირად სევერის სამხედრო ინჟინრად მოიხსენიებენ, თუმცა ეს მცდარია. მის წიგნში "მაღაროელის მეგობარი" ის ხელს აწერს, როგორც " ". სავარაუდოდ ის კორნუოლის მაღაროში ზედამხედველი უნდა ყოფილიყო, სადაც მიღებული იყო ამ რანგის ადამიანთა "კაპიტნად" წოდება. სევერიმ პირველმა გამოიყენა ორთქლის ენერგია ტექნიკაში. 1698 წელს მიიღო ინგლისის პატენტი ორთქლის კამერულ შემწოვ-დამქშენ მოწყობილობაზე, რომელსაც მცირე სიმძლავრე ჰქონდა და წყალი მნიშვნელოვან სიმაღლეზე ვერ აჰქონდა.
ჩხორია

ჩხორია (ყოფ. ბეჟაშ-ღალი) — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ჩხორია, ზედა ეწერი, ტყაია). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, ზუგდიდ–ჯვრის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 200 მეტრი. ზუგდიდიდან 14 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 968 ადამიანი.
თავწყარო

თავწყარო — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ოზაანის ადმინისტრაციულ ერთეულში (კახეთის მხარე).

მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 520 მ-ზე, დედოფლისწყაროდან 16 კმ-ში.

ისტორია
დასახლება თავწყარო საუკუნის 60-იან წლებში წარმოიქმნა მას შემდეგ, რაც აქ, სოფელ ოზაანის კუთვნილი კოლმეურნეობის ტერიტორიაზე დაასახლეს ქართული და ოსური ოჯახები დუშეთის, კასპის და გორის რაიონებიდან. ამით აიხსნება, რომ თავწყარო ტერიტორიულად მდებარეობს სოფელ გამარჯვებასთან, სამხრეთიდან თითქმის მას ეკვრის, მაგრამ ადმინისტრაციული ნიშნით დაკავშირებულია გეოგრაფიულად უფრო დაშორებულ სოფელ ოზაანთან. დასახლებამ სოფლის სტატუსი საუკუნის მიწურულს მიიღო.

თავწყაროს სამხრეთ-აღმოსავლეთით შემორჩენილია გვიანდელი შუა საუკუნეების „ორსაყდარების“ დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები. სოფლის სამხრეთით გაითხარა მრავალშრიანი არქეოლოგიური ძეგლი — ტახტიფერდას ნამოსახლარი (ძვ. წ. - საუკუნეები).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 80 ადამიანი.
ჯუმი (ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი)

ჯუმი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში, ახალსოფლის თემი (სოფლები: ახალსოფელი, ოფაჩხაფუ, უჩაშონა, ჯუმა). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ჯუმის მარჯვენა სანაპიროზე, ზღვის დონიდან 70 მეტრი. ზუდიდიდან 8 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1200 ადამიანი.
ცაიში

ცაიში — სოფელი, ბალნეოლოგიური კურორტი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ცაიში, ცაცხვი, ჩხოუში). სოფელში არის რკინიგზის სადგური სენაკი-ზუგდიდის ხაზზე. საუკუნიდან წარმოადგენდა საეპისკოპოსო კათედრას. სოფელში დგას - საუკუნეების ეკლესია, ასევე საუკუნის ეკლესია „ჯეგეთა“.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1526 ადამიანი.

გეოგრაფია
მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ჯუმის სანაპირო, ზღვის დონიდან 50 მეტრი. ზუგდიდიდან 10 კმ.

რელიეფი
ცაიშის რელიეფი მრავალფეროვანია. აქ გვხვდება მაღლობები, დაბლობები, ზეგანი, ვაკე და მთები. ცაიში შავმიწანიადაგიან რაიონებს ეკუთვნის, რითაც უხვმოსავლიანობით გამოირჩევა. არის მეწყერული ადგილებიც. არის ასევე კირქვიანი ნიადაგი.

ჰავა
ცაიშის მიდამოებში ჰავა ნოტიო სუბტროპიკულია, რბილი, უთოვლო ზამთრით და თბილი, ნოტიო ზაფხულით. ზაფხულის საშუალო ტემპერატურა 20 °-ია. ყველაზე თბილი თვის (ივლისის) ტემპერატურა 30 °-ია. ნალექების წლიური რაოდენობა 1400-3000 მმ-ის ფარგლებში მერყეობს.

ფლორა და ფაუნა
ცაიშის ფლორა და ფაუნა მრავალფეროვანია. აქ გვხვდება 400–600 წლის ხემცენარეები. ასეთია ხემცენარე ძელქვა, რომელიც მხოლოდ იაპონიასა და საქართველოშია შემორჩენილი. სოფელში არის ძელქვის კორომი.

ასევე ცაიშის ღვთისშობლის ეკლესიის ეზოში გვხვდება უზარმაზარი ცაცხვის ხე, ვარაუდით არის 600 წლის. იონა მეუნარგიას სახლ-მუზეუმის ეზოში არის მაგნოლია 100 წლის. ხარობს იშვიათი ჯიშის ყურძენი-იზაბელა. (ეს მცენარე ვახუშტი ბატონიშვილს მიჰქონდა აფხაზეთში, მაგრამ როცა შეამჩნია, რომ მცენარე გზაში კვდებოდა, ცაიშში დატოვა. სწორედ ამ მოვლენას შეიძლება მივაკუთნოთ იზაბელას გავრცელება სამეგრელოში). ასევე ხარობს კოლხური ბზა, ლუფა, ტუნგო, ევკალიპტი, დაფნა, ურთხელი.

ცაიშის ტყეში ცხოვრობს: მგელი, ტურა, მაჩვი, ნუტრია. ფრინველებიდან – ბეღურა, ყვავი, შაშვი.
ჯიხაშკარი

ჯიხაშკარი (ზოგან ჯიხასკარი) — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ფალაზონი, ჯიხაშკარი). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ჭანისწყლის მარჯვენა სანაპიროზე, ზღვის დონიდან 150 მეტრი. ზუგდიდიდან 16 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1327 ადამიანი.
ცაცხვი (ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი)

ცაცხვი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში, ცაიშის თემი (სოფლები: ცაიში, ცაცხვი, ჩხოუში). ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ჯუმის მარცხენა სანაპირო, ზღვის დონიდან 40 მეტრი. ზუგდიდიდან 13 კმ. სოფელში არის რკინიგზის სადგური სენაკი-ზუგდიდის ხაზზე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 843 ადამიანი.