iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ფქვილის ხიდი

ფქვილის ხიდი — საფეხმავლო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში გრიბოედოვის არხზე, ქალაქის ცენტრალურ რაიონში. აკავშირებს ყაზანისა და სპასკის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 22,5 მეტრი, სიგანე - 2,3 მ.

მდებარეობა
ხიდი გადაკვეთავს გრიბოედოვის არხს ფქვილის შესახვევთან ახლოს.

დინების ზემოთ მდებარეობს ბანკის ხიდი, ხოლო ქვემოთ ქვის ხიდი

უახლოესი მეტროსადგურებია (600 მ) „სადოვაია“, „სენის მოედანი“ და „სპასკაია“.

სახელწოდება
ხიდმა თავისი სახელწოდება მიიღო 1952 წელს ფქვილის შესახვევის სახელისაგან.

ისტორია
პირველი ხიდი ამ ადგილზე ააგეს 1931 წელს ლენენერგოს გათბობის მილების გაყვანისათვის, ხოლო შემდეგ ფეხით მოსიარულეებისათვის. ეს იყო სამმალიანი ხის ხიდი, რომლის საყრდენი სისტემაც დაფუძნებული იყო ხეზე. ხის მასალის სრული დაშლის გამო ხიდი ავარიულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა და 1951 წელს ხიდი შეცვალეს ახალი მეტალის ხიდით. სამუშაოები დააპროექტა „“-ის ინსტიტუტის ინჟინერმა პ. ვ. ბაჟენოვმა. 1952 წელს ხიდზე დაამონტაჟეს მოაჯირები, რომელიც მოხსნეს ბანკის ხიდს რესტავრაციისას.

კონსტრუქცია
ხიდი ამჟამად ერთმალიანია და მეტალისგანაა დამზადებული. ხიდის მალები შედგება ორი ფოლადს წყვილი კოჭისაგან, რომელთა სიმაღლეა 0,8 მეტრი. ხიდის სავალი ნაწილი ხისაა. მოაჯირები რკინისაა და უბრალო ფორმის ნახატებისაგან შედგება.
იტალიური ხიდი

იტალიური ხიდი — საფეხმავლო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში გრიბოედოვის არხზე, ქალაქის ცენტრალურ რაიონში. აკავშირებს ყაზანისა და სპასკის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 19,66 მეტრი, სიგანე - 3 მ.

მდებარეობა
მდებარეობს იტალიური ქუჩის გაგრძელებაზე. მდებარეობს მაცხოვრის აღდგომის საკათედრო ტაძარის ახლოს.

დინების ზემოთ მდებარეობს ნოვო-კონიუშენის ხიდი, ქვემოთ კი — ყაზანის ხიდი.

უახლოესი მეტროსადგურებია (300 მ) „ნევის პროსპექტი“ (სადგურის გასასვლელი გრიბოედოვის არხისაკენ).

სახელწოდება
ხიდმა სახელი მიიღო 1910-იან წლებში მის სიახლოვეს მდებარე იტალიური ქუჩის გამო.

ისტორია
1896 წელს სწორედ ამ ადგილზე ინჟნერ ლ. ნ. კოლპიცინის პროექტით ააშენეს ერთმალიანი ხის ხიდი. ხიდის საზეიმო გახსნა გაიმართა 1896 წლის 6 ოქტომბერს. 1902 წელს ხიდი გადააკეთეს არქიტექტორ კარლ ბალდის პროექტის მიხედვით. ასევე მნიშვნელოვნად გადააკეთეს ხიდი 1911-1912 წლებში, ამჟამად გადაკეთების პროექტი შეადგინა ინჟინერმა კონსტანტინ ეფიმოვმა.

1937 წელს მოხდა ხიდის კაპიტალური რემონტი. 1946 წლის მოაცემებით ხიდის სიგრძე იყო 18,4 მეტრი, ხოლო სიგანე 2,07 მეტრი.

1955 წელს ხიდის ავარიულ მდგომარეობასთან დაკავშირებით და გრიბოედოვის არხის კაპიტალური რემონტის გამო ხიდი გადააკეთეს, იგი მეტალისა და ერთმალიანი გახდა. პროექტი შეიმუშავა „-ის არქიტექტორმა ვლადიმირ ვასილკოვსკიმ და ინჟინერმა ა. დ. გუტცაიტმა. 1996 წელს გაარემონტეს ხიდის ფანარები და მოაჯირები.
გურამ შეროზია

გურამ შეროზია (დ. 29 ნოემბერი, 1986, ფოთი) — ქართველი ბლოგერი, ლექტორი, მარკეტერი, მოგზაური.

გურამ შეროზია დაიბადა 1986 წლის 29 ნოემბერს, ფოთში. დაამთავრა ფოთის #1 გიმნაზია და იმავე წელს ჩააბარა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ეკონომიკის და ბიზნესის ფაკულტეტზე. ბაკალავრიატის დამთავრებისთანავე, სწავლა განაგრძო მაგისტრატურაზე -ში, ხოლო 2011 წლიდან ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადოქტორო პროგრამაზე.

2005 წლიდან მუშაობა დაიწყო საქართველოს ახალგაზრდა ეკონომისტთა ასოციაციაში. 2007 წლიდან კარიერა განაგრძო საქართველოს ბანკში. 2008-2012 წლებში მუშაობდა თიბისი ბანკში, მისი ბოლო პოზიცია იყო საცალო სესხების მიმართულების პროდუქტების მენეჯერი სათავო ოფისში. 2011 წლიდან ლექციების წაკითხვა დაიწყო ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 2015 წლიდან შეუერთდა საქართველოს ეროვნულ უნივერსიტეტს, ხოლო 2016 წლიდან შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტს.

2013 წელს მუშაობა დაიწყო ტელეკომპანია პალიტრა -ზე, გადაცემა „ბიზნეს ფაილის“ წამყვანად. 2014 წელს გახდა „იმედის დილის“ წამყვანი. 2017 წელს ჰქონდა საავტორო გადაცემა "კაცების დრო" საზოგადოებრივ მაუწყებელზე, რომელსაც ოთარ შამათავასთან, რატი ამაღლობელთან და ბასა ჯანიკაშვილთან ერთად უძღვებოდა.

ფილმოგრაფია
ახალ წელს დაკარგულები (2014) — ეპიზოდური როლი
ქართული რეალობა - კინო პოეზია (2015) — მთავარი როლი, ნინი ონიანთან ერთად
ალექსანდრე ნეველის ლავრის ხარების ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მუზეუმი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი = ოფიციალური ვებგვერდი
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = ბაროკო
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 59.923
| გრძედი = 30.384
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ალექსანდრე ნეველის ლავრის ხარების ეკლესია — უძველესი შემორჩენილი მართლმადიდებლური ტაძარი სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 1717-1724 წლებში ალექსანდრე ნეველის ლავრის ტერიტორიაზე. აქვს ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. ტაძარში დაკრძალულები აიან საიმპერატორო ოჯახის წევრები, სახელმწიფო მოღვაწეები, მხედართმთავრები.

ტაძარი მდებარეობს მონასტრის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე მონასტირკას ხიდთან ახლოს. საბჭოთა პერიოდში იყო ქალაქის ქანდაკებების სახელმწიფო მუზეუმის ფილიალი.

ისტორია
თავდაპირველად ტაძრის პროექტით დაკავებული იყო დომენიკო ტრეზინი, ხოლო მშენებლობას ხელმძღვანელობდა კრისტოფ კონრადუ, რომელიც მშენებლობის ბოლო ეტაპზე შეცვალა თეოდორ შვერტფეგერმა. ტაძრის მშენებლობა დაიწყო 1717 წელს. ტაძრის მშენებლობა სახურავამდე დასრულებული იყო უკვე 1719 წლისათვის, მაგრამ ცალკეული საქმიანობები გაგრძელდა 1724 წლამდე.

1720 წელს ეკლესიის სარდაფიდან დაიწყეს მიწის გატანა რათა მოეწყოთ განსასვენებელი 21 კაცზე, რომლებშიც განათავსებდნენ სამეფო ოჯახის წევრთა ცხედრებს. ქვედა ეკლესია-განსასვენებელი აკურთხეს 1725 წლის 25 მარტს. აქ პირველად დაკრძალეს დედოფალი პრასკოვია თეოდორეს ასული. გარდა ამისა პეტრე დიდის ბრძანებით აქ გადაასვენეს მისი დის, ნატალია ალექსის ასულის და იმპერატორის შვილის პეტრე პეტრეს ძის ცხედრები, რომლებიც თავიდან დაკრძალულები იყვნენ ლაზარევის ეკლესიაში.

1762 წელს განსასვენებლის ცენტრალურ ნაწილში დაკრძალეს იმპერატორი პეტრე . აქვე არიან დაკრძალულები ეკატერინე -ის ასული ანა და დედოფალი ელისაბედ ალექსის ასული, ალექსანდრე -ის ცოლი.

1800 წელს ლავრაში დაკრძალეს გენერალისიმუსი ალექსანდრე სუვოროვი.

საბჭოთა მმართველობის დროს საფლავის ქვები გადაიტანეს მუზეუმში და 1950 წელს მუზეუმი გაიხსნა დამთვალიერებლებისათვის. 1954 წელს მუზეუმი დახურეს სარემონტო სამუშაოებთან დაკავშირებით.

1989-1999 წლებში მიმდინარეობდა შენობის კომპლექსური რესტავრაცია. ამჟამად მეორე სართულის დარბაზში მდებარეობს ექსპოზიცია „- საუკუნეების პეტერბურგის მონუმენტალური ქანდაკება“.

2013 წელს სანქტ-პეტერბურგის ადმინისტრაციამ გამოაცხადა, რომ ტაძარს უბრუნებდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას.
სანქტ-პეტერბურგის დიდი სინაგოგა

}
| რელიგიური_წევრობა = იუდაიზმი
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი = ოფიციალური ვებგვერდი
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = მავრიტანიული სტილი
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1883-1893
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 59.925
| გრძედი = 30.292
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
სანქტ-პეტერბურგის დიდი სინაგოგა — სინაგოგა სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 1883-1893 წლებში. მდებარეობს ლერმონტოვის პროსპექტზე № 2. პროექტის ავტორებია არქიტექტორები ლევ ბახმანი და ივან შაპოშნიკოვი, ვლადიმირ სტასოვისა და ნიკოლოზ ბენუას მონაწილეობით. წარმოადგენს სანქტ-პეტერბურგის ებრაელთა სასულიერო ცენტრს.

ისტორია
 საუკუნის შუა წლებში სანქტ-პეტერბურგის ებრაული საზოგადოება 10 000 ადამიანს მოითვლიდა. მათ ჰქონდათ რამდენიმე მცირე სამლოცველო, მაგრამ რელიგიური საჭიროებებისათვის ისინი საკმარისი არ იყო. ამის გამო სათვისტომოს ინიციატივით დაიწყეს ახალი სინაგოგის მშენებლობა. მთავარი სპონსორი გახდა ბარონი ჰორაციო გინცბურგი და ქალაქის ებრაული სათვისტომოს პირველი თავმჯდომარე, მეცენატი სამუილ პოლიაკოვი. შენობის პროექტი შეიმუშავეს არქიტექტორებმა ლევ ბახმანმა და ივან შაპოშნიკოვმა, ვლადიმირ სტასოვისა და ნიკოლოზ ბენუას მონაწილეობით. მშენებლობა გაგრძელდა 1893 წლამდე. სინაგოგის შენობა ააშენეს აღმოსავლურ მავრიტანულ სტილში.

სინაგოგის აშენების შემდეგ ყველა მცირე ებრაული სამლოცველო დახურეს. 1909 წელს სინაგოგის გარშემო ხის ღობის ნაცვლად ქვის ღობე ააშენეს.

1929 წლის 29 ივნისს გამოვიდა ლენინგრადის საბჭოს პრეზიდიუმის დადგენილება ებრაული რელიგიური საზოგადოების დახურვის შესახებ. 1930წლის 17 იანვარს სინაგოგა დახურეს. მაგრამ ამავე წლის 1 ივნისს სინაგოგა კვლავ გაიხსნა ებრაელების მიერ ამ პერიოდის ქვეყნის საკანონმდებლო ორგანოსადმი მიმართვის შემდეგ.

1943-1973 წლებში სინაგოგის რაბინი იყო აბრამ ლუბანოვი.

 ზაფხულის ოლიმპიადის წინ, რომელიც უნდა გამართულიყო მოსკოვში, ლენინგრადსა და ტალინში, სინაგოგა შეიტანეს ძირითადი საექსკურსიო ობიექტების სიაში, ამის გამო სახელმწიფომ გამოყო თანხა მის გასარემონტებლად.

2012 წლის მაისში ვანდალიზმის აქტი მოხდა, სინაგოგის ღობეზე სვასტიკა მიახატეს.

2013 წლის 8 დეკემბერს აღინიშნა სინაგოგის 120 წლისთავი, გამოუშვეს საიუბილეო მონეტა. საიუბილეო მონეტა ასევე გამოუშვეს 100 და 110 წლისთავზე.
ბერტონოვის ხიდი

ბერტონოვის ხიდი — ხიდი ქალაქ პავლოვსკში, პუშკინის რაიონი, სანქტ-პეტერბურგი მდინარე შუა ნევკაზე. გადებულია მდინარე ტიზვაზე, სადაც მას კვეთს ელისაბედის ქუჩა. ხიდის სიგრძეა 46,1 მეტრი, ხოლო სიგანე — 16,5 მეტრი.

ისტორია
ხიდი ააგეს საუკუნის 90-იან წლებში. ამ პერიოდისათვის მას ერქვა მეორე სახელწოდება და მოიხსენიებდნენ როგორც კირასირის ხიდი. აღნიშნული სახელი დაკავშირებული იყო ხიდის სიახლოვეს განლაგებული კირასირის პოლკის სახეწლოდებასთან.

თანამედროვე სახელწოდება მიიღო საუკუნის დასაწყისში, ხოლო ოფიციალურად დაამტკიცეს 1997 წლის 6 ნოემბერს. არსებული ტოპონიმი წარმოსდგება რუსეთის იმპერატორ პავლე -ის კამერდინერის, სახელმწიფო მრჩეველ ბერტონის გვარისაგან, რომელიც 1794 წლიდან 1810 წლამდე აგარაკს ფლობდა ხიდის სიახლოვეს, მდინარე ტიზვის მარჯვენა სანაპიროზე.

1960-იან წლებში მიმდინარეობდა ხიდის კაპიტალური რეკონსტრუქცია.

ხიდი არის რუსეთის ფედერაციის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი და მისი ოფიციალური სახელია „ბერტონის ხიდი-კაშხალი“. იგი შედის მარიენტალის პარკის ანსამბლის შემადგენლობაში.

ბერტონოვის ხიდს აქვს ასეთი მისამართი: სანქტ-პეტერბურგი, პავლოვსკი, ელისაბედის ქუჩა, შენობა 3, კორპუსი 1.
საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ტბელ აბუსერისძის სახელობის სასწავლო უნივერსიტეტი

საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ტბელ აბუსერისძის სახელობის სასწავლო უნივერსიტეტი — მრავალპროფილიანი უმაღლესი სასწავლებელი. მისი დამფუძნებელია საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესია.

ისტორია
საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ტბელ აბუსერისძის სახელობის სასწავლო უნივერსიტეტი, როგორც არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, უწმიდესისა და უნეტარესის ილია -ის ღვაწლით და ლოცვა-კურთხევით, 2008 წელს დაფუძნდა.

ქართული უნივერსიტეტის უმთავრესი ამოცანაა, ფუნდამენტური განათლების მიცემის გარდა, სულიერების, ეროვნული ფასეულობების შენარჩუნება, მეცნიერებისა და განათლების რწმენისგან განუყოფლობის იდეის დამკვიდრება, ქართული სააზროვნო სისტემის ერთგულება და უწყვეტი შემოქმედებითი პროცესი. უნივერსიტეტის ძირითად საქმიანობას წარმოადგენს უმაღლესი აკადემიური განათლების ორივე საფეხურის სასწავლო პროგრამის განხორციელება.

უნივერსიტეტი მდებარეობს მაღალმთიან აჭარაში, შუახევის მუნიციპალიტეტის, სოფ. ტაკიძეებში (ხიჭაურში). უნივერსიტეტში სწავლა და დღეში სამჯერადი კვება უფასოა. უნივერსიტეტი აერთიანებს 4 ფაკულტეტს: ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა და განათლების, აგრარულ მეცნიერებათა და ბიზნესის ადმინისტრირების, სამართალმცოდნეობისა და საჯარო მმართველობის, სოციალურ მეცნიერებათა და ჯანდაცვის, და ქართველოლოგიური კვლევების განყოფილებას. უნივერსიტეტი სტუდენტებს სთავაზობს 11 (თერთმეტ) საბაკალავრო და 11 (თერთმეტ) სამაგისტრო პროგრამას. ასევე მასწავლებლის მომზადების 60 კრედიტიან პროგრამას და 5 (ხუთ) ავტორიზებულ პროფესიულ მოდულურ პროგრამას: ბუღალტერია, ბაგა-ბაღის აღმზრდელი პედაგოგი, საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის გიდი, ინფორმაციული ტექნოლოგიების მხარდამჭერი სპეციალისტი, პრაქტიკოსი ექთნის პროფესიულ მოდულურ პროგრამებს. ამჟამად მიმდინარეობს მზადება დოქტორანტურის პროგრამების განსახორციელებლად.

სტრუქტურა
უნივერსიტეტის დამფუძნებელია სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი, მცხეთა-თბილისის მთავარეპისკოპოსი, ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტი, უწმიდესი და უნეტარესი ილია . უნივერსიტეტის რექტორია სხალთის მთავარეპისკოპოსი მეუფე სპირიდონი(ერში გოჩა აბულაძე).

პროგრამები
საბაკალავრო პროგრამები:
ისტორია
ფილოლოგია
ხელოვნებათმცოდნეობა
განათლება
ჟურნალისტიკა
აგრარული მეცნიერებები
საექთნო საქმე
ბიზნესის ადმინისტრირება
საჯარო მმართველობა
სამართალმცოდნეობა
მათემატიკა

სამაგისტრო პროგრამები:

ისტორია
ფილოლოგია
ქართველური ენათმეცნიერება
ხელოვნებათმცოდნეობა
განათლება
აგრარული მეცნიერებება
არქეოლოგია
ჟურნალისტიკა
მათემატიკა
საჯარო მმართველობა
ბიზნესის ადმინისტრირება – ფინანსები
დუბნიუმი

დუბნიუმი (; ქიმიური სიმბოლო — ), ნილსბორიუმი (; ქიმიური სიმბოლო — ), უნნილპენტიუმი (; ქიმიური სიმბოლო — ), ეკა-ტანტალი (-) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეშვიდე პერიოდის, მეხუთე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მეხუთე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, ბ) ხელოვნურად მიღებული რადიოაქტიური ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია — 105, სიმკვრივე — 21.6 გ/სმ3. შედარებით მდგრადი იზოტოპია ^{262} (1/2=40 წმ).

ისტორია
105-ე ელემენტი პირველად ამაჩქარებელში მიღებულ იქნა ქალაქ დუბნაში 1970 წელს გიორგი ფლიოროვის ჯგუფის მიერ 243-ის ბირთვების დაბომბვით 22-ის იონებით და მათგან დამოუკიდებლად ბერკლიში (აშშ-ში) რეაქციით 249 + 15→ 260 + 4. თეორიული და გამოყენებითი ქიმიის საერთაშორისო კავშირის სამუშაო ჯგუფმა 1993 წელს დაასკვნა, რომ 105-ე ელემენტის აღმოჩენის პატივი გაყოფილი უნდა იყოს დუბნისა და ბერკლის ჯგუფებს შორის.

სახელწოდების წარმომავლობა
საბჭოთა მეცნიერებმა წამოაყენეს წინადადება ახალი ელემენტისათვის დაერქვათ სახელწოდება - ნილსბორიუმი ნილს ბორის პატივსაცემად, ამერიკელებმა — ჰანიუმი , ოტო ჰანის საპატივცემლოდ, ურანის სპონტანური დაშლის აღმოჩენის ერთ ერთი ავტორისა; აქამდე ელემენტს ოფიციალურად ეწოდებოდა ლათინურად მისი რიცხობრივი აბრევიატურა  — უნნილპენტიუმი , ანუ უბრალოდ 105. სიმბოლების , , ნახვა სხვა და სხვა წლებში გამოცემულ ელემენტების ცხრილებში შეიძლებოდა. თეორიული და გამოყენებითი ქიმიის საერთაშორისო კავშირის საბოლოო გადაწყვეტილებით 1997 წელს ელემენტს ეწოდა დუბნიუმი — ქალაქ დუბნაში რუსეთის ბირთვული ფიზიკის კვლევთი ცენტრის საპატივცემლოდ.

ცნობილი იზოტოპები
მამია დუმბაძე

მამია ქიშვარდის ძე დუმბაძე (დ. 3 ივნისი, 1915, ზენობანი — გ. 25 მარტი, 1990, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1959), პროფესორი (1960), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
1936 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის უმაღლესი სასოფლო-სამეურნეო კომუნისტური კსლა, 1938 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1942 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში; 1958-1989 წლებში იგი იყო საქართველოს შუა საუკუნეების ისტორიის განყოფილების გამგე; იკვლევდა საქართველოს ფეოდალური ხანის სოციალურ-ეკონომიკურ, პოლიტიკურ და კულტურული ისტორიის საკითხებს; არის რამდენიმე მონოგრაფიის ავტორი და კოლექტიური გამოკვლევების - „თბილისის ისტორიის“, საქართველოს ისტორიის რამდენიმე სახელმძღვანელოს (ქართულ და რუსულ ენებზე) თანაავტორი, აგრეთვე „საქართველოს ისტორიის ნარკვევების“ რვატომეულის რედკოლეგიის წევრი.
პანტელეიმონის ხიდი

პანტელეიმონის ხიდი — ხიდი სანქტ-პეტერბურგში მდინარე ფონტანკაზე. აკავშირებს საზაფხულო ბაღისა და უსახელო კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 43 მეტრი, სიგანე - 23,4 მ.

მდებარეობა
წარმოადგენს პესტელის ქუჩის გაგრძელებას. მდებარეობს ისტორიულ ადგილზე, იქ სადაც მიხაილოვის სასახლეა და ქმნის ანსამბლს საინჟინროს პირველ ხიდთან ერთად.

დინების ზემოთ მდებარეობს სამრეცხაო ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ბელინსკის ხიდი.

უახლოესი რკინიგზის სადგურია (1,1 კმ.) — „გოსტინი-დვორი“.

სახელწოდება
ხის ხიდ-აკვედუკს, რომელიც აქ მდებარეობდა არ ჰქონდა სახელი. გადაკეთების შემდეგ უწოდეს პანტელეიმონის ხიდი, ახლოს მდებარე პანტელეიმონის ეკლესიის მიხედვით. 1923 წელს ხიდსაც და მიმდებარე ქუჩასაც უწოდეს დეკაბრისტ პავლე პესტელის სახელი, რომელიც ხიდთა ახლოს ცხოვრობდა. 1991 წლის 4 ოქტომბერს დაუბრუნეს ძველი სახელწოდება.

ისტორია
1725-1726 წლებში ხელოსანმა ჰარმან ვან ბოლესმა ააგო ხის ხიდი-აკვედუკი რათა მოემარაგებინა ზფხულის ბაღის შადრევნები ლიგოვის არხიდან.

1748-1749 წლებში იგი შეცვალეს ახლით, რომელიც ააგეს ბაროკოს სტილში არქიტექტორ ფრანჩესკო ბარტოლომეო რასტრელის პროექტის მიხედვით. 1777 წლის წყალდიდობის შემდეგ მოიშალა ზაფხულის ბაღის შადრევნების სისტემა და აკვედუკმაც დაკარგა მნიშვნელობა.

1823 წელს გადაწყვიტეს ჯაჭვის ხიდის აგება, სამშენებლო სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა ინჟინერ-მაიორი ვასილ ხრისტიანოვიჩი. 1824 წლის 4 ნოემბერს გაიხსნა ახალი ხიდი, რომელიც ერთმალიანი იყო.

ამჟამინდელი ხიდის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1907-1908 წლებში ინჟნერ ა. ა. რეინეკოს ხელმძღვანელობით.

1957 წელს ლენხიდმშენის ინიციატივით წარიმართა ხიდის სარესტავრაციო სამუშაოები.

1994 წელს ხიდთან ახლოს დაამონტაჟეს ჩიჟიკ-პიჟიკის ძეგლი. 2001 წლის 28 მაისს დახურეს ხიდი და დაიწყეს მზადება კაპიტალური რემონტისთვის. ხიდის საზეიმო გახსნა კი გაიმართა 2002 წლის 24 მაისს.
სამრეცხაო ხიდი

სამრეცხაო ხიდი — ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ რაიონში. მდინარე ფონტანკაზე. აკავშირებს საადმირალოს პირველსა და უსახელო კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 40,9 მეტრი, სიგანე - 14,3 მ. ხიდი არის ერთ-ერთი პირველი ქვის ხიდი ქალაქში.

მდებარეობა
ხიდის ახლოს მდებარეობს ზაფხულის ბაღი და პეტრე -ის ზაფხულის სასახლე.

დინების ქვემოთ მდებარეობს პანტელეიმონის ხიდი.

უახლოესი მეტროსადგურებია — „გორკოვსკაია“ და “ჩერნიშევსკაია“.

სახელწოდება
სამრეცხაო ხიდი ეწოდა იმასთან დაკავშირებით, რომ იქვე ახლოს, სერგიევის ქუჩის კუთხეში მდებარეობდა სასახლის სამრეცხაო.

ისტორია
სამრეცხაო ხიდი, გედების ზემო ხიდთან და ერმიტაჟის ხიდთან ერთად, არის სანქტ-პეტერბურგის ერთ-ერთი პირველი ქვის ხიდი.

ხიდი ააგეს ნევის გრანიტის სანაპიროსთან ერთად საზაფხულო ბაღის სიახლოვეს. თავდაპირველი პროექტი, რომელიც შეადგინეს 1762 წელს, ითვალისწინებდა სამმალიანი, ქვის ხიდის მშენებლობას, ხის გასახსნელი მალით, თუმცა საბოლოოდ ხიდი სამმალიანი ააგეს და არ იხსნებოდა.

პროექტის ავტორი უცნობია. გრანიტის სანაპიროს მშენებლობას კი ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი იური ფელტენი. ხიდის მშენებლობა გრძელდებოდა 1766 წლიდან 1769 წლამდე ი. ლ. როსისა და ტ. ი. ნასონოვის ხელმძღვანელობით.

1887 წელს მიაშენეს ორი ყინულმჭრელი ნევის მხრიდან. 1908 წელს ჩატარდა ხიდის კვლევა, რომელმაც გამოავლინა მნიშვნელოვანი დეფორმაციები. ამავე წელს ქალაქის ტექნიკურმა კომისიამ მიიღო გადაწყვეტილება ხიდის გადაკეთების შესახებ. 1909 წელს ინჟინერმა კ. ვ. ეფიმოვმა შეადგინა პროექტის ორი ვარიანტი ქვით და მეტალის ნაწილებით. თუმცა სამხატვრო აკადემია გამოვიდა ხიდის სახის შეცვლის წინააღმდეგ. ქალაქის საბჭომ სხვა გადაწყვეტილება მიიღო, რაც უკვე სახეს აღარ ცვლიდა.

ეს პროექტი ხორცილედებოდა 16 წელი და დასრულდა 1926 წელს. ამ პერიოდში გარემონტებულმა ხიდმა მოაღწია ჩვენამდე უმნიშვნელო ცვლილებებით.
ბელინსკის ხიდი

ბელინსკის ხიდი — ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ რაიონში. მდინარე ფონტანკაზე. აკავშირებს სპასკისა და უსახელო კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 56,6 მეტრი, სიგანე - 19,06 მ. ხიდი არის რეგიონული მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი და იცავს სახელმწიფო.

მდებარეობა
ხიდის ახლოს მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის დიდი სახელმწიფო ცირკი და სანქტ-პეტერბურგის სვიმეონისა და ანას ეკლესია.

დინების ზემოთ მდებარეობს პანტელეიმონის ხიდი, ქვემოთ კი — ანიჩკოვის ხიდი.

უახლოესი მეტროსადგურებია — „გოსტინი-დვორი“.

სახელწოდება
თავდაპირველად, 1739 წლის 20 აგვისტოდან ხიდს ეწოდებოდა სიმეონოვსკის ხიდი, გვერდით მდებარე წმინდა სიმეონისა და ანას ეკლესიის გამო. ხიდმა თანამედროვე სახელწოდება მიიღო 1923 წლის 6 ოქტომბერს და ეწოდა მწერალ ბელინსკის ხიდი. ხოლო სიტყვა „მწერლის“ გარეშე სახელი გამოიყენება 1929 წლიდან.

ისტორია
1733 წელს ააგეს ხის ხიდი. 1784-1785 წლებში იგი შეცვალეს ქვის, სამმალიანი ხიდით, რომელიც მდინარე ფონტანკაზე აგებული შვიდი ტიპური ხიდიდან ერთ-ერთი იყო (შემორჩენილია მხოლოდ ორი მათგანი ლომონოსოვის ხიდი და სტარო-კალინკინის ხიდი), რომელიც ხასიათდებოდა კოშკებით. პროექტის ავტორი სავარაუდოდ იყო ფრანგი ინჟინერი ჟან როდოლფ პერონე. ფაქტობრივად ეს ხიდი იყო მათ შორის პირველი. 1859 წელს კოშკები მოანგრიეს.

1890 წელს სავალი ნაწილის გაფართოების მიზნით ხიდი მცირედ გადააკეთეს. დაამონტაჟეს თუჯის მოაჯირები. 1908 წელს ხიდზე გაიყვანეს ტრამვაის ხაზი. 1988 წელს მოიწონეს პროექტი, რომლის მიხედვითაც იგეგმებოდა ხიდისათვის ისტორიული სახის დაბრუნება (ინჟინერი გ. მ. ტოლსტოპიატოვი, არქიტექტორი ი. გ. შინდინი), თუმცა ეკონომიკური სიდუხჭირის დაწყების გამო აღნიშნული პროექტი არ განხორციელებულა. 1997-1999 წლებში მიმდინარეობდა ხიდის კაპიტალური რემონტი. 2003 წელს პროგრამა „ნათელი ქალაქის“ ფარგლებში დაამონტაჟეს დეკორატიული განათება.
საქართველოს საპატრიარქოს ხიჭაურის წმინდა გრიგოლ ხანძთელის სახელობის სკოლა

საქართველოს საპატრიარქოს ხიჭაურის წმინდა გრიგოლ ხანძთელის სახელობის სკოლა, დაარსდა 2011 წელს. სკოლის დამფუძნებელია სრულიად საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესია (საქართველოს საპატრიარქო).

ისტორია
სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, ილია -ის თანხმობით და სხალთის მთავარეპისკოპოსის მეუფე სპირიდონის უშუალო ხელმძღვანელობით, 2011 წელს შუახევის მუნიციპალიტეტში სოფელ ტაკიძეებში (ხიჭაური), დაარსდა საქართველოს საპატრიარქოს ხიჭაურის წმინდა გრიგოლ ხანძთელის სახელობის სკოლა.

სკოლის ადმინისტრაცია
დირექტორი: პედაგოგიკის მეცნიერებათა დოქტორი სამონაზვნე ბარბარე (ციალა მეგრელაძე);

დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო და საკონფერენციო მუშაობის დარგში: ფიზიკა მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატი გივი ჭუმბურიძე;

დირექტორის მოადგილე კულტურისა და ხელოვნების დარგში: ხელოვნების ისტორიისა და თეორიის აკადემიური დოქტორი ნონა შუშანიძე;

სასწავლო ნაწილი: უმაღლესი კატეგორიის მასწავლებელი, საქართველოს ჟურნალისტთა ფედერაციის წევრი იოსებ დიასამიძე;

დირექტორის თანაშემწე: განათლების მაგისტრანტი გოგიტა მშვენიერაძე.
ქართული ხალხური დედოფალები

ქართული ხალხური დედოფალები — ადამიანთა მიმსგავსებით გაკეთებული თოჯინები. მრავალი საუკუნის მანძილზე მათ მაგიური წეს-ჩვეულების შესრულებისას იყენებდნენ. რაჭაში ბზობის კვირას ბავშვების მსვლელობა იმართებოდა, ეწოდებოდა „დედოფლობანა“. ერთ-ერთ ბავშვს ხელში დედოფალა ეჭირა, დანარჩენები სიმღერით ჩამოივლიდნენ მეზობლის სახლ-კარს, დალოცავდნენ მათ და სანაცვლოდ კვერცხებს აძლევდნენ.დედოფალებს სამეურნეო დანიშნულებაც ჰქონდა. ბოსტანში ფრინველების შესაშინებლად იყენებდნენ ე. წ. „საფრთხოლის“ (საფრთხობელა, ქართლში მოხსენებულია, როგორც „ბოსტნის დედოფალა“, კახეთში — „ბოსტნის კუკი“. მათ დიასახლისები ნათესის მოვლა-პატრონობას ეხვეწებოდნენ. ცნობილი იყო ე. წ. „სურდოს დედოფალა“, რომელსაც აკეთებდნენ „ბატონების“, „ყივანახველას“ და სხვა დაავადებების დროს. გადაჯვარედინებულ ჯოხებზე ღილს აკერებდნენ, ზედ გადააკრავდნენ თეთრს ქსოვილს; შავი ძაფით ამოქარგავდნენ თვალ-წარბს, ხოლო თავზე ახურავდნენ რკოს ქუდს. კალთაზე დაკერებულ ჯიბეში ჩაუდებდნენ შაქარს, დედოფალას შორს გადააგდებდნენ. ასე „გაისტუმრებდნენ“ ხოლმე ავადმყოფობას.

სათამაშო დედოფალათა განსაკუთრებულ ჯგუფს წარმოადგენს მოძრავი დედოფალები. მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ საუკუნეში უკვე არსებობდა „კუკების თამაში“ (თოჯინების თამაში). თუშეთში, კახეთში, სამეგრელოსა და ხევსურეთში კუკა-მარიონეტების თეატრის არსებობაც არის დამოწმებული. მთიულეთში თოჯინებს „ძიძი-ქალებს“ უწოდებდნენ, სვანეთში-„მოშპარდალ“. მათაც ან ჯოხისგან აკეთებდნენ, ან — მატყლისგან. ზოგ მათგანს სახსრებში ზონარი ჰქონდა გამობმული, რისი გამოწევითაც ამოძრავებდნენ დედოფალებს.

დედოფალებს ნაირნაირი სახელწოდება გააჩნდა: „თოჯა-გოგო“, „ტიკინა“, „გუგა“, „კუკნა“, „კუკი“, „ძონძი-კუკი“, „თოჯა-ბიჭი“, „შვილიკა“ და სხვ. თოჯინის სვანური სახელწოდება „დალ“, რომელიც იქაური ნადირობის ქალღმერთის სახელია, მოწმობს იმაზე, რომ დედოფალები თავდაპირველად ღვთაებათა გამოსახულებას წარმოადგენდნენ.