iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ტყუპები

ტყუპები — ძუძუმწოვრებისა და ადამიანის ორი ან მეტი ნაშიერი (ბავშვი). ტყუპები ჩნდებიან თითქმის ერთდროულად ერთი დედისგან. არსებობს ტყუპების ორი ტიპი: ერთკვერცხისეული იდენტური და სხვადასხვაკვერცხისეული არაიდენტური. არაიდენტური (სხვადასხვაკვერცხისეული) ტყუპები დროს ნაყოფიერდება 2 ან მეტი კვერცხუჯრედი; ამათგან თითოეული დამოუკიდებელ ორგანიზმად ვითარდება. ჩანასახის ნაწილების არასრული დაცილების დროს ვითარდებიან სიამის ტყუპები. იდენტურ (ერთკვერცხისეულ) უჯრედებს აქვთ საერთო პლაცენტა, ერთნაირი გენოტიპი, ყოველთვის ერთი სქესისანი არიან, აქვთ სისხლის ერთი და იგივე ჯგუფი და ძალიან ჰგვანან ერთმანეთს. სხვადასხვაკვერცხისეული ტყუპების წარმოშობა შესაძლებელია ორი ან მეტი კვერცხუჯრედის ერთდროულად მომწიფების შემთხვევაში. ისინი შეიძლება იყვნენ როგორც განსხვავებული, ისე ერთი სქესისანი, ერთმანეთს ისე ჰგვანან, როგორც ჩვეულებრივი და-ძმა. ერთკვერცხისეულ ანუ იდენტურ ტყუპებს ერთნაირი გემოვნება, ჩვევები მისწრაფებები აქვთ. უპირატესობას ერთსა და იმავე ტანსაცმელს, თმის ვარცხნილობას ანიჭებენ. მოსწონთ ერთი და იგივე წიგნი, სპექტაკლი. იმ შემთხვევაში თუ მათ დაბადებისთანავე ერთმანეთს დააშორებენ და ცალ ცალკე გაიზრდებიან ხშირად ერთსა და იმავე პროფესიას ირჩევენ, ერთი და იმავე დაავადებით და თითქმის ერთდროულად ავადდებიან.

ამერიკის ქალაქ ტვინსბურში ტყუპების მსოფლიო ფესტივალს ატარებენ, ზოგჯერ იქ დიდი ხნის უნახავი ტყუპები ხვდებიან ერთმანეთს, რომელთა მონაყოლიდან ირკვევა რომ ისინი თითქმის ერთნაირად ცხოვრობენ. ზოგჯერ ჩანასახის ნაწილები ერთმანეთს სრულიად არ სცილდება და ამიტონ ტყუპები ერთმანეთთან დაკავშირებულნი იბადებიან, მათ სიამის ტყუპებს უწოდებენ, ზოგჯერ სიამის ტყუპები ერთმანეთისგან ზომითა და განვითარებით განსხვავდებიან, ერთი მათგანი სრულიად ნორმალურია, ხოლო მეორე-მხოლოდ ნაწილობრივ განვითარებული და პირველზე მიკრული. სიამის ტყუპების უმრავლესობა დაბადების თანავე იღუპება, თუმცა გადარჩენის შემთხვევაში სიცოცხლისუნარიანია. დღეს წარმატებით ხორციელდება მათი დაშორება ქირურგიული გზით
ნიკოლოზ პიმენოვი

ნიკოლოზ სტეფანეს ძე პიმენოვი ( დ. 6 დეკემბერი [ძვ. სტ. 24 ნოემბერი], 1812, პეტერბურგი — გ. 17 დეკემბერი [ძვ. სტ. 5 დეკემბერი], 1864, იქვე) — რუსი მოქანდაკე. სწავლობდა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში (1824–1833), იყო მამის, სტეფანე პიმენოვისა და სამუილ გალბერგის მოწაფე. ასწავლიდა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში (1856–1864). გვიანდელი კლასიციზმის წარმომადგენელი. პიმენოვს თავის ნამუშევრებში შეჰქონდა ეროვნული და ჟანრული მოტივები. „ბავშვი, რომელიც მოწყალებას ითხოვს“ (თაბაშირი, 1842, სსრკ სამხატვრო აკადემიის სამეცნიერო-კვლევითი მუზეუმი, სანქტ-პეტერბურგი; მარმარილო, 1842, რუსული მუზეუმი, 1844, ტრეტიაკოვის გალერეა, მოსკოვი).
პინჩერები

პინჩერები — ძაღლების ჯიშთა ჯგუფი. იყენებენ სასამსახუროდ და წვრილ მტაცებლებთან (ქრცვინი, დედოფალა და სხვა) საბრძოლველად. გამოყვანილია გერმანიაში. ამ ჯგუფს განეკუთვნება დობერმან-პინჩერები (მაგარი აღნაგობისაა, გულადი, ამაყი შესახედაობის. შავია, იშვიათად — ყავისფერი. სიმაღლე 68-72 სმ); მოკლებეწვიანი პინჩერები (მაგარი აღნაგობისაა, შავი სიმაღლე 43-48 სმ); უხეშბეწვიანი პინჩერები (შნაუცერი, სიმაღლე 40-50 სმ); ქონდარა (ჯუჯა) პინჩერები (სიმაღლე 25-31 სმ).

პინჩერებს ლეკვობაში ყურებს და კუდს ჰკვეთენ. გავრცელებულია ბევრ ქვეყანაში.
პიონერი (საქართველო)

„პიონერი“— საქართველოს ალკკ ცკ-ისა და ვ. ი. ლენინის სახელობის ნორჩ პიონერთა ორგანიზაციის რესპუბლიკური საბჭოს ყოველთვიური ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1926 წლის ოქტომბრიდან. 1942–1944 წლებში ჟურნალი არ გამოდიოდა. განახლდა 1945 წელს. სხვადასხვა დროს ჟურნალის მთავარ რედაქტორებად მუშაობდნენ: შ. რადიანი, ა. მირცხულავა (მაშაშვილი), ი. აბაშიძე, მ. თომაძე, ე. აგლაძე, გ. კაჭახიძე, რ. მარგიანი, მ. მაჭავარიანი, 1964 წლიდან ბ. შელია.

„პიონერი“ განკუთვნილი იყო პიონერ-მოსწავლეებისათვის. ემსახურებიდა მოზარდი თაობის კომუნისტური სულისკვეთბით აღზრდის საქმეს. ჟურნალში თანამშრომლობდნენ მწერლები: ი. აბაშიძე, გ. აბაშიძე, მ. მრევლიშვილი, მ. ლებანიძე და სხვები. მხატვრები: შ. ცხადაძე, ა. შალიკაშვილი, ჯ. ლოლუა, თ. სამსონაძე, ე. ამბოკაძე, ზ. ფორჩხიძე და სხვები. დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით (1977). გამოდიოდა 156 ათ. ტირაჟით (1984).
სამხრეთ კორეის პრეზიდენტი

სამხრეთ კორეის პრეზიდენტი სამხრეთ კორეის კონსტიტუციის თანახმად არის სახელმწიფოს მეთაური, მთავრობის მეთაური და შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი. კონსტიტუციითა და 1987 წელს შესწორებული საპრეზიდენტო არჩევნების აქტით, საპრეზიდენტო არჩევნები ტარდება პირდაპირი, ფარული კენჭის ყრით. პრეზიდენტი აირჩევა 5 წლის ვადით, ხელახალი არჩევის შესაძლებლობის გარეშე. თუ ქვეყანაში შეიქნება საპრეზიდენტო ვაკანსია, მომდევნო პრეზიდენტი აირჩევა 60 დღის ვადაში, რომლის დროსაც საპრეზიდენტო უფლებამოვალეობებს ასრულებს პრემიერ-მინისტრი ან კაბინეტის სხვა უპირატესი წევრი, რასაც არეგულირებს კანონი. ოფიციალური რეზიდენციაა ლურჯი სახლი.

2022 წლის 10 მაისიდან სამხრეთ კორეის პრეზიდენტია იუნ სოკ იოლი.

სამხრეთ კორეის პრეზიდენტების სია
პიპასებრნი

პიპასებრნი, უენოები — უკუდო ამფიბიების ოჯახი, რომლის შემადგენლობაში გაერთიანებულია ორი გვარი: პიპა და დეზებიანი ბაყაყი .

პიპას გვარი აერთიანებს 5 სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია ტროპიკულ ამერიკაში. ტანად ყველაზე დიდია (20 სმ-მდე) სურინამული პიპა . ბინადრობენ წყალსატევებსა და მათ ნაპირებზე. მეტად თავისებურად მრავლდებიან: დედალი კლოაკას გადმოიბრუნებს ზურგზე, მამალი კი მუცლით გამოწურავს იქიდან კვერცხებს, რომლებიც ხვდებიან დედლის ზურგის ფოსოებში. 80-85 დღის შემდეგ პატარა ბაყაყები გარეთ გამოდიან.

დეზებიანი ბაყაყების გვარში 8 სახეობაა, გავრცელებულია ტროპიკულ აფრიკაში, აქვს 3 ბრჭყალი უკანა თათებზე. ბინადრობენ მხოლოდ წყალში.
აცანა

აცანა — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი: (სოფლები: აცანა, ტელმანი). მდებარეობს გურიის ქედის სამხრეთით, მდინარე აცაურის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 150 მ., ლანჩხუთიდან 8 კმ. სოფელში გადის ლანჩხუთი-ნასაკირალის საავტომობილო გზა. სოფელში არის საჯარო სკოლა, საბავშვო ბაღი, ბიბლიოთეკა, სამედიცინო პუნქტი, კულტურის სახლი, ვასილ ჩხაიძის სახელობის სკვერი.

ისტორია
სახელწოდება აცანა არის ლაზურ-ჭანური წარმოშობის, აცანა მოიხსენიება ანტიკური ხანიდან. სოფელში შემორჩენილია უძველესი სპორტული ინვენტარი — საჯილდაო ქვა, რომელიც სოფლის განაპირას თინა გუგუშვილის ეზოში ინახებოდა. სოფელში განვითარებული იყო მექვევრეობა. ცხოვრობდნენ აზნაური ტუსკიები. საუკუნის შუიდან წარმოადგენდა თავდგირიძეების საკუთრებას. 1850-იან წლებში შემოდგომაზე იმართებოდა ერთკვირიანი ბაზრობა. 1883 წელს სოფელში გახსნილი იყო ერთკლასიანი სკოლა. 1906 წლის იანვარში გურიის რესპუბლიკის ჩახშობის შემდეგ კონსტანტინე კრილოვმა დაარბია აცანა, გადაწვა 30 სახლი და ნალია. 1914 წელს გაიხსნა სოფლის ბიბლიოთეკა. საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოქმედებდა ჩაის ფაბრიკა. კოლმეურნეობის წამყვანი კულტურა იყო ჩაი, ასევე გაშენებული იყო სიმინდი, ტუნგი, ციტრუსი.

ღირსშესანიშნაობები
სოფელში იდგა შუა საუკუნეების მონასტერი „ოქონის მონასტერი”, ეკლესია და გალავანი. მონასტერი საუკუნეში მიტოვებული იყო. 2000-იან წლებამდე შემორჩენილი იყო გალავნის მცირე ნაშთი. ამჟამად მის ადგლზე აშენებულია ახალი ტაძარი.

სოფელში იდგა ხის გუმბათიანი მაცხოვრის სახელობის ეკლესია, რომელიც საუკუნეში იყო აშენებული, თუმცა დღემდე არ შემორჩენილა. სოფელში შემორჩენილია წმინდა გიორგის ნაეკლესიარი გალავნით.

მამათისკენ მიმავალ გზაზე, მდინარე აცაურას მარჯვენა შენაკადზე არის ჩანჩქერი საქუხია.

მოსახლეობა
ცნობილი ადამიანები
აცანაში დაიბადნენ:
გრიგოლ ურატაძე – ქართველი პოლიტიკოსი და დიპლომატი, დამფუძნებელი კრების წევრი
ვასილ ჩხაიძე (1905-1986) — ქართველი მსახიობი
დავით თავაძე (1916-1979) — საბჭოთა კავშირის გმირი, მაიორი

გალერეა
გაგური

გაგური — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, აკეთის თემში (სოფლები: გაგური, ზემო აკეთი, ქვემო აკეთი, ჭანჭათი). მდებარეობს მდინარე აცაურის ნაპირებზე, სუფსის მარჯვნივ, გურიის ქედის სამხრეთით, ზღვის დონიდან 250 მ. სოფელში არის ხელოვნური გამოქვაბული.

გამოქვაბული
გამოქვაბული „ეშმაკის საყდარი“ აღწერილი აქვს თედო სახოკიას. ის იწყებოდა გურიის ქედის ერთი ბორცვის აღმოსავლეთის კალთიდან. შესასვლელი ბალახებით დაფარული იყო, ნიადაგი კი ქვანარევი. გვირაბის შიგნით უკვე მხოლოდ წითელი მიწა იყო, ადამიანის მიერ სწორად გამონათხარი. გამოქვაბულის დანიშნულება მოსახლეობის გახიზვნა იყო.

მოსახლეობა
ქვემო აკეთი

ქვემო აკეთი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი: (სოფლები: ქვემო აკეთი, გაგური, ზემო აკეთი, ჭანჭათი). მდებარეობს გურიის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 70 მ, ლანჩხუთიდან 16 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა

ისტორია
1772-76 წლებში გურიელებმა აკეთი უბოძეს ქვემო გურიიდან დევნილ მამუკა თავდგირიძეს. გიორგი თავდგირიძემ და მისმა შვილებმა, როსტომმა, მამუკამ და მაქსიმემ ქვემო აკეთში, მდინარე სუფსის მარჯვენა ნაპირას ააშენეს სასახლე, ციხე და აღადგინეს მაცხოვრის ტაძარი. თავდგირიძეების ციხის ნანგრევები შემორჩენილი იყო საუკუნეში. სოფელში არის თიხნარი ნიადაგი. ამის საფუძველზე განვითარებული იყო მეთუნეობა. 1893 წლის 22 აგვისტოს აკეთში გაიხსნა გურიის სახალხო ბიბლიოთეკა. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა და მოქმედებდა ჩაის ფაბრიკა.

ისტორიული ძეგლები
მაცხოვრის სახელობის ეკლესია
სოფელში დგას მაცხოვრის სახელობის გუმბათოვანი ეკლესია. გუმბათი ამჟამად ჩამონგრეულია. შემორჩენილია მხოლოდ კედლები თავისი შესასვლელებით და სამრეკლო. ეკლესია მოხატული ყოფილა, მაგრამ საუკუნეში რუს სამღვდელო მოხელეებს კირით შეუთეთრებიათ. ჩრდილოეთის შესასვლელ კარზე არის ჩუქურთმა, რომელზეც გამოსახულია ორი გველეშაპი. ეკლესიაზე დაშენებულია სამრეკლო, რომელშიც კიბე შიგნიდან ადის.

ნაციხარები
ქვემო აკეთის ჩრდილოეთ ნაწილში, შემაღლებულ ბორცვზე მდებარეობს ნაციხარი. ადგილზე იკითხება კედლის წყობები, რომლებიც ნაგებია ფლეთილი ქვებით კირის დუღაბის ხსნარზე. კედლები რელიეფზეა მორგებული, რომელიც ორიენტირებულია დასავლეთ-აღმოსავლეთ ღერძზე. ამ ადგილიდან ჩრდილოეთით იმზირება მდინარე აცაურა და მისი შემოგარენი ხოლო სამხრეთით მდინარე სუფსა.

მდინარე სუფსის მარჯვენა ნაპირზე მდებარეობს კიდევ ერთი ნაციხარი. მას აღმოსავლეთით ჩამოუდის მდინარე ოყვავილა, დასავლეთით კი მდინარე აცაურა. ციხე შემაღლებულ ბორცვზეა განლაგებული. კედლები რელიეფს შემოუყვება. ნაგებია ფლეთილი ქვით კირის დუღაბის ხსნარზეა. ციხის შუდა ტერიტორია მოსწორებულია რაიმე ნაგებობის კვალი არ იკითხება, ციხის ცენტრალურ ნაწილში სავარაუდოდ ქვევრი ფიქსირდება. გადმოცემით მამუკა თავდგირიძეს ამ მიდამოებში მოუხდა ბრძოლა.

მოსახლეობა
ვანი (ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი)

ვანი — სოფელი საქართველოში (გურიის მხარე), ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში (ვან-ზომლეთის ადმინისტრაციული ერთეული).

ვანი მდებარეობს საირაოს სერზე (გურიის ქედის შუა მონაკვეთი), მდინარე სუფსის ხეობაში, ზღვის დონიდან 240 მეტრზე, ჩოხატაურიდან 14 კილომეტრში.

სოფლის სახელწოდება აღნიშნავს კარგ, ლამაზ ადგილს.

ისტორია
სოფელში იდგა გვიანდელი შუა საუკუნეების ეკლესია, სადაც ინახებოდა ლაზარე ხავთასის მიერ გადაწერილი - საუკუნეების კურთხევანი (ხელნაწერი 3027). შედიოდა აკეთის სასოფლო საზოგადოებაში. სოფელში მოქმედებს სკოლა, სადაც ასწავლიდა არსენ წითლიძე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 333 ადამიანი.

ისტორიული ძეგლები
უბან ნაციხვარაში შემორჩენილია ციხის ნაშთები. სკოლასთან დგას 1926 წელს აშენებული რვაკუთხა სალოცავი. სოფლის განაპირას, ტყეში არის საწირავას ნაეკლესიარი.

სოფლის ტერიტორიაზე შემორჩენილია დასავლეთ საქართველოსთვის ტრადიციული ოდები.

ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა ამბაკო შალიკაშვილი, 1841 წლის გურიის აჯანყების ხელმძღვანელი.
ზომლეთი

ზომლეთი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის ზომლეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში (გურიის მხარე).

მდებარეობს გურიის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე სუფსის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 160 მ-ზე, ჩოხატაურიდან 12 კმ-ში.

1930 წლამდე ზომლეთი შედიოდა ოზურგეთის მაზრაში, აკეთის სასოფლო საზოგადოებაში, შემდეგ — ზომლეთის სასოფლო საბჭოში. 1930 წლიდან სოფელი ჩოხატაურის რაიონის (მუნიციპალიტეტის) ნაწილია (გარდა 1963-1964 წლებისა, როცა ზომლეთის სასოფლო საბჭოს სოფლები მიაკუთვნეს ლანჩხუთის რაიონს).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 281 ადამიანი.

ცნობილი ადამიანები
ვლასა მგელაძე (1868 – 1943) — რევოლუციონერი, პოლიტიკოსი
გრიგოლ ცინცაბაძე (1879 – 1938) — რევოლუციონერი, პოლიტიკოსი
ნოე ზომლეთელი (1880 – 1938) — რევოლუციონერი, პოეტი, პედაგოგი
სანდრო ეული (1890 – 1965) — პოეტი
აკაკი მგელაძე (1912-1985) — მსახიობი
ამაღლება (ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი)

ამაღლება — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ამაღლება, სამება). მდებარეობს გურიის ქედის სამხრეთით, ზღვის დონიდან 200 მ., ჩოხატაურიდან 7 კმ, საჯავახოდან 27 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა.

ისტორია
1880 წელს სოფელში გაიხსნა ორკლასიანი სკოლა. ამაღლების სასოფლო საზოგადოებაში 1883 წელს ცხოვრობდა 2212 ადამიანი, იდგა 5 ეკლესია და მოქმედებდა ერთი გურიის უდაბნოს მონასტერი. 1891 წელს სოფელი გზით დაუკავშირდა რკინიგზას. 1902 წელს საზოგადოებაში ცხოვრობდა 4215 ადამიანი. 1912 წელს სოფელში გაიხსნა საკრედიტო ამხანაგობა, რომელშიც 2000 ადამიანი იყო გაწევრებული. 1914 წელს გაიხსნა სოფლის ბიბლიოთეკა. 1914 წელს ამაღლების სასოფლო საზოგადოებაში ცხოვრობდა 4501 ადამიანი.

საბჭოთა პერიოდში ეწოდა განახლება. განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მესიმინდეობა, მეცხოველეობა. მოქმედებდა მუზეუმი. 2010 წლის 16 ნოემბერს დაუბრუნდა ძველი სახელწოდება.

ეკლესიები
სოფელში იდგა ეკლესია, რომლის ადგილას ამჟამად არის საფლავები. შემორჩენილია ძველი ეკლესიის ფრაგმენტები და საფლავის ქვები. ერთ-ერთ ფრაგმენტზე გამოსახულია ორნამენტი და ჯვარი. ასევეა ქვის ფრაგმენტი, რომელზეც დასხმულია ცემენტი და ნახევრად ფარავს ქვაზე გამოსახულ ორნამენტს.

სოფლის ცენტრში ასევე იდგა ძველი ეკლესია. შემორჩენილია ძველი ეკლესიის ქვები. ამ ქვების ნაწილით აუშენებიათ სკოლა, რომელიც შემდეგ დაანგრიეს. იქვე არის შენობა, რომელიც ასევე აუშენებიათ ამ ეკლესიის ქვებით. ამჟამად დარჩენილია ძველი ქვით ნაშენი შენობის ერთი გვერდი და უკანა მხარე, სადაც ორ ადგილას იკითხება ქვის ჩუქურთმებიანი ფრაგმენტები. ასევე ამ ძველი ეკლესიის ქვები გამოუყენებიათ საავადმყოფოს მშენებლობაზე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 598 ადამიანი.

ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ:
სილიბისტრო ჯიბლაძე (1859) — პოლიტიკოსი, საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი;
არჩილ დოლიძე (1870) — რევოლუციონერი, ბოლშევიკი;
ნიკოლოზ დოლიძე (1872) — რევოლუციონერი;
ანდრო დოლიძე (1878) — ბოლშევიკი, საბჭოთა პარტიული მოღვაწე;
სიმონა დოლიძე (1885) — ფირალი, სოფელშივე დგას მისი ძეგლი.
სამება (ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი)

სამება — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ამაღლების თემში (სოფლები: ამაღლება, სამება). მდებარეობს მდინარე სუფსის ხეობაში, მის მარჯვნივ, გურიის ქედის სამხრეთ ფერდობზე, ზღვის დონიდან 220 მ., ჩოხატაურიდან 8 კმ., საჯავახოდან (რკინიგზის უახლოესი სადგური) 26 კმ. სოფლის უმაღლესი წერტილია მთა სამება (522 მ). სოფელში არის საჯარო სკოლა.

ისტორია
სოფლის სასაფლაოზე იდგა სამების სახელობის ეკლესია, რომელიც წყაროებში 1871 წლიდან იხსენიება. ტაძარი 1920-იან წლებში დაანგრიეს. სასაფლაოზე დაკრძალულია იუნკერი მაკარ ბურჭულაძე. მის საფლავზე აღმართულია მემორიალური დაფა და ობელისკი. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მოქმედებდა წვრილი საკედლე ბლოკების საამქრო, სკოლა, საბავშვო ბაღი, კულტურის სახლი, საავადმყოფო. ძველი ტაძრის ადგილზე აგებულია ახალი ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 475 ადამიანი.

ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა მწერალი და დრამატურგი სულიკო ჟღენტი, ასევე მხატვარი და ილუსტრატორი რომან მახარაძე. წარმოშობით სამებიდანაა საოპერო მომღერალი პაატა ბურჭულაძე.
შუა ამაღლება

შუა ამაღლება, ყოფ. შუა განახლება — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფელი შუა ამაღლება). მდებარეობს გურიის ქედის სამხრეთით, მდინარე სუფსის ხეობაში, ზღვის დონიდან 140 მ, ჩოხატაურიდან 4 კმ., საჯავახოდან (რკინიგზის უახლოესი სადგური) 24 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა და საბავშვო ბაღი, დგას ჯვართამაღლების სახელობის ეკლესია. სოფელში ამზადებენ ქვის კეცებს. სოფლის ცენტრში დგას ეკლესია და სიმონა დოლიძის ძეგლი.

ისტორია
სოფელი შუა ამაღლება შედიოდა ამაღლების სასოფლო საზოგადოებაში სოფლებთან ამაღლებასთან, ზემო და ქვემო ამაღლებასთან ერთად. საბჭოთა პერიოდში ჩამოყალიბდა ცალკე სასოფლო საბჭოდ და ეწოდა შუა განახლება. 1954—1986 წლებში შუა განახლების სასოფლო საბჭოში შედიოდა სოფელი გოგოლესუბანი. 2012 წელს ეწოდა კვლავ ძველი სახელი.

ისტორიული ძეგლები
სოფლის ტერიტორიაზე შემორჩენილია დასავლეთ საქართველოსთვის ტრადიციული ოდები.

უდაბნოს მონასტერი
სოფლის ჩრდილოეთით, ბურნათის მთაზე, მდებარეობს უდაბნოს მონასტერი. სამონასტრო კომპლექსი მოიცავს ორ ეკლესიას და კლდეში ნაკვეთ სენაკებს ბერთათვის. მონასტრის ერთი ეკლესია კლდეშია გამოკვეთილი. არქიტექტურული მონაცემებით ის საუკუნის მეორე ნახევარს მიეკუთვნება.

აბანოები
1910-იან წლებში სოფელში, თავად ერისთავის მამულში, აღმოჩნდა სამკურნალო მინერალური წყალი. 1950-80-იან წლებში მინერალურ წყალზე მოქმედებდა აბანოები, რომლებიც გამოიყენებოდა რევმატული, სახსრების, კანის, ოსტეოქონდროზის სამკურნალოდ.

მოსახლეობა
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ:
მიხეილ ჯიბუტი (დ. 1954) — ეკონომისტი, საქართველოს პარლამენტის ორი მოწვევის წევრი

გალერეა
იულიუს რობერტ ფონ მაიერი

იულიუს რობერტ ფონ მაიერი (; დ. 25 ნოემბერი, 1814, ჰელბორნი — გ. 20 მარტი, 1878) — გერმანელი ექიმი და ფიზიკოსი.

ბიოგრაფია
რობერტ მაიერი დაიბადა 1814 წელს გერმანიის ქალაქ ჰელბორნში, აფთიაქარის ოჯახში.რობერტის მამა თავისუფალ დროს ფიზიკასა და ქიმიას ეუფლებოდა. მან რობერტსაც შეაყვარა ბავშვობიდანვე ეს დარგები.

რობერტ მაიერმა პირველდაწყებითი განათლება მიიღო მშობლიურ ქალაქში, შემდეგ დედის დაჟინებით მას დაამთავრებინეს სასულიერო სემინარია. მიუხედავად ამისა, რობერტმა მაინც მეცნიერების შესწავლის სურვილი განაცხადა და 1832 წელს შევიდა ტიუბინგენის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე. მაიერის სტუდენტობისას ამ უნივერსიტეტში ფიზიკის კათედრა არ ფუნქციონირებდა დაა ამიტომ მან სტუდენტობის პერიოდში კარგად მხოლოდ ქიმია შეისწავლა. რობერტმა დაამთავრა უნივერსიტეტი და მიიღო მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. 1838–1840 წლებში მაიერი კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით ერთხანს ჰააგაში მუშაობდა, შემდეგპარიზში გაემგზავრა და მხოლოდ მედიცინაში ოსტატდებოდა. 1840 წელს გემის ექიმად მოერწყო და კუნძულ იავაზე გაემგზავრა. ეს მოგზაურობა დაედო საფუძვლად მაიერის დიდ ფიზიკოსად ჩამოყალიბებას.

რობერტ მაიერმა მოხუცი შტურმანისაგან შეიტყო, რომ ძლიერი ქარიშხლის შემდეგ ზღვის წყალი უფრო თბილია, ვიდრე ქარიშხლის დაწყებამდე.ამ ცნობის მიღების შემდეგ მან მოსვენება დაკარგა, დღედაღამ ან კითხულობდა ან ამ საქმეზე ფიქრობდა.

აღნიშნული მოგზაურობისას ტროპიკებიდან ახლოს მდებარე გემზე გაჩნდა ფილტვების დაავადების ეპიდემია. მაიერს რამდენიმე მოგზაურის სისხლი უნდა გამოეშვა. ამ მიზნით ჩვეულებრივ მეორეხარისხოვანი ვენები იხსნება. ვენების გახსნისას გამოსული სისხლი იმდენად ღია და მკვეთრი ფერისა იყო, რომ მაიერი დაეჭვდა, რომ არტერიის სისხლი ხომ არ გამოვუშვიო. მაგრამ ორი თვის შემდეგ იავაზე დაბრუნებისას იგი იძულებული იყო ამავე მეზღვაურისთვის კიდევ ერთხელ აეღო სისხლი და მისი განცვიფრებას საზღვარი არ ჰქონდა, როცა მეზღვაურის სისხლი ჩვეულებრივი ფერისა იყო. ამ საკითხზე ფიქრის შემდეგ მაიერმა დაადგინა, რომ ცხელ სარტყელში სხეულის ნორმალური ტემპერატურისას ორგანიზმში უნდა დაიჟანგოს უფრო ნაკლები საკვები პროდუქტი, ვიდრე ცივ ქვეყნებში, ამის შემდეგ მაიერმა დაადგინა, რომ ორგანიზმის მიერ მუშაობის შესრულების დროს მასში დახარჯული პროდუქტების რაოდენობა პროპორციულია შესრულების მუშაობისა. 1840 წელს მაიერი წერდა: „მე ვასკვნი რომ სითბო და მუშაობა ერთი და იმავე გზით შეიძლება მივიღოთ, სახელდობრ ქიმიური რეაქციის ხარჯზე, ე. ი. შეიძლება სითბო და მექანიკური მუშაობა ერთიმეორედ გარდაიქმნას“.
ეს დასკვნა იყო პირველი ნაბიჯი ენერგიის მუდმივობისა და გარდაქმნის კანონის ჩამოყალიბებისაკენ.

1845 წელს მაიერმა დაწერა კაპიტალური შრომა „ორგანული მოძრაობა ნივთიერების ცვლასთან კავშირში“, შემდეგ კი „შენიშვნები მექანიკური ეკვივალენტის შესახებ“.

1867 წელს მაიერის შრომები მთლიანად გამოიცა და საყოველთაო აღიარება მოიპოვა.

რობერტ მაიერი გარდაიცვალა 1878 წელს. მას მე–20 საუკუნეში ქ. შტუტგარტში ძეგლი დაუდგეს.
თეთრი ბაფთა

თეთრი ბაფთა — 2009 წლის ავსტრია/გერმანია/საფრანგეთის ერთობლივი მხატვრული ფილმი. სცენარის ავტორი და რეჟისორია მიხაელ ჰანეკე. ჰანეკეს თანახმად, ეს ფილმი არის „ნებისმიერ სახის ტერორიზმის საფუძვლებზე, იყოს ეს პოლიტიკური თუ რელიგიური“. ფილმის პრემიერა გაიმართა 2009 წლის მაისში კანის კინოფესტივალზე და ოქროს პალმის რტო მიიღო.

სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება ჩრდილოეთ გერმანიის ერთ-ერთ პროტესტანტულ სოფელში პირველი მსოფლიო ომის დაწყების წინ, 1913-1914 წლებში. სოფელში მომხდარ გამოუცნობ დანაშაულებების გამოძიებაში ჩართულნი არიან საეკლესიო გუნდის ბავშვები, ბარონი, მმართველი, პასტორი, ექიმი, ბებიაქალი, მასწავლებელი, მაგრამ არავინ იცის, რა ხდება. იდუმალებით მოცული მოვლენები კი მეორდება.
გოგოლესუბანი

გოგოლესუბანი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული გოგოლესუბანი).

მდებარეობს მდინარე სუფსის მარჯვნივ, ტერასულ ვაკე-დაბლობზე, ზღვის დონიდან 140 მ., ჩოხატაურიდან 2,5 კმ, საჯავახოს რკინიგზის სადგურიდან 21 კმ. სოფელში არის საბავშვო ბაღი, საჯარო სკოლა.

ისტორია
სოფლის ძველი სახელწოდებაა ქვემო ფარცხმა და შედიოდა ფარცხმის სასოფლო საზოგადოებაში. 1908 წელს ეწოდებოდა გოგოლესუბანი, თუმცა ამ სახელით იხსენიებოდა უკვე 1898 წელს. 1930-იან წლებში ჩამოყალიბდა ცალკე სასოფლო საბჭოდ. 1954-1986 წლებში ეკუთვნოდა შუაგანახლების სასოფლო საბჭოს.

გოგოლესუბნის განძი
სოფელში, მდინარე სუფსის მარჯვენა ნაპირზე აღმოჩენილია გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. - სს.) სპილენძის ნივთების განძი. ნაპოვნი მასალა ადგილობრივი წარმოების პროდუქცია უნდა იყოს.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 858 ადამიანი.

ცნობილი ადამიანები
ნიკოლოზ ბერძენიშვილი (1895-1965) — ისტორიკოსი
მარიამ სიხარულიძე (1907-??) — აგრონომი
ქსენია სიხარულიძე (1909-1976) — ფოლკლორისტი
დერმიშა გოგოლაძე (1924-2002) ― ისტორიკოსი
ვაჟა გოგოლაძე (1927-2006) ― ლოტბარი
იური სიხარულიძე (1927-2022) — ისტორიკოსი
შუა ფარცხმა

შუა ფარცხმა — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ფარცხმის თემში (სოფლები: ზემო ფარცხმა, შუა ფარცხმა). მდებარეობს გურიის ქედის სამხრეთით, მდინარე სუფსის ხეობაში, ზღვის დონიდან 260 მ. ჩოხატაურიდან 1 კმ, საჯავახოდან (რკინიგზის უახლოესი სადგური) 21 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა. სოფლის ცენტრში დგას ძველი ცაცხვი, სადაც იმართებოდა პოლიტიკური შეკრებები 1905 წლის რევოლუციის დროს.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 653 ადამიანი.

ცნობილი ადამიანები
ნამეტია ბერძენიშვილი (1891) — ემიგრანტი
ნოე მეგრელიშვილი (1898) — თერაპევტი
ზემო ფარცხმა

ზემო ფარცხმა — სოფელი საქართველოში, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში (გურიის მხარე), ფარცხმის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ზემო ფარცხმა, შუა ფარცხმა).

მდებარეობს გურიის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე სუფსის ხეობაში, ზღვის დონიდან 200 მ-ზე, ჩოხატაურიდან 3 კმ-ის და საჯავახოს რკინიგზის სადგურიდან 16 კმ-ის დაშორებით. სოფლის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ადრეანტიკური სამაროვანი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 720 ადამიანი. სოფელში გავრცელებული გვარებია ჩხიკვაძე და ცინცაძე, შედარებით ნაკლებად ძნელაძე და ელიეშვილი.
ფარცხმა

ფარცხმა — ადმინისტრაციული ერთეული ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში. მოიცავს სოფლებს ზემო ფარცხმა და შუა ფარცხმა.

ისტორია
 საუკუნეში ფარცხმა წარმოადგენდა სასოფლო საზოგადოებას, რომელიც მოიცავდა სოფლებს ზემო ფარცხმა, შუა ფარცხმა და ქვემო ფარცხმას (ახლანდ. გოგოლესუბანი). 1898 წელს ფარცხმაში გაიხსნა ბიბლიოთეკა. 1902 წელს ფარცხმის სასოფლო საზოგადოებაში ცხოვრობდა 2349 ადამიანი. 1908 წელს ქვემო ფარცხმას ეწოდა გოგოლესუბანი. 1930 წელს ფარცხმის საზოგადოება დაიყო გოგოლესუბნის, ფარცხმის და ჩოხატაურის სასოფლო საბჭოებად.

მოსახლეობა
ცნობილი ადამიანები
სერგო მეგრელიშვილი (დ. 1884, ფარცხმა) — რევოლუციონერი
ნამეტია ბერძენიშვილი (დ. 1891, შუა ფარცხმა) — ემიგრანტი
ნიკოლოზ ბერძენიშვილი (დ. 1895, ქვემო ფარცხმა) — ისტორიკოსი
ნოე მეგრელიშვილი (დ. 1898, შუა ფარცხმა) — თერაპევტი
გაბრიელ მეგრელიშვილი (დ. 1906, ზემო ფარცხმა) — ეკონომისტი
მარიამ სიხარულიძე (დ. 1907, ქვემო ფარცხმა) — აგრონომი
ქსენია სიხარულიძე (დ. 1909, გოგოლესუბანი) — ფოლკლორისტი
იური სიხარულიძე (დ. 1927, გოგოლესუბანი) — ისტორიკოსი
კოხნარი

კოხნარი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: კოხნარი, ბურნათი, ნაკადული, წიფნარი). მდებარეობს მდინარე ხევისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 140 მ., ჩოხატაურიდან 13 კმ., საჯავახოს რკინიგზის სადგურიდან 16 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა და საზოგადოებრივი ცენტრი. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მესიმინდეობა, მევენახეობა. სოფელში დაიბადა ქართველი პოეტი გიორგი სალუქვაძე. სახელწოდება მომდინარეობს კოხიდან, რაც ნიშნავს საკევრე, მაგარ, ცეცხლგამძლე ქვას. სოფლის უბნებია ახალაძნები, გაგუები, გიორგაძნები, გოგიშვილები, კეშელავნები

ეკლესია
კოხნარის წმ. იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ეკლესია განეკუთვნება – საუკუნებს. აგებული იყო სიპი ქვით და დუღაბით. გადმოცემით, მდინარე ხევისწყალიდან ტაძრამდე იდგა ხალხი და ერთმანეთს აწვდიდნენ ამ ქვებს და ასე აშენებულა ეს ტაძარი კვერცხით და დუღაბით. საეკლესიო მოღვაწეები იყვნენ უშვერიძეები და თევზაძეები. უკანასკნელი მღვდელი იყო სილიბისტრო თევზაძე.

მოსახლეობა
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 575 ადამიანი.
ნაკადული (ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი)

ნაკადული — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, კოხნარის თემში (სოფლები: ბურნათი, კოხნარი, ნაკადული, წიფნარი). მდებარეობს მდინარე ხევისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 280 მ., ჩოხატაურიდან 17 კმ, საჯავახოდან 12 კმ., კოხნარიდან 3 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 149 ადამიანი.