ბენჯამინ ბრიტენი

}

ოპერის დასრულების შემდეგ ბრიტენი გულის ეროვნულ ჰოსპიტალში მოთავსდა, სადაც 1973 წლის მაისში ოპერაცია ჩაუტარდა გულის სარქველის გამოცვლის მიზნით. გადანერგვა წარმატებული იყო, თუმცა კომპოზიტორმა მცირედი ინფარქტი მიიღო, რამაც მის მარჯვენა ხელზე მოახდინა გავლენა. შედეგად, მისი, როგორც შემსრულებლის კარიერა დასრულდა. საავადმყოფოში ყოფნის დროს ბრიტენი ერთ-ერთ უფროს მედდას, რიტა თომსონს დაუმეგობრდა, რომელიც 1974 წელს ალდებურგში გადავიდა და კომპოზიტორს გარდაცვალებამდე უვლიდა.

ბრიტენის უკანასკნელ ნამუშევართა შორისაა „სიუიტა ინგლისურ ხალხურ მელოდიებზე “ (1974); მესამე სიმებიანი კვარტეტი (1975), რომელიც ეყრდნობა მასალებს ოპერიდან „სიკვდილი ვენეციაში“ და დრამატული კანტატა „ფედრა“ (, 1975), რომელიც მეცო-სოპრანო ჯანეტ ბეიკერისთვის დაიწერა.

1976 წლის ივნისში, სიცოცხლის უკანასკნელ წელს, ბრიტენს ბარონის წოდება მიენიჭა (საფოლკის საგრაფოს ალდებურგის ბარონი ბრიტენი). 1976 წლის ალდებურგის ფესტივალის შემდეგ ბრიტენი და პირსი სამოგზაუროდ ნორვეგიაში წავიდნენ, სადაც მან დაიწყო მუშაობა ნაწარმოებზე , ხმებისა და ორკესტრისათვის, ედით სიტუელის ლექსის მიხედვით. ალდებურგში აგვისტოში დაბრუნდა და დაწერა „მისასალმებელი ოდა“ ბავშვთა გუნდისა და ორკესტრისათვის. ნოემბერში, ბრიტენი მიხვდა, რომ მუსიკის წერა აღარ შეეძლო. 63-ე დაბადების დღეზე, 22 ნოემბერს, რიტა თომსონს დაავალა, მოეწყო წვეულება შამპანურის თანხლებით, სადაც მოიწვია მეგობრები და დები, ბარბარა და ბეთი, რათა მომაკვდავ კომპოზიტორს გამომშვიდობებოდნენ. რამდენიმე დღის შემდეგ გამოსამშვიდობებლად ეწვია როსტროპოვიჩი, რომელსაც გადასცა დაუსრულებელი .

ბრიტენი 1976 წლის 4 დეკემბერს, გულის უკმარისობით გარდაიცვალა. სამგლოვიარო ცერემონია სამი დღის შემდეგ, ალდებურგის წმინდა პეტრეს და პავლეს სახელობის ეკლესიაში ჩატარდა, რის შემდეგაც იგი იმავე ეკლესიის ეზოში, რეინოლდს სტოუნის მიერ გამოკვეთილი საფლავის ქვის ქვეშ დაკრძალეს. ვესტმინსტერის სააბატოს მესვეურებმა სააბატოს ეზოში დაკრძალვა შესთავაზეს, თუმცა, ბრიტენს ნათლად ჰქონდა გაცხადებული, რომ სურდა, მისი და პირსის საფლავები გვერდიგვერდ ყოფილიყო. სააბატოში მსახურება 1977 წლის 10 მარტს ჩატარდა და მას დედა-დედოფალი ელიზაბეტი უძღვებოდა.

პირადი ცხოვრება და ხასიათი
მიუხედავად იმისა, რომ ქრისტიანულ თემატიკაზე მნიშვნელოვანი რაოდენობის ნაწარმოებები აქვს შექმნილი, ბრიტენი ზოგჯერ აგნოსტიკად ითვლება. პირსი იხსენებდა, რომ 1937 წელს, როცა ბრიტენს შეხვდა, დარწმუნებით ვერ იტყოდა, თვლიდა თუ არა კომპოზიტორი თავს ქრისტიანად. 1960-იან წლებში ბრიტენი საკუთარ თავს მორწმუნე ქრისტიანად ახასიათებდა, თუმცა, სიმპათიით იყო განწყობილი ვულვიჩის ეპისკოპოსის რადიკალური ხედვების მიმართ, რომელიც გადმოცემული იყო წიგნში . პოლიტიკურად, ბრიტენი მარცხნივ იხრებოდა. როგორც პირსს უთხრა, ყოველთვის ლიბერალებს ან ლეიბორისტებს აძლევდა ხმას და ვერასოდეს წარმოიდგენდა, ხმა მიეცა კონსერვატორებისათვის. მიუხედავად ამისა, მშვიდობის ფიცის კავშირის გარდა არცერთი პოლიტიკური ორგანიზაციის წევრი არ ყოფილა.

ბრიტენი ფიზიკურად ძლიერი არასოდეს ყოფილა. იგი რეგულრულად სეირნობდა, ცურავდა და ცდილობდა, ფორმაში ყოფილიყო, თუმცა, 1992 წელს გამოცემულ ბიოგრაფიაში კარპენტერს ჩამოთვლილი აქვს 20-მდე დაავადება, მათგან რამდენიმე უმნიშვნელო, თუმცა, უმეტესობა, საკმაოდ სერიოზული, რომელიც ბრიტენს გულის ოპერაციამდე ჰქონდა გადატანილი. ემოციურად, ზოგიერთი მკვლევარის აზრით, ბრიტენი არასოდეს გაზრდილა და სიცოცხლის ბოლომდე ბავშვური მსოფლმხედველობა შეინარჩუნა. იგი ყოველთვის არ იყო დარწმუნებული, რომ მართლაც იყო გენიოსი, რომლადაც დანარჩენები აღიარებდნენ. თავისი ნაწარმოებების მიმართ უკიდურესად კრიტიკულად იყო განწყობილი, თუმცა, სხვების მხრიდან კრიტიკაზე მწვავე, ზოგჯერ აგრესიული რეაქცია ჰქონდა.

ბრიტენს, თავისივე აღიარებით, ახასიათებდა მეგობრებისა და კოლეგების მიტოვება, როცა ისინი აწყენინებდნენ, ან როცა ისინი აღარაფერში სჭირდებოდა – მისი „გვამები“. დირიჟორი სერ ჩარლზ მაკერასი ფიქრობდა, რომ ეს ტერმინი ლორდმა ჰეარვუდმა მოიგონა. ორივე, მაკერასი და ჰეარვუდი გვამებს წარმოადგენდნენ, პირველი ერთი შენიშვნის გამო, რომ ახალგაზრდა ბიჭების რაოდენობა ნაწარმოებში ' კომპოზიტორისთვის დიდად სასიხარულო უნდა ყოფილიყო, ხოლო მეორე ქორწინების გარე ურთიერთობებისა და მეუღლესთან, მარიონ შტაინთან (ლედი ჰეარვუდი) განქორწინების გამო, რაც პურიტანულად განწყობილი ბრიტენისთვის მიუღებელი და შოკისმომგვრელი იყო. სხვა გვამებს შორის აღსანიშნავია მისი ლიბრეტისტები, მონტეგიუ სლეიტერი და ერიკ კროზიეი. ეს უკანასკნელი 1949 წელს ამბობდა: „იგი ზოგჯერ ხუმრობით მეუბნებოდა, რომ ერთ დღესაც მისი გვამების რიცხვს შევუერთდებოდი და მეც ყოველთვის ვაღიარებდი, რომ ნებისმიერი ჩვეულებრივი პიროვნება ადრე თუ გვიან ამოწურავდა თავს და აღარ იქნებოდა სასარგებლო ისეთი დიდი შემოქმედისთვის, როგორიც ბენი იყო“. დეიმ ჯანეტ ბეიკერი 1981 წელს ამბობდა: „ვფიქრობ, მას სრული უფლება ჰქონდა, აეღო სხვებისგან ყველაფერი, რაც უნდოდა... მას არავის წყენინება არ სურდა, მაგრამ საქმე უფრო მნიშვნელოვანი იყო, ვიდრე რაიმე ან ვინმე“. მეთიუსი თვლის, რომ ბრიტენის ხასიათის ეს ასპექტი გაზვიადებულია და შენიშნავს, რომ კომპოზიტორმა ბევრი ღრმა ურთიერთობა სიცოცხლის ბოლომდე შეინარჩუნა.

წინააღმდეგობები
ბიჭები
თავისი ზრდასრული ცხოვრების განმავლობაში ბრიტენს განსაკუთრებით კარგი ურთიერთობა ჰქონდა ბავშვებთან და ჰყავდა რამდენიმე ახლო მეგობარი, მეტწილად, თინეიჯერი ბიჭები. პირველი მსგავსი მეგობარი 13 წლის პირს დანკერლი იყო, რომელსაც ბრიტენი 1934 წელს, 20 წლის ასაკში დაუახლოვდა. სხვა ახალგაზრდა ბიჭებიდან აღსანიშნავია ახალგაზრდა დეივიდ ჰემინგსი და მაიკლ კროფორდი, რომლებიც 1950-იან წლებში დაწერილ მის ნაწარმოებებში სოპრანოს პარტიებს მღეროდნენ. ჰემინგსმა მოგვიანებით თქვა: „მთელი იმ დროის განმავლობაში, რაც მასთან გავატარე, ჩემი ნდობა ბოროტად არასოდეს გამოუყენებია“; კროფორდი კი წერდა: „სიტყვები არ მყოფნის ამ დიდებული კაცის სიკეთის გადმოსაცემად... მას საოცარი მოთმინება და მიდგომა ჰქონდა ახალგაზრდებთან. უყვარდა მუსიკა და უყვარდა ახალგაზრდები, რომელთაც მუსიკა უყვარდათ.“

ბრიტენის რამდენიმე ახლო მეგობარი დიდი ხნის განმავლობაში ეჭვობდა, რომ მისი მხრიდან ახალგზრდა ბიჭებით დაინტერესება განსაკუთრებული იყო. ოდენი წერს ბრიტენის „მიზიდულობაზე ფიცარივით თხელი ყმაწვილების... უსექსოთა და უმანკოთა მიმართ“, პირსი კი ბრიტენს სწერდა: „გახსოვდეს, რომ კვლავ არის ამქვეყნად საყვარელი რამეები – ბავშები, ბიჭები, მზის სინათლე, მოცარტი, შენ და მე.“ ბრიტენის სიცოცხლეში აღნიშნული საკითხი ნაკლებად განიხილებოდა, ხოლო მისი გარდაცვალების შემდეგ – ძალიან აქტიურად. ჰამფრი კარპენტერის მიერ 1992 წელს გამოცემული ბრიტენის ბიოგრაფია დაწვრილებით განიხილავს ზემოხსენებულ ბრალდებებს, ისევე, როგორც მოგვიანებით გამოცემული კვლევები, განსაკუთრებით, ჯონ ბრიდკატის „ბრიტენის ბავშვები“ (2006), რომელიც სხვადასხვა ბავშვთან და მოზარდთან ბრიტენის ურთიერთობებზე მოგვითხრობს. ზოგიერთი მკვლევარი ბრიტენის ქცევას კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს, რამდენიმე მათგანი საკმაოდ მკაცრადაც. კარპენტერი და ბრიდკატი ასკვნიან, რომ ყოველგვარ სექსუალურ იმპულსს ბრიტენი მკაცრად აკონტროლებდა და ყველა ურთიერთობა, მართალია, ახლო (ერთ საწოლში ყოფნის, კოცნის და ჩახუტების ჩათვლით), მაგრამ მკაცრად პლატონური იყო.

გარდაცვალების მიზეზი
შედარებით ახლო წარსულში საკმაოდ დიდი დავა გამოიწვია პოლ კილდეას მიერ 2013 წელს გამოქვეყნებულმა ბიოგრაფიამ, სადაც ავტორი ბრიტენის გარდაცვალების მიზეზად შეუმჩნეველ სიფილისს ასახელებს, რაც პირსის აქტიურ სექსუალურ ცხოვრებას უკავშირდება ნიუ-იორკში მათი ერთობლივი ცხოვრების დროს. პასუხად, ბრიტენის კარდიოლოგმა განაცხადა, რომ ყველა მსგავსი შემთხვევის პროტოკოლის თანახმად, ოპერაციამდე ბრიტენს სიფილისზე შემოწმება ჩაუტარდა, რაზეც პასუხი ნეგატიური იყო. კილდეას ბრალდებას, რომ ქირურგი, რომელმაც ბრიტენს 1973 წელს ოპერაცია ჩაუტარა, სიფილისს დამალავდა, მან „სრული სისულელე“ უწოდა. კილდეა კვლავ აგრძელებდა, რომ „თუ კომპოზიტორის სიმპტომებს განვიხილავთ, მხოლოდ ერთი მიზეზი შეიძლება არსებობდეს“. -ის კრიტიკოსი, რიჩარდ მორისონი კილდეას წიგნის დანარჩენ ნაწილებს დადებით შეფასებას აძლევს და იმედს გამოთქვამს, რომ მისი რეპუტაცია „არ შეილახება ერთი სენსაციური სპეკულაციით... ყურით მოთრეული მითქმა-მოთქმით... რომელიც უსაფუძვლო ჭორს ფაქტად წარმოგვიდგენს“.

მუსიკა
გავლენები
ბრიტენის ადრეულ მუსიკალურ ცხოვრებაში კლასიკური ოსტატები დომინირებდნენ. დედამისის ამბიცია იყო, რომ იგი „მეოთხე “ გამხდარიყო – ბახის, ბეთჰოვენის და ბრამსის შემდეგ. მოგვიანებით, ბრიტენმა დაადასტურა, რომ მისი თავდაპირველი განვითარება ამ ოსტატების მიმართ განსაკუთრებული თაყვანისცემის გამო შეფერხდა: „ცამეტიდან თექვსმეტ წლამდე ბეთჰოვენის და ბრამსის ყველა ნოტი ვიცოდი. მახსოვს ისიც, რომ მეთოთხმეტე დაბადების დღეზე „ფიდელიოს“ პარტიტურა მაჩუქეს... მაგრამ, მგონია, რომ გარკვეულწილად, ვერასოდეს ვაპატიე მათ, რომ ჩემი, საკუთარი აზროვნებისა და ბუნებრივი მიდრეკილებების გზას ამაცდინეს.“ თანდათან, განსაკუთრებით ცუდი დამოკიდებულება ჩამოუყალიბდა ბრამსის მიმართ, რომლის საფორტეპიანო მუსიკასაც გარკვეულ პერიოდში დიდად აფასებდა. 1952 წელს განაცხადა, რომ დროდადრო კვლავ უკრავდა ბრამსის მთელს შემოქმედებას: „მსურს დავინახო, მართალი ვარ თუ არა მის შეფასებაში. როგორც წესი, აღმოვაჩენ ხოლმე, რომ ადრე ვერ ვაფასებდი, რამდენად ცუდია იგი!“

ბრიტენის მუსიკალური თვალსაწიერი ფრენკ ბრიჯთან ურთიერთობამ გააფართოვა. ამ დროს აღმოაჩინა კლოდ დებიუსის და მორის რაველის მუსიკა, რომელმაც, მეთიუსის სიტყვებით, „მისცა მას საორკესტრო ხმოვანების მოდელი“. ბრიჯმა მიიყვანა შონბერგის და ბერგის მუსიკასთანაც; ამ უკასკნელის გარდაცვალება (1935) ბრიტენმა ძლიერ განიცადა. ამ პერიოდში დაწერილი ერთ-ერთი წერილი იძლევა ინფორმაციას მის მოსაზრებებზე თანადროული მუსიკალური სცენის შესახებ: „ნამდვილი მუსიკოსები ხომ ძალიან ცოტანი და იშვიათნი არიან, არა? ბერგების, სტრავინსკების, შონბერგების და ბრიჯების გარდა ძნელია, სახელები გაგახსენდეს, არა?“ – შემდეგ კი დასძენს: „შოსტაკოვიჩი – ალბათ – შესაძლოა“. ამ დროისათვის უკვე ჩამოყალიბებული იყო მისი მტრული დამოკიდებულება ინგლისის პასტორალური სკოლის მიმართ, რომელსაც ვონ უილიამსი და აირლენდი წარმოადგენდნენ. მათ შემოქმედებას იგი უარყოფითად აფასებდა და „პერსი გრეინჯერის ხალხური სიმღერების არანჟირებებს ადარებდა“; თავის მხრივ, ხალხური სიმღერების არანჟირებაში პერსი გრეინჯერი ბრიტენის შთაგონებად იქცა. ბრიტენზე კარგი შთაბეჭდილება მოეხდინა ფრედერიკ დელიუსსაც, რომლის 1931 წელს შეაფასა, როგორც „უგემრიელესი“. იმავე წელს, აგრეთვე, მოისმინა სტრავინსკის „კურთხეული გაზაფხული“, რომელსაც უწოდა „დამაბნეველი და შემაძრწუნებელი“, მაგრამ, ამავე დროს, „დაუჯერებლად გასაოცარი“. მსგავსად აფასებდა იგივე კომპოზიტორის „ფსალმუნების სიმფონიას“ და „პეტრუშკას“. მიუხედავად ამისა, მას და სტრავინსკის შორის ორმხრივი ანტიპათია არსებობდა, რისი მიზეზიც ეჭვიანობა და უნდობლობა იყო.

 საუკუნის კომპოზიტორებზე მზარდი დამოკიდებულების პარალელურად, ბრიტენი, მისივე თანამედროვე, მაიკლ ტიპეტთან ერთად, გვიანი და ადრე საუკუნის ინგლისური მუსიკითაც იყო დაინტერესებული, განსაკუთრებით, ჰენრი პერსელის შემოქმედებით. თავის, როგორც საოპერო კომპოზიტორის მისიაზე მსჯელობისას წერდა: „ჩემი ერთ-ერთი უმთავრესი მიზანია ინგლისურენოვან ვოკალურ მუსიკას დავუბრუნო ის ბრწყინვალება, თავისუფლება და სიცოცხლისუნარიანობა, რომელიც, ჩემდა გასაოცრად, ასე იშვიათია პერსელის გარდაცვალების შემდეგ.“

ბრიტენისთვის ყველაზე ახლობელი კომპოზიტორი – პერსელზე მეტადაც კი – გუსტავ მალერი იყო, რომლის მე-4 სიმფონია 1930 წლის სექტემბერში მოისმინა. იმ პერიოდში მალერის მუსიკას ინგლისში ნაკლებად აფასებდნენ და იშვიათად უკრავდნენ. მოგვიანებით, ბრიტენი წერდა, თუ რა შთაბეჭდილება მოახდინა მასზე ნაწარმოებმა: „ერთობ სუფთა და გამჭვირვალე... მასალა შესანიშნავი იყო, მელოდიური ხაზები დიდად ორიგინალური, ისეთი რიტმული და ჰარმონიული დაძაბულობით დასაწყისიდან ბოლომდე“. მალევე აღმოაჩინა მალერის სხვა ნაწარმოებები, განსაკუთრებით, „დედამიწის სიმღერა“; მისი ბოლო ნაწილის, („“) შესახებ მეგობარს სწერდა: „იცი, სისასტიკეა, რომ მუსიკა ასეთი მშვენიერი შეიძლება იყოს“. 1938 წელს დაესწრო მალერის მე-8 სიმფონიის მეორე ბრიტანულ შესრულებას -ს სიმფონიური ორკესტრის მიერ, რომელსაც სერ ჰენრი ვუდი დირიჟორობდა. მუსიკამ მასზე უდიდესი შთაბეჭდილება მოახდინა, თუმცა, შესრულების ხარისხი, მისი შეფასებით, საშინელი იყო. ბრიტენის კომპოზიტორულ სტილზე მალერის ზოგადი ზეგავლენის გარდა, საფიქრებელია, რომ მის მიერ პოპულარული მელოდიების გამოყენება (მაგალითად, ოპერაში „სიკვდილი ვენეციაში“) აგრეთვე, მალერისგან მიღებული მემკვიდრეობაა.

ოპერები
ბრიტენ-პირსის ფონდი კომპოზიტორის ოპერებს მის „ძირითად და უმნიშვნელოვანეს კომპოზიტორულ მემკვიდრეობას“ უწოდებს. აღნიშნული ოპერები საერთაშორისო საოპერო რეპერტუარის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს: საიტ -ს მიხედვით, საუკუნეში დაბადებულ კომპოზიტორთაგან ყველაზე ხშირად სწორედ ბრიტენის ოპერები სრულდება, ხოლო 1900 წლის შემდეგ დაწერილი ოპერებიდან ისინი მხოლოდ პუჩინის და რიხარდ შტრაუსის ნაწარმოებებს ჩამორჩება.

ადრეული ოპერეტა „პოლ ბუნიანი“ ბრიტენის გვიანდელი საოპერო ნამუშევრებისგან განსხვავდება. ფილიპ ბრეტის მოსაზრებით, ეს იყო უინსტონ ჰიუ ოდენის „მცდელობა, გაეცოცხლებინა იმ ერის სული, რომელიც მისი არ იყო და სადაც ბრიტენი უფრო დაბნეული დამხმარის როლს ასრულებდა“. ამერიკულ პუბლიკას ოპერეტა მოეწონა, თუმცა, კრიტიკას არა. ნაწარმოები კომპოზიტორის სიცოცხლის ბოლო წლებამდე დიდწილად იგნორირებული იყო.

ბრიტენის მომდევნო ოპერები მოიცავს სრულმასშტაბიანი საოპერო დასებისათვის განკუთვნილ ნაწარმოებებს, ასევე, კამერულ ოპერებს, რომელთა შესრულებაც პატარა ანსამბლებსაც შეეძლოთ ტურნეებზე, ეკლესიებში ან სკოლებში. სრულმასშტაბიან კატეგორიაში შედის „პიტერ გრაიმსი“ (1945), „ბილი ბადი“ (1951), „გლორიანა“ (1953), „ზაფხულის ღამის სიზმარი“ (1960) და „სიკვდილი ვენეციაში“ (1973). დანარჩენებიდან, „ლუკრეციას გაუპატიურება“ (1946), „ალბერტ ჰერინგი“ (1947), (1949) და (1954) პატარა საოპერო დასებისთვის იყო დაწერილი. „ნოეს წარღვნა“ (1958), (1964), „მწველი ცეცხლოვანი ქურა“ (1966) და „უძღები შვილი“ (1968) საეკლესიო შესრულებისთვის იყო განკუთვნილი და მათი პრემიერა ორფორდში, წმინდა ბართლომეს ეკლესიაში შედგა. სეკულარული „ოქროს ამაოება“ სკოლებში შესასრულებლად იყო განსაზღვრული. ტელევიზიისთვის დაწერილი „ოუენ უინგრეივი“ ცოცხლად პირველად 1973 წელს კოვენტ გარდენმა წარმოადგინა, სატელევიზიო პრემიერიდან ორი წლის შემდეგ.

მუსიკის კრიტიკოსები ხშირად აღნიშნავენ იზოლირებულ ინდივიდსა და მტრულად განწყობილ საზოგადოებას შორის დაპირისპირების თემას, რომელიც, „პიტერ გრაიმსიდან“ მოყოლებული, მის ოპერებში ხშირად გვხვდება. რამდენად იყო ეს ბრიტენის, როგორც 1930-იანი, 40-იანი და 50-იანი წლების ინგლისში მცხოვრები პაციფისტი, ჰომოსექსუალი შემოქმედის მიერ საკუთარი თავის გამოხატვა, დებატების საგანია. კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი თემაა უმანკოების დაკარგვა, რაც ყველაზე კარგად ჩანს ოპერაში .

28 წლის განმავლობაში, რაც „პიტერ გრაიმსიდან“ ბრიტენის უკანასკნელ ოპერამდე („სიკვდილი ვენეციაში“) გავიდა, ბრიტენის მუსიკალური სტილი შეიცვალა და განვითარდა. მან შემოიტანა ატონალობის (თუმცა, ძირითადად, ბოლომდე ტონალური მუსიკის კომპოზიტორად დარჩა), აგრეთვე, აღმოსავლური მუსიკის ელემენტები, მათ შორის, გამელანის ხმოვანება და აღმოსავლური ჰარმონიები. „ზაფხულის ღამის სიზმარში“ გაორკესტრება პერსონაჟების მიხედვით იცვლება: „არფების, კლავიშებისა და დასარტყამი ინსტრუმენტების ნათელი, პერკუსიული ხმოვანება ფერიების სამყაროს გამოხატავს, თბილი სიმებიანები და ხის ჩასაბერები შეყვარებულ წყვილებს, ხოლო დაბალი ხის ჩასაბერები და ლითონის ჩასაბერები მექანიკურ არსებებს.“ ოპერაში „სიკვდილი ვენეციაში“ ბრიტენმა ტაძიო და მისი ოჯახი ჩუმ მოცეკვავეებად აქცია, რომლებსაც „მომართული პერკუსიის ფერადი, ციმციმა ხმოვანება ახლავს, რაც მათ სიშორეს უსვამს ხაზს“.

ჯერ კიდევ 1948 წელს მუსიკის ანალიტიკოსმა ჰანს კელერმა, აჯამებდა რა ბრიტენის იმდროინდელ გავლენას ოპერაზე, მისი წვლილი მოცარტის წვლილს შეადარა საუკუნეში: „გარკვეული აზრით, მოცარტი, შეგვიძლია, ოპერის დამფუძნებლად (მეორე დამფუძნებლად) მივიჩნიოთ. იგივე შეიძლება ითქვას დღეს, თუ საქმე თანამედროვე ბრიტანულ – ან, იქნებ, არა მარტო ბრიტანულ – ოპერას ეხება, ბრიტენზე.“ თავისი საკუთარი ოპერების გარდა, იმოჯინ ჰოლსტთან ერთად ბრიტენმა მოახდინა პერსელის „დიდო და ენეასის“ (1951) და „ფერიების დედოფლის“ (1967) საფუძვლიანი რევიზია. ბრიტენის მიერ გადამუშავებამ პერსელის მუსიკა, რომელსაც მაშინ ყურადღება არ ექცეოდა, ფართო პუბლიკას გააცნო, თუმცა, მოგვიანებით, თავად ეს გადამუშავებული ვერსიებიც დავიწყებას მიეცა, მას შემდეგ, რაც ავთენტური პერფორმანსის პრაქტიკამ ფეხი მყარად მოიკიდა. პეპუშის „მათხოვრის ოპერის“ 1948 წლის ბრიტენისეული ვერსია, ფაქტობრივად, მის ხელახლა დაწერას უდრიდა. ორიგინალური მელოდიები შენარჩუნებულია, მაგრამ მათ ახალი, ძლიერ დახვეწილი საორკესტრო აკომპანიმენტი ახლავს თან.

ვოკალური ციკლები
ვოკალური ციკლის ფორმა ბრიტენს მთელი შემოქმედებითი კარიერის განმავლობაში იზიდავდა. 1928 წელს, 14 წლის ასაკში შექმნა საორკესტრო ვოკალური ციკლი „ოთხი ფრანგული სიმღერა“ , რომელშიც ვიქტორ ჰიუგოს და პოლ ვერლენის ლექსები გამოიყენა. ბრეტი აღნიშნავს, რომ ნაწარმოები ერთი მხრივ ვაგნერის, მეორეს მხრივ კი ფრანგული მანერიზმის ძლიერ გავლენას ამჟღავნებს, თუმცა, „დიატონური იავნანასებრი მელოდია სევდიანი ბიჭუნასი მომაკვდავი დედის გვერდით სრულიად სახასიათოა“. მას შემდეგ, რაც ოდენის გავლენის ქვეშ მოექცა, ბრიტენმა დაწერა „ჩვენი მონადირე მამები“ (1936), გარეგნულად, ეს იყო პროტესტი მელიებზე ნადირობის წინააღმდეგ, თუმცა, მასში არის ალუზიები იმდროინდელი ევროპის პოლიტიკურ მდგომარეობაზე. ნაწარმოები არასოდეს ყოფილა პოპულარული; 1948 წელს კრიტიკოსი კოლინ მეისონი წუხილს გამოთქვამდა მისი იგნორირების გამო და მას ბრიტენის ერთ-ერთ საუკეთესო ნაწარმოებს უწოდებდა. მისი შეხედულებით, ნაწარმოები „ისეთივე წარმტაცია, როგორც „ილუმინაციები“ და გვთავაზობს სასიამოვნო არომატებს იმისა, რასაც მის გვიანდელ ნაწარმოებებში ვხედავთ“.

ბრიტენის პირველი ვოკალური ციკლი, რომელმაც ფართო პოპულარობა მოიპოვა იყო „ილუმინაციები“ (1940), მაღალი ხმისათვის (სოპრანოსთვის, თავდაპირველი ჩანაფიქრით, მოგვიანებით, უფრო ხშირად ტენორების მიერ სრულდებოდა) სიმებიანი ორკესტრის აკომპანიმენტით, რომელშიც არტურ რემბოს პოეზიაა გამოყენებული. ბრიტენის მუსიკაში გადმოცემულია რემბოს ლექსების ეროტიულობა. სექციის შესახებ, სახელწოდებით „“ კოპლანდი გაოცებას გამოთქვამდა, თუ როგორ გაბედა ბრიტენმა ამ მელოდიის დაწერა. „-ის“ მიძღვნის ადრესატია „....“, ანუ ჯონ ვულფორდი (იგივე ვულფ შერხენი), ბრიტენის პირველი რომანტიკული გატაცება. მეთიუსის განსჯით, იგი ბრიტენის ადრეული შემოქმედების გვირგვინია. ბრიტენის შემდეგი ციკლი, „მიქელანჯელოს შვიდი სონეტი“ ტენორისა და ფორტეპიანოსთვის 1942 წელს დაიწერა. ამ დროს ბრიტენის პარტნიორი და მუზა უკვე პიტერ პირსი იყო. მეთიუსის სიტყვებით, ეს ციკლი იყო „სიყვერულის ახსნა პიტერისთვის“. მასში, წინა ციკლის მსგავსად, კარგადაა გადმოცემული ტექსტის მგრძნობიარე ასპექტები, თუმცა, ფორმის თვალსაზრისით საუკუნის ვოკალურ ციკლებს უახლოვდება. მეისონი მასა და ბრიტენის ადრეულ ციკლებს შორის კიდევ ერთ განსხვავებას შენიშნავს: აქ თითოეული სიმღერა თვითკმარია და ციკლის სხვა ნაწილებთან თემატური კავშირი არ გააჩნია. ორი წლით გვიან, ბელზენის საშინელებათა ხილვის შემდეგ, ბრიტენმა დაწერა „ჯონ დონის წმინდა სონეტები“, ნაწარმოები, რომლის სიცივეც მხოლოდ მის ბოლო ციკლში განმეორდა ტენორისა და ფორტეპიანოსთვის, რომელიც 25 წლით გვიან დაიწერა. ბრიტენის მეთოდები ამ ციკლში პირველი სიმღერის ატონალობიდან ბოლო სიმღერის გამოკვეთილ ტონალურობამდე მერყეობს; მის კულმინაციაში მკვეთრი სი-მაჟორული აკორდი გვხვდება, სიტყვებზე „, “.

1958 წელს დაწერილი „ნოქტიურნი“ ბრიტენის ბოლო საორკესტრო-ვოკალური ციკლია. მასში გამოყენებულია რამდენიმე პოეტის შემოქმედება, მათ შორის, შექსპირის, სემიუელ კოულრიჯის, ჯონ კიტსის, პერსი ბიშ შელის, ლორდ ტენისონის და ვილფრედ ოუენის. ციკლი, „სერენადასთან“ შედარებით, უფრო მძიმე განწყობას ატარებს და „საომარ რექვიემს“ ეხმიანება. ყველა სიმღერას განსხვაებული საორკესტრო აკომპანიმენტი აქვს და ყველა მათგანი რომელიმე ინსტრუმენტის ობლიგატო პარტიას შეიცავს. ბრიტენის გვიანდელი საფორტეპიანო ვოკალური ციკლებიდან აღსანიშნავია „უილიამ ბლეიკის სიმღერები და აფორიზმები“, რომელიც ბარიტონ დიტრიხ ფიშერ-დისკაუსთვის დაიწერა. მასში გამოყენებული პოეზია მუსიკის უწყვეტ მდინარებაშის მოცემული. ბრეტი წერს, რომ მასში „რიტორნელოს მსგავსად გადმოცემული შვიდი აფორიზმი შვიდ სიმღერასთანაა გადაბმული და იგი ადამიანური არსებობის საკმაოდ სევდიან სურათს გვიხატავს“. „პოეტის ექო“ (1965), ციკლი პუშკინის პოეზიაზე, გალინა ვიშნევსკაიასთვის დაიწერა და იგი კომპოზიტორის უფრო მძლავრ, ექსტროვერტულ მხარეს გვიჩვენებს. გარეგნულად იგი ევროპული ვოკალური ციკლების ტრადიციას აგრძელებს, თუმცა, ატმოსფერულად მასში სამხრეთ-აღმოსავლური აზიის პოლიფონია იგრძნობა. ბრიტენის ერთ-ერთი ყველაზე პირქუში ციკლია „ვინ არიან ეს ბავშვები?“ (1969), რომელშიც უილიამ სუტარის 12 ლექსია გამოყენებული. მას შემდეგ, რაც ფორტეპიანოზე დაკვრა უკვე აღარ შეეძლო, ბრიტენმა დაწერა „დაბადების დღის საჩუქარი“ ( , 1976), რობერტ ბერნსის ლექსებზე ხმისა და არფისათვის.

სხვა ვოკალური ნაწარმოებები
ნიკოლას მო ბრიტენის ვოკალური მუსიკის შესახებ წერს: „პოეზიის (არა მარტო ინგლისური) და ენობრივი ინფლექსიების შეგრძნება მას, მე ვფიქრობ, ინგლისური ენის მუსიკაში რეალიზების დიდოსტატად აქცევს“. ხმებისა და ორკესტრისთვის განკუთვნილი სხვა ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია და (ორივე 1959) რელიგიურ თემებზე, „ბავშვთა ჯვაროსნობა“ (1969) ბერტოლდ ბრეხტის ტექსტზე, რომელიც ეხება რამდენიმე ბავშვს ომისდროინდელ პოლონეთში და ბავშვების მიერ სრულდება. აგრეთვე, გვიანდელი კანტატა „ფედრა“ (, 1975), უბედური სიყვარულისა და სიკვდილის ისტორია, რომელიც ჰენდელის იტალიური კანტატების მოდელზეა აგებული.

შედარებით მცირე მასშტაბის ვოკალური ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია , რომელიც 1947-დან 1974 წლამდე პერიოდში დაიწერა. ისინი სხვადასხვა ხმებისა და აკომპანიმენტისთვისთვისაა გათვალისწინებული (ტენორი ხუთივე მათგანში, კონტრტენორი ან ალტი მეორეში და მეოთხეში, ხოლო ბარიტონი მეოთხეში; ფორტეპიანო პირველ ოთხში, ვალტორნა მესამეში და არფა მეხუთეში). პირველ მათგანში გამოყენებულია ფრენსის ქუორლზის საუკუნის პოემა და ბრიტენის მიხედვით, პერსელის „საღვთო ჰიმნების“ მოდელზე იყო აგებული. მეთიუსი მას ახასიათებს, როგორც ერთ-ერთ ყველაზე მშვიდ ნაწარმოებს ბრიტენის შემოქმედებაში, რომელიც „ისეთი უდარდელი ბედნიერების განწყობით, რომელიც მალე ბრიტენის მუსიკაში ძალიან იშვიათი გახდა.“ მეორე ნაწილი 1952 წელს დაიწერა, „ბილი ბადსა“ და „გლორიანას“ შორის. მისი სიუჟეტი ეხება აბრაამის მორჩილებას ღმერთის მოთხოვნის მიმართ მისი ვაჟის, ისააკის მსხვერპლად შეწირვაზე. მესამე, სახელწოდებით „ “ (1954) იყენებს პოეტ ედით სიტუელის იმავე სახელწოდების ომისდროინდელ ლექსს. იგი სტრუქტურულად და სტილისტურად უკავშირდება ბრიტენის ოპერეტას . თორმეტტონიანი ციკლი, რომელიც ნაწარმოების დასაწყისში, ფორტეპიანოს პარტიაში გვხვდება, მოგვიანებით ბრიტენის საკომპოზიტორო ტექნიკის ერთ-ერთი მახასიათებელი გახდა. მეოთხე სიმღერის პრემიერა 1971 წელს შედგა და იგი ეყრდნობა ტომას სტერნზ ელიოტის პოემას „მოგვთა მოგზაურობა“ . მუსიკალურად იგი ახლოსაა ნაწარმოებთან „მწველი ცეცხლოვანი ქურა“ ( , 1966), რომლის „თანმხლებსაც“ მას მეთიუსი უწოდებს. ბოლო სიმღერაც ელიოტის ლექსს იყენებს, სახელდობრ, მისი ახალგზრდობის დროინდელ პოემას „წმინდა ნარცისის სიკვდილი“ . მიუხედავად იმისა, რომ ლექსის მნიშვნელობაზე ბრიტენს საკმაოდ ზედაპირული წარმოდგენა ჰქონდა, მუსიკოლოგი არნოლდ უიტოლი შენიშნავს, რომ ტექსტი „თითქმის შემაძრწუნებლად მორგებულია... კომპოზიტორისთვის, რომელსაც ძალიან კარგად აქვს გააზრებული საკუთარი ავადმყოფობა“. მეთიუსი ნარცისს აღიქვამს, როგორც „კიდევ ერთ ფიგურას ბრიტენის ოცნებებისა და იდეალური სილამაზის ჯადოსნური სამყაროდან“.

საორკესტრო ნამუშევრები
ბრიტენის მკვლევარი, დონალდ მიჩელი წერს: „ოპერების მასშტაბების, მნიშვნელობის და რაოდენობის, ასევე, სხვა სახის ვოკალური მუსიკის სიმდიდრის გამო მარტივია, მხედველობიდან გამოგვრჩეს ბევრი ნამუშევარი, რომელიც ბრიტენმა სხვა, კონკრეტულად, არავოკალურ ჟანრებში დაწერა“. ნიკოლას მო კი ამბობდა: „იგი საუკუნის ერთ-ერთი დიდებული საორკესტრო კომპოზიტორია... მის გაორკესტრებას აქვს ინდივიდუალობა, გამჭრიახობა და ერთიანობა მუსიკალურ მასალასთან, რასაც მხოლოდ უდიდესი კომპოზიტორები აღწევენ“. „რექვიემის სიმფონია“ იწყება შიშითა და გოდებით სავსე -თი, რის შემდეგაც მოდის მძვინვარე , ხოლო მას ასრულებს , ჰერბერტ გლასის აზრით, „ყველაზე მშფოთვარე „სამუდამო განსვენება“, რაც კი შესაძლებელია“. მეისონის აზრით, „“ ჩავარდნა იყო: „ჩვეულებრივზე უფრო ნაკლებად სასიამოვნოა, რადგან მისი მიზანი პირველ რიგში არა სიამოვნების მინიჭება, არამედ სიმფონიური გამოხატვაა. იგი ჩავარდნაა, რადგან არც წარმოსახვითად და არც ფორმის თვალსაზრისით, იგი სიმფონიური არაა.“ „ახალგაზრდას გზამკვლევი“, რომელიც პერსელის თემას ეფუძნება, ნათელს ჰფენს ორკესტრის ინდივიდუალურ სექციებსა და ჯგუფებს. მან მალევე მოიპოვა პოპულარობა. კრისტოფერ ჰედინგტონის დახასიათებით, იგი „ენერგიული და მარტივი მუსიკაა, დაწერილი სიცხადითა და მონდომებით, რომელიც კარგად ჯდება ბრიტენის შემოქმედებაში“. დევიდ მეთიუსი მას „ბრწყინვალე საგანმანათლებლო სავარჯიშოს“ უწოდებს.

თავისი ინგლისელი წინამორბედების, მაგალითად, ელგარისა და ვონ უილიამსისგან, ასევე, კონტინენტური ევროპის კომპოზიტორების, მალერისა და შოსტაკოვიჩისგან განსხვავებით (რომელთაც განსაკუთრებით სცემდა თაყვანს), ბრიტენი სიმფონისტი არ იყო. მისი ახალგაზრდული „მარტივი სიმფონია“ (1934) სტრუქტურულად სიმფონიურია, მიჰყვება სონატურ ფორმას და ოთხნაწილიან თარგს, მაგრამ მისი უფრო მომწიფებული პერიოდის „გაზაფხულის სიმფონია“ (1949) უფრო ვოკალური ციკლია, ვიდრე ნამდვილი სიმფონია, ხოლო საკონცერტო ჩელოს სიმფონია (1963) წარმოადგენს ტრადიციული კონცერტისა და სიმფონიის ფორმების დაბალანსების მცდელობას. მისი ოთხი ნაწილის განმავლობაში ჩელოს სიმფონია ღრმად პესიმისტური შესავლიდან ბრწყინვალე ბედნიერების განწყობამდე მიდის, რაც, ბრიტენის ამ პერიოდის მუსიკაში დიდი იშვიათობაა. კომპოზიტორის შეფასებით, იგი მისი საუკეთესი ნაწარმოები იყო.

საფორტეპიანო კონცერტმა (1938) ზედმეტი სიმსუბუქისა და ვირტუოზულობის გამო თავდაპირველად კრიტიკა დაიმსახურა. 1945 წელს ბრიტენმა მისი რევიზია მოახდინა, მესამე მოქმედება სერიოზული განწყობის პასაკალიით შეცვალა, რამაც, მეთიუსის აზრით, ნაწარმოებს სიღრმე შესძინა და ერთი შეხედვით ტრიუმფალური ფინალიც უფრო ორაზროვანი გახადა. სავიოლინო კონცერტი (1939), რომელიც პირველი მსოფლიო ომის პირველ კვირებში დასრულდა, ვირტუოზულ ელემენტებსაც შეიცავს, თუმცა, ისინი დაბალანსებულია ლირიული და ელეგიური პასაჟებით, რომელიც, „ეჭვგარეშეა, გამოხატავს ბრიტენის ზრდად შეშფოთებას მსოფლიოში მტრობის ესკალაციით“. არცერთი კონცერტი ბრიტენის ყველაზე პოპულარულ ნაწარმოებთა რიცხვს არ მიეკუთვნება, თუმცა, სავიოლინო კონცერტი, რომელიც ტექნიკურად რთულია, საუკუნეში სულ უფრო ხშირად სრულდება და ჩანაწერებშიც ხვდება,

ბრიტენის ინციდენტური მუსიკა თეატრის, კინოსა და რადიოსათვის, რომლის უმეტესობა გამოცემული არ ყოფილა, წარმოადგენდა განხილვის საგანს უილიამ მენის 1952 წელს გამოქვეყნებულ ესეში, რომელიც ბრიტენის იმ დროისათვის არსებული შემოქმედების ყველაზე დეტალურ განხილვას წარმოადგენდა. ამათგან ერთ-ერთი, კერძოდ, მუსიკა ედვარდ სეკვილ-უესტის რადიოპიესისათვის „გადარჩენა“ , მუსიკოლოგ ლუის ფორმანის შეფასებით, „იმდენად ინდივიდუალური ხასიათისაა, რომ იმსახურებს რეგულარულ ადგილს ბრიტენის სხვა, დრამატული ნაწარმოებების გვერდით“. მანის აზრით, ეს პარტიტურა „ბილი ბადის“ მეორე აქტს მოასწავებს, ხოლო ფორმანი ამ ნაწარმოებზე ალუზიებს პოულობს ბრიტენის ბოლო ოპერაშიც, „სიკვდილი ვენეციაში“. მესამე კვარტეტი ბრიტენის ბოლო დიდი ნაწარმოები იყო. 2007 წელს კრიტიკოსი კოლინ ანდერსონი მის შესახებ ამბობდა: „ბრიტენის ერთ-ერთი უდიდესი მიღწევა, საინტერესო ალუზიებით ზოლტან კოდაის, ბარტოკისა და შოსტაკოვიჩის მუსიკაზე და დაწერილი ისეთი ეკონომიურობით, რომელიც გზას უხსნის ემოციის სიღრმეებს“. „ტყუპების ვარიაციები“ ( , 1965), ფლეიტის, ვიოლინოსა და საფორტეპიანო დუეტისათვის ზოლტან კოდაის თემას ეყრდნობოდა და ჩაფიქრებული იყო, როგორც ვირტუოზული პიესა 13 წლის ტყუპებისთვის, გვარად ჯენეი, რომლებსაც ბრიტენი ერთი წლით ადრე, ბუდპეშტში ვიზიტისას შეხვდა. ოსიან ელისისათვის ბრიტენმა დაწერა სიუიტა არფისთვის (1969), რომელსაც -ის ჯოან ჩიზელმა „კონცენტრერებული კაპრიზის პატარა შედევრი“ უწოდა. „ნოქტიურნი ჯონ დოულენდის მიხედვით“ ( , 1963) სოლო გიტარისთვის ჯულიან ბრიმისთვის დაიწერა. ბენჯამინ დუაიერი მას აქებს „სემანტიკური კომპლექსურობის“ და „ფილოსფიური სიღრმისთვის“.

პიანისტი და დირიჟორი
ბრიტენი თავშეკავებული დირიჟორი და ნერვიული პიანისტი იყო, თუმცა, ორივე ამპლუაში დიდად დაფასებული. საფორტეპიანო აკომპანიატორი ჯერალდ მორი თავის მემუარებში იხსსენებს, რომ დაკრული ჰქონდა ყველა მნიშვნელოვან მუსიკალურ ფესტივალზე, გარდა ალდებურგისა: „რადგანაც იქ ხელმძღვანელი გენიოსი მსოფლიოს უდიდესი აკომპანიატორია, ჩემი მომსახურება არ სჭირდებათ“. ბრიტენის ყველაზე ცნობილი კოლაბორაცია აკომპანიატორის რანგში პირსთან იყო, თუმცა, აღსანიშნავია მისი თანამშრომლობა კეთლინ ფერიესთან, როსტროპოვიჩთან, დიტრიხ ფიშერ-დისკაუსთან, ჯეიმზ ბოუმენთან, ჯონ შერლი-კუერკთან და სხვებთან. კალშოუ წერდა: „უბედნიერესი წუთები მათ შორის, რაც რომელიმე სტუდიაში გამიტარებია, ბენთან ერთად იყო, იმ უბრალო მიზეზის გამო, რომ... არ ვცდილობდით ჩანაწერების გაკეთებას... უბრალოდ, მუსიკის გაკეთებას ვცდილობდით“.

-ს სტუდიაში ბრიტენის დებიუტი 1943 წელს შედგა, როცა აკომპანიმენტს უწევდა სოფი ვისს ფრანგული ხალხური სიმღერების თავისივე არანჟირების შესრულებისას. მომდევნო წლის იანვარში მან და პირსმა ერთად ჩაწერეს ბრიტანული ხალხური სიმღერების არანჟირებები, მეორე დღეს კი კურზონთან ერთად ჩაწერა „ინტროდუქცია და რონდო ბურლესკის სტილში“ და . 1944 წლის მაისში უდირიჟორა პირსს, დენის ბრეინს და ბოიდ ნილის სიმებიან ორკესტრს. ეს იყო პირველი ჩანაწერი მისი „სერენადისა ტენორის, ვალტორნისა და სიმებიანებისათვის“. ჩანაწერი არაერთხელ ხელახლა გამოიცა, ყველაზე ბოლოს ფორმატში.

ბრიტენს -სთვის ბევრი ჩანაწერი აქვს გაკეთებული პიანისტისა და დირიჟორის რანგშიც. პირსთან კოლაბორაციის ფარგლებში ჩაიწერა შუბერტის „ზამთრის გზა“ და „მშვენიერი მეწისქვილე ქალი“ , შუმანის „პოეტის სიყვარული“ , ასევე ჰაიდნის, მოცარტის, ბრიჯის, აირლენდის, ჰოლსტის, ტიპეტის და როდნი ბენეტის სიმღერები. ბრიტენის ასი წლის იუბილესთან დაკავშირებით ამ სახლში განთავსებული მისი სტუდია 1950 წელს არსებული სახით აღდგა და საჯაროდ გაიხსნა. 2013 წლის ივნისში დეიმ ჯანეტ ბეიკერმა „წითელი სახლის“ მიმდებარედ ახლადაშენებულ შენობაში ოფიციალურად გახსნა ბრიტენ-პირსის არქივი. 1979 წელს დასრულდა ბენჯამინ ბრიტენის მუსიკის აკადემიის მშენებლობა ლოუსტოფტში. იგი დამხმარე საგანმანათლებლო დღის სკოლას წარმოადგენს და კავშირი აქვს ბრიტენ-პირსის ფონდთან.

ბრიტენის მემორიალი უესტმინსტერის სააბატოში 1978 წელს გაიხსნა. ლონდონში არსებულ მის სამ სახლზე მემორიალური დაფებია განთავსებული: კრომველ როუდის 173, სენტ ჯონზ ვუდის ქუჩის 45, და ჰალიფორდ სტრიტის 8 აილინგტონში. 2010-2019 წლებში გაერთიანებული სამეფოს ფოსტამ ათი უდიდესი ბრიტანელის („ “) სახელობის საფოსტო მარკები გამოუშვა. 2013 წლის აპრილში ასეთ მარკაზე ბრიტენი იყო გამოსახული.

1970 წელს უოლტონმა დაწერა , რომელიც ეფუძნება თემას ბრიტენის საფორტეპიანო კონცერტიდან. ბრიტენისადმი მიძღვნილი ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია არვო პერტის საორკესტრო პიესა (1977), აგრეთვე სალი ბიმიშის „ვარიაციები ბენჯამინ ბრიტენის თემაზე“, რომელიც მეორე ზღვის ინტერლუდიას ეფუძნება და ბრიტენის ასი წლის იუბილეს მიეძღვნა. ალან ბენეტის 2009 წლის პიესაში „ხელოვნების ჩვევა“ სიუჟეტი ვითარდება ბრიტენის ბოლო ოპერის, „სიკვდილი ვენეციაში“, წერის დროს და ეხება გამოგონილ შეხვედრას კომპოზიტორსა და ოდენს შორის. პრემიერაში ბრიტენის როლს ალექს ჯენინგსი ასრულებდა.

ტონი პალმერს ბრიტენის შესახებ სამი დოკუმენტური ფილმი აქვს გადაღებული: „ბენჯამინ ბრიტენი და მისი ფესტივალი“ ( & , 1967); „იყო დრო“ ( , 1979); და „ნოქტიურნი“ (, 2013).

2019 წელს ამერიკის შეერთებული შტატების კონგრესის ბიბლიოთეკამ ბრიტენის „ომის რექვიემი“ ჩანაწერთა ეროვნულ რეესტრში შეიტანა, როგორც „კულტურულად, ისტორიულად და ესთეტიკურდ მნიშვნელოვანი“ ჩანაწერი.

ასი წლის იუბილე
2012 წლის სექტემბერში, კომპოზიტორის მოახლოვებული ასწლოვანი იუბილესთან დაკვშირებით ბრიტენ-პირსის ფონდმა წამოიწყო 100 – წამყვანი სახელოვნებო, საგამომცემლო, სამაუწყებლო, კინო, აკადემიური და სხვა ორგანიზაციების კოლაბორაცია. განსაკუთრებულ მოვლენათა შორის იყო გამოსვლა ფილმისა „ბენჯამინ ბრიტენი – მშვიდობა და კონფლიქტი“ ( – ) და გამოფენა ბრიტანეთის ბიბლიოთეკაში. გამოიცა 50 პენსის ნომინალის სპეციალური მონეტა ბრიტენის გამოსახულებით, რაც პირველი შემთხვევა იყო, როცა ბრიტანეთში რომელიმე კომპოზიტორს მსგავსი პატივი მიაგეს.

ბრიტანეთში 18 სხვადასხვა ლოკაციაზე შესრულდა „ომის რექვიემი“. დაიდგა საოპერო წარმოდგენები: „ოუენ უინგრეივი“ ალდებურგში, „ბილი ბადი“ გლინდებორნში, „სიკვდილი ვენეციაში“ ინგლისის ეროვნულ ოპერაში, „გლორიანა“ სამეფო ოპერაში, ხოლო „პიტერ გრაიმსი“, „სიკვდილი ვენეციაში“ და „ზაფხულის ღამის სიზმარი“ -ში. 2013 წლის ივნისში ალდებურგის სანაპიროზე დაიდგა „პიტერ გრაიმსი“, რითიც გაიხსნა 2013 წლის ალდებურგის ფესტივალი. წარმოდგენას სტიუარტ ბედფორდი დირიჟორობდა და მასში მონაწილეობდნენ მომღერლები -ის და გილდჰოლის მუსიკისა და დრამის სკოლის გუნდებიდან. -მა წარმოდგენას „შესანიშნავი და ნამდვილად განუმეორებელი მიღწევა“ უწოდა.

საერთაშორისო მასშტაბით იუბილე „ომის რექვიემის“, „პიტერ გრაიმსის“ და სხვა ნაწარმოებების პერფორმანსებით ოთხ კონტინენტზე აღინიშნა. შეერთებულ შტატებში ღონისძიებები „სანაპიროდან სანაპირომდე“ ტარდებოდა, მაშთ შორის იყო ბრიტენის ფესტივალი კარნეგი ჰოლში, პერფორმანსები ნიუ-იორკის ფილარმონიულში, მეტროპოლიტენის ოპერაში და ლოს-ანჯელესის ოპერაში.