ორლოვა

ორლოვა — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის მორავია-სილეზიის მხარეში. ის კარვინის რაიონში მდებარეობს. ორლოვა ოთხი ადმინისტრაციული ერთეულისგან შედგება, ყველაზე დიდი ნაწილია ლუტინე, სადაც ოცი ათასზე მეტი მოსახლეა. მნესტოში, ანუ ქალაქის ცენტრალურ ნაწილი შედარებით მცირეა. ორლოვის მუნიციპალიტეტში აგრეთვე შედის პორუბა და ლაზი.

სახელწოდება
წერილობითი წყაროების მიხედვით, ქალაქის სახელწოდების წარმოშობის სამი ვერსია არსებობს: პირველი ვერსიის მიხედვით, ქალაქის დასახელება წარმოიშვა მამაკაცის სახელიდან „ორელ“ და დასახლების სახელწოდება ნიშავდა „ორელის სოფელს“.

მეორე ვერსიით სახელწოდება არწივებთან არის კავშირში, რადგან სლავურ ენებზე „ორელ“ არწივს ნიშნავს.

მესამე და ყველაზე სავარაუდო ვერსიით, სახელის უძველესი ფორმა იყო „ორლავა“ (ფიქსირდება 1227 და 1447 წლებში). ეს სახელწოდება აქ არსებული ნაკადულის სახელიდან მომდინარეობს და სავარაუდოდ ისიც არწივთან არის დაკავშირებული.

გეოგრაფია
ორლოვა რეგიონალურ ცენტრ ოსტრავიდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 9 კილომეტრში მდებარეობს. ორლოვაში ერთმანეთს ერთვის ორი პატარა მდინარე: რიხვალდსკა-სტრუჟკა და პეტრჟვალდსკა-სტრუჟკა. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე რამდენიმე სათევზაო ტბორია.

ისტორია
ორლოვის დაარსებასთან ერთი საინტერესო ლეგენდაა დაკავშირებული. ამ ლეგენდის თანახმად ჰერცოგი მეშკო ფეხებდაღუნული თავის ორსულ მეუღლე ლუდმილასთან ერთად სანადიროდ წავიდა. როდესაც ისინი გორაკზე ისვენებდნენ, იქვე არწივი მოულოდნელად აფრინდა და წყვილი ძლიერ შეაშინა. აფრენისას არწივს ნანადირევი ჩამოუვარდა და წყვილის მახლობლად დაეცა. შეშინებულ ლუდმილას ნაადრევი მშობიარობა დაეწყო და ნადირობისას შვილი კაზიმირ ოპოლელი გააჩინა. წყვილმა ამ შემთხვევაში ღვთის ნიშანი დაინახა და ამ ადგილზე სამლოცველო დააარსეს. ამ სამლოცველოს გარშემო გაშენებულ დასახლებას კი „ორლოვა“ ანუ „საარწივე“ ეწოდა.

აქ არსებული დასახლების შესახებ პირველი წერილობითი წყარო 1223 წლით თარიღდება და იგი ვროცლავის ეპისკოპოს ვავჟინეცის დოკუმენტებშია ნახსენები.

ტერიტორია თავდაპირველად ოპოლესა და რაჩიბოჟის საჰერცოგოს ნაწილი იყო, 1290 წლიდან პოლონეთის ფეოდალური დაშლა დაიწყო და ქალაქი ტეშინის სილეზიის ნაწილი გახდა. ორლოვის მაცხოვრებლები ძირითადად სოფლის მეურნეობით ირჩენდნენ თავს, აგრეთვე საკმაოდ განვითარდა სელის ქსოვილების წარმოება.

1900 წლის მონაცემებით მოსახლეობის უმეტესობა პოლონურენოვანი იყო (60,3%), თუმცა 1910 წლისთვის სურათი შეიცვალა და ჩეხურენოვანი მოსახლეობა გახდა მოსახლეობის უმრავლესობა (58,5%).

1938 წლის 30 სექტემბერს დადებული მიუნხენის შეთანხმებით გერმანია, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი და იტალია ჩეხოსლოვაკიის სუდეტების რეგიონის გერმანიაზე გადაცემაზე შეთანხმდნენ. მიუნხენის შეთანხმებას ხშირად მიუნხენის შეთქმულებასაც უწოდებენ. შეთანხმების შემდეგ პოლონეთი ჩეხოსლოვაკიის ჩრდილო-აღმოსავლეთში შეიჭრა და დროებით დაიპყრო, დაპყრობილ ქალაქებს შორის იყო ქალაქი ორლოვაც. პოლონური ოკუპაცია ერთ წელს გაგრძელდა და შემდეგ ჩეხოსლოვაკიის ეს მიწები ნაცისტურმა გერმანიამ დაიპყრო. ნაცისტური ოკუპაციის დროს, 1943–1944 წლებში ორლოვის გარეუბან ლაზიში იძულებითი შრომის ბანაკი ჰქონდათ მოწყობილი.

ღირსშესანიშნაობები
ორლოვას ყველაზე მნიშვნელოვანი ღირსშესანიშნაობა ნეოგოთური სტილის ღვთისმშობლის შობის ეკლესიაა, რომელიც 1903–1906 წლებში აშენდა. არქიტექტურული თვალსაზრისით ეკლესია ყველაზე სუფთა ნეოგოთური ნამუშევარია მთელ ჩეხეთში. საუკუნის დასაწყისში აგებულმა ამ ეკლესიამ აქ მდგარი 1466 წელს აგებული ძველი ტაძარი ჩაანაცვლა.

ქვანახშირის მოპოვების გამო კომუნისტებმა ქალაქის ციხე 1974 წელს დაანგირეს, ის 1765 წელს იყო აგებული. დღეს შემორჩენილია ციხესიმაგრის გარშემო გაშენებული ბაღი.

ორლოვის ლუთერანული ეკლესია ნეოკლასიკური სტილის ნაგებობაა და 1862 წელს ააგეს.

ცნობილი ადამიანები
ემანუელ ხობოტი (1881–1944) - პოლიტიკოსი
კაროლ პიეგზა (1899–1988) - მწერალი და ფოლკლორისტი
იოზეფ ბერგერი (1901–1962) - თეოლოგი და პოლიტიკოსი
ადოლფ ფიერლა (1908–1967) - პოეტი
გუსტავ პჟეჩეკი (1913–1974) - პოეტი და მწერალი
სტანისლავ კოლიბალი ( 1925) - მოქანდაკე
ბოჰდან ვარხალი (1930–2000) - მევიოლინე
ევგენ კ. ბალონი (1930–2013) - ზოოლოგი და იხტიოლოგი
რადიმ უზელი (1940–2022) - სექსოლოგი
მარტინ იანკოვა ( 1972) - ოპერის მომღერალი

დაძმობილებული ქალაქები
ცრიკვენიცა, ხორვატია
ჩეხოვიცე-ჯიეჯიცეს გმინა, პოლონეთი
ილნაუ-ეფრეტიკონი, შვეიცარია
ნამესტოვო, სლოვაკეთი
რიდულტოვი, პოლონეთი