iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კერონ სტიუარტი

კერონ სტიუარტი (დ. 16 აპრილი, 1984) — იამაიკელი ყოფილი სპრინტერი, რომელიც სპეციალიზებული იყო 100 მეტრსა და 200 მეტრ დისტანციებზე. ის არის 2008 წლის იამაიკის ეროვნული ჩემპიონი 100 მეტრზე სპრინტში (10.80 წმ). მან ამ პროცესში დაამარცხა მსოფლიო ჩემპიონი ვერონიკა კემპბელ-ბრაუნი და არის 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ვერცხლის მედალოსანი, მას შემდეგ რაც 10.98 წამით გაუთანაბრდა შერონ სიმპსონს. მან ასევე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი 200 მეტრზე 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე (22.00 წმ). იგი დაიბადა კინგსტონში და სპორტი დატოვა 2018 წლის სეზონის შემდეგ.

სტიუარტს აქვს დაფიქსირებული ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფი დრო ქალთა 100 მეტრზე სპრინტში. 2009 წლის მძლეოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატზე ბერლინში, დააფიქსირა 10,75 წამიანი გარბენი და მეორე ადგილი დაიკავა. იგი დამარცხდა თანამემამულე შელი-ენ ფრეიზერთან, რომელმაც 10,73 წამში გადაკვეთა ფინიშის ხაზი. სტიუარტი იყო მეოთხე მორბენალი იამაიკის 4100 მ ესტაფეტის გუნდში. მათ გაიმარჯვეს და 42.06 წმ დააფიქსირეს.

ახალგაზრდული კარიერა
მან მოიგო 18 წლამდელთა 100 მ სპრინტი 2000 წლის კარიბის თავისუფალი ვაჭრობის ასოციაციის თამაშებზე. მან ასევე წარმოადგინა იამაიკა მსოფლიო ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე იმავე წელს და მოიგო ვერცხლის მედალი 4 100 მ ესტაფეტაში.

2009 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე კერონ სტიუარტმა მოიპოვა ვერცხლის მედალი 100 მეტრზე. იგი მხოლოდ წამის ორი მეასედით ჩამორჩა იამაიკელ თანაგუნდელს, შელი-ენ ფრეიზერს, რომელმაც გაათანაბრა პირადი საუკეთესო დრო, 10,75 წამი. სტიუარტმა ტერფის ტრავმის გამო 200 მეტრზე ვეღარ იასპარეზა, მაგრამ იყო იამაიკური კვარტეტის წამყვანი, რომელმაც ოქრო 4100 მ ესტაფეტაზე.

2014 წლის თანამეგობრობის თამაშები
2013 წელს დაბრუნდა იამაიკაში, რათა ევარჯიშა ახალი მწვრთნელის, გლენ მილსის ხელმძღვანელობით და ხელი შეეწყო იამაიკელი სპრინტერების შემდეგი თაობის აღზრდისთვის. მან მონაწილეობა მიიღო 2014 წლის თანამეგობრობის თამაშებზე, მოიგო ბრინჯაოს მედალი 100 მეტრზე და ოქროს მედალი 4100 მ ესტაფეტაში (ვერონიკა კემპბელ-ბრაუნთან, შილონი კალვერტთან და შელი-ენ ფრეიზერ-პრაისთან ერთად) რეკორდულ დროში.
ლორინ უილიამსი

ლორინ უილიამსი (დ. 11 სექტემბერი, 1983) — ამერიკელი სპრინტერი და ბობსლეიერი. იგი იყო ოქროს მედალოსანი 100 მეტრზე სპრინტში 2005 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე მძლეოსნობაში და ვერცხლის მედლები მოიპოვა 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, 2007 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე და 2006 წლის მძლეოსნობის ფედერაციების საერთაშორისო ასოციაცის მსოფლიო ჩემპიონატზე შიდა სივრცეში. 2014 წლის ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე მან ვერცხლის მედალი მოიპოვა წყვილების ბობსლეიში.

2002 წელს იგი გახდა მსოფლიო ჩემპიონი ახალგაზრდებში. მოიგო 100 მ სპრინტი 2003 წლის პანამერიკულ თამაშებზე და მოიპოვა კოლეჯის ეროვნული სპორტული ასოციაციის ტიტული მაიამის უნივერსიტეტისთვის მომდევნო წელს. იგი ასევე იყო ამერიკის 4×100 მეტრზე ესტაფეტის გუნდის შემადგენლობაში, სადაც მოიგო ოქროს მედლები 2005 და 2007 წლების მსოფლიო ჩემპიონატებზე და 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე.

უილიამსი არის ექვსი სპორტსმენიდან ერთ-ერთი, რომელმაც მოიგო მედალი როგორც ზაფხულის, ისე ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებში. ასევე პირველი ამერიკელი ქალია, რომელმაც ეს მოახერხა.

კარიერა
უილიამსი დაიბადა და გაიზარდა პიტსბურგისა და დეტროიტის გარეუბნებში და ამჟამად ცხოვრობს პიტსბურგში. მას აქვს სასკოლო რეკორდები 100, 200 მეტრზე სპრინტში, სიგრძეზე ხტომასა და 4100 მეტრზე ესტაფეტაში. იგი დარბოდა -ში, რომელიც დააარსა მწვრთნელმა რუბინ კარტერმა. კლუბი დაფუძნებულია -ში, პენსილვანიაში, პიტსბურგის მახლობლად მდებარე გარეუბანში. ის იყო ვარსკვლავი ახალ კლუბთან ერთად და კვალიფიკაცია მიიღო ეროვნულ ახალგაზრდულ ოლიმპიადაზე.

კოლეჯი
იგი სწავლობდა მაიამის უნივერსიტეტში, სადაც ასპარეზობდა სპრინტის გუნდში. უნივერსიტეტი დაამთავრა 2004 წელს. მსოფლიო ჩემპიონატის დაწყებამდე ერთი კვირით ადრე, ის იყო შეერთებული შტატების 4 100 მ ესტაფეტის გუნდის წევრი, რომელმაც ბოლო თორმეტი წლის განმავლობაში საუკეთესო დრო დააფიქსირა. უილიამსმა, ალისონ ფელიქსმა, მუნა ლიმ და კარმელიტა ჯეტერმა დააფიქსირეს 41.58 წამი, ყველა დროის მერვე საუკეთესო შედეგია.

მან მთელი 2010 წელი გაატარა კონკურენტული მძლეოსნობის გარეთ და, სხვა საქმეებთან ერთად, მუშაობდა მაიამის უნივერსიტეტის სპორტულ განყოფილებაში. იგი დაბრუნდა სპორტში 2011 წელს.

2012 წლის ლონდონის ოლიმპიადაზე ლორინ უილიამსმა საკვალიფიკაციო რაუნდში აშშ-სთვის 4 100 მეტრის ესტაფეტაზე პირველმა ირბინა. გუნდმა მოიგო ოქრო და დაამყარა ახალი მსოფლიო რეკორდი (40.82 წმ)

2014 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშები
2014 წლის 19 იანვარს უილიამსმა მოიპოვა თავისი პირველი ოქროს მედალი ბობსლეის მსოფლიო ჩემპიონატზე, ავსტრიაში, იგლსში. მოგვიანებით იგი აირჩიეს აშშ-ს 2014 წლის ოლიმპიური ბობსლეის ქალთა ნაკრების წევრად.

2014 წლის 19 თებერვალს უილიამსმა ელანა მეიერსთან ერთად მოიპოვა ვერცხლის მედალი 2014 წლის ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე. მათი პირველი გარბენი იყო რეკორდული 57.26 წმ, მეორე 57.63 წმ, მესამე 57.69 წმ, ხოლო მეოთხე 58.13 წმ, ჯამში 3:50.71. პირველ ადგილამდე მათ წამის მეათედი დააკლდათ.

უილიამსი არის ექვსი ოლიმპიელიდან და სამი ამერიკელიდან ერთ-ერთი, რომელმაც მოიპოვა მედლები ზამთრისა და ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. ედი იგანმა მოიგო ოქრო, როგორც მოკრივემ 1920 წელს, ხოლო ბობსლეიში 1932 წელს. ედი ალვარესმა 2014 წელს მოიგო ვერცხლის მედალი, როგორც მოციგურავემ და კიდევ ერთი ვერცხლის მედალი ტოკიოში ბეისბოლში.
ენ პაკერი

ენ ელიზაბეტ პაკერი (დ. 8 მარტი, 1942) — ინგლისელი ყოფილი სპრინტერი, ველოსიპედისტი და სიგრძეზე მხტომელი. 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მან ოქროს მედალი მოიპოვა 800 მეტრზე და ვერცხლი 400 მეტრზე დისტანციებში.

ადრეული ცხოვრება
1959 წელს პაკერმა მოიგო ინგლისური სკოლების შეჯიბრი 100 იარდზე. მომავალ წელს მან საერთაშორისოდ იასპარეზა სიგრძეზე ხტომაში. იგი სწავლობდა დიდკოტის გოგონების გრამატიკის სკოლაში (ახლანდელი დიდკოტის გოგონათა სკოლა).

კარიერა
1962 წელს მან ევროპის ჩემპიონატზე 200 მეტრზე და 80 მეტრზე დაბრკოლებით რბენაში თანამეგობრობის თამაშებზე ფინალებამდე მიაღწია; ის ასევე იყო 4 × 100 მ ესტაფეტის გუნდის წევრი, რომელმაც ამ შეჯიბრებებზე ორი მედალი მოიპოვა. 1963 წელს იგი ფოკუსირდა 400 მეტრზე და უკვე მეოთხე 400 მ შეჯიბრზე მსოფლიო დონის დრო, 53,6 წამი დააფიქსირა. თავის გამარჯვებაზე კომენტირებისას, პაკერმა თქვა: „საშუალო დისტანციაზე სირბილი ქალებისთვის ჯერ კიდევ საწყის ეტაპზე იყო და 800 მეტრი რომში მხოლოდ ოთხი წლით ადრე შემოვიდა. მე არაფერი ვიცოდი ამ ღონისძიების შესახებ, მაგრამ ასეთმა გულუბრყვილობამ ალბათ ჩემს სასარგებლოდ იმუშავა; ეს იმას ნიშნავდა, რომ მე არ მქონდა შეზღუდვები ჩემს თავში იმის თაობაზე, თუ რა უნდა გამეკეთებინა ან რა შემეძლო.“ პაკერი ახლა ცხოვრობს ჩეშირში, კონგლტონში.

2009 წელს პაკერი შეიყვანეს ინგლისის მძლეოსნობის დიდების დარბაზში. ენს წვრთნიდა დენის უოტსი და იყო რედინგის ათლეტური კლუბის წევრი, როდესაც იგი აირჩიეს ბრიტანეთის ოლიმპიურ გუნდში.

1966 წელს პაკერი გამოჩნდა -ს ისტორიის ექსპერიმენტულ გადაცემაში , რომელშიც იკვლევნდენ, თუ რა მანძილზე შეეძლოთ ბატებს დღეში სიარული. ენი აირჩიეს, რადგან რაც არ უნდა შორს წასულიყვნენ ბატები, ის საბოლოოდ მაინც იპოვიდა მათ.

1964 წლის ტოკიოს ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პაკერის ოქროს მედალი 800 მეტრზე დრამატულად არის აღბეჭდილი დოკუმენტურ ფილმში ტოკიოს ოლიმპიადა (1965). მისი რეჟისორი არის კონ იჩიკავა. გარბენი (და პაკერი, რომელიც მეგობრებთან და საყვარელ ადამიანებთან ერთად ზეიმობს გამარჯვების შემდეგ) სრულად არის ნაჩვენები ფილმის 59:30 წუთიდან.
ზურაბ წერეთლის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი

ზურაბ წერეთლის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი — ქართული სახვითი ხელოვნების მუზეუმი, რომელიც გაიხსნა 2012 წლის 29 თებერვალს თბილისში. მუზეუმს სახელი ეწოდა საბჭოთა და ქართველი მხატვარისა და მოქანდაკის ზურაბ წერეთლის პატივსაცემად.

მუზეუმში დაცულია ზურაბ წერეთლის 300 მდე ნამუშევარი: ფერწერა, გრაფიკა, ქანდაკება და სხვა. მისი მთლიანი ფართობი 3000 მ² მოიცავს. მუზეუმი თანამედროვე ხელოვნების გამოფენების ხშირი მასპინძელია.

შენობა
მუეზეუმი განთავსებულია ყოფილ კადეტთა კორპუსის შენობაში. შენობა საუკუნის მეორე ნახევარში აიგო.
თავდაპირველად შენობა დაწყებით სამხედრო სკოლას ეკუთვნოდა, ხოლო შემდეგ კადეტთა კორპუსს გადაეცა. 1918 წელს კადეტთა კორპუსმა საერთოდ შეწყვიტა არსებობა.

მუზეუმის შენობა მდებარეობს ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში, შოთა რუსთაველის გამზ. #27-ში. მისი მთლიანი ფართობი 3000 მ² მოიცავს. შენობას რესტავრაცია 2007-2012 წლებში ჩაუტარდა. რეაბილიტაციის შედეგად შენარჩუნდა შენობის გარეგანი სახე, შიდა სივრცე მთლიანად გადაკეთდა და მოეწყო თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისი გალერეა, ახალი ტიპის საგამოფენო დარბაზებით. განახლდა მუზეუმის ეზოც, სადაც განთავსებულია ზურაბ წერეთლის მონუმენტური კომპოზიციის „ვაშლის“ ასლი, რომლის ორიგინალი დაცულია მოსკოვში, ზურაბ წერეთლის სამხატვრო გალერეაში. მუზეუმში გამოყოფილია სივრცე საკონფერენციო დარბაზისთვის. მუშაობს სამხატვრო სალონი და კაფე-რესტორანი.

ექსპოზიცია
მუზეუმი წარმოადგენს 3 სართულიან საგამოფენო სივრცეს. მასში გამოყოფილია საექსპოზიციო დარბაზი „ საუკუნის თანამედროვე ქართული სახვითი ხელოვნების ნიმუშების“ გამოსაფენად, სადაც მონაწილეობის მიღების საშუალება აქვთ როგორც ქართველ, ისე უცხოეთიდან მოწვეულ მხატვრებს. მუზეუმი წელიწადში საშუალოდ 12 საგამოფენო პროექტს წარმოადგენს.

მუზეუმის კომპლექსის ექსპოზიცია იხსნება ზურაბ წერეთლის პერსონალური გამოფენით. გამოფენა იწყება მონუმენტური კომპოზიციით „არგონავტები“ (2005).

პირველი სართულზე წარმოდგენილია ასამდე გრაფიკული ნაწარმოები, აგრეთვე მინანქარი, მასიური ბრინჯაო და ქანდაკება. მუზეუმის მეორე სართულის ექსპოზიცია იხსნება სკულპტურული კომპოზიციებით „ჩემი საყვარელი მხატვრები“, აგრეთვე კომპოზიცია სერიიდან „ქალაქელები“. აგრეთვე ფოტოგანყოფილება, რომელიც ეძღვნება ზურაბ წერეთლის ცხოვრების ისტორიას. საერთო ჯამში, გამოფენაზე წარმოდგენილია სხვადასხვა ჟანრის 300-ზე მეტი ხელოვნების ნიმუში და 250-მდე ფოტომასალა.

გალერეა
კონსტანტინე კრილოვი

კონსტანტინე ალექსანდრეს ძე კრილოვი (; დ. 26 მაისი, 1860, ვილნას გუბერნია, — გ. 30 მარტი, 1930, ქ. ნოვი-სადი, სერბეთი) — რუსეთის იმპერიის არმიის ინფანტერიის გენერალი (1917).

სამხედრო სამსახურში იყო 1879 წლიდან. დაამთავრა ნიკოლოზის სახელობის გენერალური შტაბის აკადემია (1887). 1898 მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. 1904-1906 წლებში მეთაურობდა ხერსონის 130-ე ქვეით პოლკს. კრილოვი იყო დასავლეთ საქართველოში რევოლუციური გამოსვლების და გურიის რესპუბლიკის სასტიკი ჩახშობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 1906 წელს მიიღო გენერალ-მაიორის, 1912 წელს — გენერალ-ლეიტენანტის ჩინი. იყო კიევის სამხედრო სასწავლებლის უფროსი (1906-1914), 35-ე ქვეითი დივიზიის მეთაური (1914), 33-ე საარმიო კორპუსის სარდალი (1915-1917). რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს ირიცხებოდა „სამხრეთ რუსეთის შეიარაღებულ ძალებში“. ბოლშევიკების გამარჯვების შემდეგ ემიგრაციაში იყო იუგოსლავიაში.
ივანე ტოლმაჩოვი

ივანე ნიკოლოზის ძე ტოლმაჩოვი (; დ. 6 იანვარი. 1863, კალუგის გუბერნია, — გ. 28 ივნისი, 1931) — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი (1911).

სამხედრო სამსახურში იყო 1882 წლიდან. დაამთავრა ნიკოლოზის სახელობის გენერალური შტაბის აკადემია (1889). მსახურობდა კიევის სამხედრო ოლქის შტაბში სხვადასხვა პოზიციაზე. 1898 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. 1904-1907 წლებში მეთაურობდა ბენდერის 132-ე ქვეით პოლკს. აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოში რევოლუციური გამოსვლების, მათ შორის, გურიის რესპუბლიკის სასტიკ ჩახშობაში, რისთვისაც 1907 წელს გენერალ-მაიორის წოდება მიიღო. იმავე წელს ერთხანს იყო კავკასიის სამხედრო ოლქის გენერალური შტაბის საოლქო მორიგე გენერალი და მე-16 საარმიო კორპუსის შტაბის უფროსი. 1907-1911 წლებში იყო ქ. ოდესის მმართველი, მფარველობდა მემარჯვენე „შავრაზმულ“ რუსულ ორგანიზაციებს. 1911 წელს სამხედრო სამსახურიდან გადადგა გენერალ-ლეიტენანტის წოდებით. 1914-1917 წლებში კვლავ საშტაბო თანამდებობებზე იყო მინსკის სამხედრო ოლქში და სამხრეთ-დასავლეთის ფრონტზე. რუსეთის რევოლუციის შემდეგ ემიგრაციაში იყო გერმანიაში.
აბრეკ ფხალაძე

აბრეკ ფხალაძე (დ. 10 ოქტომბერი, 1920 — გ. 9 იანვარი, 2018) – ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1969).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1920 წლის 10 ოქტომბერს. 1937-1939 წლებში სწავლობდა თბილისის საესტრადო სტუდიაში. დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. 1950 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისის მოზარდ-მაყურებელთა თეატრში. წლების განმავლობაში იყო მისი წამყვანი მსახიობი. გადაღებულია ფილმებში: „მშვენიერი კოსტიუმი“ (ლ. ელიავა, 1973), „შერეკილები“ (ე. შენგელაია, 1973), „თერმომეტრი“ (რ. შარაბიძე, 1975), „გზა შინისაკენ“ (ა. რეხვიაშვილი, 1981), „ცხელი ზაფხულის სამი დღე (მ. კოკოჩაშვილი, 1981), „ადამიანთა სევდა“ (გ. ჩოხელი, 1984), „წერილები ნაძვებს" (გ. ჩოხელი, 1986), „საფეხური" (ა. რეხვიაშვილი, 1986), „დამშვიდობება“ (ზ. თუთბერიძე, 1987), „სამოთხის გვრიტები" (გ. ჩოხელი, 1997). იყო დიდი სამამულო ომის მონაწილე.

აბრეკ ფხალაძე გარდაიცვალა 2018 წლის 9 იანვარს.

ჯილდოები და აღიარება
1969 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი

ფილმოგრაფია
1965 — ბოდიში, თქვენ გელით სიკვდილი — ფხალაძე
1970 — გამსვლელი პაიკი
1973 — მშვენიერი კოსტიუმი
1973 — შერეკილები — ნოშრევანი
1975 — თერმომეტრი
1981 — ცხელი ზაფხულის სამი დღე — ლოტბარი
1981 — ძნელი დასაწყისი — მიხეილი
1981 — გზა შინისაკენ
1984 — ადამიანთა სევდა
1986 — საფეხური — მიხეილი (მასწავლებელი)
1986 — წერილი ნაძვებს
1987 — დამშვიდობება (ხანა ჩვენი ბავშვობისა)
1988 — მეტიჩარა
1997 — სამოთხის გვრიტები — აბრეკი
ისრაფილ-ბეკ იედიგაროვი

ისრაფილ-ბეკ ჰასან-ბეკ ოღლი იედიგაროვი, ედიგარ-ბეკი (დ. 7 აგვისტო, 1888, თბილისი, — გ. 18 მაისი, 1939) — ბორჩალოელი აზნაური; რუსეთის, საქართველოს და პოლონეთის არმიების ოფიცერი.

ისრაფილ-ბეკი დაიბადა ბორჩალოს მაზრის ცნობილ მემამულეთა და სამხედრო მოსამსახურეთა ოჯახში (იედიგაროვები, ედიგაროვები, ასევე იედიგარაშვილები). პაპამისი ისრაფილ-ბეკი იყო რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი და ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების დამფუძნებელი წევრი. ისრაფილ-ბეკ უმცროსმა დაამთავრა თბილისის კადეტთა კორპუსი (1905) და საიმპერატორო პაჟთა კორპუსი (1910). სამხედრო სამსახურში ირიცხებოდა 1908 წლიდან. პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918) დროს ნიჟეგოროდის მე-17 დრაგუნთა პოლკის შემადგენლობაში მონაწილეობდა ბრძოლებში პოლონეთის, კავკასიის და რუმინეთის ფრონტებზე. ომის დასასრულს ჰქონდა შტაბ-როტმისტრის წოდება.

1918 წელს ისრაფილ-ბეკი შეუერთდა დამოუკიდებელი საქართველოს შეიარაღებულ ძალებს. ჰქონდა მაიორის, შემდეგ პოდპოლკოვნიკის ჩინი. ერთხანს ხელმძღვანელობდა ბორჩალოს მაზრაში სამხედრო კონტრდაზვერვის განყოფილებას, იყო ამავე მაზრის იალაღთა გამგე. მონაწილეობდა სომხეთთან (1918) და საბჭოთა რუსეთთან (1921) ომებში. ამ უკანასკნელი კონფლიქტის დროს მეთაურობდა წითელი არმიის წინააღმდეგ მოქმედ 200-კაციან მუსლიმურ ცხენოსან რაზმს. საქართველოს იძულებითი გასაბჭოების შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა ჯერ თურქეთში, შემდეგ — პოლონეთში. იედიგაროვი, როგორც ქართველი ოფიცერი, კონტრაქტით ჩაირიცხა პოლონეთის არმიაში და პოდპოლკოვნიკის წოდებას მიაღწია. გარდაიცვალა 1939 წელს. დაკრძალულია ვარშავის მუსლიმურ სასაფლაოზე. დაჯილდოებული იყო წმ. ვლადიმერის (ხმლებითა და ბაბთით, 1915), წმ. ანას (წარწერით „მამაცობისთვის“, 1915) და (ხმლებითა და ბაბთით, 1915), წმ. სტანისლავის (ხმლებითა და ბაბთით, 1915) და (ხმლებით, 1916) ხარისხის ორდენებით.
წერილი უკაცრიელი კუნძულიდან

წერილი უკაცრიელი კუნძულიდან ვიქტორიანული ეპოქის გამორჩეული ბრიტანელი მწერლების, ჩარლზ დიკენსისა და უილკი კოლინსის, ერთობლივი ნამუშევარი, რომელიც, თავდაპირველად, 1860 წელს გამოქვეყნდა, გაზეთ -ის საშობაო ნომერში.

სიუჟეტი
ისტორია იწყება კაპიტან ჯორგანის ერთ ლამაზ კუნძულზე ჩასვლით. მას ევალება კუნძულზე მცხოვრებ ახალგაზრდა ყმაწვილს, ალფრედ რეიბრუკს გადასცეს ბოთლში მოთავსებული წერილი. ეს თავად წერილში შემდეგნაირად ეწერა: „კეთილო მოგზაურო! როცა ამ წერილს იპოვი, მე უკვე აღარ ვიქნები ცოცხალი. გთხოვ, აღასრულო შენი მოქალაქეობრივი ვალი და პატივი მიაგო ჩემს სულს. თავად წერილს ნუ წაიკითხავ და ის ალფრედ რეიბრუკს გადაეცი. მისი მისამართია: ინგლისი, ჩრდილო დევონი, სთიფუეისი“ მოქმედება ქალბატონი რეიბრუკის მარკეტინგული ფირმის სახლში „საფოსტო ოფისში“ ინაცვლებს. აქ ქალბატონის ვაჟი, ალფრედი და კაპიტანი ჯორგანი დეტალურად განიხილავენ წერილის არსს, რის შედეგადაც დაასკვნიან, რომ წერილის ავტორი ალფრედის ღვიძლი ძმა, ჰიუ იყო. ჰიუ, წლების წინ, კაპიტან ჯორგანთან ერთად, საკმაოდ სახიფათო ექსპედიციაში იღებდა მონაწილეობას. გემი სტიქიურმა უბედურებამ იმსხვერპლა, ხოლო ეკიპაჟის წევრთა უმრავლესობა დაღუპულად მიიჩნიეს, მათ შორის ჰიუც. წერილიდან ირკვევა, რომ მამამისს 5000 ფუნტი სტერლინგის ოდენობის თანხა უკანონოდ მიუსაკუთრებია.
ეს ყველაფერი ალფრედისთვის საკმაოდ რთულ პერიოდს დაემთხვა ის საკუთარ რჩეულზე, კითიზე დღე-დღეზე უნდა დაქორწინებულიყო, თუმცა, ამ საქმის იდუმალებამ და საკუთარი ძმის პოვნის სურვილმა მას გადააწყვეტინა, დროებით ოჯახური კერა მიეტოვებინა და კაპიტანთან ერთად ლანრენისკენ გაშურებულიყო. აქ მათ კითის მამას, თრეგართენს შეხვდნენ, რომელიც მათ სოფელ ლანრენის უხუცესთა სახელებს ჩამოუთვლის. თრეგართენის ნაამბობზე დაყრდნობით, ჯორგანი კითის მამის მიერ ნახსენებ პიროვნებებს დაკითხავს, თუმცა მათ ამ ექსპედიციის შესახებ არაფერი ეცოდინებათ.

როგორც მოგვიანებით გარიკვა, ალფრედის ძმა, ჰიუ, ექსპედიციას სასწაულებრივად გადაურჩა, ხოლო წერილში დაზარალებული პიროვნება თავად თრეგართენი აღმოჩნდა. ჰიუ ჯორგანს უამბობს თავისი თავგადასავლის შესახებ და უყვება, რომ 5 გადარჩენილი მეზღვაურიდან კუნძულზე მხოლოდ თავად და ქლისოლდი დარჩენილიყვნენ.

ქლისოლდის მონაყოლის თანახმად, რამდენიმეთვიანი ლოდინის შემდეგ, უცნობი გემი შეუნიშნავთ, რომელსაც დინება კუნძულისკენ მოაქანებდა. გემის კაპიტანს ნაპირთან შეჯახებისთვის თავის არიდება და ნაპირთან ახლოს ღუზის ჩაშვება მოუხერხებია. ქლისოლდის თქმით, გემი მეკობრეების საკუთრება აღმოჩენილა, რომელთაც ჰიუ და ქლისოლდი მონებად უქცევიათ. ჰიუ ტყვეობაში სამი წლის განმავლობაში იტანჯებოდა, ხოლო ქლისოლდი ერთი წლის შემდეგ დაუსხლტა ყაჩაღებს. გაქცევის შემდეგ კი ჰიუ პირდაპირ ლანრენში წასულიყო, რათა დაესრულებინა იმ საქმის გამოძიება, რომელიც მამამისისთვის ვალის დაბრუნებასთან იყო დაკავშირებული. სწორედ ლანრენში, იგი შემთხვევით გადაეყარა ალფრედს.

აღმოჩნდა, რომ ვალთან დაკავშირებულ საკითხში მისტერ თრეგართენიც ყოფილიყო ჩართული, ამიტომ ისინი კვლავ ბრუნდებიან მასთან სასაუბრონ, რათა ყველაფერი დეტალურად გარკვეულიყო. თრეგართენის ძველ ფირმაში აღმოაჩენენ მაგიდას, რომელიც დაზიანებულია. მას შემდეგ, რაც მოსამართლეს თრეგართენის ჭეშმარიტი ჩანაწერი წარუდგინეს, დამნაშავეს აზღვევინეს მოპარული ფული და სამაგალითოდ დასაჯეს, თრეგერთენმა კი ეს ფული საკუთარ ქალიშვილს ქითის აჩუქა. ამას მოჰყვა მისი შელახული ავტორიტეტის აღდგენაც, საიდანაც რამდენიმე დღეში ქითისა და ალფრედის ქორწილი ხელახლა ჩაინიშნა.
ხოსპიოს მეორე ეკლესია

ხოსპიოს მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხოსპიოში, მდებარეობს მდინარის მარჯვენა ნაპირზე.

დარბაზული ნაგებობაა. აშენებულია ნატეხი რუხი და ნათალი მოყვითალო ფერის კვადრებით. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდან აქვს. კარები გარედან არქიტრავულია, შიგნიდან თაღოვანი. აღმოსავლეთის, დასავლეთის და სამხრეთის კედლებში თითო თაღოვანი სარკმლებია. კედლები მარტივი ლავგარდნითაა დასრულებული, რომელსაც ლორფინის სახურავი ეყრდნობა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდია. მისი კონქი პროფილირებულ მხრებზე დასმულ კაპიტელებზე გადასულ თაღს ეყრნობა. კონქის საჭექ ქვებზე ჯვარი და დავითის ვარსვკლავია გამოკვეთილი. ამბიონი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული. აბსიდა ხის კანკელითაა გამოყოფილი. გრძივი კედლები ორი წყვილი პილასტრითაა დანაწევრებული, რომლის კაპიტელებიდან კამარის საბჯენი თაღები გადადის. ტაძრის მორთულობას სამხრეთის და დასავლეთის კედლის თავსართები, აღმოსავლეთ სარკმლის თავზე მოცემული სიუჟეტი - დანიელი ლომიების ხაროში და სამხრეთის კედელში ჩადგმული რელიეფი - ელისაბედისა და მარიამის შეხვედრა წარმოადგენს.

2018 წლის 18 აპრილს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს დირექტორის შესაბამისი ბრძანებით კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.
კლაიდ ტომბო

კლაიდ უილიამ ტომბო (დ. 4 თებერვალი, 1906 ― გ. 17 იანვარი, 1997) ― ამერიკელი ასტორნომი. 1930 წელს პლუტონი აღმოაჩინა, პირველი ობიექტი კოიპერის სარტყლიდან. აღმოჩენის დროისთვის პლუტონი პლანეტად ჩათვალეს, თუმცა 2006 წელს იგი ჯუჯა პლანეტად კლასიფიცირდა. ტომბომ აღმოაჩინა მრავალი ასტეროიდი და ამოუცნობი მფრინავი ობიექტების სამეცნიერო დონეზე შესწავლას უჭერდა მხარს.

ადრეული წლები
ტომბო 1906 წლის 4 თებერვალს სტრიტორში, ილინოისის შტატში დაიბადა. იგი ფერმერ მიურონ ტომბოსა და ადელ ქრიტონის შვილი იყო. 1922 წელს მისი ოჯახი ბურდეტში, კანზასის შტატში გადასახლდა. ტომბო კოლეჯში სწავლას იმედოვნებდა, მაგრამ სეტყვის შედეგად მოსავლის განადგურების შემდეგ იმედი გაუცრუვდა.

ასტრონომიული კარიერა
1926 წლიდან ტომბომ ლინზებისა და სარკეების გამოყენებით რამდენიმე ტელესკოპი ააწყო. ტომბომ ფლაგსთაფში, არიზონაში, ლოუელის ობსერვატორიას იუპიტერისა და მარსის ნახატები გაუგზავნა, რის შემდეგაც მას ობსერვატორიაში სამსახური შესთავაზეს. ტომბო ობსერვატორიაში 1929 წლიდან 1945 წლამდე მუშაობდა.

პლუტონი
1930 წელს ტომბომ პლანეტა პლუტონი აღმოაჩინა. ამ აღმოჩენის შემდეგ, 1936 წელს კანზასის უნივერსიტეტში ასტრონომიაში ბაკალავრის ხარისხი, ხოლო 1938 წელს ― მაგისტრის ხარისხი მიიღო.
ისრაფილ-ბეკ იედიგაროვი (გენერალი)

ისრაფილ-ბეკ მუსტაფა-ბეკ ოღლი იედიგაროვი (დ. 15 დეკემბერი, 1815, სოფ. ყაჩაღანი, ახლანდ. მარნეულის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1884) — ბორჩალოელი აზნაური, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი (1883).

ისრაფილ-ბეკი დაიბადა ბორჩალოს მაზრის ცნობილ მემამულეთა ოჯახში (იედიგაროვები, ედიგაროვები, ასევე იედიგარაშვილები). 1834 წელს მოხალისედ ჩაირიცხა ამიერკავკასიის მუსლიმთა ცხენოსან პოლკში. მონაწილეობდა ბრძოლებში კავკასიის მთიელთა წინააღმდეგ, უნგრეთის 1848 წლის რევოლუციის ჩახშობაში, ყირიმის ომში (1853-1856) და რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1877-1878). 1866 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის, 1883 წელს, სამხედრო სამსახურიდან გადადგომისას კი გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას, წმ. სტანისლავის და წმ. ვლადიმერის სხვადასხვა ხარისხის ორდენებით. მონაწილეობდა საქართველოს საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ერთ-ერთი დამფუძნებელი წევრი (1879). მისი შვილიშვილი იყო დამოუკიდებელი საქართველოს არმიის ოფიცერი ისრაფილ-ბეკ იედიგაროვი.
სამკუთხედი (ფილმი, 1967)

„სამკუთხედი“ — კინოსტუდია „არმენფილმის“ 1967 წლის ფილმი, რომლის რეჟისორია ჰენრიხ მალიანი.

სიუჟეტი
ფილმი ასახავს 13 წლის ბიჭი - ოვიკის, მისი მჭედელი მამის და მამის ამხანაგების ცხოვრებას, რომლებიც ერთი ოჯახივით არიან, ერთმანეთის ჭირს და ლხინს იზიარებენ. მაგრამ დიდი სამამულო ომის დაწყება ცვლის მათ ცხოვრებას.

როლებში
არმენ ჯიგარხანიანი — მუკუჩი
ფრუნზიკ მკრტჩიანი — გასპარი
სოს სარქისიანი — ოსტატი მკრტიჩი
კუკური ლაფერაძე — ვასო
პავლე არსენოვი — მკო
ინა ალაბინა — ლუბა
მიხეილ ოვსეპიანი — ოვიკი, მუკუჩის შვილი

ჯილდოები
1975 — გასპარის როლისთვის ფრუნზიკ მკრტჩიანი დაჯილდოვდა სომხეთის სსრ-ის სახელმწიფო პრემიით.
სპონტანური გამოსხივება

სპონტანური გამოსხივება, თავისთავადი გამოსხივება — ელექტრომაგნიტური გამოსხივების თავისთავადი ამოფრქვევა ენერგიის აგზნებულ დონეებზე მყოფი ატომების ან სხვა კვანტური სისტემების მიერ. ინდუცირებული გამოსხივებისაგან განსხვავებით, სპონტანური გამოსხივება არ არის დამოკიდებული კვანტურ სისტემაზე გარე ელექტრომაგნიტური გამოსხივების მოქმედებაზე და მის კანონზმიერებებს განსაზღვრავს მხოლოდ თვით სისტემის თვისებები სხვა ტიპის სპონტანური გარდაქმნების (მაგალითად რადიოაქტიური დაშლა, მოლეკულების გარდაქმნა მონომოლეკულური რეაქციების დროს) მსგავსად.
კიური

კიური (აღნიშვნა: ', ') — რადიოაქტიურ წყაროში ნუკლიდის აქტივობის (იზოტოპის აქტივობის) სისტემგარეშე ერთეული. სახელი ეწოდა ფრანგი მეცნიერების პ. კიურისა და მ. სკლოდოვსკა-კიურის პატივსაცემად. 1910 წელს პირველად კიურის განსაზღვრავდნენ, როგორც 1 გ რადიუმთან რადიოაქტიურ წონასწორობაში მყოფი რადონის (რადიუმის ემანაციის) რაოდენობას. 1 კიურის შესაბამისი რადონის რაოდენობას აქვს გ მასა და შეიცავს ატომს. 1 კიური აქტივობის რადონის დაშლის სიჩქარეა დაშლა წამში. ამჟამად კიურის განსაზღვრავენ როგორც აქტივობას ნებისმიერი ნუკლიდისა, რომელშიც ხდება დაშლის აქტი წამში.
ალავიძე

საკუთარი სახელი ალავიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

ალექსანდრე ალავიძე — სამხედრო პირი
ანდრო ალავიძე — იურისტი, სახელმწიფო მოხელე
გიორგი ალავიძე — ეკონომისტი, სახელმწიფო მოხელე
ზურაბ ალავიძე — ეკონომისტი, სახელმწიფო მოხელე
იოსებ ალავიძე — პოლიციის გენერალ-მაიორი
ლევან ალავიძე — ინჟინერი, პოლიტიკოსი
მადონა ალავიძე — ექიმი
მიხეილ ალავიძე — ფეხბურთელი
მიხეილ ალავიძე — კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე
ბაქოს მარათონი

ბაქოს მარათონი — მორბენალთა ყოველწლიური მარათონი, რომელიც ტარდება ბაქოში 2016 წლიდან ჰეიდარ ალიევის ფონდის ინიციატივით.

მარათონის ორგანიზების ინიციატორები იყვნენ ბაქოს ბულვარის ოფისი, ჰეიდარ ალიევის ფონდი და ბაქოს ოლიმპიური სტადიონი. ბაქოს მარათონი 2016 დაიწყო სახელმწიფო დროშის მოედანზე და დასრულდა ოლიმპიურ სტადიონზე. მონაწილეებმა ირბინეს დაახლოებით 21 კმ. მარათონის მონაწილეებს შორის იყვნენ ცნობილი საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწეები, სპორტსმენები. 2016 წლის მარათონში მონაწილეობის მისაღებად განაცხადი 7000-ზე მეტმა მონაწილემ მიიღო.

პირველ მარათონში აზერბაიჯანის მოქალაქეების გარდა, აზერბაიჯანში მცხოვრები და მოღვაწე 500-ზე მეტი უცხოელი ჩაერთო. ღონისძიებაში მონაწილეობა სხვადასხვა ქვეყნის საელჩოების ხელმძღვანელებმა და წარმომადგენლებმაც მიიღეს.

მეორე ბაქოს მარათონი 2017 წლის 30 აპრილს გაიმართა. მარათონის მანძილი იყო 21 კილომეტრი.

მესამე მარათონი გაიმართა 2018 წლის 13 მაისს, მეოთხე 2019 წლის 5 მაისს. 2020 წლის მარათონი -19 პანდემიის გამო გაუქმდა.

მეექვსე მარათონი 2023 წლის 7 მაისს იგეგმება.

დაჯილდოების ცერემონია ბაქოს ოლიმპიურ სტადიონზე მიმდინარეობს. ჯილდოები გაიცემა ორ კატეგორიაში: მამაკაცებსა და ქალებს შორის.