iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მიგულინსკაიის მღვიმეები

მიგულინსკაიის მღვიმეები — ცარცული ეპოქის ორი მღვიმე, მდებარეობს დონის როსტოვის ვერხნედონის რაიონის სოფელ მიგულინსკაიის ახლოს, მდინარე დონის მარჯვენა ნაპირზე.

ისტორია
მკვლევრები ფიქრობენ, რომ მიგულინსკაიის მღვიმეები უფრო ძველია, ვიდრე თავად მიგულინსკაია, რომლის ასაკიც შეადგენს ექვს საუკუნეს ან შეიქმნა იმავე წელს როდესაც სოფელი, ხოლო პირველი კელიები ჩამოყალიბდა თათარ-მონღოლთა ბატონობის პერიოდში. მონასტერი მიწისქვეშ და არა ზედაპირზე უნდა აშენებულიყო მხოლოდ ერთი მოსაზრებით - უსაფრთხოების გამო, იგი კარგი თავდაცვითი ნაგებობა იქნებოდა მტრების თავდასხმის პერიოდში.

გარდა ამისა, ის შეიძლება ყოფილიყო თავშესაფარი. არსებობს ლეგენდა და მტკიცებულებები, რომ არსებობდა გვირაბი, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელი იყო მდინარე დონის მეორე მხარეს გადასვლა. დროთა განმავლობაში მონასტერი დაინგრა არასასიამოვნო გარე ფაქტორების გამო.

ზუსტი თარიღი თუ როდის დასახლდნენ მღვიმეში ბერები, ცნობილი არ არის, თუმცა 1700 წელს ისინი აქ უკვე იყვნენ. საუკუნის დასაწყისში გამოქვაბულში ცხოვრობდა ორი განდეგილი ბერი, რომელთაგან ერთ-ერთი 1920-იან წლებშიც აქ რჩებოდა. საუკუნის დასაწყისში ჯგუფმა, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდნენ როსტოვის ალპინიზმის ფედერაციის სპელეოლოგები და ჟურნალისტი ქალი, ჩაატარა საკუთარი კვლევა.

აღწერა
მიგულინსკაიის მღვიმეების შემადგენლობაში შედის ძველი და ახალი მღვიმე. ოდესღაც აღნიშნული მღვიმეები დაკავშირებული იყო, მაგრამ ახლა გასასვლელი დანგრეულია და ერთი მღვიმიდან მეორეში გადასასვლელად მიწის ზემოთ ამოსვლაა საჭირო. მღვიმეებში შესასვლელი ძალზედ ვიწროა, რაც ალბათ გამოწვეულია იმით, რომ დაცული ყოფილიყო გარე სამყაროსაგან. რამდენიმე ადგილას დატანებულია სათოფურები. გამოქვაბულის კორიდორები დაქანებულია 20 გრადუსით. დერეფნების სიგანე 0,8 მეტრიდან 1,2 მეტრამდეა, ხოლო სიმაღლე 1,8 მეტრიდან 2 მეტრამდე. მღვიმეების სახელწოდება, ახალი და ძველი, პირობითია, რადგან ორივე მღვიმე ერთ პერიოდშია შექმნილი. ახალი მღვიმე ერთ-ერთ მათგანს ეწოდა მხოლოდ იმიტომ, რომ მოგვიანებით აღმოაჩინეს.

ძველი მღვიმე
ძველი მღვიმის შესასვლელთან, რომელიც ფლატეზეა, მივყავართ კლდის ბილიკს. ფლატეს სიღრმეა 80 მეტრი. შესასვლელი მდებარეობს მდინარის დონიდან 30 მეტრზე. მღვიმემდე მისასვლელი გზის საერთო სიგრძეა 120 მეტრი. მკვლევარები გამოყოფენ 3 დერეფანს, რომელთაგან ერთ-ერთში 5 კელიაა. კედლებზე შემონახულია წარწერები, მათ შორის საეკლესიო სლავურ ენაზე. წარწერები შესრულებულია ნახშირით. კედელშო მოწყობილია ნიშები ხატებისათვის. ცალკე ოთახში არის ჭა, რომლის წყალიც თეთრი შეფერილობისაა კირქვის გამო. საუკუნის დასაწყისში აქ წყალი უკვე აღარ იყო. ჭის დიამეტრი იყო 1 მეტრი, ხოლო სიღრმე ოდნავ მეტი.

გამოქვაბულის სხვა დერეფნებშიც გვხვდება წარწერები, რომლებიც შესრულებულია 1906, 1918 და 1930 წლებში. ასევე შეიცავს გვიანი პერიოდის წარწერებს, ძირითადად სახელებს, გვარებს და თარიღებს.

ახალი მღვიმე
ახალი მღვიმე მდებარეობს ძველი მღვიმიდან 50 მეტრის დაშორებით. მისი შესასვლელი მცირე ზომისაა, მაგრამ ინტერიერი უფრო დიდია ვიდრე ძველი მღვიმისა. შემონახულია რამდენიმე მოჩუქურთმებული ფანჯარა. მღვიმის ტემპერატურა არ აღემატება 10 გრადუსს. მღვიმის კედელზე გამოსახულია ჯვარი.
იმან ბინტ აბდულაჰი

პრინცესა იმან ბინტ აბდულაჰი (; დ. 27 სექტემბერი 1996, ამანი, იორდანია) — იორდანიის მეფე აბდულა -ისა და დედაფალ რანია ალ-აბდულას მეორე შვილი და უფროსი ქალიშვილი.

ადრეული ცხოვრება
1996 წლის 27 სექტემბერს ამანში დაბადებული პრინცესა, იორდანიის მეფე აბდულასა და დედოფალი რანიას ქალიშვილია, ამავე დროს იმანი ჰაშიმიდების ოჯახის წევრია. ის მუჰამედის 42-ე თაობის შთამომავალია. მისი პაპა იორდანიის ყოფილი მეფე ჰუსეინია, ხოლო ბებია ინგლისში დაბადებული დედოფალი მუნა იყო, რომელიც ჰუსეინის მეორე ცოლი იყო. იმანს ჰყავს ერთი უფროსი ძმა, პრინცი ჰუსეინი და ორი უმცროსი და სალმა და ძმა ჰაშემი.

განათლება
პრინცესა იმანი დაესწრო ამანის საერთაშორისო აკადემიას . 2014 წლის 4 ივნისს, მან დაამთავრა და დაჯილდოვდა სკოლის საუკეთესო ატლეტის წოდებით. ამჟამად პრინცესა სწავლობს ვაშინგტონის ჯორჯთაუნის უნივერსიტეტში, სადაც მისი ძმა ჰუსეინიც სწავლობს.

2010 წლის 19 ივნისს, იმანი თავის მშობლებთან ერთად ესწრებოდა შვედეთის პრინცესა ვიქტორიას ქორწილს. პრინცესა ასევე სტუმრობდა მშობლებთან ერთად გაერთიანებულ სამეფოს, საფრანგეთს, იტალიას, ჩინეთსა და იაპონიას.

წინაპრები
კრეკინგი

კრეკინგი ( – გახლეჩა) — ნავთობისა და მისი ფრაქციების გადამუშავება, რომელსაც თან ახლავს მძიმე ნახშირწყალბადების გახლეჩა, აგრეთვე იზომერიზაცია და ახალი მოლეკულების სინთეზი ციკლიზაციის, პოლიმერიზაციის და კონდენსაციის შედეგად. კრეკინგი ძრავას საწვავის (კერძოდ, ბენზინის) და ქიმიური ნედლეულის მიღების ერთ-ერთი ძირითადი მეთოდია.

განასხვავებენ თერმულ და კატალიზურ კრეკინგს.
თერმული კრეკინგი
თერმული კრეკინგის დროს მიმდინარე დაშლის რეაქციები მიმდინარეობენ თავისუფალ რადიკალური მექანიზმით. 470-540° ტემპერატურისა და 40-60 ატმოსფერული წნევისას მიმდინარე თერმული კრეკინგით მიღებული პროდუქტები შეიცავს ბევრ უჯერ ნახშირწყალბადს, რომელთა შემცველი ბენზინი საჭიროებს შემდგომ გადამუშავებას. 500-600° და დაბალი (რამდენიმე ატ) წნევის დროს მიმდინარე თერმული კრეკინგით, რომელსაც კოქსვასაც უწოდებენ, მძიმე პროდუქტებს (მაგ., გუდრონს) გარდაქმნიან უფრო მსუბუქ პროდუქტებად (გამოსავალი 60-70%), რომელთაგან შემდგომ ღებულობენ ძრავას საწვავს, აგრეთვე კოქსს (20%). კრეკინგის, რომელიც მიმდინარეობს 650-750°-ზე და დაბალი წნევისას, უწოდებენ აგრეთვე პიროლიზსს, რომლის დროსაც მიირება 50%-მდე უჯერი ნახშირწყალბადების შემცველი აირი და არომატული ნაერთები.
კატალიზური კრეკინგი
კატალიზური კრეკინგით ძირითადად ღებულობენ ბენზინისა და ნავთგაზოილის ფრაქციებს. კატალიზური კრეკინგის პროცესი თერმულზე უფრო სწრაფია, ამასთან გარდაქმნის პროდუქტებში ბევრია ნაჯერი ნახშირწყალბადი, რის გამოც მიღებული ბენზინი მაღალხარისხოვანია. ფართოდ გავრცელებულია კატალიზური კრეკინგი წყალბადის მონაწილეობით, ე.წ. ჰიდროკრეკინგი, რის შედეგად მიირება მაღალხარისხოვანი ძრავას საწვავი. ცნობილია აგრეთვე ჟანგვითი და ელექტროკრეკინგები.
ექსტრაკლასა

ექსტრაკლასა — პროფესიონალური საფეხბურთო ლიგა პოლონური კლუბებისთვის. წარმოადგენს პოლონეთის უმაღლეს საფეხბურთო ლიგას. ჩემპიონატი დაარსდა 1926 წელს და მასში მონაწილეობას იღებს 16 გუნდი. სეზონი იწყება ივლისში და მთავრდება მომავალი წლის მაისში, ან ივნისში.

დაარსებიდან დღემდე, ექსტრაკლასაში სულ 80-მა კლუბმა ითამაშა, საიდანაც 16 გახდა ჩემპიონი. ჩემპიონატის ისტორიაში ყველაზე წარმატებული კლუბებია ზაბჟეს „გურნიკი“ და კრაკოვის „ვისლა“, რომლებმაც 14-ჯერ მოიგეს პოლონეთის ჩემპიონატები.

მოქმედი ჩემპიონია პოზნანის „ლეხი“.

ექსტრაკლასას ჩემპიონები
სტატისტიკა კლუბების მიხედვით
სალმა ბინტ აბდულაჰი

პრინცესა სალმა ბინტ აბდულაჰი (; დ. 26 სექტემბერი 1996, ამანი, იორდანია) — იორდანიის მეფე აბდულა -ისა და დედაფალ რანია ალ-აბდულას მესამე შვილი და მეორე ქალიშვილი. პრინცესა სალმა ჰაშიმიდების ოჯახის წევრია და მაჰმადის 42-ე თაობის პირდაპირი შთამომავალია. იგი სწავლობს „“-ში (ამანის საერთაშორისო აკადემია) და არის მეთერთმეტე კლასის მოსწავლე.

წინაპრები
ფაშიზმის მსხვერპლთა მემორიალი (ერიკოვსკი)

ფაშიზმის მსხვერპლთა მემორიალი — მემორიალური კომპლექსი, მდებარეობს ხუტორ ერიკოვსკში, დუბოვსკის რაიონი, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.

ისტორია
მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში გერმანელმა ფაშისტებმა სოფელ ერიკოვსკთან საბჭოთა ჯარისკაცებისთვის საკონცენტრაციო ბანაკი შექმნეს.

სამხედრო ტყვეების განადგურების მიზნით გერმანელა ფაშისტებმა ფრონტის ხაზთან შექმნეს მობილური საკონცენტრაციო ბანაკი, შემდეგ ეტაპზე შექმნეს სატრანზიტო ბანაკი („დულაგი“ — გერმანული სიტყვისაგან „ “) რკინიგზის სადგურთან ახლოს. ერიკოვსკის ბანაკი მიეკუთვნებოდა დულაგების ჯგუფს და მას ეწოდებოდა „დულაგი-124“ და ეს იყო ნამდვილი საკონცენტრაციო ბანაკი.

პირველი სამხედრო ტყვეები ბანაკში გაიგზავნა ოკუპაციიდან ძალიან მალევე. ხუტორში დაიწყო ბარაკების მშენებლობა. სამხედრო ტყვეებს ეძინათ ორიარუსიან ტახტებზე, რომლებიც წკნელებისგან იყო დამზადებული. ტყვეების დიდი ნაწილი ადგილების არ ქონის გამო პირდაპირ ქუჩაში იწვა. დაღუპულებს მარხავდნენ საერთო საფლავში, რომლის ზომაც იყო 64 მეტრზე.

ბანაკში მუდმივად იყო აბანო, სადაც ტყვეებს შეეძლოთ დაბანვა, თუმცა აბანოდან არავინ დაბრუნებულა ცოცხალი.

ბანაკის ხელმძღვანელობა სასტიკად ექცეოდა პატიმრებს. ერთხელ საბჭოთა ტყვეს ჩააცვეს გერმანელი სამხედრო მოსამსახურის ტანსაცმელი და გაწვრთნილი ძაღლი არც მიკარებია, მაგრამ როდესაც იმავე ტყვეს საბჭოთა ჯარისკაცის ფორმა ჩააცვეს ძაღლმა იგი დაგლიჯა. პატიმრებს დამწვარ მარცვლეულს აჭმევდნენ, რომელიც საბჭოთა ჯარისკაცებმა დაწვეს, რათა ხელში არ ჩავარდნოდათ გერმანელებს. სარდაფებში გამოკეტილი ჰყავდათ 200-ზე მეტი ტყვე, რომელთაგან უმეტესობას მჯდომარეს ან მდგომარეს ეძინათ. ერთ-ერთი ბარაკი წვიის შედეგად ჩამოიქცა და ცოცხლად დამარხა ყველა ტყვე.

1942 წელს გერმანელებმა დაიწყეს სამხედრო ტყვეების ევაკუაცია. უკან დახევის დროს ტყვეები დაყვეს ოთხ ნაწილად და გადაიყვანეს სოფელ ზიმოვნიკში. 1943 წლის 1 იანვარს დუბოვსკის რაიონი გაათავისუფლეს ფაშისტებისაგან. დაავადებული და დასუსტებული ტყვეები გააგზავნეს ჰოსპიტალში სამკურნალოდ.

ბანაკის არსებობის პერიოდში დაახლოებით 18 000 ადამიანი გააწამეს. ყოველდღიურად ბანაკში წამებისაგან, შიმშლისაგან და აუტანელი შრომისაგან იღუპებოდა 100-200 ადამიანი. დახვრიტეს 5 000 ადამიანი, მათ შორის დუბოვსკის რაიონის 46 მაცხოვრებელი.

„დულაგი-124“-ის სამხედრო ტყვეების დაკრძალვის ადგილზე 1987 წელს დადგეს ფაშიზმის მსხვერპლთა მემორიალი, რომლის ავტორები იყვნენ ლენინგრადელი არქიტექტორები მ. ხადაძე და ი. სტეპანიუკი. მასთან ახლოს ააგეს მემორიალური პარკი. მემორიალის ძირითადი ნაწილი შედგება სამი სამხედრო ტყვის თეთრი გამოსახულებისაგან, რომლებიც ხელებით არიან დაკიდებულნი. მასთან ახლოს საკონცენტრაციო ბანაკის მავთულხლართებიანი კვარცხლბეკი დგას, რომელზეც წარწერაა: ყოველწლიურად ძეგლის მიმდებარე ტერიტორიაზე იმართება მიტინგი, რომელიც ეძღვნება ფაშიზმზე გამარჯვების დღეს და დაღუპულთა ხსოვნას.
პასაჟენი (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

პასაჟენი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აგრესტი-პოტიგუარის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 895 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 70,24 კმ²-ზე. ფართობი 41 215 კმ²-ია.
რიაშუელუ (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

რიაშუელუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აგრესტი-პოტიგუარის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 067 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26,88 კმ²-ზე. ფართობი 262 887 კმ²-ია.
სანტა-მარია (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

სანტა-მარია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 მეტრზე. მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აგრესტი-პოტიგუარის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 762 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21,69 კმ²-ზე. ფართობი 219 569 კმ²-ია.
სანტუ-ანტონიუ (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

სანტუ-ანტონიუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 92 მეტრზე. მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აგრესტი-პოტიგუარის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 216 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 73,79 კმ²-ზე. ფართობი 301 082 კმ²-ია.
სან-პაულუ-დუ-პოტენჟი

სან-პაულუ-დუ-პოტენჟი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 91 მეტრზე. მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აგრესტი-პოტიგუარის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 843 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 65,9 კმ²-ზე. ფართობი 240 425 კმ²-ია.
სან-პედრუ (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

სან-პედრუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 100 მეტრზე. მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აგრესტი-პოტიგუარის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 235 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 31,94 კმ²-ზე. ფართობი 195 238 კმ²-ია.
სენადორ-ელოი-დი-სოზა

სენადორ-ელოი-დი-სოზა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში;
მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აგრესტი-პოტიგუარის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 637 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 33,63 კმ²-ზე. ფართობი 167 605 კმ²-ია.
სირინია (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

სირინია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აგრესტი-პოტიგუარის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 581 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 34,04 კმ²-ზე. ფართობი 193 351 კმ²-ია.
ჟუნდია (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

ჟუნდია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 80 მეტრზე. მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აგრესტი-პოტიგუარის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 582 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 80,24 კმ²-ზე. ფართობი 44 641 კმ²-ია.
ვარზეა (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

ვარზეა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აგრესტი-პოტიგუარის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 236 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 72,04 კმ²-ზე. ფართობი 5 236 კმ²-ია.
ვერა-კრუსი (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

ვერა-კრუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აგრესტი-პოტიგუარის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 719 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 127,77 კმ²-ზე. ფართობი 83 890 კმ²-ია.
საბრძოლო დიდების მემორიალი (ზავეტნოე)

საბრძოლო დიდების მემორიალი — მემორიალური კომპლექსი, მდებარეობს სოფელ ზავეტნოეში, ზავეტინის რაიონი, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ეძღვნება მეორე მსოფლიო ომის დროს სოფელ ზავეტნოეს გათავისუფლებისათვის დაღუპულ ჯარისკაცებს.

ისტორია
მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ზავეტინის რაიონის ტერიტორია ოკუპირებული იყო გერმანელი ფაშისტების მიერ. 1942 წლის აგვისტოდან 29 დეკემბრის ჩათვლით ზავეტინის რაიონის სოფელ ზავეტნოეში, ანჰარის ხევთან მოქმედებდა პარტიზანული დანაყოფი „განრისხებული დონი“. იატაკქვეშეთში მოღვაწეობდა მრავალი ადგილობრივი მაცხოვრებელი. პარტიზანულ დანაყოფში იბრძოდა რაიონის მიწის განყოფილების აგრონომი ბორის თედორეს ძე კოროტკოვი. პარტიზანებმა დანიშვნიდან ერთი კვირის თავზე მოკლეს გერმანელების მიერ დანიშნული მამასახლისი. ნახევარი წლის შემდეგ კი გერმანელები გააძევეს სოფლისა და რაიონის ტერიტორიიდან.

სოფელ ზავეტნოეს გათავისუფლებისათვის ბრძოლაში, რომელიც დასრულდა 1942 წლის 28 დეკემბერს, დაიღუპნენ სტალინგრადის მექანიზირებული კორპუსის მე-3 გვარდიის 26-ე სატანკო ბრიგადის მამაცი მეთაური ნ. ა. დოროშენკო, 256-ე სატანკო ბრიგადის მეთაური კ. ლ. პანჩენკო და სხვა მერძოლები.

მათი დაკრძალვის ადგილზე რაიონულ ცენტრ ზავეტნოეში გაიხსნა მემორიალი. გმირების სახელები ეწოდა ქუჩებს სოფელ ზავეტნოეში.

თავის დროზე სოფლის მაცხოვრებლების ინიციატივით სკკპ რკპ-ს შეხვედრაზე მიიღეს გადაწყვეტილება მებრძოლი განმათავისუფლებლების მემორიალის მშენებლობის შესახებ. ქალაქ სტავროპოლის, არქიტექტორ გ. დ. ლომანოვის ხელოვნების სტუდიაში მოქანდაკე ფ. ი. პრეტიატკომ შექმნა ძეგლის თაბაშირის მაკეტი და გადასცა საზოგადოებას განხილვისათვის. სოფელ ზავეტნოეს მოსახლეობამ მაკეტი მოიწონა.

საბრძოლო დიდების მემორიალის მშენებლობა დაიწყეს სოფლის მოსახლეობის სახსრებით 1969 წელს და საზეიმოდ გაიხსნა 9 მაისი9 მაისს სოფლის ცენტრში, პიონერთა სასახლის ახლოს ფაშიზმზე გამარჯვების 34-ე წლისთავზე. მემორიალი შედგება ორი სტელისაგან, ერთ-ერთ სტელასთან ზურგით დგას ჯარისკაცი, რომელსაც ხელში ავტომატი უჭირავს. მეორე მხარეს სტელასთან დგას ძველი დროის რუსი ჯარისკაცი.

1973 წლის 9 მაისს მემორიალის საძმო სასაფლაოში დაასაფლავეს კიდევ 34 მებრძოლი. მემორიალის ფილაზე ჩამოწერილია სოფლის განთავისუფლებაში დაღუპული მებრძოლების გვარები. მათ შორისაა: პანჩენკო კონსტანტინე, სტარკოვი ვლადიმირ, კოროტკოვი ბორის, დოროშკევიჩი ნიკოლაი და სხვა.
მანსურ-მირზა ყაჯარი

მანსურ-მირზა ყაჯარი (; დ. 30 ნოემბერი, 1869, თბილისი — გ. 1931, ბაქო) — ირანის უფლისწული.

მანსური დაიბადა 1869 წლის 30 ნოემბერს, საქართველოს დედაქალაქ თბილისში. მამამისი იყო ბაჰმან მირზა ყაჯარის შვილის, ხანბაბა მირზას ვაჟი, ხოლო დედამისი- მირზა ფათალი ახუნდოვის ასული, სეირაბია ხანუმი.

გარდაიცვალა 1931 წელს, ბაქოში.
წმიდა გიორგის ოქროს ორდენი

„წმიდა გიორგის ოქროს ორდენი“ — საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი ჯილდო, ორდენი, რომლითაც ჯილდოვდებიან საქართველოს ეკლესიის ისტორიის, მეცნიერების, განათლების, კულტურის, ლიტერატურის, ხელოვნების და სხვა დარგებში შეტანილი განსაკუთრებული პიროვნული წვლილისათვის. აგრეთვე ჯილდოვდებიან საგანმანათლებლო დაწესებულებები.

ორდენის მფლობელები
ორდენით დაჯილდოვებულები არიან საქართველოს სამოციქულო ეკელსიის მეთაური, წმიდა სინოდის წევრები, სხვადასხვა იერარქიის სასულიერო პირები, აგრეთვე სხვადასხვა სფეროში მოღვაწე საერო პირები, მათ შორის:
ილია 
გურამ დოჩანაშვილი
ელდარ შენგელაია
სერგო ვარდოსანიძე
ეთერ ქემერტელიძე
თამაზ გამყრელიძე
მარიამ ლორთქიფანიძე
როინ მეტრეველი
როლანდ ახალაია
და სხვები.
ლიპიაგი

ლიპიაგი — რეგიონალური მნიშვნელობის კომპლექსური ბუნების ძეგლი. მდებარეობს როსტოვის ოლქის კაშარის რაიონში ხუტორ ოლიხოვის დასავლეთით და სოფელ ლიპიაგიდან ჩრდილოეთით. ადგილმა ბუნების ძეგლის სტატუსი მიიღო როსტოვის ოლქის მთავრობის 2012 წლის 8 აგვისტოს № 735 დადგენილებისა და როსტოვის ოლქის მთავრობის 2014 წლის 15 მაისის №349 დადგენილების შესაბამისად.

აღწერა
ბუნების ძეგლი ლიპიაგი არის ხელოვნური ტყე ბუნებრივი მუხნარებით, ველისა და მდელოს მცენარეულობით. მდებარეობს როსტოვის ოლქის კაშარის რაიონში ხუტორ ოლიხოვის დასავლეთით და სოფელ ლიპიაგიდან ჩრდილოეთით. ბუნების ძეგლს უჭირავს კაშარის რაიონის სატყეო ტერიტორიული დანაყოფის 24-32 კვარტალები.

ლიპიაგმა ბუნების ძეგლის სტატუსი მიიღო როსტოვის ოლქის მთავრობის 2012 წლის 8 აგვისტოს № 735 დადგენილებისა და როსტოვის ოლქის მთავრობის 2014 წლის 15 მაისის № 349 დადგენილების შესაბამისად.

სტეპში უპირატესად იზრდება ვაციწვერა და ვალიური წივანა. მდელოებზე იზრდება მარცვლოვანთა ოჯახის მცენარე ელიმუსი.

ლიპიაგის ბუნებრივი ძეგლის ტერიტორიაზე ასევე იზრდება რუსეთის ფედერაციის წითელ წიგნში შეტანილი რამდენიმე პოპულაცია: ლეკა, ვაციწვერა , ჭაობის ანაკამპტისი, ბიბერშტეინის ტიტა, ციმბირული ცისთვალა, ბუჩქისძირა და სხვ. ბუნების ძეგლი ხასიათდება ბიომრავალფეროვნების მაღალი დონით.

ბუნების ძეგლ ლიპიაგის აქვს ბუნებისდაცვითი, სასწავლო და საგანმანათლებლო მნიშვნელობა.
აიშა ბინტ ჰუსეინი

პრინცესა აიშა ბინტ ჰუსეინი (; დ. 23 აპრილი 1968, ამანი, იორდანია) — იორდანიის მეფე აბდულა -ის და პრინცესა ზეინის ტყუპის და. მისი მშობლები არიან პრინცესა მუნა ალ-ჰუსეინი და მეფე ჰუსეინი.

განათლება
აიშა დაიბადა იორდანიის დედაქალაქ ამანში. იგი რვა წლის ასაკამდე განათლება იორდანიაში, ამერიკის სათემო სკოლაში მიიღო. შემდეგ ის ამერიკაში გადავიდა და ათი წლის განმავლობაში იქ სწავლობდა. მე-8 კლასამდე სწავლობდა ბეტესდას ჰოლტონის სკოლაში. 1986 წელს დაამთავრა დანა-ჰოლის სკოლა, მასაჩუსეტსის შტატში. ამის შემდეგ, აიშა ესწრებოდა გაერთიანებული სამეფოს სანდჰარსტის სამეფო სამხედრო აკადემიას, სადაც 1987 წელს დაამთავრა ოფიცერთა მომზადების კურსი. ოქსფორდის პემბროკის კოლეჯში ბაკალავრის ხარისხით დაამთავრა თანამედროვე ახლო აღმოსავლეთის ისტორიასა და პოლიტიკის კურსი. 2010 წლის ივნისში დაამთავრა საერთაშორისო უსაფრთხოების საკითხების კოლეჯის სტრატეგიული უსაფრთხოების კვლევის სამაგისტრო პროგრამა, ვაშინგტონის თავდაცვის ეროვნულ უნივერსიტეტში.

პირადი ცხოვრება
პირველად, 1990 წელს აიშა დაქორწინდა ზეიდ საადედინ ჯუმაზე ამანში, ხოლო მოგვიანებით განქორწინდნენ. ამჟამად იგი ცხოვრობს ამერიკის შეერთებულ შტატებში და ჰყავს ვაჟი აუნ ჯუმა, რომელიც დაიბადა 1992 წლის 27 მაისს და უმცროსი ქალიშვილი მუნა ჯუმა, რომელიც დაიბადა 1996 წლის 18 ივლისს. აუნ ჯუმა სწავლობდა ლონდონის კოვენტრის უნივერსიტეტში, ხოლო ამჟამად სწავლობს სანდჰარსტის სამეფო სამხედრო აკადემიაში. ედვარდ ბანაიოთმა აიღო მუსლიმური სახელი აშრაფ ბანაიოთი, როდესაც მიიღო ისლამი. პრინცესა აიშა და აშრაფ ბანაიოთი 2016 წელსვე განქორწინდნენ, იორდანიის სამეფო ჰაშიმიდების სასამართლოში.

ჯილდოები
ეროვნული
რაინდის უზენაესი ორდენი, სპეციალური კლასი
რაინდის უზენაესი ორდენი, იორდანიის ვარსკვლავის ორდენი
რაინდის უზენაესი ორდენი, იორდანიის დამოუკიდებლობის ორდენი
რაინდის უზენაესი ორდენი, სამხედრო დამსახურების ორდენი
ალ-ჰუსეინის ბრწყინვალების მედალი, 1 კლასი
ადმინისტრაციული და ლიდერობის კომპეტენციის მედალი
ადმინისტრაციული და ტექნიკური კომპეტენციის მედალი
დიდი რამადანის ომის მედალი
მეფე ჰუსეინი -ის საიუბილეო მედალი

საგარეო
დამსახურების ორდენი
იტალიის რესპუბლიკის ღირსების ორდენი

წინაპრები
კროსინგოვერი

კროსინგოვერი ( – გადაჯვარედინება) — ჰომოლოგიურ ქრომოსომებს იდენტური უბნების ურთიერთგაცვლა. კროსინგოვერის შედეგად წარმოიქმნება გამეტები შეჭიდულ გენთა ახალი თანწყობით, რაც შესაბამისად იწვევს შთამომავლობაში ნიშნებისა და თვისებების რეკომბინაციას. კროსინგოვერი ევოლუციის პროცესში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს. იგი ზრდის კომბინაციურ ცვალებადობებს, რომელიც ბუნებრივი გადარჩევის მნიშვნელოვანი წყაროა. კროსინგოვერი მიმდინარეობს მეიოზური (იშვიათად მიტოზის) გაყოფის პროფაზაში ჰომოლოგიური ქრომოსომების კონიუგაციის დროს, როდესაც ისინი 4 ქრომატიდისგან შედგება. გადაჯვარედინებისას წარმოიქმნება ციტოლოგიურად შესამჩნევი, დამახასიათებელი ფიგურა — ქიაზმა. კროსინგოვერი აღმოაჩინა ამერიკელმა გენეტიკოსმა ტომას ჰანტ მორგანმა 1911 წელს გენეტიკური მეთოდით. კროსინგოვერის შესწავლით დამტკიცებულია ქრომოსომის მემკვიდრული დისკრეტულობა, მასში გენთა ხაზობრივი განლაგება, აგებულია გენეტიკური რუკები ქრომოსომებისა. კროსინგოვერის არსებობა ციტოლოგიურად დაასაბუთა გერმანელმა მეცნიერმა კ. შტერნმა 1933 წელს. კროსინგოვერის სიხშირე დამოკიდებულია გენთა შორის მანძილზე. 2 გენს შორის ორჯერ და მეტად (მრავლობითი კროსინგოვერი) უბნების გაცვლა ამცირებს ახალი რეკომბინანტების რაოდენობას. იშვიათად ქრომოსომებს შორის ხდება არა აბსოლუტურად იდენტური უბნების გაცვლა (უთანაბრო კროსინგოვერი), რის გამოც ერთ ქრომოსომას მონაკვეთი გაორმაგებული (დუპლიკაცია) აქვს, მეორეს კი აკლია (დელეცია). კროსინგოვერის დროს შეიძლება გაიცვალოს როგორც დიდი (რამდენიმე გენის მქინე), ისე მცირე (გენსშიგა) მონაკვეთი.
ოტო უორმბირი

ოტო ფრედერიკ უორმბირი (; დ. 12 დეკემბერი, 1994, ცინცინატი, ოჰაიო, აშშ — გ. 19 ივნისი, 2017, ცინცინატი, ოჰაიო, აშშ) — ამერიკელი კოლეჯის სტუდენტი, რომელიც დააპატიმრეს ჩრდილოეთ კორეაში 2016 წლის იანვრიდან 2017 წლის ივნისამდე, მას შემდეგ, რაც ბრალად წაუყენეს „მტრული ქმედება“ ქვეყნის (ჩრდ. კორეის) წინააღმდეგ. უორმბირმა, რომელიც მაშინ 21 წლის იყო, აღიარა, რომ მოიპარა პოლიტიკური პროპაგანდისტული პოსტერი, რისთვისაც მას 15 წლიანი გამოსწორებითი შრომა მიესაჯა. ამერიკის შეერთებული შტატები შეეცადა დიპლომატიური ძალისხმევით გაეთავისუფლებინათ უორმბირი. უორმბირის მამის განცხადებით, მისი (უორმბირის) აღიარება იძულებითი იყო და ჩრდილოეთი კორეის მთავრობის მიერ პოლიტიკური მიზნებისთვის იყო გატაცებული.

ჩრდილოეთ კორეის ციხეში უორმბირი კომაში ჩავარდა, მოგვიანებით 2017 წელს გაათავისუფლეს, თითქმის 18 თვის შემდეგ. ჩრდილოეთ კორეის ხელისუფლების განცხადებით, უორმბირი ბოტულიზმით იყო ავად, მაგრამ აშშ-ელმა ექიმებმა ეჭვი გამოთქვეს ამ განცხადებაზე. 13 ივნისს უორმბირი სპეციალური რეისით ცინცინატიში, ოჰაიოში ჩამოიყვანეს და ცინცინატის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრში გადაიყვანეს, სადაც მას „მძიმე ნევროლოგიური ტრავმის“ დიაგნოზი დაუსვეს. უორმბირის მამის განცხადებით, ის „სასტიკი ტერორის ქვეშ იმყოფებოდა“.

უორმბირი შეერთებულ შტატებში დაბრუნებიდან ექვსი დღის შემდეგ, 2017 წლის 19 ივნისს გარდაიცვალა.
ბანდარ-ანზალი

ბენდერ-ენზელი (ადრე ეწოდებოდა ენზელი და ფეჰლევი; ) — ქალაქი და ნავსადგური ჩრდილოეთ ირანში, კასპიის ზღვის სანაპიროზე. ადმინისტრაციულად შედის გილანის ოსტანის შემადგენლობაში. კლიმატური კურორტი. 2006 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 109,687 ადამიანი. ქალაქის ეკონომიკა დაფუძნებულია თევზჭერაზე და თევზის პროდუქციის გადამუშავებაზე. ხიზილალის წარმოების ცენტრია.
ორეხოვოე

ორეხოვოე — რეგიონალური მნიშვნელობის კომპლექსური ბუნების ძეგლი. მდებარეობს როსტოვის ოლქის კაშარის რაიონში. ადგილმა ბუნების ძეგლის სტატუსი მიიღო კაშარის რაიონის აღმასკომის 1978 წლის 15 მარტის № 75 დადგენილების შესაბამისად. ბუნების ძეგლ ორეხოვოეს აქვს უდიდესი ბუნებისდაცვითი, სასწავლო და საგანმანათლებლო მნიშვნელობა.

აღწერა
კომპლექსური ბუნების ძეგლი ორეხოვოე არის ღრანტოვან-ჭაობიანი ტერიტორია. იგი მდებარეობს როსტოვის ოლქის კაშარის რაიონის სოფელ კაშარიდან დასავლეთით. ბუნების ძეგლს უკავია კიევის სატყეო მეურნეობის კაშარის ტერიტორიული სატყეოს 17, 18, 19 კვარტალი. ორეხოვოეს საერთო ფართობი არის 267 ჰა.

ორეხოვოეს ბუნების ძეგლი შეიქმნა 1978 წლის 15 მარტს კაშარის რაიონის აღმასკომის 1978 წლის 15 მარტის № 75, საოლქო აღმასკომის 1985 წლის 23 აგვისტოს № 313, საოლქო საბჭოს 1992 წლის 22 აპრილის № 87 დადგენილებების და როსტოვის სატყეო მეურნეობის სამმართველოს 1985 წლის 17 სექტემბრის № 111 ბრძანების შესაბამისად.

ბუნების ძეგლის ტერიტორიაზე ცხოვრობს ძუძუმწოვრების მცირე რაოდენობა, თუმცა ორნითოფაუნა საკმაოდაა წარმოდგენილი. ორეხოვოეს ტერიტორიაზე გვხვდება მუხნარი მდელოს და სტეპის მცენარეულობით, საუკუნის ბუნებრივი წარმოშობის ფართოფოთლოვანი ტყის კორომები. ტყეში ძირითადად ხარობს მუხა და მასთან დაკავშირებული ხეები იფანი, თხილი, ცაცხვი, მთრთოლავი ვერხვი, არყი, ვაშლი, მსხალი, კუნელი, ვარდი, კვრინჩხი.

ბუნების ძეგლს, ორეხოვოეს აქვს უდიდესი ბუნებისდაცვითი, რეკრეაციული და ესთეტიკური ღირებულება. იმყოფება დამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაში.

კომპლექსური ბუნების ძეგლის დაცვაზე და ფუქნციონირებაზე პასუხისმგებელია როსტოვის ოლქის ბუნებრივი რესურსებისა და ეკოლოგიის სამინისტრო.