iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გლიოგი

გლიოგი ან გლოგი ( , , , , ) — სანელებლიანი ალკოჰოლური სასმელი, გლინტვეინი ან სპირტი. ეს არის ტრადიციული სკანდინავიური სასმელი ზამთარში, განსაკუთრებით შობის დღესასწაულის განმავლობაში.

 საუკუნიდან სკანდინავიაში ცხელი ღვინო გავრცელებული სასმელია. გლიოგის თავდაპირველი ფორმა სანელებლებიანი ალკოჰოლური სასმელი იყო, რომელსაც მოიხმარდნენ კურიერები და ფოსტალიონები. ისინი ცხენით ან თხილამურებით მოგზაურობდნენ ცივ ამინდში და მგზავრობისას ხშირად მიირთმევდნენ სანელებლებიან ცხელ ღვინოს. საუკუნის დასაწყისიდან გლიოგი გახდა ზამთრის ჩვეულებრივი სასმელი, რომელიც იყო სხვადასხვა ინგრედიენტების ნაზავი. ის იყო თბილი წვენი, სიროფით და ზოგჯერ უფრო ძლიერი ალკოჰოლური სასმელებით ან პუნშით .

გლიოგის რეცეპტები ძალიან განსხვავდება ერთმანეთისგან. ვარიაციები, ჩვეულებრივ, იწყება თეთრი ან ტკბილი ღვინით ან კიდევ სხვა ალკოჰოლური სასმელებით, როგორიცაა კონიაკი ან ბრენდი. გლიოგის წარმოება იწყება წყლის ადუღებით და მასში სანელებლების დამატებით. რამდენიმე წუთის ხარშვის შემდეგ, ნარევი სათანადოდ გაჟღენთილია და მას ემატება ხილის წვენი, ღვინო ან სუფთა სპირტი. გლიოგის შემადგენლობაში ყველაზე გავრცელებული სანელებლები არის მიხაკის ხე, დარიჩინი, ილი და ჯანჯაფილი. სხვა საერთო ინგრედიენტებში შეიძლება შევიდეს ციტრუსის კანი ფორთოხლისგან ან ლიმონისგან, ქიშმიში ან ნუში .

გლიოგის მიღება შესაძლებელია ალკოჰოლის გარეშეც, ღვინის ხილის ან კენკრის წვენების ჩანაცვლებით. მაღაზიებში მზა გლიოგი ჩვეულებრივ ემყარება ყურძნის წვენს, ზოგჯერ ასევე მოცხარის წვენს, შერეულ ხილის წვენს, ვაშლის წვენს ან ღვინოს. ასევე არსებობს უფრო ძლიერი გლიოგი რომის შემცველობით. მაღაზიიდან შეძენილი მზა გლიოგი თბება გამოყენებამდე, მაგრამ თუ იგი შეიცავს ღვინოს ან სხვა სახეობის ალკოჰოლს, იგი არ უნდა გაცხელდეს დუღილის წერტილამდე . ჩვეულებრივია, რომ ნუშს ან ქიშმიშს დაუმატებთ წვნიანს, როდესაც ის თბება ან დალევის წინ.

გლიოგი ფინეთში შევიდა შვედეთიდან. ფინური და ესტონური სიტყვა გლიოგი მომდინარეობს შვედური სიტყვიდან , რაც თავის მხრივ მოდის სიტყვებიდან ანუ ცხელი ღვინო. საუკუნის ბოლოს ღვინოში შერეული გლიოგის დალევა იყო შესაძლებელი, მაგრამ აკრძალვის გამო, გლიოგის მოხმარება თითქმის მთლიანად შეწყდა. როდესაც 1930-იან წლებში აკრძალვა მოიხსნა, გლიოგი რეკლამირდებოდა ფინო-შვედურ ჟურნალებში, ხოლო 1950-60-იან წლებში გლიოგის დალევა ფინო-შვედური ტრადიცია გახდა. 1960-იანი წლების ბოლოს და 70-იანი წლების დასაწყისში გლიოგის რეცეპტები დაიბეჭდა ფინურენოვან ჟურნალებშიც, რის შემდეგაც გლიოგის მომზადება საშობაო ტრადიციად იქცა მთელ ფინეთში.
კარელები

კარელები (საკუთარი სახელწოდება კარიალა, ) — ძირითადად კარელიის რესპუბლიკაში, აგრეთვე კალინინგრადის, ნოვგოროდის, ლენინგრადის, იაროსლავის და რუსეთის ზოგიერთ სხვა ოლქში მცხოვრები ხალხი. საერთო რაოდენობა რუსეთში 60 815 (2010, აღწერა), მ. შ. კარელიაში 45 570 კაცი. ცხოვრობენ აგრეთვე ფინეთში. ლაპარაკობენ კარელურ ენაზე. მნიშვნელოვანი ნაწილი კარელურის გარდა ლაპარაკობს რუსულ ენაზე, ზოგიერთი ფინურზეც. მორწმუნე კარელები მართლმადიდებლები არიან.

კარელების ეთნოგენეზის საწყისი ეტაპი ჯერ კიდევ არ არის საბოლოოდ დადგენილი. საუკუნეში მათი წინაპრები (კორელა) ცხოვრობდნენ ლადოგის ტბის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე. – საუკუნეებში მათ აითვისეს თანამედროვე კარელიის ტერიტორიის დასავლეთი ნაწილი, შემდეგ კი დაიწყეს ჩრდილოეთით — თეთრი ზღვისაკენ და აღმოსავლეთით — ლადოგისა და ონეგის ტბებს შუა მდებარე რაიონებში გადასვლა და შეერივნენ იქ მოსახლე ვეფსების ნაწილს. კარელების კულტურულ ფორმირებაზე მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინეს მათმა მეზობელმა რუსებმა. რუსულ წყაროებში პირველად იხსენიებიან 1143 წელს. ხალხის კონსოლიდაცია – საუკუნეებში რუსული სახელმწიფოს ფარგლებში მიმდინარეობდა.
ესპანეთის პრიმერა დივიზონი 2015–2016

ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი 2015-2016 — ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის 85-ე გათამაშება. ტურნირი დაიწყო 2015 წლის 21 აგვისტოს და დასრულდა 2016 წლის 15 მაისს. ჩემპიონობა 24-ედ მოიპოვა „ბარსელონამ“ რომელსაც ერთი ქულით ჩამორჩა მადრიდის „რეალი“. ჩემპიონატიდან გავარდნენ „რაიო ვალეკანო“, „ხეტაფე“ და „ლევანტე“. ტურნირის ბომბარდირი გახდა ლუის სუარესი, რომელმაც 40 გოლის გატანა მოახერხა. სეზონის საუკეთესო მოთამაშედ დასახელდა ანტუან გრიზმანი რომელმაც 22 გოლი გაიტანა.
ზვიად ცეცხლაძე

ზვიად ცეცხლაძე (დ. 26 თებერვალი, 1946, სოფელი ბახვი, მახარაძის რაიონი — გ. მაისი, 2007) — ქართველი მეცნიერი, პოლიტიკოსი, ფილოსოფოსი.

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 2002-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „დემოკრატიული აღორძინების კავშირი“.

2007 წლის 28 მაისს ზვიად ცეცხლაძე თბილისში, საკუთარ ოფისში მოკლული იპოვეს.
თეიმურაზ ციხელაშვილი

თეიმურაზ ციხელაშვილი (დ. 3 აგვისტო, 1953, სოფელი განთიადი, დმანისის რაიონი — გ. 11 აპრილი, 2022) — ქართველი პოლიტიკოსი.

1991 წელს დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტის ზოოსაინჟინრო ფაკულტეტი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (დმანისის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი საინიციატივო ჯგუფი .
მეამა

მეამა — ცივი და ცხელი სასმლის საწარმოო კომპანია საქართველოში, რომელიც კაფსულირებულ ყავას, ჩაის, სპეციალურ ნაზავებს, ყავის აპარატებსა და გასაყიდ სისტემებს აწარმოებს. კომპანია 2016 წელს დაფუძნდა და სამრეწველო ოპერირება 2019 წლიდან დაიწყო. „მეამა“ ერთდროულად აწარმოებს ევროპული (37 მმ) და ამერიკული ფორმატის (51 მმ) კაფსულებს.

კომპანიის საქმიანობა მოიცავს სასმლის ნედლეულის იმპორტს, შიდა წარმოებას, საცალო და საბითუმო ქსელს, ასევე ტექნოლოგიური მოწყობილობების განვითარებას.

ისტორია
კომპანია 2016 წელს დაარსდა საქართველოსა და გერმანიის პარტნიორების მონაწილეობით. 2019 წელს ამოქმედდა საწარმოო კომპლექსი, რომელმაც კომპანიას საშუალება მისცა სრული ციკლის წარმოება განეხორციელებინა — დაწყებული ყავის შუშხუნისგან, დამთავრებული კაფსულის შევსებითა და აპარატების დასრულებული ასამბლეით.

2020–2024 წლებში „მეამამ“ ჩამოაყალიბა საცალო ბრენდები („ “ და „ “) და პარალელურად განავითარა გასაყიდი მოწყობილობა „“, რომელსაც რეალური დროის მონიტორინგი და დისტანციური მართვის ფუნქციები აქვს.

საწარმოო კომპლექსი
საწარმო მდებარეობს თბილისში, დაახლოებით 30 000 მ² ფართობზე, და მოიცავს წარმოების, ლაბორატორიული და საოფისე სივრცეებს.

თანამშრომლები
2021 წლისთვის „მეამას“ 400-ზე მეტი თანამშრომელი ჰყავდა.
ჩრდილოეთ კავკასიის კულტურა

ჩრდილოეთ კავკასიის კულტურა — ბრინჯაოს ხანის კულტურა, რომელიც მოიცავს ჩრდილოეთ კავკასიის მთისწინა ზოლს, მდნარეების თერგის, ყუბანის და კუმის აზუებს. ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება კატაკომბური კულტურების ტერიტორია, დასავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით — ყუბანის დოლმენები, სამხრეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით — კავკასიონი. ჩრდილოეთ საზღვარზე შერეული ძეგლებია.

ჩრდილოეთ კავკასიის კულტურაზე გამავალი გზები აღმოსავლეთის და დასავლეთის ცივილიზაციებს, ჩრდილოეთის და სამხრეთის კულტურებს აკავშირებდა. აქ ადგილი ჰქონდა ხალხთა გადაადგილებას, მრავალნაირი კულტურის ნაშთის დაფენებას. ჩრდილოეთ კავკასიის კულტურა სამ ქრონოლოგიურ პერიოდად იყოფა. სტეპებში, მთისწინა რაიონებში დამახასიათებელია გორსამარხები; მაღლობ რაიონებში ორმოსამარხები, ქვაყუთები და აკლდამები. ადრეულ სამარხებში მიცვალებულები დამარხული იყვნენ მოკრუნჩხულად, თავი უმეტესად სახმრეთსკენ ჰქონდათ, უხვად აყრიდნენ წითელ საღებავს.

ძვ. წ. ათასწლეულის შუა წლები ჩრდილო კავკასიის კულტურის აყვავების პერიოდაი. ამ დროს და კულტურის დასასრულს შეიმჩნევა ცვლილებები დაკრძალვის წესში. სამარხები ძირითადად ნაგებია ქვით. მიცვალებულებს ჩატანებული ჰქონდათ ორნამენტებით შემკული თიხის ჭურჭელი, ბრინჯაოს იარაღი, სამკაული. გვიანი პერიოდის ნივთები ყუბანისპირეთის და ყობანის ნაკეთობათა მსგავსია.

საზოგადოება იყო გვაროვნული, პატრიარქალური. მეურნეობის საფუძველი იყო მეჯოგეობა და მიწათმოქმედება. კულტურის ბოლო ეტაპზე ჩრდილოეთ კავკასიაში შეიჭრნენ კატაკომბური კულტურის მატარებელი ტომები. ჩრდილო კავკასიის კულტურის წარმომავლობას ხშირად მაიკოპის კულტურას უკავშირებენ. კერამიკაში შეიმჩნევა მტკვარ-არაქსის კულტურის გავლენაც.
ჩრდილოეთ კავკასიის რკინიგზა

ჩრდილოეთ კავკასიის რკინიგზა — სარკინიგზო ხაზი რუსეთში. შეიქმნა 1959 წელს. ერთმანეთთან აკავშირებს კრასნოდარის, სტავროპოლის მხარეებს, დაღესტნის, ჩეჩნეთის, ინგუშეთის, ყაბარდო-ბალყარეთის, ჩრდილოეთ ოსეთის რესპუბლიკებს. ემსახურება ნავთობის, ქვანახშირის, ცემენტის სამრეწველო რაიონებს, აგრეთვე კურორტებს (სოჭი, კავკასიის მინერალური წყლები).

რკინიგზის სამმართველოს შენობა მდებარეობს დონის როსტოვში და რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია.
ჩრდილოეთ კავკასიის საბჭოთა რესპუბლიკა

ჩრდილოეთ კავკასიის საბჭოთა რესპუბლიკა — საბჭოთა რესპუბლიკა 1918 წელს რსფსრ-ში. გამოაცხადა ჩრდილოეთ კავკასიის საბჭოების ყრილობამ 1918 წლის 7 ივლისს ეკატერინოდარში. აერთიანებდა ყუბან-შავი ზღვის, თერგის და სტავროპოლის საბჭოთა რესპუბლიკებს, შედიოდა რსფსრ-ში. 1918 წლის 17 აგვისტოს თეთრი არმიის მიერ ეკატერინოდარის დაკავების შემდეგ დედაქალაქი გადაიტანეს პიატიგორსკში. 1918 წლის დასასრულს ჩრდილოეთ კავკასიის რესპუბლიკის ტერიტორიის უდიდეს ნაწილს აკონტროლებდა თეთრი მოძრაობა. დეკემბერში რესპუბლიკა გაუქმდა.
ვულვერჰემპტონ უონდერერსი

საფეხბურთო კლუბი ვულვერჰემპტონ უონდერერსი , ასევე ცნობილი, როგორც ვულვზი („მგლები“) — პროფესიული საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ვულვერჰემპტონიდან, უესტ-მიდლენდი, ინგლისი. 1877 წელს კლუბი დაარსდა, როგორც წმინდა ლუკას საფეხბურთო კლუბი, 1899 წლიდან ვულვერჰემპტონის საშიანო არენა მოლინიუქსის სტადიონია, 2018 წელს ჩემპიონშიპის მოგების შემდეგ კლუბი ინგლისის პრემიერლიგის წევრია. ამჟამად კლუბისთვის უმაღლეს დივიზიონში ყოფნის 66-ე სეზონია.

ვულვზი ინგლისის საფეხბურთო ლიგის ერთ-ერთი დამაარსებელი კლუბია, 1888 წელს. და 26 სეზონი 1932 წლიდან 1965-მდე უმაღლეს დივიზიონში გამოდიოდა, ინგლისის ჩემპიონი გახდა სამჯერ (1953–54, 1957–58 და 1958–59, ყველა ამ სეზონში მწვრთნელი იყო სტენ კალისი) და მეორე ადგილზე გავიდა ხუთჯერ, ბოლოს 1959–60 სეზონში.

ვულვზმა ინგლისის ასოციაციის თასის მოიგო ოთხჯერ, ბოლოს 1960 წელს, ხოლო მეორე ადგილზე გავიდა ოთხჯერ. ორჯერ მოიგეს ლიგის თასი 1974 და 1980 წელს. ვულვზს ნათამაშები აქვს ინგლისის საფეხბურთო ლიგის ოთხივე დივიზიონში და ყველა მათგანში პირველი ადგილი აქვს აღებული.

ვულვზმა თავის სტადიონზე ერთ-ერთმა პირველმა დააყენა პროჟექტორები, და ჩაატარა ამხანაგური მატჩები 1953 და 1956 წელს, ისინი ტელევიზიით გადაიცა, როგორც "პროჟექტორის შუქით განათებული მეგობრული თამაშები". ვულვზი 1959–60 სეზონის ჩემპიონთა თასის მეოთხედფინალში გავიდა, მომდევნო წელს 1960–61 ევროპის თასების მფლობელთა თასის ნახევარფინალში, 1972 წელს კი უეფას თასის ფინალში. 39 წლიანი პაუზის შემდეგ 2019 წელს ვულვზი ევროტურნირებზე დაბრუნდა და ევროპა ლიგის მეოთხედფინალამდე მიაღწია.

ტრადიციულად კლუბის ფორმის ფერებია, მაისური და წინდები ოქროსფერში, შორტები კი შავში. 1979 წლის შემდეგ მაისურზე გამოსახულია კლუბის ლოგო მგლის თავი. ვულვზს დიდხნიანი მეტოქეობა აქვს უესტ-მიდლენდის სხვა კლუბებთან, მათ შორის, ყველაზე გამორჩეულია დაპირისპირება ვესტ ბრომვიჩ ალბიონთან მათი თამაში შავი ქალაქის დერბის სახელით არის ცნობილი.
დენგი

დენგი — თოფისწამლის დასანაყი ხელსაწყო ხევსურეთში. შედგებოდა მიწაში ჩაფლული ქვის ან ხის როდინის, ხის ტარში პერპენდიკულარულად ჩასმული ქვის სანაყისა და ხეში ამოკვეთილი ან ქვით ნაშენი საყრდენისაგან. კედი ისე იყო გადაბმული საყრდენზე, რომ სანაყი როდინის ღრმულს ხვდებოდა. საყრდენზე კაცის სიმაღლეზე 2 სარი იყო ამართული. კედის ბოლოზე შედგებოდნენ, სარებს ჩასჭიდებდნენ ხელს და ფეხის რიტმული მონაცვლეობით ნაყსსწამლის მასას (გვარჯილა, გოგირდი, ნახშირი).
დერგი

დერგი, ხალამი, ქილა — თიხის დიდი ზომის ჭურჭელი. მოყვანილობით ემსგავსება ქვევრს, აქვს მრგვალი, ფართოდ გადაშლილი, ბრტყელზედაპირიანი, ქობიანი პირი; უპირატესად დაბალი ყელი; ზომიერად განიერი და ძირისაკენ შევიწროებული მუცელი და ბრტყელი ძირი. დერგი ძირითადად უყუროა (იშვიათად ყურიანი), შესაძლოა იყოს მოჭიქული ან მოუჭიქავი, წერნაქიანი ან უწერნაქო.

დერგს იყენებდნენ უმთავრესად ყველისა და მწნილის ჩასადებად, აგრეთვე მარცვლეული კულტურებისა და ფქვილის შესანახად (პროდუქტების უკეთ შენახვის მიზნით გარკვეული ხნით მიწაში ფლავდნენ), ზოგან — კარაქის სადღვებლადაც. საქართველოში დერგი ენეოლითის ხანიდანაა ცნობილი. გვხვდება ბრინჯაოს ხანის სამარხებშიც (ხშირად ორნამენტით შემკული). ზოგან ჩვილი ბავშვების სამარხადაც იყენებდნენ (დერგსამარხი).
პიონონო

პიონონო — ესპანური ნამცხვარი გრანადის მხარიდან, რომელიც გამოირჩევა ტკბილი, სავოიარდების მსგავსი გემოთი. იგი პოპულარულია არა მხოლოდ ესპანეთში, არამედ მთელს სამხრეთ ამერიკაში, კარიბებში, სამხრეთ აფრიკასა და ფილიპინებში, რის გამოც არსებობს მისი მრავალი ვარიაცია, მათ შორის არასაკონდიტრო ვარიანტებიც. მას სახელი დაერქვა რომის პაპ პიუს -ის პატივსაცემად (ესპანურად „პიო ნონო“ პიუს მეცხრეს ნიშნავს).

ქვეყნები და ვარიაციები
ესპანეთი
პიონონო პატარა საკონდიტრო ნაწარმია, რომელიც ესპანეთში, კერძოდ კი დაბა სანტა-ფეში, გრანადის პროვინციაში გამოიგონეს. მიუხედავად პატარა ზომისა, პიონონო ორი ნაწილისაგან შედგება: პირველი არის ნამცხვრის ზედა, თხელი ფენა, რომელსაც ცილინდრისებური ფორმა აქვს და გაჟღენთილია სხვადასხვა სიროპით, მეორე ნაწილი კი არის ნაზი ბისკვიტი, შიგნით კრემით. ამის გამო, ხშირ შემთხვევაში მას ორად ჭრიან და ამ ნაწილებს ცალ-ცალკე მიირთმევენ.

გრანადაში მისი ყველაზე ცნობილი მწარმოებელია „ “, რომელსაც მაღაზიების ქსელი მთელს ქალაქში აქვს. თანდათანობით პიონონო გასცდა ესპანეთის საზღვრებს და დიდი პოპულარობა მოიპოვა მის კოლონიზებულ სახელმწიფოებში, რის გამოც დღეისათვის იგი ლათინურ ამერიკასა და ფილიპინებში უფროა პოპულარული, ვიდრე სხვა ქვეყნებში.

სამხრეთი ამერიკა და კუბა
სამხრეთ ამერიკის ისეთ ქვეყნებში, როგორებიცაა: არგენტინა, ურუგვაი, პარაგვაი, ვენესუელა, კოლუმბია და პერუ, ასევე კუბა კარიბების რეგიონიდან, პიონონო ერთობ პოპულარული დესერტია და აქ მისი არაერთი ვარიაცია არსებობს. აქ მისი ბისკვიტის ცომს ფქვილის, კვერცხისა და შაქრისაგან ამზადებენ, რომელსაც შემდეგ სპეციალურ ფურცელში ახვევენ და ასე აცხობენ. ზოგჯერ, სურვილისამებრ, ცომში ემატება ნიგოზი, ან ისეთი ხილი, როგორიცაა მარწყვი, ალუბალი და მოცვი. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ ამ რეგიონში პიონინოს მოშუშულ ლორთან, მაიონეზთან, პომიდორთან და ყველთან, ან სავოიარდების სალათთან ერთად მიირთმევენ. კუბასა და სხვა ლათინურ ქვეყნებში მას არა პიონინოს, არამედ ბრასო-დე-გიტანოს, ან ბრასო-გიტანოს უწოდებენ.

პუერტო-რიკო
პუერტო-რიკოში პიონინოს ტკბილი გემო სულაც არ აქვს. ადგილობრივები მას პურივით აცხობენ და ცომში ქონდარსაც უმატებენ. ჩვეულებრივ, ბისკვიტში ხილისა და კრემის ნაცვლად ადგილობრივები ყველიან ზღვის პროდუქტებს, ან ხორცის პიკადილიოს უკეთებენ. ამის გამო იგი სენდვიჩს უფრო ჰგავს. ასე მომზადებულ პიონონოს ამოავლებენ ფქვილისა და კვერცხის სოუსში და შემდეგ კარგად წვავენ.

ფილიპინები
ფილიპინებში პიონონოს ადგილობრივი წარმოთქმის გამო პიანონოს უწოდებენ. ცხადია, აქაური ვარიაციაც ძლიერ განსხვავდება ორიგინალი ნამცხვრისაგან. ფილიპინურ ვერსიას აქვს უფრო ჟელეს რულეტის სახე. მას ამზადებენ კვერცხის, კარგად გაცრილი ფქვილისა და შაქრისაგან. გაციების შემდეგ იგი ჟელეს ემსგავსება, რის გამოც მას სხვა საკონდიტრო ნაწარმთან ერთად მიირთმევენ ხოლმე. ასეთი კონსისტენციის გამო ხშირად ფილიპინელები მას „ღრუბლის ნამცხვარსაც“ უწოდებენ. მისი შესქელებისათვის შეიძლება გამოიყენონ მარგარინი ან კარაქი. თანამედროვე ეპოქაში ფილიპინებში პიონონომ უფრო დიდი პოპულარობა ჰპოვა, რის გამოც ადგილობრივმა მზარეულებმა მის ახალ ვარიაციებზე დაიწყეს მუშაობა.

გალერეა
ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი 2012–2013

ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი 2012-2013 — ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის 82-ე გათამაშება. სეზონი დაიწყო 2012 წლის 18 აგვისტოს და დასრულდა 2013 წლის 1 ივნისს. რიგით 22-ედ ჩემპიონობა მოიპოვა „ბარსელონამ“ რომელსაც თხუთმეტი ქულით ჩამორჩა მადრიდის „რეალი“. ჩემპიონატიდან გავარდნენ „მალიორკა“, „დეპორტივო ლა-კორუნია“ და „რეალ სარაგოსა“.
ბურიტო

ბურიტო (, „პატარა ვირი“ ან „ვირუკა“ — კნინობითი ფორმა სიტყვისა  — ვირი) — მექსიკური და ამერიკის სამხრეთის შტატების სამზარეულოს კერძი. მზადდება მექსიკურ პურში - ტორტილიაში სხვადასხვა ინგრედიებტების შეხვევით. ტორტილია ხანდახან მსუბუქად იწვება მის დასარბილებლად და ტექსტურის შესაცვლელად. იჭმევა ხელით შეხვეული ინგრედიენტების ადგილზე შესანარჩუნებლად, დანით და ჩანგლით იჭმევა „სველი“ - ცხარე სოუზით დაფარული ბურიტო. შიგთავსში შედის რაიმე ხორცი, ბრინჯი, ლობიო, ბოსტნეული, მაგ. პომიდორი, ხახვი ან სალათის ფურცელი, ყველი და სხვადასხვა სოუსი - სალსა, გუაკამოლე, კრემა და სხვა. მსგავსი კერძებია ტაკო - დაკეცილი პატარა ტორტილია შიგთავსით და ენჩილადა - სოუსით დაფარული სიმინდის ტორტილია შიგთავსით, რომელსაც დანით და ჩანგლით ჭამენ. ბურიტო ხანდახან ტაკოს ნაირსახეობადაც მოიხსენიება.

ეტიმოლოგია
ესპანურად „“ პატარა ვირს ნიშნავს, რაც სავარაუდოდ დაკავშირებულია კერძის შიგთავსთან, რომელიც შედგება ბევრი ინგრედიენტისგან - მას ადარებენ ვირს, რომელსაც ასევე დიდი ტვირთის ტარება შეუძლია სახელს ასევე კერძის წარმოშობის სხვადასხვა ლეგენდას უკავშირებენ.

ისტორია
ამერიკების ევროპელების მიერ აღმოჩენამდე მექსიკის და ამერიკის ტერიტორიაზე მცხოვრები სხვადასხვა ტომი ახვევდა სხვადასხვა საკვებს - სოკოს, პამიდორს, ავოკადოს, ჩილის - სიმინდის ტორტილიაში [://.//_0313314365. თანამედროვე აშშ-ს ტერიტორიაზე მცხოვრები პუებლოს ტომი ტორტილიაში ბურიტოს მსგავსად ახვევდა ლობიოს და ხორცს. თუმცა, ეს შეიძლება მსგავსი და უფრო მარტივი კერძის, ტაკოს წარმოშობის ისტორიაც იყოს.

ბურიტოს ჩამოყალიბების ზუსტი ისტორია უცნობია. საუკუნეში გვხვდება ბურიტოს წერილობითი ხსენება, რომელიც აღწერს ბურიტოს როგორც კერძს, რომელსაც სხვადასხვა ადგილას ან ტაკოს, ან ბურიტოს უწოდებენ შესაძლოა, რომ ბურიტო საუკუნეში ჩრდილოეთი მექსიკის ვაკუეროებმა ჩამოაყალიბეს. ბურიტოს სახელწოდებაზე და წარმოშობაზე არსებობს რამდენიმე ლეგენდა - ერთ-ერთის თანახმად მექსიკის რევოლუციის პერიოდში ჯონ მენდეზი თავის ვირით ტაკოს ყიდდა და შემდეგ დიდ ტაკოს „ბურიტო“ დაარქვეს. სხვა ლეგენდის მიხედვით ერთ-ერთი ქუჩის საჭმლის გამყიდველი ტორტილიაში გახვეულ ბოსტნეულს გაჭირვებუმ ბავშვებს აჭმევდა, რომლებსაც „პატარა ვირებს“ ეძახდა, რის გამოც ეს სახელი შემდეგ კერძსაც დაარქვეს. პირველად რესტორნის მენიუში ბურიტო ლოს-ანჯელესის ერთ-ერთ რესტორანში გაჩნდა 1930-იან წლებში.

რეგიონების მიხედვით
მექსიკა
ბურიტო ითვლება ჩრდილოეთი მექსიკის ტრადიციულ კერძად. ტრადიციული მექსიკური ბურიტო შედგება ფქვილისგან დამზადებული თხელი ტორტილიის და პამიდორის, კარტოფილის, ბრინჯის, ყველის და ჩილის შიგთავსისგან[://../?=-621&=178&_=#=&&=. მიუხედავად იმის, რომ ბურიტო მექსიკის გარეთ ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მექსიკური კერძია, ის უმეტესად მხოლოდ მექსიკის ჩრდილოეთით გვხვდება, თუმცა, ბოლო წლებში ბურიტომ ქვეყნის სამხრეთით გავრცელება დაიწყო.

აშშ
ამერიკის სამხრეთის შტატებში ბურიტო სწრაფი კვების ბევრ რესტორანში გვხვდება. ასეთი რესტორნები ხშირად სთავაზობენ ბურიტოს ამერიკულ ვარიაციებს. პოპულარულია „საუზმის ბურიტო“ - ტორტილიაში შეხვეული საუზმის საკვენი, მაგ. შემწვარი კვერცხი და ბეკონი, სოსისი; ჩიმიჩანგა - ფრიტურში შემწვარი ბურიტო; ბურიტო თეფშში - ღრმა თეფშში მოთავსებული უტორტილიო ბურიტოს შიგთავსი, ხანდახან ბრინჯის ფენის ზემოთ , და სხვა სახეობები.
გიორგი სიორიძე

გიორგი სიორიძე (დ. 4 თებერვალი, 1911, ბათუმი — გ. 25 ოქტომბერი, 1989) — ქართველი მეტალურგი, საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინერი (1962).

ბიოგრაფია
დაამთავრა ამიერკავკასიის სამთო-მეტალურგიული ინსტიტუტი 1932 წელს. 1933-1974 წლებში მუშაობდა ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხანაში ცვლის უფროსად, საამქროს უფროსად, მთავარ ინჟინრად. მისი მონაწილეობით დაინერგა აგრეთვე ლითონური ქრომის მიღების მეთოდები და საქართველოში სილიკატური აგურის წარმოების პროცესი. მეტალურგი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. დაკრძალულია ბათუმის საქალაქო სასაფლაოზე.
სირანო დე ბერჟერაკი

სავინიენ სირანო დე ბერჟერაკი (დ. 6 მარტი, 1619, პარიზი — გ. 28 ივლისი, 1655, სანუა) — ფრანგი მწერალი, მატერიალისტური ფილოსოფიის მიმდევარი, ფრონდის და ლიბერტინაჟის თანამოაზრე. 1654 წელს გამოაქვეყნა „სხვადასხვა ნაწარმოებები“, რომელშიც გაერთიანდა მაზარინის პოლიტიკის განმაქიქებელი „სატირული წერილები“, სქოლასტიკური აღზრდის წინააღმდეგ მიმართული კომედია „გამასხარავებული პედანტი“ და რელიგიური ფანატიზმის მამხილებელი ტრაგედია „აგრიპინას სიკვდილი“. ბერჟერაკი ავტორია სამეცნიერო-ფანტასტიკური რომანებისა, რომლებიც მისი სიკვდილის შემდეგ გამოიცა: „სხვა სამყარო ანუ მთვარის სახელმწიფოებისა და იმპერიების კომიკური ისტორია“ (1657) და „მზის სახელმწიფოებისა და იმპერიების კომიკური ისტორია“ (1662). მის სახელთანაა დაკავშირებული მრავალი ლეგენდა. მის შესახებ შექმნილია პიესა „სირანო დე ბერჟერაკი“.
რუდოლფ სირგე

რუდოლფ სირგე (დ. 17 დეკემბერი, 1904, ტარტუ — გ. 24 აგვისტო, 1970, ტალინი) — ესტონელი მწერალი, ესტონეთის სსრ-ის დამსახურებული მწერალი (1957).

ბიოგრაფია
ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 1924 წელს. ეკუთვნის მოთხრობათა კრებულები „უცხოთა ძალაუფლება“, „გზატკეცილზე“ (ორივე 1927), „მოახლოებული დღის წინ“ (1947), „ბილიკის ძახილი“ (1954), „ქართაგან ნაჩეხი“ (1965); რომანები „ვითხოვთ მშვიდობას, პურს, მიწას!“ (1929), „შავი ზაფხული“ (1936), „მიწა და ხალხი“ (1956).
სოტო (კერძი)

სოტო (ასევე ცნობილია როგორც სროტო, ტაუტო, საოტო ან კოტო) ტრადიციული ინდონეზიური წვნიანია, რომელიც ბულიონის, ხორცისა და ბოსტნეულისგან. დასავლური გავლენის მოქნე მრავალ სუპს დღესაც სოტოს უწოდებენ.

სოტო ზოგჯერ ინდონეზიის ერვნულ კერძად ითვლება. მას მიირთმევენ სუმატრადან პაპუა ახალ გვინეამდე. ისინი რეგიონების მიხედვით ერთმანეთისაგან განსხვავდება. სოტო ინდონეზიაში ყველგან არის წარმოდგენილი, რომელიც ბევრ ქუჩის რესტორანშია, ასევე ამზადებენ მდიდრულ რესტორნებშიც. სოტო, განსაკუთრებით სოტო აიამი (ქათმის სოტო), ინდონეზიური ქათმის სუპია. იმის გამო, რომ სოტოს ყოველთვის მიირთმევენ თბილ მდგომარეობაში ის ძალიან კომფორტულ კერძს წარმოადგენს.

ინდონეზიელი მიგრანტების წყალობით კერძმა ქვეყნის საზღვრებიდან გააღწია და ძალიან პოპულარულია სინგაპურში და მალაიზიაში, სადაც ის ადგილობრივი სამზარეულოს ნაწილი გახდა.

ისტორია
ინდონეზიის არქიპელაგზე სოტო სხვადასხვა სახელითაა ცნობილი. ადგილობრივი იავური დიალექტით მას სოტოს უწოდებენ, მაკასარზე კი კოტოს. სოტო ყველაზე პოპულარული ჯავაშია და ვარაუდობენ, რომ კერძი სწორედ აქ უნდა ჩამოყალიბებულიყო. მიუხედავად იმისა, რომ სოტო ინდონეზიის არქიპელაგზე ჩამოყალიბდა, ზოგიერთი ისტორიკოსის აზრით, კერძზე გავლენა უცხოურმა სამზარეულოებმა მოახდინა, განსაკუთრებით ჩინურმა სამზარეულომ. დენის ლომბარდმა თავის წიგნში თქვა, რომ სოტო ჩინური წარმოშობის წვნიანია.

ვარიანტები
სოტოს გავრცელების გამო ინდონეზიის არქიპელაგზე მისი სხვადასხვა რეცეპტი გაჩნდა, ადგილობრივი ინგრედიენტების გამოყენების გამო. შედეგად მთელს ინდონეზიაში სოტოს მომზადებისთვის საჭირო სხვადასხვა ინგრედიენტია და შესაბამისად, კერძის სხვადასხვა ვარიაცია არსებობს.

ამბონ სოტო - დამზადებულია ქათმის ხორცისაგან და ბულიონისგან, არომატიზებულია ფერადი კურკუმით, ჯანჯაფილით, ნიორით, ლიმნის ბალახით და უამრავი სანელებლებით. მიირთმევენ ბრინჯთან ერთად. ბრინჯი მომზადებულია სხვადასხვა მარცვლოვან კულტურებთან ერთად, ასევე ქათმის ხორცით, დაჭრილი ნიახურის ფოთლებით, კარტოფლის ჩხირებით და ცხარე სოუსით.

ბანდუნგ სოტო- გასუფთავებული საქონლის ხორცის და თეთრი ბოლოკის სუპი.

ბეტავი სოტო- მზადდება საქონლის ხორცისგან. იხარშება ძროხის რძეში ან ქოქოსის რძეში. მიირთმევენ შემწვარ კარტოფილთან ან პომინდორთან ერთად.

ბანჯარ სოტო- ცხარე სანელებლებიანი წვნიანი მიხაკით, კასიასა და ლიმნის ბალახით. მიირთმევენ ცხარე სოუსთან და კარტოფილის ნამცხვრებთან ერთად.

ინგრედიენტები
ხორცი, რომელიც ყველაზე ხშირად გამოიყენება, არის ქათამი და საქონლის ხორცი, მაგრამ ასევე არსებობს ცხვრისა და წყლის კამეჩის ხორცით მომზადებული სოტოს სახეობები. ღორის ხორცი იშვიათად გამოიყენება ინდონეზიურ ტრადიციულ სოტოში. ბალიში, სადაც მოსახლეობის უმრავლესობა ინდუსია, არსებობს სოტო ბაბი (ღორის სოტო). ჩვეულებრივ წვნიანს თან ახლავს ბრინჯის ნამცხვრები (ლონტონგი, კეტუპატი ან ბურასა).

სოტოს სხვა ინგრედიენტებს მიეკუთვნება სოუნი, რომლის ალტერნატიული სახელებია: სოჰუნი ან ბიჰუნი (ბრინჯის ვერმიშელი), კომბოსტო და ხახვი. სოტოების საერთო სუნელებს მიეკუთვნება ნიორი, კურკუმა, კოჭა, ქინძი, მარილი და წიწაკა.

სოტოს წვნიანის ფერი, სისქე და კონსისტენცია შეიძლება განსხვავდებოდეს თითოეული რეცეპტის შესაბამისად. სოტო შეიძლება შეიცავდეს სუფთა, მსუბუქ ბულიონს, ასევე ყვითელი შეფერილობის წვენს (ფერს კურკუმა აძლევს).

მალაიზიასა და სინგაპურში სოტოს წვენი გამჭირვალეა, არანაირ დანამატს არ შეიცავს. ის ამ ქვეყნებში მე-20 საუკუნეში შევიდა, როდესაც ჯავადან მიგრანტების ნაკადი შეედინებოდა.
სირდარიის ოლქი

სირდარიის ოლქი (ვილაეთი) — უზბეკეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი გულისტანი.

ზოგადი მიმოხილვა
შეიქმნა 1963 წლის 16 თებერვალს. ფართობი 4.3 ათასი კმ². მოსახლეობა 803100 ადამიანი (2017). სირდარიის ოლქის ტერიტორია წარმოადგენს ტალღოვან ვაკეს, რომლის ფარგლებში მდებარეობს მშიერი სტეპის ნაწილი. აღმოსავლეთით მდინარე სირდარიის ფართო ხეობაა. მთავარი მდინარეა სირდარია, რომელიც გამოყენებულია სარწყავად.