გაეროს გენერალური ასამბლეის რეზოლუცია 2065

გაეროს გენერალური ასამბლეის რეზოლუცია 2065 მიიღეს 1965 წლის 16 დეკემბერს, გენერალური ასამბლეის 20-ე სესიაზე, რომელიც ეხებოდა ფოლკლენდის კუნძულების მდგომარეობას. ეს რეზოლუცია აღიარებს გაერთიანებული სამეფოსა და არგენტინას შორის ფოლკლენდის კუნძულებთან დაკავშირებით სუვერენიტეტის დავის არსებობას და რომ ეს კუნძულები კოლონიური სიტუაციის ნაწილია, რომელიც უნდა გადაწყდეს 1514 რეზოლუციაში გამოხატული პრინციპების შესაბამისად, რომელიც ადგენს კოლონიალიზმის ყველა ფორმის აღმოფხვრის მიზანს. რეზოლუცია მოუწოდებს მხარეებს, დაუყოვნებლივ მოაგვარონ სუვერენიტეტთან დაკავშირებული დავა კუნძულელების ინტერესების გათვალისწინებით.

ისტორია
1833 წლის 3 იანვარს ბრიტანეთის ძალებმა განდევნეს ფოლკლენდის კუნძულებზე დამკვიდრებული არგენტინის ხელისუფლება და მოსახლეობა და დაიწყეს მათი უკანონო ოკუპაცია, რითაც შეიქმნა უპრეცედენტო განსაკუთრებული კოლონიური სიტუაცია. ამ უზურპაციამ ფოლკლენდის კუნძულების სუვერენიტეტისთვის კონფლიქტის დასაწყისი აღნიშნა.

1950-იანი წლების ბოლოს გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ გადაწყვიტა ხელი შეეწყო დეკოლონიზაციის გლობალური პროცესის დასაწყებად.

1960 წლის 14 დეკემბერს, 89 ხმით მომხრე, არც ერთი წინააღმდეგი და 9 თავი შეიკავა, თითქმის ყველა კოლონიალისტური ქვეყნებიდან, მიღებულ იქნა რეზოლუცია 1514 სახელწოდებით „კოლონიური ქვეყნებისა და ხალხებისთვის დამოუკიდებლობის მინიჭების შესახებ დეკლარაციის“. ამ დოკუმენტმა არგენტინასა და გაერთიანებულ სამეფოს შორის ორმხრივი მოლაპარაკებების კარი გაუხსნა. ოთხ პუნქტში (2, 4, 6 და 7) ტექსტი პრობლემის არსზე მიუთითებს: თვითგამორკვევის, ეროვნული ერთიანობისა და ტერიტორიული მთლიანობის პატივისცემა. ეს მომდევნო წელს დადასტურდა 1654 რეზოლუციით, რომელმაც შექმნა ის, რაც 1810 რეზოლუციის შემდეგ გახდა ცნობილი, როგორც „ოცდაოთხის სპეციალური კომიტეტი“, დეკოლონიზაციის პროცესის ზედამხედველობის მიზნით. კერძოდ, ფოლკლენდის კუნძულების საკითხი ქვეკომიტეტის კომპეტენციაში შედიოდა.

1964 წლის სექტემბერში სესიის დაწყებისას ორივე ქვეყნის დელეგაციებს დებატებში მონაწილეობის უფლება მიეცათ, თუმცა ხმის მიცემის უფლების გარეშე. არგენტინული თეზისი წარმოადგინა საგარეო საქმეთა სამინისტროს იურიდიულმა მრჩეველმა, ხოსე მარია რუდამ, ხოლო ბრიტანული თეზისი - სესილ კინგმა. არგუმენტების გაცვლა დაძაბული იყო, წევრების უმეტესობა არგენტინის პოზიციის მხარეს იხრებოდა. ქვეკომიტეტმა მოამზადა ანგარიში, რომელიც შეიცავდა დისკუსიების დასკვნებს, რაც პუნქტუალურად ეწინააღმდეგებოდა გაერთიანებული სამეფოს არგუმენტებს.

 ქვეკომიტეტმა ერთხმად მიიღო ანგარიში და განსახილველად გადასცა ოცდაოთხი ქვეყნის სპეციალურ კომიტეტს. აქ წინა ნაბიჯის არგუმენტი განმეორდა. დიდმა ბრიტანეთმა სცადა საკითხის ორმხრივი ესკალაცია, რათა თავიდან აეცილებინა ამ საკითხის შემდგომი განხილვა გაეროში. კიდევ ერთხელ გაიმარჯვა არგენტინულმა დიპლომატიამ და კომისიის წევრებმა ერთხმად მიიღეს მიღებული ანგარიშის დასკვნები. სირიამ დამატებითი წინადადება წარადგინა, რომლის მიხედვითაც, ორგანიზაციის ყველა ოფიციალურ დოკუმენტში სიტყვა „მალვინების“ გვერდით უნდა გამოჩენილიყო სიტყვა „ფოლკლენდის კუნძულები“, რაც 19 ხმით მომხრე, გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგი და ორისგან თავის შეკავებით იქნა მიღებული. ახალი ანგარიში განსახილველად გენერალური ასამბლეის კოლონიური საკითხების მეოთხე კომიტეტს გადაეცა, სადაც მისი განხილვა მომდევნო წელს იყო დაგეგმილი.

რეზოლუციის პროექტის 87 ხმით მომხრე და 13 თავი შეკავებული ხმით მიღების შემდეგ, 1965 წლის 16 დეკემბერს, გენერალურმა ასამბლეამ მეოთხე კომიტეტის ანგარიშის საფუძველზე მიიღო რეზოლუცია 2065 94 ხმით მომხრე, 0 ხმის წინააღმდეგ და 14 თავი შეკავებული ხმით. ტექსტი ოფიციალურად გვთავაზობს, რომ ორივე მთავრობამ სუვერენიტეტის შესახებ მოლაპარაკებები აწარმოოს ქვეკომიტეტის ანგარიშის ზემოთ ხსენებული პუნქტების შესაბამისად. ის არსებითად ადგენს, რომ ფოლკლენდის კუნძულების დეკოლონიზაცია შეუძლებელია თვითგამორკვევის პრინციპის საფუძველზე და მოუწოდებს ორივე მხარეს, მოლაპარაკებების პროგრესის შესახებ ანგარიში წარუდგინოს ოცდაოთხი ქვეყნის სპეციალურ კომიტეტს და გენერალურ ასამბლეას.

2065-ე რეზოლუციის მიღების შემდეგ, გაერთიანებულმა სამეფომ სცადა თვითგამორკვევის უფლებაზე აშკარა მითითების ჩართვა იმ რეზოლუციაში, რომელიც მოგვიანებით გახდა 1985 წლის 27 ნოემბრის 40/21 რეზოლუცია, მაგრამ გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ ეს კატეგორიულად უარყო. მიზეზი მარტივია: კოლონიალიზმის ჩვეულებრივი შემთხვევებისგან განსხვავებით, ანუ მთელი ხალხის ევროპული ძალის მიერ დამორჩილებისგან, ფოლკლენდის კუნძულების საკითხი გულისხმობს ახალგაზრდა დამოუკიდებელი სახელმწიფოსთვის მისი ტერიტორიისა და მოსახლეობის ნაწილის გადაადგილებას იმ დროის ყველაზე ძლიერი კოლონიური ძალის მიერ.

კენჭისყრა
კენჭისყრის შედეგი შემდეგი იყო:

მომხრე: ბრაზილია, ბულგარეთი, ბირმა, ბურუნდი, ბელორუსიის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, კამერუნი, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა, ცეილონი, ჩილე, ჩინეთი, კოლუმბია, კონგო (ბრაზავილი), კონგო (დემოკრატიული რესპუბლიკა), კოსტა-რიკა, კუბა, ჩეხოსლოვაკია, დაჰომეა, დომინიკელთა რესპუბლიკა, სალვადორი, ეთიოპია, გაბონი, განა, საბერძნეთი, გვატემალა, გვინეა, ჰაიტი, ჰონდურასი, უნგრეთი, ინდოეთი, ირანი, ერაყი, ირლანდია, ისრაელი, იტალია, კოტ-დ’ივუარი, იამაიკა, იაპონია, იორდანია, კენია, ქუვეითი, ლიბანი, ლიბერია, ლიბია, ლუქსემბურგი, მადაგასკარი, მალავი, მალაიზია, მალდივის რესპუბლიკა, მალი, მავრიტანია, მექსიკა, მონღოლეთი, მაროკო, ნეპალი, ნიკარაგუა, ნიგერი, ნიგერია, პაკისტანი, პანამა, პარაგვაი, პერუ, ფილიპინები, პოლონეთი, რუმინეთი, რუანდა, საუდის არაბეთი, სენეგალი, სიერა-ლეონე, სომალი, ესპანეთი, სუდანი, სირია, ტაილანდი, ტოგო, ტრინიდადი და ტობაგო, ტუნისი, თურქეთი, უგანდა, უკრაინის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი, არაბთა გაერთიანებული რესპუბლიკა, ტანზანიის გაერთიანებული რესპუბლიკა, ზემო ვოლტა, ურუგვაი, ვენესუელა, იემენი, იუგოსლავია, ზამბია, ავღანეთი, ალჟირი, არგენტინა, ავსტრია, ბელგია, ბოლივია.

საერთო ჯამში, გაეროს წევრების 87 %-მა მისცა ხმა ამ რეზოლუციას.

წინააღმდეგი: არცერთი.

თავი შეიკავა: კანადა, დანია, ფინეთი, საფრანგეთი, ისლანდია, ნიდერლანდები, ახალი ზელანდია, ნორვეგია, პორტუგალია, სამხრეთ აფრიკა, შვედეთი, გაერთიანებული სამეფო, შეერთებული შტატები, ავსტრალია.

არ ესწრებოდა: ცხრა ქვეყანა.

რეზოლუცია 2065 
რეზოლუცია 2065 ნათლად აცხადებს შემდეგს: პირველ რიგში, არსებობს დავა ფოლკლენდის კუნძულებზე სუვერენიტეტის საკითხთან დაკავშირებით; მეორეც, ეს დავა ორ მხარეს შორის მიმდინარეობს და მხოლოდ ორს, კერძოდ, არგენტინის რესპუბლიკისა და გაერთიანებული სამეფოს მთავრობებს შორის; მესამე, ეს დავა ორ მთავრობას შორის მოლაპარაკებებით უნდა მოგვარდეს და ეს კოლონიური მდგომარეობის დასრულების ერთადერთი გზაა; მეოთხე, ამ გადაწყვეტის ძიებისას ორივე მხარემ უნდა გაითვალისწინოს ფოლკლენდის კუნძულების მოსახლეობის ინტერესები, რაც გამორიცხავს თვითგამორკვევის პრინციპის გამოყენებას. აღსანიშნავია, რომ 1985 წელს გენერალურმა ასამბლეამ ამ საკითხთან დაკავშირებით მკაფიო პოზიცია დაიკავა, როდესაც უარყო ორი ბრიტანული შესწორება, რომლებიც მიზნად ისახავდა ამ პრინციპის შესაბამის რეზოლუციის პროექტში ჩართვას.

გენერალური ასამბლეის 2065 რეზოლუცია გამორიცხავს თვითგამორკვევის პრინციპის გამოყენებას ფოლკლენდის კუნძულებზე, რადგან, თუ სუვერენიტეტის დავის არსებობა დადასტურდება, რეზოლუციის 1514 მე-2 პუნქტის გამოყენება ეწინააღმდეგება მე-6 პუნქტს, რადგან კუნძულების მაცხოვრებლებისთვის თვითგამორკვევის უფლების მინიჭება არგენტინის რესპუბლიკის ტერიტორიული მთლიანობის დარღვევას ნიშნავს. გარდა ამისა, 2065 რეზოლუციაში მოსახლეობის „ინტერესებზე“ და არა მათ „სურვილებზე“ მითითება ადასტურებს, რომ თვითგამორკვევის უფლება არ ვრცელდება ფოლკლენდის კუნძულებზე, რადგან მოსახლეობა ბრიტანელია, იქ კოლონიის დაარსების მიზნით გადმოასახლეს და არასდროს ყოფილა დამორჩილებული ან დაპყრობილი კოლონიური ძალის მიერ, როგორც ამას 1514 რეზოლუცია მოითხოვს. გაერთიანებულმა სამეფომ დაარღვია არგენტინის რესპუბლიკის ტერიტორიული მთლიანობა მისი ტერიტორიის ნაწილის ძალისმიერი ოკუპაციით და შემდეგ საკუთარი მოსახლეობის კუნძულებზე გადაყვანით. თვითგამორკვევის უფლება ვრცელდება კოლონიური ძალაუფლების გარდა სხვა ხალხებზეც, რომლებიც უცხოური ჩაგვრის, ბატონობისა და ექსპლუატაციის მსხვერპლნი არიან. თვითგამორკვევის უფლება არ შეიძლება შესთავაზოთ მოსახლეობას, რომელსაც ტერიტორია კანონიერად არ ეკუთვნის. ვინაიდან კუნძულის მაცხოვრებლები კოლონიურმა ძალამ განზრახ გადაასახლა მისი ინტერესების დასაკმაყოფილებლად, ისინი ამ კონფლიქტში მესამე მხარეს არ წარმოადგენენ. მოსახლეობა წარმოიშვა ფოლკლენდის კუნძულების კოლონიური ძალის მიერ 1833 წელს ოკუპაციის შედეგად, რომელმაც განდევნა ლეგიტიმური ხელისუფლება და არგენტინული მოსახლეობა და ისინი ბრიტანელი ქვეშევრდომებით ჩაანაცვლა, სანამ დისკრიმინაციული მიგრაციული პოლიტიკა დაწესდებოდა, რამაც ხელი შეუშალა იქ თავდაპირველად მცხოვრები არგენტინელების დაბრუნებას და შემდგომში არგენტინის მოქალაქეების დასახლებას. ამ მიზეზით, კუნძულელები არ წარმოადგენენ ხალხს ამ ტერმინის იურიდიული გაგებით. ამგვარად, ფოლკლენდის კუნძულების საკითხი კოლონიზებულ ტერიტორიას ეხება და არა კოლონიზებულ ხალხს.

რეზოლუციის 1514 მე-6 პუნქტში გენერალური ასამბლეა აცხადებს, რომ „ნებისმიერი მცდელობა, რომელიც მიზნად ისახავს ნებისმიერი ქვეყნის –ამ შემთხვევაში არგენტინის რესპუბლიკის– ეროვნული ერთიანობისა და ტერიტორიული მთლიანობის ნაწილობრივ ან სრულ განადგურებას, შეუთავსებელია გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წესდების მიზნებსა და პრინციპებთან“. ფოლკლენდის კუნძულების საკითხში, მე-19 საუკუნის იმპერიალისტური ქმედებების შედეგად, გაერთიანებული სამეფოს მიერ აღიარებული დამოუკიდებელი რესპუბლიკის, არგენტინის, სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის წინააღმდეგ, თავდასხმის წინაშე, ტერიტორიული მთლიანობის პრინციპი ჭარბობს თვითგამორკვევის პრინციპზე.

შეჯამებისთვის:

კუნძულების სუვერენიტეტთან დაკავშირებით დავის არსებობა არგენტინასა და გაერთიანებულ სამეფოს შორის აღიარებულია.
რეზოლუცია 1514 ვრცელდება ფოლკლენდის კუნძულების ტერიტორიაზე (და არა მოსახლეობაზე).
თვითგამორკვევის უფლება არ ვრცელდება ფოლკლენდის კუნძულების მოსახლეობაზე.
სპეციალურ კომიტეტს ურჩიეს, ორივე მხარე მოეწვია მოლაპარაკებებზე, რომლებიც გაითვალისწინებდა კუნძულელების ინტერესებს (და არა სურვილებს).