iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვახტანგ ახალკაცი

ვახტანგ ახალკაცი (დ. 1928 — გ. 1994) — ქართველი ინჟინერი და მეცნიერი.

ვახტანგ ახალკაცი დაიბადა ქალაქ ხაშურში.
1952 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ელექტროტექნიკური ფაკულტეტი.

მუშაობდა „თელასში“ დისპეჩერის თანაშემწედ, სწავლის პარალელურად. 1952-1955 წლებში ინჟინერ-დამპროექტემბლად "თბილჰიდროენერგოპროექტში". 1955 წელს მონაწილეობდა ორთაჭალისა და შაორის ჰესების გაშვებაში. მუშაობდა წამყვან ინჟინრად საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტში მშენებარე ბირთვულ რეაქტორში.
იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ელექტრონიკის ავტომატიკისა და ტელემექანიკის ინსტიტუტში ელექტრონიკის განყოფილრბის წამყვანი ინჟინერი 1959 წელს. 1962 წელს სტაბილური იზოტოპების ქარხნის ავტომატიზაციასთან დაკავშირებული პროექტების მთავარი ინჟინერი. მუშაობდა ენერგეტიკის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტში 1965 წლიდან. 1971-1976 წლებში იყო ელექტროენერგეტიკის განყოფილების გამგე. მონაწილეობდა საბჭოთა კავშირ-პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკის ერთობლივი სამუშაოს „კრიორეზისტული კაბელის მოდელის მახასიათებლების კვლევა“ შესრულებაში 1980 წელს. 1981 წელს ხელმძღვანელობდა კრიოენერგეტიკულ ლაბორატორიას. ვახტანგ ახალკაცი არის 51 გამოქვეყნებული ნაშრომის ავტორი, მათ შორის 10 საავტორო მოწმობის. იყო ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიტატი 1976 წელს. ასევე დაჯილდოებული იყო საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელით.
დავით აფრასიძე

დავით აფრასიძე (დ. 15 ივნისი, 1976) — ქართველი მეცნიერი, მთარგმნელი, პედაგოგი, პოლიტოლოგი.

დავით აფრასიძე დაიბადა ქალაქ თბილისში.
1998 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტი. 2003 წელს დოქტორის აკადემიური ხარისხი მოიპოვა ჰამბურგის უნივერსიტეტში. იყო ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის მეცნიერებათა და ხელოვნების ფაკულტეტის და სამაგისტრო და სადოქტორო პროგრამების ფაკულტეტის დეკანი. სხვადასხვა დროს მუშაობდა საქართველოს საზოგადოებრივ მაუწყებელში, საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში და ასევე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში. აქვს არასამთავრობო ორგანიზაციებში მუშაობის გამოცდილება.
არის კონრად ადენაუერის ფონდის სამხრეთ კავკასიის ბიუროს კონსულტანტი. 2009-2010 წლებში იყო ფულბრაიტის სტიპენდიატი დიუკის უნივერსიტეტში. 2000-2004 წლებში იყო ჰამბურგის უნივერსიტეტთან არსებული მშვიდობის კვლევებისა და უსაფრთხოების პოლიტიკის ინსტიტუტის მკვლევარი. მისი სამეცნიერო ინტერესების სფეროებია: პოსტსაბჭოთა ტრანსფორმაცია, დემოკრატიზაცია, პოლიტიკური ინსტიტუტები, საგარეო პოლიტიკა. დავით აფრასიძე არის პოლიტოლოგი ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი პოლიტიკის მეცნიერების მიმართულებით.
ანასტასია კაიშაური

ანასტასია კაიშაური (დ. 3 იანვარი, 1896 — გ. 1970) — ქართველი მეცნიერი და პედაგოგი.

ანასტასია კაიშაური დაიბადა დუშეთის რაიონის სოფელ ქვეშეთში.
1917 წელს დაამთავრა თბილისის ქალთა მეოთხე გიმნაზია და პეტროგრადის უნივერსიტეტის ისტორიულ-ფილოლოგიური ფაკულტეტი.

დაინიშნა თბილისის ქალთა მე-2 გიმნაზიის ფსიქოლოგიისა და ლოგიკის მასწავლებლად 1919 წელს. განათლების სახალხო კომისარიატმა სტიპენდიით მიავლინა მოსკოვის სამედიცინო პედაგოგიკისა და მოსკოვის მე-2 უნივერსიტეტში ლოგოპედიისა და სურდოპედაგოგიკის შესასწავლად 1926 წელს. მუშაობდა თბილისის ყრუ-მუნჯთა სკოლაში სპეციალისტად 1928-1940 წლებში. 1929-1933 წლებში საქართველოს განათლების სახალხო კომისარიატის პედაგოგიკის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. ლოგოპედიის პედაგოგად ფუნქციონალურ-ნერვულ დაავადებათა ინსტიტუტში, სამეცნიერო აკადემიასა და ბავშვთა პოლიკლინიკებში 1931 წლიდან. მოხსენებით გამოვიდა 1930 წელს მოსკოვში დეფექტოლოგთა ყრილობაზე: „დეფექტოლოგიური მუშაობა საქართველოში“, აღნიშნულ ყრილობაზე ანასტასია კაიშაური დასახელებული იქნა დელეგატად. მომდევნო ყრილობაზე წაიკითხა მოხსენება: „ქართულ ბგერათა სპეციფიკურობა“. ასევე ფუნქციონალურ-ნერვულ დაავადებათა ინსტიტუტში წაიკითხა მოხსენებები: „ენაბლუობა, მისი პროფილაქტიკა და მკურნალობა“ 1932, „ენაჩლუნგობის ტიპოლოგიისათვის“ 1934, „მეტყველების ფონასეთიური მოშლილობა“ 1936 და სხვ. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის საზოგადოებრივ მეცნიერების განყოფილების მე-6 სამეცნიერო სესიაზე, 1942 წელს 24-25 აპრილს წაიკითხა მოხსენება „კონტუზირებულთა მეტყველების აღდგენა ხმოვანი ბგერებით“. საქართველოში ლოგოპედიისა და ქართული სურდოპედაგოგიკის დამაარსებელი, პედაგოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი.
დავით თავხელიძე

დავით სერგის ძე თავხელიძე (დ. 25 ოქტომბერი, 1910, სოფელი ფერსათი, ახლანდელი ბაღდათის მუნიციპალიტეტი, — გ. 20 ნოემბერი, 1989, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი მექანიზმებისა და მანქანების თეორიის დარგში. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1947), პროფესორი (1948). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1979; წევრ-კორესპონდენტი 1967), საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1962).

ბიოგრაფია
1933 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სატყეო-საინჟინრო ფაკულტეტი. 1932-1937 წლებში იყო ლენინგრადის სატყეო აკადემიის ასპირანტი. 1937 წელს დაბრუნდა თბილისში და დაიწყო პედაგოგიური მოღვაწეობა თბილისის სატყეო ტექნიკურ ინსტიტუტში გამოყენებითი მექანიკის კათედრის გამგის თანამდებობაზე. ინტენსიურად მუშაობდა ტყის სამუშაოების მექანიზაციის საკითხებზე და 1938 წელს გამოაქვეყნა თავისი პირველი მონოგრაფია „ტყის მექანიკური მორთრევა“, სადაც განხილულია ტყის ნაკვეთებიდან ხის მორების გამოტანის საკითხები (მორთრევა) და, რაც მთავარია, პირველად არის დასმული პრობლემა ტყის სამუშაოების თანამიმდევრობის ოპტიმალური ვარიანტების ძირითადი პრინციპისა და მისი გამოყენების აქტუალობაზე ხე-ტყის მრეწველობაში. 1938 წელს მიიწვიეს საქართველოს ინდუსტრიულ ინსტიტუტში (შემდგომ პოლიტექნიკური ინსტიტუტი) გამოყენებითი მექანიკის და მანქანათა ნაწილების კათედრის დოცენტად. მასვე უნდა წაეკითხა მანქანების თეორიის კურსი. 1942 წლის დასაწყისში იგი დაინიშნა საქართველოს სატყეო მრეწველობის სამინისტროს ხის დამუშავების ტრესტის მმართველად.

1948–1987 წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მექანიზმებისა და მანქანების თეორიის კათედრას. დავით თავხელიძის ძირითადი სამეცნიერო ნაშრომები ეხება სივრცითი და ბრტყელი სახსროვანი მექანიზმების კვლევის საკითხებს. 1974 წელს, ნაშრომისათვის „სივრცითი ბერკეტული მექანიზმები“, მიენიჭა გიორგი ნიკოლაძის სახელობის პრემია.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მრავალხერხიანი დაზგის ხერხების შეთანხმებული ანალიზი და ოპტიმალური განლაგების საკითხები“, დაიცვა 1937 წელს (ქალაქი ლენინგრადი).

ჯილდოები
1980 — ხალხთა მეგობრობის ორდენი
1974 — გიორგი ნიკოლაძის სახელობის პრემია
1960 — საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე
სპეციალური ნიშანი

სპეციალური ნიშანი (სპეციალური დანიშნულების ნიშანი; ) ― საზღვაო ნიშანი, რომელიც საზღვაო საპილოტე მომსახურებისთვის გამოიყენება. გამოყოფს ნაოსნობისთის გამორჩეულ უბნებსა და განსაკუთრებულ ელემენტებს. შესამჩნევია ყვითელი შეფერილობითა და დახრილი ჯვრის (ასევე ცნობილი როგორც ანდრია მოციქულის ჯვარი) ქიმით. აქვს შუქების რამდენიმე გამორჩეული მიმდევრობა, რომელიც სიახლოვეს მდებარე სხვა სანავიგაციო ნიშნების შუქის რითმებისგან განსხვავდება.

აღწერილობა
სპეციალური ნიშანი ყვითელი შეფერილობისაა და ნებისმიერი ფორმა შეიძლება ჰქონდეს. ქიმზე ყვითელი ფერის დახრილი ჯვარი (წმინდა ანდრიას ჯვარი) აქვს დამაგრებული. ასხივებს ყვითელი ფერის შუქს სხვადასხვა რითმით, რომელიც განსხვავდება სხვა სანავიგაციო ნიშნების შუქის რითმებისგან.

მიზანი
სპეციალური ნიშანი შეიძლება აღნიშნავდეს:
წყალქვეშა მიწაყრილებს
სამხედრო საწვრთნელ ტერიტორიებს
წყალქვეშა სადენებს
წყალქვეშა მილსადენებს
აღდგენითი სამუშაოების ზონებს
მოძრაობის გამყოფ სისტემებს
„ოკეანის მონაცემთა მომპოვებელი სისტემის“ ბუის
დაცულ ტერიტორიებს
ადმინისტრაციულ ტერიტორიებს
წყალზე სათხილამურო ტერიტორიებს
საზღვაო ფერმებს
ნავთობჭაბურღილებს
პატრონი (ძაღლი)

პატრონი (; დ. 20 ივლისი, 2019) — უკრაინის საგანგებო სიტუაციების სახელმწიფო სამსახურის მეძებარი ძაღლი და თილისმა, ჯეკ რასელ ტერიერი.

პატრონი პირველად ცნობილი გახდა 2022 წელს უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს, როდესაც უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ ძაღლი სიმამაცის ორდენით დააჯილდოვა რუსული ჯარების მიერ დატოვებული აუფეთქებელი საბრძოლო მასალის აღმოჩენისა და გაუვნებელყოფისთვის. 2022 წლის 8 მაისის მდგომარეობით, პატრონმა აღმოაჩინა 236 ასეთი მოწყობილობა.

2022 წლის 20 ნოემბერს, ბავშვთა დაცვის მსოფლიო დღეს -მა პატრონის წარმომადგენლებთან ურთიერთგაგების მემორანდუმი გააფორმა, რომლითაც პატრონი უკრაინაში პირველ ძაღლი-კეთილი ნების ელჩი გახდა.
ანა მარია მენგსი

ანა მარია მენგსი (; დ. 1751, დრეზდენი — გ. 29 ოქტომბერი, 1792, მადრიდი) — გერმანელი მხატვარი, მხატვარ ანტონ რაფაელ მენგსის ქალიშვილი.

ხატვა მამისგან შეისწავლა. 1977 წელს დაქორწინდა ესპანელ გრავიორ, მანუელ სალვადორ კარმონზე (1734-1820).

ანა მარია მენგსის გარდაცვალებიდან 1 წლის შემდეგ მისი სურათების გამოფენა სან-ფერნანდოს აკადემიამ მოაწყო.
თაღიევის თეატრი

თაღიევის თეატრი — პირველი თეატრი ქალაქ ბაქოში. აშენდა 1883 წელს აზერბაიჯანელი ქველმოქმედის ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევის ხარჯზე. ამ თეატრის სცენაზე იდგმებოდა როგორც ნაციონალური პიესები და ოპერები, ასევე მსოფლიო კლასიკოსების ნაწარმოებები. 1908 წლის იანვარში სწორედ ამ თეატრში შედგა უზეირ ჰაჯიბეკოვის პირველი აზერბაიჯანული ნაციონალური ოპერის „ლეილი და მაჯნუნის“ პრემიერა.

თეატრის შენობა 1992 წელს დაანგრიეს, მოგვიანებით კი მის ადგილას აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუსიკალური თეატრის შენობა აშენდა.

თეატრის ისტორია
1882 წელს ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევმა ბაქოს ქალაქის მთავრობას დასამტკიცებლად წარუდგინა თეატრის შენობის პროექტი, რომელიც აშენდა საკუთარ ნაკვეთზე, რომელიც მდებარეობდა ბაქოს ცენტრში. თეატრის შენობა აშენდა 1883 წელს. 1911 წლამდე თაღიევის თეატრი ერთადერთი თეატრალური შენობა იყო ქალაქში.

1899 წლის 8 დეკემბერს თეატრში ხანძარი გაჩნდა. შენობის რეკონსტრუქცია განხორციელდა სამოქალაქო ინჟინრის პაველ კოგნოვიცკის პროექტის საფუძველზე. 1900 წელს აღადგინეს თაღიევის თეატრის შენობა. თეატრის შენობაში ასევე იყო თაღიევის ოფისი, რომელიც ხანძრის შემდგომ სხვა შენობაში გადაიტანეს. 1910 წლის 1 ოქტომბერს თეატრი კვლავ გაიხსნა მაყურებლისთვის.

1918 წლის 1 თებერვალს ხანძრის შედეგად თეატრის შენობა კვლავ დაიწვა. ამ დროისთვის თეატრის მხოლოდ ფასადები იყო შემორჩენილი. 1922 წელს თეატრის შენობა გარემონტდა.

თაღიევის თეატრმა აზერბაიჯანული თეატრის განვითარებაში დიდი როლი ითამაშა. იმ წლებში, როდესაც თაღიევმა თეატრალური საქმის განვითარება დაიწყო, აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე არ არსებობდა თეატრალური სკოლა და არც პროფესიონალი კადრი. პირველი სპექტაკლი აზერბაიჯანულ ენაზე ბაქოში თეატრის აშენებამდე მხოლოდ ათი წლით ადრე აჩვენეს.

გალერეა
აზერბაიჯანის სოციალური პოლიტიკა

აზერბაიჯანის სოციალური დაცვის სისტემა შედგება პროგრამებისგან, რომლებიც მიზნად ისახავს მოსახლეობის სიღარიბის და ეკონომიკური პრობლემების შემცირებას ეფექტური შრომის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობის გზით. სოციალური დაზღვევის სისტემა მოიცავს პენსიებს, უმუშევრობის შემწეობას, ჯანმრთელობის დაზღვევასა და სხვა სოციალურ შეღავათებს.

2023 წლის 1-ლი იანვრიდან მინიმალური შრომითი პენსია აზერბაიჯანში 280 მანეთით განისაზღვრება.

2023 წლის საჭიროების კრიტერიუმად 246 მანეთია განსაზღვრული.

მინიმალური თვიური ხელფასი 2023 წლის 1 იანვრიდან არის 345 მანეთი.

ასაკობრივი პენსია შედგება დაფინანსებული და სადაზღვევო ნაწილისგან.

ასაკობრივი პენსია ენიშნებათ მამაკაცებს 65 წლის მიღწევის შემდეგ, ქალებს კი 62,5 წლის მიღწევისას.

უცხო ქვეყნის მოქალაქეებს და მოქალაქეობის არმქონე პირებს, რომლებიც მუდმივად ცხოვრობენ აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში, აქვთ პენსიის მიღების უფლება აზერბაიჯანის მოქალაქეებთან თანაბარ საფუძველზე.

აზერბაიჯანის მოქალაქეების მიერ საზღვარგარეთ შრომითი საქმიანობის განხორციელებისას, თუ აზერბაიჯანსა და შესაბამის სახელმწიფოებს აქვთ შეთანხმება, ეს სტაჟი ითვლება პენსიის მიღებისას. ამ შემთხვევაში მოქალაქეები პენსიას იღებენ აზერბაიჯანიდან.

2013 წლის 9 იანვარს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ხელი მოაწერა ბრძანებას „დამატებითი ღონისძიებების შესახებ სოციალური მომსახურების მიწოდების მხრივ შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვებისა და სახიფათო სოციალურ მდგომარეობაში მყოფი პირებისთვის, რომლებმაც არ მიაღწიეს მოზარდობის ასაკს“. 2013 წელს მოსახლეობის შრომისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ 17 პრიორიტეტული პროექტი დაამტკიცა. 2013 წელს პროექტების განხორციელებისას 18 წლამდე 800-მა ბავშვმა მიიღო სოციალური, ფსიქოლოგიური, იურიდიული მომსახურება.
მიხეილ გაგნიძე

მიხეილ გაგნიძე (დ. 3 ნოემბერი, 1901, თბილისი — გ. 4 მაისი, 1968) — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1961).

მიხეილ გაგნიძე დაიბადა ქალაქ თბილისში.
1928 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის დრამატულ თეატრთან არსებული სტუდია. 1922 წლიდან სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო თბილისში, ნაძალადევის მუშათა კლუბთან არსებულ დრამატულ წრეში. ჩაირიცხა შოთა რუსთაველის სახელობის დრამატული თეატრის დასში 1926 წელს. შოთა რუსთაველის სახელობის დრამატული თეატრში შეასრულა შემდეგი როლები: მეზღვაური (ფ. ლიფსკეროვის „კარმენსიტა“), პარტიზანი (ს. შანშიაშვილის „ანზორი“), თეთრი ბაპი (შ. დადიანის „თეთნულდი“). მუშაობდა სოხუმის ს. ჭანბას სახელობის დრამატული თეატრის ქართულ დასში 1936 წლიდან, სადაც შესრულებული აქვს შემდეგი როლები: პეპია (ი. ჭავჭავაძის „გლახის ნაამბობი“), დე სანტოსი (კ. გუცკოვის „ურიელ აკოსტა“), იაგო (უ. შექსპირის „ოტელო“) და სხვა. მიხეილ გაგნიძე ეწეოდა ასევე რეჟისორულ მოღვაწეობასაც.
ნიკოლოზ ალექსი-მესხიშვილი

ნიკოლოზ ალექსი-მესხიშვილი (დ. 20 ოქტომბერი, 1840 — გ. 27 მაისი, 1908) — ქართველი მთარგმნელი და პუბლიცისტი.

ნიკოლოზ ალექსი-მესხიშვილი დაიბადა სოფელ ქვემო ჭალაში, კასპის რაიონში.
აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებსა და რეცენზიებს „დროებაში“ და „ივერიაში“. იყო ჟურნალ „კვალის“ რედაქტორ–გამომცემელი 1903 წლიდან. 70–იან წლებში მსახურობდა მაზრის უფროსად ახალციხეში. დააარსა ქალთა სასწავლებელი, ხელმძღვანელობდა აბასთუმანის საკურორტო მშენებლობას. დაეხმარა იტალიელ მხატვარს პრემაცოს ვარძიისა და საფარის სამონასტრო კომპლექსების შესწავლაში. 90–იან წლებში იყო მაზრის უფროსი თიანეთში, 1902 წლიდან კი დუშეთში. ზრუნავდა ფშავ–ხევსურეთში გზების გაყვანაზე. ნიკოლოზ ბარათაშვილის ნეშტის თბილისში გადმოსვენებისას გამოაქვეყნა მამის–იაკინთეს არქივში დაცული მასალა პოეტის შესახებ 1893 წელს. მეთაურობდა ქართული სკოლის დაარსებას სოხუმში 90–იან წლებში, მართავდა ლიტერატურულ–დრამატულ საღამოებს. 90–იან წლებში ქვემო ჭალაში დააარსა ბიბლიოთეკა, რომელსაც გადასცა საკუთარი სახლი და წიგნები. 1902 წელს რუსულად თარგმნა და 1903 წელს გამოსცა ილია ჭავჭავაძის „სომეხთა მეცნიერნი ანუ ქვათა ღაღადი“. „ივერიაში“ გამოაქვეყნა თეორიული ნაშრომი „ისტორიული პიესის წარმოდგენის გამო“ 1904 წელს, აგრეთვე ეთნოგრაფიული ხასიათის თხზულებები.
ნიკოლოზ ალექს-მესხიშვილი იყო თეატრალური მოღვაწე. გარდაიცვალა 1908 წელს და დაკრძალულია სამთავისის ტაძრის გალავანში.
მარინა ბალიაშვილი

მარინა ბალიაშვილი (დ. 1948) — ქართველი მეცნიერი და ფსიქოლოგი.

1970 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიისა და ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი, ფსიქოლოგიის სპეციალობით. უზნაძის სახელობის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის ასპირანტურა კი 1973 წელს. 2001-2007 წლებში იყო დ. უზნაძის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტში, დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. შემდეგ კი, ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის პიროვნებისა და სოციალური ფსიქოლოგიის განყოფილების ხელმძღვანელი და ამავე ინსტიტუტის სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე. ოცდაათი სამეცნიერო ნაშრომის და 4 მონოგრაფიის ავტორი, აქედან 2 სახელძღვანელო. მონაწილეობა აქვს მიღებული სახვადასხვა პროექტებში და 4 საერთაშორისო კონფერენციაში. მისი სამეცნიერო ინტერესები მიმართულია საზოგადოებრივი ღირებულებების და განწყობათა კვლევაზე.
დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა 2002 წელს „მე-ს ობიექტივაციის როლი ქცევის რეგულაციაში“.
ნინო დორეული

ნინო დორეული (დ. 13 ნოემბერი, 1935) — ქართველი გეოგრაფი და მეცნიერი.

ნინო დორეული დაიბადა ქალაქ თბილისში.
1959 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ეკონომიკური გეოგრაფიის სპეციალობით. 1961-1964 წლებში ასპირანტურის კურსი გაიარა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში, რის შემდეგ მუშაობა დაიწყო ამავე ინსტიტუტში. აქვს 50-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, რომლებიც ეძღვნება მოსახლეობის გეოგრაფიის და მომსახურე სფეროს დარგების განვითარების საკითხებს. ასევე, მისი ნაშრომები ეხება საქართველოს შიდა და საგარეო ვაჭრობის პრობლემებს. მონაწილეობა მიიღო 13-მდე კოლექტიურ მონოგრაფიაში. ნინო დორეული არის გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი და უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი.
ნანა ავალიშვილი

ნანა ავალიშვილი (დ. 5 ივნისი, 1937) — ქართველი მუსიკოსი და პედაგოგი.

ნანა ავალიშვილი დაიბადა ქალაქ თბილისში.
1961 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. დაამთავრა თბილისის ზ. ფალიაშვილის სახელობის „ნიჭიერთა ათწლედი“ 1956 წელს. იყო თბილისის სამუსიკო სასწავლებლის პედაგოგი და კონცერტმაისტერი 1961 წლიდან, 1964 წლიდან კი ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კონცერტმაისტერი. ეწეოდა აქტიურ საკონცერტო მოღვაწეობას, როგორც სოლისტი პიანისტი–იმპროვიზატორი და დუეტში გამოდიოდა პიანისტ ნანა დიმიტრიადისთან ერთად. დაწერილი აქვს მუსიკა დრამატული სპექტაკლებისთვის: „ამაღამ მგონი, იქნება ქარი“, „სამანიშვილის დედინაცვალი“, „მარშალ დეფანტიეს ბრილიანტები“. მუსიკა კინოფილმებისათვის: „ლიმონის ტორტი“, „სათადარიგო ბორბალი“, „მწვერვალის დამპყრობნი“, „შავი მერცხალი“.
უარყოფითი რიცხვი

უარყოფითი რიცხვი — ნამდვილი რიცხვი, რომელიც ნულზე ნაკლებია. წარმოადგენს დადებითი რიცხვის „საპირისპირო“ მნიშვნელობას. უარყოფითი რიცხვი იწერება წინ მინუსის ნიშნით. მაგალითად, 3 არის დადებითი რიცხვი, მაგრამ −3 არის უარყოფითი რიცხვი; იკითხება როგორც „უარყოფითი სამი“ ან „მინუს სამი“, ეს ნიშნავს 3-ის საპირისპიროს.

უარყოფითი რიცხვი ყოველთვის ნულზე ნაკლებია. თავად ნული არც დადებითია და არც უარყოფითი. ნული არის საკუთარის საპირისპირო; ასე რომ +0 = −0.

უარყოფითი რიცხვები ნულიდან რჩება რიცხვით წრფეზე. რიცხვი და მისი საპირისპირო ყოველთვის ერთნაირი მანძილია ნულიდან. უარყოფითი რიცხვი −3 არის ნულის მარცხნივ ისევე, როგორც 3 ნულის მარჯვნივ:

ზოგჯერ, ხაზგასასმელად, საპირისპირო რიცხვების წყვილს ვწერთ როგორც -3 და +3.

რიცხვისა და მისი საპირისპირო რიცხვის ჯამი არის 0. ასე რომ, −3 და +3-ის ჯამი არის 0. ჩვენ შეგვიძლია დავწეროთ ეს როგორც −3 + 3 = 0 ან როგორც 3 + (− 3) = 0.

უარყოფითი ნამდვილი რიცხვების სიმრავლე ზოგჯერ იწერება როგორც _-. უარყოფითი რიცხვები გამოიყენება ბუღალტერიასა და მეცნიერებაში.

ისტორია
უარყოფითი რიცხვების შემოღება დაკავშირებული იყო ალგებრის, როგორც მეცნიერების, განვითარებასთან, რამაც არითმეტიკული ამოცანების ამოხსნის საერთო საშუალებები მოიცა, მიუხედავად მათი კონკრეტული შინაარსისა და საწყისი რიცხვითი მონაცემებისა. უარყოფითი რიცხვების შემოღების საჭიროება წარმოიშვა ჯერ კიდევ ერთუცნობიანი წრფივი განტოლებების ამოცანათა ამოხსნისას. ასეთი სახის ამოცანებში სავარაუდო უარყოფითი პასუხი შესაძლოა აიხსნას უმარტივესი მიმართული სიდიდეების მაგალითზე (მოძრაობასთან დაკავშირებულ ამოცანებში, — საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობა; ასევე მოგების გამოთვლის ამოცანებში, — ვალი და სხვ.). ინდოეთში უარყოფით რიცხვებს ამოცანათა ამოხსნისას ჯერ კიდევ – საუკუნეებში იყენებდნენ და ძირითადად ისევე განმარტავდნენ, როგორც დღეს განიმარტება. ევროპულ მეცნიერებაში უარყოფითი რიცხვები ხმარებაში საბოლოოდ შევიდა მხოლოდ რენე დეკარტის დროიდან ( საუკუნე), მან მისცა გეომეტრიული განმარტება უარყოფით რიცხვებს, როგორც მიმართულ მონაკვეთებს. დეკარტის მიერ ანალიტიკური გეომეტრიის შექმნამ საშუალება მისცა განტოლების ფესვები განხილულიყო როგორც რომელიმე მრუდის მიერ აბსცისათა ღერძის გადაკვეთის წერტილების კოორდინატები; ამან საბოლოოდ წაშალა პრინციპული განსხვავება განტოლების დადებით და უარყოფით ფესვებს შორის.

არითმეტიკა უარყოფითი რიცხვებით
რაიმეზე უარყოფითი რიცხვის დამატება იგივეა, რაც მისთვის დადებითი რიცხვის გამოკლება. მაგალითად, უარყოფითი რიცხვის „−1“-ის დამატება „9“-სთვის იგივეა, რაც ცხრას გამოვაკლოთ ერთი. სიმბოლოებში:
9 + (-1) = 9 - 1 = 8

რაიმესთვის უარყოფითი რიცხვის გამოკლება იგივეა, რაც მისთვის დადებითი რიცხვის დამატება. მაგალითად, „−8“-ის გამოკლება რიცხვისთვის „6“ იგივეა, რაც „6“-სთვის რიცხვი „8“-ის დამატება. სიმბოლოებში:
6 - (-8) = 6 + 8 = 14

თუ უარყოფით რიცხვს გავამრავლებთ უარყოფით რიცხვზე მათი ნამრავლი იქნება დადებითი. მაგალითად, „-3“-ს თუ გავამრავლებთ „-2“-ზე მაშინ, ეს იგივე იქნება, რაც დადებითი რიცხვი „3“ გავამრავლოთ დადებით რიცხვ „2“-ზე. სიმბოლოში:
(-3) * (-2) = 3 * 2 = 6

თუ დადებით რიცხვს გავამრავლებთ უარყოფით რიცხვზე, მაშინ მათი ნამრავლი იქნება უარყოფითი. მაგალითად, უარყოფითი რიცხვი „-4“ გავამრავლოთ დადებით რიცხვ „5“-ზე მათი ნამრავლი მიიღება უარყოფითი რიცხვი. სიმბოლოებში:
(-4) * 5 = -(4 * 5) = -20
ბათუმის წმინდა თეოდორე აჭარელის ეკლესია

ბათუმის წმინდა თეოდორე აჭარელის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ქალაქ ბათუმში. ეკლესია აიგო 1880 წელს. შენობა დარბაზული ტიპისაა.

ისტორია
ბათუმის მაცხოვრის ყოფილი სომხურ-კათოლიკური ეკლესია 1880-იან წლებში აშენდა. მას საფუძველი ჩაუყარა, 1882 წელს, ვ. ონიკევიჩის პოლონელი ინჟინრის მიერ შედგენილმა პროექტმა. შენობა სამლოცველოს ფუნქციას გასული საუკუნის 20-იან წლებამდე ინარჩუნებდა. ეკლესია საბჭოთა პერიოდში სპორტულ დარბაზად გადააკეთეს. დღეისათვის კი ის საქართველოს საპატრიარქოს ეკუთვნის. რეაბილიტირებული ეკლესიისთვის პირველი წმ. თეოდორე აჭარელის ხატი უკვე დაწერილია.

აღწერა
ეკლესია წაგრძელებული დარბაზული ნაგებობაა, რომელიც აღმოსავლეთით დიდი ნახევარწრიული აფსიდით სრულდება. აღმოსავლეთ ბოლოში, გრძივ კედლებზე, მიდგმულია თითო მცირე დამატებითი სათავსი, მათ ასევე გააჩნიათ მხრები, რომლებიც ასევე გამოვლენილია გარე მასაში. ეკლესიის ნაგებობას სადა, მხატვრულ-სტილისტურად ნეიტრალური არქიტექტურული სახე აქვს.
ლადო ბალიაური

ვლადიმერ (ლადო) დავითის ძე ბალიაური (დ. 1907, სოფ. ახიელი, ახლანდ. დუშეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 15 აგვისტო, 1954, ყარაღანდა, ყაზახეთი) — ქართველი მწერალი.

1929-1934 წლებში სწავლობდა ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე, 1936–1941 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. 1938 წლიდან ქართულ პრესაში ბეჭდავდა მოთხრობებს. 1941 წელს გამოაქვეყნა რომანი „შურისგება“. როგორც პროზაიკოსი, ბალიაური მიჰყვებოდა ალექსანდრე ყაზბეგის ტრადიციებს. 1941 წელს დაკავშირებული იყო ანტისაბჭოთა იატაკქვეშა ორგანიზაციასთან, რომელიც ცნობილია 1941 წლის ანტისაბჭოთა შეთქმულების სახელით. დაპატიმრებას სოფელ ჯუთაში (ყაზბეგის რაიონი) ემალებოდა, თუმცა 1943 წელს შეიპყრეს და იგოეთისა და რუსთავის კოლონიებში ტუსაღობის შემდეგ, 1949 წელს ყაზახეთში გადაასახლეს. დაიღუპა იქვე — ჭაობში დაიხრჩო. მისი ნეშტი სამშობლოში ფარულად გადმოასვენა და სოფელ შუაფხოში დაკრძალა სიძემ ნიკოლოზ მაკალათიამ. 1986 წლიდან ქართულ ლიტერატურულ ჟურნალ-გაზეთებში დაიბეჭდა ბალიაურის რამდენიმე გამოუქვეყნებელი თხზულება.

ლადო ბალიაურის ბიძაშვილი იყო 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მონაწილე თომა ბალიაური.
ავთო კიკაბიძე

ავთო კიკაბიძე (დ. 4 ნოემბერი, 1956) — ქართველი გეოგრაფი და მეცნიერი.

ავთო კიკაბიძე დაიბადა ქალაქ სენაკში.

1978 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ჰიდრომელიორაციის ფაკულტეტი ინჟინერ-ჰიდროტექნიკოსის კვალიფიკაციით. მუშაობა დაიწყო ტრესტ „კოლხეთმშენის“ 5 მოძრავ-მექანიზირებულ კოლონაში ოსტატად, სამუშაოთა მწარმოებლად. მუშაობს მელიორაციისა და წყალთა მეურნეობის სამინისტროში 1981 წლიდან, სასოფლო-სამეურნეო წარმოების სახელმწიფო კომიტეტში, „საქაგრომრეწვში“, სპეციალურ საპროექტო ბიუროში, „საქწყალექსპლოატაციაში“ სხვადასხვა თანამდებობებზე. გამოქვეყნებული აქვს რიგი სამეცნიერო ნაშრომი, რომლებშიც დამუშავებულია სასურსათო ფონდის შევსების მიზნით, სახალხო მეურნეობისათვის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი საკითხის, ნიადაგის რწყვის რეჟიმისა და მელიორაციასთან დაკავშირებული საკითხები. არის აღმოსავლური ორთაბრძოლების ინსტრუქტორი და გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი.
თომა ბალიაური

თომა ბალიაური (დ. 1896, სოფ. ახიელი, ახლანდ. დუშეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1934, სოფ. ამღა, ახლანდ. დუშეთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სამხედრო პირი.

1914-1915 წლებში მოხალისედ იბრძოდა მსოფლიო ომის ოსმალეთის ფრონტზე. ავადმყოფობის გამო ჯარიდან დაითხოვეს. ერთხანს ადმინისტრაციულ სამსახურში იყო რუსეთში, დონის ოლქში, შემდეგ ეკატერინოსლავში, სადაც 1917 წლის რევოლუციის დროს ჩაჩნებისა და ქისტებისგან მოხალისეთა რაზმი შექმნა და ქალაქის ბოლშევიკებისგან დაცვაში მონაწილეობდა. საბჭოთა ხელისუფლებისგან დევნილი საქართველოში დაბრუნდა და სახალხო გვარდიაში მსახურობდა. მონაწილეობდა ომში სომხეთთან (1918) და ოსების ამბოხების ჩახშობაში. სხვადასხვა დროს იყო კომისარი ფშავ-ხევსურეთსა და ბორჩალოს მაზრაში, თბილისის სისხლის სამართლის სამმართველოს ინსტრუქტორი. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, 1921 წელს შეუერთდა იატაკქვეშა წინააღმდეგობის მოძრაობას. 1922 წლიდან იყო ქაქუცა ჩოლოყაშვილის თანამებრძოლი. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების დროს მეთაურობდა მოხევეთა რაზმს. აჯანყების ჩახშობის შემდეგ ხევსურეთში მოკლა ხელისუფლების ემისარი ჩიქოვანი, რის შემდეგაც არხოტის ხეობაში იმალებოდა. ღალატით მოკლეს 1934 წლის იანვარში. თომა ბალიაურის ბიძაშვილი იყო მწერალი და დისიდენტი ლადო ბალიაური.