iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ოჩამჩირის ბრძოლა

ოჩამჩირის ბრძოლა — ბრძოლა აფხაზ სეპარატისტებსა და საქართველოს შორის ქალაქ ოჩამჩირისთვის აფხაზეთის ომის დროს, 1992 წლის 26 ოქტომბერს.

წინაპირობები
1992 წლის ოქტომბრის დასაწყისში გაგრაზე წარმატებული შეტევის შემდეგ, აფხაზებმა თავიანთი მცდელობები მიმართეს „აღმოსავლეთის ფრონტზე“ (აღმოსავლეთ აფხაზეთში). ოქტომბრის ბოლოსთვის, მათ დაიწყეს შეტევები ოჩამჩირის რაიონში, სოფლები ხელიდან ხელში გადადიოდა. ბრძოლები გაგრძელდა 1992 წლის შემოდგომასა და 1993 წლის ზამთარში. საპასუხოდ, ქართული ძალები სეპარატისტების მიერ დაკავებული ქალაქი ტყვარჩელის ალყას აწარმოებდნენ.

სამზადისი
1992 წლის ოქტომბრის ბოლოს, აფხაზურმა ძალებმა მოამზადეს შეტევა ქალაქ ოჩამჩირეზე. მათ უკვე სცადეს ერთხელ ქალაქის ხელში ჩაგდება იქ 1992 წლის საქართველოს საკანონმდებლო არჩევნების ჩასაშლელად. 11 ოქტომბერს, დაახლოებით 250-მა სეპარატისტმა ორ ბმპ-თი და ერთი ბტრ-ით წამოიწყო შეტევა ქალაქზე გივი ადლეიბას მეთაურობით, თუმცა ოპერაცია წარუმატებული აღმოჩნდა რადგან ტყვარჩელის ბატალიონი ჩასაფრებაში მოყვა ბესლახუბას მოსახვევაში.

მეორე ოპერაცია დაიგეგმა სეპარატისტული აფხაზეთის შეიარაღებული ძალების გენერალურ შტაბში გუდაუთაში. იგი დილაადრიან უნდა დაწყებულიყო სამი მიმართულებიდან: დესანტის მიერ სამხრეთიდან, ჩრდილოეთიდან და ქალაქ ტყვარჩელის მიმართულებიდან. სოფელ გუდავასთან, ოჩამჩირის სამხრეთით, უნდა გამომსხდარიყო დესანტი და მდინარე ღალიძგიდან უნდა წამოეწყო შეტევა. ისინი უნდა შეერთებოდნენ სპეცჯგუფს ბორის ფაჩულიასა და ნ. კვარჩიას მეთაურობით.

მეორე ჯგუფს, 250 კაცის ოდენობით, უნდა შეეტია ლაკუტ ზარანდიას მეთაურობით სოფელ მერკულადან ოჩამჩირის ჩრდილოეთით. მათ უნდა შეერთებოდათ 75-კაციანი ჯგუფი კაკუბავას მეთაურობით.

მესამე ჯგუფი, 200 კაცის ოდენობით, ბრძოლაში უნდა ჩართულიყო ა. კაკობასა და ჯ. გოგიას მეთაურობით.

ბრძოლა
დიდი შტორმის გამო, 250-კაციანი დესანტის გადმოსხმის ოპერაცია ჩავარდა. ფაჩულიამ მიიღო მითითება ტვარჩელიდან რომ მაინც განეგრძო ოპერაცია და გადალახა მდინარე ღალიძგა 35 კაცით. მათ ბრძოლით დაიკავეს რაიონული მილიციის შენობა. კაკუბავას 75 კაცი მეორე მხრიდან შევიდა ოჩამჩირეში, თუმცა ზარანდია და მისი ჯარისკაცები არ შეუერთდნენ ბრძოლას. აფხაზურ ძალებს ქალაქში ბრძოლა გაუმართეს ქართულმა შენაერთებმა ჯავშანტექნიკის გამოყენებით და მნიშვნელოვანი დანაკარგები მიაყენეს მტერს. ფაჩულიას ძალები თითქმის მთლიანად განადგურდა და თვითონ ფაჩულია ბრძოლაში დაიღუპა. კაკობასა და გოგიას 200-კაციანი ბატალიონი მოგვიანებით ჩაერთო ბრძოლაში, თუმცა რადგან ფაჩულიას ძალები თითქმის მთლიანად განადგურებული იყო და კაკუბავაც უკან იხევდა, მათ შეტევა აღარ განავითარეს.

შუადღისთვის, სეპარატისტებმა წამოიწყეს კიდევ ერთი შტურმი ოჩამჩირეზე. ისინი უტევდნენ სამი მიმართულებიდან: სოფელ ანუარხუდან, ცენტრალური ტრასის მხრიდან და ტყიდან, მეფრინველეობის ფაბრიკის მიმართულებით. გარკვეული წარმატების მიუხედავად, მათ უკან დაიხიეს და მხოლოდ ერთი კაცი დაკარგეს. ბრძოლა ქართველების გამარჯვებით დასრულდა.

გამოყენებული მასალა
 , « »
მემატიანე
ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის შენობა

ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის შენობა — ისტორიული შენობა თბილისში, ვერის უბანში, პეტრე მელიქიშვილის გამზირის №10-ში. არქიტექტორი კ. ა. ლეონტიევი. დაპროექტდა 1927 წელს. მშენებლობა დასრულდა 1930 წელს.

თავდაპირველად მასში განთავსებული იყო თბილისის ტუბერკულოზის პირველი საქალაქო ინსტიტუტი. 1980 წლიდან აქ საქართველოს ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი მდებარეობდა. სპეციალისტების მოთხოვნის მიუხედავად, 2007 წელს შენობას ძეგლის სტატუსი არ მიანიჭეს. 2010 წელს კერძო მესაკუთრეზე გაიყიდა. 2015 წელს კომპანია „²“-მა იყიდა. რამდენიმეჯერ უარის თქმის შემდეგ, თბილისის მერიის არქიტექტურის სამსახურმა 2017 წელს კომპანიას მისცა ინსტიტუტის ყოფილი შენობის დემონტაჟისა და ადგილზე 11-სართულიანი ახალი შენობის (სასტუმრო და საცხოვრებელი) აშენების უფლება. პროტესტის მიუხედავად, შენობა დაანგრიეს. არ მოხდა არსებული დეტალების კონსერვაცია და დაშლა-აწყობა ანუ პირვანდელი იერსახის შენარჩუნება. ამჟამად ამ ადგილას მდებარეობს სასტუმრო „თბილისი ფილარმონია“.
ტამიშის ბრძოლა

ტამიშის ბრძოლა — ბრძოლა აფხაზ სეპარატისტებსა და საქართველოს შორის აფხაზეთის ომის დროს, 1993 წლის 2-9 ივლისს.

ბრძოლა
1993 წლის ივლისში სეპარატისტებმა წამოიწყეს შეტევა ქალაქ სოხუმის ასაღებად, ცნობილი როგორც „ივლისის ოპერაცია“. 1 ივლისს მათ განაახლეს საარტილერიო ცეცხლი სოხუმზე და მის მისადგომებზე „გუმისთის ფრონტზე“. 1-დან 2 ივლისზე ღამეს გუდაუთიდან გამოვიდა სეპარატისტების დესანტი კატერების თანხლებით, ლაკუტა ზარანდიას მეთაურობით. დილით გადმოსხმულ იქნა დესანტი სოფელ ტამიშში, სოხუმის სამხრეთით. ბარჟაზე იყო 300-დან 600 მებრძოლამდე, რომლებსაც წვრთნები ჰქონდათ გავლილი მიუსერაში. მედესანტეები მიჰყავდა გემ -24-ს, ხოლო -12-ს მიჰქონდა იარაღი, ტყვია-წამალი და „გრადის“ ტიპის დანადგარები. კიდევ ორ კატერს მიჰყავდა თითოს 10-მდე მედესანტე. ქართველებმა დესანტის გადმოსხმის დროს გახსნეს საარტილერიო ცეცხლი. კატერი „გრიფი“ ამ დროს გაემართა ოჩამჩირისკენ და დაიწყო ქალაქის დაბომბვა ყურადღების გადასატანად. დესანტის გადმოსხმის პარალელურად, 2-3-ჯერ მეტმა მებრძოლმა შეტევა დაიწყო ტყვარჩელიდან. დესანტი გაიჭრა სოფელ ანუარხუსა და ტამიშის სკოლას შორის ტრასაზე. სეპარატისტებმა ბრძოლით აიღეს ტამიშის სკოლის შენობა, საღამოსთვის მათ აიღეს სოფელი ძველი კინდღი და შვიდკილომეტრიანი „კორიდორი“ დაამყარეს ახალი კინდღიდან სოფელ ცაგერამდე, მცირე ქართული შენაერთები ინარჩუნებდნენ პოზიციებს მნიშვნელოვან სიმაღლეებზე, ანუარხუსა და ტამიშის სკოლაში, თუმცა ისინი ალყაში იყვნენ მოქცეული. მედესანტეებმა აიღეს ოჩამჩირე-სოხუმის საგზაო და სარკინიგზო მონაკვეთი, რითაც მთლიანად გაწყვიტეს სოხუმის კავშირი თბილისთან. დესანტის გადმოსხმის მიზანი არა თვითონ ტამიშის აღება, არამედ სოხუმის აღების ხელშეწყობა იყო, რადგან ამ დროს მიდიოდა „გუმისთის ფრონტის“ სოფლებზე შეტევა. დესანტის გადმოსხმის მოულოდნელობის გამო, ქართველებმა დიდი მსხვერპლი განიცადეს.

ბრძოლაში ბევრი ქართული შენაერთი ჩაერთო, მათ შორის „მხედრიონი“ და გამსახურდიას მომხრე ეროვნული გვარდიის ბატალიონები ლოთი ქობალიას მეთაურობით. 4 ივლისს, დაიწყო გარღვევითი შეტევა, ცენტრალურ მიმართულებაზე „მხედრიონი“ მიდიოდა, მარცხნივ - ქობალიას ბატალიონები და მარჯვნივ - შინაგანი ჯარი. პირველი ოპერაცია არ აღმოჩნდა წარმატებული. ამავდროულად, სეპარატისტებს ჰქონდათ კიდევ ერთი დესანტის გადმოსხმის მცდელობა სოფელ ტამიშში, მაგრამ ვერ მოახერხეს ეს. სეპარატისტებს სულ უფრო უჭირდათ „კორიდორის“ გამაგრება.

7 ივლისს ღამით სეპარატისტების კიდევ ერთი მცდელობა გადმოესხათ დესანტი ჩავარდა.

9 ივლისს დაიწყო მეორე გარღვევითი ოპერაცია. ბრძოლა 8 საათი გაგრძელდა და ქართველების გამარჯვებით დასრულდა. ყველაზე დიდი მსხვერპლი გაიღო დუშეთის ბატალიონმა, „შავნაბადამ“ და მე-11 ბრიგადამ. 12 ივლისს რკინიგზით გაიგზავნა მომარაგება სოხუმისთვის, რომელიც წარმატებით მივიდა დანიშნულების ადგილამდე.

შედეგები
ივლისის ოპერაციის შედეგად სეპარატისტებმა ვერ მოახერხეს სოხუმის აღება, თუმცა მათ ხელში აღმოჩნდა სტრატეგიული სიმაღლეები გუმისთის ფრონტზე: სოფელი ახალშენი, კამანი და შრომა. 27 ივლისს დაიდო საზავო ხელშეკრულება სოჭში, რომლითაც დროებით შეწყდა საბრძოლო მოქმედებები, სექტემბერში სოხუმზე მიტანილ კიდევ ერთ შეტევამდე.

გამოყენებული მასალა
ტამიშის ბრძოლა - მოულოდნელი დესანტის პირისპირ . რადიო თავისუფლება. 10 ივლისი 2021. ციტირების თარიღი: 20 იანვარი 2024.
ტამიშის ბრძოლა - 30 წელი ერთი გამარჯვებიდან... წაგებულ ომში. კვირის პალიტრა. 2 ივლისი 2023. ციტირების თარიღი: 20 იანვარი 2024.
 - 1992-1993 .,
ალექსეი უვაროვი

}, სანქტ-პეტერბურგი — გ. , მოსკოვი) — რუსი არქეოლოგი, გრაფი, რუსეთის არქეოლოგიური საზოგადოების, მოსკოვის არქეოლოგიური საზოგადოებისა და მოსკოვის ისტორიული მუზეუმის ერთ-ერთი დამაარსებელი; რუსეთის არქეოლოგიური ყრილობების ერთ-ერთი ორგანიზატორი.

ბიოგრაფია
1851-1854 წლებში ხელმძღვანელობდა ვლადიმირისა და მოსკოვის გუბერნიების გორასამარხების, 1853-1854 წლებში კი ოლბიის, ქერსონესისა და სკვითური ნეაპოლისის გათხრებს. აღმოაჩინა კარაჩაროვოს პალეოლითური ნამოსახლარი და ვოლოსოვოს ნეოლითური ნამოსახლარი. გათხრების მეთოდსა და კვლევაში დილეტანტობის მიუხედავად, ა. უვაროვმა, როგორც ორგანიზატორმა, მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა რუსეთის არქეოლოგიის ისტორიაში. იგი იყო ერთ-ერთი ინიციატორი 1881 წელს თბილისში ჩატარებული არქეოლოგიური ყრილობისა, რომელმაც თვალსაჩინო როლი შეასრულა კავკასიის არქეოლოგიის განვითარებაში. მისი ძირითადი შრომაა „რუსეთის არქეოლოგია. ქვის ხანა“.
აბეტი (მთვარის კრატერი)

კრატერი აბეტი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა იტალიელი ასტრონომის, ანტონიო აბეტის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს არგეას მწვერვალი. კრატერის სამხრეთ-სამხრეთ-დასავლეთით არის კრატერი დოუ, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — კრატერები ფაბრონი და ვიტრუვიუსი. კრატერის ჩრდილო-აღმოსავლეთით არის ლიტროუს ნაპრალი, აღმოსავლეთით — კარმენის ნაპრალი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — რუდოლფის ნაპრალი. კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 1.6 კმ, სიღრმე — 0.29 კმ.

კრატერი განეკუთვნება მოჩენებით-მირაჟულ კრატერებს. ის სრულადაა დატბორილი ლავის მიერ, ხოლო მოწმენდილობის ზღვიდან მცირედ ამოყოფილი აქვს თავები ზვინულებს, რომელთა სიმაღლე 57 მეტრს შეადგენს. შედეგად, კრატერი ჩანს მხოლოდ მზეზე დაბალი კუთხით განათების შემთხვევაში.

აღსანიშნავია, რომ სხვადასხვა რუკაზე მითითებულია კრატერის სხვადასხვა მდებარეობა, ანუ კითხვა, თუ რა სტრუქტურა იგულისხმება ამ სახელწოდებით, ბოლომდე დახურული არ არის.

სატელიტური კრატერები
აბეტის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ჯონ უებსტერი

ჯონ უებსტერი (; 1578, ლონდონი — 1634, იქვე) — ინგლისელი დრამატურგი.

მის შემოქმედებას შექსპირის, ფ. სიდნისა და მონტენის გავლენა ეტყობა. გვიანდელი აღორძინების ხანის ტიპიური წარმომადგენელია, ამავე დროს აგრძელებს რენესანსული მაღალი ტრაგედიის ტრადიციებს. მის პიესებში აშკარად ისმის სატირული ტონი. ინგლისური ლიტერატურის ისტორიაში შევიდა მისი ტრაგედიები „თეთრი ეშმაკი“ (1612) და „მალფის ჰერცოგინია“ (1614). აღსანიშნავია აგრეთვე კომედია „იურიდიული კაზუსი ეშმაკთან“ (1620) და ე. წ. „მეცნიერული ტრაგედია“ „აპიუსი და ვირჯინია“ (1630), რომელსაც ზოგი მკვლევარი მიაწერს ტ. ჰეივუდს.
ესპერანსა და კოშტა

ესპერანსა და კოშტა (; დ. 3 მაისი, 1961, ლუანდა, ანგოლა) — ანგოლელი ბიოლოგი, უნივერსიტეტის მკვლევარი-მასწავლებელი და პოლიტიკოსი, 2022 წლის 15 სექტემბრიდან ანგოლის მე-4 ვიცე-პრეზიდენტი.

-ს თავმჯდომარის მოადგილე 2022 წლის არჩევნების პერიოდში. არჩევნებში პარტიის გამარჯვების შედეგად იგი ანგოლის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებს.
ფრანსია მარკესი

ფრანსია ელენა მარკეს მინა (; დ. 1 დეკემბერი, 1981, სუარესი, კოლუმბია) — კოლუმბიელი ადამიანის უფლებათა და გარემოს დაცვის აქტივისტი და იურისტი, კოლუმბიის მე-13 და ამჟამინდელი ვიცე-პრეზიდენტი. დაიბადა სოფელ იოლომბოში, სუარესის მუნიციპალიტეტში, კაუკის დეპარტამენტში. თანამდებობის დაკავების შემდეგ, იგი გახდა პირველი აფრო-კოლუმბიელი ვიცე-პრეზიდენტი ქვეყნის ისტორიაში. იგი ასევე მეორე ქალია ამ თანამდებობაზე მარტა ლუსია რამირესის შემდეგ.

2018 წელს მას მიენიჭა გოლდმანის გარემოსდაცვითი პრემია ლა ტომას თემში ოქროს უკანონო მოპოვების შეჩერებისთვის გაწეული სამუშაოსათვის და საზოგადოების ორგანიზებისათვის. მარკესი ხელმძღვანელობდა 80 ქალის საპროტესტო მსვლელობას, რომლებმაც გაიარეს 560 კილომეტრი დედაქალაქ ბოგოტამდე და მოითხოვეს თავიანთი თემიდან ყველა უკანონო მაღაროელის გაყვანა. 2019 წელს -მ ფრანსია მარკესი წლის 100 ქალის სიაში შეიყვანა.
ქრომატული აბერაცია

ქრომატული აბერაცია — ოპტიკურ სისტემათა ცთომილება, რომელიც დაკავშირებულია იმასთან, რომ გამჭვირვალე გარემოს გარდატეხის მაჩვენებელი სინათლის ტალღის სიგრძეზეა დამოკიდებული. ქრომატული აბერაცია ახასიათებს ოპტიკურ სისტემებს, რომლებშიც გამოყენებულია გარდამტეხი სხეულები, მაგალითად ლინზები, სარკულ სისტემებს ეს ცთომილება არა აქვს. გამოსახულების აბერაციით გამოწვეული ნაკლოვანებანი ორი გზით მჟღავნდება:

სისტემის ღერძზე სხვადასხვა ტალღის სიგრძის მქონე სინათლის სხივებით მიღებული წერტილის გამოსახულებანი სისტემიდან სხვადასხვა მანძილითაა დაცილებული (გამოსახულების მდებარეობის ქრომატიზმი. იხილეთ ნახაზზე მონაკვეთი 1—2). თუ გამოსახულების მიღების ადგილზე მოვათავსებთ ოპტიკური ღერძის მართობულ ეკრანს, მაშინ მასზე ერთი თეთრი წერტილის ნაცვლად მივიღებთ ფერადი რგოლების რიგს;
სხვადასხვა ტალღის სიგრძის სინათლის სხივით მიღებული გამოსახულებისათვის განივი გადიდება სხვადასხვაგვარია (გადიდების ქრომატიზმი). ეს ცთომილება არაა დამოკიდებული წინა ცთომილებისაგან. გადიდების ქრომატიზმის გამო სასრული ზომის სხეულები ფერადარშიიან გამოსახულებას იძლევა.

პირველი სახის აბერაციის აცილება (აქრომატიზაცია) შესაძლებელია სამი ფერის სხივისათვის სპეციალური ობიექტივის — აპოქრომატის — საშუალებით. ლინზების გადიდების აქრომატიზაცია კი დაკავშირებულია დიდ სიძნელეებთან.
ვალერი ბოგდანოვი

ვალერი ბოგდანოვი (სრული სახელი: ვალერი ზაკიროვიჩ ბოგდანოვი; დ. 24 მარტი 1958, კიროვაბადი, აზერბაიჯანი სსრ, სსრკ — გ. 20 იანვარი 1990, ბაქო, აზერბაიჯანი სსრ, სსრკ) — შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.

ბიოგრაფია
ვალერი ბოგდანოვი დაიბადა 1958 წლის 24 მარტს ქალაქ კიროვაბადში (ახლანდ. განჯა). დაამთავრა ქალაქის მე-18 საშუალო სკოლა, შემდეგ კი როსტოვის რკინიგზის ინსტიტუტი. ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ, გარკვეული პერიოდი განჯაში რკინიგზაზე მუშაობდა, შემდეგ კი ეროვნული უშიშროების უწყებებში დასაქმდა. იყო მილიციის ლეიტენანტი.

დაქორწინებული იყო. ქალიშვილი ვალერია დაიბადა 1990 წლის მარტში, მამის გარდაცვალების შემდეგ.

სისხლიანი იანვრის ტრაგედია
19 იანვარს დილით ადრე ვალერი გამოიძახეს სამსახურში. 20 იანვარს 5:30 საათზე მივიდა სახლში და ცოლს უთხრა, რომ მალე დაბრუნდებოდა. დილის 7:15 საათზე მანქანაში, რომელშიც კაპიტანი ოგთაი მირზაევი, ლეიტენანტი ვალერი ბოგდანოვი და ლეიტენანტი აღანაზარ ისრაილოვი იმყოფებოდნენ, თბილისის გამზირიდან ინქილაბის ქუჩაზე „ხიმგოროდოკისკენ“ გადაუხვიეს; ამ დროს სამხედროებმა უკნიდან ესროლეს, ტყვია ჯერ აღანაზარს მოხვდა, ის ზურგსა და კისერში მოხვედრილი ტყვიებისგან ადგილზე გარდაიცვალა. მოგვიანებით მასთან ერთად მყოფი მისი მეგობრები ვალერი და ოგთაიც დაშავდნენ. ოგთაიმ ხელი დაკარგა, ვალერი კი, მიუხედავად იმისა, რომ საავადმყოფოში გადაიყვანეს და ოპერაცია გაუკეთეს, 4 საათის შემდეგ საავადმყოფოში გარდაიცვალა გულმკერდის არეში ცეცხლსასროლი იარაღით მიყენებული ჭრილობებით.

დაკრძალეს განჯის საქალაქო სასაფლაოზე.
ილკინ ჯავანშიროვი

ილკინ ჯავანშიროვი (; დ. 28 სექტემბერი, 1933 — გ. 23 იანვარი, 1990, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1933 წლის 28 სექტემბერს. მუშაობდა ბაქოს ტაქსის მე-2 ავტოპარკში მძღოლად.

დაქორწინებული იყო და ჰყავდა 9 შვილი. მისი ვაჟი, სახელად ასადი, ყარაბაღის ომში სარსანგის მიმართულებით ალყაში მოჰყვა, რა დროსაც, რომ არ დაეტყვევებინათ, ყუმბარით თავი აიფეთქა.

იანვრის ტრაგედია
ტრაგედიის ღამეს სროლის ხმაზე გარეთ გავიდა. მის მანქანას 18 ტყვია მოხვდა, დაიჭრა მკლავისა და თავის არეში, შედეგად გადაიყვანეს სავადმყოფოში. 23 იანვარს მიყენებული დაზიანებებით სემაშკოს სახელობის საავადმყოფოში დაიღუპა.

დაკრძალეს შეჰიდთა ხეივანში.
სეგოვიის მუნიციპალიტეტები

სეგოვიის პროვინცია შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 209 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

სეგოვიის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 7 კომარკაში: სეპულვედა, ესპინარი, ტიერა-დე-პინარესი, სანტა-მარია-ლა-რეალ-დე-ნიევა, სეგოვია-ი-სუ-ალფოსი, კოკა და ფრესნო-დე-კანტესპინო.

სეგოვიის პროვინციის ფართობია 6 920 კმ² და 2020 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 153 478 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია სეგოვია, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდია. სეგოვიის პროვინციის ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია კუელიარი (348,66 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარაა — ვენტოსილია-ი-ტეხადილია (5,98 კმ²).

მუნიციპალიტეტების სია
რუკა
ტელმან ბაღიროვი

ტელმან ბაღიროვი (, სრული სახელი: ; ) — შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1960 წლის 9 სექტემბერს ლენქორანის სოფელ პორტ-ილიჩში (ახლანდელი ქალაქი ლიმანი). პორტ-ილიჩის სოფლის საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ გაიწვიეს სამხედრო სამსახურში, სამხედრო სამსახურის დასრულების შემდეგ დაამთავრა ბაქოს მე-12 ტექნიკური სკოლა და დაეუფლა კინომექანიკოსის პროფესიას. მოგვიანებით მუშაობდა ბაქოს საყოფაცხოვრებო კონდიციონერების ქარხნის №1 საამქროში. ჯერ პარტიის რიგებში მიიღეს, შემდეგ კი ბაქოს 26 კომისრის რაიონის შინაგან საქმეთა სამმართველოს საპოლიციო დაცვის რაზმში. ჰქონდა მილიციის უმცროსი სერჟანტის წოდება.

1989 წლის ნოემბერში მონაწილეობდა შუშის რაიონის სოფელ მალიბეილის ბრძოლებში.

სიკვდილი
იანვრის ტრაგედიის დროს კინოთეატრ „დოსთლუგთან“ ჯარისკაცებმა ესროლა. დაიღუპა სამედიცინო დახმარების აღმოჩენამდე.

დაკრძალეს შეჰიდთა ხეივანში
ვლადიმირ ლევაშოვი

ვლადიმირ ვასილის ძე ლევაშოვი (; დ. 30 ნოემბერი, 1834 — გ. 26 მაისი, 1898) — რუსი გრაფი, არტილერიის გენერალი, ყირიმის ომის მონაწილე, „ბარანოვსკის კომისიის“ წევრი. ქუთაისის სამხედრო გუბერნატორი (1867-1874), ოდესის ქალაქისთავი (1874—1878).

ბიოგრაფია
ვლადიმირ ლევაშოვი დაიბადა 1834 წლის 30 ნოემბერს ვასილი ვასილის ძე ლევაშოვის ოჯახში. დაამთავრა პაჟის კორპუსი და მიხაილოვსკის საარტილერიო სასწავლებელი. 1852 წლის 13 აგვისტოს დაინიშნა ლეიბ-გვარდიის გუსართა პოლკში კორნეტად. 5 ივნისს გადაიყვანეს საარტილერიო ბატარეაში. 1854 წლის 11 ივნისს დაინიშნა მისი საიმპერატორო უდიდებულესობის დიდი ჰერცოგის მიხაილ ნიკოლაევიჩის ადიუტანტად. 1856 წელს იგი გაგზავნეს პარიზში იმპერატორ ნაპოლეონ -სთვის იარაღის შესადგენად. 1858 წლის 2 დეკემბერს დაინიშნა იარაღის გაუმჯობესების კომიტეტის წევრად. 1860 წლის 24 აგვისტოდან იყო დროებითი საარტილერიო კომიტეტის იარაღის საკონსულტაციო კომისიის წევრი. 1861 წლის 1 სექტემბრიდან პეტერბურგის ოლქში შუამავალი გლეხთა საქმეებში. 1862 წლის 30 აგვისტოს მიენიჭა პოლკოვნიკის წოდება. იმავე წლის 24 აპრილს დაინიშნა კავკასიისა და ამიერკავკასიის ტერიტორიის სამოქალაქო საკითხებში კავკასიის გუბერნატორის მთავარი სამმართველოს დროებითი განყოფილების მმართველის მოვალეობის შემსრულებლად. 1866 წლის 8 ნოემბერს მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება კავკასიის გუბერნატორის თანამდებობაზე. 1867-1874 წლებში იყო ქუთაისის სამხედრო გუბერნატორი, 1876-1878 წლებში — ოდესის ქალაქისთავი. 1880 წლის 30 აგვისტოს მიენიჭა გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. 1882 წლის 15 მარტს იგი გაგზავნეს ტფილისში კავკასიაში სამოქალაქო მმართველობის შესახებ არსებული კანონების გადასინჯვისა და ამ საკითხზე დებულებების შედგენის კომისიაში მონაწილეობის მისაღებად. 1894 წლის 30 აგვისტოს დააწინაურეს და მიანიჭეს არტილერიის გენერლის წოდება.

გარდაიცვალა 1898 წლის 26 მაისს, დაკრძალულია ალექსანდრე ნეველის ლავრის ეკლესიაში.

ოჯახი
ცოლი — გრაფინია ოლღა ვიკტორის ასული ლევაშოვა (1836-1904), იუსტიციის მინისტრის გრაფ ვიკტორ პანინის უფროსი ქალიშვილი.

შვილები:
მარია (1859-1938);
ვასილი (1862-1880);
ეკატერინა (1867-1920);
ევგენია (1873-1877).
ჰასან აღაევი

ჰასან ველიგულუ ოღლუ აღაევი (დ. 27 მარტი, 1958, გიულისტანი, ნახიჩევანის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა) — აზერბაიჯანელი თეატრის მსახიობი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (1999).

ცხოვრება და საქმიანობა
ჰასან აღასოი დაიბადა 1958 წლის 27 მარტს ჯულფის რაიონის სოფელ გულუსტანში. 1975 წელს ჩაირიცხა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ხელოვნების ინსტიტუტის დრამისა და კინოს მსახიობის ფაკულტეტზე. სტუდენტობის წლებში სამსახიობო გაკვეთილებს იღებდა აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტის რზა თაჰმასიბისგან. ამავე დროს, თურან ჯავიდი, გამოჩენილი პოეტისა და დრამატურგის ჰუსეინ ჯავიდის ქალიშვილი, ჰასან აღასოის ასწავლიდა აზერბაიჯანული თეატრის ისტორიას. 1979 წელს ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ გაგზავნეს ნახიჩევანის ჯალილ მამედყულიზადეს სახელობის სახელმწიფო მუსიკალურ თეატრში. იმ დღიდან თეატრში მსახიობად მუშაობდა. ჰასან აღასოიმ ნახიჩევანის თეატრის სცენაზე 80-ზე მეტი განსხვავებული პერსონაჟი შექმნა. 1979-1981 წლებში მსახურობდა ჯარში, გახლდათ რეზერვის ოფიცერი.
ზემფირა ნარიმანოვა

ზემფირა ნარიმანოვა (დ. 20 აპრილი, 1959, ბაქო) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2000), პრეზიდენტის სტიპენდიატი (2019).

ბიოგრაფია
ზემფირა ნარიმანოვა დაიბადა 1959 წლის 20 აპრილს ბაქოში. 1976 წელს ჩაირიცხა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ხელოვნების ინსტიტუტის დრამისა და კინოს ფაკულტეტზე. 1980 წელს შეუერთდა აკადემიური ეროვნული დრამატული თეატრის სამსახიობო დასს.

ზემფირა ნარიმანოვას მიენიჭა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტის საპატიო წოდება 1991 წელს და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტის წოდება 2000 წელს. 2019 წელს დაჯილდოვდა პრეზიდენტის პრემიით, ხოლო 2019 წლის 10 მაისს მიენიჭა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ინდივიდუალური სტიპენდია.
თავდგირიძე

საკუთარი სახელი თავდგირიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ალი-საიფ-ფაშა — ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო მოღვაწე
ალი-ფაშა თავდგირიძე — ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო მოღვაწე
ასლან თავდგირიძე — ბიზნესმენი, პოლიტიკოსი
ბაჰრი-ფაშა თავდგირიძე — ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო მოღვაწე
გიორგი თავდგირიძე — არქიტექტორი
ზია-ფაშა თავდგირიძე — ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო მოღვაწე
მაჰმუდ-ფაშა თავდგირიძე — ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო მოღვაწე
მეჰმედ შაქირფაშა თავდგირიძე — ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო მოღვაწე
ოსმან-ფაშა თავდგირიძე — ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო მოღვაწე
ოსმან ნური-ღაზი-ფაშა თავდგირიძე — ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო მოღვაწე
ნესტორ თავდგირიძე — პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე
ნიკოლოზ თავდგირიძე — პუბლიცისტი, ჟურნალისტი, საზოგადო მოღვაწე
ჰასან-ბეგ თავდგირიძე — ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო მოღვაწე
დერინქუიუს მიწისქვეშა ქალაქი

დერინქუიუს მიწისქვეშა ქალაქი — კლდეში გამოკვეთილი მრავალსართულიანი მიწისქვეშა ქალაქი დერინქუიუს რაიონში, კაპადოკია, თურქეთი. ნევშეჰირ-ნიღდეს გზატკეცილზე, ნევშეჰირიდან 30 კმ-ის დაშორებით.

ქალაქი ააგეს ძვ. წ. – ათასწლეულში და აღმოაჩინეს 1963 წელს. ორი წლის შემდეგ გაიხსნა ტურისტებისთვის. აქ მოსახლეობა საუკუნეების განმავლობაში ემალებოდა მტრის თავდასხმებს, რელიგიურ დევნასა და სხვა საფრთხეებს. ქალაქის სიმაღლეა დაახლოებით 60 მ (8 იარუსი), ძველ დროში ქალაქს შეეძლო შეეფარებინა 20 ათასამდე ადამიანი საკვებთან და პირუტყვთან ერთად. ქალაქის ფართობი ზუსტად არ არის დადგენილი. მეცნიერები თვლიან, რომ ქალაქის ტერიტორიის მხოლოდ 10-15 % არის შესწავლილი.
ივანე ჯავახიშვილის ხიდი

ივანე ჯავახიშვილის ხიდი — საფეხმავლო ხიდი თბილისში, ვაკის რაიონში, მდინარე ვერეზე. ერთმანეთთან აკავშირებს უნივერსიტეტის ქუჩაზე მდებარე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კორპუსებს (მ.შ. მაღლივი კორპუსი) და სტუდენტურ საცხოვრებელს (ბაგები). ხიდის პროექტი შედგენილია სსრკ სატრანსპორტომშენებლობის სამინისტროს საპროექტო ინსტიტუტ „თბილსახავტოგზაპროექტში“ 1973 წელს პროფ. გიორგი ქარცივაძის მიერ დამუშავებული სქემის მიხედვით, მთ. ინჟინერი: ნ. ჭავჭავაძე. არქიტექტორები: ზურაბ კოპალაძე ლერი მეძმარიაშვილი ("საქქალაქმშენსახპროექტი". არის ერთპილონიანი ვანტური ხიდი. მალა და პილონი ფოლადისაა. პილონი არასიმეტრიულადაა განლაგებული — 48 და 152 მეტრი (ეს ნაწილია მდინარეზე გადადებული), სულ 200 მეტრი, საერთო სიგრძე მისასვლელების ჩათვლით 224 მეტრი. პილონის სიმაღლე 64 მეტრია, ხიდის მალა მდინარის დონიდან აწეულია 50 მეტრზე. ხიდის მშენებლობა დაიწყო 1984 წელს და ექსპლუატაციაში ჩაეშვა 1990 წელს. 2018 წელს სარეაბილიტაციო სამუშაოები ჩაუტარდა.
სახლი ვულკანზე

სახლი ვულკანზე — 1928 წლის საბჭოთა, მუნჯი მხატვრული ფილმი, რომელიც რეჟისორმა ამო ბეკ-ნაზაროვმა გადაიღო.

სიუჟეტი
ფილმი ასახავს მოხუცი მბურღავის მოგონებებს რევოლუციამდელ ბაქოში ნავთობის მაღაროს მუშების აჯანყების (1907-1908) სასტიკად ჩახშობის შესახებ.

როლებში
რაჩია ნერსესიანი – პეტროსი
ტიგრან აივაზიანი - ნავთობის მეწარმე
ტატიანა მახმურიანი (მახმუროვა) – მარიამი
ვ. მანუხინა - სონა
მიხეილ გარაგაში - მმართველი
დიმიტრი ყიფიანი - გიორგი (კოტე)
პავლე იესიკოვსკი - რუსი მუშა
ალესქერ ალექბეროვი – ახმედი, შავი მუშა
ალექსანდრე შირაი - მჭედელი ვალოდია
ს. მაკუხინა - ფატიმა
ზეგანის ქუჩა

ზეგანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (სვანეთისუბანი); დასაწყისი გუმათის ქუჩიდან. წარმოიქმნა საუკუნის 20-იან წლებში. 1924 წლის თბილისის გეგმაზე და 1923 წლის „თბილისის საბჭოს მოამბეში“ ზეგანის სახელითაა შეტანილი (იგი მართლაც ზეგანზე მდებარეობს). მომდევნო წლებში არასწორად ძეგამის ქუჩა ეწოდა. თავდაპირველად გრძელდებოდა ყოფ. ასპინძის შესახვევამდე. 2019 წელს ასპინძის შესახვევის მონაკვეთი, ზეგანის შესახვევი და ჩიხი გაერთიანდა და მთლიანად ზეგანის ქუჩა ეწოდა. აქვს 1 ჩიხი.
ვიქტორ ნინიძის ქუჩა

ვიქტორ ნინიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ნავთლუღი). სერგი წულაძის ქუჩიდან სახალხო ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის დასასრულს. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წლის ქუჩების სიაში როგორც სალოცავის შესახვევი, 1923 წელს კომკავშირის შესახვევი დაერქვა, შემდეგ — კომკავშირის შესახვევი, მოგვიანებით — სერგი წულაძის გასასვლელი, ხოლო 1994 წელს ვიქტორ ნინიძის სახელი ეწოდა.
დავით თორაძის ქუჩა

დავით თორაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვერა); მისასვლელი მიხეილ ზანდუკელის ქუჩიდან. წარმოიქმნა საუკუნეში. 1923 წლამდე იყო ევგენის ჩიხი, შემდეგ ძველი რევოლუციონერის დიმიტრი მირსკის სახელი დაერქვა. ასეა დატანილი თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. ბოლოს მიხეილ ზანდუკელის ჩიხი დაერქვა. 1992 წელს დავით თორაძის სახელი ეწოდა.
ივანე თარხნიშვილის ქუჩა

ივანე თარხნიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვარდისუბანი); პეტრე მელიქიშვილის ქუჩიდან ვასილ ბარნოვის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში . თავდაპირველად კობის ქუჩა ერქვა (შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში). 1948 წელს ეწოდა ივანე თარხნიშვილის სახელი. ქუჩაზეა „წმინდა იოაკიმესა და ანას სახელობის“ სამშობიარო სახლი. აქვს 1 გასასვლელი, 1 ჩიხი.