გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1874

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1874 ერთხმად იქნა მიღებული 2009 წლის 12 ივნისს. რეზოლუცია, რომელიც გაეროს წესდების თავის 41-ე მუხლის საფუძველზე იქნა მიღებული, აწესებს დამატებით ეკონომიკურ და კომერციულ სანქციებს კორეის სახალხო დემოკრატიულ რესპუბლიკაზე (ჩრდილოეთ კორეა) და მოუწოდებს გაეროს წევრ ქვეყნებს, განახორციელონ ჩრდილოეთ კორეის ტვირთების შემოწმება 2009 წლის 25 მაისს ჩატარებული მიწისქვეშა ბირთვული გამოცდის საპასუხოდ.

დებულებები
რეზოლუციის დებულებები მოიცავს:

•წევრი ქვეყნების უფლებამოსილებას, "ეროვნული კანონმდებლობისა და საერთაშორისო სამართლის შესაბამისად" შეამოწმონ ჩრდილოეთ კორეის ტვირთები ხმელეთზე, ზღვასა და ჰაერში და გაანადგურონ ნებისმიერი საქონელი, რომელიც ეჭვმიტანილია ჩრდილოეთ კორეის ბირთვულ პროგრამასთან კავშირში.

•ჩრდილოეთ კორეის მთავრობისგან მოთხოვნას, დაუყოვნებლივ დაუბრუნდეს ექვსმხრივ მოლაპარაკებებს და უარი თქვას ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობის ხელშეკრულებიდან გამოსვლის შესახებ განცხადებაზე.

•ისეთ ფინანსური მომსახურების აღკვეთას, რომელმაც შესაძლოა წვლილი შეიტანოს ბირთვულ ან ბალისტიკურ რაკეტებთან დაკავშირებულ პროგრამებში.

•მითითებას წევრი ქვეყნებისთვის, არ გაუწიონ ფინანსური დახმარება ჩრდილოეთ კორეის ბირთვულ პროგრამას და არ გასცენ სესხები ამ ქვეყანაზე, გარდა ჰუმანიტარული ან განვითარების მიზნებისა.

•ჩრდილოეთ კორეაზე იარაღის ემბარგოს გაფართოებას ქვეყნიდან იარაღის ყველა სახის ექსპორტისა და უმეტესი იმპორტის აკრძალვით, გარდა მცირე ზომის იარაღისა და მასთან დაკავშირებული მასალებისა (თუმცა წევრმა ქვეყნებმა იარაღის გაყიდვამდე ხუთი დღით ადრე უნდა აცნობონ უშიშროების საბჭოს).

•მოთხოვნას, რომ ჩრდილოეთ კორეამ შეწყვიტოს ბირთვული იარაღის პროგრამა და აღარ ჩაატაროს ბირთვული ან სარაკეტო გამოცდები.

•თხოვნას წევრი ქვეყნებისადმი, 45 დღის ვადაში აცნობონ საბჭოს სანქციების იმპლემენტაციისთვის გადადგმული ნაბიჯების შესახებ.

•უშიშროების საბჭოს ერთგულების დადასტურებას სიტუაციის მშვიდობიანი, დიპლომატიური გზით მოგვარებისადმი.

•ექსპერტთა ჯგუფის შექმნას, როგორც კვლევითი და საკონსულტაციო ორგანოსი გაეროს უშიშროების საბჭოს ჩრდილოეთ კორეის სანქციების კომიტეტისთვის (ექვემდებარება ყოველწლიურ განახლებას).

მიღება
რეზოლუციის ერთხმად მიღებისას, საბჭომ დაგმო ბირთვული გამოცდა, რომელიც იყო საბჭოს წინა რეზოლუციების (1695 და 1718) "უხეში უგულებელყოფა და დარღვევა".

უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრები
•ჩინეთი: ელჩმა ჟანგ იესუიმ განაცხადა, რომ ჩინეთმა მხარი დაუჭირა რეზოლუციას, რადგან ჩრდილოეთ კორეის ქმედებები "საერთაშორისო თანამეგობრობის საერთო მიზნის უგულებელყოფა" იყო. თუმცა, მან ხაზი გაუსვა, რომ მხოლოდ სანქციების ნაცვლად დიპლომატიური საშუალებები უნდა იქნას გამოყენებული და რეზოლუციამ არ უნდა მოახდინოს "უარყოფითი გავლენა ქვეყნის განვითარებაზე ან ჰუმანიტარულ დახმარებაზე". მან ასევე მოუწოდა ქვეყნებს, თავი შეიკავონ ძალის გამოყენებისგან ჩრდილოეთ კორეის ტვირთების შემოწმებისას.

•საფრანგეთი: ელჩმა ჟან-მორის რიპერმა აღნიშნა, რომ ჩრდილოეთ კორეა ჩართული იყო "საიდუმლო ბირთვულ პროგრამაში", რაც ზრდიდა საფრთხეს. მან განაცხადა, რომ ქვეყანამ გაზარდა დაძაბულობა რეგიონში რაკეტების გაშვებით და უშიშროების საბჭომ ამას უპასუხა მკაცრი სანქციების დაწესებით, თუმცა დასძინა, რომ საბჭო შეშფოთებულია მოსახლეობის მდგომარეობით.

•რუსეთი: მუდმივმა წარმომადგენელმა ვიტალი ჩურკინმა თქვა, რომ მიღებული ზომები იყო "არსებითი და მიზანმიმართული ხასიათის" და "აშკარად დაკავშირებული ჩრდილოეთ კორეის ბირთვული რაკეტების პროგრამის შეწყვეტასთან". მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ სანქციები არ იყო მიმართული ჩრდილოეთ კორეელი ხალხის წინააღმდეგ და მოითხოვა სანქციების მოხსნა, როგორც კი ქვეყანა თანამშრომლობას დაიწყებდა.

•დიდი ბრიტანეთი: ელჩის მოადგილემ ფილიპ პარჰემმა განაცხადა, რომ რეზოლუციის მიღება აჩვენებს საერთაშორისო თანამეგობრობის ერთიანობას ჩრდილოეთ კორეის გავრცელების აქტივობების დაგმობაში.

•აშშ: წარმომადგენელმა როზმარი დიკარლომ თქვა, რომ რეზოლუციამ შექმნა "აშკარად უფრო ძლიერი სანქციები" ფხენიანის წინააღმდეგ, რათა აიძულოს იგი უარი თქვას ბირთვულ პროგრამაზე. ამას მოჰყვა აშშ-ის ელჩის სუზან რაისის განცხადება, რომ რეზოლუცია იყო "უპრეცედენტო" და ჰქონდა "კბილები, რომლებიც იკბინება".

უშიშროების საბჭოს არჩეული წევრები
ავსტრია: ელჩმა თომას მაირ-ჰარტინგმა რეზოლუციას უწოდა "ნათელი, შესაბამისი და ცალსახა" პასუხი ჩრდილოეთ კორეის ქმედებებზე.
ბურკინა-ფასო: წარმომადგენელმა პოლ რობერტ ტიენდრებეოგომ მხარი დაუჭირა რეზოლუციას და ხაზი გაუსვა ბირთვული იარაღისგან თავისუფალი სამყაროსკენ სწრაფვას.
ხორვატია: ელჩმა რანკო ვილოვიჩმა აღნიშნა, რომ სანქციები არ იყო მიმართული მოსახლეობის წინააღმდეგ.
კოსტა-რიკა: მუდმივმა წარმომადგენელმა ხორხე ურბინამ გაიზიარა საბჭოს წევრების მოსაზრებები და მოუწოდა ქვეყანას დიალოგისკენ.
იაპონია: წარმომადგენელმა იუკიო ტაკასუმ მიესალმა რეზოლუციას და ჩრდილოეთ კორეის ქმედებებს "უპასუხისმგებლო აქტი" უწოდა. იაპონიის პრემიერ-მინისტრმა ტარო ასომ ასევე მოუწოდა ჩრდილოეთ კორეას, "სერიოზულად" მოეკიდოს რეზოლუციას.
ლიბია: აბდურაჰმან მოჰამედ შალგამმა განაცხადა, რომ სამყარო ვერ დატკბება უსაფრთხოებით, სანამ ყველა ბირთვული იარაღი არ განადგურდება.
მექსიკა: ელჩმა კლოდ ჰელერმა თქვა, რომ რეზოლუცია იყო "ნათელი გზავნილი", რომ ჩრდილოეთ კორეის ქმედებები მიუღებელია.
თურქეთი: საბჭოს პრეზიდენტმა ბაკი ილკინმა დაგმო ჩრდილოეთ კორეის ქმედებები, როგორც რეგიონული სტაბილურობის შემლახველი აქტი.
უგანდა: რუჰაკანა რუგუნდამ გაიმეორა საბჭოს პოზიცია კორეის ნახევარკუნძულის დენუკლეარიზაციის მნიშვნელობის შესახებ.
ვიეტნამი: ლე ლუონგ მინმა მხარი დაუჭირა კონსენსუსს, თუმცა აღნიშნა, რომ სანქციებმა არ უნდა დააზარალოს მოსახლეობა.

გაეროს სხვა წევრები
სამხრეთ კორეა: სესიაზე მიწვეულმა წარმომადგენელმა პაკ ინ-კუკმა განაცხადა, რომ ბირთვულმა გამოცდამ დაარღვია საბჭოს რეზოლუციები და საფრთხე შეუქმნა რეგიონულ მშვიდობას. მან მოუწოდა წევრ ქვეყნებს სანქციების სრული იმპლემენტაციისკენ.

ჩრდილოეთ კორეის რეაქცია
ოფიციალურმა გაზეთმა განაცხადა, რომ ქვეყანა ნებისმიერ ახალ სანქციას განიხილავს როგორც "ომის გამოცხადებას". საგარეო საქმეთა სამინისტროს განცხადებაში ნათქვამი იყო, რომ ქვეყანა მოახდენდა "მთელი პლუტონიუმის ვეპონიზაციას (იარაღად ქცევას)" და დაიწყებდა ურანის გამდიდრებას. განცხადებაში ნებისმიერი ბლოკადის მცდელობა შეფასებული იყო როგორც "ომის აქტი, რომელსაც გადამწყვეტი სამხედრო პასუხი მოჰყვება".

ფხენიანის კიმ ირ სენის მოედანზე მოეწყო 100,000-იანი საპროტესტო აქცია რეზოლუციის წინააღმდეგ.

აღსრულება
ეკონომიკური და კომერციული სანქციები
სამხრეთ კორეის ჰიუნდაის ეკონომიკური კვლევის ინსტიტუტის შეფასებით, სანქციების სრული აღსრულების შემთხვევაში ჩრდილოეთ კორეას შესაძლოა დაეკარგა 1.5-დან 3.7 მილიარდ აშშ დოლარამდე. 2009 წლის 16 ივლისს გაეროს სანქციების კომიტეტმა სიაში შეიყვანა სამი ჩრდილოეთ კორეული სავაჭრო კომპანია და ირანული კომპანია.

ფუფუნების საგნები (ალკოჰოლი, კომპიუტერები, იახტები), რომლებიც განკუთვნილი იყო ჩრდილოეთ კორეის ელიტისთვის, ძირითადად ევროპიდან და ჩინეთიდან შედიოდა. ჩინეთიდან ამ საქონლის ექსპორტი დაახლოებით 100-160 მილიონ დოლარს შეადგენდა.

აზღვაო ტვირთები
რეზოლუციის საფუძველზე რამდენიმე ჩრდილოეთ კორეული გემი იქნა დაკავებული ან შემოწმებული:

• 1: 2009 წლის ივნისში იმყოფებოდა აშშ-ის მეთვალყურეობის ქვეშ მიანმარისკენ მიმავალ გზაზე. მან საბოლოოდ კურსი შეიცვალა და ჩრდილოეთ კორეაში დაბრუნდა.

• : ინდოეთმა დააკავა ანდამანის კუნძულებთან 2009 წლის აგვისტოში. შემოწმებისას შაქარი აღმოჩნდა, თუმცა გემი მაინც დაჯარიმდა საზღვაო კანონმდებლობის დარღვევის გამო.

•-: არაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმა დააკავა ირანისკენ მიმავალი გემი, რომელზეც იარაღი აღმოჩნდა.

• (2013): პანამამ დააკავა ჩრდილოეთ კორეის დროშის ქვეშ მცურავი გემი, რომელსაც კუბიდან სამხედრო აღჭურვილობა გადაჰქონდა..

საჰაერო ტვირთები
რეზოლუცია ბუნდოვანი იყო საჰაერო ტვირთების სანქციების იმპლემენტაციასთან დაკავშირებით. თუმცა, ვარაუდობდნენ, რომ ჩრდილოეთ კორეა იარაღის ტექნოლოგიების გაცვლისთვის საჰაერო გზებს უფრო ხშირად იყენებდა. განსაკუთრებულ შეშფოთებას იწვევდა ფხენიანი-თეირანის საჰაერო მარშრუტი. 2009 წლის დეკემბერში ტაილანდის პოლიციამ დააკავა თვითმფრინავი, რომელსაც იარაღის ნაწილები გადაჰქონდა ირანის მიმართულებით.