iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კაენის ციხე

კაენის ციხე — ციხესიმაგრე შუა საუკუნეების საქართველოს სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარეში, მდინარე აღსტევის (აღსთაფა) ზემოწელზე. ძველ ქართულ პროვინცია გარდაბანში (ახლანდელი აზერბაიჯანი). სომხური წყაროს მიხედვით, აშენებულია საუკუნის ნახევარში, ნამდვილად კი უფრო ძველია. საუკუნის დასაწყისში გარდაბანი დროებით გამოვიდა ქართული სახელმწიფოს გავლენის სფეროდან. საუკუნეში სომეხმა ფეოდალმა გრიგორ მაგისტროსმა კაენის ციხე ბიჯნისისა და კაიწონის ციხეებთან ერთად ბიზანტიას გადასცა. საქართველოდან თურქ-სელჩუკების განდევნის შემდეგ კაენის ციხეს უკვე საქართველოს სამეფო ხელისუფლება აკონტროლებდა. საუკუნის 30-იან წლებში, საქართველოში მონღოლთა ლაშქრობის დროს, კაენის ციხეში ჩაიკეტა ავაგ ამირსპასალარი. მალე მან ციხე მონღოლებს ჩააბარა. ამის შემდეგ კაენის ციხე კარგავს ძველ მნიშვნელობას.
კავაგოე

კავაგოე, (იაპ. ) ქალაქი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუზე, საიტამის პრეფექტურაში, ტოკიოს ჩრდილო-დასავლეთით. 333.377 ათ. მცხოვრებით (2007). სარკინიგზო კვანძი და სავაჭრო-სამრეწველო ცენტრი. ავეჯის, საფეიქრო (ბამბისა და სინთეზური ქსოვილები), კვების მრეწველობა, საავიაციო ქარხანა. კავაგოეს რაიონში არის საკვალსათბურე მეურნეობა.
კავაგუტი

კავაგუტი — ქალაქი და ნავსადგური იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუზე, საიტამის პრეფექტურაში. ტოკიოს ჩრდილო-დასავლეთი გარეუბანი. 592,373 მცხოვრები (2019). სამსხმელო წარმოება. სატრანსპორტო მანქანათმშენებლობა, ჩარხმშენებლობა, ავტო- და ძრავათმშენებლობა, ელექტროტექნიკური (მძიმე ენერგომანქანათმშენებლობა, საყოფაცხოვრებო ელექტროტექნიკა), ქიმიური, საფეიქრო და კებნის მრეწველობა.
კავთურა

კავთურა — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე 1910 მ სიმაღლეზე, ერთვის მდინარე მტკვარს მარჯვნიდან სოფელ ქვემო ხანდაკთან. სიგრძე 26 კმ, აუზის ფართობი 129 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე. მდგრადი წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო მრავალწლიური ხარჯი შესართავთან 0,96 მ³/წმ. იყენებენ სარწყავად (935 ჰა) და წისქვილებისათვის.
კავკაზსკი ვესტნიკი

„კავკაზსკი ვესტნიკ“ — ყოველკვირეული სამეცნიერო-ლიტერატურილი ჟურნალი; გამოდიოდა 1900–1905 წლებში თბილისში რუსულ ენაზე. „კავკაზსკი ვესტნიკის“ განყოფილებები იყო: კავკასიის ქრონიკა; ქართული ცხოვრება, ლიტერატურა, პრესა; სომხური ცხოვრება, ლიტერატურა, პრესა; აზერბაიჯანული ცხოვრება, ლიტერატურა; აღმოსავლეთის მიმოხილვა; ბიბლიოგრაფია.
კავკაზსკი რაბოჩი

„კავკაზსკი რაბოჩი“ (« ») — ყოველდღიური ბოლშევიკური გაზეთი, რსდმპ(ბ) სამხარეო და თბილისის კომიტეტის ორგანო; გამოდიოდა თბილისში 1917 წლის 11 (24) მარტიდან 1918 წლის 8 თებერვლამდე. „კავკაზსკი რაბოჩი“ პროპაგანდის უწევდა ვლადიმერ ლენინის იდეებს, იღვწოდა სრულიად რუსეთის (აპრილის) კონფერენციისა და რსდმპ (ბ) ყრილობის გადაწყვეტილებათა განხორციელებისათვის; იბრძოდა ამიერკავკასიაში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებისათვის. რედაქციის მუშაობაში აქტიურად მონაწილეობდნენ პ. ჯაფარიძე, მ. ცხაკაია, ს. შაუმიანი, ს. ქავთარაძე და სხვები. ტირაჟი 6 ათასი ცალი. 1918 წლის თებერვალს ამიერკავკასიის კონტრრევოლუციურმა მთავრობამ გაზეთის სტამბა დაარბია და „კავკაზსკი რაბოჩის“ გამოცემა შეწყდა.
კავკაზსკი რაბოჩი ლისტოკი

„კავკაზსკი რაბოჩი ლისტოკ“ (რუს. „ “) — ყოველდღიური ბოლშევიკური გაზეთი; რსდმპ კავკასიის კავშირის კომიტეტის ორგანო; გამოდიოდა თბილისში 1905 წლის 20 ნოემბრიდან (3 დეკემბერი) 14 (27) დეკემბრის ჩათვლით რუსულ ენაზე. გაზეთს ხელმძღვანელობდა ი. სტალინი და ს. შაუმიანი. გაზეთმა გადმობეჭდა ვ. ი. ლენინის მთელი რიგი სტატიები. აშუქებდა მარქსისტულ-ლენინური თეორიის საკითხებს, რევოლუციური ბრძოლის და პარტიული მშენებლობის პრაქტიკულ ამოცანებს, დიდი როლი ითამაშა ბოლშევიკური ორგანიზაციების განმტკიცების საქმეში. გაზეთს დევნიდნენ და № 15-იდან მისი გამოცემა აკრძალეს კიდეც. ბოლო ორი ნომერი (№№ 16, 17) გამოიცა „ელისავეტპოლსკი ვესტნიკის“ სახელწოდებით. ტირაჟი 15-17 ათასი ცალი.
ხმელთაშუაზღვისპირული რასა

ხმელთაშუაზღვისპირული რასა — ანთროპოლოგიური ტიპების გარკვეული ჯგუფი, რომლებიც შეადგენენ ინდოხმელთაშუაზღვისპირულ ანუ სამხრეთევროპულ რასას. გავრცელებულია პირენეს ნახევარკუნძულის, სამხრეთ საფრანგეთის, აპენინის ნახევარკუნძულის, ნაწილობრივ საბერძნეთის, ჩრდილოეთ აფრიკის, სიცილიის, სარდინიის, კორსიკისა და ბალეარის კუნძულების მოსახლეობაში. მისთვის დამახასიათებელია დოლიქოკეფალია, ვიწრო და მაღალი სახე, ვიწრო და სწორი ცხვირი, მუქი ფერის თმა და თვალები, ხორბლისფერი კანი და სხვა. ქართველი ანთროპოლოგები ხმელთაშუაზღვისპირულ რასას მიაკუთვნებენ პონტოური ტიპის წარმომადგენლებსაც: ადიღელებს, ჩერქეზებს და ნაწილობრივ ყაბარდოელებს.
მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი (ფილმი)

მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი — რეჟისორ თენგიზ აბულაძის 1962 წლის ფილმი. გადაღებულია ნოდარ დუმბაძის ამავე სახელწოდების მოთხრობის მიხედვით.

სიუჟეტი
ობოლი სოფლელი ბიჭი ზურიკელა ოლღა ბებიის და მეზობლების, ილიკოსა და ილარიონის გარემოცვაში იზრდება. ილიკო და ილარიონი იუმორით სავსე ადამიანები არიან, ერთმანეთთან საოცრად თბილი ურთიერთობა აქვთ და ამავე დროს სულ კამათობენ. ზურიკელას უყვარდება თანაკლასელი გოგონა მერი, წერს პირველ ლექსს, აბარებს მისაღებ გამოცდებს. იგი უმაღლესის დამთავრების შემდეგ კვლავ სოფელს უბრუნდება და მზადაა, სიკეთის მარცვალი ჩააგდოს ცხოვრების საკუთარ ხნულში.

როლებში
სერგო ორჯონიკიძე (ზურიკელა)
სესილია თაყაიშვილი (ოლღა ბებია)
ალექსანდრე (სანდრო) ჟორჟოლიანი (ილიკო)
გრიგოლ ტყაბლაძე (ილარიონი)
მანანა აბაზაძე (მერი)
კირა ანდრონიკაშვილი, უმცრ (ცირა)
თენგიზ დაუშვილი (კუკური)
სოსო გოგიჩაიშვილი (აგიტატორი)
შალვა ხერხეულიძე (ამბაკო)
ალექსანდრე გომელაური (ანტიფო)
ვახტანგ სულაქველიძე (ქიმიის მასწავლებელი)
მიხო ბორაშვილი (რომული)

გადაღება
კასტინგი
მთავარი როლის შემსრულებლად განიხილებოდა მსახიობ გოგი ქავთარაძის კანდიდატურა. საბოლოოდ შეარჩიეს სერგო ორჯონიკიძე, რომელსაც მანამდე სამსახიობო თამაშის გამოცდილება არ ჰქონდა. ფილმმა მას პოპულარობა და წარმატება მოუტანა. ფილმის გამოსვლიდან 6 წლის შემდეგ ის მერის როლის შემსრულებელ მანანა აბაზაძეზე დაქორწინდა. ილარიონის როლზე განიხილებოდა აკაკი კვანტალიანი, ხოლო ილიკოს როლზე ვახტანგ ნინუა და გიზო სიხარულიძე. საბოლოოდ ილარიონის შემსრულებლად შეირჩა გრიგოლ ტყაბლაძე, ხოლო ილიკოსი სანდრო ჟორჟოლიანი. ამ უკანასკნელს ილიკოს როლი უკვე შესრულებული ჰქონდა გიგა ლორთქიფანიძის მიერ დადგმულ ამავე სახელწოდების სპექტაკლში. შერჩევის გარეშე იყო დამტკიცებული ოლღას როლზე სესილია თაყაიშვილის კანდიდატურა.

ადგილმდებარეობა
ფილმი გადაღებულია ლეჩხუმის სოფელ ლაილაშში. გადასაღები ადგილი რეჟისრომა თენგიზ აბულაძემ შეარჩია. გადამღები ჯგუფი ფილმის გამოსვლის შემდეგ საზოგადოებამ გააკრიტიკა ფილმის შინაარსისთვის შეუსაბამო ადგილის შერჩევისთვის. სცენების ნაწილი გადაღებულია თბილისში, კინოსტუდიის პავილიონში, ზამთრის სცენები ბაკურიანსა და ლენინგრადში.
კავკასიის არქეოგრაფიული კომისია

კავკასიის არქეოგრაფიული კომისია — რუსეთის იმპერიის სამეცნიერო ორგანიზაცია 1864-1917 წლებში.

ისტორია
დაარსდა თბილისში კავკასიის მეფისნაცვლის მთავარი სამმართველოს უფროსის ბარონ ალექსანდრე ნიკოლაის ინიციატივით 1864 წლის აპრილში. კავკასიის არქეოგრაფიული კომისიის დანიშნულება იყო შეეკრიბა, შეესწავლა და გამოსაცემად მოემზადებინა კავკასიის უმაღლესი მმართველობის არქივის მასალა, რომელსაც უნდა წარმოედგინა კავკასიაში რუსეთის ნახევარ საუკუნეზე მეტი ხნის მფლობელობის ისტორია. არქივს თავდაპირველად ერქვა მთავარმართებლის კანცელარიის არქივი, 1845 წლიდან — კავკასიის მეფისნაცვლის კანცელარიის არქივი, ხოლო 1859 წლიდან — მეფისნაცვლის მთავარი სამმართველოს არქივი. კავკასიის არქეოგრაფიული კომისიის განკარგულებაში იყო არქივმცოდნეების მთელი შტატი, რომელიც თავს უყრიდა და სწავლობდა ისტორიულ მნიშვნელობის საქმეებს. საარქივო მასალის მოწესრიგება, ჯერ კიდევ 1843 წელს დაევალა საქართველოს მთავარმართებლის გენერალ ალექსანდრ ნეიდგარდტის განკარგულებით შედეგენილ კომისიას. კავკასიის არქეოგრაფიულმა კომისიამ 20 წლის შემდეგ უკვე მოწესრიგებული არქივი ჩაიბარა და გამოსაცემად ძირითადად მეფის რუსეთის მფლობელობის დადებითი მხარეების ამსახველი მასალა შეარჩია. ამგვარი მუშაობის შედეგად ბევრი საყურადღებო დოკუმენტი ვერ მოხვდა კავკასიის არქეოგრაფიული კომისიის მიერ გამოსაცემად შერჩეულ აქტებში, მაგრამ ის, რაც გამოიცა, დიდმნიშვნელოვანია კავკასიის ისტორიისათვის. კავკასიის არქეოგრაფიული კომისიამ გამოსცა 12 ტომი. კომისიის მუშაობაში განსაკუთრებული ღვაწლი მიუძღვით კომისიის პირველ თავმჯდომარეს ადოლფ ბერჟეს და პირველ მუდმივ წევს ნ. ბერძნიშვილს (ბერძენოვი).
რუსეთის საიმპერატორო გეოგრაფიული საზოგადოების კავკასიის განყოფილება

რუსეთის საიმპერატორო გეოგრაფიული საზოგადოების კავკასიის განყოფილება — ერთ-ერთი უძველესი გეოგრაფიული სამეცნიერო ორგანიზაცია. დაარსდა 1850 წლის 27 ივლისს, პირველი საზეიმო დამაარსებელი სხდომა შედგა 1851 წლის 10 მარტს თბილისში. იარსება 1917 წლამდე. განყოფილების დანიშნულება იყო კავკასიის მხარის სისტემატური გეოგრაფიული, გეოლოგიური, ეთნოგრაფიული კვლევა, მისი ფლორისა და ფაუნის შესწავლა, რითაც საფუძველი ჩაეყარა კავკასიაში საბუნებისმეტყველო მეცნიერებას. განყოფილებას ხელმძღვანელობდა განმკარგულებელი კომიტეტი. განყოფილება სცემდა „ზაპისკი კავკაზსკოგო ოტდელა იმპერატორსკოგო რუსსკოგო გეოგრაფიჩესკოგო ობშჩესტვას“ და „იზვესტია კავკაზსკოგო ოტდელა იმპერატორსკოგო რუსსკოგო გეოგრაფიჩესკოგო ობშჩესტვას“. განყოფილების საქმიანობაში აქტიურად მონაწილეობდნენ ქართველი მკვლევრები: პლატონ იოსელიანი, დიმიტრი ბაქრაძე, ვ. სარაჯიშვილი, რაფიელ ერისთავი, მოსე ჯანაშვილი, გრიგოლ წულუკიძე, მ. გარსევანიშვილი, გიორგი ყაზბეგი, ალექსანდრე ხახანაშვილი და სხვა. განყოფილების ბაზაზე შეიქმნა გეოგრაფიული საზოგადოება გეოგრაფიული საზოგადოება საქართველოსი.
კავკასიის ისტორიულ-არქეოლოგიური ინსტიტუტი

კავკასიის ისტორიულ-არქეოლოგიური ინსტიტუტი — დაარსდა თბილისში 1917 წლის 1 ივლისს. ეს იყო პირველი ინსტიტუტი რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის სისტემაში. დაარსების ინიციატორი და ოფიციალური ხელმძღვანელი იყო აკადემიკოსი ნიკო მარი. ინსტიტუტის ძირითად მიზანს შეადგენდა კავკასიის მოსახლეობისა და მისი მონათესავე ხალხთა ენებისა და ისტორიის შესწავლა, კავკასიისმცოდნეობასთან დაკავშირებული სამეცნიერო დისციპლინების განვითარება, ყოფილ კავკასიის სამეფისნაცვლოს ფარგლებში არსებული მატერიალური და სულიერი კულტურის ძეგლების რეგისტრაცია-დაცვა.

1931 წელს ინსტიტუტს დაემატა საბუნებისმეტყველო მეცნიერების განყოფილება და ეწოდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის კავკასიისმცოდნეობის ინსტიტუტი, რომლის ბაზაზეც 1932 წელს შეიქმნა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ამიერკავკასიის ფილიალი. 1933 წელს ამიერკავკასიის ფილიალის ბაზაზე ჩამოყალიბდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ამიერკავკასიის ფილიალის საქართველოს განყოფილება. 1935 წელს მოხდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ფილიალის რეორგანიზაცია: ჩამოყალიბდა 3 დამოუკიდებელი ფილიალი —აზერბაიჯანის, საქართველოს და სომხეთის. 1941 წლის თებერვალში საქართველოს ფილიალის ბაზაზე ჩამოყალიბდა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია — ამჟამად საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია.

1936 წელს კავკასიისმცოდნეობის ინსტიტუტს ეწოდა აკადემიკოს ნიკო მარის სახელობის ამიერკავკასიის ხალხთა ისტორიის, მატერიალური კულტურის, ენისა და ლიტერატურის ინსტიტუტი, 1936 წლის ივლისიდან კი აკადემიკოს ნ. მარის სახელობის ენის, ისტორიისა და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტი („ენიმკი“).

ინსტიტუტი აწყობდა სამეცნიერო ექსპედიციებს, ლექცია-მოხსენებებს. მჭიდრო კონტაქტი ჯქონდა ამიერკავკასიის და ჩრდილოეთ კავკასიის სამეცნიერო წრეებთან. ჰქონდა აგრეთვე პერიოდული ორგანო — „კავკასიის ისტორიულ-არქეოლოლოგიური ინსტიტუტის მოამბე“.

ენიმკი 1941 წელს გაიყო ორ ინსტიტუტად: „ისტორიის ინსტიტუტი“ და „აკად. ნ. მარის ენის ინსტიტუტად“.
კავკასიის მინერალური წყლები

კავკასიის მინერალური წყლები — სხვადასხვაგვარი და უხვი მინერალური წყაროებით მდიდარი ბალნეოლოგიური კურორტების რაიონი სტავროპოლის მაღლობისა და კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთების შესაყარზე, რუსეთის ფედერაციის სტავროპოლის მხარე. მნიშვნელოვანი კურორტებია: პიატიგორსკი, კისლოვოდსკი, ესენტუკი, ჟელეზნოვოდსკი.

პირველ ცნობებს კავკასიის მინერალური წყლების შესახებ გვაწვდის ექიმი გ. შობერი (1717), რომელიც პეტრე -ს გაუგზავნია ჩრდილოეთ კავკასიაში მინერალური წყაროების შესასწავლად. კურორტები მოეწყო 1803 წელს; 1972 წელს ექსპლუატაციაში იყო 90 წყარო (სულ ცნობილია 130 წყარო). კავკასიის მინერალური წყლების სამეცნიერო ცენტრია პიატიგორსკის ბალნეოლოგიური ინსტიტუტი (შეიქმნა 1920 წელს).
ალიანც არენა

ალიანც არენა — სტადიონი მიუნხენში, სადაც საშინაო მატჩებს მართავენ მიუნხენის ბაიერნი და მიუნხენ 1860.

სტადიონის მშენებლობა მიმდინარეობდა 2002-05 წლებში არქიტექტორული ფირმა „ჰერცოგი და დე მერონის“ პროექტის მიხედვით და დაჯდა 340 მილიონი ევრო. არენაზე ეტევა 69 901 (66 000 დასაჯდომი) მაყურებელი.

სტადიონი ფუტურისტული ნაგებობაა, გარედან მორთული რომბი ნეონის ნათურებით. როდესაც საფეხბურთო შეხვედრას „ბაიერნი“ მასპინძლობს, რომბები წითელ ფერში ინთება, „მიუნხენ 1860-ის“ მატჩების დროს ლურჯ ფერად. რომბები თეთრ ფერად ინთება, როდესაც გერმანიის ნაკრები თამაშობს.

აქ გაიმართა 2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის შეხვედრები, მათ შორის ჩემპიონატის გახსნის შეხვედრა. 2012 წელს ალიანც არენაზე გაიმართა ჩემპიონთა ლიგის 2011-2012 სეზონის ფინალური მატჩი, სადაც ერთმანეთს „მიუნხენის ბაიერნი“ და „ლონდონის ჩელსი“ შეხვდნენ. შეხვედრა „ჩელსის“ გამარჯვებით დამთავრდა.

გალერეა
კავკასიის მხარეთა უწყებანი

„კავკასიის მხარეთა უწყებანი“ — ქართული ყოველკვირეული გაზეთი, მთავრობის ოფიციალური გამოცემა. გამოდიოდა თბილისში 1845 წლის იანვრიდან 1846 წლის ივლისამდე. წარმოადგენდა „ზაკავკაზსკი ვესტნიკის“ დუბლირებას. გაზეთი იბეჭდებოდა მცირე ზომის ქაღალდზე, 2 სვეტად, 8 გვერდზე. აქვეყნებდა ოფიციალურ ცნობებს და სხვა მასალებს. „კავკასიის მხარეთა უწყებანი“ ერთ-ერთი ქართული გაზეთია, რომელმაც შემოგვინახა საყურადღებო მასალა საუკუნის 40-იანი წლების საქართველოს ეკონომიკური და სოციალური ურთიერთობის შესახებ. რედაქტორი — პლატონ იოსელიანი. მთარგმნელები — ზ. ფალავანდიშვილი, ვ. გურამიშვილი. ტირაჟი 50 ცალი. ჩვენამდე მოაღწია გაზეთის მხოლოდ ორმა ნომერმა (№ 1, № 11)
კავკასიის საექიმო საზოგადოება

კავკასიის საექიმო საზოგადოება ჩამოყალიბდა 1864 წლის აპრილში მოწინავე ქართველ და რუს ექიმთა (ივანე სობოლშჩიკოვი, გიორგი დავრიშვილი, ივანე მინკევიჩი, ივანე დეპნერი, ზაქარია ზუბალაშვილი, სტეფანე ბასტამაშვილი, ივანე პრიბილი, ე. გომბალტი, მიხეილ ჩიგიანი, იოსებ სააკაშვილი და სხვ.) თაოსნობით. კავკასიის საექიმო საზოგადოების ყურადღების ცენტრში იყო საქართველოსა და კავკსიის კლიმატურ-ბალნეოლოგიური რესურსების, სამხარეო პათოლოგიის, მოსახლეობის ანთროპოლოგიის, ეთნოგრაფიის და ხალხური მედიცინის შესწავლა. კავკასიის საექიმო საზოგადოება ოქმებისა და შრომათა კრებულების სახით აქვეყნებდა საზოგადოების სხდომებზე მოსმენილ მოხსენებებს. საზოგადოების საპატიო წევრები იყვნენ რუდოლფ ვირხოვი, ნიკოლოზ პიროგოვი, ივანე თარხნიშვილი, რომლებიც ხშირად აქვეყნებდნენ წერილებს მის კრებულებში. კავკასიის საექიმო საზოგადოება ორჯერ დააჯილდოვეს მედლებით მოსკოვისა და ვენის საერთაშორისო გამოფენებზე. საზოგადოებამ 1928 წლამდე იარსება და მოაწყო ექიმთა 2 ყრილობა (1893, 1901).
კავკასიის სასწავლო ოლქი

კავკასიის სასწავლო ოლქი — 1846 წელს დაარსებული სამხედრო ოლქი, სათავეში ედგა მზრუნველი. კავკასიის სასწავლო ოლქი პირველად შედგებოდა 4 გუბერნიისაგან: თბილისის, ქუთაისის, სტავროპოლისა და შავისღვისპირეთის. 1860 წელს მეფისნაცვალმა ბარიატინსკიმ კავკასიის სასწავლო ოლქი გააუქმა და სკოლების მმართველობა გუბერნიებს გადასცა. ეს ღონისძიება მიზანშეწონილი არ გამოდგა და 1864 წელს დააარსეს კავკასიის სასწავლო დაწესებულებების ინსპექცია, ხოლო 1868 წელს აღადგინეს კავკასიის სასწავლო ოლქი და 6 გუბერნია დააწესეს: თბილისის, ქუთაისის, ბაქოს, ერევნის, სტავროპოლის და ყუბანის, ელიზავეტოპოლის (განჯის) გუბერნიის სკოლები ემორჩილებოდა თბილისის სასწავლებელთა მმართველობას. 1872 წელს კავკასიის სასწავლებელთა მართვის ახალი დებულებით, კავკასიის სასწავლო ოლქის კონტროლს დაექვემდებარა არა მარტო ოფიციალური, არამედ საზოგადოებრივი და კერძო სკოლებიც. შეიქმნა სამზრუნველო საბჭო, დაწესდა 2 ინსპექტორის შტატი, დამატებით შეიქმნა ელიზავეტოპოლის გუბერნიის სკოლების დირექცია. ადგილობრივი სასწავლო სისტემა მთლიანად გაუთანაბრდა რუსეთის იმპერიაში მოქმედ სისტემას. ყველა სასწავლო ოლქი, მათ შორის კავკასიის სასწავლო ოლქი, გაუქმდა 1918 წელს.
გეოგრაფიული რუკა

გეოგრაფიული რუკა — დედამიწის ზედაპირის ან მისი ნაწილის შემცირებული და განზოგადებული გამოსახულება სიბრტყეზე.
რუკაზე გეოგრაფიული ობიექტების შემცირების ხარიხს გვიჩვენებს მასშტაბი.
რუკების უმრავლესობას არაერთი საერთო მახასიათებელი გააჩნია. ყოველ რუკაზე წარმოდგენილი მასშტაბი, გრადუსთა ბადე, პირობითი ნიშნები და გეოგრაფიული ობიექტების ნაწილი. გეოგრაფიული ობიექტებიდან ძირითადია სანაპირო ხაზი, მდინარეები, წყალსატევები, გზები, მთავარი ქალაქები, პოლიტიკური საზღვრები და სხვ. აღნიშნული მახასიათებლები რუკის ზოგადგეოგრაფიულ ფონს (საფუძველს) წარმოადგენს, რომლის მიხედვითაც გეოგრაფიული მოვლენები და პროცესები წარმოჩინდება.

რუკაზე გეოგრაფიული ობიექტის შემცირების ხარისხს მასშტაბი განსაზღვრავს. მასშტაბს ჩვეულებრივ წილადით აღნიშნავენ. ზოგჯერ რუკაზე მოცემულია ხაზოვანი მასშტაბი, რომელიც დაყოფილია სანტიმეტრებად, ყოველ სანტიმეტრს კი შეესაბამება კონკრეტული მანძილი დედამიწის ზედაპირზე.

რუკის ისტორია
ადამიანი რუკებს უძველესი დროიდან ქმნიდა, რითაც თვალსაჩინო წარმოდგენა ეძლეოდა გეოგრაფიული ობიექტების ურთიერთგანლაგებაზე. რუკების კრებადობას ატლასი ეწოდება. ტერმინი ატლასი შემოტანილია აღორძინების ხანაში ფლამანდრიელი კარტოგრაფის გერჰარდ მერკატორის მიერ.

ამჟამად ქაღალდის რუკების გარდა არსებობს ელექტრონული რუკები — რუკები, რომელიც გამოსახულია კომპიუტერის ეკრანზე. ამგვარი რუკების მეშვეობით მანძილების და სხვა კარტოგრაფიული გაზომვების ჩატარება ბევრად ადვილი, სწრაფი და ზუსტია. მასზე მხოლოდ ხაზის გატარებაა საჭირო ნებისმიერ ორ პუნქტს შორის, მონაცემებს კი სპეციალური პროგრამა მყისიერად დაითვლის. ერთ-ერთი ამგვარი კომპიუტერული პროგრამაა .

რუკის ტიპები
გეოგრაფიული ატლასი
საგზაო რუკა
ტერორის კარტოგრაფია
თემატური რუკა
ტოპოგრაფიული რუკა
სინოპტიკური რუკა
მსოფლიო რუკა
გეოლოგიური რუკა
ვარსკვლავური ცის ატლასი
კავკასიის სოფლის მეურნეობის საზოგადოება

კავკასიის სოფლის მეურნეობის საზოგადოება — სასოფლო-სამეურნეო ორგანიზაცია რუსეთის იმპერიაშ. გამოსცემდა ჟურნალს გუთნის დედა.

დაარსდა 1850 წელს. მან შეცვალა 1833—1849 წლებში თბილისში არსებული „სოფლისა და მანუფაქტურული მრეწველობის და ვაჭრობის საზოგადოება“. კავკასიის სოფლის მეურნეობის საზოგადოებას, როგორც მთავრობის, ისე „განათლებულ კერძო პირთა და მემამულეთა“ დახმარებით ხელი უნდა შეეწყო სოფლის მეურნეობის განვითარებისათვის. იგი მიზნად ისახავდა მარცვლეულის წარმოების, მებაღეობის, მებოსტნეობის, მევენახეობა-მეღვინეობის, მეაბრეშუმეობისა და მეფუტკრეობის გაუმჯობესებას, ახალი იარაღმანქანების გავრცელებას, მორწყვის სისტემის სრულყოფას, უცხო ქვეყნების მიღწევათა დანერგვას, სპეციალისტების მოწვევას, სპეციალური და ტექნიკური კულტურების — მეთამბაქოების, მებამბეობის და სხვა გავრცელება-განვითარებას. მემცენარეობისა და მეცხოველეობის საუკეთესო ჯიშებია, თესლების, ნერგების შემოტანასა და გავრცელებას. სოფლის მეურნეობის პროდუქციისა და იარაღების გამოფენათა, ორგანიზაციას, მემამულურ-სავაჭრო მიწათმოქმედების წახალისებას, სოფლის მეურნეობის პროდუქციის ტექნიკურ გადამუშავების, საოჯახო მრეწველობის გაუმჯობესებას.

კავკასიის სოფლის მეურნეობის საზოგადოებას თავდაპირველად სახელმწიფო მოხელეები მეთაურობდნენ, რომლებიც ნაკლებად იცნობდნენ ადგილობრივ პირობებს და სოფლის მოსახლეობის ძირითადი მასის ინტერესებს, ამიტომაც დასავლეთის რაციონალური მეურნეობის მიღწევების გადმონერგვის მათი „კაზიონური“ ცდები მეტწილად არაეფექტური იყო. ბატონყმობის გაუქმების შემდეგ კავკასიის სოფლის მეურნეობის საზოგადოებას ერთგვარი გამოცოცხლება დაეტყო. საუკუნის დასაწყისიდან კავკასიის სოფლის მეურნეობის საზოგადოება ცდილობდა განევითარებინა სავაჭრო მიწათმოქმედება, რათა ცენტრალური სამრეწველო გუბერნიები მოემარაგებინა „სამხრეთის კლიმატის“ სპეციალური ტექნიკური კულტურათა იაფი პროდუქტებით, კავკასიაში დაბანაკებული ჯარის ნაწილები — სურსათ-სანოვაგით და სხვა.

კავკასიის სოფლის მეურნეობის საზოგადოება, სოფლის მეურნეობის გაუმჯობესებსი მიზნით აწყობდა სააკლიმატიზაციო ბაღს, მეთესლეობსი დეპოს, საცდელ-საცვენებელ მინდვრებს, ფერმებს, ამზადებდა პრაქტიკოს მებაღეებს, ქმნიდა ადგილობრივ და უცხოური მცენარეების კოლექციას და ცდილობდა მათ დანერგვას და გავრცელებას. მიწათმოქმედებას ამარაგებდა გაუმჯობესებული იარაღ-მანქანებით და სხვა.

კავკასიის სოფლის მეურნეობის საზოგადოების საქმიანობა თანდათან გასცდა თბილისის გუბერნიის ფარგლებს. 1884 ქუთაისში გახსნა თავისი პირველი განყოფილება. საუკუნიდან კი განყოფილებები გახსნა ამიერკავკასიის სოფლის მეურნეობის ყველა მნიშვნელოვან ცენტრში, სადაც აგრონომიის და სხვა სახის დახმარებას უწევდა უპირატესად მსხვილ მემამულეებს. პოლიტიკურად და ეროვნულად ჩაგრულ, ეკონომიკურად დაძაბულ ღარიბ გლეხობას არ გააჩნდა არც ნივთიერი შესაძლებლობა და არც სათანადო ცოდნა, რომ გამოეყენებინა კავკასიის სოფლის მეურნეობის საზოგადოების მირ შეთავაზებული დახმარება.

კავკასიის სოფლის მეურნეობის საზოგადოების (1850-1918) მოღვაწეობამ მნიშვნელოვანი კვალი დააჩნია კავკასიაში სოფლის მეურნეობის განვითარების საქმეს.
ვალპურგის ღამე

ვალპურგის ღამე — წმ. ვალპურგისის დღესასწაულის (პირველი მაისის) წინა ღამე, როდესაც ძველი გერმანული ხალხური ცრურწმენით ჰარცის მთის უმაღლეს მწვერვალ ბროკენზე იმართება კუდიანებისა და ჯადოქრების დღესასწაული, ღრეობა.

ისტორია
ამ ფესტივალს სახელი წმინდა ვალპურგას სახელი დაერქვა მონაზვნის გამო, რომელიც დაიბადა უესექსში 710 წელს. ის იყო წმინდა ბონიფასეს დისწული და ლეგენდის მიხედვით საქსონელი პრინცი წმინდა რიჩარდის შვილი. ის თავის ძმებთან ერთად მოგზაურობდა ფრანკონიაში, გერმანიაში, სადაც ის გახდა მონაზონი და ცხოვრობდა ჰაიდენჰაიმის დედათა მონასტერში, რომელიც დააარსა მისმა ძმამ უილიბალდმა. ვალპურგა გარდაიცვალა 25 თებერვალს 777 წელს და ეს დღე დღემდე ატარებს მის სახელს, ტრადიციულ კათოლიკური კალენდრით. მისი ნაწილები გადმოასვენეს 1 მაისს და ეს დღეც ატარებს მის სახელს მაგალითად ფინური და შვედური კალენდრით.

ისტორიულად ვალპურგის ღამე წარმოდგება წარმართული საგაზაფხულო წესჩვეულებებიდან. ნორვეგიული ტრადიციით ვალგურგის ღამე მიჩნეულია „დაცემულთა ზღუდედ“. დღესასწაულობენ იმ დროს, როდესაც გარდაიცვალა ოდინი რუნების ცოდნის დასაბრუნებლად. ნათქვამია, რომ ამ ღამეს სისუსტის ჟამი დგება ცოცხლების და მკვდებს შორის. კოცონებს ანთებენ იმისთვის, რომ მოიშორონ მკვდარი და ქაოსური სულები, რომლებიც ცოცხლებს შორის დახეტიალობენ. იმის გამო, რომ ვალპურგის დღე დაემთხვა ამ დღესასწაულს, ის უკვე აღიქმება ერთსა და იმავე დღესასწაულად. ეს ორი დღე აირია ერთმანეთში და შეიქმნა ვალპურგის ღამის დღესასწაული.

თანამედროვე ეპოქაში
ამ ღამეს განსაკუთრებული რიტუალები ეწყობა სატანისტების და ჯადოქრების მიერ. სხვათა შორის ანტონ ლავეიმ სატანისტური ეკლესიაც სწორედ ვალპურგის ღამეს დააარსა 1966 წელს. პირველ მაისს აღიმართება ხოლმე ე. წ. „მაისის ხე“, მიწისა და ცის გამაერთიანებელი, დამაკავშირებელ სიმბოლოდ. ევროპის ბევრ ქვეყნებში ეს ტრადიცია დღემდე შემორჩენილია.
კარსანი

კარსანი — სოფელი საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში, მცხეთის თემში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 700 მ, მცხეთიდან 8 კმ.

გეოგრაფია
კარსანი მდებარეობს საქართველოს დღევანდელ და ანტიკურ დედაქალაქებს — თბილისსა და მცხეთას შორის მოქცეულ პატარა ხეობაში, მტკვრისა და არაგვის შესართავთან. ხეობა სიგრძეში სულ შვიდიოდე კილომეტრს წარმოადგენს და დონეთა სხვაობა ხეობის თავსა და ბოლოს შორის 500 მეტრს აღემატება, რის შედეგადაც ხეობა გამოირჩევა წარმტაცი ბუნებითა და ეკომრავალფეროვნებით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 18 ადამიანი.

ისტორია
გადმოცემების თანახმად, კარსნის სიახლოვესაა დაკრძალული ქართველთა ეთნარქი — ქართლოსი. ქართული საისტორიო-საეკლესიო ტრადიციის მიხედვით, იბერიის მეფეებს ნაბუქოდონოსორისაგან დევნილი ებრაული თემისთვის მიუციათ კარსანი სამკვიდროდ.

1904 წელს სოფელში გაიხნსა თბილისის გეოფიზიკური ობსერვატორიის განყოფილება, რომელიც 1935 წლიდან გადაიტანეს დუშეთში (დუშეთის გეოფიზიკური ობსერვატორია). ამ პერიოდისაა სოფელში დღემდე შემორჩენილი ობსერვატორიის ნაგებობა.

თვითმხილველების გადმოცემით მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში აქ ლავრენტი ბერიას ხელმძღვანელობით ფიზიკოსები საიდუმლო იარაღზე მუშაობდნენ, რის გამოც ხეობა მოქალაქეებისგან დაცლილი და გადაკეტილი ყოფილა.

ომის შემდგომ შენობა გადაეცათ არქეოლოგებს, რომლებიც არმაზისხევი-არმაზციხე-კარსნის არქეოლოგიურ ნაკრძალში მუშაობდნენ. 50-იან წლებში აქ განთავსებული იყო ფიზიკის ინსტიტუტის ლაბორატორიები. ინსტიტუტის ატომური რეაქტორის ამუშავების შემდეგ ამ კომპლექსში განთავსდა ტუბსაავადმყოფო. ლანდშაპტური პირობებისა და დიდი დასახლებებიდან იზოლაციის გამო. საავადმყოფომ ფუნქციონირება შეწყვიტა 1980-იანი წლების ბოლოს.
კავკასიონი (ჟურნალი)

„კავკასიონი“ — ქართული ყოველთვიური ჟურნალი, საქართველოს სსრ მწერალთა კავშირის ორგანო, გამოდიოდა თბილისში 1924 წელს. გამოვიდა 4 ნომერი. თანამშრომლობდნენ კონსტანტინე მაყაშვილი, იოსებ გრიშაშვილი, სანდრო შანშიაშვილი, ლეო ქიაჩელი, შალვა დადიანი, დავით კლდიაშვილი, ალექსანდრე აბაშელი, კონსტანტინე ჭიჭინაძე, ალექსანდრე არსენიშვილი, სანდრო ცირეკიძე, ვალერიან გაფრინდაშვილი, ნიკოლოზ ლორთქიფანიძე, კოტე მარჯანიშვილი, იაკობ ნიკოლაძე, გიორგი წერეთელი და სხვა. გამომცემელი მწერალთა კავშირის საბჭო. რედაქტორი — პავლე ინგოროყვა. ჟურნალი აკრძალა ხელისუფლებამ, როგორც „შოვინისტური გამოცემა“.1925 წლიდან ჟურნალი გამოდიოდა „ახალი კავკასიონის“ სახელწოდებით.