iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბეშუმის ნაქალაქარი

ბეშუმის ნაქალაქარი — არქეოლოგიური ძეგლი ხულოს მუნიციპალიტეტის კურორტ ბეშუმის სიახლოვეს, ჩრდილო-­აღმოსავლეთით მიმდებარე წიწვოვანი ტყის მასივში. ამ ადგილს მოსახლეობა ნაქალაქარს უწოდებს. კომპლექსი ერთ სწორ ხაზზე განლაგებულ ოთხ შემაღლებულ გორაკად არის წარმოდგენილი. ისინი ერთმანეთისაგან დაშორებული არიან 100­-150 მეტრით.

ამათ ერთი საერთო ქვაყრილიანი გზა აკავშირებს. ერთ­-ერთი ბორცვის ქვის ნაგებობათა განლაგების საერთო დიამეტრი 50 მ­ შეადგენს, ხოლო ბორცვის შემაღლება 5 მეტრამდეა. ქვის ნაგებობანი ამ შემაღლებათა ირგვლივ არის განლაგებული ისე, რომ ცალკეული სათავსის უკანა კედელი მთლიანად დედაქანში ზის. გვერდითი კედლები სანახევროდაა მოთავსებული დედაქანში. წინა კედელში ჩვეულებრივ დატანებულია სარკმლები და კარი.

შენობები ნახევრად მიწურია. ზოგჯერ ისინი ერთსათავსოიანი ნაგებობებია და ბორცვზე სხვადასხვა დონეზე არიან განლაგებული ისე, რომ ზოგიერთი სათავსოს ბანი ზემოთ განლაგებული სათავსოს ეზოდ წარმოიდგინება. შენობები ნაგებია მაგარი ჯიშის მასიური ქვებით, რომლებიც ზოგჯერ მთლიანად ან ნაწილობრივ არიან დამუშავებული. ნაგებობათა მშრალი წყობა თითქმის თარაზულია, მაგრამ ეს პრინციპი ყოველთვის არ არის დაცული. სათავსოები უმეტესწილად მართკუთხედის ან კვადრატული ფორმისაა.

შენობათა გადახურვა უმთავრესად ბანური უნდა ყოფილიყო.
დარჩიძეების ციხე

დარჩიძეების ციხე, გოგოლაურის ციხე — ციხესიმაგრე შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფელ დარჩიძეებში, მდებარეობს ჩირუხისწყლის ხეობის სათავეში. იმ ადგილს, სადაც ძეგლია აშენებული, ადგილობრივი მოსახლეობა გოგოლაურის უბანს უწოდებს, საიდანაც მომდინარეობს ციხესიმაგრის სახელწოდებაც. 1987 წელს ციხეზე ჩატარდა არქეოლოგიური გათხრები. ციხე მდებარეობს ე.წ. მთისუბანში. აქ ამოზიდულია კლდის სამი მასივი, ციხე შუა კლდის მასივზეა აღმართული, მის გეგმარებასაც კლდის კონფიგურაცია განსაზღვრავს.

ციხე დასაწყისშივე აკონტროლებდა იმ გზას, რომელიც ხეობაზე გაივლიდა და შუახევის მიდამოებში უერთდებოდა აჭარისწყლის აუზში გამავალ ცენტრალურ გზას. იგი ასევე მეთვალყურეობდა სამცხე-ჯავახეთიდან და ზემო აჭარიდან ხიხანის ძირში, სარიჩაირსა და ჩირუხში გამავალ იმ გზას, რომელიც იმერხევ-შავშეთის გავლით მიემართებოდა არტანუჯისაკენ. ციხესიმაგრე ჩართული იყო აჭარა-შავშეთისა და კლარჯეთის ერთიანი თავდაცვითი სისტემის ჯაჭვში.

ნაგებობა დაშენებულია ხეობისაკენ წინ წაზიდულ კლდოვან ქანზე. ციხეს რელიეფის შესაბამისად წაგრძელებული ტრაპეციისებური ფორმა აქვს და დამხრობილია სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-­აღმოსავლეთისაკენ. გალავნის კედლები მეტ­ნაკლებად ოთხივე მხარესაა შემორჩენილი. უფრო კარგადაა დაცული დასავლეთის და ჩრდილოეთის კედლები.

ციხის მშენებლობაში ორი პერიოდი უნდა გამოიყოს. პირველი საამშენებლო დონე 2,5­3 მ. სიმაღლისაა. მოგვიანებით აღდგენილი კედელი (მე­ორე საამშენებლო დონე) ნაგებია ფლეთილი ქვებით. არქეოლოგიური მასალების მიხედვით ირკვევა, რომ თავდაპირველად ციხე აღუმართავთ ­- საუკუნეებ­ში, ხოლო აღუდგენიათ გვიან შუასაუკუნეებში.

ძეგლს ერთადერთი ბუნებრივი მისადგომი ჩრდილოეთიდან აქვს, მაგრამ იგი ყრუ კედლით იყო დაცული. ციხეში მოხვედრა კლდის მასივის დასაწყისიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით გაჭრილი საცალფეხო ბილიკით და ასაწევი კიბით შეიძლებოდა. შიდა ციხის უკიდურეს ჩრდილო-­დასავლეთ მონაკვეთში მშენებლებს გალავანზე მიშენებით გაუმართავთ მარანი. სხვა მარანი აღმოჩნდა ციხის სამხრეთ-­აღმოსავლეთ კუთხეში.

ასევე საყურადღებოა თონეების აღმოჩენის ფაქტიც. ციხის შუა ნაწილში დაფიქსირდა კლდეში ნაკვეთი ქვევრისებური ფორმის ორმო, რომელიც წყლის რეზერვუარად უნდა ყოფილიყო გამოყენებული.
კარნეგის ტბა

კარნეგის ტბა — დიდი შრობადი ტბა ავსტრალიაში, დასავლეთ ავსტრალიაში. გაწოლილია დასავლეთ ავსტრალიის ზეგანზე, ზღვის დონიდან 439 მ სიმაღლეზე. ტბის სიგრძეა დაახლოებით 100 კმ, ხოლო უდიდესი სიგანე 30 კმ. ზედაპირის ფართობი დაახლოებით 5714 კმ². მდებარეობს ქალაქ უილუნის აღმოსავლეთით, პატარა ქვიშიანი უდაბნოს სამხრეთ კიდესა და გიბსონის უდაბნოს საზღვარზე. სამხრეთ-აღმოსავლეთითაა ვიქტორიას დიდი უდაბნო და აქვეა დიდი ცენტრალური გზა. უმეტესწილად გარშემორტყმულია უდაბნო ლანდშაფტით. წყლით ივსება მხოლოდ უხვი ნალექების დროს. გვალვიან პერიოდში ტბა ტალახიანი მარში ხდება. სამხრეთ-აღმოსავლეთითაა უელსის ტბა. სახელი ეწოდა ავსტრალიელი მოგზაურის დეივიდ კარნეგის პატივსაცემად, რომელიც ამ ადგილებს 1890-იან წლებში სწავლობდა.
გრავეტული დანა

გრავეტული დანა, გრავეტის ტიპის დანა, — კაჟის ან სხვა ქანის მეტ-ნაკლებად პარალელურგვერდებიანი, ვიწრო, სწორი ფირფიტა (ლამელა), რომლის ცალი გვერდი დაბლაგვებულია ციცაბო რეტუშით. სახელი ეწოდა პალეოლითური ძეგლის ლა-გრავეტის (საფრანგეთი) მიხედვით. გაჩნდა ზედა პალეოლითის ადრეულ საფეხურზე. ფართოდ გავრცელდა ორინიაკისა და მომდევნო ხანაში, განსაკუთრებით, სამხრეთ-დასავლეთ ევროპაში. საქართველოში მრავლად გვხვდება ზედა პალეოლითის შუა და გვიანდელი ხანის ძეგლებში (დევისხვრელი, მღვიმევი, გვარჯილის კლდე და სხვ.).
სვეტლანა მკრტჩიანი-ფეიქრიშვილი

სვეტლანა მკრტჩიანი-ფეიქრიშვილი (დ. 2 მაისი, 1961, ფერღანა, უზბეკეთის სსრ, სსრ კავშირი) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი (სპორტული აკრობატიკა) და მწვრთნელი. საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი.

ბიოგრაფია
ევროპისა და მსოფლიოს ორგზის ჩემპიონი და ვიცე-ჩემპიონი (1982) ქალთა წყვილებში (ლუდმილა გლაზუნოვასთან ერთად), საბჭოთა კავშირის სამგზის ჩემპიონი (1981, 1982, 1983) და საბჭოთა კავშირის თასის სამგზის მფლობელი (1981, 1984, 1985). სხვადასხვა რესპუბლიკური, საკავშირო თუ საერთაშორისო შეჯიბრებათა პრიზიორი.
მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი
1982 (პირველი ვარჯიში)
ევროპის ჩემპიონი
1982 (მრავალჭიდი)
გრავიმეტრია

გრავიმეტრია (, „მძიმე“, + , „ვზომავ“) — მეცნიერება გრავიტაციული ველის მახასიათებელი სიდიდეების გაზომვისა და მათი გამოყენების შესახებ გეოდეზიურ, გეოლოგიურ და გეოფიზიკურ პრობლემათა შესასწავლად. გრავიმეტრია სწავლობს სიმძიმის ძალის განაწილებას დედამიწის ზედაპირის სხვადასხვა წერტილში, რასაც დიდი მნიშვნელობა აქვს მთამადნეულის საბადოების ძიებისათვის.

სიმძიმის ძალის ცვლილება დედამიწის ზედაპირზე დამოკიდებულია დედამიწის ფიგურაზე, ზომაზე და მისი შინაგანი მასების სიმკვრივეთა განაწილებაზე. ამიტომ, თუ ცნობილია სიმძიმის ძალის განაწილება დონებრივ ზედაპირზე, შეიძლება ვიმსჯელოთ დედამიწის ფიგურის, შინაგანი აგებულების, სასარგებლო წიაღისეულის განლაგებისა და ზოგიერთი სხვა საკითხის შესახებ. გრავიმეტრიულ ამოცანათა ამოხსნისას გამარტივების მიზნით სიმძიმის ძალის აჩქარების ველს წარმოადგენენ ნორმალური ველისა და ანომალიური ველის ჯამის სახით. ნორმალურ ველს ქმნის ელიფსოიდური ფორმის სხეულის მიზიდულობა, რომლის შიგნით დედამიწის მთელი მასა გარკვეული კანონზომიერებითაა განაწილებული, ხოლო ანომალიურს — დედამიწის შრეების, ქერქისა და მანტიის მასების სიმკვრივის არაერთგვაროვნება. არსებობს სიმძიმის ძალის აჩქარების გაზომვის აბსოლუტური და ფარდობითი მეთოდები. აბსოლუტური მეთოდი დამყარებულია სხეულის თავისუფალი ვარდნის კანონზე. სიმძიმის ძალის აჩქარების აბსოლუტური მნიშვნელობა განისაზღვრა საუკუნის დასაწყისში პოტსდამის გეოდეზიის ინსტიტუტში (გერმანია), რომელიც საერთაშორისო საყრდენ გრავიმეტრიულ პუნქტად ითვლება. ფარდობითი მეთოდით განსაზღვრავენ სიმძიმის ძალის აჩქარების სხვაობას საყრდენ პუნქტსა და მოცემულ პუნქტს შორის. უკანასკნელ პერიოდში სიმძიმის ძალის აჩქარების განსაზღვრის სიზუსტე მკვეთრად ამაღლდა და ამჟამად მისი ძირითადი დანიშნულებაა გრავიმეტრების საეტალონო პოლიგონების შექმნა.
ოქროპილაურის ციხე

ოქროპილაურის ციხე, ოქროპილაურის ყალაბოინი — ციხესიმაგრე შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოქროპილაურში. მდებარეობს ჩირუხის და უჩამბისწყლის შესართავში, მდინარე აჭარისწყლიდან 1 კმ-­ში. ციხესიმაგრე კარგად აკონტროლებდა სხვადასხვა მიმართულებით აქ გამავალ გზებს. იგი დაშენებულია მდინარეების შესართავის მარცხენა მხარეს არსებულ კლდოვან ბორცვზე. სამი მხრიდან მიუვალია. აქვს ერთადერთი მისადგომი სამხრეთის მხრიდან.

ნაგებობა მცირე მოცულობისაა. გალავნის კედლებს შორის მოქცეული შიდა სივრცე ორადაა გაყოფილი. შედარებით კარგადაა შემორჩენილი აღმოსავლეთისა და ჩრდილოეთის კედლები. სამხრეთის მხარეს ციხეს აქვს დამატებითი დამცავი კედელი. მისი დიდი ნაწილი დანგრეულია. ნაშენია დაუმუშავებელი ფილა ქვებით. მათ შემაკავშირებლად კირდუღაბია გამოყენებული.

ციხესიმაგრე აკონტროლებდა აქ გამავალ გზას, რომელიც იმერხევის სოფლების ივეთისა და ფაფართის უღელტეხილით
გადმოდიოდა გოგაძეებში, უჩამბისწყლის ხეობით ეშვება ოქროპილაურის ციხემდე, ხოლო შემდეგ უერთდება აჭარისწყლის ხეობაზე გამავალ ცენტრალურ გზას. ამ გზას აკონტროლებდა საკუთრივ იმერხევის ხეობაში არსებული ჩაქველთის, ხევწრულისა და ცინარეთის ციხესიმაგრები. იგი ერთ-­ერთი უმოკლესი გზა იყო აჭარისწყლის ხეობის შუა წელის მოსახლეობის შავშეთ­-იმერხევთან და შემდეგ არტანუჯთან დაკავშირებისა.

მეორე მხრივ მარეთის ხეობის სათავეებიდან ერთ­-ერთი მნიშვნელოვანი გზა გადავიდოდა ჩირუხში და იქიდან ხიხანის ციხის ძირში, ან კიდევ კალოთისწყლის დაყოლებით ციხისყელის ციხის მიდამოებში უერთდებოდა ბათუმ­-ახალციხე-­არტაანის ცენტრალურ გზას. ჩირუხიდან მარეთისწყლის ხეობით დარჩიძეების (გოგოლაურის) ციხის ძირში გავლით ასევე შეიძლება შუახევში, აჭარისწყლის ხეობაში გამავალ ცენტრალურ არტერიასთან დაკავშირება.

ოქროპილაურის ციხე დარჩიძეების, მახალაკიძეების და ცინარეთის საფორტიფიკაციო ნაგებობებთან ერთად, არა მარტო ახორციელებდა კონტროლს აქ გამავალ მაგისტრალებზე, არამედ ამ გზით დაკავშირებულ მხარეებზეც.
ყვარლის დიდი სალოცავი

ყვარლის დიდი სალოცავი — არქიტექტურული ძეგლი, დგას ქალაქ ყვარელში, სამების სერზე. თარიღდება გვიანი შუა საუკუნეებით.

აღწერა
ეკლესია დარბაზულია, გეგმით სწორკუთხა (7,1 4,6 მეტრი) ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და აგურით. დარბაზულია შენობის ლავგარდანი და გადახურვა. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან - სწორკუთხა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. აფსიდის ღერძზე შეისრული სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს მოწყობილია თითო ოთხკუთხა ნიშა. აფსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია მხრებით, რომლებსაც შესრული ფორმის სატრიუმფო თაღი ეყრდნობა. შეისრულია კამარაც. შენობა გადახურულია კრამიტით.
მიხეილ ბახბახაშვილი

მიხეილ ბახბახაშვილი (დ. 22 თებერვალი, 2000, თელავი) — ქართველი ძიუდოისტი და სამბისტი. ძიუდოში ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2017, კაუნასი, ლიეტუვა, 66 კგ), ჭაბუკებს შორის ევროპის თასის მფლობელი (2017, ბიელსკო ბიალა, პოლონეთი, 66 კგ). სამბოში ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2016, 66 კგ).

ძირითადი შედეგები
ცინარეთის ციხე

ცინარეთის ციხე — ციხესიმაგრე შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცინარეთში. მდებარეობს მარეთის ხეობის მარცხენა შენაკად უჩამბისწყლის ხეობაში, შუახევი-­ცინარეთის საავტომობილო გზის მარცხენა მხარეს. იგი შუახევის ადმინისტრაციული ცენტრიდან დაშორებულია 12 კმ-­ით.

ციხესიმაგრე უზარმაზარი კლდის მასივზეა დაშენებული. შემორჩენილი ნაშთების მიხედვით ჩანს, რომ გალავნის კედლები კლდის გარეპირზეა მორგებული. ამიტომაც ციხის გეგმას კლდის კონფიგურაცია განსაზღვრავს. აქა­-იქ შემორჩენილია გალავნის კედლებისა თუ შიდა ნაგებობათა ნაშთები. ციხის მთლიანი ფართობი დაახლოებით 3 6­40 კვ. მ­.-ია. მრავლად გვხვდება ქვევრების მთლიანი თუ დაზიანებული მონაკვეთები. ციხის ზედა ნაწილში დაცულია კლდეში ნაკვეთი ოთხკუთხა ფორმის წყლის რეზერვუარი.
გრავიურა

გრავიურა — გრაფიკის სახე, რომელიც მოიცავს მყარი მასალის ფირფიტის გრაფიკული დამუშავების მრავალრიცხოვან ხერხს და ამ ფირფიტაზე შესრულებული ნახატის ანაბეჭდის მიღებას ქაღალდზე ან მსგავს მასალაზე. ამ მეთოდით მიღებულ გამოსახულებასაც გრავიურა ეწოდება. გრავიურას წიგნებისა და ალბომების გასაფორმებლად, ესტამპის, ლუბოკის, ექსლიბრისის შესაქმნელად. მისი მხატვრული დამუშავებისთვის იყენებენ კონტურული ხაზს, შტრიხს, ლაქას, ტონს და ზოგჯერ ფერს. გრავიურა იძლევა ტირაჟირების — დიდი რაოდენობით ერთნაირი ხარისხის ანაბეჭდის მიღების შესაძლებლობას.

გრავიურის ტიპები
ამობურცული გრავიურა — ამ ტიპის გრავიურის შექმნისას ნახატისგან თავისუფალი ფირფიტის ნაწილი 2-5 მმ ღრმავდება. ნახატი რელიეფური ხდება, საღებავით იფარება და მისი ანაბეჭდი ქაღალდზე გადააქვთ. ამობურცულ გრავიურას მიეკუთვნება გრავიურა ხეზე (ქსილოგრაფია) და ლინოლეუმზე (ლინოგრავიურა), ასევე რელიეფური გრავიურა ლითონზე.
ჩაღრმავებული გრავიურა — ნახატს ლითონის ფირფიტაზე აღრმავებენ მექანიკური ან ქიმიური საშუალებებით (მჟავით ამოჭმა). ჩაღრმავებულ ადგილებში ტამპონით შეაქვთ საღებავი, შემდეგ ფირფიტას დასველებულ ქაღალდს ადებენ და საბეჭდი დაზგის ლილვებს შორის ატარებენ. არსებობს კვეთილი გრავიურა (ლითონის ზედაპირზე შტრიხებით იკვეთება ხაზები), ოფორტი (მჟავაგამძლე ლაქით დაფარულ ზედაპირზე საგრავიურო ნემსით ნახატის ამოკაწვრა) და გრავიურა მშრალი ნემსით (ნახატის სუფთა ფირფიტაზე ამოკაწვრა).

გრავიურას მიაკუთვნებენ ხშირად ლითოგრაფიასაც, თუმცა მისი შექმნა არ არის დაკავშირებული გრავირების პროცესთან.

ისტორია
გრავიურის წარმოშობა დაკავშირებულია ჩუქურთმების ჭრის, საიუველირო საქმის და იარაღის მოვარაყების განვითარებასთან. ანაბეჭდის მისაღებად ქაღალდი პირველად ჩინეთში გამოიყენეს: აქ გრავიურები ცნობილია – საუკუნეებიდან, პირველი დათარიღებული გრავიურა კი 868 წელს განეკუთვნება. ქაღალდზე ანაბეჭდი გრავიურა ევროპაში შუა საუკუნეებში გავრცელდა და განსაკუთრებით პოპულარული რენესანსის ეპოქაში გახდა. გრავირების ხელოვნება განსაკუთრებით სრულყო გერმანელმა ალბრეხტ დიურერმა.

გრავიურა საქართველოში
საქართველოში გრავიურას და, კერძოდ, ქსილოგრაფიას საფუძველი ჩაუყარა გრიგოლ ტატიშვილმა საუკუნის ნახევარში. მის მიერ დაარსებულ საგრავიურო სახელოსნოში ბეჭდავდნენ დასურათებულ წიგნებს. შემდგომ პერიოდში ქსილოგრაფიაში მუშაობდნენ ვლადიმერ ქუთათელაძე, ვლადიმერ გრიგოლია, დავით გაბაშვილი და სხვ., ოფორტის ტექნიკის გამოყენებით ნამუშევრები შექმნეს დავით ქუთათელაძემ, ვლადიმერ კეშელავამ, ა. ნაცვლიშვილმა, ლორეტა შენგელია-აბაშიძემ , ნანა ცინცაძემ, ლალი ზამბახიძემ, ც. ტერელაძემ, ნანა ჭურღულიამ და სხვ. ესტამპის განვითარებაში მნიშვნელოვანი ღვაწლი მიუძღვით დინარა ნოდიას, რევაზ თარხან-მოურავს. 50–60-იანი წლებისათვის განსაკუთრებით გაიზარდა ინტერესი ლინოგრავიურისადმი (დინარა ნოდია, რევაზ თარხან-მოურავი, თეიმურაზ ყუბანეიშვილი, ზაურ დეისაძე, ჯემალ ლოლუა, გ. ა. ქუთათელაძე, ოთარ ჯიშკარიანი და სხვ.). განვითარდა ასევე სერიგრაფია (ნინო ფერაძე, ია გიგოშვილი, ლორეტა შენგელია-აბაშიძე და სხვ.).
რობინზონ ბეგლარაშვილი

რობინზონ ბეგლარაშვილი (დ. 4 აპრილი, 1998, გორი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), ჭაბუკებს შორის ევროპის თასის გამარჯვებული (2016, ანტალია, თურქეთი, 60 კგ), ევროპის ზაფხულის ახალგაზრდული ოლიმპიური ფესტივალის გამარჯვებული (2015, თბილისი, საქართველო, 60 კგ), ახალგაზრდებს შორის ევროპის თასის გამარჯვებული (2016, ათენი, საბერძნეთი, 60 კგ).

ძირითადი შედეგები
დუბის ღვთისმშობლის ეკლესია

დუბის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, დგას ქალაქ ყვარლის სამხრეთ განაპირას. დუბედ წოდებულ ადგილზე. თარიღდება საუკუნით. 1990-იანი წლებიდან აქ დედათა მონასტერია.

აღწერა
ძეგლი სამეკლესიანი ბაზილიკაა. ნაგებია სხვადასხვა ზომის, მეტ-ნაკლებად სწორხაზოვან რიგებად ნაწყობი რიყის ქვით. გარეთა კედლების (ძირითადად კუთხეების) წყობაში გამოყენებულია საკმაოდ დიდი ზომის რიყის ქვები და ალაგ-ალაგ შირიმი. შენობის გეგმის სწორკუთხედში (21,8 17 მ) ჩაწერილია ერთმანეთისგან კედლებით გამიჯნული და თითო კარით დაკავშირებული სამი ნავი, რომლებიც დამოუკიდებელ ეკლესიებს წარმოადგენენ და გვერდითი სადგომების დამაკავშირებელი დასავლეთ გარშემოსავლელი. ჩრდილოეთ ეკლესიას აღმოსავლეთიდან ეკვრის გეგმით სწორკუთხა სათავსი, რომელიც სამხრეთ კედელში გაჭრილი კარით მხოლოდ მთავარ ეკლესიას უკავშირდება.

შენობა გადაკეთებულია, ამდროინდელია მთავარი ეკლესიის კამარისა და საბჯენი თაღების შემორჩენილი ნაწილები, კონქი, პილასტრები, კანკელი, გვერდის ნავების და დასავლეთ გარშემოსასვლელის კედლები, სამხრეთ ნავის აღმოსავლეთ ბოლოში მოწყობილი სათავსის მნიშვნელოვანი ნაწილი და სხვა. მომდევნო ხანებში გარშემოსავლელის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში მოუწყვიათ მცირე კვადრატული სათავსი, ხოლო ჩრდილოეთ ფასადზე მიუშენებიათ გაურკვეველი დანიშნულების ნაგებობა, რომლისგანაც კედლების მცირე ნაწილიღაა შემორჩენილი.

ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს დასავლეთით, აღმოსავლეთითა და ჩრდილოეთით. პირველი ორი განიერია, ჰქონდათ თაღოვანი გადახურვა. მთავარი ეკლესია მნიშვნელოვნად აღემატება გვერდით ეკლესიებს. აქვს სამი შესასვლელი: ორი მათგანი გვერდის ეკლესიებიდანაა, სამივე კარი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან კი ხის მოზრდილი ძელებით იყო გადახურული.

ეკლესიის შიდა სივრცე, აღმოსავლეთით, დახურულია ნახევარწრიული აფსიდით, აფსიდის ღერძზე გაჭრილია განიერი, მაღალი, ნალისებრი თაღით გადახურული, პარალელურწირთხლებიანი სარკმელი. იგი მოგვიანებით ამოუშენებიათ და მნიშვნელოვნად დაუვიწროებიათ.

ჩრდილო-აღმოსავლეთ სათავსი გეგმით სწორკუთხაა, გადახურულია ბრტყელი კამარით, რომლის სამხრეთ ქუსლი მთავარი ეკლესიის კედელზე მიშენებულ პილასტრსა და მასზე გადაყვანილ ორ თაღს ეყრდნობა. აღმოსავლეთ კედელში ვიწრო თაღოვანი სარკმელია.

სამხრეთ ეკლესია თავდაპირველად ერთ სივრცეს წარმოადგენდა, აღმოსავლეთით დასრულებული იყო სწორი კედლით, რომელშიც მცირე ზომის თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. ეკლესიის ერთ-ერთი გადაკეთების დროს, სადგომის აღმოსავლეთ ბოლოში მოუწყვიათ მცირე სათავსი. რომლის შესასვლელი დასავლეთიდან, მოგვიანებით ჩაშენებულ კედელშია მოწყობილი. კარი დაუდევრადაა გამოყვანილი, გადახურულია თარაზულად. აღმოსავლეთ სარკმლის გარდა, ოთახს კიდევ ერთი, სამხრეთ კედელში გაჭრილი თითქმის კვადრატული ფორმის სარკმელიც აშუქებს.

დასავლეთ გარშემოსავლელის დასავლეთ კედელში სამი განიერი, პარალელურწირთხლებიანი ღიობის ნაშთებია შემორჩენილი. გარშემოსავლელი, ისევე როგორც გვერდის ეკლესიები, გადახურული იყო ბრტყელი კამარით, რომელიც მთავარი ეკლესიის კედლებზე მიდგმულ პილასტრებსა და მათზე გადაყვანილ თაღებს ეყრდნობოდა.

1988 წელს, ძეგლზე, სარესტავრაციო სამუშაოები ჩაატარა სპეციალური სამეცნიერო-სარესტავრაციო საწარმოო სახელოსნომ. აღდგა მთავარი ეკლესიის, სამკვეთლოს და სამხრეთ ნავის აღმოსავლეთ ბოლოში მოწყობილი სათავსის გადახურვა. გამაგრდა გვერდის ნავების და დასავლეთ გარშემოსავლელის კედლების შემორჩენილი ნაწილები.
ფრომის ტბა

ფრომის ტბა — დიდი გაუდინარი ტბა ავსტრალიაში, სამხრეთ ავსტრალიაში. გაწოლილია ბრტყელ ღრმულში, ფლინდერსის ქედის აღმოსავლეთით, ზღვის დონიდან 1 მ სიმაღლეზე. წარმოადგენს წყალმარჩხსა და შრობად ტბას, რომელიც წელიწადის დიდ დროს მარილის ქერქითაა დაფარული. ზედაპირის ფართობი 2596 კმ². სიგრძე დაახლოებით 100 კმ, ხოლო სიგანე 40 კმ. მაქსიმალური სიღრმე 0,5 მ. ტბის დიდი ნაწილი მსოფლიო ოკეანის დონეზე დაბლა მდებარეობს. ზოგჯერ შრობადი კრიკებიდან ივსება მარილიანი წყლით, ზოგჯერ უშუალოდ წყლით მდინარე სტშელეცკი-კრიკიდან. ტბის რაიონში ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში 149-216 მმ უდრის. დასავლეთით ფრომის ტბა ებჯინება ვულკათუნა-გამონის ქედის ეროვნული პარკის ტერიტორიას, ჩრდილოეთით მდინარე სოლტ-კრიკით დაკავშირებულია კალაბონის ტბასთან, აღმოსავლეთით ესაზღვრება სტშელეცკის უდაბნოს, ხოლო სამხრეთით ფრომ-დაუნსის მეურნეობას. ტბის სიახლოვესაა ურანის ორი დიდი საბადო. ტბას სახელი ეწოდა 1843 წელს ბრიტანელი ოფიცერისა და სამხრეთი ავსტრალიის გენერალური მიწისმზომელის ედვარდ ჩარლზ ფრომის პატივსაცემად. 1991 წელს ფრომის ტბა გამოაცხადეს რეგიონულ ნაკრძალად.
ჩხუტუნეთის ციხე

ჩხუტუნეთის ციხე, ყალივაკის ციხე — ციხესიმაგრე ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვედა ჩხუტუნეთში, მდებარეობს მაჭახელისწყლისა და დავითეთისღელის შესართავთან არსებულ კლდოვან ბორცვზე. ციხესიმაგრე - საუკუნეებით თარიღდება.

ძეგლის აღწერა
გალავნის კედლები თითქმის საძირკვლის დონემდეა დანგრეული. გალავნის შიგნით აქა-­იქ შეიმჩნევა სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობათა ნანგრევები. კლდოვანი ბორცვის ჩრდილოეთ მონაკვეთში შემორჩენილია კოშკის (54 მ) ნაშთები. შემორჩენილი კედლების მაქსიმალური სიმაღლე 1,5 მ-­ია. ციხის
შიდა ტერიტორიიდან ორი გვირაბი გადიოდა. ერთი მათგანი დასავლეთით დავითეთისწყლისკენ დაშვებულ ფერდობს მიუყვებოდა (ნაწილი ჩაქცეულია). მეორე გვირაბი ციხის ტერიტორიიდან მაჭახლის წყლისკენ ეშვება. ადგილობრივი მოსახლეობის ცნობით მისი ბოლო მონაკვეთი საავტომობილო გზის გაყვანისას დანგრეულა.

ციხე აკონტროლებდა მაჭახლის ხეობაზე გამავალ გზებს. ციხის კომპლექსში შედის ჩრდილოეთ ფერდობზე არსებული მარანი. მარანი ღია ტიპისაა. აქ ფიქსირებულია ათამდე ქვევრი. გვხვდება მთლიანი ნიმუშებიც. ქვევრები ჩაკირულია. საჭიროა მათი შესწავლა, ერთ­-ერთი ქვევრის გაწმენდისაას ყურძნის წიპწებიც აღმოჩნდა.
ბექა ბერძენიშვილი

ბექა ბერძენიშვილი (დ. 2 აგვისტო, 1990, კასპი) — ქართველი ძიუდოისტი და სამბისტი. სამბოში მსოფლიო თასის გამარჯვებული (2016, მოსკოვი, რუსეთი, +100 კგ), საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2017, ყაზახეთი, +100 კგ), საერთაშორისო ტურნირის „პრეზიდენტის თასი“ გამარჯვებული (2017, მინსკი, ბელარუსი, +100 კგ), არჩილ ჩოხელის მემორიალის გამარჯვებული (2018, თბილისი, საქართველო,+100 კგ) არჩილ ჩოხელის მემორიალის გამარჯვებული (2019, თბილისი, საქართველო, +100 კგ), მსოფლიო თასი (ხარლამპიევის მემორიალი) გამარჯვებული (2019, მოსკოვი, რუსეთი, +100 კგ), საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2019, მინსკი, ბელარუსი,+100 კგ), ევროპული თამაშების გამარჯვებული (2019, მინსკი, ბელარუსი,+100 კგ), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2016, ყაზანი, რუსეთი, +100 კგ). ძიუდოში საქართველოს ჩემპიონატის ვერცხლისა (2011, 100 კგ) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2011, 100 კგ), ახალგაზრდებს შორის საქართველოს ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2008, 90 კგ).

ძირითადი შედეგები
ლევან ბერიანიძე

ლევან ბერიანიძე (დ. 10 ოქტომბერი, 1990, ოჩამჩირე, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა, სუმო). თავისუფალი სტილით ჭიდაობაში მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2010, მოსკოვი, რუსეთი, 120 კგ), საერთაშორისო ტურნირების ვიცე-ჩემპიონი (2010, ოქროს გრან-პრი, 120 კგ). სუმოს ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2013, პონიცი, გერმანია, 115 კგ). 2014 წლის ნოემბრიდან ასპარეზობს სომხეთის სახელით .

ძირითადი შედეგები
ყვარლის მეხუთე ეკლესია

ყვარლის მეხუთე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ქალაქ ყვარელში, ილია ჭავჭავაძის ქუჩაზე, თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით.

აღწერა
ეკლესია დარბაზულია (6,2 4,6 მეტრი), ნაგებია უხეშად დამუშავებული, სხვადასხვა ზომის ქვებით, ძლიერ დაზიანებულია. ჩაქცეულია კამარა, დანგრეულია სამხრეთ და დასავლეთ კედლების, კონქის დიდი ნაწილი, კედლებიდან ჩამოცვენილია საპირე ქვები.

ერთადერთი შესასვლელი ეკლესიას დასავლეთიდან ჰქონდა. აღმოსავლეთით ნახევარწიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ვიწრო და მაღალი, თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს მოწყობილია თითო, გეგმით ნალისებრი ნიშა. ჩრდილოეთ კედელში, აფსიდის მხართან, ერთი ოთხკუთხა ნიშაა.
ყვარლის მეშვიდე ეკლესია

ყვარლის მეშვიდე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, დგას ქალაქ ყვარლის მიდამოებში, 3,5 კილომეტრზე. წინკლდეებად წოდებულ ადგილზე. ტყეში, თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით.

აღწერა
ეკლესია დარბაზულია (5,8 4 მეტრი). ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია: აყრილია სახურავის საფარი. გამონგრეულია აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდის ნაწილი, ჩამოცვენილია ნალესობა.

ერთადერთი, გარედან სწორკუთხა, შიგნიდან კი თაღოვანი შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. მის ღერძზე გაჭრილია ვიწრო, ოთხკუთხა სარკმელი, რომლის ქვემოთ ქვის ტრაპეზია. ერთი მსგავსი სარკმელი დასავლეთ კედელშია - შესასვლელის ზემოთ. აფსიდის სარკმლის გვერდებზე თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშაა. ჩრდილოეთ ნიშა კედლის სისქეში მოწყობილ სამალავს უკავშირდება. ერთი ოთხკუთხა ნიშა დასავლეთ კედელში, შესასვლელის სამხრეთითაცაა.

ინტერიერი მოხატული ყოფილა. მოხატულობა შედარებით უკეთ სამხრეთ კედელზეა შემორჩენილი, სადაც გველეშაპის დამლახვრელი წმინდა გიორგია გამოსახული. საკურთხეველში ეკლესიის მამების ფიგურების ფრაგმენტებია. ჩანს საღებავით შესრულებული წარწერებიც. შიგნით ეკლესია გადახურულია ნახევარწრიული კამარით. ნახევარწრიულია კონქის თაღიც.

შენობის ფასადები დასრულებულია აგურის წყობით გამოყვანილი ხერხულა ლავგარდნით.
ტორენსის ტბა

ტორენსის ტბა — გაუდინარი მლაშე ტბა ავსტრალიაში, სამხრეთ ავსტრალიაში. მდებარეობს ტექტონიკურ ქვაბულში, ფლინდერსის ქედის დასავლეთით, ზღვის დონიდან 28 მ სიმაღლეზე. გაწოლილია ქალაქ პორტ-ოგასტიდან 65 კმ-ში, ხოლო ქალაქ ადელაიდიდან ჩრდილოეთთ 345 კმ-ში. ფართობი ძლიერ ცვალებადია სეზონის მიხედვით: ზამთარში, წვიმების შემდეგ, ფართობი აღწევს 5,7 ათ. კმ²-ს, ზაფხულში თითქმის მთლიანად შრება და იფარება მარილის ქერქით. მაქსიმალური სიგრძე 250 კმ, სიგანე 30 კმ, მაქსიმალური სიღრმე 1 მ. ირგვლივ ბუჩქნარები გვხვდება, მათ შორის ნაცარქათამა. უკანასკნელი 150 წლის განმავლობაში ტორენსი მთლიანად მხოლოდ ერთხელ აივსო. ტბა აღმოაჩინა ედვარდ ჯონ ეირმა 1839 წელს, შემდეგი 20 წლის განმავლობაში ფიქრობდნენ, რომ ტორენსის ტბა ნალის ფორმის დიდი წყალმარჩხი მარილიანი ტბაა, რომელიც შემოზღუდავს ფლინდერსის ქედს და აბრკოლებს გზას ქვეყნის შიდა ნაწილში. პირველი ევროპელი, რომელმაც დაძლია აღნიშნული ბარიერი იყო ოგასტეს ჩარლზ გრეგორი. ტბა წყლით აივსო 1897 წელს და კვლავ 1989 წლის აპრილში. დაახლოებით 35 000 წლის წინ წყალი ტბაში სუსტად მარილიანი იყო, თუმცა დროთა განმავლობაში მარილიანობის ხარისხმა მოიმატა. ტბას სახელი უწოდა ედვარდ ჯონ ეირმა ბრიტანელი ოფიცერისა და ეკონომისტის რობერტ ტორენსის პატივსაცემად. ამჟამად შედის ტორენსის ტბის ეროვნული პარკის შემადგენლობაში.