iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლეილა და მეჯნუნი

„ლეილა და მეჯნუნი“ — პირველი აზერბაიჯანული ეროვნული ოპერა, რომელიც 1907 წელს დაწერა უზეირ ჰაჯიბეკოვმა. ოპერა დაწერილია საუკუნის მგოსანის ფიზულის ტრაღედიის „ლეილა და მეჯნუნის“ მოტივებზე. იგი პირველი აზერბაიჯანული ოპერაა და აგრეთვე პირველი მთელ ისლამურ სამყაროში.

ოპერამ „ლეილა და მეჯნუნი“ საფუძველი ჩაუყარა თანამედროვე მუსიკალური საშუალებების სინთეზის განვითარებას და ეროვნულ-თვითყოფადობის ხასიათების გამოვლინებას. იგი აწყობილია უმდიდრეს ფოლკლორულ მასალებზე (ძირითადად მუღამებზე და ლირიკულ სიმღერებზე), ეს ნაწარმოები გახდა პირველი მცდელობა საუკუნეების მანძილზე ხალხის მიერ დაგროვებული მუსიკალური ტრადიციების გაერთიანება და შერწყმა. ესე შეიქმნა მუღამური ოპერის ახალი ჟანრი, რომელიც მოიცავდა სანოტო ჩანაწერებს და ვოკალურ იმპროვიზაციებს. ოპერის პირველი დადგმა განხორციელდა 1908 წლის 12 (25) იანვარს ბაქოში. ოპერის დადგმა განხორციელდა ჰაჯი ზეინალაბდინ ტაგიევის თეატრში. ეს ნაწარმოები ითვლება აზერბაიჯანული კულტურის მარგალიტად და დაფუძნებულია სიყვარულის კლასიკურ ისტორიაზე, ნაწარმოებზე, რომელიც ერთობ პოპულარულია ახლო აღმოსავლეთში, ცენტრალურ და სამხრეთ აზიაში.

2008 წლის თებერვალში იუნესკოს გენერალური კონფერენციის 38-ე სესიაზე მიიღეს გადაწყვეტილება, რომ პირველი აზერბაიჯანული ოპერის „ლეილა და მეჯნუნის“ 100 წლის იუბილე შეეყვანათ იუნესკოს სამახსოვრო თარიღთა სიაში.
პირ აჰმედაღა ბაბა

პირ აჰმედაღა ბაბა — მუსლიმთა წმინდა ადგილი, რომელიც განლაგებულია სოფელ იერგიუჯში, აზერბაიჯანის ხაჩმაზის რაიონში.

ტაძარი განლაგებულია ტყეში. ტაძარს გააჩნია შიდა დიდი ეზო, რომელიც შემოღობილია ქვის ღობით. ღობეს გააჩნია ორნამენტული თაღები. აქ, დამონტაჟებულია უამრავი დასაჯდომი მომლოცველებისათვის, რომლებიც აქვე ასრულებენ მსხვერპლშეწირვას თავიანთი სურვილების შესასრულებლად. შეწირული ცხოველის გარკვეული ნაწილი

სავალდებულოდ უნდა დაურიგდეს გაჭირვებულებს. ტაძრის გვერდით ჩამოედინება წყლის არხი, სადაც მომლოცველები განბანას ასრულებენ.
მედელინ პეტში

მედელინ პეტში (; დ. 18 აგვისტო, 1994, პორტ-ორჩარდი) — ამერიკელი მსახიობი.

სამი წლის ასაკში მედელინმა დაიწყო საცეკვაო და თეატრალურ სტუდიაში სიარული. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, გადავიდა ლოს-ანჯელესში. 2014 წელს მან მონაწილეობა მიიღო --ის რეკლამაში. 2016 წლის თებერვალში მიიღო შერილ ბლოსომის როლი ტელესერიალში „რივერდეილი“. 2017 წელს გადაიღეს მხატვრულ ფილმში „პოლაროიდი“.
ნესვიცკის სახლი

ა. ი. ნესვიცკის საქალაქო საკარმიდამო (; ან რუკავიშნიკოვის თავშესაფარი — ისტორიული შენობა მოსკოვში, სადოვოეს მოედანზე (სმოლენკო-სენაიას მოედანი, სახ. 30).

ისტორია
პირველი ცნობები ამ ტერიტორიაზე თარიღდება საუკუნით, რომლის მაშინდელი მეპატრონე ნ. მ. ჟელიაბუჟსკი იყო. მაშინ აშენებულია ძირითადი შენობაც. 1775 წელს, შენობა უკვე მოსკოვის გენერალურ გეგმაში შედიოდა.

1794 წელს, ტერიტორიას ახალი მეპატრონე ჰყავს — ნ. ი. ნესვიცკაია. მის მეპატრეონობისას, სახლი გადაკეთდა. გარკვეული ცნობებით, იდეის ავტორია ცნობილი არქიტექტორი მატვეი კაზაკოვი, მაგრამ ეს არ დასტურდება, თუმცა, კაზაკოვის ალბომებში ნესვიცკის სახლის გეგმებია მოცემული. 1812 წელს, სახლი ძლიერი ხანძრის შედეგად დაზარალდა, რომელიც შემდგომში გარემონტდა.

1945 წლის შემდეგ, სახლს რესტავრაცია ჩაუტარდა. საუკუნეში, აქ კომერციული ორგანიზაციებია განთავსებული.

არქიტექტურა
ნესვიცკის სახლი არაერთხელ გადაკეთდა. დასაწყისში, როდესაც შენობის მეპატრონე ჟელუბუჟსკი იყო, სახლი ბაროკოს სტილში იყო, როდესაც ნესვიცკი დაეპატრონა სახლს, სახლმა სტილი შეცვალა და კლასიკური გახდა: ცენტრში განლაგდა კარიბჭე (პორტიკი), რომელიც რვა კორინთულ სვეტს დაეყრდნო, მორთული ფრონტონით. საუკუნეში, სახლის საკმაოდ დაშორებული იყო ქუჩიდან.
აღა გაჰრამან მირსიაბის ქარავან-სარაი

აღა გაჰრამან მირსიაბის ქარავან-სარაი — მე-18 საუკუნის ქარავან-სარაი, განლაგებულია შუშაში, აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოდან დაახლოებით 350 კილომეტრის დაშორებით. შუშის ოკუპაციის მომენტიდან (1992 წლის 8 მაისი) ქარავან-სარაი იმყოფება სომხური ჯარის კონტროლის ქვეშ. ქარავან-სარაი განლაგებული იყო უზეირ ჰაჯიბეკოვისა და მირზა ფათალი ახუნდოვის ქუჩების კვეთაზე.
ჰუსეინ ჯავიდის მავზოლეუმი

ჰუსეინ ჯავიდის მავზოლეუმი — არქიტექტურულ-მემორიალური კომპლექსი, რომელიც აღმართულია აზერბაიჯანელი პოეტისა და დრამატურგის ჰუსეინ ჯავიდის საფლავზე ქალაქ ნახიჩევანში.

ისტორია
ჰუსეინ ჯავიდის მავზოლეუმი აღიმართა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის პირადი ინიციატივით. ძეგლის ავტორი არის აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არქიტექტორი რასიმ ალიევი, არქიტექტორი – სახალხო მხატვარი ომარ ელდაროვი.

ჰუსეინ ჯავიდი გარდაიცვალა 1941 წლის 5 დეკემბერს ირკუტსკის ოლქის სოფელ შევჩენკოში. 1982 წლის 12 ოქტომბერს, პოეტის 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, ნახიჩევანის რესპუბლიკის პარტიულმა კომიტეტმა მიიღო გადაწყვეტილება ჰუსეინ ჯავიდის ნახიჩევანში გადმოსვენების შესახებ. იმავე წლის 3 ნოემბერს ჯავიდის ნეშთი გადმოასვენეს ნახიჩევანში და დაკრძალეს მამამისის სახლის გვერდით. სემდგომ, 1996 წელს მის საფლავზე აღიმართა მავზოლეუმი. 1996 წლის 13 სექტემბერს პოეტთან გადმოასვენეს მისი მეუღლის ქალი პოეტის მიუშკიუნაზისა და შვილის ერტოგრულის ნეშთები (ბაქოდან). 2004 წლის 12 სექტემბერს კი მავზოლეუმში დაასვენეს მათი ქალიშვილიც.

მავზოლეუმი, რომელიც აღმართულია აჯემი ნახიჩევანისა და ნახიჩევანის არქიტექტურული სკოლის გავლენის ქვეშ შედგება ზედა და ქვედა ნაწილებისგან. ქვედა ნაწილი აკლდამას წარმოადგენს.
ქალწულის კოშკი (გადაბეის რაიონი)

ქალწულის კოშკი — შუასაუკუნეების ციხე, რომელიც განლაგებულია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის გადაბეის რაიონის სოფელ სეიუდლიუს მახლობლად, მთაზე. ციხის აშენებასთან დაკავშირებით ზუსტი მონაცემები არ არის შემორჩენილი.

ისტორია
აზერბაიჯანის მთის ციხეებს შორის ნამერდ გალას ციხე გადაბეიში გამოირჩევა თავისი საშენი მასალების მონუმენტალობით და არქიტექტურული ფორმებით. სამეცნიერო ლიტერატურაში ამ ციხეს მოიხსენიებენ როგორც ნამერდ გალას, ხოლო ხალხში იგი ცნობილია, როგორც ქალწულის კოშკი. არ არის ცნობილი მისი აშენების საბაბი და დრო, მაგრამ თავისი არქიტექტურული სტილით იგი მიეკუთვნება საუკუნეს — ელდანიზთა მმართველობის ხანას.

არქიტექტურული თავისებურებანი
გედაბეკის ქალწულის კოშკი მრავალკუთხოვანია. მთის პირობებში რთული არქიტექტურული ნიმუშის შექმნა მეტყველებს არქიტექტორის ხელოვნებაზე. ციხის კუთხეებში აღმარტულია მომრგვალო კოშკები, რაც არქიტექტურის ცენტრალურ ელემენტებს წარმოადგენენ. ციხე წარმოადგენს ორსართულიან ნაგებობას. ციხის ზედა სარტული განლაგებულია მთის მწვერვალზე. სამხრეტის ყველაზე მაღალი წერტილი უკავშირდება მის ქვედა ნაწილს. ციხე აუღებელია.

მთის ციხეები ძირითადად შენდებოდნენ იმ მასალით, რომელიც გვერდით იყო. ეს ციხე კი აშენებულია გამომწვარი აგურით. აგურების სიგრძე 23 სანტიმეტრია, ხოლო სიგანე კი 6 სანტიმეტრი. ციხის სიგრძე 250 მეტრს აღწევს. მას გააჩნია ღია და ფარული გვირადები, რომლებიც უკავშირდებიან მდინარე შამქირ ჩაის.

ციხის მთაზე განლაგება იძლეოდა საშუალებას ეკონტროლებინა დიდი ტერიტორია.
აზერბაიჯანის სურსათის უვნებლობის სააგენტო

აზერბაიჯანის სურსათის უვნებლობის სააგენტო — სახელმწიფო დაწესებულება აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტის შემადგენლობაში. ის შეიქმნა სურსათის უვნებლობის ნორმატიული რეგლამენტირების უზრუნველსაყოფად. აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2017 წლის 25 დეკემბრის ბრძანებულებით, სააგენტოს თავმჯდომარედ გოშგარ თაჰმაზლი დაინიშნა.

ისტორია
სახელმწიფო დაწესებულება დაფუძნდა 2017 წლის 10 თებერვალს, მაგრამ სააგენტოს წესდება დამტკიცდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებით 2017 წლის 13 ნოემბერს სურსათის უვნებლობის სააგენტოს საქმიანობის უზრუნველსაყოფად. განკარგულების თანახმად, სააგენტოს დაქვემდებარებაში შეიქმნა საჯარო სამართლის იურიდიული პირი „აზერბაიჯანის სურსათის უვნებლობის ინსტიტუტი“.

სააგენტოს საქმიანობა
სააგენტოს საქმნიანობაში შედის:

მონაწილეობა მიიღოს ერთიანი სახელმწიფო პოლიტიკაში სურსათის უვნებლობის სფეროში;

რეგულირების, კოორდინაციისა და კონტროლის შესაბამის სფეროში;
სურსათის უვნებლობის სფეროში ნორმების შემუშავება;
განახორციელოს ქვეყანაში წარმოებულიდა ასევე იმპორტირებული საკვები პროდუქტების სახელმწიფო რეგისტრაცია, აგრეთვე მათი შეფუთვის მასალების რეგისტრაცია სასურსათო უსაფრთხოების თვალსაზრისით;
სურსათის პროდუქტების მომხმარებელთა დაცვის სფეროში კანონმდებლობის შესაბამისობის კონტროლი;
საზღვარგარეთის ქვეყნებში ექსპორტირებული სურსათის პროდუქციის ლიცენზიებისა და სერტიფიკატების გაცემა;
უზრუნველყოს სურსათის უვნებლობის სფეროს განვითარება.

სააგენტოს უფლებები
წარმოადგინოს ინიციატივა, რომელიც გახდება შესაბამისი დარგში საერთაშორისო ხელშეკრულებების მონაწილედ;
მოითხოვოს და მიიღოს და მიიღოს საჭირო ინფორმაცია შესაბამის სფეროში სახელმწიფო და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებიდან;
შესაბამის სფეროში საერთაშორისო ხელშეკრულებების შესრულების მონიტორინგი, რომლის წევრიც არის აზერბაიჯანის რესპუბლიკა;
მონაწილეობა მიიღონ ღონისძიებებში, კონფერენციებში, ფორუმებზე, გამოფენებში შესაბამის დარგში ქვეყნის შიგნით და საზღვარგარეთ;
ღონისძიებების, კონფერენციების, ფორუმების, გამოფენების ორგანიზება სურსათის უვნებლობის სფეროში ქვეყნის შიგნით და საზღვარგარეთ;
შეისწავლოს სხვა ქვეყნების გამოცდილება შესაბამის სფეროში;
განახორციელონ საერთაშორისო თანამშრომლობა უცხო ქვეყნებთან და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებთან;
უცხო ქვეყნებთან და ორგანიზაციებთან შეთანხმებით პროექტების მომზადება;
სამეცნიერო და ტექნიკური, ეკონომიკური და მარეგულირებელი სამართლებრივი ბაზის შექმნა;
წინადადებების წარმოდგენა შესაბამის სფეროში რეფორმების განხორციელების შესახებ;
მიმართოს სასამართლოს თავისი უფლებამოსილებისა და უფლებების განხორციელების მიზნით;
განახორციელოს სხვა უფლებები, რომლებიც დადგენილია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის მიერ.

საერთაშორისო თანამშრომლობა
ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია;
გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაცია;
ცხოველთა ჯანმრთელობის დაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია;
მცენარეთა დაცვისა და კარანტინის შესახებ საერთაშორისო კონვენცია;
სტანდარტიზაციის საერთაშორისო ორგანიზაცია;
საერთაშორისო ლაბორატორიული აკრედიტაციის ორგანიზაცია;
კომისია კოდექს ალიმენტარიუსი;
ევროკავშირი.
აზერბაიჯანის საავტორო უფლებების დაცვის რესპუბლიკური სააგენტო

აზერბაიჯანის საავტორო უფლებების დაცვის რესპუბლიკური სააგენტო — აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტის სამთავრობო უწყება, რომლის მიზანია აზერბაიჯანში საავტორო და ინტელექტუალური უფლებების დაცვა. სააგენტოს ხელმძღვანელობს ქამრან იმანოვი.

ისტორია
საავტორო უფლებების დაცვის სააგენტო დაარსდა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 1993 წლის 10 სექტემბერს ბრძანებულებით.

აზერბაიჯანმა 1996 წელს მიიღო კანონი „საავტორო და მომიჯნავე უფლებათა შესახებ“, 2002 წელს „ინტეგრირებული დისკუსიების ტოპოლოგიის დაცვის შესახებ“, 2003 წელს კანონი „აზერბაიჯანის ფოლკლორის გამოხატვის სამართლებრივი დაცვის შესახებ“  და 2004 წელს კანონი „სამართლებრივ მონაცემთა ბაზების დაცვის შესახებ“.

2014 წლის 1-2 დეკემბერს ბაქოში ჩატარდა კონფერენცია თემაზე „საავტორო უფლებების პრობლემები“, რომელიც იყო ორგანიზებული რესპუბლიკური საავტორო სააგენტოს მიერ.

2017 წლის 6 სექტემბერს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა ხელი მოაწერა ბრძანებას რესპუბლიკური სააგენტოს ახალი დეპარტამენტის ფუნქციონირების შესახებ - ინტელექტუალური საკუთრების უფლებების უზრუნველყოფის ცენტრი. ახალი დეპარტამენტის დებულების დამტკიცების უფლება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტს ენიჭება.

2005 წელთან შედარებით 2017 წელს მეკობრეობის დონე 61% -დან 29% -მდე შემცირდა.

1996 წლიდან 2018 წლის დასაწყისამდე, რესპუბლიკურ საავტორო სააგენტოში დარეგისტრირებული მასალები შეადგენდა 11,554 ნამუშევარს, ასევე 85 ავტორის მიერ დაწერილ 177 ნამუშევარს ელექტრონული ფორმით.

საავტორო უფლებების ყველა ობიექტი ინახება სააგენტოს მონაცემთა ბაზაში - ეროვნულ რეესტრში, რომელიც დაარსდა 2017 წლის აპრილში.

სააგენტოს სტრუქტურა
საავტორო უფლებების დაცვის რესპუბლიკური სააგენტოს სტრუქტურა შედგება ხელმძღვანელობისგან და 4 უწყებისგან. სააგენტოს ხელმძღვანელია თავმჯდომარე. ის პირადად არის პასუხისმგებელი იმ საქმეების იმპლემენტაციისთვის, რომლებიც დაკავშირებულია მის მიზნებთან და პასუხისმგებლობებთან. სააგენტოს დაფინანსება ხორციელდება სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯზე.

სააგენტოს საქმიანობა
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საავტორო უფლებათა სააგენტოს საქმიანობა შეესაბამება კონსტიტუციას, იურიდიულ კანონებს,  პრეზიდენტის ბრძანებებსა და განკარგულებებს, აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტის დადგენილებებსა და ბრძანებებს, საავტორო უფლების დაცვასთან დაკავშირებული საერთაშორისო ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული ვალდებულებებს.

რესპუბლიკური საავტორო უფლებების სააგენტო, ინტელექტუალური საკუთრების უფლებების დაცვის შესახებ საივრის  შეტანის შემთხვევაში, მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, თავისუფლდება სახელმწიფო საფასურის გადახდისგან.

სააგენტოს ამოცანები
სააგენტოს ძირითადი ამოცანებია - კონტროლის განხორციელება მოქმედი კანონმდებლობით, საკანონმდებლო ბაზის დახვეწა, რათა შეიქმნას უფრო ხელსაყრელი სამართლებრივი გარემო, საერთაშორისო კულტურული გაცვლების სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის საავტორო უფლებების დაცვა, საერთაშორისო ორგანიზაციებში აზერბაიჯანის წარმომადგენლობა და თანამშრომლობის განხორციელება, სამეცნიერო, კულტურული და მხატვრული ნაწარმოებების რეგისტრაციაში გატარება და ა.შ.
გროს-ვონსდორფის ციხესიმაგრე

გროს-ვონსდორფის ციხესიმაგრე — ტევტონთა ორდენის უძველესი პრუსიული რაინდთა ციხესიმაგრე, მდებარეობს სოფელ კურორტნოეში, კალინინგრადის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. აგებულია საუკუნეში.

ჩამოინგრა და აღარ აღუდგენიათ 1830 წლის ხანძრის შემდეგ. შემონახულია კარიბჭის თავზე მდგომი კოშკის ნანგრევები, რომელიც განეკუთვნება 1356 წელს.

ისტორია
ხისა და ტალახისაგან აგებული გროს-ვონსდორფის ციხესიმაგრე ტევტონთა ორდენის რაინდებმა საუკუნეში დაპყრობილი ძველი პრუსიული ციხესიმაგრის კაპოსეტეს ადგილზე.

1319 წელს ციხესიმაგრე დაანგრიეს ლიტვის ძალებმა. ერთი წლის შემდეგ იგი აღადგინეს ძველი სახით, მაგრამ ისევ დაიპყრეს და გადაწვეს ლიტველებმა 1347 წელს, რის შემდეგაც მიიღეს გადაწყვეტილება, რომ ციხესიმაგრე ქვისაგან უნდა აეშენებინათ. 1348 წელს გროს-ვონსდორფი გახდა კამერამტის ცენტრი. ქვის ციხესიმაგრის მშენებლობა დაიწყო 1356 წელს და დასრულდა დაახლოებით 1372 წელს. 1391 წელს გროს-ვონსდორფი კვლავ გადააკეთეს.

ოცდაათწლიანი ომის დასრულების შემდეგ მალევე, 1468 წელს, ტევტონთა ორდენმა ფინანსების სიმცირის გამო ციხესიმაგრე გადასცა განსუ ფონ ვეირუს. 1525 წელს ჰერცოგმა ალბრეხტმა გამოაცხადა ტევტონთა ორდენის სეკულარიზაციის შესახებ და ციხესიმაგრე გადასცა ედელმან გეინო ფონ დებერტიცუს. 1552 წელს ციხესიმაგრე გადავიდა ადრეასუ ფონ ფლანსუს ხელში. 1590 წელს მიმდინარეობდა კაპიტალური რემონტი.

1790 წელს ციხესიმაგრეში ძლიერი ხანძარი გაჩნდა, რომლის შემდეგაც არქიტექტორმა ფრიდრიხ დავიდ ჟილმა აღადგინა ციხესიმაგრე და გადააკეთა კარიბჭის კოშკი. 1830 წელს გაჩნდა უფრო სერიოზული ხანძარი, რომლის შემდეგაც ციხესიმაგრე არ აღუდგენიათ. მთელი შენობიდან გადარჩა მხოლოდ კარიბჭის კოშკი.
ალვარო ობრეგონი

ალვარო ობრეგონ სალიდო (; დ. 19 თებერვალი, 1880 — გ. 17 ივლისი, 1928) — გენერალი მექსიკის რევოლუციის დროს და მექსიკის პრეზიდენტი 1920-1924 წლებში. ის მხარს უჭერდა სონორას გადაწყვეტილებას მხარში დასგომოდნენ კოაუილას გუბერნატორს, ვენუსტიანო კარანსას უერტას რეჟიმის წინააღმდეგ ბრძოლაში. კარანსამ ობრეგონი რევოლუციორი ჯარების მეთაურად აირჩია ჩრდილო-დასავლეთ მექსიკაში, 1915 წელს კი ომის მინისტრად დანიშნა. 1920 წელს ობრეგონი კარანსას აუჯანყდა და ეს უკანასკნელი ამ დაპირისპირებას ემსხვერპლა. შემდომ არჩევნებში ობრეგონმა დიდი უპირატესობით გაიმარჯვა.

ობრეგონის პრეზიდენტობა პირველი სტაბილური ხელისუფლება იყო 1910 წლის რევოლუციის დაწყების შემდეგ. მან გაატარა მრავალი საგანმანათლებლო, ნორმალიზებული მიწის საკუთრებისა და შრომის რეფორმები, რომლებიც დაფინანსებული იყო მექსიკელი მუშათა ძლიერი რეგიონალური კონფედერაციის მიერ. 1923 წლის აგვისტოში მან ხელი მოაწერა ბუკარელის ხელშეკრულებას, რომელიც გულისხმობდა მექსიკისა და აშშ-ს მთავრობების ინტერესებს ნავთობთან დაკავშირებით და აშშ-ს დიპლომატიურ აღიარებას მისი მთავრობისა. 1923-1924 წლებში ობრეგონის ფინანსთა მინისტრმა, ადოლფო დე ლა უერტამ წამოიწყო აჯანყება ბუკარელის ხელშეკრულების გაპროტესტების მიზნით. ობრეგონი დაუბრუნდა ბრძოლის ველს, რათა ჩაეხშო ამბოხი. მის გამარჯვებაში დიდი როლი ითამაშეს შეერთებული შტატების არმიამ და ჩვიდმეტმა ამერიკულმა თვითმფრინავმა, რომლებმაც დაბომბეს დე ლა უერტას მხარდამჭერები.

1924 წელს ობრეგონის თანამოაზრე და ჩრდილოეთ რევოლუციური ჯარის გენერალი, პლუტარკო ელიას კალესი პრეზიდენტად აირჩიეს, მიუხედავად იმისა, რომ თავად ობრეგონი მხარს უჭერდა სონორას. კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შემდეგ 1928 წლის არჩევნებში ობრეგონი კვლავ აირჩიეს პრეზიდენტად, თუმცა, მთავრობის მიერ ანტი-რელიგურის რეფორმების გატარების გამო, ხოსე დე ლეონ ტორალმა ის მანამდე მოკლა, სანამ თამადებობას კვლავ დაიკავებდა. ობრეგონის მკვლელი სიკვდილით დასაჯეს. პრეზიდენტის სიკვდილში დადანაშაულებული იყო მექსიკელი მონაზონი, მადრე კონჩიტა, რომელიც ვარაუდის თანახმად ობრეგონის მკვლელობას ხელმძღვანელობდა.
გურამ ბენაშვილი

გურამ დიმიტრის ძე ბენაშვილი (დ. 30 მაისი, 1941, არბოშიკი, ახლანდელი დედოფლისწყაროს მუნიცეპალიტეტი) — ქართველი კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1994), პროფესორი (1997), ღირსების ორდენის კავალერი (2001).

ბიოგრაფია
გურამ ბენაშვილმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1964 წელს.

1974 წლიდან მუშაობს ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტში; 1996 წლიდან იყო ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე; ხოლო 1997 წლიდან — ამავე ინსტიტუტის დირექტორი; 1996 წელს აირჩიეს თბილისის სულხან-საბა ორბელიანის სახ. პედაგოგიური უნივერსიტეტის ქართული ლიტერატურის კათედრის გამგედ; ხელმძღვანელობს საქართველოს მწერალთა კავშირის კრიტიკისა და პუბლიცისტიკის სექციას; 2000 წლიდან არის მწერალთა კავშირის თავმჯდომარის მოადგილე; მისი პირველი ლიტერატურული წერილი „ვალერიან გაფრინდაშვილის შემოქმედებითი ევოლუცია“ 1972 წელს დაიბეჭდა; 1986 წელს გამოვიდა მისი პირველი წიგნი „წყურვილი წვდომისა“; მასვე ეკუთვნის „ლიტერატურულ-კრიტიკული ეტიუდები“ (1989), „რანი იყვნენ და რანი არიან“ (1991); მისი ლიტერატურული გამოკვლევების არეალი მოიცავს როგორც ქართულ კლასიკურ ლიტერატურას, ისე საუკუნის თვალსაჩინო მწერალთა შემოქმედებას.
გიუნიუთის ოპერაცია

გიუნიუთის ოპერაცია — 2018 წლის 20-დან 27 მაისამდე მიმდინარე სამხედრო შეტაკება აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალებსა და სომხეთის შეიარაღებულ ძალებს შორის. სამხედრო შეტაკება და შემდგომში ჩატარებული სამხედრო ოპერაცია აზერბაიჯანის მიერ ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის რამდენიმე სომხეთის მიერ ოკუპირებული სოფლისა და სტრატეგიული მაღლობის განთავისუფლებით დასრულდა. ოპერაციის შედეგად, თავდაპირველად განთავისუფლდა სოფელი გიუნიუთი და მის მახლობლად მდებარე მთები, შემდეგ კი ყიზილგაიას მთა და ხუნუთდაღი, რომელიც საშუალებას აძლევს აზერბაიჯანის შეიარაღებულ ძალებს, აკონტროლონ ერევანი-ეხენაძორი-გორუსი-ლაჩინი-ხანქენდის საავტომობილო გზას. შემდგომში, აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა, ასევე სოფელი არენიც აიღეს.

სამხედრო ოპერაციის დროს, აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების 1, ხოლო სომხეთის შეიარაღებული ძალების 3 სამხედრო მოსამსახურე დაიღუპა.
რესპუბლიკის დღე (აზერბაიჯანი)

რესპუბლიკის დღე — აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის გამოცხადების დღე აზერბაიჯანის ეროვნული საბჭოს მიერ. ეს იყო პირველი სეკულარული დემოკრატიული რესპუბლიკა მუსლიმურ აღმოსავლეთში. აზერბაიჯანი დემოკრატიული რესპუბლიკის დაფუძნებელი იყო მამედ ემინ რასულზადე. 1990 წლიდან 28 მაისი აზერბაიჯანში აღინიშნება, როგორც ეროვნული დღესასწაული.

ადრ იყო პირველი რესპუბლიკა მუსლიმურ ქვეყნებს შორის, რომელმაც მიანიჭა ქალებს თანაბარი პოლიტიკური უფლებები. პირველი სახელმწიფო, რომელმაც ოფიციალურად აღიარა აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა ოსმალეთის იმპერია იყო.

აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის დროშა წითელი ფერის იყო. აზერბაიჯანის დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ დაძაბულ და რთულ სოციალურ-პოლიტიკურ სიტუაციაში შეძლო არსებობა მხოლოდ 23 თვის განმავლობაში. 1920 წლის 28 აპრილს საბჭოთა კავშირი შეიჭრა აზერბაიჯანში. 1991 წელს საბჭოთა იმპერიის დაშლის შემდეგ აზერბაიჯანმა კვლავ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.

1990 წლიდან რესპუბლიკის დღე აღინიშნება, როგორც სახელმწიფო დამოუკიდებლობის  აღდგენის და სახელმწიფო დღესასწაულის დღე.

ხსოვნა
ამ დღის პატივსაცემად ბაქოს მეტროილიტენის ერთ-ერთი სადგურია „28 მაისი“.
მეფისნაცვლის ყოფილი სასახლის დარბაზში, თბილისში, სადაც გამოაცხადეს რესპუბლიკის დამოუკიდებლობა, არის მემორიალური დაფა აზერბაიჯანულ, ქართულ და ინგლისურ ენებზე.
ბაქოში ისტიგლალიათის (დამოუკიდებლობის ) ქუჩაზე დამონტაჟებულია სტელა დამოუკიდებლობის დეკლარაციის ტექსტით
2008 წელს რესპუბლიკის 90 წლის იუბილესთან დაკავშირებით საფოსტო მარკა გამოიცა.
ამ დღის პატივსაცემად ბაქოში არის 28 მაისის ქუჩა
აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის დღე

აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის დღე აზერბაიჯანის მთავარი სახელმწიფო დღესასწაულია. ეს თარიღი 18 ოქტომბერს ყოველწლიურად აღინიშნება.

დღესასწაულის ისტორია
1991 წლის 30 აგვისტოს აზერბაიჯანის უმაღლესი საბჭოს საგანგებო სხდომაზე მიღებულ იქნა რესპუბლიკის სახელმწიფო დამოუკიდებლობის აღდგენის დეკლარაცია. იმავდროულად მიღებულ იქნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს დადგენილება  „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო დამოუკიდებლობის აღდგენის შესახებ“.

1991 წლის 18 ოქტომბერს აზერბაიჯანის უმაღლესმა საბჭომ 30 აგვისტოს მიღებული დადგენილების საფუძველზე მიიღო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო დამოუკიდებლობის შესახებ კონსტიტუციური აქტი და დააფუძნა დამოუკიდებელი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო, პოლიტიკური და ეკონომიკური სტრუქტურის საფუძვლები.

აზერბაიჯანის საფოსტო მარკები
მარგარიტა ფრანგი (1157-1197)

მარგარიტა ფრანგი (, , ; დ. 1157 - გ. 18 სექტემბერი 1197) — კაპეტინგების დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე ლუი -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ კონსტანცია კასტილიელის ასული. ინგლისის დედოფალი 1172-1183 წლებში როგორც ჰენრი ახალგაზრდას, ხოლო უნგრეთისა და ხორვატიის დედოფალი 1186-1196 წლებში როგორც ბელა -ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
საფრანგეთის პრინცესა
მარგარიტა იყო საფრანგეთის მეფე ლუი -ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ კონსტანსია კასტილიელის უფროსი ქალიშვილი. მისი უფროსი ნახევარ-დები მარი და ალისი, ასევე იყვნენ მისი მომავალი ქმრის ნახევარ-დებიც.

1160 წლის 2 ნოემბერს იგი დანიშნეს ინგლისის პრინც ჰენრიზე. ჰენრი ინგლისის მეფე ჰენრი -ისა და მისი ცოლის, დედოფალ ელეონორ აკვიტანიელის ხუთი ვაჟიდან უფროსი იყო. ელეონორ აკვიტანიელი წარსულში ლუი -ის ცოლი იყო. ნიშნობისას ჰენრი ხუთი წლის იყო, ხოლო მარგარიტა სამის.

ინგლისის დედოფალი
1170 წლიდან მარგარიტას ქმარი ჰენრი -ის თანამმართველი გახდა. იმის გათვალისწინებით, რომ ამ დროს არქიეპისკოპოსი თომას ბეკეტი დევნილობაში იმყოფებოდა, ჰენრისა და მარგარიტას კორონაცია არ მომხდარა. 1172 წლის 27 აგვისტოს ჰენრი შვილის სასარგებლოდ გადადგა, ამავე დღეს უინჩესტერის საკათედრო ტაძარში ჰენრი და მარგარიტა ინგლისის მეფე-დედოფლად აკურთხეს. მალევე გამოაცხადეს, რომ მარგარიტა ორსულად იყო. მან ორსულობა პარიზში გაატარა, სადაც 1177 წლის 19 ივნისს ნაადრევი მშობიარობით ვაჟი გააჩინა, რომელიც სამი დღის შემდეგ გარდაიცვალა.

1182 წელს დედოფალ მარგარიტას ბრალი დასდეს მეფის ღალატში მარშალ უილიამ პერბროკთან. ჰენრიმ დაიწყო განქორწინების პროცესი მრუშობის გამო, თუმცა მარგარიტას ეს ვერ დაუმტკიცეს და შესაბამისად ვერც განქორწინდნენ. ყოველივე ამ სკანდალის შემდეგ ჰენრიმ საფრანგეთთან ომი განაახლა. იგი 1183 წლის 11 ივნისს ბრძოლაში მოკლეს ფრანგებმა. ვინაიდან მარგარიტასა და ჰენრის შვილი არ ჰყავდათ, ტახტზე კვლავ მისი მამამთილი, ჰენრი ავიდა. მალევე დაიწყო მოლაპარაკებები ახალ ქორინებასთან დაკავშირებით. მარგარიტას ძმამ 1186 წელს იგი მიათხოვა ახლად დაქვრივებულ უნგრეთისა და ხორვატიის მეფე ბელა -ს.

უნგრეთის დედოფალი
1186 წელს მარგარიტა ჩავიდა უნგრეთში და ბუდაში დაქორწინდა ბელა -ზე. ეს ორივესათვის მეორე ქორწინება იყო. აქედან მოყოლებული მარგარიტა უნგრეთისა და ხორვატიის დედოფალი გახდა.

როგორც ჩანს, 1177 წელს ბავშვის გაჩენამ მარგარიტას ორგანიზმი სერიოზულად დააზიანა და ამის შემდეგ მას ბავშვები აღარ, უფროსწორედ ვეღარ გაუჩენია.

1196 წელს ბელა საღვთო რომის იმპერიაში ბრძოლის დროს დაიღუპა. ამის შემდეგ ტახტზე ავიდა ბელასა და მისი პირველი განსვენებული ცოლის, დედოფალ აგნეს ანტიოქიელის ვაჟი ემერიკი. ამ ამბიდან სულ ერთ წელიწადში 1197 წლის 18 სექტემბერს მარგარიტა გარდაიცვალა.

ტიტულები
საფრანგეთის პრინცესა;
ნორმანდიის ჰერცოგინია;
ანჟუს გრაფინია;
მაინის გრაფინია;
ინგლისის დედოფალი;
ირლანდიის ლედი;
უნგრეთის დედოფალი;
ხორვატიის დედოფალი;

წინაპრები
მარგარიტა ფრანგის წინაპრები
გიო ხუციშვილი

გიორგი (გიო) ხუციშვილი (დ. 17 ივლისი, 1962, თბილისი — გ. 11 ივნისი, 2018, თბილისი) — ქართველი მომღერალი და მსახიობი. იგი ასრულებდა ქართულ სიმღერებს, როგორც მარტო, ასევე დუეტში; ერთ-ერთი მისი ცნობილი დუეტი იყო ნატო გელაშვილთან ერთად (ყველაზე ცნობილი სიმღერა — „აყვავდება როცა ნუში“).

მუშაობდა ქართული დოკუმენტური სატელევიზიო პოპულარული ფილმების სტუდია (ქდსპფ) „მემატიანეში“. გადაიღო კინონოველა „სინანული“ (1984), დოკუმენტური ფილმები „აქ ყველაფერი წარსულს მაგონებს“, „საუკუნეებს გაუძლებს, მაგრამ...“ (1985), „დედმამიშვილობა“ (1986), „იყო ასეთი ჭაბუკი“ (მ. გაგუასთან ერთად, 1988), „არჩევნები“ (1988), „თანამოაზრენი“ (გია ბალიაშვილთან ერთად, 1988) და სხვა. ქართული ღვინის კომპანია „თელიანი ველის“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი. საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო, ადმინისტრაციის საზოგადოებრივ საქმეთა დეპარტამენტის საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამმართველოს უფროსი, თბილისის სპორტის სასახლეს დირექტორი.

2018 წლის 29 მაისს თბილისის დიდი საკონცერტო დარბაზის წინ გიო ხუციშვილის ვარსკვლავი გაიხსნა. გიო ხუციშვილი სიცოცხლის ბოლო პერიოდში მძიმე სენით იყო დაავადებული. მომღერალი 2018 წლის 11 ივნისს, თბილისში, 55 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

ფილმოგრაფია
1980: „სიყვარული ყველას უნდა“ რეჟისორები მიხეილ ჭიაურელი (უმცროსი), გიორგი შენგელაია
1981: „მომეხმარეთ იალბუზზე ასვლაში“ რეჟ. ნანა ჯორჯაძე
1984: „სანამ წვიმა გადავლიდეს“ (კახა) რეჟ. ქეთი დოლიძე
1986: „ჩვენი ჯერია, ბიჭებო!“ (თენგო მაისურაძე) რეჟ. ბაადურ წულაძე
1987: „ხარება და გოგია“ (მეეტლე უტრუხუნე) რეჟ. გიორგი შენგელაია
1987: „ავტოპორტრეტი“ რეჟ. ერეკლე ბადურაშვილი
1989: „ძაღლის ყნოსვა“ რეჟ. გიორგი დადიანი
1990: „ცოდვის დღესასწაული“ რეჟ. ერეკლე ბადურაშვილი
1994 „თბილისი ჩემი სახლია“ (გიო) რეჟ. ერეკლე ბადურაშვილი
2005: „ვეფხისტყაოსანი ანუ კავკასიური მარყუჟი“ რეჟ. თეიმურაზ ჩიხლაძე