iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ისტიგლალიატის ქუჩა

ისტიგლალიატის ქუჩა — ქუჩა აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. ქუჩა იწყება გიულისტანის სასახლედან, მდებარეობს ბაქოს სამხრეთით მაღლობზე და გრძელდება ჩრდილოეთით, შემდეგ ჩრდილო-აღმოსავლეთით და მთავრდება აზიზ ალიევისა და მამედ ამინ რასულზადეს ქუჩების კვეთასთან, შადრევნების მოედნის კიდესთან.

მიმოხილვა
ისტიგლალიატის ქუჩა ბაქოს ერთ-ერთი უძველესი ქუჩაა. ქუჩის ყოფილი სახელწოდებაა „ნიკოლაევსკაია“, რომელიც რუსეთის იმპერიის დროს რუსეთის ცარის, ნიკოლოზ -ის დროს ეწოდა. ბოლშევიკური რევოლუციის შემდეგ ქუჩას „პარლამენტსკაია“ დაერქვა, ხოლო საბჭოთა კავშირის დროს მას „კომუნისტიჩესკაია“ ეწოდებოდა. 1991 წლიდან, აზერბაიჯანის სახელმწიფო დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ ქუჩას სახელი კიდევ ერთხელ შეეცვალა და „ისტიგლალიატი“ ეწოდა, რაც აზერბაიჯანულ ენაზე „სუვერენიტეტს“, „სახელმწიფოებრიობას“ ნიშნავს. ქუჩა 2.2 კმ-ის სიგრძისაა. ქალაქის ისტორიულ ნაწილში მდებარეობის გამო, ისტიგლალიატი დედაქალაქის ერთ-ერთ ყველაზე ლამაზ ქუჩად მიიჩნევა.

მნიშვნელოვანი შენობა-ნაგებობები
ქუჩაზე სამთავრობო ოფისები, უნივერსიტეტები, მაღაზიები, ბუტიკები და რესტორნები მდებარეობს. ისტიგლალიატის ერთ-ერთი მთავარი ღირსშესანიშნაობაა გიულისტანის საქორწინო სასახლე კომპლექსი, რომელიც ბაქოს ყურეს გადაჰყურებს. სასახლეში სამთავრობო და არასმთავრობო ორგანიზაციების ოფიციალური დაწესებულებებია განთავსებული და ქვეყნის მნიშვნელოვან ღონისძიებებს მასპინძლობს. სასახლე 1970-იან წლებში ქალაქის მთავარი არქიტექტორის, ალიშ ლამბარანსკის ინიციატივით აიგო,1980 წელს გაიხსნა და 1998 წელს განახლდა.

ისტიგლალიატის ქუჩაზე მდებარეობს პრეზიდენტის სასახლე (აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ოფისი). სხვა სამთავრობო შენობათაგან აღსანიშნავია ბაროკოს სტილით აგებული ბაქოს აღმასრულებელი ხელისუფლების შენობა რომელიც საუკუნის დასაწყისში აიგო. მერიის შენობა ჯოზეფ გოსლავსკის უკანასკნელი ნამუშევარია, რომელიც კაზიმიერს შკორევიჩმა და ჯოზეფ პლოსკომ დაასრულეს. ისტიგლალიატის ქუჩაზე მდებარეობს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის აზერბაიჯანის წარმომადგენლობითი ოფისიც.

საგანმანათლებლო დაწესებულებათაგან ისტიგლალიატის ქუჩაზე მდებარეობს დასავლეთ კასპიური უნივერსიტეტი, რომელიც 1991 წელს ჰუსეინ ბაღიროვმა დააარსა და მსოფლიოს წამყვან უნივერსიტეტებთან თანამშრომლობს. ისტორიულ ნაწილში მდებარეობს აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტიც, რომელიც 1930 წელს დაარსდა და სამხრეთ კავკასიის ერთ-ერთი უდიდესი საგანმანათლებლო ინსტიტუტია.

ისტიგლალიატის ქუჩაზე მდებარეობს აზერბაიჯანის უმთავრესი სახელმწიფო კვლევითი ორგანიზაცია აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია, რომელიც სოციალურ მეცნიერებათა ღონისძიებათა მთავარი წარმმართველი ორგანოა.

ქუჩის ღირსშესანიშნაობებს შორისაა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის დარბაზიც, რომელიც 1912 წელს აიგო და აზერბაიჯანის უმთავრესი საკონცერტო დარბაზია. ღირსშესანიშნაობათა შორისაა იჩერი-შეჰერის მეტროსადგური, იჩერი შეჰერის ჩრდილოეთი კედელი და მირზა ალექპერ საბირის ბაღი. ისტიგლალიატის ქუჩის, აჰმედ ჯავადის, აზერბაიჯანის ქუჩისა და ისლამ საფარელის ქუჩების კვეთაში მდებარეობს შუა საუკუნეების სპარსელი პოეტის, ნიზამი განჯევის 6 მეტრის სიმაღლის სპილენძისგან დამზადებული ძეგლი.
სერგო ფარაჯანოვის სახლ-მუზეუმი

სერგო ფარაჯანოვის სახლ-მუზეუმი — არის მუზეუმი ერევანში, რომელიც ეძღვნება საბჭოთა სომეხ რეჟისორსა და მხატვარ სერგო ფარაჯანოვს. ქალაქის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული მუზეუმი. მისამართი: ერევანი, ძორაგუის ქუჩა, 15-16.

ისტორია
აღნიშნული მუზეუმი შეიქმნა 1988 წელს, სომხეთის ხალხური ხელოვნების მუზეუმში პირველი გამოფენის შემდეგ. ფარაჯანოვი, რომელიც ერევანში გადავიდა, თავად აირჩია ადგილი (ერევანის ძორგიოვის ეთნოგრაფიული კვარტალი) საკუთარი სახლისა და მუზეუმისთვის და სამშენებლო პროექტისთვის.

1988 წლის სპიტაკის მიწისძვრის და სოციალურ-ეკონომიკური პრობლემების გამო, მუზეუმი არ გაიხსნა 1991 წლის ივნისამდე, ფარაჯანოვის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ.

მუზეუმის დამფუძნებელი და დირექტორი არის ზავენ სარგსიანი. მუზეუმი არის ერევნის ერთ–ერთი გამორჩეული და საინტერესო კულტურული ცენტრი, რომელიც გამოირჩევა გამოფენებით, გამოცემებითა და საპატიო მიღებებით (მათ შორის, ერევნის საერთაშორისო კინოფესტივალის სტუმრების ყოველწლიური შეხვედრების ჩათვლით).

მუზეუმს ესტუმრნენ პაულო კოელიო, ვიმ ვენდერსი, მიხაილ ვარტანოვი, ტონინო გუერა, ენრიკა ანტონიონი, ატომ ეგგოიანი, ნიკიტა მიხალკოვი, ვლადიმერ პუტინი, ალექსანდრე ლუკაშენკო, ევგენი ევტუშენკო, არნოლდ რუთელი, ვალდას ადამკუსი, ტარა ჰალოონენი, დონალდ კნუთი და სხვები.

ექსპოზიცია
მუზეუმი განთავსებულია ტრადიციულ კავკასიურ ორსართულიან სახლში, რომელსაც აქვს ხის გალერეა.

მუზეუმის კოლექცია წარმოადგენს ფარაჯანოვის მრავალფეროვან მხატვრულ და ლიტერატურულ მემკვიდრეობას და მოიცავს დაახლოებით 1,400 ექსპონატს. მათ შორის, ფარაჯანოვის თბილისის სახლის ავეჯს და მისი ნებით ერევანში გადაცემულ პერსონალურ ნივთებს. ინსტალაციები, კოლაჟები, შეკრებები, ნახატები, თოჯინები და ქუდები. მუზეუმში ასევე განთავსებულია გამოუქვეყნებელი სკრიპტები, ლიბრეტო და ხელოვნების სხვადასხვა ნიმუშები, რომლებიც ფარჯანოვმა ციხეში შექმნა. მაგალითად, წარმოდგენილია „თალერები“, რომლებიც ფარაჯანოვმა კეფირის ბოთლის ქუდებისგან დაამზადა ლუკიანოვსკაიას ციხეში ყოფნის დროს. სხვა სამუზეუმო ექსპონატებში შედის ორი რეკრეაციული მემორიალური ოთახი, ორიგინალური პლაკატი, ფესტივალის პრიზები, წერილები ფედერიკო ფელინის, ლილია ბრიკის, ანდრეი ტარკოვსკის, მიხაილ ვარტანოვისა და იური ნიკულინის, საჩუქრები ცნობილი ვიზიტორებისგან, ტონინო გუერას, ვლადიმერ პუტინისა და რომან ბალაიანისგან, რომელიც ავტორია ფილმისა „ღამე ფარაჯანოვის მუზეუმში“. მუზეუმში გამოყენებულია თავად ფარაჯანოვის მხატვრული და საგამოფენო პრინციპები.

მუზეუმმა მოაწყო 50-მდე გამოფენა, მათ შორის კანში, ათენში, ტოკიოში, მოსკოვში, რომში, თეირანში, ჰოლივუდში და ა.შ.
ვარდან სარდარიანი

ვარდარ სარდარიანი (; დ. 29 სექტემბერი, 1962) — სომეხი კომპოზიტორი, მუსიკის პროდიუსერი და პიანისტი. მისი შემოქმედება მოიცავს: კომერციული სიმღერებსა და ინსტრუმენტულ საუნდტრეკებს, ჰიმნებსა და ფართომასშტაბიანი კომპოზიციებს, მუსიკებს დოკუმენტური ფილმებისათვის და სატელევიზიო პროგრამებისთვის.

ადრეული ცხოვრება
ვარდან სარდარიანმა პიანისტის კარიერა ძალიან ადრეულ ასაკში დაიწყო. როდესაც ვარდანი 6 წლის იყო, მას უკვე დაწერილი ჰქონდა 2 სიმღერა. 11 წლის განმავლობაში ადგილობრივ მუსიკალურ სკოლაში და შემდეგ მუსიკალურ კოლეჯში მუსიკის შესწავლის შემდეგ, ვარდანი წარმატებით მიიღეს ერევნის კომიტასის სახელმწიფო კონსერვატორიაში, სადაც ის, მომდევნო 5 წლის განმავლობაში, სწავლობდა საბჭოთა სომხეთის საპატიო მხატვრის, პროფესორ ანა ამბაკუმიანის კლასში. როგორც პიანისტი, სწავლის პერიოდში მონაწილეობდა სხვადასხვა ადგილობრივ და საერთაშორისო კონკურსებში. ამავდროულად, ვარდან სარდარიანი ესწრებოდა კომპოზიციის გაკვეთილებს და ავითარებდა მის უკვე აღიარებულ კომპოზიციურ უნარებს. კონსერვატორიის დამთავრების შემდეგ ვარდან სარდარიანი მიიწვიეს კაპანის მუსიკალურ სკოლაში,სადაც მას სკოლის დირექტორად მუშაობას სთავაზობდნენ. ამ წლების განმავლობაში მუსიკოსმა დააფუძნა საკუთარი „კამერული“ ჯგუფი "სიუნი", რომელიც ექსკლუზიურად შეასრულებდა საკუთარ ნამუშევრებს.

მუსიკალური კარიერა
1996 წელი გარდამტეხი აღმოჩნდა ვარდანის კარიერაში; ამ წელს იგი მიიწვიეს მოსკოვში, საერთაშორისო ასოციაცია -ში, რათა მუსიკალურ რედაქტორად ემუშავა. იგი მუშაობდა ისეთ ცნობილ რუს მომღერლებთან, როგორებიც არიან: ირინა ალეგროვა, ვალერი ლეონტიევი, ცნობილი რუსი კომპოზიტორი ალექსეი გარნიზოვი, ცნობილი რუსი მოცეკვავე მ. ისამბაევი, ცნობილი რუსი კომედიის მსახიობი კლარა ნოვიკოვა, პროდიუსერი ნერსეს ჰოვანისიანი და სხვები. ამ ხელოვნებთან თანამშრომლობა დაეხმარა ვარდანს უფრო მეტი გამოცდილების მიღებაში; ასეთმა ქმედებებმა მისი კარიერა, როგორც სიმღერებისა და მელოდიების მწერლობა / პროდიუსერობა / ორგანიზატორობა (მუსიკის), ახალ ეტაპზე აიყვანა.

1999 წელს სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ მან დაამყარა ახალი კავშირები და როგორც კომპოზიტორმა, სხვადასხვა შეთავაზებები მიიღო. მან დაწერა მუსიკა „გავროშე“-სთვის (ვიქტორ ჰიუგოს სპექტაკლ „ “-ის საფუძველზე). მალე მან კინოსტუდიო „“-ისგან განსხვავებული შემოთავაზება მიიღო: მას უნდა დაეწერა მუსიკა დოკუმენტურ ფილმ „ “-სთვის.
მარტიროს სარიანის სახლ-მუზეუმი

მარტიროს სარიანის სახლ-მუზეუმი — კულტურული დაწესებულება, რომელიც მდებარეობს ერევანში, სარიანის ქუჩის 3-ში. უშუალოდ მუზეუმის კოლექცია მოიცავს ნახატებს, დოკუმენტებს, ცნობილ სომეხი საბჭოთა მხატვრის სარიანის ცხოვრებასა და მოღვაწეობას (1880-1972) შესახებ. მხატვრული კოლექციის საფუძველი იყო თავად სარიანის მიერ შეწირული 50 ნამუშევარი.

მუზეუმი დაარსდა სომხეთის სსრ მთავრობის სპეციალური ბრძანებულებით 1967 წლის 26 ნოემბერს, როდესაც სომეხი მხატვარი ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო. მუზეუმისთვის შენობები აშენდა რამდენიმე ეტაპად - ორსართულიანი სახლი, სადაც მხატვარი ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა 1932-1972 წლებში, აშენდა არქიტექტორი ალექსანდრე ტამანიანის მიერ. სამსართულიანი გალერეა დაერთო სახლს მუზეუმის ორგანიზების დროს, 1967 წელს. გალერეის პროექტის ავტორია მარკ გრიგორიანი.

სახლ-მუზეუმის პირველი დირექტორი იყო მხატვრის ვაჟი, კომპოზიტორი ლაზარ სარიანი, რომელიც უშუალოდ ხელმძღვანელობდა მუზეუმის შენობის მშენებლობას. 1967 წლიდან 2005 წლამდე მუზეუმს ხელმძღვანელობდა სამხატვრო კრიტიკოსი შაენ ხაჩატურიანი, 2003 წლიდან 2004 წლამდე - ლუსია მირზოიანი, მანამდე კი იგი იყო მუზეუმის სახსრების ხელმძღვანელი. 2004 წლიდან მუზეუმის დირექტორი არის მხატვრის შვილიშვილი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი რუზანა სარიანი.

მარტინო სარიანის მრავალი ნამუშევარი რუსეთში მუზეუმებშია განთავსებული: სახელმწიფო ტრეტიაკოვის გალერეაში, აღმოსავლეთის მუზეუმში (მოსკოვი), სახელმწიფო რუსეთის მუზეუმში (სანქტ-პეტერბურგი), სხვა რეგიონულ მუზეუმებში, კერძო კოლექციებში, ასევე სომხეთის ეროვნულ სამხატვრო გალერეასა და მუზეუმში. ლიტერატურა და ხელოვნება (ერევანი). ამასთან, მხატვრის მთელი შემოქმედებითი გზა, დაწყებული სტუდენტური შრომით და დამთავრებული მისი ცხოვრების ბოლო თვეების ნახატებით, წარმოდგენილია მხოლოდ სარიანის სახლ-მუზეუმში.

დღეს სახლ-მუზეუმის ფონდს ორასზე მეტი ექსპონატი აქვს. მუდმივი გამოფენა მოიცავს ათობით ნახატს და გრაფიკულ ნამუშევარს, რომლებიც მხატვრის ოჯახის მიერ არის წარმოდგენილი. მუზეუმის მთავარი ამოცანაა ხელი შეუწყოს მხატვრების მუშაობას, შექმნას მისი ნამუშევრების მონაცემთა ბაზა. მუზეუმი ატარებს სამეცნიერო მუშაობას, ადგენს მხატვრის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის განახლებულ ქრონიკას, ამზადებს მემუარების ნაშრომს, ხელნაწერთა და წერილების გამოსაცემად, ასევე ახდენს შედგენას სამუშაოების სრულ კატალოგს. მუზეუმში ასევე იმართება ბავშვთა და ახალგაზრდობის კულტურული და საგანმანათლებლო პროგრამები, თემატური ღონისძიებები, მათ შორის კამერული მუსიკის კონცერტებიც.

რესურესები ინტერნეტში
მარტიროს სარიანის სახლ-მუზეუმი
მარტიროს სარიანის სახლ-მუზეუმის შესახებ
ალექსანდრე სპენდიარიოვის სახლი-მუზეუმი

ალექსანდრე სპენდიარიოვის სახლი-მუზეუმი — კულტურული ორგანიზაცია, რომელიც მდებარეობს ერევანში, ქ. ნალბანდიანი, 21. მუზეუმში დაცულია დროებითი გამოფენები. მუზეუმის სივრცეში ხშირად იმართება კონცერტები, ლექციები, სემინარები და ფილმების ჩვენებები.

აღნიშნული მუზეუმი შეიქმნა სომხეთის სსრ მინისტრთა საბჭოს 1963 წლის 21 ნოემბრის 49/491 ბრძანებით. ერთი წლით ადრე, კომპოზიტორის მარინა სპენდიარიოვას ასულმა სთხოვა სომხეთის სსრ მთავრობას, რომ მამამისის ბინაში მუზეუმი შექმნილიყო. მემორიალი ბინა კომპოზიტორს ახალქალაქში, ნალბანდიანის ქუჩაზე, ახლო შენობაში მიეცა 1926 წელს, არქიტექტორის ალექსანდრე ტამანიანის სახლის პროექტის პროექტის ავტორის შეთავაზებით. ამჟამად სახლი შედის ერევნის კულტურული და ისტორიული ძეგლების სიაში, რესპუბლიკური მნიშვნელობის მქონე ძეგლების კატალოგში

მუზეუმში ექსპოზიცია გაიხსნა 1967 წლის 25 ნოემბერს. მუზეუმს ხელმძღვანელობდა ვლადილენ ბალიანი.

მუზეუმში წარმოდგენილია დოკუმენტები, ფოტომასალა, მუსიკალური ინსტრუმენტები (მათ შორის კომპოზიტორის მიერ შექმნილი მუსიკალური ინსტრუმენტი "სპენდიიროფონი"), გამოჩენილი სომეხი კომპოზიტორის ალექსანდრე სპენდიარიოვის (1871-1928 წლები) შექმნილი პერსონალური ნივთები.

კოლექცია 1345 ერთეულია. საფუძველს ქმნის კომპოზიტორის ქალიშვილის მარინა სპენდიარიოვას, მიერ შეწირული ნივთები და ასევე კომპოზიტორის არქივი, ლიტერატურისა და ხელოვნების მუზეუმის შემოწირულობა.

კომპოზიტორმა წოვაკ ჰამბარდუმიანმა უდიდესი წვლილი შეიტანა სახლ-მუზეუმის კულტურულ ბიოგრაფიაში, ხოლო მისი მმართველობის პერიოდში (1972-1988) მუზეუმი მხატვრების საყვარელ თავშეყრის ადგილად იქცა. მისი ინიციატივის შედეგად შეიქმნა ხალხური ინსტრუმენტების მშვენიერი კოლექცია, რომელიც 90-იან წლებში გადავიდა სომხეთის ეთნოგრაფიის მუზეუმში.

ქალიშვილის მოგონებებისა და კომპოზიტორის გარდაცვალების დღეს გადაღებული ფოტოს მიხედვით, კომპოზიტორის ოფისი ხელახლა გაკეთდა. მოეწყო ორი ოთახი - ცხოვრების გზა (მასალები მოგვითხრობს კომპოზიტორის ცხოვრების პერიოდებზე ყირიმში, მოსკოვში, სანქტ-პეტერბურგსა და სომხეთში და დახასიათებული სპენდიაროვი არა მხოლოდ როგორც კომპოზიტორი, დირიჟორი, მასწავლებელი, არამედ აქტიური საზოგადო მოღვაწე; კრეატიული გზა (კონცერტის აფიშები და პროგრამები, მუსიკალური ხელნაწერები და კომპოზიტორის ნამუშევრების პირველი გამოცემები შეგროვებული. შეგიძლიათ გაეცნოთ კომპოზიტორის მრავალ ჟანრს ნამუშევრებს თანამედროვე ტექნოლოგიის გამოყენებით, შეგიძლიათ სცადოთ თავი სიმფონიური ორკესტრის დირიჟორის როლში. ინტერაქტიული თამაშის ვირტუალური დირიჟორის გამოყენებით). ყოველწლიურად, კომპოზიტორის დაბადების დღეს, მისი საფლავის მახლობლად, სამახსოვრო ღონისძიებებს მართავს მუზეუმი ხელოვნების მოყვარულებისთვის.
იოანეს თუმანიანის სახლ-მუზეუმი (ერევანი)

იოანეს თუმანიანის სახლ-მუზეუმი — ისტორიული და ლიტერატურული მუზეუმი, რომელიც ეძღვნება გამოჩენილი სომეხი პოეტის იოანეს თუმანიანის ცხოვრებასა და მოღვაწეობას (1869-1923). მუზეუმი მდებარეობს ერევანში, მოსკოვის ქუჩაზე 40 ნომერში.

აღნიშნული მუზეუმი გაიხსნა 1953 წლის აპრილში. მუზეუმის პირველი კორპუსი დააპროექტა არქიტექტორმა გრიგორი აღაბაბიანმა.

მწერლის 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით 1969 წელს, შენობა გადააკეთეს სივრცის გაზრდის გამო.

მუზეუმის მეორე სართულზე მდებარე ექვსი ოთახია განთავსებული, მათ შორის: სასადილო ოთახი, მისაღები ოთახი და კაბინეტი სრულად ასახავს თბილისის პოეტის სახლიდან (ამაღლების 18 ქუჩა) გადმოტანილ ნივთებს. სწორედ იმ სახლიდან გადმოტანილია ნივთები, სადაც ის ცხოვრობდა და მუშაობდა 1900 წლიდან, 1923 წლამდე გარდაცვალებამდე. მუზეუმში წარმოდგენილი პოეტის პირადი ბიბლიოთეკა დაახლოებით 8000 ტომი წიგნებისა.

მუზეუმის დამფუძნებელი და პირველი დირექტორი არის პოეტის ქალიშვილი აშხენ თუმანიანი. მუზეუმში წარმოდგენილია: თუმანიანის ხელნაწერთა ასლები, ფოტოფირები და ორიგინალური ნამუშევრების ასლები. მასში 18000-ზე მეტი ექსპონატია განთავსებული.

1969 წელს ახალ გალერეაში არსებული ექსპონატები ძირითადად ეძღვნება იოანე თუმანიანის ცხოვრებასა და მის ნამუშევრებს. თუმანიანის ხელოვნებით დაინტერესებულ პირებს აქ შეუძლიათ ნახონ მწერლის პირადი ნივთები, დოკუმენტები, ხელნაწერები, ჩანახატები და პუბლიკაციები 45-ზე მეტ ენაზე.

მუზეუმის პირველი სართულის საგამოფენო სივრცე ქრონოლოგიურად წარმოგიდგენთ მასალებს, რომლებიც ეხმიანება თუმანიანის ცხოვრებას და საქმიანობას: ფოტოები, წერილები, დოკუმენტები, ხელნაწერები. მუზეუმის ოთხი დარბაზი სრულიად ასახავს დიდი სომეხის ცხოვრებას, დაბადებიდან გარდაცვალებამდე.

მუზეუმს აქვს განკუთვნილი სივრცე დიდი, ნათელი აუდიტორია გამოფენებისთვის, ღონისძიებისთვის, ლექციებისთვის, სპექტაკლებისთვის და ასევე ორი დიდი ბაღი.

ექსპოზიცია შეიცავს ხელნაწერთა უამრავ ეგზემპლარს, ფოტო დოკუმენტებს, თუმანიანის ნამუშევრების ორიგინალურ ილუსტრაციებს მხატვრების როტერის, გ. ერიციანის, გ. ხანჯიანის, ა. გრიგორიანის მიერ. აქვე მოცემულია ოპერის "ალმასტის" სასცენო დიზაინის ნაწილი, თუმანიანის ლიბრეტოზე, რომელიც დამზადებულია მ. სარიანის მიერ, - კოსტუმების ესკიზები, დეკორაციები.

მუზეუმის სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობა დაკავშირებულია პოეტის მოღვაწეობასთან დღემდე უცნობი ხელნაწერების, წერილებისა და დოკუმენტების მოძიებასა და შეგროვებასთან.

მუზეუმი არის თუმანიანის სწავლისა და კულტურის აქტიური ცენტრი, სადაც გარდა თუმანიანის წაკითხვის, პოეზიის საღამოებისა და ზღაპრებისა, ასევე იმართება სხვადასხვა გამოფენაც.
სტეფან ელმასი

სტეფან ელმასი ( დ. 1862 — გ. 11 აგვისტო, 1937) — სომეხი კომპოზიტორი, პიანისტი და პედაგოგი.

ცხოვრება
ეტეჰან ელმასი დაიბადა 1862 წელს, მდიდარი მეწარმეების ოჯახში, სმირნაში (ახლანდელი იზმირი), სპარსეთის იმპერიის ქალაქში. მალევე გაირკვა, რომ პატარა ბიჭს გამოურჩეული უნარები გააჩნდა: მან დაიწყო პიანინოს გაკვეთილებზე სიარილი და პატარა საფორტეპიანო ნაწვეტების დაწერა ადგილობრივი მუსიკის მასწავლებლის, ბატონ მოზერის მეთვალყურეობის ქვეშ; აწ უკვე 13 წლის ასაკში, ახალგაზრდა ვირტუოზი ასრულებდა ყოვლისმომცველ პიანინოს რეციდივს.

1879 წლის ივლისში, მისი მასწავლებლის წაქეზებით - მაგრამ ოჯახის სურვილების საწინააღმდეგოდ - სტეფან ელმასი გაემგზავრა ვაიმარში, გერმანიაში, ფრანც ლისტის მოსმენის იმედით. აქ იგი დიდებულ ოსტატს შეხვდა: ლისტმა მას ურჩია, რომ წასულიყო ავსტრიაში და ემუშავა ვენის კონსერვატორიის პროფესორ ანტონ დოორთან და ფრანც კრემთან, გამორჩეულ კომპოზიტორსა და საეკლესიო მუსიკოსთან.

ვენაში, ჩვიდმეტი წლის ელმასმა საკუთარი დრო ორად გაყო, რათა ფორტეპიანოსთან ერთად კომპოზიციებიც შეესწავლა; ვენაში მისი დებიუტი შედგა 1885 წელს: მოვლენა, რომელმაც პრესაში დიდი აღიარება მოიპოვა. მან თავისი 6 ეტიუდი (1881) მიუძღვნა ფრანც ლისტს და ვიქტორ ჰიუგოს.

ელმასს ლისტთან კონტაქტი არ გაუწყვეტია და მისგან ხშირად იღებდა რჩევებს. 1886 წელს, იგი სწრაფად დაბრუნდა მშობლიურ სმირნაში, რათა მამის დაკრძალვას დასწრებოდა, თუმცა შემდეგ კვლავ ევროპაში დაბრუნდა, რადგან მიხვდა რომ ევროპას მისთვის ბევრი რამის შეთავაზება შეეძლო. შემდეგ პერიოდში მას დატვირთული გრაფიკი ჰქონდა; კონცერტის ჩატარება უწევდა: საფრანგეთში, ინგლისში, გერმანიაში, ავსტრიასა და იტალიაში. ელმასს პროგრამაში ძირითადად საკუთარი ნამუშევრები ჰქონდა, თუმცა აგრეთვე ასრულებდა ბეთჰოვენის, შოპენისა და შუმანის ნაწარმოებებს.

მოგზაურობის დროს, ელმასმა მჭიდროდ გაიცნო: რუსი კომპოზიტორი და პიანისტი ანტონ რუბინშტეინი, ფრანგი კომპოზიტორი ჯულეს მასენეტი, ფრანგი პიანისტი ჯოზეფ-ედუარდ რიზლერი და ფრანგი ლექსიკოგრაფი გეი დე ლუსინიანი. 1912 წელს მან აიღო მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი ჟენევაში, შვეიცარია და აქვე განაგრძო საკუთარი საქმიანობაც.

ელმას კომპოზიცია სწრაფი და ძალიან მარტივია. ალბათ ეს ახსნის იმას, თუ რატომ არ განიხილავდა ზოგჯერ კომპოზიციებს საკმარისად.

ბოლო პერიოდში, პიანისტ არმენ ბაბახანიანის ძალისხმევის წყალობით კომპოზიტორის ნამუშევრებმა აღორძინება განიცადა.
ომუნეს ჯიხა

ომუნეს (ყენიას) ჯიხა — საფორტიფიკაციო ნაგებობა, კოშკი, მდებარეობს საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ჯვარის ცენტრიდან სამ კილომეტრში. თარიღდება გვიან შუა საუკუნეებით. კოშკი ნაგებია ნახევრად დამუშავებელი შერეული ფლეთილი რიყისა და ყორე ქვით. გეგმით ოთხკუთხა კოშკი არის სამ სართულიანი. კოშკს აღმოსავლეთის მხრიდან ორი ვიწრო სარკმელი აქვს. სათოფურეები მაღლაა განლაგებული. კოშკს გადახურვა არ აქვს.

ეტიმოლოგია
ადგილობრივები კოშკს „ომუნეს ჯიხა“ უწოდებენ, რაც ადგილის სახელწოდებიდან მომდინარეობს სადაც ის მდებარეობს. მეგრულად აღნიშნული ადგილი „ომუნე“/„ომანე“-ს სახელითაა ცნობილი. აღნიშნული ციხე აკაკი ჭანტურიას მიერ შედგენილ დაბა ჯვრის არქეოლოგიურ რუკაზე მოხსენიებულია, როგორც „ყენიაში ჯიხა“. უკანასნელი თავის მხრივ ყენიას ციხეს ნიშნავს, მისი ყენიების გვარის კუთვნილების გამო.

გალერეა
აურანგაბადი (მაჰარაშტრა)

აურანგაბადი (, , ) — ქალაქი ინდოეთში, მაჰარაშტრის შტატში. აურანგაბადის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. მთავარი ტურისტული ცენტრი, რომელზეც გადის გზა იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებისკენ, აჯანტისკენ და ელორის გამოქვაბულისკენ. ერთ-ერთი ახალი მილიონიანი ქალაქი, მნიშვნელოვანი სამრეწველო და საგანმანათლებლო ცენტრი.

ისტორია
ქალაქი ააშენეს 1604-1610 წლებში პატარა სოფლის ადგილზე, აჰმადნაგარის სასულთნოს სულთან მურთაზა ნიზამ-შაჰ -ის მმართველობის პერიოდში. ქალაქის დაარსების წლად 1610 წელი ითვლება. დაარსების შემდეგ მას უწოდეს ფატეჰპურა, სავარაუდოდ სასულთნოს პრემიერ-მინისტრის მალიქ ამბარის (ვისი სოფლის ადგილზეც ააშენეს ქალაქი) შვილის ფათჰ-ხანის პატივისცემის ნიშნად.

1634 წელს ქალაქში ჩავიდა აურანგზები, როგორც დეკანის გუბერნატორი. იგი აქ ცხოვრობდა 1644 წლამდე, შემდეგ წავიდა აგრაში დიდ მოგოლთა იმპერატორის ტახტზე ასასვლელად.

1681 წელს აურანგზები, უკვე როგორც იმპერატორი დაბრუნდა აურანგაბადში და იგი თავისი იმპერიის დედაქალაქად აქცია. აქედან აწარმოებდა წარმატებულ ომებს დეკანის სასულთნოს წინააღმდეგ. როგორც ჩანს ქალაქს სახელი უწოდეს სწორედ მის გამო.

დიდ მოგოლთა პერიოდში აურანგაბადს უწოდებდნენ „ქალაქი კარიბჭეს“, რადგან ქალაქში მრავალი კარიბჭე იყო. დღემდე შემონახულია რვა მათგანი და წარმოადგენენ მოგოლთა პერიოდის ძეგლებს.

აურანგზების საფლავი მდებარეობს აურანგაბადიდან ახლოს მდებარე პატარა ქალაქ ხულდაბადში, სადაც ასევე მდებარეობს წმინდა ხეობა — ადგილი სადაც დაკრძალულია 1 500 სუფისტი წმინდანი. აურანგზების სახელს უკავშირდება თაჯ-მაჰალის კოპიოს, ბიბი-კა-მაკბარის აგება.

მოსახლეობა
2011 წლის ინდოეთის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობს 1 171 330 ადამიანი. მოსახლეობის 11 % ექვს წლამდე ბავშვია. ძირითადი ენებია მარათული ენა და ურდუ. აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის 56,6 % საუბრობს მარათულ ენაზე, ხოლო 30,69 % — ურდუზე, ხოლო 11,99 %-ის სასაუბრო ენაა ჰინდი.

რელიგიური თვალსაზრისით 59,1 % არის ინდუისტი, 38 % — ისლამის მიმდევარი, ხოლო სხვა დანარჩენი — 2,9 %.

ღირსშესანიშნაობა
ქალაქის შემოგარენში მდებარეობს ბიბი-კა-მაკბარა, აურანგზების მეუღლის მავზოლეუმი. აურანგაბადის გამოქვაბული — ბუდისტური მონასტრების მღვიმეები ქალაქგარეთ, ქალაქის ჩრდილო-დასავლეთით. ასევე აღსანიშნავია ქალაქის რვა კარიბჭე: ბჰადკალი, დილი, რანგინი, კატკატი, როშანი, ბარაპულა, პაიტხანი და კალა-დარვაჯა, რომელთაგან ყველაზე ადრეულია ბჰადკალი და დარვაჯა. ქალაქში ასევე მდებარეობს წყლის წისქვილების კომპლექსი — პანჩაკი, რომელიც გადმოცემის თანახმად ქალაქის დამაარსებელმა მალიქ ამბარმა ააშენა.

ქალაქის შემოგარენშია ასევე იუნესკოს ძეგლები აჯანტა და ელორის გამოქვაბული, ქალაქიდან 16 კილომეტრში მდებარეობს დაულატაბადი — - საუკუნეების გამაგრებული ქალაქი, ტუგლაკების დინასტიის ერთ-ერთი დედაქალაქი; ხულდაბადი — აურანგზების საფლავი.
ანანტნაგი

ანანტნაგი  — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ინდოეთში, ჯამუ და ქაშმირის შტატში. ქალაქი დიდი ხნის განმავლობაში სიდიდით მეორე ქალაქი იყო და უკანასკნელ პერიოდში გახდა ყველაზე დიდი ქალაქი ფართობის მიხედვით. ითვლება ქაშმირის ხეობის ფინანსურ და სავაჭრო ცენტრად. არის ამავე სახელწოდების ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ეტიმოლოგია
ძველ მითებში ნათქვამია, რომ სახელი „ანანტი ნაგი“ ეწოდა იმ ადგილს, სადაც ღმერთმა შივამ ამარნათისაკენ მიმავალ გზაზე დატოვა თავისი ნივთები და ქალაქის ადგილზე მოიხსნა და მიწაზე დსვა მრავალი გველი, რომლებიც შივას სხეულზე ცხოვრობდნენ.

ქალაქი მოხსენიებულია ბჰაგავადგიტაში. ქალაქს ასევე უწოდებდნენ კაშიაპტეშვარას, რომელიც დაკავშირებული იყო ბრძენ კაშიაპთან.

სანსკრიტულ ენაზე „ანანტ“ ნიშნავს მრავალრიცხოვანს, ხოლო „ნაგა“ - წყაროს აღნიშნავს ქაშმირში. მოსახლეობა ფიქრობს, რომ ქალაქის სახელწოდება ნიშნავს „მრავალრიცხოვან წყაროს“. აღსანიშნავია, რომ ქალაქში ნამდვილად არის წყაროები.

რთული სათქმელია რომელი ვერსიაა სწორი, მაგრამ უნგრელი მოგზაური მარკ აურელ სტეინი და კალჰანა ირწმუნებიან, რომ ქალაქის ცენტრში მდებარე წყაროები იყო წმინდა ადგილები ადგილობრივი მოსახლეობისათვის.

გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 600 მეტრზე და სრინაგარიდან 53 კილომეტრში.

ქალაქი შედგება სამი რაიონისაგან. ძირითადი მოსახლეობა ცხოვრობს ცენტრალურ რაიონებში.

ქალაქის მახლობლად სამი შენეკადი: არაპატი, ბრენგი და სანდრანი უერთდება მდინარე ვეტს.

ისტორია
არქოლოგები ირწმუნებიან, რომ უკვე ძვ. წ. 5000 წელს ქალაქის ადგილზე არსებობდა დასახლება და ბაზარი. ეს ფაქტი ანანტნაგს აქცევს რეგიონის ერთ-ერთ უძველეს ქალაქად.

წმინდა ადგილები
წყაროები და რელიგიური ტოლერანტობა
ქალაქში ბევრი წყაროა. ერთ-ერთ წყაროს ეწოდება ინდერი. მათგან ორი გოგირდოვანი წყაროა და უამრავი სუფთა წყაროა. ყველაზე პოპულარულებია ნაგ-ბალი, სალაკ-ნაგი და მალიკ-ნაგი. ნაგ-ბალი მოედინება გოირაკის ძირში და ცაედინება აუზში. ინდუისტების, სიქჰებისა და მუსულმანების რელიგიური შენობები დგას ამ აუზის სიახლოვეს და არის რელიგიური ტოლერანტობის საუკეთესო მაგალითი ქაშმირში. ტოლერანტობის მეორე სიმბოლოა ბაბა დავუდ კჰაკის მეჩეთი, რომლის ეზოში დგას პატარა ინდუისტური ტაძარი.

ტაძრები
ითვლება რომ ანანტნაგში შვიდი ტაძარია: ორი შივას ტაძარი, ერთი კრიშნაიტული, ერთიც ეკუთვნის დურგას, ერთიც განეშას, სიტა-რამა, ჰანუმანის ტაძარი. ამ კომპლექსის გარდა ქალაქში მდებარეობდა კიდევ სამი ძველი ტაძარი, მაგრამ ეს სამივე ტაძარი დაიწვა.

დემოგრაფია
2001 წლის ინდოეთის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 183 437 ადამიანს. მამაკაცები — 55 %, ქალები — 45 %. წიგნიერების დონე — 79 %, უფრო მაღალია ვიდრე ქვეყანაში — 59,5 %; აქედან 84 % მამაკაცი და 79 % ქალია. 10 % — ექვს წლამდე ბავშვები არიან.

2011 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 158 785 ადამიანი.
რიჩარდ ჰოლბრუკის ქუჩა

რიჩარდ ჰოლბრუკის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ნავთლუღი); ნავთლუღის ქუჩიდან სოლომონ დოდაშვილის მოედნამდე. წარმოიქმნა საუკუნის ნახევარში. ამ ქუჩაზე საუკუნის 60-იან წლებში ცხოვრობდა ივანე პრიბილი და ქუჩასაც მისი სახელი დაერქვა. დატანილია თბილისის 1895 წლის რუკაზე. 1923 წელს ბაღდათის ქუჩა ეწოდა. 2010 წელს რიჩარდ ჰოლბრუკის სახელი დაარქვეს.