iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მოჩიმის ეროვნული პარკი

მოჩიმა — ეროვნული პარკი ვენესუელაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ანსოატეგისა და სუკრეს შტატების ტერიტორიაზე. მოიცავს 949 კმ² ფართობს და შედგება განსაკუთრებული საზღვაო არეალისაგან დასავლეთ სექტორში, სანაპირო ზოლისგან, რომელიც მოიცავს სანტა-ფეს ყურეს, მოჩიმის უბესა და მთიან ზონას, სადაც მდებარეობს ტურიმიკირეს წყალსაცავი. ეროვნული პარკი შეიქმნა ტურიმიკირეს მასივის მთის ტყეებისა და ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილის კარიბის ზღვის სანაპირო ლანდშაფტის დასაცავად, რომელიც განსაკუთრებულად ლამაზია.

ამავე დროს, მოჩიმა ვენესუელის ერთ-ერთი ყველაზე მეტად საფრთხის ქვეშ მყოფი პარკია. ბოლო დროს გეგმაშია ორი კონსტრუქციის პროექტი, რომელიც პარკს სამუდამოდ შეცვლის. მიმდინარეობს ქალაქ პუერტო-ლა-კრუსისა და კუმანას დამაკავშირებელი ეროვნული გზატკეცილის მშენებლობა, რომელიც პირდაპირ პარკის ტყეებში გაივლის. გზის ცენტრალური სავალი ნაწილის გარდა, მის გასწვრივ სუფთავდება 70 მეტრზე მეტი სიგანის ტერიტორია.

მეორე საფრთხე იმაში მდგომარეობს, რომ როდესაც პარკი შეიქმნა, მის საზღვრებში მოქცა ადამიანთა მრავალი დასახლება, რის გამოც ვენესუელის ეროვნული პარკების ინსტიტუტს სიტუაციის მართვა უჭირს.

ისტორია
პარკს სახელი ეწოდა ქალაქ მოჩიმასგან და ის ერთ-ერთია ვენესუელის კარიბის ზღვის სანაპიროზე მდებარე ეროვნულ პარკთაგან. შეიქმნა 1973 წელს და ის იყო მეორე საზღვაო ეროვნული პარკი ქვეყანაში. მოიცავს მთლიან სანაპირო ზოლს პუერტო-ლა-კრუსისა და კუმანას გარშემო, ასევე სანაპიროდან მოშორებულ 32 კუნძულს.

გეოგრაფია
სანაპირო ზოლი მთიანია, პლაჟბით, ყურეებითა და განსაცვიფრებელი სილამაზით. მრავალფეროვანი მიკროკლიმატის წყალობით, ზოგიერთ არეალში, წყალში აღმართული გიგანტური კლიფებია, რომელთა მიმდებარე ტერიტორიბი მოკლებულია მცენარეულობას, მაშინ, როდესაც სხვა არეალებში უხვადაა ჯუნგლების მცენარეულობა და პლაჟები.

კლიმატი
საშუალო წლიური ტემპერატურა 22 — 28 °-ს შორის მერყეობს. სანაპიროს კლიმატი გამოირჩევა მაღალი ტემპერატურითა და მუდმივი პასატებით ნოემბრიდან მაისამდე.
ბარიმა

ბარიმა — მდინარე სამხრეთ ამერიკაში, ორინოკოს შენაკადი, რომელსაც ის ატლანტის ოკეანის სანაპიროსგან 4 მილის მოშორებით ერწყმის. სიგრძე — 470 კმ. სათავეს იღებს გაიანაში და შემდეგ მიემართება დაახლოებით 210 მილს, სანამ შევა ვენესუელის ტერიტორიაზე, შესართავიდან 50 მილის მანძილზე.

ბარიმაზე გაშენებულია გაიანის ბარიმა-ვაინის დასახლებული პუნქტები — მაბარუმა და კორიაბო.
მოკავშირეთა ომი (ძვ. წ. 91-87)

მოკავშირეთა ომი, ასევე ცნობილი, როგორც მარსის ომი და იტალიური ომი – იტალიკების აჯანყება რომის იმპერიის წინააღმდეგ. მიმდინარეობდა ძვ. წ. 91–87 წწ. აჯანყების მიზეზი გახდა რომის სენატის უარი იტალიკებისათვის მოქალაქეობის მინიჭების თაობაზე. აჯანყებულებმა თავიანთ კავშირს „იტალია“ უწოდეს. კავშირს სათავეში ხუთასთა საბჭო ედგა. აჯანყებულებს შეუერთდნენ რომაელ კოლონისტთა დაბალი ფენები, პროვინციელები. რომაელები დათმობაზე წავიდნენ: ლ. იულიუსის კეისრის კანონით ძვ. წ. 90 წელს რომაელებმა მოქალაქეობის უფლებები მიანიჭეს ტომებს, რომლებიც აჯანყებაში არ მონაწილეობდნენ (ასეთები იყვნენ უმბრები და ეტრუსკები), მაგრამ აჯანყებულები გააფთრებით იბრძოდნენ. მაშინ რომაელებმა მოქალაქეობის მინიჭება აღუთქვეს ყველას, ვინც 60 დღეში იარაღს დაყრიდა. მოქალაქეობის უფლება მისცეს აგრეთვე ციზალპურ გალიას. ამან გათიშა აჯანყებულთა რიგები და ძვ. წ. 88 წლის ზაფხულში რომაელებმა იტალიკების წინააღმდეგობა დაძლიეს. რომაელებმა მოქალაქეობა მისცეს ყველა იტალიკურ ტომს, მაგრამ იმგვარად, რომ მათ ფაქტობრივად არავითარი სოციალურ-პოლიტიკური გავლენა არ გააჩნდათ. ყველა იტალიკური თემი პრაქტიკულად რომის მუნიციპიუმი გახდა. მოკავშირეთა ომმა რომის პოლისური ორგანიზაცია შეარყია, დააჩქარა იტალიის ლათინიზაციისა და იტალიელი ხალხის ჩამოყალიბების პროცესი.
სან-ფელიპე (ვენესუელა)

სან-ფელიპე, სან-ფელიპე-დელ-რეი — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ვენესუელაში, იარაკუის შტატის დედაქალაქი. მდებარეობს სეგოვიის მთიანეთის აღმოსავლეთ კალთებზე, ზღვის დონიდან 550 მ სიმაღლეზე. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 220,786 კაცს. დედაქალაქ კარაკასიდან დაშორებულია 270 კილომეტრით, პუერტო-კაბელიოდან 90 კილომეტრით.

სასოფლო-სამეურნეო თვალსაზრისით გარშემო ტერიტორია მეტად მდიდარია. გაბატონებულია ტროპიკული კლიმატი. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა უტოლდება 24,8°-ს.

დაარსდა 1729 წელს. წარმოადგენდა კაკაოთი ვაჭრობის მნიშვნელოვან პუნქტს, მანამ იგი არ იმსხვერპლა კარაკასის 1812 წლის უძლიერესმა მიწისძვრამ. შემდეგ წლებში იგი ახალ ადგილზე გააშენეს. სან-ფელიპე კომერციული და საწარმოო ცენტრია, სადაც მიმდინარეობს შაქრის ლერწმის, ბამბის, კაკაოს, სიმინდის, ბრინჯისა და ხილის წარმოება. ამრავლებენ საქონელს. ვენესუელის ყოფილი პრეზიდენტი რაფაელ კალდერა ქალაქ სან-ფელიპეში დაიბადა.

სან-ფელიპე კათოლიკური ეპარქიის რეზიდენციაა.

დაძმობილებული ქალაქები
სან-ფელიპე –
სან-ფელიპე –
სან-ფელიპე –
სან-ფელიპე –
სან-ფელიპე –
სან-ფელიპე –
კარტახენა –
ბოლნისის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

ბოლნისის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი — მუზეუმი ბოლნისში. დაარსდა 1951 წლის11 თებერვალს. მუზეუმში წარმოდგენილი არქეოლოგიური მასალა მოიცავს კაცობრიობის განვითარების ყველა ეტაპს - ენეოლითური ხანიდან გვიანი, შუა საუკუნეების ჩათვლით. აგრეთვე წარმოდგენილია არქიტექტურული და ეთნოგრაფიული მასალა.

შენობის პირველი სართულის ერთი დარბაზი დათმობილი აქვს მუნიციპალიტეტში არსებული არქიტექტურული ნივთიერი ძეგლების ნიმუშებს.

მეორე დარბაზის არქეოლოგიურ მასალასთან ერთად განთავსებულია ქართული დამწერლობის განვითარების საფეხურების ამსახველი მასალა: საქართველოში დღემდე აღმოჩენილი ბოლნისის სიონის უძველესი ქართული მრგვლოვანი, რელიეფული ასოებით შესრულებული წარწერების ასლები ( ს.), აგრეთვე იოანე ბოლნელის საფლავის ქვა შესრულებული ასომთავრული ეპიტაფიით ( ს.), ერეკლე -ის დროინდელი ძვირფასი საეკლესიო წიგნები, 1712 წ. გამოცემული შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსანი“.

მუზეუმში დაცულია ბოლნისის მკვიდრის, ჰაგიოგრაფი მწერლის იაკობ ცურტაველის „შუშანაკის წამების“ საიუბილეო (1500 წ.) გამოცემა 5 ენაზე ნათარგმნი და დაბეჭდილი.

მეორე სართული ძირითადად დათმობილი აქვს არქეოლოგიურ ექსპოზიციას. არსებული ექსპონატებიდან აღსანიშნავია იშვიათი ხელოვნების ნიმუში ანტიკური პერიოდის ფრინველის ფორმის დოქი.
ხორვატული კუნა

კუნა  — ფულის ერთეული ხორვატიაში, რომელიც გამოიყენებოდა 2023 წლის 1 იანვარამდე.
კოდი 4217 — .
გრაფიკული ნიშანი — .
მიმოქცევაში იყო ბანკნოტები ნომინალით: 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000 კუნა.
მონეტები ნომინალით: 1, 2, 5, 10, 20, 50 ლიპი და 1, 2, 5 კუნა.

ეტიმოლოგია
სახელწოდება კუნა ხორვატულად ნიშნავს კვერნას, სწორედ კვერნის ტყავს იყენებდნენ ჯერ კიდევ რომის იმპერიის დროიდან მოყოლებული ვაჭრობისა და გადასახადებისათვის. მას შემდეგ კუნა არაერთ სლავურ სახელმწიფოში ყოფილა ვალუტის ერთეული, მათ შორის კიევის რუსეთშიც.

ისტორია
 საუკუნეში კუნა უწოდეს ახალმოჭრილ ფულის ერთეულს ხორვატიაში. მანამდე აქ სხვადასხვა ქვეყნის ფული იხმარებოდა, ოდნავ მოგვიანებით კი 1260 წლიდან 1380 წლამდე ხორვატი მეფისნაცვლები ჭრიდნენ ვერცხლის მონეტას სახელად ბანოვაჩი, თუმცა უნგრეთ-ხორვატიის სამეფოში ამ უკანასკნელის ავტონომიის შესუსტებასთან ერთად ბანოვაჩიც თანდათან გაქრა.

კუნას ხელახლა გამოშვების იდეა 1939 წელს გაჩნდა, მაშინ, როცა იუგოსლავიის სამეფოს შემადგენლობაში ხორვატებმა საკუთარი ფულის შემოღებაზე ფიქრი დაიწყეს. საბოლოოდ, ხორვატული კუნა უკვე დამოუკიდებელ ხორვატიაში 1941 წლის 26 ივლისს წარადგინეს, რითაც მან იუგოსლავური დინარი შეცვალა. კუნა გერმანულ რეიხმარკებზე იყო მიბმული და 1 კუნა 100 ბანიჩად იყოფოდა. თუმცა, სულ რაღაც ოთხ წელიწადში, მეორე მსოფლიო ომის დასრულებისთანავე, კუნა კვლავ იუგოსლავურმა დინარმა შეცვალა.

საბჭოთა ბლოკის დაშლის შემდეგ გარდამავალ პერიოდში ხორვატიაში იუგოსლავური დინარის ნაცვლად ხორვატული დინარი მიმოიქცეოდა. 1994 წლის 30 მაისს ხორვატიის ეროვნულმა ბანკმა ისტორიული კუნა აღადგინა.

მეორე სუნთქვა კუნას უკვე 1994 წელს, საბჭოური ბლოკის დაშლის შემდეგ გაეხსნა. გარდამავალ პერიოდში ხორვატიაში იუგოსლავური დინარის ნაცვლად ხორვატული დინარი მიმოიქცეოდა, ხოლო შემდეგ ხორვატიის ეროვნულმა ბანკმა ისტორიული კუნა აღადგინა.

მონეტები
1994 წელს მიმოქცევაში შევიდა მონეტები ნომინალით 1, 2, 5, 10, 20 და 50 ლიპი (ლიპი ხორვატული სიტყვაა და ქართულად ცაცხვს ნიშნავს), 1, 2, 5 და 25 კუნა გამოშვებულია ორი ვერსიით: ერთ ვერსიაში მცენარეების და ცხოველების სახელები მოცემულია ხორვატულ ენაზე, მეორე ვერსიაში ლათინურ ენაზე.

დაბალი მსყიდველობითი უნარის გამო 1 და 2 ლიპის მონეტა იშვიათად გამოიყენება.

ბანკნოტები
 გამოშვება
 გამოშვება
 გამოშვება
 გამოშვება
 გამოშვება
ქალაქ ზაგრების ადგილობრივი გამოშვება
2009 წლის ბანკნოტების სერია
სან-კარლოსი (ვენესუელა)

სან-კარლოსი — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ვენესუელაში, კოხედესის შტატის დედაქალაქი.
მდებარეობს მდინარე ტირგუას გასწვრივ, მთიანეთისა და ვაკეების შერწყმის ადგილზე, ზღვის დონიდან 152 მ სიმაღლეზე.

2010 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 110.000 კაცს.
დაარსდა 1678 წლის 27 აპრილს, კაპუცინელი მისიონერების მიერ. კოხედესისა და პორტუგესის შტატების გაყოფამდე სან-კარლოსი იყო ფალკონის შტატის დედაქალაქი. კომერციული ცენტრია, განვითარებულია სოფლის მეურნეობა, ამრავლებენ საქონელს.
მოჰყავთ შაქრის ლერწამი, სიმინდი, ბრინჯი.

ქალაქი გაშენებულია ავტომაგისტრალზე, რომლის მეშვეობით უკავშირდება ვენესუელის ქალაქებს: აკარიგუას, გუანარეს, ბარკისიმეტოსა და ვალენსიას.

დაძმობილებული ქალაქები
მატურინი –
ვალენსია –
კოხედესი

კოხედესი — მდინარე ცენტრალურ ვენესუელაში, ორინოკოს შენაკადი. სათავეს იღებს ლარას შტატში, შემდეგ მიედინება სამხრეთ-აღმოსავლეთით, უფსკრულებში, კორდილიერა-დე-მერიდასა და კორდილიერა-დე-ლა-ლოსტას შორის, ორინოკოს აუზის ლიანოსისა და საძოვრების გადაკვეთის შემდეგ ერთვის მდინარე აპურეს, ორინოკოს შენაკადს. კოხედესის აუზი განაწილებულია ლარას, იარაკუის, პორტუგესის, კოხედესის, ბარინასისა და გუარიკოს შტატებში.

მდინარეში ბინადრობს მთელ მსოფლიოში უნიკალური ორინოკოს ნიანგი. უახლოეს მომავალში, ამ მდინარის გარკვეული მონაკვეთები გამოცხადდება ბიოსფერულ ნაკრძალად, რათა მოხდეს დაცვა ამ სახეობის ნიანგების გამრავლების ადგილებისა, რომლებიც კრიტიკულად საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობად მიიჩნევა.
სუკრეს შტატი

სუკრე — შტატი ვენესუელაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება კარიბის ზღვა, სამხრეთით — ანსოატეგისა და მონაგასის შტატები, აღმოსავლეთით — პარიის ყურე, დასავლეთით კი კარიაკოს ყურე. დედაქალაქია კუმანა. სახელი ეწოდა სამხრეთ ამერიკის დამოუკიდებლობისათვის ომის გმირის — ანტონიო ხოსე დე სუკრეს პატივსაცემად.

შტატის ფართობი 11 800 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 2007 წლის მონაცემებით 916 600 ადამიანს შეადგენს.

ისტორია
ქრისტეფორე კოლუმბმა კონტინენტურ ამერიკაში ფეხი პირველად პარიას რეგიონში, შტატის ამჟამინდელ ტერიტორიაზე დადგა. ის აქ 1498 წლის 4—12 აგვისტოს იმყოფებოდა.

1799-1800 წლებში რეგიონი მოინახულა და აღწერა ალექსანდერ ჰუმბოლდტმა.

ეკონომიკა
რეგიონის ინდუსტრიის მთავარი დარგებია მიწათმოქმედება, მეთევზეობა და ტურიზმი. ერთ-ერთი უმთავრესი ტურისტული დესტინაციაა სუკრესა და ანსოატეგის შორის მდებარე მოჩიმის ეროვნული პარკი.

მიუნიციპალიტეტები და მუნიციპალური ცენტრები
სუკრეს შტატი ადმინისტრაციულად 15 მუნიციპალიტეტად იყოფა:

ანდრეს-ელოი-ბლანკო (კასანაი)
ანდრეს-მატა (სან-ხოსე-დე-აეროკუარი)
არისმენიდი (რიო-კარიბე)
ბენიტესი (ელ-პილარი)
ბერმუდესი (კარუპანო)
ბოლივარი (მარიგუიტარი)
კახიგალკი (იაგუარაპარო)
კრუს-სალმერონ-აკოსტა (არაია)
ლიბერტადორი (ტუნაპუი)
მარინიო (ირაპა)
მეხია (სან-ანტონიო-დელ-გოლფო)
მონტესი (კუმანაკოა)
რიბერო (კარიაკო)
სუკრე (კუმანა)
ვალდესი (გუირია)
ეშმაკის კუნძულის მეფე

ეშმაკის კუნძულის მეფე — ნორვეგიული კინოფილმი. რეჟისორი მარიუს ჰოლსტი. წარმოადგენს კინოდრამას. ნორვეგიაში კინოს პრემიერა გაიმართა 2010 წლის 17 დეკემბერს,
რის შემდეგ ფილმი უჩვენეს შვედეთის კინოფესტივალსა (2011 წლის იანვარში) და როტერდამში (2001 წლის თებერვალს).
გადაღებულია რეალური ისტორიის მიხედვით, რომელიც მოხდა -ის ციხეში (ნორვეგია).

სიუჟეტი
ნორვეგია, საუკუნის დასაწყისი. კუნძულ ბასტოიზე განლაგებულია უსახლკარო მოზარდებისთვის განკუთვნილი კოლონია,
სადაც ცხოვრობს და ფიზიკურად მუშაობს ათობით მოზარდი. კოლონიაში რთული პირობები და მკაცრი რეჟიმია. სიუჟეტის ცენტრშია მოზარდი სახელად ერლინგი, რომელიც ციხიდან თავის დაღწევას ცდილობს.
ტაჩირის შტატი

ტაჩირა — შტატი ვენესუელაში. დედაქალაქია სან-კრისტობალი.

შტატის ფართობი 11 100 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 2007 წლის მონაცემებით 1 177 300 ადამიანია. საუკუნის დასასრულს, სწორედ ტაჩირის შტატში აღმოაჩინეს ვენესუელაში ნავთობი პირველად, რომლის ბურღვაც მრავალ წელს გრძელდებოდა. დღეს მისი ეკონომიკური შემოსავლების ძირითადი წყაროა ყავა და ანანასი. ასევე მნიშვნელოვან როლს თამაშობს მიწათმოქმედება და მეცხოველეობა. არსებობს კარტოფილის, შაქრის, რძის, ყველისა და ტექსტილის წარმოების ძლიერი ეკონომიკური სექტორიც.

ტაჩირა ერთ-ერთია ვენესუელის სამი ანდური შტატიდან (დანარჩენი ორია მერიდა და ტრუხილიო). ჩრდილოეთით ესაზღვრება სულიას შტატი, აღმოსავლეთით ბარინასი და მერიდა, სამხრეთით აპურე, ბარინასი და კოლუმბია.

ისტორია
ტაჩირამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა თანამედროვე ვენესუელის ისტორიის საწყის ეტაპზე. საუკუნეში, ამ წარმოშობით შტატიდან იყო ქვეყნის ყველაზე ბევრი პრეზიდენტი: სიპრიანო კასტრო, ხუან ვისენტე გომესი, მარკოს პერეს ხიმენესი, ისაიას მედინა ანგარიტა, ელეასარ ლოპეს კონტრერასი, კარლოს ანდრეს პერესი და რამონ ხოსე ველასკესი.

 საუკუნის დასაწყისამდე დიდ სირთულესთან იყო დაკავშირებული ტრანსპორტირება ტაჩირასა და სხვა შტატებს შორის, ისევე როგორც თვით შტატის შიგნით. ამ პირობებმა წარმოშვა ძლიერი განსხვავება ტაჩირისა და დანარჩენი ვენესუელის მოსახლეობას შორის, განიცდიდა რა კოლუმბიის ძლიერ გავლენას, რომელთანაც ბევრად ადვილი იყო დაკავშირება.

მუნიციპალიტეტები და მუნიციპალური ცენტრები
შტატი ადმინისტრაციულად 29 მუნიციპალიტეტად იყოფა:
ანდრეს-ბელიო (კორდერო)
ანტონიო-რომულო-კოსტა (ლას-მესასი)
აიაკუჩო (კოლონი)
ბოლივარი (სან-ანტონიო-დელ-ტაჩირა)
კარდენასი (ტარიბა)
კორდობა (სანტა-ანა-დელ-ტაჩირა)
ფერნანდეს-ფეო (სან-რაფაელ-დელ-პინიალი)
ფრანსისკო-დე-მირანდა (სან-ხოსე-დე-ბოლივარი)
გარსია-დე-ევია (ლა-ფრია)
გუასიმოსი (პალმირა)
ინდეპანდანსია (კაპაჩო-ნუევო)
ხაურეგი (ლა-გრიტა)
ხოსე-მარია-ვარგასი (ელ-კობრე)
ხუნინი (რუბიო)
ლიბერტადი (კაპაჩო-ვიეხო)
ლიბერტადორი (აბეხალესი)
ლობატერა (ლობატერა)
მიჩელენა (მიჩელენა)
პანამერიკანო (კოლონსიტო)
პედრო-მარია-ურენია (ურენია)
რაფაელ-ურდანეტა (დელისიასი)
სამუელ-დარიო-მალდონადო (ლა-ტენდიდა)
სან-კრისტობალი (სან-კრისტობალი)
სან-ხუდას-ტადეო (უმუკენა)
სებორუკო (სებორუკო)
სიმონ-როდრიგესი (სან-სიმონი)
სუკრე (კენიკეა)
ტორბესი (სან-ხოსეკიტო)
ურიბანტე (პრეგონერო)
სედენიოს მუნიციპალიტეტი (ბოლივარი)

სედენიოს მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბოლივარის შტატში. წარმოადგენს ბოლივარის შტატის 11 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 46 020 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სედენიოს მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 88 296 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია კაიკარა-დელ-ორინოკო. ბოლივარის შტატის მთელი მოსახლეობის 5.8% მოდის სედენიოს მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 1.9 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
ელ-კალიაოს მუნიციპალიტეტი

ელ-კალიაოს მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბოლივარის შტატში. წარმოადგენს ბოლივარის შტატის 11 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 2 223 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ელ-კალიაოს მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 24 013 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია ელ-კალიაო. ბოლივარის შტატის მთელი მოსახლეობის 1.6% მოდის ელ-კალიაოს მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 10.8 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
გრან-საბანის მუნიციპალიტეტი

გრან-საბანის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბოლივარის შტატში. წარმოადგენს ბოლივარის შტატის 11 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 32 990 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით გრან-საბანის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 34 095 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია სანტა-ელენა-დე-უაირენი. ბოლივარის შტატის მთელი მოსახლეობის 2.2% მოდის გრან-საბანის მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 1 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
ერესის მუნიციპალიტეტი

ერესის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბოლივარის შტატში. წარმოადგენს ბოლივარის შტატის 11 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 5 851 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ერესის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 292 833 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია სიუდად-ბოლივარი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 50,0 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
პადრე-პედრო-ჩიენის მუნიციპალიტეტი

პადრე-პედრო-ჩიენის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბოლივარის შტატში. წარმოადგენს ბოლივარის შტატის 11 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 2 275 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით პადრე-პედრო-ჩიენის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 14 749 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია ელ-პალმარი. ბოლივარის შტატის მთელი მოსახლეობის 1% მოდის პადრე-პედრო-ჩიენის მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 6.5 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
პიარის მუნიციპალიტეტი (ბოლივარი)

პიარის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბოლივარის შტატში. წარმოადგენს ბოლივარის შტატის 11 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 15 900 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით პიარის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 107 643 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია უპატა. ბოლივარის შტატის მთელი მოსახლეობის 7% მოდის პიარის მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 6.8 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
ანგოსტურის მუნიციპალიტეტი

ანგოსტურის მუნიციპალიტეტი ( 2009 წლის ივნისამდე ცნობილი იყო რაულ-ლეონის მუნიციპალიტეტის სახელით) — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბოლივარის შტატში. წარმოადგენს ბოლივარის შტატის 11 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 56 916 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ანგოსტურის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 47 167 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია სიუდად-პიარი. ბოლივარის შტატის მთელი მოსახლეობის 3.1% მოდის ანგოსტურის მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 0.8 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
როსიოს მუნიციპალიტეტი

როსიოს მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბოლივარის შტატში. წარმოადგენს ბოლივარის შტატის 11 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 6 182 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით როსიოს მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 23 957 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია გუასიპატი. ბოლივარის შტატის მთელი მოსახლეობის 1.6% მოდის როსიოს მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 3.9 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
სიფონტესის მუნიციპალიტეტი

სიფონტესის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბოლივარის შტატში. წარმოადგენს ბოლივარის შტატის 11 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 24 393 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სიფონტესის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 40 042 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია ტუმერემო. ბოლივარის შტატის მთელი მოსახლეობის 2.6% მოდის სიფონტესის მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 1.6 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
სუკრეს მუნიციპალიტეტი (ბოლივარი)

სუკრეს მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბოლივარის შტატში. წარმოადგენს ბოლივარის შტატის 11 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 46 166 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სუკრეს მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 27 218 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია მარიპა. ბოლივარის შტატის მთელი მოსახლეობის 1.8% მოდის სუკრეს მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 0.6 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
ჰუმბოლდტის პიკი

ჰუმბოლდტის პიკი — მწვერვალი ვენესუელაში, მერიდის შტატის ტერიტორიაზე. ბოლივარის პიკის შემდეგ, სიმაღლით მეორე მწვერვალია ვენესუელაში. სიმაღლე 4940 მ. მდებარეობს სიერა-ნევადა-დე-მერიდის ქედზე. ჰუმბოლდტისა და მის მეზობლად მდებარე ბონპლანის პიკს, ირგვლის მდებარე პარამოსებით იცავს სიერა-ნევადის ეროვნული პარკი. მწვერვალს სახელი ეწოდა ცნობილი გერმანელი ბუნებისმეტყველის ალექსანდერ ჰუმბოლდტის პატივსაცემად. გარშემორტყმულია აღმოსავლეთ კორომოტოსა და სიევერსის მყინვარებით. ჰუმბოლდტის პიკზე არსებულმა მყინვარებმა ფართობის შემცირება განიცადეს 1970-იან წლებში.
ბონპლანის პიკი

ბონპლანის პიკი — მწვერვალი ვენესუელაში, მერიდის შტატის ტერიტორიაზე. ბოლივარისა და ჰუმბოლდტის პიკების შემდეგ, სიმაღლით მესამე მწვერვალია ვენესუელაში. სიმაღლე 4883 მ. მდებარეობს სიერა-ნევადა-დე-მერიდის ქედზე. მეზობლად მდებარე ჰუმბოლდტის პიკთან ერთად ბონპლანის პიკი დაცულია სიერა-ნევადის ეროვნული პარკით. ჰუმბოლდტის პიკთან ერთად იყოფს ქვეყნის უმსხვილეს მყინვარს. სახელი ეწოდა ფრანგი გეოგრაფის ემე ბონპლანის პატივსაცემად, თუმცა მკვლევარი ვენესუელის ანდებში არასოდეს იმყოფებოდა. ბონპლანის პიკზე არსებული მყინვარები წარმოადგენდნენ უკანასკნელი მყინვარული ეპოქის შედეგს. 2011 წლისთვის ყველა მყინვარი გადნა.
ალფრედო ხანი

ალფრედო ხან ჰარტმანი ( დ. 8 ოქტომბერი, 1867, კარაკასი — გ. 12 ივლისი, 1940, კარაკასი) — ვენესუელელი ინჟინერი, ბოტანიკოსი და გეოგრაფი. მკვლევარი და ალპინისტი. ისტორიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი. ვენესუელის უმაღლესი ჯილდოს განთავისუფლების ორდენის მფლობელი. 1911 წელს იგი გახდა პირველი ადამიანი, რომელმაც დაიპყრო ჰუმბოლდტის პიკი.
ალფრედო ხანი დაიბადა 1867 წლის 8 ოქტომბერს, ქალაქ კარაკასში. 1876 წელს ქალაქ ჰანოვერში მიაბარეს, სადაც სწავლა დაიწყო საშუალო სკოლაში. შემდგომ სწავლა განაგრძო ტორგაუში, სადაც მიიღო სამხედრო მომზადება. სწავლის გასაგრძელებლად 1882 წელს ბერლინში გადავიდა, თუმცა ამავდროულად დროდადრო ჰანოვერშიც ბრუნდებოდა. ოჯახური მიზეზების გამო კარაკასში დაბრუნდა და სწავლა დაიწყო ვენესუელის ცენრტალურ უნივერსიტეტში, სადაც ადოლფ ერნსტის ხელმძღვანელობით დაეუფლა საბუნებისმეტყველო დარგებს. 1891 წელს იგი დაქორწინდა. წყვილს ათი შვილი ჰყავდა. 1886 წელს სწავლა დაამთავრა, რის შემდეგ მემანქანის დამხმარედ დაიწყო მუშაობა სარკინიგზო მშენებლობაზე. მონაწილეობდა რკინიგზის მშენებლობაში — კარაკასი–ვალენსია. ააშენა კარაკასიდან ელ-ხუნგუიტოსკენ მიმავალი გზატკეცილი.

როგორც გეოგრაფი იკვლევდა ვალენსიის ტბის ფიზიკურ-გეოგრაფიულ პირობებს (სიმაღლე, ნაპირები, აუზი და სხვ.).
აღწერა ტბის ირგვლის აღმართული მთების სიმაღლეები. იკვლევდა ვენესუელის ბოტანიკურ საკითხებსაც (კლასიფიკაციასა და სხვ.).

ალფრედო ხანი იყო ვენესუელის საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა საზოგადოების ერთ-ერთი ფუძემდებელი და მისი პრეზიდენტი 1935-1937 წლებში.
ჰამბურგის უნივერსიტეტში მიანიჭეს დოქტორის საპატიო წოდება და ასევე ბერლინის გეოგრაფიული საზოგადოების მედალი.
დანიური კრონი

დანიური კრონი — ფულის ერთეული დანიაში, რომელიც ასევე მიმოქცევაშია გრენლანდიაში და ფარერის კუნძულებზე.
კოდი 4217 — .
მიმოქცევაშია ბანკნოტები ნომინალით: 50, 100, 200, 500 და 1000 დანიური კრონი.
მონეტები ნომინალით: 50 ერე, 1, 2, 5, 10 და 20 დანიური კრონა.

ეტიმოლოგია
სიტყვა „კრონა“ შეესატყვისება ინგლისურ -ს და ითარგმნება, როგორც გვირგვინი.

ისტორია
სკანდინავიის ქვეყნებში სავალუტო ერთეულს წარმოადგენდა კრონი. თავდაპირველად, კრონი მხოლოდ ერთ-ერთი მონეტის დასახელება იყო და 8 მარკას უდრიდა. 1873 წელს კი იგი უკვე დანიის ეროვნული ვალუტის საერთო სახელწოდება გახდა. კრონის წინამორბედი ვალუტა რიგსდალერი იყო, რომლის შეცვლის აუცილებლობაც სკანდინავიის მონეტარული კავშირის ჩამოყალიბებამ გამოიწვია. შედეგად კი კრონი ოქროს სტანდარტში მოექცა, რომლის მიხედვით 1 კგ სუფთა ოქრო 2480 კრონას უტოლდებოდა.

სკანდინავიის მონეტარული კავშირის დაშლის შემდეგ არცერთ წევრ ქვეყანას — დანიას, ნორვეგიასა და შვედეთს ვალუტის სახელწოდება არ შეუცვლიათ. კავშირის დაშლის შემდეგ, დანია კვლავ დაუბრუნდა ოქროს სტანდარტს, თუმცა 1931 წელს საბოლოოდ უარი თქვა მასზე. სანაცვლოდ, ევროპულ კონტინენტზე ფაშისტური გერმანიის გავლენის გავრცელების შემდეგ, დანიელებს საკუთარი ვალუტის გერმანულ რეიხმარკაზე გეზირება მოუხდათ. ხოლო მეორე მსოფლიო ომისა და გერმანული ოკუპაციის დასრულების შემდეგ სწორება უკვე ბრიტანულ ფუნტზე აიღეს.

1973 წლის 1 იანვარს დანია ევროკავშირის წევრი გახდა. ევროპის კავშირის 12-მა ქვეყანამ ერთიანი ევროპული ვალუტის ევროს შექმნა გადაწყვიტა. თუმცა აღნიშნულ გადაწყვეტილებას დანია არ შეერთებია. 2000 წელს ჩატარებული რეფერენდუმმა აჩვენა, რომ ევროს შემოღებას დანიის მოქალაქეთა უმრავლესობა ეწინააღმდეგებოდა. მაასტრიხტის ხელშეკრულების თანახმად, დანიას საკუთარი ეროვნული ვალუტის შენარჩუნების უფლება მისცეს.

მონეტები
1989 - 1993 დანიის ეროვნულმა ბანკმა გამოუშვა მონეტები ნომინალით 25, 50 ერე, 1, 2, 5, 10 და 20 დანიური კრონი.

2008 წლის 1 ოქტომბერს მიმოქცევიდან ამოღებული იქნა 25 ერე.

ბანკნოტები
1997 წელს დანიის ეროვნულმა ბანკმა გამოუშვა ბანკნოტების სერია, რომელსაც 2002 - 2005 წლებში დაემატა დამატებითი უსაფრთხოების ფუნქციები. დანიის ეროვნულმა ბანკმა 2006 წელს დაბეჭდა ბანკნოტების ახალი სერია, რომლის მთავარი თემაა ხიდები დანიაში. ბანკნოტების ახალ სერიაზე გდასავლა მოხდა 2009-2011 წლებში.

ამჟამად მიმოქცევაშია ბანკნოტები ნომინალით: 50, 100, 200, 500 და 1000 დანიური კრონი.

2009-2011 წლის სერია
ფარერის კუნძულების კრონი
ფარერის კუნძულების ავტონომიაში, დანიური ხურდა ფულია მიმოიქცევაში, თუმცა ქაღალდის ბანკნოტებს კუნძულებზე საკუთარს უშვებენ და მას ხშირად ფარერის კრონასაც კი უწოდებენ. თუმცა იგი დამოუკიდებელ ვალუტის ერთეულს არ წარმოადგენს და დანიური კრონის ბანკნოტების განსხვავებული დიზაინის კუპიურებად მიიჩნევა.

დანიური კრონი გრენლანდიაში
2008 წელს გრენლანდიაში გამოვიდა გამორჩეული ბანკნოტები, თუმცა მსგავსად მათი ფარერელი ნათესავებისა, გრენლანდიური კუპიურებიც ოფიციალურად მხოლოდ დანიური ვალუტის ნაირსახეობად ითვლება. ამ სტატუსის გამო, დანიური კრონები კანონიერი საგადამხდელო საშუალებაა როგორც ფარერების პატარა კუნძულებზე, ასევე უდიდეს კუნძულ – გრენლანდიაზე.