iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალახაძი

ალახაძი, ალაჰაძი — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში, შავი ზღვის ნაპირზე, მდინარე ბზიფის მარჯვენა მხარეს, რკინიგზის ხაზთან. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 40 მ, შავი ზღვიდან 3 კმ, გაგრიდან 15 კმ.

ისტორია
სახელწოდება (ალაჰაძჷ) აფხაზურია ( (ალაჰა) — ლეღვი, (აძჷ) — წყარო) და „ლეღვის წყაროს“ ნიშნავს. 1923 წელს გაგრის მაზრაში შედიოდა კოლხიდა-ალახაძის, 1925 წელს კი — ალახაძე-კოლხიდის თემის სახელწოდებით (2 სოფლით). 1930 წელს ალახაძის სასოფლო საბჭოში შედიოდა სოფლები: ალახაძი, შავროვი, ინტერნაციონალი. 1949 წელს ალახაძის სასოფლო საბჭოში მხოლოდ ალახაძი შედიოდა.

ძეგლები
სოფელში შემორჩენილია ადრინდელი ფეოდალური ხანის ორი ეკლესიის (- სს.) და განვითარებული ფეოდალური ხანის სასახლის ნანგრევები.

დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 4 277 ადამიანი.
არასაძიხი (გაგრის მუნიციპალიტეტი)

არასაძიხი ( [არასაძჷხჲ]) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ბზიფის თემი), მდინარე ბზიფის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 190 მ, შავი ზღვიდან 5,5 კმ, გაგრიდან 13 კმ.

ეტიმოლოგია
სახელწოდება (არასაძიხ) აფხაზურია და „თხილის წყაროს“ ნიშნავს.

დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 190 ადამიანი.
იმპოტენცია

სქესობრივი უძლურება, იმპოტენცია — მდგომარეობა, როდესაც ერექციის შესუსტების გამო მამაკაცი მთლიანად ან ნაწილობრივ ვერ ასრულებს სქესობრივ აქტს. სქესობრივი უძლურების გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს ცენტრალური ნერვული სისტემის ფუნქციური მოშლილობა, ნერვული სისტემის ორგანული დაზიანება, უროლოგიური და ენდოკრინული დაავადებანი, ნარკოტიკებისა და ალკოჰოლური სასმელების ჭარბად მიღების გამო, ზურგის ტვინის ერექციისა და ეაკულაციის ცენტრების ქრონიკული ინტოქსიკაცია და სხვა. ზოგჯერ სქესობრივი უძლურებას იწვევს გონებრივი და ფიზიკური გადაღლა, ემოციური დაძაბვა, საკუთარ შესაძლებლობებში დაურწმუნებლობა და სხვა.

მკურნალობა: სქესობრივი უძლურების გამომწვევი მიზეზის ლიკვიდაცია; ფსიქოთერაპია (განსაკუთრებით ფსიქოგენური ფაქტორებით გამოწვეული სქესობრივი უძლურების დროს); საერთო გამაჯანსაღებელი მკურნალობა; სამკურნალო ფიზკულტურა; ფიზიოთერაპიული პროცედურები. თუ სქესობრივი უძლურებას დაერთვის უხალისობა, უძილობა, საერთო სისუსტე, შრომისუნარიანობის დაქვეითება და სხვა, ფსიქოთერაპიასთან ერთად იყენებენ საძილე და სედატიურ საშუალებას,

პროფილაქტიკა: კვების, შრომისა და დასვენების რეჟიმის მოწესრიგება: თამბაქოს წევისა და ალკოჰოლიანი სასმელების ჭარბად მიღების აღკვეთა.
მოჰამედ ჰუსეინ ტანტავი

მოჰამედ ჰუსეინ ტანტავი (31 ოქტომბერი 1935 -— გ. 21 სექტემბერი, 2021) – ეგვიპტის თავდაცვის მინისტრი (1991–2012), ფელდმარშალი.

არმიაში იყო 1956 წლიდან. მონაწილეობდა არაბეთ-ისრაელის ომში. სამხედრო ატაშედ მსახურობდა პაკისტანში. 1991-2012 წლებში იყო თავდაცვის მინისტრი.

2011 წლის ეგვიპტის საპროტესტო აქციების დროს გახდა სამხედრო საბჭოს – გარდამავალი მთავრობის ხელმძღვანელი..

გარდაიცვალა 2021 წლის 21 სექტემბერს, ავადმყოფობის შემდეგ.
კამი

კამი — იაპონური სიტყვა, რომელიც აღნიშნავს სულებს, ბუნების ძალებს ან რაიმე შინტოისტურ არსებას. კამი ხშირად ღმერთად ან ღვთაებადაც ითარგმნება, მაგრამ იაპონელი მეცნიერები ამტკიცებენ, რომ ტერმინის ასეთმა თარგმნამ შეიძლება გაუგებრობა გამოიწვიოს.

რაღაც მხრივ, მაგალითად კამები იძანაგი-ნო-მიკოტო და იძანამი-ნო-მიკოტო, არიან ბერძნულ-რომაული ღმერთების მსგავსები. კამი შეიძლება უბრალოდ სულსაც ნიშნავდეს; იწერება კანჯი -ით.

ეს სიტყვა არ აღნიშნავს იმქვეყნიურ სულიერ არსებებს, კამები არიან ჩვენს სამყაროში და არა ზემოთ. ზოგი ადამიანიც, მაგ. იმპერატორი ჯიმმუც შეიძლება იყოს კამი. რადგანაც იაპონური არ განარჩევს მხოლობით და მრავლობით რიცხვს, ზოგჯერ გაუგებარია კამი აღნიშნავს ერთ თუ რამდენიმე არსებას.
ყველა რელიგიის ტაძარი

} ) — არქიტექტურული კომპლექსი ყაზანის მიკრორაიონ სტაროე არაკჩინოში, რუსეთი; გაერთიანებულია მართლმადიდებლური ეკლესია, მინარეთი, სინაგოგა და სხვა რელიგიურ არქიტექტურათა ცნობადი ფორმები. შენება დაიწყო 1992 წელს ადგილობრივ ხელოვან ილდარ ხანოვის მიერ.

შენობა არა მოქმედი ტაძარი, არამედ „კულტურისა და რწმენის ტაძარია“, როგორც მას ხანოვი აღწერს.

ის ქალაქ ყაზანის ცნობილ ღირშესანიშნაობად იქცა, რომელიც ამაყობს თავისი, განსხვავებულ კულტურათა, მშვიდობიანი კომბინაციით. ხანოვის თქმით, მსოფლიოს 16 რელიგიის აღსანიშნად, შენობას 16 გუმბათი ექნება.
ბუდა შაკიამუნის ოქროს სადგომი

ბუდა შაკიამუნის ოქროს სადგომი (ყალმ.: ) — ბუდისტური ტაძარი ყალმუხეთის რესპუბლიკის დედაქალაქ ელისტაში, რუსეთის ფედერაცია. უდიდესი ბუდისტური ტაძარია ევროპაში. აიგო 2005 წლის 27 დეკემბერს.

2004 წლის ნოემბერში დალაი ლამამ ელისტის დატოვების წინ დალოცა მომავალი ტაძრის ადგილი და მისი სახელი დაარქვა 2006 წლის 11 მარტს.

გახსნის ცერემონიას 5 000-მდე ადამიანი დაესწრო მოსკოვის, ვოლგოგრადისა და სარატოვის ტიბეტური ბუდიზმის საზოგადოებების წარმომადგენლების ჩათვლით. ცერემონიაზე ყალმუხეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა კირსან ილიუმჟინოვმა ტაძარი მიუძღვნა ყალმუხებს, რომლებიც 1943 წელს შეეწირნენ ციმბირში ძალით გადასახლებას.
სიბელიუსის აკადემია

სიბელიუსის აკადემია ერთადერთი კონსერვატორიაა ფინეთში, რომელიც 1882 წელს დაარსდა ჰელსინკის მუსიკის უნივერსიტეტის სახელით, შემდეგ გადაკეთდა აკადემიად და დიდი ფინელი კომპოზიტორის, იან სიბელიუსის სახელი მიენიჭა, რომელიც ამავე უნივერსიტეტში სწავლობდა. აკადემია ერთ-ერთი ყველაზე დიდი და პრესტიჟულია მთელი ევროპის მასშტაბით.

სწავლება
აკადემიის პირველი საფეხურია მაგისტრატურა და დიპლომს გასცემს შემდეგ სპეციალობებში:

საეკლესიო მუსიკა
კომპოზიცია და მუსიკის თეორია
ხალხური მუსიკა
ჯაზი
ორკესტრისა და გუნდის დირიჟორობა
მუსიკის მასწავლებლის სასწავლო პროგრამა
მუსიკალური ტექნოლოგია
საშემსრულებლო ხელოვნება
ვოკალური მუსიკა

აღსანიშნავი სტუდენტები
იან სიბელიუსი - კომპოზიტორი
ტარია ტურუნენი - მომღერალი, კომპოზიტორი, პიანისტი და სიმღერების ავტორი.
რეიმონდ კეტელი

რეიმონდ ბერნარდ კეტელი (; დ. 20 მარტი, 1905 — გ. 2 თებერვალი 1998) — პიროვნების ფსიქოლოგიის წარმომადგენელი; პიროვნების ნიშანთა სტრუქტურული თეორიის, პიროვნების 16-ფაქტორიანი კითხვარისა და სხვა შრომების ავტორი.

ბიოგრაფია
რეიმონდ ბერნარდ კეტელი 1905 წლის 2 მარტს ინგლისის ქალაქ სტეფორდშირში დაიბადა. როგორც ავტობიოგრაფიული წყაროებიდან ვიგებთ, კეტელი საკმაოდ ბედნიერ გარემოში იზრდებოდა, სადაც, მისი თქმით, ისეთ აქტივობებს ეწეოდა, როგორიცაა ცურვა, გამოქვაბულების გამოკვლევა და ა.შ. მაგრამ, ინგლისის პირველ მსოფლიო ომში ჩართვამ მომავალი ფსიქოლოგის მშვიდი ცხოვრება დაარღვია. ცხრა წლის ასაკის ბავშვი არაერთხელ გამხდარა მოწმე, თუ როგორ მოჰყავდათ ასობით დაჭრილი ჯარისკაცი მათ სახლთან ახლოს მდებარე სამხედრო ჰოსპიტალში. მოგვიანებით კეტელმა გააცნობიერა ის შედეგები, რაც ბავშვობის ამ მძიმე განცდებით იყო გამოწყეული. ’’მუდმივად და უხმაუროდ, ჩემს ცხოვრებაში აღწევდა სერიოზულობის გრძნობა, დაფუძნებული იმ განცდაზე, რომ დაუშვებელია იყო ამ დაჭრილ ჯარისკაცებზე ნაკლებად თავგადადებული’’. გარდა ამისა, პატარა ბიჭის შეგნებაში ინერგებოდა ადამიანის ცხოვრების სწრაფად მიმდინარეობისა და შეძლებისდაგვარად, მისი სრულყოფის აუცილებლობის განცდა.

16 წლის ასაკში, რეიმონდ კეტელმა ჩააბარა ლონდონის უნივერსიტეტის სამეფო კოლეჯში, სადაც, უმთავრესად, ფიზიკასა და ქიმიას შეისწავლიდა. თუმცა, დიპლომის აღებამდე რამდენიმე თვით ადრე, კეტელმა შენიშნა, რომ ეს დარგები ვერ ესადაგებოდა სოციალური პრობლემებისადმი მის ინტერესს. ამიტომ, მიუხედავად მეგობრების რჩევისა, კეტელი იღებს გადაწყვეტილებას საკუთარი კარიერა ფსიქოლოგიას დაუკავშიროს. 1924 წელს, ის ქიმიის მიმართულებით ბაკალავრის, 1929 წელს კი ფსიქოლოგიაში დოქტორის წოდებას იღებს.

1937 წელს კეტელი ამერიკის შეერთებულ შტატებში გაემგზავრა. თუმცა მანამდე, მას უკვე დიდი გამოცდილება ჰქონდა მიღებული პიროვნების კვლევის მიმართულებით. გარდა ამისა, ის ხელმძღვანელობდა ბავშვთა დახმარების ცენტრს, რამაც დიდი კლინიცისტური გამოცდილება შესძინა მას. ამერიკის შეერთებულ შტატებში გამგზავრების შემდეგ კეტელი მუშაობდა კოლუმბიის უნივერსიტეტში, სადაც მას ედუარდ თორნდაიკთან უწევდა თანამშრომლობა. ამის შემდეგ ის მუშაობდა კლარკისა და ჰარვარდის უნივერსიტეტებში, 1944 წლიდან კი თავისი საქმიანობა ილინოისის უნივერსიტეტში განაგრძო, სადაც 20 წლის განმავლობაში წარმატებით ეწეოდა პროფესორის საქმიანობას და პიროვნების საკვლევ ფსიქოდიაგნოსტიკურ ლაბორატორიას უძღვებოდა. 1953 წელს კეტელი ფსიქოლოგიის სფეროში გაწეული საქმიანობისათვის ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემიის პრემიითაც დააჯილდოვეს.

რეიმონდ კეტელი 1998 წლის 2 თებერვალს გარდაიცვალა.
პაკო დე ლუსია

პაკო დე ლუსია (, ნამდვ. სახელი — ფრანსისკო გუსტავო სანჩეს გომესი ; დ. 21 დეკემბერი, 1947 — გ. 25 თებერვალი, 2014) — ესპანელი კომპოზიტორი და ვირტუოზი გიტარისტი. აღიარებულია მსოფლიოს საუკეთესო გიტარისტად ფლამენკოს სტილში. მისი შემოქმედება რამდენიმე ჟანრს მოიცავს, როგორიც არის ჯაზი, ევროპული კლასიკური მუსიკა და მსოფლიო მუსიკა. ბერკლის მუსიკალურმა კოლეჯმა მას საპატიო დოქტორის წოდება მიანიჭა.
რობერტ უოდლოუ

რობერტ პერშინგ უოდლოუ (; დ. 22 თებერვალი, 1918, ოლტონი, ილინოისი — გ. 15 ივლისი, 1940, მანისტი, მიჩიგანი) — გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნის მიხედვით, მსოფლიო ისტორიაში ყველაზე მაღალი ადამიანი, რომლის შესახებ ცნობები ეჭვგარეშეა და რომლის სიმაღლე 272 სმ-ს უდრიდა.

ბიოგრაფია
რობერტ უოდლოუ მძიმედ იყო დაავადებული ჰიპოფიზით, რამაც გამოიწვია და დააჩქარა მისი სიმაღლეში ზრდა. იგი მთელი სიცოცხლის მანძილზე იზრდებოდა. როდესაც იგი გარდაიცვალა მისი სიმაღლე 272 სმ-ით იყო შეფასებული, ხოლო წონა 199 კგ-ით. ამრიგად, უოდლოუ სიმაღლეში 26 სმ სჭარბობს დღეისათვის ყველაზე მაღალი ადამიანის — სულთან კოსენის (246 სმ) სიმაღლეს.

უოდლოუს მშობლები ნორმალური სიმაღლისა იყვნენ; მაგ.: მამამისი, ჰაროლდ უოდლოუ სიმაღლეში 182 სმ აღწევდა და 77 კგ იწონიდა. 4 წლამდე რობერტი ნორმალური ტემპით იზრდებოდა, თუმცა ამის შემდეგ რადიკალურად შეიცვალა უოდლოუს კონსტრუქცია; იგი არნახული ტემპებით იზრდებოდა სიმაღლეში. ყველასათვის წარმოუდგენელი იყო როდესაც ბიჭუნა 8 წლის ასაკში სიმაღლეში 188 სმ აღწევდა. 9 წლისა კი იმდენად განვითარდა, რომ საკუთარ მამას ხელით ატარებდა. 10 წლისას მისი სიმაღლე 198 სმ უდრიდა, ხოლო წონა 100 კგ-ს.

სრულწლოვნების პერიოდში (18 წლის ასაკში) რობერტ უოდლოუმ სიმაღლეში 254 სმ-ს მიაღწია და იწონიდა 177 კგ-ს. ამ პერიოდში უოდლოუ მთელს ამერიკაში გახდა ცნობილი და მას სრულიად უფასოდ უკერავდნენ ფეხსაცმელს (ამ მომენტისათვის მისი ფეხის ზომა 49-ით განისაზღვრებოდა).

მიუხედავად ყველაფრისა, იგი ჩვეულებრივ ცხოვრებას მისდევდა. სკოლა 18 წლის ასაკში დაამთავრა და უნივერსიტეტში ჩააბარა. იმავე წელს, ცირკთან ერთად მთელი აშშ მოიარა, ხოლო 1938 წლიდან მუდმივად მონაწილეობდა სხვადასხვა წარმოდგენებში, ხშირად პუბლიკაში ჩნდებოდა და ყველგან დიდ ყურადღებას იპყრობდა. ამიერიდან მას „კეთილი გიგანტი“ უწოდეს. როდესაც მას 21 წელი შეუსრულდა მისი სიმაღლე 2.63 სმ-ით განისაზღვრებოდა, ხოლო წონა 223 კგ-ს უდრიდა.

მცირე ასაკში მისი ჯანმრთელობა მძიმედ შეირყა. არნახული ტემპებით სიმაღლეში ზრდამ გამოიწვია ფეხების მგრძნობიარობის დაქვეითება. 1940 წლის 27 ივნისს რობერტ უოდლოუ უკანასკნელად გაზომეს სიმაღლეში და მისმა სიმაღლემ შეადგინა 272 სმ. ყველაფერი გაუარესდა მას შემდეგ, რაც უოდლოუს სეფსისი დაეწყო. ექიმები დიდი ძალისხმევით ცდილობდნენ მისი სიცოცხლის გადარჩენას, თუმცა უშედეგოდ. რობერტ უოდლოუ, როგორც მსოფლიოს ყველაზე მაღალი ადამიანი 1940 წლის 15 ივლისს ძილში გარდაიცვალა.

უოდლოუს გასვენებაში 40 ათასი კაცი იმყოფებოდა. მისი სასახლე ნეხევარ ტონას იწონიდა და მას 12 კაცი მიაცილებდა.
ააცი

ააცი (; ყოფ. ბაკლანოვკა, ძვ. აღაცო) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ალრა, ალძიხი, ბინთხა, კუტიძრა). მდებარეობს მდინარე ააფსთის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 40 მეტრ სიმაღლეზე. შავი ზღვიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით, გუდაუთიდან 13 კილომეტრით.

დემოგრაფია
ისტორია
ისტორიული სოფელი აღაცო აღნიშნულია საუკუნის ნახევრის „ჯიჰან-ნუმას“ თურქულ რუკაზე სახელწოდებით „აღჩა“. 1737 წლის დასავლეთ საქართველოს რუკაზე გვხვდება მდინარე სახელწოდებით „აღაცო“, რომელსაც ვახუშტი ბატონიშვილი „აღაცოს წყლის“ სახელით მოიხსენიებს. მდინარის სახელწოდება მომდინარეობს სოფლის სახელისაგან. როდესაც აქ აფხაზები დამკვიდრდნენ, მას ააცი უწოდეს. ეს სახელწოდება საუკუნის 30-იანი წლებიდან არის დამოწმებული. იხსენიება 1867 წლის აფხაზ მუჰაჯირთა სიაში.

 საუკუნის 30-იან წლებში ააცის ქვემო ნაწილში დამკვიდრდა რუსული გარნიზონი. მაშინ ეწოდა ამ ტერიტორიასაც და მდინარესაც ბაკლანკა, როგორც ჩანს, რუსი ოფიცრის, შემდეგში გენერლის ბაკლანოვის პატივსაცემად. ბაკლანკას იხსენიებს ფ. დიუბუა დე მონპერე. 1878 წელს ბაკლანკა/ბაკლანოვკა დამოუკიდებელი რუსული სოფელი გახდა, რომელიც საუკუნის 50-იან წლებში ააცს შეერწყა და სოფლის სახელი ბაკლანოვკა გახდა, ხოლო თემის — ააცი. 1923 წელს ააცის თემი 5 სოფლით გუდაუთის მაზრაში შედიოდა. 1925 წელს ააცის და ბაკლანოვკის სასოფლო საბჭოები ცალ-ცალკე შედიოდა გუდაუთის მაზრაში. 1951 წელს ბაკლანოვკის სასოფლო საბჭო გაუქმდა, ხოლო სოფ. ბაკლანოვკა ააცის სასოფლო საბჭოს შეუერთდა. 1952 წელს სოფელ ბაკლანოვკას დაუბრუნდა სახელი ააცი.

1962 წელს სოფელში აღმოაჩინეს ვერძის თავის გამოსახულებიანი ბრინჯაოს სამკუთხა აბზინდა,რომელსაც ბრინჯაოს ხანით ათარიღებენ.

ღირსშესანიშნაობები
სოფელში მდებარეობს - საუკუნეების ააცის ეკლესია.
ისტორიული გეოგრაფია

ისტორიული გეოგრაფია — გეოგრაფიისა და ისტორიის დარგი; შეისწავლის ამ თუ იმ ქვეყნის ან ტერიტორიის ფიზიკურ, ეკონომიკურ და პოლიტიკურ გეოგრაფიას ისტორიულ წარსულში. მისი მიზანია დაადგინოს ამა თუ იმ ქვეყნის ძველი საზღვრები, პოლიტიკურ-ადმინისტრაციული დაყოფა, ძველი ქალაქებისა და სოფლების მდებარეობა, გზათა ქსელი, ციხესიმაგრეთა და საკულტო ნაგებობათა განლაგება და მოქმედების არე,
მეურნეობის მდგომარეობა, ხალხთა მიგრაცია, ამბოხებანი, ლაშქრობათა გზები, სავაჭრო და კულტურული კავშირები მეზობელ ქვეყნებთან, აგრეთვე ადამიანის ზეგავლენა ბუნებაზე (ტყის გაკაფვა, გზებისა და არხების გაყვანა) და, პირიქით, ბუნებრივი მოვლენების (მიწისძვრა, კლდეზვავი, წყალდიდობა და სხვ.) ზეგავლენა ადამიანის ყოფაზე.

ისტორიული გეოგრაფია ემყარება კარტოგრაფიულ, წერილობითსა
და არქეოლოგიურ წყაროებს, ტოპონომიკას და საფუძველს უმზადებს ისტორიული რუკების შედგენას.

ისტორიული გეოგრაფიის კვლევის ძირითადი მიმართულებებია:

ისტორიული ფიზიკური გეოგრაფია (ისტორიული მიწათმცოდნეობა);
ისტორიული პოლიტიკური გეოგრაფია;
ისტორიული მოსახლეობის გეოგრაფია;
ისტორიული სოციალური გეოგრაფია;
ისტორიული კულტურული გეოგრაფია;
ისტორიული გეოგრაფია - ბუნებისა და საზოგადოების ურთიერთკავშირის თვალსაზრისით;
ისტორიული ეკონომიკური გეოგრაფია;
ისტორიულ-გეოგრაფიული ქვეყანათმცოდნეობა.

ისტორიული გეორაფიის ჩამოყალიბება დაიწყო აღორძინებისა და დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების ეპოქაში (- სს.). მნიშვნელოვანი როლო ამ საქმეში შეასრულა ფლამანდიელი კარტოგრაფის აბრაჰამ ორტელიუსის მიერ შედგენილმა ატლასმა (1579). - სს. ისტორიული გეოგრაფიის განვითარებას ხელი შეუწყო ჰოლანდიელი სწავლულის ფ. კლიუვერისა და ფრანგი სწავლულის ჟ.ბ. დანვილის შრომებმა.
 საუკუნეში ისტორიული გეოგრაფიის შინაარსი გამდიდრდა წარსულის სოციალურ-ეკონომიკური პრობლემატიკით (მაგ.: დარბის ნაშრომები დიდი ბრიტანეთის სიტორიულ გეოგრაფიაში).

წარსულის საუკუნეებში საზღვარგარეთ შეიქმნა არაერთი ნაშრომი ისტორიულ გეოგრაფიაში. აღსანიშნავია კრაუსის მცირე მოცულობის შრომა, რომელიც გამოქვეყნდა 1905 წელს. კრაუსმა ყურადღება გაამახვილა - სს. ეკონომ-გეოგრაფიის საკითხებზე. მნიშვნელოვანი იყო ასევე ბლინკისა და პრეისლერის შრომები, თუმცა ისინი ვერ ასახავენ ისტორიული გეოგრაფიის განვითარების მეცნიერულ ანალიზსა
და გამოხატავენ ამ დარგის აღწერილობით მნიშვნელობას. ამ დროისათვის ძირითადად იქმნებოდა მცირე მოცულობის ნაშრომები.

რუსეთსა და საქართველოში ისტორიული გეოგრაფიის განვითარება დაიწყო ს. ნახევარში (ვახუშტი ბაგრატიონი, ვასილი ტატიშჩევი, ნ. ბოლტინი, ნ. ბარსოვი და სხვ). მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო ასევე ტანფილიევის ცნობილი შრომა, რომელიც ეხება რუსეთის ისტორიული გეოგრაფიის საკითხებს.
 ს. შეიქმნა რამდენიმე კაპიტალური შრომები ისტორიულ გეოგრაფიაში (მ. ტიხომიროვი, ა. ნასონოვი). ზოგადად ისტორიული გეოგრაფიის საგანს და მის განვითარებას - ს. ეხება ვიქტორ იაცუნსკის ნაშრომი.
საქართველოში ისტორიული გეოგრაფიის ქართული სკოლა ჩამოაყალიბდა ნ. ბერძენიშვილის მეთაურობით. იგი ფართო მასშტაბით იკვლევდა ამ თვალსაზრისით საქართველოს და კავკასიას.
აბღარხუქი

აბღარხუქი (1948 წლის 3 სექტემბრამდე — ლადარი-არჰაბლა) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ააფსთის მარჯვენა ნაპირზე. თემის ცენტრი (სოფლები: აბახუამწა, ბაზიქითა, ბაღიქითა, თასრაყვა, ცოუხვა). ზღვის დონიდან 150 მ, შავი ზღვიდან 3 კმ, გუდაუთიდან 10 კმ.

დემოგრაფია
ინგლისისა და უელსის მწვანეთა პარტია

ინგლისისა და უელსის მწვანეთა პარტია (უელს. ) არის პოლიტიკული პარტია ინგლისსა და უელსში, რომელიც მიჰყვება მწვანე პოლიტიკის ტრადიციებს და ინარჩუნებს სოციალური პროგრესივიზმის ხაზს. ეს არის ყველაზე დიდი მწავენთა პარტია გაერთიანებულ სამეფოში, მოიცავს რეგიონულ დანაყოფებსაც, რომელთა შორისაც ნახევრად–ავტონომიური უელსის მწვანეთა პარტიაც შედის. ამჟამად, პარტიას თემთა პალატაში ერთი წევრი ჰყავს, კაროლინ ლუკასი, რომელიც ბრაიტონ პავილიონის ამომრჩევლების წარმომადგენელი და პარტიის ლიდერია. მათ ევროპის პარლამენტში ჰყავთ ორი წევრი და ორი წევრი ლონდონის ასამბლეაში, ასევე 129 საბჭოს წევრი ინგლისისა და უელსის სხვადასხვა ადგილობრივ საბჭოში.
ონი (დემონები)

ონი — გიგანტური რქიანი დემონები, რომლებიც იაპონიაში ჩინეთიდან ბუდიზმის შესვლასთნ ერთად შევიდნენ და ბუდისტი ღვთისმსახურები მათ განსადევნად ყოველწლ იურ რიტუალებს ატარებდნენ. ონი შიძლებოდა სხვადასხვა ფერისა ყოფილიყო და ხელებზე და ფეხებზე სამ-სამი თითი, ზოგ შემთხვევაში კი სამი თვალი ჰქონდა. ჩვეულებრივ ისინი სასტიკები და გარყვნილები იყვნენ და ზეციდან ეტლებით ჩემოდიოდნენ, რათა მომაკვდავი ადამიანების სულები მოეპარათ. ერთ ლეგენდაში მოთხრობილია, როგორ გაათავისუფლა ცეროდენა გმირმა მომოტარომ ონის მიერ მოტაცებული ახალგაზრდა გოგონები.

ჯიგოკუს ონებს ცოდვილები ემმა-ოსთან მიჰყავთ და როგორც ამბობენ, სნეულებაც და სიკვდილიც მათი შექმნილია.
აალება

აალება — საწვავი ნივთიერების ანთება სითბოს წყაროს (ალის, ელექტრული ნაპერწკლის, გახურებული სხეულის) შეხებით. აალებას გარეგანი სითბოს წყაროს გარეშე თვითაალება ჰქვია. აალების უნარი აქვს საწვავი აირების ნარევებს: მეთანსა და ჰაერის ან ჟანგბადის, ბენზინის ორთქლის და ჰაერის, წყალბადის და ჟანგბადის, წყალბადის და ქლორის და სხვა ნარევებს. სითხეების აალებას წინ უსწრებს სითხის აორთქლება და ორთქლის ჰაერთან შერევა. იწვის არა სითხე (სპირტი, ბენზინი), არამედ მისი ორთქლი. ტემპერატურას, რომელზედაც გახურებულ ზედაპირთან კონტქტში მყოფი ნივთიერება ალდება, აალების ტემპერატურა ეწოდება.
აპოკრიფი

აპოკრიფი (ძვ. ბერძ. — დაფარული, საიდუმლო) — გვიანიუდაური და ადრექრისტიანული ლიტერატურული არაკანონიკური თხზულებები. თავდაპირველად ეს ტერმინი იხმარებოდა გნოსტიკური ხასიათის თხზულებების მიმართ, რადგან გნოსტიკოსები ცდილობდნენ თავიანთი სწავლება საიდუმლოდ შეენახათ, მოგვიანებით ტერმინი დაუკავშირდა ასევე ადრექრისტიანულ ტექსტებს (სხვადასხვა არაკანონიკურ სახარებებს, ეპისტოლეებს, გამოცხადებებს), რომლებიც ქრისტიანული ეკლესიის მიერ არ იქნა ცნობილი ღვთივშთაგონებულად და არ შევიდნენ ბიბლიურ კანონში.

აპოკრიფები იყოფა ძველი აღთქმის და ახალი აღთქმის აპოკრიფებად.
საშოს მონოლოგები

„საშოს მონოლოგები“ — ივ ენსლერის მიერ დაწერილი ეპიზოდური პიესა, რომელიც იდგმებოდა ოფ-ბროდვეის უესტსაიდ თეატრში 1996 წელს. პიესა ცოტა ხნით ასევე იდგმებოდა ჰია-არტ ცენტრში .

საშოს მონოლოგები მოიცავს სხვადასხვა რაოდენობის მონოლოგებს, რომლებსაც კითხულობენ ქალები. თავდაპირველად თავად ივ ენსლერი კითხულობდა ყველა მონოლოგს. თითოეული მონოლოგი როგორღაც დაკავშირებულია საშოსთან, შეიძლება ეს იყოს სექსის, სიყვარულის, გაუპატიურების, მენსტრუაციის, მასტურბაციის, ორგაზმის თუ მშობიარობის თემები.
ბორის ბედია

ბორის ბედია (, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მომღერალი, კომპოზიტორი.

დაამთავრა ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის მუსიკალური სკოლა.

2008 წელს გახდა „ჯეოსტარის“ ფინალისტი. 2010 წელს მიიღო საერთაშორისო ვოკალური კონკურსის „ბალადა ო სალდატე“ საუკეთესო ვოკალის დიპლომი. იმავე წელს გახდა საერთაშორისო მუსიკალური კონკურსის „ხრუსტალნი აისტი“-ს პირველი ადგილის მფლობელი.
მერ-დე-გლასი

მერ-დე-გლასი — ხეობის ტიპის მყინვარი საფრანგეთში. მდებარეობს ალპებში, მონბლანის მასივის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1150–4200 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 7 კმ, ფართობი 40 კმ². ფირნის ხაზი გადის 2920 მ-ზე. წარმოიქმნება ყინულის ოთხი ნაკადის შეერთებით. მკაფიოდ გამოიხატება გვერდითი და შუა მორენა. ეშვება 1430 მ სიმაღლემდე შამონის ხეობაში, სადაც განლაგებულია კლიმატური კურორტი და ალპინიზმის ცენტრი შამონი. მყინვარის დეგრადაცია უკანასკნელ წლებშიც შეინიშნება. მყინვარი საუკუნიდან მოყოლებული გლაციოლოგიური დაკვირვებების ობიექტია, აქ პირველად გაზომეს ყინულის მოძრაობის სიჩქარე, გამოკვლეულია ნაპრალების წარმოქმნის მექანიზმი. ტურიზმის პოპულარული ობიექტია. ქართულად მერ-დე-გლასი ითარგმნება როგორც „ყინულის ზღვა“.
ნიკოლა ლეგროტალიე

ნიკოლა ლეგროტალიე (დ. 20 ოქტომბერი, 1976, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, სერია -ს კლუბ „კატანიას“ ცენტრალური თავდამსხმელი.

ნიკოლა ლეგროტალიე დაიბადა 1976 წელს, ბარის პროვინციაში . ის უკვე 17 წლის იყო, როდესაც „ბარის“ რიგებში პირველად ითამაშა. შემდეგ იყო იჯარის წესით ჯერ „პისტუაში“, შემდეგ „პრატოში“. „ბარიში“ 1998 წელს დაბრუნდა, მაგრამ პირველივე შემოთავაზება მიიღო და თავი ამოყო „მფრინავ ვირებში“, ანუ ვერონის „კიევოში“. აი სწორედ „კიევო“ იყო გუნდი, სადაც ნიკოლამ თავისი შესაძლებლობები გამოავლინა დადებითი კუთხით. 2000 წელს „კიევო“ გადავიდა სერია -ში და ჰქონდა საოცარი პირველი წრე, სწორედ იმ გუნდის ერთ–ერთი მამოძრავებელი ძალა იყო ნიკოლა.

2002 წელს ლეგრო ნაკრებშიც მიიწვიეს, მაგრამ კონკურენციას ვერ გაუძლო. მალდინი, ნესტა, კანავარო, მატერაცი, ფერარა, კოსტაკურტა, იულიანო და მრავალი უმაღლესი კლასის ფეხბურთელები.

2003 წელს კი ნიკოლა გადავიდა „იუვენტუსში“ მისი ტრანსფერი ძალიან ძვირი დაჯდა — 8 მილიონი $ და კიდევ 3 ფეხბურთელი მისცა „იუვემ“ „კიევოს“: ჯუზეპე სკული, მატეო პარო, დანიელე გასკანდელო. პირველი სეზონი ლიპის მეთაურობით კარგად ჩაატარა და 21 თამაშში 2–ჯერ გაიტანა. მოიგო სკუდეტო. შემდეგ გუნდი ფაბიო კაპელომ ჩაიბარა და ლეგროტალიემ 5 თვეში 2 ჯერ ითამაშა და ზამთარში გაანათხოვრეს „ბოლონიაში“. 2005–2006 წლის სეზონი „სიენაში“ გაატარა და ბრწყინვალე თამაშები ჩაატარა. 2006 წელს იყო კალჩო სკანდალი და „იუვენტუსი“ სერია -ში მიაბრძანეს. გუნდი განახევრდა და ლეგროტალიე გუნდში დააბრუნეს. მათ მოიგეს სერია და გადმოვიდნენ უმაღლეს ლიგაში.

2007 წელს „იუვენტუსი“ კლაუდიო რანიერიმ ჩაიბარა და ნიკოლა ლეგროტალიე გუნდის უცვლელი წევრი იყო. ცენტრში ჯორჯო კიელინის და ნიკოლას კარგი თამაშით „იუვენტუსმა“ 14 თამაში 9 ბურთი გაუშვა და იუვემ ლიგის საგზური მოიპოვა. მას კონტრაქტი გაუხანგრძლივეს 2010 წლამდე. შემდეგ გუნდი ჩაიბარა ლუიჯი დელ ნერიმ და მას სათამაშო პრაქტიკა აღარ ჰქონდა, თანაც მის მიმართ ნდობაც დაკარგეს. აი 2011 წელს ზამთარში მიიღო შემოთავაზება „მილანისგან“ და იგიც უყოყმანოდ დათანხმდა. მართალია ჯერ მას 1 თამაში აქვს ჩატარებული, მაგრამ მისი აზრით იყო „მილანის“ წევრობა უკვე მიღწევაა. „იუვენტუსმა“ კი ეს ფეხბურთელი არ დააფასა და 7 წლის შემდეგ უსახელოდ წავიდა. ნაკრების კარი მარჩელო ლიპიმ დაუხურა 2010 წელს, ბოლო წუთამდე იცოდა , რომ 23 კაციან სიაში იყო. ნაკრებში ჩაატარა 16 მატჩი და გაიტანა 1 გოლი .
მისი საყვარელი წიგნია ბიბლია, არის ძალიან რელიგიური და ატარებს აქციებს , სადაც ჰომოსექსუალიზმს ცოდვას უწოდებს და აკრიტიკებს ყველა იმ ადამიანს, ვინც ამას კარგ ტონად იღებს. გამოცემული აქვს ავტობიოგრაფიული წიგნი და გეგმავს გამოსცეს კიდევ ერთი წიგნი.
კრატონი

კრატონი ( — ძალა, სიმაგრე) — კონტინენტური ლითოსფეროს ძველი და სტაბილური უბანი, რომელსაც არ შეხებია მნიშვნელოვანი ტექტონიკური აქტივობა ფანეროზოური ეონის განმავლობაში. წარმოდგენილია ფარითა და სტაბილური ბაქნით.

კრატონი ძირითადად გავრცელებულია ტექტონიკური ფილების შიგნით. მისთვის დამახასიათებელია ორსართულიანი აგებულება: კრისტალურ ფუნდამენტად ცნობილი ქვედა სტრუქტურული სართული ჩამოყალიბებულია გვიანარქეულ-პროტეროზოურში, რომელიც აგებულია დანაოჭებული, ძლიერ მეტამორფული წყებებით.

ზოგადი ცნობები
კრატონების წარმოქმნის პროცესი კრატონიზაციის სახელწოდებით არის ცნობილი, თუმცა ბევრი რამ ამ პროცესში გაურკვეველია, მაგრამ პირველი კრატონული ხმელეთის მასები შესაძლოა არქეული ეონის განმავლობაში წარმოშობილიყო, რაზეც ალმასების ასაკი მიუთითებს, რომლებიც კრატონების ფესვებშია წარმოქმნილი და თითქმის ყოველთვის 2 მილიარდზე მეტი ან უფრო ხშირად, 3 მილიარდზე მეტი წლით თარიღდება. არქეული ხნოვანების ქანები შეადგენენ მსოფლიოს ამჟამინდელი კრატონების მხოლოდ 7%-ს. კრატონიზაცია სავარაუდოდ დასრულდა პროტეროზოურში. კონტინენტების შემდეგი განვითარება მიმდინარეობდა აკრეციის შედეგად კონტინენტის წყალქვეშა კიდეზე.

კრატონისთვის დამახასიათებელია ანომალიურად მძლავრი და მტკიცე ლითოსფერული ფესვები. კრატონების მაგალითია: ჩრდილოეთ ჩინეთის კრატონი, აღმოსავლეთ ევროპის კრატონი, ამაზონის კრატონი, კააპვაალის კრატონი, ჩრდილოეთ ამერიკის კრატონი და სხვა.

კრატონების ხანგრძლივი ეროზია ცნობილია „კრატონული რეჟიმის“ სახელწოდებით. იგი შეიცავს პედიპლანაციასა და ეჩპლანაციას, რომლებიც ქმნიან პენეპლენს. ეჩპლანაციის პროცესი დაკავშირებულია ჰუმიდურ, ხოლო პედიპლანაცია არიდულ და სემი-არიდულ კლიმატთან; გეოლოგიური დროის განმავლობაში კლიმატის ცვლილებას მოჰყვა შერეული წარმოშობის ე.წ. პოლიგენური პენეპლენების წარმოშობა.

საბჭოთა კავშირში „კრატონის“ ნაცვლად გამოიყენებოდა ტერმინი „პლატფორმა“ ანუ „ბაქანი“. დასავლურ ლიტერატურაში კრატონი, ფარი და ბაქანი განსხვავებული მნიშვნელობის მქონე ტერმინებია. ამჟამად, რუსეთში კრატონი და პლატფორმა ანუ ბაქანი სინონიმებად განიხილება.

სიტყვა „კრატოგენი“ პირველმა შემოგვთავაზა ავსტრიელმა გეოლოგმა ლეოპოლდ კობერმა 1921 წელს, ხოლო 1940 წელს გერმანელმა გეოლოგმა ჰანს შტილემ „კრატოგენის“ ნაცვლად დაამკვიდრა საკუთრივ ტერმინი „კრატონი“.