iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ესტონეთის ბანკი

ესტონეთის ბანკი — ესტონეთის ცენტრალური ბანკი, ქვეყნის ორდონიანი საბანკო სისტემის ზემო დონე. არის ცენტრალური ბანკების ევროპული სისტემის წევრი. 2010 წლამდე ბანკი გასცემდა ესტონეთის ძველ ფულის ერთეულს კრონს.

ისტორია
ესტონეთის ბანკი თავის დაბადებას 1919 წლიდან ითვლის, როდეას დროებითმა მთავრობამ დაამტკიცა ბანკის წესდება და ხაზინიდან 10 მილიონი მარკა გადარიცხვა ბანკის ანგარიშზე. პირველი ბანკნოტები 1921 წელს გამოუშვეს.

პრეზიდენტები
მიჰკელ პუნგი (მარტი 1919 – აგვისტო 1919)
ედუარდ აულე (ოქტომბერი 1921 – ოქტომბერი 1925)
არტურ უიბოპუუ (ოქტომბერი 1925 – ნოემბერი 1926)
იური იააკსონი (ნოემბერი 1926 – ივლისი 1940)
იუჰან ვააბელი (ივლისი 1940 – ოქტომბერი 1940; ?)
მარტინ კიოსტნერი (1944–1949; გაქცევაშია)
ოსკარ კერსონი (21 იანვარი 1968 – 31 დეკემბერი 1980; გაქცევაშია)
რეინ ოტსასონი (28 დეკემბერი 1989 – 23 სექტემბერი 1991)
სიიმ კალლასი (23 სექტემბერი 1991 – 27 აპრილი 1995)
ვაჰურ კრაფტი (27 აპრილი 1995 – 7 ივნისი 2005)
ანდრეს ლიპსტოკი (7 ივნისი 2005 – 7 ივნისი 2012)
არდო ჰანსსონი (7 ივნისი 2012 - ამ დრომდე)
საფრანგეთის გეოგრაფიული საზოგადოება

საფრანგეთის გეოგრაფიული საზოგადოება — მსოფლიოს უძველესი გეოგრაფიული საზოგადოება. დაარსდა 1821 წელს. 1878 წლიდან შტაბ-ბინა განლაგებულია სენ-ჟერმენის ბულვარზე, პარიზში. საფრანგეთში სამეცნიერო გეოგრაფიული საზოგადოების შექმნის იდეა ეკუთვნის გეოგრაფს ჟან-ნიკოლა ბიუაშს.

1821 წლის 15 დეკემბერს პარიზის მერიის შენობაში გაიმართა დამფუძნებელთა კრება, რომელსაც ესწრებოდნენ თავისი დროის გამოჩენილი ადამიანები: პიერ სიმონ ლაპლასი, ჟორჟ კიუვიე, შარლ პიერ შაპსალი, დომინიკ ვივან-დენონი, ჟან ბატისტ ჟოზეფ ფურიე, ჟოზეფ ლუი გეი-ლიუსაკი, კლოდ ლუი ბერთოლე, ალექსანდერ ჰუმბოლდტი, ჟან-ფრანსუა შამპოლიონი, ფრანსუა-რენე შატობრიანი. საზოგადოების დამფუძნებლები მონაწილეობდნენ ბონაპარტის ეგვიპტურ მსვლელობაში. საფრანგეთის გეოგრაფიული საზოგადოების პირველი პრეზიდენტი იყო პიერ სიმონ ლაპლასი. საფრანგეთის გეოგრაფიული საზოგადოება აქტიურ მონაწილეობას იღებს საერთაშორისო გეოგრაფიულ ფესტივალში.

საფრანგეთის გეოგრაფიული საზოგადოების წევრები სხვადასხვა დროს იყვნენ: ელიზე რეკლიუ, ჟიულ ვერნი, ანატოლ ფრანსი, ჟან შარკო. 2009 წლის მონაცემების მიხედვით საფრანგეთის გეოგრაფიული საზოგადოებაში გაწევრიანებულია 56 საპატიო წევრი. საუკუნის დასაწყისისთვის საფრანგეთში არსებობდა დაახლოებით 32 გეოგრაფიული საზოგადოება. დღეისათვის ყველაზე აქტიური საზოგადოებები მოქმედებს: ბორდოში, ლილში, მარსელში, როშფორში, ტულუზაში, ტურაში. საზოგადოება გამოსცემს ბიულეტენს.

საფრანგეთის გეოგრაფიული საზოგადოების ამჟამინდელი პრეზიდენტია ჟან-რობერ პიტი (პრეზიდენტია 2009 წლიდან).
ბანძის სინაგოგა

ბანძის სინაგოგა – აჯიაშვილთა ე.წ. ბეით ქნესეთ, „თავშეყრის სახლი“, ბეით თფილა, „ლოცვის სახლი“ — ებრაელთა სამლოცველო სახლი სინაგოგა სოფელ ბანძაში, (მარტვილის მუნიციპალიტეტი), ე. წ. ებრაელების უბანში. აშენდა საუკუნის დასაწყისში. დღეს სინაგოგა არ არის მოქმედი და დაკეტილია.

ბანძის სინაგოგა;

ისტორია
დასავლეთ საქართველოში საუკუნის მეორე ნახევრიდან ებრაულმა მოსახლეობამ მტკიცედ მოიკიდა ფეხი და დამკვიდრდა ყულევში, ქუთაისში, ფოთში, სენაკსა და მოგვიანებით ბანძაში.

 საუკუნეში ბანძა დასავლეთ საქართველოში დაწინაურებული კერა იყო. აქ ჩამოსახლებულმა თავადმა ფაღავამ, მხარის ეკონომიკური ცხოვრების გასაგრმავებლად ჩამოიყვანა ებრაელი სოვდაგრის ერთი ოჯახი. თავადმა ფაღავამ ებრაელის მიმართ საკმაოდ თვალსაჩინო შეღავათები გაავრცელა.ამ ოჯახს მალე რამდენიმე ახალი კომლიც მოჰყვა. აშენდა ადგილზე მცირე სამლოცველო, გაიხსნა ებრაელთა სასაფლაოც. საუკუნის დასაწყისში აიგო მაღალი არქიტექტურული სამლოცველო ნაგებობა — სინაგოგა. ებრაელები მტკიცედ დაფუძდნენ ბანძაში.

გასული საუკუნის 70-იან წლებში ებრაელებმა დატოვეს ბანძა, დაემშვიდობნენ ადგილობრივ მცხოვრებლებს, მეზობლებს, მეგობრებს, სთხოვეს სინაგოგას და სასაფლაოს მოვლა და წავიდნენ თავიანთ აღთქმულ ქვეყანაში, ისრაელში.

სინაგოგა დღემდე ხელშეუხებლად დგას ბანძაში.

გალერეა
თამაკონის ციხე

თამაკონის ციხე (მეგრ. თამაკონიშ ჯიხა) – ციხესიმაგრე სოფელ თამაკონში, (მარტვილის მუნიციპალიტეტი)

ისტორია
სოფელი თამაკონი მდინარე ტეხურის ნაპირებზე მდებარეობს. აქ შემორჩენილია ძველი ციხის ნანგრევები, რომელიც პირველად 1737 წელს მოიხსენიება. ციხე შედგებოდა რამდენიმე კოშკიანი ციტადელისა და გალავნისაგან. ნაგებობა ორფეროვანია შუა ფეოდალური და გვიანდელი ფეოდალური ხანისაა.
გაეტის ალყა

ტერმინი გაეტის ალყა შეიძლება აღნიშნავდეს:

გაეტის ალყა (1707) — ბრძოლა ესპანური მემკვიდრეობისათვის ომის პერიოდში
გაეტის ალყა (1734) — ბრძოლა პოლონეთის მემკვიდრეობისათვის ომის პერიოდში
გაეტის ალყა (1798)
გაეტის ალყა (1806) — ბრძოლა მესამე კოალიციის ომის პერიოდში
გაეტის ალყა (1815) — ბრძოლა ნეაპოლიტანური ომის პერიოდში
გაეტის ალყა (1860) — ბრძოლა იტალიის აგერთიანებისათვის ომის პერიოდში
ევროპის გეოგრაფიული ასოციაცია

ევროპის გეოგრაფიული ასოციაცია — გეოგრაფთა გაერთიანება. დაარსდა 1988 წელს. აერთიანებს სტუდენტ-გეოგრაფებსა და ამ დარგით დაინტერესებულ პირებს. ძირითადი საკომუნიკაციო პლატფორმაა ასოციაციის ოფიციალური საიტი. ევროპის გეოგრაფიულ ასოციაციას საფუძველი ჩაუყარეს ვარშავის, ბარსელონის, ვენისა და უტრეხტის უნივერსიტეტების სტუდენტებმა 1987 წელს. შექმნის ძირითადი მიზანი იყო გეოგრაფიული ცოდნის გავრცელება ევროპის ქვეყნებს შორის. ერთი წლის შემდეგ, კერძოდ, 1988 წელს ჩამოყალიბდა ოფიციალური სახით, ნიდერლანდების ქალაქ უტრეხტში. ხორციელდება რამდენიმე ადგილობრივი, ეროვნული და საერთაშორისო ღონისძიებები, რომლებსაც საკუთრივ ევროპის გეოგრაფიული ასოციაციის წევრები აწყობენ. შტაბ-ბინა მდებარეობს ქალაქ უტრეხტში.
ესტონეთის კლიმატი

ესტონეთი მდებარეობს ზომიერი სარტყლის ჩრდილოეთ ნაწილსა და გარდამავალ ზონაში ოკეანურსა და კონტინენტურ კლიმატს შორის. იმის გამო, რომ ესტონეთი (და მთლიანი ჩრდილოეთ ევროპა) ატლანტის ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილის ზღვიური ჰაერით თბება, მისი კლიმატი რბილია, მიუხედავად ქვეყნის ჩრდიულური მდებარეობისა. სანაპირო ზოლისა და შიდა ნაწილის კლიმატს შორის სხვაობა ბალტიის ზღვის ფაქტორითაა გამოწვეული. ესტონეთში წელიწადის ოთხი თითქმის თანაბარი სეზონია. ივლისში, ყველაზე თბილ თვეში, ბალტიის ზღვის კუნძულებიდან ქვეყნის შიდა ნაწილამდე საშუალო ტემპერატურა მერყეობს 16,3 °-დან 18,1 °-მდე, ხოლო თებერვალში, ყველაზე ცივ თვეში −3,5 °-დან −7,6 °-მდე.

ესტონეთის საშუალო წლიური ტემპერატურა 5,2 °-ია. 1961-1990 წლებში ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 535-727 მილიმეტრს შეადგენდა; წვიმიანი დღეების რაოდენობა წელიწადში 102-127 იყო.
ესტონეთის დასახლებული პუნქტები

ესტონეთის დასახლებული პუნქტები წარმოადგენს დასახლებებს ან ტერიტორიულ ერთეულებს, რომლებიც შედის მუნიციპალიტეტებში. დასახლებულ პუნქტებს არ აქვთ ადმინისტრაციული ფუნქციები. ისინი ქმნიან სასოფლო მუნიციპალიტეტებს ადგილობრივ ადმინისტრაციებს შიგნით. ბევრი ქალაქი წარმოქმნის განცალკევებულ ურბანულ მუნიციპალიტეტს, ზოგიერთი კი გარსშემორტყმულ სასოფლო მუნიციპალიტეტში შედის.

ოფიციალურად, ესტონეთში დასახლებულ პუნქტთა ოთხი ნაირსახეობაა:

ქალაქი 
დაბა 
პატარა დაბა 
სოფელი 

2002 წლის 1 ნოემბრისთვის, ქვეყანაში 47 ქალაქი, 9 ბორო, 173 პატარა ბორო და 4 430 სოფელი იყო.
ემილ ანტუან ბურდელი

ემილ ანტუან ბურდელი ( დ. 30 ოქტომბერი, 1861 — გ. 1 ოქტომბერი, 1929) — ფრანგი მოქანდაკე, ოგიუსტ როდენის მოწაფე.

ბურდელი ანტიკურობის თაყვანისმცემელი იყო. ის ცხოვრობდა და მუშაობდა ისეთ პერიოდში, როდესაც კლასიკური ხელოვნება უკანა პლანზე გადიოდა და ადგილს უთმობდა თანამედროვე ხელოვნებას.

ბურდელის პირველი დამოუკიდებელი ნამუშევარია „ადამი“, რომელიც ადასტურებს მის პროფესიულ ოსტატობას. ბურდელმა შეასრულა შეკვეთა „1870–1871 წლების ომში დაღუპულთა ძეგლი“, სადაც კარგადაა ასახული ომის საშიში და საშინელი პერიოდი, იგრძნობა როდენის გავლენა. მისი ფორმები ნერვიულობით სავსეა, რაც უფრო გვიან ექსპრესიონიზმისათვის იქნება დამახასიათებელი. თუმცა ბურდელი გრძნობს, რომ ამგვარი ექსპრესია მას არ აკმაყოფილებს, მას სურს პლასტიურობის დაბრუნება არქიტექტონიკის კანონებში. ამ სურვილს ადასტურებს „აპოლონის თავი“, რომელიც შესრულებულია მკაცრი, მკაფიო ფორმებით.
ზუსტად შუადღეს

ზუსტად შუადღეს — 1952 წლის ვესტერნის ჟანრის ფილმი. მისი მოქმედება ერთ პატარა ქალაქში ვითარდება, სადაც ზუსტად 12 საათზე ციხიდან გამოსულ დამნაშავეებს ელიან, რომელთან შერიფის მოკვლა აქვთ განზრახული. მთავარ როლებს ასრულებენ გერი კუპერი და გრეის კელი. კუპერი მეწყვილეზე 30 წლით უფროსი იყო, ამიტომ ზოგიერთები მას ამ როლისთვის შეუსაბამოდ მიიჩნევდნენ.

როლებში
გერი კუპერი - მარშალი უილ კეინი
ტომას მიტჩელი - მერი ჯონას ჰენდერსონი
კატი ხურადო - ჰელენ რამირესი
გრეის კელი - ემი ფაულერ კეინი

ჯილდოები
ფილმი აღინიშნა ოთხი ოსკარით. კეტი ხურადომ მიიღო ოქროს გლობუსის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში და გახდა პირველი მექსიკელი ქალი, რომელმაც ეს ჯილდო მიიღო.

ოსკარი
საუკეთესო მსახიობი კაცი: გერი კუპერი
საუკეთესო მონტაჟი: ელმო უილიამსი, ჰარი გესტარდი
საუკეთესო ორიგინალური მუსიკა: დიმიტრი ტიომკინი
საუკეთესო ორიგინალური სიმღერა: დიმიტრი ტიომკინი და ნედ უოშინგტონი სიმღერისთვის , 

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო მსახიობი კაცი დრამაში: გერი კუპერი
საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში: კატი ხურადო
საუკეთესო ორიგინალური საუნდტრეკი: დიმიტრი ტიომკინი
შავ-თეთრი ფილმის საუკეთესო ოპერატურა
ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში

ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში — ოქროს გლობუსის დაჯილდოების ერთ-ერთი ნომინაცია. გაიცემა 1944 წლიდან. ჯილდოს ოფიციალური დასახელება ხშირად იცვლებოდა.

"†" აღნიშნავს ოსკარის მოგებას
"‡" აღნიშნავს ოსკარის ნომინაციას
"§" აღნიშნავს ოსკარის მოგებას მთავარი როლის კატეგორიაში

ლაურეატები
1940-იანები
1950-იანები
1960-იანები
1970-იანები
1980-იანები
1990-იანები
2000-იანები
2010-იანები
ესტონეთის კონსტიტუცია

ესტონეთის კონსტიტუცია — ესტონეთის რესპუბლიკის ფუნდამენტური კანონი, რომელიც სახელმწიფო მოწყობას განსაზღვრავს როგორც დემოკრატიულ რესპუბლიკას, სადაც უმაღლესი ძალაუფლება მისი მოქალაქეების ხელშია. მიღებულ იქნა 1920 წლის 15 ივნისს, თავისუფალი წესით არჩეული ესტონეთის საკანონმდებლო ასამბლეის მიერ, ხოლო ძალაში იმავე წლის 21 დეკემბერს შევიდა. მეორე კონსტიტუცია დამტკიცდა 1934 წლის 24 იანვარს, 1933 წლის რეფერენდუმის საფუძველზე და ძალაში იყო მანა, სანამ 1938 წლის 1 იანვარს მესამე კონსტიტუცია შევიდოდა ძალაში. იგი ძალაში დე-ფაქტო დარჩა 1940 წლის 16 ივნისამდე, როდესაც ესტონეთის ოკუპაცია საბჭოთა კავშირმა მოახდინა, დე-იურე კი ის ძალაში 1992 წლის 28 ივლისამდე რჩებოდა, როდესაც ესტონეთის რესპუბლიკის მეოთხე და ამჟამინდელი კონსტიტუცია იქნა მიღებული რეფერენდუმის გზით.
კატი ხურადო

კატი ხურადო (; დ. 16 იანვარი, 1924, მეხიკო — გ. 5 ივლისი, 2002, მორელოსი) — მექსიკელი მსახიობი ქალი. წარმატებით მონაწილეობდა როგორც მექსიკურ, ასევე ჰოლივუდის ფილმებში, სადაც ცნობილ კინორეჟისორებთან და მსახიობებთან თანამშრომლობდა. მან 71 ფილმში მიიღო მონაწილეობა. ამერიკულ ფილმებში ის ლათინოამერიკელების როლებს ასრულებდა, ხოლო მექსიკურფილმებში მრავალი განსხვავებული როლი შეასრულა. ხურადო გახდა პირველი ლათინოამერიკელი მსახიობი ქალი, რომელიც წარადგინეს ოსკარზე და ასევე პირველი ლათინოამერიკელი, რომელმაც მოიგო ოქროს გლობუსის ჯილდო. ის იმ იშვიათ მექსიკელ მსახიობთა რიცხვს მიეკუთვნება, ვინც ჰოლივუდში წარმატების მოპოვება შეძლო.

ფილმოგრაფია
ესტონური ევროს მონეტები

ესტონეთის ევროს მონეტები — ესტონეთის ფულის ნიშნები, შემოღებულნი 2011 წლის 1 იანვარს. ევროს მონეტის ნაციონალურ მხარეს განმასხვავებელ ნიშნებად ესტონეთის თანამედროვე რუკა, 12 ვარსკვლავი, ქვეყნის სახელი ესტონურ ენაზე („“) და მონეტის მოჭრის თარიღია დატანებული.

ნაციონალური მხარის დიზაინი
საწყისი კომპლექტი
2010 წლის 1დეკემბრიდან კერძო პირებს ესტონური ევროს საწყისი კომპლექტის ყიდვა 200 კრონად შეეძლოთ. კომპლექტი 12,90 ევროს (200,12 კრონი) ფულად ღირებულებას შეიცავდა. 2010 წლის 31 დეკემბრამდე ისინი იყიდებოდნენ ყველა საბანკო კანტორაში და საფოსტო განყოფილებაში. სულ გამოუშვეს 600 000 ეგზემპლარი.

კომპლექტში 42 მონეტაა:

1 ცენტი — 7 მონეტა;
2 ცენტი — 6 მონეტა;
5 ცენტი — 6 მონეტა;
10 ცენტი — 6 მონეტა;
20 ცენტი — 6 მონეტა;
50 ცენტი — 5 მონეტა;
1 ევრო — 4 მონეტა;
2 ევრო — 2 მონეტა;
კომპლექტის უტყუარობის დასამოწმებლად, უსაფრთხოების 1 ჟეტონი.

მოჭრილი მონეტების რაოდენობის ბრუნვა
რეშთის ხელშეკრულება

რეშთის ხელშეკრულება — დაიდო რუსეთსა და ირანს შორის 1732 წელს. ხელი მოაწერეს 1 თებერვალს ქ. რეშთში (ირანი). ოსმალეთთან გამწვავებული ურთიერთობის გამო რუსეთის მთავრობა დაინტერესებული იყო ირანთან კავშირით და დაუბრუნა მას კასპიისპირეთის პროვინციები (გილანი, მაზანდარანი და ასტრაბადი). რუსეთმა მიიღო სავაჭრო პრივილეგიები ირანთან. რეშთის ხელშეკრულება ძალაში იყო 1735 წლამდე, როდესაც განჯის ტრაქტატით რუსეთის ჯარებმა უფრო ჩრდილოეთით, მდინარე თერგამდე დაიხიეს.
რიგის საარქიეპისკოპოსო

რიგის საარქიეპისკოპოსო — შუა საუკუნეების ლივონიის ერთ-ერთი სასულიერო სამთავრო. შეიქმნა საუკუნის ბოლოს როგორც ეპარქია. გერმანელი ჯვაროსნების მიერ დაპყრობილ ლივებისა და ლატგალების მიწაზე. არქიეპისკოპოსის რეზიდენცია თავდაპირველად იყო რიგა (1222-1420 წწ.), შემდეგ - რონენბურგი (რაუნა). საუკუნეში რიგის საარქიეპისკოპოსო საგრძნობლად დასუსტდა, ლივონიის ომის დროს კი, 1563 წელს, საარქიეპისკოოპოსომ შეწყვიტა არსებობა და პოლონეთს შეუერთდა.
ფეხსაცმელი

ფეხსაცმელი — ტანსაცმლის ერთ-ერთი ელემენტი, რომელიც იცმევა ფეხებზე და იცავს მას გარემოსგან; ასევე გამოიყენება გარეგნული იერსახის მოკაზმვის მიზნით. ფეხშიშველი სიარული ამჟამად ასოცირდება სიღარიბესთან, თუმცა ზოგიერთი კულტურა მის ტარებაზე დღემდე უარს ამბობს.

ფეხსაცმელსა და ფეხს შორის როგორც წესი ატარებენ წინდებს ან ტრიკოტაჟის სხვა ნაწარმს, თუმცა სულ უფრო ნაკლებად სანდლებისა და თასმიანი ფეხსაცმელების შემთხვევაში. ზოგჯერ ფეხსაცმელი დაკავშირებულია ფეტიშიზმთან, განსაკუთრებით მსუბუქი ფეხსაცმლისა და ბოტების ზოგიერთი სახეობა.

შედარებით ახალი გამოგონებაა გამძლე ფეხსაცმელი, მიუხედავად იმისა, რომ მრავალი უძველესი ცივილიზაცია მორთულ ფეხსაცმელებს ატარებდა. ასევე არსებობდა ზოგიერთი ძველი ცივილიზაცია, რომელიც საერთოდ არ იყენებდა ფეხსაცმელს. რომაელები ფეხსაცმელს უყურებდნენ როგორც ძალაუფლებისა და საზოგადოებაში სტატუსის დასამკვიდრებელ ნივთს, ამიტომ, მას მრავალი რომაელი ატარებდა, გლეხები და მონები კი ფეხშიშველნი დადიოდნენ. შუა საუკუნეებში გამოჩნდა მაღალქუსლიანი ფეხსაცმელი, რომელიც ასევე ასოცირდებოდა ძალაუფლებასთან და სურვილთან, რომ გამოჩენილიყვნენ უფრო მაღლები; ამ დროის ხელოვნების ზოგიერთ ნიმუშზე ხშირად გამოსახავდნენ ფეხშიშველ ადამიანებს სიღარიბის სიმბოლოდ. თუმცა, ამავე დროს, შიშველი ფეხები ბევრ რელიგიაში თავმდაბლობისა და პატივისცემის სიმბოლოა. ფეხსაცმლის გახდა ვინმე უფრო მაღლა მდგომის წინაშე ხშირად ასევე სიმბოლოა მისადმი პატივისცემისა.

ზოგიერთ კულტურაში, სავალდებულოა ფეხსაცმელი გაიხადო სახლში შესვლის წინ, ზოგიერთ რელიგიაში კი ფეხსაცმლის გახდა სავალდებულოა წმინდა შენობა-ნაგებობებში, მაგალითად ტაძარში შესვლის წინ.

ისტორია
შუა საუკუნეებში, ქალიცა და კაციც ატარებდა ხის ფეხსაცმელს, რომელიც თანამედროვე ქუსლიანი ფეხსაცმლის წინაპრად მიიჩნევა. ამავე პერიოდში, ევროპასა და ახალ მსოფლიოში დაბალი კლასის საზოგადოება და მონები ფეხშიშველნი დადიოდნენ. საუკუნეში თურქეთში შექმნეს ჩოპინები — ქალის პლატფორმიანი ფეხსაცმელები, რომელთა სიმაღლეც 17,7-20,3 სმ იყო. ამ ფეხსაცმელმა პოპულარობა მოიპოვა ვენეციასა და შემდეგ მთელს ევროპაში; ისინი ჯანმრთელობისა და სოციალური მდგომარეობის სტატუს-სიმბოლოდ ითვლებოდა.

 საუკუნეში, დიდებულებმა მაღალქუსლიანი ფეხსაცმლის ტარება დაიწყეს, რათა იმაზე მაღალნი გამოჩენილიყვნენ, ვიდრე იყვნენ; ასე იქცეოდა მაგალითად ეკატერინე მედიჩი და ინგლისის დედოფალი მერი . 1580 წელს მათ ასევე იცმევდნენ მამაკაცები. თანამედროვე ეპოქაში, მაღალქუსლიანი ფეხსაცმელი ძირითადად ქალების მოდის ნაწილია.
კონსტანტინე მარტვილელი

კონსტანტინე მარტვილელი (კონსტანტინე ოდიშარია) — ქართველი მწიგნობარი და მეცნიერი.

საქართველოს ლიტერატურისა და ხელოვნების ცენტრალური სახელმწიფო არქივის ფონდებშია დაცული კონსტანტინე მარტვილელის (ოდიშარიას) განცხადება, რომელიც 1935 წლითაა დათარიღებული და მიწერილია „ვეფხისტყაოსანის“ 750 წლისთავისადმი მომწყობი საიუბილეო კომისიის თავჯდომარისადმი.
ეს არის კონსტანტინე მარტვილელის მიერ შედგენილი სიძველეთა სია, რომელიც 1914-1915 წლებში შეადგინა არტაანის მხარეს მცხოვრებ მაჰმადიან ქართველთა გამოკითხვისას. კ. მარტვილელი აღწერს, როგორ უჩვენა სოფელ ორ-კიზში მცხოვრებმა ვინმე ოთარ-ბეგ შერვაშიძემ პერგამენტზე დაწერილი და „ჩულვ“ ანუ 1435 წლით დათარიღებული „ვეფხისტყაოსანი“. ჩვენთვის ცნობილი უძველესი ნუსხა კი საუკუნით თარიღდება.

კ. მარტვილელი აღწერს ამ ამბავს: .

კავკასიისა და ანატოლიის კვლევის ცენტრის დამაარსებელი გიორგი ქავთარაძე წერს:
უსტ-კუბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები

უსტ-კუბინსკის რაიონი შედგება 6 სასოფლო დასახლებისგან, რომელიც მოიცავს 266 სოფელსა და 2 დაბას.

ქვემოთ მოყვანილია ცხრილი, რომელიც დაყოფილია სასოფლო დასახლებებად. გამუქებულად მოცემულია სასოფლო დასახლების ცენტრები.

ბოგოროდსკის სასოფლო დასახლება
ანდრეევსკაია
ბელოვსკაია
ბოგოროდსკოე
ბოლშაია
ვასიუტკინო
ვიჩაგი
ვორონოვო
ვორონოვსკაია
ვიბორკოვო
დეშევიხა
დმიტრიევსკაია
ეზოვო
ერინო
ერმოლინო
ერმოლინსკაია
ზალესე
ზამოშე
ზარეჩე
ზელენოვო
ისაჩკოვო
იხომოვო
კაპელინო
კისლიაკოვო
კობილე
კონანოვო
კონ-გორა
კოპჩევსკაია
კუზნეცოვო
კოროვაიხა
კუზნეჩეევსკაია
კუზმინსკაია
კულაკოვო
ლომოვო
ლივა
ლიაპშაკი
მაკსიმოვსკაია
მალანევსკაია
მალახოვსკაია
მალაია-გორა
მარკოვსკაია
მარკოვსკაია
მისი
ნიკიფოროვსკაია
ნოსარევო
ოსტრეცოვო
პანიხა
პეტრიაევსკაია
პლოსკოვო
პოგორელცევო
პოდოლი
პოპოვკა
პოჩინოკი
სენსკაია
სიდოროვსკაია
სოკოლნიკოვო
სოლომატინო
სპიჩენსკაია
ტოროპოვსკაია
უგოლი
ულიანოვსკაია
ხარიკოვსკაია
ხოლსტოვო
ჩერნიევო
შადრინო

ვისოკოვსკოეს სასოფლო დასახლება
ანანინო
ბაკრილოვო
ბელავინო
დიდი ვერხოტინა
ბორისკოვო
ბოიარსკოე
ბურცევო
ვლასევო
ვორონინო
ვისოკოე
გორკა
გულევო
დმიტრიევო
ელცინო
ზაბორე
ზალესე
ზინოვსკოე
ზუბარევო
ივაკინო
კანსკოე
კლიმუშინო
კლიჟოვო
კობელევო
კოჩევატიკი
კოჩუროვო
კუზნეცოვო
კუზნეცოვო
ლავი
მაკარინო
პატარა ვერხოტინა
პატარა ვორონინო
პატარა ლინიაკოვო
ალექსანდროვოს ადგილი
მიტენსკოე
მიტროფანიხა
ნოვოე
ოსტანკოვო
პავლოვსკოე
პახოტინო
პეტრაკოვო
პერხურევო
პლიუშევო
პოგოსტ-ლუკა
პოტეპალოვო
პოროხოვო
პრილუკი
რუდინო
სვერჩკოვო
სემენოვსკოე
სერგეევსკოე
სპასკოე
სტაროე
უშაკოვო
ფილისოვო
ტეტერინოვო
ჩერნიშოვო
ჩირკოვო
შელკოვო

ზადნესელსკოეს სასოფლო დასახლება
აბრამოვსკოე
ავდეევო
ანანიხა
ანტროპიხა
არისტოვო
ბელავინო
ბობროვსკოე
ბობინინო
ბურდუკოვო
ბურმასოვო
გორბოვო
გორკა
გრიფონიხა
დედოვო
ელიზაროვო
ჟელუდკოვო
ჟიტნიხინო
ზადნეე
ივანოვსკოე
ივანოვსკოე
იგნატიხა
ისაკოვო
კარპოვსკოე
კარპუნინო
კიხტი
კლენოვო
კლიმუშინო
კოვირიხა
კონიაევსკოე
კოროლიხა
კრიუკოვო
კუზნეცოვო
კუზმინსკოე
კურიანიხა
ლობანოვო
ლისუხინო
მალახოვსკოე
მატვეევო
ნაგორნოე
ნიკიტინსკოე
ოლეშკოვო
ომელიკოვო
ოსილკოვო
პაკუტინო
პოგორელოვო
პოდგორე
პომაზიხა
პოპოვსკოე
პოჩინოკი
სემერნინსკოე
სიდოროვსკოე
სკორიატენსკოე
სტაფილოვო
სუროვჩიხა
სუხარევო
ტერეხოვო
ტულპანოვო
უპასოვო
ხაბარიხა
შევცოვო
შიხოვო
შოლოხოვო

ნიკოლსკოეს სასოფლო დასახლება
ბოგოსლოვო
დიდი ლისკარევო
ბორი
ვეჩესლოვო
ვოლოსოვო
ჟდანოვსკაია
ჟუკოვო
კოჟევნიკოვო
ლუჟინო
ლუკაჩევო
მაქსიმოვსკაია
პატარა ლისკარევო
მასლოვო
მისი
ნიკოლსკოე
პოდოლნოე
როდიონოვო
რიაზანოვო
სამონოვო
სიანინო
ტაბიკოვო
ტავლაში
ფილენსკოე
ჩიკაილოვო
შაბაროვო
იუკოვო

ტროიცკოეს სასოფლო დასახლება
ალიუნენსკაია
ანციფეროვსკაია
აფანასოვსკაია
ბაბიკოვსკაია
ბერეჟნოე
აფანასოვსკაია
გორშკოვო
გრიზინო
ელოვცევო
ზაოვრაჟე
ივანოვსკაია
კოსტინსკაია
კრილოვო
კუზმინსკაია
კურკინსკაია
ლაუშინსკაია
მარტიანოვსკაია
მიხაილოვსკაია
ოვრიგინო
ოსტრეცოვო
პეტროვო
პოგოსტ-ტრიფონი
პრილუკი
სოკოლოვო
ფედორკოვო
ფედოროვსკაია
ფენინსკაია
შამბოვო

უსტიანსკოეს სასოფლო დასახლება
ანდრეევსკოე
ველცევო
გომანიხა
დანილიხა
ზალუჟე
ივანოვსკოე
ისაკოვო
კოკოურევო
კოკოშენიცა
კოროვინო
კუზნეცოვო
ლჟევო
ნიკოლო-კორენი
უსტე
შილოვო
შლიპიხა
ჯონ კერი

ჯონ კერი ( დ. 11 დეკემბერი, 1943) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, სენატორი მასაჩუსეტსის შტატიდან 1985-2013 წლებში. აშშ-ის სენატის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარე 2009-2013 წლებში. 2012 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ ბარაკ ობამამ წარადგინა სახელმწიფო მდივნის პოსტზე. იგი იყო დემოკრატიული პარტიის საპრეზიდენტო კანდიდატი 2004 წლის არჩევნებში.
წინდა

წინდა — ტანსაცმლის ტიპი, რომელსაც ფეხებზე იცვამენ. ფეხი ადამიანის სხეულში ოფლის ყველაზე დიდი მწარმოებელია, დღეში მას 0,47 ლიტრი ოფლი შეუძლია გამოიმუშაოს. წინდა ამ ოფლს და იწოვს და მიაქვს იმ ადგილებში, სადაც ჰაერს მისი აორთქლება შეუძლია. ცივ გარემოში, წინდები მოყინვის საშიშროებას ამცირებს.

ისტორია
საუკუნეთა მანძილზე, წინდები განვითარდა მისი უძველესი მოდელებისგან, რომლებსაც ცხოველთა მუხლების ირგვლივ აძრობილი კანისგან ამზადებდნენ. ძვ. წ. საუკუნეში, ძველი ბერძნები გათბობის მიზნით გრძელბეწვიანი ცხოველისგან დამზადებულ წინდებს ატარებდნენ. ძველი რომაელები ფეხებს ტყავით ან ქსოვილით იფუთავდნენ. ახ. წ. საუკუნისთვის ევროპაში წინდებს წმინდა ხალხი ატარებდა, რაც მათი სისპეტაკის სიმბოლო იყო. ახ. წ. 1000 წლისთვის, დიდებულებს შორის წინდები სიმდიდრის სიმბოლო გახდა.

1589 წელს საქსოვი დაზგის გამოგონებამ წინდების ექვსჯერ იმაზე სწრაფად მოქსოვა განაპირობა, ვიდრე ეს ხელით იყო შესაძლებელი. მიუხედავად ამისა, 1800 წლამდე საქსოვი მანქანა და ხელით მქსოველები გვერდიგვერდ მუშაობდნენ.

შემდეგი რევოლუცია წინდების წარმოებაში იყო 1938 წელს ნეილონის გამოგონება. მანამდე წინდებს აბრეშუმისგან, ბაბმისგან ან შალისგან ამზადებდნენ. ნეილონი საწყისი აღმოჩნდა წინდების წარმოებაში რამდენიმე სხვადასხვა ძაფის შერევისა, რაც დღემდე გრძელდება.
ფეტიშიზმი

ფეტიშიზმი ( < < < ) — საგანი, რომელსაც ზებუნებრივ ძალას მიაწერენ, უფრო ხშირად ხელთნაკეთი საგანი, რომელზეც ჰგონიათ, რომ სხვებზე ძალაუფლება აქვს. არსებითად, ფეტიშიზმი არის საგნისადმი მიწერილი ძალაუფლების ან ჩვეული ფასეულობისათვის დამახასიათებელი ემიკური ატრიბუტი.

ისტორია
ფეტიშიზმის გაგება თავდაპირველად პორტუგალიელებმა ჩამოაყალიბეს იმ საგნების აღსაწერად, რომლებსაც დასავლეთ აფრიკის ადგილობრივები რელიგიურ კულტებად იყენებდნენ.

ეს კონცეფცია ევროპაში პოპულარული 1757 წლისთვის გახდა, როდესაც გრაფმა შარლ დე ბროსმა იგი დასავლეთაფრიკული რელიგიის მაგიური ასპექტები ძველ ეგვიპტელთა რელიგიას შეადარა. მოგვიანებით, კონეცფცია ასევე გამოიყენა ოგიუსტ კონტმა თავის რელიგიის ევოლუციის თეორიაში, სადაც ის ფეტიშიზმს ყველაზე ადრეული სტადიის პოსტულატად მიიჩნევდა, რასაც შემდეგ პოლითეიზმი და მონოთეიზმი მოსდევდა.
ვალერი (საკუთარი სახელი)

ვალერი — საკუთარი სახელი. ნიშნავს „ღონიერს“, „ჯანმრთელს“. ქართულში გვხვდება მხოლოდ კაცის სახელად (შემოსულია რუსულის გზით), ლათინურში კი არსებობს მისგან ნაწარმოები ქალის სახელიც — ვალერია, რომელიც სხვა ენებშიც არის შესული. იმავე სიტყვის ფუძისაგან ნაწარმოებია სახელები: ვალენტი, ვალენტიონ, ვალენტინ, ვალენტინა. ვალერი რომაული საგვარეულო სახელია, საიდანაც ნაწარმოებია კიდევ ახალი სახელი ვალერიან, ვალერიანე.
ჩიტო (საკუთარი სახელი)

ჩიტო — ქართული საკუთარი სახელი. გვხვდება როგორც ვაჟის, ისე ქალის სახელად. მისი მოფერებითი ფორმებია: ჩიტუნია, ჩიტურა, ჩიტუა და სხვა. მათგან მომდინარეობს გვარები: ჩიტაია, ჩიტავა, ჩიტია, ჩიტიანი, ჩიტაური, ჩიტაძე, ჩიტიძე, ჩიტიშვილი, ჩიტეიშვილი, ჩიტიაშვილი, ჩიტოშვილი, ჩიტუაშვილი, ჩიტუნაშვილი, ჩიტუკაშვილი, ჩიტორელიძე.
მიხეილი (საკუთარი სახელი)

მიხეილი — საკუთარი სახელი. მისი კნინობითი ფორმებია: მიხა, მიხო, მიხაკო. მომდინარეობს ძველი ებრაული სახელიდან მიქელა – „ღვთის სწორი“, „ღვთაებრივი“ (სიტყვასიტყვით: „ვინც ღმერთივით არის“). ეს სახელი ებრაულიდან შესულია ბერძნულში და ბერძნულის გზით ფართოდ გავრცელებულა მსოფლიოს მრავალ ენაში, თუმცა გზადაგზა საგრძნობი ცვლილებები განუცდია. მისი პირვანდელი ფორმაა მიქაელ, სადაც „ქ“ ბერძნულშივე იქცა „ხ“-დ, „ე“ კი – „ი“-დ და წარმოიქმნა მიხაილ. ეს ფორმა შესულია რუსულში, მიხაი გვხვდება რუმინულში; მიხაილო, მიკოლა — უკრაინულში და ა. შ. ქართულში არის როგორც მიქელ, მიქელა, ისე მიხეილ, მიხა. უფრო ძველი ფორმაა პირველი, საიდანაც ნაწარმოებია გვარები: მიქელაძე, მიქელაშვილი, მიქელაიშვილი, მიქაშვილი, მიქიაშვილი, მიქაძე, მიქავა... მიხეილ-ისაგან კი ნაწარმოებია მხოლოდ ორიოდე გვარი — მიხელაშვილი, მიხელიძე.
რიისვიკის ზავი

რიისვიკის ზავი — სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო 1697 წელს. ამ ზავით დამთავრდა 1688-1697 წლების ომი საფრანგეთსა და აუგსბურგის ლიგას შორის. შედგება რიისვიკში (ჰააგის მახლობლად) ხელმოწერილი ხელშეკრულებებისაგან: საფრანგეთსა და დიდ ბრიტანეთს შორის (20 სექტემბერი); საფრანგეთსა და ესპანეთს შორის (20 სექტემბერი); საფრანგეთსა და საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორ ლეოპოლდ -ს შორის, აგრეთვე ცალკეულ გერმანულ სამთავროებს შორის.

ზავის თანახმად საფრანგეთი უარს ამბობდა იმ ტერიტრიების უმრავლესობაზე, რომელიც ნიმვეგენის საზავო ხელშეკრულებების (1678-1679 წწ.) შემდეგ მიიტაცა. ზავი დაირღვა 1701 წელს ესპანური მემკვიდრეობისათვის ომით.
რომანოზ I ლაკაპენოსი

რომანოზ ლაკაპენოსი (დ. დაახლ. 870 — გ. 15 ივნისი 948) — ბიზანტიის იმპერატორი 920-944 წლებში. წარმოშობით სომეხი გლეხი. დაწინაურდა ბიზანტიის ფლოტში.

ძალაუფლება ხელთ იგდო მას შემდეგ, რაც თავისი ქალიშვილი ახალგაზრდა იმპერატორ კონსტანტინე პორფიროგენეტზე დააქორწინა (919 წ.). ერთი წლის შემდეგ იგი ბიზანტიის მმართველია. რომანოზ -მა თანამმართველად თავისი შვილები სტეფანე და კონსტანტინე გამოაცხადა. 934 და 943 წლების ნოველებით (აგრარული კანონმდებლობა) რომანოზ კლასობრივი ბრძოლის შენელებას ცდილობდა. წარმატებით ებრძოდა არაბებს. რომანოზ საკუთარი შვილების შეთქმულების მსხვერპლი გახდა, ტახტიდან ჩამოაგდეს და კ. პროტიზე გადაასახლეს, სადაც მალე გარდაიცვალა.
ყალბი ფულის მჭრელები

ყალბი ფულის მჭრელები — 1925 წლის ანდრე ჟიდის რომანი. რომანის მთავარ გმირს, ედუარდს ბევრი საერთო აქვს ჟიდთან, ის აგრეთვე მწერალია და წერს რომანს „ყალბი ფულის მჭრელები“. რომანის სხვა პერსონაჟებიც რეალურ პიროვნებებს შეესაბამებიან: ლორა მადელინს, ჟიდის მეუღლეს, ხოლო გრაფი დე პასავანი - ჟან კოკტოს.

რომანში რამდენიმე სიუჟეტური ხაზი ვითარდება. ჟიდმა მკითხველისთვის ნაწარმოების უკეთ გასაგებად 1926 წელს გამოსცა „ყალბი ფულის მჭრელების დღიური“, სადაც რომანის განმარტებებია მოცემული.

2011 წელს გამოვიდა რომანის ფრანგული ეკრანიზაცია.