სამხრეთ-დასავლეთი პაპუა

სამხრეთ-დასავლეთი პაპუა ) ― ინდონეზიის პროვინცია. შეიქმნა 2022 წლის 8 დეკემბერს დასავლეთ პაპუის პროვინციის გაყოფის შემდეგ. მიუხედავად სახელწოდებისა, პროვინცია პაპუის ჩრდილო-დასავლეთ კიდეში მდებარეობს. სამხრეთ-დასავლეთი პაპუა მოიცავს დიდი სორონგის ტერიტორიას , რომლის შემადგენლობაშიც შედის: ქალაქი სორონგი, სორონგის სარეგენტო, სამხრეთ სორონგის სარეგენტო, მაიბრატის სარეგენტო, ტამბრაუვის სარეგენტო და რაჯა-ამპატის სარეგენტო. სამხრეთ-დასავლეთი პაპუა ინდონეზიის რიგით 38-ე პროვინციაა.

სამხრეთ-დასავლეთი პაპუა რეგიონის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს, რომელსაცც დობერაის ნახევარკუნძული, იგივე ჩიტის თავის ნახევარკუნძული ეწოდება. პროვინციის უკიდურესი დასავლეთი წერტილი რაჯა-ამპატის კუნძულების დაცულ რეგიონს მოიცავს, რომელიც საზღვაო სახეობების მრავალფეროვნებით გამოირჩევა, მათ შორის: მარჯხნის რიფებით, ვეშაპისებრი ზვიგენებით, ტყავიანი კუებითა და მანტებით. სამხრეთ-დასავლეთ პაპუის პროვინცია მისი დედაქალაქის, სორონგის ირგვლივაა გაშლილი, რომელიც რეგიონის მასშტაბით ნავთობისა და ბუნებრივი აირის მნიშვნელოვანი კერა და პაპუისკენ გასასვლელი კარიბჭეა. თანამედროვე პორტითა და აეროპორტით, სორონგი პაპუის ერთ-ერთი ყველაზე განვითარებული ქალაქია. სამხრეთ-დასავლეთ პაპუის პროვინცია რამდენიმე ეკოსისტემას მოიცავს, მათ შორის: ტროპიკული წვიმის ტყეებსა და მთებს. ტამბრაუვის სარეგენტო პოპულარული დანიშნულების ადგილია ფრინველებზე დაკვირვებისთვის და ეკოტურიზმის რეკლამირებისთვის მისი ტერიტორია კონსერვაციულ სარეგენტოდაა გამოცხადებული.

გეოგრაფია
მთები
სამხრეთ-დასავლეთ პაპუის პროვინციის ტერიტორიაზე მდებარეობს: კვოკის მთა (ტამბრაუვის სარეგენტო) და ტამარაუს მთები (ტამბრაუვის სარეგენტო).

ტბები
პროვინციის ტერიტორიაზე მდებარეობს ტბები: ფრამუ და უტერი (ორივე მაიბრატის სარეგენტოში).

მდინარეები
სამხრეთ-დასავლეთ პაპუის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარეები: კოჰოინი, კაისი და პანტა-კაპალი (სამივე სამხრეთ სორონგის სარეგენტოში), ვარსვაი და ვოვეი (ორივე ტამბრაუვის სარეგენტოში).

ადმინისტრაციული დაყოფა
სამხრეთ-დასავლეთ პაპუის პროვინცია მოიცავს 5 სარეგენტოსა (სორონგის, სამხრეთ სორონგის, რაჯა-ამპატის, ტამბრაუვისა და მაიბრატის სარეგენტოები) და სორონგის ავტონომიურ ქალაქს, რომელსაც სარეგენტოს სტატუსიც აქვს. პროვინციის ფართობი 39 122.95 კმ²-ია. 2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 621 904 ადამიანს შეადგენს.

დემოგრაფია
რელიგია
სამხრეთ-დასავლეთ პაპუის მოსახლეობის უმრავლესობა პროტესტანტია. მოსახლეობის 61.65% ქრისტიანია: 54.5% საკუთარ თავს პროტესტანტიზმს მიაკუთვნებს, 7.16% კი ― კათოლიციზმს. მოსახლეობის 38.14% ისლამის მიმდევარია. 0.1% ინდუისტია, ხოლო 0.1% ― ბუდისტი.

ეთნიკური ჯგუფები
სამხრეთ-დასავლეთი პაპუა ეთნიკური ჯგუფების მრავალფეროვნებით გამოირჩევა. პროვინცია დობერაის ან დომბერაის ტრადიციულ რეგიონს მოიცავს, რომელშიც 52 ეთნიკური ჯგუფი შედის. მაგალითად, მოის ტომი ან მალამოი, რომლებიც სორონგის აბორიგენ მოსახლეობას წარმოადგენენ და მაიბრატები, რომელთაც მრავალი ქვეეთნიკური ჯგუფი ჰყავთ, როგორებიცაა: აიუმარუ, აიტინიო და აიფატი. წარმოშობით აიამარუს ტომიდანაა არაერთი ცნობილი მოღვაწე, მათ შორის: ინდონეზიელი ფეხბურთელები: ბოას სოლოსა და რიკი კამბუაია. სხვა ეთნიკურ ჯგუფებს მიეკუთვნებიან სანაპიორ მა'იაები, „ოთხი მეფის“ ეთნიკური ჯგუფები და ბიაკის ჯგუფის (ბეტევი, კაფდარონი, კარონი, უსბა, ვარდო) მიგრანტები ბიაკის კუნძულებიდან, მატბატები და ამბერები, რომლებიც რაჯა-ამპატის კუნძულების შიდა ნაწილში ცხოვრობენ. ტამბრაუვის სარეგენტოს ეთნიკურ ჯგუფებს მიეკუთვნებიან აბუნები, მიიაჰები და მპურები; ტემინაბუანში ტეჰიტების ტომი ცხოვრობს; სორონგიდან არიან კოკოდას ტომის წარმომადგენლები, რომელთა უმრავლესობას მუსლიმია.

ენები
სამხრეთ-დასავლეთ პაპუის მოსახლეობა სხვადასხვა რეგიონულ ენაზე საუბრობს, თუმცა ლინგუა-ფრანკა პაპუის მალაიურია. ინდონეზიის განათლების, კულტურის, კვლევისა და ტექნოლოგიების სამინისტროს მიერ გამოქვეყნებული რუკის მიხედვით, პროვინციაში სულ ცოტა 46 რეგიონულ ენაზე საუბრობენ. სორონგში იამუეტი გამოიყენება. მაიბრატის სარეგენტოში: აიამარუ, კემბრანი, მაისომარა და პოკორო. რაჯა-ამპატის სარეგენტოში ამბელის, ბატანტას, ბესერის, ბესერ-სვაიმბონის, გებეს, მატბატის, მატლოვის, მა'იას, მა'იალეგენიან-კავეის, სელაფენ მატბატის, სამატეს, სელეგოფის, ტეპინისა და ვარდოს ენებზე საუბრობენ. სორონგის სარეგენტოში ასის, ეფპანის, ესაროს, კალაბრის, მოის-სიგინის, მორაიდის, პალამულის, სეგეტისა და ვილიამის ენებზე საუბრობენ. სამხრეთ სორონგის სარეგენტოს ენებია: ავე, ფკოური, იმიიანი, კაისი, კოკოდა, სალკმა, ტეჰიტი, ტეჰიტ დიტი, იაბენი და იაჰადიან-მუგიმი. ტამბრაუვის სარეგენტოს ენებია: აბუნი, აბუნ გილი, აბუნ ჯი, ირირესი, კარონი, მპური და მპურ პანტაი.