iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ზაგემის ზარაფხანა

ზაგემის ზარაფხანა — ისტორიული ზარაფხანა ქალაქ ზაგემში. მოქმედებდა საუკუნის მეორე ნახევრიდან. პირველად საქართველოში უშვებდა ფულს სეფიანთა დინასტიის ფულადი სისტემით. ზარაფხანა მუშაობდა საუკუნის 30-იან წლებამდე.

ცნობილია ირანის სეფიანი შაჰების სახელით მოჭრილი ვერცხლის მონეტის 80-მდე სხვადასხვა ნომინალი: თამაზ -ის (1524–76) ბისთი და ნახევარი; შაჰები, რომელიც გამოშვებულია ჰიჯრის 963 (1555/6), 975 (1567/8) და 977 (1569/70) წლებში; აბას -ის (1587–1629) სახელით ჰიჯრის 1012 (1603/4) წელს და 1614–1616 წლებამდე მოჭრილი მაჰმუდები და აბაზები; სეფი -ის (1629–42) აბაზები, მოჭრილი 1039 (1629/30) და 1041 (1631/2) წლებში. ზაგემის ზარაფხანაში მოჭრილი ფული გვხვდება სამონეტო განძებში, რომლებიც საქართველოს (ამბროლაური, ბირკიანი, რაჭა, ჭიკაანი), აზერბაიჯანისა (შაჰბუზი) და სომხეთის (აშტარაკი) ტერიტორიებზე აღმოჩნდა.

მონეტები დაცულია საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმის, აზერბაიჯანისა და სომხეთის ისტორიული მუზეუმების, სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო ერმიტაჟისა და მოსკოვის ისტორიული მუზეუმის ფონდებში.
კენაის მთები

კენაის მთები (დენა'ინა. ) — ქედი ალასკაში, აშშ-ში. იგი კენაის ნახევარკუნძულის უკიდურესი სამხრეთ ნაწილიდან ჩუგაჩის მთებამდე, 192 კმ-ზეა გადაჭიმული. საშუალო სიმაღლე 900 მ-დან 1,5 კმ-მდე მერყეობს.

ჰარდინგისა და სარგენტის ყინულის ველები, ისევე როგორც მათგან წარმოშობილი არაერთი მყინვარი, კენაის მთებში მდებარეობს. ტოპონიმი „კენაი“ პირველად შემოიღო კონსტანტინ გრეუინგკმა 1849 წელს.
რიჩარდ ოუენი

რიჩარდ ოუენი (; დ. 20 ივლისი, 1804, ლანკასტერი — გ. 18 დეკემბერი, 1892, ლონდონი) — ინგლისელი ზოოლოგი, ანატომი და პალეონტოლოგი, ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1834). სამედიცინო განათლება მიიღო ედინბურგის უნივერსიტეტსა და წმინდა ბართლომეს ჰოსპიტალში (ლონდონი). 1827–1856 წლებში მუშაობდა სამეფო ქირურგიულ კოლეჯში (ლონდონი, პროფესორი 1836 წლიდან), 1856–1884 წლებში ხელმძღვანელობდა ბრიტანეთის მუზეუმის ბუნებისმეტყველების განყოფილებას.

ვრცელი კვლევები ეკუთვნის ხერხემლიანთა კბილების, ჩონჩხისა და ტვინის შედარებითი ანატომიის სფეროში. დაწერილი აქვს ნაშრომები ნამარხი ძუძუმწოვრების, ქვეწარმავლების, ამფიბიებისა და ფრინველების შესახებ; აგრეთვე მონოგრაფიები მოლუსკებზე (ნაუტილუსი), მხარფეხიანებზე, ორგვარადმსუნთქავ თევზებსა და პრიმატებზე. შექმნილი აქვს ნამარხი ცხოველების შესანიშნავი რეკონსტრუქციები. 1863 წელს პირველმა აღწერა არქეოპტერიქსი. შეისწავლიდა ორგანოების ანალოგიისა და ჰომოლოგიის პრობლემას, თუმცა ჰომოლოგიაში ვერ ხედავდა ცხოველთა საერთო წარმოშობის მტკიცებულებებს. ოუენის იდეალისტური შეხედულებები ყველაზე მკაფიოდ გამოიხატა მის წარმოდგენებში არქეტიპის შესახებ. იყო ჩარლზ დარვინის ევოლუციური იდეების აქტიური მოწინააღმდეგე. მინიჭებული ჰქონდა რაინდის წოდება (1884).
ჯამბი (ქალაქი)

ჯამბი ― ინდონეზიის ჯამბის პროვინციის დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი. მდებარეობს კუნძულ სუმატრა. ქალაქი მდინარე ბატანგ-ჰარის დატვირთული პორტი და ნავთობისა და კაუჩუკის წარმოების ცენტრია. ჯამბი 26 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს მუარო ჯამბის ტაძრების კომპლექსის ნანგრევებიდან, რომელიც მნიშვნელოვანი ქალაქი იყო ანტიკური შრივიჯაიის სამეფოში.

ახლომდებარე ქალაქებსა და სოფლებს შორისაა მენდალო (9.4 კმ), კინატი (7.6 კმ), პადანგი (8.3 კმ), ტანჯუნგ-ჯოჰორი (5.9 კმ), პაალ-მერაჰი (5.2 კმ) და მუარა-კუმპე (6.7 კმ). ქალაქი ჯამბი თავად მუარო-ჯამბის სარეგენტოში ანკლავს წარმოადგენს.

ქალაქს სულთან თაჰას აეროპორტი ემსახურება.

ისტორია
ქალაქი ჯამბი ამავე სახელწოდების მქონე ავტონომიური რაიონის ადმინისტრაციულ დედაქალაქად სუმატრის გუბერნატორმა 1946 წლის 17 მაისს გამოაცხადა. 1956 წელს ჯამბის ქალაქის სტატუსი მიენიჭა, 1957 წლის 6 იანვარს კი ჯამბის პროვინციის დედაქალაქი გახდა.

გეოგრაფია
ჯამბის საერთო ფართობი 169.887 კმ²-ს შეადგენს. ქალაქი მდებარეობს სუმატრის აუზის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, აღმოსავლეთ სუმატრის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 0-დან 60 მეტრის სიმაღლეზე. სუმატრის უგრძესი მდინარის, ბატანგ-ჰარის ნაწილი ქალაქში გაედინება.

დემოგრაფია
ქალაქი ჯამბი ამავე სახელწოდების მქონე პროვინციის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ქალაქია. 2020 წლის მონაცემებით ქალაქში 606 200 ადამიანი ცხოვრობს (პროვინციის მოსახლეობის 17%); ოფიციალური შეფასებით, 2023 წლის შუა პერიოდისთვის მოსახლეობა 627 774-ს შეადგენდა (315 855 მამაკაცი და 311 919 ქალი). ქალაქი ძალიან მრავალფეროვანი და მრავალეთნიკურია. შედგება ჯამბის მალაიელებისგან (27.84%), იაველებისგან (22.05%), მინანგკაბაუებისგან (12.64%), მალაიელებისგან (11.47%), ჩინელებისგან (6.82%), ბატაკებისგან (6.62%), სუნდებისა (4.47%) და ბუგისებისგან (2.03%).

ადმინისტრაციული რაიონები
2010 წლის აღწერის მიხედვით, ქალაქი ჯამბი რვა ადმინისტრაციულ რაიონად იყო დაყოფილი, მაგრამ მომდევნო ათწლეულში არსებულ რაიონებს სამი რაიონი გამოეყო: ალამ-ბარაჯო, დანაუ-სიპინი და პაალ-მერაჰი. რაიონები ჩამოთვლილია ქვემოთ ფართობების, მოსახლეობის 2010 წლის აღწერისა და 2020 წლის აღწერის ცხრილი ასევე მოიცავს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრების მდებარეობას, თითოეულ რაიონში ადმინისტრაციული სოფლების რაოდენობას (ყველა კლასიფიცირებულია როგორც ურბანული ) და მათ საფოსტო ინდექსებს.

კლიმატი
კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციის მიხედვით, ჯამბი ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელში მდებარეობს. მინიმალური ტემპერატურა 22-23 °-ია (72-73 °) და მაქსიმალური ტემპერატურა 30-32 ° (86-90 °). ტენიანობის დონე 82-დან 28%-მდე მერყეობს. ჯამბის წლიური ნალექიანობის მაჩვენებელი 2 296.1 მმ-ს შეადგენს. წვიმების სეზონი ოქტომბრიდან მარტამდე გრძელდება და თვეში 20 წვიმიანი დღით ხასიათდება. მშრალი სეზონი აპრილიდან სექტემბრამდე გრძელდება და საშუალოდ თვეში 16 წვიმიანი დღით ხასიათდება.

ტრანსპორტი
ქალაქს სულთან თაჰას აეროპორტი ემსახურება, რომელიც ჯაკარტასთან, ბატამთან, პალემბანგთან, მედანთან, ბენკულუსთან, ბანდარ-ლამპუნგთან და პეკანბარუსთან აკავშირებს. ჯამბის ტრანსსუმატრული მაგისტრალი კვეთს. მდინარე ბატანგ-ჰაერიზე ჯამბის პორტი მდებარეობს. საზოგადოებრივ ტრანსპორტს შორისაა ანგკოტი და ოჯეკი.

მედია
ჯამბის რეგიონის უძველესი გაზეთია , რომელიც -ის ნაწილია. სხვა გაზეთებს შორისაა , და .

დაძმობილებული ქალაქები
ჯამბი დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან:
კუპანგი, ინდონეზია
ერმერა, აღმოსავლეთ ტიმორი
აინარო, აღმოსავლეთ ტიმორი
კულიმი, მალაიზია
სემ მანექშოუ

სემ მანექშოუ ( ; დ. 3 მარტი, 1914 — გ. 27 ივნისი, 2008 ) — ცნობილი ინდოელი სამხედრო მოღვაწე, ფელდმარშალი, თავი გამოიჩინა ომში ბანგლადეშის დამოუკიდებლობისთვის. გარდაიცვალა ველინგტონში 95 წლის ასაკში პნევმონიით. დარჩა ორი ქალიშვილი და სამი შვილიშვილი.

ბიოგრაფია
სემ მანექშოუ დაიბადა 1914 წლის 3 აპრილს ამრიცარში პარსების ოჯახში. მამა ექიმი იყო. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში სემი მედიცინას სწავლობდა შერვუდის კოლეჯში, მაგრამ შემდეგ კოლეჯი მიატოვა და სწავლა დეჰრადუნში მდებარე ინდოეთის სამხედრო აკადემიაში განაგრძო. იგი მიამაგრეს შოტლანდიის სამეფო პოლკს. 1937 წელს სემი ლაჰორში შეხვდა თავის მომავალ მეუღლეს სილუ ბოდეს, რომელზეც 1939 წელს დაქორწინდა. სილუ 2001 წელს გარდაიცვალა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს სემ მანექშოუ კაპიტანს რანგში მსახურობდა ბრიტანეთის ინდოეთის არმიაში. იგი მძიმედ დაიჭრა ბირმაში, მდინარე სიტაუნზე 1942 წლის 22 თებერვალს იაპონიის კონტრშეტევის დროს, თუმცა მაინც განაგრძო ბრძოლა მანამ, სანამ ბრძოლის ველზე არ დაეცა უგონო მდგომარეობაში.

უარესის მოლოდინში, ბრიტანელმა მეთაურმა, გენერალ-მაიორმა დევიდ ტენანტ კოვანმა დაჭრილი მანექშოუ საკუთარი სამხედრო ჯვრით დააჯილდოვა და განაცხადა: "მიცვალებულის დაჯილდოება სამხედრო ჯვრით არ შეიძლება," მაგრამ ახალგაზრდა ოფიცერი გადარჩა და მისმა სამხედრო კარიერამ აღმასვლა დაიწყო. მანექშოუ ჭრილობებიდან განიკურნა და დაბრუნდა ბირმაში, სადაც ომის დასასრულისკენ კვლავ დაიჭრა.

1947 წელს მას იენიჭა პოლკოვნიკის წოდება და ხელმძღვანელობდა ინდოეთის ქვედანაყოფებს პირველი ინდო-პაკისტანის ომის დროს.

1961 წელს მანექშოუს სერიოზული უთანხმოება მოუვიდა ინდოეთის თავდაცვის მინისტრ მენონ კრიშნასთან. მომდევნო წელს დაიწყო ჩინეთ-ინდოეთის სასაზღვრო ომი . ინდოეთის მიერ წამოწყებული საომარი მოქმედებები კრახით დასრულდა და კრიშნა მენონი იძულებული გახდა თანამდებობა დაეტოვებინა. პრემიერ-მინისტრმა ჯავაჰარლალ ნეჰრუმ გენერალ მანექშოუს უბრძანა კონტრშეტევის ორგანიზება. სემ მანექშოუმ მოახერხა ინდოეთის ჯარების რეორგანიზაცია და ჩინეთის არმიის ძალების შეკავება. ორივე ქვეყანამ განცხადება გააკეთა ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ.

1971 წელს დაიწყო მესამე ინდო-პაკისტანის ომი, რომელიც დასრულდა ბანგლადეშის შექმნით. გენერალი მანექშოუ მტკიცედ ეწინააღმდეგებოდა პრემიერ მინისტრ ინდირა განდის მოთხოვნებს პაკისტანთან ომის შესახებ 1971 წლის გაზაფხულზე. ის დაჟინებით მოითხოვდა სამხედრო კამპანიის გადადებას მუსონების სეზონის დასრულებამდე.

ომის დაწყებამდე ცოტა ხნით ადრე, ინდირა განდიმ სემ მანექშოუს ჰკითხა: "გენერალო, მზად ხარ ომისთვის?" საპასუხოდ მიიღო: "მე ყოველთვის მზად ვარ, ძვირფასო". სამი კვირის შემდეგ პაკისტანი დამარცხდა. ამ სამხედრო ტრიუმფის შემდეგ გენერალი მანექშოუ გახდა ეროვნული გმირი. 1973 წელს, პენსიაზე გასვლამდე ორი კვირით ადრე, ის გახდა ინდოეთის პირველი ფელდმარშალი.

მისი თაობის ბევრი ოფიცრის მსგავსად, მანექშოუც პატივს სცემდა ბრიტანულ სამხედრო ტრადიციებს. სემი ყოველთვის დილის 5:30 საათზე იღვიძებდა და სამსახურში წასვლამდე მიირთმევდა ჭიქა ვისკის, უსმენდა -ის ახალ ამბებს და საკუთარ ბაღში საქმიანობდა.
პავლე ლისიციანი

პავლე (პოღოს) გერასიმის ძე ლისიციანი (; დ. 6 ნოემბერი, 1911, ვლადიკავკაზი - გ. 6 ივლისი, 2004, მოსკოვი) — საბჭოთა, სომეხი და რუსი საოპერო მომღერალი ( ბარიტონი) და პედაგოგი, პროფესორი. სსრკ სახალხო არტისტი (1956). შრომის წითელი დროშის 2 ორდენის კავალერი (1939, 1951).

ბიოგრაფია
დაამთავრა ლენინგრადის კონსერვატორია. სხვადასხვა წლებში იყო ლენინგრადის ოპერის თეატრის, ერევნის ოპერის თეატრისა და მოსკოვის დიდი თეატრის სოლისტი. პავლე ლისიციანის ფართო, მოქნილი და ლამაზი ხმა გამოირჩეოდა იშვიათი ხავერდის ტემბრით. შესრულებული აქვს როლები: ონეგინი (ჩაიკოვსკი „ევგენი ონეგინი“), მაზეპა (ჩაიკოვსკი „მაზეპა“), ელეცკი და ტომსკი (ჩაიკოვსკი „პიკის ქალი“), რობერტი (ჩაიკოვსკი „იოლანტა“), კიაზო (ზ. ფალიაშვილი „დაისი“), ჟერმონი (ვერდის „ტრავიატა“). მის მიერ შესრულებული როლები (ვერდის „აიდა“), გრიაზნოი (რიმსკი-კორსაკოვი „მეფის პატარძალი“) და სხვა. მან ასევე შეასრულა ჩაიკოვსკის, რახმანინოვის და სხვა რუსი და სომეხი კომპოზიტორების რომანსები. მას საგასტროლო გამოსვლები ჰქონდა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში.

1967-1973 წლებში ლისიციანი მუშაობდა ერევნის კომიტასის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიაში ჯერ ლექტორად, შემდეგ პროფესორად და კათედრის გამგედ.

მოსკოვის დიდ თეატრში მუშაობის დროს კონსულტაციებს უწევდა ახალგაზრდა მომღერლებს. ზარა დოლუხანოვასთან ერთად სათავეში ჩაუდგა სსრკ-ის თეატრალურ მოღვაწეთა კავშირთან არსებულ სიმღერის საერთაშორისო სკოლას.

40 წლის განმავლობაში მომღერალი მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის სცენაზე გამოდიოდა. მარტო დიდ თეატრში მან 1800 სპექტაკლში იმღერა.

გარდაიცვალა 2004 წლის 6 ივლისს. დაკრძალულია მოსკოვში, ვაგანკოვოს სომხურ სასაფლაოზე.

ოჯახი
მეუღლე — დაგმარა ალექსანდრეს ასული (1916—2016), სსრკ სახალხო არტისტის - ზარა დოლუხანოვას (1918—2007) და.

პავლე ლისიციანის ქალიშვილები: კარინე ლისიციანი (დ. 1938, მეცო-სოპრანო), რუზანა ლისიციანი (დ. 1945, სოპრანო, საერთაშორისო კონკურსის პრიზიორი 1974, ნიდერლანდები) და უმცროსი ვაჟი რუბენ ლისიციანი (დ. 1945, დრამატული, ტენორი, შუმის კონკურსის ტენორი.: 1969, გერმანია), არიან მოსკოვის ფილარმონიის მომღერლები. უფროსი ვაჟი - რუბენ ლისიციანი (დ. 1943), თეატრისა და კინოს მსახიობი, მხატვრული კითხვის ოსტატი და პოეტი. მისი შვილიშვილი ელენა ლისიცია ნიუ-იორკში ცხოვრობს.

ჯილდოები და აღიარება
1939 — სომხეთის სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
1939, 1951 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
1945 — მედალი „კავკასიის დაცვისათვის“
1951 — რსფსრ სახალხო არტისტი
1956 — სსრკ სახალხო არტისტი
1976 — ხალხთა მეგობრობის ორდენი
1985 — რობერტ შუმანის პრემია
2002 — ირინა არხიპოვას ფონდის ოქროს მედალი
მედალი მამაცობისათვის“

ხსოვნა
2005 წელს კარინა, რუზანა და რუბენ ლისიციანებმა შექმნეს პავლე ლისიციანის სახელობის საქველმოქმედო ფონდი, რომლის მოშაობის ფარგლებში ორგანიზაციე უკეთდება მრავალრიცხოვან კონცერტებს, მასტერ-კლასებს, შემოქმედებით სემინარებს.

2008 წ. მოსკოვში გაიმართა პ. ლისიციანის სახელობის ბარიტონების საერთაშორისო კონკურსი.

პავლე ლისიციანის 100 წლისთავზე ერევანში, იმ სახლზე, სადაც გამოჩენილი მომღერალი თავის ოჯახთან ერთად 1937-1940 წლებში ცხოვრობდა, გაიხსნა სამახსოვრო დაფა

მემორიალური დაფა გაიხსნა ასევე მოსკოვსა (ტვერის ქ. 8 / 1 და ვლადიკავკაზში (ცაგოლოვის ქ. 11).
ქვენიფნეველ I ქვენიფნეველი

ქვენიფნეველ ქვენიფნეველი (გ. 1373) — ცხრაზმის (ცხრაზმისხევის) ერისთავი საუკუნის ნახევარში, ქვენიფნეველთა საგვარეულოს წარმომადგენელი, ერისთავ ვირშელ ქვენიფნეველისა და გვანცას უფროსი ვაჟი.

ცნობილია ერისთავთა საგვარეულო მატიანიდან — „ძეგლი ერისთავთა“. მამის გარდაცვალების შემდეგ (1320-იანი წლები), ქვენიფნეველის მცირეწლოვნების ჟამს, საერისთავოს ერთხანს ვირშელის ძმა — წითლოსანი განაგებდა („წინამძღვრობდა“). ქვენიფნეველს ქვენიფნევში აუგია ეკლესია და სასახლე, ლარგვისში — გალავანი და სამრეკლო. თავის უმცროს ძმასთან — გიორგისთან ერთად ებრძოდა ცხავატელებსა და დვალებს. ერისთავთა მატიანის მიხედვით, ქვენიფნეველი მეფე გიორგისთან ერთად ბრძოლაში მოუკლავთ თურქებს. ძეგლის ქრონიკალური მინაწერით ეს 1373 წელს მომხდარა. აქ უნდა იგულისხმებოდეს გიორგი ალასტანელი, რომელიც მცირეაზიელ თურქებთან ბრძოლაში 1373 წელს დაიღუპა. ქვენიფნეველი უნდა იყოს იგივე „ამილახორი ქუნიფნეველი“, რომელიც ცნობილია იერუსალიმის აღაპებიდან. ქვენიფნეველის სიკვდილის შემდეგ ერისთავად მისი უმცროსი ძმა იოვანე დაჯდა.
აჰმად ნამი

დამად აჰმად ნამი ბეი ( , დ. 1873 — გ. 13 დეკემბერი, 1962 ) — სირიელი სახელმწიფო მოღვაწე, სირიასა და ლიბანში საფრანგეთის მანდატის დროს იყო სირიის დე ფაქტო ხელმძღვანელი (1926–1928), იკავებდა სირიის პრემიერ მინისტრის პოსტს, ჰქონდა რიგი საპრეზიდენტო უფლებამოსილებები.

ბიოგრაფია
დაიბადა ბეირუთში ჩერქეზების უაღრესად გავლენიან ოჯახში, რომელიც (ქორწინების გზით) იყო დაკავშირებული თურქ სულთან აბუდ-ჰამიდ - სთან. სწავლობდა სტამბოლში ოსმალეთის სამხედრო აკადემიაში. შემდეგ პარიზში გაიარა გადამზადება. 1900 წელს დაქორწინდა სულთან აბდულ ჰამიდ -ის დაზე, პრინცესა აიშაზე და მიიღო ტიტული „დამადი“ (რაც თურქულად „სიძეს“ ნიშნავს). მას არ მიუღია მონაწილეობა პოლიტიკურ ცხოვრებაში, 1909 წელს აბუდლ-ჰამიდის დამხობის შემდეგ ნამი გადასახლებაში წავიდა პარიზში და იქ დარჩა 1918 წლის პირველ მსოფლიო ომში ოსმალეთის იმპერიის დამარცხებამდე. ამის შემდეგ ის ბეირუთში დაბრუნდა და ოჯახურ საქმეებს უძღვებოდა, ამავე დროს ახლო მეგობრობას ინარჩუნებდა ფრანგ ადმინისტრატორებთან.

1926 წელს საფრანგეთის ხელისუფლებამ შესთავაზა მთავრობის ფორმირება, როდესაც ქვეყანა განიცდიდა მძიმე ეკონომიკურ კრიზისს. ამავე დროს, გრძელდებოდა ანტიფრანგული აჯანყება. 1926 წლის 26 აპრილს პოლიტიკოსმა ჩამოაყალიბა მთავრობა, რომელშიც, ფართო საზოგადოების მხარდაჭერის მოპოვების მცდელობისას, შეიყვანა ნაციონალისტური მოძრაობის სამი ლიდერი: ჰუსნი ალ ბარაზი გახდა შინაგან საქმეთა მინისტრი, ფარის ალ-ხური — განათლების მინისტრი და ლუფთი ალ-ჰაფარი — მეწარმეობის მინისტრი. თუმცა, უკვე ივნისში სამივემ დატოვა თანამდებობა საფრანგეთის ადმინისტრაციის ქმედებების პროტესტის ნიშნად.

ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად მან გამოიყენა სახელმწიფო სუბსიდიები მრეწველებისა და მეწარმეებისთვის. იგი ეწინააღმდეგებოდა დამოუკიდებელი ლიბანის არსებობას. მან ფრანგებს წარუდგინა სირიასა და ლიბანს შორის სამოკავშირეო ხელშეკრულების გეგმა რეგიონში საფრანგეთის ყველა ინტერესის გარანტიის სანაცვლოდ. ნამი ასევე დაჟინებით მოითხოვდა 1925-1927 წლების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ყველა მონაწილის ამნისტიას. 1928 წლის 8 თებერვალს იგი გაათავისუფლეს თანამდებობიდან, სავარაუდოდ სირიაში მონარქიული რეჟიმის დამყარებისთვის მზადების გამო, რა დროსაც ქვეყნის სათავეში საკუთარ თავს მოიაზრებდა.

1940 წელს იყო პრეზიდენტობის ერთ-ერთი შესაძლო კანდიდატი, მაგრამ ეროვნული ბლოკის (იმ დროს უდიდესი სირიის ნაციონალისტური მოძრაობა) ძლიერი პროტესტის გამო, ვერ გახდა პრეზიდენტი. ამის შემდეგ მან საბოლოოდ უარი განაცხადა პოლიტიკურ მოღვაწეობაზე და გაემგზავრა ლიბანში, სადაც ცხოვრობდა გარდაცვალებამდე (1962 წ.).

მასონთა მოძრაობაში
1906 წელს ინიცირებული იქნა ეგვიპტის დიდი ეროვნული ლოჟის ეგიდით არსებულ „ლიბანის“ მასონთა ლოჟაში კუსბაში (ჩრდილოეთი ლიბანი), შემდეგ გადავიდა „ბეირუთის“ ლოჟაში.

1932 წელს ეგვიპტის დიდმა აღმოსავლეთმა დააარსა დიდი პროვინციული ლოჟა სირიისა და ლიბანისთვის. მასში პროვინციის დიდი ოსტატის თანამდებობა დაიკავა აჰმად ნამი ბეიმ.

1934 წლის 30 ივნისს აჰმად ნამი ბეი გახდა ლიბანის დიდი აღმოსავლეთის საპატიო წევრი, ხოლო 1947 წელს — საფრანგეთის დიდი აღმოსავლეთის საპატიო წევრი.
იოვანე ქვენიფნეველი

იოვანე ქვენიფნეველი — ცხრაზმის (ცხრაზმისხევის) ერისთავი 1373 წლიდან 1390-იან წლებამდე, ქვენიფნეველთა საგვარეულოს წარმომადგენელი, ერისთავ ვირშელ ქვენიფნეველისა და გვანცას შუათანა ვაჟი.

ცნობილია ერისთავთა საგვარეულო მატიანიდან — „ძეგლი ერისთავთა“. იოვანე სამეფო კართან დაახლოებული ყოფილა — „მარადის იყო წინაშე მეფისა“. თავის უფროს ძმასთან — ერისთავ ქვენიფნეველთან ერთად მონაწილეობდა 1373 წელს თურქებთან ბრძოლაში. ამ ომში ქვენიფნეველი „მეფე“ გიორგისთან (გიორგი ალასტანელი) ერთად მოკლეს, იოვანემ კი ბრძოლით დააღწია თავი და ცხრაძმისხევს დაბრუნებული ერისთავად დაჯდა. აღადგინა წყალდიდობით დაზიანებული ლარგვისის მონასტერი. მისი ერისთავობის ხანაში განუახლებიათ ასევე იკორთის მთავარანგელოზის ტაძარი და მეორედ აუშენებიათ ყანჩავეთის ღვთისმშობლის ტაძარი. წინამორბედის მსგავსად, იოვანეც გამუდმებით ებრძოდა დვალებსა და არაგვის ხეობის მთიელებს. ნიკოლოზ კატარაწისძის მიერ გადაწერილი ლარგვისის სახარების მინაწერებში იოვანე ამირეჯიბად იხსენიება.

ერისთავთა მატიანის მიხედვით, იოვანეს პირველი ცოლისგან (სახელი უცნობია) ჰყოლია ვაჟი — ვირშელი და ქალიშვილი. მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ იოვანე დაქორწინდა მეფე დავით ასულ გულშარზე, რომელთანაც ჰყავდა ორი ასული.
გილბერტის მთა (ჩუგაჩის მთები)

გილბერტის მთა — 2 938 მ სიმაღლის მყინვარული მწვერვალი ალასკაში, აშშ-ში. მდებარეობს ჩუგაჩის მთებში, ანკორიჯის აღმოსავლეთით 87 კმ-ში, ვიტიერის აღმოსავლეთით 51 კმ-ში, მურის მთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 9 კმ-ში, ჩუგაჩის ეროვნული ტყის ტერიტორიაზე.

მთას სახელი ულისეს შერმან გრანტმა და დენიელ ჰიგინსმა დაარქვეს 1908 წელს, გეოლოგ გროვ კარლ გილბერტის (1843-1918) პატივსაცემად, რომელიც შეერთებული შტატების გეოლოგიური სამსახურის წევრი და 1899 წლის ჰარიმანის ალასკის ექსპედიციის მონაწილე იყო. მთის სახელწოდება ოფიციალურად შემოიღო -მა, 1910 წელს.

მწვერვალზე პირველად 1962 წლის 29 მაისს ავიდნენ პოლ ბ. კრუსი, ჰანს მეცი, ჰელგა ბადინგი და ბობ ბელი.

კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციის თანახმად, გილბერტი მდებარეობს სუბარქტიკულ კლიმატურ ზონაში, შესაბამისად, მთის კლიმატი ხასიათდება გრძელი, ცივი და თოვლიანი ზამთრითა და გრილი ზაფხულით. ტემპერატურა −20 °-მდე ვარდება, ქარიან ამინდში კი −30 °-ს აღწევს. მთაზე ასასვლელად საუკეთესო პერიოდი მაისისა და ივნისის თვეებია.
ფიქლობის ციხე

ფიქლობის ციხე — ციხესიმაგრე არტაანის პროვინციაში, თურქეთის რესპუბლიკა. ქალაქ ხანახის გავლით გზა სოფელ ინჯედერეში მიდის, სადაც აგებულია ინჯედერეს ანუ ფიქლობის ციხე. ფიქლობი სოფლის ძველი სახელწოდებაა, თუმცა, მოგვიანებით, თურქებმა მას სახელი გამოუცვალეს და ინჯედერე დაარქვეს.

ტოპონიმი
ციხის ძველი სახელწოდება ფიქლობი ყოფილა. სერგი ჯიქიას მიხედვით დიდ რუკებზე ყველგან ეს ციხე სოფელ ვარდისუბნის გვერდით არის აღნიშნული. სახელი "ფიქლობი", როგორც ჩანს, ფიქალის ქვის მიხედვით მიიღო, თუმცა არსებობს განსხვავებული მოსაზრებაც. ტერმინი "ფიქალი" სულხან-საბას "ლექსიკონი ქართულის" მიხედვით, "არს ქვის ფიცარი". იმავე ლექსიკონის სხვა ხელნაწერებში მისი მნიშვნელობა განმარტებულია როგორც, "ქვა დიდი, ბრტყელი და თხელი". "ფიქლობი" ამ შემთხვევაში ფიქალის ქვით მდიდარ ადგილს აღნიშნავს. ეჭვი არ არის, რომ ციხისა და სოფლის სახელწოდებაც სწორედ ფიქალის ქვის სახელიდან არის წარმომდგარი. ციხე-კოშკიც უპირატესად ამგვარი ქვის მასალისგან არის აგებული. მთელი ეს მასალა მრავლად მოიპოვება სოფელსა და მის მიდამოებში.

ისტორიული გეოგრაფია
ფიქლობის ციხე მდებარეობს ქართული ისტორიული პროვინციის, ერუშეთის ტერიტორიაზე. ძველ დროში ერუშეთის მხარე დაკავშირებული იყო არტაანთან. თავდაპირველად პოლიტიკური ცენტში არტაანში მდაბარე ქალაქი ჰური ყოფილა. მემატიანეს აზრით ჰური ძველი ნაქალაქარია, რომელსაც ადრე ქაჯთა ქალაქი ერქვა. ჰურის ციხე ძველი მეგალითური ციხე-სიმაგრეა, როგორც ჩანს, ამ ტერიტორიაზე ადრე ციხე-ქალაქი ყოფილა. ძველი ნაქალაქარის კვალი შუა საუკუნეებში კარგად იკითხებოდა. მოგვიანებით მან თავისი მნიშვნელობა დაკარგა და პირველობა სხვა ადმინისტრაციულ ცენტრებს დაუთმო.
დელიქდერე (ჰანაქის რაიონი)

დელიქდერე — სოფელი ჰანაქის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 43 კილომეტრში, ხოლო ჰანაქიდან 17 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 188 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
სოფელ დილექდერეს ძველი სახელია ხოშურეთი. ხოშურეთი ქართული სახელია, მაგრამ წყაროებში მისი მნიშვნელობის შესახებ ინფორმაცია არ მოიპოვება. თუმცა, შესაძლოა, იგ შეიცვალა ხაშურეთიდან, რომელიც მომდინარეობს ქართული სიტყვიდან ხაშური, რაც ნიშნავს მჟავე წყლის, ან მარილის ნალექს. ადგილის სახელი თურქულში შევიდა, როგორც . 1595 წლით დათარიღებულ გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში იგი მოხსენიებულია როგორც . დავთარში სოფლის სხვა სახელად არის მოყვანილი . 1928 წლის ოსმალეთის სოფლების სიაში ამ სოფელს ეწოდება / .

სოფელი ხოშურეთი მდებარეობს ერუშეთში, ქართული ქრისტიანობის ერთ-ერთ ადრეულ კერაში. ოსმალებმა ეს დასახლება და რეგიონი საუკუნის მეორე ნახევარში დაიკავეს. სოფელში მდებარეობს ხოშურეთის ეკლესია, რომელიც აგებულია საუკუნეში. აღნიშნული ეკლესიაც ადასტურებს, რომ ეს ძველი ქართული დასახლებაა.

1878 წლისათვის სოფელში 8 კომლი ცხოვრობდა.

დიდი ხნის განმავლობაში ოსმალეთის მმართველობის ქვეშ ყოფნის შემდეგ, სოფელი ხოშურეთი ოსმალეთის იმპერიამ 1878 წელს რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ დადებული ბერლინის ხელშეკრულების შესაბამისად დაუთმო რუსეთს. სოფელი რუსეთის ადმინისტრაციამ მიერ 1886 წლის მოსახლეობის აღწერისას ჩაწერა, როგორც ხოშურეთი . სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 129 კაცისაგან, 69 კაცი და 60 ქალი, რომლებიც ცხოვრობდნენ 17 კომლში. სოფლის მოსახლეობა, გარდა სამი კომლისა, თურქულად იყო დაფიქსირებული. სამ კომლში შედიოდა 14 ქურთი, 7 კაცი და 7 ქალი. სოფლის მოსახლეობა რუსეთის მმართველობის დროს გაიზარდა და 1896 წელს 187, ხოლო 1906 წელს 190 კაცს მიაღწია.

სოფელი ხოშურეთი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საზღვრებში დარჩა მას შემდეგ, რაც რუსული არმია პირველი მსოფლიო ომის ბოლოს გამოვიდა რეგიონიდან. 1920 წლის 7 მაისს დადებული მოსკოვის ზავით საბჭოთა რუსეთმა ართვინის სანჯაყი საქართველოს ნაწილად აღიარა. თუმცა, წითელი არმიის მიერ საქართველოს ოკუპაციის დროს, არდაჰანის რეგიონი, მათ შორის სოფელი ხოშურეთი, თურქეთს დარჩა 1921 წლის 16 მარტს ანკარის მთავრობასა და საბჭოთა რუსეთს შორის გაფორმებული მოსკოვის ხელშეკრულებით.
კოლეტ ხური

კოლეტ ხური ( დ. 1937, დამასკო, სირია) — სირიელი პოეტი და მწერალი, გამოჩენილი სირიელი პოლიტიკოსის ფარის ალ-ხურის შვილიშვილი.

ბიოგრაფია
კოლეტ ხური დაიბადა დამასკოში, ძველ ქრისტიანულ ოჯახში. მისი მამა სუჰეილ ალ-ხური იყო პოლიტიკოსი, ხოლო ბიძა, ჰაბიბ კაჰალე —ჟურნალისტი. დაამთავრა დამასკოს უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი ფრანგული ლიტერატურის სპეციალობით და ასევე ბეირუთის ლიტერატურული სკოლა. 1960-იანი წლების დასაწყისში კოლეტი მუშაობდა ბიძის ყოველკვირეულ პოლიტიკურ ჟურნალში, ალ-მუდიქ ალ-მუბკიში და ასევე ასწავლიდა ლიტერატურას დამასკოს უნივერსიტეტში. 1963 წელს ბაასის პარტიის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ, კოლეტი, ისევე როგორც ძველი არისტოკრატიის სხვა წარმომადგენლები, არჩევანის წინაშე დადგა: ან ემიგრაციაში წასულიყო ან სირიაში დარჩენილიყო. კოლეტმა აირჩია ეს უკანასკნელი. 1965 წელს ჰაბიბ კაჰალეს გარდაცვალების შემდეგ კოლეტი თავის ბიძაშვილთ სამირ კაჰალესთან ერთად იყო ჟურნალის ხელმძღვანელი 1966 წელს მის დახურვამდე.

შემოქმედება
კოლეტ ხურიმ თავისი პირველი ნამუშევრები 1957 წელს გამოაქვეყნა — ლექსების კრებული ფრანგულ ენაზე, სახელწოდებით „ოცი წელი“. ორი წლის შემდეგ გამოვიდა მისი ყველაზე ცნობილი რომანი, „ დღეები მასთან ერთად“, რომელმაც ავტორს გარკვეულწილად სკანდალური პოპულარობა მოუტანა. რომანის მთავარი გმირი დამასკოელი გოგონაა, რომელიც ოცნებების ასასრულებლად უარყოფს არსებულ სოციალურ ნორმებს. მთავარი გმირის ისტორია ნაწილობრივ ეფუძნება კოლეტ ხურის ცნობილ სირიელ პოეტ ნიზარ ქაბანთან სასიყვარულო ურთიერთობის შედეგად გამოწვეულ პირად განცდებს.

ხურის შემოქმედებაში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია არაბულ-ისრაელის კონფლიქტის თემას. მისი ორი რომანი („ მოწვევა კუნეიტრაში“ და „ დამასკო - ჩემი დიდი სახლი“) დაიწერა 1967 წელს სირიის წაგებული ომისა და შემდგომ გოლანის მაღლობების ოკუპაციის შთაბეჭდილების ქვეშ. კიდევ ერთი რომანი, „ ნათელი დღეები“, ავტორმა მიუძღვნა იომ-ქიფურის ომს . ხსენებული რომანი შევიდა სირიის სკოლების მე-11 კლასების კითხვის სავალდებულო პროგრამაში. 1989 წელს ხურიმ გამოაქვეყნა ბაბუის, ფარის ალ-ხურის დღიურების პირველი ნაწილი. თავის ნაშრომში კოლეტ ხური ქადაგებს რეალისტურ მიდგომას.

პოლიტიკური საქმიანობა
1990 წლიდან 1995 წლამდე კოლეტ ხური დამასკოს პარლამენტის დამოუკიდებელი წევრი იყო. 2006 წელს კოლეტ ხური დაინიშნა სირიის პრეზიდენტის ბაშარ ალ-ასადის მრჩეველად ლიტარატურის დარგში.

პირადი ცხოვრება
ხური ორჯერ გაჰყვა ცოლად და დასცილდა ესპანელ მუსიკოს როდრიგო დე ზაიასს,  რომელიც ამერიკელი დიპლომატის ფრენსის ბარტონ ჰარისონის შვილიშვილი და მექსიკელი მხატვრის მარიუს დე ზაიასის ვაჟი იყო. ხურისა და ზაიასს შეეძინათ ერთი ქალიშვილი, მერსედეს ნარა დე ზაიას ი ხური. ახალგაზრდობაში ხურის ურთიერთობამ სირიელ პოეტ ნიზარ ქაბანთან გახდა მისი ცნობილი რომანის „ დღეები მასთან ერთად“ (1961) შთაგონების წყარო.