iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გეოფიზიკური ობსერვატორია

გეოფიზიკური ობსერვატორია ასევე მაგნიტურ-მეტეოროლოგიური ობსერვატორია — ლაბორატორიული იარაღებით და გამომთვლელი მანქანებით აღჭურვილი სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება, სადაც სისტემატურად მიმდინარეობს ამინდზე დაკვირვება და ცალკეული ტერიტორიების კლიმატური დახასიათება.

ისტორია
სხვადასხვა ტერიტორიებისა და აკვატორიების მაგნიტური აგეგმვის პროცესში მაგნიტური ობსერვატორიების მიერ მოპოვებული მონაცემების საფუძველზე დგებოდა სხვადასხვა ტერიტორიებისა და ზღვების ზუსტი მაგნიტური რუკები, რომელთა გარეშე შეუძლებელი იყო საზღვაო და საჰაერო ტრანსპორტის მიზნებისათვის კომპასის ჩვენების სწორად გამოყენება.

 საუკუნე გეოფიზიკურ მეცნიერებათა ისტორიაში უწყვეტი, სისტემური და სრულფასოვანი მაგნიტური დაკვირვებით აღინიშნა. ეს იყო ხანა, როდესაც დედამიწის მაგნეტიზმს, მეტეოროლოგიას და დედამიწის შემსწავლელ სხვა დარგებს ფართო მასშტაბით ჩაეყარათ საფუძველი. დედამიწის კვლევის ასეთი ერთსულოვანი იმპულსი საუკუნის პირველ ნახევარში მნიშვნელოვანწილად ემადლიერება დიდი გერმანელი მეცნიერის, ბუნებისმეტყველის, გეოლოგისა და გეოგრაფის ალექსანდრ ფონ ჰუმბოლტის შრომებს. აღიარებულია ისიც, რომ ჰუმბოლტის იდეას ეყრდნობოდა ინგლისის, რუსეთის იმპერიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის სახელმწიფოების მიერ მაგნიტური ობსერვატორიების ფართო ქსელის დაარსებაც დედამიწის ზურგზე.

ალექსანდრე ჰუმბოლტის აზრით მაგნიტური დაკვირვებები წინასწარ განსაზღვრულ დროს უნდა ჩატარებულიყო ერთმანეთთან დაშორებულ ობსერვატორიებში, რომელთაც იგი მაგნიტურ სახლებს უწოდებდა.

დედამიწის კვლევის ამ ერთიანი სისტემის ნაწილს თბილისის გეოფიზიკური ობსერვატორიაც წარმოადგენდა, რომელიც საუკუნის დასაწყისში, 1830-იან წლებში ჩაისახა და 1844 წლიდან მსოფლიო ობსერვატორიათა ერთიან სისტემაში გაერთიანდა. ამ წელს მან სისტემური, სრულფასოვანი მაგნიტური და მეტეოროლოგიური დაკვირვებები დაიწყო. ამით საფუძველი ჩაეყარა კლიმატურ გამოკვლევებსაც, რომლებმაც ბოლო დროს განსაკუთრებული აქტივობა შიძინა გლობალური კლიმატის ცვლილების პრობლემასთან დაკავშირებით.

მსოფლიოს მრავალი ობსერვატორიის მსგავსად, თბილისის მაგნიტური ობსერვატორიაც, როგორც ცნობილია, საკმაოდ დიდ სივრცეს ემსახურებოდა, კერძოდ, რუსეთის იმპერიის სამხრეთ ნაწილს, მთელ კავკასიას და მათ მიმდებარე კასპიის, შავი ზღვისა და აზოვის ზღვის აკვატორიებს.
ელაიჯა ვუდი

ელაიჯა ჯორდან ვუდი (; დ. 28 იანვარი, 1981) — ამერიკელი მსახიობი, გამხმოვანებელი, პროდიუსერი და დი-ჯეი.

დაიბადა 1981 წლის 28 იანვარს, სიდარ-რაპიდსში, აიოვას შტატში. მისი დებიუტი შედგა კინოფილმ უკან მომავალში . ბავშვობის წლებში მან მონაწილეობა მიიღო შემდეგ ფილმებში: რადიო მფრინავი (1992), კარგი შვილი (1993), ნორთი (1994), ფლიპერი (1996). იგი ყველაზე მეტად ცნობილია პიტერ ჯექსონის ფილმის, ბეჭდების მბრძანებლის ერთ-ერთი პერსონაჟის, ფროდო ბეგინსის როლის შესრულებისთვის.

ფილმოგრაფია
უადაის რეგიონი

უადაის რეგიონი  — ჩადის რეგიონი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი აბეშე. ფართობი — 30 000 კმ², მოსახლეობის რაოდენობა 2009 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს 731 679 ადამიანს.

გეოგრაფია
უადაის რეგიონი მდებარეობს ჩადის აღმოსავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით რეგიონს ესაზღვრება უადი-ფირის რეგიონი, დასავლეთით ბათის რეგიონი, სამხრეთით სილის რეგიონი. აღმოსავლეთით რეგიონზე გადის სახელმწიფო საზღვარი ჩადსა და სუდანის დარფურის რეგიონს შორის.

ბუნებრივ-კლიმატური თვალსაზრისით უადაის რეგიონი მდებარეობს საჰელის ზონაში.

მოსახლეობა
უადაის რეგიონში ყველაზე დიდი ეთნიკური ჯგუფებია მაბა, ზაგავა და ჩადის არაბები. გაბატონებული რელიგია — ისლამი. 2003 წელს დაწყებული შეიარაღებული კონფლიქტის შემდეგ მეზობელი სუდანის დარფურის რეგიონიდან ჩადის უადაის რეგიონში შემოვიდა და დევნილთა ბანაკებში დასახლდა რამდენიმე ასეული ათასი სუდანელი ზაგავას, ფორის და მასალიტის ტომის ხალხი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით უადაის რეგიონი იყოფა 3 დეპარტამენტად — აბდი (შედგება 3 ქვეპრეფექტურისაგან), ასუნგა (6 ქვეპრეფექტურისაგან), უარა (7 ქვეპრეფექტურისაგან).
წითელი ჯვრის საზოგადოების სახლი

წითელი ჯვრის საზოგადოების სახლი — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში. სახლი აგებულია საუკუნის მეორე ნახევარში. მიეკუთვნება არქიტექტურის ძეგლების ნუსხას. ამჟამად მასში განთავსებულია ქალაქის № 2 პოლიკლინიკა.

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 104.

ისტორია
ბერძნების ქუჩა 104-ში მდებარე შენობა აგებულია საუკუნის მეორე ნახევარში ბერძენი კომერსანტის ალექსოპულოს სახსრებით.

1817-1837 წლებში სახლი ეკუთვნოდა ვაჭარ ზახაროვს. 1837-1887 წლებში ტაგანროგელი ვაჭრის ცოლს ადელაიდა ალექსოპულოს, ხოლო 1890-1898 წლებში - მალტიადე ალექსოპულოს, რომლისგანაც სახლი იყიდა ეპომინონდ ალაფუზოვმა.

1880-იან წლებში აქ განთავსებული იყო მეხუთე სათადარიგო საარტილერიო ბრიგადის ლაზარეთი.

სახლის მფლობელმა ე. ალაფუზოვმა 1902 წელს სახლი საჩუქრად გადასცა ტაგანროგის წითელი ჯვრის თემს ამბულატორიისა და საავადმყოფოს ასაშენებლად, რის გამოც ალაფუზოვი დააჯილდოვეს წმ. ანას სახელობის მეორე ხარისხის ორდენით. საავადმყოფოს კურთხევა მოხდა 1904 წლის 14 მაისს.

თვით ეპომინონდ ალაფუზოვმა დააარსა ტაგანროგის წითელი ჯვრის საზოგადოება. საზოგადოების პირველი წევრები იყვნენ ანა ბესჩინსკაია, პავლე ფილიპევსკი და სხვ. საზოგადოების მთავარი ექიმი იყო ვლადიმირ შიმანოვსკი.

 საუკუნის 20-იან წლებში სახლში განათავსეს პირელი ცენტრალური პოლიკლინიკა. მოგვიანებით შენობას მიაშენეს ახალი კორპუსი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ფასადზე. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ სამხრეთ-აღმოსავლეთით ფასადზე მიაშენეს აგურის ნაგებობა.

 საუკუნის მეორე ნახევარში აქ მუშაობდა ქალაქის საავადმყოფო № 3, რომელსაც 2003 წელს უწოდეს ქალაქის პოლიკლინიკა №2.

ამჟამად სახლი გარემონტებულია, შეღებეს წითელი საღებავით, კოლონები - თეთრად, ჩამოხსნეს ეზოს კარიბჭე. შენობა შეტანილია ტაგანროგის არქიტექტურული ძეგლების რეესტრში.

არქიტექტურა
წითელი ჯვრის საზოგადოების სახლი აგებულია აგურისაგან პროვინციული კლასიციზმის პერიოდში. სამკუთხა ფრონტონი ზემოდან ადგას ოთხ დორიულ სვეტს.
პაგონატის სახლი

პაგონატის სახლი — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში. სახლი აგებულია 1860-იან წლებში. სახლი 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების მიხედვით არის რუსეთის ფედერაციის რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 83.

ისტორია
პაგონატის სახლი აგებულია 1850-იან წლებში ადგილობრივი არქიტექტორის მაკედონსკის პროექტის მიხედვით. სახლის მფლობელი იყო მაიორის ცოლი ვარვარა პაგონატი.

1887 წელს ქალაქის საკრებულომ აღასრულა ვარვარა პაგონატის ანდერძი. სახლი მფლობელობაში გადაეცა ობოლ და უსახლკარო ბავშვთა სახლს. მისი მეორე სურვილი იყო სახლის კედელზე ქუჩის მხრიდან დაეკიდათ სამახსოვრო დაფა წარწერით, რომ სახლი საქველმოქმედო დაწესებულებას შემოსწირეს ივანე და ვარვარა პაგონატებმა.

1890-იან წლებში სახლში გაიხსნა ქალაქის მეორე ოთხკლასიანი ქალთა დაწყებითი სასწავლებელი. მოგვიანებით სასწავლებელს უწოდეს პეტროვსკის სასწავლებელი. 1906 წლიდან შენობაში მდებარეობს პაგონატის სასწავლებელი.

1908 წლის 19 ივნისიდან შენობაში მუშაობს სუსტი და რარიბი ბავშვების მკვებავი პუნქტი „რძის წვეთი“, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ქალაქის მერი ი. პლატონოვი და მისი დამხმარე ო. პროხოროვი.

1910 წლიდან შენობაში დაწყებითი სკოლა ფუნქციონირებს, ხოლო 1918 წლიდან - ინტერნატი. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ შენობაში ფუნქციონირებს ინვლიდთა და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონეთა სახლი. ამჟამად შენობაში მოქმედებს ფსიქონევროლოგიური ინტერნატი 100 ადგილზე.

არქიტექტურა
ორსართულიანი სახლი მარცხენა მხარეს ჭიშკრით აგებულია 1850-იან წლებში. სახლი რუსტირებულია და შემკულია ორნამენტებით, სანდრიკებით, კლდის ქვით.
პალასოვის სახლი

პალასოვის სახლი — ძველი სართულნახევრიანი სახლი ტაგანროგში. სახლი აგებულია საუკუნის მესამე მეოთხედში. სახლი 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების მიხედვით არის რუსეთის ფედერაციის რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 61.

ისტორია
ბერძნების ქუჩაზე მდებარე ერთსართულიანი სახლი ნახევარი სარდაფით, აგებულია საუკუნის მესამე მეოთხედში. სახლი ეკუთვნოდა მოქმედ სახელმწიფო მრჩეველს ნიკოლოზ დიმიტრის ძე ალფერაკს, ხოლო მისი გარდაცვალების შემდეგ სახლის მფლობელები იყვნენ მისი შვილები კომპოზიტორი აქილევს ალფერაკი და ზოოლოგი სერგეი. შენობის კორპუსი აგებულია უკრაინის შესახვევის პირზე, შესახვევისა და ბერძნების ქუჩის გადაკვეთაზე.

1880-იანი წლების ბოლოს სახლი იყოდა საბერძნეთის ქვეშევრდომმა ანტონ ნომიკოსმა. მისი გარდაცვალების შემდეგ ანდერძის მიხედვით სახლი გადაეცა მის მემკვიდრეებს. 1910-იანი წლებიდან 1925 წლამდე სახლის მფლობელი იყო ივან ივანეს ძე მინაევი და მისი ცოლი ეკატერინა პეტრეს ასული.

სახლის თავდაპირველი მფლობელი იყო ალექსანდრა ანასტასიევა. 1842 წელს ალექსანდრა ცოლად გაჰყვა ტაგანროგელ ვაჭარს სტავრო ანასტასიევას. 1880-იან წლებში შენობა მათგან იყიდა თურქეთის ქვეშევრდომმა ამ დროისატვის გარდაცვლილი საბა პალასოვის ოჯახმა. პალასოვები დაკავებული იყვნენ თამბაქოს ვაჭრობით.

სახლის სარდაფში მოკრძალებულად ცხოვრობდა გენერალი, სამხედრო პროკურორი არაკინი.

 საუკუნის დასაწყისში სახლი შეიძინა ვაჭარმა და მიწისმფლობელმა დიმიტრი ჩერევკოვმა, რომელიც ალექსანდრეს სავაჭრო რიგში ფლობდა რამდენიმე მაღაზიას. დიმიტრი ჩერევკოვი გარდაიცვალა 1906 წლის 28 დეკემბერს 62 წლის ასაკში და ანდერძის თანახმად 60 ათასი რუბლი გაიღო ღარიბი მოსწავლეების დასაფინანსებლად.

ჩერევკოვის გარდაცვალების შემდეგ სახლი გადავიდა ბერძენი ძმების ხარლამპ და სპირიდონ მუსურების მფლობელობაში. ძმები შენობას ფლობდნენ 1925 წლამდე.

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. ამჟამად სახლი საცხოვრებელი შენობაა.

არქიტექტურა
აგურის სართულნახევრიანი სახლის ფანჯრები სწორკუთხაა, რომელსაც ამშვენებს სამკუთხა თამასები და სანდრიკები. მთავარი შესასვლელი ბერძნების ქუჩიდანაა, რომელიც გაფორმებულია სვეტებითა და თამასებით.
პერელეშინის სახლი

პერელეშინის სახლი — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი. სახლი აგებულია საუკუნის მესამე მეოთხედში. სახლი 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების მიხედვით არის რუსეთის ფედერაციის რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 63.

ისტორია
პერელეშინის ორსართულიანი სახლი რვა ფანჯრითა და ცენტრში მთავარი შესასვლელითა და აივნით, რომელიც მდებარეობს ტაგანროგში ბერძნების ქუჩა 63-ში. იგი აგებულია საუკუნის მესამე მეოთხედში. ხოლო სახლის გაგრძელება მარცხენა მხარეს და რკინის ჭიშკრის ჩაყენება, რომელიც ეზოში შედიოდა, მოხდა მოგვიანებით.

შენობის პირველი მფლობელები იყვნენ ტაგანროგის ქალაქის თავი (1864-1866 წწ.) პავლე პერელეშინი და კოლეჟსკი ასესორი მიხეილ კრავცოვი. 1874 წელს ქალაქში გაიხსნა საზღვაო სასწავლებელი და მიხეილ კრავცოვი აქილეს ალაფუზოვთან და ივან ვეტლიცკისთან ერთად მმართველ კომიტეტში შევიდნენ.

1870-იანი წლების ბოლოს სახლი შეიძინა კომერციული სასამართლოს ნაფიცმა მსაჯულმა, კოლეჯის მდივანმა იაკობ დიაჩენკომ. მისი გარდაცვალების შემდეგ სახლის მფლობელობა გადავდა მისი მემკვიდრეების ხელში. 1890-იან წლებში სახლი შეიძინა ინჟინერ-მექანიკოსის ცოლმა ლუბა კროტკოვამ, რომელიც სახლს ფლობდა 1900 წლამდე. სახლის უკანასკნელი მფლობელი იყო მდიდარი ფერმერი სემიონ ფედოროვი. ამ პერიოდში სახლში ცხოვრობდა მარინის ქალთა გიმნაზიის ბუნებისმეტყველების ისტორიის მასწავლებელი ვლადიმერ მიხაილოვსკი.

ქალაქის მთავარი შესვლელი ქუჩის მხრიდანაა. სახლის მარცხენა და მარჯვენა მხრიდან მეორე სართულზე ადის მარმარილოს კიბე. პირველი სართულის ფანჯრები სწორკუთხაა, ხოლო მეორე სართულის ფანჯრები გაფორმებულია სანდრიკებით.

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. ამჟამად ეს შენობა საცხოვრებელი სახლია და წარმოადგენს რუსეთის ფედერაციის რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს.
პერუშინ-გავიხის სახლი

პერუშინ-გავიხის სახლი — სამსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი. სახლი აგებულია საუკუნის შუა წლებში. სახლი 2002 წლის 31 დეკემბრის № 124 დადგენილების მიხედვით არის რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვსკის ქუჩა № 79, 81.

ისტორია
ტაგანროგისათვის არატიპიური სახლი ადრე ორ ნაწილად იყო გაყოფილი, მდებარეობდა პეტროვსკის ქუჩა ნომერ 79 და 81-ში. სახლი აგებულია საუკუნის 70-იან წლებში.

მარცხენა ორსართულიანი ნაწილი ააგეს 1871 წელს მეორე გილდიის ვაჭრის ქვრივის მატრენ ბატაშევას სახსრებით. მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ ქვრივი ქალი განაგრძობდა ქმრის კომერციულ საქმიანობას - ვაჭრობდა შაქრით. მის მიერ აშენებული ორსართულიანი სახლი გამოირჩეოდა დახვეწილი არქიტექტურით. მეორე სარტულზე შენობას ჰქონდა შვიდი ფანჯარა. მის მარცხენა ნაწილში იყო მთავარი შესასვლელი, რომელიც თაღში იყო მოქცეული.

მშენებლობის დასრულების შემდეგ პერუშინის მარცხენა ნაწილში განთავსდა სასტუმრო „დონი“, სახლის სარდაფში განთავსდა წიგნის მაღაზია და ლინიცკის ბიბლიოთეკა.

სახლის მარჯვენა ნაწილში, გავიხის ყოფილ სახლში ამჟამად განთავსებუია სამხრეთის ფედერალური უნივერსიტეტის სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება. საუკუნის ბოლოს აქ განთავსებული იყო სასტუმრო „საფრანგეთი“. შენობის ქვედა ნაწილი რუსტირებულია. მთავარი შესასვლელის თავზე აივნებია. ამ სასტუმროში 1894 და 1898 წლებში ტაგანროგში ვიზიტისას სტუმრობდა ანტონ ჩეხოვი.

 საუკუნის დასაწყისში პირველი გილდიის ვაჭრის ოტო გავიხის (1853-1911 წწ.) მეთვალყურეობით სასტუმრო „საფრანგეთის“ ადგილზე გაიხსნა კომფორტული სასტუმრო „“. 1911 წლის 2 აპრილს სწორედ აქ მოიკლა თავი სახლის მეპატრონემ.

პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში შენობაში ლაზარეთი იყო გახსნილი. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ გავიხის სახლში ბინა იქირავა ისტორიისა და გეოგრაფიის მაწავლებელმა დიმიტრი დრობიაზგომ. სამოქალაქო ომის დროს კი აქ განთავსებული იყო თეთრგვარდიელების შტაბი. მოგვიანებით სახლი დაიკავა რევკომმა, ხოლო 1918 წელს გერმანელების ოკუპაციის პერიოდში - გერმანულმა კომენდატურამ. გერმანელების წასვლის შემდეგ შენობაში განთავსდა ანტონ დენიკინის მოხალისეთა არმიის შტაბი. სამოქალაქო ომის დასრულების შემდეგ შენობა რკინიგზელთა საბავშვო ბაღმა დაიკავა. 1928-1941 წლებში შენობაში მოქმედებდა შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატი (ნკვდ).

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ პერუშინისა და გავიხის სახლები გააერთიანეს ერთ სახლად და მასში განათავსეს საზღვაო საავიაციიო სასწავლებელი. მოგვიანებით გაერთიანებულ შენობებს დაადგეს მესამე სართულიც.

ამჟამად სახლის მარცხენა ნაწილში განთავსებულია „როსტოვის სამოქალაქო პროექტი“ და „სტანდარტიზაციისა და მეტროლოგიის ცენტრი“, ხოლო მარჯვენა ნაწილში კალმიკოვის სახელობის რადიოტექნიკური უნივერსიტეტის მიკროპროცესორული სისტემის კათედრა. სარდაფში მოქმედებს კაფე „რუსული ჩაი“.

კედელზე განთავსებულია მემორიალური დაფა, რომელიც გვაუწყებს 1928-1941 წლებში შენობაში ნკვდ-ს მოღვაწების შესახებ.
ფსალტის სახლი

ფსალტის სახლი — ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი. სახლი აგებულია საუკუნის შუა წლებში. სახლი 2002 წლის 31 დეკემბრის № 124 დადგენილების მიხედვით არის რუსეთის ფედერაციის რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვსკის ქუჩა № 82.

ისტორია
ტაგანროგში პეტროვსკის ქუჩაზე მდებარე ერთსართულიანი სახლი ააგეს საუკუნის შუა წლებში ვაჭარ ნიკოლოზ ფსალტის სახსრებით. მშენებლობის დასრუების შემდეგ შენობის ერთ-ერთი სათავსო დაიქირავა პორტრეტების ფოტოგრაფმა სიმონ ისაკოვიჩმა. ეს იყო ქალაქში პირველი ფოტოგრაფიული კაბინეტი. საუკუნის 60-იან წლებში აქ რამდენიმე ხნით მუშაობდა ბერძნული წარმოშობის რუსი მხატვარი, პეიზაჟის ოსტატი არხიპ კუინჯი. ამ პერიოდში მოხდა ფოტოს პირველი დაბეჭდვა ქაღალდზე. 1876 წელს სახლი მთლიანად გადავიდა ფოტოგრაფ სიმონ ისაკოვიჩის მფლობელობაში.

გარკვეული პერიოდი სახლში განთავსებული იყო ფოტოგრაფ ნ. ვაინერის კაბინეტი. სახლში ცხოვრობდა პეიზაჟების ოსტატი ბორის შიკი, რომლის მიერ დამნაშავეებისათვის გადაღებული ფოტოები ფოტოები შევიდა დამაშავეთა კარტოთეკაში.

 საუკუნის დასაწყისში სახლი შეიძინა კბილის ექიმმა აბრამ მაიოროვმა, ხოლო 1910-იანი წლებიდან სახლის მფლობელი გახდა თავადი ვ. სედოვი. სედოვის დროს სახლს დააშენეს მეორე სართული. სახლის მეორე სართულზე ცხოვრობდა თავად მფლობელი შვილთან და მეუღლესთან ერთად, ხოლო პირველი სართული იჯარით ჰქონდათ გაცემული კბილის ტექნიკოს ც. ნორდშტეინზე. ნორდშტეინის ძმამ ა. ნორდშტეინმა ამავე სახლში გახსნა ფოტოგრაფიული კაბინეტი. პირველ სართულზე ასევე მუშაობდა ბერმანის ქალთა ქუდების მაღაზია.

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია. საბჭოთა ხელისუფლების დროს პირველ სართულზე მუშაობდა პოლიტიკური წიგნების მაღაზია „ფაკელი“, ფოტოატელიე „ეტიუდი“. ამჟამად სახლში განთავსებულია საკანცელარიო მაღაზიია „პერსონა“ და ფოტო ატელიე.

არქიტექტურა
სიმეტრიული აგურის ორსართულიანი შენობა ორი აივნით, აგებულია კლასიკურ სტილში. მეორე სართულის ფანჯრები დამშვენებულია კლდის ქვით. კუთხის ფანჯრების თავზე ფრონტონებია.
რაბინოვიჩის სახლი

რაბინოვიჩის სახლი — უძველესი ერთსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი. სახლი აგებულია 1870-იან წლებში. რაბინოვიჩის სახლი რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია.

მისამართი: ტაგანროგი, ფრუნზეს ქუჩა № 24.

ისტორია
ერთსართულიანი სახლი ტაგანროგის ისტორიულ ნაწილში. აგებულია წითელი აგურისაგან. შენობის ფასადზე შვიდი ფანჯარაა.

აგებულია 1870-იან წლებში მეორე გილდიის ვაჭარ ათანასე ბრუსალის მიერ. პურითა და გალეტით მოვაჭრე ბრუსალის მრავალრიცხოვანი ოჯახი ჰყავდა, რომელიც 3 ბიჭისა და 6 გოგონასაგან შედგებოდა.

სახლის შეძენის შემდეგ რაბინოვიჩმა დაანგრია ეზოში მდებარე ყველა ძველი შენობა და დაიწყო ახლის შენება.

ტაგანროგის ოკუპაციის პერიოდში გერმანელებმა რაბინოვიჩის სახლში ჯარისკაცების საერთო საცხოვრებელი გახსნეს. აქვე დადგეს გერმანელთა საზენიტო იარაღიც.

2012 წელს რაბინოვიჩის სახლს ჩაუტარდა ბარბაროსული რესტავრაცია. ამოიღეს ფანჯრები და ჩასვეს მეტალო-პლასმასის ფანჯრები, დაანგრიეს შიდა ტიხრები, ერთ-ერთი ფანჯარა კარებად გადააკეთეს, შესასვლელს ფასადზე დააშენეს გარკვეული ნაწილი, შეიღება წითლად და ამ ყველაფრის შემდეგ სახლში გაიხსნა ბარი „ბიძია სემი“.

ბარბაროსული რესტავრაციის მეორე ეტაპი 2014 წელს განხორციელდა. სახლის მფლობელმა ფასადი მწვანე და თეთრ ფერებში გადაღება.

2015 წელს ერთ-ერთ საიტზე გაჩნდა განცხადება სახლის გაყიდვის შესახებ, ფასი 42 მლნ რუბლი.

არქიტექტურა
სპეციალისტები რაბინოვიჩების სახლის სტილს მიაკუთვნებენ ეკლექტიკის ერთ-ერთ მიმდინარეობას ნეო-ბერძნულ სტილს, შესრულებულს აგურის ვარიანტში. სახლის ფასადი შემკულია მაღალი ხარისხის კერამიკული აგურით, შემკულია ტერაკოტის ფიგურებით.
ბერილიუმის ოქსიდი

ბერილიუმის ჟანგი ან ბერილიუმის ოქსიდი — ბერილიუმის და ჟანგბადის ნაერთი, ქიმიური ფორმულით . არის თეთრი ფხვნილი. მისი დნობის ტემპერატურაა 2,507°. სიმკვრივე 3025 კგ/მ³. ბერილიუმის ჟანგი ბუნებაში იშვიათად გვხვდება მინერალ ბრომელიტის სახით. წყალში პრაქტიკულად უხსნადია, მჟავაში გახსნისას წარმოქმნის მარილებს. ტუტეებთან ურთიერთქმედებისას იძლევა წყალში ხსნად მარილებს — ბერილატებს. ბერილიუმის ჟანგს ღებულობენ ბერილიუმის ჰიდროჟანგის ან ამრილების თერმული დაშლით.

გამოყენება
მას იყენებენ როგორც ცეცხლგამძლე, ინერტულ მასალას ტიგელებისა და სპეციალური კერამიკის დასამზადებლად, ატომურ რეაქტორებში, რენტგენოტექნიკაში, ორგანული სინთეზის დროს კატალიზატორად და სხვა.
ასიფ მაჰარამოვი

ასიფ იუსიფის ძე მაჰარამოვი (, დ. 26 ივლისი 1952, აღდამი, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ – გ. 1 ივლისი 1994, იალტა, უკრაინა) — აზერბაიჯანელი სამხედრო მოღვაწე, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნული გმირი, ყარაბაღის ომის მონაწილე.

ადრეული წლები
ასიფ მაჰარამოვი, 1952 წლის 26 ივლისს, აზერბაიჯანის ქალაქ აღდამში დაიბადა. 11 შვილიანი ოჯახის, პირველი ბავშვი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ ბავშვობა გაჭირვებულად გაატარა, იგი ბავშვობიდან ბოქსითა და ფეხბურთით იყო დაკავებული.

1969 წელს, აღდამის პირველი საჯარო სკოლის დამთავრების შემდეგ, ამავე ქალაქის ავტონაწილების დამამზადებელ ქარხანაში მუშაობას იწყებს. ორი წლის შემდეგ, 1971 წლის 31 ოქტომბერს, მას აღდამის კინოთეატრში ჩხუბის გამო დააკავეს და 2 წელი მიუსაჯეს, სადაც იგი 8 თვე გაატარა. 1976 წელს გოგო გაიტაცა, რომელთან ერთად მცირე დროის ცხოვრების შემდეგ, მოულოდნელად ავარიაში მოჰყვა. ავარიის დროს, სასწრაფო დახმარების მანქანის დაზიანების გამო, მას 4,5 წელი მიუსაჯეს. ციხიდან გამოსვლის შემდეგ, მეგობრებთან მოსკოვში გადავიდა, თუმცა, მალევე თავის მშობლიურ ქალაქში დაბრუნდა, სადაც რესტორანი გახსნა.

ყარაბაღის ომში ჩართვა
1991 წლის 15 ნოემბერს, თავის ძმებთან ერთად, „სახალხო ფრონტის“ ბატალიონი შექმნა, რომელიც თავი 31 დეკემბერს, რამდენიმე ოკუპირებული სოფელის გათავისუფლებისას გამოიჩინა. ომის დროს, აღდამის სოფელ მურადბეილის სამხედრო ნაწილიდან, სხვადასხვა პოლიტიკური ჯგუფების წევრებმა, საბრძოლო მასალების გატაცება სცადეს, რის წინააღმდეგ ასიფ მაჰარამოვი გამოვიდა და დააკავა ისინი. ამ დამსახურებისთვის, აზერბაიჯანის თავდაცვის მინისტრმა, დადაშ რზაევმა მას პოლკოვნიკ-ლეიტენანტის წოდება მიანიჭა.

1992 წლის 25-26 თებერვლის ღამეს, ხოჯალოელ მოსახლეობას ევაკუაციასა და სამშვიდობო კორიდორის გახსნაში ეხმარებოდა. ამავე წლის 7 მარტს, 859-ე ბატალიონის მათაურად ინიშნება, რომელიც ტერიტორიების მინებისგან გაწმენდაში იყო ჩართული. ხოლო სამი დღის შემდეგ, 10 მარტს, მისი მეთაურობით კიდევ რამდენიმე სოფელი გათავისუფლდა.

1992 წლის 24 ივნისს, სოფელ ნახიჩევანლისთან ასიფი მძიმედ დაიჭრა. გამოჯანმრთელების შემდეგ, უკან საბრძოლო ველზე დაბრუნდა. თუმცა, ომის დროს ყუმბარის აფეთქებისას, მისი ფილტვი დაზიანდა.

1993 წლის 23 ივლისს, როდესაც აღდამის რამდენიმე სოფლის ოკუპაცია მოხდა სომხების მიერ, ასიფი ამ დროს ბაქოს ჰოსპიტალში მძიმე მდგომარეობაში იწვა. ციხესა და ომში გატარებული წლების მძიმე ტვირთიდ, იგი ტუბერკულოზით დაავადდა.

სიკვდილი
ტუბერკულოზით დაავადებული მაჰარამოვი, 1994 წლის 1 ივლისს, უკრაინის ქალაქ იალტაში გარდაიცვალა, სადაც სამკურნალოდ იყო წასული.

1994 წელს, ბაქოს გმირთა ხეივანში დაკრძალეს.

გმირის წოდება
პირველად ასიფს ეროვნული გმირის წოდება, 1992 წლის 7 დეკემბერს მიანიჭეს, თუმცა იგი ამაზე უარი განაცხადა. ხელახლა გმირის წოდება, მისი სიკვდილიდან 4 წლის შემდეგ, 1998 წელს პრეზიდენტ ჰეიდარ ალიევმა მიანიჭა.
დროსის სახლი

დროსის სახლი — უძველესი ერთსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი. სახლი აგებულია 1850-იან წლებში. მდებარეობს რაბინოვიჩისა და რაფაილოვიჩის სახლებს შორის. დროსის სახლი რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია.

მისამართი: ტაგანროგი, ფრუნზეს ქუჩა № 22.

ისტორია
დროსის სახლი აგებულია 1850-იან წლებში ტაგანროგელი ვაჭრის, პურის კომერსანტის ა. დროსის მიერ. სახლი განეკუთვნება ჩეხოვთან დაკავშირებული ძეგლების სიას. ანტონ ჩეხოვი იყო სახლის მფლობელის ვაჟის ანდრეი დროსის თანაკლასელი და ზოგჯერ მათ სტუმრობდა ხოლმე. ანტონს იზიდავდა კულტურული ატმოსფერი, რომელიც ყვაოდა ამ ოჯახში, მათი მუსიკალური საღამოები და საოჯახო სპექატაკლები.

სახლის ფასადზე დაკიდულია მარმარილოს მემორიალური დაფა ტექსტით:

ამჟამად დროსის სახლის, ისევე როგორც სხვა სახლების ფასადი საშინელ მდგომარეობაშია, რომელიც გაამწვავა ე. წ. „სარემონტო ინიციატივებმა“. სახლის შესაკეთებელი სახსრები მუნიციპალურმა მთავრობამ ვერ გამოძებნა ვერც ანტონ ჩეხოვის 150 წლის იუბილისთვის და ვერც მოგვიანებით.

არქიტექტურა
დროსის ორსართულიანი სახლი ძალიან მოკრძალებულია, არ გამორჩევა რაიმე არქიტექტურული გადაწყვეტილებებით.

ცნობილი მობინადრები
ანდრეი დროსი (1860-1918) — რუსი ოფიცერი, ანტონ ჩეხოვის გიმნაზიელი მეგობარი.
ანტონ ჩეხოვი (1860-1904) — ცნობილი რუსი მწერალი, მსოფლიო ლიტერატურის კლასიკოსი.
იდელსონის აფთიაქი

იდელსონის აფთიაქი — უძველესი სახლი ტაგანროგში, როსტოვს ოლქი. მდებარეობს წითელ შესახვევ № 53-ში. ამჟამად ეწოდება აფთიაქი № 53. 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილების საფუძველზე სახლს, რომელშიც მდებარეობდა იდელსონის აფთიაქი მიენიჭა რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ისტორია
თავდაპირველად სახლის მფლობელმა რ. ბ. იდელსონმა, სანამ სახლს ააშენებდა თავისი აფთიაქის განსათავსებლად იჯარით აიღო სათავსო თანამედროვე ჩეხოვის ქუჩაზე. შემდეგ თავისი ბიზნეს საქმიანობის განვითარებისათვის იყიდა ორსართულიანი სახლი და მის პირველ სართულზე 1884 წელს განათავსა საკუთარი აფთიაქი. დროთა განმავლობაში იდელსონის აფთიაქი ქალაქ ტაგანროგში ერთ-ერთი საუკეთესო გახდა. ჩვენს დრომდე შემორჩენილია იდელსონის აფთიაქის ეტიკეტების გამოსახულება.

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ. 1920 წლის 20 ივნისს მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. შემდგომში აფთიაქში მუშაობდა 9 ადამიანი. მთავარი პროვიზორის თანამდებობაზე დაინიშნა ი. ბ. ნანკინი. დაწესებულებას ეწოდა ააფთიაქი № 53 და აგრძელებდა თავის საქმიანობას. 1980-იან წლებში შევიდა კომპანია „ფარმაციის“ შემადგენლობაში.

აღწერა
იდელსონის სახლის ფასადის ელემენტები, რომელიც გამოყენებულია მის გასაფორმებლად საკმად ასიმეტრიულია. ეს ელემენტებია ბარელიეფები, შეისრული ფანჯრები და სხვ. სახლის გარეთა ფასადი შესრულებულია გოთიკურ არქიტექტურულ სტილში.
სალამატის რეგიონი

სალამატის რეგიონი  — ჩადის რეგიონი. თავისი სახელწოდება მან მიიღო რეგიონში ჩამომდინარე მდინარე სალამატის გამო. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ამ-ტიმანი. ფართობი — 66 000 კმ², მოსახლეობის რაოდენობა 2009 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს 308 605 ადამიანს.

გეოგრაფია
სალამატის რეგიონი მდებარეობს ქვეყნის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთში და შეესაბამება ადრე აქ მდებარე სალამატის პრეფექტურის ტერიტორიას. დასავლეთით რეგიონს ესაზღვრება შუა შარის და გერის რეგიონები, ჩრდილოეთით სილის რეგიონი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით რეგიონზე გადის სახელმწიფო საზღვარი ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკასთან.

სალამატის რეგიონში მდებარეობს ზაკუმის ეროვნული პარკი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით სალამატის რეგიონი იყოფა 3 დეპარტამენტად — აბუდეია (შედგება 3 ქვეპრეფექტურისაგან), ბაჰრ-აზუმი (3 ქვეპრეფექტურისაგან), ჰაზარ-მანგუეიგნე (3 ქვეპრეფექტურისაგან).

ეკონომიკა
სალამატის რეგიონის ეკონომიკის საფუძველია სოფლის მეურნეობა — მეცხოველეობა, ფეტვის და არაქისის მოყვანა, ასევე თევზჭერა.