iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
იღბლიანი ჯენტლმენები

„იღბლიანი ჯენტლმენები“ — საბჭოთა ერთსერიიანი, მხატვრული კომედიური ფილმი, რომელიც გადაიღო რეჟისორმა ალექსანდრე სერიმ 1971 წელს. 1972 წელს იგი 65 მილიონმა მაყურებელმა ნახა და ფილმში არსებული ფრაზები საბჭოთა ხალხის მეტყველებაში მალევე გავრცელდა.

სიუჟეტი
შუა აზიაში იმალება სამი დამნაშავე. ისინი გათხრებისას არქეოლოგებს ჰპარავენ ალექსანდრე მაკედონელის მუზარადს. პროფესორი მალცევი, არქეოლოგიური ექსპედიციის ხელმძღვანელი, ამის შესახებ მოსკოვში, მილიციაში განაცხადებს. მას უჩვენებენ მათ დოსიეს. იგი განსაკუთრებით დიდ ყურადღებას მიაქცევს მათი მეთაურის, დოცენტის იერს.

მოგვიანებით ავტობუსში მალცევი ამჩნევს ევგენი ტროშკინს - საბავშვო ბაღის პედაგოგსა და გამგეს. წარმოიშვება გაუგებრობა - მალცევს ჰგონია, რომ იგი დოცენტია. მას შემდეგ, რაც ყველაფერი ირკვევა, აღმოჩნდება, რომ ნამდვილი დამნაშავეები დაიჭირეს, მაგრამ მუზარადი ვერ უპოვეს - მათ იგი უბრალოდ დამალეს. მილიციის სახელით მალცევი ტროშკინს სთხოვს, დაეხმაროს საქმის ბოლომდე გახსნაში. მიუხედავად წინააღმდეგობისა, ევგენი საბოლოოდ თანხმდება.
ბარბარ ავაზაკყოფილი

ბარბარ ავაზაკყოფილი – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 6 მაისი, ახალი სტილით - 19 მაისი.

ცხოვრება
წმინდა მოწამე ბარბარ ავაზაკყოფილი საბერძნეთში ცხოვრობდა და მრავალი წელი ავაზაკობდა. სახიერმა უფალმა, რომელსაც არ უნდა ცოდვილის სიკვდილი, სინანულით აავსო მისი სული. ერთხელ, როცა ბარბარი გამოქვაბულში იჯდა და ნაძარცვს ათვალიერებდა, ღვთის მადლმა შეძრა მისი გული. ის დაფიქრდა გარდაუვალ სიკვდილზე და საშინელ სამსჯავროზე. ბარბარს მოაგონდა ყველა ბოროტება, მის მიერ ქმნილი და სინანულში ჩავარდა. „უფალს სათნო ეყო მის გვერდით ჯვრაცმული ავაზაკის ლოცვა, მეც დამიცავს თავისი გამოუთქმელი მოწყალების გამო“. მან მთელი საგანძური გამოქვაბულში დატოვა და უახლოეს ეკლესიაში წავიდა, მღვდელს მოუთხრო ყველაფერი და შეევედრა, მიეღო მისგან აღსარება. მღვდელმა ბარბარს თავის სახლში მისცა ბინა. მღვდლის სახლში ავაზაკყოფილი საღორეში დასახლდა, საქონლის საჭმელს ჭამდა და ცხოველზე უარესად მიაჩნდა თავი. მღვდლისგან ცოდვათა შენდობის შემდეგ წმინდა ბარბარი ტყეში წავიდა და 12 წელი გაატარა გამუდმებულ ლოცვასა და ტირილში. ბოლოს, წმინდანმა ზეციდან ნიშანი მიიღო, რომ მისი ცოდვები აღხოცილ იქნა უფლისაგან. ერთხელ იმ ადგილებში ვაჭრებმა გაიარეს. მათ შენიშნეს, ხშირ ბალახში რაღაც შეიძრა, იფიქრეს, რომ ნადირი იყო და ისარი ესროლეს. ახლოს რომ მივიდნენ, შეძრწუნდნენ. წინ მომაკვდავი ადამიანი იწვა. წმინდანი ვაჭრებს შეევედრა, არ ედარდათ, მხოლოდ მღვდლისთვის შეეტყობინებინათ ეს ამბავი. მღვდელმა, რომელმაც მიიღო წმინდა ბარბარის აღსარება, და მისცა მას წმინდა ზიარება, ამჯერად ვერ მიუსწრო სულთმობრძავს. ის კრძალვით მიეახლა წმინდანის ღვთაებრივი შუქით განათებულ ცხედარს. დაასაფლავა იქვე, სადაც გარდაიცვალა. შემდგომ წმინდა მოწამის კუბოდან წმინდა მაკურნებელმა მირონმა იწყო დენა. წმინდა ბარბარის ნაწილები განისვენებენ კელიის მონასტერში თესალიაში, ქალაქ ლარისის მახლობლად.
კონსტანტინოპოლის მეორე საეკლესიო კრება

კონსტანტინოპოლის მეორე საეკლესიო კრება (მართლმადიდებლებისთვის — მეხუთე მსოფლიო საეკლესიო კრება) — მსოფლიო საეკლესიო კრება, ჩატარდა 553 წელს კონსტანტინოპოლში, იმპერატორ იუსტინიანე -ის ინიციატივით. მართლმადიდებელი ეკლესია კრების ხსენების დღეს აღნიშნავს 7 აგვისტოს (ძველი სტილით 25 ივლისს).

ისტორია
მეხუთე მსოფლიო კრება გაიმართა 553 წელს, იუსტინიანე -ის ზეობისას კონსტანტინოპოლში. მისი მიზანი იყო სამი უკვე გარდაცვლილი ეპისკოპოსის: თეოდორე მოფსუესტელის, თეოდორიტე კვირელისა და იბა ედესელის საკითხის განხილვა, რომლებიც ჯერ კიდევ მესამე მსოფლიო კრების დროს თავიანთ თხზულებებში ნესტორიანულ შეხედულებებს გამოთქვამდნენ. ქალკედონის კრებას, რომელმაც დაგმო მონოფიზიტები, ეს მღვდელმთავრები არ განუსჯია, რის გამოც ევტიქის მიმდევრები კრების მონაწილეებს ნესტორიანელობაში დებდნენ ბრალს. ერეტიკოსებისთვის მართლმადიდებელთა გმობის საბაბი რომ გაექარწყლებინა, წმიდა იუსტინიანემ გამოსცა ბრძანება, რომლის სამ თავშიც ცალ-ცალკე იყო გაკიცხული სამივე ზემოხსენებული მამა; მაგრამ, რადგან ამ ბრძანებამ ეკლესიის წარმომადგენელთა შორის საყოველთაო აღიარება ვერ ჰპოვა (განსაკუთრებით დასავლეთში, და კერძოდ, აფრიკაში), წარმოიქმნა დავა „სამი თავის“ შესახებ. სწორედ ამან გამოიწვია მეხუთე მსოფლიო კრების მოწვევის აუცილებლობა.

კრებას 165 ეპისკოპოსი ესწრებოდა. კონსტანტინოპოლში მყოფმა პაპმა ვიგილიუსმა უარი განაცხადა მასში მონაწილეობაზე, თუმცა სამჯერ იქნა მოწვეული შეკრებილი მღვდელმთავრებისა და თავად იმპერატორის სახელით გაგზავნილი ოფიციალური დეპუტაციის მიერ.

კრებას თავმჯდომარეობდა წმიდა კონსტანტინოპოლელი პატრიარქი ევტიქი. იმპერატორის ედიქტის თანახმად „სამი თავის“ საკითხი საგულდაგულოდ იქნა განხილული 553 წლის 4 მაისიდან 2 ივნისამდე გამართულ რვა სხდომაზე. საბოლოოდ თეოდორე მოფსუეტელი და მისი სწავლება ანათემას გადაეცა; შეაჩვენეს თეოდორიტე კვირელისა და იბა ედესელის რამდენიმე თხზულებაც, თავად ეს მამები კი, როგორც სინანულით განწმენდილები, შეწყალებულ იქნენ. პაპი ვიგილიუსი, როგორც ერეტიკოსთა თანამდგომი, ეკლესიიდან განკვეთეს, მაგრამ კრების შემდგომ იგი შეუერთდა მამათა საერთო აზრს და ხელი მოაწერა კრების დადგენილებას.

კრების მამებმა განიხილეს და შეაჩვენეს საუკუნის ცნობილი საეკლესიო მოღვაწის, ხუცეს ორიგენეს რელიგიური სწავლება. დაიგმო მათი მიმდევრებიც, რომლებიც საყოველთაო მკვდრეთით აღდგომას უარყოფდნენ.
კონსტანტინოპოლის მესამე საეკლესიო კრება

კონსტანტინოპოლის მესამე საეკლესიო კრება (მართლმადიდებლებისთვის — მეექვსე მსოფლიო საეკლესიო კრება) — მსოფლიო საეკლესიო კრება, გაიხსნა 680 წელს და დაიხურა 681 წლის 17 თებერვალს კონსტანტინოპოლში, იმპერატორ კონსტანტინე პოგონატის ინიციატივით.

ისტორია
კრებას ესწრებოდა 243 ეპისკოპოსი, თუმცა გარკვეულ ეტაპზე ეს რიცხვი იცვლებოდა. კრება შეიკრიბა მონოფელიტების სწავლების წინააღმდეგ, რომლებიც მონოფიზიტების შემდეგ გაჩნდნენ და სახელმწიფოში რელიგიურ განხეთქილებას ჰქმნიდნენ. ისინი ამტკიცებდნენ, რომ იესო ქრისტეში იყო ერთი, ღვთაებრივი ნებისყოფაო.

არც მეხუთესა და არც მეექვსე კრებებს საეკლესიო კანონები არ გამოუციათ. სამაგიეროდ მეექვსე მსოფლიო კრების სხდომები განახლდა 692 წელს, კეისარ აუგუსტინიანე -ის მოწვევით, რომელზედაც გამოცემულ იქმნა 102 კანონი და ამით შეივსო მეხუთე და მეექვსე კრებების ხარვეზი საეკლესიო სამართლის საკითხში. აღნიშნულ კანონებს უწოდებენ ტრულის (სვეტების) კრების კანონებსაც.
დედამიწის ქერქი

დედამიწის ქერქი — დედამიწის მყარი გარსი, რომელიც ვრცელდება მოხოროვიჩიჩის ზედაპირის ზევით და აგებულია ქანებისა და მინერალებისაგან.

მინერალი ერთგვაროვანი თვისებების მქონე წარმონაქმნია. მინერალები წარმოიქმნება, როგორც დედამიწის სიღრმეში, ასევე მის ზედაპირთან ახლოს. დედამიწაზე ცნობილია 3000 ათასამდე სახეობის მინერალი. აქედან 70 ფართოდაა გავრცელებული. წარმოშობის მიხედვით მინერალებს 3 ჯგუფად ყოფდნენ: მაგმურ, დანალექ და მეტამორფულ ქანებად. დედამიწის ქერქის ამგებ ქანებს შორის 60% მაგმურია. დედამიწის სიღრმეში წარმოიქმნება მაღალი ტემპერატურის მქონე თხევადი მაგმა. მაგმური ქანებია: გრანიტი, ბაზალტი, ანდეზიტი, ვულკანური ტუფი. დანალექი ქანები არსებობს ხმელეთზეც და ზღვებსა და ოკეანეების ფსკერზე. ანსხვავებენ ნგრევით, ორგანულ და ქიმიური წარმოშობის დანალექ ქანებს. მდინარეების მიერ გადატანილი ნაშალი მასალის ფსკერზე დაგროვებისა და გამკვრივების შემდეგ წარმოიქმნება.

ორგანული დანალექი ქანები ცხოველების და მცენარეული დალექვის შედეგად წარმოიქმნება. ასეთებია: ცარცი, კირქვა, ტორფი და ნახშირი. ქიმიური წარმოშობის დანალექი ქანია ქვანახშირი.
ატომიუმი

ატომიუმი — ბრიუსელის ერთ-ერთი სიმბოლო. 120 მეტრი სიმაღლის ნაგებობა 1958 წელს მსოფლიო გამოფენისთვის (სახელწოდებით „ექსპო 58“) აღიმართა. ეს არის რკინის კრისტალის 165-მილიარდჯერ გაზრდილი ალუმინისგან დამზადებული მოდელი, რომელიც ბელგიელმა ინჟინერმა ანდრე ვატერკეინმა დააპროექტა და შემდეგ მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა და თამაშობს ბრიუსელის ინფრასტრუქტურის განვითარებაში. თავიდან ძალიან უცნაური იყო, როდესაც მისი მშენებლობის დროს გადაწყვიტეს რომ ბურთები ყოფილიყო არა ფოლადის, არამედ ალუმინის რაც იმ დროისთვის მომავლის სამშენებლო მასალად ითვლებოდა. ზუსტად არ არის ცნობილი თუ რატომ მიიღეს ეს გადაწყვეტილება, მაგრამ ერთ-ერთი მიზეზი კი ნამდვილად იყო ის, რომ ალუმინი უფრო გამოსადეგი იყო კოროზიის წინააღმდეგ ვიდრე ფოლადი. თავიდან ჩაფიქრებული იყო რომ ნაგებობა ბრიუსელში იდგებოდა არაუმეტეს 6 თვისა, მაგრამ მსოფლიო გამოფენის დასრულებისთანავე გადაწყდა, რომ ის თავისი სილამაზის და ცნობადობის წყალობით დარჩენილიყო ქალაქის ერთ-ერთ მთავარ ლენდმარკად.

2004 დან 2006 წლამდე ატომიუმის შენობაზე ტარდებოდა განახლებითი სამუშაოები და ამ ხნის განმავლობაში ის იყო მნახველისათვის დროებით დახურული. ამ დროს შენობის გარკვეული ნაწილი რომელიც ალუმინით იყო ნაშენები შეიცვალა სპეციალური მასალით, ანტიკოროზიული ფოლადით. რენოვაცია დაჯდა 26 მილიონი ევრო. 2005 წლის 21 დეკემბერს კი დაიტესტა ატომიუმის გარე განათება, რადგანაც მისი ნათურები ძალიან მალე ფუჭდებოდნენ მთავრობამ მიიღო გადაწყვეტილება, რომ ბურთების მერიდიანებზე გადაკრულიყო ახალი უჟანგავი ფოლადის ფირფიტები, რაშიც უკვე ჩაშენებული იქნებოდა თანამედროვე და ძლიერი ლედ-ნათურები.

2006 წლის 14 თებერვალს კი იმ დროს პრინცმა ფილიპმა (ის ახლა უკვე ბელგიის მეფეა) საზეიმოდ გახსნა განახლებული ატომიუმი, რომელიც არის მუზეუმი და შენობის შიგნით განთავსებულია საგამოფენო დარბაზები და სავაჭრო ცენტრები, რომლებიც ესკალატორებით და ლიფტებით უკავშირდებიან ერთმანეთს. შენობის მწვერვალიდან იშლება ბრიუსელის ხედი.

საინტერესო ფაქტები
თუკი ატომიუმს განვიხილავთ არა როგორც კრისტალის, არამედ მოდელს ატომისა, რომელსაც ცხრა ნუკლონი აქვს (რაც სახელწოდებიდან გამომდინარე ბუნებრივად შეიძლება მოგვეჩვენოს), ეს ატომი იქნება ბერილიუმის ატომი, რომელსაც ქიმიური ელემენტების პერიოდულ სისტემაში აქვს სიმბოლო , რაც შეესაბამება ბელგიის კოდს.
პანტელერია

პანტელერია , ანტიკური სახელი კოსირა — კუნძული იტალიაში. მდებარეობს ხმელთაშუა ზღვაში, სიცილიის სრუტეში. კუნძულიდან 100 კილომეტრში დასავლეთით მდებარეობს სიცილია, ხოლო 70 კილომეტრში აღმოსავლეთით განფენილია ტუნისის სანაპირო ზოლი. ადმინისტრაციულად კუნძული პანტელერია შედის სიცილიის ტრაპანის პროვინციის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
კუნძული ვულკანური წარმოშობისაა. ფართობი 83 კმ². უმაღლესი წერტილია მთა გრანდე, რომელიც მდებარეობს ზღვის დონიდან 836 მეტრ სიმაღლეზე. პანტელერიაზე საკმაოდ ბევრი ნაყოფიერი მიწაა, თუმცა აქ სუფთა წყლის ნაკლებობაა. კუნძულის მთავარი ქალაქია პანტელერია, რომელიც კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს.

ისტორია
არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აქ აღმოჩენილია მრავალი ნივთი, რომელიც 35 ათასი წლით თარიღდება. რომაელებმა ეს კუნძული დაიკავეს ძვ. წ. 255 წელს. მომდევნო წელს რომმა ეს კუნძული დაკარგა, მაგრამ ძვ. წ. 217 წელს აქ კვლავ რომაელთა გავლენა აღდგა. აქ არსებულმა დასახლებულმა პუნქტმა იმპერიისგან მიიღო საქალაქო უფლებები.

700 წელს კუნძული დაიპყრეს არაბებმა, აქედან განხორციელდა არაბების შეტევა სიცილიაზე. 1311 წელს არაგონის ფლოტმა, რომელსაც ლუის-დე რეკისენი მეთაურობდა აქ მნიშვნელოვანი გამარჯვება მოიპოვა, 1553 წელს ეს ტერიტორია მცირე ხნით ოსმალთა მმართველობის ქვეშ აღმოჩნდა.
ღვანკითის დედაღვთისა

ღვანკითის დედაღვთისა – ეკლესია თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ღვანკითში, სოფლის დასავლეთით, მდ. ჩოლაბურის მარჯვენა ნაპირზე. აგებულია საუკუნეში.

არქიტექტურა
დედაღვთისას ეკლესია ერთნავიანი ბაზილიკაა (დაახლოებით 96 მ), ნაშენია თლილი ქვისა და კირისაგან. 1924-1925 წლებში მისთვის შემოუცლიათ პერანგი, წაუღიათ და მდ.ჩოლაბურის ნაპირის გასამაგრებლად გამოუყენებიათ.

2006-2008 წლებში ტაძარს რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა. აღდგენისას ტაძრის არქიტექტონიკისა და სიძველის კვალის შენარჩუნებსი მიზნით, მაქსიმალურად იქნა გამოყენებული მშენებლობაში არსებული კონსტრუქციები. ამავე მიზეზით ტაძარს შიგნიდან არ ჩაუტარდა მოპირკეთებითი სამუშაობები, გაუკეთდა ქვის კანკელი და ქვის იატაკი, დაიხურა კრამიტით. დღეს აქ მამათა მონასტერი ფუნქციონირებს.

ლეგენდა
მის შესახებ საინტერესო ლეგენდა არსებობს: ერთხელ მდ. ჩოლაბური ისე ადიდებულა, რომ თამარ მეფე ღვანკითის მხარეს ვეღარ გასულა. სოფლის მცხოვრებლებს სასწრაფოდ აუგიათ ეკლესია და წყლის დაკლებამდე მეფისათვის ლოცვას შედგომიან, არგვეთის მხარეს კი, ეკლესიაში, თვითონ თამარ მეფე ლოცულობდა.
მადეირა

მადეირა — პორტუგალიის ავტონომიური რეგიონი ატლანტის ოკეანეში. ძირითადად მოიცავს კუნძულ მადეირას, პორტუ-სანტუს და დეზერტაშს. მადეირა არის ევროკავშირის წევრი როგორც პორტუგალიის განსაკუთრებული ტერიტორია.

მადეირა 1418-1420 წლების შუალედში იქნა აღმოჩენილი პორტუგალიელი მეზღვაურების მიერ. არქიპელაგის აღმომჩენის ინიციატორად ითვლება ენრიკე პორტუგალიელი. მოგვიანებით ბრიტანეთის იმპერიამ მოახდინა ამ კუნძულების ოკუპირება, ნაპოლეონის ომების პერიოდში ეს ტერიტორია 1814 წელს პორტუგალიას დაუბრუნდა. მადეირა არის ერთ-ერთი საუკეთესო კურორტი, კუნძული განთქმულია თავისი ღვინით და ყვავილებით. ყოველ ახალ წელს აქ იმართება მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესო ფოიერვერკის შოუ, სწორედ აქ გაიმართა მსოფლიოში უდიდესი ფოიერვერკის შოუ. ამ ადგილს უმნიშვნელოვანესი დანიშნულება აქვს, აქედან ხორციელედება დაკავშირება კარიბის აუზის ქვეყნებთან და ევროპასთან.

მადეირაზე არის ერთ-ერთი უძველესი კურორტი, საუკუნეში ევროპაში არსებობდა მხოლოდ ორი ზღვის კურორტი - ფრანგული რივიერა და მადეირა. 1976 წელს მადეირა იქცა ავტონომიურ ოლქად.

მმართველობა
მადეირას ავტონომიური რეგიონის საკანონმდებლო ორგანო — 47 წევრისაგან შემდგარი მადეირას საკანონმდებლო ასამბლეა, რომელიც აირჩევა საყოველთაო, პირდაპირი და ფარული კენჭისყრით, პროპორციული წარმომადგენლობის პრინციპის შესაბამისად, 4 წლის ვადით.

მადეირას ავტონომიური რეგიონის მთავრობა — რეგიონული პოლიტიკისა და რეგიონული საჯარო ადმინისტრაციის უმაღლესი აღმასრულებელი ორგანო. პოტრუგალიის კონსტიტუცია განსაზღვრავს რა რეგიონის მთავრობის სტატუს განმარტავს, რომ რეგიონულ მთავრობას აკისრია პოლიტიკური პასუხისმგებლობა რეგიონის საკანონმდებლო კრების წინაშე. მადეირას რეგიონული მთავრობის თავმჯდომარე (პრეზიდენტი), არჩევნების შედეგების გათვალისწინებით, ინიშნება რესპუბლიკის წარმომადგენლის მიერ. რესპუბლიკის წარმომადგენელი რეგიონული მთავრობის თავმჯდომარის (პრეზიდენტის) წინადადებით თანამდებობაზე ნიშნავს და ათავისუფლებს რეგიონის მთავრობის წევრებს. რეგიონის მთავრობა უფლებამოსილების განხორციელებას შეუდგება რეგიონის საკანონმდებლო ასამბლეის წინაშე.
მოზამბიკი (კუნძული)

მოზამბიკი — კუნძული მდებარეობს მოზამბიკის სანაპიროზე, ქვეყნის ჩრდილოეთით. ასევე ეწოდება ქალაქსაც ამ კუნძულზე. კუნძულის სახელწოდებით მიიღო თავისი დასახელება კოლონიამ, ხოლო შემდგომში ქვეყანამაც. 1991 წლიდან კუნძული და ქალაქი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

გეოგრაფია
კუნძული მდებარეობს ინდოეთის ოკეანის დასავლეთ ნაწილში, აფრიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. კუნძულის სიგრძე 3 კილომეტრია, ფართობი კი 1,5 კვ.კმ. მოსახლეობის რაოდენობა 54 135 ადამიანია (2005 წელს, უპირატესად მაკუა). მოსახლეობის სიმჭიდროვე 36.210 ადამიანი კვ./კმ-ზე (2005 წლისათვის). კუნძული განიცდის ჭარბმოსახლეობას. ადმინისტრაციულად ის შედის ნამპულას პროვინციაში. აფრიკის კონტინენტისაგან კუნძული გამოყოფილია კილომეტრიანი სიგანის სრუტით.

ისტორია
მოზამბიკის კუნძული გამოიყენებოდა ჯერ კიდევ ადრეულ შუასაუკუნეებში არაბი და სპარსელი ვაჭრების მიერ. პორტუგალიელმა ვასკო და გამამ ევროპელთაგან პირველმა მოინახულა 1498 წელს კუნძული, რომელსაც მაშინ მართავდა შეიხი მუსა ბენ მბიკი (რომლის სახელისგანაც წარმოიშვა სიტყვა მოზამბიკი). 1506 წელს პორტუგალიელებმა კომანდორების ტრისტან და კუნიას და აფონსო ალბუკერკის მეთაურობით დაიპყრეს კუნძული და ქალაქი. 1508 წელს კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში იყო აშენებული ფორტი სან-სებასტიანი, რომლისთვისაც სამშენებლო მასალები ალბუკერკის მითითებით იგზავნებოდა ევროპიდან.

მოხერხებული გეოგრაფიული მდებარეობის წყალობით კუნძული მოზამბიკი იყო რეგიონის უდიდესი ნავსადგური. რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში შემოსავლის მთავარი წყარო იყო მონებით ვაჭრობა. საუკუნის ბოლოს ქალაქი მოზამბიკი იყო პორტუგალიის გენერალ-გუბერნატორის და კათოლიკური ეპისკოპოსის რეზიდენცია, აქ იმყოფებოდა საკონსულოები რიგი ევროპული ქვეყნებისა. აშენებული იყო გუბერნატორის სასახლე, ტაძარი, საბაჟოს შენობა, დიდი მაღაზიები გერმანელი, ფრანგი და შვეიცარიელი ვაჭრებისა. ქალაქი იყოფოდა ორ ნაწილად ევროპულად და ადგილობრივად. 1898 წლამდე ქალაქი მოზამბიკი წარმოადგენდა მოზამბიკის კოლონიის ადმინისტრაციულ ცენტრს, შემდეგ დედაქალაქი იყო გადატანილი ლორენსუ-მარკიშში.
ესპანეთის სუვერენული ტერიტორიები

ესპანეთის სუვერენული ტერიტორიები — არის პატარა ტერიტორიული ერთეულების ჯგუფი ჩრდილოეთ აფრიკაში, ამ ტერიტორიას ესპანეთი აკონტროლებს მაგრამ ის არ შედის ავტონომიურ გაერთიანებაში.

აქ არსებულ ესპანურ ადგილებს არაოფიციალურად უწოდებენ დიდ და მცირე ტერიტორიებს.

"დიდი ტერიტორია" - არის სეუტა და მელილია, რომლებიც ავტონომიური ქალაქის სტატუს ატარებენ, ეს ქალაქები სარგებლობენ უფრო დიდი ავტონომიით, ვიდრე ესპანეთის მუნიციპალიტეტები.

"მცირე ტერიტორია" - არის პატარა კუნძულების ჯგუფი მაროკოს სანაპირო ზოლის სიახლოვეს. ეს ტერიტორიები სადავოა მაროკოსა და ესპანეთს შორის, სწორედ ამიტომ აქ სამხედრო გარნიზონები დგას.

როგორც ესპანეთში ისევე აქ მთავარი ვალუტა არის ევრო.
ჯეიმსის კუნძული (გამბია)

ჯეიმზის კუნძული (ინგლ. ) – მცირე ზომის გამაგრებული კუნძული მდინარე გამბიაზე, მდებარეობს ატლანტის ოკეანის შესართავიდან დაახლოებით 30 კმ–ში.

ისტორია
კუნძული ევროპელებით პირველად დასახლდა 1651 წელს და მას საფუძველი ჩაეყარა კურლანდიის საჰერცოგოს მიერ. წმინდა ანდრიას კუნძული არ იყო საჰერცოგოს ერთადერთი ზღვისიქითა საჰერცოგო (კოლონია კუნძულ ტობაგოზე არსებობდა 1654–1659 წლების მანძილზე და განმეორებით 1660–1689 წწ). 1661 წელს კუნძული ინგლისელებმა დაიპყრეს, რომლებმაც მას თანამედროვე სახელწოდება მიანიჭეს. კუნძული დასავლეთ აფრიკიდან ოქროს, სპილოს ძვლისა და შავი მონების გადაზიდვის ბაზად გამოიყენებოდა. 1695 წელს ჯეიმზის ციხესიმაგრე ფრანგებმა აიღეს. ინგლისმა ის 1697 წელს დაიბრუნა. 1702 წელს კვლავ ფრანგებმა დაიპყრეს, ხოლო 1779 წელს ციხესიმაგრე მიტოვებულ იქნა.

2003 წელს, ჯეიმზის კუნძული, კოლონიალური პერიოდის სხვა სიმაგრეებთან ერთად, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანეს.
ვალკამონიკის ხეობის კლდის ნახატები

ვალკამონიკის ხეობის კლდის ნახატები — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი (1979 წლიდან) იტალიაში, ვალ-კამონიკეს დაბლობის ტერიტორიაზე, სამხრეთ ალპურ რეგიონებში, ლომბარდიის, ბრეშის და ბერგამოს პროვინციებს შორის.

აქ მდებარეობს პეტროგლიფების უდიდესი ნაკრები ევროპაში — სულ დაახლოებით 300 ათასი. დაბლობის სახელწოდება წარმოდგება კამუნების ტომისაგან, რომლებიც აქ რომაელების მოსვლამდე მცირე ხნით ადრე ცხოვრობდნენ. მათთან დაკავშირებულია მხოლოდ პეტროგლიფების მცირე ნაწილი: ქრონოლოგიურად ისინი მიეკუთვნებიან პერიოდს ზედა პალეოლითიდან (6000 წელი ჩვენს ერამდე) ახ.წ. საუკუნემდე.
გოგა გველესიანი

გოგა (გიორგი) გველესიანი (დ. 23 ნოემბერი, 1965, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი.

ბიოგრაფია
გოგა გველესიანი დაიბადა 1965 წლის 23 ნოემბერს, თბილისში.

დაამთავრა საქართველოს თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი, მუშაბდა მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის კინომსახიობთა თეატრში, ხოლო 2000 წლიდან იყო რუსთაველის თეატრის მსახიობი.

ფილმოგრაფია
გადაღებულია ფილმებში
1985: „ექო“ რეჟ. ზაზა ხალვაში
1996: „შეყვარებული კულინარის 1001 რეცეპტი“ რეჟ. ნანა ჯორჯაძე
2003: „ვარიაცია „ოტელოს“ თემაზე“ რეჟ. მერაბ კოკოჩაშვილი
2003: „კიდევ ერთი ქართული ისტორია“ რეჟ. ერეკლე ბადურაშვილი
2011: „გარიგება 2 (გარიგება 20 წლის შემდეგ)“ (ფაცურა) რეჟ. ზაქარია (ზაზა) კოლელიშვილი

ტელევიზია
2006: სერიალი „ასა“ (ეპიზოდურ როლში) რეჟ. ლაშა ცერიაშვილი
რეკლამები

ნათამაშები როლები
მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის კინომსახიობთა თეატრი
თორთონ უაილდერი „ჩვენი პატარა ქალაქი“ (თენგიზი) რეჟ. მიხეილ თუმანიშვილი
ედუარდო დე ფილიპო „ცილინდრი“ რეჟ. მიხეილ თუმანიშვილი
დავით კლდიაშვილი „ბაკულას ღორები“ რეჟ. მიხეილ თუმანიშვილი
ლაშა თაბუკაშვილი „ნატაძრალი“(გიორგი) რეჟ. მიხეილ თუმანიშვილი
ავქსენტი ცაგარელი „ჭკუისა მჭირს“(კიკოლი) რეჟ. მიხეილ თუმანიშვილი
უილიამ შექსპირი „ზაფხულის ღამის სიზმარი“ (კნაჭა) რეჟ. მიხეილ თუმანიშვილი
ჟან ჟიროდუ „ამფიტრიონ 38“ რეჟ. მიხეილ თუმანიშვილი
რიუნოსკე აკუტაგავა „ცხოვრება იდიოტისა“ (გონსკე) რეჟ. დავით დოიაშვილი
ერნესტ ბრილი „სერობა“ (მოწაფე) რეჟ. ქეთი დოლიძე

რუსთაველის თეატრი
გრიგოლ რობაქიძე „ლამარა“ რეჟ. რობერტ სტურუა
უილიამ შექსპირი „მეთორმეტე ღამე“ (მასხარა) რეჟ. რობერტ სტურუა
უილიამ შექსპირი „მაკბეტი“ (ბენქოს ვაჟი, უფლისწული) რეჟ. რობერტ სტურუა
კარლო გოცი „ქალი-გველი“ (ბრიგელა) რეჟ. რობერტ სტურუა
იაკობ გოგებაშვილი „დედა ენა“ რეჟ. რობერტ სტურუა
სამუელ ბეკეტი „გოდოს მოლოდინში“ (ლაქი) რეჟ. რობერტ სტურუა
გია ყანჩელი „სტიქსი“ რეჟ. რობერტ სტურუა
ვაჟა-ფშაველა „სტუმარ–მასპინძელი“ (მუსა) რეჟ. გოშა გორგოშაძე
რეტის რკინიგზა

რეტის რკინიგზა (შემოკლებით – , , ) — ვიწროლიანდაგებიანი რკინიგზების ქსელი შვეიცარიასა და იტალიაში, წარმოადგენს უდიდეს აქციონერულ რკინიგზას. კომპანიის რკინიგზების უდიდესი ნაწილი განლაგებულია გრაუბიუნდენის კანტონის ფარგლებში.

 ხაზი წარმოადგენს უდიდეს გადამზიდავს მსხვილი ტურისტული რაიონის სანქტ-მორიცი–დავოსის ფარგლებში გასასვლელით იტალიის საზღვართან. რკინიგზის ნაწილი, ალბულის და ბერნინის შორის, წარმოადგენს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ობიექტებს.

2009 წელს ალბულის გვირაბის თაღების სიძველის მიზეზით, რომელიც ისტორიული ხაზის შემადგენელ ნაწილს წარმოადგენს, გადაწყვეტილი იყო 2011 წლამდე გვირაბის მთლიანი რეკონსტრუქცია.
აკაკი ასისთავი

აკაკი ასისთავი (გ. 303) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 7 მაისი, ახალი სტილით — 20 მაისი.

ცხოვრება
წმინდა მოწამე აკაკი დაიბადა კაბადოკიაში და იყო მარტისიის პოლკის ასისთავი. როდესაც იმპერატორ მაქსიმიან გალერიუსის (305-311) ბრძანებით დაიწყო ქრისტიანთა დევნა, მხედართმთავარმა თერმმა სათითაოდ დაკითხა თავისი ჯარისკაცები. წმინდა აკაკიმ მტკიცედ და საჯაროდ აღიარა ქრისტიანობა. თერმმა ის მთავარსარდალ ვივიანესთან გაგზავნა. ვივიანეს ბრძანებით წმინდა აკაკი სასტიკად აწამეს, შემდეგ მძიმე ბორკილები დაადეს და საკანში ჩაკეტეს. ცოტა ხნის შემდეგ მოწამე სხვა ქრისტიანებთან ერთად წაიყვანეს ბიზანტიაში. როდესაც ღამის გასათევად გაჩერდნენ, წმინდანმა მადლობა შესწირა უფალს წამებისათვის. ლოცვის დროს წმინდა მოწამეს ზეციდან ხმა მოესმა: „გაძლიერდი, აკაკი!“ ეს ხმა სხვა პატიმრებმაც გაიგონეს და ირწმუნეს ქრისტე.

ბიზანტიაში წმინდა მოწამეს მკაცრად ექცეოდნენ, სხვებს კი შედარებით უმსუბუქებდნენ მდგომარეობას. ღამით პატიმრებმა იხილეს, რომ წმინდანთან ნათლით მოსილი ჭაბუკები მოვიდნენ, წყლულები მობანეს და საჭმელი მოუტანეს. 7 დღის შემდეგ ვივიანემ კვლავ მოიხმო წმინდა აკაკი და როდესაც მისი სიცოცხლით სავსე სახე ნახა იფიქრა, რომ დარაჯს მოჰქონდა წმინდანთან საკვები, მოაყვანინა იგი და მკაცრად დაკითხა. ამაოდ ირწმუნებოდა დარაჯი თავის უდანაშაულობას: ვივიანემ მისი გაროზგვა ბრძანა. მაშინ წმინდა აკაკიმ თვითონ უპასუხა ჯალათს: „სიმტკიცე და ძალა უფალმა იესო ქრისტემ მომცა, მანვე განკურნა ჩემი წყლულები“. გამძვინვარებულმა ვივიანემ სასტიკად ცემა წმინდანი და შემდგომი წამებისთვის გაუგზავნა მმართველ ფლაკინს, რომელმაც დაუფიქრებლად მოჰკვეთა თავი ქრისტეს აღმსარებელს.

წმინდა კონსტანტინე დიდის დროს წმინდანის წმინდა ნაწილები განისვენებდა კონსტანტინოპოლში, მოგვიანებით იგი გადაასვენეს კალაბრიაში, ქალაქ სიცილიაში.
მოწამე ქრისტეფორე

მოწამე ქრისტეფორე (გ. 250) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 9 მაისი, ახალი სტილით — 22 მაისი.

ცხოვრება
წმინდა მოწამე ქრისტეფორე აღესრულა იმპერატორ დეციუსის (249–251) დროს. იგი მაღალი, არაჩვეულებრივი ძალის კაცი იყო, სახე კი მხეცისმაგვარი ჰქონდა. გადმოცემით, წმინდანი თავიდან საოცრად ლამაზი იყო, მაგრამ არ სურდა თავისი გარეგნობით სხვები ეცდუნებინა და უფალს შეევედრა, მისთვის სახე დაემახინჯებინა. ერთხელ იმპერატორმა ბრძანა, მისთვის მოეგვარათ ქრისტიანთა ქომაგი რეპრევი (ასე ერქვა წმინდანს ნათლობამდე). იგი უსიტყვოდ დამორჩილდა ბრძანების შესასრულებლად გამოგზავნილ 200 მხედარს. გზად სასწაულები აღესრულა: წმიდანის ხელში გამხმარი ხელჯოხი აყვავდა, მისი ლოცვით პური გამრავლდა. სასწაულების ხილვით გაოგნებულმა რეპრევის მხლებელმა მეომრებმა ირწმუნეს ქრისტე და წმინდანთან ერთად მოინათლნენ ანტიოქიის ეპისკოპოსის ბაბილას მიერ.

იმპერატორმა გადაწყვიტა, ცბიერებით მოედრიკა წმინდანი. მან ორი მეძავი — კალინიკია და აკვილინა მიუჩინა წმინდა ქრისტეფორეს და უბრძანა, კვლავ წარმართობისკენ მოექციათ წმინდანი, მაგრამ მან ქალები თავად გადმოდრიკა ქრისტეს სჯულზე. დეციუსმა წამებით მოაკვდინა ქალებიც და 200 მხედარიც. შემდეგ ბრძანა, გახურებულ ღუმელში ჩაეგდოთ წმინდა ქრისტეფორე, მაგრამ მოწამე ღვთისგან უვნებლად იქნა დაცული. ხანგრძლივი წამების შემდეგ წმინდა ქრისტეფორეს თავი მოჰკვეთეს. თავისი სასწაულებით წმინდა ქრისტეფორემ 50000 წარმართი მოაქცია. მოგვიანებით წმინდანის ნეშტი გადაასვენეს ტოლედოში, შემდგომ საფრანგეთში, სენდენის სააბატოში.
ელენე ახვლედიანის სახლ-მუზეუმი

ელენე ახვლედიანის სახლ-მუზეუმი – მუზეუმი თბილისში, საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ნაწილი.

დაარსდა 1976 წელს, ქართველი მხატვრის ელენე ახვლედიანის (1901—1975) ბინა-სახელოსნოს ბაზაზე (ლ. ქიაჩელის ქ. № 14), სადაც ის 1938–1975 წლებში ცხოვრობდა და მუშაობდა.

მუზეუმში დაცულია ახვლედიანის ბინის ინტერიერი, მისი ტილოები, პასტელით შესრულებული სურათები, გრაფიკა, მხატვრის მიერ შეგროვებული ხალხური კერამამიკისა და ლითონის ჭურჭლის დიდი კოლექცია, ფოტომასალა (სულ 3 200-ზე მეტი ექსპონატი).