iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ავსტრიის ჩემპიონატი ჭადრაკში

ავსტრიის ჩემპიონატი ჭადრაკში — ყოველწლიური ტურნირი, რომელსაც ატარებს ავსტრიის ჭადრაკის ფედერაცია.

არაოფიციალური ჩემპიონატების გამარჯვებულები
ოფიციალური ჩემპიონატების გამარჯვებულები მამაკაცთა შორის
ერიხ ელიშკაზეზმა მოიგო ორი მატჩი ტიტულისთვის რუდოლფ შპილმანის წინააღმდეგ 1936 წელს (5.5 : 4.5) და 1937 წელს (6 : 4), ორივე ზემერინგში.

ოფიციალური ჩემპიონატების გამარჯვებულები ქალთა შორის
აზერბაიჯანის ჩემპიონატი ჭადრაკში

აზერბაიჯანის ჩემპიონატი ჭადრაკში — ყოველწლიური ტურნირი, რომელსაც ატარებს აზერბაიჯანის ჭადრაკის ფედერაცია. პირველი ჩემპიონატი გაიმართა 1934 წელს, როდესაც აზერბაიჯანი იყო ამიერკავკასიის სოციალისტური ფედერაციული საბჭოთა რესპუბლიკის ნაწილი. აზერბაიჯანის სსრ-ში ჩემპიონატები ეპიზოდურად იმართებოდა 1945 წლამდე, რის შემდეგაც ის ყოველწლიური გახდა. ეს ტრადიცია დღემდე გრძელდება დამოუკიდებელ აზერბაიჯანში.

აზერბაიჯანის სსრ-ს ჩემპიონატები
აზერბაიჯანის სსრ-ს ჩემპიონატები (ქალები)
აზერბაიჯანის ჩემპიონატის გამარჯვებულები
არგენტინის ჩემპიონატი ჭადრაკში

არგენტინის ჩემპიონატი ჭადრაკში — ყოველწლიური ტურნირი, რომელიც 1921 წლიდან ტარდება. მას არგენტინის ჭადრაკის ფედერაცია ატარებს. თავდაპირველად ჩემპიონის ტიტული თამაშდებოდა მოქმედ ჩემპიონსა და „ “-ის გამარჯვებულს შორის. სამატჩო სისტემა 1950 წელს გაუქმდა (გამონაკლისი იყო 1952 წელი).

მატჩების გამარჯვებულები (1921–1953)
არგენტინის ჩემპიონატი ჭადრაკში (1950–2025)
ჩემპიონატი ქალთა შორის
ჰორტა ინტა-ა ნა მანი

ჰორტა ინტა-ა ნა მანი (დ. დაახლ. 1960) — გვინეა-ბისაუს გენერალი, რომელიც 2025 წლის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ მსახურობს გვინეა-ბისაუს გარდამავალ პრეზიდენტად და „ეროვნული უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის აღდგენის უმაღლესი სამხედრო სარდლობის“ ხელმძღვანელად.

იგი დაიბადა 1960-იან წლებში ეთნიკური ჯგუფის, ბალანტას ოჯახში. მან განათლება მიიღო საბჭოთა სამხედრო სკოლაში და ფორმაზე დღემდე ატარებს საბჭოთა კავშირში ყოფნის დროინდელ სამკერდე ნიშანს.

იგი იყო საპრეზიდენტო გვარდიის ბატალიონის მეთაური და 2022 წლის თებერვალში დაეხმარა მაშინდელ პრეზიდენტ უმარუ სისოკუ ემბალოს სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის მოგერიებაში.

გადატრიალება და პრეზიდენტობა (2025-დღემდე)
2025 წლის 26 ნოემბერს ინტა-ა მონაწილეობდა სახელმწიფო გადატრიალებაში, რომელმაც დაამხო პრეზიდენტი უმარუ სისოკუ ემბალო. გადატრიალებას ხელმძღვანელობდა ბრიგადის გენერალი დინის ინკანია. გამოცხადდა „ეროვნული უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის აღდგენის უმაღლესი სამხედრო სარდლობის“ ჩამოყალიბება, რომლის ხელმძღვანელი და შესაბამისად, გვინეა-ბისაუს დეფაქტო ლიდერი ინკანია გახდა. მომდევნო დღეს ინკანია გადადგა, ხოლო ინტა-ა დაინიშნა და შემდგომში ფიცი დადო, როგორც გარდამავალმა პრეზიდენტმა, რითაც იგი სამხედრო ხუნტის ახალი მეთაური გახდა.

თავის პირველ აქტში, როგორც გარდამავალმა პრეზიდენტმა, ინტა-ამ პრემიერ-მინისტრად დანიშნა ემბალოს მოკავშირე და მოქმედი ფინანსთა მინისტრი ილიდიო ვიეირა ტე.

2026 წლის 22 იანვარს ინტა-ამ გამოსცა დეკრეტი, რომელიც 2026 წლის 6 დეკემბრისთვის საკანონმდებლო და საპრეზიდენტო არჩევნების ჩატარების უფლებას იძლევა. ეს გადაწყვეტილება მას შემდეგ მიიღეს, რაც მიიჩნიეს, რომ „თავისუფალი, სამართლიანი და გამჭვირვალე არჩევნების ორგანიზებისთვის ყველა პირობა შესრულებულია“.
ბანგლადეშის ჩემპიონატი ჭადრაკში

ბანგლადეშის ეროვნული ჩემპიონატი ჭადრაკში — ყოველწლიური ტურნირი, რომელსაც ბანგლადეშის ჭადრაკის ფედერაცია ატარებს.

ჩემპიონატების გამარჯვებულები წლების მიხედვით
საერთაშორისო ტიტულები
მონაცემები მოცემულია 2025 წლის აგვისტოს მდგომარეობით.

ვაჟთა ტიტულები
დიდოსტატები 
ნიაზ მურშედი
ენამულ ჰოსეინი
ზიაურ რაჰმანი
რიფატ ბინ-სატარი
აბდულა ალ რაკიბი

საერთაშორისო ოსტატები 
აბუ სუფიან შაკილი
მინჰაზუდინ აჰმედ საგარი
მოჰამად ფაჰად რაჰმანი
მანონ რეჯა ნირი
ზილურ რაჰმან ჩამპაკი

ქალთა ტიტულები
ქალთა საერთაშორისო ოსტატები 
რანი ჰამიდი
ვადიფა აჰმედი
შამიმა აქთერ ლიზა
შარმინ სულთანა შირინი

ქალთა ფიდეს ოსტატები 
ანჯუმ ნოშინი
ტანიმა პარვინი
ფერდოუს ჯანატული
ნაზრანა ხან ევა
ვარსია ხუშბუ
არაბული ეკონომიკური ერთიანობის საბჭო

არაბული ეკონომიკური ერთიანობის საბჭო ― საერთაშორისო არაბული ორგანიზაცია, რომელიც დაარსდა 1964 წლის 30 მაისს ეგვიპტის, ერაყის, იორდანიის, ქუვეითის, ლიბიის, მავრიტანიის, პალესტინის, საუდის არაბეთის, სუდანის, ტუნისის, სირიის, არაბთა გაერთიანებული საამიროების და იემენის მიერ. ორგანიზაცია შეიქმნა 1957 წელს არაბული სახელმწიფოების ლიგის ეკონომიკური საბჭოს მიერ მიღებული შეთანხმების საფუძველზე. ორგანიზაციის ადმინისტრაციული ცენტრი მდებარეობს კაიროში, ეგვიპტე. ოფიციალური ენა არაბულია. გენერალური მდივნის თანამდებობას იკავებს მოჰამად აჰმედ ალ-ნი.

ორგანიზაციის მიზნები
1957 წლის 3 ივნისს დამტკიცებული ეკონომიკური ერთიანობის შესახებ შეთანხმების თანახმად, საბჭოს მიზანია არაბული ლიგის სახელმწიფოებს შორის ეკონომიკური ურთიერთობების ორგანიზება და განმტკიცება მათი ბუნებრივი და ისტორიული კავშირების საფუძველზე.

შეთანხმების პირველი მუხლი განსაზღვრავს წევრი სახელმწიფოების უფლებებს:

პირთა და კაპიტალის თავისუფალი გადაადგილება.
საქონლისა და პროდუქტების თავისუფალი გაცვლა.
ცხოვრებისა და ეკონომიკური საქმიანობის (სამუშაო, დასაქმება და ა.შ.) უფლება.
პორტებისა და აეროპორტების ტრანზიტი და გამოყენება.
საკუთრების უფლებები და მემკვიდრეობა.

მე-2 მუხლი ავალდებულებს წევრებს, იმუშაონ ამ მიზნების მისაღწევად ერთიან საბაჟო ზონაში გაერთიანებით, იმპორტისა და ექსპორტის პოლიტიკის ჰარმონიზაციით, სხვა ქვეყნებთან შეთანხმებებზე ერთობლივი მოლაპარაკებებით და შრომის, სოციალური უზრუნველყოფის, დაბეგვრისა და მონეტარული პოლიტიკის სფეროებში კანონმდებლობის კოორდინაციით.

წევრობა
ორგანიზაციას ჰყავს 18 სრულუფლებიანი წევრი: ალჟირი, ბაჰრეინი, ეგვიპტე, ერაყი, იორდანია, ქუვეითი, ლიბანი, ლიბია, მაროკო, ომანი, პალესტინა, კატარი, საუდის არაბეთი, სუდანი, სირია, ტუნისი, არაბთა გაერთიანებული საემიროები და იემენი.

წევრობის კანდიდატები არიან კომორის კუნძულები, ჯიბუტი, მავრიტანია, სომალი.

აგადირის შეთანხმება
აგადირის შეთანხმებას, რომელიც არაბულ ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებს შორის თავისუფალი ვაჭრობის ზონის შექმნას ითვალისწინებდა, ხელი მოეწერა 2004 წლის 25 თებერვალს რაბატში (მაროკო). ის პირდაპირ არ არის არაბული ეკონომიკური ერთიანობის საბჭოს მიერ შექმნილი, თუმცა იგი დაკავშირებულია მისი ეკონომიკური ინტეგრაციის მიზნებთან და განიხილება, როგორც არაბულ ქვეყნებს შორის ეკონომიკური თანამშრომლობის გაღრმავების ერთ-ერთი ნაბიჯი.

მისი მიზანი იყო თავისუფალი ვაჭრობის დამყარება იორდანიას, ტუნისს, ეგვიპტესა და მაროკოს შორის და განიხილებოდა, როგორც ნაბიჯი ევროპა-ხმელთაშუა ზღვის თავისუფალი ვაჭრობის ზონის შექმნისკენ. 2016 წელს შეთანხმებას შეუერთდნენ პალესტინა და ლიბანი. შეთანხმება ასევე მიზნად ისახავს შიდა ვაჭრობისა და ევროკავშირთან ეკონომიკური კავშირების გაძლიერებას და უცხოური ინვესტიციების მოზიდვას.

ეკონომიკური მაჩვენებლები
2019 წლის შეფასებით, წევრი ქვეყნების კომბინირებული მშპ 7.649 ტრილიონი აშშ დოლარი იყო (მსოფლიოში მე-4 უდიდესი). 2025 წლისთვის ნომინალური მშპ-ს პროგნოზი 3.719 ტრილიონი აშშ დოლარია (მსოფლიოში მე-7 უდიდესი). წევრი ქვეყნები არაბეთის შიდა ვაჭრობის 96%-ს შეადგენენ.
მულატუ ტეშომე

მულატუ თეშომე ვირტუ (; ; დ. 1957) — ეთიოპიელი პოლიტიკოსი, რომელიც 2013-დან 2018 წლამდე იყო ეთიოპიის პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
]]

მულატუ დაიბადა ქალაქ არჯოში, ველეგას პროვინციაში. მან განათლება ჩინეთში მიიღო, სადაც პეკინის უნივერსიტეტში დაამთავრა პოლიტიკური ეკონომიკის ფილოსოფიის ბაკალავრიატი და მოიპოვა დოქტორის ხარისხი საერთაშორისო პოლიტიკაში. 2002-დან 2005 წლამდე მას ასევე ეკავა ფედერაციის პალატის სპიკერის თანამდებობა. და აზერბაიჯანში.

თურქეთში ელჩად ყოფნის პერიოდში, 2013 წლის 7 ოქტომბერს, იგი პარლამენტის ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით ეთიოპიის პრეზიდენტად აირჩიეს.

მულატუ დაქორწინებულია და ჰყავს ერთი ვაჟი.
ანხელ გუიროლა

ანხელ გუიროლა დე ლა კოტერა (დ. 5 აგვისტო, 1826 — გ. 27 აპრილი, 1910) — სალვადორელი პოლიტიკოსი, რომელიც 1884 წელს ასრულებდა ელ-სალვადორის პრეზიდენტის მოვალეობას, ხოლო 1884 და 1885 წლებში იყო საკანონმდებლო ასამბლეის პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
ანხელ გუიროლა დე ლა კოტერა დაიბადა საკატეკოლუკაში, ცენტრალური ამერიკის ფედერაციულ რესპუბლიკაში, 1826 წლის 5 აგვისტოს. მისი მშობლები იყვნენ რაფაელ მარია გუიროლა და ხერტრუდის დე ლა კოტერა ი გონსალესი. 1859 წელს მან ნიუ-იორკში იქორწინა კორდელია დიუკ ალექსანდერზე. მათ შვიდი შვილი შეეძინათ: ხოსე ადალბერტო (რომელიც ტოტოპოსტეს მესამე ომის დროს დაიღუპა), რაფაელი, ანხელი, ედუარდო, ხულია, ლულუ და მატილდე.

1852 წელს გუიროლა აირჩიეს სან-ვისენტეს მერად. 1866 წელს იგი სან-სალვადორის დეპარტამენტიდან საკანონმდებლო ასამბლეის დეპუტატად აირჩიეს.

იგი გარდაიცვალა 1910 წლის 27 აპრილს ნუევა სან-სალვადორში (დღევანდელი სანტა-ტეკლა), ელ-სალვადორში.
ტრაიანეს პირველი დაკიური ლაშქრობა

ტრაიანეს პირველი დაკიური ლაშქრობა ― ტრაიანეს სამხედრო კამპანია დაკიის სამეფოს წინააღმდეგ, რომელიც 101–102 წლებში გაიმართა. წინა იმპერატორის, დომიციანეს წარმატებების მიუხედავად, დაკია მნიშვნელოვნად გაძლიერდა მეფე დეცებალუსის დროს და სერიოზულ საფრთხედ იქცა რომის იმპერიისთვის.

ისტორია
ომისთვის მზადება 101 წელს დაიწყო რომის სენატის მხარდაჭერით. რომის არმიამ, რომელიც დაახლოებით 12 ლეგიონს შეადგენდა, გადაკვეთა მდინარე დუნაი, ფაქტობრივად დაარღვია ადრინდელი სამშვიდობო ხელშეკრულება. გადასასვლელის უზრუნველსაყოფად, დამასკელმა არქიტექტორმა და ინჟინერმა აპოლოდორმა მდინარეზე ქვის ხიდი ააგო. ისტორიკოსების შეფასებით, დეცებალუსის ძალები დაახლოებით 160 000 მეომარს შეადგენდა, მათ შორის დაახლოებით 20 000 მოკავშირეს.

რომის სარდლობამ თავისი ჯარები შეტევისთვის რამდენიმე კოლონად დაყო. 101-ლი წლის სექტემბერში, ტაპსის ბრძოლა მოხდა დაკიის დედაქალაქის, სარმიზეგეტუზას გარეუბანში. დაკიელებმა ჯიუტი წინააღმდეგობა გაუწიეს მოწინააღმდეგეს, მაგრამ დამარცხდნენ. 102 წლის თებერვალში, ადამკლისის მახლობლად სისხლიანი ბრძოლა გაიმართა, სადაც რომაელებმა გაიმარჯვეს და დაახლოებით ოთხი ათასი ჯარისკაცი დაკარგეს. წყაროების თანახმად, ბრძოლის დროს ტრაიანემ ბრძანა, მისი ტანსაცმელი დაეხიათ და დაჭრილი ჯარისკაცებისთვის სახვევებად გამოეყენებინათ. 102 წლის გაზაფხულზე რომაელებმა კონტრშეტევა დაიწყეს და დაკიის ძალები მთიან რეგიონებში განდევნეს.

კამპანიის დროს, ქვემო მეზიის პროკურატორმა, ლაბერიუს მაქსიმუსმა, მოახერხა დეცებალუსის დის დატყვევება, ხოლო რომაელებმა დაიბრუნეს ნადავლი, რომელიც რომაელი გენერლის, კორნელიუს ფუსკუსის წინა დამარცხების შემდეგ დაიკარგა.

ომი დასრულდა დეცებალუსის კაპიტულაციით და დაკიისთვის მკაცრი პირობების მქონე ზავის დადებით. დაკიის სამეფომ რომს ტერიტორიის ნაწილი დაუთმო, ალყისათვის საჭირო აღჭურვილობა და ინჟინრები გადასცა, რომაელი დეზერტირები დააბრუნა და პირობა დადო, რომ მათ თავს აღარ დაესხმოდა. გარდა ამისა, დაკიამ აღიარა რომზე დამოკიდებულება და ფაქტობრივად ვასალი სახელმწიფო გახდა.

გამარჯვებისთვის ტრაიანემ მიიღო საპატიო ტიტული „დაკიელი“. ტრიუმფის პატივსაცემად, ადამკლისიში აღმართეს მონუმენტური მემორიალები, მავზოლეუმი და საკურთხეველი, რომელზეც დაღუპული ჯარისკაცების სახელები იყო მოხსენიებული. თუმცა, მშვიდობა ხანმოკლე აღმოჩნდა: დეცებალუსმა მალევე დაარღვია ხელშეკრულების პირობები, დაიწყო თავისი არმიის აღდგენა და ტერიტორიის გაფართოება. 105 წელს მან რომაულ გარნიზონს შეუტია, რამაც ტრაიანეს მეორე დაკიური კამპანიის დაწყება გამოიწვია.
ბარბადოსის ჩემპიონატი ჭადრაკში

ბარბადოსის ეროვნული ჩემპიონატი ჭადრაკში — ტურნირი, რომელსაც 1983 წლიდან ატარებს ბარბადოსის ჭადრაკის ფედერაცია. მანამდე ტურნირს ორგანიზებას უწევდა ბარბადოსის ჭადრაკის კლუბი. ქალთა ეროვნული ჩემპიონატი განცალკევებულად პირველად 1981 წელს გაიმართა.

ღია ჩემპიონატის გამარჯვებულები
ქალთა ჩემპიონატის გამარჯვებულები
სანტა-კატარინა-აიომეტლა

სანტა-კატარინა-აიომეტლის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ტლასკალის შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9 463 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 18.4 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 10.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 936.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტლასკალის შტატის შემადგენლობაში 1995 წლის 15 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სანტა-კატარინა-აიომეტლა. სახელი ეწოდა დიდმოწამე ეკატერინეს პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 29058.
სანტა-კრუს-კილეტლა

სანტა-კრუს-კილეტლის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ტლასკალის შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 750 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 23.1 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 5.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1435.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტლასკალის შტატის შემადგენლობაში 1995 წლის 11 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სანტა-კრუს-კილეტლა. კილეტლა შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ადგილი, სადაც საჭმელად ვარგისი ბალახოვანი მცენარეები ხარობენ“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 29059.
სანტა-კრუს-ტლასკალა

სანტა-კრუს-ტლასკალის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ტლასკალის შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 24 116 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 34.2 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 25.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 931.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტლასკალის შტატის შემადგენლობაში 1832 წლის 14 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სანტა-კრუს-ტლასკალა. სახელი ეწოდა წმინდა ჯვრის პატივსაცემად. ტლასკალა შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ტორტილების ადგილი“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 29026.
სანტა-ისაბელ-სილოსოსტლა

სანტა-ისაბელ-სილოსოსტლის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ტლასკალის შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 443 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 22.7 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 907.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტლასკალის შტატის შემადგენლობაში 1995 წლის 15 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სანტა-ისაბელ-სილოსოსტლა. სახელი ეწოდა წმინდა ისაბელის (ხუან ელ ბაუტისტას დედა) პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 29060.
ტრაიანეს მეორე დაკიური ლაშქრობა

ტრაიანეს მეორე დაკიური ლაშქრობა ― ტრაიანეს სამხედრო კამპანია დაკიის სამეფოს წინააღმდეგ, რომელიც 105–106 წლებში გაიმართა. ომი დასრულდა დაკიის საბოლოო დაპყრობით, მისი მეფის, დეცებალუსის თვითმკვლელობით და რეგიონის რომის იმპერიის პროვინციად გადაქცევით.

ისტორია
ომი გამოიწვია დეცებალუსის მიერ ტრაიანეს პირველი დაკიური ლაშქრობის შემდეგ დადებული სამშვიდობო ხელშეკრულების დარღვევამ. დაკიელმა მმართველმა დაიწყო თავისი არმიის გაძლიერება და კვლავ შევიწროება იმპერიის საზღვრებზე, გადაკვეთა მდინარე დუნაი და დაარბია რომის სასაზღვრო ტერიტორიები.

ჯარების გადაადგილების დასაჩქარებლად რომაელებმა ააშენეს მეორე ხიდი დუნაიზე. კამპანიაში მნიშვნელოვანი ძალები განლაგდნენ: 9 ლეგიონი, 10 ცხენოსანი, 35 დამხმარე კოჰორტა და ორი დუნაის ფლოტილია. რომაული არმიის საერთო რაოდენობამ 100 000 კაცს გადააჭარბა.

106 წლის ზაფხულის დასაწყისში დაიწყო დაკიის დედაქალაქის, სარმიზეგეტუზას, ალყა. დამხმარე ლეგიონის, ფლავიუსების ლეგიონის და რკინის ლეგიონის დანაყოფები მონაწილეობდნენ შეტევაში. რომაელთა თავდასხმის მოგერიების შემდეგ, მათ ქალაქის აკვედუკი გაანადგურეს, რამაც დამცველებს წყალი წაართვა. 106 წლის ივლისში ქალაქი აიღეს; ზოგიერთმა დაკიელმა დიდებულმა თავი მოიკლა, რათა თავი აერიდებინათ დაპყრობისგან, ხოლო დედაქალაქს უკან დახეულმა ძალებმა ცეცხლი წაუკიდეს.

დეცებალუსი დარჩენილ არმიასთან ერთად მთებში გაიქცა, მაგრამ სექტემბერში მას რომაულმა კავალერიამ ტიბერიუს კლავდიუს მაქსიმუსის მეთაურობით დაეწია. დაკიელთა მეფემ, რომელსაც არ სურდა ტყვედ ჩავარდნა, თავი მოიკლა. მისი თავი და მარჯვენა ხელი ტრაიანეს გადასცეს და შემდეგ რომში გაგზავნეს.

გამარჯვების შემდეგ, რომაელებმა დეცებალუსის ხაზინა მისი მრჩევლის, ბისილისის, ღალატის წყალობით აღმოაჩინეს. მდინარე სარგესიაში დამალული საგანძური დაახლოებით 165,500 კგ ოქროსა და 331,000 კგ ვერცხლს შეადგენდა. წყაროების თანახმად, 500,000-მდე ადამიანი მონად გაყიდეს.

დაპყრობის შემდეგ დაკია რომის პროვინციად გადაიქცა. დანგრეული სარმიზეგეტუზას მახლობლად დაარსდა ახალი დედაქალაქი, ულპია ტრაიანა სარმიზეგეტუზა. იმპერიის სხვადასხვა რეგიონიდან ხალხი ამ მიწებზე გადავიდა, რამაც ხელი შეუწყო ლათინური ენისა და რომაული კულტურის გავრცელებას. დაკებზე გამარჯვება 113 წელს რომში ტრაიანეს სვეტის აგებით აღინიშნა.

რომაელთა კონტროლი პროვინციაზე 272 წლამდე გაგრძელდა, სანამ დაკია გოთური ტომების ზეწოლის ქვეშ რომაელებმა მიატოვეს.
მოჯთაბა ხამენეი

მოჯთაბა ჰოსეინი ხამენეი (სპარს. ‌; დ. 8 სექტემბერი, 1969) — ირანელი შიიტი სასულიერო პირი, რომელიც 2026 წლის მარტიდან იკავებს ირანის მესამე უზენაესი ლიდერის პოსტს. იგი ხამენეის ოჯახის წევრი და წინა უზენაესი ლიდერის, ალი ხამენეის, მეორე შვილია.

ხამენეი ითვლება ირანელი "პრინციპალისტების" ერთ-ერთ ყველაზე რადიკალურ ფიგურად. ანალიტიკოსების აზრით, ის მამასთან შედარებით უფრო მეტად უჭერს მხარს ირანის მიერ ბირთვული იარაღის შექმნას.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
მოჯთაბა ხამენეი დაიბადა 1969 წლის 8 სექტემბერს მეშჰედში. ის ცხრა წლის იყო, როდესაც მამამისი ირანის რევოლუციის ერთ-ერთი ლიდერი გახდა. საშუალო განათლება თეირანში, „ალავის“ სკოლაში მიიღო, რის შემდეგაც ისლამური თეოლოგიის შესწავლა დაიწყო. მასწავლებლები მამა და აიათოლა მაჰმუდ ჰაშემი შაჰრუდი იყვნენ.

1987 წელს შეუერთდა ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსს და მონაწილეობდა ირან-ერაყის ომში. 1999 წლიდან სწავლა ყუმის სემინარიაში განაგრძო, სადაც მოგვიანებით თავადაც დაიწყო პედაგოგიური მოღვაწეობა. ფლობს სპარსულ, არაბულ და ინგლისურ ენებს, ასევე შესწავლილი აქვს ფსიქოლოგია და ფსიქოანალიზი.

პოლიტიკური კარიერა
წლების განმავლობაში მოჯთაბა ხამენეი მამის ხელისუფლებაში გავლენიან ფიგურად ითვლებოდა. 2009 წელს გავრცელებული ინფორმაციით, მან ჩაიბარა კონტროლი ბასიჯის გასამხედროებულ დაჯგუფებაზე. რეფორმისტული ფრთის წარმომადგენლები მას 2009 წლის საპროტესტო აქციების ძალისმიერ დარბევაში ადანაშაულებდნენ.

2019 წელს აშშ-ის ხაზინის დეპარტამენტმა მას სანქციები დაუწესა ალი ხამენეისთან მჭიდრო კავშირისა და რეგიონში დესტაბილიზაციის ხელშეწყობის გამო.

2026 წლის ირანის ომის დროს მისი ოჯახის წევრების (მამის, დედის, მეუღლისა და შვილის) დაღუპვის შემდეგ, ირანის ექსპერტთა ასამბლეამ იგი ქვეყნის მესამე უზენაეს ლიდერად აირჩია. 2026 წლის 8 მარტს ასამბლეამ გამოაცხადა, რომ ხამენეი „ერთხმად“ იქნა არჩეული.

აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა მის არჩევას „მიუღებელი“ უწოდა და აღნიშნა, რომ ირანის ახალი ლიდერი „მშვიდად ვერ იცხოვრებს“.

პოლიტიკური და რელიგიური შეხედულებები
ხამენეი მიეკუთვნება ულტრაკონსერვატიულ ფრთას. ის მჭიდროდ არის დაკავშირებული ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსთან. მისი შეხედულებები ბირთვულ იარაღთან დაკავშირებით მკვეთრად განსხვავდება მამის პოზიციისგან;

პირადი ცხოვრება
1999 წელს დაქორწინდა ზაჰრა ჰადად-ადელზე. მათ სამი შვილი შეეძინათ: მოჰამედ ამინი, ფატემე სადაათი და მოჰამედ ბაღერი. ირანის ხელისუფლების ცნობით, 2026 წლის ომის დროს მისი მეუღლე და ერთ-ერთი ვაჟი დაიღუპნენ, თავად მოჯთაბა კი დაიჭრა.

ხამენეი ცნობილია საჯარო სივრცეში იშვიათი გამოჩენით. მას თითქმის არასოდეს წარმოუთქვამს საჯარო სიტყვა ან ქადაგება, რის გამოც ბევრ ირანელს მისი ხმაც კი არ სმენია.
უტყუარი კომენტარები ინკებზე

„უტყუარი კომენტარები ინკებზე“ ― პერუელი მწერლისა და მემატიანეს გარსილასო დე ლა ვეგას (1539–1616) ისტორიული და ქრონიკული ნაშრომი, რომელიც ინკების ცივილიზაციის ისტორიას, კულტურასა და მმართველობას ეძღვნება. პირველად 1609 წელს გამოქვეყნებული წიგნი ავტორის მთავარ ნაშრომად და კოლონიურ ანდებში სამხრეთ ამერიკაში დაწერილ ერთ-ერთ პირველ მნიშვნელოვან ნაშრომად ითვლება.

ავტორი ესპანურ-ინკური შერეული ოჯახიდან იყო. მამამისი  იყო ესპანელი კაპიტანი სებასტიან გარსილასო დე ლა ვეგა დე ვარგასი, ხოლო დედა - ინკების პრინცესა იზაბელ სუარეს იუპანკი, კოლონიამდელი პერუს მმართველი დინასტიის შთამომავალი გახლდათ. ამრიგად, გარსილასო დე ლა ვეგა პირველი თაობის ინკების დიდგვაროვნების პირდაპირი შთამომავალი იყო. მან ბავშვობა პერუში გაატარა, სადაც ათი წლის ასაკამდე დედის მხრიდან ნათესავებმა გაზარდეს, შემდეგ კი ესპანელ მამასთან ცხოვრობდა. ესპანური განათლების მიღების მიუხედავად, მან მჭიდრო კავშირი შეინარჩუნა ინკების კულტურულ ტრადიციასთან. ოცდაერთი წლის ასაკში გარსილასო ესპანეთში გაემგზავრა. სიცოცხლის ბოლომდე ცხოვრობდა, თვითგანათლებასა და ლიტერატურულ მოღვაწეობას მისდევდა.

„უტყუარი კომენტარები ინკებზე“ ასახავს ავტორის ორმაგ კულტურულ იდენტობას. გარსილასო წერდა, როგორც კუსკოელი ინკების არისტოკრატიის შთამომავალი და ამავდროულად, როგორც ესპანური ტრადიციის განათლებული ქრისტიანი მოაზროვნე. ის ეყრდნობოდა სხვადასხვა წყაროს: ნათესავებისა და ინკების ბრძენკაცების ზეპირ ისტორიებს, პერუში ცხოვრების საკუთარ მოგონებებს და წერილობით ქრონიკებს, განსაკუთრებით ბლას ვალერას ნაშრომებს. ინკების რელიგიისა და წეს-ჩვეულებების აღწერისას, ავტორი ხშირად მათ ევროპული ფილოსოფიისა და ქრისტიანული თეოლოგიის პრიზმით განმარტავდა.

ნაშრომი ათი წიგნისგან შედგება და მოიცავს რეგიონის ისტორიას მითიური დროიდან ესპანელთა დაპყრობამდე. პირველი სამი წიგნი იკვლევს ინკების წარმოშობას, კუსკოს ქალაქის დაარსებას და სახელმწიფოს სტრუქტურას, მათ შორის ადმინისტრაციულ დაყოფას და ცოდნის განვითარებას. მეოთხედან მეშვიდე წიგნებამდე აღწერილია სხვადასხვა ინკების მმართველების მმართველობის პერიოდი, კანონები, წეს-ჩვეულებები, რელიგია, საგანმანათლებლო სისტემა და არქიტექტურული ძეგლები, როგორიცაა საქსაიუამანის ციხესიმაგრე. მერვე და მეცხრე წიგნებში მოთხრობილია იმპერიის გაფართოება, კიტოს დაპყრობა და იმპერატორ უაინა კაპაკის მმართველობა, ასევე მის ვაჟებს, უასკარსა და ატაჰუალპას შორის სამოქალაქო ომი. მეათე წიგნი ეძღვნება პერუს ესპანურ დაპყრობას და მის შემდგომ პერიოდს.

ნაშრომის პირველი ნაწილი 1609 წელს ლისაბონში პედრო კრასბეჩმა გამოსცა. მეორე ნაწილი, რომელიც სპეციალურად ესპანურ დაპყრობას ეძღვნება, სიკვდილის შემდეგ, 1617 წელს გამოიცა სახელწოდებით „ინკების სახელმწიფოს ისტორია“. წიგნმა მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ინკების ცივილიზაციის ისტორიული მეხსიერების ჩამოყალიბებაზე. 1780 წელს ტუპაკ ამარუ -ის აჯანყების დროს, ესპანეთის მეფემ კარლოს -მ აკრძალა კომენტარების გამოქვეყნება და გავრცელება, რადგან ისინი საშიშად მიიჩნია. ისინი აძლიერებდნენ ადგილობრივი მოსახლეობის ისტორიული სიამაყის გრძნობას. აკრძალვის მიუხედავად, ნაშრომი ფარულად განაგრძობდა გავრცელებას.

წიგნის პირველი ინგლისური თარგმანი 1685 წელს გამოიცა, ხოლო საუკუნეში ნაშრომმა კვლავ მიიპყრო ისტორიკოსების ყურადღება და ხელახლა დაიბეჭდა და ითარგმნა მრავალ ენაზე.