iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საქართველოს სსრ წითელი წიგნი

საქართველოს სსრ წითელი წიგნი — საქართველოს წითელი წიგნი, გამოიცა საქართველოს სსრ ბუნების დაცვის სახელმწიფო კომიტეტის, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიისა და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიერ 1982 წელს.

მოიცავს 255 გვერდს; ტირაჟი — 5000.

წიგნის ერთ ნაწილში მოცემულია ცნობები ცხოველთა (ძუძუმწოვრები, ფრინველები, ქვეწარმავლები, ამფიბიები და თევზები) იშვიათი და გადაშენების პირას მისული 65 სახეობის შესახებ. ეს სახეობანი დაყოფილია სამ ჯგუფად: პირველ ჯგუფს განეკუთვნება თითქმის გამქრალი ან მიუვალ ადგილებში შემორჩენილი სახეობები; მეორეს — გადაშენების პირას მისული, მესამეს — იშვიათი სახეობები.

წიგნის მეორე ნაწილში შესულია ასევე მცენარეთა (გვიმრები, შიშველთესლიანები და ფარულთესლიანები) იშვიათი და გადაშენების პირას მისული 161 სახეობა. მცენარეთა თითოეული სახეობისათვის მოყვანილია სასიცოცხლო ფორმა, მნიშვნელობა, გავრცელება, ადგილსამყოფელი, მდგომარეობა, გამრავლება, შემცირების მიზეზი, დაცულია თუ არა, დაცვისათვის აუცილებელი ღონისძიებები, ინფორმაციის წყაროები.

წიგნში ასევე ასახულია ცოცხალი ბუნების ძეგლებისა (დიდხნოვანი ხეები) და არაორგანული ბუნების (მღვიმეები, გადაადგილებული ლოდები, კლდის სვეტები, კანიონები, ვულკანური ფორმები, ბუნებრივი ხიდები, ტრავერტინები, კვარცის კრისტალები, ნამარხი ტყეები, ობსიდიანის საბადო, არეულშრეობრიობა, ტალახის ვულკანები, კარული ველები, ტბები, ვოკლუზები და ჩანჩქერები) 77 ძეგლი.

მთავარი სარედაქციო კოლეგია
ვილი კაჭარავა (მთავარი რედაქტორი);
ნიკო კეცხოველი;
ლევან მარუაშვილი;
ბორის ყურაშვილი.
ამირან სვიმონიშვილი

ამირან (პაკო) სვიმონიშვილი (დ. 3 იანვარი, 1974, თბილისი — გ. 5 თებერვალი, 2014, იქვე) — ქართველი პოეტი, მთარგმნელი, გერმანისტი და პედაგოგი, მეექვსე საავტორო სკოლისა და ფილმების სტუდია „მიკროსტუდიის ჯგუფის“ დამფუძნებელი. მისი პირველი პოეტური კრებულია „მოვსულვარ ლანდი“ (1990). მისი შემოქმედება ითარგმნა გერმანულ, ჩერქეზულ და უკრაინულ ენებზე.

შემოქმედება
„მოვსულვარ ლანდი“ (კრებული, 1990)
„ლექსები და თარგმანები“ (კრებული, 1995)
„ლექსები“ (კრებული, 2000)
„სამი ავტორის ალმანახი“ (კრებული, 2003)
„სამკვიდრო“ (კრებული, 2010)
„ნასესხები შუქი“ (თარგმანები, 2013)
გიორგი ხატიძე

გიორგი ხატიძე (დ. 20 ნოემბერი, 1978) — ქართველი პედაგოგი, იურისტი და პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1978 წლის 20 ნოემბერს. 2001 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი, 2007 წელს კი — ლივერპულის უნივერსიტეტი და მიენიჭა სამართალის მაგისტრის ხარისხი საერთაშორისო ბიზნეს სამართალში. 2013 წელს მიენიჭა სამართლის დოქტორის ხარისხი პენინსულას უნივერსიტეტში. 2021 წელს მიენიჭა სამართლის დოქტორის აკადემიური ხარისხი გრიგოლ რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტში. 2001-2004 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს საგამოძიებო დეპარტამენტის გამომძიებელი. 2004-2005 წლებში — საქართველოს ეროვნული ბანკის უშიშროებისა და ინფორმაციის დაცვის სამმართველოს სპეციალისტი. 2005-2006 წლებში — „უაფმერრ ჯორჯია“-ს (პლანეტარული მონიტორინგისა და მიწისძვრების რისკის შემცირების მსოფლიო სააგენტო საქართველოში) გამგეობის თავმჯდომარის თანაშემწე იურიდიულ საკითხებში. 2007-2011 წლებში — „ბლექ სი ინდასტრი“-ს იურიდიული სამსახურის უფროსი. 2008-2012 წლებში — „ემ ეს ეი“-ს დირექტორი. 2008-2010 წლებში — „ჯე-ეს-კო“-ს იურისტი. 2010 წლიდან არის საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტის ლექტორი. 2011-2013 წლებში იყო კომპანიის „გიორგი ოთარაშვილის იურიდიული კომპანია“ იურისტი. 2011-2013 წლებში — კავკასიის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის ასისტენტ-პროფესორი. 2011-2015 წლებში — „ინტერნეშენელ ლიგალ კონსალტინგ“-ის დამფუძნებელი პარტნიორი და გენერალური დირექტორი. 2011-2012 წლებში — „აზერბაიჯანის საერთაშორისო ბანკი — საქართველო“-ს იურისტი. 2012-2017 წლებში — საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტის სამართლის და პოლიტიკის სკოლის ასისტენტ–პროფესორი. 2012-2016 წლებში — „ესარჯი ინვესტმენტს“ (სილქ როუდ ჯგუფი) სამართლებრივ საკითხებში გენერალური დირექტორის მოადგილე. 2012-2016 წლებში — ჩესტერის უნივერსიტეტის ასოცირებული ლექტორი. 2014 წელს — საერთაშორისო საფინანსო კორპორაციის საქართველოში საინვესტიციო გარემოს პროექტის იურიდიული მრჩეველი. 2014 წლიდან არის ევროპის უნივერსიტეტის ლექტორი. 2014 წელს იყო მასარიკის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის საერთაშორისო და ევროკავშირის სამართლის დეპარტამენტის მოწვეული პროფესორი ჩეხეთში. 2015-2016 წლებში — საერთაშორისო საფინანსო კორპორაციის საქართველოში საინვესტიციო გარემოს პროექტის იურიდიული მრჩეველი. 2016-2018 წლებში — წმიდა გრიგოლ ფერაძის თბილისის სასწავლო უნივერსიტეტის ლექტორი. 2016-2017 წლებში — საქართველოს უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის ლექტორი. 2016 წლიდან არის გრიგოლ რობაქიძის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის ლექტორი. 2017 წლიდან კი — საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტის სამართლის და პოლიტიკის სკოლის ასოცირებული პროფესორი. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით (ჩაანაცვლა გიორგი გახარია), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
იუჯინ ვიგნერი

იუჯინ ვიგნერი (; დ. 17 ნოემბერი, 1902, ბუდაპეშტი — გ. 1 იანვარი, 1995, პრინსტონი) — უნგრელი და ამერიკელი თეორეტიკოსი ფიზიკოსი, ინჟინერი და მათემატიკოსი. იუჯინ ვიგნერი მარი გეპერტ-მაიერთან და იოჰანეს ჰანს იენსენთან ერთად იყო 1963 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში ატომური ბირთვის და ელემენტარული ნაწილაკების აგებულების თეორიაში შრომებისათვის.

ბიოგრაფია
იუჯინ ვიგნერი დაიბადა 1902 წლის 17 ნოემბერს ბუდაპეშტში, ავსტრია-უნგრეთის იმპერიაში. მისი მშობლები იყვნენ ელისაბეთ და ანტონი ვიგნერები. იუჯინს ჰყავდა უფროსი და სახელად ბერტა (ცნობილი როგორც ბირი) და უმცროსი და მარგიტი (ცნობილი როგორც მანსი). მარგიტი მოგვიანებით გათხოვდა თეორეტიკოს ფიზიკოსზე პოლ დირაკზე. იუჯინ ვიგნერი 9 წლის ასაკამდე განათლებას სახლში იღებდა პროფესიონალი მასწავლებლის ზედამხედველობის ქვეშ. შემდგომ იგი სკოლაში შევიდა და სწავლა მესამე კლასიდან განაგრძო. სწორედ ამ პერიოდში გამოავლინა ვიგნერმა მათემატიკური პრობლემებისადმი ინტერესი. 11 წლის ასაკში ექიმებს ეგონათ, რომ იგი ტუბერკულოზით იყო დაავადებული. მისმა მშობლებმა იგი 6 კვირით გაგზავნეს სანატორიუმში (ავსტრიის მთებში), თუმცა ექიმები მიხვდნენ, რომ მათ შეცდომა დაუშვეს და ბიჭი უკან დააბრუნეს.

ვიგნერის ოჯახი იყო ებრაული წარმოშობის (თუმცა არა რელიგიურად). 1915-1919 წლებში იგი სწავლობდა საშუალო გრამტიკულ სკოლაში სახელად „ფასორის გიმნაზია“. 1919 წელს ოჯახს მოუწია კომუნისტური რეჟიმისაგან გაქცევა ამიტომ ისინი უნგრეთში გაემგზავრნენ. ამ პერიოდში ოჯახის რელიგიური ხედვა ლუთერანობისაკენ გადაიხარა. ვიგნერი მოგვიანებით წერილში აღწერს მისი ოჯახის ლუთერანობისაკენ მისწრაფების მიზეზს: „ეს აქ ყოფილა გულიდან წამოსული გადაწყვეტილება, მაგრამ ეს იყო ანტიკომუნისტური“. რელიგიური გადმოსახედით იუჯინ ვიგნერი იყო ათეისტი.

საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ იუჯინ ვიგნერი ჩაირიცხა ბუდაპეშტის ტექნიკური მეცნიერებების უნივერსიტეტში, ცნობილი როგორც . თუმცა იგი არ იყო კმაყოფილი კურსის მიერ შემოთავაზებული მასალით, ამიტომ 1921 წელს იგი ჩაირიცხა ბერლინის ტექნიკურ უნივერსიტეტში, სადაც სწავლობდა ქიმიურ ინჟინერიას. აგრეთვე სწავლის პერიოდში ყოველ ოთხშაბათს (შუადღით) იგი ესწრებოდა გერმანიის ფიზიკოსთა საზოგადოების სემინარებს. ამ პედიოდში ვიგნერი შეხვდა ფიზიკოს ლეო ზილარდს, რომელიც შემდგომში მისი უახლოესი მეგობარი გახდა. ბერლინში ვიგნერი მუშაობდა კაიზერ ვილჰელმის ფიზიკური-ქიმიისა და ელექტროქიმიის ინსტიტუტში (დღევანდელი ფრიც ჰაბერის ინსტიტუტი). იგი ამ ინსტიტუტში შეხვდა მაიკლ პოლანის, რომელიც ლასლო რაცის შემდეგ ვიგნერისათვის საუკეთესო მასწავლებელი გახდა.

ჯილდოები
მისი ჯილდოების ჩამონათვალი შემდეგნაირია: ნობელის პრემია (1963), ენრიკო ფერმის ჯილდო (1958), მაქს პლანკის მედალი (1961), ეროვნული მეცნიერების მედალი (1969), ალბერტ აინშტაინის ჯილდო (1972) და მრავალი სხვა.

იუჯინ ვინგერი გარდაიცვალა 1995 წლის 1 იანვარს, უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრში (პრინსტონი), პნევმონიით.
სიცოცხლე ერმილეს

სიცოცხლე ერმილეს — 1977 წელს გადაღებული ქართული საბჭოთა მოკლემეტრაჟიანი კომედია. სცენარის ავტორია რევაზ ებრალიძე.

სიუჟეტი
1905 წლის რუსეთის იმპერიის რევოლუციური ტალღა საქართველოსაც მოედო. რკინიგზის პატარა სადგურის უფროსი ერმილე დილემის წინაშეა, მას ვერ გადაუწტვეტია ვის დაუჭიროს მხარი. იგი გადაწყვეტს რომ მხარი ამბოხებულებს დაუჭიროს, რადგანაც სინდისს ვერ ღალატობს. ერმილე სწორედ რეჟიმის წინააღმდეგ ბრძოლას შესწირავს თავს.

როლებში
იმედა კახიანი — ერმილე
ლია გუდაძე
მიხეილ იოფე
იაკობ ტრიპოლსკი
ვახტანგ ნინუა
ვახტანგ მიხელიძე
გივი ჯაჯანიძე
ბორის წიფურია — შალომა
მიხელ ვაშაძე
თამარ ჯოხაძე
ლეონიდ პიარნი
გიორგი ჩხაიძე
ჟან-კლერ ტოდიბო

}
|დაბადების ადგილი = კაიენა, საფრანგეთის გვიანა
|სიმაღლე = 190 სმ.
|პოზიცია = მცველი
|მიმდინარე კლუბი = ვესტ ჰემ იუნაიტედი
|ნომერი = 25
|ახალგაზრდული წელი1 = 2006–2016
|ახალგაზრდული წელი2 = 2016–2018
|ახალგაზრდული კლუბი1 = ლეს ლილიასი
|ახალგაზრდული კლუბი2 = ტულუზა
|წელი1 = 2018–2019
|კლუბი1 = ტულუზა
|მატჩი1 = 10
|გოლი1 = 1
|წელი2 = 2019–2021
|კლუბი2 = ბარსელონა
|მატჩი2 = 4
|გოლი2 = 0
|წელი3 = 2020
|კლუბი3 = შალკე 04
|მატჩი3 = 8
|გოლი3 = 0
|წელი4 = 2020–2021
|კლუბი4 = ბენფიკა
|მატჩი4 = 0
|გოლი4 = 0
|წელი5 = 2021
|კლუბი5 = ნიცა
|მატჩი5 = 15
|გოლი5 = 1
|წელი6 = 2021–2025
|კლუბი6 = ნიცა
|მატჩი6 = 100
|გოლი6 = 1
|წელი7 = 2024–2025
|კლუბი7 =
ჟან-კლერ ტოდიბო (; დ. 30 დეკემბერი, 1999, კაიენა, საფრანგეთის გვიანა) — ფრანგი ფეხბურთელი, ცენტრალური მცველი. თამაშობს საფეხბურთო კლუბ „ვესტ ჰემ იუნაიტედში“.

მიღწევები
ბარსელონა:(1)
ლა ლიგა (1): 2018–19
პრიშტინის უნივერსიტეტი

პრიშტინის უნივერსიტეტი — საჯარო უმაღლესი სასწავლებელი პრიშტინაში. ის 1969–1999 წლებში არსებული პრიშტინის უნივერსიტეტის დაშლის შემდეგ წარმოიქმნა, რომელიც კოსოვოს ომის შედეგად დაიშალა. ახალ დაარსებულ უნივერსიტეტში იყო შემდეგი ფაკულტეტები: ფილოსოფიის, სამართლისა და ეკონომიკის, საინჟინრო და სამედიცინო. დღეის მდგომარეობით უნივეერსიტეტში ფუნქციონირებს 17 ფაკულტეტი, საიდანაც 14 არის აკადემიური ხოლო 3 გამოყენებითი მეცნიერებების.

ფაკულტეტები
უნივერსიტეტის აკადემიური ფაკულტეტებია:
ფილოსოფიის ფაკულტეტი
მათემატიკის და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების ფაკულტეტი
ფილოლოგიის ფაკულტეტი
იურიდიული ფაკულტეტი
ეკონომიკის ფაკულტეტი
არქიტექტურის და სოციალური ინჟინერიის ფაკულტეტი
ელექტრონული და კომპიუტერული ინჟინერიის ფაკულტეტი
მექანიკური ინჟინერიის ფაკულტეტი
სამედიცინო ფაკულტეტი
ხელოვნების ფაკულტეტი
აგრიკულტურისა და ვეტერინარიის ფაკულტეტი
სპორტის მეცნიერების ფაკულტეტი
განათლების ფაკულტეტი

ცნობილი ადამიანები
საპატიო ლექტორები
იოსიპ ბროზ ტიტო — იუგოსლავიის პირველი პრეზიდენტი.
ფაჰრუდინ ალი აჰმედი — ინდოეთის პრეზიდენტი.
ბილ კლინტონი — აშშ-ს პრეზიდენტი.
ისმაილ კადარე — მწერალი და პოეტი.
ბამირ ტოპი — ალბანეთის პრეზიდენტი.
სალი ბერიშა — ალბანეთის პრემიერ-მინისტრი.
ტონი ბლერი — დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი.
რეჯეფ თაიფ ერდოღანი — თურქეთის პრეზიდენტი.
დედა ტერეზა — მისიონერი კალკუტაში

ცნობილი კურსდამთავრებულები
ჰაშიმ ტაჩი — კოსოვოს პრეზიდენტი
კიბორჩხალაჭამია მაკაკა

კიბორჩხალაჭამია მაკაკა — ძუძუმწოვარი ცხოველი ანთრისებრთა ოჯახისა.

აღწერა
საშუალო ზომის მაიმუნია, სხეულის სიგრძე 40-დან 60–65 სანტიმეტრამდე მერყეობს. მამლის მასა 4–8,5 კგ-მდე, დედლისა კი 2,5–3,8 აღწევს. კუდი გრძელია, თითქმის ნახევარი მეტრის სიგრძისა. კიდურები მოკლეა. ბეწვი რუხია, დაჰკრავს მომწვანო ელფერი; თავზე აქვს მუქი ქოჩორი, ახასიათებს ღია ულვაშები და ბაკენბარდები.

გავრცელება
კიბორჩხალაჭამია მაკაკა ფართო არეალს იკავებს აღმოსავლეთ ბანგლადეშიდან მიანმარის, ტაილანდის, ინდოჩინეთისა და მალაის არქიპელაგის კუნძულების გავლით ფილიპინებამდე. წარმოადგენს ხმელეთის ძუძუმწოვრის იშვიათ შემთხვევას, რადგან არღვევს უოლესის ხაზს. ბინადრობს ვაკის ტროპიკულ ტყეებში, როგორც პირველად, ისე ხელშეხებულ და მეორეულში, მათ შორის ადამიანის სამოსახლოს სიახლოვეს, აგრეთვე მანგროს ტყეებში. კარგად ცურავს.

აკლიმატიზირებულია ბუნებრივი არეალის გარეთ რამდენიმე რაიონში, ნაწილობრივ ახალი გვინეის დასავლეთ ნაწილში, პალაუს არქიპელაგის კუნძულ ანგუარსა და მავრიკზე. კუნძულებზე, სადაც ადგილობრივი ფაუნა ფორმირებულია დიდი ზომის ძუძუმწოვრების გარეშე, კიბორჩხალაჭამია მაკაკა ბიომრავალფეროვნებისათვის საფრთხეს წარმოადგენს.

კვება
ყოვლისმჭამელია. მიუხედავად იმისა, რომ ნადავლის მოვოპება წყალშიც შეუძლია, კიბორჩხალები მისთვის მთავარ საკვებს არ წარმოადგენს. საჭმელად იყენებს ხილს, კენკრას, ფოთლებს, კაკალს, მწერებს, მუცელფეხიანებსა და კიბოსნაირებს.

გამრავლება
მრავლდება მთელი წლის განმავლობაში. ბუნებრივი არეალის ადგილებში შობადობის მაქსიმუმს წარმოადგენს გაზაფხული ან ზაფხულის დასაწყისი. სხვა კლიმატურ ზონებში ეს ვადები შეიძლება განსხვავდებოდეს.

2018 წელს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ჩინელმა მეცნიერებმა ორი მაკაკის კლონირება მოახდინეს.
ერნესტ ლოურენსი

ერნესტ ლოურენსი (; დ. 8 აგვისტო, 1901, კანტონი — გ. 27 აგვისტო, 1958, პალო-ალტო) — ამერიკელი ბირთვული ფიზიკოსი, რომელიც გახდა 1939 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ციკლოტრონის გამოგონებისათვის.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
ერნესტ ორლანდო ლოურენსი დაიბადა 1901 წლის 8 აგვისტოს კანტონში. მისი მშობლები იყვნენ კარლ გუსტავ და გუნდა ლოურენსები, რომლებიც იყვნენ ნორვეგიელი ემიგრანტების შთამომავლები. ერნესტს ჰყავდა უმცროსი ძმა, სახელად ჯონი. აღზრდის პერიოდში ერნესტის საუკეთესო მეგობარი იყო მერლე ტუვე, რომელსაც აგრეთვე სურდა გამხდარიყო ფიზიკოსი.

ერნესტი ესწრებოდა კანტონისა და პირის დაწყებითი სკოლების გაკვეთილებს, შემდგომ მან სწავლა განაგრძო ნორტფილდში მდებარე ერთ-ერთ კოლეჯში, თუმცა ერთი წლის შემდგომ იგი გადავიდა სამხრეთ დაკოტას უნივერსიტეტში, ვერმილიონში. ერნესტმა 1922 წელს აიღო ბაკალავრის ხარისხი ქიმიაში, ხოლო მაგისტრის ხარისხი მან მოიპოვა 1923 წელს მინესოტას უნივერსიტეტში უილიამ ფრანცის გრეი სვანის ზედამხედველობის ქვეშ.

ლოურენსი უილიამ სვანს გაჰყვა ჯერ ჩიკაგოს უნივერსიტეტში, ხოლო შემდგომ იელის უნივერსიტეტში ნიუ-ჰეივენი, სადაც ლოურენსმა 1925 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ფილოსოფიაში.. ამ პერიოდში ლოურენსი აირჩიეს „სიგმა “ წევრად და სვანის რეკომენტაციით მან მიიღო ეროვნული სამეცნიერო საბჭოს სტიპენდია. იმის ნაცვლად, რომ მას ეს შანსი გამოეყენებინა და ემოგზაურა ევროპაში, იგი დარჩა იელეს უნივერსიტეტში უილიამ სვანთან როგორც მკვლევარად.

შემდგომ ერნესტი ვირჯინიის უნივერსიტეტის ყოფილ სტუდენტთან, ჯესი ბიმსთან ერთად კვლავ აწარმოებდა ფოტოელექტრულ ეფექტებზე დაკვირვებებს.

ჯილდოები
ერნესტ ლოურენსის ჯილდოებიდან გამორჩეული ადგილი უჭირავს ნობელის პრემიას, რომელიც მან მოიპოვა 1939 წელს ცილკოტრონის შექმნისათვის. ლოურენსის სხვა ჯილდოებიდან აღსანიშნავია: ელიოტ კრესონის მედალი და ჰუგეს მედალი (1937), „კონსტოკის“ პრემია ფიზიკაში (1938), დენის გაბორის მედალი და პრიზი ფიზიკაში (1940), ჰოლის მედალი (1942), მერიტის მედალი (1946), უილიამ პროქტერის პრიზი მეცნიერული მიღწევისათვის (1951), ფარადეის მედალი (1952), და ენრიკო ფერმის ჯილდო (1957). იგი აგრეთვე იყო სილვანუსა ტეიერის ჯილდოს პირველი მიმღები, რომელიც გადასცა შეერთებული შტატების სამხედრო აკადემიამ 1958 წელს.

ერნესტ ლოურენსი გარდაიცვალა 1958 წლის 27 აგვისტოს, პალო ალტოს საავადმყოფოში. სიკვდილიდან 23 დღის შემდეგ კალიფორნიის უნივერსიტეტის რეგენტებმა მხარი დაუჭირეს სახელი შეცვლოდა ორ დაწესებულებას, რომელსაც შემდგომში ეწოდა ლოურენსის ლივერმორის ეროვნული ლაბორატორია და ლოურენსის ბერკლის ეროვნული ლაბორატორია. აგრეთვე ერნესტ ორლანდო ლოურენსის სახელობის ჯოლდო დაარსდა 1959 წელს. ქიმიური ელემენტი ნომრით 103 1961 წელს აღმოაჩინეს ლოურენსის ბერკლის უნივერსიტეტში და მისივე პატივსაცემად ელემენტს ეწოდა ლოურენსიუმი. 1968 ლოურენსის პატივსაცემად დაარსდა ლოურენსის სახელობის სახელმწიფო სამეცნიერო განათლების ცენტრი . მისი ნაშრომები ინახება კალიფორნიის უნივერსიტეტის ბანკროფტის ბიბლიოთეკაში (ბერკლში)
მომეხმარეთ იალბუზზე ასვლაში

მომეხმარეთ იალბუზზე ასვლაში — 1981 წლის ქართული საბჭოთა მოკლემეტრაჟიანი ფილმი. სცენარის ავტორია ნანა ჯორჯაძე, გარდა ამისა, იგი არის ფილმის დამდგმელი რეჟისორიც.

სიუჟეტი
პრობლემებით სავსე ოჯახის უხუცესი წევრი გადაწყვეტს ერთფეროვანი რუტინის დარღვევას ბავშვობის ოცნების ასრულებას — მწვერვალ იალბუზზე ფეხის დადგმას.

როლებში
გივი სარჩიმელიძე
ირაკლი სუთიძე
გიორგი დადიანი
მაკა მახარაძე
ჟანრი ლოლაშვილი
ნანა მჭედლიძე
ბერტა ბაუერი
გიორგი ხუციშვილი
თამარ ურუშაძე
ხეისონ მურილიო

}
|დაბადების ადგილი = კალი, კოლომბია
|სიმაღლე = 182 სმ
|პოზიცია = ცენტრალური მცველი
|მიმდინარე კლუბი = სელტა იჯარით სამპდორიადან
|ნომერი = 24
|ახალგაზრდული წელი1 = 2009-2010
|ახალგაზრდული კლუბი1 = დეპორტივო კალი
|წელი1 = 2010–2011
|წელი2 = 2010–2011
|წელი3 = 2011–2015
|წელი4 = 2011–2012
|წელი5 = 2012–2013
|წელი6 = 2015–2018
|წელი7 = 2017–2018
|წელი8 = 2018–2020
|წელი9 = 2019
|წელი10 = 2019
|წელი11 = 2020–2023
|წელი12 = 2020–2021
|წელი13 = 2021–2022
|წელი14 = 2023–
|კლუბი1 = უდინეზე
|კლუბი2 = გრანადა 
|კლუბი3 = გრანადა
|კლუბი4 = კადისი
|კლუბი5 = ლას-პალმასი
|კლუბი6 = ინტერი
|კლუბი7 = ვალენსია
|კლუბი8 = ვალენსია
|კლუბი9 = ბარსელონა
|კლუბი10 = სამპდორია
|კლუბი11 = სამპდორია
|კლუბი12 = სელტა
|კლუბი13 =
ხეისონ ფაბიან მურილიო სერონი (ესპ. ; დ. 17 ივნისი, 1992, კალი, კოლომბია) — კოლომბიელი ფეხბურთელი, კოლომბიის ეროვნული ნაკრების წევრი, ამპლუით ცენტრალური მცველი. თამაშობს საფეხბურთო კლუბ „სელტაში“. განსაკუთრებით გამოირჩა მილანის „ინტერში“ თამაშის პერიოდში.

მიღწევები
საკლუბო
ვალენსია:(1)
ესპანეთის თასი: 2018–19

ბარსელონა:(1)
ესპანეთის ლა ლიგა: 2018–19

სანაკრებო
კოლომბია:
კოპა ამერიკა: მესამე ადგილი: 2016
კოსოვოს მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემია

კოსოვოს მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემია — კოსოვოს ეროვნული აკადემია.

ისტორია და სტრუქტურა
კოსოვოს მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემია კოსოვოს პარლამენტის გადაწყვეტილებით დაარსდა 1975 წლის 20 დეკემბერს. პირველი პრეზიდენტი იყო ესად მეკული, რომელიც ყოფილ იუგოსლავიაში ალბანური პოეზიის მამად მიიჩნევა. აკადემია შედგება 4 განყოფილებისგან: ლინგვისტიკა და ლიტერატურა, სოციალური მეცნიერებები, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები და ხელოვნება.

წევრები
აკადემიას 24 ნამდვილი (აკადემიკოსი) და 11 წევრ-კორესპონდენტი ჰყავს. აკადემიის პრეზიდენტია ჰივზი ისლამი, ხოლო ვიცე-პრეზიდენტი პაიაზიტ ნუში. აკადემიის გენერალური მდივანია იუზუფ კრასნიქი. განყოფილებების ხელმძღვანელებია: ექრემ ბაშა, იუსუფ ბაირაკტარი, ფეიზულა კრასნიქი და ლუან მულიქი.
კუშტრიმ მუშიცა

კუშტრიმ მუშიცა (; დ. 1 მაისი, 1985, პრიშტინა, იუგოსლავია) — კოსოვოელი ფეხბურთელი, ამჟამად თამაშობს კლუბ „ბიულისში“.

კარიერა
ადრეული ცხოვრება და კარიერა
მუშიცა დაიბადა იუგოსლავიაში, ქალაქ პრიშტინაში. დღეს ეს ტერიტორია სერბეთის/კოსოვოს ნაწილია. მან ფეხბურთის თამაში 1991 წელს, 6 წლის ასაკში დაიწყო, მშობლიური ქალაქის გუნდ „რამიზ სადიკუში“. კოსოვოს ომის დაწყების შემდეგ მისი ოჯახი თურქეთში გადასახლდა. როდესაც იგი 14 წლის იყო, მისი მამა და ძმა დაბრუნდნენ პრიშტინაში და რამდენიმე თვეში მასაც მისცეს ამის უფლება. ომის დასრულებისთანავე იგი გახდა „პრიშტინას“ ფეხბურთელი. 2002 წელს 17 წლის ასაკში, იგი მიწვეული იქნა ძირითად გუნდში.

ბილის ბალაში
2015 წლის 21 აგვისტოს იგი გახდა ალბანეთის სუპერლიგის კლუბ „ბიულისის“ წევრი თავისუფალი აგენტის სტატუსით.
სტევო პენდაროვსკი

სტევო პენდაროვსკი (; დ. 3 აპრილი, 1963, სკოპიე, იუგოსლავია) — ჩრდილოეთ მაკედონიელი პოლიტიკოსი და აკადემიკოსი. ჩრდილოეთ მაკედონიის პრეზიდენტი 2019 წლის 12 მაისიდან 2024 წლის 12 მაისამდე.

ბიოგრაფია
განათლება და აკადემიური კარიერა
1987 წელს დაამთავრა წმინდა კირილესა და მეთოდეს უნივერსიტეტი. მოიპოვა „ხელოვნების ოსტატისა“ და „ფილოსოფიის დოქტორის“ წოდება პოლიტიკის მეცნიერებაში. 2018 წლიდან სტეპო პენდაროვსკი არის სკოპიეს ამერიკული კოლეჯის პროფესორის ასისტენტი საერთაშორისო უსაფრთხოების, საერთაშორისო ურთიერთობებისა და გლობალიზაციის საკითხებში.

პოლიტიკური კარიერა
მისი პოლიტიკური კარიერა დაიწყო 1998 წელს. იყო ჩრდილოეთ მაკედონიის შინაგან საქმეთა მინისტრის თანაშემწე საზოგადოებრივი ურთიერთობების საკითხებში, 1998–2001 წლებში იყო ამავე შინაგან საქმეთა სამინისტროს ანალიტიკისა და კვლევის დეპარტამენტის უფროსი. 2001-2004 და 2005-2009 წლებში იკავებდა ჩრდილოეთ მაკედონიის პრეზიდენტის მრჩევლის თანამდებობას ეროვნული უსაფრთხოებისა და საგარეო ურთიერთობების საკითხებში. ამ პერიოდში ქვეყანას ორი პრეზიდენტი ჰყავდა: ბორის ტრაიკოვსკი (1999-2004) და ბრანკო ცრვენკოვსკი (2004-2009).

2014 წლის 4 მარტს ქვეყნის მთავარმა ოპოზიციურმა, „სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ“ იგი 2014 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე კანდიდატად წარადგინა. 2019 წელს „სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ“ და დემოკრატიულმა კავშირმა ინტეგრაციისათვის“ ისევ წარადგინეს კანდიდატად. მან მოახერხა არჩევნების მეორე ტურში გასვლა და გამარჯვება, რის შედეგადაც გახდა ჩრდილოეთ მაკედონიის პრეზიდენტი.
ბაზელი (საფეხბურთო კლუბი)

„ბაზელი 1983“ — შვეიცარული საფეხბურთო კლუბი, ამავე სახელწოდების ქალაქიდან. ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე ტიტულოვანი კლუბი, 20-გზის შვეიცარიის სუპერლიგის, 12 გზის შვეიცარიის თასის და ერთგზის შვეიცარიის ლიგის თასის გამარჯვებული.

დაფუძნდა 1893 წლის 15 ნოემბერს. 2001 წლიდან კლუბი საშინაო მატჩებს ატარებს სანქტ-იაკობ პარკის სტადიონზე. გუნდის ტრადიციული ფორმა წითელი და ლურჯი ფერისაა.
Tennis for Two

„ “ (აგრეთვე ცნობილი როგორც „ “) — სპორტული ვიდეო თამაში, ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული თამაში, რომელიც ახდენს ჩოგბურთის სიმულაციას. შექმნა ამერიკელმა ფიზიკოსმა უილიამ ჰიგინბოთამმა 1958 წელს, ბრუკჰეივენის ეროვნული ლაბორატორიის დამთვალიერებლებთა გასართობად.

1958 წლის შემოდგომაზე ბრუკჰეივენის ლაბორატორიაში იმართებოდა საჯარო გამოფენა. ჰიგინბოთამმა იცოდა, რომ შეკრებილ სტუმრებს ფოტოგრაფიებითა და სხვადასხვა სტატიკური ექსპონატებით ვერ გააკვირვებდა. ამიტომაც მას გაუჩნდა იდეა შეექმნა ელექტრონული თამაში. ელექტრონული სქემები შეიმუშავა ჰიგინბოთამმა, ხოლო აპარატი ააწყო ლაბორანტმა რობერტ დვორჟაკმა. ოსცილოსკოპის ეკრანზე ვერტიკალურად გამოსახული იყო ჩოგბურთის კორტი მოძრავი ბურთით, რომელიც იმართებოდა ორი ალუმინის კონტროლერით. ეკრანზე არ იყო ნაჩვენები არც მოთამაშე და არც ჩოგბურთის ჩოგანი.

„ “ იქცა მეტად პოპულარულ ექსპონატად, თუმცა ჰიგინბოთამმა, იმ დროში ვერ გაიაზრა თავისი ქმნილების ღირებულება და ამიტომაც არ დააპატენტა იგი. თამაშის პოპულარობის მიუხედავად, ორი წლის შემდეგ „ “ დაშალეს, ხოლო ოსცილოსკოპი და ანალოგური კომპიუტერი გამოყენებული იქნა სხვა ლაბორატორიული სამუშაოებისთვის. მას შემდეგ იგი მიჩნეულია ერთ-ერთ ადრეულ ვიდეო თამაშად. 1997 წელს ბრუკჰეივენში შეიქმნა ადრინდელი მოწყობილობის ხელახალი ვერსია. ზოგიერთ წყაროზე დაყრდნობით, „ “ ითვლება პირველ ვიდეო თამაშად ისტორიაში. მიუხედავად იმისა, რომ მომდევნო წლებში გამოსულ თამაშებთან შედარებით ის არ გამოირჩეოდა ინოვაციური ტექნოლოგიებით, იგი შეიქმნა არა კვლევითი მიზნებისთვის, არამედ მხოლოდ და მხოლოდ გართობის მიზნით.
მეცნიერება და ტექნოლოგია ალბანეთში

მეცნიერება და ტექნოლოგია ალბანეთში — ალბანეთის ბიუჯეტში ტექბოლოგიასა და მეცნიერებაზე გაწეული ხარჯი არ აღემატებ მშპ-ს 0.18%-ს, რაც ევროპის მასშტაბით ყველაზე დაბალი მაჩვენებელია.

მეცნიერებაში ადამიანური რესურსი 1993 წლიდან მნიშვნელოვნად შემცირდა. კვლევები აჩვენებს, რომ 1990-იან წლებში მეცნიერების 40% ემიგრაციაში წავიდა.

ალბანეტში სულ 578 მეცნიერი მუშაობს:

274 მეცნიერებათა აკადენმიაში
304 კვლევით დაწესებულებებში

კვლევით დაწესებულებებში მომუშავე ადამიანების წილი ალბანეთში შეადგენს 0,2-ს 1000-ზე.
ფერდინანდი (ფილმი)

„ფერდინანდი“ — 2017 წლის ამერიკული კომპიუტერული ანიმაციური კომედიური დრამის ჟანრის სათავგადასავლო ფილმი. გადაღებულია -ის, ხოლო დისტრიბუცირებული 20 -ის მიერ. ეფუძნება მანრო ლიფისა და რობერტ ლოუსონის საბავშვო წიგნ „ფერდინანდის ისტორიას“. ფილმის რეჟისორია კარლუს სალდანია, სცენარის ავტორები — რობერტ ლ. ბერდი, ტიმ ფედერლე და ბრედ კოუპლენდი. ახმოვანებენ ჯონ სინა (მთავარი პერსონაჟი), კეიტ მაკ-კინონი, ენტონი ანდერსონი, ბობი კანავალე, პეიტონ მენინგი, ჯინა როდრიგესი, მიგელ ანხელ სილვესტრე და დევიდ ტენანტი. ისტორია, რომელიც დაწერილია რონ ბიორჩის, დევიდ კიდისა და დონ რაიმერის მიერ, ეხება ხარს, სახელად ფერდინანდს, რომელიც თავისი სურვილის მიუხედავად ხვდება კორიდაზე, სადაც იგი მსოფლიოს უძლიერესი ხარების პირისპირ აღმოჩნდება, სწორედ კორიდაზე ბრძოლას შეეწირა მამამისი.

ფილმი პრემიერა 2017 წლის 8 დეკემბერს შედგა დუბაის საერთაშორისო კინოფესტივალზე. ერთი კვირის შემდეგ, 15 დეკემბერს გაეშვა კინოთეატრებში, 2 და 3 ფორმატებში. მისი ბიუჯეტი შეადგენდა 111 მლნ აშშ დოლარს; მსოფლიოს მასშტაბით გამოიმუშავა 296 მლნ დოლარი. წარდგენილი იყო ოსკარის 90-ე დაჯილდოებაზე საუკეთესო ანიმაციური სრულმეტრაჟიანი ფილმის ნომინაციაში, მაგრამ ეს ჯილდო „კოკომ“ მოიპოვა. აგრეთვე წარდგენილი იყო ოქროს გლობუსის 70-ე დაჯილდოებაზე საუკეთესო სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმისა და საუკეთესო ორიგინალური სიმღერის ნომინაციაში.

„ფერდინანდი“ იყო -ის უკანასკნელი ფილმი, რომელიც 20 -მა გამოუშვა -ის მიერ მის შეძენამდე (20 მარტი, 2019).

პერსონაჟებს ახმოვანებენ
ჯონ სინა — ფერდინანდი
ბობი კანავალე — ვალიენტე და რენგი
ჯინა როდრიგესი — უნა
ჯეროდ კარმაიკლი — პაკო
რაულ ესპარზა — მორენო
კეიტ მაკ-კინონი — ლუპე
ბორის კოჯო — კლაუსი
კარლა მარტინესი — იზაბელა
ფლულა ბორგი — ჰანსი
სელი ფილიპსი — გრეტა
მიგელ ანხელ სილვესტრე — ელ პრიმერო
დავიდ დიგსი — დოსი
გაბრიელ იგლესიასი — კუატრო
ენტონი ანდერსონი — ხრტილი
დევიდ ტენანტი — ანგუსი
პეიტონ მენინგი — გუაპო