iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დურესის ოლქი

დურესის ოლქი — ოლქი ალბანეთის რესპუბლიკის ჩრდილოეთ ნაწილში. ფართობით იგი პირველ ადგილს იკავებს ქვეყნის 12 ოლქს შორის, მოსახლეობის რაოდენობით კი მეორეა. დასავლეთით ესაზღვრება ადრიატიკის ზღვა, ჩრდილოეთით ლეჟის, აღმოსავლეთით დიბრის, ხოლო სამხრეთით ტირანას ოლქები. დაყოფილია სამ მუნიციპალიტეტად: დურესი, კრუია და შიიაკი. მუნიციპალიტეტები საერთო ჯამში თექვსმეტ ადმინისტრაციულ ერთეულს აერთიანებენ.

ოლქის სანაპირო ზოლი ადრიატიკის ზღვაზე გადის და ვრცელდება დასავლეთის ალუვიურ და სანაპირო დაბლობზე. აღმოსავლეთში განლაგებულია სკანდერბეგის მთები, რომლებიც დასავლეთ დაბლობს ცენტრალური ქედისგან ყოფს. მისი კლიმატი ძირითადად ხმელთაშუა ზღვასთან სიახლოვით და რელიეფის მნიშვნელოვანი ცვლილებებით არის განპირობებული.

ოლქის ცენტრალური ქალაქი, დურესი ერთ-ერთი უდიდესია ადრიატიკის ზღვაზე და მე-5 ადგილი უჭირავს მოსახლეობის რაოდენობით. იგი ამავე დროს წარმოადგენს მსოფლიოს ერთ-ერთ უძველეს მუდმივად დასახლებულ ქალაქს. დურესში მდებარეობს ალბანეთის მთავარი ნავსაგდური - დურესის პორტი, რომელიც მე-10 უდიდესი სატვირთო ნავსადგურია ადრიატიკის ზღვაზე. პორტს წელიწადში 3,4 მილიონ ტონაზე მეტი ტვირთი გადააქვს.

გეოგრაფია
ოლქის საერთო ფართობი 766 კმ2-ია. განლაგებულია ჩ.გ 41°30°' და ა.გ. 19°35°' შორის.

ხმელთაშუა ზღვასთან სიახლოვის გამო დურესში რამდენიმე დიდი და პატარა მდინარე მიედინება, რომელთაგან ყველაზე გრძელია იშმი. იგი სათავეს ტირანის ოლქში, სკანდერბეგის მთებიდან იღებს, ოლქის გავლით მოძრაობს და ადრიატიკის ზღვაში ჩაედინება. სტატისტიკის ინსტიტუტის 2021 წლის იანვრის მონაცემებით ოლქის მოსახლეობა 292 029 ადამიანს შეადგენდა. 2011 წლის აღწერის მიხედვით დურესში 263 711 ადამიანი ცხოვრობდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე კი კვადრატულ კილომეტრზე 343 კაცს მოიცავდა.

2011 წლის აღწერის მონაცემებით, დურესის ოლქში ცხოვრობდნენ შემდეგი ეთნიკური ჯგუფები:
ალბანელები — 77,54%
ბოშები — 0,36%
ბერძნები — 0,18%
მაკედონელები — 0,07%
სომხები — 0,05%
ეგვიპტელები — 0,02%
მონტენეგროელები — 0,02%

ენების მიხედვით, 99,5% საუბრობდა ალბანურ ენაზე. სხვა სასაუბრო ენები იყო:
ბოშური — 0,12%
ბერძნული — 0,05%
მაკედონური — 0,05%
იტალიური — 0,02%
თურქული — 0,02%
სომხური — 0,02%

რელიგიის მიხედვით:
მუსლიმი — 177 274 (67.46%)
რომაელი კათოლიკე — 19 322 (7.35%)
აღმოსავლელი მართლმადიდებელი — 8 675 (3.30%)
ბექთაში — 4 215 (1.60%)
ევანგელისტი — 325 (0.12%)
ქრისტიანი — 167 (0.06%)
მორწმუნე კონფესიის გარეშე — 9 131 (3,47%)
სხვა რელიგიის წარმომადგენელი — 41 (0,02%)
არარელიგიური — 2 901 (1,10%)
არ გაამხილა — 33 754 (12,84%)
კრემენის ტყეები

კრემენის ტყეები — ეროვნული ბუნებრივი პარკი, რომელიც მდებარეობს სევეროდონეცკის რაიონში ( ლუჰანსკის ოლქი, უკრაინა ). პარკი შეიქმნა 2019 წლის 10 სექტემბერს . ფართობი შეადგენს 7 269 ჰექტარს.

ისტორია
ეროვნული ბუნებრივი პარკი შეიქმნა 2019 წლის 10 სექტემბერს უკრაინის პრეზიდენტის ვ.ა. ზელენსკის 678/2019 ბრძანებულების შესაბამისად „კრემინსკის ტყეების ეროვნული პარკის შექმნის შესახებ“ ( « » ).

შეიქმნა სევერსკი-დონეცკის ეროვნული ბუნებრივი პარკის ბაზაზე, რომელიც არსებობდა 12/11/2009-10/21/2010 წლებში მდინარე სევერსკი დონეცის აუზის ღირებული ბუნებრივი კომპლექსების და ობიექტების შენარჩუნების, რეპროდუქციის და ეფექტურად გამოყენების მიზნით. აქვს მნიშვნელოვანი გარემოსდაცვითი, სამეცნიერო, ესთეტიკური, რეკრეაციული და გამაჯანსაღებელი დანიშნულება.

გარდა ამისა, ამ ბრძანებულების მიხედვით გაუქმდა უკრაინის პრეზიდენტის 2009 წლის 11 დეკემბრის 1040 ბრძანებულება „სევერსკო-დონეცკის ეროვნული ბუნებრივი პარკის შექმნის შესახებ“( «-»). მიუხედავად იმისა , რომ 2010 წლის 21 ოქტომბერს უკრაინის უზენაესმა ადმინისტრაციულმა სასამართლომ გამოსცა დადგენილება, რომლის მიხედვითაც უკანონოდ ცნეს უკრაინის პრეზიდენტის 2009 წლის 11 დეკემბრის 1040/2009 ბრძანებულება „სევერსკო-დონეცკის ეროვნული ბუნებრივი ნატურალური პარკი შექმნის შესახებ.“ ეს იყო პირველი პრეცედენტი უკრაინის ისტორიაში, როდესაც სასამართლომ გააუქმა ეროვნული პარკის სტატუსი.

აღწერა
ეროვნული ბუნებრივი პარკის შემადგენლობაში შედის 7269 ჰექტარი სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწები, მათ შორის:

„კრემენის სატყეო-სამონადირეო მამულის“ სახელმწიფო საწარმოს 3121 ჰექტარი მიწა, რომელიც გადაეცემა ეროვნულ ბუნებრივ პარკს მუდმივი სარგებლობისათვის მიწათსარგებლობისგან გასვლით.
სახელმწიფო საწარმო „კრემენის სატყეო-სამონადირეო საწარმოს“ 4148 ჰექტარი მიწის ნაკვეთი, რომელიც მდებარეობს ეროვნული ბუნებრივი პარკის ტერიტორიაზე მიწათსარგებლობისგან გასვლის გარეშე.

ეროვნული ბუნებრივი პარკი მდებარეობს ლუჰანსკის ოლქის ჩრდილო-დასავლეთის პერიფერიულ ნაწილში, მდინარე სევერსკი დონეცის ხეობაში — ქალაქ კრემენნაიას სამხრეთით — მდინარეებს ზერებეტსა და კრასნაიას შორის. კრემენის ტყეების პარკის ტერიტორიაზე მრავლადაა შემორჩენილი ისტორიული, არქეოლოგიური და კულტურული ძეგლები.

პარკი იკავებს ამავე სახელწოდების ტყის ნაწილს, რომლის საერთო ფართობი 29547,4 ჰექტარს შეადგენს. სახელმწიფო საწარმოს — „კრემენის სატყეო და სანადირო მეურნეობის“ ტერიტორიაზე, რომლის მმართველობაშიც შედის სატყეო მასივი, შეიქმნა 2 ბოტანიკური ნაკრძალი ( სერებრიანსკი, საფონოვო) და 3 დაცული ტერიტორია.

უნება
პარკის ლანდშაფტი წარმოდგენილია აღმოსავლეთ უკრაინაში მდებარე ყველაზე დიდი უნიკალური ტყეებით. აქ მდინარე სევერსკი დონეცკის ორივე ნაპირზე იზრდება ფიჭვი, მუხა-ფიჭვი, მუხნარი, ასევე არყი, მურყანი და ფერფლის ხე. პარკის საზღვრებში არის დაცული ტერიტორია, სახელწოდებით მუხის კორომი, რომლის ბუნება წარმოდგენილია ბუნებრივი ტყით; მუხის ხეები 250 წელზე მეტი ხნისაა. პარკში ბინადრობენ ცხოველები და ფრინველები. მათ შორის: რუხი წერო, ბეგობის არწივი, მდინარის წავი და ევროპული წაულა.
პრასკოვია უვაროვას არქეოლოგიური ექსპედიცია კავკასიაში (1888)

პრასკოვია უვაროვას არქეოლოგიური ექსპედიცია კავკასიაში (14 ივლისი — 19 აგვისტო, 1888) — პრასკოვია უვაროვას მიერ ორგანიზებული 1888 წლის ექსპედიცია კავკასიაში. ექსპედიციის ფარგლებში მოვლილი იქნა მხარეები: აჭარა, სამცხე, შავშეთი და რაჭა.

ექსპედიციის წევრები:
ჯგუფის ხელმძღვანელი — პრასკოვია უვაროვა;
ქალიშვილი — ეკატერინა უვაროვა;
ფოტოგრაფი — უცნობი ფოტოგრაფი.

მარშრუტი
1888 წლის 14 ივლისს ჯგუფმა მოსკოვი დატოვა და კავკასიისკენ გამოემართა. 16 ივლისს მიაღწიეს სევასტოპოლს, ინახულეს ხერსონესში მიმდინარე არქეოლოგიური გათხრები, შემდეგ დასხდნენ გემზე და 20-ში დილით უკვე ბათუმში იმყოფებოდნენ.

აჭარა
25 ივლისს ჯგუფი ბათუმიდან გამოვიდა და აჭარისკენ გაემართა. ჯგუფი აჭარისწყლის ავლით აუყვა გზას და 26 ივლისს ქედაში ჩავიდნენ, სადაც დილამდე გაჩერდნენ. 27 ივლისს ჯგუფი ზემო აჭარისკენ გაემართა და ხოლოს მიაღწია. 28 ივლისს ხულოდან გორჯომის ხეობაში სოფელ აგარისკენ გაემართნენ სადაც გაეთხარეს ვანაძეების ნაეკლესიარის საძირკველი, რომლის სიახლოვესაც მოსახლეობამ წმინდა გიორგის ჭედური ხატი იპოვნა. 1 აგვისტოს ინახულეს სხალთის ეკლესია, 2 აგვისტოს ხიხაძირის ციხე და ნაეკლასიარი, 3 აგვისტოს სოფელი ხოჩაღი, 4 აგვისტოს იაილები სარაჩაირი, ურამა, პრაგანაური.

სამცხე
5 აგვისტოს არსიანის ქედზე გადაადგილებისას ჩავიდნენ სამცხეში, სადაც ინახულეს ზარზმის ტაძარი, ჭულეს მონასტერი, სოფელი ადიგენი. 7 აგვისტოს გააგრძელეს ქვაბლიანის ხეობის ძეგლების დათვალიერება, ინახულეს ჩორჩანის ეკლესია, სმადას ეკლესია, ბალანჯურის ეკლესიები, უდეს ეკლესიები, 8 აგვისტოს იჯარეთის ეკლესია, ვალეს ეკლესიები, სათლეს ეკლესია, ზეინდარის ეკლესია, ჯაყისმანი, სოფელი არილი, სატყეპელი. 10 აგვისტოს დაბრუნდნე ჭანჭახში, შემდეგ გაემართნენ სოფელ ალში სადაც ინახულეს გუმბათიანი ტაძარი. 11 აგვისტოს გაემგზავრნენ სოფელ დიგურში, გზად ინახულეს ოხთელის, გვინიის, ჭაბორიის, ჭაჭუნის, მარცვალეთის, სეჯას, მერეს სოფლების ეკლესიები. წურწყაბის, ხეოთის, ვარხანეს ეკლესია.

შავშეთი
15 აგვისტოს ჯგუფი დიგურადან შავშეთში გადავიდა. ინახულეს ტბეთის ეკლესია, სათლეს ეკლესია, 16 აგვისტოს არტანუჯი. 17 აგვისტოს არტანუჯიდან გადავიდნენ ართვინში, ინახულეს სვეტის ეკლესია, 19 აგვისტოდან ართვინიდან ჭოროხზე ნავებით დაეშვნენ ბათუმის მიმართულებით.

რაჭა
ბათუმში დაბრუნების შემდეგ ჯგუფი 23 აგვისტოს ქუთაისში ჩავიდა, იქ სამი დღე გაჩერდა და რაჭის მიმართულებით აიღო გეზი.
ტიმბუქტუ (ნოველა)

ტიმბუქტუ — ამერიკელი მწერლის, პოლ ოსტერის 1999 წლის ნოველა. ნაწარმოები მოგვითხრობს ძაღლის – მისტერ ბოუნზის – შესახებ, რომელიც რთულად ეგუება იმ ფაქტს, რომ მისი მფლობელი კვდება.

მოქმედება ვითარდება 90-იანი წლების აშშ-ში, თავად ცხოველის თვალით გადმოცემულ სამყაროში, რომელიც, მიუხედავად იმისა, რომ ანთროპომორფიზირებულ პერსონაჟად არ გვევლინება, საკუთარ შინაგან მონოლოგს ინგლისურ ენაზე გადმოგვცემს. პროტაგონისტის პატრონი კი ავადმყოფობას მიეცა, რომელსაც გადაუწყვეტია, რომ წავიდეს ბალტიმორში, იმ იმედით, რომ იპოვოს ყოფილი ინგლისურის მასწავლებელი. ისტორიათა აბსოლუტური უმრავლესობის გადმოცემა წარსულისა და აწყმოს მონაცვლეობით მიმდინარეობს.

ნაწარმოების სათაური ეხმიანება ძაღლის თვითნასწავლი პოეტი პატრონის იმ იდეიდან, რომ სიცოცხლის შემდგომი პერიოდის გატარება მას ერთ მშვენიერ დასახლებაზე, სახელად „ტიმბუქტუ“, მოუწევს. წიგნის მთავარი ლაიტმოტივი მდგომარეობს იმაში, რომ, მისტერ ბოუნზის შეხედულებით, ის ვერ შეძლებს ცხოვრების ტიმბუქტუშიუ გაგრძელებას და ვეღარ ნახავს საკუთარ პატრონს სიკვდილის შემდეგ.

ნოველა ასევე შეეხება ისეთ თემას, როგორიცაა ეგზისტენციალური კრიზისი, რომლის ფონზეც მთავარი გმირი უძლურია, იპოვოს საკუთარი ადგილი და მიზანი მეოცე საუკუნის მეორე ნახევრის ამერიკაში. ნაწარმოები ადაპტირდა პიესად ხორვატი დრამატურგის, ბორუტ სეფაროვიჩის მიერ.
ნაწარმოებზე მინიშნება იქმნება ირლანდიელი მუსიკოსის, ფიონ რეიგანის სიმღერაში – " ".
ელბასანის ოლქი

ელბასანის ოლქი — ერთ-ერთი ალბანეთის 12 ოლქიდან. ფართობი 3 199 კმ²-ია, მოსახლეობა კი, 2021 წლის მონაცემებით, 266 245 ადამიანს შეადგენს. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ელბასანი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
2000 წლამდე ელბასანის ოლქი ოთხ რაიონად იყოფოდა: ელბასანი, გრამში, ლიბრაჟდი და პეკინი. 2015 წლის ადგილობრივი ხელისუფლების რეფორმის შემდეგ, ოლქი შედგება შემდეგი 7 მუნიციპალიტეტისგან: ბელში, ცერიკი, ელბასანი, გრამში, ლიბრაჟდი, პეკინი და პრენიასი. მუნიციპალიტეტები სულ დაახლოებით 385 ქალაქსა და სოფელს მოიცავს.

დემოგრაფია
2021 წლის იანვრის მონაცემებით, ელბასანის ოლქში ცხოვრობს 266 245 ადამიანი. 2011 წლის ბოლო ეროვნული აღწერის მიხედვით ოლქში ცხოვრობენ შემდეგი ეთნიკური ჯგუფები:

ალბანელები — 253 170 (85.58%)
მაკედონელები — 94 (0.03%)
მონტენეგროელები — 10 (0.00%)
სომხები — 747 (0.25%)
ბოშები — 1 064 (0.36%)
ეგვიპტელები — 433 (0.15%)
თურქები — 300 (0.13%)
სხვა — 149 (0.05%)
უპასუხოდ — 39,980 (13.51%)
ლეჟის ოლქი

ლეჟის ოლქი — ერთ-ერთი ალბანეთის 12 ოლქიდან. ფართობი 1 620 კმ²-ია, მოსახლეობა კი, 2021 წლის მონაცემებით, 120 678 ადამიანს შეადგენს. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ლეჟა.

ადმინისტრაციული დაყოფა
2000 წლამდე ლეჟის ოლქი ოთხ რაიონად იყოფოდა: კურბინი, ლეჟა და მირდიტე. 2015 წლის ადგილობრივი ხელისუფლების რეფორმის შემდეგ, რაიონები მუნიციპალიტეტებით შეიცვალა. მუნიციპალიტეტები სულ დაახლოებით 175 ქალაქსა და სოფელს მოიცავს.

დემოგრაფია
2021 წლის მონაცემებით, ლეჟის ოლქში ცხოვრობს 120 678 ადამიანი. 2011 წლის ბოლო ეროვნული აღწერის მიხედვით ოლქში ცხოვრობენ შემდეგი ეთნიკური ჯგუფები:

ალბანელები — 116,469 (86.90%)
ბერძნები — 41 (0.03%)
მაკედონელები — 9 (0.01%)
მონტენეგროელები — 8 (0.01%)
სომხები — 15 (0.01%)
ბოშები — 187 (0.14%)
ეგვიპტელები — 240 (0.18%)
სხვა — 18 (0.01%)
უპასუხოდ — 17,040 (12.71%)
ფიერის ოლქი

ფიერის ოლქი — ოლქი ალბანეთის რესპუბლიკის სამხრეთ ნაწილში. ფართობით იგი მერვე ადგილს იკავებს ქვეყნის 12 ოლქს შორის, მოსახლეობის რაოდენობით კი მესამეა. დასავლეთით ესაზღვრება ადრიატიკის ზღვა, ჩრდილოეთით ტირანის, ჩრდილო-აღმოსავლეთით ელბასანის, აღმოსავლეთით ბერატის, სამხრეთით ვლორის, სამხრეთ-აღმოსავლეთით კი გიროკასტრის ოლქები. დაყოფილია ექვს მუნიციპალიტეტად: ფიერი, დივიაკა, ლუშნა, მალაკასტარი და პატოსი. მუნიციპალიტეტები საერთო ჯამში 42 ადმინისტრაციულ ერთეულს აერთიანებენ. 2000 წლამდე ფიერის ოლქი იყოფოდა სამ რაიონად: ფიერი, ლუშნი და მალაკასტარი.

დემოგრაფია
2021 წლის მონაცემებით, ლეჟის ოლქში ცხოვრობს 286 000 ადამიანი. 2011 წლის ბოლო ეროვნული აღწერის მიხედვით ოლქში ცხოვრობენ შემდეგი ეთნიკური ჯგუფები:
ალბანელები — 241 163 (77.71%)
ბერძნები — 332 (0.11%)
მაკედონელები — 18 (0.01%)
მონტენეგროელები — 5 (0.00%)
სომხები — 1 553 (0.50%)
ბოშები — 1 640 (0,53%)
ეგვიპტელები — 75 (0,02%)
სხვა — 171 (0.06%)
უპასუხოდ — 65 374 (21.07%)
ვედატ კოკონა

ვედატ კოკონა (დ. 7 აგვისტო, 1913 – გ. 14 ოქტომბერი, 1998) — საუკუნის ალბანელი მთარგმნელი, მწერალი და ლექსიკოლოგი, კარგად ცნობილი თავისი ორმაგი ლექსიკონებით ინგლისურ-ალბანური და ფრანგულ-ალბანური და მისი წვლილი ალბანურ ლექსიკოლოგიასა და ლექსიკოგრაფიაში. .

ადრეული წლები
კოკონა დაიბადა 1913 წლის 7 აგვისტოს იზმირში, ოსმალეთის იმპერიაში, ალბანელ ინტელექტუალურ ოჯახში, წარმოშობით ალბანეთი, გიროკასტრადან. მამამისი, ელმაზი, იყო მოსამართლე და მსაჯული ოსმალეთის იმპერიის.. 1920 წელს, როდესაც ოჯახი ალბანეთში გადავიდა, ის ტირანის დაწყებით სკოლას დაჰყვა. 1935 წელს დაამთავრა კორჩას ალბანეთის ეროვნული ლიცეუმი, შემდეგ უმაღლესი სწავლა იურიდიულ ფაკულტეტზე პარიზში, საფრანგეთი.

სწავლების წლები
სამართლის სწავლის შემდეგ კოკონა დაინიშნა კრუას სამოქალაქო სასამართლოში, რომელიც მან არ მიიღო. შემდგომში დაინიშნა ალბანური ენის მასწავლებლად კორჩას ლიცეუმში. იქ კოკონა გამოირჩეოდა როგორც ნიჭიერი მასწავლებელი. შემდგომში, 1940-იანი წლების დასაწყისში იგი დაინიშნა ტირანას გიმნაზიაში.

ფაშისტების შემოსევის დროს, როცა კოკონა მასწავლებლად მუშაობდა, მას მოეთხოვებოდათ მოსწავლეების ჯაშუშობა და ისეთი სამუშაოს შესრულება, რომელსაც თავისი პრინციპებისა და ხასიათის გამო ვერ ახერხებდა. ეს იყო მიზეზი იმისა, რომ მან იგრძნო, რომ მასწავლებლის პროფესია უნდა დაეტოვებინა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ისევ დაბრუნდა ტირანის გიმნაზიაში, ახლანდელ „ქემალ სტაფას“ საშუალო სკოლაში. 1949 წელს დაინიშნა, როგორც ედიტორი და მთარგმნელი " "-ის და ასევე, როგორც პროფესორი ფრანგულ ტირანას უნივერსიტეტში, სადაც იგი ასწავლიდა პენსიაზე გასვლამდე.

მუშაობა
ვედატ კოკონამ ცხოვრებისა და მოღვაწეობის უდიდესი ნაწილი ფრანგულ ენას მიუძღვნა. ის იყო ამ ენის ერთ-ერთი საუკეთესო ლექსიკოლოგი. მუშაობდა და გამოსცემდა სხვადასხვა ფრანგულ-ალბანურ და ალბანურ-ფრანგულ ლექსიკონებს და ასევე ინგლისურ-ალბანურ ლექსიკონებს. მისი პირველი ლექსიკონი 1932 წელს გამოიცა. მისი ბოლო ლექსიკონი 40 ათასი სიტყვიანი ნაწარმოებია.

ის არის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ალბანელი ავტორი ლექსიკოლოგიასა და ლექსიკოგრაფიაში.

კოკონა ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მთარგმნელია ფრანგული, იტალიური, ინგლისური და რუსული ენებიდან. მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა პოეზიისა და პროზის თარგმანში მსოფლიო პოეზიიდან 15000-მდე ლექსის ალბანურად თარგმნით.

აღიარება
ვედატ კოკონას აქვს მრავალი ტიტული, ორდენი და დეკორაცია. მას აქვს დოქტორის ხარისხი " " ტირანის უნივერსიტეტიდან და ასევე არის ხელოვნებისა და წერილების ორდენის კავალერი და აკადემიური პალმების ორდენის ოფიცერი, რაინდობის ორი ორდენი, რომელიც დაჯილდოვებულია საფრანგეთის მთავრობის მიერ.
კორჩის ოლქი

კორჩის ოლქი — ოლქი ალბანეთის რესპუბლიკის სამხრეთ ნაწილში. ფართობით იგი პირველ ადგილს იკავებს ქვეყნის 12 ოლქს შორის, მოსახლეობის რაოდენობით კი მეშვიდეა.
ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება მაკედონია, სამხრეთ-აღმოსავლეთით საბერძნეთი, ჩრდილო-დასავლეთით ელბასანის, დასავლეთით ბერატის, სამხრეთ-დასავლეთით კი გიროკასტრის ოლქები. დაყოფილია ექვს მუნიციპალიტეტად: კორჩა, დევოლი, კოლონია, მალიკი, პოგრადეცი და პუსტეცი. მუნიციპალიტეტები საერთო ჯამში 37 ადმინისტრაციულ ერთეულს აერთიანებენ.

გეოგრაფია
ოლქის ფართობი 3 711 კმ²-ია. მოიცავს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ალბანეთს. ოლქის ისტორიული, ეკონომიკური და ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კორჩა. სიდიდით მეორე ქალაქია ოჰრიდის ტბაზე მდებარე პოგრადეცი. ოლქის მთელი ტერიტორია მთითაა დაფარული. უმაღლესი წერტილია გრამოსი, ზღვის დონიდან 2523 მ-ზე. კორჩაში სათავეს იღებს ცენტრალური და სამხრეთ ალბანეთის მნიშვნელოვანი მდინარეები: შკუმბინი, დევოლი და ოსუმი.

დაცული ტერიტორიები
ალბანეთის ტურიზმისა და გარემოს დაცვის სამინისტრო უამრავ ბუნებრივ ობიექტს და დაცულ ტერიტორიას იცავს კორჩის ოლქში.
ოჰრიდ-პრესპას ტერიტორიასთან ერთად, რომელიც 2014 წელს იუნესკომ ბიოსფერულ ნაკრძალად გამოაცხადა. მორავიის მთებში განლაგებული დრენოვა-სინიკას დაცული ტერიტორია (ყოფილი დრენოვას ეროვნული პარკი) და პრესპას ეროვნული პარკი ოლქის უდიდეს ბუნებრივ ღირსშესანიშნაობებს წარმოადგენს. მათ ალბანეთის დაცული ტერიტორების ეროვნული სააგენტო მფარველობს.

დემოგრაფია
2021 წლის მონაცემებით, კორჩის ოლქში ცხოვრობს 202 193 ადამიანი. 2011 წლის ბოლო ეროვნული აღწერის მიხედვით, კორჩის ეთნიკურ ჯგუფებში შედიან ალბანელები, ბერძნები, მაკედონელები, მონტენეგროელები, სომხები, ბოშები, ეგვიპტელები. რაც შეეხება რელიგიას, ოლქში მცხოვრებთა უმრავლესობა მუსლიმია. არსებობს მართლმადიდებელ ქრისტიანთა მნიშვნელოვანი უმცირესობაც.

პოლიტიკა
კორჩის ოლქის საბჭო 71 წევრისგან შედგება.

2009-2013 წლებში ალბანეთის პარლამენტის 140 წევრიდან 12 კორჩის ოლქს წარმოადგენდა.
იერემია იბერიელი

იერემია იბერიელი — ქართლის მთავარეპისკოპოსი დაახლოებით 429–433 წლებში.

მას ბერძნულიდან უნდა ეთარგმნა საუკუნის თხზულება „დიდაქე", ანუ „ათორმეტთა მოციქულთა მოძღვრება“. კონსტანტინოპოლში არსებულ „დიდაქეს“ ნუსხაში იერემია თავს „ყარიბობის გამო თავისიანებსა და სამშობლოს დაშორებულ ქართველ მართლმადიდებელს“ უწოდებს.

იერემია იბერიელი იმ სასულიერო პირთა შორისაა დასახელებული, რომლებიც უგზოობის გამო 431 წელს ქალაქ ეფესოში შემდგარ მესამე მსოფლიო საეკლესიო კრებას ვერ დაესწრნენ და 431 წლის 13 აგვისტოს კონსტანტინოპოლიდან კრების მესვაურებს წერილი მისწერეს. წერილში იერემია ხელს შემდეგნაირად აწერს: „ “ და თავს ქართლის „სპარსული ნაწილის“ ეპისკოპოსად ასახელებს. რადგან 431 წლისთვის ქართლი ისევ ბიზანტიასა და ირანს შორის გაყოფილ ქვეყნად რჩებოდა, იერემია იბერიელი ირანელთა გავლენის ქვეშ მყოფი ეპისკოპოსი უნდა ყოფილიყო. 439 წელს ქართლი მთლიანად ირანს დაექვემდებარა. იერემია იბერიელმა შესაძლოა სწორედ ამ დროს დატოვა ქვეყანა და ქალაქ ურჰაში (ედესა, ანტიოქია) გადასახლდა. გამომდინარე იქიდან, რომ ძველ წყაროებში „ურჰა“ და „ქართლი“ ზოგჯერ იდენტური შინაარსის ტერმინებად იხმარებოდა, აკადემიკოს კორნელი კეკელიძის მოსაზრების თანახმად, გამორიცხული არ არის, იერემია იბერიელი „იერემია ურჰაელადაც“ მოეხსენებინათ.
დიდი კოჭობა

დიდი კოჭობა — ფრინველი მთიულასებრთა ოჯახისა.

ფრინველის სხეულის სიგრძე 20 სმ-ია. გავრცელებულია კავკასიის, ცენტრალური აზიის მთიანეთში, ტიბეტში, ჰიმალაიზე, ალთაიში.

საქართველოში ბინადრობს ზამთარში, დიდთოვლობისას მომთაბარეობს ვერტიკალური მიმართულებით ალპურ მდელოებზე, ზღვის დონიდან 2000 მეტრის ზევით. ზამთარში კენკროვანი ბუჩქნარით დაფარულ მთის მდინარისპირა ველებზე ჩამოფრინდებიან. გაზაფხულზე წყვილდებიან, სხვა დროს გუნდებად ცხოვრობენ. დებენ 3–4 (6-მდე) ცისფერ, მუქწინწკლებიან კვერცხს.

იკვებებიან მარცვლეულითა და, შესაძლოა, მწერებითაც. სიმცირის გამო შეტანილია „საქართველოს წითელ წიგნში". ცნობილია დიდი კოჭობის რამდენიმე ქვესახეობა, რომელთაგან საქართველოში გვხვდება კავკასიის დიდი კოჭობა (. . ).
დიდი ლამაზტანა

დიდი ლამაზტანა — მწერი ბზუალა ხოჭოების ოჯახისა.

მისი სიგრძეა 24–33 მმ. თავი, წინაზურგი და სხეულის ქვედა მხარის მეტი წილი მუქი ლურჯია, ზედა ფრთები — ოქროსფერი (ახასიათებს მომწვანობრინჯაოსფერ-მოწითალო ნათება). ულვაშები, წვივები და მუცელი შავია.

იზამთრებს ნიადაგსა და ფოთლოვან საფარში. კვერცხებს დებს გაზაფხულზე და ზაფხულის დასაწყისში. ახალგაზრდა ხოჭოები გამოდიან აგვისტო-სექტემბერში.

გავრცელებულია შუა და სამხრეთ ევროპაში, აფრიკის ჩრდილო-დასავლეთ რეგიონებში, თურქეთში, ირანში, შუა აზიის მთებში, კავკასიონზე. საქართველოში გვხვდება ყველგან ფოთლოვან, ზოგჯერ შერეულ, იშვიათად წიწვოვან ტყეებში, პარკებსა და ბაღებში, მინდორსაცავ ზოლებში. მთებში ადის ზღვის დონიდან 1200–1500 მ-მდე.

დიდი ლამაზტანა აქტიური მტაცებელია. ხოჭო და მისი მატლები იკვებებიან ტყის მავნებლებლებით (არაფარდი აბრეშუმმხვევი, მოლოზანა, რგოლური აბრეშუმმხვევი, ქოჩოლა და სხვ.), რითაც არეგულირებენ მავნე მწერთა რიცხოვნობას. სახეობა თანდათან მცირდება ტყეების გაკაფვისა და პესტიციდებით დამუშავების გამო. შეტანილია „საქართველოს წითელ წიგნში".
პრაღის წმინდა ლუდმილას ბაზილიკა

პრაღის წმინდა ლუდმილას ბაზილიკა — ნეოგოთიკური კათოლიკური ეკლესია პრაღაში. ააგეს 1888–1892 წლებში იოსეფ მოცკერის გეგმის მიხედვით. მას სახელი წმინდა ლუდმილა ბოჰემიელის პატივსაცემად ეწოდა.

ეკლესია არის აგურით ნაშენი სამნავიანი ბაზილიკა ჯვრის ფორმის განივი ნავით. ეკლესიის წინა მხარეს არის ორი 60,5 მ სიმაღლის კოშკი ზარებით და მაღალი კარიბჭე მთავარი შესასვლელის ზემოთ ქანდაკებებით. ტაძრის ინტერიერი გამოირჩევა მდიდრული ფანჯრებით, ნახატებითა და ქანდაკებებით, რომლის შექმნაშიც მონაწილეობდნენ ეროვნული დონის მხატვრები იოზეფ ვაცლავ მისლბეკი, იოზეფ ჩაპეკი და ფრანტიშეკ ჟენიშეკი.

ისტორია
1879 წელს სოფელი კრალოვსკე-ვინოჰრადი პრაღის ნაწილი გახდა და კათოლიკე მოსახლეობის მზარდი რაოდენობის გამო ახალი სამრევლო ეკლესიის მშენებლობა გახდა საჭირო. კრალოვსკე-ვინოჰრადის მოსახლეობამ 1881 წელს 15 000-ს გადააჭარბა. მაშინდელი ურბანული კონცეფცია ცენტრალურ მოედანზე სამი მთავარი შენობის აგებას გულისხმობდა (ეკლესია, თეატრი და ეროვნული საზოგადოებრივი ცენტრი). ეკლესიის ადგილმდებარეობა კი მოედნის შუაგულში, დასავლეთ-აღმოსავლეთის მთავარი გზის გადაკვეთაზე წინასწარ იყო შერჩეული.

პროექტი ვინოჰრადის მერმა, ვილჰელმ ვლჩეკმა წამოიწყო და ახალი სამრევლო ოფიციალურად 1884 წლის 1 ნოემბერს დარეგისტრირდა. ტაძარი საზოგადოების, სავაჭრო კავშირებისა და ორგანიზაცია წმინდა ელიშკას ქალთა კავშირის შემოწირულობებით აშენდა. ეკლესიის საძირკვლის პირველი ქვა 1888 წლის 25 ნოემბერს დაიდო და მშენებლობა 1892 წლამდე გაგრძელდა. ეკლესიის მშენებლობის საერთო ღირებულება 369 922 ავსტრიული ოქროს გულდენი იყო, რაც ჯამში 308,5 კილოგრამი ოქროს წონას უდრის.

ტაძარი დაიხურა მეტროპოლიტენის მშენებლობის გამო, შემდეგ კი რეკონსტრუქციისთვის 1974–1992 წლებში. 1980 წელს დაიწყო მისი ძირეული რეკონსტრუქცია. 1984 წლის დეკემბრისთვის დასრულდა სამხრეთი ნავის რესტავრაცია, სადაც წირვა-ლოცვა დროებით განახლდა იმპროვიზირებული გარემოში. 1992 წლის 16 სექტემბერს, წმინდა ლუდმილას თაყვანისცემის დღეს, მთელი ტაძარი ხელახლა გაიხსნა. ახალი საკურთხევლის კურთხევის საზეიმო ცერემონიალი ჩაატარა კარდინალმა მილოსლავ ვლკიმ. 1993 წლის 3 სექტემბერს ეკლესიის კოშკებზე ზარები კვლავ დარეკეს.

ამჟამად ტაძრის წინ ხშირად იმართება საშობაო და სააღდგომო ბაზრობები, ღია ცის ქვეშ კონცერტები და საქველმოქმედო გაყიდვები.

2022 წლის აგვისტოში რომის პაპმა ფრანცისკემ ეკლესიას ბაზილიკის სტატუსი მიანიჭა.
ლილოს გორასამარხები

ლილოს გორასამარხები — ბრინჯაოს ხანის გორასამარხები თბილისის აღმოსავლეთ ნაწილში, სადგურ ლილოსთან. გათხარეს 1962–1963 წლებში (საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ექსპედიცია, ხელმძღ. ე. გოგაძე).

შესწავლილია შუა ბრინჯაოს ხანის (დაახლ. ძვ. წ. – სს.) დიდი ქვა-მიწაყრილიანი გორასამარხი დასაკრძალავი ორმოთი (ორმოს ძირი 3 3 მ), სადაც აღმოჩნდა ე. წ. თრიალეთური ტიპის კერამიკა, ბრინჯაოს იარაღი (მ. შ. ეგეოსური ტიპის ბრინჯაოს საძგერებელი გრძელი მახვილი), ოქროსა და სხვა მასალის სამკაული, მსხვილფეხა რქოსანი საქონლის ძვლები. ადამიანის ძვლები არ აღმოჩენილა, რაც შესაძლოა დაკრძალვის კრემაციულ წესზე მიუთითებდეს.

აქვე გათხარეს აგრეთვე შუა ბრინჯაოს ხანიდან გვიანდელზე გარდამავალი ხანის (დაახლ. ძვ. წ. ს. დასასრული – ს.) მომცრო ზომის ქვაყრილიანი (10 12 მ) 8 გორასამარხი დასაკრძალავი ორმოებით, სადაც აღმოჩნდა ადამიანის ძვლები. სამარხთა ნაწილი უინვენტარო იყო, ნაწილში ნაპოვნია თიხის (შავპრიალა, ჰორიზონტალურხაზებიანი მოყავისფრო) ჭურჭელი, ბრინჯაოს სადა სატევრები, ოქროს, ქვისა და პასტის მძივები, წვრილფეხა საქონლის ძვლები.