iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პარაპლანი

პარაპლანი ( და ) — ულტრამსუბუქი საფრენი აპარატი, რომელიც პარაშუტით პლანირებაზეა დაფუძნებული. მიუხედავად იმისა, რომ ზედაპირულად ჰგავს პარაშუტს (ორივე დაფუძნებულია რბილ ფრთაზე, ხისტი მთავარი სტრუქტურის გარეშე), ისინი განსხვავდებიან იმით, რომ პარაპლანი შექმნილია ხანგრძლივი ჰორიზონტალური ფრენისთვის, ხოლო პარაშუტი — ვერტიკალური დაშვებისთვის. პარაპლანის აღკაზმულობაზე შეიძლება დამონტაჟდეს ძრავა, რომელიც მას გარდაქმნის ძრავიან პარაპლანად, რაც საშუალებას აძლევს მას აფრინდეს მყარი ჰორიზონტალური ზედაპირიდან და იფრინოს სხვადასხვა მიმართულებით.

პარაპლანი არის ულტრამსუბუქი პლანერ-ჰოვერკრაფტი, რომელსაც გამოცდილი პილოტები ასობით კილომეტრის ფრენას ახერხებენ, ძრავის არარსებობის მიუხედავად, ატმოსფეროს დინებებით გამოწვეული ამწევი ძალის ოსტატურად გამოყენებით. პარაპლანი ყველაზე მსუბუქი და კომპაქტურია ყველა არსებულ თვითმფრინავს შორის: ფრთა, აღკაზმულობა, სარეზერვო პარაშუტი და ინსტრუმენტი ეტევა დაახლოებით 12 კგ წონის ზურგჩანთაში, ხოლო ლაშქრობისა და ფრენის ულტრამსუბუქი მოდელები შეიძლება იწონიდეს მხოლოდ 3 კგ-ს.

პარაპლანების მართვა ადვილია ხელსაყრელ ამინდის პირობებში, რაც საშუალებას იძლევა შედარებით სწრაფად ჩატარდეს საწყისი ვარჯიში. თუმცა, პარაპლანით ფრენა მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული ამინდის პირობებზე და თერმულ პირობებში პილოტის მიმართ უნარების მოთხოვნები მნიშვნელოვნად იზრდება. თერმულ პირობებში ქვეყნის მასშტაბით ფრენების უსაფრთხოდ განსახორციელებლად, ასევე ინსტრუქტორის ზედამხედველობის გარეშე მარტო ფრენისთვის, პილოტებს სჭირდებათ ხანგრძივი ტრენინგი და პილოტირების უნარების მუდმივი გაუმჯობესება, მათ შორის (ფრენისას ინციდენტების სიმულაცია) კურსის რეგულარული დასრულება.
ტროლეიბუსი

ტროლეიბუსი ( < და ) — ურელსო მიწისზედა საზოგადოებრივი ტრანსპორტი, რომელიც საკონტაქტო ქსლიდან ელექტროენერგიით იკვებება.

ტროლეიბუსის შესაქმნელად სამუშაოები ტარდებოდა საუკუნის 80-იანი წლებიდან (გერმანია), მაგრამ მათი გამოყენება დაიწყეს ასფალტის საფრიანი გზების გავრცელების შემდეგ. მოსკოვში ტროლეიბუსმა მუშაობა დაიწყო 1934 წელს, თბილისში — 1937 წელს (მარშრუტი სტადიონი „დინამო“ — კარლ მარქსის მოედანი, ხაზის სიგრძე 2.75 კმ). 1985 წლისთვის თბილისში ტროლეიბუსი მოძრაობდა 14 მარშრუტით (საერთო სიგრძე 89.5 კმ). თბილისის გარდა საქართველოს სსრ-ში ტროლეიბუსი მოძრაობდა 11 ქალაქში (ქუთაისი, რუსთავი, ბათუმი, სოხუმი, ცხინვალი, სამტრედია, ფოთი, საჩხერე, ოზურგეთი, ჭიათურა, გორი).

ტრამვაისთან შედარებით ტროლეიბუსის უპირატესობაა ის, რომ მას არ სჭირდება რელსები, უფრო მანევრული და უხმაუროა. მისი ნაკლია ის, რომ აუცილებლად უნდა ჰქონდეს 2 კიდული საკონტაქტო სადენი. ტროლეიბუსს უპირატესობა აქვს აგრეთვე ავტობუსთან შედარებით: იყენებს იაფფასიან ელექტროენერგიას, არ აქვს გამონაბოლქვი აირები, საიმედოა, მარტივია მისი ექსპლუატაცია. სამაგიეროდ იგი გაცილებით მეტ მოთხოვნებს უყენებს გზის საფარს.

ტროლეიბუსის ძირითადი ელექტრომოწყობილობაა მუდმივი დენის წევის ელექტროძრავა; კომპრესორების, ვენტილატორებისა და გენერატორების ამძრავი დამატებითი ელექტროძრავა, სანათი და სასიგნალო აპარატურა. ტროლეიბუსი დენს საკონტაქტო ქსლიდან ღებულობს დენასართმევით, რომელიც მოთავსებულია მის სახურავზე. ტროლეიბუსის მექანიკურ ნაწილში შედის ტრანსმისია, სავალი ნაწილი, სამართი ორგანოები. ტროლეიბუსს აქვს ავტომობილის ტიპის საჭის მექანიზმი და საჭის ამძრავი. მისი ძარა მთლიანლითონურია.
მარსელო ფერნანის ხიდი

მარსელო ფერნანის ხიდი, ასევე ცნობილი როგორც მეორე სებუ–მაქტანის ხიდი და ადგილობრივად როგორც მეორე ხიდი — ექსტრადოზირებული ბაგირხიდი, რომელიც მდებარეობს მეტრო სებუში, ფილიპინებში. იგი კვეთს მაქტანის არხს და აკავშირებს მანდაუეს, რომელიც მდებარეობს სებუს მთავარ კუნძულზე, ლაპუ-ლაპუს ქალაქთან მაქტანის კუნძულზე.ამჟამად იგი ფილიპინებში მეორე ყველაზე გრძელი ბაგირხიდია სებუ–კორდოვას დამაკავშირებელი ჩქაროსნული გზის შემდეგ, რომელიც ასევე კვეთს მაქტანის არხს. სანამ ხიდს მარსელო ფერნანის სახელი ეწოდებოდა, მას კონსოლასიონის ხიდი ერქვა, რადგან იგი ახლოს მდებარეობს მუნიციპალიტეტ კონსოლასიონთან, რომელიც მისი ჩრდილოეთი ბოლოდან 2.6 კმ-ითაა დაშორებული. ეს არის მაქტანის არხზე გადებული სამი ხიდიდან ერთ-ერთი; დანარჩენებია სერხიო ოსმენიას უმცროსის ხიდი და სებუ–კორდოვას დამაკავშირებელი ჩქაროსნული გზა.

ისტორია
ხიდი 1999 წლის აგვისტოში გაიხსნა, რათა განეტვირთა მოძრაობა ძველი სერხიო ოსმენია უმცროსის ხიდიდან, რომელიც 1973 წელს გაიხსნა. ხიდის საერთო სიგრძეა 1 237 მეტრი, ხოლო ცენტრალური მალი 185 მეტრი. იგი 1999 წლის 3 აგვისტოს ფილიპინების პრეზიდენტმა ჯოზეფ ესტრადამ გახსნა სახელწოდებით „მეორე მაკტან–მანდაუეს ხიდი“. დასრულების შემდეგ ხიდს ფილიპინებში ერთ-ერთი ყველაზე ფართო და გრძელი ხიდის მალი ჰქონდა. ხიდი იაპონიის მთავრობის დახმარებით აშენდა.

2000 წლის 27 ივნისს, რესპუბლიკური აქტის №8795 საფუძველზე, ხიდს ეწოდა „მარსელო ფერნანის ხიდი“ ფილიპინების უზენაესი სასამართლოს ყოფილი თავმჯდომარისა და სენატის ყოფილი პრეზიდენტის მარსელო ფერნანის პატივსაცემად, რომელიც ხიდის გახსნამდე ერთი თვით ადრე გარდაიცვალა.

დამატებითი ინფორმაცია
მაქტანის კუნძულის მხარეს, ხიდის ბურჯების ძირში მდებარეობს პარკი სახელად ათასწლეულის პარკი, სადაც განთავსებულია ფილიპინელი მეზღვაურების მემორიალი. გარდა ამისა, ხიდს აქვს ორი საფეხმავლო ბილიკი — თითო ჩრდილოეთ და სამხრეთ მხარეს. სებუს კუნძულის მხარეს მდებარეობს მანდაუე, საიდანაც ხიდზე მოხვედრა შესაძლებელია გაერთიანებული ერების გამზირის გავლით. მაქტანის მხარე, რომელიც ლაპუ-ლაპუში მდებარეობს, ხელმისაწვდომია ოლდ-პატილერის გზის გავლით, რომელიც მანუელ კესონის ეროვნული ავტომაგისტრალის დამხმარე გზას წარმოადგენს.

ხიდი ასევე მდებარეობს მაქტანის არხის ჩრდილოეთ ნაწილში, რომელიც წარმოადგენს სებუს საერთაშორისო პორტის შესასვლელს. პორტს მართავს სებუს პორტის ადმინისტრაცია და სწორედ აქ არის კონცენტრირებული ფილიპინებში მოქმედი შიდა და საერთაშორისო საზღვაო გადამზიდავი კომპანიებისა და გემთმშენებელი საწარმოების დაახლოებით 80%. სერხიო ოსმენიას ხიდი მარსელო ფერნანის ხიდიდან სამხრეთით დაახლოებით 1.6 კმ-ში მდებარეობს.
ყველაზე ნაკლები საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობები

ყველაზე ნაკლები საფრთხის ქვეშ მყოფი — დაცვის სტატუსი, რომელსაც ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირი ანიჭებს იმ ბიოლოგიურ სახეობებს ან ინფრასახეობრივ ტაქსონებს, რომლებიც არ მიეკუთვნებიან სხვა რომელიმე კატეგორიას. ამ ჯგუფში შედიან ყველაზე მეტად გავრცელებული და სიცოცხლისუნარიანი სახეობები, როგორებიცაა, მაგალითად: გონიერი ადამიანი, ფუტკარი მეთაფლია, რუხი ვირთაგვა და გარეული მტრედი.

როგორც წესი, ეს სახეობები არ არის შეტანილი წითელ წიგნში, თუმცა მათი ცალკეული ინფრასახეობრივი ტაქსონები შესაძლოა საფრთხის წინაშე იმყოფებოდნენ. მაგალითად, ამერიკის კონტინენტზე ფართოდ გავრცელებულ პუმას მინიჭებული აქვს „ყველაზე ნაკლები საფრთხის ქვეშ მყოფის“ სტატუსი, მაშინ როდესაც მის ძალიან იშვიათ ქვესახეობას, ფლორიდულ პუმას , გააჩნია სტატუსი „გადაშენების პირას მყოფი“.

2006 წლის მონაცემებით, ამ კატეგორიაში შედიოდა 15 636 ტაქსონი. ცხოველთა სახეობების საერთო რაოდენობა ამ კატეგორიაში შეადგენდა 14 033-ს, სიაში ასევე ირიცხებოდა ცხოველთა 102 ქვესახეობა და მცენარეთა სამეფოს 1 500 ტაქსონი (1 410 სახეობა, 55 ქვესახეობა, 35 ნაირსახეობა). 2008 წელს ამ კატეგორიას ოფიციალურად მიეკუთვნა ადამიანიც.
როკფელერის ფონდი

როკფელერის ფონდი — ამერიკული კერძო საქველმოქმედო ფონდი, რომელიც საქმიანობს სამედიცინო კვლევებისა და ხელოვნების დაფინანსების სფეროში. ფონდის შტაბ-ბინა მდებარეობს ნიუ-იორკში, მეხუთე ავენიუს 420 ნომერში.

ფონდი დაარსდა სტანდარდ ოილის მაგნატის, ჯონ დ. როკფელერის („უფროსი“), მისი ვაჟის — ჯონ დ. როკფელერი უმცროსის („უმცროსი“) და მათი მთავარი ბიზნეს-მრჩევლის, ფრედერიკ ტეილორ გეიტსის მიერ 1913 წლის 14 მაისს, როდესაც ნიუ-იორკის შტატის საკანონმდებლო ორგანომ ფონდის წესდება დაამტკიცა.

იგი ამერიკის ერთ-ერთი უძველესი მსხვილი საქველმოქმედო ინსტიტუციაა (კარნეგის კორპორაციას შემდეგ) და ენდაუმენტის მოცულობით მსოფლიოს 30 უდიდეს ფონდს შორისაა. 2023 წლის მონაცემებით, ფონდის აქტივები 6.4 მილიარდ აშშ დოლარს აღემატებოდა.
ალექსანდრე ფადეევი

ალექსანდრ ვლადიმირის ძე ფადეევი (; დ. 4 იანვარი, 1964, ყაზანი) — საბჭოთა და რუსი ყოფილი ფიგურული მოციგურავე, რომელიც საერთაშორისო ასპარეზზე საბჭოთა კავშირის სახელით გამოდიოდა.

ფადეევი არის 1985 წლის მსოფლიო ჩემპიონი და ევროპის ჩემპიონატის ოთხგზის გამარჯვებული (1984, 1987, 1988, 1989).
მიღწევები
მსოფლიო ჩემპიონატი
1985
1984
1986
1987

ევროპის ჩემპიონატი
1984
1987
1988
1989
1983
1986

მსოფლიო იუნიორთა ჩემპიონატი
1980
1979

პირადი ცხოვრება
ალექსანდრ „საშა“ ფადეევი დაიბადა ყაზანში, რუსეთის სფსრ-ში, საბჭოთა კავშირში.

იგი დაქორწინებულია კანადელ ფიგურულ მოციგურავეზე, სიდელ ფადეევაზე, და ცხოვრობს ილინოისის შტატში.

კარიერა
ფადეევმა 1979 წლის მსოფლიო იუნიორთა ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა, ხოლო მომდევნო წელს ჩემპიონი გახდა.

1983–84 წლების სეზონში მან პირველად მოიგო ევროპის ჩემპიონატი და ასევე პირველად ავიდა მსოფლიო ჩემპიონატის საპრიზო პოდიუმზე, სადაც ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა.

ფადეევმა 1985 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი მოიგო...

1986 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე...

რამდენიმე უმაღლესი — 6.0 — შეფასების მიღების შემდეგ, ფადეევმა 1987 წელს კვლავ მოიპოვა ევროპის ჩემპიონის ტიტული. იმავე წელს, მსოფლიო ჩემპიონატზე, რომელიც ცინცინატიში გაიმართა, მან კვლავ ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა...

1987–88 წლების სეზონში ფადეევმა მეოთხედ მოიგო ეროვნული ჩემპიონატი და მესამედ გახდა 1988 წლის ევროპის ჩემპიონი. 1988 წლის ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე კალგარიში...

მოგვიანებით იგი 1988 წლის მსოფლიო ჩემპიონატიდან მოიხსნა. 1988–89 წლების სეზონში ფადეევმა -ისა და საბჭოთა კავშირის ეროვნული ჩემპიონატის მეხუთე ტიტული მოიპოვა. 1989 წლის ევროპის ჩემპიონატზე მან ოთხი უმაღლესი — 6.0 — შეფასება მიიღო და მეოთხედ გახდა ევროპის ჩემპიონი. 1989 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ფადეევი სავალდებულო ფიგურების შემდეგ ლიდერობდა, თუმცა მოკლე და თავისუფალ პროგრამებში სუსტი გამოსვლის გამო საბოლოოდ მეოთხე ადგილზე დაქვეითდა.

ასევე მონაწილეობდა ყინულის თეატრალურ შოუში , სადაც მისი პარტნიორი იყო ტიფანი ჩინი. ამჟამად იგი მწვრთნელად მუშაობს ჩიკაგოს რეგიონში.

შენიშვნა: 1988 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ფადეევი სავალდებულო ფიგურების შემდეგ პირველ ადგილზე იმყოფებოდა, თუმცა მოკლე პროგრამის დაწყებამდე შეჯიბრიდან მოიხსნა.
ნიკოლოზ ზელინსკი

}, ტირასპოლი — გ. 31 ივლისი, 1953, მოსკოვი) — საბჭოთა ქიმიკოსი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1929), ორგანული კატალიზის შესახებ მოძღვრების ერთ-ერთი ფუმემდებელი. სოციალისტური შრომის გმირი (1945).

ბიოგრაფია
1884 წელს დაამთავრა ნოვოროსიის უნივერსიტეტი (ოდესა), სადაც მისი მასწავლებლები იყვნენ ა. ვერიგო, ე. კლიმენკო, პ. მელიქიშვილი, ვ. პეტრიაშვილი. იქვე დაიცვა სამაგისტრო (1889) და სადოქტორო (1891) დისერტაციები. 1893-1953 წლებში იყო მოსკოვის უნივერსიტეტის პროფესორი (1911-1917 წლების გამოკლებით, როდესაც მეფის რუსეთის სახელმწიფო განათლების მინისტრის რეაქციული პოლიტიკის წინააღმდეგ პროტესტის ნიშნად ამ პერიოდში მეცნიერთა ჯგუფთან ერთად უნივერსიტეტი დატოვა).

ზელინსკის უმნიშვნელოვანესი შრომები ეძღვნება ნახშირწყალბადების ქიმიასა და ორგანულ კატალიზს. ფართოდ არის ცნობილი აგრეთვე მისი შრომები თიოფენისა და ამინომჟავათა ქიმიაში, ორგანულ ორფუძიან მჟავათა სტერეოქიმიაში. 1895-1907 წლებში მან პირველმა დაასინთეზა რიგი ციკლოპენტანური და ციკლოჰექსანური ნახშირწყალბადები, რომლებსაც ნავთობის ფრაქციათა ქიმიური შედგენილობის შესწავლისასს ეტალონებად იყენებდნენ. 1911 წელს პლატინისა და პალადიუმის კატალიზატორების თანაობისას განანორციელა ციკლოჰექსანისა და მისი ჰომოლოგების დეჰიდროგენიზაცია და არომატული ნახშირწყალბადები მიიღო. 1918-1919 წლებში შეიმუშავა ბენზინის მიღების მეთოდი სოლარის ზეთისა და ნავთობის კრეკინგით. განსაკუთრებით დიდი როლი ითამაშა ზელინსკის შრომებმა ადსორბციისა და ნახშირის აირწინალის შექმნის საქმეში (1915).

ზელინსკიმ შექმნა მეცნიერთა დიდი სკოლა, რომელმაც ფუნდამენტური წვლილი შეიტანა ქიმიის სხვადასხვა დარგის განვითარებაში. მისი მოწაფეები იყვნენ: ა. ბალანდინი, ბ. კაშანსკი, ს. ნამიოტკინი, ა. ნესმეიანოვი, ნ. შილოვი, ლ. ჩუგაევი და სხვები. ზელინსკი იყო დ. მენდელეევის სახელობის საკავშირო ქიმიური საზოგადოების ორგანიზატორი, ხოლო 1941 წლიდან — მისი საპატიო წევრი.

ჯილდოები და მედლები
მიღებული ჰქონდა ვ. ი. ლენინის სახელობის პრემია (1934), სსრკ სახელმწიფო პრემია (1942, 1946, 1948). დაჯილდოებულია 4 ლენინის ორდენით, 2 სხვა ორდენით და მედლებით.
ალექსანდრე ნესმეანოვი

— საბჭოთა ქიმიკოს-ორგანიკოსი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1943). სოციალისტური შრომის გმირი (1969). სკკპ წევრი 1944 წლიდან.

ბიოგრაფია
1922 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. მუშაობა დაიწყო იქვე (1935 წლიდან პროფესორი, 1944 წლიდან ორგანული ქიმიის კათედრის გამგე, 1944-1948 წლებში ქიმიის ფაკულტეტის დეკანი, 1948-1951 წლებში რექტორი). სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ქიმიის განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი (1946-1951). სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი (1951-1961), ელემენტორგანული ნაერთების ინსტიტუტის დირექტორი (1954 წლიდან), ზოგადი და ორგანული ქიმიის განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი (1961 წლიდან). 1947-1961 წლებში ლენინური და სახელმწიფო პრემიების კომიტეტის თავმჯდომარე მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში. ნესმეიანოვი აქტიურად მონაწილეობდა მსოფლიოს მშვიდობის საბჭოსა და მშვიდობის დაცვის საბჭოთა კომიტეტის მუშაობაში.

ნესმეანოვის სამეცნიერო შრომები ძირითადად ეძღვნება ლითონორგანულ ნაერთთა ქიმიის საკითხებს. 1929 წელს აღმოაჩინა ნესმეიანოვის რეაქცია. ნესმეანოვმა თანამშრომლებთან ერთად ახსნა ლითონშემცველი ტაუტომერული სისტემების ორმაგი რეაქციისუნარიანობა, გააღრმავა წარმოდგენები მარტივი ბმების შეუღლების შესახებ.

ნესმეანოვი იყო საზღვარგარეთის მრავალი აკადემიის წევრი, სსრკ უმაღლესი საბჭოს - მოწვევების დეპუტატი.

ჯილდოები და მედლები
მიღებული ჰქონდა: სსრკ სახელმწიფო პრემია (1943), ლენინური პრემია (1966). დაჯილდოებული იყო 7 ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენით, ოქტომბრის რევოლუციის ორდენითა (1974) და მედლებით.
რიალტო

რიალტო — ვენეციის ცენტრალური რაიონი იტალიაში, სან-პოლოს რაიონში. საუკუნეების განმავლობაში არის და იყო ქალაქის ფინანსური და კომერციული გული. რიალტო ცნობილია მნიშვნელოვანი ბაზრებით და ასევე დიდ არხზე გამავალი მონუმენტური რიალტოს ხიდით.
ისტორია
ეს ტერიტორია დასახლებული იყო მეცხრე საუკუნისთვის, როდესაც რიო ბუსინიაკუსის ორივე მხარეს, რეალტინის კუნძულების შუაგულში მდებარე პატარა ტერიტორია ცნობილი გახდა, როგორც რივოალტუსი, ანუ „მაღალი ნაპირი“. საბოლოოდ ბუსინიაკუსი ცნობილი გახდა როგორც დიდი არხი, ხოლო რაიონი, როგორც რიალტო, რაც მხოლოდ მარცხენა სანაპიროს ტერიტორიას გულისხმობდა.

რიალტო მნიშვნელოვან რაიონად 1097 წელს იქცა, როდესაც ვენეციის ბაზარი იქ გადავიდა და მომდევნო საუკუნეში დიდ არხზე ნავების ხიდი გაიყვანეს, რომელიც მასზე წვდომას უზრუნველყოფდა. მალე შეიცვალა რიალტოს ხიდით.

ბაზარი გაიზარდა როგორც საცალო, ისე საბითუმო მიმართულებით. აშენდა საწყობები, მათ შორის ხიდის მეორე მხარეს მდებარე ცნობილი ფონდაკო დეი ტედესკი. გაიზარდა ბანკები რიალტოს მოედანზე და სადაზღვევო სააგენტოები, ხოლო ქალაქის საგადასახადო ოფისები ამავე ტერიტორიაზე განთავსდა. ქალაქის სასაკლაოც ასევე რიალტოში მდებარეობდა.

რიალტოს შენობების უმეტესობა 1514 წლის ხანძარმა გაანადგურა; ერთადერთი შემორჩენილი ნაგებობა სან ჯაკომო დი რიალტოს ეკლესია იყო, ტერიტორიის დანარჩენი ნაწილი კი თანდათან აღადგინეს. ფაბრიკე ვეკიე სწორედ ამ პერიოდით თარიღდება, ხოლო ფაბრიკე ნუოვე ოდნავ მოგვიანებით, 1553 წელს აშენდა. მეთექვსმეტე საუკუნეშია გამოძერწილი ქანდაკება ილ გობო დი რიალტოც.

რიალტო ნახსენებია ლიტერატურულ ნაწარმოებებში, კერძოდ შექსპირის „ვენეციელ ვაჭარში“, სადაც მესამე მოქმედების პირველი სცენის დასაწყისში სალანიო კითხულობს: „რა ამბავია რიალტოზე?“. ელიზაბეთ ბარეტ ბრაუნინგი კი მე-19 სონეტში წერს: „სულის რიალტოს აქვს თავისი საქონელი...“.

რიალტოს გამოგონილი ვერსია, როგორც სათამაშო რუკა, წარმოდგენილია 2016 წლის პირველი პირის შუტერში – .
ბაზრები
ტერიტორია კვლავაც დატვირთული სავაჭრო კვარტალია, სადაც ყოველდღიურად ფუნქციონირებს ბოსტნეულის ბაზარი „ერბერია“ და თევზის ბაზარი კამპო დელა პესკერიაზე. თევზის ბაზარზე წარმოდგენილია თევზისა და ზღვის პროდუქტების უდიდესი მრავალფეროვნება, მათ შორის: მოლუსკები, კალმარები, სეპიები, გიგანტური ვეფხვისებრი კრევეტები, კეფალი, გველთევზა, კიბორჩხალები, რვაფეხები და ლობსტერები.

პოეტმა და სატირიკოსმა პიეტრო არეტინომ, რომელიც ბაზრის მოპირდაპირედ, პალაცო ბოლანიში ცხოვრობდა, 1550 წელს დიდი არხის გაღმიდან დანახული ცოცხალი ბაზრის შესახებ თქვა: „ამიტომ, ნამდვილად შემიძლია ვთქვა, რომ ვტკბები მსოფლიოში ულამაზესი ქუჩითა და ყველაზე ცოცხალი ხედით“.
დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1951

დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში მიმდინარეობდა ოდენსეში 1951 წლის 21-დან 26 მარტამდე.

ფინიშთან ერთდროულად სამი მონაწილე მივიდა. დამატებით მატჩ-ტურნირში გაიმარჯვა ეიგილ პედერსენმა და პირველად გახდა ქვეყნის ჩემპიონი.

სატურნირო ცხრილი
მატჩ-ტურნირი პირველი ადგილისთვის
მატჩ-ტურნირი ჩატარდა ორჰუსში 19-დან 23 აპრილამდე.
ალექსანდრ ადამი

ალექსანდრ ადამი (; დ. 24 ივნისი, 1741 — გ. 18 დეკემბერი, 1809) — შოტლანდიელი მეცნიერი და პედაგოგი, ანტიკური ხანის სპეციალისტი. ედინბურგის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი, ედინბურგის სამეფოს უმაღლესი სკოლის რექტორი.

მის მიერ 1791 წელს გამოცემულმა სახელმძღვანელომ „რომაული სიძველეები“ მრავალ გამოცემას გაუძლო და ნათარგმნია სხვადასხვა ენაზე, მათ შორის რუსულადაც (ა. ზინოვიევისა და ნ. სტრინევსკის მიერ).

ადამმა ასევე გამოსცა ბიოგრაფიული ლექსიკონი ანტიკური ხანის შესახებ — „ “ (1800 წ.).

ბიოგრაფია
ალექსანდრ ადამი დაიბადა ფორესის მახლობლად, მორეიში, ფერმერის ოჯახში. ადრეული ასაკიდანვე, მიუხედავად მრავალი სირთულისა და გაჭირვებისა, იგი არაჩვეულებრივ ბეჯითობასა და შეუპოვრობას იჩენდა კლასიკური მეცნიერებების შესწავლისას. 1757 წელს იგი გაემგზავრა ედინბურგში, სადაც სწავლა ედინბურგის უნივერსიტეტში განაგრძო. ამ პერიოდში იგი რესტალრიგში, ვინმე მისტერ უოტსონთან ცხოვრობდა.

1764 წელს იგი გახდა ალექსანდრ კინკეიდის (შემდგომში ედინბურგის ლორდ-პროვოსტი) კერძო რეპეტიტორი, რომლის გავლენითაც 1768 წელს დაინიშნა სამეფო უმაღლესი სკოლის რექტორად მისტერ მათესონის პენსიაზე გასვლის შემდეგ, რომელსაც ადამი მანამდეც გარკვეული დროის განმავლობაში ცვლიდა. ამ პერიოდიდან მან თავი სრულად მიუძღვნა სამსახურებრივ მოვალეობებსა და კლასიკური ლიტერატურის შესახებ მრავალრიცხოვანი ნაშრომების მომზადებას.

მისი, როგორც მასწავლებლის, პოპულარობა და წარმატება ნათლად დასტურდება მოსწავლეთა რაოდენობის მკვეთრი ზრდით, რომელთაგან ბევრი შემდგომში გამოჩენილი პიროვნება გახდა, მათ შორის: უოლტერ სკოტი, ლორდი ბრუმი და ფრენსის ჯეფრი.

მან მოახერხა სკოლის სასწავლო პროგრამაში ბერძნული ენის სწავლების შემოღება, მიუხედავად უნივერსიტეტის წინააღმდეგობისა, რომელსაც რექტორი უილიამ რობერტსონი ხელმძღვანელობდა. 1780 წელს ედინბურგის უნივერსიტეტმა მას სამართლის საპატიო დოქტორის ხარისხი მიანიჭა.

სიცოცხლის ბოლო წლებში იგი „ “ 39 ნომერში ცხოვრობდა.

ადამი ხუთდღიანი ავადმყოფობის შემდეგ გარდაიცვალა. ავადმყოფობის დროს მას ხშირად ეჩვენებოდა, თითქოს კვლავ სამსახურში იყო; მისი უკანასკნელი სიტყვები კი ასეთი გახლდათ: „ბნელდება, ბიჭებო, შეგიძლიათ წახვიდეთ“.

ალექსანდრ ადამი დაკრძალულია თავის სახლთან ახლოს, ჩაპელ-სტრიტზე მდებარე სენტ-კატბერტის სამლოცველოს მცირე სასაფლაოზე (რომელიც ძირითადად ცნობილია, როგორც ბაკლიუს სამრევლო ეკლესია). მისი საფლავი ჩრდილოეთ კედელთან მდებარეობს.

ოჯახი
ადამმა პირველად 1775 წელს იქორწინა აგნეს მანროზე, რომლის მამაც მინისტრი იყო; მეორედ კი — 1780 წელს ჯინ კოსერზე, ედინბურგის აქციზის კონტროლიორის ქალიშვილზე.

ალექსანდრ ადამის უფროსი ქალიშვილი, აგნეს ადამი (1793-1863), ცოლად ჰყავდა ცნობილ ინგლისელ ქიმიკოსს, ექიმსა და რელიგიურ ფილოსოფოსს — უილიამ პრაუტს.
ჯუზეპე ბადარაკო

ჯუზეპე ბადარაკო (იტალ. ; 1588 — 1657), ასევე ცნობილი როგორც „ილ სორდო“ („ყრუ“) — იტალიელი ბაროკოს პერიოდის მხატვარი, რომელიც ძირითადად მოღვაწეობდა გენუაში, ლიგურიაში და კუნძულ კორსიკაზე.

ბიოგრაფია
ჯუზეპე ბადარაკო დაიბადა გენუაში, შეძლებულ ოჯახში. თავდაპირველად კლასიკურ ლიტერატურას სწავლობდა, შემდეგ კი მხატვარ ბერნარდო სტროცის მიაბარეს შეგირდად, მოგვიანებით კი ჯოვანი ანდრეა ანსალდოსთან განაგრძო სწავლა.

რამდენიმე წლის განმავლობაში მუშაობდა ფლორენციაში, სადაც ანდრეა დელ სარტოს მრავალი ნამუშევარი გადაიხატა. დაახლოებით 1625 წელს დაბრუნდა გენუაში და ძირითადად კერძო დამკვეთებისთვის ხატავდა.

ბადარაკო ასევე მუშაობდა კორსიკაზე (რომელიც იმ დროს გენუის რესპუბლიკას ეკუთვნოდა), სადაც ბასტიასთან ახლოს მდებარე ეკლესიებისთვის შექმნა ადგილობრივ დონეზე მნიშვნელოვანი ფერწერული ნამუშევრები.

იგი 1657 წელს გარდაიცვალა შავი ჭირის ეპიდემიის დროს, რომელმაც გენუა მოიცვა. ჰყავდა ოთხი ვაჟი. მათ შორის ჯოვანი რაფაელე (1648–1717), რომელიც მისი მოწაფეც იყო, მოგვიანებით ცნობილი მხატვარი გახდა.
Pacta sunt servanda

(„ხელშეკრულება უნდა შესრულდეს“) — ფუნდამენტური პრინციპი, რომლის მიხედვითაც, ხელშეკრულება სავალდებულოა მისი დამდები მხარეებისთვის. იგი საერთაშორისო ჩვეულებითი სამართლის განუყოფელი ნაწილია. პროფესორ ჰანს ვებერგის თქმით, საზოგადოებრივი წესრიგის მომწესრიგებელ მცირეოდენ წესს თუ გააჩნია ისეთი ღრმა მორალური და რელიგიური გავლენა, როგორიც ამ პრინციპს.

ყველაზე გავრცელებული გაგებით, ეს პრინციპი კერძო ხელშეკრულებებს ეხება და ადგენს, რომ მათი დებულებები მხარეთათვის კანონის ძალის მქონეა, ხოლო ვალდებულებების უგულებელყოფა ხელშეკრულების დარღვევას წარმოადგენს. ამ ბროკარდის პირველი ცნობილი გამოხატულება გვხვდება საუკუნის კანონისტის, კარდინალ ჰოსტიენსისის ნაშრომებში, რომლებიც საუკუნეში გამოიცა.

ისტორია
ტრადიციის თანახმად, ამ ბროკარდის საწყისები ციცერონის ნაშრომს - „კანონების შესახებ“ - უკავშირდება. მასში პრინციპი შემდეგი სრული ფორმით გვხვდება
„“, რაც შეიძლება ითარგმნოს, როგორც: „აღთქმები ღვთისმოსაობით (პატიოსნებით) უნდა აღსრულდეს“.

თანამედროვე იურისპრუდენცია
როგორც სამოქალაქო, ისე საერთო სამართლის სისტემებში, ეს პრინციპი კეთილსინდისიერების პრეზუმფციას ეფუძნება. მიუხედავად იმისა, რომ იურისდიქციათა უმრავლესობა აღიარებს კეთილსინდისიერებას, მისი შეფასების კრიტერიუმები მაინც განსხვავებულია. მაგალითად, აშშ-ში - რომელიც საერთო სამართლის ქვეყანაა - კეთილსინდისიერებისა და სამართლიანი საქმიანობის ვალდებულება ყველა კომერციული ხელშეკრულების ნაგულისხმევ პირობას წარმოადგენს.

საერთაშორისო სამართალი
საერთაშორისო სამართლის თანახმად, „ყოველი ძალაში შესული ხელშეკრულება სავალდებულოა მისი მონაწილეებისთვის და მათ მიერ კეთილსინდისიერად უნდა სრულდებოდეს“. ეს პრინციპი „სახელშეკრულებო სამართლის შესახებ ვენის კონვენციის“ (1969 წ.) წევრ სახელმწიფოებს აძლევს უფლებას, მოითხოვონ ნაკისრი ვალდებულებების ჯეროვანი პატივისცემა. კეთილსინდისიერად შესრულების ვალდებულება გულისხმობს, რომ მხარეს არ შეუძლია შიდასახელმწიფოებრივი სამართლის ნორმების მოშველიება ხელშეკრულების შეუსრულებლობის გასამართლებლად.

-ს პრინციპის გამოყენებას ზღუდავს მხოლოდ საერთაშორისო სამართლის იმპერატიული ნორმები - . გარდა ამისა, საერთაშორისო ჩვეულებითი სამართლის პრინციპი - - უშვებს ვალდებულებების შეუსრულებლობას გარემოებათა კარდინალური ცვლილების შემთხვევაში.
ბათუმის მერია

ბათუმის მერია — ბათუმის მუნიციპალიტეტის მმართველი ორგანო. ხელმძღვანელობს ბათუმის მერი, რომელიც აირჩევა პირდაპირი წესით 4 წლის ვადით.

შენობა
ბათუმის მერიის შენობა აშენებულია 1905 წელს და წარმოადგენს ისტორიულ ძეგლს. დიდი ზომის ორსართულიანი, მონუმენტური შენობა მაღალი ცოკოლის სართულით, ორი ქუჩის შეერთების ადგილას არის აღმართული. იგი ქვით არის ნაგები და შელესილი. ნაგებობა თითქმის მთელ კვარტალს მოიცავს. მისი ფასადები ფრონტალურად იშლება ორივე ქუჩის მიმართულებით და ამ ქუჩების ზოლიდან სიღრმეშია შეწეული. ფასადების წინ გაზონებია მოწყობილი. შენობის გეგმის კომპოზიციის ძირითად ბირთვს კვადრატი წარმოადგენს, რომელსაც ორივე მხრიდან რუსული მოყვანილობის ფრთა ემატება. მთავარი ფასადი ლუკა ასათიანის ქუჩისკენ არის მიმართული. ამ ფასადის ცენტრში, შესასვლელს, მძლავრი, ორსაფეხურიანი რიზალიტი ემატება. შენობის პირველი სართულის ზედაპირი რუსტირებულია. სწორკუთხა მოყვანილობის სარკმლებს სადა, პროფილირებული ჩარჩო მიუყვება მძლავრი, რელიეფური საჭექი ქვით ცენტრში. მეორე სართულის თაღოვანი სარკმლები თხელ პილასტრზე დაყრდნობილ არქივოლტით არის გადახურული, რომლის ცენტრი, ორნამენტული საჭექი ქვით არის ხაზგასმული. ღიობებს შორის შეწყვილებული პილასტრებია მოცემული. პილასტრების ქვეშ, სარკმელშორისი ზედაპირი სამ რიგად მოცემულ, ჰორიზონტალურ სიბრტყეებით არის შევსებული. ღიობების ძირის დონეზე, ფასადებს მთელ სიგრძეზე რელიეფური, პროფილირებული თარო მიუყვება, ხოლო თითეული სარკმლის ძირი, ჩაკვეთილი მართკუთხა სიბრტყითაა ხაზგასმული. შენობის მაღალი, შვერილი, კბილანებიანი ლავგარდანი, გარკვეულ ინტერვალებით მცირე ზომის ფრონტონებით სრულდება. ფრონტონით გვირგვინდება შენობის კუთხეებში მოცემული ოდნავ შვერილი რიზალიტებიც. ნაგებობის მთავარი, ასათიანის ქუჩისკენ მიმართული ფასადი უფრო სადღესასწაულოდ არის გაფორმებული. ამ ფასადის ცენტრალური ნაწილი მძლავრ, ორსაფეხუროვან რიზალიტს უჭირავს, რომლის შუაგულში სწორკუთხა მოყვანილობის, პროფილირებულ, დეკორატიულ ჩარჩოში მოქცეული კარია გაჭრილი. კარი რელიეფური სანდრიკით სრულდება, რომლის თავზე თაღია გადაყვანილი. შესასვლელი თაღოვანი ფანჯრებით არის ფლანკირებული. მეორე სართულზე განიერი, მძლავრ კრონშტაინებზე დაფუძნებული აივანია მოწყობილი, რომელსაც ბალასინებიანი მოაჯირი აქვს. აივნის უკანა სიბრტყე, თაღოვანი სარკმლებით არის დანაწევრებული. მათ შორის კორინთული ორდერის სვეტებია მოცემული, კუთხეებში - შეწყვილებული. ამ მონაკვეთს, მძლავრი, ფრონტონით დასრულებული ანტაბლემენტი ასრულებს. კარნიზი აქ დეკორატიული კრონშტეინებით არის გაფორმებული. შენობის ეს ნაწილი გუმბათით არის გადახურული და ბალასინიანი პარაპეტი მიუყვება. გუმბათის თავზე აჟურულმოაჯირიანი აივანია მოწყობილი. კლასიცისტურ სტილში შესრულებული ეს ნაგებობა განსაკუთრებით ღირებულია როგორც თავისი მხატვრული სახით - მონუმენტური იერით, ასევე თავისი გამორჩეული ზომებითა და მასშტაბით. იგი მშვნელოვან, საკვანძო როლს თამაშობს არა მხოლოდ ამ ქუჩების, არამედ მთლიანად უბნის მხატვრული სახის და განაშენიანების ხასიათის ჩამოყალიბებაში.