iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ციურიხის პროტოკოლები

ციურიხის პროტოკოლები — აღნიშნავს 2009 სომხეთსა და თურქეთს შორის გაფორმებულ ორ ორმხრივ პროტოკოლს. დოკუმენტების მიზანი იყო თურქეთ-სომხეთის ურთიერთობების ნორმალიზება. პროცესი მოაიაზრებდა დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარებას, სომხეთ-თურქეთის საზღვრის გახსნას (რომელიც 1993 წლიდან ჩკეტილი იყო) და სომხების გენოციდის პრობლემაზე ერთობლივი ისტორიული კომისიის შექმნას. შეთანხმება არაეფექტური აღმოჩნდა და მოგვიანებით დაირღვა ამერიკის შეერთებული შტატების, საფრანგეთის და რუსეთის მიერ.

2009 წლის 10 ნოემბერს საგარეო საქმეთა მინისტრებმა: აჰმეთ დავუთოღლუმ თუქეთის მხრიდან და ედუარდ ნალბანდიანმა სომხეთის მხრიდან ციურიხში ხლი მოაწერეს ორ დოკუმენტს. ცერემონიალს ესწრებოდნენ: ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო მდივანი ჰილარი კლინტონი, ევროპის კავშირის უმაღლესი წარმომადგენელი საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკის საკითხებში ხავიერ სოლანა, საფრანგეთის ევროპისა და საგარეო საქმეთა მინისტრი ბერნარ კუშნერი და რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი სერგეი ლავროვი.

პროტოკოლს ორივე ქვეყნის პარლამენტის რატიფიცირება ჭირდებოდა. პრობლემების გამიჯვნის მიზნით პროტოკოლში არ იყო ნახსენები სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მიმდინარე მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტი. ასევე არ დადგენილა რატიფიკაციის საბოლოო ვადები.

2010 წლის 12 იანვარს სომხეთის საკონსტიტუციო სასამართლომ დაამტკიცა პროტოკოლები და გააკეთა მთელი რიგი დაკვირვებები, რომ თურქული მხარე განიხილება როგორც შემაკავებელი: „წინაპირობების და შემზღუდავი დებულებების რომლებიც დოკუმენტების სულს აზიანებს“. თურქულმა მხარემ ასევე დაიწყო ნორმალიზების პროცესის მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტთან დაკავშირება. თურქეთის პრემიერ მინისტრმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა განაცხადა, რომ სომხეთ-თურქეთის საზღვარი არ გაიხსნებოდა თუ სომხეთი აზერბაიჯანის ტერიტორიიდან ჯარს არ გაიყვანდა. შემდგომ 2017 წლის დეკემბერში სომხეთის მხარემ პირობა დადო, რომ დოკუმენტებს ბათილად სცნობდა და ანულირებას მოახდენდა რადგან: „თურქეთის მხრიდან არ იყო არანაირი პოზიტიური ძვრა დოკუმენტების მიღების და დანერგვის მხრივ". რომელი პირობაც საბოლოოდ 2018 წლის 1 მარტს შეასრულა.

ნორმალიზების პროცესის შეჩერების სიმწარის მიუხედავად ზოგიერთი ავტორი მიიჩნევს, რომ ციურიხის პროტოკოლები შეიძლება გამოყენებული იყო თურქეთ სომხეთის ურთიერთობის ნორმალიზების პროცესისთვის.
არჩილ ციციშვილი

არჩილ ციციშვილი-ფანასკერტელი (დ. 1916, ბორჯომი — გ. 2009) — ქართველი არქიტექტორი, სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
დაიბადა სვიმონ ციციშვილის ოჯახში. სვიმონ ციციშვილი ახალგაზრდობიდანვე მონაწილეობდა ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობაში. 1906 წელს იგი გახდა საქართველოს სოციალ-ფედერალისტთა პარტიის წევრი. 1918-1921 წლებში კი აქტიურად თანამშრომლობდა საქართველოს მენშევიკურ მთავრობასთან. პროფესიით სვიმონ ციციშვილი მენავთობე ინჟინერ-გეოლოგი იყო, 1920 წლის ბოლოს იგი წამყვანი ნავთობმომპოვებელი კომპანიის მიერ მიწვეულ იქნა საფრანგეთში, სადაც 1921 წლის დასაწყისში გაემგზავრა და მალე ნავთობმომპოვებელ საზოგადოებასთან კონტრაქტიც გააფორმა. მას დაევალა კავკასიაში ნავთობის დამუშავებისა და მოპოვების საკითხების კვლევა. ბოლშევიკური რუსეთის მიერ დამოუკიდებელი საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ, სვიმონ ციციშვილი სამშობლოში აღარ დაბრუნდა. მისმა მეუღლემ მარიამ (მარი) ყანჩელმა სამ ბავშვთან ერთად მოახერხა საფრანგეთში ჩასვლა და ოჯახის გაერთიანება. ციციშვილემმა პარიზში დაიდეს ბინა. 1938 წელს არჩილ ციციშვილმა მისაღები გამოცდები ჩააბარა პარიზის ნატიფი ხელოვნების უმაღლესი სასწავლებლის არქიტექტურის განყოფილებაზე, მაგრამ სწავლა მალევე შეწყვიტა, რადგან საფრანგეთის არმიაში გაიწვიეს. ჯარში სამსახურისას მან თავისი ნიჭიერებით ერთ-ერთი მეთაურის ყურადღება მიიპყრო და იგი სენ-სირის კურსანტთა სასწავლებელში მიავლინეს. 1940 წელს არჩილ ციციშვილმა ლეიტენანტის წოდებით დაამთავრა სამხედრო სასწავლებელი, როდესაც ფაშისტური გერმანია თავს დაესხა საფრანგეთს, იგი ქვეყნის დამცველთა რიგებში ჩადგა. საფრანგეთის დამარცხების შემდეგ იბრძოდა ოკუპანტთა წინააღმდეგ. 1940 წლის 21 ივნისს მან მოახერხა შვედურ გემ „თაბორგზე“ ასვლა და ჩრდილოეთ აფრიკაში, კასაბლანკაში გაემგზავრა, სადაც შეუერთდა უცხოურ ლეგიონს. თავიდან ალჟირში იმყოფებოდა, შემდეგ მისი თხოვნით გადაიყვანეს მაროკოში, სადაც მას ქართველი მებრძოლებიც იყვნენ. 1940 წლის ბოლოს, ვიშის მთავრობის ბრძანებით, ოფიცერი არჩილ ციციშვილი დემობილიზებულ იქნა, 1942 წლის იანვრამდე სამხედრო ნაწილის ოფიცერთა თხოვნით სამხედრო სამსახურს ინსტრუქტორად გააგრძელა მუშაობა, შემდეგ კი საბოლოოდ დემობილიზებული, იძულებული გახდა საფრანგეთში დაბრუნებულიყო. 1942-1944 წლებში არჩილ ციციშვილმა პარიზში არქიტექტურის შესწავლა გააგრძელა, თუმცა ხშირად იბარებდნენ გესტაპოში. გერმანელები ცდილობდნენ იმის გაგებას, თუ როგორ მოხვდა უცხოურ ლეგიონში. 1944 წლის ზაფხულში, როცა საფრანგეთში გადმოსხდნენ მოკავშირეთა ჯარები და დაიწყო ქვეყნის გერმანელი ოკუპანტებისგან განთავისუფლება, ოფიცერი ციციშვილი კვლავ ჩაეწერა უცხოელთა ლეგიონში და ქვეითთა ბატალიონის შემადგენლობაში, 1945 წლის თებერვლიდან იბრძოდა ჯერ ალზასში, ხოლო შემდეგ – გერმანიაში. ნორდჰაიმთან ბრძოლაში გამოჩენილი სიმამაცისთვის იგი დააჯილდოვეს სამხედრო ჯვრით. ბრძანებაში ნათქვამი იყო, რომ „მუდმივი საფრთხის მიუხედავად, მისი მეთაურობით უზრუნველყოფილ იქნა შენაერთის ტანკებისა და ჯავშანტექნიკის ნაწილში დაბრუნება“. მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ არჩილ ციციშვილი დაუბრუნდა სამოქალაქო საქმიანობას და წარმატებით გააგრძელა არქიტექტორის კარიერა. არჩილ ციციშვილი ორჯერ იყო დაქორწინებული. პირველი ქორწინებიდან ნათელა ნოეს ასული ჟორდანიასთან ჰყავდა მარი-ელენ (ელიკო) და ირენ ციციშვილები. მეორე ქორწინებიდან ჟაკლინ ეიგლიუნანთან – სოფი და ვერონიკა.
ავთანდილ ციცქიშვილი

ავთანდილ ციცქიშვილი (დ. 1925, ქვიშხეთი — გ. 2012) — ქართველი მათემატიკოსი, მეცნიერი და პედაგოგი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1982), პროფესორი (1987).

ბიოგრაფია
1952 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1957-2012 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ანდრია რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტში წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის თანამდებობაზე. პარალელურად, 1961 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის თეორიული მექანიკის, დიფერენციალური და ინტეგრალური განტოლებების კათედრებზე, სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მათემატიკის კათედრაზე. 1985-2002 წლებში იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის თეორიული მექანიკის კათედრის პროფესორი. სამეცნიერო მოღვაწეობის თემატიკაა ჰიდროდინამიკა — ფილტრაციის თეორია. ჩვეულებრივი დიფერენციალური განტოლებები. კერძოწარმოებულიანი დიფერენცილური განტოლებები და ასოცირებული სასაზღვრი ამოცანები. ანალიზურ ფუნქციათა თეორია, კონფორმული ასახვები. მისი სამეცნიერო კვლევის ძირითადი მიმართულება შეეხება ჰიდრომექანიკის ამოცანების მოდელირების, კერძოდ, ფილტრაციის თეორიის ბრტყელი, სტაციონარული, არაწრფივი, ნაწილობრივ უცნობსაზღვრიანი ამოცანების ამოხსნის მეთოდების შექმნას. მან შექმნა ახალი მიმართულება და სამეცნიერო კვლევის ისეთი მეთოდები, რომელთა დახმარებით შესაძლებეილ გახდა ანალიზურ ფუნქციათა თეორიის მძლავრი მათემატიკური აპარატის გამოყენებით ისეთი კლასის ამოცანების ამოხსნა, რომელთა ამოხსნა მანამდე ვერ ხერხდებოდა. კერძოდ, ახალი მეთოდებით მან ამოხსნა ფილტრაციის ამოცანები, სხვადასხვა ფორმის მიწის კაშხალებისათვის და არხებისათვის, სადაც მოცემულია ამონახსნების აგების ზოგადი მათემატიკური მეთოდი, როდესაც სასრული რაოდენობის წვეროს მქონე წრიული მრავალკუთხედის კონფორმული გადასახვის აგება ხდება ნახევარ სიბრტყეზე. მისი შრომების მნიშვნელოვანი ნაწილის თემატიკაა შვარცის დიფერენციალური განტოლებების ზოგადი ამონახსნების აგების თეორია, წრიული მრავალკუთხედების კონფორმულად გადამსახავი ფუნქციებისათვის და მათი კავშირი ფილტრაციის და ჭავლური თეორიის ღერძსიმეტრიულ ამოცანებთან. მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე, მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
გივი მაზმიშვილი

გივი მაზმიშვილი (დ. 4 ივლისი, 1948, კასპის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1975 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით.

1968-1973 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №1 სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტ „ამიერკავკასმეტალურგმშენის“ №1 სამშენებლო სამმართველოს მშენებელ ოსტატად. 1973-1978 წლებში მუშაობდა საქართველოს საშენი მასალების სამინისტროს გარდაბნის მუყაო-რუბეროიდის ქარხნის კაპიტალური მშენებლობის განყოფილების უფროს ინჟინრად. 1978-1979 წლებში საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №1 სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტ „ამიერკავკასმეტალურგმშენის“ №8 სამშენებლო სამმართველოს უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად. 1980-1986 წლებში ამავე სამმართველოს მთავარ ინჟინრად და უფროსად. 1986-1987 წლებში იყო ქ. რუსთავის ქიმიური ბოჭკოს ქარხნის დირექტორის მოადგილე მშენებლობის დარგში. 1987-1999 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №1 სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტ „ამიერკავკასმეტალურგმშენის“ №2 სამშენებლო სამმართველოს უფროსად. 2002-2004 წლებში იყო საქართველოს ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროს მთავარი „არქმშენინსპექციის“ ქვემო ქართლის „არქმშენინსპექციის“ უფროსი. 2005-2008 წლებში მუშაობდა შპს „მაგისტრალის“ დირექტორად. 2011 წლიდან შპს „გზატკეცილის“ მთავარ ინჟინრად. მისი აქტიური მონაწილეობითა და ხელმძღვანელობით აშენდა ქ. რუსთავის მეტალურგიული, ქიმბოჭკოს, ცენტროლიტის, ამწემშენებლის, ლითონკონსტრუქციებისა და გარდაბნის მუყაო-რუბეროიდის ქარხნების, ასევე ქ. რუსთავის ქიმიური, ხის გადამამუშავებული და რკინაბეტონის კომბინატების მთელი რიგი ობიექტები. მნიშვნელოვანი წვლილი აქვს შეტანილი ქალაქ რუსთავის აღმშენებლობის საქმეში. მისი ხელმძღვანელობით აშენდა კინოთეატრი „ოქტომბერი“, სავაჭრო ცენტრი მე-20 მ/რ-ში, ტექნიკური სასწავლებელი მე-16 მ/რ-ში, მსხვილბლოკიანი 9 სართულიანი საცხოვრებელი სახლები ქალაქის მთელ რიგ მიკრორაიონებში და ჭყონდიდელის დასახლებაში, კინოთეატრი ქ. გარდაბანში და სხვა. მისი მონაწილეობით დაპროექტებულ იქნა და აშენდა შპს „შალვინო“-ს ღვინის ქარხანა გურჯაანის რაიონის სოფ. კარდანახში, „სამტრესტის“ ღვინის ქარხნის ფილიალი დონეცკის ოლქში, თბილისსა და რუსთავში ბეტონის ქარხნები, მარჯვენა სანაპიროს კავშირგაბმულობის მიწისქვსშა და მიწისზედა ქსელები ქ. რუსთავში. ქ. თბილისსა და ქ. რუსთავში განხორციელდა 300000 კვ. მ. ა/ბეტონის საფარის მოწყობა საავტომობილო მაგისტრალებზე. მრავალწლიანი ნაყოფიერი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.

ჯილდოები
1970 — მედალი „შრომითი მამაცობისთვის“
ფინანსებისა და ადმინისტრირების უნივერსიტეტი

ფინანსებისა და ადმინისტრირების უნივერსიტეტი ― კერძო ბიზნეს სკოლა ჩეხეთის რესპუბლიკაში. დაარსდა 1999 წელს, საბანკო აკადემიისა და ჩეხეთის ქვანახშირის ჯგუფის მიერ. იგი ქვეყნის მასშტაბით ერთ-ერთი პირველი კერძო ბიზნეს სკოლა იყო. 2009 წელს ჩეხეთის მთავრობის აკრედიტაციის კომიტეტმა სკოლას სრული უნივერსიტეტის სტატუსი მიანიჭა.

ისტორია
ფინანსებისა და ადმინისტრირების უნივერსიტეტი 1999 წელს დაარსდა. სკოლა 2001 წელს გაფართოვდა და მოსტსა და კლადნოში ახალი კამპუსები გაიხსნა. 2002 წელს უნივერსიტეტმა აშშ-ის სიეტლის საქალაქო უნივერსიტეტთან დაიწყო თანამშრომლობა, ხოლო 2004 წელს ერასმუსის პროგრამებს შეუერთდა. 2009 წელს სკოლამ სადოქტორო პროგრამის განხორციელების სახელმწიფო ნებართვა მიიღო და უნივერსიტეტის სტატუსი მიენიჭა. 2016 წლის სექტემბრიდან უნივერსიტეტის ფილიალი კარლოვი-ვარშიც მდებარეობს.
2ს2

2ს2 „ფიალკა“ (; „ობიექტ 924“) — საბჭოთა 122-მილიმეტრიანი საცდელი ავიასადესანტო თვითმავალი ჰაუბიცა. პროექტი შეიმუშავა ვოლგოგრადის სატრაქტორო ქარხნის საკონსტრუქტორო ბიურომ სკკპ ცკ-სა და სსრკ მინისტრთა საბჭოს 1967 წლის 4 ივლისის დადგენილებით.

ჰაუბიცის ქვემეხი „2ა32“ შეიქმნა განსაკუთრებულ საკონსტრუქტორო ბიურო №9-ში, ჰქონდა პნევმატური შემტანი და ახალი ერთცილინდრიანი პნევმატური დამაბრუნებელი მექანიზმი. შასის სახით თვითმავალი ჰაუბიცისათვის გამოიყენეს დესანტის საბრძოლო მანქანა ბმდ-1. 122-მილიმეტრიანი ქვემეხი განთავსებული იყო დახურულ ჯიხურში, ნაცვლად ბმდ-ის საშტატო კოშკისა.

პირველი სამი საცდელი თვითმავალი ჰაუბიცა „ფიალკა“ 1968 წლის თებერვალში დამზადდა. საარტილერიო სისტემის გამოცდა პრაქტიკულად მთელი წელი გაგრძელდა და 1968 წლის დეკემბერში შეწყდა შასის სისუსტეების გამო, იგი სროლის დროს დიდ დატვირთვას ვერ უძლებდა. აგრეთვე შემუშავდა „ფიალკაზე“ ქვემეხის დანადგარის კოშკიანი ვარიანტი. დაახლოებით ამავე დროს საჰაერო-სადესანტო ძალებისათვის ბმდ-1-ის ბაზაზე შემუშავდა 120-მილიმეტრიანი თვითმავალი ნაღმტყორცნი 2ს8 „ლანდიში“. ვერცერთი მათგანი საპროექტო სტადიიდან ვერ გამოვიდა.
ვალერი მარჩენკო

ვალერი მარჩენკო (უკრ. ; დ. 16 სექტემბერი 1947 — გ. 7 ოქტომბერი,1984) —  პოეტი, ჟურნალისტი, მთარგმნელი,  დისიდენტი, უკრაინის ჰელსინკის ჯგუფის წევრი, საბჭოთა რეჟიმის მსხვერპლი.

ადრეული წლები
ვალერი მარჩენკო დაიბადა ინტელექტუალურ ოჯახში. მისი ბაბუა, მიხაილ მარჩენკო, გახლდათ ლვოვის უნივერსიტეტის პირველი საბჭოთა დეკანი. დედა — ლიტერატურის მასწავლებელი.

სწავლობდა კიევის უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, პარალელურად ეუფლებოდა თურქულ და აზერბაიჯანულ ენებს ბაქოს უნივერსიტეტში. 1970 წლიდან გაზეთ „ლიტერატურნაია უკრაინაში“ დაიწყო მუშაობა მთარგმნელად. ის ასევე ასწავლიდა უკრაინულ ენასა და ლიტერატურას კიევის საშუალო სკოლაში. აზერბაიჯანულიდან და პოლონურიდან თარგმნიდა უკრაინულ ენაზე. მისი სპეციალობა იყო აზერბაიჯანულ-უკრაინული ლიტერატურული ურთიერთობები.1971-1972 წლებში გამოაქვეყნა რამდენიმე თარგმანი აზერბაიჯანული ნაწარმოებებიდან.

1968–1973 წლებში დაწერა, მაგრამ არ გამოუქვეყნებია ლიტერატურული კვლევები ნიკოლაი ზეროვზე, პუბლიცისტური სტატიები „კიევური დიალოგი“, „საშინელი ტვირთი“ და სხვ. მისი პუბლიკაციები იბეჭდებოდა აზერბაიჯანისა და თურქმენეთის ახალგაზრდულ გამოცემებში.

1973 წლის 25 ივნისს მარჩენკო დააპატიმრეს და ბრალი წაუყენეს ანტისაბჭოთა აგიტაციასა და პროპაგანდაში, ძირითადად მის მიერ დაწერილი სამი სტატიისთვის, ასევე უკრაინაში ივან ძიუბას ნაშრომის „ინტერნაციონალიზმი თუ რუსიფიკაცია?“ პოპულარიზაციის მცდელობისთვის.  1973 წლის 29 დეკემბერს მარჩენკოს მიესაჯა ექვსი წლით თავისუფლების აღკვეთა და ორი წლით გადასახლება.

საქმიანობა პატიმრობის პერიოდში
საბჭოთა კავშირის ციხეში სასჯელის მოხდის პერიოდში  მარჩენკო მუშაობდა არქივარიუსად. რასაც ხედავდა, ყველაფრის აგროვებდა და აქვეყნებდა: პერსონალურ ისტორიებს, ინტერვიუებსა და ნარკვევებს პატიმრების ყოველდღიურ ცხოვრებაზე.

ვალერი მარჩენკომ ასევე თარგმნა მრავალი ნაწარმოები უკრაინულად, მათ შორის: ამერიკის შეერთებული შტატების დამოუკიდებლობის დეკლარაცია, ასევე რობერტ ბერნსის, ვოლტერისა და ედგარ ალან პოს ნაწარმოებები.

მეორე დაპატიმრება
1983 წლის 23 ოქტომბერს ვალერი მარჩენკო მეორედ დააპატიმრეს და კვლავ წაუყენეს ბრალი სსრკ სისხლის სამართლის კოდექსის 62-ე მუხლით "ანტისაბჭოთა აგიტაცია და პროპაგანდა". გამოცხადდა საშიშ დამნაშავედ, მიესაჯა ათი წლით თავისუფლების აღკვეთა და ხუთი წლით გადასახლება.

იგი საშინელ პირობებში მოათავსეს, სადაც ავად გახდა. ჟურნალისტის თავისუფლების მოთხოვნით საერთაშორისო ზეწოლის გამო მას ბანაკიდან საავადმყოფოში გადასვლის უფლება მიეცა. თუმცა უკვე გვიანი იყო.

ვალერი მარჩენკო  გარდაიცვალა ლენინგრადის საავადმყოფოში 1984 წლის 7 ოქტომბერს.

დაკრძალვა და ხსოვნა
მარჩენკო დაკრძალულია კიევის ოლქის სოფელ ჰატნეში.

ამჟამად კიევის 175-ე სკოლაში არის მუზეუმი, რომელიც ეძღვნება ვალერი მარჩენკოს ცხოვრებას და მოღვაწეობას. 2017 წლის ოქტომბერში უკრაინის დედაქალაქ კიევში საბჭოთა ეპოქის „საერთაშორისო მოედანს“ გადაარქვეს სახელი და  მის პატივსაცემად უწოდეს ვალერი მარჩენკოს მოედანი.

ჰამბურგში   გამოიცა გერმანული თარგმანის წიგნისა „არ მაქვს არც სახლი და არც ქუჩა“, რომელიც ეძღვნება ვალერი მარჩენკოს ცხოვრებას და მოღვაწეობას.

2001 წელს რეჟისორმა მაქსიმ ბერნადსკიმ და ჟურნალისტმა იური ლუკანოვმა გადაიღეს დოკუმენტური ფილმი სახელწოდებით "ვინ ხართ, მისტერ ჯეკი?", რომელიც მაყურებელს მოუთხრობს ვალერი მარჩენკოს ჰოლანდიელ სტუდენტ გოგონასთან, ჯეკი ბაქსთან მიმოწერის შესახებ.
ჯაჰიდე სონკუ

ჯაჰიდე სონკუ (დ. 27 დეკემბერი, 1919, იემენი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 18 მარტი, 1981, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი მსახიობი, მოდელი, მწერალი და პირველი ქალი რეჟისორი თურქეთში.

ბიოგრაფია
ბავშვობა
ჯაჰიდე სონკუ, დაბადებით ჯაჰიდე სერაპი, დაიბადა 1919 წლის 27 დეკემბერს, იემენში, ქალაქ ბაბ-ი-საბაში, რომელიც იმ დროს ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში იყო, სამხედროების ოჯახში. მისი მამა, კაპიტანი ნეჯათი სამხედრო ოფიცერი, ხოლო ბაბუა — ჩორაფსიზ იბრაჰიმი — ოსმალეთის ჯარში მეშვიდე არმიის მთავარსარდალი იყო, რომელშიც ჯაჰიდეს მამა მსახურობდა. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისა და ოსმალეთის იმპერიის შესუსტების შემდეგ, ოჯახი საცხოვრებლად სტამბოლში გადავიდა.

ჯაჰიდეს მშობლები მალევე განქორწინდნენ და ის თავის უფროს დასთან და დედასთან ერთად საცხოვრებლად ბაბუის, იბრაგიმის სახლში გადავიდნენ, ფათიჰის რაიონში. ბაბუის გარდაცვალების შემდეგ, სახლი, რომელშიც გოგონა იზრდებოდა დაიწვა, რის შემდეგაც მამამ გადაწყვიტა შვილები საცხოვრებლად მასთან წაეყვანა, თუმცა უფროსი დისგან განსხვავებით ჯაჰიდემ დედასთან დარჩენა არჩია. მან დაწყებითი და საშუალო სკოლა სწორედ ფათიჰში დაამთავრა.

პირადი ცხოვრება
ჯაჰიდე პირველ ქორწინებაში იყო მსახიობ ტალატ არტემელთან, რომელთან განქორწინების შემდეგ, 1943 წელს, გაიცნო ბიზნესმენი იჰსან დოკური, რომელიც თამბაქოს მაგნატად იყო წოდებული და მისგან ჰყავდა შვილი ენდერი.

მსახიობის მესამე ოციფიალური ურთიერთობა შედგა არამუსლიმ ბიზმესმენთან, ფარსე გევრეკიანთან, რასაც დიდი წინააღმდეგობა მოჰყვა როგორც ოჯახის ასევე ხალხის მხრიდანაც. ამ ურთიერთობას გამო გადაწყდა ჯაჰიდეს საქალაქო თეატრებიდან გარიცხვა, თუმცა მუჰსინ ერთურულის წინააღმდეგობის შედეგად იგი მუშაობას კვლავ განაგრძობდა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ თურქეთში შემოღებულ იქნა კანონი, რომლის თანახმადაც არამუსლიმთა ქონების გადასახადი 87% უნდა ყოფილიყო. სახელმწიფომ ფარსეს უძრავი ქონების კონფისკაცია მოახდინა და თვითონ შრომით ბანაკში გაგზავნა, რის შემდეგაც, გარშემო მყოფების ზეწოლის შედეგად, ჯაჰიდე იძულებული გახდა გევრეკიანთან ურთიერთობა შეეწყვიტა.

კარიერა
ჯაჰიდე ხელოვნებას საშუალო სკოლაში სწავლისას ეზიარა. მისი სასცენო კარიერა თექვსმეტი წლის ასაკში დაიწყო და მალევე შევიდა სტამბოლის თეატრის საყვარელ მსახიობთა სიაში. პირველი სატელევიზიო როლი 1933 წელს შეასრულა, ფილმში „ “. პოპულარობა მოიპოვებინა ფილმმა „ “ (1935), რომელშიც განასახიერებდა ლამაზ ქალს, რომელმაც მამაკაცს გული გაუტეხა და გაიქცა. 1950 წელს მან საკუთარი კინოსტუდია გახსნა, რითიც იგი თურქეთის ისტორიაში შევიდა, როგორც პირველი ქალი რეჟისორი. სტუდიის დაარსებიდან ცამეტი წლის შემდეგ, მის ტერიტორიაზე გაჩნდა ხანძარი, რის გამოც იგი გაკოტრდა. ამის შემდეგ მუჰსინ ერთურულის დახმარებით მუშაობდა საქალაქო თეატრში. ცხოვრების ბოლო წლებში ებრძოდა ალკოჰოლიზმს.

1979 წელს მან მიიღო ჯილდო კინომწერალთა ასოციაციის წინაშე გაწეული ღვაწლისთვის. იგი გარდაიცვალა 1981 წლის 18 მარტს, სტამბოლში. დასაფლავებულია ზინჯირლიკუიუს სასაფლაოზე. ყოველწლიურად მისი სახელის უკვდავსაყოფად გაიცემა ჯილდო „ “.

2021 წელს -მა დაიწყო მუშობა ჯაჰიდეს ცხოვრების ადაპტაციაზე სერიალისთვის.
ნანა ტონია

ნანა ტონია (დ. 4 ნოემბერი, 1948, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, მეცნიერი, მთარგმნელი და პედაგოგი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1993), პროფესორი (1995).

ბიოგრაფია
1971 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კლასიკური ფილოლოგიის ფაკულტეტი სპეციალობით ფილოლოგ-კლასიკოსი, ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი.

1972-1982 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, „ბერძნულ-ლათინური ბიბლიოთეკის“ მთავარი რედაქტორი. 1982-1994 წლებში — ამავე უნივერსიტეტის „ხმელთაშუა ზღვის კულტურების კვლევის ლაბორატორიის“ უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1997-2006 წლებში — კლასიკური ფილოლოგიის, კათედრის პროფესორი. 2006-2018 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ჰუმანიტარული ფაკულტეტის კლასიკური ფილოლოგიის, ბიზანტინისტიკისა და ნეოგრეცისტიკის ინსტიტუტის ასოცირებული პროფესორი. 2017 წლიდან — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის კლასიკური ფილოლოგიის, ბიზანტინისტიკისა და ნეოგრეცისტიკის ინსტიტუტის კლასიკური ფილოლოგიის კათედრის ხელმძღვანელი. 2018 წლიდან — ამავე უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის კლასიკური ფილოლოგიის, ბიზანტინისტიკისა და ნეოგრეცისტიკის ინსტიტუტის პროფესორი. სამეცნიერო კვლევის სფეროები: ანტიკური ლიტერატურის ისტორია. ბერძნული ცივილიზაციის ისტორია. ბერძნული მითოლოგია, ანტიკური ლირიკა, ანტიკურობა და დასავლეთ ევროპული ლიტერატურა. თარგმანის ხელოვნება, ანტიკური სამყაროს ქალთა შემოქმედება, ქალი ანტიკურ სამყაროში. თანამედროვე ლიტერატურული კონცეფციები და ანტიკურობა, ძველი ბერძნული ენა, კლასიკური ფილოლოგიის შესავალი. ანტიკური მითოლოგიური და ისტორიული ფიგურები მსოფლიოს სახვით ხელოვნებაში. ჟურნალ „ფაზისის“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი. საგამომცემლო პროგრამა „ლოგოსის“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი. ორმოცდაათამდე წიგნის რედაქტორი. 60-მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, მათ შორის, 33 წიგნი. საქართველოს ახალგაზრდული ლიტერატურის, ხელოვნების, არქიტექტურის და ჟურნალისტიკის დარგში (ძველი ბერძნული ლირიკის სფეროში შესრულებული მხატვრული თარგმანებისა და გამოკვლევებისათვის) მიღებული აქვს „ახალგაზრდული პრემია“ (1982).

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „საფოს პოეტური სამყარო“, დაიცვა 1981 წელს.
სადოქტორო დისერტაციის თემა — „საფოს ფენომენი და ანტიკური ხანის ქალთა პოეზია“, დაიცვა 1993 წელს.

ჯილდოები
2004 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია
კლაიპედის უნივერსიტეტი

კლაიპედის უნივერსიტეტი ― უნივერსიტეტი ლიეტუვის საპორტო ქალაქ კლაიპედაში.

მიმოხილვა
კლაიპედის უნივერსიტეტი ლიეტუვის სეიმის განკარგულებით, 1991 წლის 1-ელ იანვარს დაარსდა. უნივერსიტეტის შემადგენლობაში შევიდა ქალაქში არსებული უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებებიც. საწყის ეტაპზე უნივერსიტეტში 3 000 სტუდენტი სწავლობდა და სამ ფაკულტეტს (ჰუმანიტარულ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა, საზღვაო ინჟინერია და პედაგოგიკა) მოიცავდა. შემდეგში უნივერსიტეტში შვიდი ფაკულტეტი და რვა ინსტიტუტი შეიქმნა: საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა და მათემატიკის, ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა, საზღვაო ინჟინერიის, ხელოვნების, პედაგოგიკის, სოციალურ მეცნიერებათა და ჯანდაცვის მეცნიერებათა ფაკულტეტები და საზღვაო, საზღვაო ლანდშაფტის, უწყვეტი განათლების, სანაპირო კვლევებისა და დაგეგმარების, ბალტიის ზღვის რეგიონის ისტორიისა და არქეოლოგიის, რეგიონული პოლიტიკისა და დაგეგმარების, მექატრონიკისა და მუსიკოლოგიის ინსტიტუტები. 2017 წლისთვის უნივერსიტეტში 4 000 სტუდენტი სწავლობდა, ხოლო პერსონალი 600 ადამიანს შეადგენდა. უნივერსიტეტში 54 საბაკალავრო, 4 სპეციალიზებული პროფესიული, 48 სამაგისტრო და 11 სადოქტორო საგანმანათლებლო პროგრამა მოქმედებს.
ნუკრი მაჭარაშვილი

ნუკრი მაჭარაშვილი (დ. 2 აგვისტო, 1940, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1962 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამთო-გეოლოგიური ფაკულტეტი და მიენიჭა ელექტრო-მექანიკოსის კვალიფიკაცია.

1962 წელს მუშაობა დაიწყო ჭიათურის მაღაროთა სამმართველოს ცენტრალური ფაბრიკის მთავარი მექანიკოსის მოადგილედ. 1964-1966 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №8 სამშენებლო ტრესტ „ჭიათურმანგანმშენი“-ს სამშენებლო სამმართველო „ბინმშენის“ სამუშაოთა მწარმოებლად. 1966-1968 წლებში იყო სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტ „საქსანტექმონტაჟი“-ს მთავარი ენერგეტიკოსი. 1968-1974 წლებში იყო სამშენებლო-სამონტაჟო სამმართველო „თბილსანტექმონტაჟი“-ს სამუშაოთა მწარმოებელი, საგეგმო განყოფილების უფროსი. 1974-1976 წლებში მუშაობდა საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული სამონტაჟო და სპეციალური სამუშაოების მთავარი სამმართველოს „საქმთავარმონტაჟსპეცმშენო“-ს განყოფილების უფროსად. 1976-1986 წლებში ამავე მთავარი სამმართველოს, ჯერ რესპუბლიკური სამმართველო „რეწვენტილაციის“, შემდეგ კი რესპუბლიკურ სამმართველო „თერმოიზოლაციის“ უფროსად. 1989-1999 წლებში მუშაობდა საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სამშენებლო სამმართველოს უფროსად. 1999-2007 წლებში იყო საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს მთავარი კონსულტანტი სპეციალური და სამონტაჟო სამუშაოების მიმართულებით. მისი უშუალო მონაწილეობითა და ხელმძღვანელობით განხორციელებულ იქნა: ჭიათურისა და ნაგუთის საცხოვრებელი დასახლების კომპლექსის მშენებლობა, რუსთავის აზოტის, მეტალურგიული და ცემენტის ქარხნების სავენტილაციო სისტემების მონტაჟი, ასევე ზესტაფონის ფეროშენადნობთა და ქუთაისის საავტომობილო ქარხნების სავენტილაციო სისტემების მონტაჟი, ბათუმის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის თერმოიზოლაციის სისტემების მონტაჟი. აგრეთვე აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სამრეწველო და სამოქალაქო დანიშნულების ობიექტების სავენტილაციო და თერმოსაიზოლაციო სამუშაოების შესრულება. მათ შორის: თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის, გრიბოედოვის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრისა და საცურაო აუზის სავენტილაციო და თერმოსაიზოლაციო სისტემების მონტაჟი და სხვა. მრავალწლიანი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს სახელმწიფო და საუწყებო ჯილდოები.
სინძიანის სამედიცინო უნივერსიტეტი

სინძიანის სამედიცინო უნივერსიტეტი (; ; წარსულში ცნობილი, როგორც სინძიანის სამედიცინო კოლეჯი) ― სამედიცინო უნივერსიტეტი ურუმჩში, სინძიანის ავტონომიურ რეგიონში, ჩინეთში. უნივერსიტეტის კურიკულუმი აქცენტს მედიცინაზე, მენეჯმენტსა და ლინგვისტიკაზე აკეთებს. სინძიანის სამედიცინო უნივერსიტეტი ტრადიციული ჩინური მედიცინის კოლეჯისა და სინძიანის სამედიცინო კოლეჯის შერწყმის შედეგად ჩამოყალიბდა.

კავშირები და აკრედიტაცია