ალა სურიკოვა

ალა ილიას (ისააკის) ასული სურიკოვა (; დ. 6 ნოემბერი, 1940, კიევი, უკრაინის სსრ, სსრკ) — საბჭოთა და რუსი კინორეჟისორი, სცენარისტი და პედაგოგი; რუსეთის ფედერაციის სახალხო არტისტი (2000), რუსეთის მთავრობის პრემიის ლაურეატი (2009). რუსეთის ფედერაციის კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი. რუსეთის კინორეჟისორთა გილდიის გამგეობის წევრი.

ბიოგრაფია
ალა სურიკოვა (ქმრის გვარი) დაიბადა 1940 წლის 6 ნოემბერს კიევში. დედა – სოფია იასინოვსკაია, დიდი სამამულო ომის მონაწილე. მამა – ილია (ისააკ) ზასლავსკი.

მიუხედავად იმდროინდელი სირთულეებისა, პატარა ალა შემოქმედი ბავშვი იზრდებოდა. მასზე დიდი გავლენა იქონია ბიძამ, იაკობ ზასლავსკიმ, რომელიც ომისშემდგომ წლებში ლვოვის და ოდესის თეატრების მსახიობი იყო. სწორედ მან ჩაუნერგა ხელოვნების სიყვარული და შთააგონა მომავალი კარიერა კინოსკენ მიემართა. ალა ხშირად ესწრებოდა სპექტაკლებს ბიძის მონაწილეობით და სცენაზე ოცნებობდა.

სკოლის დამთავრების შემდეგ ალამ სცადა კიევის მსუბუქი მრეწველობის ინსტიტუტში ჩაბარება, მაგრამ ცდა წარუმატებელი აღმოჩნდა. იგი ერთი წლის განმავლობაში მუშაობდა თვითმფრინავების ქარხანაში ამწყობ-მემონტაჟედ. შემდეგ იგი ჩაირიცხა ყირგიზეთის დედაქალაქ ფრუნზეს უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. მოგვიანებით იგი გადავიდა კიევის უნივერსიტეტის საღამოს განყოფილებაზე.

დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1965) რუსული ენისა და ლიტერატურის სპეციალობით, პარალელურად სწავლობდა მათემატიკურ ლინგვისტიკას. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა უკრაინულ ტელევიზიაში. 1960-იანი წლების ბოლოს იგი მოვიდა კინოში, მუშაობდა რეჟისორის ასისტენტად სატელევიზიო ფილმში „პატარა სკოლის ორკესტრი“ (1968, რეჟისორი ალექსანდრე მურატოვი, ნიკოლაი რაშეევი) და ფილმზე „იცით როგორ იცხოვროთ?“ (1970, რეჟისორი ალექსანდრე მურატოვი).

სურიკოვა არის იდეის ავტორი საბავშვო იუმორისტული კინოჟურნალისთვის „ერალაში“ (1972), ასევე რეჟისორი და სცენარისტი (სიუჟეტი „ვინ ხატავს ასე?!“ „ერალაშის“ მე-13 ნომერში).

1973 წელს დაამთავრა სცენარისტებისა და რეჟისორების უმაღლესი ორწლიანი კურსები, საბავშვო კინორეჟისორების განყოფილება (სამხატვრო ხელმძღვანელი გიორგი დანელია), ალექსანდრე ალოვის და ვლადიმერ ნაუმოვის სახელოსნო. მის მოკლე სადიპლომო ფილმს „მატყუარა, ან პატარა ტყუილი და დიდი პრობლემები“ მიენიჭა უკრაინის სსრ-ის გოსკინოს პრემია „საუკეთესო რეჟისურისთვის“ საკავშირო კინოფესტივალზე „ახალგაზრდობა“ („“) 1974 წელს.

1997 წლიდან ასწავლის სარეჟისორო სახელოსნოს კინემატოგრაფისტთა გადამზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების რუსულ ინსტიტუტში. 1999 წელს მან შექმნა არაკომერციული სტუდია პოზიტივ-ფილმი.

1999 წლიდან – კომედიური კინოფესტივალის „გაიღიმე, რუსეთო!“ იდეის ავტორი და პრეზიდენტი.

2002 წლიდან 2015 წლამდე, ვლადიმერ ფოკინთან ერთად, ხელმძღვანელობდა მხატვრული კინოს სარეჟისორო სახელოსნოს, ხოლო 2020 წლიდან ანდრეი დობროვოლსკისთან ერთად ხელმძღვანელობდა ჟანრული კინოს სემინარს სცენარისტებისა და რეჟისორების უმაღლეს კურსებზე.

2002 წელს მან დაწერა წიგნი „სიყვარული მეორე ნახვით“. 2006 წლიდან ღია ახალგაზრდულ კინოფესტივალ „ანარეკლის“ ჟიურის თავმჯდომარეა. 2011 წლიდან კი — სახალინის საერთაშორისო კინოფესტივალის პრეზიდენტი.

საჯარო პოზიცია
1996 წელს, საპრეზიდენტო არჩევნების დროს, მან მხარი დაუჭირა კანდიდატ ალექსანდრე ლებედს.

2007-2008 წლებში იყო პარტია „სამოქალაქო ძალის“ უმაღლესი საბჭოს წევრი.

2015 წელს მან გააზიარა თავისი მოსაზრება, რომ „პერესტროიკის და ელცინის დროს ჩვენ (რუსებმა) დავიწყეთ სიცილი იმავეზე, რასაც სხვა ქვეყნებში აკეთებდნენ. ჩანდა, რომ კიდევ ცოტა დრო და ჩვენ, კოლექტიურები, ვიცხოვრებდით და გავიცინებდით, როგორც ყველა სხვა ერი. მაგრამ არა! დღეს რუსეთის ფედერაციის პრობლემები კიდევ ერთხელ უნიკალურია. და რუსეთს ისევ აქვს საკუთარი, სუვერენული იუმორი“.

ალა სურიკოვას გადაღებული აქვს ფილმები: „ამაოებათა ამაოება“ (1979), „გახდით ჩემი ქმარი“ (1981), „ეძიეთ ქალი“ (1982), „კაცი კაპუცინების ბულვარიდან“ (1987), „მოსკოვური არდადეგები“ (1995), „კაცი კაპუცინების ბულვარიდან“ (2009; 1987 წლის ფილმის რიმეიკი და გაგრძელება) და სხვა.

ოჯახი
მამა – ილია (ისააკ) ოსიპოვიჩ ზასლავსკი, მუშაობდა ინჟინრად კიევის სატელევიზიო ცენტრში, მანამდე კი ასწავლიდა კინოინჟინრების ინსტიტუტში.
დედა – სოფია იასინოვსკაია, მუშაობდა ოფთალმოლოგად.
პირველი ქმარი (1968 წლამდე) - ვადიმ სურიკოვი, ექიმი.
ქალიშვილი: კირა სურიკოვა (დ. 1965), მსახიობი, მწერალი.
შვილიშვილები: ივანე, ნიკოლაი და არტემი.
მეორე ქმარი – ევგენი, ხმის ინჟინერი. ქორწინება შვიდი წელი გაგრძელდა.
მესამე ქმარი – ალექსანდრე პოტაშნიკოვი, კინოსა და ვიდეო ინჟინერი, არაკომერციული სტუდია „პოზიტიური ფილმის“ ფინანსურ-ეკონომიკურ საქმეებშია ჩართული.

ჯილდოები და აღიარება
1987 : კინოფესტივალი „ოდესის ალტერნატივა“ (ჟიურის პრიზი ფილმისთვის „კაცი კაპუცინების ბულვარიდან“)
1987 : საერთაშორისო კინოფესტივალ „ქალები კინოში“ (ლოს-ანჯელესი) — პირველი პრიზი, ფილმისთვის „კაცი კაპუცინების ბულვარიდან“
1991 : კინოფესტივალი „ქალთა სამყარო“ ნაბერეჟნიე-ჩელნიში (საუკეთესო რეჟისორის პრიზი, ფილმი „გიჟები“)
1992 : რუსეთის ფედერაციის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეკინემატოგრაფიის სფეროში მოღვაწეობისთვის
1998 : საერთაშორისო კინოფესტივალი „კინოშოკი“ ანაპაში (კინოგამქირავებლების ჟიურის პრიზი, ფილმი „ორშაბათის ბავშვები“)
2000 : რუსეთის ფედერაციის სახალხო არტისტი კინემატოგრაფიის სფეროში დიდი მიღწევებისთვის
2004 : ხანჟონკოვის სახლის პრემია (ნომინაციაში „წლის კინომოვლენა“, ფილმი „სიყვარულის შესახებ ნებისმიერ ამინდში“)
2005 : კინოფესტივალი „რუსეთის ვივატ-კინო!“ სანქტ-პეტერბურგში (პრემია „კომედიის ჟანრის ერთგულებისთვის“)
2005 : საერთაშორისო საბავშვო კინოფესტივალი არტეკში (დიპლომი ყველაზე საინტერესო ფილმისთვის, ფილმი „მგლის პირის საიდუმლო“)
2005 : სატირისა და იუმორის ფესტივალი სანქტ-პეტერბურგში (ოქროს ოსტაპის პრემია ნომინაციაში „ყველაზე კაშკაშა კომედია“, ფილმი „სიყვარულის შესახებ ნებისმიერ ამინდში“)
2006 : კინოფესტივალი „რუსეთის ვივატ-კინო!“ სანქტ-პეტერბურგში (სპეციალური პრიზი „აუდიტორიის დაუშრეტელი სიყვარული“)
2008 : ჯგუფ „ექიმ უოტსონის“ დიდი პრიზი „კინოუოტსონი“ (ფილმისთვის მუსიკის შექმნაში განსაკუთრებული წვლილისთვის)
2009 : ქალთა მიღწევების საჯარო აღიარებისთვის ეროვნული პრემიის „ოლიმპიას“ ლაურეატი
2009 : რუსეთის მთავრობის პრემია კულტურის სფეროში სატელევიზიო დოკუმენტური სერიალისთვის „რუსეთის პროვინციული მუზეუმები“
2016 : საპატიო სამკერდე ნიშანი „კულტურისა და ხელოვნების განვითარებაში დამსახურებისთვის“ (დსთ-ს საპარლამენტთაშორისო ასამბლეა) – მნიშვნელოვანი წვლილისთვის დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის წევრი ქვეყნების საერთო კულტურული სივრცის ფორმირებასა და განვითარებაში, კულტურისა და ხელოვნების სფეროში თანამშრომლობის იდეების განხორციელებაში
2016 : ღირსების ორდენი (ეროვნული კულტურისა და ხელოვნების განვითარებისათვის გაწეული სამსახურის, მრავალწლიანი ნაყოფიერი მოღვაწეობისთვის)
2024 : პრემია