iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ოქროს კანონი

ოქროს კანონი — კანონი, რომლის ძალითაც ბრაზილიაში 1888 წელს გაუქმდა მონობა. იგი შეიცავდა სულ ორ მუხლს:
ბრაზილიაში მონობა გაუქმდა.
ნებისმიერი კანონი, რომელიც წინააღმდეგობაში მოდის პირველ პუნქტთან, უქმდება.
კანონი შეიმუშავა სოფლის მეურნეობის მინისტრმა ანტონიუ და სილვა პრადუმ და ხელი მოაწერა პრინცესა იზაბელამ, რომელიც მამამისის პედრუ -ის ევროპაში მოგზაურობის პერიოდში იმპერატორის ფუნქციებს ასრულებდა. კანონს ხელი 13 მაისს მოაწერეს, რომელიც განგებ დაამთხვიეს პრინცესას ბაბუის ჟუან -ის (ბრაზილიის პირველი იმპერატორის მამა) დაბადების დღეს.
ჩაზ პალმინტერი

ჩაზ პალმინტერი (; 15 მაისი, 1952, ბრონქსი ) — იტალო-ამერიკელი მსახიობი, პროდიუსერი და სცენარისტი. მიღებული აქვს ოსკარის ნომინაცია. ავტორია ავტობიოგრაფიული პიესისა, რომელიც ეხება ბრონქსში გატარებულ მის ბავშვობას. პალმინტერის მანამ არ გასცა საკუთარი პიესის ეკრანიზაციის უფლება, სანამ თავად არ გახდა სცენარისტი და არ მიიღო ერთ-ერთი მთავარი როლი ფილმში „ბრონქსული ისტორია“, რომლის რეჟისორიც იყო რობერტ დე ნირო.

ფილმოგრაფია
იგორ სიკორსკი

იგორ სიკორსკი (, 25 მაისი 1889, კიევი, რუსეთის იმპერია — 26 ოქტომბერი 1972, ისტონი, კონექტიკუტი, აშშ) — უკრაინული წარმოშობის ამერიკელი ავიაკონსტრუქტორი, გამომგონებელი, ფილოსოფოსი. მსოფლიოში პირველმა შექმნა: ოთხძრავიანი თვითმფრინავი (1913), მძიმე ოთხძრავიანი ბომბდამშენი და სამგზავრო თვითმფრინავი (1914), ტრანსატლანტიკური ჰიდროპლანი, რომელიც იყო პირველი თვითმფრინავი, რომელმაც გადაუფრინა ოკეანეს. სერიული ერთტურბინიანი თვითმფრინავი (აშშ, 1942).
ანდიჟანის ხოცვა-ჟლეტა

ანდიჟანის ხოცვა-ჟლეტა — 2005 წლის 13 მაისს უზბეკეთის ქალაქ ანდიჟანის ცენტრალურ მოედანზე დემონსტრანტების მასობრივი დახვრეტა. მსხვერპლთა რაოდენობა ოფიციალური მონაცემებით 187-ია, ხოლო არაოფიციალური მონაცემებით რამდენიმე ასეული.

2005 წლის 11 თებერვალს ანდიჟანში დაიწყო 23 ადგილობრივი ბიზნესმენის სასამარლო პროცესი, რომელთაც ბრალად ედებოდათ აკრძალულ ფუნდამენტალისტურ ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა. აღნიშნულ ფაქტს დაკავებულთა მხარდამჭერი მიტინგები მოჰყვა. 12 მაისს 23:30 საათზე დაკავებულ ბიზნესმენთა მომხრე შეიარაღებული დაჯგუფებები ა. ჰაკიმოვისა და ი. პირმატოვის ხელმძღვანელობით, თავს დაესხნენ ანდიჟნის ოლქის საპატრულო სამსახურის პოსტს. ამავდროულად 40-კაციანი დაჯგუფება მ. სიბიროვის, ი. ხოჟიევისა და ა. იბრაგიმოვის ხელმძღვანელობით თავს ესხმის თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ნაწილს. ერთი საათის შემდეგ თავს ესხმიან ციხეს საიდანაც ათავისუფლებენ 737 მსჯავრდებულს.

13 მაისს 7:30 საათზე ანდიჟანში ჩადის ისლამ ქარიმოვი. შეიქმნა შტაბი, რომლის დანიშნულებაც სიტუაციის მოწესრიგება იყო. იმავე საღამოს უშიშროების ძალებმა დემონსტრანტების წინააღმდეგ გამოიყენა იარაღი, რამაც შეიწირა ასობით მშვიდობიანი მოქალაქე. უზბეკეთის პრეზიდენტმა არ დაგმო უშიშროების ძალების მოქმედება, პირიქით, მან დაღუპულ მშვიდობიან მოქალაქეებს, მათ შორის ბავშვებსა და ქალებს, დამნაშავეები უწოდა.

14 მაისს უზბეკეთ-ყირგიზეთის საზღვარს ქალაქ ყარა-სუუსთან მიაწყდა ათასობით ანდიჟანელი ლტოლვილი, რომელთთა შორის ძირითადად იყვნენ ტერორისტების ნათესავები, ასევე რეციდივისტები და რელიგიურ-ექსტრემისტული ორგანიზაციის „აკრომიოლარის“ ლიდერები. 15 მაისს ორივე ქვეყნის გადაწყვეტილებით საზღვარი გაიხსნა. ლტოლვილების საზღვარზე გადასვლის შემდეგ უზბეკმა მესაზღვრეებმა ამოიღეს 73 ავტომატი. ლტოლვილებს შორის იყო 29 დამნაშავე, რომლებიც უკვე ქალაქ ოშის კარვების ქალაქში ცხოვრობდნენ. ოფიციალურ დონეზე შეთანხმდნენ შეექმნათ სახელმწიფოთაშორისი საგამოძიებო ჯგუფი რომელიც გამოიძიებდა დამნაშავეთა საქმეს. ბოლო მომენტში ყირგიზეთმა, რიგი დასავლური სახელმწიფოების, გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის და რამდენიმე უფლებადამცველი ორგანიზაციიის ზეწოლის შედეგად უარი განაცხადა ამ კომისიაში მონაწილეობაზე. მოხდა დამნაშავეების გადაყვანა მესამე ქვეყანაში რუმინეთში. 15 მაისის დილას ყარა-სუუში ვითარება ჯარების ჩაურევლად დარეგულირდა.

2005 წლის 23 ნოემბერს გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ მიიღო რეზოლუცია, სადაც დაგმობილია უზბეკეთის ხელისუფლების ქმედებები ანდიჟანის მოვლენებში, რომელიც ამ მოვლენას განიხილავს, როგორც ქვეყნის შიდა პოლიტიკურ საქმეს. რეზოლუციას მხარი დაუჭირა 74 ქვეყანამ, 39 წინააღმდეგი იყო და 58 – თავი შეიკავა.

დამნაშავეების სასამართლო პროცესი მიმდინარეობდა 20 სექტემბრიდან 12 დეკემბრამდე. პროცესი ღია იყო და მას ესწრებოდნენ გაეროს, ეუთოს, გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატისა და შანხაის თანამშრომლობის ორგანიზაციის წარმომადგენლები. გაასამართლეს 121 დამნაშავე, რომლებიც დაადანაშაულეს დამამძიმებელ გარემოებაში ჩადენილ განზრახ მკვლელობაში, კონსტიტუციური წესრიგის ხელყოფაში და ა. შ. მათ მიესაჯათ 14-დან 20-წლამდე თავისუფლების აღკვეთა.
კათაკმეველი

კათაკმეველი — ქრისტიანული მოძღვრების თანახმად, მოსანათლად გამზადებული ან მოუნათლავი ადამიანი, რომელსაც სურს მოინათლოს.

კათაკმევლობა არის მდგომარეობა, რომელიც წინ უსწრებს ნათლობას. ადამიანი, რომელიც კათაკმეველად დადგინდება ერთ-ერთი ეკლესიური მსახურების თანახმად, უკითხავენ ლოცვებს; მოსანათლი უარყოფს სატანას, შეუდგება ქრისტეს და აღიარებს თავის რწმენას. ამ ყველაფრის შემდეგ ადამიანი ხდება კათაკმეველი და აქვს უფლება დაესწროს ყველა ღმრთისმსახურებას, ლიტურგიის იმ ნაწილის გარდა, რომელზეც აღესრულება წმიდა ხორცისა და სისხლის საიდუმლო. დღევანდელ პრაქტიკაში კათაკმეველად დადგენის მსახურება უშუალოდ წმიდა ნათლობის საიდუმლოს წინ სრულდება.
ღმრთისმსახურება

ღმრთისმსახურება ან ღვთისმსახურება — ურთიერთობა ღმერთთან. ეს არის სავედრებელი ან სამადლობელი ლოცვები საკუთარი თავისათვის, სხვისთვის ან სხვებისთვის, კერძო შემთხვევებისათვის (ნათლისღება, წესის აგება და ა.შ.), რაც შეიძლება ერთმა ადამიანმაც აღასრულოს და ბევრმაც.

ღვთისმსახურების ორი სახე არსებობს:
კერძო
კერძო ღვთისმსახურება არის ინდივიდის პირადი საუბარი ღმერთთან ან ღვთაებრივ არსებასთან (ანგელოზთან, წმინდანთან).

საზოგადო
საზოგადო ღვთისმსახურება არის ლიტურგია. ლიტურგია ბერძნული სიტყვაა და ,,ერის საქმეს“, ,,საზოგადო საქმეს“ ნიშნავს. ამ დროს სხვადასხვა ერის, სხვადასხვა კლასის, სხვადასხვა სტილის ადამიანები ღმერთს ერთი სულით და ერთი გულით ადიდებენ.

ღვთისმსახურების ორივე ტიპი სათავეს სახარებიდან იღებს. იესო ქრისტემ როგორც ინდივიდუალური ლოცვის, ისე საზოგადო ლოცვისა და მსახურების მაგალითი მოგვცა. ის მარტოც ლოცულობდა და სხვებთან ერთადაც; პირველის საჭიროებასაც ქადაგებდა და მეორისასაც.
საქმე წმიდათა მოციქულთა

საქმე წმიდათა მოციქულთა — ახალი აღთქმის წიგნი, რომელიც მოგვითხრობს ქრისტეს ამაღლებისა და სულთმოფენობის შემდეგ ქრისტეს მოწაფეთა ე.ი. მოციქულთა სამისიონერო მოღვაწეობას.

წიგნის ავტორად ითვლება ლუკა მოციქული.

ეს წიგნი კათოლიკე ეპისტოლეებთან და პავლე მოციქულის ეპისტოლეებთან ერთად შეადგენს კრებულს, რომელსაც „სამოციქულო“ ეწოდება. „საქმენი მოციქულთანი“ „სამოციქულოსთან“ ერთად განმარტა იოანე ოქროპირმა (+ 407 წ.), ხოლო თარგმნა ეფრემ მცირემ ( ს.).
კათოლიკე ეპისტოლენი

კათოლიკე ეპისტოლენი — შვიდი ეპისტოლე, რომელიც შესულია ახალი აღთქმის წიგნებში. სახელწოდება „კათოლიკე“ ბერძნულია და ნიშნავს საყოველთაოს, ე.ი. ის, რაც ზოგადად ყველასთვის არის გამიზნული.

კათოლიკე ეპისტოლე მიმართულია არა კონკრეტული რეგიონის, კონკრეტული ხალხის მიმართ, არამედ ყველა ქრისტიანის თუ ქრისტიანობის გზაზე შესადგომად გამზადებული პიროვნებისა და საზოგადოების მიმართ (განსხვავებით პავლე მოციქულის 14 ეპისტოლისაგან, რომლებსაც კონკრეტული მისამართები აქვთ).

მოციქულები იაკობი, პეტრე, იოანე და იუდა, რომელთა ეპისტოლეები შეადგენს კათოლიკე ეპისტოლეთა კრებულს, ანუ წიგნს, იესო ქრისტეს გამორჩეულ მოწაფეთა რიცხვს მიეკუთვნებიან. პირველი სამი მათგანი თაბორის მთაზე ქრისტეს ფერისცვალების თვითმხილველნი არიან. მეოთხე ავტორი – იუდა მოციქული, მარკოზ მახარებლის უწყებით, იესო ქრისტეს ხორციელი ძმა არის, ისეთივე, როგორც იაკობი, იოსე და სიმონი (მარკ. 6,3). ოთხივე ავტორი ქრისტეს სიტყვის მსმენელი და მისი ღვაწლის მხილველია.

ამ ეპისტოლეებით (წერილებით)მოციქულებს — იაკობს, პეტრეს, იოანეს და იუდას მიუმართავთ თანამემამულეთა და ქრისტეს მცნებათა ამღიარებელი ყველა მორწმუნეთათვის ქრისტოლოგიის სხვადასხვა საკითხებზე. ეპისტოლეთაგან

ერთი ეკუთვნის იაკობ მოციქულს
ორი − პეტრეს
სამი - იოანე მახარებელს
ერთი – იუდა მოციქულს (იაკობის ძმას).

კათოლიკე ეპისტოლენი ახალ აღთქმაში მოსდევს წმიდა ოთხთავს და საქმე მოციქულთას. ამ ეპისტოლეთა ე.წ. „თარგმანებანი“ დაუწერია იოანე ოქროპირს 407 წელს. „თარგმანებანი“ ბერძნულიდან ქართულად უთარგმნია საუკუნეში ეფრემ მცირეს.

კათოლიკე ეპისტოლეთა სტრუქტურა
იაკობის ეპისტოლე (იაკ.)
პირველი პეტრესი (1 პეტ.)
მეორე პეტრესი (2 პეტ.)
პირველი იოანესი (1 ინ.)
მეორე იოანესი (2 ინ.)
მესამე იოანესი (3 ინ.)
იუდასი (იუდ.)
ანჯეი ვაიდა

ანჯეი ვაიდა ( დ. 6 მარტი 1926, სუვალკი, პოლონეთი, — გ. 9 ოქტომბერი 2016, ვარშავა, პოლონეთი) — პოლონელი რეჟისორი, სცენარისტი. 1954 წელს ქალაქ ლოძში დაამთავრა კინემატოგრაფიის და თეატრალური ხელოვნების უმაღლესი სახელმწიფო სკოლის სარეჟისორო განყოფილება. 1951 წლიდან დაიწყო მუშაობა კინოში. აღიარება მოუტანა მეორე მსოფლიო ომის თემაზე შექმნილმა ფილმებმა: „არხი“ (1956) და „ფერფლი და ალმასი“ (1958), რომლებშიც დიდი მხატვრული ძალით გვიჩვენა თავისი თაობის ბედი ეროვნული ისტორიის ყველაზე მწვავე დღეებში. ამ ფილმებმა რეჟისორს ფართო აღიარება მოუტანა. პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა კინემატოგრაფიისა და თეატრალური ხელოვნების უმაღლეს სკოლაში. მისი ფილმები გამოირჩევა რეალიზმით, რეჟისურის უმაღლესი ოსტატობითა და სამსახიობო ხელოვნებით. ომის თემებით არის დატვირთული მისი ფილმები: „ლეტნა“ (1959), „სამსონი“ (1961), „კატინი“ (2007) და სხვა. ასევე მისი ფილმებია „ადამიანი მარმარილოდან”, ,,ადამიანი რკინიდან”, ,,აღთქმული მიწა” და სხვ. ვაიდას ფილმებს საერთაშორისო კინოფესტივალებზე მიღებული აქვს ჯილდოები.
ვარსკვლავთა მაგნიტური ველი

ვარსკვლავის მაგნიტური ველი — მაგნიტური ველი, რომელიც ვარსკვლავის შიგნით მოძრავი პლაზმის შედეგად წარმოიქმნება. ამ მოძრაობას ქმნის კონვექცია, რომელიც არის ენერგიის გადაადგილების ფორმა და მოიცავს მატერიის ფიზიკურ გადაადგილებას. ლოკალიზებული მაგნიტური ველი გავლენას ახდენს პლაზმაზე და ეფექტურად ზრდის წნევას თითქმის სიმკვრივის მომატების გარეშე. შედეგად, მაგნიტიზირებული რეგიონი ადის მაღლა პლაზმის ნარჩენის მიმართ, სანამ ის ვარსკვლავის ფოტოსფეროს არ მიაღწევს. ეს ქმნის ვარსკვლავთლაქებს ზედაპირზე და მასთან დაკავშირებულ მოვლენას — გვირგვინულ მარყუჟებს.
ეპისტოლე წმ. მოციქულისა იაკობისი

ეპისტოლე წმ. მოციქულისა იაკობისი — ჩვენამდე მოღწეულ ეპისტოლეთა შორის პირველი ეპისტოლე, რომელიც შეიქმნა დაახ. 50 წელს.

ეპისტოლეს მისი ავტორი იაკობი იესო ქრისტეს ხორციელ ძმად მოიხსენიება, რომელიც სულიწმიდის მოფენის შემდეგ იერუსალიმის ეკლესიის ეპისკოპოსი გახდა (გალატ. 2,9). მისი ეპისტოლე მიმართულია ქრისტიანული ეკლესიისადმი, რომელიც დაიწერა ისრაელის 12 ტომის გაბნეულობის დროს. ეპისტოლე ებრაელთაგან ქრისტიანობაზე მოქცეულ ადამიანებს მოუწოდებს რწმენის ცოცხალი გამოვლინებისაკენ, ზნეობრივი სრულყოფილებისაკენ სწრაფვის აუცილებლობისკენ და ამბობს, რომ მკვდარი რწმენა არ უნდა მოელოდეს „ზეგარდმო“ შველას. ჭეშმარიტ მორწმუნეს მისი საქციელი გამოაჩენს. მაცხოვნებელი რწმენა სიყვარულში გამოიხატება, სხვაგვარად რწმენას ფასი არ აქვს ღვთის თვალში. რწმენა გამოიხატება აგრეთვე მორჩილებაში: იაკობს აბრაამის მიერ ისაკის მსხვერპლშეწირვის მზადყოფნა მოაქვს მაგალითად.
ეპისტოლე

ეპისტოლე (, — წერილი) — წერილის ფორმით დაწერილი სპეციფიკური ლიტერატურული ჟანრის თხზულება.

ეპისტოლე ქრისტიანობის ადრეულ ხანაში ასეთი სახით ჩამოყალიბდა: ეპიკური შინაარსი (უპირატესად ავტორის აზრი, იდეა და არა თხრობითი ამბავი) ხშირად ლირიკული უშუალობით გადმოიცემა, უშუალო კავშირია დამყარებული ავტორსა და ადრესატს შორის. ყოველი ეპისტოლე მიძღვნილია მხოლოდ ერთი გარკვეული ადრესატისადმი (ერთი ადამიანი ან ადამიანთა ჯგუფი) და განკუთვნილია მხოლოდ განსაზღვრული მომენტისათვის. ესაა ერთგვარი ღია წერილი, რომელიც გადმოსცემს ავტორის შეხედულებას ქრისტიანობასთან დაკავშირებულ ამა თუ იმ საკითხზე, ამიტომ ის მტკიცებითი და დამრიგებლობითი ხასიათისაც არის.

ქართულში ტერმინი შემოსულია საუკუნიდან, როცა ბიბლიის სხვა ნაწილებთან ერთად ითარგმნა ამ ხასიათის თხზულებებიც. მოღწეულია უძველესი ქართული თარგმანები პავლე მოციქულის 14 ეპისტოლისა და 7 ე. წ. კათოლიკე ეპისტოლისა (იაკობისა, პეტრესი და იოვანესი). – საუკუნეებიდან ეპისტოლე „მოკითხვათა და საქმეთათჳს მინაწერის“, ანუ საზოგადოდ წერილის მნიშვნელობითაც იხმარება. ჩვეულებრივ კი ძველ და საშუალო ქართულშიც წერილის შინაარსს გამოხატავდა სიტყვა „წიგნი“. სალიტერატურო ქართულში ეპისტოლეს ორივე, ძველი და ახალი მნიშვნელობა შემორჩა.
ლუის გილიერმო სოლისი

ლუის გილიერმო სოლის რივერა (; დ. 25 აპრილი 1958, სან-ხოსე, კოსტა-რიკა) — კოსტარიკელი პოლიტიკოსი, „მოქალაქეთა მოქმედების პარტიის“ წევრი და 2014 წლის 8 მაისიდან კოსტა-რიკის პრეზიდენტი. იგი ისტორიისა და პოლიტოლოგიის პროფესორია, ხოლო კოსტა-რიკის უნივერსიტეტში — სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტის დეკანი. საჯარო სამსახურსა და აკადემიურ საქმიანობას სოლისი კარგად უთავსებს სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობასაც.
ბერნდ შუსტერი

ბერნდ შუსტერი — გერმანელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე.

საკლუბო კარიერა
1978–1980 წლებში იცავდა ბუნდესლიგის მონაწილე საფეხბურთო კლუბ „კელნის“ ღირსებას, რომლის შემადგენლობაში ჩატარებულ 61 შეხვედრაში 10 გოლი გაიტანა.

შემდგომ წლებში ესპანური ფეხბურთის სამ ყველაზე წარმატებულ კლუბში — „ბარსელონაში“, მადრიდის „რეალსა“, და მადრიდის „ატლეტიკოში“ თამაშობდა.

სანაკრებო კარიერა
დასავლეთ გერმანიის ნაკრების შემადგენლობაში 1980 წელს ევროპის ჩემპიონობა მოიპოვა, სადაც ტურნირის საუკეთესო მოთამაშედ დასახელდა. ტრავმამ არ მისცა საშუალება მონაწილეობა მიეღო 1982 წლის მსოფლიო ჩემპიონატში, სადაც დასავლეთ გერმანიის ნაკრებმა მეორე ადგილი დაიკავა. ამის შემდეგ უთანხმოება მოუვიდა ნაკრების მთავარ მწვრთნელ იუპ დერვალთან, რის გამოც 24 წლის ასაკიდან შეწყვიტა ეროვნულ ნაკრებში გამოსვლა.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
ბარსელონა
ლა ლიგა: 1984–85
ესპანეთის თასი: 1980–81, 1982–83, 1987–88
ევროპის თასების მფლობელთა თასი: 1981–82
ესპანეთის ლიგის თასი: 1983
ევროპის ჩემპიონთა თასის ფინალისტი: 1985–86

რეალ მადრიდი
ლა ლიგა: 1988–89, 1989–90
ესპანეთის თასი: 1988–89
ესპანეთის სუპერთასი: 1989

ატლეტიკო მადრიდი
ესპანეთის თასი: 1990–91, 1991–92

სანაკრებო
გერმანია
ევროპის ჩემპიონი: 1980

ინდივიდუალური
ლა ლიგა: დონ ბალონის ჯილდო საუკეთესო უცხოელი ფეხბურთელისთვის: 1985, 1991
-ის ბუნდესლიგის სეზონის გუნდის წევრი: 1993–94
ევროპის ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1980
წლის გოლის ავტორი (გერმანია): 1994

ფაქტები
შუსტერი ორჯერ მოხვდა -ის ოქროს ბურთის გამოკითხვით სამეულში 1980 და 1981 წლებში.
ატლასის მთები

ატლასის მთები — დიდი მთათა სისტემა აფრიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ვრცელდება მაროკოს, ალჟირისა და ტუნისის ტერიტორიებზე. გადაჭიმულია ხმელთაშუა ზღვის გასწვრივ დაახლოებით 2000 კმ-ზე. მაქსიმალურ სიმაღლეს მაროკოში აღწევს (მთა თუბკალი, 4167 მ), ტუნისის ფარგლებში კი დაბალ მთებსა და გორაკ-ბორცვებს წარმოადგენს. ალჟირში და ნაწილობრივ აღმოსავლეთ მაროკოს ტერიტორიაზე ჩრდილოეთით აღმართულია თელ-ატლასის, ხოლო სამხრეთით — საჰარის ატლასის მთაგრეხილები. მაროკოში ატლასის მთების ჩრდილოეთ ნაწილს ელ-რიფის ატლასი ეწოდება, მის სამხრეთით აღმართულია შუა, მაღალი ატლასისა და ანტიატლასის მთაგრეხილები. ატლანტის ოკეანისკენ საფეხურებად ეშვება მაროკოს მესეტა (1000–800 მ) და ოკეანისპირა ვიწრო დაბლობში გადადის.

ატლასის მთების წარმოშობა ალპურ დანაოჭებასთანაა დაკავშირებული. მის აგებულებაში მესამეულის დანალექ ქანებთან ერთად მონაწილეობენ მეზოზოური და პალეოზოური ასაკის ქანებიც. სამხრეთ ნაწილში ატლასის მთები აფრიკის ბაქნიდან სამხრეთ ატლასის რღვევის ხაზითაა გამოყოფილი. მეორე რღვევის ხაზი ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროს მიჰყვება. მასთან დაკავშირებულია ახალგაზრდა ვულკანიზმი და მიწისძვრები. წიაღისეულიდან მოიპოვება რკინის მადანი და პოლიმეტალები.

ატლასის მთების ჩრდილოეთ და დასავლეთ ნაწილში ყავისფერ ნიადაგებზე, ზღვის დონიდან 800 მ-მდე გავრცელებულია ხეშეშფოთლიან ტყეთა კორომები, კორპის მუხის ტყეები და მაკვისის ტიპის ბუჩქნარები. მშრალ შიგა რაიონებში რუხ-ყავისფერ ღორღიან ნიადაგზე ნახევარუდაბნოს მეჩხერი მარცვლოვანი მცენარეულობაა. ელ-რიფის და თელ-ატლასის ქედებზე 1200 მ-მდე ქვამუხისა და კორპის მუხის მარადმწვანე ტყეებია, 1700 მ-მდე შერეული ტყეები, მარადმწვანე მცენარეებთან ერთად აქ ფართოფოთლიანები და წიწვიანებიც ხარობს. 2200 მ-მდე მთის ყავისფერ გამოტუტულ და ტყის ყომრალ ნიადაგზე წიწვიანი (ატლასის კედარი) ტყეებია.

ცხოველთა სამყარო გაღარიბებულია. შემორჩენილია მაიმუნები. თითქმის ყველგანაა ტურა, სამხრეთით ბინადრობს აფთარი, ზოგიერთი ჩლიქოსანი. ბევრია გადამფრენი ფრინველი. მრავალფეროვანია ქვეწარმავალთა სამყარო. სახნავი მიწები თავმოყრილია მდინარეთა ხეობებში. მოჰყავთ მარცვლეული, ციტრუსები, ყურძენი, ბოსტნეული. მისდევენ მომთაბარე და ნახევრად მომთაბარე მეცხოველეობას (წვრილფეხა რქოსანი საქონელი).
IRB-ის თბილისის თასი 2014

თბილისის თასი 2014 — საერთაშორისო სარაგბო ტურნირის, თბილისის თასის მეორე გათამაშება. მატჩები გაიმართა საქართველოს დედაქალაქ თბილისში, ავჭალის სტადიონზე.

მასპინძელი საქართველოს ეროვნული ნაკრების გარდა, ტურნირში აგრეთვე მონაწილეობდა ესპანეთის ნაკრები, მზარდი იტალია და იაგუარები.

ცხრილი
მატჩები
1 რაუნდი
2 რაუნდი
3 რაუნდი
თენცინგ ნორგეი

თენცინგ ნორგეი (დ. 15 მაისი 1914, ქუმბუ, ნეპალი — გ. 9 მაისი 1986, დარჯილინგი, ინდოეთი) — მთამსვლელი. ეროვნებით შერპა. ინდოეთის მოქალაქე. მუშაობდა მეგზურად, ტვირთმზიდავად, სირდარად, ბევრ ალპინისტურ და კვლევით ექსპედიციაში, სამთო მომზადების ინსტრუქტორად. მონაწილეობდა ევერესტზე 6 ასვლაში. 1938 წელს ტვირთით 8290 მ-მდე ასვლისათვის ალპინისტურმა ჰიმალაის კლუბმა თენცინგს „ვეფხვის“ წოდება მიანიჭა. ჟურნალმა „“-მა თენცინგი საუკუნის 100 ყველაზე გავლენიანი ადამიანის სიაში შეიყვანა. 1953 წლის 29 მაისს ედმუნდ ჰილარისთან ერთად პირველი ავიდა ევერესტზე, სადაც 15 წუთი დაჰყო. ევერესტი მათ სამხრეთიდან დაიპყრეს. იყო ალპინიზმის ჰიმალაის ინსტიტუტის საველე მომზადების დირექტორი, 1955 წლიდან კი შერპა ალპინისტების ასოციაციის თავმჯდომარე. თენცინგი დაიბადა ნეპალში, ადგილ ქუმბუში, მოზარდის ასაკში საცხოვრებლად დარჯილინგში წავიდა. არსებობს ალბათობა იმისა, რომ თენცინგი ტიბეტში დაიბადა. დაბადებისას მიიღო სახელი ნამგიალ ვანგდი. შემდეგ, ლამას რჩევით მშობლებმა გადაარქვეს სახელი და დაარქვეს თენცინგ ნორგეი, რაც „ბედნიერ, მდიდარ რელიგიის მიმდევარს“ ნიშნავს. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გახდა ტვირთმზიდავების ჯგუფის უფროსი. 1963 წელს იმოგზაურა სსრკ-ში, ავიდა იალბუზზე, ეწვია საქართველოს ალპურ კლუბს. სამჯერ იყო დაქორწინებული. დაჯილდოებულია ბრიტანეთის ჯორჯის მედლითა და ნეპალის ვარსკვლავის ორდენით. 1959 წელს ინდოეთის მთავრობამ თენცინგი პადმა ბჰუშანით დააჯილდოვა. მისი სახელობისაა მწვერვალი ჰიმალაიში. გარდაიცვალა ტვინში სისხლის ჩაქცევით 71 წლის ასაკში.
ეპისტოლე წმ. მოციქულისა იოანესი (პირველი)

ეპისტოლე წმ. მოციქულისა იოანესი (პირველი) — წმინდა იოანეს პირველი ეპისტოლე, რომლითაც მან მიმართა თავის თანამემამულეებს, ქრისტეს მცნებათა ამღიარებელ ყველა მორწმუნეს ქრისტოლოგიის სხვადასხვა საკითხებზე. ავტორი არის იოანე მახარებელი, რომლის კალამს აგრეთვე ეკუთვნის ოთხთავის ერთ–ერთი წიგნი – იოანეს სახარება. მას ზოგჯერ მოიხსენიებენ იოანე ღვთისმეტყველადაც.

ეპისტოლე შესულია ახალი აღთქმის წიგნებში და წარმოადგენს კათოლიკე ეპისტოლეთა ერთ–ერთ წერილს (ეპისტოლეს).

ეპისტოლეს შინაარსი
პირველი ეპისტოლე შედგება ხუთი თავისაგან. ეპისტოლეში იოანე გვიხსნის ქრისტიანობის არსს, რომლის საფუძველია მამის, ძისა და სულიწმიდის ერთობა. ეპისტოლე მორწმუნეებს მიმართავს მამობრივი დარიგებებით, თუ როგორ უნდა გამოვიცნოთ ეკლესიაში შემოპარული ანტიქრისტიანული სულის მატარებელნი და ჩვენ თვითონ როგორ დავიცვათ თავი ცოდვებისაგან, როგორები უნდა ვიყოთ ღვთის სიყვარულში და როგორ გვიყვარდეს მოყვასნი და ძმანი.
ეპისტოლე წმ. მოციქულისა იოანესი (მეორე)

ეპისტოლე წმ. მოციქულისა იოანესი (მეორე) — წმინდა იოანეს მეორე ეპისტოლე, რომლითაც მან მიმართა თავის თანამემამულეებს, ქრისტეს მცნებათა ამღიარებელ ყველა მორწმუნეს ქრისტოლოგიის სხვადასხვა საკითხებზე. ავტორი არის იოანე მახარებელი, რომლის კალამს აგრეთვე ეკუთვნის ოთხთავის ერთ–ერთი წიგნი – იოანეს სახარება. მას ზოგჯერ მოიხსენიებენ იოანე ღვთისმეტყველადაც.

ეპისტოლე შესულია ახალი აღთქმის წიგნებში და წარმოადგენს კათოლიკე ეპისტოლეთა ერთ–ერთ წერილს (ეპისტოლეს).

ეპისტოლეს შინაარსი
მეორე ეპისტოლე შედგება ერთი თავისაგან. იოანე ღვთისმეტყველის ამ ეპისტოლეში აფრთხილებს მორწმუნეებს დაიცვან თავი „მრავალმაცდუნებელთა და ანტიქრისტიანთაგან, რომელნი უკუე მოვიდნენ ქუეყნად“, იდგნენ ჭეშმარიტების დასაცავად და ქრისტეს მცნებათა ნათელში ვიდოდნენ. აქვე იოანე მიუთითებს, თუ როგორი უნდა იყოს ქრისტიანის ცხოვრების წესი ეკლესიის დაცემის დღეებში.
ეპისტოლე წმ. მოციქულისა იოანესი (მესამე)

ეპისტოლე წმ. მოციქულისა იოანესი (მესამე) — წმინდა იოანეს მესამე ეპისტოლე, რომლითაც მან მიმართა თავის თანამემამულეებს, ქრისტეს მცნებათა ამღიარებელ ყველა მორწმუნეს ქრისტოლოგიის სხვადასხვა საკითხებზე. ავტორი არის იოანე მახარებელი, რომლის კალამს აგრეთვე ეკუთვნის ოთხთავის ერთ–ერთი წიგნი – იოანეს სახარება. მას ზოგჯერ მოიხსენიებენ იოანე ღვთისმეტყველადაც.

ეპისტოლე შესულია ახალი აღთქმის წიგნებში და წარმოადგენს კათოლიკე ეპისტოლეთა ერთ–ერთ წერილს (ეპისტოლეს).

ეპისტოლეს შინაარსი
მესამე ეპისტოლე შედგება ერთი თავისაგან. იოანე ღვთისმეტყველის მესამე ეპისტოლე უფრო პირადული ხასიათისაა, ვიდრე პირველი ორი. იგი ასევე გამიზნულია ეკლესიის მთლიანობის შესანარჩუნებლად, ხაზგასმულია ცალკეულ ხუცესთა სხვა ხუცესებზე თვითამაღლების ბოროტება, აღნიშნულია მორწმუნეთა დაყოფა სასულიერო და საერო პირებად. მესამე ეპისტოლეში ლაპარაკია ყოველი ადამიანის, როგორც ადგილობრივი ეკლესიის წევრის, პირადი მოვალეობის შესახებ.
რობერტ შილერი

რობერტ შილერი (, დ. 29 მარტი 1946, დეტროიტი, მიჩიგანის შტატი, აშშ) — ამერიკელი მეცნიერ-ეკონომისტი, ეკონომიკის შესახებ არსებული მრავალი წიგნის ავტორი. -ის მთავარი ეკონომისტი. ამჟამად არის სტერლინგის პროფესორი ეკონომიკის დარგში და ასწავლის იელის უნივერსიტეტში. ასევე არის იელის საერთაშორისო ცენტრის მეცნიერ-თანამშრომელი ფინანსების განხრით იელის მენეჯმენტის სკოლაში. 2013 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ეკონომიკაში.

ცნობილია თავისი მოღვაწეობით აქტივების ფასების თეორიაში. წიგნის „ირაციონალური სწრაფი ზრდა“ ორ სხვადასხვა გამოცემაში სწორად იწინასწარმეტყველა და აღწერა თავდაპირველად ე.წ. „დოტკომ ბუშტი“ (- ), ხოლო შემდგომ – უძრავი ქონების ბუშტი. 2000 წლის გამოცემაში მან ხაზი გაუსვა გარემოებას, რომ სააქციო ბაზრები გადაფასებული იყო და ბუშტის გასკდომა უახლოეს მომავალში გარდაუვალი იქნებოდა – რაც მოხდა კიდეც წიგნის გამოქვეყნებიდან რამდენიმე დღეში. 2005 წლის გამოცემაში ყურადღება მიაქცია იმ ფაქტს, რომ აშშ-ში ბევრგან მედიანური შემოსავალი 6–9-ჯერ ნაკლები იყო, ვიდრე უძრავი ქონების მედიანური ფასები, ხოლო უძრავი ქონების ინფლაციაზე კორექტირებული ფასების ამონაგები წელიწადში 1%-ზე ნაკლები იყო. ამ ინფორმაციაზე დაყრდნობით მან იწინასწარმეტყველა უძრავი ქონების ბუშტის სწრაფი გასკდომა. 2007-2008 წლებში ასეც მოხდა, რამაც მნიშვნელოვანი ტრიგერის როლი ითამაშა 2008- 2009 წლების გლობალურ ფინანსურ კრიზისში. შილერის ნაშრომები მოიცავს მრავალ თემას ბიჰევიერისტული ფინანსებიდან რისკმენჯმენტამდე. ის დღევანდელობის 100 ყველაზე გავლენიანი ეკონომისტის რიცხვში შედის.
საფედქოჰი

საფედქოჰი, სეფიდ-ქოჰი — ღერძული ქედი ფაროფამიზის სისტემაში, ავღანეთსა და პაკისტანში. გადაჭიმულია განედური მიმართულებით დაახლოებით 350 კმ-ზე, სიმაღლე 3642 მ-მდე. დიდ მანძილზე ჰყოფს მდინარეების მურღაბისა და ჰარირუდის ხეობებს. უმთავრესად აგებულია კირქვებით. დანაწევრებულია ხეობებით. კალთებზე ნახევარუდაბნოა. ხარობს მეჩხერი ღვიანები და ფსტა. ქედის აღმოსავლეთ ნაწილში არის სტრატეგიული და ისტორიული ხაიბერის გასასვლელი. საფედქოჰი პუშტუს ენაზე ნიშნავს „თეთრ მთებს“.
ურვადი

ურვადი, ურვათი — საქორწინო გადასახადი (საქონელი, ნივთი, ფული) საპატარძლოს მშობლებისათვის. ურვადის მოცულობა განისაზღვრებოდა ქალის ოჯახის ღირსებით. საუკუნეში ქართლში ურვადის არსებობა ჩანს „შუშანიკის წამების“ მიხედვით. სამეგრელოში ეს ჩვეულება აღწერეს არქანჯელო ლამბერტიმ ( საუკუნე) და თ. სახოკიამ საუკუნის ეთნოგრაფიული მონაცემებით, საქორწინო საურავის გადახდის წესი ნათლად გამოიკვეთა ხევსა და სვანეთში. სყიდვითი ქორწინების ჩვეულება პატრიარქალური საზოგადოების საწყის ეტაპზე აღმოცენდა და ბევრ ქვეყანაში (ძვ. შუამდინარეთი, ინდოეთი, გერმანია, რუსეთი, სომხეთი, ოსეთი) არსებობდა ისლამის მიმდევარ ხალხთა ყოფაში. ურვადის შესატყვისია ყალიმი. ტერმინი „ურვადი“ (ურვათი) ბოლო დრომდე მოხეურმა დიალექტმა შეინარჩუნა.
თავისუფალი სიტყვის მოძრაობა

თავისუფალი სიტყვის მოძრაობა ( ან ) — კალიფორნიის უნივერსიტეტის სტუდენტთა მასობრივი საპროტესტო გამოსვლები 1964–1965 აკადემიურ წელს, რომლის ლიდერებიც იყვნენ სტუდენტები: მარიო სავიო, მაიკლ როსმენი, ბრაიან ტერნერი, არტ გოლდბერგი, ჯეკი გოლდბერგი და სხვები. უპრეცედენტო მასშტაბების აქციებზე სტუდენტები დაჟინებით მოითხოვდნენ უნივერსიტეტის ადმინისტრაციისგან შეზღუდვების მოხსნას კამპუსზე პოლიტიკური აქტივობისთვის და სტუდენტთა უფლებების აღიარებას სიტყვის თავისუფლებასა და აკადემიურ თავისუფლებაზე.

მოძრაობა წინააღმდეგობაში მოდიოდა კამპუსში არსებულ წესებთან. არსებობდა ერთგვარი „ღირსების ფიცი“, აუცილებელი ყველა ფაკულტეტისთვის, რომელმაც გამოიწვია დათხოვნები და აკადემიურ თავისუფლებაზე მიმდინარე პოლემიკის გაგრძელება. 1964 წლს 14 სექტემბერს დეკანმა კეთრინ ტოულმა განაცხადა, რომ უნივერსიტეტში არსებული პოლიტიკური აზრებისა ან კანდიდადების პროპაგანდის ამკრძალავი წესები, გარდა პოლიტიკური აგიტატორებისა, წევრთა შემოერთებისა და სახსრების მოზიდვისა სტუდენტური ორგანიზაციების მიერ, ბენკროფტისა და ტელეგრაფის გამზირების გადაკვეთაზე „მკაცრად გაკონტროლდებოდა“ (ეს ზოლი მაშინ არა კამპუსის, არამედ ქალაქის საკუთრებად ითვლებოდა).