iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჟუზე მარიუ ვაზი

ჟუზე მარიუ ვაზი (დ. 10 დეკემბერი, 1957) — გვინეა-ბისაუს პოლიტიკოსი, რომელიც გვინეა-ბისაუს პრეზიდენტის თაბნამდებობას იკავებდა 2014 წლის 23 ივნისიდან 2020 წლის 27 თებერვლამდე.

ადრეული წლები
ხალხში ცნობილია ზედმეტსახელით „ჟომავი“ .

პოლიტიკური კარიერა
2004 წელს იგი ბისაუს მერად აირჩიეს.

ვაზი არის „გვინეისა და კაბო-ვერდეს დამოუკიდებლობის აფრიკული პარტიის“ წევრი. მან 2014 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში პარტიის სახელით მონაწილეობის უფლება მოიპოვა მას შემდეგ, რაც 2014 წლის მარტში, ორდღიან პრაიმერიზში თერთმეტი კანდიდატი დაამარცხა.

არჩევნების პირველ ტურში, რომელიც 2014 წლის 13 აპრილს გაიმართა, ვაზმა ხმების 40.9% მიიღო და მეორე ტურში გადავიდა ნუნო გომეს ნაბიამთან ერთად, რომელსაც მხარს სამხედროები უჭერდნენ. მეორე ტურში, 2014 წლის 18 მაისს, მან ხმების 61.9% მოიპოვა. მიუხედავად იმისა, რომ გომეს ნაბიამმა თავდაპირველად შედეგები გაასაჩივრა, მან დამარცხება 2014 წლის 22 მაისს მაინც აღიარა.

წინასაარჩევნო კამპანიის დროს ვაზი დაჰპირდა ამომრჩეველს, რომ ყურადღებას გაამახვილებდა სიღარიბის შემცირებასა და სოფლის მეურნეობაში ინვესტიციების გაზრდაზე,

პრეზიდენტობა
ვაზის ინაუგურაცია 2014 წლის 23 ივნისს გაიმართა. ამით დასრულდა გარდამავალი მთავრობის მმართველობა, რომელიც 2012 წლის აპრილის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ ჩამოყალიბდა.

მას შემდეგ, რაც მან 2014 წლის საყოველთაო არჩევნებში გაიმარჯვა და პრეზიდენტი გახდა, პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა დომინგოს სიმონს პერეირამ დაიკავა. მისი ადმინისტრაციის პერიოდში დაიწყო პოლიტიკური კრიზისი, რასაც ამ კრიზისის დასრულებისკენ მიმართული მცდელობები მოჰყვა.

ვაზი გამოირჩევა იმ თავისებურებით, რომ იგი გვინეა-ბისაუს ერთადერთი პრეზიდენტია დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, რომელმაც შეძლო თავისი ხუთწლიანი საპრეზიდენტო ვადის ბოლომდე დასრულება.

საერთაშორისო სავალუტო ფონდი შეხვდა ვაზს და სხვა ოფიციალურ პირებს ეკონომიკური აქტივობების განსახილველად, რასაც მხარს უჭერდა ფისკალური მენეჯმენტი და 2018 წლის ბიუჯეტის პროექტი.

მისი პრეზიდენტობის პერიოდში გვინეა-ბისაუში ადგილი ჰქონდა ნარკოვაჭრობას, რაც მას საარჩევნო შედეგებსა და პოპულარობაზე ანერვიულებდა. ამ საკითხთან დაკავშირებით იგი გაეროს უშიშროების საბჭოს ელჩებს შეხვდა.

პრეზიდენტმა ვაზმა მთავრობა დაუყოვნებლივ დაითხოვა, რამაც გვინეა-ბისაუში კრიზისი გამოიწვია. ეს მოხდა არჩევნებამდე სულ რაღაც ერთი თვით ადრე.

2019 წლის 27 ივნისს, მისი საპრეზიდენტო ვადის ამოწურვიდან ოთხი დღის შემდეგ, გვინეა-ბისაუს ასამბლეამ მის შემცვლელად ეროვნული სახალხო ასამბლეის პრეზიდენტი, სიპრიანუ კასამა აირჩია, რომელიც ნოემბრის არჩევნებამდე პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად უნდა დარჩენილიყო. თუმცა, 29 ივნისს დასავლეთ აფრიკის ქვეყნების ეკონომიკურმა გაერთიანებამ მიიღო გადაწყვეტილება, რომ ვაზი თანამდებობაზე 2019 წლის არჩევნების დასრულებამდე დარჩენილიყო.

2019 წლის არჩევნებში ვაზმა კენჭი დამოუკიდებელ კანდიდატად იყარა, თუმცა პირველ ტურში ხმების მხოლოდ 12% მიიღო და მეორე ტურში გადასვლა ვერ მოახერხა.
რაშის კუდის სინდრომი

რაშის კუდის სინდრომი (ინგ. . ასევე ცნობილი, როგორც ცხენის კუდის სინდრომი) — პათოლოგიური ნევროლოგიური მდგომარეობა, გამოწვეული რაშის კუდის (სპინალური ნერვების გროვა ზურგის ტვინის ქვემოთ) დაზიანებით. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს ტრავმა, ინფექცია ან ნერვების კომპრესია სიმსივნის, ხერხემლის თიაქარის, აბსცესის, ჰემატომას ან ნებისმიერი პათოლოგიური წარმონაქმნის მიერ. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს ზურგის ქვედა ნაწილის ტკივილს, ქვედა კიდურებისა და პერიანალური მიდამოს დაბუჭებასა და სისუსტეს, ქვედა კიდურების რეფლექსების შესუსტებას ან არარსებობას, შარდისა და განავლის შეუკავებლობას. დიაგნოზის დასასმელად ხდება რადიოლოგიური კვლევების (მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, კომპიუტერული ტომოგრაფია) ჩატარება.
ცენტრალური ნერვული სისტემის ლიპომა

ცენტრალური ნერვული სისტემის ლიპომა — ცენტრალური ნერვული სისტემის მფარავი გარსის (მენინგეალური გარსი) არასწორი ემბრიოლოგიური განვითარების შედეგად წარმოქმნილი ცხიმოვანი კეთილთვისებიანი სიმსივნე. დაავადება უმეტესად უსიმპტომოდ მიმდინარეობს, თუმცა, ზოგჯერ აღინიშნება თავის ტკივილი, ეპილეფსია, გონებრივი ჩამორჩენა და თავის ტვინის ნერვების დარღვევები. ქალასშიგა ლიპომა ყველაზე ხშირად მდებარეობს კორძიანი სხეულის გარშემო, ოთხბორცვიან (კვადრიგემინულ) ცისტერნაში, თურქული კეხის ზედა (სუპრასელარულ) ცისტერნასა და ნათხემ-ხიდის (ცერებელოპონტინურ) კუთხეში. დიაგნოზის დასმა ხდება რადიოლოგიური გამოსახულებისა, და საჭიროებისამებრ, ჰისტოლოგიური კვლევის საფუძველზე.
მიხაილ სტასინოპულოსი

მიხეილ სტასინოპულოსი (; დ. 27 ივლისი, 1903 — გ. 31 ოქტომბერი, 2002) — ბერძენი იურისტი და პოლიტიკოსი, რომელიც 1974 წლის 18 დეკემბრიდან 1975 წლის 19 ივლისამდე საბერძნეთის პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა. პარტია „ახალი დემოკრატიის“ წევრი, სტასინოპულოსი - საბერძნეთის მესამე რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
სტასინოპულოსმა სამართალი კაპოდისტრიის სახელობის ათენის ეროვნული უნივერსიტეტში შეისწავლა, 1934 წელს კი სამართლის დოქტორის აკადემიური ხარისხი მიენიჭა. 1937 წელს სტასინოპულოსი ათენის უნივერსიტეტის ადმინისტრაციული სამართლის ასოცირებულ პროფესორად დაინიშნა, 1943 წლიდან კი პანთეიონის უნივერსიტეტის პროფესორი გახდა, სადაც 1951-1958 წლებში რექტორის თანამდებობას იკავებდა.

1951-1953 წლებში სტასინოპულოსი საბერძნეთის სამაუწყებლო კორპორაციის პრეზიდენტი იყო.

1959 წელს, მისაღებ გამოცდებში საუკეთესო შედეგის ჩვენების შემდეგ, სტასინოპულოსი სახელმწიფო საბჭოს წევრად მიიღეს, 1966-1969 წლებში კი ამავე ორგანოს პრეზიდენტის პოსტზე მსახურობდა.

1974 წლის საბერძნეთის საკანონმდებლო არჩევნებში სტასინოპულოსი პარტია „ახალი დემოკრატიის“ სიით პარლამენტის წევრი გახდა. მას შემდეგ, რაც რეფერენდუმის შედეგად ( 8 დეკემბერი,1974) საბერძნეთი რესპუბლიკად გამოცხადდა, საბერძნეთის პარლამენტმა სტასინოპულოსი ხმათა უმრავლესობით რესპუბლიკის პრეზიდენტად აირჩია. სტასინოპულოსი სახელმწიფოს მეთაურის პოსტს 1974 წლის 18 დეკემბრიდან 1975 წლის 19 ივლისამდე იკავებდა - ახალი კონსტიტუციის მიღებისა და დამფუძნებელი კრების მიერ პოლიტიკური ინსტიტუტების საბოლოო ჩამოყალიბებამდე.

მიხეილ სტასინოპულოსი 2002 წლის 31 ოქტომბერს, 99 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

ნამუშევრები
სტასინოპულოსის ლიტერატურული მოღვაწეობა ჟურნალ „მუზაში“ დაიწყო სადაც მისი ნამუშევარი პირველად გამოქვეყნდა (1920-1923).

სტასინოპულოსს გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო სტატია და ლიტერატურული ნაწარმოები, ასევე ფრანგული პოეზიისა და პროზის თარგმანები.

1968 წელს სტასინოპულოსი ათენის აკადემიის სრულყოფილ წევრად აირჩიეს, ხოლო 1969 და 1970 წლებში საფრანგეთის სახელმწიფო საბჭოს პრეზიდენტმა, რენე კასენმა, მისი კანდიდატურა ნობელის მშვიდობის პრემიაზე წარადგინა.
მანუელ ანტონიო სანკლემენტე

მანუელ ანტონიო სანკლემენტე ( დ. 19 სექტემბერი, 1814 — გ. 12 მარტი, 1902) — კოლომბიის პრეზიდენტი 1898 წლიდან 1900 წლამდე. მძიმე ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიუხედავად, იგი ჩამოაგდეს 1900 წლის გადატრიალების შედეგად.

ადრეული ცხოვრება
სანკლემენტე დაიბადა ბუგაში, ვალე-დელ-კაუკას დეპარტამენტში, 1814 წლის 19 სექტემბერს. მან სამართალი შეისწავლა კაუკას უნივერსიტეტში, პოპაიანში. უნივერსიტეტი დაამთავრა 1837 წელს. რამდენიმე კვირის შემდეგ, სანკლემენტემ აცნობა სენატს, რომ აპირებდა პრეზიდენტის მოვალეობის შესრულებას 1898 წლის 3 ნოემბერს. სენატმა, თავის მხრივ, მისი განზრახვის შესახებ აცნობა წარმომადგენელთა პალატას. პალატა შეეწინააღმდეგა ამ თარიღს და ნაცვლად ამისა, მისი ინაუგურაციისთვის 5 ნოემბერი შესთავაზა. პალატამ წინააღმდეგობა სანკლემენტეს მიმართ უკმაყოფილების გამოსახატად გამოთქვა. სენატი არ დაეთანხმა პალატას. ამრიგად, 3 ნოემბერს სანკლემენტემ განაცხადა, რომ თუ პალატა არ შეიკრიბებოდა სენატთან ერთად კონგრესის გაერთიანებულ სესიაზე, ის ფიცს უზენაესი სასამართლოს წინაშე დადებდა, რაც მან გააკეთა კიდეც. რამდენიმე დღის შემდეგ პალატამ აღიარა მისი ინაუგურაცია.

ამბოხება დაიწყო სანტანდერში და გავრცელდა მთელ ქვეყანაში. ლიბერალების მთავარი რევოლუციონერი გენერლები იყვნენ გაბრიელ ვარგას სანტოსი, რაფაელ ურიბე ურიბე, ბენხამინ ერერა, ფოსიონ სოტო და ლუკას კაბალიერო. მთავრობას იცავდნენ კონსერვატორი გენერლები რამონ გონსალეს ვალენსია, ალფრედო ვასკეს კობო, ხორხე ოლგინი და პედრო ნელ ოსპინა. სამოქალაქო ომი გაგრძელდა სამი წელი, 1902 წლის ნოემბრამდე, და დატოვა ათასობით დაღუპული, მილიონობით ფულადი ზარალი და ღრმა უკმაყოფილება ხალხში. ორმა მხარემ მოიგო და წააგო ბევრი ბრძოლა, მაგრამ საბოლოოდ კონსერვატიულმა მთავრობამ გაიმარჯვა.

1900 წლის 31 ივლისს, სამოქალაქო ომის შუაგულში, მოხდა მე-19 საუკუნის უკანასკნელი სახელმწიფო გადატრიალება. პრეზიდენტი სანკლემენტე ხანდაზმული გახლდათ, ცუდი ჯანმრთელობით და არ იყო სრულად მზად იმისთვის, რომ ემართა ქვეყანა გამანადგურებელი სამოქალაქო ომის დროს. სანამ სანკლემენტე ისვენებდა თავის საზაფხულო რეზიდენციაში, ქალაქ ვილიეტაში, გავლენიანი პოლიტიკოსებისა და მაღალი რანგის სამხედროების ჯგუფი შეიკრიბა ბოგოტაში, მისი შინაპატიმრობაში მოქცევის გადაწყვეტილებით. სანკლემენტეს ამის შესახებ 3 აგვისტოს აცნობეს. სამხედრო და პოლიტიკურ ლიდერებს შორის, რომლებმაც მოაწყვეს გადატრიალება, იყვნენ კოლომბიის მომავალი პრეზიდენტები მიგელ აბადია მენდესი, ხოსე ვისენტე კონჩა და რამონ გონსალეს ვალენსია ხოლო ვიცე-პრეზიდენტი ხოსე მანუელ მაროკინი.
ნაგებობების მიახლოების გაბარიტი

ნაგებობების მიახლოების გაბარიტი — ზღვრული განივი ლიანდაგის ღერძის პერპენდიკულარული მოხაზულობა, რომლის შიგნით, რკინიგზის მოძრავი შემადგენლობის გარდა, არ შეიძლება შედიოდეს ნაგებობებისა და მოწყობილობების არანაირი ნაწილი. გამონაკლისს შეადგენს მხოლოდ ის მოწყობილობები, რომლებიც განკუთვნილია მოძრავ შემადგენლობასთან უშუალო ურთიერთქმედებისათვის (ვაგონის შემანელებლები, საკონტაქტო ქსელები და სხვა).

სახელმწიფო სტანდარტით დგინდება ნაგებობების მიახლოების გაბარიტების ორი სახეობა: და .

გაბარიტი ვრცელდება რკინიგზების საერთო ქსელის ლიანდაგებზე, ნაგებობებზე და მოწყობილობებზე, ასევე მისასვლელი ლიანდაგებზე სადგურიდან სამრეწველო საწარმოს ტერიტორიამდე.
გაბარიტი გამოირჩევა მცირე ვერტიკალური ზომებით და ვრცელდება ლიანდაგებზე, ნაგებობებზე და მოწყობილობებზე, რომლებიც მდებარეობენ სამრეწველო, სატრანსპორტო საწარმოო და რკინიგზის სადგურების ტერიტორიებზე და ტერიტორიებს შორის.

გაბარიტების ზომები გამოითვლება: ჰორიზონტალური — ლიანდაგის ღერძიდან; ვერტიკალური — რელსის თავის ზედა დონიდან. რელსის თავის დონე განისაზღვრება, როგორც ჰორიზონტალური ხაზი, რელსის თავის ზედა მხები. რადგან რკინიგზის ლიანდაგში ჩაგებულ რელსს აქვს დახრა, მისი თავის გოგორწყვილებთან შეხების ზედაპირი არ არის ჰორიზონტალური. მოხვეულ ლიანდაგში, სადაც გარე რელსის ძაფს აქვს გარე რელსის შემაღლება, რელსის თავის დონე განისაზღვრება რელსის შიდა ძაფზე.
მარიანო რივერა პასი

მარიანო რივერა პასი (დ.24 დეკემბერი, 1804 გ.26 თებერვალი 1849) — გვატემალას სახელმწიფოს მეთაური და პირველი პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
მარიანო რივერა პასი დაიბადა გვატემალაში და სწავლობდა სამართალს სან კარლოს ბორომეოს სამეფო და პაპის უნივერსიტეტში.

პრეზიდენტობა
მარიანო რივერა პასის მმართველობა გვატემალაში დიდი პოლიტიკური დაძაბულობის ფონზე მიმდინარეობდა,თუმცა მას გვერდით გენერალი რაფაელ კარერა ჰყავდა და მისგან დახმარებას იღებდა. 1844 წლის ივნისში, ელ სალვადორთან დაპირისპირების შემდეგ,მარიანო რივერა პასმა შესაძლო ინვაზიის პრევენციის მიზნით სახელმწიფო საზღვრები დახურა და მათ დასაცავად შტატის პატიმრები გამოიყენა.
1844 წლის დეკემბერში, რივერა პასმა ასამბლეას გადადგომის განცხადება წარუდგინა,რადგან რაფაელ კარერა მასზე ზეწოლას ახორციელებდა და გადადგომას სთხოვდა.

ბელგიის კოლონიზაციის მცდელობა
ცენტრალურ ამერიკაში გავლენის გაფართოების მიზნით,1840 წელს ბელგიამ დაიწყო მოქმედება როგორც გარე მხარდამჭერმა. ბელგიური კოლონიზაციის კომპანია , რომელიც ბელგიის მეფე ლეოპოლდ -მა დააფუძნა, გარკვეული პერიოდის განმავლობაში სანტო ტომას დე კასტილიის ადმინისტრატორი გახდა და ჩაანაცვლა წარუმატებელი ბრიტანული აღმოსავლეთ სანაპიროს ცენტრალური ამერიკის კომერციული და სასოფლო-სამეურნეო კომპანია.

სიკვდილი
აღმოსავლეთ გვატემალაში, ხალაპას რეგიონი მეტად საშიში გახდა. 1849 წელს, ამბოხებული ლიდერი ვისენტე კრუსი მოკლეს კორეხიდორის ოფისის ხელში ჩაგდების მცდელობის შემდეგ. 1849 წლის 26 თებერვალს, როდესაც მარიანო რივერა პასი წავიდა ხალაპას პროვინციული მთავრობის ფლობაში მისაღებად, რობერტო რეიესმა და აგუსტინ პერესმა იგი მოკლეს.
ემბოლიური შხაპი

ემბოლიური შხაპი (ინგ. . ასევე ცნობილი, როგორც ემბოლიური თავსხმა) — თავის ტვინის იშემიური ინსულტის ტიპი, რა დროსაც აღინიშნება მრავალი, ბილატერალური (ორმხრივი), მცირე ზომის ინფარქტის კერები შემთხვევითი განაწილებით. ემბოლია შესაძლოა წარმოიქმნას "ცენტრალური" წყაროდან (გული: წინაგულების ფიბრილაცია, ინფექციური ენდოკარდიტი, კარდიოქირურგიული ოპერაცია) ან პერიფერიული სისხლძარღვებიდან. კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია ინფარქტის კერების მდებარეობაზე. დიაგნოზის დასასმელად გამოიყენება რადიოლოგიური კვლევები (მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, კომპიუტერული ტომოგრაფია).
კისრის არხის სტენოზი

კისრის არხის სტენოზი (ასევე ცნობილი, როგორც კისრის ხერხემლის სტენოზი ან კისრის სპინალური სტენოზი) — ხერხემლის არხის კისრის ნაწილის ანომალიური შევიწროება, ზურგის ტვინისა და მისი ნერვების კომპრესიით. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს მალთაშუა დისკის თიაქარი, ხერხემლის იოგების გაძვალება და თანდაყოლილი სტრუქტურული ანომალია. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს კისრის ტკივილს, ზედა კიდურების მოძრაობისა და ნატიფი მოტორიკის დარღვევას, ისევე, როგორც მგრძნობელობის დაქვეითებას. ზოგჯერ ვლინდება ქვედა კიდურების პათოლოგიებიც. დიაგნოზის დასმა ხდება რადიოლოგიური კვლევების (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) საფუძველზე.
ჯონ ჰადლი

ჯონ ჰადლი (; დ. 16 აპრილი, 1682, ჰერტფორდშირი — გ. 14 თებერვალი, 1744, ისტ-ბარნეტი) — ინგლისელი ასტრონომი და მექანიკოსი, რომელიც ყველაზე მეტად ცნობილია ოქტანტის, სექსტანტის წინამორბედის, გამოგონებით, დაახლოებით 1730 წელს. ამერიკელმა თომას გოდფრიმ ოქტანტი დამოუკიდებლად და დაახლოებით იმავე პერიოდში გამოიგონა.

ბიოგრაფია
ჯონ ჰადლი დაიბადა 1682 წლის 16 აპრილს ბლუმსბერიში, ლონდონში, ჯორჯ ჰადლისა და კეტრინ ფიცჯეიმსის ოჯახში. მისი უმცროსი ძმა, ჯორჯ ჰადლი უმცროსი, მოგვიანებით ცნობილი მეტეოროლოგი გახდა.

1717 წელს ჯონ ჰედლი გახდა ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (და მოგვიანებით ვიცე-პრეზიდენტი). 1734 წლის 6 ივნისს იგი დაქორწინდა მდიდარ ელიზაბეტ ჰოჯზე. მათ ჰყავდათ ერთი შვილი, ვაჟი, ჯონი, რომელიც 1738 წელს დაიბადა.

ჰედლი ასევე ცნობილია ტელესკოპის ობიექტივებისთვის ასფერული და პარაბოლური სარკეების შემუშავებით. 1721 წელს მან სამეფო საზოგადოებას პირველი ასეთი ტელესკოპი წარუდგინა. მას ჰქონდა 6 ​​დიუმიანი (150 მმ) დიამეტრის სარკე და მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება იყო იმდროინდელ მოცულობით საჰაერო ტელესკოპებთან შედარებით. ჰედლიმ ასევე შექმნა გრიგორიანული ტელესკოპები.[5][6]

ჯონ ჰადლი გარდაიცვალა აღმოსავლეთ ბარნეტში, ჰერტფორდშირში.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ მთას დაარქვეს ჰადლი.
ოქტანტი (ინსტრუმენტი)

ოქტანტი, ჰადლის კვადრანტი (< ) — ინსტრუმენტი, რომელიც გამოიყენება საზღვაო ნავიგაციაში და შექმნილია კუთხეების გასაზომად. მისი სახელწოდება მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან („რვა“), რადგან ოქტანტის მასშტაბი 45°-ია (წრის 1/8). ოქტანტით შესაძლებელია 90°-მდე კუთხეების გაზომვა. მისი გამოყენება ასევე შესაძლებელია ცაზე ვარსკვლავის პოზიციის გასაზომად.

ოქტანტი გამოიგონა ინგლისელმა ასტრონომმა და მათემატიკოსმა ჯონ ჰადლიმ თავის ძმებთან, ჯორჯთან და ჰენრისთან ერთად და 1731 წელს წარუდგინა ლონდონის სამეფო საზოგადოებას. პირველი ოქტანტი დამზადებული იყო სპილენძისგან. თავდაპირველად, რომელსაც „ჰადლის კვადრანტი“ ერქვა, ოქტანტი სექსტანტის წინამორბედი გახდა.

1731 წელს, თომას გოდფრიმ შეიმუშავა ოქტანტი შეერთებულ შტატებში, ჰადლისგან დამოუკიდებლად.

რადგან ოქტანტს მხოლოდ 90°-მდე კუთხეების გაზომვა შეუძლია, მე-18 საუკუნის ბოლოს ის სექსტანტმა ჩაანაცვლა. 1930-იანი წლების დასაწყისიდან 1950-იანი წლების ბოლომდე, ციური ნავიგაციისთვის შემუშავდა საავიაციო ოქტანტის რამდენიმე ტიპი.
გულმკერდის არხის სტენოზი

გულმკერდის არხის სტენოზი (ასევე ცნობილი, როგორც გულმკერდის ხერხემლის სტენოზი ან გულმკერდის სპინალური სტენოზი) — ხერხემლის არხის გულმკერდის ნაწილის ანომალიური შევიწროება, ზურგის ტვინისა და მისი ნერვების კომპრესიით. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს მალთაშუა დისკის თიაქარი, ხერხემლის იოგების გაძვალება და თანდაყოლილი სტრუქტურული ანომალია. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს სისუსტეს, მგრძნობელობის დაქვეითებასა და დაბუჟების შეგრძნებას ქვედა კიდურებში, ზურგის ქვედა ნაწილისა და გულმკერდის მიდამოს ტკივილს. დიაგნოზის დასმა ხდება რადიოლოგიური კვლევების (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) საფუძველზე.
წელის არხის სტენოზი

წელის არხის სტენოზი (ასევე ცნობილი, როგორც წელის ხერხემლის სტენოზი, წელის სპინალური სტენოზი ან ლუმბალური სტენოზი) — ხერხემლის არხის წელის ნაწილის ანომალიური შევიწროება, ზურგის ტვინის ან/და მისი ნერვების კომპრესიით. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს მალთაშუა დისკის თიაქარი, ხერხემლის იოგების გაძვალება და თანდაყოლილი სტრუქტურული ანომალია. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს სისუსტეს, მგრძნობელობის დაქვეითებასა და დაბუჟების შეგრძნებას ქვედა კიდურებში, ზურგის ქვედა ნაწილის ტკივილს, შარდისა და განავლის შეუკავებლობას. დიაგნოზის დასმა ხდება რადიოლოგიური კვლევების (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) საფუძველზე.
ქოროიდული პლექსიტი

ქოროიდული პლექსიტი (ინგ. ) — თავის ტვინის პარკუჭების სისხლძარღვოვანი წნულის ანთება. ჩვეულებრივ, გამომწვევი მიზეზია ინფექცია და, შესაბამისად, ეს დაავადება ხშირად ვითარდება ენცეფალიტისას, მენინგიტისას ან ვენტრიკულიტისას. თუმცა, არაინფექციური ანთება შესაძლოა განვითარდეს სარკოიდოზისას ან ქსანთოგრანულომისას. დიაგნოზის დასმა ხდება რადიოლოგიური კვლევების (მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, კომპიუტერული ტომოგრაფია) საშუალებით.
აბსტრაჰირების კარტოგრაფიული ფორმა

აბსტრაჰირების კარტოგრაფიული ფორმა — შემეცნების კარტოგრაფიული მეთოდის ერთერთი ფორმა, რომელიც გულისხმობს რუკაზე მოხაზულობათა (სივრცითი ფორმების) გამარტივებას. ეს გამოწვეულია მასშტაბის და დანიშნულების შეცვლის გამო (მსხვილი მასშტაბიდან
– წვრილზე, სამეცნიერო დანიშნულებიდან – საცნობარო ან სასწავლო დანიშნულებაზე გადასვლა). იგი ტრადიციული გენერალიზაციის შემადგენელი ნაწილია, რომელიც მჭიდროდ უკავშირდება ალექსანდრე ასლანიკაშვილის მიერ, კარტოგრაფიის თეორიაში შემუშავებულ ლოგიკური აზროვნების ფორმებს (შედარება, ანალიზი, სინთეზი).

აბსტრაჰირების კარტოგრაფიული ფორმა ვლინდება საზღვრის, სანაპირო ხაზის, მდინარის, გზის, ჰორიზონტალების კლაკნილობის გამარტივება-გასქემატურებაში, რაც მიზნად ისახავს, რუკის მომხმარებელთა მიერ სივრცითი ურთიერთობების სწრაფად აღქმას, ვიდრე ეს დეტალური გამოსახულების შემთხვევაშია შესაძლებელი.
პორენცეფალია

პორენცეფალია (ასევე ცნობილი, როგორც კისტური ენცეფალომალაცია) — თავის ტვინის კისტური დეგენერაცია, რის შედეგადაც წარმოიქმნება პორენცეფალური კისტები. პორენცეფალია ძირითადად ვითარდება ნაყოფის თავის ტვინის ინფარქტის შემდეგ, როდესაც დაზიანებული ქსოვილის ჩანაცვლება ხდება თავ-ზურგტვინის სითხით. კისტა შეიძლება იყოს ღია (უკავშირდება პარკუჭებს ან სუბარაქნოიდულ სივრცეს) ან დახურული (არ უკავშირდება სივრცეებს). კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია დაზიანების სიმძიმეზე: შესაძლოა დაავადება უსიმპტომოდ მიმდინარეობდეს ან გამოიხატოს მოძრაობისა და მეტყველების დარღვევა, გულყრა, გონებრივი ჩამორჩენა.
გოკლენიუსის ნაპრალები

გოკლენიუსის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -20, -79). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ გოკლენიუსის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). გოკლენიუსის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
გრიმალდის ნაპრალები

გრიმალდის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -18, -74). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ გრიმალდის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). გრიმალდის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
გუტენბერგის ნაპრალები

გუტენბერგის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -20, -79). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ გუტენბერგის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). გუტენბერგის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
ჰაზეს ნაპრალები

ჰაზეს ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -20, -79). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ ჰაზეს მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1985 წელს). ჰაზეს ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
სუნ იატსენის სახლი (ნანკინი)

სუნ იატსენის სახლი (; ფინინი: ) — ჩინეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის, სუნ იატსენის სახლი ნანკინის უნივერსიტეტის კულოუს კამპუსის სამხრეთ ბაღში, ნანკინში, ძიანგსუს პროვინციაში, ჩინეთში. ამბობენ, რომ პრეზიდენტი (დროებითი პრეზიდენტი) 1910-იან წლებში სწორედ აქ ცხოვრობდა.

სახლს დიდი ხანია ჭუნგშანის სახლი (სუნ იატსენის სახლი) ჰქვია, თუმცა უცნობია, საიდან. 2006 წელს ის ნანკინის ისტორიული შენობების სიაში, ხოლო 2010 წელს ნანკინის თანამედროვე ისტორიული შენობების სიაში შევიდა. სუნ ხუეიფანგის მიერ 2001 წელს გამოცემულ წიგნში „ჩემი ბაბუა: სუნ იატსენი“, სახლის ფოტო ნაჩვენებია წარწერით „სუნ იატსენის ოფიციალური სასახლე“.

ეს ადგილი 1952 წლის შემდეგ ნანკინის უნივერსიტეტის (ნანტა) კამპუსის ნაწილი გახდა. „ამის დასამტკიცებლად, ორიგინალი ჩანაწერი ან ფოტო მასალა უნდა მოიძებნოს, თორემ ეს მხოლოდ ლეგენდაა“, - თქვა ნანკინის უნივერსიტეტის ისტორიის პროფესორმა ჭუ პაოცინმა. კვლევის შემდეგ, სუნ იატსენის შვილიშვილმა, სუნ ხუეიფანგმა, ეს სახლი სწორედ იმ სახლად მიიჩნია, სადაც იატსენი რესპუბლიკის პირველ წელს (1912) ცხოვრობდა. სუნ იატსენი ასევე დროებით ცხოვრობდა ნანკინში, ჩანგძიანგის გზაზე.
ატენანგო-დელ-რიოს მუნიციპალიტეტი

ატენანგო-დელ-რიოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9,147 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 559.76 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 16.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ატენანგო-დელ-რიო. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „წყლის კედელზე“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12008.
ატლამახალსინგო-დელ-მონტეს მუნიციპალიტეტი

ატლამახალსინგო-დელ-მონტეს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5,811 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.8 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 147 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 39.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1837 წლის 27 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ალტამახალსინგო-დელ-მონტე. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ადგილი, სადაც მთებში სათავის მქონე ორი მდინარე ერთმანეთს უერთდება“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12009.
ატლისტაკის მუნიციპალიტეტი

ატლისტაკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 28,491 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.2 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 575.33 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 49.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1837 წლის 27 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ატლისტაკი. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „თეთრ წყალში“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12010.
ატოიაკ-დე-ალვარესის მუნიციპალიტეტი

ატოიაკ-დე-ალვარესის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 60,680 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1 %-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1,454.17 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 41.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1880 წლის 29 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ატოიაკ-დე-ალვარესი. სახელწოდება „წყლის ნაკადს“ ნიშნავს. სახელი ეწოდა ხუან ალვარესის პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12011.
აიუტლა-დე-ლოს-ლიბრესის მუნიციპალიტეტი

აიუტლა-დე-ლოს-ლიბრესის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 69,123 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.3 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1,055.26 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 65.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1837 წლის 27 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია აიუტლა-დე-ლოს-ლიბრესი. სახელი შეიძლება ითარგმნოს როგორც „კუებით მდიდარი ადგილი“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12012.