ალექსანდრე დოროხოვი

}
|დაბადების ადგილი = სურამი,რუსეთის იმპერია
|გარდაცვალების თარიღი =

ალექსანდრე ანტონის ძე დოროხოვი (; დ. 7 ივნისი, 1911, სურამი, რუსეთის იმპერია — გ. 30 ოქტომბერი, 1978, თბილისი, საბჭოთა კავშირი) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, მეკარე. 1928–1932 და 1934–1939 წლებში იცავდა თბილისის „დინამოს“ ღირსებას. საბჭოთა კავშირის ვიცე-ჩემპიონი (1939) და ბრინჯაოს პრიზიორი (1936) თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში. დინამოელთა მიერ საკავშირო პირველობის უმაღლესი ლიგის ფარგლებში ჩატარებული პირველი მატჩის მონაწილე.

საკლუბო კარიერა
დაიბადა 1911 წელს დაბა სურამში, ორი თვის შემდეგ მშობლები საცხოვრებლად გადავიდნენ თბილისში, ფოთის ქუჩაზე. პირველად თბილისურ ეზოებში ეზიარა ფეხბურთის სიყვარულს. შურა დოროხოვს მამა ადრე გარდაეცვალა და მანაც ლუკმა-პურის საშოვნელად თამბაქოს ქარხანაში ხარატის მოწაფედ დაიწყო მუშაობა, თუმცა ფეხბურთს მაინც არ ეშვებოდა და ზედიზედ ოთხ-ხუთ საათს შეეძლო თამაში ამხანაგებთან ერთად. შურა თავდაპირველად თავდამსხმელად, კერძოდ მარჯვენა გარემარბად თამაშობდა.

„ნიტ-ფაბრიკა“ და „მეტალისტი“ 1926–1927
პირველ ოფიციალურ გუნდს დიდუბეში რომ ჩამოაყალიბეს — „ნიტ-ფაბრიკა“ ეწოდებოდა. ძაფის ფაბრიკის ხელმძღვანელობამ თავისი ფეხბურთელებისათვის ორი ნამდვილი ბურთი და მაისურები შეიძინა. გუნდში 15 წლის ალექსანდრე დოროხოვიც მიიღეს. „ნიტ-ფაბრიკის“ ფეხბურთელები თბილისის პირველობაზე მეოთხე ჯგუფში გამოვიდნენ და პირველობა მოიპოვეს. ორი წლის შემდეგ თითქმის მთელი გუნდით ბიჭები მელითონეთა კავშირის კოლექტივში გადავიდნენ და თბილისის „მეტალისტის“ მეორე გუნდი შექმნეს. მალევე ქალაქის პირველობაზე ერთმანეთს შეხვდნენ „დინამოსა“ და „მეტალისტის“ მეორე შემადგენლობები. ამ დღეს სათამაშოდ არ გამოცხადდა მეტალისტთა მეკარე მიხეილ ზუკაკიშვილი და მის მაგივრად თავდამსხმელ დოროხოვს მოუწია კარში ჩადგომა. ეს მატჩი ფრედ — 2–2 დამთავრდა და ახალბედა მეკარემ იმდენად კარგად გაართვა თავი ახალ ამპლუას, რომ შეხვედრის შემდეგ მეტოქეთა მწვრთნელმა ასირ გალპერინმა და კაპიტანმა შოთა შავგულიძემ დოროხოვი თავიანთ გუნდში მიიწვიეს.

მალევე „დოროხოვის გუნდმა“ ფეხბურთისთვის უჩვეულოდ დიდი ანგარიშით — 17–1 მოუგო ესპანეთის მუშათა გუნდს. იმ პერიოდის ფეხბურთის მესვეურებისა და გულშემატკივართა მხრიდან გამოითქვა სურვილი, რომ ასეთი წარმატებული გამოსვლების შემდეგ ივანოველები მოსკოვის ნაკრებს შეხვედროდნენ. ამ მატჩმა დიდი ინტერესი გამოიწვია და მას 70 ათასი მაყურებელი დაესწრო. ეს დაპირისპირება, რომელშიც უპირობო ფავორიტებად მოსკოველი ფეხბურთელები ითვლებოდნენ, უშეღავათო ბრძოლაში წარიმართა. მასპინძელთა 3 გოლს ივანოველებმა ამდენივეთი უპასუხეს და შეხვედრაც ფრედ — 3–3 დამთავრდა.

1935 წლის 20 ივნისიდან 30 ივლისის ჩათვლით ჩატარდა საბჭოთა კავშირის მეხუთე ჩემპიონატი ქალაქთა ნაკრებ გუნდებს შორის. ქვეყნის ჩემპიონის ვინაობა პირველი ჯგუფის მონაწილე ექვსი ქალაქის — კიევის, ხარკოვის, მოსკოვის, ლენინგრადის, ბაქოსა და თბილისის ნაკრებ გუნდებს შორის უნდა გარკვეულიყო. ტურნირი ტარდებოდა წრიული სისტემით ერთ წრეში ერთ-ერთი მოწინააღმდეგის ან ნეიტრალურ მოედანზე. თბილისელებმა 5 ჩატარებული მატჩიდან სამი დათმეს, ერთი ფრედ დაამთავრეს, ერთი მოიგეს და სატურნირო ცხრილში ბოლო ადგილი დაიკავეს, ბურთების შეფარდებით 6–21-თან. ამ ხუთი შეხვედრიდან ოთხში დოროხოვმა ითამაშა, ხოლო ერთში თბილისელთა კარს ნიკოლაი სოლონინი იცავდა.

გათამაშების საბოლოო შედეგები
ქულათა დარიცხვის სისტემა: 3 ქულა გამარჯვებისთვის, 2 — ფრისთვის, 1 — წაგებისთვის, 0 — გამოუცხადებლობისთვის.

ამიერკავკასიის ნაკრები 1935
თბილისელმა ფეხბურთელებმა ამიერკავკასიის ნაკრების შემადგენლობაში, რომლის კარსაც დოროხოვი იცავდა, მონაწილეობა მიიღეს სკანდინავიის ქვეყნებში გამართულ საერთაშორისო ტურნეში. პირველი შეხვედრა 30 აგვისტოს, გეტებორგში, საფეხბურთო კლუბ „გორდასთან“ გაიმართა და ფრედ (3–3) დამთავრდა.

საერთო ჯამში ტურნეს ფარგლებში ჩატარებული შვიდი მატჩიდან ამიერკავკასიის ნაკრების ფეხბურთელებმა ოთხი მოიგეს, ერთი დათმეს და ორიც ფრედ დაამთავრეს. თბილისის დინამოელთაგან ამიერკავკასიის ნაკრების შემადგენლობაში გამოდიოდნენ შოთა შავგულიძე, მიხეილ ბერძენიშვილი, მიხეილ ასლამაზოვი, ნიკოლოზ ანიკინი, ილია პანინი და ლევან აბაშიძე.

თბილისის „დინამო“ 1936–1939
მომდევნო სეზონში, 1936 წელს, „დიდი ფეხბურთის“ პირველ სეზონში თბილისის „დინამომ“ უფლება მოიპოვა შემოდგომაზე უძლიერესთა რიგებში ეასპარეზა. გუნდის უფროს მწვრთნელად ჟიულ ლიმბეკი დაინიშნა, რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა თბილისის „დინამოს“ ახალგაზრდული გუნდის ფორმირებაში. მისი ხელმძღვანელობით გუნდი სსრ კავშირის თასის ფინალში გავიდა.

დოროხოვი თავიდანვე ერთ-ერთ საუკეთესო მეკარედ ითვლებოდა საბჭოთა კავშირში. 1933 წელს იგი 33 საუკეთესო ფეხბურთელთა სიაში მესამე ნომრად დააახელეს — ხარკოველი ალექსანდრე ბაბკინისა და კიეველი ანტონ იძკოვსკის შემდეგ, ხოლო 1938 წელს უკვე მეორე იყო (სპარტაკელი ანატოლი აკიმოვის შემდეგ). 1937 წელს დოროხოვი კვლავ მესამე ნომრად დაასახელეს ანატოლი აკიმოვისა და კიეველი ნიკოლაი ტრუსევიჩის შემდეგ. ამასთან, აღსანიშნავია რომ თბილისელი მეკარე მთელ საჯარიმო მოედანში თამაშისა და მეკარის მოედნიდან გამოსვლის ნოვატორად ითვლებოდა.

თბილისის „დინამოს“ ძირითად შემადგენლობაში საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის უმაღლესი ლიგის ფარგლებში პირველად 1936 წლის 7 სექტემბერს, საბჭოთა კავშირის საშემოდგომო პირველობის პირველი ტურის კალენდარულ მატჩში, კიევის „დინამოს“ წინააღმდეგ გამოვიდა მინდორზე. თბილისელთა შემადგენლობაში მასთან ერთად თამაშობდნენ: შოთა შავგულიძე (ედუარდ ნიკოლაიშვილი), ბუკა ბერძენიშვილი, ნიკოლოზ ანიკინი, ვლადიმერ ჯორბენაძე, გრიგოლ გაგუა, ილია პანინი, მიხეილ ბერძენიშვილი, ბორის პაიჭაძე, მიხეილ ასლამაზოვი და ნიკოლოზ სომოვი. თბილისის „დინამოს“ ისტორიაში ეს იყო საკავშირო პირველობის უმაღლესი ლიგის პირველი შეხვედრა. მატჩი, რომელსაც ათი ათასი მაყურებელი დაესწრო, თბილისის „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა და ფრედ, ანგარიშით 2–2 დასრულდა. თბილისელთაგან ბურთები სომოვმა და პაიჭაძემ გაიტანეს.

თბილისის „დინამოს“ მაისურით საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ფარგლებში ბოლოჯერ 1939 წლის 30 ნოემბერს, საკავშირო ჩემპიონატის 21-ე ტურის კალენდარულ მატჩში, ოდესის „დინამოს“ წინააღმდეგ ითამაშა. თბილისელთა შემადგენლობაში მასთან ერთად თამაშობდნენ: ალექსანდრე მინჯია, გრიგოლ გაგუა, მიხეილ ბერძენიშვილი, ბორის ფროლოვი, თენგიზ გავაშელი, გაიოზ ჯეჯელავა, ტიტე ჯორჯიკია, ბორის პაიჭაძე, ვიქტორ ბერეჟნოი და ასლან ხარბედია. მატჩი, რომელსაც 40 ათასი მაყურებელი დაესწრო, თბილისის „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა და თბილისელთა გამარჯვებით, ანგარიშით 1–0 დასრულდა. მატჩის 75-ე წუთზე ბურთი ბორის პაიჭაძემ გაიტანა.

ფეხბურთის შემდეგ
სათამაშო კარიერის დასრულების შემდეგ სამწვრთნელო საქმიანობა განაგრძო და თბილისში გუნდებისა და მეკარეთა მწვრთნელად მუშაობდა. დოროხოვის უშუალო ხელმძღვანლობით დაოსტატდნენ ისეთი მეკარეები, როგორებიც იყვნენ ამირან ტყებუჩავა, ვლადიმერ მარღანია, მიხეილ პირაევი, სერგო კოტრიკაძე და სხვ. მონაწილეობას იღებდა ვეტერანთა შეხვედრებში.

ოჯახი
დოროხოვი 1939 წელს დაქორწინდა. მისი ქალიშვილი ლილია ვაშაკიძე-დოროხოვა ინგლისური ენის მასწავლებელი იყო და სკოლაში ორმოცი წლის მუშაობის შემდეგ შრომის ვეტერანის წოდება მიიღო. 2010-იან წლებში დოროხოვის ოჯახიდან დარჩენილი იყო ქალიშვილი ლილია, მისი დისშვილი და ფეხბურთელის შვილიშვილი.

თამაშის სტილი და შეფასებები
„თავდამსხმელები დაიმედებულნი ვიყავით, რომ ზურგს უკან დოროხოვის სახით საიმედო გუშაგი გვყავდა და საქმე ჩვენს საჯარიმოში მუდამ მოგვარებული გვეგულებოდა. პირადად მე მას თბილისის „დინამოს“ ყველა დროის საუკეთესო მეკარედ მივიჩნევ.“ — ასეთი შეფასება მისცა მას მისმა თანაგუნდელმა ბორის პაიჭაძემ.

1937 წლის 24 ივლისს მონაწილეობა მიიღო თბილისის „დინამოს“ პირველ საერთაშორისო შეხვედრაში ბასკეთის საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ. ბასკებთან თამაშის ერთ ეპიზოდს ალექსანდრე დოროხოვი ასე იხსენებდა: „ბასკებთან თამაშის დეტალები ახლაც კარგად მახსოვს, — სტუმართა ერთ-ერთ იერიშში ჩვენი გუნდი დაჯარიმდა. ბასკების ყველაზე სახიფათო თავდამსხმელმა ლანგარამ შორიდან ძლიერად დაარტყა კარის კუთხეში. ბურთი ზედ კარის ხაზზე ავიღე, მაგრამ მკერდი მეტკინა და უცებ ვერ წამოვდექი. ავიხედე და დავინახე, რომ ჩემსკენ მთელი სისწრაფით მორბოდა ლანგარა. ვიფიქრე, კარში ბურთიანად უნდა გამიტანოს-მეთქი და წამომხტარმა ცრუ მოძრაობით ავიცილე იგი, მაგრამ ლანგარამ მოულოდნელად ხელი მომითათუნა მხარზე და ხმამაღლა თქვა: „სამორა, სამორა!“ ამ ლეგენდარულ ესპანელ გოლკიპერთან, „მეკარეთა მეკარედ“ წოდებულ რიკარდო სამორასთან შედარება ჩემთვის, ახალგაზრდა ფეხბურთელისათვის, დიდი პატივი და სიხარული იყო.“