iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სამხედრო კავალერია

კავალერია — ცხენით მებრძოლი მეომრებისგან ან ჯარისკაცებისაგან შემდგარი დივიზია. ისტორიის თანახმად სამხედრო კავალერია სიძველით მესამე სამხედრო ძალა (ქვეითებისა და მეეტლეების შემდეგ) და ყველაზე მობილური საბრძოლო იარაღი იყო. კავალერიაში მებრძოლი ჯარისკაცი ცნობილია როგორც კავალერისტი, მხედარი ან ცხენოსანი.

კავალერიის წოდება როგორც წესი ყველა იმ სამხედრო ძალას არ ენიჭებოდა რომლებშიც ცხოველები მონაწილეობდნენ, მაგ. აქლემებზე ამხედრებულ მეომრებრს კავლერისტები არ ეწოდებოდათ. მერბრძოლები, რომლებიც ცხენით გადაადგილდებოდნენ, მაგრამ ბრძოლისას ჩამოქვეითებულები იბრძოდნენ, ჯერ კიდევ და საუკუნეებიდან არიან ცნობილნი და მათ დრაგუნებს (ინგლ: ) უწოდებდნენ, მოგვიანებით ისინი სამხედრო კავალერიად გადაიქცნენ. უძველესი დროიდან კავალერისტებს გააჩნდათ უპირატესობა, რისი მიზეზიც მათი მობილურობა იყო.

კავალერისტი ასევე ქვეითთან შედარებით ფლობდა სიმაღლეს, ის უფრო მაღალი იყო რადგან ცხენზე იყო ამხედრებული და ქვეითთან შედარებით კავალერისტი უფრო სწრაფად გადაადგილდებოდა, ასევე კავალერისტი როგორც ცხენზე ამხედრებული მეომარი ფსიქოლოგიურ ეფექტსაც ახდენდა.
გენერალ-ლეიტენანტი

გენერალ-ლეიტენანტი — სამხედრო წოდება რომელიც დასაბამს შუა საუკუნეებში იღებს, რა დროსაც გენერალ-ლეიტენანტი ბრძოლის ველზე ბრძანებით მეორე იყო და კაპიტანს ემორჩილებოდა. თანამედროვე არმიაში გენერალ-ლეიტენანტი რანგით არმიის გენერალზე ქვევით, ხოლო გენერალ-მაიორზე ზევით დგას.

გენერალ-ლეიტენანტის ნიშნები სხვა და სხვა არმიებში
კანვას დინასტია

კანვა — დინასტია, რომელიც მართავდა მაგადჰას სამეფოს აღმოსავლეთ ინდოეთში შუნგას დინასტიის დაცემის შემდეგ. კანვას დინასტიის მმართველობის წლებია ძვ.წ. 75 - 26 წ.წ. დინასტიის დამაარსებელია პირველი მეფე ვასუდევა, რომელმაც ძვ.წ. დაამხო 75 წ. ე. დაამხო შუნგას დინასტიის უკანასკნელი მეფე, თუმცა კანვები უფლებას აძლევდნენ შუნგებს, ემართათ სახელმწიფოს განაპირა მხარეები. ნახევარსაუკუნოვანი მმართველობის პერიოდში კანვების 4 მეფე შეიცვალა. მათ მმართველობას ბოლო მოუღეს სამხრეთიდან მოსულმა სატავაჰანებმა.

კანვას დინასტიის მეფეები
ვასუდევა (ძვ.წ. 75 — 66 წ.წ.)
ბჰუმიმიტრა (ძვ. წ.66 — 52 წ.წ.)
ნარაიანა (ძვ.წ. 52 — 40 წ.წ.)
სუსარმანი (ძვ.წ. 40 — 26წ.წ.)
გულის დანაშაულებები (ფილმი)

გულის დანაშაულებები — 1986 წლის ამერიკული ფილმი. დაფუძნებულია პულიცერის პრემიის ლაურეატ ამავე სახელწოდების პიესაზე. სისი სპეისეკმა დაიმსახურა ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მიუზიკლსა ან კომედიაში.

სიუჟეტი
სამი ექსცენტრული და, მეგი, ლენი და ბეიბი ერთად იკრიბება მათი ბაბუის გარდაცვალების გამო. მათ შეკრებას სხვა მიზეზიც აქვს. უმცროსმა დამ, ბეიბმა, თავისი სენატორი ქმარი დაჭრა და სასამართლო ელის. ერთად შეკრებილი დები ძველ დროს იხსენებენ.

როლებში
დაიან კიტონი — ლეინ მარგრეთი
ჯესიკა ლანჟი — მეგ მარგრეთი
სისი სპეისეკი — ბეიბ მარგრეთ ბოტრელი
სემ შეპარდი — დოკ პორტერი
ტეს ჰარპერი — ჩიკ ბოილი
ჰარტ ჰადფილდი — მოხუცი პაპა
ბისონ კეროლი — ზაქარი ბოტრელი
ყაზახეთის დემოგრაფია

ყაზახეთის დემოგრაფია — ყაზახეთის მოსახლეობისა და მათი მდგომარეობის მომოხილვა. დემოგრაფიული საკითხები მოიცავს: საბაზო განათლებას, ჯანმრთელობას და მოსახლეობის რაოდენობირივ სტატისტიკას მათი რასობრივი და რელიგიური მიკუთვნების გათვალისწიბებით.

მოსახლეობა
2011 წლის აპრილის მონაცემებით ყაზახეთის მოსახლეობის საერთო რაოდენობა შეადგენს 16,500,000. ყაზახეთი საშუალო სიმჭიდროვის დასახლებული ქვეყანაა 1 კვ. კმ-ზე ცხოვრობს 5 კაცი. ალმათი, ყაზახეთის კულტურული და ფინანსურ-ეკონომიკური ცენტრი და ასევე ერთადერთი ქალაქია ქვეყანაში, რომლის მოსახლეობა მილიონს აჭარბებს. მოსახლეობის 46% სოფლად, ხოლო 54% ქალაქებში ცხოვრობს.

კაცები საერთო მოსახლეობის 48.3%, ხოლო ქალები 51.7% შეადგენენ. მოსახლეობის 63.6% ეთნიკურად ყაზახია, 23.7% რუსი, 2.9% უზბეკი, 2.1% უკრაინელი 1.4% უიგური, 1.3% თათარი, 1.1% გერმანელი, 3.9% სხვა.

ყაზახეთის მოსახლეობა 1935 წლიდან 2009 წლამდე 6 081 000-დან 16 005 000-მდე გაიზარდა. მოსახლეობის ზრდა გრძელდებოდა 1989 წლამდე, როდესაც საერთო პოპულაციამ 16 537 000 ნიშნულამდე ავიდა, 2002 წლისთვის კი 14 851 000 გახდა. ამის მიზეზად ეთნიკური რუსების რუსეთში დაბრუნება სახელდება. მოსახლეობის საერთო რაოდენობის რიცხვმა 2002 წლიდან ზრდა დაიწყო.

მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა 1939-2009
აქთაუ

აქთაუ — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ ყაზახეთში. მანგისთაუს ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2013 წლის იანვრის მონაცემებით მისი მოსახლეობა შეადგენდა 181 905 ადამიანს.1963-1991 წლებში ეწოდებოდა შევჩენკო, უკრაინელი პოეტის ტარას შევჩენკოს პატივსაცემად. ქალაქს უწოდებენ ყაზახეთის „საზღვაო ჭიშკარს“.

მოსახლეობა
2012 წლის იანვრის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 180 360 დამიანი, რომელთა ეროვნული შემადგენლობა ასეთია:
ბორცვებისა და ხეობების ქვეყანა

ბორცვებისა და ხეობების ქვეყანა — 1998 წლის დრამატული ვესტერნი. ფილმის რეჟისორმა სტივენ ფრირზმა დაიმსახურა ვერცხლის დათვი საუკეთესო რეჟისორისთვის.

სიუჟეტი
პიტ კალდერი და მეტსონი განუყოფელი მეგობრები არიან. მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდგომ ისინი სახლში ბრუნდებიან. პიტს შეყვარებული ჯოზეფა ელოდება, მაგრამ მას საბედისწერო ქალი მონა შეუყვარდება. მონა მსხვილი მემამულის თანამშრომელზეა გათხოვილი და ამავდროულად პიტის საუკეთესო მეგობრის საყვარელიცაა.

როლებში
ბილი კრუდაპი — პიტ კალდერი
ვუდი ჰარელსონი — ბიჭუნა მეტსონი
პატრიცია არკეტი — მონა
კოულ ჰაუერი — პატარა ბიჭუნა მეტსონი
სემ ელიოტი — ჯიმ ედ ლავი
პენელოპე კრუსი — ჯოზეფა ო'ნილი
კატი ხურადო — მისა
ენრიკე კასტილიო — ლევი გომესი
დარენ ბეროუზი — ბილი ჰარტი
ჯეიკობ ვარგასი — დელფინო მონდრაგონი
ჯეიმზ გემონი — ჰუვერ იანგი
ყაზახეთის ეკონომიკა

ყაზახეთი ინდუსტრიული ქვეყანაა. 2000-იან წლების შემდეგ ყაზახეთი გახდა ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფ მზარდი ეკონომიკის მქონე ქვეყანა. ყაზახეთის ეკონომიკის ზრდის მთავარი წყაროა სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვება. 2010 წლიდან რესპუბლიკა ითვლება ევრაზიული ეკონომიკური საზოგადოების აქტიურ წევრად. ქვეყნის ვალუტაა ტენგე, მთლიანი შიდა პროდუქტი შეადგენს 180.147-ს (2011).
ტალღებთან მებრძოლი

ტალღებთან მებრძოლი — რეჟისორ ლარს ფონ ტრიერის 1996 წლის დრამა, ტრილოგია „ოქროს გულის“ პირველი ფილმი. ფილმმა მიიღო კანის კინოფესტივალის გრან პრი და სეზარი საუკეთესო უცხოური ფილმისთვის.

სიუჟეტი
ბესი შოტლანდიის ჩრდილო-დასავლეთში მდებარე შორეული, მორწმუნე თემის წევრია. ის გაიცნობს ზღვაში ჭაბურღილზე მომუშავე იანს, შეუყვარდება ის და ცოლადაც გაჰყვება, მიუხედავად იმისა, რომ ოჯახი და თემი წინააღმდეგია. იანი ქორწინების შემდეგ გემზე მიდის სამუშაოდ. ბესი ღმერთს შესთხოვს, რომ იანი მუდსმ მასთან იყოს და იანი ბრუნდება კიდეც, ჭაბურღილზე მომხდარი უბედური შემთხვევის გამო ის მძიმედ დაშავდა და შესაძლოა სამუდამოდ ინვალიდად დარჩეს. ბესი გადაწყეტს, თავი გაწიროს იანის გადასარჩენად.

როლებში
ემილი უოტსონი - ბეს მაკნილი
სტელან შარსგორდი - იან ნიმანი
კატრინ კერტლიჯი - დოდო მაკნილი
ჟან-მარკ ბარი - ტერი
ედრიენ როულინსი - დოქტორი რიჩარდსონი
სანდრა ვო - დედა
უდო კირი - სადისტი მეზღვაური
ოსკარის 69-ე დაჯილდოება

ოსკარის 69-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 69-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1997 წლის 24 მარტსშრინის აუდიტორიაში ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1996 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა .

ლაურეატები
კენ ბარნსის ეფექტი

კენ ბარნსის ეფექტი გამოიყენება სურათებიდან ვიდეო კლიპების დამზადების დროს. სახელი მიენიჭა ამერიკელი დოკუმენტალისტის კენ ბარნსის მიხედვით, რომელიც აქტიურად იყენებდა ამ ტექნიკას. ეფექტი მიიღწევა სურათებზე კადრის ნელი მიახლოვებით ან სურათის ერთი ადგილიდან მეორეზე ნელი გადასვლით.

კენ ბარნსის ეფექტი ხშირად გამოიყენება ისტორიული დოკუმენტური ფილმების დამზადების დროს, სადაც არ არსებობს რეალური ვიდეო მასალები და ერთადერთ ისტორიულ წყაროს სურათები და ნახატი ილუსტრაციები წარმოადგენს. მაგალითად, რაიმე ისტორიული ბრძოლის ამსახველ ილუსტრაციაზე შესაძლოა მოხდეს ამ ეფექტის გამოყენება, ბრძოლის მონაწილეებზე კადრის ნელა გადატარებით ან მიახლოებით, რასაც ხშირად თან სდევს რაიმე ამბის თხრობა.
ეტიენ ბეზუ

ეტიენ ბეზუ ( დ. 31 მარტი, 1730 — გ. 27 სექტემბერი, 1783) — ფრანგი მათემატიკოსი, პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1758). მისი შრომები უმთავრესად უმაღლეს ალგებრას ეხება. ბეზუმ გამოიკვლია უმაღლესი ხარისხის ალგებრულ განტოლებათა თვისებები და განტოლებათა ასეთ სისტემებში უცნობთა მიმდევრობითი გამორიცხვის ზოგადი მეთოდები.
ჟოან გამპერი

ჟოან გამპერი (, ; დ. 22 ნოემბერი, 1877, ვინტერტური, შვეიცარია — გ. 30 ივლისი, 1930, ბარსელონა, ესპანეთი) — შვეიცარიელი სპორტსმენი, საფეხბურთო კლუბ „ბარსელონას“ დამაარსებელი, მისი ფეხბურთელი და პრეზიდენტი. ასევე მოიაზრება შვეიცარიული „ციურიხისა“ და „ბაზელის“ (რომლის კაპიტანიც თვითონ იყო) შექმნის ერთ-ერთ ინიციატორად.

კლუბში პრეზიდენტობის პერიოდი
1908 წელს ჟოან გამპერი პირველად გახდა საფეხბურთო კლუბ „ბარსელონას“ პრეზიდენტი, რადგან კლუბი დაშლის პირას იყო. ზოგიერთმა საუკეთესო მოთამაშემ კლუბი დატოვა და მათი შემცვლელის პოვნა იყო საჭირო. მალევე ამან მოედანსა და მის გარეთ კლუბის ქცევაზე მოახდინა გავლენა. კლუბს არაფერი მოუგია 1905 წლის შემდეგ და საბოლოოდ ფინანსური პრობლემები დაატყდა თავს. სწორედ 1905-ში გამპერმა გადაწყვიტა, სიტუაცია საკუთარი კონტროლის ქვეშ მოექცია და საპრეზიდენტო არჩევნებზე საკუთარი კანდიდატურა წამოაყენა. სწორედ მაშინ წარმოთქვა მან ის სიტყვები, რომლებიც კლუბის აღზევების სიმბოლო გახდა:

„საფეხბურთო კლუბი „ბარსელონა“ არ შეიძლება მოკვდეს. და არც მოკვდება. თუ ახლა არავინ მოისურვებს კლუბის საქმეებით დაკავებას, ამას პირადად მე ვიზამ. დარწმუნებული ვარ, რომ მხარს დამიჭერენ ისინი, ვისაც ჩემში ეჭვი არ ეპარებოდა მაშინაც კი, როცა ფეხბურთი საერთოდ არანორმალურ საქმედ ითვლებოდა. დღეიდან მე მინდა დავივიწყო ის უსამართლობა და ტყუილი, რომლებმაც მაიძულა, ჩამოვშორებოდი კლუბის საქმეებს. მე მინდა ვიბრძოლო იმისთვის, რომ ერთხელაც ჩვენ კიდევ ერთხელ ყველანი ერთად დავდგეთ ფეხზე...“ (ამონარიდი ჟოან გამპერის გამოსვლიდან, 1908 წლის 2 დეკემბერს საფეხბურთო კლუბ „ბარსელონას“ დირექტორთა საბჭოს კრებაზე).

ჟოან გამპერი კლუბის პრეზიდენტი ხუთჯერ გახდა (1908-09, 1910-13, 1917-19, 1921-23 და 1924-25) და საერთო ჯამში „ბარსელონას“ 25 წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა.

მისი ერთ-ერთი მთავარი მიღწევა ისაა, რომ იგი „ბარსას“ საკუთარი სტადიონის შეძენაში დაეხმარა. 1909 წლამდე გუნდი სხვადასხვა მოედანზე თამაშობდა, მაგრამ არც ერთი მათგანი არ წარმოადგენდა კლუბის საკუთრებას. გამპერმა ადგილობრივი კომპანიებისგან ფულადი დახმარების მიღებას მიაღწია და 1909 წლის 14 მარტს „ბარსელონა“ გადაბარგდა სტადიონ „კარერა ინდუსტრიაზე“, რომელიც 6000 მაყურებელს იტევდა. გარდა ამისა, მან გააგრძელა კლუბში ახალი წევრების მოწვევის კამპანია და უკვე 1922 წლისთვის კლუბში 10 000-ზე მეტი ადამიანი იყო. ამის წყალობით „ბარსა“ სტადიონ „ლეს კორტსზე“ გადაბარგდა. თავდაპირველად მისი ტევადობა 20 000 ადგილს შეადგენდა, მაგრამ მოგვიანებით ის გააფართოვეს 60 000 ადგილამდე.

გამპერმა კლუბში მოიყვანა ლეგენდარული ფეხბურთელი პაულინო ალკანტარა და გატანილი გოლების რაოდენობით კლუბი მუდამ პირველი იყო, ხოლო 1917 წელს კლუბის მენეჯერი გახდა ჯეკ გრინველი. ამან საგრძნობლად გააუმჯობესა გუნდის თამაში.

გამპერის ეპოქაში „ბარსელონამ“ თერთმეტჯერ მოიგო კატალონიის ჩემპიონატი, აიღო ექვსი ესპანეთის თასი და ოთხი პირენეის თასი. გრინველის ნიჭის წყალობით, ალკანტარას გარდა, იმ გუნდში თავი გამოიჩინეს საგიბარბამ, რიკარდო ზამორამ, ხოსეპ სამიტიერმა, ფელიქს სესუმაგამ და ფრანც პლატკომ.

გამპერის ტიტულები „ბარსელონაში“ თამაშისას
1 მაკაის თასი 1901-1902
1 ბარსელონას თასი 1902-1903
ოსკარის 61-ე დაჯილდოება

ოსკარის 61-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 61-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1989 წლის 29 მარტს შრინის აუდიტორიაში ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1988 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა .

ლაურეატები
საქართველოს ახალგაზრდა სოციალ-დემოკრატები

საქართველოს ახალგაზრდა სოციალ–დემოკრატები დაფუძნდა 2010 წლის 16 სექტემბერს. "საქართველოს ახალგაზრდა სოციალ-დემოკრატები" წარმოადგენს დამოუკიდებელ არასამთავრობო პოლიტიკურად ორიენტირებულ ორგანიზაციას, რომელიც ორიენტირებულია სოციალ-დემოკრატიული და პროგრესული პოლიტიკის ღირებულებებისა და სოციალური სამართლიანობის იდეის პოპულარიზაციაზე, ახალგაზრდების სამოქალაქო აქტივიზმისა და გადაწყვეტილების მიღების პროცესებში ჩართულობის გაზრდაზე.
ორგანიზაციის ძირითადი პრინციპებია: თავისუფლება, თანასწორობა, სოლიდარობა.

ორგანიზაცია მიზნად ისახავს:

დემოკრატიული ღირებულებების პოპულარიზაციას, ახალგაზრდების მაქსიმალური ჩართულობით ქვეყანაში და მის ფარგლებს გარეთ არსებულ პოლიტიკურ, სოციალურ და ეკონომიკურ პროცესებში.
მდგრადი ეკონომიკური და ეკოლოგიური განვითარების წახალისებას.
თანამედროვე ევროპული კეთილდღეობის სახელმწიფო მოდელის საფუძვლების განვითარებას: ხელმისაწვდომი განათლება, საყოველთაო ჯანდაცვა, ღირსეული და ნებაყოფლობითი შრომის უფლებების დაცვა, ანტი-მონოპოლიური საბჭოები, და სხვა.
სოციალური სამართლიანობის იდეის მხარდაჭერას. თავისუფალი, ემანსიპირებული და პროგრესული საზოგადოების მოწყობას. აქედან გამომდინარე, ვემხრობით ეკონომიკური, სოციალური და პოლიტიკური თანასწორობის, გენდერული თანასწორობის იდეებს, რელიგიური/ეთნიკური/სექსუალური უმცირესობების უფლებების დაცვასა და მათი საზოგადოებაში ღირსეულ ინტეგრაციის ხელშეწყობას.
ამ იდეების მატრებელ ადგილობრივ, რეგიონალურ და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობას, რომლებიც იღწვიან მათი პოპულარიზაციისა და პრაქტიკაში განხორციელებისათვის.
დავით ხახუტაიშვილი

დავით ახმედის ძე ხახუტაიშვილი (დ. 16 იანვარი, 1924, ალამბარი, ქობულეთის რაიონი — გ. 1999) — ქართველი ისტორიკოსი, არქეოლოგი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1983). სკკპ წევრი 1971 წლიდან.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი 1951 წელს. სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „უფლისციხე და იბერიის ისტორიის საკითხები“, დაიცვა 1967 წელს. მუშაობდა სხვადასხვა პასუხსაგებ სამეცნიერო თანამდებობაზე. 1954—1995 წლებში იყო ისტორიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1977 წელს არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დირექტორის მოადგილე, განყოფილების გამგე; 1978—1999 წლებში ბათუმის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. 1978 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ნ. ბერძენიშვილის სახელობის ბათუმის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარი სარედაქციო კოლეგიის წევრი (1980).

1949 წლიდან მონაწილეობდა საქართველოს სხვადასხვა არქეოლოგიურ ექსპედიციაში (ვაშნარი, უჯარმა, ბიჭვინთა, წიწამური, ხოვლე, უფლისციხე, ქობულეთ-ფიჭვნარი, გონიო-აფსაროსი, ბათუმის ციხე, პეტრა-ციხისძირი, შავიზღვისპირა დიუნური დასახლებები, ისპანის ტორფქვეშა ნამოსახლარი, ყულევი და სხვა). მისი ძირითადი შრომები შეეხება ადრინდელი კლასობრივი ქალაქების ისტორიის და არქეოლოგიის, აგრეთვე, რკინის ადრინდელი მეტალურგიის და ადრინდელი რკინის ხანის საზოგადოების ისტორიის საკითხებს. გამოქვეყნებული აქვს 120 სამეცნიერო წერილი და 10-მდე წიგნი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენითა და საპატიო ნიშნის ორდენით. იყო ბათუმის საპატიო მოქალაქე.

თხზულებები
გონიოს განძი, თბ., 1980 (თანაავტორი);
იბერიის ქალაქთა ისტორიის საკითხები, თბ., 1966;
კლდეში ნაკვეთი ქალაქი, თბ., 1965;
უფლისციხე, [წგნ.] 1-2, თბ., 1964-1970;
ძველი აღმოსავლეთის ხალხთა ისტორია, თბ., 1971 (თანაავტორი).
ბრაზილიის გამზირი (ტელესერიალი)

ბრაზილიის გამზირი — კომპანია -ს ბრაზილიური ტელენოველა. ფილმის შემქმნელია ჟოან ემანუელ კარნეირო. სერიალის სახელი რიო-დე-ჟანეიროს უდიდეს ქუჩას, ბრაზილიის გამზირს უკავშირდება, სადაც სერიალის მთავარი მოვლენები ვითარდება. ბრაზილიის გამზირის ჩვენება ბრაზილიის ტელეეკრანებზე 2012 წლის 26 მარტიდან - 19 ოქტომბრამდე მიმდინარეობდა. ტელესერიალის ქართული პრემიერა ტელეკომპანია რუსთავი 2-ის ეთერში 2013 წლის 14 ოქტომბერს გაიმართა.

საერთაშორისო ჩვენება
მერკელის მესამე კაბინეტი

„მერკელის კაბინეტის“ სახელით ფიცის დადების მომენტიდან — 2013 წლის 17 დეკემბრიდან — აღინიშნება გერმანიის ფედერალური მთავრობა საკანონმდებლო პერიოდში.
სამი პარტიისაგან — გქდკ-ის/ ბქსკ-ისა და გსდპ-ისაგან — შემდგარი დიდი კოალიციის კაბინეტის შემადგენლობა საჯარო გახდა 2013 წლის 15 დეკემბერს და წარმოადგენს გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის მთავრობის კაბინეტს.

კოალიციის შეთანხმება ცნობილია სახელით გერმანიის მომავლის ჩამოყალიბება

კაბინეტი
ჯონგლი

ჯონგლი (ჯუნგალი) — სამხრეთ სუდანის შტატი. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. შტატის ფართობია — 122 581 კმ² (ყველაზე დიდი შტატი ფართობის მიხედვით). მოსახლეობა — 1 358 602 კაცი (2008).

ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ბორი. შტატის დასავლეთ ნაწილში, იქ სადაც მდებარეობს ქვეყნის გეოგრაფიული ცენტრი, იგეგმება ქვეყნის ახალი დედაქალაქის რამსელის აშენება.

გეოგრაფია
შტატს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ეთიოპია. სამხრეთიდან აღმოსავლეთი ეკვატორიის და ცენტრალური ეკვატორიის შტატები, დასავლეთიდან ტბების და ერთობის შტატები, ჩრდილოეთიდან კი — ზემო ნილოსის შტატი.
ალუბლის გემო

ალუბლის გემო — აბას კიაროსტამის ფილმი. ფილმმა მიიღო ოქროს პალმის რტო.

სიუჟეტი
ირანელი, აღა ბადი თავისი ავტომობილით თეირანის ახლად მშენებარე გარეუბნების გარშემო დადის და ეძებს პირს, რომელიც ერთობ დელიკატურ სამსახურს გაუწევს მას საკმაო ანაზღაურების საფასურად. ბადის უკვე გათხრილი აქვს სამარე მთებში და მას სჭირდება ადამიანი, რომელიც მას მიწას მიაყრის, მას შემდეგ რაც იგი ძილის წამლის სასიკვდილო დოზას მიიღებს. ბადი ხვდება და ესაუბრება სხვადასხვა ჯურის ხალხს, მათ შორის არიან ახალგაზრდა ქურთი გლეხი, ჯარისკაცი, ავღანეთიდან ლტოლვილი, მედრესეში ღვთისმეტყველების სტუდენტი, მარტოხელა დარაჯი. თითოეული მათგანი უარს ამბობს მისთვის სამსახურის გაწევაზე, მიუხედავად იმისა რომ ანაზღაურება ძალიან მაღალია. მედრესეს სტუდენტი ბადის ეუბნება რომ „ალაჰმა მისცა ადამიანებს სხეული და ადამიანები ვალდებულები არიან პატივი სცენ ალაჰის ნაბოძებს". ერთი მოხუცი თანამგზავრი უყვება ბადის თვითმკვლელობის მცდელობის საკუთარ ისტორიას. მრავალი პრობლემით გატანჯული თავის ჩამოხრჩობას აპირებდა, თუმცა სანამ თავის განზრახვას შეასრულებდა, მან ალუბალი შეჭამა, რომელიც ისე მოეწონა რომ სიცოცხლეზე უარის თქმა გადააფიქრებინდა. სწორედ ეს მოხუცი თანხმდება ბადის სამსახურის გაწევაზე..
ზედაველას ბრძოლა (1724)

ზედაველას ბრძოლა — ოსმალებისა და მათი მოკავშირის, ქართლის მმართველის იესეს (მუსტაფა ფაშა) ბრძოლა კახეთის მეფის კონსტანტინე -ის (მაჰმად ყული-ხანი) წინააღმდეგ ხიდისთავ–ატენის გასაყარზე, ზედაველას ველზე, 1724 წლის 26 სექტემბერს. კახელები დამარცხდნენ და კონსტანტინემ თავს გაქცევით უშველა. ოსმალებმა მტრის მეომართა მოჭრილი თავები ცხრა ურმით თბილისში წაიღეს. მათი ბატონობა ქართლში კიდევ უფრო გამყარდა.
ყაზახეთის ჰიმნი

ყაზახეთის ჰიმნი — ყაზახეთის სახელმწიფო ჰიმნი, რომლის მიღებაც მოხდა 2006 წლის 7 იანვარს. ჰიმნი შექმნილია ჟუმეკენ ნაჟიმედენოვის მიერ 1956 წელს დაწერილი ლექსის საფუძველზე, ხოლო მუსიკის ავტორია შამში კალდაიაკოვი. ლექსის ორიგინალური ტექსტი შეცვალა ყაზახეთის პრეზიდენტმა ნურსულთან ნაზარბაევმა.

ოფიციალური ტექსტი
ჟეზყაზღანი

ჟეზყაზღანი (; 1992 წლამდე ჯეზყაზღანი) — ქალაქი ყაზახეთის ცენტრალურ ნაწილში, ყარაღანდის ოლქში (1997 წლის მაისამდე ჯეზყაზღანის ოლქი). მდებარეობს მდინარე კენგირის აუზში.

1954 წლის 20 დეკემბერს ყაზახეთის სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს გადაწყვეტილებით მუშათა დასახლებას დიდ ჯეზყაზღანს მიენიჭა ქალაქის სტატუსი. ქალაქი არის ქვეყნის ფერადი მეტალურგიის მნიშვნელოვანი ცენტრი.
ყარაღანდა

ყარაღანდა — ქალაქი ყაზახეთში, ყარაღანდის ოლქის ცენტრი. მდებარეობს ყაზახეთის წვრილგორაკების ფარგლებში. აღმოცენდა მეშახტეთა დაბის ადგილზე, რომელიც ყარაღანდის ქვანახშირის აუზის ცენტრში მდებარეობდა. მრეწველობის მთავარი დარგია ქვანახშირის მოპოვება. ადმინისტრაციული თვალსაზრისით გამოიყოფა 2 რაიონი. ქალაქი შედგება ცალკეული მასივებისაგან (ძველი ქალაქი საუკუნის ნახევარი; ახალი ქალაქი — მაიქუდუქი, ფიოდოროვკა და სხვა). მდინარე დიდი ბუქფის ორივე ნაპირზე გაშენებულია კულტურული და დასვენების პარკი. არის ხუროთმოძღვრული ძეგლები. დიდი ინდუსტრიული, სამეცნიერო და კულტურული ცენტრია. 2010 წლისათვის ქალაქში ცხოვრობდა 459,778 ადამიანი. დაარსდა 1931 წელს, ქალაქია 1932 წლიდან, საოლქო ცენტრია — 1936 წლიდან.
მიხეილ კალაშნიკოვი

მიხეილ ტიმოთეს ძე კალაშნიკოვი (დ. 10 ნოემბერი, 1919, სოფ. კურია, ალთაის გუბერნია — გ. 23 დეკემბერი, 2013, იჟევსკი) — სსრკ-ში და რუსეთში სასროლი იარაღის კონსტრუქტორი, ტექნიკური მეცნიერებათა დოქტორი (1971), გენერალ-ლეიტენანტი (1999).

რუსეთის ფედერაციის გმირი, წმინდა ანდრეა მოციქულის ორდენის კავალერი, ორჯერ სოციალისტური შრომის გმირი, ლენინისა და სტალინის პრემიების ლაურეატი, რუსეთის მწერალთა კავშირის წევრი. სკკპ წევრი 1952 წლიდან, სსრკ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი - მოწვევებისა (1950—1958) და - მოწვევების (1966—1989) უდმურტის ავტონომიური რესპუბლიკიდან ( მოწვევა).

მიხეილ კალაშნიკოვი იყო ერთადერთი ადამიანი, რომელსაც მიენიჭა რუსეთის გმირისა და ორჯერ სოციალისტური შრომის გმირის წოდება.

იგი ცნობილი გახდა მსოფლიოში აკ-47 შექმნის წყალობით.
პავლოდარი

პავლოდარი — ქალაქი ყაზახეთში, პავლოდარის ოლქის ცენტრი. განლაგებულია ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ირტიშისპირა ვაკეზე, მდინარე ირტიშის მარჯვენა ნაპირზე. დიდი ნავსადგური, სამხრეთ ციმბირის მაგისტრალზე არსებული რკინიგზის სადგური. დაარსდა 1720 წელს როგორც კორიაკოვსკის ფორპოსტი (შემდეგ სადგური, რომელიც 1861 წელს გარდაიქმნა ქალაქ პავლოდარად). დიდი სამრეწველო ცენტრია. არის ნავთობგადასამუშავებელი, ქიმიური, მეტალურგიული და სხვა ქარხნები. 2010 წლისათვის ქალაქში ცხოვრობდა 353 930 ადამიანი.
ყაზახეთის პრემიერ-მინისტრი

ყაზახეთის პრემიერ-მინისტრი — ყაზახეთის მთავრობის ხელმძთვანელი.

პრემიერ მინისტრების სია
ყირგიზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა (1920–1925)
სახალხო კომისრების საბჭოს თავმჯდომარე
ვიქტორ რადიუს-ზენკოვიჩი (12 ოქტომბერი 1920 – 1921)
მუხამედხაფინ მურზაგალიევი (1921 – სექტემბერი 1922)
საკენ სეიფულინი (სექტემბერი 1922 – ოქტომბერი 1924)
ნუგმეტ ნურმაკოვი (ოქტომბერი 1924 – 19 თებერვალი 1925)

ყაზახეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა (1925–1936)
სახალხო კომისრების საბჭოს თავმჯდომარე
ნუგმეტ ნურმაკოვი (19 თებერვალი 1925 – მაისი 1928)
ურაზ ისაიევი (მაისი 1928 – 5 დეკემბერი 1936)

ყაზახეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა (1936–1991)
სახალხო კომისრების საბჭოს თავმჯდომარე
ურაზ ისაიევი (5 დეკემბერი 1936 – სექტემბერი 1937)
იბრაგიმ ტაჟიევი (სექტემბერი 1937 – 17 ივლისი 1938)
ნურტას უნდასინოვი (17 ივლისი 1938 – 15 მარტი 1946)

მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე
ნურტას უნდასინოვი (15 მარტი 1946 – 24 მარტი 1954)
ელუბაი ტაიბეკოვი (24 მარტი 1954 – 31 მარტი 1955)
დინმუხამედ კუნაევი (31 მარტი 1955 – 20 იანვარი 1960) (1-ჯერზე)
ჟუმაბეკ ტაშენევი (20 იანვარი 1960 – 6 იანვარი 1961)
სალკენ დაულენოვი (6 იანვარი 1961 – 13 სექტემბერი 1962)
მასიმხან ბეისემბაიევი (13 სექტემბერი – 26 დეკემბერი 1962) (1-ჯერზე)
დინმუხამედ კუნაევი (26 დეკემბერი 1962 – 7 დეკემბერი 1964) (2-ჯერზე)
მასიმხან ბეისემბაიევი (7 დეკემბერი 1964 – 31 მარტი 1970) (2-ჯერზე)
ბაიკენ აშიმოვი (31 მარტი 1970 – 22 მარტი 1984)
ნურსულთან ნაზარბაევი (22 მარტი 1984 – 27 ივლისი 1989)
უზაკბაი კარამანოვი (27 ივლისი 1989 – 20 ნოემბერი 1991)

პრემიერ მინისტრი
უზაკბაი კარამანოვი (20 ოქტომბერი 1990 – 14 ოქტომბერი 1991)

ყაზახეთის რესპუბლიკა (1991–დღემდე)
პრემიერ მინისტრი
ნაცრისფერი დამოუკიდებელი კანდიდატი.
ლურჯი: ყაზახეთის ხალხის კავშირი / ნურ ოტან (სახალხო დემოკრატიულიპარტია)
ერის ტბა

ერის ტბა — ტბა ჩრდილოეთ ამერიკაში, დიდი ტბების სისტემაში. ჩრდილოეთი ნაწილი ეკუთვნის კანადას, სამხრეთი — აშშ-ს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 173 მ სიმაღლეზე. ფართობი 25 700 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 64 მ. ნაპირები მაღალია, სუსტად დანაწევრებული, ტბას ერთვის მდინარე დეტროიტი, გამოედინება მდინარე ნიაგარა. სანაოსნოა. გადაჭიმულია დასავლეთ-სამხრეთ-დასავლეთიდან აღმოსავლეთ-ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ 388 კილომეტრზე, სიგანე 92 კილომეტრი. ტბის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში არის მრავალრიცხოვანი კუნძულები. დეკემბრიდან დაწყებული მარტისა და აპრილის ჩათვლით ტბის სანაპირო ნაწილი იყინება. უელენდის არხით შეერთებულია ონტარიოს ტბასთან. მთავარი ნავსადგურებია: ტოლიდო, ბუფალო, კლივლენდი (აშშ), პორტ-კოლბორნი (კანადა).

ტბას სახელი ეწოდა მის სანაპიროზე მცხოვრები ერთ-ერთი ტომის მიხედვით.

1960-1970 წლებში განიცადა წყლის ხარისხის ცვლილება, რაც წყალში ფოსფორიტების დონის მატებასთან და ფსკერულ დანალექებთან იყო დაკავშირებული. წყალმცენარეების გახრწნამ ხელი შეუწყო ტბაში მკვდარი ზონების გაფართოებას. წყალმცენარეების გახრწნილი მასები და დაბინძურებული სანაპირო ხაზები გახდა საბაბი იმისა, რომ ერის ტბის დიდი ნაწილი „მკვდარ ზონად“ გამოაცხადეს. კანადა-აშშ-ის შეთანხმებამ (1972) შესამჩნევად შეამცირა გადმოცლა და ფოსფორიტების ჩადენა ტბაში.

1813 წლის 10 სექტემბერს ერის ტბასთან გაიმართა ბრძოლა ინგლისურ ფლოტილიასა და ამერიკულ ესკადრას შორის. მთელი ბრიტანული ფლოტილია განადგურდა, მოკვდა ან დაიჭრა 134 ადამიანი. ამერიკელებმა დაკარგეს 27 ადამიანი, ხოლო დაიჭრა 96. ინგლისელები იძულებულნი გახდნენ დაეტოვათ დეტროიტი.
ნოკი (ირლანდია)

ნოკი — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს მეიოს საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში. ის უმთავრესად ცნობილია ნოკის ტაძრით, სადაც გადმოცემის თანახმად, 1879 წლის 21 აგვისტოს მოხდა მარიამ ღვთისმშობლის, იოსებ დამწინდველისა და იოანე ღვთისმეტყველის გამოცხადება. საუკუნეში ნოკი, ლურდთან და ფატიმასთან ერთად, გახდა ევროპის უმთავრესი კათოლიკური ადგილი, სადაც ღვთისმშობლის ტაძარია. ყოველწლიურად ნოკს ნახევარ მილიონამდე მომლოცველი სტუმრობს. 1979 წელს სოფელს რომის პაპი, იოანე-პავლე სტუმრობდა.
მეიო (მეიოს საგრაფო)

მეიო — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს მეიოს საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში. მეიო კლერმორისიდან ჩრდილო-დასავლეთით დაშორებულია 10 კმ-ით, ხოლო კასლბარიდან სამხრეთით – 10 კმ-ით.

ისტორია
- საუკუნეების გელურ და ანგლო-საქსურ ქრისტიანულ სამყაროში მეიო მნიშვნელოვან ცენტრს წარმოადგენდა. წმინდა გერალდმა საქსონელი ბერებისთვის აქ მონასტერი დააარსა, ხოლო პირველი აბატი 670 წელს წმინდა გერალდი გახდა. დანიელმა თავდამსხმელებმა მონასტერი 783 და 805 წლებში დაარბიეს, ხოლო საბოლოოდ იგი ვიკინგმა ტურგესიუსმა გაანადგურა 818 წელს.