iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ავამორი

ავამორი — ძირძველი და უნიკალური ალკოჰოლური სასმელი ოკინავაში, იაპონია. იგი მზადდება გრძელი მარცვლოვანი ინდიკას ბრინჯისგან და პირდაპირ არ უკავშირდება ხარშვას (როგორც საკე), მაგრამ ითვალისწინებს დისტილაციას (მაგალითად, როგორც შოჩუ). დღეისათვის ავამორი ტაილანდიდან შემოტანილი ინდიკა ბრინჯისგან არის ნაწარმოები, ბრინჯის ადგილობრივი წარმოება არასაკმარისია შიდა მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად.

ავამორი, როგორც წესი, 30 – 43% ალკოჰოლს შეიცავს, თუმცა „საექსპორტო“ ბრენდები (მათ შორის, იაპონიაში გადაზიდული ბრენდები) 25% ალკოჰოლის შემცველობითაა. ზოგიერთი სახეობა (განსაკუთრებით ჰანაზაკე) 60%-იანია და თან აალებადია. ავამორი იწურება ტრადიციულ თიხის ჭურჭელში, რათა გააუმჯობესოს სასმელის არომატი და გემო.

ყველაზე ხშირად ავამორის მიირთმევენ წყალთან და ყინულთან ერთად. როდესაც ოკინავას რესტორანში მიირთმევენ სასმელს, მას თითქმის ყოველთვის თან ახლავს ყინულის კონტეინერი და წყლის გრაფინი. ავამორის დალევა შეიძლება პირდაპირ, ყინულებთან ან კოქტეილებში გაზავებული. ტრადიციულად, ავამორი ჩასხმულია კარა-კარაში, პატარა თიხის ჭურჭელში, რომელსაც შიგნით პატარა მარმარილო აქვს. მარმარილო გამოყოფდა გამორჩეულ "კარა-კარას" ხმას, ხალხს რომ გაგო ჭურჭელი ცარიელი იყო. ასეთი ჭურჭელი ჯერ კიდევ გვხვდება ოკინავაში, მაგრამ თიხის მარმარილოები ხშირად არ არსებობს.

ოკინავაში დამზადებული ავამორის კიდევ ერთი სახელია კუნძულის საკე ან მოკლედ შიმა.

ზოგადად, ავამორის ფასი იზრდება სასმელის ასაკის მატებასთან ერთად.

ისტორია
ავამორის არსებობა ოკინავას სავაჭრო ისტორიის დამსახურებაა . ის წარმოიშვა ტაილანდური სასმელიდან ლაო ხაო (้ ). გამოხდის ტექნიკამ ოკინავამდე ტაილანდიდან ჩააღწია საუკუნეში, დრო, როდესაც ოკინავა იყო ძირითადი სავაჭრო შუამავალი სამხრეთ აზიაში, ჩინეთსა და იაპონიაში. ავამორი მზადდება ტაილანდური ბრინჯისგან ("-"). ოკინავაელებმა დახვეწეს დისტილაციის პროცესი, გააერთიანეს ახლომდებარე ქვეყნების ტექნიკა, რაც უფრო შესაფერისი გახადა სუბტროპიკული კლიმატისთვის და დაამატეს უნიკალური ადგილობრივი შავი ობის სოკო. - აუკუნებში ავამორი იგზავნებოდა ხარკის სახით ოკინავას ძლიერი მეზობლებისთვის, ჩინეთისა და იაპონიისათვის.

1983 წლის აპრილამდე ავამორს აფასებდნენ როგორც მეორე კლასის შოჩუს. ახლა იგი შეფასებულია, როგორც „ავთენტური ავამორი“.

2017 წელს, საშინაო ბაზარზე გაყიდვების შემცირების გამო, ოკინავას სამი ცნობილი ავამორის ქარხანა გაერთიანებდა და ერთობლივი ძალისხმევით ცდილობდნენ ავამორის დანერგვას საზღვარგარეთის ბაზრებზე, კერძოდ აშშ-სა და ევროპაში. პროდუქტის ევროპული დებიუტი შედგა დიდ ბრიტანეთში, 2019 წლის ივნისში.

კუსუ
როდესაც ავამორი სამი წლის ან მეტი ასაკისაა, მას უწოდებენ კუსუს ( , „ძველი ლიქიორი“). ეს გამოთქმა მხოლოდ ავამორისთვის არის დამახასიათებელი. ის მომდინარეობს ოკინავანიდან. იაპონიის დანარჩენ ნაწილში ეს სიტყვა წარმოითქმის როგორც „კოშუ“ და აღნიშნავს დაძველებსის მქონე საკეს.
ავამორის კონტეინერები გვხვდება ოკინავას გამოქვაბულებში. მეორე მსოფლიო ომის დროს, ოკინავას ბრძოლის წინ, 200 და თუნდაც 300 წლის კუსუ არსებობდა, მაგრამ ყველა ბრძოლაში დაიკარგა.

ეტიმოლოგია
სავარაუდოდ, სიტყვა ავამორი მომდინარეობს სიტყვისგან ბუშტები რომელიც ამოიზრდება და ამოზნექილობა დისტილაციის პროცესი. რაც უფრო მეტი ბუშტია, მით უფრო მაღალია ალკოჰოლის კონცენტრაცია საბოლოო პროდუქტში.
ტროფიმე ჩიტაია

ტროფიმე ჩიტაია (დ. 6 ოქტომბერი, 1899, ახუთი — გ. 12 იანვარი, 1962, თბილისი) — ქართველი სამთო ინჟინერ-გეოლოგი. 1931 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის სამთო-მეტალურგიული ინსტიტუტი. 1931-1962 წლებში მუშაობდა საქართველოს სხვადასხვა გეოლოგიურ დაწესებულებაში. 1961 წელს მიენიჭა საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ინჟინრის წოდება.
გოლა ჩიტაძე

გრიგოლ (გოლა) ჩიტაძე (დ. 1871, გორი — გ. 11 თებერვალი, 1892, თბილისი) — ქართველი რევოლუციონერი, მარქსიზმის ერთ-ერთი პირველი პროპაგანდისტი საქართველოში

ბიოგრაფია
სწავლობდა ჯერ გორის სასულიერო სასწავლებელში, 1881 წლიდან კი თბილისის სასულიერო სემინარიაში. აქტიურად მონაწილეობდა სტუდენტთა რევოლუციურ საქმიანობაში. 1885 წელს იძულებული გახდა სწავლისთვის თავი დაენებებინა. თავის ძმასთან შიო ჩიტაძესთან ერთად იგი მაქსიმ გორკის უახლოესი მეგობარი იყო. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა ხალხოსან რევოლუციონერებთან. მისი წიგნთსაცავით სარგებლობდნენ თბილისის მოწინავე ახალგაზრდები და მუშები. დაძაბულმა მუშაობამ და მეცადინეობამ მისი ჯანმრთელობა შეარყია და იგი მალე გარდაიცვალა.
ვასილ ჩიტაძე

ვასილ ჩიტაძე (დ. 14 ოქტომბერი, 1901, კიევი — გ. 9 იანვარი, 1937, თბილისი) — ქართველი მეტალურგი, საქართველოში მეტალურგიული წარმოების ერთ-ერთი ფუძემდებელი. გიორგი ნიკოლაძის მოწაფე. გამოჩენილი ქართველი პედაგოგისა და საზოგადო მოღვაწის შიო ჩიტაძის შვილი.

ბიოგრაფია
დაიბადა შიო ჩიტაძისა და უსტინა შჩერბანი-ჩიტაძის ოჯახშიმ, კიევში, 1901 წლის 14 ოქტომბერს. მისი მამა, მე-2 სათავადაზნაურო გიმნაზიის ინსპექტორი, 1906 წელს გიმნაზიის შენობაშივე მოკლეს, რის შემდეგაც დედამ თავი მოიკლა და ობლები — ვასილი და მისი ძმა მამიდამ აღზარდა.

გორის სასულიერო სკოლის დამთავრების შემდეგ (1919), ექვთიმე თაყაიშვილის რეკომენდაციით, საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობამ ვასილ ჩიტაძე სასწავლებლად გააგზავნა ქ. გრენობლში (საფრანგეთი). 1928 წელს დაამთავრა გრენობლის უნივერსიტეტის ელექტრო-ქიმიური და ელექტრო-მეტალურგიული ფაკულტეტები. დამთავრებისთანავე მუშაობა დაიწყო იქვე, რეიპერის მეტალურგიულ ქარხანაში. საქართველოში დაბრუნდა 1931 წელს, სწორედ იმ დროს, როცა ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხნის ასაგებად შეიქმნა „საპროექტო ბიურო“ და ქარხნის დასაპროექტებლად მოწვეული იქნა გერმანული ფირმა „სიმენს-ჰალსკე“. ზესტაფონის ქარხნის მშენებლობა დამთავრდა 1933 წელს და სამშობლოში დაბრუნებული დაინიშნა ქარხნის №1 სადნობი საამქროს უფროსად. ვ. ჩიტაძე არის ჭიათურის მაღალხარისხოვანი მანგანუმის გამოყენებით შექმნილი ფეროშენადნობის უნიკალური რეცეპტის ავტორი, მან შესწორება შეიტანა ფირმა „სიმენსის“ მიერ დაპროექტებულ ელექტროღუმელების მუშაობაში, მოაწყო სპეციალური მაცივარი, რამაც მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა ფეროშენადნობთა მიღების ტექნოლოგია.

დააპატიმრეს ზესტაფონში, 1937 წლის 29 ივნისს. 1937 წლის 9 ნოემბერს შედგა შინსახკომის „სამეულის სხდომა“, რომელმაც განუსაზღვრა მუხლები 58-1ბ (სამშობლოს ღალატი), 58-7 (ძირგამომთხრელი საქმიანობა), 58-8 (ტერორიზმი), 58-9 (კომუნიკაციების კონტრრევოლუციური მიზნით განადგურება ან დაზიანება), 58-11 (ორგანიზებული მოქმედება ხელისუფლების დასამხობად). ბრალად დასდეს რომ გადაბირებული იყო საფრანგეთში ქართული ნაციონალ-სოციალისტური ემიგრაციის ხელმძღვანელის სპირიდონ კედიას მიერ. სსრკ-ში შემოგზავნილი იყო დივერსიულ-ჯაშუშური საქმიანობის განსახორციელებლად. გახდა კონტრრევოლუციურ-ტროცკისტული, ტერორისტულ-ჯაშუშური და დივერსიულ-მავნებლური ორგანიზაციის წევრი ფეროშენადნობთა ქარხნაში, სადაც ეწეოდა დივერსიულ საქმიანობას. ინფორმირებული იყო და მიიღო დირექტივა კონტრრევოლუციური ორგანიზაციისგან ტერორის განხორციელების შესახებ. ეწეოდა ჯაშუშურ საქმიანობას გერმანიის დაზვერვის სასარგებლოდ. ვასილ ჩიტაძეს მიესაჯა სასჯელის უმაღლესი ზომა — დახვრეტა და პირადი ქონების კონფისკაცია, რაც აღასრულეს 1937 წლის 10 ნოემბერს.
შიო ჩიტაძე

შიო ჩიტაძე (დ. 4 თებერვალი, 1873, გორი — გ. 4 ივლისი, 1906, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, პუბლიცისტი, პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა გორის სასულიერო სასწავლებელი 1887 წელს. შემდეგ ჩააბარა მისაღები გამოცდები თბილისის მეორე გიმნაზიაში და მესამე კლასში ჩაირიცხა. გიმნაზიაში სწავლის პერიოდში აქტიურად ჩაება საზოგადოებრივ-რევოლუციურ მუშობაში. გიმნაზიის სრული კურსი დაასრულა 1892 წელს და შევიდა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე, მაგრამ ერთ წელიწადში გადავიდა კიევის უნივერსიტეტის ისტორიულ-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, სადაც იგი საუკეთესო სტუდენტად ითვლებოდა.

კიევში აირჩიეს ქართველ სტუდენტთა სათვისტომოს გამგეობის თავმჯდომარედ. მეგობრობდა მწერალ ლესია უკრაინკასთან. უნივერსიტეტი წარმატებით დაასრულა 1897 წელს და მიიწვიეს რუსული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად კიევის გიმნაზიაში, მათ შორის ფუნდკლეევის ქალთა კერძო გიმნაზიაში. ზაფხულობით ხელმძღვანელობდა სახალხო სკოლების მასწავლებელთა პედაგოგიური კვალიფიკაციის ამაღლების კურსებს; აქტიურ მონაწილეობას იღებდა კიევის ჟურნალ-გაზეთებში, რომლებშიც სისტემატურად ათავსებდა ფსიქოლოგიურ და ლიტერატურულ-კრიტიკულ სტატია-ნარკვევებს, ეწეოდა რევოლუციურ მუშობას.

1904 წელს თბლისის ქართული გიმნაზიის გამგე-კომიტეტმა იგი რუსული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად მიიწვია და მან თბილისის ქართულ გიმნაზიაში დაიწყო მუშაობა. მალე იგი გიმნაზიის ინსპექტორად დაინიშნა. ამ თანამდებობაზე დანიშვნისთანავე შეუდგა ქართულ გიმნაზიაში მმართველობის დემოკრატიული სისტემის შემოღებასა და სწავლა-აღზრდის ახალ პედაგოგიკურ-დიდაქტიკურ პრონციპებზე დამკვიდრებას, ამავე პერიოდში უფრო ფართოდ გაშალა რევოლუციური მუშაობა. მისი ინიციატივითა და უშუალო ხელმძღვანელობით მოეწყო 1905 წლის 13 აპრილის მასწავლებელთა ყრილობა თბილისში; მონაწილეობდა თბილისის სკოლების მოსწავლეთა მიტინგზე 1905 წლის სექტემბერში.

იყო სოციალისტ-ფედერალისტების პარტიის წევრი და ამ პარტიის გამოცემების „ცნობის ფურცლისა“ და „შრომის“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი და მუდმივი თანამშრომელი. 1906 წელს მისსავე საცხოვრებელ ბინაში მოკლეს.

მისი ძმა, გოლა ჩიტაძე, მარქსისტი რევოლუციონერი იყო. დაკრძალულია კუკიის სასაფლაოზე. თბილისში არსებობს შიო ჩიტაძის ქუჩა.
გენოვაიტე საბალიაუსკაიტე

გენოვაიტე საბალიაუსკაიტე (დ. 2 აპრილი, 1923, კაუნასი, ლიეტუვა — გ. 23 ივნისი, 2020, მანჰაიმი, გერმანია) — ლიეტუველი ბალეტის მსახიობი, სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1964).

ბიოგრაფია
1934-1938 წლებში სწავლოდა კაუნასის საბალეტო სტუდიაში. 1942 წელს დაამთავრა ლენინგრადის ქორეოგრაფიული სასწავლებელი. 1938-1968 წლებში ხანგამოშვებით იყო კაუნასის ოპერის და ბალეტის თეატრის სოლისტი. 1952 წლიდან ვილნიუსში იყო ხელოვნების სკოლის ქორეოგრაფიული განყოფილების უფროსი. 1970-1971 წლებში სანტიაგოში ჩილეს ეროვნული ბალეტის ბალეტმეისტერ-პედაგოგი.
საბაჟო

საბაჟო — სახელმწიფო დაწესებულება, რომელიც აკონტროლებს სახელმწიფოს საზღვარზე ტვირთის, მათ შორის ბარგისა და საფოსტო გზავნილების გადაზიდვას, უზრუნველყოფს ბაჟისა და სხვა მოსაკრებლების ამოღებას. საბაჟო ამოწმებს ქვეყნის კანონების შესრულებას, აღრიცხავს საიმპორტო და საექსპორტო საქონელს, იბრძვის კონტრაბანდის წინააღმდეგ. მრავალ ქვეყანაში საბაჟო ექვემდებარება ფინანსთა სამინისტროს.
ავტოვაგზალი

ავტოვაგზალი — საავტობუსო მიმოსვლის მომსახურებისთვის განკუთვნილი შენობა-ნაგებობა ან ნაგებობათა კომპლექსი. აქვს მგზავრთა მოსადცელი დარბაზი, მოედანი, საბილეთო სალაროები, სადისპეჩერო, მგზავრთა ჩასხდომა-გადმოსხდომის ბაქნები, ავტობუსის სადგომი მოედნები და სხვა. აგებენ ერთ-ორ და მრავალიარუსიან ავტოვაგზლებს, რომელთაც აქვთ მიწისქვეშა დარბაზები, გვირაბები, გადასასვლელი ხიდები და სხვა. თბილისის ავტოვაგზალი აშენებულია 1973 წელს (არქიტექტორები შოთა ყავლაშვილი. რ. კიკნაძე, ვ. ქურთიშვილი, მხატვარი ზ. წერეთელი).
აზოვის ლაშქრობები

აზოვის ლაშქრობები — რუსეთის იმპერიის სამხედრო მოქმედებები აზოვის ციხის ასაღებად 1695-1696 წლებში რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს.

აზოვის ციხის დაუფლება რუსეთს უხსნიდა გზას აზოვისა და შავი ზღვებისკენ. ლაშქრობა დაიწყო 1695 წლის გაზაფხულზე. აზოვისკენ გაიგზავნა რჩეული პოლკების და დონის კაზაკების არმია (31 ათასი მეომარი, 170 ქვემეხი), რომელიც დაყოფილი იყო სამ რაზმად (სარდლები ფ. ლეფორტი, პ. გორდონი და ა. გოლოვინი). ყირიმის თათართა ძალების შესაბოჭად დნეპრის ქვემოწელისკენ დაიძრა ბ. შერემეტევის არმია (120 ათასი მეომარი). 5 ივლისს რუსეთის ჯარი ხმელეთიდან შემოერტყა აზოვს, რომელსაც 7 ათასიანი გარნიზონი იცავდა. 5 აგვისტოს და 25 სექტემბერს ორი უშედეგო იერიშის შემდეგ ალყა მოხსნეს.

1696 წელს დაიწყო მეორე ლაშქრობის სამზადისი. შეიქმნა აზოვის ფლოტი. შერემეტევის ცხენოსანი ჯარი (70 ათასი მეომარი) კვლავ დნეპრის ქვემოწელისკენ გაიგზავნა. 23-26 აპრილს რუსეთის ჯარი ალექსეი შეინის მეთაურობით სამდინარო და სახმელეთო გით აზოვისაკენ დაიძრა. 3 მაისს პეტრე -ის სარდლობით აზოვისკენ გაცურა გალერების ფლოტილიამ, 27 მაისს კი ლეფორტის სარდლობით რუსეთის ფლოტი (2 სახაზო გემი, 4 ბრანდერი, 23 გალერა და სხვა) ზღვაში გავიდა და აზოვს ალყა შემოარტყა. 14 ივნისს დონის შესართავთან ოსმალეთის ფლოტი გამოჩნდა, მაგრამ დაზარალებული უკანვე გაბრუნდა. 19 ივლისს აზოვის გარნიზონი დანებდა. აზოვის ლაშქრობებმა გამოაჩინა რუსეთის იმპერიისთვის ფლოტის მნიშვნელობა.
შანხაის სამზარეულო

შანხაის სამზარეულო ( ჩინ. ), ასევე ცნობილი როგორც სამზარეულო, ჩინური სამზარეულოს პოპულარული სტილია. ვიწრო გაგებით, შანხაის სამზარეულო გულისხმობს მხოლოდ იმას, რასაც ტრადიციულად ბენბანგის სამზარეულოს უწოდებენ , რომელიც შანხაიში წარმოიშვა; ფართო გაგებით, ეს ეხება სამზარეულოს რთულ და განვითარებულ სტილებს მიმდებარე პროვინციების, ჯიანგსუს და ჟეჟიანის. იგი იღებს "ფერს, არომატს და გემოს", როგორც მის ელემენტებს, ისევე როგორც სხვა ჩინურ-რეგიონული სამზარეულო და განსაკუთრებით ხაზს უსვამს სუნელების გამოყენებას, ნედლეულის ხარისხისა და ორიგინალური არომატის შემცველობას. შანხაი ადრე იყო ჯიანგსუს პროვინციის ნაწილი. როგორც ასეთი, შანხაის სამზარეულო ყველაზე მეტად ჰგავს ჯიანგსუს სამზარეულოს და შეიძლება კვლავ კლასიფიცირდეს, როგორც ჯიანგსუს სამზარეულოს ნაწილი. მიუხედავად იმისა, რომ იგი უფრო მეტად დაუკავშირდა სამზარეულოს და უცხოურ გავლენას, როგორც საერთაშორისო ქალაქი. დასავლეთის გავლენის მიღებამ შანხაის სამზარეულოში გააჩინა უნიკალური სამზარეულოს სტილი, რომელიც ცნობილია როგორც ჰაიპაის სამზარეულო.

მახასიათებლები
შანხაის კერძები, როგორც წესი, წითელი და კაშკაშა ჩანს, რადგან ისინი ხშირად ღვინოში მწნილდება. ისინი მზადდება სხვადასხვა მეთოდების გამოყენებით, მათ შორის ცხობა, ჩაშუშვა, მოხრაკვა, დაორთქლვა და ღრმად წვა. თევზი, კიბორჩხალა და ქათამი მზადდება "მათრობელა" ალკოჰოლური სასმელებით და მიირთმევენ სწრაფად მოხარშულს, ორთქლზე მომზადებულს ან უმს. დამარილებული ხორცი და ბოსტნეული ასევე ხშირად გამოიყენება სხვადასხვა კერძების გასამაგრებლად. შაქარი შანხაის სამზარეულოს მნიშვნელოვანი ინგრედიენტია, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც იგი სოიოს სოუსთან ერთად გამოიყენება. კიდევ ერთი მახასიათებელია ზღვის მრავალფეროვანი პროდუქტის გამოყენებაა. ბრინჯს უფრო ხშირად მიირთმევენ, ვიდრე ლაფშებს ან ხორბლის სხვა პროდუქტებს.
შანხაის სამზარეულო ხაზს უსვამს სუნელების გამოყენებას ნედლეული ინგრედიენტების ორიგინალური არომატის შენარჩუნებისას. იგი მიზნად ისახავს მსუბუქი არომატისა და უფრო მსუბუქი და ოდნავ ტკბილი გემოს მიღწევას, ზოგიერთ სხვა ჩინურ სამზარეულოსთან შედარებით. ტკბილი და მჟავე ტიპური შანხაის გემოა. მიმზიდველი პრეზენტაცია ასევე მნიშვნელოვანია შანხაის სამზარეულოში, ინგრედიენტები ფრთხილად იჭრება და წარმოდგენილია ფერის ჰარმონიზაციის მიზნით.

ისტორია
შანხაის სამზარეულო ჩინეთის ათ ძირითად სამზარეულოს შორის ყველაზე ახალგაზრდაა, თუმცა მას 400 წელზე მეტი ხნის ისტორია აქვს. ტრადიციულად მას უწოდებენ -ის სამზარეულოს. ის აღმოცენდა და დინასტიებში ( 1368-1840 წლებში). მე -19 საუკუნის გვიანდელ ნაწილში, მას შემდეგ, რაც შანხაი გახდა მთავარი შიდა და საერთაშორისო სავაჭრო პორტი, ბენბანგის კერძებმა განიცადა მნიშვნელოვანი ცვლილებები, რაც გავლენას იღებს სხვა სამზარეულოებისგან, რაც მას სირთულეს მატებს.

კერძები შანხაის სამზარეულოში
გველთევზა - (; ;; ; ) - მზადდება დაჭრილი გველთევზით და ხორბლის ლაფით.

ციყვის ფორმის მანდარინის თევზი (; ;) - თევზი ღრმად შემწვარია. ის ყვითელი და წითელი ფერისაა, ის ფირფიტაზე ციყვის ფორმითაა ნაჩვენები.

ხორცი და ფრინველი
ბეგგარის ქათამი (; ; ) - ქათამი გახვეულია ლოტოსის ფოთლებში, რის შედეგადაც მიიღება გემრიელი და ნაზი ხორცი. ლეგენდის თანახმად, ცინგის დინასტიის მათხოვარმა იგი მოიპარა და ქათამი ტალახის ქვეშ დამალა.
ლეო ბაქრაძე

ლეო პეტრეს ძე ბაქრაძე (დაბადების სახელი ლეონიდე ბაქრაძე; დ. 5 ნოემბერი, 1930, თბილისი — გ. 29 აპრილი, 1994, მოსკოვი) — ქართველი კინორეჟისორი, კინოდოკუმენტალისტი და მსახიობი, ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1983).

დაიბადა ქალაქ თბილისში 1930 წლის 5 ნოემბერს. დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი 1953 წელს, 1976 წელს კი მოსკოვის უმაღლესი სარეჟისორო კურსები. ბაქრაძე არის რიგი დოკუმენტური და სამეცნიერო-პოპულარული ფილმების რეჟისორი, მათ შორის — „ინგლისური დღიური“ (1966), „ხალხი და პლანტაციები“ (1968), „ექსპო-67“ (1968), „ისწრაფე სიკეთის ქმნა“ (1975), „დრო არ ითმენს“ (1981), „ქართველები დიდ თეატრში“ (1982), „მე თბილისელი ვარ“ (1982), „მარშალი“ (1983), „გამალამაზეთ“ (1984), „მთელი გულით“ (1987), „ადამიანი ოჩამჩირედან“ (1982) და სხვა.

1970-1973 წლებში იყო „კინოს სახლის“ დირექტორი. მის ნამუშევრებს მიღებული აქვს რამდენიმე მნიშვნელოვანი საერთაშორისო პრიზი: კრაკოვის მოკლემეტრაჟიანი ფილმების საერთაშორისო კინოფესტივალის საპატიო დიპლომი (1979, „ისწრაფე სიკეთის ქმნა“), აშხაბადის საკავშირო კინოფესტივალის პრიზი და დიპლომი (1979, „ცით გატაცებულნი“), დუშანბეს საკავშირო კინოფესტივალის პრიზი და დიპლომი (1980, „გული“), ვილნიუსის საკავშირო კინოფესტივალის პრიზი (1981, „მრავალჟამიერი“) და მოსკოვის საერთაშორისო კინოფესტივალის ჟიურის სპეციალური პრიზი (1981, „გული“). ნათამაშები აქვს ქართულ პოპულარულ ფილმებში: „ჭრიჭინა“ (1954) და „უძინართა მზე“ (1992).

ლეო ბაქრაძე გარდაიცვალა 1994 წლის 29 აპრილს მოსკოვში.
ვუალი (ფოტოგრაფია)

ფოტოგრაფიული ვუალი — გამჟღავნებულ კინო და ფოტომასალაზე მიღებული გაშავება, რომელიც წარმოიქმნება ლითონური ვერცხლის აღდგენის შედეგად იმ ადგილებში, სადაც ექსპონირებისას სინათლემ ფოტოშრეზე არ იმოქმედა.

ფოტოგრაფიული ვუალი ამცირებს გამოსახულების კონტრასტულობას. ფოტოგრაფიული ვუალის წინააღმდეგ ბრძოლის მიზნით სამჟღავნს უმატებენ კალიუმბრომიდსა და სხვა ნივთიერებებს, რომლებიც გამჟღავნების ამორჩევითობას ადიდებენ.
ლიმონჩელო

ლიმონჩელო — იტალიური ლიმონის ლიქიორი, რომელიც ძირითადად სამხრეთ იტალიაში იწარმოება, განსაკუთრებით ნეაპოლის ყურის ირგვლივ, სორენტინის ნახევარკუნძულზე, ამალფის სანაპიროზე, ასევე პროჩიდას, ისკიასა და კაპრის კუნძულებზე. მას ასევე ამზადებენ კალაბრიაში, აბრუცოში, ბაზილიკატაში, აპულიაში, სიცილიაში, სარდინიაში, ლიგურიაში, საფრანგეთის პატარა ქალაქ მენტონსა და მალტის კუნძულ გოზოზე. ჩრდილოეთ იტალიაში სასმელს ხშირად ლიმონჩინოს უწოდებენ. ის პოპულარული სახლში მომზადებული სასმელია, რომლის უამრავი სხვადასხვა რეცეპტია ხელმისაწვდომი.

მიუხედავად იმისა, რომ ლიმონჩელოს წარმოშობის ზუსტ თარიღთან დაკავშირებით კამათი მიმდინარეობს, სასმელი სულ ცოტა 100 წლის მაინც არის.

ლიმონჩელოს ოდნავ მღვრიე შესახედაობა აქვს, რაც სასმელში მცირე რაოდენობით (დაახლ. 100 ნანომეტრი) ე.წ "სასიცოცხლო ზეთების" იგივე ეთერზეთების დამატებითაა გამოწვეული. ჰიდროფობური ეთერზეთების სპონტანური ემულგირება წყლისა და ალკოჰოლის ნარევში ოუზოს ეფექტის სახელითაა ცნობილი.

წარმოება
ტრადიციულად, ლიმონჩელო ფემინელოს ჯიშის ლიმონით მზადდება, ისინი ასევე ცნობილია როგორც სორენტოს ან სფუზატოს ლიმონები. მათ კანს, რბილობის გარეშე გამოხდილ სპირტში ყრიან, სანამ ზეთს არ გამოიღებენ. მიღებულ ყვითელ სითხეს შემდეგ ე.წ "მარტივ სიროფს" (ასევე ცნობილი როგორც შაქრის ან/და ბარის სიროფი. წყლისა და შაქრის ნარევი) შეურევენ. შაქრისა და წყლის შეფარდება, ისევე როგორც ტემპერატურა გავლენას ახდენს სასმელის ფერსა და სიწმინდეზე, სიბლანტეზე და არომატზე. გაუმჭვირვალე ლიმონჩელოები შაქრის სიროფისა და ლიმონის ზეთების სპონტანური ემულგირების შედეგია (ასევე ცნობილი როგორც ოუზოს ეფექტი).

პოპულარობა
ლიმონჩელო იტალიაში ყველაზე პოპულარულ ლიქიორთა შორის მეორე ადგილზეა კამპარის შემდეგ. ლიმონჩელო ასევე გამოიყენება სხვადასხვა კოქტეილების, ფუნთუშეულისა და ნაყინის მოსამზადებლად.

ალკოჰოლის შემცველობა
ალკოჰოლის შემცველობა შესაძლოა ფართო დიაპაზონში მერყეობდეს, განსაკუთრებით სახლში მომზადებულ ლიმონჩელოებს შორის, თუმცა საშუალოდ ის 25-30% ალკოჰოლს შეიცავს.

ვარიანტები
ლიმონჩელოს მრავალი სახესხვაობა არსებობს: მელონჩელო (ნესვით მომზადებული. - იტალ. ნესვი), არანჩელო (ფორთოხლით მომზადებული. - იტალ. ფორთოხალი), ფრაგონჩელო (მარწყვით მომზადებული. - იტალ. მარწყვი) და სხვ. ასევე არსებობს ვერსია, რომელშიც შაქრის სიროფის ნაცვლად რძეა გამოყენებული. მას კრემა დი ლიმონჩელო ჰქვია და ჩვეულებრივ ლიმონჩელოსთან შედარებით ნაკლებ (დაახლ. 17%) ალკოჰოლს შეიცავს.
პინა კოლადა (კოქტეილი)

პინა კოლადა არის ტკბილი კოქტეილი, რომელიც მზადდება: რომისგან, ქოქოსის რძისა და ანანასის წვენისაგან. მას მიირთმევენ ყინულთან ერთად დაბლენდერებულს, ან უბრალოდ ყინულიანს. კოქტეილის ჭიქის მოსართავად ძირითადად იყენებენ ანანასს ან დაშაქრულ ალუბალს. ზოგიერთ შემთხვევაში კი ორივეს.

კოქტეილის სახელი ესპანურიდან მომდინარეობს და იგი ითარგმნება როგორც: , "ანანასი", "დაწურული". სახელი დაკავშირებულია კოქტეილის სამი ინგრედიენტიდან ერთ-ერთთან: ახლად დაწურულ ანანასის წვენთან. პინა კოლადას სამშობლო პუერტო-რიკოა.

ისტორია
პინა კოლადას შექმნის შესახებ არსებულ ისტორიებში, უძველესი ამბავი მე-19 საუკუნის პუერტო-რიკოელ მეკობრეზე, რობერტო კოფრესიზე მოგვითხრობს. მან თავის ეკიპაჟს საბრძოლო სულის ასამაღლებლად დაალევინა სასმელი, რომელიც დღესდღეობით პინა კოლადას სახელითაა ცნობილი. სასმელი ქოქოსის, ანანასისა და თეთრი რომის ნაზავი გახლდათ. იგი 1825 წელს გარდაიცვალა და პინა კოლადას რეცეპტიც დაიკარგა. ისტორიკოსი ჰაიდი რიჩარდი ამ ისტორიის სისწორეს ეჭვქვეშ აყენებს.

სასტუმრო ჰილტონის ადმინისტრაცია კი ამტკიცებს, რომ კოქტეილი პუერტო-რიკოში არსებულ ჰილტონის სასტუმროში შეიქმნა 1954 წელს. ამ დროს სასტუმროში ბარმენად მუშაობდა რამონ მარერო. ისტორიის მიხედვით, მან შექმნა პინა კოლადას რეცეპტი, რადგან მისი აზრით ეს გემო ზუსტად გამოხატავდა პუერტო-რიკოულ ბუნებას.

სხვა ვერსიების მიხედვით შესაძლებელია რომ კოქტეილი 1963 წელს შექმნილიყო, ბარმენის დონ რამონ პორტას მინგოტის მიერ.

1978 წელს, პინა კოლადა პუერტო-რიკოს ოფიციალური სასმელი გახდა.

აღსანიშნავია, რომ კოქტეილში რამდენიმე წვეთ ლაიმის წვენსაც ამატებდნენ. მჟავე არომატი ტკბილ კოქტეილს უფრო პიკანტურ გემოს აძლევდა.

10 ივლისს აშშ-ში პინა კოლადას დღეს აღნიშნავენ.

კოქტეილი მსოფლიოს ყურადღების ცენტრში მაშინ მოექცა, როდესაც რუპერტ ჰოლმსმა, კომპოზიტორმა და მომღერალმა, პინა კოლადას სიმღერა შექმნა. სიმღერა მალევე გახდა პოპულარული მსოფლიოს მასშტაბით.

მომზადება
პინა კოლადას ორიგინალი რეცეპტი ასეთია: 85 მლ ქოქოსის რძე, 170 მლ ანანასის წვენი, 43 მლ თეთრი რომი ერევა ერთმანეთს და ითქვიფება ყინულთან ერთად. ისხმება წინასწარ გაცივებულ ჭიქაში, რომელიც ირთვება ანანასით ან ალუბლით, ან ორივეთი.

პუერტო-რიკოს დედაქალში, სან ხუანში კოქტეილს შემდეგი ხერხით აკეთებენ:

ინგრედიენტები:

1 უნცია ნაღები

6 უნცია ახლად დაწურული ანანასის წვენი

1 უნცია ქოქოსის რძე

2 უნცია რომი (ნებისმიერი სახის)

4 უნცია დამტვრეული ყინული

მეთოდი:
ბლენდერში ითქვიფება ინგრედიენტები და შემდეგ ემატება ყინული, ყინულიანი მასა ითქვიფება 15 წამის განმავლობაში. შემდეგ ისხმება 12 უნციან ჭურჭელში. რა თქმა უნდა, ამ მეთოდის მიხედვითაც, კოქტეილის ჭიქის მორთვა მისი მომზადების ბოლო საფეხურია.

ვარიაციები
"ამარეტო კოლადა" ისეთი პინა კოლადაა, რომელშიც რომს, იტალიური ლიქიორი, ამარეტო ანაცვლებს.
"პინიტა კოლადა" არის უალკოჰოლო პინა კოლადა.
"ჩი ჩი" გახლავთ პინა კოლადა, რომლის ინგრედიენტებშიც რომს არაყი ცვლის.
"კივი კოლადა"-ში ანანასის წვენს კივი და მისი წვენი ანაცვლებს.
"სკოტსმენ კოლადა"-ში კი პინა კოლადას უალკოჰოლო ინგრედიენტებს სკოჩი ემატება.