ახალი ათონის მღვიმე

ახალი ათონის მღვიმე, ანაკოფიის მღვიმე, ივერიის მღვიმე — კარსტული მღვიმე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის ქედის სამხრეთ მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 220 მ სიმაღლეზე ახალი ათონის ტერიტორიაზე, ივერიის მთის (344 მ) ჩრდილო კალთაზე; კურორტ ახალი ათონიდან დაშორებულია 1,5-2 კილომეტრით. ჯამური სიღრმე 183 მ, ჯამური სიგრძე 3285 მ, მოცულობა 1,5 მლნ. მ³-ს აღემატება. სამხრეთულ დარბაზებში წყალდიდობისას იჭრება წყალი; მღვიმის უდაბლესი სართული წყლით არის ავსებული. ერთ-ერთი სიფონური ტბის სიღრმე 26 მ აღწევს. მღვიმეში ჰაერის ტემპერატურა უდრის 12,6 °-14,4 °-ს, ხოლო შეფარდებითი ტენიანობა 94-100 %-ს.

ახალი ათონის მღვიმის აღმოჩენისა და შესწავლისათვის მკვლევართა ჯგუფს, კერძოდ, ზურაბ ტინტილოზოვს, შალვა ყიფიანს, არსენ ოქროჯანაშვილს, არქიტექტორებსა და ინჟინერ-მშენებლებს, კერძოდ, ვიქტორ გოცირიძეს, გაიოზ ჯაყელს, ერმალოზ მამულიას, ივანე კოჟუხოვს, გივი ციმინტიას, რაფიელ რიჟინაშვილს, ანატოლი გოფს, ვალერი ვოუბასა და თეიუმურაზ მარკოზაშვილს მიენიჭათ სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია.

ახალი ათონის მღვიმე 1961 წელს აღმოაჩინა და შეისწავლა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბატონიშვილის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტმა. „საქქალაქმშენსახპროექტის“ ინსტიტუტის პროექტით ტურისტული მიზნებისათვის კეთილმოწყობილ იქნა „თბილგვირაბმშენის“ მიერ და გაიხსნა 1975 წელს.

1975 წლის 4 ივლისს ახალი ათონის მღვიმეში ამოქმედდა ახალი ათონის მღვიმური რკინიგზა, რომლის ხაზის სიგრძე 1291 მეტრია. აქვს 3 სადგური. აღსანიშნავია, რომ 1975-2014 წლებში ახალი ათონის მღვიმეს ემსახურებოდა რიგის ვაგონსაშენი ქარხნის მიერ გამოშვებული ელექტრომატარებელი „ტურისტი“, ხოლო 2014 წლიდან იგი შეცვალა ელექტრომატარებელმა ეპ-563-მა, რომელიც აგრეთვე რიგის ვაგონსაშენი ქარხნის მიერაა გამოშვებული.

1994 წელს ასტეროიდ იდის ერთ-ერთ კრატერს, რომლის დიამეტრი 0,8 კმ.-ია, ახალი ათონის მღვიმის სახელი ეწოდა.

მდებარეობა და ბუნებრივი პირობები
ახალი ათონის მღვიმე ძირითად ტურისტულ-საექსკურსიო ტრასაზე მდებარეობს; საქართველოს დედაქალაქ თბილისიდან იგი დაშორებულია 430, ხოლო სოხუმიდან 24 კილომეტრით. ახალი ათონის მღვიმის ბუნებრივი ჩასასვლელი, ფართოპირიანი და შვეულკედლებიანი უფსკრული, ზღვის დონიდან 220 მ სიმაღლეზე იხსნება. მღვიმე ჩასახულია ქვედაცარცული ასაკის სქელშრეებრივ, ძლიერ ნაპრალოვან კირქვებში და შედგება ვერტიკალური (ჯამური სიღრმე 183 მ) და ჰორიზონტალური (ჯამური სიგრძე 3285 მ) სიღრუეებისაგან. აღსანიშნავია დიდი დარბაზები: „აფხაზეთი“, „ქართველ სპელეოლოგთა დარბაზი“, „ტაძარი“, „სოხუმი“, „თბილისი“, „ჰელიქტიტების დარბაზი“ და სხვა. ზოგიერთი მათგანი მდიდრულადაა მორთული სხვადასხვა სიდიდისა და ფორმის სტალაგმიტებით, ფარდებით, გაქვავებული ჩანჩქერებითა და სხვა. ცალკეულ დარბაზებშია პლასტიკური თიხის დიდი სისქის (10-30 მ) ნალექები, ნგრეული მასალა. მღვიმის თავისებურებაა დარბაზების გიგანტურობა. მღვიმური სისტემის მოცულობა 1,5 მლნ. მ³-ს აღემატება. ამ მხრივ ის ერთ-ერთი უდიდესია მსოფლიოში. მღვიმეში ჰაერის ტემპერატურა წლის განმავლობაში 12,6-14,4 °, ხოლო შეფარდებითი ტენიანობა 94-100 % ფარგლებში ირყევა. მღვიმეში გვხვდება კიბოსნაირნი, ობობასნაირნი, მრავალფეხიანები და სხვა.

„აფხაზეთი“
დარბაზს, რომელსაც უშუალოდ ერწყმის ვერტიკალური სისტემა „აფხაზეთი“ ეწოდა. ამ დარბაზში არსენ ოქროჯანაშვილმა პირველმა დადგა ფეხი. ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის მკვლევართათვის ეს პირველი ცდა დიდ სპელეოლოგიურ სარბიელზე ბედნიერი აღმოჩნდა. დარბაზ „აფხაზეთს“ ტომრისებური ფორმა აქვს. მისი სიგრძე 150 მეტრია, სიმაღლე 20-30, სიგანე 30-40 მეტრი, ხოლო ფსკერის ფართობი 4570 კვ. მ-ს უდრის. დამრეცფსკერიანი დარბაზის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში მოთავსებულია სიფონური ტბა, რომლის დონეს მნიშვნელოვანი რხევა ახასიათებს. მასში წყლები შემოდის როგორც ვერტიკალური სისტემის გავლით, ისე დღემდე უცნობი არხებით. აღმოჩენის მომენტიდან ათის წლის განმავლობაში ყველაზე დიდი წყალდიდობა 1971 წლის 12-14 დეკემბერს აღინიშნა.

ფლორა
ახალი ათონის მღვიმის ფლორა წარმოდგენილია ხავსებით, სოკოებითა და ბალახოვანი მცენარე ალბინოსით. მღვიმის შესწავლა დაიწყო 1961 წელს საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის სპელეოლოგიურმა ექსპედიციამ. „საქქალაქმშენსახპროექტის“ ინსტიტუტის პროექტით ტურისტული მიზნებისათვის კეთილმოწყობილ იქნა „თბილგვირაბმშენის“ მიერ და გაიხსნა 1975 წელს. ახალი ათონის მღვიმის მონახულება წლის ნებისმიერ დროს შეიძლება.
სარკინიგზო ტრანსპორტის უნიკალურ ობიექტს ახალი ათონის მღვიმური რკინიგზა წარმოადგენს, რომელიც გაიხსნა 1975 წლის 4 ივლისს. აქვს 3 სადგური. 1975-2014 წლებში ახალი ათონის მღვიმეს ემსახურებოდა რიგის ვაგონსაშენი ქარხნის მიერ გამოშვებული ელექტრომატარებელი „ტურისტი“, ხოლო 2014 წლიდან იგი შეცვალა ელექტრომატარებელმა ეპ-563-მა, რომელიც აგრეთვე რიგის ვაგონსაშენი ქარხნის მიერაა გამოშვებული.

გალერეა