iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პატარა მანიანი

პატარა მანიანი — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის ჩრდილო-დასავლეთით 2-3 კილომეტრზე, ჯოხთანის ხევის მარცხენა ნაპირას, ადგილ პატარა მანიანში. თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით. ტყით დაფარულ ნასოფლარზე შემორჩენილია ნასახლარი ბუდეები (64; 45, 43 მ. და ა.შ.) და წითლად და ჩალისფრად გამომწვარი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები. მოპოვებული მასალა ინახება თბილისის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში.
საყინულე

საყინულე — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის ჩრდილო-დასავლეთით 4-5 კილომეტრზე, ჯოხთანის ხევის მარჯვენა ნაპირას, ადგილ ბოგირებში. ნასოფლარზე შეიმჩნევა ნასახლარი ბუდეები; აიკრიფა ადრინდელი ფეოდლაური ხანის წითლად და ჩალისფრად გამომწვარი თიხის ჭურჭლის ნატეხები. გამოვლინდა ფიქალით ნაგები ქვაყუთები. მიცვალებულები დაკრძალულია ქრისტიანული წესით. სამარხების ნაწილი კოლექტიურია. ყველა სამარხი უინვენტაროა.
გლდანის პირველი სამაროვანი

გლდანის პირველი სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის განაპირას, სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ბორცვზე, მოქმედი სასაფლაოს გვერდით, ადგილ კალოებში. თარიღდება ფეოდალური ხანით. სამარხები წარმოადგენს ქვის ბრტყელი ფილებით ნაგებ ქვაყუთებს, რომლებიც დამხრობილია აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ. მათი ნაწილი სანახევროდ გაშიშვლებულია.
თომას ვულფი

თომას კლეიტონ ვულფი (დ. 3 ოქტომბერი, 1900 — გ. 15 სექტემბერი, 1938) — ადრეული საუკუნის ამერიკელი რომანისტი.

მის კალამს ოთხი რომანი, არაერთი მოთხრობა, პიესა და ნოველა ეკუთვნის. მწერლის შემოქმედებისთვის დამახიასიათებელია ორიგინალური, პოეტური, რაფსოდული და იმპრესიონისტული პროზისა და ავტობიოგრაფიის სინთეზი. მის წიგნებში ამერიკული კულტურა მგრძნობიარე, სოფისტიკური და ჰიპერანალიტიკური პერსპექტივიდანაა ასახული.

გარდაცვალების შემდეგ ვულფს უილიამ ფოლკერმა თაობის უდიდესი ტალანტი უწოდა. თავისი შემოქმედებით ვულფმა გავლენა მოახდინა ისეთ მწერლებზე, როგორებიც არიან ჯეკ კერუაკი, რეი ბრედბერი და ფილიპ როთი. ვულფი, როგორც ავტობიოგრაფიული პროზის ერთ-ერთი პირველი ავტორი, თანამედროვე ამერიკული ლიტერატურის მნიშვნელოვან წარმომადგენლად ითვლება. აგრეთვე იგი ყველაზე სახელგანთქმულ ჩრდილოეთ კაროლინელ მწერლად მიიჩნევა.

ქართულ ენაზე ნათარგმნია ვულფის რომანები: „მოხედე შენს სახლს, ანგელოზო“ და „შინ ვეღარასოდეს დაბრუნდები.“
სპირიდონ ლეკვეიშვილი

დეკანოზი სპირიდონ ლეკვეიშვილი (ერისკაცობაში სპირიდონ გიორგის ძე ლეკვეიშვილი; დ. 1868, ქუთაისის მაზრა — გ. 25 დეკემბერი, 1922) — ქართველი სასულიერო პირი. საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების გამგეობის წევრი. წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ქუთაისის განყოფილების წევრი (1913).

ბიოგრაგია
სპირიდონ ლეკვეიშვილი დაიბადა 1868 წელს ქუთაისის გუბერნიაში მღვდლის გიორგი ლეკვეიშვილის ოჯახში. პირველდაწყებითი განათლება მამის მეთვალყურეობის ქვეშ მიიღო. 1883–1887 წლებში სპირიდონი ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელში სწავლობდა, ხოლო 1887 წელს თბილისის სასულიერო სემინარიაში ჩაირიცხა, რომელიც 1893 წელს პირველი ხარისხის დიპლომით დაასრულა. სემინარიის დასრულების შემდეგ იმერეთში დაბრუნდა, მასწავლებლობას მიჰყო ხელი და აქვე დაოჯახდა.1895 წლის 24 მარტის გარდაეცვალა მამა, სანავარდოს (სამტრედია) მაცხოვრის სახელობის ეკლესიის წინამძღვარი, და იმერეთის ეპისკოპოსმამა გაბრიელმა (ქიქოძე) სპირიდონს სასულიერო პირად გახდომაზე მოუწოდა. 1895 წლის მაისში მეუფე გაბრიელმა სპირიდონი ჯერ დიაკვანად აკურთხა, ხოლო ერთ კვირაში მღვდელად მესხეთის ყოვლადწმინდა სამების სახელობის ეკლესიის წინ დაასხა ხელი და წინამძღვრად განამწესა. 1897 წელს მამა სპირიდონი საგვერდულით დააჯილდოვეს.1898 წელს იმერეთის ეპისკოპოსმა ბესარიონმა (დადიანი) მამა სპირიდონი, როგორც განათლებული მოძღვარი და სემინარიის კურსდამთავრებული ქუთაისში გადაიყვანა და სასულიერო სასწავლებელში პედაგოგად და იქაური კარის ეკლესიის წინამძღვრად დაადგინა. 1902 წლის 6 მაისს მამა სპირიდონი სკუფიით დაჯილდოვდა.1906 წელს იმერეთის ეპისკოპოსმა ლეონიდმა (ოქროპირიძე) ქუთაისის მთავარანგელოზთა სახელობის ეკლესიის წინამძღვრად დაადგინა, ხოლო 1910 წლის 15 მაისს კამილავკა ეწყალობა. 1915 წლის აღდგომას მამა სპრიდონს სამკერდე ოქროს ჯვარი უბოძეს. 1917 წლის 12 მარტს, როდესაც აღსდგა საქართველოს სამოციქულო მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტოკეფალია, იმერეთის ეპარქია დროებით მმართველი მღვდელმთავრის გარეშე დარჩა. ეპარქიაში შეიქმნა დროებითი სასულიერო მმართველობა, რომლის ერთ-ერთი წევრი მამა სპირიდონიც გახლდათ. იგი აგრეთვე მონაწილეობდა როგორც იმერეთის ეპარქიის დელეგატი 1917 წლის 8-17 სექტემბერის გამართულ პირველ და 1920 წლის 27 ივნისს გამართულ მეორე საეკლესიო კრებაზე. 1918 წლის აღდგომას ეკლესიაში ერთგული და ნაყოფიერი მოღვაწეობის გამო დეკანოზის წოდება მიენიჭა. დეკანოზი სპირიდონი 1922 წლის 25 დეკემბერს გარდაიცვალა. დაკრძალულია ქუთაისში.
თეთრი გიორგის ეკლესია (დიღომი)

თეთრი გიორგის ელესია — არქიტექტურული ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში, სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით, მთაზე. შესასვლელის თავზე, მოზრდილ ნაცრისფერ ქვაზე ამოკვეთილი მხედრული წარწერის მიხედვით, ეკლესია 1863 წელს აუშენებია ვინმე ზაქარიას.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია საშუალო ზომის თლილი ქვით. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთით ღრმა ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც ერთი სარკმელია. თითო სარკმელი სამხრეთისა და დასავლეთის კედლებშა.დარბაზი გადახურულია ნახევარწრიული კამარით. ინტერიერში კედლები და კამარა შელესილია. ბათქაშის კვალი გარედანაც ეტყობა კედლებს. ეკლესიის ირგვლივ ძველი სასაფლაოა, აქ მრავლადაა საუკუნის წარწერიანი და მარტივრელიეფიანი საფლავის ქვები.
კავთის წმინდა გიორგის ეკლესია (დიღომი)

კავთის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში, სოფლის განაპირას, სამხრეთით, მთავარ გზასთან. აგებულია საუკუნეში.

ეკლესია დარბაზულია, შვერილაფსიდიანი, ნაგებია ქვიშაქვითა და რიყის ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. დასავლეთის კარი გაუქმებულია. ეკლესიას ექვსი თაღოვანი სარკმელი აქვს: ერთი აფსიდშია, ორ-ორი ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კედლებში, ერთი დასავლეთის კედელში, კარის თავზე. აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს ნიშებია. დარბაზი ხის კონსტრუქციის ცილინდრული კამარითაა გადახურული. ინტერიერი შელესილია. იატაკზე მოგებულია თლილი ქვის კვადრები. დასავლეთის ფასადზე კარის არქიტრავს ასრულებს არქივოლტი. არქიტრავის ზევით, სწორკუთხა ქვაზე ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ეკლესიას წრეთარგითა და ლილვით შედგენილი ლავგარდანი აქვს.
დიღმის კვირაცხოვლის ეკლესია

დიღმის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში, ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მინდორში. აგებულია საუკუნეში.

ნახევარწრიული აფსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია წყვილ პილასტრზე დაყრდნობილი სატრიუმფო თაღით. აფსიდში ერთი სარკმელი და ორი ღრმა ნიშია. დარბაზის გრძივ კედლებზე სამ-სამი მარტივ კაპიტელიანი მასიური პილასტრია, რომლებსაც ეყრდნობა ნახევარწრიული კამარის საბჯენი სამი თაღი. გრძივი კედლები შეკრულია კამარის საბჯენი თაღების ფუძეებში ჩასმული მრგვალი ხის ძელებით. დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სარკმელია, სამხრეთისაში ორი. ინტერიერში კედლები შელესილი და შეთეთრებულია. ეკლესია მოხატული ყოფილა ფრაგმენტები გადარჩენილია მხოლოდ ჩრდილოეთ კედლის ცენტრალურ ნაწილში. სიუჟეტი გაურკვეველია. აღმოსავლეთის ფასადის სარკმლის თავზე, კედლის წყობაში გამოსახულია ჯვარი.
ნაქულბაქევის წმინდა გიორგის ეკლესია

ნაქულბაქევის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში, საქართველოს სამხედრო გზის აღმოსავლეთით 1 კილომეტრზე, საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის დიღმის სასწავლო საცდელი მეურნეობის დეკორატიული განყოფილების ტერიტორიაზე. თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი პირმოსწორებული ქვით. ამჟამად ნაგებობას სახურავი აღარა აქვს (გადახურული ყოფილა კრამიტით). შესასვლელი სამხრეთიდანაა. დასავლეთ კარი ამოშენებულია. ორივე კარი გარედან არქიტრავით, ხოლო შიგნიდან ნახევარწრიული კამარით არის გადახურული. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიულ ღრმა აფსიდში ოთხი ნიშია, სამი ჩრდილოეთით, ერთი სამხრეთით. დარბაზის ნახევარწრიული კამარის საბჯენი თაღი მარტივკაპიტელებიან მასიურ პილასტრებს ეყრდნობა. დარბაზის კედლებს გასდევს რიყის ქვის დაბალი ჩამოსაჯდომი. ეკლესიას ოთხივე მხარეს თითო სარკმელი აქვს. სარკმლების ქვედა ნაწილი ძლიერ დამრეცი და საფეხურებიანია. სამხრეთისა და ჩრდილოეთის სარკმლები თაღოვანია. დასავლეთის სარკმელი გარედან მრგვალია. ეკლესია შელესილი ყოფილა. სამხრეთის და დასავლეთის ფასადებზე, შესასვლელების თავზე წრეშ ჩასმულია ტოლმკლავა რელიეფური ჯვარი. საუკუნეში ეკლესიისთვის აგურის ლავგარდანი შეუყოლებიათ და ფასადები შეულესიათ.
ტობოლი

ტობოლი — მდინარე ყაზახეთსა და რუსეთში; ირტიშის (ობის აუზი) მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 1591 კმ, აუზის ფართობი 426 ათასი კმ². ყაზახეთში ტობოლის აუზში მდებარეობს ვრცელი გაუდინარი არე (62 000 კმ²). სათავეს იღებს მდინარეების ქოქფექთისაისა და ბოზბიეს შეერთების შედეგად. ზემო წელზე მიედინება თურღაის პლატოზე და აქვს მთის მდინარის ხასიათი, შუა და ქვემო წელზე — დასავლეთ ციმბირის ვაკეზე, ფართო ტერასულ ხეობაში, სადაც 5 კმ-მდე სიგანის ჭალები და მრავალი ნამდინარევი ტბაა. ქალაქ ტობოლსკთან ერთვის ირტიშს. ტობოლის აუზში დაახლოებით 20 000 ტბაა საერთო ფართობით 9000 კმ². დიდი შენაკადებია: უბაგანი, სუერი, ტაპი (მარჯვენა); აიატი, ტუი, ისეტი, ტურა, ტავდა (მარცხენა). უპირატესად იკვებება თოვლის წყლით (წლიური ჩამონადენის 60%), ქვემო წელზე იზრდება წვიმის წყლის წილი. ყველაზე ჭარბწყლიანი პერიოდია მაისიდან და ივნისამდე, მცირეწყლიანი — აგვისტოდან მარტამდე. ქვემოთში წყლის საშუალო მრავალწლოვანი ხარჯი 810 მ³/წმ-ია (ჩამონადენის წლიური მოცულობა — 25,6 კმ³), იყინება ნოემბერში, ლღვება აპრილში. მდინარის და მის შენაკადთა წყალი გამოიყენება წყალმომარაგებისა მიზნით და სარწყავად. ყაზახეთის ტერიტორიაზე მასზე მდებარეობს მრავალწლოვანი რეგულირების ზემო ტობოლისა და ყარათომარის წყალსაცავები; რუსეთის ტერიტორიაზე — სეზონური რეგულირების კურგანის წყალსაცავი. სანაოსნოა შესართავიდან მდინარე ისეტის შერთვამდა (437 კმ). მის ნაპირებზეა ქალაქები: ლისაკოვსკი, რუდნი, კოსტანაი (ყაზახეთი), კურგანი, იალუტოროვსკი, ტობოლსკი (რუსეთი).
პი (ფილმი)

პი ― 1998 წლის ამერიკული ფსიქოლოგიური თრილერი, დარენ არონოფსკის პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი.

სათაურში ნახულისხმებია მათემატიკური მუდმივა პი. ფილმი იკვლევს რელიგიას, მისტიციზმსა და მათემატიკის ურთიერთმიმართებას სამყაროსადმი.

ფილმი მოგვითხრობს ახალგაზრდა მათემატიკოსზე, რომელიც სამყაროს წესრიგსა და რიცხვებს შორის კავშირის პოვნის იდეითაა შეპყრობილი. ფილმში მაყურებელს ეხატება ორი, ერთმანეთისგან სრულიად განსხვავებული სამყარო: არასრულყოფილი, არარაციონალური ადამიანთა სამყარო და ზუსტი და მკაცრად ჩამოყალიბებული მათემატიკური სამყარო.

თემები
მათემატიკა
ფილმში მათემატიკისა და მათემატიკური თეორიების მიმართ არაერთ რეფერენსიას ვხვდებით. მაგალითად, მაქსი ოქროს კვეთის პრინციპს ამჩნევს ყველგან, მათ შორის საფონდო ბირჟის მონაცემებში. მაქსის რწმენის მიხედვით, დივერსიულ სისტემებს, რომლებიც არასწორხაზოვან დინამიკას გამოხატავენ, აერთიანებთ საერთო ფორმა, რაც ქაოსის თეორიის შედეგების მსგავსია. ეს თეორია გვთავაზომს მექანიზმს გარკვეული ფენომენებისა და არასწორხაზოვანი სისტემების ასახსნელად, რომელთა წარმოდგენაც ფორმების სახითაა შესაძლებელი. ფილმის კულმინაციურ მომენტში, როცა მაქსი თავს იბურღავს, გატეხილ სარკეში ბიფურკაციული დიაგრამის მსგავს ფორმას ვხედავთ.

გოს თამაში
ფილმში მაქსი ყოფილ მენტორთან, სოლთან, ერთად პერიოდულად თამაშობს გოს. ეს თამაში, რომელმაც ისტორიულად მათემატიკის განვითარებას შეუწყო ხელი, მარტივი წესებისგან შედგება, თუმცა კომპლექსურ სტრატეგიას მოითხოვს. ორივე პერსონაჟი თამაშს, როგორც სამყაროს მისეული ხედვის მოდელს, ხედავს; სოლი ამბობს, რომ გო კომპლექსური და ქაოსური სამყაროს მიკროკოსმოსია, ხოლო მაქსი მიიჩნევს, რომ თამაშის მსვლელობასთან ერთად მისი კომპლექსურობა თანდათან მცირდება, სვლების შესაძლო კომბინაციათა რაოდენობა იკლებს და მათი წინასწარგანსაზღვრა უფრო და უფრო შესაძლებელი ხდება. შესაბამისად, მისი რწმენით, თამაში გარკვეულ წესრიგს ემორჩილება.
მამერტინელები

მამერტინელები (, „მარსის შვილები“; ) — დაქირავებული რაზმი იტალიიდან, რომლებიც სირაკუზის ტირანმა და სიცილიის თვითგამოცხადებულმა მეფე აგათოკლემ (ძვ. წ. 361–289) დაიქირავა მათი სამშობლო კამპანიიდან.

ისტორია
მას შემდეგ რაც სირაკუზა დამარცხდა მეშვიდე სიცილიურ ომში, ძვ. წ. 307 წელს ქალაქი მესინა კართაგენელებს გადაეცა. აგათოკლეს გარდაცვალების შემდეგ მამერტიანელებმა მესინა დაიკავეს. იგივე ბედი ეწია მესინის სრუტის აღმოსავლეთით მდებარე იტალიურ ქალაქ რეგიუმს. რეგიუმის შეშინებულმა მოსახლეობამ დახმარება რომს სთხოვა. რომაელებმა გამოგზავნეს 4000 კაციანი გარნიზონი დეციუს იუბელიუს კამპანუსის მეთაურობით. ძვ. წ. 271 წელს აჯანყება რომაელებმა ჩაახშეს, ხოლო ქალაქი მის მკვიდრ მოსახლეობას დაუბრუნეს.

მესინაში დარჩენილ კამპანიელების წინააღმდეგ სირაკუზელების ახალი ტირანი ჰიერონ იბრძოდა. საბოლოოდ მან მდინარე ლონგანუსთან გამართულ ბრძოლაში კამპანიელები დაამარცხა. მაშინ მამერტინელების ერთმა ნაწილმა, როგორც ისტორიკოსი პოლიბიოსი გადმოგვცემს, კართაგენლებს დაუკავშირდა, ხოლო მეორე ნაწილი სისხლით მონათესავე რომაელებს. თავდაპირველად რომის სენატი ყოყმანობდა ამ საკითხის გადაწყვეტაში, მაგრამ სახალხო კრებამ დაადგინა მამერტინელების დასახმარებლად კონსულის მეთაურობით მესანაში ჯარი გაეგზავნა, ასე წარმოიქმნა რომაელებსა და კართაგენლებს შორის ხანგრძლივი ბრძოლის საბაბი. მამერტიანელები რომის მოკავშირეები გახდნენ .

რომაელებმა მეფე ჰიერონ -ს თხოვნით მიმართეს, რათა შეეწყვიტა მესინაზე თავდასხმები. კართაგენელები აღშფოთდნენ რომის მოულოდნელი პოლიტიკით. ამავდროულად კართაგენელმა ადმირალმა ჰანონმა, რომელმაც ფლოტი მესინის ნავსადგურებში შეიყვანა, მოახერხა არა მხოლოდ ჰიერონის დაზავება მამერტიანელებთან, არამედ ქალაქის ციტადელის დაკავებაც. ამ მოვლენებმა განაპირობა რომის მიერ კართაგენის წინააღმდეგ ომის გამოცხადება და ორი ლეგიონი კონსულ აპიუს კლავდიუს კაუდექსის მეთაურობით ჩავიდა სიცილიაში.

მიუხედავად იმისა, რომ კართაგენელები მესინის სრუტეს აკონტროლებდნენ, კონსულმა მაინც შეძლო ღამის საფარქვეშ სიცილიაზე გადასვლა მოკავშირეთა ფლოტის გამოყენებით. მამერტინელებს ამასობაში უკვე განედევნათ კართაგენელები და ქალაქი რომაელებს გადასცეს. კართაგენელებმა გარნიზონის მეთაური ჰანონი ქალაქის დაკარგვისთვის ჯვარს აცვეს . ამ მოვლენების შედეგად ძვ. წ. 264 წელს დაიწყო პირველი პუნიკური ომი.
მოწითალო-მურა ტრიქოლომა

მოწითალო-მურა ტრიქოლომა — ტრიქოლომას გვარის სოკო ტრიქოლომასებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს აზიას, ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკას.

ერთი წყარო მას შხამიან ან არსაჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, ხოლო მეორე წყარო — საჭმელად ვარგისად.

სოკო პირველად აღწერა შვედმა მიკოლოგმა ელიას მაგნუს ფრისმა 1818 წელს როგორც . მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა გერმანელმა მიკოლოგმა პაულ კუმერმა 1871 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ქუდის დიამეტრი – 3-8 სმ, განიერზარისებრია, შემდგომში — ამობურცული, ლორწოვანი ზედაპირით, სადა, მოწითალო ან წაბლისფერ-მურა. სიბერეში ან გაშრობის შემდეგ ნაყოფსხეული შავდება.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები შეზრდილია ან ამოკვეთილი, მოთეთრო, ახასიათებს მურა ლაქები, მომწიფებისას მუქდება.

ფეხის სიგრძე — 4-6 სმ, სისქე — 1-1,5 სმ, ცილინდრულია, ზოგჯერ ძირში დაწვრილებული, მთლიანი, მოთეთრო, შეზრდილია სიგრძივი მოწითალო-მურა ბეწვებით.

რბილობი — თეთრია, დაზიანებისას ოდნავ ყავსიფერდება. ახასიათებს ფქვილის სუნი და მომწარო გემო.

სპორები – 5-73-5 მკმ, კვერცხისებრი, სადა, უფერული.

გავრცელება და ეკოლოგია
იზრდება ნიადაგზე, ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, ასევე პარკებში, მხოლოდ მუხის ქვეშ.

გავრცელების არეალი მოიცავს აზიას, ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკას.

სეზონი — ზაფხულ-შემოდგომით.

მსგავსი სახეობები
გამოყენება
წყაროთა ერთი ნაწილი მას შხამიან ან არასაჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, ხოლო წყაროთა მეორე ნაწილი კი — საჭმელად.

იაპონიაში სადაც მისგან მოწამვლის შემთხვევები საკმაოდ გავრცელებულია, იაპონელმა მეცნიერებმა მასში ტოქსიკური ნივთიერება აღმოაჩინეს, რომელიც იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას, ღებინებასა და დიარეას.

გალერეა
კონსერვატიზმი საქართველოში

კონსერვატიზმი საქართველოში — პოლიტიკური შეხედულებების ვრცელი სისტემა საქართველოში, რომელიც ხასიათდება ქრისტიანული ღირებულებებისა და ნაციონალური იდენტობის დაცვით. ქართულ კონსერვატიულ საზოგადოებას შეიძლება ასევე შეფასდეს როგორც ნატივისტური. ის აერთიანებს სხვადასხვა ორგანიზაციებსა და ჯგუფებს, რომელთაგან ზოგიერთი მჭიდროდ არის დაკავშირებული საქართველოს მართლმადიდებლურ ეკლესიასთან. საქართველოს მოსახლეობაში შედარებით კულტურული კონსერვატიზმი დომინირებს. მათი რეაქცია მხოლოდ ცვლილებების უარყოფა იყო. ქართული კონსერვატიზმის იდეური ქვაკუთხედი ლიტერატურის სახით გვევლინებოდ, რამაც მოგვიანებით გავლენა იქონია ქართული ნაციონალიზმის ჩამოყალიბებაზე, რომლის ფუძემდებელად „შვილთა“ თაობის წარმომადგენელი ილია ჭავჭავაძე ითვლება. ახალგაზრდობის ადრეულ პერიოდში ილია ნაციონალისტია, შემდგომ ხდება ლიბერალი, ბოლოს კი კონსერვატორულ პოზიციას იკავებს მთელი რიგი საკითხების მიმართ. კონსერვატიზმის იდეურ საფუძვლად ილიას მიაჩნდა „ის წყობა, რომელიც ცხოვრებას უკვე აღმოუჩენია, დაუდგენია და დღეს მოქმედებს“, ლიბერალიზმისა კი „ის — რასაც დღევანდელი დღე თხოულობს“. ილია თვლიდა, რომ ყველა ერი, რომელიც ისტორიის ღირსია, ამ „ორნაირ აზრთა წყობის“ ძირითად პრინციპებზე უნდა აგებდეს თავის ცხოვრებას — ე.ი. სახელმწიფოებრიობას — პოლიტიკური სისტემის, ეკონომიკისა და სოციალური პოლიტიკის პრიორიტეტებს. დამოუკიდებლობის მიღების დღიდან საქართველოში ლიბერალურ პოლიტიკურ ძალებსა და რელიგიურ კონსერვატორებს შორის დაპირისპირება გრძელდება, რაც გამოწვეულია სოციალური და ეკონომიკური რეფორმებით, რომელიც მიზნად ისახავს ქვეყნის ევროკავშირთან დაახლოებას.

2003 წლის ვარდების რევოლუციის შემდეგ ქვეყანაში ფეხის მოკიდება დაიწყო ლიბერალურმა იდეოლოგიამ, განსაკუთრებით კი, სამოქალაქო ნაციონალიზმმა; განმტკიცდა ლიბერალურლი ღირებულებები და გაიზარდა ეკლესიის მიმართ გამოთქმული კრიტიკა, რაზეც გავლენა ასევე გლობალიზაციამ და ინტერნეტზე გაზრდილმა წვდომამ იქონია.

რადიკალურად განწყობილი კონსერვატიული ჯგუფები მონაწილეობდნენ 2021 წლის 5 ივლისის ძალადობრივ ქმედებებში.

ჯგუფები და ორგანიზაციები
პოლიტიკური პარტიები
ახალი მემარჯვენეები
ერთიანი საქართველო — დემოკრატიული მოძრაობა
საქართველოს კონსერვატიული პარტია
თავისუფლება
პატრიოტთა ალიანსი
ქართული მარში
კონსერვატიული მოძრაობა
ქართული იდეა
თავისუფალი საქართველო
კონსერვატიული (მონარქისტული) პარტია
ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი

პიროვნებები
ლევან ვასაძე
გურამ ფალავანდიშვილი
ლევან ჩაჩუა

სხვა
საქართველოს ეკლესია
მართლმადიდებელ მშობელთა კავშირი
ევრაზიის ინსტიტუტი
.
ასავალ-დასავალი
 ობიექტივი
- (ალტ-ინფო)
მიხეილ ზაუტაშვილი

მიხეილ (გივი) ზაუტაშვილი (დ. 5 თებერვალი, 1938, ბერშუეთი, გორის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სპორტსმენი. საბჭოთა კავშირისა და საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი

დაიბადა 1938 წლის 5 თებერვალს ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბერშუეთში. 1976-1980 წლებში იყო სსრკ ძიუდოისტთა ნაკრების მწვრთნელი. მისი აღზრდილები არიან ოლიმპიური თამაშების, მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონები: შოთა ხაბარელი, თემურ ხუბულური (ორივე ძიუდო), იოსებ ახალბედაშვილი, აკაკი ხანიშვილი (ორივე სამბო).

1998 წელს დააჯილდოეს ღირსების ორდენით.
ოთარ ზაუტაშვილი

ოთარ ზაუტაშვილი (დ. 9 ოქტომბერი, 1931, თბილისი — გ. 3 აპრილი, 2005) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1981).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1931 წლის 9 ოქტომბერს, თბილისში. 1949 წელს დაამთავრს თბილისის 24–ე საშუალო სკოლა, ხოლო 1954 წელს შ. რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო–სამსახიობო ფაკულტეტი. 1955-2005 წლებში მუშაობდა რუსთაველის სახელობის თეატრში. 1987 წელს პარალელურად ასრულებდა დირექტორის მოადგილის მოვალეობას. სხვადასხვა დროს იყო რეჟისორის ასისტენტი, სპექტაკლის წამყვანი, რეჟისორი. დადგა რამდენიმე სპექტაკლი, ასრულებდა სახასიათო როლებს.

გადაღებულია ფილმებში. „არდადეგებზე“ (მ. კოკოჩაშვილი, 1962, პილოტი), „ბოდიში, თქვენ გელით სიკვდილი“ (ყ. მგელაძე, 1965), „პიერი, პოლიციის თანამშრომელი“ (დ. რონდელი, 1965), „ჩემი მეგობარი ნოდარი“ (დ. რონდელი, 1967), „ქვევრი“ (ი. კვირიკაძე, 1970), „ვერის უბნის მელოდიები“ (გ. შენგელაია, 1973, ყასაბი მიხაკა), „დათა თუთაშხია“ (გ. ლორთქიფანიძე, გ. გაბესკირია, 1978, მახოს მეაბჯრე) და სხვა.
ასქარ მამინი

ასქარ უზაქბაიული მამინი (; დ. 23 ოქტომბერი, 1965) — ყაზახეთის პრემიერ-მინისტრი 2019-2022 წლებში. ყაზახეთის პირველი ვიცე-პრემიერი 2016 წლის 9 სექტემბრიდან 2019 წლის 21 თებერვლამდე. 2008-2016 წლებში ყაზახეთის რკინიგზის პრეზიდენტი. 2008 წლიდან არის ყაზახეთის ყინულის ჰოკეის ფედერაციის პრეზიდენტი. 2019 წლის 21 თებერვლიდან 25 თებერვლამდე ყაზახეთის პრემიერ-მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელი.

ნურ-სულთანის აკიმი 2006-2008 წლებში და ტრანსპორტისა და კომუნიკაციის მინისტრი დანიალ ახმეტოვის კაბინეტში, 2005-2006 წლებში. მამინი არის ყაზახეთის მმართველი პარტიის, ნურ-ოტანის წევრი.

ყაზახეთის პრემიერ-მინისტრი იყო 2019 წლის 25 თებერვლიდან. 2022 წლის 5 იანვარს ყაზახეთის პრეზიდენტმა, ყასიმ-ჟომართ თოყაევმა ქვეყანაში მიმდინარე მასობრივი საპროტესტო აქციების ფონზე მთავრობის გადადგომის შესახებ გადაწყვეტილებას ხელი მოაწერა. პრემიერ-მინისტრის მოვალეობის დროებით შემსრულებლად ალიხან სმაილოვი დაინიშნა.
ფლორინ ვლაიკუ

ფლორიან ვლაიკუ (დ. 26 ივლისი, 1986, ბუქარესტი) — რუმინელი მორაგბე. ბუქარესტის „სტიაუასა“ და რუმინეთის ნაკრების მორაგბე. რუმინეთის ნაკრებში ჩატარებული აქვს ყველაზე მეტი, 124 კეპი და ნაკრებისათვის მოპოვებული აქვს ყველაზე მეტი ქულა – 992. ნათამაშები აქვს 2007, 2011 და 2015 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატებზე.
დანიელ ზაგორაცი

დანიელ ზაგორაცი (დ. 7 თებერვალი, 1987) — ხორვატი ფეხბურთელი. ამჟამად თამაშობს ზაგრების „დინამოში“, მეკარის პოზიციაზე. კარიერის დიდი ნაწილი გატარებული აქვს „სპლიტში“.

ტიტულები
სპლიტი

ხორვატიის მეორე საფეხბურთო ლიგა: 2009-10

დინამო ზაგრები

ხორვატიის პირველი საფეხბურთო ლიგა: 2017-18,2018-19, 2019-20
ხორვატიის საფეხბურთო თასი: 2016-17, 2017-18
ხორვატიის საფეხბურთო სუპერთასი: 2019
მარია მეკლენბურგ-შვერინელი

მარია მეკლენბურგ-შვერინელი , დაბადების სახელია მარია ალექსანდრინა ელიზაბეთ ელეონორა ცუ მეკლენბურგი , აგრეთვე ცნობილია, როგორც მარია პავლოვნა (; დ. 14 მაისი, 1854, ლუდვიგზლოსტი, გერმანია ― გ. 6 სექტემბერი, 1920, კონტრექსევილი, საფრანგეთი) ― მეკლენბურგ-შვერინის დიდ ჰერცოგ ფრიდრიხ ფრანც -ის ქალიშვილი. რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე -ის ძის, დიდ მთავარ ვლადიმერის მეუღლე 1874-1909 წლებში. რუსეთში იგი ცნობილი იყო „უდიდესი დიდი მთავრის“ მეტსახელით.

ბიოგრაფია
მარია დაიბადა 1854 წლის 14 მაისს ლუდვიგზლოსტში. იგი იყო მეკლენბურგ-შვერინის დიდ ჰერცოგ ფრიდრიხ ფრანც -ისა და მისი მეუღლის, ავგუსტა როის ცუ კოისტრიცის შუათანა შვილი და უფროსი ქალიშვილი. მისი დედმამიშვილებიდან აღსანიშნავია დიდი ჰერცოგი ფრიდრიხ ფრანც და ასევე ნიდერლანდების დედოფალ ვილჰელმინას მეუღლე, პრინცი ჰაინრიხი.

1874 წლის 28 აგვისტოს პრინცესა მარია დაქორწინდა რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე -ისა და იმპერატრიცა მარია ალექსანდროვნას შუათანა ძეზე, დიდ მთავარ ვლადიმერ ალექსანდროვიჩ რომანოვზე. ქორწინებამდე ცოტა ხნით ადრე მან უარყო ლუთერანობა, მართლმადიდებლობა მიიღო და მასთან ერთად მარია პავლოვნას სახელიც. ვინაიდან იგი რუსეთის იმპერატორ პავლე -ის შთამომავალი იყო, მარიამ ეს სახელი სპეციალურად შეარჩია, რათა ხაზი გაესვა თავისი რუსული ფესვებისათვის.

მარია და ვლადიმერი ქორწინების შემდეგ მდინარე ნევასთან მდებარე ვლადიმირის სასახლეში დაბინავდნენ. აქ მან შემდეგ წლებში სამი ვაჟი და ერთი გოგონა გააჩინა. მოგვიანებით, როდესაც ტახტი მარიას ქმრის ძმისწულმა, იმპერატორმა ნიკოლოზ -მ დაიკავა, მათი სასახლე რუსი კოსმოპოლიტების თავშეყრის ადგილად იქცა და დიდი პოპულარობითაც სარგებლობდა დედაქალაქში. თავად მარიას იმპერატორ ნიკოლოზთან და იმპერატრიცა ალექსანდრა ფიოდოროვნასთან არც ისე კარგი ურთიერთობა ჰქონდა, რამეთუ მათ ვაჟები არ უჩნდებოდათ, მარიას კი ტახტი თავისი შვილებისთვის უნდოდა, რომელიც მათ მართლაც დარჩებოდა იმპერატორს რომ მემკვიდრე არ გასჩენოდა ცარევიჩი ალექსეის სახით.

1909 წელს გარდაიცვალა დიდი მთავარი ვლადიმირიც, რის გამოც მარიამ მთელი ყურადღება თავის ვაჟებზე გადაიტანა. 1917-18 წლებში რუსეთში განვითარებული მოვლენების ფონზე, როდესაც მონარქია დაემხო, საიმპერატორო ოჯახის წევრები კი ბოლშევიკებმა დახვრიტეს, მარია თავის შვილებთან ერთად საფრანგეთში გაიქცა. იმავდროულად, ვინაიდან სხვა მემკვიდრეები ცოცხლები აღარ იყვნენ, რომანოვების დინასტიის მეთაური და ტახტის პირველი მემკვიდრე მისი უფროსი ძე, დიდი მთავარი კირილი გახდა.

ემიგრაციაში მარია და მისი შთამომავლები თავს მისი უამრავი და უძვირფასესი სამკაულების გაყიდვით ირჩენდნენ. მან დიდი ბრიტანეთის სამეფო ოჯახს მიჰყიდა თავისი დიდი ბებიის, იმპერატრიცა ეკატერინე -ისაგან დანატოვარი 100-კარატიანი გვირგვინი და თავად ნაპოლეონის ცოლის, იმპერატრიცა ჟოზეფინ დე ბოარნეს ნაქონი 5-კარატიანი ყელსაბამი. ეს ყველაფერი დედოფალმა მარია ტეკელმა შეიძინა, დღეისათვის კი მათ მისი შვილიშვილი, დედოფალი ელისაბედ ფლობს და აქტიურად იყენებს.

თავად მარია 1920 წლის 6 სექტემბერს, 66 წლის ასაკში გარდაიცვალა საფრანგეთში, ემიგრაციაში. დაკრძალულია იქვე, კონტრექსევილის წმინდა ვლადიმერისა და წმინდა მარიამ მაგდალინელის სახელობის სამლოცველოში.

შვილები
ხაიამ მირზაზადე

ხაიამ ჰადი-ოღლუ მირზაზადე (; დ. 5 ოქტომბერი, 1935 — გ. 30 ივლისი, 2018) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი კომპოზიტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
ხაიამ მირზაზადე ბაქოში 1935 წლის 5 ოქტომბერში ქალაქის ისტორიულ ნაწილში — იჩერი-შახერში დაიბადა. 1957 წელს აზერაბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორია დაამთავრა. კარა კარაევის მოწაფე.

1957 წლიდან აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში ასწავლიდა. 1969-დან 1983 წლამდე. — აზერაბიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიის კომპოზიციის კათედრის გამგე.

სიმფონიური და კამერული ნაწარმოებების, დრამატული სპექტაკლებისა და კინოფილმების მუსიკის, ლირიკული სიმღერების ავტორი. აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2000 წლის 7 ოქტომბერს განკარგულებით დაჯილდოვდა ორდენით „შოხტარი“. 2010 წლის 7 ოქტომბერს დაჯილდოვდა „ღირსების“ ორდენით. გარდაიცვალა 2018 წლის 30 ივლისს სიცოცხლი 82 წლის თავზე. ბაქოს მუსიკალურ აკადემიაში გამომშვიდობების შემდეგ დაკრძალეს საპატიო ხეივანში.