iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ქვემო ბოლნისის წმინდა გიორგის მონასტერი

ქვემო ბოლნისის წმინდა გიორგის მონასტერი (ასევე მოძველებული — ქაფანაქჩის ეკლესია) — წმინდა გიორგის სახელობის საუკუნის სამეკლესიანი ბაზილიკა და მონასტერი. მდებარეობს ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ბოლნისში. მონასტერი ბოლნისის სიონისკენ მიმავალ გზაზე მდებარეობს.

2019 წლის საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს დირექტორის ნიკოლოზ ანთიძის შესაბამისი ბრძანებით კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.

ტაძარი არის სამეკლესიანი ბაზილიკა, გეგმაში კვადრატს მიახლოვებული. აგებულია ნათალი სხვადასხვა ფერის ტუფისა და ქვიშაქვით. ტაძარს აღმოსავლეთით ნახევარწრიული განზიდული აფსიდა აქვს. კედლები დასრულებული იყო შეკბილული ლავგარდნით (ფრაგმენტები დაცულია შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში), რომელიც ტაძრის აღდგენისას შეიცვალა მარტივი თაროსებრი კარნიზით.

ტაძარი კრამიტით იყო გადაურული. ეკლესიის ბოლო განახლებისას გადაიხურა თუნუქით. ცენტრალური ტაძარი განათებულია აღმოსავლეთის, დასავლეთის და სამხრეთის ორი ფართო სარკმლით, რომელთა ნახევაწრიული თავსართები განზე განზიდული ჰორიზონტალური მკლავებით სრულდებოდა (ამჟამად მხოლოდ კვალი იკითხება). ტაძარს შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი ორია, ორივე არქიტრავული გადახურვით. შუაში მდებარე კარი უფრო ფართოა, ვიდრე დასავლეთისა. ნახევარწრიული აფსიდის კონქი იმპოსტებზე გადასულ თაღს ეყრდნობა. დარბაზი სადაა და მარტივად გადაწყვეტილი. კედლები არაა დანაწევრებული.

კამარას არ აქვს საბჯენი თაღები. გვერდითა ეკლესიები გაცილებით დაბალია ცენტრალურთან შედარებით. სამხრეთის ნავი სამი თაღით გახსნილი გალერეა იყო, რომელიც აღმოსავლეთით ნალისებრი აფსიდით სრულდებოდა. აფსიდას სარკმელი არ აქვს. თაღები მრგვალ სვეტებს ეყრდნობოდა. ამჟამად ნავიდან მხოლოდ აფსიდა და დასავლეთის კედლის ნაწილია დარჩენილი. ჩრდილოეთის ეკლესიაში გასასვლელი ცენტრალური ეკლესიიდანაა. ის ვიწრო დერეფნისებური ნაწილია, რომელიც აღმოსავლეთით ასევე ნალისებრი აფსიდითაა დასრულებული. აფსიდა აქაც სარკმლის გარეშეა. ტაძრის ჩრდილოეთ კედელში, აფსიდის წინ კვადრატული ნიშია.

აფსიდის კონქი აქაც იმპოსტებს ეყრდნობოდა. კამარა კი ტაძრის ჩრდილოეთ კედელზე შექმნილ თარსებრ შვერილზე იყო გადასული. ტაძრის ფასადები სადაა. დეკორი არსებობს სარკმელთა თავსართებისა და შესასვლელთა არქიტრავზე შესრულებულ რელიეფური ორი კომპოზიციის სახით. მარჯვენა კარის თავზე მოცემული იყო მედალიონში ჩასმული ქრისტე, რომელსაც ორი ანგელოზი აღამაღლებდა. ამჟამად მხოლოდ ანგელოზთა ფრთების ნაწილია შემორჩენილი. მარცხენა კარის თავზე წარმოდგენილია ტახტზე დაბრძანებული ღვთისმშობლის ამაღლება ასევე ორი ანგელოზის მიერ.

აფსიდის ღერძზე, ქვემოდან მესამე რიგში, ქვაზე ამოკვეთილია ასომთავრული ანბანის ასო „რ“. 2012 წელს ჩატარებული რეაბილიტაციის შედეგად ცენტრალურ ეკლესიას გაუკეთდა აგურის კამარა და სახურავი, ჩაისვა სარკმლები და კარები. აღდგა ტაძრის გარშემო არსებული გვიანი პერიოდის გალავანი. ტაძრისდან ჩრდილო-დასავლეთით 30 მეტრში აშენდა საღვდელმთსახურო დამხმარე ნაგებობა. ამჟამად მძიმე მდგომარეობაშია რელიეფები, რომელთაგან ქრისტეს ამაღლება აღარ იკითხება, ხოლო ღვთისმშობლის ამაღლების რელიეფი ფრაგმენტულია.
ფიზიოთერაპია

ფიზიოთერაპია (ბერძნ. - ბუნება და თერაპია) — მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის ფიზიკური ფაქტორების გავლენას ადამიანის ორგანიზმზე და შეიმუშავებს მათი გამოყენების მეთოდებს სხვადასხვა დაავადების მკურნალობის, პროფილაქტიკისა და რეაბილიტაციისათვის. ბუნებრივ საკურორტო ფაქტორებს (ბალნეოთერაპია, კლიმატოთერაპია, ტალახით მკურნალობა და სხვა) შეისწავლის კურორტოლოგია, რომელიც ფიზიოთერაპიასთან ერთად შეადგენს ერთიან, სამედიცინო დისციპლინას. სამკურნალო ვარჯიში, მასაჟი და მექანოთერაპია განეკუთვნება სამკურნალო ფიზკულტურას. ფიზიოთერაპიის ცნება მოიცავს იმ ფიზიკური ფაქტორების შესწავლას და სამკურნალო მიზნით გამოყენებას, რომლებიც მიიღება გარკვეული სახის ენერგიის ბიოლოგიური პროცესების ენერგიად გარდაქმნის გზით (მაგალითად, სინათლით მკურნალობა, ელექტროთერაპია, აეროიონოთერაპია, აეროზოლთერაპია და სხვა). აგრეთვე ბუნებრივი ფაქტორების (მტკნარი წყალი, ტორფი, ქვიშა, ოზოკერიტი და სხვა) გამოყენებას სპეციალურ ფიზიოთერაპიულ საავადმყოფოებში.

ისტორია
ფიზიკური ფაქტორებით (წყალი, მზე) მკურნალობა ცნობილია უძველესი დროიდან. ეგვიპტეში ჩვენს წელთაღრიცხვამდე რამდენიმე საუკუნით ადრე სამკურნალოდ იყენებდნენ ნილოსის ტალახს. ფართოდ მიმართავდნენ ფიზიკურ ფაქტორებს სხვადასხვა დაავადების სამკურნალოდ ძველ საბერძნეთში, რომში და სხვა. საუკუნეში ელექტროობის აღმოჩენასა და ფიზიკურ პროგრესთან დაკავშირებით დაიწყო ფიზიოთერაპიის (განსაკუთრებით ელექტროთერაპიის) განვითარება. თანდათანობით პრაქტიკაში მკვიდრდებოდა ახლადაღმოჩენილი ფიზიკური ფაქტორები - სტატიკური ელექტრობა (ფრანკლინიზაცია), გალვანური დენი (გალვანიზაცია და წამლის ელექტროფორეზი), ასიმეტრიული ცვლადი დენი (ფარადიზაცია), მაღალი სიხშირის დენი (დარსონვალიზაცია, დიათერმია) და სხვა. რუსეთში ფიზიოლოგიის მეთოდების გამოყენება დაიწყეს საუკუნეში გ. ზახარინი, ს. ბოტკინი, ა. ოსტროუმოვი და სხვა იყენებდნენ ფიზიოლოგიის მეთოდებს მრავალი დაავადების კომპლექტური მკურნალობისთვის. 1907 წელს ხარკოვში გაიხსნა პირველი ფიზიოთერაპიული საავადმყოფო, 1914 წელს სევასტოპოლში - ფიზიკური მეთოდებით მკურნალობის ინსტიტუტი. ფიზიოლოგიის ინსტიტუტები შეიქმნა რუსეთსა და მოკავშირე ქვეყნების ქალაქებში. რუსეთში ფიზიოლოგიის განვითარებაში დიდი ღვაწლი მიუძღვით ს. ბრუშტეინს, ა. შჩერბაკს, ა. რახმანინოვს, ს. ვერმელს, პ. მეზერნიცკის, ვ. ხოროშიოს, ა. ობროსოვს და სხვა.

ვეტერინარული ფიზიოთერაპია
ფიზიოთერაპიულ პროცედურებს უმთავრესად იყენებენ ცხოველთა პარეზის, დამბლის, სახსრებისა და იოგების დაავადებების, კანის, სუნთქვის ორგანოების, ნივთიერებათა ცვლის დარღვევის სამკურნალოდ. იყენებენ ისეთ ფიზიოლოგიის მეთოდებს, როგორიცაა ელექტროდენით, სინათლით, ტალახითა და წყლით მკურნალობა.

სპეციალობის სფეროები
კლინიკური ელექტროფიზიოლოგია
ფიზიოლოგიის ეს სფერო მოიცავს ელექტროთერაპიას, ელექტრომიოგრაფიას და ჭრილობების მართვას.

ნევროლოგიური ფიზიოთერაპია
ნევროლოგიური ფიზიოთერაპია არის ფოკუსირებული ისეთ პაციენტებთან მუშაობაზე, რომელთაც აქვთ ნერვული აშლილობა ან დაავადება. ეს შეიძლება შეიცავდეს ინსულტს, ქრონიკულ წელის ტკივილს, ალცჰაიმერის დაავადებას, ტვინის ტრავმას და სხვა.

ორთოპედიული ფიზიოთერაპია
ორთოპედიული ფიზიოთერაპია იკვლევს და მკურნალობს კუნთოვანი სისტემის დაავადებებს და ტრავმებს.
გიტანას ნაუსედა

გიტანას ნაუსედა (; დ. 19 მაისი, 1964, კლაიპედა, ლიტვის სსრ, სსრკ) — ლიეტუველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი, ბანკირი და უნივერსიტეტის მასწავლებელი. ლიეტუვის პრეზიდენტი 2019 წლის 12 ივლისიდან.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1964 წლის 19 მაისს კლაიპედაში. 1970-1981 წლებში სწავლობდა კლაიპედის მეხუთე საშუალო სკოლაში. 1981 წელს ვერ შეძლო ვილნიუსის უნივერსიტეტში შესვლა და სწავლობდა სანტექნიკოსად კლაიპედის აფთიაქში. 1982-1987 წლებში სწავლობდა ვილნიუსის ინივერსიტეტის მრეწველობის ეკონომიკის ფაკულტეტზე.

1987-1989 წლებში ეკონომიკის ფაკულტეტის ასპირანტია. 1987-2004 წლებში ამავე უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტის პედაგოგი. 1990-1992 წლებში პრაქტიკას გადის გერმანიის მანჰეიმის უნივერსიტეტში. 1996-2000 წლებში ლიეტუვის ბანკის ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის დეპარტამენტის დირექტორია. 1998 წელს სტაჟირებაზეა ვაშინგტონში, მსოფლიო ბანკში.

2004-2009 წლებში პრეზიდენტ ვალდას ადამკუსის მრჩეველია.

დაოჯახებულია, ჰყავს ორი ქალიშვილი. მშობლიური ენის გარდა ფლობს ინგლისურ, გერმანულ და რუსულ ენებს.

პოლიტიკური კარიერა
2004 წელს მხარ დაუჭირა ვალდას ადამკუსის საარჩევნო კამპანიას.

2018 წლის 17 სექტემბერს წამოაყენა თავისი კანდიდატურა 2019 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. პირველ ტურში მიიღო ხმების 30,95 % და დაიკავა მეორე ადგილი, ხოლო მეორე ტურში გაიმარჯვა და ქვეყნის მეთაურის პოსტი 2019 წლის 12 ივლისს დაიკავა.
კორსონი

კორსონი (; გ. 790 წლის შემდეგ), კორსო ან ტორსო — ტულუზის გრაფი 778–790 წლებში.

778 წელს კარლოს დიდმა ახალი აკვიტანიის სამეფო ჩამოაყალიბა და მის მეფედ თავისი ახალდაბადებული ვაჟი ლუი ღვთისმოსავი გამოაცხადა. მას მეურვედ და რეგენტად ადგილობრივ მმართველთა შორის ყველაზე ძლევამოსილი, ტულუზის გრაფი კორსონი დაუნიშნა. იგი აკვიტანიის ფაქტობრივი მმართველი იყო მაშინაც, როდესაც მცირეწლოვანი ლუი მამამისს ახლდა იტალიასა და ცენტრალურ ევროპაში ლაშქრობების დროს.

788 წელს კორსონი გასკონის ჰერცოგმა ადალრიკმა დაამარცხა, ტყვედ ჩაიგდო და მხოლოდ იმ პირობით გაათავისუფლა, რომ იგი აღარასდროს აღმართავდა ხმალს გასკონის წინააღმდეგ. ამ ამბის გაგების შემდეგ, 790 წელს კარლოს დიდმა კორსონი გადააყენა და მის ადგილზე გილემ ჟელონელი დანიშნა.
ატმოსფერული ქიმია

ატმოსფერული ქიმია — მეცნიერების დარგი, რომელიც შეისწავლის დედამიწის და სხვა პლანეტების ატმოსფეროს ქიმიურ შედგენილობას. ეს დარგი ეყრდნობა ისეთ მეცნიერებებს როგორიცაა ეკოლოგიური ქიმია, ფიზიკა, მეტეოროლოგია, კომპიუტერული მოდელირება, გეოლოგია და ვულკანოლოგია. უკავშირდება სხვა მეცნიერულ დისციპლინებს, მაგალითად, როგორიც არის კლიმატოლოგია.

დედამიწის ატმოსფეროს კომპოზიცია და ქიმია მნიშვნელოვანია სხვადასხვა მიზეზების გამო, მაგრამ უპირველესი არის ინტერაქცია ატმოსფეროსა და ცოცხალ ორგანიზმებს შორის. დედამიწის ატმოსფეროს კომპოზიცია იცვლება ბუნებრივი მოვლენების შედეგად; მაგალითად, ვულკანის ამოფრქვევისას ან ჭექაქუხილის დროს (წარმოიქმნება მჟავა ოქსიდი, რაც შემდეგ იწვევს მჟავა წვიმების წარმოქმნას). ატმოსფერო დიდად შეიცვალა ადამიანის ზემოქმედების შედეგად. ატმოსფერული ქიმიის რიგი პრობლემებია მჟავა წვიმები, ოზონის შრის დათხელება, ფოტოქიმიური სმოგის და სითბური აირების წარმოქმნა.

=დედამიწის ატმოსფეროს შედგენილობა=

აირების ეს ფარდობითი კონცენტრაცია მუდმივია დაახლოებით 10 000 მეტრის სიმაღლემდე.

მეთანის და ნახშირორჟანგის კონცენტრაცია სეზონებისა და ადგილმდებარეობის მიხედვით განსხვავებულია. ჰაერის საშუალო მოლეკულური მასა შეადგენს 28,97 გრ/მოლ, ხოლო ამ ცხრილში ოზონი (ჟანგბადის ალოტროპია) არ შედის, რადგან იგი სტრატოსფეროშია გავრცელებული და ახასიათებს კონცენტრაციის მაღალი ცვალებადობა.

ისტორია
ძველი ბერძნები ჰაერს ოთხი ელემენტიდან როგორც ერთ-ერთს ისე განიხილავდნენ. ატმოსფეროს შედგენილობის შესწავლა პირველად დაიწყეს საუკუნეში. მეცნიერებმა ჟოზეფ პრისტლმა, ანტუან ლავუაზიემ და ჰენრი კავენდიშმა ჩაატარეს პირველი გამოთვლები ატმოსფეროს შედგენილობაზე. – საუკუნეებში კონცენტრაცია მცირედ შეიცვალა. 1840 წელს კრისტიან ფრიდრიხ შონბინის მიერ აირ ოზონის აღმოჩენა ატმოსფერული ქიმიისთვის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი აღმოჩენა გახდა. უკვე საუკუნეში ატმოსფერული ქიმია შეისწავლის ქიმიასა და კლიმატს შორის კავშირს; მაგალითად, ოზონის ხვრელის წარმოქმნა-აღდგენას და სხვა ცვლილებებს, ოკეანეებისა და მიწისზედა ეკოსისტემების ატმოსფეროს შემადგენლობის ურთიერთქმედებებს.

მეთოდოლოგია
ატმოსფერული მეცნიერება მუდმივად ახორციელებს დაკვირვებას ატმოსფეროში არსებულ სხვადასხვა აირზე, მაგალითად ისეთი სითბური აირების მომატება-შემცირებაზე, როგორიცაა მეთანი ან ნახშირორჟანგი; აგრეთვე მუშაობს იმ საკითხზე, თუ როგორ უნდა იქნას აცილებული ოზონის ხვრელების წარმოქმნა, რომელი სხვა აირები მოქმედებენ მასზე და რა ღონისძიებები უნდა გატარდეს ოზონის შრის გათხელების თავიდან ასაცილებლად. 1985 წელს ვენის კონვენციას 20 ქვეყნის წარმომადგენელმა მოაწერა ხელი და დადგინდა, რომ ხმარებიდან ამოეღოთ ისეთი ნივთიერებები, რომლებიც ახდენენ ოზონის მოლეკულის დაშლას, მაგალითისთვის ერთ ატომურ ქლორს აქვს თვისება 100 000 მოლეკულა ოზონი დაშალოს მანამ, სანამ კატალიზური ციკლი არ დამთავრდება. ოზონის მოლეკულის მთავარი მტერია ქლორფთორორგანული ნაერთები, მეორენაირად ფრეონები ისინი მარტივად აქროლად ნივთიერებებს წარმოადგენენ და ეს ნაერთები თხევადი მდგომარეობიდან აირადში გადასვლისას სითბოს კარგავენ და ცივდებიან; მათ ძირითადი გამოყენება აქვთ მაცივარ აგენტებში

ორი მოლი აზოტის მონოქსიდის და ოზონის მოლეკულის ურთიერთქმედებით მიიღება დიაზოტის მონოქსიდი და ორი მოლი ჟანგბადის მოლეკულა
2 + 3 → 2 + 22
კამილო ვარგასი

კამილო ანდრეს ვარგას გილი ; დ. 9 მარტი, 1989, ბოგოტა) — კოლუმბიელი ფეხბურთელი. თამაშობს კოლუმბიის ნაკრებსა და კოლუმბიის კლუბ „დეპორტივო კალიში“.

კარიერა
დეპორტივო კალი
2016-2018 წლებში ორწლიანი იჯარის იგი „დეპორტივო კალიმ“ შეიძინა. მან გუნდთან კონტრაქტი 2021 წლამდე გააფორმა.

საერთაშორისო კარიერა
2014 წლის მსოფლიო თასის შესარჩევი ეტაპის შემდეგ კოლუმბიის ნაკრების მწვრთნელმა ხოსე პეკერმანმა დაასახელა იგი მსოფლიო თასზე წასაყვან ფეხბურთელთა სიაში. მისი დებიუტი ნაკრებში შედგა 2014 წლის 10 ოქტომბერს „ელ-სალვადორის“ წინააღმდეგ „რედ ბულ არენაზე“ ნიუ-ჯერსიში, გუნდმა ანგარიშით 3–0 გაიმარჯვა.

2018 წლის მაისში იგი მოხვდა 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე წასაყვან ფეხბურთელთა 35-კაციან სიაში.

სტატისტიკა
სანაკრებო
2018 წლის 3 ივლისის მონაცემებით:

ტიტულები
საკლუბო
სანტა ფე
კოლუმბიის ჩემპიონატი: 2012-, 2014-
კოპა კოლუმბია: 2009
კოლუმბიის სუპერლიგა: 2013
ატლეტიკო ნასიონალი
კოლუმბიის ჩემპიონატი: 2015-
მე ვარ ქართველი, და მაშასადამე, ვარ ევროპელი

მე ვარ ქართველი, და მაშასადამე, ვარ ევროპელი — ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეაში საქართველოს გაწევრიანებისას საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის, ზურაბ ჟვანიას მიერ 1999 წლის 27 იანვარს 39-ე სკამიდან წარმოთქმული ისტორიული სიტყვა.

საქართველო ევროპის საბჭოს წევრი 1999 წლის 27 იანვარს, სტრასბურგის დროით 12 საათზე (თბილისის დროით 15 საათზე) გახდა. ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეამ ერთსულოვნად დაუჭირა მხარი საქართველოს გაწევრიანებას ევროპის საბჭოში.

კენჭისყრის დამთავრების შემდეგ, ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეას სიტყვით მიმართა საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ ზურაბ ჟვანიამ.

ზურაბ ჟვანიას თქმით, საქართველო მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ახალი რეგიონული არქიტექტურის შექმნაში, აბრეშუმის გზის აღდგენის კონცეფციას სრულიად ახალი რეგიონული თანამშრომლობისკენ მივყავართ, რაც რეგიონს სტაბილურობასა და აყვავებას მოუტანს. მისი განცხადეით, ეს იქნება საქართველოს წვლილი ევროპული უსაფრთხოების არქიტექტურაში. ზურაბ ჟვანიამ იმედი გამოთქვა, რომ ევროპის საბჭოში უახლოეს მომავალში საქართველოს მეზობლები — სომხეთი და აზერბაიჯანი გაწევრიანდებიან.
ჯულიანო მედიჩი

ჯულიანო დე’ მედიჩი (; დ. 28 ოქტომბერი, 1453 — გ. 26 აპრილი, 1478) — მედიჩების დინასტიის წარმომადგენელი. ფლორენციის სენიორ პიერო მედიჩისა და ლუკრეცია ტორნაბუონის ვაჟი. ფლორენციის ჰერცოგ ლორენცო მედიჩის ძმა. რომის პაპ კლემენტ -ის მამა. მოკლეს პაცის შეთქმულების დროს, რომელიც მისი რძლისა და სიძის თაოსნობით მოეწყო მისი და მისი ძმის მოსაკლავად, თუმცა მისი ძმა სიკვდილს გადაურჩა.

ბიოგრაფია
ჯულიანო დაიბადა 1453 ოქტომბერი 28 მარტს ფლორენციაში. იგი იყო ფლორენციის სენიორ პიერო მედიჩისა და მისი ცოლის, ლუკრეცია ტორნაბუონის უმცროსი ვაჟი. მისი უფროსი ძმა, ლორენცო ყოველთვის განსაკუთრებული გონიერებით, ერუდირებულობითა და წინდახედულობით ხასიათდებოდა, თუმცა ჯულიანო მასზე გაცილებით უფრო სპორტული და სიმპატიური იყო, რის გამოც მას „ოქროს ბიჭუნას“ ეძახდნენ.

თავდაპირველად იგეგმებოდა ჯულიანოსა და პოიმპინოს სენიორ იაკოპო -ის ასულ სემირამიდა არაგონას ქორწინება. ჯულიანომ მისი ცოლად შერთვის პირობაც კი დადო, თუმცა შემდგომში ნიშნობა ჩაშალა.

სემირამიდასთან ჩაშლილი ნიშნობის შემდეგ, ცნობილი გახდა მისი საიდუმლო რომანის შესახებ გენუელ დიდგვაროვან სიმონეტა ვესპუჩისთან, რომელიც მთელს იტალიაში იყო ცნობილი თავისი სილამაზით, მაგრამ ამერიგო ვესპუჩის ბიძაშვილზე იყო დაქორწინებული. ჯულიანო მას განქორწინებასაც კი სთხოვდა, თუმცა 1476 წელს სიმონეტა სრულიად მოულოდნელად დაიღუპა ტუბერკულოზით.

ამის შემდეგ მან რომანი გააჩაღა თავის საყვარელ ფიორეტა გორინთან, რომელთანაც შეეძინა თავისი პირველი და უკანასკნელი ვაჟი, სახელად ჯულიო მედიჩი, რომელიც შემდგომში მსოფლიოს ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი რომის პაპი გახდა კლემენტ -ის სახელით.

მისი ვაჟის გაჩენიდან მალევე, 1478 წლის 26 აპრილს, კვირა დღეს, ფლორენციის სანტა მარია დელა ფიორეს ბაღებში მისმა რძალმა კლარისა ორსინმა და სიძემ მოაწყვეს შეთქმულება, რომელიც ისტორიაში პაცის შეთქმულების სახელითაა ცნობილი. იგი მიზნად ისახავდა ჯულიანოსა და მისი ძმის, ლორენცოს დახოცვასა და შეთქმულთა სახელმწიფო სათავეში მოსვლას. მათ მოახერხეს ჯულიანოს მოკვლა, რომელიც ბაღში სისხლისგან დაიცალა, იგი ამ დროს სულ 25 წლის იყო, ლორენცომ კი თავის გადარჩენა მოახერხა. იგი მისმა სიძემ, ფრანჩესკო პაციმ და ბერნარო ბარონსელმა მოკლეს მახვილით, რომელიც ცხრამეტჯერ გაუყარეს.
ფრიდრიხ ავგუსტ კეკულე

ფრიდრიხ ავგუსტ კეკულე (დ. 7 სექტემბერი, 1829, დარმშტადტი — გ. 13 ივლისი, 1896, ბონი) — გერმანელი ქიმიკოსი. 1850 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო ევროპაში ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი ქიმიკოსი, განსაკუთრებით თეორიულ ქიმიაში. ქიმიური სტრუქტურის თეორიის მთავარი ფუძემდებელი.

მოღვაწეობა
1856–1858 წლებში იყო ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტის პრივატ-დოცენტი; 1858 წლიდან გენტის უნივერსიტეტის, ხოლო 1965 წლიდან ბონის უნივერსიტეტის პროფესორი; 1886 წლიდან გერმანიის ქიმიური საზოგადოების პრეზიდენტი. 1854 წელს მიიღო თიოძმარმჟავა, 1856 წელს — ტრიფენილმეთანი და ანთრაქინონი. მისი ძირითადი შრომები თეორიულ ქიმიას ეხება. 1854 წელს მან პირველმა გამოთქვა იდეა გოგირდისა და ჟანგბადის „ორფუძიანობის“ (ანუ ორვალენტიანობის) შესახებ. 1857 წელს ელემენტები ერთ-, ორ- და სამფუძიანებად დაყო. ადოლფ კოლბესთან ერთად ნახშირბადი განსაზღვრა როგორც ოთხფუძიანი ელემენტი და მიუთითა არჩიბალდ კუპერთან ერთად) ნახშირბადის ატომების ერთმანეთთან დაკავშირების უნარზე, რაც ორგანული ქიმიის საფუძველს წარმოადგენს. კეკულემ პირველმა შექმნა ბენზოლის მოლეკულის ციკლური ფორმულა (1865).
ჭინჭრაქასებრნი

ჭინჭრაქასებრნი — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა.

აღწერა
მათი სხეულის სიგრძეა 8–22 სმ. სხეულის აგებულება მკვრივია; ფრთები მოკლე, ბლაგვი. ბოლო (კუდი) მოკლე ან საშუალო სიგრძისაა, მომრგვალებული ან საფეხუროვანი. ფეხები ძლიერია, გალო და თითები გრძელი; ბრჭყალები ბასრი და მოღუნული. ნისკარტი სწორი, ზოგჯერ ქვედა მხარეს მოღუნული, სიგანეში ვიწრო, იშვიათად მასიურია. შებუმბვლა ფაფუკი და ხშირია. შეფერილობაში ჭარბობს მურა, ჟანგმიწოვანი ან რუხი ტონები. მომქნევ და საჭის ბუმბულებს ხშირად მუქი ფერის განივი ზოლები გასდევს; გავრცელებული არიან ახალი სამყაროს ტერიტორიაზე: ალასკიდან ცეცხლოვან მიწამდე. ჩვეულებრივი ჭინჭრაქა ევრაზიასა და ჩრდილოეთ აფრიკაშიც აღწევს, საქართველოში იგი ჩვეულებრივ მობინადრე ფრინველის სახით გვხვდება. ყველაზე მეტად მრავალფეროვანი ჭინჭრაქები სამხრეთ ამერიკის ტროპიკებში გვხვდება; მთებში ბუდობენ ზღვის დონიდან 4600 მეტრ სიმაღლემდე. სახეობათა უმრავლესობა ტყის ქვედა იარუსებზე სახლობს; არიან ლერწმის ბარდებში და სხვა წყლის სიახლოვეს არსებულ მაღალ ბალახში (-ის გვარი), ზღვის კლდოვან სანაპიროებზე, არიდულ მთებსა და ცხელ უდაბნოებში (კაქტუსის ჭინჭრაქა, ) მცხოვრები სახეობები. ბევრ მათგანს მალული ცხოვრების ნირი ახასიათებს, თავს ააშკარავებს თავისი უჩვეულოდ მაღალი, ჩვეულებრივ მელოდიური გალობით; ზოგიერთი სახეობის დედალიც გალობს.

კვება
უმთავრესად იკვებება მცირე ზომის უხერხემლოებით, ობობებით, ზოგჯერ კენკრითა და თესლებით.

გამრავლება
ჭინჭრაქებს შორის არიან პოლიგამებიც და მონოგამებიც. მამალი აგებს რამდენიმე (ცალკეულ შემთხვევაში 30-მდე) სქელკედლიან, დახურულ, სფეროსებრი ფორმის ბუდეს (ზოგჯერ საბუდრად ფუღუროებსაც იყენებენ), საიდანაც ერთ-ერთში დედალი დებს 2–10 (ხშირად 2–5) კვერცხს; ინკუბაცია 12–20 (ჩვეულებრივ 14–18) დღე-ღამე გრძელდება. ბარტყებს ორივე მშობელი კვებავს 14–19 დღის განმავლობაში. რიგი სახეობები წელიწადში ორ თაობას ჩეკს.

დაცვა
-ის წითელი წიგნის მიხედვით, 2 სახეობა გადაშენების კრიტიკული საფრთხის წინაშე იმყოფება, 2 — საფრთხის ქვეშ, 4 მოწყვლადი სახეობაა, ხოლო კიდევ 4 სახეობა გადაშენების საფრთესთან ახლოს იმყოფება.
პაოლო დე მატეისი

პაოლო დე მატეისი (დ. 9 თებერვალი, 1662, პიანო-ვეტრალე — გ. 26 იანვარი, 1728, ნეაპოლი) — ბაროკოს პერიოდში მოღვაწე იტალიელი მხატვარი.

ბიოგრაფია
დაიბადა პიანო-ვეტრალეში, ამჟამად სალერნოს პროვინციაში, ხოლო გარდაიცვალა ნეაპოლში. სწავლობდა ფრანჩესკო დი მარიასთან ნეაპოლში, მოგვიანებით კი ლუკა ჯორდანოსთან. 1702-1705 წლებში მუშაობდა პარიზში, კალაბრიასა და გენუაში. ამის შემდეგ იგი დაბრუნდა ნეაპოლში. ამ პერიოდში იგი ასრულებდა დეკორატიულ სქემებს ნეაპოლის ეკლესიებში, მან ამ პერიოდში არაერთი ეკლესია მოხატა, მათ შორის ჯესუ ნუოვო. 1723-1725 წლებში იგი ცხოვრობდა რომში, სადაც რომის პაპ ინოკენტი -საგან დავალება მიიღო. მისი მოსწავლეები იყვნენ: იგნასიო დე ოლივიერა, ბერნანდეს პერესი, ჯუზეპე მასტროლეო, ჯოვანი პანდოცი, ნიკოლას დე ფილიპსი და სარნელის ოჯახის წევრები: ფრანჩესკო, ჯენარო, ჯოვანი და ანტონიო.

გალერეა
წყლის შაშვისებრნი

წყლის შაშვისებრნი — წყლის პირას ბინადარ ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა.

აღწერა
მათი სხეულის სიგრძეა 14–23 სმ; მასა 38-დან (ყელწითური წყლის შაშვი, ) 89 გრამამდე. სხეულის აგებულება მკვრივი და ჯმუხია; კისერი მოკლე. ნისკარტი სწორი და წაგრძელებულია; პირის კუთხეებში ჯაგარი არ აქვთ; ნაპრალისებური ნესტოები კანის სახურავებითაა დახურული, ყურის ნახვრეტები — სარქვლებით. ფრთები მომრგვალებულია; ბოლო მოკლე და სწორად ჩაჭრილია; ფეხები შედარებით გრძელი და ძლიერია; თითები და ბრჭყალები მოკლე და მაგარი. შებუმბვლა მჭიდრო, ხშირი და არადასველებადია; აპტერიები ღინღლითაა დაფარული. შეფერილობაში ჭარბობს მუქი მურა, რუხი, ყავისფერი და წითური ტონები, 2 სახეობას თეთრი მონაკვეთები აქვს; დედალ-მამალი ერთნაირად გამოიყურებიან, ახალგაზრდებს ლაქები აყრია. ფრენენ სწორად და გამალებით; კარგად დარბიან, კუდის ქნევით ხშირად ჩაჯდომებს აკეთებენ; შეუძლიათ ცურვა და წყლიდან აფრენა. რიგში მხოლოდ მათ შეუძლიათ ყვინთვა.

გავრცელება
ბინადრობენ მთის მდინარეებისა და გამჭვირვალეწყლოვან ნაკადების სანაპიროებზე, მთისწინეთიდან 5500 მეტრ სიმაღლემდე (ჰიმალაი). აერთიანებს 1 გვარის 5 სახეობას; რომელთაგან 3 ახალი სამყაროს დასავლეთ ნაწილის მთებში ცხოვრობს, 2 — ევრაზიაში (1 ჩრდილო-დასავლეთ აფრიკაშიც აღწევს); ჩრდილოეთის პოპულაცია გადამფრენია, მაღალმთიან რაიონებში მცხოვრები ფრინველები მდინარეების გაუყინავ მონაკვეთებთან ეშვებიან.

კვება
იკვებებიან წყლის უხერხემლოებით, უმთავრესად მწერებით, კიბოსნაირებით, მოლუსკებით, აგრეთვე მცირე ზომის თევზითა და ქვირითით. საკვების მოსაპოვებლად 1,5 მეტრამდე ყვინთავენ და წყლის ქვეშ 20 წამამდე ჩერდებიან.

გამრავლება
აშენებენ სფეროსებრი ფორმის ბუდეს, სამშენებლო მასალად იყენებენ ხავსებს, ხის გამხმარ ფოთლებსა და მარცვლოვანთა ღეროებს; დამალულია წყლის ზევით ქვებსა და ფესვებს შორის ნიშებში, კლდეების ნაპრალებში, ნაგებობებში, ზოგჯერ ჩანჩქერების უკან. დედალი 2–7 (ჩვეულებრივ 4–5) კვერცხს დებს; კრუხობს დედალი, ინკუბაცია 14–20 დღე-ღამე გრძელდება. ბარტყები ბუდეს 20–28 დღეში ტოვებენ, მშობლები მათ კიდევ 1–2 კვირა კვებავენ.

დაცვა
-ის წითელ წიგნში შეტანილია წითურთავა წყლის შაშვი, რომელიც მხოლოდ ცენტრალური ანდების კალთებზე ცხოვრობს.
ალფონსინა ორსინი

ალფონსინა ორსინი (; დ. 1472 — გ. 7 თებერვალი, 1520) — იტალიელი არისტოკრატი. ფლორენციის სენიორა 1492-94 წლებში როგორც პიერო მედიჩის მეუღლე. ქმრის დამხობის შემდეგ რომში ცხოვრობდა, ფლორენციაში მონარქიის აღდგენისა და მაზლის დაღუპვის შემდეგ კი 1515-20 წლებში იყო ფლორენციის რეგენტი. იგი იყო ბებია, საფრანგეთის ლეგენდარული დედოფლის, ეკატერინე მედიჩისა.

ბიოგრაფია
ალფონსინა დაიბადა 1472 წელს ფლორენციაში. იგი იყო მდიდარი და პატივცემული არისტოკრატიული გვარის: ორსინის წარმომადგენელი. მამამისი იყო ტაგლიაკოცოს გრაფი რობერტო ორსინი, ხოლო დედამისი ასევე წარჩინებული ქალბატონი კატერინა სანსევერინო. 1488 წელს იგი თავის მამიდაშვილს, ფლორენციის სენირო ლორენცო მედიჩისა და კლარისა ორსინის უფროს ვაჟს, პიეროს მიათხოვეს. 1492 წელს, მისი ქმარი ფლორენციის ტახტზე ავიდა, რითაც ალფონსინა სენიორა გახდა, თუმცა ეს დიდხანს არ გაგრძელებულა. ის და მისი ქმარი ფლორენციას მხოლოდ ორი წელი მართავდნენ, რის შემდეგაც 1494 წელს მედიჩები დაამხეს და იძულებულნი გახდნენ რომში გაქცეულიყვნენ.

„მარადიულ ქალაქში“ ყოფნისას ალფონსინა პალაცო მადამაში დასახლდა, აგრეთვე მის მფლობელობაში იყო პიაცა დეი კაპრეტარის სასახლე. თავისი რომაული რეზიდენცია მან უამრავი ხელოვნების ნიმუშით, ქანდაკებითა და საოცარი ბაღებით შეალამაზა. მის კოლექციაში იყო პიკოლო დონარიოს უიშვიათესი მარმარილოს ქანდაკებებიც, რის გამოც ზოგიერთი მას „მსოფლიოში უბედნიერეს ქალს“ ეძახდა. მისი ბედნიერება დიდხანს არ გაგრძელებულა და 1503 წელს მისი ქმარი მდინარეში დაიხრჩო. 1512 წელს მისი მაზლის, რომის პაპ ლეო -ის დამსახურებით ფლორენციაში მედიჩების რესტავრაცია განხორციელდა, თუმცა სენიორი არა ალფონსინას ვაჟი, არამედ მისი მაზლი ჯულიო გახდა, რომელიც 1516 წელს უშვილოდ დაიღუპა. ამის შემდეგ ფლორენციის, ურბონოსა და ბოლონიის ჰერცოგი მისი ვაჟი — ლორენცო მედიჩი ხდება. აქედან მოყოლებული 1519 წლამდე, ალფონსინა შვილის სახელით მართავდა ფლორენციას, რამაც იგი უძლიერეს ქალად აქცია. 1519 წელს მშობიარობას გადაჰყვა ალფონსინას რძალი — მადლენა, ამ ამბიდან ორ კვირაში კი მისი ვაჟიც დაიღუპა, რის გამოც ტახტის ერთადერთ მემკვიდრედ ახალშობილი ეკატერინე მედიჩი იქცა. ეკატერინეს მეურვე და აღმზრდელი ალფონსინა გახდა, თუმცაღა მასზე ვაჟის გარდაცვალებამ იმდენად ნეგატიური შედეგი იქონია, რომ სულ რამდენიმე თვეში, 1520 წლის 7 თებერვალს, 48 წლის ალფონსინა ორსინი გარდაიცვალა, ეკატერინეზე მზრუნველობა კი მისმა ქალიშვილმა კლარიჩემ იკისრა.

შვილები
ლორენცო (1492-1519), ურბინოს, ფლორენციისა და ბოლონიის ჰერცოგი. ცოლად შეირთო მადლენ დე ლა ტურდე, რომელთანაც ერთი ასული, ეკატერინე შეეძინა, რომელიც მომავალში საფრანგეთის დედოფალი გახდა. გარდა ამისა, საყვარილსგან ჰყავდა ერთი ვაჟიც, მომავალში ფლორენციის ჰერცოგი ალესანდრო მედიჩი;
კლარიჩე (1493-1528), ცოლად გაჰყვა ფილიპო სტროზის, რომელთანაც შეეძინა შვილები. დედისა და ძმის დაღუპვის შემდეგ თავისი ძმის შვილების მეურვე და ფლორენციის დესპოტი მმართველი გახდა, რომელიც ხალხმა 1527 წელს დაამხო, ამ ამბიდან ერთ წელიწადში კი აჯანყებულებმა მას ყელი გამოსჭრეს;