iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თენგიზ ჩანტლაძე

თენგიზ ჩანტლაძე (დ. 5 ივნისი, 1933 — გ. 7 სექტემბერი, 1988) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1976) და საქართველოს სახალხო არტისტი (1982).

თენგიზ ჩანტლაძემ 1958 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (ამჟამად „საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი“). 1957 წლიდან კონფერენსიედ მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის ესტრადაზე. 1960–1961 წლებში იგი მოღვაწეობდა კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ დრამატულ თეატრში. 1962 წელს ჩანტლაძემ ფილარმონიასთან დააარსა მინიატიურების თეატრი, რომლის სამხატვრო ხელმძღვანელიც, დირექტორიც და წამყვანი მსახიობიც თვითონ ჩანტლაძე იყო. 1975 წელს მისი ინიციატივით დასი სახელმწიფო ფილარმონიას გამოეყო და დამოუკიდებელ სახელმწიფო თეატრად გარდაიქმნა. თენგიზ ჩანტლაძე 1988 წლის 7 სექტემბერს თეატრში გულის შეტევით გარდაიცვალა. მის მიერ შესრულებული როლებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია: ლუარსაბ თათქარიძე, მილიციის უფროსი გვარამია, ვანო ხიმშიაშვილი და სხვა.

ფილმოგრაფია
1972: „მხიარული რომანი“ (პოლიციელი) რეჟ. ლევან ხოტივარი
1981: „გამოაღეთ ფანჯრები“ (ლეუშა) რეჟ. დევი აბაშიძე
1985: „ერთ პატარა ქალაქში“ (ვახტანგ მებუკე) რეჟ. გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე
1989: „ლუარსაბ თათქარიძე“ (ლუარსაბ თათქარიძე) რეჟ. ალექსანდრე (ალეკო) ნინუა

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1982: საქართველოს სახალხო არტისტი
არმენიაკის თემი

არმენიაკის თემი — ბიზანტიის იმპერიის სამხედრო პროვინცია, მდებარეობდა მცირე აზიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე.

ისტორია
არმენიაკის თემი ჩამოყალიბდა საუკუნის შუა ხანებში, მცირე სომხეთის ტერიტორიაზე. პირველი ცალსახა მინიშნება თემის შესახებ, ლიტერატურულ წყაროებში გენერალ საბორიოს აჯანყების პერიოდში გვხვდება (667-668). შემდგომში ის მოხსენიებულია 717-718 წლებში. თემის შექმნა დაკავშირებულია აღმოსავლეთ რომის არმიასთან, რომლებიც არაბეთის დაპყრობების პირველ დარტყმას გადაურჩნენ, ეს პროცესი შესაძლოა 640 წელს დასრულდა. ამრიგად, არმენიის (არმენიაკები) სამხედრო დანაყოფის მაგისტრი გადაყვანილი იქნა დასავლეთით: პონტოს სამეფო, პაფლაგონია და კაპადოკიაში, რითიც რეგიონმა მიიღო სამხედრო დანაყოფის სახელი.

თემის დედაქალაქი მდებარეობდა ამასიაში, და ის იმართებოდა სტრატეგოსის მიერ, რომელიც ითვლებოდა ერთ-ერთ მნიშვნელოვან სტრატეგოსად ანატოლიის და თრაკიის სტრატეგოსებთან ერთად. საუკუნეში თემი ითვლიდა 9000 მეომარს და 17 ციხესიმაგრეს. თემის ზომამ და სტრატეგიულმა მნიშვნელობამ, განაპირობა თემის გამგებლის სიძლიერე. თემის სამხედრო დანაყოფებმა საუკუნეში რამდენიმე აჯანყებაში მიიღეს მონაწილეობა. აქედან გამომდინარე საუკუნეში ის დაიშალა უფრო მცირე ერთეულებად, რითიც თავდაპირველად ჩამოყალიბდა ხარსიანონის და კაპადოკიის თემები. სამხრეთ-აღმოსავლეთ საზღვრებთან ერთად, დაახლოებით 819 წელს, არმენიაკონს, პაფლაგონიის და ხალდიის სანაპირო თემებიც გამოეყო, რასაც შემდგომ მოჰყვა კოლონეია, რის შედეგადაც არმენიაკის თემის ფარგლებში მხოლოდ დასავლეთ პონტოს ტერიტორია დარჩა.

 საუკუნის მეორე ნახევრამდე, თემი ბიზანტიის ხელში რჩებოდა. 1073 წელს, მანასკერტის ბრძოლაში დამარცხების შემდეგ, ფრანკთა დაქირავებულმა არმიამ, რუსელ დე ბაილეულის მეთაურობით დაიკავა და რამდენიმე თვე მართავდა რეგიონს, მანამ სანამ გენერალმა ალექსი კომნენოსმა რეგიონზე არ აღადგინა ბიზანტიის უფლებამოსილება. ცოტა ხნის შემდგომ რეგიონი თურქ-სელჩუკებმა დაიპყრეს. კომნენოსებმა მოახერხეს სანაპირო ტერიტორიის დაბრუნება, მაგრამ არმენიაკის თემის აღდგენა ვეღარ მოხერხდა.
დიდი სომალი

დიდი სომალი  — პოლიტიკური ტერმინი, რომელიც გამოიყენება ყველა მკვიდრი სომალელის სავარაუდო გაერთიანებული სახელმწიფოს მიმართ, რომელშიც შევა ბრიტანეთის, იტალიის (დღეისათვის — სომალი), საფრანგეთის (დღეისათვის — ჯიბუტი), ეთიოპიის სომალი (ოგადენი), ასევე კენიის ჩრდილო-აღმოსავლეთი პროვინცია. დიდი სომალის შექმნის ადრე არსებული პერსპექტივები (კერძოდ ოგადენის აქტიურ სეპარატიზმთან დაკავშირებით) დღეისათვის აღარ არსებობს სომალის სახელმწიფოს დეზინტეგრაციის გამო.

ამ პროექტის საფუძვლები იმაში მდგომარეობდა, რომ სომალელი ხალხის განსახლების ზონა სცდება სომალის სახელმწიფოს საზღვრების ფარგლებს, ასევე ოფიციალურად სომალის სახელმწიფო არასდროს არ აღიარებდა საზღვრების ურღვეობას აფრიკაში, არც 1963 წელს აფრიკის ერთობის ორგანიზაციაში შესვლის დროს და არც 2001 წელს რეორგანიზებული აფრიკის ერთობის ორგანიზაციიდან აფრიკის კავშირში შესვლის დროს კონსტიტუციური აქტის რატიფიკაციისას.
Electrical Storm (სიმღერა)

„ “ — ირლანდიური როკ-ჯგუფ 2-ს სიმღერა და სინგლი კომპილაციური ალბომიდან 1990–2000. იგი გამოვიდა 2002 წლის 21 ოქტომბერს.

სიმღერის ოფიციალურ მუსიკალურ ვიდეოში მონაწილეობენ ჯგუფის დრამერი ლარი მალენი და მსახიობი სამანთა მორტონი. სიმღერის ავტორია ბონო. ტექსტი აღწერს ორ შეყვარებულს, რომელიც იბრძვის და დაძაბულობას მათ შორის, რომელიც შედარებულია ელექტრო ქარიშხალთან.

მიუხედავად იმისა, რომ სიმღერა აშშ-ის ჩარტში მხოლოდ #77 იყო, სხვა ქვეყნებში წარმატება იქონია, მაგალითად, კანადაში და ევროპის რამდენიმე ტერიტორიაზე. ბრიტანეთის სინგლების ჩარტში იგი #5 პოზიციამდე ავიდა. ავსტრალიაში სიმღერაშ #5 იყო.

სიმღერების სია
მთვარის პირამიდა

მთვარის პირამიდა — მზის პირამიდის შემდეგ მეორე უდიდესი პირამიდა ტეოტიუაკანში, მექსიკაში. მდებარეობს ნაქალაქარის დასავლეთ ნაწილში და აქვს ძეგლის ჩრდილოეთით მდებარე სერო-გორდოს მთის კონტურები. ზოგიერთი მას ტენანს უწოდებდა, რაც ნაჰუატლის ენაზე „დამცავი ქვის დედას“ ნიშნავს. მთვარის პირამიდა ფარავს სტრუქტურას, რომელიც მზის პირამიდაზე ძველია და ახ. წ. 200 წლამდე არსებობდა.

პირამიდის მშენებლობა ახ. წ. 200-450 წლებში მიმდინარეობდა და სატაძრო კომპლექსმა ბოლოს ორმხრივი სიმეტრიის ფორმა მიიღო. ფერდზე დამავალი კიბე მიცვალებულთა გამზირზე ეშვება. პირამიდის წვერზე განთავსებული პლატფორმა ტეოტიუაკანის დიადი ქალღმერთისადმი მიძღვნილ ცერემონიებში გამოიყენებოდა. ეს ღვთაება წარმოადგენდა წყლის, ნაყოფიერებისა და დედამიწის ღმერთს. პირამიდის ფსკერზე აღმოჩენილი პლატფორმა და სკულპტურა ასევე დიად ღვთაებას ეძღვნებოდა.

დიადი ღვთაების სამსხვერპლოს მოპირდაპირე მხარეს არის მთვარის მოედანი, რომელიც მოიცავს ცენტრალურ სამსხვერპლოსა და თავდაპირველ კონსტრუქციას თავის შიდა დანაყოფებით, რაც თავის მხრივ ოთხი მართკუთხედისა და დიაგონალებისაგან შედგება, რასაც „ტეოტიუაკანის ჯვარს“ უწოდებენ.

ისტორია
ძვ. წ. 150 და ახ. წ. 500 წლებში, მესოამერიკულმა კულტურამ 22 კვადრატული კილომეტრის ფართობზე აყვავებული ქალაქი გააშენა. ტეოტიუაკანის მაცხოვრებლების ეთნიკურობის საკითხი განსჯის საგანია. ტეოტიუაკანის საწყის ფაზაში (ახ. წ. 0–150 წწ) შენობათა სისტემები და მზისა და მთვარის პირამიდების საძირკვლები ააშენეს. ტეოტიუაკანის მეტროპოლისს გეგმარებითი ურბანიზაცია აღასიათებდა, რომელსაც გააჩნდა მთავარი ღერძი და უზარმაზარი სასახლე, რომელსაც გარს ერტყა 15 მონუმენტური პირამიდა. აცტეკების თქმით, იქვე აღმართული იყო მთვარესთან დაკავშირებული უზარმაზარი ქვის ფიგურა. ფიგურა გადაუხურავი იყო (სავარაუდოდ 22 ტონას იწონიდა და პირამიდის წვერზე იდგა) და განასახიერებდა წყლის ღვთაებას. მეცნიერების ვარაუდით, მისი ხელებიდან გადმოდენილ წყალს მაცოცხლებელ ძალას ანიჭებდნენ და მიაჩნდათ, რომ მას სიცოცხლის მიმცემი ძალა და ნაყოფიერება გააჩნდა.

1998 წლიდან მოყოლებული, არქეოლოგებმა მთვარის პირამიდის ქვედა ნაწილი გათხარეს. სტრუქტურის ქვეშ აღმოჩენილი გვირაბების საშუალებით ირკვევა, რომ პირამიდას მინიმუმ ექვსი რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა; ყოველი მათგანის დროს, პირამიდას ახალი, უფრო დიდი ნაწილები ემატებოდა, რომლებიც მთლიანად ფარავდა წინა სტრუქტურას.

პირამიდის ფენების გათხრის შედეგად, არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს არტეფაქტები, რომლებიც ტეოტიუაკანის ისტორიის სიცოცხლის ხაზს აცოცხლებს. 1999 წელს, იაპონელმა და მექსიკელმა მეცნიერებმა აღმოაჩინეს სამარხი, რომელიც სავარაუდოდ მშენებლობის მე-5 ფაზისადმი იყო მიძღვნილი. საფლავში აღმოჩნდა 4 ადამიანის ჩონჩხი, ცხოველთა ძვლები, იუვილერია, ობსიდიანის ნიჩბები და სხვა შესაწირთა ფართო მრავალფეროვნება. არქეოლოგების ვარაუდით, სამარხი ახ. წ. 100-200 წლებს მიეკუთვნება.

დიადი ქალღმერთისადმი მიძღვნილი კიდევ ერთი სამარხი 1998 წელს აღმოაჩინეს. იგი მშენებლობის მეოთხე ეტაპს ემთხვევა. სამარხში მამრობითი სქესის ერთი მსხვერპლად შეწირული ადამიანის ჩონჩხი აღმოჩნდა, ასევე იაგუარის, მგლის, პუმას, გველისა და ფრინველთა ძვლები, გარდა ამისა, 400-ზე მეტი სხვა ნაშთი, რომელთა შორისაცაა მწვანე ქვები და ობსიდიანის ფიგურები, საცერემონიო დანები და შუბის წვერები.
ყირგიზეთის დროშა

ყირგიზეთის დროშა — ყირგიზეთის სახელმწიფო და ეროვნული სიმბოლო გერბსა და ჰიმნთან ერთად. მიღებულია 1992 წლის 3 მარტს ჟოგორკუ-კენეშის მიერ. დროშა წარმოადგენს წითელ ფონზე გამოსახულ ყვითელ მზეს თანაბრად განაწილებული 40 სხივით. მისი პროპორციებია 3:5. მზის ცენტრში ორი სამხაზიანი ზოლით გადაკვეთილი წითელი წრეა გამოსახული, რომელიც წარმოადგენს სტილიზებულად განასახიერებს ტუნდუკს ან ტრადიციული ყირგიზული იურტის გვირგვინს, სიმბოლო, რომელიც, ასევე, ეროვნულ გერბზეცაა გამოსახული და მეორდება ყირგიზული არქიტექტურის მრავალ სფეროში. მზის 40 სხივი განასახიერებს 40 ყირგიზულ ტომს, რომლებიც მონღოლთა წინააღმდეგ ლეგენდარულმა გმირმა — მანასმა გააერთიანა.

დროშა 1992 წლის 3 მარტს ყირგიზეთის უმაღლესმა საბჭომ დაამტკიცა და ამ დროისთვის, იგი ერთ-ერთ უახლეს დროშას წარმოადგენს მსოფლიოში.
პრაღა 4

პრაღა 4 — პრაღის 10 რაიონიდან ერთ-ერთი, რომლის ცენტრი არის ნუსლეში და ცალკე რაიონად გამოიყო 1960 წლის 1 ივლისს. 1968-1974 წლებში მას შეუერთდა ბევრი სოფელი და დაბა, რომლებიც პრაღას დაექვემდებარა. მდებარეობს ვლტავის მარჯვენა სანაპიროზე, პრაღის ცენტრიდან სამხრეთით.

პრაღის ნაწილი პრაღა 4 ცალკე მუნიციპალიტეტად გამოიყო 1990 წლის 24 ნოემბერს, როცა მოხდა პრაღის ხელახალი დარაიონება და 10 რაიონი დაიყო 56 მუნიციპალიტეტად (მოგვიანებით 57). იგი მოიცავს პრაღა 4-ის რაიონის ცენტრალურ ნაწილს.

რაიონი პრაღა 4
დღეისათვის პრაღა 4-ის რაიონი მოიცავს მუნიციპალიტეტებს: პრაღა 4, კუნრატიცე, პრაღა 11 (იჟნი მნესტო), შებეროვი, უიეზდი, პრაღა 12 (მოდრჟანი), ლიბუში.

მუნიციპალიტეტი პრაღა 4
მუნიციპალიტეტი პრაღა 4 მოიცავს საკადასტრო უბნებს: ბრანიკი, ჰოდკოვიჩკი, კრჩი, ლჰოტკა და პოდოლი. ასევე ნუსლეს ძირითად ნაწილს (ნუსლეს ხეობის გარდა) და მიხლეს (ბოჰდალეცის გარეშე), ზაბეჰლიცის მცირე ნაწილს (სპორჟილოვს) და ვინოჰრადის მცირე ნაწილს.
ალა-არჩა

ალა-არჩა — მდინარე ყირგიზეთში, ჩუის ოლქში, ალამუდუნის რაიონში. სათავეს იღებს ყირგიზეთის ქედის ჩრდილოეთ ფერდობებზე და ჩრდილოეთით მიედინება, სადაც ჩუის ველზე მდინარე ჩუს უერთდება. მდინარის სიგრძეა 78 კმ, აუზის ფართობი კი 233 კმ²-ს შეადგენს. ძირითადად, საზრდოობს მყინვარებისა და თოვლის წყლებით. მდინარე კვეთს ალა-არჩას ეროვნული პარკსა და ქალაქ ბიშკეკს.
ალაბუღა

ალაბუღა — მდინარე ყირგიზეთში. წარმოადგენს მდინარე ნარინის მარცხენა შენაკადს ყირგიზეთის ნარინის ოლქში. სათავეს იღებს ტორუგართ-თოოს ქედის ჩრდილოეთ და ჟამან-თოოს ქედის სამხრეთ ფერდობებზე.

მდინარის აუზი, დაახლოებით, 5 880 კმ²-ს შეადგენს, საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან — 3 290 მეტრს, წყლის საშუალო წლიური ჩამონადენი — 31 მ³-ს წამში, ხოლო საშუალო სპეციფიკური ჩამონადენი — 8,35 ლ/წმ × კმ²-ს.

მდინარის გასწვრივ არსებული დასახლებებია: ქოშ-დობო, ჯერგეთალი და კონგორჩოქი.
ათ-ბაში (მდინარე)

ათ-ბაში — მდინარე ყირგიზეთში. წარმოადგენს მდინარე ნარინის მარცხენა შენაკადს ყირგიზეთის ნარინის ოლქში. სათავეს იღებს ჯანგი-ჯერის ქედის ჩრდილოეთ ფერდობებზე მდინარეების, ულანისა და ჯანგი-ჯერის შერწყმით.

მდინარის სიგრძე შეადგენს 180 კმ-ს, აუზის ფართობი — 5 540 კმ²-ს, საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან — 3 060 მეტრს, წყლის საშუალო წლიური ჩამონადენი — 33,1 მ³/წმ-ს, ხოლო საშუალო სპეციფიკური ჩამონადენი — 5,98 ლ/წმ × კმ²-ს. ათ-ბაშის სანაპიროების გასწვრივ მდებარე დასახლებებიდან აღსანიშნავია ათ-ბაში, თალდი-სუუ და ბოსოღო.
ასკარ აკაევი

ასკარ აკაევი ( დ. 10 ნოემბერი, 1944, ყიზილ-ბაირაკი, ჩუის ოლქი, ყირგიზეთის სსრ, სსრკ) — ყირგიზი სახელმწიფო მოღვაწე. ამჟამად ეწევა სამეცნიერო მოღვაწეობას მოსკოვში. 1990–2005 წლებში — ყირგიზეთის პრეზიდენტი (1991 წლამდე — ყირგიზეთის სსრ-ის პრეზიდენტი). რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი. 1989–1990 წლებში ყირგიზეთის სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი.

დაიბადა 1944 წელს. 1961 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა ოქროს მედალზე. 1968 წელს დაამთავრა ლენინგრადის მექანიკისა და ოპტიკის ინსტიტუტი. 1980 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია. 1990 წლის 27 ოქტომბერს აირჩიეს ყირგიზეთის სსრ-ის პრეზიდენტად. 1991 წელს დაგმო მოსკოვის აგვისტოს პუტჩი და მალევე გამოაცხადა ყირგიზეთის დამოუკიდებლობა. 1991 წლის 21 დეკემბერს გაემგზავრა ალმა-ათაში და მონაწილეობა მიიღო დსთ-ის შექმნაში. 2005 წელს ტიტების რევოლუციის შედეგად დატოვა ქვეყნის ტერიტორია, 11 აპრილს კი ყირგიზეთის პარლამენტმა ოფიციალურად დაადასტურა მისი გადადგომა. ამჟამად ეწევა სამეცნიერო საქმიანობას მოსკოვში.
ჟოგორკუ-კენეში

ჟოგორკუ-კენეში (, უზენაესი საბჭო) — ყირგიზეთის საკანონმდებლო ორგანო.

პირველ ჟოგორკუ-კენეშად ითვლება ყირგიზეთის სსრ-ის მე-12 მოწვევის უზენაესი საბჭო. მას არ გააჩნია მოწვევის რიგითობა და უბრალოდ მოიხსენიებენ როგორც „ლეგენდარული პარლამენტი“.

1995-2000 წლებში ჟოგორკუ-კენეში შედგებოდა ორი პალატისაგან: საკანონმდებლო კრება (60 დეპუტატი) და სახალხო წარმომადგენელთა კრება (45 დეპუტატი). დეპუტატებს ირჩევდნენ მაჟორიტარული სისტემის საფუძველზე. 2005 წელს პარლამენტი გახდა ერთპალატიანი და მისი წევრების რაოდენობა შემცირდა 75-მდე. ყველას ირჩევდნენ კვლავ მაჟორიტარული წესით. 2010 წლის კონსტიტუციის მიხედვით პარლამენტის წევრთა რაოდენობა გაიზარდა 120-მდე, რომელთაც ირჩევდნენ 5 წლის ვადით პარტიული სიების მიხედვით.
ბათქენის რაიონი

ბათქენის რაიონი  — ყირგიზეთის ბათქენის ოლქის სამი რაიონიდან ერთ-ერთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბათქენი.

გეოგრაფია
ბათქენის რაიონი მდებარეობს ბათქენის ოლქის ცენტრალურ ნაწილში. რაიონის ჩრდილოეთი ნაწილი მდებარეობს ფერღანის ქვაბულის სამხრეთ ნაწილში, ხოლო დანარჩენი ნაწილი ალაის ქედის მთისწინეთში. რაიონის უმაღლესი წერტილი მდებარეობს 5 621 მეტრზე.

დასავლეთიდან ესაზღვრება ლეილეკის, აღმოსავლეთიდან კადამჟაის რაიონები. ჩრდილოეთით უზბეკეთი, ხოლო სამხრეთით ტაჯიკეთი. რაიონში ასევე მდებარეობს ორი ექსკლავი სოხის რაიონი, ეკუთვნის უზბეკეთს და ვორუხი - მიეკუთვნება ტაჯიკეთს.

რაიონის ძირითადი მდინარეა სოხი.

მოსახლეობა
2009 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით რაიონში ცხოვრობს 69 591 ადამიანი, ამათგან 69 325 ყირგიზია, ხოლო 142 - ტაჯიკი.

ღირსშესანიშნაობა
რაიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს პალეოლითის ხანის გამოქვაბული სელუნკური, სადაც საუკუნის 80-ია წლებში აღმოაჩინეს ჰომო ერექტუსის მხრის ძვალი და კბილები.
კადამჟაის რაიონი

კადამჟაის რაიონი — ყირგიზეთის ბათქენის ოლქის სამი რაიონიდან ერთ-ერთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პულგონი. 1992 წლამდე, კადამჟაის რაიონს ფრუნზენის რაიონი ეწოდებოდა.

გეოგრაფია
დასავლეთიდან ესაზღვრება სოხის რაიონი - უზბეკეთის ექსკლავი და ბათქენის რაიონი ბათქენის ოლქში, აღმოსავლეთიდან და სამხრეთიდან ოშის ოლქი, ჩრდილოეთიდან ფერგანის რაიონი ფერგანის ოლქში (უზბეკეთი). რაიონში ასევე მდებარეობს უზბეკეთის ექსკლავი — შაჰიმარდანი.

მოსახლეობა
2009 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით, რაიონში ცხოვრობდა 157 597 ადამიანი, ამათგან 116 312 ყირგიზია, 19 448 ტაჯიკი, 19 163 უზბეკი, 1 239 რუსი, 318 თურქი და 245 თათარი.
ნაზიანზი

ნაზიანზი იგივე ანძიანძორა (ანძანძორა, ანძიანძორი, ანძიაძორი, ანძორეთი — ფორმები ხელნაწერებში) — ისტორიული ადგილი კაპადოკიაში. იყო გრიგოლ ნაზიანზელის (ღვთისმეტყველი) საეპისკოპოსო კათედრა.

დღესდღეობით შემორჩენილია ნანგრევების სახით რომელთა ნახვა შესაძლებელია თურქული დასახლება ბექარლარის ჩრდილო-დასავლეთით 4 კმ-ში.

ანძიანძორა
 საუკუნის 80-იანი წლებიდან ქართულ საისტორიო მეცნიერებაში ჩნდება განსაკუთრებული ინტერესი „ქართველ მეფეთა ცხოვრებასა“ და ჯუანშერის „ვახტანგ გორგასლის ცხოვრებაში“ მოხსენიებული ტოპონიმისადმი — „ანძიანძორა“. რამდენიმე ისტორიკოსის (გ. ქავთარაძე, ნ. ხაზარაძე, ვ. გოილაძე, გ. ანჩაბაძე) ინტერესი აღნიშნული ტოპონიმისადმი გამოწვეული იყო, ამ ტოპონიმის, თითქოსდა, უშუალო კავშირითა და გეოგრაფიული მეზობლობით „მოქცევაჲ ქართლისაჲში“ მოხსენიებულ მეორე ტოპონიმთან — „არიან-ქართლი“.

საისტორიო წყაროები
ტოპონიმი „ანძიანძორა“ ქართულ საისტორიო წყაროებში პირველად „მეფეთა ცხოვრებაში“ აზონისა და ფარნავაზის ბოლო ბრძოლის შემდგომ დროინდელ მოვლენებთან დაკავშირებით იხსენიება:

„ქართლის ცხოვრების“ სხვადასხვა ხელნაწერში ამ ტოპონიმის აღსანიშნავად გვაქვს შემდეგი ფორმები: „ანძანძორა“, „ანძიანძორისა“, „ანძანძორისა“, ხოლო გამოცემის ძირითადი ტექსტის ფორმა „ანძიანძორა“ რედაქტორისეული კონიექტურაა.

იგივე ტოპონიმი, ქალაქად იხსენიება მეორე ქართველი მემატიანის, ჯუანშერის თხზულებაში — „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა“. კერძოდ, მემატიანე გვაწვდის ცნობას ვახტანგ მეფის მიერ განვლილი გზის შესახებ საქართველოდან პონტომდე:

ამ შემთხვევაში, სხვადასხვა ხელნაწერებში გვაქვს ვარიანტული ფორმები — „ანძორეთი“, „ანძიაძორი“, „ანძიანძორი“.

იქვე ჯუანშერს მოაქვს ვახტანგ გორგასლის სიტყვები, რომლის მიხედვითაც, ამ ქალაქში დიდი მოძღვრის, გრიგოლის საფლავი ყოფილა:

სასულიერო მწერლობა
ბიზანტიური სასულიერო მწერლობის ქართულ თარგმანებში, კერძოდ, გრიგოლ ღვთისმეტყველი ნაზიანზელის თხზულებებში და გრიგოლ ხუცესის თხზულებაში — „გრიგოლ ნაზიანზელის ცხოვრება“, რომლის ოცამდე ხელნაწერით შემორჩენილი ორი ქართული თარგმანი არსებობს — ექვთიმე მთაწმიდლისა და ეფრემ მცირესი, კაპადოკიის ქალაქ ნაზიანზის აღსანიშნავად სხვადასხვა ფორმა გვხვდება. „ცხოვრების“ ექვთიმე ათონელისეული თარგმანის შემცველ ხელნაწერებში გვხვდება: ნანძიანძოჲ, ნანძიანძორი, ნანძიანძოე, ანძიანძორი, ანძიანძო. ხშირად ერთსა და იმავე ხელნაწერში გვაქვს სხვადასხვა ფორმა, მაგ. ერთ ხელნაწერში გვხვდება როგორც ნანძიანძოჲ, ასევე — ანძიანძორი. სხვა ხელნაწერებში გვხვდება როგორც ნანძიანძოე, ასევე — ნანძიანძორი. „ცხოვრების“ ეფრემ მცირისეული თარგმანის შემცველ ხელნაწერებში ჩვენთვის საინტერესო ტოპონიმი სულ ორი სახითაა წარმოდგენილი: ანძიანძოჲ და ანძიანძორი. გრიგოლ ნაზიანზელის თხზულებათა ხელნაწერებში ქალაქ ნაზიანზის ტაძარს ეწოდება „ანძიანძორის საყდარი“, „ნანძიანძორის ეკლესია“, ხოლო თავად გრიგოლ ღვთისმეტყველსა და მის მამას, როგორც ნაზიანზის ეპისკოპოსებს, ეწოდებათ „ანძიანძორეველი“, „ნანძიანძორელი“.
მანასის რაიონი

მანასის რაიონი  — რაიონი ყირგიზეთში, შედის თალასის ოლქის შემადგენლობაში. შეიქმნა 1980 წლის 3 სექტემბერს კიროვის რაიონის დაშლის შედეგად. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ყაზახეთი, სამხრეთიდან — ყარაბურისა და ბაქაი-ათის რაიონები, აღმოსავლეთიდან კი — თალასის რაიონი.

მოსახლეობა
2009 წლის აღწერის მიხედვით, რაიონის 32 913 მხოვრებიდან ყირგიზი იყო 25 801 ადამიანი (78,4 %), ქურთი — 2 204 (6,7 %), ყაზახი — 1 568 (4,8 %), რუსი — 1 093 (3,3 %), უზბეკი — 910 (2,8 %), თურქი — 589 (1,8 %).
ლეილეკის რაიონი

ლეილეკის რაიონი — ყირგიზეთის ბათქენის ოლქის სამი რაიონიდან ერთ-ერთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ისფანა.

გეოგრაფია
აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ბათქენის რაიონი ბათქენის ოლქში, ჩრდილოეთიდან, დასავლეთიდან და სამხრეთიდან — ტაჯიკეთი.

მოსახლეობა
2009 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით, რაიონში ცხოვრობდა 116 861 ადამიანი, ამათგან 77 468 ყირგიზია, 31 386 უზბეკი, 7 720 ტაჯიკი, 126 თათარი და 161 სხვა ეროვნების ადამიანი.
ბაქაი-ათის რაიონი

ბაქაი-ათის რაიონი — რაიონი ყირგიზეთში, შედის თალასის ოლქის შემადგენლობაში. შეიქმნა 1936 წელს. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბაქაი-ათა (ყოფილი ლენინოპოლი).

ისტორია
დაარსდა 1936 წელს, სახელწოდებით — ლენინოპოლის რაიონი. 1992 წელს, რაიონს სახელი გადაერქვა და ეწოდა ბაქაი-ათის რაიონი.

მოსახლეობა
2009 წლის აღწერის მიხედვით, რაიონის 44 057 მხოვრებიდან ყირგიზი იყო 43 697, რუსი — 148, სხვა ეროვნების — 230 ადამიანი.
ალამუდინის რაიონი

ალამუდინის რაიონი — რაიონი ყირგიზეთში, შედის ჩუის ოლქის შემადგენლობაში. ყირგიზეთის დედაქალაქი — ბიშკეკი გარშემორტყმულია რაიონის ტერიტორიით, მაგრამ არ შედის მის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი ლებედინოვკა.

ისტორია
რაიონი შეიქმნა 1937 წელს, სახელწოდებით — ვოროშილოვის რაიონი. 1958 წელს, მას სახელი გადაერქვა და ეწოდა ალამუდინის რაიონი.

მოსახლეობა
2009 წლის აღწერის მიხედვით, ეროვნული შემადგენლობა ალამუდინის რაიონში შემდეგნაირი იყო:
ეკლეცი

ეკლეცი (, აკილისენე) — მდებარეობდა მდ. ევფრატის გაყოლებაზე, თანამედროვე ქ. ერზინჯანთან.

საისტორიო წყაროები
ტოპონიმი „ეკლეცი“ ქართულ საისტორიო წყაროებში პირველად „მეფეთა ცხოვრებაში“ აზონისა და ფარნავაზის ბოლო ბრძოლის შემდგომ დროინდელ მოვლენებთან დაკავშირებით იხსენიება:

იგივე ტოპონიმი, ქალაქად იხსენიება მეორე ქართველი მემატიანის, ჯუანშერის თხზულებაში — „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა“. კერძოდ, მემატიანე გვაწვდის ცნობას ვახტანგ მეფის მიერ განვლილი გზის შესახებ საქართველოდან პონტომდე:
მიხეილ ჯანელიძე

მიხეილ (პაპუნა) ჯანელიძე (დ. 29 მარტი, 1981) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრი 2015-2018 წლებში, საქართველოს ვიცე-პრემიერი 2017-2018 წლებში. მანამდე ეკავა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის მოადგილისა და საგარეო საქმეთა სამინისტროს პირველი მოადგილის თანამდებობები.

კარიერა
2009-2015 წლებში მიხეილ ჯანელიძე მუშაობდა სხვადასხვა მნიშვნელოვან პოზიციებზე საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროში. თავდაპირველად საგარეო ვაჭრობისა და საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების დეპარტამენტის დირექტორის, ხოლო 2011 წლიდან ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის მოადგილის თანამდებობებზე. აღნიშნულ წლებში იყო ევროკავშირთან ვაჭრობის შეთანხმების საკითხებზე საქართველოს მხრიდან მთავარი მომლაპარაკებელი და სხვადასხვა ქვეყანასთან ეკონომიკური თანამშრომლობის მთავრობათშორისი კომისიების თავმჯდომარე. საჯარო სამსახურში მუშაობის დაწყებამდე საქმიანობდა კერძო სექტორში საერთაშორისო ვაჭრობისა და ინვესტიციების მიმართულებით, როგორც ბიზნესის განვითარებისა და მართვის მენეჯერი და მეწარმე.

საგარეო საქმეთა მინისტრად დანიშვნამდე, 2015 წლის სექტემბრიდან მიხეილ ჯანელიძე საგარეო საქმეთა მინისტრის პირველი მოადგილის თანამდებობაზე მუშაობდა და წარმართავდა ამერიკის შეერთებულ შტატებთან და კანადასთან საქართველოს ურთიერთობებს, ასევე ეკონომიკური დიპლომატიის საკითხებს. მინისტრის თანამდებობა მან 2018 წლის ივნისში, პრემიერ-მინისტრ კვირიკაშვილის გადადგომის შემდეგ დატოვა.

ფლობს ინგლისურ, რუსულ და გერმანულ ენებს.

განათლება
2002 წელს მიხეილ ჯანელიძემ დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობათა ფაკულტეტი და მიენიჭა ბაკალავრის ხარისხი. 2003-2006 წლებში სწავლა გააგრძელა საერთაშორისო სამართლისა და ევროპული სამართლის სპეციალობით დიპლომატიურ აკადემიაში, რუსეთის ფედერაციაში. 2011 წელს საფრანგეთის გრენობლის ბიზნესის უმაღლესი სკოლის მიერ მიენიჭა ბიზნესის ადმინისტრირების მაგისტრის ხარისხი, ხოლო კავკასიის ბიზნესის სკოლის მიერ - მმართველთათვის საერთაშორისო ბიზნესის ადმინისტრირების მაგისტრის ხარისხი. 1996-1997 წლებში სწავლობდა გერმანიაში, ქ. ვადერნის ჰოხვალდის გიმნაზიაში.

ჯილდოები
2011 წელს, საქართველოს საგარეო ვაჭრობისა და საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის, მიხეილ ჯანელიძეს ღირსების ორდენი მიენიჭა.
ხარსიანი

ხარსიანონი —  ბიზანტიის ციხესიმაგრის და შესაბამისად სამხედრო პროვინციის სახელი. თემი მდებარეობდა კაპადოკიის რეგიონში, ცენტრალურ ანატოლიაში, თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე. პირველად მისი ცენტრი ხარსიანონის ციხესიმაგრე, შემდგომ კი კაისერი გახდა.

ისტორია
ხარსიანონის ციხესიმაგრე (, ; ), პირველად მოხსენიებულია 638 წელს, არაბთა დაპყრობების პირველ პერიოდში. არაბებმა ციხესიმაგრე პირველად 730 წელს დაიპყრეს და ის არაბეთსა და ბიზანტიას შორის დაპირისპირების ეპიცენტრად დარჩა. საუკუნეში ციხესიმაგრე ბიზანტიის სასაზღვრო ოლქი გახდა. დაახლოებით 863-873 წლებში, რეგიონმა მიიღო თემის სტატუსი. ის იყო შემოსაზღვრული ბუკელარიონის, არმენიაკონის და კაპადოკიის თემებით. თემს მართავდა სტრატეგოსი. არაბული წყაროების მიხედვით, თემი ითვლიდა 4 000 სამხედროს და 4 ციხესიმაგრეს.

 საუკუნეში, ხარსიანონი გახდა მთავარი დასაყრდენი ცენტრი სამხედრო არისტოკრატიისთვის, ის  არგიროსების და მალეიონოსების საგვარეულო სახლს წარმოადგენდა. 1045 წელს,  დიდი რაოდენობით სომხები, მათ შორის ყოფილი მეფე, გაგიკ (მეფობდა 1042-1045 წწ.), შეიფარეს და ჩამოასახლეს რეგიონში. 1071 წელს, მანასკერტის ბრძოლის შემდეგ, თემი თურქ-სელჩუკებმა დაიპყრეს და ის დანიშმენდიდებს გადასცეს.
თოქმაქი

თოქმაქი – ქალაქი ყირგიზეთში. ჩუის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი.

მდებარეობს ჩრდილოეთ ყირგიზეთში ჩუს ხეობაში. მდინარე ჩუს მარცხენა მხარეს. თანამედროვე ქალაქი თოქმაქი დაარსდა 1825 წელს, როგორც კოკანდის სახანოს ციხესიმაგრე. 1862 წელს ციხესიმაგრე აიღეს რუსულმა სამხედრო ნაწილებმა და დაანგრიეს. 1864 წელს ციხესიმაგრის ადგილზე დაარსდა რუსული ციხესიმაგრე თოქმაქი, რომელმაც 1867 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი და გახდა ამავესახელწოდების მაზრის ცენტრი. 1878 წელს მაზრის ცენტრი გახდა ქალაქი ბიშკეკი და თოქმაქმა დაკარგა ქალაქის სტატუსი. 1927 წელს კვლავ აღუდგა ქალაქის სტატუსი.