iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კასპერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კასპერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მამაკაცის პოლონური სახელის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1979 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 12.39 კმ, სიღრმე — 2.02 კმ.

სატელიტური კრატერები
კასპერის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
კეკულე (მთვარის კრატერი)

კრატერი კეკულე — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრიდრიხ ავგუსტ კეკულეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ერატოსთენული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 94.22 კმ, სიღრმე — 2.84 კმ.

სატელიტური კრატერები
კედლიში (მთვარის კრატერი)

კრატერი კედლიში — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მსტისლავ კელდიშის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1982 წელს). კრატერის ფორმირება გვიანიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 32.75 კმ, სიღრმე — 2.06 კმ.

სატელიტური კრატერები
კედლიშის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
კენონი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კენონი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ენი ჯამპ კენონის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 57.58 კმ, სიღრმე — 2.45 კმ.

სატელიტური კრატერები
კეპლერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კეპლერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანელი ასტრონომის, მათემატიკოსისა და მექანიკოსის, იოჰანეს კეპლერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება კოპერნიკული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 29.49 კმ, სიღრმე — 2 კმ.

სატელიტური კრატერები
კიბალჩიჩი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კიბალჩიჩი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ნიკოლაი კიბალჩიჩის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 91.67 კმ, სიღრმე — 2.83 კმ.

სატელიტური კრატერები
კირა (მთვარის კრატერი)

კრატერი კირა — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ქალის რუსული სახელის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 6.81 კმ, სიღრმე — 1.15 კმ.

სატელიტური კრატერები
კირას კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
კირხჰოფი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კირხჰოფი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანელი ფიზიკოსის, გუსტავ კირხჰოფის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 24.38 კმ, სიღრმე — 1.89 კმ.

სატელიტური კრატერები
კოვალევსკაია (მთვარის კრატერი)

კრატერი კოვალევსკაია — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა სოფია კოვალევსკაიას პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება გვიანიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 113.71 კმ, სიღრმე — 2.89 კმ.

სატელიტური კრატერები
კოვალსკი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კოვალსკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მარიან კოვალსკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 44.97 კმ, სიღრმე — 2.27 კმ.

სატელიტური კრატერები
კოზირევი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კოზირევი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ნიკოლაი კოზირევის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1997 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 59.35 კმ, სიღრმე — 2.71 კმ.

სატელიტური კრატერები
კოზირევის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
კომაროვი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კომაროვი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ვლადიმერ კომაროვის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 80.43 კმ, სიღრმე — 2.8 კმ.

სატელიტური კრატერები
კომაროვის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
კონდრატიუკი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კონდრატიუკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა იური კონდრატიუკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 97.97 კმ, სიღრმე — 2.85 კმ.

სატელიტური კრატერები
კონონი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კონონი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ძველი ბერძენი ასტრონომისა და მათემატიკოსის, კონონ სამოსელის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება კოპერნიკული პერიოდით ივარაუდება.

სახელწოდება
კრატერს სახელი ეწოდა მისი ეპონიმის კონონ სამოსელის მიხედვით. ინგლისურად კრატერის სახელწოდება შეესატყვისება ეპონიმს, ისევე როგორც რუსულიც . ქართულადაც ეპონიმის შესატყვისი უნდა იყოს კრატერის სახელწოდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 20.96 კმ, სიღრმე — 1.8 კმ.

სატელიტური კრატერები
კონოპლიოვი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კონოპლიოვი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ბორის კონოპლიოვის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1991 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 27.67 კმ, სიღრმე — 1.96 კმ.

სატელიტური კრატერები
კონოპლიოვის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ამირან ავალიანი

ამირან ავალიანი (დ. 1928 — გ. 1992) — ქართველი ისტორიკოსი, პოლიტოლოგი და პოლიტიკური მიმომხილველი.

ბიოგრაფია
1950 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1950-1953 წლებში გაიარა ასპირანტურა თსუ ახლო აღმოსავლეთის ისტორიის კათედრაზე. 1961 წლიდან ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი (საკანდიდატო დისერტაციის თემა: ოსმალური მიწათმფლობელობის ფორმები).

1957 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში. 1963 წლიდან — ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1981 წლიდან — ინსტიტუტის სწავლული მდივანი საერთაშორისო სამეცნიერო კაშირების დარგში.

ამირანს ავალიანს ეკუთვნის 40-ზე მეტი აკადემიური ნაშრომი და სამეცნიერო-პოპულარული პუბლიკაცია. არის 3 წიგნის ავტორი. მისი კვლევის ძირითად სფეროს წარმოადგენდა სამხრეთ საქართველოს და აჭარის ისტორია, რომელიც რამდენიმე საუკუნის მანძილზე ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში შედიოდა. იგი ასევე იკვლევდა საქართველოს ურთიერთობის ისტორიას აღმოსავლეთის ქვეყნებთან.

სამეცნიერო მუშაობის პარალელურად, ეწეოდა აქტიურ საზოგადოებრივ, ანალიტიკურ და მედია საქმიანობას. 1970-1980-იან წლებში ამირან ავალიანი იყო ქართული ტელემაუწყებლობის ერთ-ერთი სახე და ერთ-ერთი პირველი პოლიტიკური მიმომხილველი. 1970-1980-იან წლებში ამირან ავალიანს მიჰყავდა საერთაშორისო მიმოხილვის რუბრიკა საქართველოს ტელევიზიის პირველი არხის მთავარ საინფორმაციო გამოშვებაში.
კოსტინსკი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კოსტინსკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა სერგეი კოსტინსკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 67.91 კმ, სიღრმე — 2.75 კმ.

სატელიტური კრატერები
კოხი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კოხი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა რობერტ კოხის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 94.7 კმ, სიღრმე — 2.84 კმ.

სატელიტური კრატერები
კოხერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კოხერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა თეოდორ კოხერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 2009 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 24.03 კმ, სიღრმე — 1.88 კმ.

სატელიტური კრატერები
კოხერის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
კლაპროთი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კლაპროთი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანელი ქიმიკოსის, მარტინ ჰაინრიხ კლაპროთის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 121.37 კმ, სიღრმე — 2.91 კმ.

სატელიტური კრატერები
კონსტანტინოვი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კონსტანტინოვი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა კონსტანტინ კონსტანტინოვის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 68.08 კმ, სიღრმე — 2.75 კმ.

სატელიტური კრატერები
კონსტანტინოვის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
კოსბერგი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კოსბერგი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა სემიონ კოსბერგის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 14.63 კმ, სიღრმე — 2.36 კმ.

სატელიტური კრატერები
კოსბერგის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
კოროლიოვი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კოროლიოვი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა სერგეი კოროლიოვის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 423.41 კმ, სიღრმე — 3.3 კმ.

სატელიტური კრატერები
კრამაროვი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კრამაროვი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გრიგორი კრამაროვის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1991 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 21.05 კმ, სიღრმე — 1.8 კმ.

სატელიტური კრატერები
კრამაროვის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
კრამერსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კრამერსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჰენდრიკ ანტონი კრამერსის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 61.59 კმ, სიღრმე — 2.72 კმ.

სატელიტური კრატერები
კრასნოვი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კრასნოვი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ალექსანდრე კრასნოვის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 41.17 კმ, სიღრმე — 2.21 კმ.

სატელიტური კრატერები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 506

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 506 ერთსულოვნად მიიღეს 1982 წლის 26 მაისს, განიხილა გენერალური მდივნის ანგარიში გაეროს განშორების სადამკვირვებლო ძალების შესახებ. საბჭომ აღნიშნა მისი ძალისხმევა ახლო აღმოსავლეთში გრძელვადიანი და სამართლიანი მშვიდობის დამყარებისთვის, მაგრამ ასევე გამოთქვა შეშფოთება რეგიონში არსებული დაძაბული მდგომარეობის გამო.

რეზოლუციით გადაწყდა დაინტერესებული მხარეების მოწოდება, დაუყოვნებლივ განეხორციელებინათ რეზოლუცია 338 (1973), განახლდა დამკვირვებელი ძალების მანდატი კიდევ ექვსი თვით 1982 წლის 30 ნოემბრამდე და მოთხოვნილი იქნა, რომ გენერალურ მდივანს წარმოედგინა ანგარიში მდგომარეობის შესახებ ამ პერიოდის დასრულებისას.

იხილეთ ააგრეთვე
არაბეთ–ისრაელის კონფლიქტი
გოლანის მაღლობები
კეთლინი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კეთლინი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ქალის ირლანდიური სახელის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 5.37 კმ, სიღრმე — 0.92 კმ.

სატელიტური კრატერები
კეთლინის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
კეროლი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კეროლი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ქალის ლათინური სახელის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1979 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 6.25 კმ, სიღრმე — 1.06 კმ.

სატელიტური კრატერები
კეროლის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
კურჩატოვი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კურჩატოვი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა რუსი საბჭოთა ფიზიკოსი, იგორ კურჩატოვის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1961 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 110.96 კმ, სიღრმე — 2.89 კმ.

სატელიტური კრატერები
კუნი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კუნი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა რიხარდ კუნის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 2009 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 16.61 კმ, სიღრმე — 2.66 კმ.

სატელიტური კრატერები
კუნის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
კულიკი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კულიკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ლეონიდ კულიკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 60.46 კმ, სიღრმე — 2.72 კმ.

სატელიტური კრატერები
კრილოვი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კულიკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ალექსეი კრილოვის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 49.83 კმ, სიღრმე — 2.34 კმ.

სატელიტური კრატერები
კროგი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კროგი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ავგუსტ კროგის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 19.17 კმ, სიღრმე — 1.75 კმ.

სატელიტური კრატერები
კროგის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
კრასოვსკი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კრასოვსკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა თეოდოსი კრასოვსკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება გვიანიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 61.67 კმ, სიღრმე — 2.72 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლავერანი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლავერანი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა შარლ ლუი ალფონს ლავერანის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 2009 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 12.52 კმ, სიღრმე — 2.04 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლავერანის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ჩინეთის ხუთი დიდი ტბა

ჩინეთის ხუთი დიდი ტბა ან ვუ ხუ — ისტორიული და გეოგრაფიული ცნება, რომელიც გამოიყენება ჩინეთში არსებული ტბების აღსაწერად.

ხუთი დიდი ტბა მოიცავს აღმოსავლეთ და ცენტრალურ ჩინეთში მდებარე ხუთ მტკნარი წყლის ტბას: თაის ტბა ძიანგსუსა და ჭეიანგში, ხუნგწეს ტბა ძიანგსუში, ჩაოს ტბა ანხუეიში, ფოიანგის ტბა ძიანგსიში და ტუნგთინგის ტბა ხუნანის პროვინციაში.

რამდენიმე უძველეს ტექსტში, მათ შორის „ჭოუს რიტუალებსა“ და „დიდი ისტორიკოსის ჩანაწერებში“, ტერმინი მხოლოდ თაის ტბის აღსაწერად გამოიყენებოდა. სხვადასხვა წყარო სხვა ტბებსაც ხუთ ტბად მოიხსენიებს. მე-19 საუკუნის ერთ-ერთ ევროპულ ენციკლოპედიაში ჭეძიანგის დასავლეთის ტბა ჩაოს ტბის ნაცვლად არის მოხსენიებული ხუთი ტბის სიაში.

იდიომატური გამოთქმა
თანამედროვე ჟარგონში, ფრაზები „ხუთი ტბა და ოთხი ზღვა“ გამოიყენება უზარმაზარი ტერიტორიის აღსაწერად, როგორიცაა მთელი ქვეყანა ან მთელი მსოფლიო.
ჩინეთის ტბები

ჩინეთის ტბები — ჩინეთის მატერიკის ტერიტორიაზე მდებარე ტბები. 2022 წლის სტატისტიკური მონაცემებით, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არის 3,741 ტბა, რომელთა წყლის ზედაპირის ფართობი 1 კვადრატული კილომეტრი ან მეტია (ჰონგ-კონგის სპეციალური ადმინისტრაციული რეგიონის, მაკაოს სპეციალური ადმინისტრაციული რეგიონის და თაივანის რეგიონის გამოკლებით). ასეთი ტბების რომელთა წყლის ზედაპირის საერთო ფართობი დაახლოებით 93,723 კვადრატული კილომეტრია. გარდა ამისა, ტერიტორიაზე დიდი რაოდენობით ხელოვნური ტბები (წყალსაცავები) მდებარეობს. ჩინეთში ტბების ყველაზე მაღალი კონცენტრაციის მქონე ტერიტორიებია ცინხაი-ტიბეტის პლატო და იანძის მდინარის ვაკის შუა და ქვედა წელი.

1960 წლიდან 2005 წლამდე ჩინეთში მტკნარი წყლის ტბების საერთო ფართობი თანდათან მცირდება. ჩრდილოეთ ჩინეთში ტბების ფართობის შემცირება ძირითადად კლიმატთან არის დაკავშირებული, ხოლო სამხრეთ ჩინეთში ეს შეიძლება დაკავშირებული იყოს ადამიანის საქმიანობასთან, როგორიცაა სამრეწველო წარმოება და ტბების რეკულტივაცია.

ქვემოთ მოცემული ტბების ფართობის მაჩვენებლები აღებულია „ჩინეთის ტბების მონაცემთა ბაზიდან“. უნდა აღინიშნოს, რომ წყლის დონის რყევებმა, ბუნებრივ გარემოში ცვლილებებმა და ადამიანის საქმიანობის ზემოქმედებამ შეიძლება გამოიწვიოს ტბების ფართობის უზარმაზარი ცვლილებები.

ჩინეთის დიდი ტბები
ჩინეთის ხუთი დიდი ტბა
ძირითადად, „ჩინეთის ხუთი დიდი მტკნარი წყლის ტბა“ მოიცავს ფოიანგის ტბას, ტუნგთინგის ტბას, თაის ტბას, ჰონგწეს ტბასა და ჩაოს ტბას (მდებარეობს ანხუეის პროვინციაში, 775 კმ²). ხულუნის ტბა და კიდევ ერთი დიდი მტკნარი წყლის ტბა, სინქაის ტბა (მდებარეობს ხეილუნგძიანგის პროვინციაში, 1080 კმ²), როგორც წესი, არ შედის სიაში მათი შორეული მდებარეობის ან რუსეთთან გაზიარების გამო.

შვიდი დიდი მლაშე ტბა
50 კმ²-ზე დიდი ფართობის ტბები
ნონა გაფრინდაშვილის საერთაშორისო თასი

ნონა გაფრინდაშვილის საერთაშორისო თასი - საერთაშორისო ჯილდო, რომლითაც მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადაზე ჯილდოვდება ის ქვეყანა, რომელიც ვაჟთა და ქალთა გუნდების ქულათა ჯამით საუკეთესო შედეგს აჩვენებს.
1997 წელს ჭადრაკის მსოფლიო ფედერაციამ
მხარი დაუჭირა საქართველოს ჭადრაკის ფედერაციის
პრეზიდენტის, ვაჟა შუბლაძის წინადადებას „ნონა გაფრინდაშვილის საერთაშორისო თასის“ დაწესების შესახებ.

2008 წელს, მას შემდეგ, რაც თასი უკრაინამ მოიგო, ის დაზიანდა უკრაინაში ტრანსპორტირების დროს. ჯილდო აღადგინა -მა 2009 წელს.

2022 წელს თასი ინდოეთმა მოიგო. 2024 წელს ის კვლავ ინდოეთმა მოიგო, თუმცა გადაეცა მხოლოდ ჯილდოს ასლი, რადგან მისი ორიგინალი ოლიმპიადებს შორის პერიოდში ინდოეთში დაიკარგა.

თასის აღწერა
თასის ავტორია მოქანდაკე ირაკლი მეგრელიშვილი, რომელიც სწავლობდა მერაბ ბერძენიშვილის შემოქმედებით სახელოსნოში. თასის სიმაღლეა 545 მილიმეტრი. ის 3 კგ-ს და 100 გრამს
იწონის. იგი წარმოადგენს ჭადრაკის თემაზე შესრულებულ ნამუშევარს ვერცხლში, ნაწილობრივ ოქროს ფრაგმენტებით და ვიტრაჟული მინანქრით. თასის ზედა ნაწილი ლაზიერს მოგვაგონებს, ფიგურის ოქროს გვირგვინით და ოთხქიმიანი ვარსკვლავებით. ქვემოთ წარწერაა ლათინურ ენაზე „ " („ჩვენ ერთი ოჯახი ვართ“). თასის შუა ნაწილში, ლაზიერის მარჯვენა მხარეს გამოსახულია ნონა გაფრინდაშვილის პორტრეტი. რელიეფის ზემოთ განლაგებულია თასის დეკორი, რომელიც მოგვაგონებს ნიკორწმინდის ხვეულ ორნამენტს. კომპოზიციაში რბილად შემოდის მეორე საჭადრაკო ფიგურის, მხედრის გამოსახულება. თასის ქვედა ნაწილი – სადგარი, წარმოადგენს წაკვეთილ კონუსს, რომელზედაც ამოიტვიფრება გამარჯვებული ქვეყნის სახელი.

თასის მფლობელები
ლავუაზიე (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლავუაზიე — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი ქიმიკოსის, ანტუან ლავუაზიეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 71.01 კმ, სიღრმე — 2.76 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლაგრანჟი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლაგრანჟი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი მათემატიკოსისა და მექანიკოსის, ჟოზეფ ლუი ლაგრანჟის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 162.21 კმ, სიღრმე — 3 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლაიელი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლაიელი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ინგლისელი ბუნებისმეტყველის, ჩარლზ ლაიელის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 31.17 კმ, სიღრმე — 2.03 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლამარკი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლამარკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჟან ბატისტ ლამარკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 114.65 კმ, სიღრმე — 2.9 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლამბერტი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლამბერტი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა შვეიცარიელ-გერმანელი ფიზიკოსის, მათემატიკოსისა და ასტრონომის, იოჰან ლამბერტის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ერატოსთენული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 30.12 კმ, სიღრმე — 2.01 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლანდაუ (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლანდაუ — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ლევ ლანდაუს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 218.15 კმ, სიღრმე — 3.09 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლანდშტაინერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ლანდშტაინერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა კარლ ლანდშტაინერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 6.11 კმ, სიღრმე — 1.04 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლანდშტაინერის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.