iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
უჩა დადიანი

დავით (უჩა) კონსტანტინეს ძე დადიანი (დ. 13 აპრილი, 1875, ზუგდიდის მაზრა, — გ. 18 ოქტომბერი, 1932, ნიუ-იორკი, დაკრძალულია იქვე, მაუნთ-ოლივეტის სასაფლაოზე) — ქართველი სამხედრო პირი, რუსეთის იმპერატორის ნიკოლოზ -ის კონვოის ოფიცერი, მსოფლიო ომის მონაწილე. 1921 წლიდან ემიგრანტი.
ბიოგრაფია
დაიბადა უგანათლებულეს თავად კონსტანტინესა და მაია დადიანების ოჯახში. დაამთავრა თბილისის კადეტთა კორპუსი (1894), შემდეგ პაჟთა კორპუსი პეტერბურგში (1897). სამხედრო სამსახური დაიწყო ხორუნჟის ჩინით ყუბანის კაზაკთა ჯარის ხოპიორის კაზაკთა 1-ლ პოლკში. 1899 წლიდან, როგორც ლაიბგვარდიის ყუბანის კაზაკთა 1-ლი ასეულის ოფიცერი, ირიცხებოდა მისი უდიდებულესობის საკუთარ კონვოიში. დაახლოებული იყო ნიკოლოზ -ის ოჯახთან; სასახლის კარზე ცნობილი იყო ექსტრავაგანტულობით.

1911-1914 წლებში დადიანი გასამართლებული იყო ბაღდათის მეტყევეობის ჩინოსნის, თავად ალექსანდრე (ციოყ) დადიშქელიანის მკვლელობის (1910 წლის 8 იანვარი) საქმესთან დაკავშირებით. გახმაურებული პროცესი ჯერ ვლადიკავკაზის საოლქო სასამართლოში, შემდეგ თბილისის სასამართლო პალატაში (გასვლით სხდომაზე ბაქოში), ბოლოს კი მმართველი სენატის სისხლის სამართლის საკასაციო დეპარტამენტში მიმდინარეობდა. დადიანს დადიშქელიანის ქვრივთან — ბარბარე (ბაბილინა) გიორგის ასულ ერისთავთან ერთად მკვლელობის წინასწარ განზრახვით დაგეგმვასა და მის სისრულეში მოსაყვანად დანაშაულებრივი ჯგუფის ორგანიზებას ედავებოდნენ. სასამართლომ უჩა დადიანი დამნაშავედ ცნო და 20-წლიანი კატორღა მიუსაჯა. განაჩენის სენატში გასაჩივრებისას მის ინტერესებს ცნობილი ადვოკატი ნიკოლაი კარაბჩევსკი იცავდა. საბოლოოდ, სენატმა უჩა დადიანი უდანაშაულოდ ცნო. მოგვიანებით დადიანი დადიშქელიანის ქვრივზე დაქორწინდა.

 მსოფლიო ომის დროს უჩა დადიანი იყო ყუბანის კაზაკთა ჯარის ეკატერინოდარის მე-2 პოლკის ესაული და მიმაგრებული იყო 1-ლი კავკასიური („ველური“) ადგილობრივთა ცხენოსანი დივიზიის ჩაჩნურ ცხენოსან პოლკს (დადიანის ასეულში მსახურობდნენ ასევე მისივე ნათესავები — მუშნი, ოთარ, ჯონჯი და ჯუგუ დადიანები). თავი გამოიჩინა ბრძოლებში კარპატებში. დაჯილდოებული იყო წმ. გიორგის ხარისხის ორდენით (1916) და გიორგის იარაღით (1916). იმავე წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა. 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს სახალხო გვარდიაში, მონაწილეობდა ბოლშევიკური არეულობის ლიკვიდაციაში სამეგრელოსა და აფხაზეთში. 1921 წელს საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა კონსტანტინეპოლში, სადაც საგზაო შემთხვევას ემსხვერპლა მისი მეუღლე ბარბარე. 1923 წელს დადიანი გადასახლდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში. მუშაობდა მაჩაბლის პარფიუმერულ ფირმაში. იყო ქართული და ჩერქეზული სათვისტომოების წევრი. მონაწილეობდა საჭადრაკო ტურნირებში.
ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი 2019-2020

ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი 2019-2020 — ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის 89-ე გათამაშება. სეზონი დაიწყო 2019 წლის 16 აგვისტოს და უნდა დასრულებულიყო მაისში, მაგრამ კორონავირუსის პანდემიის გამო, სეზონი ივლისში დასრულდა. ტურნირი რიგით 34-ედ მოიგო მადრიდის „რეალმა“. ჩემპიონატიდან გავარდნენ „მალიორკა“, „ლეგანესი“ და „ესპანიოლი“.

სტატისტიკა
ბომბარდირები
ლუიზა მარია სტიუარტი

ლუიზა მარია სტიუარტი (; დ. 28 ივნისი, 1692, შატო დე სენ-ჟერმენ-ან-ლაი, საფრანგეთი — გ. 18 აპრილი, 1712, შატო დე სენ-ჟერმენ-ან-ლაი, საფრანგეთი) — სტიუარტთა დინასტიის წარმომადგენელი. ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის მეფე ჯეიმზ -ისა და დედოფალ მარია მოდენელის ასული, დედოფალ მერი -ისა და დედოფალ ანას უმცროსი და. ვინაიდან მან მთელი თავისი ცხოვრება საფრანგეთში ემიგრაციაში განვლო და მაინც ბრიტანულ ტიტულებს ფლობდა, ინგლისელებმა მას პრინცესა წყლის გადაღმა შეარქვეს, ანალოგიურად, მამამისს და დედამისს „მეფე წყლის გადაღმა“-სა და „დედოფალი წყლის გადაღმა“-ს უწოდებდნენ.

ბიოგრაფია
ლუიზა მარია დაიბადა 1692 წლის 28 ივლისს შატო დე სენ-ჟერმენ-ან-ლაიში, საფრანგეთში. იგი იყო ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის დამხობილი მეფის, ჯეიმზ -ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ მარია მოდენელის უმცროსი ქალიშვილი. მას მხოლოდ ერთი უფროსი ღვიძლი ძმა ჰყავდა ჯეიმზ ფრანცის ედუარდის სახით, ხოლო მამის მხრიდან მისი ნახევარ-და იყო ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის დედოფალი მერი და ასევე პრინცესა ანა. იგი მალევე მონათლეს კათოლიკედ, მისი ნათლიები კი საფრანგეთის მეფე ლუი და მისი რძალი, ორლეანის ჰერცოგინია ელიზაბეთ შარლოტა კურპფალცელი იყვნენ.

1701 წელს მამამისი, მეფე ჯეიმზი გარდაიცვალა. იმავდროულად, მისი ძმა ტახტისათვის ბრძოლას განაგრძობდა. კათოლიკე სტიუარტთა მხარდამჭერმა იაკობინელებმა ლუიზა მარია სამეფო პრინცესად გამოაცხადეს.

აღსანიშნავია, რომ სტიუარტები საფრანგეთში დიდ პატივსა და ფუფუნებაში ცხოვრობდნენ. მათ ასევე ხშირად ჰქონდათ ლუი -ის დახურულ წვეულებებზე სტუმრობის პრივილეგიაც. როგორც მეფის ნათლულს, მას ფრანგები დიდ ყურადღებას უთმობდნენ და შემდეგში, უკვე მის გათხოვებაზეც სერიოზულად ფიქრობდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ მამამისი დაამხეს, საფრანგეთის მეფემ უზრუნველყო მისი რომელიმე სამეფო ოჯახში გათხოვების საქმე.

მისი მრავალი საქორწინო მოლაპარაკებიდან აღსანიშნავია ორი სასიძო: ბერის ჰერცოგი შარლ დე ბურბონი (1686-1714) და შვედეთის მეფე კარლ . შარლი ლუი -ის შვილიშვილი იყო, თუმცა სტიუარტებმა მასზე უარი თქვეს, რადგან იგი ტახტზე ვერასოდეს ავიდოდა, შვედებთან კი მოლაპარაკებები იმიტომ ჩაიშალა, რომ ლუიზა მარიამ უარი თქვა ლუთერან კაცთან შეუღლებაზე.

1711-12 წლებში საფრანგეთში ყვავილის ეპიდემია გავრცელდა, რომელმაც შეიწირა ლუი -ის უფროსი ვაჟის, საფრანგეთის დოფინ ლუის, ასევე მისი ძის, ბურგუნდიის ჰერცოგ ლუისა და მისი ცოლის, პრინცესა მარია ადელაიდა სავოიელის სიცოცხლეები. 1712 წლის აპრილში ყვავილით დაავადდა როგორც ლუიზა მარია, ისე მისი ერთადერთი ძმაც. პრინცი ჯეიმზ ფრანცის ედუარდი სიკვდილს სასწაულებრივად გადაურჩა, 19 წლის პრინცესა ლუიზა მარია კი 1712 წლის 18 აპრილს ამ სენით გარდაიცვალა.

წინაპრები
არმაზ შამანაური

არმაზ შამანაური (დ. 25 ივნისი, 1957, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი.

1979 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საინჟინრო-ეკონომიკური ფაკულტეტი. 1999-2002 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მცხეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „ საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “.
სამეფო პრინცესა

სამეფო პრინცესა — ბრიტანული არისტოკრატიული წოდება, რომელიც ენიჭება მონარქის უფროს ქალიშვილს. ტრადიციისამებრ, ამ წოდებას პრინცესა სიცოცხლის ბოლომდე ინარჩუნებს და მხოლოდ მისი გარდაცვალების შემდეგ გადაეცემა იგი სხვა მონარქის უფროს ასულს. წოდება 1631 წელს გამოიგონა მეფე ჩარლზ -მა თავისი პირველი ქალიშვილის, პრინცესა მერისათვის და იგი დღემდე არსებობს. დღეისათვის სამეფო პრინცესა დედოფალ ელისაბედ -ის ერთადერთი ქალიშვილი, პრინცესა ანაა, მის შემდეგ კი მას პრინცი ულიამის ასული, პრინცესა შარლოტა მიიღებს.

სამეფო პრინცესების სია
ალკოპოპი

ალკოპოპი — ნებისმიერი არომატული ალკოჰოლური სასმელი, რომელსაც აქვს შედარებით დაბალი ალკოჰოლის შემცველობა (მაგ., 3 - 7%). მათ შორისაა:

ალაოს სასმელები, რომლებსაც ემატება სხვადასხვა ხილის წვენები ან სხვა არომატიზატორები.

სასმელები, რომლებიც შეიცავს ღვინოს, რომელსაც ემატება ხილის წვენი ან სხვა არომატიზატორები ( ღვინის გამაგრილებლები ).

სასმელი, რომელიც შეიცავს გამოხდილ ალკოჰოლს და ტკბილ სითხეებს, როგორიცაა ხილის წვენები ან სხვა არომატიზატორები.

ამ სასმელების აღსაწერად გაერთიანებულ სამეფოში ტერმინი ალკოპოპი (სიტყვების შენაერთი: ალკოჰოლი და პოპი ) გამოიყენება. სხვა ტერმინებში შედის: არომატული ალკოჰოლური სასმელი , ალაოს არომატული სასმელი , წინასწარ შეფუთული სპირტიანი სასმელები ან პრემიუმ შეფუთული სპირტიანი სასმელები და მზა სასმელი ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაში .

აღწერა
მსოფლიოს ბაზარზე მზადდება და იყიდება მრავალფეროვანი სასმელი, რომლებიც აღწერილია, როგორც გამაგრილებელი ან ალკოპოპი. ისინი ტკბილია და მიირთმევენ პატარა ბოთლებში (როგორც წესი, 355 მლ. აშშ – ში, 275 მლ. სამხრეთ აფრიკაში და გერმანიაში, 330 მლ. კანადასა და ევროპაში) და 4 %–დან 7 %–მდე ალკოჰოლის შემცველობითაა. ევროპაში, კანადასა და სამხრეთ აფრიკაში გამაგრილებლებს აქვთ წინასწარ შერეული ალკოჰოლური სასმელები, მათ შორის არაყი ან რომი. ამერიკის შეერთებულ შტატებში, მეორეს მხრივ, ალკოპოპს ხშირად ურევენ სვიის ლუდს, დამოკიდებულია შტატზე, სადაც ისინი იყიდება. თუ ალაოს (და ალკოჰოლის) დიდი ნაწილი ამოღებულია (უმეტესად წყალი რჩება), შემდეგ ემატება ალკოჰოლი (ჩვეულებრივ არაყი ან მარცვლეულის სპირტი), შაქარი, საღებავი და არომატიზატორი. ამგვარი სასმელები ლეგალურად კლასიფიცირდება როგორც ლუდი, პრაქტიკულად, ყველა შტატში და ამიტომ მათი გაყიდვა შესაძლებელია იმ ობიექტებში, სადაც არ არის დაშვებული სპირტიანი სასმელები. თუმცა, არსებობს უფრო ძლიერიც, რომლებიც წინასწარ შერეული სპირტია (მაგ. ). ასეთი სასმელი შეიცავს დაახლოებით 12.5 % ალკოჰოლს, რომლის გაყიდვა შესაძლებელია მხოლოდ იქ, სადაც მყარი ალკოჰოლია ნებადართული.

შეერთებულ შტატებში ალკოპოპებზე პროპორციულად შეზღუდულია გადასახადი ევროპასთან შედარებით, თუმცა ზოგიერთი შტატის კანონმდებლობის მიხედვით, შესაძლოა რომ მათი გადასახადების დონე ევროპულ მოდელს მიუახლოვდეს, რაც ახალგაზრდების მიერ მოხმარების შეზღუდვასაც ითვალისწინებს.

კონტინენტური ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში, მაგალითად, ავსტრიასა და გერმანიაში, შესაძლებელია ჩამოსხმული ლუდის კოქტეილები და შანდები, გაიყიდოს როგორც ალკოპოპები. მიუხედავად იმისა რომ, ეს სასმელები ემყარება ტრადიციულ სვიის ლუდებს მაინც არ ითვლება ალკოპოპად.

ისტორია
ღვინის გამაგრილებლებმა პოპულარობა მოიპოვა ამერიკის ბაზარზე 1980 წელს, როდესაც ბართლები და ჯეიმსმა დაიწყო მათი ბრენდის ღვინის გამაგრილებლის რეკლამირება, რასაც მოჰყვა სხვა ბრენდები, მათ შორის, ბაკარდის „ბრიზერი“. პოპულარობამ იმატა 1993 წელს. თანდათან შემცირდა ღვინის გამაგრილებლები აშშ–ს ღვინოზე ფედერალური გადასახადის გაზრდის გამო და ალაოს სასმელის ბაზის გამოყენება გახდა ახალი ინდუსტრიული სტანდარტი.

2018 წლის მარტში კოკა-კოლამ გამოაცხადა, რომ პირველად უშვებდა ალკოპოპის პროდუქტს იაპონიაში, კერძოდ, ჩაჰაის სასმელს.
მერაბ შენგელია

მერაბ შენგელია (დ. 18 იანვარი, 1961, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი.

1982 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგიის ფაკულტეტი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკიდან „საქართველოს აღორძინება“.
ზაქარია შერაზადიშვილი

ზაქარია შერაზადიშვილი (დ. 16 ნოემბერი, 1970, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.

1992 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. 2004-2006 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“.
ზურაბ შხვაცაბაია

ზურაბ შხვაცაბაია (დ. 5 მარტი, 1946, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი.

1969 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. 2004-2008 წლებში — საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “.
თინათინ ბერძენიშვილი

თინათინ ბერძენიშვილი (დ. 31 ოქტომბერი, 1979, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი და მედიამენეჯერი, საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის გენერალური დირექტორი. არის ევროპის მაუწყებელთა კავშირის გენდერული თანასწორობის ჯგუფის ხელმძღვანელი, ევროპის მაუწყებელთა კავშირის მედიაკომიტეტის წევრი.

ბიოგრაფია
განათლება
2002 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სამაგისტრო პროგრამა კინოს და სატელევიზიო მედიის ექსპერტი. 2022 წელს დაასრულა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სადაც მიენიჭა მასობრივი კომუნიკაციის დოქტორის ხარისხი.

კარიერა
1997–1999 წლებში ჟურნალისტად მუშაობდა გაზეთ „ქართული ფილმში“. 1999–2000 წლებში იყო ტელერადიო კომპანია „აუდიენციის“ ჟურნალისტი. 2000–2003 წლებში იყო ამავე სტუდიის გადაცემა „მეალომანიის“ ავტორი და ხელმძღვანელი. 2001–2003 წლებში იყო - ვიდეო პროდუქციის მენეჯერი. 2003 წელს ტელეკომპანია „იმედზე“ მიჰყავდა გადაცემა „კლიპ-ლოტო“. 2006–2009 წლებში აზერბაიჯანში სადაზღვევო-საბროკერო კომპანია -ის მენეჯერი იყო. 2012–2013 წლებში საზოგადოებრივ მაუწყებელზე მიჰყავდა რამდენიმე გადაცემა. 2011–2014 წლებში იყო საზოგადოებრივი მაუწყებლის საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურის უფროსი, 2014–2015 წლებში კი ამავე ორგანიზაციის მერკეტინგის დეპარტამენტის დირექტორი. 2015–2016 წლებში იყო საზოგადოებრივი მაუწყებლის მედიის და კომუნიკაციების ბლოკის დირექტორი. 2016 წლის 21 ნოემბრიდან 2017 წლის 6 იანვრამდე ასრულებდა საზოგადოებრივი მაუწყებლის გენერალური დირექტორის მოვალეობას. 2017 წლის 6 იანვრიდან 2020 წლის 18 აგვისტომდე იყო საზოგადოებრივი მაუწყებლის გენერალური დირექტორის პირველი მოადგილე და მედიის და კომუნიკაციების ბლოკის დირექტორი. 2019 წლის 4 აპრილს დაინიშნა ევროპის მაუწყებელთა კავშირის გენდერული საკითხების ჯგუფის ხელმძღვანელად. ამავე დროს, არის ევროპის მაუწყებელთა კავშირის მედიაკომიტეტისა და ცენტრალური ევროპის ქვეყნების კომიტეტის წევრი. 2020 წლის 18 აგვისტოდან 2020 წლის 25 სექტემბრამდე იყო საზოგადოებრივი მაუწყებლის გენერალური დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი.

2020 წლის 25 სექტემბერს თინათინ ბერძენიშვილი საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭომ გენერალურ დირექტორად აირჩია.
ჰუმუსი (საჭმელი)

ჰუმუსი — მუხუდოსგან დამზადებული ახლოაღმოსავლური საუზმეული (პიურე, პასტა).

კერძი
აღნიშნული კერძი, პირველად საუკუნის კაიროს რეცეპტებში იხსენიება.

კერძის მომზადებისას, ბარდის მარცვლებს ხარშავენ. საჭიროა მისი პიურესავით დასრესვა და მასვე უმატებენ დაუმუშავებელ ტაჰინს.

ხშირად ჰუმუსს ზეითუნის ზეთით, ოხრახუშითა და სუნელებით მიირთმევენ. მაგალითად ისრაელში მისი პოპულარობა იმან განაპირობა, რომ ამ ქვეყანაში მკაცრი რელიგიური კანონი უფლებას იძლევა, რომ ჰუმუსი ხორცსა და რძის პროდუქტებთან ერთად ჭამონ.

მსოფლიოს რესტორნებში ტრადიციულად, მას შემოგთავაზებენ როგორც ცალკე, აპეტაიზერად, რაიმე ბოსტნეულთან ერთად, ისე პიტის პურში გახვეულს, ან სხვა ნებისმიერი კერძის საკმაზის სახით, ხოლო რაც შეეხება სასურსათო მაღაზიებში ქილებითაც კი იყიდება, თუმცა ახალდამზადებული გაცილებით გემრიელი და არომატულია.

 საუკუნის დასაწყისში ჰუმუსმა პოპულარობა მოიპოვა ამერიკის შეერთებულ შტატებში და სხვა განვითარებულ ქვეყნებში ვეგეტარიანელებსა და იმ ადამიანებში, რომლებსაც არ შეეძლოთ წებოვანა და გლუტენის შემცველი პროდუქტების მიღება. .

2016 წლისთვის ჰუმუსის წამყვანმა მწარმოებელმა კომპანიამ, -მა, ჰუმუსის გაყიდვების 62 %-იანი წილი დააგროვა შეერთებულ შტატებში და 2017 წელს გაყიდვებით $1 მილიარდს გადააჭარბა.

დღეისათვის კერძი ყველაზე ფართოდ არის გავრცელებული შუა აღმოსავლეთის ქვეყნებში, ისრაელში, სირიაში, ლიბანში, იორდანიაში, თურქეთში, ასევე საბერძნეთსა და კვიპროსში.

მომზადების წესი
ხშირად ჰუმუსი მზადდება მოხარშული წიწიბურისგან ან ბარდისგან, რომელიც ჰომოგენიზდება ხელით ან ბლენდერის გამოყენებით ზეითუნის ზეთის, ლიმონის წვენისა და სეზამის პასტის (ტაჰინის) დამატებით, მას ასევე გემოვნებით შეიძლება დაემატოს სანელებლები (განსაკუთრებით ნიორი, მარილი, ოხრახუში, ხახვი, დაფქვილი კვლიავი, ჩილი წიწაკა).

ჰუმუსი მდიდარია მცენარეული ცილებით, საკვები ბოჭკოებით, უჯერი ცხიმებით და რკინით.

ინგრედიენტები
ბარდა
ლიმონის წვენი
ტაჰინი
ნიორი
არარაფინირებული ზეითუნის ზეთი
მარილი
ტესღუინო

ტესღუინო — სიმინდის კუსტარული ლუდი, რომელსაც იუტო-აცტეკების რამდენიმე ადამიანი აწარმოებს. ტარაჰუმარას ხალხი ლუდს სიწმინდედ მიიჩნევს და ის მათი საზოგადოების მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენს. ანთროპოლოგი ჯონ კენედი იუწყება, რომ „ტარაჰუმარელი წელიწადში საშუალოდ მინიმუმ 100 დღეს უშუალოდ ტესღუინოს უკავშირებს და ამ დროის დიდი ნაწილი მისი გავლენის ქვეშაა.“

ეტიმოლოგია
ტესღუინო მომდინარეობს ნაუატლის სიტყვისგან რაც იმას ნიშნავს, „გულისცემას“.

ტრადიცია
ტარაჰუმარა (რომლებიც თავს რარამურს უწოდებენ) 120,000-კაციანი ენობრივი ჯგუფია, რომელთაც საერთო ენა აქვთ და ინარჩუნებენ თავიანთ კულტურას იზოლირებისა და წინააღმდეგობის გაწევის გზით. მათთვის ტესღუინო სამკურნალო ელექსირია, ბარტერული ნივთი და ღვთიური სასმელი. მათი რწმენით, ტარაჰუმარას ხალხს ღმერთმა ასწავლა სიმინდის ლუდის დამზადების ტექნოლოგია.

ტარაჰუმარას ხალხი ყოველწლიურად იკრიბება სააღდგომო კვირის განმავლობაში (სემანას სანტა) და რიტუალების დაცვით დიდი რაოდენობით სვამს ტესღუინოს. ანთროპოლოგ ბილ მერილის თანახმად, სმიტსონიანის ინსტიტუტიდან, „წმინდა სასმელი მისდევს დიდ სულებს იმ ადამიანისგან, ვინც სვამს მას, და ამიტომ როდესაც ადამიანები სვამენ მას იქცევიან როგორც ბავშვები [...] რადგან სულები რომლებიც აკონტროლებენ მათ ქმედებებს პატარა სულები არიან, პატარა ბავშვების მსგავსად“. „პაკიკი“ გამოიყენება, როდესაც ლუდი მზადდება სიმინდის ახალი ღეროებისგან. მიუხედავად იმისა, რომ სიმინდისგან დამზადებული ტესღუინი ყველაზე წმინდად ითვლება, ტარაჰუმარა ასევე ამზადებს ლუდს აგავასგან და ხორბლისგან. ასევე, ისინი ამზადებენ სხვა ალკოჰოლურ სასმელებს ისეთი ხილისგან, როგორიცაა ატამი, კენკრა, ვაშლი, კაქტუსის ნაყოფი და მწვანილის თესლი.

წარმოება
ლუდი მზადდება სიმინდის ბირთვისგან, რომელიც გაჟღენთილია, ამოსვლის შემდეგ მას ხარშავენ და ტოვებენ ველური საფუარის დახმარებით ბუნებრივია ფერმენტაციისთვის. არომატის დასაყენებლად ადგილობრივი ბალახი გამოიყენება.
ელიზაბეთ ფილპოტი

ელიზაბეტ ფილპოტი (; დ. 1780, ინგლისი — გ. 1857, ლაიმ-რეჯისი) — ინგლისელი პალეონტოლოგი და ნამარხების შემგროვებელი.

ბიოგრაფია
ელიზაბეტ ფილპოტი ინგლისში 1780 წელს დაიბადა. მისი წარმოშობისა და ცხოვრების შესახებ ცოტა რამ არის ცნობილი. მას ჰყავდა ძმა და ორი და, მერი და მარგარეტი. 1805 წელს დები დასახლდნენ ლაიმ-რეჯისში (დორსეტის საგრაფო), იმ სახლში, რომელიც ძმამ მათ აჩუქა. ყველა მათგანი კარგად იყო განათლებული, მაგრამ ფინანსურად უჭირდათ.

სამივე დას უყვარდა ნამარხების შეგროვება, მაგრამ ელიზაბეტმა ამ საქმეში განსაკუთრებულ წარმატებას მიაღწია. მან მოახერხა სერიოზული კოლექციის შეგროვება, რომელშიც განსაკუთრებით ფართოდ იყო წარმოდგენილი ნამარხი თევზები. დები ფილპოტები დაახლოებულნი იყვნენ მერი ენინგთან, ცნობილ პალეონტოლოგთან და ნაშთების შემგროვებელთან, რომელიც ასევე ცხოვრობდა ლაიმ-რეჯისში. ელიზაბეტი დიდ დროს ატარებდა მასთან. დროთა განმავლობაში გახდა მისი თანამგზავრი და მეგობარი. 1826 წელს მერი ენინგმა აღმოაჩინა, რაც ბელემნიტის ნამარხის შიგნით იყო რაღაც, რაც წააგავდა მელნის ტომარას გამომშრალი მელნით. ელიზაბეტმა მოახერხა მათი წყალში განზავება და მიღებული სეპიით რამდენიმე ნახატის დახატვაც კი, მათ შორის იქთიოზავრის გამოსახულების.

ელიზაბეტი კავშირში იყო ისეთ მეცნიერებთან, როგორებიც არიან უილიამ ბაკლენდი, უილიამ კონიბირი და ჰენრი დე ლა ბეში. როდესაც ლუი აგასისი ლაიმ-რეჯისს სტუმრობდა, ის გაოცებული იყო იმით, რომ ელიზაბეთმა და მერიმ შეძლეს ლაიმ-რეჯისის მიდამოებში ეპოვნათ და სწორად ამოეცნოთ 34 სახეობის ნამარხი თევზის.

ლაიმ-რეჯისში დები ფილპოტების კოლექციის საფუძველზე შეიქმნა ფილპოტების მუზეუმი (ახლანდელი ლაიმ-რეჯისის მუზეუმი). მუზეუმის შენობა ააშენა ელიზაბეტის ძმისშვილმა, თომას ფილპოტმა.
სექსუალური განათლება (2019)

„სექსუალური განათლება“ — ბრიტანული კომედიურ-დრამატული სატელევიზიო სერიალი, რომელიც მოგვითხრობს ინგლისის ქალაქ მურდეილის საშუალო სკოლის მოსწავლეების პრობლემებზე. სერიალის პირველი სეზონი, რომელიც 8 ეპიზოდს მოიცავს -მა 2019 წლის 11 იანვარს წარადგინა. პირველმა სეზონმა -ზე დადებითი გამოხმაურება მიიღო მაყურებლებისგან. სერიალი ყურადღებას ამახვილებს ისეთ თემებზე, როგორებიცაა სექსუალური იდენტობა, ჰიპერექსუალობა, უნებლიე თავშეკავება, მასტურბაცია, მოზარდის სექსუალობა და მოზარდის ორსულობა.

2019 წლის 2 თებერვალს -მა ოფიციალურად გადააგრძელა სერიალი მეორე სეზონისთვის, რომლის პრემიერა დაგეგმა 2020 წლის 17 იანვარს. 2020 წლის 10 თებერვალს ცნობილი გახდა, რომ სერიალის მესამე სეზონიც გამოვა.

სიუჟეტი
პირველი სეზონი
სერიალის სიუჟეტი ვითარედება პატარა ქალაქ მურდელეის საშუალო სკოლაში. სიუჟეტს საფუძვლად უდევს ისეთ სიტუაციები, რომელშიც გმირის, ოტის მილბერნის კლასელები აღმოჩნდნებიან ხოლმე. ოტისი დედასთან, ჯინ მილბერნთან, სექსოლოგიისა და ურთიერთობის ფსიქოლოგიის ცნობილ ექსპერტთან ერთად ცხოვრობს. სერიალის პირველ სეზონში, სასწავლო წლის პირველ დღეებში, ოტისს მოუწევს დაეხმაროს სკოლის ხულიგანს და ბულერს მისი სექსუალურ პრობლემების გადაჭრაში, იმ პირობით, რომ მის მეგობარს თავს დაანებებს. მოზარდების ინტიმური პრობლემების გადაჭრის ნიჭი აშკარა ხდება მეევი უაილისთვის, რომელიც სთავაზობს მთავარ გმირს კონსულტაციისთვის გაუწიოს თანაკლასელებთან ფულის სანაცვლოდ. მეივთან დაახლოების მიზნით ოტისი ვალდებულია დათანხმდეს მას ამ შეთავაზებაზე.

მეორე სეზონი
მეორე სეზონის მოქმედებები სასწავლო წლის მეორე სემესტრში ვითარდება. ოტისი იწყებს ოლასთან შეხვედრებს. გარდა ამისა, სკოლაში ახალი მოსწავლეები მოდიან, რომლებიც გაბატონებულ წესრიგს არ ურიგდებიან. ამ ყველაფერს ემატება სკოლაში ქლამიდიოზის ეპიდემიის გაჩენა.

მთავარ როლებში
ასა ბატერფილდი — ოტის მილბერნი
ჯილიან ანდერსონი — ჟან ფ. მილბერნი
ნკუტი გატვა — ერიკ ეფიონგი
ემა მაკი — მეივ უაილი
კონორ სვინდელსი — ადამ გროფი
კედარ უილიამს-სტერლინგი — ჯექსონ მარჩეტი,
აიმე ლუ ვუდი — აიმე გიბსი
ომარ დურმიშიძე

ომარ დურმიშიძე (დ. 18 ივნისი, 1949, თბილისი — გ. 13 ივნისი, 1994, იქვე) — ქართველი ფერმწერი, გრაფიკოსი.

1973 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია.

1974 წლიდან მონაწილეობდა სამხატვრო გამოფენებში როგორც საქართველოში, ასევე მის ფარგლებს გარეთ; 1974, 1978, 1984, 1999, 2006, 2009 წლებში მოეწყო მხატვრის პერსონალური გამოფენები თბილისში, აგრეთვე გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში (1977), მოსკოვში (1979), იტალიაში (1980); მიღებული აქვს მონაწილეობა ქართული სახვითი ხელოვნებისადმი მიძღვნილ რეტროსპექტიულ გამოფენაში (თბილისი, მხატვრის სახლი, 1987); ძირითადი ნამუშერვრები: „ბესიკის ქუჩა“, „სოლოლაკი“, „კლდიაშვილის ქუჩა“, „ჩვენი ეზო“, „ნატურმორტი იებით“, „თევზები“, „მსხლები“ (1983, ყველა მხატვრის კუთვნილებაა), „ნინიკო“, „ნუნუ“ (1983), „ავტოპორტრეტი“ (1981), "„გ. დოჩანაშვილი“ (1985); ავტორია გრაფიკული ნამუშევრებისა: „დაბადება“, „ბებია შვილიშვილთან ერთად“, „ცხენი“, სერია „მხატვრის გახსენება“ (1986).
სოსო იორამაშვილი

იოსებ (სოსო) იორამაშვილი (დ. 13 იანვარი, 1905, დირბი — გ. 11 სექტემბერი, 1965, თბილისი) — ქართველი მწერალი და მთარგმნელი.

დაიბადა სოფელ დირბში (ახლანდელი ქარელის მუნიციპალიტეტი). 1936 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

წლების განმავლობაში მუშაობდა ჟურნალ-გაზეთების რედაქციებსა და გამომცემლობებში; 1942-1945წწ. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში; 1946 წლის შემდეგ შეუდგა ლიტერატურულ მოღვაწეობას; მისი მოთხრობების პირველი კრებული „ვერხვის ჭალაში“ გამოქვეყნდა 1954 წელს. მისი ნაწარმოებების ძირითადი თემაა სოფელი, ნადირობა; იგი სათავგადასავლო ჟანრის ერთ-ერთი პიონერია საქართველოში („კარავი მტკვრის პირას“, 1959). ავტორია მოთხრობების კრებულებისა: „ნაცნობი სახე“ (1956), „უცნაური შეხვედრა“ (1968), „ჯაბა ელიაური“ (1962), „კოჭლი კაკაბი“ (1964), „მოთხრობები“ (1965), „გაღმა ვენახი“ (1967), „წითელი ვაშლის საიდუმლოება“ (1977) და სხვა; ეწეოდა მთარგმნელობით საქმიანობას (მათე ზალკა, „გენერალი“, 1941 და სხვა).
უბატონო თემები

უბატონო თემები — დაღესტნელი ფეოდალების მიერ საუკუნის პირველ ნახევარში აღმოსავლეთ კახეთში ჩამოყალიბებული თემები. დასახლებული იყო ხუნძებითა და წახებით.

ისტორია
- საუკუნეებში ოსმალ-ყიზილბაშთა და დაღესტნელ გლეხთა განუწყვეტელი შემოსევების შედეგად კახეთის სამეფოს ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარე მთლიანად დაქვეითდა, მოსახლეობის რაოდენობა შემცირდა. დაცარიელებული ტერიტორიები ლეკებმა დაიკავეს. მათ ადგილობრივი გლეხები ყმებად გაიხადეს. ამის შედეგად ეს მხარე მოწყდა კახეთის სამეფოს. ხუნძებმა შექმნეს ექვსი თემი: ჭარის, ბელაქნის, კატეხის, თალის, მუხახის და ჯინიხის. წახებმა შექმნეს ოთხი თემი: წახურის, სუვაგილის, ყარადულაკის და ელისუს. უბატონო თემები თავის მხრივ იყოფოდა თავისუფალ ლეკთა სოფლებად და დამორჩილებულ ინგილოთა და მუღალების სოფლებად. ინგილოები და მუღალები იხდიდნენ გადასახადს — ქეშქელს. კახელი თავადაზნაურობა ამ ტერიტორიაზე ლეკთა ჯამაათმა შეცვალა.

1803 წლიდან უბატონო თემები რუსეთის იმპერიის ქვეშევრდომობაში მოექცნენ და 1830 წლიდან უშუალოდ შეუერთდნენ იმპერიას. 1832-1840 წლებში ეს მხარე საქართველოს გუბერნიის, ხოლო 1840-1845 წლებში საქართველო-იმერეთის გუბერნიის ნაწილი იყო. 1845-1860 წლებში არსებობდა ჭარ-ბელაქნის სამხედრო ოკრუგი, ხოლო 1860-1917 წლებში ზაქათალის ოკრუგი. 1918-1921 წლებში ტერიტორია იყო სადავო საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და აზერბაიჯანის დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის და მისი ბედი საერთაშორისო არბიტრაჟს უნდა გადაეწყვიტა. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, 1921 წელს, ის მიეკუთვნა აზერბაიჯანის სსრ-ს.
ხორხე უბიკო

ხორხე უბიკო (დ. 10 ნოემბერი, 1878, გვატემალა — გ. 14 ივნისი, 1946, ნიუ-ორლეანი) — გვატემალის სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე. 1931-1944 წლებში იყო გვატემალის პრეზიდენტი, პრაქტიკულად დიქტატორი. წარმოადგენდა ლიბერალურ პარტიას, იყო პრო-ამერიკული ორიენტაციის. 1944 წლის ივნისის სახალხო აჯანყების შედეგად მისი რეჟიმი დაემხო, უბიკო მექსიკაში გაიქცა.
ზინაიდა გიპიუსი

ზინაიდა გიპიუსი (დ. 8 ნოემბერი, 1869, ბელიოვი — გ. 9 სექტემბერი, 1945, პარიზი) — რუსი მწერალი და კრიტიკოსი, რუსული დეკადენტური ლიტერატურის წარმომადგენელი. პირველი ლექსები გამოაქვეყნდა 1888 წელს. 1920 წლიდან იყო ემიგრაციაში.

ნაწარმოებები
ყაყაჩოს ფერი, 1908, პიესა
ეშმაკის თოჯინა, 1911,
რომან-უფლისწული, 1913
მწვანე ბეჭედი, 1916, პიესა
ცოცხალი სახეები, 1925, მემუარები
ლიუდას გირა

ლიუდას გირა (დ. , ვილნიუსი — გ. 1 ივლისი, 1946, იქვე) — ლიტველი პოეტი, ლიტვის სსრ-ის სახალხო პეტი (1943), ლიტვის სსრ-ის მეცნიერებთა აკადემიის აკადემიკოსი (1945). მისი ბევრი ლექსი ხალხურ სიმღერად იქცა.

ნაწარმოებები
სტვირი, 1909
შურისძიება, 1910
მწვანე მინდორი 1911
სამშობლოს გზებით, 1912
ნაპერწკლები, 1921
გრიუნვალდის ლიტვა, 1942
ძალმომრეობა და სიმტკიცე, 1942
შორეულ გზებზე, 1945
ბრძოლის სიტყვა, 1943