iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კრისტოფ დიუგარი

კრისტოფ დიუგარი ( დ. 24 მარტი, 1972, ლორმონი) — ფრანგი ფეხბურთელი, საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი თავდამსხმელი. ნაკრებთან ერთად მოგებული აქვს მსოფლიოს (1998) და ევროპის (2000) ჩემპიონატები.

სანაკრებო სტატისტიკა
დიუგარის სანაკრებო დებიუტი შედგა 1994 წლის 26 მაისს ავსტრალიასთან გამართულ მატჩში, რომელიც ფრანგებმა 1–0 მოიგეს. სულ საფრანგეთის ეროვნულ ნაკრებში 55 მატჩი ჩაატარა და რვა გოლი გაიტანა.

სანაკრებო სტატისტიკა
ბადრი კობახიძე

ბადრი პეტრეს ძე კობახიძე (დ. 8 ივნისი, 1926, სოხუმი — გ. 1 სექტემბერი, 1988, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1976).

ბიოგრაფია
დაიბადა ცნობილი ქართველი მსახიობის პიერ კობახიძის ოჯახში, რამაც მნიშვნელოვნად განსაზღვრა ახალგაზრდის მომავალი. 1948 წელს დაამთავრა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი, 1963 წელს კი სარეჟისორო ფაკულტეტი. 1948 წლიდან იყო რუსთაველის თეატრის მსახიობი. მის სცენაზე ბადრი კობახიძემ შეასრულა 40-მდე მცირე თუ დიდი როლი. ბადრი კობახიძე დიდხანს მუშაობდა თბილისის თეატრალურ ინსტიტუტში. მან მნიშვნელოვანი კვალი დაამჩნია რუსთაველის თეატრის რეპერტუარს. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მის მიერ დადგმული სპექტაკლები ი. შტოკის „ღვთაებრივი კომედია“, რიჩარდ ნეშის „წვიმის გამყიდველი“, ალექსანდრე ჩხაიძის „დაბრუნება“, ოტია იოსელიანის „სანამ ურემი გადაბრუნდება“ და სხვა. წლების მანძილზე იყო საქართველოს თეატრალურ მოღვაწეთა კავშირის პირველი მდივანი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ფილმოგრაფია
1957: „ოთარაანთ ქვრივი“ რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
1959: „დღე უკანასკნელი, დღე პირველი“ რეჟ. სიკო დოლიძე
1959: „მაია წყნეთელი“ რეჟ. რევაზ (რეზო) ჩხეიძე
1959: „წარსული ზაფხული“ (მრავალშვილიანი მამა) რეჟისორები ნელი ნენოვა, გენო წულაია
1960: „კარდაკარ“ (პლატონი) რეჟისორები ოთარ აბესაძე, მერაბ კოკოჩაშვილი
1961: „კეთილი ადამიანები“ რეჟ. შოთა მანაგაძე
1971: „ზოია რუხაძე“ (ფოგტი) რეჟ. დავით რონდელი
1976: „ბაკულას ღორები“ (სეკრეტარი) რეჟ. ბიძინა რაჭველიშვილი
1976: „დილის ნისლივით“ რეჟ. გენო ხოჯავა
1982: „მე დავბრუნდები“ რეჟ. მერაბ თავაძე
1985: „ერთ პატარა ქალაქში“ (გაიოზ დევდარიანი) რეჟ. გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე
1988: ოპერაცია „ვუნდერლანდი“ რეჟ. ოთარ კობერიძე

ნათამაშები როლები
რუსთაველის თეატრი
ი. შტოკის „ღვთაებრივი კომედია“
რიჩარდ ნეშის „წვიმის გამყიდველი“
ალექსანდრე ჩხაიძის „დაბრუნება“
ოტია იოსელიანის „სანამ ურემი გადაბრუნდება“

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1961: საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1976: საქართველოს სახალხო არტისტი
1983: საქართველოს სახელმწიფო პრემია
ლილე კილაძე

ლილე გრიგოლის ძე კილაძე (დ. 13 აპრილი, 1928, თბილისი — გ. 15 ოქტომბერი, 1978, იქვე) — ქართველი დირიჟორი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1977). კომპოზიტორ გრიგოლ კილაძის შვილი.

ბიოგრაფია
1954 წელს წარმატებით დაამთავრა პ. ჩაიკოვსკის სახელობის მოსკოვის კონსერვატორია პროფესორ ა. გაუკის კლასი და მუშაობა დაიწყო სარატოვის საოპერო თეატრისა და ფილარმონიის სიმფონიური ორკესტრის დირიჟორად.

1958 წლიდან სიცოცხლის უკანასკნელ დღემდე სათავეში ედგა საქართველოს ტელევიზიისა და რადიოს სიმფონიურ ორკესტრს. მისი, როგორც დირიჟორის დიდი დამსახურებაა, რომ ჩვენი მსმენელი ეზიარა მსოფლიო უნიკალური ხელოვნების არაერთ ნიმუშს, ქართველ, მათ შორის ახალგაზრდა კომპოზიტორთა ნაწარმოებებს.

გარდაიცვალა კონსერვატორიის დიდ საკონცერტო დარბაზში, ორკესტრის საფინალო აკორდისთანავე.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ედი რამა

ედი რამა (; დ. 4 ივლისი, 1964, ტირანა, ალბანეთი) — ალბანეთის პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე. ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 2013 წლიდან. ტირანის მერი 2000-2011 წლებში.

დაიბადა 1964 წელს. სწავლობდა არქიტექტურას პარიზში. დედაქალაქის მერის თანამდებობის დაკავებამდე 2 წელი იყო კულტურის მინისტრი. სოციალისტურ პარტიას ხელმძღვანელობს 2005 წლიდან.
პლანერი

პლანერი — საფრენი აპარატი, რომელიც წარმოადგენს ჰაერზე მძიმე საჰაერო ხომალდების ერთ-ერთ ტიპს. მას არ გააჩნია ძრავა და მოძრაობს საკუთარი წონის გავლენით. წყნარ ატმოსფეროში ფრენისას პლანერი ჰორიზონტის მიმართ განსაზღვრული (ცორვის) კუთხით ქვევით იწევს. ატმოსფეროში ჰაერის აღმავალი ნაკადების არსებობისას შესაძლებელია პლანერის ფრენა სიმაღლის დაუკარგავად ან ფრენის სიმაღლის გაზრდით.

პირველი პლანერი ააგო და გამოცადა ფრანგმა მეზღვაურმა ლე ბრიმ 1868 წელს.

პლანერს სხვადასხვა ხერხით უშვებენ. ძველად ამ მიზნისათვის რეზინის დაჭიმულ ზონარს იყენებდნენ. შემდგომ გავრცელდა ავტოსტარტით ან საბუქსირო თვითმფრინავებით გაშვება.
სალი ბერიშა

სალი რამ ბერიშა (; დ. 15 ოქტომბერი, 1944, ტროპოია, ალბანეთი) — ალბანეთის პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე. ქვეყნის პრეზიდენტი 1992-1997 წლებში და პრემიერ-მინისტრი 2005-2013 წლებში.

დაიბადა 1944 წელს. 1967 წელს დაამთავრა ტირანის უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტი. შემდეგ სწავლა გააგრძელა პარიზში. 1980-1990 წლებში ტირანის უნივერსიტეტის პედაგოგია. აქვს ფილოსოფიის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი.

მისი პოლიტიკური კარიერა დაიწყო ბერლინის კედლის დანგრევის შემდეგ. 1992 წლის 9 აპრილიდან ქვეყნის პრეზიდენტია. 1996 წელს ხელახლა აირჩიეს პრეზიდენტის თანამდებობაზე. ამის შემდეგ მალევე დაიწყო ფინანსური კრიზისი. 1997 წელს ქვეყანაში გაიმართა ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნები, რომელშიც სოციალისტებმა გაიმაჯვეს. არჩევნებში პარტიის წარუმატებლობის შემდეგ ერთ თვეში სალი ბერიშა გადადგა.

2005 წლის საპარლამენტო არჩევნებში დემოკრატიულმა პარტიამ მიიღო ხმების უმრავლესობა. 3 სექტემბერს სალი ბერიშას პრეზიდენტმა დაავალა კაბინეტის ფორმირება. პრემიერის თანამდებობა შეინარჩუნა 2009 წლის რიგითი არჩევნების შემდეგაც. 2013 წლიდან პრემიერ-მინისტრია ედი რამა.
ემირეიტსი (სტადიონი)

ემირეიტსი, ოფიციალურად ემირეიტს-სტედიუმი , — საფეხბურთო სტადიონი ინგლისის დედაქალაქ ლონდონში. საფეხბურთო კლუბ არსენალის საშინაო არენა. იტევს 60 704 მაყურებელს და ამ მაჩვენებლით მეექვსე ყველაზე დიდი საფეხბურთო სტადიონია ინგლისში.

სტადიონის მშენებლობა 2004 წლის თებერვალში დაიწყო, მთავარი სპონსორი კი კომპანია „ “ იყო. არსენალის მატჩების გარდა, ემირეიტსი მასპინძლობს მუსიკალურ კონცერტებს.
რამიზ ალია

რამიზ ალია (; დ. 18 ოქტომბერი, 1925, შკოდერი, ალბანეთი — გ. 7 ოქტომბერი, 2011, ტირანა, ალბანეთი) — ალბანეთის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის პრეზიდენტი 1991–1992 წლებში, 1985–1991 წლებში შრომის პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი.

1985 წელს ენვერ ხოჯამ დანიშნა თავის მემკვიდრედ. 1991–1992 წლებში ალბანეთის პრეზიდენტია. 1992 წლიდან შინაპატიმრობაში იყო. 1994 წელს მიუსაჯეს 9 წლით თავისუფლების აღკვეთა, თუმცა 1995 წელს გაათავისუფლეს. 1996 წელს კვლავ გაასამართლეს კაცობრიობის წინაშე ჩადენილი დანაშაულისათვის. სალი ბერიშას წინააღმდეგ მოწყობილი ამბოხების დროს გაიქცა არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში.

გარდაიცვალა 2011 წლის 7 ოქტომბერს ტირანაში.
99 ფრანკი

99 ფრანკი — ფრანგი მწერლის, ფრედერიკ ბეგბედერის რომანი. წიგნი გამოქვეყნდა საფრანგეთში 2000 წლის აგვისტოში „ & -ს“ მიერ, სანამ ხელახლა გამოიცემოდა „14.99 ევროს“ და „6 ევროს“ სახელით. წიგნის თავდაპირველად გამოქვეყნებიდან ცოტა ხნის შემდეგ ბეგბედერი მისმა დამსაქმებლებმა გაანთავისუფლეს სარეკლამო სააგენტოდან.

2007 წელს წიგნის მიხედვით გადაიღეს ფილმი იმავე სახელწოდებით ჟან კუნინის რეჟისორობით.

სიუჟეტი
წიგნი მოგვითხრობს ოქტავის, წარმატებული სარეკლამო მენეჯერის, შესახებ, რომელსაც აქვს ყველაფერი, უამრავი ფული, ქალები და კოკაინი. ამის მიუხედავად, ის მაინც არ არის კმაყოფილი თავისი ცხოვრებით. ოქტავის ცხოვრებას საფუძვლიანად ორი რამ შეცვლის: რომანი სოფისთან, სააგენტოს ყველაზე ლამაზ თანამშრომელთან, და კრება გიგანტური რძის ნაწარმის კონცერნში „მადონი“, რომელიც სარეკლამო რგოლების შექმნითაა დაკავებული.

მისი სიცოცხლე მთავრდება მას შემდეგ, რაც იმედგაცრუებული რჩება ცხოვრებისგან და სამუშაოსგან.
გრიგოლ კილაძე

გრიგოლ ბართლომეს ძე კილაძე (დ. 25 ოქტომბერი, 1902, ბათუმი — გ. 3 აპრილი, 1962, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი, დირიჟორი, პროფესორი, საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1941).

ბიოგრაფია
საშუალო განათლება მიიღო თბილისის ქართულ გიმნაზიაში, სადაც ანდრია ყარაშვილის ხელმძღვანელობით დაეუფლა ვიოლინოზე დაკვრის ხელოვნებას. მისი შემოქმედებითი გზა დაიწყო 1922 წელს, როცა დაარსდა „ახალგაზრდა ქართველ მუსიკოსთა საზოგადოება“, რომლის ერთ-ერთი ორგანიზატორი თვითონ იყო. ამავე პერიოდში (1925 წ.) ახალგაზრდა კომპოზიტორმა შექმნა თავისი პირველი სიმფონია „ქართული სუიტა“.

1931 წელს გრიგოლ კილაძემ დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია და შეუდგა პედაგოგობას, 1941 წლიდან პროფესორია. პარალელურად მუშაობს რუსთაველის თეატრში — განაგებს მუსიკალურ ნაწილს. სხვადასხვა დროს იყო კონსერვატორიის დირექტორი, აგრეთვე ოპერისა და ბალეტის თეატრის დირექტორი, საქართველოს სსრ კომპოზიტორთა კავშირის თავმჯდომარე და სხვა.

კომპოზიტორის კალამს ეკუთვნის სიმფონიური პოემა „განდეგილი“ (1941 წელს მიენიჭა სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია), ორი სიმფონია, ოპერები: „ბახტრიონი“, „ლადო კეცხოველი“, ბალეტი „სინათლე“, რომლისთვისაც მისი ავტორი მეორედ გახდა სსრ კავშირის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი. გრ. კილაძე ცნობილია, აგრეთვე, როგორც შესანიშნავი დირიჟორი. წლების მანძილზე იყო საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრისა და კონსერვატორიის საოპერო სტუდიის მთავარი დირიჟორი. მას ეკუთვნის მუსიკა კინოფილმისათვის: „არსენა“, „ფრთოსანი მღებავი“, „უკანასკნელი მასკარადი“ და სხვა.

დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ვარსკვლავური ევოლუცია

ვარსკვლავური ევოლუცია (ვარსკვლავის ევოლუცია) - პროცესი, რომლითაც ვარსკვლავი მისი სიცოცხლის ხანგრძლივობის მანძილზე იცვლება. ეს სიცოცხლის ხანგრძლივობა რამდენიმე მილიონი წელიწადიდან (ყველაზე მასიური ვარსკვლავებისთვის) ტრილიონობით წელიწადამდე (ყველაზე ნაკლებად მასიურთათვის) მერყეობს, აქედან გამომდინარე, ვარსკვლავის სიცოცხლის ხანგრძლივობა დამოკიდებულია მის მასაზე. ცხრილზე ნაჩვენებია ვარსკვლავთა სიცოცხლის ხანგრძლივობა, როგორც მათი მასის ფუნქცია. ყველა ვარსკვლავი იბადება გაზისა და მტვრის ღრუბლების კოლაფსით, რომელთაც ხშირად ნისლეულებს ან მოლეკულურ ღრუბლებს უწოდებენ. მილიონობით წლების შემდეგ ეს ვარსკვლავები წონასწორობის მდგომარეობას აღწევს და ხდება მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავი.

ვარსკვლავის ძირითადი საწვავი თერმობირთვული სინთეზია. თავდაპირველად ენერგია მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავის ბირთვში არსებული წყალბადის ატომების სინთეზით წარმოიქმნება. მოგვიანებით, როცა ჰელიუმის ატომების რაოდენობა დომინანტური ხდება ბირთვში, მზის მსგავსი ვარსკვლავი იწყებს წყალბადის სინთეზს სფერული გარსის გასწვრივ, რომელიც ბირთვს აკრავს გარშემო. ამ პროცესით ვარსკვლავი თანდათან იზრდება ზომაში და გადის ქვეგიგანტის ეტაპს, სანამ ის არ მიაღწევს წითელი გიგანტის ფაზას. ნახევარი მზის მასის ვარსკვლავებსაც შეუძლია ბირთვში ჰელიუმის სინთეზით ენერგია წარმოქმნას, ხოლო უფრო მასიურ ვარსკვლავებს შეუძლია უფრო მძიმე ელემენტების სინთეზი რამდენიმე გარსის გასწვრივ. როდესაც მზის მსგავსი ვარსკვლავი ამოწურავს ბირთვულ საწვავს, მისი ბირთვი მკვრივ თეთრ ჯუჯად კოლაფსირდება და გარე ფენები პლანეტურ ნისლეულად იფანტება. ათი ან მეტი მზის მასის ვარსკვლავს შეუძლია ზეახლად აინთოს, რადგან მათი ინერტული რკინის ბირთვი კოლაფსირდება უკიდურესად მკვრივ ნეიტრონულ ვარსკვლავად ან შავ ხვრელად. მიუხედავად იმისა, რომ სამყარო იმდენად ხნიერი არაა, რომ რომელიმე წითელ ჯუჯას სიცოცხლის დასასრულს მიეღწია, ვარსკვლავური მოდელები წინასწარმეტყველებს, რომ ისინი ნელ-ნელა უფრო კაშკაშა და ცხელი გახდება, სანამ წყალბადის საწვავს ამოწურავს და გახდება დაბალი მასის თეთრი ჯუჯა.

ვარსკვლავური ევოლუცია არ შეისწავლება ერთი ვარსკვლავის სიცოცხლეზე დაკვირვებით, რადგან უმეტესი ვარსკვლავური ცვლილება იმდენად ნელა ხდება, რომ მათი დაფიქსირება საუკუნეების მანძილზეც კი შეუძლებელია. ამის ნაცვლად ასტრონომები აკვირდებიან სხვადასხვა სიცოცხლის ეტაპებზე მყოფ მრავალ ვარსკვლავს. ასევე ახდენენ ვარსკვლავის სტრუქტურის სიმულირებას კომპიუტერული მოდელირებებით.
პროტოვარსკვლავი

პროტოვარსკვლავი — დიდი მასა, რომელიც წარმოიქმნება გიგანტურ მოლეკულურ ღრუბელში არსებული გაზის შეკუმშვით ვარსკვლავთშორის სივრცეში. პროტოვარსკვლავური ფაზა ვარსკვლავის წარმოქმნის ადრეული ეტაპია. ერთი მზის მასის ვარსკვლავისათვის ის დაახლოებით 10 მილიონი წელიწადი გრძელდება. ის იწყება მოლეკულურ ღრუბელში გაზრდილი სიმკვრივის ბირთვით და მთავრდება მთავარ მიმდევრობამდელი ვარსკვლავის წარმოქმნით (ან ვარსკვლავი, თუ ორ მზის მასაზე მცირეა, ან ჰერბიგ / ვარსკვლავი, თუ 2-8 მზის მასისაა), რომელიც შემდეგ ვითარდება მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავად.
მიხეილ კვესელავა

მიხეილ ალექსანდრეს ძე კვესელავა (დ. 27 მაისი, 1913, თბილისი — გ. 6 დეკემბერი, 1981, იქვე) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, პროფესორი, საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
1936 წელს დაამთავრა თბილისის უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი და, როგორც წარჩინებული სამი ევროპული ენის მცოდნე სტუდენტი, ასპირანტურაში დატოვეს. აქედანვე იწყებს პედაგოგიურ და სამეცნიერო მოღვაწეობას. მაგრამ სამამულო ომმა თავისი კორექტივები შეიტანა ახალგაზრდა მეცნიერის ცხოვრებაშიც. მ. კვესელავამ გაიარა ბრძოლის მძიმე და გრძელი გზა. მერე კი, როგორც კვალიფიციური გერმანისტი, თარჯიმნად მონაწილეობდა ნიურნბერგის პროცესში. შემდეგ ყოველივე ეს ასახა თავის ტრილოგიაში „ას ერგასის დღე“.

ომის შემდგომ მ. კვესელავამ განაგრძო საზოგადოებრივი, სამეცნიერო და პედაგოგიური მოღვაწეობა. სხვადასხვა დროს იყო კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ დირექტორი, უცხოეთის ქვეყნებთან კულტურული ურთიერთობის საზოგადოების თავმჯდომარე, უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტის რექტორი, თეატრალური ინსტიტუტის რექტორი და სხვა. 1963 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორია და მოიხსენიება იმ პროგრესულ მასწავლებელთა შორის, რომლებმაც ახალგაზრდობას თამამად „გაუღეს დასავლური კულტურის ერთ დროს დაგმანული კარი“.

მეცნიერის კალამს ეკუთვნის ფუნდამენტური მონოგრაფიები: „ადამ მიცკევიჩი“, „ბულგარული ლიტერატურა“, ორტომეული „ფაუსტური პარადიგმები“, „პოეტური ინტეგრალები“ და სხვა.

დაჯილდოვებული იყო ორი სამამულო ომის ორდენით, წითელი ვარსკვლავის, „საპატიო ნიშნის“ ორდნებითა და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
პლატონ კეშელავა

პლატონ გიორგის ძე კეშელავა (დ. 1893, ერკეთი, ოზურგეთის მაზრა — გ. 18 სექტემბერი, 1963, თბილისი) — ქართველი მწერალი, კრიტიკოსი, პუბლიცისტი.

ბიოგრაფია
კეშელავას მამა იყო ნოვოროსიისკის ცემენტის ქარხნის მუშა, ხოლო დედა — დიასახლისი. ჰყავდა 7 დედმამიშვილი, თავად მეშვიდე შვილი იყო. პირველდაწყებითი განათლება სოფლის ორკლასიან სასწავლებელში მიიღო. 1907 წელს კეშელავას მამამ საწარმოო ტრავმა მიიღო, შრომის უნარი დაჰკარგა და სოფელს დაუბრუნდა. პლატონს სწავლის ფინანსური საშუალება არ ჰქონდა, ამიტომ განსაკუთრებული მონდომებით მეცადინეობდა სახლში. 1912 წელს ჩააბარა ქუთაისის სამასწავლებლო სემინარიაში და სტიპენდია მიიღო. სანაცვლოდ მას იქ უნდა ემუშავა სწავლის დასრუების შემდეგ, სადაც გაამწესებდნენ. სემინარია დაასრულა 1916 წელს და შევიდა ყაზანის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. იქ მალე მიაგნეს და სამხედრო სასწავლებელში გადაიყვანეს იუნკრად. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შედეგად გათავისუფლდა სამხედრო სასწავლებლისგან პრაპორშჩიკის ჩინით. გაამწესეს სათადარიგო პოლკში სიმბირსკში. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ აირჩიეს სამაზრო და საოლქო საბჭოებში. 1918 წელს შეიტყო მამისა და ორი ძმის გარდაცვალების შესახებ და საქართველოში დაბრუნდა. ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტის ენისა და ლიტერატურის განყოფილებაზე. პარალელურად ივანე ჯავახიშვილის დახმარებით დაიწყო მასწავლებლობა მეექვსე სამოქალაქო სკოლაში, სადაც ასწავლიდა ლიტერატურასა და ისტორიას. იყო სტუდენტთა ჟურნალ „მომავლის“ პასუხისმგებელი მდივანი. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობებზე ჯარში, ქალაქის საბჭოში, ხელოვნების სასახლეში. 1928-1939 წლებში იყო მწერალთა სასახლის დირექტორი. 1943-1947 წლებში. ხელმძღვანელობდა ყვარელში ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმს. მუზეუმი შეავსო მრავალი ექსპონატით და აქცია ის რესპუბლიკის ერთ-ერთ საუკეთესო კულტურულ-საგანმანათლებლო კერად.

ამასთანავე ეწეოდა კვლევით მუშაობასაც. ავტორია ნაშრომებისა: „ილია ჭავჭავაძის გენეალოგია“, „ილია ჭავჭავაძე გოგოლის მსოფლიო მნიშვნელობაზე“, „ილია ჭავჭავაძე სახელმწიფო საბჭოს წევრი 1906-0907 წლებში“, „ილია ჭავჭავაძე და არტურ ლაისტი“, „ილია შრომის შესახებ“, „ილია და ქართული თეატრი“ და სხვა. აღსანიშნავია მისი ნაშრომები: ი. ტურგენევზე, ლ. არდაზიანზე, არსენას ლექსზე, ვაჟა-ფშაველაზე და სხვა. იგი იყო კ. მარჯანიშვილის მემუარების რედაქტორი და მოლიერის პიესების თარგმანებს კრებულის წინასიტყვაობისა და შენიშვნების ავტორი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ფრანკო-მალაგასიური ომები

ფრანკო-მალაგასიური ომები ან ფრანკო-ნოვას ომები — წარმოადგენდა 1883–1896 წლებში საფრანგეთის მადაგასკარზე ორ შეჭრას. შედეგად იმერინის სამეფოს მონარქია დაემხო და მადაგასკარი გახდა საფრანგეთის კოლონია. ნოვა მალაგასის კულტურაში უმაღლესი სოციალური სტატუსის კლასს წარმოადგენს.

პირველი ომი
საფრანგეთი მადაგასკარში 1883 წელს შეიჭრა, რაც პირველი ექსპედიციის სახელითაა ცნობილი. დაპირისპირება 1886 წელს დასრულდა. მადაგასკარი იძულებული იყო საფრანგეთისთვის გადაეცა ანცირანანა და ყოველწლიულად 10 მილიონი ფრანკი გადაეხადა. ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება საფრანგეთს ასევე აძლევდა უფლებას ემართა მადაგასკარის საგარეო პოლიტიკა.

მეორე ომი
იმერინის მეფე რაინილაიარივონი ხელშეკრულების პირობებს ბოლომდე არ ეთანხმებოდა. სიტუაცია მკვეთრად შეიცვალა, როდესაც 1890 წელს ბრიტანეთმა აღიარა მადაგასკარი საფრანგეთის პროტექტორატად. ბრიტანეთმა სამაგიეროდ მიიღო ზანზიბარზე სრული კონტროლი. რაინილაიარივონი ემზადებოდა კუნძულის დასაცავად, მან იარაღის შესაძენად ევროპაში წარმომადგენელი გაგზავნა.

აქტიური დაპირისპირება დაიწყო 1894 წლის 12 დეკემბერს, როდესაც ფრანგმა მეზღვაურებმა ტუამასინა დაიკავეს. ფრანგული არმის დანაყოფი "მფრინავი კოლონა" გენერალ ჯეკ დუშესნის მეთაურობით გადმოსხდა მაჰაძანგაში და დაიძრა ანტანანარივუსკენ. მათ დედაქალაქამდე 1895 წლის სექტემბრის ბოლო კვირაში მიაღწიეს. დამცველები ქალაქის სამხრეთით მთავარი გზის გასწვრივ იყვნენ განლაგებული. ფრანგული ჯარი ჩრდილოეთიდან შემოერტყა ქალაქს და დაიწყო ცრუ შეტევა. მთავარმა ძალამ შეუტია აღმოსავლეთიდან. მათ დაიკავეს მაღლობი საიდანაც შეეძლოდ დაებომბათ ქალაქის სამთავრობო შენობები, მათ შორის დედოფლის სასახლეც. სამი ჭურვის გასროლის შემდეგ ნოვას ჯარი დანებდა. გენერალი დუშესნი ქალაქში 1 ოქტომბერს შევიდა, დედოფალმა რანავალუნა –მ ხელი მოაწერა შეთანხმებას რითიც მადაგასკარი საფრანგეთის მთავრობის სრული პროტექტორატი გახდა. 1896 წელს იმერინას სამეფო გამოცხადდა საფრანგეთის პროტექტორატად. მისი პირველი ხელმძღვანელი იყო გენერალ-რეზიდენტი ლაროშე.
ალექსანდრა ფოცხვერაშვილი

ალექსანდრა მელიტონის ასული კელენჯერიძე-ფოცხვერაშვილი (დ. 6 მაისი, 1900, ქუთაისი — გ. 3 თებერვალი, 1986, თბილისი) — ქართველი ხალხური მუსიკის მოამაგე, რესპუბლიკის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე. კომპოზიტორ კოტე ფოცხვერაშვილის მეუღლე.

ბიოგრაფია
აღიზარდა მწერლისა და კრიტიკოსის მელიტონ კელენჯერიძის ოჯახში. დაამთავრა ქუთაისის ქალთა გიმნაზია. შემდეგ სწავლობდა თბილისის საოპერო სტუდიაში. 1921 წელს მოღვაწეობა დაიწყო როგორც მომღერალმა აკადემიურ გუნდში, რომლის დამააარსებელიდა სამხატვრო ხელმძღვანელი მისი მეუღლე იყო. 1933 წელს ალექსანდრა ფოცხვერაშვილმა ჩამოაყალიბა მეჩონგურეთა ქალთა ანსამბლი. მან კომპოზიტორ ი. დუნაევსკის თხოვნით მოსკოვის სახელმწიფო აკადემიურ გუნდში ჩამოაყალიბა მეჩონგურე ქალთა კოლექტივი. მისი უშუალო ხელმძღვანელობით ჩამოყალიბდა თვითმოქმედი ანსამბლები ბათუმში, ხაშურში, გორში და რესპუბლიკის სხვა ქალაქებში. დაჯილდოებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ნიკოლოზ კახიანი

ნიკოლოზ საულის ძე კახიანი (დ. 11 ივლისი, 1883, სოფ. როკითი, ახლანდელი ბაღდათის მუნიციპალიტეტი — გ. 15 თებერვალი, 1928, თბილისი) — ქართველი ქირურგი, საქართველოში მეცნიერული და კლინიკური ქირურგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1896 წელს ბიძამ, გიორგი კახიანმა ყმაწვილი ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში მიაბარა, ხოლო 1902 წელს გადაიყვანა ვლადიკავკაზის კლასიკური გიმნაზიის მეექვსე კლასში. მისი კლასელი იყო მომავალში ცნობილი რეჟისორი ევგენი ვახტანგოვი. ვლადიკავკაზსში ნიკოლოზი „ქართველთა შორის წერა-კითხვის საზოგადოების“ წევრი გახდა და ქართველ მოსწავლეებს ამეცადინებდა რუსულ ენასა და მათემატიკაში. აქვე ბიძის გავლენით გადაწყვიტა გამხდარიყო ექიმი და 1904 წელს გაემგზავრა ოდესაში, სადაც ჩაირიცხა უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტზე.

ნიკოლოზ კახიანმა 1910 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტი და ოთხი წელი იმუშავა იქვე ანატომიის კათედრაზე. ამ მოკლე ხანში იგი რამდენიმეჯერ მიავლინეს კაიროში ბალზამირების ეგვიპტური წესის შესასწავლად. ახალგაზრდა მეცნიერი ერთხანს მუშაობდა ეკატერინოსლავის უნივერსიტეტში ანატომიის კათედრის გამგედ, ხოლო 1919 წელს გადმოვიდა თბილისის ახლად დაარსებულ უნივერსიტეტში ტოპოგრაფიული ანატომიისა და ოპერატიული ქირურგიის კათედრის გამგედ, ხოლო 1921 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე განაგებდა სამკურნალო ფაკულტეტის ქირურგიული პათოლოგიის კათედრასა და პროპედევტიკის კლინიკას. თუმცა კლინიკა იმ დროს მინიმალური ინვენტარიტაც არ იყო აღჭურვილი, კოლექტივმა ნ, კახიანის თაოსნობით სერიოზული მუშაობა გაშალა. მან თბილისში გააკეთა და შემდეგ საქართველოში დანერგა კუჭის რეზექცია წყლულოვანი დაავადების დროს, ტვინის დანამატის ამოკვეთის, თირკმლის და თირკმლისზედა ჯირკვლის რეზექციის, ტუბერკულოზით დაზიანებული თირკმლის სისხლის ძარღვების გადაკვანძის, თავის ქალის ტრეპანაციის, გულის ჭრილობების გაკერვისა და სხვა ურთულესი ოპერაციები. ნ. კახიანის კალამს ეკუთვნის მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი და სახელმძღვანელო. იგი ნიადა ზრუნავდა ქართული სამედიცინო ტერმინოლოგიის შექმნისა და სრულყოფისათვის.

აღსანიშნავია, რომ მეცნიერმა დიდი ენერგია შეალი ჩვენში სოფლად მკურნალობის დრომოჭმული მეთოდების ნაცვლად ახალი მეცნიერული მკურნალობის მეთოდების დანერგვას.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
გიორგი კაჭახიძე

გიორგი ვარლამის ძე კაჭახიძე (დ. 3 თებერვალი, 1907, დიდი ჯიხაიში, ახლანდელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტი — გ. 2 დეკემბერი, 1979, თბილისი) — ქართველი პოეტი, საბავშვო მწერალი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
საშუალო განათლება მშობლიურ სოფელში მიიღო. იმავე წელს სწავლა გააგრძელა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, რომელიც 1930 წელს დაამთავრა.

სტუდენტობიდანვე დაუკავშირდა გაზეთ „ახალგაზრდა კომუნისტის“ გარშემო არსებულ ლიტერატურულ წრეს, აქვე გამოქვეყნდა მისი პირველი ლექსებიც. საზოგადოების ყურადღება მიიქცია ნიჭიერი ლიტერატორის პირველმა წიგნებმა; განსაკუთრებით აღსანიშნავია ვრცელი პოეტური ნაწარმოები „ის უბანი და ის კარმიდამო“, რომელიც მწერლის ნახევარსაუკუნოვანი თავდადებული შემოქმედებითი შრომის შედეგს წარმოადგენს.

განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს მისი როგორც საბავშვო მწერლისა და ჟურნალების „ოქტომბრელისა“ და „პიონერის“ რედაქტორის ღვაწლი. მან არა ერთი პოეტური კრებულით გაამდიდრა ჩვენი საბავშვო ლიტერატურა: „ალუბლები ჰყვავიან“, „სწავლასა და სიხარულში“, „მალხაზებისათვის არც მიმღერია“ და სხვა. გიორგი კაჭახიძეს ეკუთვნის დიდი სიყვარულით დაწერილი მონოგრაფია შიო მღვიმელზე. პოეტს მინიჭებული ჰქონდა იაკობ გოგებაშვილის მედალი; დაჯილდოვებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ინტეფ II

უაჰანხ ინტეფ (ასევე ინიოტეფ , ანტეფ ) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთერთმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა პირველი გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 2112, ინტეფ -მ დაახლოებით 50 წელი იმეფა, მისი მმართველობა დასრულდა ძვ.წ. 2063 წელს, მისი გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი ვაჟი ინტეფ ავიდა. მისი მეფობის დროს დედაქალაქად თებე იყო გამოცხადებული, ინტეფის მეფობის დროს ეგვიპტე რამდენიმე ნაწილად იყო გაყოფილი და ერთდროულად რამდენიმე დინასტია მართავდა ეგვიპტის სხვადასხვა ნაწილებს.
მენტუჰოტეპ II

ნებჰეპეტრა მენტუჰოტეპ — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთერთმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა შუა სამეფოს პერიოდში. მენტუჰოტეპ -ის მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 2061 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 2010 წელს, მენტუჰოტეპმა დაახლოებით 51 წელი იმეფა. მენტუჰოტეპმა მმართველობის ოცდამეცხრამეტე წელს ეგვიპტე კვლავ გააერთიანა, რითაც ეგვიპტეში პირველი გარდამავალი პერიოდი დასრულდა და დაიწყო შუა სამეფოს პერიოდი, იგი მიჩნეულია შუა სამეფოს პერიოდის პირველ ფარაონად (მეფედ).
აჰმედ ზოგუ

აჰმედ ზოგუ (; დ. 8 ოქტომბერი, 1895 — გ. 9 აპრილი 1961) — ალბანეთის პრეზიდენტი 1925–1928 და პირველი მეფე 1928–1939 წლებში. 1922–1924 წლებში და 1925 წელს ალბანეთის სამთავროს პრემიერ-მინისტრი.

დაიბადა 1895 წელს ალბანეთში. 1922 წლიდან ალბანეთის სამთავროს პრემიერ-მინისტრია. 1925 წლის იანვრის ბოლოდან პრეზიდენტის რანგში მართავს ქვეყანას, 1928 წლის 1 სექტემბრიდან კი თავი გამოაცხადა მონარქად და ეწოდა ზოგუ . 1939 წელს იტალიის მიერ ალბანეთის ოკუპაციის შემდეგ გაიქცა საბერძნეთში, საიდანაც ლონდონში გადავიდა, ხოლო პრემიერ-მინისტრად დაინიშნა მისი პირადი მტერი შევქეთ ბერლაჯი.

ცხოვრების უკანასკნელი წლები ცხოვრობდა პარიზში, წერდა დეტექტიურ რომანებს და მემუარებს. გარდაიცვალა პარიზში 1961 წელს.
სენუსერტ II

ხაკეპერა სენუსერტ (ასევე სესოსტრისი) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთორმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა შუა სამეფოს პერიოდში. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1897 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1878 წელს, მან დაახლოებით 19 წელი იმეფა. მისი პირამიდა ელ-ლაჰუნიშია აშენებული. შთამომავლისაგან განსხვავებით სენუსერტ -ს ნომარქებთან და ეგვიპტის პროვინციების მმართველებთან კარგი ურთიერთობა ჰქონდა, აღსანიშნავია, რომ ისინი სიმდიდრით ფარაონსაც კი უტოლდებოდნენ. მისი გარდაცვალების შემდეგ სამეფო ტახტზე მისი ვაჟი სენუსერტ ავიდა.