iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კომედი ფრანსეზი

კომედი ფრანსეზი (ფრანგ. -), ანუ ფრანგული თეატრი დაარსდა 1680 წელს, 1799 წლიდან იგი პალე-რუაიალში, პარიზის პირველ ოლქში მდებარეობს.

ეს არის ერთადერთი სახელმწიფო თეატრი საფრანგეთში, რომელსაც ჰყავს მსახიობების მუდმივი დასი, მათ კომედი ფრანსეზის მსახიობებს უწოდებენ. ყველაზე ცნობილი დრამატურგი, რომლის სახელიც კომედი ფრანსეზს უკავსირდება არის მოლიერი, მიუხედავად იმისა, რომ იგი უკვე 7 წლის გარდაცვლილი იყო, როდესაც მოლიერის სახლი შეიქმნა.

ისტორია
კომედი ფრანსეზი დაარსდა ლუი -ის 1680 წლის 21 ოქტომბრის ბრძანებით. მისი მიზანი იყო იმ დროისთვის პარიზში არსებული ორი დასის - ოტელ გენეგოსა და ოტელ დე ბურგონის დასების შეერთება. 26 აგვისტოს გაერთიანებულმა დასმა წარმოადგინა პირველი ერთობლივი სპექტაკლი, რომელიც აერთიანებდა - რასინის ფედრასა და ლა შაპელის ორლეანის ეტლებს. მეფის ბრძანებით მათ პარიზში თამაშზე მონოპოლია ეძლევათ.

1681 წლის 5 იანვარს კომედი ფრანსეზის მსახიობებს შორის იდება ასოციაციის ხელშეკრულება, რაც აწესრიგებს ხანდაზმული მსახიობების პენსიის საკითხს. ამ პერიოდისთვის რეპერტუარი შედგება ძირითადად მოლიერისა და რასინის ნაწარმოებებისგან, ასევე თამაშობენ პიერ კორნელის, პოლ სკარონისა და ჟან როტრუს ზოგიერთ პიესას.

1793 წლის 3 სექტემბერს, რევოლუციის დროს კომედი ფრანსეზი დაიხურა "საჯარო გადარჩენის კომიტეტის" ბრძანებით და მსახიობები დაპატიმრებულ იქნენ.

1799 წლის 31 მაისს ახალი ხელისუფლება მსახიობებს განკარგულებაში გადასცემს რიშელიეს დარბაზს დასის აღსადგენად.

1812 წელს იმპერატორი ნაპოლეონ გადაწყვეტს კომედი ფრანსეზის რეორგანიზებას .

კომედი ფრანსეზის დევიზი არის (ერთად ყოფნა და საკუთარ თავად ყოფნა).

დღეისთვის კომედი ფრანსეზის რეპერტუარი ითვლის 3000-ზე მეტ პიესას და სამ შენობას პარიზში: რიშელიეს დარბაზი (პალე რუაიალის ნაწილი), ვიე-კოლომბიეს თეატრი და სტუდიო-თეატრი.
ბახტრიონი (გაზეთი)

„ბახტრიონი“ — ქართული ყოველკვირეული ლიტერატურული და საინფორმაციო გაზეთი. გამოდიოდა 1922—1923 წლებში თბილისში. „ბახტრიონში“, „ცისფერყანწელი“ მწერლები ტიციან ტაბიძის, პაოლო იაშვილის, ვალერიან გაფრინდაშვილის, რ. გვეტაძის, შალვა აფხაიძის, გ. ცეცხლაძის, ალექსანდრე არსენიშვილის გარდა, თანამშრომლობდნენ ვასილ ბარნოვი, შიო არაგვისპირელი, ა. ლაისტი, ვახტანგ კოტეტიშვილი, თ. სახოკია, ს. შანშიაშვილი. გაზეთში იბეჭდებოდა ლექსები, მინიატურები, ფელეტონები, კრიტიკული წერილები და ლიტერატურული ქრონიკა. რედაქტორი — გიორგი ლეონიძე. გამოვიდა 28 ნომერი.
ბახტრიონის ციხე

ბახტრიონის ციხე – ფეოდალური ხანის ციხესიმაგრე კახეთის მხარის ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ქალაქ ახმეტის სიახლოვეს, სოფელ ხორბალოს სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდინარე ალაზნის მარცხენა მხარეს, ილტოს შესართავის მახლობლად. აგებული უნდა იყოს საუკუნის 50-იანი წლების ბოლოს, ირანის შაჰის აბას -ის ბრძანებით.

ციხეს სამკუთხა მოხაზულობა უნდა ჰქონოდა. კოშკების ნანგრევების მიხედვით ჩანს, რომ ისინი გალავანზე ნახევარცილინდრული ფორმით ყოფილან გარედან მიდგმული. აღმოსავლეთით მდგარი კოშკიდან ნაწილობრივ ორი სართულია გადარჩენილი. პირველ სართულს ჩრდილოეთით კარი ჰქონია, აღმოსავლეთით ნიშები და შუაში - ბუხარი.

ციხის ტერიტორიაზე რამდენიმე სხვა ნაგებობის კვალიც ჩანს. აღმოსავლეთის მონაკვეთში დგას მთლიანად რიყის ქვით ნაგები მცირე ზომის უაფსიდო ეკლესია. შესასვლელი მას სამხრეთიდან აქვს, სარკმლები კი აღმოსავლეთითა და დასავლეთითაა. დარბაზი ერთიანი ცილინდრული კამარითაა გადახურული. ტრაპეზი მარცხენა კუთხეშია მიშენებული. ზოგადი ნიშნებით ეკლესია გვიან საუკუნეებს მიეკუთვნება.

ბახტრიონის ციხე ერთ-ერთი მთავარი დასაყრდენი იყო კახეთში სპარსელთა ბატონობის განსამტკიცებლად და ჩამოსახლებულ მომთაბარე თურქმანთა უშიშროების უზრუნველსაყოფად. სახელი ეწოდა აქ მდებარე სოფელ ბახტრიანის მიხედვით, რომლის სახელწოდება თავის მხრივ, ბახტარაშვილების გვარიდან უნდა მომდინარეობდეს. კახეთის აჯანყების (1659) დროს მთავარი ბრძოლა ამ ციხესთან მოხდა. აჯანყებულებმა გაანადგურეს გარნიზონი და ციხეც დაანგრიეს. მას შემდეგ იგი არ აღუდგენიათ. იმ გორაკს, რომელზეც ბახტრიონის ციხე იდგა, მოსახლეობა დღესაც "ბახტრიონის გორას" უწოდებს. შემორჩენილია ერთმანეთს დაშორებული, რიყის ქვით ნაგები სამი კოშკის ნანგრევი, ადგილ-ადგილ კი გალავნისა და ზოგიერთი სხვა ნაგებობის ნაშთებიც. კახეთის აჯანყების 300 წლისთავთან დაკავშირებით აქ აღიმართა ობელისკი.
ბახფანდაგი

ბახფანდაგი — მთა საქართველოსა და რუსეთის (ჩრდილოეთი ოსეთი) საზღვარზე, შიდა ქართლის მხარეში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონზე, მდინარე დიდი ლიახვის მარჯვენა შენაკადის — ჯომაღისწყლის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3037 მ. აგებულია ზედაიურული მერგელოვანი თიხაფიქლებით. შემოსილია სუბალპური და ალპური ბალახეულობით.
ბახფანდაგის უღელტეხილი

ბახფანდაგის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ჩრდილოეთი ოსეთი) საზღვარზე, შიდა ქართლის მხარეში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2925 მ. აკავშირებს მდინარეების ჯომაღისწყლის (დიდი ლიახვის შენაკადი) და არდონის (მდინარე თერგის შენაკადი) ხეობებს.
ბაჯოხარაჯი

ბაჯოხარაჯი, მსუბუქი ხარკი. სეფიანთა ირანში დაკავშირებული იყო პატრონყმურ ურთიერთობასთან. ფეოდალური სამთავროთა მფლობელებს, რომლებიც ცნობდნენ სეფიანი შაჰების უზენაესობას, მაგრამ ჩვეულებრივი მოხელეებისაგან განსხვავებით გარკვეული ტერიტორია ეჭირათ სამკვიდროდ, ბაჯოხარაჯის გამოღება და სალაშქრო მოვალეობა ეკისრებოდათ. საუკუნის მეოთხედში ქართველი მეფე-მთავრები შაჰ-ისმაილ -ის სასარგებლოდ იხდიდნენ ბაჯოხარაჯს; საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში კახთა მეფე ალექსანდრე უხდიდა ოსმალებსა და ირანს. ბაჯოხარაჯი განსხვავდებოდა ხარკის მძიმე ფორმების „ხარაჯისა“ და „მალ-მალუჯათისაგან“, რომლებიც ქვეყნის აღწერას გულისხმობდა, და საშუალო თუ გარდამავალი ადგილი ეკავა „საურსა“ და „მალ-მალუჯათს“ შორის.
ბე

ბე, ფულადი თანხა, რომელსაც ერთი მხარე აძლევს მეორეს ხელშეკრულების დასადასტურებლად და ვალდებულების შესრულების უზრუნველსაყოფად. შედის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული გადასახდელის ანგარიშში და საბოლოო ანგარიშსწორებისას იქვითება. თუ ბეს მიმცემმა არ შეასრულა ხელშეკრულება, თანხა მეორე მხარეს რჩება; ხოლო თუ ხელშეკრულების შეუსრულებლობისათვის პასუხისმგებლობა თანხის მიმღებს ეკისრება, იგი ვალდებულია ორმაგად დააბრუნოს ბე. შეთანხმება ბეს შესახებ წერილობით უნდა დაიდოს.

ვახტანგ -ის სამართლის წიგნთა კრებულში ბე იხსენიება ნასყიდლობასთან დაკავშირებით. მაგ., „... რომელიც რომ იყიდის რასმე, პირველად ცოტას მისცემს რასმე ბესა. ხოლო ბეს მიმცემმა თუ ... აღარ იყიდოს ის საქონელი, რომელიც რომ ბედ მისცა, ბევრი თუ ცოტა, დაეკარგების... უკეთუ განმსყიდველმან ბე აღიღოს და მასუკან შეუშალოს, აღარ მიჰყიდოს... თავისი ბე ისევ მისცეს, და ერთი იმდენი კიდევ სხვა მისცეს“ („სამართალი ბერძული“, მ. 4). სირიულ-რომაული სამართლის ქართულ ვერსიაში (მ. 97) „ბეს“ ნაცვლად იხმარება ტერმინი „რიმონი“.
ბებერასოკო

ბებერასოკო — ბოლეტუსისებრთა ოჯახის სოკო ლექცინელუმის გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპის კონტინენტს.

საჭმელი სოკოა. გამოიყენება ახალი, შემწვარი, დამარინადებული და გამხმარი. გახმობისას შავდება.
მიკორიზას ქმნის მუხის, წიფელისა და რცხილის ხეებთან.

სოკო პირველად აღწერა ფრანგმა ბოტანიკოსმა ჟან ბატისტ ლუი ლეტელემ 1838 წელს როგორც . მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭეს გერმანელმა მიკოლოგებმა ანდრაეს ბრესინსკიმ და მანფრედ ბინდერმა 2014 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 5-15 სმ, თავიდან ნახევარსფეროსებრი, შემდეგ ბალიშისებრი, მკვრივია, ბლაგვი კიდეებით. კანი მშრალი, გლუვი ან ქეჩისებრი. ზედაპირი ხშირად დამსკდარია, თავიდან მკრთალ-მოყვითალო, ზეთისხილისფერ-ყვითელი ლიმნისფერ-ყვითლამდე, ასაკთან ერთად მუქყავისფერი.

რბილობი — ღია-ყვითელი, საკმაოდ მკვრივი, გაჭრისას ღვინისფერ-წითელ ან იისფერ-ყავისფერ ფერს იღებს, შემდეგ შავდება.

მილაკოვანი შრე — ამოკვეთილი ან ვიწროდ შეზრდილი, ლიმნისფერ-ყვითელი. ფორები წვრილი, კუთხოვან-მომრგვალებული. დაჭერისას იასამნისფერ-ყავისფრად იღებება.

ფეხის სიგრძე — 5-12, სისქე — 1-3 სმ, ცილინდრული ან ძირისკენ გურზისებრი გასქელებით, მოყვითალოა, ჟანგმიწისფერ-ყვითელი ქერცლებით, ძირისკენ ბადისმაგვარ ფორმას იღებს.

სპორების ფხვნილი — ხეთისხილისფერ-ყვითელი. სპორები — 156 მკმ, თითისტარისებრი.

ეკოლოგია და გავრცელება
იზრდება ფოთლოვან ტყეში, ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად, მჟავე ნიადაგზე. მიკორიზას ქმნის მუხის, წიფლისა და რცხილის ხესთან.

გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპის თბილ რაიონებს. რუსეთში ცნობილია კავკასიის ტერიტორიაზე. გავრცელებულია საქართველოშიც.

იშვიათი სოკოა, შესულია ჩეხეთის გადაშენების პირას მყოფი სახეობების ნუსხაში.

სეზონი — ივნისიდან ოქტომბრამდე.

მსგავსი სახეობები
კვებითი ღირებულება
საჭმელი სოკოა. გაიმოიყენება ახალდაკრეფილი, შემწვარი, დამარინადებული და გამხმარი. გახმობისას შავდება. საგულისხმოა, რომ ბებერა სოკო იშვიათად ჭიანდება.

ბავშვებში ან მგრძნობიარე საჭმლის მომნელებელი სისტემის მქონე ადამიანებში შესაძლოა გამოიწვიოს მცირე მოწამვლა. ამიტომაც, ამ კატეგორიის სოკოები მოხმარებამდე სათანადო მომზადებას საჭიროებენ.
ბებესირი

ბებესირი — ტბა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ოქუმის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 15,9 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0,14 კმ², აუზის ფართობი 0,82 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 4,6 მ. წარმოიშვა სანაპირო დიუნებით მდინარეების შეგუბების შედეგად. საზრდოობს წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. ზედაპირის დიდი ნაწილი დაფარულია წყალმცენარეულობით. მდიდარია თევზით.
ბებრისკონკა

ბებრისკონკა — მცენარეთა გვარი ტუჩოსანთა ოჯახისა. ერთწლოვანი ან მრავალწლოვანი ბალახებია, რომლებსაც მოპირისპირედ განლაგებული ფოთლები და მეწამული, ზოგჯერ თეთრი ყვავილები აქვს.

ცნობილია 40 სახეობა, რომლებიც იზრდება ევროპაში, აზიასა (ტროპიკებს გარეთ) და ჩრდილოეთ აფრიკაში. საქართველოში 6 სახეობაა გავრცელებული, მათგან 1 კავკასიის ენდემია . ბებრისკონკა იზრდება ტყეებში, ბუჩქნარში, მშრალ ფერდობებსა და კლდეებზე, დანაგვიანებულ ადგილებში, ბაღებში, ბოსტნებსა და სხვა. მრავალი სახეობა თაფლოვანია, ზოგი სარეველაა.
ბებუთაშვილები

ბებუთაშვილები, ბებუთოვები — სომხური მონოფიზიტობის მიმდევარი თავადები - საუკუნეების საქართველოში. ქართლში საუკუნეში მოვიდნენ სომხეთიდან. საუკუნის მსხვილი ვაჭრები გახდნენ. საუკუნის შუა წლებში თეიმურაზ -მ აზნაურობა უბოძა, 90-იან წლებში ერეკლე -მ — თავადობა. მემკვიდრეობით ფლობდნენ თბილისის მელიქ-მამასახლისისა და ნაცვლის სახელოს. ამ გვარის ყველაზე ცნობილი წარმომადგენლები არიან: ხოჯა ბეგბუთა (ბებუთა), ბებუთბეგის ძე, რომელმაც საუკუნის შუა წლებში ავლაბარში ააგო ხოჯევანქის ეკლესია; აშხარბეგი, ხოჯა ბებუთას ძე, თბილისის მამასახლისი (1712), მელიქი (1714—1721), მელიქ-მამასახლისი (1724—1735), აღა აშხარბეგის ძე — მელიქ-მამასახლისი (1735—1747). 1747 წელს სამეფო ტახტის პრეტენდენტ აბდულა-ბეგთან კავშირი დაბრალდა, რისთვისაც ერეკლე -მ სახელოები ჩამოართვა და 1000 თუმნით დააჯარიმა. 12 წლის შემდეგ მოახერხა მეფესთან შერიგება. 1760—1768 წლებში ერთდროულად იყო მელიქ-მამასახლისი და ნაცვალი; ავეტიქა აღას ძე — მელიქ-მამასახლისი და ნაცვალი (1769-1786); იოვანე და იოსებ აღას ძენი — მიშკარბაშები; დარჩია ავეტიქას ძე (გ. 1832), მელიქ-მამასახლისი (1795—1801). მონაწილეობდა თბილისის მსხვილ ვაჭართა მიერ მეფის წინააღმდეგ მოწყობილ 1796—1797 წლების შეთქმულებაში, ჩამოერთვა ქონება და სახელო, მაგრამ ერეკლე -მ მალე შეიწყალა. 1801 წლიდან იყო საქართველოს უზენაესი მთავრობის სახაზინო ექსპედიციის წევრი. ბებუთაშვილების გვარისა იყვნენ სამხედრო მოღვაწენი: დავით ბებუთოვი და ვასილ ბებუთოვი.
ბეგი (საფეხური)

ბეგი — მაღალი მიწის კაშხალის, რკინიგზის ყრილის, არხის ან კარიერის ფერდობზე გაკეთებული საფეხური, რომლის დანიშნულებაა მისი დაცვა ატმოსფერული წყლით წარეცხისაგან. კარიერებში არის სატრანსპორტო (სიგანე 8—15 მ) და დამცველი (სიგანე 3—5 მ) ბეგები. პირველი სანგრევს აერთებს ზედაპირთან, მეორე ჩამონგრევისაგან იცავს კარიერის გვერდებს. არსებობს აგრეთვე 7—10 მ სიგანის ბეგი, სადაც გროვდება ჩამონგრეული ქანები (ამ ქანებისაგან ბეგს პერიოდულად ასუფთავებენ).
ბეგი (ტიტული)

ბეგი, ბეი ( — მბრძანებელი, მთავარი, ბატონი) — გვაროვნულ და ფეოდალურ დიდკაცობის ტიტული ახლო და შუა აღმოსავლეთ ქვეყნებში. თავდაპირველად ეწოდებოდა თურქი ტომების ზედაფენის წარმომადგენლებს. საუკუნეში ყარახანიდების ბატონობის პერიოდში ტერმინი გავრცელდა შუა აზიაში. ოქროს ურდოს ხანი უზბეკი (1312—1342) ბეგის წოდებას ანიჭებდა იმ მონღოლ ფეოდალებს — ნოინებს, რომლებიც მუსლიმანობას იღებდნენ. საუკუნიდან ტერმინი „ბეგი“ ახლო აღმოსავლეთში გავრცელდა. ოსმალეთში ბეგს უწოდებდნენ ადმინისტრაციულ ერთეულების — სანჯაყების მმართველებს (სანჯაყბეგი). საუკუნის ბოლო მეოთხედიდან — გამაჰმადიანებულ მესხ ფეოდალებს (მაგ., ბასიანის ბეგი). ამ ტიტულს ფლობდნენ აგრეთვე ზოგიერთი კატეგორიის სახელმწიფო მოხელეები, საუკუნიდან კი არმიისა და ფლოტის უფროსი ოფიცრები. ტიტული თურქეთში 1934 წელს გაუქმდა. მუსლიმანური აღმოსავლეთის ქვეყნებში „ბეგი“ სოციალური შინაარსის ტერმინი იყო — ასე მიმართავდნენ „კეთილშობილებს“ — ფეოდალებს, მოხელეებსა და სხვებს. ტუნისში 1705—1957 წლებში ბეგები იყვნენ ქვეყნის მემკვიდრეობითი მმართველები. ირანის ზოგ რაიონში ბეგის ტიტული ჰქონდათ ტომის მეთაურებს. კავკასიის თურქულენოვან ხალხებში თავად-აზნაურები იწოდებოდნენ ბეგებად.
ბეგიაური (მცენარე)

ბეგიაური — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ენდროსებრთა ოჯახისა. აქვს ოთხწახნაგოვანი, სუსტი, 30-100 სმ სიგრძის ღერო; ჩხროებად შეკრებილი ხაზურლანცეტა ფოთლები და ნაყოფი შემოსილია ეკლისებრი ბეწვით.

გავრცელებულია დასავლეთ ევროპაში, წინა აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში და სხვა. გავრცელებულია საქართველოშიც. აბეზარა სარეველად იზრდება მინდვრის ნათესებში, ბოსტნებში, ბუჩქნარში, სათიბ-საძოვრებზე, დანაგვიანებულ ადგილებში და სხვა.

მსუბუქ კირიან და გაპატივებულ ნიადაგზე ძლიერ იტოტება და ივითარებს გართხმულ ყლორტებს. მისი ბღაუჭა და ხვიარა ღერო პურეულს აწვენს ხოლმე.
ბეგონია

ბეგონია — ერთ- ან მრავალწლოვანი ბალახოვანი, ბუჩქოვანი ან ბუჩქბალახოვანი მცენარის გვარი ბეგონიასებრთა ოჯახისაა.

გვარში გაერთიანებულია 800-მდე სახეობა, რომლებიც ბუნებრივად იზრდება ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში (ავსტრალიის გარდა). ბეგონიის ფოთოლი ასიმეტრიულია, ყვავილი ერთსქესიანი, ერთსახლიანი, ნაყოფი წარმოადგენს კოლოფს, რომელშიც მრავალი წვრილი თესლია. მრავლდება თესლით, კალმითა და ფოთლით.

განასხვავებენ ბუჩქისებრ (გორგლიანს) და ფოთლოვან ბეგონიებს. პირველს აქვს უხვი კაშკაშა ყვავილები, მეორეს — ლამაზად შეფერილი ფოთლები. კულტივირებულია ორანჟერეებსა და ოთახის მეყვავილეობაში, ზოგიერთი სახეობა მოჰყავთ ღია გრუნტზე (ყვავილოვან ბორდიურებად).
ხან შატირი

ხან შატირი — უზარმაზარი გამჭვირვალე კარავი, ე. წ. გადახურული ქალაქი, ყაზახეთის დედაქალაქ ნურ-სულთანში. პროექტის პრეზენტაცია შედგა 2006 წლის 9 დეკემბერს. 150 მ სიმაღლის თაღი, ბრიტანეთის არქიტექტორ ნორმან ფოსტერის პროექტით, უნდა აშენდეს ერთ წელიწადში. კარავი დაახლოებით ათ საფეხბურთო სტადიონის ფართობს გადააჭარბებს და მასში მოთავსდება ქალაქი მოედნებით, მოკირწყლული ქუჩებით, არხებით, სავაჭრო ცენტრებითა და გოლფის მოედნებით.

კარავი სპეციალური გამჭვირვალე მასალისგან შეიქმნება, რომელიც მზის შუქს შეისრუტავს და კარვის შიგნით ზაფხულის ეფექტს მოახდენს. პრეზიდენტის თქმით ასტანას ამ პროექტის შედეგად ტროპიკული პლაჟი ექნება მთელი წლის განმავლობაში.

ეს პროექტი ნურ-სულთანში ნორმან ფოსტერის რიგით მეორე იქნება მასშტაბური შუშის პირამიდის შემდეგ, რომლის მშენებლობა 2006 წელს დასრულდა. კარვის მშენებლობას თურქული კომპანია განახორციელებს.
ნების ტრიუმფი

ნების ტრიუმფი (გერმ.: ) — დოკუმენტურ-პროპაგანდისტული ფილმი გერმანელი კინორეჟისორი ლენი რიფენშტალის მიერ; აღწერილია 1934 წელს ნიურნბერგში გამართული ნაცისტური პარტიის კონგრესის ქრონიკა. ფილმში გამოსახულია უნიფორმიანი პარტიის წევრები, რომლებიც კლასიკური მელოდიების ფონზე მარშირებენ. ფილმში ასევე შესულია სხვადასხვა ნაცისტ ლიდერთა სიტყვით გამოსვლები კონგრესის დროს, მათ შორის ადოლფ ჰიტლერის სიტყვის ფრაგმენტები. ფილმი ჰიტლერის შეკვეთით შეიქმნა, რომელიც არაოფიციალური აღმასრულებელი პროდიუსერიც იყო; მისი სახელი ჩანს ფილმის დასაწყისის ტიტრებში. ფილმის ძირითადი თემა გერმანიის, როგორც ზესახელმწიფოს, დაბრუნებაა, სადაც ჰიტლერი, როგორც ნამდვილი გერმანელი ლიდერი, ერს სიდიადეს მოუტანს.

ნებისყოფის ტრიუმფი გამოვიდა 1935 წელს და მყისვე გახდა კინოს ისტორიაში ყველაზე ცნობილი პროპაგანდისტული ფილმის ნიმუში. რიფენშტალის ტექნიკა, მოძრავი კამერა, ტელეფოტო ლინზის გამოყენება პერსპერქტივის შესაცვლელად, სივრცული ფოტოგრაფია და მუსიკისა და კინემატოგრაფიის გამოყენების რევოლუციური მიდგომა, ტრიუმფს კინოს ისტორიაში უდიდესი პროპაგანდისტული ფილმის რეპუტაციას ანიჭებს. რიფენშტალმა რამდენიმე ჯილდო დაიმსახურა, არა მხოლოდ გერმანიაში, არამედ აშშ-ში, საფრანგეთში და შვედეთში. ფილმი პოპულარული იყო მესამე რაიხსა და მის გარეთ და დიდი ხნის განმავლობაში ახდენდა გავლენას დოკუმენტურსა თუ კომერციულ ფილმებზე, მიუხედავად იმისა, რომ ამ შემთხვევაში საკმაოდ საკამათოა სად გადის ზღვარი ხელოვნებასა და მორალს შორის.
სიტი ჰოლი (ლონდონი)

სიტი ჰოლი — დიდი ლონდონის სამმართველოსა და ქალაქ ლონდონის მერის შტაბ-ბინა. მდებარეობს მდ. თემზის სამხრეთ სანაპიროზე ტაუერის ხიდთან. ნორმან ფოსტერის პროექტის შენობა გაიხსნა 2002 წლის ივლისში.

შენობას არაჩვეულებრივი, ბუშტის ფორმა აქვს, რომლის მიზანი შენობის ზედაპირის პერიმეტრის შემცირება და ენერგოეფექტურობის გამუჯობესება იყო. ლონდონელები მას ხან უდღეურ კვერცხს, ტკიპსა და ხანაც მოტოციკლეტისტის ჩაფხუტს ადარებენ. ლონდონის მერმა კენ ლივინგსტოუნმა მას "შუშის სათესლე" უწოდა. შენობას არ აქვს წინა ან უკანა მხარე, ვინაიდან ფორმას მოდიფიცირებული სფეროსგან იღებს.
ბიუროკრატია

ბიუროკრატია (ფრანგ. — ბიურო, კანცელარია და ბერძნ. — ძალაუფლება) — სოციოლოგიისა და პოლიტიკური მეცნიერების კონცეფცია, რომელიც მიუთითებს სოციალური ორგანიზაციის ადმინისტრაციული მმართველობისა და საკანონმდებლო წესების საშუალებებზე. სამუშაო ორგანიზაცია ხასიათდება სტანდარტიზებული პროცედურით (კანონ-მიმდევრობა), პასუხისმგებლობის ფორმალური დაყოფით, იერარქიითა და არაპერსონალური ურთიერთობებით.

ყოველდღიური ბიუროკრატიის ნიმუშებია მთავრობები, შეიარაღებული ძალები, კორპორაციები, საავადმყოფოები, სასამართლოები, სამინისტროები და სკოლები.

სხვა მნიშვნელობით ბიუროკრატია არის საზოგადოებაში მიღებული წესების, კანონების ზედმეტად მიყოლა, რაც საზოგადოების წევრების ურთიერთობებს აფერხებს.
ირანელი ხალხები

ირანელი ხალხი შედგება სხვადასხვა ეთნიკური წარმომავლობის ჯგუფებისგან, რომლებიც მშობლიურ ენად ირანულს იყენებენ და საკუთარ თავს ძველი სპარსების ჩამომავლებად თვლიან. ირანელები ძირითადად ცხოვრობენ ახლო აღმოსავლეთში, ცენტრალურ აზიაში, კავკასიაში, სამხრეთ აზიაში, თუმცა ირანულად მოსაუბრე ხალხი გვხვდება მთელ ევრაზიაში, ბალკანეთიდან დასავლეთ ჩინეთამდე. ირანელი ხალხი თანამედროვე ირანის ქვეყნის ჩარჩოებში არ ცხოვრობენ და ამგვარად ეს ტერმინი გაცილებით ვრცელია ვიდრე ირანის მოქალაქეები.
მეგაზოსტროდონი

მეგაზოსტროდონი — აწ გადაშენებული ძუძუმწოვარი ცხოველი; ზოგადად მოიაზრება როგორც ერთ-ერთი პირველი ძუძუმწოვარი გაჩენილი დედამიწაზე დაახ. 200 მილიონი წლის წინ. მას ჰქონდა ზოგიერთი არაძუძუმწოვართათვის დამახასიათებელი ნიშნები, თუმცა ისინი უმნიშვნელო იყო, რაც საშუალებას იძლევა დავასკვნათ, რომ ეს ცხოველი წარმოადგენს ცინოდონტებსა ან ძუძუმწოვართა მსგავს რეპტილიებსა და ნამდვილ ძუძუმწოვრებს შორის გარდაქმნის ბოლო სტადიას.
სტივენ სპილბერგი

სტივენ ალან სპილბერგი (; დ. 18 დეკემბერი, 1946) — სამგზის ოსკარით დაჯილდოებული ამერიკელი კინორეჟისორი და პროდიუსერი. ყველა დროის ყველაზე ფინანსურად წარმატებული კინო პროდიუსერი. შექმნილი აქვს მრავალი კინოგაქირავების ჰიტი, რომელმაც მას დიდი გავლენა მოუხვეჭა ჰოლივუდში. 2006 წლისთვის პრესაში მას მოიხსენიებდნენ როგორც ყველაზე გავლენიან ფიგურად კინოინდუსტრიაში, ხოლო მე-20 საუკუნის ბოლოს ჟურნალმა იგი თაობის ყველაზე გავლენიან პიროვნებად დაასახელა.

ფილმოგრაფია
ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო ფილმი
1993 — შინდლერის სია
საუკეთესო რეჟისორი
1993 — შინდლერის სია
1998 — რიგითი რაიანის გადასარჩენად
ოქროს გლობუსი
საუკეთესო რეჟისორი
1993 — შინდლერის სია
1998 — რიგითი რაიანის გადასარჩენად

საუკეთესო ფილმი
1993 — შინდლერის სია
საუკეთესო რეჟისორი
1993 — შინდლერის სია
პარიზის საერთაშორისო ექსპოზიცია (1937)

თანამედროვე ცხოვრებაში ხელოვნებისა და ტექნოლოგიის საერთაშორისო ექსპოზიცია — საერთაშორისო გამოფენა, ჩატარდა 1937 წელს პარიზში, საფრანგეთი.

გამოფენები
გამოფენათაგან ყველაზე თვალსაჩინო იყო ესპანური პავილიონი. ექსპოზიცია ესპანეთის სამოქალაქო ომის პერიოდში ჩატარდა და ესპანეთის მეორე რესპუბლიკაში გაჩაღებული ბრძოლების მკაფიო ასახვა ამ პავილიონში პაბლო პიკასოს განთქმული ფერწერული ტილო "გერნიკა" იყო, რომელშიც ომის საშინელებებია აღბეჭდილი.

ორ სხვა აღსანიშნავ პავილიონთა შორის იყო ნაცისტური გერმანია და საბჭოთა კავშირი. მსოფლიო ექსპოზიციათა ორგანიზაციამ გერმანიის და საბჭოთა პავილიონები ერთმანეთის პირისპირ განათავსა. ამის გამო ჰიტლერმა მონაწილეობაზე უარის თქმა მოისურვა, თუმცა მისმა არქიტექტორმა ალბერტ შპეერმა, რომელმაც შემთხვევით პარიზში ყოფნისას საბჭოთა პავილიონის გეგმას მოჰკრა თვალი, დაარწმუნა იგი მონაწილეობაზე, აჩვენა რა გერმანიის პავილიონის საკუთარი გეგმა.

ექსპოზიცია დაგვიანებით გაიხსნა და ამ დროისთვის მხოლოდ გერმანული და საბჭოთა პავილიონები იყო დასრულებული. ამან და იმ ფაქტმაც, რომ ეს პავილიონები ერთამენეთის პირისპირ იყო განლაგებული, ექსპოზიცია თავისდაუნებურად ამ ორ დიდ იდეოლოგიურ მოწინააღმდეგეთა შორის პერსონალურ შეჯიბრად აქცია.

ხუთასი ფუტის სიმაღლის შპეერის პავილიონს ასრულებდა კოშკი, რომელსაც აგვირგვინებდა ნაცისტური სიმბოლოები - არწივი და სვასტიკა. პავილიონის თემა "გერმანიის სიამაყისა და მიღწევების" მონუმენტი იყო. მისი მიზანი მსოფლიოსთვის ახალი და ძლევამოსილი გერმანიის გაცნობა იყო, რომელსაც ეროვნული ღირსების გრძნობა აღდგენილი ჰქონდა. ღამით პავილიონს წყლის ილუმინაციები ანათებდა.

საბჭოთა პავილიონისთვის, რომლის არქიტექტორი ბორის იოფანი იყო, მასშტაბური სკულპტურა შექმნა ვერა მუხინამ. დიდებულ ნაგებობას აგვირგვინებდა შრომის ძლევამოსილების განმასახიერებელი მუშა მამაკაცისა და გლეხი ქალის ქანდაკება, რომელთაც ერთად ხელში ურო და ნამგალი ეჭირათ, კომუნისტური კავშირის სიმბოლოდ.

ჯილდოები
პრეზენტაციაზე, შპეერიც და იაფანიც, რომელმაც ასევე დააპროექტა საბჭოების სასახლე, რომელიც მოსკოვში უნდა აგებულიყო, დაჯილდოვდნენ ოქროს მდელებით მათი შესაბამისი პროექტებისთვის. ასევე, ნიურნბერგის საპარადო მოედნის მოდელისთვის, ჟიურიმ შპეერს, მისი და ჰიტლერის გასაკვირად, გრან-პრი მიანიჭა. მოქანდაკე იოჰანე დე რიბერ კაიანუსმა, კომპოზიტორი რობერტ კაიანუსის შვილიშვილმა, ბრინჯაოს მედალი მოიგო სკულპტურისთვის "დედა და შვილი".
ბურჟუაზია

ბურჟუაზია — თანამედროვე მნიშვნელობით, მმართველი კლასი ფეოდალიზმის შემდგომ საზოგადოებაში.

შუა საუკუნეების ბოლოდან საფრანგეთში ბურჟუაზია აღნიშნავდა მესამე ფენას, ე.ი. ყველა ადამიანს ფეოდალებისა და სამღვდელოების გარდა. სიტყვამ მნიშვნელობა შეიცვალა საფრანგეთის რევოლუციის და აბსოლუტიზმის დამხობის შემდეგ.
ამერიგო ვესპუჩი

ამერიგო ვესპუჩი ( ; დ. 19 მარტი, 1454, ფლორენცია — გ. 22 თებერვალი, 1512) — იტალიელი ვაჭარი, მკვლევარი და კარტოგრაფი. მას მთავარი როლი ეკავა ორ რეისში, რომლებიც იკვლევდა სამხრეთ ამერიკის აღმოსავლეთ სანაპიროს 1499–1502 წლებში. მეორე რეისის დროს აღმოაჩინა, რომ სამხრეთი ამერიკა იმაზე მეტად ფართოვდებოდა სამხრეთისკენ, ვიდრე ევროპელებმა იცოდნენ. ამ ფაქტმა დაარწმუნა, რომ ეს მიწა იყო ახალი კონტინენტის ნაწილი. მის მიხედვით სახელდებულია ამერიკის კონტინენტები.

ბიოგრაფია
ვესპუჩი დაიბადა ფლორენციაში, იტალიაში, დიდგვაროვან ოჯახში. მამამისი იყო ნოტარიუსი ფულის გადამცვლელი გილდთა ფლორენციაში. ვესპუჩი მუშაობდა მედიჩის საგვარეულო სახლის მოხელედ, 1491 წელს მათ გაგზავნეს ვესპუჩი სევილიაში, ფირმის აგენტად. 1499-1500 წლებში იმყოფებოდა ესპანეთის საზღვაო სამსახურში. 1501-1504 წლებში მსახურობდა პორტუგალიის საზღვაო სამსახურში. 1499-1504 წლებში მონაწილეობდა ამერიკის ნაპირებისკენ მოწყობილ რამდენიმე ექსპედიციაში. შემდეგ ისევ დაბრუნდა ესპანეთში და 1508-1512 წლებში ეკავა კასტილიაში მთავარი მესაჭის პოსტი. მისი წერილები ამერიკული ექსპედიციების შესახებ 1505-1510 წლებში რამდენჯერმე გამოიცა. ლოთარინგიელმა კარტოგრაფმა მარტინ ვალდზეემიულერმა 1507 წელს გამოაქვეყნა მსოფლიო რუკა, სადაც მან ახალ კონტინენტს უწოდა „ამერიკა“, ვესპუჩის პირველი სახელი. ეს სახელი თავდაპირველად სამხრეთ ამერიკას დაერქვა, თუმცა 1538 წელს მერკატორის რუკაზე იგი ჩრდილოეთ ამერიკაზეც გავრცელდა.
დარვინიზმი

დარვინიზმი — ორგანული სამყაროს ევოლუციის (ისტორიული განვითარების) მატერიალისტური თეორია, რომელიც დაფუძნებულია ჩარლზ დარვინის მოძღვრებაზე. შეისწავლის ორგანული სამყაროს ევოლუციის მოვლენებს, მიზეზებს, გზებს, კანონზომიერებებს და მართვის ხერხებს. საკუთარი დაკვირვებების, თავისი დროის მეცნიერული ცოდნისა და სელექციის მიღწევათა განზოგადების საფუძველზე ჩარლ დარვინმა 1837-1858 წლებში ჩამოაყალიბა მოძღვრება ბუნებრივი გადარჩევის გზით მცენარეთა და ცხოველთა ახალი ფორმების წარმოშობის შესახებ. დარვინის თეორია გადმოცემულია მის უმთავრეს თხზულებაში „სახეობათა წარმოშობა ბუნებრივი გადარჩევის გზით, ანუ უკეთ შეგუებული ჯიშების გადარჩენა სიცოცხლისათვის ბრძოლაში“ (1859). თავისი შეხედულებები დარვინმა სხვა თხზულებებშიც განავითარა. დიდი წინააღმდეგობის მიუხედავად, დარვინიზმი საკმაოდ სწრაფად დამკვიდრდა მეცნიერებაში და საფუძვლად დაედო თანამედროვე ბიოლოგიას. დარვინიზმის გავრცელებასა და განმტკიცებაში დიდი ღვაწლი მიუძღვით ა. უოლესს, ტ. ჰაქსლის, ე. ჰეკელს, კ. ტიმირიაზევს, ვ. კოვალევსკის, ა. კოვალევსკის და სხვებს.
პლურალიზმი

ტერმინი პლურალიზმი ნიშნავს განსხვავებული აზრების, მსოფლმხედველობების, ცხოვრების წესის, ინტერესების თანაარსებობას.

1). პოლიტიკური პლურალიზმი ნიშნავს მოსაზრებათა მრავალფეროვნების არსებობასა და მათ აღიარებას. მოსაზრებათა ეს მრავალფეროვნება საშუალებას იძლევა სახელმწიფოს მივაწოდოთ საზოგადოებაში არსებული სხვადასხვა ღირებულებები, ინტერესები და პრობლემები მათი განხილვისა და გადაწყვეტის მიზნით.

2). საზოგადოებაში არსებული განსხვავებული ეთნიკური, რელიგიური, ენობრივი, კულტურული ჯგუფებისადმი შემწყნარებლური დამოკიდებულება, რომელიც მჭიდროდ არის დაკავშირებული დემოკრატიული სახელმწიფოს ცნებასა და არსთან.

3). ცხოვრების იდეური და საზოგადოებრივ-პოლიტიკური მოწყობის ძირითადი პრინციპი, რომლის ფარგლებშიც დაშვებული, უზრუნველყოფილი და აღიარებულია სხვადასხვა იდეური, სოციალური და პოლიტიკური მიმდინარეობების მრავლობითობა.