აგიოს-სოზომენოსი

აგიოს-სოზომენოსი — გაუკაცრიელებული სოფელი კვიპროსში, ნიქოზიის რაიონში. მდებარეობს პოტამიასთან შემოგარენში, მწვანე ხაზთან ახლოს. იგი გაშენებულია მდინარე ალიკოსის შესართავთან (ილიასთან), რომელიც კვიპროსის მეორე ყველაზე გრძელი მდინარეა.

სოფელი ცნობილია ბიზანტიური გამოქვაბულის სამლოცველოთი, რომელიც ეძღვნება წმინდა მესვეტეს/განდეგილს, ცნობილს როგორც სოზომენოსი; ასევე წმინდა მამასის ლათინური ეკლესიით, რომლის მშენებლობაც არასოდეს დასრულებულა; და ალიზის აგურით ნაგები დანგრეული შენობებით, რომლებიც 1964 წელს სოფლის მიტოვებამდე პერიოდით თარიღდება. სოფლის მახლობლად არაერთი არქეოლოგიური გათხრები ჩატარდა, მათ შორის 2016 წლიდან მიმდინარეობს პროექტი, რომელიც ფოკუსირებულია გვიანი ბრინჯაოს ხანის ნაშთებზე და რომელსაც ხელმძღვანელობს დესპინა პილიდესი, ანტიკვარული სიძველეების დეპარტამენტიდან.

გამოქვაბულის სამლოცველო
სოფლის ცენტრიდან 300 მეტრში მდებარეობს ეკლესია, რომელიც გადაკეთებულია განდეგილის გამოქვაბულიდან. იგი მოიცავს არაერთ კედლის მხატვრობას, რომლებზეც გამოსახულია სცენები წმინდა სოზომენოსის ცხოვრებიდან და რომლებიც საუკუნით თარიღდება. (უფრო ადრეული, საუკუნის ფენა გადატანილ იქნა ნიქოზიის ბიზანტიურ მუზეუმში.) წმინდანის ცხოვრების დეტალები უცნობია, რადგან 1780 წლამდე პერიოდიდან არანაირი სინაქსარიონი (საკითხავი) არ არის შემორჩენილი, თუმცა სოზომენოსი, სავარაუდოდ, ან საუკუნეებში ცხოვრობდა. ნახატებზე გამოსახულია წმინდა მისადმი მიწერილი სასწაულები. მისი გარდაცვალების შემდეგ, სოზომენოსის განმკურნებელი ძალის გარშემო ჩამოყალიბდა კულტი, რამაც გამოიწვია გამოქვაბულის ეკლესიად განვითარება და მის გარშემო სოფლის გაშენება. გამოქვაბულში ასევე არის ნიშები ხატებითა და სანთლებით; აგიასმა (წმინდა წყლის წყარო); და დასაკრძალი ჩაღრმავება, თუმცა წმინდანის ნეშტი იქიდან გადატანილია.

ხელოვნების ისტორიკოსმა ნიკოლას ბაკირძისმა გამოქვაბულში არსებული ნახატების პროგრამა შემდეგნაირად აღწერა:

ეს გამოსახულებები იყო ნაწილი იმ ძალისხმევისა, რომ სამლოცველო ჩამოყალიბებულიყო კულტის ცენტრად წმინდანის სიწმინდის „დამამტკიცებელი საბუთების“ დოკუმენტირების გზით. ამავდროულად, მათ ხაზი გაუსვეს გამოქვაბულის სამლოცველოს, როგორც მომლოცველობის ადგილის ფუნქციას, რომელიც დაკავშირებული იყო წმინდანის საფლავთან და მის მემკვიდრეობასთან, როგორც მკურნალისა. ... ეჭვგარეშეა, რომ მხატვრის მიზანი იყო შეექმნა ცნობადი ვიზუალური ორიენტირი სოზომენოსის სავანის მომლოცველთათვის და მოეთავსებინა წმინდანი ღვთისმშობლის ეკლესიის ადგილას, რითაც განავრცობდა მისი განმკურნებელი ყოფნის წმინდა სამფლობელოს.

ღვთისმშობლის ეკლესია, რომელზეც ბაკირძისი მიუთითებს, არის სოფლის მთავარი ბიზანტიური ეკლესია. ის დღემდე გამოიყენება ღვთისმსახურებისთვის. შესაძლოა, იგი თავდაპირველად წმინდა გიორგის სახელზე იყო ნაკურთხი, ვინაიდან გარე კედელზე მცირე ზომის ფრესკაა შემორჩენილი.

ლათინური ეკლესია
თაღები, რომლებიც სოფელში თვალსაჩინოდ არის აღმართული, ეკუთვნის აგიოს მამასის (წმინდა მამასის) ეკლესიას, რომელიც თარიღდება კვიპროსში ლათინთა მმართველობის პერიოდით (- საუკუნეები). მეცნიერთა კონსენსუსი მდგომარეობს იმაში, რომ იგი არასოდეს დასრულებულა, რაზეც მოწმობს დაუმთავრებელი ქვის სამუშაოები და სხვა არქიტექტურული დეტალები. 1964 წლის 6 თებერვალს სოფელი გახდა თემთაშორისი ძალადობის ადგილი, რამაც გამოიწვია მისი მიტოვება. ეს მოვლენები გახდა არაერთი ფილმისა და სტატიის თემა, რომლებიც მოიცავს ბევრ ინტერვიუს ყოფილ მაცხოვრებლებთან. 1987 წელს კვიპროსელმა რეჟისორმა პანიკოს ხრისანთუმ გადაიღო ფილმი „დეტალი კვიპროსში“ ამ სოფლისა და კონკრეტულად 1964 წლის მოვლენების შესახებ. ალიზის აგურით ნაგები შენობების უმეტესობა დღეს ნანგრევებადაა ქცეული.