iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ორყურასებრნი

ორყურასებრნი — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ბუჩქბალახები ან ბუჩქები, ზოგჯერ ხეები და ბალახებია. აქვთ მოპირისპირედ ან უფრო იშვიათად მორიგეობით განწყობილი ფოთლები, ხვეულებად, მტევნებად ან დიქაზიუმებად შეკრებილი 4- ან 5- წევრიანი ყვავილები.

ოჯახი აერთიანებს 25 გვარის 290 მ-მდე სახეობას. მათგან საქართველოში 5 გვარის (მარიამსაკმელა, ორყურა — , კუროსთავი — ) 5 სახეობაა. მრავალი ორყურასებრნი აბეზარი სარეველაა, ზოგიერთი — შხამიანია. ფილოგენეზურად უძველესი ოჯახია.

ორყურასებრნი გავრცელებულია კავკასიაში, წინა, შუა და ცენტრალურ აზიაში, აფრიკაში, ჩრდილოეთამერიკაში, სამხრეთ ამერიკის დასავლეთ ნაწილსა და ავსტრალიაში.
მარსელის ტარო

მარსელის ტარო — ტაროს კარტის განსაკუთრებული ისტორიული დიზაინის განზოგადოებული სახელწოდება. პირველად ეს სახელწოდება ბერჭდვით წყაროში პაპიუსმა მოიხსენია წიგნში „ბოშური ტარო“ (1889). თუმცა მას შემდეგ კიდევ დიდი დროის განმავლობაში ევროპელი ოკულტისტები ამ დიზაინს „იტალიურს“ უწოდებდნენ, ვინაიდან მასში იტალიური ნიშნები ფიგურირებს და, სავარაუდოდ, ის იტალიიდან არის წარმოშობით. საფრანგეთში ამ კარტებს ბეჭდავდნენ საუკუნიდან არა მხოლოდ მარსელში, არამედ სხვა ქალაქებშიც. საბოლოოდ ეს ტერმინი „მარსელის ტარო“ პოლ მარტომ დაამკვიდრა. 1930 წელს მან გამოსცა დასტა „უძველესი მარსელის ტარო“, რომელიც ნიკოლა კონვერის ვარიანტს ეფუძნებოდა და ამჟამად ფართოდ არის ცნობილი მთელი მსოფლიოსთვის ფირმის გრიმო (/ ) რეპროდუქციებით. 1949 წელს მარტომ გამოაქვეყნა წიგნი „მარსელის ტარო“, რომელშიც დეტალურად აქვს აღწერილი ყველა 78 კარტის სიმბოლური მნიშვნელობა.
ვლადიმერ ნიკოლაევი

ვლადიმირ ნიკოლოზის ძე ნიკოლაევი (; დ. 10 ოქტომბერი, 1973, ვლადივოსტოკი) — რუსი პოლიტიკოსი, ქალაქ ვლადივოსტოკის მერი 2004-2008 წლებში.

ვლადიმირ ნიკოლაევი რუსეთის ყოფილი პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინის მმართველი პარტიის „ერთიანი რუსეთი“ წევრი იყო და თევზისა და ხორცის რეწვის, ასევე ხის გადამმამუშავებელ საწარმოებს ფლობს. ნიკოლაევი ვლადივოსტოკის მერი გახდა მას შემდეგ, რაც მისი ოპონენტი ამ უკანასკნელის ოფისის შესასვლელთან დადებულმა ნაღმმა იმსხვერპლა. ქალაქ ვლადივოსტოკის სასამართლობა ნიკოლაევი მერის პოსტიდან გადააყენა 2008 წელს. ამ გადაწყვეტილების მიღებისთანავე ნიკოლაევმა პრეს-კონფერენცია გამართა, სადაც ამ ბრალდებას ვიღაცის შეკვეთით მის წინააღმდეგ გამართული ბინძური კამპანია და სრული ფალსიფიკაცია უწოდა. თავდაპირველად პრიმორსკის მხარემ მასზე კრიმინალური გამოძიება სახელმწიფო ხაზინის განიავების ბრალდებით დაიწყო, რის გამოც ქალაქის სასამართლოს გადაეცა მოთხოვნა მისთვის მერის უფლებამოსილების ჩამორთმევაზე.

რესურსები ინტერენტში
ვლადიმერ ნიკოლაევი
ერთი მერის ისტორია
ალის დედაღვთისა

ალის დედაღვთისა — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ალის ჩრდილოეთით 800 მეტრზე, მთის ფერდობზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (96,2 მეტრი), ნაგებია რიყის ქვითა და ქვიშაქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ერთი სარკმელი საკურთხეველშია, მეორე - ჩრდილოეთ კედელში. ნახევარწრიული აფსიდი დარბაზის სიგანისაა და მისგან გამოყოფილია პილასტრებზე დაყრდნობილი თაღით.
ალის კვირაცხოვლის ეკლესია

ალის კვირაცხოვლის ეკლესია - არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ალის ცენტრში. აგებულია 1810-1820 წლებში. 1977 წელს მოსახლეობას შეუკეთებია.

ეკლესია გუმბათოვანია (14,3510,62 მეტრი), ნაგებია აგურითა და რიყის ქვით. სამხრეთ-დასავლეთით მიშენებული აქვს ეგვტერი და სამრეკლო. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს - დასავლეთით (ამოქოლილია) და სამხრეთით, კედლის დასავლეთ მონაკვეთში. ეკლესიის შიდა სივრცეს ჯვრის ოთხი მკლავი და მათ გადაკვეთაზე აღმართული გუმბათი ქმნის. ჯვრის მკლავები სხვადასხვა სიღრმისაა: სამხრეთი და ჩრდილოეთი მკლავები მოკლეა, დასავლეთისა შედარებით ღრმაა, აღმოსავლეთისა კი აფსიდითა და ბემით მთავრდება. გუმბათქვეშა კვადრატი საკურთხევლის შვერილებსა და დასავლეთის ორ ბოძს ეყრდნობა. გრძივი კედლების ნახევარწრიული თაღები პილასტრების იმპოსტებსა და გუმბათქვეშა ბურჯებზე გადადის. აფსიდში და სამივე მკლავში თითო სარკმელია, გუმბათის ყელში - 12. აფსიდში სარკმლის ორივე მხარეს ღრმა თაღოვანი ნიშებია. საკურთხევლის ჩრდილოეთით და სამხრეთით პატარა სწორკუთხა სათავსებია - სადიაკვნე და სამკვეთლო. სამკვეთლოს აღმოსავლეთ კედელში თაღოვანი სარკმელია, სამხრეთისაში - მცირე ზომის სწორკუთხა ნიში. სადიაკვნის სამხრეთ კედელში სწორკუთხა, ხოლო ჩრდილოეთისაში პატარა ნახევარწრიული ნიშია. ამ სათავსში აღმოსავლეთით ერთი თაღოვანი სარკმელია. ორივე სათავსი დასავლეთის კედელში გაჭრილი სწორკუთხა კარით ეკლესიის დარბაზს უკავშირდება.

ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის თავზე დიდი რელიეფური ჯვარია გამოსახული, დასავლეთ ფასადზე, კედელში დატანებული ქვიშაქვის კვადრებზე - რელიეფური ხელი. აქვეა მხედრული სამშენებლო წარწერაც „წელსა ჩყი/1810/ ეკლესია აშენებულია და უწოდებიათ კვირაცხოველი“. ცილინდრული გუმბათის ყელი თორმეტწახნაგაა. წახნაგებს შორის თაღოვან შეღრმავებებში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმლები. წახნაგების წიბოებს ერთმანეთთან თაღებით დაკავშირებული მსხვილი ლილვები დაუყვება. თაღებს ზემოთ შემორჩენილია ორი რელიეფური ჯვარი.

ეგვტერის (6,73,88 მეტრი) აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილი შესასვლელი უსწორო თაღით არის გადახურული. შიგნით ეკვტერი შელესილი და შეთეთრებულია. დასავლეთის კედელში განიერი სწორკუთხა ნიშია, ხოლო სამხრეთის კედელში - ვიწრო თაღოვანი სარკმელი. სამხრეთ კედელს მთელ სიგრძეზე საფეხური (სიმაღლე 0,4 მეტრი) გასდევს.

სამრეკლო (3,452,33 მეტრი) ორსართულიანია, ნაგებია აგურით. იგი ეკლესიის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეზეა მიდგმული. სართული სამ მხარეს გახსნილია თაღოვანი მალებით. თაღები ეგვტერის დასავლეთ კედელსა და ორ თავისუფლად მდგომ სვეტს ეყრდნობა. სართული ოთხივე მხარეს გახსნილია თაღებით და გადახურულია პირამიდული სახურავით.
რბონის წმინდა გიორგის ეკლესია

რბონის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ რბონაში. დგას სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 300-400 მეტრზე. აგებულია 1893 წელს ალექსანდრე გვარამაძის მიერ. აღმოსავლეთის კედელი და გრძივი ფასადები მიწაყრილითაა დაფარული.

ეკლესია დარბაზულია (6,354,56 მეტრი) ნაგებია ქვიშაქვის კვადრებით. მისი აღმოსავლეთი ნაწილი მთის ფერდობშია შეჭრილი. დასავლეთით სწორკუთხა შესასვლელი აქვს. ნახევარწრიული აფსიდის კედლები უშუალოდ ერწყმის გრძივ კედლებს. საკურთხეველში სატრაპეზო ქვა დგას. დარბაზის ჩრდილოეთ კედელში, აფსიდთან ახლოს თაღოვანი ნიშია. ერთადერთი სარკმელი დასავლეთითაა. დარბაზი ხის კამარითაა გადახურული, საკურთხეველი - ხის კონქით. დასავლეთ ფასადზე შესასვლელის არქიტრავზე გამოსახულია შეღრმავებული ჯვარი. არქიტრავის მარჯვნივ სამსტრიქონიანი სამშენებლო წარწერაა.
მზიური (პარკი)

მზიური — ბავშვთა ქალაქი, დასვენებისა და კულტურის პარკი ქალაქ თბილისში, მდინარე ვერეს ხეობაში. გასული საუკუნის 1970-იანი წლების მიწურულს პრესაში გამოქვეყნდა ქართველი მწერლის ნოდარ დუმბაძის სტატია „ოცნებას კაცი არ მოუკლავს“. სტატიაში მწერალი მდინარე ვერეს ხეობაში ბავშვთა ქალაქის მშენებლობაზე ოცნებობდა. პარკის პროექტზე არქიტექტორთა მთელი ჯგუფი მუშაობდა. გაიხსნა 1982 წელს. პარკი მოწყობილია ნოდარ დუმბაძის ნაწარმოებთა სიუჟეტის მიხედვით.

2015 წლის 13 ივნისის მდინარე ვერეს ხეობაში მომხდარი წყალდიდობის შედეგად, დაზიანდა პარკის ქვედა ნაწილი, რომელიც უშუალოდ მდინარის ნაპირზე იყო გაშენებული. 2019–2020 წლებში პარკს ჩაუტარდა რეაბილიტაცია, რის დროსაც აღადგინეს 2015 წელს განადგურებული პარკის ქვედა ნაწილი.
ავიამოდელიზმი

ავიამოდელიზმი, ავიამოდელირება — საფრენ აპარატთა მოდელების კონსტრუირება და აგება ტექნიკური ან სპორტული მიზნით.

ტექნიკური ავიამოდელიზმის მიზანია საფრენი აპარატების შესაქმნელად საჭირო სამეცნიერო-ტექნიკური ექსპერიმენტის უმნიშვნელოვანეს ამოცანათა გადაწყვეტა თანამედროვე საფრენ აპარატთა აგება შეუძლებელია მათი მოდელების აეროდინამიკურ მილში გამოუცდელად.

სპორტული ავიამოდელიზმი სპორტის ერთ-ერთი მასობრივ-ტექნიკური სახეა. სსრკ-ში ავიამოდელიზმის პირველი წრეები ჩამოყალიბდა 1923 წელს მოსკოვში, ლენინგრადში, თბილისში, ორენბურგსა და სხვა ქალაქებში.

მომდევნო წლებში მრავალი ქალაქისა და სოფლის პიონერთა სახლებში, სკოლებში, ნორჩ ტექნიკოსთა სადგურებსა და აეროკლუბებში შეიქმნა ავიამოდელიზმის წრეები, სექციები, კაბინეტები და ლაბორატორიები. ავიამოდელისტთა პირველი შეჯიბრება გაიმართა საფრანგეთში 1905 წელს, რუსეთში — 1910 წელს. 1926 წლიდან ავიამოდელისტთა საკავშირო შეჯიბრება ყოველწლიურად ტარდება. 1936 წლიდან სსრკ-ის ავიამოდელიზმის ცენტრალური სპორტული კლუბი ავიაციის საერთაშორისო ფედერაციის (ფაი) წევრია.

მიღებულია ორი სახის სპორტული ავიამოდელები სპორტულ შეჯიბრებათა მოდელები და სარეკორდო მოდელები. ფრენის ხასიათის მიხედვით ორივე სახე შეიცავს მოდელების სამ კატეგორიას: ა) თავისუფლად მფრინავი მოდელები (პლანერი, რეზინისძრავიანი და ტაიმერული დგუშისძრავიანი თვითმფრინავები შვეულმფრენი, მფრინავი ფრთა, ოთახში საფ რენი და ექსპერიმენტული მოდელები); ბ) კორდული მოდელები (ჩქარული, სარბოლი, საპი ლოტაჟო, საჰაერო ბრძოლისა, თვითმფრინავის კოპიო-მოდელი); გ) რადიო სამართი მოდელები (თვითმფრინავის რადიომოდელი, პლანერის რადიომოდელი).

სსრკ-ში ავიასამოდელო სპორტს ხელმძღვანელობდა არმიის ავიაციისა და ფლოტის ხელშემწყობი საკავშირო ნებაყოფლობითი საზოგადოება (დოსააფ) და სსრკ-ის ავიასამოდელო სპორტის ფედერაცია. დოსააფი 1950 წლიდან გამოსცემდა ჟურნალ « », 1966 წლიდან სამეცნიერო ტექნიკური ჟურნალი «-».
ხარის თვალი (საფოსტო მარკა)

ხარის თვალი — პირველი ბრაზილიური მარკა, რომელიც გამოიცა 1843 წლის 1 აგვისტოს ბრაზილიაში. მარკა გამოვიდა სამი ნომინალის სახით: 30, 60 და 90 რეის ღირებულების. ბრაზილია იყო მეორე ქვეყანა მსოფლიოში ბრიტანეთის შემდეგ და პირველი ამერიკის კონტინენტზე, რომელმაც გამოუშვა საფოსტო მარკა ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე გამოყენებისათვის (სხვა ქვეყნებში გამოცემული პირველი მარკები ლოკალური გამოყენებისა იყო.) პირველი დიდი ბრიტანული მარკის მსგავსად, ხარის თვალზე არ ყოფილა წარწერილი ქვეყნის სახელი.

პირველი ბრაზილიური მარკის ასეთი უჩვეულო სახელი დაკავშირებულია თავად მარკის დიზაინთან: ფურცელზე წყვილად განლაგებული მარკები და ნათელ ფონზე მუქი ფერის ოვალში ორნამენტული ციფრებით გამოსახული ნომინალი ძალიან ჰგავდა ხარის თვალებს.

ბრაზილიური მარკების ასეთი დასახელება შენარჩუნდა შემდგომშიც, როდესაც მოგვიანებით გამოიცა მსგავსი დიზაინის მაგრამ უფრო მცირე ზომის, მართკუთხა ფორმის ახალი მარკები სახელწოდებით «გველის თვალები», «თხის თვალები» (ლურჯი) და «კატის თვალები» (შავი).
ალბერტო ფუხიმორი

ალბერტო კენია ფუხიმორი (, ; დ. 28 ივნისი 1938, ლიმა, პერუ — გ. 11 სექტემბერი, 2024) – პერუს პრეზიდენტი და დიქტატორი 1990–2000 წლებში.

ბიოგრაფია
ალბერტო ფუხიმორი დაიბადა 1938 წელს ლიმაში, იაპონელი ემიგრანტების ოჯახში, პროფესიით აგრონომია, 1960 წელს დაამთავრა პერუს სასოფლო–სამეურნეო ინსტიტუტი, 1984 წელს კი მისი რექტორი გახდა. იგი სწავლობდა ასევე აშშ–სა და საფრანგეთის უნივერსიტეტებში. 1988 წლიდან მიჰყავდა სატელევიზიო შოუ პერუს სახელმწიფო არხზე.

საპრეზიდენტო კარიერა
1990 წელს საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში დაამარცხა ცნობილი მწერალი მარიო ვარგას ლიოსა და საკუთარ დაბადების დღეზე დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა. 1995 წელს აირჩიეს მეორე საპრეზიდენტო ვადით, ამ არჩევნებში დაამარცხა გაეროს ყოფილი გენერალური მდივანი ხავიერ პერეს დე კუელიარი. 2000 წლის გაყალბებულ საპრეზიდენტო არჩევნებს მოჰყვა საპროტესტო აქციები, 13 ნოემბერს ფუხიმორი გაემგზავრა ბრუნეიში ასეანის ყრილობაზე და ქვეყანაში აღარ დაბრუნებულა. სულ მალე ჩავიდა იაპონიაში, სადაც გადადგომის შესახებ განაცხადა.

დაპატიმრება
2005 წელს განაცხადა, რომ მონაწილეობას მიიღებდა 2006 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. 2005 წლის 7 ნოემბერს გაემგზავრა ჩილეში, სადაც დააპატიმრეს და 2007 წლის 23 სექტემბერს მოახდინეს მისი ექსტრადირება პერუში. 2007 წლის 11 დეკემბერს პერუს სასამართლომ გამოუტანა განაჩენი 6 წლით თავისუფლების აღკვეთა და 92 ათასი დოლარის ჯარიმა. მისმა ქალიშვილმა კეიკო ფუხიმორიმ, პერუს პარლამენტის ყოფილმა წევრმა მკაცრად გააკრიტიკა აღნიშნული გადაწყვეტილება. 2009 წლის აპრილში კი ალბერტო ფუხიმორის ადამიანის უფლებების დარღვევებისთვის 25-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს.

იაპონურის გარდა ლაპარაკობს ესპანურად, ინგლისურად, ფრანგულად და გერმანულად.

გარდაიცვალა 2024 წლის 11 სექტემბერს 86 წლის ასაკში.
აბულფაზ ელჩიბეი

აბულფაზ ელჩიბეი (; დ. 24 ივნისი, 1938, ნახჭევანი, აზერბაიჯანი — გ. 22 აგვისტო, 2000, ანკარა, თურქეთი) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკური მოღვაწე და ყოფილი საბჭოთა დისიდენტი. აზერბაიჯანის პირველი არჩეული, არა-კომუნისტი პრეზიდენტი. 1989 წლიდან აზერბაიჯანის სახალხო ფრონტის თავმჯდომარე.

ბიოგრაფია
აბულფაზ ელჩიბეი ალიევი დაიბადა 1938 წელს, ნახჭევანში, ორდუბადის რაიონის სოფელ კელეკში. 1957 წელს შევიდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე არაბული ფილოლოგიის სპეციალობით. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ 1963–1964 წლებში თარჯიმნად მუშაობდა ეგვიპტის არაბთა რესპუბლიკაში. 1965–1968 წლებში სწავლობდა ასპირანტურაში აზიისა და აფრიკის ქვეყნების ისტორიის სპეციალობით, დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, რის შემდეგაც 1969–1974 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას უნივერსიტეტში. 1975 წელს დააპატიმრეს ანტისაბჭოთა მოღვაწეობისათვის საბჭოთა წყობილებაზე ცილისწამების ბრალდებით. საპატიმროში დაჰყო 2 წელი, გათავისუფლების შემდეგ კი მუშაობა დაიწყო აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ინსტიტუტში სადაც მუშაობდა წამყვან მეცნიერ–თანამშრომლად მანამ, ვიდრე 1992 წელს არ აირჩიეს აზერბაიჯანის პრეზიდენტად. 1993 წლის 1 სექტემბერს სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ დატოვა თანამდებობა და წავიდა ემიგრაციაში.

გარდაიცვალა თურქეთის დედაქალაქ ანკარაში 2000 წლის 22 აგვისტოს ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ.
ორწვერი (მთა)

ორწვერი — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მყინვარწვერის მასივის სამხრეთ ნაწილში, მყინვარ გერგეთისა და მდინარე ქესიის სათავეების მყინვართა წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4222 მ. ახასიათებს კლდოვანი „გუშაგები“. აგებულია ზედაპლიოცენური ლავებით, რომლებიც ქმნიდა მყინვარწვერის ძველი, ამჟამად დანგრეული კალდერის სამხრეთ კიდეს. ორწვერზე პირველად ავიდნენ 1913 წელს (მ. გალკინი და კ. ფიცხელაური). პირველი საბჭოთა ასვლა მოეწყო 1930 წელს (დ. მიქელაძე ჯგუფით).
იონ ილიესკუ

იონ ილიესკუ (, 3 მარტი, 1930, ოლტენიცა, რუმინეთი — გ. 5 აგვისტო, 2025, ბუქარესტი, რუმინეთი) — რუმინელი პოლიტიკოსი, სენატორი სოციალ–დემოკრატიული პარტიიდან და ქვეყნის პრეზიდენტი 1990–1996 და 2000–2004 წლებში.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1930 წლის 3 მარტს.
1954 წელი – დაამთავრა მოსკოვის ენერგეტიკული ინსტიტუტი
1956–1960 წლები – რუმინეთის სტუდენტური ასოციაციების კავშირის თავმჯდომარე.
1960–1965 წლები – რუმინეთის კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის განათლებისა და ჯანდაცვის განყოფილების გამგის მოადგილე.
1965–1967 წლები – აგიტაციისა და პროპაგანდის განყოფილების გამგე.
1967–1971 წლები – ახალგაზრდობის საქმეთა მინისტრი.
1971 წელი – რუმინეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი იდეოლოგიის დარგში.
1971–1974 წლები – პარტიის ტიმიშოარას სამაზრო კომიტეტის მდივანი.
1974–1979 წლები – იასის სამაზრო კომიტეტის მდივანი.
1979–1984 წლები – რუმინეთის წყალთა მეურნეობის ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარე.
1984–1989 წლები – ტექნიკური გამომცემლობის დირექტორი.
1989–1990 წლები – ნიკოლაე ჩაუშესკუს წინააღმდეგ შექმნილი რუმინეთის ეროვნული ხსნის ფრონტის თავმჯდომარე.
1990–1996 წლები – რუმინეთის პრეზიდენტი.

1992 წელს მან მეორედ კენჭი იყარა პრეზიდენტის თანამდებობაზე. ეს იყო პირველი საპრეზიდენტო არჩევნები, რომლებიც ჩატარდა ახალი კონსტიტუციის საფუძველზე. იგი თავის ხალხს დაპირდა:

2000–2004 კვლავ რუმინეთის პრეზიდენტი.

ოჯახი
იონ ილიესკუ ქორწინებაშია 1951 წლიდან. მისი მეუღლე ელენა შერბანესკუ არის ინჟინერი, მეცნიერი მეტალების კოროზიის (დაჟანგვის) სფეროში.

გარდაცვალება
ილიესკუ გარდაიცვალა ორთვიანი ჰოსპიტალიზაციის შემდეგ, 2025 წლის 5 აგვისტოს, 95 წლის ასაკში. მის სიკვდილს დასცინოდა მმართველი პარტიის „რუმინეთის გადარჩენის კავშირის“ რამდენიმე თანამდებობის პირი, მათ შორის კატალინ დრულა, რომლებიც ილიესკუს პატივსაცემად ეროვნული გლოვის დღის გამოცხადებას ეწინააღმდეგებოდნენ. მსგავსი პოზიცია დაიკავა „რუმინელთა კავშირის ალიანსის“ წარმომადგენლებმაც.
ორწვერი (ახმეტის მუნიციპალიტეტი)

ორწვერი — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, თელავის მუნიციპალიტეტისა და ახმეტის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს მდინარეების სტორისა და ალაზნის (ზემო დინების) წყალგამყოფ დიდგვერდი-ნაქერალის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2988 მ. აგებულია ლიასური ასპიდური ფიქლებით და თიხაფიქლებით, აგრეთვე ქვიშაქვებით. კალთები დამრეცია, შემოსილია ალპური მდელოებით.
ორწყვილფეხიანები

ორწყვილფეხიანები — ტრაქეებიან ფეხსახსრიანთა კლასი. სეგმენტირებული აქვთ სხეული. სეგმენტების უმრავლესობაზე 2-2 წყვილი ფეხია. თავზე აქვთ 1 წყვილი დაუტოტავი მოკლე ანტენა და 2 წყვილი სუსტი ყბა; თავის გვერდებზე მარტივი თვალები ან მათი ჯგუფებია განლაგებული. კლასში 750-მდე სახეობაა, რომელთაგან ყოფილ სსრკ-ში 200-მდე გვხვდება. ხმელეთის ცხოველებია, ბინადრობენ ტენიან ადგილებში. სუნთქავენ ტრაქეებით, გამომყოფი ორგანოა წყვილი მალპიგის მილი. იკვებებიან წვნიანი მცენარეული ნარჩენებით, იშვიათად ცოცხალი მცენარეული ქსოვილებით. სასარგებლო ცხოველებია, ხელს უწყობენ მკვდარი ნარჩენების მინერალიზაციას, გუმიფიკაციას და ნიადაგ-წარმოქმნას. ზოგი აზიანებს ბოსტნეულს, კენკროვან მცენარეებს.
წმინდა მარინე

წმიდა დიდმოწამე მარინე — მართლმადიდებელი და კათოლიკური ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ძვ. სტილით 17 ივლისი, ახ. სტილით – 30 ივლისი. ანტიოქიელი წმინდანი.

წმინდა დიდმოწამე მარინე პასიდიის ანტიოქიაში მცხოვრები წარმართი ქურუმის ოჯახში დაიბადა. დედით ადრეულ სიყმაწვილეშივე დაობლებულ შვილზე ზრუნვა მამამ ძიძას მიანდო. კეთილმსახურმა გამზრდელმა ქრისტიანული სარწმუნოების ერთგულებით აღზარდა ნეტარი.

ამასობაში იმპერატორმა დიოკლეტიანემ (284-305) ქრისტიანების სასტიკი დევნა დაიწყო. მართლმორწმუნეთა დასასჯელად ანტიოქიაში მიმავალი ეპარქი ოლიმბრი გზად თხუთმეტი წლის მარინეს გადაეყარა, მოიხიბლა მისი მშვენიერებით და ვინაობა და წარმომავლობა ჰკითხა. სათნო ქალწული თავმდაბლად პასუხობდა შეკითხვებზე, არ დაუმალავს ისიც, რომ ქრისტიანი იყო, ემზადებოდა ნათლობისათვის და ქრისტესთვის აპირებდა ცხოვრების მიძღვნას. ეს რომ შეიტყო, ოლიმბრმა თანმხლებ მეომრებს მისი შეპყრობა და ქალაქისკენ გაყოლიება უბრძანა, თან ფრთხილად ეპყრობოდა ასულს, იმედი ჰქონდა, რომ დაიყოლიებდა რწმენის უარყოფაზე და ცოლადაც შეირთავდა.

მეორე დღეს წმინდანი სამსჯავროზე წარადგინეს. ეპარქმა ურჩია, კერპებისთვის მსხვერპლი შეეწირა, მაგრამ ვერც პირფერობამ გაჭრა და ვერც მუქარამ.

საპყრობილეში გამომწყვდეული ქალწული დაუდუმებლად ლოცულობდა და მაცხოვარმაც წყალობის თვალით მოხედა თავის მსასოებელს: ღამით მარტვილის თავს ზემოთ მანათობელი ჯვარი გაბრწყინდა, ჯვარს თეთრი მტრედიც დაადგა და ზეგარდმო გაისმა: „გიხაროდენ, მარინე, ქრისტეს გონიერო მტრედო! რამეთუ დათრგუნე მხდომის სივერაგე; გიხაროდენ, რამეთუ მალე ბრძენ ქალწულთა თანა ღირს იქმნები შესვლად ქორწილსა შინა სიძისა შენისასა, უკვდავისა მეუფისა ზეცათასა!“ მადლმოსილი სიტყვებით გამხნევებულმა მოწამემ იგრძნო, რომ წყლულებიც უმთელდებოდა, გული სიხარულით აევსო, ადიდა უფალი და მეორე დღეს სულით და ხორცით ახოვანქმნილი წარდგა მსაჯულის წინაშე.

მომხდარი სასწაული ეპარქმა კერპებს მიაწერა და მარინეს კვლავ მათი თაყვანისცემა მოსთხოვა, მაგრამ ნეტარმა აღმსარებელმა ისევ და ისევ ერთი ჭეშმარიტი ღმერთი ადიდა. უღმრთოებმა ახალ-ახალი სატანჯველები დაატეხეს წმიდანს, ბოლოს კი წყლით სავსე უზარმაზარ კოდში ჩააგდეს. დასახრჩობად განწირული მარინე ღვთაებრივმა ნათელმა გააცისკროვნა, საკვრელები თავისით შეეხსნა და, კვლავ ცოცხალი დარჩა. საკვირველმა სახილველმა განცვიფრებაში მოიყვანა ხალხი. ბევრმა ირწმუნა და ადიდა ჭეშმარიტი ღმერთი, ეპარქი კი გააფთრდა და ბრძანა, ამოეჟლიტათ ყველა, ვინც ქრისტეს აღიარებდა. მაშინ ათასხუთასი ქრისტიანი ეწამა. წმინდა მარინეს თავი მოჰკვეთეს.

ჯვაროსნების მიერ 1204 წელს კონსტანტინოპოლის აღებამდე წმინდა მარინეს უხრწნელი ნაწილები პანტეპონტის მონასტერში იმყოფებოდა. სხვა ცნობებით, 908 წლამდე ისინი ანტიოქიაში ესვენა, აქედან კი იტალიაში გადააბრძანეს. ათონზე, ვათოპედის მონასტერში დაცულია დიდმოწამის პატიოსანი მკლავი; მეორე მკლავი კი საქართველოში, ზუგდიდის ისტორიულ-არქიტექტურულ მუზეუმში ინახება.
დალმაცია

დალმაცია (ხორვ. , იტალ. , სერბ. , ლათ. ) — ისტორიული მხარე ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, ადრიატიკის ზღვაზე, თანამედროვე ხორვატიის (ძირითადად) და მონტენეგროს ტერიტორიებზე.

ისტორია
წარსულში დალმაცია ილირიული ტომებით - დალმატებით, ლიბურნებით იყო დასახლებული; ასევე ცხოვრობდნენ თრაკიელები და კელტები.

ჩვენს ერამდე საუკუნეში დალმაციის ნაპირებთან ბერძნული ქალაქები ჩნდება.

ჩვენს ერამდე 229 წელს დაიწყო რომის შეჭრა (ორი ილირიული ომი 229 — 228 და 219 ძვ. წ.)

ძვ. წ — საუკუნეებში, ოქტავიანემდეც კი, რომელმაც დალმაცია და დაიპყრო და ილირიკს შეუერთა (34 — 33 ძვ. წ.), ადგილობრივი მოსახლეობა არაერთხელ აჯანყებულა რომაელთა წინააღმდეგ.

6 — 9 ჩვენს ერამდე ტიბერიუსმა დალმაციაში ჯანყი ჩაახშო, შედეგად, ორი ილირიული პროვინცია წარმოიშვა - (ფლავიუსის დროიდან დალმაცია ეწოდება) და (პანონია).

დიოკლეტიანემ დალმაციის სამხრეთი ნაწილი სკოდრასთან ერთად გამოყო პრევალიტანის პროვინციის სახით.

რომაელებმა დალმაციაში სამხედრო ბანაკები და ვეტერანთა დასახლებები ჩამოაყალიბეს. პროვინციის დედაქალაქი სალონა გახდა.

რომის რამდენიმე იმპერატორი (მაგ: დიოკლეტიანე) დალმაციიდან იყო წარმოშობით.

მესამე საუკუნეში აქ ცხოვრობდა და აქვეა დაკრძალული მოძღვარი ისააკ დოლმატიელი.

 საუკუნიდან დალმაცია ბიზანტიას ემორჩილება. — საუკუნეებში დალმაციას სამხრეთიდან სერბები და ხორვატები იკავებენ.

 საუკუნეში დალმაციის ქალაქები ხორვატიის სახელმწიფოს შემადგენლობაში შედიან, საუკუნის დამდეგს კი უნგრეთის დაქვემდებარებაში გადადიან.

1420—1797 დალმაცია (დუბროვნიკის გამოკლებით) ვენეციის მფლობელობაშია, რომელიც დალმაციელ ვაჭრებს სახიფათო კონკურენტებად მიიჩნევდა და ცდილობდა სრულად ან ნაწილობრივ მაინც მოესპო დალმაციური ქალაქების გარევაჭრობა და ეკონომიკურად თავისზე გაეხადა დამოკიდებული. ვენეცია ზღვისპირა ქალაქების არა მარტო პოლიტიკურ ცხოვრებაში ერეოდა და საკუთარი სურვილით უნიშნავდა მმართველებს, არამედ, ყველანაირად ცდილობდა შეეზღუდა საზღვაო მიმოსვლისა და ვაჭრობის შესაძლებლობები სლავებისთვის, რათა საკუთარი სავაჭრო მონოპოლია დაეწესებინა ადრიატიკაზე. ვენეციის ხელისუფლება თვითონ აწესებდა ბეგარას დალმაციიდან გასატან და შესატან საქონელზე და საკუთარი ინტერესების გათვალისწინებით ადებდა ყველაფერს ფასს. საქონელბრუნვა მკაცრად იყო რეგლამენტირებული. გარდა ამისა, ზღვისპირა ქალაქებისთვის იმ ქვეყნებთან ვაჭრობა იყო აკრძალული, რომლებიც ვენეციასთან საომარ მდგომარეობაში იმყოფებოდნენ.

 საუკუნეში დალმაციის შიდა მხარეები ოსმალეთის იმპერიამ დაიპყრო.

1797 წელს კომფორმის ზავით დალმაცია ავსტრიას გადაეცა და 1918 წლამდე მის შემადგენლობაში შედიოდა (1805—1813 წლების გამოკლებით, როდესაც ნაპოლეონის მიერ დაპყრობილი დალმაცია საფრანგეთის იმპერიის ილირიულ პროვინციებში შედიოდა). 1815 1815 წლიდან დალმაცია ავსტრო-უნგრეთის შემადგენლობაშია და დალმაციის სამეფო ყალიბდება.

1918 წელს ავსტრო-უნგრეთის დაშლის შემდეგ (ზადარის გარდა, რომელიც იტალიამ მიიტაცა რამდენიმე მცირე კუნძულთან ერთად) დალმაცია სერბების, ხორვატებისა და სლოვენების სამეფოს შემადგენლობაში ხვდება (1929 წლიდან იუგოსლავია)

მეორე მსოფლიო ომის დროს, იუგოსლავიის დაქუცმაცების შემდეგ გერმანიისა და მისი მოკავშირეების მიერ (1941), დალმაცია ხორვატიის სახელმწიფოს შემადგენლობაში შევიდა, ნაწილი კი იტალიას შეუერთდა.

1945 წლიდან კი ხორვატიამ და მონტენეგრომ გაიყვეს.

გალერეა
ორხელა

ორხელა, ოქოქა, აჩაჩა, საქართველოში გავრცელებული, ორსახელურიანი, მოკლემხრიანი სახვნელის ერთ-ერთი ტიპი, რომელიც საქართველოს ცალკეულ კუთხეში თავისებურად იყო აგებული. შედგებოდა მხარის, ქუსლის, ორხელის (ერქვანის), კოკოშის, სახნისა და საკვეთლისაგან. ორხელაში 2-იდან 5 უღლამდე ხარსა და კამეჩს აბამდნენ. უღელზე ამაგრებდნენ ხის კვანტებით ან ტყავის ღვედით. აჭრილი ბელტის უკეთ დაფშვნა-დანაწევრებისათვის უკეთებდნენ მოკლე ფრთას (ქართლი) ან ყურებიან ქუსლს, რომელსაც იყენებდნენ როგორც ბარში, ისე მთის ზოლში (მთიულეთ-გუდამაყარი, ქსნის ხეობა, კახეთი, ქართლი, რაჭა, ზემო იმერეთი).

ორხელას მოდგამში ალოები ნაწილდებოდა გამწევ ძალასა და მოდგამის წევრებზე. ინვენტარს ალო არ ეძლეოდა.
ორჯონიკიძის პიკი

ორჯონიკიძის პიკი — მწვერვალი პამირში, ტაჯიკეთში. მისი სიმაღლეა 6346 მეტრი. მდებარეობს ისმაილ სამანის პიკის აღმოსავლეთით, მეცნიერებათა აკადემიის ქედის აღმოსავლეთ შტოქედზე. კალთებზე თოვლისა და ფირნის ველებია. სახელი ეწოდა სერგო ორჯონიკიძის პატივსაცემად. პირველად ავიდა საბჭოთა ალპინისტების ჯგუფი 1937 წელს.
ახალი გალერეა (ნიუ-იორკი)

ახალი გალერეა — საუკუნის გერმანული და ავსტრიული ხელოვნების მუზეუმი მანჰეტენის ე.წ. "მუზეუმების მილზე", ნიუ-იორკი, 86-ე ქუჩისა და მეხუთე ავენიუს კუთხეში.

მუზეუმი 1968 წელს დააარსა ხელოვნების ნიმუშებით მოვაჭრე სერჟ საბარსკიმ და მისმა ახლო მეგობარმა საქმოსანმა და ფილანტროპმა რონალდ ლაუდერმა. მუზეუმს "სერჟ საბარსკის გალერეა" დაარქვეს და თავდაპირველად ის #987 მედისონ ავენიუზე მდებარეობდა. 1994 წელს მათ შეისყიდეს შენობა, სადაც მუზეუმი ამჟამად მდებარეობს.

ახალი გალერეის კოლექცია ორ ნაწილად არის გაყოფილი. შენობის პირველი სართული ეთმობა საუკუნის დასაწყისის ავსტრიულ ხელოვნებას და მოიცავს გუსტავ კლიმტის, ეგონ შილეს, ოსკარ კოკოშკის ნამუშევრებს. მეორე სართულზე გერმანული ექსპრესიონიზმის ნიმუშებია: პაულ კლეეს, ერნსტ ლუდვიგ კირხნერის, ოტო დიკსის, ჟორჟ გროსის, ლიონელ ფეინინგერის, ვასილი კანდინსკის ნამუშევრები.

2006 წელს ბ-ნა ლაუდერმა ახალი გალერეისთვის $135 მილიონად შეიძინა გუსტავ კლიმტის ტილო "ადელ ბლოხ ბაუერის პორტრეტი ". იმავე წლის ნოემბერში მან $38,1 მილიონად ერნსტ ლუდვიგ კირხნერის "ბერლინის ქუჩის სცენა" შეიძინა.