iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კესელრინგის შროშანი

კესელრინგის შროშანი — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე შროშანისებრთა ოჯახის შროშანის გვარისა .

სახელწოდება
შროშანის ამ სახეობამ სახელი ბოტანიკოს ფრიდრიხ ვილჰელმ კესელრინგის (1876-1966) პატივსაცემად მიიღო, რომელმაც იგი კულტურულ მებაღეობაში დანერგა და სრულყოფილი კულტივაცია შეძლო.

აღწერა
წარმოადგენს 60-100 სანტიმეტრის სიმაღლის მრავალწლოვან ბალახოვან კულტურას. ბოლქვები კვერცხისებური აქვს. ფოთლები კი ხაზურ-ლანცეტა, მჯდომარე, რიგად გაჰყვება მთელ სიგრძეზე. ფორმა პირამიდესებური; ყვავილები მოყვითალო-ღია რძისფერი, მტვრიანები კი მუქი იისფერი აქვს. ნაყოფი კოლოფს წარმოადგენს. ყვავილობს ივნისსა და ივლისში.

გავრცელების არეალი
გავრცელებულია ჩრდილო კავკასიაში, საქართველოში, გვხვდება თურქეთის ჩრდილოეთ ნაწილშიც.

იზრდება ტყის სარტყლის მინდვრებსა და ველებზე, ისევე როგორც სუბალპური სარტყლის მაღალმთიან მდელოებზე.

სტატუსი
გადაშენების საფრთხის წინაშე მდგომი სახეობაა. შეტანილია წითელ წიგნში. ნადგურდება და მცირდება ძირითადად იმის გამო, რომ მის ბოლქვებს გარეული ცხოველები ჭამენ. გარდა ამისა, მებაღეები ბოლქვებს მიწიდან იღებენ ან ყვავილებს აგროვებენ თაიგულებისათვის, რაც სახეობას ასევე მნიშვნელოვან საფრთხეს უქმნის.
ბუხარის ემირის სახლი

ბუხარის ემირის სახლი — საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი, ისტორიული შენობა. საშემოსავლო სახლი. აგებულია ნეოკლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში. მდებარეობს ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. მისამართი კამენოოსტროვსკის პროსპექტი, სახლი № 44-ბ. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონული ობიექტი. აგებულია 1913-1914 წლებში. აშენეს ბუხარის ემირის აბდულ-ახად-ხანის დაკვეთით ს. ს. კრიჩენსკის პროექტის მიხედვით.

ისტორია
კამენოოსტროვსკის ქუჩაზე მდებარე სახლის პროექტი დაამტკიცეს 1913 წელს, ხოლო მშენებლობა დაიწყო ამავე წელს და დასრულდა 1914 წელს.

სახლის პირველი მფლობელი იყო ბუხარის ემირი სეიდ-ანდულა-ახად-ბოგოდურ-ხანი, რომელმაც მიწის ნაკვეთი 1910 წელს იყიდა კამენოოსტროვსკის პროსპექტზე. სახლი ააშენეს მისი მემკვიდირის სეიიდ ალიმ-ხანისათვის. მაგრამ ამ სახლში არ უცხოვრია არც მას და არც მის მემკვიდრეს. 1910 წლის დეკემბერში ბუხარის მმართველი გარდაიცვალა განუკურნებელი სენით, ხოლო მისი მემკვიდრე, ბუხარის უკანასკნელი ემირი, ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ გაიქცა ავღანეთში, სადაც მალევე გარდაიცვალა.

1917 წლის მარტის შუა რიცხვებამდე ბუხარის ემირის სახლში განათავსეს პეტროგრადის გარნიზონის მეტყვიამფრქვევეთა პირველი სათადარიგო პოლკი, რომელიც აქტიურად მონაწილეობდა თებერვლის რევოლუციაში. პროექტის ავტორი ს. ს. კრჩინსკი ცხოვრობდა ამ სახლის მეოთხე ბინაში 1917-1923 წლებში.

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ბუხარს ემირის სახლი კომუნალურ საცხოვრებლად გადააკეთეს.
ვაჟევსკის აგარაკი

ვაჟევსკის აგარაკი — საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი, ისტორიული შენობა. აგებულია რუსული არქიტექტურული ტრადიციებით მოდერნის ელემენტებით. მდებარეობს ქალაქ სესტრორეცკში სანქტ-პეტერბურგი, ავტობუსის გაჩერებასთან ახლოს მისამართზე ანდრეევის ქუჩა, სახლი № 12. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონული ობიექტი. აგებულია 1907 წელს.

ისტორია
ე. წ. „სახლი-ზღაპარი“ ააგეს სავარაუდოდ, არქიტექტორ ს. გ. გინგერის პროექტის მიხედვით 1907 წელს ხისაგან, ტრადიციული რუსული სახალხო არქიტექტურის სტილით, მაგრამ მოდერნის არქიტექტურული სტილის ელემენტებით, შემონახული აქვს კონსტრუქტიული და დეკორატიული საწყისების ერთობლიობა. ფასადზე შემონახულია მოხატულობა, რომელიც მხარეთმცოდნეების აზრით, შესაძლებელია შექმნილი იყოს ვ. მ. ვასნეცოვის ნახატების მიხედვით.

საბჭოთა პერიოდში, მრავალი წლის განმავლობაში ამ სახლში განთავსებული იყო საბავშვო ბაღი. მთელი რიგი რემონტების შემდეგ ზღაპრული დეკორი განადგურდა. 2008 წელს შენობა ნახევრად დაინგრა ხანძრის შედეგად.

2014 წლისათვის ვაჟევსკის აგარაკი იმყოფება სახელმწიფო საგანმანათლებლო საბიუჯეტო დანაყოფის „ოლიმპიური რეზერვის“ მფლობელობაში. სახლის მფლობელი არ ცდილობდა არქიტექტურის ძეგლის შენარჩუნებას. 2018 წლის ზამთარში ვაჟევსკის აგარაკის სახურავის ავარიული სიტუაციის გამო დაიწყო გ. ს. პოლტავჩენკომ დაიწყო სარემონტო სამუშაოები.

შენობა შედის რუსეთის ფედერაციის ხალხთა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების ერთიან სახელმწიფო რეესტრში, როგორც რეგიონული მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი.
კლიაჩკოს აგარაკი

კლიაჩკოს აგარაკი — საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი, ისტორიული შენობა. აგებულია რუსული არქიტექტურული ტრადიციებით მოდერნის ელემენტებით. მდებარეობს ქალაქ სესტრორეცკში სანქტ-პეტერბურგი, ტყის ქუჩა, სახლი № 7. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტი. აგებულია 1908 წელს. ამჟამად მასში განთავსებულია საბავშვო სანატორიუმის ერთ-ერთი შენობა. რესტავრირებულია სანქტ-პეტერბურგის ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა სახელმწიფო კონტროლის, გამოყენებისა და დაცვის კომიტეტის მიერ.

ისტორია
1906 წელს სესტორეცკთან ახლოს წითელი ჯვრის დების თაოსნობით დაარსდა ტუბერკულოზით დაავადებულ ბავშვთა სანატორიუმი.

1907 წელს სანატორიუმის ტერიტორიაზე, მიწის ნაკვეთის სიღრმეში ააგეს შენობა, რომელიც 1908 წელს მიყიდეს ცნობილი ექიმს ლევ კლიაჩკოს. აგარაკი აგებულია მოდერნისა და ნეოკლასიციზმის დიდოსტატის, სერგეი გინგერის პროექტის მიხედვით და აღიარებულია ხის არქიტექტურის ძეგლად. აგარაკის ახლოს არქიტექტორმა გინგერმა ააგო ხის ორიგინალური სახლი ადვოკატ ო. ო. გრუზენბერგისთვის.

შენობა შედის რუსეთის ფედერაციის ხალხთა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების ერთიან სახელმწიფო რეესტრში, როგორც ფედერალური მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი.

2014 წელს სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო დაკვეთის კომიტეტმა გამოაცხადა ტენდერი და შეიმუშავა პროექტი სანატორიუმის რეკონსტრუქციისათვის. შედეგად სანატორიუმს შეუძლია 160 4-10 წლამდე ბავშვის მირება მშობლის გარეშე და 24 ბავშვის მიღება მშობელთან ერთად. შემუშავებული პროექტის მაქსიმალური თანხა იყო 67,2 მლნ რუბლი.
დვორჟეცკის აგარაკი

დვორჟეცკის აგარაკი — საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი, ისტორიული შენობა. აგებულია რუსული არქიტექტურული ტრადიციებით მოდერნის ელემენტებით. მდებარეობს ქალაქ სესტრორეცკში, სანქტ-პეტერბურგი, მისამართი: ორანჟერეის ქუჩა, სახლი № 3. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონული ობიექტი. აგებულია 1909 წელს არქიტექტორ ს. გ. გინგერის მიერ.

ისტორია
სახლს რომელიც აგებულია კურორტზე, მიწის ნაკვეთში, რომლის ნომერია 80, ჩვეულებრივად უწოდებენ მისი მფლობელის ს. ი. დვორჟეცკის სახელს, რომელიც გარდაიცვალა 1913 წელს. თავისი არსებობის პერიოდში მიწის ნაკვეთმა რამდენიმე მფლობელი გამოიცვალა. აგარაკის შენობა კი ააგეს 1909 წელს არქიტექტორ ს. გ. გინგერის პროექტის მიხედვით მოდერნის არქიტექტურულ სტილში, თუმცა სახურავი ტიპიურია ე. წ. პეტრესეული ბაროკოსთვის.

სესტრორეცკის კულტურსი დარბაზში გამოსვლისას ამ სახლში შეჩერდა მომღერალი ლეონიდ სობინოვი. 1917 წლის რევოლუციის შემდეგ ეს აგარაკი საბჭოთა ხელისუფლებამ გადასცა სობინოვს. აგარაკზე მამასთან, ოპერის მომღერალ ლეონიდ სობინოვთან ერთად ცხოვრობდა რეჟისორი ირინა სობინოვა-კასილი. ამჟამად სახლი კარგ მდგომარეობაშია.

შენობა შედის რუსეთის ფედერაციის ხალხთა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების ერთიან სახელმწიფო რეესტრში, როგორც რეგიონული მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი. ნორმატიული აქტი: ლენინგრადის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1988 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილება № 963.
სანქტ-პეტერბურგის ანა კაშინელის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი = ა. პ. აპლაქსინი
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = ფსევდორუსული
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1907-1909
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 59.970278
| გრძედი = 30.341389
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
სანქტ-პეტერბურგის ანა კაშინელის ეკლესია — მართლმადიდებლური ტაძარი სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია 1907-1909 წლებში. არის ტიხვინის ეპარქიის ვედენო-ოიატსკის მონასტრის მეტოქი.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.

ისტორია
კაშინის მირქმის სახელობის მონასტრის მეტოქის მშენებლობა დაიწყო 1907 წელს, იმ ადგილზე სადაც 1894 წელს იდგა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელობის სამლოცველო, რომელიც ააგეს იაპონიაში მომხდარი ინციდენტის დროს ნიკოლოზ -ის სასწაულებრივი გადარჩენის აღსანიშნავად. ეკლესიის პროექტი შეადგინა ეპარქიის არქიტექტორმა ა. პ. აპლაქსინმა. პროექტი მოიცავდა ორსართულიანი ეკლესიის მშენებლობას, რომელსაც მიშენებული ექნებოდა სამლოცველო და საცხოვრებელი კორპუსი.

1907 წლის ნოემბერში აკურთხეს ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელობის ახალი სამლოცველო. 1908 წლის თებერვალში ქვედა ტაძარში აკურთხეს ეგვტერი ხელთუქმნელი ხატის სახელზე, ხოლო მთავარი საკურთხეველი 1909 წელს აკურთხეს რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანის, ანა კაშინელის სახელზე.

1917 წლის შემდეგ მეტოქი გააუქმეს და ეკლესია სამრევლო გახდა, თუმცა მონაზვნები მეტოქის ფლიგელში კვლავ განაგრძობდნენ ცხოვრებას. ისინი დააპატიმრეს 1932 წელს მონაზვნების მასიური დაპატიმრების პერიოდში, ხოლო შემდეგ გადაასახლეს. მალევე, 1933 წელს, დახურეს თავად ეკლესიაც, რამდენიმე ხატი გადაიტანეს სამპსონიევსკის საკათედრო ტაძარში. 1934 წელს დააპირეს ტაძრის აფეთქება, მაგრამ უშედეგოდ. 1939 წელს ეკლესიაში განათავსეს სამხატვრო სახელოსნო.

1994 წელს ეკლესია გახდა ვედენო-ოიატის მონასტრის მეტოქი. 1995 წლიდან დაიწყო აღდგენითი სამუშაოები. 1996-1997 წლებში დაადგეს ახალი გუმბათი, ამოტუმბეს წყალი სარდაფიდან, ფანჯრები შემინეს.

2009 წელს აღნიშნეს ტაძრის 100 წლისთავი, თითქმის მთლიანად დასრულდა აღდგენითი სამუშაოები და დაამონტაჟეს კანკელიც.
პუშკინის დიდმოწამე პანტელეიმონის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = ნეობიზანტიური
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1846-1852
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 59.717675
| გრძედი = 30.420842
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
პუშკინის დიდმოწამე პანტელეიმონის ეკლესია — მართლმადიდებლური ტაძარი ქალაქ პუშკინში, მდებარეობს ნ. ა. სემაშკოს სახელობის № 38 ქალაქის საავადმყოფოს ტერიტორიაზე. აგებულია 1846-1852 წლებში.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს სანქტ-პეტერბურგის ეპარქიას.

ისტორია
ტაძრის საფუძვლის ჩაყრა გაიმართა ქალაქ პუშკინის ისტორიულ ნაწილ სოფიაში 1781 წლის 22 ივლისს. იგი შეასრულა ნოვგოროდისა და სანქტ-პეტერბურგის მთავარეპისკოპოსმა გავრილმა. ტაძრის კურთხევა შედგა 1782 წლის 26 იანვარს კონსტანტინესა და დედოფალ ელენეს სახელზე. 1817 წლისათვის აღნიშნული ეკლესია უკვე აღარ ფუნქციონირებდა სიძველის გამო.

1846 წლის 2 ივლისს შედგა ახალი ქვის საავადმყოფოს საფუძვლის ცაყრა არქიტექტორ ნ. ვ. ნიკიტინის პროექტის მიხედვით, ხოლო ხარების ეკლესია დროებით განათავსეს თავშესაფრის სასადილოში. 1852 წლის 12 ოქტომბერს ტაძარი აკურთხეს ღვთისმშობლის „ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის“ ხატის სახელზე. 1930 წლის 5 თებერვალს ეს ეკლესია დახურეს. ხატების ნაწილი გადაიტანეს ეკატერინეს სახელობის ტაძარში, ნაწილი კი სავაჭრო კანტორა „ანტიკვარიატში“. ქვედა ტაძარი ფუნქციონირებას აგრძელებდა 1933 წლის 16 აგვისტომდე. მისი ჭურჭლის ნაწილი გადაიტანეს სახელმწიფო ერმიტაჟში.

 საუკუნის შუა წლებიდან, ჰოსპიტალის ეზოში არსებობდა სამლოცველო, რომელშიც დამონტაჟებული იყო ძველი კანკელი. სამლოცველოში იდგა ეკლესიის ტახტრევანი, რომელიც 1872 წელს გადაიტანეს პუშკინის ღვთისმშობლის შობის ეკლესიაში. სამლოცველო თავისი დანიშნულებით არ გამოიყენებოდა. 1907-1908 წლებში ეკლესია ნაწილობრივ გადააკეთეს და გააფართოვეს არქიტექტორ ს. ა. დანინის პროექტის მიხედვით. სამრეკლო დახურეს 1929 წელს და 1999 წლამდე გამოიყენებოდა ქალაქის მორგის დანიშნულებით.

2000 წელს სამლოცველო დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას და დაიწყო მისი რესტავრაცია. 2001 წელს იგი აკურთხეს როგორც ეკლესია პანტელეიმონ დიდმოწამის სახელზე. 2002 წელს გუმბათზე დაამონტაჟეს ჯვარი.
კრისტინა ესპანელი

კრისტინა ესპანელი (; დ. 13 ივნისი, 1965) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ესპანეთის მეფე ხუან კარლოს -ისა და დედოფალ სოფია ბერძენის ქალიშვილი. 2015 წლიდან იგი ესპანეთის სამეფო ტახტის რიგით მეექვსე მემკვიდრეა, თავისი ძმის, მეფე ფილიპე -ის, მისი შვილების, თავისი დის, ლუგოს ჰერცოგინია ელენასა და მისი შვილების შემდეგ.

ბიოგრაფია
კრისტინა დაიბადა 1965 წლის 13 ივნისს მადრიდში. იგი არის ესპანეთის მეფე ხუან კარლოს -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ სოფია ბერძენის მეორე ქალიშვილი. მას ერთი უფროსი და ჰყავს, ლუგოს ჰერცოგინია ელენას სახით და ასევე ერთი უმცროსი ძმა, ესპანეთის დღევანდელი მეფის, ფილიპე -ის სახით. კრისტინამ თავდაპირველად უმაღლესი განათლება მადრიდის უნივერსიტეტში მიიღო, პოლიტიკური მეცნიერებების განხრით, რის შემდეგაც სწავლა ნიუ-იორკში განაგრძო საერთაშორისო ურთიერთობების სფეროში. 1988 წელს იგი დაესწრო ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებს, რომელიც სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში ტარდებოდა. ამ თამაშებში კრისტინამ მონაწილეობაც მიიღო, როგორც მცურავმა და ასევე დაესწრო საზეიმო დროშის გახსნის ცერემონიალს.

კრისტინა ასევე აქტიურადაა ჩაბმული საქველმოქმედო საქმიანობაში. მან თავისი საქველმოქმედო ფონდი გახსნა, რომელსაც " " დაარქვა და რომელიც დღემდე აქტიურად ფუნქციონირებს. სწორედ აქ გაიცნო მან თავისი მომავალი მეუღლე, სპორტსმენი ინიაკი უნდარხარინი. მათ მალევე შეუყვარდათ ერთმანეთი. კრისტინა და ინიაკი 1997 წელს დაქორწინდნენ მადრიდში. 2015 წლიდან, კრისტინას ძმამ, ესპანეთის მეფე ფილიპე -მ მათ წინააღმდეგ აღძრა საქმე, რომლის მიხედვითაც მათ კორუფციულ საქმიანობაში ედებათ ბრალი.

2016 წელს ინფანტა კრისტინა და მისი ქმარი, სხვა თექვსმეტ ბრალდებულთან ერთად სასამართლოს წინაშე წარსდგნენ, რომელზეც განიხილებოდა კორუფციისა და გადასახადების გადაუხდელობის საქმე. კრისტინა გაამართლეს, თუმცა მის ქმარს 19 წლიანი პატიმრობა შეეფარდა კორუფციული საქმიანობისათვის. როგორც აღმოჩნდა, ინიაკი ამ საქმეებს მარტო ახორციელებდა და კრისტინა არ ჩაუთრევია. 2017 წლის 17 თებერვალს კრისტინას მოთხოვნით მისი ქმრის საქმე განახლდა, ამჯერად არა როგორც კორუფციის, არამედ როგორც თაღლითობის ბრალდებით, რის გამოც მისი სასჯელის ვადა 6 წლამდე ჩამოსწიეს. საბოლოოდ, კრისტინამ მოახერხა და 265, 000 დოლარის გადახდის შემდეგ მისი ქმარი ვადამდე გაანთავისუფლეს. ამის შემდეგ ისინი ერიდებიან პრესასა და ჟურნალისტებთან ყველანაირ შეხებას.
ჩვეულებრივი ცოცია

ჩვეულებრივი ცოცია, ჩვეულებრივი სინეგოგა — ფრინველი ცოციასებრთა ოჯახისა.

მისი სხეულის სიგრძეა 12–14,5 სმ,. მასა — 20–24 გ. შეფერილობა განსახლების რაიონების მიხედვით იცვლება, სხეულის ზედა მხარე მოცისფრო-რუხია. ნისკარტის ფუძიდან თვალების გავლით, კისრის სიგრძეზე გასდევს შავი ზოლი. ნისკარტი წვრილი და წვეტიანია, რასაც კარგად იყენებს ხის ქერქიდან მწერების ამოსაყვანად. საჭის ბუმბული მოკლეა, დაკეცილი ფრთების მდგომარეობაში ოდნავ არის გვერდებზე გამოწეული. აქვს საკმაოდ ძლიერი ფეხები, რითაც მყარად ეჭიდებს ხის ტანს. ხეზე დაკიდებული ფრინველის თავი ქვევით არის მიმართული.

გავრცელებულია ევროპის უდიდეს ნაწილში, მათ შორის უელსი და ინგლისი, სამხრეთ სკანდინავიიდან პირენეს ნახევარკუნძულის გავლით მაროკომდე; აღმოსავლეთით — თურქეთსა და კავკასიაში, გვხვდება საქართველოშიც.

ბუდეს იკეთებს ხის ფუღუროში, ზოგჯერ კოდალის ძველ ფუღუროებსაც იყენებენ, იმ შემთხვევაში, თუ მისი შესასვლელი ფართოა, მას ტალახის მასით ავიწროებს. სქესობრივ სიმწიფეს 1 წელში აღწევს. დებს 4–13 თეთრ კვერცხს მოწითალო ლაქებით. ინკუბაცია 16–18 დღე-ღამე გრძელდება; ბარტყები ფრენას 25 დღეში იწყებენ. მრავლდება წელიწადში ორჯერ. ზამთარში თესლითა და კაკლით (თხილი, რკო) იკვებება, ზაფხულში — მწერებით; ჭამს ფრინველთათვის დაყრის საკენკსაც. ცოცხლობს 11 წლამდე.
ვლადიმერ რომანოვი

ვლადიმერ პავლეს ძე რომანოვი (; დ. 12 ივლისი, 1796, ალექსანდრია, რუსეთის იმპერია — გ. 11 ოქტომბერი, 1864, იქვე) — რუსეთის იმპერიის ბალტიის ფლოტის მე-2 ეკიპაჟის ლეიტენანტი. აზნაური.

ბიოგრაფია
1810 წელს ჩაირიცხა საზღვაო კადეტთა კორპუსში. 1811 წელს გახდა გარდემარინი, 1914 წელს — მიჩმანი, 1818 წლის 26 ივლისს — ლეიტენანტი. დაცურავდა 1814 წლიდან. 1826 წელს კაპიტან-ლეიტენანტის ჩინით დაითხოვეს სამსახურიდან, ვინაიდან დაკავშირებული იყო 1825 წლის დეკაბრისტთა შეთქმულებასთან. მართალია, იგი არ ყოფილა დეკაბრისტთა მიერ დაარსებული ჩრდილოეთის საზოგადოების წევრი, მაგრამ ასრულებდა დეკაბრისტთა ლიდერის კ, რილეევის დავალებას მისი იდეების გავრცელების შესახებ.

ბრძანება ვ. რომანოვის დაპატიმრების თაობაზე გაიცა 1825 წლის 30 დეკემბერს, დაატუსაღეს ხერსონის გუბერნიის ალექსანდრიის მაზრის სოფელ ბერიოზოვკაში და 1826 წლის 28 იანვარს ჩაიყვანეს სანქტ-პეტერბურგის მთავარ ჰაუპტვახტში, მეორე დღესვე გადაიყვანეს პეტროპავლოვსკის ციხე-სიმაგრეში. იმპერატორის 1826 წლის 15 ივნისის განკარგულებით, პატიმარი ამ სიმაგრეში უნდა გაეჩერებინათ კიდევ 3 თვეს, შემდგომ კი გაეგზავნათ შავი ზღვის ფლოტში სამსახურის გასაგრძელებლად და ყოველთვიურად მოეხსენებინათ მისი ქცევის შესახებ.

ვლადიმერ რომანოვი შავი ზღვის ფლოტში სამსახურის გასაგრძელებლად ლეიტენანტის ჩინით გაგზავნეს 1826 წლის 15 სექტემბერს. 1827 წელს იგი შლიუპ „დიანა“-ზე კრეისირებდა აფხაზეთის ნაპირებთან, რა დროსაც აღწერა სოხუმისა და ყულევის ყურეები. მისი სოხუმში ყოფნის დროს მან შეადგინა თავისი 1952 სიტყვიანი რუსულ-აფხაზური ლექსიკონი. შექმნილი ხელნაწერი წარუდგინა ხელმღვანელობას, რომელთაც ნაშრომი თავის მხრივ სანქტ-პეტერბურგში გაგზავნეს. შავი ზღვის ფლოტის შემადგენლობაში მონაწილეობდა 1828-1829 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში, მიიღო ჭრილობაც. მამაცობის გამო დააჯილდოვეს ოქროს იარაღით და 1828 წლის 18 აგვისტოს კვლავ მიანიჭეს კაპიტან-ლეიტენანტის ჩინი. ჭრილობის გამიზეზების გამო 1834 წელს გაუშვეს უვადო შვებულებაში და ცხოვრობდა ხერსონის გუბერნიის ლებედინსკის მაზრაში. 1842 წელს თადარიგში გავიდა მეორე რანგის კაპიტნის ჩინით.

რომანოვი სამხედრო სამსახურს კვლავ დაუბრუნდა 1854 წლის 14 აპრილს. მონაწილეობდა ყირიმის ომში ჯერ ფინეთის ნაპირებთან, მერე სევასტოპოლში, სადაც ერთ-ერთ ბრძოლაში მიიღო კონტუზია.

1856 წლის 26 აგვისტოს მიენიჭა პირველი რანგის კაპიტნის ჩინი. 1857 წელს აღწერა მდინარე დნესტრი. თადარიგში გასვლისას, 1861 წლის 30 აგვისტოს მიენიჭა კონტრ-ადმირალის ჩინი.

იყო საზღვაო-სამეცნიერო კომიტეტის წევრი და მწერლობდა კიდეც.
სოფია დე ბურბონი

სოფია დე ბურბონი (; დ. 29 აპრილი, 2007) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ესპანეთის მეფე ფილიპე -ისა და დედოფალ ლეტიცია ორტისის ქალიშვილი. ესპანეთის სამეფო ტახტის რიგით მეორე ტახტის მემკვიდრე თავისი უფროსი დის, პრინცესა ლეონორის შემდეგ.

ბიოგრაფია
ინფანტა სოფია დაიბადა 2007 წლის 29 აპრილს, საღამოს 16:50 საათზე, დედაქალაქ მადრიდის რუბერის საერთაშორისო ჰოსპიტალში, საკეისრო კვეთის მეშვეობით. ისევე, როგორც მისი უფროსი დის, ლეონორის დაბადების ამბავი, ამ ამბავმაც პერსონალისაგან გაჟონა მედიაში. ამის შემდეგ, მალევე გამოცხადდა, რომ მისი ჭიპლარის ღეროვანი უჯრედები ბელგიის სისხლის ბანკში გადაიგზავნებოდა. მისი მშობლები იყვნენ ესპანეთის მეფე ხუან კარლოს -ისა და დედოფალ სოფია ბერძენის ვაჟი, ასტურიის პრინცი ფილიპე დე ბურბონი და მისი მეუღლე, პრინცესა ლეტიცია ორტისი.

სოფიას სახელი ბებიამისის, დედოფალ სოფია ბერძენის პატივსაცემად დაარქვეს. 2007 წლის 15 ივლისს, სარსუელას სასახლის ბაღებში პრინცესა სოფია კათოლიკედ მონათლეს. მისი ნათლიები არიან პალომა როკასოლანო (დედამისის ბებია) და ვიდინის პრინცი. ნათლობის სახელად, მისი დის მსგავსად ტოდოს ლოს სანტოსი დაარქვეს, რაც ესპანურად ყველაწმინდას ნიშნავს.

მისი პირველი და საზეიმო ზიარება, 2017 წლის 17 მაისს შედგა მადრიდის საკათედრო ტაძარში. იგი მამა ასუნსიო დე ნუესტრა სენორამ აზიარა. ამ ცერემონიალს დაესწრნენ მისი მშობლები, უფროსი და, ბებია-პაპა, მისი დიდი ბებია, მისი განსვენებული დიდი პაპის მეორე ცოლი და ბულგარეთის პრინცი.
შამქორის ზავი

შამქორის ზავი — დაიდო 1401 წლის სექტემბერს, საქართველოს მეფე გიორგი და თემურლენგს შორის. შამქორის ზავს წინ უძღვოდა თემურლენგის მეშვიდე ლაშქრობა საქართველოში. მეფე გიორგი იძულებული გახდა ზავი ეთხოვა. თემურლენგი დათანხმდა, რადგანაც ოსმალეთის სულთანთან გადამწყვეტი შეტაკების წინ ზავი მისთვის ხელსაყრელი იყო.

1401 შამქორის ზავის პირობით:
საქართველო კისრულობდა ხარკის გადახდას;
თემურლენგის ლაშქრობებში მონაწილეობას;
სამიმოსვლო გზების თავისუფლების დაცვას;
მუსლიმებისთვის პრივილეგიების მიცემას;
ქართველებს ეკრძალებოდათ მუსლიმურ ქვეყნებში სახალხოდ ქრისტიანული რელიგიური რიტუალის შესრულება.

სამაგიეროდ თემურლენგი საქართველოს მშვიდობას და ხელშეუხებლობას აღუთქვამდა. მიუხედავად ზავისა, თემურლენგი იმავე წელს თავს დაესხა თორთომის ციხეში გამაგრებულ ქართველებს და მოაოხრა იქაური მხარე.
ოცდაათწლიანი ზავი

ოცდაათწლიანი ზავი — დაიდო 1210 წლის ოქტომბერს, თამარ მეფესა და ეგვიპტის აიუბიდ სულთანს შორის. ოცდაათწლიან ზავს წინ უძღვოდა საქართველოს სამეფოს მიერ ხლათის აღების მცდელობა. რის საპასუხოდ ალ-ადილ აიუბმა შეკრიბა მუსლიმანური კოალიცია და ალ-აუჰადის დასახმარებლად გამოემართა. ივანე მხარგრძელი ალყის დროს ტყვედ ჩავარდა. როცა ხლათელებმა შეიტყვეს, თუ რა ძვირფასი „ნადავლი” ჩაუვარდათ ხელში, მათ თავიანთი პირობები წამოაყენეს:
გამოსასყიდის სახით საქართველო კისრულობდა 100 ათასი დინარის გადახდას;
საქართველოს უნდა დაეთმო 27 ციხესიმაგრე;
საქართველოს ტყვეობიდან უნდა გაენთავისუფლებინა 5 ათასამდე მუსლიმი;
ივანე მხარგრძელი თანხმდებოდა მისი ქალიშვილის, თამთას ქორწინებას ხლათის გამგებელზე.

საქართველოს ხელისუფლებამ ყველა წამოყენებული პირობა შეასრულა. ივანე მხარგრძელი გაათავისუფლეს. საქართველომ უარი განაცხადა აიუბიდების მიერ კონტროლირებად სომხეთის ტერიტორიაზე და შედეგად ეგვიპტესთან 30-წლიანი ზავი დაიდო.
ალექსანდრე გოლოვინი (ფეხბურთელი)

ალექსანდრე სერგეის ძე გოლოვინი (; დ. 30 მაისი, 1996, კალტანი, კემეროვოს ოლქი, რუსეთი) — რუსი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „მონაკოსა“ და რუსეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ფეხბურთელი.

ახალგაზრდული კარიერა დაიწყო 2001 წელს. 2012 წელს მისით დაინტერესდა მოსკოვის „ცსკა“. მისი კარიერული დებიუტი შედგა 2014 წლის 24 სექტემბერს რუსეთის თასზე, „ხიმიკ ძერჟინსკის“ წინააღმდეგ. 2016 წლის 2 დეკემბერს მან „ცსკა“-სთან გააფორმა კონტრაქტი 2020–21 წლების სეზონამდე. 2018 წელს იგი გახდა ფრანგული „მონაკოს“ ფეხბურთელი.

ტიტულები
ცსკა მოსკოვი
რუსეთის პრემიერ ლიგა (1): 2015–16

საერთაშორისო
17-წლამდელთა ევროპის ჩემპიონი (1): 2013
აქბარ ალაჰაბადი

აქბარ ალაჰაბადი (დ. 16 ოქტომბერი, 1846, ალაჰაბადის მახლობლად — გ. 1921, ალაჰაბადი) — ინდოელი პოეტი, ურდუ ენაზე შექმნილი დემოკრატიული ლიტერატურის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. მისი ალეგორიული სატირული ლექსები ინგლისელი კოლონიზატორებისა და მათ სამსახურში მყოფი თანამემამულეების წინააღმდეგ იყო მიმართული. აქბარ ალაჰაბადიმ მაჰათმა განდის მიუძღვნა ვრცელი პოემა „განდინამა“, რომელშიც მხარს უჭერს განდის ანტიკოლონიურ ბრძოლას. მრავალი ხატოვანი გამოთქმა აქბარ ალაჰაბადის ღაზალებიდან ანდაზებად და აფორიზმებად გავრცელდა ხალხში.
აზერბაიჯანის ეროვნული მუსიკა

აზერბაიჯანული ფოლკლორული მუსიკა განუყოფელია ახლო აღმოსავლეთის სხვა ხალხთა მუსიკალური ხელოვნებიდან, მაგრამ აღინიშნება თვითმყოფადობით, ნათელი ეროვნული თავისებურობით.

აზერბაიჯანის ხალხური მუსიკა გამოირჩევა მრავალფეროვანი ჟანრით - სიმღერა, ცეკვა, აშუღური ხელოვნება, მუღამი. როგორც სიმღერებში, მათი შემოქმედების ტემპერამენტი აისახა ცეკებში.

აზერბაიჯანულ ხალხურ მუსიკებში 7 ძირითადი კილოა ან მუღამათი: რასტი, შური, სეიგიაჰი, ჩახარგიაჰი, შუშტერი, ბაიათი-შირაზი, გუმაიუნი და რამდენიმე დამატებითი მუღამი.

ინსტრუმენტები
აზერბაიჯანული მუსიკალური ინსტრუმენტები საკმაოდ მრავალფეროვანია (დაახლოებით 60). ფართოდ არის გავრცელებული - თუთექი, ბალაბანი და ზურნა; ასევე თარი, საზი, უდი, ქამანჩა, დაფი, ნაღარა, გოშა-ნაღარა. ძველ ინსტრუმენტებს შორისაა - ზურნა, გავალი, მუსიგარ, ნესრირ, ერგანინუ - მოცემული ინსტრუმენტები იშვიათად გამოიყენება.

1932 წლის 1 მაისს კომპოზიტორმა უზეიერ ჰაჯიბეკოვმა შექმნა აზერბაიჯანული ხალხური სიმღერების პირველი მუსიკალური ორკესტრი ს. რუსტამანოვის სახელობის, ხოლო 2000 წლის იანვარში აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიულ საზოგადოებაში შეიქმნა ხალხური ინსტრუმენტების აზერბაიჯანული სახელმწიფო ორკესტრი.

2012 წლის 5 დეკემბერს თარზე დაკვრის აზერბაიჯანული ხელოვნება იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ნუსხაში შევიდა.

მუღამი
მუღამი არის აზერბაიჯანული მუსიკალური ზეპირი კლასიკური ტრადიციის მთავარი ჟანრი. 2003 წელს, იუნესკომ მუღამი გამოაცხადა „კაცობრიობის ზეპირი და არამატერიალური მემკვიდრეობის შედევრად“.

მუღამის ტექსტები, როგორც წესი, კლასიკური პოეტების ლექსებს წარმოადგენენ. მუღამისთის მრავალხმიანობის ელემენტებია დამახასიათებელი.

მუღამის ფორმები განსხვავებულია, მაგრამ თითოეულ მათგანს აქვს საკუთარი ცალკე სახელი. მუღამის მთავარი მუსიკალური ფორმები დასტთგიაჰი (ვოკალურ-ინსტრუმენტული ან სუფთა ინსტრუმენტული), მუღამი (ვოკალურ-ინსტრუმენტული, სოლო-ინსტრუმენტული და სოლო-ვოკალური) და ზერბი მუღამია.

აშუღური სიმღერა
აშუღთა ხელოვნება მოიცავს გლეხურ ფოლკლორს. ძირითადად იმპროვიზაციული ხასიათისაა, მაგრამ მას აქვს გარკვეული სტილისტური თვისებები. გამოჩენილი აზერბაიჯანელი აშუღებია - გურბანი, თუფარგანლი, შიქესტე შირინი, ალესქერი, თანამედროვეთა შორის: ა.რზაევი, მ. ბაირამოვი, ი. იუსიფოვი შ. გოჯაევი და სხვა.

გალერეა