iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სათამაშოების ისტორია

„სათამაშოების ისტორია“ — 1995 წლის ამერიკული კომპიუტერული ანიმაციური ფილმი „სათამაშოების ისტორიის“ სერიიდან. ის არის -ის პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი, ასევე პირველი ანიმაციური ფილმი, რომელიც სრულადაა შექმნილი კომპიუტერული ტექნოლოგიით. ფილმის რეჟისორია ჯონ ლასეტერი, გმირებს კი ახმოვანებენ ტომ ჰენქსი და ტიმ ალენი. ფილმს დისტრიბუცია გაუწია -მა. სცენარზე მუშაობდა ჯგუფი, რომელშიც შედიან თავად ლასეტერი, ჯოს ვედონი, ენდრუ სტენტონი, ჯოელ კოჰენი და ალეკ სოკოლოვი. ფილმი მოგვითხრობს სათამაშოების შესახებ, რომლებიც ადამიანთა თავდასწრებით თავს უსულო საგნად აჩვენებენ. მთავარი გმირები არიან შერიფი ვუდი, სათამაშო ქოუბოი (ჰენკსი) და ბაზ ლაითერი, სათამაშო ასტრონავტი (ალენი).

„სათამაშოების ისტორია“ გამოსვლის პირველივე კვირის ბოლოს კინოგაქირავების ლიდერი გახდა, და საერთო ჯამში მისმა შემოსავალმა აშშ-სა და კანადაში $191 მილიონი, მსოფლიოს მასშტაბით კი $361 მილიონი შეადგინა. კინოკრიტიკოსებმა ფილმი წარმოუდგენლად დადებითად შეაფასეს, ხაზს უსვამდნენ რა ისევე, როგორც ანიმაციურ ინოვაციას, ასევე სცენარის ბრწყინვალებას.

 დისკებთან ერთად გასაყიდად გამოჩნდა „სათამაშოების ისტორიაზე“ დაფუძნებული ნივთები, მათ შორის სათამაშოები, ვიდეო თამაშები და სხვ. ფილმის ასეთმა წარმატებამ გამოიწვია 1999 წელს მისი გაგრძელების, „სათამაშოების ისტორია 2“-ის გადაღება. 11 წლის შემდეგ კი, 2010 წელს გამოვიდა „სათამაშოების ისტორია 3“, რომლის შემოსავალმაც $1 მილიარდს გადააჭარბა. შემოსავალთან ერთად ორივე გაგრძელებამ დადებითი შეფასებები დაიმსახურა. „სათამაშოების ისტორია 3“-ის გამოსვლამდე პირველი ორი სერია თავიდან გამოუშვეს 3- ფორმატში 2009 წლის 2 ოქტომბერს.
ლუის საენს პენია

ლუის საენს პენია (; დ. 2 აპრილი, 1822, ბუენოს-აირესი — გ. 4 დეკემბერი, 1907, ბუენოს-აირესი) — არგენტინელი იურისტი და პოლიტიკოსი. არგენტინის კონფედერაციის პრეზიდენტი 1892–1895 წლებში. თანამდებობა ეკავა 1892 წლის 12 ოქტომბრიდან 1895 წლის 23 იანვრამდე.

დაამთავრა სამართალმცოდნეობის უნივერსიტეტი ბუენოს-აირესში. მონაწილეობა მიიღო 1860 წლის კონსტიტუციურ კრებაში.
დემენტორი

დემენტორები — უსულო არსებები, რომლებიც ცხოვრობენ სიბნელესა და სიბინძურეში. თუ მათთან ძალიან ახლოს მიხვალ, შეუძლიათ გამოგწოვონ მხიარულება და სასიამოვნო მოგონებები. ისინი დარაჯობდნენ აზკაბანის ციხეს ლორდი ვოლდემორის დაბრუნებამდე, რის გამოც ეს ციხე დედამიწაზე ერთ-ერთ ყველაზე საშინელ ადგილად იყო მიჩნეული. დემენტორებს აქვთ ადამიანის მსგავსი აღნაგობა. ისინი არიან სამი მეტრი სიმაღლის, ატარებენ შავ, კაპიუშონიან მსასხამებს, საიდანაც უჩანთ მხოლოდ სლიპინა, რუხი ფერის, ხრწნა შეპარული ხელები. დემენტორები ბრმები არიან, ფოსოებზე საზარელი რუხი კანი აქვთ გადაკრული, პირი კი უფორმო, ბნელ ხვრელს უგავთ.
მათ გამოჩენას თან ახლავს არაბუნებრივი სიბნელე და სიჩუმე.
ოსკარის 81-ე დაჯილდოება

ოსკარის 81-ე დაჯილდოება — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 81-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 2009 წლის 22 თებერვალს კოდაკის თეატრში, ჰოლივუდი, ლოს-ანჯელესი და მასში მონაწილეობა მიიღეს 2008 წელს გამოსულმა საუკეთესო ფილმებმა. ცერემონიას აშშ-ში გადასცემდა ტელეკომპანია . ცერემონიის მასპინძელი იყო ავსტრალიელი მსახიობი ჰიუ ჯეკმენი. ლორენს მარკი იყო საღამოს პროდიუსერი, ოსკარის მფლობელი სცენარისტი და რეჟისორი ბილ კონდონი კი აღმასრულებელი პროდიუსერი.

ცერემონიაზე ყველაზე წარმატებული ფილმი გამოდგა ღარიბი მილიონერი, რომელმაც რვა ოსკარი მოიგო, მათ შორის საუკეთესო სურათისთვის და რეჟისორისთვის (დენი ბოლი). ბენჯამინ ბატონის უცნაური ისტორია მეორე ადგილზე გავიდა სამი ჯილდოთი, მას მოჰყვნენ ბნელი რაინდი და მილკი ორი ჯილდოთი.

ლაურეატები
ლანუსი

ლანუსი — ქალაქი არგენტინაში, ბუენოს-აირესის პროვინციაში. შედის დიდი ბუენოს-აირესის აგლომერაციაში. 2001 წლის მონაცემებით, ქალაქში 212,152 ადამიანი ცხოვრობდა.

ქალაქში მაღალ დონეზეა განვითარებული მრეწველობა. აქ აწარმოებენ ტექსტილს, ქაღალდს, ჰყავს, რეზინს, სამოსს, ქიმიურ ნაწარმს და ა.შ. არსებობს რამდენიმე ტექნიკური სკოლა, მათ შორის ევა პერონის სამედიცინო ცენტრი, რომელიც უდიდესია ბუენოს-აირესის აგლომერაციაში.

ლანუსს ჰყავს საფეხბურთო კლუბი ატლეტიკო ლანუსი, რომელიც არგენტინის პრიმერა დივიზიონში ასპარეზობს.
იპოლიტო ირიგოიენი

იპოლიტო ირიგოიენი (; დ. 12 ივლისი, 1852, ბუენოს-აირესი — გ. 3 ივლისი, 1933, ბუენოს-აირესი) — არგენტინელი პოლიტიკოსი. არგენტინის კონფედერაციის პრეზიდენტი ორჯერ, 1916-1922 წლებსა და 1928-1930 წლებში. პირველად თანამდებობა ეკავა 1916 წლის 12 ოქტომბრიდან 1922 წლის 11 ოქტომბრამდე, მეორედ კი 1928 წლის 12 ოქტომბრიდან 1930 წლის 6 სექტემბრამდე.

ირიგოიენის პრეზიდენტობის დროს, 1919 წლის 13 სექტემბერს, არგენტინამ, მსოფლიოში პირველმა, აღიარა დე-იურე საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობა.
არგენტინის მესოპოტამია

არგენტინის მესოპოტამია — ტენიანი და მწვანე რეგიონი ჩრდილო-აღმოსავლეთ არგენტინაში. მოიცავს პროვინციებს: მისიონესი, ენტრე-რიოსი და კორიენტესი. ეს ტერიოტია მდებარეობს ორ მდინარეს — ურუგვაისა და პარანას შორის.

ამ ორი მდინარის საკმაოდ დიდ მანძილზე პარალელურმა დინებამ და მათ შორის მწვანე სივრცემ, წარმოქმნა ასოციაცია თანამედროვე ერაყის ტერიტორიაზე, მდინარე ევფრატსა და ტიგროსს შორის მდებარე მესოპოტამიასთან, რის გამოც ასე უწოდეს ამ რეგიონსაც.

მესოპოტამიაში არგენტინის მრავალი ტურისტული ღირსშესანიშნაობა მდებარეობს. მათ შორის იგუასუს ეროვნული პარკი, ჩანჩქერი იგუასუ, იეზუიტთა მონასტრები.

რეგიონი ბრაზილიის ცენტრალური პლატოს ნაწილია. აგვისტო და სექტემბერი საშინლად წვიმიანია, ნალექების წლიური მაჩვენებელი 2.000 მმ-ს შეადგენს.
არგენტინა-ბრაზილიის ომი

არგენტინა-ბრაზილიის ან სისპლატინის ომი — შეიარაღებული კონფლიქტი რიო-დე-ლა-პლატის გაერთიანებულ პროვინციებსა და ბრაზილიის იმპერიას შორის 1825-1828 წლებში, რომელიც მიმდინარეობდა ე.წ. -ში („აღმოსავლეთ ნაპირი", თანამედროვე ურუგვაის ტერიტორია).

ვითარება
კონფლიქტის მთავარი მიზეზი იყო თანამედროვე ურუგვაისა და ნაწილობრივ ბრაზილიის რიუ-გრანდი-დუ-სულის შტატის ტერიტორიაზე მდებარე სისპლატინის პროვინცია. ეს პროვინცია, რომელიც ადრე რიო-დე-ლა-პლატის ვიცე-სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა, ესპანელთაგან გათავისუფლების შემდეგ, შევიდა ე. წ. ფედერალურ ლიგაში. 1816 წელს, ამ ტერიტორიაზე პორტუგალია შეიჭრა, მოახდინა მისი ანექსია და ის ბრაზილიას შეუერთა.

ბრაზილიის დამოუკიდებლობის გაფორმების შემდეგ (1822 წ), სისპლატინის პროვინცია ბრაზილიას სტრატეგიულად ძალზე ხელსაყრელ მდგომარეობაში ამყოფებდა, რადგან რიო-დე-ლა-პლატასა და გაერთიანებული პროვინციების საზღვაო პორტებზე (ძირითადად მონტევიდეო) კონტროლის დამყარების საშუალებას აძლევდა. ამ უკანასკნელმა, პროვინციის ხელში ჩაგდების მიზნით, თავის მოსახლეობას მოუწოდა წინ აღდგომოდნენ რეგიონში ბრაზილიის დომინანტობას და ხალხის შეიარაღება დაიწყო.

შედეგები
ეს ომი საკმაოდ დიდ ხარჯებთან აღმოჩნდა დაკავშირებული. შემცირდა სავაჭრო ბრუნვა გაერთიანებულ პროვინციებსა და გაერთიანებულ სამეფოს შორის, რამაც ორივე ძალაგამოცლილი მხარე დაარწმუნა დაზავების აუცილებლობაში. მართლაც, ბრიტანეთისა და საფრანგეთის მედიატორიბით, 1828 წელს, რიო-დე-ჟანეიროში, რიო-დე-ლა-პლატის გაერთიანებულ პროვინციებსა და ბრაზილიის იმპერიას შორის, ხელი მოეწერა მონტევიდეოს ხელშეკრულებას, რომლის მიხედვითაც სისპლატინის პროვინცია დამოუკიდებლად ცხადდებოდა და მას აღმოსავლეთ ურუგვაის რესპუბლიკა ეწოდა.

ხელშეკრულება ასევე აკანონებდა ბრაზილიის სუვერენიტეტს ყოფილ „აღმოსავლეთ იეზუიტთა მისიაზე" და რაც მთავარია, ბრაზილიას ლა-პლატაში თავისუფალი ნავიგაციის საშუალებას აძლევდა, რაც ბრიტანეთის ინტერესებშიც შედიოდა.

სისპლატინის პროვინციის დაკარგვამ, ბრაზილიაში მზარდი უკმაყოფილება გამოიწვია იმპერატორ პედრუ -ის მიმართ, რაც 1831 წელს მისი გადადგომის მთავარი მიზეზი გახდა.
თაბორის მთა

თაბორის მთა (, თავორო) — 588 მ სიმაღლის განცალკევებული მთა ისრაელის დაბლობზე, ქვემო გალილეიაში, ქალაქ ნაზარეთიდან 9 კილომეტრში.

ქრისტიანობაში ტრადიციულად მიიჩნევა ფერისცვალების ადგილად. მთის თავზე არსებობს ორი მონასტერი, მართლმადიდებლური და კათოლიკური.

მთის ჩრდილოეთი-აღმოსავლეთ ნაწილში არსებობს ფერისცვალების მოქმედი ბერძნული მართლმადიდებლური დედათა მონასტერი. მონასტრის დაფუძნების ისტორია დაკავშირებულია მოლდოველი არქიმანდრიტის, ირინაჰის სახელთან. მთაზე დასახლების შემდეგ (სავარაუდოდ, 1854 წელი) მან აღმოაჩინა ბიზანტიური ბაზილიკის ნანგრევები, რომლის აგება უკავშირდება მოციქულთასწორი ელენეს სახელს.). ირინაჰმა დაიწყო მისი აღდგენა, მაგრამ ეს საქმე ვერ დაასრულა, რადგანაც გარდაიცვალა შობა დღეს, 93 წლის ასაკში და დაიკრძალა მონასტერშივე.

ტაძარი აშენდა და იკურთხა 1862 წლის 6 აგვისტოს. ტაძარს გააჩნია სამი ტრაპეზი - ცენტრალური - ფერისცვალებისა, სამხრეთი - წინასწარმეტყველთ მოსესა და ელიასი, ხოლო ჩრდილოეთი წმინდა გიორგისა და დიმიტრი სოლუნელის. სამრეკლო აშენდა 1911 წელს. ტაძრის მშენებლობა ხორციელდებოდა რუსეთიდან გამოგზავნილ ფულზეც. მონასტერში ინახება ღვთისმშობლის სასწაულთმოქმედი დაუჯდომელი ხატი. მოსესა და ელიას ტრაპეზის აფსიდში შენარჩუნებულია უძველესი ტაძრისა და ბიზანტიური მოზაიკის ფრაგმენტები. მონასტრის ტერიტორიაზე არსებობს ასევე მელქისედექის მღვიმეური სამლოცველო.
ადოლფო ბიოი კასარესი

ადოლფო ბიოი კასარესი (დ. 15 სექტემბერი, 1914 — გ. 8 მარტი, 1999) — არგენტინელი მწერალი, პოეტი, კრიტიკოსი და ბიბლიოთეკარი. ის იყო თანამემულის, ხორხე ლუის ბორხესის მეგობარი, თანამშრომელი და თანამოაზრე. მის ნაწარმოებს „მორელის გამოგონება“ ბევრი მიიჩნევს სამეცნიერო ფანტასტიკაში ერთ-ერთ საუკეთესო ნიმუშად.
მელიქ-შაჰი

მელიქ-შაჰ აბულ-ფათხ ჯალალ-ად-დინი (; დ. აგვისტო, 1055 — გ. 19 ნოემბერი, 1092) — სელჩუკთა იმპერიის სულთანი 1072–1092 წლებში.

მელიქ-შაჰი საქართველოს გიორგი -ის გამეფების მეორე წელსვე შემოესია, სამშვილდის ციხე აიღო, ქართლი დაარბია და უკან გაბრუნდა. შემდეგ სულთანმა განძა აიღო, მის გამგებლად სარანგი დანიშნა და მას ქართლში ლაშქრობები დაავალა.

მელიქ-შაჰმა საქართველოში მეორედაც ილაშქრა. თურქ-სელჩუკებმა კარის ციხე-ქალაქი აიღეს და ჯავახეთში მდგომ გიორგი -ს თავს დაესხნენ და დაამარცხეს.

 საუკუნის 80-იან წლებში საქართველოში დიდი თურქობა დაიწყო. თურქული ტომები დიდი რაოდენობით შემოვიდნენ საქართველოს მიწა-წყალზე. მათ წინააღმდეგ ბრძოლა შეუძლებელი შეიქმნა და გიორგი -მ 1083 წელს თავი დამარცხებულად ცნო. იგი ეახლა სულთან მალიქ-შაჰს, მორჩილება გამოუცხადა და ყოველწლიურად ხარკის საფასურად ზავი და მშვიდობა ითხოვა.

1092 წელს თურქ-სელჩუკთა სულთანი მალიქ-შაჰი გარდაიცვალა და სახელმწიფოში შინაარეულობა დაიწყო.

წყარო
ბოლესლავ IV

ბოლესლავ ხუჭუჭთმიანი (; დ. 1120/1121 — გ. 5 იანვარი, 1173) — პოლონეთის მთავარი, პიასტების დინასტიის წარმომადგენელი.

ბოლესლავ -სა და სალომეა ფონ ბერგ-შელკლიგენის ბერგის ჰერცოგის ქალიშვილის ვაჟიშვილი. დაქორწინებული იყო ნოვგოროდის მთავრის ქალიშვილზე ვერშესლავაზე, შეეძინათ ვაჟი ბოლესლავი, რომელიც მამის სიცოცხლეშივე გარდაიცვალა. ბოლესლავი ძალიან განიცდიდა მემკვიდრის გარდაცვალებას. შემდეგ დაქორწინდა მარიაზე, რომელმაც ასევე ვაჟი — ლეშეკი გაუჩინა, (ლეშეკ მაზოვიელი), და ქალიშვილი, რომელიც ცოლად გაყვა ერთ-ერთ რუს მთავარს.

ბოლესლავ მართავდა 1146–1173 წლებში. მან გააძევა თავისი ძმა ვლადისლავი და წარჩინებულთა დახმარებით ხელში ჩაიგდო ქვეყნის მმართველობა. მაგრამ გერმანიის იმპერატორმა ფრიდრიხ ბარბაროსამ აიძულა ძმისთვის დაეთმო სილეზია, რომელიც შეუერთდა გერმანიას.
BAFTA-ს 64-ე დაჯილდოება

-ს 64-ე დაჯილდოება — ბრიტანეთის ფილმისა და სატელევიზიო ხელოვნების აკადემიის რიგით 64-ე დაჯილდოება. ცერემონია გაიმართა 2011 წლის 13 თებერვალს, სადაც გამოვლინდნენ გამარჯვებულები 2010 წლის ბრიტანულ და უცხოურ ფილმებს შორის. ნომინანტები დასახელდა 18 იანვარს, 2011. მეფის სიტყვამ მიიღო თოთხმეტი ნომინაცია. ცერემონიაზე მან შვიდ კატეგორიაში მოიპოვა ჯილდო, მათ შორის საუკეთესო ფილმისთვის, ბრიტანული ფილმისთვის და მსახიობი კაცისთვის მთავარ როლში (კოლინ ფერთი). ნატალი პორტმანმა გაიმარჯვა ნომინაციაში - მსახიობი ქალი მთავარ როლში, დევიდ ფინჩერმა კი დაიმსახურა საუკეთესო რეჟისორისთვის. ყოველწლიური საპატიო ჯილდო გადაეცა სერ კრისტოფერ ლის.

ნომინანტები
ამომავალი ვარსკვლავი
ტომ ჰარდი - დასაწყისი
ჯემა არტერტონი - თამარა დრიუ
ენდრუ გარფილდი - სოციალური ქსელი
აარონ ჯონსონი - -
ემა სტოუნი - მსუბუქი ყოფაქცევის ფრიადოსანი

ამომავალი ვასკვლავის კატეგორია დაწესებულია -ის მიერ და ერთადერთია ნომინაციაა, რომელშიც გამარჯვებულები ხალხის ხმის მიცემით ვლინდება.
ფიფა-ს ოქროს ბურთი

ფიფა-ს ოქროს ბურთი — ყოველწლიური საფეხბურთო ჯილდო 2010-2015 წლებში, როდესაც გაერთიანებული იყო ფიფა-ს წლის ვაჟი ფეხბურთელის და -ის ოქროს ბურთის დაჯილდოებები. ჯილდო გადაეცემოდა წლის საუკეთესო ვაჟ ფეხბურთელს, ასევე დაჯილდოების ფარგლებში ხდებოდა საუკეთესო ქალი ფეხბურთელის, საუკეთესო მწვრთნელის, სიმბოლური საფეხბურთო ნაკრების, საუკეთესო გოლის ავტორის და სხვა ნომინაციების დასახელება. გამარჯვებულის გამოვლენა ხდებოდა ფიფა-ს წევრ ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებთა მწვრთნელების და კაპიტნების გამოკითხვის საფუძველზე, რასაც ემატებოდა მსოფლიოს თითქმის ყველა ქვეყნის საფეხბურთო ჟურნალისტების გამოკითხვის შედეგები.

გამარჯვებულები
ძველი ინდოეთის სულიერი სამყარო

ინდოელთა რელიგიური წარმოდგენები
უძველეს ხანაში ინდოელები აღმერთებდნენ ბუნების ძალებს. მათ ჰყავდათ მიწისა და ცის, ცეცხლისა და ჭექა-ქუხილის, მზისა და ქარის ბოროტი და კეთილი ღმერთები. ინდოელებმა მრავალი ღმერთიდან ერთი, ყველაზე უძველესი და უძლიერესი-ბრაჰმა გამოყვეს. ინდოელთა წარმოდგენით, ბრაჰმამ ქვეყნის მოსახლეობა ოთხ ძირითად ნაწილად-ვარნად დაყო. პირველ ვარნას ქურუმები შეადგენდნენ. მეორე ვარნა მეომრებსა და მოხელეებს აერთიანებდა. მიწათმოქმედნი, მესაქონლეები, ხელოსნები ვაჭრები მესამე ვარნას წარმოქმნიდნენ, ხოლო მეოთხე ვარნა დაპყრობილი ტომებისა და უთვისტომოებისგან შედგებოდა.ვარნებს შორის რაიმე ნათესაურ კავშირს ან ერთი ვარნიდან მეორეში გადასვლას ბრაჰმას კანონი სასტიკად კრძალავდა. ადამიანებს, რომლებიც არც ერთ ვარნას არ განეკუთნებოდნენ, მიუკარებლები ეწოდებოდათ. მათი შეხება და შეხედვაც კი შეურაცხყობის ტოლფასად მიიჩნეოდა. ისინი სახელმწიფოში ყველაზე ჭუჭყიან და მძიმე სამუშოს ასრულებდნენ.ქრ.შ-მდე საუკუნეში ინდოეთის ერთ-ერთი პატარა სამეფოს უფლისწულმა გაუტამამ, თქმულების მიხედვით, მიატოვა ოჯახი ცალკე განდგომილი ცხოვრება დაიწყო. მან ხანგრძლივი ფიქრისა და განსჯის, თავის თავში ჩაღრმავების შედეგად, შეიცნო ჭეშმარიტება. იგი გახდა ბუდა ანუ „გასხივოსნებული“. გაუტამამ ახალი რელიგიის ბუდიზმის ქადაგება დაიწყო. ბუდიზმი უარყოფდა ინდოეთის ვარნებად დაყოფას და ყოველგვარ ძალადობას. ამ მოძღვრების თანახმად, სიკვდილის შემდეგ ადამიანის სული სხვა ცოცხალ არსებაში (ცხოველში, ფრინველში, მწერში, მცენარეში ან ისევ ადამიანში) გადასახლდება.

ლიტერატურა და მეცნიერება ძველ ინდოეთში
ქრ.შ-მდე – საუკუნეებში ბრაჰმანებმა ლიტერატურული ენა სანსკრიტი და მისი შესატყვისი გრამატიკაც შექმნეს. ინდოელმა მეცნიერებმა, მსოფლიოში პირველებმა გამოთქვეს მოსაზრება, რომ დედამიწას აქვს სფეროს ფორმა და ბრუნავს თავისი ღერძის გარშემო. ჯერ კიდევ დრავიდების ხანაში ინდოელმა მეცნიერებმა ნულის მნიშვნელობა შემოიღეს. ნულის დახმარებით ერთიდა იგივე ციფრი ათეულის, ასეულის და ა.შ. რიცხვის აღმნიშვნელი შეიძლება ყოფილიყო. ინდოელთა ეს გამოგონება მოგვიანებით არაბებმა აზიისა და ევროპის ქვეყნებში გაავრცელეს. ამიტომ მათ არაბული ციფრები ეწოდა. მსოფლიო ცივილიზაციის ძველმა ინდოელებმა თანამედროვე სპორტის ერთ-ერთი სახეობა-ჭადრაკი დაუტოვეს. ეს თამაში უძველესი დროიდან აზიისა და ევროპის ქვეყნებში, მათ შორის საქართველოშიც, დიდი მოწონებით სარგებლობდა.სანსკრიტულ ენაზეა დაწერილი ინდოელთა საყვარელი და საამაყო პოემები: „მაჰაბჰარატა“ და „რამაიანა“. „მაჰაბჰარატაში“ არაჩვეულებრივი სიმძაფრითაა ასახული ორ გვარს შორის ხელისუფლებისათვის ბრძოლის მრავალწლიანი და დაძაბული ისტორია. პოემა „რამაიანა“ მოგვითხრობს უფლისწულ რამას გმირულ ბრძოლებზე თავისუფლებისა და სამართლიანობისთვის. ინდოელი ხალხი შესანიშნავი იგავ-არაკების ავტორიც იყო. ინდოელთა ლიტერატურულ ნაწარმოებებში გამოიხატა ხალხის შეხედულებები ადამიანის როგორც საუკეთესო, ისე მანკიერ თვისებებზე.
ზემო რენეს ეკლესია

ზემო რენეს ეკლესია – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ სოფელ ზემო რენეს სამხრეთით, 1,5 კილომეტრზე, სასაფლაოზე. თარიღდება ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (სიგანე 4,4 მ), ნაგებია ზედაპირმოსწორებული ქვიშაქვით. ძალიან დაზიანებულია. შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთ ნაწილი, ხოლო დასავლეთ ნაწილის გეგმის კონტური არ გაირჩევა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია შიგნიდან თაღოვანი სარკმელი. მის ორივე მხარეს სწორკუთხა ნიშებია.
თოიძეანთ კოშკი

თოიძეანთ კოშკი – კოშკი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ჩოჩეთის თოიძეანთ უბანში. თარიღდება - საუკუნეებით. დაზიანებულია, ზედა ნაწილი ჩამონგრეულია.

კოშკი (8,2 7,4 მ) საბრძოლოა. მისი კედლები ზემოთკენ ვიწროვდება, წიბოები მომრგვალებულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი მეორე სართულის დასავლეთ კედელშია. სართულები ერთმანეთს სართულშუა გადახურვაში დატანებული ხვრელებით უკავშირდებოდა. შემორჩენილია სართულშუა გადახურვის ხის კოჭები. მესამე სართულის ოთხივე კედელში ორ-ორი წყვილი სათოფურია.
ოსეფაანთ კოშკი

ოსეფაანთ კოშკი — კოშკი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ჩოჩეთის ოსეფაანთ უბანში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

კოშკი გეგმით სწორკუთხაა (8,3 7,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით. შენობა დაზიანებულია: შემორჩენილია ორი სართული და მესამე სართულის ქვედა ნაწილი. კოშკის შესასვლელი სამხრეთით, მეორე სართულის დასავლეთ კუთხეშია. პირველი სართული მეორეს დასავლეთ კედელში დატანებული კიბით უკავშირდებოდა. მეორე სართულს ხის კოჭებზე მოწყობილი გადახურვა ჰქონია. ამ სართულზე კედლის სისქის შესამცირებლად დიდი ზომის ნიშებია დატანებული. ნიშების უმეტესობა თაღოვანია და თითოეული სამ-სამი სათოფურითაა აღჭურვილი. ჩრდილოეთ კედელში ბუხარია. მეორე სართული მესამეს სამხრეთ კედელში დატანებული კიბით უკავშირდება.
რატატუი (ფილმი)

„რატატუი“ (, ; , ) — 2007 წლის კომპიუტერული ანიმაციური ფილმი, შექმნილი კინოსტუდია -ის მიერ და რეალიზებული -ის მიერ. ფილმი არის -ის მერვე ანიმაციური ნამუშევარი, რომლის რეჟისორია ბრედ ბერდი, რომელმაც ამ ადგილზე ჩაანაცვლა იან ფინკავა, 2005 წელს მისი წასვლის შემდეგ. ფილმის სათაური მომდინარეობს ფრანგული კერძიდან, თან აგრეთვე გააჩნია მსგავსება მთავარი პერსონაჟის სახეობასთან ინგლისურ ენაზე.

სიუჟეტი მოგვითხრობს ვირთხის, სახელად რემის შესახებ, რომელიც ოცნებობს რესტორნის შეფ-მზარეულობაზე და ცდილობს, რომ ოცნებას მიაღწიოს პარიზის ერთ-ერთი რესტორნის დამლაგებელთან ერთად. სურათის პრემიერა გაიმართა 2007 წლის 29 ივნისს აშშ-ში. ფილმმა წარმატებას მიაღწია კინოგაქირავებაში და დადებითი შეფასებებიც დაიმსახურა. ოსკარის მე-80 დაჯილდოებაზე ფილმი ნომინირებული იყო ხუთ ნომინაციაზე, რომელთაგან ოსკარის აღება მხოლოდ საუკეთესო ანიმაციური ფილმის ნომინაციაში მოახერხა.
ქისტაურის სამაროვანი

ქისტაურის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქისტაურის სამხრეთით. თარიღდება - ათასწლეულების მიჯნით.

1965 წელს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი კიაზო ფიცხელაური) შეისწავლა 19 სამარხი. ორმოსამარხებში მიცვალებულები დაკრძალული იყვნენ ხელფეხმოხრილი, მამაკაცები მარჯვენა, ქალები კი მარცხენა მხარეს. სამარხებში აღმოჩნდა ჩარხზე დამზადებული თიხის ჭურჭელი (დერგი, თასი, ქოთნები, ლანგარი), ბრინჯაოს მასრაშეკრული შუბისპირი, ბრინჯაოს სამაჯურები და სარდიონის მძივები.

მოპოვებული მასალა ინახება თელავის მუზეუმში.
ხოსე ფელიქს ურიბურუ

ხოსე ფელიქს ურიბურუ (; დ. 20 ივლისი, 1868, სალტის პროვინცია — გ. 29 აპრილი, 1932, პარიზი, საფრანგეთი) — არგენტინელი გენერალი და პოლიტიკოსი. არგენტინის პირველი დე-ფაქტო პრეზიდენტი. თანამდებობა ეკავა 1928 წლის 6 სექტემბრიდან 1930 წლის 19 თებერვლამდე.

ქვეყნის ყოფილი პრეზიდენტი ხოსე ევარისტო ურიბურუ მისი ბიძა იყო.
არგენტინული პესო

არგენტინული პესო — არგენტინის ამჟამინდელი ვალუტა. მისი 4217 კოდია . ერთი პესო იყოფა 100 სენტავოდ. არგენტინის რამდენიმე ძველი ვალუტის სახელიც სწორედ პესო იყო. რაც შეეხება სხვა ვალუტებთან მიმართებას, 2002-2008 წლებში 3 პესო 1 აშშ დოლარს უდრიდა, ხოლო 2010 წელს 4 პესო — 1 აშშ დოლარი. 2018 წლიდან დაიწყო არგენტინული პესოს აშშ დოლართან კურსის მკვეთრი დაცემა. 2020 წლის 2 აპრილის მდგომარეობით 1 აშშ დოლარი 64 პესოს უდრიდა.

ამჟამად მიმოქცევაშია პესოს 10; 20; 50; 200; 100; 500 და 1000 ნომინალიანი ბანკნოტები, ხოლო რაც შეეხება მონეტებს 10; 25; 50 სენტავოსა და 1 და 2 პესოს ნომინალები.
არგენტინელები

არგენტინელები — ხალხი, არგენტინის ძირითადი მოსახლეობა. არგენტინაში მრავალეთნიკური საზოგადოებაა, რადგან აქ შერეულია სხვადასხვა ეთნიკური წარსულის ხალხი. 2001 წლის აღწერის მიხედვით, ქვეყანაში 36 260 130 ადამიანი ცხოვრობდა, ამათგან 1 527 320 მლნ (4,2%) იმყოფებოდა საზღვარგარეთ.

მოსახლეობის 60%-ზე მეტი იტალიური წარმოშობისაა. სულ, თეთრკანიანი მოსახლეობა შეადგენს მთელი მოსახლეობის 86,4%-ს. 3.5 მლნ არაბული წარმოშობისაა, 600 000 (1,5%) ადგილობრივი წარმოშობის ინდიელია, ძირითადად მაპუჩეს, ვიჩისა და ტობას ხალხი.

დიდი რაოდენობით არგენტინელი ცხოვრობს ესპანეთში, აშშ-ში, პარაგვაიში, ჩილესა და ისრაელში.

სახელები: თვითწოდება — , ინგლისურად — .
საერთო რაოდენობა: 36 260 130 (2001)
ენა: ესპანური (ოფიციალური), იტალიური, კეჩუა.
მორწმუნეები: 76,5% კათოლიკეები, 9% პროტესტანტები, 1,2% იეჰოვას მოწმეები, 0,9% მორმონები, 11,3% არარელიგიური
კარლოს მენემი

კარლოს საულ მენემი (; დ. 2 ივლისი, 1930, ანილიაკო — გ. 14 თებერვალი, 2021, ბუენოს-აირესი) – არგენტინელი პერონისტი პოლიტიკოსი. ლა-რიოხის პროვინციის გუბერნატორი 1973–1976 და 1983–1989 წწ. არგენტინის პრეზიდენტი 1989-1999 წლებში. 2005 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო არგენტინის სენატის წევრი.

მისი მშობლები იყვნენ არგენტინაში გადასახლებული სირიელი ემიგრანტები.
ტუნისის რევოლუცია (2010-2011)

ტუნისის რევოლუცია ასევე ჟასმინის რევოლუცია – საერთო-სახალხო მღელვარება ტუნისში, მიმართული ქვეყნის პრეზიდენტის ზინ ელ-აბიდინ ბენ ალის მმართველობის წინააღმდეგ. ანტისამთავრობო გამოსვლები დაიწყო 2010 წლის 18 დეკემბერს და დასრულდა 2011 წლის 14 იანვარს პრეზიდენტის ქვეყნიდან გაქცევით. რევოლუციურმა გამოსვლებმა დასაბამი მისცა საპროტესტო აქციებს არაბულ სამყაროში.
მანქანები (ფილმი)

მანქანები — 2006 წლის ამერიკული კომპიუტერული ანიმაციური ფილმი. სურათი არის /-ის მეშვიდე სრულმეტრაჟიანი ნამუშევარი, რომლის რეჟისორებიც არიან ჟონ ლასეტერი და ჯო რენფტი. ის ასევე არის -ის ბოლო ფილმი, სანამ მას უოლტ დისნეის კომპანია შეიძენდა. ფილმი მოგვითხრობს სამყაროს შესახებ, რომელიც დასახლებულია მანქანებითა და სხვა სატრანსპორტო საშუალებებით. პერსონაჟებს ახმოვანებენ ოუენ უილსონი, პოლ ნიუმანი, ბონი ჰანტი, ჩიკ მარინი, ჯენიფერ ლევისი, ტონი შალჰუბი, ჯონ რაცენბერგერი, ჯორჯ კარლინი, დენიელ უითნი და მაიკლ კიტონი. ასევე მიხაელ შუმახერი და ჯერემი კლარკსონი (ბრიტანული ვერსია) ახმოვანებენ პერსონაჟებს, რომელთაც მხოლოდ კამეო ეპიზოდები აქვთ. მანქანები არის -ის მეორე ანიმაციური ფილმი, მწერის ცხოვრების შემდეგ, რომელშიც არც ერთი პერსონაჟი არაა ადამიანი.

სურათი გამოვიდა 2006 წლის 9 ივნისს აშშ-ში, რასაც მოჰყვა კრიტიკოსების მიერ მისი აღიარება. -ის მიხედვით მათი 74% ფილმს პოზიტიურად აფასებდა. მანქანები იყო ნომინირებული ორ ოსკარზე, მათ შორის საუკეთესო ანიმაციური ფილმის ნომინაციაზე და ასეთივე ნომინაციაში დაიმსახურა ოქროს გლობუსი. დისკებზე ფილმი 2006 წლის 7 ნოემბერს გამოქნდა, მომდევნო წელს კი --ზე გამოვიდა. ფილმთან დაკავშირებული სხვადასხვა პროდუქტებმა, მათ შორის მანქანების შემცირებული მოდელებმა გაყიდვებში $5 მილიარდი აიღეს, რაც რეკორდულია /-ის ფილმებს შორის.

ფილმს მოჰყვა 2 გაგრძელება: მანქანები 2, რომელიც 2011 წლის 24 ივნისს გამოვიდა, და მანქანები 3, რომელიც 2017 წლის 16 ივნისს გამოვიდა.
ევროპული საქართველოსთვის

ევროპული საქართველოსთვის (დაარსდა 15 დეკემბერი, 2010, ქ. თბილისი, საქართველო) — 50-ზე მეტი არასამთავრობო ორგანიზაციის გაერთიანება, შექმნილი 2010 წლის 15 დეკემბერს „ევროპის სახლში“, ქალაქ თბილისში. იმავე დღესვე, გაერთიანებამ მიიღო შესაბამისი მანიფესტი. კოალიციაში გაერთიანებული არიან როგორც ცნობილი არასამათავრობო ორგანიზაციები, ისე ნაკლებად ცნობილი, ახალდაარსებული ორგანიზაციები. გაერთიანების მიზანია ფუნდამენტური ევროპული ფასეულობების დამკვიდრება და საქართველო-ევროკავშირის ურთიერთობების გაღრმავება და მასში არასამთავრობო სექტორის აქტიური მონაწილეობა.

მანიფესტის ტექსტში ნათქვამია:

2011 წლის 18 იანვარს კოალიციამ „ევროპული საქართველოსთვის“ პირველი კონგრესი გამართა და საბჭო აირჩია.
ახშნის ელიას ეკლესია

ახშნის ელიას ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახშნის სამხრეთით სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (9,66,3 მ), კედლების ქვედა ნაწილი ნაგებია ძირითადად რიყის ქვით. ზედა ნაწილები კი აგურისა და რიყის ქვის მონაცვლეობით. შესასვლელი ორი აქვს სამხრეთით და დასავლეთით. ორივე კარი თაღოვანია. აღმოსავლეთით ნალისებრიაფსიდის ღერძზე სარკმელია, ასეთივე სარკმელია შენობის სამხრეთის და ცრდილოეთის კედელშიც. საკურთხეველი ხის კანკელითაა გამოყოფილი. ნავის იატაკზე დაგებულია კვადრატული აგური. ეკლესია ცილინდრული კამარითაა გადახურული.

აღმოსავლეთისა და დსავლეთის ფასადებზე თითო შეღრმავებული ჯვარია. ეკლესიას აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდანი აქვს, გადახურულია ღარიანი კრამიტით.
ახშნის მაცხოვრის ეკლესია

ახშნის მაცხოვრის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახშანის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (7,55,8 მ), ნაგებია რიყის ქვით. კონქი, იატაკი და ლავგარდანი აგურისაა. შესასვლელი ორი აქვს სამხრეთით და დასავლეთით. ორივე კარი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან – სწორკუთხა. საკურთხევლის ღრმა აფსიდში ერთი სწორკუთხა სარკმელია. საკურთხევლის ბაქანი წინწამოწეული ამბიონით ერთი საფეხურით მაღლაა აწეული. საკურთხეველი დანარჩენი სივრცისაგან ხის კანკელითაა გამოყოფილი.

ეკლესიის ფრონტონებზე თითო შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული. ეკლესიას აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდანი აქვს, გადახურულია ღარიანი კრამიტით, რომლის სამხრეთის ფერდის შუა ნაწილი ჩანგრეულია.
არაკარი

არაკარი — ფართეკონუსიანი სტრატოვულკანი ჩრდილო-დასავლეთ არგენტინაში, სალტის პროვინციაში, ჩილეს საზღვართან. მისი კრატერის დიამეტრი 1,5 კმ-ია. აქ მდებარეობს კრატერული ტბაც. ვულკანი მდებარეობს ატაკამის პლატოს კიდეზე, რომელიც თავის მხრივ ატაკამას უდაბნოს აღმოსავლეთით მდებარეობს. არაკარის ერთადერთი აქტივობა დაფიქსირებულია 1993 წლის 28 მარტს, როდესაც კრატერიდან ორთქლი და ფერფლი ამოიფრქვა.