iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რაბაჰ ბიტატი

რაბაჰ ბიტატი (; დ. 19 დეკემბერი, 1925 – გ. 10 აპრილი, 2000) — ალჟირელი ნაციონალისტი და პოლიტიკოსი.

იგი ასრულებდა ალჟირის პრეზიდენტის მოვალეობას 1978 წლიდან 1979 წლამდე, ჰუარი ბუმედიენის გარდაცვალების შემდეგ.

კარიერა
ბიტატი დანიშნული იყო ალჟირის ვიცე-პრეზიდენტად აჰმედ ბენ ბელას კაბინეტში 1962 წლის სექტემბრიდან 1963 წლის სექტემბრამდე. 1977 წლის აპრილიდან 1990 წლის ოქტომბრამდე იგი იკავებდა ეროვნული სახალხო ასამბლეის თავმჯდომარის თანამდებობას, ხოლო 1978 წლის 27 დეკემბრიდან 1979 წლის 9 თებერვლამდე იყო ალჟირის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი[3] ჰუარი ბუმედიენის მოულოდნელი გა რდაცვალების შემდეგ და შადლი ბენჯადიდის არჩევამდე. იგი იყო „ეროვნული განთავისუფლების ფრონტის“ წევრიც.

გარდაცვალება
ბიტატი გარდაიცვალა პარიზში 2000 წლის 10 აპრილს.

პირადი ცხოვრება
მას დარჩა მეუღლე ზოჰრა დრიფი, რომელიც ერის საბჭოს (ალჟირის პარლამენტის ზედა პალატა) წევრია. ბიტატსა და დრიფს სამი შვილი შეეძინათ და დღეისათვის ხუთი შვილიშვილი ჰყავთ. ისინი დაქორწინებულნი იყვნენ ბიტატის გარდაცვალებამდე 2000 წელს.
სეკის ნაპრალები

სეკის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -12, -61). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ სეკის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1985 წელს). სეკის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
ალი ჰუსეინ კაფი

ალი კაფი ( დ. 7 ოქტომბერი, 1928 — გ. 16 აპრილი, 2013) — ალჟირელი პოლიტიკოსი, რომელიც იკავებდა სახელმწიფო უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარისა და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლის თანამდებობას 1992 წლიდან 1994 წლამდე.

ადრეული წლები
ალი კაფი დაიბადა ელ-ჰარუშში 1928 წელს. იგი თავმჯდომარედ მუჰამედ ბუდიაფის მკვლელობის შემდეგ აირჩიეს და მართავდა ქვეყანას მანამ, სანამ მას ლიამინ ზერუალი ჩაანაცვლებდა.

გარდაცვალება და დაკრძალვა
კაფი 84 წლის ასაკში, 2013 წლის 16 აპრილს, შვეიცარიის ქალაქ ჟენევაში გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს ელ-ალიას სასაფლაოზე,

ჯილდოები
ეროვნული ჯილდოები
ეროვნული ღირსების ორდენის დიდოსტატი
ჯეროლამო სერსალე

ჯეროლამო სერსალე (; დ. 1584, ნეაპოლი — გ. 1 დეკემბერი, 1654, იქვე) — იტალიელი იეზუიტი ასტრონომი და სელენოგრაფი, ასევე ცნობილი ლათინური სახელწოდებით ჰიერონიმუს სირსალისი .

მისი გვარი ნეაპოლიტანური დიდგვაროვანი ოჯახიდან იყო, რომელიც სორენტოდან წარმოიშვა. ქალაქი სერსალე, კომუნა სამხრეთ იტალიის პროვინცია კატაზაროში, 1620 წელს დაარსდა. იეზუიტმა მღვდელმა, სერსალემ, საკმაოდ ზუსტი რუკა დახატა 1650 წლის 13 ივლისის სავსემთვარეობისა. რუკა 1651 წელს გამოაქვეყნეს. მას სწავლობდა არაერთი ასტრონომი, როგორებიც იყვნენ გრიმალდი, ხოლო რიჩოლიმ თავის „ “-სა და „ “-ში ას დადებითი შეფასება მისცა. დღეს მისი ნახვა ესპანეთის ქალაქ კადიზში, სან-ფერნანდოს საზღვაო ობსერვატორიაშია შესაძლებელი. თავისი ტელესკოპით, იეზუიტმა მამა დანიელე ბარტოლიმ 1644 წელს ნეაპოლში მარსზე ორი ლაქა დააფიქსირა.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს სირსალისი.
საიდ მოჰამედ ჯაფარი

საიდ მოჰამედ ჯაფარი , სრული სახელი საიდ მოჰამედ ჯაფარ ელ ამჯადი (დ. 14 აპრილი, 1918, კომორის კუნძულები — გ. 22 ოქტომბერი, 1993), — კომორის კუნძულების მეორე პრეზიდენტი 1975 წლის 3 აგვისტოდან 1976 წლის 3 იანვრამდე, ასევე კომორის კუნძულების მთავრობის მთავარი მინისტრი 1972 წლის ივლისიდან დეკემბრამდე.

პოლიტიკური კარიერა
1975 წლის 3 აგვისტოს ექვსი პოლიტიკური პარტიის კოალიციამ, რომელიც ცნობილია როგორც გაერთიანებული ეროვნული ფრონტი, დაამხო აჰმედ აბდალაჰის მთავრობა უცხოელი დაქირავებული მებრძოლების დახმარებით, რომელთაც ბობ დენარი ხელმძღვანელობდა.

საიდ მოჰამედ ჯაფარი მხარს უჭერდა მომრიგებლურ მიდგომას საფრანგეთისა და მაიოტის საკითხის მიმართ. 1975 წლის ნოემბერში, გაერთიანებულ ერების ორგანიზაციაში კომორის სახელმწიფოს მიღების დროს, საიდ მოჰამედ ჯაფარმა სიტყვით მიმართა ასამბლეას. 1976 წლის იანვარში ჯაფარმა ძალაუფლება გადასცა რადიკალ მემარცხენე ლიდერს ალი სუალიჰს.

საფრანგეთში ემიგრაციაში მყოფი საიდ მოჰამედ ჯაფარი 1973 წელს აირჩიეს საფრანგეთის სენატში.

საიდ მოჰამედ ჯაფარი იყო საიდ ათუმანის ბიძა. ათუმანი ხელმძღვანელობდა ხანმოკლე დროებით მთავრობას, რომელიც კომორის კუნძულებს მართავდა მას შემდეგ, რაც 1978 წლის მაისში ალი სუალიჰი გადატრიალების შედეგად ჩამოაგდეს.
საიდ ატუმანი

საიდ ატუმანი — კომორელი პოლიტიკოსი, რომელიც კომორის კუნძულების მეოთხე პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა 1978 წლის 13 მაისიდან 23 მაისამდე. იგი იყო ქვეყნის პირველი და მეორე პრეზიდენტების აჰმედ აბდალასა და საიდ მოჰამედ ჯაფარის დისშვილი.

პოლიტიკური კარიერა
იგი მსახურობდა კომორის სახელმწიფოს შინაგან საქმეთა მინისტრად მცირე ხნით 1975 წელს, როდესაც კომორის კუნძულებმა დამოუკიდებლობა მოიპოვეს, თუმცა ეს თანამდებობა დაკარგა მას შემდეგ, რაც ხელისუფლებაში ალი სუალიჰი მოვიდა. 1978 წლის 13 მაისს ატუმანი დაეხმარა იმ გადატრიალების მოწყობას, რომლის შედეგადაც სუალიჰი დაამხეს.

1978 წლის 23 მაისამდე ატუმანი სათავეში ედგა ხანმოკლე დროებით მთავრობას და ხელმძღვანელობდა პოლიტიკურ-სამხედრო დირექტორატს, რომელმაც კომორის სახელმწიფო ჩაიბარა. გადატრიალებიდან ათი დღის შემდეგ, პარიზის ემიგრაციიდან მორონიში დაბრუნდა ორი პიროვნება, რომლებმაც დააფინანსეს ეს გადატრიალება: ყოფილი პრეზიდენტი აჰმედ აბდალაჰი (რომელიც თავად იყო 1975 წლის გადატრიალების მსხვერპლი) და ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტი მოჰამედ აჰმედი. მას შემდეგ, რაც ატუმანმა მათ ფორმალურად გადასცა ძალაუფლება, მათ თავი ერთობლივ პრეზიდენტებად გამოაცხადეს და სახელმწიფოს სახელი შეუცვალეს, სახელმწიფოს ეწოდა „კომორის ფედერაციული ისლამური რესპუბლიკა“ . მალევე ამის შემდეგ აბდალა ერთპიროვნულ მმართველად დასახელდა.

ატუმანის შესახებ სხვა ინფორმაცია ნაკლებად არის ცნობილი, გარდა იმისა, რომ მისი ოჯახის კიდევ რამდენიმე წევრი იყო პოლიტიკოსი. იგი იყო საიდ მოჰამედ ჯაფარის დისშვილი, რომელიც 1975 წლის აგვისტოდან 1976 წლის 3 იანვრამდე კომორის ეროვნული აღმასრულებელი საბჭოს მე-10 და მე-11 თავმჯდომარე იყო.
მოჰამედ თაკი აბდულქარიმი

მოჰამედ თაკი აბდულქარიმი ( დ. 20 თებერვალი, 1936 — გ. 6 ნოემბერი, 1998) — კომორის კუნძულების მეექვსე პრეზიდენტი 1996 წლის 25 მარტიდან მის გარდაცვალებამდე, 1998 წლის 6 ნოემბრამდე.

ცხოვრება
იგი დაიბადა მბენიში, ნგაზიჯაში და სარგებლობდა საგვარეულო პრივილეგიებით. ის იყო ჯუმბე ფუმუს შთამომავალი ბა ვაზირის კლანიდან, რომელიც სულთან ბოინა ჰაჯის საგვარეულოს განეკუთვნება. ბავშვობაში იგი მადაგასკარზე სწავლობდა, შემდეგ კი განათლების გასაგრძელებლად საფრანგეთში გაემგზავრა, სადაც მოიპოვა საინჟინრო ხარისხი საზოგადოებრივ სამუშაოებში. გრანდ-კომორზე დაბრუნების შემდეგ, საიდ მოჰამედ შეიხმა იგი ნძუანზე საზოგადოებრივ სამუშაოებზე პასუხისმგებელ პირად დანიშნა, სადაც მან აჰმედ აბდალაჰი გაიცნო.

კარიერული პოზიციები
1970: განვითარების მინისტრი საიდ იბრაჰიმ ბენ ალის მეორე მთავრობაში.
1971: განათლების მინისტრი.
1972: სოფლის მეურნეობის განვითარების მინისტრი საიდ მოჰამედ ჯაფარის მთავრობაში.
1973: სპეციალური დაგეგმარების მინისტრი აჰმედ აბდალაჰის მმართველობისას.
1975: შინაგან საქმეთა მინისტრი.მოგვიანებით მან გაწყვიტა კავშირი აბდალაჰთან და 1984 წლის დეკემბრიდან 1990 წლის იანვრამდე საფრანგეთში იმყოფებოდა დევნილობაში.

შემდგომი პოლიტიკური კარიერა
1990 წელს თაკი ქვეყანაში დაბრუნდა და აბდალაჰის გარდაცვალების შემდეგ გამართულ 1990 წლის არჩევნებში პრეზიდენტობის კანდიდატი გახდა. თუმცა, არჩევნებში საიდ მოჰამედ ჯოჰარმა გაიმარჯვა. ამის შემდეგ თაქიმ კვლავ საფრანგეთს შეაფარა თავი 1990 წლის მარტიდან 1991 წლის ნოემბრამდე. იგი იკავებდა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას 1992 წლის 7 იანვრიდან 15 ივლისამდე, ხოლო 1995 წლის 2 ოქტომბრიდან 5 ოქტომბრამდე იყო პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. 1996 წლის 25 მარტს იგი აირჩიეს კომორის კუნძულების პრეზიდენტად, რომელ თანამდებობასაც 1998 წლის 6 ნოემბრამდე, გარდაცვალებამდე იკავებდა.
ხესის ხიმენეს სამორა

ხესის ხიმენეს სამორა (დ. 8 თებერვალი, 1823 — გ. 30 სექტემბერი, 1897) — კოსტა-რიკელი ექიმი და პოლიტიკოსი, რომელიც კოსტა-რიკის მე-4 და მე-6 პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა 1863-დან 1866 წლამდე და 1868-დან 1870 წლამდე.

იგი სახალხო კენჭისყრით აირჩიეს 1863 წელს, თუმცა უფლებამოსილების დაწყებიდან ორ თვეში კონგრესი დაითხოვა. მისი პრეზიდენტობის დროს მან თავშესაფარი მისცა ელ-სალვადორის ყოფილ პრეზიდენტს, გენერალ ხერარდო ბარიოსს, რის გამოც ცენტრალური ამერიკის დანარჩენმა ოთხმა მთავრობამ კოსტა-რიკასთან დიპლომატიური ურთიერთობები გაწყვიტა.

1866 წელს, მანდატის დასრულების შემდეგ, მან პრეზიდენტის თანამდებობა დემოკრატიულად გადააბარა ხოსე მარია კასტრო მადრისს, თუმცა ორი წლის შემდეგ იგი სახელმწიფო გადატრიალების გზით დაამხო და პრეზიდენტის თანამდებობა მეორედ დაიკავა. ეს მეორე ვადა, თავის მხრივ, 1870 წლის 27 აპრილს მომხდარი გადატრიალებით დასრულდა.

ხესის ხიმენესი იყო სამგზის პრეზიდენტის, რიკარდო ხიმენეს ორეამუნოს მამა.
სიკინოსი

სიკინოსი (ბერძნ.: ) — საბერძნეთის კუნძული და მუნიციპალიტეტი კიკლადის კუნძულებში. ის მდებარეობს იოსისა და ფოლენგდროს კუნძულებს შორის. სიკინოსი თირას რეგიონალური ერთეულის ნაწილია.

ძველ საბერძნეთში იგი ცნობილი იყო როგორც ოენოე ან ოინოე (ძველ ბერძნულად: , ღვინის კუნძული). ის განსხვავდება ახლომდებარე კუნძულებისგან, როგორიცაა იოსი, მშვიდი და შედარებით ნაკლებად განვითარებული ხასიათით. სამხრეთ ზღვის სანაპიროზე ორი სოფელია: „ალოპრონია“, რომელიც პორტია, ხოლო მთებში უფრო მაღლა მდებარე კიდევ ერთი სოფელი - ხორა. მთებში მდებარე ხორა შედგება ორი ერთმანეთის მიმდებარე დასახლებისგან: დასავლეთით „კასტრო“ და აღმოსავლეთით „ხორიო“. ხორასა და ნავსადგურში რამდენიმე ტავერნაა. ნავსადგურის სანაპირო კუნძულის ორი დიდი ქვიშიანი პლაჟიდან ერთ-ერთია. კუნძულზე რამდენიმე უძველესი ნანგრევია, თუმცა ზოგიერთი მათგანი მოშორებითაა. სამი მოასფალტებული გზაა, ერთი აშენებულია ვერტოდრომთან დასაკავშირებლად, მეორე კი ქვიშიან სანაპიროზე, ასევე არის რამდენიმე კარგად მოვლილი მიწის გზა და შვიდი რუკაზე დატანილი საფეხმავლო ბილიკი. კუნძულის დიდი ნაწილი ძალიან რთულია მისადგომად რელიეფის გამო. კუნძულის თითქმის მთელი ტერიტორია დაფარულია ტერასებით, რომლებიც ოდესღაც ფართოდ გამოიყენებოდა სოფლის მეურნეობისთვის. ახლა კუნძულზე მხოლოდ რამდენიმე გამოიყენება, რომელთა უმეტესობა სახელმწიფო სუბსიდიებით ფუნქციონირებს. 2021 წლის აღწერის მონაცემებით, მუნიციპალიტეტში 253 მცხოვრები იყო. იგი მოიცავს დაუსახლებელ კუნძულ კარდიოტისას და სხვა დაუსახლებელ კუნძულებს. მისი საერთო ფართობი 42,507 კვადრატული კილომეტრია (16,412 კვ. მილი).

ანტიკურ ხანაში კუნძულზე ამავე სახელწოდების ქალაქი იყო. ამბობენ, რომ თავდაპირველად მას ვაზის მოყვანის გამო ოენოე ერქვა, მაგრამ თოასისა და ოენოეს ვაჟის საპატივცემულოდ სიცინოსი ეწოდა. ის, სავარაუდოდ, იონიელების მიერ იყო კოლონიზებული. სხვა ბერძნული კუნძულების მსგავსად, ის ბერძენ-სპარსეთის ომებში ქსერქსე -ს დაემორჩილა თუმცა შემდგომში ათენის საზღვაო იმპერიის ნაწილი გახდა. უძველესი ქალაქის ნაშთები მაღალ და ციცაბო მთაზეა განლაგებული.

ასევე დღემდე შემორჩენილია პითიელი აპოლონის უძველესი ტაძარი, რომელიც ამჟამად ეპისკოპოსის ეკლესიად არის გადაკეთებული. ის მთების მთავარ ქედსა და მარცხნივ მდებარე მწვერვალს შორის ჩაღრმავებაში დგას, რომელზეც უძველესი ქალაქის ნანგრევებია. როსის მიერ იქ ნაპოვნი წარწერიდან ვიგებთ, რომ ეს პითიელი აპოლონის ტაძარი იყო. ეს ადგილი ბრიტანელმა მკვლევარმა თეოდორ ბენტმა და მისმა მეუღლემ 1884 წლის იანვარში მოინახულეს. 2022 წელს კიკლადების სიძველეთა ეფორატს მიენიჭა ევროპა ნოსტრას ჯილდო ძეგლის გათხრებისა და აღდგენისთვის, რომელიც ამჟამად რომაულ
მავზოლეუმად და მოგვიანებით ბიზანტიურ ეკლესიად ითვლება.
ანისეტო ესკიველ საენსი

ანისეტო ესკიველ საენსი (დ. 18 აპრილი, 1824 — გ. 22 ოქტომბერი, 1898) — კოსტა-რიკელი იურისტი და პოლიტიკოსი, რომელიც კოსტა-რიკის მე-9 პრეზიდენტად იყო 1876 წლის მაისიდან ივლისამდე, სანამ მას სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად დაამხობდნენ.

იგი დაიბადა 1824 წლის 18 აპრილს კარტაგოში (კოსტა-რიკა). მონათვლისას მას ანისეტო დელ კარმენი დაარქვეს. მისი მშობლები იყვნენ ნარსისო ესკიველ ი სალასარი და ურსულა საენს ულოა. 1856 წლის 29 თებერვალს, სან-ხოსეში, მან ჯვარი დაიწერა ანა ისაურა კარაზო პერალტაზე, მანუელ ხოსე კარაზო ბონილიასა და მარია ტორიბია პერალტა ი ეჩავარიას ქალიშვილზე. ამ ქორწინებიდან ცამეტი შვილი შეეძინათ: ხულია, ხორხე ადოლფო, მატილდე ადელა (და მარია კარიდად დე სიონი), რობერტო, პაულინა, სარა, ალფრედო, ადრიანა, ისაურა, ანისეტო და როზა ესკიველ კარაზოები.
ვისენტე ერერა სელედონი

ვისენტე ერერა სელედონი (დ. 8 თებერვალი, 1821 — გ. 30 სექტემბერი, 1888) — კოსტა-რიკელი იურისტი, მოსამართლე და პოლიტიკოსი, რომელიც კოსტა-რიკის მე-7 პრეზიდენტად იყო 1876 წლიდან 1877 წლამდე. იგი ხელისუფლებაში მოვიდა სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად, რომელმაც პრეზიდენტი ანისეტო ესკიველი დაამხო, მომდევნო წელს კი თანამდებობიდან გენერალ ტომას გვარდიას სასარგებლოდ გადადგა.

ბიოგრაფია
იგი იყო ხოსე კლეტო ერერა სალასარისა (1798–1880) და ანტონია სელედონ მასისის (დაბ. 1854) ვაჟი. 1839 წელს მან დაამთავრა ფილოსოფიის ფაკულტეტი სან-ხოსეს წმინდა თომას სასწავლებელში, ხოლო 1846 წლის მაისში გაემგზავრა გვატემალაში, სადაც 1849 წელს სან-კარლოს ბორომეოს უნივერსიტეტში სამართლის დოქტორის ხარისხი მიიღო. კოსტა-რიკაში ადვოკატის სტატუსი 1850 წლის 20 მაისს მოიპოვა.

1853 წლის 18 დეკემბერს მან ჯვარი დაიწერა გვადალუპე გუტიერეს გარსიაზე, რომელიც იყო ატანასიო გუტიერეს ი ლისაურსაბალის (კოსტა-რიკის უმაღლესი სასამართლოს პრეზიდენტი 1832-1833 წლებში) ქალიშვილი. მათ სამი შვილი შეეძინათ: ანჟელიკა, ვისენტე და მერსედეს ერერა გუტიერესები.

იდეოლოგია
მისი იდეოლოგია ხასიათდებოდა კონსერვატიული და დოქტრინალური პოზიციებით, რომლებიც დაკავშირებული იყო კათოლიკური ეკლესიის ხედვებთან, განსაკუთრებით განათლების სფეროში. იგი იყო სან-ხოსეს საქველმოქმედო საბჭოს პრეზიდენტი, საეკლესიო კურიის მთავარი ნოტარიუსი და კოსტა-რიკის ეპარქიის კაბილდოს (საბჭოს) მდივანი.
ხოსე ხოაკინ როდრიგეს სელედონი

ხოსე ხოაკინ როდრიგეს სელედონი (დ. 6 იანვარი, 1837 — გ. 30 ნოემბერი, 1917) — კოსტა-რიკელი იურისტი, მოსამართლე და პოლიტიკოსი, რომელიც კოსტა-რიკის მე-15 პრეზიდენტად იყო 1890-დან 1894 წლამდე.

როდრიგესმა სამართლის შესწავლა გვატემალაში, სან-კარლოსის უნივერსიტეტში დაიწყო, თუმცა ფინანსური და პირადი გარემოებების გამო, სწავლის დასრულებამდე კოსტა-რიკაში დაბრუნდა. მოგვიანებით მან სამართლის ხარისხი სან-ხოსეს წმინდა თომას უნივერსიტეტში მიიღო. მიუხედავად იმისა, რომ მანამდე აქტიურ პოლიტიკაში არ იყო ჩართული, როდრიგესმა პატივსაცემი იურისტის რეპუტაცია მოიპოვა. იგი მსახურობდა უზენაესი სასამართლოს მაგისტრატად და მის პრეზიდენტადაც 1888 წლიდან 1889 წლამდე (გადადგომამდე). მას ასევე მცირე ხნით ეკავა საგარეო საქმეთა მდივნის თანამდებობა პრეზიდენტ ბერნარდო სოტო ალფაროს ადმინისტრაციაში 1886 წლის ბოლოს.

როდრიგესი პრეზიდენტად 1889 წელს აირჩიეს კონსტიტუციურ-დემოკრატიული პარტიიდან ხმების მნიშვნელოვანი უმრავლესობით, რითაც დაიწყო გარდამავალი პერიოდი კოსტა-რიკის პოლიტიკაში, რაც საბოლოოდ თავსმოხვეული მთავრობების სერიამდე მივიდა. მორწმუნე კათოლიკე როდრიგესი თავდაპირველად სასულიერო პირების მხარდაჭერას ეძებდა თავისი ადმინისტრაციის გასამყარებლად. თუმცა, ამ ალიანსმა ლიბერალური პოლიტიკური ფრაქცია შეაშფოთა, რომელმაც საბოლოოდ მას მხარდაჭერა მაინც შესთავაზა, როგორც გარემოებათა გამო შექმნილმა მოკავშირემ. როდრიგესმა მიიღო მათი თანამშრომლობა და 1892 წლის 1 აპრილის შუალედურ საკანონმდებლო არჩევნებში ეროვნულ პარტიასთან ერთად კონსერვატიული „კათოლიკური კავშირის“ დამარცხება შეძლო.

1892 წლის 1 აგვისტოს მან დაითხოვა კონსტიტუციური კონგრესი და გაფართოებული უფლებამოსილებით მართავდა ქვეყანას, თუმცა მან პრეზიდენტის ტიტული შეინარჩუნა და ფორმალური დიქტატორის როლი არ აუღია. 1893 წელს მან აღადგინა სამოქალაქო თავისუფლებები და ინდივიდუალური გარანტიები, რამაც უფრო ღია საარჩევნო პროცესი გახადა შესაძლებელი. მომდევნო, 1894 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა მისმა სიძემ, რაფაელ იგლესიას კასტრომ, რომელიც მაშინ სამხედრო და საზღვაო მდივანი და „სამოქალაქო პარტიის“ კანდიდატი იყო.

როდრიგესის პრეზიდენტობა პოლიტიკური არასტაბილურობით გამოირჩეოდა, ხოლო მისი მართვის მეთოდები განსაკუთრებით აღმასრულებელი ხელისუფლების გამოყენება წესრიგის შესანარჩუნებლად მოგვიანებით მოსახლეობის ნაწილმა გააკრიტიკა. ამ წინააღმდეგობების მიუხედავად, მის ადმინისტრაციას მიეწერება მნიშვნელოვანი საგანმანათლებლო და ინფრასტრუქტურული პროექტები. მან ხელი შეუწყო ზრდასრულთა განათლებას სან-ხოსესა და სხვა პროვინციულ ქალაქებში საღამოს სკოლების დაარსებით და დაამტკიცა კონტრაქტი ურბანულ ცენტრებში ტელეფონით მომსახურების დასანერგად. მისი მმართველობის პერიოდში დაიწყო კოსტა-რიკის ეროვნული თეატრის მშენებლობა, რომელიც ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე სიმბოლური კულტურული დაწესებულებაა.

ხოსე ხოაკინ როდრიგეს სელედონი გარდაიცვალა სან-ხოსეში 1917 წლის 30 ნოემბერს.

პირადი ცხოვრება
როდრიგესი დაიბადა სებასტიან როდრიგეს მორასა და ფრანსისკა სელედონ აგილარის ოჯახში. მან ცოლად შეირთო ლუისა ალვარადო კარილიო, რომელთანაც რამდენიმე შვილი შეეძინა. მათი ერთ-ერთი ქალიშვილი, მანუელა როდრიგეს ალვარადო, მოგვიანებით დაქორწინდა რაფაელ იგლესიას კასტროზე, როდრიგესის სიძესა და მის მემკვიდრეზე პრეზიდენტის თანამდებობაზე.
ასენსიონ ესკიველ იბარა

ასენსიონ ესკიველ იბარა (დ. 10 მაისი, 1844 — გ. 15 აპრილი, 1923) — ნიკარაგუაში დაბადებული იურისტი, პროფესორი და პოლიტიკოსი, რომელიც კოსტა-რიკის მე-17 პრეზიდენტად იყო 1902-დან 1906 წლამდე. ესკიველმა კოსტა-რიკის მოქალაქეობა 1869 წელს მიიღო.

საპრეზიდენტო ვადის დასრულების შემდეგ, იგი 1917 წლიდან 1920 წლამდე კოსტა-რიკის უზენაესი სასამართლოს პრეზიდენტი იყო.

კოსტა-რიკის პრეზიდენტი
მან კენჭი საპრეზიდენტო არჩევნებში პირველად 1889 წელს იყარა, თუმცა ხოსე ხოაკინ როდრიგესთან დამარცხდა. მან კვლავ მიიღო გამოწვევა 1901 წლის არჩევნებში, სადაც გაიმარჯვა. ეს მისი მეორე საპრეზიდენტო მცდელობა იყო და 1902 წელს დაიწყო მისი ერთადერთი პრეზიდენტობა.

მის მთავრობას მოუწია სუსტი და ნაკლებად განვითარებული ეკონომიკის მქონე ერის მართვა; მიუხედავად ამისა, მისმა ადმინისტრაციამ მოახერხა წყნარი ოკეანის მიმართულებით რკინიგზის მშენებლობის წინ წაწევა და ეროვნული ჰიმნის ტექსტის დამტკიცება.
რიკარდო ხიმენეს ორეამუნო

რიკარდო ხიმენეს ორეამუნო (დ. 6 თებერვალი, 1859 — გ. 4 იანვარი, 1945) — კოსტა-რიკელი იურისტი და სახელმწიფო მოღვაწე, რომელიც სამჯერ მსახურობდა კოსტა-რიკის პრეზიდენტად: 1910–1914, 1924–1928 და 1932–1936 წლებში. კოსტა-რიკის ლიბერალური პოლიტიკის თვალსაჩინო ფიგურა, იგი ასოცირებული იყო „რესპუბლიკურ პარტიასთან“, მოგვიანებით კი „ეროვნულ რესპუბლიკურ პარტიასთან“. საპრეზიდენტო ვადების გარდა, ხიმენესი სამჯერ აირჩიეს კონსტიტუციურ კონგრესში. მას ასევე ეკავა საკვანძო პოზიციები აღმასრულებელ და სასამართლო შტოებში: 1889-1890 წლებში იყო საგარეო საქმეთა მდივანი, ხოლო 1890-1892 წლებში უზენაესი სასამართლოს პრეზიდენტი.

ორგზის პრეზიდენტის, ხესუს ხიმენეს სამორას ვაჟი, რიკარდო ხიმენესი იყო ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი იურისტი და ლიბერალი პოლიტიკოსი კოსტა-რიკის ისტორიაში. მან დაამთავრა წმინდა თომას უნივერსიტეტი და შექმნა კარიერა, რომელიც ხელისუფლების რამდენიმე შტოს მოიცავდა.

1910 წელს, მისი პირველი საპრეზიდენტო ვადის დაწყებამდე ცოტა ხნით ადრე, კარტაგოს პროვინციას თავს დაატყდა გამანადგურებელი მიწისძვრა, რომელმაც ქალაქის დიდი ნაწილი დაანგრია და ასობით მსხვერპლი გამოიწვია. ვინაიდან კარტაგო იმ დროს ქვეყნის უდიდესი ქალაქი იყო, ხიმენესის პირველი ადმინისტრაციის ერთ-ერთი ცენტრალური გამოწვევა მისი რეკონსტრუქციის ზედამხედველობა გახდა. კატასტროფის საპასუხოდ, მისმა მთავრობამ აკრძალა ალიზით მშენებლობა, რაც მიწისძვრის დროს განსაკუთრებით მოწყვლადი აღმოჩნდა. მისი პირველი ვადის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი მიღწევა იყო კოსტა-რიკის საგარეო ვალის რესტრუქტურიზაცია და კონსოლიდაცია, მათ შორის საფრანგეთის წინაშე არსებული ფინანსური ვალდებულებების დიდი ნაწილის დაფარვა.

ხიმენესი პრეზიდენტად მეორედ 1923 წელს აირჩიეს. მეორე ვადის განმავლობაში (1924–1928) იგი ხელმძღვანელობდა არაერთ ინსტიტუციურ და ინფრასტრუქტურულ პროექტს. მნიშვნელოვან მიღწევებს შორის იყო ეროვნული სადაზღვევო ბანკის , იპოთეკური საკრედიტო ბანკისა და სოფლის მეურნეობის სკოლის დაარსება. მან ასევე დააფუძნა ჯანდაცვის სამინისტრო, რაც მნიშვნელოვანი წინ გადადგმული ნაბიჯი იყო საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მართვაში. ინფრასტრუქტურის კუთხით, მისმა ადმინისტრაციამ დაიწყო წყნარი ოკეანის რკინიგზის სისტემის ელექტრიფიკაცია და ხელი შეუწყო პუნტარენასის პორტის განვითარებას. ვადის დასრულების შემდეგ, ხიმენესი ოთხი წლით დროებით ჩამოშორდა პოლიტიკურ ცხოვრებას.

კონსტიტუციური გზით ხიმენესი თავის ბოლო საპრეზიდენტო ვადაზე 1932 წელს აირჩიეს. ამ პერიოდში მისი ადმინისტრაცია ფოკუსირებული იყო ქვეყნის ინფრასტრუქტურისა და საგანმანათლებლო სისტემის გაუმჯობესებაზე. აშენდა რამდენიმე დიდი სასკოლო შენობა, ხოლო საგზაო ქსელები მთელ კოსტა-რიკაში გაფართოვდა და განახლდა. გარდა ამისა, მისმა მთავრობამ შექმნა წყალსადენი სისტემა, რომელიც იწყებოდა ცენტრალურ ველზე, ოხო დე აგუაში და აღწევდა წყნარ ოკეანემდე, პუნტარენასამდე. მისი ვადის მნიშვნელოვან ინფრასტრუქტურულ პროექტებში ასევე შევიდა ხიდის მშენებლობა, რომელიც აკავშირებს ფილადელფიასა და ლიბერიას, ასევე ძველი ეროვნული თეატრის მშენებლობა.

რიკარდო ხიმენესი გარდაიცვალა სან-ხოსეში 1945 წლის 4 იანვარს.
ჩიჩაგოვას კუნძული

}: ) ან — ალექსანდრეს არქიპელაგში, ალასკაზე. კუნძულის სიგრძე 121 კმ-ია, სიგანე — 80 კმ, ხოლო მიწის ფართობი შეადგენს 5,305.9 კვადრატულ კილომეტრს, რაც მას ამერიკის შეერთებულ შტატებში მეხუთე ყველაზე დიდ კუნძულად აქცევს და მსოფლიოში 109-ე ადგილზეა. სანაპიროს სიგრძე 742 მილია. 2000 წლის აღწერით, მოსახლეობა 1,342 ადამიანს შეადგენს. ჩიჩაგოვას კუნძული ერთ-ერთი -ის კუნძულია ალასკაში. ჩიჩაგოვას კუნძულზე დედამიწაზე არსებულ ნებისმიერ სხვა ადგილთან შედარებით დათვების ყველაზე მაღალი პოპულაციაა ერთ კვადრატულ მილზე.

ჩიჩაგოვას კუნძული მდებარეობს ბარანოფის კუნძულის ჩრდილოეთით, ხოლო ორ კუნძულს პერილის სრუტე ყოფს. ის შემოსაზღვრულია ჩათამის სრუტით აღმოსავლეთიდან, აისის სრუტით ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან, კროს სოუნდით ჩრდილო-დასავლეთიდან და ალასკის ყურეთი დასავლეთიდან.

ჰუნას, პელიკანი, ტენაკი სპრინგსისა და ელფინ კოუვის დასახლებები ყველა მდებარეობს ჩიჩაგოვას კუნძულის ჩრდილოეთ ნახევარში, ჰუნა-ანგუნის რაიონში. კუნძულის სამხრეთ ნახევარი მოიცავს ქალაქისა და სიტკას რაიონის ჩრდილოეთ ნაწილებს. ყველა ამ დასახლების ძირითადი ეკონომიკური წყაროა ჩიჩაგოვას კუნძული ან მის გარშემო არსებული წყლები. კომერციული თევზჭერა, სანადირო ტურები გიდებთან ერთად, ჩარტერული თევზჭერა და ხე-ტყის ჭრა ადგილობრივი ეკონომიკის უმნიშვნელოვანესი დარგებია.

კუნძულს სახელი ეწოდა ადმირალ ვასილი ჩიჩაგოვის, რუსი არქტიკის მკვლევრის პატივსაცემად, რომელიც არასდროს ყოფილა ალასკაზე. მთლიანი კუნძული ტონგას ეროვნული ტყის ტერიტორიაზე მდებარეობს.
სამუხრუჭე პოზიცია

სამუხრუჭე პოზიცია — დამხარისხებელი გორაკის ლიანდაგის მონაკვეთი, რომელზეც ხორციელდება ჩახსნილი ვაგონების რეგულირებადი დამუხრუჭება გადაჭარბებული სიჩქარით მოძრაობისას.

კლასიფიკაცია
განასხვავებენ შემდეგ სამუხრუჭე პოზიციებს:
ხელის (სამუხრუჭე ბუნიკების დახმარებით)
მექანიზირებული (ვაგონის შემანელებლების დისტანციური მართვის საშუალებით).

დამახარისხებელ გორაკებზე ჩახსნისას გამოიყენება სამპოზიციური სიჩქარის რეგულირება. პირველი (ზედა) და მეორე (კონური) სამუხრუჭე პოზიციები ეწყობა გორაკის დამშვებ ნაწილში, მესამე (პარკული) — დამხარისხებელი ლიანდაგების თავში.

დანიშნულება
სამუხრუჭე პოზიცია ახორციელებს ინტერვალურ რეგულირებას დაგორებულ ჩახსნილ ვაგონებს შორის მათ ისრულ გადამყვანებსა და ქვემდებარე სამუხრუჭე პოზიციაზე დაყოფისათვის და მიზნობრივი რეგულირება, რომელიც უზრუნველყოფს დაგორებული ჩახსნილი ვაგონების შეერთებას საპარკო ლიანდაგებზე დაგროვილ ვაგონების ჯგუფთან სიჩქარით არაუმეტეს 5 კმ/სთ-სა. ზედა და კონური სამუხრუჭე პოზიციები უზრუნველყოფენ ინტერვალურ რეგულირებას. რეგულირებად ზონაში მოძრავ ჩახსნილ ვაგონებს შორის ინტერვალის არსებობისას კონური სამუხრუჭე პოზიციის დახმარებით ხორციელდება მიზნობრივი რეგულირება. პარკული სამუხრუჭე პოზიცია ახორციელებს მხოლოდ მიზნობრივ რეგულირებას.

მახასიათებლები
სამუხრუჭე პოზიციის ძირითადი მახასიათებლები განისაზღვრება მისი სიგრძით, ვაგონის შემანელებელის ამუშავების დროთი, საანგარიშო ენერგეტიკული სიმაღლით, რომელიც ქრება ვაგონების დამუხრუჭებისას. ზედა და კონურ სამუხრუჭე პოზიციებზე ყენდება ორ-ორი შემანელებელი ერთ-ერთი მათგანის რემონტის შემთხვევაში მისი მუშაობის უზრუნველსაყოფად.
ჩახსნა

ჩახსნა — ვაგონი ან ერთი დანიშნულების ერთმანეთს შორის ჩახსნილი ვაგონების ჯგუფი, გამოყოფილი რკინიგზის შემადგენლობიდან მისი დაშლის პროცესში.

ძირითადი მახასიათებლები
ვაგონების ჩახსნის მთავარი მახასიათებლებია:
წონითი კატეგორია;
ჩახსნის სიგრძე;
მოძრაობისადმი წინააღმდეგობა.

ეს მახასიათებლები გამოიყენება მარშრუტების მართვისას დამხარისხებელ გორაკზე და ჩახსნის მოძრაობის სიჩქარეზე.

წონითი კატეგორია — ჩასახსნელი ვაგონის წონის თანაფარდობა მის ღერძების რაოდენობასთან, რომელიც გამოითვლება მისი ყოველი ღერძის აწონვით სასწორზე გავლისას.

ჩახსნის სიგრძე ფასდება მისი ღერძების რაოდენობით, გამოითვლება სპეციალური დანადგარით ან განისაზღვრება მონაცემებით, რომელიც მოცემულია მატარებლის ნატურალურ ფურცელში.

მოძრაობისადმი წინააღმდეგობა, რომელიც განიცდის ჩახსნას მოძრაობისას, განისაზღვრება მისი მოძრაობის თვისებებით, ლიანდაგის, ისრული გადამყვანის, პირაპირების და ხაზის მოხვეული უბნების მდგომარეობით, ასევე გარემო პირობების მახასიათებლებით (ტემპერატურით, ჰაერის სინოტივით, ატმოსფერული წნევით).

დაშლის ოპტიმიზაცია
ჩახსნის დროს ვაგონების რაოდენობის ზრდა საშუალებას იძლევა შემცირდეს შემადგენლობის ფორმირების და დაშლის დრო, ამაღლდეს დამხარისხებელი გორაკის მწარმოებლობა. ვაგონების ჩახსნის რაოდენობის გამსხვილებისთვის გამოიყენება არამარშრუტიზირებული ტვირთების დატვირთვის კალენდარული დაგეგმვა ფორმირების გეგმის დანიშვნებით, კვირის დღეების მიხედვით ტარდება სხვა ღონისძიებები.
ნატურალური ფურცელი

ნატურალური ფურცელი — ძირითადი ტექნოლოგიური დოკუმენტი, რომელიც გამოიყენება ვაგონნაკადების დამუშავების პროცესის ორგანიზაციაში რკინიგზის სადგურებში. არის ვაგონების რაოდენობის აღრიცხვის პირველწყარო რკინიგზის სადგურებზე და სავაგონო მოდელის შემქმნელი, მათ შორის, საშიში ტვირთების გადატანისას.

ნატურალური ფურცელი ასევე განკუთვნილია მატარებლების მოსვლის, გასვლის და მოახლოების ინფორმაციის გადასაცემად და ვაგონების მოსაძებნად.

სატვირთო მატარებლის ნატურალური ფურცელი ივსება ფორმა -1-ს შესაბამისად, სამგზავრო მატარებლის — -1-ს შესაბამისად.