iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დონის როსტოვის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის მონასტერი

დონის როსტოვის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის მონასტერი — მართლმადიდებლური ეკლესია ქალაქ დონის როსტოვში მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. ეკლესია აგებულია ათონის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე.

ისტორია
მონასტრის ისტორია იწყება 1903 წლიდან.

წმინდა სინოდის მიხედვით

როსტოვის მთავრობამ შეასრულა ეკატერინესა და ალექსანდრეს სახელობის შავი ზღვის მონასტრის მონაზონების შუამდგომლობა და დედათა მონასტრისათვის გამოყო სამშენებლო ადგილი დონის როსტოვთან ახლოს.

როსტოველი ვაჭარი ს. ი. ფიოდოროვი გახდა მონასტრის სამეურვეს საბჭოს ხელმძღვანელი, ამიტომ მონასტერს მოსახლეობაშ ზოგჯერ უწოდებდნენ „ფიოდოროვსკის“.

არსებობს მოსაზრება, რომ ვაჭარმა ფიოდოროვმა მონასტერი ააშენა თავისი 16 წლის გოგონასათვის, რომელსაც უნდოდა საერო ცხოვრებიდან სასულიერო ცხოვრებაში წასვლა.

დონის როსტოვის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის მონასტრის პირველი წინამძღვარი გახდა იღუმენია ანასტასია, რომლის ხელმძღვანელობის ქვეშ მონასტერში ცხოვრობდა დაახლოებით 50 მონაზონი.

რამდენიმე წლის შემდეგ მონასტრის ტერიტორიაზე ააშენეს ხის სამლოცველო და კელიები, რომელიც მოგვიანებით შეცვალა ქვის შენობებმა.

1908 წელს ტაძრის მშენებლობა დასრულდა და იგი აკურთხეს ათონის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე.

ძველი ქრონიკები გვამცნობენ, რომ 1914 წლის დასასრულს, სამეფო კორტეჟი, რომელიც ბრუნდებოდა კავკასიის მინერალური წყლებიდან, შეჩერდა მონასტრის საზღვართან. იმპერატორი ნიკოლოზ და ტახტის მემკვიდრე ალექსეი ნიკოლოზის ძე რომანოვი შევიდნენ მონასტერში რათა თაყვანი ეცათ ივერიის ღვთისმშობლის ხატისათვის.

პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში მონასტერი გამოიყენებოდა 9-11 წლის ოკუპირებული პოლონეთიდან დევნილი გოგონების თავშესაფრად. გოგონები სწავლობდნენ და ცხოვრობდნენ მონასტერში 1920 წლამდე.

1919 წელს კომუნისტებისაგან მომდინარე საფრთხის გამო იღუმენია ანასტასიამ მონასტერი დახურა და სოფლის მეურნეობის არტელის სახით მოხდინა მისი ხელახალი რეგისტრაცია.

მიუხედავად ამისა, 1929 წელს მონასტერი დახურეს. იღუმენია ანასტასია და რამდენიმე მონაზონი ციმბირში გადაასახლეს. ტაძრის ქონება სახელმწიფოს გადასცეს. სხვადასხვა დროს მონასტრის შენობებში განთავსებული იყო საბავშვო ბაღი, სახელოსნო და საწყობები.

1980-იანი წლების ბოლოს მიტროპოლიტ ვლადიმირ საბოდანის მეთაურობით შეიქმნა საინიციატივო ჯგუფი, რომლის მიზანიც იყო დაებრუნებინათ რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიისათვის სიწმინდეები.

მონასტრის აღდგენა მოხდა მხოლოდ სსრკ-ის დაშლის შემდეგ. დონის როსტოვის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის მონასტერი აღდგა წმინდა სინოდის 1991 წლის 30 აგვისტოს გადაწყვეტილებით.

1995 წელს აღადგინეს მონასტრის ეკლესია. 2002 წელს როსტოველმა მხატვრებმა მოხატეს კედლები და განაახლეს ქვედა ეკლესიის კანკელი. ამჟამად მონასტერში ცხოვრობს 35 მონაზონი. მონასტრის ტერიტორიაზე იმართება ექსკურსიები.

გალერეა
ჯაიათუ-ყაენი

ჯაიათუ თუღ თემურ-ყაენი იგივე იმპერატორი ვენძონგი (დ. 16 თებერვალი, 1304 — გ. 2 სექტემბერი, 1332) — იუანის დინასტიის მე-8 იმპერატორი 1328–1332 წლებში, მონღოლთა ნომინალური ყაენი, ქულუგ-ყაენის ვაჟი, ყუბილაის შთამომავალი.

ჯაიათუმ ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო მისი ნათესავის, რაგიბაღ-ყაენის გადაყენების შედეგად. 1328 წელს რამდენიმეჯერ დაამარცხა რეგენტ დავლათ-შაჰის არმია და ქალაქი შანდუ აიღო, რის შემდეგაც რაგიბაღ-ყაენი დაატყვევა და სიკვდილით დასაჯა.

მისმა მმართველობამ 4 წლამდეც ვერ გასტანა. 1329 წელს დროებით გადააყენა მისმა უფროსმა ძმამ, ხუთუღთუ-ყაენმა, თუმცა 6 თვეში ჯაიათუმ დაამხო ის და დაიბრუნა ტახტი. ჯაიათუს მმართველობის პერიოდში ჩინეთში დაიწყო კულტურის პროგრესი. ჯაიათუ-ყაენს უყვარდა ხელოვნება და პირადად იყო პოეტების, მხატვრებისა და სწავლულების მფარველი.

1332 წელს 28 წლის ჯაიათუ გარდაიცვალა. ის შეცვალა მისმა ძმისშვილმა, მცირეწლოვანმა რინჩინბალ-ყაენმა.
ატამან ეფრემოვების სასახლე

ატამან ეფრემოვების სასახლე — საუკუნის სამოქალაქო არქიტექტურის ძეგლი. მდებარეობს სტანიცა სტაროჩერკასკში. სასახლე აგებულია 1761წელს ეფრემოვების მამულში და ემსახურებოდა ატამან ეფრემოვებს.

აღწერა
ატამანების სასახლის ფასადი აგებულია კლასიციზმის სტილში. მისი არქიტექტურა ჰგავს მოსკოვისა და სანქტ-პეტერბურგის თავდაზნაურობის სასახლეთა არქიტექტურას. ცენტრალური რიზალიტის სამკუთხა ფრონტონი უჭირავს ოთხ ერთცალიან და ორ წყვილიან ნახევრადკოლონებს.

სწორკუთხა სანდრიკები გარს აკრავს მეორე სართულის ფანჯრებს, ხოლო პირველი სართულისა ხახვისებური ფორმისაა. სასახლის კედლების გადამუშავებისას ყურადღება გაუმახვილებიათ ფართო, მასშტაბურ ფანჯრებზე. პირველი სართულის ფანჯრები მცირე ზომისაა, ხოლო მეორე სართულისა - ფართო, ნათელი და შენობას აძლევს სასახლის შეხედულებას. ატამან ეფრემოვების სასახლე ააშენეს კარის ეკლესიასთან ერთად.

მრავალრიცხოვანმა რეკონსტრუქციებმა, განსაკუთრებით 1848 წლის ხანძრის შემდეგ, მნიშვნელოვნად შეცვალა სასახლის თავდაპირველი სახე. მისი პირველი სახე შემონახულია ჩერკასკის პანორამაზე, რომელიც 1803 წელს არქიტექტორმა ნ. ლვოვმა შექმნა.

ისტორია
ეფრემოვების კაზაკური თავადური გვარი იყო თავისი დროის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი და მდიდარი გვარი დონის მიწაზე. მისი დამაარსებელია მოსკოველი ვაჭრის შვილი ეფრემ პეტროვი, რომელიც 1670 წელს გადავიდა ჩერკასკში (ამჟამად სტაროჩერკასკი), სადაც წარმატებით დაკავდა სავაჭრო საქმიანობით. 1756-1761 წლებში მათ საკუთარ მამულში აღმართეს კარის ეკლესია დონის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე.

1831 წლის 27 დეკემბერს ეფრემოვების ქვრივებმა ევდოკია იოაკიმეს ასულმა, იულიანა ალექსსის ასულმა და მისმა შვილმა ესაულმა ნიკოლაი სტეფანეს ძემ, თხოვნა გაუგზავნეს დონის მთავარეპისკოპოსს ათანასეს, რათა მშობლიურ მამულში აეშენებინათ სტაროჩერკასკის დედათა მონასტერი. მთავარი და ერთადერთი მოტივი, რამაც აიძულა ეფრემოვების ოჯახის წარმომადგენლები ამ ნაბიჯის გადადგმაში, იყო რწმენა და საკუთარი გარდაცვლილების ხსოვნა. იმპერატორმა ნიკოლოზ -მა ბრძანება „ნოვოჩერკასკის ეპარქიაში სტანიცა სტაროჩერკასკში ეფრემოვების დედათა მონასტერის დაფუძნების შესახებ“ გამოსცა 1837 წლის 25 იანვარს.

ექსპოზიცია
ატამან ეფრემოვების სასახლე სტაროჩერკასკის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალის ერთ-ერთი მთავარი ობიექტია. ეფრემოვების სასახლის დარბაზები გამოიყენება საგამოფენოდ, რომლებიც მოგვითხრობენ ჩერკასკისა და დონის კაზაკობის ისტორიული წარსულის შესახებ. ექსპონატებს შორისაა საუკუნის მარმარილოს მზის საათი, რომელიც კონსტანტინოპოლიდან ჩამოიტანეს კაზაკებმა. 2014 წელს, რეკონსტრუქციის შემდეგ დამთვალიერებლებისათვის გაიხსნა მეორე სართულიც, სადაც განათავსეს გამოფენები, რომლებიც ეძღვნება კაზაკებისა და ეფრემოვების ოჯახის კულტურასა და ისტორიას. 2015 წელს როსტოვის ოლქის ქონების მართვის სამინისტრომ გადაწყვიტა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას გადასცეს ატამანთა სასახლე, მაგრამ საოლქო სასამართლომ გადაცემის განზრახვა არაკანონიერად გამოაცხადა და სამუზეუმო კომპლექსი საერო მიზნებისთვის სარგებლობაში დატოვა.
სან-მილან-დე-სუსო

სან-მილან-დე-სუსო (; წმინდა ემილიანეს ზემო მონასტერი) — მონასტერი ჩრდილოეთ ესპანეთში. მდებარეობს მდინარე კარდენას მარჯვენა სანაპიროზე, სან-მილან-დე-ლა-კოგოლიას მუნიციპალიტეტში, ლა-რიოხას პროვინციაში. მონასტერი დაარსებულია საუკუნის შუა რიცხვებში წმინდა ემილიან კუკულატის საცხოვრებელ ადგილზე. მონასტრის მშენებლობა მიმდინარეობდა საუკუნემდე. შენობა აგებულია ქვიშაქვით. აერთიანებს რომანულ და მოსარაბიულ სტილებს.

მონასტრის ბიბლიოთეკაში დაცულია გრაგნილების არქივი. საუკუნეში აქ შეიქმნა ესპანურენოვანი ერთ-ერთი პირველი ძეგლი - ემილიანური გლოსები. 1977 წლის ნოემბერში სან-მილან-დე-სუსოში აღინიშნა ესპანური ენის 1000 წლის იუბილე.

დასახელება ძველკასტილიურ დიალექტზე აღნიშნავს - "წმინდა ემილიანეს ზემო მონასტერს". ასევე არსებობს წმინდა ემილიანეს ქვემო მონასტერიც - სან-მილან-დე-იუსო, რომელიც შედარებით გვინაა დაარსებული. ორივე მონასტერი 1997 წელს აღიარებულ იქნა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებად. ორივე მონასტერი წარმოადგენს პილიგრიმულ ადგილებს. მონასტრის ეკლესიაში მდებარეობს წმინდა ემილიანეს აკლდამა. საუკუნეში იქ დაკრძალეს ბერი და პოეტი გონსალო დე ბერსეო.
ხსოვნის კედელი (ბატაისკი)

ხსოვნის კედელი — მემორიალური კომპლექსი ქალაქ ბატაისკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.

ისტორია
თანამედროვე მემორიალური კომპლექსი ხსოვნის კედელი ქალაქ ბატაისკში, გაიხსნა 2006 წლის 9 მაისს. მემორიალი მდებარეობს ვ. ლენინის სახელობის პარკში. მემორიალი შეიქმნა იმ მოქალაქეების პატივსაცემად, ომლებიც სხვადასხვა დროსდაიღუპნენსამხედრო და ინტერნაციონალური მოვალეობის შესრულებისას.

 საუკუნის 50-იან წლებში ქალაქში, კინოთეატრთან ახლოს მდებარეობდა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ბატაისკის გათავისუფლებისათვის დაღუპული ჯარისკაცების საძმო სასაფლაო, სადაც დასაფლავებული იყო ამ ომში დაღუპული 996 ჯარისკაცი. 1958 წელს სასაფლაოსთან დადგეს ძეგლი, რომელიც დღემდე არაა შემორჩენილი. ძეგლი შედგებოდა ორი ჯარისკაცის ფიგურისაგან, რომელიც მთელი ტანით იყო გამოსახული. ერთ-ერთ მეომარს მარჯვენა ხელში ავტომატი ეჭირა, იგი მარცხენა ხელით დაყრდნობილი იყო მეორე ჯარისკაცის მხარზე, რომელიც იყო დაჩოქილი. თაბაშირის ეს ძეგლი ორ მეტრზე მაღალი იყო.

1967 წელს სასაფლაოსთან დადგეს ძეგლი, რომელიც ეძღვნებოდა სამოქალაქო ომის (1918-1925 წწ.) გმირებს. მეტალის დაფაზე ამოკვეთილი იყო ომში დაღუპული წითელარმიელი ჯარისკაცების სახელები. ამ ძეგლზე გამოსახული იყო ჯარისკაცი ხელში შაშხანით. ძეგლის სიმაღლე იყო დაახლოებით 3,5 მეტრი.

1970-იან წლებში ბატაისკში ქალაქის სხვადასხვა საფლავებიდან გადმოასვენეს დაღუპული მეომრების ნაშთები. 1975 წელს აქ დადგეს მემორიალი სახელად „ხსოვნის კედელი“. ბეტონის ნახევარწრიულ ბეტონის ფილებზე დაკიდეს მემორიალური დაფები, რომელზეც დააწერეს სხვადასხვა დროს ქალაქის გათავისუფლებისათვის დაღუპულ ჯარისკაცების სახელი და გვარები.

1975 წლიდან მემორიალთან მუდმივად იდგა ბატაისკის სკოლის მოსწავლეთა საპატიო ყარაული. გარდაქმნის პერიოდში დავიწყებული ტრადიცია აღადგინეს 2005 წელს. 1975 წელს მემორიალთან აანთეს მუდმივი ცეცხლი.

2005 წელს მემორიალთან შეიქმნა დიდების ხეივანი, სადაც დააყენეს საბჭოთა კავშირის გმირების ი. ლუპირევის, ა. კოტოვას, ვ. ბოგდანენკოს, გ. ინოზემცევის, ნ. ლეონოვას, პ. პოლოვინკოს და რუსეთის გმირების ვ. პერშიკოვას და ვ. გრეჩანიკას ბიუსტები. ნახევარწრიული კედლის წინ დგას სკულპტურა, რომელზეც გამოსახულია ომის ვეტერანი ჯოხით და მის მახლობლად ფეხზე მდგომი ბიჭი, რომელსაც ხელში ვეტერანის სამხედრო ქუდი უჭირავს.

ხსოვნის კედლის მემორიალის ავტორია, მოქანდაკე, რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული მხატვარი (2004 წ.) ანატოლი სკნარინი. დღეისათვის მემორიალი მოიცავს ძმათა სასაფლაოს მუდმივი ცეცხლით, დიდების ხეივანს და ხსოვნის კედელს. მემორიალთან საზეიმო დღეებში იმართება მოქალაქეთა მიტინგი, ძმათა სასაფლაოს კი ამკობენ ყვავილებით.
იოანე რუსის ძეგლი

იოანე რუსის ძეგლი — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანის იოანე რუსის ძეგლი ქალაქ ბატაისკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი დამზადებულია ბრინჯაოსაგან. მისი ოფიციალური გახსნა გაიმართა 2012 წლის 15 ოქტომბერს.

ისტორია
2012 წლის 15 ოქტომბერს ავიაგოროდოკის სკვერის ტერიტორიაზე შედგა ძეგლის საზეიმო გახსნა, რომელიც დადგეს რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანის იოანე რუსის (1690-1730 წწ.) პატივისცემის ნიშნად. მთელს მსოფლიოში მისი მსგავსი ქანდაკება სულ სამია და ერთ-ერთი მათგანი რუსეთის ტერიტორიაზე მდებარეობს. მართლმადიდებელი ეკლესია წმინდა აღმსარებელი იოანე რუსის ხსენების დღეს აღნიშნავს 9 ივნისს (ძვ. წ. 27 მაისი). წმინდანის წმინდა ნაწილები დაკრძალულია საბერძნეთში და მას წლის განმავლობაში ათასობით ადამიანი ნახულობს.

წმინდანის ძეგლი დამზადებული ბრინჯაოსაგან. იგი დგას მაღალ, ორმეტრიან კვარცხლბეკზე. ძეგლის საერთო სიმაღლეა დაახლოებით 6 მეტრი. კვარცხლბეკის მოსაპირკეთებლად გამოყენებულია გრანიტი.

იოანე რუსის ძეგლი ორი ავტორის თანაავტორობითა შექმნილი. მოქანდაკეები, რომლებიც მუშაობდნენ ძეგლის შექმნაზე, არიან სერგეი ოლეშნია და ანდრეი დემენტიევი. ვარაუდობენ, რომ ძეგლის სიახლოვეს უნდა დაიწყონ იოანე რუსის სახელობის ტაძრის მშენებლობა. ძეგლისათვის ადგილი შემთხვევით არ შეურჩევიათ, ადგილი სადაც ძეგლი დადგეს - ავიაგარადოკი, არის ბატაისკის რაიონი, რომელიც ისტორიულად დაკავშირებულია სამხედრო სამსახურთან, ხოლო იოანე რუსი, რომელიც გარდაიცვალა 40 წლის ასაკში, თავდაპირველად იყო რუსეთის იმპერატორის პეტრე დიდის არმიის სარდალი.
თაობების ფიცი (ძეგლი)

თაობების ფიცი — მემორიალი ქალაქ ბატაისკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.
ისტორია
მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, 1943 წლის 7 თებერვალს, წითელი არმია შევიდა გერმანელებისაგან ოკუპირებულ ბატაისკში. ღამით გაიმართა ბრძოლა ქალაქის ცენტრში და რკინიგზის სადგურთან. გერმანელები იძულებული იყვნენ დაეტოვებინათ ქალაქი. მათ მიატოვეს საბრძოლო ტექნიკა და ათობით ვაგონი საკვები. სულ მათ სადგურ ბატაისკში დატოვეს 17 ვაგონი. უკან დახევისას გერმანელებმა ააფეთქეს შენობები, საცხოვრებელი სახლები, დახოცეს ადგილობრივი მოსახლეობა.

ხელახალი ბრძოლები გაიმართა კრასნი-სადის მიდამოებში, ქალაქიდან დასავლეთ ნაწილში. შუადღისას წითელმა არმიამ ბატაისკის დასავლეთი რაიონებიც გაათავისუფლა. 159-ე მსროლელთა ბრიგადის ჯარისკაცებმა დიმიტრი კლაჩკომ, სერგეი ჩევარდოვმა და ნიკოლაი დუდენკომ ქალაქის რკინიგზის სადგურის კედელზე წითელი დროშა აღმართეს. ექვსთვიანი ოკუპაციის შემდეგ ქალაქი გათავისუფლდა. გერმანული არმიის გეგმები დონის როსტოვის მიმართულებით ჩაიშალა.

ქალაქის გათავისუფლების დროს მრავალი მშვიდობიანი ადამიანი და ჯარისკაცი დაიღუპა.

1958 წელს ქალაქში ადგილობრივი ხელისუფლების ინიციატივით, კინოთეატრის ახლოს, სადაც ქალაქის გათავისუფლებისათვის დაღუპული ჯარისკაცების საძმო სასაფლაო მდებარეობდა, დადგეს ძეგლი, რომელიც არ შემონახულა ჩვენამდე. ძეგლი შედგებოდა ორი ჯარისკაცის ფიგურისაგან, რომელიც მთელი ტანით იყო გამოსახული. ერთ-ერთ მეომარს მარჯვენა ხელში ავტომატი ეჭირა, იგი მარცხენა ხელით დაყრდნობილი იყო მეორე ჯარისკაცის მხარზე, რომელიც იყო დაჩოქილი. თაბაშირის ეს ძეგლი ორ მეტრზე მაღალი იყო.

1970-იან წლებში ბატაისკში ქალაქის სხვადასხვა საფლავებიდან გადმოასვენეს დაღუპული მეომრების ნაშთები. 1975 წელს აქ დადგეს მემორიალი სახელად „ხსოვნის კედელი“.

მემორიალი „თაობების ფიცი“ ქალაქ ბატაისკში გაიხსნა 1975 წლის 8 მაისს. ძეგლის ავტორები არიან: მოქანდაკე ვ. ბატიაი, არქიტექტორები ი. ზანისი და პ. ონოკოლოვი.

მემორიალის შემადგენლობაში შედის სამი ჯარისკაცის სკულპტურული გამოსახულება, რომელიც სიმბოლურად ასახავს ბატაისკის დამცველთა სამ თაობას. მებრძოლები გამოსახულია სხვადასხვა სიმაღლის ფიგურებით, ყველაზე მაღალს მათ შორის ხელში უჭირავს ავტომატი. მოედანი ნაცრისფერი და შავი გრანიტითაა გაფორმებული. ძეგლის მახლობლად ხუთქიმიანი ვარსკვლავის გულში ანთებულია მარადიული ცეცხლი. ვარსკვლავი დგას შავ, კვადრატულ კვარცხლბეკზე, რომელსაც აქვს წარწერა ამჟამად ქალაქის უმთავრესი ღონისძიებები იმართება მემორიალის მახლობლად.
პეტრესა და თებრონიას ძეგლი (ბატაისკი)

პეტრესა და თებრონიას ძეგლი — სკულპტურული გამოსახულება ქალაქ ბატაისკის ცენტრში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. რუსეთის ტერიტორიაზე რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანების პეტრესა და თებრონიას 10 ძეგლი დგას.

ისტორია
თავად პეტრესა და მისი ცოლის თებრონიას ძეგლის გახსნა გაიმართა 2011 წლის 3 ნოემბერს ქალაქ ბატაისკში. სკულპტურაზე გამოსახულია თავადი პეტრე - მურომსკის თავადის იური ვლადიმირის ძის მეორე შვილი, და მისი ცოლი თებრონია, რომელიც გადმოცემების მიხედვით, რთული პერიოდი განვლო ბედნიერი ოჯახური ცხოვრების გზაზე.

ისინი წმინდანებად არიან შერაცხულნი რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ. ძეგლი აღმართეს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიის მიტროპოლიტის მერკურის ინიციატივითა და როსტოვის ოლქის გუბერნატორის ვასილი გოლუბევის მხარდაჭერით.

ძეგლის დასამზდებლად გამოიყენეს ბრინჯაო. მონუმენტი დგას ქალაქის კულტურის ცენტრის შესასვლელთან. ძეგლის ავტორია სერგეი ისაკოვი. მასზე მუშაობა მიმდინარეობდა ექვსი თვის მანძილზე. ქანდაკების მთლიანი წონა შეადგენს ორ ტონას. სიმაღლე კვარცხლბეკთან ერთად დაახლოებით ოთხი მეტრია. თავადი პეტრე და მისი ცოლი თებრონია ცაში მტრედს უშვებენ, ზემოდან მათ დაჰყურებს ანგელოზი, რომელიც ავტორის ჩანაფიქრით მათი ქორწინების გარანტია.

პირველი ლოცვა ძეგლთან 2015 წელს გაიმართა, მას ესწრებოდა 100-ზე მეტი მორწმუნე ადამიანი, რომლებმაც ოჯახის მფარველობა შესთხოვეს წმინდანებს.
ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ძეგლი (ბატაისკი)

ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ძეგლი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ძეგლი ქალაქ ბატაისკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი დამზადებულია ბრინჯაოსაგან. მისი ოფიციალური გახსნა გაიმართა 2008 წელს. ძეგლის ავტორია სერგეი ისაკოვი.

ისტორია
2008 წლის 26 სექტემბერს როსტოვის ოლქის ქალაქ ბატაისკში გაიმართა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ძეგლის გახსნა. წმინდანი დაიბადა დაახლოებით 280 წელს ქრისტიანის ოჯახში, მის მშობლებს ერქვათ თეოფანე და ნონა. მისი ოჯახი ცხოვრობდა მცირე აზიის ნახევარკუნძულის სამხრეთით მდებარე ქალაქ პატარიში (თანამედროვე თურქეთი). ნიკოლოზი ცნობილი გახდა თავისი კეთილი საქმეებით და სასწაულებით.

ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ძეგლი დგას ქალაქის მოედანზე, იგი ავსებს ქალაქის არქიტექტუტულ-კულპტურულ ანსამბლს. ძეგლის დასამზადებლად გამოყენებულია ბრინჯაო. ძეგლს ამზადებდნენ მოსკოვის სახელოსნოში. ძეგლის სიმაღლეა 3 მეტრი, ხოლო მასა - სამი ტონა.

ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ძეგლი გვხვდება ასევე რუსეთის სხვა ქალაქებში: ომსკი, მაიკოპი, ტამბოვი, სერგიევ-პოსადი, ეისკი, ასევე ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგში და კურილიის კუნძულებზე.

ძეგლი გაიხსნა ქალაქ ბატაისკის დღის აღსანიშნავი ღონისძიებების ფარგლებში.

გახსნა გაიმართა ქალაქის კულტურის სახლის წინ. წამოაყენეს წინადადება მიმდებარე მოედნისათვის ეწოდებინათ წმინდანის სახელი. ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ძეგლის გახსნა მოხდა მისი სახელობის ტაძრის გასნის წინ.
ანა ბრნაბიჩი

ანა ბრნაბიჩი (; დ. 28 სექტემბერი, 1975, ბელგრადი, ისფრ) — სერბი პოლიტიკოსი, სერბეთის პრემიერ-მინისტრი 2017 წლის 29 ივნისიდან. 2016-2017 წლებში ალექსანდრ ვუჩიჩის მთავრობაში იყო სერბეთის სახელმწიფო და ადგილობრივი თვითმმართველობის მინისტრი.

ბიოგრაფია
1994 წელს დაასრულა ბელგრადის № 5 საშუალო სკოლა. უმაღლესი განათლება მიიღო საზღვარგარეთ. 1998 წლამდე სწავლობდა ბიზნესის მართვას აშშ-ში მიჩიგანის შტატში, ნორტვუდის უნივერსიტეტში, სადაც დაიცვა ბიზნესის ადმინისტრირების ბაკალავრის ხარისხი. მოგვიანებით სწავლობდა დიდი ბრიტანეთის ჰალის უნივერსიტეტში, სადაც მიიღო ბიზნესის ადმინისტრირების მაგისტრის ხარისხი.

2001 წელს დაბრუნდა სერბეთში, სადაც მუშაობა დაიწყო ევროკავშირის მიერ ინიციირებულ სერბეთის აგრარული განვითარების პროექტში. შემდეგ კი გადავიდა კონსალტინგის სფეროში. 2002-2011 წლებში აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოში მუშაობდა. 2011 წლიდან მუშაობს ამერიულ კომპანია -ში, ხოლო 2013 წლიდან ამ კომპანიის დირექტორია. 2006 წელს მონაწილეობდა ადგილობრივი ეკონომიკური განვითარების ეროვნული ალიანსის შექმნაში. 2013 წლიდან ამ კომპანიის ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო 2016 წლიდან პრეზიდენტია.

2007 წელს ანა ბრნაბიჩი გახდა სერბეთის მთავრობის საკოორდინაციო ორგანოს დირექტორის მრჩეველი, მას ევალებოდა პრეშევოს, ბუიანოვაცის და მედვეჯის თემების საკითხებში კონსულტირება. ეს ის თემებია სადაც 1999-2001 წლებში მიმდინარეობდა ეთნიკურ ნიადაგზე დაფუძნებული ე. წ. პრეშევოს ხეობის კონფლიქტი. 2016 წლის 11 აგვისტოს პრემიერ-მინისტრმა ალექსანდრ ვუჩიჩმა დანიშნა სახელმწიფო და ადგილობრივი თვითმმართველობის მინისტრად.

2017 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ, რომლის დროსაც მხარს უჭერდა ალექსანდრ ვუჩიჩს, მისგან მიიღო შეთავაზება სერბეთის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე. 2017 წლის 15 ივნისს პრეზიდენტმა ვუჩიჩმა წარადგინა პრემიერის თანამდებობაზე, ხოლო 29 ივნისს პარლამენტმა დაამტკიცა 157-ი ხმით 55-ის წინააღმდეგ.

ანა ბრნაბიჩი არასოდეს ყოფილა რომელიმე პარტიის წევრი. თავისუფლად ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს.
პანტელეიმონ მკურნალის ძეგლი (ბატაისკი)

პანტელეიმონ მკურნალის ძეგლი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანის პანტელეიმონ მკურნალის ძეგლი ქალაქ ბატაისკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი დამზადებულია ბრინჯაოსაგან. მისი ოფიციალური გახსნა გაიმართა 2013 წელს, წმინდანის ხსენების დღეს 9 აგვისტოს. ძეგლის ავტორია სერგეი ისაკოვი.

ისტორია
ქალაქ ბატაისკის ახალ მიკრორაიონში „სამხრეთის სანაპირო“ ლენინგრადისა და მეთევზეთა ქუჩის გადაკვეთზე 2013 წლის 9 აგვისტოს გაიხსნა მართლმადიდებელთა წმინდანის პანტელეიმონ მკურნალის ძეგლი, რომლის დასამზადებლადაც გამოიყენეს ბრინჯაო. ცნობილია, რომ წმინდა პანტელეიმონი ცხოვრობდა ახ. წ. - საუკუნეების მიჯნაზე ბითინიის ქალაქ ნიკომედიაში. იგი კურნავდა ავადმყოფებს და გლახაკებს. ითვლება ექიმებისა და მკურნალების მფარველად.

ქანდაკების ავტორი არის ბატაისკის მკვიდრი სერგეი ისაკოვი, რომელიც არის რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული მხატვარი. კვარცხლბეკკის სიმაღლეა ორი მეტრი, ხოლო თავად ძეგლი სამი მეტრის სიმაღლისაა, საერთო ჯამში ქანდაკება 5 მეტრის სიმაღლისაა. კომპოზიციის ცენტრალური ფიგურაა წმინდა პანტელეიმონ მკურნალი, რომელსაც გარს აკრავს ოთხი ანგელოზი. იგეგმება, რომ ძეგლის მახლობლად ააგონ ტაძარი, რომელიც ეკურთხება წმინდა პანტელეიმონ მკურნალის სახელზე. საკულტო ნაგებობის პროექტი უკვე დამუშავების პროცესშია.

ძეგლის დადგმა აკურთხა როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიის ხელმძღვანელმა, მიტროპოლიტმა მერკურმა. წმინდა პანტელეიმონ მკურნალის ძეგლის საზეიმო გახსნას ესწრებოდა როსტოვის ოლქის კულტურის მინისტრი ანატოლი ალექსანდრეს ძე რეზვანოვი, ქალაქ ბატაისკის მერი ვალერი ვასილის ძე პუტილინი, ძეგლის ავტორი, მოქანდაკე სერგეი მიხეილის ძე ისაკოვი და ადგილობრივი მოსახლეობა. ძეგლის გახსნის შემდეგ აღევლინა ლოცვა.
კრელერ-მიულერის მუზეუმი

კრელერ-მიულერის მუზეუმი — სახელმწიფო ხელოვნების მუზეუმი და სკულპტურის ბაღი, მდებარეობს ჰოგე-ველიუვეს ეროვნული პარკში, ოტერლოს ნაციონალურ ბაღში, ნიდერლანდებში. მუზეუმი დააარსა ხელოვნების კოლექციონერმა ჰელენ კრელერ-მიულერმა, ის 1938 წელს ოფიციალურად გაიხსნა. მუზეუმში წარმოდგენილია ვინსენტ ვა გოგის ნამუშევრების კოლექცია რომელიც რაოდენობით მეორეზეა მოფლიოში ვან გოგის მუზეუმის შემდეგ. მუზეუმმა 2015 წელს 380,000 ვიზიტორი მიიღო.

ისტორია
კრელერ-მიუერის მუზეუმი დაარსდა ჰელენ კრელერ-მიულერის მიერ, ხარბი ხელოვნების კოლექციონერი, რომელიც ჰენკ ბრემერმაა დაარიგა, სწორედ ის იყო ერთ-ერთი პირველი, რომელმაც ვან გოგის გენია შეამჩნია და მისი ნამუშევრების შეგგროვება დაიწყო. 1935 წელს კი მან მთელი საკუტრი კოკექცია ნიდერლანდების სახელმწიფოს გადასცა. 1938 წელს გაიხსნა მუზეუმი რომლის არქიტექტორიც ჰენრი ვან დე ველდე იყო. სკულპტურული ბღი აიგო 1961 წელს რომელიც ახალ საგამოფენო სივრცე გახდა, ბაღის დიზაინერია ვიმ ქუისტი. კოლექვია შეიცავს ოგიუსტ როდინი, ჰენრი მურის, ჟან დუბუფეტის, მარკ დი სუვეროს, ლუციო ფონტანას, კლას ოლდენბურგის, ფრიც ვოტრუბას, ჟო ვან ლიშოტისა და მრავალი სხვა ხელოვანის ნამუშევარს.

გამორჩეული ნამუშევრები
ბატაისკის ღვთისმშობლის კვართის ტაძარი

ბატაისკის ღვთისმშობლის კვართის ტაძარი — მართლმადიდებლური ეკლესია ქალაქ ბატაისკში მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას.

ისტორია
ბატაისკის ღვთისმშობლის კვართის ტაძრის შესახებ პირველი ცნობები მოგვეპოვება თავად გრიგორ პოტიომკინის ჩანაწერებში. იგი წერს:

მცირერიცხოვან წერილობით წყაროებზე დაყრდნობით, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ საუკუნის დასაწყისში ეკლესია მდებარეობდა იმ ადგილზე სადაც დღეს მდებარეობს № 10 ლიცეუმი. მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე ეკლესია დაანგრიეს და მის ადგილზე დაიწყეს სკოლის მშენებლობა. ომის დასრულების შემდეგ ღვთისმშობლის სახელობის სამლოცველო სახლი გაიხსნა ოსტროვსკის ქუჩის ნომერ 31-ში, ეკლესიისთვის შეუსაბამო შენობაში. 1968 წელს სამლოცველო სახლს ცეცხლი წაუკიდეს და მთლიანად დაიწვა.

დამწვარი სამლოცველო სახლის ადგილზე ახალი ეკლესიის აგება ვერ მოხერხდა. ეკლესიის მშენებლობისთვის სხვა ადგილზე გამოიყო მიწა. ახალი ტაძრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1970-1973 წწ. შემდეგ კი მიმდინარეობდა სამუშაოები მისი კეთილმოწყობისათვის.

1994 წელს ააშენეს სამრეკლო. 1998 წლის სექტემბერში დააყენეს ცენტრალური გუმბათი და დაადგეს ჯვარი.

მშენებლობა და ტაძრის კეთილმოწყობა გრძელდებოდა მორწმუნე ადამიანების შემოწირულობებით. ამჟამად ეკლესია დაკავებულია საქვემოქმედო საქმიანობით, 30 მოსწავლეს ასწავლიან საკვირაო სკოლაში. ეკლესია ასევე აქტიურად მონაწილეობს ქალაქის საქმეებშიც.
ბატაისკის ცენტრალური ბიბლიოთეკა

ბატაისკის ცენტრალური ბიბლიოთეკა — ცენტრალური ბიბლიოთეკა როსტოვის ოლქის ქალაქ ბატაისკში.

მისამართი: 346880, როსტოვის ოლქი, ქალაქი ბატაისკი, კიროვის ქუჩა № 32/1.

ისტორია
ბატაისკის ბიბლიოთეკის ისტორია სათავეს შორეულ წარსულში იღებს. 1898 წელს სოფელ ბატაისკში მუშაობდა სამკითხველო, ხოლო რევოლუციის შემდეგ კი ორი სამკითხველო ოთახი.

პირველი რაიონული ბიბლიოთეკა კი გაიხსნა 1930 წლის 1 ივლისს. ამ პერიოდისათვის წიგნადი ფონდი შეადგენდა 5000 ეგზემპლარს. ბიბლიოთეკა საკმაოდ დიდი პოპულარობით სარგებლობდა ქალაქის მოსახლეობას შორის. ბიბლიოთეკაში ტარდებოდა წიგნების განხილვა, საუბარი მკითხველებთან, გააფორმეს წიგნების საგამოფენო კუთხეები.

1938 წელს ბატაისკს მიენიჭა ქალაქის სტატუსი და შესაბამისად ბიბლიოთეკაც გახდა საქალაქო. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ბიბლიოთეკა სერიოზულად დაზიანდა. ბატაისკის გათავისუფლების შემდეგ 1943 წელს ქალაქის მაცხოვრებლებმა ბიბლიოთეკა კვლავ აღადგინეს. მათ ბიბლიოთეკაში მიჰქონდათ საკუთარი წიგნები. 1945 წლიდან ბიბლიოთეკაში მუშაობდა სამი თანამშრომელი.

მწერალ მაქსიმ გორკის სახელი მიენიჭა 1958 წელს, 1960 წლიდან კი იგი გახდა ცენტრალური საქალაქო ბიბლიოთეკა.

1980 წლიდან მას დაექვემდებარა ქალაქის ყველა ბიბლიოთეკა. ჩამოყალიბდა ბატაისკის ცენტრალიზებული საბიბლიოთეკო სისტემა. 1986 წელს ბიბლიოთეკისათვის ააგეს ახალი შენობა კიროვის ქუჩა ნომერ 32-ში. ამჟამად ბიბლიოთეკა ქალაქში უმსხვილესი ბიბლიოთეკაა, მასში დაცულია 92 000 წიგნი, პერიოდული გამოცემა, აუდიო და ვიდეო კასეტები და სხვ.

ცენტრალური ბიბლიოთეკა წარმოადგენს ქალაქის საინფორმაციო, კულტურულ და დასვენების ცენტრს. ბიბლიოთეკის მკითხველთა რაოდენობა შეადგენს 35 537 კაცს. წელიწადში გასცემენ 687 650 წიგნს.