iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დავით თაქთაქიშვილი (საფეხბურთო მწვრთნელი)

დავით თაქთაქიშვილი (დ. 29 ოქტომბერი, 1994, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა მეკარის პოზიციაზე. იცავდა საქართველოს ფუტსალის უმაღლესი ლიგის მონაწილე საფეხბურთო კლუბ თბილისის „გრანდის“ ღირსებას.

სამწვრთნელო საქმიანობის დაწყების შემდეგ სხვადასხვა დროს მუშაობდა „სასკო“ თბილისის მთავარი მწვრთნელის ასისტენტად, „მარკ სტარზის“, ახმეტის „ბახტრიონისა“ და საფეხბურთო კლუბ „თბილისის“ მთავარ მწვრთნელად. 2018–2021 წლებში იყო საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის რეგიონული ლიგის მონაწილე საფეხბურთო კლუბ სოხუმის „დინამოს“ მთავარი მწვრთნელი. 2021 წლის 14 იანვრიდან აპრილის მეორე ნახევრამდე ამავე კლუბის გენერალური დირექტორის თანამდებობას იკავებდა. 2021 წლის აპრილის ბოლოდან კვლავ სოხუმის „დინამოს“ მთავარი მწვრთნელია.

ბიოგრაფია
დავით თაქთაქიშვილმა სამწვრთნელო საქმიანობა 2014 წელს „სასკო“ თბილისის მთავარი მწვრთნელის ასისტენტად დაიწყო. იმავე წლის დეკემბრიდან „მარკ სტარზის“ მთავარი მწვრთნელი ხდება. მისი ხელმძღვანელობით გუნდი რამაზ შენგელიას სახელობის თასის ფინალში გადის. 2015 წლის გაზაფხულიდან ახმეტის „ბახტრიონში“ აგრძელებს მუშაობას. 2016 წლიდან საფეხბურთო კლუბ „თბილისის“ მთავარი მწვრთნელია. 2016–2018 წლებში „მარკ სტარზის“ სპორტულ დირექტორად მუშაობს.

2017 წელს მის მიერ მომზადებულმა მზრუნველობამოკლებული, სოციალურად დაუცველი და დევნილი ბავშვებისგან დაკომპლექტებულმა საქართველოს ბავშვთა საფეხბურთო ნაკრებმა მოსკოვის საერთაშორისო ფესტივალზე მიიღო მონაწილეობა, სადაც მე-4 ადგილი დაიკავა. დავით თაქთაქიშვილის გაწვრთნილმა საქართველოს ბავშვთა ნაკრებმა ჩემპიონატი ისე ჩაატარა, რომ გოლი არ გაუშვია. ქართველმა ბავშვებმა ჯგუფურ ეტაპზე ერთი შეხვედრა ფრედ (0–0) დაასრულეს, ხოლო ორ შეხვედრაში ერთნაირი ანგარიშით (1–0) გაიმარჯვეს — მათ შორის, ალეკო ანანიძის გოლით ბრაზილიის ბავშვთა ნაკრებთან. ნახევარფინალურ ჯგუფში ლატვიის ბავშვთა ნაკრებს მოუგეს (3–0) და მხოლოდ პენალტების სერიაში დათმეს შეხვედრა მასპინძელ რუსეთის ბავშვთა ნაკრებთან (1–2). საბოლოოდ, გუნდი მე-4 ადგილზე გავიდა. ტურნირის საუკეთესო მეკარე საბა საბიაშვილი გახდა, ხოლო საუკეთესო მცველი — ალეკო ანანიძე.

2018 წლიდან „დინამო“ სოხუმის მთავარ მწვრთნელად ინიშნება. კლუბსა და მწვრთნელს შორის კონტრაქტი 2020 წლის 31 დეკემბრამდე გაფორმდა.

დავით თაქთაქიშვილის ხელმძღვანელობით გუნდმა ორი სეზონი ჩაატარა, რომლის განმავლობაში სოხუმის „დინამომ“ 58 ოფიციალური მატჩი გამართა. აქედან 27 შეხვედრაში გაიმარჯვება მოიპოვა, 20 შეხვედრა დათმო, ხოლო 11 მატჩი ფრედ დაასრულა.

2020 წლიდან დავით თაქთაქიშვილი კლუბში გენერალური დირექტორის პოზიციასაც ითავსებს. ამავე წლიდან „დინამო“ სოხუმის ქალთა საფეხბურთო გუნდის მთავარ მწვრთნელად ინიშნება, რომელიც საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის უმაღლეს ლიგაში ასპარეზობს. მის სახელს უკავშირდება, აგრეთვე, კლუბში საფეხბურთო აკადემიის ჩამოყალიბება და საქართველოს ისტორიაში პირველი ქალთა საფეხბურთო აკადემიის შექმნა.

მიღწევები
მარკ სტარზი
რამაზ შენგელიას სახელობის თასი: ფინალისტი (2015)
დინამო სოხუმი
საქართველოს ქალთა ლიგა 2: ვიცე-ჩემპიონი (2022)
ქალთა ზამთრის თასი: ფინალისტი (2023)
აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლების და კულტურის სამინისტროს ჯილდო
აბდელაზიზ ჯერადი

აბდელაზიზ ჯერადი (, დ. 12 თებერვალი, 1954, ხენშელა, ალჟირი) — ალჟირელი პოლიტიკოსი. ალჟირის პრემიერ-მინისტრი 2019 წლის 28 დეკემბრიდან.

აბდელაზიზ ჯერადი დაიბადა 1954 წლის 12 თებერვალს ალჟირის ქალაქ ხენშელაში. საშუალო სკოლა დაამთავრა ალჟირში ხოლო სწავლა გააგრძელა პარიზის ნანტერის უნივერსიტეტში. იგი ასევე მუშაობდა ალჟირის უნივერსიტეტის პოლიტიკური მეცნიერებების ფაკულტეტის პროფესორად და გამოქვეყნებული აქვს რამდენიმე წიგნი. 2019 წლის 28 დეკემბერს დანიშნეს პრემიერ-მინისტრად და პრეზიდენტმა დაავალა ახალი მთავრობის ფორმირება.
სამეფო წყალი

სამეფო წყალი — აზოტმჟავასა და ქლორწყალბადმჟავას ნარევი, მოლური თანაფარდობით შესაბამისად 1:3-თან. არის მოყვითლო-ფორთოხლისფერი (ზოგჯერ წითელი) მბოლავი სითხე. სახელი ეწოდა ალქიმიკოსების მიერ, რადგან მასში იხსნებიან კეთილშობილი ლითონები, როგორებიცაა ოქრო და პლატინა, მაგრამ არა ყველა ლითონი. მისი საშუალებით შესაძლებელია უმაღლესი ხარისხის ოქროს (99,999% სისუფთავით) მიღება.

მიღება და დაშლა
კონცენტრირებული ქლორწყალბადმჟავას და კონცენტრირებულ აზოტმჟავას შერევისთანავე იწყება ქიმიური რეაქციები. შედეგად კი წარმოიქმნება არასტაბილური პროდუქტები, ნიტროზილის ქლორიდი და ქლორის აირი. ამ არასტაბილური პროდუქტების ხსნარიდან გამოდევნის შედეგად, სამეფო წყალი კარგავს თავის თვისებებს.

3 (ხს) + 3 (ხს) → (აირ) + 2 (აირ) + 2 2 (თხ)

შემდგომში ნიტროზილის ქლორიდი იშლება აზოტის მონოქსიდისა და ქლორის გამოყოფით. ვინაიდან რეაქცია არ არის შექცევადი ტიპის, ამიტომაც ნიტროზილქლორიდისა და ქლორის გარდა, ხსნარი შეიცავს აზოტის ოქსიდსაც.

2 (აირ) → 2 (აირ) + 2 (აირ)

იმის გამო, რომ აზოტოვანი ოქსიდი ურთიერთქმედებს ატმოსფეროს ჟანგბადთან, ხსნარი ასევე შეიცავს აზოტის დიოქსიდს (2).

2 (აირ) + 2 (აირ) → 2 2 (აირ)

ქიმია
ოქროს გახსნა
სამეფო წყალში იხსნება ოქრო, თუმცა ხსნარის შემადგენელი ვერცერთი მჟავა ვერ გახსნის მას მარტო, რადგან, ამ კომბინაციაში, თითოეული მათგანი ასრულებს სხვადასხვა ფუნქციას. აზოტმჟავა ძლიერი მჟვაა, რომელიც აყალიბებს ოქროს ანიონებს (3+). ქლორწყალბადმჟავა წარმოქმნის ქლორის ანიონებს, რომლებიც ურთიერთქმედებს ოქროს იონებთან და აფორმირებს ოქროს ტერტაქლორიდის ანიონს (4−). რეაქციები მიმდინარეობს შემდეგნაირად:
 + 3  + 4  ⇌ - + 3  + + + 2 
ან
 + + 4  ⇌ - + [] + + + .

თუ სამეფო წყალი მხოლოდ ოქროს შეიცავს, მისგან შეიძლება ოქროს მჟავას მიღება ხსნარის ამოშრობით, ხოლო ოქროს მიღების საჭიროების შემთხვევაში გამოიყენება ისეთი ნივთიერებები როგორებიცაა:გოგირდის დიოქსიდი, ჰიდრაზინი, მჟაუნმჟავა და სხვა. მოყვანილია გოგირდის დიოქსიდის მაგალითი:
2 - (ხს) + 3 (აირ) + 6 (თხ) → 2 (მყ) + 12 + (ხს) + 3 2-(ხს) + 8 - (ხს).
გიორგი გრამატიკოპულო

გიორგი (იური) გრამატიკოპულო (დ. 7 მარტი, 1930, სოხუმი, აფხაზეთის სსრ, საქართველოს სსრ, ამიერკავკასიის სფსრ, სსრ კავშირი — გ. 4 აპრილი, 1992, საქართველო) — ბერძნული წარმოშობის ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. მოგვიანებით ფეხბურთის მწვრთნელი. სხვადასხვა დროს იცავდა სოხუმის „დინამოს“, თბილისის „დინამოს“, თბილისის „სპარტაკის“, ლენინგრადის „დინამოსა“ და კიევის „დინამოს“ ღირსებას. საბჭოთა კავშირის თასის მფლობელი (1954) კიევის „დინამოს“ შემადგენლობაში. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1954).

საფეხბურთო კარიერის დასრულების შემდეგ წლების განმავლობაში მუშაობდა სოხუმის „დინამოს“ მთავარ მწვრთნელად და გუნდის უფროსად. საქართველოს სსრ დამსახურებული მწვრთნელი.

მიღწევები
საკლუბო
დინამო სოხუმი
საქართველოს სსრ ჩემპიონატი
ჩემპიონი: 1947, 1948
საქართველოს სსრ თასი
თასის მფლობელი: 1948
ფინალისტი: 1947
დინამო კიევი
საბჭოთა კავშირის თასი
თასის მფლობელი: 1954
პრიმის ალგორითმი

კომპიუტერულ მეცნიერებაში პრიმის ალგორითმი ეწოდება ხარბ ალგორითმს, რომელიც პოულობს მინიმალურ დამფარავ ხეს წონადი არაორიენტირებული გრაფისთვის. სხვა სიტყვებით, ის ეძებს წიბოებს, რომლებიც ქმნიან ხეს, რომელიც ყველა წვეროს მოიცავს და მისი წიბოების წონების ჯამი რაც შეიძლება მინიმალურია. პრიმის ალგორითმით მინიმალური დამფარავი ხის ფორმირება იწყება ნებისმიერი წვეროდან. ყოველ ბიჯზე ემატება უმცირესი წონის წიბო იმ წიბოებს შორის, რომლებიც წვეროს აერთებენ ხის არაწევრ წვეროებთან.

მოცემული ალგორითმი 1930 წელს შეიმუშავა ჩეხმა მათემატიკოსმა ვოიტეხ იარნიკმა, მოგვიანებით კი თავიდან შეისწავლეს რობერტ პრიმმა 1957 წელს და ედსგერ ვიბე დეიქსტრამ 1959 წელს. ამიტომაც, ალგორითმი ასევე ცნობილია როგორც იარნიკის ალგორითმი, პრიმ-იარნიკის ალგორითმი ან პრიმ-დეიქსტრას ალგორითმი.
თავშეკავების მიკერძოება

თავშეკავების მიკერძოება არის იმპულსური ქცევის კონტროლის უნარის გადაფასების მიდრეკილება. თვითკონტროლის გაზვიადებულმა რწმენამ შეიძლება გაზარდოს ცდუნებებთან „შეხების“ სიხშირე და ასევე გაზარდოს იმპულსურობა. ამიტომ თავშეკავების მიკერძოებას აქვს გავლენა ნარკომანიაზე. მაგალითად, ვიღაც შეიძლება ნარკოტიკებთან ექსპერიმენტირებდეს, იმიტომ რომ სჯერათ შეუძლიათ წინააღმდეგობა გაუწიონ პოტენციურ დამოკიდებულებას. ინდივიდის თვითკონტროლის უუნარობა, ან მათი ცდუნება შეიძლება გამოწვეული იყოს რამდენიმე ვისცერული იმპულსით. ვისცერული იმპულსები შეიძლება იყოს შიმშილი, სექსუალური აღგრძნება და დაღლილობა. ეს იმპულსები ადამიანს აძლევენ ინფორმაციას სხეულის მიმდინარე მდგომარებაზე და ასევე იმაზე თუ რისი გაკეთებაა საჭირო სხეულის საჭიროებების დაკმაყოფილებისთვის.

თანაგანცდის დანაკლისის ეფექტი: თანაგანცდის დანაკლისის ეფექტი გამოიხატება იმაში, რომ ადამიანებს უჭირთ სათანადოდ შეაფასონ თუ რა გავლენა აქვს იმპულსურ მდგომარეობას მათ ქცევაზე. ამ ეფექტის თანახმად, როდესაც ადამიანები არ არიან ემოციური (თუ ზოგადად რომელიმე ვისცერული პროცესის) აღგძნების მდგომარეობაში, მაგალითად არ განიცდიან შიმშილს, ისინი სათანადოდ ვერ აფასებენ, თუ რა გავლენა ექნებათ იმპულსებს მათზე აღგძნებულ მდგომარეობაში. ვისცერული იმპულსების არასათანადო დაფასება შეიძლება გამოწვეული იყოს მეხსიერების შეზღუდული შესაძლებლობებით. რაც გულისხმობს, რომ ინდივიდმა შეიძლება გაიხსენოს იმპულსური მდგომარეობა, მაგრამ არ შეუძლია აღადგინოს იმპულსური მდგომარეობის შეგრძნება.
მარია ლუიზა ფონ ჰესენ-კასელი

მარია ლუიზა ფონ ჰესენ-კასელი (, ; დ. 7 თებერვალი, 1688 — გ. 9 აპრილი, 1765) — ჰესენ-კასელის ლანდგრაფ კარლ -ის ქალიშვილი. ორანის პრინცესა 1709-1711 წლებში როგორც იოჰან ვილემ ფრისოს მეუღლე. პრინცი ვილემ -ის დედა და მისი რეგენტი 1711-1730 წლებში. თავისი შვილიშვილის, პრინცი ვილემ -ის რეგენტი 1759-1765 წლებში.

ბიოგრაფია
მარია ლუიზა დაიბადა 1688 წლის 7 თებერვალს კასელში. იგი იყო ჰესენ-კასელის ლანდგრაფ კარლ -ისა და მისი ცოლის, მარია ამალია კურლანდიელის ქალიშვილი. 1702 წელს მარია ლუიზა დანიშნეს ორანის პრინც იოჰან ვილემ ფრისოზე, რომელზეც 1709 წლის 26 აპრილს დაქორწინდა, რითაც იგი ორანის პრინცესა გახდა.

მათი ქორწინება მეტად ხანმოკლე, თუმცა ნაყოფიერი აღმოჩნდა. 1711 წელს იოჰან ვილემ ფრისო 24 წლის ასაკში მოულოდნელად გარდაიცვალა, რის გამოც ტახტზე მათი მცირეწლოვანი ვაჟი, პრინცი ვილემ ავიდა, რომელსაც რეგენტად მარია ლუიზა დაენიშნა. თავისი რეგენტობის პერიოდშიმან აღადგინა ორანის პრინცების საგვარეულო სასახლეები და ააგო საგვარეულო მავზოლეუმიც. სამეფო სასახლის მიდამოებში დიდებული ბაღები გააშენა, რისთვისაც კასელიდან ჩამოიყვანა მებაღეები.

1730 წელს მისი ვაჟი სრულწლოვანი გახდა და რეგენტობა ჩამოერთვა. 1734 წელს მარია ლუიზამ თავისი ვაჟი დიდი ბრიტანეთის, ირლანდიისა და ჰანოვერის მეფე ჯორჯ -ის უფროს ასულზე, პრინცესა ანაზე დააქორწინა.

ვილემ 1751 წელს გარდაიცვალა, რის გამოც ტახტი მისმა მცირეწლოვანმა ვაჟმა, ვილემ -მ დაიკავა, რომელსაც რეგენტად დედამისი, ანა ბრიტანელი დაენიშნა. 1759 წელს, რძლის გარდაცვალების შემდეგ მარია ლუიზა მეორედ გახდა რეგენტი, თუმცა ამჯერად თავისი შვილიშვილის. მეორე რეგენტობისას იგი ხალხში განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობდა, მაგრამ გენერალურ შტატებთან მემკვიდრეობის თაობაზე მცირე უთანხმოება მაინც ჰქონდა. მარია ლუიზა რეგენტის სტატუსს სიცოცხლის ბოლომდე ფლობდა. იგი გარდაიცვალა 1765 წლის 9 აპრილს, 77 წლის ასაკში.

შვილები
ანა შარლოტა ამალია (1710-1777), ცოლად გაჰყვა ბადენ-დურლახის მთავარ ფრიდრიხს, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
ვილემ (1711-1751), ორანის პრინცი 1711-1751 წლებში. ცოლად შეირთო დიდი ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ -ის ასული ანა, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
კოდმანი II

კოდმანი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მცხეთა-შიომღვიმის გზაზე, მცხეთიდან 1,7 კილომეტრზე. თარიღდება გვიანდელი ანტიკური ხანით.

1979 წელს არქეოლოგიური ძეგლი გათხარა მცხეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, რომელსაც ანდრია აფაქიძე ხელმძღვანელობდა. გაითხარა კრამიტსამარხები და ნამოსახლარი. კრამიტსამარხებში აღმოჩნდა თიხის ჭურჭელი, მძივები, გემიანი ბეჭდები და სხვ. ნამოსახლარი ადრინდელი ფეოდალური ხანისაა, მის შემადგენლობაში შედის ნაგებობის ფრაგმენტი, სამზარეულო კერამიკა და ქვევრები.
ეიფელის ხიდი

ეიფელის ხიდი — ხიდი მდინარე ცემისწყალზე, ბორჯომ-ბაკურიანის ვიწროლიანდაგიან რკინიგზის წაღვერი-ცემის მონაკვეთზე.

ხიდი მიხეილ რომანოვმა საფრანგეთში შეუკვეთა ფრანგ ინჟინერ-კონსტრუქტორსა და ხიდების მშენებელს, პარიზში დადგმული, ცნობილი „ეიფელის კოშკის“ ავტორს გიუსტავ ეიფელს.

ხიდის მშენებლობა 1897 წელს დაიწყო მდინარე ცემისწყალზე. ადგილზე ხიდის მონტაჟი განახორციელა კონსტრუქტორმა ბესარიონ ქებურიამ. 1902 წლის იანვრიდან ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზის ხაზით ბორჯომი-ბაკურიანი, პირველმა „კუკუშკა“ მატარებელმა გაიარა.
სერგო შუდრა

სერგო შუდრა (დ. 1 სექტემბერი, 1913, წინამძღვრიანთკარი, ტფილისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 6 იანვარი, 1983, თბილისი, საქართველოს სსრ, საბჭოთა კავშირი) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, მეკარე. იცავდა თბილისის „ლოკომოტივისა“ და თბილისის „დინამოს“ ღირსებას. საბჭოთა კავშირის სამგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (1946, 1947, 1950) და საბჭოთა კავშირის თასის გათამაშების ფინალისტი (1946). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1948).

ბიოგრაფია
სერგო შუდრა დაიბადა ტფილისის გუბერნიის სოფ. წინამძღვრიანთკარში, მაღალი კვალიფიკაციის ზეინკლის, პეტრე სერგოს ძე შუდრასა და ელისაბედ ოქროპირიძის ოჯახში. ბავშვობა წინამძღვრიანთკარში გაატარა, სადაც მამამისი ილია წინამძღვრიშვილის მიერ დაარსებულ სასოფლო-სამეურნეო სკოლაში შრომის მასწავლებლად მუშაობდა. საწყისი განათლება მიიღო ტფილისის მეორე შრომით სკოლაში.

1934 წელს დაამთავრა ტფილისის ავტოსაგზაო ტექნიკუმი. 1928 წელს თამაშობდა „მედსანშრომის“ გუნდში (მეორე ლიგა), 1930–1932 წლებში „პრომკოოპერაციის“ გუნდში, 1933–1935 წლებში კალინინის სახელობის ქარხნის გუნდში.

1935–1940 წლებში თამაშობდა თბილისის „ლოკომოტივში“, რომელმაც 1939 წელს საკავშირო პირველობის „ბ“ კლასში მეორე ადგილი დაიკავა და მომდევნო 1940 წლის სეზონზე „ა“ კლასის ჩემპიონატში მონაწილეობის უფლება მიიღო.

1939 წელს დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო ფიზიკური კულტურის ინსტი­ტუტი. 1940 წლიდან თბილისის საარტილერიო სასწავლებლის ფიზაღზრდის მასწავ­ლებელია.

1943–1951 წლებში თამაშობდა თბილისის „დინამოში“, რომლის შემადგენლობაში საკავშირო ჩემპიონატების 45 შეხვედრაში, ხოლო საერთაშორისო მატჩების ჩათვლით სულ 70-მდე შეხვედრაში დაიცვა გუნდის ღირსება. 1948 წელს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება.

შემდგომი საქმიანობა
1951–1954 წლებში მუშაობდა „დინამოს“ რესპუბლიკურ საბჭოში უფროსი ინსპექტორად. პარალელურად სათავეში ედგა ამიერკავკასიის სასაზღვრო ოლქის ფეხბურთელთა გუნდს. 1955–1956 წლებში განათლების სამინისტროს თბილისის 35-ე საფეხბურთო სკოლის მწრთნელია. წლების განმავლობაში ჩართული იყო აქტიურ საზოგადოებრივ საქმიანობაში. მათ შორის იყო თბილისის ფეხბურთის ფედერაციის პრეზიდიუმის წევრი და ფედერაციის მწვრთნელთა საბჭოს თავმჯდომარე. 1955 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტში, სპორტთამაშების კათედრის უფროს მასწავლებლად. გამოქვეყნებული აქვს შრომები.

გარდაიცვალა 1983 წლის 6 იანვარს, 69 წლის ასაკში. თბილისში, მ. წინამძღვრიშვილის (ყოფილი კლარა ცეტკინის) ქუჩაზე მდებარე № 23 სახლის ფასადზე, რომელშიც სერგო შუდრა 1949 წლიდან ცხოვრობდა — გახსნილია მისი სახელობის მემორიალური დაფა. 1984 წლიდან სერგო შუდრას პირადი არქივი საქართველოს უახლესი ისტორიის ცენტრალურ არქივსა (ფონდი № 423) და კინოფოტოდოკუმენტების ცენტრალურ არქივში ინახება.

მიღწევები
საკლუბო
დინამო თბილისი
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
ბრინჯაოს პრიზიორი: 1946, 1947, 1950
საბჭოთა კავშირის თასი
ფინალისტი: 1946
ჯილდოები და წოდებები
მედალი „შრომითი მამაცობისთვის“: 1946
საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი: 1948
პოტამები

პოტამები ( — „მდინარეები“) — დედამიწის მდინარეებისა და ნაკადულების ღმერთები, ბერძნული მითოლოგიის მიხედვით.

მითოლოგია
პოტამები (ძველბერძნული მდინარის ღმერთები) — მდინარეების და ნაკადულების ვაჟი ღმერთები, დიდ დედამიწას გარსშემორტყმული მდინარეები, ოკეანოსის და ტეთისის ძეები. მათი დები იყვნენ ოკეანიდები, მცირე ნაკადების, ღრუბლების და წვიმის ქალღმერთები. მათი ქალიშვილები – ნაიადები, გაზაფხულის წყაროების და შადრევნების ნიმფები.

მდინარის ღმერთი გამოისახებოდა სამიდან ერთ-ერთი ფორმით: როგორც ადამინისთავიანი ხარი; ხარის რქიანი კაცი, გველთევზას კუდით ფეხების ნაცვლად; ან, როგორც მოსასვენებლად დამჯდარი, იდაყვით წამოქცეულ დოქს დაყრდნობილი კაცი ღვრის წყალს.
გედევან ფოფხაძე

გედევან ფოფხაძე (დ. 11 მარტი, 1975, თბილისი) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკოსი. საქართველოს ორი მოწვევის (2012, 2016) პარლამენტის წევრი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1975 წლის 11 მარტს. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 2001-2002 წლებში იყო საქართველოს იუსტიციის საბჭოს კონსულტანტი. 2002-2003 წლებში — ბორჯომის საკრებულოს თავმჯდომარე. 2003 წელს იყო ბორჯომის რაიონის გამგებელი. 2006-2008 წლებში იყო ბორჯომის რაიონის საკრებულოს წევრი. 2008-2011 წლებში — კ/ს „ატორნეის“ იურისტი.

2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ბორჯომის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“ (პარტიიდან „თავისუფალი დემოკრატები“). მას შემდეგ, რაც 2014 წელს კოალიცია „ქართული ოცნება“ და საპარლამენტო უმრავლესობა „თავისუფალმა დემოკრატებმა“ დატოვეს, გედევან ფოფხაძე უმრავლესობაში დარჩა. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ბორჯომისა და ასპინძის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. მაჟორიტარულ არჩევნებში ხმათა 51,13% მიიღო (11 677 ხმა). 2019 წლის 22 თებერვალს დატოვა როგორც ფრაქცია „ქართული ოცნება“, ისე პარტია. „ოცნებიდან“ წამოსულმა დეპუტატებმა ახალი ფრაქცია „ჩვენი საქართველო — დამოუკიდებელი დეპუტატები“ შექმნეს.

2019 წლის 20 ივნისიდან იყო პოლიტიკური პარტია „სამართლიანობისთვის“ გენერალური მდივანი. 19 აგვისტოს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ მან პარტია დატოვა. 2020 წლის 7 ივნისს „ქართული ოცნებიდან“ წასულ სხვა დეპუტატებთან ერთად დააარსა პოლიტიკური პარტია „ჩვენი საქართველო — სოლიდარობის ალიანსი“. მომდევნო დღეს ეკა ბესელიას მიერ გაკეთებული განცხადების თანახმად, იგი ჯერ მისი პარტიიდან ოფიციალურად არ გასულა. საპარლამენტო არჩევნებში პარტიამ იგი დიდუბე-ჩუღურეთის მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატად წარადგინა. მან ხმების 1,26% (866 ხმა) მიიღო. 23 ნოემბერს პარტია დატოვა.
ერლინგ ჰოლანი

ერლინგ ბრაუტ ჰოლანი (; დ. 21 ივლისი, 2000) — ნორვეგიელი ფეხბურთელი. „მანჩესტერ სიტისა“ და ნორვეგიის ეროვნული ნაკრების თავდამსხმელი. პრემიერ-ლიგის რეკორდსმენი ერთ სეზონში გატანილი გოლების რაოდენობის მიხედვით. ითვლება მსოფლიოს ერთ-ერთ საუკეთესო მოთამაშედ, ცნობილია თავისი სისწრაფით, სიძლიერით, მეტოქის საჯარიმო მოედანზე საუკეთესო პოზიციის შერჩევით და შეტევის დამამთავრებელ ფაზებში განსაკუთრებით ეფექტური და შედეგიანი თამაშით.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
რედ ბულ ზალცბურგი:
ავსტრიის ბუნდესლიგა: 2018–19, 2019–20
ავსტრიის თასი: 2018–19

ბორუსია დორტმუნდი:
გერმანიის თასი: 2020–21

მანჩესტერ სიტი:
ინგლისის პრემიერლიგა: 2022–23, 2023–24
ინგლისის ასოციაციის თასი: 2022–23
ინგლისის სუპერთასი: 2024
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2022–23
უეფა-ს სუპერთასი: 2022–23

ინდივიდუალური
ევროპის ოქროს ბუცი: 2022–23
ავსტრიის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2019
ავსტრიის ბუნდესლიგის სეზონის საუკეთესო მოთამაშე: 2019–20
 -20 მსოფლიო ჩემპიონატის ოქროს ბუცი: 2019
უეფას ჩემპიონთა ლიგის გარღვევა : 2019
ბუნდესლიგის სეზონის საუკეთესო მოთამაშე: 2020–21
ბუნდესლიგის თვის საუკეთესო მოთამაშე: იანვარი 2020, ნოემბერი 2020, აპრილი 2021, აგვისტო 2021
ბუნდესლიგის თვის საუკეთესო გოლი: სექტემბერი 2021
ბუნდესლიგის სეზონის გუნდის წევრი: 2020–21, 2021–22
ბუნდესლიგის სეზონის გუნდის წევრი -ის ვერსიით: 2019–20, 2020–21, 2021–22
ბუნდესლიგის სეზონის გუნდის წევრი -ის ვერსიით: 2020–21, 2021–22
-ის წლის ფეხბურთელი: 2022–23
პრემიერ-ლიგის სეზონის საუკეთესო მოთამაშე: 2022–23 2022–23
 -ს ჯილდო: 2020
წლის საუკეთესო ნორვეგიელი ფეხბურთელი: 2020, 2021, 2022
ნორვეგიის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2020
ნორვეგიის წლის საუკეთესო სპორტსმენი: 2020
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის სეზონის გუნდის წევრი: 2020–21, 2022–23
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის სეზონის საუკეთესო თავდამსხმელი: 2020–21
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი: 2020–21, 2022–23
უეფა-ს ერთა ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი: 2020–21
 11: 2021, 2022
-ის მსოფლიოს სიმბოლური ნაკრების წევრი: 2022
„მანჩესტერ სიტის“ სეზონის საუკეთესო მოთამაშე: 2022–23
გერდ მიულერის ჯილდო: 2023

ფაქტები
დიდ ფეხბურთში დებიუტი ჰქონდა 15 წლის ასაკში. ცნობილი გახდა იმით, რომ 20-წლამდელთა მსოფლიო თასზე ერთ შეხვედრაში ჰონდურასის წინააღმდეგ 9 გოლი გაიტანა და 20-წლამდელთა მსოფლიო თასის ოქროს ბუცი მოიგო.
ჯორჯ პატონი

ჯორჯ სმით პატონ უმცროსი ( დ. 11 ნოემბერი, 1885, სან-გეიბრიელი, კალიფორნია, აშშ — გ. 21 დეკემბერი, 1945, ჰაიდელბერგი, მოკავშირეთა მიერ ოკუპირებული გერმანია) — აშშ-ის არმიის გენერალი, მეთაურობდა აშშ-ის მეშვიდე არმიას მეორე მსოფლიო ომის ხმელთაშუაზღვის თეატრში და აშშ-ის მესამე არმიას 1944 წლის ივლისის შემდეგ, გერმანიასა და საფრანგეთში ნორმანდიაში დესანტის გადასხმის შემდეგ.

დაიღუპა 1945 წლის 21 დეკემბერს გერმანიაში, ავტოკატასტროფის შედეგად.

1975 წელს პატონის პატივისცემის ნიშნად ბელგიაში გამოუშვეს საფოსტო მარკების სერია.
ვილემ IV ორანელი

ვილემ ორანელი (; დ. 1 სექტემბერი, 1711 — გ. 22 ოქტომბერი, 1751) — ორან-ნასაუს დინასტიის წარმომადგენელი. ორანის პრინცი დაბადებიდან გარდაცვალებამდე. ნიდერლანდების გაერთიანებული პროვინციების შტატჰალტერი 1747 წლის 4 მაისიდან გარდაცვალებამდე. ნიდერლანდების მეფე ვილემ -ის პაპა.

ბიოგრაფია
ვილემი დაიბადა 1711 წლის 1 სექტემბერს ლიუვარდენში, ნიდერლანდებში. იგი იყო ორანის პრინც იოჰან ვილემ ფრისოსა და მისი ცოლის, მარია ლუიზა ფონ ჰესენ-კასელის ნაბოლარა ვაჟი, რომელიც მამის გარდაცვალებიდან სამ თვეში დაიბადა. ამრიგად, იგი დაბადებიდანვე ატარებდა ორანის პრინცის წოდებას, თუმცაღა სრულწლოვანებამდე მის მოვალეობებს დედამისი ასრულებდა, როგორც რეგენტი.

დედის მმართველობის ქვეშ ვილემი გახდა ფრიზიის, გრონინგენის, გელდერნის, ჰოლანდიის, ზელანდიის, უტრეხტისა და ოვერიხლესის შტატჰალტერი. 1747 წლის 4 მაისს ეს წოდებები გაერთიანდა როგორც ნიდერლანდების გაერთიანებული პროვინციების შტატჰალტერი, რომელსაც ვილემი ფლობდა. ამ პროცესისათვის ხელის შესაშლელად 1747 წლის აპრილში ფრანგული არმია შევიდა ფლანდრიაში, საიდანაც ცდილობდნენ ნიდერლანდელების გახლეჩას. ამის გამო ვილემი თავის ოჯახთან ერთად ლიუვარდენიდან ჰააგაში გადავიდა. აღსანიშნავია, რომ ჯანმრთელობის მდომარეობის გამო ვილემი ვერ ახერხებდა ჯარის გაძღოლას, რის გამოც ნიდერლანდურ არმიას ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგის ჰერცოგი სარდლობდა ხოლმე.

იგი საკმაოდ გონიერ და წარმატებულ მმართველადაა მიჩნეული. მიუხედავად ალიანსისა, 1750-იანი წლების დამდეგს ნიდერლანდები დიდ კონკურენციას უწევდა დიდ ბრიტანეთს, რომლის საწინააღმდეგოდაც ვილემმა დააარსა ჰოლანდიის ოსტინდოეთის სავაჭრო კომპანია, რომელსაც საკმაოდ დიდი შემოსავალი მოჰქონდა ქვეყნისათვის.

ვილემ 1751 წლის 22 ოქტომბერს გარდაიცვალა ჰააგაში, 40 წლის ასაკში. ამის გამო ტახტი მისმა მცირეწლოვანმა ვაჟმა, ვილემ -მ დაიკავა, რომლის რეგენტიც მისი ცოლი, ანა ბრიტანელი გახდა.

ქორწინება და შვილები
1734 წლის 25 მარტს, სენტ-ჯეიმზის სასახლის სამლოცველოში, ლონდონში ვილემმა ცოლად შეირთო დიდი ბრიტანეთის, ირლანდიისა და ჰანოვერის მეფე ჯორჯ -ისა და მისი ცოლის, დედოფალ კაროლინა ბრანდენბურგ-ანსბახელის უფროსი ქალიშვილი ანა ბრიტანელი, რომელთანაც ხუთი შვილი შეეძინა:

მკვდარშობილი გოგონა (1736);
მკვდარშობილი გოგონა (1739);
კაროლინა (1743-1787), ცოლად გაჰყვა ბადენ-დურლახის პრინც კარლ კრისტიანს, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
ანა (1746), გარდაიცვალა ჩვილობაში;
ვილემ (1748-1806), ორანის პრინცი 1751-1806 წლებში. ცოლად შეირთო ვილჰელმინა პრუსიელი, რომელთანაც შეეძინა ნიდერლანდების პირველი მეფე ვილემ ;
ლაზარე დადუანი

ლაზარე ისმაილის ძე დადუანი (დ. 1851, სოფელი მუჟალი, მულახის თემი, ზემო სვანეთი — გ. 1894, იქვე) — ქართველი ხალხოსანი და პუბლიცისტი.

ბიოგრაფია
ლაზარე დადუანი დაიბადა 1851 წელს ზემო სვანეთში, მულახის თემის სოფელ მუჟალში. მამამისი ისმაილ დადუანი ადგილობრივი გლეხი იყო, დედა მართა ლომთაძე კი რაჭიდან, სოფელ მეორე ტოლოდან ყოფილა.

ლაზარესთვის წერა-კითხვა დედას უსწავლებია. შემდეგომ იგი ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელში მიუბარებიათ. აქ ლაზარე დაუმეგობრდა ამბროლაურის რაიონის სოფელ ჩორჯოს მკვიდრს ვარლამ გაბიჩვაძეს, შემდგომში ხალხოსნური მოძრაობის ერთ-ერთ მესვეურს დასავლეთ საქართველოში. მოგვიანებით კაზარე ცოლად ირტავს ვარლამის დას ებე გაბიჩვაძეს. ცნობილია რომ ვარლამის დავალებით ლაზარე ხალხოსნურ იდეებს ავრცელებდა რაჭა-ლეჩხუმსა და სვანეთში.

სვანეთში ლაზარე ცხოვრობდა სოფელ ბეჩოში და სიცოცხლის დასასრულამდე თავად თენგიზ დადეშქელიანის სახლში მდივნად მსახურობდა.

1894 წელს ლაზარე დადუანი გარდაიცვალა. მისი ნეშტი ბეჩოდან მშობლიურ სოფელ მუჟალში გადაუსვენებიათ და დუკრძალავთ მუჟალის მაცხოვრის ეკლესიის ეზოში, სადაც მის საფლავის ქვაზე ამოკვეთილია ინიციალები: „ლ. დ.“. ასეთი წარწერით გამოქვეყნებულია მისი ზოგიერთი წერილიც.

ლაზარე დადუანის წერილები ძირითადად იბეჭდებოდა გაზეთ „დროების“ ფურცლებზე. იგი სვანეთის პირველი მკვიდრია რომელმაც მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში გაზეთებისათვის წერილების მიწოდება დაიწყო და ამით შესაძლებლობა მისცა ქართელ მკითხველს ცოტად თუ ბევრად გასცნობოდა საუკუნეებით მივიწყებულ სვანეთის ყოფა-ცხოვრებას.

ათი წლის მანძილზე აწვდიდა პრესას ლაზარე დადუანი თავის წერილებს. ამ ხნის მანძილზე ის თითქმის მარტოდმარტო წერდა სვანეთზე. ცნობილი მოღვაწის ბესარიონ ნიჟარაძის თანამშრომლობა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში ძირითადად 1880 წლიდან იწყება. საინტერესოა ის გარემოება, რომ 1881 წლიდან როდესაც ბესარიონ ნიჟარაძე იწყებს ინტენსიურ სამწერლო მოღვაწეობას ლაზარე დადუანი ძირითადად წყვეტს თანამშრომლობას ქართულ პერიოდიკაში და ამის შემდეგ მისი მხოლოდ ორი წერილი გვხვდება.

ლაზარე დადუანის წერილები მრავალმხრივ საინტერესო ცნობებს შეიცავენ ძველი სვანეთის ეკონომიკური და კულტურული მდგომარეობის შესახებ.