iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰარაბა-გილიანი

ჰარაბა-გილიანი — ძველი დიდი ქალაქის ნანგრევები, რომელიც განლაგებულია აზის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 4 კილომეტრის დაშორებით (აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ნახიჩევანის ავტონომიური რესპოუბლიკის ორდუბადის რაიონი).

ამ ქალაქის შესახებ ლიტერატურაში თითქმის არანაირი ინფორმაცია არ არის შემონახული. ქალაქის შუაგულში ციხის ნანგრევებია. ქალაქის ციხის ნანგრევების, მავზოლეუმის, მეჩეთისა და მინარეთების გარდა ასევე შენარჩუნებულია წყალსადენები, რომლითაც ქალაქს მიეწოდებოდა წყალი მდინარე გილიანჩაიდან.

ზოგიერთი მოგზაურის აზრით, ეს ქალაქი დაარსდა საუკუნეში.

არქეოლოგიურმა გათხრებმა, რომლებიც ჩატარდა ჰარაბა-გილიანში, გამოავლინა სხვადასხვა სახის კერამიკული ნივთები, სპილენძის ნაკეთობები, ბრინჯაოს იარაღები, აბასიდური მონეტები, რაც მოწმობს ქალაქის კავშირზე ახლო და შუა აღმოსავლეთის სავაჭრო და სახელოსნო ცენტრებთან.

ჰარაბა-გილიანი პირველად მონღოლების ბატონობის დროს დაინგრა, შემდგომ კი რიგი უცხოტომელთა შემოსევების გამო საბოლოოდ განადგურდა.

გალერეა
იმამ-ზადეს მავზოლეუმი

იმამ-ზადეს მავზოლეუმი (ცნობილია ასევე როგორც გოი-იმამი; ) — საუკუნის მავზოლეუმი. განლაგებულია აზერბაიჯანში, ქალაქ განჯიდან 5 კილომეტრის მოშორებით, ძველი განჯის მახლობლად. სასაფლაოზე, სადაც აღმართულია მავზოლეუმი ასევე აღმართულია რიგი მეჩეთი, მინარეთი და სხვა ძეგლი.

არქიტექტურა
მავზოლეუმი „იმამ-ზადე“ მართკუთხა ფორმისაა. მისი გუმბათი სრულდება სხვადასხვა ფერის აგურით ცილინდრულ საფუძველზე. ყველა მხრიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთის გარდა მასზე მიშენებულია ნაგებობები. გარეგნულად მას ეტყობა, რომ იგი რამდენჯერმე იყო გარემონტებული. მავზოლეუმი აშენებული იყო ორ სართულად.

მავზოლეუმის ისტორია
რესლერის ვარაუდით, მავზოლეუმი აშენებული იყო საუკუნეში. ი. შერბინი მიაკუთვნებდა ძეგლს საუკუნეს. მავზოლეუმის ცენტრალური ნაწილი მიეკუთვნება საუკუნის ბოლოს საუკუნის დასაწყისს.

1878-79 წლებში გენერალ-მაიორ ისრაფილ ბეგ იადიგარზადეს ინიციატივით მავზოლეუმი აღდგენილ იქნა. რესტავრაციის დროს გაკეთებული წარწერა მიაკუთვნებს მავზოლეუმს ხიჯრის 120 -ე წელს ანუ 737/8 წ.

საბჭოთა კავშირის დროს მავზოლეუმი დაინგრა. გადარჩა თვითონ მავზოლეუმის ის ნაწილი, რომელიც აშენებული იყო საუკუნის ბოლოს — საუკუნის დასაწყისში. 2010 წელს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის განკარგულებით დაიწყო მავზოლეუმის რესტავრაცია. თვითონ პრეზიდენტი ორჯერ დაესწრო მის რეაბილიტაციას და გარკვეული მითითებები და რეკომენდაციები მისცა მშენებელ-რესტავრატორებს.
ქაბალაქი

ქაბალაქი (ქაბალაქა), — კავკასიის ალბანეთის ძველი დედაქალაქი ( საუკუნემდე), მსხვილი სავაჭრო ცენტრი საუკუნემდე.

ისტორია
წერილობით წყაროებში პირველად გაბალაკის დასახელებით ქალკაქი მოიხსენიება საუკუნის მეორე ნახევარში, უფრო ზუსტად პლინიუს უფროსის „ბუნების ისტორია“-ში. ქალაქ ხაბალა (გაბალაზე) საუკუნეში ასევე მოგვითხრობს პტოლომე თავის გეოგრაფიულ სახელმძღვანელოში. ძველ გაბალს განვითარებული ჰქონდა სავაჭრო კავშირები მთელს მაშინდელ მსოფლიოსთან და წარმოადგენდა კავკასიის ალბანეთის სავაჭრო ცენტრს.

გაბალას თავს ხშირად ესხმოდნენ ხაზართა ურდოები. ისინი ფლობდნენ გაბალას ერთი საუკუნის განმავლობაში. ამიტომაც არაბმა დამპყრობლებმა შემდგომ ამ ქალაქს უწოდეს გაბალა-ხაზარი.

 საუკუნეში გაბალა სეფიანელთა ჯარმა გაანადგურა. გაბალას ნანგრევები განლაგებულია აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე ჩუხურ გაბალას დასახლების აღმოსავლეთით და თანამედროვე ქალაქ გაბალას სამხრეთ-დასავლეთით. გაბალას ციხეს ნანგრევები მიოცავენ 25 ჰა ტერიტორიას. ციხის აღმოსავლეთით — ტაძრის მთიანი ნაკვეთია, რომლის ფართობიც გადაჭიმულია 50 ჰა-ზე.

ფოტო გალერეა
ფითი

ფითი — აზერბაიჯანული ეროვნული ცხვრის წვნიანი, რომელიც მზადდება დახურულ თიხის ჭურჭელში. მის დასამხადებლად ძირითადად გამოიყენება ერთი ლიტრის მოცულობის თიხის ჭურჭელი. ფითი — აზერბაიჯანული ეროვნული წვნიანი კერძების ერთ-ერთი სახეობაა.

ინგრედიენტები
ნამდვილ ფითიში იდება წინასწარ გამზადებული (წინასწარ შემწვარი) წაბლი, ბარდა, შავი წიწაკა, ხახვი, ნიორი. დღეს წაბლი შეიცვალა კარტოფილით, ასევე ემატება დაჭრილი მწვანილები. ფითი მზადდება არანაკლებ ერთი საათისა, ყოველი ულუფა — თითოულ თიხის ქოთანში, რომელშიც იწყობა ყველა ზემოაღნიშნული ინგრედიენტები, ზემოდან ესხმევა წყალი და იხუფება სახურავით.
აზერბაიჯანული ხალხური ცეკვები

აზერბაიჯანული ხალხური ცეკვები — აზერბაიჯანელი ხალხის საცეკვაო ხელოვნება. აზერბაიჯანულ ხალხურ ცეკვებს გააჩნიათ ძალიან ძველი ისტორია. ამაზე მეტყველებენ კედლური დამწერლობის ნიმუშები გობუსტანში. პირველ ცეკვებს გააჩნდათ სარიტუალო ხასიათი. შუა საუკუნეებიდან აზერბაიჯანში დაიწყო სხვადასხვა სახის ცეკვების ფორმირება, რომლებმაც ჩვენამდე მოაღწიეს. განასხვავებენ ცეკვის შემდეგ სახეობებს: გმირულს, ყოფითს, შრომითს, რელიგიური წესების ხასიათის. აზერბაიჯანული ცეკვები იყოფა საკმაოდ გლუვზე, გლუვზე და ცოცხალი ხასიათის მქონე ცეკვებზე. მათ გააჩნიათ თავისი დამახასიათებელი მოძრაობები, რომლებიც განპიროვნებულნი არიან მათი რითმული აღნაგობით. როგორც წესი აზერბაიჯანული ცეკვა სამ ნაწილიანია: პირველი ნაწილი — წრეზე სიარული, მოცეკვავეს უჭირავს სხეული მაღლა და ამაყად, მეორე — ლირიკული შეჩერება ადგილზე (სიუზმე) და მესამე — კვლავ წრეზე სიარული — დაჯერებული, მისწრაფებული და სადღესასწაულო. მესამე ნაწილს ახასიათებს რიტმულობა, ემოციური აფეთქება. ცეკვების უმრავლესობას, განსაკუთრებით კი ძველ ცეკვებს, ახასიათებს საყვარელი ცხოველების ან მცენარეების დასახელებები: „ჯეირანი“ , „ლალე“ — მინდვრის ყაყაჩო, „ბენევშე“ — ია, „ინაბი“ — უნაბი და სხვა.

ისტორია
აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე ფოლკლორული ცეკვის გაჩენისა და ფორმირების პროცესი გრძელი და მრავალსაუკუნოვანი იყო. ისეთი ცეკვები, როგორიცაა „გოდუ-გოდუ“, „ქოსა-ქოსა“, „ხიდირ ილიასი“ და სხვა ძველ სარიტუალო ცეკვებს წარმოადგენენ.  აზერბაიჯანის მმართველთა კარებზე იყო ცეკვის ანსამბლები, რომლებიც ცნობილი იყო მოცეკვავეების მაღალი ოსტატობით.

1920 წელს რესპუბლიკაში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ხალხური ცეკვები გამდიდრდა ახალი შინაარსით, რომელიც ასახავდა სულიერ სამყაროს, იდეოლოგიასა და ახალი ადამიანის მუშაობას. ასეთი ცეკვები, როგორც „ბამბის მწარმოებლებთა ცეკვა“, „ნაყოფიერი ცეკვა“, „მეთევზეების ცეკვა“, „კოსმოსური ცეკვები“ და სხვ. დაიწყო ისეთი ძველებური ცეკვების შნარჩუნების პროცესი, როგორიცაა „მირზაი“ და „უზუნდარა“, ასევე იქმნებოდა ახალი ცეკვები. ახალგაზრდულმა ცეკვებმაც ასევე მოიპოვა პოპულარობა.

პირველი პროფესიონალური საცეკვაო ჯგუფი აზერბაიჯანში შეიქმნა 1938 წელს სამოყვარულო შესრულების საფუძველზე. ეს ანსამბლი გამოდიოდა მრავალფეროვან რეპერტუარში, რომელიც შედგება ძველი და თანამედროვე ხალხური ცეკვებისგან. ამ ანსამბლის საქმიანობას უკავშირებდნენ საცეკვაო ხელოვნების პოპულარიზაციას, როგორც თავად რესპუბლიკაში, სსრკ-ში და საზღვარგარეთაც.

1959 წელს აზერბაიჯანში ამინა დილბაზის ხელმძღვანელობით შეიქმნა საცეკვაო ანსამბლი „ჩინარი“. მალე ეს ჯგუფი პროფესიონალური ფოლკლორული ანსამბლი გახდა.

ქალის ცეკვის განვითარება, პირველ რიგში, კოსტუმიდან გამომდინარეობს. ფეხების მოძრაობის სიკაშკაშე განისაზღვრა მოცეკვავე გრძელი კაბით, მისი ყურადღება გამახვილებულია შეიარაღებისა და ზედა სხეულის განვითარებულ ტექნიკასთან (მხრები, თავი, სახის გამოხატულება და ა.შ.). ქალის ცეკვისთვის ყველაზე დამახასიათებელია 3-გვერდიანი ზომა.
ჯეიმზ სპრიგს პეინი

ჯეიმზ სპრიგს პეინი (; დ. 19 დეკემბერი 1819, რიჩმონდი, ვირჯინია, აშშ — გ. 31 იანვარი 1882, მონროვია, ლიბერია) — ლიბერიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის მეოთხე (1868-1870 წწ.) და მერვე (1876-1878 წწ.)
პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
პეინი დაიბადა ძალიან რელიგიური პროტესტანტის ოჯახში. მისი ბავშვობის პერიოდში ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა ლიბერიაში უკეთესი ცხოვრების ძიების მიზნით.

ლიბერიაში მან რელიგიის გარდა გამოხატა პოლიტიკისა და ეკონომიკის ინტერესი. იგი მთავრობამ დაინიშნა, ამერიკის საკოლონიზაციო საზოგადოებასთან ურთიერთობის გაწყვეტის საკითხებში პასუხისმგებლად.

მისი პრეზიდენტობის პერიოდში იგი ლიბერიაში მონათვაჭრობის მგზნებარე მებრძოლი აღმოჩნდა. მან ასევე მოახერხა საზღვარგარეთ ვაჭრობის მოცულობის გაზრდა და ლიბერიის მკვიდრ მოსახლეობასთან ურთიერთობის დამყარება.

გარდაიცვალა 1882 წელს მონროვიაში, მისი მეორე საპრეზიდენტო ვადის დასრულებიდან ოთხი წლის შემდეგ.
გალათას ძველი კოშკი

გალათას ძველი კოშკი (; სიტყვასიტყვით დიდი კოშკი) — კოშკი, რომელიც კონსტანტინოპოლში, ოქროს რქის ჩრდილოეთით იდგა, გალათას ციტადელში. კოშკი, დიდი ჯაჭვის ჩრდილოეთ ნაწილს აკონტროლებდა, რომელიც ოქროს რქაში შესასვლელს კეტავდა, რათა მტრების ხომალდებს ნავსადგურში არ შეაღწიათ. კოშკი შეიცავდა ჯაჭვის აწევის და დაშვების მექანიზმს.

კოშკი, მეტწილად ლათინურ ჯვაროსანთა მიერ კონსტანტინოპოლის ალყის დროს განადგურდა, რომელიც მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობის ნაწილი იყო.

ძველი კოშკი არ უნდა აგვერიოს დღევანდელ გალათას კოშკთან, რომელიც ჯერ კიდევ დგას. დღევანდელი კოშკი 1348 წელს, გენუელთა მიერ აშენებულია და განსხვავებულ ადგილასაა განლაგებული, კერძოდ, გალათას ციტადელის ჩრდილოეთით, მის უმაღლეს წერტილში.

გენუელებმა ახალ კოშკს (ქრისტეს კოშკი) უწოდეს. თუმცა, ბიზანტიელებმა ახალ კოშკსაც (დიდი კოშკი) ეძახდნენ.
საიდუმლო მასალები (სეზონი 4)

სამეცნიერო ფანტასტიკური ტელესერიალ „საიდუმლო მასალების“ მეოთხე სეზონი აშშ-ში, -ის ეთერში 1996 წლის 4 ოქტომბერს გავიდა და დასრულდა 1997 წლის 18 მაისს, 24 ეპიზოდის შემდეგ.

სერიალის მეოთხე სეზონში დანა სკალის დაუდგინეს ონკოლოგიური დაავადება, რაც მისი გატაცების შედეგია. ამავე სეზონში მალდერს უჩნდება ეჭვი უცხო რასის არსებობა-არარსებობის შესახებ.

ამ სეზონის შემთხვევაში მაყურებელთა რაოდენობა იყო უფრო მაღალი, ვიდრე წინა სეზონების დროს – თითო ეპიზოდზე 20 მილიონი ადამიანით. ამრიგად, ეს იყო „საიდუმლო მასალების“ ყველაზე რეიტინგული სეზონი. მისი მეთორმეტე ეპიზოდი „ლეონარდ ბეტსი“ სუპერ-ბოულ -ს დაემთხვა და მაყურებელთა რაოდენობამ 29.1 მილიონი შეადგინა. სეზონმა აგრეთვე კრიტიკოსების დადებითი შეფასებები მიიღო.

ეპიზოდები
ეპიზოდები, აღნიშნული ორმაგი ჯვრით , წარმოადგენენ სერიალის მითოლოგიის ნაწილს.
საიდუმლო მასალები (სეზონი 5)

სამეცნიერო ფანტასტიკური ტელესერიალ „საიდუმლო მასალების“ მეხუთე სეზონი აშშ-ში, -ის ეთერში 1997 წლის 2 ნოემბერს გავიდა და დასრულდა 1998 წლის 17 მაისს, 20 ეპიზოდის შემდეგ. ეს იყო სერიალის უკანასკნელი სეზონი, გადაღებული ვანკუვერში. ყველა შემდგომი ეპიზოდი გადაიღეს ლოს-ანჯელესში. განსხვავება წინა სეზონებთან ისიც არის, რომ ამბის განვითარება უფრო დეტალურად იყო დაგეგმილი, ვინაიდან ამავე დროს იღებდნენ მხატვრულ ფილმს „საიდუმლო მასალები“, რომელიც სერიალთან პირდაპირ იყო დაკავშირებული.

სერიალის მეხუთე სეზონში მოვლენები მიმდინარეობს დანა სკალის ონკოლოგიური დაავადებისგან განკურნების შემდეგ. აგრეთვე ჩნდებიან ახალი პერსონაჟები – ჯეფრი სპენდერი (კრის ოუენსი) და დაიანა ფაული (მიმი როჯერსი), ისევე, როგორც ნათელმხილველი გიბსონ პრეიზი (ჯეფ გულკა). უკანასკნელი ეპიზოდი „დასასრული“ უკავშირდება თავად მხატვრულ ფილმს და სერიალის მეექვსე სეზონის პირველ ეპიზოდს „დასაწყისი“.

სეზონი კვლავ წარმატებული იყო, ხოლო თითო ეპიზოდის მაყურებლების რაოდენობა დაახლოებით 20 მილიონს შეადგენდა. იმ დროისთვის ეს იყო „საიდუმლო მასალების“ ყველაზე რეიტინგული სეზონი. აგრეთვე დადებითი იყო კრიტიკოსების შეფასებები.

ეპიზოდები
ეპიზოდები, აღნიშნული ორმაგი ჯვრით , წარმოადგენენ სერიალის მითოლოგიის ნაწილს.
ლიბერიის გერბი

ლიბერიის სახელმწიფო გერბი — ოქროსფერი კანტით გარშემორტყმულ ფარი, რომელზეც გამოსახულია ლიბერიისკენ მომავალი საუკუნის გემი. იგი გამოხატავს იმ გემებს, რომლებსაც მოყჰავდათ განთავისუფლებული მონები აშშ-დან ლიბერიაში. ამავე კონცეფციას ეყრდნობა დევიზი: „თავისუფლების სიყვარულმა მოგვიყვანა ჩვენ აქ“ ('). გერბის ქვედა ნაწილიზე განთავსებულია სადევიზო ლენტი, რომელზეც ქვეყნის ოფიციალური სახელწოდებაა დატანილი: „ლიბერიის რესპუბლიკა“ .

გერბის თავდაპირველი ვერსია შეიმუშავეს საუკუნეში, ხოლო დამტკიცდა 1847 წლის 16 ივლისს.

სიმბოლიკა
ოქროს ჩარჩოს მქონე ფარზე გამოსახულია ზღვის პეიზაჟი ხმელეთისკენ მომავალი აფრიანი გემით, რომელიც გამოხატავს ლიბერიის კოლონიზატორების მიერ მონების განთავისუფლებას. მარცხენა ზედა მხარეს თეთრი მტრედი გრაგნილით წარმოადგენს მშვიდობის სიმბოლოს, რომელსაც სხვა ქვეყნებთან მიაქვს მოკითხვის წერილი კეთილგანწყობის ნიშნად. ჰორიზონტიდან ამომავალი მზე გამოხატავს ერის დაბადებას.

გერბის წინა პლანზე გამოსახულია პალმის ხე და ნიჩაბი გუთანთან ერთად. პალმის ხე ისტორულად ლიბერიელი ხალხის ერთ-ერთი უნივერსალური საკვები წყაროა, ხოლო ნიჩაბი და გუთანი განასახიერებს მუხლჩაუხრელ შრომას, რომლითაც ხალხი შეძლებს ნათელი მომავლის შექმნას.

გალერეა
საიდუმლო მასალები (სეზონი 6)

სამეცნიერო ფანტასტიკური ტელესერიალ „საიდუმლო მასალების“ მეექვსე სეზონი აშშ-ში, -ის ეთერში 1998 წლის 8 ნოემბერს გავიდა და დასრულდა 1999 წლის 16 მაისს, 22 ეპიზოდის შემდეგ. სეზონი პირდაპირ აგრძელებს 1998 წლის მხატვრულ ფილმ „საიდუმლო მასალების“ მოვლენებს.

ეს არის სერიალის პირველი სეზონი, გადაღებული ლოს-ანჯელესში. ეს გადაწყვეტილება მიიღეს დევიდ დუხოვნის (ფოქს მალდერი) თხოვნით, ვინაიდან მას სურდა მეუღლესთან, ტეა ლეონისთან ახლოს ყოფნა. მიუხედავად იმისა, რომ გადასაღები ადგილის გადატანას ეწინააღმდეგებოდა სცენარისტი კრის კარტერი, რეჟისორი კიმ მენერსი და ჯილიან ანდერსონი (დანა სკალი) დუხოვნის თხოვნას მხარს უჭერდნენ. სეზონში გამოჩნდნენ პერსონაჟები დაიანა ფაული (მიმი როჯერსი) და ჯეფრი სპენდერი (კრის ოუენსი), რომლებიც შემდგომში სერიალში თავი დაიმკვიდრეს.

მიუხედავად თავდაპირველად მაყურებლის დიდი რაოდენობისა, წინა სეზონთან შედარებით ახლის ჩვენებისას მათ რაოდენობამ იკლო და ასე გაგრძელდა მეცხრე სეზონის ჩათვლით. თავად სეზონმა მრავალფეროვანი შეფასებები მიიღო. კრიტიკოსების და მოყვარულების ნაწილმა იგი არ მიიღო, ვინაიდან ლოს-ანჯელესში გადაღებების გადატანას მოჰყვა ზოგადი განწყობის შეცვლა. განსხვავებით უკვე ტრადიციად ქცეული „კვირის მონსტრის“ ტიპის ეპიზოდებისგან, ახლებში შეიმჩნევა ბევრი იუმორი, რომანტიკა ან ორივე ერთად.

ეპიზოდები
ეპიზოდები, აღნიშნული ორმაგი ჯვრით , წარმოადგენენ სერიალის მითოლოგიის ნაწილს.
ლიბერიის დროშა

ლიბერიის სახელმწიფო დროშა — ლიბერიის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან და ჰიმნთან ერთად. ოფიციალურად დაამტკიცეს 1847 წლის 26 ივლისს. შეიცავს თერთმეტ ჰორიზონტალურ ზოლს, რომელთაგანაც ექვსი არის წითელი, ხოლო ხუთი — თეთრი. ზედა კუთხეში, ლურჯი ფერის მართკუთხედში, მოთავსებულია დიდი ზომის თეთრი ხუთქიმიანი ვარსკვლავი, რომელიც მოთავსებულია ცხრა ჰორიზონტალურ ზოლში.

სიმბოლიკა
თერთმეტი ჰორიზონტალური ზოლი დროშაზე გამოხატავს როგორც ლიბერიის დამოუკიდებლობის დეკლარაციაზე, ისე - კონსტიტუციაზე, შესრულებულ თერთმეტ ხელმოწერას. ფერები მიანიშნებს გამბედაობასა (წითელი) და მორალურ სიმტკიცეზე (თეთრი). თეთრი ვარსკვლავი წარმოადგენს პირველ დამოუკიდებელ სახელმწიფოს აფრიკაში, ხოლო ლურჯი ფონი — საკუთრივ აფრიკის კონტინენტს.

საოლქო დროშები
ლიბერია დაყოფილია თხუთმეტ ოლქად (საგრაფო), რომელთაგანაც თითოეულს თავისი განსხვავებული დროშა აქვს. თითოეულ მათგანს აერთიანებს მათზე დატანილი სახელმწიფო დროშა.
საიდუმლო მასალები (სეზონი 7)

სამეცნიერო ფანტასტიკური ტელესერიალ „საიდუმლო მასალების“ მეშვიდე სეზონი აშშ-ში, -ის ეთერში 1999 წლის 7 ნოემბერს გავიდა და დასრულდა 2000 წლის 21 მაისს, 22 ეპიზოდის შემდეგ. ამ სეზონში მოქმედება მიმდინარეობს სინდიკატის განადგურების შემდეგ და, ამრიგად, დასრულებულია სხვა სიუჟეტური ხაზებიც. ფოქს მალდერი (დევიდ დუხოვნი) შეიტყობს დის, სამანთას ნამდვილი ბედისწერის შესახებ. მას აგრეთვე იტაცებენ უცხოპლანეტელები, ხოლო დანა სკალი (ჯილიან ანდერსონი) შეიტყობს, რომ ფეხმძიმედ არის.

სანამ სეზონი ეთერში გავიდოდა, დუხოვნიმ უჩივლა -ს და თავდაპირველად აპირებდა სერიალის დატოვებას. შედეგად, ეს იყო უკანასკნელი სეზონი, რომელშიც მალდერი მნიშვნელოვან პერსონაჟს წარმოადგენს (2016 წელს მეათე სეზონის გამოსვლამდე). თუმცა, აგენტი დაბრუნდა როგორც მერვე, ასევე მეცხრე სეზონებში, ნაკლებად აქტიური სახით. პერსონაჟში ასეთი ცვლილებების გამო, ეს იყო უკანასკნელი სეზონი, რომლის ეპიზოდების შესავალი შეიცავდა კადრების ორიგინალურ თანმიმდევრობას.

სეზონის საპრემიერო ეპიზოდი, „მეექვსე ამოხოცვა“, -ის რეიტინგებში 10.6 ქულით აღინიშნა. მისი მაყურებლების რაოდენობამ 17.82 მილიონი შეადგინა, რაც მეექვსე სეზონისგან განსხვავდებოდა. 1999–2000 წლების საერთო რეიტინგებში სერიალი მე-12 პოზიციიდან 29-ზე დაეცა. კრიტიკოსებმა იგი არაერთგვაროვნად შეაფასეს. ზოგიერთი მათგანის აზრით, სერიალში კვლავ მოიძებნებოდა კარგი ეპიზოდები, მაგრამ იგი იყო დუხოვნის და ანდერსონის მონაწილეობით სხვა სეზონებთან შედარებით უფრო სუსტი.

ეპიზოდები
ეპიზოდები, აღნიშნული ორმაგი ჯვრით , წარმოადგენენ სერიალის მითოლოგიის ნაწილს.
საიდუმლო მასალები (სეზონი 8)

სამეცნიერო ფანტასტიკური ტელესერიალ „საიდუმლო მასალების“ მერვე სეზონი აშშ-ში, -ის ეთერში 2000 წლის 5 ნოემბერს გავიდა და დასრულდა 2001 წლის 20 ნოემბერს, 22 ეპიზოდის შემდეგ. ამ სეზონში მოქმედება მიმდინარეობს მას შემდეგ, რაც ფოქს მალდერი (დევიდ დუხოვნი) გატაცებულია უცხოპლანეტელების მიერ. მისი ძიება მიმდინარეობს სეზონის მეორე ნახევრამდე, შემდეგ კი ჩნდება ახალი სიუჟეტური ხაზი დანა სკალის (ჯილიან ანდერსონი) ფეხმძიმობის შესახებ. აღნიშნული ხაზი გაგრძელდა და დასრულდა მეცხრე სეზონში. თავად სეზონის მთავარი თემებია სიცოცხლე, სიკვდილი და რწმენა.

ამ სეზონში დუხოვნი მალდერს მეორეხარისხოვანი პერსონაჟის სახით განასახიერებდა და ჩნდებოდა მხოლოდ ეპიზოდების ნახევარში. წინა პლანზე წამოიწია რობერტ პატრიკის მიერ განსახიერებულმა ჯონ დოგეტმა, ხოლო მისი თანაშემწე იყო მონიკა რეისი, ანაბეთ გიშის შესრულებით. იგივე პერსონაჟი მეცხრე სეზონში ერთ-ერთ წამყვან როლს ასრულებდა. მსახიობთა გუნდის ცვლილებების გარდა, სიახლე იყო ეპიზოდების ტრადიციულ შესავალშიც, რომელიც მანამდე, პირველი სეზონიდან მოყოლებული, ყოველთვის ერთი და იგივე იყო.

მერვე სეზონი კრიტიკოსებმა დადებითად შეაფასეს, თუმცა მოყვარულების ძირითადი ნაწილი უკმაყოფილო იყო დუხოვნის მცირე როლით და იმით, რომ პატრიკი ანდერსონის ძირითადი თანაშემწე გახდა. თავდაპირველად სეზონის რეიტინგები მაღალი იყო, მაგრამ ყოველი ეპიზოდის მაყურებლების რაოდენობა საბოლოოდ დაახლოებით 13.53 მილიონამდე დაეცა (წინა სეზონის 14.2 მილიონისგან განსხვავებით). ამავე დროს სცენარისტმა კრის კარტერმა და მისმა გუნდმა შექმნეს სერიალი-განშტოება „მარტოხელა მონადირეები“.

ეპიზოდები
ეპიზოდები, აღნიშნული ორმაგი ჯვრით , წარმოადგენენ სერიალის მითოლოგიის ნაწილს.
საიდუმლო მასალები: მე მინდა მჯეროდეს

„საიდუმლო მასალები: მე მინდა მჯეროდეს“ — ამერიკული ზებუნებრივი თრილერის ჟანრის 2008 წლის ფილმი, რომლის სცენარის რეჟისორია კრის კარტერი, ხოლო სცენარის ავტორები – კარტერი და ფრენკ სპოტნიცი. 1998 წლის ფილმის შემდეგ ეს არის რიგით მეორე „საიდუმლო მასალების“ ფრენჩაიზში, რომელიც შექმნილია კარტერის მიერ. ტელესერიალის სამი მთავარი გმირი, დევიდ დუხოვნის, ჯილიან ანდერსონის და მიტჩ პილეჯის განსახიერებით, ამ ფილმში კვლავ ბრუნდება.

პირველი ფილმისგან განსხვავებით, მეორეს სიუჟეტი არ ამახვილებს ყურადღებას ძირითად მითოლოგიაზე და წარმოადგენს ცალკე თრილერს, რომელიც უფრო ახლოს არის „კვირის მონსტრის“ ტიპის ეპიზოდებთან. სიუჟეტის მიხედვით ფოქს მალდერი და დანა სკალი, მთავარი გმირები, გფბ-ში უკვე რამდენიმე წელია, რაც არ მუშაობენ. მალდერი, დევნილი ორგანიზაციის მიერ, მარტო ცხოვრობს, ხოლო სკალი კათოლიკურ ჰოსპიტალში ექიმია. იქ იგი უმეგობრდება მძიმედ დაავადებულ პაციენტს. იდუმალ ვითარებაში კლავენ გფბ-ის აგენტს, ხოლო ყოფილ სასულიერო პირს, დადანაშაულებულს ბავშვებზე სექსუალურ ძალადობაში, აქვს უცნაური ხილვები. მალდერი და სკალი თანხმდებიან გფბ-ის შეთავაზებაზე და იძიებენ ამ საქმეს.

ფილმი თავდაპირველად უნდა გამოსულიყო 2001 წელს, სერიალის მეცხრე სეზონის შემდეგ, მაგრამ მასზე კვლავ მუშაობდნენ ექვსი წლის განმავლობაში. 2007 წლის დეკემბერში ვანკუვერში მისი წარმოება დაიწყო. პრემიერა გაიმართა 2008 წლის 23 ივლისს, ჰოლივუდში, ხოლო კინოგაქირავებაში ფილმი ჩაეშვა 25 ივლისს. კრიტიკოსებმა იგი არაერთგვაროვნად შეაფასეს.

მუსიკა
გრენლანდიის ფეხბურთის ასოციაცია

გრენლანდიის ფეხბურთის ასოციაცია — გრენლანდიის ფეხბურთის მმართველი ორგანო, დაარსდა 1971 წელს.

პირველი საფეხბურთო კლუბი გრენლანდიაში დაარსდა 1933 წელს, ხოლო გრენლანდიის საფეხბურთო ჩემპიონატის პირველი გათამაშება გაიმართა 1958 წელს. 1996 წლამდე გრენლანდიის ფეხბურთის ასოციაცია დანიის ფეხბურთის ასოციაციის შემადგენლობაში შედიოდა (გრენლანდია დანიის დაქვემდებარებაშია), თუმცა 1 იანვრიდან გრენლანდიის და დანიის სპორტის კონფედერაციები შეთანხმდნენ განცალკევების თაობაზე. დანიის სპორტის კონფედერაცია მხარს უჭერს გრენლანდიის სპორტული ასოციაციების გაწევრიანებას სხვადასხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებში.

ურთიერთობები ფიფასთან
1998 წელს გრენლანდიის ფეხბურთის ასოციაციამ მიმართა ფიფას თხოვნით, რათა გრენლანდიის ნაკრებს მინიჭებოდა უფლება ამხანაგური მატჩების გამართვის ფიფას წევრი ქვეყნების ნაკრებებთან, თუმცა უარი მიიღო. დღესდღეობით გრენლანდია არ არის ფიფას წევრი. ფეხბურთის საერთაშორისო მმართველი ორგანო თავის პოზიციას იმით ადასტურებს, რომ გრენლანდიაში არ არის ფეხბურთის სათამაშოდ აუცილებელი პირობები. მართლაც, რთული კლიმატის გამო გრენლანდიაში წელიწადში მხოლოდ 3 თვეა შესაძლებელი ფეხბურთის თამაში და რაც მთავარია, ქვეყანაში არ არის ბალახის საფარი. ეს ფაქტორები ფიფას არ აძლევს საშუალებას მიიღოს გრენლანდიის ფეხბურთის ასოციაცია. დღესდღეობით გრენლანდიაში აქტიური მუშაობა მიმდინარეობს ხელოვნურსაფარიანი მოედნების გახსნისთვის.

შექმნილი ვითარების გამო, 2016 წლის მაისში გრენლანდიის ფეხბურთის ასოციაცია გახდა -ს წევრი და მონაწილეობს მის მიერ მოწყობილ ტურნირებში.
ედუარდ ჯეიმზ როი

ედუარდ ჯეიმზ როი (; დ. 3 თებერვალი 1815, ნიუარკი, ოჰაიო, აშშ — გ. 12 თებერვალი 1872) — ლიბერიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ლიბერიის მეხუთე პრეზიდენტი 1870-1871 წლებში.

დაიბადა წარმატებული ბიზნესმენის ოჯახში. განათლება მიიღო ქალაქ ატენსში მდებარე ოჰაიოს უნივერსიტეტში. 1846 წელს მიატოვა ამერიკა და გადასახლდა ლიბერიაში, სადაც გახსნა თავისი სავაჭრო ფარდული. 1849 წლიდან ედუარდ ჯეიმზ როი იწყებს თავის პოლიტიკურ კარიერას.

იგი გახდა წარმომადგენელთა პალატის წევრი და მუშაობდა მთავარ მოსამართლედ ლიბერიის სასამართლოში. 1870 წელს იგი გახდა პირველი შავკანიანი პრეზიდენტი ქვეყნის ისტორიაში. მის დროს გაძლიერდა ფინანსური კრიზისი, ოპონენტებმა იგი დაამხეს არმიის დახმარებით.
არმაზენი (სანტა-კატარინა)

არმაზენი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 30 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტურბანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 753 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 44,67 კმ²-ზე. ფართობი 173 578 კმ²-ია.
ბრასუ-დუ-ნორტი

ბრასუ-დუ-ნორტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 75 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტურბანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 29 018 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 136,97 კმ²-ზე. ფართობი 211 864 კმ²-ია.
კაპივარი-დი-ბაიშუ

კაპივარი-დი-ბაიშუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 100 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტურბანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 674 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 406,36 კმ²-ზე. ფართობი 53 337 კმ²-ია.
გაროპაბა

გაროპაბა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 18 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტურბანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 138 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 157,17 კმ²-ზე. ფართობი 115 405 კმ²-ია.
გრან-პარა

გრან-პარა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 110 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტურბანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 223 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18,4 კმ²-ზე. ფართობი 338 156 კმ²-ია.
გრავატალი

გრავატალი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 30 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტურბანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 635 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 64,55 კმ²-ზე. ფართობი 164 752 კმ²-ია.
იმარუი

იმარუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 225 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტურბანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 672 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21,51 კმ²-ზე. ფართობი 542 633 კმ²-ია.
იმბიტუბა

იმბიტუბა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 30 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტურბანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 40 170 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 219,59 კმ²-ზე. ფართობი 182 929 კმ²-ია.
ჟაგუარუნა

ჟაგუარუნა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 12 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტურბანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 290 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 52,66 კმ²-ზე. ფართობი 328 347 კმ²-ია.
ლაგუნა (სანტა-კატარინა)

ლაგუნა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტურბანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 51 562 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 153,28 კმ²-ზე. ფართობი 336 396 კმ²-ია.