iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სურბ-ხაჩი (ხაჩქარი)

სურბ-ხაჩი — საუკუნის სომხური ხაჩქარი. ინახებოდა ყირიმის სურბ-ხაჩის მონასტერში, შემდეგ ყირიმიდან გადასახლებულმა სომხებმა გადაიტანეს მდინარე დონის რაიონში. ამჟამად მდებარეობს დონის როსტოვის სურბ-ხაჩის ეკლესიაში.

ისტორია
- საუკუნეებში, სომხეთის სამეფოს დედაქალაქის ანისის დაცემის შემდეგ, თურქ-სელჩუკებისაგან და თათარ-მონღოლებისაგან დევნილებმა დატოვეს მშობლიური კუთხე და ქალაქი. დევნილთა უდიდესი ნაწილი გადასახლდა ყირიმში. ანისიდან წაღებული სურბ-ხაჩი დააბრძანეს სპეციალურად მის სახელზე აგებულ ტაძარში, რომელიც ააშენეს 1385 წელს ძველი ყირიმის გარეუბანში. ხუთი საუკუნის განმავლობაში ხაჩქარი ინახებოდა ყირიმის სურბ-ხაჩის ეკლესიაში.

1778 წელს დაიწყო ყირიმელი სომხების გადასახლება დონის რაიონში. გადასახლებისას სომხებმა თან გაიყოლეს უმნიშვნელოვანესი ისტორიული რელიქვიები და საეკლესიო ქონება, მათ შორის 800 ხაჩქარი, მათ შორის სურბ-ხაჩიც. თავიანთ ახალ დასახლებაში სომხებმა დაიწყეს სომხური ტაძრების აშენება. სომხური ხაჩქარები განათავსეს მათ ინტერიერში და ფასადებში. განსაკუთრებულ სიმბოლურ მნიშვნელობას ატარებდა სურბ-ხაჩი, რომლის სახელზეც აშენდა დონის როსტოვის სურბ-ხაჩის ეკლესია.

1924 წელს ეკლესია გაქურდეს. ქვა-ჯვარი გადაიტანეს დონის ნახიჭევანის გრიგორ განმანათლებლის ეკლესიაში, მაგრამ მას შემდეგ, რაც საუკუნის 30-იან წლებში ეს ეკლესიაც დახურეს, სურბ-ხაჩის ხაჩქარი გადაიტანეს სომხურ სასაფლაოზე მდებარე წმინდა კარაპეტის ეკლესიაში. მოგვიანებით ხაჩქარი რუსულ-სომხური მეგობრობის მუზეუმში გადაიტანეს, რომელიც მდებარეობდა დახურული სურბ-ხაჩის ეკლესიის შენობაში.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ლუქსემბურგში

იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში ლუქსემბურგის დიდი საჰერცოგოს 1 ძეგლია შესული (2014 წელს). იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 1052 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 0,1% ლუქსემბურგის ძეგლია. ის არის ერთადერთი ობიექტი სიაში კულტურული კრიტერიუმებით. ლუქსემბურგის დიდმა საჰერცოგომ მსოფლიოს კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის დაცვის ხელშეკრულებაზე რატიფიცირება მოახდინა 1983 წლის 28 სექტემებრს. ერთადერთი ობიქტი, რომელიც მდებარეობს ლუქსემბურგის ტერიტორიაზე სიაში შეიყვანეს 1994 წელს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდროების კომიტეტის მეთვრამეტე სხდომაზე.

ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

ობიექტის გეოგრაფიული მდებარეობა
კანდიდატთა სია
სავარაუდო სიაში არის მნიშვნელოვანი მემკვიდრეობა და ბუნებრივი ძეგლები, რომელთაც ქვეყანა მხედველობაში იღებს, როგორც მსოფლიო მემკვიდრეობის ნაწილს, შემდგომში მსოფლიოს მემკვიდრეობის ნუსხაში შესატანად. სავარაუდო სიის განხილვა ყოველთვის შესაძლებელია, მაგრამ სიაში შეტანამდე ძეგლი ხუთიდან ათ წლამდე პერიოდში განიხილება.

ქალაქი და ვიანდენის ციხესიმაგრე, დიკირხი
დონის ნახიჩევანის გრიგორ განმანათლებლის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = სომხეთის სამოციქულო ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =დანგრეული
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი = ივან სტაროვი
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = რუსული კლასიციზმი
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1783-1807
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 47.230892
| გრძედი = 39.764419
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
დონის ნახიჩევანის გრიგორ განმანათლებლის ეკლესია — უდიდესი სომხური ეკლესია დონის ნახიჩევანში (ამჟამად დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონის შემადგენლობაშია). ააშენეს 1783-1807 წლებში რუსული კლასიციზმის სტილში, სავარაუდოდ ივან სტაროვის პროექტის მიხედვით. ტაძარი აგებული იყო წმინდა გრიგოლ განმანათლებლის სახელზე. 1930-იან წლებში ტაძარი დახურეს, ხოლო 1960-იან წლებში დაანგრიეს. ეკლესიის ადგილზე კი ააშენეს კულტურის სახლი.

ისტორია
პირველი ხის ეკლესია წმინდა გრიგოლ განმანათლებლის სახელზე ააგეს დონის ნახიჩევანის ბაზრის რაიონში. საკათედრო ტაძრის საძირკვლის პირველი ქვა ჩადეს 1783 წელს. იგი მდებარეობდა ქალაქ დონის ნახიჩევანის ცენტრალურ მოედანზე. როსტოველი მხარეთმცოდნეების მიხედვით, ტაძრის პროექტი შეიმუშავა დონის ნახიჩევანის გენერალური გეგმის ერთ-ერთმა ავტორმა ივან სტაროვმა, მისი არქიტექტურა ეხმიანებოდა დონის როსტოვის სურბ-ხაჩის ეკლესიის არქიტექტურულ სტილს. ტაძარი ჯვრის გეგმისა იყო. ეკლესიის მთავარი ნაგებობა სრულდებოდა მასიური გუმბათით. ეკლესიას სამი შესასვლელი ჰქონდა. მთავარი შესასვლელის მხრიდან მშენებული იყო სამსართულიანი სამრეკლო საათით.

ტაძრის ინტერიერი მორთული იყო ხაჩქარებით, რომლებიც სომეხმა გადმოსახლებულებმა გამოიყოლეს ყირიმიდან.
ფაუსტი

ფაუსტი — კლასიკური გერმანული ლეგენდის პროტაგონისტი. ის არის ძალიან წარმატებული მეცნიერი, მაგრამ ჯერ კიდევ უკმაყოფილო საკუთარი ცხოვრებით. რასაც ის მიჰყავს ეშმაკთან გარიგებმდე, რომლის მიხედვითაც საკუთარ სულს ცვლის შეუზღუდავ ცოდნასა და ამქვეყნიურ სიამოვნებაზე. ფაუსტის ლეგენდა გახდა საფუძველი უმრავი ლიტერატურული, თეატრალური, კინომატოგრაფიული და მუსიკალური ნამუშევარისა, რომლებიც ახდენენ მის რეინტერპრეტაციას საუკუნეების განმავლობაში. „ფაუსტი“ და ზედსართავი „ფაუსტისეული“ მიემართება სიტუაციას, რომელშიც ამბიციური ადამიანი უარს ამბობს მორალურ ღირებულებებზე იმისათვის, რომ მიაღწიოს წარმატებასა და მოიხვეჭოს ძალაუფლება განსაზღვრული პერიოდით.

ფაუსტი ადრეული წიგნებიდან - ისევე როგორც  ბალადები, დრამები, ფილმები და თოჯინათა თეატრები, რომლებიც მისგან წამოიშვა - არის სამუდამოდ დაწყევლილი, იმიტომ, რომ ის ადამიანს ამჯობინებს უსაზღვრო ცოდნას; „მან წმინდა წერილი გადადო კარს მიღმა სამუშაო მაგიდის ქვეშ, უარი თქვა თეოლოგიის დოქტორის წოდებაზე, რადგან ამჯობინა მედიცინის დოქტორის სტილი“.ამ ისტორიის გოეთესეულ ვერსიაში 200 წლის შემდეგ, ფაუსტი ხდება უკმაყოფილო ინტელექტუალი, რომელიც საკუთარ ცხოვრებაში მიისწაფის „უფრო მეტისკენ, ვიდრე მიწიერი ხორცი და სასმელია“.

ისტორიის შეჯამება
ფაუსტი მოწყენილი და დეპრესიულია საკუთარი მეცნიერული ცხოვრებით. ახალი  ცხოვრების დაწყების მცდელობების შემდეგ ის მოუხმობს ეშმაკს დამატებითი ცოდნისა და ჯადოქრული ძალებისთვის, რომლის მეშვეობითაც მას შეეძლება ცხოვრების ნეტარებით დატკბობა და სამყაროს ცოდნის შეძენა. პასუხად, ეშმაკის წარმომადგენელი, მეფისტოფელი გამოჩნდება. ის დებს შეთანხმებას ფაუსტთან: მეფისტოფელი მოესახურება ფაუსტს საკუთარი ჯადოქრული ძალებით განსაზღვრული წლების განმავლობაში, მაგრამ ვადის გასვლის შემდეგ, ეშმაკი პრეტენზიას გამოთქვამს ფაუსტის სულზე და ფაუსტი იქნება შინაგანად დამონებული. ვადაში ძირითადად ადრეულ ამბებში განისაზღვრებოდა 24 წლით, ერთი წელი ყოველი ერთი საათისთვის დღეში.

გარიგების ვადების განმავლობაში ფაუსტი იყენებს მეფისტოფელს სხვადასხვა გზით. ისტორიის უამრავ ვერსიაში, განსაკუთრებით გოეთეს დრამაში, მეფისტოფელი ეხმარება ფაუსტს მოხიბლოს ლამაზი და უცოდველი გოგო, როგორც წესი, სახელად გრეტხენი, ვისი ცხოვრებაც სრულიად ინგრევა, როდესაც ის აჩენს ფაუსტის ბუშ ვაჟს. თუმცა გრეტხენს საკუთარი უდანაშაულობა გადაარჩენს ბოლოში და ის შედის სამოთხეში სიკვდილით დასჯის შემდეგ. გოეთეს ინტერპრეტაციაში ფაუსტს გადაარჩენს ღმერთი, გამოისობით მისი მუდმივად სწარფვისა - კომბინაციაში გრეტხენის ღმერთისთვის ვედრებასთან. თუმცა ადრეულ ისტორიებში, ფაუსტი არის სამუდამოდ გახრწნილი და სჯერა, რომ შეუძლებელია მისი ცოდვების მიტევება; როდესაც ვადა გადის, ეშმაკს ის მიჰყავს ჯოჯოხეთში.
ბენზილქლორიდი

ბენზილქლორიდი — ორგანული ნაერთი, მძაფრსუნიანი, უფერო სითხე, ქიმიური ფორმულით 652. მისი დუღილის ტემპერატურაა 179,3°. წყალში არ იხსნება, ერევა სპირტს, ქლოროფორმს და სხვა ორგანულ გამხსნელებს. წყალთან გათბობისას თანდათანობით ჰიდროლიზდება და წარმოქმნის ბენზილის სპირტს. მრეწველობაში ბენზილქლორიდს ღებულობენ ქლორის გატარებით 90-100° გაცხელებულ ტოლუოლში, რომელიც 1%3-ს შეიცავს. ბენზილქლორიდს იყენებენ ბენზილის სპირტისა და ბენზილცელულოზის მისაღებად.
ვიანდენის ციხესიმაგრე

ვიანდენის სასახლე (, , ) — ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ციხესიმაგრე რაინის დასავლეთში. მდებარეობს ვიანდენში ჩრდილოეთ ლუქსემბურგში. ციხესიმაგრის აგება თარიღდება საუკუნით, ის აგებულია -დან საუკუნემდე რომანული სტილით. გოთიკური ტრანსფორმაცია და მორთულობები მას დაემატა ამ პერიოდის დასასრულს. რენესანსული სასახლე მას დაემატა საუკუნეში, მაგრამ ამის შემდეგ სასახლე ნანგრევებად იქცა. მიუხედავად ამისა, ცოტა ხნის წინ ის სრულად აღადგინეს და მნახველთათვისაც გახსნეს.

მდებარეობა
კლდოვან მწვერვალზე ციხე დგას 310 მეტრზე, ის გამოარჩევს ქალაქ ვიანდენს და გადაჰყურებს მდინარეს დაახლოებით ათი მეტრი სიმაღლიდან. ციხესიმაგრე და მასზე დაქვემდებარებული შენობები გადაჭიმულია 90 მეტრ სიგრძეზე.

ისტორია
ციხესიმაგრე აშენდა ძველი რომაული კასლეტუმის ტერიტორიაზე. ციხესიმაგრის სარდაფი, როგორც ჩანს, კაროლინგების თავშესაფარს წარმოადგენდა. ისტორიულად ვაანდენეს პირველი გრაფი ნახსენებია 1090 წელს. ციხესიმაგრე საუკუნემდე იყო ვიანდენის გავლენიანი გრაფების ადგილსამყოფელი.

1100 მეტრზე ნაშენები სამზარულო, სამლოცველო და საცხოვრებელი ოთახები მოწმობენ იმას, რომ იმ დროს არისტოკრატთა ოჯახი ცხოვრობდა ციხესიმაგრეში. საუკუნის პირველ ნახევარში მას დაემატა ახალი საცხოვრებელი კოშკი და პრესტიჟული დიაგონალური სამლოცველო, თავად ციხესიმაგრე კი გააფართოვეს. საუკუნის დასაწყისში აშენდა ორ სართულიანი სასახლე დაახლოებით 10-13 მეტრი სიმაღლის მდიდრული გალერეით, რომელიც სამლოცველოს უკავშირდებოდა. ეს დამატებები აჩვენებს იმას, თუ, როგორ სურდათ ვიანდენის გრაფებს კონკურენცია გაეწიათ ლუქსემბურგის გრაფებისთვის. ბოლო და უდიდესი ცვლილება მოხდა საუკუნის შუა რიცხვებში, როდესაც მთლიანი ციხესიმაგრე მოერგო გოთიკურ სტილს. საბოლოოდ 1621 წელს ნასაუს სასახლე საბანკეტო დარბაზითა და საძინებელი ოთახით ააშენა პრინცმა მაურიკემ ნარინჯისფერი-ნასაუ-ვიანდენი რენესანსულ სტილში, აღადგინა დაზიანებული საუკუნის ფლიგელი.

 საუკუნეში ციხესიმაგრე მიტოვებული იყო ვიანდენის გრაფების მიერ, რომელთაც მოიხვეჭეს დამატებითი ტიტული ნასაუ-ორენჯის სახლის ელიზაბეტის შემდეგ, რომელიც იყო ვიანდენის მმართველის ჰენრი -ს შვილიშვილი. ელიზაბეტმა გადასცა ვიანდენი და მისი ციხესიმაგრე ბიძაშვილს, ნასაუს გრაფ ენგელბერტს. ამან საფუძველი დაუდო გრძელ გაერთიანებას ვიანდენსა და ნასაუს სახლებს შორის. 1564 წელს ჩუმმა ვილიამმა, ორენჯის პრინცმა, ნასაუსა და ვიანდენის გრაფმა გამოიჩნა ინიციატივა ვიანდენში, სადაც მან ააგო ლუქსენბურგში პირველი ბრძმედი, მაგრამ 1566 წელს დატოვა ის რათა ეხელმძღვანელა ნიდერლანდების აჯაყებისთვის ესპანეთის მეფე ფილიპე -ს წინააღმდეგ. შედეგად ფილიპე -მ მოახდინა ციხესიმაგრის კონფისკაცია და გადასცა პიტერ ერნსტ ფონ მანსფელდს ლუქსემბურგის გუბერნატორს.

1820 წელს მეფე ვილიამ -მა ციხესიმაგრე მიყიდა ვენცელ კოსტერს, ოლდერმენს (გრაფი) 3200 ფლორინად. კოლტერმა დაიწყო შენობის ნგრევა, გაყიდა სახურავის კრამიტები, ხის პანელი, კარებები და ფანჯრები ნაწილ-ნაწილ. მალევე ციხესიმაგრე მთლიანად განადგურდა.

გალერეა
დონის ნახიჩევანის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =დანგრეული
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1783
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 47.223608
| გრძედი = 39.753322
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
დონის ნახიჩევანის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია — სომხური მართლმადიდებლური ეკლესია ყოფილ ქალაქ დონის ნახიჩევანში. ეკლესია დაანგრიეს 1930-იან წლებში.

ისტორია
წმინდა ნიკოლოზის ხის ეკლესია დააარსეს 1781 წელს და აკურთხეს 1783 წლის 10 სექტემბერს. ეს იყო ერთ-ერთი პირველი ეკლესია, რომელიც ააგეს დონის ნახიჩევანში. ქუჩას, რომელზეც მდებარეობდა ეკლესია, ეწოდებოდა „ნიკოლსკის“ ქუჩა (ამჟამად ეწოდება ლისტოპადოვის ქუჩა). რამდენიმე წლის შემდეგ ხის ეკლესიის ადგილზე ააშენეს ქვის ეკლესია, რომელიც მდებარეობდა 1-ლი ხაზისა და 1-ლი უსპენსკის ქუჩის კუთხეში (ამჟამად პროლეტარის ქუჩა).

ეკლესიას ჰქონდა სამი შესასვლელი ოთხკოლონიანი პორტიკებით. მთავარი (დასავლეთის) შესასვლელის თავზე დადგმული იყო სამრეკლო. ეკლესია გუმბათიანი იყო. 1862 წელს ეკლესიას კაპიტალური რემონტი ჩაუტარდა. საუკუნის ბოლოს კლასიკური გუმბათი შეცვალეს ტრადიციული სომხური რვაკუთხა გუმბათით. 1902 წლის 28 აპრილს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის სამრეკლოზე დაკიდეს 650 კგ. წონის ზარი.

ეკლესიასთან ფუნქციონირებდა სომხური სასაფლაო, სადაც დაკრძალული იყო რამდენიმე ცნობილი ადამიანი: დეპუტატი ოვანეს აბრამიანი, ქალაქის თავი არუთიუნ ხალიბიანი, ვაჭარი მაგარ აირაპეტიანი - მიქაელ ნალბანდიანის ახლო მეგობარი. 1873 წელს ეკლესიაში მონათლეს მომავალი პოეტი ონოფრიოს ანოპიანი. 1883 წელს საზეიმოდ აღნიშნეს ეკლესიის აშენების 100 წლისთავი. ეკლესიასთან მოქმედებდა დაწყებითი სკოლა. ეკლესიაში ასევე მოქმედებდა ბიბლიოთეკა, რომელშიც დაცული იყო პერგამენტზე დაწერილი საეკლესიო წიგნები.

1930-იან წლებში ეკლესია დახურეს. დაიწყეს შენობის თანდათანობით დემონტაჟი. ეკლესიის ნანგრევები საბოლოოდ გაანადგურეს მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ. მის ადგილზე კი ააშენეს ხუთსართულიანი საცხოვრებელი სახლი.
ეკატერინე II-ის ძეგლი (დონის ნახიჩევანი)

ეკატერინე -ის ძეგლი — მონუმენტი, დაამონტაჟეს 1894 წელს ქალაქ დონის ნახიჩევანში (ამჟამად პროლეტარის რაიონი დონის როსტოვში). ძეგლის ავტორები იყვნენ სკულპტორები: მატვეი ათანასეს ძე და მატვეი მატვეის ძე ჩიჟოვები (მამა-შვილი). საბჭოთა ხელისუფლების მოსვლის შემდეგ ეკატერინე -ის ძეგლი მოიხსნა კვარცხლბეკიდან და მის ადგილზე დადგეს კარლ მარქსის ქანდაკება.

ისტორია
ეკატერინე -ის ძეგლის თაობაზე პირველი იდეა წამოჭრა დონის ნახიჩევანის საქალაქო საკრებულოს საჯარო წარმომადგენელმა იაკობ ხლიტჩიევმა. იყო ვარაუდი, რომ ძეგლი დაიდგმებოდა 1879 წელს - ქალაქის 100 წლის თავზე. მიუხედავად იმისა, რომ შემოთავაზებას თანხმობა განუცხადეს, მონუმენტის მშენებლობისთვის საკმარისი სახსრები არ იყო. ძეგლის დადგმის საკითხი კიდევ ერთხელ წამოჭრა 1883 წელს, ქალაქის მერმა, მინას ბალაბანოვმა. სანქტ-პეტერბურგში ჩატარდა კონკურსი რომელიც გამოავლენდა ძეგლის საუკეთესო პროექტს. 15 ნამუშევრიდან შეარჩიეს აკადემიკოსების, მატვეი ათაბასეს ძისა და მატვეი მატვეის ძის პროექტი. უკვე 1892 წელს ძეგლზე ყველა დეტალი და ტექსტი იდეალურად იყო შეთანხმებული. ბრინჯაოს ქანდაკება გადაიტანეს სანქტ-პეტერბურგიდან და დადგეს ნახიჩევანის რკინიგზის მახლობლად. 1894 წლის 18 სექტემბერს საკათედრო ტაძრის მოედანზე, შედგა ძეგლის საზეიმო გახსნის ცერემონია.

1917 წელს ძეგლი მოხსნეს კვარცხლებიკად, მაგრამ 1918 წელს, მას შემედეგ, რაც გერმანელი ოკუპანტებისა და თეთრგვარდიელების ჯარმა დაიკავა ქალაქი, ის დაუბრუნდა თავის ადგილს. 1920 წელს, საბჭოთა ხელისუფლების მოსვლის შემდეგ, ძეგლს ჩაუტარდა ხელახალი დემონტაჟი და ის გააგზავნეს გადასადნობად ქარხანაში „წითელი აკსაი“. იმ ადგილზე, რომელზეც ადრე ეკატერინე -ის ძეგლი იდგა, 1925 წელს დადგეს კარლ მარქსის ქანდაკება. ეს ქანდაკება გაანადგურეს ნაცისტებმა მეორე მსოფლიო ომის დროს. ამჟამად ამ ადგილას კვლავ დგას კარლ მარქსის ძეგლი, რომელიც აქ 1959 წელს დადგეს.

1990-იანი წლების ბოლოს ადგილობრივი სომხური დიასპორის წარმომადგენლებმა წამოჭრეს საკითხი, დაებრუნებინათ ეკატერინე -ის ძეგლი ძველ ადგილას, მაგრამ ამ ინიციატივას მხარი არ დაუჭირეს. კარლ მარქსის ძეგლის გადატანა და აქ ეკატერინე -ის ძეგლის დაბრუნების საკითხი კვლავ წამოიჭრა 2005 წელს, მას შემდეგ, რაც როსტოვში გადააადგილეს კიროვის ძეგლი. 2009 წლის პროექტის თანახმად, ძეგლის აღდგენა უნდა დამჯდარიყო 11 მილიონი რუსული რუბლი. სომხეთის მოსახლეობა მზად იყო მთელი ხარჯი საკუთარ თავზე აეღო, მაგრამ ზოგიერთმა მოსახლემ გამოთქვა პროტესტი კარლ მარქსის ძეგლის გადატანაზე და აქ ეკატერინე მეორის ძეგლი დაბრუნებაზე, ამიტომ ეკატერინე -ის ძეგლის გადატანის საკითხი ჯერ კიდევ არ გადაწყვეტილა.

აღწერა
ეკატერინე -ის ბრინჯაოს ქანდაკება იდგა გრანიტის კვარცხლბეკზე. მისი სახე მიმართული იყო დასავლეთისკენ. მარცხენა ხელში მას ეკავა დიპლომი ხოლო მარჯვენა ხელით ის მიანიშნებდა ქალაქის კვარტლებზე. კვარცხლბეკის პირისახის მხარეს იყო წარწერა: „იმპერატრიცა ეკატერინე -ს მადლიერი სომხებისგან“. კვარცხლბეკის საპირისპირო მხარე გვიყვება ძეგლის აშენების პერიოდზე. ჩიჟოვმა ეკატერინე -ის ძეგლი ააგო მ. მიკეშინის ესკიზის მიხედვით.

გალერეა
ჩარლი ჩაპლინის ქანდაკება (ლონდონი)

ჩარლი ჩაპლინის ქანდაკება — ინგლისელი მოქანდაკის, ჯონ დაბლდეის მიერ 1979 წელს შექმნილი ქანდაკება, რომელიც გამოსახავს ინგლისელ კომედიურ მსახიობსა და რეჟისორს, ჩარლი ჩაპლინს, რომლის ყველაზე პოპულარული პერსონაჟია მაწანწალა. მდებარეობს ლესტერის მოედანზე.

ჩაპლინის მემორიალის მის მშობლიურ ქალაქში აღმართვის შესახებ წინადადება, მისი გარდაცვალების დღეს, 1977 წლის 25 დეკემბერს, დიდი ლონდონის საბჭოს ოპოზიციის ლიდერმა — ილტიდ ჰერინგტონმა წამოაყენა. მემორიალისთვის განკუთვნილ ადგილად, თავდაპირველად, სამხრეთი ლონდონის მთავარი გზაჯვარედინი, განიხილებოდა, სადაც, ჩაპლინმა სიცოცხლის ადრეული წლები გაატარა, თუმცა, გეგმა შეიცვალა და ქანდაკების განსათავსებელი ადგილის პრივილეგია ლესტერის მოედანს მიენიჭა
.
ბრინჯაოს ქანდაკება, საზეიმოდ გაიხსნა 1981 წლის 16 აპრილს (ჩაპლინის დაბადებიდან 92-ე წლისთავზე), თავდაპირველ ადგილმდებარეობაზე, მოედნის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში, მსახიობ რალფ რიჩარდსონის მიერ. კვარცხლბეკზე გამოსახულია წარწერა:

შემდეგ წელს, შვეიცარიის ქალაქ ვევეში, სადაც ჩაპლინი 1952 წლიდან გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა, ქანდაკების უმნიშვნელოდ შეცვლილი ვერსია აღიმართა. 1989-1992 წლებში ლესტერში მიმდინარე სარესტავრაციო სამუშაოების გამო, მემორიალი მოედნის ცენტრალურ ნაწილში, უილიამ შექსპირის ქანდაკების ჩრდილოეთით გადაიტანეს, მოედნის მიმდებარე ქუჩაზე განთავსდა, სარემონტო სამუშაოების მიმდინარეობის პერიოდში სკულპტურების დაზიანების პრევენციის მიზნით. 2016 წელს, ჩარლი ჩაპლინის ქანდაკება, ლესტერის მოედანზე დააბრუნეს და მის 127-ე დაბადების დღეზე, კვლავ საზეიმოდ გახსნეს.

გალერეა
დიმიტრი როსტოველის ძეგლი

დიმიტრი როსტოველის ძეგლი — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ წმინდანად შერაცხული დიმიტრი როსტოველის ძეგლი დონის როსტოვში, მდებარეობს ტაძრის მოედანზე, გახსნილია 1999 წელს.

ისტორია
რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ეპისკოპოსისა და როსტოვისა და იაროსლავის ეპარქიის მიტროპოლიტის დიმიტრი როსტოველის ძეგლი დგას დონის როსტოვის ღვთისმშობლის შობის ტაძრის, როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიის საკათედრო ტაძრის, წინ მოედანზე. მისი საზეიმო გახსნა გაიმართა 1999 წლის 15 დეკემბერს საკათედრო ტაძრის მოედანზე და დაუკავშირეს ქალაქის დაარსების 250 წლისთავს. ძეგლმა ადგილობრივ მოსახლეობაში გამოიწვია არაერთფეროვანი შეფასება, როგორც ქალაქის მოსახლეობას ისე სპეციალისტებსა და მოქანდაკეებს შორის. მას აკრიტიკებდნენ დაბალი მხატვრული დონის, მოუხერხებელი მდებარეობის, მასზე არსებული წარწერებისა და სხვადასხვა საკითხის გამო.

თავდაპირველი იდეისა და მონუმენტის რამდენიმე პროექტის ავტორი იყო დონის როსტოველი მოქანდაკე ანატოლი სკნარინი. ჯერ კიდევ 1989 წელს მიიღო მან რუსეთის ფედერაციის კულტურის სამინისტროს თანხმობა და შექმნა ძეგლის რამდენიმე ვარიანტი, მაგრამ მოგვიანებით ქალაქის მთავრობამ გამოაცხადა ღია კონკურსი პროექტის შერჩევისათის, რომლის შედეგადაც გაიმარჯვა მოქანდაკე ვლადიმერ ბელიაკოვის პროექტმა. 1996 წელს ქალაქის ხელმძღვანელის ბრძანების შესაბამისად საძირკველი ჩაეყარა მომავალი ძეგლის ფუნდამენტს.

2013 წლიდან აქტიურად განიხილება იდეა ძეგლის ტაძრის მხარეს შემობრუნების შესახებ.
აბრეუ-ი-ლიმა

აბრეუ-ი-ლიმა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 19 მეტრზე. მიეკუთვნება რესიფის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რესიფის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 94 429 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 748,29 კმ²-ზე. ფართობი 126 193 კმ²-ია.
კამარაჟიბი

კამარაჟიბი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 55 მეტრზე. მიეკუთვნება რესიფის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რესიფის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 144 466 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2 818,46 კმ²-ზე. ფართობი 51 257 კმ²-ია.
ჟაბუატან-დუს-გუარარაპისი

ჟაბუატან-დუს-გუარარაპისი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 76 მეტრზე. მიეკუთვნება რესიფის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რესიფის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 644 620 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2 491,82 კმ²-ზე. ფართობი 258 694 კმ²-ია.
მორენუ

მორენუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 96 მეტრზე. მიეკუთვნება რესიფის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რესიფის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 56 696 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 289,16 კმ²-ზე. ფართობი 196 072 კმ²-ია.
პაულისტა (პერნამბუკუ)

პაულისტა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 13 მეტრზე. მიეკუთვნება რესიფის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რესიფის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 300 466 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3 087,66 კმ²-ზე. ფართობი 97 312 კმ²-ია.
სან-ლორენსუ-და-მატა

სან-ლორენსუ-და-მატა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 58 მეტრზე. მიეკუთვნება რესიფის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რესიფის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 102 895 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 392,57 კმ²-ზე. ფართობი 262 106 კმ²-ია.
დონის ნახიჩევანის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = სომხეთის სამოციქულო ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =დანგრეული
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1780
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 47.225614
| გრძედი = 39.767569
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
დონის ნახიჩევანის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია — პირველი სომხური ეკლესია დონის ნახიჩევანში (ამჟამად დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონის შემადგენლობაშია). ეკლესია დაანგრიეს 1930-იან წლებში.

ისტორია
ხის სომხური ეკლესია ღვთისმშობლის მიძინების სახელზე უკვე აგებულია 1780 წელს, ანუ ქალაქის დაარსების მომდევნო წელს. ამ ტაძარში ხდებოდა სხვა სომხური ეკლესიების საძირკველში ჩასატანებელი ქვების კურთხევა. 1781 წლის 14 აპრილს საზეიმოდ აკურთხეს ოთხი ქვა, რომელიც შემდეგ დააყენეს ქალაქის ოთხივე კუთხეში. იოსებ არღუთაშვილ-მხარგრძელის (არჩეული, მაგრამ არაინტრონიზებული სრულიად სომეხთა კათოლიკოსი) ხელნაწერის, „დავთარის“ მიხედვით ახალი, ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესიის მშენებლობას საფუძველი ჩაეყარა 1781 წელს და მისი მშენებლობა დასრულდა არაუგვიანეს 1787 წლისა. მესამე ტაძრის მშენებლობა დაიწყო 1819 წლის 18 მაისს.

ეკლესია მდებარეობდა 1-ლი უსპენსკაიას (ამჟამად პროლეტარის) ქუჩაზე, იქ სადაც ამჟამად საცხოვრებელი სახლი № 2 მდებარეობს. სამტრაპეზიანი ტაძარის გეგმას თავდაპირველად ჰქონდა სწორკუთხა ჯვრის ფორმა. ტაძრის ცენტრალური სივრცის თავზე აღმართული იყო გუმბათი. სამხრეთისა და ჩრდილოეთის შესასვლელები გაფორმებული იყო ოთხსვეტიანი ტოსკანური პორტიკებით. ცენტრალური (დასავლეთის) გასასვლელის თავზე დაშენებული იყო სამრეკლო, რომელიც ჩამოინგრა 1850-იან წლებში. 1856 წელს, არქიტექტორ ნ. მურატოვის პროექტის მიხედვით ეკლესია გააფართოვეს. მიამატეს ახალი დეტალები დასავლეთის შესასველის სამრეკლოს მხარეს.

ტაძართან მოქმედებდა პატარა სომხური სასაფლაო, სადაც დაკრძალულნი იყვნენ ცნობილი ნახიჩევანელები. კერძოდ, აქ დაკრძალულნი იყვნენ ქველმოქმედები: ჰოვანეს პოპოვი და სტეფან ნატალიანი. ეკლესიასთან მოქმედებდა სასწავლებელიც.

1930-იან წლებში ეკლესია დახურეს და მალევე დაანგრიეს. ეკლესიასთან არსებული სასწავლებლის ბაზაზე გაიხსნა № 12 სკოლა, რომლისთვისაც ააგეს ახალი შენობა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ შენობა გააფართოვეს და აქ განათავსეს № 12 პროფესიული სასწავლებელი.