ომანის საგარეო ურთიერთობები

სულთან ქაბუს ბინ საიდ ალ საიდის მმართველობის დაწყების დროს ომანს მსოფლიოსთან შეზღუდული კონტაქტები ჰქონდა, მათ შორის მეზობელ არაბულ ქვეყნებთანაც. სპეციალური საზავო ურთიერთობები გაერთიანებულ სამეფოს ომანის სამოქალაქო და სამხედრო საქმეებში ჩართვის უფლებას აძლევდა. სულთან ქაბუს ბინ საიდ ალ საიდის მმართველობის დროს გაერთიანებულ სამეფოსთან ახლო კავშირები შენარჩუნდა აშშ-თან ურთიერთობებთან ერთად.

ომანის სასულთნო უძველესი არაბული სახელმწიფოა არაბულს სამყაროში. მას დასავლეთით საუდის არაბეთი, ჩრდილო-დასავლეთით არაბთა გაერთიანებული საამიროები, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთით იემენი ესაზღვრება. ომანს ორი ანკლავი აქვს (მადჰა და მუსანდამის ნახევარკუნძული). ქვეყანას საზღვაო საზღვარი აქვს ირანთან და პაკისტანთან. ომანის სამხრეთ-აღმოსავლეთით არაბეთის ზღვა მდებარეობს, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით ― ომანის ყურე. მართალია - საუკუნეებში ომანის ნაწილი პორტუგალიელთა მიერ იყო ოკუპირებული, მაგრამ - საუკუნეში ომანს საკუთარი იმპერია ჰქონდა აღმოსავლეთ აფრიკაში. ომანის მოსახლეობა 4.2 მილიონ ადამიანს უტოლდება, ხოლო უცხოელი ექსპატრიატების რიცხვი მოსახლეობის 45%-ს შეადგენს.

მიმოხილვა
1970 წლიდან ომანი ზომიერ საგარეო პოლიტიკას მიჰყვება და მნიშვნელოვნად გააფართოვა დიპლომატიური ურთიერთობები. მხარს უჭერდა 1979 წლის კემპ-დევიდის შეთანხმებას და არაბული ქვეყნების ლიგის სამი სახელმიწფოდან ერთ-ერთი იყო (სომალთან და სუდანთან ერთად), რომელმაც 1979 წელს ეგვიპტე-ისრაელის სამშვიდობო ხელშეკრულების დადების შემდეგ ეგვიპტესთან ურთიერთობები არ გაწყვიტა. სპარსეთის ყურის კრიზისის დროს ომანი გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის კოალიციას ეხმარებოდა. სასულთნომ მეზობელ სახელმწიფოებთან ახლო ურთიერთობები დაამყარა. 1980 წელს სპარსეთის ყურის არაბული ქვეყნების თანამშრომლობის საბჭოს შეუერთდა.

ტრადიციულად, ომანი მხარს უჭერს ახლო აღმოსავლეთის სამშვიდობო ინიციატივეს. 1994 წლის აპრილში ომანმა, საპრსეთის ყურის ქვეყნებს შორის პირველმა, -ის პლენარულ სხდომას უმასპინძლა.

ცივი ომის დროს ომანი კომუნისტურ ქვეყნებთან ურთიერთობებს თავს არიდებდა, რადგანაც კომუნისტური ქვეყნები დოჰარის აჯანყებას უჭერდნენ მხარს. ბოლო წლებში ომანმა ცენტრალური აზიის ქვეყნებთან, განსაკუთრებით ყაზახეთთან დაახლოება დაიწყო. ომანს კარგი ურთიერთობები აქვს ირანთან და ორ სახელმწიფოს შორის რეგულარულად მიმოიცვლება დელეგაციები. ომანი არაერთი საერთაშორისო და რეგიონული ორგანიზაციის აქტიური წევრია, მათ შორის: არაბული ქვეყნების ლიგისა და სპარსეთის ყურის არაბული ქვეყნების თანამშრომლობის საბჭოს. ომანის საგარეო პოლიტიკას საგარეო საქმეთა სამინსიტრო ხელმძღვანელობს.

საერთაშორისო დავები
ომანის ჩრდილოეთი საზღვარი არაბთა გაერთიანებულ საამიროებთან ორმხრივად არ არის დადგენილი. მუსანდამის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთი ნაწილი ადმინისტრაციული საზღვარია.

ომხრივი ურთიერთობები
ევროპა
საფრანგეთი
საფრანგეთის საელჩო მასკატში მდებარეობს, ხოლო ომანის საელჩო ― პარიზში.

ესპანეთი
ესპანეთსა და ომანის სასულთნოს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 1972 წელს დამყარდა. ესპანეთის საელჩო მასკატში 2004 წელს გაიხსნა. ომანის პირველი ელჩი ესპანეთში 2006 წელს დაინიჭნა. ომანის საელჩოც და საკონსულოც მადრიდში მდებარეობს.

გაერთიანებული სამეფო
ომანსა და გაერთიანებულ სამეფოს შორის ურთიერთობები ძლიერი და სტრატეგიულია. გაერთიანებული სამეფოს საელჩო მასკატში მდებარეობს, ხოლო ომანის საელჩო ― ლონდონში.

აზია
ბრუნეი
ბრუნეისა და ომანს შორის ურთიერთობები 1984 წლის 24 მარტს დამყარდა. წარსულში ორივე სახელმწიფო ევროპული ქვეყნების პროტექტორატები იყვნენ (ბრუნეი ბრიტანეთის, ხოლო ომანი პორტუალიის და შემდეგ ბრიტანეთის) და ამჟამად ორივე ისლამური აბსოლუტური მონარქიულიაა. ბრუნეის საელჩო მასკატში მდებარეობს, ხოლო ომანის საელჩო ბანდარ-სერი-ბეგავანში.

კვიპროსი
ომანის საელჩო ნიქოზიაში მდებარეობს, ხოლო კვიპროსი ომანში კაიროში მდებარე საელჩოთია წარმოდგენილი, ხოლო საპატიო საკონსულო მასკატში მდებარეობს.

ერაყი
ერაყსა და ომანს შოირს ურთიერთობები შუმერებიდან იწყება, რომლებიც არაბეთის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთ ბოლოს მაგანს უწოდებდნენ. 1990 წელს სადამ ჰუსეინის ქუვეითში შეჭრის შემდეგ ომანმა ერაყში საელჩო დახურა. 2019 წლის 12 მაისს ომანმა გამოაცხადა, რომ ბაღდადში საელჩოს ხელახლა გახსნა აპირებს.

მალაიზია
მალაიზიასა და ომანს შორის ურთიერთობები ოფიციალურად 1983 წელს დამყარდა. იმავე წელს მალაიზიის საელჩო მასკატში გაიხსნა. ომანის საელჩო კუალა-ლუმპურში 2011 წელს გაიხსნა. 2009 წელს მალაიზიასა და ომანს შორის ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმი გაფორმდა, რომელიც ვაჭრობისა და მცირე და საშუალო ზომის საწარომოების კოორდინაციის გაუმჯობესებას ისახავს მიზნად.

კატარი
ორივე სახელმწიფო სპარსეთის ყურის არაბული ქვეყნების თანამშრომლობის საბჭოს წევრია. ომანის საელჩო დოჰაში, ხოლო კატარის საელჩო მასკატში მდებარეობს. 2016 წელს კატარსა და ომანს შორის ვაჭრობის მოცულობა 814 მილიონ ამერიკულ დოლარს გაუტოლდა. 2017 წლის სექტემბერში ორ სახელმწიფოს შორის ვაჭრობის მოცულობა ივნისის შემდეგ, როდესაც კატარის დიპლომატიური კრიზისი დაიწყო, 2 000%-ით გაიზარდა. 2017 წლის დიპლომატიური კრიზისის დროს ომანი კატარისთვის მთავარი სატრანზიტო გასასვლელი იყო. კრიზისის დაწყების შემდეგ კატარში საქონელი სალალაჰისსა და სოჰარის პორტებიდან შედიოდა. ივნისშივე ამ ორ პორტსა და კატარის ჰამადის პორტს შორის პირდაპირი მარშრუტები შემუშავდა.