iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დღეს ღამე უთენებია

დღეს ღამე უთენებია — ქართული მხატვრული ფილმი 2 სერიად, გადაღებულია ზაირა არსენიშვილის რომანის, „ვა, სოფელოს“ მოტივებზე. ფილმი გაფორმებულია მანანა მენაბდის სიმღერებით.

შინაარსი
ფილმში მოთხრობილია ერთი ქალის—ევას—თავგადასავალი, ყმაწვილქალობიდან ღრმა სიბერემდე. ევას რთული ცხოვრება ერგო წილად-ფეხმძიმეს მოუკლეს მეუღლე—გიორგი, რის შემდეგაც ბავშვიც დაკარგა. ცხოვრებისაგან დაჩაგრული, იძულებული გახდა, რომ ცოლად გაყოლოდა დიდი ხნის განმავლობაში მისი ხელის მაძიებელს—სპირიდონს. სპირიდონი ბევრს ეცადა, რომ მისი გული მოეგო, მაგრამ, ევამ ქმრის შეყვარება ვერაფრით მოახერხა და მის გვერდით ცხოვრება ტანჯვად ექცა, ქმრის გარდაცვალების შემდეგ კი საშინელი საიდუმლო შეიტყო მის შესახებ.

ფილმის მთავარი მოქმედი პირების ცხოვრება საქართველოს ისტორიის დრამატული მოვლენების—1921 წელს მომხდარი გასაბჭოების, პოლიტიკური რეპრესიების, ნეპ-ის, კოლექტივიზაციის ფონზე ვითარდება.

როლებში
დარეჯან ხარშილაძე — ახალგაზრდა ევა
თამარ სხირტლაძე — მოხუცი ევა
გურამ ფირცხალავა — სპირიდონი
გურამ ფალავანდიშვილი — გიორგი
ირაკლი ხიზანიშვილი — არჩილი
გურანდა გაბუნია — დარეჯანი
ლეო ფილფანი — მაცია, ევას მამა

პრიზები
1982 — კანის კინოფესტივალის მაყურებლის პრიზი.
შვაბიის ლიგა

შვაბიის ლიგა — საღვთო რომის იმპერიაში შემავალი ქალაქ სახელმწიფოების, პრელატების და სამთავროების გაერთიანება. გაერთიანება 1488 წელს იმპერატორ ფრიდრიხ -ის ბრძანებით და მაინცის არქიეპისკოპოსის ბერტოლდ ფონ ჰენებერგ-რომილდის მხარდაჭერით ჩამოყალიბდა. ლიგას გააჩნდა რეგულარული არმია რომელიც შედგებოდა 12,000 ქვეითისა და 1200 კავალერისტისგან.

წევრები
 (შვაბიური ქალაქების ლიგა) (1331)
აალენი
აუგსბურგი
ბიბერახი რისეზე
ბოპფინგენი
დინკენსბიული
დონაუვიორტი
ესლინგენი ნეკარეზე
გინგენი
ჰაილბრონი
ისნი
კაუფბოირენი
კემპტენი
ლოიტკირხი
ლინდაუ
მემინგენი
ნიორდლინგენი
ფულენდორფი
რავენსბურგი
როიტლინგენი
შვებიშ-გმიუნდი
შვებიშ-ხალი
იუბერლინგენი
ულმი
ვანგენ-უმ-ალგოი
ვაილ-დერ-შტადტი
ბად-ვიმპფენი
თეიმურაზ შაშიაშვილი

თეიმურაზ შაშიაშვილი (დ. 20 ივნისი 1951, ქუთაისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, იყო იმერეთის მხარის გუბერნატორი 1995-2003 წლებში. 2004 წელს მონაწილეობდა საპრეზიდენტო არჩევნებში.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის 27-ე საშუალო სკოლა. უმაღლესი განათლება მიიღო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტსა და სანქტ-პეტერბურგის უმაღლეს პოლიტიკური სასწავლებელში. შრომითი საქმიანობა დაიწყო ქუთაისის სტამბაში, სადაც იმუშავა 5 წელი. 1974 წელს ჟიული შარტავას რეკომენდაციით დაიწყო მუშაობა კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტში. 1978 წელს აირჩიეს კომკავშირის ქუთაისის ახალგაზრდული ორგანიზაციის ხელმძღვანელად.

1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან“. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ქუთაისის მაჟორიტარი). 1993-1995 წლებში იყო ქალაქ ქუთაისის პირველი მერი. შაშიაშვილის ქალაქის მერად მუშაობის დროს ბაგრატის ტაძარი და გელათის მონასტერი გადაწყვეტილებით აღიარებულ იქნა იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებად. 1995 - 2003 წლებში იყო იმერეთის მხარი პირველი გუბერნატორი. 1998 წელს აკაკი ელიავას შეთქმულების დროს აჯანყებულმა რაზმებმა ტყვედ აიყვანეს, თუმცა შემდგომში გაათავისუფლეს. თანმდებობიდან გადადგა ვარდების რევოლუციის შემდეგ და 2004 წლის იანვარში მიიღო მონაწილეობა საპრეზიდენტო არჩევნებში. შაშიაშვილმა მიიღო ხმათა 1.87%.

2009 წლის აპრილში დააფუძნა პოლიტიკური პარტია „თეთრები“, რომელიც დარეგისტრირდა 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე. თავად შაშიაშვილი კი ამავე არჩევნებზე დარეგისტრირდა ქუთაისის მაჟორიტარობის კანდიდატად.

2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში დააგროვა ხმების 0.6 %.

ჯილდოები
დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის პირველი ხარისხის ორდენით, ალბერტ შვაიცერის საერთაშორისო დიპლომით. არის აშშ-ს ქალაქების კოლუმბიისა და ინდიანაპოლისის საპატიო მოქალაქე. არის გელათის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.
ზვიად კვაჭანტირაძე

ზვიად კვაჭანტირაძე (დ. 7 მაისი, 1965, მახარაძე) — ქართველი ისტორიკოსი, პოლიტიკოსი, საქართველოს მე-8 და მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ოზურგეთის 2 საშუალო სკოლა. 1990 წელს დაამთავრა იაროსლავლის უნივერსიტეტის ისტორიისა და სამართლის ფაკულტეტი. 1993 წელს იყო პირველი ქართული კომპანიის, „თბილისის საზოგადოებასთან ურთიერთობის ცენტრის“ თანადამფუძნებელი. 1994 წელს მოიპოვა კარლ დუისბერგის სტიპენდია და 1994-1995 წლებში ისწავლა კარლ დუისბერგის კოლეჯში (კიოლნი, გერმანია) სოციალური საბაზრო ეკონომიკა და საზოგადოებასთან ურთიერთობა.

1996 წლის მარტში დაბრუნდა საქართველოში და დაიწყო მუშაობა საქართველოს პრეზიდენტის კანცელარიაში. იყო ევროპული ინტეგრაციის და საერთაშორისო ურთიერთობების დეპარტამენტის თავმჯდომარე საქართველოს ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროში. 2000-2004 წლებში იყო ტრასეკას სამთავრობათაშორისო კომისიის გენერალური მდივანი. 2004-2009 წლებში იყო საქართველოს გენერალური კონსული ქალაქ სტამბოლში.

2012 წლიდან არის პარტია „ქართული ოცნება - დემოკრატიული საქართველოს“ წევრი. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ოზურგეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. იყო საპარლამენტო უმრავლესობის ლიდერი 2015-2016 წლებში. 2016-2020 წლებში — საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

2019 წლის თებერვალში დატოვა ქართული ოცნება. პარტიის დატოვების შემდეგ, 19 მარტს საქართველოს პარლამენტში გაიმართა კენჭისყრა დიასპორისა და კავკასიის საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარის თანამდებობიდან ზვიად კვაჭანტირაძის გადაყენებასთან დაკავშირებით.

პარლამენტის დიასპორისა და კავკასიის საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარის თანამდებობაზე ზვიად კვაჭანტირაძის ბექა ოდიშარიათი შეცვლის საკითხი უმრავლესობამ დააყენა. ეს გადაწყვეტილება ქართული ოცნების ოფისში 18 მარტს გამართულ შეხვედრაზე მიიღეს. მიუხედავად წინასწარ მიღებული გადაწყვეტილებისა, პარლამენტმა დიასპორისა და კავკასიის საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარის თანამდებობიდან ზვიად კვაჭანტირაძე ვერ გადააყენა. უმრავლესობის დეპუტატებმა კვაჭანტირაძის გადაყენების საკითხის ჩავარდნა „ღილაკების არევით“ ახსნეს.

2019 წლის 27 მაისს ზვიად კვაჭანტირაძემ ეკა ბესელიასთან და გედევან ფოფხაძესთან ერთად განაცხადა ახალი პარტიის — „სამართლიანობისთვის“ დაარსების შესახებ. 27 მაისს გამართულ დამფუძნებელ ყრილობაზე კვაჭანტირაძე პოლიტსაბჭოს წევრად და პოლიტიკურ მდივნად აირჩიეს. 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნების წინ გედევან ფოფხაძემ და ზვიად კვაჭანტირაძემ პარტია დატოვეს და „ქართული ოცნებიდან“ წამოსულ სხვა დეპუტატებთან ერთად ჩამოაყალიბეს „ჩვენი საქართველო — სოლიდარობის ალიანსი“. 2020 წლის 7 ივნისის დამფუძნებელ ყრილობაზე კვაჭანტირაძე პოლიტსაბჭოს თავმჯდომარედ აირჩიეს. ამის მიუხედავად, ეკა ბესელიას 8 ივნისის განცხადების მიხედვით, ორივე პოლიტიკოსი იურიდიულად მისი პარტიის წევრებად რჩებოდნენ, რადგან გასვლის შესახებ განცხადებას ხელი არ მოუწერიათ.

პირადი და ოჯახური ცხოვრება
ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი. საუბრობს ინგლისურ, გერმანულ, თურქულ და რუსულ ენებზე.
ლისკამი

ლისკამი — მწვერვალი პენინის ალპებში, შვეიცარია-იტალიის საზღვარზე. შედგება 5 კმ სიგრძის ქედისგან, რომელსაც ორი განსხვავებული მწვერვალი გააჩნია. ქედზე საკმაოდ ბევრი თოვლის ლავგარდანია.

გეოგრაფია
მოკრძალებული ამოზნექილობის გამო (376 მ), ლისკამს ხშირად ახლომდებარე მონტე-როზას მასივის შემადგენელ ნაწილად მიიჩნევენ. მაგრამ, ვიზუალურად ლისკამი უზარმაზარი მასივია, რომელიც 2 მწვერვალისგან შედგება: აღმოსავლეთი ლისკამი და უფრო დაბალი დასავლეთი ლისკამი, რომლებიც ერთმანეთისგან 1 კმ სიგრძის თხემითაა გამოყოფილი.

მთის ჩრდილოეთ კალთა შთამბეჭდავ, 1100 მეტრიან ყინულით დაფარულ კედელს წარმოადგენს რომელიც გორნერის მყინვარიდან იწევა.
პაროტშპიცე

პაროტშპიცე — მწვერვალი პენინის ალპებში, შვეიცარია-იტალიის საზღვარზე. მდებარეობს დუფოურშპიცეს სამხრეთით, მონტე-როზას მასივში. სიმაღლე 4 432 მ. სახელი ეწოდა გერმანელი დოქტორის, იოჰან იაკობ ფრიდრიხ ვილჰემი პაროტის პატივსაცემად, რომელმაც 1816 წელს მასზე ასვლა სცადა.

მთაზე პირველი ასვლა განხორციელდა 1863 წლის 16 აგვისტოს.
ებერჰარდ იზბრანტ იდესი

ებერჰარდ იზბრანტ იდესი ( დ. 1657 — გ. 1708) — დანიელი მოგზაური და დიპლომატი. დაიბადა ქალაქ შლეზვიგ-ჰოლშტაინში. ეროვნებით ნიდერლანდელი. მის მიერ შექმნილი ჩანაწერები ითარგმნა ფრანგულ, ნიდერლანდურ და სხვ. ენებზე. ე.ი. იდესის მოგზაურობის შედეგად შექნილი ჩანაწერები პირველად გამოქვეყნდა 1699 წელს ქალაქ ამსტერდამში. გარდაიცვალა ვოლოგდაში.
მაუნა-კეას ობსერვატორია

მაუნა-კეას ობსერვატორია  — ობსერვატორია აშშ-ში, ჰავაის კუნძულებზე. დაარსდა 1967 წელს. საერთაშორისო პროექტია, რომელიც შეიცავს რიგ დამოუკიდებელ საკვლევ ცენტრს. ტელესკოპები განლაგებულია ვულკან მაუნა-კეას მწვერვალზე, ზღვის დონიდან 3730 მ-იდან 4190 მ სიმაღლემდე. ობსერვატორიის ტერიტორიას მართავს და იჯარით აქვს გადაცემული ჰავაის უნივერსიტეტს. მაუნა-კეას ობსერვატორია ოპტიკური დაკვირვებებისათვის არის მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესო ადგილი. საერთო ჯამში მოქმედებს 12 ტელესკოპი.
ყვარლის მუნიციპალიტეტის გერბი

ყვარლის მუნიციპალიტეტის გერბი — ყვარლის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია ყვარლის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ №21 დადგენილებით, 2012 წლის 9 აგვისტოს.

აღწერილობა
გერბის ფარი შუაზე ტეხილადაა გადაკვეთილი, ხოლო ზედა ნაწილი გაკვეთილია და იყოფა ორ ველად.
 ნაწილი — ზურმუხტოვან ველზე ვერცხლის ორკოშკიანი გალავანი ღია კარიბჭით. კოშკებს შორის მოთავსებულია ოქროს გვირგვინი, ხოლო კარიბჭის ქვემოთ ოქროს ვაზი.
 ნაწილი — ვერცხლის ველზე მეწამული ჯვარი.
 ნაწილი — მეწამულ ველზე ვერცხლის ფრთოსანი ცხენი.

გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია კატარაქტიანი კარიბჭით.

ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-მეწამული ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავად ჩაწერილია დევიზი — „ყვარელი“.
ყვარლის მუნიციპალიტეტის დროშა

ყვარლის მუნიციპალიტეტის დროშა — ყვარლის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ყვარლის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ №21 დადგენილებით, 2012 წლის 9 აგვისტოს.

აღწერილობა
დროშის ქსოვილი ჰორიზონტალურად არის გაყოფილი ორ თანაბარ ნაწილად — მეწამულ და მწვანე ველებად, რომელთა შორის მარცხნიდან შეჭრილია თეთრი ფერის ტოლგვერდა სამკუთხედი, რომლის ცენტრში გამოსახულია მეწამული ჯვარი.

დროშის პროპორციაა 2:3.
ჯესიკა ბილი

ჯესიკა კლერ ბილი ( დ. 3 მარტი, 1982) — ამერიკელი მსახიობი, მოდელი და მომღერალი. ცნობილი გახდა ტელესერიალ „მეშვიდე ცა“-ში შესრულებული როლის შემდეგ. არაერთ ცნობილ ფილმში მიიღო მონაწილეობა, რომელთაგან აღსანიშნავია: „ტეხასური ხოცვა ბენზოხერხით“ (2003), „ბლეიდი 3“ (2004), „ჩაკი და ლარი: სახანძრო ქორწილი“ (2007), „გუნდი „ა“ (2010), „ახალი წლის წინა დღე“ (2011), „ყველაფრის გახსენება“ (2012).

ჯესიკა ბილი დაიბადა აშშ-ის მინესოტის შტატის ქალაქ ილში, დედამისის — დიასახლისისა და სულიერი მკურნალის კიმბერლის და მამამისის — „ “-ის მუშაკის, მეწარმისა და ბიზნეს-კონსულტანტის ჯონათან ბილის ოჯახში. ჯესიკა ბილი გერმანული, ფრანგული, ინგლისური, ირლანდიური და ჩოქტო წარმოშობისაა. ჰყავს უმცროსი ძმა ჯასტინი (დ. 1985). ბილის ოჯახი საცხოვრებელ ადგილს ხშირად იცვლიდა; ცხოვრობდნენ ტეხასში, კონექტიკუტში, ილინოისში. საბოლოოდ დასახლდნენ კოლორადოს შტატის ქალაქ ბოულდერში. ბილი მოზარდის ასაკში ფეხბურთს თამაშობდა, აგრეთვე ემზადებოდა ტანმოვარჯიშეზე.

ფილმოგრაფია
ნადელჰორნი

ნადელჰორნი — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. წარმოადგენს ნადელგრატის ქედის უმაღლეს წერტილს. ეს მაღალი ქედი კურორტ ზაას-ფეეს დასავლეთითა და მატერტალის აღმოსავლეთით მდებარეობს. მისი სამი განშტოების შეერთების ადგილზე წარმოქმნილი მწვერვალს ჩრდილოეთის მხრიდან ნემსის ფორმა აქვს .

მთაზე პირველი ასვლა განხორციელდა 1858 წლის 16 სექტემბერს.
ლენცშპიცე

ლენცშპიცე — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. სიმაღლე 4 294 მ. წარმოადგენს ნადელგრატის ქედის ყველაზე სამხრეთ მწვერვალს. ეს მაღალი ქედი კურორტ ზაას-ფეეს დასავლეთითა და მატერტალის აღმოსავლეთით მდებარეობს.

მთაზე პირველად 1870 წლის აგვისტოში ინგლისელი ქირურგი კლინტონ თომას დენტი და მისი გიდი ალექსანდერ ბურჟენე ავიდნენ.
აბემამა

აბემამა — ატოლი კირიბატის შემადგენლობაში, გილბერტის კუნძულებზე. ყველაზე მეტად ცნობილია იმით, რომ აქ 1892 წლის 27 მაისს გემ «როიალისტი»-ის კაპიტანმა დევისმა შეადგინა «ბრიტანეთის პროტექტორატის დეკლარაცია გილბერტის კუნძულებზე». გარკვეულ ხანს ცხოვრობდა შოტლანდიელი მწერალი რობერტ ლუის სტივენსონი.

გეოგრაფია
ატოლი აბემამა მდებარეობს გილბერტის კუნძულების ცენტრალურ ნაწილში. გარს აკრავს წყნარი ოკეანის წყლები. 25 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს ატოლი არანუკა, 43 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით — კურია. უახლოესი მატერიკი, ავსტრალია, მდებარეობს 3500 კმ-ში.

როგორც არქიპელაგის სხვა კუნძულებს, აბემამას აქვს მარჯნული წარმოშობა და წარმოადგენს ატოლს. შედგება ბევრი მომცრო კუნძულებისგან, ანუ მოტუსგან, შეჯგუფებულს ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ნაწილში. ცენტრში მდებარეობს ლაგუნა, რომელიც ორ ადგილას შეერთებულია ოკეანის წყლებს სრუტეებით.

აბემამას პირველი ევროპელი აღმომჩენია ბრიტანელი კაპიტანი ჩარლზ ბიშოპი, რომელმაც კუნძული აღმოაჩინა 1799 წელს და მას დაარქვა «როჯერ სიმფსონის კუნძული» , მისი ერთ-ერთი მეგობრის პატივსაცემად. მიუხედავად ამისა დიდი დროის განმავლობაში აბემამა ევროპელებში არანაირ ინტერესს არ იწვევდა.

1851 წელს კუნძულზე დაარსდა აბსოლუტური მონარქია ბელად ტემ ბაიტეკეს მეთაურობით, რომელიც ასევე აკონტროლებდა მეზობელ კუნძულებს არანუკას და კურიას. თავის დაქვემდებარებაში მყოფ კუნძულებზე სრული კონტროლის დამყარების შემდეგ, მან შემოიღო აქტიური ვაჭრობა ქოქოსის ზეთზე და კოპრაზე ევროპელ ვაჭრებთან, მაგრამ ძლიერ ეწინააღმდეგებოდა კუნძულებზე ევროპელი მოსახლეობის ნებისმიერ დასახლებას, მათ შორის მისიონერებისას. მხოლოდ 1873 წელს დართეს ნება რამდენიმე მისიონერს დასახლებულიყვნენ კუნძულზე. 1889 წელს აბემამაზე, უკვე ახალი ბელადის ტემ ბინოკის დროს, დასახლდა ცნობილი შოტლანდიელი მწერალი რობერტ ლუის სტივენსონი, რომელმაც თავის ცოლთან ერთად ეგრევე კუნძულისათვის შექმნეს დროშა (დროშაზე გამოსახული იყო ზვიგენი გვირგვინით), რომელიც გასაგები მიზეზების გამო არასდროს არ გამოყენებულა.

1892 წლის 27 მაისს აბემამაზე, როგორც გილბერტის კუნძულების სხვა კუნძულებზე, დამყარდა ბრიტანეთის პროტექტორატი. კუნძულზე კოლონიური მთავრობის წარმომადგენლების გამოჩენისთანავე შეჩერდა სამოქალაქო ომები, შეიქმნა ხელისუფლების სტრუქტურები, დაიწყო აბემამაზე დასახლებული უცხოელების ინტერესების დაცვა. ამას გარდა, ბიძგი მიეცა განათლების სფეროსა და ჯანდაცვის განვითარებას.

1911 წელს კუნძული გამოცხადდა ბრიტანეთის კოლონიად. 1942 წლიდან 1943 წლამდე აბემამა დაიკავა იაპონიის, ხოლო შემდეგ ამერიკის შეერთებული შტატების ჯარებმა, რომლებმაც იქ შექმნეს სამხედრო ბაზები. მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ კუნძული იყო ერთ-ერთი მთავარი კანდიდატი ბრიტანეთის კოლონიის გილბერტის და ელისის კუნძულების დედაქალაქის სტატუსის მიღებაზე, მაგრამ 1947 წელს არჩევანი გაკეთდა ატოლ ტარავას სასარგებლოდ. მოსახლეობის სიმჭიდროვე ატოლზე 2005 წელს შეადგენდა 124 ადამიანს კმ²-ზე.

2010 წლის მოსახლეობის აღწერის თანახმად, აბემამაზე ცხოვრობდა 3213 ადამიანი, გადანაწილებული 13 დასახლებულ პუნქტში, რომელთაგან ყველაზე დიდი იყო სოფელი კარიატებიკე , რომელშიც ცხოვრობდა 505 ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე ატოლზე 2010 წელს შეადგენდა 114,75 ადამიანს კმ²-ზე.
კასტორი (მთა)

კასტორი — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარია-იტალიის საზღვარზე. წარმოადგენს უმაღლესს ტყუპ მწვერვალს შორის; მეორე მათგანია პოულქსი. მწვერვალებს სახელები ტყუპი ძმების მიხედვით ეწოდა, რომაული მითოლოგიიდან. კასტორის სიმაღლე ზღვის დონიდან 4 228 მეტრს შეადგენს და მდებარეობს ბრაიტჰორნსა და მონტე-როზას შორის.

კასტორი და პოლუქსი ასევე ჰქვიათ ტყუპ მწვერვალს აშშ-ში, იელოუსტონის ეროვნულ პარკში.
ცინალროტჰორნი

ცინალროტჰორნი — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. სახელი მომდინარეობს სოფელ ცინალიდან, რომელიც ჩრდილოეთით მდებარეობს და გერმანული სიტყვა „როტჰორნიდან“, რაც წითელ მწვერვალს ნიშნავს. სიმაღლე 4 221 მ. მთაზე პირველი ასვლა 1864 წელს განხორციელდა, თუმცა ამ დროისთვის მას მომინი ერქვა.

ცინალროტჰორნი სხვა მწვერვალებისგან გამოყოფილია სოფელ მატერტალის ხეობით (აღმოსავლეთით) და ვალ-დ'ანივიერით (დასავლეთით). მისგან 5 კმ-ით ჩრდილოეთით მდებარეობს მწვერვალი ვაისჰორნი (4 505 მ), 7 კმ-ით დასავლეთით კი დან-ბლანში. მთის დასავლეთ კალთაზე გაწოლოლია ცინალის მყინვარი, ჩრდილოეთ კალთაზე კი მომინის მყინვარი.
ალემანია

ალემანია — ტერიტორია რომელზეც გერმანული ტომი ალემანები 213 წელს ზემო გერმანია-რეტიის ლიმესის გადალახვის შემდეგ ცხოვრობდა.

ალემანებმა საუკუნეში დაიპყრეს ტრიტორიები მაინის აუზში და საუკუნეში რაინის მარცხენა სანაპიროზე არსებული რომაული დასახლებები.

ალემანებს - საუკუნეებში მართავდნენ ტომების მეფეები კონუნგები. ალემანიას დამოუკიდებლობა საუკუნეში ფრანკთა იმპერიამ დააკარგვინა და 911 წელს საღვთო რომის იმპერიის ჩამოყალიბების შემდეგ ის შვაბიის საჰერცოგო გახდა. - საუკუნეებში ტერმინი შვაბია ხშირად ალემანიის ნაცვლად გამოიყენებოდა.

ალემანიის ტერიტორია რომელსაც ის - საუკუნეებში მოიცავდა დღეს დაახლოებით ემთხვევა გერმანიის რეგიონ შვაბიას, ელზასს საფრანგეთში და შვეიცარიის ზეგანის აღმოსავლეთ ნაწილს.
ანდრია ურუშაძე

ანდრია ურუშაძე (დ. 25 აპრილი, 1968, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი. საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი 2010–12 წლებში.

ბიოგრაფია
1993 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი. 1993–94 წლებში გაიარა ასპირანტურა ენდოკრინოლოგიაში იმავე უნივერსიტეტში. 1995–97 წლებში მუშაობდა სახელმწიფო კანცელარიაში საერთაშორისო პროგრამების იმპლემენტაციის ბიუროს ხელმძღვანელად. 1997 წელს დაასრულა სახელმწიფო მართვის სკოლა. 1998 წელს შვეიცარიაში გაიარა სპეციალური კურსები დაზღვევის მენეჯმენტში. 1997–05 წლებში იყო სადაზრვევო კომპანია „ალდაგის“ აღმასრულებელი დირექტორი.

2005 წლის სექტემბერში ურუშაძე დაინიშნა შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში ჯანდაცვის დეპარტამენტის უფროსად. 2007 წლის ოქტომბერში კი დაინიშნა იმავე სამინისტროს სისტემაში შემავალი სოციალური მომსახურების სააგენტოს დირექტორად. 2010 წლის 10 სექტემბერს გახდა შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი. ამ თანამდებობაზე იყო 2012 წლის 15 მარტამდე. ის მინისტრის პოსტზე შეცვალა ზურაბ ჭიაბერაშვილმა. ურუშაძე იმავე დღეს დაინიშნა თბილისის მერის მოადგილედ.

2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში საბურთალოს მაჟორიტარობის კანდიდატი იყო („ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“), სადაც ხმათა 25,03% მიიღო (22 339 ხმა) და მეორე ადგილი დაიკავა.

პირადი და ოჯახური ცხოვრება
გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები, მათ შორის „ქართული ჯანმრთელობისა და სოციალური პოლიტიკის პრინციპები“. ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს. ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.
ბრაიტჰორნი

ბრაიტჰორნი — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს მატერჰორნის მწვერვალის სიახლოვეს. მიიჩნევა ალპების ყველაზე ადვილად დასალაშქრ 4 000 მეტრიან მწვერვალად. ამის მიზეზი კი კლაინ-მატერჰორნის საბაგიროა, რომელსაც მთამსვლელები 3 820 მ სიმაღლეზე აჰყავს. სტანდარტული გზა გრძელდება მყინვარული პლატოთი და 35 გრადუსის დახრილობის თოვლიანი კალთებით.

მწვერვალზე პირველი ასვლა 1813 წელს განხორციელდა.
ბისჰორნი

ბისჰორნი — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს მწვერვალ ვაისჰორნის გვერდით, ჩრდილოეთით.

მთას ორი განსხვავებული მწვერვალი გააჩნია, რომლებიც ერთმანეთისგან 600 მეტრითაა დაშორებული.

დასავლეთით მდებარე, უფრო მაღალ მწვერვალზე (4 153 მ) პირველი ასვლა 1884 წლის 18 აგვისტოს განხორციელდა, აღმოსავლეთზე (4 134 მ) კი 1884 წლის 6 მაისს.
ვოლაპიუკი

ვოლაპიუკი (: – „მსოფლიო“ და – „ლაპარაკი“, „ენა“; აგრეთვე ვოლაპუკი []) — ერთ-ერთი ხელოვნური ენა, რომლის გამოყენებასაც ცდილობდნენ საერთაშორისო ენად. იოჰან მარტინ შლაიერის სიტყვებით, 1879 წლის 31 მარტს ღამით მას ძლიერი უძილობა აწუხებდა, მთელი ღამე სახლში დადიოდა და სწორედ ამ დროს შექმნა მან ენის გრამატიკა და ლექსიკონი, რის შემდეგ ვოლაპიუკზე აქვეყნებდა წინადადებებს, ხოლო მოგვიანებით ლექსებს. პირველი სტატია ვოლაპიუკზე შლაიერმა გამოქვეყნდა 1879 წლის მაისში ერთ-ერთ კათოლიკურ ჟურნალში. 1880 წელს შლაიერმა გერმანულ ენაზე გამოაქვეყნა ვოლაპიუკის დაწვრილებითი სახელმძღვანელო. დიდი ხნის განმავლობაში ენა პოპულარული რჩებოდა, 1889 წლისათვის ამ ენაზე მთელ მსოფლიოში გამოიცემოდა 25 ჟურნალი, ხოლო 25 სხვადასხვა ენაზე დაიწერა 316 სახელმძღვანელო და მოქმედებდა 283 კლუბი. 1884 წელს შედგა ვოლაპიუკური ენის მომხრეების კონვენცია ქალაქ ფრიდრიხსჰაფენში, თუმცა სამუშაო ენად გერმანული დარჩა. 1887 წელს გაიმართა მე-2 კონვენცია ქალაქ მიუნხენში. 1889 წელს გაიმართა მე-3 კონვენცია ქალაქ პარიზში პირველად ვოლაპიუკურ ენაზე. 1889 წლისათვის გამოდიოდა ვოლაპიუკური საზოგადოების 30-ზე მეტი პერიოდული გამოცემა, არსებობდა დაახლოებით 255 გაერთიანება. მრავალი წლის განმავლობაში ვოლაპიუკის აკადემიის დირექტორი იყო კრიპტოგრაფი ოგიუსტ კერკჰოფსი. 1920 წელს ვოლაპიუკისტების მცირე ჯგუფმა ჰოლანდიელი არი დე იონგის ხელმძღვანელობით შეიმუშავეს ენის რევიზია და წარადგინეს იგი 1931 წელს. მისი ინიციატივით გამარტივდა ენის გრამატიკა. ამჟამად მსოფლიოში ამ ენაზე მოსაუბრე ადამიანთა რაოდენობა 20-იდან 30-მდეა.

ორთოგრაფია და გამოთქმა
მჟავა (ფილმი)

მჟავა — 2008 წლის ამერიკული კინოფილმი. რეჟისორი ტიმოთი ლინ ბუი. მონაწილეობენ: ჯესიკა ბილი, ფორესტ უიტეკერი, რეი ლიოტა და სხვა. აღსანიშნავია, რომ ამ ფილმში შესრულებული როლი (ლარი „ველვეტი“) მსახიობ პატრიკ სუეიზისთვის უკანასკნელი აღმოჩნდა. -ზე გამოვიდა 2009 წლის მაისში. იმავე წლის ბოლოს ყაზახეთში, რუსეთსა და აშშ-ში ფილმი უჩვენეს საკაბელო ტელევიზიაზე. წარმოადგენს ფსიქოლოგიურ დრამას, რომელიც მოგვითხრობს რამდენიმე ადამიანის ისტორიას: „მესაფლავე“ (ედი რედმეინი), ყოფილი თაღლითი (რეი ლიოტა), ყოფილი მღვდელი (ფორესტ უიტეკერი), რომელიც თავის მოკვლას ცდილობს და სტრიპტიზის მოცეკვავე (ჯესიკა ბილი), ქალი, რომელსაც შვილი კომაში ჰყავს.
ჯალაბაშვილები (ქედის მუნიციპალიტეტი)

ჯალაბაშვილები — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, დანდალოს თემში (სოფლები: ბალაძეები, გოგიაშვილები, დანდალო, მოსიაშვილები, ტაკიძეები, ხარაულა, ჯალაბაშვილები). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 780 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 310 კაცი.

დემოგრაფია
ხუნკუდა

ხუნკუდა (ყოფ. განთიადი) — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, ქედის თემში (სოფლები: არსენაული, აქუცა, გულები, ზენდიდი, კორომხეთი, ორცვა, ქედა, შევაბური, ცხემნა, ძენწმანი, ხუნკუდა). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 300 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 1 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 122 კაცი.

დემოგრაფია
ჭინკაძეები (ქედის მუნიციპალიტეტი)

ჭინკაძეები (ყოფ. განახლება) — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, დოლოგანის თემში. მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 480 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 202 კაცი.

დემოგრაფია
ისტორიული ძეგლები
სოფელში კულტურული მემკვიდრეობის ორი ძეგლია ჭინკაძეების მინარეთიანი ჯამე და საუკუნის საცხოვრებელი სახლი.
წონიარისი

წონიარისი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში. წონიარისის თემის ცენტრი (სოფლები: აბუქეთა, ვარჯანისი, კანტაური, საბადური, ტიბეთა, წონიარისი). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 275 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 499 კაცი.

დემოგრაფია
ცხემნა

ცხემნა — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, ქედის თემში (სოფლები: არსენაული, აქუცა, გულები, ზენდიდი, კორომხეთი, ორცვა, ქედა, შევაბური, ცხემნა, ძენწმანი, ხუნკუდა). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 400 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 2 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 156 კაცი.

დემოგრაფია
ჩეტკიძეები (ქედის მუნიციპალიტეტი)

ჩეტკიძეები — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, ცხმორისის თემში (სოფლები: ახო, გეგელიძეები, გობრონეთი, კოკოტაური, ჩეტკიძეები, ცხმორისი). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 560 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 187 კაცი.

დემოგრაფია
შევაბური

შევაბური — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, ქედის თემში (სოფლები: არსენაული, აქუცა, გულები, ზენდიდი, კორომხეთი, ორცვა, ქედა, შევაბური, ცხემნა, ძენწმანი, ხუნკუდა). მდებარეობს მდინარე მერისისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 400 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 2 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 89 კაცი.

დემოგრაფია
ქოსოფელი

ქოსოფელი — სოფელი საქართველოში, ქედის მუნიციპალიტეტში, მახუნცეთის თემში (სოფლები: ზედა ბზუბზუ, ზედა მახუნცეთი, ზუნდაგი, მილისი, ნამლისევი, უჩხითი, ქვედა ბზუბზუ, ქვედა მახუნცეთი, ქოსოფელი). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 360 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 72 კაცი.

დემოგრაფია
ქვედა ბზუბზუ

ქვედა ბზუბზუ — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, მახუნცეთის თემში (სოფლები: ზედა ბზუბზუ, ზედა მახუნცეთი, ზუნდაგი, მილისი, ნამლისევი, უჩხითი, ქვედა ბზუბზუ, ქვედა მახუნცეთი, ქოსოფელი). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 300 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 261 კაცი. სოფელში დგას მცირე ზომის ხის მეჩეთი.

ეტიმოლოგია
გადმოცემის თანახმად სოფელში ბევრი ფუტკარი იყო და მათი ბზუილის გამო შეარქვეს სოფელს ბზუბზუ.

დემოგრაფია