iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დენის ბერგკამპი

დენის ბერგკამპი ( ; დ. ) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1969 წელს, ამსტერდამში. 1995 წელს, არსენალის შოტლანდიელმა მწვრთნელმა, ბრუს რიოკმა 7.5 მილიონ ფუნტად გადმოიყვნა მილანის ინტერნაციონალედან. ბერგკამპმა პრემიერლიგაში 11 ბრწყინვალე სეზონი ჩაატარა, გაიტანა 87 გოლი. ერთ-ერთი საუკეთესო მომენტი მის კარიერაში არის, 2002 წელს ნიუკასლ იუნაიტედის წინააღმდეგ გატანილი გოლი, როდესაც ერთი საოცარი მოძრაობით ჩამოიშორა ბერძენი ნიკოს დაბიძასი და შემდეგ უკვე ერთ-ერთზე შეი გივენის კარში გოლის ფორმალობაღა იყო. დენი ბერგკამპმა კარიერა არსენალში, 2006 წელს დაასრულა. გაიმართა გამოსათხოვარი მატჩიც, სადაც ერთმანეთს არსენალი და აიაქსი ეთამაშნენ.

ჰოლანდიის ნაკრებში ჩატარებული აქვს 79 მატჩი, გატანილი აქვს 37 გოლი.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
ინდივიდუალური
ფიფა-ს ასეული ( 100): 2004

ფაქტები
ბერგკამპი საქვეყნოდ იყო ცნობილი თავისი შიშით ფრენის მიმართ, იგი არასდროს არ მიჰყვებოდა გუნდს გასვლით თამაშებში თუ ავტობუსით ჩასვლა შეუძლებელი იყო. ჰოლანდიელ ფეხბურთელს ფრენის შიში 1994 წელს გაუჩნდა, როდესაც ნიდერლანდების ნაკრების თვითმფრინავს დაჯდომისას პრობლემები შეექმნა, როდესაც მსოფლიო ჩემპიონატზე მიემგზავრებოდა ამერიკაში.
ვაუპესის დეპარტამენტი

ვაუპესი — კოლუმბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი ჯუნგლებით დაფარულ ამაზონის რეგიონში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, აღმოსავლეთით ესაზღვრება ბრაზილია, სამხრეთით — ამაზონასის დეპარტამენტი, ჩრდილოეთით კი კაკეტის, გუავიარესა და გუაინიის დეპარტამენტები. მოიცავს 54 135 კმ² ტერიტორიას. დედაქალაქია მიტუ.

დეპარტამენტი შეიქმნა კოლუმბიის 1991 წლის 4 ივლისის კონსტიტუციის საფუძველზე.

ვაუპესის მთავარი ეკონომიკური საქმიანობაა ლოჯისტიკა და მეთევზეობა, მეზობელ ბრაზილიაში ექსპორტის ხარჯზე.

დეპარტამენტი 6 მუნიციპალიტეტისგან შედგება.
ვიჩადის დეპარტამენტი

ვიჩადა — კოლუმბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ვაკეებზე, ორინოკოს რეგიონში, მდინარე ორინოკოს აუზში. ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით ესაზღვრება ვენესუელა, ჩრდილოეთით — არაუკის დეპარტამენტი, ჩრდილო-დასავლეთით — კასანარეს დეპარტამენტი, დასავლეთით — მეტის დეპარტამენტი, სამხრეთ-დასავლეთით და სამხრეთით კი გუავიარესა და გუაინიის დეპარტამენტები. ვიჩადა ფართობის მხრივ ერთ-ერთი ყველაზე დიდი დეპარტამენტია კოლუმბიაში, თუმცა ძალზე მეჩხრად დასახლებული.

უდიდესი ქალაქი და დედაქალაქია პუერტო-კარენიო, რომელიც დეპარტამენტის უკიდურეს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს, ვენესუელის საზღვართან. შედგება ოთხი მუნიციპალიტეტისგან.

შეიქმნა კოლუმბიის 1991 წლის 4 ივლისის კონსტიტუციის საფუძველზე.
სიუანკუნ-სი

სიუანკუნ-სი (კიდული მონასტერი, გამარტ. ჩინ. ) — სატაძრო კომპლექსი აგებულია კლდეზე წმინდა მთა ჰენშენის მახლობლად შანსის პროვინციაში, ჩინეთში. მონასტერი განლაგებულია ქალაქ დატუნიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 65 კმ-ში.

სიუანკან-სის რეგიონში დიდი ისტორიული მნიშვნელობა აქვს და ტურისტების სიმრავლით გამოირჩევა. მონასტერი 491 წელს ჩრდილოეთის ვეითა დინასტიის დროს აშენდა. კომპლექსი აერთიანებს ბუდისტურ, დაოსურ და კონფუციანურ საკურთხევლებს.

მონასტერში ციცაბო კედლის გასწვრივ დაახლოებით 40 დარბაზი და პავილიონია განთავსებული. ნაგებობები ხიმინჯებს ემყარება, რომლებიც თავის მხრივ კლდეშია ჩასობილი. თავად კლდე მონასტრის უკანა კედლად გამოიყენება. კლდეში გამოკვეთილია ბუდის გამოსახულება და ქანდაკებები.

მონასტერში საერთო ჯამში სხვადასხვა მასალისგან დამზადებული 80 ქანდაკებაა. ყველაზე მსხვილი რელიეფური ამონაკვეთია ტატხატის გამოსახულება.

სიუანკან-სი 1982 წლიდან ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის მიერ ეროვნული ძეგლის სახელით სარგებლობს და სახელმწიფოს მიერ არის დაცული.
კომუნიკე

კომუნიკე ( < — შეტყობინება, გადაცემა) — ოფიციალური შეტყობინება (უპირატესად საერთაშორისო ხასიათის) სახელმწიფო და საერთაშორისო ორგანიზაციების, ასევე სხვადასხვა ქვეყნის და საერთაშორისო ორგანიზაციების წარმომამდგენლებისა მოლაპარაკებების შედეგების, საომარი მოქმედებების ან მსგავსის შესახებ. პირდაპირი ინფორმაციული ამოცანის გარდა, კომუნიკე შეიძლება უფრო არსებით შინაარსობრივ დატვირთვას ატარებდეს, როდესაც მასში გამოხატულია გამომქვეყნებელის პოზიცია პოლიტიკურ-უფლებრივ პრობლემებზე, მოცემულია მათი შეფასება, ქვეყნდება დაინტერესებული სუბიექტების მოვალეობები და მიზნები. რიგ შემთხვევებში კომუნიკე შეიძლება შეიცავდეს დოკუმენტურად გაფორმებულ მასალებს, სახელმწიფოთაშორისი კონტაქტების შედეგების შესახებ.

კომუნიკეს აქვს მხოლოდ პოლიტიკური დეკლარაციის ძალა და ის ვერ მიეკუთვნება საერთაშორისო სამართლის წყაროებს. მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მხარეები კისრულობენ გარკვეულ მოვალეობებს და მაკაფიოდ მიუთითებენ მათ იურიდიულად სავალდებულოობაზე, ეს დოკუმენტი ხდება საერთაშორისო ხელშეკრულება.
მირ ტაკი მირი

მირ ტაკი მირი (; დ. 1724, აგრა — გ. 1810, ლაქნაუ) — ინდოელი პოეტი. წერდა ურდუ და სპარსულ ენებზე. ეკუთვნის ღაზალების 6 დივანი ურდუ ენაზე, ერთი სპარსულ ენაზე, ავტობიოგრაფია და პოეზიის ანთოლოგია, რამდენიმე კასიდა, მარსია და 20-ზე მეტი მასნავი, რომლებშიც უმღერა სიყვარულს, პოეზიას, ინდურ ბუნებას. ერთ-ერთ დივანში „დრაკონის წიგნში“ მწვავედ გააკრიტიკა საკარო პოეზია. მწუხარებითაა შეფერილი მისი სუფიური ლექსები. მირ ტაკი მირის პოეზიის საფუძველია ჰუმანიზმი, საყოველთაო სიყვარულის იდეა. მისი დახვეწილი ლექსები სავსეა პათოსით და მომხიბლაობით. თანამემამულეებმა მას პოეზიის ღმერთი უწოდეს.
მისიონერობა

მისიონერობა — რელიგიური ორგანიზაციებისა და ეკლესიების მოღვაწეობის ერთ-ერთი ფორმა. მიზნად ისახავს სხვა სჯულის მიმდევართა მოქცევას და განდგომილთა ეკლესიაში დაბრუნებას. მისიონერობა ბუდისტურ რელიგიაში ძვ. წ. საუკუნიდან გავრცელდა და ხშირად ამ მოვალეობას მოხეტიალე ბერები ასრულებდნენ. ქრისტიანული მისიონერობა საუკუნეში წარმოიშვა. - საუკუნეებში ქრისტიანი მისიონერები იყვნენ ინდოეთში, ჩინეთსა და იაპონიაში. აღმოსავლეთ ევროპაში გერმანელი ფეოდალები თავიანთ კოლონიურ ექსპანსიას ქრისტიანობის გავრცელებით ნიღბავდნენ. ესპანეთსა და პორტუგალიაში კოლონიური იმპერიების წარმოქმნის შემდეგ კათოლიკე მისიონერები ენერგიულად ეხმარებოდნენ კოლონიზატორებს ახალი მიწების დაპყრობა-ათვისებაში. კათოლიკური მისიონერების სახელმძღვანელოდ პაპმა გრიგოლ -მ 1622 წელს დააარსა სარწმუნოების პროპაგანდის კონგრეგაცია. მთავრობის მიერ დაფინანსებული მისიონერთა ორგანიზაციები აქტიურად მოღვაწეობდა აფრიკაში, მსხვილი კაპიტალისა და მიწების მფლობელი ხდება თავიანთი ქვეყნების კოლონიური პოლიტიკის გამტარებლად გვევლინება. ადრინდელი შუა საუკუნეების ევროპაში, აფრიკასა და მთელ რიგ ქვეყნებში მისიონერულ საქმიანობაში განსაკუთრებული ყურადღება სკოლას ექცეოდა. მუსლიმანი მისიონერები ხშირად ვაჭრები იყვნენ, ხოლო სუფიზმის გავრცელებასთან ერთად მოხეტიალე ბერები.

რუსეთში მისიონერობის მიზანი იყო არარუსული მოსახლეობის გაქრისტიანება და სექტანტობასთან ბრძოლა. საუკუნეში გაძლიერდა ქრისტიანული მონასტრების მისიონერული საქმიანობა ვოლგისპირეთში, - საუკუნეებში — ციმბირსა და ჩრდილოეთ კავკასიელ ხალხებში. 1870 წელს, მოსკოვში შეიქმნა მართლმადიდებლური სამისიონერო საზოგადოება, რომელმაც ციმბირის სხვადასხვა მისია გააერთიანა.

ახალ პირობებთან შეგუების მიზნით მისიონერებმა ამჟამად მუშაობის მეთოდები შეცვალეს: საეკლესიო იერარქიას ადგენენ ადგილობრივი მოსახლეობისგან, ქრისტიანულ კულტში შეაქვთ ადგილობრივი რელიგიური კულტების ელემენტები, ღვთისმსახურებას ადგილობრივ ენაზე ატარებენ და საკულტო ცეკვებსა და მუსიკას იყენებენ, პროპაგანდას ეწევიან რადიოსა და ტელევიზიის საშუალებით. მისიონერობა ხშირად რასიზმის წინააღნდეგ გამოდის. მაგ, 1971 წელს, კათოლიკურმა ორდენმა „თეთრი ძმები“ მოზამბიკიდან გაიწვია თავისი წევრები პორტუგალიის ხელისუფლების ბოროტქმედებისა და საეკლესიო იერარქიის კოლონიზატორებთან თანამშრომლობის წინააღმდეგ პროტესტის ნიშნად. ეროვნულ-განმათავისუფლებულ ბრძოლასთან დაკავშირებით მსოფლიოში გაძლიერდა ანტიმისიონერული მოძრაობა.
მიტილუსი

მიტილუსი — მოლუსკების გვარი ორსაგდულიანების კლასისა. მიტილუსის ნიჟარა სოლისებურ-ოვალურია, მის სიგრძე 20 სანტიმეტრს აღწევს. ბუსუსების საშუალებით მიტილუსი ემაგრება მყარ სუბსტრატს ან სხვა მიტილუსს. გავრცელებული არიან მსოფლიო ოკეანის ზომიერ და ტროპიკულ წყლებში. ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ და სუბტროპიკულ წყლებში ფართოდაა გავრცელებული მიტილუს ედულისი, რომელსაც საკვებად იყენებენ. მიტილუსის ნიჟარის ფქვილისაგან ამზადებენ მაღალხარისხოვან საკვებს შინაური ფრინველებისათვის. მიტილუსის ზოგიერთ სახეობას ხელოვნურად აშენებენ.
მონების მდინარე

მონების მდინარე — მდინარე კანადის ცენტრალურ ნაწილში. ეკუთვნის მდინარე მაკენზის სისტემას. სათავე აქვს ათაბასკის ტბაში, ერთვის მონების დიდ ტბას. სიგრძე 415 კილომეტრი, აუზის ფართობი 61400 კმ². მიედინება განიერ დაჭაობებულ ხეობაში. შუა დინებაში ჭორომიანია. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავთან 4000 მ³/წმ. მდინარე სანაოსნოა. მთავარი შენაკადია მდინარე პის-რივერი.
კოლომბიის გერბი

კოლომბიის ეროვნული გერბი მოიცავს ფარს, რომელზეც დატანილია მრავალი სიმბოლო. მის თავზე ზის ანდური კონდორი, რომელსაც ნისკარტით ზეთისხილის გვირგვინი უჭირავს; კონდორი თავისუფლების სიმბოლოა. ფრინველსა და ფარს შორის, შავი ასოებით ოქროსფერ ფონზე, წაწერილია კოლუმბიის დევიზი „თავისუფლება და წესრიგი“ . კონდორს ფრთები გაშლილი აქვს და მარჯვნივ იყურება.

აღწერა
ფარის ორივე მხარეს ჩამოკიდულია კოლომბიის ეროვნული დროშა. თავად ფარი სამ ნაწილად იყოფა. ყველაზე ქვედა ნაწილზე გამოსახულია გემები, რაც ხაზს უსვამს კოლომბიის საზღვაო ისტორიას, განსაკუთრებით კი პანამის ყელის, რომელიც 1903 წლამდე კოლუმბიას ეკუთვნოდა. ამჟამად კი ის განასახიერებს ქვეყნის გასასვლელეს ორ ოკეანეზე (წყნარი და ატლანტის). გემები მიუთითებს კოლომბიის სავაჭრო ურთიერთობებზე დანარჩენ მსოფლიოსთან და მზარდ ეკონომიკაზე. ცენტრალურ ნაწილზე გამოსახულია ფრიგიული ქუდი, რაც თავისუფლებისა და დამოუკიდებლობის ტრადიციული სიმბოლოა. ზედა ნაწილზე, ცისფერ ფონზე, ორ სიუხვის რქას შორის გამოსახულია ბროწეული — ახალი გრანადის ვიცე-სამეფოს სიმბოლო. მარჯვენა რქა სავსეა ოქროსა და ვერცხლის მონეტებით, მარცხენა კი ტროპიკული ხილით. გერბის ეს ნაწილი ხაზს უსვამს კოლუმბიის მიწის სასოფლო-სამეურნეო და მინერალურ სიმდიდრეს.

რესპუბლიკის ეროვნული გერბი შექმნა ფრანსისკო დე პაულა სანტანდერმა და მიღებულ იქნა 1834 წლის 9 მაისის აქტით. შემდეგში, 1924 წელს შეიტანეს მცირე ცვლილებები.
ჯოზეფ ლისტერი

ჯოზეფ ლისტერი (; დ. 5 აპრილი, 1827, აპტონი, ესექსის საგრაფო, — გ. 10 თებერვალი 1912, უილმერი, კენტის საგრაფო) — ინგლისელი ქირურგი, ქირურგიაში ასეპტიკის ფუძემდებელი. 1852 წელს დაამთავრა ლონდონის უნივერისტეტი. ქირურგ-პროფესორი გლაზგოში (1860), ედინბურგსა (1869) და ლონდონში (1877-88). 1896-დან ლონდონის სამეფო ქირურგიული საზოგადოების თავმჯდომარე. ლონდონის სამეფო საზოგადოების პრეზიდენტი (1895-1900). ლისტერმა 1867 წელს გამოთქვა აზრი, რომ ჭრილობის ინფექციას იწვევს რაღაც ცოცხალი საწყისი, რომელიც გარედან ხვდება ჭრილობაში. მან პირველად შეიმუშავა ქირურგიულ ინფექციასთან ბრძოლის თეორიულად დასაბუთებული ღონისძიებანი; მისი მეთოდით ჭრილობაზე ადებდნენ კარბოლმჟავაში დასველებულ სამფენოვან ნახვევებს, საოპერაციო ოთახის ჰაერში აფრქვევდნენ კარბოლმჟავას და ამავე მჟავით ამუშავებდნენ საოპერაციო ველს, ქირურგის ხელებსა და საოპერაციო ინსტრუმენტებს. ლისტერის მეთოდის შემოღების შემდეგ მკვეთრად შემცირდა ოპერაციის შემდგომი სიკვდილიანობა, თითქმის გაქრა სეპტიკური გართულებები. ლისტერმა პირველმა (1852) აღწერა გუგის გამაფართოებელი და დამავიწროებელი კუნთები და სხვა.
პოლ ვიდალ დე ლა ბლაში

პოლ ვიდალ დე ლა ბლაში ( დ. 22 იანვარი, 1845, პეზენასი — გ. 5 აპრილი 1918, ტამარისი) — ფრანგი გეოგრაფი. ფრანგული გეოგრაფიული სკოლის დამაარსებელი. გეოგრაფიასა და ისტორიას სწავლობდა პარიზის უმაღლეს ნორმალურ სკოლაში. ავტორია გამოკვლევებისა ფიზიკური გეოგრაფიის და მოსახლეობის გეოგრაფიის დარგში. ამ მხრივ აღსანიშნავია მისი ნაშრომები: „საფრანგეთის გეოგრაფიის სურათი“ (1903), „აღმოსავლეთი საფრანგეთი“ (1917) და სხვა. 1891 წელს დააარსა ფრანგული გეოგრაფიული ჟურნალი „ “. 1898-1918 წლებში სორბონში იყო გეოგრაფიის პროფესორი. მკვლევარის ძირითადი თეორიული ნაშრომები განზოგადებულია ემანუელ დე მარტონის რედაქციით გამოშვებულ წიგნში „საზოგადოებრივი გეოგრაფიის პრინციპები“ (1922).
ახალი გრანადის გაერთიანებული პროვინციები

ახალი გრანადის გაერთიანებული პროვინციები — ქვეყანა სამხრეთ ამერიკაში 1811-1816 წლებში, პერიოდი რომელიც კოლუმბიის ისტორიაში ცნობილია როგორც პატრიაა-ბობა (სულელური მამული). წარმოიშვა ახალი გრანადის სამეფოსგან, ჰყავდა ფედერაციული მთავრობა საპარლამენტო სისტემით. ქვეყანა ესპანეთმა 1816 წელს ხელახლა დაიპყრო.
მორავა (სერბეთი)

მორავა — მდინარე სერბეთში, დუნაის მარჯვენა შენაკადი. წარმოიქმნება სამხრეთის მორავისა და დასავლეთის მორავის შეერთებით. სიგრძე 217 კილომეტრი. აუზის ფართობი 37,500 კმ². მიედინება მჭიდროდ დასახლებულ მორავის ვაკეზე. წყალმოვარდნები ახასიათებს გაზაფხულზე. წლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 260 მ³/წმ. მორავაზეა გაშენებული ჰიდროელექტროსადგური. მდინარის ხეობაშია ქალაქები პარაჩინი, ჩუპრია.
მოლეკულური ფიზიკა

მოლეკულური ფიზიკა — ფიზიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის სხეულთა ფიზიკურ თვისებებს სხვადასხვა აგრეგატულ მდგომარეობაში მათი მიკროსკოპული აღნაგობის განხილვის საფუძველზე. მოლეკულური ფიზიკის ამოცანების გადაწყვეტა ხდება სტატისტიკური ფიზიკის, თერმოდინამიკის და ფიზიკური კინეტიკის მეთოდებით. ძველი დროის ფილოსოფოსთა ნივთიერების აღნაგობის შესახებ ატომისტიკური წარმოდგენები წარმატებით გამოიყენეს საუკუნის დასაწყისში ქიმიაში, რომელმაც დიდი გავლენა მოახდინა მოლეკულური ფიზიკის განვითარებაზე. მოლეკულური ფიზიკის პირველი ჩამოყალიბებული დარგი იყო აირთა კინეტიკური თეორია, შემდეგ ჯეიმზ კლარკ მაქსველის, ლუდვიგ ბოლცმანის და უილიარდ ჯოიშა გიბზის შრომების შედეგად შეიქმნა სტატისტიკური ფიზიკა.

მოლეკულათშორისი ურთიერთქმედების შესახებ რაოდენობრივმა წარმოდგენებმა განვითარება დაიწყეს კაპილარული მოვლენების თეორიაში პიერ სიმონ ლაპლასის, ტ. ლუნგის, ს. პუასინის და უილიარდ ჯოიშა გიბზის და სხვა, შრომებმა საფუძველი ჩაუყარეს ზედაპირულ მოვლენათა თეორიას. მოლეკულათშორისი ურთიერთქმედებები გაითვალისწინა ვან-დერ-ვაალსმა რეალური აირებისა და სითხეების თვისებათა ახსნისას (1873).

მოლეკულური ფიზიკის განვითარების ახალი პერიოდი, საუკუნის დასაწყისი, ხასიათდება იმის მტკიცებით, რომ სხეულები მოლეკულური აღნაგობისაა. ამ მიზნისათვის რენტგენის სხივების, შემდეგ კი ელექტრონებისა და ნეიტრონების დიფრაქციის გამოყენებამ მყარ კრისტალურ სხეულთა და სითხეთა აგებულების შესახებ ზუსტ მონაცემთა მიღების საშუალება მოგვცა. კვანტური მექანიკის წარმოდგენების საფუძველზე მოლეკულათშორისი ურთიერთქმედებების შესახებ მოძღვრება განვითარდა მაქს ბორნის (1937-1939), პ. დებაის, ფ. ლონდონისა და ვალტერ ჰაიტლერის შრომებში. ერთი აგრეგატული მდგომარეობიდან მეორეში გადასვლის თეორია, რომელიც ვან-დერ-ვაალსმა და უილიამ ტომსონმა შეიმუშავეს და რომელიც განვითარდა უილიარდ ჯოიშა გიბზის, ლევ ლანდაუს, მაქს ფოლმერისა და მათი მიმდევრების შრომებში, გარდაიქმნა ახალ ფაზათა წარმოქმნის თანამედროვე თეორიად.

მოლეკულური ფიზიკა შეისწავლის აირების, სითხეებისა და მყარი სხეულების აღნაგობას, გარე პირობების გავლენით მათი თვისებების ცვლილებას და სხვა.
მოლოგა (მდინარე)

მოლოგა — მდინარე რუსეთში, კალინინის, ნოვგოროდისა და ვოლოგდის ოლქებში, ვოლგის მარცხენა შენაკადი. ჩადის რაბინსკის წყალსაცავში. სიგრძე 456 კილომეტრი, აუზის ფართობი 29 700 კმ². მიედინება დაჭაობებულ ვაკეზე, ზემოთში გადის ვერესტოვოს ტბაზე. შერეული საზრდოობის მდინარეა, ჭარბობს თოვლის წყალი. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 58 კილომეტრზე 172 მ³/წმ. იყინება ოქტომბერ-დეკემბერში, ყინულძვრა ახასიათებს აპრილ-მაისში. მოლოგის ნაპირზეა ქალაქები: ბეჟეცკი, პესტოვო, უსტიუჟნა.
ჯორჯ მური

ჯორჯ მური (; დ. 24 თებერვალი, 1852, მეიოს საგრაფო, ირლანდია — გ. 21 იანვარი, 1933, ლონდონი) — ირლანდიელი მწერალი. მისი პირველი რომანებია: „თანამედროვე საყვარელი“ (1883), „მსახიობის ცოლი“ (1885) და ავტობიოგრაფიული მოთხრობა „ახალგაზრდა კაცის აღსარება“ (1888) აღბეჭდილია ნატურალიზმის გავლენით. მურს ეკუთვნის აგრეთვე ავტობიოგრაფიული ტრილოგია „მისალმება და დამშვიდობება“, რომანები: „მუსლინის დრამა“ (1886), „ესთერ უოტერზი“ (1894), „ევლინ ინისი“ (1898), „და ტერეზა“ (1901), „ტბა“ (1905), მოთხრობების კრებულები: „მოუხვნელი მინდორი“ (1903), დრამები: „გეიბრიელი“ (1920), „უკვდავყოფა“ (1928) და სხვა.
მერიან მური

მერიან მური (; დ. 15 ნოემბერი, 1887, სენტ-ლუისი — გ. 5 თებერვალი, 1972, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი პოეტი ქალი. მისი პირველი კრებულია „ლექსები“ (გამოქვეყნდა 1921 წელს). მისი სხვა პოეტური კრებულებიდან აღსანიშნავია „რჩეული ლექსები“, „სრული კრებული“. მისი პოეზია გამოირჩეოდა ინტელექტუალიზმით და ინდივიდუალიზმით. წერდა ვერლიბრით. მოდერნისტთაგან მური ყველაზე ახლოს დგას რომანტიზმთან.
იოსებ ნავრატილი

იოსებ ნავრატილი (; დ. 17 თებერვალი, 1798, სლანი — გ. 21 აპრილი, 1865, პრაღა) — ჩეხი ფერმწერი. სწავლობდა პრაღის სამხატვრო აკადემიაში (1819–1823). მუშაობდა ჩეხი და გერმანელი მაღალი წრის წარმომადგენელთა დაკვეთით, მოხატა მათი სასახლეები. ნავრატილის მცირე ზომის ზომის პეიზაჟებმა, ნატურმორტებმა და ყოფის ამსახველმა სურათებმა, რომლებიც გამოირჩევიან ძერწვის თავისუფალი მანერითა და მდიდარი კოლორიტით, საფუძველი ჩაუყარა საუკუნის ჩეხურ რეალისტურ ფერწერას.
ნანჩანის აჯანყება

ნანჩანის აჯანყება — ჩინეთის ეროვნულ-რევოლუციური არმიის ნაწილების შეიარაღებული გამოსვლა გომინდანის კონტრრევოლუციური ხელისუფლების წინააღმდეგ, 1927 წელს. მოაწყო ჩინეთის კომპარტიამ. ამ აჯანყებამ დასაბამი მისცა ჩინეთის კომპარტიის ისტორიას ახალ-გომინდანის წინააღმდეგ სამოქალაქო ომის პერიოდში. აჯანყება დაიწყო 1927 წლის 1 აგვისტოს, ქალაქ ნანჩანში. რევოლუციურ კომიტეტში ჩინეთის კომპარტიის წევრებთან ერთად შედიოდნენ სუნ ცინლინი და სხვა მემარცხენე გომინდანელები. აჯანყებას ხელმძღვანელობდა ჩინეთის კომპარტიის საფრონტო კომიტეტი (მდივანი ჯოუ ენლაი) და სამხედრო სარდლობა. აჯანყებულებმა 1 აგვისტოს განაიარაღეს ნანჩანის გომინდანელთა გარნიზონი, 3-5 აგვისტოს მოაწყეს ლაშქრობა სამხრეთისაკენ გუანჯოუს რევოლუციური ბაზის აღსადგენად. 50 დღიანი მარშის შემდეგ რევოლუციური ჯარები შევიდნენ აღმოსავლეთ გუანდუნის რაიონში, სადაც, 29-30 სექტემბერს ისინი დაამარცხეს გომინდანელთა ჯარებმა. ნანჩანის აჯანყებამ საფუძველი ჩაუყარა ჩინეთის წითელი არმიის შექმნას. 1 აგვისტო ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში სახელმწიფო-განმათავისუფლებელი არმიის შექმნის დღეა.
ტომი ჰაასი

თომას მარიო ჰაასი (; დ. 3 აპრილი, 1978, ჰამბურგი, დასავლეთი გერმანია) — გერმანელი ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, მსოფლიოს ყოფილი მეორე ჩოგანი.

ჰაასმა კარიერაში ერთეულთა თანრიგში -ის 15 ტურნირი მოიგო, აქედან ერთი მასტერსი. დიდი სლემის ოთხივე ტურნირზე, ჰაასმა მინიმუმ მეოთხედფინალამდე მიაღწია. 2002 წელს, იგი მსოფლიო რეიტინგში მეორე ადგილზე გადავიდა. მის კარიერას ხშირად ტრავმები უშლიდა ხელს. პირველად ტრავმის გამო ჰაასმა 2003 წლის სეზონი მთლიანად გამოტოვა, ხოლო მეორედ 2010 წლის თებერვლიდან 2011 წლის ივნისამდე პერიოდი. ოლიმპიურ თამაშებზე, ჰაასს ერთი ვერცხლის მედალი აქვს ერთეულებში მოპოვებული.

გერმანელმა კარიერა 2018 წელს დაასრულა.

პირადი ცხოვრება
ჰაასი დაიბადა პიტერ და ბრიჯიტ ჰაასების ოჯახში. ჰყავს ორი და – საბინი და კარინი. პიტერ ჰაასი ძიუდოში ევროპის ყოფილი ჩემპიონი და ცნობილი მსახიობის არნოლდ შვარცენეგერის კლასელია. ტომიმ ჩოგბურთის თამაში 4 წლის ასაკში მამასთან ერთად დაიწყო. 2011 წელს იგი ფლორიდაში გადავიდა ცნობილი საჩოგბურთო მწვრთნელის – ნიკ ბოლეტიერის აკადემიაში სავარჯიშოდ.

ჰაასის მეუღლეა ამერიკელი მსახიობი სარა ფოსტერი, რომელიც არის ცნობილი კომპოზიტორის – დევიდ ფოსტერის ქალიშვილი. წყვილს ორი ქალიშვილი ჰყავთ – ვალენტინა და ჟოზეფინა.

ადგილი რეიტინგში წლის ბოლოს
სტატისტიკა და მიღწევები
ოლიმპიური ფინალები: 1 (0–1)
მასტერსის ტურნირების ფინალები: 2 (1–1)
(დ) – დახურული კორტი

-ის ტურნირების ფინალები
ერთეულები: 28 (15 გამარჯვება, 13 მარცხი)
წყვილები: 1 (1 გამარჯვება)
-ის ჩელენჯერის ტურნირების ფინალები: 3 (0–3)
ერთეულებში ასპარეზობის შედეგები
2007 წლის უიმბლდონზე, ჰაასი მოეხსნა მატჩიდან. არ ითვლება წაგებად.

პ-ო – პლეი-ოფი

გამარჯვებები ტოპ-10-ის ჩოგბურთელებზე სეზონების მიხედვით
ჯე – ჯგუფური ეტაპი

ჰაასის ურთიერთშეხვედრების შედეგები ტოპ-10-ის ჩოგბურთელებთან
ურთიერთშეხვედრების შედეგები რეიტინგში მე-11-დან მე-20 ადგილოსან ჩოგბურთელებთან
ვინსენტ სპეიდი 9–2
ქსავიე მალისი 9–4
მაქს მირნი 8–1
ანდრეი პაველი 8–4
დომინიკ ჰრბატი 8–6
ფაბრის სანტორო 6–3
ფლორიან მაიერი 5–0
დიმიტრი ტურსუნოვი 5–1
ანდრეას სეპი 5–2
შენგ სჰალკენი 4–1
რობი ჯინეპრი 4–2
სემ ქუერი 4–2
ფელისიანო ლოპესი 3–0
მარსელ გრანოლიერსი 3–1
იარკო ნიემინენი 3–1
ფილიპ კოლშრაიბერი 3–4
შტეფან კოუბეკი 2–0
ჯეისონ სტოლტენბერგი 2–0
იგორ ანდრეევი 2–1
ხუან იგნასიო ჩელა 2–2
ივო კარლოვიჩი 2–4
არნო ბიოჩი 1–0
რენცო ფურლანი 1–0
იან-მაიკლ გემბილი 1–0
ალბერტ პორტასი 1–0
ფრანსისკო კლავეტი 1–1
ალექსანდრე დოლგოპოლოვი 1–1
ნიკოლია ესკიუდე 1–1
ანდრეა გაუდენცი 1–1
ბენუა პერი 1–1
მარკ ვუდფორდი 1–1
პოლ-ანრი მატიო 1–2
ბერნარდ ტომიჩი 1–3
იუნეს ელ-აინაუი 0–1
ეჟი იანოვიჩი 0–1
იან სიმერინკი 0–1
ფაბიო ფონინი 0–2
ფრანკო სკილარი 0–2
ჟან კოქტო

ჟან კოქტო (; დ. 5 ივლისი, 1889, მეზონ-ლაფიტი, უაზას დეპარტამენტი — გ. 11 ოქტომბერი, 1963, მიი-ლა-ფორე, უაზას დეპარტამენტი) — ფრანგი მწერალი. ბელგიისა და საფრანგეთის აკადემიის წევრი 1955 წლიდან. მისი შემოქმედება შეიცავს თითქმის ყველა ავანგარდისტული მიმდინარეობის (დადაიზმის, კუბიზმის, ფუტურიზმის, სიურრეალიზმის) ნიმუშებს. კოქტოს ეკუთვნის ლექსების კრებულები, რომანები, ფსიქოლოგიური დრამები, მონოდრამა, პიესები, კინოსცენარები, ესეები თანამედროვე მუსიკის, მხატვრობისა და ლიტერატურის შესახებ, ანტიკური თემების, ძველი ლეგენდებისა და მითების სტილიზებული დამუშავება და სხვა. კოქტო ქადაგებდა ხელოვნების თავისუფლებას, პოლიტიკის, სოციალური საკითხების, რელიგიური სინამდვილის უგულებელყოფას; ცხოვრებისეულ-ფილოსოფიურ აზრს ეძებდა ზერეალურში, ამიტომ კრიტიკოსთა უმრავლესობა მას სიურრეალისტად აცხადებს.
პეტარ კოჩიჩი

პეტარ კოჩიჩი (; დ. 29 ივნისი, 1877, სტრიჩიჩი, ბოსნია და ჰერცეგოვინა — გ. 27 აგვისტო, 1916, ბელგრადი) — სერბი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე. კოჩიჩის ნოველები მნიშვნელოვანი ეტაპია სერბული რეალისტური პროზის განვითარებაში (კრებული „მთებიდან და მთისწინეთიდან“, 1902; სატირული პიესა „მაჩვი სასამართლოს წინაშე“, 1904 და სხვა). კოჩიჩი ასახავს ბოსნიის გლეხთა ტრაგიკულ ბედს თურქ დამპყრობთა და ფეოდალთა უღელქვეშ.
თეოდორ ბილროთი

თეოდორ ბილროთი (; დ. 26 აპრილი, 1829, ბერგენი — გ. 6 თებერვალი, 1894, აბაცია) — გერმანელი ქირურგი. სამედიცინო განათლება მიიღო გრაიფსვალდში, გეტინგენსა და ბერლინში. იყო ქირურგიული კლინიკის პროფესორი ციურიხსა (1859) და ვენაში (1867). დაამუშავა ახალი ოპერაციები: საყლაპავი მილისა და კუჭის რეზექცია, ხორხისა და წინამდებარე ჯირკვლის ამოკვეთა. ჩიყვის ოპერაცია და სხვა. პირველმა გააკეთა წარმატებით კუჭის გასავლის (პილორუსის) კიბოს ოპერაცია (1881). აქედან დაიწყო კუჭის ქირურგიის სწრაფი განვითარება.
სნუკერის თამაშის წესები

სნუკერის თამაში მიმდინარეობს მაგიდაზე განლაგებულ ბურთებზე კიის დარტყმებით — ორი (ან მეტი) მოთამაშის მიერ, რომლებიც რიგ-რიგობით ახორციელებენ დარტყმებს და ცდილობენ, რაც შეიძლება მეტი ქულა დააგროვონ თამაშის წესების ფარგლებში.

აღჭურვილობა
მაგიდა
თამაში მიმდინარეობს შემდეგნაირი ზომების მქონე მართხკუთა მაგიდაზე:
სიგრძე — 11 ფუტი და 8 დიუმი ± ½ დიუმი 3569 მმ ± 13 მმ
სიგანე — 5 ფუტი 10 დიუმი ± ½ დიუმი 1778 მმ ± 13 მმ
სიმაღლე — 2 ფუტი 9 ½ დიუმი 851—876 მმ
სიმაღლე სათამაშო ზედაპირიდან გვერდის ზედა მხარემდე — 39 — 40 მმ

ბურთები
თამაშის კომპლექტი შედგება 15 წითელი, 6 ფერადი და ერთი თეთრი ბურთისგან.

ბურთების „ღირებულება“:
წითელი — 1 ქულა;
ყვითელი — 2 ქულა;
მწვანე — 3 ქულა;
ყავისფერი — 4 ქულა;
ლურჯი — 5 ქულა;
ვარდისფერი — 6 ქულა;
შავი — 7 ქულა.

სხვა აღჭურვილობა
თამაში მიმდინარეობს ბილიარდის კიით, რომელიც არ უნდა იყოს 3 ფუტზე მოკლე (914 მმ). ასევე გამოიყენება დამაგრძელებლები და რესტები , რომლებიც რთულად დასარტყამი პოზიციიდან თამაშის საშუალებას იძლევა.
სნუკერის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალი 1985

1985 წლის სნუკერის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალური მატჩი ტარდებოდა 1985 წლის 27 აპრილიდან აპრილამდე კრუსიბლის თეატრში, შეფილდში (ინგლისი). ფინალი და, შესაბამისად, ტურნირი მოიგო ჩრდილოეთირლანდიელმა დენის ტეილორმა, რომელმაც ყოფილი მსოფლიო ჩემპიონი — ინგლისელი სტივ დეივისი დაამარცხა ანგარიშით 18:17.

მოწინააღმდეგეების გზა ფინალისკენ
სტივ დეივისი 10:8 ნილ ფუდსი
სტივ დეივისი 13:4 დევიდ ტეილორი
სტივ დეივისი 13:6 ტერი გრიფითსი
სტივ დეივისი 16:5 რეი რიარდონი

დენის ტეილორი 10:2 სილვინიო ფრანსისკო
დენის ტეილორი 13:6 ედი ჩარლტონი
დენის ტეილორი 13:5 კლიფ თორბერნი
დენის ტეილორი 16:5 ტონი ნოულზი

თამაშის მსვლელობა
ფინალური მატჩი დაიწყო დეივისის დიდი უპირატესობით — პირველი სათამაშო სესია დამთავრდა ანგარიშით 7:0. შემდეგ ის ლიდერობდა 8:0-ს, თუმცა ტეილორმა დიდი ქამქები გააკეთა და ანგარიში სხვაობა შეამოკლა 7:9-მდე, შემდეგ კი საერთოდ გაათანაბრა — 11:11. მიუხედავად ამისა, დეივისმა შემდეგი ორი პარტია შავ ბურთზე მოიგო, ოდნავ მოგვიანებით კი 17:15 იგებდა. ამგვარად, მას გამარჯვებამდე მხოლოდ 1 ფრეიმის მოგებაღა აკლდა, მაგრამ დენისი კვლავ დაეწია და მატჩი გადამწყვეტ, 35 ფრეიმამდე მიიყვანა.

მატჩის შედეგები
ჰანს ადოლფ კრებსი

ჰანს ადოლფ კრებსი (; დ. 25 აგვისტო, 1900, ჰილდესჰაიმი, გერმანია — გ. 22 ნოემბერი, 1981) — ინგლისელი ბიოქიმიკოსი (ეროვნებით გერმანელი), ლონდონის სამეფო საზოგადოების (1947) და აშშ-ის ეროვნული აკადემიის (1964) წევრი. მუშაობდა კემბრიჯის (1935 წლამდე), შეფილდის (1934-1954) და ოქსფორდის (1954-1967) უნივერსიტეტებში. 1967 წლიდან იყო ოქსფორდის სამეფო საავადმყოფოს პროფესორი. კრებსს დიდი ღვაწლი მიუძღვის ტრიკარბომჟავების ციკლის შესწავლაში; 1932 წელს აღწერა შარდოვანას სინთეზის ორნიტინული ციკლი. 1953 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია.
მეტეოიდიოტი

მეტეოიდიოტი — ნანა ჯორჯაძის 2008 წლის ფილმი.

სიუჟეტი
დათოს, რომელიც ციხიდან ახლახან გამოსულია, არაფერი გააჩნია, არც ძალა, არც ფული. ამიტომ ცოლი გაურბის, შვილები კი არ აღიარებენ. დათოს პრობლემების გადაჭრაში ზებუნებრივი ძალები დაეხმარებიან.

როლებში
მერაბ ნინიძე — დათო
ანა ანტონოვიჩი — ელენა
ნინო კირთაძე — სიკვდილი
რამაზ ჩხიკვაძე — ბაბუა გიორგი