iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ოტაფისთავის მღვიმე

ოტაფისთავის მღვიმე — კარსტული მღვიმე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სოფელ ოტაფის ტერიტორიაზე, ზღვის დონიდან 275 მ. გამომუშავებულია ზედაცარცულ შრეებრივ კირქვებში. ძირითადი დერეფნის საშუალო სიმაღლე 3,5 მ, სიგანე 4 მ, ჯამური სიგრძე 1050 მ. მღვიმეში გადის ნაკადული, რომელიც გზადაგზა აჩენს ტბებს. ამ ტბებში აქვს სათავე მდინარე ოტაფს. გვხვდება ნგრეული, მდინარეული და ორგანოგენური ნაფენები.
მაუნო კოივისტო

მაუნო კოივისტო (, დ. 25 ნოემბერი, 1923, ტურკუ, ფინეთი — გ. 12 მაისი, 2017, ჰელსინკი, ფინეთი) — ფინელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი 1956 წლიდან.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1923 წელს ქალაქ ტურკუში, მეთევზის ოჯახში. სსრკ-ფინეთის ომის (ე. წ. ზამთრის ომი, 1939–1940) დროს მუშაობდა სახანძრო დაცვაში, ხოლო ე. წ. ომი გაგრძელების დროს (1941–1944) მსახურობდა არმიაში უმცროსი სერჟანტის წოდებით.

1947 წელს კოივისტო გაწევრიანდა სოციალ-დემოკრატიულ პარტიაში. 1966-1967 და 1972 წწ. იყო ფინანსთა მინისტრი, ხოლო 1968-1970 და 1979-1982 წლებში იყო ფინეთის პრემიერ-მინისტრი.

1982 წელს ურჰო კეკონენის გადადგომის შემდეგ გახდა ფინეთის პრეზიდენტი და ქვეყანას მართავდა 12 წელი, 1994 წლის 1 მარტამდე. პრეზიდენტობის დასაწყისში იგი ატარებდა ურჰო კეკონენის პოლიტიკას, მაგრამ სსრკ-ს დაშლის შემდეგ დაიწყო დასავლური კურსის გატარება.
ხორვატიის პრეზიდენტი

ხორვატიის პრეზიდენტი — ხორვატიის სახელმწიფოს მეთაური, ასრულებს ძირითადად ცერემონიულ ფუნქციებს, აგრეთვე ხელმძღვანელობს არმიასა და დიპლომატიას. ირჩევს მოსახლეობა 5 წლით. ერთი და იმავე პიროვნების პრეზიდენტად არჩევა ზედიზედ მხოლოდ ორჯერაა შესაძლებელი. გარდაცვალების, გადადგომის ან თანამდებობიდან გათავისუფლების შემთხვევაში მის ფუნქციებს ასრულებს პარლამენტის თავმჯდომარე.

ხორვატიის პრეზიდენტების სია
ოლიბრიუსი

ფლავიუს ანიციუს ოლიბრიუსი (დ. 430— გ. 472) — რომის იმპერატორი 472 წელს. იგი იყო ანიციის ოჯახის წარმომადგენელი. მამამისს ფლავიუს ანიციუს პრობუსი ერქვა.

ქალაქ რომის დარბევის შემდეგ ვანდალების მეფის ჰაიზერიხი მიერ 455 წელს, ოლიბრიუსი იძულებული გახდა გაქცეულიყო კონსტანტინოპოლში, სადაც 464 წელს დაინიშნა კონსულად და იქორწინა კონსტანტინე -ის და ლიცინია ეუდოქსიას ქალიშვილზე — პლადიციაზე. ამასთან ერთად, ჰაიზერიხის შვილი ჰუნერიხი ცოლად პლადიციის უფროს დაზე პრინცესა ეუდოციაზე იყო ნაქორწინები. ჰაიზერიხი 461 და ასევე 465 წელს ცდილობდა, რომ ოლიბრიუსი გამხდარიყო დასავლეთ რომის იმპერატორი.

472 წელს აღმოსავლეთ რომის იმპერატორმა ლეონ -მა გააგზავნა ოლიბრიუსი, რომ დახმარებოდა დასავლეთ რომის იმპერატორს ანთიმოზს, მის სიძეს რიციმერის წინააღმდეგ. მაგრამ მოვლენები ისე წარიმართა, რომ საბოლოოდ ოლიბრიუსი დაინიშნა იმპერატორად. მისი მმართველობა მხოლოდ ერთი წელი გაგრძელდა, რადგან 472 წელს იგი ჰიდროფსიისგან დაიღუპა.
ბასტეტი

ბასტეტი, ბუბასტა, ბუბასტიდა — ოსირისის და ისიდას ასული, ძველ ეგვიპტელთა კატისთავიანი ქალღმერთი, ახალი ან სავსე მთვარის განსახიერება, მოგვიანებით გაიგივებული ბერძენთა არტემიდასთან და რომაელთა დიანასთან, ვითარცა მთვარის ქალღმერთებთან. შემთხვევით როდია მისი ატრიბუტი კატა, ღამის ცხოველი, ღამით მხედველი. ქვემო ეგვიპტეში, ნილოსის დელტის ერთ კუნძულზე ჰქონდა თავისი სახელობის ქალაქი და დიდებული ტაძარი (არქეოლოგიურ გათხრებში აღმოაჩინეს კატების სამარხი), სადაც ყოველწლიურად მილიონამდე კაცი და ქალი მიდიოდა სადღესასწაულოდ და მსხვერპლის შესაწირავად (შენდებოდა ჰიქსოსთა ჯამიდან). მისი წყალობით, კატა ეგვიპტელებს დიდ პატივში ჰყავდათ, ამ ცხოველის მოკვლა აკრძალული იყო.

სიყვარულისა და მხიარულების ქალღმერთი. ადრეული დინასტიების ეპოქაში, კატების მოშიანურებამდე, გამოსახავდნენ ლომის სახით.

ბასტეტის კულტის ცენტრს წარმოადგენდა — ქალაქი ბუბასტისი (ძვ.წ.-ს.ს.), რომლის აყვავებაც უკავშირდება დინასტიას (ბუბასტიდები). ბასტეტის ატრიბუტია — სისტრი (მუსიკალური საკრავი). ხშირად ქალღმერთს გამოსახავდნენ კატისთავიანი ქალის სახით, ფეხებთან მოკალათებული 4 კნუტით, რომელსაც სისტრი ეკავა ხელში და ითვლებოდა ნაყოფიერების ქალღმერთად. ბასტეტის შვილი იყო - მააჰესი.
გვინეისა და კაბო-ვერდეს დამოუკიდებლობის აფრიკული პარტია

გვინეისა და მწვანე კონცხის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის აფრიკული პარტია ან – პოლიტიკური პარტია გვინეა-ბისაუში.

დაარსდა 1956 წელს. პარტიის საპროგრამო დოკუმენტებით რეგლამენტირებულია გვინეა-ბისაუსა და მწვანე კონცხის კუნძულების (კაბო-ვერდეს) ეთნიკური და ისტორიული ერთიანობა, სწრაფი ეკონომიკური პროგრესის უზრუნველყოფა, გვინეა-ბისაუსა და კაბო ვერდეს სოციალური განვითარება, ეროვნული დამოუკიდებლობის და დემოკრატიული წყობის გაძლიერება და არაექსპლუატირებული საზოგადოების შექმნა.

1974 წლის აპრილში პორტუგალიაში ფაშისტური რეჟიმის დამხობის შემდეგ ქვეყნის ახალმა ხელმძღვანელობამ გვინეა-ბისაუსა და მწვანე კონცხის კუნძულების დამოუკიდებლობის აფრიკული პარტია აღიარა კაბო-ვერდეს მოსახლეობის კანონიერ წარმომადგენლად და მასთან მოლაპარაკებები დაიწყო. 1974 წლის დეკემბერში ლისაბონში ხელი მოეწერა შეთანხმებას, რომლითაც ქვეყნის დამოუკიდებლობის აღიარება ხდებოდა, 1975 წლის 5 ივლისს გარდამავალი ხელისუფლება ჩამოყალიბდა და კუნძულების დამოუკიდებლობაც გამოცხადდა.
თიუნელი

თიუნელი (თურქ ) — მეტროს ძველი და ჯუჯა ხაზი (გაიხსნა 1875 წელს) სულ რაღაც ორი სადგურით; მდებარეობს სტამბოლის ევროპულ ნაწილში. თიუნელი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ძველი და ყველაზე მოკლე მეტროსისტემაა.

ხაზების სიგრძე 573 მეტრია. მოძრაობს ორი ვაგონი. კონსტრუქციული შესრულებით ტრანსპორტის მოცემული სახეობა მიწისქვეშა ფუნიკულიორს წარმოადგენს. მოძრაობის ინტერვალი 3-5 წუთია. ყოველდღიურად თიუნელს 15 000 ადამიანი გადაჰყავს. წელიწადში ეს ორი ვაგონი 37 066 კმ-ს გადის.

თიუნელი ფრანგმა ინჟინერმა ეჟენ ანრი გავანმა დააპროექტა და ინგლისელებთან ერთად ააშენა 1871—1875 წლებში. თიუნელის ოფიციალური გახსნა 1875 წლის 17 იანვარს შედგა. მიწისქვეშა ტრანსპორტის მშენებლობის პირველ წელს ქალაქის მოსახლეობას ეშინოდა თიუნელით მგზავრობისა. პრობლემის გადასაჭრელად დამატებითი ვაგონიც ჩააყენეს ექსპლუატაციაში, რომელსაც ცხოველების გადაყვანა ევალებოდა. შედეგად, მოსახლეობა დარწმუნდა, რომ ტრანსპორტის ეს სახეობა უსაფრთხო იყო.

1910 წელს თიუნელის ელექტროფიცირება მოხდა, მანამდე ვაგონები ცხენების გაწევას იყენებდნენ. 1939 წელს თიუნელის ნაციონალიზება მოხდა და ქალაქის ჩქაროსნული ტრანსპორტის ( - ) ნაწილი გახდა. 1971 წელს თიუნელი გაარემონტეს და განაახლეს, მისი ძველი ხის ვაგონები კი ახლებით შეცვალეს. დღეისათვის თიუნელი ფუნქციონირებს (მისგან სრულიად დამოუკიდებელი) სტამბოლის მეტროპოლიტენის მხარდამხარ. სტამბოლის მეტროპოლიტენი 2006 წელს გაიხსნა. ქალაქში ასევე არის 1989 წელს აგებული მსუბუქი მეტრო.
თიუნელის ისტორიაში უსიამოვნო ამბავიც მომხდარა: 1943 წლის 6 ივლისს ელსადენის მწყობრიდან გამოსვლის მიზეზით ერთი ადამიანი დაიღუპა და ექვსი დაშავდა.

თიუნელი 2
2006 წლის ივლისში მიწისქვეშა ფუნიკულიორის კიდევ ერთი ხაზი გაიხსნა. როგორც ძველ თიუნელს, ახალ განშტოებსაც ორი სადგური აქვს.
ტეტ-ბეში

ტეტ-ბეში ( — „ვალეტი„, „პირშექცეული“) ეწოდება ორი ერთნაირი საფოსტო მარკის პირშექცეულ გადაბმას, როდესაც ისინი ერთმანეთის მიმართ 180°-ით არიან შებრუნებულები. მარკები ასე შეიძლება იყოს გამიზნულად დაბეჭდილი ან შემთხვევით (შეცდომით). ტეტ-ბეში მარკები საკმაოდ ხშირია ფილატელიაში და წარმოადგენს ცალკე საკოლექციო ერთეულს.

დახასიათება
ტეტ-ბეში შეიძლება იყოს ჰორიზონტალური ან ვერტიკალური, იმის მიხედვით, თუ როგორია წყვილი მარკის ურთიერთგანლაგება.

არსებობს ლეგენდა, რომლის თანახმად ტეტ-ბეში გამოიგონა გრავიორმა ანატოლი იულომ 1860 წელს და შესთავაზა საფრანგეთის საფოსტო ადმინისტრაციას, როგორც გაყალბებისაგან დამცავი მექანიზმი.

გამიზნული ტეტ-ბეში იბეჭდება, როდესაც ფურცელზე მარკების პირშექცეული განლაგება უფრო ხელსაყრელია ბუკლეტების ბეჭდვისათვის. ხშირად ასეთი ტეტ-ბეში გაყიდვაში არ ხვდება, რადგან ფურცელს ჭრიან ხოლმე. მაგალითად, ბრიტანული 5 პენსიანი მარკების დაზგური სერია , რომელიც დაიბეჭდა ფურცელზე განლაგებული 24 მარკის ბუკლეტების სახით, რომელიც შემდგომ იჭრებოდა 4 ნაწილად. ეს მარკები გაყიდვაში გამოვიდა 1970 წელს და მისი ნიმუშები დაცულია ბრიტანეთის საფოსტო მარკების საკონსულტაციო კომიტეტის წევრის, ცნობილი ფილატელისტის ტონი უოლკერის კოლექციაში.

გალერეა
არიფ არდებილი

არიფ არდებილი — საუკუნის პოეტი, წარმოშობით აზერბაიჯანელი. წერდა სპარსულად. იყო შირვანშაჰ ქეიქაუს იბნ ქაიყობადის (1345-1373) კარის პოეტი. ქმნიდა კასიდებს. შემორჩენილია მისი პოემა „ფარჰადნამე“ (1369), რომლის თემა ნასესხებია ნიზამის „ხოსროვი და შირინიდან“. მთავარ გმირად არიფ არდებილიმ აქცია ნიზამის მეორეხარისხოვანი პერსონაჟი — ხუროთმოძღვარი ფარჰადი, პოემა შეავსო ხალხში გავრცელებული ფარჰადისა და შირინის ლეგენდებით.
ერნესტუ გეიზელი

ერნესტუ ბექმენ გეიზელი (დ. 3 აგვისტო, 1908, ბენტუ-გონსალვისი, ბრაზილია — გ. 12 სექტემბერი, 1996, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია) — ბრაზილიელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, ბრაზილიის პრეზიდენტი 1974–1979 წწ.

ბიოგრაფია
დაიბადა რიუ-გრანდი-დუ-სულის შტატის ქალაქ ბენტუ-გონსალვისში, გერმანელი, ლუთერანი ემიგრანტის ოჯახში. თავის ძმა ორლანდოსთან (რომელიც იყო სამხედრო მინისტრი, გეიზელის წინამორბედი პრეზიდენტის მთავრობაში) ერთად შევიდა სამხედრო სამსახურში და 1925 წელს დაამთავრეს პორტუ-ალეგრის სამხედრო სკოლა. 1934 წლიდან მუშაობდა პარაიბის შტატის ფინანსთა, სოფლის მეურნეობისა და საზოგადოებრივ სამუშაოთა სამინისტროებში, აგრეთვე ამავე შტატის ფინანსთა მინისტრად. 1943–1950 წწ. – ეროვნული უშიშროების საბჭოს გენერალურ სამდივნოში, ხოლო 1950–1955 წწ. შეიარაღებული ძალების გენშტაბში. 1964 წლიდან იყო პრეზიდენტ მარშალ უმბერტო კასტელუ ბრანკუს სამხედრო მრჩეველი და პრეზიდენტის სამხედრო კანცელარიის უფროსი. 1966 წელს მიენიჭა არმიის გენერლის წოდება. 1969–1973 წწ. ხელმძღვანელობდა ნავთობის ეროვნული კომპანია „პეტრობრაზს“. 1974 წელს აირჩიეს ბრაზილიის პრეზიდენტად 5 წლის ვადით.

გეიზელის მეუღლე, ლუსი მარკუსი, რომელთანაც იქორწინა 1940 წელს, იყო არმიის გენერლის ქალიშვილი, მასთან შეეძინა ქალიშვილი, ამალია ლუსი (შემდეგ უნივერსიტეტის პროფესორი) და ვაჟიშვილი ორლანდო. პრეზიდენტის ქვრივი დაიღუპა 2000 წელს ავტოკატასტროფაში.
დოდოთი (ჯავის მუნიციპალიტეტი)

დოდოთი — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (წონის თემი).

მდებარეობს რაჭის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ყვირილის ზემოთში, ზღვის დონიდან 1800 მ-ზე. ჯავიდან დაშორებულია 38 კმ-ით.

1922-1990 სოფელი შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ჯავის რაიონში (წონის სოფსაბჭო), ოლქის გაუქმების შემდეგ (1990), მიეკუთვნა ჯავის მუნიციპალიტეტს, თუმცა მასზე საქართველოს ხელისუფლების კონტროლი არ ვრცელდებოდა.

დემოგრაფია
დუერო

დუერო — მდინარე პირენეის ნახევარკუნძულზე. სიგრძე 925 კილომეტრი (სხვადასხვა მონაცემებით 938ან 897 კმ), აუზის ფართობი - 95 ათასი კმ2. სათავე აქვს იბერიის მთებში, ესპანეთში. მიედინება კასტილიის ზეგანზე, ქვემოთში კი პორტუგალიის ტერიტორიაზე, ჯერ განიერ ხეობაში, შემდეგ – ზღვისპირა დაბლობზე, ერთვის ატლანტის ოკეანეს, ქმნის ესტუარს. მთავარი შენაკადებია: პისუერგა, ადახა, ესლა, ტორმესი, ტამეგა. ზამთარსა და გაზაფხულზე ხშირად იცის წყალმოვარდნა და წყალდიდობა. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავთან 700 მ3/წმ. მაქსიმალური – 15 000 მ3/წმ. სანაოსნოა შესართავიდან 185 კილომეტრი. აგებულია წყალსაცავი და ჰესი. დუეროს ნაპირებზე გაშენებულია ქალაქები: სორია, არანდა-დე-დუერო, სამორა (ესპანეთი), პეზუ-და-რეგუა, პორტუ (პორტუგალია).
ხანქენდი

ხანქენდი (; - სტეფანაკერტი; 1923 წლამდე სოფელი ხანქენდი; ძველი სახელი ეწოდა სტეფანე შაუმიანის პატივსაცემად) — ქალაქი აზერბაიჯანში, ყოფილი მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის ცენტრი, ყარყარჩაის ხეობაში; თვითაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის დედაქალაქი. რკინიგზის სადგური – აღდამიდან 26 კმ, ევლახ-ნახიჩევანის საავტომობილო გზაზე. განვითარებულია მსუბუქი (აბრეშუმის კომბინატი, ფეხსაცმლის, ხალიჩების, სამკერვალო ფაბრიკები) და კვების (ღვინის ქარხანა, რძის კომბინატი) მრეწველობა. არის ელექტროტექნიკური, ასფალტბეტონის ქარხნები, საშენ მასალათა კომბინატი, ავეჯის ფაბრიკა.

გალერეა
სიონის პრიორატი

სიონის პრიორატი — საიდუმლო საზოგადოება, რომელიც 1970-იანი წლებიდან ფიგურირებს სალიტერატურო და სამეცნიერო კვლევებში. ორგანიზაციის სინამდვილეში არსებობას ზოგი მეცნიერი უარყოფს, თუმცა მეცნიერთა გარკვეული ნაწილი ამ ორდენის არსებობას დამტკიცებულად მიიჩნევს. ასევე არსებობს ვარაუდი სიონის ორდენისა და ტამპლიერთა ორდენის ურთიერთკავშირის შესახებ.

ლეგენდები
არარსებული სიონის პრიორატის „ოფიციალური ისტორიის“ თანახმად, ეს „საიდუმლო საზოგადოება“ გოტფრუა ბულონელმა დააარსა. ჯვაროსნების მიერ 1099 წელს იერუსალიმის აღების შემდეგ გოტფრუას ბრძანებით სიონის მთის ღვთისმშობლის სააბატო იქნა აღჭურვილი, სადაც ავგუსტინელი ბერების ორდენი განთავსდა, ისინი გოტფრუას მრჩევლების სახელით სარგებლობდნენ. ბერებმა, როგორც პრიორატის „არქივებით“ მტკიცდება, 1118 წელს ტამპლიერთა ორდენის შექმნაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს, რაც თავისთავად, პრიორატის სამხედრო-ადმინისტრაციული ინსტრუმენტი ხდებოდა. 1307 წელს ტამპლიერთა ორდენი დაითხოვეს. პრიორატის მთავარი მიზანი თითქოს მეროვინგების საფრანგეთის ტახტზე დაბრუნება და ამ წმინდა დინასტიის შენარჩუნება იყო.

მეროვინგები — ფრანკი მეფეების დინასტია, ფრანკების პირველი სახელმწიფო ისტორიაში. მართავდა საუკუნის მიწურულიდან საუკუნის შუა ხანებამდე. ამდროიდან მოკიდებული ამ „საიდუმლო საზოგადოებას“ თითქოს დიდი მაგისტრები მართავდნენ. მაგისტრის წოდება თავიდან მეროვინგების დინასტიის პირდაპირი მემკვიდრით გადაიცემოდა, შემდეგ ტრადიციები შეიცვალა დიდი მხატვრების, სწავლულთა და მოაზროვნეთა სასარგებლოდ.

გენერალური მდივანი ანუ დიდი მაგისტრი 1989 წელს, თითქოს, მეროვინგთა დინასტიის წარმომადგენელი, ვინმე პიერ პლანტერი იყო, რომელიც აცხადებდა, რომ სიონის პრიორატი იერუსალიმის ტაძრის განძს ინახავდა, რომელიც იმდროს უნდა დაბრუნებულიყო, როდესაც შესაბამისი ჟამი მოატანდა. პლანტერისვე თქმით, ამ საგანძურის ისტორიული, ფულადი ან პოლიტიკური ღირებულება არც იმდენად მნიშვნელოვანია, რამდენადაც მისი სულიერი ფასეულობა: განძში გარკვეული საიდუმლო, გამოცხადება იმალება, რომელსაც დასავლური საზოგადოების ცხოვრების გრანდიოზული ცვლილების მოხდენა შეუძლია.

ორდენის მაგისტრები
ჟან დე გიზორი (1188—1220)
მარი დე სენტ–კლერი (1220—1266)
გიომ დე გიზორი (1266—1307)
ედუარ დე ბარი (1307—1336)
ჟან დე ბარი (1336—1351)
ჟან დე სენტ–კლერი (1351—1366)
ბლანშ დ'ევრო (1366—1398)
ნიკოლა ფლამელი (1398—1418)
რენე დ'ანჟუ (1418—1480)
იოლანდა დე ბარი (1480—1483)
სანდრო ბოტიჩელი (1483—1510)
ლეონარდო და ვინჩი (1510—1519)
კონენტებლი დე ბურბონი (1519—1527)
ფერდინანდ გონსაკე (1527—1575)
ლუი დე ნევერი (1575—1595)
რობერტ ფლადი (1595—1637)
ჯ. ვალენტინო ადრეა (1637—1654)
რობერტ ბოილი (1654—1691)
ისააკ ნიუტონი (1691—1727)
ჩარლზ რეკლიფი (1727—1746)
კარლ ლოტარინგელი (1746—1780)
მაქსიმილიან ლოტარინგელი (1780—1801)
შარლ ნოდიე (1801—1844)
ვიქტორ ჰიუგო (1844—1885)
კლოდ დებიუსი (1885—1918)
ჟან კოკტო (1918—1963)
ფრანსუა ბალპანგენი (1963—1969)
ჯონ დრიკი (1969—1981)
პიერ პლანტარ დე სენტ-კლერი (1981—1984)
ფილიპ დე ჩერიზი (1984—1985)
პატრის პელატი (1985—1989)
პიერ პლანტარ დე სენტ-კლერი (1989)
ტომას პლანტარ დე სენტ-კლერი (1989)
მოპსოსი (ლაპითი)

მოპსოსი ან მოფსოსი — ლაფითი, ტიტარესელი ან ექალიელი წინასწარმეტყველი, ამპიკიდი – ამპიქსის (ამპიკოსის) ან აპოლონისა და ნიმფა ქლორიდას ვაჟი, სამი დიდი საგმირო საქმის მონაწილე: კალიდონის ნადირობის, ლაპითებისა და კენტავრების ომისა პეორითოეს ქორწილში და არგონავტების ლაშქრობისა, სადაც მისნის მოვალეობას ასრულებდა. მოპსოსმა იცოდა, რომ ლაშქრობაში სიკვდილი ელოდა, მაგრამ მოვალეობა აღემატა შიშს და წავიდა. ლიბიის უდაბნოში მედუზას სისხლის წვეთებისაგან ნაშობმა ასპიტმა დაგესლა და ტანჯვით დალია სული.
ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიები

ავტოკეფალური მართლმადიდებლური ეკლესიები – მსოფლიოში არსებობს 16 მართლმადიდებელი ავტოკეფალური ეკლესია.

ავტოკეფალური მართლმადიდებლური ეკლესიები
ამჟამად მსოფლიოში არსებობს 14 საყოველთაოდ აღიარებული ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესია, აქედან ცხრა არის საპატრიარქო რანგისა (კონსტანტინოპოლის, ალექსანდრიის, ანტიოქიის, იერუსალიმის, მოსკოვის, საქართველოს, სერბეთის, რუმინეთის, ბულგარეთის), სამი ავტოკეფალური სამთავარეპისკოპოსო (კვიპროსის, საბერძნეთის, ანუ ელადის და ალბანეთის) და ორი ავტოკეფალური სამიტროპოლიტო (პოლონეთის და ჩეხეთ-სლოვაკეთის). არსებობს კიდევ ამერიკის ავტოკეფალური სამიტროპოლიტო, რომლის ავტოკეფალიას, ჯერჯერობით, მხოლოდ ეკლესიათა ნაწილი აღიარებს, მათ შორის საქართველოს საპატრიარქოც, ხოლო კონსტანტინოპოლი არ ცნობს.

ყველა ეკლესიის მეთაური (მიუხედავად იმისა პატრიარქის, მთავარეპისკოპოსის, თუ მიტროპოლიტის წოდებას ატარებს) ერთმანეთთან მიმართებაში თანასწორნი და დამოუკიდებელნი არიან. ყოველი მათგანი თავის რწმუნებულ ეკლესიას მართავს თავისი სინოდის საშუალებით.
ზიგფრიდ ვაგნერი

ზიგფრიდ ვაგნერი ( დ. 6 ივნისი, 1869, ტრიბშენი — გ. 4 აგვისტო, 1930, ბაიროიტი) — გერმანელი კომპოზიტორი და დირიჟორი. კომპოზიტორი რიხარდ ვაგნერის შვილი. 1908-1930 წლებში იყო ვაგნერის სახელობის ფესტივალის ხელმძღვანელი ბაიროიტში.

ბიოგრაფია
ზიგფრიდ ვაგნერი იყო რიხარდ ვაგნერისა და კოზიმას (ლისტის შვილი) მესამე შვილი. თავიდან ზიგფრიდი გეგმავდა გამხდარიყო არქიტექტორი, მაგრამ შემდეგ მუსიკას გაყვა. მისი მასწავლებელი იყო კომპოზიტორი ენგელბერტ ჰუმპერდიკი. ზიგფრიდის სადირიჟორო დებიუტი შედგა 1893 წელს.

1906 წელს კოზიმა ვაგნერმა შვილს ბაიროიტის ფესტივალის ხელმძღვანელობა გადასცა. (ოფიციალურად ხელმძღვანელის პოსტი 1908 წელს დაიკავა) ზიგფრიდმა თავი გამოიჩინა, როგორც ნიჭიერი ადმინისტრატორი, დირიჟორი და რეჟისორი. 1911 ფართოდ იღებდა მონაწილეობას "პარსიფალის" დადგმაში და შემოიტანა ახალი დადგმა. 1914 წელდ დადგა "მფრინავი ჰოლანდიელი", 1927 წელს "ტრისტანი და იზოლდა", 1930 წელს "ტანჰეიზერი". 1923 წელს ზიგფრიდმა დაიწყო საკონცერტო ტურნე აშშ-ში რათა შეეგროვებინა ფული ფესტივალისათვის 1924 წელს, პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ.

1930 წელს ზიგფრიდ ვაგნერი გარდაიცვალა ინფაქტით, რომელიც მოხდა რეპეტიციის დროს. მისი შვილები ვილანდი (1917–1966) და ვოლფგანგი (*1919) ხელმძღვანელობდნენ ბაიროიტის ფესტივალს მეორე მსოფლიო ომის დროს.
სოლონი

სოლონი (; დ. ძვ. წ. 638 — გ. ძვ. წ. 558) — გამოჩენილი ათენელი პოეტი, მხედართმთავარი, რეფორმატორი და კანონმდებელი იყო. დემოკრატიას პირველად ფუძე მან ჩაუყარა. მან დაწერა კანონები, რომლებიც აწყობდა ხალხის დაბალ ფენას ანუ დემოსს. სოლონს თვლიდნენ როგორც ერთ-ერთ ყველაზე ბრძენ ადამიანს.

ბიოგრაფია
სოლონი დაიბადა ათენში ძვ. წ. 638 წელს. ის დაიბადა ძველად წარჩინებულ, მაგრამ იმ დროისთვის გაღატაკებულ ოჯახში. ამის გამო ის ეწეოდა საზღვაო ვაჭრობას. იგი მომავალში ჩინებული პოეტი, მთავარსარდალი და რეფორმატორი გახდა. მისი ინიციატივითა და სარდლობით ათენმა მეგარას წაართვა კუნძული სალამინი. სოლონი გარდაიცვალა ძვ. წ. 558 წელს.

სოლონის პოეზია
სოლონი იყო ერთ-ერთი უპირველესი ატიკელი პოეტი. ის წერდა ელეგიებსა და იამბებს.

სოლონის რეფორმები
სოლონმა აკრძალა ბერძნის მიერ ვალში მყოფი ბერძნის მონად გაყიდვა და ყველა მონად გაყიდული ბერძენი სამშობლოში დააბრუნა.
სოლონმა გააუქმა კანონი, რომლის მიხედვითაც, ღარიბი მოქალაქე შეიძლებოდა მონად გაყიდულიყო.
სოლონმა გააუქმა მძიმე დასჯები მცირე დანაშაულების დროს. სიკვდილით დასჯა კი მხოლოდ ძალიან მძიმე დანაშაულის დროს ხდებოდა.
სახალხო კრებაზე, სოლონის რჩევით, დამტკიცდა წესი, რომ ყველა ათენელს შეეძლო სამართლის ძიება.
სოლონმა დააწესა, რომ როდესაც შინაური მღელვარება იქნებოდა და ათენელი, რომელიც არც ერთ მხარეს არ მიემხრობოდა, ჩამოერთმებოდა მოქალაქის უფლება.
სოლონის წესის მიხედვით, ყველა მშობელი ვალდებული იყო შვილისათვის რაიმე ხელობა ესწავლებინა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, შვილს შეეძლო უარი ეთქვა მამის რჩენაზე.
სოლონის დახარისხების წესი
სოლონმა მოქალაქეების დახარისხება დაიწყო არა მათი წარმოშობის მიხედვით, არამედ მათი ქონების მიხედვით (ტიმოკრატია) და დაყო ოთხ ჯგუფად:
 - მსხვილი მონათმფლობელები, მსხვილი ვაჭრები - მათი უფლებები : მაღალი თანამდებობა - მათი მოვალეობები: მაღალი სახელმწიფო გადასახადები
 - შეძლებული გლეხობა და ვაჭრები - მათი უფლებები: საშუალო თანამდებობა - მათი მოვალეობები: ცხენოსანი ჯარისკაცი
 - ღარიბი გლეხობა, ხელოსნები და მეთევზეები - მათი უფლებები: სახალხო კრებაში მონაწილეობა - მათი მოვალეობები: ფეხოსანი ჯარისკაცი
 - დაქირავებული მუშები - უუფლებოები - მოვალეობები: მეზღვაურები და მსუბუქად აღჭურვილი ჯარისკაცცები
ჰაინრიხ ვილჰელმ ოლბერსი

ჰაინრიხ ვილჰელმ მათიას ოლბერსი (, დ. 11 ოქტომბერი, 1758, არბერგენი — გ. 2 მარტი, 1840, ბრემენი) — გერმანელი ასტრონომი, ექიმი და ფიზიკოსი.

ექიმობას გეტინგენში სწავლობდა. 1780 წელს უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ პრაქტიკა ბრემენში დაიწყო. ღამეებს ასტრონომიულ დაკვირვებებს უთმობდა. 1802 წელს აღმოაჩინა (და სახელი დაარქვა) ასტეროიდი პალასი. 1807 წელს აღმოაჩინა ასტეროიდი ვესტა, რომელსაც სახელი გაუსმა დაარქვა ოლბერსის ნებართვით. 1815 წლის 6 მარტს ოლბერსმა ასევე აღმოაჩინა პერიოდული კომეტა, რომელსაც მის პატივსაცემად 13პ/ოლბერსი დაარქვეს. მის პატივსაცემას დაარქვეს სახელი ასევე ოლბერსის პარადოქსს.
გვადალკვივირი

გვადალკვივირი — მდინარე სამხრეთ ესპანეთში. სიგრძე 657 კილომეტრი, აუზის ფართობი 57 ათასი კმ2. სათავე აქვს ანდალუსიის მთების ჩრდილოეთით. მიედინება ანდალუსიის დაბლობზე. კალაპოტის სიგანე ქალაქებს სევილიასა და კორდოვას შორის 150-200 მეტრი. სევილიის ქვემოთ ბრტყელ სანაპირო დაბლობზე მიედინება და იტოტება. ვიდრე კადისის ყურეს (ატლანტის ოკეანე) შეუერთდებოდეს, კვლავ ერთ კალაპოტში ექცევა და 7 კილომეტრი სიგანის ესტუარს ქმნის. მთავარი შენაკადებია, მარცხნიდან:პატარა გვადიანა, ხენილი. მარჯვნიდან გუადალიმარი, უელვა. საზრდოობს ძირითადად წვიმის წყლით. წყალდიდობა იცის თებერვალ-მარტში. წყლის საშუალო ხარჯი 164 მ3/წმ. სანაოსნოა ქალაქ კორდოვამდე, ქალაქ სევილიამდე ზღვის გემებისათვის (მოქცევის დროს). იყენებენ სარწყავად.
გვადიანა

გვადიანა — მდინარე ესპანეთსა და პორტუგალიაში, სიგრძე 742 კილომეტრი, აუზის ფართობი 67 ათასი კმ2. სათავე აქვს ლა-მანჩის პლატოზე, მიედინება ახალი კასტილიის ზეგანზე, ღრმა ხეობაში, შემდეგ ესტრემადურის დაბლობზე, კვეთს ალენტეჟუს ვაკეს და გადის სანაპირო ვაკეზე. ესტუარით ერთვის კადისის ყურეს (ატლანტის ოკეანე). საზრდოობს წვიმის წყლით. წყალდიდობა იცის ზამთარში და გაზაფხულზე, წყალმცირობა - ზაფხულში. გვადიანაზეა დიდი წყალსაცავი სიხარა. გამოყენებულია სარწყავად, სანაოსნოდ (საზღვაო გემები პორტუგალიის ქალაქ პომარანამდე ადიან). შესართავშია პორტუგალიის ნავსადგური ვილა-რეალ-დი-სანტუ-ანტონიუ.
ებრო

ებრო — მდინარე ჩრდილო-აღმოსავლეთ ესპანეთში. სიგრძე 910 კილომეტრი, აუზის ფართობი 80 ათასი კმ2. სათავე აქვს კანტაბრიის მთების სამხრეთ კალთებზე. ზღვის დონიდან 850 მეტრზე. ერთვის ხმელთაშუა ზღვას. მთავარი შენაკადებია: მარჯვენა ხალონი, გუადალოპე; მარცხენა - არაგონი, გალიეგო, სეგრე. ზემოთში კვეთს ძველი კასტილიის პლატოს შუაწელში მიედინება არაგონის ვაკეზე გაშლილ ხეობაში. ქვემოთში ვიწრო ხეობით კვეთს კატალონიის მთებს, გადის ზღვისპირა დაბლობზე და ქმნის დელტას. ზღვას არხით უერთდება. ებრო შერეული საზრდოობის მდინარეა. წყალმოვარდნები იცის ზამთარსა და გაზაფხულზე. საშუალო წლიური ხარჯი ქვემოთში (ქალაქ ტორტოსასთან) 618 მ3/წმ. იყენებენ სარწყავად. სანაოსნოა ქალაქ სარაგოსამდე.
ევსევი (ილინსკი)

მთავარეპისკოპოსი ევსევი , ერისკაცობაში — ალექსი ალექსის ძე ილინსკი ( ; დ. 1809, ბელგოროდი — გ. 12 მარტი, 1879, ტვერი) — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელთმთავარი. საქართველოს ეგზარქოსი, ქართლ-კახეთის მთავარეპისკოპოსი (1858-1877).

ბიოგრაფია
ალექსი ილინსკი დაიბადა კურსკის გუბერნიაში, მიახლოვებით 1808 წელს. 1834 წელს ბერად აღიკვეცა, 1835 წელს სწავლა დაასრულა კიევის სასულიერო აკადემიაში. იყო ჯერ კიევის, მერე ვილენსკის სემინარიის რექტორი. 1849 წელს იყო კოვენსკის ეპისკოპოსად, 1851 წ. პოდოლის ეპისკოპოსი.

1858 წლიდან 1877 წლამდე იყო საქართველოს ეგსარქოსი. 1865 წლის 30 აგვისტოს მიიღო ალმასის ჯვარი კუნკულზე სატარებლად. 1878 წელში გადაყვანილ იქნა ტვერის მთავარეპისკოპოსად, სადაც გარდაიცვალა 1879 წელს.

საქართველოში მოღვაწეობა
1860 წელს ევსევიმ დააარსა კავკასიაში მართლმადიდებელი ქრისტიანობის აღდგენის საზოგადოება. კავკასიის მთიანეთში „საზოგადოების“ სახელით შეიქმნა სასულიერო სკოლები; მცხეთაში, სამთავროს დედათა მონასტერში, დაარსდა სასწავლებელი სამღვდელო პირთა ქალიშვილებისათვის; თბილისის სასულიერო სემინარიასთან შეიქმნა საკვირაო სკოლა.

ევსევის მოღვაწეობის პერიოდში სასულიერო წრეებში იდევნებოდა თავისუფალი აზრი. იმავე დროს ქართული საეკლესიო ქონების დაკარგვა განსაკუთრებულად ხშირი მოვლენა გახდა. ილინსკის ხელშეწყობით ქართული საეკლესიო ქონება რუსი კოლექციონერების კერძო კოლექციებში ხვდებოდა. მაგალითად, 1860-ან წლებში ილინსკის დახმარებითა და მფარველობით ქუთაისის გენერალ-გუბერნატორმა ვლადიმირ ვასილის ძე ლევაშოვმა გელათის მონასტერში დაცული ხახულის ღვთისმშობლის ხატი გაძარცვა, კერძოდ, ღვთისმშობლის ტიხრულ მინანქარში შესრულებული ხატი და მინანქრის სხვა უნიკალური ნამუშევრები მოიპარა და იმ პერიოდში ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ რუს კოლექციონერს, მიხეილ ბოტკინს მიჰყიდა.