ბულგარეთის ეროვნული არქეოლოგიური მუზეუმი

ეროვნული არქეოლოგიური მუზეუმი — არქეოლოგიური მუზეუმი ბულგარეთის დედაქალაქის, სოფიის ცენტრში. მუზეუმი განთავსებულია ქალაქის უდიდესი და უძველესი ყოფილი ოსმალური მეჩეთის შენობაში, რომელიც თავდაპირველად ცნობილი იყო როგორც კოჯა მაჰმუდ ფაშა ჯამი. მშენებლობა დაიწყო 1451 წელს დიდი ვეზირის, ველი მაჰმუდ-ფაშას დროს, მაგრამ მისი გარდაცვალების გამო 1474 წელს, მეჩეთი დასრულდა 1494 წელს. 1893 წელს შენობაში გაიხსნა ეროვნული მუზეუმი.

1905 წელს იქ გადაიტანეს ყველა არქეოლოგიური ექსპონატი, რომლებიც მანამდე ქალაქის სხვადასხვა ადგილას ინახებოდა, და ბულგარეთის მთავარ ივან შიშმანოვისა და განათლების მინისტრ ფერდინანდის თანდასწრებით მუზეუმი ოფიციალურად გაიხსნა.

მომდევნო წლებში აშენდა მუზეუმის რამდენიმე დამატებითი დარბაზი და ადმინისტრაციული შენობები. თუმცა, დაწესებულება კვლავ იყენებს ძველი მეჩეთის ისტორიულ ქვის შენობას, მიუხედავად ხშირად არახელსაყრელი პირობებისა, განსაკუთრებით ზაფხულში არსებული ტენიანობისა. მუზეუმს აქვს ხუთი საგამოფენო დარბაზი: ცენტრალური დარბაზი, პრეისტორიული დარბაზი, შუა საუკუნეების დარბაზი, საგანძური და სპეციალური დროებითი გამოფენა. მას მართავს ბულგარეთის მეცნიერებათა აკადემია.

ისტორია
არქეოლოგიური ინსტიტუტის მუზეუმის შექმნის იდეა ჩაისახა გადასახლებულ ბულგარელ ინტელექტუალებს შორის 1840-იან წლებში და იყო ბულგარული ლიტერატურული საზოგადოების უმთავრესი პრიორიტეტი მისი დაარსებისთანავე, 1869 წელს. ბულგარეთის განთავისუფლების შემდეგ, რუსული დროებითი ადმინისტრაციის პერიოდში, გადაიდგა პირველი ნაბიჯები ეროვნული არქეოლოგიური მუზეუმის დაარსებისკენ. 1892 წელს ის დე იურე დაარსდა მთავრის ბრძანებულებით, და მისი კოლექციების შეგროვება მომდევნო წელს დაიწყო. თავდაპირველად ის ასევე ცნობილი იყო როგორც „სამშობლოს მუზეუმი-ტაძარი“.

1906 წლამდე მუზეუმში ინახებოდა ეთნოგრაფიული ნივთების კოლექციაც. თუმცა, ამ დროისთვის კოლექცია იმდენად გაიზარდა, რომ საჭირო გახდა მისი გამოყოფა და ცალკე დაწესებულებაში გამოფენა. ასე შეიქმნა სოფიის ეთნოგრაფიული მუზეუმი.

დაარსების დღიდან მუზეუმი აქტიურად თანამშრომლობს ბულგარულ არქეოლოგიურ საზოგადოებასთან. 1920 წელს ბოგდან ფილოვის ხელმძღვანელობით დაარსდა არქეოლოგიური ინსტიტუტი, როგორც დამოუკიდებელი დაწესებულება. 1948 წელს ის შეუერთდა მუზეუმს და მას შემდეგ ბულგარეთის მეცნიერებათა აკადემია მეთვალყურეობს.

მუზეუმი დღეს
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გაერთიანებულმა დაწესებულებამ დაიწყო არქეოლოგიური ექსპედიციების სერია ქვეყნის შიგნით. კვლევები მრავალ უბანზე ჩატარდა ქალკოლითის პერიოდიდან ადრეულ შუა საუკუნეებამდე, რამაც მუზეუმის კოლექცია დამატებითი არტეფაქტებით გაზარდა. დღეს მუზეუმი ინახავს ნივთების დიდ რაოდენობას, თუმცა ზოგიერთ მათგანს, არახელსაყრელი პირობების გამო, დაზიანების საფრთხე ემუქრება: შენობაში ზაფხულობით მაღალი ტენიანობაა, რაც დიდ საფრთხეს უქმნის ექსპონატებს.

კოლექციები
პრეისტორიული დარბაზი — მდებარეობს ჩრდილოეთი ფრთის ქვედა სართულზე. გამოფენილია ძვ. წ. 1,600,000 წ.-იდან 1,600 წ.-მდე პერიოდის ნივთების კოლექცია. კოლექცია ქრონოლოგიურადაა განლაგებული და მოიცავს ბულგარეთის გარშემო მღვიმეებიდან სხვადასხვა აღმოჩენებს, იმ ადრეული ადამიანების ხელსაწყოებს, ვინც მის თანამედროვე ტერიტორიაზე ცხოვრობდა, ნახატებს, მარტივ კერამიკას, რიტუალურ ნივთებს და ბევრ სხვას. ის იყოფა ადრეული, შუა და გვიანი პალეოლითის კოლექციად, ნეოლითის კოლექციად, ქალკოლითის კოლექციად და ბრინჯაოს ხანის კოლექციად.

საგანძური - მდებარეობს აღმოსავლეთის ფრთაში და გამოფენილია სამარხის ინვენტარი და სხვა განძეული გვიანი ბრინჯაოს ხანიდან გვიანი ანტიკურობის პერიოდამდე. აქ ორი ყველაზე ცნობილი ბულგარული განძია განთავსებული: ვალჩიტრანისა და ლუკოვიტის განძი.

მთავარი დარბაზი - მდებარეობს მთავარი შენობის პირველ სართულზე. მასპინძლობს მრავალფეროვან ნივთებს ძველი თრაკიიდან, საბერძნეთიდან და რომიდან გვიანი შუა საუკუნეების ჩათვლით.

შუა საუკუნეების განყოფილება — მდებარეობს მთავარი შენობის მეორე სართულზე. მოიცავს შუა საუკუნეების წიგნების გალერეას, ხის ნაკეთობებს, ნახატებს, ლითონის ობიექტებსა და სხვა ნივთებს, რომლებიც დამახასიათებელია ამ ეპოქისთვის.

დროებითი გამოფენები - დარბაზი მდებარეობს მთავარი შენობის მეორე სართულზე.