iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შალვა ნებიერიძე

შალვა ალექსანდრეს ძე ნებიერიძე (დ. 20 დეკემბერი, 1903, — გ. 1942) — 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მონაწილე, ემიგრანტი.

შალვა ნებიერიძე ქაქუცა ჩოლოყაშვილის „შეფიცულთა რაზმს“ 1922 წელს შეუერთდა. მასთან ერთად მონაწილეობდა 1924 წლის აჯანყებაში, რომლის დამარცხების შემდეგ ემიგრაციაში გაემგზავრა და საბოლოოდ საფრანგეთში დასახლდა. მუშაობდა ტაქსის მძღოლად პარიზში. 1931 წელს სათავეში ჩაუდგა ქართველი ემიგრანტებისგან ჩამოაყალიბებულ დრამატული წრეს, შემდეგ მუდმივი დასს, რომელიც ფინანსური პრობლემების მიუხედავად წარმოდგენებს საფრანგეთის სხვადასხვა თეატრების სცენებზე მართავდა. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მოხალისედ შეუერთდა გერმანელების მიერ შექმნილ სპეციალურ საჰაერო-სადესანტო ნაწილს („თამარ პირველი“), რომელსაც დივერსიები საბჭოთა კავშირის ზურგში, საქართველოს ტერიტორიაზე უნდა განეხორციელებინა და მოემზადებინა საქართველოს მოსახლეობის აჯანყება საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ. 1942 წლის ზაფხულში მათე კერესელიძის მეთაურობით საქართველოს სხვადასხვა რაიონში დესანტირებულ დივერსანტთა უმეტესობა დაიღუპა ან ტყვედ ჩავარდა. ნებიერიძე ჰაერში მოკლეს.

შალვა ნებიერიძეს ცოლად ჰყავდა (1929 წლიდან) მართა ალექსის ასული ამილახვარი. მათი შვილები იყვნენ ნელი (დ. 1930) და გივი (დ. 1931). ნელი ნებიერიძეს 1945 წელს იძულებით გაუკეთეს რეპატრიაცია საბჭოთა კავშირში, სადაც არაერთი წელი გაატარა პატიმრობასა და გადასახლებაში.
R136

136 (ოფიციალური სახელია 136) — სუპერ-ვარსკვლავთგროვა „30 ოქროს თევზის“ (ასევე მოიხსენიებენ, როგორც ტარანტულას ნისლეული) ცენტრთან ახლოს, მაგელანის დიდ ნისლეულში. ის ძალიან ახალგაზრდა ვარსკვლავთგროვაა, რომლის ასაკი დაახლოებით 1-2 მილიონი წელიწადია. 136 შეიცავს გიგანტებსა და ზეგიგანტ ვარსკვლავებს. ვარსკვლავთა უმეტესობა არის 3 სპექტრული ტიპის - 39 მნათობი უკვე აღიარებულია ამ სპექტრული ტიპის ვარსკვლავად. გარდა ამისა, ამ გროვაში არსებობენ რამდენიმე ვოლფ-რაიეს ვარსკვლავები.

კლასტერი (იგივე გროვა) შეიცავს რამდენიმე კომპონენტს. ცენტრალური კომპონენტის - 136-ს ბუნება თავიდან გაურკვეველი იყო. მეცნიერები ფიქრობდნენ, რომ 136 არის ჰიპერგიგანტური ვარსკვლავი, რომელსაც 1500 მზის მასა ჰქონდა, 30 მილიონჯერ კაშკაშა იყო, 55-60 000 ზედაპირის ტემპერატურა ჰქონდა, ხოლო მისი დიამეტრი 50 მილიონ მილს შეადგენდა. მისი ნამდვილი ბუნება გაირკვა მაშინ, როდესაც გამოიყენეს ჰოლოგრაფიული ლაქების ინტერფერომეტრი. ამის დახმარებით ასტრონომებმა აღმოაჩინეს, რომ მკვრივი ვარსკვლავთგროვა, სხვა ფენომენებთან ერთად, შეიცავდა ძალიან მასიურ და კაშკაშა 12 ვარსკვლავს თავის ბირთვში. ამ ვარსკვლავების საწყისი მასა გამოთვალეს და აღმოჩნდა 37-დან 76 მზის მასამდე. 3 უკიდურესად კაშკაშა ვარსკვლავი (1361, 1362 და 1363) დომინირებენ გროვაში. ამ ვარსკვლავებიდან ერთ-ერთი - 1361 არის ყველაზე მასიური ვარსკვლავი, რაც კი ოდესმე უპოვიათ მეცნიერებს დღემდე. მისი მასა ჩვენი დედავარსკვლავის მასას 265-ჯერ აჭარბებს, ხოლო მისი სიკაშკაშე მზისაზე 8 700 000-ჯერ მეტია. 136 ძალიან ბევრ ენერგიას გამოიმუშავებს, რაც ტარანტულას ნისლეულს ხილულს ხდის. 136-ის მასა მეცნიერებმა შეაფასეს და დაახლოებით აღმოჩნდა 450 000 მზის მასა. ეს კი იმაზე მეტყველებს, რომ მომავალში იგი სფერული გროვა გახდება.

თუ ამ ვარსკვლავს მზის ნაცვლად ჩავსვამდით მზის სისტემაში ის მზის სინათლეს ისე გადააჭარბებდა, როგორც მზე აჭარბებს სავსე მთვარეს.
არტოსი

არტოსი (ბერძნ. პური) — წინასააღდგომოდ გამოსაცხობი პური, ეკლის გვირგვინიანი ჯვრით ან აღდგომის გამოსახულებით, ნიშნად იმისა, რომ იესო აღდგომის შემდეგ თავის მოწაფეებს ეცხადებოდა და მათთან ტრაპეზობდა.

მაცხოვრის ამაღლების შემდგომ მისი მოწაფეები იესოს სკამზე არ სხდებოდნენ, მაგიდაზე კი მისთვის განკუთვნილ პურს - არტოსს დებდნენ. დღეს, ეკლესიაში არტოსის პურს მაცხოვრის ხატის წინ ალაგებენ პატარა მაგიდაზე და ეს პურები აქ რჩება ბრწყინვალე შვიდეულის დღემდე. კვირაცხოვლობას კი, არტოსის განტეხის ლოცვის შემდგომ პურს მორწმუნეებს ურიგებენ. არტოსს მორწმუნენი მთელი წლის განმავლობაში ინახავენ, განსაცდელის ჟამს კი უზმოზე იხმევენ მის მცირე ნაწილს.
მეთხილია

მეთხილია — ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა. მცირე ზომისაა, ჭკაზე ოდნავ პატარა და შედარებით ვიწრო და გრძელი ნისკარტით გამოირჩევა. სიგრძე 30 სმ-მდე, კუდისა — 11 სმ. წონა 125-190 გ. ფერად მოყავისფროა და თეთრი ზოლები დაჰკრავს. გავრცელებულია ტაიგის ტიპის ტყეებში ევროპასა და აზიაში, სკანდინავიიდან ალპის მთებამდე, კამჩატკის, კურილის კუნძულების, პრიმორიეს, იაპონიისა და ჩინეთის ჩათვლით. უმეტესწილად ფიჭვის თხილით იკვებება, გარდა ამისა რკოთი, წიფლის თხილით, ნაძვისა და ფიჭვის მარცვლებით, კენკრითა და მწერებით.
ფედერიკო ფრანკო

ლუის ფედერიკო ფრანკო გომესი (; დ. 23 ივლისი, 1963, ასუნსიონი, პარაგვაი) — პარაგვაელი პოლიტიკოსი. ქვეყნის მოქმედი პრეზიდენტი 2012 წლის 22 ივნისიდან 2013 წლის 15 აგვისტომდე. ჭეშმარიტად რადიკალური ლიბერალური პარტიის წევრი. 2008 წლიდან ფერნანდო ლუგოს მთავრობის ვიცე-პრეზიდენტია. ხოლო 2012 წლის 22 ივნისიდან, მისი იმპიჩმენტის შემდეგ ასრულებს ქვეყნის მეთაურის მოვალეობას ლუგოს საპრეზიდენტო ვადის გასვლამდე, 2013 წლის 15 აგვისტომდე.
ტეილორ ლოტნერი

ტეილორ დენიელ ლოტნერი (დ. 11 თებერვალი, 1992) — ამერიკელი მსახიობი და მოდელი. ბავშვობაში დაინტერესდა ორთაბრძოლებით და ამერიკული სპორტის კარატეს ასოციაციის მიერ ითვლებოდა მოწინავედ თავის კატეგორიაში. მსახიობის კარიერისას ცნობილი გახდა „ბერნი მაკის შოუთი“ და სხვა ტელესერიალებით, თუმცა დიდი წარმატება მოიტანა ფილმების სერიამ „ბინდი“.
უცხოპლანეტელი

უცხოპლანეტელი — კულტურული ფენომენი, არამიწიერი ცივილიზაციის წარმომადგენელი.

ადამიანთა კულტურაში უცხოპლანეტელი ხშირად წარმოდგენილია ჰუმანოიდური ტიპის არსების სახით. ჩამოყალიბდა მისი ერთგვარი სახე, რომელიც ხშირად ასოცირდება მწვანე ან რუხი ფერის ადამიანის მსგავს არსებასთან, რომელსაც არ აქვს თმები, აქვს დიდი თავი, დიდი თვალები და გრძელი ხელები. ხშირად აღწერილია, როგორც არსება გარკვეული სქესობრივი ნიშნების გარეშე.

ადამიანთა წარმოდგენით უცხოპლანეტელები არიან ისეთი ცივილიზაციის წარმომადგენლები, რომელიც ადამიანებს ტექნოლოგიური განვითარების მასშტაბებით წინ უსწრებს. ამ წარმოდგენებით, უცხოპლანეტელები არიან კოსმოსური მოგზაურები ან რომელიმე პლანეტის მაცხოვრებლები, რომლებიც დაფრინავენ კოსმოსური ხომალდით, იტაცებენ ხალხს ან ადამიანებთან კონტაქტში შედიან. არსებობს 4 დონის კონტაქტი. პირველი დონის კონტაქტი — ადამიანები უცხოპლანეტელებს ხედავენ. მეორე დონის კონტაქტი — ადამიანებს აქვთ მტკიცებულება იმისა რომ უცხოპლანეტელი ნახეს. მესამე დონის კონტაქტი-ადამიანები უცხოპლანეტელებთან უსაზღვრო კონტაქტში შედიან. მეოთხე დონის კონტაქტი ყველაზე საშიშია, ამ დროს უცხოპლანეტელები ადამიანებს იტაცებენ.
ზალცახი

ზალცახი — მდინარე ავსტრიასა და გერმანიაში. სიგრძე 225 კმ, აუზის ფართობი 6,700 კმ². მდინარე ინის მთავარი შენაკადი. სათავე აქვს კიცბიუელის ალპებზე, ზღვის დონიდან 2300 მ სიმაღლეზე. ზემო დინებაში შვარცახამდე აღმოსავლეთისაკენ მიედინება, შემდეგ იღებს ჩრდილოეთურ მიმართულებას და გაივლის ქალაქებს ჰალაინსა და ზალცბურგს. 70 კმ მანძილზე ქმნის ბუნებრივ საზღვარს ავსტრიასა და გერმანიას შორის. მდინარის აუზშია წყალვარდნილების კასკადი კრიმლი (სიმაღლე 380 მ).
სტოლი

სტოლი ( სლოვ. ) — მთა აღმოსავლეთ ალპებში. კარავანკეს უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 2236 მ. თხემზე გადის საზღვარი სლოვენიასა და ავსტრიას შორის. ტურისტების პოპულარული ადგილია. 1883 წელს ავსტრიის ტურისტულმა კლუბმა მთის სამხრეთ კალთაზე აღმართა სამთო თავშესაფარი, რომელსაც უწოდეს ვალვაზორის თავშესაფარი. 1906 წელს მთაზე აშენდა კლაგენფურტის თავშესაფარი, ხოლო 1910 წელს პრეშერენის თავშესაფარი. მეორე მსოფლიო ომის დროს სამივე თავშესაფარი პარტიზანებმა დაწვეს, რათა გერმანელ ჯარისკაცებს ისინი არ გამოეყენებინათ როგორც საბაზო ბანაკები. ომის შემდეგ, სამივე თავშესაფარი აღადგინეს. კლაგენფურტის თავშესაფარი, ხელახლა გახსნეს 1952 წელს. სტოლზე პირველი ასვლა განხორციელდა 1794 წელს.
მიშელ მიჩომბერო

მიშელ მიჩომბერო (, დ. 26 აგვისტო, 1940 — 16 ივლისი, 1983, მოგადიშო, სომალი) — ბურუნდის სახელმწიფო მოღვაწე. ბურუნდის 1-ლი პრეზიდენტი 1966-1976 წწ. ქვეყნის პრემიერ მინისტრი 1966 წელს. მიეკუთვნება ტუტსის ეთნიკურ ჯგუფს.

დაიბადა 1940 წლის 26 აგვისტოს რუანდა-ურუნდის პატარა ქალაქ რუტოვუში.

პრეზიდენტობის დროს იქცა აფრიკული სოციალიზმის აქტიურ დამცველად და მოიპოვა ჩინეთის მხარდაჭერა. 1976 წელს მისი ხელიუფლება დაამხო ჟან ბაპტისტ ბაგაზამ. მიჩომბერო ემგრაციაში წავიდა და გარდაიცვალა სომალიში 1983 წელს გულის შეტევით.
ევერტონი (საფეხბურთო კლუბი)

ევერტონი – ინგლისური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ლივერპულიდან. კლუბი თამაშობს ინგლისური ფეხბურთის უმაღლესი რანგის დივიზიონში პრემიერ ლიგაში, სადაც გატარებული 108 სეზონით ინგლისის რეკორდსმენია.კლუბი დაარსდა 1878 წელს და დაარსებიდან ერთი წლის განმავლობაში სენტ დომინგოს საფეხბურთო კლუბი ეწოდებოდა. 1892 წლიდან დღემდე კლუბი გუდისონ პარკის სტადიონზე თამაშობს, რომელიც 40 000 გულშემატკივარს იტევს და ერთ-ერთი უდიდესი სტადიონია ინგლისში. „ევერტონი“ ერთ-ერთი ყველაზე ტიტულოვანი გუნდია ინგლისში: ცხრაჯერ ინგლისის ჩემპიონატი მოიგო, ხუთჯერ ქვეყნის თასი და ცხრაჯერ ინგლისის სუპერთასი, საერთაშორისო ასპარეზზე კი თასების მფლობელთა თასის მფლობელია 1985 წელს.

კლუბისთვის განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ატარებს მერსისაიდული დერბი თანაქალაქელ ლივერპულთან.

ტიტულები
ინგლისი
ინგლისის ჩემპიონატი
ჩემპიონი (9): 1890–91, 1914–15, 1927–28, 1931–32, 1938–39, 1962–63, 1969–70, 1984–85, 1986–87
ვიცე-ჩემპიონი (7): 1889–90, 1894–95, 1901–02, 1904–05, 1908–09, 1911–12, 1985–86
ინგლისის ასოციაციის თასი
გამარჯვებული (5): 1906, 1933, 1966, 1984, 1995
ფინალისტი (8): 1893, 1897, 1907, 1968, 1985, 1986, 1989, 2009
ინგლისის ლიგის თასი
ფინალისტი (2): 1977, 1984
ინგლისის სუპერთასი
გამარჯვებული (9): 1928, 1932, 1963, 1970, 1984, 1985, 1986, 1987, 1995
ფინალისტი (2): 1933, 1966

საერთაშორისო
თასების მფლობელთა თასი
გამარჯვებული (1): 1985

შემადგენლობა
მიმდინარე შემადგენლობა
ალპური ვირზაზუნა

ალპური ვირზაზუნა — ძუძუმწოვარი ცხოველი ციყვისებრთა ოჯახისა. ბინადრობს ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპის მაღალმთიან ნაწილში, უმეტესწილად ალპებში. ზომით ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი მღრღნელია. მყინვარული პერიოდის ფაუნის ტიპური წარმომადგენელია, რომელიც პლეისტოცენში ევროპის დაბლობზე ბინადრობდა. ამჟამად წარმოადგენს იმ პერიოდის რელიქტურ სახეობას, რომლის გავრცელების არეალია მაღალმთიანი რაიონები. ალპური ვირზაზუნა გვხვდება ალპის, კარპატებისა და ტატრის მთების გარკვეულ ადგილებში. აღმოსავლეთ ალპებში, ცენტრალურ მასივზე, იურაში, ვოგეზებსა და პირენეებში ალპური ვირზაზუნა რამდენიმე წლის წინ იყო ინტროდუცირებული. შვარცვალდზე არის ალპური ვირზაზუნების მცირე კოლონია. ბინადრობს კლდოვან ფერდობებზე, ზღვის დონიდან 600-3200 მ სიმაღლეზე. ხელსაყრელ პირობებში 1 კვადრატულ კილომეტრზე ბინადრობს 40-იდან 80-მდე სახეობა.
ლეონ მბა

ლეონ მბა (; დ.9 თებერვალი, 1902, ლიბრევილი გაბონი — გ. 27 ნოემბერი, 1967, პარიზი, საფრანგეთი) — გაბონის პოლიტიკური მოღვაწე. გაბონის პრემიერ-მინისტრი 1959-1960 წწ. გაბონის პრეზიდენტი 1961–1967 წწ. მიეკუთვნება ფანგის ეთნიკურ ჯგუფს.

გაბონის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ გახდა სახელმწიფოს მეთაური. 1964 წელს 2 დღით დაამხეს გაბონში ერთადერთი სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად.

გარდაიცვალა 1967 წლის ნოემბერში პარიზში, სიმსივნისაგან. თანამდებობაზე შეცვალა ვიცე-პრეზიდენტმა ომარ ბონგომ.
ზლინის მხარე

ზლინის მხარე — ჩეხეთის ადმინისტრაციული ერთეული. მდებარეობს ჩეხეთის ისტორიული მხარის მორავიის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. მისი დედაქალაქია ზლინი.

რაიონები
ტრადიციულად ზლინის რეგიონი იყოფა ოთხ რაიონად , რომლებიც ჯერ კიდევ არსებობენ, როგორც რეგიონული დანაყოფები. ხელისუფლებამ ახალი დაყოფის შემდეგ მუნიციპალიტეტების სტატუსი მიანიჭა და ადგილობრივი მმართველობა დააწესა.

კრომერჟიჟი
უჰერსკე-ჰრადიშე
ვსეტინი
ზლინი

ქალაქები
ზლინის რეგიონის ქალაქები 5 000-ზე მეტი მცხოვრებით (2003 წლის 1 მარტის მონაცემებით).

ზლინი
ბრუმოვ-ბილნიცე
ბისტრჟიცე-პოდ-ჰოსტინემი
ხროპინე
ჰოლეშოვი
ჰულინი
კრომერჟიჟი
კუნოვიცე
ლუჰაჩოვიცე
ნაპაიედლა
ოტროკოვიცე
როჟნოვ-პოდ-რადჰოშტემი
სლავიჩინი
სტარე-მესტო
უჰერსკე-ჰრადიშტე
უჰერსკი-ბროდი
ვალაშსკე-კლობოუკი
ვალაშსკე-მეზირჟიჩი
ვსეტინი
ღვთაებრივი კომედია

ღვთაებრივი კომედია — იტალიელი მწერლის დანტე ალიგიერის პოემა.

სათაური
თავას დანტე სიტყვა „კომედიას“ პოემის აღსანიშნავად მხოოლოდ ორჯერ იყენებს — ჯოჯოხეთის და ქებებში. ასევე ცნობილია დანტეს წერილი, რომლითაც იგი ქალაქ ვერონას მმართველს მიმართავს. მასში ვკითხულობთ:

სათაურს „კომედია“ ვხვდებით პოემის პირველსავე ბეჭდურ გამოცემაში, რომელიც 1472 წლით თარიღდება. ამ სიტყვით თავიდანვე მოიხსენიებდნენ ნაწარმოებს კომენტატორები და სავარაუდოდ, თავად დანტეც.

ეპითეტი „ღვთაებრივი“,პირველად გვხვდება ჯოვანი ბოკაჩოს ბიოგრაფიულ ნარკვევში „დანტეს სახოტბო მცირე ტრაქტატი“. ეპითეტი საბოლოოდ 1555 წელს დამკვიდრდა, როცა გაბრიელე ჯოლიტომ გამოსცა პოემა და პირველად წაუმძღვარა ორსიტყვიანი სათაური: .

შინაარსი
ეს არის შუა საუკუნეების თეოლოგიური თვალთახედვით აღქმული სულის სამი მდგომარეობა: ყოფნა, განწმენდა, და განახლება, რომელთაც შეესატყვისება სამი სამყარო: ჯოჯოხეთი, სალხინებელი, და სამოთხე. საინტერესოა, თავად დანტე როგორ განმარტავს კომედიას: „კომედია ერთგვარი სახეობაა პოეტური თხრობისა, რომელიც სხვა დანარჩენთაგან განსხვავებულია. ტრაგედიისგან იგი განხვავდება მასალითაც, სადაც ტრაგედია დასაწყისში გაოცების მომგვრელია და წყნარი, ხოლო დასასრულში მწუხარების მომგვრელი და საშინელი; ხოლო კომედია ძრწოლის მომგვრელი ამბით იწყება და სვებედნიერად თავდება. ტრაგედიას პათეტიკური ტონი აქვს, ხოლო კომედიას — დაბალი და უპრეტენზიო. აქედან ნათელია, თუ რად ეწოდება ამ ქმნილებას კომედია, რადგან თუ ჩვენ თვით მასალას დავაკვირდებით, დასაწყისში იგი საშინელია და ძრწოლის მომგვრელი, სახელდობრ ჯოჯოხეთში, დასასრულში კი საამური, ლხენის მომგვრელი, სახელდობრ სამოთხეში. თუ ტონს, მეტყველებისას დავაკვირდებით, იგი მოკრძალებულია და დაბალი. აქ ნახმარია ენა ხალხური, როგორითაც დედაკაცები ბაზარზე ესიტყვებიან ხოლმე ერთმანეთს“.

„ღვთაებრივი კომედია“ მეტისმეტად სიმეტრიულად არის აგებული. იგი იყოფა 3 ნაწილად, თითოეული ნაწილი 33 სიმღერისგან (ლექსისაგან) შედგება და თითოეული მთავრდება სიტყვით , იგივე ვარსკვლავები. ამრიგად ვიღებთ 99 ლექსს, რომელნიც შესავალ ლექსთან ერთად ჯამურ 100 ლექსს ქმნის. პოემა დაწერილია სამხაზოვანი ტერცინებით (იგივე სტროფები). რიცხვებისადმი ამდაგვარი მიდრეკილება შესაძლოა დანტეს მიერ მათთვის მისტიკურობის მინიჭებით აიხსნას: რიცხვი 3 ქრისტიანული იდეის – სამების გამოხატულება, 33 იესო ქრისტეს მიწაზე ყოფნის წელთა რაოდენობა და ა.შ.
ჰარლინგი

ჰარლინგი — გელური წარმოშობის თამაში, რომელსაც მართავს გელური ათლეტიკის ასოციაცია. თამაშის წარმოშობა პირველყოფილი საზოგადოებიდან დაიწყო, მას სულ მცირე 3000 წელია თამაშობენ და ითვლება მინდვრის თამაშებს შორის უსწრაფესად. როგორც ირლანდიის ადგილობრივ თამაშს, ჰარლინგს ბევრი საერთო აქვს გელურ ფეხბურთთან, მათ შორის: მოედანი, მოთამაშეთა რაოდენობა და ტერმინოლოგია. ის მსგავსია კამოგისა, რომელსაც ქალები თამაშობენ. იგი მიმდინარეობს იგივე ფუძიდან, საიდანაც შინტი, რომელსაც ძირითადად შოტლანდიაში თამაშობენ.

ჰარლინგის მოთამაშეების მიზანია გამოიყენონ ხის ჯოხი, რომელსაც ეწოდება ჰარლი (ირლ. ), რათა დაარტყან პატარა ბურთს, შლიტერს. თუ ბურთი გაივლის ჰორიზონტალურ ძელს ზევით, რომელიც მიწიდან 2.5 მეტრის სიმაღლეზეა, გუნდი იღებს 1 ქულას, ხოლო თუ ბურთი გავა ძელს ქვევით, ბადეში, მაშინ ითვლება გოლი, რომელიც 3 ქულის ექვივალენტურია. შლიტერის ხელით ტარება ნებადართულია არაუმეტეს ოთხი ნაბიჯისა, ამის შემდეგ მოთამაშემ ის ან უნდა დაარტყას ხელით, ან ჰარლის მეშვეობით დააგდოს მიწაზე და კვლავ დაიბრუნოს ხელში.

ჰარლინგს თამაშობენ მთელ მსოფლიოში, განსაკუთრებით პოპულარულია ირლანდიური დიასპორის წევრებს შორის გაერთიანებულ სამეფოში, ჩრდილოეთ ამერიკაში, ევროპაში, ავსტრალიაში, ახალ ზელანდიასა და არგენტინაში.
კამპორა-სან-ჯოვანი

კამპორა-სან-ჯოვანი — სასოფლო დასახლება იტალიაში, კალაბრიის რეგიონში, კოზენცის პროვინციის ამანტეის კომუნაში. მდებარეობს კატანძაროს პროვინციის საზღვრის სიახლოვეს.

გეოგრაფია
კამპორა-სან-ჯოვანი ტირენიის ზღვის სანაპიროს გადაჰყურებს. 1950-იანი წლებიდან, სოფელი გაიზარდა და გაფართოვდა. გაშენებულია პლაჟის თავზე აღმართულ პატარა, ბრტყელ პლატოზე. რეგიონს გარს არტყავს ვენახებითა და ზეთისხილის პლანტაციებით დაფარული ბორცვები. ეს ბორცვები სოფლისკენ თანდათან ეშვება და მიმზიდველ ხედს ქმნის: მარცხნივ მოჩანს ლამეცია-ტერმეს უბე, მარჯვნივ, ჰორიზონტზე კი მზიან ამინდში ვულკანი სტრომბოლი.

სოფლის ნავსადგურიდან ადვილად მისაღწევია ლიპარის კუნძულები.

ეკონომიკა და ტრანსპორტი
კამპორა-სან-ჯოვანის ეკონომიკა სოფლის მეურნეობასა და ტურიზმს ეფუძნება. 1950-იანი წლებიდან საკმაოდ განვითარდა წითელი ხახვის მოყვანა, რომელიც დღეს როგორც საშინაო, ისე საგარეო ბაზრებზე გადის. ბოლო 20 წლის მანძილზე, ამ პროდუქტის ექსპორტმა მნიშვნელოვნდა შეუწყო ხელი სოფლის ეკონომიკის წინსვლას.

სოფელი ამავე დროს საზღვაო კურორტს წარმოადგენს. 2003 წელს აქ ნავსადგური აშენდა, რამაც გააადვილა ლიპარის კუნძულებამდე მისვლა. ეს ნავსადგური ტურისტული ინფრასტრუქტურის ღერძია.

ღირსშესანიშნაობები
სოფლის ერთადერთი გამორჩეული ნაგებობაა საუკუნის კოშკი. მისი ზედა ნაწილი ბრჯენებითაა დეკორირებული.

სოფლის მფარველად ითვლება ფრანცისკ პაოლიელი, რომლის დღესასწაულიც 1—3 სექტემბერს აღინიშნება, რაც ახლომდებარე სოფლებიდან პილიგრიმებს იზიდავს. ამ დროს იმართება მსვლელობა, რა დროსაც მორწმუნეები ქუჩებში წმინდანის ქანდაკებას მხრებზემოკიდებულს დააბრძანებენ.

გალერეა
კორომოტოს ღვთისმშობელი

კორომოტოს ღვთისმშობელი — ღვთისმშობლის ცნობილი კათოლიკური ხატი. 1942 წელს გამოცხადდა ვენესუელის მფარველად.

როდესაც 1591 წელს პორტუგესის შტატის დედაქალაქი გუანარე დაარსდა, რეგიონში მცხოვრები ადგილობრივი ინდიელები — კოსპესები ჩრდილოეთით, ჯუნგლებში გაიქცენენ. ამავე დროს კათოლიკურმა ეკლესეიამ მათი ქრისტიანობაზე მოქცევა დაიწყო, რასაც წინააღმდეგობა მოჰყვა. არსებობს გადმოცემა, რომ ადგილობრივ ტომთა ბელადს ღვთისმშობელი ორჯერ გამოეცხადა, პირველად 1651 წელს, მდინარის ხეობაში და მოუწოდა მონათლულიყო, მეორედ კი 1652 წლის 8 სექტემბერს მის ქოხში, როდესაც ის კვლავ უარს ამბობდა მონათვლაზე. მან ღვთისმშობლის აჩრდილის შეპყრობა სცადა, თუმცა ის გაუჩინარდა და იმ ადგილას პატარა ნახატი დატოვა.

1942 წლის 1 მაისს, ვენესუელის ეპარქიამ ხატი ქვეყნის მფარველად გამოაცხადა, რაც 1944 წლის 7 ოქტომბერს რომის პაპმა პიუს -მ დაადასტურა. შემდეგში, გუანარეში ვიზიტისას პაპმა იოანე პავლე -მ ხატის სამლოცველო გვირგვინით შეამკო, პაპმა ბენედიქტე -მ კი კორომოტოს ღვთისმშობლის სალოცავი მცირე ბაზილიკის რანგში აიყვანა.
ალპური გარეთხა

ალპური გარეთხა — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ჯიხვისებრთა ოჯახისა. გვხვდება ალპებში. საშუალოდ სხეულის სიგრძეა 150 სმ, დედალი საშუალოდ იწონის 40 კგ-ს, ხოლო მამალი 100 კგ-მდე აღწევს. ვაცებს აქვთ წინ წამოჭრილი 1 მეტრის სიგრძის რქები, ხოლო მდედრებს მოკლე რქები აქვთ. ზაფხულში ვაცის შეფერილობა მოყავისფროა, ხოლო მდედრისა — ოქროსფერი ან მოწითალო. ზამთრის პერიოდში ორივე სქესის წარმომადგენლის შეფერილობა მონაცისფროა.

გავრცელებულია ალპებში ტყისა და ყინულის საზღვარს შორის. ადის ზღვის დონიდან 3500 მ-მდე. ზამთარში ჩვეულებრივ, შედარებით დაბლა ჩამოდიან, ღამეს მაღლა მთებში ატარებენ. ალპური თხის ტიპური ჯოგი შედგება 10 ან 20 სულისაგან. 1922 წელს იტალიაში შეიქმნა გრან-პარადიზოს ეროვნული პარკი, რომელიც ახდენს ალპური თხის დაცვას.

 საუკუნეში უწესრიგო ნადირობის შედეგად ალპური გარეთხა მხოლოდ გრან-პარადიზოს რაიონში შემორჩა. იმ დროისთვის დაახლოებით 60-მდე სახეობა გადარჩა. ალპური გარეთხა ინტენსიური სპორტული ნადირობის ობიექტი იყო; მისგან სხვადასხვა სახის თილისმებს ამზადებდნენ. ამჟამად ალპური გარეთხა გვხვდება იტალიაში, საფრანგეთში, გერმანიაში, შვეიცარიაში, ავსტრიასა და სლოვენიაში.
VFTS 682

682 — ძალიან კაშკაშა იზოლირებული ვარსკვლავი, რომელიც მეცნიერებმა მეზობელ გალაქტიკაში — მაგელანის დიდ ნისლეულში, ვარსკვლავთგროვა 136-ში, ტარანტულის ნისლეულში აღმოაჩინეს. ის მზეზე დაახლოებით 150-ჯერ მძიმეა, რის გამოც იგი ერთ-ერთი ყველაზე მასიური ვარსკვლავია, ხოლო სიკაშკაშით 3 მილიონჯერ აჭარბებს მზეს. 682 ვოლფ-რაიეს ვარსკვლავია. ყველა წინა ზევარსკვლავები იპოვეს ვარსკვლავთგროვებში, მაგრამ ეს საოცარი მნათობი იმყოფება სიმარტოვეში. ამ ვარსკვლავის წარმომავლობა უცნობია: ის განმარტოებით წარმოიქმნა თუ ვარსკვლავთგროვიდან გამოაგდეს? ეს თავსატეხი კი ასტრონომებს იწვევს ვარსკვლავების ფორმირების უკეთ გაგებაში.

ძირითადი
ასტრონომთა საერთაშორისო გუნდმა გამოიყენა -ს ძალიან დიდი ტელესკოპი, რათა ყურადღებით შეესწავლათ ვარსკვლავი 682 მაგელანის დიდ ნისლეულში - ირმის ნახტომის ერთ-ერთი თანამგზავრი ჯუჯა გალაქტიკა. ვარსკვლავის სინათლის ანალიზით, ინსტუმენტის გამოყენებით, რომელიც -ზეა დამონტაჟებული, მათ აღმოაჩინეს, რომ ის 150-ჯერ აჭარბებდა მზის მასას. ასეთი ტიპის ვარსკვლავები აქამდე ვარსკვლავებით გადაჭედილ გროვაში მოიძებნებოდა, ხოლო ეს უკანასკნელი მარტოდ მარტო ბრუნავს.

ეს ვარსკვლავი უფრო ადრე შენიშნეს, როდესაც აკვირდებოდნენ ყველააზე კაშკაშა ვარსკვლავებს ტარანტულას ნისლეულის გარშემო და მაგელანის დიდ ნისლეულში. 682 მდებარეობს ვარსკვლავურ ინკუბატორში: გაზის, მტვრის და ახალგაზრდა ვარსკვლავების უზარმაზარი რეგიონი, რომელიც არის ყველაზე აქტიური ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესების რეგიონი ადგილობრივი ჯგუფის გალაქტიკებში. პირველად, ეს ვარსკვლავი მეცნიერებს მიაჩნდათ უბრალოდ ცხელ, ახალგაზრდა და კაშკაშა ვარსკვლავად, მაგრამ რაიმე განსაკუთრებული არ შეინიშნებოდა. თუმცა, ახალმა კვლევებმა -ს გამოყენებით გამოააშკარავა, რომ ვარსკვლავის ენერგია შთაინთქმება და იფანტება მტვის ღრუბლების მიერ, სანამ ის დედამიწამდე მოაღწევს - ის სინამდვილეში უფრო კაშკაშაა ვიდრე აქამდე ფიქრობდნენ და ერთ-ერთი ყველაზე კაშკასაა აქამდე ცნობილ ვარსკვლავთა შორის.

წითელ და ინფრაწითელს სინათლეს, რომელსაც ვარსკვლავი ასხივებს, შეუძლია თავისუფლად გაიაროს მტვერში, მაგრამ შედარებით პატარა ტალღის სიგრძის რეგიონებს - ლურჯსა და მწვანე სინათლეს ეს არ შეუძლიათ, ამიტომ უფრო იფანტებიან და საბოლოოდ იკარგებიან. შედეგა, ვარსკვლავი ჩანს მოწითალო, მაგრამ თუ ხედი დაუბრკოლებელი იქნებოდა, ის გაანათება კაშკაშა ლურჯ-თეთრად.

 682 ძალიან კაშკაშა და ცხელია. მისი ზედაპირის ტემპერატურა 50 000 გრადუსს ცელსიუსით აღწევს. ვარსკვლავები ასეთი უჩვეულო თვისებებით თავიანთ მოკლე ხანგრძლივობის სიცოცხლეს ამთავრებენ სუპერნოვას სახით, როგორც ამას ნორმალური დიდი მასის ვარსკვლავი აკეთებს, მაგრამ ასეთ ვარსკვლავებმა შეიძლება სიცოცხლე დაასრულონ ხანგრძლივი გამა-ანთებებით - ყველაზე კაშკაშა აფეთქებები სამყაროში. მართალია 682 ეულად იმყოფება, მაგრამ ის ძალიან შორს არ არის მდიდარი ვარსკვლავთგროვისგან - 136 (ხშირად მოიხსენიებენ 136), რომელიც შეიცავს რამდენიმე მსგავს „სუპერ-ვარსკვლავს“.

შესაძლებელია, რომ ეს ვარსკვლავი აქ წარმოიქმნა და შემდეგ გამოაგდეს? ასეთი „გაქცეული ვარსკვლავები“ ბევრია ცნობილი, მაგრამ ყველა გაცილებით პატარები არიან 682-ზე. საინტერესოა, როგორ გამოისროლეს ამხელა ვარსკვლავი გროვიდან გრავიტაციული ურთიერთქმედებებით სხვა მნათობებმა.
ჯოზეფ ჯენკინს რობერტსი

ჯოზეფ ჯენკინს რობერტსი (დ. 5 მარტი, 1809, ნორფოლკი, აშშ — გ. 24 თებერვალი, 1876, მონროვია, ლიბერია) — ლიბერიის პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის პირველი (1848–1856 წწ. და მეშვიდე (1872–1876 წწ.) პრეზიდენტი.

დაიბადა ვირჯინიაში, აშშ. 1829 წელს მისი ოჯახი გადასახლდა ლიბერიაში, მონროვიაში გახსნეს მაღაზია. მისი უშუალო მონაწილეობით 1847 წელს ლიბერიამ გამოაცხადა დამოუკიდებლობა. 1848 წელს კი აირჩიეს ქვეყნის პირველ პრეზიდენტად. 1856 წელს გადადგა თანამდებობიდან, მაგრამ 1871 წლის სამხედრო გადატრიალების შემდეგ მონაწილეობა მიიღო საპრეზიდენტო არჩევნებში და გაიმარჯვა კიდეც. ქვეყნის სათავეში დარჩა 1876 წლამდე, თუმცა ავადმყოფობის გამო შრომისუუნარო იყო 1875 წლიდან. 1876 წელს მანდატის ამოწურვიდან ერთ თვეში გარდაიცვალა.

ლიბერიის მთავარ აეროპორტს მისი პატივისცემის ნიშნად ეწოდება რობერტს-ფილდი.
მარეკ სუხი

მარეკ სუხი (ჩეხ. ; დ. 29 მარტი, 1988) — ჩეხი ფეხბურთელი, შვეიცარიის სუპერლიგის კლუბ „ბაზელის“ და ჩეხეთის ეროვნული ნაკრების ცენტრალური მცველი.

სუხი 2005 წლიდან გამოდიოდა პრაღის „სლავიაში“. 2008 წელს მას ჰქონდა „რეინჯერსში“, ასევე რამდენიმე ინგლისურ, ფრანგულ და გერმანულ კლუბში გადასვლის შესაძლებლობა, მაგრამ „სლავიაში“ დარჩენა ამჯობინა. 2009 წლის 24 ნოემბერს იჯარით გადავიდა „მოსკოვის სპარტაკში“, ერთი წლის შემდეგ კი კლუბმა გამოისყიდა 3,5 მილიონი ევროს სანაცვლოდ.

ტიტულები
საკლუბო
სლავია პრაღა
ჩეხეთის ჩემპიონატი: 2007–08, 2008–09

ბაზელი
შვეიცარიის სუპერლიგა: 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17
შვეიცარიის თასი გამარჯვებული: 2016–17
შვეიცარიის თასი მეორე ადგილი: 2013–14, 014–15
ტომაშ ნეციდი

ტომაშ ნეციდი (ჩეხ. ; დ. 13 აგვისტო, 1989, პრაღა, ჩეხეთი) — ჩეხი ფეხბურთელი, რუსეთის პრემიერ ლიგის კლუბ მოსკოვის „ცსკას“ და ჩეხეთის ეროვნული ნაკრების თავდამსხმელი

კარიერა დაიწყო პრაღის „სლავიაში“ 2006 წელს, როდესაც ის იყო 17 წლის. ერთი თვის შემდეგ, მან გაიტანა პირველი გოლი. 2007-2008 წლებში შედგა მისი დებიუტი ჩემპიონთა ლიგაზე, მაგრამ სეზონის მეორე ნახევარში გაანათხოვრეს „იაბლონეცში“.

2008 წელს მოიგო ჩეხეთის წლის საუკეთესო ფეხბურთელის ჯილდო.

2009 წელს გადავიდა მოსკოვის „ცსკაში“. მისი დებიუტი ახალი კლუბის შემადგენლობაში შედგა იმავე წლის 7 მარტს, რუსეთის სუპერთასზე, სადაც ის შეცვლაზე შემოიყვანეს 78-ე წუთზე და დამატებითი დროის 113-ე წუთზე გაიტანა პირველი გოლი.