iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ატაკამა

ატაკამის უდაბნო — მშრალი, გვალვიანი პლატო, რომელიც მდებარეობს სამხრეთ ამერიკაში, ანდების დასავლეთით, წყნარი ოკეანის სანაპიროს გასწვრივ, 1 000 კმ-ის სიგრძეზე. ნასას, „ “-ის და სხვათა მრავალი პუბლიკაციების თანახმად, ატაკამა მსოფლიოში ყველაზე მშრალი ადგილია. ნალექების რაოდენობა აქ წელიწადში 50 მმ-ზე ნაკლებია. უდაბნო მდებარეობს ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში და იკავებს 105 000 კმ²-ს. იგი ძირითადად შედგება მარილის საბადოებისგან, ქვიშისა და ვულკანური ქანებისგან.

გარემო
მსოფლიოს ველური ბუნების ფონდის განსაზღვრებით, ატაკამის ეკორეგიონი იწყება პერუ-ჩილეს საზღვრიდან რამდენიმე კილომეტრში, სამხრეთის 30 გრადუსიანი პარალელიდან. მის ჩრდილოეთით მდებარეობს სეჩურას (ნასკას) უდაბნო, სამხრეთით კი ჩილეს მატორალის ეკორეგიონი.

აშშ-ის ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება, სამხრეთ პერუს სანაპირო არეალს, იკას რეგიონში მდებარე უდაბნოებსაც ატაკამის უდაბნოს ნაწილად მიიჩნევს. აღმოსავლეთით გადაჭიმულია ცენტრალურანდური მშრალი პუნას ეკორეგიონი.

ყველაზე მშრალი უდაბნო
ატაკამა დედამიწაზე ყველაზე მშრალი ადგილია და ის ფაქტობრივად სტერილურია, რადგან ტენისგან ბლოკირებულია ორივე მხრიდან, აღმოსავლეთით ანდების მთებით და დასავლეთიდან ჩილეს სანაპირო მთათა სისტემით. სანაპირო რეგიონის ჰაერის ინვერსია, რომელიც წარმოქმნილია ჰუმბოლდტის ცივი დინებითა და წყნაროკეანური ანტიციკლონის შედეგად, ატაკამის უდაბნოს ასეთი სიმშრალის უპირველესი მიზეზია. როგორც დაკვირვებებმა აჩვენა, 1570 წლიდან 1971 წლამდე, უდაბნოში წვიმა არ მოსულა.

გალერეა
Michael Jackson's This Is It (ალბომი)

' — ამერიკელი მომღერალ მაიკლ ჯექსონის ალბომი და ამავე სახელწოდების ფილმის საუნდტრეკი. იგი გამოიცა 2009 წლის 26 ოქტომბერს. დისკის გამოცემა დაემთხვა ფილმის გამოსვლას. მიუხედავად იმისა, რომ ფილმში გამოყენებულია ჩანაწერები მომღერლის 2009 წლის ივნისის რეპეტიციებიდან, დისკზე შეტანილია მხოლოდ ამ სიმღერების სტუდიური ვერსიები და ახალი, სასათაურო კომპოზიცია.

მსოფლიო მასშტაბით დისკი დიდი რაოდენობით გაიყიდა. გამოსვლისთანავე იგი მოექცა ამა თუ იმ ქვეყნის მუსიკალური ჩარტის სათავეში (მათ შორის იყო აშშ, კანადა, იაპონია, იტალია და საფრანგეთი). სხვადასხვა ქვეყანაში მას ოქროს, პლატინისა და ორმაგი პლატინის სტატუსი მიენიჭა. აშშ-ში 2009 წელს ეს იყო რიგით 12-ე ყველაზე გაყიდვადი ალბომი. მთლიანობაში, იგი 5 მილიონი ასლზე მეტი რაოდენობით გაიყიდა.

სიმღერების სია
დისკი 1

დისკი 2

ჩარტები
ჩარტები
წლის საბოლოო ჩარტები
სერტიფიცირებები და გაყიდვები
მანუელ ბლანკო ენკალადა

მანუელ ბლანკო ენკალადა (; დ. 21 აპრილი, 1790, ბუენოს-აირესი, არგენტინა — გ. 9 სექტემბერი, 1826, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩილეს პირველი (დროებითი) პრეზიდენტი 1826 წელს.

დაიბადა ბუენოს-აირესში, ესპანელი მანუელ ლორენსო ბლანკო ციცერონისა და ჩილელი მერსედეს კალვო დე ენკალდა ი რეკაბარენის ოჯახში.
აგუსტინ ეისაგირე

აგუსტინ ეისაგირე (; დ. 3 მაისი, 1768, სანტიაგო, ჩილე — გ. 19 ივლისი, 1837, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩილეს დროებითი პრეზიდენტი 1826–1827 წლებში.

დაიბადა სანტიაგოში, ბასკი დომინგო ეისაგირე ესკუტასოლოს ოჯახში. სწავლობდა იურისპრუდენციასა და თეოლოგიას სან-ფელიპეს უნივერსიტეტში, რომელიც დაამთავრა 1789 წელს.
რამონ ფრეირე

რამონ ფრეირე (; დ. 29 ნოემბერი, 1787, სანტიაგო, ჩილე — გ. 9 დეკემბერი, 1851, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩილეს მესამე უზენაესი დირექტორი (1823-1826 წწ.) და მეორე პრეზიდენტი 1826-1827 წწ.

დაიბადა სანტიაგოში. 16 წლის ასაკში დაობლდა და საცხოვრებლად გადავიდა კონსეფსიონში, სადაც ერთ-ერთ მაღაზიაში დაიწყო კლერკად მუშაობა, ხოლო შემდეგ სავაჭრო გემზეც მოუწია მუშაობამ.
პენიალოლენი

პენიალოლენი — სანტიაგოს ერთ-ერთი საქალქო კომუნა ჩილეში. შედის სანტიაგოს პროვინციისა და სანტიაგოს რეგიონის შემადგენლობაში. დაარსდა 1984 წლის 15 ნოემბერს, პინოჩეტის სამხედრო ხუნტის მიერ.

მდებარეობს სანტიაგოს სამხრეთ-დასავლეთ პერიფერიაში. მისი ფართობია 54 კმ.კვ. 2008 წლის აღწერის მონაცემებით, კომუნაში ცხოვრობს 240 000 ადამიანი.
მაგელანის სრუტე

მაგელანის სრუტე — სანაოსნო გზა, რომელიც მდებარეობს სამხრეთ ამერიკის კონტინენტის სამხრეთით, მატერიკსა და კუნძულ ცეცხლოვან მიწას შორის. სრუტე წარმოადგენს ყველაზე მნიშვნელოვან ბუნებრივ დამაკავშირებელ გზას ატლანტისა და წყნარ ოკეანეებს შორის, მაგრამ იგი მიჩნეულია სანაოსნოდ საკმაოდ რთულ გზად, არაპროგნოზირებადი ამინდის, დინებებისა და ვიწრო გასასვლელების გამო.

პირველი ევროპელი, რომელმაც ამ სრუტით ისარგებლა, იყო პორტუგალიელი ზღვაოსანი, ესპანეთის მეფის სამსახურში მყოფი ფერნანდო მაგელანი, რომელმაც აქ 1520 წელს გაიარა მსოფლიოს გარშემო მოგზაურობის დროს. იმის გამო, რომ მაგელანმა სრუტეში 1 ნოემბერს, ყველა წმინდანის ხსენების დღეს გაირა, უწოდა მას „ყველა წმინდანის სრუტე“ . მოგვიანებით, ესპანეთის მეფემ, სრუტეს სახელი შეუცვალა და ზღვაოსნის პატივსაცემად მას მაგელანის სრუტე უწოდა.

გალერეა
ფრანსისკო ანტონიო პინტო

ფრანსისკო ანტონიო პინტო (; დ. 23 ივლისი, 1785, სანტიაგო, ჩილე — გ. 18 ივლისი, 1858, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩილეს დროებითი (1827–1829) და მესამე პრეზიდენტი 1829 წელს.

დაიბადა სანტიაგოში, ხოაკინ პინტოსა და მერსედეს დიას დე ლა პუენტეს ოჯახში.სწავლობდა იურისპრუდენციას სან-ფელიპეს (დღევანდელი ჩილეს უნივერსიტეტი) უნივერსიტეტში.
ფრანსისკო რამონ ვიკუნია

ფრანსისკო რამონ ვიკუნია (; დ. 9 სექტემბერი, 1775, სანტიაგო, ჩილე — გ. 13 იანვარი, 1849, სანტიაგო, ჩილე) – ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. 1829 წელს ჩილეს ორგზის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი.

დაიბადა სანტიაგოში, ფრანსისკო ვიკუნია დე იდალგოსა და მარია დელ კარმენ სალასის ოჯახში. იქორწინა მარიანა დე აგირეზე, რომელთანაც შეეძინა 11 შვილი.
ძეგლისდება (გიორგი ბრწყინვალე)

ძეგლის დადება მეფეთ მეფის გიორგის მიერ — საუკუნის, გიორგი ბრწყინვალის მეფობის პერიოდში შედგენილი ქართული სამართლის წიგნი. განკუთვნილი იყო აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთისათვის, სადაც ამ დროისათვის სრული ანარქია სუფევდა. მეფე ადგილზე გაეცნო მდგომარეობას, რის შემდეგაც მოიწვია საკანონმდებლო კრება სპეციალური ნორმატიული დოკუმენტის შესადგენად. იგი შედგება პრეამბულისა და 46 („მვ“) მუხლისაგან. საოჯახო და სამოქალაქო სამართალს 4 მუხლი ეთმობა, დანარჩენი სისხლის სამართალია.

ტექსტი
საქართველოს კონსტიტუციური შეთანხმება

საქართველოს კონსტიტუციური შეთანხმება, აგრეთვე ცნობილი როგორც კონკორდატი — საქართველოს შიდასახელმწიფოებრივი ნორმატიული ხელშეკრულება, რომელიც დადებულია საქართველოს სახელმწიფოსა და საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალურ მართლმადიდებელ ეკლესიას შორის, 2002 წელს. სახელმწიფოს მხრიდან კონსტიტუციურ შეთანხმებას ხელს აწერს საქართველოს პრეზიდენტი და ამტკიცებს საქართველოს პარლამენტი.

საქართველოს კონსტიტუციური შეთანხმება განსაზღვრავს საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიის სამართლებრივ მდგომარეობას, იურიდიულ სტატუსს, ურთიერთობას სახელმწიფოსთან, საზოგადოებრივ ურთიერთობათა სხვა სუბიექტებთან.

საქართველოს კონსტიტუციური შეთანხმების მთავარ ღირსებად მიიჩნევენ იმ გარემოებას, რომ მასში თანაბრადაა განმტკიცებული საქართველოში მართლმადიდებლური ეკლესიის განსაკუთრებული ადგილი და, ამავდროულად, რწმენისა და აღმსარებლობის სრული თავისუფლება.

საქართველოს კონსტიტუციური შეთანხმება სრულად უნდა შეესაბამებოდეს საერთაშორისო სამართალის საყოველთაოდ აღიარებულ პრინციპებსა და ნორმებს, კერძოდ, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა სფეროში. საქართველოს კონსტიტუციურ შეთანხმებას, თუ იგი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციას და კონსტიტუციურ კანონს, აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა ყველა სხვა ნორმატიული აქტის მიმართ. კონსტიტუციური შეთანხმება დამტკიცებულად ითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სულ ცოტა სამი მეხუთედი.
პაბლო ნერუდა

რიკარდო ელისერ ნეფტალი რეიეს ბასოალტო ( ცნობილია ფსევდონიმით პაბლო ნერუდა ; დ. 12 ივლისი, 1904, პარალი, ჩილე — გ. 23 სექტემბერი, 1973, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი პოეტი, დიპლომატი, სენატორი და ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში. მისი სახელი ეწოდა კრატერს პლანეტა მერკურზე.

ბიოგრაფია
დაიბადა ცენტრალური ჩილეს პატარა ქალაქ პარალში, რკინიგზელისა და პედაგოგის ოჯახში. დედა ადრევე გარდაეცვალა ტუბერკულოზით.

ლექსების წერა 10 წლის ასაკში დაიწყო. პირველი ლექსები გამოაქვეყნა 1920 წელს. 1927-1932 წლებში დიპლომატიურ სამსახურში იყო მიანმარში, შრი-ლანკაში, სინგაპურში, ინდონეზიაში. 1933 წელს კონსულად დანიშნეს არგენტინაში. 1934 წლიდან კი კონსულია ბარსელონაში.

1936 წელს დაწყებულ ესპანეთის სამოქალაქო ომში, როგორც ყველა კულტურის წარმომადგენელი, თანაუგრძნობდა რესპუბლიკელებს.

1939-1943 წლებში კონსულია მექსიკაში. 1943 წელს დაბრუნდა ჩილეში და შეუდგა აქტიურ პოლიტიკურ მოღვაწეობას. 1945 წელს აირჩიეს ჩილეს სენატის წევრად, სადაც წარმოადგენდა ჩრდილოეთის რეგიონებს ანტოფაგასტას და ტარაპაკას. ამავე წლის 15 ივლისს გახდა კომუნისტური პარტიის წევრი. ამავე წელს მიიღო ეროვნული ლიტერატურული პრემია.

1948 წლის 6 იანვარს პაბლო ნერუდამ სენატის სხდომაზე ჩილეს პრეზიდენტს გაბრიელ გონსალეს ვიდელას საჯაროდ უწოდა ამერიკის მარიონეტი, რის გამოც მას ჩამოართვეს დეპუტატის მანდატი და იძულებული იყო გადასულიყო არალეგალური ცხოვრების წესზე. 1949-1953 წლებში ემიგრაციაშია ჯერ არგენტინაში შემდეგ საფრანგეთში. 1970-1972 წწ. სალვადორ ალიენდეს მთავრობის ელჩია საფრანგეთში.

1971 წელს მიიღო ნობელის პრემია ლიტერატურის დარგში. 1972 წელს მძიმედ ავადმყოფი პაბლო ნერუდა დაბრუნდა ჩილეში. 1973 წლის 11 სექტემბრის გადატრიალების შემდეგ, სანტიაგოში მდებარე მისი სახლი გაძარცვეს. თავად მწერალი კი გარდაიცვალა კლინიკაში გადატრიალებიდან 12 დღეში. ნერუდას დაკრძალვა გახდა პირველი მასობრივი დემონსტრაცია აუგუსტო პინოჩეტის რეჟიმის წინააღმდეგ მიმართული.
ნაღვარევი

ნაღვარევი (ნაღორევი) — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ქვეშეთის თემში. მდებარეობს მთიულეთის არაგვის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1320 მ., დუშეთიდან 65 კმ, ქვეშეთიდან 6 კმ. საბჭოთა პერიოდში სოფელში განვითარებული იყო მეცხოველეობა. სოფელში დგას კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი ნაღვარევის ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 55 ადამიანი.
ქვეშეთი

ქვეშეთი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე მთიულეთის არაგვის ხეობაში. თემის ცენტრი (მოიცავს 31 სოფელს: არახვეთი, ბედონი, ბენიან-ბეგონი, გვიდაქე, გოგნაური, ზაქათკარი, ზემო მლეთა, იუხო, კაიშაურნი, ლაკათხევი, მანასეური, ნადიბანი, ნაღვარევი, სალაჯური, სეთურნი, სეფე, სვიანა-როსტიანი, ქვემო მლეთა, ქვეშეთი, ყველანი, ჩოხელნი, წკერე, ხარხეთი, ჯაღმიანი). ზღვის დონიდან 1300 მეტრი, დუშეთიდან 65 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 257 ადამიანი.
ხეკორძი

ხეკორძი — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში, ძეგვის თემში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ხეკორძულას ხეობაში. ზღვის დონიდან 720 მეტრი, მცხეთიდან 16 კილომეტრი, ძეგვიდან 7 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 16 ადამიანი.
ხეკორძულა

ხეკორძულა — მდინარე მცხეთის მუნიციპალიტეტში, მტკვრის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1287 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 12,8 კმ, აუზის ფართობი 43,1 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. გაზაფხულზე იცის წყალდიდობა, წლის დანარჩენ დროს — წყალმცირობა, ზაფხულობით დროდადრო წყალმოვარდნები.

საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 0,31 მ³/წმ.
აბანოსხევი (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)

აბანოსხევი — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ლაფანაანთკარის თემში. მდებარეობს მდინარე აბანოსხევის (არაგვის მარცხენა შენაკადი) ორივე ნაპირზე. ზღვის დონიდან 580 მეტრზე. დუშეთიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 399 ადამიანი.
ავენისი

ავენისი — ნასოფლარი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე მთიულეთის არაგვის მარცხენა ნაპირზე, ჟინვალის წყალსაცავის ნაპირას. ზღვის დონიდან 840 მეტრზე. დუშეთიდან დაშორებულია 16 კილომეტრით. დგას ერთი სალოცავი და ერთი საუკუნის ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

ღირსშესანიშნაობები
სოფლის ჩრდილოეთით შემორჩენილია წმინდა გიორგის ეკლესია და მასთან ერთად სამი საცხოვრებელი ნაგებობა, კამაროვანი მარანი, გალავანი და სამაროვანი. ეკლესია კომპლექსის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კიდეში მდებარეობს, სხვა ნაგებობები დასავლეთ ნაწილშია განლაგებული. გეგმით სწორკუთხა ტაძარი აგებულია - საუკუნეებში. ის რესტავრირებულია, თუმცა უმოქმედო. კომპლექსის ეზოში და მის გარეთ აღმოჩნდა გვიანდელი შუა საუკუნეების სამაროვანი, აღმოაჩინეს განვითარებული შუა საუკუნეების მოჭიქული და მოუჭიქავი თიხის ჭურჭლის ნატეხები. მასალა დაცულია არქეოლოგიური კვლევითი ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
ხოსე ხოაკინ პერესი

ხოსე ხოაკინ პერეს მასკაიანო (; დ. 6 მაისი, 1801, სანტიაგო, ჩილე — გ. 1 ივლისი, 1889, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩილეს პრეზიდენტი 1861–1871 წლებში.

დაიბადა სანტიაგოში 1801 წლის 6 მაისს, სანტიაგო ანტონიო პერესის და მარია დე ლა ლუს მასკაიანოს ოჯახში. პირველადი განათლება მიიღო სან-ლუისის აკადემიაში.
უაკა-დე-ჩენა

უაკა-დე-ჩენა ან პუკარა-დე-ჩენა — არქეოლოგიური ძეგლი ჩილეში. წარმოადგენს პრომაუკაეს ხალხის ციხესიმაგრეს, რომელსაც მოგვიანებით ინკები იყენებდნენ როგორც ობსერვატორიას და წმინდა უაკას. მდებარეობს კალერა-დე-ტანგოს კომუნაში, მაიპოს პროვინციაში.

ტალა-კანტა-ილაბე იყო უკანასკნელი ინკა, რომელმაც აქ მდებარე უშნუში მოაწყო ინტი-რაიმის დღესასწაული, რომელიც ეძღვნებოდა ინკების მზის ღმერთს - ინტის.
უაკა

უაკა — კეჩუას ენაზე, უაკა ეწოდება რაიმეს პატივსაცემად აშენებულ ტიპურ მონუმენტს. უაკა ამ ენაზე ასევე აღნიშნავს უზარმაზარ კლდეს. ზოგიერთი უაკა დაკავშირებული იყო გარკვეულ მოკრძალებებსა და რიტუალებთან. ანდების კულტურის ხალხებს სჯეროდათ, რომ ჰქონდა მისი რეალური ფიზიკური გამოსახულება და ორი სული, ერთი - რომელიც ქმნიდა მას და მეორე, რომელიც აცოცხლებდა მას.
ერასურისი (ოჯახი)

ერასურისის ოჯახი — პოლიტიკურად გავლენიანი გვარი ჩილეში. მათ საუკუნიდან მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს ჩილეს პოლიტიკაში. ამ გვარის პირველი წარმომადგენელი ფრანსისკო ერასურისი, რომელიც ჩილეში დასახლდა 1735 წელს, იყო ბასკური წარმოშობის იმიგრანტი. მათი ჩილეში ჩამოსახლების შემდეგ ერასურისის ოჯახი მნიშვნელოვან როლს ტამაშობს ქვეყნის კულტურულ, სოციალურ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში. ერასურისის ოჯახმა ქვეყანას მისცა: ოთხი პრეზიდენტი, ორი სანტიაგოს არქიეპისკოპოსი და რამდენიმე დიპლომატი, მწერალი და მეწარმე.

სია
ოჯახის ყველაზე გამორჩეული წარმომადგენლები არიან:

ხოსე ანტონიო ერასურისი (1747-1821), მღვდელი, პოლიტიკოსი და ჩილეს სენატის პრეზიდენტი 1814 წელს.
ფერნანდო ერასურისი (1776-1841) – პოლიტიკოსი და ჩილეს დროებითი პრეზიდენტი
მარია დელ კარმენ სოტომაიორ დე ერასურისი (1780-1852) – ჩილეს პირველი ლედი
ისიდორო ერასურისი (1782-1833), პოლიტიკოსი
რამონ ერასურისი (1785-1875), პოლიტიკოსი
ფედერიკო ერასურის სანიარტუ (1825-1877) – ჩილეს პრეზიდენტი
ეულოგია ეჩაურენ დე ერასურისი (1830-1887) – ჩილეს პირველი ლედი
მაქსიმიანო ერასურისი (1832-1890) – პოლიტიკოსი და მეწარმე
კრესენტე ერასურისი (1839-1931) – სანტიაგოს არქიეპისკოპოსი
ფედერიკო ერასურის ეჩაურენი (1850-1901) – ჩილეს პრეზიდენტი
ხერტრუდის ეჩენიკე დე ერასურისი (1849-1928) – ჩილეს პირველი ლედი
ხერმან რიესკო ერასურისი (1854-1916) – ჩილეს პრეზიდენტი
მარია ერასურისი (1860- 1930) – ჩილეს პირველი ლედი
ხოსე ტომას ერასურისი (1856-1927) – მხატვარი და დიპლომატი
ეუხენია ერასურისი (1860-1954) – ხელოვნების მეცენატი
რაფაელ ვალენტინ ერასურისი (1861-1923) – პოლიტიკოსი და დიპლომატი
ხერმან რიესკო ერასურისი (1888-1958) – პოლიტიკოსი და დიპლომატი
ხუან სუბერკასეაუქს ერასურისი (1896-1942) – ლა-სერენის არქიეპისკოპოსი
გილერმო ერასურისი (1898-1922) – დიპლომატი
ფრანსისკო ხავიერ ერასურის ოსა (1933) – სანტიაგოს არქიეპისკოპოსი, კარდინალი (1996 - დღემდე)
ფრანსისკო ხავიერ ერასურის ტალავერა (1942) – პოლიტიკოსი და პრეზიდენტობის კანდიდატი 1989 წლის არჩევნებზე, ექს-სენატორი.
ხამე გუსმან ერასურისი (1946-1991) – იურისტი და სენატორი
მოჩა (კუნძული)

მოჩა — პატარა კუნძული ჩილეს არაუკოს პროვინციის სანაპიროსთან, წყნარ ოკეანეში. კუნძულის ფართობი დაახლოებით 48 კვ.კმ-ია. მასზე ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით გადაჭიმულია მთათა სისტემა. მაპუჩეს მითოლოგიაში, გარდაცვლილთა სულები ამ კუნძულზე მიემგზავრებოდნენ. დღესდღეობით, კუნძულზე მდებარეობს მოჩას ბუნების ნაკრძალი, რომელიც კუნძულის ტერიტორიის 45 %-ს იკავებს. აღსანიშნავია, რომ კუნძულის სიახლოვეს ჩაძირულია არაერთი გემი. მოაჩას სანაპირო წყლები პოპულარული ადგილია თევზაობის მოყვარულთათვის.

ისტორია
მოჩა ისტორიულად დასახლებული იყო მაპუჩეს ტომის ხალხით. კუნძული აღმოაჩინა ხუან ბაუტისტა პასტენემ 1544 წლის 10 სექტემბერს და უწოდა .
შავი პოლკოვნიკები

შავი პოლკოვნიკები, ან პოლკოვნიკთა რეჟიმი (ბერძ. ) ან უბრალოდ ხუნტა (ბერძ. ) — სამხედრო დიქტატურა საბერძნეთში 1967–1974 წლებში, რომელსაც სათავეში ედგნენ გეორგიოს პაპადოპულოსი და დიმიტრიოს იოანიდისი. ისინი ხელისუფლებაში მოვიდნენ გადატრიალების გზით 1967 წლის 21 აპრილს და ერთ დღეში მთელ საბერძნეთს აკონტროლებდნენ. მთელი მინისტრთა კაბინეტი დააპატიმრეს, წინააღმდეგობა ვერც საბერძნეთის მეფე კონსტანტინემ გასწია და იძულებული გახდა პოლკოვნიკებთან ეთანამშრომლა.

მიზეზები
1967 წლის გადატრიალება მემარჯვენეთა და მემარცხენეთა 30-წლიანი დაპირისპირების შედეგი იყო, რომელიც სათავეს მეორე მსოფლიო ომის დროს საბერძნეთის წინააღმდეგობის მოძრაობიდან იღებს. 1944 წელს საბერძნეთის ფაშისტებისგან გათავისუფლების შემდეგ, კომუნისტების მიერ მხარდაჭერილ წინააღმდეგობის მოძრაობის ძალებსა და დევნილობიდან დაბრუნებულ მთავრობას შორის დაიწყო სამოქალაქო ომი.
ჩილეს პროვინციები

ჩილეს პროვინციები – ჩილეს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის მეორე დონის ერთეული. ჩილეში სულ 54 პროვინციაა, რომლებიც გაერთიანებულნი არიან 15 რეგიონში. პროვინციას ხელმძღვანელობს პრეზიდენტის მიერ დანიშნული გუბერნატორი. პროვინციები თავის მხრივ იყოფიან კომუნებად.

პროვინციების სია რეგიონების მიხედვით
 - არიკა და პარინაკოტის რეგიონი
არიკა
პარინაკოტა

 - ტარაპაკის რეგიონი
იკიკე
ტამარუგალი

 - ანტოფაგასტის რეგიონი
ანტოფაგასტა
ელ-ლოა
ტოკოპილია

 - ატაკამის რეგიონი
კოპიაპო
უასკო
ჩანიარალი

 - კოკიმბოს რეგიონი
ელკი
ლიმარი
ჩოაპა

 - ვალპარაისოს რეგიონი
ვალპარაისო
აღდგომის კუნძული
ლოს-ანდესი
პეტორკა
კილოტა
სან-ანტონიო
სან-ფელიპე-დე-აკონკაგუა
მარგა-მარგა

 - ო'ჰიგინსის რეგიონი
კაჩაპოალი
კარდენალ-კარო
კოლაჩაგუა

 - მაულეს რეგიონი
ტალკა
კაუკენესი
კურიკო
ლინარესი

 - ბიო-ბიოს რეგიონი
კონსეფსიონი
არაუკო
ბიო-ბიო
ნიუბლე

 - არაუკანიის რეგიონი
კაუტინი
მალიეკო

 - ლოს-რიოსის რეგიონი
ვალდივია
რანკო

 - ლოს-ლაგოსის რეგიონი
ლიანკიუე
ჩილოე
ოსორნო
პალენა

 - აისენის რეგიონი
კოიაიკე
აისენი
კაპიტან-პრატი
ხენერალ-კარერა

 - მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონი
მაგალიანესი
ანტარქტიკა-ჩილენა
ტიერა-დელ-ფუეგო
ულტიმა-ესპერანსა

 - სანტიაგოს რეგიონი
სანტიაგო
კორდილიერა
ჩაკაბუკო
მაიპო
მელიპილია
ტალანგატე
ჩან-ჩანი (ჩილე)

ჩან-ჩანი — არქეოლოგიური ძეგლი და პლაჟი სამხრეთ ჩილეს სანაპირო ზოლში, მარიკინის კომუნაში. ჩან-ჩანი იმითაა ცნობილი, რომ ის დასახლებული იყო ნადირობა-შემგროვებლობის დროს, შუა არქაულ პერიოდში, ორი პერიოდის გამოტოვებით. პირველი პერიოდი მოიცავს ძვ.წ. 6420–6250 წლებს, ხოლო მეორე ძვ.წ. 6130–5730 წლებს. არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს პლაჟის მაღლა, სანაპირო ტერასებზე, რომლებიც შექმნილ იქნა ალოხტონებისაგან ავტოქთონების (ადგილობრივების) მიერ. ალოხტონები შედგება ვულკანური კლდეებისაგან.

ჩან-ჩანის მოსახლეობა, იყენებდა რუხ ობსიდიანსაც კი, რომელიც ჩან-ჩანიდან 400 კილომეტრზე, სამხრეთით მდებარე შაიტენის ვულკანიდან მოჰქონდათ.

2005 წელს, ჩან-ჩანში 3,484 ქვის იარაღი და 12,050 მათი ჩამონაჭრები, სხვადასხვა ძუძუმწოვრის, ფრინველისა და თევზის ძვლები ამოაჩინეს.
პალი-აიკეს ეროვნული პარკი

პალი-აიკეს ეროვნული პარკი მდებარეობს ჩილეში, მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონში, ჩილეს პატაგონიაში. პალი-აიკე ტეუელჩეს ხალხის ენაზე ნიშნავს უპატრონოდ მიტოვებულ ადგილს. პარკი შეიქმნა 1970 წელს და მოიცავს 50 კმ²-ს. იგი შეიცავს პალი-აიკეს ვულკანური ველის ნაწილსაც. პარკმა სახელი სწორედ პალი-აიკეს ვულკანური კრატერისგან მიიღო. პარკის ტერიტორიაზე აღმოჩენილ იქნა აქ მაცხოვრებელი პრეისტორიული ადამიანების თავის ქალები.
პატაგონია

პატაგონია — გეოგრაფიული რეგიონი, რომელიც მოიცავს სამხრეთ ამერიკის უკიდურესი სამხრეთის თითქმის მთლიან, საკმაოდ დიდ ნაწილს. მდებარეობს არგენტინასა და ჩილეში. მოიცავს ანდების მთების სამხრეთ ნაწილს. იწყება მდინარე რიო-კოლორადოს ნაპირებიდან და მიემართება სამხრეთისაკენ. ასევე მოიცავს ცეცხლოვანი მიწის არქიპელაგსაც.

რეგიონის სახელი მოდის სიტყვა „პატაგონიდან", რომელიც პირველად მას 1520 წელს მაგელანმა უწოდა თავისი მოგზაურობისას, აღწერა რა აქ მცხოვრები გიგანტური ზომის ხალხი პატაგონები. დღეისათვის დამტკიცებულია, რომ პატაგონები მაგელანმა უწოდა ტეუელჩეს ხალხს, რომლებიც იმ დროის ესპანელებთან (საშუალო სიმაღლე 155 სმ) შედარებით ბევრად მაღლები ყოფილან (საშუალო სიმაღლე 180 სმ).

პატაგონიის არგენტინის ნაწილი მოიცავს არგენტინულ პროვინციებს: ნეუკენის პროვინცია, რიო-ნეგროს პროვინცია, ჩუბუტის პროვინცია და სანტა-კრუსი, ასევე ცეცხლოვანი მიწის არგენტინის კუთვნილ აღმოსავლეთ ნაწილს.

პატაგონიის ჩილეს ნაწილი მოიცავს ვალდივიის სამხრეთ ნაწილს, ლოს-ლაგოსის რეგიონს, კუნძულ ჩილოეს, ქალაქ პუერტო-მონტს, არქეოლოგიურ ძეგლ მონტე-ვერდეს. ასევე სამხრეთის რეგიონების - აისენისა და მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონის ფიორდებსა და კუნძულებს, ცეცხლოვანი მიწის ჩილეს კუთვნილ ნაწილსა და ჰორნის კონცხს.

გალერეა
კაბო-დე-ჰორნის ბიოსფერული რეზერვატი

კაბო-დე-ჰორნის ბიოსფერული რეზერვი – მდებარეობს ჩილეს უკიდურეს სამხრეთში და მოიცავს კუნძულოვან, ტყიან ტერიტორიას. მისი არეალი დაახლოებით 49,000 კმ²-ზე ვრცელდება. ყველა ბიოსფერული ზონა მოიცავს შემდეგ არეებს: ზონის ბირთვი (მნიშვნელოვანი ინფრასტრუქტურის გარეშე), ბუფერუი ზონა (მწირად განვითარებული) და შუალედური ზონა (ტრადიციული განვითარებით). ამ შემთხვევაში ზონის ბირთვი შექმნილია ალბერტო-დე-აგოსტინის ეროვნული პარკის და კაბო-დე-ჰორნის ეროვნული პარკის ბაზაზე, რომლებიც მკაცრადაა დაცული ჩილეს კანონმდებლობით და ბიოსფერული რეზერვის სტატუსის გამო არ შეიძლება განვითარდეს საცხოვრებელი ინფრასტრუქტურა.

კაბო-დე-ჰორნის ბიოსფერული რეზერვატი იმართბა საბჭოს მიერ რომელშიც რეგიონული ხელმძღვანელები არიან წარმოდგენილი და შეიცავს საზოგადოებრივ მომსახურეობებსა და ადგილობრივ ორგანიზაციებს. რეზერვის მეცნიერთა საკონსულტაციო საბჭო იმართება ომორის ეთნობოტანიკური პარკის - მაგალიანესის უნივერსიტეტის მიერ. ჰორნის კონცხის არქიპელაგზე დაცულია მსოფლიოს ხავსების მრავალფეროვნების 5% . როგორც მსოფლიოს ერთ-ერთი უკანასკნელი ველური ბუნება , რეზერვატი ტურიზმის განვითარების, ტოქსიკური ნარჩენების და ორაგულის რეწვის საფრთხის წინაშე დგას.
ტუტემიწა ლითონები

ტუტემიწა ლითონები — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეორე ჯგუფის ქიმიური ელემენტები. მათში ერთიანდება: ბერილიუმი , მაგნიუმი , კალციუმი , სტრონციუმი , ბარიუმი და რადიუმი . მათი ჟანგვის ხარისხია +2. აქვთ მსგავსი ფიზიკური და ქიმიური თვისებები (განსაკუთრებით , და ).

პერიოდული სისტემის ამ სპეციფიკურმა ჯგუფმა სახელი მათი ოქსიდებიდან მიიღო, რომლებისგანაც ძირითადად ადვილად მიიღება შესაბამისი ტუტეები. ეს ოქსიდები ისეთ მაღალ ტემპერატურებზე ლღვებიან, რომ მყარი („მიწა“) რჩება ხანძრის დროსაც. გარდა ბერილიუმისა და მაგნიუმისა, ამ ლითონებს ახასიათებთ სხვადასხვა ფერის კაშკაშა ალი წვისას: აგურისფერი კალციუმს, შინდისფერი სტრონციუმს, მწვანე ბარიუმს და ჟოლოსფერი რადიუმს.

ისევე, როგორც სხვა ჯგუფის ელემენტები, ამ ჯგუფის ელემენტებიც გვიჩვენებენ კანონზომიერებას ელექტრონულ კონფიგურაციაში, განსაკუთრებით კი ბოლო შრეში, რომელიც განსაზღვრავს მათ ქიმიურ ქცევას:

ენერგეტიკულ დონეებზე ელექტრონების განაწილება
ჯონათან სვიფტი

ჯონათან სვიფტი (; დ. 30 ნოემბერი 1667 – გ. 19 ოქტომბერი 1745) — ირლანდიელი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე. იგი უფრო მეტად ცნობილია, როგორც ფანტასტიკური ტეტრალოგიის „გულივერის თავგადასავლების“ ავტორი. მასში სვიფტი სატირული მეთოდებით დასცინის ადამიანსა და საზოგადოებაში გამეფებულ მანკებს. მწერალი აგრეთვე აქტიურად იცავდა ირლანდიის მოქალაქეთა უფლებებს და მათი მხრიდან დიდი პატივისცემა დაიმსახურა.
მდინარის გაყოლებით გარდაცვლილთა ხსენების დღეს

მდინარის გაყოლებით გარდაცვლილთა ხსენების დღეს — საუკუნის სუნის დინასტიის მხატვარ ჩჟან ძედუანის მიერ შექმნილი მრავალფეროვანი პანორამა. ხელნაწერზე ასახულია იმპერიის დედაქალაქ კაიფინის (თანამედროვე პეკინი/ბეიჯინგი) ცხოვრება ცინმინის დღესასწაულის ზეიმის დროს 5 აპრილს.

528 სმ სიგრძის მქონე ხელნაწერი ასახავს ყველა სოციალური ფენის წარმომადგენლის საქმიანობას. ხელნაწერში ასახულია როგორც გლეხთა შრომა, ასევე დედაქალაქის აურზაური. სულ შესაძლებელია 814 ადამიანის ფიგურის, 28 ხომალდის, 94 ცხოველისა და 170 ხის ხილვა. იუანის დინასტიის ერთ-ერთ იმპერატორს ეს ხელნაწერი ისე მოეწონა, რომ მან საკუთარი ხელით დახატა ლექსი ხელნაწერის უკანა მხარეს.

შემდეგი ასწლეულების განმავლობაში იყო შექმნილი ამ თემატიკაზე რამდენიმე ვარიაცია. მინის დინასტიის დროს შეიქმნა განახლებული ვარიანტი, რომლის სიგრძე 670 სმ იყო. ცინის დინასტიის დროს ხელნაწერი შეიქმნა კიდევ უფრო მასშტაბურად განახლდა - ერთ-ერთი ვარიანტის სიგრძე იყო 11 მეტრი და მასზე 4 ათასზე მეტი ადამიანი იყო გამოსახული. საუკუნისთვის ხელნაწერის ცნობილება იმდენად ფართო იყო, რომ ევროპელები ხელნაწერს მხოლოდ «ჩინური მონა ლიზის» სახელით იცნობდნენ.

ჩინეთის ბოლო იმპერატორმა პუ იმ წაიღო ხელნაწერი მანჩჟოუ-გოში. 1945 წელს ჩინეთის მთავრობამ იგი შეისყიდა და დღესაც იგი ინახება აკრძალული სასახლის მუზეუმში, სადაც იგი გამოაქვთ პუბლიკისთვის სანახავად დღესასწაულების დროს, როგორც წესი რამდენიმე წელიწადში ერთხელ.
ახალდაბა (მცხეთის მუნიციპალიტეტი)

ახალდაბა — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის მცხეთის მუნიციპალიტეტში, აღდგომელაანთკარის თემში. მდებარეობს ალევის ქედის სამხრეთ დაბოლოებაზე, მდინარე ნარეკვავის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 900 მეტრზე. მცხეთიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 32 ადამიანი.