iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლუკინო ვისკონტი

ლუკინო ვისკონტი დი მოდრონე (; დ. 2 ნოემბერი, 1906 — გ. 17 მარტი, 1976) — იტალიელი თეატრისა და კინოს რეჟისორი., ნეორეალიზმის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
ვისკონტი არისტოკრატების ოჯახიდან იყო. მისი მამა, ჰერცოგი ჯუზეპე ვისკონტი სპექტაკლებს დგამდა ლა სკალაში. 1930 წელს ვისკონტი პარიზში რეჟისორ ჟან რენუარის ასისტენტი გახდა. მეორე მსოფლიო ომის დროს ვისკონტი იტალიის კომუნისტური პარტიის წევრი გახდა, შედიოდა ანტიფაშისტურად განწყობილ კინოკრიტიკოსთა ჯგუფში. კინოში მუშაობდა დაიწყო 1936 წელს. პირველი ფილმი „სიგიჟე“ გადაიღო 1943 წელს ჯეიმზ კეინის რომანის „ფოსტალიონი ყოველთვის ორჯერ რეკავს“ მიხედვით. „სიგიჟე“ და მომდევნო ფილმი „მიწა ცახცახებს“ ნეორეალიზმის ნიმუშებია. ეს უკანასკნელი რეჟისორმა სიცილიაში გადაიღო და მასში მხოლოდ არაპროფესიონალი მსახიობები მონაწილეობდნენ.

ამის შემდეგ ვისკონტიმ პროლეტარიატის თემა გვერდით გადადო და გადაიღო რიგი რეალისტური ფილმებისა: „ულამაზესი“ (1951) ანა მანიანის მონაწილეობით, „როკო და მისი ძმები“ (1960) ალენ დელონის მონაწილეობით და „დიდი დათვის ნისლიანი თანავარსკვლავედი“ (1965) კლაუდია კარდინალეს მონაწილეობით. ვისკონტის მწვერვალად ითვლება ჯუზეპე ტომაზ დე ლამპედუზას რომანის „ლეოპარდის” ეკრანიზაცია. ფილმმა „ლეოპარდი“ 1963 წელს ოქროს პალმის რტო მიიღო. 1969-1972 წლებში ვისკონტიმ გადაიღო გერმანული ტრილოგია: „ღმერთების დაღუპვა“, „სიკვდილი ვენეციაში“ და „ლუდვიგი“. ის ტრილოგიის ტეტრალოგიად გადაკეთებას გეგმავდა, სურდა რა ფილმად გადაეღო თომას მანის „ჯადოსნური მთა“, თუმცა მან ეს ვერ მოახერხა.

პირადი ცხოვრება
ვისკონტი ჰომოსექსუალი იყო. მისი პარტნიორი იყო რეჟისორი ფრანკო ძეფირელი, ხოლო მოგვიანებით ავსტრიელი მსახიობი ჰელმუტ ბერგერი, რომელმაც ვისკონტის სამ ფილმში (ღმერთების დაღუპვა, ლუდვიგი, ოჯახური პორტრეტი ინტერიერში) შეასრულა მნიშვნელოვანი როლები.

ციტატა
ფილმოგრაფია
1943 - ცდუნება
1948 - მიწა ცახცახებს
1951 - ულამაზესი
1957 - თეთრი ღამეები
1960 - როკო და მისი ძმები
1962 - ბოკაჩო 70
1963 - ლეოპარდი
1965 - დიდი დათვის ნისლიანი თანავარსკვლავედი
1967 - უცხო
1967 - ჯადოქრები
1969 - ღმერთების დაღუპვა
1971 - სიკვდილი ვენეციაში
1972 - ლუდვიგი
1974 - ოჯახური პორტრეტი ინტერიერში
1976 - უდანაშაულო
ბანდა

საკუთარი სახელი ბანდა შეიძლება აღნიშნავდეს:

ჰეისტინგზ კამუზუ ბანდა — მალავის რესპუბლიკის სახელმწიფო მოღვაწე;
ბანდა — ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და კამერუნში მცხოვრები ხალხი;
ბანდა — კუნძულთშორისი ზღვა წყნარ ოკეანეში;
ბანდა — დანაშაულის ჩასადენად გაერთიანებული შეიარაღებულ ადამიანთა ორგანიზებული ჯგუფი.
ბანკი

ბანკი — განსაკუთრებული ეკონომიკური ინსტიტუტი, რომლის ძირითადი ფუნქციებია: ფულადი სახსრების თავმოყრა, კრედიტების გაცემა, ფულადი ანგარიშსწორებები, მიმოქცევაში განსაზღვრული სახეობისა და რაოდენობის ფულის გაშვება, ფასიანი ქაღალდების ემისია და სხვა. ბანკი წარმოიშვა საქონლურ-ფულად ურთიერთობათა განვითარების შედეგად.

საბანკო საქმის ჩანასახი არსებობდა მონათმფლობელურ და ფეოდალურ საზოგადოებებში. პირები, რომლებსაც მობარებული ჰქონდათ კეთილშობილი ლითონის ფული, აგრეთვე ზარაფები, სარგებლით გასცემდნენ მას სესხად. ამ გზით განვითარდა სავახშო ფულადი კაპიტალი, რაც ისტორიულად კაპიტალის ერთ-ერთი პირველი ფორმაა. შუა საუკუნეებში საბანკო საქმის აღორძინება დაიწყო ჩრდილოეთ იტალიაში. იტალიურ ენაში მერხს, დახლს, სავაჭროს ნიშნავს. მერხზე ატარებდნენ თავიანთ ოპერაციებს ზარაფები და მევახშეები.
ირაკლი ანთელავა

ირაკლი გიორგის ძე ანთელავა (დ. 21 თებერვალი, 1912, სოფელი ყულიშკარი, ზუგდიდის რაიონი — გ. 17 მარტი, 1978, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი. საქართველოს (1966) და აფხაზეთის (1961) მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1955), პროფესორი (1956).

ბიოგრაფია
1931 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტი და 1936 წელს ლენინგრადის ფინანსურ-ეკონომიკური ინსტიტუტი. 1938-1956 წლებში მუშაობდა დ. გულიას სახელობის აფხაზეთის ენის, ლიტერატურისა და ისტორიის ინსტიტუტში. 1938-1954 წლებში შეთავსებით — მ. გორკის სახელობის სოხუმის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში სსრკ ისტორიის კათედრაზე (1942 წლიდან გამგედ). 1865 წლიდან — ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში. საქართველოს ახალი ისტორიის ინსტიტუტის განყოფილების უფროს მეცნიერ თანამშრომლად. 1957 წლიდან — გამგედ. 1958 წლიდან შეთავსებით არის თსუ სსრკ ისტორიის კათედრის პროფესორი. ანთელავა მუშაობს - საუკუნეების საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკური და პოლიტიკური ისტორიის, ფეოდალური ურთიერთობის რღვევისა და კაპიტალიზმის გენეზისის, რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობის საკითხებზე. ანთელავას ნაშრომს „სახელმწიფო გლეხები საუკუნის საქართველოში“ (სოხუმი, 1955, ტ. 1-2, თბ., 1962-1969, რუსულ ენაზე) მიენიჭა აკადემიკოს ს. ჯანაშიას სახელობის პრემია (1970).

დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.
ბანოვანი (მწერალი)

ბანოვანი (დესპინე დავითის ასულ გელოვანის ფსევდონიმი) (დ. 6 დეკემბერი, 1880, სოფ. ლაჯანა, ახლანდელი ცაგერის რაიონი — გ. 6 დეკემბერი, 1934, თბილისი) — ქართველი მწერალი, პუბლიცისტი.

მისი მოთხრობები, ესკიზები, ეთნოგრაფიული წერილები, ლეჩხუმიდან გამოგზავნილი კორესპონდენციები იბეჭდებოდა 1898 წლიდან ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში („ივერია“, „ცნობის ფურცელი“, „შრომა“, „მეგობარი“, „ისარი“, „თემი“, „ამირანი“, „სახალხო გაზეთი“). ბანოვანის წერილების უმრავლესობა მიმართული იყო ადგილობრივი მემამულეებისა და მეფის მოხელეთა თვითნებობის წინააღმდეგ. ბანოვანი 1905-1907 რევოლუციის მონაწილე და იმდროინდელი ლეჩხუმის თვალსაჩინო საზოგადო მოღვაწე იყო. აქ მან დააარსა რამდენიმე ბიბლიოთეკა, ხელმძღვანელობდა სცენისმოყვარეთა წრეებს. 1920 წლიდან ბანოვანი თბილისში ცხოვრობდა. 1928 წელს ჟურნალ „მნათობში“ (№ 5-9) გამოაქვეყნა რომანი „სამართალს სისხლით მოვძებნი“. ვრცელ ისტორიულ რომანში „შორეული ლანდები“ (დაიბეჭდა 1959, 1960) ბანოვანი ასახავს საუკუნის საქართველოს სინამდვილეს. დაწერილი აქვს მოთხრობებიც — „ღების ბატონი“, „ქალი“ და სხვა.
ბანტენგი

ბანტენგი  — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ძროხისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე უკუდოდ 2 მ-მდეა, სიმაღლე მინდაოში 1,5 მ. ხარი მორუხო-მურა ფერისაა, ფური მოწითალო-მურა. გავრცელებულია მალაკისა და ინდოჩინეთის ნახევარკუნძულებსა და აგრეთვე მალაის არქიპელაგის კუნძულებზე. ცხოვრობს ვაკისა და მთის ტყეებში ზღვის დონიდან 2000 მ-მდე. ბანტენგის მოშინაურებული ფორმა, ე. წ. „ბალის საქონელი“ (მიმდინარეობს კუნძულ ბალის სახელწოდებიდან), უმთავრესად სახორცეა.
ლუი მაიერი

ლუი ბარტ მაიერი ( , დაბადებით ელიეზერ მაიერი; 4 ივლისი, 1882 - 29 ოქტომბერი, 1957) — ადრეული კინო-პროდიუსერი, ჰოლივუდის კინოსტუდია მეტრო-გოლდვინ-მაიერის თანადამფუძნებელი.

მას მიაწერენ "ვარსკვლავთა სისტემის" შექმნას მეტრო-გოლდვინ-მაიერში სტუდიის ოქროს ხანის პერიოდში. მისი თქმით მისი მიზანი უფრო მეტი ვარსკვლავის მოკრება იყო ვიდრე ზეცაში არსებობდა.

დაიბადა ებრაულ ოჯახში მინსკში, რუსეთის იმპერიაში (ამჟამად ბელარუსი). მისი ოჯახი გადასახლდა ნიუ-ბრუნსუიკში, კანადა, როდესაც ის სულ მცირე ასაკის იყო და მაიერმა სკოლა ამ ქალაქში დაამთავრა. მამამისს ჯართის ბიზნესი ჰქონდა და ლუი მამასთან მუშაობდა ვიდრე სრულწლოვანი გახდებოდა და ბოსტონში გადასახლდებოდა.

1907 წლის 28 ნოემბერს ჰავერჰილში, მასაჩუსეტსი, ლუი მაიერმა მისი პირველი კინოთეატრი გახსნა. რამდენიმე წელიწადში მას უკვე უდიდესი კინოთეატრების ქსელი ჰქონდა ახალ ინგლისში. 1916 წელს მაიერი რიჩარდ როულანდთან ერთად აფუძნებს მეტრო პიკჩერზ კორპორეიშენს ნიუ-იორკში. ჰოლივუდის ოფისი მოგვიანებით 1918 წელს გაიხსნა. მცირე ხანში მაიერმა პარტნიორი მიატოვა საკუთარი პროდიუსერული კომპანიის დასაწყებად, რომელსაც ლუი ბ. მაიერ პიკჩერზი დაარქვა. მოგვიანებით ბ. შულბერგს შეუამხანაგდა და კომპანიას მაიერ-შულბერგ სტუდიო დაერქვა. 1924 წელს მარკუს ლოუმ შეისყიდა მაიერს პიკჩერზი და გარიგების თანახმად მაიერი ახალი მეტრო-გოლდვინ-მაიერის მმართველი გახდა.
გუდაური

გუდაური — სოფელი და სამთო-სათხილამურო კურორტი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის გუდაურის ცენტრი (სოფლები: განისი, გუდაური, ერეთო, სოკურიანი, ფალაგყაუ, ქუმლისციხე).

გუდაური მდებარეობს ცენტრალური კავკასიონის სამხრეთ ფერდობებზე, ზღვის დონიდან 2196 მ სიმაღლეზე, სტეფანწმინდიდან 33, ხოლო თბილისიდან 120 კმ-ში“. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 54 ადამიანი.

გუდაური ახალი სამთო-სათხილამურო ცენტრია ცენტრალურ კავკასიონზე. მისი კლიმატი ძალზე ხელსაყრელია აქტიური დასვენებისა და სპორტისათვის. მყარი თოვლის საფარი ექვსი თვეა წელიწადში. თოვლის საშუალო სიმაღლე სათხილამურო ფერდობებზე 190 სმ-ს აღწევს. მზის ნათების ხანგრძლივობა 2 100 სთ წელიწადში, ძლიერი ქარები იშვიათია.

ისტორია
დასახლება პირველად იხსენიება 1868 წელს. 1887 წელს გაიხსნა მეტეოროლიგური სადგური. კურორტის პოპულარობა ახლომდებარე საქართველოს სამხედრო გზამ განაპირობა. ამ უკანასკნელის გუდაური-მლეთის მონაკვეთი (მლეთის დაღმართი, ინჟინერი — ბ. სტატკოვსკი, 1855-1861) ერთ-ერთ ყველაზე შთამბეჭდავ სამთო გზად ითვლებოდა. კურორტის პირველი მოთხილამურეები ხელოვნურად შექმნილი საწეველებით სარგებლობდნენ და მთაზე ჩამოსასრიალებლად ავტომობილის ჯალამბარის („ლებიოდკის“) მეშვეობით ადიოდნენ.

პირველი კეთილმოწყობილი სასტუმრო გუდაურში 1988 წელს აშენდა (თავდაპირველად სასტუმრო „მარკო პოლო“, ამჟამად „გუდაური“). ამავე პერიოდში ავსტრიული კომპანია -ის მიერ აშენდა საბაგირო გზა, რამაც განაპირობა კურორტის შემდგომი განვითარება. დღესდღეობით მოქმედ სამ და ოთხ ადგილიან საწეველებს მოთხილამურეები 2000 მეტრიდან 3006 მ. სიმაღლეზე (მთა კუდებზე) და 3270 მ. სიმაღლეზე (მთა საძელეზე) აჰყავს. ამჟამად სულ 5 საწეველა ფუნქციონირებს. სათხილამურო ტრასების საერთო სიგრძე 16 კმ-ს შეადგენს. სათხილამურო სეზონი დეკემბრიდან აპრილამდე გრძელდება.

დემოგრაფია
ნიკოლოზ ანთელავა

ნიკოლოზ ვარდენის ძე ანთელავა (დ. 24 სექტემბერი [ ძვ. სტ. 11 სექტემბერი], 1893, ზუგდიდი — გ. 25 აპრილი, 1970, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, ქირურგი, გულმკერდის ქირურგიის ფუძემდებელი საქართველოში. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1936), პროფესორი (1939), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1957), სსრკ მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1962).

ბიოგრაფია
1920 წელს როსტოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობა დაიწყო თბილისში გ. მუხაძესთან. 1923-1924 წლებში მივლინებული იყო გერმანიაში ზაუერბრუხისა და ბირის კლინიკებში. 1928 წელს მუშაობდა ლენინგრადში ვ. შევკუნენკოსთან. 1929-1938 წლებში განაგებდა სოხუმის საავადმყოფოს ქირურგიულ განყოფილებას. 1939-1941 წლებში ხელმძღვანელობდა დაღესტნის სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური ქირურგიულ კათედრას. 1941-1946 წლებში იყო ამიერკავკასიის ევაკოჰოსპიტლის წამყვანი ქირურგი, ხოლო 1949-1954 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მთავარი ქირურგი. 1941-1970 წლებში განაგებდა თბილისის ექიმთა დახელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტის თორაკალური ქირურგიულ კათედრას. ანთელავას შრომებში განხილულია ფილტვის ტუბერკულოზისა და ბრუცელოზის ქირურგიული მკურნალობის საკითხები. ანთელავამ დაამუშავა ექსტრაპლევრული თორაკოპლასტიკის ახალი მეთოდი, რომელსაც მისი სახელი ეწოდა. მონოგრაფიისათვის "ფილტვებისა და პლევრის ქირურგია" (1948) უკრაინის ჯანდაცვის სამინისტრომ და ქირურგთა საზოგადოებამ მიანიჭა ს. ფიოდოროვის სახელობის პრემია (1950). მისი მონოგრაფია "გულმკერდის ღრუს ორგანოების ქირურგია" (1952) გამოქვეყნებულია ქართულ, რუსულ და ჩინურ ენებზე. ანთელავა იყო საქართველოს და სსრკ ფთიზიატრტა სამეცნიერო საზოგადოების საპატიო წევრი. ქირურგთა საერთაშორისო საზოგადოების ნამდვილი წევრი, პიემონტის (იტალია) ქირურგთა საზოგადოებისა და ჩეხოსლოვაკიის პურკინეს სახელობის ქირურგთა საზოგადოების საპატიო წევრი. ლენინური პრემიის ლაურეატი (1961). დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, წითელი ვარსკვლავის ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
რიხარდ გლიუკსი

რიხარდ გლიუკსი (; დ. 22 აპრილი, 1889, ოდენკირხენი (მენხენგლადბახი) — გ. 10 მაისი, 1945, ფლენსბურგი) — გერმანელი სამხედრო პირი, ნაცისტური საკონცენტრაციო ბანაკების სისტემის ხელმძღვანელი, „ვაფენ-სს“-ის გენერალ-ლეიტენანტი.

ბიოგრაფია
1939 ნოემბრიდან რიხარდ გლიუკსი იყო სს-ის მართვის მთავარი სამმართველოს საკონცენტრაციო ბანაკების განყოფილების უფროსი. 1942 წლის მარტიდან კი მუშაობდა სს-ის ეკონომიკისა და მართვის მთავარ სამმართველოში. იგი, როგორც საკონცენტრაციო ბანაკების მთავარი ინსპექტორი ყველა ბანაკის შეფების ხელმძღვანელი იყო და აქედან გამომდინარე მთავარი პასუხისმგებელი ბანაკებში ჩადენილ დანაშაულებრივ ქმედებებზე.

გერმანიის უსიტყვო კაპიტულაციიდან 2 დღის შემდეგ, 1945 წლის 10 მაისს რიხარდ გლიუკსმა ფლენსბურგ-მიურვიკის სამხედრო საზღვაო ლაზარეთში კალიუმის ციანიდიანი კაფსულა დაღეჭა და თავი მოიკლა.
ოპერაცია ბერნჰარდი

ოპერაცია ბერნჰარდი (გერმ.: ) ეწოდება მესამე რაიხის პერიოდში გერმანელეთა მიერ ჩატარებულ ფულის გამიზნულად გაყალბების ოპერაციას. მას აწარმოებდა რაიხის უშიშროების მთავარი სამმართველოს უშიშროების სამსახური (სდ). ოპერაციას სახელი ეწოდა მისი ხელმძღვანელის ბერნჰარდ კრიუგერის მიხედვით, რომელიც რსჰა-ს სამმართველოს (სდ-უცხოეთი) განყოფილება „ფ“-ის (ტექნიკური უზრუნველყოფა) უფროსი იყო.

საკონცენტრაციო ბანაკ „ზაკსენჰაუზენში“ მტრის ეკონომიკის დესტაბილიზაციის მიზნით 144 ებრაელი პატიმარი „სდ“-ს ზედამხედველობით აყალბებდა უცხოურ ვალუტას. განსაკუთრებით ინგლისურ გირვანქა სტერლინგს.

1942-1945 წლებში სავარაუდოდ 100 მილიონამდე ყალბი ბანკნოტი იქნა მოჭრილი და მიმოქცევაში იქნა გაშვებული, რომელთა ღირებულებამ მილიარდს გადააჭარბა. ოპერაციის მიზანი იყო ინგლისის ეკონომიკის ყალბი ფულით დატბორვა, თუმცა შემდგომში ეს გეგმა უარყოფილ იქნა. ამის სანაცვლოდ „სს“ ყალბი ფულით თავის ოპერაციებს აფინანსებდა.

ომის მიწურულს საბეჭდი მანქანები და დარჩენილი ბანკნოტები ავსტრიაში ტოპლიცის ტბაში იქნენ ჩაძირულნი. ყალბი ფული იმდენად მაღალ ხარისხის ნაწარმს წარმოადგენდა, რომ ორიგინალისაგან თითქმის არ გაირჩეოდა. ომის დასრულების შემდეგ ინგლისის ბანკმა ყველა 50 გირვანქიანი ბანკნოტი გამოცვალა.
კარლ ალბრეხტი

კარლ ალბრეხტი (; დ. 20 თებერვალი, 1920, ესენი, გერმანია — გ. 16 ივლისი, 2014, იქვე) — გერმანელი მრეწველი, მილიარდერი, ყველაზე მდიდარი ადამიანი გერმანიაში. ძმასთან (თეო ალბრეხტი) ერთად გერმანიის უდიდესი დისქაუნტერის „ალდის“ მფლობელი. 2014 წლის თებერვლის მონაცემებით იყო მსოფლიოს 21-ე უმდიდრესი ადამიანი.

ბიოგრაფია
კარლ ალბრეხტის მამა პროფესიით მეშახტე იყო, შემდგომში პურის საცხობში მუშაობდა დამხმარედ. დედა მცირე სასურსათო მაღაზიის მფლობელი იყო ესენის მუშათა უბან შიონებეკში. კარლმა პროფესიული განათლება მიიღო საკონდიტრო ნაწარმის დარგში და 1946 წელს ძმასთან ერთად მშობლების მაღაზიის მართვა გადაიბარა. 1961 წელს ძმებმა „ალდის“ (ალბრეხტ-დისქაუნტი) პირველი ცენტრი გახსნეს.

კარლ ალბრეხტი ჩაკეტილი ცხოვრებით ცხოვრობს. მის ჰობი არის გოლფი. მას ეკუთვნის სასტუმრო „იოშბერგჰოფი“ გოლფის მინდვრებით და ამასთანავე გატაცებულია ორქიდეების გამოყვანით. იგი დაქორწინებულია, ჰყავს 2 შვილი და ცხოვრობს დონაუეშინგენში.

1994 წელს კარლ ალბრეხტი ჩამოშორდა აქტიურ ბიზნეს და „ალდის“ დირექტორიის თავმჯდომარედ დარჩა. 2002 წელს იგი საერთოდ წავიდა ბიზნესიდან.
თეო ალბრეხტი

თეოდორ პაულ ალბრეხტი ( ცნობილი როგორც თეო ალბრეხტი (დ. 20 მარტი 1922, ესენი, გერმანია — გ. 24 ივლისი 2010, ესენი, გერმანია) — გერმანელი მრეწველი, მილიარდერი (15,1 მლრდ - 2005), გერმანიის ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი ადამიანი. ძმასთან კარლ ალბრეხტთან ერთად გერმანიის უდიდესი დისკაუნტერის „ალდის“ მფლობელი. თეო ალბრეხტს ეკუთვნის „ალდის“ ჩრდილოეთი სექტორი, რომლის ცენტრალური ბიურო მდებარეობს ქალაქ ესენში.

ბიოგრაფია
თეო ალბრეხტის მამა პროფესიით მეშახტე იყო, შემდგომში პურის საცხობში მუშაობდა დამხმარედ. დედა მცირე სასურსათო მაღაზიის მფლობელი იყო ესენის მუშათა უბან შიონებეკში. მან პროფესიული განათლება მიიღო დედის მაღაზიაში ხაბაზის დარგში და 1946 წელს ძმასთან კარლთან ერთად მშობლების მაღაზიის მართვა გადაიბარა. 1961 წელს ძმებმა „ალდის“ (ალბრეხტ-დისქაუნტი) პირველი ცენტრი გახსნეს.

1971 წლის 29 ნოემბერს თეო ალბრეხტი გაიტაცეს. 17 დღის შემდეგ, რაც მან კარდინალ ფრანც ჰენგსბახის შუამავლობით 7 მილიონი გერმანული მარკა გადაიხადა გათავისფლებულ იქნა. თეო ალბრეხტის გამტაცებლები მალა დაიჭირეს და 8 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს.

თეო ალბრეხტის ჰობი იყო გოლფის თამაში და საბეჭდი მანქანების შეგროვება. იგი ცხოვრობდა კუნძულ ფიორზე 1.000.000 კვ/მ ზომის საკუთარ მამულში. ბოლო წლებში თეო ალბრეხტი აქტიურ ბიზნეს ჩამოშორებული იყო და კარჩაკეტილ ცხოვრებას მისდევდა. პრესაში მისი ფოტო უკანასკნელად 1971 წელს იქნა გამოქვეყნებული.
ზუზანე კლატენი

ზუზანე კლატენი (; დ. 28 აპრილი 1962, ბად-ჰომბურგი, გერმანია, ქალიშვილობის გვარი: ქუანდტ) — გერმანელი მრეწველი, ქუანდტების დინასტიის მემკვიდრე, ბე-ემ-ვეს (12,5%) და ალტანას (100%) თანამფლობელი, მილიარდერი (13 მლრდ ევრო, 2012) და გერმანიის უმდიდრესი ქალი.

ზუზანე კლატენი არის ჰერბერტ და იოჰანა ქუანდტის ქალიშვილი. მამის გარდაცვალების შემდეგ 1982 წელს, მან მიიღო მემკვიდრეობით მისი ქონება, მათ შორის ბმვ-ს წილი. სკოლის დასრულების შემდეგ მან შეისწავლა სარეკლამო პროფესია ერთ-ერთ ცნობილ სარეკლამო კომპანიაში იანგი და რუბიქამი. შემდეგში იგი სწავლობდა ბიზნეს ეკონომიკას ბუკინგემის უნივერსიტეტში, ინგლისი. დოიჩე ბანკში პრაქტიკის გავლისა და ბიზნესის ადმინისტრაციის მასტერის ხარისხის მოპოვების შემდეგ (მენეჯმენტის განვითარების საერთაშორისო ინსტიტუტი, ლოზანა), გაიარა პრაქტიკა ბმვ-ს რეგენსბურგის ქარხანაში - ფსევდონიმით ზუზანე კანტი. იქ მან გაიცნო მომავალი მეუღლე იან კლატენი, მათ ყავთ სამი შვილი და ცხოვრობენ ქალაქ მიუნხენში.

2007 და 2008 წლებში, სუზანე ქუანდტი გახდა გამოძალვის მსხვერპლი. მთავარი ბრალდებული გასამართლებული იქნა მიუნხენის რაიონულ სასამართლოში თაღლითობის და გამოძალვის მცდელობისთვის და მიესაჯა 6 წლით თავისუფლების აღკვეთა.

ბიზნეს კარიერა
1993 წელს ზუზანე კლატენი 31 წლის ასაკში გახდა სააქციო საზოგადოება ალტანას ბორდის წევრი, შემდეგში ამ ბორდის თავმჯდომარის მოადგილე. 1997 წელს მიიღო ძმასთან ერთად მიიღო მამის ანდერძი - ბმვს წილი. იგი არის ამ ავტოკოპმანიის თანამფლობელი (12,5%) და ბორდის წევრი, ასევე მის მფლობელობაშია სს ალტანა (100%), ქარის ტურბინების მწარმოებელი სს ნორდექსი (24,99%) და 2009 წელს 7,92% შეძენილი სს სგლ კარბონი - ნახშირბადის პროდუქტის სპეციალისტები (დღესდღეობით 27,27%).

2005 წლიდან იგი არის მიუნხენის ტექნიკური უნივერსიტეტის საბჭოს წევრი.

იგი არის პარტიების ქდპ-ს (ქრისტიან დემოკრატიული გაერთიანება) და თდპ-ს (თავისუფალი დემოკრატიული პარტია) ერთ-ერთი მსხვილი შემომწირველი.
შტეფან ქუანდტი

შტეფან ქუანდტი (გერმ.: ) (დ. 1966, ბად-ჰომბურგი, გერმანია) — გერმანელი მრეწველი, ქუანდტების დინასტიის წევრი, ბე-ემ-ვეს (17,4%) თანამფლობელი, მილიარდერი (4,55 მლრდ - 2005

შტეფან ქუანდტი ცნობილი გერმანელი მრეწველებისა და მილიარდერების ჰერბერტ ქუანდტის ვაჟი და გიუნთერ ქუანდტის შვილიშვილია. მამის გარდაცვალების შემდეგ იგი დედასთან იოჰანა ქუანდტან და დასთან სუზანე კლატენთან ერთად ბე-ემ-ვეს დირექტორიის წევრია. 1989 წელს მან დააარსა სტრატეგიული მენეჯმენტისა და ჰოლდინგის სააქციო საზოგადოება „დელტონი“, რომლის აქციების 100% თვითონ ფლობს.

გარდა ამისა იგი ფლობს შემდეგი ფირმების სააქციო წილებს:
ჰეელი - ფარმაცევტული ფირმა
სედო ჰაუსჰოლდ პროდაქტს გრუპი - საოჯახო ნივთების მაწარმოებელი ფირმა
თილ ლოგისტიკი - საერთაშორისო ტრანსპორტის ფირმა
ცეაგი - ენერგოფირმა
ვერნერ ოტო

ვერნერ ოტო ( დ. 13 აგვისტო 1909, ზეელო, გერმანია, — გ. 21 დეკემბერი 2011, ბერლინი) — გერმანელი მრეწველი, მილიარდერი (5,5 მლრდ — 2005), ფირმა „ოტო გზავნილება“-ს დამაარსებელი. ვერნერ ოტო და მისი ოჯახი მუდმივად იმყოფებოდნენ ყველაზე მდიდარი გერმანელების სიაში. 2010 წლის მდგომარეობით მისი აქტივები შეფასებული იყო 18,7 მილიარდი ამერიკული დოლარით. სამჯერ იყო დაქორწინებული. დარჩა 5 შვილი.
პეტრე არველაძე

პეტრე იაკობის ძე არველაძე (დ. 1888, სოფ. ჭაგანი, ახლანდელი სამტრედიის რაიონი ― გ. 1919) — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე ამიერკავკასიაში.

ბიოგრაფია
1905-1907 წლებში ეწეოდა პარტიულ მუშაობას თბილისში. 1909 წელს აირჩიეს რსდმპ (ბ) თბილისის კომიტეტის წევრად. 1910 წელს დააპატიმრეს და გადაასახლეს ქ. ხარკოვში. მსოფლიო ომის დროს არველაძე ეწეოდა პარტიულ მუშაობას სამხრეთ-დასავლეთ და თურქეთის ფრონტებზე. თვითმპყრობელობის დამხობის შემდეგ ხელმძღვანელობდა ქ. ალექსანდროპოლის (ახლანდელი გიუმრი) ბოლშევიკური ორგანიზაციის მუშაობას. 1917 წელს მონაწილეობდა ქ. თბილისში კავკასიის ბოლშევიკური ორგანიზაციების და კავკასიის არმიის ყრილობების მუშაობაში. იყო ალექსანდროპოლის საბჭოს ჯარისკაცთა სექციის თავმჯდომარე. 1918 დამდეგს გაგზავნეს ბაქოში, სადაც იბრძოდა საბჭოთა ხელისუფლების გამარჯვებისათვის, იყო ბაქოს საკომსაბჭოს მდივანი. 1918-1919 წლებში მონაწილეობდა თეთრგვარდიელ კაზაკთა წინააღმდეგ ქ. ასტრახანის დაცვაში. იყო მე-11 არმიის ერთ-ერთი პოლკის კომისარი. დაიღუპა საბრძოლო პოსტზე.

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
ფრედერიკ გრანტ ბანტინგი

სერ ფრედერიკ გრანტ ბანტინგი (დ. 14 ნოემბერი, 1891, ალისონი (ონტარიო) — გ. 21 თებერვალი, 1941, ნიუფაუნდლენდი) — კანადელი ფიზიოლოგი. ინსულინის აღმოჩენისა და წმინდა სახით მიღებისათვის (1921-1922) სხვებთან ერთად მიენიჭა ნობელის პრემია (1923).

1923 წელს ბანტინგმა და ჯონ ჯეიმზ რიკარდ მაკლეოდმა მიიღეს ნობელის პრემია მედიცინაში. ბანტინგმა ტიტული და თანხა გაიზიარა კოლეგასთან, ჩარლზ ბესტთან . 2018 წლის მონაცემებით ბანტინგი, რომელმაც მიიღო ნობელის პრემია 32 წლის ასაკში, რჩება ნობელის ყველაზე ახალგაზრდა ლაურეატად ფიზიოლოგიის / მედიცინის სფეროში. იმავე წელს, კანადის მთავრობამ მისცა ბანტინგს უვადო დაფინანსება მისი საქმიანობის გასაგრძელებლად. 1934 წელს მას მიენიჭა რაინდის ტიტული მეფე ჯორჯ -ის მიერ.

ადრეული წლები
ფრედერიკ ბანტინგი დაიბადა 1891 წლის 14 ნოემბერს ალისტონის მახლობლად მდებარე ფერმის სახლში, ონტარიოში. უილიამ ტომსონ ბანტინგისა და მარგარეტ გრანტის ხუთი შვილიდან უმცროსი გახლდათ. იგი შევიდა ალისტონის საჯარო სკოლაში. 1910 წელს, მან დაიწყო ზოგადი ხელოვნების პროგრამის სწავლა ვიქტორიის კოლეჯში, ტორონტოს უნივერსიტეტის ნაწილში. პირველი წლის წარუმატებლობის შემდეგ, მან მოითხოვა სამედიცინო პროგრამაზე გადასვლა 1912 წელს და მიიღეს კიდეც. მან სამედიცინო სკოლაში სწავლა დაიწყო 1912 წლის სექტემბერში.

1914 წელს, 16 აგვისტოს, შემდეგ კი ოქტომბერში, იგი ცდილობდა შეერთებოდა არმიას, მაგრამ ცუდი მხედველობის გამო უარი უთხრეს. ღორის და საქონლის სხეული დარჩა ინსულინის პირველადი კომერციული წყარო, სანამ საუკუნის ბოლოს არ ჩანაცვლდა გენეტიკურად სინთეზირებული ბაქტერიით . 1922 წლის გაზაფხულზე, ბანტინგმა გაიარა კერძო პრაქტიკა ტორონტოში და დაიწყო დიაბეტით დაავადებულთა მკურნალობა. მისი პირველი ამერიკელი პაციენტი იყო ელიზაბეტ ჰიუჯ გოსეტი, აშშ-ს სახელმწიფო მდივნის ჩარლზ ევანზ ჰიუჯის ქალიშვილი.

ბანტინგს და მაკლეოდს ერთობლივად მიენიჭათ 1923 წლის ნობელის პრემია ფიზიოლოგიის და მედიცინის დარგში. ბანტინგმა ფულადი ჯილდოს ნახევარი გაუყო ბესტს, ხოლო მაკლეოდმა ჯილდოს ნახევარი ჯეიმზ კოლიპს გაუნაწილა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს მან გამოიკვლია ავიატორების პრობლემები.

ჯილდოები და ღირსებები
1923 წელს ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში ნობელის პრემია მიანიჭეს 1923 წელს კანადის პარლამენტმა მას ყოველწლიური ფულადი ჯილდო მიანიჭა 7500 დოლარის ოდენობით. 2004 წელს ბანტინგი წარმოდგენილი იყო ეროვნულ გამომგონებელთა დიდების დარბაზში. 1941 წლიდან, დიაბეტით დაავადებულთა ამერიკულმა ასოციაციამ ბანტინგის სახელობის მედალი დააწესა დიაბეტის კვლევაში და მკურნალობაში გრძელვადიანი წვლილის მქონე პირთათვის.

საპატიო ხარისხები
სერ ფრედერიკ ბანტინგმა მიიღო საპატიო ხარისხი რამდენიმე უნივერსიტეტიდან:

დასავლეთ ონტარიოს უნივერსიტეტი ( . ) 1924 წლის 30 მაისს
ტორონტოს უნივერსიტეტი ( .. ) 1924 წელს
დედოფლის უნივერსიტეტი (. .) 1924 წელს

საპატიო ეპონიმები
ღონისძიებები
ბანტინგის ლექციები, ყოველწლიური ლექციების სერია, რომელიც ორგანიზებულია ამერიკის დიაბეტით დაავადებულთა ასოციაციის მიერ.
ბანტინგის ჯილდო - ძალიან პრესტიჟული ჯილდო, კანადაში, საუკეთესო მკვლევართათვის, რომელიც წელიწადში 70,000 დოლარს შეადგენს.

სკოლები
ონტარიო: ბანტინგის და ბესტის საჯარო სკოლა, ტორონტო
ონტარიო: ბანტინგის სახელობის უმაღლესი სკოლა, ალისტონი
ონტარიო: სერ ფრედერიკ ბანტინგის საშუალო სკოლა, ლონდონი
ბრიტანეთის კოლუმბია: ,
ივანე აფხაზი

ივანე ნიკოლოზის ძე აფხაზი (დ. 1785 ― გ. 1831) — თავადი, რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი (1827).

ბიოგრაფია
მდივანბეგ ნიკოლოზ აფხაზის და მეფე გიორგი -ის ნათლულის სოფიო ნიკოლოზ ასულ გურამიშვილის შვილი. 1800 წელს ჩაირიცხა ეგერთა მე-17 პოლკში, იბრძოდა ომარ-ხანის წინააღმდეგ (ნიახურის ბრძოლა, 1800). მონაწილეობდა ყარაბაღის (1805), ყარაბაბის (1808), ასლანდუზისა (1812) და ლენქორანის (1813) ბრძოლებში. 1820 წლიდან იყო ეგერთა 44-ე პოლკის უფროსი, 1822 წლიდან - იმერეთის, 1827 წლიდან აზერბაიჯანის პროვინციების (ყარაბაღი, ნუხა, შირვანი) მმართველი. თავი გამოიჩინა, როგორც ნიჭიერმა ადმინისტრატორმა. რუსეთ-ირანის 1826-1828 წლებისა და რუსეთ-ოსმალეთის 1828-1829 წლების ომების დროს ჩაშალა აგენტების ცდა რუსეთის წინააღმდეგ აეჯანყებინათ ამიერკავკასიის მაჰმადიანური პროვინციების მოსახლეობა. 1830 წელს დაინიშნა ჩრდილოეთ ოსეთის სამხედრო ექსპედიციის უფროსად და დიდი როლი შეასრულა ჩრდილოეთ ოსეთის რუსეთთან შეერთებაში. ერთხანს იყო ვლადიკავკაზის კომენდანტი, შემდეგ გაიწვიეს პოლონეთში (გარდაიცვალა გზაში).