iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
როგაგუადო

როგაგუადო — მტკნარი ტბა ჩრდილოეთ ბოლივიაში, ბენის დეპარტამენტის იაკუმას პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 143 მეტრზე, მდინარე მამორეს მარცხენა სანაპიროზე, მიეკუთვნება ამაზონის აუზს. მისი ფართობი 315 კმ²-ია. მაქსიმალური სიგრძე 25 კმ-ია, სიგანე 18 კმ. წარმოადგენს ბოლივიის მტკნარი წყლის ერთ-ერთ უდიდეს მარაგს. ტბაში მდებარეობს ცხრა კუნძული, რომელთა ფართობის 1 კმ²-ს აღემატება.
სალარ-დე-უიუნი

სალარ-დე-უიუნი — მსოფლიოში უდიდესი მარილის ტბა სამხრეთ ბოლივიაში. მდებარეობს პოტოსისა და ორუროს დეპარტამენტებში, ანდების დაბოლოებაზე, ზღვის დონიდან 3,656 მეტრზე. მისი ფართობი 10,582 კმ²-ია. ჩამოყალიბდა რამდენიმე პრეისტორიული ტბის ტრანსფორმაციის შედეგად. ტბა დაფარულია რამდენიმე მეტრის სისქის მარილის ქერქით. ასევე მოიცავს მლაშე გუბურებს, რომლებიც განსაკუთრებით მდიდარია ლითიუმით. სწორედ აქ მდებარეობს მსოფლიო ლითიუმის მარაგის 50-70%. ამ ტერიტორიაზე გაედინება მთავარი სატრანსპორტო გზა, რომელიც კვეთს ბოლივიის ალტიპლანოს. ტბაზე ბინადრობს ვარდისფერი ფლამინგოების რამდენიმე სახეობა. იდეალური სიბრტყისა და მინიმალური დახრილობის, სუფთა და გამჭვირვალე ჰაერის გამო, ეს რეგიონი იდეალურია დედამიწის თანამგზავრული დაკვირვებისათვის ალტიმეტრული დაკალიბრების მეთოდით.

წარმოქმნა
40 ათასი წლის წინ, ეს ტერიტორია მინჩინის ტბის ნაწილს წარმოადგენდა. მისი დაშრობის შემდეგ, დარჩა დღეს არსებული ორი ტბა - პოოპო და ურუ-ურუ, ასევე ორი უდიდესი მარილიანი ჭაობი - კოიპასა და სალარ-დე-უიუნი.

გავლენა ეკონომიკაზე
სალარ-დე-უიუნის მარილის მარაგი 25 მილიარდ ტონას შეადგენს. აქედან ყოველწლიურად იწარმოება 25.000 ტონა. საკმაოდ განვითარებულია ტურიზმი, აქ შეხვდებით ადგილობრივების მიერ მარილის ბლოკებისგან აშენებული სასტუმროებს..

გალერეა
ამბოროს ეროვნული პარკი

ამბოროს ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ბოლივიაში, სანტა-კრუსის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 300-3500 მეტრზე. მისი ფართობი 4 425 კმ²-ია. პარკი დაცულია ადამიანების დასახლებისგან, ნადირობისგან, ტყის გაჩეხვისა და შემგროვებლობისგან. მიუხედავად ამისა, ეს ყოველივე დღემდე მაინც პრობლემად რჩება. ამბოროს მომიჯნავედ მდებარეობს კარასკოს ეროვნული პარკი.

ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი 1400 - 4000 მმ-ს შეადგენს. პარკი გამოირჩევა ფლორისა და ფაუნის მრავალფეროვანებით. აქ გავრცელებულია ფრინველთა 800 და ძუძუმწოვართა 125 სახეობა.
სანისლო

სანისლო — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ასპინძისა და ბორჯომის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს თრიალეთის ქედის დასავლეთ განშტოებაზე, მდინარეების ბორჯომულისა და ოთის (მტკვრის შენაკადები) სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2747,8 მ. სანისლოს მიდამოები აგებულია შუაეოცენური ანდეზიტური განფენებითა და მათი პიროკლასტოლითებით. მთის კალთები შემოსილია ნაძვნარითა და ფიჭვნარით, თხემი — სუბალპური და ალპური მდელოებით.
საფერისცვალო

საფერისცვალო — მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ლეჩხუმის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2176 მ. აგებულია იურული პორფირიტებით. თხემთან მყინვარული ცირკია. კალთები დანაწევრებული აქვს. ქვემოთ ტყით არის შემოსილი, ზემოთ — სუბალპური და ალპური მდელოთი.
საყველო

საყველო — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის დასავლეთ ნაწილის თხემზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2806 მ. აგებულია ზედაპლიოცენური ანდეზიტ-დაციტური ლავებით. აქვს კონუსის ფორმა. საყველოდან რადიალურად ჩამოედინებიან მდინარეების ქცია-ხრამისა და გუჯარეთისწყლის შემდგენელი შენაკადები. შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.
საყარაულო

საყარაულო — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ განშტოების საყარაულოს ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1743 მ. კონუსისებური ფორმისაა, წვერი მნიშვნელოვნად მობრტყელებული აქვს. აგებულია შუაიურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. შემოსილია წიფლისა და რცხილის ტყით.
საფრიჭის მყინვარი

საფრიჭის მყინვარი — მყინვარი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე კოდორის მარჯვენა შენაკადის — ჩხალთის აუზში. სიგრძე — 2,4 კმ, ფართობი — 3,2 კმ². მყინვარის ენა ეშვება ზღვის დონიდან 3130 მ-ზე. საზრდოობს მწვერვალების საფრიჭისა და მის დასავლეთით მდებარე უსახელო მწვერვალების კალთებიდან ჩამონადენი მყინვარული ნაკადებით. საფრიჭის მყინვარის მყინვარული ენიდან გამოედინება მდინარე ჯესარა.
ჭვინთაური

ჭვინთაური — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, თიანეთისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ქართლის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ივრის მარჯვენა შენაკადის — ქუსნოს ქვემო აუზში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1240 მ. აგებულია თიხიან-ქვიშაქვიანი შუაშრეებიანი ნეოგენური კონგლომერატებით. ჭვინთაურის კალთები დამრეცია, შემოსილია შერეული ფართოფოთლოვანი ტყით.
ხოროს მთა

ხოროს მთა — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე კურცხანის (ოცხის მარჯვენა შენაკადი) სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2490 მ. აგებულია შუაეოცენური ანდეზიტებითა და მისი პიროკლასთოლითებით. კალთები შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოს ბალახეულით.
რაულ ვალენბერგი

რაულ ვალენბერგი (დ. 4 აგვისტო, 1912 — გ. 17 ივლისი, 1947) — შვედი დიპლომატი. იხსნა არაერთი უნგრელი ებრაელის სიცოცხლე ჰოლოკოსტის დროს. საბჭოთა ჯარის მიერ ბუდაპეშტის აღების შემდეგ დააკავა საბჭოთა საიდუმლო სამსახურმა „სმერშმა“ („სმერში“; მომდინარეობს რუსული შემოკლებიდან „ “) და საიდუმლოდ გადააგზავნეს მოსკოვში. სავარაუდოდ დაიღუპა საბჭოთა ციხეში 1947 წლის ივლისში. 2016 წლის 31 ოქტომბერს შვედეთმა ვალენბერგი ოფიციალურად გამოაცხადა გარდაცვლილად.
ტიხტენგენი

ტიხტენგენი — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის საზღვარზე. ადმინისტრაციულად მოქცეულია საქართველოს — მესტიის მუნიციპალიტეტისა და რუსეთის — ყაბარდო-ბალყარეთის ტერიტორიაზე. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4618 მ. აგებულია გრანიტებით, გნაისებითა და კამბრიულისწინა მეტამორფული ფიქლებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. ტიხტენგენის კალთებიდან სათავეს იღებს რამდენიმე მსხვილი მყინვარი, მათ შორის ჩრდილოეთი წანერი და სხვა. მწვერვალი პირველად დაიპრეს 1935 წელს.
ბუძუგური

ბუძუგური (ბუძგური) — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის აჟარის მუნიციპალიტეტში. ჩხალთის ადმინისტრაციული ერთეული.

ეტიმოლოგია
სახელწოდება ბუძგური საუკუნის 30-იანი წლებიდან ფიქსირდება. ტერმინი ქართული წარმომავლობისაა, მეგრულად „ეკლით დაბარდულ მაღლობს“ ნიშნავს.

გეოგრაფია
ბუძუგური მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ჩხალთის (კოდორის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე და მდინარე კოდორის მარჯვენა მხარეს, აფხაზეთის ქედის სამხრეთ მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 1000 მეტრზე. გულრიფშიდან დაშორებულია 63 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 33 ადამიანი.
სუათისის მყინვარი

სუათისის მყინვარი — ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ხევის კავკასიონზე, მდინარე თერგის მარცხენა შენაკადის — სუათისის აუზში. სიგრძე 5,4 კმ, ფართობი 10,2 კმ². მყინვარის ენის სიმაღლეა ზღვის დონიდან 3000 მ. საზრდოობს მწვერვალების ჯიმარისა და მაილის კალთებიდან ჩამონადენი მყინვარული ნაკადებით. მყინვარის ენიდან გამოედინება მდინარე სუათისი. მისასვლელი გზაა სოფელ აბანოდან. სუათისის მყინვარი შედგება სამი ნაწილისაგან: დასავლეთი სუათისი, ცენტრალური სუათისი და აღმოსავლეთი სუათისი.

მყინვარი აღმოსავლეთ სუათისი მდინარე სუათისის აუზში ფართობით ყველაზე დიდია. მყინვარი ხოხის ქედის სამხრეთ ფერდობიდან მოედინება. მას ორ კამერიანი ფირნი აქვს. მორფოლოგიურად ხეობის ტიპის მყინვარია, რომელსაც სამხრეთ-დასავლეთური ექსპოზიცა აქვს. მყინვარის ფართობი 7,68 კმ²-ია. ამ მაჩვენებლით მყინვარი აღმოსავლეთ სუათისი საქართველოს მყინვარებს შორის მერვე ადგილს იკავებს და ისეთ მყინვარებსაც კი აჭარბებს ფართობით როგორიცაა ქვიში (7,45 კმ²), ცენტრალური ლეხზირი (6,27 კმ²), დოლრა (5,48 კმ²) და სხვა.

აღსანიშნავია ისიც, რომ საქართველოში მდინარე ენგურის აუზის შემდეგ ასეთი დიდი ზომის მყინვარი არც რიონის და არც კოდორის აუზებში არ გვხვდება. მყინვარის სიგრძე 6,61 კილომეტრია. მისი ენა ზღვის დონიდან 2240 მეტრზე მთავრდება. მყინვარის ენიდან გამომავალი წყალი ორ ნაკადად მოედინება, რომელსაც მყინვარის ენის წინ, გასწვრივად მდებარე რიგელი ყოფს. აღნიშნულ წყალგამყოფ რიგელზე 0,01 კმ² ფართობის მყინვარული წარმოშობის მცირე ტბა მდებარეობს.
კარასკოს ეროვნული პარკი

კარასკოს ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ბოლივიაში, კოჩაბამბის დეპარტამენტში. მისი ფართობი 6,226 კმ²-ია. პარკში აღრიცხულია 5.000 სახეობის მცენარე და მიიჩნევა ბოლივიის ბიოლოგიურად ყველაზე მრავალფეროვან ადგილად. ტერიტორია დაცულია და აკრძალულია მასში ყოველგვარი დასახლების შექმნა. პარკის ლანდშაფტს ძირითადად მდინარეები, ჩანჩქერები, ხეობები და ღრმა კანიონები შეადგენს.
პარკი შეიქმნა 1991 წლის 11 ოქტომბერს.
ტოჰოკუს მიწისძვრა და ცუნამი (2011)

ტოჰოკუს მიწისძვრა და ცუნამი — 8,9–9,0 მაგნიტუდის მიწისძვრა, რომელიც 2011 წლის 11 მარტის 14:46 საათზე მოხდა. მიწისძვრის ეპიცენტრი მდებარეობდა ტოჰოკუს რეგიონში არსებული ოშიკას ნახევრკუნძულიდან 130 კილომეტრში, მისი ჰიპოცენტრი კი დედამიწის ქერქში 24,4 კილომეტრის სიღრმეზე არსებულა.

მიწისძვრამ გამოიწვია ცუნამის საშიშროება იაპონიის წყნაროკეანურ სანაპიროზე და სულ მცირე 20 ქვეყანაში, მათ შორის ჩრდილოეთი და სამხრეთი ამერიკის წყნაროკეანურ სანაპიროებზე. ცუნამის 10 მეტრიანმა ტალღებმა იაპონიას დაარტყეს

იაპონიის პოლიციის ეროვნულმა სააგენტომ ოფიციალურად დაადასტურა 14 063 მიწისძვრამ მიაყენა უმძიმესი ზარალი იაპონიას, მათ შორის მძიმედ დაზიანდა რკინიგზა და საავტომობილო გზები, დაინგრა რამდენიმე დამბა. 4.4 მილიონი საცხოვრებელი სახლი ჩრდილო-აღმოსავლეთ იაპონიაში დარჩა ელექტროენერგიისგან და 1.4 მილიონი წყლის გარეშე. ენერგიის მრავალი გენერატორი გაითიშა, მათ შორის დადნა ორი ატომური სადგურის რეაქტორის აქტიური ზონა, რის გამოც მიახლოებული ტერიტორიებიდან მოსახლეობის ევაკუაცია განხორციელდა და გამოცხადდა საგანგებო მდგომარეობა. მიწისძვრის შედეგად, 24 საათში, აფეთქდა ფუკუშიმის ატომური სადგური; მიუხედავად გარე შენობის დანგრევისა, რეაქტორის დამცველი სარკოფაგი არ დაზიანებულა. ფუკუშიმას და ფუკუშიმას სადგურების 20 და 10 კილომეტრის რადიუსზე მოსახლეობის ევაკუაცია მოხდა. ამ დროისთვის არ არსებობს ზარალის ზუსტი შეფასება, " " ზარალს $14.5 - $34.6 მილიარდად აფასებდა, ხოლო ""-მა ზარალის შეფასება 100 მილიარდამდე გაზარდა.

სენდაის მიწისძვრის მაგნიტუდისა და შემდგომი მოვლენების გამო 2011 წლის მიწისძვრა ითვლება უძლიერესად იაპონიის ისტორიაში და შედის მსოფლიოს ხუთი უძლიერესი მიწისძვრის სიაში. იაპონიის პრემიერ-მინსიტრმა ნაოტო კანმა შეაფასა მიწისძვრა როგორც "მეორე მსოფლიო ომის დასრულების 65 წლის შემდეგ, ეს არის ურთულესი და უმძიმესი კრიზისი, რომლის წინაშეც იაპონია დამდგარა."
ისიბორო-სეკურეს ეროვნული პარკი

ისიბორო-სეკურეს ეროვნული პარკი და ადგილობრივი ტერიტორია — დაცული ტერიტორია ბოლივიაში. მდებარეობს კოჩაბამბის დეპარტამენტის ჩრდილოეთ და ბენის დეპარტამენტის სამხრეთ ნაწილებში. მისი ფართობი დაახლოებით 12 363 კმ²-ია. შეიქმნა 1965 წლის 22 ნომებერს.

პარკის ტერიტორიაზე საშუალო წლიური ტემპერატურა 15 ° -ს შეადგენს, ხოლო ნალექები 1.900 მმ-ს.
კაა-ლიას ეროვნული პარკი

კაა-ლიას ეროვნული პარკი და ბუნებრივი არეალი — ბოლივიის და ზოგადად მთელი სამხრეთ ამერიკის ერთ-ერთი უდიდესი ეროვნული პარკი. წარმოადგენს გრან-ჩაკოს რეგიონში მდებარე დაცულ ტერიტორიას, რომელიც ფართობით ბელგიას აღემატება (34,411 კმ²).

მდებარეობს სანტა-კრუსის დეპარტამენტში, ზღვის დონიდან 100 - 839 მეტრზე. ესაზღვრება პარაგვაის. ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი შეადგენს 400 - 1.400 მმ-ს.

პარკი გამოირჩევა მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი ტროპიკული ტყის მასივებით. აქ გავრცელებულია არაერთი უიშვიათესი, შესაძლოა ბოლო წარმომადგენელი ძუძუმწოვარი.
მადიდის ეროვნული პარკი

მადიდის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ბოლივიაში, ამაზონის ზემო აუზში, ლა-პასის დეპარტამენტის ტერიტორიაზე. შეიქმნა 1995 წელს. მისი ფართობი 18,958 კმ²-ია. მდებარეობს მანუს ეროვნული პარკის მომიჯნავედ და წარმოადგენს მსოფლიოში ერთ-ერთ უდიდეს დაცულ ტერიტორიას.

პარკი ერთდროულად მოიცავს როგორც მყინვარებით დაფარულ ანდების მწვერვალებს ასევე მდინარე ტუიჩის გასწვრივ არსებულ ტროპიკულ ტყეებს, ამიტომ, მადიდი და მისი მიმდებარე ტერიტორიები მსოფლიოში ბილოგიურად ერთ-ერთ ყველაზე მრავალფეროვან ტერიტორიად მიიჩნევა.

პარკის ტერიტორიაზე 1000 სახეობის ფრინველი ბინადრობს, მსოფლიოში სულ გავრცელებული 9000 სახეობის 11%.

საშუალო წლიური ტემპერატურა 26 -ს შეადგენს.
ოტუკისის ეროვნული პარკი

ოტუკისის ეროვნული პარკი და ბუნებრივი ტერიტორია — დაცული ტერიტორია ბოლივიაში, სანტა-კრუსის დეპარტამენტში, ბრაზილიისა და პარაგვაის საზღვართან. მისი ფართობი 10 059 კმ²-ია. აქედან, ეროვნული პარკის სტატუსს მხოლოდ 903 350 ჰა ატარებს, ხოლო დანარჩენი 102 600 ჰა - „ინტეგრირებული მენეჯმენტის ბუნებრივი არეალია". შეიქმნა 1997 წლის 31 ივლისს.
სახამის ეროვნული პარკი

სახამის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ბოლივიაში, ორუროს დეპარტამენტში. ფართობი შეადგენს 1 002 კმ²-ს. ესაზღვრება ჩილეში მდებარე ლაუკის ეროვნულ პარკს.

სახამისთვის დამახასიათებელია ეფექტიანი, ანდური ლანდშაფტი. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4 200 - 6 542 მეტრია. პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს მარადთოვლიანი მთა ნევადო-სახამა — ბოლივიის უმაღლესი მწვერვალი. 2003 წლის 1 ივლისს, უნივერსალური კულტურული და ბუნებრივი მნიშვნელობის გამო, იუნესკომ პარკი მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში შეიტანა..

ნაკრძალი იმართება აქ მოსახლე ადგილობრივი, აიმარას ხალხთან ერთად. განვითარებულია ტურიზმი.
ტოროტოროს ეროვნული პარკი

ტოროტოროს ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ბოლივიაში, პოტოსის დეპარტამენტში. მდებარეობს ანდების მთათა სისტემის აღმოსავლეთით, ზღვის დონიდან 2000 - 3500 მეტრზე. მისი ფართობი 165 70 კმ²-ია. რეგიონი მთიანია, გამოირჩევა ღრმა კანიონებით, ხეობებითა და ჩანჩქერებით. ჰავა ნახევრადმშრალია.

პარკის ტერიტორიაზე გავრცელებულია 329 სახეობის მცენარე და 49 სახეობის ცხოველი. განვითარებულია ტურიზმი. რეგიონი ნამდვილ სამოთხეს წარმოადგენს გეოლოგიისა და პალეონტოლოგიის მოყვარულთათვის.
ტუნარის ეროვნული პარკი

ტუნარის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ბოლივიაში, კოჩაბამბის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 200 - 4 400 მეტრზე. ფართობი 3 090 კმ²-ს შეადგენს. შეიქმნა 1962 წელს.

პარკის ტერიტორიაზე გავრცელებულია 30 სახეობის ძუძუმწოვარი და 143 სახეობის ფრინველი. საშუალო წლიური ტემპერატურა 12 °-ია, ნალექების რაოდენობა 600 მმ.

რეგიონში განვითარებულია ტურიზმი, რასაც ადგილობრივებისთვის უდიდესი მნიშვნელობა აქვს.
დიაპაზონი

დიაპაზონი არის მანძილი ყველაზე დაბალ და ყველაზე მაღალ ბგერებს შორის. დიაპაზონი სასიმღერო ხმის ან საკრავის ბგერითი მოცულობაა.

დიაპაზონის მიხედვით, ადამიანის ხმები შემდეგნაირად იყოფა:

ადამიანის ზოგიერთ ხმას აქვს საკუთარი ხასიათობრივი ელფერი ან ტექნიკურისაკენ მიდრეკილება, მისწრაფება ან მეტი ჟღერადობისაკენ ან დრამატიზმისა და დაძაბულობისკენ. ამისდა მიხედვით განარჩევენ ლირიკულს ან კოლორატიულ (ანუ ტექნიკურს) სოპრანოს, დრამატულ სოპრანოს და დრამატულ ბარიტონს, ლირიკულ ტენორს ან ლირიკულ მეცო-სოპრანოს და სხვ.
გუნდი (მუსიკა)

გუნდი — მომღერალთა, მგალობელთა, მომღერალ-მოცეკვავეთა კოლექტივი. ძველ საქართველოში მგალობელ-მომღერალთა ან მგალობელ-მროკველთა ჯგუფს (სიტყვიდან „ძნა", კრებითობის აღსანიშნავად), მწყობრს ან დასს უწოდებდნენ.

საგუნდო ნაწარმოები სრულდება დამოუკიდებლად (ა კაპელა) ფორტეპიანოს (უმთავრესად) ან საკრავთა ანსამბლისა და ორკესტრის თანხლებით. საგუნდო ნაწარმოები შეიძლება იყოს დიდი ფორმის ნაწარმოებთა (ოპერა, ორატორია, ოპერეტა, კანტატა, მესა) ნაწილი, რომელიც გამონაკლისის სახით გვხვდება სიმფონიასა (პირველად ბეთჰოვენის „ სიმფონიაში“) და ბალეტში.

ხმათა რაოდენობის მიხედვით გუნდი შეიძლება იყოს: ერთხმიანი და მრავალხმიანი, ხმათა შემადგენლობის მიხედვით — ერთგვაროვანი (ვაჟთა, ქალთა, ბავშვთა,...) და შერეული (ქალ-ვაჟთა,...). არსებობს ხალხური, თვითმოქმედი, მოყვარულთა, პროფესიული, აკადემიური გუნდები. მონაწილეთა რაოდენობა 12-დან 120-მდე მერყეობს. ზოგჯერ სახალხო დღესასწაულებზე რამდენიმე გუნდს აერთიანებენ და მომღერალთა რაოდენობა ხანდახან რამდენიმე ათასსაც აღწევს.

ქართული ხალხური სიმღერებისათვის დამახასიათებელია ერთგვაროვანი გუნდები: ვაჟთა 2-3, იშვიათად 4-ხმიანი და ქალთა 2, და იშვიათად, 3-ხმიანი. ფუნქციის მიხედვით სხვადასხვა სიმღერაში შემდეგი ხმები მონაწილეობს: მთქმელი-დამწყები, მოძახილი, კრინი, გამყივანი, კრიმანჭული, შემხმობარი („ნადურებში"), მაღალი ბანი, ბანი. სასულიერო საგალობელს ასრულებს 3-ხმიანი გუნდი — მთქმელი, მოძახილი, ბანი. წერილობითი ცნობებით, არსებობდა 5 და 6-ხმიანი გალობაც (მთქმელი, მოძახილი ანუ მაღალი ბანი, ბანი, დვრინი, ზილი, კრინი). ქართული ხალხური საგუნდო სიმღერა უპირატესად კაპელით სრულდება. ქართული პროფესიული მუსიკაში ეს სახე ნიკო სულხანიშვილის საგუნდო ნაწარმოებებით საუკუნის 10-იან წლებში დამკვიდრდა.
განახლება (გულრიფშის მუნიციპალიტეტი)

განახლება (ყოფილი ანასტასიევკა) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში, სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე კოდორის მარჯვენა ნაპირას. თემის ცენტრი (სოფლები: ნაა, ტეხი, ჩერნიგოვკა, ჭალა, ხუმუშქური). ზღვის დონიდან 130 მ, შავი ზღვიდან 15 კმ, გულრიფშიდან 20 კმ, დრანდიდან 13 კმ.

ისტორია
1943 წლის 11 სექტემბრამდე ეწოდებოდა ანასტასიევკა. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა, მეცხოველეობა, მეჩაიეობა.
გეორგიევსკოე

გეორგიევსკოე — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (ამტყელის თემი), მდინარე ჯამპალის (ამტყელის შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 600 მ, გულრიფშიდან 44 კმ.

ისტორია
ამ ადგილას არსებობდა სოფელი გორგეული, რომელიც საუკუნის 30-იან წლებიდან ფიქსირდება წყაროებში (პ. ზუბოვი). 1867 წელს აფხაზთა მუჰაჯირობის შემდეგ სოფელს გეორგიევსკოე უწოდეს და რუსეთიდან გადმოსული მოსახლეობის დასასახლებლად გამოყვეს. ამავე წელს ის უკვე სოფელ ჯამპალის ნაწილი იყო. 1869 წლის თებერვალ-მაისში აქ ოსმალეთიდან გადმოსახლებული ბერძენი კოლონისტები ჩაასახლეს. 1930-1939 წლებში შედიოდა წებელდის სასოფლო საბჭოში. 1939 წლიდან იყო ამტყელის სასოფლო საბჭოში (ცენტრი — სოფ. ზახაროვკა, აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის წარდგინებით, სასოფლო საბჭოს ეწოდებოდა არა ამტყელის, არამედ ზახაროვკის სოფსაბჭო, თუმცა საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა დაამტკიცა ამტყელის სახელწოდებით). 1949 წლის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით შედიოდა ხევის სასოფლო საბჭოში (ზახაროვკას ეწოდა ხევი). 1961 წლისაში და შემდგომ — ისევ ამტყელის სასოფლო საბჭოს შემადგენლობაში.
გვანდრა (აჟარის მუნიციპალიტეტი)

გვანდრა — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის აჟარის მუნიციპალიტეტში (ომარიშარა-გვანდრის თემი). მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე გვანდრის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 800 მეტრზე, გულრიფშიდან დაშორებულია 97 კილომეტრით, მარცხენა გენწვიშიდან 6 კილომეტრით. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა გულრიფშის რაიონში, განვითარებული იყო მემინდვრეობა და მეცხოველეობა. აფხაზეთის ომის შემდეგ დარჩა საქართველოს კონტროლქვეშ. 2006 წლიდან შედის აჟარის მუნიციპალიტეტში.

დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 97 ადამიანი.
Blu-ray

} — ლურჯი სხივი და — დისკი; წარწერა ნაცვლად — განზრახ შეცვლილია) — ციფრული მონაცემების შენახვის ოპტიკური დისკის ფორმატი. ძირითადად, მასზე ვრცელდება უკანასკნელ წლებში გამოსული კინოფილმები, თუმცა ასევე ხდება უფრო ძველი ფილმების რესტავრაცია და ამ ფორმატში გამოცემა. - ტექნოლოგია იძლევა დისკის თითო შრეზე 25 გიგაბაიტის ოდენობის ინფორმაციის მოთავსების საშუალებას, რითაც ხდება დისკებზე ვიდეოჩანაწერის გამოსახულების მაქსიმალურად შესაძლებელი ხარისხით მოთავსება. მაყურებელს ეს აძლევს საშუალებას, შეხედოს არა მხოლოდ ეკრანზე მოძრავ ობიექტებს, არამედ მათი უმცირესი დეტალებიც გაარჩიოს, როგორიც არის ადამიანის სახის ნაოჭები ან თვალის სტრუქტურა.

ფორმატის პროტოტიპები პირველად წარმოდგენილი იქნა 2000 წლის ოქტომბერში, პირველი კომერციული დისკი კი გამოვიდა 2003 წლის აპრილში. მისმა პოპულარობამ გაუსწრო მანამდე არსებულ ფორმატს, რის გამოც ამჟამად -ს გამოცემის აუცილებლობა არ არსებობს და ეს ფორმატი გაუქმებულია. ამჟამად მიმდინარეობს მუშაობა ფორმატზე - 3, რომელიც მაყურებელს საშუალებას მისცემს, 3 ფილმები იხილოს უმაღლესი ხარისხით და სამგანზომილებიან ფორმატში.
კინემატოგრაფიული ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემია

კინემატოგრაფიული ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემია (ინგლ. აბრევიატურა: ) — მაღალი დონის დაჯილდოების ამერიკული ორგანიზაცია, რომელიც დაარსდა 1927 წლის 11 მაისს, ლუი მაიერის მიერ. აკადემია, მსოფლიოს მასშტაბით, ცნობილია მისი კინოაკადემიის დაჯილდოებით („ოსკარი“). აკადემია ასევე აწესებს ყოველწლიურ აკადემიის სტუდენტთა ჯილდოს.

აკადემია შედგება 6,687-ზე მეტი პროფესიონალი წევრისგან, რომელთა უმეტესობა აშშ-ში მოღვაწეობს, ხოლო დანარჩენი მცირე ნაწილი მთელ მსოფლიოში არიან განაწილებული.

აკადემიის ამჟამინდელი პრეზიდენტია შერილ ბუნ აიზეკსი.
ნევადო-სახამა

ნევადო-სახამა — ჩამქრალი სტრატოვულკანი სამხრეთ-დასავლეთ ბოლივიაში, ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალი. მდებარეობს ორუროს დეპარტამენტში, სახამის პროვინციაში, სახამის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე, ჩილეს საზღვრიდან 16–24 კმ-ში, ზღვის დონიდან 6542 მეტრზე. მწვერვალი განმარტოებულ კონუსს წარმოადგენს, მაგრამ ამავე დროს გეოლოგიური კომპლექსის ნაწილია, რომელიც მოიცავს ლავის გუმბათებს, ანდეზიტს, რიოდაციტს. ვულკანის ბოლო ამოფრქვევის თარიღი უცნობია, მაგრამ ის მრავალჯერ ამოფრქვეულა ჰოლოცენის პერიოდში.

ნევადო-სახამა მთამსვლელებმა პირველად 1939 წლის აგვისტოში დალაშქრეს.
რამპის ჩირაღდნები (ფილმი)

რამპის ჩირაღდნები — 1952 წლის დრამა-კომედიური ფილმი, რომლის სცენარისტი, რეჟისორი, პროდიუსერი, კომპოზიტორი და მთავარი როლის შემსრულებელი ჩარლი ჩაპლინია. ფილმში ასევე თამაშობენ კლერ ბლუმი, ნაიჯელ ბრიუსი და სხვა.

1972 წელს, ფილმის გამოსვლიდან 20 წლის შემდეგ, ჩაპლინი და მისი თანამშრომლები, რეიმონდ რაში და ლერი რასელი, დაგვიანებულად დაჯილდოვდნენ ოსკარის 44-ე ცერემონიალზე, ნომინაციაში „საუკეთესო დრამატული მუსიკა“.
მამორე

მამორე — დიდი მდინარე ბოლივიასა და ბრაზილიაში. წარმოიქმნება ორი მდინარის - ჩიმორესა და ჩაპარეს შერწყმის შედგეად, რომლებიც სათავეს იღებენ კოჩაბამბის დეპარტამენტში, ქალაქ კოჩაბამბის სიახლოვეს. უერთდება ამაზონის ერთ-ერთ მსხვილ შენაკადს, მდინარე ბენის. მამორეს მნიშვნელოვანი შენაკადებია ჩაპარე, სეკურე, აპერე, იჩილო, გაპორე.

მდინარის სიგრძე 1 900 კმ-ია, აუზის ფართობი კი 241 660 კმ²
ჩემი ავტობიოგრაფია (ჩაპლინი)

ჩემი ავტობიოგრაფია — ჩარლზ ჩაპლინის მიერ დაწერილი ავტობიოგრაფიული ჟანრის წიგნი. იგი პირველად გამოიცა & -ის მიერ 1964 წელს. წიგნთან "ჩარპლინი: მისი ცხოვრება და ხელოვნება" ერთად, იგი არის 1992 წლის ბიოგრაფიული ფილმის, ჩაპლინის მთავარი წყარო. ჩაპლინმა წიგნი მიუძღვნა თავის მეუღლეს, უნა ო'ნილს.

წიგნი თარგმნილია ქართულ ენაზე ვახტანგ ჭელიძის მიერ.
მაყურებლის ტალღა

ტალღა(ზოგჯერ მექსიკური ტალღა) არის ხალხისგან შექმნილი ტალღა უმეტესად სტადიონზე, როდესაც მაყურებელი კონკრეტულ დროს დგება ცოტა ხნით და ხელს წევს ზევით. იდეალური ტალღის გასაკეთებლად საჭიროა თითოეული რიგის(ანუ სტადიონის მართობული ხაზის) ადამიანი აკეთებდეს ერთსა და იმავე მოძრაობას სინქრონულად მისი რიგის სხვა მაყურებლების მიმართებაში და ასევე დააყოვნოს მის მარცხენა(საათის ისრის საწინააღმდეგო ტალღა) ან მარჯვენა(საათის ისრის მიმართულების ტალღა) რიგის მოძრაობის დაწყებიდან.

ზოგჯერ მჯდომარე მაყურებელი(რომლის რიგი ჯერ არ მოსულა) ხელებს წინ წევს და ხელების კანკალისებურ მოძრაობას აკეთებს.
შედეგი ამ ყველაფრისა ძალიან ჰგავს ტალღას რის გამოისობითაც შეერქვა მას ტალღა. სტადიონებზე, რომლებზეც რიგები არ წყდება შესაძლებელია ტალღა გაგრძელდეს, ხოლო იმ სტადიონებზე სადაც წყდება რიგები შესაძლებელია ტალღის მიმართულების შეცვლა მოხდეს პიკის მიღწევის მერე.