iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ხუანა აკოსტა

ხუანა აკოსტა რესტრეპო (, დ. 28 ნოემბერი, 1976, კალი, კოლუმბია) — კოლუმბიური წარმოშობის ესპანელი მსახიობი.

ბიოგრაფია
ხუანა აკოსტა დაიბადა 1976 წელს და გაიზარდა კოლუმბიის ქალაქ კალიში. იგი სწავლობდა ფრანგულ ლიცეუმში „პოლ ვალერი“ , შემდეგ კი — ბოგოტაში, ანდების უნივერსიტეტის სახვითი ხელოვნების სკოლაში. პარალელურად, აკოსტამ დაიწყო მონაწილეობა პოპულარულ კოლუმბიურ სერიალებში, ხოლო 1998 წელს სერხიო კაბრერას ფილმში „გადატრიალება სტადიონზე“ მცირე როლი შეასრულა. დაახლოებით იმავე პერიოდში ხუანამ ერთი წელი აშშ-ში გაატარა, რათა ესწავლა ინგლისური ენა და გაცნობოდა ამერიკულ კულტურას.

2000 წელს ხუანა აკოსტა საცხოვრებლად გადავიდა მადრიდში. რათა დაესრულებინა სამსახიობო განათლება, იგი შევიდა ხუან კარლოს კორაცას თეატრალურ სახელოსნოში და ის 2003 წელს დაამთავრა. ხუანამ გააგრძელა კინოკარიერა, მონაწილეობდა ესპანურ ფილმებსა და სერიალებში, მათ შორის ისეთ პოპულარულ პროექტებში, როგორიცაა „ცენტრალური საავადმყოფო“ და „რომის ესპანეთი:ლეგენდა“, რომლებმაც დიდი აუდიტორია მოიზიდეს. 2016 წელს მან ერთ-ერთ მთავარ როლს შეასხა ხორცი დრამაში „7 წელი“ — -ის მიერ ესპანეთისთვის წარმოებულ პირველ ფილმში.

მომდევნო წელს ხუანა მონაწილეობდა კომედიაში „იდეალური უცნობები“, რომელიც წარმოადგენს პაოლო ჯენოვეზეს ამავე სახელწოდების ფილმის რიმეიკს. ესპანეთში ფილმს კინოთეატრებში 3 მილიონზე მეტი მაყურებელი ჰყავდა, რის შედეგადაც იგი ქვეყნის კინოგაქირავებაში ყველაზე შემოსავლიანი ესპანური ფილმების ათეულში შევიდა. აკოსტამ მიიღო ეროვნული პრემია „ “ ნომინაციაში საუკეთესო მსახიობი.

2021 წელს ხუანა ნომინირებული იყო „გოიას“ პრემიის საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლის შემსრულებელი მსახიობი ქალის კატეგორიაში, კომედიური ფილმისთვის „შეუთავსებლობა“, თუმცა ჯილდო ნატალი პოსემ მიიღო.

ოჯახი და პირადი ცხოვრება
ხუანა აკოსტას მშობლები, ალვარო აკოსტა და მარტა ლუსია რესტრეპო, მაშინ დაშორდნენ, როდესაც ის ექვსი წელი იყო. მოგვიანებით, როდესაც ხუანა თექვსმეტის გახდა, მამამისი მოკლეს.

ხუანას ჰყავს ღვიძლი და, ვალენტინა (დაიბადა 1982 წელს), და ოთხი უფროსი და-ძმა — მამის პირველი ქორწინებიდან. დედამისი და უმცროსი და ხუანასთან ერთად დაახლოებით იმავე პერიოდში გადავიდნენ მადრიდში, თუმცა მარტა ლუსია ესპანეთში დარჩა, ხოლო ვალენტინა რამდენიმე წლის შემდეგ კოლუმბიაში დაბრუნდა და სამსახიობო კარიერა განაგრძო, ძირითადად ტელესერიალებში მონაწილეობით.

2003 წელს ხუანამ გაიცნო არგენტინელი თეატრისა და კინოს მსახიობის, ექტორ ალტერიოს ვაჟი, ერნესტო ალტერიო. მათი ურთიერთობა 15 წელს გაგრძელდა, თუმცა ისინი ოფიციალურად არასოდეს დაქორწინებულან. და ფრანგ ფინანსისტ შარლ ალაზესთან.

ხუანა აკოსტა გადაღებულია სხვადასხვა ჟანრის ფილმებში, მათ შორის:

„გადატრიალება სტადიონზე“ (1998)
„35 კალიბრი“ (2000)
„დაარტყი ძლიერად“ (2005)
„კეთილი იყოს შენი მობრძანება სახლში“ (2006)
„განმათავისუფლებელი“ (2013)
„სილამაზის სამეფო“ (2014)
„უჰაერო დრო“ (2015)
„ანა“ (2015)
„7 წელი“ (2016)
„იდეალური უცნობები“ (2017)
„უხერხულობა“ (2020)
„სასტიკი მგელი“ (2023)

მას აქტიურად იღებენ სხვადასხვა ტელესერიალებში:

„პოლიციელები შუა ქუჩაში“ (2021-2022)
„ხავიერი მარტო აღარ არის“ (2022)
„ცენტრალური საავადმყოფო“ (2008-2009)
„კარლოსი“ (2010)
„რომაული ესპანეთი, ლეგენდა“ (2011-2012)
„ოჯახი“ (2013)
„ოჯახი“ (2013)
„ოთხი სეზონი ჰავანაში“ (2016)
„გიგანტები“ (2018-2019)
„მაშინ და ახლა“ (2021)
ლედი სიუზან ჰარიეტ გრანტ-სატი

ლედი სიუზან ჰარიეტ გრანტ-სატი (დაბადებით ინეს კერი; დ. 13 ნოემბერი, 1837 – გ. 16 ოქტომბერი, 1909) - შოტლანდიელი არისტოკრატი, ფილანთროპი და სამრევლო საბჭოს წევრი.
ბიოგრაფია
გრანტ-სატი დაიბადა 1837 წლის 13 ნოემბერს ფლორს კასლში, კელსოში, ჯეიმს ინეს-კერის, როქსბურგის მე-6 ჰერცოგისა და სუზანა ინეს-კერის, როქსბურგის ჰერცოგინიას ოჯახში. 1857 წლის 6 აგვისტოს, 19 წლის ასაკში, იგი დაქორწინდა ჯეიმს გრანტ-სატიზე, სერ ჯორჯ გრანტ-სატის, ბალგონისა და პრესტონგრეინჯის მე-5 ბარონეტის ვაჟსა და მემკვიდრეზე. წყვილმა თავდაპირველად მეინსის სასახლეში დაიწყო ცხოვრება, ჩირნსაიდში, ბერვიკშირი. მათ ჰყავდათ სამი ქალიშვილი და ორი ვაჟი.

მისი სიმამრისა და მეუღლის სწრაფი თანმიმდევრობით გარდაცვალების შემდეგ 1878 წელს, მისი რვა წლის ვაჟი ჯორჯი გახდა მე-7 ბარონეტი. ამას მოჰყვა გაჭიანურებული სამართლებრივი გართულებები, საბოლოოდ მემკვიდრეობის საკითხი გადაწყდა სასამართლო სესიაზე 1881 წელს. ლედი სიუზანი და მისი ორი შვილი დასახლდნენ პრესტონგრეინჯის სახლში პრესტონპანსში 1881-დან 1891 წლამდე პერიოდში.
იგი ძალიან სწრაფად ჩაერთო ქალაქის საქმეებში, შეუერთდა ადგილობრივ ეკლესიას, რომელიც ახლა ცნობილია როგორც პრესტონგრეინჯის სამრევლო ეკლესია, და აქტიურად მონაწილეობდა მზარდი სამთო ქალაქისთვის ახალი საქალაქო დარბაზის მშენებლობის შესახებ დისკუსიებსა და თანხების მოზიდვაში. მას დიდი წვლილი მიუძღვის პრესტონპანსის მუშათა კლასის მამაკაცებისთვის ახალი ყავის სახლისა და გასართობი ცენტრის დაარსებაში, რომელიც გაიხსნა 1887 წლის ივლისში. ხოლო სამეფო კოლექციის ფონდი ფლობს მისი და მისი ქალიშვილის ვიქტორიას ხელით გაფერადებულ ფოტოსურათს, რომელიც დედოფალ ვიქტორიას ნათლული იყო. ვინაიდან ეს მოხდა 1918 წლის ხალხის წარმომადგენლობის აქტამდე 23 წლით ადრე, ყველა ამომრჩეველი იქნებოდა მამაკაცი. იგი დარჩა სამრევლო საბჭოს წევრად სიცოცხლის ბოლომდე.

გარდაცვალება
გარდაიცვალა პრესტონგრეინჯის სახლში 1909 წლის 16 ოქტომბერს მოკლე ავადმყოფობის შემდეგ, 71 წლის ასაკში. მისი დაკრძალვა გაიმართა პრესტონპანსის სამრევლო ეკლესიაში 1909 წლის 21 ოქტომბერს. პრესტონპანსის ყველა მაღაზია და ბიზნესი დაიხურა შუადღიდან პატივისცემის ნიშნად, ქალაქის მაცხოვრებლები ქუჩებში გამოვიდნენ მისი სამგლოვიარო კორტეჟის გავლისას. შემდეგ მისი ცხედარი გადაასვენეს სპეციალური სარკინიგზო მომსახურებით დანბარში, სადაც დაკრძალეს. 2011 წელს პრესტონპანსის სამრევლო ეკლესიაში გაიხსნა მემორიალური დაფა მის ხსოვნას.
კალიასის ზავი

კალიასის ზავი — სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო დაახლოებით ძვ. წ. 449 წელს დელოსის კავშირსა (ათენის მეთაურობით) და აქემენიანთა იმპერიას შორის, დაასრულა ბერძენ-სპარსელთა ომები.

საზავო მოლაპარაკებები აწარმოა კალიასმა, ათენელმა პოლიტიკოსმა. სპარსეთი მუდმივად კარგავდა ტერიტორიებს ბერძნების სასარგებლოდ ქსერქსე -ის შემოჭრის დასრულების შემდეგ. ხელშეკრულების გაფორმების ზუსტი თარიღი სადავოა, მაგრამ ჩვეულებრივ მას მიიჩნევენ ევრიმედონის ბრძოლის (ძვ. წ. 469 ან 466) ან კვიპროსის სალამინის ბრძოლის (ძვ. წ. 450) შემდეგ.

კალიასის ზავმა ავტონომია მიანიჭა მცირე აზიის იონიურ ქალაქ-სახელმწიფოებს, სპარსელებს ჩამოართვა ეგოისის ზღვისპირა ტერიტორიები და აუკრძალა მათ საზღვაო ხომალდებს ეგეოსის ზღვაში შესვლა. აგრეთვე ათენი დათანხმდა არ ჩარეულიყო სპარსეთის მცირე აზიური, კვიპროსის, ლიბიის და ეგვიპტის სამფლობელოების საქმეებში.

ეჭვები არსებობის შესახებ
კალიასის ზავის შესახებ ცნობები დაცულია ძვ. წ. საუკუნეში მოღვაწე ისეთი ცნობილი ორატორების ტექსტებში, როგორიცაა ისოკრატე და დემოსთენე, ასევე დიოდორე. ძველი ბერძენი ისტორიკოსი თეოპომპე თვლიდა, რომ ხელშეკრულების წარწერა ყალბი იყო, რადგან მასში გამოყენებული წარწერები არ გამოიყენებოდა ნახევარი საუკუნის განმავლობაში მას შემდეგ, რაც თითქოს ზავი იქნა გაფორმებული.

შესაძლებელია, რომ ხელშეკრულება ოფიციალურად არასოდეს არსებობდა და მაინც თუ ის გაფორმდა, მისი მნიშვნელობა სადავოა. თუკიდიდე მას არ ახსენებს, მაგრამ ჰეროდოტე ასახელებს რიგ ცნობებს, რაც შეიძლება გონივრულად ჩაითვალოს მისი არსებობის დასადასტურებლად, ისევე როგორც პლუტარქე, რომელიც ფიქრობდა, რომ ის ან ხელმოწერილ იქნა ევრიმედონის ბრძოლის შემდეგ (ძვ. წ. 466), ან საერთოდ არ არსებულა.

შედეგები
ნებისმიერ შემთხვევაში, როგორც ჩანს, ძვ. წ. 450/449 წლის შემდეგ მიღწეულ იქნა რაღაც შეთანხმება, რომელმაც დაასრულა მტრული დამოკიდებულება სპარსეთთან, რაც ათენს საშუალებას აძლევდა გამკლავებოდა ახალ საფრთხეებს სხვა ბერძნული ქალაქ-სახელმწიფოებისგან, როგორიცაა კორინთო და თებე, ასევე ევბეა, რომელიც მალევე აჯანყდა დელოსის კავშირის წინააღმდეგ. კონფლიქტები შესაძლოა წარმოიშვა მაშინ, როდესაც ათენის მოკავშირეებმა ეჭვი შეიტანეს დელოსის კავშირის არსებობის აუცილებლობაში. რადგან ელინებმა სპარტის მეთაურობით დაამარცხეს ქსერქსე, როგორც ჩანს სპარსეთი აღარ წარმოადგენდა საფრთხეს, ხოლო ამგვარი კავშირი
(დელოსის კავშირი) კი აუცილებლობას. ვინაიდან ათენი მოითხოვდა სულ უფრო მეტ ხარკს და ახორციელებდა უფრო მეტ პოლიტიკურ და ეკონომიკურ კონტროლს თავის მოკავშირეებზე, კავშირი უფრო და უფრო ემსგავსებოდა ნამდვილ იმპერიას, რის გამოც ათენის ბევრი მოკავშირე აჯანყდა. მიუხედავად იმისა, რომ კალიასი ასევე პასუხისმგებელი იყო ოცდაათწლიან მშვიდობაზე სპარტასთან ძვ. წ. 446-445 წლებში, მზარდმა ათენურმა საფრთხემ ელინური სამყარო საბოლოოდ პელოპონესის ომამდე მიიყვანა.

ბერძნებსა და სპარსელებს შორის საბრძოლო მოქმედებები ძვ. წ. 450 წელს შეწყდა, თუმცა სპარსეთი კვლავ აგრძელებდა ჩარევას ბერძენთა საქმეებში და მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა პელოპონესის ომში სპარტის გამარჯვების უზრუნველყოფაში.

ხელშეკრულების არსებობა ისტორიკოსებსა და მეცნიერებს შორის დღემდე საკამათო თემად რჩება.
სესილია ბოუზ-ლაიონი

სესილია ბოუზ-ლაიონი (დ. 11 სექტემბერი, 1862 – გ. 23 ივნისი, 1938) დედოფალ ელისაბედის დედა და დედოფალ ელისაბედ -ის ბებია დედის მხრიდან და ნათლია.

ბიოგრაფია
სესილია ნინა კავენდიშ-ბენტინკი დაიბადა ლონდონში, ბელგრავიაში, ვესტმინსტერში, იტონ პლეისის 50 ნომერში, როგორც რევერენდ ჩარლზ კავენდიშ-ბენტინკისა (ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის უილიამ კავენდიშ-ბენტინკის, პორტლენდის მე-3 ჰერცოგის შვილიშვილი) და მისი მეუღლის, ლუიზას უფროსი ქალიშვილი (გვარად ბერნაბი).

1881 წლის 16 ივლისს მან იქორწინა კლოდ ბოუზ-ლაიონზე, ლორდ გლამისზე, წმინდა პეტრეს ეკლესიაში, პიტერშემში, სურეიში. მათ ჰყავდათ ათი შვილი. კლოდმა 1904 წელს მემკვიდრეობით მიიღო მამის ტიტული - სტრეთმორისა და კინგჰორნის გრაფი, რის შემდეგაც სესილია გახდა სტრეთმორისა და კინგჰორნის გრაფინია.
სტრეთმორის მამულები მოიცავდა ორ დიდებულ სახლსა და მათ შემოგარენს: გლამისის ციხე-დარბაზსა და სენტ პოლს უოლდენ ბერის. სესილია იყო კომუნიკაბელური და დახვეწილი მასპინძელი, რომელიც შესანიშნავად უკრავდა პიანინოზე. იგი იყო პასუხისმგებელი გლამისში იტალიური ბაღის დიზაინზე. იგი იყო ღრმად მორწმუნე, გატაცებული მებაღე და მქარგავი, და უპირატესობას ანიჭებდა წყნარ ოჯახურ ცხოვრებას. 1921 წლის ოქტომბერში მას ჩაუტარდა ჰისტერექტომია, და 1922 წლის მაისისთვის დაიწყო გამოჯანმრთელება. 1923 წლის იანვარში მან იზეიმა თავისი უმცროსი ქალიშვილის, ელისაბედის, ნიშნობა მეფის ვაჟთან, პრინც ალბერტთან, იორკის ჰერცოგთან, შემდგომში ჯორჯ -სთან. როდესაც ჟურნალისტებმა ედუარდ -ის ტახტიდან გადადგომის კრიზისის დროს ფოტო სთხოვეს, მან დაახლოებით თქვა შემდეგი სიტყვები: "არ უნდა ფლანგოთ ფოტო ჩემზე." იგი გარდაიცვალა 8 კვირის შემდეგ ლონდონში, კამბერლენდ მენშენსის 38 ნომერში, ბრაიანსტონ სკვერთან ახლოს, 75 წლის ასაკში. ლედი სტრეთმორმა მისი ათი შვილიდან ოთხ შვილზე დიდხანს იცოცხლა. ლედი სტრეთმორი დაკრძალეს 1938 წლის 27 ივნისს გლამისის ციხე-დარბაზში.
ჯეინ ადამსი (მწერალი)

ჯეინ ადამსი (; დ. 1960, ლესტერი) — ბრიტანელი მწერალი ქალი, ფსიქოლოგიური თრილერების ავტორი, გამოქვეყნებული აქვს ოცდაათზე მეტი რომანი.

მისი პირველი წიგნი, „გრინვეი“, 1995 წელს ჯონ კრიზის პრემიაზე იყო ნომინირებული და მიიღო ავტორთა კლუბის საუკეთესო პირველი რომანის ჯილდო.
ჯეინ ადამსს აქვს სოციოლოგიის ხარისხი, ერთ დროს იყო ფოლკ-როკ ჯგუფის სოლისტი და დაქორწინებულია, ჰყავს ორი შვილი. ის ცხოვრობს ლესტერში.[2] ჯეინ ადამსი ასწავლის დე მონფორის უნივერსიტეტში. ის არის სამეფო ლიტერატურული ფონდის წევრი.

რჩეული ნაშრომები
რომანები

ჩიტი (1997)
საშიში საცნობად (2004)
გამოსამშვიდობებელი კოცნა (2005)

დეტექტივ მაიკ კროფტის სერია

გრინვეი (1995)
ისროლე პირველი ქვა (1996)
გაუფერულდი ნაცრისფრად (1998)
საბოლოო კადრი (1999)

სერჟანტ რეი ფლაუერის სერია

ანგელოზის კარიბჭე (2000)
როგორც დაცემული ანგელოზები (2001)
ანგელოზის თვალები (2002)

ნაომი ბლეიკის სერია

პატარა მიცვალებულის გლოვა (2002)
სიბნელის შეხება (2003)
სიცხის ტალღა (2005)
უცხოს მოკვლა (2006)
ტყუილების მემკვიდრეობა (2007)
სისხლის კავშირები (2010)
ღამის ხედვა (2011)
საიდუმლოებები (2013)
გრეგორის თამაში (2014)
მენავისთვის გადახდა (2014)
მკვლელის გონება (2016)
სიყალბე და ტყუილები (2018)

რინა მარტინის სერია

მკვლელობის მიზეზი (2007)
მყიფე სიცოცხლე (2008)
ერთის ძალა (2009)
გადაწყვეტილებები (2010)
ზამთრის მკვდრები (2011)
სიკვდილის მიზეზი (2012)
დავიწყებული ხმები (2015)
ზინაიდა კონოპლიანიკოვა

ზინაიდა ვასილის ასული კონოპლიანიკოვა (, დ. 14 ნოემბერი, 1878, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 29 აგვისტო, 1906, შლისელბურგის ციხე) — სოფლის სკოლის მასწავლებელი, რუსეთის რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე, ესერების პარტიის წევრი. 1905 წლის შემდეგ ტერორისტი და გენერალ-მაიორ გიორგი მინის მკვლელი.

ბიოგრაფია და რევოლუციური საქმიანობა
ზინაიდა კონოპლიანიკოვა დაიბადა 1878 წლის 14 ნოემბერს, სანქტ-პეტერბურგში. დაამთავრა მასწავლებელთა მომზადების სემინარია და მასწავლებლად მუშაობდა პეტერგოფთან ახლოს, გოსტილიცის სოფლის სკოლაში.

1902 წელს ზინაიდა კონოპლიანიკოვა ჟანდარმერიის ზედამხედველობის ქვეშ აიყვანეს. მის სესახებ დაიწერე, რომ: „...კონოპლიანიკოვას აქვს ბევრი წიგნი, რომელშიც წერია, რომ ღმერთი არ არსებობს, ამიტომ არც მიწიერი მეფე შეიძლება იყოს, გარდა დაბეჭდილი წიგნებისა, კონოპლიანიკოვას ასევე აქვს ხელნაწერი ნაშრომები მსგავსი ტიპის“. 1903 წელს „რევოლუციური პროპაგანდისთვის გლეხებში“ იგი დააკავეს და მოათავსეს პეტროპავლოვსკის ციხის ტრუბეცკოის ბასტიონში. 1904 წლის აპრილში იგი გაათავისუფლეს. 1905 წელს იგი კვლავ დააკავეს, მაგრამ ერთი თვის შემდეგ გაათავისუფლეს.

1906 წლიდან ზინაიდა ჩრდილოეთის რაიონის „მფრინავი საბრძოლო რაზმის“ წევრი გახდა. დაცვამ მოახერხა კონოპლანიკოვას მიერ დახეული წერილის ნაგლეჯის წართმევა, რომელშიც ეწერა, რომ იგი გადასვლას აპირებდა დედაქალაქში, რათა „საბოლოოდ შეეგუოს თავისი ცხოვრების მთავარ იდეას“.

1906 წლის 13 აგვისტოს, დილის 8 საათსა და 7 წუთზე, სადგურ „ნოვი პეტერგოფზე“, ის მიუხლოვდა ეტლს, რომელშიც სემიონოვსკის პოლკის რეპრესიული ექსპედიციების ერთ-ერთი ორგანიზატორი, გენერალ-მაიორი გიორგი მინი იჯდა თავის ოჯახთან ერთად — მეუღლესთან და ქალიშვილთან. მან ბრაუნინგის რევოლვერიდან გენერალს ზურგიდან ოთხი ტყვია დაახალა, რის შედეგადაც იგი ადგილზე დაიღუპა. თავდამსხმელი მაშინვე დააკავეს.

1906 წლის 26 აგვისტოს პეტროპავლოვსკის ციხის ტრუბეცკოის ბასტიონში სამხედრო-საოლქო სასამართლო სხდომა გაიმართა ზინაიდა კონოპლიანიკოვას საქმეზე. ითვლება, რომ სასამართლოზე გაკეთებულ განცხადებაში კონოპლიანიკოვამ პირველად გამოიყენა ტერმინი „წითელი ტერორი“:

დღის 2 საათზე ზინაიდა კონოპლიანიკოვას განაჩენი გამოცხადდა: ჩამოხრჩობა. 28 აგვისტოს დიდმა მთავარმა ნიკოლაი ნიკოლაევიჩმა განაჩენი დაამტკიცა, ხოლო 28-29 აგვისტოს ღამეს კონოპლიანიკოვა სპეციალური კატერით შლისელბურგის ციხეში ჩაიყვანეს და დილის 9 საათსა და 26 წუთზე ჩამოახრჩვეს. ის გახდა პირველი ქალი, რომელსაც რუსეთში საუკუნეში მიესაჯა ჩამოხრჩობა.

სიკვდილის დასჯის თვითმხილველმა მოყვა, რომ: „ბოლო წუთამდე ის სრულად აკონტროლებდა თავს, თავის უკანასკნელ ნებას არ გამოთქვამდა, მღვდლის კურთხევაზე უარი განაცხადა. განაჩენის მოსმენის შემდეგ მან ჩაიხია თეთრი სახამებლიანი საყელო და კისერი გაშიშვლა, ხელები დაიბა. ჯალათმა სწრაფად გაართვა თავი.“ მოწმეს შთაბეჭდილება დარჩა, რომ ის სიკვდილისკენ ისე მიდიოდა, როგორც დღესასწაულზე მიდიან. ალექსანდრე გერასიმოვი კი წერდა, რომ მისი უკანასკნელი სიტყვები იყო: „თანამებრძოლო, დაუჯერე, ამოვა ის, მომხიბვლელი ბედნიერების ვარსკვლავი.“ თუმცა სიკვდილით დასჯის დროს მყოფთა მოგონებები ამ ლეგენდას არ ადასტურებს.

ხსოვნა
ქალაქ ტვერში ქუჩა ზინაიდა კონოპლიანიკოვას სახელს ატარებს.
შლისელბურგის ციხეში, სიკვდილით დასჯის ადგილას, გრანიტის მემორიალური დაფა დგას.
კონოპლიანიკოვას სახელი ერქვა ქუჩას სოფელ ლუიზინოში.
ჩალის ქუდების აჯანყება

ჩალის ქუდების აჯანყება — არეულობების სერია ნიუ-იორკში, რომელიც 1922 წლის სექტემბერში დაიწყო. არეულობა ახალგაზრდების მიერ ჩალის ქუდების ტარების სეზონური, დაუწერელი წესების უგულებელყოფამ გამოიწვია, რაც სერიოზული საზოგადოებრივი მღელვარების მიზეზი გახდა. არეულობა 8 დღის მანძილზე გაგრძელდა, რასაც შედეგად არაერთი ადამიანის დაშავება და დაპატიმრება მოჰყვა.

ისტორიული კონტექსტი
ჩალის ქუდები საუკუნეში გამოჩნდა როგორც საზაფხულო სამოსის ნაწილი. მათი ტარება ძირითადად უკავშირდებოდა სპორტულ ღონისძიებებს, მაგალითად, ნაოსნობას. თავდაპირველად, ამგვარი ქუდების ტარება მამაკაცების მხრიდან ცხელ ზაფხულშიც კი არ ითვლებოდა კარგ ტონად, განსაკუთრებით დიდ ქალაქებში. უფრო მეტიც, მამაკაცი შეიძლებოდა გამხდარიყო დაცინვისა და თავდასხმის ობიექტი, თუ ის ქუჩაში ჩალის ქუდით გამოჩნდებოდა. საუკუნის დასაწყისში ჩალის ჩასაცმლის ტარება მისაღები გახდა ჩრდილოეთ ამერიკის არა ერთ ქალაქში (მათ შორის ბიზნესმენებისთვისაც), თუმცა, მაინც არსებოდა ერთი დაუწერელი წესი: ჩალის ქუდის ტარება იკრძალებოდა 15 სექტემბრის შემდეგ (ცნობილი, როგორც „თექის ქუდების დღე“).
ეს თარიღი თვითნებურად დაწესდა. თავდაპირველად, ჩალის ქუდების ტარების ნებადართულ ბოლო დღედ პირველი სექტემბერი მიიჩნეოდა,მოგვიანებით კი სექტემბრის შუა რიცხვებამდე გადაიწია. სოციალურად მისაღებ საქციელად იქცა ბირჟის მაკლერების მიერ ერთმანეთის ქუდების განადგურება, იმ ფაქტის გამო, რომ ისინი "თანამშრომლები" იყვნენ, მაგრამ ეს არ იყო მისაღები სრულიად უცხო ადამიანებისთვის. თუ რომელიმე მამაკაცი ჩალის ქუდს ატარებდა, ის, მინიმუმ, დაცინვის ობიექტი ხდებოდა. გაჩნდა ახალგაზრდათა დაჯგუფებები,რომლებიც ჩალის ქუდის მატარებელ მამაკაცებს თავიდან ქუდებს ხდიდნენ და ფეხს აბიჯებდნენ. ხალხში ქუდების წართმევისა და მათზე ფეხის დაბიჯების ტრადიცია იმდენად დამკვიდრდა, რომ ადგილობრივი გაზეთებშიც კი ხშირად იბეჭდებოდა გაფრთხილებები 15 სექტემბრის მოახლოების შესახებ, რომლებიც მამაკაცებს თექის ან აბრეშუმის ქუდებზე გადასვლისკენ მოუწოდებდნენ.

აჯანყება
აჯანყება 1922 წლის 13 სექტემბერს დაიწყო, როდესაც ახალგაზრდათა გარკვეულმა ჯგუფმა „ქუდების მოხდისა და განადგურების ტრადიციის“ სისრულეში მოყვანა გადაწყვიტა, რაც მალბერი ბენდ რაიონში, ფაბრიკაში დასაქმებული მუშებისთვის ქუდების მოხდასა და ფეხქვეშ გათელვაში გამოიხატა. ეს ვითომ უწყინარი ტრადიცია მალე ხელჩართულ ჩხუბში გადაიზარდა.ჩხუბის გამო შეჩერდა მოძრაობა მანჰეტენის ხიდზე. მიუხედავად იმისა, რომ თავდაპირველი კონფლიქტის დეესკალაცია პოლიციამ მცირე დროში შეძლო, ეს დაპირისპირება მომდევნო დღეებშიც გაგრძელდა და უფრო მწვავე სახე მიიღო. თინეიჯერთა ბანდები დაძრწოდნენ ქუჩებში დიდი ჯოხებით შეიარაღებულნი, ეძებდნენ ქვეითებს, რომლებიც ჩალის ქუდებს ატარებდნენ და სცემდნენ მათ, ვინც წინააღმდეგობას უწევდა.
ებროს ზავი

ებროს ზავი — ძვ. წ. 226 წელს გაფორმებული სამშვიდობო ხელშეკრულება კართაგენსა და რომის რესპუბლიკას შორის, რომელმაც პირინეს ნახევარკუნძულზე ხელმომწერ სახელმწიფოებს შორის საზღვრად მდინარე ებრო დაადგინა.

ხელშეკრულების დარღვევა
უცნობია ზუტი თარიღი, თუმცა ძვ. წ. 226 წლის შემდეგ, რომი დაუახლოვდა ქალაქ საგუნტუმს, რომელიც მდებარეობდა მდინარე ებროს სამხრეთით. პოლიბიოსი ირწმუნება, რომ კართაგენელი სარდალი ჰანიბალი ეძებდა საბაბს ომისათვის, ხოლო რომის ალიანსი საგუნტუმთან არღვევდა ხელშეკრულების პირობებს და შესაძლებელს ხდიდა ომის გაჩაღებას. კართაგენის სენატთან ხანმოკლე კონსულტაციის შემდეგ ჰანიბალი თავს დაესხა საგუნტუმს, რასაც რვათვიანი ალყა მოჰყვა. რომის სენატმა დაუყოვნებლივ გაგზავნა ელჩობა ჰანიბალთან და კართაგენის სენატში. თავდაპირველად რომაელებმა კართაგენისგან ჰანიბალის გადაცემა მოითხოვეს რომის მოკავშირეზე თავდასხმისთვის. კართაგენელებმა უარი განაცხადეს და ომის დაწყებაში საგუნტუმი დაადანაშაულეს.

რომაელებმა ვერ შეძლეს საგუნტუმის დახმარება, სანამ ქალაქი დაეცემოდა ძვ. წ. 219 წელს. საგუნტუმის დაცემის შემდეგ რომაელები ომისთვის მოემზადნენ და მეორე ელჩობა გაგზავნეს კართაგენში. რომაელმა ელჩებმა კართაგენისგან ჰანიბალისა და საგუნტუმზე თავდასხმაში მონაწილე ყველა სხვა პასუხისმგებელი პირის გადაცემა მოითხოვეს. ტიტუს ლივიუსი აღნიშნავს, რომ კართაგენში მეორე რომაული ელჩობა გაიგზავნა ომის ოფიციალურად გამოცხადების ფორმალური მხარის შესასრულებლად. ეს ნიშნავს, რომ რომაელებმა სრულად იწინასწარმეტყველეს კართაგენთან ომის განახლება. ელჩობის შესახებ ცნობები დაცულია, როგორც ლივიუსის ისე პოლიბიოსის შრომებში.

ამის შემდეგ კართაგენის სენატმა შეაჩერა ებროს ხელშეკრულების მოქმედება და კვლავ უარი განაცხადა ჰანიბალის რომაელებისთვის გადაცემაზე. ამბობენ, რომ კართაგენელებმა ეს ხელშეკრულება შეადარეს კატულუსსა და ჰამილკარ ბარკას შორის ძვ. წ 241 წელს დადებულ ხელშეკრულებას. ამ შემთხვევაში კართაგენელები აცხადებდნენ, რომ რომაელმა ხალხმა თავად თქვა უარი ორი გენერლის მიერ დადებული ხელშეკრულების მიღებაზე, რადგან ის არ იყო რატიფიცირებული ხალხის მიერ. რომაელმა ელჩებმა არ მიიღეს ეს არგუმენტი და ძვ. წ. 218 წელს კართაგენს ომი გამოუცხადეს, რომელიც ისტორიაში მეორე პუნიკური ომის სახელით შევიდა და გრძელდებოდა ძვ. წ. 201 წლამდე.
მურყნისძირა

მურყნისძირა — მისი ქუდის დიამეტრი 3-დან 12 სანტიმეტრამდე მერყეობს და მოყვითალო-მოყავისფრო, ჩალისფერი შეფერილობა აქვს. თავდაპირველად ამობურცული ფორმისაა, თუმცა შემდეგ ფართოვდება და შუაში ოდნავ ჩაღრმავებულ იერს იძენს. მისი ზედაპირი ხორცოვანი და ხავერდოვანია, ხოლო ნესტიან ამინდში ლორწოვან-წებოვანი ხდება. ქუდის კიდეები თხელია – თავდაპირველად შეკეცილი, შემდეგ კი იშლება და უსწორმასწორო, ტალღოვანი ფორმა უყალიბდება.

ფეხი 3-დან 5 სანტიმეტრამდე სიგრძისა და 2.5 სანტიმეტრი სიგანისაა. იგი ქუდისფერი აქვს, თუმცა ძირისკენ მუქდება და მურა ლაქები უჩნდება. ცილინდრული ფორმისაა, ქუდისგან მკვეთრად გამოყოფილი არ არის და ქვემოთ ოდნავ ვიწროვდება. მისი ზედაპირი ბოჭკოვანია და მშრალი.

ჰიმენოფორი მილნაირია, ხოლო ფორები ლაბირინთისებურ სტრუქტურას ქმნის. ისინი შეზრდილია ფეხთან და ქვევით ეშვება. თავდაპირველად ყვითელი ფერისაა, თუმცა შეხებისას მომწვანო-მოლურჯო შეფერილობას იღებს, რომელიც თანდათან ხუნდება. ჰიმენიალური შრე თხელია და მისი სისქე დაახლოებით 5 მმ-ია.

სპორები მომრგვალო-ელიფსური ფორმისაა, გლუვი ზედაპირით. მათი ზომები 4-დან 6.5 მიკრომეტრამდე სიგრძით და 3-დან 5 მიკრომეტრამდე სიგანით მერყეობს. სპორების ანაბეჭდი მოყავისფრო ფერისაა.

რბილობი საკმაოდ მკვრივია და ხორცოვანი. ქუდში ღია მოყვითალო ფერს იღებს და არანაირი სუნი არ აქვს. გადატეხვისას ოდნავ ლურჯდება, თუმცა ფეხის რბილობი შედარებით მოყავისფროა და დაზიანების შემთხვევაში ფერს არ იცვლის.

ეს სოკო იზრდება ზაფხულსა და შემოდგომაზე, უპირატესად მურყანარებში. იგი მიკორიზას ქმნის მურყანთან და საკმაოდ იშვიათი სახეობაა. მისი გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკას. მიუხედავად იმისა, რომ საკვებად ვარგისია, მისი იშვიათობის გამო შეგროვება რეკომენდებული არ არის.
ჰელენ სტივენსი

ჰელენ ჰერინგ სტივენსი (დ. 3 თებერვალი, 1918 – გ. 17 იანვარი, 1994) — ამერიკელი სპორტსმენი და ორგზის ოლიმპიური ჩემპიონი 1936 წელს.

ბიოგრაფია
სტივენსი, მეტსახელად „ფულტონის ფლეში“ დაიბადა ფულტონში, მისურის შტატში, იყო ძლიერი სპორტსმენი სპრინტში - მას მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში არ წაუგია შეჯიბრი. ასევე ასპარეზობდა ბირთვის კვრასა და ბადროს ტყორცნაში. მან ორივე კატეგორიაში ეროვნული ტიტული მოიპოვა.

18 წლის ასაკში, სტივენსმა მონაწილეობა მიიღო 1936 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში. მან დაამარცხა მოქმედი ჩემპიონი და მსოფლიო რეკორდსმენი, პოლონელი სტანისლავა ვალასევიჩი (ანუ სტელა უოლში) და გაიმარჯვა 100 მეტრზე სპრინტის ფინალში. სტივენსის დრო 11,5 წამი იყო იმჟამინდელ მსოფლიო რეკორდზე უკეთესი, მაგრამ არ აღიარეს, რადგან შეჯიბრის დროს ძლიერი ზურგის ქარი უბერავდა. შემდეგ, სტივენსი გახდა ამერიკული 4 × 100 მ ესტაფეტის გუნდის ლიდერი. ამ გუნდმა მოიგო ოლიმპიური ტიტული მას შემდეგ, რაც გერმანიის გუნდის წევრს ბატონი დაუვარდა.

ოლიმპიური ისტორიკოსი დევიდ ვალეჩინსკი საუბრობს სტივენსის შესახებ, რომელიც შეჯიბრის შემდეგ ადოლფ ჰიტლერს შეხვდა.

1993 წელს იგი შეიყვანეს ქალთა ეროვნულ დიდების დარბაზში.

ჰელენ სტივენსი გარდაიცვალა სენტ-ლუისში, 75 წლის ასაკში.

1936 წლის ოლიმპიური გენდერული დაპირისპირება
1936 წლის ოლიმპიადაზე ვარაუდობდნენ, რომ სტივენსი და სტანისლავა ვალასევიჩი, ფაქტობრივად, მამრობითი სქესის წარმომადგენლები იყვნენ. სტივენსი 100 მეტრზე სპრინტში გამარჯვების შემდეგ მისი სქესის გამო კრიტიკის საგანი გახდა. ვარშავაში გამოცემული გაზეთი წერდა: „სკანდალურია, რომ ამერიკელებმა მამაკაცის მონაწილეობა დაუშვეს ქალთა შეჯიბრში“. სხვა გაზეთებმაც მალევე გაავრცელეს ინფორმაცია სტივენსის სავარაუდო სქესის შესახებ. მოგვიანებით სტივენსი თავის ბიოგრაფს ამ საკითხზე უყვებოდა. მან უთხრა ჟურნალისტებს, რომლების ეკითხებოდნენ მას თავისი სქესის შესახებ, „რომ ფაქტები გადაემოწმებინათ ოლიმპიური კომიტეტის ექიმთან, რომელმაც შეჯიბრებამდე ყველა სპორტსმენს სქესის ტესტი გაუკეთა“.

გაზეთებმა მალევე გაავრცელეს ინფორმაცია, რომ გერმანელმა ჩინოვნიკებმა სტივენს „სქესის ტესტი“ ჩაუტარეს და კონკურსში მონაწილეობის უფლება მხოლოდ მას შემდეგ დაუდასტურეს, როცა დარწმუნდნენ, რომ ქალი იყო. იტყობინებოდა, რომ საერთაშორისო ოლიმპიურმა კომიტეტმა ჩაუტარა ფიზიკური შემოწმება სტივენსს და დაასკვნა, რომ ის ქალი იყო. ეს ცნობები უარყო საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის წევრმა ევერი ბრუნდეჯმა, ხოლო სხვა მტკიცებულებები არ გამოჩენილა. 1938 წელს პოლ გალიკომ თავის წიგნში სპორტის გამომშვიდება თქვა, რომ ამერიკელებმა ოლიმპიური თამაშების წინ სტივენსი გამოიკვლიეს. 28 აგვისტოს, ოლიმპიადის შემდეგ, ნიუ-იორკში დაბრუნებამდე, სტივენსმა თავის დღიურში დაწერა, რომ იგი ამერიკელმა ოფიციალურმა პირებმა დაათვალიერეს.