iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სალიანდაგო შენობა

სალიანდაგო შენობა, სახაზე სალიანდაგო შენობა — რკინიგზის საცხოვრებელი და სამსახურეობრივი შენობა, რომელიც ემსახურება პერსონალის (რკიმიგზის მშენებლები, სალიანდაგო სამსახურის სახაზო თანამშრომლები) დროებით ან მუდმივ განთავსებას და სალიანდაგო მეურნეობის სახაზე საჭიროებების მომსახურებას. სახაზე სალიანდაგო შენობები შედიან სალიანდაგო მეურნეობაში და განთავსებულია რკინიგზის ლიანდაგის განთვისების ზოლში ადმინისტრაციული დაყოფის ხაზის გასწვრივ.

ასეთ სახაზე სალიანდაგო შენობებს მიაკუთვნებენ: გზის ოსტატის, სალიანდაგე ბრიგადირების, სალიანდაგო ბრიგადების, ლიანდაგის შემომვლელების, სარკინიგზო გადასასვლელების მორიგეების და ხიდების ყარაულების სახლებს. სახაზე სალიანდაგო შენობების ნაწილები გახდნენ დასახლებული პუნქტების ტიპები: რკინიგზის ჯიხური, ნახევარყაზარმა, ყაზარმა, სალიანდაგო პოსტი, წყლის სატუმბი სადგური და ა.შ.
რკინიგზის ჯიხური

რკინიგზის ჯიხური — დასახლებული პუნქტის (დასახლების) ტიპი, გამოყოფილი საბჭოთა კავშირის დროს.

ასეთი დასახლებული პუნქტის დასახელებაში ხშირად ემატება რკინიგზის გადასარბენის მონაკვეთის დასახელება.

 საუკუნის ბოლოს რუსეთის იმპერიაში არსებობდნენ:
სალიანდაგო ჯიხური — ასე ერქვათ საცხოვრებელ სახლებს რკინიგზაზე, რომლებიც ემსახურებოდნენ სადგურებს შორის თანამშრომლებისა და ყარაულების განთავსებას;
მემანქანის ჯიხური — ასე ერქვა მემანქანისა და მისი თანაშემწისადმი გამოყოფილ ადგილს ორთქლმავალზე;
ლესინას ტბა

ლესინას ტბა — იტალიაში მეცხრე, ხოლო სამხრეთ ნაწილში მეორე უდიდესი ტბა. მდებარეობს აპულიის რეგიონის ჩრდილოეთ ნაწილში გარგანოს კონცხთან. დაახლოებით 22 კმ სიგრძისაა, საშუალოდ 2,4 კმ სიგანის და ფარავს 51,4 კმ² ფართობს.

ორი არხი, აკვაროტა და სკიაპარო , უკავშირებს მას ადრიატიკის ზღვას, რომელისგანაც ის გამოყოფილია ხანგრძლივი დიუნით, სახელად ბოსკო იზოლა, რომლის სიგანე ერთიდან ორ კილომეტრამდე, ხოლო სიგრძე თექვსმეტ კილომეტრამდე მერყეობს. მრავალი ნაკადული ტბას მცირე რაოდენობით სუფთა წყლით ამარაგებს.

საშუალო სიღრმე დაახლოებით 70 სმ-ია, ხოლო მაქსიმალური 2 მეტრზე ნაკლები. ტბაში გავრცელებულია გველთევზასნაირნი, რომელიც ლესინას მაცხოვრებლებისათვის შემოსავლის ტრადიციულ წყაროს წარმოადგენს.
აბელ პაჩეკო

აბელ პაჩეკო (დ. 22 დეკემბერი, 1933) — კოსტა-რიკელი პოლიტიკოსი, რომელიც 2002-დან 2006 წლამდე კოსტა-რიკის პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა. ის წარმოადგენდა „სოციალურ-ქრისტიანული ერთობის პარტიას“ . მისი წინასაარჩევნო პლატფორმა ეფუძნებოდა თავისუფალი ბაზრის რეფორმების გაგრძელებასა და მკაცრი ეკონომიკის პროგრამის დანერგვას. პაჩეკო 2002 წლის აპრილში, არჩევნების მეორე ტურში, ხმების 58%-ით აირჩიეს.

ბიოგრაფია
ადრეული ცხოვრება
აბელ პაჩეკოსა და მის პირველ მეუღლეს, ელსა მარია მუნიოს ბათას, ხუთი შვილი შეეძინათ: აბელი, ელსა, იოლანდა, სერხიო და ვალერია.

კარიერა
პაჩეკო პროფესიით ექიმია. მან დაამთავრა მექსიკის ეროვნული ავტონომიური უნივერსიტეტი, ხოლო ფსიქიატრიის ხარისხი ლუიზიანის შტატის უნივერსიტეტში მიიღო.

1970-იან, 1980-იან და 1990-იან წლებში პაჩეკო კოსტა-რიკის ტელევიზიაში მოკლე გადაცემების პოპულარული წამყვანი იყო. ამავდროულად, იგი აგრძელებდა ლექციების კითხვას კოსტა-რიკის უნივერსიტეტში და პირადად ემსახურებოდა კლიენტებს მამაკაცის ტანსაცმლის მაღაზიაში — შარვლის სასახლე, რომელიც მან 1980-იანი წლების შუა პერიოდში სან-ხოსეს ცენტრში დააარსა. მან ასევე დაწერა რამდენიმე რომანი და არაერთი პოპულარული სიმღერა.

1998 წლის 1 თებერვალს იგი აირჩიეს კოსტა-რიკის ერთპალატიანი საკანონმდებლო ასამბლეის დეპუტატად სან-ხოსეს პროვინციიდან. 2002 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების წინ, 2001 წლის 10 ივნისს, პარტიულ ყრილობაზე დელეგატთა ხმების 76%-ით იგი -ის კანდიდატად დასახელდა. მისი კანდიდატურა განიხილებოდა, როგორც პარტიის რიგითი წევრების გამარჯვება პარტიულ იერარქიაზე.

არჩევნების პირველ ტურში პაჩეკომ ხმების 38.6% მიიღო, რაც ოდნავ ნაკლები იყო გამარჯვებისთვის საჭირო 40%-ზე. 2002 წლის 7 აპრილს, მეორე ტურში (რომელიც პირველად ჩატარდა ქვეყნის ისტორიაში ახალი წესების შემოღების შემდეგ), პაჩეკომ ხმების 58% მოიპოვა და მცირე უპირატესობით დაამარცხა „ეროვნული განთავისუფლების პარტიის“ წარმომადგენელი როლანდო არაია.

წიგნები
პაჩეკო არაერთი მხატვრული და დოკუმენტური წიგნის ავტორია. მის ნაწარმოებებს შორის აღსანიშნავია: ჯარის მარში (1969) და კანის ქვეშ (1972). კოსტა-რიკის კულტურული მემკვიდრეობისთვის მათი მნიშვნელობის გამო, მისი ნაშრომები 20-ზე მეტ ენაზეა თარგმნილი.

აბელ პაჩეკოს მიენიჭა პრემია „მსოფლიოს მოქალაქე“ მსოფლიო კულტურასა და ლიტერატურაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის.

საპატიო წოდებები
უცხოური ჯილდოები

ორი სიცილიური სამეფო საკრალური სამხედრო კონსტანტინეს ორდენის დიდი ჯვრის რაინდი
წმინდა ჩარლზის ორდენის დიდი ჯვრის რაინდი (2003 წლის 21 ნოემბერი)
პაჩეკოს ლიტერატურული ნაშრომებისთვის მიღებული აქვს რამდენიმე საერთაშორისო ჯილდო.
მსოფლიოს მოქალაქის საერთაშორისო ჯილდო, რომელიც გადაეცემათ სამაგალითო მოქალაქეებს, რომლებმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს მსოფლიო კულტურასა და ხელოვნებაში.
ეროვნული ლიტერატურული პრემია მისი წიგნისთვის: „მას მადაგო დე ლა პიელი“.
ფილანტროპიკული ჯილდოები სოციალური და კორპორატიული პასუხისმგებლობის სფეროში მისი აქტიური წვლილისთვის.
ოტილიო ულატე ბლანკო

ოტილიო ულატე ბლანკო (დ. 25 აგვისტო, 1891 – გ. 10 ოქტომბერი, 1973) — კოსტა-რიკელი ჟურნალისტი და პოლიტიკოსი, რომელიც 1949 წლიდან 1953 წლამდე კოსტა-რიკის 31-ე პრეზიდენტი იყო. მისი სადავო არჩევნები 1948 წელს, რომლის დროსაც საკანონმდებლო ორგანომ რაფაელ ანხელ კალდერონ გუარდიას სასარგებლოდ გამარჯვება არ მოუტანა, იყო ხოსე ფიგერეს ფერერის შეიარაღებული აჯანყებისა და შემდგომი 44-დღიანი კოსტა-რიკის სამოქალაქო ომის პირდაპირი მიზეზი.

მისი ფრანგული წარმომავლობა დედისგან, ერმიდა ბლანკოსგან მომდინარეობს. ის არასდროს დაქორწინებულა, თუმცა ორი ქალიშვილი ჰყავდა, ოლგა მარტა ულატე როხასი (1937–2007) და მარია ერმიდა ულატე როხასი (1938) ჰეიდი როხას სმიტისგან (ბრიტანული წარმოშობის).

ბლანკომ პოლიტიკაში კარიერა ჟურნალისტად, ადგილობრივი გაზეთის -ს დირექტორად და -ს მფლობელად დაიწყო, რომელიც იმ დროს მთავარი გაზეთი იყო, სადაც თავის ძირითად პოლიტიკურ კამპანიებს ხელმძღვანელობდა. 1925 წელს ის ალახუელას საკონსტიტუციო კონგრესის დეპუტატად აირჩიეს და 1930 წელს ხელახლა აირჩიეს.

ულატე ოპოზიციურ პარტიას 1948 წლის 8 თებერვლის არჩევნებში ხელმძღვანელობდა, სადაც მან ყოფილი პრეზიდენტი რაფაელ ანხელ კალდერონ გუარდია დაამარცხა.

მისმა მთავრობამ ეკონომიკური განვითარების კარგად მართვა დაამტკიცა, ულატემ წამოჭრა - ეროვნული წარმოების კომიტეტი - კოსტა რიკის ცენტრალური ბანკი (კოსტა რიკის მთავარი ფინანსური ინსტიტუტი), (არეგულირებს მთავრობისა და საჯარო დაწესებულებების ბიუჯეტებსა და ხარჯებს), „ “ (კანონი, რომელიც აწესებს მე-13 თვის ანაზღაურებად ხელფასს კოსტა რიკელი ყველა მუშაკისთვის შობის პერიოდში), ქალებისთვის ეროვნულ არჩევნებში ხმის მიცემის უფლების და ხუან სანტამარიას საერთაშორისო აეროპორტის („ელ კოკო“) დაარსების საკითხები, მიუხედავად იმისა, რომ მისი მრავალი მიღწევა შემდგომმა პრეზიდენტებმა თავად აღიარეს.

1962 წელს ის კვლავ იყრიდა კენჭს საპრეზიდენტო კანდიდატად. 1970 წლიდან 1971 წლამდე ის კოსტა-რიკის ელჩი იყო ესპანეთში.

ის იყო ერთ-ერთი ხელმომწერი იმ შეთანხმებისა, რომელიც მსოფლიო კონსტიტუციის შემუშავების მიზნით კონვენციის მოწვევას ეხებოდა. შედეგად, კაცობრიობის ისტორიაში პირველად, დედამიწის ფედერაციის კონსტიტუციის შემუშავებისა და მიღების მიზნით მსოფლიო დამფუძნებელი ასამბლეა შეიკრიბა.
ნოილ ოდინგარი

ნოელ მილარევ ოდინგარი (დ. 5 მაისი, 1932 – გ. 29 აპრილი, 2007) — ჩადელი სამხედრო ოფიცერი, რომელიც 1975 წლის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ ორი დღის განმავლობაში სახელმწიფოს მეთაურის თანამდებობას იკავებდა. შემდგომში იგი იყო „უმაღლესი სამხედრო საბჭოს“ ცხრა წევრიდან ერთ-ერთი — ეს იყო სამხედრო ხუნტა, რომელიც ჩადს 1975-დან 1978 წლამდე მართავდა.

ეთნიკურად სარას ტომის წარმომადგენელი ოდინგარი 1932 წლის 5 მაისს დაიბადა. საფრანგეთის სამხედრო აკადემიის დასრულების შემდეგ მან სწრაფი კარიერული წინსვლა განიცადა. 1965 წელს ოდინგარმა, მაიორის ჩინით, ჩადის შეიარაღებული ძალების სარდლის თანამდებობა დაიკავა. ამ არჩევანმა კიდევ უფრო გააძლიერა სარას ტომის დომინირება მთავრობაში.

1968 წლისთვის ქვეყანაში სამხედრო მდგომარეობა მკვეთრად გაუარესდა. ამას ხელი შეუწყო 1966 წელს მეამბოხე დაჯგუფება -ის შექმნამ, რის გამოც მთავრობამ კონტროლი დაკარგა ქვეყნის ბევრ მუსლიმურ რეგიონზე. შედეგად, პრეზიდენტმა ფრანსუა ტომბალბაიმ საფრანგეთს ჯარების გამოგზავნა სთხოვა ამბოხებულების დასამარცხებლად. ამ გადაწყვეტილებას მხოლოდ მინისტრი ბანგი და პოლკოვნიკი ოდინგარი ეწინააღმდეგებოდნენ (თუმცა ამაოდ); ისინი მიიჩნევდნენ, რომ ეს ნაბიჯი ჩადის სუვერენიტეტის დაკარგვაზე მიანიშნებდა.

წლების განმავლობაში ოდინგარი კვლავ დაწინაურდა: 1975 წლის დასაწყისისთვის იგი უკვე გენერალი და შეიარაღებული ძალების 4,000-იანი კონტინგენტის მოქმედი სარდალი იყო. არმიის რიგებში დიდი უკმაყოფილება მწიფდებოდა: ბოლო ორი წლის განმავლობაში პრეზიდენტ ტომბალბაის ქმედებები სულ უფრო არაპროგნოზირებადი ხდებოდა, 1973 წელს კი მან შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი, ფელიქს მალუმი დააპატიმრა.

არმიაში მორიგი „წმენდა“ და ჟანდარმერიის (სამხედრო პოლიციის) მეთაურების დაპატიმრება გახდა 1975 წლის გადატრიალების საბაბი: 13 აპრილის დილას ჟანდარმერიის ნაწილებმა პრეზიდენტის სასახლეზე იერიში მიიტანეს. სანამ ისინი პრეზიდენტის გვარდიას ებრძოდნენ, ოდინგარი დამატებითი ძალებით მივიდა და სარდლობა თავის თავზე აიღო. ბრძოლა დილის 8:30 საათისთვის დასრულდა; გავრცელებული ინფორმაციით, ტომბალბაი მიყენებული ჭრილობებისგან გარდაიცვალა, გადატრიალების მონაწილეებმა კი სასახლე დაიკავეს. სხვა წინააღმდეგობას ადგილი არ ჰქონია: უკვე დილის 6:30 საათზე ოდინგარმა რადიოთი გამოაცხადა, რომ შეიარაღებულმა ძალებმა „შეასრულეს თავიანთი პასუხისმგებლობა ღვთისა და ერის წინაშე“, ხოლო დედაქალაქის მოსახლეობა ქუჩებში ტომბალბაის სიკვდილის აღსანიშნავად გამოვიდა.

ოდინგარმა და არმიამ თავიანთი ქმედებები სამხედრო კომუნიკეში გაამართლეს, სადაც ტომბალბაი ქვეყნის დაყოფაში, ტომების ერთმანეთთან დაპირისპირებასა და სამხედროების დამცირებაში დაადანაშაულეს. ამასობაში ოდინგარმა, როგორც სახელმწიფოს მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელმა, დედაქალაქისკენ მიმავალი ყველა გზა ჩაკეტა და ქალაქში კომენდანტის საათი დააწესა.

ფელიქს მალუმი და სხვა დაპატიმრებული ოფიცრები დაუყოვნებლივ გაათავისუფლეს. უკვე 15 აპრილს ჩამოყალიბდა „უმაღლესი სამხედრო საბჭო“ — ცხრა წევრისგან შემდგარი სამხედრო ხუნტა, რომლის პრეზიდენტად მალუმი აირჩიეს. ამგვარად, მალუმმა მშვიდობიანად ჩაანაცვლა ოდინგარი სახელმწიფოს მეთაურის თანამდებობაზე.
ტლაპეუალის მუნიციპალიტეტი

ტლაპეუალის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 22,209 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.8 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 285.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 77.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1947 წლის 5 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტლაპეუალა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12067.
სალპატლაუაკის მუნიციპალიტეტი

სალპატლაუაკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 11,966 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.2 %-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 227.38 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 52.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1880 წლის 29 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სალპატლაუაკი. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ფართო ქვიშიანი ტერიტორია“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12069.
სოჩიუეუეტლანის მუნიციპალიტეტი

სოჩიუეუეტლანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7,862 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.1 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 262.46 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 30 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1837 წლის 27 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სოჩიუეუეტლანი. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ძველ ყვავილთა ადგილი“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12070.
სოჩისტლაუაკის მუნიციპალიტეტი

სოჩისტლაუაკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 29,891 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.4 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 454.74 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 65.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1837 წლის 27 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სოჩისტლაუაკა. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ყვავილები ვაკეზე“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12071.
საპოტიტლან-ტაბლასის მუნიციპალიტეტი

საპოტიტლან-ტაბლასის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12,004 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 14.1 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 229.11 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 52.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1870 წლის 25 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია საპოტიტლან-ტაბლასი. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „საპოტებს შორის“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12072.
მსოფლიო ჩემპიონატი საჭადრაკო კომპოზიციაში

მსოფლიო ჩემპიონატი საჭადრაკო კომპოზიციაში — სამწლიანი შეჯიბრი საჭადრაკო ამოცანებისა და ეტიუდების კომპოზიტორებისთვის. წარსულში მას ფიდე აორგანიზებდა საჭადრაკო კომპოზიციის მუდმივი კომისიის მეშვეობით, ამჟამად კი მას მსოფლიო საჭადრაკო კომპოზიტორთა ფედერაცია მართავს. ტურნირის ოფიციალური სახელწოდებაა მსოფლიო ჩემპიონატი კომპოზიციაში ინდივიდუალურ ჩათვლაში .

ჩემპიონატი იყოფა რვა სექციად:
) ორსვლიანი ამოცანები
) სამსვლიანი ამოცანები
) მრავალსვლიანი ამოცანები
) ეტიუდები
) კოოპერაციული შამათი
) თვითშამათი
) ზღაპრული ჭადრაკი
) რეტროანალიზი

კომპოზიტორებს შეუძლიათ წარადგინონ მაქსიმუმ ექვსი ნამუშევარი, რომლებიც გამოქვეყნდა შესაბამის სამწლიან პერიოდში. ნამუშევრებს აფასებს სამი მსაჯისგან შემდგარი კომისია. ყველაზე წარმატებული კომპოზიტორი ტურნირის ისტორიაში არის უკრაინელი მიხაილ მარანდიუკი, რომელმაც 10-ზე მეტი ოქროს მედალი მოიპოვა.

პრიზიორები
1997 (ფიდეს 1989–1991 წლების ალბომის მიხედვით)
1998–2000
2001–2003
2004–2006
2007–2009
2010–2012
2013–2015
2016–2018
2019–2021
2022–2024
ალექსანდრე ზოგრაფი

ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე ზოგრაფი (; დ. 26 თებერვალი, 1889, მოსკოვი, — გ. 17 იანვარი, 1942, ლენინგრადი) — რუსი ისტორიკოსი, მეცნიერი-ნუმიზმატიკოსი.

დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის ისტორიულ-ფილოლოგიური ფაკულტეტის კლასიკური ფილოლოგიის განყოფილება 1912 წელს. 1912 წლიდან მუშაობდა მოსკოვის სახვითი ხელოვნების მუზეუმში, 1922 წლიდან იყო ერმიტაჟის თანამშრომელი, 1935 წლიდან — ერმიტაჟის ნუმიზმატიკის განყოფილებების გამგე. ზოგრაფი იყო ანტიკური ხანის, განსაკუთრებით ამ პერიოდის ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთის მონეტების დიდი მცოდნე. მან პირველმა სცადა, თავი მოეყარა კავკასიაში მოჭრილი და გავრცელებული ანტიკური, მათ შორის კოლხური მონეტებისა და მინაბაძებისათვის, მოეცა მათი მეცნიერული ატრიბუცია და ასევე მეცნიერულად გაეაზრებინა შესაბამისი პერიოდის სამონეტო მიმოქცევისა და სამონეტო საქმის კარდინალური საკითხები. ეს შრომები დღესაც ინარჩუნებს ღირებულებას.
სირილო ანტონიო რივაროლა

სირილო ანტონიო რივაროლა აკოსტა (დ. 1836 — გ. 31 დეკემბერი, 1878) — პარაგვაის მე-4 პრეზიდენტი. იგი ხელმძღვანელობდა ქვეყანას 1870–1871 წლებში, პარაგვაის ისტორიის ერთ-ერთ ყველაზე არასტაბილურ პერიოდში. რივაროლა მოგვიანებით ძალადობრივი თავდასხმის შედეგად დაიღუპა.

ბიოგრაფია
რივაროლას ოჯახი მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა საუკუნის პარაგვაის პოლიტიკურ ცხოვრებაში და ხშირად უპირისპირდებოდა ფრანსიასა და ლოპესის მთავრობებს.

სამმაგი ალიანსის ომის (1864–1870) უმეტესი ნაწილის განმავლობაში სირილო ანტონიო რივაროლა მსახურობდა პარაგვაის არმიაში და მიაღწია სერჟანტის წოდებას. 1869 წელს, ფრანსისკო სოლანო ლოპესის მმართველობისას განხორციელებული რეპრესიების ფონზე, იგი დაუდგენელი მიზეზებით დააპატიმრეს. მოგვიანებით რივაროლამ ტყვეობიდან გაქცევა მოახერხა და ომის ბოლო თვეებში მოკავშირეთა სასარგებლოდ ჯაშუშად მოქმედებდა.

ომის დასრულების შემდეგ რივაროლა ასუნსიონში გადავიდა. ბრაზილიის ხელისუფლებასთან დამყარებული ურთიერთობების წყალობით, იგი დროებითი მმართველობის ერთ-ერთ წევრად — ტრიუმვირად — დაინიშნა. აღნიშნული დროებითი ხელისუფლება მნიშვნელოვნად იყო ფორმირებული ბრაზილიელი დიპლომატის, ჟოზე პარანიოსის (სილვა პარანიოსი) გავლენით.

1870 წელს სირილო ანტონიო რივაროლა პარაგვაის პრეზიდენტად აირჩიეს. მისი მმართველობის პერიოდი ხასიათდებოდა შიდა პოლიტიკური დაპირისპირებითა და ინსტიტუციური არასტაბილურობით. პრეზიდენტობის დასრულების შემდეგ იგი პოლიტიკურ ცხოვრებაში კვლავ აქტიურად მონაწილეობდა.

ორივე სხვა ტრიუმვირის საბოლოო გადადგომის შემდეგ, რივაროლა პარაგვაის პრეზიდენტი გახდა და თანამდებობაზე დარჩა 1870 წლის 31 აგვისტომდე, როდესაც პარაგვაის კონგრესმა პრეზიდენტად აირჩია ფაკუნდო მაჩაინი ახალი კონსტიტუციის გამოცხადებასთან ერთად. თუმცა უკვე მომდევნო დღეს რივაროლას პრეზიდენტობა აღდგა, რადგან ბრაზილიელმა ოკუპანტებმა მაჩაინის დანიშვნას არ დაეთანხმნენ. ამის შემდეგ რივაროლა ხელმძღვანელობდა პარაგვაის შეთანხმებას ალიანსთან, მშვიდობის დაბრუნებას და 1870-იანი წლების მძიმე პირველ წლებს.

იგი 1871 წლის დეკემბერში გადადგა კონსტიტუციური კრიზისის გამო. ეს იყო გეგმის ნაწილი, რომელიც მან ხუან ბაუტისტა ხილთან, სენატის პრეზიდენტთან ერთად მოაწყო. გეგმის მიხედვით, ხილს მის გადადგომაზე უარი უნდა ეთქვა და მისთვის მეტი ძალაუფლება მიენიჭებინა, თუმცა როდესაც რივაროლამ მას გადადგომის განცხადებით მიმართა, ხილმა ეს განცხადება მიიღო და დაეთანხმა.

შემდგომ წლებში რივაროლა, რომელიც ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში მნიშვნელოვანი მამულის მფლობელი იყო, რამდენჯერმე აუჯანყდა ასუნსიონის მთავრობას, უმეტეს შემთხვევაში არგენტინის მხარდაჭერით, რადგან 1870-იან წლებში პარაგვაის მთავრობებში ბრაზილიის გავლენა დომინანტური იყო. 1878 წელს, პრეზიდენტ კანდიდო ბარეიროსთან შეხვედრაზე მიმავალ გზაზე, მას შემდეგ რაც შეწყალება მიიღო, რივაროლა მოკლეს. ის ნიღბიანმა პირებმა დღისით დანით სასიკვდილოდ დაჭრეს. მიუხედავად იმისა, რომ მკვლელობა პრეზიდენტის სასახლიდან ას მეტრზე ნაკლებ მანძილზე მოხდა, ამ დანაშაულისთვის არავინ დაუკავებიათ.
სალიანდაგო პოსტი

სალიანდაგო პოსტი — გამყოფი პუნქტი რკინიგზის ხაზზე (ავტობლოკირებით არ აღჭურვილზე) ორი ან მეტი მაგისტრალური ხაზის ან მთავარი მიმართულების მეორეხარისხოვანთან მიერთების ან შეერთების ადგილას, ან რკინიგზის კვანძთან მიახლოვებისას სხვადასხვა მიმართულებით მატარებლების მოძრაობის გამიჯვნის სპეციფიკით (მაგალითად, სამგზავრო მატარებლები სამგზავრო პარკში ან სამგზავრო სადგურში, სატვირთო მატარებლები — მიმღებ ან გამგზავნ პარკებში, ან ტრანზიტულ დამხარისხებელ სადგურებში ან სატვირთო სადგურებში, ან მთელი კვანძის ან კონკრეტული გამყოფი პუნქტების გვერდის ავლით), ორლიანდაგიანი ჩანართის ბოლოში, თუ ის მდებარეობს რომელიმე სადგურის (მათ შორის ასაქცევი) გარეთ.

სალიანდაგო პოსტი ჩვეულებრივ შედგება მატარებლების მოძრაობის მიმართულების გამანაწილებელი ისრული გადამყვანისგან, დამჭერი ან დამცავი ჩიხებისგან ან ჩამგდები ისრული გადამყვანისგან.

ზოგიერთ სალიანდაგო პოსტებზე არსებობს მცირე სალიანდაგო განვითარება შლუზის ან ასაქცევის სახით. როგორც წესი, სამგზავრო ან სატვირთო ოპერაციები სალიანდაგო პოსტებზე არ სრულდება, მოწყობილობები მგზავრთა მომსახურებისთვის (ბაქნები, საბილეთო ჯიხურები და ა. შ.) არ არსებობს. თვითონ სალიანდაგო პოსტები ეწყობა დასახლებულ პუნქტებთან მიბმის აუცილებლობის გარეშე.

რკინიგზის ექსპლოატაციის ტექნიკური წესებიდან განმარტება სალიანდაგო პოსტებს აკუთვნებს ასევე ბლოკ-პოსტებს, რომლებსაც არ გააჩნიათ რაიმე განშტოება ან ლიანდაგების გადაკვეთა, მხოლოდ ყოფს სადგურებშორის გადასარბენს ნაწილობრივ ნახევრადავტომატური ბლოკირებისას (ასეთ შემთხვევებში მათ ეძახიან პოსტებსშორის გადასარბენებს) გამტარუნარიანობის გაზრდისათვის. მაგრამ კონკრეტული ბლოკ-პოსტების დასახელება მუდამ მოიცავს თვითონ სიტყვა „ბლოკ-პოსტს“, ამიტომ იმ შემთხვევებში, როდესაც გვხვდება დასახელება სიტყვათა წყობით „სალიანდაგო პოსტი“, ან ამ შემთხვევაში წინადადებაში სახელდება რაიმე კონკრეტული პოსტი, ეს პრაქტიკულად დიდად სავარაუდოდ ნიშნავს ზუსტად სალიანდაგო პოსტს, რომელსაც აქვს რაიმე სალიანდაგო განშტოება (ანუ ისრული გადამყვანები) და არა ბლოკ-პოსტი.
ზოდების განძები

ზოდების განძები — არქეოლოგიური ძეგლები, რომლებიც განზრახ შენახულ ლითონის ზოდებს შეიცავს. ცნობილია ბრინჯაოს ხანიდან ევრაზიის სხვადასხვა რეგიონში. ზოდებს ხშირად სტანდარტიზებული ფორმა (ცხოველის ტყავის, დისკოიდური და სხვ.) ჰქონდა. ამგვარი განძები მნიშვნელოვან ინფორმაციას იძლევა შესაბამისი პერიოდის ეკონომიკური კავშირ-ურთიერთობების, მეტალურგიული საქმიანობისა და რიტუალური ტრადიციების შესახებ.

ზოდების განძები კოლხური კულტურის დამახასიათებელი ნიშანია, შეიცავს სპილენძ-ბრინჯაოს ზოდებს. გვხვდება გვიანდელი ბრინჯაოს ხანიდან როგორც სხვა არქეოლოგიურ ნივთებთან ერთად, ასევე ცალკე. კოლხური ზოდების განძებიდან ცნობილია:

წყავროკას განძი — აღმოაჩინეს 1946. შედგება 29 უფორმო ნატეხისაგან. დაცულია აჭარის სახელმწიფო მუზეუმში.
ურეკის განძი — აღმოაჩინეს 1961. შეიცავს 11 ნატეხს, 70–80 კგ.
ბაღდადის განძი — აღმოაჩინეს 1961. 12 უფორმო ნატეხი რკინის ჟანგის კვალით. დაცულია ოზურგეთის ისტორიულ მუზეუმში.
წყემის განძი — აღმოაჩინეს 1936. შედგება 16 სხვადასხვა ზომის ნატეხისაგან. დაცულია ფოთის კოლხური კულტურის მუზეუმში.
კალას განძი — დაცულია სვანეთის მუზეუმსა და ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში.
კაჩარის განძი — აღმოაჩინეს 1930. ზოგიერთი ნატეხის მასა 10 კგ.
დადიანების სასახლეთა ისტორიულ-არქიტექტურულ მუზეუმში დაცული მრავალი სხვადასხვა ზომის ზოდი, რომელთა აღმოჩენის ზუსტი ადგილი ცნობილი არ არის.
ზურაბ ზოდელავა

ზურაბ ლევანის ძე ზოდელავა (დ. 10 თებერვალი, 1924, თბილისი, — გ. 14 მაისი, 1978, იქვე) — ქართველი ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1972), პროფესორი (1975).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი 1946 წელს. 1948–1954 წლებში მუშაობდა მოსკოვის ა. ვ. ვიშნევსკის სახელობის ქირურგიის ინსტიტუტში, 1954–1973 წლებში — თბილისის ექიმთა დახელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტში სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1974–1978 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ქირურგიის კათედრის გამგე.
მამია ზოდელავა

მამია მამიას ძე ზოდელავა (დ. 2 მარტი, 1949, თბილისი) — ქართველი ჰემატოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1987), პროფესორი (1990), საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი (1998).

1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (თსსი). 1976–1988 წლებში მუშაობდა თსსი-ის და თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის კათედრებზე. 1988–2006 წლებში იყო ჰემატოლოგიის და ტრანფუზიოლოგიის კათედრის გამგე, 2001 წლიდან — ჰემატოლოგიაში სახელმწიფო სარეზიდენტურო პროგრამის დირექტორი, ამავე წლიდან — ჰემატოლოგიისა და ქიმიოთერაპიის კლინიკა „ჰემას“ დირექტორი, 2006 წლიდან — თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ონკოლოგიის და ჰემატოლოგიის დეპარტამენტის ონკოჰემატოლოგიის მიმართულების სრული პროფესორი, თსსუ-ის მედიცინის ფაკულტეტის სადისერტაციო საბჭოს თავმჯდომარე (2007–2009), საქართველოს სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის დიდი საბჭოს წევრი (1996–2005). ზოდელავას სამეცნიერო ნაშრომები შეეხება მწვავე ლეიკემიების ქიმიოთერაპიისადმი რეზისტენტობის პროგნოზირებისა და დაძლევის პრინციპებს.
ივლიანე ზოდელავა

ივლიანე (მამია) სამსონის ძე ზოდელავა (დ. 7 იანვარი, 1917, სოფ. ახუთი, ახლანდ. ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი, — გ. 2007) — ქართველი ინჟინერი-მშენებელი, საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე, საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი.

დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი (1940). მსოფლიო ომის წლებში გაწვეული იყო კრასნოდარის მხარეში, საბჭოთა არმიის სამშენებლო სამმართველოში სამუშაოდ. მომდევნო წლებში, სხვადასხვა დროს იყო საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ინსტრუქტორი და სექტორის გამგე; საქართველოს ალკკ ცენტრალური კომიტეტის მეორე, შემდეგ პირველი მდივანი; საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს კაპიტალური მშენებლობის სამმართველოს უფროსი, რესპუბლიკური გაერთიანება ცეკავშირის გამგეობის თავმჯდომარის მოადგილე მშენებლობის დარგში, საქართველოს მშენებლობის მინისტრის მოადგილე, საქართველოს კვების მრეწველობის მინისტრის მოადგილე მშენებლობის დარგში, საქართველოს მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე. მონაწილეობდა რამდენიმე მნიშვნელოვანი სამრეწველო, სამოქალაქო და სოციალური დანიშნულების ობიექტების მშენებლობაში. დაჯილდოებულია საპატიო ნიშნის, წითელი ვარსკვლავისა და ლენინის ორდენებით, საქართველოს დამოუკიდებლობის პერიოდში — ღირსების ორდენით (1997).