iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლომის თანავარსკვლავედი

ლომის თანავარსკვლავედი — ზოდიაქოს ერთ-ერთი თანავარსკვლავედი. მდებარეობს ცის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროზე. მასში შემავალი ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავები — (რეგული) — (დენებოლა) — და ლომისა — შესაბამისად 1,4; 2,1; 2,0; 2,6 ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდისაა. დაკვირვებისათვის ყველაზე უკეთესი პირობებია თებერვალსა და მარტში. ჩანს საქართველოდანაც.
მშვილდოსნის თანავარსკვლავედი

მშვილდოსნის თანავარსკვლავედი — ზოდიაქოს თანავარსკვლავედი; ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავები 1,8 და 2,0 ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდისაა. მშვილდოსნის მიმართულებითაა ცაზე ზამთრის მზებუდობის წერტილი და გალაქტიკის ცენტრი, აგრეთვე შეუიარაღებელი თვალით ხილვადი სფერული ვარსკვლავთგროვა 55. დაკვირვებისათვის საუკეთესო პირობებია ივნისს-ივლისში. საქართველოს ტერიტორიიდან მშვილდოსანი მთლიანად მოჩანს.
ვლადიმერ მინორსკი

ვლადიმერ თედორეს ძე მინორსკი (დ. 5 თებერვალი [ძვ. სტ. 24 იანვარი]. 1877, ვოლგის კორჩევი — გ. 25 მარტი. 1966, კემბრიჯი) — რუსი აღმოსავლეთმცოდნე. 1900 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი, ხოლო 1903 წელს ლაზარევის აღმოსავლური ენების ინსტიტუტი. 1903 წლიდან მსახურობდა რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში (იმყოფებოდა დიპლომატიურ სამუშაოზე ირანსა და თურქეთში). 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ რუსეთში აღარ დაბრუნებულა. ცხოვრობდა ირანში (1917-1919), საფრანგეთში (1919-32) და ინგლისში 1932 წლიდან. იყო ლონდონის უნივერსიტეტის პროფესორი (1937-დან). თავისი ფუნდამენტური შრომებით მინორსკიმ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ირანსა და ამიერკავკასიის ქვეყნებში, მათ შორის საქართველოს ისტორიის შესწავლის საქმეში.
ჰაიდელბერგი

ჰაიდელბერგი — ქალაქი გერმანიაში, ბადენ-ვიურტემბერგის მხარის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე ნეკარის ნაპირზე, ნეკარისა და რაინის შესართავთან ახლოს. 149,633 ათასი მცხოვრები (2011). ქალაქში ხდება მანქანათსაშენი, ელექტროტექნიკის, ტყავის, ფარმაცევტული მრეწველობა, ქირურგიული იარაღების წარმოება. მდებარეობს გერმანიის ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტი (1386). ჰაიდელბერგი პირველად წყაროებში იხსენიება 1196 წლიდან.
ფედერალური ტერიტორია (ავსტრალია)

ფედერალური ტერიტორია — ავსტრალიის ტერიტორიული ერთეული, ანკლავი ახალი სამხრეთ უელსის შტატის შიგნით. ტერიტორიას ეკუთვნის ქალაქი კანბერა, პატარა სასოფლო-სამეურნეო ზონა და ეროვნული პარკი ნამაჯი.

ფართობი — 2358 კმ²;
მოსახლეობა — 357 222 ადამიანი;
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი კანბერა (332), ავსტრალიის დედაქალაქი 1911 წლიდან, აშენებულია არქიტექტორ უ. გრიფინის გეგმით მდინარე მურუმბიჯის შესართავში.

გეოგრაფია
ტერიტორიის 46 % უკავია ნამაჯის ეროვნულ პარკს. ტერიტორიის ყველაზე მაღალი წერტილია — ბიმბერის პიკი (1912 მეტრი).

ისტორია
ახალი ფედერალური ტერიტორიის პროექტი შემოვიდა საუკუნის ბოლოს, ავსტრალიის კავშირის შექმნის პროცესში. 1901 წელს ხელმოწერილი იქნა ავსტრალიის კონსტიტუცია, რომლის თანახმადაც ახალ სამხრეთ უელსს უნდა გადაეცა პატარა მიწის ნაკვეთი შტატის სამხრეთით ახალი ფედერალური მთავრობისათვის. მომავალი დედაქალაქის ადგილი აირჩა, როგორც ნეიტრალური მდგომარეობა ავსტრალიის ორ დიდ ქალაქს სიდნეისა და მელბურნს შორის, რომლებიც პრეტენზიას აცხადებდნენ დედაქალაქობაზე. ტერიტორია გადაეცა სახელმწიფოს 1911 წელს, ხოლო 1913 წელს დაიწყო კანბერის მშენებლობა.

ფედერალური მთავრობა ოფიციალურად გადავიდა მელბურნიდან კანბერაში მხოლოდ 1927 წლის 9 მაისს, როდესაც დამთავრდა პარლამენტის შენობის მშენებლობა. საწყის ეტაპზე განყოფილებებისა და დეპარტამენტების ნაწილი რჩებოდა მელბურნში, მაგრამ შემდეგ თანდათან გადავიდნენ ახალ დედაქალაქში.
ცეცხლოვანი მიწა

ცეცხლოვანი მიწა (ესპ. ) — არქიპელაგი სამხრეთ ამერიკის სამხრეთ დაბოლოებასთან, რომლისგანაც გამოყოფილია მაგელანის სრუტით. აღმოსავლეთი ნაწილი ეკუთვნის არგენტინას, დასავლეთი — ჩილეს. ფართობი დაახლოებით 72 ათასი კმ² (მთავარი კუნძულია ცეცხლოვანი მიწა, ანუ ისლა გრანდე, ფართობი 48 ათასი კმ²). ახლოს მდებარე კუნძულ ჰორნზე არის ამავე სახელწოდების კონცხი (სამხრეთ ამერიკის უკიდურესი სამხრეთი წერტილი).

ცეცხლოვანი მიწის ჩრდილოეთი და აღმოსავლეთი ნაწილის რელიეფი ბორცვიანი ვაკეა, დასავლეთი და სამხრეთი ნაწილი ანდების ძლიერ დაქუცმაცებული მთებია. ჰავა ზომიერია, ოკეანური ტყე და მდელოსტეპის მცენარეულობა. არის ტორფიანი ჭაობები. მისდევენ მეცხვარეობას, მეთევზეობას. იღებენ ნავთობსა და ბუნებრივ აირს. მთავარი დასახლებული პუნქტია უშუაია (არგენტინა) და პორვენირი (ჩილე). ცეცხლოვანი მიწა აღმოაჩინა ფერნანდო მაგელანმა 1520 წელს.
სეარა

სეარა (პორტ. , ) — შტატი ბრაზილიის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. უკავია ატლანტის ოკეანის სანაპირო ბრაზილიის ზეგანის ნაწილი.

ფართობი – 146 ათასი კმ².
მოსახლეობა – 8.4 მლნ.
ქალაქები (ათ.) – ფორტალეზა (1.905), კაუკაია (243), ჟუაზეირუ-დუ-ნორტე (213).

დემოგრაფია
ბრაზილიის გეორაფიისა და სტატისტიკის უნივერსიტეტის მიხედვით, 2008 წელს შტატში ცხოვრობდა 8 472 000 ადამიანი და სიმჭიდროვე შეადგენდა 55,2 ადამიანს კვადრატულ კილომეტრზე.

აქედან ურბანულ ტერიტორიაზე ცხოვრობს 76,4 % (2006); მოსახლეობის ზრდა: 1,7 % (1991–2000); სახლი: 2 181 000 (2006).

ეროვნული შემადგენლობის ბოლო კვლევამ აჩვენა შემდეგი სურათი: 5 370 000 ყავისფერი ხალხი (მრავალ რასობრივი) ადამიანი (63,39 %), 2 800 000 თეთრი ბრაზილიელები (33,05 %), 257 000 აფრო-ბრაზილიელები (3,03 %), 28 000 აზიელები (0,33 %), 12 000 ბრაზილიის მკვიდრი მოსახლეობა (0,14 %).

საინტერესო ფაქტები
ტრანსპორტი: 1 084 991 (2007 წლის მარტის მიხედვით);
მობილური ტელეფონი: 3,5 მილიონი (2007 წლის აპრილის მიხედვით); ტელეფონი: 908 ათასი (2007 წლის აპრილის მიხედვით); ქალაქი: 184 (2007).
სან-პაულუს შტატი

სან-პაულუს შტატი (პორტ. , ) — შტატი ბრაზილიის სამხრეთ-აღმოსავლეთში.

ფართობი – 249 ათასი კმ².
მოსახლეობა – 39,3 მლნ.
ქალაქები (ათ.) – სან-პაულუ (10 058, აგლ. 16 583), გუარულიუსი (1097), კამპინასი (993), სან-ბერნარდუ-დუ-კამპუ (714). მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი საქალაქო აგლომერაცია და სამრეწველო რაიონია. ყოველწლიურად 500-600 ათასით იზრდება.

სან-პაულუს შტატის ფართობი დაახლოებით ემთხვევა გაერთიანებული სამეფოს ფართობს.
პარანა (შტატი)

პარანა (პორტ. , ) — ბრაზილიის შტატი ქვეყნის სამხრეთში. ეკონომიკის საფუძველია სოფლის მეურნეობა, 1-ლი ადგილი უკავია ყავის წარმოებით.

ფართობი – 200 ათასი კმ².
მოსახლეობა – 10,0 მლნ.
ქალაქები (ათ.) – კურიტიბა (1.642), მდებარეობს სან-პაულუდან 400 და ოკეანიდან 70 კმ-ზე; ლონდრინა (449), მარინგა (295).

სურათი
ფედერალური ოლქი (ბრაზილია)

ფედერალური ოლქი — ფედერალური ადმინისტრაციული ერთეული ბრაზილიაში.

ფართობი – 5,8 ათასი კმ².
მოსახლეობა – 2,2 მლნ. ქალაქი ბრაზილია - 2 089 ათასი. აგებულია 40 კმ-ის სიგრძის ხელოვნური ტბის ირგვლივ.
ისტორია: 1823 – გაჩნდა იდეა დედაქალაქის ცენტრში გადატანის შესახებ. 1890 – პროექტი გადატანის შესახებ აისახა დროებით კონსტიტუციაში. 1955 წელს პრეზიდენტმა ჟუან კაფე ფილიუმ გოიასის შტატიდან გამოყო ტერიტორია ფედერალური ოლქისათვის. 1956 წელს შეიქმნა კომპანია ნოვა-კაპი. 1957 წელს პრეზიდენტ კუბიჩეკის დეკრეტით დედაქალაქი გადავიდა ბრაზილიაში. პროექტი განახორციელეს ლუსიო კოსტამ და ოსკარ ნიმეიერმა. 1960 – ჩატარდა ინაუგურაცია. 1970 – გადავიდა დიპლომატიური კორპუსი.
ალბერტა

ალბერტა — პროვინცია კანადის დასავლეთში. სახელი ეწოდა დედოფალ ვიქტორიას ვაჟის მიხედვით.

მოსახლეობა — 3.7 მილიონი;
ენები (%) — ინგლისური – 74, ფრანგული - 2;
ფართობი — 661 ათასი.
ქალაქები (ათ.) — კალგარი (865), ედმონტონი (, 694), სტრატკონა (72).
ისტორია — საუკუნეში ტერიტორიის დიდი ნაწილი შედიოდა ჰუდსონის ყურის ბეწვეულის კომპანიის შემადგენლობაში შედიოდა. პროვინცია გახდა 1905 წელს.

მეგობრები და პარტნიორები
ალბერტას ჰყავს შემდეგი დამეგობრებული ტერიტორიები და ქალაქები:
ხალისკო, მექსიკა, სპეციალური ურთიერთობა
ჰოკაიდო, იაპონია, სპეციალური ურთიერთობა
კიონსან-ნამდო, სამხრეთ კორეა, სპეციალური ურთიერთობა
ხანტი-მანსის ავტონომიური ოკრუგი, რუსეთი, სპეციალური ურთიერთობა
იამალ-ნენთა ავტონომიური ოკრუგი, რუსეთი, სპეციალური ურთიერთობა
ნეუკენი, არგენტინა, ეკონომიკური კავშირი
მპუმალანგა, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა, სამთავროპო პროექტები
ხეილუნძიანი, ჩინეთი, სპეციალური ურთიერთობა
ტიუმენი, რუსეთი, სპეციალური ურთიერთობა
მონტანა, ამერიკის შეერთებული შტატები, სასაზღვრო პარტნიორობა
კანვონდო, სამხრეთ კორეა, სპეციალური ურთიერთობა
ახალი შოტლანდია

ახალი შოტლანდია — პროვინცია კანადის აღმოსავლეთში. სახელი ეწოდა შოტლანდიის მეფის ჯეიმზ -ის პატივსაცემად.

მოსახლეობა — 946 397 (2011 წ.)
ენები (%) — ინგლისური – 89, ფრანგული - 4;
ფართობი — 55,5 ათასი.
ქალაქები (ათ.) — კეიპ-ბრეტონი (118), ჰალიფაქსი (, 117), დარტმუტი (67).

ისტორია
ჯოვანი კაბოტომ ამ ტერიტორიას მიღწია 1497 წელს. ფრანგული კოლონიები შეიქმნა 1604 წელს, რომელსაც აკადია უწოდეს. მათ დააარსეს პორ-რუაილი, ევროპელთა პირველი მუდმივი დასახლება ჩრდილოეთ ამერიკაში. მალე მათი ადგილი ინგლისელებმა დაიკავეს. 1621 წლიდან ახალი შოტლანდია ეწოდება. ტერიტორია სადავო იყო, ვიდრე 1713 წელს უტრეხტის ზავის მიხედვით ისინი ინგლისს გადაეცემოდა. ინგლისის მხრიდან აკადიის სრული კოლონიზაცია და ფრანგების განდევნა მოხდა 1755 წელს. 1763 წელს პარიზის ხელშეკრულებით ის საბოლოოდ გადაიქცა ინგლისის კოლონიად. ახალი შოტლანდია იყო ერთ-ერთი იმ ოთი პროვინციიდან, რომლებმაც შექმნეს კანადის დომინიონი.
ბრიტანეთის კოლუმბია

ბრიტანეთის კოლუმბია — კანადის პროვინცია წყნარი ოკეანის სანაპიროზე. „კოლუმბია“ ეწოდა მდინარის სახელის მიხედვით.

მოსახლეობა — 4,510,858;
ენები (%) — ინგლისური — 69, ფრანგული — 31;
ფართობი — 948 ათასი.
ქალაქები (ათ.) — ვანკუვერი (662), სარი (568), ბერნაბი (249), ვიქტორია (92).
ისტორია — კაპიტანი კუკი სანაპიროს იკვლევდა 1778 წელს. კუნძულ ვანკუვერზე შეიქმნა ბრიტანული კოლონია 1849 წელს, ხოლო ოქროს ციებ-ცხელების დროს დასახლებები კონტინენტზე გაფართოვდა. კანადის პროვინცია გახდა 1871 წელს.
იუკონი (ტერიტორია)

იუკონი — ტერიტორია კანადის ჩრდილო-დასავლეთში. სახელი ეწოდა მთავარი მდინარის მიხედვით. ინგალიკის ენაზე “დიდ მდინარეს” ნიშნავს. აქ მდებარეობს კანადის უმაღლესი მწვერვალი ლოგანი.

მოსახლეობა - 29,7 ათასი;
ფართობი - 536 ათასი.
ქალაქები (ათ.) - უაითჰორსი (, 20).
ისტორია - ტერიტორიის ათვისება დაიწყო 1896-1910 წლებიდან, როდესაც ოქროს ციებ-ცხელებას 30 ათასი კაცი მოჰყვა კლონდაიკის ხეობაში (ახლა აქ ვერცხლს ამუშავებენ). 1898 წელს იუკონი გამოეყო კანადის ჩრდილოეთ ტერიტორიებს, მისი დედაქალაქი გახდა დოუსონი (1951-მდე).
კვებეკი

კვებეკი  — პროვინცია კანადის აღმოსავლეთში. ალგონკინელების ენაზე „კვებეკი“ ნიშნავს „სრუტეზე გასასვლელს“.

მოსახლეობა — 8,501,833 (2021) ათასი ;
ფართობი — 1,542,056 ათასი.
ქალაქები (ათ.) — მონრეალი (3,675,219), კვებეკი (733,156), გატინო (271,569), შერბრუკი (151,157). (მოსახლეობის რაოდენობა მოცემულია 2021 წლის აღწერის მიხედვით)
ენები (%) — ინგლისური — 8, ფრანგული — 78; ფრანგული ერთადერთი სახელმწიფო ენაა 1974 წლიდან. კანონი ენის შესახებ კრძალავს ინგლისურის გამოყენებას საგზაო ნიშნებზე.
ისტორია — 1534—1763 წლებში ცნობილია ახალი საფრანგეთის სახელით, ინგლისელებმა დაიპყრეს და გახდა კვებეკის პროვინცია 1763—1790 წლებში. შემდეგ ეწოდა ქვემო კანადა და აღმოსავლეთი კანადა. 1867 წლიდან კანადის ერთ-ერთი პირველი პროვინციაა. 1960-იან წლებში დე გოლის სტუმრობამ ბიძგი მისცა სეპარატისტული მოძრაობის გააქტიურებას.
ნიუ-ბრანსუიკი

ნიუ-ბრანსუიკი — ზღვისპირა პროვინცია კანადის აღმოსავლეთში. სახელი ეწოდა ბრაუნშვაიგების სახლის წარმომადგენლის მეფე ჯორჯ -ის პატივსაცემად.

მოსახლეობა — 757 ათასი;
ენები (%) — ინგლისური – 63, ფრანგული - 32;
ფართობი — 73,4 ათასი.
ქალაქები (ათ.) — სენტ-ჯონსი (74), მონკტონი (60), ფრედრიკტონი (, 47).
ისტორია — ევროპელთა (კარტიე) პირველი დასახლება 1534 წელს გაჩნდა, შემდეგ იკვლევდა შამპლეინი. 1713 წლამდე საფრანგეთის კოლონია იყო, როგორც ახალი შოტლანდიის ნაწილი. პროვინცია გახდა 1867 წელს.
ნუნავუტი

ნუნავუტი ( , , ) — პროვინცია კანადის ჩრდილო-აღმოსავლეთში, ინუიტების სამშობლო. ინუკტიტუტის ენაზე სახელი „ჩვენ მიწას“ ნიშნავს.

მოსახლეობა – 29 ათასი; 85% ინუიტია.
ენა – ინუკტიტუტი, ინუინაქტუნი, ინგლისური, ფრანგული.
ფართობი – 2.201 ათასი.
ქალაქები (ათ.) – იკალუიტი (, 5).
ისტორია – პროვინცია შეიქმნა 1990 წელს. რეგიონული რეფერენდუმის გზით ის გამოეყო კანადის ჩრდილო-დასავლეთ ტერიტორიას.
ტიუბუ

ტიუბუ — რეგიონი ცენტრალურ იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუზე. აერთიანებს 9 პრეფექტურას: აიტი, ფუკუი, გიფუ, ისიკავა, ნაგანო, ნიიგატა, სიძუოკა, ტოიამა და იამანასი, ზოგჯერ რეგიონს მიაკუთვნებენ აგრეთვე მიეს პრეფექტურასაც. ტიუბუს ესაზღვრება კანტოსა და კანსაის რეგიონები. ფართობი 72 572,34 კმ², 2010 წლის მდგომარეობით ტიუბუს რეგიონში ცხოვრობდა 21 715 822 ადამიანი. უდიდესი ქალაქია ნაგოია. იაპონიის ალპების მეშვეობით რეგიონი იყოფა ორ ნაწილად: ერთი მიმართულია წყნარი ოკეანისაკენ, ხოლო მეორე — იაპონიის ზღვისაკენ. ტიუბუს ტერიტორიაზეა იაპონიის უმაღლესი წერტილი, ვულკანი ფუძიამა (3776 მ).
ტიუგოკუ

ტიუგოკუ — რეგიონი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს დასავლეთ ნაწილში. მისი ცენტრია ჰიროსიმის პრეფექტურა. უკანასკნელის გარდა, რეგიონის შემადგენლობაშია აგრეთვე ოკაიამის, სიმანეს, ტოტორისა და იამაგუტის პრეფექტურები. ფართობი 31 917,37 კმ², 2010 წლის მდგომარეობით ტიუგოკუს რეგიონში ცხოვრობდა 7 563 428 ადამიანი. ინდუსტრიულ-აგრარული რეგიონია. დამახასიათებელია სუბტროპიკული და მუსონური კლიმატი.
ტოჰოკუ

ტოჰოკუ — რეგიონი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. მისი ცენტრია მიაგის პრეფექტურა. რეგიონის შემადგენლობაშია 6 პრეფექტურა: აკიტა, აომორი, ფუკუსიმა, ივატე, მიიაგი და იამაგატა. ჩრდილოეთით ცუგარუს სრუტით გამოყოფილია ჰოკაიდოსაგან, დასავლეთით შემოსაზღვრულია იაპონიის ზღვით, აღმოსავლეთით წყნარი ოკეანით, სამხრეთით კანტოს რეგიონით, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთით ტიუბუს რეგიონით. ტყეებით დაფარული ტერიტორია მთიანია ან ბორცვიანი, დამახასიათებელია ნოტიო, კონტინენტური კლიმატი. ფართობი 66 889,55 კმ², 2015 წლის მდგომარეობით ტოჰოკუს რეგიონში ცხოვრობდა 9 020 531 ადამიანი.
ანდამანის და ნიკობარის კუნძულები

ანდამანის და ნიკობარის კუნძულები — კუნძულების ორი ჯგუფი ბენგალის ყურეში, ქმნის ინდოეთის მოკავშირე ტერიტორიას. შტატი შეიქმნა 1953 წელს მადრასის შტატის ტელუგუ-ენოვანი ოლქების ბაზაზე. 1956 წელს გაიზარდა ჰაიდარაბადის ყოფილი შტატის ტერიტორიის ხარჯზე.

დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი — პორტი-ბლერი. მოსახლეობა 356 ათ. ადამიანი (2001).

გეოგრაფია
ფართობი — 8249 კმ² (27-ე ადგილი). კუნძულები მდებარეობენ ბენგალის ყურის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ინდოეთის ოკეანეში. შედგება კუნძულების ორი ჯგუფისაგან. კუნძულების საერთო რაოდენობაა 750, მათ შორის 550 ანდამანის კუძულებია. ამ კუნძულებს შორის მოსახლეობა მხოლოდ 40-ზე ცხოვრობს.

მოსახლეობა — 370 ათასი;
ფართობი — 8.293 ათასი;
ქალაქი (ათ.) — პორტ-ბლერი (, 102).
ანდჰრა-პრადეში

ანდჰრა პრადეში (, ურდუ , , ) — შტატი ცენტრალურ ინდოეთში.

მოსახლეობა - 49 665 533 კაცი;
ფართობი - 160 205 კმ²;
ქალაქები (ათ.) – ჰაიდარაბადი (, 3.517), ვიშაქაპატნამი (989), ვიჯაიავადა (842),გუნტური (525).
ენები – ტელუგუ, ურდუ, ტამილური.

2014 წელს შტატის ტერიტორია გაიყო ორ ნაწილად და ჩამოყალიბდა შტატი ტელანგანა, რომელმაც ანდჰრა-პრადეშის შტატის 10 რაიონი მოიცვა.
ასამის შტატი

ასამი (ასამური: ) — შტატი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ინდოეთში.

მოსახლეობა — 31,169,272 ათასი, ასამელები 12 მლნ, ბენგალები 5 მლნ;
ფართობი — 78 ათასი;
ქალაქები (ათ.) — გუვაჰატი (824), სილჩარი (145), დიბრუგარჰი (125), ნაგაონი (110).
ენა — ასამური.

ისტორია
ბირმელების შეჭრის შემდეგ ინგლისმა კონტროლი დააწესა ასამზე და 1874 წელს ცალკე პროვინციად გამოაცხადა, რომელიც ბრიტანეთის ინდოეთში შედიოდა. 1960 წელს, როცა ასამური ენა სახელმწიფოდ გამოცხადდა, დაიწყო ეთნიკური კონფლიქტები, რომლის შემდეგაც ასამს 1971 წელს გამოეყო მეგჰალია, 1972 წელს მიზორამი. 1987 წელს ეთნიკურმა ჯგუფმა ბოდომ დაიწყო სეპარატისტული გამოსვლები.
დასავლეთი ბენგალი

დასავლეთი ბენგალი — შტატი ჩრდილო-დასავლეთ ინდოეთში. შტატი შეიქმნა 1947 წელს ბრიტანეთის ბენგალის ყოფილი პროვინციის დასავლეთი ნაწილისაგან. მოგვიანებით მიემატა კუჰ-ბეჰარის, ჩანდერნაგორის და ბიჰარის ტერიტორიები. აღმოსავლეთი ბენგალია ჯერ პაკისტანის ნაწილად გამოცხადდა, შემდეგ კი 1971 წელს ბანგლადეშის დამოუკიდებელ რესპუბლიკად გარდაიქმნა.

მოსახლეობა - 2011 წლის მონაცემების მიხედვით: 91,347,736, ინდოეთის პროვინციებში რანგით ;
ფართობი - 88,752 კმ², ინდოეთის პროვინციებში რანგით ;
ქალაქები (ათ.) – კოლკატა (, 4.670), ჰაორა (1.028), დურგაპური (503), ასანსოლი (496), შილიგური (479), ბჰატპარა (451).
ბიჰარი

ბიჰარი — შტატი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ინდოეთში. მაგადჰის ძველი სამეფო დაახლოებით შეესაბამება დღევანდელი ბიჰარის შტატს. ბევრი ბიჰარელი დაიღუპა იმ აჯანყებისას, რომელიც ბანგლადეშის შექმნის საწინააღმდეგოდ მოხდა.

მოსახლეობა - 86.139 ათასი;
ფართობი - 99 ათასი;
ქალაქები (ათ.) - პატნა (, 1.404), გაია (391), ბჰაგალპური (347), მუზაფარპური (311).
ენები – ჰინდი და ბიჰარული.
გოა (შტატი)

გოა  — შტატი ინდოეთში. შტატის ტერიტორია 1510 წელს დაიპყრეს პორტუგალიელებმა. 1961 წელს ანექსირებულ იქნა ინდოეთის მიერ და დამანთან და დიუსთან ერთად მოკავშირე ტერიტორიად გამოცხადდა. 1987 წლიდან დამოუკიდებელი შტატია.

მოსახლეობა  — 1,458,545 (2011);
ფართობი  — 3.702 ათასი;
ქალაქები (ათ.)  — მორმუგაო (99), მადგაონი (80), პანაჯი (, 60).
გუჯარათი

გუჯარათი — შტატი დასავლეთ ინდოეთში.

მოსახლეობა - 52.588 ათასი;
ფართობი - 196 ათასი;
ქალაქები (ათ.) – აჰმადაბადი (3.584), სურატი (2.481), ვადოდარა (1.332), რაჯკოტი (986), ბჰავნაგარი (521), დამნაგარი (456), განდჰინაგარი (, 200).
ენები – გუჯარათული და ჰინდი.
გირის ტყეები აზიური ლომების განსახლების უკანასკნელი არეალია.
კერალა

კერალა (მალაიალამურ ენაზე ― კერალამი) — შტატი სამხრეთ-დასავლეთ ინდოეთში, მალაბარის ნაპირზე. შეიქმნა 1956 წლის 1-ელ ნოემბერს, შტატების რეორგანიზაციის აქტის საფუძველზე, რომელმაც მალაიალამურ ენაზე მოსაუბრე რეგიონები: ტრავანკორი, სამხრეთი კანარა, მალაბარის ოლქი და კოჩინის სამეფო გააერთიანა. კერალის ფართობი 38 863 კმ²-ია და სიდიდით 21-ე შტატია ინდოეთში. ჩრდილოეთიდან და ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან კარნატაკა ესაზღვრება, აღმოსავლეთიდან და სამხრეთით — ტამილნადუ, ხოლო დასავლეთიდან — ლაკადივის ზღვა. 2011 წლის აღწერის მიხედვით, კერალის მოსახლეობა 33 მილიონ ადამიანს შეადგენს და ინდოეთის შტატებისა და მოკავშირე ტერიტორიების სია მოსახლეობის მიხედვით მე-13 ადგილზეა ინდოეთის შტატებს შორის მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით. იყოფა 14 ოლქად. შტატის დედაქალაქია ტირუვანანტაპურამი. კერალის მოსახლეობის უმრავლესობა მალაიალამურ ენაზე საუბრობს, რომელიც შტატის ოფიციალური ენაცაა.

მოსახლეობა - 2011 წლის მონაცემების მიხედვით: 33,387,677; მოსახლეობის რაოდენობით ინდოეთში ; კერალას შტატი ყველაზე მჭიდრო დასახლებულია და აქვს წიგნიერების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი - 93.91%.
ფართობი - 39 ათასი;
ქალაქები (ათ.) - ტირუვანანტაპურამი (, 759), კოჩი (608), კოზჰიკკოდი (445).
ენები – კანარა, მალაიალამი, ტამილური, ინგლისური.
ლაქშადვიპი

ლაკშადვიპი — ინდოეთის მოკავშირე ტერიტორია, 36 კუნძულის ჯგუფი ინდოეთის ოკეანეში.

მოსახლეობა - 63 ათასი;
ფართობი - 0.032 ათასი;
ქალაქები (ათ.) - კავარატტი (, 10).
ისტორია - პირველი ევროპელი, რომელმაც აქ ფეხი დადგა, ვასკო და გამა იყო (1499). კუნძულები 1877 წლიდან ინგლისს ეკუთვნოდა. ინდოეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, 1956 მოკავშირე ტერიტორია გახდა. 1973 წლამდე ლაკადივის, მანიკის და ამინდივის კუნძულები ერქვა.
მაჰარაშტრა

მაჰარაშტრა — შტატი დასავლეთ ინდოეთში, შეიქმნა 1960 წელს ბომბეის შტატის სამხრეთ ნაწილისაგან.

მოსახლეობა - 126,189,673 (2011);
ფართობი - 307,713;
ქალაქები (ათ.) – მუმბაი (, 12.147), პუნი (2.590), ნაგპური (2.091), ტანა (1.286), კალიანი (1.217), ნაშიკი (1.098), პიმპრი (1.026).
ენა – მარათჰი (50%).
რელიგია – ინდუიზმი (80%), პარსი, ჯაინიზმი, სიქიზმი.
თავისებურებები — აჯანტის მღვიმური ტაძრები, სადაც შემონახულია უძველესი ბუდისტური ნამარხები და სკულპტურები. - სს-ის ელორის მღვიმური ტაძრები ბუდისტური, ინდუისტური და ჯაინისტური სკულპტურებით.
მიზორამი

მიზორამი — შტატი ჩრდილო-დასავლეთ ინდოეთში. 1972 წელს ასამის შტატიდან გამოეყო მიზო ჰილზის რაიონის სახით. აჯანყებამ 1966-76 წლებში სამოქალაქო ომი გამოიწვია და მიზორამი აღიარებულ იქნა ინდოეთის ნაწილად. 1986 წლიდან შტატია.

მოსახლეობა - 926 ათასი;
ფართობი - 21 ათასი;
ქალაქი (ათ.) - აიზაული (, 234).
რელიგია – ქრისტიანობა (84%).
ნაგალენდი

ნაგალენდი — შტატი ინდოეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. ესაზღვრება ბირმას. ინდოეთის დამოუკიდებლად გამოცხადის შემდეგ, 1947 დაიწყო ნაგას ხალხის პარტიზანული ბრძოლა ინდოეთის მთავრობის წინააღმდეგ. ამის საპასუხოდ 1963 წელს შეიქმნა ნაგალენდის შტატი, მაგრამ ცალკეული გამოსვლები ცენტრალური ხელისუფლების წინააღმდეგ კვლავ გრძელდება.

მოსახლეობა - 2.067 ათასი;
ფართობი - 16 ათასი;
ქალაქები (ათ.) - დიმაპური (109), კოჰიმა (, 80).
ოდიშა

ოდიშა — შტატი ინდოეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. 2011 წლამდე ეწოდებოდა ორისა. 1803-1912 წლებში იმართებოდა ინგლისის მიერ როგორც ბენგალის ნაწილი. შემდეგ შეურთდა ბიჰარს. 1936 ცალკე პროვინცია გახდა, ხოლო 1948 წელს - შტატი.

მოსახლეობა - 38.151 ათასი;
ფართობი - 156 ათასი;
ქალაქები (ათ.) - ბჰუბანეშვარი (, 660), კატაკა (546), ბრაჰმაპური (295), რაურკელა (229).
ენა – ორია.
რელიგია – ინდუიზმი (90%).
პენჯაბის შტატი

პენჯაბი (პენჯაბური: ੰਾ) — შტატი ინდოეთის ჩრდილო-დასავლეთში.

მოსახლეობა - 25.245 ათასი;
ფართობი - 50 ათასი;
ქალაქები (ათ.) - ლუდჰიანა (1.422), ამრიტსარი (, 995), ჯალანდჰარი (715), პატიალა (309). ადმინ. ცენტრია ჩანდიგარჰი.
ენა – პენჯაბური, სინდური.
რელიგია – სიქიზმი (60%), ინდუიზმი (30%). ამ ორ რელიგიურ ჯგუფს შორის მუდმივი დაძაბულობაა.
თავისებურებანი – ჰარაპაში აღმოჩენილია ძვ.წ. 2500-1600 წლების ინდის ველის ცივილიზაცია. აქ დაფიქსირებულია ხანდაზმულობის ყველაზე მაღალი მაჩვენებლები ინდოეთში: 59 ქალების, 64 კაცების.
პონდიშერი

პონდიშერი — ინდოეთის მოკავშირე ტერიტორია ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთში. დაარსებულ იქნა 1674 წელს ფრანგების მიერ. შემდეგ ხელიდან ხელში გადადიოდა (ინგლისელები, ნიდერლანდელები, ფრანგები). 1814 წელს ნაპოლეონის ომების შემდეგ საფრანგეთმა დაიბრუნა და კოლონია დააარსა. 1954 წელს ინდოეთს გადაეცა სამართავად. 1962 წლიდან მოკავშირე ტერიტორიაა.

მოსახლეობა - 1 012 142 ადამიანი;
ფართობი - 0.492 ათასი;
ქალაქები (ათ.) - პონდიშერი (225), ოზჰუკარაი (222), კარაიკალი (76).
ენები – ფრანგული, ინგლისური, ტამილური, ტელუგუ და მალაიალამი.
რაჯასტანი

რაჯასტჰანი — შტატი ინდოეთის სამხრეთ-დასავლეთში, შეიქმნა 1948 წელს. მოიცავს ტარის უდაბნოს დიდ ნაწილს, სადაც ინდოეთი ატომური იარაღის გამოცდას აწარმოებდა. აქ მდებარეობს რანტამბჰორის ნაკრძალი.

მოსახლეობა - 58.695 ათასი;
ფართობი - 342 ათასი;
ქალაქები (ათ.) - ჯაიპური (, 2.370), ჯოდჰპური (863), კოტა (709), ბიკანერი (539).
ენები – ინგლისური და ჰინდი.
რელიგია – ინდუიზმი (90%), ისლამი (3%).
სიკიმი

სიკიმი — შტატი ინდოეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, იგივე დენჯონგი. საუკუნიდან 1975 წლამდე იმართებოდა ნამგულების დინასტიის მიერ. 1950 წლიდან ინდოეთის პროტექტორატია. 1975 წელს ინდოეთის ხელისუფლებამ გააუქმა მონარქია, რის შემდეგაც სიკიმი შტატად გამოაცხადა.

მოსახლეობა — 607,688;
ფართობი — 7,096 ათასი;
დედაქალაქი — განგტოკი.
ენები — ნეპალი, ბჰოტია და ლეპეჩა (1977 წლიდან), ლიმბუ (1981 წლიდან), ნევარული, გურუნგი, შერპული, ტამანგი და მანგარი (ყველა 1995 წლიდან), სუნუარი (1996 წლიდან).
რელიგია — მაჰაიანა (ბუდიზმი), ინდუიზმი.
ტამილნადუ

ტამილნადუ — შტატი ინდოეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთში. შეიქმნა 1950 წელს. მისი ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი გამოეყო ანდჰრა-პრადეშის შტატის სახით 1953 წელს, გარკვეული ტერიტორიები გადავიდა კერალას, კარნატაკისა და ლაქშადვიპის შემადგენლობაში.

მოსახლეობა - 64.554 ათასი;
ფართობი - 130 ათასი;
ქალაქები (ათ.) – ჩენაი (, 4.299), კოიამპატტური (941), მადურაი (941), ტირუჩირაპალი (761), სელამი (707).
ენა – ტამილური.
უტარ-პრადეში

უტარ-პრადეში — შტატი ინდოეთის ჩრდილოეთში. ადრე მოგოლთა იმპერიის ცენტრი იყო. აქ მოხდა ინდოელთა აჯანყება 1857 წელს ინგლისური მმართველობის წინააღმდეგ. 1877 წელს გაერთიანდა ოუდჰისა და აგრას რაიონები, რომელსაც 1902 წელს ეწოდა გაერთიანებული პროვინცია, ხოლო 1950 - უტარ-პრადეშის შტატი. ყველაზე ხალხმრავალი შტატია ინდოეთში. აქ მდებარეობს ჰიმალაის პიკი ნანდა-დევი 7.817 მ.

მოსახლეობა - 2011 წლის მონაცემების მიხედვით 199,581,000;
ფართობი - 243,286 კვ.კმ.; ინდოეთის შტატებში სიდიდით .
ქალაქები (ათ.) – კანპური (2.582), ლაქნაუ (, 2.250), აგრა (1.285), ვარანასი (1.122), მირატი (1.095), ალაჰაბადი (1.010).
ენა – ჰინდი, ურდუ.
რელიგია – ინდუიზმი (80%), ისლამი (15%).
ცნობილი ადამიანები – ინდირა განდი, რავი შანკარი.
ჯამუ და ქაშმირი

ჯამუ და ქაშმირი — შტატი ინდოეთის ჩრდილოეთში.

მოსახლეობა - 10.466 ათასი;
ფართობი - 101 ათასი;
ქალაქები (ათ.) – სრინაგარი (, 912), ჯამუ (386).
ენები – ქაშმირი, ურდუ.
ისტორია – 1586 წლიდან მონღოლეთის იმპერიის ნაწილია. 1820 წელს ჯამუ გადავიდა გულაბა სინგჰის კონტროლის ქვეშ. 1947 წელს ჯამუს თავს დაესხა პაკისტანი. ჯამუმ გადაწყვიტა შტატის სტატუსით დარჩენილიყო ინდოეთის შემადგენლობაში. ქაშმირი წარმოადგენს ჯამუს შტატის ნაწილს. ბრიტანეთის ინდოეთის რელიგიური ნიშნით გაყოფის დროს, მუსლიმებით დასახლებული ეს ტერიტორია ინდუსი მმართველი მაჰარაჯის წყალობით ინდოეთს მიეკუთვნა. შემდგომში ტერიტორიულმა დავებმა გამოიწვია კონფლიქტი ინდოეთსა და პაკისტანს შორის. ქაშმირი გაყოფილი აღმოჩნდა: ჩრდილო-დასავლეთი ე.წ.: „აზად-ქაშმირი“ პაკისტანს აქვს ოკუპირებული, დანარჩენი ნაწილი ინდოეთის შემადგენლობაშია. ამ მომენტიდან გრძელდება სეპარატისტთა გამოსვლები, რაც ართულების შეთანხმების მიღწევას.