iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ანდრო დოლიძე

ანდრო გიგოს ძე დოლიძე (დ. 1878, ამაღლება, ოზურგეთის მაზრა, — გ. 30 სექტემბერი, 1937) — ქართველი რევოლუციონერი, საბჭოთა პარტიული მოღვაწე, ფინანსთა სახალხო კომისარი 1926-1929 წლებში.

ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისის საფერშლო სკოლაში. სწავლის პერიოდში დაუახლოვდა მესამე დასის წევრებს. თანამშრომლობდა გაზეთ „კვალში“. 1899 წელს სამხედრო სამსახურში ყოფნის დროს ავრცელებდა პროკლამაციებს ჯარისკაცთან შორის. 1905 წელს ეწეოდა რევოლუციურ პროპაგანდას გურიის გლეხობაში, მონაწილეობდა გურიის გლეხთა მოძრაობაში. სტოლიპინის რეაქციის წლებში ბაქოში თანამშრომლობდა ბოლშევიკურ გაზეთ „გუდოკში“. 1913 წელს გადაასახლეს ასტრახანში, საიდანაც 1915 წელს გაიწვიეს ჯარში. 1917 წლის თებერვლის რევოლუცის შემდეგ ჩავიდა თბილისში და მუშაობდა ბოლშევიკურ გაზეთ „ბრძოლაში“. 1918 წელს მონაწილეობდა სოხუმში ბოლშევიკური გადატრიალების მცდელობაში. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, 1921-1923 წლებში იყო ოზურგეთის მაზრის აღმასკომის თავმჯდომარე. 1924 წელს საქართველოს კომპარტიის ყრილობაზე აირჩიეს ცკ-ს საკონტროლო კომისიის თავმჯდომარედ. ამავდროულად დაინიშნა მუშგლეხინის სახალხო კომისრად. აგვისტოს აჯანყების დროს დროებით დაპატიმრებული ჰყავდათ აჯანყებულებს გურიაში. სხვადასხვა დროს იყო ამიერკავკასიის ცაკ-ის მდივანი, საქართველოს სსრ ფინანსთა სახალხო კომისარი, რესპუბლიკის პროკურორი, საქართველოს კომერციული ბანკის მმართველი. 1937 წლის აგვისტოში დააპატიმრეს და მალევე დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1956 წელს.
არჩილ დოლიძე

არჩილ (როსტომ) ბიჭიას ძე დოლიძე (დ. 1870, ამაღლება, ოზურგეთის მაზრა, — გ. 1918) — ქართველი რევოლუციონერი.

ბიოგრაფია
1900 წელს დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია,სადაც ხელმძღვანელობდა არალეგალურ მარქსისტულ წრეს. 1903 წლიდან იყო რსდმპ წევრი. არაერთხელ დააპატიმრეს პარტიული მუშაობისთვის. პარტიულ მუშაობას ეწეოდა ბათუმში, ქუთაისში, რაჭასა და ლეჩხუმში. 1906-1907 წლებში იყო თბილისის არალეგალურ მუშათა წრეების ლექტორ-პროპაგანდისტი. მონაწილეობდა ლეგალური ბოლშევიკური გაზეთის გამოცემაში. სტოლიპინის რეაქციის წლებში იყო თბილისის ბოლშევიკების ლიტერატურული ბიუროს წევრი. დაეუფლა ექიმ-სტომატოლოგის პროფესიას. პირველი მსოფლიო ომის დროს ეწეოდა რევოლუციურ პროპაგანდას ჯარისკაცთა შორის, ხოლო 1917 წლიდან კი — გურიის გლეხობაში. იყო რუსეთის დამფუძნებელი კრების დეპუტატი კავკასიიდან. 1918 წელს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ დააპატიმრა ანტისახელმწიფოებრივი მუშაობის გამო და ქუთაისის ციხეში ჩასვა. ციხეში დაავადდა და გარდაიცვალა.
ნიკოლოზ დოლიძე

ნიკოლოზ ბესარიონის ძე დოლიძე (დ. 1872, ამაღლება, ოზურგეთის მაზრა, — გ. 1933) — ქართველი რევოლუციონერი.

ბიოგრაფია
მუშაობდა ბათუმში, მანთაშევის ქარხანაში. 1892 წელს მუშათა გაფიცვაში მონაწილეობისთვის სამსახურიდან დაითხოვეს. 1893 წლიდან მუშაობდა თბილისში სხვადასხვა საწარმოებში. 1900 მონაწილეობდა ამიერკავკასიის რკინიგზის მთავარი სახელოსნოების და დეპოს მუშების აგვისტოს გაფიცვაში. 1902 წელს მონაწილეობდა ბაქოს მუშათა დემონსტრაციაში. შემდეგ დაბრუნდა მშობლიურ სოფელში და ჩაერთო გლეხთა მოძრაობაში. 1903 წლიდან იყო რსდმპ წევრი. ამავე წელს დააპატიმრეს და გადაასახლეს ყუბანის ოლქში, საიდანაც მალე გაიქცა. მუშაობდა ნოვოროსიისკის ცემენტის ქარხანაში, სადაც, ასევე, რევოლუციურ მოღვაწეობას ეწეოდა. ამისთვის დააპატიმრეს, მაგრამ გაიქცა. 1905 წელს მონაწილეობდა გურიის გლეხთა მოძრაობაში. სტოლიპინის რეაქციის წლებში არალეგალურად მუშაობდა თბილისში. 1909-1911 წლებში სამჯერ გადაასახლეს, მაგრამ სამჯერვე მოახერხა გაქცევა. 1911 წელს იყო სოხუმის ბოლშევიკური კომიტეტის წევრი. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობებზე.
დიმიტრი დოლიძე

დიმიტრი ევსევის ძე დოლიძე (დ. 5 სექტემბერი, 1908, ასკანა, ოზურგეთის მაზრა, — გ. 1 ივნისი, 1976) — ქართველი ინჟინერი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1961), პროფესორი (1962), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1967).

ბიოგრაფია
1931 წელს დაამთავრა საქართველოს საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტი და იქვე დაიწყო მუშაობა. 1938 წლიდან იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო კონსტრუქციების კათედრის გამგე. მისი სამეცნიერო შრომები ეხება სამშენებლო კონსტრუქციების გაანგარიშებასა და დაპროექტების საკითხებს. ავტორი და თანაავტორია სხვადასხვა სახელმძღვანელოებისა.
იოსებ დოლიძე

იოსებ მალაქიას ძე დოლიძე (დ. 24 თებერვალი, 1903, ნიგოითი, ოზურგეთის მაზრა, — გ. 23 ნოემბერი, 1985) — ქართველი მეცნიერი, აბრეშუმის ტექნოლოგი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1960), პროფესორი (1960), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1963). 1964 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო საქართველოს სასოფლო–სამეურნეო ინსტიტუტის აბრეშუმის ტექნოლოგიის კათედრის გამგე. მისი შრომები ეხება აბრეშუმის პარკის პირველადი დამუშავების ტექნოლოგიასა და აბრეშუმმცოდნეობას. ავტორია წიგნისა „აბრეშუმის პარკის დამზადებისა და პირველადი დამუშავების ტექნოლოგია“ (1964).

ჯილდოები
1963 - საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე
რესპუბლიკის დამსახურებული გამომგონებელი
საქართველოს მეგობრები

საქართველოს მეგობრები — საქაველმოქმედო ორგანიზაცია, რომელიც დაარსდა 2018 წლის 24 დეკემბერს და საქმიანობს საქართველოს ტერიტორიაზე.

ცნობები
ფონდი მიზანია თავშესაფრების და მიუსაფარი ცხოველების პრობლემის გადაწყვეტაში მოსახლეობის შეზიდვა; მიუსაფარი ცხოველების ოდენობის შემცირება ჰუმანური ხერხებით (გამოჭრა, სტერილიზაცია, ოჯახებში მოწყობა ან ჰაბიტატის ადგილზე დაბრუნება); თავშესაფრების, რომლებსაც ფონდი მხარს უჭერს, ფუნქციონირების უზრუნველყოფა; საქართველოს სხვადასხვა მუნიციპალურ სტრუქტურებთან ერთად პროექტებში მონაწილეობა.

ფონდი აქტიურად თანამშრომლობს საქველმოქმედო ორგანიზაციებთან, სახელმწიფო სტრუქტურებთან და მოხალისეებთან საქართველოში.

„საქართველოს მეგობრები“ ახორციელებს მუშაობას საქართველოს ცხოველების და ზოოდამცველების მიმართულებით რამდენიმე სახით. ეხმარება ზოოდამცველებს და კატების და ძაღლების კერძო თავშესაფრებს. მუშაობის ფარგლებში ფონდი აფინანსებს ცხოველების სტერილიზაციას და ვაქცინაციას და ასევე არიგებს სამედიცინო პრეპარატებს ცხოველებისთვის. ასევე შეგროვებული საშუალებებით ფონდი ახორციელებს ცხოველებისთვის საკვების დარიგებას, ტრანსფერს და სამედიცინო დახმარების დაფინანსებას. ფონდი აქტიურად თანამშრომლობს თბილისის ცხოველების მონიტორინგის სააგენტოსთან და ახორციელებს საერთო პროექტებს.

ამ პროექტების შედეგად იყო დადგმული რამდენიმე ათეული კერა მიუსაფარი ძაღლებისთვის. ასევე ხორციელდება დაყენებული კერების ადგილებზე საკვების რეგულარული დარიგება.

2020 წლის 5 აპრილს მუშაობა დაიწყო ფონდის საიტმა, სადაც ნებისმიერ მსურველს შეუძლია განთავსოს საკუთარი პროექტი ცხოველების დასახმარებლად და შეაგროვოს საშუალებები მის განსახორციელებლად. აღნიშნული პროექტი არის მიმართული ადამიანებისთვის ცხოველების მოვლის გასამარტივებლად და მათ შესახებ ინფორმაციის გასავრცელებლად.

2020 წლის გაზაფხულისთვის ფონდი „საქართველოს მეგობრები“-ს ღონისძიებების ჩატარების შედეგად გამოვიდა: 70 კატა და ძაღლის ოპერაციების დაფინანსება.

განხორციელებულია 2000 კგ. საკვების დარიგება მცირეშემოსავლიანი ზოოდამცვენებისთვის. დადგმულია 41 კერა მიუსაფარი ძაღლებისთვის. განხორციელებულია ცხოველების 50 ტრანფერზე მეტი. დარიგებულია 35 -ს პრეპარატი ცხოველების პატრონებისთვის.
სალომე ორბელიანი

სალომე ორბელიანი (დ. 1795 — გ. 1847) — ქართველი დიდგვაროვანი ორბელიანების საგვარეულოდან. ალექსანდრე ჭავჭავაძის მეუღლე. სამეგრელოს დედოფალ ეკატერინე ჭავჭავაძის დედა.

ბიოგრაფია
სალომე ორბელიანი დაიბადა 1795 წელს ქართველი დიდებულის, ივანე დავითის ძე ორბელიანის ოჯახში. დედამისის ვინაობა უცნობია.

1812 წლის 19 თებერვალს იგი დაქორწინდა ასევე დიდგვაროვან ალექსანდრე ჭავჭავაძეზე, რომელთანაც ოთხი შვილი შეეძინა. ცნობილია, რომ იგი აქტიურად ეწეოდა საქველმოქმედო საქმეს. ქმართან შეთანხმებით იგი შემოწირულობების სახით გასცემდა ნივთებსა და ფულს. როგორც დიდი ჰუმანისტი, სალომე აფინანსებდა უამრავ პროექტსაც.

ცნობილია, რომ იგი თავისი დროის ერთ-ერთი ცნობილი ქალბატონი იყო. სალომე ორბელიანი თბილისის რეზიდენციაში ხშირად აწყობდა სალონურ შეხვედრას, სადაც მსჯელობდნენ სოციალურ, პოლიტიკურ, ლიტერატურულ საკითხებზე და ხელოვნების, მუსიკისა და ბიზნესის პრობლემებსაც განიხილავდნენ. მისი თანამედროვეები სალომეს იცნობდნენ, როგორც მომხიბლავ ქალს, რომელიც რამდენიმე პოეტისათვის შთაგონების წყაროდაც კი გადაიქცა და მასზე ლექსებსაც წერდნენ.

1846 წლის 6 ნოემბერს ალექსანდრე ჭავჭავაძე გარდაიცვალა, რაც დიდი დარტყმა იყო სალომესთვის. მიუხედავად ამისა, მან დიდი ძალისხმევა მოახმარა ქმრის კუთვნილი საარქივო მასალების შეგროვებასა და შენახვას. ამ მასალებში პირადი მიმოწერის გარდა,თავმოყრილი იყო ქართველი მწერლებისა და საზოგადო მოღვაწეების ხელნაწერები. სამწუხაროდ, ამ მასალის უდიდესი ნაწილი 1854 წელს წინანდლის მამულზე შამილის თავდასხმის შედეგად განადგურდა, რომლის დროსაც ბატონიშვილი ანა ჭავჭავაძე, მისი და, ბატონიშვილი ელენე ორბელიანი, მათი შვილები და მსახურები გაიტაცეს.

სალომე ორბელიანმა ქმრის დაკარგვა რთულად გადაიტანა, რის გამოც იგი სულ ერთ წელიწადში, 1847 წელს გარდაიცვალა. იგი დაკრძალულია თბილისში, მთაწმინდაზე, მამადავითის ეკლესიაში.

შვილები
ნინო (1812-1857), დაქორწინდა ალექსანდრე გრიბოედოვზე, მაგრამ შვილები არ ჰყოლია;
ეკატერინე (1816-1882), ცოლად გაჰყვა სამეგრელოს მთავარ დავით დადიანს, რომელთანაც სამი შვილი შეეძინა;
დავითი (1817-1884), ცოლად შეირთო ანა ბაგრატიონ-გრუზინსკი, რომელთანაც თერთმეტი შვილი შეეძინა;
სოფიო (1833-1862), ცოლად გაჰყვა ალექსანდრე ნიკოლაის, რომელთანაც ერთი გოგონა შეეძინა;
ვერნიკეს არე

ვერნიკეს არე — ტვინის ზონა. წარმოადგენს ცერებრალური ქერქის მეტყველებასთან დაკავშირებული ორი ნაწილიდან ერთ-ერთს (მეორე არის ბროკას არე). მონაწილეობს წერილობითი და სამეტყველო ენის წარმოებაში.

ვერნიკეს არე მდებარეობს ბროდმანის რეგიონ 22-ში, დომინანტურ ცერებრალურ ნახევარსფეროში. დომინანტური ნახევარსფერო მარცხენაა მემარჯვენე ინდივიდების 95% -ში, ხოლო მემარცხენეთა შემთხვევაში — 60%-ში.

ბროკას წილის მსგავსად, ვერნიკეს წილიც იმ ავადმყოფების აუტოპსიის საშუალებით აღმოაჩინეს, ვისაც მეტყველების პრობლემები ახასიათებდათ. გერმანელ ნევროლოგ კარლ ვერნიკეს ჰყავდა პაციენტი, რომელსაც საკმაოდ კარგად შეეძლო ლაპარაკი, მაგრამ ვერ იგებდა სხვის ნათქვამს. პაციენტის გარდაცვალების შემდეგ, ვერნეკემ საფეთქლის წილის ზედა ნაწილში იპოვა დაზიანება. მან სწორად ივარაუდა, რომ ხსენებული ზონა პასუხისმგებელი იყო ნათქვამის სწორად გააზრებაზე. ამ ტიპის აფაზია ცნობილია როგორც ვერნიკეს აფაზია, ან აღქმადი აფაზია.

იმისდა მიუხედავად, რომ ბროკასა და ვერნიკეს არეები სხვადასხვა წილშია, ისინი საკმაოდ ახლოს არიან ერთმანეთთან. მათ აკავშირებს ნერვების ტრაქტი, რომელსაც ეწოდება, ასევე ახლახან აღმოჩენილი სხვა ტრაქტი.
გურნათელი

გურნათელი — დასახლებული პუნქტი ისტორიულ შავშეთში, ამჟამად თურქეთის ტერიტორიაზეა (ახლანდ. სოფ. სუსუზი, ართვინის პროვინცია). სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ტყიან ბორცვზე, შემორჩენილია მომცრო დარბაზული ეკლესია, რომელიც 1904 წელს ნახა და აღწერა ნიკო მარმა. უხეშად დამუშავებული ქვით ნაგები და უდეკორო ეკლესიის კონქი და სამხრეთ კედლის დიდი ნაწილი იმ დროისათვის უკვე ჩამონგრეული იყო. ეკლესიის მიდამოებში მარმა იპოვა მოწითალო ქვის დაზიანებული სტელა, რომლის სამ წახნაგზე გამოკვეთილი იყო ჯვრები, ხოლო მეოთხეზე — წრე. მეორე ასეთივე სტელა საუკუნეში გურნათლიდან გადაიტანეს სათლელ-რაბათის სომხური ეკლესიის ეზოში. ამჟამად ორივე სტელა დაკარგულია.

პავლე ინგოროყვას აზრით გურნათელი უნდა იყოს იგივე გუნათლე, სადაც გრიგოლ ხანძთელმა საუკუნის პირველ მეოთხედში აზნაურ გაბრიელ დაფანჩულის დახმარებით დააარსა დედათა მონასტერი („გუნათლის ვანი“). სხვა მოსაზრებით (დ. კლდიაშვილი) გუნათლე კლარჯეთში შემორჩენილი ნუკას საყდარია.
რუსტამ ემომალი

რუსტამ ემომალი ; დაბადების სახელი რუსტამ ემომალის ძე რაჰმონოვი დ. 19 დეკემბერი 1987, დანღარა, კულიაბის ოლქი, ტაჯიკეთის სსრ, სსრკ) — ტაჯიკი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ტაჯიკეთის ეროვნული ასამბლეის (პარლამენტის ზედა პალატის) თავმჯდომარე 2020 წლის 17 აპრილიდან. ქალაქ დუშანბეს მერი 2017 წლის 7 აპრილიდან. ტაჯიკეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ემომალი რაჰმონის უფროსი შვილი.
გურო

გურო, ნამდვილი სახელი და გვარი — ივანე (ოვანეს) ბოგდანის ძე გასპარიანი (დ. 1907, თბილისი, — გ. 9 აგვისტო, 1984, იქვე) — მხატვარ-სატირიკოსი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1965).

1924 წლიდან თანამშრომლობდა სხვადასხვა ჟურნალ-გაზეთთან („რაბოჩაია პრავდა“, „ზარია ვოსტოკა“, „პრავდა“, „ნიანგი“, „დროშა“). ქმნიდა პოლიტიკურ კარიკატურებს, მეორე მსოფლიო ომის წლებში — ანტიფაშისტურ ფურცლებსა და პლაკატებს. დაასურათა ქართველ მწერალთა ნაწარმოებები: კონსტანტინე ლორთქიფანიძის „კოლხეთის ცისკარი“, დავით ბაქრაძის „გმირთა სისხლით“ და სხვ. გააფორმა ბორის პასტერნაკის ლექსების კრებული საქართველოს შესახებ.
გურული ფერხული

გურული ფერხული — ძველი ქართული (გურული) ხალხური ცეკვა, ორსართულიანი ფერხული. თავდაპირველად ასრულებდნენ მხოლოდ მამაკაცები, მოგვიანებით ქალებიც, თუმცა ამით ცეკვის ფორმა და შინაარსი არ შეცვლილა, იგი კვლავ ორსართულიანია (ქალები გარს უვლიან ორსართულიან წრეს). ფერხული ორპირულია და სამი ნაწილისაგან შედგება: ნელი, აჩქარებული და ჩქარი. იგი სრულდება ორპირული სამხმიანი სიმღერის თანხლებით. სიმღერა, თავის მხრივ, 2 ნაწილისაგან შედგება: პირველი სრულდება ზომიერი ტემპით, მეორე — სწრაფით. აგებულია მოკლე განმეორებად ფრაზებზე. მუსიკალური ზომა 4/4.
ლეონტი როგოზინსკი

ლეონტი ეგნატეს ძე როგოზინსკი (; დ. 1864, კიევი — გ. 15 აპრილი, 1904) — რუსი ფოტოგრაფი. მოღვაწეობდა ვლადიკავკაზში.

ბიოგრაფია
ლეონტი როგოზინსკი დაიბადა კიევში 1864 წელს და წარმოადგენდა პოდოლსკის გუბერნიის წარჩინებულ გვარს. მისი მამა ეგნატე სამხედრო მოხელე იყო, დედა — მარია გორბაჩოვა. 1880-იან წლებში, ოცი წლის ასაკში ლეონტი თავის უმცროს ძმასთან, იოსებთან ერთად ვლადიკავკაზსში გადავიდა. იოსები აფთიაქარი, ხოლო ლეონტი — ფოტოგრაფი გახდა. 1889 წლის 18 თებერვალს ლეონტიმ გახსნა ფოტოსალონი ალექსანდროვსკის გამზირზე ლადიჟინსკის სახლში. ოთხი წლის შემდეგ, 1893 წელს ლეონტიმ გახსნა მისი მეორე ფოტოსალონი „ფოტოგრაფიული ამხანაგობა“ (« ») ბოკოვის სახლში. დაახლოებით იმ პერიოდში დაოჯახდა და ოჯახთან ერთად ვოზდვიჟენსკის ქუჩაზე გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც ცხოვრობდა სიცოცხლის ბოლომდე.

1897 წელს პირველი რუსეთის საყოველთაო აღწერაში მონაწილეობის გამო დაჯილდოვდა წმინდა სტანისლავის მესამე ხარისხის ორდენით.

1894 წელს გახდა სტატისტიკის კომიტეტის ნამდვილი წევრი და გ. ვერტეპოვთან ერთად იმოგზაურა კავკასიაში, რათა ფირზე აღებეჭდათ იმდროინდელი ხალხის ყოფა. მოიარეს ოსეთი, ინგუშეთი და ჩეჩნეთი. იმავე წელს გამოჩენილმა ფოტოგრაფმა მონაწილეობა მიიღო პარიზის გამოფენში, სადაც „კავკასიის ხედებში“ მედლით დაჯილდოვდა. ორი წლის შემდეგ კი რუსეთის სამეწარმეო-სამხატვრო გამოფენაზე, ალბომისთვის „კავკასიის ხედები და ტიპები“ მიიღო ვერცხლის მედალი.

ლეონტი როგოზინსკი გარდაიცვალა 1904 წელის 15 აპრილს.
ჰეშტეგი

ჰეშტეგი — ნიშანი, რომელიც სოციალურ ქსელებში და ბლოგებში შეტყობინების თემებად დასაყოფად და გასავრცელებლად გამოიყენება.

ჰეშტეგი არის დათაგული სიტყვა, რომელსაც წინ უძღვის სიმბოლო #. ჰეშტეგით სიტყვა იქცევა აქტიურ ინტერნეტ-ბმულად და შესაძლებელს ხდის მოიძებნოს ამ ჰეშტეგის ქვეშ დათაგული სხვა პოსტები მთელი სოციალური ქსელის მასშტაბით.

მარკირების ეს მეთოდი პირველად ტვიტერში გაჩნდა და სწრაფადვე გავრცელდა სხვა სოციალურ ქსელებში.
ტიხო ბრაჰე

ტიხო ბრაჰე (, ; დ. 14 დეკემბერი, 1546 — გ. 24 ოქტომბერი, 1601) — დანიელი ასტრონომი. 1572 წელს კასიოპეას თანავარსკვლავედში დააკვირდა და აღწერა ახალი ვარსკვლავის ანთება. კოპენჰაგენის მახლობად, ერესუნის სრუტეში მდებარე კუნძულ ვენზე დააარსა ურანიბორგის ობსერვატორია, აღჭურვა თავისივე ხელმძღვანელობით დამზადებული საუკეთესო ხელსაწყოებით და ხელმძღვანელობდა მას 1576-1597 წლებში. აქ 21 წლის მანძილზე ბრაჰე აკვირდებოდა ვარსკვლავებს, პლანეტებსა და კომეტებს და დიდი სიზუსტით განსაზღვრა მათი მდებარეობა ცაზე. ესაა მისი მთავარი დამსახურება. გარდა ამისა, მთვარის მოძრაობაში ბრაჰემ ორი უთანასწორობა აღმოაჩინა (წლიური უთანასწორობა და ვარიაცია); დაამტკიცა, რომ კომეტები ციური სხეულებია, რომლებიც დედამიწიდან მთვარეზე უფრო შორს არიან. შეადგინა რეფრაქციის ცხრილები. ბრაჰემ არ ცნო სამყაროს ჰელიოცენტრული სისტემა და მის ნაცვლად შემოიტანა ახალი სისტემა, რომელიც პტოლემესა და ნიკოლოზ კოპერნიკის სისტემათა ნარევი იყო (მზე ბრუნავს სამყაროს ცენტრში მდებარე დედამიწის გარშემო, ხოლო პლანეტები — მზის გარშემო). 1597 წელს ბრაჰე იძულებული გახდა დანიიდან გერმანიაში გადასახლებულიყო, ორი წლის შემდეგ კი პრაღაში გადავიდა, იქ მისი თანაშემწე იყო იოჰანეს კეპლერი. ბრაჰეს სიკვდილის შემდეგ კეპლერს დარჩა მისი დაკვირვებების შედეგები, რომელთა საფუძველზე დაადგინა პლანეტების მოძრაობის კანონები. კოპერნიკისგან განსხვავებით, ტიხო ბრაჰე იყო უპირველეს ყოვლისა, ასტრონომიული მოვლენების ვირტუოზული დამკვირვებელი: გააუმჯობესა დაკვირვებისა და გაზომვების ტექნიკა და სიზუსტის მაღალ დონეს მიაღწია; დააპროექტა და შექმნა უფრო დიდი ზომის ახალი ხელსაწყოები, უფრო მდგრადი და გაუმჯობესებული გრადუირებით.
მანიფესტი

სიტყვა მანიფესტი გამოიყენება შემდეგი მნიშვნელობებით:

1. უმაღლესი ხელისუფლების წერილობითი მიმართვა მოსახლეობისადმი განსაკუთრებული მნიშვნელობის მქონე მოვლენის გამო.

2. პოლიტიკური პარტიის, საზოგადოებრივი ორგანიზაციის ან გარკვეულ პირთა ჯგუფის მიერ შედგენილი წერილობითი საპროგრამო მიმართვა.

3. რომელიმე ლიტერატურული ან ხელოვანთა ჯგუფის შემოქმედებითი პრინციპების წერილობითი გადმოცემა.
ბოზდაღი

ბოზდაღი — ქედი აზერბაიჯანში. გაწოლილია კავკასიონის სამხრეთი კალთის პარალელურად, მტკვრის მარჯვენანაპირეთში. სიგრძე დაახლოებით 60 კმ. ქედის აღმოსავლეთ ნაწილს კვეთს მდინარე მტკვარი, ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება მინგეჩაურის წყალსაცავი. მაქსიმალური სიმაღლე 524,4 მ. აგებულია ნეოგენური თიხებით და ქვიშაქვებით. ფართოდაა განვითარებული თიხოვანი კარსტი და ბედლენდი. გაბატონებულია ნახევარუდაბნოს ლანდშაფტი. ჩრდილოეთის კალთები შემოსილია ღვიანებით. 1958 წელს ქედის კალთებზე შეიქმნა თურიანჩაის ნაკრძალი.
მედია

მედია (მასმედია) — მასობრივი კომუნიკაციის ბეჭდვითი ან ელექტრონული საშუალებების ერთობლიობა, როგორიცაა ჟურნალ-გაზეთები, რადიო, ტელევიზია, კინო, ინტერნეტი, რეკლამა და ა.შ. მედიის მეშვეობით ხდება საზოგადოების რეგულარული ინფორმირება მიმდინარე პროცესებზე. თავდაპირველად მასობრივი კომუნიკაციის საშუალებების ანალოგად მიიჩნეოდა ტერმინი „პრესა“, რომელიც ბეჭდვით მედიას აღნიშნავდა. ეს ბუნებრივია, რამდენადაც ბეჭდვითი პრესა გაჩნდა ს-ში, როდესაც სხვა ტიპის მედია-საშუალებები არ არსებობდა. მედიის შემდგომი განვითარება დაკავშირებულია სამეცნიერო-ტექნიკურ პროგრესთან.

მედიის სპეციფიკას შეადგენს სხვადასხვაგვარ აუდიტორიაზე ერთდროული ზემოქმედება, ასევე, ინფორმაციის გადაცემის სიხშირე და რეგულარულობა. თანამედროვე ეტაპზე მედია, მასობრივი კომუნიკაციის ტრადიციულ საშუალებებთან ერთად, მოიცავს უახლესი ტექნოლოგიის ფართო სპექტრს კომპიუტერების, ვიდეო საშუალებების, თანამგზავრული ტელევიზიისა და ინტერნეტის ჩათვლით.
მეოთხე ხელისუფლება

მეოთხე ხელისუფლება — სიმბოლურად ასე უწოდებენ მასმედიას. ხელისუფლების დანაწილების პრინციპის მიხედვით, ნებისმიერი დემოკრატიული სახელმწიფოს ხელისუფლება იყოფა სამ შტოდ: საკანონმდებლო, აღმასრულებელი და სასამართლო ხელისუფლება. სამივე შტო არეგულირებს სახელმწიფოებრივ პრობლემატიკას და ერთმანეთის მიმართ კონტროლს ახორციელებს.

ამ სამეულის ურთიერთობისა და დამოკიდებულებების გარდა, ცალკე რგოლად ჩამოყალიბდა და განვითარდა თავისუფალი მასმედია, რომელსაც მისი გავლენისა და სოციალ-პოლიტიკურ პროცესებზე სერიოზული ზეგავლენის გამო, მეოთხე ხელისუფლებას უწოდებენ.
საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური

საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (საქსტატი) — საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად სტატისტიკის წარმოებისა და სტატისტიკური ინფორმაციის გავრცელების მიზნით შექმნილი უწყება, რომელიც თავის საქმიანობას ახორციელებს დამოუკიდებლად. სამსახური შექმნილია „ოფიციალური სტატისტიკის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე.

სტატისტიკის წარმოების ძირითადი პრინციპები:
მნიშვნელოვნობა, ობიექტურობა, საყოველთაო ხელმისაწვდომობა;
პროფესიული სტანდარტებისა და ეთიკის დაცვა;
ანგარიშვალდებულება და გამჭვირვალობა;
სტატისტიკური მონაცემების მცდარი გამოყენების თავიდან აცილება;
სტატისტიკური წყაროს არსებობა;
კონფიდენციალურობა;
საკანონმდებლო ბაზის საჯაროობა;
ეროვნული კოორდინაცია;
საერთაშორისო სტანდარტების გამოყენება;
საერთაშორისო თანამშრომლობა.

ძირითადი ფუნქციები
სტატისტიკის სფეროში ერთიანი პოლიტიკის შემუშავება და ტერიტორიულ და სტატისტიკის მწარმოებელ სხვა ორგანოებთან კოორდინირებული მუშაობის უზრუნველყოფა;
სტატისტიკურ სამუშაოთა პროგრამის შემუშავება;
სტატისტიკური სამუშაოების პროგრამის ფარგლებში განსაზღვრული სტატისტიკური საქმიანობა წარმოება, რომელიც მოიცავს:
სტატისტიკური კვლევების ჩატარებას;
ადმინისტრაციულ მონაცემთა დამუშავებას ექსკლუზიურად, სტატისტიკური მიზნით;
დაკვირვების ერთეულის შესახებ მონაცემთა დამუშავებას;
სტატისტიკური მონაცემების გამოქვეყნებასთან დაკავშირებული გრაფიკის შემუშავებას და მისი საჯაროობის უზრუნველყოფას;
გამოქვეყნებული გრაფიკის მიხედვით სტატისტიკური მონაცემების გავრცელებას და ყველა მომხმარებლისათვის მათი თანაბარი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფას;
საერთაშორისო ანალოგების შესაბამისი სტატისტიკური მეთოდოლოგიისა და სტანდარტების შემუშავებას და მათი დანერგვის ხელშეწყობას;
მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის ჩატარება;
ყოველწლიური საქმიანობის ანგარიშის მომზადება;
სტატისტიკის ტერიტორიული ორგანოების შექმნა და მათი სამოქმედო არეალების განსაზღვრა.

ხელმძღვანელობა
საქსტატს ხელმძღვანელობს აღმასრულებელი დირექტორი, რომელსაც ჰყავს ორი მოადგილე, რომელთა დაქვემდებარებაში შედის 11 სხვადასხვა დეპარტამენტი. აღმასრულებელი დირექტორი ასევე არის ორი სათათბირო ორგანოს — საბჭოს წევრი: ესენია საქსტატის საბჭო და მრჩეველთა საბჭო.
ლეოპოლდ ფონ ზახერ-მაზოხი

ლეოპოლდ ფონ ზახერ-მაზოხი ( დ. 27 იანვარი, 1836 — გ. 9 მარტი, 1895) — ავსტრიელი მწერალი და ჟურნალისტი. მისი სახელიდან მომდინარეობს ტერმინი მაზოხიზმი. ავტორია ნაწარმოებისა „ვენერა ქურქში“.

ბიოგრაფია
გრაცის უნივერსიტეტში სწავლობდა სამართალს, ისტორიასა და მათემატიკას. ამავდროულად იყო ავტორი და მთხრობელი რეალისტური რომანებისა, სადაც აღწერილია გალისიური და ებრაული საზოგადოებები („მადიარების ბოლო მეფე“, 1867; „გალიური მოთხრობები“, 1876; „პოლონელი ებრაელების ამბები“, 1886).

ზახერ-მაზოხს სახელი ეროტიკულმა რომანებმა მოუხვეჭა („ვენერა ქურქში“, 1870; „ვენის მესალინები“, 1874; „ყალბი ყარყუმი“, 1873-1879; „სასტიკი ქალები“, 1907 გარდაცვალების შემდეგ), რომლებშიც აღწერილია პარაფილია, რომელიც მისთვის იყო დამახასიათებელი და რომელსაც მოგვიანებით, ფსიქიატრმა და ნევროლოგმა რიჩარდ ფონ კრაფტ-ებინგმა მაზოხიზმი უწოდა. მისმა მეუღლემ 1895 წელს ის მანჰაიმის ფსიქიატრიულ კლინიკაში მოათავსა, სადაც იმავე წელს გარდაიცვალა. ზოგი მეცნიერის აზრით, ლეოპოლდი 10 წლის შემდეგ გარდაიცვალა იმავე კლინიკაში.

მისი პირადი ცხოვრება ცნობილი გახდა მხოლოდ მისი გარდაცვალების შემდეგ, როდესაც აურორა ფონ რუმელინმა (რომელზედაც იგი 1873 წელს დაქორწინდა და რომელიც მისი მეუღლე დაახლოებით 10 წლის განმავლობაში იყო) 1905 წელს გამოაქვეყნა მისი მოგონებები ვანდა ფონ ზახერ-მაზოხის ფსევდონიმით.
მოსაკრებელი

მოსაკრებელი — გადასახადის ერთ-ერთი სახეობა, სახელმწიფო ბიუჯეტში გადასახდელი თანხა, რომელსაც იხდიან ფიზიკური და იურიდიული პირები კანონით განსაზღვრული საქმიანობის განხორციელების და/ან სარგებლობის უფლების მინიჭებისთვის.

მოსაკრებლის გადახდა ხდება, აგრეთვე, სახელმწიფო ორგანოების მიერ გაწეული გარკვეული მომსახურებისთვის. საქართველოში მოსაკრებლების სახეებია: საბაჟო, სალიცენზიო და სანებართვო, სახელმწიფო სერტიფიკატის, სარეგისტრაციო, სახელმწიფო საექსპერტიზო მოსაკრებელი, სახელმწიფო ბაჟი და სხვა.

მოსაკრებლები შეიძლება იყოს საერთო-სახელმწიფოებრივი და ადგილობრივი.
ნაფიცი მსაჯული

ნაფიცი მსაჯული — ხალხის წარმომადგენელი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით უშუალოდ მონაწილეობს მართლმსაჯულების განხორციელებაში.

ნაფიცი მსაჯულები არ არიან იურისტები და მათ კომპეტენციაში არ შედის განსახილველი საქმის სამართლებრივი კუთხით შეფასება. მათ მხოლოდ, ბრალდების და დაცვის წამოყენებული არგუმენტების მოსმენის საფუძველზე, უნდა დაასკვნან, არის თუ არა ბრალდებული დამნაშავე.

იმ ქვეყნებში, სადაც ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტი მოქმედებს, გარკვეულ საქმეებზე სწორედ ნაფიც მსაჯულთა კრებულს (როგორც წესი, მათი რიცხვი არის თორმეტი) გამოაქვს ვერდიქტი ბრალდებულის ბრალეულობისა თუ უდანაშაულობის შესახებ. ბრალეულად ცნობის შემთხვევაში, განაჩენს ადგენენ და სასჯელს ნიშნავენ პროფესიონალი მოსამართლეები დამოუკიდებლად ან ნაფიც მსაჯულებთან ერთად.

საქართველოში ნაფიც მსაჯულთა ინსტიტუტი შემოღებულია 2010 წლიდან და რეგულირდება სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მიერ.
მაჟორიტარი

მაჟორიტარი — კანდიდატი, რომელიც მონაწილეობს მაჟორიტარული საარჩევნო სისტემით ჩატარებულ არჩევნებში. საქართველოს კანონმდებლობით, პარლამენტის, ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანოს — საკრებულოს არჩევნებში მონაწილეობის მიზნით, შესაბამისი საარჩევნო კომისიის მიერ რეგისტრირებული, პარტიის/საარჩევნო ბლოკის, ხოლო ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში, აგრეთვე, ამომრჩეველთა საინიციატივო ჯგუფის მიერ საარჩევნო ოლქში წარდგენილი საქართველოს მოქალაქე.

მაჟორიტარი შეიძლება წარმოადგენდეს რომელიმე პოლიტიკურ პარტიას, ან იყოს უპარტიო. ამომრჩევლები დაყოფილნი არიან საარჩევნო ოლქებად გეოგრაფიული ზონების ან მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით. გამარჯვებულია ის კანდიდატი, რომელიც ხმების უმრავლესობას მოაგროვებს თავის საარჩევნო ოლქში.