iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გრიგოლ ტურელი

გრიგოლ ტურელი (ლათ. ; ნამდვილი სახელი და გვარია გეორგიუს ფლორენციუსი; დ. 30 ნოემბერი, 538 — გ. 17 ნოემბერი, 594) — ფრანკების ისტორიკოსი და ჰაგიოგრაფი. 573 წლიდან ტურის ეპისკოპოსი. დაიბადა კლერმონ-ფერანში, ოვერნის წარჩინებულ გალურ-რომაულ ოჯახში. აღიზარდა კლერმონის ეპისკოპოსის გალ კლერმონტელის მიერ. გრიგოლის ოჯახს რელიგიურ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში თვალსაჩინო ადგილი ეკავა. ბიძამისი იყო ქალაქ კლერმონის ეპისკოპოსი. ტურელი დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა ფრანკთა მეფეების სიგებერტის, გუნტრამისა და ხილდებერტ -ის კარზე. იყო მეროვინგების სახელმწიფოს გავლენიანი სასულიერო პირი. მისი ძირითადი ნაშრომია „ფრანკთა ისტორია“ (ლათინურ ენაზე, 10 წიგნად), რომელიც წარმოადგენს - საუკუნეების ფრანკთა სახელმწიფოს პოლიტიკური ისტორიის მთავარ წყაროს. გრიგოლ ტურელი აგრეთვე წმინდანთა ცხოვრების და სხვა საეკლესიო თხზულებების ავტორია.

გარდაიცვალა 594 წელს, სავარაუდოდ 17 ნოემბერს. უკანასკნელი წარმოადგენს მისის ხსენების დღეს. ტურსა და კლერმონში იგი წმინდანად შერაცხეს.
ვარკეთილი

ვარკეთილი — საცხოვრებელი უბანი თბილისში (სამგორის რაიონი). მდებარეობს ქალაქის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე მტკვრის მარცხენა მხარეს, თბილისის ზღვის სამხრეთით.

დასახლების ძირითადი ნაწილი გაშენდა 1982-1988 წლებში (არქიტექტორები გ. შავდია, მ. ბოლქვაძე, შ. ჯანგველაძე, ო. ჯაფარიძე, ე. რუხაძე, თ. ჯირაშვილი და სხვ.) მანამდე ვარკეთილის საბჭოთა მეურნეობის კუთვნილ ტერიტორიაზე, სადაც ხეხილის ბაღები იყო. თავდაპირველი პროექტის მიხედვით ვარკეთილის საცხოვრებელი რაიონი შედგებოდა 3 მასივისგან: ვარკეთილი (39 ათას მოსახლეზე; ახლანდ. მესამე მასივი), ვარკეთილი (36 ათას მოსახლეზე; შემდეგ „ზემო პლატო“, ახლანდ. მესამე მასივი), ვარკეთილი (5 მიკრორაიონი, სულ 48 ათას მოსახლეზე; ახლანდ. ვარკეთილი, 4 მიკრორაიონი). 1985 წლიდან მოქმედებს მეტროსადგური „ვარკეთილი“. 2010-იან წლებში ვარკეთილის მიმდებარედ, თბილისის ზღვის მახლობლად 420 ჰა ტერიტორიაზე კომპანია „ჰუალინგის“ მიერ გაშენდა ახალი საცხოვრებელი კომპლექსი „თბილისის ზღვის ახალი ქალაქი“. უბანში არის რამდენიმე მართლმადიდებლური ქრისტიანული ეკლესია, ასევე ეზიდთა სათემო ცენტრი და სამლოცველო (გაიხსნა 2015 წელს).
ფირვალდშტეტის ტბა

ფირვალდშტეტის ტბა ( ლუცერნის ტბა) — ტბა შვეიცარიის ცენტრალურ ნაწილში, ალპების ძირას. მოქცეულია მთათაშუა ტექტონიკურ ქვაბულში, რომლის ფსკერი ძველი მყინვარებისაგან არის მოსწორებული. მდებარეობს ზღვის დონიდან 434 მ სიმაღლეზე. ფართობი 114 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 214 მ. წყლის მოცულობა 11.8 კმ³. სანაპიროს დიდი ნაწილი მკვეთრად მაღლდება მთებისკენ 1500 მ სიმაღლემდე. გარშემორტყმულია მთებით. ლანდშაფტი წარმტაცია. ირგვლივ აღმართულია პილატუსისა და რიგის მთები. ტბაზე გაედინება მდინარე როისი. აგრეთვე ერთვის როისის აუზის რამდენიმე მცირე შენაკადი. შედგება ოთხი აუზისაგან, რომლებიც ერთმანეთთან დაკავშირებულია ვიწრო (1 კილომეტრამდე) სრუტეებით.

ზაფხულში წყლის დონე მატულობს, რაც განპირობებულია მთებში მყინვარების დნობით. წყალი მტკნარია, ფერად მოცისფრო. 1601 წელს მომხადრმა ძლიერმა მიწისძვრამ ტბაში ცუნამი გამოიწვია, ტალღების სიმაღლემ 4 მ მიაღწია. სანაოსნოა. განვითარებულია თევზჭერა. არის კალმახი. სანაპიროზე არაერთი კურორტია, მათ შორის ლუცერნი. ტურიზმი.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩეხეთში

2011 წლის მონაცემებით ჩეხეთში 12 იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია

სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 936 (2011 წლის მონაცემებით) ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 1,3 % ჩეხეთის ძეგლებია. სიაში შეყვანილი ყველა ძეგლი კულტურული ობიექტია ამათგან 3 წარმოადგენს კაცობრიობის შემოქმედებითი გენიის შედევრს ( - ობიექტი).

სია
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
წევრობის კანდიდატები
ჩეხეთის მთავრობამ იუნესკოს წევრობის კანდიდატად წარუდგინა 16 ძეგლი.
ექადია

ექადია — უბანი ქალაქ ოზურგეთში, მის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე ბჟუჟის მარცხნივ, ქალაქის ცენტრიდან 1 კმ. ექადია შეფენილია გორაკზე, რომელიც ოზურგეთის ცენტრალური ნაწილიდან სამხრეთ დასავლეთით მდებარეობს. ექადიას ქალაქის დანარჩენი ნაწილიდან მდინარე ბჟუჟი ჰყოფს.

სახელწოდება
ლეგენდის თანახმად ექადიის სახელწოდება აქაურობის პატრონ ვინმე ქადიას უკავშირდება. აქედან მომდინარეობს ასევე გვარი ქადიეშვილი, რომელიც ამ უბანში არის გავრცელებული. ლეგენდის მიხედვით ექადიის ტყე ქადიას საყვარელი სანადირო და დასასვენებელი ადგილი. მტერს დიდძალი ჯილდო დაუწესებია მისი მოკვლისთვის. როცა ქადია დიდი მუხის ძირას ჩამომჯდარი ისვენებდა, მიპარვით მოკლეს. მკვლელმა მაღალი გორაკიდან დაიკიჟინა „ე ქადიაო“, ანუ „ნახეთ თქვენი ქადიაო.“ ხალხს ამ გორაკზე სამლოცველო აუშენებია და გორაკისთვის ექადია უწოდებია.

ისტორია
სოფელი ექადია მოიცავდა შემდეგ ტერიტორიებს: ბასრა, გოშველი, ანასეული და სხვა. ექადიას ზემო და ქვემო ექადიად ჰყოფდა მდინარე შხვარაშხურა (შკვარაშკურა). ექადიის ერთ-ერთი უბნის, გოშველის სახელწოდება ღორისა და შველისგან უნდა მომდინარეობდეს. ღორი და შველი ექადიის ტყეში ბევრი იყო. ექადია შედიოდა დვაბზუს საზოგადოებაში. 1897 წლისთვის მისი მოსახლეობა იყო 60-მდე კომლი, ძირითადად გლეხობა. მოჰყავდათ უმეტესად სიმინდი და რამდენიმე ოჯახს ჩხავერის ჯიშის ვაზი.1920 წელს გამოეყო ლიხაურის თემს და შევიდა ქალაქ ოზურგეთის თემში.

საბჭოთა პერიოდში ექადიაში არსებობდა გარეუბნის, შემდეგ კი ჩკალოვის სახელობის კოლმეურნეობა. 1930-იანი წლებიდან ის შეუერთდა ქალაქ ოზურგეთს. გარკვეული პერიოდის მანძილზე ექადია გაერთიანებული იყო მაკვანეთის სასოფლო საბჭოში. 1956 წელს აშენდა ადმინისტრაციული შენობა. 1977 წლიდან ექადიის კოლმეურნეობა შეუერთდა სოფელ მახარაძის კოლმეურნეობას.

მოსახლეობა
ღირსშესანიშნაობები
ტყე-პარკი
1960 წელს დაიგეგმა ექადიაზე ტყეპარკის გაშენება. ტყეპარკი 20 ჰა ფართობზე საბჭოთა საქართველოს 40 წლისთავის აღსანიშნავად უნდა გაშენებულიყო. დაგეგმილი იყო საზაფხულო თეატრის, ფანჩატურების, შადრევნების, სპორტული მოედნების, ზოოპარკის კუთხის და სხვა ატრაქციონების გაშენება. 1971 წელს ტყეპარკი საჰაერო-საბაგირო გზით დაუკავშირდა ქალაქის ცენტრს.

ეკლესია
ექადიის წმინდა გიორგის ტაძარი - საუკუნეებით თარიღდება. ტაძარი მდებარეობდა სოფლის სასაფლაოს ტერიტორიაზე. ეკლესია დარბაზული ტიპის იყოდა თავისუფალ ჯვარს წარმოადგენდა. მისთვის მოგვიანებით მიუშენებიათ მკლავები. გვიანდელი გადაკეთებული იყო ტაძრის აღმოსავლეთ ნაწილიც. ტაძარზე აღმოჩენილია ასომთავრული წარწერა, რომელიც ცხადყოფს, რომ კახაბერ ვარდანისძე, გურიელად წოდებული, იყო ამ ტაძრის ამშენებელი. წარწერა ოზურგეთის ისტორიულ მუზეუმშია დაცული.

 საუკუნისთვის ძველი ეკლესიიდან დარჩენილი იყო მხოლოდ დასავლეთის კედელი, ასევე ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კედლის ნაწილები სარკმელებითურთ. 1890-იან წლებში აიგო თლილი ქვით ნაგები ახალი ტაძარი. რომელიც შემორჩენილი არ არის. ტაძარი იდგა გორაკზე, რომელსაც სამხრეთიდან მიშენებული ჰქონდა ქვის კიბე. კიბე ადიოდა ეკლესიის ქვითკირის გალავანში. ტაძარი ადგილობრივმა მღვდელმა სოლომონ დუმბაძემ ააგებინა. 1961 წელს ექადიის ხიდზე აღმოჩნდა ქვა ასომთავრული წარწერით „ქ. სახელითა ღმრთისათა წ(მიდა) გ(იორგ)-ის (ე)კლესია პატრონმან ქადია აღაშენა სადიდებლად სახელისა მისისა“. ქვა მახარაძის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში გადაიტანეს.

1997 წელს ძველი ტაძრების ადგილას აშენდა ჯვართამაღლების სახელობის ხის ეკლესია. 2014 წელს აშენდა წმინდა გიორგის სახელობის ახალი ტაძარი.
ელისაბედ ქავთარაძე

ელისაბედ (ლიზიკო) ქავთარაძე (დ. 22 ივლისი, 1905, თბილისი, — გ. 1988, იქვე) — ქართველი მწერალი, საბჭოთა პერიოდის დისიდენტი.

დაიბადა ცნობილი სოციალისტ-ფედერალისტის და თბილისის არქივის გამგის ქაიხოსრო ქავთარაძის ოჯახში. 1922 წელს ჩააბარა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე და გაწევრიანდა ახალგაზრდა მარქსისტთა ორგანიზაციაში, რომელიც უკვე იატაკქვეშეთში იყო გადასული. 1928 წელს დააპატიმრეს სოხუმში ანტი-საბჭოთა საქმიანობის ბრალდებით; ჯერ მეტეხის ციხეში ჩასვეს, 1929 წელს კი რუსეთში, ტომსკის ოლქში გადაასახლეს. თბილისში 1936 წელს დაბრუნდა, მაგრამ 1940 წელს კვლავ დააპატიმრეს და ყაზახეთში გადაასახლეს. გადასახლებაში სულ 28 წელი გაატარა. 1956 წელს სამშობლოში დაბრუნდა და რეაბილიტაცია მიიღო. 1987 წელს აირჩიეს „ილია ჭავჭავაძის საზოგადოების“ გამგეობის წევრად. ავტორია თხზულებებისა: „არა ცოდნითა ერთითა“, „ყბაახვეული ქალი“, „ნაადრევი ოცნება“, „რატომ ჩვენს დაუკითხავად“, „ბებოს ბარათი“, „უმისამართო ბარათი“ და სხვ.
ბრიენცის ტბა

ბრიენცის ტბა — ტბა შვეიცარიაში, ბერნის კანტონში. მდებარეობს ბერნის ალპებში, ზღვის დონიდან 564 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 29,8 კმ², სიგრძე 14 კმ, სიგანე 2,8 კმ, მაქსიმალური სიღრმე 260 მ. ტბაში გადის მდინარე აარე, რომელიც მას თუნის ტბასთან აკავშირებს. ერთვის აგრეთვე რამდენიმე მცირე შენაკადი. ტბაში არის ერთადერთი კუნძული შნეგენინზელი, რომლის სიმაღლეა 570 მ. სამხრეთ სანაპიროსთან გისბახის ჩანჩქერია, ხოლო ჩრდილოეთ სანაპიროზე რამდენიმე დასახლებული პუნქტი, მათ შორის ინტერლაკენი. შვეიცარიის ერთ-ერთი ყველაზე სუფთა ტბაა. განვითარებულია თევზჭერა, მოიპოვება ქორჭილა. სანაოსნოა.
ყელეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

ყელეთის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი ყელეთის სამხრეთით, გორაკზე, სასაფლაოზე.

ეკლესია დარბაზულია (11 6,5 მ), ნაგებია ნატეხი ქვიშაქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა . ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. მის გვერდებზე თითო სწორკუთხა ნიშია. დასავლეთის კედელში ბრტყელი ზღუდარით გადახურული ერთი სარკმელია. დარბაზის გრძივ კედლებზე თითო მარტივპროფილიანი პილასტრია, რომლებზეც კამარის საბჯენი თაღია გადაყვანილი. თაღის ქუსლთან მხოლოდ ჩრდილოეთის მარტივი იმპოსტებია შემორჩენილი.
ენსი

ენსი — მდინარე ავსტრიაში. მდინარე დუნაის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს დაბალი ტაუერნის კალთებზე, ზღვის დონიდან 1750 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 254 კმ, აუზის ფართობი 6,000 კმ². თავდაპირველად მიედინება ზალცბურგის ფედერალური მიწის ტერიტორიაზე, შემდეგ უხვევს ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სადაც შედის შტირიის ფარგლებში. მდინარის ხეობა წარმოადგენს საზღვრავს ჩრდილოეთ კირქვიან ალპებსა და ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ალპებს შორის. დუნაის ერთვის ქალაქებს მაუთაუზენსა და ენსს შორის. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 201 მ³/წმ.
წრომის წმინდა მარინეს ეკლესია

წრომის წმინდა მარინეს ეკლესია — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წრომის სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 2 კმ-ზე, წრომი-ახალსოფლის გზის მარჯვენა მხარეს, ფერდობზე. ნასოფლარ ბოსლეთის ტერიტორიაზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (7,1 5,3 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, რომლის გვერდებზე თითო სწორკუთხა ნიშია. დასავლეთ კედელშიც ერთი სარკმელია. დარბაზი გადახურულია შეისრული კამარით. ჩრდილოეთ ფასადზე შემორჩენილია ქვიშაქვის თაროსებრი ლავგარდნის ფრაგმენტები.
გრძნეულის შეგირდი

გრძნეულის შეგირდი — 1978 წლის ჩეხოსლოვაკური ანიმაციური ფილმი. გადაღებულია ოტფრიდ პროისლერის მოთხრობა „კრაბატის“ მიხედვით.

კრაბატი
ბიჭუნა კრაბატს სიზმარში ესმის უცნობი ხმა, რომელიც უხმობს ძველ წისქვილში. იქ მისული კრაბატი ხედავს მეწისქვილეს, რომელიც შესთავაზებს შეგირდად დარჩენას. მაგრამ ამის გარდა, წისქვილში სწავლობენ შავ მაგიას. კრაბატი აღმოაჩენს, რომ, ყველაფერთან ერთად, ყოველ წელს მეწისქვილე/ოსტატი კლავს ერთ შეგირდს და შეგირდთა გუნდს ემატება ერთი ახალი ბიჭი. აქ ცხოვრების მესამე წელს წისქვილში მოვა გოგონა-მომღერალი (რომელიც წელიწადში ერთხელ სხვა გოგონებთან ერთად ღამის რიტუალში იღებს მონაწილეობას). იგი ამოიცნობს კრაბატს ყვავად გადაქცეულ ბიჭუნებში და ყველა ტოვებს წისქვილს. წისქვილი ინგრევა.
ლიტორინის ზღვა

ლიტორინის ზღვა — მარილიანი წყალსატევი, ეგრეთ წოდებული ზღვის აუზი, რომელიც არსებობდა ბალტიის ზღვის ადგილას დაახლოებით 7500-4000 ათასი წლის წინ. თავის მხრივ, ლიტორინის ზღვის ადგილას მდებარეობდა ანცილის ტბა, რომელმაც 2000 წელზე მეტხანს იარსება, იქამდე, სანამ ხმელეთის დაძირვის შედეგად წარმოქმნილმა სრუტეებმა ატლანტის მლაშე წყლებს აღმოსავლეთისაკენ არ მისცა გზა. ასე წარმოიშვა ლიტორინის ზღვა, ოდნავ მარილიანი (მაქსიმუმ 6%) და უფრო თბილი წყლით (2-3°-ით მეტი), ვიდრე ახლა. ლიტორინის ზღვამ დაახლოებით 4000 წელი იარსება. თანდათან მცირდებოდა მისი ფართობი, დაბლა ეცემოდა ტემპერატურა. ბოლოს იგი თანამედროვე ბალტიის ზღვად გადაიქცა.

ბალტიის ზღვის არსებობის მანძილზე (თანადროულ დროშიც) სანაპიროს დიდი ნაწილი (განსაკუთრებით ჩრდილოეთ ნაწილში) განიცდიდა დედამიწის ქერქის აზევებას, რაც გამოწვეული იყო მყინვარული საფარის განადგურებით. ლიტორინის ზღვას მნიშვნელოვანი ფართობი ეკავა თანამედროვე ფინეთისა და შვედეთის ფარგლებში. მისი არსებობის ეპოქა შეესაბამება ტრანსგრესიის პერიოდსა და მაქსიმალურ მარილიანობას თბილი ატლანტური პერიოდის დროს. ოპტიმუმის პერიოდში დაახლოებით 4500 წლის წინ ლიტორინის ზღვა მოიცავდა ორჯერ უფრო მეტი მოცულობის აუზს.

სახელწოდება მომდინარეობს მუცელფეხიანი მოლუსკების -ის სახელწოდებიდან.
ფლაის გეიზერი

ფლაის გეიზერი — მცირე ზომის გეოთერმული გეიზერი აშშ-ის ნევადის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. განლაგებულია ზღვის დონიდან 1223 მ სიმაღლეზე. რეგიონში ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა განისაზღვრება 300 მმ-ით წელიწადში. ამოფრქვევის სიმაღლე უდრის 1,5 მ-ს. ბორცვთან ერთად, რომელზედაც იგი „ზის“ მისი სიმაღლე იქნება 3,7 მ. დიდი ხნის განმავლობაში იმყოფებოდა კერძო მფლობელობაში. 2016 წლის ივნისში ფლაის რანჩოს ტერიტორიის 1500 ჰა მათ შორის საკუთრივ გეიზერი 6,5 მლნ. აშშ დოლარად შეისყიდა არაკომერციულმა პროექტმა „ “-მა. 1916 წელს წყაროს მოსაპოვებლად ამ ადგილებში ჭაბურღილი ჩადგეს, თუმცა გეიზერს მისცეს დასაბამი. 1964 წელს მდუღარე წყალი ზედაპირზე ამოიფრქვა, რომელმაც მინერალებისაგან ლამაზი ლანდშაფტები შექმნა. გეიზერის კედლები დღესაც განიცდის ზრდას. თანდათან ღვრის მინერალებს (კარბონატის კალციუმი), წყალმცენარეებსა და ლურჯ-მწვანე წყალმცენარეებს, რომელიც განსაზღვრავს მის შეფერილობას. მიმდებარე ტერიტორიაზე წარმოქმნის წვრილ ტბებს, რომლებიც ცივი წყლებით გამოირჩევა.
ლიბერეცი

ლიბერეცი — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკაში. მდებარეობს მდინარე ნისა-ლუჟიცკაზე და გარსშემორტყმულია იიზერის მთებით. წარმოადგენს ქვეყნის სიდიდით მეხუთე ქალაქს.

 საუკუნიდან დასახლდა გერმანელი და ფლამანდიელი მიგრანტებით, რომლებიც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ განდევნეს. ერთ დროს ქალაქში ყვაოდა ტექსტილის ინდუსტრია, რის გამოც მას ზედმეტსახელად „ბოჰემიის მანჩესტერს“ უწოდებდნენ. ბევრი ჩეხისთვის, ლიბერეცი ასოცირდება მის მთავარ ღირსშესანიშნაობასთან — იეშტედის კოშკთან. საუკუნის დასასრულიდან, ლიბერეცმა კონურბაცია შექმნა გარეუბან ვრატისლავიცესა და მეზობელ ქალაქ იაბლონეც-ნად-ნისოუსთან. ამის შემდეგ, მთლიან ამ ტერიტორიაზე მოსახლეობამ 150 000 ადამიანი შეადგინა; შედეგად, ლიბერეცი ბოჰემიის მესამე უდიდესი ქალაქი გახდა პრაღისა და პლზენის შემდეგ.

წერილობით წყაროებში ქალაქი პირველად 1348 წელს იხსენიება. 1622—1634 წლებში ლიბერეცი ალბრეხტ ფონ ვალენშტაინის მფლობელობაში იყო.

განვითარების პიკს ქალაქმა საუკუნის დასასრულს მიაღწია. ამ დროს აშენდა მრავალი შენობა, მათ შორის ქალაქის სამმართველო, ოპერა და ბოჰემიის მუზეუმი. ქალაქის ისტორიული ცენტრის თავზე მდებარე ბორცვებზე აიგო რომანტიზმის სტილის ნაგებობები.

დაძმობილებული ქალაქები
ამერსფორტი, ნიდერლანდები
ამიენი, საფრანგეთი
აუგსბურგი, გერმანია
ნაჰარია, ისრაელი
სანქტ-გალენი, შვეიცარია
ციტაუ, გერმანია
დიუნკერკი, საფრანგეთი
კოვროვი, რუსეთი
უსტი-ნად-ლაბემი

უსტი-ნად-ლაბემი — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკაში, უსტეცის მხარეში. წარმოადგენს ქვეყნის მეშვიდე ყველაზე ხალხმრავალ ქალაქს. მდებარეობს მთიან რაიონში, მდინარე ბილინისა და ელბის შეერთების ადგილას. ფუნქციონირებს საკმაოდ აქტიური სამდინარო პორტი. ასევე მნიშვნელოვანია მისი როგორც სარკინიგზო კვანძის როლი.

ჯერ კიდევ 993 წლისთვის, უსტი-ნად-ლაბემი წყაროებში ვაჭრობის ცენტრად იხსენიება. მის დაარსებას ბოჰემიის მეფე ოტოკარ -ს მიაწერენ საუკუნის გვიან წლებში, რომლებმაც ქვეყანაში გერმანელ მოსახლეებს უხმო და მათ გერმანული საქალაქო კანონით დაცვა აღუთქვა. 1423 წელს იგი იმპერატორმა სიგიზმუნდმა მეისენის კურფიურსტ ფრიდრიხ -ს გადასცა გირაოთი, რომელმაც იგი საქსონიის გარნიზონით დაიკავა. 1426 ქალაქს ჰუსიტებმა ალყა შემოარტყეს, რომლებმაც 1426 წლის 16 ივნისს, სისხლისმღვრელ შეტაკებაში 25 000 კაცით გერმანიის 70 000-იანი არმია დაამარცხეს. 1429 წელს დაზიანებული ქალაქი აღადგინეს. მნიშვნელოვნად დაზიანდა აგრეთვე ოცდაათწლიანი და შვიდწლიანი ომების დროს.

დაძმობილებული ქალაქები
ჰალტონი, გაერთიანებული სამეფო
კემნიცი, გერმანია
ვლადიმირი, რუსეთი
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1950

საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1950 — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის მეთორმეტე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა მოსკოვის „ცდკა“, მეორე ადგილზე გავიდა მოსკოვის „დინამო“, მესამეზე – თბილისის „დინამო“. დაიწყო 16 აპრილს და დასრულდა 8 ნოემბერს.

შედეგები
კლასი „“: ცხრილი
კლასი „“: ცხრილი
ჩემპიონი
ცხრამუხის წმინდა ნინოს ეკლესია

ცხრამუხის წმინდა ნინოს ეკლესია — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცხრამუხაში. ეკლესია დგას სოფლის ცენტრში, აგებულია საუკუნის მეორე ნახევარში.

ეკლესია დარბაზულია (12,6 7,8 მ), ნაგებია აგურითა და რიყის ქვით. შესასვლელი ორი აქვს - სამხრეთით და დასავლეთით. ნახევარწრიული აფსიდის თაღოვან სარკმლის ორივე მხარეს ნიშია. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში ორ-ორი სარკმელია. დარბაზი გადახურულია ოდნავ შეისრული კამარით, რომლის საბჯენი თაღები გრძივი კედლების პილასტრებს ეყრდნობა. დასავლეთით ხის პატრონიკეა ხისავე კიბით. ეკლესია გარედან შელესილი და შეთეთრებულია.
ეკლესიაზე დასავლეთიდან მიშენებულია სამრეკლო, რომლის პირველი სართული თაღებით გახსნილი და დაბალი გუმბათით გადახურული ოთხსვეტიანი კარიბჭეა. გადახურულია ოდნავ შეისრული კამარით. დასავლეთით მრგვალი სარკმელია. იატაკში გაჭრილი ხვრელი ამ სართულს მის ქვეშ მოთავსებულ ოთხკუთხა სათავსთან (სამალავი) აკავშირებს. მესამე სართული ოთხივე მხარეს თაღებით გახსნილი, გუმბათიანი პატარა ფანჩატურია, რომელიც დაშენებულია ქვედა სართულის ორფერდა სახურავზე. მისი თაღები მარტივი პროფილისაა და აგურის თაროსებრ კაპიტელებს ეყრდნობა.მეორე სართულის ქვედა ნაწილში დეკორატიული ფრონტონი შევსებულია აგურის წყობაში გამოყვანილი ჯვრით.

ეკლესია გაიხსნა 2000 წელს მეუფე იობის ლოცვა-კურთხევით.
Lisa Goes Gaga

— ოცდამეორე ეპიზოდი სიმფსონების ოცდამესამე სეზონიდან. ეპიზოდი ეთერში გავიდა აშშ-ის ტელეკომპანია -ის ეთერში 2012 წლის 20 მაისს. ამ ეპიზოდში ამერიკელი პოპ-მომღერალი ლედი გაგა ეწვია ქალაქ სპრინგფილდს, რომლის ყველა მცხოვრები არის დეპრესიაში. მთავარი გმირი ლიზა სიმფსონი არის ყველაზე დიდ დეპრესიაში. ამ ეპიზოდში გაგა ცდილობს ასწავლოს ლიზას ბედნიერების მნიშვნელობა.

ეპიზოდის სცენარი ეკუთვნის ტიმ ლონგს, ხოლო რეჟისორი არის მეთიუ სკოფილდი. ეპიზოდში ლედი გაგა საკუთარ გმირს თავად ახმოვანებს. მან ხმა ჩაწერა 2011 წლის აგვისტოში ქალაქ ლოს-ანჯელესში ოთხი დღის განმავლობაში. პროექტის გუნდმა გაგასთვის შეიმუშავა სულ თვრამეტი სხვადასხვა კოსტიუმი, რომლებიც გაგას რეალურ ცხოვრებაში იყო ყველაზე დასამახსოვრებელი, მათ შორის ხორცის კაბა.

კრიტიკოსების მხრიდან ეპიზოდმა დაიმსახურა უარყოფითი შეფასება, მიუხედავად იმისა, რომ მათ დადებითად შეაფასეს გაგას შესრულება. -ის განცხადებით ეპიზოდს პირდაპირ ეთერში თვალს ადევნებდა 4.79 მილიონი ადამიანი.
ტირიფისებრნი

ტირიფისებრნი (ლათ. ) — ფოთლომცვივან ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ორსახლიანი ხეები ან ბუჩქებია. აქვთ მარტივი, მორიგეობით განლაგებული ფოთლები, წვრილი, მჭადა ყვავილებად შეკრებილი ყვავილები, კოლოფი ნაყოფი. თესლი „აღჭურვილია“ საფრენი ბუსუსებით. აერთიანებს 3 გვარის (ვერხვი, ტირიფი და ჩოზენია) 700-მდე სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერი და ცივი ჰავის სარტყლებში.

საქართველოში ბუნებრივად გავრცელებულია 2 გვარი: ვერხვი და ტირიფი. ამ ოჯახის ზოგ სახეობას, როგორც ადგილობრივს, ისე ინტროდუცირებულს, ფართოდ იყენებენ გამწვანებაში და ქარსაფარ ზოლებად, მერქანს — ქაღალდის, ასანთისა და საფანერო წარმოებაში.

მთელი რიგი სახეობების ქერქი და ფოთლები მთრიმლავ ნივთიერებებს შეიცავს.

გვარები
ბუზის თანავარსკვლავედი

ბუზის თანავარსკვლავედი — თანავარსკვლავედი ცის სამხრეთ ნახევარსფეროში, რომელიც მდებარეობს ირმის ნახტომში სამხრეთის ჯვრის თანავარსკვლავედის სამხრეთით. ცაზე იკავებს 138,4 კვ. გრადუს ფართობს და შეიცავს შეუიარაღებელი თვალით ხილულ 60 ვარსკვლავს.

ისტორია
ბუზი ახალი თანავარსკვლავედია. პირველად შემოთავაზებულ იქნა პიტერ პლანციუსის მიერ 1598 წელს, მაგრამ ტრადიცია მიაწერს იოჰან ბაიერს (1603). თავიდან ერქვა „ფუტკარი“ — , მაგრამ სამითხის ჩიტის თანავარსკვლავედთან მისი ლათინური სახელწოდების მსგავსების გამო, სახელი ჯერ იმ დროს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში არსებული "ჩრდილოეთის ბუზის" თანავარსკვლავედის მსგავსად „სამხრეთის ბუზად“ შეეცვალა, ხოლო შემდგომ, როდესაც სახელწოდება „ჩრდილოეთის ბუზი“ გაუქმდა, ეწოდა უბრალოდ „ბუზი“.

იუდოკუს ჰონდიუსის (ლათ. ) გლობუსზე ქამელეონი ცდილობს ენით მისწვდეს ბუზს.

დღეს ის ერთადერთი თანავარსკვლავედია, რომლის პერსონაჟიც მწერია.
ჟლეტა (2011 წლის ფილმი)

ჟლეტა — რომან პოლანსკის მხატვრული ფილმი. ფილმში მოქმედება ერთ ოთახში ვითარდება სადაც ორი ბავშვის მშობლები მათი შვილების ჩხუბის გამო ერთმანეთს ხვდებიან. დაფუძნებულია ფრანგი დრამატურგის, იასმინა რეზას, პიესაზე. ფილმი 15-მდე სხვადასხვა ჯილდოზე იყო ნომინირებული, თუმცა მათი უმრავლესობის მოპოვება ვერ შეძლო.

როლებში
ჯოდი ფოსტერი - პენელოპა ლონგსტრიტი
ჯონ ს. რეილი - მაიკლ ლონგსტრიტი
კეიტ უინსლეტი - ნენსი კოენი
კრისტოფ ვალცი - ალან კოენი
წყარო (გეოგრაფია)

წყარო — მიწისქვეშა წყლის ბუნებრივი გამოსავალი დედამიწის ზედაპირზე. გამოსასვლელს პოულობს ხმელეთზე ან წყალქვეშ. წყაროების წარმოქმნას განაპირობებს წყლიანი ჰორიზონტის რელიეფის უარყოფითი ფორმებით (მდინარის ხეობა, ხევი, ქვაბული და სხვ.) გადაკვეთა, ადგილის გეოლოგიურ-სტრუქტურული თავისებურებები (ნაპრალები, ტექტონიკური რღვევები, მაგმური და დანალექი ქანების კონტაქტი), წყლიანი ჰორიზონტების ფილტრაციული არაერთგვაროვნება და სხვა.

კლასიფიკაცია სხვადასხვაგვარია. განსხვავებაა დებიტის მიხედვითაც. მაგ., არსებობს მუდმივი, სუსტად ცვალებადი, ცვალებადი წყაროები. გამოიყოფა მუდმივი, პერიოდული, სეზონური და სხვა ხასიათის წყაროები. ქიმიზმის მიხედვით განარჩევენ: მტკნარ, მინერალიზებულ და მარილიან წყაროებს; ტემპერატურის მიხედვით: მდუღარე, ცხელ, თბილ და ცივ წყაროებს. წყაროების ტემპერატურა დამოკიდებულია მისი მკვებავი მიწისქვეშა წყლის განლაგების სიღრმეზე, ამომყვანი არხის ხასიათზე, წყაროს გეოგრაფიულ და ჰიფსომეტრიულ მდებარეობაზე და მიწისქვეშა წყლების გარემომცველი გარემოს ტემპერატურულ რეჟიმზე.

საქართველოში 2000-მდე წყაროა, რომლებიც დიდი მრავალფეროვნებით გამოირჩევიან. წყაროების ტერიტორიულ განლაგებაში შეიმჩნევა გარკვეული კანონზომიერება: კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ ფერდობებზე ძირითადად გვხვდება ცივი, ნახშირმჟავა ჰიდროკარბონატული წყაროები; მათი გამოსავლები უმეტესად ტექტონიკურ რღვევებთან არის დაკავშირებული. ამ რეგიონის მინერალურ წყალთაგან აღსანიშნავია: ავადჰარა, ბაგიათი, ვაჟას-წყარო, ლუგელა, სქური, უწერა, აგრეთვე ტყვარჩელისა და სხვა საბადოთა თერმული წყლები.

მთათაშორის ბარში მინერალური წყლების ბუნებრივი გამოსავალი მცირე რაოდენობითაა. მათი უმრავლესობა ნატრიუმქლორიანი ან ნატრიუმკალციუმიანია. მინერალური წყლების დიდი ნაწილი გამოვლენილია ჭაბურღილების საშუალებით. ამ რეგიონში აღსანიშნავია მენჯის, ცაიშის, განსაკუთრებით კი წყალტუბოს სამკურნალო წყლები.

საქართველოს ბელტისა და კავკასიონის შეხების ზოლშია ჯავის მინერალური წყარო, სამკურნალო ტალახის — ახტალის საბადო გურჯაანში. საქართველოს მინერალური წყლების რესურსების მნიშვნელოვანი ნაწილი თავმოყრილია აჭარა-თრიალეთის ნაოჭა მთათა სისტემის ფარგლებში. ამ წყლებში შემცველი ძირითადი აირია ნახშირორჟანგი. რეგიონის მინერალური წყლებიდან აღსანიშნავია: ბორჯომი, საირმე, ნაბეღლავი, ზვარე; თბილისის, ნუნისის და მახინჯაურის სამკურნალო წყლები. ცხელი წყაროების გამოსავლები საქართველოს დედაქალაქ თბილისშიცაა.

ზოგჯერ მიწისქვეშა ცხელი და ცივი წყაროები ღრმა ფენებში ხსნის კიროვან ქანებს და ამოაქვს ზედაპირზე, რომელიც მსუბუქი ფოროვანი ქანის სახით ილექება. მათ ტრავერტინებს უწოდებენ. ტრავერტინის დაგროვებით ზოგან მღვიმურ მდინარეთა კალაპოტებში ბუნებრივი კაშხლებია გაჩენილი. გვხვება კარსტულ მღვიმეებშიც. საქართველოში ტრავერტინი კარგადაა გამოხატული თრუსოს ხეობაში. ასევე ფართოდ ცნობილია ბრითათის ტრავერტინი. გვხვდება ასევე მდინარე პატარა ლიახვის სათავესა და მდინარე ლეხურას ხეობაში, ჯვრის უღელტეხილზე; დასავლეთ საქართველოში ტრავერტინი გვხვდება რაჭაში, იმერეთსა და სვანეთში.

მრავალწლოვანმზრალი ქანების გავრცელების არეებში იცის დაახლოებით 0 ° ტემპერატურის მქონე წყაროები, ხოლო ვულკანურ არეებში ცხელი, ხშირად პულსაციური რეჟიმის მქონე წყაროები.
რონის მყინვარი

რონის მყინვარი — ხეობის ტიპის მყინვარი შვეიცარიის ალპებში. მდებარეობს შვეიცარიის ვალეს კანტონში. წარმოადგენს მდინარე რონის სათავეს. ფართობი 17 კმ². სიგრძე დაახლოებით 10 კმ, სიგანე 1 კმ-მდე. საუკუნის შუა პერიოდიდან დაწყებული განიცდის განუწყვეტლივ დნობას. მყინვარის ენა საკმაოდ დაბლა ეშვება, რის გამოც ტერიტორია ტურისტების ღირსშესანიშნავი ობიექტია. ვრცელდება გრიმზელის უღელტეხილის სიახლოვეს.

მყინვარის ევოლუცია
ჰალშტატის კულტურა

ჰალშტატის კულტურა — ძვ. წ. - საუკუნეებში (ადრეული რკინის ხანა), ცენტრალურ ევროპაში გაბატონებული კულტურა, რომელიც ძვ. წ. საუკუნეში (გვიანი ბრინჯაოს ხანა) არსებული სამარხი ურნების კულტურიდან წარმოიშვა და ცენტრალური ევროპის უმეტეს სამეფოში ჩაანაცვლა ლათინურმა კულტურამ.

ძვ. წ. საუკუნით, ჰალშტატის კულტურა გავრცელებული იყო დაახლოებით 1000 კილომეტრზე: დასავლეთით შამპან-არდენიდან, დუნაისა და ზემო რაინის გასწვრივ, ვენის აუზს და დუნაის დაბლობამდე აღმოსავლეთით, ხოლო ჩრდილოეთით მაინიდან, ბოჰემიადან და მცირე კარპატებიდან შვეიცარიის ზეგანამდე ზალცკამერგუტამდე და ქვემო შტირიამდე.

ამ კულტურას სახელი ეწოდება მისი არქეოლოგიური აღმოჩენის ადგილის მიხედვით. ჰალშტატი არის ტბის პირას მდებარე სოფელი ავსტრიაში, ზალცკამერგუტში, რომელიც მდებარეობს ზალცბურგიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით.
რაინის მყინვარი

რაინის მყინვარი — ყოფილი მყინვარი, რომელიც არსებობდა უკანასკნელი გამყინვარების პერიოდში. დიდი როლი ითამაშა ბოდენის ტბის მორფოლოგიის განვითარებაში. ვრცელდებოდა ბავარიის პლატოზე, სადაც უმეტეს განვითარებას მორენული ლანდშაფტი აღწევს დასავლეთ ნაწილში, ბოდენის ტბასთან. სწორედ აქ ჩამოდიოდა ვეებერთელა რაინის მყინვარი პლატოს ჩრდილო კიდემდე. უკანასკნელი გამყინვარების პერიოდში მყინვარი თანამედროვე ბოდენის ტბის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან ვრცელდებოდა.