iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მაქს ადლერი

მაქს ადლერი ( დ. 15 იანვარი, 1873, ვენა — გ. 28 ივნისი, 1937, ვენა) — ავსტრიელი ფილოსოფოსი, ავსტრომარქსიზმისა და ნეოკანტიანური რევიზიონიზმის ერთ-ერთი მთავარი წარმომადგენელი. ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი. „-”-ის გამომცემელი (რ.გილფერდინგთან ერთად).

განიხილავდა რა კანტის „საგანს თავისთავად” ნეოკანტიანიზმის ხედვით, იგი აქტიურად იბრძოდა ასახვის მატერიალისტური თეორიის წინააღმდეგ. სიტყვით აღიარებდა რა დიალექტიკურ მეთოდს, ადლერმა ის აქცია („ფიზიკური იდეალიზმის” მოთხოვნათა შესაბამისად) რელიატივურ მოძღვრებად პროცესთა შესახებ, რომელიც ყოველი არსებულის ფუნქციურ კავშირამდე და მოვლენათა შორის მიმართებამდე დადიოდა, რომელშიც „უკვე ადგილიც კი აღარ რჩებოდა მატერიალური სუბსტანციისათვის”.

ადლერი ცდილობდა დაესაბუთებინა, რომ მარქსიზმის კლასიკოსების მიერ ისტორიის მატერიალისტურ გაგებას საერთო არაფერი ჰქონდა საერთო ფილოსოფიურ მატერიალიზმთან და თავისთავად წარმოადგენდა მხოლოდ ისტორიულ პოზიტივიზმს („სოციალური ცდის თეორიას”). „სოციალურს” ადლერი განიხილავდა როგორც აღქმის განსაკუთრებულ ფორმას, არსებითს ჩვენი შემეცნებისათვის, რომელიც გამომდინარეობდა საზოგადოების ყოფიერებისა და ცნობიერების იგივეობის იდეალისტური პრინციპიდან.

იგი საწარმოო ურთიერთობებს განიხილავდა, როგორც „სულიერი ცხოვრების მოვლენას”. მისი ფილოსოფიური რევიზიონიზმი იყო რევიზიონიზმის თეორიის დაფუძნების მცდელობა. პირველი მსოფლიო ომის დროს იყო „მემარცხენე” ოპოზიციის ლიდერი. აქტიურად იბრძოდა ფაშიზმის წინააღმდეგ. მსჯელობდა ოპორტუნისტული ტაქტიკის სავალალო, დამღუპველ შედეგებზე.
ჩესკა-ტრშებოვა

ჩესკა-ტრშებოვა — ქალაქი ჩეხეთში, პარდუბიცის მხარეში, უსტი-ნად-ორლიცის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით სიდიდით მეორე ქალაქი პარდუბიცის მხარეში. ჩესკა-ტრშებოვას ფართობი 41 კმ²-ია, ხოლო მოსახლეობა 2014 წლის მონაცემებით დაახლოებით 15 ათ. მცხ. გაშენებულია მდინარე ტრშებოვკის ქვაბულში ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ, ხოლო აღმოსავლეთით და დასავლეთით ქალაქს აკრავს ტყიანი ქედები. 1845 წელს ქალაქზე გაიყვანეს რკინიგზა, რის შემდეგაც ჩესკა-ტრშებოვა სარკინიგზო კვანძად იქცა და დაიწყო ქალაქის სწრაფი ზრდა. 1995 წელს ქალაქის ისტორიული ცენტრი არქიტექტურულ დაცულ ზონად გამოცხადდა.
ადონ ვიენელი

ადონ ვიენელი (; დ. დაახლ. 800 — გ. 875) — წმინდანი, ბენედიქტელი ბერი, ვიენის არქიეპისკოპოსი, ისტორიკოსი და ჰაგიოგრაფი.

დაიბადა არისტოკრატის ოჯახში. სიყმაწვილეში შევიდა ფერიერის სააბატოში, სადაც სწავლებას გადიოდა ცნობილ სწავლულთან და მწერალთან აბატ სერვატ ლუპასთან. 848 წელს იძულებული გახდა დაეტოვებინა მონასტერი, შემდეგ გაემგზავრა რომში, სადაც დაახლოებით ხუთი წელი გაატარა. 853 წელს დაბრუნდა საფრანგეთში. 860 წელს გახდა ვიენის ეპისკოპოსი. აქტიურად ჩაება თავის მიტროპოლიაში რეფორმების გასატარებლად წარმოებულ საქმიანობაში. ჰქონდა მიმოწერა პაპებთან ნიკოლოზ -სა და ადრიანე -სთან.

ადონ ვიენელი განეკუთვნება კაროლინგური აღორძინების კულტურის მოღვაწეთა ჯგუფს. შეადგინა ქრონიკა, რომელიც, საბოლოოდ, მეროვინგების ეპოქის ყველა წმინდანის ცხოვრების აღწერად ჩამოყალიბდა. მანვე შეადგინა „მარტიროლოგი“, რომელმაც დიდი გავლენა მოახდინა შემდგომი დროის მარტიროლოგთა ტრადიციებზე.

კათოლიკურ ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა 16 დეკემბერი.
თომას სარჯენტი

თომას ჯონ სარჯენტი (; დ. 19 ივლისი, 1943, პასადინა, კალიფორნია) — ამერიკელი ეკონომისტი. ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკაში (2011) კრისტოფერ სიმსთან ერთად. კალიფორნიის უნივერსიტეტის (ბერკლი) ბაკალავრი (1964), ჰარვარდის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის დოქტორი (1968). სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდა პენსილვანიის (1970—1971), მინესოტის (1970—1971), ჩიკაგოს (1991—1998), სტენფორდის (1998—2002), პრინსტონისა (2009-დან დღემდე, არამუდმივად) და ნიუ-იორკის უნივერსიტეტებში (2002-დან).

ნემერსის პრემიის ლაურეატი (1996). ეკონომიკური დინამიკის საზოგადოების (1989—1992), ეკონომეტრიკული საზოგადოებისა (2005) და ამერიკის ეკონომიკური ასოციაციიის (2007) პრეზიდენტი.
კრისტოფერ სიმსი

კრისტოფერ ალბერტ სიმსი (; დ. 21 ოქტომბერი, 1942, ვაშინგტონი, აშშ) — ამერიკელი ეკონომისტი. ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკაში (2011) თომას სარჯენტისთან ერთად. ჰარვარდის უნივერსიტეტის ბაკალავრი (1963) და ფილოსოფიის დოქტორი (1968). სხვადასხვა დროს მუშაობდა ჰარვარდის (1967—1970), მინესოტის (1970—1990, პროფესორი 1974-დან), იელისა (1990—1999) და პრინსტონის უნივერსიტეტებში (1999-დან). ამერიკის ეკონომიკური ასოციაციის პრეზიდენტი (2012).
ლეონარდო რამოსი

ლეონარდო რამოს დოს სანტოსი, აგრეთვე ცნობილი როგორც ლეონარდო (დ. 9 ივნისი, 1992, ორინიუსი, სან-პაულუ) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, პოზიციით თავდამსხმელი.

კარიერა
ფეხბურთის თამაში დაიწყო 7 წლის ასაკში. ითამაშა საფეხბურთო კლუბ „მარილიას“ ახალგაზრდულ გუნდში, რომელიც გამოდიოდა შტატის უმაღლეს ლიგაში. პროფესიონალური კარიერა დაიწყო ორინიუსის „ატლეტიკოში“. 2010 წელს ლეონარდო მიიწვიეს მინსკის „დინამოში“, სადაც 2012 წლამდე ითამაშა. 2012 წელს თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადავიდა გორის „დილაში“, სადაც 2013 წლის ივლისამდე ითამაშა, შემდეგ კი ხაბაროვსკის „სკა-ენერგიაში“ გადავიდა. 2014 წლის ზაფხულში დაბრუნდა საქართველოში და კარიერას განაგრძობდა „სამტრედიაში“ 2015 წლამდე.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი: 2012/2013
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი: 2012/2013
ლუდოვიკა ბავარიელი

ლუდოვიკა ბავარიელი (; დ. 30 აგვისტო, 1808 — გ. 25 იანვარი, 1892) — ბავარიის მეფის, მაქსიმილიან ბავარიელის და მისი მეორე ცოლის, კაროლინა ბადენელის მეექვსე შვილი. იმპერატრიცა ელისაბედ ბავარიელის დედა.

ბიოგრაფია
ქორწინება
1828 წლის 9 სექტემბერს ლუდოვიკა დაქორწინდა ბავარიის ჰერცოგზე, მაქსიმილიან იოზეფზე, რომლის მამა მისი ბიძაშვილი იყო.

შვილები
ამ ქორწინებიდან ლუდოვიკას და მაქსიმილიანს შეეძინათ 10 შვილი.
ლუდვიგ ვილჰელმი
ვილჰელმ კარლი
ელენე ბავარიელი
ელისაბედ ბავარიელი — ავსტრიის იმპერატრიცა და უნგრეთის დედოფალი.
კარლ თეოდორი
მარია სოფია ბავარიელი
მატილდა ლუდოვიკა ბავარიელი
მაქსიმილიანი
სოფია შარლოტ ბავარიელი
მაქსიმილიან ემანუელ ბავარიელი
საუდ ბინ რაშიდ ალ მუალა

საუდ ბინ რაშიდ ალ მუალა — უმ-ელ-კაივაინის საამიროს ამირა და გაერთიანებული საამიროების უმაღლესი საბჭოს წევრი. საუდი უმ-ელ-კაივაინის ამირა 2009 წლის 2 იანვარს, მისი მამის რაშიდ ბინ აჰმად ალ მუალას გარდაცვალების შემდეგ გახდა.
ბიოგრაფია
საუდ ბინ რაშიდ ალ მუალა დაიბადა 1952 წლის 1 ოქტომბერს. საშუალო და ძირითადი განათლება შეიხმა საუდმა უმ-ელ-კაივაინში მიიღო, მოგვიანებით კი სწავლა ლიბანში განაგრძო. 1974 წელს ეკონომიკის ხარისხით დაამთავრა კაიროს უნივერსიტეტი.

1973 წელს დაინიშნა არაბთა გაერთიანებული საამიროების საგარეო საქმეთა მინისტრად. 1977 წელს კი დაინიშნა უმ-ელ-კაივაინის გვარდიის მეთაურად. 1979 წელს დაინიშნა უმ-ელ-კაივაინის საამიროს სასამართლოს ხელმძღვანელად, ხოლო 1982 წელს გახდა ტახტის მემკვიდრე.
ადოლფ III (ბერგის გრაფი)

ადოლფ (; დ. 1176-მდე — გ. 1218 წლის 7 აგვისტო, დამიეტა) — ბერგის გრაფი 1189 წლიდან. გრაფ ენჰელბერტ -ის, კელნის არქიეპისკოპოსის, ენჰელბერტ ფონ ბერგის (1185—1225) ძმის შვილი.

მესამე ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, ადოლფ -მ ჩაიბარა მისი სამფლობელოები. არა უგვიანეს 1204 წლისა ის დაქორწინდა ბერტაზე, რომელიც, შესაძლოა, ზაინების საგვარეულოდან იყო.

ადოლფის მმართველობას დაემთხვა ველფებისა და შტაუფენების გერმანიის ტახტის დასაუფლებლად ბრძოლა. ადოლფ მხარს უჭერდა როგორც ერთ, ისე მეორე მხარეს: ოტონ -საც და ფილიპ შვაბიელსაც. 1212 წლიდან იყო ფრიდრიხ შტაუფენის მომხრე, რომელმაც, თავის მხრივ, მხარი დაუჭირა ენჰელბერტ ფონ ბერგის კანდიდატურას კელნის არქიეპისკოპოსის არჩევნებზე.

1212 წელს მონაწილეობა მიიღო ალბიგოურ ჯვაროსნულ ლაშქრობაში. 1215 წელს დაიპყრო ქალაქი კაიზერსვერტი და გაათავისუფლა ოტო -ის მიერ დატყვევებული რაინ-ვესტფალიელი ეპისკოპოსები.

1218 წელს ადოლფი გაემგზავრა მეხუთე ჯვაროსნულ ლაშქრობაში, სადაც ხელმძღვანელობდა რაინო-ფრიზულ დაჯგუფებას დამიეტას ალყის დროს. გარდაიცვალა 1218 წლის 7 აგვისტოს, ეპიდემიისგან.

ბერგის გრაფი გახდა მისი ძმა — კელნის არქიეპისკოპოსი ენჰელბერტ , რომელიც 1225 წელს გარდაიცვალა და საგრაფო მემკვიდრეობით მიიღო ჰენრიხ ფონ ლიმბურგმა — ირმგარდის, ადოლფ -ის ქალიშვილის ქმარმა.
ატრაქტანტი

ატრაქტანტი ( — ვიზიდავ) — ბუნებრივი ან სინთეზური ნივთიერება, რომელიც ცხოველებს იზიდავს. ანტრაქტანტებისადმი განსაკუთრებულ მგრძნობიარობას იჩენენ მწერები. ცნობილია ატრაქტანტის სამი ძირითადი ჯგუფი: პირველი ჯგუფის ატრაქტანტი ცხოველებს იზიდავს როგორც მოპირდაპირე სქესის ინდივიდი (სასქესო ატრაქტანტი), მეორე — როგორც საკვები (საკვები ატრაქტანტი), მესამე — როგორც სუბსტრატი კვერცხის დასადებად. განსაკუთრებით დიდი მნიშვნელობა აქვს სასქესო ატრაქტანტს ანუ ფერომონებს. დადგენილია, რომ ზოგიერთი დედალი მწერის მიერ გამოყოფილი და ჰაერში შერეული მისაზიდი ნივთიერებების სრულიად უმნიშვნელო კონცენტრაცია საკმარისია იმავე ან გენეტიკურად მახლობელი სახეობის მამრის მისაზიდად. ცნობილია 3—9 კმ-იდან პეპლების მიზიდვის შემთხვევები. ატრაქტანტი მოეპოვება 300-ზე მეტი სახეობის მწერს. ზოგიერთი მათგანის ატრაქტანტი ცალკეა გამოყოფილი და შესწავლილი, მაგალითად, არაფარდი პარკხვევიას პეპლის ატრაქტანტი — ჰიპტოლი.

პრაქტიკული თვალსაზრისით სინთეზურ ატრაქტანტს დიდი მნიშვნელობა აქვს მცენარეთა მავნებლებისა და ცხოველთა პარაზიტების წინააღმდეგ საბრძოლველად. მისატყუებელ საშუალებად სინთეზური ატრაქტანტის გამოყენების შემთხვევაში შეგვიძლია მინიმალური რაოდენობის ინსექტიციდებით მოვსპოთ ბევრი მავნებელი მწერი. ატრაქტანტები შეიძლება გამოვიყენოთ აგრეთვე მამლების დეზორიენტაციისთვის, რითაც საგრძნობლად მცირდება მავნე მწერების მომდევნო თაობების რიცხვი.
მელანი ტიერი

მელანი ტიერი ( დ. 17 ივლისი 1981, სენ-ჟერმენ-ან-ლე, საფრანგეთი) — ფრანგი მსახიობი.

ცნობილია შესრულებული როლით ფილმში „ბაბილონი ახალი წელთაღრიცხვით“ (2008). სამოდელო კარიერა ადრეულ ასაკში დაიწყო. მონაწილეობას იღებდა ფრანგულ ფილმებში. 17 წლის ასაკში პატარა როლი მიიღო ჯუზეპე ტორნატორეს ფილმში „ლეგენდა პიანისტზე“ (1998). ჰოლივუდში მისი დებიუტი შედგა ფანტასტიკურ ფილმში „ბაბილონი ახალი წელთაღრიცხვით“, სადაც შეასრულა „ავრორას“ როლი. ტენესი უილიამსის პიესაში „თოჯინაში“ შესრულებული როლისთვის ნომინირებული იყო მოლიერის პრემიაზე 2009 წელს. 2010 წელს მიიღო სეზარის პრემია კატეგორიაში ყველაზე იმედისმომცემი მსახიობი შესრულებული როლისთვის ფილმში „ერთი გზისთვის“. 2010 წელს გახდა სუნამოების სარეკლამო კომპანიის „ ’“-ის სახე. 2002 წლიდან ფაქტობრივ ქორწინებაში იმყოფება რაფაელ აროშთან. ჰყავს ორი შვილი.
ვისოკე-მიტო

ვისოკე-მიტო — ქალაქი ჩეხეთში, პარდუბიცის მხარეში, უსტი-ნად-ორლიცის რაიონში. გაშენებულია მდინარე მლინსკი-პოტოკისა და ლოუჩნის შესართავთან. ქალაქზე გადის ადგილობრივი რკინიგზის ხაზი 018, ხოცენიდან ლიტომიშლის მიმართულებით და ჩქაროსნული ავტომაგისტრალი 35 (442), რომელიც ქალაქს ორ ნაწილად ყოფს. ასევე ვისოკე-მიტოში არის ავტობუსების მწარმოებელი კომპანია -ის ოფისი (ყოფილი ).

ისტორია
დაარსდა მეფე პრჟემისლ ოტოკარის მიერ 1262 წელს. წარმოადგენდა ერთ-ერთ სავაჭრო კვანძს პრაღა-ოლომოუცის გზაზე. 1265 წელს მეფე პრჟემისლ ოტაკარ -ის ბრძანებით განისაზღვრა ქალაქის არქიტექტურულ-ურბანისტული სტილი. სავაჭრო გზის წყალობით ქალაქი სწრაფად განვითარდა. გამაგრდა თავდაცვითი მაღალი გალავნით, თხრილებითა და კოშკებით. 1307 წელს მეფე რუდოლფ ჰაბსბურგმა შეცვალა ქალაქის სტატუსი სადედოფლო ქალაქით, რის შედეგადაც ქალაქი გადაეცა მის მეუღლეს, დედოფალ ელიშკა რეიჩკას.

1349 წელს პირველად იხსენიება წმ. ვავრჟინის ტაძარი. 1421 წელს მცირე წინააღმდეგობის შემდეგ ქალაქი აიღეს პრაღელმა ჰუსიტმა მებრძოლებმა, რასაც ბევრი ხალხი ემსხვერპლა და ასევე დაიწვა ქალაქის ნაწილი. 1567 წელს სამეფო ქალაქებში ჩატარდა სახლების აღწერა. იმჟამად ვისოკე-მიტოში 380 სახლი იყო.

1700 წელს ხანძარს ემსხვერპლა. 1808 წელს დაანგრიეს თავდაცვითი ნაგებობები ქალაქის შესასვლელებში. 1851-1959 წლებში იყო ვისოკე-მიტოს რაიონის ცენტრი. 1879 წელს დაარსდა გიმნაზია. 1882 წელს ქალაქი მიუერთდა სარკინიგზო ქსელს. 1968-1990 წლებში იყო საბჭოთა ოკუპანტების ბაზირების ადგილი.

დაძმობილებული ქალაქები
კორბახი, გერმანია
ვერლი, გერმანია
პრჟიცე, პოლონეთი
ანონაი, საფრანგეთი
ვარნა, ბულგარეთი
აფრიდები

აფრიდები ( , ; ; საკუთარი სახელწოდება — აპრიდი) — პუშტუ ტომთა ჯგუფი დასავლეთ პაკისტანში. რაოდენობა დაახლოებით 60 000 კაცი. ლაპარაკობენ ირანულ ენათა ოჯახში შემავალ აღმოსავლეთ პუშტუს დიალექტსა და ურდუს ენაზე. რელიგია — ისლამი (სუნიზმი). შენარჩუნებული აქვთ გვაროვნულ-ტომობრივი ყოფის გადმონაშთები. მისდვენ მესაქონლეობასა და მიწათმოქმედებას. აფრიდები მონაწილეობდნენ ფეშავარის ანტიინგლისურ აჯანყებაში (1930).
აქა გუნდუზი

აქა გუნდუზი (; ნამდვილი სახელი — ენის ავნი) (დ. 1885 — გ. 7 ნოემბერი, 1958)— თურქი მწერალი. სამხედრო მოსამსახურის შვილი. ლექციებს ისმენდა პარიზის ნატიფ ხელოვნებათა სკოლასა და სორბონში. მონაწილეობა მიიღო 1908 წლის ახალგაზრდა თურქების რევოლუციაში. 1932—1946 წლებში იყო ეროვნული კრების დეპუტატი, 1912 წელს გამოსცა ლექსთა პირველი კრებული „განადგურება“. მის რომანებში, პიესებში, პუბლიცისტურ წერილებში ასახულია გლეხობის ყოფა-ცხოვრება. მოგვიანებით აქა გუნდუზის შემოქმედებაში გაჩნდა ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ბრძოლის თემაც (რომანები „დიქმენის ვარსკვლავი“, „1928“, „უცნობი ჯარისკაცი“, „1930“). რომანები „დედინაცვალი“, „ამ მიწის ქალიშვილები“, „სამი მეგობარი გოგონა“ ეხება სოციალურ-ეთიკურ პრობლემებს. იბრძოდა სალიტერატურო ენის გამარტივებისა და დემოკრატიზაციისთვის.
ზონგულდაქი

ზონგულდაქი — საპორტო ქალაქი ჩრდილოეთ თურქეთში, ზღვის დონიდან 60 მ სიმაღლეზე, შავი ზღვის სანაპიროზე, ზონგულდაქის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2012 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 109,080 ადამიანი. რკინიგზით უკავშირდება ქალაქ ანკარას. ზონგულდაქი თურქეთში ქვანახშირის მოპოვების ერთ-ერთი მთავარი ცენტრია. არის სამთო ტექნიკური სასწავლებელი.
ანაპა

ანაპა — ქალაქი რუსეთში, კრასნოდარის მხარეში, კლიმატური და ტალახის კურორტი. გაშენებულია შავი ზღვის სანაპიროზე, რკინიგზის სადგური. ტონელნაიადან 33 კმ. 2014 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 66 776 ადამიანი. ქალაქის ტერიტორიაზე ჩამოედინება ტოტი ანაპკა.

ისტორია
ანაპის ტერიტორიაზე ძველად სინდების დასახლება იყო. სინდების ნაოსახლარზე ძვ. წ.- საუკუნეებში ბერძენმა კოლონისტებმა დააარსეს ანტიკური ქალაქი. მას ბოსფორის სახელმწიფოსთან შეერთების შემდეგ ანაპას გორგიპია ეწოდა ქალაქის მმართველი სპარტოკიდების დინასტიის წარმომადგენლის გორგიპის პატივსაცემად. გორგიპია ბოსფორის სახელმწიფოს მნიშვნელოვანი სავაჭრო-სახელოსნო ცენტრი იყო. მისი აყვავების ხანა მოდის - საუკუნეებზე. ა დროს აქ არსებობდა გემის მეპატრონეთა დიდი რელიგიური კავშირი. საუკუნეში მონათმფლობელური საზოგადოების კრიზისის გამო გორგიპია დაკნინდა.

1475 წელს დაიპყრეს ოსმალებმა, მათ აქ 1784 წელს მნიშვნელოვანი ციხესიმაგრე ააგეს. რუსეთ-ოსმალეთის ომების დროს რუსები ხშირად იღებდნენ ანაპის ციხეს, მაგრამ ბოლოს მაინც ოსმალებს უბრუნებდნენ. საბოლოოდ ანაპა 1829 წელს შეუერთდა რუსეთს ადრიანოპოლის ხელშეკრულების საფუძველზე. მეორე მსოფლიო ომის დროს ანაპა გერმანელ დამპყრობთაგან საბჭოთა არმიის სხვა ნაწილებთან ერთად გაათავისუფლა 414-ე წითელდროშოვანმა ქართულმა მსროლელმა დივიზიამ, რომელსაც შემდგომ ანაპის დივიზია ეწოდა.

კურორტი
დამახასიათებელია ზომიერად ტენიანი თბილი ჰავა, რბილი ზამთარი და მზიანი ზაფხული. მზით მკურნალობა, ზღვაში ბანაობა ივნისიდან ოქტომბრამდე, მინერალური შლამის ტალახი, მინერალური წყაროები. წმინდა ქვიშის, განიერი და გრძელი პლაჟი. ჩვენებები: სასუნთქი გზების არატუბერკულოზური დაავადებანი, ნერვული სისტემის ფუნქციური დაავადებანი, გინეკოლოგიური დაავადებანი, სისხლნაკლებობა და სხვა. არის სანატორიუმები, დასასვენებელი სახლები, პანსიონატები. სეზონი მთელი წელი.

არის აეროპორტი და რკინიგზის სადგური, საზღვაო პორტი, ავტოვაგზალი, განვითარებული გზატკეცილების ქსელი. ანაპის მახლობლადაა 414-ე ქართული დივიზის დაღუპულ მებრძოლთა ძმათა სასაფლაო.
კურორტი

კურორტი — ადგილი, რომელსაც აქვს ბუნებრივი სამკურნალო ფაქტორები და აუცილებელი პირობები მათი სამკურნალო-პროფილაქტიკური მიზნით გამოსაყენებლად. კურორტის ტერიტორიაზე სამკურნალო დაწესებულებების ძირითადი ტიპია სანატორიუმი: არის სხვა დაწესებულებებიც — პანსიონატი, დასასვენებელი სახლი, წყალსამკურნალო, საკურორტო პოლიკლინიკა, სამედიცინო პლაჟი და სხვა. ბუნებრივი სამკურნალო ფაქტორები — მინერალური წყალი, ჰაერი, სამკურნალო ტალახი და სხვა უძველესი დროიდანაა ცნობილი. ჰიპოკრატე მათ ფართოდ იყენებდა სხვადასხვა ქრონიკული დაავადების სამკურნალოდ.

 საუკუნემდე შემორჩა შავ ზღვაზე ძველი რომაელების მიერ აშენებული თერმები და სხვა ბალნეოლოგიური ნაგებობანი.

შუა საუკუნებში ევროპის ზოგიერთმა კურორტმა დღემდე შიენარჩუნა მნიშვნელობა, რომელთა შორისაა აახენი, ვისბადენი, ბადენ-ბადენი, კარლოვი-ვარი, ბეილე-ერკულანე და სხვა. კურორტის პროფილს განსაზღვრავს წამყვანი ბუნებრივი ფაქტორი.

განარჩევენ კურორტის 3 ძირითად ჯგუფს: კლიმატურს, ბალნეოლოგიურსა და ტალახით სამკურნალოს. კლიმატური კლიმატი თავის მხრივ შეიძლება იყოს მთის, ზღვის სანაპირო, ტყისა და ველის, ხოლო ბალნეოლოგიური კურორტი მინერალური წყლის გამოყენების მიხედვით — სასმელი წყლისა და აბაზანებით სამკურნალო.

თუ კურორტზე ერთდროულად არსებობს რამდენიმე ბუნებრივი სამკურნალო ფაქტორი, ის შერეული პროფილისაა — კლიმატურ-ბალნეოლოგიური, ბალნეოლოგიურ-ტალახის, კლიმატურ-ტალახის, კლიმატურ-ბალნეოლოგიურ-ტალახისა და სხვა. ერთმანეთთან ალხომდებარე კურორტები, საკურორტო დაბები და სამკურნალო ადგილები საკურორტო რაიონებისა და კურორტების ჯგუფების სახელითაა გაერთიანებული, მაგალითად, თბილისის კურორტების ჯგუფი და სხვა.
არნე გარბორგი

არნე გარბორგი (დ. 25 იანვარი, 1851, ტიმე — გ. 14 იანვარი, 1924, ლაბროტენი) — ნორვეგიელი მწერალი. ლიბერალურ-კულტურული მოძრაობის „ახალგაზრდა ნორვეგიის“ მონაწილე; მხარს უჭერდა ენის უფლებებისთვის მოძრაობას (წიგნი „ახალი ნორვეგიული ლინგვისტური და ეროვნული მოძრაობა“, 1877). გარბორგი ავტორია რეალისტური რომანებისა „გლეხი-სტუდენტები“ (1883), „დედასთან“ (1890), „დაღლილი ხალხი“ (1891), დრამა-პამფლეტისა „შეურიგებელნი“ (1888) და სხვა. მის მრავალ ნაწარმოებში იგრძნობა ნატურალიზმის გავლენა. ნორვეგიულ ენაზე თარგმნა „ოდისეა“ (1918).
საბერძნეთის სამეფო

საბერძნეთის სამეფო — ბერძნული მონარქიული ქვეყანა, რომელიც დიდი სახელმწიფოების (დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი, რუსეთი) გადაწყვეტილების საფუძველზე 1832 წელს ლონდონის ხელშეკრულებით დაარსდა. საბერძნეთის მონარქიული მმართველობა საერთაშორისო დონეზე აღიარეს კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულებით. ამავე ხელშეკრულების ძალით საბერძნეთმა ოსმალეთის იმპერიისაგან სრული უსაფრთხოებისა და დამოუკიდებლობის გარანტია მიიღო.

პირველი მონარქია 1924 წლამდე არსებობდა. 1924 წელს გამოცხადდა საბერძნეთის მეორე რესპუბლიკა. მონარქიული მმართველობა 1935 წელს აღდგა და სახელმწიფოს სათავეში გლიუქსბურგები დაბრუნდნენ. 1973 წელს შავი პოლკოვნიკების ხუნტის შედეგად საბერძნეთის სამეფო გაუქმდა. უკანასკნელი მონარქი კონსტანტინოს საზღვარგარეთ გაასახლეს და საბერძნეთის მოქალაქეობა შეუწყვიტეს.

საბერძნეთის მეფეები
მამაია

მამაია — კლიმატური და ტალახის კურორტი რუმინეთში, კონსტანცის ჟუდეცის შემადგენლობაში. გაშენებულია შავი ზღვის სანაპიროზე, ქალაქ კონსტანცის სიახლოვეს. დამახასიათებელია თბილი ზაფხული (ივლისის საშუალო ტემპერატურა 23 °) და რბილი ზამთარი (იანვრის საშუალო ტემპერატურა 2 °); ნალექები 400 მმ წელიწადში. ტერიტორიის კომპლექსური ათვისება 1958 წლიდან დაიწყო. არის შენობა-ნაგებობები. ძირითადი სამკურნალო საშუალებებია: ზღვაში ბანაობა ივნისიდან სექტემბრამდე, მზისა და ჰაერის აბაზანები. წყალი თბილია გვიან შემოდგომამდე. არის ფართო წვრილქვიშიანი პლაჟი. შესაძლებელია ტალახითა და ყურძნით მკურნალობა.

გალერეა
ჰოტელინგის წესი

ჰოტელინგის წესი — არაგანახლებადი ბუნებრივი რესურსების ოპტიმალური გამოყენების წესი, რომელიც დადგენილია ჰაროლდ ჰოტელინგის მიერ 1931 წელს. ეს წესი დღემდე რჩება განმსაზღვრელად წიაღისეულის მოპოვების ოპტიმალურობის დადგენაში. მისი არსი მდგომარეობს შემდეგში: იმისათვის, რომ მოპოვება იყოს ოპტიმალური, მიწაში დარჩენილი ერთეული რესურსის ნეტო-ფასი (გასაყიდ ფასს მინუს მოპოვების დანახარჯები) დროთა განმავლობაში უნდა გაიზარდოს იმ ტემპით, რა ტემპითაც გაიზრდება სარგებლის განაკვეთი. უფრო ზუსტად, ნეტო-ფასის ზრდის ტემპი არ უნდა აღემატებოდეს სარგებლის განაკვეთისას. რესურსის მფლობელი დგას არჩევანის წინაშე: ამოიღოს ერთეული რესურსი და მოახდინოს მისი გაყიდვით მიღებული თანხის ინვესტირება მიმდინარე სარგებლის განაკვეთით, თუ დატოვოს იგი მიწაში.

ჰოტელინგის წესს ალტერნატიული ფორმულირებაც აქვს: ერთეული რესურსის დისკონტირებული ღირებულება უნდა იყოს უცვლელი იმის მიუხედავად, თუ როდის იქნება ეს რესურსი ამოღებული მიწიდან.
ადოლფ IV (ბერგის გრაფი)

ადოლფ (; დ. 1220 წ. — გ. 1259 წლის 22 აპრილი) — ბერგის გრაფი 1243 წლიდან. ჰენრიხ ლიმბურგისა და ერმენჰარდ ფონ ბერგის შვილი.

ბიოგრაფია
1234 წელს ადოლფი მონაწილეობდა ჯვაროსნულ ლაშქრობაში შტედინგების წინააღმდეგ. 1243 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, მემკვიდრეობით მიიღო ბერგის საგრაფო.

კონრად ფონ ჰოჰშტადენთან (კელნის არქიეპისკოპოსი), თავისი ცოლის ძმასთან ერთად, ადოლფმა მხარი დაუჭირა ვილჰელმ ჰოლანდიელის კანდიდატურას საღვთო რომის იმპერატორის არჩევნებზე. ჯილდოდ კი მიიღო რემაგენი, რატი, მეტმანი და დუისბერგი.

ადოლფ ფონ ბერგი გარდაიცვალა 1259 წლის 22 აპრილს ჭრილობისგან, რომელიც მიიღო ნოისის ტურნირზე.

ქორწინება და შვილები
ადოლფი დაქორწინდა მარგარიტაზე, გრაფ ლოთარ ფონ ჰოჰშტადენის ქალიშვილზე. მათი შვილები იყვნენ:
ადოლფ (დაახ. 1240—1296)
ვილჰელმ (დაახ. 1242—1308)
ჰენრიხი (1247-მდე—1290/96), ვინდეკის სენიორი
ენჰელბერტი
ვალრამი (ვალერანი)
კონრად ფონ ბერგი (გარდ. 1313), 1306—1310 წლებში მიუნსტერის ეპისკოპოსი
ირმჰარდა (დაახ. 1256—1294), გათხოვდა ებერჰარდ დე ლა მარკზე.
განიმედე (მითოლოგია)

განიმედე — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში ტროის მეფისწული, მოკვდავთა შორის უმშვენიერესი. ზევსის უსაყვარლესი ჭაბუკი, რომელიც ღმერთებმა მოიტაცეს და ოლიმპზე მერიქიფედ წაიღვანეს. გვიანდელი ვერსიით განიმედე ზევსმა მოატაცებინა არწივს (ანდა თვითონ გადაიქცა არწივად), სამაგიეროდ ტროას წყვილი ღვთაებრივი ცხენი უბოძა. ხელოვნებაში გამოსახული ნაზი, მშვენიერი ჭაბუკის სახით ზევსთან ან არწივთა ერთად. განიმედეს მოტაცება სიუჟეტად გამოიყენეს მოქანდაკეებმა ლეოქარემ, თორვალდსენმა; მხატვრებმა — კორეჯომ, რუბენსმა, რემბრანტმა; ცნობილია გოეთეს ლექსი განიმედეს შესახებ.
გარანტია

გარანტია ( — უზრუნველყოფა, დაცვა) — სამოქალაქო სამართალში კანონით ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება, რომლითაც ფიზიკური ან იურიდიული პირი (გარანტი) ქონებრივ ვალდებულებას კისრულობს კრედიტორის წინაშე, თუკი მოვალე არ შეასრულებს ვალდებულებას. გარანტიის მიზნობრივი დანიშნულებაა, უმთავრესად, ბანკის (კრედიტორის) ინტერესების უზრუნველყოფა.
ვლადიმერ ჟღენტი

ვლადიმერ ყაფლანის ძე ჟღენტი (დ. 20 ნოემბერი, 1891, ფიჩხისჯვარი, ოზურგეთის მაზრა — გ. 25 ივლისი, 1972, თბილისი) — ქართველი პათოლოგ-ანატომი, პათოლოგიური ანატომიის ფუძემდებელი საქართველოში, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1925), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1941), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1950).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1891 წელს ოზურგეთის მაზრის სოფელ ფიჩხისჯვარში. დაამთავრა ნოვოროსიის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი 1914 წელს.

1922–1972 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პათანატომიის კათედრის გამგე. დააარსა პათოლოგ-ანატომიის კათედრები ზოოვეტსა (1932–1946) და თბილისის ექიმთა დახელოვნების (1935–1947) ინსტიტუტებში, ასევე სასამართლო მედიცინის კათედრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (1925), რომელსაც თავადვე განაგებდა. 1932–1959 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე, 1945 წლიდან – პრორექტორი.

ჟღენტი შეისწავლიდა ინფექციურ სნეულებებს, ონკოლოგიის, კარდიოანგიოპათოლოგიის, გერონტოლოგიის, ასევე საქართველოში უმაღლესი სამედიცინო განათლებისა და საქართველოს მედიცინის ისტორიის საკითხებს. მან ქართულ ენაზე შეადგინა პათოლოგიური ანატომიის პირველი სახელმძღვანელოები, მანვე დააარსა საქართველოს პათოლოგ ანატომთა სამეცნიერო საზოგადოება, რომელსაც ჟღენტის გარდაცვალების შემდეგ მისი სახელი მიენიჭა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ოქროს ქვიშები

ოქროს ქვიშები — კურორტი ბულგარეთის შავიზღვისპირა სანაპიროზე, ქალაქ ვარნიდან ჩრდილოეთით 16 კმ-ში. მოქცეულია ოქროს ქვიშების ბუნებრივი პარკის ტერიტორიაზე. მსოფლიოს ერთ-ერთი საუკეთესო საზღვაო კურორტი და ბულგარეთის ერთ-ერთი ყველაზე ძველი და მთავარი კურორტია. ზამთარი რბილია (იანვრის საშუალო ტემპერატურა 2°), ზაფხული მეტად თბილი (ივლისის საშუალო ტემპერატურა 22,5°). ნალექები დაახლოებით 430 მმ წელიწადში. არის 3,5 კმ სიგრძისა და 100 მ სიგანის კარგი წვრილქვიშიანი პლაჟი. სამკურნალო საშუალებები: კლიმატოთერაპია, მზისა და ჰაერის აბაზანები, ზღვაში ბანაობა, ტალახით მკურნალობა, ყურძნით მკურნალობა. არის სანატორიუმი, პანსიონატი, დასასვენებელი სალხი, წყალსამკურნალო. გვხვდება სასტუმროები, სპორტული აღჭურვილობები. მიდამოებში არის ბაღები, ვენახი. კურორტის მშენებლობა 1956 წელს დაიწყო. ოქროს ქვიშებში სულ 70 სასტუმროა. პრაქტიკულად ყველა სასტუმრო და კოტეჯი განლაგებულია კურორტის გარშემო არსებულ მწვანე ზონაში.

გალერეა
განდიზმი

განდიზმი — სოციალურ-პოლიტიკური და რელიგიურ-ფილოსოფიური მოძღვრება, რომელიც აღმოცენდა ინდოეთის ეროვნული დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის პერიოდში, ეროვნული ბურჟუაზიის ხელმძღვანელობით მიმდინარე ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის იდეოლოგია. სახელი ეწოდა მისი ფუძემდებლის მაჰათმა განდის სახელის მიხედვით.

განდიზმის ფილოსოფიური საფუძველია ობიექტური იდეალიზმი, ღვთაებრიობისა და ჭეშმარიტების გათანაბრების იდეა. მისი ქვაკუთხედი ეთიკის სფეროში — ჯაინიზმის რელიგიიდან ნასესხები „აჰიმსის“ პრინციპი, რომელსაც ემყარება ძალდაუტანებლობის მთელი ტაქტიკა („აჰიმსა“ კატეგორიულად კრძალავს ყოველგვარი ცოცხალი არსებისადმი რაიმე ფიზიკური თუ სულიერი ვნების მიყენებას).