iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნაფარები

ნაფარები ― აზერბაიჯანელების ეთნოგრაფიული ჯგუფი, რომლებიც ძირითადად ირანში ცხოვრობენ, ძირითადად ფარსის, თეირანისა და ლურისტანის ოსტანებში. ისინი აზერბაიჯანული ენის სამხრეთულ დიალექტზე საუბრობენ. საუკუნის დასაწყისში ნაფარების მოსახლეობა დაახლოებით 4600-ს შეადგენდა.

ისტორიული ჩანაწერების თანახმად, ნაფარები ფარსში სხვა თურქულ ტომებთან ერთად, მათ შორის ბაჰარლუებთან, აინალისთან, შამლისთან და გარაგოზლუსთან ერთად გადავიდნენ და თავდაპირველად ამ ჯგუფებიდან ყველაზე დიდები იყვნენ, რომლებიც 12000-მდე ოჯახს შეადგენდნენ. შემდგომ პერიოდებში ტომის მოსახლეობა მნიშვნელოვნად მერყეობდა: 1849 წელს დაახლოებით 850 ოჯახი იყო რეგისტრირებული, 1913 წელს - 3500-მდე, 1918 წელს - დაახლოებით 300, 1932 წლიდან 1950 წლამდე - კვლავ დაახლოებით 3500, ხოლო 1953 წლისთვის - დაახლოებით 450 ოჯახი.

ისტორიულად, ნაფარები მომთაბარეები იყვნენ, სეზონურად მიგრირებდნენ ელბურზის მთებსა და აბადეტეშკეს რეგიონში არსებულ ზაფხულის საძოვრებსა (იაილაღები) და ჰავარას, დარაბას, იახრომას რეგიონებსა და მთელ ლურისტანში არსებულ ზამთრის საძოვრებზე (გიშლაგები). დროთა განმავლობაში, მოსახლეობის მნიშვნელოვანმა ნაწილმა მჯდომარე ცხოვრების წესი აირჩია და ხვა ტომობრივ ჯგუფებთან, როგორიცაა ბასერი და ქაშქაი, ასიმილირდნენ. ტომის შიდა სტრუქტურა მოიცავდა მრავალ კლანს.

ნაფართა ტომის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ადამიანი ჰაჯი ჰუსეინ ხან ნაფარი, რომელიც ნადირ შაჰის მეფობის დროს ბაჰარლისა და ნაფართა ტომებს ხელმძღვანელობდა. 1861 წელს ნაფარები შეუერთდნენ ხამსეს კონფედერაციას. საუკუნეში, სარდარ ხანი, რომელიც ცნობილი იყო თავისი დამოუკიდებელი პოლიტიკით, გამოირჩეოდა მათ ლიდერებს შორის. ცენტრალურ მთავრობასთან კონფლიქტებმა, განსაკუთრებით 1940 წელს ბანკის თანამშრომლის მკვლელობის ინციდენტმა, გამოიწვია მთავრობის ჩარევა და შემდგომში ტომის ზოგიერთი წევრის დასახლება.

რეზა შაჰ ფეჰლევის მიერ გატარებულმა ცენტრალიზაციის პოლიტიკამ მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ნაფარების ბედზე, რამაც შეარყია მათი ტრადიციული სოციალური სტრუქტურა და ერთიანობა. საუკუნის შუა პერიოდისთვის ტომი განსხვავებული ჯგუფებისგან შედგებოდა, რომელთაგან ზოგიერთმა დაკარგა წინა ორგანიზაცია.

კულტურულად და ეკონომიკურად, ნაფარები ცნობილები არიან ხალიჩების ქსოვით. მათი ხალიჩები, როგორც წესი, მცირე ზომისაა, მაგრამ შედარებით მაღალი ხარისხითა და ტრადიციული დიზაინით გამოირჩევა.
ბადერ ალ-მუტავა

ბადერ აჰმედ ალ-მუტავა (დ. 10 იანვარი 1985) — ქუვეითელი პროფესიონალი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს ქადსიაში, ჩვეულებრივ თამაშობს მეორე თავდამსხმელის პოზიციაზე.
საკლუბო კარიერა
ალ-მუტავა დაიბადა ქუვეითის ქალაქში. მისი გამოსვლები როგორც კლუბში, ისე ეროვნულ ნაკრებში გახდა მიზეზი, რომ 2006 და 2010 წლებში აზიის საუკეთესო ფეხბურთელის ჯილდოზე წარედგინათ, თუმცა ეს ჯილდო ვერ მოიგო.
2008–2009 სეზონში ის ქუვეითის ლიგაში ადგილობრივ ფეხბურთელებს შორის საუკეთესო ბომბარდირი გახდა 10 გოლით.

2012 წლის 23 ივლისს მან დაიწყო ვარჯიში ნოტინგემ ფორესტთან, სადაც კლუბის ახალმა მფლობელებმა — ალ-ჰასავის ოჯახმა — ერთთვიანი სინჯი მოუწყეს თავდამსხმელს. მან საკმარისად მოახდინა შთაბეჭდილება მწვრთნელ შონ ო’დრისკოლზე, რომ კლუბი გეგმავდა მის მუდმივად გაფორმებას, თუმცა მას სამუშაო ნებართვა არ მიეცა და კლუბმა ვერ შეძლო მისი გაფორმება.

2021 წლის 11 მაისს მან გაიტანა თავისი 300-ე გოლი ქადსიისთვის ყველა ტურნირზე, მათ შორის ამხანაგურ მატჩებშიც, 3–1 გამარჯვებაში ქუვეითზე.

2024 წლის 2 მარტს მან გაიტანა გოლი პენალტიდან მატჩის ბოლო წუთებში ალ-სალმიას წინააღმდეგ 1–0 გამარჯვებაში, რითაც გაუთანაბრდა ფირას ალ-ხატიბის რეკორდს, როგორც ქუვეითის პრემიერ ლიგის ისტორიაში საუკეთესო ბომბარდირი — 162 გოლით. ხუთი დღის შემდეგ მან გაიტანა გოლი ქადსიის 7–0 გამარჯვებაში ალ-შაბაბთან და გახდა ქუვეითის პრემიერ ლიგის ყველა დროის საუკეთესო ბომბარდირი.

საერთაშორისო კარიერა
ალ-მუტავას პირველი მნიშვნელოვანი საერთაშორისო ტურნირი იყო 2003 წლის არაბეთის ყურის თასი, რომელიც ქუვეითში გაიმართა. მასპინძელი გუნდი მეექვსე ადგილზე გავიდა ხუთი ქულით ექვს მატჩში (მხოლოდ იემენმა დააგროვა ნაკლები ქულა). ალ-მუტავამ ერთი გოლი გაიტანა ქუვეითის ერთადერთ გამარჯვებაში — 4–0 იემენის წინააღმდეგ.

2004 წელს, მე-17 არაბეთის ყურის თასზე, მან გაიტანა გოლი 87-ე წუთზე საუდის არაბეთის წინააღმდეგ გახსნით მატჩში. ამ ტურნირზე ის გამოირჩეოდა და შეტევაში თამაშობდა კაპიტან და ვარსკვლავ თავდამსხმელ ბაშარ აბდულასთან ერთად. მათ ერთად ხუთი გოლი გაიტანეს. ეს პარტნიორობა ხანმოკლე აღმოჩნდა, რადგან ბაშარმა მალევე დაასრულა სანაკრებო კარიერა, ხოლო ქუვეითი ნახევარფინალში დამარცხდა ყატართან, მიუხედავად იმისა, რომ ჯგუფი პირველ ადგილზე დაასრულა ორი გამარჯვებით და ერთი ფრით ბაჰრეინთან.

2007 წლის მე-18 არაბეთის ყურის თასზე ალ-მუტავამ გაიტანა გოლები იემენისა და არაბეთის გაერთიანებული საემიროების წინააღმდეგ, თუმცა ქუვეითი პირველად ისტორიაში გამოვარდა ტურნირიდან ისე, რომ ერთი მატჩიც არ მოუგია.

2015 წლის 3 სექტემბერს ალ-მუტავამ გაიტანა თავისი მეორე ჰეთ-თრიქი 9–0 გამარჯვებაში მიანმარის წინააღმდეგ 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპზე.

ალ-მუტავა იყო მამაკაც ფეხბურთელებს შორის ყველა დროის რეკორდსმენი გამოჩენების რაოდენობით — 196 მატჩით, მას შემდეგ რაც 2022 წლის 14 ივნისს გადაასწრო სოჰ ჩინ ანის რეკორდს (195 მატჩი). მოგვიანებით ეს რეკორდი გაუთანაბრდა პორტუგალიის ნაკრების კრიშტიანუ რონალდუს მიერ 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე და შემდეგ გადასწრო ევრო 2024-ის საკვალიფიკაციო ეტაპზე. მოგვიანებით მისი მატჩების რაოდენობა გადაიხედა და გახდა 202, რითაც ის გახდა პირველი ფეხბურთელი, რომელმაც 200 მატჩს მიაღწია.

პირადი ცხოვრება
ალ-მუტავა ატარებს პოლკოვნიკის სამხედრო წოდებას და ასევე არის ქუვეითის ეროვნული ასამბლეის დაცვის დეპარტამენტის დირექტორი, რადგან ქვეყანაში სპორტის სრული პროფესიონალიზაცია ბოლომდე დანერგილი არ არის.
აზერბაიჯანის ეროვნული ცენტრი

აზერბაიჯანის ეროვნული ცენტრი — მიწისქვეშა ანტისაბჭოთა ორგანიზაცია, რომელიც მოქმედებდა აზერბაიჯანის სსრ-ში 1924 წლიდან 1931 წლამდე. ცენტრის მთავარი მიზანი იყო საბჭოთა ხელისუფლების დამხობა და აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის აღდგენა.

ორგანიზაცია დაარსდა 1924 წელს ბაქოში. სახელმწიფო პოლიტიკური მმართველობის ჩანაწერების თანახმად, მის ხელმძღვანელობაში შედიოდნენ ეროვნული ინტელიგენციის წარმომადგენლები, მათ შორის აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის ყოფილი მოღვაწეები, ასევე მუსავათისა და ითიჰადის პარტიების წევრები.

1928 წელს შეიქმნა „გაერთიანებული ამიერკავკასიის კომიტეტი“ ანტისაბჭოთა საქმიანობის კოორდინაციის მიზნით. ცენტრი ინარჩუნებდა კონტაქტებს დაღესტანში ანტისაბჭოთა ჯგუფებთან და ურთიერთობდა საზღვარგარეთ ემიგრანტულ ორგანიზაციებთან. კერძოდ, კონტაქტები ინარჩუნებდა ემიგრანტულ ცენტრებთან პარიზში ალიმარდან-ბეი თოფჩუბაშოვის ხელმძღვანელობით და სტამბოლში მამედ ემინ რასულზადეს ხელმძღვანელობით. უცხოურ სტრუქტურებთან კავშირები 1926 წელს იაგუბ ვეზიროვის მეშვეობით დამყარდა; არდაბილსა და თავრიზში სატრანზიტო პუნქტებს მნიშვნელოვანი როლი ჰქონდათ.

ორგანიზაციის პროგრამა მომავალი დამოუკიდებლობისთვის ეკონომიკური და სოციალური საფუძვლის მომზადებას ითვალისწინებდა. მის მიზნებს შორის იყო ეროვნული კაპიტალის განვითარება მრეწველობასა და სოფლის მეურნეობაში, ავტონომიური ენერგეტიკული სისტემის შექმნა, სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის განვითარება (მათ შორის ბაქო-ჯულფას რკინიგზისა და გზატკეცილების ქსელის მშენებლობა) და იდეოლოგიური მუშაობა ახალგაზრდებსა და ინტელექტუალებში.

სტრუქტურულად, ცენტრი მოიცავდა სოფლის მეურნეობის, მრეწველობისა და ტრანსპორტის სპეციალიზებულ კომიტეტებს, ასევე სამხედრო ჯგუფს. დაფინანსებას უზრუნველყოფდნენ პოლიტიკური ემიგრანტები, ძირითადად სტამბოლიდან და პარიზიდან. ორგანიზაციის საერთო შემადგენლობა დაახლოებით 53 ადამიანს შეადგენდა. ცენტრთან დაკავშირებულ გამოჩენილ პირებს შორის არიან მამედ ჰასან ჰაჯინსკი, ხუდადატ-ბეკ მელიქ-ასლანოვი, ჯამშიდ ნახიჩევანსკი, კელბალი-ხან ნახიჩევანსკი, ჩინგიზ ილდრიმი, ახმედ-ბეკ პეპინოვი და სხვები.

აზერბაიჯანის ეროვნული ცენტრის საქმიანობა საბჭოთა ხელისუფლების რეპრესიული ზომების შედეგად ჩაახშეს. სასამართლო პროცესები ჩატარდა ბაქოში 1931 წელს და თბილისში 1932 წელს, რის შედეგადაც ორგანიზაციის წევრებს სხვადასხვა სახის პატიმრობა მიესაჯათ.
ანტონი რამალეტსი

ანტონი რამალეტს სიმონი (დ. - გ. ) — ესპანელი მეკარე და მწვრთნელი.

მან თავისი კარიერის დიდი ნაწილი გაატარა „ბარსელონაში“ 1950-იან და 1960-იანი წლების დასაწყისში, სადაც ხუთჯერ მოიგო რიკარდო სამორას თასი, როგორც ლა ლიგის საუკეთესო მეკარემ, და გუნდთან ერთად 18 მნიშვნელოვანი ტიტული მოიპოვა.

იგი წარმოადგენდა ესპანეთს 1950 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე, ხოლო 1960-იან წლებში თავისი ქვეყნის რამდენიმე კლუბს წვრთნიდა; განსაკუთრებით აღსანიშნავია „რეალ სარაგოსასთან“ მოპოვებული ორი მნიშვნელოვანი ტიტული.

საკლუბო კარიერა
რამალეტსმა 1946 წელს, 23 წლის ასაკში, გააფორმა კონტრაქტი „ბარსელონასთან“ „რეალ ვალიადოლიდიდან“, სადაც ტრანსფერის შემდეგ პირველი სეზონი იჯარით გაატარა. შემდეგ დაბრუნდა გუნდში და თავდაპირველად ხუან ველასკოს შემცვლელი იყო. მისი დებიუტი ლა ლიგაში შედგა 1948 წლის 28 ნოემბერს, „სევილიას“ წინააღმდეგ 2–1 მოგებულ მატჩში. მიუხედავად იმისა, რომ იმ სეზონში ეს მისი ერთადერთი თამაში იყო, მოგვიანებით ძირითადი მეკარე გახდა და გუნდის დაცვის მნიშვნელოვანი ნაწილი იყო. იმ პერიოდში, როცა გუნდი „კლუბ დე ფუტბოლ ბარსელონას“ სახელით თამაშობდა, მათ მოიგეს ექვსი ჩემპიონატი და ხუთი ქვეყნის თასი. 1951–52 წლების სეზონში, როდესაც „ბარსელონამ“ ხუთი ტიტული მოიგო, მან 28 მატჩი ჩაატარა და პირველად მიიღო რიკარდო სამორას თასი.

1950-იან წლებში რამალეტსი იყო წარმატებული „ბარსელონას“ ერთ-ერთი წამყვანი წევრი, სადაც ასევე თამაშობდნენ ჟოან სეგარა, მარია გონსალვო, ლასლო კუბალა, შანდორ კოჩიში, ევარისტო, ლუის სუარესი და ზოლტან ციბორი. კლუბში ყოფნისას მან ჩაატარა 538 მატჩი, მათ შორის 288 ეროვნულ ჩემპიონატში. 1962 წლის 6 მარტს მის პატივსაცემად გაიმართა გამოსამშვიდობებელი მატჩი „ჰამბურგერის“ წინააღმდეგ, რომელიც „ბარსელონამ“ 5–1 მოიგო.

შემდეგი ათწლეულის განმავლობაში რამალეტსი რამდენიმე გუნდს წვრთნიდა, მათ შორის ისევ „ვალიადოლიდს“. 1963–64 წლების სეზონში მან „რეალ სარაგოსა“ მეოთხე ადგილზე გაიყვანა ჩემპიონატში და მოაგებინა ესპანეთის თასი და „ინტერ-სიტის ფეირსის თასი“ (ტურნირი, რომელიც თავადაც ორჯერ ჰქონდა მოგებული „ბარსელონასთან“ მოთამაშის რანგში), ფინალში „ვალენსიას“ დამარცხებით.

საერთაშორისო კარიერა
რამალეტსმა ესპანეთის ნაკრებში 11 წლის განმავლობაში 35 მატჩი ჩაატარა. მისი დებიუტი შედგა 1950 წლის 29 ივნისს, ჩილეს წინააღმდეგ, ბრაზილიაში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე. ამ ტურნირზე მან მიიღო მეტსახელი „მარაკანას კატა“, და დაეხმარა ნაკრებს მეორე ჯგუფურ ეტაპზე გასვლაში.

ასევე ითამაშა შვიდი მატჩი კატალონიის არაოფიციალურ ნაკრებში.

გარდაცვალება
რამალეტსი გარდაიცვალა 2013 წლის 31 ივლისს, საკუთარ სახლში ვილაფრანკა დელ პენედესში, ბარსელონასთან ახლოს. ის 89 წლის იყო.
ბაქო მეორე მსოფლიო ომში

ბაქო მეორე მსოფლიო ომის დროს 1939–1945 წლებში, როცა ის სსრკ-ის მთავარი ნავთობისა და მნიშვნელოვანი სამხედრო-ეკონომიკური ცენტრი იყო. ამიტომ ქალაქს დიდი სტრატეგიული მნიშვნელობა ჰქონდა და ნაცისტური გერმანიის ერთ-ერთ მთავარ სამიზნედ ითვლებოდა.

ომის დროს ბაქო საბჭოთა ეკონომიკისა და არმიის საწვავის მთავარი მიმწოდებელი იყო. 1940 წელს ქალაქის საწარმოები ქვეყნის მთლიანი ნავთობის წარმოების დაახლოებით 71.4%-ს, საავიაციო ბენზინის 80%-ს და საავტომობილო და სამრეწველო მასალების 96%-ს შეადგენდნენ. ბაქოს ნავთობის საბადოების კონტროლი გერმანული გეგმების ნაწილი იყო, კერძოდ, ალფრედ როზენბერგის მიერ შემუშავებულ „კავკასიის კონტროლის გეგმაში“, რომელიც ქალაქის 1942 წლის სექტემბრისთვის აღებას ითვალისწინებდა.

ქალაქის დასაცავად შეიქმნა საჰაერო თავდაცვის სისტემა, მათ შორის ბაქოს საჰაერო თავდაცვის არმია. 1942 წელს ქალაქში საომარი მდგომარეობა გამოცხადდა და შეიქმნა ბაქოს თავდაცვითი ოლქი. 1942–1943 წლებში საჰაერო თავდასხმების განხორციელების მცდელობები იყო, რომლებიც საჰაერო თავდაცვის ძალებმა მოიგერიეს.

მობილიზაციის დროს, მამრობითი სქესის მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი ფრონტზე გაიგზავნა, რის შედეგადაც ნავთობის ინდუსტრიაში ქალების წილი დაახლოებით 40%-ს მიაღწია. 1942 წელს ქალაქის აღების საფრთხის გამო, ნავთობის ტექნიკისა და სპეციალისტების ნაწილი ევაკუირდა სსრკ-ის აღმოსავლეთ რეგიონებში - ბაშკირში, კუიბიშევში, პერმსა და ორენბურგში - ე.წ. „მეორე ბაქოს“ შესაქმნელად. ქალაქი ასევე მნიშვნელოვან სატრანზიტო პუნქტს წარმოადგენდა ცენტრალურ აზიასა და ყაზახეთში ევაკუირებული მრეწველობისთვის.

საომარი მდგომარეობის მიუხედავად, ბაქოში კულტურული და სამეცნიერო ცხოვრება გაგრძელდა. 1943 წელს ადგილობრივ კინოსტუდიაში გადაიღეს ფილმი „წყალქვეშა ნავი -9“, ხოლო 1945 წლის 23 იანვარს დაარსდა აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემია.

ომის მოვლენების ხსოვნა ქალაქში შემონახულია: ბაქოში აღმართულია ომის ვეტერანებისა და გმირების ძეგლები, მათ შორის რიჩარდ სორგეს, მეჰდი ჰუსეინზადეს და ჰაზი ასლანოვის. ყოველწლიურად, 9 მაისს, ქალაქში იმართება გამარჯვების დღისადმი მიძღვნილი ღონისძიებები.
ფრანსუა ბუშო

ფრანსუა ბუშო (; დ. 29 ნოემბერი, 1800, პარიზი, საფრანგეთი - გ. 7 თებერვალი, 1842, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი მხატვარი და გრავიორი.

ბიოგრაფია
ფრანსუა ბუშო სწავლობდა პარიზის ნატიფ ხელოვნებათა სკოლაში. მისი მთავარი მასწავლებლები იყვნენ ჟან-ბაპტისტ რენო და ჟიულ რიშომი. ის ასევე ხშირად დადიოდა გიიომ გიიონ-ლეთიეს სტუდიებში, შილდბერტის ქუჩაზე.

1822 წელს გახდა პრი-დე-რომში მეორე ადგილის სტიპენდიანტი. მომდევნო წელს გაიმარჯვა და 1824 წელს რომის ფრანგულ აკადემიაში ჩავიდა. იმავე წელს მან თავისი პირველი ნახატი საფრანგეთში გაგზავნა, რომელიც 1824 წლის სალონში გამოიფინა. იტალიაში ის შვიდი წლის განმავლობაში დარჩა.

საფრანგეთში დაბრუნების შემდეგ, 1835 წელს მას საპატიო ლეგიონის ორდენი მიენიჭა. მომდევნო რამდენიმე წლის განმავლობაში, მან შეასრულა მეფე ლუი-ფილიპის რამდენიმე შეკვეთა, მათ შორის სცენები ციურიხის მეორე ბრძოლიდან და 18 ბრუმერის გადატრიალებიდან. ეს უკანასკნელი 1840 წლის სალონში სპეციალურად გამოიფინა, ნაპოლეონის ფერფლის საფრანგეთში დაბრუნების აღსანიშნავად. ლუვრში მრავალი წლის განმავლობაში ყოფნის შემდეგ, ის ახლა ვერსალშია.

1830-იანი წლების ბოლოს, ის დაქორწინდა ფრანჩესკა ლაბლაშზე (1816-1901), კომიკური ოპერის მომღერლის, ლუიჯი ლაბლაშის ქალიშვილზე, რომლის პორტრეტიც დახატა. მათ შვილები არ ჰყოლიათ. მის გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე, მან ქმარი მიატოვა და იტალიაში თავის საყვარელთან, გერმანელ მხატვარ ანრი ლემანთან ერთად გაემგზავრა. ერთი წლის შემდეგ კი, პიანისტ სიგიზმონდ ტალბერგზე დაქორწინდა.

ლუქსემბურგის სასახლის ახალი სამლოცველოს ფრესკების მზადებისას მხატვარი მოულოდნელად გარდაიცვალა. მისი გარდაცვალების მიზეზი, როგორც ჩანს, არ დაფიქსირებულა და უცნობია, რაიმე კავშირი ჰქონდა თუ არა ამას მისი მეუღლის რომანთან.

რჩეული ნამუშევრები
ჯერემი ჰანსენი

ჯერემი როჯერ ჰანსენი (დ. 27 იანვარი, 1976) — კანადის სამეფო სამხედრო-საჰაერო ძალების პოლკოვნიკი და კანადის კოსმოსური სააგენტოს ასტრონავტი. როგორც არტემის -ის მისიის სპეციალისტი 2026 წლის აპრილში, იგი გახდა პირველი არაამერიკელი, რომელმაც დედამიწის დაბალი ორბიტის მიღმა იმოგზაურა და პირველი, ვინც მთვარის მიმდებარე ტერიტორიას მიაღწია. ის ასევე იმ ადამიანთა შორისაა, რომლებმაც დედამიწიდან ყველაზე შორ მანძილზე იმოგზაურეს, მას შემდეგ, რაც არტემის -ის ეკიპაჟის სხვა წევრებთან ერთად მანძილის რეკორდი მოხსნა.

ჰანსენი კანადის კოსმოსურმა სააგენტომ 2009 წლის ასტრონავტების შერჩევისას შეარჩია, დავით სენ-ჟაკთან ერთად. ასტრონავტთა კორპუსში გაწევრიანებამდე, ჰანსენი მსახურობდა კანადის სამეფო სამხედრო-საჰაერო ძალების კაპიტნად, მართავდა გამანადგურებელ -18-ს ქოლდ-ლეიკის (ალბერტა) სამხედრო ბაზაზე, მოგვიანებით კი მას პოლკოვნიკის წოდება მიენიჭა.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ჯერემი როჯერ ჰანსენი დაიბადა ლონდონში (ონტარიო), 1976 წლის 27 იანვარს, გერი ჰანსენისა და ნენსი გუდის ოჯახში. მისი ბაბუა მამის მხრიდან, მაგნუს ჰანსენი, დანიიდან კანადაში 1929 წელს გადასახლდა. იგი აილსა-კრეიგის მახლობლად მდებარე ფერმაში გაიზარდა, სანამ საშუალო განათლების მისაღებად ინგერსოლში გადავიდოდა.

12 წლის ასაკში იგი შეუერთდა კანადის სამეფო საჰაერო კადეტთა 614-ე ესკადრილიას ლონდონში (ონტარიო).

ინგერსოლის რაიონული კოლეგიური ინსტიტუტის დასრულების შემდეგ, ჰანსენი კინგსტონში მდებარე კანადის სამეფო სამხედრო კოლეჯში შევიდა, რომელიც 1999 წელს დაამთავრა და კოსმოსურ მეცნიერებებში საბაკალავრო ხარისხი წარჩინებით მიიღო.

მოგვიანებით, 2000 წელს, მან იმავე სამხედრო სამეფო კოლეჯში ფიზიკის მაგისტრის ხარისხი მოიპოვა. მისი კვლევა ფართო ხედვის არეალის მქონე თანამგზავრულ თვალთვალს ეხებოდა.

კარიერა
2013 წელს ჰანსენი კავენავტის სტატუსით მონაწილეობდა ევროპის კოსმოსური სააგენტოს სასწავლო პროგრამაში — -ში, რომელიც სარდინიაში გაიმართა. მასთან ერთად იყვნენ სატოში ფურუკავა, მაიკლ ბარეტი, ჯეკ ფიშერი, ალექსეი ოვჩინინი და პაოლო ნესპოლი.

2014 წლის 10 ივნისს -მ გამოაცხადა, რომ ჰანსენი მონაწილეობას მიიღებდა წყალქვეშა კვლევით მისიაში — 19-ში, როგორც აკვანავტი, წყალქვეშა ლაბორატორია -ის ბორტზე. მისია 2014 წლის 7 სექტემბერს დაიწყო და შვიდ დღეს გაგრძელდა.

არტემის 
2023 წლის 3 აპრილს ჰანსენი დასახელდა პირველ კანადელად, რომელიც არტემის -ის მისიის ფარგლებში მთვარის მიმდებარე ტერიტორიისკენ გაემგზავრებოდა. 2026 წლის 1 აპრილს ის, როგორც მისიის სპეციალისტი, კოსმოსში გაფრინდა. 6 აპრილს ხომალდმა მთვარეს შემოუარა, ხოლო 10 აპრილს დედამიწაზე დაბრუნდა და წყნარ ოკეანეში დაეშვა. იგი გახდა პირველი არაამერიკელი ასტრონავტი, რომელმაც დედამიწის დაბალი ორბიტის მიღმა იმოგზაურა და პირველი, ვინც მთვარის მიმდებარე ტერიტორიას მიაღწია. ამასთანავე, არტემის -ის ეკიპაჟის სხვა წევრებთან ერთად, ის იმ ადამიანთა შორისაა, რომლებმაც დედამიწიდან ყველაზე შორ მანძილზე იმოგზაურეს.

პირადი ცხოვრება
ჰანსენი დაქორწინებულია კეტრინ ჰანსენზე — პროფესიით ექიმსა და ქალთა ჯანმრთელობის ექსპერტზე. მათ სამი შვილი ჰყავთ.
მოსფილოტი

მოსფილოტი — სოფელი კვიპროსში, ლარნაკის რაიონში. სოფელს სახელი ეწოდა „მოსფილოს“ პატივსაცემად. ეს არის თეთრი კუნელის სახეობა, რომლისგანაც უგემრიელეს ჟელეს ამზადებენ და რომელიც ამ რეგიონში უხვად იზრდება.

ეს არის დიდი სოფლის ტიპის დასახლება, რომელიც მდებარეობს ხეობაში, ზღვის დონიდან დაახლოებით 250 მეტრ სიმაღლეზე, ორივე მხრიდან კი ფიჭვნარით დაფარული ბორცვები აკრავს. ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში როგორც კვიპროსელი, ისე უცხოელი მაცხოვრებლების შემოდინების გამო, მოსახლეობა დაახლოებით 1500 ადამიანს შეადგენს (2009 წლის მონაცემებით). კომუნიკაცია მარტივია: ავტომაგისტრალები აკავშირებს ნიქოზიასთან (25 წუთი) და ლიმასოლთან (40 წუთი), ხოლო ჩვეულებრივი გზა მიდის ლარნაკამდე და ლარნაკას აეროპორტამდე (20 წუთი).

ყველაზე ადრეული ისტორიული ცნობები უკავშირდება წმინდა თეკლას მონასტერს, რომელიც ამჟამად მთავარეპისკოპოსის დაქვემდებარებაშია და იქ მონაზვნების ორდენი მოღვაწეობს. მონასტერს აქვს წყარო, რომელიც ცნობილია კანის დაავადებების განკურნების თვისებით. გადმოცემის თანახმად, იგი წმინდა ელენემ დააარსა. ძველი წმინდა მარინას ეკლესია, სავარაუდოდ, საუკუნისაა, აქვეა იმავე წმინდანისადმი მიძღვნილი ახალი ტაძარიც. სოფელში ასევე არის სამლოცველო საბერძნეთში მომხდარი „ჰელიოსის“ ავიაკატასტროფის მსხვერპლთა მოსახსენიებლად, ამ ტრაგედიას სოფლის ორი პატივსაცემი მცხოვრები ემსხვერპლა, რომლებიც სუპერმარკეტს ფლობდნენ.

თავისი ზომის სოფლისთვის, მოსფილოტი მდიდარია მრავალფეროვანი საცალო მაღაზიებით, საზოგადოებრივი დაწესებულებებითა და რესტორნით, რომელიც ცნობილია ტრადიციული კერძებითა და მისაღები ფასებით.

მოსფილოტიში ასევე მდებარეობს უნიკალური მუზეუმი — „მიშელ პლატინის ტაძარი“, რომელიც ცნობილ ფრანგ ფეხბურთელს ეძღვნება. მუზეუმს ფლობს თავადაც ყოფილი ფეხბურთელი ფილიპოს სტავრუ „პლატინი“. ამჟამად მუზეუმი ფლობს გინესის ორ რეკორდს: სპორტული არტეფაქტების ყველაზე დიდი რაოდენობითა და ფეხბურთთან დაკავშირებული ექსპონატების ყველაზე დიდი რაოდენობით.
სარგონის სტელა

სარგონის სტელა — აღმოაჩინეს 1845 წლის შემოდგომაზე კვიპროსზე, ყოფილი ქალაქ-სახელმწიფოს, კიტიონის ტერიტორიაზე, თანამედროვე ლარნაკაში, კიტიონის ძველი ნავსადგურის დასავლეთით, ბამბულას არქეოლოგიურ ძეგლზე. სტელაზე დაწერილი ენა ასურული აქადურია.

სტელა იქ აღიმართა იმ პერიოდში, როდესაც სარგონ მართავდა ნეო-ასურულ იმპერიას. იგი გასაყიდად შესთავაზეს ბრიტანეთის მუზეუმს, რომელმაც მის სანაცვლოდ 20 ფუნტი სტერლინგი დააწესა. ლუდვიგ როსმა სტელაში 50 ფუნტი გადაიხადა და იგი გაიგზავნა ბერლინის მუზეუმში, სადაც დღემდე ინახება ბერლინის სახელმწიფო მუზეუმების კოლექციაში. სტელასთან ერთად იპოვნეს მოოქროვილი ვერცხლის ფირფიტა, რომელიც დღეს ლუვრში მდებარეობს. სტელის რეპლიკა გამოფენილია ლარნაკის არქეოლოგიურ მუზეუმში.

წარწერა
სტელა აღიმართა დაახლოებით ძვ. წ. 707 წელს, თუმცა მასში არ არის მოხსენიებული იმ დროისთვის კვიპროსზე არსებული ათივე სამთავროს კონკრეტული სახელი. შესაძლოა, კვიპროსის სამეფოები ასურეთის მეფის, სარგონ -ის ვასალები გახდნენ.

კვიპროსის 10 ქალაქს მოგვიანებით მოიხსენიებს ასურეთის მეფე ასარხადონი (ძვ. წ. 680–669): იდალიუმი, ხიტრი, სოლი, პაფოსი, სალამისი, კურიონი, ტამასოსი, „ახალი ქალაქი“, ლედრა და „ნურია“.

თეორიები სტელის დანიშნულების შესახებ
2010 წელს კარენ რადნერმა განაცხადა:

კარენ რადნერი წერს, რომ კვიპროსი „იმ დროს დომინირებული იყო ტვიროსის ფინიკიური სამეფოს მიერ, რომელიც, ასურული წყაროების თანახმად, ადგილობრივ ქალაქ-სახელმწიფოებს ისე ეპყრობოდა, როგორც საკუთარ ვასალებს“.

როდესაც სტელა აღიმართა, ტვიროსი კვლავ დომინირებდა კვიპროსზე, თუმცა ასურელები უკვე უფრო მეტ ინტერესს იჩენდნენ კუნძულის მიმართ. თანდათანობით, ტვიროსის როლი შემცირდა და ასურელებმა პირდაპირი კონტაქტების დამყარება დაიწყეს.
ოდუ

ოდუ — სოფელი კვიპროსში, ლარნაკის რაიონში სოფელ ორადან ჩრდილო-დასავლეთით 8 კილომეტრში. 2011 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 213 ადამიანს შეადგენდა.

ოდუ ლარნაკის რაიონის ყველაზე მაღალმთიანი დასახლებაა. იგი მდებარეობს ქალაქის ჩრდილო-დასავლეთით და ესაზღვრება ნიქოზიისა და ლიმასოლის პროვინციებს. სახელწოდება „ოდუს“ წარმოშობის ორი განსხვავებული ვერსია არსებობს: პირველი ვერსია მომდინარეობს ზოგადი ტერმინიდან „ოდოს“, რომელიც ადრეულ ბიზანტიურ პერიოდს განეკუთვნება, როდესაც იგი ჯერ კიდევ არ იყო ჩანაცვლებული ლათინური სიტყვით „სტრატა“. მეორე და ყველაზე გავრცელებული ვერსიის თანახმად, სოფელზე გადიოდა გზა, რომელიც ერთმანეთთან აკავშირებდა თამასოსისა და ამათუსის სამეფოებს, რის გამოც სოფლის მთავარ ქუჩაზე არსებულ აბრაზე წერია „თამასო-ამათუსი“. მეტიც, გადმოცემა იმის შესახებ, რომ წმინდა ჰერაკლიდიოსს სურდა მათიკოლონიდან ოდუში, შემდეგ კი თავის რეზიდენციაში, თამასოსში გამგზავრება, მიუთითებს იმაზე, რომ ოდუს რეგიონში გზა უძველესი დროიდან არსებობდა.
ორმიდეია

ორმიდია — სოფელი კვიპროსის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ლარნაკის რაიონში. იგი არის იმ ოთხი ექსკლავიდან ერთ-ერთი, რომლებიც გარშემორტყმულია აკროტირისა და დეკელიას სუვერენული ბაზების აღმოსავლეთ ნაწილით, ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიით, რომელიც იმართება როგორც სუვერენული ბაზის ზონა. დანარჩენი ქსილოტიმბუ და დეკელიას ელექტროსადგურის ორი ცალკეული ნაწილია. სოფელს მართავს კვიპროსის რესპუბლიკა. 2011 წელს მისი მოსახლეობა 4 189 ადამიანს შეადგენდა.

სოფელში აღმოჩენილი არქეოლოგიური ნივთები სხვადასხვა მუზეუმშია გამოფენილი. ლარნაკის რაიონულ არქეოლოგიურ მუზეუმში დაცულია სტელა „პანროსესის სილაბური (მარცვლოვანი) სამარხი წარწერით“.
პერგამოსი (კვიპროსი)

პერგამოსი — თურქი კვიპროსელების სოფელი კვიპროსში, ლარნაკის რაიონში, პილადან 4 კმ-ით ჩრდილოეთით. იგი თითქმის მთლიანად გარშემორტყმულია დეკელიაში მდებარე ბრიტანეთის სუვერენული ბაზის ტერიტორიით. პერგამოსი იმყოფება ჩრდილოეთ კვიპროსის დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ.

ოსმალეთის მმართველობის დროს იგი შედიოდა ფამაგუსტის რაიონში და თავდაპირველად ასე დარჩა ბრიტანეთის მმართველობის დროსაც. დაახლოებით 1920 წელს იგი გადავიდა ლარნაკის რაიონის შემადგენლობაში.

სახელწოდება
სახელის წარმოშობა გაურკვეველია და შესაძლოა დაკავშირებული იყოს მცირე აზიაში მდებარე ანტიკურ პერგამონთან ან იტალიაში, ვენეციის რეგიონში მდებარე ბერგამოსთან. იმის გათვალისწინებით, რომ ვენეციელები კვიპროსზე ოსმალებამდე დასახლდნენ, სრულიად შესაძლებელია, რომ ისინი იყვნენ პერგამოსელი თურქი კვიპროსელების წინაპრები. სოფლის თურქული სახელი 1958 წელს გახდა „ბეიარმუდუ“, რაც ნიშნავს „ბატონის მსხალს“. ზოგიერთი თურქი კვიპროსელი, რომელიც 1960-იან წლებში პერგამოსში იძულებით გადაადგილდა, მას შემდეგ სოფელში დარჩა.
კეპეზი, ანტალია, თურქეთი
ქარამანი, თურქეთი (2013 წლიდან)
სომხეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2004

სომხეთის 64-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში — საჭადრაკო შეჯიბრი, რომელიც ჩატარდა 2004 წლის 6-დან 23 სექტემბრამდე ერევანში. ტურნირი წრიული სისტემით ორ წრედ გაიმართა.

ტურნირის საწყისი ნაწილში ლიდერობდა დიდოსტატი არტაშეს მინასიანი. მან პირველი შვიდი პარტია მოიგო. თუმცა, მეორე წრის პირველ რაუნდში ლიდერი მოულოდნელად დამარცხდა ბენიამინ გალსტიანთან. კარენ ასრიანმა, ზედიზედ რამდენიმე გამარჯვების შემდეგ, მეათე ტურში არტაშეს მინასიანს დაეწია. ლიდერებმა პირად დუელში რისკს თავი აარიდეს და ხანმოკლე ბრძოლის შემდეგ ყაიმზე შეთანხმდნენ.

გამარჯვებული არტაშეს მინასიანი გახდა, რომელმაც ერთი ქულით გაუსწრო კარენ ასრიანს. მესამე ადგილი დაიკავა გაბრიელ სარქისიანმა.

ტურნირის მთავარი არბიტრი იყო საერთაშორისო კატეგორიის მსაჯი რაფაელ არუთიუნიანი. სომხეთის ჩემპიონატს ასევე საკვალიფიკაციო ტურნირის დანიშნულება ჰქონდა — აქ თამაშდებოდა ერთადერთი ვაკანტური ადგილი ეროვნულ ნაკრებში, რომელიც 36-ე მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადისთვის ემზადებოდა. გუნდის დანარჩენი ხუთი წევრი მაღალი რეიტინგით შეირჩა (აკოფიანი, არონიანი, ვაჰანიანი, ლპუტიანი, სარქისიანი).

ცხრილი