iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
იაზის ვაკე

იაზის ვაკე — ვაკე აზერბაიჯანში, გუბადლის რაიონში. მდებარეობს მდინარე ბაზარჩაისა და ჰაქერის შორის. სომხურ ოკუპაციამდე მხარეში გავრცელებული იყო მესაქონლეობა, ხორბლის, თამბაქოს და ყურძნის მოშენება.

ვაკეზე მდებარეობს ჯავანშირის აკლდამა, რომელიც საუკუნით თარიღდება.

ტოპონიმიკა
ვაკის სახელწოდება მომდინარეობს ძველი თურქული სიტყვა „“-ის, რაც ნიშნავს მინდორს, ფართო დაბლობს და აზერბაიჯანული სიტყვა „“-ის კომბინაციიდან. ვაკე სამკუთხა ფორმისაა. საერთო სიგრძე 30-35 კმ შეადგენს. წარმოიშვა ზედა პლიოცენის დროის ვულკანოგენურ-პროლუვიური ნალექებისგან. აქვს რბილი და თბილი კლიმატი, ყავისფერი მთა-ტყის ნიადაგებით. ვაკე ქსეროფიტური მცენარეებითაა დაფარული და გააჩნია სტეპური ლანდშაფტი. ყარაბაღის პირველ ომამდე აქ განვითარებული იყო მეცხოველეობა, მოჰყავდათ მარცვლეული, თამბაქო და ყურძენი.
განჯის დერეფანი

განჯის დერეფანი — ვიწრო სასაზღვრო ზონა და გადასასვლელი, რომელიც აკავშირებს აზერბაიჯანსა და საქართველოს ერთმანეთთან. დერეფანი განცალკევებულია ირანსა და რუსეთისგან, რაც საშუალებას აძლევს ტრანსპორტირებას ევროპასა და აზიას შორის მათზე დამოუკიდებლად.

დერეფნის სახელწოდება მომდინარეობს აზერბაიჯანის სიდიდით მეორე ქალაქ განჯიდან. ეს სატრანსპორტო კორიდორი დასავლეთით აღწევს თურქეთამდე, შავი ზღვის რეგიონამდე და შედმეგ ევროპაში, ხოლო აღმოსავლეთით ცენტრალურ აზიამდე და შემდეგ ჩინეთამდე.

განჯის დერეფანზე გადის საავტომობილო და სარკინიგზო გზა, ასევე ოპტიკურ-ბოჭკოვანი კაბელი, რომელიც აკავშირებს დასავლეთ ევროპასა და კასპიის რეგიონს. სხვა სატრანსპორტო კომუნიკაციების გარდა, განჯის კორიდორი უზრუნველყოფს ნავთობისა და გაზის ექსპორტს, რაც ხელს უწყობს ნახშირწყალბადებით მდიდარი, მაგრამ ზღვაზე გასასვლელის არმქონე აზერბაიჯანს მსოფლიო ბაზრებზე წვდომას.
ლარის მეჩეთი

}
| რელიგიური_წევრობა = ისლამი
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი = მეჩეთი
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = ოსმალური არქიტექტურა
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =1
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 41.67369
| გრძედი =26.55424
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ლარის მეჩეთი — მეჩეთი თურქეთის ქალაქ ედირნეში, რომელიც აგებული საუკუნის დასაწყისში ჰაქიმ აბდულჰამიდ ლარი ჩელების მიერ, რომელიც მსახურობდა მთავარ ექიმად სასახლეში სულთან მეჰმედ დამპყრობელისა და ბაიაზიდ -ის მმართველობის პერიოდში. მეჩეთი სახალხოდ ცნობილია როგორც ლალელის მეჩეთი.

ისტორია
ლარის მეჩეთის მშენებლობა დაიწყო ექიმმა აბდულჰამიდ ლარი ჩელებიმ, რომელიც მსახურობდა მთავარ ექიმად სასახლეში სულთან მეჰმეთ დამპყრობელისა (1432-1481 წწ.) და ბაიაზიდ -ის (1448-1512 წწ.) მმართველობის პერიოდში. აბდულჰამიდ ლარი ჩელების გარდაცვალების გამო, მეჩეთის მშენებლობა დაასრულა ჰამიტ ბეიმ, ბაიაზიდ -ის ფონდის მეურვემ. მეჩეთი, რომელიც აშენებულია დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ დაქანებულ მიწაზე, არის ედირნეში ყველაზე დიდი ერთგუმბათიანი და ერთმინარეთიანი მეჩეთი. მეჩეთის სამი მხრიდან გარშემორტყმული პორტიკები დაფარულია 11 გუმბათით. შესასვლელი კარის ზემოთ არის არაბული წარწერა 3 ტაეპით.

1752 წლის ედირნეს დიდი მიწისძვრის დროს მეჩეთის მთავარი გუმბათი ჩამოინგრა და პორტიკის გუმბათების უმეტესობა დაზიანდა. იფლიქჩი აჰმეთ აღამ, ერთ-ერთმა ქველმოქმედმა, მეჩეთისთვის ხის გუმბათი ააშენა. მეჩეთი, რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში გაპარტახებულ მდგომარეობაში იყო 1930-იანი წლების შემდეგ, აღწერილია არიფ ნიჰათ ასიას ლექსში „ლარის მეჩეთი“, რომელიც 1948-1950 წლებში ედირნეს საშუალო სკოლაში ლიტერატურის მასწავლებლად მუშაობდა, სტრიქონებით: „ლარის მეჩეთი... ცის სილურჯე ჩანს მისი გუმბათის ღრიჭოებიდან.“ მეჩეთი, რომელიც 1970-იან წლებში შეაკეთეს, თანამედროვე სახე მიიღო 1983 და 2006 წლებში ორი მნიშვნელოვანი რესტავრაციის შემდეგ.
სულთან ეზიდის ტაძარი

სულთან ეზიდის ტაძარი — იეზიდური ტაძარი თბილისში.

არქიტექტურა
ტაძარი აგებულია ლალიშის ტაძრის მიხედვით, რომელიც არის უწმინდესი იეზიდური ტაძარი ერაყში 2015 წელს გახსნის მომენტისთვის ეს იყო მხოლოდ მეორე იეზიდური ტაძარი ერაყის ფარგლებს გარეთ.

იეზიდები საქართველოში ერთ-ერთი ეთნიკური უმცირესობაა, რომლებიც აღიარებენ უძველეს, მონოთეისტურ რწმენას, რომელსაც აქვს მსგავსებები ქრისტიანობასთან, ინდუიზმთან, იუდაიზმთან, სუფიზმთან და ზოროასტრიზმთან, ასევე მზის თაყვანისცემის ელემენტებთან. იეზიდური რელიგია საქართველოში ოფიციალურად მხოლოდ 2011 წელს აღიარეს.
წმინდა ვიტალეს ბაზილიკა

}
| რელიგიური_წევრობა = კათოლიკური ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =მცირე ბაზილიკა
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი = ეკლესია
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = პალეოქრისტიანული არქიტექტურა
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 400-402
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =60
| სიგანე =18
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 41.899667
| გრძედი =12.490861
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
წმინდა ვიტალეს ბაზილიკა — წმინდა მოწამეების ვიტალის, ვალერიას, გერვასი და პროტასის სახელობის ადრეული ქრისტიანული საიმპერატორო ბაზილიკა რომში, იტალია. უფრო ცნობილია როგორც სან-ვიტალესა და წამებულ თანამოძმეთა ბაზილიკა ფოვეაში. ეს არის რომის ისტორიული ცენტრის უძველესი კათოლიკური სამლოცველო, რომელიც მდებარეობს ვია ნაციონალეზე. წმინდა ვიტალეს საიმპერატორო ბაზილიკა აშენებული პაპ სირიციუსის პონტიფიკატის დროს 386 წლის შემდეგ და ნაკურთხი და მდიდრულად მორთული პაპ ინოკენტი -ის მიერ 402 წელს. ბაზილიკა არის პირველი საჯარო ქრისტიანული ბაზილიკა სანათლავით, რომელიც არ არის დაფუძნებული წინარე წარმართულ ტაძრებზე. იგი მოხსენიებულია -ში და აშენებულია იმპერატორ თეოდოსიუსის მიერ წმინდა ამბროსი მილანელის თხოვნით, მილანში წამებულების გერვასისა და პროტასის სხეულების სასწაულებრივი აღმოჩენის პატივსაცემად. ეს არის რომში ყველაზე მეტად მოხატული ბაზილიკა.

ისტორია
ბაზილიკა ააგეს 400 წელს ვესტინას, მდიდარი ქვრივის მიერ გამოყოფილი თანხებით და აკურთხა პაპმა ინოკენტი -მა 401/402 წელს. იგი ნაკურთხია წმ. ვიტალესა და მისი ოჯახის სახელზე (წმინდა ვალერია, მისი მეუღლე, და წმინდანები გერვასიუსი და პროტასიუსი, მათი შვილები). ეკლესია მოიხსენიება როგორც „ “ პაპ სიმახუსის 499 წლის სინოდის აქტებში, რომელსაც სამი მღვდელი ამ ეკლესიიდან ხელს აწერს.

წმინდა ვიტალეს ბაზილიკა რამდენჯერმე არადგინეს, ყველაზე მნიშვნელოვნად მაშინ, როდესაც იგი სრულად გადააკეთა პაპმა სიქსტუს -მ 1475 წელს. შემდეგი რესტავრაცია მოხდა 1512 წელს კარდინალ დელ მონტეს დროს; 1859 წელს პაპ პიუს -ის დაფინანსებით; ასევე 1938 და 1960 წლებში. საუკუნეების განმავლობაში ქალაქში მომხდარი ცვლილებების გამო, ეკლესიის იატაკის დონე ახლა რამდენიმე მეტრით დაბლაა ვია ნაციონალეს ქუჩის დონეზე.

ყოველ პარასკევს ეკლესია ღარიბებს უფასო პურს ურიგებდა, მარკის ოლქიდან წარმოშობილი კეთილშობილი კაცის, ფრანჩესკო სილას ანდერძის თანახმად.
კაპო-დი-ბოვე

} ) — არქეოლოგიური ადგილი აპიან გზაზე, რომის გარეუბანში, იტალია. ამ ადგილას არის დიდი ქონების თერმულ აბანოებს, რომლებიც ჩვენს წელთაღრიცხვამდე საუკუნეში ფლობდნენ ჰეროდეს ატიკუსს და მის მეუღლეს ანა რეჯილას.

ისტორია
ადრინდელი კერძო საკუთრება, აპიანის გზაზე №222-ში მდებარე ქონება იტალიის მთავრობამ 2002 წელს შეიძინა. აბანოების ტერიტორია იმ დროსთვის ყურძნის მოსაშენებლად გამოიყენებოდა. სახელწოდების წარმოშობა თარიღდება შუა საუკუნეებიდან, როდესაც ეს ტერიტორია ცნობილი იყო. კესილია მეტელას მიმდებარე სამარხზე აღმოაჩინეს წარწერა „ “ (ხარისა და ძროხის თავების ჰამლეტი),ასე ეძახდნენ ადრე ამ ადგილს. ტერიტორია 1302 წელს იყიდა კარდინალმა ფრანჩესკო კაეტანმა, პაპ ბონიფაციუს -ის ძმისშვილმა. მე -17 საუკუნეში ტერიტორიაზე საავადმყოფო იყო აშენებული, ხოლო მე -19 საუკუნეში იგი იყო მონასტრის კონტროლის ქვეშ წმინდა პავლეს ბაზილიკა კედლების გარეთ.

გათხრების შედეგად, გამოვლინდა საუკუნის შუა ხანებით დათარიღებული თერმული აბანოები, რომლის მონახულებაც დღეს უკვე უფასოდაა შესაძლებელი. ეს აბანოები გამოიყენებოდა სულ მცირე საუკუნემდე და იყო კერძო სარგებლობისთვის. იქ აღმოჩენილი ბერძნული წარწერები ჰგავს ჰეროდეს ატიკუსის ბერძნულ წარმოშობას. არსებობს რამდენიმე კარგად შემონახული მოზაიკა და ასევე კარგად შენახულ სამშენებლო მასალებს, რომაული აბანოები მაღალი ხარისხი ძალიან ელეგანტურ გარემოს გვთავაზობს, ანუ კალდარიუმი (ცხელი აბაზანა), ტეპიდარიუმი (თბილი აბაზანა) და ფრიგიდარიუმი (ცივი აბაზანა). წყალი უზრუნველყოფილი იყო ორი დიდი ცისტერნიდან.

ტერიტორია ასევე მოიცავს ყოფილ ფერმას და სახლს, რომელიც წინა მფლობელმა ვილდ გადააკეთა. შენობა აერთიანებს მრავალრიცხოვან რომაულ ნანგრევებს, მათ შორის აბანოების მილებს, რომლებიც ჩაშენებულია ზოგიერთ ფანჯარაში. შიდა გამოფენაში ვხვდებით მე-20 საუკუნის პირველ ნახევარში აპიური გზის ფოტოებს.
ფლამინიოს ობელისკი

ფლამინიოს ობელისკი — რომის ცამეტი უძველესი ობელისკიდან ერთ-ერთი, იტალია. მდებარეობს ფლამინიოს კვარტალში, პიაცა დელ პოპოლოზე.

მისი სიმაღლეა 24 მ (67 ფუტი) და ფუძითა და ჯვრით აღწევს 36,50 მ-ს (100 ფუტი).

ისტორია
მეცხრამეტე დინასტიის ფარაონმა სეთი -მა ობელისკის მასალა ასუანის გრანიტის კარიერებში მოიპოვა. მის სიკვდილამდე მხატვრებმა ობელისკის ოთხი მხრიდან სამი ამოტვიფრეს, რომლის დადგმაც სეტის ჰელიოპოლისში, რეს ტაძარში ჰქონდა განზრახული. სეთის ვაჟმა და მემკვიდრე რამზეს -მ დაასრულა მისი წარწერები და დადგა ჰელიოპოლისში.

ძვ. წ. საუკუნეში იგი რომში მიიტანეს ავგუსტუსის ბრძანებით მონტეციტორიოს ობელისკთან ერთად და მოათავსეს მაქსიმუსის ცირკის ცენტრში, რასაც სამი საუკუნის შემდეგ მოჰყვა ლატერანის ობელისკი. ეგვიპტური ობელისკის უმეტესობის მსგავსად, ფლამინიოს ობელისკიც ერთ-ერთი იყო, მაგრამ მისი კომპანიონის კვალი არ არის ნაპოვნი. სეთი -ის მიძღვნილ წარწერაში ლილვის ერთ მხარეს მეფე იკვეხნის, რომ „ჰელიოპოლისს ობელისკებით აავსებს“.

ობელისკი ხელახლა აღმოაჩინეს 1587 წელს ლატერანის ობელისკთან ერთად, დაყოფილი იყო სამ ნაწილად და აღმართეს პიაცა დელ პოპოლოზე დომენიკო ფონტანას მიერ 1589 წელს, პაპ სიქსტუს -ის ბრძანებით.

1823 წელს ჯუზეპე ვალადიემ იგი ეგვიპტური სტილის მიბაძვით შეალამაზა ოთხი წრიული აუზით და ქვის ლომებით.
ვია-ლატინას სამარხი

ვია ლატინას სამარხები (იტალ. )—რომაული სამარხები, ძირითადად ჩვენი წელთაღრიცხვით მე-2 საუკუნიდან, რომლებიც ნაპოვნია ვია ლატინას, ძველი რომაული გზის მოკლე მონაკვეთზე, რომის მახლობლად, იტალია. ისინი ახლა არქეოლოგიური პარკის ნაწილია და მათი ნახვა შესაძლებელია.

ისტორია
სამარხები აღმოაჩინა 1857–58 წლებში ლორენცო ფორტუნატიმ, რომელიც აწარმოებდდა არქეოლოგიურ გათხრებს და გამოიმუშავა ფული მის მიერ აღმოჩენილი ზოგიერთი ნივთის გაყიდვით. პაპი პიუს -ის მხარდაჭერილი გათხრების სერიამ შემდგომში აღმოაჩინა სხვადასხვა სამარხი გზის მოკლე მონაკვეთზე რომის ცენტრიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით დაახლოებით 6 კმ-ზე. შემდგომში ეს ტერიტორია 1879 წელს იტალიის სახელმწიფომ ჩამოართვა ბარბერინის ოჯახს. 1900 წელს დაიწყო შემდგომი გათხრები როდოლფო ლანჩიანის მეთვალყურეობით.

არქეოლოგიური პარკი
პარკი ვრცელდება მცირე მანძილზე 450 მ. სამარხების გარდა -ს თავდაპირველი ბაზალტის ზედაპირის ნაწილიც ჩანს.

სამარხები ძალიან კარგად არის შემონახული. მათ შორის ყველაზე საყურადღებოა ბარბერინის სამარხი (იტალ. ), რომელსაც ყოფილი მიწის მესაკუთრეების სახელები ეწოდა. მას აქვს ორი სართული მიწისქვეშა სამარხი პალატის ზემოთ და აგებულია წითელი და ყვითელი აგურით, ტიპიური რომაული კონსტრუქციებისთვის ამ მხარეში ჩვენი წელთაღრიცხვის საუკუნის შუა ხანებში. აქ აღმოაჩინეს ბარბერინის სარკოფაგი რელიეფებით, რომლებიც წარმოადგენენ პროტესილაუსისა და ლაოდამიის მითებს და ახლა გამოფენილია ვატიკანის მუზეუმში. სამარხი ბეღლად გამოიყენებოდა საუკუნეში, როდესაც სახურავის ნაწილი დაანგრიეს.

ვალერიების საფლავი

ვალერიების საფლავი (იტალ. ), რომელიც თარიღდება ჩვენი წელთაღრიცხვით საუკუნის მეორე ნახევრით, არის ორი სართულიანი აგურის ნაგებობა. მისი სახელი თვითნებურია და არ ეხება საფლავის თავდაპირველ ბინადრებს. მიწისზედა ნაწილი თითქმის მთლიანად რეკონსტრუირებულია და საყურადღებოა წინა ორი სვეტი. შესასვლელის მიღმა არის ცისკენ გახსნილი ტერიტორია, საიდანაც ორი სიმეტრიული კიბე მიდის ორ მიწისქვეშა სამარხისკენ, რომლებიც თავდაპირველად უხვად იყო მორთული მარმარილოს ფილებით.

პანკრატის საფლავი

მხოლოდ პანკრატის საფლავის (იტალ. ) მიწისქვეშა ნაწილია შემორჩენილი და ახლა საფლავი დაფარულია თანამედროვე შენობით. სახელწოდება მომდინარეობს წარწერიდან, რომელიც მიუთითებს პანკრატის დაკრძალვის კოლეგიაზე, ჩაწერილი დიდ მარმარილოს სარკოფაგზე, რომელიც რჩება ადგილზე; აქ ასევე შვიდი სხვა სარკოფაგია ნაპოვნი, ახლა ვატიკანის მუზეუმშია ყველა მათგანი. სამარხი, რომელიც თარიღდება ადრიანეს მეფობით (ახ. წ. 117–138 წწ.), შეიცავს სტიქიური სამუშაოების და ფრესკების კარგ მაგალითებს. მიწისქვეშა სარდაფის ფრესკულ დეკორაციაში შედის იუპიტერი არწივით ფრენისას, პარიზის განაჩენი.
ისჰაკ-ფაშას სასახლე

ისჰაკ-ფაშას სასახლე (თურქ. ) — ნახევრად დანგრეული სასახლე-ადმინისტრაციული კომპლექსი, ოსმალეთის პერიოდის ერთ-ერთი გამორჩეული არქიტექტურული ძეგლი, რომელიც აღმართულია თურქეთის აღმოსავლეთით, დოგუბაიაზითის მახლობლად, არარატის მთის სიახლოვეს. მისი მშენებლობა დაიწყო საუკუნის მეორე ნახევარში და დასრულდა დაახლოებით 1784 წელს.

ისტორია
ისჰაკ-ფაშას სასახლის მშენებლობა 1685 წელს დაიწყო ბაიაზიდის პროვინციის ბეიმ, ბეი აბდი-ფაშამ ჯილდიროღულარის ოჯახიდან - მემკვიდრე ფაშათა ოჯახიდან, რომელიც ქართული სამთავრო ოჯახის ჯაყელების ნათესავი იყო მისი საქმე გააგრძელა მისმა შთამომავალმა, ჩილდირის ფაშამ — ისჰაკ-ფაშამ, 1790-1791 წლებში, და სწორედ მისი სახელი მიენიჭა საბოლოოდ ამ კომპლექსს. კარის წარწერის მიხედვით, სასახლის ჰარემის ნაწილის მშენებლობა ისჰაკ-ფაშამ 1784 წელს დაასრულა.

ისჰაკ-ფაშას სასახლე ერთ-ერთია იმ ცოტაოდენ ისტორიულ თურქულ სასახლეთაგან, რომლებიც დღემდე შემორჩა.

ისჯაკ-ფაშას სასახლე გამოსახული იყო ახალი თურქული 100 ლირიან საბანკო კუპიურის რევერსზე, რომელიც მიმოქცევაში იყო 2005-2009 წლებში.

ისტორია
სასახლის მშენებლობა დაიწყო 1685 წელს, გაგრძელდა რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში და დასრულდა 1784 ან 1785 წელს. 1840 წელს სასახლე მიწისძვრის შედეგად დაზიანდა და გარკვეული ხნის განმავლობაში მიტოვებული იყო, თუმცა მომდევნო 20 წლის განმავლობაში ნაწილობრივ აღდგა. რუსეთ-თურქეთის ომის (1877–1878) დროს ის კვლავ დაზიანდა. მოგვიანებით სასახლე რუსებმა გამოიყენეს, მათ შორის პირველი მსოფლიო ომის დროსაც, როდესაც იგი საარტილერიო დაბომბვის შედეგად დამატებით დაზიანდა.

მოგვიანებით სასახლე გამოიყენებოდა როგორც მიმდებარე რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი, ხოლო შემდეგ, 1937 წლამდე — როგორც სამხედრო ფორტი. შემდგომ პერიოდში სასახლის კომპლექსიდან ქვები გამოიყენეს ახალი სახლების ასაშენებლად, რამაც მას დამატებითი ზიანი მიაყენა.

2000 წელს სასახლე შეტანილ იქნა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის წინასწარ სიაში. იუნესკოს მიმოხილვაში აღნიშნულია შემდეგი:

2004 წლის რესტავრაციის დროს აღმოჩნდა სერიოზული პრობლემები სასახლის სტრუქტურაში, რომელთა სრულად აღმოფხვრა ვერ მოხერხდა. შემდგომი რესტავრაციის ფარგლებში აშენდა ახალი სახურავი, ხოლო სასახლის ნაწილზე დამონტაჟდა ხისა და მინის კონსტრუქციის გადახურვა. ბუნებრივია, ამ ცვლილებებმა შეცვალა მისი ისტორიული იერსახე. ისჰაკ-ფაშას სასახლის მორიგი რესტავრაცია დაიწყო 2011 წელს. სასახლის გარდა, ადგილობრივი ღირსშესანიშნაობაა ურარტული კლდეში გამოკვეთილი სამარხები, რომლებიც აღმოჩენილ იქნა 1830 წელს და თარიღდება დაახლოებით ძვ.წ. – საუკუნეებით.

სასახლის კომპლექსის ნაწილები
სასახლე წარმოადგენს აღმოსავლური, ბაროკოსა და სელჩუკური არქიტექტურის სინთეზს. კომპლექსი მოიცავს მეჩეთს, ჰარემს, სასამართლოს დარბაზს, საძინებლებსა და სათავსოებს, აბანოს, მარაგის საცევბს და იარაღის საწყობს, მიწისქვეშა ოთახებს, საცხობს, რაც მიანიშნებს იმ დროინდელ ოსმალურ სასახლეთა სრულფასოვან ფუნქციურ სისტემაზე.

ისჰაკ-ფაშას სასახლე არამხოლოდ ისტორიული და კულტურული მემკვიდრეობაა, არამედ მნიშვნელოვანი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაც.

გალერეა
ელენეს მავზოლეუმი

ელენეს მავზოლეუმი — უძველესი ნაგებობა რომში, იტალიაში, მდებარეობს ვია კასილინაზე. ის ააშენა რომის იმპერატორმა კონსტანტინე -მა 326-330 წლებში. შენობა თავდაპირველად აიგო, როგორც მისი სამარხი, რაზეც იქ ნაპოვნი სარკოფაგი მიუთითებს, მაგრამ მოგვიანებით გადაეცა იმპერატორის დედას, ელენეს, რომელიც გარდაიცვალა 330 წელს. მავზოლეუმსა და კატაკომბებთან მისვლა შესაძლებელია სანტი მარსელინო ე პიეტრო ად დუას ლაუროსის ეკლესიის დასავლეთით.

ისტორია
ტერიტორია, სადაც მავზოლეუმი მდებარეობს, სავარაუდოდ იმპერიული საკუთრება იყო და გამოიყენებოდა როგორც სასაფლაო. ამას მოწმობს მრავალი წარწერაც. ვარაუდობდნენ, რომ ნეკროპოლისი განზრახ გაანადგურა კონსტანტინემ, როგორც შურისძიება ეკვიტებზე, რადგან ისინი პონტე მილვიოს ბრძოლაში მაქსენციუსის მხარეს იყვნენ. იქვე, კენტოჩელეს ახლანდელ პარკში, იყო დიდი რომაული ვილა „ “, რომელიც მოგვიანებით ელენეს ეკუთვნოდა და ცნობილი იყო, როგორც ფლავიელი ქრისტიანების სახლი. მოგვიანებით მან ქონება ეკლესიას შესწირა. მავზოლეუმმა მალევე მიაღწია მაქსიმალურ ფართობს-თითქმის ორ ჰექტარს და იყო ვალენტინიან -ის გარდაცვალების ადგილი. აქ დაარსდა მარცელინუსისა და პეტრეს კატაკომბები და კონსტანტინემ მათ საფლავებთან ააგო ბაზილიკა  მოწამეთათვის.

ლანზონისა და დაჩესნეზე დაყრდნობით, ამ მხარეში იყო ქალაქი, რომელიც ცნობილია როგორც სუბაგუსტა, ხოლო მავზოლეუმთან მდებარე ტაძრის ოთხი ეპისკოპოსი მონაწილეობდა რომში გამართულ სინოდებში 465-502 წლებში. საყდარი შეტანილია კათოლიკური ეკლესიის ტიტულოვანი საყდრების სიაში.

არქიტექტურა
შენობას აქვს წრიული გეგმა და შედგება ორი ცილინდრისგან. ზედა არის უფრო მცირე დიამეტრის მქონე (27,7 მეტრი), ხოლო შიდა არის უფრო დიდი (20,2 მეტრი). თავდაპირველი სიმაღლე იყო 25,4 მეტრი, დღეს კი შემცირდა 18 მეტრამდე.

შიგნითა ქვედა ცილინდრს აქვს რვაკუთხა ფორმა. წვეროებზე არის ნიშები, მართკუთხა და ნახევარწრიული. ერთ-ერთ მათგანს ჰქონდა შესასვლელი. ნიშებთან შესაბამისობაში, ზედა რგოლში რვა თაღოვანი სარკმელია. გუმბათის გასანათებლად მასში შედიოდა დიდი ამფორები (როგორც რომულუსის ტაძარში ან ვილა გორდიანის მავზოლეუმში), რომლებიც მხოლოდ ახლა გამოჩნდა-თაღის ჩამონგრევის შემდეგ. ამან განაპირობა მავზოლეუმის შუა საუკუნეების სახელწოდება „ “, რაც ნიშნავს "ვაზების კოშკს".

შესასვლელისკენ მიმავალი მართკუთხა ნიშა, სავარაუდოდ, ინახავდა ელენეს სარკოფაგს. სარკოფაგის გარე ფასადი მორთულია ომის სცენებით, რადგან ის თავდაპირველად იმპერატორი კონსტანტინესთვის იყო განკუთვნილი.
MAXXI

( („21-ე საუკუნის ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი“)) ― თანამედროვე ხელოვნებისა და არქიტექტურის ეროვნული მუზეუმი რომში, იტალიაში, ფლამინიოს უბანში. მუზეუმს მართავს იტალიის კულტურული მემკვიდრეობის სამინისტროს მიერ შექმნილი ფონდი. შენობა დააპროექტა ზაჰა ჰადიდმა და 2010 წელს მიიღო ბრიტანეთის არქიტექტორთა სამეფო ინსტიტუტის სტერლინგის პრიზი.

ისტორია
მუზეუმის შენობის დიზაინზე გამართულ საერთაშორისო კონკურსში გაიმარჯვა ზაჰა ჰადიდმა. მისი მაკეტი მოიცავდა ხუთ ცალკეულ სტრუქტურას, რომელთაგანაც მხოლოდ ერთი შეიქმნა. იგი აშენდა ყოფილი სამხედრო ყაზარმის, მონტელოს ადგილზე და შენობა ჯერ კიდევ ინარჩუნებს მის ნაწილებს.

მუზეუმის აშენებას ათ წელზე მეტი დასჭირდა და 2010 წელს გაიხსნა მნახველთათვის. და "შედევრი, რომელიც იმსახურებს რომის უძველესი საოცრებების გვერდით დგომას".

დიზაინი
 შედგება ორი ნაწილისგან: „ ხელოვნება“ და „ არქიტექტურა“. მუზეუმის ეზოში ვხვდებით ფართომასშტაბიან ხელოვნების ნიმუშებს.

 '
  ' აბრუცოს რეგიონში გაიხსნა, 2020 წლის 30 ოქტომბერს. ეს გალერეა არის თავად -ს მცირე იმიტაცია. ამ ორი მუზეუმის კოლექციები იზრდება როგორც ადმინისტრაციის მიერ ნიმუშების შეძენის, ასევე კომისიების, თემატური კონკურსების, ახალგაზრდა მხატვრების დაჯილდოებების, შემოწირულობებისა და სესხების მეშვეობით. კოლექციაში შედიან ხელოვანები:

ალიგიერო ბოეტი
გრაზია თოდერი
უილიამ კენტრიჯი
კარა უოკერი
ედ რუშა
გილბერტი და ჯორჯი
ჯინო დე დომინიკისი
მაიკლ რედეკერი
ანიშ კაპური
გერჰარდ რიხტერი
ფრანჩესკო კლემენტე
ლარა ფავარეტო
მარლენ დიუმა
მაურიციო კატელანი
გაბრიელ ბაზილიკო
კიკი სმიტი
თომას რუფი
ლუიჯი გირი
მანფრედი ბენინატი
ვანესა ბიკროფტი
სტეფანო არიენტი
ფრენსის ალისი
უგო რონდინონე
თომას შუტე
ფრანჩესკო გოსტოლი
ფრანკლინ ევანსი
ბრუნა ესპოზიტო
კარლო სკარპას, ალდო როსის და პიერ ლუიჯის არქივები

წყაროები ინტერნეტში
-ს ოფიციალური ვებგვერდი
ზაჰა ჰადიდის ოფიციალური ვებგვერდი
.
სან-პაოლოს კარიბჭე

სან-პაოლოს კარიბჭე — რომის ავრელიანეს კედლების ერთ-ერთი სამხრეთის კარიბჭე, რომელიც საუკუნეში ააგეს. კარიბჭის შენობაში განთავსებულია ვია ოსტიენსეს მუზეუმი. მდებარეობს ოსტიენსეს უბანში. მის დასავლეთით მდებარეობს ცესტიუსის რომაული პირამიდა, ეგვიპტური სტილის პირამიდა და მის მიღმა არის პროტესტანტული სასაფლაო.

ისტორია
კარიბჭის თავდაპირველი სახელი იყო „პორტა ოსტიენსისი“, რადგან ის მდებარეობდა ვია ოსტიენსეს დასაწყისში, გზისა, რომელიც რომსა და ოსტიას აკავშირებდა. ვია-ოსტიენსე იყო მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო გზა, რასაც ადასტურებს ის ფაქტი, რომ იმავე სახელის კარიბჭეში შესვლისას გზა იყოფოდა, ერთი მიმართულება კი მიდიოდა ცნობილ ემპორიუმამდე, რომის დიდ ბაზრამდე.

კარიბჭის შენობას ორივე მხარეს აქვს ცილინდრული კოშკები და ორი შესასვლელი, რომლებიც დაფარული იყო მეორე, ერთი ღიობის მქონე კარიბჭით, რომელიც პირველის წინ ააშენა ბიზანტიელმა გენერალმა ველისარიუსმა (530-540-იანი წლები).

სტრუქტურა საუკუნეში მაქსენციუსის დროს აშენდა, მაგრამ ორივე კოშკი ჰონორიუსმა აამაღლა. მისი პირველადი ლათინური სახელი იყო „პორტა-ოსტიენსისი“, რადგან ის იხსნებოდა ოსტიისკენ მიმავალ გზაზე. მოგვიანებით, მას დაარქვეს იტალიური სახელი „პორტა-სან-პაოლო“, რადგან ეს იყო რომის გასასვლელი, რომელიც მიდიოდა წმინდა პავლეს ბაზილიკამდე კედლებს გარეთ.

549 წელს რომი ალყაში იყო. ოსტგუთები ტოტილას მეთაურობით ამ კარიბჭიდან შევიდნენ ქალაქში ისავრიელთა გარნიზონის ღალატის გამო.

1943 წლის 10 სექტემბერს, მოკავშირეებსა და იტალიას შორის ზავის შეთანხმებიდან ორი დღის შემდეგ, იტალიის სამხედრო და სამოქალაქო ძალები ცდილობდნენ შეეჩერებინათ გერმანელების მიერ ქალაქის დაკავება, რასაც 570 ადამიანი ემსხვერპლა.
ყიზილაღაჯის ეროვნული პარკი

ყიზილაღაჯის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი აზერბაიჯანში.

ისტორია
ეროვნული პარკი 2018 წლის 26 სექტემბერს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებით შეიქმნა.

ტერიტორია
ეროვნული პარკის ფართობი 99 060 ჰექტარს შეადგენს. ტერიტორია მოიცავს ქიჩიქ-ყიზილაღაჯის ბუნების სახელმწიფო აღკვეთილის კუთვნილ მიწებს (10 390.89 ჰა), ნეფთჩალის რაიონის ტერიტორიაზე მდებარე სახელმწიფო სარეზერვო ფონდის მიწებიდან გამოყოფილ ტერიტორიას (309.11 ჰა) და ყიზილაღაჯის ნაკრძალის ბაზას (88 360 ჰა).
ბაბუინო

ბაბუინო (რომაულად: ; , ბაბუინი) ― რომის, იტალიის ერთ-ერთი მოლაპარაკე ქანდაკება. მდებარეობს კანოვა ტადოლინის მუზეუმის წინ, ვია დელ ბაბუინოზე.

ისტორია
ქანდაკება წარმოადგენს მწოლიარე სილენოსის (რომაული მითოლოგიის პერსონაჟი, ნახევრად კაცი - ნახევრად თხა) უძველეს გამოსახულებას. 1581 წელს, მდიდარმა ვაჭარმა პატრიციო გრანდიმ, ვია პაოლინაზე საზოგადოებრივი შადრევანი ააშენა, რომელიც ამ ქანდაკებით დაამშვენა. პაპ პიუს -ის მიერ დადგენილი წეს-ჩვეულების თანახმად, ქალაქისთვის ამ შადრევნის შეწირვის სანაცვლოდ, ვაჭარი სახლისა და მინდვრებისათვის უფასო წყლით დაასაჩუქრეს. რომის მაცხოვრებლებმა ფიგურა „ბაბუინად“ მონათლეს, რადგან მას ბაბუინის მსგავსად მახინჯად და დეფორმირებულად თვლიდნენ, და ქუჩას მეტსახელად „ვია დელ ბაბუინო“ შეარქვეს (ამ სახელის საუკუნეების განმავლობაში გამოყენების შედეგად, ის ოფიციალურ დასახელებადაც იქცა). რამდენიმე სხვადასხვა ადგილას გადატანის შემდეგ, ქანდაკება 1957 წელს, პირვანდელ ადგილას დააბრუნეს.

პოლიტიკური კომენტარები და გრაფიტი
 საუკუნეში რომის „მოლაპარაკე ქანდაკებების“ გვერდით პასკინადები იყო განთავსებული - საზოგადო მოღვაწეებზე შედგენილი, ანონიმური, უპატივცემულო სატირული წარწერები. ილ ბაბუინოს პასკინადებს (ანუ, იტალიურად, პასკინატს) ბაბუინატეს უწოდებენ, მაგრამ სატირული კრიტიკის პრინციპი იგივეა.

პოლიტიკური კომენტარების ტრადიცია თანამედროვე დროშიც გაგრძელდა გრაფიტის სახით, და იმდენად ინტენსიურად, რომ შადრევანი ამ ელიტური ქუჩის ღირსების ნაცვლად, მახინჯ დანამატად ითვლებოდა. ქანდაკების უკან კედელი გრაფიტით იყო დაფარული, თუმცა თავად ბაბუინო - არა. ბოლო დროს კედელი ანტივანდალური საღებავით შეიღება, გრაფიტის თავიდან ასაცილებლად.