iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
იანგი-აული (იშიმბაის რაიონი)

იანგი-აული — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება იშეევის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 22 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სტერლითამაქიდან 12 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 116 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები და ბაშკირები შეადგენენ.
იანგი-იურტი

იანგი-იურტი — ხუტორი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება იანურუსოვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 49 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სტერლითამაქიდან 45 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 55 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ.
იანურუსოვო (ბაშკირეთი)

იანურუსოვო — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. იანურუსოვის სოფსაბჭოს ადმინისტრაციული ცენტრი. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 43 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სალავათიდან სტერლითამაქიდან 39 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 748 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები და ბაშკირები შეადგენენ.
იარ-ბიშკადაკი

იარ-ბიშკადაკი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება ურმან-ბიშკადაკის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 7 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სალავათიდან 25 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 539 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
კრასნოარმეისკაია (ბაშკირეთი)

კრასნოარმეისკაია — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 241 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 60 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 60 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (33 %).
კუზმინოვკა (სტერლითამაქის რაიონი)

კუზმინოვკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 251 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 38 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 38 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (32 %).
კუნაკბაევო (სტერლითამაქის რაიონი)

კუნაკბაევო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 105 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 19 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (90 %).
კუჩერბაევო

კუჩერბაევო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 332 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 19 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (93 %).
ლატიპოვკა

ლატიპოვკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 57 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 62 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 62 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ (87 %).
ლიუბოვკა (ბაშკირეთი)

ლიუბოვკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 88 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 39 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 34 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ჩუვაშები შეადგენენ (98 %).
მაქსიმოვკა (სტერლითამაქის რაიონი)

მაქსიმოვკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 293 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 50 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 50 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (62 %).
მაქსიუტოვო (სტერლითამაქის რაიონი)

მაქსიუტოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 139 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 27 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 27 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (93 %).
მარიინსკი (ბაშკირთი)

მარიინსკი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 1 896 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 5 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები (31 %) და რუსები (27 %) შეადგენენ.
მარკოვსკი (ბაშკირთი)

მარკოვსკი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 33 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 33 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (60 %).
ინჩხონი

ინჩხონი ან ჩემულპო — ქალაქი და ნავსადგური სამხრეთ კორეაში, კორეის ნახევარკუნძულზე. სეულის ავანპორტი ყვითელი ზღვის კანხვამანის ყურეში. მდებარეობს ყვითელი ზღვის სანაპიროზე, მდინარე ხანგანის შესართავის მახლობლად. ინჩხონი სეულისა და პუსანის შემდეგ, კორეის ქალაქებს შორის მოსახლეობით მესამე ადგილს იკავებს. 2015 წლის დეკემბრის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 2,978,367 ადამიანი. უმნიშვნელოვანესი სატრანსპორტო კვანძი და დიდი სამრეწველო ცენტრია. საუკუნეში ქალაქი გადაიქცა ბიზნესის საერთაშორისო ცენტრად, რომელიც კონცენტრირებული იყო მაღალტექნოლოგიური ფუტურისტული პროექტის ირგვლივ, რომელშიც მდებარეობს ქვეყნის უმაღლესი შენობა (305 მ).

ინჩხონის პორტი პუსანის პორტის შემდეგ, სიდიდით მეორეა ქვეყანაში. მას ხელსაყრელი მდებარეობა გააჩნია მდინარე ხანგანის შესართავის რაიონში. პორტი დაარსდა 1883 წელს ჩემულპხოს სახელწოდებით და იმდროისათვის ქალაქის მოსახლეობა 4700 ადამიანს შეადგენდა. დღეს, ინჩხონი დინამიურად მზარდი ქალაქია, რომლის მოსახლეობა დაახლოებით 3 მილიონს უახლოვდება. ინჩხონს აქვს აგრეთვე თავისუფალი ეკონომიკური ზონის სტატუსი, რომელიც მიმართულია უცხოური ინვესტიციების მოსაზიდად. სულ კორეაში არსებობს ორი თავისუფალი ეკონომიკური ზონა (მეორეა პუსან-ჩინხე).

ინჩხონს ხშირად უწოდებენ „კორეის დედაქალაქის კარიბჭეს“ და განიხილავენ როგორც დიდი სეულის ნაწილს. სეულისა და ინჩხონის მეტროპოლიტენი ერთმანეთთანაა დაკავშირებული. თუმცა ინჩხონი არის დამოუკიდებელი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული და კორეის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ქალაქი.

პირველი დასახლება თანამედროვე ინჩხონის ტერიტორიაზე ახალი წელთაღრიცხვის პირველ საუკუნეებში გაჩნდა. შუა საუკუნეებში (განსაკუთრებით საუკუნის დასასრულიდან) ინჩხონი კორეის ერთ-ერთი სავაჭრო ცენტრი იყო. საუკუნის ბოლოდან გაიხსნა უცხოეთთან ვაჭრობისათვის. ინჩხონის ნავსაყუდელში გმირულად დაიღუპა რუსული კრეისერი „ვარიაგი“ და ქვემეხიანი ნავი „კორეეცი“ 1904 წელს. 1919 წლის მარტის სახალხო აჯანყების დროს ინჩხონის მოსახლეობა ბარიკადებზე იბრძოდა იაპონელ დამსჯელთა წინააღმდეგ. 1950 წელს კორეის ომის დროს აქ გაიმართა ინჩხონის სადესანტო ოპერაცია.

 საუკუნის დასაწყისიდან ინჩხონი იყო დიდი საპორტო ქალაქი მოსახლოებით 2,5 მილიონი ადამიანი, მძლავრი სამრეწველო ცენტრი განვითარებული მანქანათმშენებლობით, გემთშენებით, ფოლადსამსხმელოთი, ნავთობგადასამუშავებელი, ქიმიური, ელექტროტექნიკური, ტექსტილის, საფქვავი წარმოებით. ქალაქში აგრეთვე განვითარებულია ფურცლოვანი მინისა და ფაიფურ-ქაშანურის დამზადება. მოქმედებს დიდი თბოელექტროსადგური.

ინჩხონის თავისუფალი ეკონომიკური ზონა შედგება სამი ნაწილისაგან: , და . ზონის საერთო ფართობია 20 938 ჰექტარი. ინჩხონის თავისუფალი ეკონომიკური ზონა მთავრობამ 2003 წლის აგვისტოში გამოაცხადა, რითაც იგი გახდა ქვეყნის პირველი თავისუფალი ეკონომიკური ზონა.

პროექტი გაეშვა 1994 წელს და შენდება რეკულტივირებულ მიწაზე. გეგმის თანახმად, ქალაქის ეს ნაწილი უნდა გახდეს სხვადასხვა პროფილის საერთაშორისო კომპანიების თავმოყრის, საერთაშორისო ვაჭრობის, მაღალი ტექნოლოგიების ადგილი. პროექტის დასრულება 2020 წლისთვისაა დაგეგმილი.

ინჩხონი მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო ცენტრია. ქალაქშია ინჩხონის მეტროპოლიტენი. ქალაქის დასავლეთით მოქმედებს ინჩხონის საერთაშორისო აეროპორტი.
მარშანოვკა (ბაშკირეთი)

მარშანოვკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 83 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 16 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 16 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (98%).
მარევკა (სტერლითამაქის რაიონი)

მარევკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 56 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 11 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 11 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (79%).
მიკრიუკოვკა

მიკრიუკოვკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 30 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (100%).
მიხაილოვკა (სტერლითამაქის რაიონი)

მიხაილოვკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 6 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 16 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კოსიაკოვკა, რომელიც დაშორებულია 5 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (100%).
მურავეი (ბაშკირეთი)

მურავეი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 218 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 11 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 11 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ (56%).
მურდაშევო

მურდაშევო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 185 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 37 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 12 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100%).
ნაუმოვკა (ბაშკირეთი)

ნაუმოვკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 2 935 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 12 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (33%).
ნიჟნიე-უსლი

ნიჟნიე-უსლი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 444 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 30 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (50%).
ნიკოლაევკა (ალატანის სოფსაბჭო)

ნიკოლაევკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 66 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 29 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 29 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (69%).
ნიკოლაევკა (ნიკოლაევკის სოფსაბჭო)

ნიკოლაევკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 830 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 30 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (73%).
საბაჰი

საბაჰი (, ჯავი: ) — მალაიზიის სასულთნო. მალაიზიის 13 შტატიდან ერთ-ერთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კოტა-კინაბალუ. მდებარეობს კუნძულ კალიმანტანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში.

საბაჰის შტატი სიდიდით მეორეა მალაიზიაში. მას ასევე უწოდებენ -ს, რაც ითარგმნება, როგორც „ქვეყანა ქარების ქვეშ“. ადრე, როგორც დიდი ბრიტანეთის კოლონია ეწოდებოდა ბრიტანეთის ჩრდილოეთი ბორნეო, მოგვიანებით მიიღო მალაიზიის ფედერაციის შტატის სტატუსი.

დასავლეთით ესაზღვრება კუნძულ კალიმანტანზე მდებარე მალაიზიის შტატი სარავაკი, სამხრეთით — ინდონეზია, ხოლო აღმოსავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან სულავესის, სულუსა და სამხრეთ ჩინეთის ზღვები.

გეოგრაფია
საბაჰის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ ტერიტორიას ესაზღვრება სამხრეთ ჩინეთის ზღვა, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით ორი კუნძულთშორისი ზღვა: სულავესი და სულუ. სანაპირო ხაზ საკმაოდ დანაწევრებულია და წარმოქმნილია რიგი დახურული წყალმარჩხი ცურვისთვის ხელსაყრელი ზღვის უბეები. მათ შორის ბრუნეის უბე დასავლეთით, მურუდი — ჩრდილოეთით, ლაბუკი და დარველი — აღმოსავლეთით. ზოგან სანაპირო ხაზზე გვვხვდება კლდოვანი კუნძულები შხერები. სულუსა და სულავესის ზღვების ნაპირებზე მრავალი თავთხელი, მცირე კუნძულები და მარჯნის რიფებია, რომლებიც აფერხებენ ნავიგაციას.

შტატის ყველაზე მნიშვნელოვანი კუნძულებია სებატიკი, რომელსაც საბაჰის შტატი სანახევროდ იყოფს ინდონეზიასთან, ასევე ბანგი, ჯამბონგანი, მალავალი, ტიმბუნ-მატა და ბუმ-ბუმი.

საბაჰის შტატის თითქმის მთელი ტერიტორია, გარდა ვიწრო სანაპირო ზოლისა, უჭირავს დაბალ მთაგორებს, რომელიც დასავლეთით გადადის მთიან მასივ კროკერში. აღნიშნული ქედის ჩრდილლოეთ ნაწილში მდებარეობს მალაიზიისა და მთელი სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის უმაღლესი მწვერვალი — მთა კინაბალუ (4 095 მ).

შტატის ყველაზე გრძელი და წყალუხვი მდინარეა კინაბატანგანი (560 კმ.). თავის ზემო და შუა დინებაში იგი მიედინება ვიწრო ხეობაში, რომელიც კვეთს მთიანეთის ცენტრალურ ნაწილს. კინაბატანგანი, ასევე სეგამა, ლაბუკი და სუგუტი მიედინებიანდასავლეთიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით და ერთვიანსულუს ზღვას. სამხრეთ ჩინეთის ზღვას ერთვის ერთი მეტ-ნაკლებად მნიშვნელოვანი მდინარე პადასი, რომლის დელტაშიც ბრუნეის ყურეში, წარმოიქმნება დაჭაობებული კუნძულები.

საბაჰის კლიმატი ეკვატორულია, მუდმივად ცხელი და ტენიანი. მთაში კლიმატი უფრო ზომიერია, უფრო ზემოთ კი გრილი. ნალექების წლიური რაოდენობა დაბლობზე 3750 მმ-ის, ხოლო მთებში 5 000 მმ-ის ტოლია.
ისტორია
საბაჰის შტატი ინგლისელებმა დაიკავეს 1881 წელს და მიიღო პროტექტორატის სტატუსი. 1946 წელს დაარსდა სამეფო კოლონია ბრიტანეთის ჩრდილოეთი ბორნეო, ხოლო 1963 წელს შევიდა მალაიზიის ფედერაციის შემადგენლობაში.

ადმინისტრაციული დაყოფა
შტატი იყოფა ხუთ რაიონად:

მოსახლეობა
ოფიციალური მონაცემებით შტატში ცხოვრობს 32 ეთნოსის წარმომადგენელი. შტატის მოსახლეობის უმრავლესობა საუბრობს მალაიურ ენაზე, ფართოდაა გავრცელებული ასევე ინგლისური და ჩინური ენებიც.
ნოვაია-ვასილევკა (ბაშკირეთი)

ნოვაია-ვასილევკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 42 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 22 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (54%).
იპ მანი

იპ მანი (; დ. 1 ოქტომბერი 1893 — გ. 2 დეკემბერი 1972) — ჩინური საბრძოლო ხელოვნების — ვინ-ჩუნის ოსტატი და მასწავლებელი. ჰყავდა რამდენიმე მოსწავლე, მათ შორის ვონ შუნ ლენგი და ბრიუს ლი.

1950-1960 წლებში ჰონგ-კონგში იპ მანმა პირველმა დაიწყო კუნგ-ფუ ვინ-ჩუნის სწავლება, რომელიც იქამდე კლანურად რჩებოდა. ევროპასა და ამერიკაში იპ მანი ცნობილია როგორც ბრიუს ლის მასწავლებელი, რომელმაც დასავლეთს გააცნო ჩინური საბრძოლო ხელოვნება.

იპ მანი დაიბადა 1893 წლის 1 ოქტომბერს ჩინეთის პროვინციის გუანდუნის ქალაქ ფოშანში იპ ოი-დორისა და ვუ შუის ოჯახში. არისტოკრატიული წარმომავლობისა და საკმაოდ მდიდარი ოჯახის შვილი იყო, თუმცა როგორც უმცროს შვილს მემკვიდრეობით არ დარჩა არც საზოგადოებრივი მდგომარეობა და არც მნიშვნელოვანი კაპიტალი. ჰყავდა უფროსი ძმა იპ კაი-გაკი, უფროსი და იპ ვან-მეი და უმცროსი და იპ ვან-ჰუმი.

ბავშვობაში იპ მანმა მიიღო კარგი ტრადიციული ჩინური განათლება, ამ განათლების ნაწილი დაეთმო საბრძოლო ხელოვნებების შესწავლას. ექვსი წლის ასაკში იპ მანი გახდა ჩხან ვასიონის მოწაფე, რომელიც კუნგ-ფუ ვინ-ჩუნის ცნობილი ოსტატი იყო. ჩხან ვასიონი გარდაიცვალა მაშინ როდესაც იმ პანი 12 წლისა იყო. შემდგომში, იპ მანის მეორე მასწავლებელი გახდა ნგ ძუნგსოუ.

1908 წელს 15 წლის ასაკში უფრო თანამედროვე განათლების მისაღებად იპ მანი ჰონგ-კონგში გაგზავნეს. ჰონგ-კონგში მან გაიცნო ლიონ ძიანის შვილი და მოსწავლე ლიონ ბიკი. იპ მანი გახდა ლიონ ბიკის მოწაფე და ამგვარად მიიღო შესაძლებლობა კუნგ-ფუ ვინ-ჩუნის შესწავლის შესაძლებლობა იმავე ტოტით, თუმცა მცირეოდენ სხვა ინტერპრეტაციით. მოგვიანებით, იპ მანი ამბობდა, რომ ჩხან ვასიონისგან მან კარგი ბაზა მიიღო, თუმცა დახელოვნებული გამოყენებითი ტექნიკა ლიონ ბიკისგან შეიძინა.

იპ მანი 56 წლის ასაკში უსახსროდ და კავშირების გარეშე აღმოჩნდა და გადაწყიტა დაერღვია ვინ-ჩუნის ოსტატობის გადაცემის კლანური ტრადიცია და ღიად დაიწყო ამ ხელოვნების სწავლება ფულის სანაცვლოდ. მისი შვილის მტკიცებით, იპ მანი რეკლამური ხასიათის განცხადებებს არასოდეს აკეთებდა. მისი მომავალი მოწაფეები ოსტატს თავადვე პოულობდნენ.

მიუხიდევად იმისა, რომ იპ მანმა დაიწყო ვინ-ჩუნის ღიად სწავლება თანდათანობით კუნგ-ფუს გავრცელება და პროპაგანდა გახდა მისი ცხოვრების საქმე. იპ მანის მოწაფეებმა სწრაფად უზრუნველყვეს ვინ-ჩუნის დიდება ჰონგ-კონგში, ხოლო საუკუნის 70-იანი წლების დასაწყისში ამ სტილს უკვე ასწავლიდნენ ამერიკაში, ევროპასა და ავსტრალიაში.

1962 წელს იპ მანის შვილები იპ ჩინი და იპ ჩუნი საცხოვრებლად ჩინეთიდან ჰონგ-კონგში გადავიდნენ და გახდნენ იპ მანის მოწაფეები. მხოლოდ სიცოცხლის უკანასნელ წლებში შეწყვიტა იპ მანმა ჯგუფური მეცადინეობის სწავლება, ამასთან აგრძელებდა პერსონალური გაკვეთილების მიცემას საკუთარ სახლში. 1972 წელს იპ მანს ხორხის კიბო აღმოუჩნდა, ხოლო 1972 წლის 2 დეკემბერს იგი გარდაიცვალა. გარდაცვალებამდე რამდენიმე კვირით ადრე იპ მანმა კინოფირზე ჩაწერა თავისი ძირითადი ფორმების შესრულება. ჰონგ-კონგში ცხოვრებისას იპ მანმა აღიარება სიცოცხლეშივე მოიპოვა.
პერლისი

პერლისი (, ჯავი: ) — მალაიზიის სასულთნო. მალაიზიის 13 შტატიდან ერთ-ერთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კანგარი. მდებარეობს მალაკის ნახევარკუნძულის ცენტრალურ და მალაიზიის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში.

საერთო მონაცემები
პერლისი — მალაიზიის 13 შტატიდან ყველაზე პატარაა. სახელმწიფო წყობილებაა — რაჯანატი (კონსტიტუციური მონარქია). შტატის მეთაური ატარებს რაჯას ტიტულს. ამჟამად სახელმწიფოს მეთაურია — რაჯა ტუანტკუ საიედ სურაჰუდინი.

შტატის ფართობი არის 795 კმ². მოსახლეობის რაოდენობა — 204 450 ადამიანი (2000 წ.). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 257 ად./კმ². შტატის უმეტესობას წარმოადგენენ მალაიელები (78 %), ჩინელები — 17 %, დაახლ. 2 % ინდიელები. ქალაქის მოსახლეობა — 34,3 %. შტატის მთავარი ქალაქი და ადმინისტრაციული ცენტრია — კანგარი. ასევე მნიშვნელოვანი ქალაქებია პადანგ-ბესარი დ კუალა-პერლისი.

პერლისის შტატის ეკონომიკის ძირითადი დარგებია სოფლის მეურნეობა და მეთევზეობა.

გეოგრაფია
პერლისის შტატი მდებარეობს დასავლეთ მალაიზიაში, მალაკის ნახევარკუნძულზე. შტატის ჩრდილოეთი და ჩრდილო-აღმოსავლეთი საზღვარი ასევე არის მალაიზიისა და ტაილანდის სახელმწიფო საზღვარი. სამხრეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით ესაზღვრება მალაიზიის შტატი კედაჰი. დასავლეთიდან ესაზღვრება ინდოეთის ოკეანე.

ისტორია
წარსულში შტატი წარმოადგენდა კედაჰის სამთავროს ნაწილს. 1821 წელს კედაჰი დაიპყრო სიამმა (ამჟამად ტაილანდი). 1826 წელს ინგლისსა (რომელიც გაძლიერდა მალაკის ნახევარკუნძულის სამხრეთში) და ტაილანდს შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც ახალი საზღვარი საერთაშორისოდ აღიარებული გახდა. კედაჰის სულთანი აჰმედი, რომელიც 12 წლის განმავლობაში ეწინააღმდეგებოდა სიამის სამეფოს, იძულებული გახდა დანებებოდა. ამ პერიოდში კედაჰის სამთავროს ტერიტორიის ნაწილზე ჩამოყალიბდა პერლისის სამეფო, რომელსაც სათავეშიც რაჯას ტიტულით 1843 წელს ჩაუდგა აჰმედის შვილიშვილი საიდ ჰუსაინი. 1909 წელს სიამი იძლებული გახდა კედაჰზე და პერლისზე უარი ეთქვა დიდი ბრიტანეთის სასარგებლოდ. 1910 წელს პერლისი გახდა ბრიტანეთის პროტექტორატი. მეორე მსოფლიო ომის დროს ინფგლისელები 1942 წელს გააძევეს იაპონელმა ოკუპანტებმა, რომლებმაც 1943 წელს პერლისი გადასცეს სიამის სამეფოს, თუმცა მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ პერლისი კვლავ ინგლისელებს დაუბრუნდათ.

1957 წელს პერლისი მალაიის ფედერაციის შემადგენლობაში შევიდა, ხოლო 1963 წლიდან მალაიზიის შემადგენლობაშია.

მოსახლეობა
პერლისის შტატის ეროვნული შემადგენლობა 2000 წლისათვის ასეთია: მალაიები (174 805 ან 79.74%), ჩინელები (21 058 ან 9.6%), ინდოელები (2 658 ან 1.21%) და სხვა (20 690 ან 9.45%).

2010 წლისათვის პერლისის შტატის მოსახლეობის რელიგიური შემადგენლობა ასეთია: 87.9% არის მუსლიმი, 10.0% ბუდისტი, 0.8% ჰინდუ, 0.6% ქრისტიანი, 0.2% ტაოისტი ან ჩინური რელიგიის მიმდევარი, 0.3% სხვა რელიგიის მიმდევარი, ხოლო 0.2% რელიგიის გარეშე.
აიბულიაკი

აიბულიაკი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ბაიგუზინის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 16 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 16 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 285 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები და თათრები შეადგენენ.
აკილბაი (ბაშკირეთი)

აკილბაი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ვოიადინის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 26 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 26 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 78 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
არლიანი (იანაულის რაიონი)

არლიანი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება სანდუგაჩევის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 12 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 12 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 93 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას უდმურტები შეადგენენ.
ასავდიბაში

ასავდიბაში — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. ასავდიბაშის სოფსაბჭოს ცენტრი. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 22 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 22 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 193 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
ატლეგაჩი

ატლეგაჩი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება იჟბოლდინის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 25 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 25 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 398 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას მარები შეადგენენ.
ახტიიალი

ახტიიალი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ისტიაკის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 8 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 8 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 353 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
ბადრიაშ-აქტაუ

ბადრიაშ-აქტაუ — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იანაულის რაიონში. მიეკუთვნება ვოიადინის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იანაულიდან განლაგებულია 27 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იანაულიდან 27 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 24 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
ევროვიზიის სიმღერის ბავშვთა კონკურსი 2016

ევროვიზიის სიმღერის ბავშვთა კონკურსი 2016 — მეთოთხმეტე ყოველწლიური ბავშვთა ევროვიზია, რომელიც ჩატარდა „ხმელთაშუაზღვის საკონფერენცია ცენტრში“, ვალეტაში, მალტაში. 2014 წლის შემდეგ ეს იყო მეორე ბავშვთა ევროვიზია, რომელსაც მალტამ უმასპინძლა. 2016 წლის საბავშვო ევროვიზიის კონკურსის აღმასრულებელ ხელმძღვანელად დაინიშნა ჯონ ულა სანი მას შემდეგ, რაც ყოფილმა ხელმძღვანელმა, ვლადისლავ იაკოვლევმა დატოვა თანამდებობა.

კონკურსში გაიმარჯვა საქართველომ, რომელსაც მარიამ მამადაშვილი სიმღერით „მზეო“ წარადგენდა. ეს იყო მესამე გამარჯვება (2008 და 2011 შემდეგ). საქართველო პირველი ქვეყანაა, რომელმაც კონკურსში სამჯერ გაიმარჯვა.
ბანივას ხალხი

ბანივა — სამხრეთამერიკელი ინდიელები, რომლებიც არავაკული ენების ოჯახის ბანივას ენაზე ლაპარაკობენ. ცხოვრობენ ამაზონის რეგიონში, ბრაზილიის, კოლუმბიისა და ვენესუელის საზღვრებთან, მდინარე რიო-ნეგროსა და მისი შენაკადების გასწვრივ.

დაახლოებით 5 811 ბანივა ცხოვრობს ბრაზილიაში, 7 000 კოლუმბიაში, 2 408 კი ვენესუელის ამასონასის შტატში. თუმცა, ტროპიკული ტყეების რთული გარემოს გათვალისწინებით, მათი ზუსტი ოდენობის დადგენა შეუძლებელია.

ბანივას ინდიელების არსებობა ძირითადად დამოკიდებულია მანიოკის მოყვანასა და მეთევზეობაზე. ასევე განთქმულნი არიან მოწნული ნაწარმის ოსტატობით.
ნოვაია-ოტრადოვკა

ნოვაია-ოტრადოვკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 1 242 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 5 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (44%).