iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კიკი კოგელნიკი

კიკი კოგელნიკი (დ. 22 იანვარი, 1935, ბლეიბურგი, ავსტრია – გ. 1 თებერვალი, 1997, ვენა, ავსტრია) — ავსტრიელი ფერმწერი, მოქანდაკე, ბეჭდვის ოსტატი და პოპ-არტის წარმომადგენელი. სწავლობდა ვენის სამხატვრო აკადემიაში და 1961 წელს ნიუ-იორკში გადავიდა საცხოვრებლად. კოგელნიკი ითვლება ავსტრიის ერთ-ერთ ყველაზე თანამედროვე პოპ-არტის წარმომადგენელად.

ცხოვრება და მოღვაწეობა (1960-იანი წლები)
კოგელნიკმა დაიწყო თავისი მოღვაწეობა ვენაში, 1961 წელს, აბსტრაქტული ნამუშევრების ჩვენებით. იგი დაქორწინდა ავსტრიელი აბსტრაქტული ექსპრესიონიზმ მხატვარ არნულფ რაინერზე.

კოგელნიკი ახლოს იყო აგრეთვე სხვა აბსტრაქტულ ექსპრესიონისტთან, მათ შორის ამერიკელ მხატვართან სემ ფრენსისთან და 1961 წელს მასთან ერთად გაატარა დრო ნიუ-იორკსა და სანტა-მონიკაში (კალიფორნია). კოგელნიკი 1962 წელს ნიუ–იორკში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც იგი შეუერთდა მხატვართა ჯგუფს, რომელშიც შედიოდნენ როი ლიხტენშტეინი, კლას ოლდენბურგი, ენდი უორჰოლი, ლარი რივერსი, ტომ ვესელმანი, ჯონ მიტჩელი, რობერტ რაუშენბერგი და ჯასპერ ჯონსი.

ამ პერიოდში მის ნამუშევრებზე დიდი გავლენა მოახდინა პოპ-არტის ფერებმა და იმდროინდელმა მასალებმა. სწორედ ამ პერიოდში შექმნა უამრავი მკვეთრი ფერის ეიფორიული სივრცის თემატური ნახატები.

1966 წელს კოგელნიკის ლონდონში ყოფნისას, მისი ნიუ-იორკის სტუდიაში ხანძარი გაჩნდა. იმავე წელს,კოგელნიკი დაქორწინდა სხივური თერაპიის დოქტორ, პროფესორ ჯორჯ შვარცზე ლონდონში, ვისგანაც 1967 წელს შეეძინა შვილი სახელად მონო.

ცხოვრება და მოღვაწეობა (1970-იანი წლები და შემდგომ)
1970-იან წლებში კოგელნიკმა ყურადღება გაამახვილა იმაზე, რაც შემდეგ ქალთა ნამუშევრების სახელით გახდა ცნობილი. მხატვარი განსაკუთრებით ეხებოდა ქალის როლს, რომელიც კომერციულ რეკლამაში იყო წარმოდგენილი. ინტერესდებოდა ფემინისტური საკითხებით ირიბად.

1974 წელს მან აგრეთვე დაიწყო კერამიკაზე მუშაობა და სკულპტურული ფორმის გამოყენება მის მხატვრობაში.

გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
კიკი კოგელნიკი სიმსივნით გარდაიცვალა 1997 წლის 1 თებერვალს ვენაში, დაკრძალულია ავსტრიის ქალაქ ბლეიბურგში. 1998 წელს კოგელნიკს სიკვდილის შემდეგ მიენიჭა ავსტრიის უმაღლესი ხელოვნების მედალი, ავსტრიის მეცნიერების და ხელოვნების ღირსების ჯვარი. 1995 წელს კიკი კოგელნიკს მიენიჭა ქალაქ ვენის პრემია ვიზუალური ხელოვნებაში შეტანილი წვლილისთვის.
ნიკოლაი ეჟოვი

ნიკოლაი ეჟოვი (; დ. 1 მაისი, 1895 – გ. 4 თებერვალი, 1940) — საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. დიდი წმენდის პერიოდში იყო სსრკ-ის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარი. თანამდებობას იკავებდა 1936-1938 წლებში. 1938-1939 წლებში იყო სსრკ-ის წყლის ტრანსპორტირების სახალხო კომისარი. 1935-1939 წლებში მე-17 პოლიტბიუროს სამდივნოს წევრი. 1937-1939 წლებში მე-17 პოლიტბიუროს წევრობის კანდიდატი.

იგი დიდი წმენდის დროს ხელმძღვანელობდა მასობრივ დაპატიმრებებსა და დახვრეტებს. 1939 წელს ეჟოვი დააპატიმრეს და აღიარა ანტისაბჭოთა მოღვაწეობა, მოგვიანებით კი ცნობილი გახდა, რომ აღიარება წამებით იქნა მოპოვებული. ამავე წელს ეჟოვი 44 წლის ასაკში დახვრიტეს. 1930-იანი წლების რეპრესიებს ზოგიერთი ისტორიკოსი „ეჟოვშჩინად“ მოიხსენიებს. 1917-1939 წლებში ეჟოვი იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი. მისი სიმაღლისა (დაახლოებით 151 სმ) და სადისტური საქციელის გამო შეარქვეს „სისხლიანი ქონდრისკაცი“. მიღებული ჰქონდა არაერთი ჯილდო და მედალი, მათ შორის ლენინის ორდენი.
კარლ მარტელ ანჟუელი

კარლ მარტელ ანჟუელი (, , ; დ. 8 სექტემბერი, 1271, ნეაპოლი, იტალია ― გ. 12 აგვისტო, 1295, ნეაპოლი, იტალია) ― ანჟუს დინასტიის წარმომადგენელი. ნეაპოლის მეფე კარლო -ისა და დედოფალ მარია უნგრელის ვაჟი. უნგრეთისა და ხორვატიის ტიტულარული მეფე 1290-1295 წლებში. უნგრეთის მეფე კარლ რობერტისა და საფრანგეთის დედოფალ კლიმენციას მამა.

ბიოგრაფია
კარლ მარტელი დაიბადა 1271 წლის 8 სექტემბერს ნეაპოლში. იგი იყო ნეაპოლის მეფე კარლო -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია უნგრელის უფროსი ძე. მამის მხრიდან იგი ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე კარლო -ის, ხოლო დედის მხრიდან უნგრეთისა და ხორვატიის მეფე იშტვან -ის შვილიშვილი იყო.

1290 წელს კარლ მარტელის ბიძა, უნგრეთისა და ხორვატიის მეფე ლასლო უშვილოდ გარდაიცვალა, რის გამოც იგი, როგორც მისი დისწული, უნგრეთისა და ხორვატიის ტიტულარულ მეფედ იქცა. ამის შემდეგ, 18 წლის კარლ მარტელი რომში გაემგზავრა, რათა პაპ ნიკოლოზ -ის მხარდაჭერა მოეპოვებინა.

აღსანიშნავია, რომ იგი უნგრეთის ნამდვილი მეფე არასოდეს გამხდარა, რამეთუ ლასლოს შემდეგ ტახტი კარლ მარტელის ბიძაშვილმა, ანდრაშ -მ დაიკავა, რათა ტახტი კვლავ არპადთა დინასტიას დარჩენოდა. ამის საპირისპიროდ კარლ მარტელი მთელი დარჩენილი ცხოვრება განაგრძობდა უნგრეთისა და ხორვატიის ტახტზე პრეტენზიის გამოთქმას.

კარლ მარტელი 1295 წლის 12 აგვისტოს, 23 წლის ასაკში გარდაიცვალა ნეაპოლში, შავი ჭირით. რეალურად მან ვერც უნგრეთის, ვერც ხორვატიის და ვერც ნეაპოლის ტახტის დაკავება ვერ მოახერხა, თუმცა მისი ძე, კარლ რობერტი მოგვიანებით მაინც გამეფდა უნგრეთში, უკვე მისმა შვილიშვილმა კი პოლონეთის ტახტის დაკავებაც მოახერხა.

ცნობილია, რომ კარლ მარტელი პირადად და ახლოს იცნობდა დანტე ალიგიერის, რომელიც თავის ნაწარმოებში „ღვთაებრივი კომედია“ ერთობ თბილად ახსენებს მის სულს, რომელსაც იგი სამოთხეში ხვდება.

ქორწინება და შვილები
1281 წლის 8 იანვარს კარლ მარტელი დაქორწინდა გერმანიის მეფე რუდოლფ -ის ქალიშვილ კლემენტია ფონ ჰაბსბურგზე, რომელთანაც შეეძინა სამი შვილი:

კარლ რობერტი (1288-1342), უნგრეთისა და ხორვატიის მეფე 1301 წლიდან გარდაცვალებამდე. ცოლად შეირთო მარია ბიტიომსკა, რომელთანაც შეეძინა ორი შვილი. მისი დაღუპვის შემდეგ იქორწინა ბეატრის ლუქსემბურგელზე, რომლის უშვილოდ გარდაცვალების შემდეგაც ცოლად შეირთო ელიზაბეტა პოლონელი, რომელთანაც შეეძინა შვილები, მათ შორის მომავალი მეფე ლუი ;
ბეატრიჩე (1290-1354), ცოლად გაჰყვა ვიენუას დოფინ ჟან დე ლა ტურ დიუ პინს, რომელთანაც შეეძინა ორი ვაჟი;
კლიმენცია (1293-1328), ცოლად გაჰყვა საფრანგეთისა და ნავარის მეფე ლუი -ს, რომელთანაც შეეძინა მომდევნო მეფე, ჟან ;
კლემენტია ფონ ჰაბსბურგი

კლემენტია ფონ ჰაბსბურგი (; დ. 1262, ვენა, ავსტრია ― გ. 7 თებერვალი, 1293, ნეაპოლი, იტალია) ― ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. გერმანიის მეფე რუდოლფ -ის ასული და ნეაპოლის მეფე კარლო -ის რძალი. კარლ მარტელ ანჟუელის მეუღლე, უნგრეთისა და ხორვატიის ტიტულარული დედოფალი 1290 წლიდან. უნგრეთისა და ხორვატიის მეფე კარლ რობერტისა და საფრანგეთის დედოფალ კლიმენციას დედა. უნგრეთის, ხორვატიისა და პოლონეთის მეფე ლუი -ისა და საფრანგეთისა და ნავარის მეფე ჟან -ის ბებია.

ბიოგრაფია
კლემენტია დაიბადა 1262 წელს ვენაში. იგი იყო გერმანიის მეფე რუდოლფ -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ გერტრუდა ფონ ჰოენბერგის შუათანა ქალიშვილი. მისი ბავშვობისა და ადრეული ცხოვრების შესახებ ცნობები არ არსებობს.

1281 წლის 8 იანვარს კლემენტია მიათხოვეს ნეაპოლის მეფე კარლო -ისა და დედოფალ მარია უნგრელის უფროს ძეს, პრინც კარლ მარტელ ანჟუელს, რომელიც მასზე 9 წლით იყო უმცროსი. წყვილს ქორწინებაში სულ ერთი ვაჟი და ორი გოგონა შეეძინათ.

1290 წელს, მას შემდეგ რაც მისი ქმრის ბიძა, უნგრეთისა და ხორვატიის მეფე ლასლო უშვილოდ აღესრულა, კარლ მარტელმა, როგორც მისმა დისწულმა, ტახტზე პრეტენზია გამოაცხადა და უნგრეთისა და ხორვატიის ტიტულარული მეფე გახდა, რამაც კლემენტია ტიტულარულ დედოფლად აქცია. თუმცა, ისინი ნამდვილი მეფე-დედოფალი არასოდეს გამხდარან, რამეთუ უნგრეთის ტახტი ლასლოს შემდეგ მისმა ძმისწულმა, ანდრაშ -მ დაიკავა. ამის საპასუხოდ კი კარლ მარტელი რომში გაემგზავრა, რათა პაპ ნიკოლოზ -ის მხარდაჭერა მოეპოვებინა ამ საქმეში.

ამ მოვლენათა პარალელურად, 1293 წის 7 თებერვალს კლემენტია ფონ ჰაბსბურგი ნეაპოლში თავის მესამე მშობიარობას გადაჰყვა (ზოგიერთი წყაროს მიხედვით იგი 1295 წელს გარდაიცვალა), რა დროსაც მან საფრანგეთის მომავალი დედოფალი კლიმენცია გააჩინა. იგი დაკრძალეს ნეაპოლის კათედრალში. მისი ქმარი მეორედ აღარ დაქორწინებულა და თავად იგი 1295 წელს ემსხვერპლა შავი ჭირის ეპიდემიას.

შვილები
კარლ რობერტი (1288-1342), უნგრეთისა და ხორვატიის მეფე 1301 წლიდან გარდაცვალებამდე. ცოლად შეირთო მარია ბიტიომსკა, რომელთანაც შეეძინა ორი შვილი. მისი დაღუპვის შემდეგ იქორწინა ბეატრის ლუქსემბურგელზე, რომლის უშვილოდ გარდაცვალების შემდეგაც ცოლად შეირთო ელიზაბეტა პოლონელი, რომელთანაც შეეძინა შვილები, მათ შორის მომავალი მეფე ლუი ;
ბეატრიჩე (1290-1354), ცოლად გაჰყვა ვიენუას დოფინ ჟან დე ლა ტურ დიუ პინს, რომელთანაც შეეძინა ორი ვაჟი;
კლიმენცია (1293-1328), ცოლად გაჰყვა საფრანგეთისა და ნავარის მეფე ლუი -ს, რომელთანაც შეეძინა მომდევნო მეფე, ჟან ;
აფრიკის კორპუსი

აფრიკის გერმანული კორპუსი (გერმ. ) — ვერმახტის საექსპედიციო ძალა მეორე მსოფლიო ომის ჩრდილოაფრიკულ კამპანიაში. ის ჩრდილოეთ აფრიკაში გაიგზავნა იტალიური ძალების დასახმარებლად მათ კოლონიებში ბრიტანელთა მწვავე შეტევების მოსაგერიებლად. აფრიკის კორპუსმა 1941 წლის მარტიდან 1943 წლის მაისამდე იბრძოლა, სანამ არ ჩაბარდებოდა მოკავშირეებს. შენაერთის ყველაზე სახელოვანი მეთაური იყო მოკავშირეთა მიერ ,,უდაბნოს მელად“ წოდებული გენერალი ერვინ რომელი.

ორგანიზაცია
1941 წლის მაისისთვის აფრიკის კორპუსი ორი გერმანული დივიზიისგან შედგებოდა და თავდაპირველად ის იტალიურ სარდლობას ემორჩილებოდა. ომის მიმდინარეობისას შენაერთი არაერთხელ გაძლიერდა დამატებითი სამხედრო ნაწილებით. 1943 წლის თებერვალში გერმანული სატანკო არმია აფრიკა შედიოდა იტალიური პირველი არმიის შემადგენლობაში, რომელსაც იტალიელი გენერალი ჯოვანი მესე სარდლობდა. ერვინ რომელი დაინიშნა ახალშექმნილი არმიის ჯგუფ აფრიკის მეთაურად, რომელიც, თავის მხრივ, აკონტროლებდა იტალიურ პირველ არმიასა და გერმანულ მეხუთე სატანკო არმიას. ამრიგად, ის სარდლობდა როგორც გერმანულ ნაწილებს, ასევე იტალიელთა ოთხ ქვეით დივიზიას.

აფრიკის კორპუსის აღსასრული
მიუხედავად არაერთი წარმატებული ოპერაციისა, აფრიკის კორპუსი საბოლოოდ 1943 წლის 13 მაისს მაინც დანებდა მოკავშირეთა ძალებს. სამხედრო ტყვეების უმეტესობა აშშ-ში გადაიყვანეს. ისინი მისისიპის შტატის კემპ შელბიში, ტეხასის შტატის კემპ ჰერნში და სხვა სამხედრო ტყვეთა ბანაკებში ომის დასრულებამდე დარჩნენ.
ნოვოტროიცკაია (ბაშკირეთი)

ნოვოტროიცკაია — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 38 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 23 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (70%).
Gewehr 43

43 ან 43 („გევერ 43“, გვხვდება აბრევიატურებით: 43, 43, 43, 43) — მეორე მსოფლიო ომის დროს შექმნილი გერმანული ნახევრადავტომატური შაშხანა, რომელიც იყენებს 7.92×57მმ მაუზერის ვაზნებს. 43-ის დიზაინი დაფუძნებული იყო მის ადრინდელ ვარიანტზე, 41-ზე, თუმცა სიახლე იყო გაუმჯობესებული გაზზე მომუშავე მექანიზმი, რომელიც საბჭოთა წარმოების -40-ს ჰგავდა. 43 იწარმოებოდა ინოვაციური მასიური წარმოების მეთოდით.

ისტორია
გერმანიის სურვილმა, შეიარაღებაში ჰქონოდა ნახევრადავტომატური შაშხანები, გამოიწვია ორი სხვადასხვა დიზაინის იარაღის შექმნა, ესენი იყო 41 და 41. პირველი გერმანული იარაღის მწარმოებელი კომპანია მაუზერის შექმნილი იყო, მეორე კი ვალტერის (ფრჩხილებში მიწერილი და სწორედ იმას აღნიშნავდა, თუ რომელი მწარმოებლის შექმნილი იყო შაშხანა). მაუზერის შექმნილი იარაღი 1941 წელს გამოჩნდა და 12,755 ეგზემლპარი დამზადდა, თუმცა საბრძოლო პირობებში არასაიმედო აღმოჩნდა. ვალტერის შაშხანა უკეთესი აღმოჩნდა, მაგრამ მასაც ჰქონდა გარკვეული პრობლემები. ორივე იარაღის შემთხვევაში პრობლემის სათავე იქიდან მოდიოდა, რომ გერმანულმა ჯარმა მოითხოვა, შაშხანის ლულას არ ჰქონოდა ნახვრეტები, რომლითაც ავტომატურად დამტენი სისტემა მუშაობდა. ამ მოთხოვნის გათვალისწინება ნიშნავდა, რომ კონსტრუქტორებს უწევდათ არასტანდარტული მექანიზმების ძიება, რომლებიც უბრალოდ საიმედო არ იყო.

საბჭოთა კავშირში შეჭრისას გერმანელებმა ხელში ჩაიგდეს საბჭოური -40-ების მცირე რაოდენობა, რომლებიც გერმანიაში გამოსაკვლევად გაიგზავნა. -40 იყენებდა მარტივ გაზის მექანიზმს, რომელსაც ლულის ბოლოდან დაახლოებით 1/3-ზე არსებული ამოჭრილი ღიობი ამუშავებდა. სტანდარტული სავაზნე მჭერების მაგივრად კი ის კოლოფისებურ მჭიდს იყენებდა. -40 აშკარად უფრო მარტივი და უპირატესი მექანიზმის მქონე იარაღი იყო, ვიდრე 41. 1943 წელს ვალტერმა აწ უკვე ნახსენები საბჭოური შაშხანის მსგავსი გაზზე მომუშავე მექანიზმი და 41-ის მახასიათებლები გააერთიანა და მიიღო ბევრად გაუმჯობესებული შაშხანა. ეს იყო უფრო გამძლე, მარტივი და მსუბუქი იარაღი, რომლის წარმოებაც ადვილად ხდებოდა. იარაღი შეიარაღებაში მიიღეს სახელით 43, მოგვიანებით კი 1944 წლის აპრილში სახელი გადაარქვეს და 43 უწოდეს. მისი წარმოება 1943-1945 წლებში ხდებოდა, რა დროსაც დამზადდა 400,000-ზე ოდნავ მეტი ეგზემპლარი. გამძლეოიბს გამო გერმანული სამთო დივიზიების ჯარისკაცები 43-ს კიბეების საფეხურებადაც კი იყენებდნენ. 10 ვაზნიანი მოხსნადი მჭიდის დამატება კი დიდი გაუმჯობესება იყო 41-ის შიდა ინტეგრირებული მჭიდის 5 ვაზნიანი მჭერებით დატენვასთან შედარებით.
ნოვოიამაშევო

ნოვოიამაშევო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 71 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 23 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (95%).
სახალხო პარტია თავისუფლებისა და დემოკრატიისთვის

სახალხო პარტია თავისუფლებისა და დემოკრატიისთვის — პოლიტიკური პარტია ნიდერლანდის სამეფოში. პარტიის პლატფორმა ეფუძნება ლიბერალ-კონსერვატიზმის იდეოლოგიას. , რომლის წინაპარი იყო თავისუფლების პარტია, იკავებს მემარჯვენე-ცენტრისტულ პოზიციებს საკითხთა დიდ ნაწილზე, მხარს უჭერს კერძო ბიზნესის განვითარებასა და ეკონომიკურ ლიბერალიზმს.

მარკ რიუტე არის პარტიის ლიდერ 2006 წლის 31 მაისიდან. 2010 წლის 14 ოქტომბრიდან ის ასევე არის ნიდერლანდების სამეფოს პრემიერ-მინისტრი.
კრივლე-ილიუშკინო

კრივლე-ილიუშკინო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 38 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 23 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ჩუვაშები შეადგენენ (77%).
წებელდის საბოქაულო

წებელდის საბოქაულო — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციული ერთეული 1847–1866 წლებში.

ისტორია
 საუკუნის ბოლოსათვის წებელდა იმართებოდა მარშანიების საგვარეულოს მიერ.

პირველად რუსეთის იმპერიამ წებელადზე გაილაშქრა 1835 წელს. წებელდის მეორე ექსპედიცია 1837 წლის მაისში გაიმართა. კავკასიის მთავარმართებელმა ბარონმა როზენმა წებელში სამხედრო ექსპედიცია მოაწყო და ამ მხარის მფლობელი მარშანიები დაიმორჩილა. რუსეთის ხელისუფლებას დალელი მარშანიებიც დამორჩილდნენ. კოდორის ხეობის შუა და ზემო წელში — წებელსა და დალში უშუალო რუსული მმართველობა დამყარდა, შეიქმნა წებელდის საბოქაულო. წებელდის ბოქაული უშუალოდ აფხაზეთში განლაგებული რუსეთის ჯარების მეთაურს — აფხაზეთის ჯარების სარდალს ემორჩილებოდა. ამ დროიდან თემის ქართული სახელი „წებელი“ რუსულმა „წებელდამ“ შეცვალა. წებელდის დაბყრობისთანავე ადგილ მარამბასთან რუსების მიერ აშენებულ იქნა გამაგრება სპეციალურად წებელდის ბოქაულისათვის. 1837–1841 წლებში წებელდის პირველი ბოქაული იყო კიევის უნივერსიტეტის სტუდენტი პრაპორშიკი ფელიქს ლისოვსკი. დაარსდა წებელდის ოკრუგი მდინარეების ჩხალთის, სეკენია და ამტყელის აუზის საზღვრებში. 1840 წელს დალის ხეობაში მოხდა აჯანყება, რომელიც რუსული არმიის მიერ მიხეილ შარვაშიძის მეთაურობით წარმატებით იქნა ჩახშობილი. 1842 წელს კოდორის ხებაში აშენდა ასევე სხვა გამაგრებული პუნქტიც.

ერთ-ერთი მონაცემით შავიზღვის სანაპირო ზოლზე მდებარეობდა ორი საბოქაულო, ესენია ჯიქეთის და წებელდის საბოქაულოები, რომლებიც 1847 წლის საბოქაულოების მმართველობით სიაში გვხვდება. 1853 წელს წებელდის ბოქაულმა დაიყოლია ადგილობრივი თავადაზნაურობა სასამართლოს შექმნაზე. პირველი სასამართლო 7 მარტს გაიხსნა თუმცა მასზე მძიმე დანაშაულის განხილვის გამო მხარეებს შორის დაპირისპირება დაიწყო და მალევე დაიხურა. მას შემდეგ სახალხო სასამართლოები ხან დგებოდა და ხან არა.

რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს წებელდის თავადაზნაურობამ დაიკავა ოსმალეთის მხარე, რის გამოც წებელდის ბოქაულს მოუწია ტერიტორიის დატოვება და შესაბამისად მოიშალა საბოქაულოს მმართველობა. წებელდის საბოქაულო დროებით გაუქმდა 1854 წლის 5 აპრილს, ხოლო აღსდგა რუსეთის ჯარების დაბრუნებისთანავე 21 ივნისს.

1859 წლის 6 დეკემბერს რუსეთის იმპერატორის დადგენილებით კნიაზ ბარატინსკიმ წებელდაში შემოიღო განსაკუთრებული მმართველობა, დაყო რა იგი ოთხ საპოლიციო უბნად, რომლებსაც სათავეში ჩაუყენა მდივან-ბეგები.

დასავლეთ კავკასიის სრულად დაპყრობისთანავე, წებელდის მოსახლეობა სრულად (1400 კომლი) გადაასახლეს ოსმალეთში, ადგილზე კი დატოვეს მისი უმნიშვნელო (27 კომლი) რაოდენობა.

1866 წლის 11 აგვისტოს ალექსანდრე -ს მიერ დამტკიცებული დებულების თანახმად, სოხუმის სამხედრო განყოფილების ადმინისტრაციულ დაყოფაში რიგი ცვლილებები შევიდა. გაუქმდა წებელდისა და სამეგრელოს მფლობელობაში შემავალი სამურზაყანოს საბოქაულოები და გაგრის ქედიდან ენგურამდე არსებულ ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა ოთხი ახალი (ბიჭვინთის, დრანდის, წებელდის, ოქუმის) ოლქი. ცალკე ადმინისტრაციული ერთეულის სახით შევიდა მასში ქ. სოხუმი.
კანჩურა

კანჩურა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 185 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუმერტაუ, რომელიც დაშორებულია 3 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (84%).
დეპრესანტი

დეპრესანტი — ფსიქოაქტიური ნივთიერება, რომელიც აქვეითებს სხეულის ნებისმიერი სისტემის ნორმალურ აქტივობას ან მთლიანად ორგანიზმის ფუნქციონირებას. დეპრესანტთა ძირითად კლასებს მიეკუთვნება სედატიური (საძილე) საშუალებები, ოპიოიდები და ნეიროლეპტიკური საშუალებები. ასეთი ტიპის ნივთიერებებია ანესთეტიკები, ბარბიტურატები, ალკოჰოლი და ოპიატები. ისინი თრგუნავენ ცენტრალური ნერვული და სასუთქი სისტემის ფუნქციებს.
თარანჯელოზი

თარანჯელოზი — ოსურ მითოლოგიაში ნაყოფიერების მფარველი ღვთაება. საქართველოში მისი კულტი განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობდა თრუსოს ხეობის სოფლებში, სადაც იგი ხეობის მფრაველად ითვლებოდა. ასევე მამისონის ხეობის სოფელ თიბში და დიდი ლიახვის ხეობის სოფელ ერმანში. თრუსოს ხეობაში სოფელ ჩეთოითიყაუსთან ახლომდებარე მაღალ მთაზე დავანებული იყო თარანჯელოზის სახელობის სალოცავი, სადაც ყოველწლიურად მაისის თვეში მთელი ხეობის მოსახლეობა ღვთაების დღესასწაულს აღნიშნავდა. ტერმინისათვის ამოსავალია ქართული სიტყვა „მთავარანგელოზი“. მისი კულტის გავრცელება ოსეთში საქართველოდან მოხდა. ეს მოხდა თამარ მეფის პერიოდში. პერიოდს უკავშირდება.
MP 40

40 (გერმ. 40) — გერმანული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი, რომელიც იყენებს 9×19 მმ პარაბელუმის ვაზნებს. ის შეიქმნა ნაცისტურ გერმანიაში და აქტიურად გამოიყენებოდა ღერძის ქვეყნების მიერ მეორე მსოფლიო ომში.

შექმნილია ჰაინრიხ ფოლმერის მიერ 1938 წელს მისი წინამორბედ 38-ის ბაზაზე. იარაღი აქტიურად გამოიყენებოდა ქვეითების (განსაკუთრებით ოცეულისა და სხვა რაზმების მეთაურების), მედესანტეთა და ჯავშანტექნიკის ეკიპაჟების მიერ. მისი თანამედროვე და ინოვაციური მახასიათებლების გამო 40 ვერმახტის ჯარისკაცებისთვის სასურველი და პოპულარული იარაღი იყო. მის მიმართ ინტერესი ასევე დიდი იყო სხვა ქვეყნებში ომის დასრულების შემდგომ. მოკავშირეები იარაღს ხშირად უწოდებდნენ „შმაისერს“, თუმცა სინამდვილეში ჰუგო შმაისერს ამ პისტოლეტ-ტყვიამრფქვევის შექმნაში არანაირი წვლილი არ მიუძღვის. ერთადერთი კავშირი, რაც მას 40-თან აქვს, არის მისი მჭიდი, რომლის პატენტის მფლობელიც შმაისერი იყო. შმაისერის მიერ შექმნილი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი იყო 18. 40-ის სხვა ვარიანტებია 40/ და 41. ნავარაუდებია, რომ 1940-1945 წლებში -მ 1.1 მილიონი 40 დაამზადა.

გამოყენების ისტორია
მეორე მსოფლიო ომის დასაწყისში გერმანელი სამხედროების უმეტესობა 98 შაშხანით ან 40 პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევით იყო შეიარაღებული. ეს ორივე იარაღი ქვეითისთვის სტანდარტულ არჩევნად ითვლებოდა.თუმცა, მოგვიანებით, საბჭოთა წითელ არმიასთან ქალაქის ბრძოლებში, მაგალითად, სტალინგრადის ბრძოლაში, წითელარმიელთა მთლიანი რაზმები ხშირად -41 პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევებით იყვნენ შეიარაღებული და ახლო მანძილებზე ბრძოლებში გერმანელებს უჭირდათ მათთან გამკლავება 98 ხელით გადასატენი გრძივმოძრავსაკეტიანი შაშხანებით. მაუზერის ამ შაშხანებით შეიარაღებულ გერმანელ სამხედროებს ყოველი გასროლის შემდეგ უწევდათ ხელით იარაღის გადატენვა, მაშინ როცა საბჭოთა ჯარისკაცი -41-დან ტყვიების მთლიან ჯერს ისროდა. ეს ყოველივე კი ახლო მანძილზე ძალიან დიდ უპირატესობას აძლევდა საბჭოთა ჯარისკაცს. ამიტომაც ომის მიმდინარეობასთან ერთად გერმანელებმა ტაქტიკა შეცვალეს და ხშირად მათი მთლიანი შემტევი ოცეულები უკვე 40-ით ან მისი სხვა რომელიმე ვარიანტით იყვნენ შეიარაღებული. 1943 წლიდან დაწყებული, ვერმახტმა 98 შაშხანისა და 40 პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის ჩანაცვლება დაიწყო რევოლუციური საიერიშო ავტომატური შაშხანით— 44.

გერმანელების გარდა, ნაალაფარ 40-ებს აქტიურად იყენებდნენ ნაცისტური გერმანიიის მიერ ოკუპირებული ქვეყნების წინააღმდეგობის მოძრაობები, პარტიზანები და ხანდახან მოკავშირეთა ჯარისკაცებიც კი.

ომისშემდგომი გამოყენება
მეორე მსოფლიო ომის დროს და მის დასრულების შემდეგ 200,000-მდე 40 მოკავშირეებს ჩაუვარდათ ხელში, რომლებმაც ეს იარაღები შემდგომ განვითარებადი ქვეყნების გასამხედროებულ და არარეგულარულ ძალებს გაუგზავნეს. ასევე, ნორვეგიის არმიამ 38-ის გამოყენება მხოლოდ 1975 წელს შეწყვიტა, თუმცა ნორვეგიის ეროვნული გვარდია 40-ს კიდევ რამდენიმე წელი იყენებდა, სანამ მას &-ის წარმოებული 5-ებით არ ჩაანაცვლებდა.

 40-ების გარკვეულ რაოდენობას იყენებდნენ ვიეტ კონგის წევრები ვიეტნამის ომში და ასევე აფრიკელი პარტიზანები.
იან ობლაკი

იან ობლაკი (დ. 7 იანვარი, 1993, შკოფია-ლოკა, სლოვენია) — სლოვენიელი ფეხბურთელი. მადრიდის „ატლეტიკოსა“ და სლოვენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მეკარე. ობლაკი აღიარებულია მსოფლიოს ერთ-ერთ საუკეთესო მეკარედ.

17 წლის ასაკში ობლაკი შეუერთდა პორტუგალიურ „ბენფიკას“ და იყო გუნდის წევრი 2013–14 წლების სეზონში, როდესაც გუნდმა საშინაო დონეზე ტრებლი მოიგო. მოგვიანებით შეუერთდა მადრიდის „ატლეტიკოს“, 16 მილიონი ევროს სანაცვლოდ და გახდა ლა ლიგის ყველა დროის ყველაზე ძვირადღირებული მეკარე. 2015–16 წლების სეზონში მოიგო რიკარდო ზამორას ჯილდო, რადგან მთელი სეზონის განმავლობაში ლა ლიგაში 18 გოლი გაუშვა. სამი სეზონის განმავლობაში ის კვლავ იგებდა ჯილდოს. 2017 და 2018 წლებში ნომინირებული იყო ოქროს ბურთზე.

მადრიდის „ატლეტიკოს“ მაისურით ჩაატარა 250-ზე მეტი შეხვედრა და გუნდთან ერთად მოიგო 3 ტიტული, მათ შორის უეფა-ს სუპერთასი (2018) რომლის ფინალშიც გუნდმა მადრიდის „რეალი“ დაამარცხა.

ობლაკის დებიუტი ეროვნულ ნაკრებში 2012 წელს შედგა. ობლაკი სლოვენიის წლის ფეხბურთელად ხუთჯერ დაასახელეს.

პირადი ცხოვრება
იან ობლაკი დაიბადა სლოვენიელი მამის, მატიაჟ ობლაკისა და ბოსნიელი სერბი დედის, სტოიანკა მაიკიჩის ოჯახში. მისი უფროსი და, ტეია ობლაკი დაიბადა 1990 წელს. ტეია პროფესიონალი კალათბურთელია და სლოვენიის ქალთა ეროვნული საკალათბურთო ნაკრების წევრია.
თერსიტესი

თერსიტეტსი — ტროას ომის მონაწილე მეომარი. აქაველი მებრძოლი რომელიც მტრობდა აქილევსსა და ოდისევსს. ერთხელ, როდესაც მთელი ლაშქარი ტროას მისადგომებთან შეიკრიბა, თერსიტესმა შეურაცხყოფა მიაყენა მხედართმთავარ აგამემნონს. მან დაადანაშაულა მეფეს იმაში, რომ ნადავლის დიდ ნაწილს თავად ითვისებდა. ჰომეროსის „ილიადაში“ თერსიტესი აღწერილია როგორც მელოტი, ენაჭარტალა, კუზიანი, შემზარავი მელოტი კაცი.
უოლტერ ბრედფორდ კენონი

უოლტერ ბრედფორდ კენონი (; დ. 19 ოქტომბერი, 1871 – 1 ოქტომბერი, 1945) — ამერიკელი ფიზიოლოგი, პროფესორი. ის იყო ჰარვარდის სამედიცინო სკოლის ფიზიოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. ამერიკის მეცნიერებათა ნაციონალური აკადემიის წევრი. 1920-იან წლებში კენონმა შეიმუშავა ჰომეოსტაზის თეორია. მან დაასაბუთა, რომ ფიზიოლოგიური წონასწორობა ორგანიზმში თვითრეგულაციის შედეგია, ანუ ორგანიზმი ეგუება ცვალებად გარემოპირობებს და თავად უზრუნველყოფს შინაგანი მდგომარეობის მდგრადობას. ჰომეოსტაზის პრინციპმა მოახერხა გავრცელებულიყო არა მხოლოდ ფიზიოლოგიასა და ფსიქოლოგიაში, არამედ სხვა მრავალ მეცნიერებაში, მათ შორის კიბერნეტიკასა და სოციოლოგიაში.
ენრიკე გრანადოსი

პანტალეონ ენრიკე ხოაკინ გრანადოს კამპინია, უფრო მეტად ცნობილი როგორც ენრიკე გრანადოსი (დ. 27 ივლისი, 1867 – 24 მარტი, 1916) — ესპანელი კომპოზიტორი და პიანისტი. მადრიდის კონსერვატორიაში იყო ფელიპე პედრელის მოწაფე. არის 7 ოპერის, სიმფონისაა და კამერულ-ინსტრუმენტული ნაწარმოებების ავტორი. ცნობილია მისი საფორტეპიანო ნაწარმოები „გოიესკები“, „ესპანური ცეკვები“ და „მარია დელ კარმენი“.
ვალენსიის მუნიციპალიტეტები

ვალენსიის პროვინცია შედის ვალენსიის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 266 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

ვალენსიის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 17 კომარკაში: ვალიე-დე-ალბაიდა (35 მუნიციპალიტეტი), რიბერა-ალტა (35), საფორი (31), უერტა-ნორტე (22), კოსტერა (19), ლოს-სერანოსი (19), კამპო-დე-ტურია (16), კამპო-დე-მორვედრე (16), რიბერა-ბახა (12), უერტა-სური (12), ოია-დე-ბუნიოლი (9), უერტა-ოესტე (9), რეკენა-უტიელი (9), კანალ-დე-ნავარესი (8), რინკონ-დე-ადემუსი (7), ვალიე-დე-კოფრენტესი (7) და ვალენსია (1).

ვალენსიის პროვინციის ფართობია 10 841,82 კმ² და 2019 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 2 591 875 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია ვალენსია, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია რეკენა (814,21 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარაა — ემპერადორი (0,03 კმ²).

მუნიციპალიტეტების სია
რუკა