iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ამერიკის რევოლუციური ომი

ამერიკის რევოლუციური ომი , ან ამერიკის ომი დამოუკიდებლობისთვის იყო შეიარაღებული კონფლიქტი, რომელიც 1775-1783 წლებში გრძელდებოდა და რომელიც დაიწყო როგორც ომი დიდ ბრიტანეთსა და მის ცამეტ ყოფილ კოლონიას შორის და დასრულდა, როგორც გლობალური კონფლიქტი, რომელშიც ევროპის რამდენიმე მნიშვნელოვანი სახელმწიფო მონაწილეობდა.

შეიარაღებული კონფლიქტი იყო ამერიკის ტერიტორიაზე მიმდინარე, ამერიკის რევოლუციის სახელით ცნობილი, პოლიტიკური რევოლუციის კულმინაცია, რომლის დროსაც ბრიტანულ კოლონიათა მაცხოვრებლებმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადეს, რადგან მათი კოლონიები არ იყვნენ წარმოდგენილნი ბრიტანულ პარლამენტში. ომის წინ მიმდინარე პოლიტიკური დაპირისპირების დროს კოლონიათა მცხოვრებლებმა 1774 წელს შექმნეს პირველი კონტინენტური კონგრესი. კონგრესმა მიიღო რამდენიმე მნიშვნელოვანი დადგენილება და მიმართვა, რომლებითაც კოლონიები ბოიკოტს უცხადებდნენ ბრიტანულ ნაწარმებს და მიმართავდნენ მეფე ჯორჯ -ს, რათა მას შეეჩერებინა ბრიტანული პარლამენტის ძალმომრეობითი პოლიტიკა ავტონომიური კოლონიების მიმართ.

კონგრესისა და კოლონისტების ქმედებებზე საპასუხოდ ბრიტანეთმა ჯარის მობილიზაცია მოახდინა ბოსტონში. 1775 წელს შეიკრიბა მეორე კონტინენტური კონგრესი, რომელმაც კონტინენტური არმიის შექმნის გადაწყვეტილება მიიღო. მეორე კონგრესმა კიდევ რამდენიმეჯერ მოუწოდა ბრიტანეთს მონარქს რათა იგი ჩარეულიყო პარლამენტისა და კოლონიების დაპირისპირებაში. დათმობის ან უკან დახევის მაგივრად ბრიტანეთმა კონგრესის წევრები მოღალატეებად გამოაცხადა, ხოლო მათი ქმედებები აჯანყებად. ამერიკელებმა საპასუხოდ 1776 წელს ფორმალურად გამოაცხადეს დამოუკიდებლობა, როგორც ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა და უარყვეს ნებისმიერი შემდგომი კავშირი ბრიტანულ მონარქიასთან.

საფრანგეთის ხელისუფლება მეფე ლუდოვიკო -ის მეთაურობით ფარულად აწვდიდა აჯანყებულებს შეიარაღებასა და მარაგებს, ხოლო 1777 წელს სარატოგას ბრძოლაში ამერიკელთა გამარჯვების შემდეგ საფრანგეთი ღიად ჩაება ომში. საფრანგეთის მოკავშირეები ესპანეთი და ჰოლანდიის რესპუბლიკა ასევე ჩაერთნენ ომში, რამაც ბრიტანეთის სამხედრო შესაძლებლობები მნიშვნელოვნად შეზღუდა, რადგან ბრიტანეთს ერთდროულად უხდებოდა ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ტერიტორიაზე ომის წარმოება. ესპანეთმა ასევე მოახდინა ბრიტანელთა განდევნა დასავლეთ ფლორიდის ტერიტორიიდან, რამაც ამერიკელებზე სამხეთის მიმართულებიდან შეტევის შესაძლებლობა გააქრო.

ომის განმავლობაში ბრიტანელები წარმატებულად იყენებდნენ საკუთარ საზღვაო უპირატესობას, რაც მათ საშუალებას აძლევდა გაეკონტროლებინათ და დაეკავათ ამერიკის ზღვასთან მოსაზღვრე ტერიტორიები და ქალაქები, მაგრამ საკუთარი ძალების სიმცირის გამო ისინი ვერ ახერხებდნენ გაეკონტროლებინათ ქვეყნის შიდა ნაწილი, სადაც მოსახლეობის 90% ცხოვრობდა. საფანგეთის აქტიური ჩარევის შედეგად ბრიტანეთმა დაკარგა მისი უპირატესობა. 1781 წელს ფრანგთა საზღვაო გამარჯვებას ჩესაპიკის ბრძოლაში მალევე მოჰყვა ამერიკელთა გამარჯვება იორკთაუნთან და ბრიტანული მეორე არმიის კაპიტულაცია.

1783 წელს პარიზის ზავი ომი ოფიციალურად დასრულდა და დიდმა ბრიტანეთმა აღიარა შეერთებული შტატების სუვერენიტეტი იმ ტერიტორიაზე, რომელსაც დღეს ჩრდილოეთიდან კანადა ესაზღვრება, ფლორიდა სამხრეთით და მდინარე მისისიპი დასავლეთით.
პაპეეტე

პაპეეტე — საფრანგეთის ზღვისიქითა გაერთიანების საფრანგეთის პოლინეზიის დედაქალაქი, მდებარეობს არქიპელაგ საზოგადოების კუნძულებზე არსებულ კუნძულ ტაიტიზე.

კლიმატი
კლიმატი პასატურია სუბეკვატორულთან მსგავსი. ტემპერატურა მთელი წელი პრაქტიკულად მუდმივია. სეზონი ნოემბრიდან მაისამდე ტენიანია, ხოლო ივნისიდან ოქტომბრამდე მშრალი. ამასთან ერთად ნალექი მშრალ სეზონშიც მოდის და ამიტომ ისინი თანდათანობით შეუმჩნევად ერწყმიან ერთმანეთს.

ისტორია
მისიონერი უილიამ კრუკი იყო პირველი ევროპელი, რომელიც 1818 წელს ეწვია პაპეეტეს და იქვე დასახლდა. საუკუნეში მიმდინარეობდა ქალაქის მზარდი განვითარება და გაფართოება. პაპეეტე იქცა ქვეყნის მთავარ სავაჭრო და სატრანსპორტო ცენტრად. ის 1827 წელს გახდა ტაიტის დედოფლის პამარე ს რეზიდენცია, რომელმაც 1830 წელს პაპეეტე ქვეყნის დედაქალაქად გამოაცხადა. საფრანგეთის მმართველობის პერიოდში 1843 წელს ტაიტიზე შეიქმნა პროტექტორატი, ეს ქალაქი უკვე ფრანგული პოლინეზიის ოფიციალური დედაქალაქი გახდა.

1884 წელს ხანძარმა პაპეეტეს მნიშვნელოვანი ნაწილი დაანგრია, ქალაქს მნიშვნელოვანი ზიანი 1906 წლის ციკლონმაც მიაყენა. ამასთან ერთად ქალაქში ჩასახლდა ზოგიერთი ჩინელი, რამაც გამოიწვია მისი მოსახლეობის სწრაფი ზრდა და იმ დროისათვის შეადგინა 5000 ადამიანი. მეორე მსოფლიო ომის დროს ქალაქი იბომბებოდა იაპონიის მიერ, რამაც მას ასევე მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა.

ადრე პაპეეტეს ტრანსპორტის ინტენსიური მოძრაობის, 1960 წელს აშენებული ბეტონის ნაგებობების, კრიმინალის, პროსტიტუციის და გარემოს დაჭუჭყიანების გამო ჰქონდა საკმაოდ ცუდი რეპუტაცია. მაგრამ ბოლო დროს ქალაქის მესვეურთა დიდი შრომის შედეგად ჩატარდა ქალაქის მთლიანი რემონტი, ამიტომაც დღეს იგი წარმოადგენს ცხოვრებისათვის მშვენიერ რაიონს სუფთა ჰაერით და დასვენების ყველა საშუალებებით.

მოსახლეობა
მოსახლეობის რაოდენობა 2022 წლის აღწერის მიხედვით ქალაქ პაპეეტეში შეადგენს 26 654 ადამიანს (2022), მაგრამ მისი აგლომერაცია გაცილებით მრავალრიცხოვანია — 124 274 ადამიანი (2022 წელი).

პაპეეტესა და მისი აგლომერაციის მოსახლეობის რაოდენობის ცვლილებების ისტორია დაწყებული 1956 წლიდან:

ტრანსპორტი
პაპეეტე არის ფრანგული პოლინეზიის მთავარი საზღვაო პორტი, ქალაქის სიახლოვეს მდებარეობს ფააას საერთაშორისო აეროპორტი, რომლიდანაც მრავალ ქვეყანაში ხორციელდება რეისები.

საინტერესო ფაქტები
1891 წლიდან ამ ტერირტორიაზე ცხოვრობდა პოლ გოგენი. მოკლე დროით საფრანგეთში დაბრუნების შემდეგ (1893—1895), ავადმყოფობისა და უსახსრობის გამო ის სამუდამოდ გადასახლდა ოკეანეთში — პირველად ტაიტიზე, 1901 წლიდან კი კუნძულ ჰივა-ოაზე (მარკიზის კუნძულები).

1980 წლის 20 აგვისტოს აქ გარდაიცვალა ჯო დასენი.

2013 წელს აქ ჩატარდა მსოფლიოს ჩემპიონატი პლაჟის ფეხბურთში.

გალერეა
ბოჭორმის ეკლესია

ბოჭორმის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი. დგას სოფელ იყალთოს ზემოთ, 1 კმ-ზე, სამონასტრო კომპლექსის სამხრეთით, 100-150 მ მანძილზე ტყეში. თარიღდება გარდამავალი ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (6,64 4,6 მ). აქვს თანადროული მინაშენი, რომელიც მას ჩრდილოეთიდან, მთელ სიგრძეზე გასდევს. შენობა, ძირითადად, ნატეხი ქვითაა ნაგები,ალაგ-ალაგ გამოყენებულია რიყის ქვა და შირიმი. ერთადერთი შესასვლელი ეკლესიას ჩრდილოეთიდან, მინაშენიდან აქვს. ეკლესიის შიდა სივრცე ვიწროა და მაღალი. აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომლის ცენტრში, თაღოვანი სარკმელი, გვერდებში კი თითო, სწორკუთხა ნიშაა მოწყობილი. საკურთხეველი დარბაზის იატაკის მიმართ საფეხურითაა შემაღლებული. აფსიდი გადახურულია კონქით. კონქის თაღი ოდნავ თაღისებრი ფორმისაა, დაყრდნობილია აფსიდის მხრების დამაგვირგვინებელ, შირიმის მარტივ იმპოსტებზე. აფსიდის კედელზე , სარკმლის ქვემოთ, ოთხკუთხა ტრაპეზია მიდგმული. დასავლეთ კედელში თაღოვანი სარკმელია. დარბაზი ცილინდრული კამარითაა დახურული. მინაშენი ვიწროა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ხალისებრი აფსიდით, რომლის ზედა ნაწილი და გადახურვა ჩამონგრეულია. მინაშენის დანარჩენი კედლები, დაახლოებით 1,5 მ სიმაღლეზე დგას. შესასვლელი შენობის ჩრდილოეთიდან ჰქონდა (შემორჩენილია აღოსავლეთს წირთხლის ნაწილი) აფსიდის შუაში თაღოვანი სარკმელია, რომელსაც გარეთა ნაწილი, მთელ სიმაღლეზე მონგრეული აქვს. აფსიდში დგას მოზრდილი ტრაპეზი. ფასადები სადაა, წყობა არაწესიერი. ორივე სარკმლის თაღი ერთ მთლიან, მომწვანო ფერის ქვაშია გამოკვეთილი. მათ შორის აღმოსავლეთ სარკმლის ქვაზე შემორჩენილია ასოთმთავრულით შესრულებული, ძლიერ დაზიანებული წარწერა, რომელიც ასე იკითხება: 1930 წლებში ეკლესია შეაკეთეს და იგი ღარისებრი კრამიტით გადახურეს.
როტუმა

როტუმა — ვულკანური წარმოშობის კუნძული წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში, შედის ფიჯის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
კუნძულზე არის მაღალი მთები, ხოლო აქ ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა საკმაოდ დიდია, როტუმას ფართობი შეადგენს 43 კმ² (მომცრო კუნძულების ჩათვლით — 46 კმ²), აქ ძირითადად არის პალმის ხეები და სხვა ტროპიკული მცენარეულობა.

ისტორია
როტუმა 1791 წელს აღმოაჩინა ბრიტანულმა გემმა, 1881 წელს მისი ანექსია მოახდინა დიდმა ბრიტანეთმა. 1970 წელს კუნძულმა მიიღო დამოუკიდებლობა, როგორც ფიჯის რესპუბლიკის ერთ-ერთმა ნაწილმა.

მოსახლეობა
2007 წლის აღწერით კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 2002 ადამიანს.

კუნძულის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი აჰაუ, მაგრამ ყველაზე დიდი ქალაქი და პორტია — მოტუსა.

პოლიტიკა
ფიჯის პარლამენტში როტუმას კუნძულს ჰყავს თითო-თითო წევრი ორ პალატაში, ხოლო კუნძულის მართვას ახორციელებს როტუმის საქმეთა სამინისტრო.

ეკონომიკა
სასოფლო სამეურნეო წარმოების მთავარი პროდუქტია კოპრა.
ამერიკული მძიმე მეტალის ახალი ტალღა

ამერიკული მძიმე მეტალის ახალი ტალღა ( ან აბრევიატურა ) — მოძრაობა, რომელიც ჩამოყალიბდა აშშ-ში ადრეულ-შუა 1990-იანებში და უფრო გაფართოვდა 2000-იანებში. ამერიკულ მძიმე მეტალის ახალ ტალღაში მოღვაწე ზოგიერთი ჯგუფი ირწმუნება, რომ მოძრაობა ჩამოყალიბდა ადრეულ 1980-იანებში, მაგრამ გავლენა და პოპულარობა ვერ მოიპოვა შემდეგი დეკადის დადგომამდე. ერთ-ერთი განსაზღვრება, რომელიც მეტალ სფეროში მოღვაწე დიდი ხნის მწერალს - გარი შარფ-იანგს ეკუთვნის, ასე ჟღერს: ამერიკული მძიმე მეტალის ახალი ტალღა არის „ევროპული სტილის რიფებისა და ხრინწიანი ვოკალის ქორწინება.“ ზოგიერთ ჯგუფს ამერიკული მძიმე მეტალის ახალი ტალღიდან მიაწერენ მძიმე მეტალის მეინსტრიმში დაბრუნებას.
ავანგარდული მეტალი

ავანგარდული მეტალი, ცნობილი ასევე როგორც ექსპერიმენტული მეტალი, — მძიმე მეტალი ქვეჟანრია, რომელიც ხშირად იყენებს ინოვაციას მუსიკაში, ავანგარდულ ელემენტებს, ცდებს ფართო დიაპაზონით და არასტანდარტულ ხმებს, ინსტრუმენტებს, მუსიკის სტრუქტურას, დაკვრის სტილსა და ვოკალის ტექნიკას. მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებობს ჟანრის ზუსტი განსაზღვრების კრიტერიუმები, ექსპერიმენტების ჩატარება მეტალ მუსიკაში ჟანრისთვის მიკუთვნებისთვის, ხშირად, საკმარისი საფუძველია. ავანგარდული მეტალი ახლოსაა პროგრესულ როკთან, მაგრამ მისგან მეტი ექპერიმენტები განასხვავებს, პროგრესული როკი კი ხასიათდება ფოკუსირებით ტრადიციული მეტალის დაკვრის სტილზე და მაღალი დონის რთულ ტექნიკურ შესრულებაზე.
ევროპის ჩემპიონ კლუბთა თასი

ევროპის ჩემპიონ კლუბთა თასი (ან უბრალოდ ევროპის თასი), არის თასი, რომელითაც უეფა ყოველწლიურად აჯილდოებს უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებულს, თუმცა არა ორიგინალით. ორიგინალი სამუდამოდ მხოლოდ იმ კლუბებს რჩებათ, რომლებიც ლიგას 5-ჯერ ან ზედიზედ 3-ჯერ მოიგებენ.

თასის ორიგინალის მფლობელი კლუბები

რეალ მადრიდი, მეექვსე გამარჯვების შემდეგ, 1956-60 წლებში და 1966 წელს.
აიაქსი, ზედიზედ მესამე გამარჯვების შემდეგ 1973 წელს.
ბაიერნი, ზედიზედ მესამე გამარჯვების შემდეგ 1976 წელს.
მილანი, მეხუთე გამარჯვების შემდეგ 1994 წელს.
ლივერპული, მეხუთე გამარჯვების შემდეგ 2005 წელს.
აშშ-ის მიმდებარე მცირე კუნძულები

აშშ-ის მიმდებარე მცირე კუნძულები — მოიცავს წყნარ ოკეანეში მდებარე 8 და კარიბის ზღვაში მდებარე 1 კუნძულოვან ტერიტორიას.

აქ შემავალი ყველა კუნძული მდებარეობს წყნარ ოკეანეში, გარდა კუნძულ ნავასასი. დღეისათვის აქ არსებული კუნძულების უმრავლესობაზე მუდმივი მოსახლეობა არ ცხოვრობს (2014). ამასთან ერთად კუნძულებზე იმყოფება სამხედრო და სამეცნიერო ობიექტების დროებითი პერსონალი. 2000 წლის აღწერის შედეგად მათი რიცხვი შეადგენს 316 ადამიანს.

კუნძული ნავასა არის სადავო ტერიტორია ჰაიტსა და აშშ-ს შორის, ხოლო ატოლი უეიკი მარშალის კუნძულებსა და აშშ-ს შორის.

ამ ტერიტორიას ადრე მინიჭებული ჰქონდა ზედა დონის ინტერნეტ დომენი .. 2007 წელს, მისი გამოუყენლობის მიზეზით, იგი გაუქმდა.

კუნძულთა ჩამონათვალი
აშშ-ის მცირე მიმდებარე კუნძულებში შედიან:
რკინიგზის არის თრეშ მეტალი

რკინიგზის არის თრეშ მეტალი (ან უბრალოდ რკინიგზის არის თრეში) — თრეშ მეტალის რეგიონული განშტოება, რომელიც გამოიყენება 1980-იან წლებში დაარებული იმ ჯგუფების მიმართ, რომლებიც დაარსდნენ და საერთაშორისო აღიარება მოიპოვეს სან-ფრანცისკოს რკინიგზის არის მიდამოებში,კალიფორნიაში. სამხრეთ ფლორიდასთან ერთად ეს სცენა ხშირად მოიხსენიება, როგორც მთლიანად თრეშ მეტალისა და დეზ მეტალის დასაბამი. ამ განშტოების წარმომადგენლები არიან ისეთი ჯგუფები, როგორებიცაა:
ტევტონური თრეშ მეტალი

ტევტონური თრეშ მეტალი (ზოგჯერ გერმანული თრეშ მეტალი) — თრეშ მეტალის რეგიონული განშტოება, რომელიც ჩამოყალიბდა 1980-იან წლებში გერმანიაში. რკინიგზის არის თრეშ მეტალთან, აღმოსავლეთ სანაპიროს თრეშ მეტალსა და ბრაზილიურ თრეშ მეტალთან ერთად იგი წარმოადგენდა თრეშ მეტალის ერთ-ერთ უდიდეს სცენას 1980-იან წლებში. ტევტონური თრეშ მეტალი თრეშ მეტალის ყველა სხვა განშტოებათა შორის უმძიმესია. ჩვეულებრივ მას ახასიათებს სწრაფი და მძიმე მუსიკა, რომელიც შექმნილია დაბალ ტონებზე (ზოგჯერ -ზეც კი) აწყობილი გიტარებითა და ექსტრემალური ვოკალით. ამ სცენაზე გამოარჩევენ დიდ სამეულს (მსგავსად თრეშ მეტალის დიდი ოთხეულისა), რომელშიც შედიან ყველაზე გავლენიანი ჯგუფები სტილში: , და .
კაპიტანი (ფეხბურთი)

საფეხბურთო გუნდის კაპიტანი — გუნდის რჩეული, რომელიც ითვლება გუნდის ლიდერად. მას ევალება გუნდის კონტროლი საფეხბურთო მატჩის დროს, და ხშირად მწვრთნელი მას სხვადასხვა დავალებებს აძლევს. ჩვეულებრივ მათ მხარზე აქვთ სამკლაური.

მოვალეობები
კაპიტნის ერთ-ერთი მოვალეობაა როდესაც მსაჯი თამაშის დაწყებამდე ფეხბურთის გუნდის კაპიტნებს იხმობს თავისთან, იგი აგდებს მონეტას და კაპიტანი ირჩევს ბურთს ან მოედანს. ბურთი ანუ თამაშის დაწყება, ხოლო მოედანი, მოედნის ცენტრიდან რომელ მხარეს განლაგდება გუნდი. კაპიტნის მოვალეობაა ასევე გუნდის კონტროლი და მათი გამხნევება. კაპიტანმა ასევე უნდა დაამშვიდოს სიტუაცია თუ გუნდის რომელიმე წევრი შეეკამათება მოწინააღმდეგეს. ასევე უნდა შეეკამათოს მსაჯს თუ რაიმე გადაწყვეტილება მსაჯიდან არასწორად იქნება მიღებული. როდესაც კაპიტანი მოედნიდან გადის იგი თავის სამკლაურს გადაცემს ვიცე-კაპიტანს რაც ნიშნავს რომ გუნდი უნდა წარმართოს მან. ასევე თუ კაპიტანი ან ტრამვირებულია ან სათადარიგოთა სკამზეა, კაპიტნის სამკლაურით გადის ვიცე-კაპიტანი.

:#
წითელი წანაცვლება

-1 ( სინათლის სიჩქარეა ვაკუუმში) და დანაკვირი წითელი წანაცვლების მიხედვით ადვილად განვსაზღვრავთ წყაროს სხივურ სიჩქარეს:

=\{(1+)^2-1}{(1+)^2+1}

ამ განტოლებიდან გამომდინარეობს, რომ, როცა \\, მაშინ სიჩქარე უახლოვდება სინათლის სიჩქარეს ისე, რომ ყოველთვის მასზე ნაკლები რჩება (. ისეთი სიჩქარეების დროს, რომლებიც გაცილებით ნაკლებია სინათლის სიჩქარეზე (\ ), ფორმულა მარტივდება: \ . ჰაბლის კანონი ამ შემთხვევაში ჩაიწერება ასე: == ( არის მანძილი, — ჰაბლის მუდმივა). სიდიდის საშუალებით მანძილის განსაზღვრა შეიძლება შორეულ წყაროებამდე. საუკუნის 50-იან წლებამდე -ს არაზუსტად საზღვრავდნენ. ამჟამად მიღებულია, რომ =(53\5) (კმ/წმ)/მეგპს. აქედან 1/ = 18 მლრდ. წელს, რაც მეტაგალაქტიკის დაახლოებით ასაკს შეესაბამება. გალაქტიკების დიდი უმრავლესობის წითელი წანაცვლება \0.2, რაც შეესაბამება =60 000 კმ/წმ სხივურ სიჩქარეებს და \1 მლრდ. პს მანძილებს; ბოლო წლებში აღმოაჩინეს გალაქტიკები, რომელთა >1 (მაგალითად 3 324-ის წითელი წანაცვლება 1.21-ია). კვაზარები კი საზოგადოდ უფრო შორსაა და ახასიათებთ წითელი წანაცვლება =3.8-მდე და მეტი. ამიტომ შორი კვაზარებისთვის \275 000 კმ/წმ, ამასთან თავს იჩენს დრო-სივრცის სიმრუდის ეფექტი, ამიტომ მანძილების ცალსახა განსაზღვრა ძნელდება.

გრავიტაციული წითელი წანაცვლება
გრავიტაციული წითელი წანაცვლება დროის ტემპის შენელების შედეგია და განპირობებულია გრავიტაციული ველით (ფარდობითობის ზოგადი თეორიის ეფექტი). ეს მოვლენა (მას დოპლერის განზოგადებულ ეფექტს ან აინშტაინის ეფექტს უწოდებენ) იწინასწარმეტყველა ა. აინშტაინმა (1911). 1919 წლიდან დაწყებული, წითელი წანაცვლება პირველად შეიმჩნეოდა მზის, შემდეგ კი სხვა ვარსკვლავების გამოსხივებაშიც გრავიტაციულ წითელი წანაცვლებას ახასიათებენ პირობითი სიჩქარით, რომელსაც ფორმალურად ისეთივე ფორმულებით გამოითვლიან, როგორითაც – კოსმოლოგიურ წითელი წანაცვლებას. პირობითი სიჩქარის მნიშვნელობებია: მზისთვის \0.6 კმ/წმ, მკვრივი ვარსკელავის სირიუს -თვის \20 კმ/წმ. მესბაუერის ეფექტის გამოყენებით 1959 წელს პირველად მოხერხდა გაზომვა დედამიწის გრავიტაციული ველით განპირობებული წითელი წანაცვლებისა, რომელიც ძალიან მცირეა, =7.5\10^{-5} სმ/წმ.

დაკვირვება წითელ წანაცვლებაზე
ყოველი ქიმიური ელემენტი შთანთქავს ან ასხივებს ელექტრომაგნიტურ ტალღას მკაცრად გარკვეულ სიხშირეზე. ამიტომ ყოველი ქიმიური ელემენტი სპექტრში ქმნის განუმეორებელ სურათს, რომელიც სპექტრალური ანალიზის დროს გამოიყენება. ასე რომ დოპლერის ეფექტის და/ან ფარდობითობის ზოგადი თეორიისას დაშორებული ობიექტების, მაგალითად ვარსკვლავების, გამოსხივების სიხშირე შეიძლება შეიცვალოს (მოიმატოს ან შემცირდეს), და ზოლები შესაბამისად იქნება დაძრული სპექტრის წითელ (გრძელტალღიან) ან იისფერ (მოკლეტალღიან) მხარეს, თავისი განუმეორებელი ფარდობითი მდებარეობის შენახვით. ზუსტად ზოლების ძვრას წითელ მხარეს (ჩვენს მიმართ ობიექტეის დაშორებით გამოვლენილი) უწოდებენ „წითელ წანაცვლებას“.
სპექტრალური ზოლი

სპექტრალური ზოლი — სპექტრის მონაკვეთის თავისებურება, რომელიც გამოიხატება ლოკალური სიგნალის დონის მომატებით (ღია ზოლი, ემისიური ზოლები, სპექტრალური მაქსიმუმები) ან შემცირებით (მუქი ზოლი, შთანთქვის ზოლები, სპექტრალური მინიმუმები).

"ნარჩენი ინტენსივობა" - ეწოდება სპექტრალურ ზოლში გამოსხივების გაძლიერება/შემცირებას უწყვეტ სპექტრთან შედარებით:_\\,=\,\{_\}{_\^0},
სადაც

{_\} - ?

{_\^0} - ?

ფუნქცია, რომელიც ახასიათებს დარჩენილ ინტენსივობის დამოკიდებულებას სიხშირესთან, ზოლის პროფილი ეწოდება.
კონსტანციუს II

კონსტანციუს (ფლავიუს იულიუს კონსტანტინე, ; დ. 7 აგვისტო, 317, სირმიუმი — გ. 3 ნოემბერი, 361, მოპუსკრენა, კილიკია) — რომის იმპერატორი 337-361 წლებში, ათჯერ კონსული.

ცხოვრება
კონსტანტინე დიდის შვილებს შორის იმპერიის დაყოფის შემდეგ (337 წელი) წილად ხვდა აზია და ეგვიპტე, მოგვიანებით ბალკანეთის ნახევარკუნძულიც (339 წელი). ძმების დაღუპვის (კონსტანტინე — 340, კონსტანტი — 350 წელი) და უზურპატორის დამარცხების შემდეგ აღადგინა იმპერიის მთლიანობა და 353 წლიდან ერთპიროვნულად მართავდა მას. ცდილობდა კონსტანტინოპოლის ამაღლებას რომზე. მისის სასახლის კარი გამოირჩეოდა ბრწყინვალებით, გაძლიერდა ბიუროკრატია. შეიქმნა ჯაშუშების ფართო ქსელი. იმპერატორი მხარს უჭერდა არიანელობას. გააუქმა წარმართული ტაძრები, აკრძალა მსხვერპლთშეწირვა. გარდაიცვალა სპარსელების წინააღმდეგ ლაშქრობის დროს.

კონსტანციუსის შემდეგ იმპერატორი გახდა იულიანე განდგომილი.
შთანთქვის სპექტრალური ზოლი

შთანთქვის სპექტრალური ზოლი ანუ მუქი სპექტრალური ზოლი — სპექტრის განსაკუთრებულობა, რომელიც გამოიხატება გამოსხივების ინტენსივობის დაქვეითებით რომელიმე ენერგიის მიმდებარედ.

შთანთქვის ზოლები ელექტრომაგნიტურ სპექტრებში წარმოიშვება როდესაც გამოსხივება შედარებით ცივ და გამჭვირვალე სხეულში გაივლის. ატომებს გააჩნიათ თვისება შთანთქონ გარკვეული ენერგიის (სიხშირის) ელექტრომაგნიტური გამოსხივების კვანტი, ხოლო შემდგომ გადმოასხივოს იგი თავისუფალი მიმართულებით. ჯამში გამოდის ისე რომ სხეული ფანტავს გამოსხივებას ზოგ სიხშირეზე, და ისინი დამკვირვებელთან ვერ ხვდება, რაც წარმოშობს სპექტრში მუქ (მქრტალ) ადგილებს - ზოლებს. ანალოგიურად - გამოსხივების სპექტრალური ზოლი, სადაც გარკვეული სიხშირეები არ იფანტება, არამედ ძლიერდება, მაშასადამე დეტექტორი გამოავლენს გაძლიერებულ სიხშირეებს.

თვით სპექტრალური ზოლები ძლიერ ატომურად დამოკიდებულია, და მათი გამოყენება შესაძლებელია ნებისმიერი სხეულის ან მასალის ქიმიური შემადგენლობის გამოსავლენად, რომელიც გაატარებს თავის სხეულში სინათლეს (ძირითადად გამოიყენება გაზი). სპექტრალური ზოლები ფართოდ გამოიყენება ვარსკვლავების და სხვა კოსმოსის დაშორებული ობიექტების ქიმიური შემადგენლობის გამოსავლენად, როდესაც სხვა ხერხებით შეუძლებელია გამოკვლევა.
ვიკინგური მეტალი

ვიკინგური მეტალი (ასევე ვიკინგ მეტალი) — მძიმე მეტალის ექსტრემალური ქვეჟანრი, რომელიც ხასიათდება დიდი სისწრაფით, კლავიშების მდიდარი ჰიმნისებური ხმით, მდიდარი და დრამატული ინტერესით სკანდინავიური მითოლოგიისადმი, სკანდინავიური კერპთაყვანისმცემლობისა და ვიკინგთა ეპოქისადმი.

მახასიათებლები
ვიკინგური მეტალი „ხმაურიანია, ქაოსური და ხშირად დატვირთული კლავიშების დარდიანი მელოდიებით“. მსგავსად ფოლკ მეტალ შემსრულებლებისა, ზოგადად, ვიკინგური მეტალ-ჯგუფებიც „ტრადიციულ მეტალ ინსტრუმენტებთან ერთად ხშირად იყენებენ ზოგიერთ აკუსტიკურ და სხვა უჩვეულო საკრავებს“. ვოკალი შეიძლება შესრულებული იყოს როგორც სუფთად, ასევე ტიპური ბლეკ-მეტალისთვის დამახასიათებელი სქრიმინგინთა და გროულინგით. თემატურად, ვიკინგური მეტალი ორიენტირებულია ბლეკ-მეტალის ელემენტებზე, მაგრამ ნაცვლად მისი ანტი-ქრისტიანული და სატანისტური ბუნებისა, იყენებს წარმართულ და ძველ სკანდინავიურ წარმოდგენებს.
ვატიკანის დროშა

ვატიკანის დროშა მიიღეს 7 ივნისს, 1929 წელს, რომის პაპ პიუს -ის ხელმოწერილი ლატერანის ხელშეკრულების მიხედვით, იტალიაში, ახალი შექმნილი დამოუკიდებელი სახელმწიფო ორგანოს მიერ. ვატიკანის დროშა არის, პაპის ოლქის დროშის ძველი მოდელი.

ვატიკანის დროშა იყოფა ორ პარალელურ ჯგუფად, ერთი ოქროსფერი, მეორე თეთრი. თეთრ ნახევარში გვხვდება ვატიკანის გერბი.

პაპის ოლქის დროშა
Tatra K2

2 — ჩეხური წარმოების, ორნაკვეთურიანი (ორსექციური), სამურიკიანი (ექვსღერძიანი), შესახსრული ტრამვაის ვაგონი.

ტატრა 2 არის კომპანია -ს მიერ აგებული პირველი შესახსრული ტრამვაის ვაგონი, წარუმატებელი, ექსპერიმენტული ტატრა 1-ის შემდეგ, რომელიც წარმოებაში არ ჩაშვებულა. ტატრა 2 შეიქმნა ტატრა 1-ის ელექტროაღჭურვილობის ნაკლოვანებათა გათვალისწინებით, ტატრა 3-ზე დაყრდნობით. ვაგონს აქვს ტატრა 3-ის ანალოგიური დიზაინი, ნახევრადგადადენადი, მომრგვალებული ფორმებით და 1950-იანი წლების მოდის, ძარადან გამოწეული, მრგვალი ფარებით. ამ ტიპის პირველი ვაგონი 1966 წელს აიგო და ის თავიდან პრაღის ქსელში მუშაობდა (#7000). გარკვეული დროის შემდეგ ეს ვაგონი მოსტში ჩაიტანეს, საბოლოოდ კი იგი ბრნოს გადაეცა. ტატრა 2-ები წლების განმავლობაში აქტიურად გამოიყენებოდა და მათი უმრავლესობა დღემდე ექსპლუატაციაშია. ვაგონების უმრავლესობას ჩატარებული აქვს გადაიარაღება (ე.წ. მოდერნიზაცია).

ტატრა 2-ების ყველაზე მსხვილი მყიდველი ბრნო იყო. სწორედ ამ ქალაქში დაიწყეს პირველად მათი განახლება. განახლებული ვაგონები აღიჭურვა თანამედროვე ელექტროსისტემებით და კაბინის „შუბლზე“ პრიმიტიული სვლა-გეზის მაჩვენებელი შუქდიოდებიანმა ტაბლომ შეცვალა.

ვარიაციები
ტატრა 2
განკუთვნილია სსრკ-ს ტრამვაის სისტემებისთვის. სულ აგებულია 246 ასეთი ვაგონი. მათი უმრავლესობა 1966–1969 წწ. აიგო.

ტატრა 2
ექსპლუატაციაშია მხოლოდ სარაევოში. სარაევო აღმოჩნდა იუგოსლავიის ერთადერთი ქალაქი, რომელმაც ტატრა 2-ები შეისყიდა. სარაევოში ჩატანის შემდეგ ეს ვაგონები ტატრა 2-ებად გადაკეთდა, თუმცა ამ გადაკეთებით მათი ელექტროაღჭურვილობა მნიშვნელოვნად არ შეცვლილა.

მოდერნიზაციები
ტატრა 2–ის მოდერნიზაციებია: ტატრა 2, ტატრა 2-03, ტატრა 2.03-, ტატრა 2, ტატრა 2, ტატრა 2, ტატრა 2, ტატრა 3-, ტატრა 3-, ტატრა 3, სატრა .

ტექნიკური მონაცემები
სიგრძე (ბუფერებამდე): 20,4 მ
სიგანე: 2,5 მ
სიმაღლე: 3,05 მ
წონა: 21,9 ტ
მაქსიმალური რეკომენდებული სიჩქარე: 60 კმ/სთ
დაგილების რაოდენობა: 158
დასაჯდომი ადგილები: 50
დასადგომი ადგილები: 108
ლიანდაგის სიგანე: 1 000/ 1 435/ 1 525 მმ
მოტორები: 022
მოტორების სიმძლავრე: 4 40 
ელექტროაღჭურვილობა: 12
ძაბვა: 600 
გაყიდვები
სულ აგებულია 567 ვაგონი.
ბოსნია და ჰერცეგოვინა
ჩეხეთი
რუსეთი
სლოვაკეთი
უკრაინა
ქრისტიანული მეტალი

ქრისტიანული მეტალი (აგრეთვე ცნობილი როგორც თეთრი მეტალი) — მძიმე მეტალი ქრისტიანული შეტყობინებით. ჩვეულებრივ იგი სრულდება აშკარა ქრისტიანების მიერ და პროდიუსირდება და ვრცელდება სხვადასხვა ქრისტიანულ ქსელებში, ზოგჯერ პრინციპულად ქრისტიანებისთვის, რომლებიც მძიმე მეტალს უსმენენ. ქრისტიანული მეტალი კონცეფციას უფრო ჰგავს, ვიდრე ჟანრს, რადგან მას არ აქვს საკუთარი დამახასიათებელი შტრიხები.

ქრისტიანული მეტალ ჯგუფები არსებობენ მძიმე მეტალის ყველა ჟანრში და მათ მხოლოდ ქრისტიანული შინაარსის ტექსტები აერთიანებთ. კამათობენ საკითხზე, თუ რამდენად შეუძლია ჯერ კიდევ მარგინალურ ქრისტიანული მეტალის სუბკულტურას შესძინოს ქრისტიანობას მეტი წევრი რელიგიის ალტერნატიული გამოხატვითა და ქრისტიანობის იდენტიფიკაციით, და რამდენად ემსახურება ეს მუსიკა მიზანს, შესთავაზოს პოზიტიური ალტერნატივა მეტალს, რომელიც ცნობილია ჩვეულებრივ შავი მესიჯების გამოხატვით.
ფინეთის ტბები

ფინეთის ტერიტორიაზე 187,888 ტბაა, რომელთაც უკავიათ ქვეყნის ტერიტორიის დაახლოებით 10 %. მათი ძირითადი ნაწილი ქვეყნის ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ნაწილშია განლაგებული. ტბების მოლივლივე ზედაპირი წიწვოვანი ტყეების (მათზე ქვეყნის ტერიტორიის 78 % მოდის) ფონზე განუმეორებელ შთაბეჭდილებას ახდენს მნახველზე. ტბების უმრავლესობა პატარაა, მაგრამ 309 მათგანის ფართობი 10 კმ²-ზე მეტია. ტბების უმეტესობა ერთმანეთს ფშანებით უკავშირდება და ქმნის დიდ სისტემებს.

ზედაპირის ფართობით ფინეთის უდიდესი ტბაა საიმა, რომელიც განლაგებულია ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. მისი ფართობია 4400 კმ², ხოლო მაქსიმალური სიღრმე 82 მ. სიდიდით მეორე ტბაა პიაიიანე, რომელიც ამასთანავე ფინეთის უღრმესი ტბის სტატუსსაც ატარებს. მისი მაქსიმალური სიღრმეა 95,3 მ, საშუალო სიღრმე 16,2–18 მ.

ჭარბობს მცირე ტბები, რომელთა საშუალო სიღრმე 5–20 მ შეადგენს. ტბიური პლატოს ფარგლებში, რომელიც ცენტრალურ ფინეთში მდებარეობს, წარმოდგენილია მეტად დიდი და ღრმა ტბებით.

ფინეთის ტბების აბსოლუტურ უმეტესობას აქვს მყინვარულ-ტექტონიკური წარმოშობა. პლეისტოცენის განმავლობაში, ტერიტორია, რომელსაც დღეს ფინეთი იკავებს მყინვარებით იყო დაფარული.

ფინეთში გვხვდება აგრეთვე მეტეორიტული წარმოშობის ტბებიც. ქვეყნის უდიდესი კრატერული ტბაა ლაპაიარვი, რომელიც მოქცეულია სამხრეთი ოსტრობოტნიის ტერიტორიაზე. კრატერის ასაკი შეფასებულია 77,85 მლნ. წლით.

ტბების სია
რუბ-ელ-ხალი

რუბ-ელ-ხალი — არაბეთის ნახევარკუნძულის უდაბური ტერიტორია, რომელიც თითქმის უკაცრიელია. რუბ-ელ-ხალი მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი ქვიშიანი უდაბნოა (სიგრძე 1200 კმ, სიგანე 650 კმ), რომელიც ქარების ზემოქმედების გამო ბარხანების ფორმებს ხშირად იცვლის. უდაბნო პირველად ინგლისელმა ბერტრან თომასმა გაიარა 1930-1931 წლებში.
ბულგარეთის დროშა

ბულგარეთის დროშა არის სამფეროვანი. დროშა შედგება ერთმანეთის მიმართ თანაბრად ჰორიზონტაულ სამი ხაზისგან, დროშის ფერები არის თეთრი, მწვანე და წითელი. ბულგარეთის დროშა შეიქმნა რუსეთ-ოსმალეთის 1877-1878 წლების ომის შემდეგ, მას შემდეგ რაც ქვეყანამ დამოუკიდებლობა მოიპოვა. ბულგარეთის სახალხო რესპუბლიკის დროს ეროვნულ დროშაზე გამოსახული იყო აგრეთვე გერბიც. 1991 წელს ბულგარეთის დროშამ მიიღო დღევანდელი სახე.

ფერები
გალერეა