iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნუგზარ რურუა

ნუგზარ რურუა (დ. 5 ივლისი, 1956, სოხუმი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1979 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი მიმოსვლის გზათა მშენებლობის სპეციალობით.

მუშაობდა თბილისის მეტროპოლიტენის სალიანდაგო და გვირაბნაგებობათა სამსახურში, ჯერ უფროს ინჟინრად, ხოლო შემდეგ სალიანდაგო დისტანციის უფროსად და სალიანდაგო და გვირაბნაგებობათა სამსახურის უფროსის მოადგილედ 1979-1988 წლებში. 1982 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ასპირანტურა 1992 წელს. 2002-2006 წლებში კი იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის რკინიგზების მშენებლობის კათედრის გამგის მოადგილე. 2006-2007 წლებში იგი მუშაობდა საქართველოს ტრანსპორტის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის რკინიგზის დეპარტამენტის მთავარ სპეციალისტად. შპს "ტექნოკომპარკის" აღმასრულებელ დირექტორად კი 2008-2009 წლებში.
საფესტივალო ორგანიზაციების საერთაშორისო ფედერაცია

საფესტივალო ორგანიზაციების საერთაშორისო ფედერაცია — 1966 წელს დაარსებული საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომელიც დარეგისტრირდა აშშ-ში, როგორც არაკომერციული ორგანიზაცია. თავდაპირველად მისი შტაბ-ბინა მდებარეობდა სპლიტში, შემდეგ კი აშშ-ში გადაიტანეს. იყო აშშ-ის ნაციონალური მუსიკალური საბჭოს წევრი. ორგანიზაციამ შეწყვიტა თავისი მუშაობა 2005 წელს მისი დამაარსებლის გარდაცვალების გამო.

მიზნები და ამოცანები
 წარმოადგენდა ფესტივალების, კონკურსების და კულტურული ღონისძიებების შესახებ ინფორმაციების კოორდინატორს. კავშირი ჰქონდა მსოფლიოს 100-ზე მეტი ქვეყნის 1600-ზე მეტ ფესტივალსა და ღონისძიებასთან. იგი მხარს უჭერდა ფესტივალების ორგანიზატორებს, მათ სპონსორებს, ხმისჩამწერ სტუდიებს და ხელოვნების სხვა მიმართულებებს. ასევე ფესტივალებთან დაკავშირებულ გამოჩენილ იმპრესარიოებს, არტისტებს, გამომცემლებს, კომპოზიტორებს, პოეტებს და ა.შ. გამორჩეულ ახალგაზრდა არტისტებს აჯილდოვებდა საერთაშორისო დიპლომებით. მისი დაწესებულია ფესტივალის ორგანიზატორებისთვის სპეციალური ჯილდო „ “. -ის მიზანს წარმოადგენდა მუსიკითა და ხელოვნებით მშვიდობისა და მეგობრობის განმტკიცება.
მირზა ქადიმ ერევანი

მირზა ქადიმ ერევანი — აზერბაიჯანელი ორნამენტალისტი მხატვარი და პორტრეტისტი. ის ძირითადად ქმნიდა ტიპურ სპარსულ მინიატურებს. მიიჩნევა აზერბაიჯანული პანელის მხატვრობის ფუძემდებლად, რომლის ნამუშევრებმაც დიდი გავლენა იქონიეს თანამედროვე აზერბაიჯანულ სახვითი ხელოვნებაზე.

1850-იანებში რუსების შეკვეთით მუშაობდა ერევნის ციხესიმაგრის დარბაზის ხელახლა მოხატვაზე, რომელიც ორიგინალში 1815 წელს ირანელი მხატვრების მოხატული იყო. მან ამ დარბაზისთვის დამატებით შეასრულა 4 დიდი ზომის (1 მ. 2 მ.) პორტრეტი. მირზა ქადიმ ერევანის ნამუშევრები დაცულია: აზერბაიჯანის ხელოვნების ეროვნული მუზეუმში, ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში და ერმიტაჟში.

ბიოგრაფია და შემოქმედება
მირზა ქადიმ ერევანი 1825 წელს დაიბადა. იმ დროს ერევანი და ერევნის სახანო შედიოდა ყაჯარების იმპერიის დაქვემდებარებაში. ერევნის სახანოს მმართველი ჰოსეინ-ხან სარდარი იყო, რომელიც ასევე ბოლო მმართველი აღმოჩნდა. მირზა ქადიმის ოჯახი ტრადიციული დეკორატორების ოჯახს წარმოადგენდა, სადაც ის ერღადერთი შვილი იყო. მამამისი მამედ-ჰუსეინი ხის მხატვრული დამუშავების ოსტატი იყო და თავის ერთადერთ შვილს ბავშვობიდან ასწავლიდა ორნამენტალურ ხელოვნებას. მამედ-ჰუსეინს ქონდა შესაძლებლობა შვილი სასწავლებლად გაეგზავნა იმ დროისთვის პრესტიჟულ თბილისის გიმნაზიაში. გიმნაზიის დასრულების შემდეგ თხუთმეტი წლის მირზა ქადიმი დაბრუნდა ერევანში და ფოსტაში დაიწყო ტელეგრაფისტად მუშაობა. სადაც ცხოვრების ბოლომდე, 35 წელი იმუშავა.

ჰოსეინ-ხანის უნარიანი მმართველობით წყალობით ერევანი წარმატებული ქალაქი იყო. ერევნის ციხესიმაგრე გაწყობილი იყო სარკეებით, შტუკოებით და თოთხმეტი ნახატით. ნახატები გამოხატავდა ძველ ირანელ მეფეთა ისტორიული ქრონიკების შაჰნამეს გმირებს, მათ შორის როგორც ლეგენარულ როსტამს და სოჰრაბს ასევე თანამედროვე მმართველებს: ფათალი-შაჰის და აბას-მირზას, ჰოსეინ-ხან სარდარს და მის ძმა ჰოსეინ-ხან ყაჯარს. დანარჩენი ნახატები წარმოადგენდა ორ ნადირობის და ბრძოლის სცენებს. თოთხმეტივე ნახატი დახატული იყო 1815 წელს სპარსი მხატვრის აბდ ალ-რაზიქის მიერ.

რუსეთ-სპარსეთის ომის დროს, 1827 წელს ერევნისთვის გადამწყვეტ ბრძოლაში რუსულმა არტილერიამ ერევნის ციხესიმაგრე მნიშვნელოვნად დააზიანა. მას შემდეგ რაც ირანელები თურქმენჩაის ზავით იძულებულები იყვნენ 1828 წელს ერევანი რუსეთის იმპერიისთვის გადაეცათ ერევნის ციხესიმაგრე რუსების მიერ უგულველყოფილი იყო და ის შედეგად ნანგრევებად იქცა. რამდენიმე ათწლეული შემდეგ 1850 წელს როდესაც ორიენტალიზმი მოდაში შემოვიდა რუსებმა მირზა ქადიმ ერევანს ერევნის ციხესიმაგრის აღდგენა შეუკვეთეს.

მირზა ქადიმ ერევანის მიერ შექმნილი ხელოვნების ნიმუშები ძირითადად წარმოადგენს ირანულ მინიატურებს და ლაკის ფიგურებს. მას ასევე შექმნილი აქვს მონუმენტური და დაზგური მხატვრობა ფიგურალური მოტივებით, თუმცა ისინი ნაკლებად ესთეტიკურ და ნაკლებად ხარისხიანად ითვლება.

გალერეა
ტროსტიანეცის ბრძოლა

ტროსტიანეცის ბრძოლა — სამხედრო დაპირისპირება 2022 წელს უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს. სუმის ოლქის ქალაქ ტროსტიანეცს ჩრდილო-აღმოსავლეთ უკრაინის კამპანიის ფარგლებში თებერვლის ბოლოს თავს დაესხნენ რუსული ძალები. ერთი თვის განმავლობაში ოკუპირებული ქალაქი, მარტის ბოლოს ხელახლა დაიკავეს უკრაინელმა ძალებმა.

ბრძოლა
რუსული შეტევა
ტროსტიანეცს თავს დაესხნენ შემოჭრის პირველ დღეს, 24 თებერვალს. უკრაინის ტერიტორიული თავდაცვის ძალებმა ქალაქის მთავარ გზებზე ხეები მოჭრეს, რამაც რუსული ნაწილების წინსვლა შეანელა. ბრძოლების შემდეგ, 2022 წლის 1 მარტს ქალაქი რუსებმა აიღეს. მათ სამხედრო შტაბი ქალაქის რკინიგზის მთავარ სადგურზე მოაწყვეს. მარტის შუა რიცხვებში რუსული ჯარის ნაწილი რუსეთის მხარდაჭერილმა სეპარატისტულმა ძალებმა ჩაანაცვლეს. ბრძოლის დროს ცეცხლის სამიზნე გახდა ქალაქის საავადმყოფო, რაშიც მოსახლეობა რუსულ ძალებს ადანაშაულებდა. „“-ის მოხსენებაში ნათქვამი იყო „ათეულობით“ განადგურებული ან დაზიანებული ტანკისა და ჯავშანტექნიკის შესახებ. ქალაქის მერის თქმით, რუსმა ოკუპანტებმა სულ მცირე 50 მშვიდობიანი მოქალაქე მოკლეს.
ვიქტორ მედვედჩუკი

ვიქტორ ვოლოდიმირის ძე მედვედჩუკი (; დ. 7 აგვისტო, 1954) — უკრაინელი ადვოკატი, ოლიგარქი და პოლიტიკოსი, უკრაინის უმაღლესი რადას წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. პრო-რუსული უკრაინული ორგანიზაცია „უკრაინული არჩევანის“ თავმჯდომარე და უკრაინის ევროკავშირში გაწევრიანების მოწინააღდეგე.

1997-2002 წლებში უკრაინის უმაღლესი რადას წევრი. 2002-2005 წლებში ლეონიდ კუჩმას პრეზიდენტობის პერიოდში იყო მისი ოფისის ხელმძღვანელი. 2019 წლის საპარლამენტო არჩევნებში პარტიამ 43 მანდატი მოიპოვა. მედვედჩუკი როგორც პარტიული სიის მესამე ნომერი უკრაინის უმაღლესი რადას წევრი გახდა. 2021 წლის 11 მაისს უკრაინის პროკურატურამ მას წაუყენა ბრალი სახელმწიფო ღალატსა და ყირიმში ბუნებრივი წიაღისეულის მოპოვების მცდელობაში (ყირიმის ნახევარკუნძული გაეროს მიერ უკრაინის ტერიტორიადაა აღიარებული, მაგრამ 2014 წლიდან ანექსირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ). მედვედჩუკის შინაპატიმრობა 2021 წლის 13 მაისს დაიწყო. 2022 წლის 28 თებერვალს, უკრაინაში რუსეთის შეჭრის მეოთხე დღეს მედვედჩუკი შინაპატიმრობიდან გაიქცა და მას შემდეგ ძებნაში იყო. 2022 წლის 8 მარტს ჩამოერთვა თანათავმჯდომარის თანამდებობა ბლოკში „ოპოზიციური პლატფორმა — სიცოცხლისთვის“. 2022 წლის 12 აპრილის უკრაინის უსაფრთხების სამსახურმა მედვედჩუკი სახელმწიფო ღალატის ბრალდებით დააკავა.

უკრაინაში მედვედჩუკს რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინის მოკავშირედ ასახელებენ, რომელსაც მედვედჩუკი მოიხსენიებს როგორც „პირად მეგობარს“ უწოდებს. ზოგიერთი უცხოური წყარო მას უკრაინაში პუტინის უახლოეს მოკავშირესაც უწოდებს. პუტინი მედვედჩუკის უმცროსი ქალიშვილის ნათლიაა.
ვახტანგ იმნაიშვილი

ვახტანგ იმნაიშვილი (დ. 22 სექტემბერი, 1939, ლანჩხუთი — გ. 24 იანვარი, 2017) — ქართველი ენათმეცნიერი, მეცნიერი, პედაგოგი, ფილოლოგი, ტექსტოლოგი, ქართველოლოგიის ისტორიის მკვლე­ვარი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1966 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

1968 წიდან ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ახალი ქართული ენის კათედრაზე. 2006 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარული ფაკულტეტის ქართული ფილოლოგიის მიმართულების ასოცირებული პროფესორი. 2006 წლიდან – სა­ქართველოს გა­ნათ­ლე­ბისა და მეცნიერების სამინისტროსთან არსე­ბუ­ლი ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა საექსპერტო კომისიის წევრი. მისი კვლე­ვის სფერო იყო ძველი და ახალი ქართული ენა, უცხოეთის სამეცნიერო ცენტრებში და­ცუ­ლი უძველესი ქართული ხელნაწერებისა და გამოჩენილ ­ქართველ საზოგადო მოღვაწეთა ეპის­ტო­ლუ­რი მემკვიდრეობა. ამ მიზნით შეისწავლა ავსტრიაში, გრაცის უნივერსიტეტისა და ვენის ნაციონალური ბლიოთეკების ძველი ქართული ხელნაწერები და ავსტრიის მეცნიერის, ჰუგო შუხარდტის არქივის ქართული მასალები. გრაცში დამუშავებული მასალები (2000) საფუძვლად დაედო ნაშრომს „უძველესი ქართული ხელნაწერები ავსტრიაში“ (2004), რომელშიც იმავე წელს მი­ე­ნი­ჭა ივანე ჯა­ვა­ხი­შვი­ლის სახელობის საუნივერსიტეტო პრემია. ნაშრომს „ზმნა ძველ ქართულში“ (ტ. 1–2, მაინის ფრანკფურტი, 1996) შვეიცარიაში იოლანდა მარშევთან ერთად გამოსაცემად მოამზადა ვრცელი „გერმანულ-ქართული ლექსიკონი“, რომელიც გერმანიაში დაიბეჭდა (1999). მისი შრომები იბეჭ­დე­ბო­და საზღვარგარეთ (ავსტრია, ნიდერლანდები, გერმანია, ბელგია). კითხულობდა ლექციებს ქართული ენისა და ლიტერატურის შე­სა­ხებ ვენის, მაინის ფრანკფურტის, ბერნისა და სხვა უნივერსიტეტებში. 1997-2006 წლებში ილია ჭავჭავაძის სახელობის ენისა და კულტურის სა­ხელმწიფო უნივერსიტეტში კითხულობდა ქართული ენის მორფოლოგიისა და სინტაქსის კურსს.

ჯილდოები
1999 — აკაკი შანიძის სახელობის პრემია
გიორგი ჭავჭავაძე

გიორგი ჭავჭავაძე (დ. 30 აპრილი, 1904, პეტერბურგი — გ. 5 თებერვალი, 1962) — ქართველი მუსიკოსი.

ბიოგრაფია
გიორგი ჭავჭავაძის ოჯახის გენეალოგიური შტო დიდგვაროვანთა სიჭარბით გამოირჩევა. იგი პოეტ ალექსანდრე ჭავჭავაძის შთამომავალია. მისი პაპა, ზაქარია გულბაათის ძე ჭავჭავაძე დაქორწინებული იყო მარიამ ჭავჭავაძეზე, ალექსანდრე ჭავჭავაძის ვაჟის, დავითის ასულზე. მათმა უფროსმა ვაჟმა ალექსანდრე ჭავჭავაძემ, 1896 წელს, კავკასიაში, კისლოვოდსკში გაიცნო იმპერატრიცას ფრეილინა, რუსეთის სახელმწიფო სათათბიროს თავმჯდომარის, მიხეილ როძიანკოს ძმისშვილი მარია პავლეს ასული როძიანკო. 1896 წელს, ხანმოკლე მიჯნურობის შემდეგ, ისინი დაქორწინდნენ. წყვილი რუსეთში ცხოვრობდა, სადაც დაიბადა მათი სამივე შვილი – პავლე, გიორგი და მარინა (მიმი). მარია და ალექსანდრე 1915 წელს დაშორდნენ. 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ალექსანდრე საქართველოში დაბრუნდა, მარია კი შვილებთან ერთად ემიგრაციაში წავიდა. მათი უფროსი ვაჟი, პავლე – ამერიკაში ცნობილი მწერალი გახდა, მარინა ლონდონში დასახლდა და ისიც მწერლობას მისდევდა. მათი შუათანა ძმა, გიორგი, საფრანგეთში ცხოვრობდა და თავი გამოიჩინა, როგორც ნიჭიერმა პიანისტმა, კომპოზიტორმა და პედაგოგმა.

გიორგი (იური) ჭავჭავაძე დაიბადა პეტერბურგში, 1904 წლის 30 აპრილს. ფორტეპიანოზე დაკვრა 4 წლის ასაკში დაიწყო. ექვსი წლის ასაკიდან სწავლობდა პეტერბურგის კონსერვატორიაში პროფესორ ლეშეტიცკის კლასში. უკვე 10 წლისა ბრწყინვალედ ასრულებდა ბეთჰოვენისა და ლისტის საფორტეპიანო კონცერტებს, რისთვისაც მას პატარა ჯადოქარი შეარქვეს. ემიგრაციაში წასვლის შემდეგ სწავლა ლონდონში განაგრძო. 1927 წელს ლონდონშივე ჩატარდა მისი პირველი კონცერტი. დებიუტი ბრწყინვალე გამოდგა და დასაბამი მისცა მის საკონცერტო ტურნეებს ევროპასა და აშშ–ში. 1931 წელს სოლო კონცერტით გამოვიდა პარიზის -ს დარბაზში. საგაზეთო სტატიებში გიორგი ჭაჭავაძეს ვირტუოზად მოიხსენიებდნენ. წერდნენ, რომ მას გააჩნია რიტმის შესანიშნავი გრძნობა, რაც მთელ მის შესრულებას განუმეორებელს ხდის და მსმენელში აღრფრთოვანებას იწვევს.

გიორგი ჭავჭავაძე პედაგოგიურ მოღვაწეობასაც ეწეოდა. ატარებდა კერძო გაკვეთილებს ფორტეპიანოზე დაკვრის შემსწავლელთათვის, მატერიალურად შეჭირვებულებს ხშირად უსასყიდლოდ ამეცადინებდა. მას მრავალი ცნობილი მუსიკოსი ჰყავს აღზრდილი. მეორე მსოფლიო ომის დროს მართავდა საქველმოქმედო კონცერტებს „წითელი ჯვრის“ სასარგებლოდ აშშ–სა და კანადაში. 1941 წელს ბოსტონში ჩაატარა კონცერტი, შემდეგ ნიუ–იორკში. შემოსავალს ომში დაზარალებულთა და საჰაერო თავდასხმების მსხვერპლთა დახმარების ფონდში რიცხავდა. სოლისტის რანგში გამოდიოდა -ის ორკესტრთან და ფრანგული კონსერვატორიის ორკესტრთან ერთად. ავტორია ბალეტ „პერისათვის“ დაწერილი მუსიკისა (იყო მარკიზ დე კუევასის საბალეტო რეპერტუარში). 1938 წელს დაქორწინდა ინგლისელ ქალზე – ელისაბედ რიდვეიზე, რომელიც მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში უზარმაზარ მამულებს ფლობდა. მემკვიდრე არ დარჩენია. 1962 წელს, 57 წლის ასაკში, მეუღლესთან ერთად დაიღუპა საავტომობილო კატასტროფაში საფრანგეთის ალპებში.
ომარ ძაგნიძე

ომარ ძაგნიძე (დ. 1 იანვარი, 1935, სალხინო) — ქართველი მათემატიკოსი, პედაგოგი, ფიზიკა მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1994), პროფესორი (2002).

ბიოგრაფია
1959 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი ხოლო 1962 წელს ასპირანტურა.

1962-1966 წლებში მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე ასისტენტად. 1966 წლიდან მუშაობს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ა. რაზმაძის სახელობის მათემატიკის უნივერსიტეტში: 1966-1970 წლებში — უმცროსი, 1970-1989 წლებში — უფროსი, 1989-2006 წლებში — წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომლის თანამდებობებზე. 2006 წლიდან უფროსი მეცნიერ-თანამშრომლის თანამდებობაზეა. მისი სამეცნიერო მოღვაწეობის თემატიკაა: ნამდვილი ცვლადის ფუნქციებისთვის შემოიღო კუთხური გრადიენტის და ძლიერი გრადიენტის ცნება. დაადგინა ძლიერი გრადიენტის თითქმის ყველგან არსებობა ცვლადსაზღვრებიანი ორმაგი ინტეგრალისთვის და ცვლადსაზღვრიანი პარამეტრის შემცველი ინტეგრალისთვის. შემოიღო ორი ცვლადის ფუნქციის გლუვობის ცნება და დაადგინა გლუვობის კავშირი დიფერენცირებადობასთან და სიმეტრიულ დიფერენცირებადობასთან. გამოიკვლია ორგანზომილებიან სფეროზე ფურიეს ანალიზის საკითხები 2 სივრცის ფუნქციებისათვის. დაამტკიცა ფურიეს ორმაგი ტრიგონომეტრიული მწკრივების წევრობრივი ინტეგრების მართლზომიერება, თუნდაც მწკრივი განშლადი იყოს ყველგან. მის მიერ შემოღებული -წარმოებულისთვის დაადგინა კლასიკური ანალიზის ყველა ფორმულა-წესის მართებულობა. გარდა ამისა, დაადგინა -წარმოებულის არსებობის აუცილებელი და საკმარისი პირობები — კოში-რიმანის პირობების ანალოგიური; კვატერნიონული ფუნქციისთვის, როგორც ორი კომპლექსური ცვლადის ფუნქციისთვის, მიიღო ინტეგრალური და ხასისხოვანი მწკრივით წარმოდგენები.
ირაკლი ნაკაიძე

ირაკლი ნაკაიძე (დ. 15 იანვარი, 1914, ხუცუბანი — გ. 15 აპრილი, 1972) — ქართველი გეოგრაფი, თანამდებობის პირი, მეცნიერი და პედაგოგი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი (1968).

ბიოგრაფია
1934 წელს დაამთავრა ბათუმის პედაგოგიური ტექნიკუმი. 1939 წელს — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი გეოგრაფიის სპეციალობით.

მუშაობა დაიწყო აჭარის განათლების კომისარიატში მეთოდისტად. 1940 წელს გადავიდა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სამასწავლებლო ინსტიტუტში გეოგრაფიის კათედრაზე. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1944 წელს დემობილიზებულ იქნა ჭრილობის გამო. კვლავ დაბრუნდა პედაგოგიურ ინსტიტუტში გეოგრაფიის კათედრაზე. შემდეგში იყო გეოგრაფიის ფაკულტეტის დეკანი. 1946 წელს დააწინაურეს აჭარის განათლების მინისტრად. 1949 წლიდან მუშობას იწყებს პედაგოგიური ინსტიტუტის რექტორის მოადგილედ დაუსწრებელი სწავლების დარგში. შემდეგ კი, ბუნებისმეტყველება-გეოგრაფიის ფაკულტეტის დეკანად. 1962 წელს გადაიყვანეს პრორექტორად სასწავლო და სამეცნიერო დარგში. 1971 წელს საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა დისციპლინების სწავლების მეთოდიკის კათედრის გამგეა. ავტორია 15 სამეცნიერო ნაშრომისა. მისი შრომები ეხება აჭარაში სოფლის მეურნეობის მდგომარეობისა და განვითარების გეოგრაფიულ ასპექტებს.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „აჭარის ასსრ სოფლის მეურნეობის განვითარებისა და განლაგების ზოგიერთი საკითხი“, დაიცვა 1967 წელს.
პასკალ კინიარი

პასკალ კინიარი (; დ. 23 აპრილი, 1948) — ფრანგი მწერალი. თანამედროვე ფრანგული მწერლობის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული წარმომადგენელი. 2000 წელს მიიღო საფრანგეთის აკადემიის პრიზი. 2002 წელს მიენიჭა გონკურის პრემია წიგნისათვის „მოხეტიალე ჩრდილები“.

ვინიარდის ყველაზე კომენტირებულ ნამუშევრებს შორისაა მისი ოთხმოცდაოთხი „პატარა ტრაქტატი“, რომელიც პირველად გამოქვეყნდა 1991 წელს „“-ის მიერ. მაგრამ მისი ყველაზე პოპულარული წიგნი, ალბათ, არის „მსოფლიოს ყველა დილა“, საუკუნის ვიოლა და გამბაზე დამკვრელ მარინ მარესა და მის მასწავლებელზე, სენტ-კოლომბზე, რომლის ეკრანიზაცია 1991 წელს გამოვიდა რეჟისორ ალენ კორნოს მიერ.
ეთერ ფაღავა

ეთერ ფაღავა (დ. 13 მარტი, 1932, პარიზი) — ქართველი მოცეკვავე, ქორეოგრაფი. საუკუნის ფრანგული ბალეტის ვარსკვლავი, საზოგადო მოღვაწე, დამოუკიდებელი საქართველოს პირველი პრეზიდენტის, ნოე ჟორდანიას შვილიშვილი.

ბიოგრაფია
ქორეოგრაფიას ეზიარა პარიზში. სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 12 წლის ასაკში. ცნობილმა ქორეოგრაფმა მიიწვია თავის დასში და მისცა პატარა აკრობატის როლი 1945 წელს, რომელმაც აღაფრთოვანა საზოგადოება. 1947 წლიდან იყო „მონტე-კარლო გრან-ბალე“-ს მარკიზ დე კუევას საბალეტო დასი სოლისტი. 15 წლის ასაკიდან იყო სოლისტი, ბალეტის ისტორიაში კი ყველაზე ახალგაზრდა ბალერინა-სოლისტია. მან დააარსა საკუთარი საბალეტო დასი „ “ 1970 წელს. ბუნებით ნოვატორი, ახალ გზებს ეძებდა საბალეტო ხელოვნების პოპულარიზაციისათვის. იგი იყო ერთ-ერთი პირველთაგანი, რომელმაც გაიტანა საბალეტო ცეკვა მასებში. თავისი იდეა განახორციელა „მუსიკისა და ცეკვის“ თეატრთან და უდიდეს რეჟისორებთად. ისინი ღია ცის ქვეშ, სპეციალურად დამონტაჟებულ სცენაზე მართავდნენ საბალეტო წარმოდგენებს, გარდა ამისა, 20 წლის მანძილზე ყველა სოციალური ფენის ბავშვებისა და ახალგაზრდებისათვის დგამდა საბალეტო წარმოდგენებს, თავის მეუღლესთან, მომღერალ ჟაკ დუესთან ერთად. თანამშრომლობდა იტალიის, ნიდერლანდების, საფრანგეთის დასებთან, ქორეოგრაფებთან — ჯ. ბალანჩინი, რ. პეტი, ჟ. სკიბინი, ჟ. შარა, ს. ლიფარი, კომპოზიტორებთან, მხატვრებთან, რეჟისორებთან. ეკუთვნის რეპერტუარები და შესრულებული როლები როგორიცაა: „მოხეტიალე კომედიანტები“, „იუპიტერის სასიყვარულო თავგადასავლები“, ჯ. ბალანჩინთან სომნანბულა, ჟ. სკიბინისთან „ვერონის ტრაგედია“. დადგმები, საკუთარ დასში: „სამშვენისები“ (1969), „ღამე“ (1970), „სიტყვა“ (1972); გასტროლები: თბილისი (1966), მოსკოვი, ლენინგრადი, მილანი, ამსტერდამი, ლონდონი, ედინბურგი, მადრიდი, ლისაბონი, ნიუ–იორკი, ქაირო-ში.
ჯოვანი ბონა დე ბოლირისი

ჯოვანი ბონა დე ბოლირისი (დ. დაახლოებით 1520, კოტორი, ვენეციის რესპუბლიკა — გ. 1572, იქვე) — ვენეციის ალბანეთის პერიოდის პოეტი და ჰუმანისტი მწერალი. წერდა ლათინურ და იტალიურ ენებზე.

ჯოვანი ბონა დე ბოლირისი დაიბადა კოტორში (დალმაცია) ვენეციის ალბანეთი, რომელიც მაშინ შედიოდა ვენეციის რესპუბლიკაში, ამჟამად თანამედროვე ხორვატიის და  მონტენეგროს ტერიტორიაზეა. სწავლობდა იურიდიულ ფაკულტეტზე პადუას უნივერსიტეტში.

ბიოგრაფია
1551 წელს გადავიდა საცხოვრებლად ნეაპოლის სამეფოში. ჯოვანი ბონა დე ბოლირისი მჭიდრო ურთიერთობას ინარჩუნებდა იტალიის ლიტერატურულ წრეებთან, კერძოდ, ნეაპოლის სამეფო კარის ირგვლივ დაჯგუფებულ პოეტებთან.

რენესანსის წარმომადგენელი პოეტი ავტორია მრავალი სონეტისა, რომელიც ეძღვნება პალიანოს ჰერცოგინიას ჯოვანი დ'არაგონას იტალიურ ენაზე.

ჯოვანი ბონა დე ბოლირისი გარდაიცვალა ქალაქ კოტორში. 1585 წელს, მისი გარდაცვალებიდან 13 წლის შემდეგ, ქალაქ კოტორის პატივსაცემად გამოიცა მისი ლექსი, რომელიც პოეტმა დაწერა ლათინურ ენაზე ტოსკანაში ცხოვრებისას.

შემოქმედება
ჯოვანი ბონა დე ბოლირისი მის მიერ დაწერილ ლექსებს  ხელს აწერდა, როგორც ჯოვანი ბონა, იოჰანეს ბონა და იოანეს ბონა.

მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარია („კოტორის ყურის და ქალაქ კოტორის აღწერა“). კრებული შედგება 331 ლათინური ეკზამეტრისგან, რომელიც მიუძღვნა თავის მშობლიურ ქალაქს და თანამედროვე კოტორის ყურის შემოგარენს.

ნაშრომი გამოქვეყნდა ტოსკანაში 1585 წელს დომინიკელი ბერის რაგუზან სერაფინო რაზეს მიერ, როგორც ხსენებული ბერის მიერ დაწერილი „რაგუზას ისტორიის“ დანართი.

აქტიურად მიმდინარეობს  კამათი იმ საკითხზე, თუ რომელ ლიტერატურას ეკუთვნის ჯოვანი ბონა დე ბოლირისის შემოქმედება: ხორვატულ, ჩერნოგორიულ, სერბულ თუ იტალიურ ლიტერატურას, რადგან მისი ნაწარმოებები იტალიურ ლათინურ ფორმატში იყო დაწერილი.

სერბი და ხორვატი ისტორიკოსები მწერალს თავიანთი ეროვნული ლიტერატურის წარმომადგენლად თვლიან.  მას შეუცვალეს სახელი და უწოდეს „ივან ბოლიცა“ და „ივან ბუნიჩი“.

ბონა შესული იყო (თარგმნილი) ჯერ 1969 წლის „ხორვატი ლათინისტების“ ანთოლოგიაში, შემდეგ კი — 1979 წლის მონტენეგროს ანთოლოგიაში.

პოეტის სონეტები პირველ იტალიურ ანთოლოგიაში უკვე 1555 წელს, ოთხი საუკუნით ადრე შევიდა. ბონა პალიანოს წიგნში  ჰერცოგის შესახებ  წარმოდგენილი იყო  არა ლექსებით ხორვატულ ენაზე, არამედ იტალიური სონეტით და ლათინური ეპიგრამათ, ხელმოწერილი „ჯოვანი ბონა დე კატაროდან“.

ცოტა ხნის წინ, ცნობილმა ხორვატმა ესეისტმა სლობოდან პროსპეროვ ნოვაკმა, „ხორვატიის ცენტრის“ პრეზიდენტმა, წიგნში დაწერა, რომ ივან ბოლიცა სამუდამოდ რჩება ხორვატიის ლიტერატურის ისტორიის ნაწილად.
დავით ხარისჭირაშვილი

დავით ხარისჭირაშვილი (დ. 1905, თბილისი — გ. 17 დეკემბერი, 1942) — ქართველი სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
დავითი დაიბადა თბილისში 1905 წელს. მისი ახალგაზრდული იდეალიზმი ვერ შეეგუა საბჭოთა რუსეთის დამპყრობლურ პოლიტიკას და იგი ჭაბუკობიდანვე ჩაება სამშობლოს დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლაში. 1927 წელს დავით ხარისჭირაშვილი იძულებული გახდა ემიგრაციაში წასულიყო. დასახლდა საფრანგეთში, პარიზში. მუშაობდა სოშო-ოდენკურ პეჟოს ქარხანაში. აქტიურად ჩაება ქართველ ემიგრანტთა კულტურულ და საგანმანათლებლო ღონისძიებებში.

ემიგრაციაში დაარსებულმა საქველმოქმედო და კულტურულმა ორგანიზაციებმა უდიდესი როლი შეასრულეს ემიგრაციის კონსოლიდაციისა და ახალი თაობისათვის ქართული ენის, ლიტერატურის, ისტორიის, ტრადიციების შესწავლაში. ქართულ ენას ბავშვები ძირითადად ოჯახებში სწავლობდნენ. განსაკუთრებით რთული იყო ენისა და მენტალიტეტის შენარჩუნება მათთვის, ვისაც დედა არაქართველი ჰყავდა. პირველი ნაბიჯი ამ პრობლემის დასაძლევად 1930 წლის ივლისში გადაიდგა, როცა კათოლიკური საზოგადოების ინიციატივით პარიზში კათოლიკური ბიბლიოთეკის შენობაში ქართული ბიბლიოთეკა დაარსდა. მომდევნო ნაბიჯი სახელმძღვანელოს გამოცემა იყო. 1931 წლის სექტემბერში მესტამბე დავით ხელაძემ იაკობ გოგებაშვილის „დედა-ენა“ დაბეჭდა. 1932 წლის თებერვალში პარიზის ქართულ ბიბლიოთეკაში გაიხსნა ქართული ენის კურსები, სადაც ბავშვებს დავით ხარისჭირაშვილი კვირაში ორჯერ უფასოდ ამეცადინებდა. თავდაპირველად მშობლები პასიურობდნენ და კურსებზე ცოტა ბავშვი მივიდა, მაგრამ მიუხედავად ამისა 1932 წლის ივლისში ჩატარებულ ბავშვთა დღეზე გამოჩნდა, რომ დავით ხარისჭირაშვილის შრომას ფუჭად არ ჩაუვლია. ბავშვებმა წაიკითხეს ლექსები, დაუკრეს პიანინოზე და ვიოლინოზე, იცეკვეს, იმღერეს, ბიბლიოთეკის სასარგებლოდ ლატარია გაითამაშეს.

გარდა ამისა ემიგრაციაში ხშირად აღნიშნავდნენ საიუბილეო თარიღებს, აწყობდნენ ქართველ მწერალ კლასიკოსთა ხსოვნის დღეებს. დავითი ამ ღონისძიებებშიც აქტიურ მონაწილეობას იღებდა. დავით ხარისჭირაშვილმა ემიგრაციაში სამედიცინო განათლებაც მიიღო. ევროპული კულტურისადმი ცხოველმა ინტერესმაც ერთგვარად შეუმსუბუქა დევნილის ეკლიანი გზა. დაოჯახდა, ცოლად შეირთო თამარ ჯაველიძე. 1938 წელს ვაჟიც შეეძინა. ფრანგულ ჯარში პატივს სცემდნენ. თითქოს ყველაფერი დალაგდა მის ცხოვრებაში, მაგრამ მეხსიერებაში ჩაბეჭდილი სისხლიანი რეპრესიების სურათი არ ასვენებდა. სწორედ ამან განაპირობა 1941 წელს მისი არჩევანი. მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე ქართველ ემიგრანტთა ნაწილი გერმანულ არმიაში გაწევრიანდა. მათ სწამდათ, რომ ბოლშევიკური რუსეთის დამარცხება მხოლოდ ნაცისტურ გერმანიას შეეძლო. შეიქმნა დივერსიული ჯგუფები, რომელთა ამოცანა იყო საქართველოს ტერიტორიაზე ფარულად შემოღწევა, რათა მოსახლეობისთვის განემარტათ ვერმახტის ქართული ლეგიონების საბოლოო მიზანი – საქართველოს გამოხსნა საბჭოთა იმპერიის ბრჭყალებიდან. დავით ხარისჭირაშვილი ერთ–ერთი დივერსიული ჯგუფის „თამარ “-ის წევრი გახდა. ჯგუფმა საქართველოში შემოსვლა მოახერხა, მაგრამ რამდენიმე თვის შემდეგ საბჭოთა უშიშროებამ მათ ადგილსამყოფელს მიაგნო. ვერმახტის ეფრეიტორი დავით ხარისჭირაშვილი 1942 წლის 17 დეკემბერს ცაგერის რაიონის ერთ-ერთ სოფელში სუკ-ის რაზმთან შეტაკებისას ალყაში მოექცა და უთანასწორო ბრძოლაში დაიღუპა. დავით ხარისჭირაშვილის ვაჟი ვასილ კარისტი ცნობილი ლიტერატურათმცოდნე და მწერალი, პარიზის სორბონის უნივერსიტეტის პროფესორია.