iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
როსენ პლევნელიევი

როსენ პლევნელიევი ( დ. 14 მაისი, 1964, ბულგარეთი) — ბულგარელი პოლიტიკოსი, ბულგარეთის პრეზიდენტი 2009 წლის 29 იანვრიდან – დღემდე. ბულგარეთის რეგიონული განვითარებისა და საზოგადოებრივი სამუშაოების მინისტრი, 2009 წლის 25 იანვრიდან — 2011 წლის 25 ნოემბრამდე. 2011 წლის ოქტომბერში ბულგარეთის საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში გამარჯვების შემდეგ გახდა ქვეყნის პრეზიდენტი. მისი ინაუგურაცია გაიმართა 2012 წლის 18 იანვარს.
ოდრისული სამეფო

ოდრისული სამეფო (ძველი ბერძნული: ) — თრაკიული ტომების სახელმწიფოებრივი კავშირი, რომელიც წარმოიშვა ძვ. წ. - საუკუნეებში. ის ძირითადად მოიცავდა დღევანდელი ბულგარეთის ტერიტორიას, ასევე ჩრდილოეთი საბერძნეთის, ევროპული თურქეთის და ჩრდილოეთ დობრუჯას ნაწილს. მოგვიანებით მეფე სევთეს -მ დედაქალაქი გადაიტანა მის მიერ აშენებულ ქალაქ სევთოპოლისში.

ოდრისები
ოდრისები (ძველ ბერძნულად: „“) იყვნენ ყველაზე ძლევამოსილი თრალიული ტომი, რომლებიც სახლობდნენ მდინარე მარიცას დაბლობში. ისინი ძირითადად სახლობდნენ დაახლოებით დღევანდელი ედირნეს შემოგარენში. ასევე მათ მიწებზე მიედინებოდა მდინარე არდაც. ქსენოფონტი წერს, რომ ოდრისები მეომრის დაკრძალვის შემდეგ სვამდნენ დიდ რაოდენობით ღვინოს და დააჭენებდნენ ცხენებს. თუკიდიდე აღწერს სამსახურის გაწევისთვის საჩუქრის გაკეთების ჩვეულებას. ჰეროდოტე იყო პირველი რომელმაც ოდრისები მოიხსენია.
მაჰმუდ I

მაჰმუდ (, ; დ. 2 აგვისტო 1696 — გ. 13 დეკემბერი 1754) — ოსმალეთის იმპერიის სულთანი 1730 წლის 2 ოქტომბრიდან 1754 წლის 13 დეკემბრამდე.

მაჰმუდ არის მუსტაფა -ის და სალიჰა სულთნის შვილი. პატრონა ჰალილას აჯანყების შედეგად მოვიდა ხელისუფლებაში. მისი მმართველობის პირველ წლებში ძალაუფლება ფაქტობრივად აჯანყებულთა ლიდერებს ეპყრათ ხელთ. 1731 წლის 15 ნოემბერს პატრონა ჰალილა მაჰმუდ -ის ბრძანებით სიკვდილით დასაჯეს. მისი მომხრეების აჯანყება შემდგომში სასტიკად იქნა ჩახშობილი.

მაჰმუდ -ის მმართველობის დროს ოსმალეთის არმიის ევროპული მოდერნიზაციის მცდელობა იყო ფრანგი გრაფის დე ბონევალის მხრიდან, რომელმაც ისლამი მიიღო. იანიჩარების წინააღმდეგობის გამო ეს მცდელობა უშედეგოდ დამთავრდა.

1731—1735 და 1741—1746 წლებში გრძელდებოდა ირანთან ომი, რომელიც ოსმალეთის მარცხით დამთავრდა. მათ დაკარგეს 1720-ან წლებში დაკავებული ტერიტორიები. 1746 წლის სამშვიდობო შეთანხმებამ გაამყარა საზღვრები, რომელიც 1639 წლის ყარს-შირვანის შეთანხმებით იყო დადგენილი.

1736—1739 წლებში ოსმალეთის იმპერია ომს აწარმოებდა რუსეთთან და ავსტრიასთან. ავტრიის არმიამ განიცადა რამდენიმე მარცხი, რის შედეგადაც ოსმალებმა დაიბრუნეს ჩრდილოეთ სირია ბელგრადთან ერთად და მცირე ვლახეთი, რომელიც 1718 წელს 1739 წლის შეთანხმებით ჰქონდა დაკარგული. ოსმალებმა რუსეთთან დათმეს აზოვი.
მუეძინი

მუეძინი (; მუ'აზზინ) — რელიგიის მსახური ისლამში. მისი მოვალეობაა აზანის წაკითხვა და ამგვარად, მორწმუნეთა მოხმობა სავალდებულო ნამაზზე. მუეძინი დიდად მნიშვნელოვანი პირია ტრადიციულ ისლამურ საზოგადოებებში, რადგან მასზეა დამოკიდებული ლოცვის დროის დადგომის შეტყობინება დანარჩენებისთვის, მარხვის დროს მასზეა დამოკიდებული მარხვის დაწყებისა და დასრულების დროის შეტყობინება და ა.შ. ამიტომ მიუხედავად იმისა, რომ ერთი შეხედვით ეს თანამდებობა უმნიშვნელოდ მოსჩანს, იგი დიდი პასუხისმგებლობის მატარებელია მუსლიმურ თემში.
აზანი
აზანი არის ლოცვის ძახილი, რომელიც ლოცვის დროის დადგომისთანავე წარმოითქმება. აზანი არაბულად უნდა იქნას წაკითხული, თუმცა ათათურქის რეფორმების დროს აზანი თურქულად თარგმნეს და თურქულად კითხულობდნენ თურქეთის ტერიტორიაზე თითქმის 18 წლის განმავლობაში, 1932 წლის 18 ივლისიდან 1950 წლის 16 ივლისამდე, როცა ადნან მენდერესის მთავრობამ არაბულ ენას ლიტურგიული ენის სტატუსი მიანიჭა და არაბული აზანი იქნა აღდგენილი.

მოთხოვნები
მუეძინი უნდა იყოს მჟღერი ხმის პატრონი მამაკაცი. ქალების მიერ სახალხოდ აზანის კითხვა ისლამის მიხედვით მოუწონარ საქმედ არის მიჩნეული. თუმცა მუეძინობას სპეციალური განათლების საჭიროება ან სხვა რაიმე ცენზი არ აქვს და საჭიროების შემთხვევაში ნებისმიერ მუსლიმს შეუძლია ამ მოვალეობის შეთავსება, თუ მან აზანის ტექსტი ზეპირად იცის.
გარდა ლოცვისკენ მოწოდებისა, განსაკუთრებით დიდი საკრებულო ლოცვებისას მუეძინი ხმამაღლა იმეორებს ლოცვის წინამძღოლის, იმამის წარმოთქმულ ფრაზებს, რომელიც საჭიროა მლოცველთა დიდმა ნაწილმა გაიგონოს.
ისტორია
აზანი სათავეს იღებს ჰიჯრის შემდგომ, როდესაც მედინაში მოსახლეობის უმრავლესობამ ისლამი მიიღო და საჭირო გახდა მათთვის სალოცავად შეკრების დრო ეცნობებინათ. როგორც ჰადისი გვამცნობს, კამათში მუსლიმთა ერთმა ნაწილმა იუდეველთა მსგავსად, ბუკის დაყვირებას დაუჭირა მხარი, ხოლო მეორე ნაწილმა ქრისტიანთა მსგავსად, ზარის დარეკვას. ამ დროს 'უმარს უთქვამს - "არ სჯობს რომ ადამიანმა მოიწვიოს ხალხი სალოცავად?" მუჰამმადმა თავის ერთ-ერთ მიმდევარს, ეთიოპელ ბილალს მიმართა - "ბილალ! ადექი და მოუწოდე სალოცავად!".
ისლამის ისტორიაში პირველი მუეძინი სწორედ ეთიოპელი ბილალი იყო და ამ დროიდან მოყოლებული ისლამში დამკვიდრდა სალოცავად მოწვევა ადამიანის ხმით. მოგვიანებით ისლამურ ტრადიციაში შემოვიდა მეჩეთებთან მაღალი კოშკის - მინარეთის აგება, საიდანაც მუეძინები ხალხს მოუწოდებდნენ. ზოგიერთ დიდ ქალაქებში კი მუეძინად ბრმა ან სუსტად მხედველ კაცს აყენებდნენ, რათა მას მინარეთიდან გადმოხედვისას სახლების შიდა ეზოებში შეხედვა და ამგვარად, შიდა სივრცის ხელყოფა არ შესძლებოდა.
თრაკიული ენა

თრაკიული ენა — ინდოევროპულ ენათა ოჯახის ენა, რომელზეც საუბრობდნენ სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში მცხოვრები თრაკიელები. ანტიკური საბერძნეთის ჩრდილოელი მეზობლები. თრაკიულ ენაში გამოხატულია კენტუმ-სატემის იზოგლოსი, რაც მის ინდო-ევროპული ენების სატემის ჯგუფის წევრობას ან მასთან ახლო კავშირზე მიუთითებს. ეს ენა, რომლის შესახებაც მხოლოდ მცირე ცნობებია შემორჩენილი წერილობით წყაროებში, ძვ. წ. პირველი ათასწლეულის ბოლოს გაქრა. თრაკიული ან ილირიული ენა წარმოადგენს თანამედროვე ბალკანური ალბანური ენის წინაპარს.
ენდრიუ ნიკოლი

ენდრიუ ნიკოლი ( დ. 10 ივნისი 1964) — ახალზელანდიელი სცენარის ავტორი, პროდიუსერი და რეჟისორი. არის სცენარის ავტორი და რეჟისორი ფილმებისა: „გატაკა“, „სიმონა“, „დრო“ და „იარაღის მეფე“. იყო აგრეთვე თანაპროდიუსერი და სცენარის ავტორი ფილმისა „ტრუმენის შოუ“, რომელიც ოსკარის პრემიაზე იყო ნომინირებული კატეგორიაში საუკეთესო ორიგინალური სცენარი 1999 წელს და საუკეთესო სცენარისათვის მოიგო . მისი ფილმები როგორც წესი ეხება სოციალურ, კულტურულ და პოლიტიკურ საკითხებს.

ფილმოგრაფია
ბულგარები

ბულგარები (ასევე ბოლგარები, ბულღარები, პროტო-ბულგარელები, ჰუნო-ბულგარები) — ნახევრად მომთაბარე ხალხი, რომლებიც საუკუნეში ცხოვრობდნენ ვოლგის ბულგარეთსა და პონტო-კასპიის სტეპებში. ეთნიკურად ბულგარები მიიჩნევიან ოღურ თურქებად, სარმატული და ალანური ელემენტებით. სარმატული ელემენტები ბულგარების კულტურაში იწვევს კამათს იმის შესახებ, რომ ისინი იყვნენ გათურქებული სარმატები თუ პირიქით. მათ დასავლეთით მიგრაციის განმავლობაში ასევე განიცადეს სხვა ეთნიკური ჯგუფების გავლენა. მათ ეთნოგენეზისში სავარაუდოდ ირანული, ალტაური და ურალური ეთნიკური ჯგუფებიც მონაწილეობდნენ.

ვოლგა-ურალის რეგიონიდან წარმოშობის მიხედვით მათი ფესვები ზოგიერთი მკვლევარის მიხედვით შეიძლება მიდიოდეს ცენტრალურ აზიაში. მათ ერთ ადგილზე (პონტო-კასპიის სტეპებში) დამკვიდრება საუკუნეში დაიწყეს, სადაც 630 წელს შექმნეს სახანო დიდი ბულგარეთი. დიდი ბულგარეთი 668 წელს ხაზარებმა გაანადგურეს. 680 წელს ბულგარების ნაწილმა ასპარუხის მეთაურობით დაიპყრო ბიზანტიის იმპერიის პროვინციები და დააარსეს ბულგარეთის პირველი იმპერია. ბულგარების ამ სამეფომ საუკუნისთვის განიცადა ძლიერი სლავიზაცია. მეორე ბულგარული სამეფო ვოლგის ბულგარეთი შეიქმნა 670 წელს. ვოლგის ბულგარებმა დამოუკიდებლობის შენარჩუნება მოახერხეს 1223 წელს მონღოლების პირველ შემოსევამდე. შედეგად ვოლგის ბულგარებმა მიიღეს კიპჩაკური ენა და ჩამოყალიბდნენ ვოლგის თათრებად.

ეტიმოლოგია
არ არსებობს სიტყვა ბულგარის ცალსახა გაგება. უმეტესობის აზრით, რომ ის მომდინარეობს თურქული ზმნიდან: ("შერევა", "ფუსფუსი") და მისგან ნაწარმოები სიტყვიდან: ("აჯანყება", "არეულობა"). ნაწილი მეცნიერების მიიჩნევს, რომ ის მომდინარეობს სიტყვიდან: ("ხუთი კლანი").
თურჰან ჰატიჯე სულთანი

თურჰან ჰატიჯე სულთანი (; დ. 1627 — გ. 5 ივლისი, 1683) — ოსმალეთის იმპერიის სულთნის იბრაჰიმ -ის ცოლი და მეჰმედ -ის დედა.

წარმოშობა
ჰატიჯე თურჰან სულთანი დაიბადა აღმოსავლეთ უკრაინის ტერიტორიაზე. მისი ნამდვილი სახელი ნადია იყო. თათრების ერთ-ერთი შემოსევის დროს ნადია გაიტაცეს და მონად გაყიდეს. 12 წლის ასაკში ნადია ოსმალეთის იმპერიის სულთნის, იბრაჰიმის დედამ, ქიოსემ სულთანმა შვილს აჩუქა, როგორც ჰარამხანას ხარჭა. 1642 წლის 2 იანვარს ნადიას 15 წლის ასაკში, როდესაც უკვე თურქული სახელი თურჰანი ერქვა შეეძინა ვაჟი, მომავალი სულთანი მეჰმედ . როდესაც მეჰმედი 6 წლის იყო იბრაჰიმ იანიჩრებმა ტახტიდან ჩამოაგდეს და მოკლეს.

დაპირისპირება ქიოსემ სულთანთან
ოსმალეთის იმპერიის სათავეში აღმოჩნდა თურჰანის და იბრაჰიმის ერთადერთი შვილი - მეჰმედი. იმისთვის, რომ თურჰანს მეჰმედი ემართა უნდა მიეღო ტიტული ვალიდე. მაგრამ თავისი ახალგაზრდობის და გამოუცდელობის გამო თურჰანი ვერ გახდა ვალიდე სულთანი, ხოლო მისი ადგილი დაიკავა სულთნის ბებიამ - ქიოსემ სულთანმა.

ვალიდეს ტიტულის აღდგენასთან ერთად კიოსემმა მიიღო პატარა სულთნის რეგენტის ტიტულიც. მაგრამ თურჰანი ძალიან პატივმოყვარე ქალი იყო, იმისთვის, რომ არ დაეკარგა ასეთი მაღალი ტიტული უბრძოლველად. ძალაუფლების მოსაპოვებლად კიოსემი გეგმავდა მეჰმედის ჩამოგდებას და მისი სხვა შვილიშვილით შეცვლას. თურჰანმა გაიგო ქიოსემის გეგმების შესახებ. 1651 წელს ქიოსემ სულთანი მოკლეს. მის სიკვდილს ხშირად აბრალებენ თურჰანს. მისი კონკურენტის გარდაცვალების შემდეგ თურჰან სულთანი გახდა ვალიდე სულთანი. ის ხელმძღვანელობდა უზარმაზარ ოსმალეთის იმპერიას სანამ მისი ვაჟი სრულწლოვანი გახდებოდა. სწორედ მისი ინიციატივით დიდი ვეზირი გახდა ქოფრიულიუ მეჰმედ-ფაშა, რითაც დიდი ეპოქა დაიწყო.

მშენებლობები
თურჰანის პირველი პროექტი დაიწყო 1658 წელს. ვენეციელების მუქარის საპასუხოთ მან დარდანელის სიახლოვეს ააშენა ორი ციხესიმაგრე. ერთი - ევროპის მხარეს, ხოლო მეორე აზიის მხარეს (რომლებიც დღემდეა შემორჩენილი). ამ პროექტმა თურჰანი იმავე საფეხურზე დააყენა, როგორც მეჰმედი და სხვა სულთნები, რომლებმაც იმავე რაიონში ააშენეს ციხესიმაგრეები. თუმცა თურჰანმა ყველაზე დიდი აღიარება იმით მოიპოვა, რომ დაასრულა კონსტანტინოპოლში ახალი მეჩეთის მშენებლობა. ამ მეჩეთის მშენებლობა დაიწყო საფიე სულთანმა, რომელმაც მშენებლობისთვის აირჩია სტამბოლის ის უბანი, სადაც ყველაზე ნაკლები მუსლიმი ცხოვრობდა, ამით მას სურდა გაევრცელებინა ისლამი ქალაქის ამ ნაწილში. მეჩეთის მშენებლობა განახლდა 1657 წელს. თუმცა საფიე სულთნის ვაჟის, მეჰმედ -ის გარდაცვალების შემდეგ მეჩეთის მშენებლობა შეწყდა. მეჩეთმა მიიღო მეორე შანსი, მას შემდეგ რაც თურჰანმა გადაწყვიტა დაესრულებინა ის რაც დაიწყო საფიემ. 1665 წელს კომპლექსის მშენებლობა დასრულდა. მასში არა მხოლოდ მეჩეთი, არამედ სკოლა, საზოგადოებრივი აბანოები, ბაზარი და საწყობი შედიოდა. ამ მეჩეთმა მიიღო იმპერიის პირველი მეჩეთის სახელი, რომელიც ქალმა ააშენა.

გარდაცვალება
ვალიდე თურჰან ჰატიჯე სულთანი გარდაიცვალა 1683 წლის 5 ივლისს. ის დაკრძალეს საკუთარ მავზოლეუმში ახალ მეჩეთში.

საინტერესო ფაქტები
თურჰან ჰატიჯე სულთანი ქალთა სულთანატის უკანასკნელ წარმომადგენელად ითვლება.
გრიგალაშვილი

საკუთარი სახელი გრიგალაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ელგუჯა გრიგალაშვილი — ქართველი ფეხბურთელი
თამაზ გრიგალაშვილი — ქართველი ფიზიკოსი
თედორე გრიგალაშვილი — ქართველი ფეხბურთელი
თორნიკე გრიგალაშვილი — ქართველი ფეხბურთელი
ნათელა გრიგალაშვილი — ქართველი ფოტოხელოვანი
ნოდარ გრიგალაშვილი — მწერალი, ფილოლოგი, პოლიტიკოსი
შოთა გრიგალაშვილი — ქართველი ფეხბურთელი
გიგაური

საკუთარი სახელი გიგაური შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ალექსანდრე გიგაური — რუსეთის იმპერიის არმიის ოფიცერი
გივი გიგაური — მხატვარი
გიორგი გიგაური — პოეტი
გიორგი გიგაური — მეტყევე-ინჟინერი
დავით გიგაური — სპორტსმენი (ფეხბურთელი)
დავით გიგაური — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა)
ეკა გიგაური — იურისტი, სამოქალაქო უფლებების დამცველი
თეიმურაზ გიგაური — მოქანდაკე
ლია გიგაური — პედაგოგი, სახელმწიფო მოხელე
მერაბ გიგაური — სპორტსმენი (ფეხბურთელი)
ნატალია გიგაური — პედაგოგი, მწერალი, მთარგმნელი
ნოდარ გიგაური — კომპოზიტორი
რაჟდენ გიგაური — დეკანოზი, პედაგოგი
დავით გიგაური

დავით გიგაური (დ. 15 იანვარი, 1986) — ქართველი ფეხბურთელი, პოზიციით ცენტრალური მცველი. 2010-2011 წლებში ირიცხებოდა საფეხბურთო კლუბ „გაგრაში“, მას შემდეგ თავისუფალი აგენტია.

კარიერა
საკლუბო
დავით გიგაურმა საფეხბურთო კარიერა თბილისის „დინამოში“ დაიწყო, სადაც საფეხბურთო სკოლა ავაზადან მოხვდა. ჯერ იყო დინამო–2, შემდეგ „დინამოს“ პირველი გუნდი. 2004–05 წლის სეზონი გიგაურმა თბილისის „ლოკომოტივში“ გაატარა, თუმცა მალე ისევ „დინამოში“ დაბრუნდა. შემდეგ იყო საჩხერის „ჩიხურა“, თბილისის „მერანი“ და მისთვის ყველაზე შედეგიანი „გაგრა“. 2010 წელს იმყოფებოდა რუსთავის „მეტალურგში“, შემდეგ ისევ გაგრაში დაბრუნდა, სადაც 2011 წლამდე ითამაშა, შემდეგ კლუბი თავისუფალი აგენტის სატუსით დატოვა და ფეხბურთი მიატოვა. 2010-11 წლების სეზონში დავით გიგაურმა მხოლოდ თასის გათამაშების მატჩები ჩაატარა და დაეხმარა გუნდს გამხდარიყო თასის მფლობელი

სანაკრებო
2006 წელს დავითი ახალგაზრდულ ნაკრებში გამოიძახეს, ხოლო 2008 წელს ეროვნული ნაკრების მწვრთნელმა ექტორ რაულ კუპერმა ეროვნულ ნაკრებში გამოიძახა, თუმცა გიგაურს თამაშის შანსი არ მისცემია.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (2): 2004/2005, 2009/2010
პირველი ლიგა ჩემპიონი (1): 2010/2011
საქართველოს თასი გამარჯვებული (1): 2010/2011
საქართველოს სუპერთასი გამარჯვებული (1): 2005/2006
ცევა ადომი

ცევა ადომი ( — წითელი ფერი) — სარაკეტო იერიშის შესახებ ადრეული შეტყობინების ებრაული სარადარო სისტემა, რომელიც მოსახლეობას საშუალებას აძლევს თავი შეაფარონ ბომბსაფარებს და დაცულ ნაგებობებს.
აღწერა
ცევა ადომის სისტემა ამჟამად დაყენებულია ყველა ებრაულ ქალაქში, რომელიც ხვდება რაკეტების მოქმედების არეალში. რაკეტის გაშვების მომენტის დაფიქსირებისთანავე, სისტემა ავტომატურად რთავს შეტყობინების სისტემას ებრაულ ქალაქებში, დასახლებებსა და სამხედრო ბაზებში. ელექტრონული აუდიო-შეტყობინების ორი სიგნალი გადაიცემა მიმდევრობით ორჯერ, რომლის შემდეგაც ირთვება ავტოინფორმატორი და იმეორებს სიტყვებს „ცევა ადომ“ გაშვებული რაკეტების რაოდენობის შესაბამისად.
სდეროთში სისტემა მოსახლეობას ატყობინებს 15 წამით ადრე რაკეტის ქალაქთან მოახლოებამდე. აშკელონში იგივე დრო 30-32 წამია. ღაზას სექტორის სარტყლის დასახლებებში შეტყობინებიდან რაკეტის მიზანში მოხვედრამდეე ინტერვალი შეიძლება 8 წამამდე იყოს.
მცირე სკვითია

მცირე სკვითია (, მიკრა სკითია) — ანტიკური ხანის რეგიონი, რომელიც შემოსაზღვრული იყო ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან დუნაით, ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან შავი ზღვით. მისი საზღვრები დაახლოებით ემთხვეოდა დღევანდელ დობრუჯას ტერიტორიას.

რეგიონის უძველესი აღწერა მოიპოვება ჰეროდოტესთან, რომელიც სკვითიას უწოდებს დუნაის დელტის ჩრდილოეთით მდებარე რეგიონს. დასახელება მცირე სკვითია პირველად გამოყენებულია საუკუნეში, სტრაბონის გეოგრაფიაში.

პირველი ბერძნული წყაროების მიხედვით ამ ტერიტორიებზე სახლობდნენ თრაკიელები, რომლებიც ეთნოგენეზისის შედეგად ჩამოყალიბდნენ გეტებად და დაკიელებად. შემდგომში რეგიონმა განიცადა კელტების და სკვითების შემოსევები. რეგიონი თავიდან შედიოდა დაკიაში ხოლო შემდგომ ის რომის იმპერიამ დაიპყრო და პროვინცია მეზიას ნაწილი გახდა. დიოკლეტიანეს რეფორმების შედეგად რეგიონი გამოეყო მეზიას და ცალკე პროვინცია "სკვითიად" გარდაიქმნა, რომელიც გაერთიანებული იყო თრაკიის დიოცეზში. 395 წელს იმპერიის გაყოფის შემდეგ რეგიონი გადავიდა ბიზანტიის იმპერიის მმართველობაში. რეგიონს ატარებდა სახელს "მცირე სკვითია", საუკუნეში დიდი მიგრაციის პერიოდში სლავების და ბულგარების მიერ მის დაპყრობამდე. ამის შემდგომ ეს სახელწოდება აღარ იყო ხმარებაში.
ოქროს არწივი

ოქროს არწივი — კინოფესტივალი, რომელიც დაფუძნდა 1992 წელს. თავდაპირველად მას ერქვა ქართული კინოს ფესტივალი ოქროს არწივი.
შემდგომში ჩამოყალიბდა შავიზღვისპირა ქვეყნების კინოფესტივალად და იმართებოდა მონაცვლეობით თბილისსა და ბათუმში 1992-1997 წლის ჩათვლით (პირველი კინოფესტივალი დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში). კინოფესტივალი „ოქროს არწივის“ იდეის ავტორი და დამფუძნებელი — გოჩა აბაშიძე. თანადამფუძნებლები: მწერალი და საზოგადო მოღვაწე — კობა იმედაშვილი და ბიზნესმენი — კახა გიუაშვილი. ფესტივალის გენერალური დირექტორი ლაშა იმედაშვილი. სხვადასხვა დროს ფესტივალის შემსრულებელი დირექტორები იყვნენ: კინომცოდნე კორა წერეთელი, ბაადურ წულაძე, მანანა სურაძე, ლანა ქუთათელაძე, ტანია დათუკიშვილი და სხვა.
ალექსეი ნიკოლოზის ძე რომანოვი

ალექსეი ნიკოლოზის ძე რომანოვი (დ. 30 ივლისი, 1904, პეტერგოფი — გ. 17 ივლისი 1918, ეკატერინბურგი) — მემკვიდრე ცესარევიჩი და დიდი მთავარი. ნიკილოზ -ის და ალექსანდრას მეხუთე შვილი და ერთადერთი ვაჟი.

1918 წლის 17 ივლისს მშობლებთან, დებთან და მსახურებთან ერთად დახვრიტეს ლენინის და სვერდლოვის პირადი ბრძანებით. ამ ფაქტს ადასტურებენ მთელი რიგი ისტორიკოსები და მკვლევრები.

მისი ხსენების დღე იულიუსის კალენდრით 5 ოქტომბერია.

რუსეთის მართლმადიდებელმა ეკლესიამ ის წმინდანად შერაცხა და მისი ხსენების დღე დაწესებულია იულიუსის კალენდრით 4 ივლისს.
ოსმან III

ოსმან ( დ. 2 იანვარი 1699 — გ. 30 ოქტომბერი 1757) — ოსმალეთის იმპერიის სულთანი 1754–1757 წლებში.

ოსმან იყო მუსტაფა -ის შვილი და მაჰმუდ -ის ძმა. ტახტზე ასვლამდე თითქმის 50 წელი თოფქაფის სასახლეში იზოლაციაში იმყოფებოდა.

ოსმან ვერ იტანდა მუსიკას და მუსიკოსებს, ამიტომ ბრძანება გასცა ისინი სასახლიდან გაეძევებინათ. ასევე ოსმანი ვერ იტანდა ქალებს და ქალთა საზოგადოებას. ის ატარებდა ლურსმებიან ფეხსაცმელებს, რათა მის ხმაზე მოსამსახურე ქალები მის ხმაზე გაქცეულიყვნენ.

მისი მმართველობის წლებში შვიდჯერ შეიცვალა დიდი ვეზირი. დიდი ვეზირების ქონება ჩვეულებრივ სულთანის ხელში გადადიოდა. ოსმან განსაკუთრებული სისასტიკით ეპყრობოდა ქრისტიანებს და იუდეველებს. მათ აიძულებდა ტანსაცმელზე სპეციალური ნიშნები ეტარებინათ. 1757 წელს ოსმან ინსულტის შედეგად მოულოდნელად გარდაიცვალა. ის შეცვალა მისმა ბიძაშვილმა, მუსტაფა -მ.
პატარა ვერა

პატარა ვერა — 1988 წლის საბჭოთა მხატვრული ფილმი, რომლის რეჟისორია ვასილი პიჩული. გადაღებულია „პერესტროიკის“ პერიოდში და მისი ერთ-ერთი სიმბოლო გახდა. იყო ერთ-ერთი პირველი საბჭოთა ფილმი, სადაც დემონსტირებულია სექსუალური სცენები, რითაც მეტი ყურადღება მიიპყრო.

ფილმის პრემიერა გაიმართა 1988 წლის ოქტომბერში. მონაწილეობენ ნატალია ნეგოდა, ალექსეი სოკოლოვი და სხვები. ფილმმა მიიღო 6 ჯილდო. ნატალია ნეგოდამ მოიპოვა ნიკას ჯილდო როგორც საუკეთესო მსახიობმა 1989 წელს.

რეჟისორმა ვასილი პიჩულმა მონრეალის კინოფესტივალზე მიიღო სპეციალური ჟიურის პრემია 1988 წელს და აგრეთვე ფიპრესის პრიზი ვენეციის კინოფესტივალზე 1988 წელს. ფილმის საუნდტრეკი ორი ძირითადი სიმღერისაგან შედგება, რომელსაც მომღერალი სოფია როტარუ ასრულებს.

ბილეთების გაყიდვის მხრივ, ფილმი ლიდერობდა საბჭოთა კავშირში; მთლიანობაში ფილმი 54.9 მილიონმა ადამიანმა ნახა. აღსანიშნავია, რომ „პატარა ვერა“ ფილმთან „მოსკოვს ცრემლების არ სჯერა“ ერთად იყო ყველაზე წარმატებული საბჭოთა ფილმი აშშ-ში. კრიტიკოსები მიიჩნევენ, რომ „პატარა ვერა“ არის პირველი საბჭოთა ფილმი, რომელმაც საბჭოთა ეკრანებზე დაარღვია ტაბუ სექსზე. სსრკ-ში და მოგვიანებით რუსეთში 1990-იან წლებში ფილმი გამოდიოდა ლიცენზიურ -ზე. ზოგჯერ ვრცელდებოდა „მეკობრულ“ ვიდეოკასეტებზე.

აშშ-ში ფილმი გამოიცემოდა ინგლისურ ენაზე ამერიკული დუბლაჟით -სა და -ზე -ის სისტემაში. 2001 წელს ფილმი გამოვიდა -ზე -ისა და -ის სისტემებში, ხოლო აშშ-ისა და კანადაში გამოიცა მხოლოდ -ის სისტემაში.
ოსკარის 46-ე დაჯილდოება

ოსკარის 46-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 46-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1974 წლის 2 აპრილს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1973 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა . საუკეთესო ფილმი და ყველაზე მეტი ჯილდოს მფლობელი გახდა ფილმი „აფერა“

ლაურეატები
ბოტაფოგო (საფეხბურთო კლუბი)

ბოტაფოგო ( — საფეხბურთო და სარეგატო კლუბი ბოტაფოგო) — ბრაზილიური საფეხბურთო კლუბი რიო-დე-ჟანეიროდან. როგორც საფეხბურთო კლუბი, დაარსდა 1904 წელს. ბრაზილიის ყველაზე პოპულარული და ტიტულოვანი კლუბების ორგანიზაციის, კლუბ 13-ის თანადამფუძნებელი.

მიღწევები
ბრაზილიის ჩემპიონები (2): ბრაზილიის საფეხბურთო თასი (1968), ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატი (სერია ) (1995)
რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ჩემპიონატი (20): 1907, 1910, 1912, 1930, 1932, 1933, 1934, 1935, 1948, 1957, 1961, 1962, 1967, 1968, 1989, 1990, 1996, 1997, 2006, 2010, 2013
რიო-სან-პაულუს ტურნირი (4): 1962, 1964, 1966, 1998
კონმებოლის თასი (1): 1993
ჩრდილოეთ ოსეთის პრეზიდენტის თასი (1): 1996
უსახელოური

უსახელოური, ოყურეშული — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან.

ვაზის სახელწოდება მდინარე ლაჯანურასთან მდებარე სოფელ უსახელოს უკავშირდება.

გავრცელებულია ცაგერის რაიონში, ძირითადად ზუბი-ოყურეშის მიკროზონაში. ონისა და ამბროლაურის მოსახლეობა მას ოყურეშულის სახელწოდებითაც მოიხსენიებს.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე მცირეა, მომრგვალო ან განივოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი, გვხვდება სრულიად დაუნაკვთავიც. ფოთოლი ქვედა მხრიდან დაფარულია საკმაოდ თხელი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. იშვიათად განივკონუსური ან ცილინდრული. ახასიათებს ერთი ან ორი ფრთა, რომელიც ძირითადი მტევნის ნახევრამდე აღწევს. კუმსია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო სიდიდისაა, მომრგვალო ან ოდნავ შეზნექილი ფორმის. სრულ სიმწიფეში მუქი ლურჯია, შავში გარდამავალი. თხელკანიანია, უხვადაა დაფარული ცვ-ილისებრი ფიფქით. რბილობი საკმაოდ წვნიანი და ხორციანია. წვენი უფერულია, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი. მარცვალს ახასიათებს არათანაბარი განვითარება.

უსახელოური საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. რაჭა-ლეჩხუმში ყურძენი სექტემბრის ბოლოს მწიფდება. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 165-180 დღეა. მტევნის წონა 40-დან 120 გრამამდე მერყეობს, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0-7.5 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-26%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.5-9 გ/ლ-ს.

უსახელოური მაღალხარისხიანი ჯიშია. იგი გამოიყენება ბუნებრივად ნახევრად ტკბილი და სუფრის წიოელი, მშრალი ღვინოების დასამზადებლად. მისი ღვინო გამოირჩევა ინტენსიური შეფერვით — ლამაზი ლალისფერი და მწიფე ბროწეულის ფერით, მაღალი ალკოპოლით, ჯიშური არომატით, საკმაო სხეულით და მდიდარი ჰარმონიული გემოთი.
უსრული სოკოები

უსრული სოკოები ( ან ) — სოკოების ყველაზე დიდი კლასი. აერთიანებს 30000-მდე სახეობას. აქვთ მრავალუჯრედიანი, კარგად დატოტვილი მიცელიუმი, რის გამოც უნდა მიეკუთვნოს ჩანთიან ან ბაზიდიუმიან სოკოებს, მაგრამ ჩვეულებრივ მრავლდებიან უსქესოდ — კონიდიუმებით და ამდენად წარმოადგენენ დამოუკიდებელ ჯგუფს.

უსრული სოკოები ბუნებაში ფართოდ არიან გავრცელებული. მრავალი მათგანი იწვევს სოფლის მეურნეობის კულტურების, ცხოველისა და ადამიანის საშიშ დაავადებებს, ზოგიერთი კი სახალხო მეურნეობასა და მედიცინაში გამოიყენება. ნაყოფიანობის თავისებურების მიხედვით გამოყოფილია უსრული სოკოების 3 რიგი: ჰიფომიცეტები, მელანკონიასნაირნი და სფეროფსიდასნაირნი.
შუა ამერიკა (რეგიონი)

შუა ამერიკა — რეგიონი ამერიკის შუა განედებზე. ჩრდილოეთ ამერიკის სამხრეთ ნაწილში ის მოიცავს მექსიკას, ცენტრალური ამერიკის ქვეყნებსა და კარიბის ზღვის აუზს. ტერმინის თვალსაწიერი ძალზედ მრავალფეროვანია. ზოგჯერ, შუა ამერიკას მიაკუთვნებენ კოლუმბიასა და ვენესუელასაც. იშვიათად, რეგიონში არ შეჰყავთ კარიბის აუზი, ზოგჯერ კი მიაკუთვნებენ გვიანასაც.

ფიზიოგრაფიულად, შუა ამერიკა გარდამავალი ტერიტორიაა ჩრდილოეთ ამერიკის დარჩენილ ნაწილსა და სამხრეთ ამერიკას შორის. დასავლეთიდან, შუა ამერიკის კონტინენტური ნაწილი მოიცავს შევიწროვებული ყელის ზოლს, აშშ-ის სამხრეთში მდებარე კლდოვანი მთების სამხრეთ ნაწილსა და კოლუმბიაში მდებარე ანდების ჩრდილოეთ კიდეს შორის; ერთმანეთისგან გამოყოფს წყნარ და ატლანტის ოკეანეებს. აღმოსავლეთით კი ასევე მოიცავს დიდ და მცირე ანტილებს.

ხანდახან, ტერმინ „შუა ამერიკას“ „ცენტრალური ამერიკის“ სინონიმად იყენებენ. რომელიც ზოგადად აღნიშნავს კულტურულ რეგიონს ცენტრალური მექსიკიდან ჩრდილოეთ კოსტა-რიკამდე.
ყვარლის წყალსაცავი

ყვარლის წყალსაცავი ან ყვარლის ტბა — წყალსაცავი აღმოსავლეთ საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ-დასავლეთ კალთის ძირში, მდინარე დურუჯის მარჯვენა მხარეს, თბილისიდან დაახლოებით 150 კმ-ში, ზღვის დონიდან 430 მ სიმაღლეზე. შექმნილია პატარა ნამდინარევ ქვაბულში, რომელიც გაზრდილია 20 მ სიმაღლისა და 800 მ სიგრძის მიწაყრილის კაშხალით. მაქსიმალური დონის დროს ფართობი 0,3 კმ² აღწევს. წყლის მოცულობა 3,6 მლნ. მ³. საშუალო სიღრმე 12 მ, მაქსიმალური სიღრმე 20 მ, უდიდესი სიგრძე 0,9 კმ, უდიდესი სიგანე 0,3 კმ. საზრდოობს ატმოსფერული ნალექებით. წყალსაცავის წყალს იყენებენ სარწყავად. ამჟამად კეთილმოწყობილია. დასასვენებელი ადგილია. სამხრეთ-დასავლეთ ნაპირთან გაშენებულია სასტუმრო და რესტორანი „ყვარლის ტბა“. არის სპორტული გამაჯანსაღებელი კომპლექსი, აქვეა ორი ღია საცურაო აუზი, რომელთაგან ერთი საბავშვოა, თანამედროვე სავარჯიშო სპორტული დარბაზი ფიტნეს აღჭურვილობით, თურქული და ფინური საუნა, სპა ცენტრი მასაჟისტებითა და იტალიური ბრენდ -ის პროდუქციით.
ვესლი სნეიდერი

ვესლი სნეიდერი (; დ. 9 ივნისი, 1984, უტრეხტი) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი. ასპარეზობს თურქულ კლუბ „გალათასარაიში“. კარიერის საუკეთესო წლები გაატარა იტალიურ „ინტერში“, რომელთან ერთადაც მოიგო უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა. მონაწილეობა აქვს მიღებული მსოფლიოს 2006, 2010 და 2014 წლების, ასევე ევროპის 2004, 2008 და 2012 წლების ჩემპიონატებზე.