iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მიხეილ ჩიხლაძე

მიხეილ ჩიხლაძე (დ. 24 ივნისი, 1902, სოფელი ძირულა, შორაპნის მაზრა, ახლანდელი ზესტაფონის რაიონი — გ. 3 აპრილი, 1973) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1950). „საპატიო ნიშნის” ორგზის ორდენოსანი (1941, 1958)
სკკპ წევრი 1942 წლიდან.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1902 წლის 24 ივნისს სოფ. ძირულაში (ზესტაფონის რ-ნი). დაამთავრა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელი და ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია.

სცენაზე პირველად დაბა ძირულაში გამოვიდა სცენის მოყვარულთა წრეში. 1927-1929 წლებში სწავლობდა რუსთაველის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტთან არსებულ დრამატულ სტუდიაში. სტუდიის დამთავრების შემდეგ მიწვეული იქნა მსახიობად რუსთაველის სახელობის თეატრში, სადაც მუშაობდა გარდაცვალებამდე. განასახიერა ასზე მეტი ერთმანეთისგან განსხვავებული როლი, მათ შორის: სოლეიმანი (ა. სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“), კაპიტანი ჭავჭავაძე (ვ. დარასელის „კიკვიძე“), გოჩა, გივი (ს. შანშიაშვილის „ხევისბერი გოჩა“, „არსენა“), იასე (ი. მოსეშვილის „მისი ვარკვლავი“), ტარიელი (ლ. ქიაჩელის „ტარიელ გოლუა“), ჩერენე (ი. სოლოვიოვის „დიდი ხელმწიფე“) კენტი (შექსპირის „მეფე ლირი“) და სხვა. 1937 წლიდან იღებდნენ კინოშიც.

ფილმოგრაფია
1937 — დაკარგული სამოთხე (თავადი)
1938 — დიადი განთიადი (მიქელაძე, პოლკოვნიკი)
1943 — გიორგი სააკაძე (ყორჩი-ხანი)
1947 — აკაკის აკვანი (სტუმარი)
1955 — ცისკარა (შავი ვეზირი)
1956 — ბაში-აჩუკი (გლეხი)
1958 — მამლუქი (ზაიდოლი)
1958 — ფატიმა (თავადი)
1966 — რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ (დავითის ბიძა)
1967 — ქალაქი ადრე იღვიძებს
1968 — არაჩვეულებრივი გამოფენა (თინას მამა)
1970 — დიდოსტატის მარჯვენა

ჯილდოები და აღიარება
1941 — საპატიო ნიშნის ორდენი
1950 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
1958 — საპატიო ნიშნის ორდენი
კონსტანტინე პევზნერი

კონსტანტინე პევზნერი (; დ. 24 ივნისი, 1924, ბაქო — გ. 8 ივლისი, 1990, მოსკოვი) — საბჭოთა კომპოზიტორი, დირიჟორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1968).

კონსტანტინე პევზნერი არის ავტორი ცნობილი საბავშვო „ნარინჯისფერი სიმღერის“ („ “), რომელიც პირველად, 1965 წელს ირმა სოხაძემ შეასრულა.

ბიოგრაფია
1953 წელს დაამთავრა ქ. ბაქოს კონსერვატორია. 1955 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისში. იყო საქართველოს საესტრადო ანსამბლის ერთ-ერთი დამაარსებელი და ხელმძღვანელი. 1948-1949 წლებში საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის აკომპანიატორია, 1954-1958 წლებში — საქართველოს რადიოს საესტრადო ორკესტრის ხელმძღვანელი, პოლიტექნიკური ინსტიტუტის საესტრადო ორკესტრის კონსულტანტი. 1955-1973, 1980-1987 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო საესტრადო ორკესტრ „რეროს“ დამაარსებელი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. 1974-1980 წლებში რუსეთის ფედერაციის საესტრადო ორკესტრის დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. ძირითადად მუშაობდა საესტრადო ჟანრში, შექმნილი აქვს: პიესები საესტრადო ორკესტრისათვის, სიმღერები (მათ შორის „ო, რერო!“, „რად მინდა ბიჭო, რად მინდა“, „გაზაფხულის ბრალია“, „გულო, ჩადექ საგულესა“, „შენი თვალების ბრალია“ და სხვა), სამი ოპერეტა – „მნიშვნელოვანი პერსონა“ (1949, დაიდგა ბაქოში), „მეშვიდე ცა“ (1962, დაიდგა მოსკოვში, ნოვოსიბირსკში, ტომსკში, კემეროვოში), „მუდამ საყვარელ ადამიანთან“ (1954, დაიდგა ოდესაში, კიშინიოვში, კრასნოდარში), „სიმფონიური სურათები“ (1955, ექვს ნაწილად), მუსიკა სპექტაკლებისა (გრიბოედოვის თეატრის სპექტაკლებისთვის) და კინოფილმებისათვის („უყაიმო თამაში“, „ფილატელისტის სიკვდილი“, „ბიჭები იასამნის ქუჩიდან“, „რერო მასპინძლობს“).
დოსტლუგი (ნავთობისა და გაზის საბადო)

დოსტლუგი — ნავთობისა და გაზის კონდენსატის ოფშორული საბადო, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანისა და თურქმენეთის საზღვაო საზღვარზე. საბადო აღმოაჩინეს 1986 წელს.

საბადოს 2021 წლის 21 იანვარს ნახშირწყალბადების რესურსების ერთობლივი კვლევისა და განვითარების შესახებ ურთიერთგაგების მემორანდუმის ხელმოწერამდე აზერბაიჯანის მხრიდან ეწოდებოდა „კიაპაზი“, თურქმენეთის მხრიდან კი – „სერდარი“. დიდი ხნის განმავლობაში ეს იყო კამათის საგანი აზერბაიჯანსა და თურქმენეთს შორის. -ის ცნობით, კიაპაზის საბადო მდებარეობდა კასპიის ზღვის აზერბაიჯანულ სექტორში და ეკუთვნოდა აზერბაიჯანს. აშხაბადი ამტკიცებდა, რომ საბადო თურქმენეთს ეკუთვნოდა.

2021 წლის 25 თებერვალს შეიქმნა ერთობლივი სამუშაო ჯგუფი, რომელმაც შეიმუშავა სამთავრობათაშორისო შეთანხმება დარგის შესწავლისა და განვითარების შესახებ.
ევროპის სოციალური ქარტია

ევროპის სოციალური ქარტია წარმოადგენს ევროპის საბჭოს ხელშეკრულებას, რომელიც გაიხსნა ხელმოწერისთვის 1961 წლის 18 ოქტომბერს და თავდაპირველად ძალაში შევიდა 1965 წლის 26 თებერვალს. 1991 წლისთვის 20 ქვეყანამ მოახდინა მისი რატიფიცირება.

ქარტია შეიქმნა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მხარდასაჭერად, რომელიც ძირითადად ეხება სამოქალაქო და პოლიტიკურ უფლებებს. ქარტიით გათვალისწინებული უფლებები თითოეულ ადამიანს, მის ყოველდღიურ ცხოვრებას ეხება. ქარტია განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევს მოწყვლადი ადამიანებისა და ჯგუფების უფლებებს.

ქარტიაში ჩამოყალიბებული ძირითადი უფლებები შემდეგია:
საცხოვრებლით უზრუნველყოფა;
ჯანმრთელობის დაცვა;
განათლება;
დასაქმება;
სოციალური დაცვა;
ინტეგრაცია და ჩართულობა;
დისკრიმინაციის აღმოფხვრა.
ქარტია გადაიხედა 1996 წელს. შესწორებული ქარტია ძალაში შევიდა 1999 წელს და თანდათან ცვლის 1961 წლის თავდაპირველ ხელშეკრულებას. ქარტია ადგენს ადამიანის უფლებებსა და თავისუფლებებს და ადგენს ზედამხედველობის მექანიზმს, რომელიც უზრუნველყოფს მათ პატივისცემას მონაწილე სახელმწიფოების მიერ.

სოციალური უფლებების ევროპული კომიტეტი არის ორგანო, რომელიც პასუხისმგებელია ქარტიის მონაწილე სახელმწიფოებში მონიტორინგზე.

 შედგება 15 დამოუკიდებელი წევრისაგან, რომლებსაც ირჩევს ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტი ექვსი წლის ვადით.
გიორგი ხახუბია

გიორგი ხახუბია (დ. 18 ივლისი, 1992) — ქართველი პოლიტიკოსი. საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი 2023 წლიდან.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1992 წლის 18 ივლისს. 2014 წელს დაამთავრა კავკასიის უნივერსიტეტი (საბუღალტრო აღრიცხვის სპეციალობით). 2017-2019 წლებში სსიპ საგანგებო სიტუაციების კოორდინაციისა და გადაუდებელი დახმარების ცენტრის ადმინისტრაციული დეპარტამენტის უფროსი. 2019-2020 წლებში შპს საქართველოს გაზის ტრანსპორტირების კომპანიის ფინანსური დეპარტამენტის უფროსი. 2020-2022 წლებში შპს საქართველოს გაზის ტრანსპორტირების კომპანიის გენერალური დირექტორის მოადგილე.

2023 წლის 17 მაისიდან საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ფოთის, ხობისა და სენაკის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
სპარსეთის შვიდი დიდი სახლი

სპარსეთის შვიდი დიდი ოჯახი (სახლი) ასევე ირანის შვიდი დიდი სახლი (ასევე ხშირად გამოიყენება - სპარსეთის შვიდი გვარი ) - შვიდი სპარსული ფეოდალური არისტოკრატული ოჯახი, რომლებიც აღზევდნენ არშაკიდების დროს.

არშაკიდური პერიოდის წყაროებში შვიდი სახლიდან მხოლოდ ორი - სურენისა და კარენის (კარენის) სახლია მოხსენიებული. დანარჩენი ხუთი ოჯახის ბედი ცუდად არის მიკვლეული, თუმცა ცნობილია, რომ ზოგიერთი მათგანი, განსაკუთრებით მიჰრანის ოჯახი, ხშირად ეწინააღმდეგებოდა სასანიდებს და ცდილობდა ტახტზე არშაკიდების დინასტიის აღდგენას, (მაგალითად, ბაჰრამ ჩუბინის დროს). ასევე ცნობილია, რომ სოხაის სახლი არშაკიდების (სავარაუდოდ, ფრაატ -ის დროს) დროსაც კი შეწყდა და შაჰინშებმა თავიანთი ტიტული და ქონება გადასცეს თურანელ ნათესავებს - სპენდიადებს. არშაკიდების დაცემის შემდეგ, რაც შედეგი იყო არა მხოლოდ სასანი არდაშირის აჯანყების, არამედ სპარსეთის ოჯახების უარის თქმაზე თავად არშაკიდების მხარდაჭერაზე, ამ დინასტიის მეფეების უუნარობის გამო, რომ აღედგინათ წესრიგი მაინც. სპარსეთის სამეფოში მხოლოდ სამმა ოჯახმა შეინარჩუნა თავისი პოზიცია სასანურ ირანში და მეზობელ ქვეყნებში, თუმცა მრავალი თვალსაზრისით გახდა თავად სასანიდების მხარდაჭერებიც. სურენის ოჯახი, რომელიც გახდა სასანიდების ხერხემალი ირანში, მიჰრანების ოჯახი კავკასიის ალბანეთში, კარენის ოჯახი სომხეთში.

შვიდი სახლი, ისევე როგორც მათი შესაბამისი ძირითადი სამფლობელოები, შემდეგია:

ასპაჰაპეტის სახლი, აპარტვატიცენადან ( იაზდი )
დაჰაის სახლი, ასტაბენადან ( კუჩანი )
კარენის სახლი, ჰირკანიიდან ( გორგანი )
მიჰრანის სახლი, კომიზენადან ( სემნანი )
პარნის სახლი, პართენიდან 
სოხაის სახლი, მარგიანადან ( მერვი )
სურენის სახლი, საკასტანიდან ( სისტანი )
ოპოზიცია (პოლიტიკა)

ოპოზიცია — პოლიტიკური ჯგუფი ან მოქალაქეთა გაერთიანება, რომელიც უპირისპირდება პოლიტიკური უმრავლესობის პოლიტიკას..

კონტროლირებადი ოპოზიცია
კონტროლირებადი ოპოზიცია არის შავი პროპაგანდისა და საბოტაჟის მომწყობთა გამოყენება, რა დროსაც ეს უკანასკნელნი აცხადებენ, რომ ეწინააღმდეგებიან კონკრეტულ ფრაქციას თუ პოლიტიკურ ჯგუფს, მაგრამ რეალურად მუშაობენ მათთვის.
მიხეილ დონაური

მიხეილ ივანეს ძე დონაური (რუს. ; დ. 1757, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 21 ოქტომბერი, 1817, სანქტ-პეტერბურგი) — წარმოშობით ქართველი რუსი სახელმწიფო მოღვაწე, სენატორი, გენერალ-მაიორი.

ბიოგრაფია
მიხეილ დონაური დაიბადა 1757 წელს, სანქტ-პეტერბურგში. იგი იყო მეფე ვახტანგ -თან ერთად რუსეთში გადასახლებული კახელი აზნაურის, ივანე გერასიმეს ძე დონაურის, ვაჟი.

1765 წელს მიიღეს სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებარა აკადემიასთან ახალად დაარსებულ მცირეწლოვან ბავშვთა აკადემიურ გიმნაზიაში. მისი დამთავრების შემდეგ, 1975 წელს განაწილებით მოხვდა რუსეთის იმპერიის საგარეო საქმეთა კოლეგიაში. მუშაობდა სტოკჰოლმში, რუსეთის საელჩოში კანცელარიის რიგით თანამშრომლად. 1782 წელს, შვედეთიდან დაბრუნების შემდეგ, მსახურობდა თარჯიმნად კაპიტან-პორუჩიკის ჩინით.

მიხეილ დონაური 1783 წელს დანიშნეს ვიბორგის გენერალ-გუბერნატორის, პრინც ფტიდრიხ ვიურტემბერგის, მდივნად. 1787 წლიდან იმპერატორ ეკატერინე -ის კარზე ასრულებდა ტახტის მემკვიდრის პავლე პეტრეს ძის მდივნისა და ბიბლიოთეკარის მოვალეობას. პავლე -ის სურვილის თანახმად გადაიყვანეს სამხედრო სამსახურში, გატჩინის არმიაში, სადაც მიანიჭეს პოლკოვნიკის წოდება. 1796 წლის ნოემბერში, პავლე -ის გამეფებასთან დაკავშირებით, მიიღო გენერალ-მაიორის ჩინი.

1797 წლის 28 იანვრიდან ხელმძღვანელობდა მისი უმაღლესობის კაბინეტს. 1798 წლის 18 მარტს მიენიჭა საიდუმლო მრჩევლის, 1799 წელს კი ნამდვილი საიდუმლო მრჩევლის წოდება. ამავე წლის 14 იანვარს გახდა სენატორი.
1799 წლის 30 მარტს პავლე -მა მიხეილ დონაურს დაუმტკიცა გერბი წარწერით "მხოლოდ შენ" და მიანიჭა რუსეთის აზნაურობა.

მიხაილ დონაური გახდა ინტრიგების მსხვერპლი და 1799 წლის 16 დეკემბერს ყველა დაკავებული თანამდებობიდან დაითხოვეს. სამსახურში აღადგინა ალექსანდრე -მა 1801 წლის 20 აპრილს და დანიშნა სენატორად სენატის დეპარტამენტში. 1802 წლიდან ის იყო კეთილშობილ ქალთა აღმზრდელობითი საზოგადოებისა და სანქტ-პეტერბურგის წმ. ეკატერინეს ორდენის სასწავლებლის საბჭოების წევრი.

მიხაილ დონაური გარდაიცვალა სანქტ-პეტერბურგში, 1817 წლის 21 ოქტომბერს. დაკრძალეს ვოლკოვოს მართლმადიდებლურ სასაფლაოზე.

ოჯახი
1795 წლის 8 აპრილს მიხეილ დონაურმა ცოლად შეირთო მარია ვერიგინა, გენერლის ქალიშვილი. მათ რვა შვილი შეეძინათ - ერთი ასული და შვიდი ვაჟი. ვაჟებიდან პეტრე იყო სახელმწიფო კონტროლიორის მოადგილე, სენატორი, სანქტ-პეტერბურგის სამოქალაქო გუბერნატორი, ხოლო, ივანე - იაროსლავის ვიცე გუბერნატორი.

ჯილდოები
წმინდა ვლადიმირის მე-4 ხარისხის ორდენი (22 იანვარი, 1786)
წმინდა ანას 1-ლი ხარისხის ორდენი (12 ნოემბერი, 1796)
წმინდა ლაექსანდრე ნეველის ორდენი (5 აპრილი, 1797)
წმინდა იოანე იერუსალიმელის დიდი ჯვრის ორდენი (16 თებერვალი, 1803)
აშაღი-მარალიანი

აშაღი მარალიანი  — სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაყის რეგიონში, ჯაბრაილის რაიონში, სოფელ ქარხულუს ადმინისტრაციულ თემში. მდებარეობს მდინარე არაქსის მარცხენა ნაპირზე, დაბლობზე.

1993 წლიდან ოკუპირებული იყო სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ. 2020 წლის 3 ოქტომბერს აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა სოფელი დაიბრუნეს.

ტოპონიმიკა
ზოგიერთი მკვლევარის აზრით, დასახლება შეიქმნა სამხრეთ აზერბაიჯანის სოფელ მარალუის მკვიდრების მიერ, რომლებიც საუკუნის დასაწყისში გადმოსახლდნენ და აქ დასახლდნენ; ამის მიხედვით გამოთქმულია მოსაზრება, რომ სახელწოდება „მარალუიელებს“ უნდა ნიშნავდეს. სხვა ვერსიით, „მარა“ ნიშნავს „მდელოს“, „ლი“ — კუთვნილებას და „ან“ — ადგილს, რაც ნიშნავს „მდელოიან ადგილს“.
ჰიამეენკიურიო

ჰიამეენკიურიო — მუნიციპალიტეტი ტამპერეს ქვერეგიონში, ფინეთში. მდებარეობს ტამპერედან 36 კმ-ის დაშორებით. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 259 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 505,1 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22,12 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.
ნევადო-დელ-ტოლიმა

ნევადო-დელ-ტოლიმა, ტოლიმა — მოქმედი ვულკანი კოლუმბიაში, ტოლიმის დეპარტამენტში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 5276 მ. მდებარეობს ცენტრალურ კორდილიერებში, ვულკან ნევადო-დელ-რუისის სამხრეთით. წარმოადგენს ზედა პლეისტოცენურ სტრატოვულკანს.

აგებულია ანდეზიტებითა და დაციტებით. გაწოლილია ეოცენური ასაკის ელ-ბოსკეს ბათოლითზე, რომელიც დათარიღებულია 49.1 ± 1.7 -ით. ჩამოყალიბდა უკანასკნელი 40 000 წლის განმავლობაში. წარმოდგენილია 3 კმ სიგანის ზედა პლეისტოცენური კალდერითა და ზედა პლეისტოცენურ-ჰოლოცენური ლავური გუმბათებით. მწვერვალზეა 200–300 მ სიღრმის ძაბრისებრი ვულკანური კრატერი. უკანასკნელი ძლიერი ამოფრქვევა მოხდა 3600 წლის წინ. აქტიური იყო 1943 წელს.

ვულკანის უმაღლესი ნაწილი თოვლითაა შემოსილი. განვითარებულია ჰიდროგრაფიული ქსელი. მოქცეულია ლოს-ნევადოსის ეროვნული ბუნებრივი პარკის ტერიტორიაზე.
ვერა ვასილიევა

}
| დაბადგილი = მოსკოვი, (რსფსრ, სსრკ)
| ეროვნება = რუსი
| მოქალაქეობა = ,
| გარდთარიღი =
ვერა ვასილიევა (; დ. 30 სექტემბერი, 1925, მოსკოვი, (რსფსრ, სსრკ) — გ. 8 აგვისტო, 2023, მოსკოვის ოლქი, რუსეთი) — საბჭოთა და რუსი მსახიობი. სსრკ სახალხო არტისტი (1986). და ხარისხის სტალინური პრემიის ლაურეატი (1948, 1951).

ბიოგრაფია
ვერა ვასილიევა დაიბადა მოსკოვში 1925 წლის 30 სექტემბერს. მამამისი სოფლიდან იყო, დედა კი — ქალაქელი. ბავშვობაში ვერა დიდ დროს ატარებდა მამის სამშობლოში, კალინინის რაიონის სოფელში. დიდი სამამულო ომის დროს ვერა მოსკოვში მამასთან ერთად დარჩა. უფროსი დები სხვადასხვა ქალაქებში გააგზავნეს პროფესიების მიხედვით სამუშაოდ, დედა და უმცროსი ძმა ევაკუაციით ბაშკირეთის სოფელში მოხვდნენ. მამა სამხედრო ქარხსნაში მუშაობდა, სადაც ვერაც დადიოდა სამუშაოდ.

1943 წელს ვერა ვასილიევა შევიდა მოსკოვის თეატრალურ სასწავლებელში. 1948 წელს დაამთავრა რევოლუციის თეატრთან (ახლანდელი მოსკოვის მაიაკოვსკის სახელობის აკადემიური თეატრი) არსებული თეატრალური სასწავლებელი. კინოში მისი დებიუტი ჯერ კიდევ სწავლის პერიოდში, 1945 წელს შედგა, ეპიზოდური როლით, ფილმში „ტყუპები“. პირველი დიდი როლი კი 1947 წელს შეასრულა ივან პირიევის ფილმში „თქმულება ციმბირის მიწაზე“, რომლისთვისაც 1948 წელს ხარისხის სტალინური პრემია მიიღო.

1948 წლიდან მოსკოვის სატირის თეატრის მსახიობია. თეატრში მან 60-ზე მეტი როლი შეასრულა. პარალელურად იღებდნენ კინოშიც. მისი ფილმოგრაფია 40-ზე მეტ სურათს ითვლის.

20 წლის განმავლობაში იყო რუსეთის ფედერაციის თეატრალურ მოღვაწეთა კავშირის მდივანი და სოციალურ-საყოფაცხოვრებო კომისიის თავმჯდომარე. ეხმარებოდა კოლეგებს რთულ ცხოვრებისეულ სიტუაციებში. იყო ასევე რუსეთის კინემატოგრაფიული ხელოვნებისა და მეცნიერების ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსი.

1979 წლიდან იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი.

გარდაიცვალა 2023 წლის 8 აგვისტოს თავის აგარაკზე, მოსკოვის მახლობლად. დაკრძალულია ნოვოდევიჩის სასაფლაოზე.

ფილმოგრაფია
ჯილდოები და აღიარება
1948 ხარისხის სტალინური პრემია
1951 ხარისხის სტალინური პრემი
1954 რსფსრ დამსახურებული არტისტი
1970 რსფსრ სახალხო არტისტი
1986 სსრკ სახალხო არტისტი
1995 ღირსების ორდენი
2015 მეგობრობის ორდენი
შრომის წითელი დროშის ორდენი
საფორტიფიკაციო ნაგებობა

საფორტიფიკაციო ნაგებობა — ნაგებობა, რომელიც გათვალისწინებულია იარაღის, სამხედრო ტექნიკის, ჯარის, სამართავი პუნქტებისა და სხვათა შესანიღბად და ბრძოლაში უკეთ გამოსაყენებლად. აგრეთვე ჯარის, მოსახლეობისა და ქვეყნის ზურგში განლაგებული ობიექტების დასაცავად მოწინააღმდეგის გამანადგურებელ საშუალებათაგან. საფორტიფიკაციო ნაგებობათა კონსტრუქციებსა და მათი აგებისა და გამოყენების ხერხებს ამუშავებს ფორტიფიკაცია.
ვაჰან გალუსტიანი

ვაჰან გალუსტიანი (დ. 4 დეკემბერი, 1884, თბილისი — გ. 1963) — საბჭოთა, სომეხი მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1946). თბილისის სომხური დრამატული თეატრის ერთ-ერთი დამაარსებელი.

ბიოგრაფია
1904 წელს დაამთავრა სომხური სასულიერო სემინარია.

1903-1909 წლებში მოღვაწეობდა ავჭალის აუდიტორიის სცენაზე. 1909-1924 წლებში იყო ზუბალაშვილების სახალხო სახლის მსახიობი. 1921-1922 წლებში მუშაობდა ერევნის გ. სუნდუკიანის სახელობის დრამატულ თეატრში. 1922 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე თბილისის სომხურ დრამატულ თეატრში მოღვაწეობდა. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: სერობი (აბელიანის „მიმქრალი ჩირაღდნები“), ვანო, გალაქტიონი, პოლკოვნიკი (ნ. აზიანის „გაცრუებული იმედები“, „დეზერტირკა“, „შურისძიება“), დავით ბეგი (ხარაზიანის „დავით ბეგი“), გიორგი (პ. არაქსიანის „მსხვერპლი“), პეტია, ალექსეი (ნაიდენოვის „ვანიუშინის შვილები“), იასონი (ევრიპიდეს „მედეა“), პავლე (ერდმანის „მანდატი“), პარუჩიკი ზარეცკი (ს. ლევიტანის „განაჩენი“), როლფი (შილერის „ყაჩაღები“), დინ ალონზო (მოლიერის „დონ ჟუანი“), ერეკლე (ა. სუმბათაშვილის „ღალატი“) და სხვა.

ჯილდოები და აღიარება
1946 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
ბელა ბელეცკაია

ბელა ბელეცკაია (; დ. 1903 — გ. 1960) — თეატრისა და მუნჯი კინოს საბჭოთა მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1943).

ბიოგრაფია
უკრაინაში თამაშობდა თეატრის სცენებზე და კინოფილმებში. 1926 წელს, უკვე პოპულარული მსახიობი, სპეციალურად, გადასაღებად მოიწვიეს საქართველოში — ვლადიმერ ბარსკის ფილმ-ტრილოგიაში მ. ლერმონტოვის ნაწარმოებების მიხედვით: „თავადის ასული მერი“ (1926), „ბელა“ (1927) და „მაქსიმ მაქსიმიჩი“ (1927).

ბელეცკაია იყო თბილისის რუსული თეატრების („წითელი არმიის“ და „გრიბოედოვის თეატრის“) ერთ-ერთი წამყვანი მსახიობი.

ფილმოგრაფია
1926 — თავადის ასული მერი (ვერა)
1927 — ბელა (ციხის ხაზინადარის ცოლი)
1927 — მაქსიმ მაქსიმიჩი (ჩერქეზის ქალი)
1928 — ქალი ბაზრობიდან (ელენ ვეი, ფერმერის მესამე ცოლი)
1926 — ხანუმა
1929 — სევილი (ადილა)
1930 — ვისი ბრალია?

ჯილდოები და აღიარება
1943 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
ბალიანდი

ბალიანდი  — სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაღის რეგიონში, ჯაბრაილის რაიონში.

1993 წლიდან ოკუპირებული იყო სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ. 2020 წლის 21 ოქტომბერს აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა სოფელი დაიბრუნეს.

ისტორია
ამ სოფლის ისტორია საუკუნიდან იწყება. ტყეში, მცირე კავკასიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მთისწინეთში მდებარე ამ სოფელში ცხოვრობდნენ ადგილობრივი მკვიდრები და სამხრეთ აზერბაიჯანიდან გადმოსახლებულები.

მოსახლეობა
ცნობილი პირები
აქიფ აქბაროვი — აზერბაიჯანის ეროვნული გმირი
ბოიუქ-მარჯანლი

ბოიუქ-მარჯანლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაღის რეგიონში, ჯაბრაილის რაიონში.

1993 წლიდან ოკუპირებული იყო სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ. 2020 წლის 27 სექტემბერს აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა სოფელი დაიბრუნეს.

ტოპონიმიკა
სოფელი მდებარეობს მდინარე არაქსის მარცხენა ნაპირიდან 2 კმ-ში, დაბლობზე. სოფლის უწინდელი სახელი იყო მარჯანლი.

მოსახლეობა
ცნობილი პირები
ქაზიმ მამედოვი — აზერბაიჯანის ეროვნული გმირი.
ჩერქეზ მაჯიდი — პოეტი, მწერალი, კრიტიკოსი.
მაჰმუდ ყულიევი — ჯაბრაილის რაიონის აღმასრულებელი ხელისუფლების ყოფილი ხელმძღვანელი
კუჭის ბორასებრნი

კუჭის ბორასებრნი — პარაზიტი მწერების ქვეოჯახი ბორასებრთა ოჯახისა. ძველი კლასიფიკაციით ცალკე ოჯახად ითვლებოდა. გავრცელებული არიან აღმოსავლეთ ნახევარსფეროში, ცხენის ზოგიერთი პარაზიტი სახეობა გვხვდება მთელ მსოფლიოში. ცნობილია დაახლ. 30 სახეობა. პარაზიტობენ კენტჩლიქოსან ცხოველებზე (ცხენი, ვირი, ზებრა, მარტორქა და სხვ.), სპილოებზე. დედალი კვერცხებს დებს ცხოველის ტანზე, იშვიათად ბალახზე. გამოჩეკილი მატლები პირის ღრუს გავლით ხვდებიან საჭმლის მომნელებელ ტრაქტში, სადაც კუჭში ან ნაწლავის სხვადასხვა ნაწილში ასრულებენ განვითარებას. იზამთრებენ მასპინძლის სხეულში. გაზაფხულზე ექსკრემენტებთან ერთად ხვდებიან ნიადაგზე და ჭუპრდებიან.
ცხვირხახის ბორასებრნი

ცხვირხახის ბორასებრნი — პარაზიტი მწერების ქვეოჯახი ბორასებრთა ოჯახისა. ფართოდ არიან გავრცელებული. ცნობილია 34 სახეობა. დედალი ბორა მატლებს „აფრქვევს“ ბალახისმჭამელი ცხოველების ნესტოებში; ასეთი ცხოველები შეიძლება იყოს: ცხვარი, თხა, ცხენი, აქლემი, ირემი, აფრიკული სპილო, ბეჰემოთი, მეჭეჭებიანი ღორი. მატლები ცხოვრობენ შუბლის წიაღში, ღრუებში (ცხვირის, რქების ძირთან არსებული), ასევე ცხვირხახაში. ნიადაგში დასაჭუპრებლად გარეთ გამოდიან მასპინძლის ნესტოებიდან.
სინათლის იმპერია

სინათლის იმპერია ბელგიელი სიურრეალისტი მხატვრის, რენე მაგრიტის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ნახატების კატალოგი. მათი ძირითადი ნაწილი ასახავს ღამის პეიზაჟის პარადოქსულ გამოსახულებას - ნამუშევრის ზევითა ნაწილი მზის სინათლითაა გასხივოსნებული მაშინ, როცა ქვემოთა ნაწილში სიბნელეა. სერიაზე მხატვარი 1940-1960-იან წლებში მუშაობდა, რა დროის განმავლობაშიც მაგრიტმა 27 ნამუშევარი შექმნა (ამათგან, 17 ზეთით შესრულებული, ხოლო 10 - გუაშის). ნაწარმოებთა ეს კრებული არასდროს ყოფილა ჩაფიქრებული ერთ მთლიან სერიად, ის მხატვრის სიცოცხლეში არასდროს წოდებულა სერიად, ფორმალური თვალსაზრისით. მეტიც, ისინი ერთად არასდროს გამოქვეყნებულან გამოფენებზე, ძირითადად კი განცალკევებით გამოიფინებოდა.
შექმნა
ერთ-ერთი ვერსიით, მაგრიტი ამ ნახატებზე მუშაობისას შთაგონებული იყო ვიქტორიანული ეპოქის ბრიტანელი მხატვრის, ჯონ ატკინსონ გრიმშოუს იმ ნამუშევრებით, რომლებზეც მზის ჩასვლის ფონზე ასახული ურბანული ხედები იყო გამოსახული. სხვა ვერსიით, ნახატზე ცალსახად შეინიშნება მაგრიტის თანამემამულე მხატვრის, სიმბოლისტი უილიამ დეგუვ დე ნუნკეს ღამის ნახატების, უფრო კონკრეტულად მისი ნამუშევრის - ბრმა სახლი -, გავლენა. კრელერ-მიულერის მუზეუმის ყოფილი დირექტორის, ხელოვნებათმცოდნის, ალფრედ ჰამახერის აზრით, მაგრიტი ძლიერ იყო დაინტერესებული ცნობილი გერმანელი მხატვრის, კასპარ დავიდ ფრიდრიხის ღამის პეიზაჟების მქონე ნამუშევრებით. ის, ასევე, იქცა შთაგონების წყაროდ ამერიკელი გიტარისტის, ჯექსონ ბრაუნის 1974 წლის ალბომის გარეკანისთვის.
არსენ ელერდაშვილი

არსენ ელერდაშვილი (დ. 5 ივნისი, 1943, სოფ. პატარძეული, ახლანდ. საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი, — გ. 5 იანვარი, 2010, თბილისი) — ქართველი ბიოლოგი. ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (1999).

1965 წელს დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტი.

1965-1996 წლებში მუშაობდა სპორტის აკადემიაში სხვადასხვა სამეცნიერო თანამდებობაზე. 1997-2006 წლებში იყო ანატომიის კათედრის გამგე, 2007-2009 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ადამიანის ანატომიის დეპარტამენტის კონტრაქტით მოწვეული პროფესორი, მან შეიწავლა ადამიანის ტერფის აქტიური აპარატის ევოლუციის ზოგიერთი საკითხი და მისი მორფოფუნქციური ცვლილებების დინამიკა სპორტის სპეციალური სახეების გავლენით.
კანგასალა

კანგასალა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ტამპერეს ქვერეგიონში, ფინეთში. დაარსდა 1865 წელს. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 32 982 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 870,86 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 50,12 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.
ისოიარვის ეროვნული პარკი

ისოიარვის ეროვნული პარკი ― ეროვნული პარკი ფინეთში. დაარსდა 1982 წელს. ეროვნული პარკის ფართობი 19 კმ²-ია. პარკის ლანდშაფტი სიმაღლის მიხედვით იცვლება. დაფარულია სოსნოვსკის ფიჭვისა და ჩვეულებრივი ნაძვის ტყეებითა და ტორფის ჭაობებით. ტერიტორიაზე აღმოჩენილია უძველეს ადამიანთა სამოსახლოები და კულტივაციის დამადასტურებელი ნიშნები. ეროვნული პარკი ტერიტორიაზე მდებარეობს ისოიარვის ტბა. პარკს სახელი ტბის შესაბამისად ეწოდა.
არქიპელაგის ეროვნული პარკი

არქიპელაგის ეროვნული პარკი ― ეროვნული პარკი სამხრეთ-დასავლეთ ფინეთში. დაარსდა 1983 წელს. პარკის ფართობი 500 კმ²-ია. დიდი ნაწილი 1 კმ²-ზე ნაკლები ფართობის კუნძულებზე მდებარეობს. საერთო ჯამში ეროვნული პარკი 2 000-მდე კუნძულს მოიცავს, ხოლო კოოპერატიული ტერიტორიის კუნძულების რაოდენობა 8 400-მდე იზრდება. დიდი კუნძულები მეტწილად მაცხოვრებლების მფლობელობაშია. არქიპელაგის ეროვნული პარკი იუნესკოს ბიოსფერული ნაკრძალების ნაწილია და -ის ფონდის სერთიფიკატი 2007 წელს მიიღო.

პარკი არქიპელაგის ზღვის რეგიონის დიდ ნაწილს მოიცავს, ალანდის კუნძულების აღმოსავლეთით და მთავარი კუნძულების: კორპოს, ნაგუს, პარგასისა და კიმიტოიონის სამხრეთით. არქეიპელაგის ზღვის ბიოსფერული ნაკრძალი მოიცავს ეროვნული პარკის კოოპერატიულ ტერიტორიასა და აბოლანდის არქიპელაგის დარჩენილ კუნძულებს, სადამდეც მხოლოდ ნავითა და ბორნით შეიძლება მიღწევა.

არქიპელაგის ეროვნული პარკის ერთ-ერთი მიზანი ბუნების ლანდშაფტთან ერთად არქიპელაგის კულტურული ლანდშაფტის, როგორიცაა ტრადიციული სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობისთვის გამოყოფილი ტერიტორიები, დაცვაა. კოოპერატიული ტერიტორია ეროვნული პარკის მნიშვნელოვანი გაფართოებაა.
ღმერთებს სწყურიათ

ღმერთებს სწყურიათ ფრანგი მწერლის, ანატოლ ფრანსის 1912 წლის რომანი, რომლის მოქმედებაც 1793-1794 წლების პარიზში მიმდინარეობს და მჭიდროდაა გადაჯაჭვული საფრანგეთის რევოლუციასთან დაკავშირებულ მოვლენებთან.
ნაკვეთი
წიგნის სიუჟეტი მეთვრამეტე საუკუნის მეორე ნახევრის რევოლუციურ საფრანგეთში მიმდინარეობს. მისი მთავარი გმირი, ევარის გამელინი, პროფესიით მხატვარია, რომელიც რადიკალ რევოლუციონერად იქცევა, მხარს უჭერს ტერორს, თუმცა, საბოლოოდ, თავადვე აღმოჩნდება ამ ტერორის მსხვერპლი. წიგნში მრავალი ისტორიული პერსონაა წარმოჩენილი, განსაკუთრებით მაქსიმილიან რობესპიერი.
ანალიზი
გამელინის მხატვრის პროფესია სიმბოლურად აისახება თავად ნაწარმოების თემატიკაზეც. მისი მაგნუმ ოპუსი ელექტრასა და ორესტეს გამოსახულებაა, რომელთაგან ორივე თავად მხატვარს წააგავს. გამელინს, ისევე, როგორც ორესტეს, საკუთარი პრინციპების გამო, შეუძლია მოკლას საკუთარი ოჯახი. ხოლო პროტაგონისტის სიყვარულის ობიექტი, ელოდი, მოგვიანებით გაიგივებულია ელექტრასთან ის საკუთარ შეყვარებულში, ერთდროულად, ძალაუფლებასა და მიმტევებლობას აფასებს, რითაც საფრანგეთს სიმბოლიზირებს.

ნაწარმოების სათაური აღებულია კამილ დესმულენის სტატიიდან, ჟურნალ -ის ბოლო ნომრიდან, სადაც ის იაკობინელებს აკრიტიკებდა. ეს მონაკვეთი, თავის მხრივ, მინიშნებაა აცტეკთა ახსნა-განმარტებაზე, ადამიანის მსხვერპლშეწირვის აუცილებლობასთან დაკავშირებით.