iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გადაჭრილი გორა

გადაჭრილი გორა — ნეოლითური ხანის არქეოლოგიური ძეგლი მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფელ იმირის მახლობლად. მდებარეობს იმირის გორის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. მიეკუთვნება შულავერის ჯგუფის ძეგლებს.

ნამოსახლარზე ექსპედიციას არქეოლოგიური გათხრები არ ჩაუტარებია. ძეგლს კვეთს შულავერის ღელე, რის გამოც წარმოდგენილია მთლიანი ბორცვის ბუნებრივი ჭრილი. ზედაპირულად და ჭრილში შეგროვებული მასალა ზოგად წარმოდგენას გვაძლევს ძეგლის ხასიათის შესახებ. ძეგლის სამშენებლო ჰორიზონტების სისქე ბორცვის შუა ნაწილის ჭრილში 4-5 მეტრია. სამოსახლოს დაახლოებით ცენტრალურ ნაწილში ჩანს ალიზის შენობა, რომელსაც თითქმის მთლიანად აქვს შემორჩენილი გუმბათი და 1 მეტრის სიმაღლეს აღწევს. მასალის ფრაგმენტულობის მიუხედავად, ჩანს რომ ძეგლის თიხის ჭურჭელს შულავერის გორის კერამიკული ნაწარმისათვის დამახასიათებელი ნიშნები აქვს. ძეგლზე მოპოვებული ნატკეცი ქვის მასალა 114 ერთეულია, ამათგან 77 ლამელებითაა წარმოდგენილი. მათ შორის 25 ურეტუშოა. გავრცელებული იარაღებია საჭრისები, საფხეკები, სახოკები, ხოწი. აქვე აღმოჩნდა ქვის სოლისებური ფორმის ცულის ფრაგმენტი და ძვლის 4 სადგისი. მასალა დაცულია ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში.
დანგრეული გორა

დანგრეული გორა — არქეოლოგიური ძეგლი მარნეულის მუნიციპალიტეტის დაბა შულავერის მახლობლად. მდებარეობს შულავერის გორის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. მიეკუთვნება შულავერის ჯგუფის ძეგლებს.

ძეგლი განადგურებული იყო, რის გამოც მის ადგილზე გაკეთდა მხოლოდ ორი საკონტროლო თხრილი. მოხერხდა ადრესამიწათმოქმედო და მტკვარ-არაქსული კულტურის ფენების გამოყოფა. კულტურული ფენა თანამედროვე ველის დონიდან 1,2 მ სიღრმეზე ჩადიოდა. ძეგლზე საცხოვრებელი ნაგებობის კვალი არ გამოვლენილა. დაფიქსირდა მხოლოდ ერთი სამეურნეო ორმო, თუ მიწური (1,21,4 დიამეტრით), რომელიც ქვევით ფართოვდებოდა. ორმოს კედლები და ძირი თიხის ხსნარითაა შელესილი. აღსანიშნავია ორმოს ძირზე მცენარეთა თესლისა და ყურძნის წიბწის აღმოჩენა. ამგვარი კულტურული ნაშთები ვრცელდებოდა ორივე თხრილში გათხრილ ფართობზე.

დანგრეული გორის ადგილზე აღმოჩენილ კერამიკულ მასალაში გვხვდება იმირის გორისათვის დამახასიათებელი სამივე ჯგუფის თიხის ნაწარმი. ყველა ჭურჭელი ხელითაა ნაძერწი. თიხაში გასამჭლევებლად შერეულია როგორც არაორგანული, ასევე ორგანული მინარევი. შემკულობა რელიეფურია, მხოლოდ ერთ ჭურჭელს აქვს პირი ირიბად დაჭდეული. აღსანიშნავია ერთი ნამჯანარევი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტი წითლად შეღებილი გაპრიალებული ზედაპირით და სარჩულით. იმირის გორის ჭურჭლების მსგავსად, აქაც გვხვდება ძირზე ჭილოფის სპირალური ანაბეჭდი და პირჩადრეკილი ჭურჭლის ფრაგმენტები. აქვე აღმოჩნდა ძვლისა და რქის იარაღები: სადგისები, საპრიალებლები, ორი სატარენახვრეტიანი თოხი და რელიეფური ორნამენტით შემკული კვერთხისთავი. დანგრეული გორის ნატკეცი ქვის კოლექციაში 18 ერთეულია: ერთი ამორფული ნუკლეუსი და ლამელაზე დამზადებული იარაღები. მასალა დაცულია ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში.
ამპელური მცენარეები

ამპელური მცენარეები ( — ჩამოკიდებული ვაზა ყვავილებისათვის < — ვაზი) — მცენარეები ჩამოშვებული, გართხმული ან მცოცავი ღეროებით, რომლებსაც ზრდიან ჩამოკიდებულ ვაზონებში (ამპელებში), სპეციალური ფორმის კალათებში, ქოთნებში და ა.შ. იყენებენ შენობების ინტერიერის, საცხოვრებელი ოთახების, ზამთრის ბაღების, აივნებისა და კაპიტელების გასაფორმებლად. მრავალ ამპელურ მცენარეს აქვს დეკორატიული ფოთლები (სატაცური, ფხიჯა და სხვ.) ან ლამაზი ყვავილები (მაჩიტა, ბეგონია, ნემსიწვერა, ლობელია), ისინი გამოიყენება ინტერიერებში. კულტურისათვის ამპელურ მცენარეებიდან ღია ცის ქვეშ იყენებენ როგორც ხეებს (ვაზი, ვაშლანა), ისე ბალახოვან მცენარეებს (დედოფლის ყვავილი, პეტუნია). ნიადაგს ამზადებენ ფოთლოვანი, კორდიანი და ტორფიანი მიწის ნარევით, რომელსაც შერეული აქვს მდინარის ქვიშა. საჭიროებს ზომიერ დატენიანებას. ბებერი, ძლიერ გაზრდილი ამპელური მცენარეები კარგავენ დეკორატიულობას. ამრავლებენ უპირატესად კალმით.
პენ ო რეზენი

}), ასევე ესკარგო ან პენ რეზე — სპირალური ფორმის საკონდიტრო ნაწარმი, რომელსაც ხშირად მიირთმევენ საუზმეზე საფრანგეთში. მისი სახელები ითარგმნება როგორც „ქიშმიშიანი პური“, „ლოკოკინა“ და „რუსული პური“. ის არის ვენური დესერტების ოჯახის (') წევრი.

საფრანგეთში, როგორც წესი, ეს არის კრუასანის ან პენ ო შოკოლას ვარიანტი, რომელიც მზადდება საფუარიანი და კარაქიანი ცომით. მას ემატება ქიშმიში, იხვევა სპირალურად და ემატება მოხარშული კრემი . თუმცა, ჩრდილოეთ ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ბევრ რაიონში, იგი ჩვეულებრივ მზადდება ტკბილი პურის ან ბრიოშის ცომით.
სიღნაღის ვეტერინარული ლაბორატორია

სიღნაღის ვეტერინარული ლაბორატორია — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ სიღნაღში. შენობა აშენებულია საუკუნის დასაწყისში. ის ერეკლე -ის ქუჩაზე მდებარეობს. ლაბორატორია ორსართულიანია და აგურით არის ნაგები. შენობის პირველი სართული მთლიანად მიწაშია და მხოლოდ სარკმელების ზედა მოხაზულობაა მიწის დონიდან ამოწეული. მეორე სართული ქუჩისკენ გამოდის. მთავარი ფასადი დანაწევრებულია ათი სწორკუთხა პილასტრით, რომელთა შორის სარკმელებისა და სადარბაზო კარის ღიობებია მოქცეული. ღიობები სრულდება პატარა შვერილებზე დაყრდნობილი აგურით გამოყვანილი შეისრული მოხაზულობის თაღებით. პილასტრებს მარტივი კაპიტელები აქვთ და ეყრდნობა აგურის თაროს, რომელიც მთელ ფასადს გასდევს. თარო ფასადის სიბრტყეში ღრმადაა შეჭრილი და ქვის კიბე აქვს მიდგმული. ღიობების ზემოთ ფასადს კარნიზი და დაბალი პარაპეტი გასდევს. სადარბაზო კარი ხისაა. სახლის უკანა ფასადი ეზოში გადის. შენობის ორივე სართულის ღია აივნები დატიხრული და ამოშენებულია. სახლს მარცხენა მხარეს აგურის ახალი მინაშენი აქვს, მარჯვნივ მიდგმული არის მეორე სართულზე ასასვლელი კიბე.
პარსეთის ნიში

პარსეთის ნიში — არქიქტექტურული ძეგლი ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძარწემში. ეკლესია თარიღდება საუკუნით.

ფიცრული ეკლესია მეტრევლიანთ უბანში, საავტომობილო გზის პირას დგას. ტაძარი „გერის წმინდა გიორგის ნიშის" სახელითაა ცნობილი. შესასვლელი სამხრეთის კედელშია და შესასვლელის წინ ვიწრო აივანია. სწორკუთხა სარკმელია დასავლეთითაა განთავსებული. ნაგებობა აღმოსავლეთით მიწას ეყრდნობა, დასავლეთით სამ ბოძს.
ცისკარიშვილების სასახლე

ცისკარიშვილების სასახლე — არქიტექტურული ძეგლი ქურთის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ქურთაში. ძეგლი თარიღდება საუკუნით. იგი ქურთის ცენტრში, მაჩაბლების სასახლის სამხრეთით 10 მეტრშია. ექიმი ცისკარიშვილი მაჩაბლების სიძე იყო.

აღწერილობა
სასახლე ნაშენებია ქართული აგურით. წყობაში ზოგიერთ ადგილას ჩართულია რიყის ქვა. 1991 წლის მიწისძვრამ, შემდეგ მოსახლეობამ ის საკმაოდ დააზიანა. ორივე სართულის სიმაღლეზე აღმოსავლეთის ფასადია შემორჩენილი. ასევე, სასახლეს აქვს ჩრდილოეთის ფასადის აღმოსავლეთი ნახევარი და სამხრეთი ფასადის აღმოსავლეთი ნაწილი. პირველი სართულის სათავსები სარდაფებად და მარნად გამოიყენებოდა. სავარაუდოდ, 5 დარბაზი უნდა ყოფილიყო მეორე სართულზე. გადახურვა, იატაკი და დასავლეთი ფასადი აღარ არსებობს.
ევე (ხალხთა ჯგუფი)

ევე — ხალხთა ჯგუფი დასავლეთ აფრიკაში (განის სამხრეთ-აღმოსავლეთი, ტოგოსა და ბენინის სამხრეთი, ნიგერიის სამხრეთ-დასავლეთი). მის შემადგენლობაში შედის: დასავლეთი ევე, ან საკუთრივ ევე; აღმოსავლეთი ევე, ან ფონი; ცენტრალური ევე — აჯა (1,7 მლნ. ადამიანი ბენინის სამხრეთ-დასავლეთში და 650 ათ. ადამიანი ტოგოს სამხრეთ აღმოსავლეთში); უაჩი (1 მლნ.-ზე მეტი ადამიანი ტოგოს მარიტაიმის რეგიონის აღმოსავლეთში და 40 ათ. ადამიანი ბენინის სამხრეთში — მონოს დეპარტამენტში); გენი, ან გე, გებე, გუინი, მინა, პოპო (0,5 მლნ. ადამიანი ტოგოს სამხრეთში — ლომეს აღმოსავლეთით და 80 ათ.-ზე მეტი ადამიანი სამხრეთ-დასავლეთში; იყოფიან შემდეგ ჯგუფებად: გლიჯიმ, ანეხო, აგოი, ტოფი, გბესი და კპესი). რაოდენობა — დაახლ. 16 მილიონი ადამიანი (2017, შეფასება). აგრეთვე ცხოვრობენ ბურკინა-ფასოში, ლიბერიაში, კოტ-დ’ივუარში, გაბონში და სხვ. 100 ათასზე მეტი ევე გადასახლებულია საფრანგეთსა და დასავლეთ ევროპის სხვა ქვეყნებში, აგრეთვე აშშ-სა და კანადაში. ლაპარაკობენ გბე ენებზე. – საუკუნეებში ტრანსატლანტიკური მონებით ვაჭრობის შედეგად ევეს შთამომავლები შევიდნენ ბრაზილიელებისა და კარიბის ზღვის აუზის რიგი კრეოლური ეთნოსების შემადგენლობაში.
მაჩაბლების სასახლე

მაჩაბლების სასახლე — არქიტექტურული ძეგლი ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქურთაში. სასახლე საუკუნით თარიღდებოდა. შენობა სოფლის ცენტრში იდგა. მასში გასაბჭოების პერიოდიდან 1992 წლამდე ბავშვთა თავშესაფარი ფუნქციონირებდა. სასახლე ორსართულიანი იყო. იგი პირველი ქართულ-ოსური კონფლიქტის დროს გაიძარცვა. ამ პერიოდში მთლიანად დაინგრა სამხრეთი ფასადის მეორე სართული და მეორე სართულის დასავლეთი ფასადი. პირველ სართულზე სარდაფები და მარანი იყო განთავსებული. მეორე სართულზე 6 დარბაზი, აღმოსავლეთით პატარა აივანი იყო. სასახლეს საუკუნის შუა წლებში ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან რამდენიმე ოთახიანი ფლიგელი მიაშენეს.

2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის დროს, 13 აგვისტოს, სასახლე ჯერ გაძარცვეს, შემდეგ კი ბულდოზერით მიწასთან გაასწორეს.
დოკაანთ კოშკი

დოკაანთ კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხეითში. კოშკი - საუკუნეებით თარიღდება.

აღწერილობა
ტრაპეციის ფორმის კოშკი აგებულია ფლეთილი ქვითა და რიყის ქვით. იგი მოსახლეობაში „დოკაანთ კოშკის“ სახელითაა ცნობილი. შენობა სოფლის აღმოსავლეთით, მაცხოვრის ეკლესიის ჩრდილოეთით 10 მეტრში დგას. კოშკი 1991 წლის რაჭის მიწისძვრის დროს ძალიან დაზიანდა. მისი დასავლეთ კედელი მთლიანად დაინგრა. მორღვეულია დანარჩენი კედლების ზედა ნაწილები. შემორჩენილია კოშკის ოთხი სართული. ჩანს შელესილობის კვალი. პირველი სართული ქვებითაა ამოვსებული. ჩრდილოეთის და სამხრეთის კედლებს ოთხი სათოფური აქვთ, აღმოსავლეთისას – ხუთი.
გიორგი საათაშვილი

გიორგი საათაშვილი (დ. 6 მარტი, 1950, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1973 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1975 წლიდან მუშაობდა თბილისის კარდიოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ქრონიკული კორონალური უკმარისობის განყოფილების ექიმ-კარდიოლოგად, უმცროს და უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად, წამყვან მეცნიერ-თანამშრომლად. ავტორია 28 სამეცნიერო ნაშრომისა გულის იშემიური დაავადების ჰემოდინამიკურ ასპექტებზე.
რამაზ ხოტივარი

რამაზ (ბუბა) ხოტივარი (დ. 23 ივნისი, 1946 — გ. 7 მაისი, 2021) — ქართველი კინორეჟისორი, კინოდრამატურგი, კინომსახიობი, პროფესორი, 1974 წლიდან საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1946 წლის 23 ივნისს ქ. თბილისში. 1966 წ. დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის თეატრმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1971 წელს კი — მოსკოვის საკავშირო კინოინსტიტუტი — კინორეჟისურის ფაკულტეტი.

გარდაიცვალა 2021 წ. 7 მაისს თბილისში.

შემოქმედება
სხვადასხვა დროს მუშაობდა საქართველოს ტელეფილმების სტუდიისა და კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ კინორეჟისორად. იყო სტუდია „მემატიენეს“ დირექტორი, ს.ს. „ქართული ფილმის“ სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე, დამაარსებელი და დირექტორი ახალგაზრდული სტუდიისა „ადამ და ევა“, შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგი, საქართველოს კინოაკადემიის პრეზიდენტი. გადაღებული აქვს დოკუმენტური და მხატვრული ფილმები: „ლეხაიმ!“, „ისლამი საქართველოში“, „მარკოზის სახარება“, „ლაზარეს თავგადასავალი“ (ქართლოს ხოტივართან ერთად), „დიმიტრი “, „ჩირიკი და ჩიკოტელა“. იყო რამდენიმე ფილმის პროდიუსერი.

ფილმოგრაფია
დამდგმელი რეჟისორი
„ჩირიკი და ჩიკოტელა“
„დიმიტრი “
„ლაზარეს თავგადასავალი“
„ლეხაიმ!“
„მარკოზის სახარება“

სცენარის ავტორი
„დიმიტრი “
„ისლამი საქართველოში“
„ლეხაიმ!“
მარკოზის სახარება“

გადაღებულია ფილმებში
„მდგმურები“
„გზააბნეულნი“

პროდიუსერი
„ლეხაიმ!“
„მარკოზის სახარება“,
აბდულა-ბეი ასი

აბდულა-ბეი ასი (; 1841—1874) — აზერბაიჯანელი პოეტი. წერდა ფსევდონით ასი.

ბიოგრაფია
აბდულა-ბეი ალი-ბექ ოღლი ასი (ფულადოვი) 1836 წელს შუშაში დაიბადა. ის არის იბრაჰიმ-ბექ აზერის უმცროსი ძმა, პოეტ გასიმ ბექ ზაქირის შვილიშვილი. ასიმ იცოდა თურქული, სპარსული, იაგატური ენები. ლექსების წერა ამ ენებზე ძალიან ადრეულ ასაკში დაიწყო. კარგად იცნობდა რუსულ მხატვრულ ლიტერატურას. რუსულ ლიტერატურაში ასი ცნობილია, როგორც პოეტთა წრის «ბეიტი-ხამუშან» (მდუმარეთა სახლის) ორგანიზატორი და ბელადი. ეს წრე იმითია ცნობრილი, რომ ორიგინალური მიმოწერითი კონტაქტი ჰქონდა პოეტთა მეორე წრესთან «ბეიტი-საფა»-თან (სიხარულის სახლი), სადაც სარკაზმით უდგებოდნენ სულიერიებისა და ბექის (თავად-აზნაურების) თემატიკის ლექსებს. იმ პერიოდში გავრცელებულმა ყალბმა კლასიკური ლიტერატურის გაზელებმა ასისთან ახალი დატვირთვა, სასულიერო პირების საწინააღმდეგო მიმართების გამოვლინების ფორმა, მიიღეს. პოეტი 1874 წელს გარდაიცვალა.

შექმნა
ახალგაზრდა პოეტი ცნობილ პოეტ სეიდ აზიმ შირვანთან მეგობრობდა. მისი ქმნილებების უმრავლესობა დაკარგულია, მხოლოდ მცირედმა ნაწილმა (გასიდი და მერსიე) მოაღწია დღემდე.

მისი პოეტური ნიმუშები პირველად გამოქვეყნებული იყო კრებული «აზერბაიჯანული ლიტერატურის» მეორე ნაწილში, ფ. კეჩარლის რედაქციით.
ბეგთარი

ბეგთარი — საბრძოლო აბჯრის ჯაჭვ-ფირფიტოვანი სახეობა, რომელიც წარმოადგენს მეტალის ფირფიტებით გაძლიერებულ ჯაჭვის პერანგს. ბეგთარი აზიური წარმომავლობის აბჯარია, რომელიც შემდეგ აღმოსავლეთ ევროპასა და საქართველოში გავრცელდა. აქტიურად გამოიყენებოდა ისლამურ ქვეყნებში, ინდოეთში, ჩინეთში, კორეაში, იაპონიაში, ვიეტნამსა და მალაის არქიპელაგზე. სულხან-საბას მიხედვით, ბეგთარი „მორკინული საცმელია, საომარი“.

ისტორია
ჯაჭვ-ფირფიტოვანი აბჯრის ყველაზე ადრეული გამოსახულებები საუკუნის 70-იანი წლების ჯალაირიანთა ირანიდან გვაქვს, თავად აბჯრის ნაშთები კი ნაპოვნია ოქროს ურდოს ტერიტორიაზე. კიდევ უფრო ადრინდელი შეიძლება იყოს ბარტიმში აღმოჩენილი ბეგთარის ტიპის აბჯარი, რომელიც - საუკუნეებით თარიღდება.

ბეგთარი ევრაზიის აღმოსავლეთ ნაწილში თავდაცვითი საჭურველის განვითარების უმაღლეს საფეხურად ითვლება. მასში ფირფიტოვანი აბჯრის მაღალი დაცვითი თვისებები შეერთებულია ჯაჭვის სიმსუბუქესა და მოქნილობასთან. ამავე დროს, რკინის ფირფიტების ჩამატება აჩქარებდა აბჯრის დამზადებასაც, რადგან ჯაჭვის ქსოვა ყოველთვის ხანგრძლივი პროცესი იყო.

აღმოსავლეთ ევროპული (პოლონური და რუსული) და აზიური ბეგთრები განსხვავდება იმით, რომ ევროპულებს არ აქვს სახელოები, ხოლო აზიურებს — კი. აზიური ბეგთრის სახელო ჯავშნის მსუბუქ ვარიანტში ჯაჭვის რგოლებისგან შედგებოდა, ხოლო უფრო მძიმე ვარიანტში ჯაჭვთან ერთად რკინის ფირფიტები სახელოზეც იყო დატანებული. ეს უკანასკნელი უფრო იშვიათობას წარმოადგენდა და ძირითადად პირველი ვარიანტი იყო გავრცელებული.

იაპონიაში ჯაჭვ-ფირფიტოვან აბჯარს „კარუტას“ უწოდებდნენ, ის მეტალის ან ტყავის ოთკუთხა ფირფიტებისა და მათი დამაკავშირებელი ჯაჭვის რგოლებისგან შედგებოდა.

ბეგთარი საქართველოში
ქართულ ეთნოგრაფიულ სინამდვილეში დამოწმებული ბეგთარი შედგება ოთხი ფოლადის ნაჭრისაგან: საგულე — (წაგრძელებული მართკუთხა ფორმის), რომელსაც მარჯვნივ და მარცხნივ აქვს საფერდეები და საზურგე. ფოლადის ფირფიტები ერთმანეთთან დამაგრებულია წყვილ-წყვილი ტყავის თასმებით, საგულეზე ოთხივე კუთხეში ჩამაგრებულია თასმები, რომელნიც საფერდეებზე იკვრება ენიანი ბალთების საშუალებით, ხოლო საფერდეზე დამაგრებული თასმები საზურგეზე იკვრება ასევე ენიანი ბალთებით. ბეგთარის ჩაცმისას ტყავის ღვედებს (ქაფი) ბეჭებზეც გადაიკრავდნენ საგულედან საზურგეზე. ჩვენს დრომდე მოღწეული ასეთი ბეგთარები ძირითადად აღმოსავლური წარმომავლობისაა, რომლებიც აქტიურად გამოიყენებოდა ქართველ წარჩინებულთა საომარ აღკაზმულობაში. ბეგთარი ხშირად ჯაჭვის პერანგების ზემოდან კეთდებოდა, რაც პოეზიაშიც დასტურდება - „ჯაჭვი-ბეგთარი დევ-ქაჯთა მას დღესა დაიხევისა“(შაჰნ. .1513-3). ქართული არქეოლოგიური მასალის მიხედვით ბექთარი ლითონის პატარა ფირფიტებით დაფარული, მორკინული, ტყავის ან მჭიდრო ქსოვილის ჯავშანია, ასეთი ტიპის ბეგთარი აქტიურად გამოიყენებოდა განვითარებული და გვიანი შუა საუკუნეების ქართულ შეიარაღებაშიც, ეთნოგრაფიულ ყოფაში აღარ გვხვდება.
სიმონ ზაზაძე

სიმონ ზაზაძე (დ. 1933 — გ. 5 ოქტომბერი, 2016) — ჩვენებური საზოგადო მოღვაწე, მეცენატი, ბიზნესმენი, ქართული კულტურის მოღვაწე. ის არის შოთა რუსთაველის სახელობის ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, აკაკი წერეთლის სახელობის ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი. ის არის ცნობილი ქართველი ქველმოქმედისა და ბიზნესმენის, პავლე ზაზაძის ვაჟი.

ადრეული წლები და განათლება
სიმონ ზაზაძე დაიბადა 1933 წელს თურქეთში, პავლე ზაზაძისა და მარიამ ჩილინგარიშვილის ოჯახში. მას ექიმობა ძალიან სურდა, თუმცა მამის თხოვნით მის შესწავლას თავი დაანება და ეკონომიკური ფაკულტეტი დაასრულა. უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ ის ლონდონში გაემგზავრა და ლონდონის სკოლაში სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა ეკონომიკის საკითხებზე.

სამეცნიერო საქმიანობა
სიმონ ზაზაძე მოწვეული ლექტორი იყო ბეირუთის ინდურ უნივერსიტეტში, სადაც კითხულობდა ლექციებს.

1962-1982 წლებში სიმონ ზაზაძე მამასთან, პავლესთან ერთად აფინანსებდა სამეცნიერო ფრანგულენოვან ჟურნალს: „ბედი ქართლისა“. ის ფინანსურად ეხმარებოდა საზღვარგარეთ არსებულ პერიოდულ გამოცემებსაც, როგორებიცაა: „კავკასიონი“, „პრომეთე“, „გუშაგი“, „საქართველოს გუშაგი“, „თეთრი გიორგი“, „თავისუფალი საქართველო“, „საქართველო“. ზაზაძეების ოჯახი ასევე ეხმარებოდა სტამბოლში გამომავალ ჟურნალებს: „ფიროსმანსა“ და „ჩვენებურს“.

ზაზაძემ კათოლიკე მღვდლის, შალვა ვარდიძის არქივი ლიბანიდან თურქეთში ჩაიტანა და კათოლიკეთა მონასტერს გადასცა. ზაზაძე და მისი ოჯახი ფერიქოის უბანში მდებარე ქართული კათოლიკური ეკლესიასა და მონასტერს უვლიდნენ.

2000 წელს ჩამოყალიბებული თურქეთ–საქართველოს კულტურისა და განათლების ფონდის მმართველი საბჭოს წევრი გახდა სიმონ ზაზაძე და მისი ვაჟი პავლე.

2006 წელს სიმონ ზაზაძე იმყოფებოდა თავის ისტორიულ სამშობლოში, სოფელ უდეში. მოგვიანებით სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტმა ზაზაძე საპატიო დოქტორად, ხოლო ახალიციხის მუნიციპალიტეტმა კი საპატიო მოქალაქედ აირჩია. ის ასევე არის შოთა რუსთაველის სახელობის ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, აკაკი წერეთლის სახელობის ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი.

2007 წლის ოქტომბერში სიმონი და მისი ვაჟი, პავლე ზაზაძე საქართველოს პრეზიდენტმა, მიხეილ სააკაშვილმა ღირსების ორდენით დააჯილდოვა. ის ასევე არის საქართველოს საპატიო მოქალაქე.

პირადი ცხოვრება
ბეირუთში მუშაობისას ზაზაძემ გაიცნო მომავალი მეუღლე წარმოშობით ფინიკიელი ქლაუდე (ქლოდ) ინჯეა. მათ სამი შვილი: ნათალი (იგივე ნატალია, იურისტი), პაულა (ეკონომისტი) და პავლე (იგივე პოლი, ეკონომისტი) ჰყავთ.

ჯილდოები და პრემიები
1996 - საქართველოს საპატიო მოქალაქე
2006 - ახალციხის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი
2007 - ღირსების ორდენი
ახალციხის საპატიო მოქალაქე
საველე ჰოსპიტალი

საველე საავადმყოფო — დროებითი საავადმყოფო ან მობილური სამედიცინო პუნქტი, რომელიც ბრძოლის დროს დაშავებულებზე ზრუნავს იქამდე, ვიდრე მათ მუდმივ დაწესებულებებში გადაიყვანენ. ეს ტერმინი თავდაპირველად გამოიყენებოდა სამხედრო მედიცინაში, თუმცა სამხედრო ჰოსპიტლები შესაძლოა მოეწყოს სამოქალაქო სიტუაციაში, დაავადების აფეთქებისა და კატასტროფების დროს.

საველე საავადმყოფო წარმოადგენს სამედიცინო პერსონალს, მობილური სამედიცინო აღჭურვილობით და ხშირად კარვის მსგავსი ფართო თავშესაფრით (ზოგჯერ გასაბერი სტრუქტურა), რათა საჭიროების შემთხვევაში მარტივად მოხდეს მისი მოწყობა.ურბანულ გარემოში, საველე საავადმყოფო ხშირად იქმნება ადვილად მისაწვდომ და ძალიან თვალსაჩინო შენობაში (როგორიცაა სასახლე, რესტორანი, სკოლა და ასე შემდეგ). საველე საავადმყოფო ზოგადად უფრო დიდია ვიდრე დროებითი დახმარების სადგური, მაგრამ უფრო მცირე ვიდრე მუდმივი სამხედრო ჰოსპიტალი.

საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართალი, როგორიცაა ჟენევის კონვენციები კრძალავს თავდასხმას ექიმებზე, სასწრაფო დახმარების მანქანებზე, საზღვაო ჰოსპიტლებსა და იმ საავადმყოფოების შენობებზე სადაც გამოსახულია წითელი ჯვარი, წითელი ნახევარმთვარე ან სხვა ემბლემა, რომელიც დაკავშირებულია წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო მოძრაობასთან.

-19-ის პანდემიის დროს სხვადასხვა ქვეყანაში მოეწყო საველე ჰოსპიტლები. 2021 წლის აგვისტოში, გართულებული ეპიდ-სიტუაციის გამო, საველე ჰოსპიტალი მოეწყო თბილისშიც, დიღმის ოლიმპიური სპორტ კომპლექსის ერთ-ერთ არენაზე.
თბილისის კათოლიკური საკათედრო ტაძარი

თბილისის კათოლიკური საკათედრო ტაძარი — ყოფილი კათოლიკური ეკლესია თბილისში. ტაძრის მშენებლობა დადგინდა ტფილისის ეპარქიის კოლეგიუმის გადაწყვეტილებით: „ტფილისში აიგოს საკათედრო ტაძარი, საეპისკოპოსო ეკლესია და ეწოდოს ტფილისის საეპისკოპოსო ეკლესია“. თბილისის კათოლიკური საეპისკოპოსო კათედრა აშენდა 1329 წელს, რომელმაც იარსება 1507 წლამდე. მას თანმიმდევრობით 14 ეპისკოპოსი მართავდა და უკანასკნელი დაინიშნა 1505 წელს.

ისტორია
ეპისკოპოსები
1329 წელს თბილისის ლათინური წესის საეპისკოპოს სამღვდელმთავრო კათედრის პირველ ეპისკოპოსად, დომინიკეთა ორდენის წევრი, ფლორენციელი იოანე როგსანელი ინიშნება. მან 30 წელი იცხოვრა საქართველოში და რამდენიმე წიგნი თარგმნა ლათინურიდან ქართულად. მეორე ეპისკოპოსად რომის პაპი კლემენტი ნიშნავს ბერნარდო კოლეტს, რომელმაც 7 წელი იმსახურა საქართველოში, ხოლო შემდეგ მის ადგილს იკავებს ბერნარდო პაგეზი, რომელსაც აღწერდნენ როგორც „დიდად განსწავლული დომინიკელი“. მოგვიანებით იგი კლემენტ -ის ბრძანებით გადააყენეს და მის ადგილზე განაწესეს ეპისკოპოსი ჰენრი რაცი, რომელიც მეოთხე ეპისკოპოსი გახლდათ, მაგრამ მალევე ბერნარდო პაგეზმა მოახერხა თავისი თანამდებობის დაბრუნება და 1387 წლამდე, გარდაცვალებამდე, იმსახურა. სამწუხაროდ. ყველა ეპისკოპოსის სახელი უცნობია.

ცნობები ამ საკათედრო ტაძრის შესახებ
პლ. იოსელიანი აღნიშნავს, რომ კათედრა მდებარეობდა „გარშემო ხარების ყოფილი ეკლესიისა, დღევანდელი კათოლიკეთა ეკლესიის მოპირდაპირედ, ქუჩის გადაღმად“. აქ ხარების ეკლესიაში იგულისხმება კათოლიკეების ძველი ეკლესია, რომელიც დღევანდელი გ. აბესაძის ქ. № 13 სახლის ადგილას იდგა, ხოლო „დღევანდელში“ ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია. (პლ. იოსელიანი ამ ცნობის წყაროს არ უთითებს; საფიქრელია, რომ ის ეყრდნობა ზეპირ გადმოცემას)

ზაქარია ჭიჭინაძე, რომელიც კათოლიკეთა საქართველოში შემოსვლის თარიღად შეცდომით საუკუნეს მიიჩნევს და ეკლესიის აშენებასაც ამავე პერიოდს უკავშირებს, ამბობს, რომ
სიურეია აღაოღლუ

სიურეია აღაოღლუ (, 1903–1989) — აზერბაიჯანული წარმოშობის თურქი მწერალი და იურისტი, პირველი ქალი-ადვოკატი თურქეთის ისტორიაში.

ბიოგრაფია
სიურეია აღაოღლუ აზერბაიჯანელი, ხოლო შემდგომში თურქი პოლიტიკოსის აჰმედ-ბეგ აგაევის ქალიშვილი იყო. 1920 წელს აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის დაცემის შემდეგ ოჯახი თურქეთში გადავიდა, სადაც სიურეიამ სტამბოლის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი დაამთავრა. 1927 წლიდან გარდაცვალებამდე ადვოკატად მუშაობდა. არის ორი წიგნის ავტორი: „რა ვნახე ლონდონში“ და „აი, როგორ გავიდა ცხოვრება“ , რომლებშიც მრავალ სამართლებრივ საკითხებს შეეხო. იგი სტამბოლში ინსულტით გარდაიცვალა. 2003 წელს მის პატივსაცემად გამოიცა ვერცხლის სამახსოვრო მონეტა.
ბახრამ-ბექ ახუნდოვი

ბაჰრამ-ბეგ მირზა ჯაფარ-ბეგ ოღლუ ახუნდოვი (; 1872, აღდამი, ელიზავეტპოლის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — 1932, ბაქო, სსრკ) — აზერბაიჯანელი მედიკოსი, აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი.

ბიოგრაფია
ბაჰრამ-ბეგ ახუნდოვი 1872 წელს ქალაქ აღდამი დაიბადა. დაამთავრა შუშის რეალური სასწავლებელი, შემდგომ – გიმნაზია. 1893 წელს მიღებულ იქნა ქალაქ ლილის ფრანგული აკადემიის ასპირანტურაში. სწავლობდა ფიზიკას, ქიმიას, ბიოლოგიას. ასპირანტურის დასრულების შემდეგ, 1896 წელს, ახუნდოვი სწავლას აგრძელებს იმავე აკადემიის სამედიცინო ფაკულტეტზე და მისი დასრულების შემდეგ მედიცინის დოქტორის დიპლომს ღებულობს. რუსეთში დაბრუნების შემდეგ, 1904 წელს, აბარებს ხარკოვის საიმპერატორო უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტზე, რომლის დასრულებისთანავე ენიჭება მკურნალი ექიმის წოდება. ბაქოს სამკურნალო დაწესებულებებში საექიმო საქმიანობით იყო დაკავებული. 1918-1920 წლებში იყო აზერაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი, წარმოადგენდა „უპარტიოთა“ ფრაქციას. აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ აზერბაიჯანის სსრ სახალხო კომისართა საბჭოში ექიმად მუშაობდა. 1920-1925 წლებში სახელმწიფო დაზღვევის დამსახურებული ექიმი იყო. ახუნდოვი გარდაიცვალა 1932 წელს.