iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გიონიკუ სოსეჯი

გიონიკუ სოსეჯი — იაპონური თევზის სოსისი, რომელიც დამზადებულია სურიმისგან. ის იყიდება პლასტმასის შეფუთვაში, როგორც მსუბუქი ხემსი. გიონიკუ სოსეჯი ჰგავს ტრადიციულ „თევზის ნამცხვარს“, კამაბოკოს. გიონიკუ სოსეჯი და კამაბოკო იაპონური თევზის გამოყენების 26% შეადგენს.

წარმოება
გიონიკუ სოსეჯის სამრეწველო წარმოება დაიწყო 1950-იან წლებში, და წარმოადგენდა ერთ-ერთ ადრეული ინოვაციას ჭარბი მინტაის გამოყენების წინააღმდეგ. მისი წარმოება უზრუნველყოფს სახვადასხვა სახეობის თევზის საკვებში გატანას და თევზის სახეობების ან სხვა ხორცის უფრო ფართო სპექტრის გამოყენებას.

ის შეიძლება შეიცავდეს ცხოველურ ცხიმებს, ჟელატინს, ხორბლის წებოვანას, კარტოფილის სახამებელს, მარილს, მონოსოდიუმის გლუტამატს, სოდიუმის ნიტრიტს, ფოსფატებს და ხელოვნურ საღებავებს. მათ ათავსებენ პლასტმასის სპეციალურ გარსში, რომელიც დამზადებულია ქლორირებული რეზინისგან, ვინილიდენქლორიდისგან ან ბოლო პერიოდში — ნეილონის ფირისგან. ეს გარსი ჩვეულებრივ ნათელი მონარინჯისფრო-წითელი შეფერილობისაა, რომ ულტრაიისფერი სხივებისგან ფერი არ დაკარგოს. სოსისი მზადდება 80-90 გრადუს ცელსიუსზე დაახლოებით 50 წუთის განმავლობაში. ოთახის ტემპერატურაზე ასეთი პროდუქტი უვნებლად ორი კვირის განმავლობაში ინახება. ან კალმარი. თევზს ან ხორცს ამუშავებენ და აქცევენ სურიმად — რბილ მასად, რომლითაც შემდეგ საბოლოო პროდუქტი მზადდება.

ისტორია
გიონიკუ სოსეჯის წარმოება იაპონიაში ინდუსტრიალურად 1950-იან წლებში დაიწყო. ეს იყო ერთ-ერთი პირველი იდეა, რომელიც ზედმეტი რაოდენობით ალასკის მინტაის გამოყენებას ებრძოდა. მისი წარმოება უზრუნველყოფს სახვადასხვა სახეობის თევზის საკვებში გატანას და თევზის სახეობების ან სხვა ხორცის უფრო ფართო სპექტრის გამოყენებას. 1965 წელს იაპონიაში მისმა წარმოებამ პიკს მიაღწია — წლიურად დაახლოებით 180,000 მეტრული ტონა მზადდებოდა. მას შემდეგ წარმოება შემცირდა, თუმცა 1990-იანი წლებიდან შედარებით დასტაბილურდა და ახლა წელიწადში საშუალოდ 60,000-70,000 მეტრულ ტონას შეადგენს.

კორეაში დიდი ზომის გიონიკუ სოსის ჩვეულებრივ ნაჭრებად ჭრიან და ტაფაზე კვერცხის ცომთან ერთად წვავენ, რათა მიირთვან სადილთან ან ბანჩანად — მეორეხარისხოვან კერძად ძირითადი ულუფისთვის.
რუსუდან ქუთათელაძე

რუსუდან ქუთათელაძე (დ. 22 ნოემბერი, 1941, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მუსიკოსი, ხელოვნებათმცოდნე, პედაგოგი, მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
1958 წელს დაამთავრა თბილისის მუსიკალური სასწავლებელი, 1962 წელს ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. 1967–1981 წლებში იყო თბილისის მუსიკალური სასწავლებლის პედაგოგი. 1981–2014 წლებში ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგი, 2006 წლიდან ასოცირებული პროფესორი. მუსიკისმცოდნე–ისტორიკოსი, მუსიკის კრიტიკოსი, რედაქტორი. ხელოვნებათმცოდნეობის კანდიდატი. 1990 წელს დაიცვასაკანდიდატო დისერტაციის თემა – „ქართული სავიოლინო კონცერტი. ჟანრის ჩამოყალიბებისა და განვითარების ეტაპები“.
გიორგი ნატროშვილი

გიორგი ნატროშვილი (დ. 23 ნოემბერი, 1910 — გ. 21 ივნისი, 1998) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, მკვლევარი და მწერალი.

ბიოგრაფია
გიორგი ნატროშვილი დაიბადა 1910 წლის 23 ნოემბერს, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტ სოფელ ზემო მაჩხაანში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1933 წელს.

1930 წლიდან მუშაობდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთების რედაქციებში. 1943-1963 წლებში იყო „ლიტერატურული გაზეთის“, 1963-1973 წლებში — ჟურნალ „დროშის“ მთავარი რედაქტორი, 1973-1982 წლებში — ჟურნალ „მნათობის“ მთავარი რედაქტორი, 1982-1988 წლებში მუშაობდა ლიტერატურის მუზეუმის დირექტორის თანამდებობაზე.

ლიტერატურული მოღვაწეობა 1930-იანი წლებიდან დაიწყო. პირველი წიგნი „დავით კლდიაშვილის შემოქმედება“ 1934 წელს გამოსცა. მეორე მსოფლიო ომის მონაწილემ სამხედრო მოთხრობათა პირველი კრებული „დასავლეთის ფრონტზე“ 1943 წელს გამოაქვეყნა. მოთხრობების მომდევნო კრებულებმა („ისევ გაზაფხული იყო“, 1957, „უდარდელი კაცის სიკვდილი“, 1961) მას ქართული პროზის გამოჩენილი ოსტატის სახელი მოუხვეჭა. მასვე ეკუთვნის ლიტერატურულ-კრიტიკული ნაშრომების კრებულები "წინაპრები და თანამედროვენი" (1961), „ორი საუკუნის მიჯნაზე“ (1963) და სხვა. მას თვალსაჩინო წვილი მიუძღვის ქართული ლიტერატურის კრიტიკასა და ლიტერატურათმცოდნეობაში. მისი ნიაშრომები ეხება ქართული ლიტერატურის განვითარების ძირეულ პრობლემებს. მისი თხზულებები თარგმნილია რუსულ, სომხურ, აფხაზურ ენებზე. ქართველი მწერალი, ლიტერატურათმცოდნე. საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა , , მოწვევის უმაღლესი საქბჭოს დეპუტატი.
მაკარაშვილი თამარი

თამარ მაკარაშვილი (დ. 28 აგვისტო, 1902 — გ. 1973) — ქართველი მსახიობი

ბიოგრაფია
თამარ მაკარაშვილი დაიბადა 1902 წლის 28 აგვისტოს, თბილისში.თეატრალური მოღვაწეობა დაიწყო ველისციხის თეატრში. რამოდენიმე სეზონის შემდეგ გადავიდა ჭიათურის თეატრში. 1938-1952 წლებში მოღვაწეობდა სოხუმის, ხოლო 1952-1956 წლენში ფოთის თეატრებში. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: კინტო (აკაკი წერეთლის "კინტო"), ოთარაანთ ქვრივი (ილია ჭავჭავაძის "ოთარაანთ ქვრივი"), ზეინაბი (ალექსანდრე სუმბათაშვილის "ღალატი"), ქრისტინე (პოლიო ირეთელის "ქრისტინე"), ეკატერინე ჭავჭავაძე (მაყვალა მრევლიშვილის "ნიკოლოზ ბარათაშვილი"), სამეგრელოს დედოფალი (არჩილ ქურდიანის "უტუ მიქავა"), ბეატრიჩე, ემილია (უილიამ შექსპირის "აურზაური არაფრის გამო", "ოტელო"), ლედი მილფორდი (ფრიდრიხ შილერის "ვერაგობა და სიყვარული"), ლირსა (პოლიკარპე კაკაბაძის "ყვარყვარე თუთაბერი") და სხვა.
ნერიკური

ნერიკური — ტრადიციული კერძი კიუსიუდან, კონკრეტულად კაგოსიმასა და მიაზაკის პრეფექტურებიდან, იაპონიიდან. რეგიონის მიხედვით, იგი სხვადასხვა სახელით არის ცნობილი, მათ შორის ნეტაბო , ნეტაუკური და კარაიმო ნეტაბო .

მიმოხილვა
ნერიკური, სავარაუდოდ, ედოს პერიოდიდან არსებობს და ტკბილი კარტოფილის მოჩის სახეობაა, რომელიც მოხარშული მოჩისა და ორთქლზე მოხარშული საცუმაიმოს (ტკბილი კარტოფილის) შერევით კეთდება.

ის ხშირად ახალი წლის ნარჩენების ან გამაგრებული მოჩის, ანუ მიზუმოჩის გამოყენებით მზადდება და, როგორც წესი, კინაკოთი (შემწვარი სოიოს ფქვილით) დაფარულს მიირთმევენ.

მიაძაკის პრეფექტურაში მას ძირითადად მიაკონოჯოს ქალაქსა და მის შემოგარენში მოიხმარენ.

წარმოების მეთოდი
ნერიკურის მოსამზადებლად ტკბილი კარტოფილი ჯერ კარგად ირეცხება, შემდეგ იფცქვნება და მოზრდილ ნაჭრებად იჭრება. ამას შემდეგ წყალში დებენ ისე, რომ კარტოფილი მთლიანად დაიფაროს, და ასადუღებლად დგამენ. კარტოფილი იხარშება მანამ, სანამ დარბილდება.

როდესაც მორბილდება, ქვაბში მოჩის ნაწილებს ამატებენ. ნარევს კიდევ ერთხელ ადუღებენ მანამ, სანამ ორივე, ტკბილი კარტოფილი და მოჩი არ დარბილდება.

ადუღების შემდეგ წყალს წურავენ და მცირე რაოდენობის მარილს ამატებენ. შემდეგ ნარევს ასქელებენ და სურიბაჩის (იაპონური სანაყის) გამოყენებით კარგად ურევენ ერთგვაროვანი მასის მიღებამდე.

შემდეგ ნარევი იჭრება ლუკმის ზომის ნაწილებად და ჭამამდე კინაკოთი იფარება.

სხვა ვერსიებში ტკბილი წითელი ლობიოს პასტა (ანკო) ცალკე მზადდება და მოჩის შიგთავსად გამოიყენება.
დენიზლის მუზეუმი

დენიზლის მუზეუმი ასევე ცნობილი როგორც დენიზლის ათათურქისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმი — ეროვნული მუზეუმი დენიზლიში, თურქეთი. დაარსებული 1984 წელს, ეს არის ისტორიული სახლ-მუზეუმი, რომელიც ეძღვნებაათათურქს და ასევე აჩვენებს ეთნოგრაფიულ ნივთებს.

მუზეუმი არის საუკუნის ორსართულიანი სახლი და მდებარეობს დენიზლის სარაილარის უბნის 459-ე ქუჩაზე.

ისტორია
ათათურქი, თანამედროვე თურქეთის დამფუძნებელი, დენიზლს ეწვია 1931 წლის 4 თებერვალს და ამ სახლში დარჩა. შემდეგ კულტურის სამინისტრომ იყიდა იგი და მუზეუმად გადააკეთა. მუზეუმი გაიხსნა 1931 წლის 4 თებერვალს, ათათურქის ვიზიტის 53-ე წლისთავზე.

ექსპონატები
პირველი სართული არის ეთნოგრაფიული განყოფილება. პატარა ოთახებში გამოტანილია ორნამენტები, ვერცხლის იარაღები, ხის ნამუშევრები და ა. შ. დიდ ოთახს აქვს იარაღები, როგორიცაა იატაგანები, მახვილები, თოვლის რაშები, იარაღები და ა. შ. ამ ოთახში ასევე გამოტანილია დროშა, რომელიც გამოიყენეს 1919 წელს დამოუკიდებლობის ომის დროს თათბირზე, და ჰიუსეინ ეფეს (1920-იანი წლების ადგილობრივი გმირი) უნიფორმა.

მეორე სართულის სამ ოთახში მანეკენების საშუალებით ასახულია დენიზლის მოქალაქეების ცხოვრების წესი. ორი ოთახი ეთმობა ათათურქს, რომლებიც მან დაიკავა 1931 წელს დენიზლიში ვიზიტისას. ერთი ოთახი იყო მისი საძინებელი, მეორე — კაბინეტი. წინაოთახში განთავსებულია იბრაჰიმ ჩალის ზეთის ნახატები და სხვადასხვა საყოფაცხოვრებო ავეჯი, რომელიც შემოწირულია ნეჯიფ ალი ქიუჩიუქის (ყოფილი თურქი პოლიტიკოსისა და იურისტის) მიერ.
ეგეს უნივერსიტეტის ბუნების ისტორიის მუზეუმი

ეგეს უნივერსიტეტის ბუნების ისტორიის მუზეუმი — უნივერსიტეტის მუზეუმი ზმირში, თურქეთი. მუზეუმი მდებარეობს ეგეს უნივერსიტეტის კამპუსში, სამეცნიერო ფაკულტეტის გვერდით კოორდინატებზე 38°27′31″ ჩ. გ. 27°13′53″ აღ. გ. მუზეუმი დაარსდა 1973 წელს. (1973-1991) წლებში იგი იყო ფაკულტეტის ინსტიტუტი. 1991 წლის შემდეგ გახდა რექტორატის ქვეყანაყოფი.

გამოფენილი ექსპონატები
გამოფენაში 4000 ნივთია. 6 დარბაზია 2,500 კვადრატულ მეტრში (27,000 კვ. ფუტი) ფართობზე.

პალეონტოლოგია (1168 ექსპონატი)
ქანები და მინერალები (811 ექსპონატი)
ფრინველები (168 ექსპონატი)
შესასვლელი (თურქული ფაუნა) (937 ექსპონატი)
ზოგადი ზოოლოგია (766 ექსპონატი)
ოსტეოლოგია და ევოლუცია (81 ექსპონატი)
მარეიდ მაკგინესი

მარეიდ მაკგინესი (; დ. 13 ივნისი, 1959) — ირლანდიელი პოლიტიკოსი, რომელიც იყო ევროპის კომისარი ფინანსური სტაბილურობის, ფინანსური მომსახურებებისა და კაპიტალის ბაზრების კავშირის საკითხებში 2020 წლის ოქტომბრიდან 2024 წლის ნოემბრამდე. იგი იყო პარტია ფინე გელის წევრი და მანამდე მუშაობდა ევროპარლამენტის პირველ ვიცე-პრეზიდენტად 2017 წლიდან 2020 წლამდე. იგი იყო ევროპარლამენტის წევრი აღმოსავლეთის რეგიონიდან 2004 წლიდან 2014 წლამდე და შუა რეგიონი-ჩრდილოეთ-დასავლეთიდან 2014-2020 წლებში. ევროპარლამენტში იგი აფილირდებოდა ევროპის სახალხო პარტიასთან.
ვიქტუარ ტომეგა-დოგბე

ვიქტუარ ტომეგა-დოგბე (დ. 23 დეკემბერი, 1959) — ტოგოელი პოლიტიკოსი, ტოგოს მე-13 პრემიერ-მინისტრი 2020-2025 წლებში, პირველი ქალი ამ თანამდებობაზე. ადრე, ტომეგა-დოგბე იყო სახალხო განვითარების, ხელნაკეთი ნივთების, ახალგაზრდობისა და ახალგაზრდების დასაქმების მინისტრი კომი სელომ კლასუს მთავრობაში და ასევე პრეზიდენტ ფორ გნასინგბეს კაბინეტის დირექტორი.

2024 წლის მარტში კონსტიტუციური რეფორმის შემდეგ, რომელმაც ტოგო საპრეზიდენტო სისტემიდან საპარლამენტო სისტემად გარდაქმნა და სადაც პრეზიდენტის როლი ცერემონიული გახდა, ხოლო პრემიერ-მინისტრის როლი ქვეყანაში ყველაზე ძლიერ თანამდებობად იქცა და დაერქვა „მინისტრთა საბჭოს პრეზიდენტი“, ტომეგა დოგბე კვლავ დანიშნა პრემიერ-მინისტრად ახალი კონსტიტუციის შესაბამისად პრეზიდენტმა გნასინგბემ აგვისტოში.
გოგიეთის წმინდა დიმიტრის ხატი

გოგიეთის წმინდა დიმიტრის ხატი — ჭედური ხატი, შემოქმედის მონასტრის ახლოს მდებარე სოფელ გოგიეთიდან. ხატზე გამოსახული იყო წმინდა დიმიტრი მთელი ტანით, ერთ ხელში შუბი ეჭირა, მეორეში ფარი. გამოსახულება რელიეფური იყო მოოქროვილი ვერცხლის ფონზე. 1873 წელს აღნიშნული ხატი დ. ბაქრაძემ შემოქმედის მონასტრის საგანძურში იპოვა და სხვებთან ერთად აღწერა.

დ. ბაქრაძის აზრით ამ წარწერაში მოხსენიებული შემოქმედელი, იგივე იაკობ დუმბაძეა.
ლიუბლიანის ჭაობების ბორბალი

ლიუბლიანის ჭაობების ბორბალი — ხის ბორბალი, რომელიც აღმოაჩინეს ლიუბლიანის ჭაობში, სლოვენიის დედაქალაქ ლიუბლიანიდან დაახლოებით 20 კილომეტრის (12 მილის) დაშორებით, 2002 წელს. რადიოკარბონული დათარიღება, რომელიც ჩატარდა ვენის ლაბორატორიაში (ვენის გარემოსდაცვითი კვლევის ამაჩქარებელი), აჩვენებს, რომ ის დაახლოებით 5 100-დან 5 350 წლისაა, რაც მას აქცევს დღემდე აღმოჩენილ უძველეს ხის ბორბლად. ის აღმოაჩინა სლოვენიელი არქეოლოგების გუნდმა ლიუბლიანის არქეოლოგიის ინსტიტუტიდან, რომელიც სლოვენიის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის კვლევითი ცენტრის ნაწილია, ანტონ ველუშჩეკის ხელმძღვანელობით.

არქეოლოგიური ძეგლი
ნამარხი, ხიმინჯებზე დაშენებული საცხოვრებლების აღმოჩენა ლიუბლიანას ჭაობში ჯერ კიდევ 1875 წელს მოხდა. 2011 წლიდან ეს ადგილი დაცულია როგორც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი, როგორც პრეისტორიული ხიმინჯებზე დაშენებული საცხოვრებლების ნიმუში ალპების გარშემო, რაც წარმოადგენს დასახლების განსაკუთრებულ ფორმას ტბებისა და ჭაობების ტერიტორიებზე. არქეოლოგებმა გათხრების ადგილზე აღმოაჩინეს ათასზე მეტი ხიმინჯი მდინარე იშკის კალაპოტში, იგის მახლობლად. მათ რეკონსტრუქცია გაუკეთეს 3,5 × 7 მეტრის (11 ფუტი 6 დუიმი × 23 ფუტი ) ზომის საცხოვრებლებს, რომლებიც ერთმანეთისგან დაახლოებით 2-დან 3 მეტრამდე (6 ფუტი 7 დუიმიდან 9 ფუტი 10 დუიმამდე) იყვნენ დაშორებული. ხიმინჯების ანალიზმა გამოავლინა, რომ საცხოვრებლებს ყოველწლიურად არემონტებდნენ და ახალი სახლის აშენება იმავე ადგილზე სულ რაღაც 10-20 წელიწადში იყო საჭირო. პირველი მცხოვრებლები ამ რეგიონში დასახლდნენ ჯერ კიდევ 9 000 წლის წინ. მეზოლითის პერიოდში, ისინი აშენებდნენ დროებით საცხოვრებლებს ჭაობში არსებულ იზოლირებულ კლდეებზე და მის პერიფერიაზე, ცხოვრობდნენ ნადირობითა და შეგროვებით. მუდმივი დასახლებები არ აშენებულა პირველი მიწათმოქმედების გამოჩენამდე, დაახლოებით 6 000 წლის წინ, ნეოლითის პერიოდში.

ხის ბორბალი
ხის ბორბალი ეკუთვნოდა პრეისტორიულ ორბორბლიან ურიკას — ხელით სატარებელ ურიკას. მსგავსი ბორბლები აღმოაჩინეს შვეიცარიის მთიან რეგიონებში და გერმანიის სამხრეთ-დასავლეთში, თუმცა ლიუბლიანას ჭაობის ბორბალი უფრო დიდი და ძველია. ეს მიუთითებს, რომ ხის ბორბლები შეიძლება თითქმის ერთდროულად გამოჩენილიყო შუამდინარეთსა და ევროპაში, თუმცა რეალური ბორბლების აღმოჩენები შუამდინარეთში მნიშვნელოვნად გვიანდელი პერიოდიდანაა.

მას აქვს 72 სანტიმეტრის (28+3⁄8 დიუიმი) დიამეტრი და დამზადებულია იფნის ხისგან, ხოლო მისი 124 სანტიმეტრის სიგრძის (48+7⁄8 დიუიმი) ღერძი დამზადებულია მუხის ხისგან. ღერძი ბორბლებთან დამაგრებული იყო მუხის ხის სოლებით, რაც ნიშნავდა, რომ ღერძი ბორბლებთან ერთად ტრიალებდა. ბორბალი დამზადებული იყო ხისგან, რომელიც იზრდებოდა ხიმინჯებზე დაშენებული საცხოვრებლების სიახლოვეს და ბორბლის დამზადების დროისთვის დაახლოებით 80 წლის იყო.

როგორც ჩანს, თავად ბორბალი ძირითადად შედგება ორი ხის ფიცრისგან, რომლებიც ერთად არის დაკავშირებული ოთხი ჯვარედინი საყრდენით. ჯვარედინი საყრდენები, როგორც ჩანს, ადგილზე მხოლოდ კბილანი შეერთებით იყო დამაგრებული, საყრდენები ჩასმული იყო კბილანიან ჭრილებში, რომლებიც ამოკვეთილი იყო ბორბლის ორ მთავარ ნაწილში.
მიკალოიუს დაუკშა

მიკალოიუს დაუკშა (; დ. 1527 - გ. 1613) — ლიეტუველი მწერალი, რომელიც რელიგიურ ნაშრომებს წერდა ლიეტუვურ და ლათინურ ენებზე, ასევე მთარგმნელი და ლიეტუვის კათოლიკური ეკლესიის წარმომადგენელი. მიკალოიუსი ცნობილია, როგორც ლიეტუველ ჰუმანისტებს შორის პირველი, რომელმაც ხაზი გაუსვა ლიეტუვური ენის კოდიფიკაციისა და პოპულარიზაციის აუცილებლობას რუთენულ და პოლონურ ენებთან შედარებით, რომლებიც იმ დროს დიდ საჰერცოგოში გამოიყენებოდა. გარდა ამისა, დაუკშა ქადაგებდა კონტრრეფორმაციისა და რენესანსის ჰუმანიზმის იდეებს. დაუკშამ განათლება, სავარაუდოდ, ვილნიუსსა და დასავლეთ ევროპის ერთ-ერთ უნივერსიტეტში მიიღო. ეპისკოპოს მერკელის გიედრაიტის ეგიდით მან ესპანელი იეზუიტის, თეოლოგის, იაკობო ლედესმას კატეხიზმო თარგმნა. ფოსტილი, რომელიც იაკუბ ვუჯეკის პოლონური თარგმანიდან თარგმნა, 1595 წელს გამოიცა და წარმართობასთან ბრძოლის ერთ-ერთ საშუალებას წარმოადგენდა. წარმართობა იმ დროს ლიეტუვაში კვლავ გავრცელებული იყო. ნაშრომი ასევე ემსახურებოდა კათოლიციზმისთვის რეფორმაციის მიერ შექმნილი მზარდი საფრთხის დაძლევას, რომელსაც ლიეტუვაში ძლევამოსილი რაძივილების ოჯახი უჭერდა მხარს. ეს ასევე იყო ლიეტუვის დიდ საჰერცოგოში ლიეტუვურ ენაზე დაბეჭდილი პირველი წიგნი. ამ ნაშრომს ორი წინასიტყვაობა აქვს, ერთი ლათინურ და ერთი პოლონურ ენაზე. პოლონურ წინასიტყვაობაში დაუკშა დიდ საჰერცოგოში ლიეტუვური ენის პოპულარიზაციას უჭერს მხარს და ლიეტუვური ერისა და სახელმწიფოს მოკლე განმარტება მოაქვს. პოლონურენოვან წინასიტყვაობაში დაუკშამ მიმართა თანამემამულეებს, რომლებიც ჯერ არ იცნობდნენ ლიეტუვური ენის ტრადიციას და ყოველდღიურად სასაუბროდ შესაძლოა სხვა ენებს იყენებდნენ.
ოდემიშის საქალაქო არქივი და მუზეუმი

ოდემიშის საქალაქო არქივი და მუზეუმი — ეთნოგრაფიული მუზეუმი ოდემიშში, იზმირის პროვინცია, თურქეთი.

მუზეუმის შენობა არის ყოფილი სასტუმრო სახელწოდებით ილდიზი („ვარსკვლავი“), რომელიც გაიხსნა 1927 წელს. 2006 წელს ოდემიშის მუნიციპალიტეტმა შეიძინა სასტუმრო და რეკონსტრუქციის პროექტის შემდეგ 2012 წელს გაიხსნა როგორც მუზეუმი.

მუზეუმში დაცულია 6218 ეთნოგრაფიული ნივთი, ასევე 20815 დოკუმენტი და 3619 წიგნი. მუზეუმში 14 ოთახია. ზოგიერთი ოთახი განკუთვნილია ოდემიშის ცნობილი პიროვნებებისთვის, როგორებიც არიან შუქრუ სარაჯოღლუ (ყოფილი პრემიერ-მინისტრი თურქეთის და მთავრობებში), ექიმი მუსტაფა ბენგისუ (ყოფილი მერი და პარლამენტის წევრი) და ალევ ჯოშქუნი (პოლიტიკოსი და ჟურნალისტი). სხვა ოთახები ცნობილია როგორც პატარძლების ოთახი, საათის ოსტატების ოთახი, დალაქების ოთახი, თამბაქოს ოთახი, სასტუმრო ოთახი, ისტორიის ოთახი, სამზარეულო და ა. შ.
მუღლის მუზეუმი

მუღლის მუზეუმი — მუზეუმი მუღლაში, თურქეთი. ეს არის ზოგადი დანიშნულების მუზეუმი, რომელიც აერთიანებს ბუნების ისტორიას, არქეოლოგიასა და ეთნოგრაფიას. მუზეუმის შენობა, რომელიც მდებარეობს მიუშთაქ ბეის ქუჩაზე, არის მუღლის ქალაქის ყოფილი ციხე. შენობა რესტავრირებულ იქნა და გაიხსნა როგორც მუზეუმი 1994 წელს.

მუზეუმის ერთი ნაწილი წარმოადგენს ცხოველთა ნამარხებს, რომლებიც ცხოვრობდნენ 5-9 მილიონი წლის წინ (ანუ ტუროლის პერიოდში) კაკლიჯათეფედან, ბორცვიდან მუღლის მახლობლად. სხვა ნაწილი ფოკუსირებულია არქეოლოგიაზე; სტრატონიკეას გათხრებში აღმოჩენილი ნივთები გამოფენილია ამ ტერიტორიაზე. ასევე წარმოდგენილია გლადიატორის ჩონჩხი. ეთნოგრაფიის განყოფილებაში გამოფენილია ტანსაცმელი და ყოველდღიური ხელსაწყოები მუღლას რეგიონიდან. მუზეუმში 5460 ექსპონატია.
ალია სიროტანოვიჩი

ალია სიროტანოვიჩი (; დ. 14 აგვისტო, 1914 — გ. 16 მაისი, 1990) — იუგოსლავიელი მაღაროელი, სოციალისტური შრომის გმირი და ალბათ, ყველაზე ცნობილი იუგოსლავიელი დამკვრელი (მუშა). იუგოსლავიის კომუნისტური პარტიის მიერ იგი წარმოჩენილი იყო როგორც მშრომელი ადამიანის მოდელი ყოფილ იუგოსლავიაში.

ადრეული ცხოვრება და ოჯახი
ალია სიროტანოვიჩი, ბოსნიელი, დაიბადა ორაჰოვოში, სოფელში, რომელიც მდებარეობს ცენტრალურ ბოსნიაში, ქალაქ ბრეზას ახლოს, და გაიზარდა ტრტორიჩიში, სხვა ახლომდებარე სოფელში. იგი დაიბადა 1914 წელს, როდესაც ბოსნია და ჰერცეგოვინა ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის ნაწილი იყო. მას ჰყავდა ექვსი ძმა და ორი და, ყველა მათგანი მაღაროელი იყო. ერთ-ერთი მისი ძმა, აჰმედი, 1970 წელს სამთო კატასტროფის დროს დაიღუპა.

სამთო რეკორდი
სიროტანოვიჩი მუშაობდა ქვანახშირის მაღაროში ქალაქ ბრეზაში. 1947 წელს სიროტანოვიჩმა დაამყარა რეკორდი ნახშირის მოპოვებაში. 1949 წლის 24 ივლისს სიროტანოვიჩმა მონაწილეობა მიიღო მაღაროთაშორის შეჯიბრში კრეკას მაღაროში. მან და მისმა რვაკაციანმა ბრიგადამ 8-საათიან ცვლაში მოიპოვეს 128 ვაგონი მურა ნახშირი, ანუ 152 ტონა ნახშირი ერთი ცვლის განმავლობაში, დაახლოებით 40 ტონით მეტი, ვიდრე საბჭოთა „შრომის გმირის“ ალექსეი სტახანოვის პირველი რეკორდი. თუმცა ეს სადავოა. იუგოსლავიელი მაღაროელების მიღწევები კვირების განმავლობაში ქვეყნდებოდა ახალი ამბების პირველ გვერდებზე.

ვინაიდან შეჯიბრის დროს არსებობდა საბჭოთა-იუგოსლავიური განხეთქილება, მისი მიღწევა ფართოდ იქნა შექებული და გახმაურებული იუგოსლავიის კომუნისტური პარტიის მიერ. ამბობენ, რომ იოსიპ ბროზ ტიტომ შესთავაზა სიროტანოვიჩს შეესრულებინა ნებისმიერი სურვილი, რომელიც მას ჰქონდა, მაგრამ როგორც ამბობენ, სიროტანოვიჩმა მხოლოდ უფრო დიდი ნიჩაბი ითხოვა.

სიროტანოვიჩი ცდილობდა პოლიტიკაში შესვლას, მაგრამ წარუმატებლად.

მემკვიდრეობა
იუგოსლავიის კომუნისტური პარტიის მიერ იგი წარმოჩენილი იყო როგორც მშრომელი ადამიანის მოდელი.

1987 წელს ჯგუფმა "ზაბრანიენო პუშენიე" („აკრძალული მოწევა“) ჩაწერა სიმღერა სახელწოდებით „, “ („გული, ხელები და ნიჩაბი“), რომელიც პატივს მიაგებდა „ამხანაგ ავდიას“, მშრომელი, თავმდაბალი ადამიანის მოდელს.

ბანკნოტი
ის გამოსახული იყო 20 000-იან იუგოსლავიური დინარის ბანკნოტზე, მაგრამ ხშირად არასწორად ამტკიცებდნენ, რომ ის გამოსახული იყო 10-დინარიან ბანკნოტზე. მიუხედავად აშკარა მსგავსებისა, 10-დინარიანი ბანკნოტი და მისი 1000-ძველი-დინარის წინამორბედი იმავე დიზაინით უფრო ძველია (1955) და გამოსახული იყო არიფ ჰერალიჩი, ლითონის მუშა, რომელიც მუშაობდა მაღალ ღუმელზე ზენიცაში. ახალი 20 000 დინარიანი ბანკნოტი გამოუშვეს 1987 წლის პირველ მაისს.
იზმირის ეთნოგრაფიული მუზეუმი

იზმირის ეთნოგრაფიული მუზეუმი — ეთნოგრაფიული მუზეუმი იზმირში, თურქეთი. მასში ინახება ტანსაცმლისა და კერამიკის მრავალი ნიმუში თურქეთის ისტორიის სელჩუკების პერიოდიდან მოყოლებული. მუზეუმში შესვლა უფასოა.

შენობა, რომელშიც ახლა იზმირის ეთნოგრაფიული მუზეუმი მდებარეობს, თავდაპირველად აშენდა 1831 წელს წმინდა როშის საავადმყოფოს ფუნქციით. შენობა ოთხსართულიანი და ქვისგანაა აგებული. მუზეუმში ინახება ლამაზი კოლექცია ფერადი გამოფენებით, მათ შორის დიორამები, ფოტოები და საინფორმაციო პანელები. ეს არტეფაქტები წარმოაჩენს ადგილობრივ ხელოვნებას, ხელობასა და ადათ-წესებს. მუზეუმის სხვადასხვა განყოფილებები ასახავს ისეთ მრავალფეროვან და საინტერესო თემებს, როგორიცაა აქლემების ჭიდაობა, კერამიკა, კალით დაფარვა და ქეჩის დამზადება, ქარგვა. ასევე არის სხვადასხვა გამოფენა იარაღის, სამკაულების და მდიდარი კოლექცია ილუსტრირებული ხელნაწერების.

რესურსები ინტერნეთში
იზმირის სათამაშოების მუზეუმი

იზმირის სათამაშოების მუზეუმი — მუზეუმი (ასევე ცნობილი როგორც „იუმრან ბარადანის სათამაშოების მუზეუმი“) არის სათამაშოების მუზეუმი იზმირში, თურქეთი და მდებარეობს ვარიანტის ქუჩის სიახლოვეს.

ისტორია
მუზეუმი დააარსა კერამიკის ხელოვანმა, იუმრან ბარადანმა. 2005 წელს მან გააჩუქა ორსართულიანი სახლი და სათამაშოები, რომლებიც მან სხვადასხვა ქვეყნებში შეიძინა. მოგვიანებით, სუნაი აკინმა, რომელმაც მანამდე დააარსა სტამბოლის სათამაშოების მუზეუმი, სხვადასხვა ნივთები შესწირა მუზეუმს.

მუზეუმი
მუზეუმს ამჟამად მართავს ქონაქის მუნიციპალიტეტი (იზმირის შიდა უბანი). პირველ სართულზე განთავსებულია იუმრან ბარადანის მიერ გაჩუქებული ნივთები. მეორე სართული დათმობილია სუნაი აკინის შემოწირულობებისთვის.

ექსპონატები
კლასიკური თურქული სათამაშოების გარდა, როგორიცაა კარაგოზი და ჰაჯივატი, გამოფენილია სათამაშოები მრავალი ქვეყნიდან. ზოგიერთი მაგალითია:
1860 საბავშვო ეტლი (აშშ)
1880 მუყაოს ქალაქი (გაერთიანებული სამეფო)
1920 დათუნია (გერმანია)
1920 მოცეკვავე გოგონა (იტალია)
1920 საბავშვო სახლი (თურქეთი-ალანია)
1930 სარეცხი მანქანა (აშშ)
1920-იანი წლების თუნუქის ავტომობილები (აშშ, გაერთიანებული სამეფო და გერმანია)
თაჰთაქუშლარის ეთნოგრაფიული მუზეუმი

თაჰთაქუშლარის ეთნოგრაფიული მუზეუმი — კერძო მუზეუმი ბალიქესირის პროვინციაში, თურქეთში, რომელიც ეძღვნება ოღუზი თურქების წარმოშობის სოფლების მცხოვრებთა ცხოვრების წესს.

თაჰთაქუშლარი არის სოფელი ედრემითის ილჩეში (რაიონში) ბალიქესირის პროვინციაში. სოფლის ირგვლივ ტერიტორია არის კაზდაღის ნაწილი (ანუ ანტიკური პერიოდის იდას მთები). მუზეუმი მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ვიზიტორები მიჰყვებიან იზმირ-ჩანაქკალეს გზატკეცილს გიურეს ქალაქამდე. მუზეუმი მდებარეობს გიურედან მხოლოდ 1.5 კმ-ში (0.93 მილი).

მუზეუმი დააარსა 1991 წლის 10 ივნისს ალიბეი კუდარმა, პენსიაზე გასულმა დაწყებითი სკოლის მასწავლებელმა. სოფლის მოსახლეობა შედგება ოღუზი თურქებისგან, რომლებიც ადგილობრივად ცნობილები არიან როგორც თაჰთაჯი და მუზეუმი ეძღვნება თაჰთაჯის კულტურას. გამოფენილი ექსპონატების ნაწილია საოჯახო ავეჯი, ადგილობრივი სამოსი, ხალიჩები, კარვები, ამულეტები, სამკაულები და ა.შ. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ეთნოგრაფიული მუზეუმია, აქ ასევე გამოფენილია გიგანტური ზღვის კუს ბაკანი 197 სმ (78 დუიმი). მხატვარ და მოქანდაკე სელიმ თურანის სახელოვნებო გალერეა დაემატა ადგილობრივ კოლექციას 1992 წელს, ხოლო 1994 წელს მუზეუმში დაარსდა ბიბლიოთეკა.

რესურსები ინტენტეტში
ქუთაჰიის არქეოლოგიური მუზეუმი

ქუთაჰიის არქეოლოგიური მუზეუმი — მუზეუმი ქუთაჰიაში, თურქეთი.

მუზეუმი მდებარეობს ვაჯიდიეს მედრესეში, ისტორიულ მედრესეს (ისლამური სკოლა) შენობაში, რომელიც დაკვეთილი იყო გერმინიანიდის მმართველის უმურის მიერ 1314 წელს. ის მდებარეობს ქუთაჰიას ულუ მეჩეთის („დიდი მეჩეთი“) გვერდით, კოორდინატებზე 39°25′02″ ჩ. გ. 29°58′34″ აღ. გ. 1965 წელს იგი გაიხსნა როგორც მუზეუმი. რესტავრაციის პერიოდის შემდეგ კვლავ გაიხსნა 1999 წლის 5 მარტს.

შენობის მასალა არის დამუშავებული ქვა და პორტალი სელჩუკიდების სტილშია შესრულებული. არის ცხრა ოთახი. ექსპონატები მოიცავს პალეოლითური, ქალკოლითური, ბრინჯაოს ხანის, ხეთების, ფრიგიულ, ელინისტურ, რომაულ, ბიზანტიურ, სელჩუკიდების და ოსმალეთის ეპოქებს. უძველესი ნივთებია ჰაჯილარიდან მოტანილი მოხატული კერამიკა.

ერთ-ერთი საინტერესო ნივთია სავარაუდო ამაზონის სარკოფაგი, იშვიათი ნიმუში.
მანისის არქეოლოგიური მუზეუმი

მანისის არქეოლოგიური მუზეუმი — არქეოლოგიური მუზეუმი მანისის მუზეუმის ფარგლებში, რომელიც მდებარეობს მურადიეს მეჩეთის ისტორიულ კულიეში, რომელიც აშენებულია მიმარ სინანის მიერ. მუზეუმში გამოფენილია ადგილობრივი და რეგიონული არტეფაქტები ძველი მაგნეზიიდან, სარდესიდან და სხვა რეგიონული ქალაქებიდან. მუზეუმის გამოფენები მოიცავს ფართო დიაპაზონს პრეისტორიული პერიოდიდან საუკუნემდე. ეთნოგრაფიული მუზეუმი მდებარეობს ახლომდებარე შენობაში. მუზეუმი გაიხსნა 1937 წლის 29 ოქტომბერს.