რელიგია ესტონეთში

ესტონეთი, ისტორიულად ლუთერანული ქრისტიანი ერია. ესტონეთი დღეს მსოფლიოში ერთ-ერთი "ყველაზე ნაკლებად რელიგიური" ქვეყანაა დეკლარირებული დამოკიდებულების თვალსაზრისით, მოსახლეობის მხოლოდ 14 პროცენტი მიჰყვება რელიგიას.

რელიგიური მოსახლეობა ძირითადად ქრისტიანია. იმის გამო, რომ ეთნიკური ესტონელების უმეტესობა დღეს არარელიგიურია, ხოლო რუსული მოსახლეობის დიდი ნაწილი რელიგიის მიმდევარია, ქვეყანაში აღმოსავლეთის მართლმადიდებლობა უფრო გავრცელებული გახდა, ვიდრე ლუთერანობა. რინგო რინგვეის თანახმად, ”რელიგიას არასოდეს აქვს მნიშვნელოვანი როლი პოლიტიკურ ან იდეოლოგიურ ბრძოლის ველზე” და ”ტენდენციები, რომლებიც გაბატონდა 1930-იანი წლების ბოლოს სახელმწიფოსა და ლუთერანულ ეკლესიას შორის უფრო მჭიდრო ურთიერთობისთვის, დასრულდა საბჭოთა კავშირის ოკუპაციით 1940 წელს”. შემდეგ იგი აცხადებს, რომ "რელიგიური ტრადიციების ჯაჭვი გატეხილ იქნა უმეტეს ოჯახებში" სახელმწიფო ათეიზმის საბჭოთა პოლიტიკის საფუძველზე. მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე ესტონეთში მოსახლეობის 80 პროცენტი პროტესტანტი იყო. 2001-დან 2011 წლამდე აღწერით, აღმოსავლეთის მართლმადიდებლობამ გადააჭარბა ლუთერანიზმს და გახდა ყველაზე დიდი ქრისტიანული აღმსარებლობა ქვეყანაში, ეს გამოწვეული იყო რუსი მოსახლეობის რაოდენობის ზრდით. ლუთერანიზმი კვლავ რჩება ყველაზე პოპულარულ რელიგიურ ჯგუფად ეთნიკურ ესტონელებს შორის (მათი 11 პროცენტი ლუთერანია, ხოლო ასევე 2 პროცენტი მართლმადიდებელი), ხოლო აღმოსავლეთის მართლმადიდებლობას ძირითადად უმეტესწილად არა ძირძველი სლავური უმცირესობები იყენებენ (მათი დაახლოებით 45 პროცენტი მართლმადიდებელია). ტარტუს უნივერსიტეტის თანახმად, ურწმუნო ესტონელები სულაც არ არიან ათეისტები; 2010-იანი წლებიდან მოყოლებული ნეოპაგანული, ბუდისტური და ინდუისტური რწმენის გაზრდა მოხდა იმ მოსახლეობაში რომლებიც თავს არარელიგიურებად თვლიდნენ.

ისტორია
მე-13 საუკუნეში ტევტონის რაინდებმა ესტონეთში გაავრცელეს ქრისტიანობა. მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე ესტონეთში მოსახლეობის დაახლოებით 80% პროტესტანტი იყო; უმეტესწილად ლუთერანები, კალვინიზმის მიმდევრები და სხვა პროტესტანტული შტოები. რობერტ თ. ფრანკოური და რაიმონდ ჯ. ნონანი წერენ, რომ "1925 წელს ეკლესია გამოეყო სახელმწიფოს, მაგრამ სასულიერო ინსტრუქციები სკოლებში დარჩა და სასულიერო პირები ასწავლიდნენ ტარტუს უნივერსიტეტის ღვთისმეტყველების ფაკულტეტზე. საბჭოთა კავშირის ოკუპაციითა განხორციელებული ანტიქრისტიანული კანონმდებლობის გამო, ეკლესიამ დაკარგა სამღვდელოების ორ მესამედზე მეტი. აიკრძალა ბავშვებთან, ახალგაზრდობასთან, პუბლიკაციებთან და ა.შ. მუშაობა, დაიხურა საღვთისმეტყველო ფაკულტეტი. ტორონტოს უნივერსიტეტის ისტორიის პროფესორი ალდის პურსი წერს, რომ ესტონეთში, ისევე როგორც ლატვიაში, ზოგი ევანგელური ქრისტიანი სასულიერო პირი შეეცადა წინააღმდეგობა გაეწია სახელმწიფო ათეიზმის საბჭოთა პოლიტიკის ანტირეჟიმული საქმიანობისთვის, მაგალითად, ბიბლიის კონტრაბანდით. მარშალის კავენდიშის მიერ გამოქვეყნებულ ტექსტში სახელწოდებით „მსოფლიო და მისი ხალხები: ესტონეთი, ლატვია, ლიეტუვა და პოლონეთი“ ნათქვამია, რომ ესტონეთში საბჭოთა ანტირელიგიური კამპანიის მიერ, მრავალი ”ეკლესია განადგურდა ესტონეთის ოკუპაციის დროს, 1941 წლიდან 1944 წლამდე და მეორე მსოფლიო ომში (1939-1945)”. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, ეს ანტირელიგიური კანონმდებლობა გაუქმდა.

ესტონეთში ორი მართლმადიდებლური ქრისტიანული ეკლესია არსებობდა - ესტონეთის მართლმადიდებელი ეკლესია, რომელიც მოსკოვის საპატრიარქოს შემადგენლობაში იყო და ესტონეთის სამოციქულო მართლმადიდებელი ეკლესია კონსტანტინოპოლში. ესტონეთის კონსტანტინოპოლის საპატრიარქო მცირე ჯგუფია, რომლის შესახებაც ესტონეთის გარეთ ცნობილი არაა. 1996 წელს სამოციქულო მართლმადიდებლობის წევრობა დაახლოებით 30 000 იყო. 1840 წლიდან ბევრმა ლუთერანმა მიიღო მართლმადიდებლური ქრისტიანობა, რამაც გამოიწვია მართლმადიდებლების აღზევება ესტონეთში. 1920 წელს სამოციქულო მართლმადიდებლური ეკლესია რუსეთის საპატრიარქოსგან დამოუკიდებელი გახდა. საბჭოთა კავშირის მიერ ესტონეთის სახელმწიფოს ხელახალმა ოკუპაციამ დასრულდა ესტონეთის სამოციქულო მართლმადიდებლური ეკლესიის ავტონომია, თუმცა, 1996 წელს, ავტონომია აღდგა მას შემდეგ, რაც ესტონეთმა აღადგინა დამოუკიდებლობა საბჭოთა კავშირის ქვეშ. ესტონეთის სამოციქულო მართლმადიდებლური ეკლესიის რიცხვი საბჭოთა პერიოდში იყო დაახლოებით 200,000, აქედან 80% ადგილობრივი ესტონელები იყვნენ.