iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აბდულ რაჰმანი

ტუნკუ აბდულ რაჰმან პუტრა ალ-ჰაჯი (; დ. 8 თებერვალი 1903, ალორ-სეტარი, კედაჰის სასულთნო — გ. 6 დეკემბერი 1990, კუალა-ლუმპური) — დამოუკიდებელი მალაიის ფედერაციის პირველი პრემიერ-მინისტრი, პრინცი (პუტრა). 1962-1986 წლებში მალაიის უნივერსიტეტის პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
აბდულ რაჰმანი დაიბადა 1903 წლის 8 თებერვალს კედაჰის სასულთნოში. 1920–1931 წლებში სწავლობდა კემბრიჯის უნივერსიტეტში. იაპონიის მიერ მალაიზიის ოკუპაციის პერიოდში (1941–1945) კედაჰის სასულთნოს ადმინისტრაციაში მუშაობს.

1951 წელს სათავეში ჩაუდგა მალაიზიის გაერთიანებულ ეროვნულ ორგანიზაციას — პოლიტიკურ ძალას, რომელიც მალაიების ინტერესებს იცავდა. 1955 წელს სამი ეროვნული პარტიის (მალაიზიის გაერთიანებული ეროვნული ორგანიზაცია, მალაელთა ჩინური ასოციაცია და მალაელთა ინდური კონგრესი) გაერთიანების შემდეგ გახდა მათი ხელმძღვანელი, ხოლო 1955 წლის საპარლამენტო არჩევნებში გაერთიანებული პარტიის გამარჯვების შემდეგ — მალაიის ფედერაციის მთავარი მინისტრი და შინაგან საქმეთა მინისტრი.

1956 წელს ხელმძღვანელობდა მალაიის ფედერაციის დელეგაციას ლონდონში, სადაც დიდი ბრიტანეთის მთავრობასთან განიხილავდა ფედერაციისათვის დაუყოვნებლივ მიენიჭებინათ თვითმმართველობა, ხოლო შემდეგ დამოუკიდებლობა. 1957 წლის 31 აგვისტოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ კვლავ მთავრობის მეთაურია, დაიკავა პრემიერ-მინისტრისა და მალაიზიის ფედერაციის (1963 წლიდან - მალაიზია) საგარე საქმეთა მინისტრის თანამდებობები.

1961 წელს შეიმუშავა გეგმა, რომლის მიხედვითაც მალაიის ფედერაცია და ბრიტანეთის ყოფილი კოლონიები სინგაპური, საბაჰი, სარავაკი და ბრუნეი უნდა გაერთიანებულიყვნენ მალაიზიის ფედერაციაში. 1963 წლის 16 სექტემბერს გაერთიანება შედგა (ბრუნეის გარეშე; სინგაპური ფედერაციიდან გამოვიდა 1965 წლის 9 აგვისტოს). 1967 წელს მალაიზია გახდა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაციის (ასეანი) ერთ-ერთი დამფუძნებელი.

1960-იან წლებში ქვეყანაში გაძლიერდა შიდა ეთნიკური დაპირისპირებები (განსაკუთრებით მას შემდეგ რაც ქვეყანაში მიიღეს კანონი ენის შესახებ და მალაიური ენა ქვეყნის ოფიციალურ ენად გამოაცხადეს), რის გამოც 1969 წელს ქვეყანაში საგანგებო მდგომარეობა გამოცხადდა. ხელისუფლება პრაქტიკულად მთავრობიდან გადავიდა ეროვნული ოპერატიული საბჭოს ხელში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა პრემიერ-მინისტრის მოადგილე ჰუსეინ აბდულ რაზაკი, რომელიც 1970 წელს თავად გახდა პრემიერ-მინისტრი.

აბდულ რაჰმანს 1969-1973 წლებში ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციის გენერალური მდივნის თანამდებობა ეკავა.

ტუნკუ აბდულ რაჰმანი გარდაიცვალა 1990 წლის 6 დეკემბერს, 87 წლის ასაკში. დაკრძალულია კედაჰის სამეფო მავზოლეუმში.

აბდულ რაჰმანის ხსოვნა
აბდულ რაჰმანს მალაიზიაში მიიჩნევენ როგორც „დამოუკიდებლობის მამა“. მის სახელს ატარებენ:

ტუნკუ აბდულ რაჰმანი (ეროვნული პარკი)
პუტრაჯაია (: — „პრინცი“, — “დიდებული“) — მალიზიის ახალი ადმინისტრაციული ცენტრი (დაარსდა 1995 წელს);
სტიპენდია კემბრიჯის უნივერსიტეტის კატარინას კოლეჯის სამი დოქტორანტისათვის (დაარსდა 2003 წელს);
 — მალაიზიის პირველი წყალქვეშა ნავი, რომელიც 2009 წელს შეიძინა საფრანგეთისაგან.

აბდულ რაჰმანი გამოსახულია ასევე საფოსტო მარკებზე:

1991 — მარკა სერიით „მალიზიის პრემიერ-მინისტრები“;
2003 — მარკა, რომელიც გამოუშვეს აბდულ რაჰმანის 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით.
ჩერკასი (უფის რაიონი)

ჩერკასი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, უფის რაიონში. მიეკუთვნება ჩერკასის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ უფიდან განლაგებულია 35 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ ჩერნიკოვსკაიიდან 20 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 710 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ.
ჩერნოვსკი (ბაშკირეთი)

ჩერნოვსკი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, უფის რაიონში. მიეკუთვნება კრასნოიარის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ უფიდან განლაგებულია 20 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ უფიდან 20 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 60 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები და ბაშკირები შეადგენენ.
ჩერნოლესოვსკი

ჩერნოლესოვსკი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, უფის რაიონში. მიეკუთვნება კრასნოიარის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ უფიდან განლაგებულია 26 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ უფიდან 26 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 1118 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ.
ჩესნოკოვკა (უფის რაიონი)

ჩესნოკოვკა — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, უფის რაიონში. მიეკუთვნება ჩესნოკოვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ უფიდან განლაგებულია 12 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ ურშაკიდან 8 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 3333 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ.
ჩუვარეზი

ჩუვარეზი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, უფის რაიონში. მიეკუთვნება ჩერკასის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ უფიდან განლაგებულია 39 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ ჩერნიკოვსკაიიდან 25 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 216 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ.
შამონინო

შამონინო — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, უფის რაიონში. მიეკუთვნება რუსკო-იურმაშის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ უფიდან განლაგებულია 27 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იურმაშიდან 12 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 258 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ.
შემიაკი

შემიაკი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, უფის რაიონში. მიეკუთვნება შემიაკის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ უფიდან განლაგებულია 47 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ ალკინოდან 19 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 428 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ.
დიმიტრი გლუხოვსკი

დიმიტრი გლუხოვსკი (; დ. 12 ივნისი, 1979) — რუსი მწერალი.

დაიბადა ქალაქ მოსკოვში, 1979 წლის 12 ივნისს. თავისი პირველი რომანის „მეტრო 2033“-ის დაწერა ჯერ კიდევ სკოლაში სწავლის დროს ჩაიფიქრა, წერას კი უნივერსიტეტში შეუდგა. წიგნის პირველი ვერსია 2002 წელს უკვე დაწერილი ჰქონდა. პირველ ეტაპზე მას გამომცემლობამ უარი განუცხადა, ამიტომ გამომცემლებისგან უარის მიღების შემდეგ მან თავისი ნაწარმოები ინტერნეტში განათავსა უფასოდ. 2005 წელს კი წიგნი გამოსცა გამომცემლობა „“-მ. რომანი გახდა ერთ-ერთი მთავარი რუსული ბესტსელერი, რომლის ტირაჟიც მსოფლიოს მასშტაბით მილიონზე მეტია. წიგნი ნათარგმნია 37 ენაზე. იგი გახდა საფუძველი ვიდეო თამაშის სახელწოდებით „ 2033“, რომელიც შეიმუშავა კომპანია „4 “-მა 2013 წელს.

ნამუშევრები
რომანები
2005 — მეტრო 2033
2007 — ბინდი
2009 — მეტრო 2034
2013 — მომავალი
2015 — მეტრო 2035
შმიდტოვო (ბაშკირეთი)

შმიდტოვო — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, უფის რაიონში. მიეკუთვნება რუსკო-იურმაშის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ უფიდან განლაგებულია 25 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ იურმაშიდან 8 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 406 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ.
იულუშევო

იულუშევო — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, უფის რაიონში. მიეკუთვნება კარმასანის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ უფიდან განლაგებულია 49 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ უფიდან 49 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 87 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები და ბაშკირები შეადგენენ.
იაგოდნაია-პოლიანა (ბაშკირეთი)

იაგოდნაია-პოლიანა — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, უფის რაიონში. მიეკუთვნება დმიტრიევის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ უფიდან განლაგებულია 19 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ უფიდან 19 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 417 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები და რუსები შეადგენენ.
იაკშივანოვო

იაკშივანოვო — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, უფის რაიონში. მიეკუთვნება კრასნოიარის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ უფიდან განლაგებულია 30 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ უფიდან 30 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 32 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები და რუსები შეადგენენ.
ბასსრ-ის 15 წლისთავის სახელობის სანატორიუმ იუმატოვოს სოფელი

ბასსრ-ის 15 წლისთავის სახელობის სანატორიუმ იუმატოვოს სოფელი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, უფის რაიონში. მიეკუთვნება იუმატოვის სოფსაბჭოს. მდებარეობს მდინარე დიომის მარცხენა მხარეს. რაიონულ ცენტრ უფიდან განლაგებულია 36 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სანატორნაიიდან 1 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 532 ადამიანი.
გიორგი შუშანაშვილი

გიორგი შუშანაშვილი (დ. 4 აგვისტო, 1907, თიანეთი ― გ. 1993, თბილისი) — ქართველი ფილოსოფოსი, მეცნიერებათა დოქტორი (1968).

ბიოგრაფია
ქართველი ფილოსოფოსი გიორგი ისაკის ძე შუშანაშვილი დაიბადა 1907 წლის 4 აგვისტოს თიანეთის მაზრის სოფელ თიანეთში. საშუალო განათლების მიღების შემდეგ ეწევა საგანმანათლებლო საქმიანობას. 1931-1936 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ფილოსოფიის სპეციალობაზე. 1937-1938 წლებში მატერიალური მდგომარეობის გამო იგი ვეღარ აგრძელებს სწავლას და ბრუნდება მშობლიურ სოფელში, სადაც საშუალო სკოლაში ასწავლის ისტორიასა და გერმანულ ენას, 1938-1939 წლებში კი თიანეთის რაიონის განათლების განყოფილების გამგეა.

1939 წელს სწავლას აგრძელებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურაში, ფილოსოფიის განხრით. 1946 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, ამავე წელს იგი მეცნიერებათა აკადემიასთან ახლადჩამოყალიბებული ფილოსოფიის ინსტიტუტის ერთ-ერთი პირველი თანამშრომელია. 1968 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია.

გიორგი შუშანაშვილი გარდაიცვალა 1993 წელს, თბილისში, დაკრძალულია დაბა თიანეთში.
ავანგარდი (იშიმბაის რაიონი)

ავანგარდი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება იტკულოვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 30 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სალავათიდან 47 კილომეტრში. ადრე ეწოდებოდა ხუტორი ბერეზოვკა. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 7 ადამიანი.
ანიკეევსკი (იშიმბაის რაიონი)

ანიკეევსკი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება ბაიგუზინის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 23 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სალავათიდან 40 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 12 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები და ბელარუსები შეადგენენ.
აპტიკოვო

აპტიკოვო — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება ურმან-ბიშკადაკის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 23 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სტერლითამაქიდან 50 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 243 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
არლაროვო

არლაროვო — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება საირანოვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 32 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სალავათიდან 52 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 210ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები და თათრები შეადგენენ.
არმეტრახიმოვო

არმეტრახიმოვო — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში. მიეკუთვნება პეტროვის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ იშიმბაიდან განლაგებულია 42 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სტერლითამაქიდან 39 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 315 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.
სომხურ-თათრული ხოცვა-ჟლეტა (1905-1906)

1905-1906 წლების სომხურ-თათრული ხოცვა-ჟლეტა — სისხლიანი შეტაკებები ამიერკავკასიაში 1905 წლის რევოლუციის დროს ეთნიკურ სომხებსა და აზერბაიჯანელებს შორის, რომლებსაც რუსეთში იმ დროს უწოდებდნენ ამიერკავკასიის თათრებს ყველაზე ძალადობრივი შეტაკება მოხდა 1905 წლის თებერვალში ბაქოში, მაისში ნახიჩევანში, აგვისტოში შუშაში და ნოემბერში განჯაში. შედარებით მცირე მასშტაბის დაპირისპირება მოხდა თბილისში. ამერიკელი თურქოლოგ-აზერბაიჯანმცოდნის, ტადეუშ სვენტოჰოვსკის თქმით, 1905 წლის შეტაკების დროს, განადგურდა 158 აზერბაიჯანული და 128 სომხური სოფელი და სხვადასხვა მონაცემებით დაიღუპა 3-დან 10 ათასამდე ადამიანი.მიუხედავად ერთი მხრივ, ქრისტიანული სომხური და, მეორე მხრივ, ამიერკავკასიის მუსლიმთა სასულიერო ლიდერების მცდელობებისა, რომ ბოლო მოღებოდა სისხლისღვრას, მეფის მთავრობა პრაქტიკულად არავითარ ძალისხმევას არ ახორციელებდა წესრიგის აღდგენისთვის.
Pong

„“ — ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული არკადული და სპორტული ვიდეო თამაში, კომპანია -ს მიერ შემუშავებული რიგით პირველი თამაში, რომლის დიზაინერია ალან ალკორნი. „“ არის მაგიდის ჩოგბურთის თამაში მარტივი ორგანზომილებიანი გრაფიკით. მიუხედავად იმისა, რომ ადრეულ წლებში უკვე არსებობდა არკადული სისტემები, მაგალითად, როგორიც არის „ “, ის იყო პირველი, რომელმაც მიაღწია საყოველთაო პოპულარობას.

„პონგი“ არის მაგიდის ჩოგბურთის მარტივი სიმულატორი. მცირე ზომის პინ-პონგის კვადრატული ბურთი მოძრაობს ეკრანის ხაზების ტრაექტორიით. მოთამაშის მიზანი არის ჯამში 11 ქულის მოგროვება. ქულა იმატებს მაშინ, როდესაც მოწინააღმდეგე ვერ ახერხებს ბურთის უკან დაბრუნებას. მისი თამაში შეიძლება როგორც ერთმოთამაშიან რეჟიმში, ასევე მრავალმოთამაშიან რეჟიმშიც. როგორც წესი, გეიმპლეის სამართავად პონგისა და ამის მაგვარ სისტემებზე გამოიყენება ეგრეთ წოდებული — კონტროლერი, რომელიც ბრუნავს თავისი ღერძის გარშემო.

პონგმა სწრაფად მოიპოვა პოპულარობა და იქცა პირველ კომერციულად წარმატებულ არკადული ვიდეო თამაშების სისტემად, რომელმაც -თან ერთად საფუძველი ჩაუყარა ვიდეო თამაშების ინდუსტრიას. უახლოეს ხანში ზოგიერთმა კომპანიამ დაიწყო პონგის გეიმპლეიზე დაფუძნებული თამაშების შემუშავება და შედეგად აწარმოეს ახალი ტიპის თამაშები. ამის საპასუხოდ, ატარიმ მოუწოდა თავის თანამშრომლებს შეექმნათ უფრო ინოვაციური პროდუქტები. კომპანიამ გამოუშვა სიკველები, რომლებიც აგრძელებდნენ ორიგინალი თამაშის ტრადიციებს, თუმცა დაემატათ ახალი მახასიათებლები.

1975 წელს, ახალი წლის დამდეგს ატარიმ გამოსცა პონგის სახლის ვერსია ( , და სხვა). ამ ნაბიჯმა კომპანიას კომერციულად დიდი წარმატება მოუტანა, რასაც მოჰყვა მრავალი ასლის გამოშვება. თამაშის სახეშცვილილი ვერსია გამოვიდა სხვადასხვა პორტატიულ და სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლებზე. პონგს მოჰყვა გამოხმაურება მასობრივ კულტურაში და იქცა სხვადასხვა ვიდეო თამაშებისა და კულტურული გამოფენების ნაწილად.

გალერეა
ვესიოლი (სტერლითამაქის რაიონი)

ვესიოლი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 296 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 15 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (50%).
ვლადიმიროვკა (სტერლითამაქის რაიონი)

ვლადიმიროვკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 40 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 37 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 37 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (50%).
ვასტოჩნი (სტერლითამაქის რაიონი)

ვასტოჩნი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 17 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ სტერლითამაქიდან დაშორებულია 11 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია სტერლითამაქი, რომელიც დაშორებულია 11 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (50%).
თერმე

თერმე — მდინარე თურქეთში. მდებარეობს ჩრდილოეთ თურქეთში, ორდუსა და სამსუნს შორის, წარმოადგენს თერმეს ოლქის საზღვარს. მდინარე მიედინება საზღვაო ქალაქ სამსუნის აღმოსავლეთით დაახლოებით 50 კილომეტრის დაშორებით და უერთდება შავ ზღვას. სიგრძე 35 კმ-ია, აუზის ფართობი კი 233 კმ².. რეგიონი შედგება ნაყოფიერი და განმარტოვებული დაბლობებით. მაღალი მთები შეიმჩნევა სამხრეთით და აღმოსავლეთით. ბერძნულ მითოლოგიაში ლეგენდარული ამაზონების დედაქალაქი, თემისკირა, სწორედ მდინარე თერმზე მდებარეობდა.
ჯოჰორი

ჯოჰორი (, ჯავი:) — მალაიზიის სასულთნო, შტატი მალაიზიაში, ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჯოჰორ-ბარუ. მდებარეობს მალაიზიის მალაკურ ნაწილში, მალაკის ნახევარკუნძულის სამხრეთ ნაწილში. შტატში არის საერთაშორისო აეროპორტი — სენაი.

გეოგრაფია
ჯოჰორის შტატს უჭირავს მეხუთე ადგილი ფართობისა და მეორე ადგილი მოსახლეობის მიხედვით მალაიზიის შტატებს შორის. შტატი მდებარეობს მალაკის ნახევარკუნძლის სამხრეთ ნაწილში. შტატის უმაღლესი მწვერვალია მთა გუნუნგ-ლედანგი (1276 მ). სანაპირო ხაზის სიგრძეა 400 კმ. კლიმატი ეკვატორული, მუსონური. ნალექების რაოდენობა წელიწადში 1778 მმ-ის ტოლია. საშუალო წლიური ტემპერატურა 26 — 28 °.

მოსახლეობა
2000 წლის აღწერების მიხედვით შტატის მოსახლეობა შეადგენდა 2,75 მილიონ კაცს: 54% — მალაიები, 35 % — ჩინელები, 7 % — ინდოელები, 4 % — სხვა. 2010 წლის შეფასებითმოსახლეობის რაოდენობაა 3 348 283 კაცი, ხოლო საშუალო სიმჭიდროვე — 176,35 ად./კმ².

ისტორია
სახელწოდება ჯოჰორი წარმოსდგება სპარსული სიტყვისაგან „ჯავჰარ“, რაც „ძვირფას ქვას“ ნიშნავს. ჯოჰორის სასულთნო დაარსდა საუკუნის დასაწყისში, მალაკის უკანასკნელი სულთნის მაჰმუდ შაჰის შვილის ალა ად-დინ რიაიატ-შაჰ -ის მიერ, მას შემდეგ რაც მოახერხა პორტუგალიელი კოლონიზატორებისაგან თავის დაღწევა. სულთანმა გაზარდა ჯოჰორის იმპერიის საზღვრები, დაიპყრო რიაუ და პაჰანგი, სადაც მმართველად დანიშნა თავისი წარმომადგენლები. ჯოჰარის იმპერია პერიოდულად ახორციელებდა თავდასხმას პორტუგალიელ კოლონიზატორებზე, მაგრამ ვერ დაიბრუნეს მალაკა. მთელი 130 წლის განმავლობაში პორტუგალიელებს ხელს უშლიდა სრუტეების გაკონტროოლებაში.

1641წელს ჯოჰორის სასულთნომ ალიანსი დაამყარა ჰოლანდიელებთან და მათი დამხარებით შეძლეს მალაკის დაპყრობა. მოგვიანებით ჯოჰორი დასუსტდა და დაკარგა ძველებური დიდება, რაზეც დიდი გავლენა შინაომებმა იქონიეს.

1864-1895 წლებში ხელისუფლებაში მოდის სულთანი აბუ-ბაქარი, რომელსაც შეეძლო გაძღოლოდა ქვეყანას და მიზანმიმართული პოლიტიკა ეწარმოებინა ბრიტანელებთან და სინგაპურთან. მისი მმართველლობის დროს ქვეყანა გაძლიერდა, სწორედ ამიტომ მან მიიღო „ახალი ჯოჰორის მამის“ ტიტული.

1914 წლიდან ქვეყანაში იწყება ბრიტანელი მრჩევლის კემპბელის მოღვაწეობა.

შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი, ქალაქი ჯოჰორ-ბარუ იყო უკანასკნელი ქალაქი მალკის ნახევარკუნძულზე, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მალაიის ოპერაციის დროს დაიკავეს იაპონელმა ოკუპანტებმა.

1948 წელს შტატი შევიდა მალაიის ფედერაციაში, რომელმაც დამოუკიდებლობა მოიპოვა 1957 წელს.

ადმინისტარაციული დაყოფა
ჯოჰორის შტატი ადმინისტრაციულად იყოფა 10 რაიონად:
ჯოჰორ-ბარუ — 1817,8 კმ², 1 064 881 ად.
პონტიანი — 919,5 კმ², 143 729 ად.
კოტა-ტინგი — 3488,7 კმ², 192 220 ად.
კლუანგი — 2851,8 კმ², 254 631 ად.
სეგამატი — 2851,26 კმ², 178 620 ად.
მუარი — 2346,12 კმ², 328 695 ად.
ბატუ-პაჰატი — 1878 კმ², 335 368 ად.
მერსინგი — 2838,6 კმ², 67 557 ად.
კულაიჯაია — 750,9 კმ², 246 721 ად.
ლედანგი — 967,6 კმ², 58 501 ად.

ტრანსპორტი
ჯოჰორის შტატში არის სამი საზღვაო პორტი: ჯოჰორ-პორტი, ტანჯუნგ-პელეპასი და ტანჯუნგ-ლანგსატი.

შტატში მდებარეობს საერთაშორისო აეროპორტი სენაი, რომელიც გაიხსნა 1974 წლის 6 ივნისს და წელიწადში გადაჰყავს 5 მლნ. ადამიანი.

ცნობილი ადამიანები
აბდულ აზიზ ისხაკი — ჟურნალისტი, პოლიტიკოსი, სახელმწიფო მოღვაწე
ფაშა სანდჰა — მსახიობი, ფოტომოდელი.
ვან აბუ ბაქარ ვან აბასი — მეცნიერი, მწერალი
გიზო ჟორდანია

გაიოზ (გიზო) ჟორდანია (დ. 25 სექტემბერი, 1934, ლანჩხუთი — გ. 19 ნოემბერი, 2016, თბილისი) — ქართველი თეატრის რეჟისორი და პედაგოგი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1983), ღირსების ორდენის კავალერი (1999).

ბიოგრაფია
1958 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი.

1957–1958 წლებში იყო თეატრალური ინსტიტუტის პრეპარატორი; 1958–1961 წლებში მასწავლებელი; 1961 წლიდან უფროსი მასწავლებელი; 1961–1965 წლებში ბათუმის, 1965–1970 და 1979–1986 რუსთაველის თეატრების დამდგმელი რეჟისორი; 1970–1979 თბილისის ოპერისა და ბალეტის, 1979–1986 გრიბოედოვის თეატრების მთავარი რეჟისორი; 1991–1999 თეატრისა და კინოს ინსტიტუტის რექტორი; 1993 წლიდან ბათუმის ოპერის მთავარი რეჟისორი; 1995 წლიდან მსახიობის ოსტატობის კათედრის გამგე; 1998 წლიდან რეჟისურის კათედრის გამგე, პროფესორი. დადგმული აქვს 100-ზე მეტი სპექტაკლი საქართველოში და საზღვარგარეთ; ავტორია სამეცნიერო ნაშრომებისა დრამატული თეატრის, ოპერისა და სათეატრო პედაგოგიკის პრობლემებზე.
ფილმოგრაფია
გადაღებულია ფილმებში
1989:„ბესამე“ (ჰერცოგი) რეჟ. ნინო ახვლედიანი
ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1982: საქართველოს სახელმწიფო პრემია
1983: საქართველოს სახალხო არტისტი
1983: ალბერტ შვაიცერის მშვიდობის მედალი
1988: ო. პოპოვის სახელობის მედალი
1989: კოტე მარჯანიშვილის სახელობის პრემია
1992: სანდრო ახმეტელის სახელობის პრემია
1995: შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია
1998: მემედ აბაშიძის სახელობის პრემია
1999: ღირსების ორდენი
მოგონებები ეტენის ბაღზე

მოგონებები ეტენის ბაღზე — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი, რომელმაც ის საკუთარი ოთახის გასაფორმებლად დახატა 1888 წლის ნოემბერში, ზეთის საღებავებით ტილოზე. ნამუშევარი ინახება ერმიტაჟის მუზეუმში.

ნახატზე გამოსახულია ვინსენტის მამის, თეოდორუს ვან გოგის, სახლის წინ მდებარე ბაღი, რომელიც 1875 წელს მღვდლად ეკურთხა. მხატვარმა ცხოვრების გარკვეული დრო სწორედ ამ სახლში გაატარა, აღსანიშნავია შუალიდი 1881 წლის აღდგომიდან ქრისტეს შობამდე, როდესაც ვინსენტი თავის ძმასთან, თეო ვან გოგთან დაბრუნდა და საბოლოოდ გადაწყვიტა ფერწერა გაეგრძელებინა. ეტენში გატარებული ეს პერიოდი წარმოადგენს მისი ათწლიანი შემოქმედების დასაწყისს. ის ბავშვობიდან ხატავდა და შეყვანილია ბრიუსელის დამწყებთა კლასში, სადაც ის შეხვდა მხატვარ ანტონ ვან რაპარდს, რის შემდეგაც საქმეს მთელი სერიოზულობით შეუდგა. მან სწრაფად განავითარა პეიზაჟების ხატვის ტექნიკა თუმცა კვლავ ბევრი უზუსტობა იყო მის მიერ დახატულ ფიგურებში, რომლის გამოსწორებაზეც ბეჯითად მუშაობდა შარლ ბარგის კურსებზე. მას შემდეგ იწყება მხატვრის შემოქმედებაში უმნიშვნელოვანესი, გარდამტეხი პერიოდი, რომლის გარკვეული ნაწილიც სწორედ ეტენში გაატარა.

ნახატზე გამოსახულია ვინსენტის მამის, თეოდორუს ვან გოგის, სახლის წინ მდებარე ბაღი, რომელიც 1875 წელს მღვდლად ეკურთხა. მხატვარმა ცხოვრების გარკვეული დრო სწორედ ამ სახლში გაატარა, აღსანიშნავია შუალიდი 1881 წლის აღდგომიდან ქრისტეს შობამდე, როცა ვინსენტი თავის ძმასთან, თეო ვან გოგთან დაბრუნდა და საბოლოოდ გადაწყვიტა ფერწერა გაეგრძელებინა. ეტენში გატარებული ეს პერიოდი წარმოადგენს მისი ათწლიანი შემოქმედების დასაწყისს. ის ბავშვობიდან ხატავდა და შეყვანილია ბრიუსელის დამწყებთა კლასში, სადაც ის შეხვდა მხატვარ ანტონ ვან რაპარდს, რის შემდეგაც საქმეს მთელი სერიოზულობით შეუდგა. მან სწრაფად განავითარა პეიზაჟების ხატვის ტექნიკა თუმცა კვლავ ბევრი უზუსტობა იყო მის მიერ დახატულ ფიგურებში, რომლის გამოსწორებაზეც ბეჯითად მუშაობდა შარლ ბარგის კურსებზე. მას შემდეგ იწყება მხატვრის შემოქმედებაში უმნიშვნელოვანესი, გარდამტეხი პერიოდი, რომლის გარკვეული ნაწილიც სწორედ ეტენში გაატარა.

ვინსენტ ვან გოგმა ნახატი პოლ გოგენთან ერთად შეასრულა მანერით, რომელიც ახლოსაა კლუაზონიზმთან და გარკვეულწილად შესამშნევია მსგავსება გოგენის ნახატთან რომლის სახელიც იგივეა - „მოგონებები ეტენის ბაღზე“ . ვინსენტი ნახატს თეოსადმი მიწერილ წერილებში ორჯერ იხსენიებს, ხოლო დის ვილემინა ვან გოგისადმი მიწერილ წერილში ამბობს რომ ნახატზე გამოსახულია თავად ვილემინა და მათი დედა.

გამოფენების ისტორია
1908 პარიზი, 30
1926 მოსკოვი
1956 მოსკოვი, ლენინგრადი, 
1960 პარიზი, 49