iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სან-მატეოს ეროვნული მუზეუმი

სან-მატეოს ეროვნული მუზეუმი — მუზეუმი რომელიც გამოფენს ნამუშევრებს ქალაქისა და პიზის პროვინციის ისტორიული საეკლესიო შენობებიდან.

კოლექციები
ნამუშევრები მოიცავს ადრეული შუა საუკუნეებიდან საუკუნემდე პერიოდს. კოლექციაში შედის სკულპტურული შედევრები ნიკოლო პიზანოსა და დონატელოს ნამუშევრები. მას აქვს მდიდარი ანტიკური ნახატების კოლექცია, მათ შორის ბერლინგიერო ვოლტერანოს, ჯუნტა პიზანოს, სიმონე მარტინის, ლიპო მემის, ფრანჩესკო ტრაინის, მასაჩოს, ბეატო ანჯელიკოს, ბენოცო დი ლეზეს და გირლანდაიოს ნამუშევრები. მუზეუმში ასევე არის შუასაუკუნეების ილუსტრირებული ხელნაწერების კოლექცია, საუკუნიდან საუკუნემდე ხის რელიგიური სკულპტურა და ანტიკური კერამიკა.

ისტორია
კოლექციის ბირთვი თავდაპირველად ჩამოყალიბდა პიზის საკათედრო ტაძრის კანონიკოს, სებასტიანო ცუკეტის 1796 წლის შეწირულობით. დამატებითი ნამუშევრები დაემატა ნაპოლეონის მიერ მრავალი რელიგიური დაწესებულების დახურვის შემდეგ და სახვითი ხელოვნების აკადემიის მეშვეობით. 1893 წელს ადგილობრივმა ებრაელმა მოქალაქემ, იგინო ბენვენუტო სუპინომ წვლილი შეიტანა პიზის „ “-ს დაარსებაში. 1949 წელს „ “-ს კოლექციამ დაეხმარა ამჟამინდელი „ “-ს ბირთვის ჩამოყალიბებაში, რომელიც განთავსდა სოართაში სან მატეოს აღდგენილ შუასაუკუნეების მონასტერში.
ჩაქუჩი

ჩაქუჩი — დარტყმითი სამუშაოების შესასრულებელი ხელის იარაღი. შედგება საკუთრივ ჩაქუჩისა (თავისა) და სახელურისაგან. ჩაქუჩს ამზადებენ ნახშირბადოვანი ფოლადისაგან (0.4-0.6% ), თავის ორივე ბოლოს (საცემს) აწრთობენ. არსებობს მრავალი კონსტრუქციის ჩაქუჩი.

ჩაქუჩის ტიპებია: საზეინკლო კვადრატულ-საცემელიანი და მრგვალსაცემელიანი, სამჭედლო, სადურგლო, საკასრო, ხისა (ფურცლოვანი ლითონის გასასწორებლად), კითნის სფერულსაცემელიანი (ფურცლიდან მოცულობითი ნაკეთობების საკვერი).
ფეხბურთის ასოციაციის გამოწვევის ვაზა

}-) ფ.ა ვაზა სპონსორობის მიზნით, ყოველწლიური საპეხბურთო ტურნირი დაარქვეს ფეხბურთის ასოციაზე, გუნდებიზა რომლებიც ტამაშობენ 5 და 6 დონეზე ინგლისის პირამიდაში. თითქმის 600 გუნდი იღებს მონაწილეობას ტურნირში. ფინალი ითამაშება უემბლის სტადიონზე.

ისტორია
1974 წლამდე ფეხბურთელები იყოფოდნენ პროფესიონალებად და მოყვარულებად. მოყვარულ ფეხბურთელებს კლუბები არ უხდიდნენ ანაზღაურებას (ყოველ შემთხვევაში, ოფიციალურად); მოყვარული კლუბებისთვის არსებობდა საკუთარი ეროვნული თასის ტურნირი — ფ.ა-ს სამოყვარულო თასი (ინგლისის ფეხბურთის ასოციაციის მოყვარულთა თასი). პროფესიონალ ფეხბურთელებს კლუბები უხდიდნენ ანაზღაურებას თამაშის სანაცვლოდ; პროფესიონალური კლუბებისთვის, რომლებიც საფეხბურთო ლიგის ფარგლებს გარეთ იყვნენ, 1969 წლამდე არ არსებობდა ეროვნული გათამაშება თასის ფორმატში — სანამ არ შეიქმნა ფ.ა თასი

1974 წელს, როდესაც ბევრ წამყვან მოყვარულ ფეხბურთელს თამაშისთვის ფაქტობრივად უხდიდნენ, ფეხბურთის ასოციაციამ გააუქმა ეს განსხვავება, გააუქმა ფ.ა-ს სამოყვარულო თასი და დააარსა ფ.ა ვაზა იმ კლუბების უმრავლესობისთვის, რომლებიც აქამდე სწორედ ამ ტურნირში მონაწილეობდნენ. პირველივე სეზონში — 1974–1975 წლებში — 200-ზე მეტი კლუბი ჩაერთო ტურნირში. ფინალში სპართა ლიგი-ის წევრმა ჰოდდესდონ თაუნმა 2–1 დაამარცხა სურეის უფროსლიგა-ის წარმომადგენელი ეპსომ და იუელი . შეხვედრა გაიმართა უემბლის სტადიონზე და მას 9,000 გულშემატკივარი ესწრებოდა.

2021 წლის სექტემბერში ჰინკლი -მ დაადგინა ტურნირის ახალი რეკორდი ანგარიშით — მათ დაამარცხეს საინტ მარტინსი გუნდი ანგარიშით 18–0.

რესურსები
://..//-
ისქენდერუნის საზღვაო მუზეუმი

ისქენდერუნის საზღვაო მუზეუმი — მუზეუმი ისქენდერუნში, თურქეთი.

მუზეუმი მდებარეობს ათათურქის ბულვარზე, ჰათაის პროვინციის ისქენდერუნის ოლქში (რაიონი), კოორდინატებზე 36°35′39″ჩ 36°09′49″ა.

შენობა შეიძინა თურქეთის საზღვაო ძალებმა 1942 წელს. 2008 წლამდე იგი გამოიყენებოდა ოფისად. 2009 წლის 26 ივნისს ის გაიხსნა როგორც საზღვაო მუზეუმი.

არსებობს ექვსი საგამოფენო დარბაზი. პირველი დარბაზი არის ტაიფურ სოქმენის (1892-1980) მემორიალური დარბაზი, რომელიც იყო ხანმოკლე ჰათაის რესპუბლიკის პრეზიდენტი, რომელიც 1939 წელს შეერთდა თურქეთთან. მეორე დარბაზი არის შუქრუ კანათლის (1893-1954) მემორიალური დარბაზი, რომელიც იყო პირველი თურქი მეთაური ჰათაიში. მესამე დარბაზი ეწოდება ბარბაროს ჰაირეთდინ ფაშას სახელით. ბარბაროსი (1478-1546) იყო ოსმალეთის განთქმული ადმირალი საუკუნისა. მეოთხე დარბაზი არის ჯეზაირლი ღაზი ჰასან ფაშას დარბაზი. ჯეზაირლი ღაზი ჰასან ფაშა (1713(?)-1790) იყო საუკუნის ნიჭიერი ადმირალი. მეხუთე დარბაზი არის სავარონას დარბაზი. სავარონა ადრე იყო თურქეთის პრეზიდენტის იახტა, რომელზეც ათათურქმა, თურქეთის დამფუძნებელმა, გაატარა თავისი ბოლო დღეები 1938 წელს. მეექვსე დარბაზი ეწოდება რაუფ ორბაის (1880-1964) სახელით, რომელიც იყო ოსმალური კრეისერი ჰამიდიეს მეთაური და ოსმალეთის იმპერიის ერთ-ერთი ბოლო საზღვაო მინისტრი. ის ასევე იყო აქტიური ფიგურა თურქი რესპუბლიკის დაარსების დროს.
ქაჰრამანმარაშის არქეოლოგიური მუზეუმი

ქაჰრამანმარაშის არქეოლოგიური მუზეუმი — მუზეუმი ქაჰრამანმარაში, თურქეთი. მუზეუმი მდებარეობს აზერბაიჯანის ბულვარზე ქაჰრამანმარაში. მისი გეოგრაფიული კოორდინატებია 37°34′26″ჩ 36°55′34″ა.

ისტორია
კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს მიხედვით, ჯერ კიდევ შუა საუკუნეებში დულკადირის ბეილიქის დროს არსებობდა სტელების პრიმიტიული მუზეუმი ქაჰრამანმარაშის ციხეში. რესპუბლიკური ეპოქის დროს პირველი მუზეუმი დაარსდა 1947 წელს. 1961 წელს მუზეუმი გადატანილ იქნა ციხეში, ხოლო 1975 წელს - ამჟამინდელ შენობაში.

გამოფენილი ნივთები
მუზეუმში არსებული ნივთები მოდის პალეოლითური, ნეოლითური, ქალკოლითური, ბრინჯაოს, რკინის, ელინისტური, რომაული, ბიზანტიური ეპოქებიდან. ნივთები გამოფენილია შვიდ სპეციალიზებულ დარბაზში: ანატოლიური სპილენძის ჩონჩხი (ახლა გადაშენებული ანატოლიიდან), დირექლის ნათხრები, დომუზთეფეს ნათხრები, ხეთური ნივთები, მოზაიკები, ქვის იარაღები, ქრონოლოგიური არქეოლოგია.
მერსინის სახელმწიფო ხელოვნებისა და ქანდაკების მუზეუმი

მერსინის სახელმწიფო ხელოვნებისა და ქანდაკების მუზეუმი — მუზეუმი მერსინში, თურქეთში. იგი მდებარეობს უბანში, რომელიც ცნობილია გალერეებითა და იჩელის ხელოვნების კლუბით.

შენობის მშენებლობის თარიღი უცნობია. სავარაუდოდ, იგი იყო სასტუმრო სოფლელებისთვის მერსინის ადრეულ დღეებში. მოგვიანებით იგი გადაკეთდა სასტუმროდ და შეიძინა გულნარის რაიონში (ილჩე) მცხოვრებმა ერთმა ოჯახმა. მათ სასტუმროს უწოდეს გულნარ ოთელი („სასტუმრო გულნარი“). თანამედროვე სასტუმროების ეპოქაში სასტუმრო გულნარი დაიხურა და დაახლოებით ოცი წლის განმავლობაში მიტოვებული იყო. კულტურის მინისტრის, ისთემიჰან თალაის მხარდაჭერით 1997-1999 წლებში შენობა მთავრობამ შეიძინა. სარესტავრაციო პროექტის შემდეგ, 2002 წელს იგი გაიხსნა როგორც სახელმწიფო ხელოვნებისა და ქანდაკების მუზეუმი. პირველი სართული არის გალერეა, ხოლო ზედა სართული დათმობილია ოფისისა და საკონფერენციო დარბაზისთვის.

ორსართულიანი შენობის სამშენებლო მასალა არის ნაკვეთი ქვა.
ოსმანიეს მუზეუმი

ოსმანიეს მუზეუმი — მუზეუმი ოსმანიეში, თურქეთში. იგი მდებარეობს კარაოღლანის ქუჩაზე.

მუზეუმის აღწერა
შესასვლელთან ორი ლომის ქანდაკება წარმოადგენს ხეთების ძალაუფლებას ანტიკურ ხანაში. იატაკზე რვაკუთხა ვარსკვლავი წარმოადგენს სელჩუკების ძალაუფლებას შუა საუკუნეებში, ხოლო ორთავიანი არწივის ფიგურა წარმოადგენს თურქების ძალაუფლებას. მუზეუმის მთავარ ნაწილში, ცვილის ქანდაკებების საშუალებით ოსმანიეში თითქმის დავიწყებული პროფესიებია წარმოდგენილი; ეს არის კოვზების დამზადება, უნაგირების დამზადება, ხალიჩების ქსოვა, კერვა, სამკაულების მჭედლობა და ცხენების ნალების დამზადება. ასევე გამოფენილია ამ პროფესიებში გამოყენებული იარაღები, ხალიჩები და ხალიჩების ქსოვაში გამოყენებული ბუნებრივი საღებავები. ოსმანიეს მერის სიტყვების მიხედვით, აქ გამოფენილი 600 ნივთია.

ერთი ოთახი დათმობილია ოსმანიეს ოკუპაციისთვის ფრანგული არმიის მიერ, პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ. ასევე თურქეთის დამოუკიდებლობის ომში მყოფი ორი ფიგურა, კერძოდ პალალი სულეიმანი და რაჰიმე ჰათუნი არის ვიზუალიზებული.
გია ცეცაძე

გიორგი (გია) ცეცაძე (დ. 3 სექტემბერი, 1974) — ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელი.

კარიერა
გია ცეცაძეს სხვადასხვა დროს საქართველოს 19 და 21-წლამდე ნაკრებებში წარმატებით აქვს ნამუშევარი. 2013 წელს მისი გაწვრთნილი საქართველოს 19-წლამდე ნაკრები ევროპის ჩემპიონატზე მოხვდა. იყო კახა ცხადაძის ასისტენტი საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში.

რაც შეეხება საკლუბო კარიერას, თავკაცობდა „სამტრედიას“, „საბურთალოს“, უკრაინულ „ლვივს“, ქუთაისის „ტორპედოსა“ და „თელავს“. მუშაობდა საფეხბურთო სკოლა „სელეროში".

საკლუბო კარიერაში მისი საუკეთესო პერიოდი „სამტრედიაში“ გატარებულ წლებს უკავშირდება, როდესაც იმერეთის კლუბს საქართველოს ჩემპიონატი და სუპერთასი მოაგებინა. 2015 და 2016 წლებში კი, საქართველოს საუკეთესო მწვრთნელად დასახელდა.

2025 წლის აპრილში ეროვნული საფეხბურთო ლიგა 2-ის წარმომადგენლის, „რუსთავის“ დამრიგებლად დაინიშნა, რომელიც ელიტის საგზურის მოსაპოვებლად იბრძვის. ამ თანამადებობაზე ცეცაძემ ვარლამ კილასონია შეცვალა.

მიღწევები
სამტრედია
ეროვნული ლიგა: 2016
საქართველოს სუპერთასი: 2017
ეროვნული ლიგა: მეორე ადგილი 2015—2016
კორტინარიუსისებრნი

კორტინარიუსისებრნი — ქუდიანი სოკოების ოჯახი, რომელიც გავრცელებულია მთელ მსოფლიოში და 3200-ზე მეტ სახეობას აერთიანებს.

მრავალი გვარი, რომლებიც ადრე კორტინარიუსისებრთა ოჯახს ეკუთვნოდა, ახლა სხვადასხვა ოჯახში შედის, მათ შორის ჰიმენოგასტერისებრნი, ინოციბესებრნი და ბოლბიტიუსისებრნი. ნაყოფსხეულები სხვადასხვა ზომისა და შეფერილობისაა, ქუდიანი, აქვთ საერთო და კერძო საბურველი, ჩვეულებრივ, აბლაბუდიანი ან ბოჭკოვანი.

მრავალი სახელმძღვანელო ურჩევს მესოკოვეებს თავი შეიკავონ კორტინარიუსის ნებისმიერი სახეობის შეგროვებისგან, რადგან ისინი (შხამიანიც და საკვებად ვარგისიც) ვიზუალურად მეტად ჰგვანან ერთმანეთს. ამ ჯგუფში მრავალი შხამიანი სახეობაა და ცოტაა ისეთი საჭმელად ვარგისი, რომელიც მაღალი ღირებულებით გამოირჩევა. მომაკვდინებელი მიკოტოქსინი ორელანინი აღმოჩენილია კორტინარიუსისებრთა ოჯახის სულ მცირე 34 სახეობაში.
ქირქლარელის მუზეუმი

ქირქლარელის მუზეუმი — ეროვნული მუზეუმი ქირქლარელში, თურქეთი, რომელიც აჩვენებს ბუნებრივი ისტორიის ნიმუშებს, იგი გამოფენს ეთნოგრაფიულ ნივთებს რეგიონის კულტურული ცხოვრების ისტორიასთან დაკავშირებით, და არქეოლოგიურ არტეფაქტებს, რომლებიც ნაპოვნია ქალაქში და მის მიმდებარე ტერიტორიებზე.

აღწერა
მუზეუმის შენობა აშენდა მუტასარიფისთვის (გუბერნატორი) ნეშეთ ფაშასა და მერი ჰაჯი მესთან ეფენდისთვის 1894 წელს. იგი გამოიყენებოდა როგორც მუნიციპალიტეტის ოფისი 1962 წლამდე. 1970-იან წლებში შენობა დაცარიელდა და მიატოვეს დაშლისთვის. 1983 წელს დაიწყო შენობის რესტავრაცია და გაგრძელდა შეწყვეტებით, სანამ არ დასრულდა 1993 წელს და გაიხსნა როგორც მუზეუმი. მუზეუმში შესვლა უფასოა. 2013 წელს მუზეუმში სულ 9362 ადამიანმა იმოგზაურა, მათ შორის 417 უცხოელი ტურისტი.

ბუნებრივი ისტორიის განყოფილება
დიდი ოთახი პირველ სართულზე დათმობილია ბუნებრივი ისტორიის კოლექციისთვის. სულ 102 სახეობა, რომლებიც ადგილობრივია რეგიონისთვის, მათ შორის 76 ფრინველისა და ძუძუმწოვრის ტაქსიდერმირებული სახეობა, გამოფენილია მათ ბუნებრივ გარემოში. ზოგიერთი გამოფენილი ცხოველი გადაშენებულია და ზოგიც გადაშენების საფრთხის წინაშე მდგომი სახეობაა. ეს განყოფილება იზიდავს საშუალო სკოლის მოსწავლეებს, უნივერსიტეტის ბიოლოგიის სტუდენტებს და მკვლევარებს.

72 მონეტის ნიმუშების კოლექცია ძველი საბერძნეთის, ძველი რომის, ბიზანტიის იმპერიისა და ოსმალეთის იმპერიიდან გამოფენილია. ქალის ტანის ნატურალური ზომის ქანდაკება დგას შესასვლელ დარბაზში პირველ სართულზე. მარმარილოს რელიეფები გვიანი რომის იმპერიის ამფითეატრიდან ( საუკუნე), რომლებიც გამოვლინდა 1995-1997 წლებში ვიზეში, გამოფენილია კიბის კედელზე. მიმდინარე გათხრებში ახალი არქეოლოგიური მიკვლევების გამო და მუზეუმში შეზღუდული ადგილის გამო, ზოგიერთი არქეოლოგიური ნივთი დროდადრო იცვლება.
ჯორჯ სტონი

ჯორჯ ჯონსთონ სტონი (; დ. 15 თებერვალი, 1826 — გ. 5 ივლისი, 1911) — ირლანდიელი ფიზიკოსი და მათემატიკოსი, რომელიც ყველაზე მეტად ცნობილია მეცნიერებაში ტერმინი „ელექტრონის“ შემოღებით, რომელიც მას „ელექტროენერგიის გაზომვის ფუნდამენტურ ერთეულად“ განსაზღვრავდა. მან ასევე შემოიღო ტერმინი ტალღური რიცხვი, რომლის აღნიშვნა დღემდე გამოიყენება.

ბიოგრაფია
განათლება მიიღო დუბლინის ტრინიტის კოლეჯში, სადაც 1848 წელს ბაკალავრის ხარისხი მიიღო. 1848 წლიდან 1852 წლამდე ის უილიამ პარსონსის ასისტენტი იყო პარსონსთაუნის ობსერვატორიაში, კასლ ბირნში, სადაც იმ დროის უდიდესი ტელესკოპი იყო განთავსებული; პარალელურად, სთოუნი აგრძელებდა ფიზიკის შესწავლას ტრინიტის კოლეჯში და 1852 წელს დაიცვა დისერტაცია მაგისტრის ხარისხის მისაღებად. 1852 წლიდან 1857 წლამდე ის იყო ფიზიკის პროფესორი კინგსის კოლეჯში, გოლვეი, ხოლო 1857 წელს ადმინისტრაციულ სამუშაოზე გადაიყვანეს დუბლინში, სადაც სამეფო ირლანდიის უნივერსიტეტის მდივნად მუშაობდა; ამ პერიოდში, სანამ ოფიციალურად არ იყო დაკავებული მეცნიერებით, მან განაგრძო საკუთარი სამეცნიერო კვლევა. 1883 წელს მან დატოვა ეს სამსახური და მიიღო ირლანდიაში საჯარო სამსახურის გამოცდების უფროსის თანამდებობა და ეს თანამდებობა 1893 წლამდე, პენსიაზე გასვლამდე, შეინარჩუნა, რის შემდეგაც ლონდონში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც ნოტინგ ჰილში, საკუთარ სახლში გარდაიცვალა; მას კრემაცია ჩაუტარდა და მისი ფერფლი წმინდა ნაის ეკლესიაში დაკრძალეს.

რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში (1861 წლის ივნისიდან) ის იყო ირლანდიის სამეფო საზოგადოების წევრი, 20 წლის განმავლობაში მისი საპატიო მდივანი, შემდეგ კი ვიცე-პრეზიდენტი; ლონდონში გადასვლის შემდეგ, იგი შეუერთდა ლონდონის სამეფო საზოგადოების საბჭოს. 1860-იანი წლების დასაწყისიდან პერიოდულად მონაწილეობდა მეცნიერების განვითარების ბრიტანეთის ასოციაციის ზოგიერთი კომიტეტის მუშაობაში. იგი ცნობილი იყო, როგორც ირლანდიის თვითმმართველობის მოწინააღმდეგე და საერო განათლების მომხრე.

სიცოცხლის განმავლობაში სთონიმ 75 ნაშრომი გამოაქვეყნა სამეცნიერო ჟურნალებში, ძირითადად დუბლინში. მისი სამეცნიერო ინტერესის სფეროები იყო სპექტროსკოპია, ოპტიკა, აირების მოლეკულურ-კინეტიკური თეორია, კოსმიური ფიზიკა და ატომის სტრუქტურა. 1874 წელს მან პირველმა ჩამოაყალიბა ელექტროენერგიის დისკრეტულობის თეორია და ასევე პირველმა შეაფასა მოლეკულების რაოდენობა აირში ოთახის ტემპერატურასა და წნევაზე; მან პირველმა შემოგვთავაზა მინიმალური ელექტრული მუხტის რაოდენობრივი შეფასება (რომელიც შეესაბამება 10-20 კულონს, ანუ შეფასება 16-ჯერ არასაკმარისად იყო შეფასებული), ასევე ერთეულების პირველი ბუნებრივი სისტემა (სიგრძე , დრო და მასა ), რომელიც დაფუძნებული იყო მხოლოდ ფიზიკურ მუდმივებზე (სინათლის სიჩქარე , გრავიტაციული მუდმივა და მინიმალური ელექტრული მუხტი ), რომელსაც მან მთელი სტატია მიუძღვნა, რომელიც გამოქვეყნდა 1881 წელს. 1891 წელს მან შემოგვთავაზა ტერმინი „ელექტრონი“ ელემენტარული ელექტრული მუხტის ერთეულის აღსანიშნავად; ამ სფეროში მისი კვლევა ტომსონის მიერ ნაწილაკის 1897 წელს უშუალოდ აღმოჩენის ფაქტობრივი საფუძველი გახდა.

მის საპატივცემულოდ მთვარის ერთ-ერთ კრატერს სთონი დაარქვეს.
არლი თაყაიშვილი

არლი აკაკის ძე თაყაიშვილი — ქართველი და საბჭოთა მწერალი და სცენარისტი, ფილოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1962).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1931 წლის 20 თებერვალს ოზურგეთში. საშუალო განათლების დასრულების შემდეგ ჩააბარა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც 5 წლიანი სწავლების შემდეგ საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის ენათა ინსტიტუტში დაიწყო მუშაობა. ენეთა ინსტიტუტში მუშაობისას მეცნიერ-თანამშრომლის პოზიციას იკავებდა და პარალელურად წერდა კინოსცენარებს. მისი სცენარების მიხედვით სულ ორი ფილმი გადაიღეს. ასევე წერდა მოთხრობებს.

გარდაიცვალა 1972 წლის 15 ივლისს.

ფილმოგრაფია
სცენარი
თოჯინები იცინიან (1962)
ბოდიში, თქვენ გელით სიკვდილი (1965)
ისრაელის ეროვნული ბიბლიოთეკა

ისრაელის ეროვნული ბიბლიოთეკა , ადრე ცნობილი იყო, როგორც ებრაელთა ეროვნული და საუნივერსიტეტო ბიბლიოთეკა — ბიბლიოთეკა, რომელიც მუშაობს ისრაელისა და ებრაული მემკვიდრეობისა და კულტურული საგანძურის შეგროვებაზე. ბიბლიოთეკა 5 მილიონზე მეტ წიგნს ინახავს და მდებარეობს ქნესეთის მახლობლად, სამთავრობო კომპლექსში (კირიათ ჰამემშალა).

ეროვნული ბიბლიოთეკა ფლობს მსოფლიოში ყველაზე დიდ ებრაულ და იუდაისტურ კოლექციებს და არის მრავალი იშვიათი და უნიკალური ხელნაწერის, წიგნისა და არტეფაქტის საცავი.
უილიამისა და მერის კოლეჯი

უილიამისა და მერის კოლეჯი (, შემოკლებით &) — საჯარო კვლევითი უნივერსიტეტი ვირჯინიის ქალაქ უილიამსბურგში, აშშ. უნივერსიტეტი დაარსდა 1693 წელს მეფე უილიამ -ისა და დედოფალ მერი -ის სამეფო ქარტიით და არის უმაღლესი განათლების მეორე უძველესი დაწესებულება აშშ-ში, და მეცხრე — ინგლისურენოვან სამყაროში. & კარნეგის კლასიფიკაციით მიეკუთვნება "1: სადოქტორო უნივერსიტეტები – კვლევის ძალიან მაღალი აქტივობა" კატეგორიას. & იყო ერთ-ერთი თავდაპირველ ცხრა კოლონიურ კოლეჯს შორის და მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა აშშ-ის სამხრეთის კულტურასა და შეერთებული შტატების პოლიტიკურ ისტორიაში. & ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე პრესტიჟულ უნივერსიტეტად აშშ-ში მისი აკადემიური რეპუტაციის, ისტორიული მემკვიდრეობისა და ამერიკის პოლიტიკურ განვითარებაზე გავლენის გამო.

უილიამისა და მერის კოლეჯი კოლონიური ამერიკის ინტელექტუალური ცენტრი საუკუნისთვის გახდა. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი მისი წვლილი კოლონიალური ამერიკის სამართალში, პოლიტიკასა და განათლებაში გახდა ამერიკის რევოლუციის ეპოქის დროს. 1779 წელს, როდესაც უნივერსიტეტს ხელმძღვანელობდნენ ეპისკოპოსი ეპისკოპოსი ჯეიმს მედისონი, თომას ჯეფერსონი და სხვა რეფორმატორები, გაუქმდა ღვთისმეტყველების სკოლა, პროგრამა გათანამედროვდა და დაარსდა ამერიკის პირველი სამართლის სკოლა. & იყო ერთ-ერთი პირველი ამერიკული უნივერსიტეტი, რომელმაც სამაგისტრო საფეხურზე სწავლება შემოიღო. ის ასევე იყო პირველი უნივერსიტეტი, რომელმაც შემოიღო ქცევის კოდექსი (1736). 1750 წელს სტუდენტებმა დააარსეს პირველი სტუდენტური საიდუმლო საზოგადოება — ... საზოგადოება, რომელიც ცნობილია როგორც ბრტყელი ქუდების კლუბი, რასაც 1776 წელს მოჰყვა , პირველი ბერძნულასოური სტუდენტური საძმო აშშ-ში.

უნივერსიტეტი შედგება ექსვი სკოლისგან: ხელოვნებისა და მეცნიერებების; გამოთვლითი მეცნიერებების, მონაცემთა მეცნიერებისა და ფიზიკის; განათლების; სამართლის; რეიმონდ ა. მეისონის ბიზნესსკოლა და ბატენის სანაპირო და საზღვაო მეცნიერებების სკოლა . მისი ისტორიული რენის შენობა, რომლის არქიტექტორად ითვლება სერ კრისტოფერ რენი, არის აშშ-ში არსებული უძველესი აკადემიური შენობა. მთავარი კამპუსი გაშენებულია 500-მდე ჰექტარზე და აერთიანებს აღდგენილ კოლონიალური ეპოქის შენობებს, კვლევით ცენტრებსა და თანამედროვე აკადემიურ ინფრასტრუქტურას. & არის ერთადერთი უნივერსიტეტი აშშ-ში, რომელსაც გერბი ლონდონის გერბების კოლეჯმა მიანიჭა.

სტუდენტებსა და კურსდამთავრებულთა შორის არიან აშშ-ის სამი პრეზიდენტი (თომას ჯეფერსონი, ჯეიმს მონრო, ჯონ ტაილერი), მრავალი დამფუძნებელი მამა, აშშ-ის უზენაესი სასამართლოს მთავარი მოსამართლე ჯონ მარშალი, წარმომადგენელთა პალატის სპიკერი ჰენრი კლეი და აშშ-ის რევოლუციური ეპოქის ლიდერები, ედმუნდ რენდოლფი, პეიტონ რენდოლფი და სხვ. 1749 წელს კოლეჯმა მიანიჭა მიწათმზომელის ლიცენზია ჯორჯ ვაშინგტონს, რომელიც მოგვიანებით გახდა მისი პირველი ამერიკელი კანცლერი — თანამდებობა, რომელიც მანამდე ეკავათ ლონდონის ეპისკოპოსებსა და კენტერბერის არქიეპისკოპოსებს. თანამედროვე პერიოდში უნივერსიტეტის კაცლერები იყვნენ აშშ-ის უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეები, აშშ-ის კაბინეტის წევრები, და გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრი მარგარეტ ტეტჩერი.

 & -ის მემკვიდრეობამ და მისმა კავშირმა აშშ-ის დაფუძნებასთან განაპირობა მისი მეტსახელის - "ერის ალმა-მატერი" - ჩამოყალიბება.
სივრცე-დროის სიმრუდე

სივრცე-დროის სიმრუდე — სიდიდე ფარდობითობის ზოგად თეორიაში (გრავიტაციის თეორიაში); ახასიათებს სივრცე-დროის თვისებების გადახრას ბრტყელი სივრცე-დროის თვისებებიდან. ამ თეორიის თანახმად, მატერიის გრავიტაციული მოქმედება ვლინდება სივრცე-დროის გამრუდებაში. ეს გადახრა გამოისახება სივრცე-დროის სიმრუდის ტენზორით (ე. წ. რიმანის ტენზორით), რომლის სახე განსაზღვრავს კოსმოლოგიურ მოდელებს.
ვლადიმერ იაშვილი (რევოლუციონერი)

ვლადიმერ (ლადო) იაშვილი (21 ივნისი, 1872, არგვეთი — 1910 ან 1912, რუსეთი) — ქართველი რევოლუციონერი, მწერალი.

ბიოგრაფია
ლადო იაშვილი დაიბადა 1872 წელს სოფელ არგვეთში (საჩხერის რაიონში), პირველდაწყებითი განათლება ქუთაისში მიიღო, შემდეგ გორის სამასწავლებლო სემინარიაში გააგრძელა სწავლა. იყო რევოლუციური გამოსვლების აქტიური მონაწილე, რის გამოც სასწავლებლიდან გარიცხეს.

რევოლუციური მოღვაწეობა
1892 წელს ლადომ ხაშურის რკინიგზის დეპოს სამმართველოში დაიწყო მუშაობა. 1899 წელს, სამხედრო სამსახურის მოხდის შემდეგ, გადავიდა თბილისის რკინიგზის დეპოში, სადაც რევოლუციურ მუშაობაში ჩაება და მუშებს შორის ეწეოდა მეფის მთავრობის საწინააღმდეგო აგიტაციას.

1899 წლიდან ლადო იაშვილი მუშათა სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაციის წევრი გახდა. მონაწილეობდა მუშათა გაფიცვებსა და საპირველმაისო გამოსვლებში, რის გამოც მას ცარიზმის რეჟიმი მუდმივად დევნიდა და ავიწროებდა.

1902 წლის 2 აპრილს თბილისის გუბერნიის ჟანდარმერიამ დააპატიმრა თბილისის სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაციის აქტიური წევრები, მათ შორის ლადოც, და ჩასვა მეტეხის ციხეში. 1903 წლის 9 ივლისის "უზენაესი ბრძანებით" ლადო იაშვილი გადაასახლეს არხანგელსკის გუბერნიაში. 1904 წლის 20 ოქტომბერს გაათავისუფლეს ავადმყოფობის გამო და ნება დართეს თავის სოფელ არგვეთში ეცხოვრა.

ვლადიმერ იაშვილის რევოლუციურ-არალეგალური საქმიანობა არც მერე შეუწყვეტია. 1904 წლიდან სოფელ არგვეთში და საჩხერის რაიონში ჩამოაყალიბა არალეგალური რევოლუციური ორგანიზაციები, იყო 1905 წლის რევოლუციურ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ერთ-ერთ აქტიური მონაწილე: მართავდა მიტინგებს, ხელმძღვანელობდა პროპაგანდისტებს, შექმნა მთავრობის საწინააღმდეგო მებრძოლი წითელი რაზმი და სხვ.

1906 წლის იანვარში მეფის დამსჯელმა რაზმმა ალიხანოვ-ავარსკის მეთაურობით სასტიკი იერიში მიიტანა დასავლეთ საქართველოს აჯანყებული გლეხობის წინააღმდეგ. დააპატიმრეს გლეხები და გადაასახლეს რუსეთის შორეულ გუბერნიებში. ამ რაზმმა ცეცხლს მისცა ლადო იაშვილის სახლი, ხოლო ლადომ მოახერხა თავის დაღწევა. იგი კისლოვოდსკში გაიქცა, სადაც არალეგალურ-რევოლუციურ მუშაობას განაგრძობდა და აწყობდა მუშათა გაფიცვებს. აქ ლადო ჟანდარმერიამ მაინც ჩაიგდო ხელში. თბილისში წამოყვანის დროს, სადგურ ესენტუკიში იგი მცველებს დაუძვრა ხელიდან და გაიქცა. ამის შემდეგ ფარულად ცხოვრობდა დასავლეთ საქართველოში. რეაქციის მძიმე წლებში ჟანდარმერიამ კვლავ დააპატიმრა და 1909 წლიდან სამუდამო კატორღამისჯილი ირკუტსკის გუბერნიაში გადაასახლეს. სოფელ უსტ-უდაში მძიმე პირობებში მყოფი ჭლექით დაავადდა და 1912 წელს გარდაიცვალა.

ლიტერატურული მოღვაწეობა
ვლადიმერ იაშვილი რევოლუციურ საქმიანობასთან ერთად 90-იანი წლებიდან ლიტერატურულ მოღვაწეობასაც ეწეოდა. წერდა ლექსებს, მოთხრობებს. აგროვებდა ფოლკლორულ მასალებს. დადიოდა სოფლებში ხალხური ლექსების, ზღაპრებისა და ანდაზების ჩასაწერად, რომლებიც გაზეთ "კვალსა" და ჟურნალ "ჯეჯილში" იბეჭდებოდა.

1896 წლის ჟურნალ "მწყემსის" მეოთხე ნომერში დაიბეჭდა მისი პირველი ლექსი. მას 1897-1898 წლებში ლასანის ფსევდონიმით გამოქვეყნებული აქვს ლექსები: "ვინც საქართველოს საქვეყნო სარბიელზე ქველმოქმედად გამოსულა", "გამოიცვალა ქვეყანა", "გაზაფხული" და სხვ. არალეგალურ გაზეთ "ბრძოლაში" შავბიჭას ფსევდონიმით გამოქვეყნებული აქვს ლექსი "22 აპრილი" (1901, №1), რომელიც ეძღვნებოდა თბილისში 1901 წლის 22 აპრილს გამართულ საპირველმაისო დემონსტრაციას.
გირომიტრინი

გირომიტრინი — ტოქსინი და კანცეროგენი, რომელიც გვხვდება გირომიტრას (ნაოჭა სოკოები) გვარის სოკოების რამდენიმე სახეობაში, მაგალითად, ნაოჭა სოკოში . მისი ფორმულაა 482. ის არასტაბილურია და ადვილად ჰიდროლიზდება ტოქსიკურ ნაერთ მონომეთილჰიდრაზინად (32). მონომეთილჰიდრაზინი მოქმედებს ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე და ხელს უშლის ვიტამინი 6-ის ნორმალურ გამოყენებასა და ფუნქციონირებას. მოწამვლის სიმპტომები, როგორც წესი, გასტროინტესტინალური და ნევროლოგიურია. მოწამვლის შედეგად ჩნდება გულისრევა, კუჭის სპაზმები და დიარეა, ხოლო მძიმე მოწამვლამ შეიძლება გამოიწვიოს კრუნჩხვები, სიყვითლე, ან კომა და სიკვდილიც კი. დადასტურდა, რომ მონომეთილჰიდრაზინი კანცეროგენულად მოქმედებს მცირე ზომის ძუძუმწოვრებზე.
ქოჯაელის ქაღალდის მუზეუმი

ქოჯაელის ქაღალდის მუზეუმი ასევე ცნობილი როგორც მეჰმეთ ალი კაღითჩის ქაღალდის მუზეუმი — ინდუსტრიული მემკვიდრეობის მუზეუმი ქოჯაელის რაიონში (იზმითი), ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთი. იგი განთავსებული არის მერქნისა და ქაღალდის ქარხანაში, ის ეძღვნება ქაღალდის წარმოებას თურქეთში. მუზეუმი გაიხსნა 2016 წელს.

წარმომავლობა
მერქნისა და ქაღალდის ქარხნის მშენებლობა დაიწყო ღია ცის ქვეშ საძირკვლების დადებით 1934 წლის 18 აგვისტოს. ქარხანა აშენდა ინდუსტრიალიზაციის ძალისხმევის ფარგლებში თანამედროვე თურქეთის ადრეული წლების განმავლობაში. თურქეთის პირველმა ქაღალდის ინჟინერმა, მეჰმეთ ალი კაღითჩიმ, მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ქაღალდის ქარხნის დაარსებაში.

მუზეუმი
სწორედ 80 წლის შემდეგ მისი დაარსებიდან, ქარხანა გადაკეთდა მუზეუმად ქოჯაელის მეტროპოლიტენის მუნიციპალიტეტის მიერ 2016 წლის 6 ნოემბერს. ეს არის ქვეყნის პირველი და მსოფლიოში უდიდესი ქაღალდის მუზეუმი, და ის ნაზავია ქარხნის დამფუძნებლის, მეჰმეთ ალი კაღითჩის სახელობით. მანქანები და აღჭურვილობა, რომელიც გამოიყენებოდა ქაღალდის წარმოების პროცესში, არის მუზეუმის არსებითი ნაწილი.. ხუთი ბეჭდვითი მანქანა აღადგინეს და გამოფენილია, რომელთაგან ერთი მუშაობდა უწყვეტად 70 წლის განმავლობაში. მუზეუმი ასევე შეიცავს ვორქშოფებს ტრადიციული ქაღალდის წარმოებისთვის, ქაღალდის ხელოსნობისა და ქაღალდის ხელოვნებისთვის არის ნივთები, როგორიცაა ორიგამი, კირიგამი, ქაღალდის ღიამსვლა, კალიგრაფია, მინიატურული ხელოვნება, ხელნაწერის ილუსტრირება და ქაღალდის მარმარილო. არსებობს ქანდაკებები, რომლებიც შექმნილი რეციკლირებული მასალებისგან.

შენობის სარდაფში მდებარე დარბაზში ნაჩვენებია სოციალური ცხოვრება -ს ქარხანაში. პირველ სართულს არის ლობი, ტურბინის ოთახი, ელექტროსადგური, ოთახები ღეჭვისთვის, მასალის მომზადებისა და გაწმენდისთვის, ქაღალდის მანქანების დარბაზი, მეჰმედ ალი კაღითჩის მემორიალური დარბაზი, დროებითი გამოფენის დარბაზი და სათბური მცენარეებისთვის, რომლებიც გამოიყენება ქაღალდის წარმოებაში. პირველი სართულის ორი დარბაზი განკუთვნილია მერქნის მომზადებისა და ბეჭდვისთვის. მეორე სართულზე არის ორი დარბაზი მაღალი სიმკვრივის მერქნის კოშკებისთვის და ეკრანების ოთახი..

მუზეუმის შესასვლელ ნაწილში იმყოფება ტანსაცმლის ღამარი, საჩუქრების მაღაზიები, კაფეტერია და რესტორანი.