iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
იოანე დამასკელი

იოანე დამასკელი (დ. დაახლოებით 675 ან 676, დამასკო — გ. დაახლოებით 4 დეკემბერი, 749, საბაწმიდის ლავრა) — ბიზანტიელი ღვთისმეტყველი, ფილოსოფოსი და მწერალი. მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 4 დეკემბერი, ახალი სტილით — 17 დეკემბერი. ბერძნული პატრისტიკის სისტემატიზატორი. იოანე დამასკელი დაიბადა არაბი ქრისტიანის ოჯახში. საეკლესიო და საერო განათლება მიიღო სიცილიელი სამხედრო ტყვე კოზმასაგან, რომელთან ერთად ბერად შედგა (732) იერუსალიმში საბას მონასტერში, სადაც გააჩაღა სალიტერატურო მოღვაწეობა. გარდაცვლილი, 754 წელს საეკლესიო კრებაზე შეაჩვენეს ხატთაყვანისმცემლობისათვის. იოანე დამასკელი ამოცანად ისახავდა გაეერთიანებინა მრავალფეროვანი იდეური მასალა და შეექმნა დახშული მეცნიერული სისტემა. საეკლესიო დოგმებისა და არისტოტელეს ლოგიკის ბაზაზე შექმნა სქოლასტიკის მეთოდი. მისი მთავარი ფილოსოფიური და თეოლოგიური შრომაა „წყარო ცოდნისა“ (დაახლოებით 742). გავლენა მოახდინა ალბერტ დიდზე, თომა აკვინელზე და სხვებზე. მისი თხზულებანი გავრცელდა საქართველოში, ძველ რუსეთსა და სხვა ქვეყნებში. მისმა თეზისმა თეოლოგიისადმი ფილოსოფიის დაქვემდებარებულობის შესახებ დიდი გავლენა მოახდინა დასავლური სქოლასტიკის განვითარებაზე.

ლიტერატურის ისტორიაში იოანე დამასკელი შევიდა როგორც გამოჩენილი პოეტი, მთელი რიგი საეკლესიო საგალობლების ავტორი. აღსანიშნავია მისი პოლემიკური თხზულებები ხატმებრძოლთა იაკობიტთა, მანიქეველთა, ნესტორიანელთა წინააღმდეგ. აგრეთვე მრავალი ასკეტური და დოგმატური თხზულება-ჰომილია. ბიზანტიურ ჰიმნოგრაფიაში ღრმა კვალი დატოვა მისმა ე. წ. „კანონებმა“. იოანე დამასკელის მრავალი თხზულება ქართულად თარგმნეს ექვთიმე და გიორგი მთაწმიდელებმა ეფრემ მცირემ, არსენ იყალთოელმა და სხვებმა. არსენ იყალთოელის თარგმნით უხვად უსარგებლია სულხან-საბა ორბელიანს „სიტყვის კონის“ შედგენის დროს. იოანე დამასკელის თხზულების „წყარო ცოდნისა“ ხელნაწერი დაცულია კ. კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ინსტიტუტის ფონდებში (-24, -1468).
გუმუშჰანეს პროვინცია

გუმუშჰანეს პროვინცია — პროვინცია (ილი) ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, შავი ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი გუმუშჰანე. მოიცავს 6 რაიონს. არსებობს ვარაუდი, რომ გუმუშჰანეს პროვინციაში მდებარეობდა საქართველოს ისტორიული სამხრეთ-დასავლეთ საზღვარი რკინის პალო

გეოგრაფია
პროვინციას აღმოსავლეთით ესაზღვრება ბაიბურთის, სამხრეთით – ერზინჯანის, ჩრდილოეთით ტრაპიზონის, ხოლო დასავლეთით გირესუნის პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 191 ათ. ადამიანი (2007). უდიდესი ქალაქია: გუმუშჰანე (30 ათ. ადამიანი, 2000).
თოქათის პროვინცია

თოქათის პროვინცია – პროვინცია (ილი) ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, შავი ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი თოქათი. მოიცავს 12 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება ამასიის, იოზგათის, სივასის და ორდუს პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 869 ათ. ადამიანი (2007). უდიდესი ქალაქია: თოქათი (113 ათ. ადამიანი, 2007).
ამასიის პროვინცია

ამასიის პროვინცია — პროვინცია (ილი) ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, შავი ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ამასია. მოიცავს 7 რაიონს.

გეოგრაფია
ამასიის პროვინციას ესაზღვრება თოქათის, იოზგათის, სამსუნის და ჩორუმის პროვინციები. პროვინცია მდებარეობს მდინარე იეშილ-ირმაქის შუა დინებაში.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 352 ათ. ადამიანი (2007). უდიდესი ქალაქებია: ამასია (74 ათ. ადამიანი, 2000), მერზიფონი.
სინოპის პროვინცია

სინოპის პროვინცია – პროვინცია (ილი) ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, შავი ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი სინოპი. მოიცავს 9 რაიონს.

გეოგრაფია
ჩრდილოეთით პროვინციას საზღვრავს შავი ზღვა. ასევე ესაზღვრება კასთამონუს, სამსუნის და ჩორუმის პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 225 ათ. ადამიანი 2000 წლის აღწერით, ხოლო 185 ათ. ადამიანი 2007 წლის შეფასებით. უდიდესი ქალაქებია: სინოპი (30 ათ. ადამიანი, 2000), ბოიაბადი.
ოშორა (მთა)

ოშორა, ჩიტისკიბე — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ასპინძისა და ბორჯომის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს თრიალეთის ქედის დასავლეთ განშტოების საბადურის თხემზე, მდინარე თისელისღელის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2607 მ. აგებულია შუაეოცენური ლავურგანფენებიანი ანდეზიტური ტუფ-ბრექჩიებითა და ტუფ-ქვიშაქვებით. კალთები დასერილია თისელისღელის და ოშორის მარჯვენა შენაკადთა ხევ-ხეობებით. ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე შერეული ტყეებია, დანარჩენი შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.
ოშორა (მდინარე)

ოშორა — მდინარე ასპინძის მუნიციპალიტეტში, თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მტკვრის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ზღვის დონიდან 2415 მ-ზე. სიგრძე 19 კმ, აუზის ფართობი 71,5 კმ. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — შემოდგომასა და ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 1,07 მ³/წმ.
ოშოშა

ოშოშა, ოშიში — მცენარეთა გვარი ტუჩოსანთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეებია. გრძელი, გართხმული ღეროები და იისფერი ყვევილები აქვთ.

გვარში სულ 10-12 სახეობაა, რომელიც გავრცელებულია ევრაზიაში. საქართველოში მხოლოდ 1 სახეობაა — . ხარობს ტენიან ადგილებში, ბუჩქნარებში, ტყის პირებზე, როგორც სარეველა — ბოსტნებსა და ბაღებში, მთის ქვედა და შუა სარტყელში.

კარგი თაფლოვანი მცენარეა. შეიცავს ეთეროვან ზეთებსა და მთრიმლავ ნივთიერებებს. ნორჩი ყლორტები იჭმება. ძველად ხალხურ მედიცინაში იყენებდნენ.
ოჩამჩირის ნაქალაქარი

ოჩამჩირის ნაქალაქარი — მრავალფენიანი არქეოლოგიური ძეგლი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა. მდინარე ჯიქიმურის შესართავთან. გათხარეს 1935-1936 წლებში (ბორის კუფტინი, მ. ივაშჩენკო, ლ. სოლოვიოვი). აღმოჩნდა 3 სხვადასხვა დროის (ლითონის ინდუსტრიის საწყისი ეპოქის, ანტიკური ხანის და შუა საუკუნეები) ნამოსახლარის ნაშთები. ოჩამჩირის ანტიკური ხანის ნამოსახლარი გაიგივებულია ფსევდოსკილაკ კარიანდელის (ძვ. წ. საუკუნე) „პერიპლუსში“ მოხსენიებულ ქ. გიენოსთან. დასახლებული იყო თხრილით გარშემორტყმული ხელოვნური ბორცვები. დასახლების ეს ტიპი დამახასიათებელი იყო კოლხეთის სამეფოსათვის თავისებური ფიზიკურ-გეოგრაფიული პირობების გამო. შემორჩენილია თიხაკეპნილი იატაკებისა და კედლების შელესილობის ნაშთები. აღმოჩენილია თიხისა და მინის ჭურჭლის ნატეხები, ლითონის (ოქრო, რკინა, ბრინჯაო) სამკაული და იარაღი. გვხვდება აგრეთვე თიხის ბერძნული ნაწარმი, რომლის უადრესი ნიმუშები ძვ. წ. საუკუნის შუა წლებით თარიღდება.
სამსუნის პროვინცია

სამსუნის პროვინცია – პროვინცია (ილი) ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, შავი ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი სამსუნი. მოიცავს 15 რაიონს.

გეოგრაფია
სამსუნის პროვინცია მდებარეობს შავ ზღვასთან მდინარეების ყიზილ-ირმაქისა და იეშილ-ირმაქის შესართავთან. ესაზღვრება თოქათის, ორდუს, სინოპის, ამასიისა და ჩორუმის პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 1,187ათ. ადამიანი (2007). უდიდესი ქალაქებია: სამსუნი (363 ათ. ადამიანი, 2000), ბაფრა, თერმე.
ჩორუმის პროვინცია

ჩორუმის პროვინცია — პროვინცია (ილი) ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, შავი ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ჩორუმი. მოიცავს 14 რაიონს.

გეოგრაფია
ჩორუმის პროვინციას ესაზღვრება სამსუნი, კასთამონუ, სინოპი, ამასია და ცენტრალური ანატოლიის 3 პროვინცია: ჩანქირი, იოზგათი და ქირიქკალე.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 560 ათ. ადამიანი (2007). უდიდესი ქალაქია: ჩორუმი (178 ათ. ადამიანი, 2000).
ბართინის პროვინცია

ბართინის პროვინცია — პროვინცია (ილი) ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, შავი ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ბართინი. მოიცავს 4 რაიონს.

გეოგრაფია
ჩრდილოეთით პროვინციას საზღვრავს შავი ზღვა. ასევე ესაზღვრება კასთამონუს, ყარაბუქის და ზონგულდაქის პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 184 ათ. ადამიანი 2000 წლის აღწერით, ხოლო 159 ათ. ადამიანი 2007 წლის შეფასებით. უდიდესი ქალაქია: ბართინი (36 ათ. ადამიანი, 2000).
ოჩოფეხა

ოჩოფეხა, ფეხჭოჭინა — ფრინველთა მეჭვავიასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 40 სმ აღწევს. აქვს გრძელი ნისკარტი და მაღალი წითელი ფეხები. ზურგი, კეფა, კისრის უკანა მხარე და ნისკარტი შავი, თეთრი მუცელი. კოსმოპოლიტური ფორმაა — გავრცელებულია თითქმის ყველგან. საქართველოში გვხვდება მხოლოდ მიმოფრენისას. ოჩოფეხა ბინადრობს ზღვებისა და ტბების ქვიშნარ ნაპირებზე. ბუდობს კოლონიებად. მაისში დედალი დებს 4 კვერცხს, კრუხობს 25 დღე-ღამე. ოჩოფეხა იკვებება წყლის მწერებითა და მათი მატლებით, თევზებისა და ბაყაყების ქვირითით.
დუზჯეს პროვინცია

დუზჯეს პროვინცია — პროვინცია (ილი) ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში, შავი ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი დუზჯე. მოიცავს 8 რაიონს.

გეოგრაფია
ჩრდილოეთით პროვინციას საზღვრავს შავი ზღვა. ასევე ესაზღვრება ბოლუს, ზონგულდაქის და საქარიის პროვინციები.

ხშირია მიწისძვრები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 329 ათ. ადამიანი 2007 წლის შეფასებით. უდიდესი ქალაქია:დუზჯე (56 ათ. ადამიანი, 2000). პროვინციას თურქეთში უწოდებენ "თურქეთის გაერთიანებულ ერებს", რადგან აქ ცხოვრობენ: თურქები, ადიღეელები, აფხაზები, ჩვენებურები (ქართველი მუსლიმები), ლაზები, ბოშები და ემიგრანტები ბალკანეთიდან.

ისტორია
პროვინცია გამოეყო ბოლუს პროვინციას 1999 წლის ნოემბრის დამანგრეველი მიწისძვრის დროს.
ჩეხეთისა და სლოვაკეთის მართლმადიდებელი ეკლესია

ჩეხეთისა და სლოვაკეთის მართლმადიდებელი ეკლესია (ჩეხ. — ჩეხეთისა მიწებისა და სლოვაკეთის მართლმადიდებელი ეკლესია) — ავტოკეფალური, მართლმადიდებელი ეკლესია, უკავია მე–14 ადგილი მართლმადიდებელი ეკლესიების დიფტიქში. იურისდიქცია ვრცელდება ჩეხეთსა და სლოვაკეთზე.

ეკლესიის სათავეში დგას მიტროპოლიტი პრეშოვისა და სრულიად ჩეხეთისა და სლოვაკეთისა, უნეტარესი როსტისლავი.

ისტორია
დაარსდა დიდი მორავიის სამთავროს ტერიტორიაზე 863 წელს წმინდანი ძმების კირილე და მეთოდეს მიერ.

პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ დაარსებული ჩეხოსლოვაკია უპირატესად კათოლიკური ქვეყანა იყო, მაგრამ დამოუკიდებლობის მიღების შემდეგ მართლმადიდებლობა აქტიურად გავრცელდა. 1921 წელს ამ მოძრაობის სულიერი მამა მატეი პავლიკი ეპისკოპოსად იქნა ხელდასმული (გორაზდის სახელით) ბელგრადში მართლმადიდებელი სერბი ეპისკოპოსის მიერ. 1923 წელს კონსტანტინოპოლის საპატრიარქომ ჩეხოსლოვაკიის ეკლესიას ავტონომია მიანიჭა და ეკლესიის მეთაურად მიტროპოლიტი საბაზდა გაგზავნა. 1930 წელს სერბეთის პატრიარქმა თავისი ეპისკოპოსი გაგზავნა იმიერკარპატიაში, მაგრამ ჩეხოსლოვაკიელი მრევლის ნაწილი გორაზდის სამწყსოში დარჩა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს ნაცისტურმა გერმანიამ პრაქტიკულად მოსპო ჩეხოსლოვაკიის ეკლესია. 1942 წელს მათ წამებით მოკლეს გორაზდი და მისი უახლესი გარემომცველი წრე. მთელი სამღვდელოება ნაცისტთა საკონცენტრაციო ბანაკში მოხვდა. თუ 1931 წლის აღწერის მიხედვით ქვეყანაში 145 000-ზე მეტი მართლმადიდებელი იყო, 1945 წელს უკვე ჩეხოსლოვაკიის ფარგლებში 40 000-მდე მართლმადიდებელიღა იყო დარჩენილი. 1946 წელს ჩეხოსლოვაკიის მართლმადიდებელი მოსახლეობა მოსკოვის საპატრიარქოს იურისდიქციაში შევიდა. მათ რუსეთის პატრიარქ ალექსის სთხოვეს მათთვის ეპისკოპოსის განწესება. ჩეხოსლოვაკიის მართლმადიდებლები გაერნთიანდნენ ერთი საეკლესიო იერარქიის სამწყსოდ. 1950 წელს სლოვაკი კათოლიკენი, რომელნიც აღმოსავლურ წეს მისდევდნენ, შეუერთნენ მართლმადიდებელ ეკლესიას. ჩამოყალიბდა 4 ეპარქია: პრაღის (რეზიდენცია პრაღაში), ოლომოუცკო–ბრნოს (ბრნო), პრეშოვის (პრეშოვი) და მიხაილოვსკის (მიხაილოვცე). 1950 წლის 8 სექტემბერს მოსკოვის საპატრიარქომ ჩეხოსლოვაკიის მართლმადიდებელ ეკლესიას ავტოკეფალია მიანიჭა. კონსტანტინოპოლის საპატრიარქო დიდხანს არ ცნობდა ჩეხოსლოვაკიის ეკლესიის ავტოკეფალიას. მხოლოდ 1998 წლის 8 სექტემბერს გამოსცა ტიმოსი ამ ავტოკეფალიის შესახებ. 1987 წელს წმიდათა შორის შეირაცხა ჩეხოსლოვაკიის ეკლესიის დამაარსებელი ეპისკოპოსი გორაზდი. კომუნისტური რეჟიმის დამხობისა და ორი დამოუკიდებელი სახელმწიფოს წარმოქმნის შედეგად გაჩნდა საჭიროება ჩეხოსლოვაკიის ეკლესიის რეორგანიზაციისა. 1992 წლის ნოემბერში წმინდა სინოდმა დაადგინა ჩეხოსლოვაკიის ეკლესიის გაყოფა ორ მიტროპოლიად, თითოეულ მათგანში ორ-ორი ეპარქიით. პრეშოვის მიტროპოლიტი ნიკოლოზი გახდა მეთაური მართლმადიდებელი ეკლესიისა სლოვაკეთში. გაერთიანებული წმინდა სინოდი კვლავ მოქმედებს პრაღის მიტროპოლიტის, დოროთეს თავმჯდომარეობით.

2001 წლის აღწერით სლოვაკეთში ეკლესიას ჰყავს 50 363 მრევლი, ხოლო ჩეხეთში – 22 968 (რომელთა უმრავლესობა ეროვნებით უკრაინელია).
პოლონეთის მართლმადიდებელი ეკლესია

პოლონეთის მართლმადიდებელი ეკლესია – ავტოკეფალური, მართლმადიდებელი ეკლესია, უკავია მე–13 ადგილი მართლმადიდებელი ეკლესიების დიპტიქში.

ქრისტიანობა თანამედროვე პოლონეთის ტერიტორიაზე გავრცელდა 966 წელს, მთავარ მეშკო დროს. ეკლესიების გაყოფის შემდეგ მართლმადიდებლობა დომინირებდა პოლონეთის აღმოსავლეთ ოლქებში. 1385 წელს კი მთავარმა იაგაილომ კათოლიკობა მიიღო, ხოლო 1387 წელს უკვე სახელმწიფო რელიგიადაც გამოაცხადა კათოლიკობა, რის შემდეგაც ბევრი ადამიანი გადავიდა კათოლიკურ სარწმუნოებაზე.

1924 წლის 13 ნოემბერს აღიარებულ იქნა პოლონეთის ეკლესიის ავტოკეფალია კონსტანტინოპოლის მსოფლიო საპატრიარქოს მიერ. 1938 წლის ზაფხულის ორი თვის განმავლობაში, პოლონიზაციის პოლიტიკის ჩარჩოებში დაანგრიეს 127 მართლმადიდებლური ეკლესია.

დღესდღეობით პოლონეთის ეკლესიას ჰყავს დაახლ. 600 ათ. მრევლი, მართავს მიტროპოლიტი ვარშავისა და სრულიად პოლონეთისა, უნეტარესი საბა. აქვს 6 ეპარქია:

ვარშავა-ბელსკის ეპარქია
ბელოსტოკ-გდანსკის ეპარქია
ლოძ-პოზნანის ეპარქია
პერემიშლ-ნოვოსონდეტის ეპარქია
ვროცლავ-შჩეცინსკის ეპარქია
ლიუბლინო-ხოლმის ეპარქია.
ბიბი ანდერსონი

ბიბი ანდერსონი (; დ. 11 ნოემბერი, 1935, სტოკჰოლმი — გ. 14 აპრილი, 2019, იქვე) — შვედი მსახიობი.

ბიოგრაფია
სწავლობდა სამეფო დრამატული თეატრის სკოლაში „ი. ტერსერუსა“. მუშაობდა მალმოს თაეტრში, რომლის ხელმძღვანელიც იყო ინგმარ ბერგმანი. ცნობილი გახდა ბერგმანის ფილმებში მონაწილეობის შემდეგ „ზაფხულის ღამის ღიმილი“, „მარწყვის მდელო“, „მეშვიდე ბეჭედი“, „სახე“. მან ითამაშა რეჟისორის 11 სურათში. 1958 წელს ბერგმანის ფილმში „ცხოვრების ზღვარზე“ შესრულებული როლისთვის მიიღო კანის კინოფესტივალის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის ამავე ფილმის მონაწილე სხვა მსახიობ ქალებთან ერთად. მის ერთ-ერთ საუკეთესო როლად მიჩნეულია ფილმ ექთან ალმას როლი ფილმში „პერსონა“ (1966).

ანდერსონმა ასევე ითამაშა შვედი რეჟისორის ვილგოტა შიომანის ფილმებში „საყვარელი“ (1962), „საწოლი და-ძმისთვის, 1782“ (1966), „მე ვწითლდები“ (1980). 1970-იანი წლებიდან ანდერსონმა ასევე ითამაშა საბჭოელ რეჟისორებთან — იური იგოროვთან („ადამიანი სხვა მხრიდან“, 1971) და მიხეილ ბოგინთან („სიყვარულის შესახებ“ 1971).

გარდაიცვალა 2019 წლის 14 აპრილს, 83 წლის ასაკში.

ფილმოგრაფია
პეტერ ზუმთორი

პეტერ ზუმთორი ( ; დ. 26 აპრილი, 1943, ბაზელი) — შვეიცარიელი არქიტექტორი, 2009 წლის პრიცკერის პრემიის ლაურეატი.

ზუმთორი დაიბადა ბაზელში, ავეჯის ხელოსნის ოჯახში. 1958 წლიდან ხელოსნის შეგირდად მუშაობდა, ხოლო 1963 წელს მშობლიურ ქალაქში ხელოსნობის სკოლაში შევიდა სასწავლებლად.

შემდგომში ის ნიუ-იორკის პრატის ინსტიტუტში სწავლობდა არქიტექტურას. 1968 წელს ის გრაუბიუნდენის კანტონის ძეგლთა დაცვის სამსახურის არქიტექტორი გახდა. ამ სამსახურში ყოფნისას ისტორიულ ძეგლთა აღდგენით პროექტებში შეძლო მან უფრო ღრმად გარკვეულიყო სხვადასხვა დაძველებული სამშენებლო მასალის თვისებებში. შემდგომში, მან ეს ცოდნა საკუთარ მოდერნისტულ კონსტრუქციებში და დეტალებში გამოიყენა. მისი შენობები მინიმალისტურია, თუმცა მაქსიმალურად იყენებს სივრცისა და მასალის აღქმის თვისებებს.

კარიერა
1998 წელს ზუთმორმა კარლსბერგის არქიტექტურის პრემია მიიღო ბრეგენცის მუზეუმის პროექტისთვის (ბრეგენცი, ავსტრია) და თერმული აბანოების პროექტისთვის ვალსში, შვეიცარია.

ზუთმორი სხვადასხვა დროს ასწავლიდა სამხრეთ კალიფორნიის არქიტექტურის ინსტიტუტში ლოს-ანჯელესში, მიუნხენის ტექნიკურ უნივერსიტეტში, მენდრისიოს არქიტექტურის აკადემიაში და ჰარვარდის დიზაინის უმაღლეს სკოლაში.

1994 წელს ის ბერლინის ხელოვნებათა აკადემიის არჩეული წევრი გახდა. 1996 წელს ის ბუნდ დოიჩე არქიტექტენის საპატიო წევრი გახდა. 1999 წელს ის მის ვან დერ როეს ევროპული არქიტექტურის პრემიის ლაურეატი გახდა.

ზუმთორის ნამუშევრები მეტწილად გამოუქვეყნებელია, ვინაიდან, მისი აზრით, არქიტექტურა ადგილზე უნდა შეიცნო. მისი გამოქვეყნებული ნამუშევრები ძირითადად აღწერითი ხასიათისაა.

ამჟამად ზუმთორი საკუთარ მცირე სტუდიაში მუშაობს, რომელიც მან 1979 წელს დააარსა, ქალაქ ჰალდენშტაინში, შვეიცარია. მისი ჰობია ჩოგბურთი, კარგი სიგარა, მარგარიტები (კოქტეილი) და ჯაზი.

რესურსები
ბრეგენცის მუზეუმი
”სივრცე და მასალა: პეტერ ზუმთორი”, ნიუ-იორკ ტაიმზი.
სინგაპურის მეტროპოლიტენი

სინგაპურის მეტროპოლიტენი (ჩინ ანდაც უფრო უბრალოდ ) — ჩქაროსნული გადაადგილების სისტემა სინგაპურში, რომელიც სინგაპურის სარკინიგზო ხერხემალია და მთელ ქალაქ-რესპუბლიკას მოიცავს. მეტროს პირველი სექცია 1987 წელს გაიხსნა და სამხრეთ აზიაში მეორე უძველეს მეტროდ მიიჩნევა მანილას მეტროპოლიტენის შემდეგ. სინგაპურის მეტროპოლიტენმა სწრაფი ზრდა განაგრძო, რადგან ქალაქის ხელისუფლების გადაწყვეტილებით, მეტრო უნდა გამხდარიყო ტრანსპორტის უმთავრესი სახეობა.
დღიურად მეტროპოლიტენით, საშუალოდ, 1 564 მგზავრი სარგებლობს.

სინგაპურის მეტროპოლიტენს 66 მოქმედი მეტროსადგური აქვს 113,2 კმ სიგრძის ხაზებზე სტანდარტული ლიანდაგით. მეტრო მუშაობას იწყებს 5:30 და ასრულებს ღამის 1 საათზე. მატარებლებს შორის ინტერვალი როგორც წესი 3-8 წუთია. დღესასწაულებზე შეიძლება მეტროპოლიტენის მუშაობის საათები შეიცვალოს.

ხაზები
იულონ გაგოშიძე

იულონ გაგოშიძე (დ. 17 ივლისი, 1935, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, არქეოლოგი და საზოგადო მოღვაწე.

განათლება
1953: ოქროს მედლით დაამთავრა თბილისის ვაჟთა მე-7 სკოლა.
1958: წარჩინებით დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი.
1961: დაამთავრა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ასპირანტურა ანტიკური ხანის არქეოლოგიის სპეციალობით.
1965: მიენიჭა ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი.
1984: მიენიჭა ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი.
კარიერა
2008 წ. - 31 იანვარს დაინიშნა დიასპორის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრად.
1961 - დღემდე - ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმი (ამჟამად საქართველოს ეროვნული მუზეუმი).
1978-2003 წწ. - კითხულობდა ლექციებს უნივერსიტეტებში: თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, ჰალეს უნივერსიტეტი (გერმანია), მიუნსტერის უნივერსიტეტი (გერმანია), იენის უნივერსიტეტი (გერმანია), აარხუსის უნივერსიტეტი (დანია).
1991 წ. - მცხეთის რაიონის პრეფექტი.
1966 წ. - დღემდე ხელმძღვანელობს სხვადასხვა არქეოლოგიურ ექსპედიციებს საქართველოსა და საზღვარგარეთ (ისრაელში, კვიპროსში, აზერბაიჯანში);
2000 წ. - არჩეულ იქნა „შავიზღვისპირეთის არქეოლოგიისა და კულტურის ისტორიის ცენტრის“ (, -) წევრ-კორესპონდენტად.
2002 წ. - არის აკადემიური პერიოდული გამოცემის „ “ (ლაიდენი-ბოსტონი-კიოლნი) საკონსულტაციო საბჭოს წევრი.
1996 წ. - არჩეულ იქნა გელათის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსად.

გამოქვეყნებული აქვს ანტიკური და შუა საუკუნეების საქართველოს არქეოლოგიის სხვადასხვა საკითხისადმი მიძღვნილი 300-ზე მეტი ნაშრომი, რომელთა შორის 8 მონოგრაფია (მათგან სამი თანაავტორებთან ერთად).

2005 წელს საქართველოს პრეზიდენტმა დააჯილდოვა ღირსების ორდენით.

ჰყავს მეუღლე, ორი ვაჟიშვილი და შვიდი შვილიშვილი.
ოჩოფეხა (მოწყობილობა)

ოჩოფეხა — ჭაობიან ადგილებში გასასვლელი მოწყობილობა. შედგებოდა წყვილი კაუჭიანი ჯოხისაგან, რომელზედაც შემდგარი კაცი გადიოდა გუბეებსა და ტალახში. ოჩოფეხას მსოფლიოს მრავალი ხალხი იყენებდა. განსაკუთრებით გავრცელებულია საფრანგეთში, გასკონიის ლანდებში, სადაც ზღვისპირა, სწორ ჭაობიან ბუჩქნარებსა და ველებზე მათი გამოყენების გარეშე მწყემსებს გადაადგილება უჭირთ. ოჩოფეხაზე ამაგრებენ ძვლის მრგვალ ფირფიტებს, რის გამოც იგი ჭაობში ღრმად არ ეფლობა, არ ცვდება და დიდი ნაბიჯების გადადგმაც ადვილად ხერხდება.

საქართველოში ოჩოფეხას ჭაობიან ადგილებში საუკუნის ბოლომდე იყენებდნენ. გარდა პრაქტიკული დანიშნულებისა, ოჩოფეხას ხმარობდნენ ხალხურ დღესასწაულებისა და კარნავალების დროს. იგი „ყეენობაშიც“ იხმარებოდა, ოჩოფეხაზე შემდგარი ე. წ. „ყეენის მარბიელი“, პირდაპირ მეორე სართულის აივნებიდან კრეფდა „ყეენის ბეგარას“. სახელი „ოჩოფეხა“ რელიგიურ-მითოლოგიური შინაარსისაა (ოჩოფეხა — თხის ფეხა), როგორც ჩანს, თხისფეხიანი ან თხის მსგავსი მითოლოგიური პერსონაჟები მონაწილეობდნენ უძველეს ქართულ მისტერიებში (ოჩოკოჩი, ოჩოპინტრე). მათი პარალელური მოვლენაა ბერძნული თხისფეხიანი ღვთაება — პანი. ასეთი ღვთაებები ბუნების მფარველ დიონისურ ძალებს განასახიერებდნენ, რომელთა კულტებში განსაკუთრებით ძლიერი იყო თხის ზოომორფიული სიმბოლიკა.

ოჩოფეხა ხისძირიან ქოშებსაც ერქვა. იგი დღემდეა შემონახული საბავშვო თამაშობებში.
ოჩხამური (მდინარე)

ოჩხამური — მდინარე საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე, მესხეთის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ მთისწინეთში, ჩოლოქის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს ზღვის დონიდან 705 მ-ზე. სიგრძე 21,4 კმ, მდინარის აუზის ფართობი 65,2 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლის და მიწისქვეშა წყლით. წყალმცირეა მაისიდან აგვისტომდე. ახასიათებს წყალმოვარდნა. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 3,36 მ³/წმ.
ოჩხომური

ოჩხომური — მდინარე ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში, ეგრისის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ხობისწყლის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს ზღვის დონიდან 1400 მ-ზე. სიგრძე 47 კმ, აუზის ფართობი 159 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალმცირეა ზაფხულში. ახასიათებს წყალმოვარდნა. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 5,53 მ³/წმ.
ოცხანური საფერე

ოცხანური საფერე — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურია-იმერეთიდან.

გავრცელება
სახელწოდების მიხედვით, წარმოშობით გურიის სოფელ ოცხანადან არის, ხოლო საფერე მისი დანიშნულების - შემფერავი ნივთიერების მოჭარბებული რაოდენობის გამო დაურქმევიათ. საუკუნის დასაწყისში გავრცელებული იყო გურიის სოფლებში ჩოჩხათი, ხვარბეთი, გოგორეთი და სხვა. ამჟამად ფართოდაა გავრცელებული იმერეთში.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომის და მომრგვალო ან მცირედ ოვალური ფორმისაა, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა დაფარული აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. ახასიათებს მოკლე მხრები. კუმსია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალოზე წვრილია ან წვრილი, მომრგვალო ან მრგვალი. მუქი იისფერია, შავ ფერში გარდამავალი. კანი სქელი და მვვრივი აქვს. რბილობი საკმაოდ ხორციანი და წვნიანია, სასიამოვნო ტკბილი და მომჟავო გემოთი, წვენი მოვარდისფროა.

ოცხანური საფერე საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა, სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 195-200 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 60-80 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-23 %-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს.

ოცხანური საფერე გამოიყენება ინტენსიურად შეფერილი, მეტად მაღალხარისხიანი სუფრის მშრალი წითელი ღვინის დასამზადებლად. მისი ღვინო გამოირჩევა ალკოპოლისა და მჟავიანობის ნორმალური შეფარდებით, ხავერდოვნებით, მდიდარი სხეულით, ჰარმონიულობითა და კარგად გამოხატული ჯიშური არომატით. იგი კარგად ინახება, უმჯობესდება დავარგებისას და დიდხანს ძლებს.
ოძრხე

ოძრხე, ოძრახე — ისტორიული ციხე-ქალაქი სამხრეთ საქართველოში (ახლანდელი ადიგენის მუნიციპალიტეტი), დაბა აბასთუმნის მახლობლად, მდინარე ოცხისწყლის მარჯვენა ნაპირზე. დგას 2 წყალგამყოფ მაღალ კლდოვან ქედზე. დარაჯობდა ოძრხისა და კურცხალისწყლის ხევებზე გამავალ გზას.

„ცხოვრება ქართუელთა მეფეთას“ („ქართლის ცხოვრება“) თანახმად, ოძრხე საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი ქალაქი ყოფილა. დაუარსებია ქართველთა ერთ-ერთ ლეგენდარულ ეთნარქს, ოძრხოსს. მეფე ფარნავაზის დროიდან (ძვ. წ. საუკუნის ნახევარი) სამცხისა და აჭარის ერისთავის რეზიდენცია იყო. მეფე ვახტანგ გორგასლის ( საუკუნე) სიკვდილის შემდეგ — სამეფო ოჯახის საზამთრო რეზიდენცია. საუკუნის 30-იანი წლებისათვის ოძრხეს უკვე აღარ ჰქონდა ადრინდელი მნიშვნელობა. საუკუნეში მეფე ბაგრატ -მ გავლენიან ფეოდალს — სულა კალმახელს უბოძა. 1191 წელს თამარ მეფის წინააღმდეგ აჯანყებულმა ფეოდალებმა გადაწვეს. საუკუნეში საქართველოს სხვა ტერიტორიის ნაწილთან ერთად ოსმალეთმა მიიტაცა; იყო ოსმალური ადმინისტრაციული ერთეულის, ახალციხის ლივის, ერთ-ერთი ნაჰიეს ცენტრი, შემდგომში — მცირე დაბა. უფრო გვიან გაუკაცრიელდა. ციხის სიგრძეა დაახლოებით 50 მ, სიგანე 15 მ. აქვს 2 მრავალსართულიანი კოშკი. კედლები ნაგებია ფლეთილი ქვებით, წყობაში ჩანს სხვადასხვა პერიოდის გადაკეთების კვალი. მდინარე ოძრხისწყლის ქვემოთ კარგი სამიწათმოქმედო რაიონია, რომელიც ადრიდანვე იყო ათვისებული. აქ რამდენიმე ნამოსახლარი გორაა, რომელთაგან ერთს ზადენ-გორა ჰქვია.
ოცხე (მდინარე)

ოცხე, ოცხისწყალი, აბასთუმნისწყალი — მდინარე საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ქვაბლიანის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს ზღვის დონიდან 2185 მ-ზე. სიგრძე 26,8 კმ, აუზის ფართობი 266 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 3,15 მ³/წმ.
ოძისის სამაროვანი

ოძისის სამაროვანი, გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ ოძისში (დუშეთის მუნიციპალიტეტი). 1975 წელს შემთხვევით აღმოჩენილ სამარხეულ კომპლექსში იყო შავლეგად გამომწვარი თიხის ჭურჭელი (6 ცალი), ბრინჯაოს 2 სამაჯური, ბალთა, 2 ბეჭედი, საკინძი, ფოთლისებური სატევარი, 7 ღილაკი, სარდიონისა და პასტის 4 მძივი. ნივთები დაცულია დუშეთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.
ოხაჩქუის ქედი

ოხაჩქუის ქედი — ქედი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთის პერიფერიულ ზოლში, ოხაჩქუის მასივის ამაღლებულ ნაწილზე, მდინარეების ენგურისა და ოქუმის ხეობებს შორის. უმაღლესი წერტილი — მთა ოხაჩქუე (2156 მ). აგებულია ცარცული, ზედაიურული და ეოცენური კირქვებით, რომლებშიც კარსტი ვითარდება. კარსტული ძაბრების გარდა ბევრია შახტები და მღვიმეები. ქედის კალთები ზღვის დონიდან 2000 მ სიმაღლემდე შემოსილია ტყით (დაბლა ფოთლოვანი, მაღლა წიწვიანი), თხემი - სუბალპური მდელოებით. ოხაჩქუის მასივზე არის ჩაკეტილი ქვაბულები (დიდი და მცირე ოფუჯე, ოთეფურე, ოჭაკე, ჯაკონა), რომლებშიც ზამთრობით ცივი ჰაერი გუბდება და ალპური ზონისათვის დამახასიათებელი მცენარეები იზრდება (მათ შორის იშვიათი ვარდისფერი როდოდენდრონი — დეკისა და შქერის ჰიბრიდი). ოჭაკის ქვაბულში არის ადგილობრივი მნიშვნელობის კურორტი „აერო“.