iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვახტანგ სალაყაია

ვახტანგ სალაყაია (დ. 1 აგვისტო, 1925, სენაკი) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1961), ღირსების ორდენის კავალერი (1996).

ბიოგრაფია
1942 წელს დაამთავრა სენაკის მე-2 საშუალო სკოლა. 1942 წელს სწავლა განაგრძო ამიერკავკასიის რკინიგზის ტრანსპორტის ინსტიტუტში დაუსწრებელ ფაკულტეტზე.

სკოლის ასაკიდანვე მონაწილეობდა სასკოლო წარმოდგენებში, აგრეთვე სენაკის სახელმწიფო თეატრის ცალკეულ დადგმებში. 1945-1949 და 1953-1966 წლებში იყო სოხუმის ქართული თეატრის მსახიობი, 1949-1953 წლებში — ფოთის თეატრის მსახიობი. ყელის დაავადების გამო იძულებული გახდა დაეტოვებინა საყვარელი პროფესია და ადმინისტრაციულ საქმეებზე გადართულიყო. 1966-1970 წლებში იყო დასასვენებელი სახლის „რიწის ტბის“ დირექტორი. 1970-1974 წლებში იყო სარეკლამო სააგენტო „ივერიას“ აფხაზეთის კომბინატის დირექტორი, 1974-1980 წლებში საქართველოს სარეკლამო საგენტო „ივერიას“ დირექტორის მოადგილე, შემდგომ ბოლო ერთი წელი კი დირექტორი. 1980-1990 წლებში, აფხაზური და ქართული თეატრების გაყოფის შემდეგ (1980), ქართული სახელმწიფო თეატრის დირექტორ-განმკარგულებელია. 1990 წლიდან — სენაკის სახელმწიფო თეატრის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი.

ქართულ სცენაზე არაერთი როლი განასახიერა, მათ შორის: სოხუმის თეატრში: გელა („ხევისბერი გოჩა“), სოლეიმანი, ასკარი („არშინ მალ ალანი“), ოქროპირი („უტუ მიქავა“), იერემია წარბა („პირველი ნაბიჯი“), ტიბალტი („რომეო და ჯულიეტა“), მაღალაშვილი („ქართლის ჩირაღდნები“), ჰერცოგი („მეთორმეტე ღამე“), გაიოზ გადალენდია („ტარიელ გოლუა“), დურმიშხანი („სურამის ციხე“), პირატოვი („უმზითვო“), დათიკო („გლახის გაამბობი“), იერემია წარბა („პირველი ნაბიჯი“). ფოთის თეატრში განასახიერებული როლები: რობინ ჰუდი („რობინ ჰუდი“), პეტრუჩიო („ჭირვეული ცოლის მორჯულება“), გიჟუა („რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“), ვანათალინჰო („ცეკვის მასწავლებელი“), რომანოზი („უჩა უჩარდია“). სენაკის თეატრში განასახიერა: გიორგი („და-ძმა“), ეზეკი („ლევანუხუს ხმალი“), გაჰინსბორნი („რობინ ჰუდი“), ქაიხოსრო გურიელი („სამეგრელოს მთავარი ლევანი“), პეპო („პეპო“).

ჯილდოები და აღიარება
1961 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1989 — საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1996 — ღირსების ორდენი
კორიაკსკაია-სოპკა

კორიაკსკაია-სოპკა — მოქმედი ვულკანი რუსეთში, კამჩატკის მხარეში. მდებარეობს კამჩატკის ნახევარკუნძულზე, მდინარეების ავაჩისა და ნალიჩევის წყალგამყოფზე, ქალაქ პეტროპავლოვსკ-კამჩატსკიდან ჩრდილოეთით 35 კმ-ში. აბსოლუტური სიმაღლე 3456 მ.

აგებულია ანდეზიტბაზალტური ლავებით, შლაკებითა და ფერფლით. კორიაკსკაია-სოპკა სტრატოვულკანია, რომლის დიამეტრი აღწევს 20 კმ. მწვერვალი სწორად მოკვეთილი წიბოვანი კონუსია. მწვერვალის დასავლეთ ნაწილში თანამედროვე პატარა ჯამისებრი კრატერია, რომლის დიამეტრია 180–200 მ, გადარჩენილი კედლების სიმაღლე 20–30 მ. სამხრეთიდან კრატერი გახსნილია, საიდანაც ბარანკოსების გავლით ჩამოედინება მოკლე ლავური ნაკადი. რომელთა სიგრძეა 100–200 მ, ხოლო სიმძლავრე 3–6 მ.

ისტორიულ დროში კორიაკსკაია-სოპკის მოქმედება საკმად ზომიერი იყო, უმეტესწილად სუსტად ფუმაროლური. ცნობილი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 1895–96 წლებში. კორიაკსკაია-სოპკა ამოიფრქვა აგრეთვე 1956–57 წლებში, რომლის შედეგად წარმოიქმნა 400–500 მ სიგრძისა და 10–15 მ სიგანის სუბთერმული ნაპრალი.

კორიაკსკაია-სოპკის ციცაბო კალთებზე განვითარებულია არყის ხისგან შემდგარი ტყე, ქონდარა ფიჭვის რაყები, ზედა ნაწილში თოვლნარებია. არის ცხელი წყაროების გამოსავლები.

კორიაკსკაია-სოპკა აგრეთვე ცნობილია როგორც კორიაცკაია-სოპკა და კორიაკსკი.
შოთა ხაჟალია

შოთა ხაჟალია (ხაჯალია) (დ. 5 აპრილი, 1917, ქუთაისი — გ. 1991) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1965).

1939 წელს დაამთავრა გორის პედაგოგიური ინსტიტუტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

1939-1952 წლებში იყო გორის თეატრის მსახიობი, 1952-1968 წლებში ქუთაისის თეატრის, 1969-1979 წლებში თბილისის მუსკომედიის, ხოლო 1979 წლიდან თბილისის სახელმწიფო დრამატული თეატრის მსახიობი. მისი საუკეთესო როლებია: შმაგა (ა. ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი“), გრუმიო (შექსპირის „ჭირვეულის მორჯულება“), კოტე (გ. ქელბაქიანის „ახალგაზრდა მასწავლებელი“), მუნჯი ბაჩუა („ტარიელ გოლუა“, ლ. ქიაჩელის მიხედვით), ხრინწა (ვ. ვიშნევსკის „ოპტიმისტური ტრაგედია“), ისიდორე („საბრალდებო დასკვნა“ ნ. დუმბაძის მიხედვით), დულიტლი (ბ. შოუს „ჩემი მშვენიერი ლედი“), ბოღმა ვანო (ცაბაძის „კურკას ქორწილი“), იეთიმ გურჯი (ცაბაძის „სიყვარულის მგოსანი ვარ“), შვეიკი (ს. ცინცაძის „შვეიკი“) და სხვა.

იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი 1956 წლიდან.

ჯილდოები და აღიარება
1950 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1965 — საქართველოს სახალხო არტისტი
ზაზა ჩაფიჩაძე

ზაზა ჩაფიჩაძე (დ. 10 სექტემბერი, 1962) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, ფარმაკოლოგ-კარდიოლოგი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი, 1988 წლიდან — იყო კარდიოლოგიის ინსტიტუტის ფარმაკოლოგიის განყოფილების უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1992 წლიდან — ჯანდაცვის სამინისტროს წამლის ფარმაცევტული საქმიანობის დეპარტამენტის ფარმაკოლოგიური კომიტეტის უფროსი სპეციალისტი. ავტორია 36 სამეცნიერო ნაშრომის.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „1–4 დიჰიდროპირიდინის ჯგუფის კალციუმის ანტაგონისტების შედარებითი შეფასება ჰიპერტონიული დაავადების დროს“, დაიცვა 1997 წელს.
ვასილ დოლენკო

ვასილ დოლენკო (დ. 13 იანვარი, 1902, ერევანი — გ. 8 თებერვალი, 1998, მოსკოვი) — საბჭოთა კინოს მემონტაჟე, ხმის რეჟისორი. სამონტაჟო საქმის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1969).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1902 წლის 13 იანვარს. დაამთავრა თბილისის მე-6 ვაჟთა გიმნაზია. 1923 წელს ჩაირიცხა ლენტების დამწებებლად განსახკომის კინოსექციაში. თავისი პირველი კინო მოღვაწეობა დაიწყო რაჟისორ ივანე პერესტიანთან. 1923 წელს დაინიშნა სამონტაჟო ცეხის უფროსად, შემდეგში მონტაჟის რეჟისორად. „ქართულ ფილმში“ მუშაობდა 70 წლის განმავლობაში. ამ პერიოდში 200-ზე მეტ ფილმზე იმუშავა. იყო საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი. მუშაობა შეწყვიტა 90 წლის ასაკში.

1994 წელს საცხოვრებლად გადავიდა შვილებთან მოსკოვში. გარდაიცვალა 1998 წელს. დაკრძალულია ტროეკუროვის სასაფლაოზე.

ფილმოგრაფია
ხმის რეჟისორი/ოპერატორი
ყურშა
ნებიერი
ჯაფარა
მამაცი მთამსვლელები

მემონტაჟე
ჰოლტზე
ქალი ბაზრობიდან
ღრუბელთა თავშესაფარი
შეხვედრა
საკანი 79
არსენა
მეგობრობა
გიორგი სააკაძე
ჯურღაის ფარი
ჭირვეული მეზობლები
ფიცი

ქეთო და კოტე
ბედნიერი შეხვედრა
გაზაფხული საკენში
მწვერვალთა დამპყრობნი
ჭრიჭინა
მაგდანას ლურჯა
ცისკარა
ჩვენი ეზო
ეთერის სიმღერა
ქალის ტვირთი

ჯილდოები და აღიარება
1944, 1958, 1966 — საპატიო ნიშნის ორდენი
1961 — საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1969 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
სსრკ-ის სახალხო ექიმი

სსრკ-ის სახალხო ექიმი — საპატიო წოდება, რომელიც ენიჭებოდა სამედიცინო დაწესებულებების (ამბულატორიების, სამშობიარო სახლების, საავადმყოფოების) და სხვა სანიტარული, სამკურნალო-პროფილაქტიკური ჯანდაცვის ორგანიზაციების ექიმებს თავისი დიდი წვლილისთვის სახალხო ჯანდაცვის განვითარებაში, პროფესიული ოსტატობის, მაღალი მორალური თვისებებისა და პროფესიულ საქმიანობაში თავდადებისათვის. დაწესდა სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1977 წლის 25 ოქტომბრის ბრძანებით. სსრკ-ის დაშლისთანავე ჯილდომ შეწყვიტა არსებობა.

ჯილდოს ანიჭებდა სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი სსრკ-ის ჯანდაცვის სამინისტროს წარდგინებით. „სსრკ-ის სახალხო ექიმის“ საპატიო წოდებასთან ერთად დაჯილდოებულებს გადაეცემოდათ სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის სიგელი და დადგენილი სახის სამკერდე ნიშანი. სამკერდე ნიშნის ტარება შეიძლებოდა მკერდის მარჯვენა მხარეს, სსრკ-ის სხვა ორდენების ზემოთ.

საქართველოდან საპატიო წოდების მფლობელები გახდნენ
1979 — კორნელი წეროძე
1984 — ოთარ ჩხობაძე
ლეილა შოთაძე

ლეილა შოთაძე (დ. 19 დეკემბერი, 1930 — გ. 2014) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1980).

ბიოგრაფია
1952 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. ამავე წელს ჩაირიცხა კ. მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის დასში. 1967 წლიდან რუსთავის დრამატული თეატრის მსახიობია. ასრულებდა სახასიათო როლებს, რომელთა შორის აღსანიშნავია: რეგანა („მეფე ლირი“), ვასილისა (მ. გორკის „ფსკერზე“), ია (ო. იოსელიანის „ექვსი შინაბერა და ერთი მამაკაცი“), ნექტარინა ( შ. დადიანის „გვირგვლიანების ოჯახი“), არკადინა (ჩეხოვის „თოლია“) და სხვა. გადაღებულია ფილმებში: „კაცია-ადამიანი?!“ (დარეჯანი), „გლადიატორი“ (ლიანა), „გამინაწილე სითბო“ (ქეთევანი) და სხვა.

ფილმოგრაფია
1972 გლადიატორი — პატარძალი
1977 ესკულაპეს მოწაფე
1978 სათადარიგო ბორბალი
1979 კაცია ადამიანი?! — დარეჯანი
1984 აქედანა და შენამდე
1975 გამინაწილე სითბო — ქეთევანი
1986 წერილი ნაძვებს
1980 ნუ მოიწყენთ შემოდგომისას

ჯილდოები და აღიარება
1976 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1980 — საქართველოს სახალხო არტისტი
მალხაზ თავართქილაძე

მალხაზ თავართქილაძე (დ. 13 ივნისი, 1950, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი, მომღერალი (ბარიტონი). საქართველოს სახალხო არტისტი (1988). ღირსების ორდენის კავალერი.

ბიოგრაფია
1974 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი.

1974–1983 წლებში მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ „საქქალაქმშენსახპროექტში“, 1983–1998 წლებში კი ცეკავშირის საწარმოო გაერთიანება „საქკოოპდიზაინ რეკლამის“ დირექტორად. მისი პროექტით აშენდა არაერთი შენობა-ნაგებობა. ბავშვთა პანსიონატი დაბა ლესელიძეში (1978), ბავშვთა დასასვენებელი სახლი ქობულეთში (1980)–ორივე არქიტექტორ ლ. ლორთქიფანიძესთან ერთად. სასტუმრო „დიდველი“ ბაკურიანში (2004); სწრაფი კვების კაფე „ნიკალა“ თბილისში (2002–2010) და სხვა.

მონაწილეობდა საქართველოს პოლიტექნკური ინსტიტუტის საესტრადო ორკესტრში (ხელმძღვ. ს. ტუღუში) და ვაჟთა კაპელაში (ხელმძღვ. ი. კუბლაშვილი), ხოლო 1971 წლიდან ტრიოში (მ. თავართქილაძე, დ. აბესაძე, თ. სეფერთელაძე), რომელსაც 1973 წლიდან ეწოდა „ცისფერი ტრიო“. მან არაერთი სიმღერა გადაამუშავა ანსამბლისთვის. გასტროლებით შემოვლილი აქვს მსოფლიოს მრავალი ქვეყანა, მათ შორის აშშ, კანადა, ინგლისი, მექსიკა, იაპონია და სხვა.

ჯილდოები და აღიარება
1980 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1988 — საქართველოს სახალხო არტისტი
2002 — ღირსების ორდენი
დიდალი

დიდალი — რთული ხეობის ტიპის მყინვარი ტაჯიკეთში. მდებარეობს პეტრე პირველის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე სურხობის აუზში. სიგრძე 4.8 კმ, ფართობი 1.6 კმ². მყინვარის ბოლო იმყოფება ზღვის დონიდან 3000 მ. იწყება კაუდალის პიკის ციცაბო კალთებიდან.

მყინვარიდან გამოედინება მდინარე სურხობის შენაკადი კაუდალი. მყინვარის ენა ჩამოწოლილია ვიწრო ხეობაში. აღსანიშნავია, რომ დიდალი დღე-ღამეში რამდენიმე სმ-ით გადაადგილდებოდა, თუმცა 1974 წლის ზაფხულში მოულოდნელად მისი სიჩქარე ათჯერ გაიზარდა.
ჰარიავალტა

ჰარიავალტა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პორის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 751 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 127.74 კმ²-ია, რომლის 4.28 კმ²-ც წყალს უკავია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 54.68 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ეურა, კოკემიაკი, ნაკილა და ულვილა
ელვირა უზუნიანი

ელვირა უზუნიანი (; დ. 6 დეკემბერი, 1934, თბილისი — გ. 28 მაისი, 2025, ბოსტონი, აშშ) — სომეხი საბჭოთა საოპერო მომღერალი (ლირიკულ–კოლორატურული სოპრანო). სომხეთის სსრ სახალხო არტისტი (1978). საქართველოს სახალხო არტისტი (1985).

ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიული ფაკულტეტი, 1963 წელს — ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია ვოკალის განხრით.

1962 წლიდან იყო ქ. ერევნის ა. სპენდიაროვის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის წამყვანი სოლისტი. მომღერლის რეპერტუარში იყო: მარო (ზ. ფალიაშვილის „დაისი“), ანუში (ა. ტიგრანიანის „ანუში“), სასუნთის პატარძალი (ოჰანესიანის „დავით სასუნთი“), ლუჩია (დონიცეტის „ლუჩია დი ლამერმური“), როზინა (როსინის „სევილიელი დალაქი“), ვიოლეტა, ჯილდა (ვერდის „ტრავიატა“, „რიგოლეტო“), ცერლინა (მოცარტის „დონ ჟუანი“), ოლიმპია (ოფენბახის „ჰოფმანის ზღაპრები“), მარია (ბერსტაინის „ვესტსაიდის ისტორია“). გადაღებულია კინოფილმებში: „ახალგაზრდობის ნაპირი“ (1969, „ლენფილმი“), „თეთრი ნაპირები“ (1975, „არმენფილმი“), „კიდევ 5 დღე“ (1979, „არმენფილმი“), „კერძო შემთხვევა“ (1983, „არმენფილმი“) და სხვა.

ბოლო წლებში ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა აშშ-ში, სადაც მრავალი კონცერტი გამართა. თანამშრომლობდა აშშ-ში სომხურ თემთან. ბოსტონში მან შექმნა და მართავდა ორგანიზაციას „დაეხმარეთ ახალგაზრდა ნიჭიერებს“.

ელვირა უზუნიანი გარდაიცვალა ბოსტონში, 2025 წლის 28 მაისს.

ჯილდოები და აღიარება
1972 — სომხეთის სსრ დამსახურებული არტისტი
1978 — სომხეთის სსრ სახალხო არტისტი
1985 — საქართველოს სახალხო არტისტი (მაროს როლის წარმატებით შესრულებისთვის ზ. ფალიაშვილის „დაისში“)
ჰუიტინენი

ჰუიტინენი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პორის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9 736 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 539.59 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.28 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მდებარეობს პორიდან 63 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით და ტამპერედან 75 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით.

2009 წლის 1-ელ იანვარს ჰუიტინენის შემადგენლობაში შევიდა ვამპულის მუნიციპალიტეტი. 1953 წელს ჰუიტინენის გერბი ერკი ჰონკანენმა შექმნა. 1889 წელს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე დაიბადა რისტო რიუტი ― ფინეთის პრეზიდენტი 1940-1944 წლებში. ჰუიტინენში მდებარეობს ოქროს მაღარო, რომელშიც წელიწადში 300-400 კგ ოქროს მოიპოვებენ.
კოკემიაკი

კოკემიაკი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პორის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 876 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 531.27 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.29 ადამიანია 1 კმ²-ზე. კოკემიაკის გერბზე ეპისკოპოსის მიტრაა გამოსახული. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე კოკემიაენიოკი.
მერიკარვია

მერიკარვია (: ) — მუნიციპალიტეტი პორის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 963 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 246.22 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6.64 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ისოიოკი, კრისტიინანკაუპუნკი, პომარკუ, პორი და სიიკაინენი. მუნიციპალიტეტი ცნოობილია ოურის არქიპელაგით, რომელიც ბოტნიის ზღვის ეროვნული პარკის ნაწილია.
ულვილა

ულვილა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პორის ქვერეგიონში, სატაკუნტის რეგიონში, ფინეთში. ულვილა მესამე უძველესი ქალაქია ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 583 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 422.51 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 31.4 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.
ტატიანა დორონინა

ტატიანა დორონინა (; დ. 12 სექტემბერი, 1933, ლენინგრადი, სსრკ) — საბჭოთა და რუსი თეატრისა და კინოს მსახიობი, თეატრალური რეჟისორი, მწერალი. სსრკ სახალხო არტისტი (1981). „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ ორდენის სრული კავალერი. 1987-2018 წლებში მოსკოვის მაქსიმ გორკის სახელობის აკადემიური თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი და დირექტორი, 2018 წლიდან კი მისი პრეზიდენტი.

ჯილდოები და აღიარება
1964 — რსფსრ დამსახურებული არტისტი
1969 — რსფსრ სახალხო არტისტი
1981 — სსრკ სახალხო არტისტი
1994 — ხალხთა მეგობრობის ორდენი
1998 — „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ ხარისხის ორდენი
2001 — ფრანცისკ სკორინას მედალი (ბელარუსი)
2003 — ქალაქ მოსკოვის პრემია ლიტერატურისა და ხელოვნების დარგში
2003 — „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ ხარისხის ორდენი
2008 — „ღირსების ორდენი“
2013 — თეატრალური პრემია „ოქროს ნიღაბი“
2013 — „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ ხარისხის ორდენი
2019 — „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ ხარისხის ორდენი

ფილმოგრაფია
ფაქტები
დორონინა სამჯერ (1967, 1968 და 1973) აღიარეს ჟურნალ „საბჭოთა ეკრანის“ წლის საუკეთესო მსახიობ ქალად.
1983 წელს მსახიობის სახელი დაერქვა ასტეროიდს (19120), რომელიც ლიუდმილა კარაჩკინმა აღმოაჩინა ყირიმის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში.
ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო გზა

ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო გზა , შუა დერეფანი — საერთაშორისო სატრანსპორტო დერეფანი, რომელიც იწყება ჩინეთში, გაივლის ყაზახეთს, კასპიის ზღვით გადადის აზერბაიჯანში, გაივლის საქართველოს და თურქეთისა და შავი ზღვის საშუალებით უკავშირდება ევროპის ქვეყნებს.

მარშრუტი
მარშრუტი: ჩინეთი (ლიანიუნგანგის პორტიდან სიანის გავლით ურუმჩიმდე) – ყაზახეთი (ხორგოსისა და დოსტიკის მშრალი პორტებიდან აქთაუს და კურიკის პორტებამდე) – აზერბაიჯანი (ალათის პორტი) – საქართველო (თბილისი). თბილისიდან შემდეგ, მარშრუტი მიდის ფოთამდე და შავი ზღვის გავლით ევროპის სიღრმეში, ან გაგრძელდება თბილისიდან ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზით თურქეთამდე (ყარსი, იზმითი, მერსინი, ჩერქეზქოი) და იქიდან ევროპის ქვეყნებში.
ლუიზა უინძორი

ლედი ლუიზა უინძორი (; დ. 8 ნოემბერი, 2003) — ედინბურგის ჰერცოგ ედუარდისა და ედინბურგის ჰერცოგინია სოფიას პირველი შვილი. დედოფალ ელისაბედ -ის მეშვიდე შვილიშვილი და ჩარლზ -ის ძმისშვილი

ლედი ლუიზა უინძორი დაიბადა თვალის ატროფიით, რის გამოც მას მრავალი ოპერაცია და ქირურგიული ჩარევა დასჭირდა, რამაც შედეგი გამოიღო და მას დაზიანება თითქმის აღარ ემჩნევა.

ლედი ლუიზა დაინტერესებულია ცხენებითა და ცხენზე ჯირითით, ისევე, როგორც იყვნენ მისი ბებია და ბაბუა ელისაბედ და პრინცი ფილიპი.

ბრიტანული პრესა ლედი ლუიზას ხშირად ადარებს მის დიდ-დიდ ბებია დედოფალ მერის, რომელთანაც გარეგნული მსგავსება მართლაც აშკარაა.

2022 წლის სექტემბერში ლედი ლუიზა ელისაბედ -ის დაკრძალვაზე საპატიო ყარაულში იდგა.

2023 წლის 10 მარტს ლედი ლუიზას მშობლები ჩარლზ -ის გადაწყვეტილებით ედინბურგის ჰერცოგი და ჰერცოგინია გახდნენ, მისი ძმა ჯეიმზი კი უესექსის გრაფი.

2023 წლის 6 მაისს ლედი ლუიზა უინძორი ესწრებოდა ბიძამისის, ჩარლზ -ის კორონაციას.

გალერეა
პეტრე უსლარი

}, სოფელი ოსეჩნო, ტვერის გუბერნია, რუსეთის იმპერია) — ბარონი, რუსი ენათმეცნიერი; მთის კავკასიურ ენათა მკვლევარი. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1868), რუსეთის საიმპერატორო გეოგრაფიული საზოგადოების კავკასიის განყოფილების ნამდვილი წევრი (1851).

1861-1871 წლებში შექმნა 7 მონოგრაფია მთის კავკასიის ენათა (აფხაზურის, ჩეჩნურის, ხუნძურის, ლაკურის, დარგუულის, ლეზგიურის და თაბასარანულის) შესახებ და ამ ენათა ფონეტიკური შედგენილობა და გრამატიკური სრუქტურა პირველად აქცია ზუსტი მეცნიერების ანალიზის საგნად. 1864 წელს უსლარმა ერთ-ერთმა პირველმა გამოთქვა მოსაზრება იბერიულ-კავკასიურ ენათა ნათესაობის შესახებ. აღნიშნავდა, რომ საოცარი ნაირსახეობის მიუხედავად, ეს ენები ღრმა ნათესაური თვისებებით ხასიათდებიან.
ჯეიმზი (უესექსის გრაფი)

მისი სამეფო უმაღლესობა ჯეიმზი (; დ. 17 დეკემბერი, 2007, ინგლისი, გაერთიანებული სამეფო) — უესექსის გრაფი, ედინბურგის ჰერცოგის, ედუარდის ერთადერთი ვაჟი, ჩარლზ -ის ძმისშვილი და დედოფალ ელისაბედ -ის შვილიშვილი.

2022 წლის სექტემბერში ესწრებოდა დედოფალ ელისაბედ -ის დაკრძალვას.

2023 წლის 10 მარტს დაიკავა მამის, პრინც ედუარდის თანამდებობა და გახდა უესექსის ახალი გრაფი.

2023 წლის 6 მაისს ესწრებოდა ჩარლზ -ის კორონაციას.

ჰყავს და — ლუიზა უინძორი.
იურიკო (პრინცესა)

პრინცესა იურიკო (; დ. 4 ივნისი, 1923, ტოკიო, იაპონია - გ 15 ნოემბერი , 2024 ) — იაპონიის საიმპერატორო ოჯახის წევრი. იმპერატორ ტაისიოს მეოთხე შვილის, პრინც ტაკაჰიტოს მეუღლე. იაპონიის საიმპერატორო სახლის უხუცესი წარმომადგენელი.

პრინცესა იურიკო 1941 წელს დაქორწინდა პრინც ტაკაჰიტოზე და გახდა იაპონიის საიმპერატორო ოჯახის წევრი. ეყოლა ხუთი შვილი: პრინცესა იასუკო (დ. 1944), პრინცი ტომოჰიტო (დ. 1946, გ. 2012), პრინცი იოშიჰიტო (დ. 1948, გ. 2014), პრინცესა მასაკო (დ. 1951), პრინცი ნოროჰიტო (დ. 1954, გ. 2002).

2016 წლის 27 ოქტომბერს გარდაეცვალა მეუღლე, პრინცი ტაკაჰიტო (დ. 1915)
ანდრეი მიაგკოვი

ანდრეი მიაგკოვი (; დ. 8 ივლისი, 1938, ლენინგრადი, სსრკ — გ. 18 თებერვალი, 2021, მოსკოვი, რუსეთი) — საბჭოთა და რუსი თეატრისა და კინოს მსახიობი. რსფსრ სახალხო არტისტი (1986). სსრკ სახელმწიფო პრემიისა (1977) და რუსეთის ფედერაციის ძმები ვასილიევების სახელობის სახელმწიფო პრემიის (1979) ლაურეატი.

ფილმოგრაფია
მყინვარული ტბა

მყინვარული ტბა — წყლის ობიექტი, რომელიც წარმოიქმნება მყინვარის მიერ გაჩენილი ქვაბულის მდნარი წყლით ამოვსების შედეგად, რაც მყინვარულ ეროზიასთან არის დაკავშირებული, თუმცა, ბოლო მორენებითა და ყინულით წარმოქმნილი ბუნებრივი კაშხალიც შეიძლება გახდეს მყინვარული ტბის წარმომქმნელი. მყინვარული ტბების გენეზისი და ხასიათი ცვალებადობს მათი ლოკაციის შესაბამისად.

უკანასკნელი გამყინვარების პერიოდის დასასრულს, დაახლოებით 10,000 წლის წინ, მყინვარებმა უკანდახევა დაიწყეს, რასაც ხშირად თან სდევდა დრუმლინებსა და ბორცვებს შორის არსებული სიცარიელეების ყინულოვანი დანალექებით ამოვსება. მათი ლღობის შედეგად, გამყინვარების პერიოდის ბოლოს წარმოიქმნა ტბები. აღნიშნული კარგად ჩანს მაგალითად, ინგლისის ჩრდილო-დასავლეთით, კერძოდ, ტბების მხარეში, სადაც პოსტ-გლაციალური დანალექები ჩვეულებრივ, 4–6 მ სიღრმისაა. ამჟამად, მყინვარული ტბების უმეტესობა გვხვდება აზიაში, ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ბევრია მყინვარული წარმოშობის ტბები საქართველოშიც.
კონსტანტინ ლაშხია

კონსტანტინ (კოტე) ლაშხია (დ. 1 სექტემბერი, 1986, სოხუმი — გ. 2 ივლისი, 2015, მარიუპოლი, უკრაინა) — ქართველ-უკრაინელი სამხედრო ოფიცერი, ქართული ლეგიონის მებრძოლი.

ბიოგრაფია
რუსეთ-საქართველოს 1992-1993 წ. ომის დროს მცირეწლოვანი კოტე დედასთან და უფროს დასთან ერთად ალყაშემორტყმული სოხუმიდან გაღწევას ცდილობდა. მისი მამა და უფროსი ძმა ამ დროს რუსებს და სეპარატისტებს ებრძოდნენ. კოტეს მამა და უფროსი ძმა სეპარატისტებმა და რუსებმა დახვრიტეს.

უკრაინელმა სამხედროებმა ქართველი სამოქალაქოების ეთნიკური წმენდისგან გადარჩენის მიზნით, 1993 წლის 11 ოქტომბერს წამოიწყეს სპეციალური საევაკუაციო ოპერაცია და საკუთარი სიცოცხლის რისკის ხარჯზე 17 ვერტმფრენითა და 291 განხორციელებული ფრენი შედეგად გადაარჩინეს 7643 ქართველი. პარალელურად, უამრავი ქართველი ასევე გემებით იქნა გამოყვანილი. მათ შორის იყო კოტე ლაშხიაც. გადარჩენილი ბავშვი ოდესაში უკრაინულმა ოჯახმა შეიფარა და რამდენიმე თვის შემდეგ უკვე თბილისში გახიზნულ კოტეს ოჯახს დაუბრუნა.

2014 წელს, მაშინ როდესაც რუსეთმა უკრაინაში სამხედრო აგრესია დაიწყო, კოტე ლაშხია უკრაინაში დაბრუნდა რათა უკრაინელი ხალხისთვის დახმარებისთვის დახმარებით ეპასუხა. სიკვდილის წინ ცოტა ხნით ადრე თქვა:უკრაინამ მე და დედაჩემს კიდევ ერთი შანსი მოგვცა და ახლა ჩემი სიცოცხლე მას ეკუთვნის. მე ქართველი ვარ, მაგრამ უკრაინა ჩემი მეორე სამშობლოა. ახლა ჩემი წმინდა ვალია იგი დავიცვა. კოტე ლაშხია 2015 წლის ივლისს დაიღუპა მარიუპოლში. მას, სიკვდილის შემდეგ, უკრაინისადმი თავდადების და სიყვარულის მედალი მიენიჭა.
შაკენ აიმანოვი

შაკენ აიმანოვი (; დ. 15 თებერვალი, 1914, ბაიანაული, რუსეთის იმპერია — გ. 23 დეკემბერი, 1970, მოსკოვი) — საბჭოთა ყაზახი მსახიობი, თეატრის და კინოს რეჟისორი. სსრკ სახალხო არტისტი (1959). მის სახელს ატარებს „ყაზახფილმი“

ბიოგრაფია
შაკენ აიმანოვი დაიბადა 1914 წლის 2 (15) თებერვალს სოფელ ბაიანაულში (პავლოდარის რაიონი, ყაზახეთი) გლეხების ოჯახში. 1928 წელს დაამთავრა სკოლა, 1931-33 წლებში სწავლობდა სემიპალატინსკის პედაგოგიურ ტექნიკუმში.

1933 წელს მწერალ გაბიტ მუსრეპოვის მიწვევით ჩავიდა ალმა-ატაში და მიღებულ იქნა ყაზახეთის დრამატული თეატრის დასში. 1947-51 წლებში იყო ამავე თეატრის მთავარი რეჟისორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი.

1938 წლიდან იღებდნენ კინოში. 1954 წლიდან მუშაობდა კინორეჟისორად „ყაზახფილმში“. სსრკ-ში მას პოპულარობა მოუტანა ფილმმა „ჩვენი საყვარელი ექიმი“ (1957), რომელშიც მან რეჟისორობა და მსახიობობა ერთმანეთს შეუთავსა. 1964 წლის ფილმში — „პირტიტველა მატყუარა“, ის იყო სცენარის თანაავტორი, დამდგმელი რეჟისორი და მთავარი როლის შემსრულებელი.

1964 წელს, უ. შექსპირის 400 წლისთავის აღნიშვნისას ინგლისში აიმანოვმა ოტელოს მონოლოგი ყაზახურ ენაზე წაიკითხა. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როცა ინგლისურ სცენაზე შექსპირი ყაზახურ ენაზე გაჟღერდა.

1940 წლიდან იყო სკკპ წევრი. არჩეულ იქნა ყაზახეთის სსრ უმაღლესი საბჭოს მე-4 და მე-7 მოწვევის დეპუტატად.

აიმანოვი 1970 წლის 23 დეკემბერს მოსკოვში საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის დროს დაიღუპა. დაკრძალულია ალმათში, ცენტრალურ სასაფლაოზე.

ჯილდოები და აღიარება
1946 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
1947 — ყაზახეთის სსრ-ის სახალხო არტისტი
1952 — სტალინური პრემია
1959 — სსრკ სახალხო არტისტი
1967 — ლენინის ორდენი
1967 და 1972 — კ. ბაისეტოვის სახელობის ყაზახეთის სსრ-ის სახელმწიფო პრემია
ორი საპატიო ნიშნის ორდენი