iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვაველის მუზარადი

„ვაველის მუზარადი“ — საუკუნის უიშვიათესი აღმოსავლური ტიპის მუზარადი, რომელიც დაცულია კრაკოვში (პოლონეთი), ვაველის სასახლის მუზეუმში. წარსულში წარმოადგენდა თავადი კრასინსკების საკუთრებას.

მუზარადი გამოჭედილია ფოლადის ერთი ნაჭრისაგან, აქვს დაბალი გვირგვინი სამყურა ორნამენტით, სათვალის ჭრილები დეკორატიული „წარბების“ კვალით; სათვალის ჭრილებს შორის ბუდეა ბრტყელი საცხვირისათვის; გუმბათის ქვედა კიდეზე მოქლონით დამაგრებული ზარადის საკიდი კავებია, გაყრილი ლითონის წნელით, რომელზეც ზარადის ჯაჭვის ზედა რგოლები იყო დაკიდებული. მუზარადის თავზე სამყურა ორნამენტით შედგენილი როზეტია ქართული მხედრული წარწერით: „ღმერთო და მხნეო მხედარო, დიდო წმინდ(ა)ო გიორგიო, გ(ა)უმარჯვე ჩიჯ(ა)ვაძეს საზვ(ე)რელს“. ვაველის მუზარადის მასაა 985 გ, სიმაღლე — 20 სმ, დიამეტრი — 21,5 სმ.

დიდი ხნის განმავლობაში „ვაველის მუზარადი“ სპარსულ ნახელავად ითვლებოდა. ისტორიკოსი მამუკა წურწუმია მას ქართული წარმოშობის ნიმუშად მიიჩნევს. წარწერა მოგვიანებითაა დატანილი და პალეოგრაფიული ნიშნებით საუკუნით თარიღდება, რაც მიუთითებს, რომ მუზარადი ამ საუკუნეში მოღვაწე ორი საზვერელ ჩიჯავაძიდან ერთ-ერთს ეკუთვნოდა.

„ვაველის მუზარადის“ ახლო ანალოგია ცაგერის ისტორიული მუზეუმში დაცული მუზარადი, ასევე პეტერბურგის ერმიტაჟის ეგზემპლარი. ცაგერის მუზარადი მუზეუმმა 1947 წელს შეიძინა სოფ. ლუხვანოს მცხოვრებისგან. ცალკეული დაზიანებების მიუხედავად მუზარადი საკმაოდ კარგად არის შემონახული. მისი მასაა 1145 გ, სიმაღლე — 20,5 სმ, დიამეტრი — 21,5 სმ. ერმიტაჟის მუზარადს, ვაველისა და ცაგერის ნიმუშებისგან განსხვავებით, შედარებით დაბალი გუმბათი აქვს და უფრო მძიმეა.

სამივე ამ მუზარადს აერთიანებს რამდენიმე ტიპოლოგიური ნიშანი: მთლიანჭედილი ოვალური გუმბათი; აქცენტირებული გუმბათის წვერი (როზეტი ან ორნამენტი); სათვალე დეკორატიული წარბებით (ვაველისა და ცაგერის შემთხვევაში წარბები დაკარგულია); ბუდე მოძრავი საცხვირისათვის სათვალე ჭრილებს შორის (ერმიტაჟის შემთხვევაში დაკარგულია); მართკუთხა კბილები, სადაც ზარადის დასამაგრებლად მავთულია გაყრილი; შროშანისებური და ხაზოვანი ორნამენტი.

ირაკლი ბაქრაძის მოსაზრებით, დამზადების მსგავსი ტექნოლოგია, სახასიათო ფორმა და დეკორი მიუთითებს, რომ სამივე ეს მუზარადი ერთ ეპოქასა და ერთ რეგიონშია დამზადებული.

მ. წურწუმიას აზრით, ვაველის ეგზემპლარი წარმოადგენს ერთ-ერთ ეტაპს ქართული მუზარადის ევოლუციაში. მისი შესაძლო წინამორბედი მუზარადები ასახულია საუკუნის ჯრუჭის ოთხთავისა და საუკუნის დავითნის მინიატურებში ( 1665). მისი ნიმუში დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში ე. წ. ჯალალ ად-დინის მუზარადის სახელით. „ვაველის მუზარადის“ შემდგომ ევოლუციას წურწუმია ხედავს საუკუნის მამუკა თავაქალაშვილის „ვეფხისტყაოსნის“ მინიატურებში და ქრისტეფორე კასტელის ალბომში.
ჯალალ ად-დინის მუზარადი

„ჯალალ ად-დინის მუზარადი“ — შუა საუკუნეების აღმოსავლური მუზარადი, რომელიც დაცულია თბილისში, სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში (საქართველოს ეროვნული მუზეუმი).

მუზეუმის კოლექციაში მუზარადი საუკუნის დასაწყისში მრავალძალის ეკლესიიდან (ახლანდ. ონის მუნიციპალიტეტი) მოხვდა. გადმოცემა, რომ მუზარადი ხვარაზმშაჰ ჯალალ ად-დინს ეკუთვნოდა, მომდინარეობს საუკუნის (დაახლ. 1407-1410) „ამირეჯიბთა გვაროვნობითი სიგელიდან“, რომლითაც ქუცნა ამირეჯიბი მას („თაჯი თჳთვან სულთნისა“) მრავალძალს სწირავს და ამტკიცებს, რომ მუზარადი მის საგვარეულოს რუსუდან მეფის ლაშქრის მიერ სულთნის დამარცხების შედეგად ნადავლად რგებია. ქართველებს თავად ჯალალ ად-დინი არასდროს დაუმარცხებიათ და, ამდენად, ეს გადმოცემა სინამდვილეს არ ასახავს.

მუზარადი დაზიანებული და დეფორმირებული სახითაა შემონახული. ის სფეროკონუსური ფორმის მთლიანჭედილი კონსტრუქციაა, რაც მას, გვირგვინისებურ დეკორთან და ზარადის დამაგრების ტიპთან (საკიდ კავებში გაყრილი ლითონის წნელი) ერთად, ე. წ. ვაველის ტიპის მუზარადებთან აახლოებს, თუმცა ვაველის ნიმუშთან შედარებით დეკორი უბრალო და მოუხეშავია. ამჟამინდელ მდგომარეობაში მუზარადის მასაა 964 გ, სიმაღლე — 13,8 სმ, დიამეტრი — 21 სმ. მუზარადის დამზადების ზუსტი პერიოდი უცნობია. ისტორიკოსი მამუკა წურწუმია მას ქართული მთლიანჭედილი სფეროკონუსური მუზარადების განვითარების ერთ-ერთ ეტაპად მიიჩნევს.
უშანგი იმერლიშვილი

დაბადების ადგილი: ქ. თბილისი.
დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია 1970 (თეატრალური დეკორაციის ხელოვნება).

1970–72 მუ­შა­ობ­და მესხეთის თეატრის მთ. მხატვრად. 1974 რუსთაველის თეატრში გააფორმა პ. კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი" (მ. შველიძესთან ერთად).

1979–93 ი. მუს. თეატრის მთ. მხატვარი იყო, სადაც გააფორმა სპექტაკლები: კ. გოგია­შვილისა და მ. ჩირინა­შვი­ლის „ძველი თბილისის სურათები", გ. ნახუცრი­­ შვი­ლის „ნაცარქექია" და სხვ.; კ. მარჯანი­შვი­ლის სახ. თეატრში – ფ. დიურენმატის „მილიონერის ვიზიტი", ლ. გოთუას „გმირთა ვარამი", კ. ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია".

1979 პოლონეთის ქ. ლოძის მუს. თეატრში გააფორმა ვ. დოლიძის „ქეთო და კოტე" (რეჟ. გ. მელივა), რ-იც წლის საუკეთესო სპექტაკლად იქნა მიჩნეული.

1984-იდან თბილ. ზ. ფალია­შვილის სახ. ოპერისა და ბალეტის თეატრის მხატვარია.

თბილისის მუსიკალური კომედიისა და დრამის სახელმწიფო თეატრის მთავარი მხატვარი; ქართული სპექტაკლები და მუსიკალური კომედიები: გ. ცაბაძე "თოვლიანი მთების მელოდიები" (1973), შ. მილორავა "დედისერთა ჯარში მიდის" (1974), "პაემანი ცაში" (1975), "სათაგური" (1976), "ჩემი კეთილი მეზობელი" (1977), "შემინახეთ სიმღერა" (1981), ვ. აზარაშვილი "ბიჭუნა" (1975), მ. ჩირინაშვილი "ძველი თბილისის სურათები" (1975), ს. ცინცაძე "შვეიკი, შვეიკი, შვეიკი"(1976), ო. თაქთაქიშვილი "მუსუსი" (1978), ა. მაჭავარიანი "ბაღლინჯო" (1980); ბალეტები: დ. თორაძე "მწირი"(სიმფონია-ბალეტი), ვ. აზარაშვილი "ხევისბერი" (1982), გ. ყანჩელი-ალექსიძე "გალობანი უკვდავებისანი"(1989); ოპერები: ვ. დოლიძე "ქეთო და კოტე" (1979), დ. თორაძე "ჩრდილოეთის პატარძალი" (1983), ზ. ფალიაშვილი "აბესალომ და ეთერი" (1994, ბათუმი), რ. ლაღიძე "ლელა" (1994, ბათუმი); სხვა სპექტაკლები: ვერდი "დონ კარლოსი" (1987), "ოტელო" (1994, ბათუმი), ს. პროკოფიევი "სამი ფორთოხლის სიყვარული" (1985); თეატრის მხატვარი.
სპექტაკლები: ს. პროკოფიევის „სამი ფორთოხლის სიყვარული", ჯ. ვერდის „დონ კარლოსი", აგრეთვე „საბალეტო ნოველები" (რეჟ. გ. მელივა, ბალეტმაისტერი გ. ალექსიძე), რ-იც ევრ. რამ­დე­ნიმე ქვეყანაში იყო წარმოდგენილ

წყარო: ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. – თბ., 2015. – გვ. 220

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები:

1996 - მემედ აბაშიძის სახელობის პრემია
1993 - შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია
1985 - საქართველოს დამსახურებული მხატვარი
თათია ხაინდრავა

თათია ხაინდრავა (დ. 16 მაისი, 1928, გაგრა — გ. 2005) — ქართველი მსახიობი, მხატვრული კითხვის ოსტატი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1928 წლის 16 მაისს ქალაქ გაგრაში. დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი (დ. ალექსიძის კლასი). 1951-1959 წლებში მუშაობდა თეატრალურ ინსტიტუტში, 1959-1961 წლებში - ბათუმის, 1961-1963 წლებში - სანკულტურის, 1963-1983 წლებში კი მარჯანიშვილის თეატრში. 1983–2003 წლებში იყო შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის და რადიოსა და ტელევიზიის ინსტიტუტის მეტყველების კათედრის კონსულტანტი.

გადაღებულია ფილმებში: „დიდოსტატის მარჯვენა“, „კაცია ადამიანი?!“, „ხარება და გოგია“.
ქეთევან ერემაძე

ქეთევან ერემაძე (დ. 14 თებერვალი, 1975 წელი, თბილისი) — ქართველი იურისტი, სამართლის პროფესორი, საკონსტიტუციო სასამართლოს ყოფილი მოსამართლე.

ქეთევან ერემაძემ 1998 წელს წარჩინებით დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 2003 წელს ამავე უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის ასპირანტურა საკონსტიტუციო სამართლის მიმართულებით. 2003 წელს მიენიჭა იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი (სამართლის დოქტორის ხარისხი), დისერტაციისთვის თემაზე: „საკანონმდებლო და აღმასრულებელ ხელისუფლებათა ურთიერთდამოკიდებულების პრობლემები საქართველოში“. 2006-2007 წლებში იყო ავსტრიის აკადემიური გაცვლის პროგრამის სტიპენდიატი, ვენის უნივერსიტეტის კონსტიტუციური და ადმინისტრაციული სამართლის ინსტიტუტში, აწარმოებდა სამეცნიერო კვლევას თემაზე: „სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის პრობლემები“.

1998-2016 წლებში მუშაობდა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოში სხვადასხვა პოზიციაზე: წამყვან სპეციალისტად (1998-1999 წლებში); საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარის მრჩევლად (1999-2001 წლებში); საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარის თანაშემწედ (2001-2005 წლებში); საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს აპარატის უფროსად (2005-2006წ წლებში).

2006 წელს საქართველოს პარლამენტმა აირჩია საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლედ (2006-2016 წ). იმავდროულად, იყო საკონსტიტუციო სასამართლოს მდივანი.

2005 წლიდან ეწევა სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას: 2005-2014 წლებში იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის მოწვეული ლექტორი; 2010-2011 წლებში – თავისუფალი უნივერსიტეტის მოწვეული ლექტორი; 2014 წლიდან – ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის ასოცირებული პროფესორი; 2017 წლის 1 მარტიდან ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოწვეული პროფესორი. 2018 წლის 8 ოქტომბრიდან არის ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი.

2008-2016 წლებში კითხულობდა ლექციებს ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ ერთობლივად ორგანიზებულ საზაფხულო სკოლის ფარგლებში ადამიანის უფლებათა სამართალში.

2018 წელს ქეთევან ერემაძე საქართველოს პრეზიდენტის მიერ დაინიშნა საქართველოს ეროვნული პრემიის კომისიის თავმჯდომარედ.

ქეთევან ერემაძე არის სამი წიგნის, 12 სტატიის ავტორი, საკონსტიტუციო სამართალში ორი სახელმძღვანელოს თანაავტორი, სამი წიგნის სამეცნიერო რედაქტორი.
თაჰირ აბდულაევი

თაჰირ აბდულა ოღლუ აბდულაევი (; დ. 25 აგვისტო, 1915, ნახიჩევანი — გ. 5 იანვარი, 2004, ბაქო) — აზერბაიჯანელი არქიტექტორი, აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული ინჟინერი (1964) და დამსახურებული არქიტექტორი (1979).

ცხოვრება
თაჰირ აბდულა ოღლუ აბდულაევი დაიბადა 1915 წლის 25 აგვისტოს ქალაქ ნახჩევანში. მამა მცირე ასაკში გარდაეცვალა, ოჯახის ოთხი შვილი - ორი გოგონა და ორი ბიჭი — დედის, სურა ხანუმის მფარველობის ქვეშ გაიზარდა.

თაჰირ აბდულაევმა დაამთავრა ნარიმან ნარიმანოვის სახელობის სამრეწველო ტექნიკური კოლეჯი 1933 წელს, ხოლო აზერბაიჯანის ინდუსტრიული ინსტიტუტი 1939 წელს, დაამთავრა არქიტექტურის ხარისხი. დანიშვნით გაგზავნეს ბაქოს საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის არქიტექტურული დაგეგმარების განყოფილებაში და იქ მუშაობდა 1941 წლამდე.

თაჰირ აბდულაევი, 1940 წლიდან სსრკ არქიტექტორთა კავშირის წევრი, 1941-1944 წლებში მუშაობდა მთავარ ინჟინრად სხვადასხვა სამშენებლო განყოფილებაში. 1944-1951 წლებში დაინიშნა შექის მთავარ არქიტექტორად. 1946 წელს დიდი სამამულო ომის დროს ზურგში გაწეული თავგანწირვისთვის დაჯილდოვდა მედლით "კავკასიის დამცველი".

1951 წელს აზერბაიჯანის სსრ მინისტრთა კაბინეტის გადაწყვეტილებით თაჰირ აბდულაევი, რომელიც დაინიშნა „აზერდოვლათლაიჰას“ სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტის დირექტორად, აქ მუშაობდა 1992 წლამდე - 41 წლის განმავლობაში.

სიცოცხლის ბოლომდე თაჰირ აბდულაევი მუშაობდა ბაქოს სახელმწიფო პროექტების ინსტიტუტში კონსულტანტად.
თალაათ ხანლაროვი

თალაათ აგასიბეკი ოღლუ ხანლაროვი (; დ. 26 აგვისტო, 1927 — გ. 14 აპრილი, 2004) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი არქიტექტორი, აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არქიტექტორი (1975), საერთაშორისო ტექნიკური აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
თალათ ხანლაროვი დაიბადა 1927 წლის 26 აგვისტოს სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის კურსდამთავრებული აღასიბეკ ხანლაროვისა და აზერბაიჯანის სამედიცინო ინსტიტუტის ერთ-ერთი პირველი კურსდამთავრებულის სარა ხანუმის ოჯახში. ის ოჯახში უფროსი ვაჟი იყო.

1937 წელს ხანლაროვის მამა აღასიბეკი სტალინის რეპრესიების მსხვერპლი გახდა. „ხალხის მტრის“ შვილი რომ გახდა, თალათი მოვიდა პროფესიულ სახელოსნოში, როგორც მოწიფული ახალგაზრდა. მან დაასრულა საღამოს სწავლა მუნიციპალური სამშენებლო კოლეჯში და მუშაობდა დიზაინის ტექნიკოსად.

29 წლის ასაკში თალაათ ხანლაროვმა დაამთავრა აზერბაიჯანის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურისა და სამშენებლო ფაკულტეტი.
აიან მირგასიმოვა

აიან ოქტაი ყიზი მირგასიმოვა (დ. 5 მაისი, 1969, ბაქო) — აზერბაიჯანელი თეატრისა და კინოს მსახიობი, აზერბაიჯანის დამსახურებული არტისტი (2000), აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2017).

ცხოვრება და საქმიანობა
აიან მირგასიმოვა დაიბადა 1969 წლის 5 მაისს ბაქოში. დაამთავრა ბაქოს ქორეოგრაფიული სკოლა 1986 წელს. 1990 წელს მან განათლება კინოსა და თეატრის სამსახიობო დარგში მიიღო მოსკოვის ალექსეი ბატალოვის სახელობის სკოლა-სტუდიის დრამატული ხელოვნების სკოლაში. 1991 წლიდან მუშაობს აზერბაიჯანის სამედ ვურგუნის სახელობის სახელმწიფო რუსულ დრამატულ თეატრში. გარდა მსახიობობისა, ის ასევე მონაწილეობს ქორეოგრაფიული ჯგუფების მუშაობაში.

აზერბაიჯანული კინოს განვითარებისთვის გაწეული სამსახურისთვის 2000 წლის 18 დეკემბერს მიენიჭა აზერბაიჯანის დამსახურებული არტისტის წოდება. 2017 წლის 31 ივლისს მას მიენიჭა აზერბაიჯანის სახალხო არტისტის წოდება აზერბაიჯანული კინემატოგრაფიის განვითარებისთვის გაწეული სამსახურისთვის.
აღა ალიევი (ნავთობმშრომელი)

აღა ყურბან ოღლუ ალიევი (; 1911, გოიჩაი - 1997, ბაქო) — აზერბაიჯანელი და საბჭოთა მეცნიერი, ნავთობის გეოლოგი, პედაგოგი, გეოლოგიისა და მინერალოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული ინჟინერი, აშშ-ს საპატიო ინჟინერი. სტალინის პრემიის ხარისხის ლაურეატი (1951).

ბიოგრაფია
აღა ყურბან ოღლი ალიევი დაიბადა 1911 წლის 11 მაისს გოიჩაის რაიონში. 1936 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის ინდუსტრიული ინსტიტუტი.

1940 წლიდან აღა ალიევი მუშაობდა რესპუბლიკის საძიებო და ნავთობის წარმოების განყოფილებებში სხვადასხვა ხელმძღვანელ თანამდებობებზე. სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1942 წლის 6 თებერვლის 605/150 ბრძანებულებით, ნავთობის მოპოვების გაზრდის, თავდაცვის ნავთობპროდუქტებისა და საბრძოლო მასალის წარმოების სამთავრობო ამოცანების სამაგალითო შესრულების მიზნით, კაგანოვიჩნეფტის ტრასტის მთავარი გეოლოგი გახლდათ. აღა ყურბან ოღლი ალიევი დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით.

1964-1966 წლებში ასწავლიდა აზერბაიჯანის ნავთობისა და ქიმიის ინსტიტუტში, 1965 წელს მიიღო პროფესორის წოდება. 1966-1977 წლებში იყო აზერბაიჯანის ნავთობის მრეწველობის კვლევითი და საპროექტო ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე, 1977 წლიდან კი ამ ინსტიტუტის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი.

ალიევის კვლევას ნავთობისა და გაზის საბადოებში სითხის მოწყობის ნიმუშების სფეროში თეორიული და პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს. მის მიერ წამოყენებული კონცეფციები ნავთობისა და გაზის გვერდითი მიგრაციასთან დაკავშირებული ტექტონიკურად და ლითოლოგიურად შემოწმებული საბადოების შესახებ გამოყენებული იქნა აზერბაიჯანში ნავთობისა და გაზის საბადოების გეოლოგიური საფუძვლის შედგენისას. აღა ალიევი არის ავტორი მრავალტომეული მონოგრაფიისა „აზერბაიჯანის გეოლოგია“. მას მიენიჭება სამეცნიერო კადრების მომზადების დამსახურება.
აღა ყურბან ოღლი ალიევი გარდაიცვალა 1997 წლის 28 მაისს ბაქოში.
ვლადიმერ გაფრინდაშვილი

ვლადიმერ გაფრინდაშვილი (დ. 14 აგვისტო, 1946, ჭიათურა, საქართველო) — ქართველი ინჟინერი. ქვეყნის გაზის ინდუსტრიაში შეტანილი წვლილისთვის, მიღებული აქვს სახელმწიფო და დარგობრივი ჯილდოები.

ბიოგრაფია
ვლადიმერ გაფრინდაშვილმა 1971 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. კარიერა დაიწყო 1973 წელს საქართველოს გაზიფიკაციის მთავარი კომიტეტის „თბილგაზის“ სამმართველოს გაზის ქსელებისა და მარეგულირებელი სადგურების კანტორის ინჟინტის თანამდებობაზე; 1978 წელს გადავიდა „საქტრანსგაზმრეწვში“, საკომპრესორო სადგურების საწარმოო განყოფილების უფროსად; 1982–85 წლებში მივლინებულ იქნა, კუბის სახალხო რესპუბლიკაში, სადაც მუშაობდა სხვადასვა თანამდებობებზე.

1985 წელს საქართველოში დაბრუნების შემდეგ მუშაობა განაგრძო „საქტრანსგაზმრეწვი“-ში, საკომპრესორო სადგურების საწარმოო განყოფილების უფროსად; 1993 წელს დაინიშნა ამავე კომპანიის  ენერგო-მექანიკური განყოფილების უფროსად; 1998 წელს სტაჟირებით მივლინებული იყო საფრანგეთში „გაზ დე ფრანს“-ში, სადაც გაიარა პროფესიული ტრენინგი. თანამშრომლობდა ევროკავშირის „“-ის პროგრამაში.
თემურ რევაზიშვილი

თემურ რევაზიშვილი (დ. 1954 — გ. 23 თებერვალი, 2012, თბილისი) — ქართველი მომღერალი. ან­სამ­ბლ „ვია 75“-ის წევ­რი.

2011 წლის 4 დე­კემ­ბერს თბი­ლი­სის ფი­ლარ­მო­ნი­ის დიდ სა­კონ­ცერ­ტო დარ­ბაზ­ში ან­სამ­ბლის სრუ­ლი შე­მად­გენ­ლო­ბის სა­ი­უ­ბი­ლეო კონ­ცერ­ტი გა­ი­მარ­თა, ფი­ლარ­მო­ნი­ის შენო­ბის წინ გა­იხ­სნა მათი სა­ხე­ლო­ბის ვარ­სკვლა­ვი.

2012 წლის 23 თებერვალს თემურ რევაზიშვილი, 58 წლის ასაკში, თბილისში, გულის შეტევით გარდაიცვალა.
სან-მატეო-ეტლატონგო

სან-მატეო-ეტლატონგო ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ნოჩისტლანის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 239 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 23.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 52.7 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-მატეო-სინდიუი

სან-მატეო-სინდიუი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ნოჩისტლანის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 977 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 5.2%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 141.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 14 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-მიგელ-ჩიკაუა

სან-მატეო-ჩიკაუა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ნოჩისტლანის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 169 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.6%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 61.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 35.2 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-მიგელ-უაუტლა

სან-მიგელ-უაუტლა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ნოჩისტლანის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 311 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.3%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 65 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 20.2 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-მიგელ-პიედრასი

სან-მიგელ-პიედრასი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ნოჩისტლანის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1328 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 65.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 20.3 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-მიგელ-ტეკომატლანი

სან-მიგელ-ტეკომატლანი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ნოჩისტლანის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 305 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 19.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 15.5 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-პედრო-კოსკალტეპეკ-კანტაროსი

სან-პედრო-კოსკალტეპეკ-კანტაროსი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ნოჩისტლანის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 716 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15.9%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 94.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 7.6 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-პედრო-ტეოსაკოალკო

სან-პედრო-ტეოსაკოალკო ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ნოჩისტლანის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 153 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.7%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 93 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 12.4 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
ჩხიკვთის ხელიანი სტელა

ჩხიკვთის ხელიანი სტელა — არქეოლოგიური ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩხიკვთაში.

აღწერა
სტელა დგას სოფელ ჩხიკვთადან ალგეთის კაშხალზე ჩამავალი გზის პირას, კორომში. გარშემო შეიმჩნევა ნასახლარის კვალი. სტელა კლდის დამუშავებული ქვაა, კუთხეებმომრგვალებული მართკუთხედის ფორმის. ერთი განიერი წახნაგის ზედა მხარეს ზედაპირის დადაბლებით შექმნილია მოჩარჩოებული არე, რომელშიც რელიეფური გამოსახულებაა: ხელი მტევნიდან მაჯის ჩათვლით და ბაგრატიონთა ემბლემა, ისეთივე, როგორიც დატანილია თამარის მონეტებზე. მკვლევართა გამოკვლევების თანახმად, ასეთი ხელის გამოსახულებიანი სტელები, რომელთაც ზოგ შემთხვევაში წარწერებიც ახლავს, წარმოადგენენ მეფის ძალაუფლების მატერიალურ გამოხატულებას. მსგავსი ხელის გამოსახულებიანი სტელების გავრცელების ქრონოლოგია მოიცავს - საუკუნეებს, ხოლო ტერიტორია ჯავახეთს და ისტორიულ ქვემო ქართლს (მათ შორის ჩხიკვთაში 4 სტელაა აღმოჩენილი), ანუ ტერიტორიას, რომელიც სწორედ - საუკუნეებში წარმოადგენდა სამეფო დომენს.
მერი გაგუა

მერი გაგუა (დ. 1 ივნისი, 1935) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი.

ბიოგრაფია
მერი გაგუა დაიბადა 1935 წლის 1 ივნისს, თბილისში. 1965 წელს დაამთავრა თბილისის ტოპოგრაფიული ტექნიკუმი.

მუშაობა დაიწყო ამიერკავკასიის აეროგეოდეზიურ სამმართველოში რუკათშემდგენლად. 1955 წელს პარალელურად მუშაობდა ამიერკავკასიის გეოდეზიურ სამმართველოში, სადაც აწარმოებდა მაღალი კლასის ნიველირების სამუშაოებს. 1957 წელს ჩაირიცხა მოსკოვის გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის ინსტიტუტში, საიდანაც სწავლა გააგრძელა და წარმოებისაგან მოუწყვეტლივ 1964 წელს დაამთავრა თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1959 წლიდან მუშაობს ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში ინჟინერ-კარტოგრაფის თანამდებობაზე, 1973 წლიდან უფროს ინჟინერ-კარტოგრაფად, 1982 წლიდან უმცროს მეცნიერ თანამშრომელია, ხოლო 1990 წლიდან მეცნიერი თანამშრომელი. მონაწილეობას იღებდა საქართველოს კომპლექსური გეოგრაფიული ატლასიის შექმნაში (1964). გარკვეული წვლილი მიუძღვის ვახუშტი ბაგრატიონის ატლასის გამოსაცემი სამუშოების, კუბის ნაციონალური ატლასის, საქართველოს სასკოლო ატლასის, კურორტების ატლასის და სხვათა შედგენაში. მათ შორის, რამდენიმე რუკის თანაავტორია. "კოლხეთის დაბლობის" მონოგრაფიისა და კოლხეთის რეგიონალური ატლასისათვის თანაავტორობით შეადგინა 17 დასახელების რუკა და ავტორობით ბუნების დაცვის რუკა. შეადგინა და გამოცა (1989) კავკასიის ბუნების დაცვის რუკა (1:4000000) კავკასიის ტურისტული ატლასისათვის. 1986-1987 წლებში მოსკოვის საკავშირო მეცნიერებათა აკადემიის გეოგრაფიის ინსტიტუტის კარტოგრაფიულ განყოფილებაში გადიოდა სტაჟირებას, სადაც აითვისა ბუნებრივი პირობების და ბუნების დაცვის კარტოგრაფირების მეთოდები, რომელსაც წარმატებით იყენებს თემატური რუკების შედგენაში. გარდა რუკების შედგენისა მას გამოქვეყნებული აქვს 11 სამეცნიერო ნაშრომი რესპუბლიკურ და უცხოეთის გამოცემებში. კარტოგრაფი.
ელგუჯა ღონღაძე

ელგუჯა ღონღაძე (დ.23 ივლისი, 1956, თბილისი, სსრკ — გ.მარტი, 2013, საქართველო) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

ბიოგრაფია
დაიბადა თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი, 1980 წელს. 1981–1985 წლებში იყო რუსთავის ქალაქის საავადმყოფოს ქირურგი. 1985–1987 წლებში კლინიკური ორდინატურის კურსი გაიარა რესპუბლიკის ცენტრალურ კლინიკურ საავადმყოფოში. 1987–1991 წლებში გახდა რესპუბლიკური კლინიკური საავადმყოფოს ხელოვნური თირკმლის განყოფილების ქირურგი. 1992–1993 წლებში სტაჟირებაზე იმყოფებოდა საფრანგეთში, თირკმლის ტრანსპლანტაციის ცენტრში. 1995–1997 წლებში მუშაობა დაიწყო ბავშვთა რესპუბლიკურ საავადმყოფოში ტრანსპლანტოლოგად. 1997 წლიდან გახდა ქირურგიის ინსტიტუტის ტრანსპლანტაციის განყოფილების გამგე. საქართველოში თირკმლის ტრანსპლანტაციის პიონერი, მან 1995 წელს საქართველოში პირველად ცოცხალი ნათესაური დონაციით თირკმლის გადანერგვის 4 ოპერაცია ჩაატარა. ავტორია 56 სამეცნიერო ნაშრომის და 2 რაციონალური წინადადების. ნანტის საპატიო მოქალაქე, ექიმი-ქირურგი, ტრანსპლანტოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. საკანდიდატო დისერტაციის თემა - "კოაგულაციურ–ლიზისური სისტემის დარღვევები თიაქარკვეთის დროს ჭარბი წონის მწონე პირებში", დაიცვა 1992 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა - "კლინიკურ-იმუნოლოგიური მახასიათებლების დინამიკა და იმუნოსუპრესიული მკურნალობის ოპტიმალური რეჟიმის დადგენა თირკმლის ტრანსპლატაციის დროს", დაიცვა 1999 წელს.