iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ერედივიზია

ერედივიზია — პროფესიონალური საფეხბურთო ლიგა ნიდერლანდური კლუბებისთვის. წარმოადგენს ნიდერლანდების უმაღლეს საფეხბურთო ლიგას. ერედივიზია პირველად 1956–1957 წლების სეზონში ჩატარდა. აღნიშნულ სეზონამდე ნიდერლანდების ჩემპიონატები მხოლოდ სამოყვარულო დონეზე ტარდებოდა ქვეყნის ფეხბურთის ასოციაციის მიერ.

ჩემპიონატების ისტორიაში ყველაზე ტიტულოვანი კლუბია ამსტერდამის „აიაქსი“, რომელმაც 34-ჯერ მოიგო ტურნირი. მოქმედი ჩემპიონია ამსტერდამის „აიაქსი“.

სამოყვარულო ჩემპიონატის გამარჯვებულები
ერედივიზიის ჩემპიონები
სტატისტიკა კლუბების მიხედვით
პარაგვაის ეკონომიკა

პარაგვაი — ნაკლებად განვითარებული ქვეყანა სამხრეთ ამერიკაში. მოგების ძირითად ნაწილს იძლევა სოფლის მეურნეობა.

სოფლის მეურნეობა
სოფლის მეურნეობა ქვეყნის მოგების მეოთხედს მოგებას. მთავარი სოფლის მეურნეობის კულტურაა ბამბა. ასევე მოჰყავთ კვემბრახოს ექსტრაქტი, მატე, პალმის ზეთი და სხვა. პარაგვაიში 8 მილიონი სული მსხვილი რქოსანი საქონელია.

მრეწველობა
ელექტროენერგიის თითქმის 100% პარაგვაიში იწარმოება ჰიდროელექტრო სადგურებით. პარაგვაიში არსებობს სასოფლო სამეურნეო ნედლეულის გადამამუშავებელი დაწესებულებები. 80-იანებიდან მოყოლებული ქვეყანაში შენდება ფოლადის მწარმოებელი ქარხნები.
კორონელ-ოვიედო

კორონელ-ოვიედო — ქალაქი პარაგვაიში, კააგუასუს დეპარტამენტის დედაქალაქი. მდებარეობს ასუნსიონიდან 150 კილომეტრით აღმოსავლეთით.

2006 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 52 400 ადამიანს შეადგენდა. აქ დაიბადა პრეზიდენტი ნიკონარ დუარტე. კორონელ-ოვიდეო მნიშვნელოვანი სატრანზიტო წერტილია, მდებარეობს რა ასუნსიონისა და სიუდად-დელ-ესტეს დამაკავშირებელ ავტომაგისტრალზე. გარდა ამისა, მასზე გაივლის სხვა მნიშვნელოვანი მაგისტრალები.

კორონელ-ოვიედოს ზედმეტსახელად „შრომის დედაქალაქს უწოდებენ“ .

დაარსებისას, ქალაქის თავდაპირველი სახელწოდება იყო ნუსეტრა-სენიორა-დელ-როსარიო-დე-ახოსი , ანუ „ნივრების კრიალოსნის ღვთისმშობელი“, რადგან იმ დროისთვის ამ არეალში ნივრის კულტივირება დომინირებდა.
ხესუს გამესი

ხესუს გამეს დუარტე (დ. 10 აპრილი, 1985) — ესპანელი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს მარჯვენა მცველი პოზიციაზე.

ხესუსმა კარიერის უმეტესი ნაწილი გაატარა ესპანურ კლუბ „მალაგაში“, რომელსაც შეუერთდა 2005 წელს და კლუბის შემადგენლობაში 293 ოფიციალური მატჩი ჩაატარა.

საკლუბო კარიერა
გამესმა პროფესიონალური კარიერა დაიწყო „მალაგას“ გუნდში 2003/04 წლების სეზონში მეორე დივიზიონში და დაეხმარა გუნდს სამი სეზონის განმავლობაში გათამაშებაში ადგილის შენარჩუნებაში. 2005/06 წლების სეზონში ის დააწინაურეს პირველ გუნდში. მისი დებიუტი შედგა 2005 წლის 27 ნოემბერს „ხეტაფესთან“ მატჩში, სადაც მან ითამაშა ხუთი წუთი, მისმა კლუბმა კი წააგო 2-3. იმ სეზონში ორივე გუნდი გავარდა ჩემპიონატებიდან.

შემდეგ სეზონში გამესი იყო კლუბის შეუცვლელი მოთამაშე. 2007/08 წლების სეზონში მან კლუბის მაისურით 35 მატჩი ჩაატარა და დაეხმარა კლუბს პრიმერადივიზიონში გადასვლაში ორწლიანი უშედეგო მცდელობის შემდეგ.

2011 წლის ზაფხულიდან ის გახდა მალაგას კაპიტანი. 2012 წლის 29 იანვარს მან კლუბის შემადგენლობაში ჩაატარა მე-200 მატჩი „სევილიას“ წინააღმდეგ.

2014 წელს გამესმა დატოვა „მალაგა“ და სამ წლიანი კონტრაქტი გააფორმა მადრიდის „ატლეტიკოსთან“. 2016 წლის სატრანსფერო ფანჯრის გახსნის შემდეგ გამესი შეუერთდა ინგლისურ კლუბ „ნიუკასლ იუნაიტედს“

სტატისტიკა
ტიტულები
საკლუბო
ატლეტიკო მადრიდი
ესპანეთის სუპერთასი: 2014
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: მეორე ადგილი 2015–16

სანაკრებო
ესპანეთი 23 წლ.
ხმელთაშუაზღვისპირეთის თამაშები: 2005
შეიხ ჰასინა

შეიხ ჰასინა (დ. 28 სექტემბერი, 1947) — ბანგლადეშის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 1996-2001 და 2009-2024 წლებში. პარტია „ავამი ლიგის“ ლიდერი. ბანგლადეშის პირველი პრეზიდენტის „ერის მამად“ წოდებული მუჯიბურ რაჰმანის შვილი.

1969 წელს მონაწილეობდა დაკის სტუდენტურ მღელვარებებში. 1971 წელს ბანგლადეშის დამოუკიდებლობისათვის ომის პერიოდში დააპატიმრა პაკისტანის საოკუპაციო არმიამ. 1975 წლის სამხედრო გადატრიალების შემდეგ ჰასინას მამა მუჯიბურ რაჰმანი და მისი ოჯახის 20 წევრი ამოხოცეს. თავად ჰასინა ამ პერიოდში იმყოფებოდა გფრ-ში. მთელი ოჯახიდან გადარჩა ჰასინა და მისი და, რომელიც ასევე არ იმყოფებოდა ქვეყანაში სამხედრო გადატრიალების პერიოდში.

1981 წელს, ჯერ კიდევ ემიგრაციაში მყოფი, აირჩიეს პარტია „ავამი ლიგის“ ლიდერად, პარტიისა, რომელსაც ხელმძღვანელობდა მამამისი. ამავე წელს დაბრუნდა ბანგლადეშში და ოპოზიციაში ჩაუდგა პრეზიდენტ ჰუსეინ მოჰამად ერშადის ხელისუფლებას. 1991 წელს ერშადის ხელისუფლებიდან წასვლისა და დემოკრატიული მმართველობის დამყარების შემდეგ არჩევნები წააგო ნაციონალურ პარტიასთან, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ხალედა ზია.

პოლიტიკური კარიერა
1996 წლის მარტში შეიხ ჰასინამ ბოიკოტი გამოუცხადა რიგით არჩევნებს, ხალედა ზია იძულებული იყო ჩამოეყალიბებინა გარდამავალი მთავრობა და დაენიშნა განმეორებითი არჩევნები, რომელშიც შეიხ ჰასინამ გამარჯვებას მიაღწია და გახდა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 5 წლის ვადით. მისი პირველი პრემიერობის დროს გაუმჯობესდა ურთიერთობა ინდოეთთან, ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას განგის წყლის გაყოფის შესახებ. 1999 წელს ნაციონალურმა პარტიამ მოაწყო საყოველთაო გაფიცვა, მაგრამ ჰასინამ კატეგორიული უარი განაცხადა გადადგომაზე, მანამ სანამ არ გავიდოდა მისი მმართველობის ვადა.

2001-2008 წწ. შეიხ ჰასინა ოპოზიციაშია. 2007 წელს ემიგრაციაში წავიდა აშშ-ში. 2008 წელს ბრუნდება ქვეყანაში, რათა სათავეში ჩაუდგეს საკუთარი პარტიის საარჩევნო სიას. დამაჯერებელი გამარჯვების შემდეგ 2009 წლის 6 იანვარს შეიხ ჰასინა კვლავ ქვეყნის პრემიერის თანამდებობას იკავებს.

ქვეყანაში მიმდინარე მასშტაბური საპროტესტო აქციების ფონზე 2024 წლის 5 აგვისტოს შეიხ ჰასინა თანამდებობიდან გადადგა.
ხალედა ზია

ხალედა ზია (; დ. 15 აგვისტო, 1945 — გ. 30 დეკემბერი, 2025) — ბანგლადეშის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 1991-1996 და 2001-2006 წწ. ბანგლადეშის ნაციონალური პარტიის ლიდერი. ბანგლადეშის პრეზიდენტის ზიაურ რაჰმანის მეუღლე.

ბიოგრაფია
ხალედა ზია დაიბადა 1945 წელს ბიზნესმენის ოჯახში. 1960 წელს დაამთავრა სკოლა და ცოლად გაჰყვა პაკისტანის არმიის კაპიტანს ზიაურ რაჰმანს. 1971 წელს აღმოსავლეთ პაკისტანმა სამოქალაქო ომის შემდეგ გამოაცხადა დამოუკიდებლობა და ეწოდა ბანგლადეში. რახმანი აღნიშნული მოვლენის ერთ-ერთი გმირი გახდა. 1975 წელს მოახდინა სამხედრო გადატრიალება და გახდა ქვეყნის ფაქტობრივი ლიდერი. 1977 წელს კი პრეზიდენტადაც აირჩიეს. ხალედა ზია ქვეყნის პირველი ლედი გახდა, თუმცა პოლიტიკაში არ ერეოდა. ხელისუფლების განმტკიცების მიზნით რაჰმანმა დააარსა ნაციონალური პარტია. 1981 წელს იგი ოფიცერთა დაჯგუფებამ მოკლა.

მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ ხალედა ზია პოლიტიკურად აქტიური გახდა. 1984 წელს სათავეში ჩაუდგა ნაციონალურ პარტიას. შეიხ ჰასინას პარტია ავამი ლიგასთან ერთად ჩადგა პრეზიდენტ ჰუსეინ მოჰამად ერშადის ხელისუფლების ოპოზიციაში, რომელსაც ბევრი მიიჩნევდა რაჰმანის მკვლელობის ორგანიზატორად. 1991 წელს ერშადის ხელისუფლებიდან წასვლისა და დემოკრატიული მმართველობის დამყარების შემდეგ გაიმარჯვა არჩევნებში და გახდა ბანგლადეშის ისტორიაში პირველი ქალი პრემიერ-მინისტრი. ამავე წელს კონსტიტუციაში შეტანილი ცვლილების შემდეგ ქვეყანა კვლავ საპარლამენტო რესპუბლიკის მმართველობის ფორმას დაუბრუნდა.

მისი მმართველობის პერიოდში გაუმჯობესდა ურთიერთობა პაკისტანთან, ხოლო გაუარესდა ინდოეთთან განგის წყლის გაყოფასთან დაკავშირებით.

1994 წლის ეკონომიკური კრიზისის შემდეგ ხალედა ზიას პოპულარობა ძალზედ დაეცა. 1995 წელს ქვეყანაში უწესრიგობაა. 1996 წლის მარტში შეიხ ჰასინამ ბოიკოტი გამოუცხადა რიგით არჩევნებს, ხალედა ზია იძულებული იყო ჩამოეყალიბებინა გარდამავალი მთავრობა და დაენიშნა განმეორებითი არჩევნები, რომელშიც შეიხ ჰასინამ გამარჯვებას მიაღწია და პრემიერის თანამდებობაზე ჩაანაცვლა ხალედა ზია.

2001 წელს ზიას პარტიამ კოალიციასთან ერთად გაიმარჯვა საპარლამენტო არჩევნებში და კვლავ დაიკავა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა. 2003 წელს მისი ინიციატივით მიიღეს კანონი, რომლის მიხედვითაც 330-ადგილიან პარლამენტში 30 ადგილი დაიჯავშნა ქალბატონებისათვის.

გარდაცვალება
30 დეკემბერს, ბანგლადეშის ეროვნულმა პარტიამ გამოაცხადა, რომ ზია გარდაიცვალა ხანგრძლივი ავადმყოფობის შედეგად ევერკარის საავადმყოფოში. იგი მეორე დღეს დაკრძალეს ქმრის, ზიაურ რაჰმანის საფლავის გვერდით, ზია-უდიანში.
სიტულა

სიტულა (ლათ. — სათლი) — ბრინჯაოს ჭურჭელი. ცნობილია არქეოლოგიური აღმოჩენების შედეგად (ჰალშტატის კულტურა და ლატენის კულტურა), რომელიც ადრინდელი რკინის ხანას განეკუთვნებოდა. ადრინდელი სიტულას მრგვალი მუცელი და 2 მირჩილული ყური აქვს. გვიანდელი სიტულა კონისებურია, ზევით ფართოვდება და რკალისებრი მოძრავი სახელური აქვს. ზოგი სიტულა შემკულია სხვადასხვა რელიეფით. სიტულა დამახასიათებელია ადრინდელი რკინის ხანის ქართული კულტურისა და საერთოდ კავკასიის ცივილიზაციისათვის.
პორტუგალიის პრიმეირა ლიგა

პორტუგალიის პრიმეირა ლიგა — პროფესიონალური საფეხბურთო ლიგა პორტუგალიური კლუბებისთვის. წარმოადგენს პორტუგალიის უმაღლეს საფეხბურთო ლიგას. ჩემპიონატი დაარსდა 1934 წელს და მასში მონაწილეობას იღებს 18 გუნდი.

ისტორიის მანძილზე პორტუგალიის ჩემპიონატს სამი დომინანტი გუნდი ჰყავდა: „ბენფიკა“, „პორტუ“ და „სპორტინგი“, რომლებმაც 2 სეზონის გარდა, ყველა ჩემპიონატი მოიგეს. მოქმედი ჩემპიონია „პორტუ“.

პრიმეირა ლიგის ჩემპიონები
არაოფიციალური ჩემპიონატი
ოფიციალური ჩემპიონატი
სტატისტიკა კლუბების მიხედვით
სიფონოვანი წყალმცენარეები

სიფონოვანი წყალმცენარეები — მწვანე წყალმცენარეების კლასი, ზოგიერთი სიფონოვანი წყალმცენარეების (კაულერპა) ზომა 0,5 მ აღემატება. თალუსი არაუჯრედული აგებულებისაა (ტიხრების გარეშე), რამდენიმე ბირთვს და მრავალ ქლოროპლასტს შეიცავს, ძაფისებრი ან სფერულია, ან კიდევ დაყოფილია ცილინდრულ და ფოთლისებრ ღეროებად.

სიფონოვანი წყალმცენარეები მრავლდება ვეგეტატიურად, სქესობრივად, იშვიათად უსქესოდ. 30-მდე გვარი აერთიანებს 300-მდე სახეობას. იზრდებიან ძირითადად თბილ ზღვებში. მათ შორის შავ ზღვაში ცნობილია 10-მდე სახეობა. ტროპიკულ ქვეყნებში ზოგიერთ სიფონოვანი წყალმცენარეებს საკვებად იყენებენ. ნამარხი სიფონოვანი წყალმცენარეები გვხვდება ორდოვიციული პერიოდიდან.
სიფონოფორები

სიფონოფორები — ნაწლავღრუიანი ცხოველების ქვეკლასი ჰიდროიდულთა კლასისა. მათი სხეული, რომლის სიგრძე მერყეობს 1 სმ-დან 3 მ, გამჭვირვალე და უფერულია. მხოლოდ ზოგიერთს აქვს კაშკაშა შეფერილობა. სიფონოფორები ქმნიან პოლიმორფულ კოლონიებს, რომელთა ცალკეულ ინდივიდებს — პოლიპებსა და მედუზებს — სხვადასხვაგვარი აგებულება აქვთ და კოლონიის ორგანოებად არიან გადაქცეული. მეტწილად წვეროზე აქვთ საცურავი ბუშტი (პნევმატოფორი), რომელიც აირითაა გავსებული. ზოგიერთი წარმოადგენს „მოცურავე ზარს“ (ნექტოფორს), რომლის შეკუმშვისა და გაფართოების შედეგად სიფონოფორების კოლონია გადაადგილდება. მკვებავი პოიპების (გასტროზოიდების) მეშვეობით სიფონოფორები მოიპოვებენ და ინელებენ საკვებს. არიან აგრეთვე სასქესო ინდივიდები (გონოზოიდები) და სხვა. სიფონოფორები მრავლდებიან სქესობრივად. წყალში თავისუფლად მცურავი ლარვის დაკვირტვის შედეგად წარმოიქმნება კოლონია. ცნობილია 250-მდე სახეობა, რომლებიც ძირითადად ტროპიკულ წყლებშია გავრცელებული.
არიანროდი

არიანროდი ( ან ) — ცისკრის უელსური ქალღმერთი, რომელიც გამოირჩევა შეუდარებელი სილამაზით. მისი სახელი ნიშნავს „ვერცხლის ბორბალს“ ანუ „ვერცხლის წრეს“". არიანროდს ეთაყვანებოდნენ, როგორც ქალწულ ქალღმერთს, მოსავლიანობისა და მთვარის ქალღმერთს. ის იყო გვიდიონ ჯადოქრის საყვარელი და დაბადა ორი ტყუპი ვაჟი: ლიუ ლოუ ჯეფრი (ირლანდიური ლუს ანალოგი) და დილანი, ზღვათა ღვთაება. არიანროდი ასოცირდება თანავარსკვლავედ ჩრდილოეთის გვირგვინთან, რომელიც ცნობილია ასევე როგორც კაერ არიანროდი.
კონსეფსიონი (პარაგვაი)

კონსეფსიონი — ქალაქი ჩრდილოეთ პარაგვაიში, კონსეფსიონის დეპარტამენტის დედაქალაქი. გაშენებულია მდინარე პარაგვაიზე.

ქალაქი 1787 წლის 25 მაისს ესპანელმა მმართველმა, აგუსტინ ფერნანდო დე პინდეომ დააარსა. მისი მიზანი ამ დროს ბრაზილიის ექსპანსიის შეჩერება და ადგილობრიბი ინდიელების კონტროლი იყო. ქალაქის ეკონომიკა ყვაოდა საუკუნის დასაწყისში, როგორც ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილის ცენტრი, ძირითადად გრან-ჩაკოსა და სამდინარო პორტის წყალობით. დაიწყო იმიგრანტთა გადმოსახლება იტალიიდან. 1909 წელს ქალაქი რკინიგზის სისტემას მიუერთდა.

კონსეფსიონი ასევე იყო 1947 წლის პარაგვაის სამოქალაქო ომის ცენტრი. ამჟამად წარმოადგენს კონსეფსიონის რომანულ-კათოლიკური ეპარქიის ცენტრს.
წვიმის ტყეები

„წვიმის ტყეები“ — ტყე, რომლისთვისაც დამახასიათებელია უხვი რაოდენობით ატმოსფერული ნალექები (წელიწადში 2000-7000 მმ და მეტი) და დიდი სინოტივე. როგორც წესი შედგება მაღალი, ფოთლოვანი ხეებისაგან. ჩვეულებრივ, ვრცელდება ეკვატორის ირგვლივ, ნოტიო ტროპიკულ შემაღლებულ და დადაბლებულ ადგილებში.

ნოტიო ტროპიკული წვიმის ტყეები წარმოდგენილია იმ რეგიონებში, სადაც გაბატონებულია ატმოსფერული ნალექების უხვი რაოდენობა, ცხელი და დაორთქლიანებული კლიმატი. არსებული ხეები აქ მარადმწვანეა. „წვიმის ტყეები“ გვხვდება აგრეთვე ტროპიკების რაიონებში, მშრალი სეზონის პერიოდში (მაგ., ავსტრალიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით არსებული „მშრალი ტყეები“).

წვიმის ტყეები უმეტესად ვრცელდება სამხრეთ და ცენტრალურ ამერიკაში, დასავლეთ და ცენტრალურ აფრიკაში, ინდონეზიაში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიასა და ავსტრალიის ტროპიკულ ნაწილში. აღნიშნულ რეგიონებში დამახასიათებელია შეფარდებითი სინოტივის მაღალი მაჩვენებელი და სეზონური რყევების არარსებობა. ჰაერის ტემპერატურა მაღალია და ჩვეულებრივ დღის განმავლობაში უდრის 30 °-ს, ღამით — 20 °. ეკვატორული ტყის საზღვრის სიმაღლის მატებასთან ერთად მცენარეულობა იცვლება მთის ტყეებით. ტროპიკული ფოთლოვანი ტყე გავრცელებულია ძირითადად ბრაზილიის აღმოსავლეთ ნაწილში, აფრიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ჩრდილოეთ ავსტრალიაში და აზიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში.

„წვიმის ტყეების“ ნაირსახეობას წარმოადგენს აგრეთვე მუსონური ტყეები, რომლისთვისაც ნიშანდობლივია ხანგრძლივი მშრალი სეზონი, თავსხმა წვიმების მონაცვლეობით. იგი შედგება ფოთლოვანი მცენარეულობისგან. ლამიან ტროპიკულ სანაპიროებზე მდინარეთა შესართავებსა და დელტებზე გაბატონებულია მანგროს ტყეები. ზომიერი ტროპიკული ტყეები შედგება წიწვოვანი და ფართოფოთლოვანი მცენარეულობისაგან. იღებს დიდი რაოდენობით ატმოსფერულ ნალექებს.

„წვიმის ტყეების“ რელიეფისთვის დამახასიათებელია ბრტყელი დაბლობებისა და შედარებით უმნიშვნელო შემაღლებების მორიგეობა. ჰუმიდურ ტროპიკულ ტყეებში გვხვდება ვულკანები, რომლებიც ქმნიან ნაყოფიერ ნიადაგს. „წვიმის ტყეების“ ნიადაგი თითქმის ყოველთვის ნოტიო და სველია. ჭარბობს წითელმიწა და ყვითელმიწა ნიადაგები. გრუნტისა და ქანების ქიმიური გამოფიტვა ინტენსიურად მიმდინარეობს. ნიადაგები მდიდარია ალუმინით, რკინის ჟანგებით, ჰიდროქსიდებით, კაოლინიტითა და სხვ. მინერალებით. ნიადაგი არც თუ ისე ნოყიერია.

დამახასიათებელია ფლორის ვერტიკალური სტრატიფიკაცია. ხეების უმეტესობა ორლებლიანია, სქელი ქერქითა და ვიწრო ფესვებით.
მის ფარგლებში მოქცეულია მსოფლიო ფლორისა და ფაუნის წარმომადგენელთა ნახევარზე მეტი. მეტად მრავალფეროვანია ფაუნა, უხვადაა ძუძუმწოვრები, ქვეწარმავლები, ფრინველები, უხერხემლოები. ძუძუმწოვრებს წარმოადგენენ პრიმატები, კატისებრნი და სხვ., რეპტილიებს — გველები, კუები, ქამელეონები და სხვ., ორნითოფაუნას — ბეღურასნაირნი, გუგულისებრნი. აღმოჩენილია უხერხემლოების ათობით ოჯახის წარმომადგენელი. ფართოდ არის გავრცელებული აგრეთვე სოკოები.

„წვიმის ტყეების“ მოკვეთილი მასივები გვხვდება: ინდოეთში, ბანგლადეშში, შრი-ლანკაზე, ინდოჩინეთის ჩრდილოეთში, სამხრეთ ჩინეთში, ახალ კალედონიაში, ოკეანეთის კუნძულებზე, მადაგასკარზე, აშშ-ში და სხვ. გარეგნული თვისებებისა და სტრუქტურის თვალსაზრისით „წვიმის ტყეები“ წააგავს ტროპიკულ წვიმის ტყეებს, თუმცა მისგან განსხვავდება ფლორისტიკული შემადგენლობით.

„წვიმის ტყეების“ არაერთი მცენარის სახეობა სხვადასხვა მიზეზის გამო განიცდის განადგურებას. ზოგიერთი ხის სიმაღლე აღწევს 45-55 მ-ს, იშვიათად 75-80 მ-ს.
პარაგვაის შეიარაღებული ძალები

პარაგვაის შეიარაღებული ძალები განკუთვნილია პარაგვაის რესპუბლიკის თავისუფლების, დამოუკიდებლობის და ტერიტორიულ მთლიანობის შესანარჩუნებლად. პარაგვაის შეიარაღებული ძალების ჯარი დაყოფილია 3 სახეობად: სახმელეთო ჯარად, სამხედრო-საზღვაო ძალებად და სამხედრო-საჰაერო ძალებად. შეიარაღბული ძალები ჩამოყალიბდა საუკუნის შუა მონაკვეთში, როდესაც პარაგვაიმ მოიპოვა თავისუფლება. 2006 წლის მონაცემებით, სამხედრო ძალების ბიუჯეტშია 125 მილიონი აშშ დოლარი.
სიფრიფანაფრთიანები

სიფრიფანაფრთიანები — მწერების რიგი. ახასიათებთ სრული მეტამორფოზი. მათი სხეულის სიგრძე 0,2 მმ-იდან 6 სმ აღწევს. უმრავლესობას 2 წყვილი გამჭვირვალე სიფრიფანა ფრთა აქვს, რომელთაგან წინა წყვილს ფრენისათვის წამყვანი მნიშვნელობა აქვს. უკანა ფრთები კაუჭებით უკავშირდება წინას და ფრენისას ერთ საერთო ზედაპირს ქმნიან. ზოგი სულ უფრთოა (მუშა ჭიანჭველები). პრიმ. სიფრიფანაფრთიანების პირის აპარატი მღრღნელია, უმაღლესებისა — მღრღნელ-მწუწნავი. დედალს აქვს კვერცხსადები, რომელიც ნესტრიანთა სიფრიფანაფრთიანებში ნესტრადაა გარდაქმნილი.

სიფრიფანაფრთიანების რიგი იყოფა შემდეგ ქვერიგებად: მჯდომმუცლიანები — (ხერხიები, ბოლორქიანები), პარაზიტული — (მხედრები, მეკაკლიები) და ნესტრიანები — (კრაზანები, ფუტკრები, ჭიანჭველები).

საკმაოდ ფართოდ არიან გავრცელებული საქართველოშიც. მათ შორის არის სოფლის მეურნეობის მავნებლები (პურის ჩვეულებრივი ხერხია, მსხლის ხერხია, ვაშლის ხერხია, ბლის ხერხია, ხორბლის ხერხია, ნეკერჩხლის ხტუნია ხერხია და სხვა), პარაზიტული სიფრიფანაფრთიანები, რომლებიც იკვებებიან ვაშლის ხის, მხსხლის, ციტრუსების, ატმის, ვაზისა და სხვათა მავნებლებით; მრავალი სახეობა მცენარის დამტვერავია; ფუტკრის რამდენიმე სახეობა გვაძლევს თაფლს, ცვილს, დინდგელს; ზოგი (ხერხიები, მეკაკლიები და სხვა) სოფლისა და ტყის მეურნეობის მავნებელია.
თანსუ ჩილერი

თანსუ ჩილერი (; დ. 24 მაისი 1946) — თურქი ეკონომისტი და პოლიტიკოსი. პირველი და ჯერჯერობით ერთადერთი ქალი პრემიერ-მინისტრი თურქეთის ისტორიაში.

ბიოგრაფია
დაიბადა ბილეჯიქის პროვინციის გუბერნატორის ოჯახში, წარმოშობით მუსლიმი აჭარლების ოჯახში. დაამთავრა სტამბოლის ეკონომიკური სკოლა. კონექტიკუტის უნივერსიტეტში მიიღო დოქტორის ხარისხი.

კარიერა
პოლიტიკაში აქტიურად ჩაერთო 1990 წლის ნოემბრიდან, ჭეშმარიტი გზის პარტიის რიგებში გაწევრიანებით. 1991 წელს აირჩიეს დეპუტატად სტამბოლიდან, დაიკავა ეკონომიკის სახელმწიფო მინისტრის თანამდებობა სულეიმან დემირელის კოალიციურ მთავრობაში. 1993 წლის 13 ივნისიდან პარტიის ლიდერი და პრემიერ-მინისტრია. სახალხო რესპუბლიკური პარტიის კოალიციიდან გასვლის შემდეგ 1995 წელს სცადა ჩამოეყალიბებინა ახალი მთავრობა, მაგრამ პარლამენტმა მხარი არ დაუჭირა, რის შემდეგაც კვლავ დასთანხმდა სახალხო რესპუბლიკურ პარტიასთან ერთად ახალი მთავრობის ფორმირებას. 1996–1997 წწ. ეკავა საგარეო საქმეთა მინისტრისა და ვიცე-პრემიერის თანამდებობა.

2002 წელს არჩევნებში მარცხის შემდეგ ჩამოშორდა პოლიტიკურ ცხოვრებას.

გათხოვილია ოზერ ჩილერზე და ჰყავს 2 შვილი.
ვილიარიკა (პარაგვაი)

ვილიარიკა — ქალაქი პარაგვაიში, გუაირის დეპარტამენტის დედაქალაქი. 1570 წლის 14 მაისს დააარსა ესპანელმა კაპიტანმა რუი დიას დე მელგარეხომ, ძველი გუაირის ტერიტორიაზე, რომელიც დღეს ბრაზილიის საზღვრებშია.

ვილიარიკაში მრავალი ისეთი ადგილია, რომლითაც პარაგვაული კულტურა ამაყობს, მაგალითად მანუელ ორტის გერეროს ხსოვნისადმი მიძღვნილი მონუმენტი.

ქალაქი ამჟამინდელ ადგილას 1682 წელს დასახლდა, იბიტურუსუს მთების მახლობლად, ზღვის დონიდან 180 მეტრზე. კოლონიურ პერიოდში ვილიარიკა ყვაოდა და მას თითქმის ისეთივე მნიშვნელობა ჰქონდა, რაც ასუნსიონს, მაგრამ პარაგვაის ომების დროს ის თითქმის მთლიანად დაინგრა. 1889 წელს რკინიგზით დაუკავშირდა ასუნსიონს.

რელიეფი ამაღლებულია, ტყიანი და ხელსაყრელია შაქრის ლერწმის მოყვანისა და მესაქონლეობისთვის.
პილარი (პარაგვაი)

პილარი — ქალაქი პარაგვაიში, ნიეემბუკუს დეპარტამენტში. მდებარეობს მდინარე პარაგვაიზე, ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, დედაქალაქ ასუნსიონიდან 358 კმ-ის მოშორებით. პილარი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთი რეგიონის კომერციისა და მმართველობის სფეროში.

ქალაქი 1779 წლის 12 ოქტომბერს პორტუგალიელმა პედრო მელომ დააარსა. დასახლების თავდაპირველი სახელი ვილია-დე-ნიეემბუკუ იყო, ახლომდებარე მდინარე ნიეემბუკუდან გამომდინარე. ოთხი წლის შემდეგ, ესპანელმა მღვდელმა მარსიალ ანტონიო ულიამბრემ სახელი გადაარქვა და თავის მშობლიურ ქალაქ სარაგოსაში მდებარე პილარის ღვთისმშობლის ბაზილიკის (- ) პატივსაცემად ვილია-დელ-პილარი უწოდა.

ქალაქის საბჭოს ძველ შენობას ის ნაგებობა წარმოადგენდა, სადაც პრეზიდენტმა ფრანსისკო სოლანო ლოპესმა პარაგვაის ომების დროს, ცნობილი და გამომწვევი ფრაზა წარმოსთქვა: „არასოდეს იქნება წმინდა ძღვენი ჩემი ქვეყნისათვის მისი მარცხი ჩემი ხელებიდან“.

ქალაქის ცენტრში მრავალი ისეთი შენობაა, რომელიც პილარის დაარსების დროით თარიღდება.
კააკუპე

კააკუპე — ქალაქი პარაგვაიში, კორდილიერის დეპარტამენტის დედაქალაქი.

ქალაქი 1770 წელს გრენადელმა კარლოს მურფიმ დააარსა, თუმცა პირველი დასახლებები აქ საუკუნეში არსებობდა.

კააკუპე მდებარეობს რომანულ-კათოლიკური კააკუპეს ეპარქიის ცენტრი. ყოველი წლის 8 დეკემბერს იმართება ღვთისმშობლის სასწაულმოქმედი ქანდაკებისადმი მიძღვნილი ფესტივალი. საუკუნეში ერთი ღვთისმოსავის მიერ დამზადებული ეს ქანდაკება სასწაულებრივად გადაურჩა დიდ წყალდიდობას. გარდა ამისა, მას ასევე სხვა მრავალი სასწაული უკავშირდება. ქალაქის ცენტრში აღმართულია უზარმაზარი ბაზილიკა, რომლისკენაც ფესტივალის დროს 300 000-ზე მეტი პილიგრიმი მოემართება.

წლის დანარჩენ დროს, კააკუპე მყუდრო პროვინციული ქალაქია. გააჩნია გასართობი პარკი.
სიძვა

სიძვა — ძველ საქართველოში დაუქორწინებელი ქალ-ვაჟის სქესობრივი კავშირი, „უმეუღლეობის ბოზობა“ (საბა). ასეთ ქალს „მეძავი“, მამაკაცს კი „მსიძავი“ ერქვა. „მეძვისაგანი“ ანუ „სიძვით შობილი“ აღნიშნავდა ნაბიჭვარს, „სიძვის სასყიდელი“ — როსკიპის („წარმდები“, „სიძვის დედაკაცი“) გასამრჯელოს, ხოლო „მეზავთ-საძოვნებელი“ და „მეძავთუხუცესი“ („დიდი სჯულისკანონის“ ქართული თარგმანი) — სამეძაო სახლსა და მის პატრონს. „სიძვით დაცემისათვის“ სჯულისკანონი 3 თუ 7 წლით უზიარებლობას აწესებდა („სიძვისა კანონით“ განკანონება). „ცთუნება ქალწულისა უთხოველისაჲ“ ხალხური ზნეობით სისხლის აღებას იწვევდა.
მაიერს-ბრიგსის ტიპთა ინდიკატორი

მაიერს-ბრიგსის ტიპთა ინდიკატორი — პიროვნების საკვლევი კითხვარი, რომელიც შეიქმნა 1940-იან წლებში კეტრინ ბრიგსის და მისი ქალიშვილის იზაბელ ბრიგს მაიერსის მიერ. იგი ეფუძნება იუნგის თეორიულ მოდელს და იკვლევს პიროვნებას შემდეგი განზომილების მიხედვით:

ექსტრავერსია — ინტრავერსია (-)
შეგრძნება — ინტუიცია (-)
გრძნობა — აზროვნება (-)
განსჯა-პერცეფცია (-)

ექსტრავერსია-ინტრავერსია
ეს სკალა პასუხობს შეკითხვას: რაზე მიმართავთ უპირატესად ყურადღებას? ექსტრავერტები ყურადღებას მიმართავენ გარე სამყაროზე. ისინი სამყაროს საკუთარი გამოცდილების შეძენის პროცესში შეიცნობენ და უყვართ მოქმედება. ინტროვერტები კი ყურადღებას წარმართავენ შინაგანი სამყაროსკენ. ისინი ინტერესით ასრულებენ ისეთ საქმეს, სადაც ძირითადი აქტივობა აზროვნებაა. მათ ურჩევნიათ ჯერ შეიმეცნონ სამყარო და მხოლოდ შემდეგ იმოქმედონ. ექსტრავერტების და ინტროვერტების ხასიათის კონტრასტულობა შეიძლება შემდეგნაირად წარმოვადგინოთ:

ექსტრავერტები არიან მოქმედებაზე ორიენტირებული, ხოლო ინტროვერტები — ფიქრზე.
ექსტრავერტები ისწრაფვიან ცოდნის გაფართოებისკენ, ხოლო ინტროვერტები — ცოდნის გაღრმავებისკენ.
ექსტრავერტებს ურჩევნიათ ჰქონდეთ ხშირი ინტერაქცია, ხოლო ინტროვერტები უფრო იშვიათ ინტერაქციას ამჯობინებენ.
ექსტრავერტები განიტვირთებიან და ენერგიას იღებენ ხალხთან ურთიერთობით, ხოლო ინტროვერტები — მარტო ყოფნით.

შეგრძნება-ინტუიცია
ეს სკალა აღწერს მოვლენათა შესახებ ინფორმაციის მიღების ორ საწინააღმდეგო გზას. შეცნობის ერთ-ერთი გზაა შეგრძნება (მხედველობა, სმენა და ა.შ.). შეგრძნებები მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ სიტუაციის შეფასებაში. შეგრძნებათა ტიპის ადამიანებს აქვთ აწმყოში მოცემულ ფაქტებთან მუშაობის ტენდენცია და ამიტომ პრაქტიკულნი და რეალისტურნი არიან. შეცნობის მეორე გზაა ინტუიცია, რომელიც საშუალებას გვაძლევს დავინახოთ შეგრძნებათა საშუალებით მიღებული ინფორმაციის მიღმა არსებული შინაარსები, დამოკიდებულებები და შესაძლებლობები. ინტუიცია ახალი შესაძლებლობებისა და გზების აღმოჩენის გამოცდილების შეძენის საშუალებაა.

გრძნობა-აზროვნება
ეს სკალა პასუხობს კითხვას: როგორ ვღებულობთ გადაწყვეტილებას? როდესაც ვიღებთ ინფორმაციას შეგრძნებით ან ინტუიციით, იგი უნდა დავამუშავოთ დასკვნების გამოსატანად და თვალსაზრისის ჩამოსაყალიბებლად. ეს სკალა აღწერს გადაწყვეტის ან განსჯის განსხვავებულ გზებს. გადაწყვეტილების მიღების ერთ-ერთი გზაა აზროვნება, რომლის საშუალებითაც შეიძლება ვიწინასწარმეტყველოთ რაიმე მოქმედების ლოგიკური შედეგი. ადამიანები, რომლებიც აზროვნებას ანიჭებენ უპირატესობას, ეძებენ ჭეშმარიტების ობიექტურ საზომს. გადაწყვეტილების მიღების მეორე გზა გრძნობას ეყრდნობა.გრძნობა ადგენს თუ რა არის თქვენთვის ან სხვა პიროვნებისთვის მნიშვნელოვანი და ამიტომაც გადაწყვეტილებას იღებთ პიროვნული ღირებულებების საფუძველზე. როდესაც რაიმეს წყვეტთ, საკუთარ თავს ეკითხებით,რომელი ალტერნატივა მოგწონთ, რომელს მეტი პიროვნული ღირებულება აქვს?

განსჯა-პერცეფცია
ეს სკალა პასუხობს კითხვაზე: როგორია თქვენი ორიენტაცია გარე სამყაროს მიმართ? იგი აღწერს თქვენი ცხოვრების სტილს გარე სამყაროსთან მიმართებაში. ადამიანი, რომელსაც განსჯითი მიდგომა აქვს, ცხოვრობს დაგეგმილი და მოწესრიგებული ცხოვრებით, იღებს გარკვეულ გადაწყვეტილებას და ბოლომდე მიჰყავს იგი, უპირატესობას ანიჭებს მოწესრიგებულ და ორგანიზებულ ყოფას. პერცეპტული ადამიანი ეწევა სპონტანურ, მოქნილ ცხოვრებას. ამ ტიპის ადამიანებს ცხოვრების შეცნობა უფრო აინტერესებთ, ვიდრე მისი კონტროლი.
პარაგვაის ისტორია

პარაგვაის ტერიტორიაზე პირველ ევროპელმა ფეხი დადგა 1525 წელს. პარაგვაის ისტორიის დასაწყისად ითვლება 1537 წლის 15 აგვისტო, როდესაც ესპანელებმა დააარსეს ქალაქი ასუნსიონი. პარაგვაიმ დამოუკიდებლობა მოიპოვა 1811 წელს. 1864 წელს დაიწყო პარაგვაის ომი, როდესაც ბრაზილია ზედმეტად ჩაერია პარაგვაის საქმეში, რამაც გამოიწვია პარაგვიის რესპუბლიკის გაღიზიანება.

კოლონიზაცია
ევროპელების მოსვლამდე, პარაგვაიში ცხოვრობდნენ მომთაბარე ინდიელები რომლებიც ერთმანეთს ებვრძოდნენ. ეს ინდიელები იყვნენ ცნობილები როგორც ძლიერი მეომრები, რომლებიც სასტიკ წინააღმდეგობას უწევდა ევროპის კოლონიზაციას.

1528 წელს სებასტიან კაბოტმა მიაღწია პარაგვაის და დააარსა ფორტი სანტა-ესპერიტა. 1537 წელს დაარსდა იმ დროისთვის პარაგვაის მომავალი დედაქალაქი — ასუნსიონი. 1542 წელს ესპანელებმა პარაგვაის დაუნიშნეს მმართველი.