iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლუნა ლეოპოლდი

ლუნა ბერგერ ლეოპოლდი ( დ. 8 ოქტომბერი, 1915, ალბუკერკე, ნიუ-მექსიკო — გ. 23 თებერვალი, 2006, ბერკლი, კალიფორნია) — წამყვანი ამერიკელი გეომორფოლოგი და ჰიდროლოგი. აშშ-ის ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის (1967), ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერებათა აკადემიისა (1971) და ამერიკის ფილოსოფიური საზოგადოების (1972) წევრი. ამერიკის გეოლოგიური საზოგადოების პრეზიდენტი (1972). ცნობილი ეკოლოგის ალდო ლეოპოლდის შვილი.

ბიოგრაფია
ლუნა ლეოპოლდი დაიბადა 1915 წლის 8 ოქტომბერს, ქალაქ ალბუკერკეში, აშშ-ში. 1936 წელს უისკონსინის უნივერსიტეტში მიენიჭა ბაკალავრის წოდება სამშენებლო ინჟინერიის დარგში, 1944 წელს კალიფორნიის უნივერსიტეტში მაგისტრის წოდება ფიზიკა-მეტეოროლოგიის დარგში, ხოლო 1950 წელს ჰარვარდის უნივერსიტეტში ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი გეოლოგიის დარგში.

იგი ფართოდ გახდა ცნობილი ფლუვიალური გეომორფოლოგიის დარგში მოღვაწეობითა და თანაავტორობით შექმნილი კლასიკური წიგნით „ფლუვიალური პროცესები გეომორფოლოგიაში“ (1995). ლეოპოლდმა გეოლოგიურ, გეოგრაფიულ, კლიმატურ, ტრადიციულ ეკონომიკურ, სოციალურ და პოლიტიკურ ფაქტორებზე დაყრდნობით წამოაყენა ახალი ფილოსოფია წყლის მენეჯმენტის შესახებ. მისი აზრით, წყლის რესურსების მენეჯმენტი არ შეიძლება წარმატებული იყოს, მანამ სანამ იგი გულუბრყვილოდ იქნება აღქმული ეკონომიკური და პოლიტიკური თვალსაზრისით.

1937–40 წლებში ქალაქ ნიუ-მექსიკოში ინჟინრად მუშაობდა ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამსახურში, ხოლო 1940 წელს სამხედრო სამსახურში გაიწვიეს, სადაც 1946 წლამდე დარჩა.

1946–50 წლებში ჰავაიში პაინეპლის კვლევით ინსტიტუტში მთავარ მეტეოროლოგად მუშაობდა, ხოლო 1950–72 წლებში ამერიკის გეოლოგიურ სამსახურში ჰიდროტექნიკოსად (1950–56), მთავარ ჰიდროლოგად (1956–66) და უფროს მკვლევარ ჰიდროლოგად (1966–72).

1972 წლიდან კალიფორნიის უნივერსიტეტის გეოლოგიისა და გეოფიზიკის დეპარტამენტისა და ლანდშაფტური არქიტექტურის დეპარტამენტის პროფესორია.

მიღებული აქვს კალუმის გეოგრაფიული მედალი, სამეცნიერო ეროვნული მედალი, რობერტ ჰორტონის მედალი, პენროუზის მედალი, ბენჯამინ ფრანკლინის ჯილდო და სხვა.
დალის მთის წყალსაცავი

დალის მთის წყალსაცავი — წყალსაცავი საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. გაშენებულია მდინარე ივრის ქვემო დინებაში, ზღვის დონიდან 264–301 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დედოფლისწყაროდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 37.5 კმ-ში. ფართობი მაქსიმალური შეტბორვის დროს 5 კმ². მაქსიმალური სიგრძე 4–4.5 კმ, ხოლო სიგანე 1–1.5 კმ. კალაპოტური ტიპისაა. ფსკერის მნიშვნელოვანი ნაწილი ქვა-ქვიშიანია. ირგვლივ გორაკებია, ზოგან გაშლილი ვაკე ადგილები. სანაპირო დაფარულია სხვადასხვა სახეობის ბუჩქოვანი ხე-მცენარეულობით, ხოლო შესართავსა და მარჯვენა სანაპიროზე გვხვდება ტყიანი მასივები. მელიორაციული დანიშნულებისაა. მისი მშენებლობა არასრული სახით დამთავრდა 1991 წელს. საზრდოობს მდინარე ივრიდან მიყვანილი ჭაჭუნის არხით, რომელიც ექსპლუატაციაში შევიდა 1992 წელს და წყალსაცავის გამოყენება საირიგაციო მიზნებისთვის გადაწყდა. სარწყავად გაშენებული წყალსაცავის მშენებლობის მიზანი ჭაჭუნის აღკვეთილის მიდამოებში ორი სოფლის გაშენება და მიწების სასოფლო-სამეურნეო მიზნით ათვისება უნდა ყოფილიყო. 1994 წელს მოხდა კაშხლის ავარია.

წყალსაცავის სიახლოვეს, ივრის მარჯვენა სანაპიროზე, აღმართულია დალის მთა. წყალსაცავში მოშენებულია თევზი, მათ შორის: თეთრი ამური, ჭანარი, კობრი, სქელშუბლა, ხრამული, შამაია, ლოქო და სხვა. წყალსაცავის სანაპიროსთან გაშენებულია სამონადირეო მეურნეობა „დალის მთა“.
მავსოლე

მავსოლე — კარიის (მცირე აზია) მმართველი ძვ. წ. 377/376-ძვ. წ. 353/352 წლებში. იწოდებოდა სპარსეთის სატრაპად, მაგრამ სინამდვილეში დამოუკიდებელი იყო. მავსოლეს სახელმწიფოში შედიოდა კარია, ლიდიის ნაწილი, ქალაქი ჰერაკლეა, იასოსი, ლიკიის ნაწილი. ფაქტობრივად მას ემორჩილებოდა კუნძულები როდოსი, კოსი, ქიოსი, რომლებთანაც მავსოლემ საზავო ხელშეკრულება დადო. ძვ. წ. საუკუნის 60-იან წლებში მავსოლემ დედაქალაქი ჰალიკარნასში გადაიტანა. მფარველობდა ბერძნულ კულტურასა და ხელოვნებას. მის სახელთანაა დაკავშირებული მავზოლეუმი, რომელსაც მსოფლიოს შვიდ საოცრებათა რიცხვს მიაკუთვნებენ. მავსოლეს სახელის მიხედვით საფლავის დიდებულ ძეგლებს მავზოლეუმებს უწოდებენ.
მათე (სრი)

მათე, მატიას (დ. 24 იანვარი, 1557, ვენა – გ. 20 მარტი, 1619, იქვე) — ავსტრიის ერცჰერცოგი, საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი 1612–1619 წლებში. იმპერატორ მაქსიმილიან -ისა და მარია ესპანელის უმცროსი ძე. მამის მხრიდან ფერდინანდ -ის, ხოლო დედის მხრიდან კარლ -ის შვილიშვილი.

1593 წლიდან თავისი სულით ავადმყოფი ძმის რუდოლფ -ის ნაცვალი ზემო და ქვემო ავსტრიაში. 1608 წელს აიძულა რუდოლფ დაეთმო მისთვის ავსტრია, უნგრეთი, მაზოვია; ხოლო 1611 წელს - ჩეხეთი, სილეზია და ლუჟიცი.

ჩეხეთსა და უნგრეთში თავის ნაცვლად დანიშნა ფანატიკოსი კათოლიკე და მომავალი საღვთო რომის იმპერატორი – ფერდინანდ შტირიელი, ამან ბიძგი მისცა ჩეხეთის აჯანყებას (1612-1620 წწ.), რომელიც ოცდაათწლიანი ომის დაწყების საბაბად იქცა. უშვილოდ დარჩენილი მათე 1619 წელს გარდაიცვალა.
ევრობასკეტი 2013: ჯგუფი A

ყველა დრო მოცემულია თბილისის დროით (+4)

4 სექტემბერი
ისრაელი – დიდი ბრიტანეთი
ბელგია – უკრაინა
საფრანგეთი – გერმანია
5 სექტემბერი
უკრაინა – ისრაელი
გერმანია – ბელგია
დიდი ბრიტანეთი – საფრანგეთი
6 სექტემბერი
გერმანია – უკრაინა
ბელგია – დიდი ბრიტანეთი
საფრანგეთი – ისრაელი
8 სექტემბერი
დიდი ბრიტანეთი – გერმანია
უკრაინა – საფრანგეთი
ისრაელი – ბელგია
9 სექტემბერი
დიდი ბრიტანეთი – უკრაინა
გერმანია – ისრაელი
ბელგია – საფრანგეთი
სერგი მაკალათია

სერგი იოსების ძე მაკალათია (დ. 2 დეკემბერი, 1893, სეფიეთი, სენაკის მაზრა — გ. 30 აპრილი, 1974, თბილისი) — ქართველი ეთნოგრაფი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1948), პროფესორი (1950).

ბიოგრაფია
დაიბადა მღვდლის ოჯახში. 1916 წელს დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია, 1922 წელს — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტი. 1918-1919 წლებში ჯარისკაცად მსახურობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შეიარაღებულ ძალებში. 1921-1935 წლებში მუშაობდა საქართველოს სსრ–ის სახელმწიფო მუზეუმში უფროს მეცნიერ მუშაკად. 1926 წლიდან გარდაცვალებამდე შეისწავლიდა საქართველოს ცალკეული რეგიონებისა და ხეობების ისტორიულ ეთნოგრაფიას, მონაწილეობდა მხარეთმცოდნეობის მუზეუმების დაარსებაში, მესტიაში, გორში, ცაგერში, სტეფანწმინდაში და კასპში. 1937-1948 წლებში იყო გორის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმის დირექტორი. მუზეუმი ამჟამად მისი სახელობისაა. იკვლევდა საქართველოს ეთნოგრაფიას, ისტორიას, არქეოლოგიას, ნუმიზმატიკასა და ხელოვნებას.

სერგი მაკალათია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონშია დაკრძალული.

ნაშრომები
ახალწელიწადი საქართველოში, ტფ., 1927
მთის რაჭა, ტფ., 1930
მთიულეთი, ტფ., 1930
თუშეთი, ტფ., 1933
ხევსურეთი, ტფ., 1933
ფშავი, ტფ., 1934
ხევი, ტფ., 1934
მესხეთ-ჯავახეთი, თბ., 1938
სამეგრელოს ისტორია და ეთნოგრაფია, თბ., 1941
ვახტანგ გორგასლანი., 1942
ევრობასკეტი 2013: ჯგუფი B

ყველა დრო მოცემულია თბილისის დროით (+4)

4 სექტემბერი
ლატვია – ბოსნია და ჰერცეგოვინა
მაკედონია – მონტენეგრო
სერბეთი – ლიეტუვა
5 სექტემბერი
მონტენეგრო – ლატვია
ბოსნია და ჰერცეგოვინა – სერბეთი
ლიეტუვა – მაკედონია
6 სექტემბერი
მონტენეგრო – ბოსნია და ჰერცეგოვინა
ლატვია – ლიეტუვა
მაკედონია – სერბეთი
8 სექტემბერი
ბოსნია და ჰერცეგოვინა – მაკედონია
სერბეთი – ლატვია
ლიეტუვა – მონტენეგრო
9 სექტემბერი
ლატვია – მაკედონია
ლიეტუვა – ბოსნია და ჰერცეგოვინა
მონტენეგრო – სერბეთი
ევრობასკეტი 2013: ჯგუფი C

ყველა დრო მოცემულია თბილისის დროით (+4)

4 სექტემბერი
საქართველო – პოლონეთი
ესპანეთი – ხორვატია
ჩეხეთი – სლოვენია
5 სექტემბერი
ხორვატია – საქართველო
პოლონეთი – ჩეხეთი
სლოვენია – ესპანეთი
7 სექტემბერი
ესპანეთი – ჩეხეთი
ხორვატია – პოლონეთი
საქართველო – სლოვენია
8 სექტემბერი
პოლონეთი – ესპანეთი
ჩეხეთი – საქართველო
სლოვენია – ხორვატია
9 სექტემბერი
საქართველო – ესპანეთი
ხორვატია – ჩეხეთი
სლოვენია – პოლონეთი
ევრობასკეტი 2013: ჯგუფი D

ყველა დრო მოცემულია თბილისის დროით (+4)

4 სექტემბერი
თურქეთი – ფინეთი
შვედეთი – საბერძნეთი
რუსეთი – იტალია
5 სექტემბერი
ფინეთი – შვედეთი
იტალია – თურქეთი
საბერძნეთი – რუსეთი
7 სექტემბერი
რუსეთი – შვედეთი
იტალია – ფინეთი
თურქეთი – საბერძნეთი
8 სექტემბერი
ფინეთი – რუსეთი
საბერძნეთი – იტალია
შვედეთი – თურქეთი
9 სექტემბერი
საბერძნეთი – ფინეთი
იტალია – შვედეთი
თურქეთი – რუსეთი
ალ-მაკრიზი

თაკი ალ-დინ აჰმად იბნ ალი ალ-მაკრიზი (დ. 1364, კაირო - გ. 1442, იქვე) — მამლუქთა ეპოქის ეგვიპტელი ისტორიკოსი. დაგვიტოვა მნიშვნელოვანი ნაშრომები: ეგვიპტის ისტორიულ-გეოგრაფიული აღწერა, ფატიმიდთა ისტორია, რომელშიც არის ცნობები საქართველოს შესახებაც, ტრაქტატი მუსლიმთა ფუილებისა და ზომა-წონის ერთეულების შესახებ და სხვ.
ინსულტი

ინსულტი — თავის ტვინში სისხლის მიმოქცევის მოშლა. ინსულტის ორი ძირითადი ტიპი არსებობს: იშემიური, ანუ ტვინის ინფარქტი, და ჰემორაგიული, ანუ სისხლჩაქცევა თავის ტვინში.

ინსულტით უფრო ხშირად ავადდებიან მამაკაცები, ვიდრე ქალები.

ინსულტის დროს ხდება ტვინის ნაწილის ნეკროზი (კვდომა). დაავადების გამომწვევი მიზეზების მიუხედავად, თუკი დაზიანება დიდი არ არის, ორგანიზმის კომპენსატორული უნარის წყალობით ფუნქციები რამდენიმე დღესა თუ კვირაში აღდგება. მაგრამ, თუ ფართობი ვრცელია და დაზიანება ტვინის მნიშვნელოვან ნაწილს ეხება, ვითარდება პათოლოგიური დარღვევები.

იშემიური ინსულტი მაგისტრარული სისხლძარღვის ათეროსკლეროზული დაზიანებისას ხდება. ათეროსკლეროზული ფოლაქი თრომბის სახით სისხლძარღვის სანათურის სხვადასხვა ხარისხით დახშობას იწვევს და ტვინის სისხლმომარაგებას არღვევს. მისი შედეგი კი ტვინის ქსოვილის რაღაც ნაწილის იშემია (ჟანგბადოვანი შიმშილობა) და დაღუპვაა.

ჰემორაგიული ინსულტი წარმოადგენს ტვინში განვითარებულ სისხლჩაქცევას. იგი უმეტესად ვითარდება არტერიული წნევის მომატებისას. მაღალი წნევის ფონზე ტვინის რომელიმე სისხლძარღვის კედელი ზიანდება და ხდება სისხლის ჩაქცევა ტვინის ნივთიერებაში. ამას ტვინის შესაბამისი უბნისთვის დამახასიათებელი კლინიკური ნიშნების გაჩენა მოჰყვება.

ინსულტის მკურნალობა მოიცავს, სისხლძარღვების თერაპიას, იმ პრეპარატების გამოყენებას, რომლებიც უზრუნველყოფენ ტვინში მეტაბოლიზური პროცესების გაუმჯობესებას, ჟანგბადის თერაპიას, აღდგენით მკურნალობას, ან რეაბილიტაციას (სამკურნალო ფიზკულტურა, ფიზიოთერაპია, მასაჟი).
ბორას საყდარი

ბორას საყდარი — ეკლესია მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძეგვში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 1,5 კილომეტრზე, მდინარე ძეგვისწყლის მარჯვენა ნაპირზე. ეკლესია სტილისტური ნიშნებით თარიღდება საუკუნით.

ლეგენდის მიხედვით ეკლესიის მშენებლები სასმელ-საჭმელს ღრმა ორმოში ინახავდნენ. ორმოში შხამიანი გველი ჩაცურებულა. ეს დაუნახავს ცაში მონავარდე ბორას, შურდულივით დაშვებულა, ორმოში ჩაფრენილა და იქვე მომკვდარა. მშენებლებს ეკლესიისათვის ბორას საყდარი უწოდებიათ. ეკლესია ბოძის საყდრის სახელითაც არის ცნობილი.

ეკლესია დარბაზულია (7,5 4,5 მ), ნაგებია ქვიშაქვის მოზრდილი ნატეხებით. შიგნიდან თაღოვანი, გარედან კი არქიტრავით გადახურული შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარის აღმოსავლეთით, იმავე კედელში ერთი სარკმელია. გრძივი კედლების შუაში შემორჩენილია კამარის საბჯენი თაღის ქუსლები, რომლებიც მარტივპროფილიან იმპოსტებს ეყრდნობა. ნახევარწრიული აფსიდის ჩრდილოეთ და სამხრეთ მხრებში მცირე ზომის სამკვეთლო და სადიაკვნეა. ისინი აფსიდს ვიწრო და მაღალი გასასვლელებით უკავშირდებიან. საკურთხეველში, სამკვეთლოსა და სადიაკვნეში თითო სარკმელია.
ძეგვის ღვთისმშობლის ეკლესია

ძეგვის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძეგვში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთით, სასაფლაოზე. აგებულია 1676-1700 წლებში.

ეკლესია დარბაზულია (10,37 6,8 მ), ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით, მოპირკეთებულია თლილი ქვით. შესასვლელი ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდანაა. ჩრდილოეთის შესასვლელი შიგნით და გარეთ გადახურულია დიდი ზომის არქიტრავის ქვით. აღმოსავლეთით, განიერ ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი პროფილირებულსაპირიანი სარკმელია. მის ორივე მხარეს, საკმაოდ მაღლა ნიშებია. დარბაზის გრძივი კედლების შუა ნაწილში და დასავლეთ კედლის კუთხეებთან კამარის საბჯენი თაღის საყრდენი პილასტრებია. ინტერიერში კედლები შელესილი ყოფილა. შელესილობის კვალი შეიმჩნევა აფსიდში და დასავლეთ კედელზე. ფასადზე ყოფილა ფილა მხედრული წარწერით, რომლის თანახმად ეკლესია აუგია ვინმე ნადირ მჭედლიძესა და მის შვილს პეტრეს, ნიკოლოზ ამილახვრის კათალიკოსად ყოფნის (1676-1700) დროს.
წეროვნის სამების ეკლესია

წეროვნის სამების ეკლესია — ეკლესია მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წეროვანში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, დასავლეთით, შემაღლებულ ადგილას. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება საუკუნით. 1946 წელს ძეგლი შეაკეთეს.

ეკლესია დარბაზულია (9,55 5,79 მ), ნაგებია ყორე ქვით. გარედან მოპირკეთებულია მოყვითალო თლილი ქვის კვადრებით. ინტერიერში თლილი ქვისაა პილასტრები, კამარის საბჯენი თაღები, კონქი და კარ-სარკმლის საპირეები. დგას ერთსაფეხურიან ცოკოლზე. შესასვლელი სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდანაა (ჩრდილოეთის ამოქოლილია). აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ვიწრო სარკმლის ორივე მხარეს თითო თაღოვანი ნიშია. საკურთხევლის შუა ნაწილში სატრაპეზო ქვა დგას. დასავლეთის კედელში ერთი, ხოლო სამხრეთისაში ორი ვიწრო სარკმელია გაჭრილი. დარბაზის კამარა პილასტრებზე დამყარებულ საბჯენ თაღებს ეყრდნობა.

ფასადები მორთულია დეკორატიული თაღებით. თაღების იმპოსტები მოჩუქურთმებულია, ბაზისებს შეწყვილებული ბურთულების ფორმა აქვს. აღმოსავლეთის ფასადზე ოთხკუთხა სარკმელს დიდი ფოთლებით მორთული ტალღოვანი საპირე აქვს. სარკმლის ორივე მხარეს მაღალი თაღოვანი ნიშებია. სარკმლებსა და ნიშებს დიდი თაღი აქვს შემოვლებული. დასავლეთის ფასადზე კუთხის ნახევარსვეტები გარკვეულ სიმაღლეზე ჰორიზონტალურ მიმართულებას იღებს და სარკმლის ზემოთ ქმნის თაღს, რომლის თავზე რელიეფური ჯვარია გამოსახული. სამხრეთის და ჩრდილოეთის ფასადები ოთხ-ოთხი დეკორატიული თაღითაა შემკული. სამხრეთის ფასადზე თაღები სხვადასხვა ზომისაა. კარზე გადავლებული თაღი ყველაზე ფართო და მაღალია, ხოლო, დასავლეთის განაპირა თაღი ყველაზე პატარა. ამ ფასადზე ერთ-ერთ სარკმელს ოთხყურა ფოთლოვანი მოტივით მორთული საპირე ქვა აქვს. ჩრდილოეთის ფასადის დეკორატიული თაღები ყველა ერთი ზომისაა, მაგრამ კარის მომიჯნავე ლილვები ცოკოლამდე არ ჩამოდის და თაღის ქუსლთან წყდება. ეკლესიას თაროსა და დახრილი სიბრტყისგან შედგენილი ლავგარდნის აქვს.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ზურა მაჩალაძე

ზურა მაჩალაძე (დ. 15 აგვისტო, 1992, ქუთაისი, საქართველო) — ქართველი პროფესიონალი კალათბურთელი, რომელიც ამჟამად ასპარეზობს საკალათბურთო გუნდ სტუ–ში.

2011-2012 წლებში გახდა საქართველოს ახალგაზრდული ნაკრების წევრი. სტუ–ში თამაშის დროს მიღებული მუხლის ტრავმის შედეგად დაუზიანდა ჯვარედინი იოგები, რის გამოც ნაკრებში თავის დამკვიდრება გაუჭირდა.
ტობრუკის ნავსადგური

ტობრუკის ნავსადგური — ნავსადგური ლიბიაში, ქალაქ ტობრუკში. გაიხსნა 1986 წელს. მდებარეობს ეგვიპტის საზღვრის სიახლოვეს, ქალაქ ბენღაზიდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 450 კილომეტრში. ლიბიის სამოქალაქო ომის დროს საპროტესტო აქციის მონაწილეებსა და მთავრობას შორის მომხდარი შეტაკების შედეგად ნავსადგური გარკვეული დროით დაიკეტა. ხელახლა გიახსნა 2011 წლის 28 თებერვალს.
ქვემო ნიჩბისის ღვთისმშობლის ეკლესია

ქვემო ნიჩბისის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ნიჩბისში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, სამხრეთით, სასაფლაოზე. აგებულია 1817 წელს.

ეკლესია დარბაზულია (12,25 8,3 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომისა და ფორმის ქვით. შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. დასავლეთის კარი ამოქოლილი და შელესილია. აღმოსავლეთით ფართო მხრებით გამოყოფილი ღრმა ნახევარწრიული აფსიდია. აფსიდის მხრებზე გადაყვანილია ნახევარწრიული სატრიუმფო თაღი. მისი წვერო დარბაზის კამარის საბჯენი თაღისგან დაბალი შუბლითაა გამოყოფილი. სატრიუმფო თაღის ქუსლებთან ფართო თაროსებრი ომპოსტებია. აფსიდის ღერძზე გაჭრილია ერთი თაღოვანი სარკმელი. მისი თაღი კონქის ქუსლის დონეს აღწევს. საკურთხევლის შუაში სწორკუთხა, შელესილი დიდი სატრაპეზო ქვა დგას. ჩრდილოეთის, სამხრეთის და დასავლეთის კედლებში თითო ნიშია. მაღალ და წინწამოწეულ საკურთხევლის ბაქანს ორივე გვერდზე სამსაფეხურიანი კიბე აქვს.

აფსიდის ორივე მხარეს, კედელში სამკვეთლო და სადიაკვნეა, რომლებსაც აღმოსავლეთით სწორკუთხა სარკმელი, ხოლო დასავლეთით სწორკუთხა შესასვლელი აქვთ. ჩრდილოეთ სათავსის ფანჯრის ძირში სანათლავია მოწყობილი. ორივე სათავსი გადახურულია ცილინდრული კამარით. ეკლესიის ვრცელი დარბაზის კამარა პილასტრებზე დადგმულ სამ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. დასავლეთის კედელში ერთი სწორკუთხა სარკმელია. ინტერიერი შელესილია.

დასავლეთის ფასადზე, სარკმლის ქვემოთ ჩასმულია ქვა, რომელზეც ჯვრის გამოსახულება და მხედრული წარწერაა. ეკლესიის ლავგარდანი შედგენილია ვიწრო თაროსა და დახრილი სიბრტყისგან. დასავლეთ ფრონტონზე ქვის მრგვალ სვეტებზე დგას ოთხივე მხარეს თაღებით გახსნილი პირამიდული სახურავით გადახურული სამრეკლო.
ქვემო ნიჩბისის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

ქვემო ნიჩბისის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია — ეკლესია მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ნიჩბისში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთით. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება - საუკუნეებით. საუკუნეში ეკლესიის ქვედა ნაწილისათვის გასამაგრებლად შემოუშენებიათ ახალი კედელი (სისქე 0,65 მ), რომელიც შემოსილია კარგად გათლილი კვადრებით.

ეკლესია ცენტრალურ-გუმბათოვანი ნაგებობაა (16,7 15 მ), ნაშენია ნატეხი ქვით, კუთხეებში კარგად გათლილი კვადრებია გამოყენებული. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. გუმბათი საკურთხევლის კუთხეებსა და დასავლეთის ორ სვეტს ეყრდნობა. ყველა მკლავში თითო სარკმელია. პატარა სარკმლები სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებშიცაა. საკურთხევლის ორივე მხარეს გეგმით მართკუთხა სადიაკვნე და სამკვეთლოა. ორივე სათავსში თითო სარკმელი და მცირე ნიშებია. ეკლესიის შიდა კედლები მოპირკეთებულია თლილი ქვით. ფასადები საუკუნეში უხვად მოურთავთ, მაგრამ მორთულობა მშრალი და მდარეა.
ლიბიის ცენტრალური ბანკი

ლიბიის ცენტრალური ბანკი — ლიბიის მთავარი ფინანსური ინსტიტუტი, რომელიც სარგებლობს ავტონომიური სტატუსით. ცენტრალური ბანკის შესახებ კანონის მიხედვით მის მიზანს წარმოადგენს ლიბიის ფინანსური სტაბილურობის დაცვა და ქვეყნის ეკონომიკური პოლიტიკის ფარგლებში ეკონომიკის ზრდის მხარდაჭერა.

სათავო ოფისი მდებარეობს ტრიპოლიში, თუმცა კომერციული ბანკებისთვის მომსახურების გაუმჯობესებისთვის მას აქვს სამი ფილიალი შემდეგ ქალაქებში: სურთი, საბჰა, ბენღაზი.

2011 წლის მარტში ლიბიის სამოქალაქო ომის დროს ცენტრალური ბანკის დირექტორი ფარათ ბენგდარა გადავიდა აჯანყებულების მხარეს და გაყინა აქტივები რითიც კადაფის რეჟიმისთვის ფინანსური რესურსები მიუწვდომელი გახადა. 2011 წლის სექტემბრიდან ცენტრალური ბანკის დირექტორის პოზიცია უკავია გაზემ აზოს.

ცენტრალური ბანკი ფუნქციონიერბს 1956 წლის 1 აპრილიდან. მან ჩაანაცვლა 1951 წელს ლიბიის ეკონომიკის განვითარებისთვის, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მხარდაჭერით შექმნილი ლიბიის სავალუტო კომიტეტი.
ბენღაზის ნავსადგური

ბენღაზის ნავსადგური — საზღვაო ნავსადგური ლიბიაში, ქალაქ ბენღაზიში. მდებარეობს ხმელთაშუა ზღვის სიდრის ყურეში. აქვს ღრმაწყლიანი ახალი და ძველი ნავსაყუდელი და მცირეწყლიანი მარსა-ჯულიანა და საბჰეტ-ელ-ბუნტა. ბუნებრივი საზღვაო ნავსადგური დააარსეს ძველმა ბერძნებმა ძველი წელთაღრიცხვის საუკუნეში. გაბატონებულია ძლიერი დასავლეთის ქარები.
ანდრე შურლე

ანდრე შურლე (; დ. 6 ნოემბერი, 1990) — გერმანელი ფეხბურთელი, დაიბადა 1990 წლის 6 ნოემბერს დორტმუნდში. სახელი გაითქვა 2010-11 წლებში „მაინცში“ ასპარეზობით, როდესაც ბუნდესლიგის 34 მატჩში 15 გოლი გაიტანა და კლუბს დაეხმარა მეხუთე ადგილის დაკავებასა და უეფა-ს ევროპის ლიგაზე კვალიფიკაციაში. შემდგომი სეზონიდან ლევერკუზენის „ბაიერში“ გადავიდა. 2011 წლიდან ასპარეზობს ეროვნულ ნაკრებში, მონაწილეობა მიიღო ევრო 2012-ის 2 მატჩში და მუნდიალი 2014-ზე.
ცხვარიჭამიას დიდი საყდარი

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 41.885981
| გრძედი =44.925711
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ცხვარიჭამიას დიდი საყდარი — ეკლესია მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცხვარიჭამიაში. მდებარეობს ხელოვნურ ტერასაზე. სოფლის განაპირას, სამხრეთით, სასაფლაოსთან. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება - საუკუნეებით.

დიდი საყდარი სამეკლესიანი ბაზილიკაა (9,2 7,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით. კონსტრუქციულ ადგილებში გათლილი შირიმის ქვაა გამოყენებული, ხოლო კედლის თაღებისათვის - აგური.

შუა ეკლესია გვერდით ეკლესიებთან შედარებით უფრო ფართო და მაღალია. შესასვლელი ორი აქვს: სამხრეთით კედლის თაღებს შორის და დასავლეთით - სიმეტრიის ღერძზე. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. ეკლესიის კამარა ეყრდნობა ორ შეკიდულ საბჯენ თაღს, რომელთა კონსოლების პროფილს თარო და დახრილი სიბრტყე შეადგენს. ეკლესიის აფსიდის ღერძზე თაღოვანი პარალელურწირთხლებიანი სარკმლებია. მის სამხრეთით პატარა სწორკუთხა ნიშია. სამხრეთის კედელში გაჭრილია შიგნიდან სწორკუთხა, გარედან თაღოვანი სარკმელი. ეკლესიის გრძივ კედლებში ორ-ორი თაღოვანი ნიშია.

ჩრდილოეთის ეკლესიას დამოუკიდებელი შესასვლელი აქვს ჩრდილოეთიდან. აღმოსავლეთით სამკვეთლოა. სამკვეთლო შუა ეკლესიას სწორკუთხოვანი ღობით უკავშირდება.

სამხრეთის ეკლესიის აღმოსავლეთ ნაწილში თაღით გამოყოფილია სწორკუთხა სათავსი (საკურთხეველი), რომელსაც კვერცხისებრი კამარა აქვს. საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში ერთი სარკმელია, სამხრეთ ეკლესიის სამხრეთ კედლის შუაში სამეკლესიანი ბაზილიკის მთავარი შესასვლელია, რომელიც ორმალიან თაღედს წარმოადგენს, თაღებს შორის მრგვალი სვეტია.

ჩრდილოეთისა და სამხრეთის ეკლესიები ერთმანეთს შუა ეკლესიის დასავლეთ კედელზე მიდგმული კარიბჭით უკავშირდებიან.

კარიბჭე გეგმით სწორკუთხაა, იგი გარედან შუა ეკლესიისგან არ გამოიყიფა და მასთან ერთად საერთო ორფერდა სახურავითაა გადახურული. კარიბჭის გუმბათი უშუალოდ გუმბათის საფუძვლამდე ასულ ოთხ ტრომპს ეყრდნობა. თვით ტრომპების მრუდი სიბრტყეები საფუძვლით რამდენიმე კედელშია შეჭრილი. კარიბჭე გვერდითი ნავებისკენ თითო ფართო თაღითაა გახსნილი, ხოლო მთავარ ეკლესიას სწორკუთხა შესასვლელით უკავშირდება. ეკლესიის აღმოსავლეთ და სამხრეთ ფასადებზე სარკმლები მარტივი სათაურებითაა მორთული.

ცხვარიჭამიას სამეკლესიანი ბაზილიკა მკვეთრად განსხვავდება ამ ტიპის სხვა ადრინდელი ნაგებობებისაგან - გვერდითი ეკლესიების დამაკავშირებელი დასავლეთის შემოსასვლელი გუმბათიანია.
ცხვარიჭამიას პატარა საყდარი

ცხვარიჭამიას პატარა საყდარი — ეკლესია მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცხვარიჭამიაში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მდინარე თეზამის მარჯვენა ნაპირზე. აგებულია - საუკუნეებში.

ეკლესია დარბაზულია (6,5 6,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით. კონსტრუქციულ ნაწილებში (კონქის თაღი, შესასვლელის თაღი, აფსიდის კუთხეები) კარგად გათლილი შირიმის ქვაცაა გამოყენებული. ეკლესიას აღმოსავლეთით უსწოროდ მომრგვალებული აფსიდი აქვს. აფსიდის თაღი და კონქი დადაბლებულია. კონქის თაღის ქუსლებთან შირიმის თაროსებრი ომპოსტებია. საკურთხეველში, სამხრეთით და დასავლეთით, გაჭრილია თითო სწორკუთხა პარალელურწირთხლებიანი, ბრტყელი ზღუდარით გადახურული სარკმელი. ეკლესიას სამხრეთით მთელ სიგრძეზე მიშენებული ჰქონდა ვიწრო სათავსი-თაღნარი, რომელიც ეკლესიას ვიწრო თაღოვანი შესასვლელით უკავშირდებოდა. სათავსი ნახევარწრიული კამარით ყოფილა გადახურული.
ფლოელა ბენჟამინი

ფლოელა ბენჟამინი (დ. 23 სექტემბერი, 1949, პუანტ-ა-პიერი, ტრინიდადი და ტობაგო) — ბრიტანელი მსახიობი, ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის კავალერი, საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი, ექსეტერის უნივერსიტეტის კანცლერი. მიჰყავდა სატელევიზიო გადაცემები, როგორებიცაა: და .

ფლოელა ბენჟამინმა 1960 წელს ემიგრაცია განიცადა და საცხოვრებლად დიდ ბრიტანეთში გადავიდა. სწავლობდა როუზმიდის მოსამზადებელ სკოლაში, რომელიც არ დაუმთავრებია. ამის შემდეგ მან ბანკში დაიწყო მუშაობა, ამის პარალელურად სწავლობდა საღამოს სკოლაში. თამაშობდა სხვადასხვა როლებს ვესტ-ენდის თეატრში. 1976 წელს ბავშვთა სატელევიზიო გადაცემების წამყვანი გახდა. ამ პერიოდში, ფლოელა სატელევიზიო გადაცემების გარდა თამაშობდა ეპიზოდურ როლებს ფილმებში. 1987 წელს მან დააარსა საკუთარი კომპანია, რომელიც სატელევიზიო გადაცემების მომზადებით იყო დაკავებული.
ეკლესია უმზეური

ეკლესია უმზეური — ეკლესია მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ნიჩბისში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით 1,5 კილომეტრზე, ტყეში. 1975 წელს ძეგლი შეუკეთებიათ და მისთვის პირვანდელი სახე შეუცვლიათ.

ეკლესია დარბაზულია (7,7 4,9 მ), ნაგებია საშუალო ზომის ქვიშაქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთის ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი სარკმელია. ოდნავ შემაღლებული საკურთხეველი დარბაზისაგან გამოყოფილია ქვის კანკელით. ეკლესია გადახურულია ნახევარწრიული კამარით, რომელშიც შეკიდულ კაპიტელებზე დაყრდნობილ საბჯენ თაღს ემყარება. დასავლეთ კედელში ერთი თაღოვანი სარკმელია. ინტერიერი და ფასადები შეთეთრებულია. ეკლესიაზე სამხრეთით და ჩრდილოეთით სწორკუთხა სათავსოებია მიშენებული. სამხრეთის მინაშენს კარი სამხრეთით აქვს, ხოლო ჩრდილოეთ მინაშენში შესასვლელი ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელშია გაჭრილი.
ვანთების ეკლესია

ვანთების ეკლესია — ეკლესია მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ნიჩბისში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთით 2 კილომეტრზე. აგებულია - საუკუნეებში.

ეკლესია სამეკლესიანი ბაზილიკაა (11,6 10,8 მ), დგას ერთსაფეხურიან ცოკოლზე, ნაგებია ნატეხი ქვით. სამივე ეკლესიას აღმოსავლეთით მართკუთხედში ჩახაზული ნახევარწრიული აფსიდი აქვს. შუა ეკლესია (სიგრძე 3,3 მ) გვერდით ეკლესიებთან (ჩრდილოეთ ეკლესიის სიგრძე 2,3 მ, სამხრეთ ეკლესიის სიგრძე 2,6 მ) შედარებით განიერია. მის აფსიდში შემორჩენილია ერთი სარკმელი, ხოლო დარბაზის ჩრდილოეთ კედელთან - ორი პილასტრი. შუა ეკლესია გვერდით ეკლესიებს თითო კარით უკავშირდებოდა. ეკლესია გადახურული ყოფილა ბრტყელი კრამიტით. ეკლესიის გარშემო გამოვლინდა სამაროვანი და ნასოფლარი.
ჰოხვანი

ჰოხვანი — მთა პლესურის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს პლესურის რაიონსა და პრატიგაუს ხეობას შორის, გრაუბიუნდენის კანტონში. ზღვის დონიდან 2 534 მ სიმაღლით იგი დურანის უღელტეხილის ჩრდილოეთით მდებარე ქედის უმაღლესი მწვერვალია. მწვერვალისკენ მიემართება რამდენიმე საფეხმავლო ბილიკი. უახლოესი დასახლებაა კასტიელი.