iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ტონზილიტი

ტონზილიტი (< — ნუშურები) — სასის ნუშურების ანთება. შეიძლება იყოს მწვავე (ანგინა) და ქრონიკული. ქრონიკული ტონზილიტი ჩვეულებრივ ვითარდება ანგინის ან სხვა ისეთი ინფექციური დაავადების (ქუნთრუშა, წითელა, დიფთერიია) გადატანის შემდეგ, რომელსაც დაერთვის ხახის ლორწოვანი გარსის ანთება. შეიძლება განვითარდეს თავისთავადაც. დიდი მნიშვნელობა აქვს მიკრობულ (სტრეპტოკოკი, ადენოვირუსი) ალერგიას. ქრონიკულ ტონზილიტს ახასიეთებს ლორწოვანი გარსის დაწყლულება, სასის ნუშურების სისქეში ჩირქგროვების გაჩენა, შემაერთებელი ქსოვილის ჭარბი ზრდა. განარჩევენ ტონზილიტის უბრალო ფორმას, რომლის დროსაც აღინიშნება მხოლოდ ადგილობრივი სიმპტომებ (ყელის ტკივილი და სხვ.), და ტოქსიკურ-ალერგიულ ფორმას, როდესაც ტკივილს დაერთვის ზოგადი მოვლენებიც (კისრის ლიმფადენიტი, ტემპერატურის მომატება, ცვლილებები გულის მხრივ და სხვ.). ქრონიკული ტონზილიტი ხელს უწყობს რევმატიზმის, ნეფრიტის, თირეოტოქსიკოზის გაჩენას ან გამწვავებას.

მკურნალობა
უბრალო ქრონიკული ტონზილიტის დროს მკურნალობენ ანტიმიკრობული საშუალებებით, ნუშურების ლაკუნების გამორეცხვით, ფიზიოთერაპიით. ტოქსიკურ-ალერგიულ ფორმის დროს საჭიროა ტონზილექტომია (ნუშურების ამოკვეთა).
ალოიზიუს ლილიო

ალოიზიუს ლილიო (დ. 1510 ― გ. 1576) — იტალიელი ექიმი, ასტრონომი, ფილოსოფოსი.

იგი იყო 1582 წელს განხორციელებული გრიგორის კალენდარის რეფორმის ერთ-ერთი ავტორი.

ალოიზიუს ლილიო ბავშობიდან სწავლობდა მედიცინას და ასტრონომიას, ცნობილია როგორც გრიგორიანული კალენდრის პირველი ავტორი. 2010 წელს იტალიაში მოეწყო ალოიზიუს ლილიოს სახელთან დაკავშირებით მრავალი ღონისძიება, იტალიელი ასტრონომების მიერ.
ტონდო

ტონდო (, სიტყვასიტყვით — მრგვალი) — მრგვალი ფორმის ფერწერული ან რელიეფური ნაწარმოები. ხშირად „ტონდოს“ უწოდებენ მხოლოდ მრგვალი ფორმის კომპოზიციას, რომელზედაც გამოსახულია მადონა ყრმით. ამ ფორმის ნაწარმოებებს ქმნიდნენ საუკუნის შუა წლებისა და საუკუნის ნახევრის ფლორენციის სკოლის იტალიელი აღორძინების ხანის ხელოვნების ოსტატები. ტონდოს ფორმა გვხვდება შუა საუკუნეების ქართველი ჭედური ხელოვნების ოსტატების შემოქმედებაში (მაგალითად, გელათის ტონდო).
ლილიანური თარიღი

ლილიანური თარიღი — დროის გაზომვის ასტრონომიური მეთოდი, რომლის მიხედვითაც ითვლიან გრიგორიანული კალენდრის მიღებიდან (1582 წლის 15 ოქტომბერი, 00:00) გასულ დღეებს. 1582 წლის 15 ოქტომბრის ლილიანური თარიღის რიგითი ნომერი არის 1. ლილიანურმა თარიღმა თავისი სახელწოდება ალოისიუს ლილიუსის (გრიგორიანული კალენდრის პროექტის ავტორი) პატივსაცემად მიიღო. ტერმინი ხმარებაში 1986 წელს -ის თანამშრომელმა, გ. ომმა შემოიტანა.

უფრო ცნობილი, არის იულიუსის თარიღი, რომელსაც იყენებენ, რათა დათვალონ დღეები ძვ.წ 4713 წლის 1 იანვრის შუადღიდან (იულიუსის კალენდარის მიხედვით). იულიუსის თარიღი იწყება შუადღიდან, ხოლო ათწილადი შეიძლება გამოყენებული იქნას დღე-ღამის დროის წარმოსადგენად. ამის საპირისპიროდ, ლილიანურ თარიღში არ იყენებენ საათობრივ სარტყელებს და დღე-ღამის დროს. ლილიანური თარიღის მიღება შესაძლებელია იულისიუს თარიღიდან. ამისთვის საჭიროა 2 299 160,5-ის გამოქვითვა და ათწილადის შედეგის ამორიცხვა. დღესდღეობით, ლილიანურ თარიღს იყენებს ფირმა პროგრამირების ენა -ში.
მაჰა ვაჩირალონგკორნი

მაჰა ვაჩირალონგკორნი (, დ. 28 ივლისი, 1952) — ტაილანდის მეფე ჩაკრის დინასტიიდან. პუმიპონ ადულიადეტის ერთადერთი შვილი. ტახტის დაკავება უნდოდა მამის გარდაცვალების შემდეგ, მაგრამ საიდუმლო საბჭოს გადაწყვეტილებით რეგენტად დაინიშნა საბჭოს თავმჯდომარე პრემ ტინსულანონი ვაჩირალონგკორნის ტახტზე ასვლამდე. მაჰა ვაჩირალონგკორნმა ტახტი დაიკავა 2016 წლის 29 ნოემბერს და ეწოდა რამა .

ბიოგრაფია
დაიბადა 1952 წელს. დაწყებითი განათლება მიიღო ბანგკოკში, შემდეგ სასწავლებლად გაემგზავრა დიდ ბრიტანეთსა და ავსტრალიაში. 1972 წლიდან ტახტის მემკვიდრეა. 1976 წელს დაასრულა კანბერის სამეფო სამხედრო კოლეჯი, სადაც მიიღო სამხედრო მფრინავის განათლება. 1978 წლიდან მეფის პირადი გვარდიის ბატალიონის, შემდეგ კი პოლკის მეთაურია. 1970-იან წლებში მონაწილეობდა ჩრდილოეთ ტაილანდში კომუნისტი ამბოხებულების წინააღმდეგ გამართულ საბრძოლო მოქმედებებში და კამბოჯის საზღვარზე ვიეტნამელი პარტიზანების წინააღმდეგ გამართულ ოპერაციებში.
იაპონია-ჩინეთის მეორე ომი

იაპონია-ჩინეთის მეორე ომი (7 ივლისი, 1937 — 9 სექტემბერი, 1945) — ომი ჩინეთის რესპუბლიკასა და იაპონიის იმპერიას შორის.

მიუხედავად იმისა, რომ პერიოდულ საბრძლო მოქმედებს ორივე სახელმწიფო 1931 წლიდან აწარმოებდა, ფართომასშტაბიან ომი მხოლოდ 1937 წელს დაიწყო და 1945 წელს იაპონიის კაპიტულაციით დასრულდა. 1937 წლამდე ორი მხარე საბრძოლო მოქმედებებს მოიხსენიებდა როგორც „ინციდენტებს“ და ერიდებოდა ტოტალური ომის დაწყებას. ბოლო „ინციდენტი“ გახდა 1937 წელს 7 ივლისს იაპონიის მიერ მარკო პოლოს ხიდის ტყვიებით დაშენა, რის შემდეგაც ომი ოფიციალურად დაიწყო, რომლის დროსაც საბრძოლო მოქმედებები მხოლოდ ჩინეთის ტერიტორიაზე მიდიოდა.

პერლ-ჰარბორის დაბომბვის შემდეგ იაპონია-ჩინეთის კონფლიქტი მეორე მსოფლიო ომის ნაწილი გახდა.
პუმიპონ ადულიადეტი

პუმიპონ ადულიადეტი (; დ. 5 დეკემბერი, 1927, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, აშშ — გ. 13 ოქტომბერი, 2016, ბანგკოკი, ტაილანდი) — ტაილანდის მეცხრე მონარქი ჩაკრის დინასტიიდან, ცნობილი როგორც რამა . მისი კორონაცია მოხდა 1946 წლის 9 ივნისს, მისი გარდაცვალების მომენტისთვის, იგი მსოფლიოს ყველაზე გრძელვადიანი სახელმწიფო მეთაური გახდა, ისევე, როგორც ტაილანდის ისტორიაში ყველაზე გრძელვადიანი მონარქი, რომელიც მეფობდა 70 წლის და 126 დღის განმავლობაში.
ორიონის მოლეკულური ღრუბლის კომპლექსი

ორიონის მოლეკულური ღრუბლის კომპლექსი (ან უბრალოდ ორიონის კომპლექსი) — კაშკაშა ნისლეულების, ბნელი ღრუბლებისა და ახალგაზრდა ვარსკვლავების ვრცელი ჯგუფი ორიონის თანავარსკვლავედის მიმართულებით. მდებარეობს დედამიწიდან 1500-1600 სინათლის წლის მანძილზე, გადაჭიმულია ასობით სინათლის წლის სიგანეზე. ნისლეულის გარკვეული ნაწილების ხილვა შესაძლებელია ბინოკლით და პატარა ტელესკოპებით, ზოგიერთი ნაწილის კი შეუიარაღებელი თვალით.

ნისლეული მნიშვნელოვანია მისი აბსოლუტური ზომიდან გამომდინარე, რადგან იგი ივრცობა ორიონის ქამრიდან მის მახვილამდე. გარდა ამისა, ის ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური ვარსკვლავთწარმომქმნელი რეგიონია ღამის ცაზე, რომელშიც თავმოყრილია როგორც პროტოპლანეტური დისკები, ისე ძალიან ახალგაზრდა ვარსკვლავები. ვარსკვლავთწარმოქმნის დროს მიმდინარე მცხუნვარე პროცესების წყალობით, ნისლეული საკმაოდ კაშკაშაა ინფრაწითელი ტალღის სიგრძეში. მიჩნეულია, რომ კომპლექსი ასევე მოიცავს ბნელ ნისლეულებს, ემისიონურ ნისლეულებს, არეკლილ ნისლეულებსა და რეგიონებს.

კომპლექსში მდებარე ნისლეულები
ორიონის ნისლეული, იგივე 42
43, ორიონის ნისლეულის შემადგენელი ნაწილი
 434
ცხენის თავის ნისლეული
ბარნარდის მარყუჟი
78, არეკლილი ნისლეული
ორიონის მოლეკულური ღრუბელი
ალის ნისლეული
2-264
კარლუშ ბელუ

კარლუშ ფელიპე შიმენეშ ბელუ (, დ. 3 თებერვალი 1948) — რომაულ-კათოლიკური ეკლესიის ეპისკოპოსი, რომელმაც ჟოზე რამუშ-ორტასტან ერთად 1996 წელს მიიღო ნობელის პრემია მშვიდობის დარგში „მისი ძალისხმევისათვის აღმოსავლეთ ტიმორის კონფლიქტის სამართლიანი და მშვიდობიანი მოგვარების საქმეში“.

ბიოგრაფია
კარლუშ ბელუ დაიბადა აღმოსავლეთ ტიმორის ჩრდილოეთით მდებარე სოფელ ვაილაკამაში, სკოლის მასწავლებლის ოჯახში. დაბადებიდან ორ წელიწადში მამამისი დაიღუპა. იგი სწავლობდა კათოლიკურ სკოლაში, ხოლო 1968 წელს დაასრულა მცირე სემინარია, რომელიც დედაქალაქ დილისთან ახლოს მდებარეობდა. 1969-1981 წლებში კარლუშ ბელუ იმყოფებოდა პორტუგალიასა და რომში. იქ მან ისწავლა ფილოსოფია და თეოლოგია. 1980 წელს ხელი დაასხეს მღვდლად.

სამშვიდობო მოღვაწეობა
1981 წელს კარლუშ ბელუ დაბრუნდა აღმოსავლეთ ტიმორში. 1983 წელს გახდა აღმოსავლეთ ტიმორის ეკლესიის მეთაური, რომელიც პირდაპირ ექვემდებარებოდა რომის პაპს. ვატიკანმა ასევე დანიშნა ნუნციად ჯაკარტაში. 1988 წელს გახდა ეპისკოპოსი. 1989 წელს მან წერილობით მიმართა პორტუგალიის პრეზიდენტს, რომის პაპს და გაეროს გენერალურ მდივანს. ბელუ მათ თხოვდა გაეროს ეგიდით რეფერენდუმის გამართვას აღმოსავლეთ ტიმორის სტატუსის შესახებ. კარლუშ ბელუს ძალისხმევა მშვიდობიანი გზით ქვეყნის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლა, მთელმა მსოფლიომ აღიარა, რის გამოც 1996 წელს იგი (ჟოზე რამუშ-ორტასთან ერთად) მშვიდობის განმტიცების დარგში ნობელის პრემიით დააჯილდოეს.

გადადგომა
2002 წლის 20 მაისს აღმოსავლეთ ტიმორმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა ინდონეზიისაგან. ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო კარლუშ ბელუ აღმოსავლეთ ტიმორის ეკლესიის მეთაურის თანამდებობიდან გადადგომა, რომის პაპმა მისი გადადგომა 2002 წლის 26 ნოემბერს მიიღო.

გადადგომის შემდეგ იგი პორტუგალიაში გაემგზავრა სამკურნალოდ. 2004 წელს საზოგადოებამ მას არაერთხელ მოუწოდა ქვეყანაში დაბრუნებულიყო და გამხდარიყო პრეზიდენტი, მაგრამ მაისში პორტუგალიის რადიოს ეთერში ბელუმ განაცხადა, რომ არ აპირებს ქვეყნის მეთაურის თანამდებობის დაკავებას. ივნისში ცნობილი გახდა, რომ მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა შეიცვალა და ვატიკანმა მისიონერის რანგში მოზამბიკში გააგზავნა. 2004 წლიდან იგი მაპუტუში იმყოფება.
ტორეადორი

ტორეადორი, ტორერო ( < — ხარი) — ხარების ბრძოლის, კორიდის, ერთ-ერთი მონაწილე. კორიდა მრავალნაწილიანი სანახაობაა და ყოველ შეჯიბრებას ცალკე შემსრულებელი ჰყავს. ხარს წითელი ნაჭრით (მულეტა) ახელებენ ხულოსები (კაპეადორები), შუბებით ჩხვლეტენ ცხენოსანი პიკადორები, ქედში ურჭობენ პეტარდებიან, ბაფთაშებმულ ხელშუბებს ბანდერილიერები, ხოლო სასიკვდილოდ არტყამს დაშნას მატადორი (ესპანდა), რომელსაც ხშირად ტორეადორსაც უწოდებენ.
ჩარლზ უოტსონ-უენტუორთი

ჩარლზ უოტსონ-უენტუორთი, როქინგემის მე-2 მარკიზი (; დ. 13 მაისი, 1730 — გ. 1 ივლისი, 1782) — ბრიტანელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე. გაერთიანებული სამეფოს მე-9 (1765–176) და მე-13 (1782) პრემიერ-მინისტრი. პრემიერ-მინისტრის რანგში გამოდიოდა ამერიკის შეერთებული შტატების დამოუკიდებლობის აღიარების მომხრედ.
პოლ-ემილ ბოტა

პოლ-ემილ ბოტა ( დ. 6 დეკემბერი, 1802 — გ. 29 მარტი, 1870) — ფრანგი მეცნიერი, არქეოლოგი და შუამდინარეთის მკვლევარი, საფრანგეთის კონსული მოსულიში (ადრე ოსმალეთის იმპერია, ახლა — ერაყი) 1842 წლიდან, აღმოაჩინა ასურეთის დედაქალაქის, დურ-შარუქინის, ნანგრევები.

პოლ-ემილ ბოტა ნატურალისტი იყო. 1820-იან წლებში კალიფორნიის ძუძუმწოვრების, ფრინველების, ქვეწარმავლებისა და მწერების ნიმუშებს აგროვებდა, 1830-იან წლებში კი — მესოპოტამიაში. დასავლეთ ამერიკის ენდემურ სახეობას — - სწორედ მისი სახელი ეწოდა.
გალაქტიკათშორისი ვარსკვლავი

გალაქტიკათშორისი ვარსკვლავი, აგრეთვე ცნობილი როგორც თაღლითი ვარსკვლავი — ვარსკვლავი, რომელიც გალაქტიკაში არ მდებარეობს. 1990-იანი წლების ბოლოს, მსგავსი ვარსკვლავები სამეცნიერო საზოგადოებაში დიდი განხილვის საგანი იყო. საერთო ჯამში მიჩნეულია, რომ ისინი გალაქტიკების შერწყმის ან იმ ბინარულ ვარსკვლავთა შედეგია, რომლებმაც შავ ხვრელთან ძალიან ახლოს ჩაიარეს.

აღმოჩენა
ზოგადი რწმენა, რომ ვარსკვლავები მხოლოდ გალაქტიკებში შეიძლება არსებობდეს, 1997 წელს დაინგრა, როდესაც გალაქტიკათშორისი ვარსკვლავები აღმოაჩინეს. პირველ მათგანს ქალწულის გალაქტიკათა გროვაში მიაგნეს, სადაც ამჟამად ერთი ტრილიონი მსგავსი ვარსკვლავია თავმოყრილი.

გალაქტიკათშორისი ვარსკვლავების აღმოჩენა მიემართება „დაკარგული ბარიონების პრობლემისკენ“ — ბარიონები სუბატომურ ნაწილაკთა კლასია, სადაც ასევე შედიან პროტონები და ნეიტრონები, რომლებიც ნორმალურ გარემოებაში ატომის ბირთვს წარმოქმნიან, მაგრამ ასტროფიზიკოსები და კოსმოლოგები ეხებიან ისეთ გარემოსაც, სადაც ბაირონები ასევე შეიცავს ელექტრონებსაც. დაკარგული ბაირონის პრობლემა ბევრი თეორეტიკოსის მიერ იდენტიფიცირდება სამყაროს წარმოშობასა და ევოლუციასთან, რაც აღნიშნავს, რომ შესაძლოა იმაზე მეტი ბაირონი არსებობდეს, ვიდრე მეცნიერებს აქვთ აღმოჩენილი.

წარმოქმნა
ამ ვარსკვლავების წარმოშობის გზა ჯერ კიდევ საიდუმლოებითაა მოცული, თუმცა ყველაზე ბოლო თეორიის მიხედვით, ორი ან მეტი გალაქტიკის ერთმანეთთან შერწყმის დროს, შესაძლებელია ზოგიერთი ვარსკვლავი გალაქტიკათშორის ცარიელ სივრცეებში გაიტყორცნოს. მიუხედავად იმისა, რომ ვარსკვლავები როგორც წესი გალაქტიკის ფარგლებში მდებარეობს, გალაქტიკების შერწყმის დროს შესაძლებელია გრავიტაციულმა ძალებმა ზოგიერთი მათგანი გარეთ გააგდოს. ასევე მიჩნეულია, რომ გალაქტიკათშორისი ვარსკვლავები ასევე შესაძლებელია მოდიოდნენ უკიდურესად პატარა გალაქტიკებიდან, რადგან ვარსკვლავისთვის ბევრად ადვილია, გაექცეს პატარა გალაქტიკის გრავიტაციულ ძალებს.

სხვა თეორიის მიხედვით, ასეთი ვარსკვლავების გაგდება საკუთარი გალაქტიკებიდან შეუძლიათ სუპერმასიურ შავ ხვრელებს. ამ შემთხვევაში, გალაქტიკათშორისი ვარსკვლავი თავის დროზე ბინარული ვარსკვლავის სისტემის ნაწილი უნდა ყოფილიყო, რომლის ერთი ვარსკვლავიც გალაქტიკის ცენტრში მდებარე შავმა ხვრელმა შთანთქა მასთან ახლოს ჩავლისას, მეორე კი შორს გატყორცნა. გალაქტიკის ცენტრიდან გაგდებული ვარსკვლავი ისეთი მაღალი სიჩქარით მოძრაობს, რომ თავს აღწევს გალაქტიკის გრავიტაციულ ძალებს; ასეთ ვარსკვლავებს ჰიპერჩქარ ვარსკვლავს უწოდებენ.

მასა
მიუხედავას იმისა, რომ ამ ვარსკვლავების ზუსტი მასა უცნობია, ვარაუდობენ, რომ მათი მასა ქალწულის გროვის გალაქტიკების მასის 10%-ს შეადგენს. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ ერთობლივად, მათ მეტი მასა გააჩნიათ, ვიდრე ქალწულის გროვის 2500 გალაქტიკიდან რომელიმე ცალკე აღებულს.

მდებარეობა
პირველი გალაქტიკათშორისი ვარსკვლავები ქალწულის გალაქტიკათა გროვაში აღმოაჩინეს. ეს ვარსკვლავები უახლოესი გალაქტიკიდან 300 000 სინათლის წლის მოშორებით აყალიბებენ მასიურ ჯგუფს.

დაახლოებით 675 თაღლითი ვარსკვლავია აღმოჩენილი ჩვენი გალაქტიკის კიდეზე, ანდრომედას გალაქტიკასა და ირმის ნახტომს შორის.
კნორინგი

საკუთარი სახელი კნორინგი შეიძლება აღნიშნავდეს:

კნორინგები — ბარონული და თავადაზნაურული გვარი, კურლანდიიდან.
კნორინგი, გენრიხ — კნორინგების თავადაზნაურული გვარის დამფუძნებელი.
კნორინგი, ფიოდორ ივანეს ძე — გზების ინჟინერი, უსურიის რკინიგზის მშენებელი.
კნორინგი, ბოგდან ფიოდორის ძე (კნორინგ 1-ლი) — ინფანტერიის გენერალი რუსეთის იმპერიაში.
კნორინგი, კარლ ფიოდორის ძე (კნორინგ მე-2) — საქართველოს პირველი მთავარმართებელი.
კნორინგი, ოტტო ფიოდორის ძე (კნორინგ მე-3) — გენერალ-მაიორი რუსეთის იმპერიაში.

სხვადასხვა
კნორინგი — შორეული აღმოსავლეთის რკინიგზის სადგური, პრიმორსკის მხარეში.
მამედლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

მამედლი შეიძლება აღნიშნავდეს:

მამედლი — სოფელი აზერბაიჯანში, აფშერონის რაიონში.
მამედლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში.
მამედლი — სოფელი აზერბაიჯანში, იმიშლის რაიონში.
მამედლი — სოფელი აზერბაიჯანში, იმიშლის რაიონში.
მამედლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ქურდამირის რაიონში.
მამედლი — სოფელი აზერბაიჯანში, გუბადლის რაიონში.
გობუსტანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

გობუსტანი შეიძლება აღნიშნავდეს:

გობუსტანი — ქალაქი აზერბაიჯანში, გობუსტანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.
გობუსტანი — სოფელი აზერბაიჯანში, აფშერონის რაიონში.
გობუსტანის სახელმწიფო ნაკრძალი — არქეოლოგიური ნაკრძალი აზერბაიჯანში, ბაქოს სამხრეთით.
გობუსტანი — არქეოლოგიურ ძეგლთა კომპლექსი კავკასიონის ქედის უკიდურესი სამხრეთ-აღმოსავლეთით.
ტოფობა

ტოფობა — თევზების მიერ სასქესო პროდუქტების — მწიფე ქვირითისა და სპერმის — დაყრა და განაყოფიერება. თევზების ქვირითის განაყოფიერება უფრო ხშირად გარეგანია — წყალში, განსაზღვრულ ადგილას — სატოფეში, საადაც თაობის განვითარებისათვის ხელსაყრელი პირობებია. განარჩევენ ლითოფილურ თევზებს, რომლებიც ქვირითს ყრიან ქვებზე (ზუთხისებრნი, ორაგულები და სხვ.), ფიტოფილურ თევზებს, ქვირითს ყრიან მცენარეულობაზე (კობრი, კაპარჭინა და სხვ.) და პელაგოფილურ თევზებს, რომელთა ქვირითის განვითარება ხდება წყლის სიზრქეში (სქელშუბლა, გორდა-თევზი, კეფალი და სხვ.). ტოფობის დროს მრავალი სახეობის თევზებს უვითარდება საქორწინო მორთულობა.
სულეიმანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

სულეიმანი შეიძლება აღნიშნავდეს:

პიროვნებები
სულეიმან-ფაშა — ახალციხის ფაშა 1767 - 1769 და 1770 - 1791 წლებში.
სულეიმან — ოსმალეთის იმპერიის მეათე სულთანი.
სულეიმან — ოსმალეთის იმპერიის მეოცე სულთანი.
სულეიმან — სეფიანების მერვე წარმომადგენელი, ირანის შაჰი 1666-1694 წლებში.
სულეიმან იბნ ქუთულმიში — რუმის სასულთნოს დამაარსებელი.

აზერბაიჯანი
სულეიმანი — სოფელი აზერბაიჯანში, აფშერონის რაიონში.
კვავლო

კვავლო — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, კახეთის მხარის ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ომალოს თემში.

სოფელს 2018 წლის 10 ივლისის საქართველოს მთავრობის დადგენილებით ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია მიანიჭეს.

დემოგრაფია
 საუკუნის ბოლოს სოფელში ცხოვრობდა 36 კომლი. საუკუნის 20-იან წლებში ჯერ კიდევ ცხოვრობდა 27 კომლი (მოსახლეობის რაოდენობა 43). მოგვიანებით საბჭოთა პერიოდში სოფელი ნელ-ნელა სულ დაცარიელდა. როგორც სხვა სოფლის მაცხოვრებლები, კვავლოელების ნაწილიც კახეთში გადასახლდა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი.
მირნის სადგური

მირნის სადგური — რუსეთის სამეცნიერო-კვლევითი სადგური ანტარქტიდაში. მდებარეობს დედოფალ მერის მიწაზე, პრავდის ნაპირზე, დეივისის ზღვის სანაპიროზე, ავსტრალიის ანტარქტიდულ ტერიტორიაზე. განლაგებულია კონტინენტურ ყინულსა და კლდეებზე, ზღვის დონიდან 35 მ სიმაღლეზე. სადგურს მართავს არქტიკული და ანტარქტიდული სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, რომელიც 1920 წელს დაარსდა.

გაიხსნა 1956 წლის 13 თებერვალს. წარმოადგენს პირველ საბჭოთა ანტარქტიდულ სადგურს. უახლოესი ანტარქტიდული სადგური — დეივისი 678 კმ-ში მდებარეობს. მირნის ობსერვატორია ანტარქტიდაში წარმოებული რუსეთის კვლევების ძირითადი ბაზაა. იგი უზრუნველყოფს ვოსტოკის სადგურის ცხოველმოქმედებას. ყველა ლოგისტიკურ ოპერაციას ახორციელებს სინოპტიკური ჯგუფი, რომელიც სადგურზე მუდმივად მუშაობს. მოქმედებს მთელი წლის განმავლობაში. მუშაობს 15-20 კაცი. პოლარული ღამე არ იცის. პოლარული დღე გრძელდება 7 დეკემბრიდან 5 იანვრამდე.

სადგურის რაიონში დამახასიათებელია ხშირი ქარბუქი და ძლიერი ქარი, რომელიც ანტარქტიდის ცენტრიდან ქრის. ჰაერის საშუალო ტემპერატურა უდრის –11,3 °-ს, მაქსიმალური +6,8 °, მინიმალური –40,3 °. ქარის საშუალო სიჩქარე უდრის 11,2 მ/წმ-ს, მაქსიმალური — 56 მ/წმ-ს. უმეტესწილად უბერავს აღმოსავლეთ-სამხრეთ-აღმოსავლეთ მიმართულების ქარი. შტორმული ქარების მაქსიმალური დღეების რაოდენობა წელიწადში 247 აღწევს.
საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები

საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები — საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრთების სახელობითი სია. უზენაესი საბჭო არჩეულ იქნა საქართველოს სსრ-ში ჩატარებული პირველი და ერთადერთი თავისუფალი და დემოკრატიული არჩევნების შედეგად 1990 წლის 28 ოქტომბერს. უზენაესი საბჭო დათხოვნილ იქნა სამხედრო გადატრალების შემდეგ, 1992 წლის 2 იანვარს, საქართველოს რესპუბლიკის სამხედრო საბჭოს მიერ.

უზენაეს საბჭოში ადგილები ასე გადანაწილდა:

მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველო — 155 (აქედან 81 პარტიული სიით, 74 მაჟორიტარი)
საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტია — 64. საქართველოს კომპარტიის 64 დეპუტატს სადეპუტატო უფლებამოსილება უზენაესი საბჭოს გადაწყვეტილებით შეუწყდა 1991 წლის აგვისტოში, კომპარტიის აკრძალვის გამო.
საქართველოს სახალხო ფრონტი — 12
ბლოკი „დემოკრატიული საქართველო“ — 4
სრულიად საქართველოს რუსთაველის საზოგადოება — 1
გათავისუფლებისა და ეკონომიკური აღორძინების ბლოკი — 1
დამოუკიდებლები — 9
ვაკანტური — 4

დეპუტატების სია
ტოქსოპლაზმა

ტოქსოპლაზმა — პარაზიტული უმარტივესების გვარი კოქციდიების რიგისა. შეიცავს ერთ სახეობას . ტოქსოპლაზმასასიცოცხლო ციკლს გადის კატისნაირთა ნაწლავებში, სადაც ცისტოზოიდიდან წარმოიქმნება კვერცხისებრი ოოცისტა, რომელიც შეიცავს 2 სპორას, თითოეული კი 4 სპოროზოიტს. კატისნაირთა დაავადებას იწვევს სპორულირებული ოოცისტა. სხვა ძუძუმწოვრებში, აგრეთვე ადამიანსა და ფრინველებში მოხვედრილი ოოცისტა მრავალჯერად უსქესოდ მრავლდება. ორგანოებში ან ქსოვილში შეჭრისას სპოროზოიტები გარდაიქმნებიან ნახევარმთვარისებრი ფორმის, ატიური გამრავლების უნარის მქონე ერთუჯრედიან, 4-7 მკმ სიდიდის ტროფოზოიტებად (ენდოზოიტებად), რომელთა ულტრასტრუქტურა კოქციდიების მეროზოიტების იდენტურია. მასპინძლის ორგანოებში, მათ შორის ტვინში (ტოქსოპლაზმით გამოწვეული ქრონიკული დაავადებებისას) წარმოიქმნება ცისტები, რომლებიც შეიცავენ რამდენიმე ათას ერთბირთვიან ცისტოზოიტებს. ენდოზოიტები და ცისტოზოიტები ახალი მასპინძლის დაავადების წყაროა. ტოქსოპლაზმა ადამიანსა და ცხოველებში იწვევს ტოქსოპლაზმოზს.
თერმორეზისტორი

თერმორეზისტორი ან თერმისტორი — რეაზისტორი, რომლის წინაღობაც ტემპერატურის მიხედვით იცვლება. ფორეზისტორისგან განსხვავებით, რომლის წინაღობაც სინათლის მატებასთან იკლებს, თერმორეზისტორებს ორ ჯგუფად ყოფენ: ანუ უარყოფითი ტემპერატურული კოეფიციენტის მქონე თერმორეზისტორი და დადებითი ტემპერატურული კოეფიციენტის მქონე თერმორეზისტორი. ტემპერატურა გამოითვლება სტეინჰარტ-ჰარტის განტოლების მეშვეობით:
{1 \ } = + \ + [\]^3 თერმისტორის შემთხვევაში ტემპერატურის ზრდასთან ერთად წინაღობა იკლებს. ტიპის რეზისტორებში ტემპერატურის ზრდას უარყოფითი გავლენა აქვს წინაღობაზე, რაც წინაღობის დაკლებით აისახება, ხოლო თერმორეზისტორის შემთხვევაში პირიქით, ტემპერატურის ზრდასთან ერთად წინაღობა იზრდება, სხვაგვარად, ტიპის რეზისტორებში ტემპერატურის ზრდას დადებითი გავლენა აქვს წინაღობაზე. ელექტრონიკაში არსებობს თერმორეზისტორის დამზადების რამდენიმე ხერხი.
საქართველოს პარლამენტის მესამე მოწვევის დეპუტატები

საქართველოს მესამე მოწვევის პარლამენტი — საქართველოს პარლამენტი, რომელიც შეიკრიბა 1992 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ. 1991-1992 წლების პუტჩის შემდეგ დე ფაქტო მმართველმა ორგანომ, საქართველოს რესპუბლიკის სამხედრო საბჭომ დაითხოვა საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო და არა უგვიანეს იმავე წლის შემოდგომისა დანიშნა ახალი არჩევნები.

შედეგები ასე გადანაწილდა:

ბლოკი „მშვიდობა“ — 35 (აქედან 29 პარტიული სიით) — მასში გაერთიანებულნი იყვნენ დე-ფაქტო მმართველის, ედუარდ შევარდნაძის მომხრეები
ბლოკი „11 ოქტომბერი“ — 18 — წარმოადგენდა ახალგაზრდა რეფორმატორი პოლიტიკოსების გაერთიანებას. პარლამენტში შესვლის შემდეგ ბლოკის წევრებმა შექმნეს ფრაქცია „რესპუბლიკელები“.
ბლოკი „ერთობა“ — 14 — ყოფილი პოლიტიკური და კულტურული ელიტის წარმომადგენლები, რომლებიც უპირისპირდებოდნენ ჩამოგდებულ პრეზიდენტ ზვიად გამსახურდიას. პარლამენტში შესვლის შემდეგ ბლოკის წევრებმა შექმნეს ფრაქცია „ლიბერალები“.
ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია — 12 — ახალგაზრდა პოლიტიკოსების დაკომპლექტებული ოპოზიციური პარტია, რომელიც თანამშრომლობდა ედუარდ შევარდნაძესთან
მწვანეთა პარტია — 11
დემოკრატიული პარტია — 10
ქარტია-91 — 9 — მასში გაერთიანებულნი იყვნენ გამსახურდიას მომხრეები
ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი — 7 — მასში გაერთიანებულნი იყვნენ გამსახურდიას მომხრეები
ილია ჭავჭავაძის საზოგადოება — 7
საქართველოს მერაბ კოსტავას საზოგადოება — 7
ეროვნული დამოუკიდებლობის პარტია — 4
საქართველოს მშრომელთა სოციალისტური პარტია — 4
ეროვნული თანხმობისა და აღორძინების კავშირი — 4
დანარჩენი პარტიები — 16

მესამე მოწვევის პარლამენტში არჩეული იყო სამეცნიერო ინტელიგენციის (ფიზიკოსები, მათემატიკოსები, ეკონომისტები) 72 წარმომადგენელი, 60 ინჟინერი, ხოლო 22 დეპუტატი იყო კულტურული ინტელიგენციის (კინორეჟისორები, მწერლები) წარმომადგენელი. 1 დეპუტატს ჰქონდა არასრული საშუალო განათლება. პარლამენტში 7 წარმომადგენელი ჰყავდათ ეროვნულ უმცირესობებს 2 აფხაზი (მათგან ერთი თბილისის დიდი ხნის მკვიდრი), 2 სომეხი, 2 ებრაელი და 1 ბერძენი. ქალებმა მიიღეს 12 მანდატი.

ახლადარჩეულმა პარლამენტმა პარლამენტის თავმჯდომარის და ამავდროულად, სახელმწიფოს მეთაურის თანამდებობაზე აირჩია ედუარდ შევარდნაძე. პარლამენტის წევრები გადანაწილდნენ 11 ფრაქციაში.

დეპუტატების სია
ლეილა ალიევა

ლეილა ილჰამის ასული ალიევა (; დ. 3 ივლისი 1984, მოსკოვი, რუსეთი) — აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის უფროსი ქალიშვილი. ჰეიდარ ალიევის ფონდის ვიცე-პრეზიდენტი და ასევე ჟურნალ „“ მთავარი რედაქტორია, რომელიც დაფუძნდა 2011 წელს ლონდონში.

ბიოგრაფია
ლეილა ალიევას პირადი ვებ-საიტის ინფორმაციით, ალიევა დაიბადა 1985 წლის 3 ივლისს რუსეთის დედაქალაქ მოსკოვში. მაგრამ ბრიტანული კომპანიის ჩანაწერებით, ის დაიბადა ერთი წლით ადრე ანუ 1984 წლის 3 ივლისს, აქვე აღნიშნულია, რომ ინდივიდუალური დეტალები დამოწმებულია.

2006 წლიდან 2008 წლამდე ლეილა ალიევა სწავლობდა მოსკოვის საერთაშორისო ურთიერთობების ინსტიტუტის მაგისტრატურაზე (მგიმო; რომელიც ასევე მისმა მამმ დაასრულა). იგი ასევე მგიმოს აზერბაიჯანის კლუბის თავმჯდომარე იყო 2010 წლამდე.

2011 წლის ივლისში, ალიევამ მიიღო „“-ის (პროგრესი) მედალი, რომელიც მას მიენიჭა მისი წვლილისთვის აზერბაიჯან-რუსეთის ურთიერთობების განვითარებისთვის.

ლეილა ალიევა სამი შვილის დედაა. მათი სახელებია: ალი, მიქაილი და ამინა.

ვაშინგტონ პოსტის 2010 წლის მონაცემებით, ლეილა თავის დასთან არზუსთან და ძმასთან ჰეიდართან ერთად ფლობდა უძრავ ქონებას დუბაიში, რომელიც ღირს დაახლოებით $75 მილიონი.

2015 წლის მაისში, ალიევამ გამოაცხადა -ის საშუალებით, რომ იგი დაშორდა აღალაროვს. მოგვიანებით აღალაროვმა დაწერა: „ჩვენ კვლავ მეგობრებთ და განვაგრძობთ ჩვენი შვილების ერთად აღზრდას“.

კარიერა
ჰეიდარ ალიევის ფონდი
ალიევა ჰეიდარ ალიევის ფონდის ვიცე-პრეზიდენტია, რომელიც არაკომერციული ორგანიზაცია და ახორციელებს საქველმოქმედო, კულტურულ და პოლიტიკური ელჩობის პროექტებს, ხოლო ფონდის სათავეშია მეჰრიბან ალიევა, ქვეყნის პირველი ლედი და ლეილას დედა.

2007 წლის 10 მაისიდან, ლეილა ხელმძღვანელობს ფონდის წარმომადგენლობას რუსეთში. როგორც ამ პროგრამის ნაწილი, ლეილა ატარებს საქველმოქმედო ინიციატივებს, სადაც ხშირად აქცენტს აკეთებს მზრუნველობამოკლებული ახალგაზრდების მხარდაჭერაზე.

2011 წლის 1 ნოემბერს, ალიევას გადაეცა „ “-ის ჯილდო აშშ-ის საქველმოქმედო ორგანიზაციისგან „ბავშვთა კიბო & სისხლის ფონდი“ (' & ).

2012 წელს, ლეილა ალიევამ მოაწყო გამოფენა სახელწოდებით „გაფრენა ბაქოში“, სადაც წარდგენილი იყო 21 მხატვრის შემოქმედება რომელთა შორის ლეილას შემოქმედებაც იყო. გამოფენა დაიწყო ლონდონში და შემდეგი გამოფენა გაიმართა 2012 წლის 12 აპრილს პარიზში, საფრანგეთში.
თანამგზავრი გალაქტიკა

თანამგზავრი გალაქტიკა — გალაქტიკა, რომელიც გრავიტაციული მიჯაჭვულობის გამო, სხვა უფრო დიდი გალაქტიკის გარშემო ბრუნავს. მიუხედავად იმისა, რომ გალაქტიკა სხვა მრავალი ისეთი ობიექტისაგან შედგება (ვარსკვლავები, პლანეტები, ნისლეულები), რომლებიც ერთნამეთთან დაკავშირებულნი არ არიან, მას გააჩნია მასის ცენტრი, რომელიც თითეოეული შემადგენელი ობიექტის პოზიციის საშუალო შეწონილს წარმოადგენს. ეს იგივეა, როდესაც ყოველ ობიექტს გააჩნია მასის ცენტრი, რომელიც ყველა მისი შემადგენელი ატომების მდებარეობისთვის საშუალო შეწონილია.

გალაქტიკის წყვილში, რომელშიც ერთი მნიშნველოვნად დიდია მეორეზე, დიდი მიიჩნევა „ძირითადად“, პატარა კი თანამგზავრად.