iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დამირგაია

დამირგაია (აზერ. რკინის კლდე) — პრეისტორიული ხანის კლდის ხელოვნების ძეგლი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში. მდებარეობს სოფელ კასუმლოს (მარნეულის მუნიციპალიტეტი) სამხრეთით, 3 კმ-ზე, ზღვის დონიდან 687 მეტრზე. ძეგლი წარმოადგენს ქვის ლოდის (ზომა 5,5 × 7,3 მ) ბუნებრივი დაშლის შედეგად წარმოქმნილ გუმბათისებურ ღრუ სივრცეს, რომელიც პრეისტორიულ ხანაში ადამიანის მიერ დროებითი თავშესაფარის, სადგომის (ინტერიერის ზომები 3,6 5,5 მ) ფუნქციით ჩანს ათვისებული. სადგომის ინტერიერში, მთელს სივრცეზე ფიქსირდება წითელი ფერის ბუნებრივი პიგმენტით (ოქრით) შესრულებული სქემატური გამოსახულებები (ზომები 10-20 სმ), მათ შორის ზოომორფული, ანთროპომორფული და გეომეტრიული ფიგურები. მათი შესრულების თარიღად მიჩნეულია ძვ.წ. 6-5 ათასწლეულები. ჯამში დაფიქსირებულია 70-მდე გამოსახულება. ზოომორფულ გამოსახულებებში ცხოველთა სახეობების იდენტიფიცირება რთულია მათი შესრულების სქემატური სტილიდან გამომდინარე, თუმცა მიჩნეულია, რომ აქ წარმოდგენილი ნიმუშები შესაძლოა მიეკუთვნებოდეს ხარის, თხისა და ძაღლისებრ ცხოველებს. გეომეტრიულ გამოსახულებათაგან აღსანიშნავია სამკუთხედები, რომბები და ზიგზაგები.

ძეგლის აღმოჩენისა და შესწავლის ისტორია
ძეგლი თავდაპირველად დაფიქსირებული აქვს არქეოლოგ თამაზ კიღურაძეს 1981 წელს. მაშინ, როდესაც იგი არქეოლოგიურ გათხრებს აწარმოებდა ხრამის დიდ გორაზე, ადგილობრივებისაგან მიიღო ინფორმაცია იმ დროისათვის სრულიად უცნობ და უნიკალურ ძეგლზე, რომელსაც აზერბაიჯანულენოვანი მოსახლეობა დამირგაიას უწოდებს. აღმოჩენის უნიკალურობის მიუხედავად, როგორც ჩანს, ძეგლზე შემდგომი კვლევითი სამუშაოები აღარ ჩატარებულა და დროთა განმავლობაში მისი არსებობაც მივიწყებულ იქნა.

2017 წელს ააიპ "ახალგაზრდა არქეოლოგთა საზოგადოებამ" ძეგლი პრაქტიკულად ხელახლა აღმოაჩინა და რამდენიმე წლის განმავლობაში აქტიურად აწარმოა ინტერდისციპლინური კვლევები.

დამირგაიას სადგომზე 2020 წელს წარმოებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ძეგლზე კულტურული ფენების არსებობა არ დადასტურდა, თუმცა მიმდებარე ტერიტორიაზე ზედაპირზევე დაფიქსირდა რამდენიმე საყურადღებო არტეფაქტი (კაჟისა და ობსიდიანის იარაღები), რომელთა ანალიზიც სადგომის ადრეულ ათვისებაზე მიანიშნებს. აქ აღმოჩენილი ქვის იარაღების ანალოგები ფართოდ არის გავრცელებული შულავერ-შომუთეფეს კულტურაში, რომელიც სწორედ ძვ.წ. მე-6 ათასწლეულით თარიღდება. გარდა ამისა, არქეოლოგიური გათხრების დროს აღმოჩნდა შუა საუკუნეების კერამიკის რამდენიმე ფრაგმენტი, რაც იმაზე მიანიშნებს, რომ ამ ადგილს ადამიანი ისტორიულ ხანაშიც იცნობდა.

ძეგლს 2019 წელს მინიჭებული აქვს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი.
კახაბერ ალადაშვილი

კახაბერ ალადაშვილი (დ. 11 აგვისტო, 1983, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი მცველი.

ეროვნულ ნაკრებში
ასპარეზობდა საქართველოს 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში. საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების შემადგენლობაში ითამაშა 15 მატჩში. ეროვნულ ნაკრებში დებიუტი ჰქონდა 2005 წლის 17 აგვისტოს ყაზახეთის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ მატჩში (1:2).

მნიშვნელოვანი მიღწევები
საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი 15 შეხვედრაში

საქართველოს ჩემპიონი 2005 წელს, დინამო თბილისის შემადგენლობაში

საქართველოს სუპერთასის მფლობელი 2004-2005 წელს, დინამო თბილისის შემადგენლობაში

უკრაინის ჩემპიონი 2005-2006 წლებში, კიევის დინამოს შემადგენლობაში

საქართველოს ჩემპიონი 2011 წელს, საფეხბურთო კლუბ ზესტაფონის შემადგენლობაში

საქართველოს სუპერთასის მფლობელი 2010-2011 წლებში საფეხბურთო კლუბ ზესტაფონის შემადგენლობაში

საქართველოს თასის მფლობელი 2012-2013 წლებში გორის დილას შემადგენლობაში

საქართველოს ჩემპიონატის ვერცხლის მედლის მფლობელი 2003-2004 წლებში ბოლნისის სიონის შემადგენლობაში

2004 წელს ითამაშა უეფას თასის ჯგუფურ ეტაპზე დინამო თბილისის შემადგენლობაში
დამპალა (ქართლი)

დამპალა — ადგილი ქართლში, მუხრანის ველზე.

ქართულ დოკუმენტურ წყაროებში საუკუნიდან იხსენიება. 1669 წლის დოკუმენტით („წილკნის ღმრთისმშობლის სამწყსოს სიგელი“) სამუხრანბატონოში არსებული დამპალა წილკნის ეპარქიის სარგო ყოფილა. სამუხრანბატონოს დამპალას ვახუშტი ბატონიშვილი დამპალეთად იხსენიებს. 1945 წელს დამპალას ვაზიანი ეწოდა.
დამპალა (კახეთი)

დამპალა — ისტორიული პუნქტი კახეთის სამეფოში.

ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით: „იორის პირს ყოფილა სასახლე, დამპალას, აწინდელთა კახთა მეპატრონეთა, საზამთროდ ნადირობისათჳს, არჩილ ა̃ მეფისამდე, კეთილს ადგილს, შუენიერს, წყაროიანსა. ხოლო დამპალას აღმოსავლით-ჩრდილოთ არს, ჰერეთის მთის ძირს, მანავი“. ვახუშტის დამპალა კახეთის სოფლების სიაში, როგორც დასახლებული პუნქტი, შეტანილი არ აქვს. ლოკალიზდება საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობის ზუსტი განსაზღვრა არ ხერხდება.
დანამა

დანამა — ქართული ქალაქური ხალხური სიმღერა, გავრცელებული იყო ძველ თბილისში.

სრულდებოდა სამ ხმაში. მუსიკალური ენა მაჟორულ-მინორული ჰარმონიის საფუძველზეა აგებული. 1920–30-იან წლებში კვლავ დიდი პოპულარობა მოიპოვა და „ჟუჟუნა წვიმის“ სახელწოდებით დამკვიდრდა როგორც ყოფაში, ისე ესტრადაზე. ჩაწერილი აქვს დიმიტრი არაყიშვილს 1946 წელს შედგენილ რუსულენოვან კრებულში „ერთხმიანი და გუნდური ქალაქური სიმღერა“.
ექვთიმე ხელაძე

ექვთიმე ივანეს ძე ხელაძე (დ. 1846, სოფ. მამათი, ახლანდ. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი — გ. 22 დეკემბერი, 1905, თბილისი) — ქართველი მესტამბე, გამომცემელი.

დაიბადა მღვდლის ოჯახში. დაწყებითი განათლება ოზურგეთსა და ქუთაისში მიიღო. 1866 წლიდან ამწყობად მუშაობდა თბილისში, „ცისკრის“ რედაქტორის ივანე კერესელიძის, 1870 წლიდან — სტეფანე მელიქიშვილის და ამხანაგობის სტამბაში, რომელშიც იწყობოდა გაზეთი „დროება“. 1872 წელს ხელაძემ კერესელიძისგან შეძენილი ინვენტარით ახალი, საკუთარი სტამბა გახსნა თბილისის „იარმუკის“ ტერიტორიაზე. სხვადასხვა დროს ხელაძის სტამბაში გამოიცემოდა: „ივერია“, „კვალი“, „წყარო“, „ჯეჯილი“, „ცისკარი“. აქვე დაიბეჭდა კათოლიკოს ანტონ -ის „მზამეტყველება“ და „ქართული გრამატიკა“, დავით გურამიშვილის „დავითიანი“, ბარბარე ჯორჯაძის “სრულ სამზარეულო“, ილიას, აკაკის, იაკობ გოგებაშვილის და სხვა მწერლების ნაშრომები. ექვთიმე ხელაძე იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ერთ-ერთი დამფუძნებელი და საზოგადოების გამოცემათა შემოქმედი. სტამბაში რედაქტორობდა პეტრე უმიკაშვილი. ასოთამწყობებად სხვადასხვა დროს მუშაობდნენ ვლასა მგელაძე და ლადო კეცხოველი. სტამბამ დიდი როლი ითამაშა ქართული წიგნის გამრავლების საქმეში. 1902 წელს თბილისში ქართულმა საზოგადოებამ ხელაძის სტამბის 30 წლის იუბილე იზეიმა.

რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს ხელაძის სტამბა კაზაკებმა დაარბიეს, ხოლო თავად გამომცემელი შენობის კარებთან მოკლეს. 2017 წელს ხელაძის სახელი მიენიჭა მანამდე უსახელო ქუჩას თბილისში, საბურთალოს რაიონში.
კონსტანტინე თუმანიშვილი

კონსტანტინე პავლეს ძე თუმანიშვილი (დ. 7 ოქტომბერი, 1874, ქუთაისი — გ. 10 იანვარი, 1937) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი.

დაიბადა კათოლიკური აღმსარებლობის აზნაურულ ოჯახში. დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია, შემდეგ სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი. 1905 წლიდან ფილიპე გოგიჩაიშვილთან ერთად მონაწილეობდა განახლებული გაზეთ „ივერიის“ გამოცემაში, შემდეგ იყო გაზეთ „ზაკავკაზიეს“ რედაქტორი. 1909 წელს იყო „ივერიის“ სარედაქციო ნაწილის გამგე. აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებს იმდროინდელი აქტუალური საზოგადოებრივ-პოლიტიკური პრობლემების შესახებ. აკრიტიკებდა სოციალ-დემოკრატებს. საბჭოთა ხელისუფლების წლებში ეკონომისტად მუშაობდა საქართველოს ადგილობრივი მრეწველობის სახალხო კომისარიატის სამთო მადნეულის სამმართველოში. 1937 წელს ტერორისტული და კონტრრევოლუციური საქმიანობის ბრალდებით დააპატიმრეს და დახვრიტეს.
ბორისი და გლები

ბორისი და გლები (გ. 1015) — საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები. ხსენების დღეა 6 აგვისტოს (ძველი სტილით 24 ივლისი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
წმიდა მოწამენი, კეთილმორწმუნენი მთავარნი ბორისი და გლები (წმიდა ნათლისღებით — რომანოზი და დავითი) მოციქულთასწორი მთავარი ვლადიმირის შვილები იყვნენ. ისინი სიყრმიდანვე კეთილმსახურებით გამოირჩეოდნენ. ვლადიმირმა თავისსავე სიცოცხლეში დაუნაწილა მიწები ვაჟიშვილებს: ბორისს რიაზანის სამთავრო ერგო, გლებს კი - მურომისა. ძმები დაუცხრომლად იღვწოდნენ ქრისტიანული სარწმუნოების გასავრცელებლად.

1015 წელს, წმიდა ვლადიმირის ნეტარი აღსასრულის შემდეგ, დიდი სამთავრო ხელში ჩაიგდო მისმა შვილობილმა, რუსეთის ისტორიაში „წყეულის“ სახელით შესულმა სვიატოპოლკმა. მან წმიდა ძმების მოკვლა გადაწყვიტა. ამ დროს მომხდურ პაჭანიკებთან ბრძოლიდან მობრუნებული წმიდა ბორისი თავისი რაზმით მდინარე ალტასთან იყო დაბანაკებული. სვიატოპოლკმა ბორისს ელჩები გაუგზავნა, მამის გარდაცვალება ამცნო და ურთიერთსიყვარულისკენ მოუწოდა, თან კი გზიდან მის ჩამოსაშორებლად მკვლელები დაიქირავა. 24 ივლისის ღამეს ბოროტგანმზრახველები წმიდა მთავრის კარავთან მიიპარნენ, მაგრამ კარიდან ფსალმუნთა გალობა მოესმათ და გადაწყვიტეს, დაეცადათ, სანამ ბორისი დასაძინებლად დაწვებოდა.

მკვლელები თავს დაესხნენ წმინდანს და, მახვილებით დაწყლულებული, სვიატოპოლკთან წაიყვანეს. ამ უკანასკნელმა როცა შეიტყო, რომ ძმა ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო, ხალხი გაგზავნა მის მოსაკლავად. წმიდა მთავრის ცხედარი ფარულად გადაასვენეს ვიშგოროდში, კიევიდან თხუთმეტი ვერსის მოშორებით, და წმიდა ბასილის სახელობის ტაძარში დაკრძალეს.

ბორისის მკვლელობის შემდეგ სვიატოპოლკმა მალემსრბოლები გაგზავნა იმჟამად სმოლენსკის მახლობლად მყოფ გლებთან და თითქოს მძიმედ დასნეულებულ მამასთან მოუხმო. გლებიც დაუყოვნებლივ გაეშურა მშობლისგან უკანასკნელი კურთხევის მისაღებად. გზაში, მკვლელები წამოეწივნენ ნეტარს, მახვილებით მოუსწრაფეს სიცოცხლე, მისი ცხედარი კი იქვე, მდინარე სმიადინის პირას მიაგდეს და ზედ ფიჩხები დააყარეს. უფლის რჩეულის წმიდა ნეშტის ადგილსამყოფელი ზეციური სასწაულით გაცხადდა: ზოგჯერ მას ნათლის სვეტი ადგებოდა თავს, ზოგჯერ კი გამვლელებსა და მწყემსებს ანგელოზთა ტკბილი გალობა ესმოდათ. სმოლენსკელებმა ამას ყურადღება მიაქციეს, გლების ცხედარს მიაკვლიეს და პატივით გადაასვენეს იგი თავიანთ ქალაქში.

იაროსლავმა გლების წმიდა ნეშტი ვიშგოროდში გადაასვენა და ბორისის გვერდით დაკრძალა, წმიდა ბასილის სახელობის ტაძარში. მოგვიანებით იაროსლავის ძემ, იზიასლავმა წმიდა მთავართა სახელობის ახალი ტაძარი ააგო და 1072 წლის 2 მაისს მათი უხრწნელი ნაწილები იქ გადააბრძანა.
სიმონ ფადეევი

სიმონ ანდრეის ძე ფადეევი (; დ. 21 ივლისი, 1835 — გ. 14 თებერვალი, 1909) — რუსეთის იმპერიის არმიის ინფანტერიის გენერალი (1906).

სამხედრო სამსახურში იყო 1854 წლიდან. მონაწილეობდა ლაშქრობებში კავკასიელი მთიელების წინააღმდეგ და რუსეთ-თურქეთის ომში (1877-1878) (თავი გამოიჩინა ყარსის ალყის დროს). 1877-1887 წლებში იყო ქუთაისის 158-ე ქვეითი პოლკის მეთაური, 1890-1898 წლებში — ყარსის ციხესიმაგრის კომენდანტი. შემდგომ წლებში თანმიმდევრობით მეთაურობდა მე-14 ქვეით დივიზიას (1898-1901), მე-6 საარმიო კორპუსს (1901-1902) და მე-2 კავკასიურ საარმიო კორპუსს (1902-1905). მინიჭებული ჰქონდა გენერალ-მაიორის (1887), შემდეგ გენერალ-ლეიტენანტის (1896) და ინფანტერიის გენერლის (1906) წოდებები. 1905 წლიდან იყო ბაქოს დროებითი გენერალ-გუბერნატორი. დაჯილდოებული იყო ალექსანდრე ნეველის, წმ. ვლადიმერის, წმ. სტანისლავის, წმ. ანასა სხვადასხვა ხარისხის ორდენებით, წმ. გიორგის ხარისხის ორდენით და ოქროს იარაღით „მამაცობისათვის“.

გაზეთ „ივერიაში“ გამოქვეყნებული ნეკროლოგის თანახმად: „ფადეევს არა ერთი გამოკვლევა დაუბეჭდია საქართველოს და კავკასიის შესახებ... ყოველთვის თანაგრძნობით ეკიდებოდა ქართველებს და ეროვნებათა თანასწორობის მომხრე იყო“.
ისლანდიური მექვიშია

ისლანდიური მექვიშია — ფრინველი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძეა 23–27 სმ, მასა 125–205 გრამი, ფრთების შლილი 57–60 სმ. მობუდარი ფრინველის მუცელი ნარინჯისფერია, ზედა მხარე მოხატულია ოქროსფრად, მკრთალ ყვითლად, ჟანგისფრად და შავად. არამობუდარი და მოზარდი ზევიდან მოყავისფრო რუხია, ქვევიდან უფრო მკრთალი. ნისკარტი შავი, ფეხები შავი ან მწვანე. ზაფხულში ბინადრობს არქტიკის მშრალ ტუნდრაში, მათ შორის ფერდობებზე მწირი მცენარეულობით; ალასკიდან (აშშ) გრენლანდიის (დანია) გავლით ჩრდილოეთ რუსეთამდე. ზამთარში ინაცვლებს სამხრეთით (მიგრაციისას ორივე გზაზე 22 000-მდე კილომეტრს ფარავს); იზამთრებს ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის, ჩრდილო-დასავლეთ ევროპის, დასავლეთ აფრიკის (ტუნისიდან და მაროკოდან სამხრეთ აფრიკამდე), სამხრეთ აზიისა და ავსტრალიის წყნარი და ატლანტის ოკეანეების სანაპიროებზე. ამ დროს შეინიშნება ქვიშიან ნაპირებზე, ვატებზე, ლაგუნებში, ესტუარებში, აგრეთვე სანაპიროსგან შორს არსებულ ადგილებში, სადაც ახლოსაა წყალსატევები. ბუდე ბდებარეობს მიწაზე, წყალთან ახლოს; წარმოადგენს არაღრმა ორმოს, რომელიც ამოფენილია ფოთლებით, ლიქენებითა და ხავსით. დებს 3–4 ღია ზეთისხილისფერ-მწვანე კვერცხს მცირე ზომის ყავისფერი ლაქებით (გაბარიტები — 3,8–4,5🞩2,6–3,1 სმ). კრუხობს ორივე მშობელი (ჩვეულებრივ, მამალი უფრო დიდხანს), ინკუბაცია 21–22 დღე-ღამე გრძელდება. ახალგამოჩეკილი ბუდეს მალევე ტოვებს. საკვებს თვითონვე მოიპოვებს. 18–20 დღის ასაკში ფრენის უნარს იძენს და დამოუკიდებელ ცხოვრებას იწყებს. იკვებება მოლუსკებით, მწერებით, მცენარეულობით, თესლებით. მიგრაციისა და გამოზამთრების პერიოდში მის რაციონში შედის შლამში მობინადრე მცირე ზომის უხერხემლოები, განსაკუთრებით პატარა მოლუსკები, ზღვის ჭიაყელები, კიბოსნაირები. ბუდობის ადგილებში ძირითადად მწერებით იკვებება, უპირატესად ბუზებით. აგრეთვე ჭამს მცენარეულ საკვებს, განსაკუთრებით სეზონის დასაწყისში (როდესაც მწერები შესაძლოა მცირე რაოდენობით იყვნენ), მათ შორის ყლორტებს, კვირტებს, ფოთლებსა და თესლებს. ცოცხლობს 15 წელზე მეტს.

გალერეა
ევპრაქსია ქალწული

ევპრაქსია ქალწული — საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენების დღეა 7 აგვისტო (ძველი სტილით 25 ივლისი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
ღირსი ევპრაქსია წმიდა კეთილმსახური მეფის, თეოდოსი დიდის (379-395) ნათესავის, კონსტანტინოპოლელი დიდებულის, ანტიგონეს ასული იყო.

მდიდარი და გავლენიანი ანტიგონე და მისი მეუღლე ევპრაქსია ღვთისმოშიშებითა და გულმოწყალებით გამოირჩეოდნენ. თავიანთ ერთადერთ ასულსაც მათ ევპრაქსია დაარქვეს. ანტიგონე მალე გარდაიცვალა, რის შემდეგაც დედა განერიდა სასახლის კარს და თავისი სამფლობელოების მოხილვის საბაბით ასულთან ერთად ეგვიპტეს მიაშურა. აქ, თებაიდის მახლობლად, მდებარეობდა ტაბენისის დედათა მონასტერი მკაცრი ტიპიკონით. მოწესეთა ცხოვრებამ მიიზიდა კეთილმსახური ქვრივი. მან ისურვა, დახმარებოდა ამ სავანეს, მაგრამ იღუმენია თეოდულამ იუარა - განაცხადა, რომ მონაზვნები მთლიანად უფალს იყვნენ მინდობილნი და არანაირი მიწიერი საუნჯის მოხვეჭა არ სურდათ. წინამძღვარმა მხოლოდ სანთელი, საკმეველი და ზეთი შეიწირა.

ამ დროს პატარა ევპრაქსია შვიდი წლისა იყო. მას მოეწონა მონაზვნური ცხოვრება და ისურვა, სავანეში დარჩენილიყო. დედამ შვილს სთხოვა, თავმდაბლი ყოფილიყო, არასოდეს ეფიქრა თავის კეთილშობილურ წარმოშობაზე და გულმოდგინედ შედგომოდა უფლისა და დების მსახურებას. მალე ევპრაქსია-უფროსი (ხს. 12 იანვარს) გარდაიცვალა. როცა ამის შესახებ შეიტყო, მეფე თეოდოსიმ მის ასულს ეპისტოლე გაუგზავნა და შეახსენა, რომ ხუთი წლის ასაკში მშობლებმა იგი ერთი სენატორის ძეზე დანიშნეს, და ახლა მას სურს, რომ ევპრაქსიამ დედ-მამის დადებული პირობა შეასრულოს. საპასუხო ეპისტოლეში წმიდანმა მეფეს აუწყა, რომ იგი უკვე ქრისტეს სასძლოთა რიცხვს შეერთო და სთხოვდა, მემკვიდრეობით მისთვის გადმოცემული მამულები ეკლესიისა და გლახაკებისთვის დაენაწილებინა.

ევპრაქსია სულ უფრო და უფრო ამკაცრებდა ღვაწლს. თავდაპირველად იგი დღეში ერთხელ ღებულობდა საზრდელს, შემდეგ - ორ-სამ დღეში ერთხელ, ბოლოს კი - კვირაში ერთხელ. ნეტარი გულმოდგინედ მუშაობდა საცხობში, ჭურჭელს რეცხავდა, სათავსოებს გვიდა, სიყვარულით ემსახურებოდა დებს.

ადამიანთა მოდგმის მტერი მრავალ ბოროტებას შეამთხვევდა ნეტარ დედას: ერთხელ, როცა ჭიდან წყალს იღებდა, შიგ ჩავარდა და დებმა გადაარჩინეს; საცხობისთვის შეშის ჩეხვის დროს ფეხზე ნაჯახი დაირტყა და მძიმედ დაშავდა; კიბიდან გადმოვარდა და თვალი დაიზიანა... ყველა ამ განსაცდელს ევპრაქსია მოთმინებით იტანდა. დაუცხრომელი ღვაწლისთვის უფალმა სასწაულთქმედების ნიჭი მიმადლა თავის რჩეულს: მისი ლოცვით ყრუ-მუნჯი და დავრდომილი ბავშვი განიკურნა, ეშმაკეული ქალი ბოროტის ტყვეობიდან გათავისუფლდა... მონასტერში სნეულთა მოყვანა დაიწყეს შემწეობის მიღების იმედით... ევპრაქსია კი სულ უფრო და უფრო თავმდაბალი ხდებოდა და თავს ცოდვილთა შორის უკანასკნელად თვლიდა. წმიდა დედის აღსასრულამდე ცოტა ხნით ადრე იღუმენიამ იხილა ჩვენება: გაბრწყინებულ დარბაზში ევპრაქსიამ თაყვანი სცა საყდარზე მჯდომ, ანგელოზებით გარშემორტყმულ მეუფეს, ყოვლადწმიდა ქალწულმა კი ქრისტეს სასძლოს მისთვის განმზადებული ნათელი სამყოფელი მოახილვინა და უთხრა, რომ ათი დღის შემდეგ აქ დაივანებდა. იღუმენია და დები მწარედ ტიროდნენ - არ სურდათ ევპრაქსიასთან განშორება. თავად წმიდანიც, როცა ხილვის შესახებ შეიტყო, ატირდა, რადგან მარადისობაში გადასასვლელად თავი მოუმზადებლად მიაჩნდა. ევპრაქსიამ თავი შეუძლოდ იგრძნო, ლოგინად ჩავარდა და ათი დღის შემდეგ - ოცდაათი წლის ასაკში - მშვიდობით მიიცვალა (+413).
წმინდა ერმოლაოზი

მღვდელმოწამე ერმოლაოზი (; გ. 305) — საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენების დღეა 8 აგვისტო (ძველი სტილით 26 ივლისი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
მღვდელმოწამენი ერმოლაოზ, ერმიპე და ერმოკრატე, ნიკომიდიელნი ხუცესნი იმპერატორმა მაქსიმიანემ 303 წელს ნიკომიდიის ტაძარში ოცი ათასი ქრისტიანი ცოცხლად გამოწვა. ამ საშინელებას გადარჩენილი მამები ერმოლაოზი, ერმიპე და ერმოკრატე განკრძალულ ადგილებს აფარებდნენ თავს და არ წყვეტდნენ ქრისტიანობის ქადაგებას წარმართთა შორის. იმ სახლის წინ, სადაც ერმოლაოზი იმალებოდა, ხშირად მიმოდიოდა ხოლმე წარმართი ჭაბუკი პანტელეონი. პატიოსანმა მღვდელმა „ცნა სულითა, ვითარმედ ჭური რჩეული ყოფად არს იგი, ვითარცა პავლე მოციქული“, ერთ დღეს გამოეგება მას, „დაისუა იგი გუერდითა მისა“ და ჭეშმარიტი ღმერთი უქადაგა. „ნეტარმან პანტელეონ, ვითარცა ქუეყანამან რაჲ კეთილმან“, შეიწყნარა „თესლი დათესული მას შინა“ და სიხარულით აღსავსე დაბრუნდა შინ. ამიერიდან იგი ყოველდღე მიდიოდა ერმოლაოზ ხუცესთან და „დაიმტკიცებდა მისგან სწავლასა სარწმუნოებისასა“. როცა დიდმოწამე პანტელეიმონი სამსჯავროზე წარადგინეს, მასთან ერთად შეიპყრეს მისი მოძღვარიც. წინა ღამეს ერმოლაოზს თავად უფალი იესო ქრისტე ეჩვენა და აუწყა, რომ ტანჯვისა და სიკვდილის დათმენა მოუწევდა მისი სახელისათვის. შემდეგ ერმიპე და ერმოკრატეც დაატუსაღეს. მტარვალებმა სამივე აღმსარებელს ქრისტეს უარყოფა, კერპებისთვის მსხვერპლის შეწირვა და პანტელეიმონის გადაბირება მოსთხოვეს, მათ კი მტკიცედ მიუგეს: „ჩუენ ვევედრებით ღმერთსა, რაჲთა ჩუენ და იგი აღვესრულნეთ სახელისა მისისათუის, რამეთუ იგი არს სასოებაჲ ჩუენი“. წარმართები წამებითა და მოკვდინებით ემუქრებოდნენ უფლის რჩეულებს. უეცრად მიწა საშინლად შეიძრა, საკერპოში ცრუღმერთების ქანდაკები ჩამოცვივდა და დაიმსხვრა. როცა ამის შესახებ იმპერატორს მოახსენეს, იგი საშინლად განრისხდა. 305 წელს მისი ბრძანებით პანტელეიმონი საპყრობილეში ჩააგდეს, ხუცესებს — ერმოლაოზს, ერმიპეს და ერმოკრატეს კი თავები მოჰკვეთეს.
ღირსმოწამე პარასკევა

ვენერანდა , ღირსმოწამე პარასკევა — საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენების დღეა 8 აგვისტო (ძველი სტილით 26 ივლისი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
ღირსმოწამე პარასკევა კეთილმორწმუნე მშობლების ერთადერთი ასული იყო. მან სიყმაწვილიდანვე გადადო თავი უფლის მსახურებისათვის. დედ-მამის სიკვდილის შემდეგ წმინდანმა მთელი ქონება გლახაკებს დაურიგა, მონაზვნად აღიკვეცა და მოციქულებრივი ღვაწლი იტვირთა: დაუცხრომლად ქადაგებდა ქრისტეს მოძღვრებას წარმართთა შორის და მრავალ უღმრთოს ცხონების გზაზე აყენებდა. როცა ამის შესახებ იმპერატორ ანტონინუს პიუსს (138-161) მოახსენეს, წმიდა პარასკევა შეიპყრეს და სამსჯავროზე წარადგინეს. ნეტარმა ახოვნად აღიარა თავისი სარწმუნოება მსაჯულთა წინაშე. ვერც პატივისა და დიდების აღთქმამ, ვერც წამებისა და სიკვდილის მუქარამ ვერ მოდრიკა უფლის რჩეული. წმიდანს გახურებული მუზარადი დაახურეს თავზე, ჩააგდეს ქვაბში, სადაც გამლღვალი კუპრი თუხთუხებდა, მაგრამ სულიწმიდის მადლით დაცული მარტვილი უვნებელი გადარჩა. როცა იმპერატორმა ქვაბში ჩაიხედა, პარასკევამ მდუღარე ფისის რამდენიმე წვეთი შეასხა სახეში და იგი დაბრმავდა. სასოწარკვეთილმა თვითმპყრობელმა ქრისტეს ტარიგსვე სთხოვა შემწეობა და მანაც უფლისადმი აღვლენილი ლოცვით თვალისჩინი დაუბრუნა უსჯულოს. ამის შემდეგ იმპერატორმა შეწყვიტა პარასკევას წამება და გაათავისუფლა იგი.

მიმოდიოდა რა სახარების ქადაგებით, ნეტარი დედა ჩავიდა ქალაქში, რომელსაც ასკლიპიოსი მართავდა. აქ იგი ისევ დაატუსაღეს, სამსჯავროზე წარადგინეს და სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანეს. სიკვდილმისჯილი ერთ გამოქვაბულში დაბუდებულ საზარელ გველეშაპთან მიიყვანეს შესაჭმელად, მაგრამ მან ჯვრის გადასახვით მოაშთო ქვეწარმავალი. ამ სასწაულით შეძრულმა ასკლიპიოსმა და ქალაქის მცხოვრებლებმა ირწმუნეს ჭეშმარიტი ღმერთი და მისი მხევალი გაათავისუფლეს. პარასკევამ ისევ განაგრძო მაცხოვნებელი სწავლების ქადაგება. ქალაქში, სადაც ვინმე ტარასი იყო მმართველად, ღირსი დედა შეიპყრეს და სასტიკი წამების შემდეგ თავი მოჰკვეთეს (+138-161).
ანთისა იღუმენია

ანთისა იღუმენია — საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენების დღეა 9 აგვისტო (ძველი სტილით 27 ივლისი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
ღირსი ანთისა მცირე აზიაში, პაფლაგონიის მანტინეაში ცხოვრობდა საუკუნეში. იგი ადრევე განერიდა ამსოფლიურ ამაოებას და მთებში მოსაგრეობდა, სრულ მარტოობაში. შემდეგ წმიდა მღვდელ-მონაზონმა სისინიუსმა მონაზვნად აღკვეცა და ერთ-ერთი დედათა მონასტრის წინამძღვრად დაადგინა. იმპერატორ კონსტანტინე კოპრონიმის (741-775) დროს ღირსი ანთისა შეიპყრეს და ხატთაყვანისცემის უარყოფა მოსთხოვეს: ნეტარმა დედამ ბრძანების შესრულებაზე უარი განაცხადა, რისთვისაც საშინელი სატანჯველები დაატეხეს თავს. წმიდა აღმსარებელმა იმპერატორის მეუღლეს, რომელიც წამებას ესწრებოდა, ვაჟისა და ქალის შობა უწინასწარმეტყველა. როცა წინასწართქმული ახდა, ნეტარი დედა გაათავისუფლეს. იგი დაუბრუნდა თავის სავანეს, სადაც ღრმა სიბერემდე მოღვაწეობდა. ასულს, რომელიც იმპერატორის მეუღლეს შეეძინა, მის პატივსაცემად ანთისა დაარქვეს. ნეტარმა დედამ ღვთივსათნოდ განვლო მიწიერი ცხოვრება და წმინდანთა დასს შეერთო.
გერმანე ალასკელი

გერმანე ალასკელი (ერისკაცობაში — ეგორ ივანეს ძე პოპოვი; გ. 1836) — რუსი ბერი, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი. ხსენების დღეა 9 აგვისტო (ძველი სტილით 27 ივლისი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
ღირსი გერმანე ალასკელი დაიბადა მოსკოვისპირა ქალაქ სერპუხოვში, ვაჭრის ოჯახში 1757 წელს. მისი ერისკაცობის სახელი და გვარი უცნობია. ნეტარი თექვსმეტი წლის იყო, როცა ამსოფელს განერიდა. თავდაპირველად იგი პეტერბურგის მახლობლად, ფინეთის ყურესთან მდებარე სერგის წმიდა სამების სავანეში მოსაგრეობდა; დაახლოებით ხუთი წლის შემდეგ კი, განმარტოებისა და მდუმარების მაძიებელმა, ვალაამს მიაშურა: ლადოგის ტბის სანაპიროზე გაშენებული ეს მონასტერი წელიწადში თითქმის რვა თვის მანძილზე მოწყვეტილი იყო გარე სამყაროს.

სხვადასხვა მორჩილების საქმეებით საგულდაგულო გამოცდის შემდეგ იღუმენმა ნაზარმა ჭაბუკ მოსაგრეს ტყეში, განკრძალულ ადგილას დაყუდების კურთხევა მისცა.

ფიქრობენ, რომ ღირსი გერმანე 1778 წელს დამკვიდრდა ვალაამზე. იმავე წელს მივიდა საროვის უდაბნოში ნეტარი სერაფიმეც. წმიდა გერმანეს ცხოვრება ვალაამის კუნძულზე ზედმიწევნით ჩამოჰგავს დიდი საროველი საკვირველთმოქმედის ღვაწლს. ღირსი სერაფიმეს მსგავსად, ვალაამელი მოსაგრეც საღვთო წერილისა და მსოფლიო ეკლესიის წმიდა მამების ნაწერების ღრმა და საფუძვლიანი ცოდნით გამოირჩეოდა.

ვალაამზე თხუთმეტწლიანი მოღვაწეობის შემდეგ უფალმა წმიდა გერმანეს მოციქულებრივი ღვაწლისკენ მოუწოდა და ჩრდილოეთ ამერიკაში გაგზავნა ალასკის ნაკლებდასახლებული, მკაცრი მხარისა და მისი მიმდებარე კუნძულების წარმართი მოსახლეობის გასანათლებლად. ამ მიზნით 1793 წელს შეიქმნა სასულიერო მისია. მის ხელმძღვანელად დაინიშნა არქიმანდრიტი იოასაფი (ბოლოტოვი), ვალაამის მონასტრის ბერი. მისიის თანამშრომლებს შორის კიდევ ხუთი ვალაამელი მამა იყო და მათ შორის - ღირსი გერმანეც.

კუნძულ ვადიაკზე ჩასული მისიონერები დაუყოვნებლივ შეუდგნენ ტაძრის მშენებლობას და ქადაგებას. ახალ სამოღვაწეო ადგილას მამა გერმანე თავდაპირველად საცხობში აღასრულებდა მორჩილებას და მისიის სამეურნეო ნაწილს განაგებდა.

1799 წელს, ქარიშხლის დროს არქიმანდრიტი იოასაფი თანამგზავრებთან ერთად ოკეანეში დაიღუპა. ცოცხლად გადარჩენილ მისიონერთა დასახმარებლად 1804 წელს მხოლოდ ერთი ბერი - მღვდელ-მონაზონი გედეონი გაგზავნეს ალექსანდრე ნეველის ლავრიდან. 1807 წელს მამა გედეონმა საბოლოოდ დატოვა მისიონერთა ბანაკი და მთელი პასუხისმგებლობა დააკისრა ღირს გერმანეს, რომელიც აღსასრულამდე მინდობილი მისიის სულიერი მამა და მოძღვარი იყო და ერთგულ დარაჯად ედგა პირმეტყველ ცხოვართა სულებს. ნეტარ მამას ჯერ მღვდელ-მონაზვნად, შემდეგ კი არქიმანდრიტად უპირებდნენ კურთხევას, მაგრამ მან თავმდაბლობის გამო უარი განაცხადა და უბრალო ბერად დარჩა.

ღირსი გერმანე ჭეშმარიტად კეთილ მწყემსად მოევლინა ადგილობრივ მოსახლეობას. ღირს მამას წინასწარ განეცხადა თავისი აღსასრულის დრო და დაიბარა, როგორ დაეკრძალათ. 1837 წლის 13 დეკემბერს მან მოწაფეებს სთხოვა, ხატების წინ სანთლები დაენთოთ, „საქმე მოციქულთას“ კითხვა დააწყებინა და მშვიდად შეჰვედრა სული უფალს. ამ დროს წმინდანი ოთხმოცდაერთი წლისა იყო.
ვლადიმერ ლორთქიფანიძე

ვლადიმერ (ვალოდია) ბეჟანის ძე ლორთქიფანიძე (დ. 1872 — გ. 1909) — ქართველი პუბლიცისტი, ჟურნალისტი, პედაგოგი, პოლიტიკური მოღვაწე.

დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია, შემდეგ ოდესის უნივერსიტეტი და ისტორიის შესასწავლად გერმანიაში გაემგზავრა, თუმცა ავადმყოფობის გამო იძულებული გახდა სამშობლოში დაბრუნებულიყო. აქტიურად თანამშრომლობდა ქართულ პრესასთან („ცნობის ფურცელი“, „საქართველო“, „დროება“, „შრომა“, „ივერია“), აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებს და თარგმანებს. ასწავლიდა თბილისის სათავადაზნაურო გიმნაზიაში. 1901 წელს იყო სოციალისტ–ფედერალისტთა პარტიის ერთ–ერთი დამაარსებელი და მთავარი კომიტეტის წევრი. მისი ენერგიული მოქმედებით ქართველ სოციალისტ-ფედერალისტები გაერთიანდნენ არა როგორც რუსეთის თანამოსახელე პარტიასთან არსებული ავტონომიური ჯგუფი, არამედ როგორც დამოუკიდებელი პარტია. პოლიტიკური საქმიანობისთვის ორჯერ იყო დაპატიმრებული; საბოლოოდ, 1905 წლის ოქტომბრის მანიფესტით გაათავისუფლეს. გარდაიცვალა აბასთუმანში ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ 37 წლის ასაკში. დაკრძალეს თბილისში, კუკიის სასაფლაოზე.