iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
უდანაშაულო (ფილმი)

„უდანაშაულო“ — რეჟისორ ლუკინო ვისკონტის 1976 წლის ფილმი-დრამა. ფილმი გადაღებულია იტალიელი პოეტისა და დრამატურგის გაბრიელე დ’ანუნციოს ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით.

სიუჟეტი
არისტოკრატი ტულიო ცოლს ხშირად ღალატობს და არც მალავს. სიტუაცია იცვლება, როცა ქალი ახალგაზრდა მწერალს შეხვდება.

როლებში
ჯანკარლო ჯანინი — ტულიო
მასიმო ჯიროტი — გრაფი სტეფანო
ლაურა ანტონელი — ჯულიანა
ჯენიფერ ო'ნილი — ტერეზა
რინა მორელი — ტულიოს დედა
მარკ პორელი — ფილიპო დ'არბორიო
თბილისის წმინდა მიხეილ ტვერელის ეკლესია

თბილისის წმინდა მიხეილ ტვერელის ეკლესია — ყოფილი რუსული, ამჟამად ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია თბილისში (მთაწმინდის რაიონი). მდებარეობს ვერაზე, სოლომონ ზალდასტანიშვილის ქუჩაზე, „პურის გორაკზე“ (წარსულში „ფერხულის გორას“ უწოდებდნენ).

ეკლესია აგებულია 1911-1913 წლებში არქიტექტორ იოჰან დიცმანის პროექტით ე. წ. რუსული სტილით. ეკლესია აკურთხეს - საუკუნეების რუსი მთავრის მიხეილ ტვერელის სახელზე. მშენებლობას ფულადი დახმარება აღმოუჩინეს მეფისნაცვალ ილარიონ ვორონცოვ-დაშკოვის მეუღლემ გრაფინია ელისაბედმა და დიდმა მთავარმა მიხეილ ალექსანდრეს ძემ. ეკლესიასთან მისასვლელი გზა, რომელიც ახლანდელი კონსტანტინე მაყაშვილის ქუჩის ბოლოდან იწყბოდა, მესანგრეთა ძალებით გაიყვანეს; მას „ელისაბედის პროსპექტი“ უწოდეს (თბილისის 1913 წლის გეგმა). 1990-იან წლებამდე მღვდელთმსახურება რუსულ ენაზე მიმდინარეობდა.
თეიმურაზ სალაყაია

თეიმურაზ სალაყაია (დ. 5 თებერვალი, 1937, სენაკი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ხიდებისა და გვირაბების სპეციალობით.

1961-1965 წლებში — მუშაობდა საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული გზატკეცილების მთავარი სამმართველოს საგზაო სამეცნიერო საკვლევი სადგურის ხიდსაცდელი ჯგუფის ინჟინრად, უფროს ინჟინრად და ჯგუფის ხელმძღვანელად. 1965 წელს გადაყვანილ იქნა გზატკეცილების მთავარი სამმართველოს 9 ხიდების სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოში სამუშაოთა მწარმოებლად, ტექნიკური განყოფილების უფროსად. 1971 წელს გადაყვანილ იქნა საავტომობილო გზების სამინისტროს 13 საექსპლუატაციო უბნის მთავარ ინჟინრად. 1972 წელს საავტომობილო გზების სამინისტროს სახელმწიფო გზების სამმართველოს უფროს ინჟინრად. 1974 წლიდან სამმართველოს უფროსის მოადგილედ. 1975-1981 წლებში — მუშაობდა საავტომობილო გზების სამინისტროს 5 საგზაო საექსპლუატაციო უბნის მთავარ ინჟინრად. 1981-1983 წლებში 4 საგზაო სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოს მთავარ ინჟინრად. 1984-1993 წლებში — გორის ხიდების სარემონტო-სამონტაჟო და 11, 2 საგზაო სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოებში უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად. 1993-1995 წლებში — მუშაობდა კონცერნ „საქავტოგზის“ მშენებარე ობიექტების დირექციაში მთავარ სპეციალისტად. 1995 წელს დაინიშნა საავტომობილო გზების დეპარტამენტის საერთაშორისო გზების ექსპლუატაციის სამმართველოს უფროსის მოადგილედ; 1998 წლიდან მუშაობდა გზების მოვლა-შენახვისა და რეაბილიტაციის ზედამხედველობის დირექციაში მთავარ სპეციალისტად. 2005 წლიდან მუშაობს შპს „გზამშენპროექტში“ ტექნიკური განყოფილების უფროსად. საქართველოს საავტომობილო გზების სისტემაში ხელმძღვანელ თანამდებობებზე მუშაობისას, როგორც მაღალკვალიფიციური, გამოცდილი ინჟინერი, წარმატებით ასრულებდა საავტომობილო გზებისა და ხიდების მშენებლობის, ექსპლუატაციისა და გამოცდა-გამოკვლევის სამუშაოებს.

ლიტერატურაა
საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. თბ., 2017, გვ. 497-498

ჯილდოები
საქართველოს დამსახურებული მეგზევე
ჩუღურეთის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

ჩუღურეთის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია — ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთში, კოსტა ხეთაგუროვის ქუჩაზე.

ეკლესიას თავდაპირველად „ჯუარის გამოჩენისა“ ერქვა და უგუმბათო იყო, პატარა ზომის, ქვითკირით ნაშენი. დ. კარიჭაშვილის კატალოგის მიხედვით ის ძველი ეკლესიის საძირკველზე დეკანოზ პეტრე იმნაძეს აუგია 1812 წელს. 1857-1859 წლებში პეტრე იმნაძის შვილის, დეკანოზ იოანეს მეცადინეობით ეკლესია გადააკეთეს, დასავლეთიდან კარიბჭე-საძვალე მიაშენეს და წმინდა ნიკოლოზის სახელზე აკურთხეს. 1861-1863 წლებში იოანეს ძე პეტრემ ეკლესიას გუმბათი დაადგა.

1901-1904 წლებში საქართველოს ეგზარქოსის ნებართვით და მღვდელ სოლომონ შოშიაშვილის თაოსნობით, მრველიდან შეგროვებული სახსრებით ეკლესია გააფართოვეს, მას მიემატა ჩრდილოეთის და სამხრეთის მკლავები. 1901-1902 წლებში თბილისელმა თვითნასწავლმა მხატვარმა გიგო ზაზიაშვილმა ეკლესიის კედლები მოხატა თამარ მეფისა და დავით აღმაშნეებლის ფრესკებით, მანვე აღადგინა ეკლესიის ძველი მხატვრობა. მღვდელ შოშიაშვილის ინიციატივით საუკუნის 80-90-იან წლებში ეკლესიასთან დაარსდა ქართული სამრევლო სასწავლებელი. 1920-იან წლებში საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა. მოგვიანებით ეკლესიის შენობა „ქართული ფოლკლორის თეატრს“ დაეთმო. 1982 წელს ჩატარდა ეკლესიის შემოგარენის რეკონსტრუქცია (არქიტეტორები შ. ყავლაშვილი და გ. ბათიაშვილი). 1990-იან წლებში დეკანოზ გრიგოლ გოცირიძის ძალისხმევით მოხდა ეკლესიის რესტავრირება და აღდგა ღვთისმსახურება.
საქობოს სამების ეკლესია

საქობოს სამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფელ საქობოში.

აღწერა
ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ნაგებია რიყის ქვისა და აგურის წყობის მონაცვლეობით კირ-დუღაბზე. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი გარედან შეისრულთაღოვანია, შიგნიდან კი კარის ღიობი ხის ძელზე გადაყვანილი აგურის არქიტრავითაა დასრულებული.

ტაძარი განათებულია 6 სარკმლით, რომელთაგან თითო აღმოსავლეთის და დასავლეთ კედელშია გაჭრილი, ორ-ორი კი სამხრეთის და ჩრდილოეთის კედლებში. საკმლები თაღოვანია შიგნით გაფართოვებული წირთხლებით. ფასადებიდან მხოლოდ განივებია გაფორმებული. აღმოსავლეთის ფრონტონში აგურის წყობის დადაბლებით მიღებული გოლგოთის ჯვარია გამოსახული. ასეთივე ჯვარია მოცემული დასავლეთის ფრონტონშიც. ამავე ფასადზე გაფორმებულია ქვედა ნაწილიც: კარი დადაბლებულ არეშია გაჭრილი, კარის წირთხლი ბრტყელი აგურის წყობითაა გამოყვანილი, რომელსაც ლეკალური აგურისმოჩარჩოება შემოსდევს. ჩარჩოს ზედა თავისუფალი არე აგურის თევზიფხური წყობითაა გაფორმებული და დასრულებულია ხერხულა ლავგარდნით. კარის ჩარჩოს ორივე მხარეს აგურის დადაბლებით ერთმანეთზე გადაბმული სამ-სამი რომბია მოცემული, ხოლო ზედა ნაწილში აგურის ამოწევით ორმაგი რომბია გამოსახული. ჩარჩოც და ამოწეული რომბების აგურებიც წითელი საღებავითაა შეღებილი. ერთი საფეხურით ამაღლებული აფსიდა ნახევარწრიულია და პილასტრითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. აფსიდის ღერძზე სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის თაღის დონეზე ორივე მხარეს თაღოვანი ღიობია გაკეთებული. საკურთხეველში ოთხი შეისრულთაღოვანი ნიშაა: ორი ჩრდილოეთ კედელში, ერთი სარკმლის ქვეშ (მოგვიანებით ამოშენებული) და ერთი სამხრეთ კედელში. საკურთხევლის შუაში, აგურით ამოშენებული ტრაპეზი მდგარა.

დარბაზი ორი წყვილი პილასტრითაა დანაწევრებული, რომელთა შორის არეებში იატაკიდან ამოყვანილი შეისრული თაღებია გაკეთებული. კონქი და კამარა აგურისაა და პილასტრებზე გადაყვანილ აგურისავე თაღებს ეყრდნობოდა. თაღების ქუსლებთან გაკეთებულ ფოსოებში ხის ძელები ყოფილა ჩამაგრებული კონსტრუქციული მდგრადობისთვის. ეკლესიაში იატაკი აგურფენილია. შიგნიდან ნაწილობრივ შელესილი ყოფილა. ეკლესია საუკუნის ბოლო მეოთხედში მოსახლეობას ნაწილობრივ აღუდგენია ახალი აგურითა და ცემენტით, თუმცა, ახლა აღარც კამარაა შემორჩენილი, არც კონქი და კედლებიც ვერტიკალურადაა დაბზარული. ეკლესიის აღმოსავლეთით საუკუნის სამაროვანია.
სიღანაღის წმინდა გიორგის მეორე ეკლესია

სიღნაღის წმინდა გიორგის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ სიღნაღში.

აღწერა
სიღნაღის წმინდა გიორგის მეორე ეკლესია დარბაზული ნაგებობაა, აშენებულია აგურითა და რიყის ქვით. წყობა თარაზულია. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით კოლოფა აფსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია მაღალი, თაღოვანი სარკმელი. სარკმელი მოგვიანებით გადაკეთებულია. თაღის არე ამოშენებულია და ჩადგმულია მინები. ასეთივე სარკმელია აფსიდის სამხრეთ ნაწილში.

სფერული კონქი ამოყვანილია აგურის რადიალური რიგებით. სატრიუმფო თაღი აფსიდის მხრებს ეყრდნობა. გრძივი კედლები პილასტრებით ორ, ტოლ ნაწილად იყოფა. პილასტრებს ცილინდრული კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობა. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში გაჭრილი თაღოვანი სარკმლები ერთმანეთის მიმართ სიმეტრიულადაა განლაგებული. დასავლეთი თაღოვანი შესასვლელი ამჟამად ამოშენებულია. კარის წინ მოწყობილ კარიბჭეს სამრეკლო ადგას. ეკლესიის ფასადები დანაწევრებულია პილასტრებით. საბურავად გამოყენებულია კრამიტი.
სიღნაღის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია

სიღნაღის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ სიღნაღში.

აღწერა
სიღნაღის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია დარბაზული ტიპის ნაგებობაა, მაგრამ გარე მასები ისეა დანაწევრებული, რომ სამნავიანი ეკლესიის შთაბეჭდილებას ტოვებს. ამ შტაბეჭდილებას ქმნის ინტერიერის გრძივ კედლებში მოწყობილი სამ-სამი ღრმა ნიშა, თაღოვანი უბე. თაღები საკმაოდ მასიურ შვერილ პილასტრებზე გადადის. კედლები დანაწევრებულია თაღებით, რომლებშიც სარკმლებია გაჭრილი. საკურთხევლის აფსიდა ძირითად სივრცეზე ვიწროა. მის გვერდით პასტოფორიუმებია მოწყობილი. დარბაზი გადახურულია ნახევარცილინდრული კამარით, რომელიც ორ საბჯენ თაღზე გადადის. საკურთხევლის აფსიდის წინ კანკელია აღმართული. დასავლეთით იყო ხის პატრონიკე, რომელიც ამჟამად მოხსნილია. კედელში დარჩენილია ბუდეები. პატრონიკეზე ასასვლელი კედლის სისქეშია.

ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს — დასავლეთიდან, ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან. გარედან ეკლესია საკმაოდ მოხდენილი პროპორციებისაა. გაირჩევა ორი სამშენებლო ფენა. გვერდითა ნავების კედლები ძირითადად რიყის ქვითაა ნაშენი, მშნენებლობაში გამოყენებულია აგურიც. ეს უფრო ადრეულია. უფრო მოგვიანო ხანის უნდა იყოს შუა ნავის აგურით ნაშენი ზედა ნაწილი. ფასადები ფრონტონებით სრულდება, რომელშიც ორ-ორი თაღოვანი ჩაღრმავებაა თავზე აგურით გამოყვანილი დეკორატიული ფრონტონებით; ხოლო კეხში ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ცენტრალური ნავის თავზე აღმართულია პატარა ფანჩატური.

ეკლესია ნაწილობრივ ძველი გალავნითაა შემოზღუდული. გალავანი რიყის ქვითაა ნაშენი. ეკლესიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით გალავანის მაღალი, მრგვალი კოშკია, რომელზეც სამრეკლოა დაშენებული. კოშკი საუკუნით თარიღდება. იგი ორსართულიანია. მეორე სართულზე მოგვიანო პერიოდში მიშენებული აგურის კიბე ადის. საკუთრივ სამრეკლოს ფანჩატური საუკუნეშია აგებული. ის მთლიანად აგურისაა. სახურავის ქიმზე აღმართულია ჯვარი.
ტანკი

ტანკი — მთლიანად დაჯავშნული მუხლუხიანი, მაღალი გამავლობის მანქანა. აქვს მბრუნავ კოშკურაში ჩამონტაჟებული მძლავარი ქვემეხი, რომლის ძირითადი დანიშნულებაა სროლა პირდაპირი დამიზნებით. თანამედროვე ტანკების მასა არის 46-62 ტონა, შუბლის ჯავშნის სისქე 500-600 მმ, მაქსიმალური სიჩქარე 60-70 კმ/სთ-ში. ტანკის ძირითადი ელემენტებია: კორპუსი კოშკურით, ძალა 1500 ცხენის ძალამდე, ტრანსმისია, სავალი ნაწილი, კავშირგაბმულობის საშუალებები, რომელთაც აქვთ მასობრივი დაზიანების იარაღისგან დაცვის სისტემა, მოწყობილობის წყალქვეშ ტარებისთვის, საზენიტო საშუალებები და სხვა. პირველი ტანკები შეიქმნა დიდ ბრიტანეთში და საფრანგეთში 1916 წელს და პირველად გამოიყენეს პირველ მსოფლიო ომში, მდინარე სომაზე ოპერაციის დროს. მასობრივი გამოყენება პოვა მეორე მსოფლიო ომში.
ხარფუხის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

ხარფუხის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია, კრწანისის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია — ქართული მართლმადიდებლური (ყოფილი ბერძნული) ეკლესია თბილისში (კრწანისის რაიონი). მდებარეობს ხარფუხში, იოსებ გრიშაშვილისა და ეფრემ მცირის ქუჩებს შორის, დამრეც ფერდობზე (კარლო ჩხეიძის ქ. №3).

გვიან შუა საუკუნეებში ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილას საბაჟო იყო. წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ეკლესიის მშენებლობას დეკანოზ ვასილი ანდრიანოვის თაოსნობით 1846 წელს ჩაუყარეს საფუძველი თბილისის მიდამოებში 1833 წელს ანატოლიიდან ჩამოსახლებულმა ბერძნებმა. აგურით ნაშენი და მოლურჯო შორენკეცით დახურული გუმბათიანი ეკლესია არქიტექტორ იაკობ ივანოვის პროექტით არის აგებული. ეკლესიის აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში ჩასმული ფილების სამენოვანი წარწერა (ბერძნული, ქართული და რუსული) ეკლესიის მშენებლობის დასრულების განსხვავებულ თარიღს იძლევა: ქართული — 1854, რუსული და ბერძნული — 1853.

ეკლესიაში წირვა-ლოცვა ბერძნულ ენაზე სრულდებოდა. საბჭოთა პერიოდში ეკლესია გაუქმდა და სამეურნეო მიზნებისთვის გამოიყენებოდა, 1980-იან წლებში აქ საპატრიარქოს ბიბლიოთეკა განთავსდა. 1990 წელს აღდგა ღვთისმსახურება, ამჯერად ქართულ ენაზე.
ცხენის ძალა

ცხენის ძალა (აღნიშვნა: ც. ძ., ან , , ) — სიმძლავრის მოძველებული სისტემის გარეშე ერთეული.

შემოიღეს საუკუნეში, როცა აუცილებელი გახდა ორთქლის ძრავასა და ცხენის მუშაობათა უნარის შედარება. ცდებით დამტკიცდა, რომ მუშა ცხენს შეუძლია იმოძრაოს 4.5 კმ/სთ სიჩქარით და ამ დროს განავითაროს ≈ 60კგძ წევის ძალა. ეს შეესაბამება ≈ 75 კგძ·მ/წმ სიმძლავრეს.

სხვა განსაზღვრებით ერთ ცხენის ძალით შესაძლებელია 250 კგ (550 ფუნტი) 0.3048 მეტრით (1 ფუტით) აწევა ერთ წამში.

 = / = (550 ფუნტი × 9.8 მ/წმ² × 1 ფუტი) ÷ 1 წამი = (250 კგ × 9.8 მ/წმ² × 0.3048 მ) ÷ 1 წამი = 746.76 ≈ 750 ვტ.

ტექნიკრ ზოგიერთ დარგებში (ძირითადად ავტომშენებლობასა და ტრაქტორთმშენებლობაში) ამჟამადაც იყენებენ. სსრკ-სა და ზოგ სხვა ქვეყანაში 1 ც. ძ. (1, 1) ≈ 75 კგძ·მ/წმ ≈ 736 ვტ. აშშ-ში, დიდ ბრიტანეთსა და სხვა ქვეყნებში 1 = 550 ფუტ·ფუნტ/წმ ≈ 746 ვტ.

ტერმინი „ცხენის ძალა“ მცდარია, რადგან მასში იგულისხმება სიმძლავრე და არა ძალა.
იმპერიული ნადავლი

იმპერიული ნადავლი: ელგინის მარმარილოების უცნაური შემთხვევა — კრისტოფერ ჰიტჩენსის 1987 წლის წიგნი ტომას ბრიუსის, ელგინის მეშვიდე გრაფის მიერ პართენონიდან მოქანდაკებული ფრიზების (მოგვიანებით ცნობილი, როგორც ელგინის მარმარილოები) წამოღებისა და ბრიტანეთის მუზეუმისთვის მიყიდვის შესახებ. ჰიტჩენსმა გააანალიზა არტეფაქტების ისტორია და მათი საბერძნეთში დაბრუნების საკითხი.
თირკმელზედა ჯირკვალი

თირკმელზედა ჯირკვალი — თირკმლის ზედა ნაწილზე განლაგებული წყვილი შინაგანი სეკრეციის ჯირკვალი. შედგება ორი ნაწილისგან:

ტვინოვანი შრე
ქერქოვანი შრე

ტვინოვანი შრე გამოიმუშავებს ჰორმონ ადრენალინს.

ქერქოვანი შრე გამოიმუშავებს კორტიკოსტეროიდებს (ჰორმონების ნაკრები), რომლებიც მონაწილეობენ ორგანულ და არაორგანულ ნივთიერებათა ცვლაში. კორტიკოსტეროიდებიდან აღსანიშნავია ჰორმონი ალდოსტერონი, რომელიც აძლიერებს + აქტიურ გადატანას ნეფრონის მილაკებიდან ქსოვილურ სითხეში, პარალელურად კი ძლიერდება + -ის გადასვლა ქსოვილური სითხიდან ნეფრონის მილაკებში. კორტიკოსტეროიდებს მიეკუთვნება გლუკოკორტიკოსტეროიდებიც. ისინი მონაწილეობენ ორგანული ნივთიერებების (ნახშირწყლების, ცილებისა და ცხიმების) მეტაბოლიზმში. ქერქოვან შრეში გამომუშავდება ზოგიერთი სასქესო ჰორმონიც.
მე, გამომძიებელი

„მე, გამომძიებელი“ — კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ 1971 წლის კინოფილმი, რომლის რეჟისორია გიორგი კალატოზიშვილი. ფილმი ეფუძნება ძმები ვაინერების ნაწარმოებს.

სიუჟეტი
ფასანაურის მახლობლად მძიმედ დაჭრილი მამაკაცია ნაპოვნი ფულისა და საბუთების გარეშე. ექიმების ვარაუდით, მისი გადარჩენა სათუოა. საქმის გამოძიება თბილისის მილიციის კაპიტანს, გამომძიებელ მიქელაძეს დაევალა. ძიებისას გაირკვა, რომ დაშავებული ბალტიის ზღვის სანაოსნო სამსახურის შტურმანია. ძიებას მილიციის კაპიტანი საბჭოთა კავშირის სხვადასხვა ქალაქებში - ტალინში, ლენინგრადში, მოსკოვში, რიგაში, იურმალაში მიჰყავს.

როლებში
ვახტანგ (ბუბა) კიკაბიძე — გიორგი მიქელაძე
ინგრიდ ანდრინია — ელგა სმილძინია
ვია არტმანე — ვანდა ლინარე
ბაადურ წულაძე — ვასო კობიძე
მიხეილ ნიკიტინი — საშა ქანდაუროვი
რევაზ თავართქილაძე — ნოდარ გომელაური
იაკი ლიპსო — იანის კრუმინი
გურამ ლორთქიფანიძე — ოთარ აბულაძე
აქსელ ორავი — ტომას ენგე
ოლევ ესკოლა — გემის კაპიტანი ასტაფიევი
პირველი გურძემის მთავარანგელოზის ეკლესია

პირველი გურძემის მთავარანგელოზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტის სოფელ პირველ გურძემში.

აღწერა
ეკლესია ბაზილიკური ტიპისაა. ტაძრის შესასვლელში მღვდელმსახურთა გამოსახულებებია გამოკვეთილი. აგებულია ფლეთილი ქვით. სოფლის განაპირას შემაღლებულ ბორცვზე დგას მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესია. ნაგებობა გეგმით თავისუფალი ჯვრის ფორმისაა, რომელიც აღმოსავლეთიდან სრულდება ნალისებრი შვერილი აფსიდით. საკურთხეველში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის ჩრდილოეთით ორი არქიტრავული ნიშია განლაგებული. სარკმელთან დგას მასიური ტრაპეზის ქვა. აფსიდა ერთსაფეხურიანისოლეათია ამაღლებული. ეკლესიის გადახურვა ჩამონგრეულია და ადგილობრივ მოსახლეობას გადაუხურავს შიფერით. იატაკზე დაგებულია მართკუთხა ქვის ფილები. ჩრდილოეთ და სამხრეთ მკლავებში გადადის ნახევარწრიული ფორმის თაღები. ძეგლს შესასვლელი სამი მხრიდან აქვს (საცავი) დატანებული, (გარდა აღმოსავლეთისა). დასავლეთ ფასადზე შესასვლელის ორთავე მხარეს ჩატანებულია ქვის ფილები რელიეფური გამოსახულებებით და ასომთავრული წარწერებით. წარწერები თითქმის აღარ იკითხება. ეკლესიის საშენ მასალად გამოყენებულია კირქვა - კირის დუღაბზე. ფასადებზე შემორჩენილია ბათქაშის კვალი. კედლები ბევრ ადგილას დაბზარულია. ძეგლი დგას ორსაფეხურიან ცოკოლზე.
ქვემო ხუნწის ეკლესია

ქვემო ხუნწის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქვემო ხუნწის ჩრდილო-დასავლეთით, ექვსი კილომეტრის დაშორებით, მაღალ მთაზე

აღწერა
ქვემო ხუნწის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ორფერდა გადახურვით. ტაძარი შედგება საკურთხევლისა და ერთი ნავისაგან. ნაგებია არათანაბარი ზომის ქვებისაგან, კირის დუღაბზე, ფრაგმენტულად გამოუყენებულია რიყისა და შირიმის ქვებიც. ტაძარს მხოლოდ დასავლეთისა და აღმოსავლეთის კედელი აქვს შემორჩენილი. ასევე, აღმოსავლეთისა და დასავლეთის მხარეს გაჭრილია 2-2 სარკმელი. ტაძარს შესასვლელი აქვს დასავლეთიდან და სამხრეთიდან.
სერგიეთის მთავარანგელოზის ეკლესია

სერგიეთის მთავარანგელოზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ სერგიეთში.

აღწერა
სერგიეთის მთავარანგელოზის ეკლესია ხასიათდება ორფერდა გადახურვით. ტაძარს აქვს წრიული, სამ ნაწილიანი აფსიდა. ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს: დასავლეთით, სამხრეთით და ჩრდილოეთით. ჩრდილოეთით და სამხრეთით — ორ-ორი სარკმელი, აღმოსავლეთით და დასავლეთით კი სამ-სამი სარკმელია მოქცეული. ტაძარი ნაშენია კლდის ნატეხი ქვით, კირის დუღაბზე.
პირველი ბალთის ღვთისმშობლის ეკლესია

პირველი ბალთის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ პირველ ბალთაში.

აღწერა
პირველი ბალთის ღვთისმშობლის ეკლესია დარბაზული ბაზილიკაა. ეკლესიას სამი კარი აქვს - ჩრდილოეთით, დასავლეთით და სამხრეთით. ორ-ორი სარკმელი გაჭრილია ჩრდილოეთით და სამხრეთით, დასავლეთით - ერთი, აღმოსავლეთით კი - ოთხი. ტაძარს რესტავრაცია ჩაუტარდა 2002 წელს და იგი ამჟამად მოქმედია.
ნაგებერავოს წმინდა გიორგის ეკლესია

ნაგებერავოს წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ნაგებერავოში.

აღწერა
ნაგებერავოს წმინდა გიორგის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ორფერდა გადახურვით. ნაშენია კლდის ქვით კირის დუღაბზე, მშენებლობაში გამოყენებულია ადგილობრივი შირიმის ქვაც. ეკლესიას შესასვლელი აქვს დასავლეთიდან, ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან. აფსიდა ხის კანკელითაა გამოყოფილი.
ვედიდკარის წმინდა გიორგის ეკლესია

ვედიდკარის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ვედიდკარში.

აღწერა
ვედიდკარის წმინდა გიორგის ეკლესია წარმოადგენს სამნავიან ბაზილიკას. თავდაპირველად ნაგები იყო კლდის ქვით, კირის დუღაბზე. ამჟამად ნაგებია კლდის დიდი ზომის ქვებით, ალაგ-ალაგ გამოყენებულია შირიმის ქვა და წითელი აგური. ეკლესიას შესასვლელი დასავლეთიდან, სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან აქვს. აღმოსავლეთ ფასადზე გაჭრილია 3 ვიწრო სარკმელი. სამხრეთის, ჩრდილოეთისა და დასავლეთის ფასადზეც 3-3 სარკმელია დატანებული.
თიამინი

თიამინი, ვიტამინი 1 (ძველი სახელწოდება — ანევრინი) მონაწილეობს ნახშირწყლების ცვლაში, ამყარებს ნერვულ სისტემას, აუმჯობესებს მეხსიერებას და საჭმლის მონელებას. იგი აუცილებელია იმ ორგანოების ნორმალური ცხოველქმედებისთვის, სადაც უჯრედის სუნთქვა ინტენსიურად მიმდინარეობს. თიამინი ფერმენტ პირუვატდეკარბოქსილაზას კოფაქტორია. ეს ფერმენტი უჯრედული მეტაბოლიზმის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან რეაქციას აკატალიზებს.

თიამინს შეიცავს - კვერცხის გული, ღვიძლი, საფუარი, ხორბლისა და ბრინჯის ჩანასახი, პარკოსან მცენარეთა თესლი, წიწიბურა, ფრინველი, ბოსტნეული.

ბერი-ბერი
1890 წელს ჰოლანდიელი ექიმი ეიკმანი კუნძულ იავაზე საშინელ დაავადებას აკვირდებოდა. ავადმყოფები ვერ დადიოდნენ, ფეხები თითქოს ჯაჭვებით ჰქონდათ შებორკილი, რის გამოც ამ დაავადებას ბერი-ბერის (ბორკილები) ეძახდნენ. ეს დაავადება ხშირად სიკვდილით მთავრდებოდა. დაავადების მიზეზის გარკვევაში ეიკმანს დაეხმარა ქათმებზე დაკვირვება. მან შეამჩნია, რომ გალიაში მსხდომ ქათმებს, რომლებსაც კანგაცლილი ბრინჯით კვებავდნენ, აღენიშნებოდათ ბერი-ბერისთვის დამახასიათებელი ნიშნები. მათი უმრავლესობა იღუპებოდა. ის ქათმები კი, თავისუფლად რომ სეირნობდნენ ეზოში, ჯანმრთელები იყვნენ, რადგან მრავალფეროვან საკვებს პოულობდნენ. რა იყო ბრინჯის კანში, ეიკმანმა ვერ დაადგინა. მოგვიანებით გაირკვა, რომ ამ დაავადების მიზეზი თიამინის ნაკლებობა იყო.

ბერი-ბერის ნიშნებია: ნახშირწყლების ცვლის დარვევა, კრუნჩხვები, კუჭ-ნაწლავის აშლილობა, მადის დაკრგვა. ხანგრძლივი უკმარისობის დროს ზიანდება ცენტრალური ნერვული სისტემა და პერიფერიული ნერვები, კუნთები განილევა და სუსტდება, რასაც მოსდევს დამბლა. დაავადებულებს უჭირთ სიარული, უვითარდებათ გულის უკმარისობა, სუნთქვითი პრობლემები.
რევაზ ჩოგოვაძე

რევაზ (რევი) ჩოგოვაძე (დ. 5 მარტი, 1944, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი.

ბიოგრაფია
1966 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი.

მუშაობა დაიწყო ავტომატიზაციის საშუალებათა თბილისის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში ინჟინრად, სადაც მონაწილეობდა -1000 გამოთვლითი სისტემის პროექტირებაში. 1970-1973 წწ. იყო მივლინებული ასპირანტი სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის მართვის პრობლემების ინსტიტუტში, სადაც აკად. ივერი ფრანგიშვილის ხელმძღვანელობით მუშაობდა ახალი თაობის მატრიცული და ასოციაციური პარალელური პროცესორების თეორიული საფუძვლების დამუშავებაზე. 1973-1982 წწ. იყო საქართველოს სოფლის მეურნეობის საწარმოო-ტექნიკური უზრუნველყოფი სახელმწიფო კომიტეტის რესპუბლიკური საინფორმაციო-გამოთვლითი ცენტრის გამოთვლითი ტექნიკისა და პროგრამირების განყოფილების გამგე, დირექტორის მოადგილე, დირექტორი - დარგობრივი მართვის ავტომატიზებული სისტემის გენერალური კონსტრუქტორი. 1983-1993 წწ. იყო საქართველოს მთავრობის აგროსამრეწველო კომპლექსის საკითხთა სახელმწიფო მრჩეველი, 1985 წ. შეიმუშავა რეგიონალური სასურსათო პროგრამების კონტროლისა და ანალიზის ავტომატიზებული სისტემა. 1994-2002 წწ. იყო საქართველოს სახელმწიფო კორპორაცია "საქაგროტექსერვისის" ვიცე-პრეზიდენტი, ს/ს "საქსოფლტექნიკის" სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე. 2003-2019 წწ. იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მანქანური ინტელექტის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის ხელმძღვანელის მოადგილე, ინფორმატიკისა და მართვის სისტემების ფაკულტეტის ხელოვნური ინტელექტის დეპარტამენტის პროფესორი. არის აკადემიური დოქტორი, მრავალი სამეცნიერო ნაშრომისა და სახელმძღვანელოს ავტორი, მიღებული აქვს სახელმწიფო და სხვა ჯილდოები. 2020 წელს განსაკუთრებული დამსახურებისა და ნაყოფიერი სასწავლო-სამეცნიერო საქმიანობისათვის მიენიჭა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ემერიტუსის აკადემიური წოდება.

სადისერტაციო თემა - "სახეთა ამოცნობაში გადაწყვეტილებათა მიღების პროცესის მოდელირება ნეირონული ქსელებით".

ჯილდოები
სსრკ სახალხო მეურნეობის მიღწევათა გამოფენა , ბრინჯაოს მედალი სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის მარაგნაწილებით მომარაგების საინფორმაციო-საძიებო სისტემის შემუშავება-დანერგვისათვის
მედალი "შრომითი მამაცობისთვის" საქართველოს სოფლის მეურნეობის საწარმოო-ტექნიკური უზრუნველყოფის მართვის ავტომატიზებული სისტემის პირველი რიგის შემუშავება-ფუნქციონირებისა და ხელმძღვანელობითვის
ღართისკარის ბრძოლა

ღართისკარის ბრძოლა — გაიმართა 1778 ან 1779 წლის ოქტომბერში, ღართისკარში, ქეთევან ანდრონიკაშვილის პირად მცველსა და ლეზგინელ ჯგუფს შორის. ქეთევანის პირადი ხელმძღვანელობით ქართველების მიერ განხორციელებული სამი შეტევის შემდეგ ლეზგინები გადამწყვეტად დამარცხდნენ.

ერეკლე -ის კარზე აზნაური ქეთევანი მუხრანიდან ღართისკარის გადასასვლელით სამეფოს დედაქალაქ თბილისში მიემგზავრებოდა მეფის მიერ დანიშნული სამეფო გვარდიის რაზმის თანხლებით. იმ დროს ჩრდილო-კავკასიის ხშირი შემოსევები დიდ საფრთხეს უქმნიდა საქართველოში მოგზაურებს. ლეზგინების მიერ ჩასაფრებული ჩასაფრების შემდეგ ქეთევანმა ყარაულის მეთაურობა აიღო და მძარცველები გაანადგურა. თბილისში უვნებელი ჩამოსვლის შემდეგ ერეკლემ დიდი ზეიმით მიიღო.
სისხლი, კლასი და ნოსტალგია

სისხლი, კლასი და ნოსტალგია: ანგლო-ამერიკული ირონიები — კრისტოფერ ჰიტჩენსის 1990 წლის წიგნი, რომლის მიზანია გაერთიანებულ სამეფოსა და აშშ-ს შორის არსებული ე. წ. „განსაკუთრებული ურთიერთობის“ გამოკვლევა, განსაკუთრებით საუკუნის პერიოდში.

ჯონ ტ. ელსონმა ტაიმში გამოქვეყნებულ მიმოხილვაში წიგნს უწოდა „უთავბოლო [და] თვითნებური“.

წიგნი 2004 წელს ხელახლა გამოიშვა სახელწოდებით „სისხლი, კლასი და იმპერია: მტკიცე ანგლო-ამერიკული ურთიერთობა“ , რომელშიც ავტორმა ახალი შესავალი დაამატა.

ჰიტჩენსის თქმით, წიგნი არ წარმოადგენს ამ ქვეყნების ურთიერთობის ისტორიას, არამედ „შერჩეული გადამწყვეტი მომენტების ჭრილებ[ი]ს“ სერიას.

შენიშვები
ჩუღურეთის წმინდა ნინოს ეკლესია

ჩუღურეთის წმინდა ნინოს ეკლესია — ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთში, ნინო ჩხეიძის ქუჩაზე.

ტაძარი აგურით ნაშენები სამნავიანი ბაზილიკაა. აგებულია საუკუნეში ღვთისმშობლის სახელზე. საბჭოთა პერიოდში ეკლესია გაუქმებული იყო და საცხოვრებელ სახლად გამოიყენებოდა. 1989-1991 წლებში ეკლესია განახლდა და ეკურთხა წმინდა ნინოს სახელზე. ინტერიერი მოხატულია მხატვარ ირაკლი ცინცაძის მიერ 1990-იან წლებში.
მთაწმინდის წმინდა ნინოს ეკლესია

მთაწმინდის წმინდა ნინოს ტაძარი — ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია თბილისში (მთაწმინდის რაიონი), შიო ჩიტაძის ქუჩაზე.

ეკლესია ააგეს 1850-იან წლებში, იმდროინდელ გარეთუბანში, წმინდა ნინოს სახელობის კეთილშობილ ქალთა სასწავლებლის ეზოში, მეფისნაცვალ მიხეილ ვორონცოვის მეუღლის ელისაბედის თაოსნობით და შემოწირულობით. საბჭოთა პერიოდში ეკლესია გაუქმდა და მისი შენობა საშუალო სკოლის (ამჟამინდელი 47-ე საჯარო სკოლის) სპორტულ დარბაზად გამოიყენებოდა. 1990-იან წლებში ეკლესია განახლდა და გაფართოვდა. 1999 წელს აღდგა ღვთისმსახურება.

ეკლესია წარმოადგენს აგურით ნაშენ სამნავიან ბაზილიკას. კარიბჭის ზემოთ მიშენებულია სამიარუსიანი სამრეკლო, რომელიც ეყრდნობა რვა სვეტს. ეკლესია ორსართულიანია. მასში ორი ტრაპეზია: წმიდა ნინოს სახელობის და წმიდათა ზაბულონისა და სოსანას (წმიდა ნინოს მშობლების) სახელობისა.