iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აზოვი

აზოვი — ქალაქი როსტოვის ოლქში, მდებარეობს მდინარე დონზე 16 კილომეტრის დაშორებით აზოვის ზღვიდან, მას სახელი ეწოდა აზოვის ზღვის მიხედვით. მოსახლეობის რაოდენობაა 82 937 კაცი (2010 წლის მიხედვით), 82 090 კაცი (2002 წლის აღწერის მიხედვით), 80 297 კაცი (1889 წლის აღწერის მიხედვით).

ისტორია
მდინარე დონის სანაპირო ყოველთვის იყო მნიშვნელოვანი სავაჭრო ადგილი. ძვ. წ. საუკუნის დასაწყისში ბერძნებმა დააარსეს კოლონია ბოსფორის სახელმწიფოში, რომელსაც უწოდებდნენ ტანაისს. რამდენიმე საუკუნის შემდეგ ძვ. წ. საუკუნის პირველ მესამედში იგი გადაწვა პოლემონ -მა. ბერძნული კოლონიების დანერგვამ აღადგინა ქალაქის კეთილდღეობა, მაგრამ გოთებმა პრაქტიკულად გაანადგურეს საუკუნეში.

ძველი ტანაისის ტერიტორია ახლა უკავია ხუტორ ნედვიგოვკას საუკუნის შუა წლებიდან.

 საუკუნეში ეს ტერიტორია აკაცირების ტომის ერთ-ერთი ჯგუფის კარადაჩების მიერ იყო დასახლებული, რომელიც ჰუნების მეფე დენგიზიკის ბრძანებით განხორციელდა.

 საუკუნეში ხანი კუბრატი მართავდა უნოგუნდურის ტომების მიერ დააარსებულ ძველი დიდი ბულგარეთის სამეფოს, რომელიც მისმა მემკვიდრემ ბატბაიანმა ჩააბარა ხაზარებს. საუკუნეში, როცა ხაზარების სახელმწიფო დაიშალა, ტერიტორია გადავიდა ტმუტარკანის სლავური სამთავროს ხელში.
ყივჩაღები ამ ტერიტორიას იპყობენ 1067 წელს და მას არქმევენ აზაქ-ს, საიდანაც მომდინარეობს ქალაქის თანამედროვე სახელწოდება.

1775 წელს აზოვი გახდა ახლადჩამოყალიბებული აზოვის გუბერნიის ადმინისტრაციული ცენტრი. საუკუნის ბოლოს ქალაქში დაარსდა ოთხკლასიანი ვაჟთა გიმნაზია, მალევე დაარსდა ქალთა გიმნაზიაც, მნიშვნელოვნად დაეცა ვაჭრობის დონე.

1926 წელს აზოვმა მიიღო ქალაქის სტატუსი. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში (1941-1945) აზოვი გერმანელი ჯარისკაცების მიერ იყო ოკუპირებული 1942 წლის 27 ივნისიდან. 1943 წლის 7 თებერვალს გაათავისუფლეს სამხრეთის ფრონტის როსტოვის ოპერაციის დროს.

გეოგრაფია
თანამედროვე ქალაქი აზოვი საოლქო დაქვემდებარების ქალაქია, მდებარეობს როსტოვის ოლქის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე დონის მარცხენა ნაპირზე, ტაგანროგის ყურიდან 12,5 კილომეტრში, ხოლო დონის როსტოვიდან - 35 კილომეტრში. ქალაქის ტერიტორიის ფართობია 66,2 კმ².

მოსახლეობა
ქალაქში ცხოვრობს დაახლოებით 20 ეროვნების ადამიანი. მათ შორის ყველაზე მრავალრიცხოვანია: რუსები — 94 %, უკრაინელები — 3,1 %, ბელარუსები — 0,5 %. მოსახლეობის 55 % შრომისუნარიანია.

ღირსშესანიშნაობა
ქალაქში მდებარე ტაძრებიდან აღსანიშნავია აზოვის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი, რომელიც აგებულია 2005 წელს და აზოვის სამების ეკლესია  მართლმადიდებლური ეკლესია აზოვში, მისი მშენებლობა დასრულდა 2004 წელს. ასევე აღსანიშნავია აზოვის ციხესიმაგრე.
ქალაქში რვა ბიბლიოთეკაა აქედან ორი საბვშვო. აზოვის ცენტრალური ბიბლიოთეკა ატარებს ნ. კრუპსკაიას სახელს.
ქალაქში სულ ოთხი მუზეუმია აზოვის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, აზოვის ისტორიულ-არქეოლოგიური და პალეონტოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალი, სამოილოვიჩის მუზეუმი და სამხედრო მუზეუმი - „თოფის წამლის საწყობი“.
ქალაქში რამდენიმე ძეგლი დგას, მათ შორის აღსანიშნავია პეტრე -ის ძეგლი, ალექსეი შეინის ძეგლი, სამშობლოსთვის დაღუპულთა მემორიალი, გრიგორ მიროშნიჩენკოს ძეგლი, აზოვის სამხედრო ფლოტილიის მეზღვაურთა ძეგლი.

დაძმობილებული ქალაქები
ნიკოლაი გულაევის სახელობის სამხედრო-ისტორიული კომპლექსი

ნიკოლაი გულაევის სახელობის სამხედრო-ისტორიული კომპლექსი — მუზეუმი და ერთ-ერთი მთავარი ღირსშესანიშნაობა ქალაქ აქსაიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. გაიხსნა 1998 წელს. მდებარეობს საოლქო მნიშვნელობის დაცული ტერიტორიის მუხინის აღკვეთილის ტერიტორიაზე.

ისტორია
სამხედრო-ისტორიული კომპლექსი ატარებს ავიაციის გენერალ-პოლკოვნიკის, ორგზის საბჭოთა კავშირის გმირის, საბჭოთა კავშირში თვითმფრინავების ჩამოგდების რაოდენობით მესამე ადამიანის, ნიკოლაი გულაევის სახელს. მისი სახელი შემთხვევით არ დარქმევია მუზეუმს. თავად გულაევი სწორედ სტანიცა აქსაისკის მაცხოვრებელი იყო.

კომპლექსში დაცულია იარაღების დიდი რაოდენობა. მათ შორის დაწყებული საარტილერიო იარაღიდან და დამთავრებული თვითმფრინავებით და რაკეტებით.

მუზეუმი შედგება ორი ძირითადი ნაწილისაგან. პირველი — „ჩრდილოეთ კავკასიის სამხედრო ოლქის სამეთაურო პუნქტი“. იგი მდებარეობს მიწის სიღრმეში და მასში განლაგებულია მრავალი საკომუნიკაციო დერეფანი ლაბირინთების მსგავსად. იგი ააგეს 1960-იან წლებში იმ შემთხვევისათვის თუ დაიწყებოდა მესამე მსოფლიო ომი.

ღია ცის ქვეშ მდებარე გამოფენა ყოველწლიურად ივსება. ძალიან მალე იგეგმება სამხრეთ რუსეთში ყველაზე მსხვილი სამხედრო კოლექციის შექმნა საუკუნის ტქნიკისა და იარაღის გამოყენებით.
ორატორია მესია

„ორატორია მესია“ (, 56) — მუსიკალური ბაროკოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნაწარმოები, რომლის ავტორია გეორგ ფრიდრიხ ჰენდელი. მასში დიდი მნიშვნელობა ენიჭება გუნდს. „მესია“ დაწერილია ბიბლიურ სიუჟეტებზე. ეს ნაწარმოები პირველად ინგლისის მეფის ჯორჯ მეორის თანდასწრებით შესრულდა. როდესაც გუნდი ალილუიას მღეროდა მეფე მოულოდნელად ფეხზე წამოდგა, მსმენელმაც მეფეს მიბაძა.
ტეპიანოვო

ტეპიანოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 316 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 25 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტაშბულატოვო, რომელიც დაშორებულია 73 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100%).
ტუიშევო

ტუიშევო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 475 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 66 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტაშბულატოვო, რომელიც დაშორებულია 9 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100%).
ფესვები (ვან გოგი)

ფესვები — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი, შესრულებული ზეთის საღებავებით ტილოზე, 1890 წელს, როდესაც მხატვარი ოვერში, საფრანგეთში ცხოვრობდა. ნამუშევარში კარგად გაირჩებვა ხატვის ის სტილი რასაც ვან გოგი ბოლო წლებში საკუთარ პეიზაჟებში იყენებდა.

წინარე პერიოდი
ვან გოგმა სიცოცხლის უკანასკნელი თვეები ოვერ-სიურ ოაზიში გაატარა, პატარა ქალაქში პარიზის ჩრდილოეთით, მას შემდეგ რას სენ-რემის თავშესაფარი დატოვა 1890 წლის მაისში. არის ვერსიები, რომ ნამუშევარი ვინსენტის ბოლო ნახატია 1890 წლის ივლისის ბოლოს მის გარდაცვალებამდე.

იან ჰულსკერს მიაჩნია რომ ორმაგ ტილოზე დახატულ ნამუშევრებს შორის ეს ყველაზე ორიგინალურია. მნახველები ამბობენ რომ მათ სურათზე სამი ფესვისა და ღეროს გარჩევა შეუძლიათ, თუმცაღა მთლიანი ნახატის აღქმა არცთუ ისე ადვილია, ვანდერ ვენისა და კნაპის თქმით ნამუშევარზე გაირჩევა ბუჩქის ორი ფიგურაც. ნამუშევარი საკმაოდ ცნობილია იმის მიუხედავად რომ ის გერმანული ექსპრესიონიზმისა და აბსტრაქციონიზმის ნიმუშია.
აქსაი

აქსაი — ქალაქი რუსეთში, როსტოვის ოლქში. წარმოადგენს როსტოვის ოლქის აქსაის რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს. მდებარეობს მდინარე დონის მარჯვენა სანაპიროზე, ქალაქ დონის როსტოვიდან 18 კილომეტრის დაშორებით. მოსახლეობის რაოდენობაა 48 372 კაცი (2021 წლის აღწერის მიხედვით), 38 012 კაცი (2002 წლის აღწერის მიხედვით), 33 389 კაცი (1989 წლის აღწერის მიხედვით).

ისტორია
ქალაქი ისტორიულ წყაროებში მოიხსენიება ჯერ კიდევ 1569 წელს, როგორც კაზაკების დასახლება, 1791 წლიდან ცნობილია როგორც სტანიცა აქსაიასკაია. 1941 წლის 21-29 ნოემბერს აქსაიასკაია დაიპყრეს გერმანელმა ფაშისტებმა. 1957 წელს მიენიჭა ქალაქის სტატუსი და ეწოდა აქსაი.

ადმინისტრაციული სტატუსი
რუსეთის ადმინისტრაციული დაყოფის მიხედვით ქალაქი აქსაი არის აქსაის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. როგორც ადმინისტრაციული განყოფილება, ის შედის აქსაის რაიონის ფარგლებში, როგორც აქსაის ურბანული დასახლება. როგორც მუნიციპალური განყოფილება, ამ ადმინისტრაციულ ერთეულს ასევე გააჩნია ურბანული დასახლების სტატუსი და წარმოადგენს აქსაის მუნიციპალიტეტის ოლქის ნაწილს.

ეკონომიკა
აქსაი წარმოადგენს დონის როსტოვის სამრეწველო სატელიტს.
ულიანდი

ულიანდი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 82 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 56 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტაშბულატოვო, რომელიც დაშორებულია 7 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (75%).
ურალსკი (ბაშკირეთი)

ურალსკი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 77 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 58 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტაშბულატოვო, რომელიც დაშორებულია 15 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (77%).
უტიაგანოვო (აბზელილოვოს რაიონი)

უტიაგანოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 447 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 30 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტაშბულატოვო, რომელიც დაშორებულია 82 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (99%).
ხამიტოვო

ხამიტოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 676 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 70 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტაშბულატოვო, რომელიც დაშორებულია 117 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100%).
ჰუსაინოვო (აბზელილოვოს რაიონი)

ჰუსაინოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 23 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 38 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტაშბულატოვო, რომელიც დაშორებულია 25 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (95%).
შარიპოვო (აბზელილოვოს რაიონი)

შარიპოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 241 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 63 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტაშბულატოვო, რომელიც დაშორებულია 110 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100%).
იულდაშევო (აბზელილოვოს რაიონი)

იულდაშევო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 340 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 13 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტაშბულატოვო, რომელიც დაშორებულია 55 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (99%).
იაიკაროვო

იაიკაროვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 157 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 75 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტაშბულატოვო, რომელიც დაშორებულია 18 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (99%).
ანგლოსაქსები

ანგლოსაქსები — შუასაუკუნეების ინგლისში მცხოვრები კულტურული ჯგუფი. ანგლოსაქსების წინაპრები ბრიტანეთის კუნძულზე ევროპიდან საუკუნეში გადავიდნენ, მაგრამ, ამის მიუხედავად, ანგლოსაქსების ეთნოგენეზი ბრიტანეთში შედგა და მათი იდენტობა ასევე კუნძულზე ჩამოყალიბდა. ანგლოსაქსური იდენტობა ჩამოყალიბდა როგორც კელტურ ბრიტებთან, ასევე გერმანიკულ ტომებთან ურთიერთობის შედეგად. დროის განმავლობაში ადგილობრივი ტომები შეერწყნენ ანგლოსაქსებს და ჩამოაყალიბეს ინგლისის სამეფო. ბრიტანულ ისტორიოგრაფიაში ანგლოსაქსური პერიოდი იწყება 450 წელს და მთავრდება 1066 წელს, ნორმანთა მიერ ინგლისის დაპყრობის შედეგად.
გრიგორ მიროშნიჩენკოს ძეგლი

გრიგორ მიროშნიჩენკოს ძეგლი — მწერალ გრიგორ მიროშნიჩენკოს ძეგლი ქალაქ აზოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.

ისტორია
ქალაქ აზოვის საპატიო მოქალაქე, მწერალი გრიგორ მიროშნიჩენკო დაიბადა 1904 წლის 9 იანვარს როსტოვის ოლქის, მილეროვის რაიონის სტანიცა სტეფანო-ეფრემოვსკაიაში, რკინიგზის მუშის ოჯახში. 10 წლის ასაკში მუშაობა დაიწყო პიატიგორსკის რკინიგზის სადგურში დამლაგებლად. რუსეთში მიმდინარე სამოქალაქო ომის პერიოდში, 16 წლის ასაკში იყო კავალერიის პოლკის მეთაური, მონაწილეობდა თეთრების წინააღმდეგ გამართულ ბრძოლებში.

წითელ არმიასთან ერთად მონაწილეობდა ბრძოლებში ყუბანიდან ირანის საზღვრამდე. თავისი ცხოვრება მან აღწერა ავტობიოგრაფიულ წიგნში „იუნარმია“.

სამოქალაქო ომის შემდეგ გრიგორ მიროშნიჩენკო მუშაობდა სადგურ ნევინომინსკაიის სადგურში ზეინკლად. 1922 წელს გაწევრიანდა კომკავშირში, შემდეგ კი კომუნისტურ პარტიაში. დეპოში მან შექმნა კომკავშიული განყოფილება. მწერალი პირადად იცნობდა მაქსიმ გორკის. სწორედ ამან გადაწყვიტა მისი ბედი.

1930-იან წლებში იგი გადავიდა ლენინგრადში და სწავლა დაიწყო უმაღლეს პარტიულ სასწავლებელში. 1935 წელს დაასრულა სწავლა და დაკავდა ლიტერატურული შემოქმედებით. ამ დროს შეიქმნა მისი მოთხრობები: „შაშხანები“, „ციცაბო ნაპირი“ და „იუნარმია“. დაიწერა მოთხრობები „მატროსი ნაზუკინი“, „რევოლლუციის სახელით“ და „ტანკისტი დუდკო“.

მეორე მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა ფრონტზე. 1949 წელს გამოვიდა მისი პირველი წიგნი ტრილოგია „აზოვი“. 1960 წელს კი მეორე წიგნი „აზოვის ალყა“. 1985 წელს მისი გარდაცვალების გამო ტრილოგია დარჩა დაუმთავრებელი.

გრიგორ მიროშნიჩენკოს ძეგლი დადგეს მის საფლავზე. მწერალმა დატოვა ანდერძი, რომლის მიხედვითაც მან დაკრძალვა ისურვა აზოვში. მისი სურვილი აღასრულა ქალაქის ადმინისტრაციამ. მის საფლავზე დადგეს ძეგლი, რომელიც წარმოადგენს თაღიან აგურის კედელს, რომლის ორივე მხარეს დგას საუკუნის ტყვიამფრქვევის მულაჟები.
იანგი-აული (აბზელილოვოს რაიონი)

იანგი-აული — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 311 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 16 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტაშბულატოვო, რომელიც დაშორებულია 38 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (99%).
სტაროჩერკასკის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალი

სტაროჩერკასკის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალი — მუზეუმ-ნაკრძალი სტანიცა სტაროჩერკასკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.

მუზეუმის მისამართი: 346701, როსტოვის ოლქი, აქსაის რაიონი, სტანიცა სტაროჩერკასკი, ფოსტის ქუჩა № 6.

ისტორია
სტაროჩერკასკის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალი შეიქმნა რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს 1970 წლის 30 დეკემბერის დადგენილების შესაბამისად. მუზეუმის შექმნის ინიციატორი იყო მიხეილ შოლოხოვი. დაფუძნდა — საუკუნეების დონის კაზაკთა დედაქალაქის ჩერკასკის ძეგლების ბაზაზე. ატამან ეფრემოვების ყოფილი სამფლობელოდან შემონახულია: ატამანის სასახლე, ორსართულიანი ქვის კორპუსი, ეფრემოვების კარის ეკლესია, რომელიც დონის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე იყო ნაკურთხი. სტეფანე ეფრემოვის სახლი, აგებული 1770-იან წლებში.

მუზეუმში მუდმივად მოქმეედებს შემდეგი გამოფენები: ძირითადი ისტორიული ექსპოზიცია „ველური მინდვრებიდან ძველ ჩერკასკამდე“, „ეფრემოვების კაზაკური მოდგმა“, „როგორ შევქმენით წყნარი დონი“. „კაზაკური სამზარეულოს ტრადიციები“,სტაროჩერკასკის სამახსოვრო ადგილები“, „კაზაკი-ნეკრასოველები“, „მაიდანი და საკვირაო ეკლესია“, „კაზაკების სულიერი სამყარო“. მუზეუმი ასევე მონაწილეობას იღებს ყოველლიურ აქციაში „ღამე მუზეუმში“.

მუზეუმის საგამოფენო დარბაზების ფართობია 1563, 8 მ², ფონდასაცავების — 629,1 მ². სულ დაცულია 67 009 ექსპონატი.

მუზეუმის ბიბლიოთეკაში დაცულია სამი თემატიკური კოლექცია, რომელიც ეხება ლიტერატურულ ძეგლებს: ნ. პარამანოვის გამომცემლობის „ “-ის წიგნები, კირილოვსკის სტამბისა და მხარეთმცოდნეობითი კოლექცია.
დონის სტაროჩერკასკის მონასტერი

დონის სტაროჩერკასკის მონასტერი — მართლმადიდებლური ეკლესია სტანიცა სტაროჩერკასკში მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. მონასტერი დაარსდა 1994 წელს ეფრემოვკის ქალთა მონასტრის ადგილზე, რომელიც დაარსდა 1837 წელს და დაიხურა 1927 წელს.

2012 წლიდან ეკლესიასთან ახლოს მოედანზე ეპარქია მართავს ყოველწლიურ დონის ღვთისმშობლის ხატის დღესასწაულს.

ისტორია
ეფრემოვის დედათა მონასტრის საზეიმო გახსნა მოხდა 1837 წლის 1 სექტემბერს პოლკოვნიკ დანიელ ეფრემოვის ქვრივის შემოწირულობებით. ეფრემოვები დონის მხარეში ცნობილები იყვნენ თავიანთი სიმდიდრითა და ევროპული ღირებულებებით. მონასტერი გახდა კარის ეკლესია, რომელიც აკურთხეს დონის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე.

 საუკუნის დასაწყისში მონასტერში სულ 250 ადამიანი მსახურობდა.

მონასტრის რელიქვიები, ისევე როგორც სტაროჩერკასკის აღდგომის ეკლესიისა, სამოქალაქო ომის დროს გაიტანეს საზღვარგარეთ. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ეკლესია საკმაოდ დაზიანდა, მთელი შიდა მოხატულობა პრაქტიკულად განადგურდა. აღდგენითი სამუშაოები დაიწყო 1970 წელს. სანამ მონასტერი განახლდებოდა იგი იმყოფებოდა სტაროჩერკასკის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალის ბალანსზე.

მონასტერი ხელახლა გაიხსნა 1994 წელს. თავდაპირველად ბერები დასახლდნენ არენდით აღებულ სახლში, დაიწყეს დონის ეკლესიის სარესტავრაციო სამუშაოები. კეთილმოაწყვეს ეკლესიის მიმდებარე ტერიტორია, გაასუფთავეს ეფრემოვებისა და იღუმენია ინოკენტიას საფლავები, სამრეკლოზე დაკიდეს ზარები.

აღდგენილი ეკლესიის პირველი წინამძღვარი იყო არქიმანდრიტი მოდესტ პოტაპოვი.

კარის ეკლესია
1756 წელს ჩერკასკში (ამჟამად სტაროჩერკასკი) ეფრემოვების საგვარეულო მამულში, ატამანმა სტეფანე ეფრემოვმა დაიწყო კარის ეკლესიის მშენებლობა დონის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე. მშენებლობა დასრულდა 1761 წელს და ამავე წლის 16 სექტემბერს ეკლესია აკურთხა ვორონეჟისა და ელეცკის ეპისკოპოსმა კირილემ. 1837 წელს ეფრემოვების კარის ეკლესიის ადგილზე უკვე მოქმედებდა სტაროჩერკასკის დედათა მონასტერი, რომლის დამაარსებლებიც იყვნენ ეფრემოვების რძლები ევდოკია და ულიანა. ეფრემოვების ოჯახმა იზრუნა ეკლესიის ინერიერზეც. ყველა ხატი ვერცხლით დაფარეს. საუკუნის დასაწყისში ეკლესიის სამრეკლოზე ეკიდა 8 ზარი, რომელთაგან ყველაზე დიდის წონა იყო 2,5 ტონა.

ეკლესიასთან შემონახულია ეფემოვების საგვარეულო სამარხი, სადაც დაკრძალულია ცნობილი ატამანი ქალი მელანია კარპოვნა.

მონასტრის სიწმინდეები
ეკლესიის დღესასწაულია ძველი სტილით 19 აგვისტო (ახალი სტილით 1 სექტემბერი) - დონის ღვთისმშობლის ხატის ხსენების დღე.

1995 წელს სტანიცა გლინოვსკის კაზაკებმა ეკლესიას შესწირეს დონის ღვთისმშობლის დიდი ხატი.

ეკლესიის მარცხენა ფლანგში არის დონის მიწის მფარველის წმინდა დიმიტრი როსტოველის ხატი, რომელიც შეიცავს წმინდანის წმინდა ნაწილებს.

გალერეა
ჟუჩენკოვების სახლი

ჟუჩენკოვების სახლი — უძველესი სახლი სოფელ სტაროჩერკასკში, აქსაის რაიონი, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. საუკუნის საცხოვრებელი არქიტექტურის შესანიშნავი ნიმუში. წარმოადგენს ე. წ. სახლ-ციხესიმაგრეს. მეორე სართულის ფანჯრებში ჩასმულია გისოსები. პირველი სართულის ფანჯრები ზომით ბევრად მცირეა ვიდრე მეორე სართულისა და აქვს ციხესიმაგრის სათოფურების ფორმა. სახლში იდგა ჰოლანდიური ღუმელი, გაფორმებული ფერადი ფილებით, ამჟამად ღუმელი არ შემონახულა.

ისტორია
ჟუჩენკოვებიდან პირველმა პეტრე ეფრემის ძე ჟუჩენკოვმა ნოღაის თავადისგან იყიდა მიწის ნაკვეთი და გადმოცემით სწორედ ამ ადგილზე დააარსა ჩერკასკი. შემდეგ სახლი იყო მდიდარი კაზაკური ოჯახის წარმომადგენლების, სტეფანე და თევდორე ჟუჩენკოვების კუთვნილება.

სახლი მას შემდეგ გახდა ცნობილი, რაც 1671 წელს მოსკოვში გაგზავნამდე მასში გაასამართლეს სტეფანე რაზინი. საუკუნეში სახლის მფლობელი იყო პეტრე ჟუჩენკოვი.

მომდევნო საუკუნეში სახლში მდებარეობდა ქალაქის პოლიცია, რომელსაც ეს სახლი ეკავა რევოლუციამდე. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ შენობაში განთავსდა სასოფლო საბჭო. ამჟამად ჟუჩენკოვების სახლში განთავსებულია სტაროჩერკასკის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალის ერთ-ერთი ექსპოზიცია.

არქიტექტურა
სახლი აგებულია საუკუნის კაზაკური არქიტექტურის სტილში. თავისი არსებობის მანძილზე სახლი რამდენიმეჯერ გადააკეთეს. იგი ორსართულიანია, დგას მაღალ ფუნდამენტზე. თუკი გაზაფხულზე დონი ადიდდებოდა მოსახლეები ცხოვრობდნენ მეორე სართულზე, მოაჯირზე კი მიბმული იყო ნავი.

გარედან სახლი ციხესიმაგრეს ჰგავს. მის ფანჯრებში ჩასმულია გისოსები. სახლის კედლები საკმაოდ სქელია, მეორე სართულის ხის აივანი დგას აგურის სვეტებზე. სახლი აგებულია ე. წ. მოსკოვური ბაროკოს სტილში.

სახლის შიგნით იდგა საუკუნის ღუმელი ჰოლანდიური ფილებით გაფორმებული. ამჟამად ღუმელი აღარ არსებობს. სახლში შემონახულია ყოფა-ცხოვრების ტრადიციული საგნები, რომლებიც დაკავშირებულია ჟუჩენკოვების ოჯახის ისტორიასთან და დონელი კაზაკების ცხოვრებასთან. ასეთი სახლი ჩერკასკში იყო სულ 28.

სახლს გარს ერტყა გალავანი და შემოსასვლელში ყოველთვის იდგა არმიის კაპიტანი, რათა თავდასხმებისაგან დაეცვა შენობა. ზოგჯერ ასეთი დაცვა არასაიმედო იყო: მსგავსი სახლიდან 1708 წელს გაიტაცეს კაზაკთა სამხედრო ატამანი კონდრატე ბულავინი.
ნაოჭი

ნაოჭები — კანის ხილვადი ნაკეცები, რომლებიც წარმოიშობა სხვადასხვა კუნთის ზედმეტი აქტიურობის ან კანის ელასტიურობის დაკარგვის შედეგად. როდესაც კანი მოდუნებული მიმიკის დროს აღარ იჭიმება, ჩნდება ხაზები, რომლებსაც ნაოჭები ეწოდება. ბევრი ქვეყნის კულტურაში ნაოჭებს სიბრძნისა და გამოცდილების ნიშნად მიიჩნევენ.
სტაროჩერკასკის აღდგომის ეკლესია

სტაროჩერკასკის აღდგომის ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია სტანიცა სტაროჩერკასკში მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. ეკლესია არის სტაროჩერკასკის მთავარი არქიტექტურული ღირსშესანიშნაობა. დონის მხარეში პირველი ქვის ეკლესია. 1805 წლამდე ეკლესია იყო დონელი კაზაკების მთავარი ტაძარი.

მშენებლობის ისტორია
1650 წელს კაზაკებმა ააგეს ხის ეკლესია, რომლის მახლობლად მოედანზე იკრიბებოდა კაზაკების არმია. ხანძრის შედეგად ჩერკასკის (ქალაქის მაშინდელი სახელწოდება) ეკლესია ორჯერ დაიწვა.

ქვის ეკლესია შენდებოდა 1706-1719 წლებში.

იგი ააშენეს პეტრე დიდის ბრძანების მოქმედების პერიოდში, როდესაც აკრძალული იყო ქვის შენობების აშენება მთელს რუსეთში გარდა პეტერბურგისა. მაგრამ პოლიტიკური აუცილებლობიდან გამომდინარე პეტრე თავად დაეთანხმა ეკლესიის მშენებლობას. დაეხმარა თანხით, მოამარაგა საეკლესიო ნივთებით და სიმბოლურად თავადაც მიიღო მონაწილეობა ეკლესიის მშენებლობაში. ასევე ცნობილია, რომ სამშენებლო სამუშაოებს აწარმოებდნენ მეფის მიერ მოსკოვიდან სპეციალურად მოწვეული ხელოსნები.

არქიტექტურა
სტაროჩერკასკის აღდგომის ეკლესიის სიმაღლეა 49 მ. აგებულია უცნობი არქიტექტორის მიერ უკრაინული ბაროკოს სტილში. ტაძრის მახლობლად მდებარეობს 48 მეტრის სიმაღლის სამრეკლო.

სამი მხრიდან ეკლესიას აკრავს ორსართულიანი გალერეა, ვიზულაურად ეს ემსაგვსება კაზაკურ არქიტექტურას.

ინტერიერი
ეკლესიის ინტერიერი თვალშისაცემია და კონტრასტში მოდის ექსტერიერთან. უნიკალური ხუთიარუსიანი, მოოქროვილი კანკელის ზომებია 1923 მ. და მოიცავს საუკუნის 149 ხატს, რომლებიც შესრულებულია მოსკოველი ხატმწერის ეგორ გრეკის მიერ.

ეკლესიის ცენტარლური სამეფო შესასვლელის პირდაპირ ჰკიდია სპილენძისაგან ჩამოსხმული ჭაღი, რომლის წონაა 500 კგ. არსებობს მოსაზრება, რომ იგი აზოვის ნათლისმცემლის ეკლესიიდან ჩამოიტანა 1643 წელს ატამანმა იოსებ პეტროვმა.

ეკლესიის ბიბლიოთეკაში ინახება როგორც საეკლესიო (მათ შორის საუკუნის გამოცემა), ასევე ძველი რარიტეტული გამოცემები (მაგალითად 1946 წლის სლავური გრამატიკა და 1701 წლის სლავური, ლათინური და ბერძნული ანბანი).

ექსტერიერი
ეკლესიის შესასვლელთან კედელზე ჩამოკიდებულია ჯაჭვი, რომლითაც დაკავებული ჰყავდათ სტეფანე რაზინი მოსკოვში გაგზავნამდე. იქვე, ახლოს, გალერეაში შენახულია კაზაკების ატამანის კირილ იაკოვლევის ფერფლი.

სამრეკლო
ეკლესიის მახლობლად მდებარეობსორიარუსიანი სამრეკლო, რომლის სიმაღლეა 46 მეტრი. არნიშნული სამრეკლო ამ ტიპის ერთადერთი ნაგებობაა სამხრეთ რუსეთში.

სამრეკლო ააშენეს მოსკოვში მდებარე რვაკუთხა სამრეკლოს მსგავსად და შედგება ოთხი ნაწილისაგან: სარდაფი, ოთკუთხედი, რვაკუთხედი და კარვის ტიპის რვაკუთხედზე მდგარი ჯვარი. სამრეკლოს პირველ და მეორე სართულზე 1744-1857 წლებში ინახებოდა დონის კაზაკების საარქივო მასალა, ხოლო სარდაფი დიდი ხნის განმავლობაში გამოიყენებოდა პატიმრებისთვის.

ამჟამად სამრეკლო ეკუთვნის დონის სტაროჩერკასკის მონასტერს.
უკიო-ე

უკიო-ე „მცურავი სამყაროს ნახატები“ — იაპონური გრავიურის ბეჭდვის ჟანრი. ისინი წარმოებდნენ საუკუნიდან საუკუნემდე, რომლებიც გამოსახავდნენ ლანდშაფტებს, ამბებეს ისტორიიდან, თეატრს და ბორდელებს. ეს არის იაპონიის გრავიურის ბეჭვდის მთავარი ჟანრი.

უკიო-ე იყო იაფი, რადგან ისინი ძალიან დიდი რაოდენობით მოიპოვებოდა. ისინი ძირითადად ეკუთვნოდათ ქალაქის მაცხოვრებლებს, რომლებიც საკმარისად მდიდრები არ იყვნენ, რომ შეეძინათ ორიგინალი ნახატი. თავდაპირველი საგანი უკიო-ესთვის იყო ქალაქის ცხოვრება, წვრილნამი აქტივობები და სცენები გასართობი რაიონებიდან. ლამაზი კურტიზანები, სუმოს დიდი მოჭიდავეები და პოპულარული მსახიობები გამოისახებოდნენ, როდესაც საინტერესოდ იქცეოდნენ. მოგვიანებით პეიზაჟიც ძალიან პოპულარული გახდა. დღესდღეობითად უკიო-ე მთელ მსოფლიოში ძალიან პოპულარულია.

იმ პერიოდის მწერალი ასაი რიოი, თავის უკიო მონოგატარში (, „მცურავი სამყაროს ზღაპრები“ 1661 წელს), აყალიბებს მცურავი სამყაროს იდეას:

გალერეა
კოლიმის ტბა

კოლიმა — გამდინარე ტბა ცენტრალურ ფინეთში. არის კუნძულები. ტბის თითქმის ნახევარი დაცულია პროგრამა ნატურა 2002-ით, რის გამოც ტბას აქვს კარგი ბუნებრივი და ჰიდროლოგიური მდგომარეობა. ტბაზე შესაძლებელია კანოეებით გასეირნება და ხელმისაწვდომია რუკები ტურისტებისთვის.
მარშრუტი იწყება პიჰტიპუდასის მუნიციპალიტეტიდან და მიდის კერნანკოსამდე.
ელჩეს მისტერია

ელჩეს მისტერია (, ვაალენსიურ დიალექტზე: ') — შუა საუკუნეების ლიტერგიული დრამა, რომელიც ყოველწლიურად 14 და 15 აგვისტოს ელჩეს წმინდა მარიამის ბაზილიკაში იდგმება. ის ყოვლადწმიდისა ღვთისმშობელის მიძინებას ეძღვნება. 2001 წელს იუნესკომ კაცობრიობის ზეპირი და არამატერიალური მემკვიდრეობის შედევრის სტატუსი მიანიჭა.