iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვახტანგ კოპალეიშვილი

ვახტანგ კოპალეიშვილი (დ. 26 დეკემბერი, 1954, სამტრედია, საქართველოს სსრ — გ. 13 თებერვალი, 2015, თბილისი) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი, თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე. იცავდა თბილისის „დინამოსა“ და ლანჩხუთის „გურიას“ ღირსებას. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1978), ვიცე-ჩემპიონი (1977) და ბრინჯაოს პრიზიორი, საბჭოთა კავშირის თასის მფლობელი (1976) და ფინალისტი (1980) თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1976).

ბიოგრაფია
ფეხბურთის თამაშს იწყებს 1966 წელს თბილისის სპორტინტერნატის საფეხბურთო სკოლაში მწვრთნელების — ვ. პანდელოვის და ვ. ელოშვილის ხელმძღვანელობით. 1973 წლიდან თბილისის „დინამოს“ რიგებშია. იმავე წელს გუნდის სათადარიგო შემადგენლობაში დუბლიორთა საკავშირო პირველობის ორ შეხვედრას თამაშობს. რაც შეეხება გუნდის ძირითად შემადგენლობას, მის რიგებში პირველად 1975 წლის 1 ივნისს, საკავშირო ჩემპიონატის მე-9 ტურის კალენდარულ მატჩში, ლვოვის „კარპატის“ წინააღმდეგ გამოდის მინდორზე. შეხვედრას „კარპატის“ საშინაო არენა — სტადიონი „დრუჟბა“ მასპინძლობს და მას 10 ათასი ფეხბურთის გულშემატკივარი ესწრება. დინამოელები თამაშს ასეთი შემადგენლობით იწყებენ: გოგია, ძოძუაშვილი, ჭელიძე, ებრალიძე, მუჯირი, გავაშელი, ქორიძე, გ. მაჩაიძე, დარასელია, მ. მაჩაიძე და ყიფიანი. კოპალეიშვილი მატჩის მეორე ტაიმის 72-ე წუთზე, ვახტანგ ქორიძის ნაცვლად ერთვება თამაშში. დაპირისპირება მასპინძელთა გამარჯვებით, ანგარიშით 3–2 მთავრდება. თბილისელთა ახალბედა ნახევარმცველი ქვეყნის მიმდინარე პირველობის კიდევ 6 შეხვედრაში გამოდის გუნდის ძირითადი შემადგენლობის მაისურით და ჯამში, თავის სადებიუტო სეზონში შვიდჯერ იცავს „დინამოელთა“ ღირსებას. ამას გარდა, ერთ საერთაშორისო ამხანაგურ შეხვედრაშიც იღებს მონაწილეობას, ხოლო დუბლიორთა საკავშირო ტურნირის ფარგლებშიც, ასევე, შვიდჯერ გამოდის საფეხბურთო მოედანზე.

ვახტანგ კოპალეიშვილმა თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში უმაღლესი ლიგის საკავშირო ჩემპიონატების 84 მატჩი (2 გოლი), ხოლო საკავშირო თასის გათამაშების 16 მატჩი (1 გოლი) ჩაატარა. ამას გარდა, ევროპული საერთაშორისო საფეხბურთო ტურნირების ფარგლებში „დინამოს“ ღირსება 6 შეხვედრაში დაიცვა, აქედან 4 შეხვედრა — თასების მფლობელთა თასის, ხოლო 2 — უეფა-ს თასის გათამაშებაში.

ვახტანგ კოპალეიშვილი 60 წლის ასაკში, 2015 წლის 13 თებერვალს გარდაიცვალა.

მიღწევები
დინამო თბილისი
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
ჩემპიონი: 1978
ვიცე-ჩემპიონი: 1977
ბრინჯაოს პრიზიორი: 1976 (შ.)
საბჭოთა კავშირის თასი
თასის მფლობელი: 1976
ფინალისტი: 1980
სანაკრებო
საქართველოს სსრ ნაკრები

ვიცე-ჩემპიონი: 1979
ბაღის მეორე ხიდი

ბაღის მეორე ხიდი — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში მდინარე მოიკაზე. მდებარეობს ცენტრალურ რაიონში. აკავშირებს საადმირალოს პირველ კუნძულსა და სპასკის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 30,2 მეტრი, სიგანე - 20,5 მ.

მდებარეობა
უკავშირდება ცარიცინის გასასვლელს. ხიდი მდებარეობს ისტორიული ადგილების ცენტრში. მის ირგვლივ განთავსებულია მიხაილოვის ბაღი, მარსის ველი და მაცხოვრის დაღვრილი სისხლის ტაძარი.

დინების ზემოთ მდებარეობს ბაღის პირველი ხიდი, ხოლო ქვემოთ — მალო-კონუშენის ხიდი.

უახლოესი მეტროსადგურია — „გოსტინი-დვორი“.

სახელწოდება
ამჟამინდელი სახელწოდება მიიღო ახლომდებარე ბაღების გამო.

ისტორია
1876 წელს ამ ადგილზე ააგეს ხიდი, რომელიც განკუთვნილი იყო კონკის გადაადგილებისათვს. მასზე ფეხით სიარული აკრძალული იყო. 1906 წელს მიმდინარეობდა ხიდის გამაგრების სამუშაოები. 1935 წელს შეიცვალა სამმალიანი საყრდენებიანი ხიდი (არქიტექტორი ე. ნ. სანდლერი, პროფესორ ლევ ალექსანდრეს ძე ილინის ხელმძღვანელობით). 1961 წელს ინჟინერ პ. პ. სტეფანოვის ინიციატივით ხის მოაჯირები შეცვალეს თუჯის მხატვრულად გაფორმებული მოაჯირებით. სამუშაოები შესრულდა არქიტექტორ-რესტავრატორის ი. ნ. ბენუასა და ა. ე. პოლიაკოვის პროექტის მიხედვით.

ამჟამად არსებული ხიდი აგებულია 1966-1967 წლებში ინჟინერ ე. ა. ბოლტუნოვისა და არქიტექტორ ლევ ნოსკოვის პროექტის მიხედვით. 1998 წელს მიმდინარეობდა ხიდის კაპიტალური რემონტი. სამუშაოების პერიოვში შეიცვალა ხიდის ჰიდროიზოლაცია, შესრულდა სავალი ფილების მოწყობა, დაშალეს ტრამვაის გზა და გაარემონტეს მოაჯირები.

ხიდი ამჟამად ერთმალიანია და ნაგებია რკინაბეტონით.
მალო-კონიუშენის ხიდი

მალო-კონიუშენის ხიდი — ხიდი სანქტ-პეტერბურგში მდინარე მოიკაზე. მდებარეობს ცენტრალურ რაიონში. აკავშირებს საადმირალოს პირველ კუნძულსა და სპასკის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 42,8 მეტრი, სიგანე - 20 მ.

მდებარეობა
ხიდი მდებარეობს ისტორიული ადგილების ცენტრში. იქ სადაც გრიბოედოვის არხი უკავშირვება მდინარე მოიკას.

უახლოესი მეტროსადგურია — „ნევის პროსპექტი“ (700 მ.).

სახელწოდება
სახელწოდება მიიღო ახლოს მდებარე საიმპერატორო თავლის გამო.

ისტორია
პირველი ხის ხიდი თანამედროვე მალო-კონიუშენის ხიდის ადგილზე ააგეს ჯერ კიდევ 1716 წელს. მოგვიანებით იგი განათავსეს ბაღის მეორე ხიდის სიახლოვეს.

ორი ხიდი ამ ადგილზე ააგეს 1730-იანი წლების დასასრულს, ანა იოანეს ასულის მეფობის პერიოდში: პერვო-კონიუშენის ხიდი გადაჭიმეს მდინარე კრივუშუზე (მოგვიანებით გრიბოედოვის არხი), ხოლო მალო-კონიუშენის ხიდი - მდინარე მოიკაზე. ორივე მათგანი იყო ხის სამმალიანი და გასახსნელი ხიდი. 1770 წელს პერვო-კონიუშენის ხიდს უწოდეს თატრის ხიდი.

 საუკუნის დასაწყისში შეიმუშავეს რამდენიმე პროექტი ხის ხიდების მეტალის ხიდებად გადაკეთების შესახებ. ახალი თუჯის ხიდების მშენებლობის პროექტები 1807-1829 წლებში შეიმუშავეს არქიტექტორ უილიამ გესტესა და ინჟინერ ე. ა. ადამის მონაწილეობით.

ხიდები ააგეს 1829-1830 წლებში ვ. კ. ტრეტერის ხელმძღვანელობით, რომლის საბოლოო პროექტი შეიმუშავა ე. ა. ადამმა. ორივე ახალ ხიდს ჰქონდა ერთი მალა.

1952 წელს მიმდინარე რესტავრაციის დროს აღადგინეს ფანარები და მოაჯირები. უკანაკნელად ხიდების ანსამბლის რესტავრაცია წარიმართა 2001 წელს.
დიდი კონიუშენის ხიდი

დიდი კონიუშენის ხიდი — ხიდი სანქტ-პეტერბურგში მდინარე მოიკაზე. მდებარეობს ცენტრალურ რაიონში. აკავშირებს საადმირალოს პირველ კუნძულსა და ყაზანის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 28,8 მეტრი, სიგანე - 11,6 მ.

მდებარეობა
ერთმანეთთან აკავშირებს თავლისა და მოშკოვის შესახვევებს. ხიდთან ახლოს მდებარეობს ალექსანდრე პუშკინის სახლ-მუზეუმი.

უახლოესი მეტროსადგურია (900 მ) — „გოსტინი-დვორის“ გასასვლელი გრიბოედოვის არხზე.

სახელწოდება
ხიდის სახელწოდება წარმოსდგება იმპერატორის მთავარი თავლისაგან, რომელიც მდებარეობდა მდინარე მოიკის მარცხენა ნაპირზე, სახლი № 4. ამავე შენობიდან წარმოსდგება დიდი და პატარა თავლების ქუჩის, თავლის მოედნის და ასევე თავლის შესახვევის სახელები.

ისტორია
თავდაპირველად აქ გერმან ვან ბოლესმა 1753 წელს ააგო ხის გასახსნელი ხიდი.

1828 წელს ხიდი შეცვალეს ახალი ერთმალიანი თაღოვანი ხიდით, რომელიც ჩუგუნის ტიუბინგებზე იყო დაფუძნებული. პროექტის დასრულებაზე მუშაობდნენ ინჟინრები ეგორ ადამი, ვასილი ტრეტერი და უილიამ გესტე.

მალების ფასადები გაფორმებული იყო თუჯის ფირფიტებით, რომელიც თავის მხრივ მორთული იყო მხატვრული ორნამენტებით.

1935 წელს სავალი ნაწილის დეფორმაციის მიზეზით დაიწყო ხიდის გამაგრებითი სამუშაოები ინჟინრების მ. ი. ჟდანოვისა და არიადნა საპერშტეინის პროექტის მიხედვით. რემონტის შემდეგ სავალ ნაწილსა და ტროტუარს შორის არსებული გამყოფი ღობე გააუქმეს.

1951 წელს არქიტექტორ ა. ლ. როტაჩის პროექტის მიხედვით მოხდა ხიდის ფანარებისა და მოაჯირების რესტავრაცია.
მომღერლების ხიდი

მომღერლების ხიდი — ხიდი სანქტ-პეტერბურგში მდინარე მოიკაზე. მდებარეობს ცენტრალურ რაიონში. აკავშირებს საადმირალოს პირველ კუნძულსა და ყაზანის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 30 მეტრი, სიგანე - 72,18 მ. ესაა სიგანით მეოთხე ხიდი სანქტ-პეტერბურგში ყაზანის ხიდის, მეაფთიაქეების ხიდისა და ლურჯი ხიდის შემდეგ. ხიდის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა თუჯის აჟურული მოაჯირი. არის ისტოორიისა და კულტურის ძეგლი.

მდებარეობა
ხიდი წარმოადგენს სასახლის მოედნის გაგრძელებას. ხიდთან ახლოს მდებარეობს ზამთრის სასახლე, მთავარი შტაბის შენობა, ალექსანდრეს კოლონა, ალექსანდრე პუშინის სახლ-მუზეუმი.

დინების ზემოთში მდებარეობს დიდი კონიუშენის ხიდი, ხოლო ქვემოთში — მწვანე ხიდი.

უახლოესი მეტროსადგურებია „საადმირალო“, „გოსტინი-დვორი“.

სახელწოდება
სახელწოდება ოფიციალურად მიანიჭეს 1840 წლის 22 ნოემბერს და მომდინარეობს მის წინ მდებარე მომღერალთა კაპელისაგან (ამჟამად სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო აკადემიური კაპელა).

ისტორია
პირველი ხის ხიდი ამ ადგილზე ააგეს 1834 წელს არქიტექტორ ოგიუსტ მონფერანის პროექტის მიხედვით და განკუთვნილი იყო ალექსანდრეს კოლონის გახსნის საზეიმო ცერემონიალში მონაწილე ჯარის სასახლის მოედანზე გადასასვლელად.

1838-1840 წლებში სასახლის მოედნის ანსამბლის დასრულების პროცესში ხის ხიდი შეცვალეს თუჯის ერთმალიანი თაღოვანი ხიდით, რომელიც ააგეს ინჟინერ ეგორ ადამის პროექტის მიხედვით უილიამ გესტეს ძირითად პროექტზე დაყრდნობით. ხიდზე დაამონტაჟეს თუჯის აჟურული მოაჯირები, თუ ვის მიერაა შესრულებული აღნიშნული მოაჯირები, ცნობილი არაა. სავარაუდოდ მოაჯირი შეასრულეს ვასილი სტასოვისა და კარლ როსის ნახატების მიხედვით. მეტალის კონსტრუქციები დაამზადეს ალექსანდროვსკის თუჯის ქარხანაში. 1840 წლის 6 დეკემბერს შედგა ხიდის საზეიმო გახსნა. პირველად ხიდზე გაიარა იმპერატორმა ნიკოლოზ -მა ოჯახითურთ.

1937 წელს გზის სავალი ნაწილი მოაასფალტეს. 2003-2004 წლებში მიმდინარეობდა ხიდის კაპიტალური რემონტი. რემონტის პროექტი შეიმუშავეს მშენებლობაპროექტის ინსტიტუტის ინჟინრებმა ტ. კუზნეცოვმა, ა. სელივესტროვმა და ი. შესტაკოვამ.

2004 წლის 18 აგვისტოს სანქტ-პეტერბურგის გუბერნატორის ვალენტინა მატვიენკოს მონაწილეობით შედგა რეკონსტრუირებული ხიდის მშენებლობა.
ქვათეთრი

ქვათეთრი — მთა საქართველოში, ხაშურის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილო განშტოებაზე — ღორისნამკალის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2213 მ. ქვათეთრის თხემური ნაწილი აგებულია ცარცული კირქვებითა და მერგელებით, კალთები — ეოცენური ტუფ-ბრექჩიებითა და ტუფებით. შემოსილია სუბალპური მდელოს ბალახეულით.
ქვათახევისთავი

ქვათახევისთავი — მთა საქართველოში, კახეთის მხარის ყვარლის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარეების ლოპოტისა და ინწობის წყალგამყოფ გირგალ-საჯიხვის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1966 მ. აგებულია ქვედაიურული ასპიდური ფიქლებით, თიხაფიქლებით და ქვიშაქვებით. მთის ჩრდილოეთი და აღმოსავლეთი კალთა ციცაბოა, დასავლეთი შედარებით დამრეცი. შემოსილია ფოთლოვანი ტყით, სადაც ჭარბობს წიფელი, მუხა, რცხილა, იფანი, ცაცხვი და სხვა.
აღმოსავლეთის მართლმადიდებელი ეკლესია

აღმოსავლეთის მართლმადიდებელი ეკლესია, ოფიციალურად მართლმადიდებელი კათოლიკე ეკლესია — მსოფლიოში მეორე უდიდესი ქრისტიანული ეკლესია მიმდევართა რაოდენობის მიხედვით, რომელთა რიცხვი 260–300 მილიონს უტოლდება. როგორც ერთ-ერთმა უძველესმა რელიგიურმა ინსტიტუტმა, მართლმადიდებელმა ეკლესიამ დიდი როლი ითამაშა აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის, კავკასიისა და ახლო აღმოსავლეთის ისტორიასა და კულტურაში. წარმოადგენს ერთობას, რომელშიც შედის ავტოკეფალური ეკლესიები, რომელთაც მართავენ საკუთარი ეპისკოპოსები წმინდა სინოდის აპარატით. ეკლესიას არ აქვს კათოლიკე პაპის ანალოგიური ცენტრალური დოქტრინალური ან მმართველი ორგანო, მაგრამ ეპისკოპოსთა შორის კონსტანტინოპოლის პატრიარქი აღიარებულია როგორც (პირველი თანასწორთა შორის).
ქვაზვინეთი

ქვაზვინეთი, ქვაზვინევი — მთა საქართველოში, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ხანისწყლის მარჯვენა შენაკადის — საკრაულისა და მდინარე ჩხერიმელის მარცხენა შენაკადის — ბჟოლისხევის აუზების წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2005 მ. აგებულია ეოცენური მსხვილმარცვლოვანი ტუფ-ბრექჩიებითა და ტუფებით. ქვაზვინეთის კალთები შემოსილია სუბალპური მდელოს ბალახეულით.
ქვახიდისწყალი

ქვახიდისწყალი — მდინარე საქართველოში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მოქცეულია თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. წარმოადგენს მდინარე პირიქითი ალაზნის ერთ-ერთ სათავეს — ზღვის დონიდან 3595 მ-ზე. სიგრძე 19 კმ, აუზის ფართობი 96 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმის, მიწისქვეშა და მყინვარული წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულ-ზაფხულშია (მაქსიმალური ივლისში), ხანგრძლივი წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი 2,55 მ³/წმ.
პლატონ დადიანი

პლატონ დადიანი (დ. ნოემბერი, 1817 — გ. 18 სექტემბერი, 1838, პეტერბურგი) — ოდიშის მთავრის, ტარიელ დადიანის ძე. ულანის პოლკის ლეიბგვარდიის კორნეტი.

ბიოგრაფია
საფლავის ქვაზე წარწერიდან ირკვევა, რომ, პლატონი გარდაიცვალა 20 წლისა და 10 თვის ასაკში და იყო ულანის პოლკის ლეიბგვარდიის კორნეტი, პაპა ერთის მხრივ იყო ოდიშის მთავარი კაცია დადიანი და მეორეს მხრივ — გურიის მთავარი სიმონ გურიელი.
ჰასიუმი

ჰასიუმი (; ქიმიური სიმბოლო — ), უნნილოქტიუმი (; ქიმიური სიმბოლო — ), ეკა-ოსმიუმი (-) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეშვიდე პერიოდის, მერვე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მერვე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, ბ) ხელოვნურად მიღებული რადიოაქტიური ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია — 108. ელემენტს სახელი დაერქვა გერმანული მიწის ჰესენის პატივსაცემად.

წინასიტყვაობა
პირველად 108-ე ელემენტის აღმოჩენის შესახებ ცნობა გამოჩნდა 1970 წლის დასაწყისში და ეს იყო სრულიად მოულოდნელი, ექსტრემალურად მოკლესიცოცხლის მქონე და ძნელად დასაჭერი ზემძიმე ქიმიური ელემენტებისათვის. ეს მოხდა საბჭოთა მეცნიერების მიერ ჩერდინცევის მეთაურობით ექსპედიციი დროს კასპიის ზღვის ჩელექენის ნახევარკუნძულის ახლო მდებარე უდაბნო რაიონებში. მინერალ მოლიბდენიტის ნიმუშებზე 108-ე ელემენტის ტრეკების (ბირთვების კვალი) დაფიქსირების საფუძველზე გაკეთებული იქნა მეტად თამამი განაცხადი 108-ე ელემენტის ბუნებაში აღმოჩენის შესახებ რომლის მასა არის - 267. ამ "აღმოჩენის" შესახებ ახალი ამბები გამოქვეყნდა ჟურნალ « » (02/1970), «ატომური ენერგია» (11/1970). 1970 წლის აპრილში სსრკ-ს მეცნიერებათა აკადებიაში (ვერნადსკის სახელობის გეოქიმიისა და ანალიტიკური ქიმიის ინსტიტუტი, კაპიცის სახელობის ფიზიკური პრობლემების ინსტიტუტი) სხდომაზე განხილულ იქნა ეს საკითხი. შედეგად, დასკვნის სამეცნიერო სანდოობა საკმარისად არასწორი აღმოჩნდა.

ისტორია
საბოლოოდ და საიმედოდ 108-ე ელემენტი აღმოჩენილი ინა 1984 წელს მძიმე იონების ინსტიტუტში , დარმშტადტში, გერმანიაში, ამაჩქარებელში ტყვიის (208) სამიზნის ბომბარდირებით რკინა-58-ის იონების კონით . ექსპერიმენტის შედეგად სინთეზირებული იქნა 265-ის 3 ბირთვი , რომლებიც საიმედოდ იქნენ იდენტიფიცირებული -დაშლის ჯაჭვის პარამეტრების მიხედვით.

ამ რეაქციის კვლევა ამავე დროს და დამოუკიდებლად მიმდინარეობდა დუბნაში (რუსეთი), სადაც 253-ის ბირთვის -დაშლის 3 მოვლენაზე დაკვირვებისას ასევე დაასკვნეს 265-ის ბირთვის სინთეზის რეაქციის რასებობის შესახებ. რადგანაც დუბნაში გამოყენებული მეთოდიკა ვერ ახერხებდა 265-ის ბირთვის დაშლის დაფიქსირებას, -ის სამუშაო ჯგუფმა 1993 წელს მიიღო გადაწყვეტილება, იმის შესახებ, რომ 108-ე ელემენტის აღმოჩენის პატივი ეკუთვნის გარმშტადტის ჯგუფს.

სახელწოდება
თავდაპირველად, ბუნებაში ე.წ. მისი აღმოჩენისას უწოდეს სერგენიუმი (იმ დროისთვის ეს სიმბოლოები არ იყო დაკავებული სიბორგიუმით) აღმოჩენის ადგილის მიხედვით — დიდი აბრეშუმის გზაზე ანტიკური ქალაქის სერიკას მიდამოებში. აღმოჩენის მტკიცებულებების არ ქონის გამო ამ ელემენტის გეოგრაფიული სახელწოდება ნელ ნელა გავიდა სამეცნიერო ხმარებიდან.

108-ე ელემენტის წარმატებული ხელოვნურად სინთეზის შემდეგ წამოაყენეს წინადადება ელემენტისათვის დაერქვათ ოტოჰანიუმი — ერთ ერთი მეცნიერის ოტო ჰანის პატივსაცემად, რომელმაც აღმოაჩინა ბირთვების დაშლის პროცესი.
1994 წელს უკვე მიღებული ტრადიციის მიხედვით (მხოლოდ გვარის მიხედვით) გასცა რეკომენდაცია დაერქვათ ჰანიუმი .

მაგრამ 1997 წელს შეცვალა თავისი რეკომენდაცია და დაამტკიცა სახელწოდება ჰასიუმი გერმანული მიწის ჰესენის პატივსაცემად ( — შუასაუკუნის სამთავრო ჰესენის ლათინური სახელწოდება, რომლის ცენტრი იყო დარმშტადტი).
თეთრქოჩორა ტურაკო

თეთრქოჩორა ტურაკო ( < — თეთრი და — ქოჩორი, ბიბილო) — ფრინველი ტურაკოსებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ნიგერიაში, კამერუნში, ჩადში, ცენტრალურ აფრიკის რესპუბლიკაში, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, სუდანში, სამხრეთ სუდანში, კენიასა და უგანდაში. ბინადრობს მდინარისპირა ტყეებში, დაბლობის ტყიან ადგილებში და სავანებში, მთის ჰაბიტატში აღწევს 2200 მ-ზე მაღლა. შეფერილია მოლურჯო-მოშავო ფერში, კისერი, ყელი, ლოყები და ბიბილო თეთრი აქვს, შუბლი — შავი. ძირითადად იკვებება კენკრითა და ხილით, აგრეთვე ყვავიებით და უხერხემლოებით (მაგ., ლოკოკინებით). გამრავლების სეზონი სხვადასხვა ადგილას განსხვავებულია, მაგალითად კონგოში — აპრილში, ხოლო უგანდაში — აგვისტოში. ბუდე ლამბაქის ფორმისაა.
გონგო

გონგო (, მთავრობის მიერ შექმნილი არასამთავრობო ორგანიზაცია) - ორგანიზაცია, რომელიც შექმნილია ან დაფინანსებულია სახელმწიფოს მიერ სამოქალაქო საზოგადოებისა ან სამოქალაქო ჯგუფების არსებობის ან ქცევის ილუზიის შექმნის მიზნით საკუთარი პოლიტიკური ამოცანების მისაღწევად ქვეყნის შიგნით ან საერთაშორისო ასპარეზზე. ტერმინი გონგო ჩამოყალიბდა 1980-იან წლებში და პირველად გვხვდება ინდონეზიურ არასამთავრობო ორგანიზაციებთან მიმართებაში. ქართულ ენაში დამკვიდრებული ტერმინი გონგო შექმნილია ინგლისური აკრონიმის პირდაპირი გადმოტანის შედეგად.

მაგალითები
სახელმწიფოს მიერ შექმნილი სახელმწიფო ორგანიზაციების მაგალითები:

ჩინეთის წითელი ჯვარი
მსოფლიო ნაციზმის გარეშე
ნაში
მწვანე ხიდი (სანქტ-პეტერბურგი)

მწვანე ხიდი — ხიდი სანქტ-პეტერბურგში მდინარე მოიკაზე. მდებარეობს ცენტრალურ რაიონში. აკავშირებს საადმირალოს მეორე კუნძულსა და ყაზანის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 29,3 მეტრი, სიგანე - 38,7 მ. ესაა პირველი თუჯის ხიდი სანქტ-პეტერბურგში. არის ისტოორიისა და კულტურის ძეგლი.

მდებარეობა
ხიდი მდებარეობს ნევის პროსპექტის გაგრძელებაზე. ხიდთან ახლოს მდებარეობს სტროგანოვის სასახლე, ჩიჩერინის სახლი, ჰოლანდიის რეფორმატორული ეკლესიის სახლი, ა. გერცენის სახელობის რუსეთის პედაგოგიური უნივერსიტეტის შენობა. კოტომინის სახლის კუთხეში 1800-1840-იან წლებში მდებარეობდა ს. ვოლფისა და ტ. ბერანჟეს საკონდიტრო, რომელშიც დუელამდე სტუმრად იყო ალექსანდრე პუშკინი.

დინების ზემოთ მდებარეობს მომღერლების ხიდი, ხოლო ქვემოთ — წითელი ხიდი.

უახლოესი მეტროსადგურებია „საადმირალო“, „გოსტინი-დვორი“.

სახელწოდება
ამ ადგილზე არსებულ ხის ხიდს 1720-იან წლებში ეწოდებოდა პეტრეს ხიდი. 1730-იან წლებში უწოდეს მწვანე ხიდი, მისი საღებავის ფერის გამო. 1777 წელს გაჩნდა სხვა სახელწოდება „პოლიციის ხიდი“. ერთ-ერთი ვერსიით სახელწოდება მომდინარეობს ახლოს მდებარე ქალაქის პოლიციის სამმართველოს შენობის გამო. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ხიდს ეწოდა სახალხო ხიდი. 1998 წელს ხიდს დაუბრუნდა ისტორიული სახელწოდება.

ისტორია
1720 წელს ამ ადგილზე ააგეს ხის ხიდი. 1726 წლამვე ხიდზე გადიოდა ქალაქის საზღვარი. საუკუნეში არაერთხელ მოხდა ხიდის გადაკეთება. 1805 წელს შეიქმნა ახალი ხიდის პროექტი რობერტ ფულტონის მიერ, რომელიც დაამტკიცა იმპერატორმა ალექსანდრე -მა და 1806 წელს ძალზედ მოკლე დროში - შვიდ თვეში - ხიდი ააშენეს. მეტალის კონსტრუქციები დაამზადეს პეტერბურგისა და კრონშტადტის თუჯის ქარხნებში.

1808-1818 წლებში სანქტ-პეტერბურგში კიდევ ხუთი ხიდი აშენდა მსგავსი პროექტით (წითელი, პოცელუევის, ალექსანდროვსკის, ლურჯი და ნოვო-მოსკოვსკის ხიდები).

1859 წელს პრინცესა დაგმარის სტუმრობისას, პოლიციის ხიდზე უამრავი ხალხი შეიკრიბა, რასაც ვერ გაუძლო ხიდმა და მოსახლეობა ჩაცვივდა მდინარე მოიკაში. ოფიციალური მონაცემებით შემთხვევა მსხვერპლის გარეშე დასრულდა.

1951 წელს ალექსანდრე როტაჩის პროექტის მიხედვით აღადგინეს ფანარები, ხოლო 1967 წელს ხიდის დეკორატიული დეტალები.
კირენიის რაიონი

კირენიის რაიონი ან გირნეს რაიონი — ერთ-ერთი რაიონი კვიპროსის ექვსი რაიონიდან და არაღიარებული ჩრდილოეთ კვიპროსის ხუთი რაიონიდან. განლაგებულია კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. რაიონებს შორის ყველაზე პატარაა. ფართობი — 640 კმ². ჩრდილოეთით და დასავლეთით ესაზღვრება ხმელთაშუა ზღვა, სამხრეთიდან — კვიპროსის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული დაყოფით — ნიქოზიის რაიონი, ჩრდილოეთ კვიპროსის ადმინისტრაციული დაყოფით კი — გიუზელიურთისა და ლევკოშის რაიონები, აღმოსავლეთით — კვიპროსის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული დაყოფით — ფამაგუსტის რაიონი, ხოლო ჩრდილოეთ კვიპროსის ადმინისტრაციული დაყოფით კი — გაზიმაგუსის რაიონი. კირენიის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კირენია.

კვიპროსის რაიონებიდან კირენიის რაიონი ერთადერთია, რომელსაც 1974 წლიდან მთლიანად აკონტროლებს ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქული რესპუბლიკა. არსებობს დევნილობაში მყოფი ბერძნული ადმინისტრაცია, რომელიც ნიქოზიაშია განლაგებული.

რაიონი იყოფა სამ თემად.

2006 წლის აღწერით, რაიონის მოსახლეობა შეადგენს 62 158 მცხოვრებს, საიდანაც 26 067 კაცი ადმინისტრაციულ ცენტრში ცხოვრობს. მათ უმრავლესობას ეთნიკურად თურქები შეადგენენ.
ლარნაკის რაიონი

ლარნაკის რაიონი — კვიპროსის ექვსი რაიონიდან ერთ-ერთი. განლაგებულია კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ნიქოზიის რაიონი, აღმოსავლეთით — ფამაგუსტის რაიონი, სამხრეთით — ხმელთაშუა ზღვა, დასავლეთით — ლიმასოლის რაიონი. აგრეთვე, ტერიტორიის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი უკავია ბრიტანულ სამხედრო ბაზას — დეკელიას. ლარნაკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ლარნაკა. ფართობი — 1129 კმ².

1974 წლიდან რაიონის ჩრდილოეთი ნაწილის მცირე ტერიტორიას აკონტროლებს არაღიარებული ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქული რესპუბლიკა და ეს ტერიტორია შედის მისსავე ლევკოშის რაიონში. სოფელი პილა მდებარეობს ბუფერულ ზონაში.

რაიონი იყოფა ოთხ თემად.

ლარნაკას გარდა, ღირსშესანიშნაობებს შორისაა სოფელი პანო-ლეფკარა, რომელიც განთქმულია თავისი ნაქარგებით.

2001 წლის მონაცემებით, ლარნაკის რაიონის მოსახლეობა შეადგენს 115 268 ადამიანს, რომელთაგან 46 666 ლარნაკაში ცხოვრობს. 2011 წელს ბერძნული ნაწილის მოსახლეობა 143 367 მცხოვრებს შეადგენდა, საიდანაც 114 103 (79,6 %) ეთნიკურად ბერძენი იყო.
თბილისის 43-ე საჯარო სკოლა

თბილისის 43-ე საჯარო სკოლა (სრული სახელწოდება — სსიპ - ტიციან ტაბიძის სახელობის ქალაქ თბილისის 43 საჯარო სკოლა) — საჯარო სკოლა თბილისში.

ისტორია
ადრე ამ შენობაში მდებარეობდა მანთაშოვის სავაჭრო სასწავლებელი, რომელიც 1910–1911 წლებში ააშენეს.

მანთაშოვის სახელობის მე-3 სავაჭრო ვაჟთა სკოლა — ასე იწოდებოდა თავდაპირველად ახლანდელი ტიციან ტაბიძის სახელობის 43-ე საჯარო სკოლა. მოგვიანებით, სკოლა გახდა ნიკოლოზ ტიხონოვის რუსული სკოლა, ხოლო იმ დროს როდესაც სკოლას ოფიციალურად მიენიჭა 43-ე საშუალო სკოლის წოდება, გაიხსნა ქართული სექტორი. რამდენიმე ხნის შემდეგ სასწავლებელს ტიციან ტაბიძის სახელი მიენიჭა.
ფამაგუსტის რაიონი

ფამაგუსტის რაიონი ან ამოხოსტოსის რაიონი — კვიპროსის ექვსი რაიონიდან ერთ-ერთი. განლაგებულია კუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით, აღმოსავლეთითა და სამხრეთით ესაზღვრება ხმელთაშუა ზღვა, დასავლეთით — კირენიის, ნიქოზიისა და ლარნაკის რაიონები. ფამაგუსტის რაიონის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი უკავია ბრიტანულ სამხედრო ბაზას — დეკელიას. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ფამაგუსტა. ფართობი — 1979 კმ².

1974 წლიდან ფამაგუსტის რაიონის დიდი ნაწილი, ქალაქ ფამაგუსტის ჩათვლით, შედის არაღიარებული ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქული რესპუბლიკის შემადგენლობაში, სადაც კარპასის ნახევარკუნძული ისკელეს რაიონს (ამავე სახელობის ადმინისტრაციული ცენტრით), ხოლო დანარჩენი ნაწილი გაზიმაგუსის რაიონს ეკუთვნის. 2006 წელს მოსახლეობის რაოდენობა გაზიმაგუსის თურქულ რაიონში 64 269 ადამიანი იყო, ხოლო ისკელეს რაიონში — 21 978; საერთო ჯამში ფამაგუსტის რაიონში ცხოვრობდა 86 247 კაცი, საიდანაც უმრავლესობა თურქი იყო.

ფამაგუსტის რაიონი იყოფა ექვს თემად.

რაიონის სამხრეთი ბერძნული ნაწილის (მათ შორის ქალაქი აია-ნაპა) მოსახლეობა 2001 წელს 37 738 ადამიანი იყო. ფამაგუსტის რაიონის ადმინისტრაცია დროებით ქალაქ პარალიმნში მდებარეობს. 2011 წლის მონაცემებით ბერძნული ნაწილის მოსახლეობა შეადგენს 46 452 ადამიანს, საიდანაც 37 016 (79,7 %) ბერძენია.
უეფას ევრო 2020-ის შესარჩევი ეტაპის ჯგუფი J

უეფას ევრო 2020-ის შესარჩევი ეტაპის ჯგუფი — უეფას ევრო 2020-ის შესარჩევი ეტაპი. იყო ერთ-ერთი ჯგუფი იმ ათიდან, რომელმაც გადაწყვეტა რომელი გუნდი მიიღებდა მონაწილეობას ევროპის ჩემპიონატზე. ჯგუფში იყო 6 გუნდი: სომხეთი, ბოსნია და ჰერცეგოვინა, ფინეთი, საბერძნეთი, იტალია და ლიხტენშტაინი, გუნდები თამაშობენ რაუნდ-რობინის პრინციპით სტუმრად და შინ. ჯგუფიდან გავიდნენ იტალია და ფინეთი.

ჯგუფიდან გასვლის შემთხვევაში არ აქვს მნიშვნელობა ერთა ლიგის შედეგს აგრეთვე პირიქით.
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2024

ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2024 ან უბრალოდ ევრო 2024 — უეფა-ს მიერ ჩატარებული რიგით მე-17 საფეხბურთო ჩემპიონატი ევროპის ქვეყნების ნაკრებებს შორის. ტურნირის მასპინძელია გერმანია, სადაც 2024 წლის 14 ივნისიდან 14 ივლისამდე 51 შეხვედრა ჩატარდება.

მასპინძელი
2017 წლის 8 მარტს უეფა-მ განაცხადა, რომ ტურნირის მასპინძლობის სურვილი ორმა ქვეყანამ, გერმანიამ და თურქეთმა გამოთქვა, რომლებმაც ოფიციალური განაცხადი 2017 წლის 3 მარტამდე წარადგინეს.

მასპინძლის ვინაობა 2018 წლის 27 სექტემბერს, შვეიცარიის ქალაქ ნიონში გამართული კენჭისყრით გაირკვა.

უეფა-ს აღმასრულებელმა კომიტეტმა ფარული კენჭისყრა ჩაატარა, სადაც მასპინძლის გამოსავლენად მარტივი უმრავლესობაა საჭირო. ხმების თანაბრად გადანაწილების შემთხვევაში, გადამწყვეტი უეფას პრეზიდენტის ხმა ხდება. აღმასრულებელი კომიტეტის 20 წევრიდან ორს ხმის უფლება არ ჰქონდა, ხოლო ერთი არ ესწრებოდა. საერთო ჯამში ხმის უფლების მქონე 17 წევრი დარჩა.

შესარჩევი
გერმანია როგორც მასპინძელი ავტომატურად მოხვდა ევროპის ჩემპიონატზე, ხოლო შესარჩევით გამოვლინდა 23 გუნდი.

ადგილი
2024 წლის ევროპის ჩემპიონატისთვის 10 ქალაქი შეირჩა, საიდანაც ცხრამ, ბერლინმა, დორტმუნდმა, მიუნხენმა, კიოლნმა, შტუტგარტმა, ჰამბურგმა, ლაიფციგმა, ფრანკფურტმა და გელზენკირხენმა მსოფლიოს 2006 წლის ჩემპიონატსაც უმასპინძლა. დიუსელდორფი 2006 წელს არ გამოიყენებოდა, მაგრამ უმასპინძლა 1974 წლის მსოფლიოსა და 1988 წლის ევროპის ჩემპიონატებს.
მედიაწიგნიერება

მედიაწიგნიერება — უნარი, რომელიც თანამედროვე ცხოვრებაში სწორად ორიენტირებაში გვეხმარება. მედიაწიგნიერმა ადამიანმა იცის თუ როგორ, სად მოიპოვოს, გაფილტროს, შექმნას და გასცეს შესაბამისი ინფორმაცია. ასევე აქვს უნარი გადაამოწმოს სანდო წყარო. მედიაწიგნიერება ადამიანში ავითარებს კრიტიკულ და შემოქმედებით აზროვნებას.