iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბარდია

ბარდია — სპარსეთის მეფე აქემენიდების დინასტიიდან ძვ. წ. 522 წელს. კიროს -ს ვაჟი.

ბარდია საკმაოდ იდუმალებით მოცული ფიგურაა. იგი სპარსეთის სამეფოს დამაარსებლის კიროს -ს უმცროსი ვაჟი იყო. როგორც დარიოს -ს წარწერა გვიამბობს, ბარდიას უფროსმა ძმამ, კამბისე -მ, ეგვიპტეში გალაშქრებამდე, ბრძანა მისი მოკვლა, რადგან ეჭვობდა, რომ უმცროს ძმას ტახტის ხელში ჩაგდება სურდა. კამბისეს სურდა თავისი საქციელის დამალვა, ამის შესახებ მხოლოდ მისმა მსახურმა და მაგმა გაუმატამ იცოდნენ. გაუმატა კი თურმე იმდენადე ჰგავდა მოკლულს, რომ ვერავინ მათ ვერ ასხვავებდა. კამბისემ დაავალა მას მოკლული ძმის როლი ეთამაშა, რასაც გაუმატამ თავი რამდენიმე წლის მანძილზე მშვენივრად გაართვა.

კამბისე მალე ეგვიპტეში წავიდა, სადაც რამდენიმე წელი დაჰყო. ამასობაში სპარსეთში და მიდიაში არეულობები დაიწყო. გაუმატამ ამით ისარგებლა და თავი მეფედ გამოაცხადა, როგორც ბარდიამ. მისი ძალაუფლება უმალვე აღიარეს სპარსეთში, მიდიაში და ბაბილონეთში, ხოლო კამბისეს სიკვდილის შემდეგ ეგვიპტეშიც.

ახლა შეუძლებელია დარწმუნებით ვთქვათ, ბადრია მართლა კიროსის ძე იყო თუ თვითმარქვია. გამეფების შემდეგ, მან 3 წლით გაათავისუფლა დაპყრობილი ერები გადასახადებისგან და სამხედრო სამსახურისგან. ამ ნაბიჯმა მას ხალხის პოპულარობა მოუტანა. მაგრამ დიდებულებში ეჭვი აღძრა, რომ მეფე არ ენახვება საკუთარ ხალხს. ჰეროდოტეს თანახმად, ერთ-ერთმა დიდებულმა თავისი ასულისგან შეიტყო (რომელიც მეფის ჰარამხანაში იყო), რომ მეფეს არ აქვს ყურები, და ამრიგად მიხვდა, რომ ტახტზე თვითმარქვიაა. მან დაპატიჟა 6 მეგობარი, რომელთა შორისაც დარიოსიც იყო და მათ შეთქმულება მოაწყვეს და იმ დღესვე სასახლეში მოკლეს მეფე.
კირენის მეფეები

კირენის მეფეები — კირენის მეფეთა სია. კირენა იყო ბერძნული კოლონია ჩრდილოეთ აფრიკის სანაპიროზე, (დღისთვის წარმოადგენს ლიბიის ნაწილს) რომელიც ჩვენს წელთაღრიცხვამდე მეშვიდე საუკუნეში დააარსეს ანტიკურ თერადან (დღევანდელი სანტორინი) მოსულმა დორიელებმა. კირენის მეფეები თავს ლგენდარული სპარტელი მეფეების შთამომავლებლად მიიჩნევდნენ.

ბატიდები
ბატუს - ძვ. წ. 639 - ძვ. წ. 599
არქესილაუს - ძვ. წ. 599 - ძვ. წ. 583
ბატუს - ძვ. წ. 583 - ძვ. წ. 554
არქესილაუს - ძვ. წ. 554 - ძვ. წ. 550
ბატუს - ძვ. წ. 550 - ძვ. წ. 526
არქესილაუს - ძვ. წ. 526 - ძვ. წ. 515
ბატუს - ძვ. წ. 515 - ძვ. წ. 466
არქესილაუს - ძვ. წ. 466 - ძვ. წ. 439
სამეფო ხელისუფლების დაცემა და დემოკრატიის დამყარება.

სხვადასხვა გვარები
მაგასი - ძვ. წ. 276 - ძვ. წ. 250
დემეტრიუს პატიოსანი - ძვ. წ. 250 - ძვ. წ. 249
კირენა ისევ რესპუბლიკა გახდა. შემდეგ კი ეგვიპტის პროვინციად იქცა.

ფარაონები
პტოლომეუს ფისკონი - ძვ. წ. 163 - ძვ. წ. 116
პტოლომეუს აპიონი - ძვ. წ. 116 - ძვ. წ. 96
კირენა რომის რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედის.
Deep Purple-ის შემადგენლობები

ჯგუფ -ის სხვადასხვა შემადგენლობას ერთგვარი შემოკლებითი სახელი აქვს, რომელიც ნაწარმოებია სიტყვის შემოკლებით — და შესაბამისი ციფრით. არსებობს ნუმერაციის ორი მეთოდი - ქრონოლოგიური და პერსონალური. პირველი მეთოდის გამოყენებისას ვღებულობთ ორი შემადგენლობით მეტს, რადგანაც 1984 და 1982 წლებში ჯგუფი უბრუნდებოდა მეორე შემადგენლობას. ქვევით მოცემულ სიაში გამოიყენება პერსონალური ნუმერაციის მეთოდი:

ქრონოლოგია
ჩვეულებრივი ხვლიკიჭამია გველი

ჩვეულებრივი ხვლიკიჭამია გველი — დიდი ზომის გველი ანკარასებრთა ოჯახისა. აღწევს 170 სანტიმეტრს. ზურგი შეფერილია მონაცრისფრო-მოლურჯო ფერად, გასდევს განივი ზოლები, მუცელი — ყვითელია.

გავრცელებულია ამიერკავკასიაში. ბინადრობს მშრალ, ქვიან ადგილებში. იკვებება წვრილი მღრღნელებით, ხვლიკებით, გველებით. განსაკუთრებით ხშირად ნადირობს ველის გველგესლაზე. იგი გველს შხამით ადამბლავებს, შემდეგ კი მთლიანად ყლაპავს. ერთ ასეთ გველს საათში შეუძლია 2-3 გველგესლას გადაყლაპვა. ნადირობის დროს იყენებს შხამიან ეშვებს, რომელიც ზედა ყბის უკანა ნაწილში მდებარეობს. შხამი ხვდება ნადავლის ორგანიზმში და იწვევს მის პარალიზებას. შხამი შეიცავს — ფოსფოდუესტერაზას, მჟავე და ტუტე ფოსფატაზას, ფოსფოლიპაზა 2 და კაზეინაზას. წვრილი მღრღნელები კბენიდან რამდენიმე წუთში იღუპებიან. ხვლიკიჭამია გველი საფრთხის დროს თავს გაქცევით შველის, ზოგჯერ კი ძლიერ აგრესიულია — იკბინება და ადამიანებში შეიძლება გამოიწვიოს მოწამლის ნიშნები.
ილღაზი

ართუკიდ ნაჯმ ად-დინ ილღაზი (გ. 8 ნოემბერი, 1122) — ართუკიდების დინასტიის წარმომადგენელი, ცნობილი თურქი სარდალი და მხედართმთავარი (ამირა), თურქული ქალაქ მარდინის მფლობელი 1107 წლიდან 1122 წლამდე. „ილღაზი“ არაბულად ნიშნავს ხალხისთვის მებრძოლს. ილღაზი გამოირჩეოდა ქრისტიანი ხალხის შემუსვრით.

ბიოგრაფია
მისი მამა, ართუკი, იყო ართუკიდების დინასტიის დამაარსებელი და დანიშნული იყო იერუსალიმის მმართველად, სელჩუკი ამირ ტუტუშის მიერ. მამის სიკვდილის შემდეგ, ილღაზი და მისი ძმა განაგრძობდნენ იერუსალიმის მართვას.

როდესაც მალიქ შაჰის გარდაცვალების შემდეგ ტახტისათვის დაიწყო დიდი სისხლისღვრა, ილ ღაზი თავდაპირველად თავისი სიმამრის ამირ ტუტუშის მომხრე იყო. ხოლო ტუტუშის დამხობის შემდეგ (ჰიჯრით 488-1095 წ.) ილღაზი იერუსალიმს დაეპატრონა, რადგან ეს ქალაქი საფეოდოდ მიღებული ჰქონდა ამირ ტუტუშისაგან. ნეჯმ ედ დინ ილ ღაზი იერუსალიმს განაგებდა თავის ძმასთან ამირ სუკმანისთან ერთად, მაგრამ 1096 წელს ჯვაროსნებმა იერუსალიმს შეუტიეს და ორივე ამირა გააძევეს. 1110 წელს ამირა ილღაზი მიემხრო ტახტის მემკვიდრე მუჰამედს (მალიქ-შაჰის ძეს), რომელმაც ბაღდადის ამირად დანიშნა იგი. 1111-1118 წლებში ილღაზმა იმჟამად უძლიერესი ციხის მარდინის აღება მოახერხა. ილღაზს რთული ურთიერთობა ჰქონდა სელჩუკთა სახელმწიფოსთან, რისი მიზეზიც ილღაზის სეპარატისტული ტენდენციები იყო. ის ხშირად იყენებდა სელჩუკთა წინააღმდეგ ჯვაროსნების დახმარებასაც. ილღაზის მიერ მართული მარდინის საამირო მოიცავდა ისეთ ქალაქებს, როგრიც იყო ნისიბინი, დიარქექირი. მარდინის საამირო გაძლიერდა 1117 წლის შემდეგ, როდესაც მის მფლობელობაში გადავიდა ალეპო. ალეპოს დაკავების შემდეგ ილღაზის და ჯვაროსნების ინტერესები ერთამენთს დაუპირისპირდა და ილღაზი მეთაურობდა ჯვაროსანთა წინააღმდეგ ბრძოლებს, რომლებშიც დიდი ავტორიტეტი მოიპოვა.

1121 წელს ილღაზი კოალიციური ლაშქრით შეიჭრა საქართველოში მაგრამ დავით აღმაშენებელმა დიდგორის ბრძოლაში დაამარცხა იგი და არზრუმს იქით გადარეკა მტერი.

1122 წელს მან დაამარცხა და დაატყვევა ედესის გრაფი ჟოსლენ , თუმცა იმავე წლის ნოემბერში გარდაიცვალა. დაკრძალეს დიარბაქირში.
Taken by Force

— გერმანული როკ-ჯგუფ სკორპიონსის მეხუთე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1976 წელს. ეს იყო ჯგუფში ბოლო ალბომი ულრიხ როთისთვის. მისი წასვლის შემდეგ სკორპიონსში მოვიდა მათიას იაბსი.

სიმღერების სია
პერსონალი
კლაუს მაინე — მთავარი ვოკალი;
ულრიხ როთი — მთავარი გიტარა, ბეკ-ვოკალი;
რუდოლფ შენკერი — რიტმული გიტარა, ბეკ-ვოკალი;
ფრანსის ბუხჰოლცი — ბას-გიტარა;
ჰერმან რარებელი — დასარტყმელი საკრავები.
Lovedrive

— გერმანული როკ-ჯგუფ სკორპიონსის მეექვსე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1979 წელს. ეს იყო ჯგუფში პირველი ალბომი მათიას იაბსისთვის, რომელმაც შეცვალა ულრიხ როთი.

სიმღერების სია
პერსონალი
კლაუს მაინე — მთავარი ვოკალი;
მათიას იაბსი — მთავარი გიტარა, ბეკ-ვოკალი;
რუდოლფ შენკერი — რიტმული გიტარა, ბეკ-ვოკალი;
ფრანსის ბუხჰოლცი — ბას-გიტარა;
ჰერმან რარებელი — დასარტყმელი საკრავები.
მიხაელ შენკერი — წამყვანი გიტარა (სიმღერები: 2,4 და 7)
Blackout (სკორპიონსის ალბომი)

— გერმანული როკ-ჯგუფ სკორპიონსის მერვე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1982 წელს.

ალბომზე მუშაობის დროს კლაუს მაინემ ხმა დაკარგა და იძულებული იყო, პრობლემა ოპერაციით გადაეწყვიტა. ორიგინალური დემოები ამ ალბომისთვის ჩაიწერეს ვოკალისტ დონ დოკენის მონაწილეობით, თუმცა ისინი დისკში ან მის სხვა გამოცემებში არ არის წარმოდგენილი.

სიმღერების სია
პერსონალი
კლაუს მაინე — მთავარი ვოკალი;
რუდოლფ შენკერი — რიტმური გიტარა (სიმღერები: 6 + 12), მთავარი გიტარა (სიმღერები: 4,8 და 9), ბეკ-ვოკალი (სიმღერები: 1,2 და 8);
მათიას იაბსი — მთავარი და რიტმური გიტარა;
ფრანსის ბუხჰოლცი — ბას გიტარა;
ჰერმენ რარებელი — დრამი.

ჩარტები
ალბომი
სინგლები
ტირნოვის ტყე

ტირნოვის ტყე (სლოვენ. , – ეკალი და – ტყე, ანუ ქართულად „ეკლნარი“) მდებარეობს სლოვენიის ალპების ცენტრალური მთაგრეხილის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კიდეზე და წარმოადგენს იულიუსის ალპების სამხრეთ ნაწილს. ტირნოვის ტყე სხვა მხრივ წარმოადგენს ასევე ნაწილს დინარის მთებისა და მის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარე ჰრუშიცას ტყის (სლოვენურად — მსხლის ტყე, ანუ „მსხალნარი“) ჩათვლით შიდა კრაინას კარსტულ რეგიონს.

ტირნოვის ტყის ჰავა წარმოადგენს ვიპახის ხეობაში რაღაც საშუალოს ორ, ზომიერ კონტინენტურსა და სუბ-ხმელთაშუაზღვიურ კლიმატს შორის. ეს მხარე ერთ-ერთი ყველაზე ნალექიანია (2000 მმ-ზე მეტი) სლოვენიაში.

ტირნოვის ტყის ყველაზე მაღალი წერტილი არის 1495 მეტრის სიმაღლეზე მდებარე მთა მალი-გოლაკი (პატარა მთა)

ეს რეგიონი მეჩხერადაა დასახლებული და იგი წარმოადგენს დინარის წიწვოვან ტყეთა (- ) ნაწილს, რადგან მისი ვეგეტაცია წიფლნარითა და ნაძვნარით შემოიფარგლება. ტირნოვის წიწვნარი ნანოს ჩათვლით მიეკუთვნება მოვლილ ტყეთა რიგს და ნაკრძალადაა გამოცხადებული. აქ მისდევენ მეტყევეობას.

ტირნოვის ტყის სამხრეთით გადის გზატკეცილი სლოვენიის დედაქალაქ ლიუბლიანასა (ლიუბლიანის უწინდელი სახელი ლაიბახი, ავსტრიაში ამ ქალაქს დღემდე შემორჩა ეს სახელი) და იტალიის გორიციას შორის.

გრაფ გერცების დინასტიის გადაშენების შემდეგ ეს რეგიონი 1335 წელს როგორც კრაინას ნაწილი ჰაბსბურგების მონარქიას გადაეცა და ასე დარჩა ავსტრიის შემადგენლობაში, სადაც იგი დროთა განმავლობაში მემკვიდრეობის გადანაწილების გზით სხვადასხვა პატრონის ხელში გადადიოდა.

ეს მხარე მნიშვნელოვანია დღემდე ასევე ხის ნახშირის მოპოვების თვალსაზრისით.
ფრანკ რეიკარდი

ფრანკლინ ედმუნდო „ფრანკ“ რეიკარდი ( ; დ. 30 სექტემბერი 1962) — ნიდერლანდელი სპორტსმენი. 2003 წლიდან 2008 წლამდე იყო საფეხბურთო კლუბ „ბარსელონას“ მთავარი მწვრთნელი. 1999 წელს -ის ვერსიით საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 100-ე ადგილზე დასახელდა.

ტიტულები
ფეხბურთელობისას
აიაქსი: (12)
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (1): 1994–95
ერედივიზია (5): 1981–82, 1982–83, 1984–85, 1993–94, 1994–95
ნიდერლანდების თასი (3): 1982–83, 1985–86, 1986–87
ნიდერლანდების სუპერთასი (2): 1993, 1994
უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი (1): 1986–87

მილანი: (10)
უეფა-ს ჩემპიონთა თასი (2): 1988–89, 1989–90
უეფა-ს სუპერთასი (2): 1989, 1990
სერია (2): 1991–92, 1992–93
იტალიის სუპერთასი (2): 1988, 1992
საკონტინენტთაშორისო თასი (2): 1989, 1990

მწვრთნელობისას
ბარსელონა:(5)
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (1): 2005–06
ესპანეთის ლა ლიგა (2): 2004–05, 2005–06
ესპანეთის სუპერთასი (2): 2005, 2006
ინდივიდუალური
ფიფა-ს ასეული ( 100): 2004
ჩოგბურთი

ჩოგბურთი — სპორტის სახეობა.

ისტორია
ისტორიკოსების უმრავლესობის აზრით, ჩოგბურთი საუკუნის საფრანგეთში ჩაისახა. თუმცა დღემდე გამოცანად რჩება, თუ ვინ ითვლება ამ თამაშის ნამდვილ ფუძემდებლად. ისტორიკოსების უმრავლესობა თანამედროვე ჩოგბურთის მამამთავრად დიდი ბრიტანეთის კავალერის მაიორს უოლტერ კლოპტონ უინგფილდს მიიჩნევენ. 1873 წელს უინგფილდმა ახალი თამაშის წესები გამოაქვეყნა, რომელიც ეფუძნებოდა რამდენიმე თამაშის პრინციპებს, კერძოდ: კორტ-ჩოგბურთს, ბადმინტონს, ფაიფსა და რეკიტს. იმისთვის, რომ გამომგონებლის უფლება შეენარჩუნებინა, ამ თამაშს „სფერისტიკა“ უწოდა ( ბერძნული სიტყვაა და ნიშნავს „ითამაშე ბურთი“). პირველი საჩოგბურთო ტურნირი 1877 წლის 9 ივნისს ჩატარდა , რომელსაც შემდგომში უიმბლდონი ეწოდა.

თამაშის წესები
საჩოგბურთო მოედანს კორტი ჰქვია. თამაშები ერთეულთა და წყვილთა თანრიგებში ტარდება. მოთამაშეების ამოცანაა ჩოგნის დახმარებით ბურთი გადაიტანონ მოწინააღმდეგის ნახევარზე. ჩამწოდებელ მოთამაშეს ბურთის ორჯერ ჩაწოდების უფლება აქვს. მეორე ჩაწოდებას ის იყენებს მაშინ, თუ პირველი ვერ ჩააგდო ჩაწოდების მოედანში ან ბადეს ვერ გადააცილა. ერთ მოგებულ გათამაშებაზე მოთამაშეს ეწერება 15 ქულა, შემდეგ მოგებულზე ასევე 15, მესამეზე კი 10 ქულა (ე. ი. 15, 30 და 40). ხოლო, მეოთხე მოგებულ გათამაშებაზე ჩოგბურთელი უკვე იგებს. თუ ანგარიში თანაბარია (ე. ი. 40-40), მაშინ ერთ-ერთმა მოთამაშემ ზედიზედ 2 გათამაშება უნდა მოიგოს. 6 თამაშის მოგების შემთხვევაში მოთამაშე იგებს სეტს. თუ ანგარიში 6:6-ია, მაშინ ხდება დამატებითი გათამაშება, რომელსაც ფრემტეხი (ე.წ. „ტაიბრეიკი“) ჰქვია. ჩოგბურთელმა უნდა მოიგოს 2 სეტი თამაშის მოსაგებად. გამონაკლისია მამაკაცთა შორის დიდი მუზარადის ტურნირები, სადაც ჩოგბურთელს სჭირდება 3 სეტის მოგება თამაშის მოსაგებად.

დიდი მუზარადის ტურნირები
დიდი მუზარადის ტურნირები ყველაზე პრესტიჟულია საჩოგბურთო სამყაროში. ტრადიციულად ტარდება 4 ასეთი ტურნირი, კერძოდ ავსტრალიის ღია პირველობა, საფრანგეთის ღია პირველობა, უიმბლდონი და ამერიკის ღია პირველობა.
კორტი (სპორტი)

კორტი — საჩოგბურთო მოედანი.

კორტი უნდა იყოს მართკუთხედი 23.77 მ სიგრძისა და 8.23 მ სიგანის. იგი შუაზე გაყოფილია ბადით, რომელიც დამაგრებულია 0.8 სმ მაქსიმალური დიამეტრის ტროსზე. ტროსის ბოლოები დამაგრებულია ან გადაჭიმულია 2 ბოძზე, რომელიც თუ ოთკუთხაა, უნდა იყოს არაუმეტეს 15 კვ.სმ-ისა და თუ მრგვალია არაუმეტეს ა.5სმ დიამეტრისა. ბოძების ცენტრები უნდა იყოს დაცილებული კორტისგან ო.914 მ-ით ორივე მხარეს, ხოლო მათი სიმაღლე უნდა იყოს ისეთი, რომ ტროსის წვერი კორტის ზედაპირიდან 1.07 მ სიმაღლეზე აღმოჩნდეს. ბადის უჯრედები უნდა იყოს საკმაოდ პატარა, რომ მასში არ გაძვრეს ჩოგბურთის ბურთი. ბადის სიმაღლე ცენტრში უნდა იყოს 0.914 მ. კორტი შემოსაზღვრულია საბაზო ხაზებით, რომლის სიფართოვე შეიძლება იყოს 10 სმ-მდე. ასევე არის შიდა ხაზები, რომელთა სიფართოვე მერყეობს 2.5–5 სმ-მდე. ოფიციალური შეხვედრების დროს საბაზო ხაზების უკანა სათამაშო სივრცე უნდა იყოს არანაკლებ 6.4 მ, ხოლო გვერდითისა კი მაქსიმუმ 3.66 მ.
სამეფო კობრა

სამეფო კობრა — გველი ასპიტისებრთა ოჯახისა. სიგრძე — 4 მ-მდე, ცალკეული ეგზემპლიარები 5,5 მეტრსაც აღწევენ. (სამეფო კობრა მსოფლიოში ყველაზე დიდი შხამიანი გველია) კობრას თავზე, კეფის ფარების უკან ნახევარრკალად განლაგებულია 6 დამატებითი ფარი.

სხეული მოყვითალო-მომწვანო ფერისაა, გასდევს განივი ზოლები, რომელნიც მუქი და ვიწროა თავისაკენ, ხოლო ფართო და შედარებით ღიაა კუდისაკენ. გვხვდება ინდოეთში, სამხრეთ ჩინეთში, ინდოჩინეთში, ზონდის კუნძულებზე და ფილიპინებზე. ბინადრობს — ტყიან ადგილებში, ირჩევს ხშირ ბალახოვან ადგილებს. ხშირად გვხვდება დასახლებულ რაიონებშიც. ცოცავს ხეებზე და კარგად ცურავს, თუმცა ძირითადად ცხოვრობს მიწაზე. ცხოვრობს დღის ცხოვრებით და ნადირობს ძირითადად სხვა გველებზე — როგორც შხამიანებზე, ისე უშხამოებზე, იშვიათად ხვლიკებზეც. კვერცხმდებია. იკეთებს სპეციალურ ბუდეს ფოთლებისა და ტოტებისგან, რომლებსაც ხვეტავს სხეულის წინა ნაწილით. ცენტრში დებს 20-40 კვერცხს და ფარავს ფოთლებით. თვითონ თავსდება ზემოთ და იცავს ბუდეს მტრისაგან. იშვიათად მას ეხმარება მამრიც. შხამი ძალიან ძლიერია, მისი რაოდებობა (გველის სიდიდს გამო) კბენის დროს დიდია, შხამი 30 წუთში კლავს ადამიანს. არის შემთხვევები სპილოს სიკვდილისაც. არსებობს მონაცემები, რომ სამეფო კობრას აქვს მიდრეკილება, ადამიანს თავს დაესხას უმიზეზოთ და უკან მისდიოს მას. ჩვეულებრივ სხვა გველები მხოლოდ თავდაცვის მიზნით კბენენ ადამიანს, კობრას ასეთი ქმედება კი, მეცნიერთა აზრით, განპირობებულია მისი ე.წ. ბუდეთმშენებლური ცხოვრების წესით.
ჩხრიალა გველისებრნი

ჩხრიალა გველისებრნი — შხამიანი გველების ქვეოჯახი გველგესლასებრთა ოჯახისა. აქვთ თერმოლოკაციური აპარატი - ფოსო ნესტოსა და თვალს შორის, რომლის ფსკერზე ნერვული დაბოლოებები შეიგრძნობენ ტემპერატურის უმნიშვნელო ცვლილებას (0,1 გრადუსი) ამიტომ გველი სიბნელეშიც გრძნობს მსხვერპლის მოახლოვებას. გავრცელებულნი არიან აზიაში, სამხრეთ და ჩრდილოეთ ამერიკაში, უმთავრესად ტროპიკულ ტყეებში, ზოგი ნახევრად უდაბნოში, უდაბნოებსა და მთებში. დღისით იმალებიან სოროებში და ქვების ქვეშ. იკვებებიან ძირითადად ძუძუმწოვრებით, უმრავლესობა — კვერცხცოცხლადმშობია (ნაშიერები კვერცხის დადებისთანავე იჩეკებიან).

ჩხრიალა გველთა ორ ჩრდილოამერიკულ გვარს კუდი ბოლოზე აქვთ ტკაცუნა - სახეშეცვლილი ქერცლები, რომელთა ერთმანეთთან ხახუნი სწრაფი ვიბრაციისას მეტად თავისებურ ხმას გამოსცემს (ისმის 30 მ-ზეც). ჩხრიალა გველისებრთა ოჯახი აერთიანებს 18 გვარს 120 სახეობას. მათი ნაკბენი ადამიანისათვის მეტად საშიშია.

„ჩხრიალა გველისებრნი“ უწინ დამოუკიდებელ ოჯახს წარმოადგენდა. ჩხრიალა გველები ითვლება გველების განვითარების მწვერვალად: შხამიანი აპარატის განვითარება უფრო მაღალ საფეხურზეა, მგრძნობელობის ორგანოებიც გაცილებით უკეთ აქვთ განვითარებული, ახასიათებთ გამორჩეული სისწრაფე რეაქციისა. ნესტოსა და თვალს შორის არსებული ფოსო (თერმოლოკაციური აპარატი ) და საჩხრიალე აპარატი მიუთითებს მათი განვითარების უმაღლეს დონეზე.
ჰრუშიცის ტყე

ჰრუშიცის ტყე ( — მსხალნარი) — პლატო ალპების სამხრეთ-აღმოსავლეთ კიდეზე, სლოვენიაში. ფართობი დაახლოებით 100 კმ². აგებულია კირქვებით. სიმაღლე 1080 მ-მდე. პლატოს, ზღვის დონიდან 883 მ სიმაღლეზე კვეთს გზა.

სახელწოდება
ტოპონიმი „მსხალნარი“ ანტიკური ხანიდან მოსდევს ამ ტყეს და უკავშირდება ისტორიულად არსებულ ერთ–ერთ სადგურს, რომელიც მაშინ უღელტეხილზე მდებარეობდა და ამ სადგურს ლათინური სახელი — „ “ ერქვა, რაც ქართულად ითარგმნება, როგორც „მსხლის ხესთან“. სლოვენური (სლოვენურად [ჰრუშკა] = მსხალი) და იტალიური (იტალიურად [მსხლის ტყე]) სახელებიც ლათინურიდანაა წარმომდგარი.

სხვა ინტერპრეტაციით, ეს ტოპონიმი ძველბერძნული ფუძის სიტყვისაგან — „პირ“ (ცეცხლი) უნდა წამომდგარიყო, რადგან ცეცხლს ამ მიდამოებში ინფორმაციის გაცვლის მიზნითაც — დისტანციიდან რაიმეს მისანიშნებლად, ან შესატყობინებლად გამოიყენებდნენ ადგილობრივები. აქაური მცხოვრებლები ამ მიდამოს პირპამის ტყესაც (ქართ. ≈ „ცეცხლიანა“) უწოდებდნენ.
რა? სად? როდის? (ტელეგადაცემა)

სატელევიზიო რა? სად? როდის? — ინტელექტუალური თამაშის „რა? სად? როდის?“-ის ქართული სატელევიზიო ნაირსახეობა, როდესაც მოაზროვნეთა გუნდი თამაშობს ტელემაყურებლების წინააღმდეგ.

საქართველოს კლუბი „რა? სად? როდის?“ დაარსდა 1994 წლის დეკემბერში. სხვადასხვა დროს ქართულ ტელეეთერში გადიოდა „რა? სად? როდის?“ ფორმატის 4 პროექტი:

1996–1999 — სახელმწიფო ტელევიზიის არხი
2000–2002 — მე-9 არხი
2008–2016 — რუსთავი 2
2019–2023 — საქართველოს პირველი არხი

1996–2002 წლებში უძლიერეს ინტელექტუალებს ენიჭებოდათ ტიტული „მოაზროვნე“ და გადაეცემოდათ „ბრინჯაოს მოაზროვნე“. 2008 წლიდან ტერმინი „მოაზროვნე“ დამკვიდრდა, როგორც რუსული „ზნატოკის“ ქართული ეკვივალენტი, ამიტომ ამჟამად სატელევიზიო რა? სად? როდის?-ის ყველა მოთამაშეს ეწოდება „მოაზროვნე“, საუკეთესოებს კი გადაეცემათ „ბროლის ბუ“.

„ბრინჯაოს მოაზროვნეს“ მფლობელები
1996 — ზურაბ მაღრაძე
1997 — გიორგი ბაქრაძე, ლაშა კილაძე
1998 — ნიკა გვარამია, ცოტნე მირცხულავა
1999 — გედევან ფოფხაძე, დავით ჭოჭუა
2000 — ირაკლი თოდრია
2001 — მიხეილ ბრეგვაძე, ნიკა გვარამია, გიორგი ბაქრაძე
2002 — ლაშა კილაძე, ვახტანგ ელერდაშვილი, გიორგი ლაშხი

„ბროლის ბუს“ მფლობელები
მოაზროვნეები
2008 — ია მეტრეველი, სერგი კაპანაძე
2009 — ოთარ საბაშვილი, ბესიკ ბუთურიშვილი
2010 — ვახტანგ ელერდაშვილი, დავით რაფავა, თეიმურაზ პაპასქირი
2011 — ანდრო სოლოღაშვილი, გიორგი ბაქრაძე
2012 — სერგო თევდორაძე, გაგი გაბრიჭიძე
2013 — მაია ლოლაშვილი, დავით სიჭინავა, ზურაბ ფარჯიანი, ილია რევია
2014 — დავით სიჭინავა, დავით ლომინაძე
2015 — რატი შუბლაძე, ირინა ფრუიძე
2019 — დავით გორგილაძე
2020 — ცოტნე გვასალია
2021 — გიორგი ბაქრაძე
2022 — ბექა ხოჯავა
2023 — მარი კორინთელი, ქეთი დიასამიძე

ტელემაყურებლები
2008 — გიორგი ოზიაშვილი, ეკატერინე ნადაშვილი
2009 — ელგუჯა მეგრელიშვილი, ნინო ფიროსმანაშვილი
2011 — თეონა ჯიქია, ჯემალ ხარიტონაშვილი
2012 — ვახტანგ ბეგიაშვილი, ნათელა ერგემლიძე
2014 — მარიამ ჭოლაძე
2016 — ვასილ მახარაშვილი
2019 — იმედა ბექაია
2020 — ზაზა გაბუნია
2021 — ნიკოლოზ ჭელიძე

„ინტელექტ-კლუბის მაგისტრის“ ტიტული
2012 — გიორგი ბაქრაძე
2019 — დავით რაფავა
Pure Instinct

— გერმანული როკ-ჯგუფ სკორპიონსის მეცამეტე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოიცა 1996 წელს.

სხვადასხვა გამოცემაში ამ ალბომის გარეკანი (ისევე, როგორც ჯგუფის სხვა ალბომების შემთხვევაში) ჩაანაცვლა ალტერნატიულმა, ვინაიდან ორიგინალურ გამოცემაში გამოსახული იყო შიშველი სხეული. ეს არის ჯგუფის ერთადერთი ალბომი სესიური დრამერ კურტ კრესის მონაწილეობით. მასზე რაოდენობრივად უფრო მეტი ბალადაა, ვიდრე წინა დისკებში. მათ შორის დიდი პოპულარობა ხვდა წილად „ “-ს.

სიმღერების სია
პერსონალი
კლაუს მაინე — მთავარი ვოკალი;
რუდოლფ შენკერი — რიტმული და მთავარი გიტარა, ბეკ-ვოკალი;
მათიას იაბსი — მთავარი გიტარა;
კურტ კრესი — დასარტყმელი საკრავები;
რალფ რიკერმანი — ბას-გიტარა

ჩარტები
მცირე კატები

მცირე კატები კატისებრთა ოჯახის ქვეოჯახია.
გეპარდი (ავაზა)
გეპარდი ანუ ავაზა მცირე კატებში ყველაზე დიდი და ძუძუმწოვრებში ყველაზე სწრაფია. მისი ჩვეულებრივი სირბილის სიჩქარე 80კმ/სთ-ია ხოლო მსხვერპლის დევნისას სისწრაფე 112 კმ/სთ-ში აღწევს, თუმცა გეპარდს ამგვარის სიჩქარის ხანგრძლივად შენარჩუნება არ შეუძლია. გეპარდს აქვს გრძელი, მოხდენილი კიდურები, რომლებიც დიდი ნახტომების გაკეთების საშუალებას აძლევს. გეპარდი მსუბუქი წონისაა და განსაკუთრებულად მოქნილი ხერხემალი აქვს. გეპარდისთვის დამახასიათებელია თავისუფალი მოძრაობა მხრებსა და ბარძაყის ძვლებში. იგი ნახტომში იჭერს მსხვერპლს. დიდი ზომის ნადავლს ავაზა ბრჭყალებით განგმირავს გვერდიდან ან უკნიდან, ხოლო მას შემდეგ რაც მსხვერპლი ძირს ეცემა, იგი ყელში სწვდება, ანაწევრებს გვამს და ერთიანად ხარბად შთანთქავს. როდესაც გეპარდი შეშინებულია, ან უცნობი მამლის მოახლოებას ამჩნევს, თავს ხრის და იღრინება. თუ ამის შემდეგ მტერი თავს არ ანებებს, გეპარდი ბრძოლაზე გადადის და ზოგჯერ სიკვდილამდეც იბრძვის.

ავაზა მხოლოდ თავის ნანადირევს მიირთმევს. ამასთანავე იგი უხმოდ დაუთმობს თავის მსხვერპლს მასზე უფრო დიდი ზომის კატებს.

ლეკვი გეპარდები ძალიან უსუსურნი არიან, რის გამოც ისინი ხშირად სხვა მტაცებლების მსხვერპლი ხდებიან. ხშირად გეპარდის ლეკვებს საფრთხეში საკუთრივ მათი ოჯახის წარმომადგენლები აყენებენ: დაწყვილების პერიოდში მამალი გეპარდი დედალს ტყვეობაში ამყოფებს, რის გამოც ძუ გეპარდს არ აქვს საშუალება გამოკვებოს თავისი ლეკვები. ასეთ შემთხვევაში ლეკვები ხშირად შიმშილით იხოცებიან.

დღეისათვის გეპარდების უმრავლესობა აღმოსავლეთ და სამხრეთ აფრიკის ტერიტორიაზეა თავმოყრილი. ბევრი სხვა დიდი კატის მსგავსად, მათაც გადაშენების საფრთხე ემუქრებათ, ვინაიდან ადამიანები დღესაც ანადგურებენ მას.
ქალის სურნელი (ფილმი)

'ქალის სურნელი' — რეჟისორ მარტინ ბრესტის ფილმი, რომელიც გამოვიდა 1992 წელს. ფილმში მონაწილეობენ ალ პაჩინო, კრის ო'დონელი, ჯეიმზ რებორნი, გაბრიელ ენვორი და სხვა. ეს არის დინო რისის 1974 წლის ფილმ „ქალის სურნელის“ გადამუშავება.

სიუჟეტი
ფრენკ სლეიდი, ომის ვეტერანი, ორივე თვალით ბრმაა. მისი ოჯახის წევრები მადლიერების დღეს სხვაგან მიემგზავრებიან, ამიტომ ფრენკის მომვლელად სტუდენტ ჩარლის დაიქირავებენ. ფრენკი ცხოვრებისეულ კრიზისს განიცდის. ის სასოწარკვეთილი და აგრესიულია ყველას მიმართ და ცდილობს სანამ ცხოვრებას თვითმკვლელობით დაამთავრებს, მისგან მაქსიმალური სიამოვნება მიიღოს. ფრენკი გადაწყვეტს ნიუ-იორკში გაემგზავროს და დასახმარებლად ჩარლისაც თან წაიყვანს.

როლებში
ალ პაჩინო — ლეიტენანტ პოლკოვნიკი ფრენკ სლეიდი
კრის ო'დონელი — ჩარლი სიმსი
ჯეიმზ რებორნი — მისტერ ტრესკი
ფილიპ სეიმურ ჰოფმანი — ჯორჯ ვილისი
გაბრიელ ენუორი — დონა
რიჩარდ ვენტურა — ვ.რ. სლეიდი
ბრედლი უიტფორდი — რენდი
ჯუნ სკუიბი — მისის ჰანსაკერი
როშელ ოლივერი — გრეტჩერი
ტომ რიის ფარელი — გარი
ნიკოლას სედლერი — ჰარი ჰევმეიერი
ტოდ ლუისო— ტრენტ პოტერი
რონ ელდარდი — ოფიცერი გორი

შემოსავალი
ფილმის შემოსავალმა ამერიკაში შეადგენდა 63,095,253 აშშ დოლარს. ხოლო მთელი მსოფლიოს მასშტაბით 71,000,000 დოლარს გადააჭარბა.

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო მსახიობი კაცი: ალ პაჩინო

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო დრამა:
საუკეთესო მსახიობი კაცი დრამაში: ალ პაჩინო
საუკეთესო სცენარი: ბო გოლდმანი
ამწე

ამწე — ტვირთისა და ადამიანების ერთი სიმაღლიდან მეორეზე გადასაადგილებელი დანადგარი. ფოლადის (იშვიათად ხის) მიმმართველებზე მოძრავი გალი (ტექნიკა), კაბინა, ციცხვი, ბაქანი.

კონსტრუქციის თავისებურებისა და დანიშნულების მიხედვით არის სამრექველო – ვერტიკალური ან დახრილი (მაგ., შახტის, მაღაროს ამწე); ერთ– ან ორკაბინიანი სამგზავრო და სატვირთო (საცხოვრებელი და სამრეწველოშენობების ლიფტები); მრავალკაბინიანი სამგზავრო (უწყვეტი მოქმედების); სამშენებლო ; სპეციალური (გეგმის, გაზჰოლდერის და სხვა); საბაგირო სამგზავრო (მაგ., ფუნიკულიორი).

ამწე ასევე არის საცალო და ფხვიერი (ნახშირი, მადანი) ტვირთის ასაწევი და გადასატანი მანქანა, რომელიც მუშაობს ხანმოკლე და პერიოდულად განმეორებადი ციკლებით.

გალერეა
საქონელი

საქონელი — საწარმოო და პირადი მოხმარების საგნები და მომსახურება, რომლებიც განკუთვნილია ამა თუ იმ სახის მოთხოვნილებისა და საჭიროებების დაკმაყოფილებისათვის და ბაზარს მოეწოდება, როგორც ყურადღების მიპყრობის, შეძენის, სარგებლობის მიღების ან მოხმარებისათვის. მას გააჩნია როგორც ხელშესახები, ისე არახელშესახები მახასიათებლები. აქედან გამომდინარე, ის შეიძლება იყოს ნივთი, მომსახურება, იდეა, სამუშაო ძალა, ადგილი, საწარმოო, ორგანიზაცია და სხვა.

საქონელს აქვს თავისი სასაქონლო ერთეული.

საქონლის არსის სრულყოფილად გაგებისათვის დიდი მნიშვნელობა აქვს მის სწორ კლასიფიკაციას.

გამოყენების დროის ხანგრძლივობის მიხედვით საქონელი შეიძლება დავყოთ: ხანმოკლე სარგებლობის საქონელი, ხანგრძლივი სარგებლობის საქონელი, მომსახურება.

მომსახურების ხასიათის გათვალისწინებით საქონელი შეიძლება დაიყოს ორ ჯგუფად: ფართო მოხმარებლის საქონლად და საწარმოო დანიშნულების საქონლად.
ფართო მოხმარების საქონელი

ფართო მოხმარების საქონელი — საქონელი, რომელსაც შეიძენს საბოლოო მომხმარებელი პირადი გამოყენებისათვის.

ფართო მოხმარების საქონელი შეიძლება დაიყოს ყოველდღიური მოთხოვნის, წინასწარი შერჩევის, განსაკუთრებული საქონლის შერჩევისა და პასიური მოთხოვნის საქონლად.

უნდა აღინიშნოს, რომ ერთი და იგივე საქონელი, შეიძლება იყოს ყოველდღიური მოთხოვნის, წინასწარი შერჩევისა და განსაკუთრებული მოთხოვნის საგანი. მაგალითად: საპარსი არის ყოველდღიური მოხმარების საგანი, ამავე დროს, მომხმარებლისათვის ის შეიძლება იყოს წინასწარი შერჩევის საგანი, რადგან ეძებს სხვადასხვა ფირმის პროდუქციას შორის განსხვავებას და იღებს საჭირო გადაწყვეტას მათი შეძენის შესახებ. ამავე დროს, იგივე საქონელი შეიძლება იყოს ფუფუნების საგანი, ცალკეული მომხმარებლისათვის.

საქონლის ასეთი დაყოფა განსხვავებულია სხვადასხვა ეკონომიკური განვითარების დონის ქვეყნების მიმართ. ის, რაც მაღალგანვითარებულ ქვეყნებში ითვლება ყოველდღიური მოთხოვნის საქონლად, ზოგიერთი დაბალგანვითარებული ქვეყნის, ჩამორჩენილი დონის ქვეყნებისათვის შეიძლება იყოს წინასწარი შერჩევის ან განსაკუთრებული მოთხოვნის საქონელი.