iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ხანიმ ჰუსეინოვა

ხანიმ ჰუსეინოვა (; დაბადებული 1993 წლის 1 მარტი, სუმგაითი) — აზერბაიჯანელი ძიუდოისტი, 2020 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიური თამაშების გამარჯვებული ტოკიოში, ევროპის ჩემპიონი 2017, 2019 და 2023 წლის უსინათლოებს შორის. 2020 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის 2 წლის და ბაქოს გრანდ სლემის ტურნირის (2017), ალექსანდრიის გრან პრის (2023) და ტაშკენტის გრან პრის ვერცხლის მედალოსანი (2019) უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა შორის, ოთხგზის ჩემპიონი. აზერბაიჯანი, 2017 წლის ისლამური სოლიდარობის თამაშების ორგზის ვერცხლის მედალოსანი დურსადაფ კერიმოვას მიერ.

ბიოგრაფია
ხანიმ ჰუსეინოვა დაიბადა 1993 წლის 1-ლ მარტს.

2009 წლის ივლისში, ტამპერეში გამართულ ევროპის ახალგაზრდულ ოლიმპიურ ფესტივალზე, ხანიმ ჰუსეინოვამ მეხუთე ადგილი დაიკავა წონით კატეგორიაში 63 კგ-მდე, გადამწყვეტ ორთაბრძოლაში წააგო ბელგიელ ლიზა ლუკფასელთან.

2015 წლის ივნისში ბაქოში გამართულ პირველ ევროპულ თამაშებზე ჰუსეინოვამ 63 კგ-მდე წონით კატეგორიაში მაკედონელი კატერინა ნიკოლოსკა პირველ ორთაბრძოლაში დაამარცხა, მაგრამ მერვედფინალში წააგო ფრანგ კლარის აგბენიენთან და გამოვარდა. ბრძოლა.

2017 წელს ჰუსეინოვამ მოახერხა ევროპის ჩემპიონი ძიუდოში უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა შორის უოლსოლში. იმავე წელს ბაქოში გამართული დიდი სლემის ტურნირის ბრინჯაოს მედალოსანი გახდა.

2018 წელს ქალაქ ოდიველასში (ლისაბონი) უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა მსოფლიო ჩემპიონატზე, აზერბაიჯანის ქალთა ნაკრების შემადგენლობაში, გუნდურ ტურნირში ბრინჯაოს მედალოსანი გახდა.

2019 წელს ჰუსეინოვამ ვერცხლი მოიპოვა ტაშკენტის გრან პრიზე უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა შორის. იმავე წელს, გენუაში, მან მოიგო ევროპის ჩემპიონატი უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა წონით კატეგორიაში (63 კგ-მდე), ასევე გახდა ევროპის ჩემპიონი აზერბაიჯანის შერეული ნაკრების შემადგენლობაში.

2021 წლის ტოკიოს პარაოლიმპიურ თამაშებზე ხანიმ ჰუსეინოვამ მეოთხედფინალში დაამარცხა იაპონელი ჰიროკო კუდო, ხოლო ნახევარფინალში ჩინელ იუე ვანგს. ფინალში გუსეინოვამ დაამარცხა უკრაინელი ირინა გუსიევა და ოქროს მედალი მოიპოვა სადებიუტო პარაოლიმპიურ თამაშებზე.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2021 წლის 6 სექტემბრის ბრძანებით, ხანიმ ჰუსეინოვა დაჯილდოვდა ორდენით „სამშობლოსათვის სამსახურისთვის, ხარისხი“ ტოკიოს ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე მაღალი მიღწევებისთვის.

2022 წლის ნოემბერში მან მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ბაქოში საშინაო მსოფლიო ჩემპიონატზე. 2023 წლის მარტში ჰუსეინოვა გახდა გრან-პრის გამარჯვებული ალექსანდრიაში, ეგვიპტე. 2023 წლის აგვისტოს დასაწყისში მან მოიგო ოქრო როტერდამში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე. თვის ბოლოს ჰუსეინოვამ მოახერხა ვერცხლის მოპოვება ბირმინგემში ბრმა და მხედველობის დაქვეითებულ სპორტსმენებს შორის მსოფლიო თამაშებზე.

2023 წლის სექტემბერში ჰუსეინოვამ ვერცხლის მედალი მოიპოვა საკუთარ სახლში ბაქოში გამართულ გრან პრიზე. 2023 წლის 5 დეკემბერს მან მოიპოვა ვერცხლის მედალი ტოკიოს გრან პრიზე.

2024 წლის მაისში ჰუსეინოვამ ბრინჯაო მოიპოვა თბილისში გამართულ გრან პრიზე.
ჰამიდ ჰეიდარი

ჰამიდ ჰეიდარი — აზერბაიჯანელი პარასპორტსმენი (ჯაველის მსროლელი), რომელიც გამოდის 57 კატეგორიაში, ტოკიოს 2020 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიური თამაშების გამარჯვებული, 2016 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიური თამაშების რიო-დე-ჟანეიროს და 2021 წლის ევროპის ჩემპიონატების ვერცხლის მედალოსანი, 2017 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანი. ასევე ტოკიოს პარაოლიმპიურ თამაშებზე ჰეიდარიმ დაამყარა მსოფლიო რეკორდი შუბის სროლაში, აჩვენა შედეგი 51,42 მეტრი.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებით ჰამიდ ჰეიდარი დაჯილდოვდა დიდების ორდენით ტოკიოს ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე მიღწეული მაღალი მიღწევებისთვის და აზერბაიჯანული სპორტის განვითარებაში გაწეული სამსახურისთვის. ეროვნებით - აზერბაიჯანელი.
საფრანგეთის კონსტიტუცია

საფრანგეთის კონსტიტუცია (იგივე საფრანგეთის მეხუთე რესპუბლიკის კონსტიტუცია; ) ― 1958 წლის 4 ოქტომბერს მიღებული დოკუმენტი. შეცვალა 1946 წელს მიღებული მეოთხე რესპუბლიკის კონსტიტუცია. ამჟამინდელი კონსტიტუცია საფრანგეთის სახელმწიფოს უმთავრეს პრინციპებად აღიარებს სახელმწიფოსა და ეკლესიის განცალკევებას, დემოკრატიას, სოციალურ კეთილდღეობასა და განუყოფლობას.

ახალი კონსტიტუციის შემუშვებასა და და მეხუთე რესპუბლიკის ჩამოყალიბებაში წამყვანი ძალა შარლ დე გოლი იყო. კონსტიტუციის ტექსტი მიშელ დებრემ მოამზადა. მას შემდეგ კონსტიტუციაში ცვლილებები 24-ჯერ შევიდა. კონსტიტუციაში მნიშვნელოვანი ცვლილებები შევიდა 2008 წელს, ხოლო უახლესი დამატებები 2024 წელს შეიტანეს.

შინაარსი
პრეამბულა
კონსტიტუციის პრეამბულა ეფუძნება 1789 წელს მიღებული ადამიანისა და მოქალაქის უფლებათა დეკლარაციის პრინციპებს და საფრანგეთს სეკულარულ და დემოკრატიულ ქვეყანად აცხადებს, რომლის სუვერენიტეტიც ხალხისგან მომდინარეობს.

ხელისუფლება
კონსტიტუციის მიხედვით, საფრანგეთში მმართველობის ნახევრად საპრეზიდენტო სისტემაა. ერთი მხრივ, აღმასრულებელ შტოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი და პრემიერ-მინისტრი წარმოადგნენ, როგორც ეს ხდება საპარლამენტო სისტემებში, როცა პრეზიდენტს სიმბოლური მნიშვნელობა აქვს, მთავრობას კი პირდაპირ პრემიერ-მინისტრი ხელმძღვანელობს.
სატურნის ბუნებრივი თანამგზავრები

სატურნის ბუნებრივი თანამგზავრები — 2025 წლის მდგომარეობით, საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის მიერ დადასტურებული 274 დიდი თუ მცირე ციური სხეული, რომელიც პლანეტა სატურნის გარშემო მოძრაობს. 63 თანამგზავრს აქვს საკუთარი სახელები, დანარჩენები მითითებულია ნომრებით. ეს არის აღმოჩენილი თანამგზავრების უდიდესი რაოდენობა მზის სისტემის ყველა პლანეტას შორის.

თანამგზავრების უმეტესობა მცირე ზომისაა და შედგება კლდისა და ყინულისგან. ისინი ძალიან მსუბუქები და სინათლის ამრეკლავები არიან.

სატურნის თანამგზავრებიდან 24 რეგულარულია, დანარჩენი 122 არარეგულარული. არარეგულარული თანამგზავრები, მათი ორბიტების მახასიათებლების მიხედვით, იყოფა სამ ჯგუფად: ინუიტური, სკანდინავიური და გალიური. ჯგუფები დასახელებულია მითოლოგიების მიხედვით, საიდანაც აღებულია ეპონიმები (იხ. ინუიტების მითოლოგია, სკანდინავიური მითოლოგია, გალიური მითოლოგია).

სატურნის ყველაზე დიდი თანამგზავრი (და მეორე მთელ მზის სისტემაში განიმედის შემდეგ) არის ტიტანი, რომლის დიამეტრი 5149 კმ-ია. ეს არის მზის სისტემის ერთადერთი თანამგზავრი მკვრივი ატმოსფეროთი (დედამიწაზე 1.5-ჯერ უფრო მკვრივი); იგი შედგება აზოტისგან (98%) მეთანის შერევით. ითვლება, რომ ამ თანამგზავრზე არსებული პირობები ისეთივეა, როგორიც იყო ჩვენს პლანეტაზე 4 მილიარდი წლის წინ, როცა დედამიწაზე სიცოცხლე ახლახან იწყებოდა.
ვახტანგ ივანაშვილი

ვახტანგ ივანაშვილი (დ. 1974, კალვათა — გ. 12 ივლისი, 1992) — ქართველი სამხედრო პირი, საქართველოს გმირი.

ბიოგრაფია
სწავლობდა პედაგოგიურ ინსტიტუტში ისტორიის ფაკულტეტზე, მეორე კურსის სტუდენტი 1992 წლის ნოემბერში გაიწვიეს სამხედრო-სავალდებულო სამსახურში. მსახურობდა შავნაბადას ბატალიონში. საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის დასაცავად იბრძოდა სამაჩაბლოში, შემდეგ აფხაზეთში. დაიღუპა აფხაზეთში მიმდინარე საომარი მოქმედების დროს, სოფელ ტამიშთან თავის ოცეულთან ერთად.

ჯილდოები
მედალი "მხედრული მამაცობისთვის" (გარდაცვალების შემდეგ)
ანზორ ფიოლია

ანზორ ფიოლია (დ. 4 მაისი, 1940 — გ. 14 იანვარი, 2010) — ქართველი მომღერალი.

ბიოგრაფია
1971–1974 წლებში სწავლობდა მოსკოვის გნესინების სახელობის მუსიკალურ–პედაგოგიურ ინსტიტუტში.

1974 წლიდან იყო ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი; ეწეოდა საკონცერტო მოღვაწეობას.

ჯილდოები
1985 - საქართველოს დამსახურებული არტისტი
მალხაზ გრიგალაშვილი

მალხაზ გრიგალაშვილი (დ. 15 ივნისი, 1972, რველი, ბორჯომი — გ. 27 ნოემბერი, 1992) — ქართველი სამხედრო პირი, საქართველოს გმირი.

ბიოგრაფია
სწავლობდა პროფტექნიკურ სასწავლებელში შემდუღებელ-მემონტაჟის სპეციალობაზე. 1991 წელს გაიწვიეს სავალდებულო სამხედრო სამსახურში თბილისის შინაგანი ჯარის შენაერთში. მონაწილეობდა სოხუმის, ოჩამჩირის ბრძოლებში. აფხაზეთში შეიარაღებული კონფლიქტის დროს, 1992 წლის 27 ნოემბერს დაიკარგა უგზო-უკვლოდ სოფელ ქეთევანასთან.
საკანონმდებლო ხელისუფლება

საკანონმდებლო ხელისუფლება — ხელისუფლების დამოუკიდებელი შტო დემოკრატიულ ქვეყნებში, რომლის ძირითადი ფუნქციაა კანონშემოქმედება პარლამენტში არჩეული დეპუტატების მეშვეობით. კანონშემოქმედება არ არის პარლამენტის ერთადერთი ფუნქცია. საკანონმდებლო ხელისუფლება ამტკიცებს მთავრობას, ბიუჯეტს და ასრულებს სხვა მნიშვნელოვან სახელმწიფოებრივ ფუნქციებს. საკანონმდებლო ხელისუფლება წარმოიშვა შუა საუკუნეების საკრებულოებისაგან, რომლებიც სათათბირო ინსტიტუტების სახით არსებობდა მეფეების კარზე. საკანონმდებლო ხელისუფლების მნიშვნელობა განსაკუთრებით გაიზარდა მას შემდეგ, რაც რიგ ევროპულ ქვეყნებში რევოლუციური გარდაქმნების შედეგად განხორციელდა ხელისუფლების დეკონცენტრაცია და პარლამენტმა დამოუკიდებელი სახელისუფლებო ფუნქცია შეიძინა.
სასამართლო ხელისუფლება

სასამართლო ხელისუფლება — ხელისუფლების მესამე შტო დემოკრატიული მმართველობის ქვეყნებში, რომელსაც ევალება ქვეყანაში მართლმსაჯულების აღსრულება. სასამართლო ხელისუფლება ხასიათდება სამი ძირითადი ნიშნით: პირველი და ძირითადი ნიშანი არის სასამართლო ხელისუფლების დამოუკიდებლობა. მართლმსაჯულების აღსრულება მოითხოვს სასამართლოს სრულ დაუინტერესებლობასა და მის გადაწყვეტილებებში სხვა სახელისუფლებო ინსტიტუტების ჩაურევლობას. დემოკრატიულ ქვეყნებში ეს გარანტირებულია კონსტიტუციით. სასამართლო ხელისუფლების მეორე მნიშვნელოვანი ფუნქციაა კანონმდებლობის, მათ შორის, კონსტიტუციური ნორმების დაცვის განხორციელება. როგორც წესი, ქვეყნების უმრავლესობაში ამ ფუნქციას კონსტიტუციური სასამართლო ახორციელებს. დასასრულ, სასამართლო ხელისუფლების კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ფუნქციაა აღმასრულებელი ხელისუფლების გადაწყვეტილებებსა და მოქმედებებზე ზედამხედველობა.
ედუარდ ემერსონ ბარნარდი

ედუარდ ემერსონ ბარნარდი (; დ. 16 დეკემბერი, 1857, ნეშვილი, აშშ — გ. 6 თებერვალი, 1923, უილიამს ბეი, უისკონსინი, აშშ) — ამერიკელი დამკვირვებელი ასტრონომი, ვაშინგტონის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ღარიბ ოჯახში, ბავშვობიდან დაინტერესებული იყო ასტრონომიითა და ფოტოგრაფიით. 19 წლის ასაკში მან შეაგროვა ფული პატარა ტელესკოპისთვის. 1881-1882 წლებში მან აღმოაჩინა სამი ახალი კომეტა, რის შემდეგაც ადგილობრივმა ფილანტროპებმა გადაიხადეს ვანდერბილტის უნივერსიტეტში სწავლის საფასური. სწავლის დასრულების შემდეგ ბარნარდმა დაიცვა დისერტაცია და გახდა პროფესიონალი ასტრონომი-დამკვირვებელი.

1887-1895 წლებში იყო ლიკის ობსერვატორიის ასტრონომი, რომელიც ატარებდა დაკვირვებებს პლანეტებსა და მკრთალ ვარსკვლავებზე. მიიღო ირმის ნახტომისა და ნისლეულების მრავალი ფოტო. ის ცნობილია „ბნელი ნისლეულების“ (გაზისა და მტვრის ვარსკვლავთშორისი ღრუბლების) შესწავლით, რომლებსაც მას შემდეგ ბარნარდის ობიექტებს უწოდებენ, რადგან მან შეადგინა მათი ატლასი. 1892 წელს მან აღმოაჩინა ამალთეა, იუპიტერის მეხუთე თანამგზავრი. 1916 წელს მან აღმოაჩინა მის სახელობის ბარნარდის ვარსკვლავი, ერთ-ერთი ყველაზე ახლოს მზის სისტემასთან, მეტსახელად „მფრინავი“ მისი სწრაფი მოძრაობის გამო.

გარდაიცვალა 1923 წელს სოფელ უილიამს ბეიში.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად დაერქვა:
(819) ბარნარდიანა — ასტეროიდი;
ბარნარდი — კრატერი მთვარეზე;
ბარნარდი — კრატერი მარსზე;
ბარნარდი — გალაკტიკა;
რეგიონი იუპიტერის თანამგზავრ განიმედეზე;
მთა კალიფორნიაში.
(907) როდა — ასტეროიდი მეცნიერის მეუღლის პატივსაცემად.
კრისტრუნ ფროსტადოტირი

კრისტრუნ ფროსტადოტირი (; დ. 12 მაისი, 1988, რეიკიავიკი, ისლანდია) — ისლანდიელი პოლიტიკოსი და ეკონომისტი, რომელიც 2024 წლის დეკემბრიდან ისლანდიის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას იკავებს და ამჟამად სოციალ-დემოკრატიული ალიანსის ლიდერია. ისლანდიის პარლამენტის, ალთინგის წევრია 2021 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ.

ბიოგრაფია
კრისტრუნი დაიბადა რეიკიავიკში. მისი მშობლები არიან ეთნოგრაფი ფროსტი იოჰანსონი და ექიმი სტეინუნ გუდნი იონსდოტირი. მან დაამთავრა რეიკიავიკის კოლეჯი, მიიღო ბაკალავრის ხარისხი ისლანდიის უნივერსიტეტში, მაგისტრის ხარისხი საერთაშორისო კვლევებში იელის უნივერსიტეტში და ბოსტონის უნივერსიტეტში მიიღო მაგისტრის ხარისხი ეკონომიკაში.

კარიერა
მუშაობდა ჟურნალისტად ბიზნეს გაზეთში „ვიდსკიპტაბლადიდში“ და იყო არიონ ბანკის ანალიზის დეპარტამენტის თანამშრომელი. ამერიკული მულტინაციონალური ბანკის -ის სპეციალისტი, ჯერ ნიუ-იორკში და შემდეგ ლონდონში. 2017 წელს იგი იყო ისლანდიის სავაჭრო პალატის მთავარი ეკონომისტი, ხოლო 2018 წელს გახდა კვიკა ბანკის მთავარი ეკონომისტი. ამ თანამდებობაზე იმუშავა 2021 წლამდე, სანამ არ წარადგინა კანდიდატურა საპარლამენტო არჩევნებში სოციალ-დემოკრატიული ალიანსის სიით რეიკიავიკის სამხრეთ ოლქში.

პოლიტიკური კარიერა
2021 წლის საპარლამენტო არჩევნებში იგი სოციალ-დემოკრატიული ალიანსის რიგებიდან აირჩიეს ისლანდიის პარლამენტში.

2022 წელს მან წარადგინა საკუთარი კანდიდატურა სოციალ-დემოკრატიული ალიანსის ლიდერის თანამდებობაზე, სადაც კონკურენტი არ ჰყოლია.

პირადი ცხოვრება
კრისტენი დაქორწინებულია ეინარ ინგვარსონზე. მათ ჰყავთ ორი შვილი, რომლებიც დაიბადნენ 2019 და 2023 წელს.
სივრითეფე (პაზარის რაიონი)

სივრითეფე — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 46 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 9 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 123 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
სოფლის სახელი 1958 წლის თურქეთის ადმინისტრაციული დაყოფის შესახებ ნაშრომში მოხსენიებულია როგორც სკეფენივატი. სივრითეფე, რომელიც 1958 წლის 15 ნოემბრამდე სოფელ ირმაქის უბანი იყო, ამ დროს კი სოფლის სტატუსი მიიღო.
დანიის კონსტიტუცია

დანიის სამეფოს კონსტიტუციური აქტი ასევე ცნობილი როგორც დანიის სამეფოს კონსტიტუცია (, , ) — დანიის სამეფოს კონსტიტუცია, რომელიც თანაბრად ვრცელდება დანიის მთელ ტერიტორიაზე: კონტინენტურ დანიაში, გრენლანდიასა და ფარერის კუნძულებზე. პირვველი დემოკრატიული კონსტიტუცია 1849 წელს მიიღეს, რომელმაც 1665 წლის აბსოლუტისტური კონსტიტუცია შეცვალა. ამჟამინდელი კონსტიტუცია 1953 წელსაა მიღებული. კონსტიტუციური აქტი რამდენჯერმე შეიცვალა. კონსტიტუცია ისეა ფორმულირებული, რომ დღემდე გამოიყენება.

კონსტიტუციის მიხედვით, დანია კონსტიტუციური მონარქიაა. ქვეყანაში საპარლამენტო სისტემაა. ეყრდნობა ძალაუფლების დანაწილების პრინციპს ფოლკეტინგს (რომელიც იღებს კანონებს), მთავრობასა (რომელიც აღასრულებს მათ) და სასამართლოს (რომელიც კანონების შესაბამისობას აკონტროლებს) შორის. კონსტიტუციის მიხედვით, დანიელ ხალხს აქვს ფუნდამენტური უფლებები, მათ შორის: სიტყვის, რელიგიის, შეკრებისა და გაერთიანების თავისუფლება. კონსტიტუცია ვრცელდება დანიაში მყოფ ყველა ადამიანზე, მიუხედავად იმისა, არიან თუ არა ისინი დანიის მოქალაქეები.
რეზო ასათიანი

რეზო ასათიანი (დ. 14 დეკემბერი, 1971, თბილისი — გ. 1 დეკემბერი, 1992) — ქართველი სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის 126-ე საშუალო სკოლა.

1991 წლის 27 ივნისს გაიწვიეს საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში, 1992 წლის 28 აგვისტოს კი სამხედრო სამსახურში. 1992 წლის 1 დეკემბრამდე ირიცხებოდა საქართველოს ეროვნული გვარდიის მეოთხე სპეცდანიშნულების ბატალიონ "თეთრი არწივის" შემადგენლობაში და მონაწილეობას იღებდა საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის წარმოებულ ბრძოლებში აფხაზეთში, კერძოდ, გაგრაში, განთიადში, ტამიშში, კინდღში, ოჩამჩირესა და სოხუმში. 1992 წლის 1 დეკემბერს, მოწინააღმდეგის მხრიდან განხორციელებული სადესანტო იერიშის დროს დაიღუპა სოფელ ტამიშთან სნაიპერის ტყვიით.
ზაქრო დადვანი

ზაქრო დადვანი (დ. 1950, ომარიშარა — გ. 13 ივნისი, 1993) — ქართველი სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
1968-1970 წლებში მსახურობდა საბჭოთა არმიის რიგებში. აფხაზეთში მიმდინარე საომარი მოქმედებების დროს, ზაქრო დადვანი ირიცხებოდა საქართველოს რესპუბლიკის თავდაცვის სამინისტროს 24-ე მექანიზირებული ბრიგადის 240-ე ბატალიონში რიგითად. დაიღუპა 1993 წლის ივნისში ოჩამჩირის რაიონის სოფელ ფოქვეშთან შეტაკების დროს.
ტომ ტიერნი

ტომ ტიერნი (დ. 8 ოქტომბერი, 1928 — გ. 12 ივლისი, 2014) — ამერიკელი ქაღალდის თოჯინების მხატვარი.
„ნიუ იორკ ტაიმზი“ მას ქაღალდის თოჯინების დამზადების „დაკარგული ხელოვნების“ გაცოცხლებას აწერს.

მხატვრის კარიერა 1970-იან წლებში იწყება და მის სიკვდილამდე გრძელდება. მთელი მსოფლიოს მასშტაბით გაყიდული აქვს 4 მილიონზე მეტი ქაღალდის თოჯინა და 400 ქაღალდის თოჯინების წიგნი, მათ შორის ერთი, რომის პაპმა იოანე პავლე მეორემ შეიძინა.

ბავშვობა და განათლება
ტიერნი 8 ოქტომბერს, 1928 წელს, ტეხასის შტატში დაიბადა. ხელოვნებას ადრეული ასაკიდან ეზიარა - ხატავდა ნატურმორტებსა და პეიზაჟებს. დამამთავრებელ კლასებში ის უკვე მუშაობდა ილუსტრაციებზე ადგილობრივი მაღაზიებისათვის. სწავლობდა ლამარის კოლეჯში და სწავლა დაასრულა ტეხასის უნივერსიტეტში, 1949 წელს, ხელოვნების ბაკალავრით მხატვრობასა და ქანდაკებაში. ტეხასის უნივერსიტეტში სწავლისას ტირენი ასევე იკვლევდა ფრესკებს კოლორადოს უნივერსიტეტში. ჩაბარების შემდეგ სკარბოროს მაღაზიის მოდის ილუსტრატორი გახდა.

კარიერა
1951 წელს ის აშშ-ის არმიაში შევიდა, რომლის სამსახურშიც 1953 წლამდე დარჩა. შემდეგ გადასახლდა ნიუ-იორკში, სადაც განაგრძო მოდის ილუსტრატორისა და თვითდასაქმებული მხატვრის კარიერა. გარდა იმისა, რომ ის მუშაობდა მრავალი მსხვილი ტანსაცმლის მაღაზიისათვის, ტიერნი ასევე ხატავდა ფილმების პოსტერებს შორლეინ ბენეტის სააგენტოში, იღებდა პორტრეტების შეკვეთებს და მღეროდა ღამის კლუბებში. მისი პირველი ქაღალდის თოჯინების წიგნი, „ოცდაათი 30-იანებიდან“ 1976 წელს გამოქვეყნდა, და ამ წიგნის წარმატება გახდა მიზეზი სხვა 350-ზე მეტი წიგნის გამოქვეყნებისა (თვითგამოქვეყნებულ ნამუშევრებთან ერთად). ქაღალდის თოჯინების გარდა, ტიერნი ასევე მუშაობდა საბავშვო ლიტერატურის დასურათებაზე, ბარბის ილუსტრაციებსა და სხვადასხვა ბრენდების სარეკლამო ვიზუალზე.

გარდაცვალება
ტიერნი 2014 წელს, 85 წლის ასაკში, 12 ივლისს გარდაიცვალა. მიზეზად ფილტვის კიბო დასახელდა. ის სმიტვილში (ტეხასი) მრავალი წელი ფლობდა ქაღალდის თოჯინების მაღაზიას, რომელიც მან ნიუ-იორკის დატოვების შემდეგ გახსნა. მისი მაღაზია პირველ სართულზე მდებარეობდა, როდესაც ტიერნი, ქალაქში ცნობილი როგორც „ტომი“, მაღაზიის ზევით ცხოვრობდა. მისმა ნათესავებმა, მხატვრის გარდაცვალების შემდეგ, მისი პატივისცემით, მაღაზია იქამდე არ დახურეს, სანამ მისი ქაღალდის ორნამენტები და წიგნები ბოლომდე არ ამოიყიდა.
ალენ ბერსე

ალენ ბერსე (; დ. 9 აპრილი, 1972, ფრიბური, შვეიცარია) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, რომელსაც შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი იყო 2012 წლიდან 2023 წლამდე. სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი, იგი თანამდებობაზე დანიშვნამდე ხელმძღვანელობდა შინაგან საქმეთა ფედერალურ დეპარტამენტს. ბერსე იყო შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტი 2018 და 2023 წლებში.

45 წლის ასაკში იგი იყო ყველაზე ახალგაზრდა თანამდებობის პირი მარსელ პილე-გოლაზის შემდეგ, რომელიც 1934 წელს გახდა ფედერალური საბჭოს წევრი. 2011 წელს ფედერალურ საბჭოში არჩევამდე, იგი იყო კანტონების საბჭოს წევრი (ფრიბურის კანტონიდან, 2003-2011 წწ.), სადაც 2008-2009 წლებში კანტონების საბჭოს პრეზიდენტის თანამდებობა ეკავა. ბერსე თავისუფლად ფლობს ფრანგულ, გერმანულ, რეტორომანულ, იტალიურ და ინგლისურ ენებს.

2023 წლის 21 ივნისს პრესკონფერენციაზე მან განაცხადა, რომ არ იყრიდა კენჭს ფედერალური საბჭოს წევრის თანამდებობაზე 2023 წლის 13 დეკემბრის არჩევნებში. მან თანამდებობა დატოვა 2023 წლის 31 დეკემბერს და ფედერალურ საბჭოში მას ჩაენაცვლა ბეატ იანსი. 2024 წლის 25 ივნისს ბერსე აირჩიეს ევროპის საბჭოს გენერალურ მდივნად და თანამდებობა დაიკავა 2024 წლის 18 სექტემბერს და ჩაანაცვლა მარია პეიჩინოვიჩ-ბურიჩი. მან დაამარცხა ბელგიელი კანდიდატი დიდიე რეინდერსი და ესტონელი კანდიდატი ინდრეკ საარი.
ევროპის საბჭოს გენერალური მდივანი

ევროპის საბჭოს გენერალური მდივანი აირჩევა საპარლამენტო ასამბლეის მიერ მინისტრთა კომიტეტის მიერ შემოთავაზებული მოკლე სიიდან ხუთი წლის ვადით.

გენერალურ მდივანს ეკისრება პასუხისმგებლობა შეასრულოს ის მიზანი, რისთვისაც 1949 წლის 5 მაისს ლონდონში დაარსდა ევროპის საბჭო, კერძოდ, მიაღწიოს უფრო მეტ ერთიანობას წევრ სახელმწიფოებს შორის მათი საერთო იდეალებისა და პრინციპების დაცვისა და რეალიზების მიზნით და ხელი შეუწყოს მათ ეკონომიკურ და სოციალურ პროგრესს.

მიუხედავად იმისა, რომ გენერალური მდივნის უფლებამოსილებები მკაფიოდ არ არის განსაზღვრული, პრაქტიკაში თანამდებობის პირს აქვს საერთო პასუხისმგებლობა ევროპის საბჭოს სამუშაო პროგრამისა და ბიუჯეტის სტრატეგიულ მართვაზე და ზედამხედველობს ორგანიზაციისა და სამდივნოს ყოველდღიურ საქმიანობას.

ევროპის საბჭოს გენერალური მდივნები
აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები (1848)

1848 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში ვიგების პარტიის კანდიდატმა ზაქარი ტეილორმა დემოკრატიული პარტიის კანდიდატი ლუის კასი დაამარცხა.
ისტორია
1848 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებს წინ უძღოდა ამერიკა-მექსიკის ომი, სადაც ამერიკამ გაიმარჯვა და შეიერთა: ტეხასი, ნიუ-მექსიკო, არიზონა, ნევადა, იუტა და კალიფორნია. აშშ-ის მე-11 პრეზიდენტმა ჯეიმზ ნოქს პოლკმა ჯანმრთელობის გაუარესების გამო არჩევნებში მონაწილეობაზე უარი განაცხადა.

ვიგების პარტიამ საპრეზიდენტო არჩევნებში კანდიდატად დაასახელა ამერიკა-მექსიკის ომის გმირი, გენერალი ზაქარი ტეილორი. დემოკრატიულმა პარტიამ საპრეზიდენტო კანდიდატად დაასახელა მიჩიგანელი სენატორი ლუის კასი.

1848 წლის აგვისტოში ჩამოყალიბდა „თავისუფალი მიწის პარტია“, რომელიც უპირისპირდებოდა მონათმფლობელობას. „თავისუფალი მიწის პარტიის“ საპრეზიდენტო კანდიდატი იყო აშშ-ის მე-8 პრეზიდენტი მარტინ ვან ბურენი, ხოლო ვიცე-პრეზიდენტობისთვის იბრძოდა აშშ-ის მე-6 პრეზიდენტის ჯონ კუინსი ადამსის ვაჟი ჩარლზ ადამსი.

საპრეზიდენტო არჩევნებში ზაქარი ტეილორმა გაიმარჯვა. მან მიიღო 47.28%. მეორე ადგილზე გავიდა დემოკრატი ლუის კასი, რომელმაც მიიღო 42.49%. მესამე ადგილზე გავიდა მარტინ ვან ბურენი, რომელმაც მიიღო 10.12%. ეს იყო ბოლო საპრეზიდენტო არჩევნები, სადაც ვიგების პარტიის კანდიდატმა გაიმარჯვა.
არჩევნების შედეგები
ანტონიუ კოშტა

ანტონიუ ლუიშ სანტუშ და კოშტა (; დ. 17 ივლისი, 1961, ლისაბონი, პორტუგალია) — პორტუგალიელი იურისტი და პოლიტიკოსი. ევროპული საბჭოს პრეზიდენტი 2024 წლის 1 დეკემბრიდან.

და კოშტა 2015-2024 წლებში იყო პორტუგალიის 118-ე პრემიერ-მინისტრი და ხელმძღვანელობდა (2015-2019 წწ.), (2019-2022 წწ.) და (2022-2024 წწ.) კონსტიტუციურ მთავრობებს. პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე თითქმის 9-წლიანი ყოფნით იგი მეორე ყველაზე ხანგრძლივად მმართველი პრემიერია, ამასთან კოშტა არის სამთავრობო თანამდებობებზე ყველაზე ხანგრძლივად მოღვაწე პოლიტიკოსი დემოკრატიულ პორტუგალიაში და საუკუნეში იბერიის ნახევარკუნძულის ყველაზე ხანგრძლივად მოღვაწე ეროვნული ლიდერი.

1995-1997 წლებში იყო საპარლამენტო საქმეთა სახელმწიფო მდივანი, საპარლამენტო საქმეთა მინისტრი 1997-1999 წლებში, იუსტიციის მინისტრი 1999-2002 წლებში, შინაგან საქმეთა მინისტრი 2005-2007 წლებში, ასევე ლისაბონის მერი 2007-2015 წლებში. 2014 წელს იგი აირჩიეს სოციალისტური პარტიის გენერალურ მდივნად, ეს თანამდებობა ეკავა 2024 წლის დასაწყისამდე.

2023 წლის 7 ნოემბერს კოშტა გადადგა თანამდებობიდან მის მთავრობის წევრებთან დაკავშირებული გამოძიების გამო, რომელიც ეხებოდა სავარაუდო კორუფციას და გადაცდომებს ქვეყანაში ლითიუმის მოპოვებისა და წყალბადის პროექტების მართვაში.

პორტუგალიის პრეზიდენტმა გადაწყვიტა პარლამენტის დათხოვნა და დანიშნა რიგგარეშე არჩევნები, რომელიც ჩატარდა 2024 წლის 10 მარტს. კოსტა დარჩა პრემიერ-მინისტრად მოვალეობის შემსრულებლის სტატუსით 2024 წლის 2 აპრილამდე, სანამ მისმა შემცვლელმა, ოპოზიციის ლიდერმა ლუიშ მონტენეგრუმ არ დადო ფიცი.

2024 წლის დეკემბერში კოშტამ შარლ მიშელი შეცვალა ევროპული საბჭოს პრეზიდენტის თანამდებობაზე.
ენკელადე (მითოლოგია)

ენკელადე, ენკელადოსი  — პერსონაჟი ბერძნული მითოლოგიიდან, გიგანტი, ტარტაროსისა და გეას შვილი.

შეება ათენა, სიცილია დაამხო თავზე და მოკლა.

გიგანტებსა და ოლიმპიელ ღმერთებს შორის ბრძოლის დროს, როდესაც გიგანტები დამარცხდნენ, ენკელადე გაიქცა. ათენა მას ეტლით გამოედევნა. ერთ-ერთი ვერსიით, იგი ამ ქალღმერთის მიერ ნასროლმა ქვამ მოკლა. ეს ქვა გახდა სიცილიის კუნძული. მეორეს მიხედვით, იგი მოიკლა ათენას მიერ ნასროლი შუბით და დაკრძალეს კუნძულ სიცილიაზე ეტნას ქვეშ.

ითვლებოდა, რომ ეტნას ვულკანური ცეცხლი არის ენცელადუსის სუნთქვა (მსგავსი მითები არსებობს ტიფონისა და ჰეფესტოსის შესახებ). საბერძნეთში მიწისძვრებს ჯერ კიდევ „ენკელადეს ბიძგს“ უწოდებენ.

სახელწოდება
მის პატივსაცემად სატურნის ერთ-ერთი თანამგზავრს ეწოდა ენკელადე/ენცელადი.