iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სიმსივნის ნეკროზის ფაქტორები

სიმსივნის ნეკროზის ფაქტორები (ან სნფ-ჯგუფი) ეწოდება ციტოკინების ოჯახში შემავალ ჯგუფს, რომლებიც იწვევენ უჯრედის სიკვდილს.

ისტორია
 საუკუნის მიწურულს, ნიუ იორკელმა ქირურგმა უილიამ კოლიმ (1862-1936) აღწერა შემთხვევა, როდესაც ბაქტერიული ინფექციის შემდეგ ადგილი ჰქონდა სიმსივნის რემისიას. ამ პროცესის პასუხისმგებელი პროტეინი იდენტიფიცირებული იყო1975 წელს და მას ეწოდა «სიმსივნის ნეკროზის ფაქტორი-ალფა» (სნფ-ალფა). სიმსივნის ნეკროზის ფაქტორის შესახებ 1991 წლამდე არსებული მონაცემები თავმოყრილია ალტერნატიული და დამატებითი მედიცინის სათაურის ქვეშ გამოქვეყნებულ სტატიაში ცხელების მკურნალობის ისტორიის შესახებ, რომელშიც მოხსენიებულია კოლის მიგნება .

მექანიზმი
სიმსივნის ნეკროზის ფაქტორი (სნფ) მოქმედებს შპეციფიური რეცეპტორის ე.წ.სნფ-რ საშუალებით და არის აპოპტოზის ჩამრთველი გარეგანი მექანიზმის ნაწილი.

სნფ „ჩახმახივით“ მოქმედებს სიმსივნურ უჯრედზე, იწვევს სიმსივნური უჯრედის ციტოლიზისა და სიკვდილს.

სნფ მოქმედებს ინდოთელიუმის უჯრედების რეცეპტორებზე, იწვევს სისხლძარღთა გამავლობის გაძლიერებას და ხელს უწყობს ლეიკოციტებს ინფექციის კერასთან მიღწევაში. ეს არის ლოკალური ანთებითი პასუხის ტიპი. სისტემატიზირებული გამოთავისუფლების შემთხვევაში შესაძლოა განვითარდეს სეპტიური შოკი და სიკვდილი.

ტიპები
სიმსივნის ნეკროზის ფაქტორი-ალფა (სნფ-) - ციტოკინების ამ ჯგუფის ყველაზე უკეთ ცნობილი წარმომადგენელია. ხშირად მას უბრალოდ «სიმსივნის ნეკროზის ფაქტორს» უწოდებენ.

სიმსივნის ნეკროზის ფაქტორი-ბეტა (სნფ-) ინტერლეიკინი 10-ის მიერ ინდუცირებული ციტოკინია .
ისპანისტიკა

ისპანისტიკა, ჰისპანისტიკა, იბერისტიკა, ან იბერორომანისტიკა წარმოადგენს სამეცნიერო-კვლევითსა და საუნივერსიტეტო დისციპლინას, რომელიც ესპანური ენისა და ლიტერატურის შესწავლითაა დაკავებული.

ისპანისტიკა არის რომანისტიკული ენათმეცნიერების, ან ლიტერატურათმცოდნეობის ერთ-ერთი დარგი, ანუ ამ დარგს ესპანურ ფილოლოგიასაც უწოდებენ, თუმცა თავისი უფრო ფართო მნიშვნელობით შეიძლება მოიცავდეს ესპანელი ერის ისტორიულ, ქვეყანათმცოდნეობით, კულტუროლოგიურსა და სხვადასხვაგვარ მეცნიერულ შესწავლასა და კვლევას.
სივასის პროვინცია

სივასის პროვინცია — ფართობით მეორე პროვინცია (ილი) თურქეთში, ცენტრალური ანატოლიის რეგიონის აღმოსავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი სივასი. მოიცავს 17 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება კაისერის, მალათიის, იოზგათის, ერზინჯანის, გირესუნის, ორდუსა და ქაჰრამანმარაშის, პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 810 ათ. კაცი (2007), უდიდესი ქალაქია: სივასი.
ნიღდეს პროვინცია

ნიღდეს პროვინცია — პროვინცია (ილი) თურქეთში, ცენტრალური ანატოლიის რეგიონის სამხრეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი ნიღდე. მოიცავს 6 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება კაისერის, ადანის, მერსინის, კონიის, აქსარაისა და ნევშეჰირის პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 331 ათ. კაცი (2007), უდიდესი ქალაქია: ნიღდე.
აქსარაის პროვინცია

აქსარაის პროვინცია — პროვინცია (ილი) ცენტრალურ თურქეთში, ცენტრალური ანატოლიის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი აქსარაი. მოიცავს 7 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას აღმოსავლეთით ესაზღვრება ნევშეჰირისა და ნიგდეს, ჩრდილოეთით – ანკარისა და ქირშეჰირის, დასავლეთით და სამხრეთით – კონიის პროვინციები. აქსარაის ტერიტორია წარმოადგენს ისტორიულ-გეოგრაფიული პროვინციის კაპადოკიის ნაწილს.

პროვინციის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს მარილიანი ტბა თუზი.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 425 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია:აქსარაი (130 ათ.კაცი, 2000).
იოზგათის პროვინცია

იოზგათის პროვინცია — პროვინცია (ილი) ცენტრალურ თურქეთში, ცენტრალური ანატოლიის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი იოზგათი. მოიცავს 14 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება სივასის, ამასიის, თოქათის, ნევშეჰირის, კაისერის, ქირშეჰირის, ჩორუმისა და ქირიქკალეს პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 727 ათ. კაცი (2007), უდიდესი ქალაქია: იოზგათი (74 ათ კაცი, 2000).
ადიამანის პროვინცია

ადიამანის პროვინცია — პროვინცია (ილი) თურქეთში, სამხრეთ ანატოლიის რეგიონში, ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ადიამანი. მოიცავს 9 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინცია მდებარეობს მდინარე ევფრატის ნაპირებზე. ესაზღვრება გაზიანთეფის, ურფის, ქაჰრამანმარაშის, მალათიისა და დიარბაქირის პროვინციები.

ადმინისტრაციული დაყოფა
მოსახლეობა
მოსახლეობა 677 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია: ადიამანი (178 ათ. კაცი, 2000). მოსახლეობის ძირითადი ნაწილს შეადგენენ ქურთები.

ისტორია
ადიამანის პროვინცია შეიქმნა 1954 წელს, მანამდე მისი ტერიტორია შედიოდა მალათიის პროვინციის შემადგენლობაში. მის ტერიტორიაზე მდებარეობს ნემრუტ-დაღის მთა, რომელიც შედის იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
ბათმანის პროვინცია

ბათმანის პროვინცია — პროვინცია (ილი) თურქეთში, სამხრეთ ანატოლიის რეგიონში, ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ბათმანი. მოიცავს 6 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინცია მდებარეობს მდინარე ტიგროსის ნაპირებზე. ესაზღვრება მუშის, ბითლისის, მარდინის, სიირთისა და დიარბაქირის პროვინციები.

პროვინციის ადმინისტრაციული დაყოფა
მოსახლეობა
მოსახლეობა 518 ათ. კაცი (2007), უდიდესი ქალაქია:ბათმანი (246 ათ. კაცი, 2000). მოსახლეობის ძირითადი ნაწილს შეადგენენ ქურთები.
ქილისის პროვინცია

ქილისის პროვინცია — პროვინცია (ილი) თურქეთში, სამხრეთ ანატოლიის რეგიონში, ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ქილისი. მოიცავს 4 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება სირია და ერთადერთი გაზიანთეფის პროვინცია, რომლის ტერიტორიაზეც შეიქმნა 1994 წელს.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 114 ათ. კაცი (2007), უდიდესი ქალაქია: ქილისი (70 ათ. კაცი, 2000).
ნემრუთ-დაღი

ნემრუთ-დაღი (ნემრუთი, ნემრუდი, ან , , ) — მთა ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, სამხრეთ ანატოლიის რეგიონის ადიამანის პროვინციაში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2150 მეტრი. ააშენა კომაგენის მეფე ანტიოქოს -მა მის მწვერვალზე ძვ. წ. 69-34 წწ. მთის წვერზე მდებარეობს საფლავის შემაღლება, რომელიც ქვებით არის აშენებული. მის დასავლეთ და აღმოსავლეთ მხარეს იცავს ორი ლომი, ორი არწივი და 10 მეტრი სიმაღლის ქანდაკება. 1881 წელს ნემრუთ-დაღი აღმოაჩინა გერმანელმა ინჟინერმა კარლო რესტერმა. იგი ეძებდა მეფე ანტიოქოს -ის საფლავს, მაგრამ ვერ მიაგნო. 1987 წელს ეს არქეოლოგიური ძეგლი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
Bob Dylan (ალბომი)

— ამერიკელი მომღერლის და სიმღერების ავტორის ბობ დილანის სადებიუტო სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1962 წლის 19 მარტს. ამ დროისთვის მუსიკოსი ჯერ 20 წლის იყო. დისკზე ძირითადად შეტანილია ბობის ორი ორიგინალური კომპოზიცია. დანარჩენილი სიმღერები წარმოადგენენ ძველი ხალხური სიმღერების ქავერ-ვერსიებს.

სიმღერების სია
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები თურქეთში

2018 წლის მონაცემებით თურქეთში იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის 18 ძეგლია.

სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 1092 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 1,6 % თურქეთის ძეგლებია. 18 ძეგლიდან 16 თურქეთის აზიურ ნაწილშია, 2 კი - ნაწილობრივ ევროპაში, ნაწილობრივ აზიაში.

16 მათგანი კულტურული ძეგლია.
2 კი შერეული ტიპისაა.

8 მათგანი ადამიანის გენიის შედევრია (კრიტერიუმი ), 2 კი ბუნების ქმნილებაა (კრიტერიუმი ).

ცხრილი
სტეფან უროშ V

სტეფან უროშ სუსტი (, 1336-1371) — მეფე სტეფან დუშანის ვაჟი და მემკვიდრე. ნემანიჩთა სახლის სერბეთის უკანასკნელი მეფე (1355-1371).

მმართველობა
უროშის მმართველობის დროს ცენტრალური ხელისუფლება შესუსტდა და ბევრმა ადგილობრივმა მმართველმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა. ხელისუფლებისათვის არაერთ ნათესავს ებრძოდა, რომელთა შორის ყველაზე ძლიერი სიმეონ სინიში ნემანიჩი იყო. 1365 წელს გვირგვინი დაადგა ვუკაშინ მრნიავჩევიჩმა, რომლის შთამომავლობსაც უნდა გადასცემოდა ტახტი უროშის უშვილობის შემთხვევაში.

მეფე უროშის გარდაცვალების შემდეგ სერბეთმა, როგორც ერთიანმა სახელმწიფომ, არსებობა შეწყვიტა.

დააარსა მატეიჩის მონასტერი. აღიარებულია, როგორც განმანათლებელი სერბეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის მიერ გარდაცვალებიდან 211 წლის შემდეგ.

მისი ძლევანი აღევლინება ნოვი-იაზიკის მონასტერში (ფრუშკა-გორა).
გიორემეს ისტორიული ეროვნული პარკი

გიორემეს ისტორიული ეროვნული პარკი — მუზეუმი ღია ცის ქვეშ თურქეთში, ეროვნული პარკი მდებარეობს ქალაქებს ნევშეჰირს, ურგუფსა და ავანოსს შორის. დაარსდა საუკუნეში, მოიცავს 300 კმ2 ტერიტორიას. პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს

ბასილის მონასტერი
ვაშლისებრი მონასტერი
წმ. ბარბარეს მონასტერი
გველების მონასტერი
ბნელი მონასტერი
სანდლებიანი მონასტერი

1985 წელს ეს ბუნების საოცრება შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
ხათუსა

ხათუსა (ხათუსას, ხატუშა, ხატუშაშ, ) — ხეთების სამეფოს დედაქალაქი, მდებარეობს თანამედროვე თურქეთის სოფელ ბოღაზქოისთან, ცენტრალურ ანატოლიაში, მდინარე ბუდაქეზუს (ძველი ჰალისი) ნაპირებზე. ანკარიდან აღმოსავლეთით 145 კილომეტრის დაშორებით. აღმოაჩინეს 1834 წელს, გათხრები მიმდინარეობს 1906 წლიდან. ხათუსა როგორც ქალაქი ცნობილია ძვ. წ. ათასწლეულის ნახევრიდან.

1986 წელს ხათუსას ნანგრევები შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
საქართველოს 19 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები

საქართველოს 19 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების ფეხბურთელები რეგულარულად მონაწილეობენ ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ და ელიტ რაუნდებში.

საქართველოს 19 წლამდელები ევროპის ჩემპიონატზე
— არ შეიცავს საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩებს

ევრო 2018-ის შესარჩევი
----

----

ამჟამინდელი შემადგენლობა
შემადგენლობა ევროპის ჩემპიონატის ელიტ-რაუნდის შესარჩევი მატჩებისთვის, 8 - 14 ნოემბერი, 2017.

კანდიდატები
მწვრთნელები
გელა გომელაური (2000-2001)
ოთარ კორღალიძე (2002-2003)
კობა ჟორჟიკაშვილი (2003-2004)
ვახტანგ კოპალეიშვილი (2004-2005)
კობა ჟორჟიკაშვილი (2005-2006)
ჰაინც ტოპმიოლერი (2006-2008)
ზაურ სვანაძე (2008-2009)
გელა შეყილაძე (2009-2010)
ვლადიმერ გუცაევი (2010-2011)
გიორგი დევდარიანი (2011-2012)
ოთარ კორღალიძე (2012)
კახა კაჭარავა (2012-2013)
გია ცეცაძე (2013)
ვასილ მაისურაძე (2013-2014)
გიორგი დევდარიანი (2014-2015)
ვასილ მაისურაძე (2015-2016)
გიორგი ყიფიანი (2016-)

აგრეთვე იხილეთ
საქართველოს 19 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები ევროპის ჩემპიონატებზე
ანგლისტიკა

ანგლისტიკა ეწოდება მეცნიერულ დისციპლინას, რომელიც დაკავებულია ინგლისური ენის, ამ ენაში შემავალი დიალექტების, ინგლისური ლიტერატურის შესწავლით.

ანგლისტიკას სხვაგვარად ასევე ინგლისურ ფილოლოგიასაც უწოდებენ, მაგრამ ინგლისური ფილოლოგია მაინც ამ მეტად მრავალფეროვანი სამეცნიერო დისციპლინის მხოლოდ ერთ ნაწილს აღნიშნავს.

ანგლისტიკა შეიძლება განიხილებოდეს გერმანისტიკული მეცნიერების ერთ-ერთ დარგადაც, განსაკუთრებით ეს შეეხება ენათმეცნიერების სფეროს. თუმცა თავისი უფრო ფართო მნიშვნელობით შეიძლება მოიცავდეს ინგლისელი ერის, საერთოდ ინგლისის ისტორიულ, ქვეყანათმცოდნეობით, კულტუროლოგიურსა და სხვადასხვაგვარ მეცნიერულ შესწავლასა და კვლევას.
საშუალო ინგლისური ენა

საშუალო ინგლისური ან შუაინგლისური — ფაზა ინგლისური ენის განვითარების ისტორიაში; დაახლოებით - საუკუნეები. ანგლო-საქსური პერიოდი ინგლისური ენის განვითარების მეორე საფეხურს წარმოადგენს. ზოგჯერ შუაინგლისური პერიოდის აღსანიშნავად გამოიყენებენ ტერმინს ძველი ინგლისური პერიოდი, რაც არ არის მართებული; სახელწოდება ძველი ინგლისური ენა, ან პერიოდი აღნიშნავს ინგლისური ენის განვითარების პირველ ან ანგლო-საქსურ პერიოდად წოდებულ საფეხურს. ამ ხანიდან შემონახული ტექსტების ენას არცთუ იშვიათად ასევე ანგლო-საქსურ ენას უწოდებენ.

ინგლისური ენის განვითარების პერიოდები მთლიანობაში შემდეგნაირად გამოიყურება:

ძველი ინგლისური პერიოდი, ანუ ანგლო-საქსური პერიოდი. (449-დან 1066-1100 წლებამდე.)
შუაინგლისური პერიოდი. (1066-1100 წლებიდან 1450-1500 წლებამდე.)
თანამედროვე ინგლისური პერიოდი, ანუ ახალინგლისური პერიოდი. (1450-დან 1500 წლამდე.)

ინგლისურ ენას წერილობითი ძეგლები საუკუნიდან მოეპოვება.

საშუალო ინგლისური ენის დახასიათება
საშუალო ინგლისური ენის პერიოდის ყველაზე ცნობილი ნაწარმოები ჯეფრი ჩოსერის დაახლ. 1340-1400-მდე) „კენტერბერიული მოთხრობები“ არის. იგი წარმოადგენს მოთხრობების კრებულს, რომელშიც მოქმედება ერთ ჩარჩოდ შეიკვრის და მის მთავარ შინაარსს შეადგენს კენტერბერის ტაძართან, წმ. თომას ბეკეტის საფლავზე მომლოცველთა მოგზაურობა. თავისი შემოქმედებით ჯეფრი ჩოსერმა არსებითი წვლილი შეიტანა (საშუალო) ინგლისური ენის ლიტერატურულ ენად დამკვიდრების საქმეში.
თანამედროვე ინგლისური პერიოდი

თანამედროვე ინგლისური ენა, ან ახალინგლისური პერიოდი წარმოადგენს ინგლისური ენის მესამე პერიოდს და იგი მოიცავს დროის მონაკვეთს 1450 წლიდან, ან ასევე შესაძლებელია 1500 წლიდან დღემდე.

ახალინგლისური პერიოდი თავის მხრივ კიდევ ორ პერიოდად დაიყოფა – ადრეულ ახალ ინგლისურ (დაახლ. 1500-დან 1660 წლამდე) და ახალ ინგლისურ პერიოდებად (დაახლ. 1660-დან დღემდე.).

ინგლისური ენის განვითარების პერიოდები კი მთლიანობაში შემდეგნაირად გამოიყურება:

ძველი ინგლისური პერიოდი, ანუ ანგლო-საქსური პერიოდი. (449-დან 1066-1100 წწ.-მდე.)
შუაინგლისური პერიოდი. (1066-1100 წლებიდან 1450–1500 წწ.-მდე.)
თანამედროვე ინგლისური პერიოდი. (1450-დან 1500 წწ.-მდე .)
ადრეული ახალი ინგლისური პერიოდი (დაახლ. 1500-დან 1660 წლამდე.).
ახალი ინგლისური პერიოდი (დაახლ. 1660-დან დღემდე.).
უკუპროპაგაციული მოდელი

. ანალოგიურად ხდება სიგნალის გატარება პირველი შიდა შრიდან შემდეგ შრეზე და ა. შ. გამოსავლამდე.

გამოსავალზე მიღებული შედეგი წარმოადგენს "პასუხს", რომლის დადარება უნდა მოხდეს მოსალოდნელ პასუხთან. თუ მიღებული პასუხი არ ემთხვევა მოსალოდნელს, მაშინ ჩვენ უნდა მოვახდინოთ ქსელის წახნაგების წონების კორექტირება და კიდევ ერთხელ ვცადოთ სიგნალის გატარება, და ასე სანამ ქსელი არ მოგვცემს სასურველ შედეგს. ანალოგიური ციკლი უნდა ჩატარდეს რაც შეიძლება მეტი საწყისი სტრუქტურისათვის. ასე მაგალითად, თუ გვინდა ნეირონული ქსელის გამოყენება ხელნაწერი ასოების ამოსაცნობად, უნდა "ვასწავლოთ" ქსელს რაც შეიძლება მეტი ხელნაწერი ასოების ამოცნობა, შესაბამისი შემავალი და გამავალი სტრუქტურის მიწოდებით.

როდესაც ნეირონული ქსელი საკმარისადაა "ნასწავლი" ის ავლენს უნარს ამოიცნოს არა მარტო სწავლის პერიოდში შესწავლილი სტრუქტურები, არამედ სხვა ანალოგიური სტრუქტურებიც.

რადგან უკუპროპაგაციული მოდელი მოითხოვს საწყისი სწავლის კურსს ადამიანის მონაწილეობით, ამიტომ ამ მოდელს მიაკუთვნებენ დამოძღვრად ჯგუფს.
ქარამანის პროვინცია

ქარამანის პროვინცია — პროვინცია (ილი) აღმოსავლეთ თურქეთში ცენტრალური ანატოლიის რეგიონში, ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ქარამანი. მოიცავს 6 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება კონიის, სამხრეთიდან კი - მერსინის პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 252 ათ. კაცი (2007), უდიდესი ქალაქია: ქარამანი (105 ათ. კაცი, 2000).
ნევშეჰირის პროვინცია

ნევშეჰირის პროვინცია — პროვინცია (ილი) თურქეთში, ცენტრალური ანატოლიის რეგიონის სამხრეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი ნევშეჰირი. მოიცავს 8 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება კაისერის, ქირშეჰირის, იოზგათის, აქსარაისა და ნიგდეს პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 310 ათ. კაცი (2007), უდიდესი ქალაქია: ნევშეჰირი (67 ათ.კაცი 2000).
ქირშეჰირის პროვინცია

ქირშეჰირის პროვინცია — პროვინცია (ილი) თურქეთში, ცენტრალური ანატოლიის რეგიონის სამხრეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ქირშეჰირი. მოიცავს 7 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება ანკარის, ნევშეჰირის, იოზგათის, აქსარაისა და ქირიქკალეს პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 238 ათ. კაცი (2007), უდიდესი ქალაქია:ქირშეჰირი (88 ათ.კაცი 2000).
არისტოფანე ბიზანტიონელი

არისტოფანე ბიზანტიონელი (; დ. დაახლ. ძვ. წ. 257 – გ. დაახლ. ძვ. წ. 180) — ალექსანდრიელი გრამატიკოსი, ანტიკური ეპოქის უდიდესი ფილოლოგი. ზენოდოტესა და კილიმაქეს მოწაფე. მას განსაკუთრებული წვლილი მიუძღვის ჰომეროსის პოემების ფილოლოგიურ შესწავლაში. არისტოფანეს გამოუცია მრავალი ბერძენი ავტორის ტექსტი. იგი ითვლება მეცნიერული ლექსიკოგრაფიის ფუძემდებლად. მას მიეწერება პროსოდიის მახვილისა და ფშვინვის ნიშანთა შემუშავების სისტემა. აგრეთვე, ე.წ. „ალექსანდრიული კანონის“ – ლიტერატურული ჟანრებისა და მათი ძირითადი წარმომადგენლების სიის შედგენა. ჩვენამდე არისტოფანეს ნაშრომებისა და კომენტარების უმნიშვნელო ფრანგმენტებმა მოღწია.
ზოონოზი

ზოონოზი ( — სიტყვასიტყვით „ცხოველთა დაავადება“) — ინფექციური დაავადება, რომელიც გადადის ცხოველიდან ცხოველზე, ან ადამიანზე და პირიქით. ცხოველი შეიძლება იყოს დაავადებული ან ინფექციის მატარებელი, ასეთ შემთხვევააში ცხოველს ინფექციის რეზერვუარს უწოდებენ. ზოონოზის მაგალითებია: ქოთაო, ციმბირის წყლული და სხვა.
ვლადიმირის ღვთისმშობლის ხატი

ვლადიმირის ღვთისმშობლის ხატის დღესასწაული წელიწადში სამჯერ აღესრულება: 3 ივნისს, 6 ივლისს და 8 სექტემბერს.

ისტორია
ვლადიმირის ღვთისმშობლის ხატი გადმოცემით ლუკა მახარებლის მიერ იმ მაგიდის დაფაზეა დაწერილი, რომელზედაც იესო ქრისტე თავის დედასთან მარიამთან და მართალ იოსებთან ერთად ტრაპეზობდა. გადმოცემით, ხატი ღვთისმშობლის მიძინებამდე დაიწერა.

450 წელს იმპერატორ თეოდორე უმცროსის დროს ხატი იერუსალიმიდან კონსტანტინოპოლში გადაიტანეს, მაგრამ საუკუნის დასაწყისში კონსტანტინოპოლიდან კიევში წაიღეს.

1155 წელს დიდმა მთავარმა იურიმ ვიშგოროდი თავის ვაჟს, მთავარ ანდრიას დაგასცა. ვიშგოროდის სავანის კლირიკოსებმა ერთხელ ტაძარში შესვლისას დაინახეს, რომ ხატი თავისი ადგილიდან გადმოსულიყო დაეკლესიის შუაგულში ჰაერში იდგა. ხატი ძველ ადგილას დააბრუნეს, მაგრამ მალე ნახეს, რომ ხატი კვლავ ჰაერში ეკიდა. მთავარი ანდრია მიეახლა ხატს და მხურვალებით ლოცულობდა მის წინაშე, შემდეგ პარაკლისი აღასრულა, ღვთისმოსაობით აიღო ხატი, სხვა საგანძური და ღამით, მამის ნებართვის გარეშე ვიშგოროდიდან წავიდა.

ხატის ასლთა გალერეა
ქაჯის ციხე

ქაჯისციხე — ციხესიმაგრე საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიულ მხარე — ერუშეთში.
მდებარეობს თურქეთის რესპუბლიკის ქალაქ ჩილდირიდან რამდენიმე კილომეტრში, სოფელ ილდირიმთეფესთან (ძველი სახელი რაბათი).

ისტორია
ვახუშტი ბატონიშვილი ქაჯისციხეს შეცდომით ციხე-ქალაქ წუნდასთან აიგივებდა.
ეს ციხე მოუნახულებია ექვთიმე თაყაიშვილს და მისთვის „მრისხანე ციხე“ უწოდებია. ციხესთან რაბათის არსებობას ადასტურებს ექვთიმე თაყაიშვილიც. აქვე უნდა ყოფილიყო სოფელი საბადური. ამჟამად ეს ტოპონიმი დაკარგულია.
ჯერ კიდევ 1943 წელს ლევონ მელიქსეთ-ბეგი ვარაუდობდა, რომ ეს ციხე უნდა ყოფილიყო „ვეფხისტყაოსნის“ ქაჯეთის ციხის პროტოტიპი და არა – ალამუთის ციხე.

ციხეს გარს აკრავს დაახლოებით 30-35 მეტრი სიმაღლის მასიური გალავანი.

„მესხური დავითნის ქრონიკაში“ ქაჯისციხე აქტიურ მოქმედებათა ობიექტია: სწორედ ლაპარაკია ამ ქაჯისციხეზე, რომელმაც, როგორც ექვთიმე თაყაიშვილმა შენიშნა, დიდი როლი ითამაშა თურქების მიერ საქართველოს ამ ნაწილის დაპყრობის დროს.

საბოლოოდ ქაჯისციხე დაიპყრეს ლალა-ფაშას საქართველოში გამოლაშქრების დროს — 1578 წ., როდესაც ციხის მთელი გარნიზონი განადგურებულ იქნა. ამ დროიდან არის, ალბათ, ქაჯისციხე აოხრებული და მისი რაბათი უმოსახლოდ დარჩენილი.

თურქებმა, როგორც ექვთიმე თაყაიშვილი შენიშნავს, ქართული „ქაჯის-ციხე“ თარგმნეს და უწოდეს მას -‘ ქაჯეთის ციხე პირველად ასურულ ლურსმულ წყაროებში იხსენიება, როგორც „ქარმანი“ ისინი მას ურჩხულთა ციხეს ეძახდნენ. შემდეგ იგი მოხსენიებულია ძველ ბერძნულ წყაროებში ძვ. წ. საუკუნის ანონიმი ავტორი მას ახასიათებს როგორც მსოფლიოს უმძლავრეს ციხეს „მასთან ტროას ლეგენდარული კედლებიც ვერ მოვა ახლოს“ ასე ახასიათებს ის ამ ციხეს და მას „აპორდუსს“ მაგიის მცოდნე ხალხით დასახლებულ ციხს უწოდებს. ის ასევე ამბობს, რომ ამ ციხის მცხოვებნი ფლობენ უძლიერეს სამხედრო ტექნიკას და ნებაყოფლობით არიან კოლხეთის სამეფოს ვასალები. თვითონ კოლხები ციხეს „საარონს“ „ქაჯთა ციხეს“ ეძახდნენ. ამ ხანის წყაროების მიხედვით ქაჯეთის ციხე სამხრეთ კოლხეთის მთიანეთში (მესხეთი და ჭანეთი) მდებარეობდა.

გალერეა
ოშორა (ასპინძის მუნიციპალიტეტი)

ოშორა — სოფელი საქართველოში, ასპინძის მუნიციპალიტეტში, იდუმალის თემში. ოშორის თემი აერთიანებდა ქვემო ოშორას, ზემო ოშორას და ყამზას. „ასპინძიდან ორიოდ ვერსის სავალზედ იდუმალაა, ხოლო იდუმალის მარჯვნივ ერთს მივარდნილს, მიმალულს ადგილას არის ხეობა, რომელშიც ორი სოფელია ქვემო და ზემო ოშორა“ ექ. თაყაიშვილი შემდეგ ცნობებს გვაწვდის სოფლის შესახებ: „ზევით ოშორისწყლის ვიწრო ხეობაში მდებარეობს ზემო ოშორა, ქვემო ოშორა მდებარეობს ოშორისწყლის ნაპირას, რომელიც მტკვრის მარჯვენა შენაკადია“.

საბჭოთა პერიოდში სოფელში განვითარებული იყო მეცხოველეობა, მემინდვრეობა, მებაღეობა, მებოსტნეობა, მევენახეობა. მოქმედებდა ხის სახერხი ქარხანა.

ოშორის ეკლესია
სოფელში შემონახულია საუკუნის ღვთისმშობლის სახელობის მცირე ბაზილიკური ეკლესია. ეკლესია ბოლო წლებში საკმაოდ დაზიანებული იყო. ეკლესია აღდგა 2009 წელს. ინტერიერი მოხატული იყო. ფრესკის დეტალები შემონახულია ეკლესიის აღმოსავლეთ ნაწილში. ეკლესიის სამხრეთ ნაწილში შემონახულია წარწერა, საიდანაც ცნობილი ხდება ეკლესიის აშენების დეტალები. ეკლესიის სამხრეთ ფასადზე, შესასვლელი კარის თავზე გამოხატულია ბოლნური ჯვარი.

ეკლესიის აღმოსავლეთ ნაწილში, სარკმელის თავზე შეიმჩნევა მარტივი მინიატურული გამოსახულება, სადაც სავარაუდოდ გამოხატულნი არიან ეკლესიის მაშენებელნი. სარკმელის თავზე შეიმჩნევა ასევე მარტივი ბარელიეფური გამოსახულება.

ეკლესიის სამხრეთ კედელზე იკითხება შემდეგი წარწერა: „დედაო ღმრთისაო, შენდა სამსახურად ვიყიდენ ორნი ვენახნი და სამნი ყანანი მე დედოფალ ყოფილმან ეფროსინე და მივეც შამანგულის ძესა ბასილს და მისსა შვილსა ილარიონსა, და დვირელთაგან ნასყიდი სახლი ავაგე ზედა. და ამისსავე სამსახურისათვის გავეც ოქროჲ აწყურს და ყოველგან რომე ცჳლი მოიკრიფებოდეს და არა დაილეოდეს არა დღე და არა ღამე ამათითა ხელითა და კრულია და ვსწყევლი დიდისა ღმრთისა მადლითა...“

საინტერესოა, რომ ექ. თაყაიშვილისეულ ვერსიაში არსებობს წარწერაში მოხსენიებული საკუთარი სახელების განსხვავებული ვერსიები: „... მე იუდიფ ყოფილმან ეფროსინე...“, ან კიდევ „... და მისა შვილსა ფირანს...“

ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმელის ზემოთ წარწერაში მოხსენიებულია სავარაუდოდ ქტიტორი ისაკი – „ქრისტე შეიწყალე ისაკაჲ ამენ“.

დემოგრაფია
1886 წელს სოფელი მთლიანად მუსლიმი ქართველებით იყო დასახლებული.

გალერეა
ქირიქკალეს პროვინცია

ქირიქკალეს პროვინცია — პროვინცია (ილი) თურქეთში, ცენტრალური ანატოლიის რეგიონის ჩრდილოეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი ქირიქკალე. მოიცავს 9 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება ანკარის, ჩანქირის, იოზგათის, ქირშეჰირისა და ჩორუმის პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 389 ათ. კაცი (2007), უდიდესი ქალაქია: ქირიქკალე.
ჩანქირის პროვინცია

ჩანქირის პროვინცია — პროვინცია (ილი) თურქეთში, ცენტრალური ანატოლიის რეგიონის ჩრდილოეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი ჩანქირი. მოიცავს 12 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება ანკარის, ქირიქკალეს, ბოლუს, კასტამონუს, ყარაბუქისა და ჩორუმის პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 183.550 ათ. კაცი (2015), უდიდესი ქალაქია: ჩანქირი.
გაზიანთეფის პროვინცია

გაზიანთეფის პროვინცია — პროვინცია (ილი) თურქეთში, სამხრეთ ანატოლიის რეგიონში, ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი გაზიანთეფი. მოიცავს 9 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება სირია, ადიამანის, ურფის, ქილისის, ოსმანიეს, ჰათაისა და ქაჰრამანმარაშის პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 1,426 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია: გაზიანთეფი.
დიარბაქირის პროვინცია

დიარბაქირის პროვინცია — პროვინცია (ილი) თურქეთში, სამხრეთ ანატოლიის რეგიონში, ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი დიარბაქირი. მოიცავს 17 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება ბათმანის, ურფის, ადიამანის ელაზიღის, მალათიის, მუშის, ბინგოლისა და მარდინის პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 1,494ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია: დიარბაქირი.
მარდინის პროვინცია

მარდინის პროვინცია — პროვინცია (ილი) თურქეთში, სამხრეთ ანატოლიის რეგიონში, ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მარდინი. მოიცავს 10 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება სირია და შირნაქის, ბათმანის, შდიარბაქირისა და ურფის პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 745 ათ. კაცი (2007), უდიდესი ქალაქებია: მარდინი და მიდიათი.
შირნაქის პროვინცია

შირნაქის პროვინცია — პროვინცია (ილი) თურქეთში, სამხრეთ ანატოლიის რეგიონში, ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი შირნაქი. მოიცავს 7 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას სამხრეთიდან ესაზღვრება სირია და ირანი, ასევე მარდინის, სიირთის, ვანისა და ჰაქარის პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 353 ათ. კაცი (2000), მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ ქურთები. უდიდესი ქალაქებია:შირნაქი (53 ათ. კაცი 2000).
სიირთის პროვინცია

სიირთის პროვინცია (, , ) — პროვინცია (ილი) თურქეთში, სამხრეთ ანატოლიის რეგიონში, ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი სიირთი. მოიცავს 7 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება ბათმანის, შირნაქის, ვანისა და ბითლისის პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 263 ათ. კაცი (2000), მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ ქურთები, არაბები, ცხოვრობენ ასევე ასირიელები. უდიდესი ქალაქებია: სიირთი (98 ათ. კაცი 2000).
აღრის პროვინცია

აღრის პროვინცია — პროვინცია (ილი) თურქეთში, აღმოსავლეთ ანატოლიის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი აღრი. მოიცავს 8 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას აღმოსავლეთით ესაზღვრება ირანი, სამხრეთით ვანის და ბითლისის, ჩრდილოეთით ყარსისა და იგდირის დასავლეთით მუშის პროვინციები.

ადმინისტრაციული დაყოფა
მოსახლეობა
მოსახლეობა 571 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია: აღრი (97 ათ. ადამიანი, 2007). მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი არის ქურთი.

ისტორია
1927-1930 წწ. პროვინციის ტერიტორიაზე არსებობდა ქურთების არარატის რესპუბლიკა.
ბინგოლის პროვინცია

ბინგოლის პროვინცია — პროვინცია (ილი) თურქეთში, აღმოსავლეთ ანატოლიის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ბინგოლი. მოიცავს 8 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება თუნჯელის, ერზურუმის, მუშის, დიარბაქირის, ერზინჯანისა და ელაზიღის პროვინციები.

პროვინციის ადმინისტრაციული დაყოფა
მოსახლეობა
მოსახლეობა 245 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია — ბინგოლი (68 ათ. ადამიანი, 2000). მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი არის ირანული წარმოშობის ეთნიკური ჯგუფი ზაზაკები.

ისტორია
ბინგოლის პროვინცია შეიქმნა 1946 წელს, მანამდე შედიოდა ელაზიღისა და ერზინჯანის პროვინციებში. 1950 წლამდე ეწოდებოდა ჩაფაქჩური .
25, დღე პირველი

25, დღე პირველი — რეჟისორ იური ნორშტეინის 1968 წლის მოკლემეტრაჟიანი მულტიპლიკაციური ფილმი. მასში გამოყენებულია საუკუნის 20-იანი წლების მხატვრების, ლენტულოვის, ალტმანის, პეტროვ-ვოდკინისა და სხვათა ნამუშევრების მოტივები. რეჟისორის თქმით, ფილმი შეიქმნა, როგორც რევოლუციის ილუსტრირება, იმ შეგრძნებით, რომ რევოლუცია არის მძლავრი კულტურული პროცესის დასაწყისი.