iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ოქროსქედი (ბახვის თემი)

ოქროსქედი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ბახვის თემში (სოფლები: ზედა ბახვი, ქვედა ბახვი, მშვიდობაური, ოქროსქედი). მდებარეობს მდინარე ბახვისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 140 მ., ოზურგეთიდან 13 კმ., ზედა ბახვიდან 3 კმ.

ისტორია
ადრე ოქროსქედი დიდ სოფელს წარმოადგენდა. მისი ტერიტორია მოიცავდა საკუთრივ სოფელ ოქროსქედს, მთისპირის თემის სოფელ ოქროსქედსა და სოფელ მშვიდობაურს, რომლის ისტორიული სახელიც ასევე ოქროსქედია. საბჭოთა პერიოდში სოფელში განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მოქმედებდა ჩაის ფაბრიკა.

მოსახლეობა
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა კომპოზიტორი არტემ კვაჭანტირაძე.
ვანისქედი

ვანისქედი — სოფელი საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში მთისპირის ადმინისტრაციული ერთეულში. მდებარეობს მდინარე ბახვისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 280 მ-ზე, ოზურგეთიდან 20 კმ-ში.

სოფელში დგას კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი, განვითარებული შუა საუკუნეების იოანე ნათლისმცემლის სახელობის დარბაზული ეკლესია.

მოსახლეობა
ცნობილი ადამიანები
ვანისქედში დაიბადნენ:
ლავროსი კიღურაძე — რევოლუციონერი, საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი
ვარლამ ვაშალომიძე — ქართული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი, ლოტბარი
უკანავა

უკანავა — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, მთისპირის თემში (სოფლები: ვანისქედი, მთისპირი, ოქროსქედი, უკანავა). მდებარეობს მდინარე ბახვისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 360 მ., ოზურგეთიდან 23 კმ, მთისპირიდან 5 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა.

სახელწოდება
სოფლის სახელწოდება ლეგენდას უკავშირდება, რომლის თანახმად, მურვან ყრუს, რომელიც მეზობელ სოფელში მდებარე ასკანის ციხეზე ლაშქრობდა და მისი აღება ვერ შეძლო, უბრძანებია, ციხისთვის შემოევლოთ და უკნიდან ასულიყვნენ, ამიტომ დაერქვა ამ ადგილს უკანავა.

მოსახლეობა
ეკონომიკა
2013 წელს უკანავაში აშენდა ოთხკასკადიანი ჰიდროელექტროსადგური ბახვი-3. ჰესის დადგმული სიმძლავრეა 9,8 მგვტ, ხოლო საშუალო წლიური გამომუშავება 38 მლნ.კვტსთ.
ზედა ბახვი

ზედა ბახვი (შუა ბახვი) — სოფელი საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ბახვის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ზედა ბახვი, ქვედა ბახვი, მშვიდობაური, ოქროსქედი).

მდებარეობს გურიის დაბლობზე, მდინარე ბახვისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 210 მ-ზე, ოზურგეთიდან 12 კმ-ის დაშორებით. სოფლის ცენტრში დგას წმინდა ნინოს სახელობის ეკლესია, მოქმედებს ბიბლიოთეკა, საჯარო სკოლა, საბავშვო ბაღი, პოლიციის განყოფილება. საავტომობილო გზებით უკავშირდება ყველა მეზობელ სოფელს და ადმინისტრაციულ ცენტრს.

ისტორია
1867 წელს გაბრიელ ქიქოძის თაოსნობით ააშენეს ღვთისმშობლის სახელობის დიდი გუმბათოვანი ეკლესია. ეკლესიის მშენებლობა მას 8000 მანეთი დაუჯდა. ეკლესიის დღესასწაული იმართებოდა 8 სექტემბერს. ამ დღეს ბახვში იკრიბებოდა მრავალი მომლოცველი მეზობელი სოფლებიდან.1874 წელს სოფელში აგრეთვე ეპისკოპოს გაბრიელის შემწეობით გაიხსნა სკოლა, რომელსაც 1875 წელს უკვე დიდი სახელი ჰქონდა გავარდნილი.

1934 წელს აშენდა სკოლის ახალი შენობა. 1937 წელს აშენდა მცირე ჰიდროელექტროსადგური, რომლის სიმძლავრე იყო 67 კვტ/სთ. 1945 წელს რეკონსტრუქციის შედეგად მისი სიმძლავრე 100 კვტ/სთ-მდე გაიზარდა. ჰესი ზედა ბახვის გარდა ელექტროენერგიით ამარაგებდა ქევდა ბახვს, ასკანას, მშვიდობაურს, ფამფალეთს. 1981 წელს ნაეკლესიარ ადგილზე გაიხსნა ბახვის მანიფესტის მემორიალი. მემორიალი წარმოადგენდა გურული გლეხის კარ-მიდამოს, რომელშიც გურიის რევოლუციური მოძრაობის ისტორიის მუზეუმი მოეწყო. 14 ჰექტარზე მოქმედებდა მევენახეობის საბჭოთა მეურნეობა, სადაც მოჰყავდათ ჩხავერი.

მოსახლეობა
ისტორიული ძეგლები
სკოლის გვერდით მდებარეობს ნაეკლესიარი. აღმოსავლეთით მას ღელე ჩამოუდის ნაეკლესიარის ადგილას ეკლესიის ქვებით სამ საფეხურიანი ბაქანია მოწყობილი და მასზე ჯვარია აღმართული. ეზოში თლილი კვადრები ფიქსირდება. ზოგი ღიობის წირთხლის ქვაა. ასევე ფიქსირდება ორმაგი ლილვით შემკული სავარაუდოდ თაღიანი კარის საპირე ქვა.

ეკლესია ნაშენი იყო თლილი ქვით, ჰქონდა ოთხქიმიანი ჯვრის ფორმა და გუმბათი. როგორც კორპუსის ისე გუმბათის კარ-ფანჯრების საპირეები მოჩარჩოებული იყო საგულდაგულოდ მოპირკეთებული სვეტებით. ეკლესიას შიგნით ჰქონდა პატრონიკე დასავლეთის კედლის ზემოთ და ფართო ფანჯრები. სამხრეთ შესასვლელის ზემოთ ჰქონდა სამშენებლო წარწერა „შეწევნითა ღუთისათა შესრულდა ტაძარი და ესე ჩყზ-სა წელსა აღშენებელი საფასითა გაბრიელ იმერეთის ეპისკოპოსისა და სოფლის ბახვის შემწეობითა, ხოლო ხელოვნებითა ლევან და მოსე ბერეკაშვილებისა". სამრეკლო აშენებული იყო სახურაზვე, ჩრდილოეთისა და სამხრეთის მკლავები კორპუსთან შედარებით ვიწრო იყო. ტაძარში ინახებოდა პალიასტომის ღვთისმშობლის ხატი, რომელიც მანამდე პალიასტომის ტბის სიახლოვეს მდგარ გაპარტახებულ ეკლესიას ეკუთვნოდა.

სოფლის სასაფლაოსთან, ჩრდილო-დასასავლეთით მდინარე დურღანაზე მდებარეობს ერთმალიანი თაღოვანი ხიდი. ნაშენია ქვის კვადრებით. წყობა თარაზულია. თაღი ქვის კრონშტეინს ეყრდნობა. თაღის ასევე ქვის კვადრებით არის ამოყვანილი. ხიდის თავზე დაშენებულია ახალი ხიდი. მათ შორის დაშორება დაახლოებით ერთი მეტრია.
მშვიდობაური

მშვიდობაური — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ბახვის თემში (სოფლები: ზედა ბახვი, ქვედა ბახვი, მშვიდობაური, ოქროსქედი). მდებარეობს მდინარე ბახვისწყლის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 240 მ., ოზურგეთიდან 18 კმ., ზედა ბახვიდან 5 კმ. სოფელში დაიბადა ქართველი პოლიტიკოსი ალექსანდრე ლომთათიძე. სოფელში არის საჯარო სკოლა

ისტორია
სოფლის ძველი სახელწოდებაა ოქროსქედი. მისი ტერიტორია მოიცავდა ამჟამინდელ სოფელ მშვიდობაურს, ასევე, მთისპირის თემის სოფელ ოქროსქედსა და ბახვის თემის სოფელ ოქროსქედს.

1930 წელს მშვიდობაურში ჩამოყალიბდა კოლმეურნეობა, რომელსაც ჰქონდა 17 ჰექტარი ჩაის პლანტაცია. 1937 წელს მშვიდობაურში იყო 137 ჰა ჩაის, 15 ჰა ტუნგის პლანტაცია და 6 ჰა ხეხილის ბაღი. მშვიდობაურის ცენტრში რამდენიმე საზოგადოებრივი დანიშნულების შენობა აშენდა, მათ შორის კულტურის სახლი, ექვსსართულიანი პანსიონატი, რესტორანი მდინარე ბახვისწყალზე, მოეწყო სკვერი, ხელოვნური ტბები. დღეს თითქმის ყველა შენობა სოფლის ცენტრში დანგრეულია. 1987 წელს სოფელში დასახლდა სვანეთიდან სტიქიით დაზარალებული ეკომიგრანტების 50 ოჯახი.

მოსახლეობა
გალერეა
ქვედა ბახვი

ქვედა ბახვი — სოფელი საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ბახვის ადმინისტრაციულ ერთეულში. მდებარეობს მდინარე ბახვისწყლის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 120 მ., ოზურგეთიდან 11 კმ. უკავშირდება ოზურგეთი-ჩოხატაურის საავტომობილო გზას.

სოფელში არის საჯარო სკოლა, ეკლესია, საფეხბურთო მოედანი, ჩაის მეურნეობა.

ეკლესია
სოფელში დგას ნაკაიძეების მიერ 2017 წელს აშენებული წმინდა მარინეს სახელობის ეკლესია. ეკლესიის შიგნით ძველი საძირკველის ნაწილი მინით არის დაფარული. ეზოში აწყვია ძველი საფლავის ქვები.
მოსახლეობა
ცნობილი ადამიანები
ალექსანდრე მახარაძე (1873-1933) – მომღერალი, ხალხური სიმღერების შემსრულებელი
ხარიტონ შავიშვილი (1886-1975) – დიპლომატი, პირველი რესპუბლიკის წარმომადგენელი ერთა ლიგასა და შვეიცარიაში
როსტოვის ოლქი

როსტოვის ოლქი — ოლქი რუსეთში, შედის სამხრეთის ფედერალურ მხარის შემადგენლობაში. მსხვილი სამრეწველო, კულტურული და სამეცნიერო ცენტრი, მსხვილი სატრანსპორტო კვანძი. ადმინისტრაციული ცენტრი - დონის როსტოვი.

გეოგრაფია
აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ვოლგოგრადის, ჩრდილოეთით კი ვორონეჟის ოლქები, სამხრეთიდან სტავროპოლისა და კრასნოდარის მხარეები, ასევე ყალმუხეთი, ხოლო დასავლეთიდან უკრაინა.

მოსახლეობა
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობდა 4 404 ათ. კაცი.
რუსები – 3717,3 ათ. კაცი (84,4 %)
სომხები - 230,0 ათ. კაცი (5,5 %)
უკრაინელები – 118,5 ათ. კაცი (2,7 %)
კაზაკები - 87,5 ათ. კაცი (2 %)
თურქები – 28,3 ათ. კაცი (1,7 %)
ბელარუსები – 26,6 ათ. კაცი
ქართველები - 10,6 ათ. კაცი
ვაკიჯვარი

ვაკიჯვარი — სოფელი და კურორტი საქართველოში (გურიის მხარე), ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ვაკიჯვრის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ვაკიჯვარი, ფამფალეთი). 2014 წლის აღწერით სოფელში 597 მცხოვრებია.
გეოგრაფია
ვაკიჯვარი მდებარეობს მდ. ნატანების მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 320 მ-ზე, ოზურგეთიდან 13 კმ-ის დაშორებით. სოფელში არის წითელი რკინის მადანი, აპატიტი. ქანი შეიცავს 7-10 ‰ აპატიტს, ხოლო 41-53 ‰ ფოსფორის ანჰიდრადს. საბადო აღმოაჩინა ინჟინერმა კრუგმა 1912 წელს. მას „ჩხიკვას“ საბადოს ეძახიან. „ჩიჩუას ხევის“ მარჯვენა მხარეზე მოიპოვება მაგნიტური რკინის საბადო, რომელიც პეგმატიტის ძარღვთან არის დაკავშირებული.

სოფლის ერთ-ერთი უბანია თავვაკიჯვარი, რომელიც ცენტრიდან 3 კილომეტრითაა დაშორებული. თავვაკიჯვრიდან მიდის საცალფეხო გზა კურორტ ბახმარომდე.

ისტორია
ვაკიჯვრის მიდამოებში 1983 წელს კოლხეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ გათხარა გვიანდელი ბრინჯაოს – ადრეული რკინის ხანის მეტალურგიული სახელოსნო. გამოვლინდა წიდები, კერამიკა. ასევე თიხის საქშენი მილები. სოფელში აღმოჩენილია ასევე ძვ. წ. – საუკუნეების ბრინჯაოს ნივთების განძი.

1828 წლისთვის სოფელში იდგა წმინდა გიორგის სახელობის ხის ეკლესია, რომლის სამრევლო შეადგენდა 35 კომლს. რუსეთის იმპერიის დროს შედიოდა ბახვის საზოგადოებაში და ეწოდებოდა ვაკე-ჯვარი. ბახმაროს აღმოჩენამდე ვაკიჯვარი სამკურნალო ადგილად ითვლებოდა. შემდეგ ვაკიჯვარმა, როგორც სააგარაკო ადგილმა, დაკარგა მნიშვნელობა. 1950-იან წლებში სოფელში აშენდა 250 ადამიანზე გათვლილი კულტურის სახლი.

სოფელში მდგარა შუა საუკუნეების (სავარაუდოდ - სს.) ეკლესია. მის საძირკველზე 2000 წელს ააგეს ახალი დარბაზული ეკლესია ჩრდილოეთით სწორკუთხა მინაშენით. ახალი ნაგებობის საპირე წყომაში ჩართულია ძველი ეკლესიის მოჩუქურთმებული ქვები. ეზოში დალაგებულია ძველი ეკლესიის სხვა არქიტექტურული დეტალები ტრაპეზის ქვა, არქიტრავის ნაწილი და სვეტი თავისი ბაზისით.

მოსახლეობა
ფამფალეთი

ფამფალეთი — სოფელი საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ვაკიჯვრის ადმინისტრაციულ ერთეულში. მდებარეობს მდინარეებს ბახვისწყალსა და ნატანებს შორის, ზღვის დონიდან 250 მ., ოზურგეთიდან 12 კმ, ვაკიჯვრიდან 1 კმ. სატრანსპორტო მიმოსვლით დაკავშირებულია ქალაქ ოზურგეთთან. სოფელში არის უბანი თიხნარა.

სახელწოდება
ლეგენდის თანახმად სოფელს ფამფალეთი დაერქვა გოგაურას მთის ძირში მიწის ფამფალის (ეროზიის) გამო.

„რადგან მიწა ამ კუთხეში
ირყეოდა, ფამფალებდა
ეს სოფელი სწორედ მიტომ
იწოდება ფამფალეთად“

მოსახლეობა
ისტორიული ძეგლები
1828 წლისთვის სოფელში იდგა ხის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია. მისი სამრევლო მოიცავდა 36 კომლს. სოფლის სასაფლაოზე შემორჩენილია ძველი ეკლესიის ტრაპეზის ქვა.

ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა მომღერალი, ხალხური სიმღერების შემსრულებელი ბესარიონ ინწკირველი, რევოლუციონერი ვანო ინწკირველი. სოფელში ცხოვრობდნენ აქვსენტი, მანასე და ლადიკო სალუქვაძეები, რომელთა შესაძებ შექმნილია ხალხური სიმღერა სამნი ძმანი გურულები.
მელექედური

მელექედური — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი მელექედური). მდებარეობს ნასაკირალის სერის სამხრეთით, მდინარე ნატანების მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 90 მ., ოზურგეთიდან 5 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა.

სოფელში ჩამოდის მდინარე დედაბერა, მდებარეობს ჭიხვარიას გამოქვაბული

ისტორია
 საუკუნის მიწურულს მელექედურის ეკლესიაში მოღვაწეობდა მღვდელი გიორგი ჯაყელი, რომელმაც აღადგინა ეკლესია და მას შესწირა - საუკუნეებით დათარიღებული მარხვანი, ასევე ოთხთავი, სახარება, სამოციქულო, პარაკლიტონი და ზატიკი. ჯაყელმა ტაძარი გიორგი გურიელის შემწეობით ააგო. 1828 წლისთვის მელექედურში იდგა ასევე წმინდა გიორგის ხის ეკლესია, რომლის სამრევლო 33 კომლს აერთიანებდა. მელექედური შედიოდა დვაბზუს სასოფლო საზოგადოებაში. დვაბზუს თემს გამოეყო 1920 წელს და შეუერთდა ქალაქ ოზუგეთის თემს.

საბჭოთა პერიოდში მელექედურის ეკონომიკის წამყვანი დარგი იყო მეჩაიეობა. 1958 წელს გაშენებული იყო 200 ჰექტარი ჩაის პლანტაცია, 75 ჰექტარი სიმინდის, 35 ჰა ტუნგის პლანტაცია, 18 ჰა თუთის და 10 ჰა ხეხილის ბაღი. სოფელში აგრეთვე მისდევდნენ მეცხოველეობასა და მებოსტნეობას. 1950-იანი წლების ბოლოსთვის დასრულდა სოფლის ელექტროფიკაცია, აშენდა საზაფხულო თეატრი 500 ადამიანზე. 1960 წელს აშენდა საშუალო სკოლის ორსართულიანი შენობა. 1976 წელს მელექედურს გამოეყო ქვედა ნასაკირალი. 1977 წელს მელექედურის კოლმეურნეობა ფლობდა 200 ჰა ჩაისა და 8 ჰა ციტრუსის პლანტაციებს.

მოსახლეობა
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ:
დათა მიქელაიშვილი — ფირალი
ანტონი (თოთიბაძე) — საეკლესიო მოღვაწე
გოგია ღლონტი — სახალხო გვარდიელი
აკაკი მგელაძე — საბჭოთა პოლიტიკოსი და პარტიული მოღვაწე
გურიანთა

გურიანთა — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: გურიანთა, ციხისფერდი).

მდებარეობს მდინარეების ბჟუჟისა და ნატანების შესართავთან ახლოს, მდინარე სავაციას ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 70 მ., ოზურგეთი-ურეკის საავტომობილო გზაზე, ოზურგეთიდან 5 კმ.

სოფელში არის საჯარო სკოლა, რკინიგზის სადგური „კახური“, კულტურის სახლი, მუზეუმი.

ისტორია
გურიანთა დასახლებული იყო ახალი ქვის ხანაში. მდინარე სკურდუმის მარჯვნივ აღმოჩენილია ნეოლითური ნამოსახლარი. - სუაკუნეებში გურიანთის ტერიტორიაზე, მდინარეების სკურდუმისა და ნატანების შესართავთან არსებობდა ციხე-ქალაქი ვაშნარი. ვაშნარი ნიკოლოზ ბერძენიშვილის მოსაზრებით წარმოადგენდა მაშინდელი გურიის ცენტრს, ხოლო გურიანთის სახელწოდებიდან წარმოიშვა ტოპონიმი გურია.

გვიან ფეოდალურ ხანაში ვაშნარი წარმოადგენდა ნაკაშიძეთა სათავადოს ზამთრის რეზიდენციას. 1689-1717 წლების საბუთში იხსენიება ნაკაშიძეების აზნაური გიორგი მამულაიშვილი, რომელიც ციხისთავი იყო და გურიანთას განაგებდა. სოფლის ტერიტორიაზე ასევე იყო ხის ეკლესიები, კახურის წმინდა გიორგის ეკლესია და მონასტრის მთავარანგელოზთა ეკლესია. 1885 წელს გურიანთის სასოფლო საზოგადოებაში შეიქმნა სოფელი ეწერი, სადაც დაასახლეს 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის ვეტერანები. 1902 წელს გურიანთის სასოფლო საზოგადოება აერთიანებდა ორ სოფელს, მოსახლეობის რაოდენობა იყო 1895 ადამიანი. 1908 წელს გურიანთის სასოფლო საზოგადოებაში შედიოდა სამი სოფელი, ხოლო მოსახლეობა იყო 1311 ადამიანი. ცალკე სოფლებად იყო აღრიცხული გურიანთა და კახური.

1938 წელს გურიანთისგან გამოყოფილ იქნა და ცალკე სასოფლო საბჭოდ ჩამოყალიბდა ბაილეთი. 1946 წელს სოფელში აშენდა აგურის ქარხანა, რომელიც 50-60 ათას აგურს ამზადებდა წელიწადში. 1949 წელს ამუშავდა ჩაის ფაბრიკა, რომელიც ვაშნარის ნანგრევებზე აშენდა.

მუზეუმი
სოფელ გურიანთის მემორიალური მუზეუმი დაარსდა 1983 წელს. მუზეუმის ექსპოზიციაში წარმოდგენილია სოფლის ისტორიის ამსახველი მასალები, მათ შორის: გურიანთა-ციხისფერდის უბანში მდინარე სკურდუმის ბორცვზე 1963 წელს გათხრების შედეგად აღმოჩენილი გვიანი ნეოლითის ხანის კაჟის, რიყისქვის იარაღები, ადრეფეოდალური ხანის ვაშნარის ციხე-ქალაქის მასალები. მუზეუმის ერთ დარბაზში წარმოდგენილია გურული სახლი, ციხისფერდში ნაპოვნი ქვის ვერძის ქანდაკება. დარბაზებში გამოფენილია სოფლის ისტორიის ამსახველი ფოტოები და ხელნაწერები.

მოსახლეობა
ცნობილი ადამიანები
პეტრე ნაკაშიძე — პუბლიცისტი
ნიკოლოზ მეხუზლა — ფირალი
ვასილ კვაჭანტირაძე — სნაიპერი
გურამ შარაძე — ისტორიკოსი

გალერეა
ციხისფერდი

ციხისფერდი — სოფელი საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, გურიანთის თემში. მდებარეობს მდინარე სკურდუმის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 80 მ. ოზურგეთიდან 7 კმ. სოფელში გადის ოზურგეთი-ურეკის საავტომობილო გზა და ნატანები-ოზურგეთის სარკინიგზო ხაზი. არის რკინიგზის ბაქანი და საჯარო სკოლა.

ისტორია
ციხისფერდში, ერთ-ერთ პატარა კლდეზე აღმოჩენილია ზღვის ნიჟარები, რომელიც ადასტურებს, რომ მრავალი საუკუნის წინ აქ იყო ზღვა. სოფლის ძველი სახელწოდებაა ციხე. გვიან ფეოდალურ ხანაში წარმოადგენდა ნაკაშიძეების სამფლობელოს და იყო მათი საზაფხულო რეზიდენცია. საუკუნის დასაწყისში მამია გურიელმა ააშენა ციხე, რომელიც შემდგომ ნაკაშიძეთა ხელში გადავიდა. იმავე საუკუნეში მამუკა ნაკაშიძემ ააშენებინა და მოახატინა ციხის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია. საუკუნეში ბეჟან ნაკაშიძისა და მისი მემკვიდრე გიორგის ბრძანებით მღვდელმა საბამ დაწერა „ციხის გულანი“, იგივე „გურიანთული გულანი“. 1720 წელს ბეჟან ნაკაშიძემ ეკლესიას შესწირა გარდამოხსნა. 1817 წელს მამია გურიელმა რუსეთის ჯარის დახმარებით ციხე დაუნგრია ნაკაშიძეს. ამის შემდეგ რუსეთის იმპერიის ჯარი (ორასი ჯარისკაცი და ერთი ზარბაზანი) აქ დაბანაკდა. 1873 წელს დიმიტრი ბაქრაძემ ეკლესიაში ნახა მამუკა ნაკაშიძისა და მისი ოჯახის ფრესკები. 1907 წელს ციხის ეკლესიის სიძველეები აღწერა ექვთიმე თაყაიშვილმა. 1911 წლიდან იხსენიება ციხისფერდის სახელით. 1912 წელს სოფელში გაიხსნა საკრედიტო ამხანაგობა, რომელშიც 1500 ადამიანი იყო გაწევრებული და ბიბლიოთეკა.1908 წელს გაქურდეს ეკლესია, წაიღეს რამდნეიმე ხატი და სხვადასხვა ნივთი.

მოსახლეობა
ისტორიული ძეგლები
სოფლის სასაფლაოს ტერიტორიაზე, მთის ძირში, რომლის წვერზეც ციხეა განლაგებული, მდებარეობს გამოქვაბული. იგი წარმოადგენს კლდეში გამოკვეთილ ოთახს თაროვანი ჭერით. იატაკის ცენტრალურ ნაწილში სწორკუთხედის ფორმის ორმოა ამოკვეთილი
ოზურგეთი (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

ოზურგეთი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი ოზურგეთი). მდებარეობს მდინარე ნატანების მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 80 მ. ოზურგეთიდან 2 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტო, გადის ოზურგეთი-ნატანები-ურეკის საავტომობილო გზა. სოფლის ტერიტორიაზე არის 1918 წელს ოსმალეთის წინააღმდეგ დაღუპულ მებრძოლთა საძმო სასაფლაო.

ისტორია
სოფელი 1885 წელს დაარსდა და ეწოდა ეწერი. შედიოდა დვაბზუს სასოფლო საზოგადოებაში. სოფელში დაასახლეს რუსეთ-ოსმალეთის 1877-78 ომში მებრძოლი ყოფილი ჯარისკაცები და მათი ოჯახები. თითოეულ ოჯახს მისცეს სამი დესეტინა მიწა, სამი თუმანი ფული და გაათავისუფლეს გადასახადებისგან. 1896 წლისთვის სოფელში ცხოვრობდა 15 კომლი. განაშენიანება იყო მჭიდრო, ქალაქისთვის დამახასიათებელი. 1916 წლიდან მოიხსენიება სოფელი ოზურგეთად. 1918 წლის 11 აპრილს ვაშნარის ველზე გაიმართა ბრძოლა ოსმალეთის იმპერიისა და ამიერკავკასიის ჯარებს შორის ოზურგეთის დასაკავებლად. 1920 წელს გამოეყო დვაბზუს თემს და შევიდა ქალაქ ოზურგეთის თემში.

1930-იანი წლებიდან სოფელს ფილიპე მახარაძის პატივსაცემად მახარაძე ეწოდა. 1951 წელს სოფელში აშენდა 200 ადამიანზე გათვლილი კულტურის სახლის შენობა, ცენტრში დაიდგა იოსებ სტალინის მონუმენტი. 1983 წელს სოფელში, კერძო ნაკვეთში, აღმოჩნდა ადრე რკინის ხანის ბრინჯაოს შუბის პირი ირმის სტილიზებული გამოსახულებით. 1989 წელს სოფელს ოზურგეთი უწოდეს.

მოსახლეობა
ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა საზოგადო მოღვაწე მაქსიმე შარაძე.
ბაილეთი

ბაილეთი (ყოფ. განახლება) — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ახალსოფელი, ბაილეთი, ჭანიეთური). მდებარეობს ნასაკირალის სერის ჩრდილოეთ კლათაზე, მდინარე სუფსის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 60 მ. ოზურგეთიდან 9 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა.

ისტორია
გამოღმა ბაილეთი გვიან ფეოდალურ ხანაში წარმოადგენდა ნაკაშიძეების სამფლობელოს. ხოლო საუკუნეში შედიოდა გურიანთის სასოფლო საზოგადოებაში.

გურიანთას გამოეყო 1938 წელს და ჩამოყალიბდა ცალკე სასოფლო საბჭოდ, რომელსაც განახლება ეწოდა. 1950-იან წლებში სოფელში ამოქმედდა მცირე ელექტროსადგური და ჩაის ფაბრიკა 1979 წელს დაუბრუნდა ძველი სახელი. 1958-60 წლებში სოფელში გაყვანილ იქნა წყალსადენი, მოხდა სოფლის ელექტროფიკაცია, აშენდა ბიბლიოთეკა.

მოსახლეობა
ცნობილი ადამიანები
იასე რაჭველი (დ. 1860) — მწერალი და ჟურნალისტი
ლიდია მეგრელიძე (დ. 1883) — საბავშვო მწერალი, ფემინისტი რევოლუციონერი
ახალსოფელი (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

ახალსოფელი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ბაილეთის თემში (სოფლები: ახალსოფელი, ბაილეთი, ჭანიეთური). მდებარეობს მდინარე სუფსის ტაფობში, მის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 65 მ.

ისტორია
გვიან ფეოდალურ ხანაში წარმოადგენდა ნაკაშიძეების სამფლობელოს. სოფელში იდგა წმინდა ნიკოლოზის ქვით ნაგები ეკლესია. სასაფლაოზე ალაგ-ალაგ იკითხება დუღაბის და ქვების ფრაგმენტები.

მოსახლეობა
კონჭკათი (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

კონჭკათი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: კონჭკათი, განთიადი). მდებარეობს ნასაკირალის სერის ჩრდილოეთით, მდინარე სუფსის ხეობაში, ზღვის დონიდან 120 მ. ოზურგეთიდან 16 კმ, მერიიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 6 კმ. სოფელში არის საბავშვო ბაღი და საჯარო სკოლა.

ისტორია
კონჭკათის ტერიტორია ხვარბეთის სასოფლო საზოგადოებაში შედიოდა. 1930-იან წლებში ის გამოეყო ხვარბეთს და ჩამოყალიბდა ცალკე სასოფლო საბჭოდ, რომელშიც შევიდა ასევე სოფელ ჭანიეთურის ერთი ნაწილი სოფელ განთიადის სახით. საბჭოთა პერიოდში კონჭკათში გავრცელებული კულტურები იყო ჩაი, ციტრუსები და ტუნგი.

ისტორიული ძეგლები
სოფლის შუაში მდებარეობს რელიეფიდან ამოზიდული კლდოვანი გორა მთაზე, რომელსაც ადგილობრივები კატისციხეს ეძახიან

სოფლის განაპირას, ჩრდილოეთით, მაღალ გორაკზე დგას წმინდა გიორგის სახელობის დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები.

მოსახლეობა
ცნობილი ადამიანები
არტემ არონიშიძე — სამხედრო მოღვაწე;
ვასილ კვაჭანტირაძე — ქართველი სნაიპერი.

გალერეა
კონჭკათი (ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი)

კონჭკათი — სოფელი გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, მამათის თემში (სოფლები: კონჭკათი, მამათი, ქვედა მამათი, შათირი). მდებარეობს მდინარე სუფსის მარჯვნივ, ზღის დონიდან 270 მ., ლანჩხუთიდან 17 კმ, მამათიდან 3 კმ. სოფელში იდგა მთავარანგელოზის ხის ეკლესია. სოფელი ჯვარისმამის კუთვნილებას წარმოადგენდა.
Magnum Photos

— ფოტოგრაფთა საერთაშორისო გაერთიანება, რომელიც ჩამოაყალიბეს ანრი კარტიე-ბრესონმა, რობერტ კაპამ, ჯორჯ როჯერმა და დევიდ სეიმურმა, რომლებმაც ახალი ტიპის, დამოუკიდებელი ფოტორეპორტაჟის განვითარებას გაუხსნეს გზა. 1947 წელს მათ დააარსეს ფოტოგრაფთა გაერთიანება, რომელიც თანამედროვე ფოტოგრაფიაში ერთ-ერთ ყველაზე პრესტიჟულ და გავლენიან სააგენტოდ რჩება.

სააგენტოს შექმნა
1947 წელს ნიუ-იორკის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის რესტორანში რობერტ კაპას, ანრი-კარტიე ბრესონის, დევიდ სეიმურისა (მეტსახელად „შიმ“) და უილიამ ვანდევერტის სადილი ფოტოგრაფთა სააგენტოს შექმნით დასრულდა. სადილის განმავლობაში მეგობრების მიერ შესმული შამპანურის დიდი ბოთლის, „მაგნუმის“ პატივსაცემად სააგენტოს „მაგნუმი“ ეწოდა.

მეორე მსოფლიო ომის დასრულებიდან ორი წლის შემდეგ, ანუ „მაგნუმის“ შექმნის დროს მისი დამფუძნებლები უკვე წარმატებული და ცნობილი ფოტოგრაფები არიან. მათ შემდგომში ფოტოჟურნალისტიკის ჟურნალისტებს უწოდებენ.

ფოტოჟურნალისტიკის მუშკეტერები
უნგრელი ემიგრანტი რობერტ კაპა ესპანეთის სამოქალაქო ომის ყველაზე ცნობილი ფოტოების ავტორია, პოლონელმა ინტელექტუალმა დევიდ სეიმურმა ბავშვებისა და ცნობილი ადამიანების ფოტოებით გაითქვა სახელი, ინგლისელმა ჯორჯ როჯერმა მეორე მსოფლიო ომის დროს 63 ქვეყანაში იმოგზაურა, ყოფილი სამხედრო ტყვე ანრი კარტიე-ბრესონი კი ფრანგი არტისტია. ისინი ერთიანდებიან, რომ შექმნან სააგენტო, რომელსაც თავად ფოტოგრაფები უხელმძღვანელებდნენ. ოთხივე ფოტოგრაფი გადაურჩა მეორე მსოფლიო ომს და მათი სურვილი, ენახათ, რა დარჩა ომისშემდგომი მსოფლიოსგან, სააგენტოს შექმნის განმსაზღვრელი ფაქტორი გახდა.

„მაგნუმის“ დამფუძნებლების ძირითადი იდეა — ხელოვნებისა და ჟურნალისტიკის შერწყმაში გამოიხატებოდა.

რობერტ კაპას, რომელიც „მაგნუმის“ სულისჩამდგმელი იყო და მის „ინტელექტუალურ საყრდენადაც“ ითვლებოდა, მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში ფოტოგრაფების ფუნქციის სრულიად ახლებული ხედვა ჰქონდა. ამას იმდროინდელი ტექნიკური სიახლეებიც უწყობდა ხელს, კერძოდ კი პატარა ზომისა და პორტატიული აპარატების გამოშვება და მეტად მგრძნობიარე ფირების წარმოების დასაწყისი. ჯორჯ როჯერი იხსენებდა, რომ კაპა „მინიატურული აპარატების უნიკალურ თვისებებს ძალიან აფასებდა. ისინი მართლაც სწრაფი და ჩუმი იყო გადაღებისას... იგი ჩვენს მომავალს სწორედ პატარა აპარატებისა და დიდი იდეების შერწყმაში ხედავდა.“
კურგანის ოლქი

კურგანის ოლქი — ოლქი რუსეთში. შედის რუსეთის ურალის ფედერალურ ოკრუგში.

დაარსდა 1943 წლის 6 თებერვალს
ფართობი - 71 500 კმ²
ადმინისტრაციული ცენტრი - კურგანი.

გეოგრაფია
ოლქი მდებარეობს ურალსა და ციმბირს შორის, მდინარეების ტობოლისა და ისეტის აუზში. ესაზღვრება ჩრდილოეთიდან სვერდლოვსკის, დასავლეთიდან ჩელიაბინსკის, აღმოსავლეთიდან ტიუმენის ოლქები, სამხრეთიდან კი ყაზახეთი. მოსახლეობის 56,5 % ცხოვრობს ქალაქში.
საჭადრაკო ოლიმპიადა 1956

საჭადრაკო ოლიმპიადა გაიმართა 1956 წლის 31 აგვისტო — 24 სექტემბერს მოსკოვში, სსრკ.

საბჭოთა კავშირი პირველად მასპინძლობდა ოლიმპიადას. მოსკოვში 34 ქვეყნის ნაკრები შეიკრიბა. კვლავ არ თამაშობდნენ ამერიკელები. ქვეჯგუფებში ბრძოლას სიურპრიზები არ მოუტანია. მთავარ ფინალში ძირითადად ის გუნდები გავიდნენ, რომლებიც წარმატებით გამოვიდნენ წინა ოლიმპიადაზეც.

ფინალური ტურნირის ოთხი ტურის შემდეგ საბჭოთა და უნგრელ მოჭადრაკეებს ქულათა თანაბარი რაოდენობა, 11-11, ჰქონდათ. 10½ ქულა ჰქონდათ იუგოსლავიელებს და 9½ — არგენტინელებს. აღსანიშნავია, რომ მეოთხე ტურში საბჭოელებმა პირველი დამარცხება განიცადეს ოლიმპიადების ისტორიაში — წააგეს უნგრელებთან. მეხუთე ტურიდან მოყოლებული ოლიმპიური ჩემპიონები ჩემპიონურად ათამაშდნენ და დაწინაურდნენ. ხოლო როდესაც მეათე ტურში საბჭოელებმა იუგოსლავიელებიც დაამარცხეს, ჩემპიონობის საკითხი პრაქტიკულად გადაწყდა.

დიდი ბრძოლა გაჩაღდა მეორე ადგილისათვის. საბოლოოდ კი იუგოსლავიელებმა მხოლოდ დამატებითი მაჩვენებლების (მეტი მოგებული და ფრედ დამთავრებული მატჩი) წყალობით დაიკავეს მეორე ადგილი. ოლიმპიადის გმირი გახდა დანიელი ბენტ ლარსენი, რომელმაც გამარჯვება მოიპოვა პირველ დაფაზე. მასთან ერთად ოლიმპიადაზე გამოჩნდა მრავალი ახალგაზრდა და პერსპექტიული მოჭადრაკე (ლაიოშ პორტიში, ფრიდრიკ ოლაფსონი, პალ ბენკო, ვოლფგანგ ულმანი და სხვები), რომლებიც შემდგომში ტონს აძლევდნენ მსოფლიო ჭადრაკს.

ტექნიკური შედეგები
მონაწილეობდა 33 ქვეყნის 34 ნაკრები გუნდი (კვლავ ცალკე გუნდად თამაშობდა ზაარის ნაკრები). ტურნირი ჩატარდა ორ ეტაპად.

პირველი ეტაპი
 ჯგუფი
 ჯგუფი
 ჯგუფი
 ჯგუფი
ფინალური ეტაპი
ფინალი 
ფინალი 
ფინალი 
ფინალური ტურნირის ცხრილი ( ფინალი)
( ფინალი)
( ფინალი)
ჩემპიონისა და პრიზიორების შემადგენლობა და შედეგები
': მიხეილ ბოტვინიკი 8½ (+6=7-0), ვასილი სმისლოვი 8½ (+5=7-1), პაულ კერესი 9½ (+7=5-0), დავით ბრონშტეინი 11 (+9=4-0), მარკ ტაიმანოვი 8½ (+6=5-0), ეფიმ გელერი 7½ (+7=1-2).
': სვეტოზარ გლიგორიჩი 9½ (+6=7-3), ალექსანდრ მატანოვიჩი 11½ (+7=9-0), ბორისლავ ივკოვი 12 (+9=6-1), ნიკოლა კარაკლაიჩი 6 (+4=4-1), ბორისლავ მილიჩი 6 (+3=6-0), ბოჟიდარ ჯურაშევიჩი 5 (+4=2-0).
': ლასლო საბო 11 (+6=10-1), გედეონ ბარცა 11½ (+9=5-2), პალ ბენკო 10 (+6=8-1), დიორდ სილადი 4½ (+4=1-4), მიკლოშ ბელი 6½ (+4=5-2), ლაიოშ პორტიში 6 (+4=4-0).

საუკეთესო შედეგები დაფების მიხედვით