iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბჰუტანის მეფის გვირგვინი

ყორნის გვირგვინი (ძონგკხა: ུ་ྭ་ྱ་ོ་་; ვაილი: - --) — ბჰუტანის მეფის ოფიციალური გვირგვინი. გვირგვინი სრულდება ყორანის თავის ფორმით.

ისტორია
ვანგჩუკების დინასტიამ დამოუკიდებელი ბჰუტანის სამეფო დააარსა 1907 წელს. დინასტიის პირველი მეფე - უგენ ვანგჩუკი (1862–1926) იყო ქარიზმატული პიროვნება, რომელმაც შეძლო ბჰუტანის გაერთიანება და შიდა დაპირისპირებების მოგვარება. მან თავის სიმბოლოდ აირჩია გვირგვინი ყორნის გამოსახულებით. ფრინველის რომელიც წარმოადგენდა მახაკალას (ბუდიზმის დამცველი ღმერთი), ერთ-ერთ ფორმას. ბჰუტანის მეფის გვირგვინის პირველი პროტოტიპი იყო მამამისის ჯიგმე ნამგიალის (1825–81) საბრძოლო მუზარადი, რომელსაც ის ხმარობდა როგორც შიდა ბრძოლების ასევე ინგლისელთა წინააღმდეგ ბრძოლების დროს.

დრუკ გიალპოების სია
ბჰუტანის მემკვიდრეობითი მეფეები:

მისი უდიდებულესობა უგენ ვანგჩუკი ( დრუკ გიალპო)
მისი უდიდებულესობა ჯიგმე ვანგჩუკი ( დრუკ გიალპო)
მისი უდიდებულესობა ჯიგმე დორჯი ვანგჩუკი ( დრუკ გიალპო)
მისი უდიდებულესობა ჯიგმე სინგე ვანგჩუკი ( დრუკ გიალპო)
მისი უდიდებულესობა ჯიგმე ხესარ ნამგიელ ვანგჩუკი ( დრუკ გიალპო)
გლომა

გლომა — მდინარე ნორვეგიის სამხრეთ ნაწილში. წარმოადგენს სკანდინავიის ნახევარკუნძულის უგრძეს მდინარეს. სიგრძე 611 კილომეტრი. აუზის ფართობი 40,5 ათასი კმ². სათავე აქვს ტბებში. სიორ-ტრიონელაგის აღმოსავლეთით. მიედინება ესტერდალის ხეობაში, ერთვის სკაგერაკის სრუტეს. აჩენს რამდენიმე ჩანჩქერს. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე და ზაფხულის დასაწყისში. წყლის საშუალო ხარჯი ქვემო დინებაში 400-440 მ³/წმ. მდინარეზე გაშენებულია 5 ჰესი.
ვერცხლის ლომი

ვენეციის კინოფესტივალის ჟიურის სპეციალური პრიზი — ვენეციის კინოფესტივალის ბიენალეს ერთ-ერთი პრემია. ვერცხლის ლომი არარეგულარული ჯილდოა, რამდენიმეჯერ შეიცვალა დანიშნულება და ზოგიერთ დაჯილდოებაზე საერთოდ არ გაცემულა. 1995 წლამდე ითვლებოდა რიგით მეორე ჯილდოდ ოქროს ლომის შემდგომ.

ლაურეატები
1953 – ფედერიკო ფელინი „დედიკოს ბიჭები“
1954
ელია კაზანი „ნავსადგურში“
აკირა კუროსავა „შვიდი სამურაი“
ფედერიკო ფელინი „გზა“
1955 – მიქელანჯელო ანტონიონი „მეგობრები“
1957 – ლუკინო ვისკონტი „თეთრი ღამეები“
1964 – პიერ პაოლო პაზოლინი „მათეს სახარება“
1991 - ტერი გილიამი „მეფე მეთევზე“
1994 - ჯეიმზ გრეი „პატარა ოდესა“
2013 - ანდრეი კონჩალოვსკი, „ფოსტალიონის თეთრი ღამეები“
გლიკოგენი

გლიკოგენი — (6105) ცხოველური სახამებელი , ძირითადი სამარაგო ნახშირწყალი ადამიანსა და ცხოველებში. გვხვდება აგრეთვე ზოგიერთ ბაქტერიაში, საფუვრებსა და სოკოებში. განსაკუთრებით მაღალია მისი შემცველობა ღვიძლში (3-5%) და კუნთებში (0,4-2%). აღმოაჩინა ფრანგმა ფიზიოლოგმა კლოდ ბერნარმა (1857). გლიკოგენი ჰომოპოლისაქარიდია და შედგება 6-20 ათასი და მეტი - გლუკოზის ნაშთისაგან. მისი მოლეკულა განშტოებულია; დაუტოტავი ჯაჭვის სიგრძე საშუალოდ გლუკოზის 10-14 ათასი ნაშთისაგან შედგება. გლიკოგენი თეთრი ამორფული ფხვნილია. მისი ხსნარი პოლიდისპერსიულია, ხასიათდება ოპალესცენციით, ოპტიკურად აქტიურია, იოდით იისფერ-მოყავისფროდან იისფერ-მოწითალოდ იღებება. ორგანიზმში ორი გზით იშლება. მისი ჰიდროლიზური დაშლა იწყება პირის ღრუში საჭმლის მონელების პროცესში ამილაზის ზემოქმედებით და მთავრდება წვრილ ნაწლავებში. წარმოიქმნება დექსტრინები, შემდეგ მალტოზა და გლუკოზა.
გლუკოზა სისხლში შეიწოვება, ნარჩენი რაოდენობა კი ჩაერთობა გლიკოგენის სინთეზში და ამ სახით გროვდება ქსოვილებში. გლიკოგენის ჰიდროლიზური დაშლა შეიძლება უჯრედებშიც მოხდეს, მაგრამ მას დიდი მნიშვნელობა არ აქვს. გლიკოგენის უჯრედშიგა გარდაქმნის ძირითადი გზა ფოსფოროლიზური დაშლაა, რის შედეგად წარმოიქმნება გლუკოზა-1-ფოსფატი. გლიკოგენის სინთეზის აუცილებელი ეტაპია გლუკოზის ფოსფორილირება. სინთეზი მიმდინარეობს გლიკოგენ-სინთეტაზის მონაწილეობით. გლიკოგენის დაგროვებასა და მობილიზაციას ღვიძლში აწესრიგებენ ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებანი ჰიპოთალამუსისა და სიმპათიკური ნერვული სისტემის მონაწილეობით. მ.შ. ყველაზე მნიშვნელოვანია ჰორმონები — ადრენალინი და გლუკაგონი (იწვევენ გლიკოგენის მობილიზაციას) და ინსულინი (სტიმულს აძლევს გლიკოგენის სინთეზს).
არსენ ვენგერი

არსენ ვენგერი (; დ. 22 ოქტომბერი, 1949) — ფრანგი საფეხბურთო მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. 1996 წლიდან 2018 წლამდე ხელმძღვანელობდა ლონდონის „არსენალს“, რაც სარეკორდო ხანგრძლივობის პერიოდია კლუბის ისტორიაში.

არსენ ვენგერს უკავშირდება ინგლისურ ფეხბურთში რევოლუციური ცვლილებების შემოტანა გვიან 1990-იან წლებში, როდესაც იგი ლონდონის „არსენალის“ მთავარ მწვრთნელად დაინიშნა 1996 წელს. მან ფეხბურთის თამაშის თავისი სტილი იაპონიაში მუშობისას ჩამოაყალიბა. 2006 წელს ვენგერის ხელმძღვანელობით „არსენალმა“ ჩემპიონთა ლიგის ფინალში გააღწია, თუმცა პარიზში გამართულ ფინალში მეთოფეებმა ესპანურ „ბარსელონასთან“ ანგარიშით 1-2 დათმეს . 2003-04 წლების სეზონში ლონდონის „არსენალმა“ ინგლისის პრემიერ-ლიგა მოიგო დაუმარცხებლად, რაც აქამდე არავის გაუკეთებია. წაუგებელი სერია შემდგომაც გაგრძელდა, რომელიც საბოლოოდ „ოლდ ტრაფორდზე“ „მაჩესტერ იუნაიტედმა“ შეწყვიტა, მან 49 თამაში შეადგინა. 2017 წელს ვენგერმა კარიერაში მეშვიდედ მოიგო ინგლისის ასოციაციის თასი, რის შედეგადაც გახდა ტურნირის ისტორიაში ყველაზე ტიტულოვანი მწვრთნელი.

ვენგერის დროს „არსენალში“ ისეთი ფეხბურთელები თამაშობდნენ, როგორებიც არიან დენის ბერგკამპი, ტიერი ანრი, ტონი ადამსი, პატრიკ ვიეირა, მარკ ოვერმარსი, ფრანსესკ ფაბრეგასი, რობინ ვან პერსი, ალექსის სანჩესი და სხვები.
აბუ საიდ ბაჰადურ-ხანი

აბუ საიდ ბაჰადურ-ხანი (; დ. 2 ივნისი, 1305, უჯანი — გ. 1 დეკემბერი, 1335, ყარაბახი) — ჰულაგუიანთა სახელმწიფოს მეცხრე ილხანი (1317-1335 წწ.). ოლჯაითუ-ყაენის შვილი და მემკვიდრე. მისი მმართველობის პირველ ათწლეულში (1327 წლამდე) ქვეყანას მართავდა მედროვე ემირი ჩობანი, რომელიც მონღოლური ტომის, სულდუზის წარმომადგენელი იყო.

აბუ საიდ ბაჰადურ-ხანი გაირდაიცვალა 1335 წელს ყარაბახში ოქროს ურდოს მმართველის უზბეკ-ხანის წინააღმდეგ ლაშქრობის დროს. მისი გარდაცვალების შემდეგ ცალკეულ ფეოდალურ დაჯგუფებებს ტახტზე აჰყავდათ მარიონეტი მმართველები ჰულაგუიანების საგვარეულოდან.
ვერცხლის დათვი საუკეთესო რეჟისორისთვის

ვერცხლის დათვი საუკეთესო რეჟისორისთვის — ბერლინალეს ერთ-ერთი პრემია. ყველაზე მეტჯერ (3-ჯერ) პრიზი მიღებული აქვს იტალიელ რეჟისორს მარიო მონიჩელის.

ლაურეატები
1959 – აკირა კუროსავა ფილმისთვის „სამი გაიძვერა მიმალულ ციხესიმაგრეში“
1984 - რობერტ ბენტონი ფილმისთვის „ადგილები გულში“
1986 - გიორგი შენგელაია ფილმისთვის „ახალგაზრდა კომპოზიტორის მოგზაურობა“
1987 – ოლივერ სტოუნი ფილმისთვის „ოცეული“
1988 – ნორმან ჯუისონი ფილმისთვის „შეშლილი“
1991 – ჯონათან დემი ფილმისთვის „კრავთა დუმილი“
1995 – რიჩარდ ლინკლეიტერი ფილმისთვის „მზის ამოსვლამდე“
1996 – რიჩარდ ლონკრეინი ფილმისთვის „რიჩარდ “
1999 – სტივენ ფრირზი ფილმისთვის „ბორცვებისა და ხეობების ქვეყანა“
2002 – ოთარ იოსელიანი ფილმისთვის „ორშაბათის დილა“
2007 – პოლ ტომას ანდერსონი ფილმისთვის „და იქნება სისხლი“
2013 – დევიდ გორდონ გრინი ფილმისთვის „პრინცი ავალანში“
2014 – რიჩარდ ლინკლეიტერი ფილმისთვის „სიყრმე“
გორკის წყალსაცავი

გორკის წყალსაცავი — წყალსაცავი მდინარე ვოლგაზე, რუსეთში, ნიჟნი-ნოვგოროდის, ივანოვოს, კოსტრომისა და იაროსლავლის ოლქებში. შეიქმნა 1955-57 წლებში. ფართობი 1590 კმ². მოცულობა 8,71 კმ³, სიგრძე 440 კილომეტრი, მაქსიმალური სიგანე 14 კილომეტრამდე. საშუალო სიღრმე 3,65 მ, მაქსიმალური სიღრმე 22 მ. შექმნით წყლის გზის სიგრძე გოროდეც-რიბინსკის მონაკვეთზე 434-იდან 416 კილომეტრამდე შემცირდა. წყალსაცავის ნაპირებზეა გაშენებული შემდეგი ქალაქები: გოროდეცი, პუჩეჟი, იურიევეცი, კინეშმა, ნავოლოკი, პლიოსი, კოსტრომა, იაროსლავლი.
მენგუ-თემური

მენგუ-თემური (, ; ? — გ. დაახლ. 1282) — ჯუჩის ულუსის მეექვსე მმართველი 1266-1269 წწ. და ოქროს ურდოს პირველი ხანი (1269-1282 წ.).

მენგუ-თემურმა რუს თავადებთან ერთად ილაშქრა ბიზანტიაში (1269-1271 წწ.), ლიტვაში (1275 წ.) და კავკასიაში (1277 წ.). მან უფლება მისცა გენუელებს დასახლებულიყვნენ ყირიმში მდებარე ქალაქ კაფაში, რათა აეღორძინებინათ ვაჭრობა და გაეზარდათ ნახევარკუნძულისა და მისი დედაქალაქის სოლხატის დანიშნულება.

მისი მმართველობის დროს გაიზარდა ისა ნოღაის გავლენა, რომლის სიმამრიც იყო ბიზანტიის იმპერატორი მიხეილ , ხოლო ნოღაის შვილი ჩიკა დაქორწინებული იყო ბულგარეთის მმართველის ასულზე.

კარგი დამოკიდებულება ჰქონდა მართლმადიდებლებთან. ეკლესიის მიწები გაათავისუფლა გადასახადებისაგან.
პიერო-შლეგი

გიჟი პიერო — ჟან-ლუკ გოდარის 1965 წლის ფილმი. შემოსავლების მიხედვით ფილმი იყო მეთხუთმეტე ადგილზე იმ წლის ფრანგულ ფილმებს შორის. ის იყო შერჩეული ოსკარის ნომინაციაზე საუკეთესო უცხოური ფილმისთვის საფრანგეთიდან წარსადგენად, თუმცა ნომინაცია ვერ მიიღო.

სიუჟეტი
ორი შეყვარებული, ფერდინანდი (ჟან-პოლ ბელმონდო) და მისი შვილის ძიძა, მარიანა (ანა კარინა) ერთად გარბიან სანაპიროზე. ფერდინანდი ცოლს მიატოვებს, მარიანა კი მძარცველებისგან შექმნილ უსიამოვნებებს გაურბის. ისინი ზღვის ზღაპრულ სანაპიროზე ცხოვრობენ, თუმცა ურთიერთობა არ აეწყობათ.
დარდანელის ოპერაცია

დარდანელის ოპერაცია ან გელიბოლუს ოპერაცია — 1915 წელს, პირველი მსოფლიო ომის დროს ინგლის-საფრანგეთის ფლოტსა და სადესანტო ჯარების მოქმედება დარდანელისა, ბოსფორისა და კონსტანტინოპოლის ხელში ჩაგდების, ოსმალეთის ომიდან გამოყვანისა და რუსეთთან შავი ზღვის კავშირის აღდგენის მიზნით. 19 თებერვლიდან ინგლის-საფრანგეთის ესკადრა ბომბავდა ოსმალეთის პორტებს, მაგრამ 18 მარტს მისი ცდა, სრუტეებით გადაჭრილიყო შავ ზღვაში, მარცხით დამთავრდა. გადაწყდა, დესანტის საშუალებით დაეპყროთ გელიბოლუ (გალიპოლი). 25 აპრილს დესანტი ინგლისელი გენერლის ი. ჰამილტონისა და ფრანგი გენერლის დ′ ამადის სარდლობით გელიბოლუს ნახევარკუნძულზე სედიულბაჰირთან გადასხდა. მოკავშირეთა ცდას, გაეფართოვებინათ პლაცდარმი, შედეგი არ მოჰყოლია, რადგან ოსმალეთის ჯარების ძლიერ წინააღმდეგობას წააწყდნენ. მათი აპრილ-ივნისის შეტევაც უშედეგოდ დამთავრდა. მოკავშირეებმა ჯარების რაოდენობა 12 დივიზიამდე გაზარდეს და 6-10 აგვისტოს ახალი შეტევა წამოიწყეს, მაგრამ თურქებმა აქაც სძლიეს მათ. ამ ოპერაციაში მოკავშირეებმა 145 ათასი კაცი, თურქბმა — 186 თასი კაცი დაკარგეს. მოკავშირეთა წარუმატებლობის მიზეზი იყო მოუმზადებლობა, უხეირო ხელმძღვანელობა, ერთიანი სარდლობის და საერთო ჩანაფიქრის უქონლობა, დარდანელის ოპერაციის წარუმატებლობის შედეგად მოჰყვა ბულგარეთის ჩაბმა ომში გერმანიის მხარეზე.
ჯიგმე სინგე ვანგჩუკი

ჯიგმე სინგე ვანგჩუკი (დ. 11 ნოემბერი, 1955) — ბჰუტანის ყოფილი მეფე. ის იყო მეოთხე დრუკ გიალპო (დრუკის მეფე), მეფობდა 1972 წლიდან 2006 წლამდე. მის სახელს უკავშირდება ბჰუტანის ბევრი თანამედროვე რეფორმა.

საპატიო ჯილდოები
ხალიფას ორდენი, -კლასი (1990)
ქრიზანთემის ორდენის საყელო (1987)
დიდი მუბარაქის ორდენის საყელო (1990)
ოჯასვი რაიანიას ორდენის კავალერი (1988)
სერაფიმის ორდენის რაინდი (1994)
თუდა-მენგუ

თუდა-მენგუ (; ცხოვრების წლები უცნობია) — ოქროს ურდოს მეორე ხანი 1282-1287 წლებში. ბათო-ყაენის შვილიშვილი.

სამეფო ტახტზე ავიდა თავისი ძმის, მენგუ-თემურის გარდაცვალების შემდეგ. ჭრიდა მონეტას. იგი იყო სუსტი ხანი. მისი მმართველობის დროს გაძლიერდა ბეგლარბეგი ნოღაი, ურდოს დასავლეთი ნაწილის ნახევრად დამოუკიდებელი მმართველი.

1283 წელს მიიღო ისლამი. თუდა-მენგუმ და ნოღაიმ 1285 წელს ილაშქრეს ტრანსკარპატიაში, ხოლო 1286 და 1287 წლებში პოლონეთში.
დალმაციის კუნძულები

დალმაციის კუნძულები — კუნძულთა ჯგუფის საერთო სახელწოდება ადრიატიკის ზღვაში, ბალკანეთის ნახევარკუნძულის სანაპიროსთან (ხორვატია).

გეოგრაფია
გაერთიანებულია 1000-ზე მეტი კუნძული. საერთო ფართობი 2,5 ათასი კმ². დიდი კუნძულებია: კრკი, ცრესი, პაგი, დუგი-ოტოგი, ბრაჩი, ვისი, ხვარი, კორჩულა. დალმაციის კუნძულები ბალკანეთის ნახევარკუნძულს გამოეყვნენ მისი მთიანი დასავლეთი ნაწილის დაძვრის გამო, რის შედეგადაც წარმოიშვა ლამაზი სრუტეებიანი და ყურეებიანი სანაპირო. კუნძულები აგებულია ძირითადად მეზოზოური კირქვებით. რელიეფი ბორცვიანი და დაბალმთიანია, მაქსიმალური სიმაღლე — 778 მეტრი. ფართოდაა გავრცელებული კარსტი. გაშენებულია ვენახები, ბაღები, ზეთისხილისა და ციტრუსის პლანტაციები. მისდევენ მეცხვარეობას. კუნძულებზე განვითარებულია ტურიზმი.
იულიან შიბერი

იულიან შიბერი (; 13 თებერვალი, 1989) — ფეხბურთელი, დორტმუნდის „ბორუსიას“ გერმანელი თავდამსხმელი.

საკლუბო კარიერა
შტუტგარტი
შიბერის დებიუტი ბუნდესლიგაში შედგა 2008 წლის 6 დეკემბერს „ენერგი კოტბუსის“ შემადგენლობაში. 2009 წლის 21 იანვარს მან გაახანგრძლივა კონტრაქტი „შტუტგარტთან“ 2011 წლის ზაფხულამდე.

2009 წლის თებერვალში შედგა მისი დებიუტი უეფას თასზე პეტერბურგის „ზენიტთან“ მატჩში.

2009 წლის 15 აგვისტოს მან გაიტანა პირველი გოლი ბუნდესლიგაში „ფრაიბურგთან“ 4-2 დასრულებულ დერბიში.

2010 წლის ივლისში, ის გაანათხოვრეს „ნიურნბერგში“ სეზონის ბოლომდე.

დორტმუნდის ბორუსია
2012-2013 წლების სეზონში შიბერი გადავიდა დორტმუნდის „ბორუსიაში“. 2012 წლის 4 დეკემბერს მან შეაგდო პირველი გოლი ევროთასებზე „მანჩესტერ სიტისთან“ 1-0 მოგებულ მატჩში. 2013 წლის აპრილში, შიბერმა ორი გოლი გაიტანა „აუგსბურგთან“ 4-2 მოგებულ მატჩში.

სანაკრებო კარიერა
შიბერის დებიუტი გერმანიის 21 წლამდელთა ნაკრებში შედგა 2009 წლის 4 სექტემბერს სან-მარინოელ თანატოლებთან 6-0 მოგებულ მატჩში, სადაც დუბლით გამოირჩა.
შვიდკაცა რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2013

შვიდკაცა რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2013 — მსოფლიო ჩემპიონატის რიგით მეექვსე გათამაშება შვიდკაცა ნაკრებ გუნდებს შორის. ტურნირი გაიმართა 2013 წლის 28-დან - 30 ივნისამდე მოსკოვის ლუჟნიკის სტადიონზე. -ის წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ შვიდკაცა რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის ჩატარება შეიძლება შეწყვეტილიყო, თუ საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტი მას ჩართავდა ოლიმპიური თამაშების პროგრამაში. რადგანაც ოლიმპიურმა კომიტეტმა მიიღო გადაწყვეტილება შვიდკაცა რაგბის ოლიმპიურ პროგრამაში ჩასმის შესახებ შესაძლოა ეს გათამაშება უკანასკნელი აღმოჩნდეს.

შესარჩევი პროცესი
ოკეანეთის საკვალიფიკაციო ეტაპის გამარჯვებული ხვდება აზიის საკვალიფიკაციო ეტაპის გამარჯვებულს.

შენიშვნა (კაცები):
კანადა და აშშ ტურნირზე კვალიფიცირდნენ ჩრდილოეთ ამერიკისა და კარიბების 2 თავისუფალი ადგილის შევსებით.
ზიმბაბვე და ტუნისი ტურნირზე კვალიფიცირდნენ აფრიკის 2 თავისუფალი ადგილის შევსებით.
ავსტრალია და ტონგა ტურნირზე კვალიფიცირდნენ ოკეანეთის 2 თავისუფალი ადგილის შევსებით.
პორტუგალია, ესპანეთი, საფრანგეთი, საქართველო და შოტლანდია ტურნირზე კვალიფიცირდნენ ევროპის 5 თავისუფალი ადგილის შევსებით.
იაპონია, ჰონგ-კონგი და ფილიპინები ტურნირზე კვალიფიცირდნენ აზიის 3 თავისუფალი ადგილის შევსებით.
ურუგვაი ტურნირზე კვალიფიცირდნენ სამხრეთ ამერიკის 1 თავისუფალი ადგილის შევსებით.

შენიშვნა (ქალები):
კანადა ტურნირზე კვალიფიცირდნენ -ის შიდა შესარჩევი ეტაპის მიხედვით ჩრდილოეთ ამერიკისა და კარიბების 1 თავისუფალი ადგილის შევსებით.
ტუნისი ტურნირზე კვალიფიცირდნენ აფრიკის 1 თავისუფალი ადგილის შევსებით.
ინგლისი, ირლანდია, ესპანეთი, საფრანგეთი და ნიდერლანდი ტურნირზე კვალიფიცირდნენ ევროპის 5 თავისუფალი ადგილის შევსებით.
ფიჯი, იაპონია, და ჩინეთი ტურნირზე კვალიფიცირდნენ -ის შიდა შესარჩევი ეტაპის მიხედვით აზიისა და ოკეანეთის 3 თავისუფალი ადგილის შევსებით.
ბრაზილია ტურნირზე კვალიფიცირდნენ -ის შიდა შესარჩევი ეტაპის მიხედვით სამხრეთ ამერიკის 1 თავისუფალი ადგილის შევსებით.

კვალიფიცირებული ნაკრებები
კაცები

ქალები

(აკ) წარმოდგენილნი არიან შვიდკაცა რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე ავტომატურად კვალიფიცირებული ნაკრებები.

კენჭისყრა
ნაკრებების კალათებში განაწილება მოხდა 2013 წლის 25 თებერვალს, ხოლო კენჭისყრა 28 თებერვალს.

კაცების 24 ნაკრები განაწილდა 4 კალათაში, 2010-11 და 2011-12 წლებში -ის შვიდკაცა მსოფლიო სერიაში მიღებული ქულების მიხედვით და 2012-13 წლების მიმდინარე სეზონის პირველი 5 ეტაპის მიხედვით.

კაცები

ქალები

კაცები
ყველა დრო ადგილობრივია (+4).

ჯგუფი 
----

----

----

----

----

ჯგუფი 
----

----

----

----

----

ჯგუფი 
----

----

----

----

----

ჯგუფი 
----

----

----

----

----

ჯგუფი 
----

----

----

----

----

ჯგუფი 
----

----

----

----

----

პლეი-ოფის ეტაპი
ფიალა
თეფში
თასი
ქალები
ყველა დრო ადგილობრივია (+4).

ჯგუფი 
----

----

----

----

----

ჯგუფი 
----

----

----

----

----

ჯგუფი 
----

----

----

----

----

ჯგუფი 
----

----

----

----

----

პლეი-ოფის ეტაპი
ფიალა
თეფში
თასი
ბათუმის აშკენაზების სინაგოგა

ბათუმის სინაგოგა — სინაგოგა ბათუმში, აჭარაში, საქართველოში. აგებულია 1904 წელს, არქიტექტორ სემიონ ვულკოვიჩის მიერ.

ისტორია
 საუკუნის დასაწყისში ადგილობრივმა ებრაელებმა რუსეთის იმ დროინდელ იმპერატორ ნიკოლოზ -ს მიმართეს პეტიციით, რათა მათთვის სინაგოგის აშენების ნებართვა ებოძებინათ. ნებართვის მიღების შემდეგ დაიწყო „აშკენაზის“ (ებრ. (?)) ქვიანი სინაგოგის მშენებლობა, რომელიც არქიტექტორ სემიონ ვულკოვიჩის ხელმძღვანელობით 1904 წელს იქნა დასრულებული. ის ამსტერდამისა და ჰააგის სინაგოგების ანალოგს წარმოადგენდა.
საბჭოთა პერიოდში შენობა სხვადასხვა დანიშნულებით გამოიყენებოდა. 1993 წელს სინაგოგა კვლავ ებრაულ დიასპორას გადაეცა.

გალერეა
ივანე აბაშიძე

ივანე (იოანე) ქაიხოსროს ძე აბაშიძე (გ. 12 დეკემბერი, 1822) — თავადი, იმერეთის აჯანყების (1819–1820) ერთ-ერთი ხელმძღვანელი და იმერეთის ტახტის პრეტენდენტი.

ბიოგრაფია
ივანე აბაშიძე დაიბადა იმერეთის თავადის, ქაიხოსრო აბაშიძის ოჯახში. დედამისი, დარეჯანი იყო იმერთა მეფის სოლომონ -ის ქალიშვილი. 1820 წელს, იმერეთში მღელვარების ჩახშობის შემდეგ, რუსეთის მთავრობამ გასცა მისი დაპატიმრების ბრძანება, მაგრამ აბაშიძემ მოახერხა გურიაში გაქცევა. გურიაში მოსალაპარაკებლად ჩასული რუსი სარდალი, პოლკოვნიკი პუზირევსკი აბაშიძემ და ქაიხოსრო გურიელმა შემოქმედთან შეიპყრეს და თავი მოჰკვეთეს. 1820 წელს აჯანყებულმა იმერლებმა აბაშიძე მეფედ დაასახელეს. გურიაში რუსეთის ჯარების შესვლის შემდეგ აბაშიძე იძულებული გახდა გახიზნულიყო ახალციხეში, სადაც ის, ნ. დადიანის ცნობით, მოკლეს ვახტანგ ბატონიშვილის (დავით -ის უკანონო შვილის როსტომის შვილი) მიგზავნილმა კაცებმა.

ივანე აბაშიძეს ცოლად ჰყავდა სიმონ გურიელის ასული ელისაბედი. მათ შეეძინათ სამი შვილი — ქაიხოსრო, გიორგი და ეკატერინე. იმერეთის აჯანყების დროს ელისაბედი და ეკატერინე რუსეთში გადაასახლეს, მაგრამ მამია გურიელის თხოვნით გზიდან დააბრუნეს და გურიაში დაასახლეს. 1838 წლის აღწერით, ელისაბედი ცხოვრობდა ქუთაისში, ეკატერინე კი შორაპნის მაზრაში და იღებდა პენსიას 1000 მანეთის ასიგნაციებით. ეკატერინე იყო აკაკი წერეთლის დედა.
დარიენის ყურე

დარიენის ყურე — ყურე კარიბის ზღვის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, კოლუმბიისა და პანამის სანაპიროებთან. ხმელეთში შეჭრილია 165 კილომეტრზე. სიღრმე გაშლილ ნაწილში 2000 მეტრს აღემატება. წყლის წლიური საშუალო ტემპერატურა ზედაპირზე 26°. მარილიანობა 36 ‰ და მეტი. მოქცევა არასწორი ნახევარდღეღამური, სიმაღლე 0,6 მეტრი. ყურის სამხრეთ ვიწრო ნაწილს ურაბის ყურე ჰქვია.
ჯორჯ დე ლონგი

ჯორჯ უოშინგტონ დე ლონგი (; დ. 22 აგვისტო, 1844, ნიუ-იორკი — გ. 30 სექტემბერი, 1881) — პოლარეთის ამერიკელი მკვლევარი. 1865 წელს დაამთავრა აშშ-ის საზღვაო აკადემია. 1873 წელს იმოგზაურა ბაფინის ყურეში. 1879 წელს ხელმძღვანელობდა იახტა „ჟანეტით“ ჩატარებულ ექსპედიციას, რომლის მიზანი იყო მიეღწია ჩრდილოეთ პოლუსზე და მოეძებნა ნილს ნორდენშელდის ექსპედიცია. კუნძულ ჰერალდის ჩრდილო-აღმოსავლეთით „ჟანეტი“ ჩაიხერგა ყინულებში. დრეიფის დროს ექსპედიციამ აღმოაჩინა კუნძულები, რომლებსაც უწოდეს ჟანეტასა და ჰენრიეტას კუნძულები. „ჟანეტის“ დაღუპვის შემდეგ (1881, ივნისი) ეკიპაჟი იძულებული გახდა განეგრძო დრეიფი ყინულზე, რომლის დროსაც აღმოაჩინეს ბენეტის კუნძული. დრეიფის შემდეგ დე ლონგმა ექსპედიციის მონაწილეთა ჯგუფთან ერთად მიაღწია მდინარე ლენის შესართავს, სადაც შიმშილით დაიღუპა. დე ლონგის სახელი ეწოდა კუნძულების ჯგუფს აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვაში (იხ. დე ლონგის კუნძულები).
დე ლონგის კუნძულები

დე ლონგის კუნძულები — კუნძულთა ჯგუფი აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვაში, ახალი ციმბირის კუნძულების არქიპელაგში. საერთო ფართობი 228 კმ². სიმაღლე 426 მეტრამდე (ბენეტის კუნძული). აგებულია ძირითადად ბაზალტებითა და ქვიშაქვებით. ფართობის დაახლოებით ნახევარი დაფარულია ყინულით. სახელი ეწოდა პოლარეთის მკვლევრის ჯორჯ დე ლონგის პატივსაცემად.

დე ლონგის კუნძულებში შედის: ბენეტის, ჟანეტას, ჰენრიეტას, ვილკიცკის, ჟოხოვის.
დელავერი (მდინარე)

დელავერი — მდინარე აშშ-ის აღმოსავლეთ ნაწილში. სიგრძე 660 კილომეტრი. აუზის ფართობი 31,1 ათასი კმ². სათავე აქვს კეტსკილის მთებში, კვეთს აპალაჩების ღერძულ ნაწილს, პიდმონტის პლატოსა და ატლანტისპირა დაბლობს. ერთვის ატლანტის ოკეანეს. შესართავთან აჩენს ესტუარს, რომლის სამხრეთ ნაწილს ეწოდება დელავერის ყურე. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე. წყლის საშუალო ხარჯი ქალაქ ტრენტონთან 350 მ³/წმ, მაქს. — 9 ათასი მ³/წმ, მინ. — 35 მ³/წმ. სანაოსნოა ქალაქ ტრენტონამდე. მდინარის ნაპირზეა გაშენებული ქალაქები: ისტონი, ტრენტონი, ფილადელფია, უილმინგტონი.
დელავერის ყურე

დელავერი — ესტუარული ტიპის ყურე ატლანტის ოკეანეში, აშშ-ის ნაპირებთან. სიგრძე 80 კილომეტრი, სიგანე შესასვლელთან 18,5 კილომეტრი, შუა ნაწილში 40 კილომეტრი. იყინება მხოლოდ ზამთარში. მოქცევა ნახევარდღეღამური, სიმაღლე 1,5 მეტრი, ყურის ფსკერზე მდინარე დელავერის შესართავისაკენ გაყვანილია ზღვის არხი. დელავერის ყურის სანავსადგურო ქალაქებია: ფილადელფია, ჩესტერი და სხვა.
ანთაძე

საკუთარი სახელი ანთაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

გიორგი ანთაძე — ფეხბურთელი, მწვრთნელი
გიორგი ანთაძე — რეჟისორი
დიომიდე ანთაძე — რეჟისორი, პედაგოგი
დოდო ანთაძე — რეჟისორი
ვლადიმერ ანთაძე — მიკრობიოლოგი
თამაზ ანთაძე — ხელბურთელი
კონსტანტინე ანთაძე — პედაგოგი, სასულიერო პირი, პუბლიცისტი
კონსტანტინე ანთაძე — ისტორიკოსი
ლეო ანთაძე — თეატრისა და კინოს მსახიობი
მანანა ანთაძე — მწერალი, მთარგმნელი და თეატრალური მოღვაწე
მერაბ ანთაძე — დიპლომატი
მერაბ ანთაძე — საქართველოს რაგბის კავშირის პრეზიდენტი
მიხეილ ანთაძე — მწერალი და რეჟისორი
ანდრე დერენი

ანდრე დერენი (; დ. 10 ივნისი, 1880, შატუ — გ. 8 სექტემბერი, 1954, გარში) — ფრანგი ფერმწერი, სწავლობდა პარიზში, იყო ე. კარიერის მოწაფე, შემდგომ ჟიულიანის აკადემიაში (1904). 1905-1906 წლებში ფოვიზმის მიმდევარია. ხატავდა დაძაბული რიტმის პეიზაჟებს, რომელშიც დეკორატიულ ეფექტს ფერების დიდი და სუფთა ლაქების კონტრასტების ინტენსიური ღერით აღწევდა. 1908 წლიდან პოლ სეზანისა და ადრეული კუბიზმის გავლენით დერენის ფერწერამ ცვლილება განიცადა. მის ტილოებში კომპოზიცია გახდა რაციონალურად მკაფიო, ფორმა სადა და წონადი, კოლორიტი თავშეკავებული. 1910-იან წლებში დერენის სურათები, რომლებიც მოსაწყენ, ერთფეროვან, პროვინციულ ყოფას ასახავს, პირქუშია. 1920 წლიდან დერენმა მიმართა მკაცრ კლასიკურ ნახატს, რაც ხშირად მშრალი და ცივი სტილიზაციით გამოიხატებოდა.
სიმონ დეჟნიოვი

სიმონ დეჟნიოვი ( დ. 7 მარტი, 1605 — გ. 1673, მოსკოვი) — რუსი ზღვაოსანი. საუკუნის 40-იან წლებში მიხაილ სტადუხინთან და სხვებთან ერთად მონაწილეობდა ჩრდილოეთ ციმბირის ლაშქრობებში. 1648 წელს პოპოვთან (ფედოტ ალექსეევი) ერთად იმოგზაურა კოლიმიდან ბერინგის ზღვაში, გარს შემოუარა ჩუკოტკის ნახევარკუნძულს, პირველად გაიარა და ფაქტობრივად აღმოაჩინა ბერინგის სრუტე. მომდევნო წლებში კვლავ მუშაობდა ჩრდილოეთ ციმბირში. შეადგინა მდინარე ანადირისა და მდინარე ანიუის ნაწილის რუკა, აღწერა თავისი მოგზაურობა და ანადირის მხარის ბუნება. 1664-1665 წლებში იყო მოსკოვში და მიიღო კაზაკთა ატამანის ჩინი. დეჟნიოვის სახელი ეწოდა კონცხს აზიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში და ყურეს ბერინგის ზღვის დასავლეთ სანაპიროსთან.
დახაუს საკონცენტრაციო ბანაკი

დახაუს საკონცენტრაციო ბანაკი — პირველი საკონცენტრაციო ბანაკი ფაშისტურ გერმანიაში, ქალაქ დახაუს გარეუბანში. შეიქმნა 1933 წლის მარტში. ბანაკის არსებობის მანძილზე აქ იყო 250 ათასი პატიმარი 24 ქვეყნიდან. ბანაკში აწამეს ან მოკლეს 70 ათასი კაცი, 140 ათასი კაცი სხვა ბანაკებში გადაიყვანეს, განთავისუფლებას მხოლოდ 30 ათასი კაცი მოესწრო. დახაუში ადამიანებზე ატარებდნენ დანაშაულებრივ „სამედიცინო ცდებს“. 1945 წლის 28 აპრილს ამერიკის ჯარების მოსვლამდე ერთი დღით ადრე, დახაუს ტყვეთა ფარულმა ორგანიზაციამ, რომელსაც ინტერნაციონალური კომიტეტი ხელმძღვანელობდა, მოაწყო აჯანყება და ჩაშალა ცოცხალ დარჩენილ პატიმართა მოსპობის გეგმა. 1960 წელს დახაუში გაიხსნა ბანაკში წამებულთა და დახოცილთა ძეგლი.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ლატვიაში

2013 წლის მონაცემებით ლატვიაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 2 ძეგლია, რაც ძეგლების საერთო რაოდენობის (981) 0,2 %-ია. ორივე ობიექტი სიაში შეტანილია კულტურული კრიტერიუმებით, მათ შორის ერთ-ერთი ობიექტი წარმოადგენს კაცობრიობის შემოქმედებითი გენიის შედევრს (კრიტერიუმი ). გარდა ამისა, იუნესკოს საცდელ სიაში შეტანილია ლატვიის ტერიტორიაზე არსებული 3 ძეგლი. ლატვიამ იუნესკოს მსოფლიო კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის ძეგლების დაცვის კონვენციის რატიფიცირება მოახდინა 1995 წლის 10 იანვარს. პირველი მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ლატვიიდან იყო ისტორიული ქალაქი რიგა. სიაში გაწევრიანდა 852 ნომრით 1997 წელს 21-ე სესიაზე.

ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში მათი დამატების მიხედვით.

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
საცდელი სია
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
ჯონ ფრანკლინი

ჯონ ფრანკლინი (; დ. 15 აპრილი, 1786, ლინკოლნშირი — გ. 11 ივნისი, 1847, მეფე უილიამის კუნძული) — ინგლისელი პოლარეთის მკვლევარი. ჯონ ფრანკლინი 1845 წელს, ცურვით მიადგა კანადის ჩრდილო სანაპირო ზოლს, სადაც მანამდე არცერთ ევროპელ მოგზაურს არ გაევლო. ფრანკლინს მანამდეც ჰქონდა გადალახული კანადის სანაპირო, დიდი მონების ტბიდან არქტიკის სანაპირომდე (1819–1822). 1825–1827 წლებში მან რუკაზე დაიტანა არქტიკის სანაპირო ზოლის უმეტესი ნაწილი. 1844 წელს ფრანკლინი ჩრდილო-დასავლეთის გასასვლელის - ატლანტის გავლით წყნარ ოკეანეში გამავალი გზის საპოვნელად გაემართა, მაგრამ მასზე არაფერი ისმოდა. რამდენიმე წლის შემდეგ მის საძებნელად მაძიებელი რაზმი გაემართა. მაძიებლებმა აღმოაჩინეს, რომ ფრანკლინის გემები ყინულში ჩაჭედილიყო, ხოლო ფრანკლინი და მისი ეკიპაჟის 24 წევრი შიმშილით, სიცივითა და სნეულებით დაღუპულიყო. 1848 წელს ეკიპაჟის გადარჩენილმა 105 წევრმა გემები დატოვა და უახლოესი დასახლების — ფორტ-რეზოლუშენისკენ გაემართნენ. ფორტამდე ცოცხალმა ვერცერთმა ვერ მიაღწია.
აგლონის მხარე

აგლონის მხარე — ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ლატგალიის რეგიონში. მხარის ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი აგლონა.

მხარე დაარსდა 2009 წლის 1 ივლისს ლატვიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის დასრულებისას.

მხარის ეროვნული შემადგენლობა 2010 წლის მონაცემებით ასეთია: