iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გუმბათის ქვეშ (რომანი)

„გუმბათის ქვეშ“ — სტივენ კინგის რომანი. გამოიცა 2009 წლის 10 ნოემბერს. ნაწარმოებზე კინგი ჯერ კიდევ 1970-ანი წლებიდან მუშაობს, თუმცა ორჯერ დაწყებული საქმე ორჯერვე მიატოვა და 2000-იან წლებში შეძლო საფუძვლიანად გადაემუშავებინა მასალა და დაესრულებინა კიდეც. აღსანიშნავია, რომანის თავდაპირველი სათაურიც ისევე ჟღერდა, როგორც საბოლოო ვერსია. თუმცა 1980-ანი წლების დამდეგს, როდესაც მწერალმა ხელმეორედ სცადა რომანის დასრულება, სამუშაო სათაურად „კანიბალები“ შეურჩია. მეორე სათაური ერთგვარი, თუმცა არაპირდაპირი, ახსნაა რომანის შინაარსისას. თავად კინგის თქმით, მან, როგორც მწერალმა, სცადა მკითხველი საზოგადოებისთვის ეჩვენებინა ადამიანების ქცევა, როდესაც ისინი გარე სამყაროს მოსწყდებიან და მიკროსამყაროში ჩაიკეტებიან.

სიუჟეტი
ამოუხსნელი ფენომენი რადიკალურად ცვლის დაბა ჩესთერს-მილის ცხოვრებას ამერიკის მენის შტატში. უცნაური, უხილავი ბარიერი გუმბათივით ჩამოეფარება დაბის დიდ ნაწილს და გარე სამყაროს მოსწყვეტს მცხოვრებლებიანად. გუმბათი გაუმტარია, თუმცა გამჭვირვალე. მასში ვერ გადიან ვერც ადამიანები, ვერც ძლიერი ტექნიკა. გუმბათის ქვეშ მოყოლილები კი ძლიერ ემოციურ შოკში იმყოფებიან და საშველს ელიან.

გამოცემა
ქართულ ენაზე რომანი სამ ტომად დაიბეჭდა 2014 წელს გამომცემლობა „პალიტრა -ს“ მიერ; მთარგმნელი ლევან ინასარიძე.
მარმარაი

მარმარაი — სარკინიგზო ტრანსპორტი თურქეთის ქალაქ სტამბოლში, რომელიც ქალაქის აზიურ ნაწილს, გებზეს, ზღვისქვეშა გვირაბით აკავშირებს ევროპულ ჰალიკალისთან. 13,6 კმ სიგრძის სარკინიგზო ხაზის გვირაბი ბოსფორის სრუტის ქვეშ 1,4 კმ-ზე გადის. ხაზზე სულ 41 სადგურია.

გვირაბის მშენებლობა 2004 წელს დაიწყო თურქულ-იაპონურმა კონსორციუმმა, დაფინანსება კი იაპონიის საერთაშორისო თანამშრობლობის სააგენტოსა და ევროპის საინვესტიციო ბანკის მიერ მოხდა.

რკინიგზის პროექტში, გვირაბით მგზავრთა ნაკადის გარდა, ტვირთების გადაზიდვის საკითხიც იგულისხმება. ხაზი ექსპლუატაციაში 2013 წლის 29 ოქტომბერს შევიდა.
მაროკოს ისტორია

მაროკოს ისტორია — ანტიკური ხანის გათვალისწინების გარეშე დაახლოებით თორმეტ საუკუნეს ითვლის. 5000 წელზე მეტია რაც დღევანდელი მაროკოს ტერიტორიაზე ბერბერები ცხოვრობენ. ქვეყანა პირველად 789 წელს იდრისიდების დინასტიამ გააერთიანა, რომელსაც წინ არაბთა სახალიფოს წინააღმდეგ ბერბერთა განმათავისუფლებელი აჯანყება უძღვოდა. ალმორავიდების და ალმოჰადების დინასტიების პერიოდში მაროკო წარმოადგენდა დომინანტს მაღრიბსა და ალ-ანდალუსიაში. რეკონკისტამ დაასრულა ალმოჰადების ბატონობა პირენეს ნახევარკუნძულზე, რის შემდეგაც ბევრი მუსლიმი და ებრაელი დაბრუნდა მაროკოში. საადების დინასტიის მმართველობის დროს მაროკომ შეძლო ძალების კონცენტრაცია და იბრძოდა პორტუგალიელი და ოსმალო დამპყრობლების წინააღმდეგ. აჰმად ალ-მანსურ საადის ხელისუფლებაში მოსვლამ მაროკოს ძლიერება კიდევ უფრო განამტკიცა რეგიონში და მან დაიწყო სონგაის იმპერიის დაპყრობა. ახმადის გარდაცვალების შემდეგ სულთანატი დაიყო მის შვილებს შორის. 1666 წელს სულთანატი ისევ გააერთიანდა ალაუიტების დინასტიის ქვეშ, რომელიც დღემდე წარმოადგენს მაროკოს სამეფო კარს. სახელმწიფოებრიობის განმტკიცება შეძლო ისმაილ იბნ-შარიფმა, მან თავისი შავი დაცვის დახმარებით ჯერ ინგლისელები 1684 წელს ტანჟერიდან განდევნა, ხოლო შემდეგ 1689 წელს ესპანელები ლარაშიდან. ალაუიტების დინასტიამ საუკუნეში მაროკოს მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვებაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა. 1912 წელს ტანჟერისა და აგადირის კრიზისების შემდეგ ხელი მოეწერა ფესის ხელშეკრულებას, რომლის მიხედვითაც მაროკო გაიყო ფრანგულ და ესპანურ ნაწილებად. 1956 წელს 44 წლიანი ოკუპაციის შემდეგ მაროკო გახდა საფრანგეთისგან დამოუკიდებელი, როგორც მაროკოს სამეფო.
ტაძრეული

ტაძრეული, ტაძრობილი — მეფის ან მთავრის კარის არათავისუფალი მსახურეული პირი, „შინაური“ ძველ საქართველოში. ფეოდალიზაციის პროცესში ტაძრეულთა რიგებს შეემატნენ არისტოკრატიული წრის წარმომადგენლები. ძველ ტაძრეულთა ზედა ფენაც ფეოდალებად იქცა და ჩამოყალიბდა მეფის კარზე მუდმივად მყოფი მსახურეული პირების წრე — იგივე „დარბაზის ერი“, „ერი პალატისა“, „შინაურნი“. ტაძრეულებს შეადგენდნენ მაღალი რანგისა და სახელოს მფლობელი ტაძრეული აზნაურები. არათავისუფალი მსახურეული პირები — დომენის წვრილი ე. წ. „ხელით“ აზნაურები და მსახურები. — საუკუნეებში ტაძრეულები ეჯიბის ხელქვეითნი იყვნენ. მაღალი რანგის ტაძრეულად „დაწესება“ საგანგებო ცერემონიალით ხდებოდა. ტაძრეულები შეადგენდნენ „მუდმივ ჯარს მეფის კარზე“ (ნიკო ბერძენიშვილი), მეფის ძირითად სამხედრო დასაყრდენს. დასავლეთ ევროპაში ტაძრეულს შეესატყვისებოდა „პალატინი“.
განედი

განედი — ერთ-ერთი კოორდინატი სფერულ კოორდინატთა სისტემის რიგში, რომელიც ადგენს დედამიწის ზედაპირის წერტილების მდგომარეობას (გეოგრაფიული კოორდინატები, გეოდეზიური კოორდინატები), ციურ სფეროებსა (ციური კოორდინატები) და მზის, მთვარისა და პლანეტების ზედაპირზე (ჰელიოცენტრული კოორდინატები, სელენოგრაფიული კოორდინატები, პლანეტოგრაფიული კოორდინატები). გეოგრაფიული განედი არის კუთხე, რომელსაც ქმნის მოცემული წერტილის შვეული ეკვატორის სიბრტყესთან. მანძილი დედამიწის ზედაპირის რომელიმე წერტილამდე ეკვატორის ჩრდილოეთით ან სამხრეთით, გამოხატული გრადუსებით. გეოგრაფიულ განედს აითვლიან ეკვატორიდან ჩრდილოეთით (ჩ. გ.) და სამხრეთით (ს. გ.) 0-იდან 90°-მდე. გეოგრაფიული განედი განსაზღვრავს წერტილის მდებარეობას დედამიწის ზედაპირზე. გეოგრაფიული განედი „“ არის კუთხე შვეულ ხაზსა და ეკვატორის სიბრტყეს შორის. ტერმინი „შვეული ხაზი“ აღნიშნავს მიმართულებას სიმძიმის ცენტრისაკენ („ასტრონომიული განედი“) ან პერპენდიკულარს მოცემული წერტილის ზედაპირისკენ („გეოდეზიური განედი“). უკანასკნელ შემთხვევაში „ზედაპირის“ გაგებაში ჩვეულებრივ, იგულისხმება დედამიწის ელიფსოიდის მიახლოებითი ფორმა. წერტილების გეოგრაფიული განედი, რომელიც განფენილია ჩრდილოეთ ნახევარფეროში (ჩრდილოეთი განედი) მიჩნეულია დადებითად, ხოლო წერტილების განედი სამხრეთ ნახევარსფეროში — უარყოფითად. გარდა ამისა, ეკვატორთან მიახლოებულ განედებს უწოდებენ „დაბალს“, ხოლო პოლუსებთან ახლოს მდებარე განედებს — „მაღალს“. ადგილის განედის განსაზღვრა შესაძლებელია ისეთი ასტრონომიული ხელსაწყოების დახმარებით, როგორებიცაა სექსტანტი და გნომონი (პირდაპირი გაზომვა), აგრეთვე შესაძლებელია -ისა და -ის სისტემების გამოყენებაც (ირიბი გაზომვა).
კახაბერ გოგიჩაიშვილი

კახაბერ (კახი) გოგიჩაიშვილი (დ. 31 ოქტომბერი, 1968, თბილისი) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა ნახევარმცველისა და თავდამსხმელის პოზიციაზე. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1989).

კარიერა
საკლუბო
საკლუბო დონეზე თამაშობდა ქართულ კლუბებში: თბილისის „დინამო“, „ლოკომოტივი“, „მერანი“ და „შევარდენი-1906“-ში, ასევე გამოდიოდა „სამტრედიაში“. ნათამაშები აქვს ორ უცხოურ კლუბში, აშკელონის „ჰაპოელში“ და ნიჟნი-ნოვგოროდის „ლოკომოტივში“.

1989 წლის 27 ოქტომბერს თბილისის „დინამო“ საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატებში ნათამაშები 1424 მატჩიდან უკანასკნელს, 1424-ე შეხვედრას ატარებდა, თბილისელები საბჭოთა კავშირის პირველობას იმ გუნდთან თამაშით დაემშვიდობნენ, რომელთან პაექრობითაც დაიწყეს ჩემპიონატში მონაწილეობა — კიევის „დინამოსთან“, უკრაინის დედაქალაქში ჩატარებული შეხვედრა, ისევე როგორც 1936 წლის 7 სექტემბერს, ფრედ 2–2 დასრულდა. დინამოელთაგან გოლები კახი გოგიჩაიშვილმა (პენალტით) და თემურ ქეცბაიამ გაიტანეს.

სანაკრებო
1992–2000 წლებში ეროვნულ ნაკრებში ჩატარებული აქვს 27 მატჩი. გაიტანა 1 გოლი 1992 წელს, თერთმეტმეტრიანი აზერბაიჯანის წინააღმდეგ. შეხვედრა საქართველომ 6–3 მოიგო (ეს იყო აზერბაიჯანის პირველი საერთაშორისო მატჩი).

სამწვრთნელო
პროფესიონალური კარიერის დასრულების შემდეგ სამწვრთნელო სამუშაოზეა. 2013–14 წლების სეზონში წვრთნიდა „დინამოს“ დუბლშემადგენლობას, რომელთან ერთადაც 2014 წლის ივლისში შეძლო პრესტიჟული ახალგაზრდული ტურნირის, „რურის თასის“ მოგება, ნახევარფინალში მენხენგლადბახის „ბორუსიას“ შემდეგ, გუნდმა ფინალში თურქული „გალათასარაი“ დაამარცხა. სარეზერვო გუნდში წარმატების შემდეგ მალევე დაინიშნა „დინამოს“ მთავარი გუნდის მწვრთნელად. მას შემდეგ რაც ევროტურირებზე ცუდად გამოსვლის შემდეგ მიხალ ბილეკი და მასთან ერთად 10 ფეხბურთელი გუნდიდან წავიდა, გოგიჩაიშვილს დაევალა გუნდის გაახალგაზრდავება, რასაც თავი წარმატებით გაართვა და ზამთრის შესვენებაზე გუნდი უმაღლეს ლიგაში დაკავებული პირველი ადგილით გავიდა. 2014 წლის 11 დეკემბერს „დინამომ“ მისი ხელმძღვანელობით შეძლო საქართველოს სუპერთასის მოპოვება. 2015 წლის მაისში, 2014–15 წლების სეზონის ბოლო მატჩამდე, მისი ადგილი გია გეგუჩაძემ დაიკავა, მიუხედავად იმისა, რომ თასის ფინალი „დინამომ“ ახალი მწვრთნელის მეთაურობით მიიღო, კახა გოგიჩაიშვილს და მის სამწვრთნელო შტაბს სათასო მედლები მაინც გადაეცათ.

მიღწევები
მოთამაშის
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (5): 1990, 1991, 1995/1996, 1996/1997 1998/1999
უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი (4): 1992/1993, 1994/1995, 2000/2001, 2001/2002
საქართველოს თასის გამარჯვებული (4): 1995/1996, 1996/1997, 1999/2000, 2001/2002
საქართველოს თასის ფინალისტი (1): 2000/2001
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (2): 1996/1997, 1997/1998

მწვრთნელის
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2014/2015
ტახტის მემკვიდრეობა

ტახტის მემკვიდრეობა — სამეფო ხელისუფლების მემკვიდრეობის წესები: მეფის არჩევა, მეფის მიერ თავისი მემკვიდრის წინასწარ შერჩევა, გარდაცვლილი მეფის უახლოესი მემკვიდრის მეფედ კურთხევა.

საქართველოში კლასობრივი საზოგადოების ადრინდელ ეტაპზე მეფედ ჩვეულებრივ იმას დასვამდნენ ხოლმე, ვინც სამეფო საგვარეულოში წინამორბედი მეფის ყველაზე მახლობელი ნათესავი და წლოვანებით უხუცესი იყო. გაერთიანებულ ფეოდალურ საქართველოში კი, როგორც წესი, ტახტის მემკვიდრეობა პირმშოობას ემყარებოდა. თუ მეფეს მხოლოდ ასული ჰყავდა, იგი „ძედ“ და მემკვიდრედ ითვლებოდა. ქართველ მეფეებს მემკვიდრე ხშირად თავიანთ სიცოცხლეშივე აჰყავდათ ტახტზე „თანამოსაყდრედ“. მეფე ქალი ტახტზე მამაკაცის უფლებით სარგებლობდა, ტახტის მემკვიდრეს თავის გვარს აძლევდა, ხოლო მის ქმარს საკუთარი გვარის, ე. ი. ახალი დინასტიის დამკვიდრების უფლება აღკვეთილი ჰქონდა.
ოტ-ატლას-ორიენტალის ეროვნული პარკი

ოტ-ატლას-ორიენტალის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი მაროკოში, მიდელტის პროვინციაში. მოიცავს 49 000 ჰექტარ ტერიტორიას ატლასის მთებსა და მის მიმდებარედ, აღმოსავლეთით.

ეროვნული პარკი შეიქმნა კულტურული ღირებულებებისა და ისეთი სახეობების დაცვის მიზნით, როგორებიცაა ბერბერული ცხვარი, გაზელი კიუვიე, სხვადასხვა ფრინველი, ამფიბია, რეპტილია და ვეგეტაცია.
რობერტ ზირაქიშვილი

რობერტ 'ზაზა' ზირაქიშვილი (დ. 13 მარტი, 1975, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, საქართველოს ეროვნული ნაკრების ყოფილი თავდამსხმელი.

კარიერა
კარიერის ძირითადი ნაწილი გატარებული აქვს ქართულ კლუბებში, როგორებიცაა: „მრეტები“ თბილისი, „დინამო“ თბილისი, „მერანი-ბაჩო“ თბილისი, მეტალურგი „რუსთავი“, „დინამო“ ბათუმი, „ვიტ ჯორჯია“, „ტორპედო“ ქუთაისი, „ზესტაფონი“, „ლოკომოტივი“ თბილისი და სკ „თბილისი“.

საქართველოს გარეთ თამაშობდა პორტუგალიურ „ფარენსეში“, სადაც 3 მატჩში 1 გოლის გატანა შეძლო.

თბილისის „დინამოს“ რიგებში გახდა უმაღლესი ლიგის 2000–01 წლების სეზონის საუკეთესო ბომბარდირი.

მიღწევები
საკლუბო
ტორპედო ქუთაისი
უმაღლესი ლიგა
ვიცე-ჩემპიონი: 2002–03
ინდივიდუალური
უმაღლესი ლიგის წლის საუკეთესო ბომბარდირი: 2001—02

პერიოდიკა
ბერბერთა აჯანყება

ბერბერთა დიდი აჯანყება (739/740-743) — აჯანყებას ადგილი ჰქონდა ომაიანთა სახალიფოში, ჰიშამის მმართველობის დროს. ეს იყო არაბთა მმართველობის გადაგდების პირველი წარმატებული მცდელობა. ხარიჯიტი მქადაგებლებით გაღვივებული ბერბერთა აჯანყება, მათი არაბი მმართველების წინააღმდეგ დაიწყო ტანჟერში 740 წელს, საწყის ეტაპზე მათი წინამძღვარი იყო მაისარა ალ-მათარი. აჯანყება მალევე მოედო მაღრიბის დანარჩენ ტერიტორიას და ალ-ანდალუსიას.

ომაიანებმა შეძლეს ტუნისის და ალ-ანდალუსიის ტერიტორიის დაცვა აჯანყებულებისგან, თუმცა დანარჩენი მაღრიბი დაკარგეს. კაირუანის აღების წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ, ბერბერთა ჯარი დაიქსაქსა და დასავლეთი მაღრიბი დაიყო რამდენიმე მცირე ბერბერულ სახელმწიფოდ რომლებსაც ტომთა ბელადები და იმამები მართავდნენ.

ბერბერთა აჯანყება იყო არაბთა სახალიფოს უდიდესი სამხედრო მარცხი, რის შემდეგაც წარმოიშვა პირველი ხალიფატისგან დამოუკიდებელი პირველი მუსლიმანური სახელმწიფოები და რის შემდეგაც იწყება დამოუკიდებელი მაროკოს ისტორია.
ალექს გარსია

ალეხანდრო 'ალექს' გარსია კასანასი (დ.14 იანვარი, 1970, ბარსელონა) — ვეტერანი ესპანელი ფეხბურთელი, პოზიციით ცენტრალური მცველი, შემდგომში მწვრთნელი.

მას კონტრაქტი ჰქონდა ბარსელონასთან ადრეულ კარიერაში, თუმცა პირველ გუნდში იშვიათად ხვდებოდა, მაგრამ გამოირჩეოდა შედარებით დაბალი ლიგის გუნდებში, ლა ლიგაში გამოჩნდა რაიო ვალეკანოსთან ერთად.

მოგვიანებით გარსია მუშაობდა მწვრთნელად მის პირველ გუნდში (ახალგაზრდობის).

სათამაშო კარიერა
დაიბადა ბარსელონაში, კატალონია. 14 წლის ასაკში ჩაირიცხა ბარსელონას ახალგაზრდულ აკადემიაში. მან გაატარა 2 მთლიანი სეზონი სეგუნდა დევიზიონში გუნდთან ერთად.

1990–91 წლის სეზონში გარსიამ ითამაშა სამი მატჩი ბლაუგრანას შემადგენლობაში: ორივე მატჩი ესპანეთის სუპერთასის 1990 წლის სეზონის შეხვედრაში მადრიდის რეალის წინააღმდეგ (პირველი თამაში 0–1 წააგეს, მეორე კი 1–4 დათმეს სანტიაგო ბერნაბეუზე, ორივე შემთხვევაში გარსიამ მთლიანი 90 წუთი დაჰყო მოედანზე.ასევე 28 წუთი ითამაშა 3–2 გასვლაზე მოგებულ მატჩში დინამო კიევის წინააღმდეგ, უეფა–ს თასების მფლობელთა თასის შეხვედრაში, მას შემდეგ რაც შეცვლაზე შემოვიდა მიქაელ ლაუდრუპის ნაცვლად. 1993 წელს კარიერა განაგრძო რაიო ვალეკანოსა და პალამოსში, ორივე გუნდი დაქვეითდა ლა ლიგიდან, ერთადერთი სეზონი, რომელშიც ამ გუნდებთან ერთად უმაღლეს ლიგაში ასპარეზობდა იყო 1993–94 წლების.

ხუთი სეზონი გაატარა სეგუნდა დივიზიონი -ში, გუნდებთან: კადისი, გრანადა და გიმნასტიკთან ერთად, ბოლო სეზონი კი გაატარა მისი მშობლიური რეგიონის მოყვარულთა კლუბ კორნელიაში. კარიერა დაასრულა 2001 წელს 31 წლისამ.

სამწვრთნელო კარიერა
სათამაშო კარიერის დასრულებისთანავე გარსიამ ხელი მიჰყო მწვრთნელობას, მისი პირველი სამწვრთნელო სამსახური იყო ბარსელონას ახალგაზრდული გუნდი. 2011 წლის ივნისის ბოლოს, მას შემდეგ რაც 2 წელი გავიდა ბარსელონიდან წამოსვლიდან, დაინიშნა თბილისის დინამოს მთავარ მწვრთნელად, შეცვალა კახა კაჭარავა.

2012 წლის იანვარში კლუბის ხელმძღვანელობამ, მას მერე რაც დინამომ წააგო ამხანაგური მატჩი შვეიცარიულ იანგ ბოიზთან გადაწყვიტა გარსია თანამდებობიდან მოეხსნა და მის მაგივრად გიორგი დევდარიანი დაინიშნა.

ტიტულები
მოთამაშე
ლა ლიგა ჩემპიონი: 1990–91.

სტატისტიკა
მწვრთნელი
რაინერ ცობელი

რაინერ ცობელი (დ.3 ნოემბერი, 1948, ვრეშტედტი, გერმანია) — გერმანელი ყოფილი ფეხბურთელი და მწვრთნელი, 2008–2009 წლებში წვრთნიდა თბილისის „დინამოს“.

ტიტულები
ევროპის თასი გამარჯვებული: 1974, 1975, 1976.
საკონტინენტთაშორისო თასი გამარჯვებული: 1976.
ბუნდესლიგა ჩემპიონი: 1972, 1973, 1974.
ბუნდესლიგა მეორე ადგილი:1971.
გერმანიის თასი გამარჯვებული: 1971.
დუშან უჰრინი

დუშან უჰრინი (დ.5 თებერვალი, 1943) — ჩეხი ყოფილი ფეხბურთელი და მწვრთნელი, 2006 – 2008 წლებში წვრთნიდა თბილისის „დინამოს“. მიუხედავად იმისა, რომ იგი დაიბადა ჩეხოსლოვაკიის სლოვაკურ ნაწილში, 16 წლის ასაკიდან ცხოვრობდა პრაღაში.

იგი წვრთნიდა ჩეხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებს 1996 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე, სადაც ჩეხეთის ეროვნულმა ნაკრებმა მეორე ადგილი დაიკავა.

მისი შვილი დუშან უჰრინი უმცროსი ასევე მწვრთნელია, 2012-2013 წლებში იგი თბილისის „დინამოს“ თავკაცობდა.

ტიტულები
მწვრთნელის რანგში
ალჟირის თასი:
გამარჯვებული (1): 1978

კვიპროსის თასი:
გამარჯვებული (1): 1989

ჩეხოსლოვაკიის პირველი ლიგა:
გამარჯვებული (1): 1992-93

ჩეხოსლოვაკიის საფეხბურთო თასი:
გამარჯვებული (1): 1992

ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი:
მეორე ადგილი (1): 1996

საუდის ფედერაციის თასი:
გამარჯვებული (1): 1998

აზიის თასების მფლობელთა თასი:
გამარჯვებული (1): 1998

საქართველოს უმაღლესი ლიგა:
გამარჯვებული (1): 2007-08
მუჰამედ VI

მუჰამედ ბენ ალ-ჰასანი (, დ. 21 აგვისტო 1963, რაბატი) — მაროკოს მეფე 1999 წლიდან.

დაიბადა ალაუიტების დინასტიის მეფე ჰასან -ისა და ცნობილი ბერბერული ტომის წარმომადგენლის ლალა ლატიფა ჰამუს ოჯახში. 1999 წლის 23 ივლისამდე იყო პრინცი, ხოლო მამის გარდაცვალებიდან რამდენიმე საათში გახდა მაროკოს 23-ე მონარქი (მე-3 მეფე) ალაუიტების დინასტიიდან, რომელიც მაროკოს მართავს 1666 წლიდან.

მუჰამედ -ს ჰყავს მეუღლე ლალა სალმა და ორი შვილი: ტახტის მემკვიდრე მულაი ჰასანი, რომელიც დაიბადა 2003 წელს და 2007 წელს დაბადებული ლალა ჰადიჯა.
ანდრეი ჩერნიშოვი

ანდრეი ჩერნიშოვი (; დ.7 იანვარი, 1968, მოსკოვი) — რუსი ფეხბურთელი, პოზიციით მცველი, ამჟამად წვრთნის ქუვეითურ კლუბ „ალ–ფაჰაჰილს“. საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1990).

ჩერნიშოვი იყო იმ გუნდის წევრი რომელმაც გაიმარჯვა 1990 წლის უეფა–ს 21 წლამდელთა ჩემპიონატში, ასევე მონაწილეობდა 1992 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატში.

კარიერა
კარიერა დაიწყო მოსკოვში.
1994 წელს გადავიდა ევროპაში. სეზონის პირველი ნახევარი გაატარა გრაცის გუნდ „შტურმში“, შემდეგ მას შესთავაზეს მომგებიანი კონტრაქტი „პაოკში“, სადაც საბოლოოდ თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადავიდა. ავსტრიელებმა ადვოკატების დახმარებით დაამტკიცეს, რომ ჩერნიშოვი მათ გუნდს ეკუთვნოდა და „პაოკს“ ფული უნდა გადაეხადა, ამის გამო მას მოუწია მთელი სეზონის შტურმში ჩატარება, შემდეგ მისი ცოლის დახმარებით თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადავიდა პაოკში.

კარიერა დაასრულა 2001 წელს, შემდეგი წლიდან დაინიშნა რუსეთის 19 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების მწვრთნელად. 2003 წლის ივნისიდან ხელმძღვანელობდა მოსკოვის „სპარტაკს“. იმავე წლის ნოემბერში დააკავეს დოპინგის გამოყენებისთვის, იგორ ტიტოვმა უარყო დანაშაულის განზრახ ჩადენა და ბრალი დასდო ჩერნიშოვს როგორც „სპარტაკში“, ისე რუსეთის ახალგაზრდულ ნაკრებში დოპინგის გამოყენებაში.

ამჟამად წვრთნის ქუვეითურ კლუბ „ალ–ფაჰაჰილს“.

ტიტულები
რუსეთის პრემიერ ლიგა ჩემპიონი: 1992, 1993.
რუსეთის პრემიერ ლიგა მეორე ადგილი: 1994.
რუსეთის პრემიერ ლიგა მესამე ადგილი: 1993 (ითამაშა ორ კლუბში).
რუსეთის თასი გამარჯვებული: 1992, 1995.
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი მესამე ადგილი: 1990.
ტბათანა (მთა)

ტბათანა — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარეების ქვაჩადალისა და ბაწარის (ალაზნის მარჯვენა შენაკადები) წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2300 მ. აგებულია ქვედა და შუაიურული ფიქლებით. მთის ზემო და შუა კალთებზე ალპური და სუბალპური საძოვრებია, ქვემოთ — წიფლის ტყეები. ტყის დამრეც ფერდობებზე წოვათუშების საზაფხულო აგარაკებია.
ივო შუშაკი

ივან 'ივო' შიშალო (დ.10 ივნისი, 1948) — ხორვატი მწვრთნელი, 2002 – 2004 წლებში წვრთნიდა თბილისის „დინამოს“, ასევე იყო ხორვატიის 21 წლამდე ფეხბურთელთა და საქართველოს ეროვნული ნაკრების მწვრთნელი.

2000–01 წლების სეზონში მოიგო სლოვენიის პრვალიგა მარიბორთან ერთად და გახდა პირველი უცხოელი მწვრთნელი, რომელმაც გახადა გუნდი სლოვენიის ჩემპიონი. ასევე თბილისის დინამოსთან ერთად მოიგო საქართველოს უმაღლესი ლიგა და საქართველოს თასი. 2004 წელს დინამოსთან ერთად მოიპოვა დსთ–ს თასი მოსკოვში.

ტიტულები
მწვრთნელის რანგში
სლოვენიის პრვალიგა:
გამარჯვებული (1): 2000–01
უმაღლესი ლიგა:
გამარჯვებული (1): 2003–04
საქართველოს თასი:
გამარჯვებული (1): 2003–04
დსთ–ს თასი:
გამარჯვებული (1): 2004
მაისარა ალ-მათარი

მაისარა ალ-მათარი (ბერბერულად) ან არაბული წყაროების მიხედვით მაისარა ელ-ხაკირი ('მდაბიო') — ბერბერთა აჯანყების ლიდერი რომელიც 739-40 წლებში დაიწყო. მასარა აჯანყების დაწყებიდან მალევე 740 წლის შუა პერიოდში გარდაიცვალა.

წარმომავლობა
მისი ბიოგრაფიის დადგენა წარმოადგენს სირთულეს, რადგან მას უამრავი შეთხზული ისტორია უკავშირდება. მემატიანეები იუწყებიან რომ მაისარა იყო მდაბიო წარმოშობის ბერბერი წყლის გამყიდველი კაირუანში ან ტანჟერში, რის გამოც მას მოიხსენიებენ ტერმინით ელ-ხაკირი რაც მდაბიოს ნიშნავს. სავარაუდოდ იბნ ხალდუნის ვერსია უფრო სანდოა და ის მიიჩნევს, რომ მაისარა იყო ერთ-ერთი ბერბერული ტომის ბელადი - შეიხი. ალ-ტაბარი აღწერს, რომ მას ჰქონდა მინიჭებული უფლება დამასკოში ჰიშამისთვის წარედგინა ბერბერების მოთხოვნები.

აჯანყება
730-იან წლებში უბაუდ ალაჰ იბნ ალ-ჰაბჰაბმა ომაიანთა მმართველმა იფრიკიაში (აფრიკის არაბული სახელი, აღნიშნავდა ძირითადად რომის იმპერიაში არსებული აფრიკის პროვინციის ტერიტორიას) დაიწყო ახალი გადასახადების აკრეფა. მისი ადგილობრივი წარმომადგენლები გამოირჩეოდნენ განსაკუთრებით მონდომებით ბერბერებისაგან გადასახადების ამოღებაში.

739 წელს ბერბერთა ძირითადმა ტომებმა გადაწყვიტეს გაერთიანება და არაბების წინააღმდეგ აჯანყება. მათ შექმნეს ალიანსი და აირჩიეს მისარა მათ ხელმძღვანელად. ეს არ იყო სპონტანური აჯანყება, ბერბერები კარგად მოემზადნენ და დაელოდნენ მომენტს, როდესაც მთავარი ჯარები ჩრდილოეთ აფრიკიდან გადასროლილი იყო სიცილიაზე.

740 წელს შეიარაღებული აჯანყება დაიწყო და პირველი ქალაქი, რომელიც მალევე აიღეს იყო ტანჟერი. მაისარმა დატოვა ტანჟერში გარნიზონი და გაემართა დასავლეთ მაროკოს მიმართულებით. მან დაამარცხა ომანიანთა გარნიზონი და გაანავისუფლა სუსის ხეობა. ძალიან მოკლე ვადაში მთელი დასავლეთი მაროკო გიბრალტარის სრუტიდან ანტიატლასამდე მოექცა აჯანყებულების კონტროლის ქვეშ.
ტბორული თევზმეურნეობა

ტბორული თევზმეურნეობა — მეურნეობა, სადაც აშენებენ სწრაფმზარდი თევზის სახეობებსა და ჯიშებს სპეციალურად შექმნილ ტბორებსა და ტბორებად გამოყენებულ ბუნებრივ წყალსატევებში. განასხვავებენ თბილწყლიან და ცივწყლიან ტბორული თევზმეურნეობას. პირველში ზრდიან სითბოს მოყავრულ თევზებს — კობრს, თეთრ ამურს, ჩვეულებრივ ანუ თეთრ და ჭრელ სქელშუბლას, ტარაღანას, ფარგას და სხვას; მეორეში — ცისარტყელა და მდინარის კალმახს. ტბორული თევზმეურნეობა შეიძლება იყოს სრულსისტემიანი და არასწრულსისტემიანი. სრულსისტემიან მეურნეობაში შექმნილია სხვადასხვა დანიშნულების ტბორი — სადედე, სატოფო, სალიფსიტე, დასაზამთრებელი და სანასუქო. სადედე ტბორში ინახავენ მწარმოებლებს და მათ შემვსებ ანუ ე. წ. სარემონტო თევზებს. სატოფოში ხდება ტოფობა, სალიფსიტეში გაზაფხულიდან დაზამთრებამდე ზრდიან ლიფსიტებს, დასაზამთრებულ ტბორში თევზი (ძირითადად ლიფსიტები) გამოიზამთრებს; სანასუქო ტბორში ზრდიან სასაქონლო თევზს (გაზაფხულზე იქ გადაყვანილ ერთწლიან თევზებს ზრდიან და ასუქებენ შემოდგომამდე). არასრულსისტემიან ტბორულ თევზმეურნეობაში ზრდიან ლიფსიტებს ან სასაქონლო თევზს. სალიფსიტე მეურნეობას აქვს სხვადასხვა დანიშნულების ტბორი: სადედე, სატოფო, გამოსაზრდელი და დასაზამთრებელი.

განასხვავებენ ექსტენსიურ და ინტენსიურ ტბორულ მეურნეობას.
ექსტენსიურ მეურნეობაში თევზპროდუქციის გამოსავლიანობის გაზრდა ხდება ტბორის ფართობის გადიდებისა და ბუნებრივი საკვების ხარჯზე;
ინტენსიურ მეურნეობაში თევზპროდუქცია იზრდება ტბორის ფართობის გაუდიდებლად, კერძოდ, ტბორის მელიორაციის, განოყიერების, ხელოვნური საკვების დამატებისა და ტბორში თევზის პოლიკულტურის დანერგვის ბაზაზე.

ექსტენსიური მეურნეობა ტბორის 1 ჰა ფართობიდან იძლევა 1—2 ც სასაქონლო თევზს, ხოლო ინტენსიფიკაციის გზით — გაცილებით მეტს — 20—70 ც-ს.

სატბორო თევზმეურნეობა კარგადაა განვითარებული იაპონიაში, აშშ-ში, დანიაში, ნორვეგიაში, გერმანიაში, უნგრეთში და სხვა ქვეყნებში. აშშ-ში უმთავრესად ლოქოსა და კალმახს ამრავლებენ, დანიასა და იაპონიაში — კალმახს.

საქართველოში ტბორული თევზმეურნეობა აღმავლობის გზაზეა. შექმნილია რამდენიმე ათეულ საკობრე და 2 საკალმახე მეურნეობა — აფხაზეთში (გუდაუთის რაიონი) და ქარელის რაიონის სოფელ რუისში (სადაც აშენებენ ცისარტყელა კალმახს).
იფრანეს ეროვნული პარკი

იფრანეს ეროვნული პარკი (არაბ. ‎ ) — ეროვნული პარკი მაროკოში, იფრანეს პროვინციაში, შუა ატლასის მთებში. მოიცავს 500 კმ² ტერიტორიას. პარკის დიდი ნაწილი დაფარულია ატლასის კედრის ტყეებით. იფრანე ერთ-ერთია იმ მცირე ადგილთაგან, სადაც შემორჩენილია მაგოტი (ბერბერული მაკაკა). ეს პრიმატი პრეისტორიულ ხანაში ბევრად უფრო გავრცელებული იყო ჩრდილოეთ აფრიკაში, თუმცა ამჟამად საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობად ითვლება და შემორჩენილია მისი ძალზედ ცოტა ოდენობა.
რევაზ არველაძე

რევაზ "რეზი" არველაძე (დ.15 სექტემბერი, 1969, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფეხბურთელი, ნახევარმცველი. 2009–2015 წლებში საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის გენერალური მდივანი.

არველაძე თამაშობდა ევროპის სხვადასხვა მხარის გუნდებში, პროფესიონალური კარიერა დაიწყო თბილისის „დინამოში“. საზღვარგარეთ ითამაშა გერმანიაში და ბელგიაში, საქართველოში დაბრუნდა 1998 წელს. ეროვნულ ნაკრებში ჩაატარა 11 მატჩი.

იგი არის უფროსი ძმა ეროვნული ნაკრების ყოფილი მოთამაშეების არჩილ და შოთა არველაძეების. მისი შვილი ვახტანგი (ვატო) დაკავებულია პროფესიონალური ფეხბურთით.

სანაკრებო სტატისტიკა
ტუბკალის ეროვნული პარკი

ტუბკალის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ცენტრალურ-დასავლეთ მაროკოში, მაღალ ატლასის მთებში, ქალაქ მარაქეშიდან 70 კილომეტრში. შეიქმნა 1942 წელს და წარმოადგენს ქვეყნის უძველეს ეროვნულ პარკს. მოიცავს 380 კმ² ტერიტორიას. პარკის უმაღლესი წერტილია ჯებელ-ტუბკალის მთა, ზღვის დონიდან 4 167 მეტრზე.

არქეოლოგიური ძეგლები
2012 წლის ოქტომბერში, სალაფიათის მიმდევრებმა გაანადგურეს პარკის ტერიტორიაზე არსებული 8 000 წლის კლდის გრავიურები (პეტროგლიფები), რომლებზეც გამოსახული იყო მზე, როგორც ღვთაება.
გუდაყვის საეპისკოპოსო

გუდაყვის საეპისკოპოსო — ისტორიული ეპარქია დასავლეთ საქართველოში.

ზოგიერთი წყაროს (გიორგი მთაწმიდლის „დიდი სვინაქსარი“) ცნობით გუდაყვა იგივე „ზიღანეოსია“. მდებარეობდა შავი ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე, აფსარონსა და ბიჭვინთას შორის. ითვლება, რომ გუდაყვა თანამედროვე გუდავაა. იგი იყო საეპისკოპოსო ცენტრი ლაზეთში, შედიოდა ფაზისის სამიტროპოლიტოში და ექვემდებარებოდა კონსტანტინოპოლის პატრიარქს, რომლის დაქვემდებარებიდანაც დაახლოებით საუკუნის ბოლოს გამოვიდა.

საქართველოს მეფე ბაგრატ -მ გუდაყვის საეპიკოპოსოს მაგივრად დააარსა ბედიის საეპისკოპოსო. „მატიანე ქართლისას“ მიხედვით, „ამანვე მეფემან აღაშენა საყდარი ბედიისაჲ და შექმნა საყდარად საეპისკოპოსოდ. მოცვალა მუნ გუდაყვის საეპისკოპოსოჲ“. ეს "მოცვლა" დაკავშირებული იყო მეფის საეკლესიო პოლიტიკასთან, კერძოდ, დასავლეთ საქართველოს ძველი ბიზანტიური ორიენტაციის საეპისკოპოსოების ადგილას დააარსა ახალი, ქართული საეპისკოპოსოები. ცნობები გუდაყვის საეპისკოპოსოს შესახებ მეტად მწირია, რადგანაც არც ერთი ეპისკოპოსის სახელი არაა ცნობილი.
გუგულის ქედი

გუგულის ქედი — ქედი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში. წარმოადგენს ლიხის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ გაგრძელებას შიდა ქართლის ვაკეზე. ლიხის ქედს გამოეყოფა სოფელ ბრილთან. ზღვის დონიდან 817 მეტრამდე სიმაღლის გორაკ-ბორცვიანი სერი აგებულია მესამეული ასაკის თიხებით, მერგელებითა და ქვიშაქვებით. დასავლეთ ნაწილში ფართოფოთლოვანი ტყის კორომებია. დიდი ნაწილი გამოყენებულია სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებად.