iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
წითელი ტბა (ხორვატია)

წითელი ტბა, ცრვენო — კარსტული ძაბრი და ტბა სამხრეთ ხორვატიაში, ქალაქ იმოტსკის სიახლოვეს. ცნობილია მრავალრიცხოვანი მღვიმეებისა და მაღალი კლდეების კომპლექსით, რომელთა სიმაღლე წყლის საშუალო დონიდან 241 მ-ია. სიახლოვეს მდებარე ცისფერ ტბასთან ერთად უკავია ღრმა კარსტული ძაბრი, რომელიც ჩამოყალიბდა მიწისქვეშა მღვიმის ჩამონგრევის შედეგად. ტბის სიგრძეა 200 მ, სიგანე 200 მ. მტკნარწყლიანია.

წითელი ტბა მდებარეობს ზღვის დონიდან 522 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0,03 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 287 მ. კარსტული ძაბრის ერთიანი გამოკვლეული სიღრმე დაახლოებით 530 მ-ია, ხოლო მოცულობა 25-30 მლნ. კუბური მეტრი, რითაც იგი მსოფლიოში სიდიდით მესამე კარსტული ძაბრია. გამდინარეა მიწისქვეშა წყლის გზით, რომელიც ტბის ფსკერის დონის დაბლა ეშვება. ტბის უღრმესი ცნობილი წერტილი 4 მ-ით მდებარეობს ზღვის დონიდან დაბლა.

სპელეოლოგიის მე-13 საერთაშორისო კონგრესზე 2001 წელს გამოაშკარავდა ახალი შედეგები. ტბის აღმოსავლეთ ნაწილში, 175 მ სიღრმეზე აღმოაჩინეს მღვიმური შენაკადი. ტბაში ბინადრობს ენდემური სახეობის თევზი . სახელი ეწოდა გარემომცველი რკინის ოქსიდით შეფერილი მოწითალო-მოყავისფრო კლდეების გამო.
ადამ კინზინგერი

ადამ დანიელ კინზინგერი (; ; დ. 27 თებერვალი, 1978) — ამერიკელი რესპუბლიკელი კონგრესმენი. 2011 წლის 3 იანვრიდან არის აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრი ილინოისიდან.

კინზინგერს დამთავრებული აქვს ილინოისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 2003 წლიდან არის სამხედრო-საჰაერო ძალების მფრინავი, მსახურობდა ერაყსა და ავღანეთში. პოლიტიკური კარიერა დაიწყო მაკლეინის ოლქის საბჭოში (1998-2003 წლები).

კინზინგერი 2010 წლის ნოემბრის არჩევნების შედეგად აირჩიეს ილინოისის შტატის წარმომადგენლად აშშ-ის კონგრესის წარმომადგენელთა პალატაში, ხელახლა აირჩიეს 2012, 2014, 2016, 2018 წლებში. იგი არის წარმომადგენელთა პალატის ენერგეტიკისა და ვაჭრობის კომიტეტის, ასევე საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის წევრი. კინზინგერი ჯერი კონელთან ერთად არის წარმომადგენელთა პალატაში საქართველოს ჯგუფის თანათავმჯდომარე.
ომარ ჩიტაია

ომარ ჩიტაია (დ. 1939 — გ. 18 აპრილი, 2020, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, ჟურნალისტი და მომღერალი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი. საჩხერის საპატიო მოქალაქე (2010).

ომარ ჩიტაია საზოგადოებამ 1947 წელს კონსტანტინე პიპინაშვილის ფილმში „აკაკის აკვანი“ პატარა აკაკის როლით გაიცნო. იგი ორმოცი წელი საქართველოს ტელევიზიაში საინფორმაციო პროგრამა „მოამბის“ ჟურნალისტად მუშაობდა. 1962 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტი და იმავე წელს კონსერვატორიაში ჩააბარა. მღეროდა „ფიროსმანში“, პარალელურად — ანსამბლ „გორდელაშიც“. ჯანსუღ კახიძის მიწვევით, ოპერის დასის ხელმძღვანელი იყო, ორი წლის განმავლობაში. წლების განმავლობაში, რადიო-ტელევიზიის ვოკალურ კვარტეტში მღეროდა. 2007 წლიდან კი, ქაქუცა ჩოლოყაშვილის სახელობის ჩოხოსან რაინდთა დასის ფოლკლორულ ანსამბლ „შავლეგოს“ წევრი გახდა.

გარდაიცვალა 2020 წლის 18 აპრილს, 80 წლის ასაკში.
ცისფერი ტბა (ხორვატია)

ცისფერი ტბა — კარსტული ტბა სამხრეთ ხორვატიაში, ქალაქ იმოტსკისთან. სიახლოვეს მდებარე წითელ ტბასთან ერთად უკავია ღრმა კარსტული ძაბრი, რომელიც ჩამოყალიბდა მიწისქვეშა მღვიმის ჩამონგრევის შედეგად. ზედაპირის ფართობი 0,4 კმ², სიგრძე 800 მ, სიგანე 500 მ. თუმცა ეს მონაცემები წყლის დონის შესაბამისად იცვლება. საერთო სიღრმე ზედა კუთხიდან დაახლოებით 220 მ-ია. წყლის სიღრმე იცვლება წელიწადის დროების შესაბამისად. მტკნარწყლიანია. გაზაფხულზე, გარემომცველ მთებში თოვლის დნობისას, მისი სიღრმე 90 მ-ს აღწევს. 1914 წელს წყალმა აიწია 114 მ-მდე და ჩაძირა ძაბრის სამხრეთი კიდე. ზაფხულის ბოლოს ტბა ზოგჯერ მთლიანად შრება. 1907 წელს აშენდა ტბისკენ მიმავალი გზა. 1942 წელს მიწისძვრამ გამოიწვია დიდი მეწყერი, რის შედეგადაც ტბის სიღრმე შემცირდა. ცისფერი ტბა პოპულარული ტურისტული და ექსკურსიული ობიექტია.
პანტიუხინის უფსკრული

პანტიუხინის უფსკრული — კარსტული მღვიმე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის მასივის დასავლეთ ფერდობზე, ზღვის დონიდან 1786 მ სიმაღლეზე. ჩასასვლელი იხსნება რამდენიმე მეტრის სიღრმის ვიწრო (0,5-0,7 მ) ხვრელით, რომლის კედლები თოვლის ნადნობი წყლებით არის დამუშავებული. გამომუშავებულია ზედა იურულ-ქვედა ცარცულ ძლიერ დამსხვრეულ კირქვებში. პანტიუხინის მღვიმე მსოფლიოს უღრმეს მღვიმეებს შორის მე-12 ადგილს იკავებს. მასში უფრო ღრმად ჩაღწევის პერსპექტივაც არსებობს, თუმცა საკმაოდ რთული დასაძლევია უფსკრულის ბოლოში ვიწრო დერეფანი, რომელიც სიფონური ტბით არის გადაკეტილი.

სახელი ეწოდა მისი ერთ-ერთი პირველაღმომჩენის, ტრაგიკულად დაღუპული ალპინისტისა და სპელეოლოგის ვიაჩესლავ პანტიუხინის პატივსაცემად.
პეგასი (გვარი)

პეგასი — თევზების გვარი პეგასისებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 18 სმ-მდე. ცნობილია 4 სახეობა. გავრცელებული არიან ინდოეთის ოკეანესა და წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში (აღმოსავლეთ აფრიკიდან იაპონიამდე და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ავსტრალიამდე), სანაპირო წყლებში. ზღვის მელებისა და ნემსთევზასებრთა მსგავსად, პეგასებს დიდი ძვლოვანი ფირფიტებისაგან განვითარებული აქვთ ჯავშანი (მუცლის ნაწილში ისინი მყარადაა შეერთებული, კუდისაში — მოძრავად). დინგი ძლიერ გამოწეულია, პირი პატარა, უკბილო. მკერდის ფარფლის აგებულება ძალიან თავისებურია (ამიტომ უწოდა შვედმა ნატურალისტმა კარლ ლინემ მათ მითური პეგასის სახელი). სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში ვაჭრობის ობიექტია გამომშრალი სახით (იყენებენ ავგაროზებად). ყველაზე მეტად ცნობილია მოკლეკუდა პეგასი .
ერუშეთის ქედი

ერუშეთის ქედი — ქედი თურქეთის ტერიტორიაზე. გადაჭიმულია საჭედილისა და ქელ დაღის მთებს შორის და წარმოადგენს წყალგამყოფ საზღვარს მდინარე მტკვრის შენაკადების ფოცხოვისწყალსა და ჩაკ სოიუს მდინარეების აუზებს შორის. ერუშეთის მთიანეთის დასავლეთ ნაწილში შემოდის ერუშეთის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთი კალთები.

თეიმურაზ ჩიქოვანი ზემო ქართლის აღწერისას განსაზღვრავს, რომ „სამხრეთიდან მესხეთის ქვაბულს ერუშეთის ქედი ემიჯნება, რომელიც ტერიტორიულად ამჟამად თურქეთის სახელმწიფოს ფარგლებშია“.
დადეში (ნასოფლარი)

დადეში — ნასოფლარი საქართველოში, ასპინძის მუნიციპალიტეტში.

ისტორია
ვახუშტის თანახმად „კვალად მტკვარს მოერთვის, კოხტას ხევის შესართავს ზეით, დადეშის-ხევი, გამომდინარე ერუშეთის მთისა. დადეშს არს მონასტერი... აწ ცალიერი.“ დიმიტრი ბაქრაძის მიხედვით „დადეშის ეკლესია მდებარეობს აწინდელ ახალციხის მაზრაში, მტკვრის შენაკადის დადეშისწყლის მარჯვენა ნაპირზე“. 1852 წლის ერთ საბუთში ნათქვამია: საქმე ყირხქესალოვის მიერ უკანონოდ დაუფლების შესახებ სოფელ დადეშის მეორე ნაწილისა... ადგილობრივი, ნიკოლოზ დიასამიძის ცნობით „ყოფილ დადეშ სოფელს ორი ძველი ნასოფლარი აქვს, ერთი მის ზემოთ და მეორე მის ქვემოთ, მტკვრიდან ერთი კილომეტრის მანძილზე; ზემო დადეშს ძველ დადეშს (თურქულად — ვერანა დადეში) ეძახიან, ქვემოს კი უწოდებენ ნიკოლოზის გვერდს...“

სოფელი აღნიშნულია მეფის რუსეთის ერთვერსიანსა და საბჭოთა ტოპოგრაფიულ რუკებზე: იგი ერკოტა და ქუცნა სოფლებს შუა მდებარეობდა. დადეშის მდებარეობა უფრო ზუსტდება ერთი საარქივო საბუთის მონაცემით:

როგორც ზემოთ არის აღნიშნული იყო ზემო და ქვემო დადეში. აქ აღწერილი ქვემო დადეშია, ხოლო ზემო დადეშხე, რომელსაც ახლა ძველ დადეშს ანუ ვერანა დადეშს ეძახიან, ამ საბუთში შემდეგია ნათქვამი:

1949 წლის 2 აგვისტოს საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს დადგენილებით დაცარიელებული სოფელი გაუქმდა.

ნასოფლარის ტერიტორიაზე შემორჩენილია არქიტექტურული ძეგლები: დადეშისა და ზემო დადეშის ეკლესია.
სეფეს მაცხოვრის ეკლესია

სეფეს მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექტორული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სეფეს სასაფლაოზე, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. შესასვლელი დასავლეთიდანაა, კარი ორივე მხრიდან ბრტყელადაა გადახურული. აღმოსავლეთით მოკლე მხრებით და მათზე დაყრდნობილი ბრტყელი თაღით გამოყოფილი სწორკუთხა საკურთხეველია. საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი, რომელსაც საფეხურებად დამუშავებული რაფა აქვს. ასეთივე სარკმელია დასავლეთითაც. საკურთხევლის გვერდით კედლებშ ოთხი სწორკუთხა ნიშია. მათგან სამი სამხრეთითაა, ერთი- ჩრდილოეთით. საკურთხევლის შუაში დგას კუბური ფორმის ტრაპეზი. მეორე ტრაპეზი ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეშია, რომელიც სამკვეთლოდ გამოიყენებოდა. საკურთხევლის ბაქანი ეკლესიის იატაკის მიმართ საფეხურებითაა შემაღლებული. მას ორი ნახევარწრიული ამბიონი აქვს. ერთი შუა ნაწილშია მეორე ჩრდილოეთ კედელთან. დარბაზის კამარა ორ შეკიდებულ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. მათგან ერთი კამარის შუაშია, მეორე- დასავლეთ კიდეში. ინტერიერი და ფასადები შეღებილი და შეთეთრებულია. კედლები თაროსებრი ლავგარდნითაა დასრულებული. ეკლესია გადახურულია ფიქლის ორფერადი სახურავით. ეკლესიაზე დასავლეთიდან გეგმით კვადრატულია. ერთსართულიანი სამრეკლოა მიშენებული. სამრეკლოს ოთხ კვადრატულ ბურჯზე დაყრდნობილი ნახევაწრიული თაღებითაა გახსნილი. გადახურულია თუნუქის პირამიდული სახურავით.
სეფეს წმინდა მარინეს ეკლესია

სეფეს წმინდა მარინეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სეფეში. თარიღდება - საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია მინიატურული. დგას ლოდებითა და ნატეხი ქვით ნაგები 7 მეტრის სიმაღლის მასიურ სვეტზე. ეკლესია ნაშენია ნატეხი ქვით. შესასვლელი დასავლეთიდანაა, დაბალი და ვიწრო სწორკუთხა კარის წინ პატარა ბაქანია, რომელსაც მოგვიანებით აშენებული ქვის კიბე ადგება. უაფსიდო ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელში ერთი სწორკუთხა სარკმელია, რომელსაც საფეხურებად დამუშავებული რაფა აქვს. მსგავსი სარკმელია დასავლეთ კედელშიც. აღმოსავლეთ კედლის ჩრდილოეთ ნაწილში თაროა. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში - თითო სწორკუთხა ნიში. შიგნით ეკლესია ერთიანი, ფერდებგაბრტყელებული კამარითაა გადახურული, რომლის ფერდების შეერთებასთან, წვერში, მართი კუთხე იქმნება. ეკლესიას ფიქლის ორფერდა სახურავი აქვს.
სვიანა-როსტიანის ნამოსახლარი

სვიანა-როსტიანის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სვიანა-როსტიანის სამხრეთ-დასავლეთით მდინარე ხადისწყლის ნაპირზე. დაზიანდა სამანქანე გზის მშენებლობის დროს. განეკუთვნება ძვ.წ. - ათასწლეულს. 1989 წელს აქ მცირე გათხრები ჩაატარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. ნამოსახლარი სამფენიანია. მდებარეობს ფერდობზე. მისი ფენები ჩამორეცხილი და არეულია. ქვედა ფენა წარმოდგენილია ძირითადად უხეშკეციანი, მსხვილკენჭებმინარევიანი თიხის ჭურჭლით. გვხვდება ნამჯამინარევიანი ნატეხებიც. კერამიკისათვის დამახასიათებელია მოშავო, მოვარდისფრო-მოჩალისფრო ზედაპირი.

აღმოჩენილია დერგის მაგვარი დიდი ზომის თიხის ჭურჭლის ნატეხები: ქილები, ქოთნები, ჯამი, სასმისები და გვერდჩაჭრილი დაფები. ჭარბობს სწორკედლიანი და ოდნავ პროფილირებული ნაწარმი. ძირები ბრტყელი გამოყვანილი ან მომრგვალებულია. თიხის ნაწარმი შემკულია რელიეფური კოპებით. ვერტ. დანაძერწებით და ნაჭდევებით. შუა ფენა წარმოდგენილია მხოლოდ კერამიკით. გვხვდება დერგები, ქოთნები, ქილები და ჯამები. მათთვის დამახასიათებელია შავპრიალა ზედაპირი მოვარდისფრო-მონაცისფრო სარჩულით. თიხა კარგად განლექილი და თანაბრად გამოწვარია. თიხის ჭურჭელი შემკულია ნაკაწრი და სავარცხლისებრი ტვიფრით შესრულებული გეომეტრიული სახეებიტ. გვხვდება სხვადასსხვა ფორმის ზევიდან დაძერწილი და შიგნიდან ამოყვანილი კოპებიც. მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
ამადეო IX სავოიელი

ამადეო სავოიელი , მეტსახელად ბედნიერი (; დ. 1 თებერვალი, 1435, ტონონ-ლე-ბენი, საფრანგეთი — გ. 30 მარტი, 1472, ვერჩელი, ვიტალია) — სავოიელთა დინასტიის წარმომადგენელი. სავოიის ჰერცოგი 1465-1472 წლებში. საფრანგეთის მეფე შარლ -ის სიძე და მეფე ლუი -ის ცოლისძმა. სავოიის ორი ჰერცოგის: ფილიბერტო -ისა და კარლო -ის მამა.

ბიოგრაფია
ამადეო სავოიელი დაიბადა 1435 წლის 1 თებერვალს. იგი იყო სავოიის ჰერცოგ ლუდოვიკოსა და მისი მეუღლის, პრინცესა ანა კვიპროსელის უფროსი ვაჟი. დედის მხრიდან იგი იყო კვიპროსის მეფე იანუსისა და დედოფალ შარლოტ დე ბურბონის შვილიშვილი. მისი მრავალი დედმამიშვილიდან აღსანიშნავნი არიან საფრანგეთის დედოფალი შარლოტა (ლუი -ის ცოლი) და მილანის ჰერცოგინია ბონა (გალეაცო მარია სფორცას ცოლი). საფრანგეთთან არსებული ალიანსის კიდევ უფრო განსამტკიცებლად 1452 წელს ამადეომ ცოლად შეირთო მეფე შარლ -ისა და დედოფალ მარია ანჟუელის ასული იოლანდ დე ვალუა, ლუი -ის უმცროსი და.

ამ პერიოდისათვის საფრანგეთი და საღვთო რომის იმპერია ერთმანეთს აქტიურად ებრძოდა ალპებზე მნიშვნელოვანი გადასასვლელებს დაპატრონებული სავოიისათვის, მისი ჰერცოგების პრო-ფრანგული პოლიტიკა კი გერმანელებს აღიზიანებდა. მხარდაჭერისა და გასასვლელების დათმობის სანაცვლოდ ლუი -მ თავის ცოლისძმა ამადეო -ს, რომელმაც 1465 წელს დაიკავა საჰერცოგოს ტახტი, იმპერატორისაგან თავის დასაცავად დიდი ჯარები გაუგზავნა, რომელიც ახალმა ჰერცოგმა ტურინსა და სხვა მნიშნველოვან ციხე-ქალაქებში განალაგა.

ცნობილია, რომ ამადეო მანუსკრიპტების დიდი კოლექციონერი იყო და ასევე დიდად უფრთხილდებოდა პაპის, ამადეო -ის დანატოვარ ბიბლიოთეკას. მიუხედავად განათლებულობისა, მას საერთოდ არ აინტერესებდა დაბალი ფენების მდგომარეობა, რის გამოც მისი ხანმოკლე მმართველობის პერიოდში სავოიაში საგრძნობლად იმატა კრიმინალმა, შიმშილმა და უსახლკარობამ.

1471 წელს იგი საფრანგეთში გაემგზავრა წმინდა ადგილების მოსალოცად, დაბრუნებიდან მალევე, 1472 წლის 30 მარტს, იგი 37 წლის ასაკში გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ტახტი მისმა ვაჟმა დაიკავა.

1677 წლის 3 მარტს რომის პაპმა ინოკენტი -მ ამადეო კათოლიკური ეკლესიის წმინდანად გამოაცხადინა და მისი ბეატიფიკაცია მოახდინა.

შვილები
ამადეოს თავის ცოლ იოლანდასთან სულ ათი შვილი ჰყავდა:

ლუიჯი (1453);
ანა (1455-1480), ცოლად გაჰყვა ალმატურის პრინც ფედერიკო ნეაპოლელს;
კარლო (1456-1471), პიემონტის პრინცი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
მარია (1460-1511), ცოლად გაჰყვა ჰახბერგ-სოიზენბერგის მთავარ ფილიპეს;
ლუიზა (1461-1503), ცოლად გაჰყვა შალონის პრინც უგოს, დაქვრივების შემდეგ კი მონაზვნად აღიკვეცა;
ფილიბერტო (1465-1482), სავოიის ჰერცოგი 1472-1482 წლებში. ცოლად შეირთო ბიანკა მარია სფორცა, მაგრამ გარდაიცვალა უშვილოდ;
ბერნარდო (1467);
კარლო (1468-1490), სავოიის ჰერცოგი 1482-1490 წლებში. ცოლად შეირთო ბიანკა მონფერატელი, რომელთანაც შეეძინა ორი შვილი;
ჯაკომო (1470-1485), ჟენევუას გრაფი, გარდაიცვა აუცოლშვილოდ;
კლაუდიო (1472);
წვერის სპარსანგელოზი

წვერის სპარსანგელოზი — კოპლექსი, არქიტექტურული ძეგლი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფელ სნოს ახლოს, მდინარე სნოსწყლის მარჯვენა ნაპირას, მთაზე. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით.

ლეგენდები
ლეგენდის თანახმად, ამ ადგილს „წვერის სპასანგელოზი“ ერქვა. საბრძოლოდ მიმავალი ლაშქარს — სპას, ამ სალოცავზე უნდა მიეღო კურთხევა, ამას ბრძოლაში გამარჯვების საწინდრად თვლიდნენ. მეორე ლეგენდა სოფელში მცხოვრებ მზეთუნახავ სეენჯა გოდერძიშვილს უკავშირდება. სპარსთა შემოსევის დროს სეენჯა მოუტაცებიათ და განჯის ციხეში დაუმწყვდევით. ტყვეობში ქალს შვილი შესძენია. იგი საშინლად იტანჯებოდა. ერთ ღამეს მას წმინდა გიორგი გამოცხადებია, ვერცხლის საყურეები აიღო და ღამით სამშობლოში დაბრუნდებიო. ასე გამეორებულა სამ ღამეს. სამშობლოს სიყვარულითა და ღვთის თანადგომით გამხნევებული სეენჯა სნოში მისულა. ამ ფაქტის აღსანიშნავად სნოელებმა წვერის სპარსანგელოზი ააგეს და მოსვლის დღეს (ხუთშაბათს) ათანგენობა დააწესეს.

კომპლექსი
კომპლექსი შედგება სალოცავის, შესაწირი ნიშის და ხუთი სათავსისაგან; ნაგებია ფიქალით.

სალოცავი გეგმით ოთხკუთხაა (7,54 მ), ნაგებია ფიქალით. კედლები მასიურია (სისქე 1 მ). დაზიანებულია. ჩაქცეულია გადახურვა. სწორკუთხა შესასვლელი აღმ-იდანაა. სალოცავის ჩრდ. კედელში (სისქე 2,5 მ) ვიწრო მაღალი შეღრმავებაა, რომლის დასავლეთ კედელში ნიშია მოწყობილი. ჩრდ. კედეშივეა გაჭრილი მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელი.

შესაწირი ნიში (სიმაღლე 2,3 მ) სალოცავის დას-ითაა, დაახლ. 10 მეტრზე. ნიშის ფუძე ოთხკუთხაა (2,31,6 მ). მასზე აღმართულია სქელი კედელი. კედელში ერთი მეორის ზემოთ განალგებულია ორი პატარა თახჩა. აღმ-ით დგას თანამედროვე (შეწირული) ჯვარი. ორიოდე მეტრის დაშორებით ძევს სადროშე ქვა. სათავსები თითქმის დანგრეულია.
ფილიბერტო I სავოიელი

ფილიბერტო სავოიელი , მეტსახელად მონადირე (; დ. 17 აგვისტო, 1465, შამბრი, საფრანგეთი — გ. 22 სექტემბერი, 1482, ლიონი, საფრანგეთი) — სავოიელთა დინასტიის წარმომადგენელი. სავოიის ჰერცოგი 1472-1482 წლებში. ამადეო -ისა და იოლანდ დე ვალუას უფროსი ვაჟი.

ბიოგრაფია
ფილიბერტო სავოიელი დაიბადა 1465 წლის 17 აგვისტოს შამბრში, თანამედროვე საფრანგეთის ტერიტორიაზე. იგი იყო სავოიის ჰერცოგ ამადეო -ისა და მისი მეუღლის, იოლანდ დე ვალუას ვაჟი. დედის მხრიდან იგი საფრანგეთის მეფე შარლ -ისა და დედოფალ მარია ანჟუელის შვილიშვილი იყო, ხოლო მამის მხრიდან — კვიპროსის მეფე იანუსისა და დედოფალ შარლოტ დე ბურბონისა.

1472 წლის 30 მარტს მამამისი გარდაიცვალა, რის გამოც ტახტი 7 წლის ფილიბერტომ დაიკავა, რომელსაც რეგენტად დედამისი დაენიშნა.

1474 წლის იანვარში ფილიბერტო დააქორწინეს ბიანკა მარია სფორცაზე, რომელიც იყო მისი მამიდის, ბონა სავოიელისა და მისი ქმრის, ჰერცოგ გალეაცო მარია სფორცას უფროსი ქალიშვილი. მათი ქორწინება ხანმოკლე და უნაყოფო იყო.

1482 წლის 22 სექტემბერს ფილიბერტო მოულოდნელად გარდაიცვალა ლიონში, ტუბერკულოზით, 17 წლის ასაკში. მისი უშვილობის გამო ტახტი მისმა უმცროსმა ძმამ, კარლო -მა დაიკავა. მალევე მისი ქვრივი საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან -ს გაჰყვა ცოლად, მაგრამ შვილები არც მასთან ჰყოლია.
ჰირლაცჰელე

ჰირლაცჰელე — კარსტული მღვიმე ავსტრიაში. მდებარეობს დახშტაინის მთებში, ჰირლაცის მთის ჩრდილოეთ კალთაზე, ჰალშტატის სიახლოვეს, ზღვის დონიდან დაახლოებით 870 მ სიმაღლეზე. საერთო სიგრძე 115,8 კმ, მაქსიმალური ცნობილი სიღრმე 1559 მ. მსოფლიოში სიღრმით მღვიმეებს შორის მე-9 ადგილი უკავია. აქვს 6 შესასვლელი, რომელთაგან 3 სიფონია, ერთი შესასვლელი ძნელმისადგომი კლდიდანაა, რის გამოც მღვიმეს ერთი ძირითადი შესასვლელიდან იკვლევენ. აღმოაჩინეს 1949 წელს. 1971 წლიდან ბუნების ძეგლია.
სვიანა-როსტიანის კოშკი

სვიანა-როსტიანის კოშკი, თევდორეს ხატი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სვიანა-როსტიანის ჩრდილოეთით 2-2,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი ზურგიანია. ნაგებია მოზრდილი ზომის უხეშად დამუშავებული ლოდებით. ბრტყელი მხარე სამხრეთით აქვს მიქცეული. შემორჩენილია ქვედ მასიური ნაწილი.
ზღვის მელები

ზღვის მელები, აგონისებრნი — ზღვის თევზების ოჯახი სკორპენისნაირთა რიგისა. აქვთ 10–20 სმ (ზოგჯერ 40 სმ-მდე) სიგრძის ძლიერ წაგრძელებული სხეული. სხეული დაფარული აქვთ დიდი ძვლოვანი ფირფიტებით, რომლებიც ჯავშანს წარმოქმნიან. განივ კვეთში სხეულის ფორმა 6- ან 8-წახნაგიანია. ცნობილია 20-მდე გვარის 44-მდე სახეობა. იკვებებიან მცირე ზომის კიბოსნაირებით, ჭიებით, მოლუსკებით. ტაფობენ გაზაფხულიდან შემოდგომამდე, ქვირითს ყრიან გრუნტში ან წყალმცენარეებში. ქვირითი მსხვილი და წებოვანია. ფსკერის თევზებია, ბინადრობენ 1000 მეტრის სიღრმეზე და მეტზე, სახეობების უმეტესობა ქვიან და ქვიშაკენჭოვან გრუნტიან და მსხვილქვიშიან სანაპირო ზონაში ცხოვრობს. უმრავლესობა სიცივის მოყვარულია (ზოგიერთი წარმომადგენელი გვხვდება –1-დან –1,5 °-მდე ტემპერატურის პირობებში) და წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილშია გავრცელებული; ჩრდილოეთ ატლანტიკაში, ჩრდილოეთ ყინულოვან ოკეანეში და ანტარქტიკაში აღინიშნება ერთი ენდემური გვარი. თავმოყრა იშვიათად იციან. სამეურნეო მნიშვნელობა არ გააჩნიათ.
კარლო I სავოიელი

კარლო სავოიელი , მეტსახელად მებრძოლი (; დ. 28 მარტი, 1468, კარინიანო, იტალია — გ. 13 მარტი, 1490, პინეროლო, იტალია) — სავოიელთა დინასტიის წარმომადგენელი. სავოიის ჰერცოგი 1482-1490 წლებში. ჰერცოგ ამადეო -ისა და იოლანდ დე ვალუას უმცროსი ვაჟი. ჰერცოგ კარლო -ის მამა.

ბიოგრაფია
კარლო სავოიელი დაიბადა 1468 წლის 28 მარტს პიემონტურ ქალაქ კარინიანოში. იგი იყო სავოიის ჰერცოგ ამადეო -ისა და მისი მეუღლის, იოლანდ დე ვალუას ვაჟი. დედის მხრიდან იგი საფრანგეთის მეფე შარლ -ისა და დედოფალ მარია ანჟუელის შვილიშვილი იყო, ხოლო მამის მხრიდან — კვიპროსის მეფე იანუსისა და დედოფალ შარლოტ დე ბურბონისა.

მამამისი 1472 წელს გარდაიცვალა, რის გამოც ტახტი კარლოს უფროსმა ძმამ, ფილიბერტო -მა დაიკავა. ამ ამბიდან ათ წელიწადში ფილიბერტო უშვილოდ დაიღუპა, რის გამოც 1482 წლიდან ჰერცოგი კარლო გახდა, რომელმაც 1485 წლის 1 აპრილს ცოლად შეირთო ბიანკა მონფერატელი (1472-1519), მონფერატის მარკიზ გულიელმო -ისა და ელიზაბეტა სფორცას ქალიშვილი.

მას შემდეგ, რაც 1487 წელს კვიპროსის დედოფალი შარლოტა უშვილოდ აღესრულა და კვიპროსის სამეფო ვენეციას მიუერთდა, კარლო გახდა კვიპროსის, იერუსალიმისა და კილიკიის სომეხთა ტიტულარული მეფე, როგორც მეფე იანუსის პირდაპირი შთამომავალი დედის ხაზით. ეს ოფიციალური წოდებები დღემდე აქვთ შენარჩუნებული სავოიელთა საგვარეულოს, ცხადია, მხოლოდ ტიტულარულად.

კარლო გარდაიცვალა 1490 წლის 13 მარტს პინეროლოში, 21 წლის ასაკში, ტახტი კი მისმა ჩვილმა ვაჟმა, კარლო -მ დაიკავა.

შვილები
კარლოს თავის ცოლ ბიანკასთან სულ ორი შვილი ჰყავდა:

იოლანდა ლუიზა (1487-1499), ცოლად გაჰყვა თავის ბიძაშვილს, ჰერცოგ ფილიბერტო -ს, მაგრამ შვილები არ ჰყოლია;
კარლო (1489-1496), სავოიის ჰერცოგი 1490-96 წლებში. გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
მირიან წიკლაური

მირიან წიკლაური (დ. 12 იანვარი, 1960, სოფ. ცდო, ყაზბეგის რაიონი) — ქართველი ექიმი, პოლიტიკოსი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1986-1990 წლებში იყო ყაზბეგის რაიონის საავადმყოფოს ექიმი ნევროლოგი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1993-2000 წლებში მუშაობდა ყაზბეგის რაიონის საავადმყოფოს ნევროლოგად. 2000-2007 წლებში იყო მედია-კლუბ „ჯორჯიას“ ექიმი. 2007-2012 წლებში კი აკადემიკოს ოთარ ღუდუშაურის სახელობის კლინიკის ექიმი ნევროლოგი. 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში ყაზბეგის მაჟორიტარობის კანდიდატი იყო („ქართული ოცნება“), სადაც ხმათა 69,16% მიიღო (2391 ხმა) და პირველი ადგილი დაიკავა. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პოლიტიკური ბლოკი „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. 2016-2020 წლებში — საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
ზაზა ხუციშვილი

ზაზა ხუციშვილი (დ. 12 მაისი, 1965, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, მუსიკოსი, პოლიტიკოსი, ხელოვნების მუშაკი.

1988 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტი ინჟინერ-ჰიდროტექნიკოსის სპეციალობით. 1988–1990 წლებში მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტში; 1996 წლიდან ხელმძღვანელობს მუსიკალურ ჯგუფს „ვაკის პარკი“. 2001–2003 წლებში იყო სტუდია „მაესტროს“ საახალწლო პროექტების სამხატვრო ხელმძღვანელი და ქართული ტექსტების ავტორი. 2008–2010 წლებში მიჰყავდა გადაცემა „მონკავშირის“ წამყვანი რადიო „უცნობში“. 2011–2012 წლებში პოლიტიკური თოქ-შოუს „პოლიტ როკ-ენ-როლის“ წამყვანი რადიო „მაესტროში“, შემდეგ კი ტელეკომპანია „მაესტროში“ სახელწოდებით — „პირდაპირი საუბარი“. 2013 წელს იყო ტელეკომპანია „მაესტროს“ მუსიკალური პროექტის „მაგთიფანის“ სკოლის დირექტორი. 2016 წლიდან იყო გადაცემა „პიკის საათის“ წამყვანი „საზოგადოებრივ რადიოში“. მონაწილეობს დოკუმენტურ ფილმში „ექვთიმე“.

2016–2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის დელისის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. მაჟორიტარულ არჩევნებში ხმათა 50,32% მიიღო (12 253 ხმა). 2019 წლის 14 ნოემბერს საპარლამენტო უმრავლესობა დატოვა და დამოუკიდებელი დეპუტატის სახით განაგრძო საპარლამენტო საქმიანობა.
ვიქტორ ჯაფარიძე

ვიქტორ ჯაფარიძე (დ. 29 ოქტომბერი, 1966, მესტია) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1994-1999 წლებში მუშაობდა მარნეულის კოოპერატიული მრეწველობის კომბინატში. 1999-2000 წლებში იყო მარნეულის ელექტროქსელის დირექტორი; 2002-2004 წლებში მუშაობდა საქართველოს გაერთიანებული სადისტრიბუციო ენერგოკომპანია, სამეთვალყურეო სამჭოს თავმჯდომარის მოადგილე. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მესტიის მაჟორიტარი), საინიციატივო ჯგუფი. 2010 წლიდან 2012 წლამდე იყო მესტიის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრი. 2012 წელს კოალიცია „ქართულმა ოცნებამ“ მესტიის მაჟორიტარობის კანდიდატად წარადგინა. ჯაფარიძემ ხმათა 49,73% მიიღო (2859 ხმა). 2012-2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მესტიის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. 2016-2020 წლებში — საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

2022 წლის 4 ოქტომბერს ჯაფარიძე მოძრაობა „ხალხის ძალას“ შეუერთდა. ამავე დღეს ცნობილი გახდა რომ მან ტელეკომპანია „პოს ტვ“-ის წილების 52% შეიძინა. 2023 წლის 5 მაისიდან საპარლამენტო პოლიტიკური ჯგუფი „ხალხის ძალის“ წევრი. 2024 წლის 20 მარტიდან პარტია „ხალხის ძალის“ რეგიონული მდივანი.
თემურ გოცირიძე

თემურ გოცირიძე (დ. 20 იანვარი, 1955, ქ. ამბროლაური, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საპატიო აკადემიკოსი.

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ხიდები და გვირაბების სპეციალობით. 1973-1975 წლებში იყო თბილგვირაბმშენის მე-5 საგვირაბო რაზმის მუშა-ბრიგადირი. 1975-1978 წლებში მუშაობდა თბილგვირაბმშენის ინჟინრად. შემდეგ თბილგვირაბმშენის შახტის უფროსად 1978-1988 წლებში. 1988-1997 წლებში იყო თბილგვირაბმშენის მშენებლობის უფროსი. 1997-2019 წლებში შპს „კარიბჭეს“ დირექტორად მუშაობდა. საქართველოს ეროვნული აკადემიის უნივერსიტეტის პროფესორი (2002-2004). 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს ეროვნული აკადემიის სოციოლოგიური კვლევის ცენტრის განყოფილების უფროსი. შემდეგ სს ენერგოკავშირის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე (2008 - 2019). 2012 წლიდან არასამთავრობო ორგანიზაცია, სახალხო დიპლომატიის ცენტრის „პერსონას“ პრეზიდენტი. 2019-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით (ჩაანაცვლა ვანო ზარდიაშვილი), საარჩევნო ბლოკი: "ქართული ოცნება - დემოკრატიული საქართველო".