iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სამხრეთი წანერი

სამხრეთი წანერი — მყინვარი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. საქართველოში სიდიდით მეორე მყინვარია, მისი ფართობია 12,60 კმ², ხოლო სიგრძე 11,71 კილომეტრია. მყინვარის ზედაპირზე ნაპრალები სუსტად არის განვითარებული. მყინვარის ენის ზედაპირი მდიდარია აბლაციური ფორმებით (ჭები, მყინვარული მაგიდები, ჭიქები, ნადნობი წყლებისაგან გაჩენილი ღარები და სხვა). მყინვარის ენა ზღვის დონიდან 2525 მეტრზე მთავრდება. მას ორივე მხარეზე კარგად გამოხატული გვერდითი სტადიალური მორენები გაუყვება.

1986 წელს გადაღებულ კოსმოსურ სურათზე ჩანს, რომ სამხრეთ წანერს აქვს მცირე კონტაქტი მყინვარ ჩრდილოეთ წანერთან. 2000 წელს გადაღებულ კოსმოსურ სურათზე კი მათი კონტაქტი გაწყვეტილია და ჩრდილოეთის ნაკადი საკმაო მანძილითაა დაცილებული სამხრეთისას. სავარაუდოდ მათი გაყოფა 1986-1990 წლებში უნდა მომხდარიყო. მათი ფირნები ერთმანეთისაგან გამოყოფილია კავკასიონის ქედიდან გამოსული განშტოებით. მყინვარული ენები ერთმანეთს უერთდებოდნენ ზღვის დონიდან 2750 მ სიმაღლეზე და წარმოიქმნებოდა დასავლეთური ექსპოზიციის ერთიანი ენა, რომელიც მთავრდებოდა 2380 მ სიმაღლეზე. მყინვარის სიგრძე 13,36 კმ იყო, ხოლო ფართობი კი 28,28 კმ².
პეტრე ბახტურიძე

პეტრე ბესარიონის ძე ბახტურიძე (დ. 13 აგვისტო, 1900, ქუთაისი — გ. 17 ოქტომბერი, 1962, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი, კრიტიკოსი და მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის ქართული გიმნაზია და 1919 წელს ჩაირიცხა ახლადდაარსებულ თბილისის უნივერსიტეტის ეკონომიკურ ფაკულტეტზე, რომელსაც მალევე თავი დაანება და მოგვიანებით დაამთავრა ქუთაისის პედინსტიტუტის ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. ინსტიტუტის დამთავრებისთანავე იწყებს პედაგოგიურ მოღვაწეობას და პარალელურად აქვეყნებს კრიტიკულ წერილებს, ეწევა მთარგმნელობით საქმიანობას. 1933 წელს ხელმძღვანელობდა საქართველოს მწერალთა კავშირის ქუთაისის განყოფილების ორგანოს გაზეთ „სიტყვა და საქმეს“, ხოლო 1934-1935 წლებში სათავეში ედგა მწერალთა კავშირის ქუთაისის განყოფილებას. მოგვიანებით გადმოვიდა თბილისში და 1944-1950 წლებში მუშაობდა გაზეთ „კომუნისტის“ ლიტერატურისა და ხელოვნების განყოფილების გამგედ. შემდეგ ხუთი წელი ჟურნალ „მნათობშია“, უკანასკნელ ხანს კი განაგებდა საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის ლიტერატურულ ნაწილს.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — ელენე სიმონის ასული ახალაძე (დ. 1903, სოფელი კორნახი, ახლანდელი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი — გ. 12 მარტი, 1989, თბილისი).
ოლღა აგლაძე

ოლღა ნიკოლოზის ასული აგლაძე (ქალიშვილობის გვარია ბეჟანიშვილი) (დ. 1869 — გ. 31 იანვარი, 1952, თბილისი) — ქართველი მწერალი. საზოგადო მოღვაწე ილია აგლაძის მეუღლე.

ბიოგრაფია
ახალგაზრდობიდანვე ჩაება ლიტერატურულ-საზოგადოებრივ საქმიანობაში. თანამშრომლობდა ილია ჭავჭავაძესთნ „ივერიაში“ და სხვა პერიოდულ გამოცემებში. მისი მოთხრობები და თარგმანები იბეჭდებოდა „ჯეჯილსა“ და „ნაკადულში“. 900-იან წლებში მისი თაოსნობით დაარსდა „ქართველ ქალთა საქველმოქმედო საზოგადოება“, რომელმაც მოაწყო ჭრა-კერვის სკოლა, საზოგადოება სისტემატურად ატარებდა ლიტერატურულ საღამოებს და თეატრალურ წარმოდგენებს.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ფილიპე ბერიძე

ფილიპე ევსევის ძე ბერიძე (დ. 1932, სოფელი მერჯევი, ახლანდელი საჩხერის მუნიციპალიტეტი — გ. 2 სექტემბერი, 1970, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. მუშაობდა შ. რუსთაველის სახელობის ქართულილიტერატურის ისტორიის ინსტიტუტში, დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. მისი მეცნიერული და შემოქმედებითი ინტერესები მოიცავდა ლიტერატურათმცოდნეობას, კრიტიკას ესთეტიკას, პოეტიკას, ნაყოფიერად მუშაობდა მხატვრულ თარგმნაში. ახალგაზრდა მეცნიერის შრომებისათვის ნიშანდობლივია კვლევის მაღალი კულტურა და ფართო ერუდიცია. ამის ჩინებული მაგალითია ავტორის წიგნი: „პოეზია უპირველეს ყოვლისა“.

ფილიპე ბერიძის ათეულობით ნაშრომისა თუ სტატიას გვერდს უმშვენებს ალექსანდრე ბელოკის, ლესია უკრაინკას, ედგარ პოს, რობერტ ბერნსისა და სხვათა ქმნილებების შესანიშნავი ქართული თარგმანები. იგი აქტიურად თანამშრომლობდა ქართულ გამომცემლობებში, მისი რედაქტორობით გამოვიდა არაერთი საყურადღებო წიგნი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ვახტანგ ბეწუკელი

ვახტანგ პავლეს ძე ბეწუკელი (დ. 22 სექტემბერი, 1916, მაგრანეთი, ახლანდელი თიანეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 20 ივნისი, 1971, თბილისი) — ქართველი პოეტი და მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
1940 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და შეუდგა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ჯერ გურჯაანის, შემდეგ კი თიანეთის რაიონებში, ხოლო 1945 წლიდან გადმოდის თბილისში და ეწევა სამწერლობო საქმიანობას.

თარგმნა სიჭაბუკიდან დაიწყო. გერმანულისა და ქართული საფუძვლიანად ცოდნამ საშუალება მისცა წარმატებით შეჭიდებოდა გოეთესა და შილერის შემოქმედებას. მან გააცნო ქართველ მკითხველს გერმანელი კლასიკოსების ნიმუშები: „გიორგ ფონ ბერლიხინგენი“, „იფიგენია თავრიდში“, „ეგმონტი“, „ტორკვატო ტასო“, „მოქალაქე გენერალი“, „მარიამ სტიუარტი“, „ფიესკოს შეთქმულება“, „ორლეანელი ქალწული“, „დონ კარლოსი“, აგრეთვე ლესინგის „ემილია გალოტი“, „ნათან ბრძენი“, ჰაინრიხ მანის „მეფე ანრი სიჭაბუკე“ და სხვა მრავალი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
კალისტრატე ბობოხიძე

კალისტრატე (კალე) ფირანის ძე ბობოხიძე (დ. 16 აგვისტო, 1904, მათხოჯი, ახლანდელი ხონის მუნიციპალიტეტი — გ. 26 აპრილი, 1982, თბილისი) — ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
1929 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. შემდეგ მუშაობდა ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად სხვადასხვა საგანმანათლებლო სასწავლებელში. სამწერლობო ასპარეზზე გამოვიდა 20-იან წლებში და იქიდან მოყოლებული იყო პროლეტარულ მეცნიერთა ასოციაციის ერთ-ერთი აქტიური წევრი. პოეტის ლექსები ხშირად ქვეყნდებოდა ქართულ პერიოდიკაში. მისი მრავალი ნაწარმოები თარგმინილია სსრკ ხალხთა მრავალ ენებზე, ბევრი თარგმანი დაიბეჭდა უცხოეთშიც. იგი ორმოცზე მეტი პოეტური კრებულის ავტორია, ამავე დროს ნაყოფიერად მუშაობდა მხატვრული თარგმანის დარგშიც. მან მშობლიურ ენაზე აამეტყველა ალექსანდრე პუშკინის, მიხეილ ლერმონტოვის, ტარას შევჩენკოს, ავეტიქ ისააკიანის, ვლადიმერ მაიაკოვსკის, ტიხონოვის, იან კუპალას, ბაჟანის შემოქმედების ნიმუშები, დიდი ღვაწლი დასდო რესპუბლიკაში საგამომცემლო საქმის განვითარებას.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ბობოხიძე

საკუთარი სახელი ბობოხიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

აკაკი ბობოხიძე — პოლიტიკოსი
იაკობ ბობოხიძე — კომპოზიტორი
ილია ბობოხიძე — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა)
იოანე ბობოხიძე — სასულიერო პირი
კალისტრატე ბობოხიძე — პოეტი
მანანა ბობოხიძე — მხატვარი
მიხეილ ბობოხიძე — სპორტსმენი (ფეხბურთელი)
ალექსანდრე ბურთიკაშვილი

ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე ბურთიკაშვილი (დ. 2 ოქტომბერი, 1893, თბილისი — გ. 18 ივნისი, 1965, იქვე) — ქართველი ჟურნალისტი, თეატრალური მოღვაწე და თეატრის რეცენზენტ-კრიტიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა თბილისში 1893 წლის 2 ოქტომბერს. საშუალო განათლება მიიღო თბილისის ქართულ გიმნაზიაში, რომელიც დაამთავრა 1913 წელს. შემდეგ სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტში იურიდიულ ფაკულტეტზე და დაამთავრა 1917 წელს. სათეატრო მოღვაწეობა დაიწყო სცენისმოყვარეობით მოწაფეობის პერიოდში 1910 წელს. ავლაბარში პირველად სტუდენტების მიერ გამართულ წარმოდგენებში მიიღო მონაწილეობა და შეასრულა ვანოს როლი პოლიო ირეთელის პიესაში „დამარცხებულნი“. ეწეოდა სხვადასხვა სახის სამუშაოებს. მოსკოვში სწავლის პერიოდში იყო იქაური დრამწრის წევრი. თბილისში კი არდადეგების პერიოდში ხელმძღვანელობდა ახალგაზრდობის დრამწრეს, რომელსაც ეწოდებოდა „არმაზი“. არდადეგებზე ჩამოსვლის დროსვე მონაწილეობას ღებულობდა თბილისის გარეუბნებში მოქმედ დრამწრეების წარმოდგენებში 1920 წლამდე. ამავე წელს მიიწვიეს რეჟისორ-მსახიობად თბილისის მუშათა ცენტრალურ კლუბში, სადაც იმუშავა 1922 წლამდე. ამავე წელს სათავეში ჩაუდგა სოფელ საგარეჯოს დრამატულ წრეს და მუშაობდა 1930 წლამდე დრამწრის ხელმძღვანელის თანამდებობაზე და პარალელურად ღებულობდა მონაწილეობას წარმოდგენებშიც.

ასრულებდა სხვადასხვა სახასიათო როლებს. სულ შესრულებული აქვს 30-ზე მეტი როლი, მათ შორის: შაქრო ჩვილიშვილი — პიესაში „გამცემი“ (გედევანიშვილი), ვანო — პიესაში „მსხვერპლი“ (გედევანიშვილი), გიჟუა — პიესაში „რაც გინახავს ვეღარ ნახავ“ (ავქ. ცაგარელი), სოსიკო მენაბდიშვილი — პიესაში „მეზობლები“ (ტრ. რამიშვილი), მესხიშვილი — პიესაში “ციცინათელა“ (ს. მენაბდიშვილი), ნეზნამოვი — პიესაში „უდანაშაულო დამნაშავენი“ (ალ. ოსტროვსკი). გლაუხოცევი — პიესაში „დღენი ჩვენი ცხოვრებისა“ (ლ. ანდრეევი), ოსკალდი — პიესაში „მოჩვენებანი“ (ჰენ. იბსენი), მამა — პიესაში „მამა“ (სტრინბერგი).

დაახლოებით 1940 წლიდან სისტემატურად აქვეყნებდა რეცენზიებს ქართულ და რუსულ პრესაში. მუშაობდა ქართული თეატრის ისტორიის დარგში. აქვს გამოცემული წიგნებად შრომები: „ნატო გაბუნია“, „შალვა დადიანი“, „ქართული სცენის ოსტატები“, „გიორგი არადელი-იშხნელი“ და „ალექსანდრე ყაზბეგი და თეატრი“, „ალ. ყაზბეგი სცენაზე“, „თეატრალური პორტრეტები“, „ცეკვის ჯადოქარი“ (ვახტანგ ჭაბუკიანი), „რაინდი უშიშარი და გულმართალი“ (ვალერიან გუნია) და სხვ. სიცოცხლის უკანასკელ წლებში გამოაქვეყნა მოგონებები „დღენი ჩემი ცხოვრებისა“.

ამას გარდა დაამუშავა და მისივე რედაქციით გამოიცა რამდენიმე მსახიობის მოგონებები. მონაწილეობას ღებულობდა საქართველოს თეატრალური საზოგადოების საქმიანობაში, სადაც კითხულობდა მოხსენებებს. პარალელურად, როგორც იურისტი მუშაობდა თავის პროფესიით.

დაჯილდოებულია მედლებით: „კავკასიის დაცვისათვის“ (1945), „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის“ (1946).

გარდაიცვალა 1965 წლის 18 ივნისს. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ვარლამ ბურჯანაძე

ვარლამ ამირანის ძე ბურჯანაძე (დ. 23 იანვარი, 1873, სოფელი ობჩა, ახლანდელი ბაღდათის მუნიციპალიტეტი — გ. 17 ოქტომბერი, 1941, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
1896 წელს წარმატებით დაამთავრა გორის საოსტატო სემინარია და მასწავლებლობდა საქართველოს მრავალ კუთხეში. შემდეგ ათი წელი მუშაობდა ქუთაისის დაწყებით სკოლაში. აქვე ლექციებს კითხულობდა სახალხო უნივერსიტეტში, იყო ქალაქის დრამატიული საზოგადოების წევრი, წლების მანძილზე ხელმძღვანელობდა მასწავლებელთა არალეგალური წრის ბიუროს, რისთვისაც იგი ადმინისტრაციული წესით გაასახლეს ქუთაისის გუბერნიიდან.

1911 წელს ქართველთა შორის წერაკითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების გადაწყვეტილებით დანიშნეს კავკავის ქართული სკოლის გამგედ, საიდანაც ორ წელიწად ნახევარში გააძევეს როგორც არასაიმედო პირი. ვარლამ ბურჯანაძე გადავიდა ბაქოში და მუშაობას იწყებს ნავთობის მრეწველთა ადგილობრივი ქართული სკოლის გამგედ. სადაც ასევე დაიმსახურა ადგილობრივ ხელისუფალთა რისხვა და აეკრძალა სკოლაში მუშაობა.

1914 წელს აირჩიეს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებაში მდივნად, სადაც იმუშავა მის ლიკვიდაციამდე 1927 წლამდე. 1919–1921 წლებში რედაქტორობდა ჟურნალ „განათლებას“. მის კალამს ეკუთვნის 150-ზე მეტი მეთოდური ხასიათის წერილი და ნარკვევი. მანვე შექმნა „ქართული ენის ქრესტომათია ეროვნებათა უმცირესობის სკოლებისათვის“, ხოლო შიო არაგვისპირელთან და ივანე გომართელთან ერთად რუსულად შეადგინა ქართული ენის პრაქტიკული თვითმასწავლებელი. 1930 წელს იგი დააპატიმრეს როგორც პოლიტიკურად არასაიმედო მაგრამ სამი წლის შემდეგ გაანთავისუფლეს და განაგრძო პედაგოგიური მოღვაწეობა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მასთან პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — ეკატერინე იოსების ასული ბაქრაძე (დ. 24 ნოემბერი, 1885, თბილისი — გ. 17 თებერვალი, 1972, იქვე).
იოსებ გაბაშვილი

იოსებ (სოსო) ილიას ძე გაბაშვილი (დ. 15 თებერვალი, 1908, ვლადიკავკაზი — გ. 20 იანვარი, 1973, თბილისი) — ქართველი გრაფიკოსი, ფერმწერი, თეატრის მხატვარი, საქართველოს სახალხო მხატვარი (1970), პროფესორი.

ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისის სატავადაზნაური გიმნაზიაში, სადაც იაკობ ნიკოლაძის ხელმძღვანელობით ეუფლებოდა ხატვის ხელოვნებას. 1930 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. აქ მისი პედაგოგები იყვნენ გიგო გაბაშვილი, ევგენი ლანსერე და იოსებ შარლემანი.

თავისი ძირითადი სპეციალობის, ფერწერისა და გრაფიკის გარდა, წარმატებით მუშაობდა სცენოგრაფიაში, პლაკატისა და ილუსტრაციის ჟანრში. განსაკუთრებუთ დიდი წვლილი შეიტანა საბავშვო წიგნის გრაფიკაში. სისტემატურად მონაწილეობდა რესპუბლიკურ და საკავშირო გამოფენებზე. იოსებ გაბაშვილი წლების მანძილზე იყო თბილისის სამხატვრო აკადემიის ხატვისა და ფერწერის კათედრის პროფესორი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
მაგია მთვარის შუქზე

მაგია მთვარის შუქზე — ვუდი ალენის 2014 წლის რომანტიკული კომედია.

სიუჟეტი
ინგლისელი სტენლი კროუფორდი ცნობილი ილუზიონისტია. მას მეგობარი პროვანსში ჩაიყვანს, რათა გამოააშკარავოს თაღლითი გოგონა, რომელიც საკუთარ თავს მედიუმად ასაღებს. სტენლის პრობლემები მაშინ ჩნდება, როცა მას გოგონას, სოფი ბეიკერის მიმართ გრძნობები უჩნდება და ვეღარ გარკვეულა წინააღმდეგობაში საკუთარ პროფესიასა და სიყვარულს შორის.

როლებში
კოლინ ფერთი — სტენლი კროუფორდი
ემა სტოუნი — სოფი ბეიკერი
მარშა გეი ჰარდენი — მისის ბეიკერი
ჯეკი უივერი — გრეისი
შეპსესკაფი

შეპსესკაფი (ასევე სებერხერესი, სევერკერისი) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეოთხე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ძველი სამეფოს პერიოდში. მისი აქტივობების ერთადერთი მემატიანე არის ტაძრის კომპლექსი მენკაურას პირამიდაში, ასევე მისი მასტაბა მასტაბეტ ელ-ფარაუნი (ფარაონის ქვის მერხი), რომელიც საკარაში მდებარეობს.
მეფობა
წლები
ფარაონ შეპსესკაფის მმართველობასთან და მის ხანგრძლივობასთან დაკავშირებით არსებობს რამდენიმე ვერსია, ცხრილში მოცემულია სხვადასხვა ეგვიპტოლოგების მოსაზრებები შეპსესკაფის მმართველობის დასაწყისსა და დასასრულზე.
ნათხემი

ნათხემი — ადამიანისა და ხერხემლიანების თავის ტვინის ნაწილი მოგრძო ტვინსა და შუა ტვინს შორის. დიდ როლს თამაშობს უმთავრესად მოძრაობათა კოორდინაციაში, სხეულის წონასწორობის, პოზისა და ტონუსის დაცვაში. სწრაფად მოძრავ ცხოველებს განსაკუთრებით კარგად აქვთ განვითარებული.

ადამიანის ნათხემი მდებარეობს დიდი ტვინის კეფის წილებს ქვეშ ხიდსა და მოგრძო ტვინის დორსალურად. მისი წონა 150 გ, განივი დიამეტრი 12 სმ-ს აღწევს. ნათხემში განარჩევენ ცენტრალურ ვიწრო წილს — ნათხემის ჭიას და გვერდით წილებს — ჰემისფეროებს. ნათხემის ყოველგვარი დაზიანება ვლინდება საერთო ნიშნებით, რასაც ნათხემის სინდრომი ეწოდება. ნათხემის სინდრომს ახასიათებს თავის ტკივილი, პირღებინება, თავბრუ, ბარბაცით სიარული და სხვა. დარღვეულია მოძრაობის კოორდინაცია (ასინერგია).
ჰორლივკა

ჰორლივკა, გორლოვკა — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს დონეცკის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 254416 კაცს შეადგენდა.

ისტორია
ქალაქი 1779 წელს დაარსდა, ამჟამინდელი სახელი კი 1869 წელს მიიღო პიოტრ გორლოვის პატივსაცემად. რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს ქალაქში საბრძოლო მოქმედებები მიმდინარეობდა. საბჭოთა პერიოდში, 1930-იან წლებში ქალაქი საგრძნობლად გაიზარდა.

მეორე მსოფლიო ომის ბოლოს, გერმანელებმა უკან დახევისას ჰორლივკის შენობები გადაწვეს. ომის დასასრულისათვის ქალაქის მოსახლეობა 400,000 კაცს ითვლიდა.

2014 წლიდან ქალაქში მიმდინარეობს ბრძოლები უკრაინელებსა და პრორუსს სეპარატისტებს შორის (იხილეთ ომი აღმოსავლეთ უკრაინაში).

დაძმობილებული ქალაქები
ჟდანივკა

ჟდანივკა, ჟდანოვკა — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს დონეცკის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 12301 კაცს შეადგენდა.

დემოგრაფია
2001 წლის მონაცემებით:

ეთნოსი:
უკრაინელები — 48,3%;
რუსები — 47,4%;
ბელარუსები — 1,4%.

ენა:
რუსული ენა — 88,5%;
უკრაინული ენა — 10.94%;
სომხური ენა — 0.35%;
ბელარუსული ენა — 0.29%.
ქლუხორის ტბა

ქლუხორის ტბა — კარული ტბა რუსეთში, ყარაჩაი-ჩერქეზეთში. მდებარეობს დასავლეთ კავკასიონზე, ზღვის დონიდან 2676 მ სიმაღლეზე, ქლუხორის უღელტეხილის ჩრდილოეთით. ზედაპირის ფართობი 0.17 კმ². დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 670 მ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 400 მ-ზე. საშუალო სიღრმე 10.8 მ, მაქსიმალური სიღრმე 30 მ. დამახასიათებელია მაღალი და ციცაბო ნაპირები. ზაფხულის ბოლოს წყლის ზედაპირის ტემპერატურა 10 °-მდეა, სიღრმეში 4–5 °. სექტემბრის ბოლოდან იყინება. ყინულძვრა ივლისშია. ცოცხალ ორგანიზმებს მოკლებულია. ბევრია შეტივტივებული ნაწილაკი.

ქლუხორის ტბა მსხლისებრი მოყვანილობისაა. მისი ჩრდილო და დასავლეთი კალთები ძლიერ მაღალია და ციცაბო, სადაც გვხვდება გამკვრივებული თოვლი, რომელიც ტბისკენ ეშვება და თითქმის ეხება ტბის ზედაპირს. აგრეთვე მაღალია დასავლეთი კალთაც, მაგრამ იგი უშუალოდ ტბას არ აწყდება. ტბის გარშემო არსებული ტერიტორია მყინვარებითა და მუდმივი თოვლითაა დაფარული, რომელთაგან მრავალრიცხოვანი ჩანჩქერები და ნაკადები გამოედინება.

ქლუხორის ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს უბისმაგვარი პატარა ტბა, რომელიც ქლუხორის ტბიდან მოგლუვებული წყალქვეშა მაღლობითაა გამოყოფილი. ეს პატარა ტბა-უბე, რომლის ფართობი 0.03 კმ²-ია, უფრო თხელია, რომლის ფსკერი კარგად ჩანს.

ტბა მოქცეულია თებერდის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. ტურისტული ობიექტია.
პროკოპის პავლოპულოსი

პროკოპის პავლოპულოსი (, დ. 10 ივლისი 1950) — ბერძენი პოლიტიკოსი, საბერძნეთის პრეზიდენტი 2015-2020 წლებში.

დაიბადა 1950 წლის 10 ივლისს. განათლებით იურისტია, სწავლობდა პარიზში, სორბონის უნივერსიტეტში. 1977 წელს მიიღო დოქტორის ხარისხი.

1974 წელს დაინიშნა საბერძნეთის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლის მიხაილ სტასინოპულოსის მდივნად. 2004-2007 წლებში იყო შინაგან საქმეთა, სახელმწიფო ადმინისტრაციისა და დეცენტრალიზაციის მინისტრი, 2007-2009 წლებში კი — შინაგან საქმეთა მინისტრი.

2015 წლის 18 თებერვალს აირჩიეს საბერძნეთის პრეზიდენტად.

დაოჯახებულია, ჰყავს სამი შვილი.
მიხეილ ისაკაძე

მიხეილ ისაკაძე (დ. 1896, მუხლი, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1970) — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე (1937-1938).

ბიოგრაფია
მიხეილ მელიტონის ძე ისაკაძე დაიბადა 1896 წელს ამბროლაურის რაიონის სოფელ მუხლში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. დაამთავრა ადგილობრივი დაწყებითი სკოლა და შეუდგა შრომით საქმიანობას.

1918-1919 წლებში მსახურობდა არმიაში. 1921-1922 წლებში სწავლობდა მოსკოვში, შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის მიერ მოწყობილ კურსებზე. მისი დამთავრების შემდეგ მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე.

უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე იყო 1937-1938 წლებში. გარდაიცვალა 1970 წელს.
აკაკი ჯავახია

აკაკი ჯავახია (დ. 1901, ნოქალაქევი, სენაკის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1972) — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე (1938-1949).

ბიოგრაფია
აკაკი ფარნაოზის ძე ჯავახია დაიბადა სენაკის რაიონის სოფელ ნოქალაქევში, 1901 წელს. 1914 წელს დაამთავრა სოფლის ორკლასიანი სასწავლებელი, შემდეგ კი სწავლა გააგრძელა თბილისის ცენტრალურ პარტიულ სკოლაში.

1942 წელს დაამთავრა საკავშირო იურიდიული ინსტიტუტის თბილისის ფილიალი. 1926-1933 წლებში მუშაობდა მოსამართლედ საქართველოს სხვადასხვა რაიონში, 1934-1937 წლებში უზენაესი სასამართლოს წევრია, ხოლო 1937 წლიდან 1938 წლამდე - საქართველოს სსრ იუსტიციის სახალხო კომისრის მოადგილე.

1938 წელს აირჩიეს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარედ. ამ თანამდებობაზე იმუშავა 1949 წლამდე. გარდაიცვალა 1972 წელს.
მიხეილ ლომიძე

მიხეილ ლომიძე (დ. 1899, ლიჩი, საჩხერის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1977) — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე (1949-1951 და 1957-1959), იუსტიციის მინისტრი (1955-1957). საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს - მოწვევის დეპუტატი.

ბიოგრაფია
მიხეილ ყარამანის ძე ლომიძე დაიბადა 1899 წელს საჩხერის რაიონის სოფელ ლიჩში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. 1911 წელს დაამთავრა სოფლის დაწყებითი სკოლა, შემდეგ — ჭიათურის საშუალო სკოლა და დაიწყო შრომითი საქმიანობა - მუშაობდა დაწყებითი სკოლის პედაგოგად.

1919 წელს დაამთავრა ქუთაისის პედაგოგიური კურსები და მიიღო სახალხო მასწავლებლის წოდება. 1920-1921 წლებში მსახურობდა არმიაში, შემდეგ სხვადასხვა პარტიულ სამუშაოზეა. 1938-1941 წლებში უზენაესი სასამართლოს წევრია.

1941-1942 წლებში — ამიერკავკასიის სამხედრო ტრიბუნალის თავმჯდომარე. 1942-1949 წლებში მუშაობდა სამხედრო პროკურორად. ორჯერ, სხვადასხვა დროს, აირჩიეს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარედ: 1949-1951 წლებში და 1957-1959 წლებში.

1952-1953 წლებში მუშაობდა საქართველოს რესპუბლიკის პროკურორად, 1953 წლიდან იუსტიციის მინისტრის მოადგილეა, ხოლო 1955 წლიდან - იუსტიციის მინისტრი. გარდაიცვალა 1977 წელს.
ბორის ფურცხვანიძე

ბორის ფურცხვანიძე (დ. 1901, ქუთაისი, — გ. 1984) — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე (1952-1954).

ბიოგრაფია
ბორის ზაქარიას ძე ფურცხვანიძე დაიბადა 1901 წელს ქუთაისში. დაწყებითი განათლების მიღების შემდეგ, 1923 წელს, შევიდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1927 წელს. მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე.

1944 წლიდან რესპუბლიკის პროკურატურის ორგანოებშია. 1947 წელს დაინიშნა რესპუბლიკის პროკურორის პირველ მოადგილედ.

1952 წელს აირჩიეს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარედ. ამ თანამდებობაზე იმუშავა 1954 წლამდე პარალელურად მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, მუშაობდა ჯერ დოცენტის, შემდეგ პროფესორის თანამდებობაზე, განაგებდა სისხლის სამართლის კათედრას, იყო იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი.

გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი, მონოგრაფიები. გარდაიცვალა 1984 წელს.
ისიდორე დოლიძე

ისიდორე დოლიძე (დ. 5 აპრილი [ძვ. სტ. 23 მარტი ], 1915, ხვარბეთი, ოზურგეთის მაზრა, — გ. 17 ივლისი, 1982) — ქართველი იურისტი, სამართლის ისტორიკოსი, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე (1954–1957), სამართლის დოქტორი (1957), პროფესორი (1958), საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1960), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1965)

ბიოგრაფია
ისიდორე სამსონის ძე დოლიძე დაიბადა 1915 წელს ოზურგეთის მაზრის სოფელ ხვარბეთში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. 1930 წელს დაამთავრა სოფელ მერიის არასრული საშუალო სკოლა და სწავლა განაგრძო ბათუმის საამშენებლო ტექნიკუმი. 1933 წელს, ტექნიკუმის დამთავრების შემდეგ, როგორც წარჩინებით კურსდამთავრებულს, რეკომენდაცია მისცეს სახელმწიფო უნივერსიტეტში სწავლის გასაგრძელებლად. 1936 წლამდე სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. 1936 წელს სწავლა გააგრძელა მოსკოვში, იურიდიულ ინსტიტუტში, შემდეგ გადავიდა სვერდლოვსკის იურიდიულ ინსტიტუტში, რომელიც 1938 წელს დაამთავრა. იმავე პერიოდში ჩაირიცხა მოსკოვის იურიდიულ მეცნიერებათა საკავშირო ინსტიტუტის ასპირანტურაში. 1940 წლიდან ლექციებს კითხულობდა თსუ-ში, იურიდიულ ფაკულტეტზე. 1941 წელს დაამთავრა ასპირანტურის კურსი, დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მიენიჭა იურიდიულ მეცნირებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი. ლექციებს კითხულობდა სახელმწიფო და სამართლის ისტორიაში საკავშირო სამართლის აკადემიაში. 1942 წლიდან 1947 წლამდე იმყოფებოდა პარტიულ პროპაგანდისტულ სამუშაოზე. 1946-1947 წლებში იყო საბჭოთა საელჩოს თანამშრომელი ლონდონში.

1947 წლის მაისიდან 1948 წლის ბოლომდე დოლიძე მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის დეკანად და საბჭოთა სახელმწიფო სამართლის კათედრის გამგედ. 1949 წლის იანვარს დაინიშნა საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოსთან არსებული ხელოვნების საქმეთა სამმართველოს უფროსად. 1954–1957 წლებში იყო საქართველოს სსრ უმაღლესი სასამართლოს თავმჯდომარე. 1957-1960 წლებში იყო საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცკ-ს მდივანი. 1960-1966 წლებში იყო საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი. 1967 წლიდან ხელმძღვანელობდა ეკონომიკის და სამართლის ინსტიტუტის ქართული სამართლის ისტორიის განყოფილების გამგედ.

დოლიძის შესწავლის სფერო იყო ქართული სამართლის ისტორია და სამართლის ზოგადი ისტორია. მის ნაშრომებში გამოკვლეულია ქართული სამართლის ინსტიტუტების ისტორიის და წყაროთმცოდნეობის საკითხები. გამოქვეყნებული აქვს რამდენიმე მეცნიერულ-პოპულარული ხასიათის შრომა და სტატია. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით და ორი მედლით.
სახლში (ფილმი)

სახლში — ფრანსუა ოზონის 2012 წლის ფილმი.

სიუჟეტი
ჟერმენ ლიტერატურის პედაგოგია ფრანგულ ლიცეუმში. ის მე-8 კლასს ასწავლის. მას არ მოსწონს საკუთარი მოსწავლეები. აღმერთებს მხოლოდ ერთ ბიჭს, კლოდ გარსიას, რომელიც ბოლო მერხზე ზის და ძლიერ განსხვავდება სხვებისგან. კლოდს უყვარს სხვის ცხოვრებაში ჩარევა და თვალთვალი. ის წერს მოთხრობას თავისი კლასელის ოჯახზე და ამისთვის სისტემატურად აკვირდება მათ.

როლებში
ფაბრის ლუკინი — ჟერმენი
ერნსტ უმჰაუერი — კლოდ გარსია
კრისტინ სკოტ ტომასი — ჟანა
ემანუელ სენიე — ესთერი
დენის მენოშე — რაფა
ტიფი

ტიფი ( — კვამლი, ბურუსი, ცნობიერების დაბინდვა) — ინფექციური გადამდები დაავადება, რომელსაც ახასიათებს ძლიერი ცხელება და ცნობიერების მოშლა. ამ ტერმინს იყენებენ მთელი რიგი მწვავე ინფექციების აღსანიშნავად, რომლებსაც აქვთ ზოგიერთი მსგავსი გამოვლინება, მაგრამ განსხვავებული ეტიოლოგია. ასეთებია:
მუცლის ტიფი
პარატიფი
პარტახტიანი ტიფი
შებრუნებითი ტიფი
ცხელება Q

ცხელება — რიკეტსიოზი, ავსტრალიური დაავადება, შუააზიური ცხელება, მწვავე ინფექციური დაავადება, რომელსაც ახასიათებს ცხელება და ფილტვების დაზიანება. იწვევს ბერნეტის რიკეტსია, რომელიც ბერნეტმა აღმოაჩინა 1937 წელს. ბუნებაში გამომწვევის მატარებლები არიან ჩანთოსნები, მღრღნელები, ძაღლები და სხვა. გადამტანია ტკიპის მრავალი სახეობა. ცხელება ცხოველებიდან ადამიანზე გადადის ინფიცირებული რძით ან სხვა პროდუქტებით, აგრეთვე დასნებოვნებულ მატყლზე, ბეწვეულზე, ჩალაზე მუშაობისას წარმოქმნილი მტვრის საშუალებით. ინკუბაციური პერიოდი 2 — 5 დღე გრძელდება. იწყება მწვავედ, ტემპერატურის მომატებით, შემცივნებით. აღსანიშნავია თავის და კუნთების ტკივილი, უძილობა, ფილტვების ანთება. მე-12 მე-15 დღეს იწყება გამოჯანმრთელება; შესაძლებელია დაავადების რეციდივები.

პროფილაქტიკა: ავადმყოფ ცხოველთა გამოვლენა, ჰიგიენის დაცვა, ვაქცინაცია.