iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ელინორ ოსტრომი

ელინორ ოსტრომი (; დ. 7 აგვისტო, 1933, ლოს-ანჯელესი, აშშ, — გ. 12 ივნისი, 2012, ბლუმინგტონი, აშშ) — ამერიკელი პოლიტოლოგი და ეკონომისტი . რომლის ნაშრომებიც უკავშირდება ახალ ინსტიტუციონალურ ეკონომიკასა და პოლიტიკური ეკონომიის აღორძინებას. 2009 წელს ის დაჯილდოვდა ნობელის პრემიით ეკონომიკაში, "ეკონომიკური მმართველობის, უმთავრესად კი საზოგადოებრივი საქონელის გაანალიზებისათვის", რომელიც გაინაწილა ოლივერ უილიამსონთან ერთად. დღემდე, ის პირველია იმ ორ ქალს შორის, რომელმაც მოიგო ნობელის პრემია ეკონომიკის დარგში, მეორეა - ესთერ დიუფლო.

კალიფორნიის უნივერსიტეტის(ლოს-ანჯელესი) ბაკალავრიატისა და დოქტორანტურის საფეხურების დამთავრების შემდეგ, ის ცხოვრობდა ბლუმინგტონში,ინდიანაში და მუშაობდა ინდიანას უნივერსიტეტში, მოგვიანებით კი, კარიერა განაგრძო არიზონას სახელმწიფო უნივერსიტეტში. ის იყო ინდიანას უნივერსიტეტის საპატიო პროფესორი, სადაც პოლიტიკური მეცნიერებების პროფესორ არტურ ბენტლისთან ერთად იყო დირექტორი „პოლიტიკური თეორიისა და პოლიტიკური ანალიზის ვორქშოპისა“. ქალაქ თემფიში, არიზონას სახელმწიფო უნივერსიტეტში კი იყო მკვლევარი და დამფუძნებელი დირექტორი „ინსტიტუციური განსხვავებულობის სწავლის ცენტრისა“. ის იყო მთავარი მკვლევარი სოფლის მეურნეობის მდგრადობისა და ბუნებრივი რესურსების მენეჯმენტის ერთობლივი კვლევითი მხარდაჭერის პროგრამაში , რომელსაც ახორციელებდა ვირჯინია ტექი და ამერიკის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს მიერ იყო დაფინანსებული.

პირადი ცხოვრება და განათლება
ელინორ ოსტრომი დაიბადა 1933 წლის 7 აგვისტოს, ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში და იყო მუსიკოსი ლი ჰოპკინსისა და სეტის დიზაინერ ადრიან ავანის ერთადერთი შვილი . მშობლები მისი ბავშვობის პერიოდში დაშორდნენ ერთმანეთს და ელინორი უმეტესად დედასთან ერთად ცხოვრობდა. დედამისთან ერთად დადიოდა ხოლმე პროტესტანტულ ეკლესიაში, შაბათ-კვირას კი ხშირად ატარებდა მამამისის ებრაულ ოჯახთან ერთად. გაიზარდა რა პოსტ-დეპრესიულ პერიოდში, განშორებული ხელოვანების ოჯახში, ელინორი საკუთარ თავს "საწყალ ბავშვად" განსაზღვრავდა. მისი მთავარი გასართობი აქტივობა იყო ცურვა, ის შეუერთდა მოცურავეთა ჯგუფს და შეჯიბრებზე ცურავდა, შემდეგ კი თვითონვე დაიწყო ცურვის სწავლება იმისათვის, რომ გამოემუშავებინა ფული და კოლეჯში სიარული შესძლებოდა.

ელინორ ოსტრომი გაიზარდა ბევერლი ჰილსის საშუალო სკოლის პარალელურად მდებარე ქუჩაზე და ამავე სკოლაში დადიოდა, რომელიც 1951 წელს დაასრულა. ის ამის გამო თავს იღბლიანად თვლიდა, რადგან ამ სკოლას მაღალი მაჩვენებელი ჰქონდა შემდგომში კოლეჯში შესვლის ნებართვაზე. ელინორი შეუერთდა დებატების ჯგუფს, დისკუსიის ტაქტიკების სწავლამ კი მნიშვნელოვანი ზეგავლენა მოახდინა მისი აზროვნების სტილზე. მან გააანალიზა რომ საჯარო პოლიტიკისადმი მიდგომას ორი მხარე აქვს და უმნიშვნელოვანესია ორივე მათგანისთვის გქონდეს ხარისხიანი არგუმენტები. საშუალო სკოლაში სწავლისას ელინორს ტრიგონომეტრია არ უსწავლია, რადგან გოგოებისთვის, რომელთაც უმაღლესი ქულები არ ჰყავდათ ალგეებრასა და გეომეტრიაში ამ საგნის გავლა არ იყო ნებადართული. მის ოჯახში არავის ჰქონდა კოლეჯში სწავლის გამოცდილება, თუმცა ხედავდა რა რომ საშუალო სკოლის მოსწავლეების 90% შემდეგ კოლეჯში მიდიოდა, თვითონაც "ნორმალურ" ქცევად მიიჩნევდა ასევე მოცევას, თუმცა დედამისს არ სურდა რომ მას კოლეჯში ევლო, რადგან ამისთვის გონივრულ მიზეზს ვერ ხედავდა.
სადგინი

სადგინი — ცხენების დოღი, მიცვალებულის წლისთავზე თუშეთში. მართავდნენ დიდ ქელეხს. გარდაცვლილის ნიშანზე (ტანსაცმელი, იარაღი) მხედრები იწყებდნენ დატირებას, დალაობას. შემდეგ მოდალავენი ბაირაღით ხელში მიემართებოდნენ ბიძების (დედისძმების) სოფელში, სადაც განმეორებით ასრულებდნენ ყველა წესს. მხედრების სოფელში მობრუნების შემდეგ იმართებოდა სადგინი. მასში მონაწილეობდა მთელი სოფელი და სხვა სოფლიდან მოსული ნათესავ-მოკეთეები. სადოღედ ცხენს საგანგებოდ წვრთნიდნენ და არ ამუშავებდნენ. მებაირაღე იღებდა მიცვალებულის ნიშანზე დასვენებულ ბაირაღს, ჭენებით მიჰქონდა განსაზღვრულ ადგილზე და ასობდა მიწაში. ბაირაღთან იდგა მეთვალყურე, რომელიც დაწინაურებულ მხედრებს ჯილდოს ურიგებდა: მოწინავე ცხენოსანს — ალამს, მეორეს — ჩითას, მესამეს — წინდას, მეოთხეს ქუროს (ხელთათმანს), მეხუთეს — სათამბაქო ქისას. დანარჩენებს კი „ცხენჯამაგირში“ ეძლეოდათ ერთი თოხლი ყოველ 5 მხედარზე. სადგინის მერე იმართებოდა პურობა.
სადგისნისკარტა

სადგისნისკარტა — ფრინველთა გვარი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. შებუმბლულია თეთრ-შავად. აქვთ გრძელი, ბოლოში აღუნული სადგისის ფორმის ნისკარტი. გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, აფრიკაში, ამერიკასა და ავსტრალიაში. მოიცავს 4 სახეობას. ბინადრობს ზღვისა და მლაშე ტბისპირა დაჭაობებულ, ვაკე ადგილებში. ცხოვრობს კოლონიებად, ან წყვილებად. დებს 3-4 კვერცხს. ინკუბაცია გრძელდება 22-24 დღე-ღამე. იკვებება მცირე კიბოსნაირებით, მოლუსკებით, წყლის მწერებით. საქართველოში მეტად იშვიათად გვხვდება მიმოფრენისას.
სადედე (მეფუტკრეობაში)

სადედე (მეფუტკრეობაში), დედა ფუტკრის გამოსაზრდელი უჯრედი. სადედე შეიძლება იყოს სანაყარე ან გაჭირვების. სანაყარე სადედეების ფუტკრები სხვადასხვა რაოდენობით აშენებენ ფიჭების პერიფერიულ უბნებში ოჯახის ნაყრიანობის ინსტინქტის გაღვიძების შემდეგ. გაჭირვების სადედეებს (1-5 ცალი) აშნებენ ბუდის ცენტრალურ უბანში. სანაყარე სადედეების მოცულობაა 0,8-0,9 სმ3. უღალო პერიოდებში აშნებული სადედეების მოცულობა ბევრად ნაკლებია.
სადედე (მემცენარეობაში)

სადედე (მემცენარეობაში) — ნარგაობა, სადაც გამოჰყავთ მრავალწლოვან მცენარეთა (ვაზი, ხეხილი) საძირე და სანამყენე მასალა. ხეხილის სარგავი მასალის გამოსაყვანად, ვეგეტატიური გამრავლებისათვის, აშენებენ საძირეთა სადედეს, ხოლო კალმების, ამონაყრებისა და თესლის დასამზადებლად — სადედე ბაღსა და საკენკრეს. მევენახეობაში, ფილოქსერაგამძლე ვაზის საძირის სადედეში, იყენებენ თავიან ფორმას საყრდენად ხმარობენ ვერტიკალურ ან დაბალ ჰორიზონტალურ შპალერს. სანამყენეს სადედეში დასამყნობი საკვირტე მასალის დამზადება ხდება მყნობის წინ. სადედეში საჭიროა ნიადაგის პერიოდული გაფხვიერება, სარეველების მოსპობა, სასუქების შეტანა, მორწყვა და ა. შ.

საქართველოში შემუშავებულია სადედეში მცენარეთა აღზრდა-ფორმირების ახალი წესები, რომლებიც ფართოდაა დანერგილი წარმოებაში.
ოლივერ უილიამსონი

ოლივერ უილიამსონი (; დ. 27 სექტემბერი, 1932, სუპერიორი, უისკონსინი — გ. 21 მაისი, 2020) — ამერიკელი ეკონომისტი, ნეოინსტიტუციონალიზმის წარმომადგენელი; მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტის ბაკალავრი (1955), სტენფორდის უნივერსიტეტის მაგისტრი (1960), კარნეგი-მელონის უნივერსიტეტის დოქტორი (1963). მუშაობდა პენსილვანიისა (1965–1983) და იელის უნივერსიტეტებში (1983–1988). 1988 წლიდან კალიფორნიის უნივერსიტეტის პროფესორია (ბერკლის კამპუსი). 2004 წელს გახდა რექტენვალდის პრემიის ლაურეატი, ხოლო 2009 წელს — ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკის დარგში. 2007 წლიდან ამერიკის ეკონომიკური ასოციაციის საპატიო წევრია.
სადიაცო

სადიაცო, ჩოფა, ჩოფის ძველნი — ხევსური ქალის კვართისებური კაბა. კერავდნენ ადგილობრივი მოქსოვილი შალისაგან („ტოლი“). ნაჭერს ორად მოკეცავდნენ და ბეჭებში გადაუჭრელად მიიღებდნენ ორ კალთას. თუ ნაჭერი ვიწროგანიანი იყო, კალთებს გვერდებში ირიბად აჭრილ ნაჭერს („აზღოტი“ ) ჩააკერებდნენ. მხრებთან სწორად მიადგამდნენ გრძელ „საფლებს“. საკისრებს შიგნით გამოაკერებდნენ მაღალ და დასარჩულებულ საყელოს. სადიაცოს მუხლებს ქვემოთ „ქოქომონი“ ებმოდა.

სადიაცოები ერთმანეთისაგან გამოირჩეოდა წინა კალთისა და „ქოქომონის“ მიხედვით. იცოდნენ „გლუ“ და „კალთამოკერებული“. ამ უკანასკნელს ზოგჯერ „თიკვჩოფივ“ ერქვა. პირველისაგან განსხვავებით მას „ფარაგს“ ქვემოთ ერთიანი კალთის სანაცვლოდ ორი ფერადი ოთხკუთხედისაგან შედგენილი კალთა უკეთდებოდა.

სადიაცოს საყელო, სახელოები, კალთის ბოლოები და ზურგი საგანგებოდ იყო მორთული გეომეტრიული ფორმის ნაქარგით და ვერცხლის სამკაულებით. განსაკუთრებული ყურადღება ექცეოდა შუა ნაწილის — „ფარაგის“ მორთვა-შემკობას, სადიაცოზე იკეთებდნენ ნაქსოვ ბრტყელ სარტყელს.
ირლანდიის ეროვნული განმათავისუფლებელი არმია

ირლანდიის ეროვნული განმათავისუფლებელი არმია (ირლანდ.: , აკრ. ), ირლანდიის რესპუბლიკური სოციალისტური შეიარაღებული დაჯგუფება, რომელიც 1974 წლის 8 დეკემბერს შეიქმნა. მისი მიზანი ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოდან გამოყოფა და გაერთიანებული ირლანდიის შექმნაა. მისი მთავარი სამიზნე იყო გაერთიანებული სამეფოს უშიშროების ძალები და ლოიალისტი შეიარაღებული ძალები (რომლებიც ეწინააღმდეგებოდნენ ირლანდიის გაერთიანებას).

იზიარებდა რა მარქსისტულ იდეოლოგიას მის პოლიტიკურ ფრთასთან, ირლანდიის რესპუბლიკურ სოციალისტურ პარტიასთან, დაჯგუფებამ გავლენის პიკს 1970-იანი წლების ბოლოსა და 1980-იანი წლების დასაწყისში მიაღწია. არსებობის ადრეულ წლებში ის ცნობილი იყო სახელითი "სახალო განმათავისუფლებელი არმია".

24-წლიანი კამპანიის შემდეგ იეგა-მ 1998 წლის 22 აგვისტოს ზავი გამოაცხადა. 1999 წლის აგვისტოში მან გამოაცხადა, რომ "არ არის პოლიტიკური და მორალური არგუმენტი კამპანიის განახლების გასამართლებლად". 2009 წლის ოქტომბერში იეგა-მ ფორმალურად დაადასტურა, რომ პოლიტიკურ მიზნებს მხოლოდ მშვიდობიანი გზებით მიღწევას ეცდებოდა. იეგა არალეგალური ორგანიზაციაა, როგორც გაერთიანებულ სამეფოში, ისე ირლანდიის რესპუბლიკაში.
სამოსელი პირველი

სამოსელი პირველი — გურამ დოჩანაშვილის რომანი, რომელიც გამოიცა 1975 წელს.

სიუჟეტი
„სამოსელი პირველის“ სიუჟეტი თავგადასავლის მაძიებელი ჭაბუკის დომენიკოს ტიპური ამბავია, რომელზეც დიდად იმოქმედა იდუმალებით მოცული კაცის — ლტოლვილის ნაამბობმა. დომენიკო ტოვებს მშობლიურ სახლ-კარს, მამას და მიდის „ლამაზ ქალაქში“. თანდათან მრავალ ადამიანთან ურთიერთობისას, იგი მიხვდება, თუ რა არის მეგობრობა, სიყვარული, სიკეთე, ბოროტება, გულწფელობა, პატიოსნება.

პერსონაჟები
მაღალ სოფლელები
დომენიკო - მგზავრი
გვეგვე - დომენიკოს ძმა
მამა - სოფლის გამგებელი
ბიბო - პირველი ყმა
კოჭლი - მეორე ყმა
ნანდუ
რესა
რესას შავოსანი დედა
დიდი სევდიანი გლეხი

ლამაზ ქალაქელები
ტულიო - დროსმტარებელი
ცილიო - მექალთანე
ედმონდო - ამხანაგთმაძიებელი
ანტონიო - უწყინარი მღებავი
ვინსენტე - ანტონიოს სიძე
ჯუზეპე - დებოშის ამტეხი
დინო
ალექსანდრო - გიჟად წოდებული კეთილი კაცი
არტურო - ხარბი მასპინძელი
ეულალაია - არტუროს მეუღლე
ჯანჯაკომო - არტუროს შვილი
სივილლა - არტუროს მოხუცი დედა
არტუროს ნათესავი
ჯულია
გრაციაზა მატირელლი
როზინა
სილვია
ანა მარია
კონჩეტინა
მამიდა არიადნა
ვასკო (არ ჩნდება ნაწარმოებში)
სენიორ ჯულიო - დარბაისელი
დუილიო - ლამაზ ქალაქელთა მრჩეველი
სერვილიო - დუილიოს ვაჟი, კამორას მივლენილი (არ ჩნდება ნაწარმოებში)
მიქელე
რინალდო
პატრიცია
ხელბოხჩიანი ქალი
ლაურა - გლახა ქალი
ტანგო - გლახა ქალი
უკბილო კაცი - მუსიკოსი
ტერეზა - ნამდვილი ქალი
კუმეო - თაღლითი
უგო - ახალგაზრდა გიჟი
ლეპოლდინო - ღამის დარაჯი

კამორელები
ედმონდო ბეტანკური - დიდი მარშალი
ფედერიკო სეზარ - პოლკოვნიკი
მიჩინიო - პოლკოვნიკის მარცხენა ხელი
არუფა - მარშალის კატა
კადიმა - მარშალის პირადი აღმსრულებელი
ნავოლე - ზედამხედველი
ელიოდორო - კაპრალი
ხორხე - გენერალი
ციცკა - გამჭრიახი ადმირალი
ლამაზი გენერალი
რამოს - დამსჯელი რაზმის გენერალი
უმბერტო - ჯუჯა
ჩიჩიო
ესტებან პეპე - აბსოლუტურსმენიანი
მერსედეს ბოსტონი - მარშალის თანამეცხედრე
სტელლა - პოლკოვნიკის მეუღლე
სუზანნა სუზზი
პორფირიო - ხნიერთა დასის მეთაური
რამირეს კისპეთი
არტემიო ვასკეს - დიდვაჭარი
პედრო კარდენასი - შემმოწმებელი
ალფრედო ევია - გასაიდუმლოებული მექისე
გრეგ რიკიო - მხატვარი
ნოელ - პროკურორი
მასიმო - ჩვიდმეტთამეთაური
ეზეკიელ ლუნა - კარის ტენორი
რიგორბერტო - პირველი თავზეხელაღებული
გავრიელი - მეორე თავზეხელაღებული
სკაპრიოზო - მასპინძელი
ანისეტო - მოანგარიშე
კაეტანო - ღამის დარაჯი
ოთო ძია - კამორელთა ექიმი
როსა - დილის ქალი
ჟაგუნსოები
ოთხი სახელოებდაკაპიწებული ჯალათი
ელამი კამორელი
დემეტრიო

უდაბნოდან მოსულნი
მენდეს მასიელი - კონსელეირო, კანუდოსელთა თავკაცი

დიდი კანუდოსელები
მანუელო კოსტა
ზე მორეირა
მოხუცი სანტოსი
ჟოაო აბადო
დონ დიეგო

სერტანელები
გრეგორიო პაჩეკო - დოლის ჯადოქარი
სენობიო ლიოსა - დიდი მჭედელი
ყურმოჭრილი ტოგო
უთქმელი ძმა ტუგოსი
პრუდენსიო - მესამე ძმა
მარიამი - ზე მორეირას მეუღლე
მანუელა - ჟოაო აბადოს ქალიშვილი
ინოსენსიო
აველინო
როხასი

კალიბრიელები
მირცა - მოხუცი სანტოსის მეუღლე
მოხუცი სანტოსის ვაჟი

სხვანი
ლტოლვილი
ალექსანდროს ძმა
გვეგვეს მეუღლე
მედნეს მასიელი - კონსელეიროს სეხნია და გვარის უკანასკნელი წარმომადგენელი
ზეზუხბაია და სხვა ჯამბაზები
ორი ქართველი მოგზაური - ჰაინრიხი და დრაგომირო
7 სხვადასხვანაირად ჩაცმულ-დახურული ქალი
ბალახისფერი კაცი
ბარტ რეინოლდსი

ბარტონ (ბადი) ლეონ რეინოლდს უმცროსი (; დ. 11 თებერვალი, 1936, ლენსინგი, მიჩიგანი, აშშ — გ. 6 სექტემბერი, 2018, ჯუპიტერი, ფლორიდა, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი. ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული და ყველაზე მაღალანაზღაურებადი ვარსკვლავი ჰოლივუდში 1970-იანი წლების ბოლოს. ორი ოქროს გლობუსის (1992, 1998) და ემის ჯილდოს (1991) მფლობელი.

მისი დასამახსოვრებელი როლებია: ლევის მედლოკი განთავისუფლებაში, პოლ კრივი ყველაზე გრძელ ეზოში, მწვრთნელი ნეით სცარბოროუ ყველაზე გრძელი ეზოს 2005 წლის რიმეიქში, ბო „ბანდიტი“ დარვილი სმოტი და ბანდიტში, ჯ.ჯ მაკკლარი -ში, ჩარლი ბარკინის ხმა ყველა ძალი მიდის სამოთხეში და ჯან ჰორნერი -ში.

ადრეული ცხოვრება
ბარტონ ლეონ რეინოლდს უმცროსი დაიბადა 1936 წლის 11 თებერვალს ჰარიეტ ფერნეტ „ფერნ“ (, ქალიშვილობაში მილერი — ) და ბარტონ მაილო რეინოლდსის ოჯახში.
საკანი №5

საკანი №5 — სატელევიზიო პროექტი, საპროტესტო აქციის არასტანდარტული ფორმით. შოუს მთავარი გმირი იყო მსახიობი და მუსიკოსი გიორგი გაჩეჩილაძე (უცნობი). მან საკუთარი სურვილით აღიკვეთა თავისუფლება და დაიწყო ცხოვრება ციხის იმპროვიზებულ საკანში. მისი რეჟიმი ისეთივე იყო, როგორიც რეალური პატიმრის. შოუს წესების მიხედვით პატიმარს ჰქონდა პაემნის უფლება. გარდა ამისა, საკანში შესვლა, საკუთარი პროტესტის ამგვარი ფორმით გამოხატვა და პატიმრის სტატუსით რამდენიმე დღე ცხოვრება შეეძლო სხვა ცნობილ პიროვნებებსაც. კვირაში ერთხელ პატიმარი გიორგი გაჩეჩილაძე კითხულობდა შეტყობინებებს, რომლებსაც მას მთელი კვირის განმავლობაში უგზავნიდნენ მაყურებლები. ასევე კვირაში ერთხელ მას საშუალება მიეცა ტელეფონით გასაუბრებოდა მაყურებლებს. გადაცემა გადიოდა ყოველდღე მაესტროს ეთერში 23:00.
მაესტრო (ტელეკომპანია)

მაესტრო — ტელეკომპანია საქართველოში. შეიქმნა 1995 წლის თებერვალში. სტუდია „მაესტროს“ გავრცელების არეალი -ს (დღესდღეობით ერთადერთი კომპანია საქართველოში, რომელიც სატელევიზიო რეიტინგებს იკვლევს) კვლევის მონაცემების მიხედვით, თბილისის მოსახლეობის 50% იყენებს საკაბელო ქსელის მომსახურებას. (დაახლოებით 550000 მაყურებელი).
თენგიზ წოწონავა

თენგიზ წოწონავა — ქართველი მწერალი, ლიტერატურათმცოდნე, სხვადასხვა დროს მუშაობდა საშუალო და უმაღლესი სკოლების პედაგოგად, გამომცემლობისა და პერიოდული პრესის რედაქტორად. არის პირველი საავტორო გამომცემლობის დამფუძნებელი. გამოქვეყნებული აქვს გამოკვლევები და სტატიები შუა საუკუნეების იდეოლოგიური და ესთეტიკური აზროვნების, ისტორიის, რელიგიისა და მითოლოგიის, მეოცე საუკუნის ბოლო მეოთხედში მიმდინარე ლიტერატურულიპროცესის საკითხებზე, თანამედროვე ქართველი მწერლების შემოქმედებაზე. გამოცემული აქვს ლიტერატურული, ისტორიულ–მხატვრული და შემეცნებითი ხასიათის კრებულები: "ხილული და უხილავი", "საბავშვო ისტორია", "აბუსერისძე ტბელი. ცხოვრება და მოღვაწეობა", "საქართველოს ისტორია", "რას გვიამბობს ბიბლია", "რას გვიამბობს ქართული აგიოგრაფიული მწერლობა" და სხვა.
ჯეიმზ ვუდსი

ჯეიმზ ვუდსი (; დ. 18 აპრილი, 1947) — ამერიკელი კინო, სატელევიზიო და თეატრის მსახიობი და კომიკოსი. ვუდსი განთქუმილია როლებით ფილმებში: ერთხელ ამერიკაში, მისისიპის აჩრილები, სალვადორი და კაზინო.

ბიოგრაფია
ვუდსი დაიბადა ვერნალში, იუტა. მისი მამა, გეი პეიტორ ვუდსი იყო არმიის ოფიცერი, რომელიც 1960 წელს გარდაიცვალა. დედამისი მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ მეორედ დაქორწინდა ტომას დიქსონთან. ვუდსი გაიზარდა ვარვიკში, როდ-აილენდი და აქვე დაამთავრა პილგრიმის უმაღლესი სასწავლებელი.
პიტერ ფონდა

პიტერ ფორდა (; დ. 23 თებერვალი, 1940 — გ. 16 აგვისტო, 2019 , ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია) — ამერიკელი მსახიობი. იგი არის ჰენრი ფონდას შვილი და ჯეინ ფონდას ძმა, ბრიჯიტისა და ჯასტინის მამა.

ბიოგრაფია
ფონდა დაიბადა ნიუ-იორკში. თავდაპირველად მან მსახიობობის სწავლდა დაიწყო ომაჰაში, ნებრასკაში, მამამისის სახლში. ამის შემდეგ იგი შეუერთდა ომაჰის სახალხო დრამატულ თეატრს, სადაც ბევრმა ცნობილმა მსახიობმა (მათ შორის მისმა მამამ და მარლონ ბრანდომ) იპოვა თავიანთი კარიერა.

ფილმოგრაფია
მაიკლ მედსენი

მაიკლ სორენ მედსენი (; დ. 25 სექტემბერი, 1957 — გ. 3 ივლისი, 2025) — ამერიკელი მსახიობი, პოეტი და ფოტოგრაფი ირანული და დანიური ფესვებით. მიღებული აქვს მთავარი როლები ისეთ ფილმებში, როგორებიცაა „ცოფიანი ძაღლები“, „დონი ბრასკო“ და „მოკალი ბილი“.

ბიოგრაფია
მედსენი დაიბადა ჩიკაგოში, ილინოისის შტატში. დედამისი, ელაინი — ემის ჯილდოს ლაურეატი სატელევიზიო პროდიუსერი, პოეტი და დრამატურგია, ხოლო მამამისი, კალვინ მედნესი — მეხანძრე. დედამისმა მიატოვა კორპორაციული ბიზნესი სამწერლო კარიერის გასაუმჯობესებლად. მედსენის ბებია და პაპა მამის მხრიდან დანიელები იყვნენ, ხოლო დედამისს ირანული და ამერიკული ფესვები ჰქონდა. მისი და ასევე მსახიობი ვირჯინია მედსენია. მას ასევე ჰყავს უფროსი და შერი.

გარდაიცვალა 2025 წლის 3 ივლისს, ქალაქ მალიბუში, 67 წლის ასაკში, გულის შეტევით.

ფილმოგრაფია
ექშენი (ვიდეო თამაშების ჟანრი)

ექშენი ან მოქმედებითი თამაში — ვიდეო თამაშის ჟანრი, რომელიც ხაზს უსვამს ფიზიკურ გამოწვევებს, მათ შორის კოორდინაციასა და დროის რეაქციას. ჟანრი შეიცავს განსხვავებულ ქვეჟანრებს, როგორებიცაა საბრძოლო თამაშები, შუტერი და პლატფორმერი.

მოქმედებით თამაშში, მოთამაშე ტიპურად აკონტროლებს პროტაგონისტის ავატარს. ავატარი იძულებულია გადალახოს თამაშის ეტაპები, შეაგროვოს საგნები, თავიდან აიცილოს დაბრკოლებები და დაამარცხოს მტრები სხვადასხვა თავდასხმებით. ეტაპის ან ეტაპების ჯგუფის ბოლოს, მოთამაშე ხშირად იძულებულია დაამარცხოს მოწინააღმდეგე დიდი ბოსი, რომელიც ჩვეულებისამებრ ყველა მანამდე არსებულ მტერზე დიდია. მტერი ებრძვის ავატარს და აკლებს მას სიცოცხლეს, თამაში კი მაშინ სრულდება, როდესაც მოთამაშე მოკვდება. ალტერნატიულად, მოთამაშე იგებს თამაშს ეტაპების ჯგუფის გადალახვის შემდეგ.

ბევრ მოქმედებით თამაშს აქვს დაუსრულებელი სიუჟეტი და შეიძლება ჰქონდეს ეტაპების განუსაზღვრელი რიცხვი. ასეთ თამაშებში, მოთამაშის მთავარი მიზანია დააგროვოს მაქსიმალური ქულა საგნების შეგროვებითა და მტრების განადგურებით.

= რესურსები ინტერნეტში =
 20
გლობალური ადგილმდებარეობის განმსაზღვრელი სისტემა

გლობალური ადგილმდებარეობის განმსაზღვრელი სისტემა (, შემოკლებით ) — აშშ-ის გლობალური სანავიგაციო სატელიტური სისტემა. იგი გვაწვდის საიმედო ადგილმდებარეობის განსაზღვრას, ნავიგაციასა და განრიგის სერვისებს მსოფლიოს მასშტაბით. იგი მუშაობს ნებისმიერ ამინდში, დღესა თუ ღამეში, ყველგან დედამიწაზე ან დედამიწასთან ახლოს.

 დამზადებულია სამი ნაწილისგაგან: 24-დან 32-მდე დედამიწის ორბიტის გარშემო მოძრავი თანამგზავრი, ოთხი საკონტროლო სადგური დედამიწაზე და მიმღები, რომელიც მომხმარებელს უნდა გააჩნდეს. სატელიტები კავშირის სიგნალს აძლევს სივრციდან, სადაც გამოყენებულია მომხმარებლის მიერ მიმღები იმისათვის, რომ მიიღოს სამგანზომილებიანი მდებარეობა (განედი, გძედი, სიმაღლე) და დრო.
დენის ჰოპერი

დენის ლი ჰოპერი (; დ. 17 მაისი, 1936 — გ. 29 მაისი, 2010) — ამერიკელი მსახიობი, რეჟისორი და არტისტი. ჰოპერი დაინტერესდა მსახიობობით და საბოლოოდ გახდა მსახიობების სტუდიის სტუდენტი. იგი პირველად გამოჩნდა ტელევიზიაში 1955 წელს. ითამაშა ჯეიმზ დინისთან ერთად ორ ფილმში, „უმიზეზოდ ამბოხებულისა“ და „გიგანტში“. შემდეგი ათი წლის განმავლობაში, ჰოპერი გამოდიოდა ხშირ-ხშირად ტელევიზიაში სტუმრის როლებში, ხოლო 1960-იანი წლების მიწურულს, ითამაშე მეორეხარისხოვანი როლი რამდენიმე ფილმში. მან გადაიღო და ითამაშა ფილმ „უდარდელი მხედარში“ (1969), რომელმაც მოიგო კანის კინოფესტივალის ჯილდო და ნომინირებული იყო ოსკარის საუკეთესო ორიგინალური სცენარის კატეგორიაში.

ფილმოგრაფია
ფრენკ ვინსენტი

ფრენკ ვინსენტი (; დ. 14 აგვისტო, 1939 — 13 სექტემბერი, 2017) — ამერიკელი მსახიობი და მუსიკოსი. მისი აღსანიშნავი როლია ფილ ლეოტარდო „სოპრანოს კლანში“.

ბიოგრაფია
იტალო-ამერიკელი ვინსენტი დაიბადა ჩრდილოეთ ადამსში, მასაჩუსეტში, მაგრამ გაიზარდა ჯერსში, ნიუ ჯერსში. მამამისი, ფრენკ ვინსენტ გატუზო უფრ. იყო ფოლადთან მომუშავე. ვინსენტს ჰყავს ორი ძმა: ნიკი და ჯიმი. მამამისი იყო ერთ-ერთი 6 ბავშვიდან (ლუსია, ფილიპო, ანტონიო, ფრენკი, ჯეიმზი, და სესილია). ექვსივე მათგანი დაიბადა იტალიელი იმიგრანების, ნიკოლა გატუზოსა და ფრანჩესკა დი პერის ოჯახში. მისი ბიძა მსახურობდა დიდ ბრიტანეთში მეორე მსოფლიო ომის დროს და დაქორწინდა ინგლისელ გოგონაზე, ასე რომ ფრენკს ჰყავს ინგლისელი ბიძაშვილი, სახელად მაიკლ გატუზო. იგი არის სიცილიური და ნეაპოლიტანური წარმოშობის.
კობა დავითაშვილი

კობა დავითაშვილი (დ. 31 ივლისი, 1971, თბილისი — გ. 2 დეკემბერი, 2020, იქვე) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს ხალხის პარტიის ლიდერი, საქართველოს პარლამენტის ოთხი მოწვევის (1999, 2004, 2008, 2012) დეპუტატი.

ბიოგრაფია
დავითაშვილი დაიბადა ქალაქ თბილისში. სკოლის დამთავრების შემდეგ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1993 წელს მონაწილეობდა ქართულ–აფხაზურ შეიარაღებულ კონფლიქტში, მსახურობდა არტილერიის გაერთიანების ოცმეთაურად. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“ და 2004-2006 წლებში — საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის გლდანის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „სააკაშვილი — ნაციონალური მოძრაობა“. 2006 წლის ნოემბრამდე იყო საქართველოს კონსერვატიული პარტიის თავმჯდომარე. 2006 წლის ნოემბერში კონსერვატიული პარტიის რიგები დატოვა, მას შემდეგ, რაც იმავე წლის ოქტომბერში ქართულმა ტელევიზიებმა გაავრცელეს ვიდეომასალა, რომელშიც დავითაშვილი იღებდა ქრთამს პარტიულ სიაში კანდიდატის შეყვანის სანაცვლოდ.

დავითაშვილი 2007 წლის 7 ნოემბერს ხელისუფლების მხრიდან აქციის ძალადობრივად დაშლის დროს ერთ-ერთი დაზარალებულია. ის ფიქრობდა, რომ საპროტესტო აქციაზე მასზე თავდასხმას ორგანიზება ყოფილმა პრეზიდენტმა, მიხეილ სააკაშვილმა გაუწია. ამავე ბლოკის სიით 2010 წლის ადგილობრივ არჩევნებში გახდა თბილისის საკრებულოს წევრი. იყო საკრებულოს იურიდიულ საკითხთა და ადამიანის უფლებათა კომისიის წევრი. 2012 წლის 1 ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნების შედეგად გახდა საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“ (2012-2016).

2013 წელს კობა დავითაშვილმა საქართველოს მთავრობასთან უთანხმოების გამო მალე დატოვა საპარლამენტო უმრავლესობა და კენჭი იყარა საპრეზიდენტო არჩევნებში. დავითაშვილმა განაცხადა, რომ დატოვებდა პოლიტიკას, თუ ვერ მოაგროვებდა ხმათა 3%-ს. არჩევნებში ხმათა 0,6%-ის მიღების შემდეგ განაცხადა, რომ აქტიურ პოლიტიკას ტოვებდა.

2017 წელს დაუდგინდა ე.წ. ბეხტერევის დაავადება. 2020 წლის ნოემბერში ჯანმრთელობის გაუარესების გამო ალადაშვილის კლინიკაში გადაიყვანეს. 25 ნოემბრიდან მართვით სუნთქვაზე იმყოფებოდა. გარდაიცვალა 2 დეკემბერს. გარდაცვალების მიზეზი გახდა პოლიორგანული უკმარისობა, მას განუვითარდა სეფსისი და სეპტიური შოკი. დაკრძალეს მშობლიურ სოფელ ნიაბში, წმინდა გიორგის სახელობის ტაძრის ეზოში.

საქართველოს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმა კობა დავითაშვილი, გარდაცვალების შემდეგ, ღირსების მედლით დააჯილდოვა (7 ნოემბერი, 2021).

პირადი და ოჯახური ცხოვრება
დავითაშვილს დარჩა მეუღლე და ხუთი შვილი.
კრის პენი

კრის პენი (; დ. 10 ოქტომბერი, 1965 — გ. 24 იანვარი, 2006) — ამერიკელი კინო და სატელევიზიო მსახიობი, რომელმაც სახელი გაითქვა მისი როლებისთვის ფილმებში: „ცოფიანი ძაღლები“, „“ და „ “.

ბიოგრაფია
პენი დაიბადა მერილენდში, კალიფორნია. მისი მშობლები ლეო პენი და ეილინ რაიანი იყვნენ მსახიობები. მისი მამობრივი ბებია და პაპა იყვნენ ებრაელი იმიგრანტები ლიტვიდან და რუსეთიდან, ხოლო დედამისი იყო კათოლიკე იტალიური და ირლანდიელი წარმოშობის. მას ჰყავს ორი უფროსი ძმა, მსახიობი შონ პენი და მუსიკოსი მაიკლ პენი.

პენი იპოვეს გარდაცვლილი მის სანტა მონიკას კონდომინიუმში 2006 წლის 23 იანვარს, 40 წლის ასაკში.

ფილმოგრაფია
რეი ლიოტა

რეი ლიოტა (; დ. 18 დეკემბერი, 1954, ნიუარკი — გ. 26 მაისი, 2022) — ამერიკელი მსახიობი, რომელმაც სახელი გაითქვა ჰენრი ჰილის განსახიერებით კრიმინალურ-დრამაში „დიდებული ბიჭები“. მას აქვს მოგებული ემის ჯილდო და ნომინირებული იყო ოქროს გლობუსზე.

რეი ლიოტა დაიბადა ნიუარკში, ნიუ ჯერსი და იშვილეს ექვსი თვის ასაკში მერიმ და ალფრედ ლიოტამ. 1973 წელს, რეიმ დაამთავდა უნიონის უმაღლესი სკოლა უნიონში, ნიუ ჯერსი. ლიოტა მსახიობობას მაიამის უნივერსიტეტში სწავლობდა.

ფილმოგრაფია
ჯო პანტოლიანო

ჯო პანტოლინო (; დ. 12 სექტემბერი, 1951) — ამერიკელი კინო და სატელევიზიო მსახიობი. სახელი გაითქვა რალფ სიფარეტოს განსახიერებით სოპრანოს კლანში და სიფერის - მატრიცაში.

პანტოლიანო დაიბადა ჰობოკენში, ნიუ ჯერსი. იგი ესწრებოდა გაკვეთილეს -ში, მაგრამ უფრო ფართოდ სწავლობდა ჯონ ლენისთან. იგი ცხოვრობს მის ცოლთან, ყოფილ მოდელ ნენსი შეფარდთან ერთად. მან გაიცნო მისი ცოლი მეგობრის, სამატრა ფილიფსის დახმარებით.
არაქსის რესპუბლიკა

არაქსის რესპუბლიკა (ასევე არასის რესპუბლიკა, , ) — არაღიარებული სახელმწიფო სამხრეთ კავკასიაში, რომელიც მოიცავდა დღევანდელი ნახჭევნის ტერიტორიას და 1918 წელს ნახჭევანის ეროვნული (ისლამური) საბჭოს მიერ გამოცხადდა. რესპუბლიკის სათავეში გენერალ-გუბერნატორი ჯაფარგული-ხან ნახიჩევანსკი დადგა.

1919 წლის ივნისში სომხეთის ჯარმა ბრიტანეთის სააკუპაციო ჯარებთან ერთად ქალაქი ნახჭევანი აიღო და არაქსის რესპუბლიკა ლიკვიდირებულ იქნა. ამ ფაქტმა შეიარაღებული კონფლიქტი გამოიწვია სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის. ერთ თვეში აზერბაიჯანულმა ჯარმა სომხეთის ჯარი ნახჭევანის ტერიტორიიდან გააძევა.
სანქტ-პეტერბურგის ტრამვაი

სანქტ-პეტერბურგის ტრამვაი — სახმელეთო ტრამვაის მოძრაობის სისტემა სანქტ-პეტერბურგში; მსოფლიოში მეორე ყველაზე დიდი ტრამვაის სისტემა (მელბურნის ტრამვაის შემდეგ). გაიხსნა 1907 წლის 29 სექტემბერს. 1980-იანი წლების ბოლოსთვის უდიდეს მასშტაბს მიაღწია და მსოფლიოში უდიდესი ტრამვაის ქსელი გახდა, რისთვისაც გინესის რეკორდების წიგნში შეიტანეს. 1990-იანი წლების დასაწყისიდან მოძრაობის მოცულობის შემცირება დაიწყეს, ხოლო რამდენიმე მაგისტრალზე ტრამვაის ხაზები სრულიად მოიხსნა, მიუხედავად ამისა.

2017 წლის მარტის მდგომარეობით მოქმედებს 39 ტრამვაის მარშრუტი, ექსპლუატაციაშია შედის 788 ვაგონი, ხოლო ხაზების სიგრძე 228 კმ-ია.