iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვეინანი

ვეინანი (, ფინინი: ) — საოლქო დონის ქალაქი აღმოსავლეთ გუანჭონგში, შენსის პროვინცია, ჩინეთი. ქალაქი მდინარე ვეის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს, რომელიც ხუანხეს (ასევე ცნობილი, როგორც ყვითელი მდინარე) პროვინციის დედაქალაქიდან, სიანიდან დაახლოებით 60 კილომეტრში უერთდება.

სახელწოდება „ვეინანი“ სიტყვა-სიტყვით ითარგმნება, როგორც „მდინარე ვეის სამხრეთი“. ქალაქი სახელწოდებას შეესაბამება, რადგან მისი უდიდესი ნაწილი მდინარის სამხრეთით მდებარეობს (გამონაკლისია ვეინანის აგლომერაცია, რა შემთხვევაშიც უდიდესი ნაწილი მდინარის გადაღმაა).
ისტორია
იმის გათვალისწინებით, რომ ვეინანი პროვინციულ დედაქალაქებს, სიანსა და ლოიანს შორისაა მოქცეული, მას დიდი ისტორია აქვს.

უძველესი პერიოდი
თანამედროვე ვეინანის ტერიტორიაზე გვიანდელი ჰომო ერექტუსის ნამარხია აღმოჩენილი, რომელსაც დალი ეწოდა. სიანკუის რაიონი ცინის სამეფოს პერიოდიდან, ძველი წელთაღრიცხვით 668 წლიდან იყო დასახლებული. ვეინანს მისი ამჟამინდელი სახელწოდება 360 წელს მიენიჭა. ტანის დინასტიის მმართველობის დროს, იმპერატორთაგან 10 გარდაცვალების შემდეგ ვეინანში დაკრძალეს. 1556 წლის 23 იანვარს ყველაზე მომაკვდინებელი მიწისძვრის შედეგად დაახლოებით 830 000 ადამიანი გარდაიცვალა.

თანამედროვეობა
ვეინანის საოლქო დონის ქალაქი შეიქმნა 1995 წელს, რომელმაც ვეინანის პრეფექტურა ჩაანაცვლა. სამნესიის კაშხლის მშენებლობის პერიოდში, ქალაქის ეკონომიკა ძირითადად სოფლის მეურნეობაზე იყო დამოკიდებული და შესაბამისად, ქალაქის განვითარების დონე, პროვინციის სხვა ქალაქებთან შედარებით, დაბალი იყო. ჩინეთში გატარებული ეკონომიკური რეფორმების შედეგად ვეინანი სწრაფად განვითარდა. კუანჭონგის დაბლობის აღმოსავლეთ ნაწილი, რომელიც ამჟამად ქალაქს ეკუთვნის, ვეინანს შენსის პროვინციის მეორე ქალაქად აქცევს მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით (ის ამ მაჩვენებლით მხოლოდ პროვინციის დედაქალაქს, სიანს ჩამოუვარდება).

კლიმატი
დემოგრაფია
ჩინეთის მოსახლეობის მეექვსე აღწერის მიხედვით, ქალაქ ვეინანში 5 286 077 ადამიანი ცხოვრობს.2000 წლის მონაცემებთან, მოსახლეობის მეხუთე აღწერასთან შედარებით, მოსახლეობა 108 729ა ადამიანით არის შემცირებული. ამჟამად ვეინანში მცხოვრებლებს შორის 50.75% მამრობითი სქესის წარმომადგენელია, ხოლო 49.25% ქალია. ქალაქში სულ 2 682 710 მამაკაცი და 2 603 367 ქალი ცხოვრობს.
ფადი ფრემი

ფადი ფრემი (არაბ. );1954 ბეირუთი) —ლიბანელი მემარჯვენე ქრისტიანი პოლიტიკოსი და მებრძოლი, პარტია ქათაიბის აქტივისტი. ლიბანის სამოქალაქო ომის მონაწილე, ბაშირ ჯემაიელის მემკვიდრე, ფალანგისტური მილიციის მეთაური. იგი მეთაურობდა ლიბანის შეიარაღებულ ძალებს 1982-1983 წლებში. „მთის ომში“ დამარცხების შემდეგ, იგი მეთაურობიდან გადააყენეს და ემიგრაციაში წავიდა.

ქათაიბის აქტივისტი
დაიბადა მდიდარ მარონიტულ ოჯახში, რომელიც  ბეირუთის აშრაფიის ქრისტიანული უბნიდან იყო. დაამთავრა ბეირუთის ამერიკული უნივერსიტეტის მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტი. ამის შემდეგ მან მიიღო მაგისტრის ხარისხი ჰარვარდის ბიზნესის სკოლასა და ტეხასის & უნივერსიტეტში. პროფესიით —ინჟინერ-მანქანათმშენებელი.

ფადი ფრემი ახალგაზრდობიდან იყო მემარჯვენე ქრისტიანული ფალანგისტური პარტია ქათაიბის აქტივისტი. იგი იზიარებდა ნაციონალისტურ და ანტიკომუნისტურ შეხედულებებს. ახლოს იყო კატაიბის დამფუძნებლის პიერ ჯემაიელის ოჯახთან.

1969 წელს ფადი ფრემი შეუერთდა ქათაიბის ფალანგისტური მილიციის გასამხედროებულ ფრთას. მონაწილეობდა შეიარაღებულ შეტაკებებში პალესტინის გათავისუფლების ორგანიზაციის (პგო) ბოევიკების წინააღმდეგ. 1975 წლიდან აქტიურად მონაწილეობდა ლიბანის სამოქალაქო ომში. 1978 წლიდან მსახურობდა ფალანგისტების სამხედრო დაზვერვაში. 1980-იანი წლების დასაწყისში იგი ხელმძღვანელობდა ფალანგისტთა გენერალურ შტაბს.

„ლიბანის  ძალების“ მეთაური
1982 წლის 13 სექტემბერს ლიბანის არჩეულმა პრეზიდენტმა ბაშირ ჯემაიელ ფადი ფრემი დანიშნა „ლიბანის   ძალების“ მემარჯვენე ქრისტიანული შეიარაღებული ფორმირებების მეთაურად (ადრე ეს პოსტი თავად ჯემაიელს ეკავა). მეორე დღეს ბაშირ ჯემაიელი მოკლეს.

პალესტინური წყაროები ფადი ფრემს ასახელებენ  საბრასა და შატილაში მომხდარი ხოცვა-ჟლეტის ერთ-ერთი მთავარ ორგანიზატორად, რაც ბაშირ ჯემაიელის მკვლელობის შემდეგ მოხდა.

„ლიბანის ძალების“ სათავეში ფადი ფრემი მკაცრი სამხედრო-პოლიტიკურ პოზიციას იკავებდა. ის აღნიშნავდა, რომ პგო- ს, მემარცხენე და სირიის მომხრე ძალებს ლიბანის ომში სირიისა და სსრკ-ს მხარდაჭერით სარგებლობდნენ და მართებულად მიიჩნევდა დაპირისპირებაში დასავლეთისა და ისრაელის დახმარების გამოყენებას.

"მთის ომი" და თანამდებობიდან გადაყენება
ფადი ფრემის მეთაურობით, „ლიბანის ძალები“, სამთავრობო არმიასთან ალიანსში, მონაწილეობდნენ „მთის ომში“ 1983 წლის სექტემბრიდან 1984 წლის თებერვლამდე. ფრემის ფალანგისტებს პასუხისმგებლობა დაეკისრათ  ომში ჩადენილი დანაშაულებისთვის. ფადი ფრემმა ბრალდებები უარყო.

„მთის ომი ”დასრულდა მემარჯვენე ქრისტიანების მარცხით მთიან ლიბანსა და ბეირუთში. გამარჯვება მოიპოვეს: დრუზების მილიციამ, ამალის შიიტურმა მოძრაობამ, პსპ- მ და სხვა მემარცხენე ძალებმა, სირიის გადამწყვეტი მხარდაჭერით. დამარცხებისთვის პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა  ფადი ფრემს, რომელმაც სხვა მემარჯვენე ქრისტიანი მეთაურების აზრით, ვერ შეაფასა მტრის ძალები და სათანადოდ არ შეიმუშავა ბრძოლების სტრატეგია და ტაქტიკა.

ფადი ფრემსა და ლიბანის პრეზიდენტ ამინ ჯემაიელს შორის ურთიერთობა გართულდა. 1984 წლის მარტში ლიბანის ძალების მმართველობა გადაიბარა ფუად აბუ ნადერმა (ასევე განმტკიცდა სამირ  ფარიდ ჯაჯაას პოზიციები).

კანადაში გადასვლა
ფადი ფრემმა დატოვა ლიბანი და გადასახლდა კანადაში, სადაც ის ამჟამადაც ცხოვრობს.

დაქორწინებულია ლენა აბუ ნადერზე, რომელიც გახლავთ ფუად აბუ ნადერის და, პიერ ჯემაიელის შვილიშვილი, ბაშირ ჯემაიელის დისშვილი.
გვერდისუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია

გვერდისუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ გვერდისუბანში, მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთ განაპირას, ბორცვის კალთაზე, ფიჭვებით შემოსაზღვრული ეკლესიის ნანგრევებია.

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ჩრდილოეთის მცირე მინაშენით. კედლები მხოლოდ 1,5-2 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. ეკლესიის ასაგებად გამოყენებულია უხეშად გათლილი, დიდრონი, რუხი ფერის ქვები. ტაძრის შიგნით ნალესობა არ შეიმჩნევა. ძეგლს ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, რომელსაც უხეშად გათლილი მოზრდილი არქიტრავის ქვა ასრულებს. აღნიშნული ტაძრის აგებას ხუროთმოძღვრული მონაცემების საფუძველზე, ფართო ქრონოლოგიური მონაკვეთით - საუკუნის დასაწყისით ათარიღებენ.
სოღდური ენა

სოღდური ენა — აღმოსავლეთირანული ენა ძირითადად გამოიყენებოდა ცენტრალურ აზიაში სოღდის რეგიონში (დედაქალაქ სამარყანდში და სხვა ისეთ დიდ ქალაქებში როგორიცაა: ფანჯაკენტი, ფერგანა, ხოჯენდი, ბუხარა), დღევანდელი: უზბეკეთის, ტაჯიკეთის, ყაზახეთის და ყირგიზეთის ტერიტორიაზე. ამ ენაზე ასევე საუბრობდნენ ანტიკურ ჩინეთში მიგრირებული სოღდები. ის ასევე იყო მნიშვნელოვანი შუა-ირანული ენა სხვა ისეთ ენებთან ერთად როგორიცაა: ბაქტრიული, საკა, შუა სპარსული, პართიული. მას აქვს საკმაოდ დიდი ლიტერატურული მემკვიდრეობა.

სონგდიური ძირითადად მიეწერება ჩრდილო-აღმოსავლურ ირანულ ენებს. არ არის აღმოჩენილი ენის ძველი ვერსიის - "ძველი სოღდურის" წერილობითი ძეგლები, თუმცა ძველ სპარსულ ტექსტებში მოხსენებულია ძველი სოღდური ენა რაც ნიშნავს, რომ მინიმუმ აქემენიანთა იმპერიის (ძვ. წ. 559–323) პერიოდიდან გამოიყენებოდა განსხვავეული ცალკე მდგომი ძველი სოღდური ენა.

საკას ანალოგიურად სავარაუდოდ სოღდურსაც ქონდა უფრო კონსერვატული გრამატიკა და მორფოლოგია ვიდრე შუა სპარსულს. თანამედროვე აღმოსავლეთ ირანული ენა იაგნობი არის იმ სოღდურის დიალექტიდან წარმოშობილი, რომელზეც საუკუნეში სოღდის რეგიონის სამხრეთით ოსრუშანაში საუბრობდნენ.

ისტორია
ტანის დინასტიის ჩინეთის პერიოდის (დაახ. საუკუნე) აბრეშუმის დიდი გზაზე სონგდიური ასრულებდა ლინგვა ფრანკას (საერთო ენა - სხვა და სხვა ჯგუფებს შორის სასაუბრო ენა) როლს, შედეგად ენა ამდიდრდა ბევრი ნასესხები სიტყვებით, მაგალითად როგორიცაა ტიმ - "სასტუმრო" რომელიც ენაში შემოვიდა შუა ჩინურიდან .

არაბების მიერ სოღდის დაპყრობის შემდგომ ერთი-ორი საუკუნე ენამ რამდენიმე რეგიონში კიდევ შეინარჩუნა ეკონომიკური და პოლიტიკური მნიშვნელობა. საუკუნეში სოღდურის დიალექტზე საუბრობდნენ სოღდის სამხრეთ ოსრუსანას რეგიონში (დღევანდელი ისტარავშანი, ტაჯიკეთი). ეს დიალექტი შემდგომ განვითარდა იაგნობიურ ენად, რომელმაც საუკუნემდე მოაღწია. ამ ენაზე იაგნობები ლაპარაკობენ.

სოღდური ტექსტების აღმოჩენა
ჩინეთში სინძიანის რეგიონში სოდგიური ტექსტების აღმოჩენამ გამოიწვია ამ ენის შესწავლის მიმართ ინტერესის გაღვივება. რობერტ გაუთიოტმა (პირველი ბუდისტი სოღდურის მკვლევარი) და პოლ პელიოტმა (ფრანგი სინოლოგისტი და აღმოსავლეთმცოდნე, რომელმაც დუნჰუანის გათხრების დროს აღმოაჩინა სოღდური მასალა) 1908 წელს პოლის მიერ აღმოჩენილი სოღდური მასალის შესწავლა დაიწყეს. გაუთიოტმა პელიოტის მიერ აღმოჩენილი მასალის შესახებ ბევრი სტატია გამოაქვეყნა, თუმცა პირველი მსოფლიო ომის დროს დაიღუპა. გაუთიოტის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნაშრომია სოღდური ენის ლექსიკონი, რომლის დასრულებაც ვერ მოასწრო. მისი სიკვდილის შემდეგ ეს ნაშრომი ემილ ბენვინისტიმ გააგრძელა.

სოღდური ტექსტების მცირე ნაწილები აღმოჩენილი იქნა გერმანული ტურფანის ექსპედიციების მიერ. ექსპედიციები მოაწყო ბერლინის ეთნოლოგიურმა მუზეუმმა.

დუნჰუნში და ტურფანშია აღმოჩენილი სოღდურზე შესრულებული ბუდისტური, მინიჩიანისტური და ქრისტიანული ტექსტების უმეტესობა. ამის გარდა სოღდელების მეფე დევაშტიჩის საქმიანობასთან დაკავშირებული ტექსტები, რომლებიც თარიღდება ისლამური დაპყრობის პერიოდით (დაახ. 700 წელი).
ტბისის ეკლესია

ტბისის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ტბისში.
ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვიშა და კლდის ქვით დუღაბზე. ფართო და თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ნახევარწრიული აფსიდი ნათალი ქვის ამოყვანილი მხრებითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. კონქი მხრის მარტივპროფილირებულ კაპიტელებზე გადასულ თაღს ეყრდნობოდა. აღმოსავლეთის ვიწრო და თაღოვანი სარკმელი ორ ქვაშია ამოჭრილი. ადგილ-ადგილ შერჩენილია დეკორატიული მორთულობა.
ტათუნგი

ტათუნგი (, ფინინი: ) — საოლქო დონის ქალაქი შანსის პროვინციაში, ჩინეთი. ის მდებარეობს მდინარე ტათუნგის აუზში, 1 040 მეტრის სიმაღლეზე (ზღვის დონიდან). ქალაქს ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან ესაზღვრება შიდა მონღოლეთის ავტონომიური რეგიონი, ხოლო აღმოსავლეთიდან ხებეის პროვინცია. 2020 წლის მონაცემებით, ქალაქში სულ 3 105 591 ადამიანი ცხოვრობს, რომელთაგან 1 790 452 საოლქო დონის ქალაქის ურბანულ ნაწილშია დასახლებული.

ისტორია
თანამედროვე ტათუნგის ტერიტორია დაკავშირებული იყო დაის ძველ სამეფოსთან, რომელიც მოგვიანებით ჯაომ და ძინის სამეფომ დაიპყრო ძველი წელთაღრიცხვით 457 წელს. ტათუნგის ტერიტორია გამყოფ ზოლს წარმოადგენდა მიწაზე მომუშავე ჩინელებსა და ევრაზიის სტეპის მომთაბარე ტომებს შორის. ეს ტერიტორია ასევე ცნობილი იყო ცხენებით ვაჭრობით.

ფინგჩენგის ოლქი , იანჩენგის შემადგენლობაში შედიოდა, რაც თავის მხრივ, ცინის დინასტიის სარდლობას წარმოადგენდა. მოგვიანებით ტერიტორია ხანის დინასტიის შემადგენლობაში გადავიდა, რა დროსაც თანამედროვე ტათუნგი დაარსდა (დაახლოებით ძველი წელთაღრიცხვით 200 წ.). ქალაქის ჩამოყალიბება ბაიტენგის ბრძოლაში ხუნუების მომთაბარე ტომის დამარცხებით იყო განპირობებული. ფინგჩენი ჩინეთის დიდი კედლის გასწვრივ შიდა მონღოლეთში გადასასვლელი უახლოესი ადგილი გახდა. სწორედ ამან განაპირობა მომავალში ფინგჩენგის აყვავება, რაც, ძირითადად, აქლემების ქარავნებისათვის სატრანსპორტო ცენტრად ჩამოყალიბებაში აისახა. აღმოსავლეთ ხანის დინასტიის დაშლის შემდეგ ქალაქი გაძარცვეს. ეს ქალაქი ხანის/სიანბეის დედაქალაქი გახდა ჩრდილოეთ ვეის დინასტიის პერიოდში ახალი წელთაღრიცხვით 398–494 წლებში. ამავე პერიოდის მიწურულს აშენდა იუნგანი (460–494). 520-იან წლებში ფინგჩენგი ჩრდილოეთ ვეის სამეფოს დაის სარდლობის ადგილს წარმოადგენდა.

ქალაქს ტათუნგი ოფიციალურად 1048 წელს ეწოდა. ის იყო ჯურჯენების სიძინგი („დასავლეთის დედაქალაქი“), ძინის დინასტიის დედაქალაქი მონღოლთა იმპერიის დაპყრობამდე. ის 1649 წელს მინის დინასტიის დაქვემდებარებაში მოექცა და ხელმეორედ 1652 წელს აშენდა.

1982 წლისთვის ქალაქში კვლავ იყო შენარჩუნებული კედლის ნაწილი, რის გამოც ქალაქს ამავე წელს ეროვნული ცნობილი ისტორიული და კულტურული დასახლებული პუნქტის სტატუსი მიენიჭა.

გეოგრაფია
ტათუნგი შანსის პროვინციის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქია. ის მდინარე ტათუნგის აუზში მდებარეობს. საოლქო დონის ქალაქის ურბანული ნაწილი სამი მხრიდან მთებითაა შემოსაზღვრული. უღელტეხილები ქალაქიდან აღმოსავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილებშია. ტათუნგს ესაზღვრება: ჩრდილო-დასავლეთიდან ულანჩაბი (შიდა მონღოლეთი), ჭანგძიაქოუ (ხებეი) აღმოსავლეთიდან, შუოჭოუ (შანსი) სამხრეთ-დასავლეთიდან და სინჭოუ (შანსი) სამხრეთიდან.

ცნობილი ტათუნგის ვულკანური თაღები მდინარე ტათუნგის აუზის მიმდებარედ არსებობს.
ქალაქი ბეიჯინგიდან 250 კილომეტრით დასავლეთით მდებარეობს.
დევლეთ III გირეი

დევლეთ გირეი იგივე ქარა დევლეთ გირეი (‎; დ. 1647 — გ. 1717, იამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი 1716–1717 წლებში, ნურედინ ადილ გირეის ვაჟი, სელამეთ გირეის შვილიშვილი.

ბიოგრაფია
დევლეთ გირეის მამა, ადილი სახანოს ნურედინი იყო 1651–1659 წლებში. თვითონ დევლეთს ქარა (შავი) დევლეთ გირეი ყირიმელმა ხალხმა მისი ნათესავის დევლეთ -ისგან გასარჩევად შეარქვა. ქარა დევლეთი თავისი ბიძაშვილის, საფა გირეის კალგა იყო 1691–1692 წლებში.
1716 წელს ქარა დევლეთ გირეი ოსმალებმა ყირიმის ხანად დანიშვნის შემდეგ გაგზავნეს ჰაბსბურგთა ავსტრიის წინააღმდეგ ლაშქრობაში, მონაწილეობა მიიღო პეტროვადინის ბრძოლაში.

დევლეთ გირეის სახანოს დიდებულთა უდიდესი ნაწილი არ უჭერდა მხარს. ყირიმელები თვლიდნენ, რომ სელიმ გირეის შთამომავლები უნდა ყოფილიყვნენ სახანოს მმართველები. ისინი პატივს სცემდნენ სელიმ -ის ხსოვნას. ამის გამო ყირიმელი ხალხი აღშფოთდა სულთნის გადაწყვეტილებაზე. 1717 წელს ყირიმში იფეთქა აჯანყებამ, მოსახლეობამ ტახტზე სელიმ გირეის ერთ-ერთი შვილის ასვლა მოითხოვა. მძიმე სამხედრო მდგომარეობისა და დიდი არეულობის გათვალისწინებით, სულთანმა აჰმედ -მ საუკეთესოდ ჩათვალა ყირიმელთა აზრის მოსმენა. ქარა დევლეთ -ს სახანოს მონახულების გარეშე ჩამოართვეს ტიტული და მის ნაცვლად ტახტზე სელიმ გირეის ვაჟი საადეთ აიყვანეს.

ქარა დევლეთ გირეის ოსმალებმა პენსია დაუნიშნეს და გადაასახლეს ბუჯაკის ურდოში, ხოლო შემდეგ იამბოლში, სადაც იმავე წელს, 70 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალეს ქალაქის მეჩეთში.
ინჩუანი

ინჩუანი (გამარტივებული ჩინური: , ტრადიციული ნიშნები: , ფინინი: ) — ნინსია-ხუეის ავტონომიური რეგიონის დედაქალაქი, ჩინეთი. წარსულში ინჩუანი ტანგუტების დასავლეთ სიას (ასევე ცნობილი, როგორც სი სია) დედაქალაქი იყო. ქალაქის მთლიანი ფართობი 8874,61 კვადრატულ კილომეტრს შეადგენს, სადაც 2,29 მილიონი ადამიანია დასახლებული. ინჩუანის ურბანულ ნაწილში (რომელიც სამ ურბანურ რაიონს მოიცავს) სულ 1 487 561 ადამიანი ცხოვრობს.

მონღოლთა დაპყრობა
1227 წელს, დასავლეთ სიის დაპყრობის შემდეგ, მონღოლებმა ქალაქი მთლიანად გაძარცვეს, მოსახლეობა კი დახოცეს. მონღოლთა იმპერიის პერიოდში ქალაქს ირიაი ეწოდებოდა.

მინისა და ცინის დინასტიები
მინის დინასტიისა (1368–1644) და ცინის დინასტიის (1644–1911) მმართველობის პერიოდში ინჩიანი ნინსიის პრეფექტურას წარმოადგენდა. ტუნკანის აჯანყების პერიოდში (1862-1877) ტუნკანის ძალებმა ინჩუანში 100 000 ადამიანი დახოცეს.

 საუკუნე
1928 წელს, ნინსიის პროვინცია განსუს შეუერთდა, ინჩუანი კი მისი დედაქალაქი გახდა. 1954 წელს, მას შემდეგ რაც ნინსიის პროვინცია გაუქმდა, ქალაქი განსუს პროვინციის შემადგენლობაში დარჩა. ნინსია-ხუეის ავტონომიური რეგიონის ჩამოყალიბების შემდეგ, 1958 წელს, ინჩუანი ამ რეგიონს გადაეცა და მისი დედაქალაქი გახდა.

ტრადიციულად, ინჩუანი ადმინისტრაციული და კომერციული ცენტრი იყო. 1950-იან წლებში ქალაქში ბევრი საწარმო არსებობდა, თუმცა მათი უმეტესობა ადგილობრივ ხელსაქმეს მიეკუთვნებოდა და არა თანამედროვე ინდუსტრიას. დროთა განმავლობაში ქალაქი მნიშვნელოვნად გაიზარდა. შიწუიშანის მიმდებარედ, ხუანხეს აღმოსავლეთ სანაპიროზე ნახშირის მარაგის აღმოჩენის შემდეგ, ინჩუანი ამ ნედლეულის მომპოვებელ ცენტრად ჩამოყალიბდა.

ამ ყველაფრის მიუხედავად, ინჩუანი არაინდუსტრიულ ქალაქად რჩება. ქალაქის მიმდებარე ტერიტორია, სადაც საირიგაციო სისტემები ხანისა (ძვ.წ. 206–ახ.წ 220) და ტანის დინასტიების (618–907) პერიოდიდან არსებობს ნაყოფიერია. ინჩუანი მისი მიმდებარე დასახლებებისთვის მთავარი სასოფლო-სამეურნეო და სადისტრიბუციო ცენტრია.

გეოგრაფია
ინჩუანი მდებარეობს ინჩუანის (ასევე ცნობილი როგორც ნინსია) დაბლობზე. ის გადაჭიმულია მონღოლეთის უდაბნოებიდან ხელანშანის ქედამდე. ხუანხე ინჩუანის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილიდან ჩრდილო-დასავლეთისაკენ გაედინება. ინჩუანის საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან 1100 მეტრია.

კლიმატი
ინჩუანისათვის დამახასიათებელია ცივი არიდული ჰავა (კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია ). ქალაქისათვის დამახასიათებელია ძალიან მშრალი და ცივი ზამთარი, გვიანი გაზაფხული და მოკლე ზაფხული.

დემოგრაფია
ეთნიკური ჯგუფები
2019 წლის მონაცემებით, ინჩუანის მოსახლეობის 72,43 % ხანია. მოსახლეობის 25,79 % ხუეის ხალხს მიეკუთვნება, 1,78 % კი ჩინეთში მცხოვრებ სხვა ეთნიკურ უმცირესობას მიეკუთვნება.

ურბანიზაცია
საოლქო დონის ქალაქის მოსახლეობის 79,05 % ინჩუანის ურბანულ ნაწილში ცხოვრობს. ეს მაჩვენებელი ყველაზე მაღალი სისიის რაიონშია, სადაც მოსახლეობის 91,28 % ურბანულ ნაწილებშია დასახლებული. ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი ლინგვუს აქვს, სადაც „მეტრო არეალში“ მხოლოდ მოსახლეობის 58,22 % ცხოვრობს.
საადეთ IV გირეი

საადეთ გირეი (‎; დ. 1662 — გ. 1732, იამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი 1716–1717 წლებში, სელიმ გირეის ვაჟი.

ბიოგრაფია
საადეთ გირეი მამამისის მესამე მმართველობისას, 1692–1699 წლებში პერეკოფის გამგებლად, იგივე ორ-ბეიდ იყო დანიშნული. 1699 წელს თავისი უფროსი ძმის, დევლეთის ნურედინი გახდა, ხოლო 1700–1703 და 1709–1713 წლებში იკავებდა კალგის თანამდებობას.

1717 წელს, ტახტზე ასვლის შემდეგ, ის გაემგზავრა ჰაბსბურგების წინააღმდეგ ლაშქრობაში, სადაც მცირე პერიოდი გაატარა და მალევე დაბრუნდა ყირიმში. საადეთ -მ განაგრძო ყაფლან გირეის დაწყებული საქმიანობა ჩერქეზებზე კონტროლის დასაბრუნებლად და ამ საკითხში უფრო დიდ წარმატებას მიაღწია, ვიდრე მისმა ძმამ. საადეთ გირეიმ მოახდინა საკადრო ცვლილებები მის გარემოცვაში, თავისი ერთგული ხალხი ტახტთან უფრო დაახლოვა და ზოგიერთი გავლენიანი პირი განდევნა ხელისუფლებიდან. ამან გამოიწვია ყირიმელი დიდებულების ამბოხი. მათ მოახერხეს კალგა საფა გირეის დამარცხება, ასევე ოსმალეთის სულთანთან გაგზავნეს საჩივარი, რომლის მიხედვითაც ყირიმის ხანს მიაწერდნენ სიმხდალეს, უსაქმურობასა და უსამართლობას. 1724 წელს საადეთ გირეიმ სახანოში დიდი სისხლისღვრის თავიდან აცილების მიზნით დატოვა ხანის ტახტი, ოსმალთაგან პენსია მიიღო და გადასახლდა იამბოლში. გარდაიცვალა იქვე, 1732 წელს, ბევრი სხვა მისი წინამორბედის მსგავსად დაკრძალეს ქალაქის მეჩეთში. საადეთის შემდეგ ხანის ტიტული მიიღო მისმა უმცროსმა ძმამ, მენლი გირეიმ.
პილპილის სოუსი

პილპილის სოუსი — კრემისებრი კულინარიული სოუსი, რომელიც მზადდება პილპილის მარცვლებით, ნაღების რედუქციის გზით. მის მომზადებაში შეიძლება გამოყენებულ იქნას სხვადასხვა სახის პილპილი, როგორიცაა შავი, მწვანე, ვარდისფერი და სხვა. პილპილის სოუსს ხშირად მიირთმევენ საქონლის ხორცის სტეიკებთან, როგორებიცაა ფილე მინიონი და სუკის სხვა ნაჭრები, ცხვრის, ქათმის და თევზის
ფუიანგი

ფუიანგი (გამარტივებული ჩინური: , ტრადიციული ნიშნები: , ფინინი: ) — საოლქო დონის ქალაქი ანხოის პროვინციის ჩრდილოეთ ნაწილში, ჩინეთი. მას ესაზღვრება: პოჭოუ ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან, ხუაინანი სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან, ლუანი სამხრეთიდან და ხენანის პროვინცია ყველა დანარჩენი მხრიდან.
ისტორია
რუინი
ცინის დინასტიის ჩამოყალიბების პერიოდში ფუიანგის ტერიტორიას რუინი ეწოდებოდა. რუინი კლასიფიცირებული იყო, როგორც უძველესი პროვინციის, იუჭოუს შემადგენელი ნაწილი. ხანის დინასტიის დასაწყისში რუინი სიახოუ ინგის (ძველი წელთაღრიცხვით 172) მიერ იმართებოდა, რომელიც ლიუ პანგთან ერთად იბრძოდა სიანგ იუს წინააღმდეგ ჩუ-ხანის დაპირისპირების (ძვ. წ. 206–202) პერიოდში.სიახოუ ინგი მოგვიანებით ლიუ პანგს დაეხმარა ხანის დინასტიის ჩამოყალიბებაში. ამ დინასტიის დაარსების შემდეგ, სიახოუ ინგის ტიტული შეიცვალა და ის „რუინის ლორდი (მბრძანებელი)“ გახდა. რუინის მეორე მმართველი სიახოუ ინგის ვაჟი, სიახოუ წაო (ძველი წელთაღრიცხვით 165) გახდა, რომლის სამარხიც ფუიანგში 1977 წელს იქნა აღმოჩენილი.

შუანგკუტუე
რუინის მეორე მბრძანებლის სამარხი, რომელსაც შუანგკუტუე ეწოდება 1977 წელს აღმოაჩინეს. მაშინ, როდესაც ფუიანგის მუნიციპალური აეროპორტის მშენებლობა იწყებოდა. ფუიანგის მაიორმა, ლიუ ცინგციანგმა ჩინეთის კომუნისტური პარტიისაგან კრიტიკა მიიღო საკვების უსაფრთხოების კონტროლის არ არსებობის გამო. ინციდენტის გამო ვიცე მაიორი მა მინგიუე იძულებული გახდა გადამდგარიყო. შედეგად იაფი საბავშვო საჭმელების 55 ბრენდი ხმარებიდან ამოიღეს. მიუხედავად იმისა, რომ საზოგადოებაში შენობა „თეთრი სახლის“ სახელწოდებითაა ცნობილი, ნაგებობა ამერიკის შეერთებული შტატების კაპიტოლიუმს ჰგავს.

2008 წლის მარტში ხელის, ფეხისა და პირის ღრუს დაავადების გავრცელება დაიწყო ფუიანგში. საერთო ჯამში აღირიცხა ინფიცირების 25 000 შემთხვევა, რომელთაგან 13 მაისის მონაცემებით 42 გარდაიცვალა.

2017 წელს ფუიანგის ავტომაგისტრალზე ავტოსაგზაო შემთხვევიშ შედეგად 18 ადამიანი გარდაიცვალა.

კლიმატი
ფუიანგისათვის დამახასიათებელია მუსონების გავლენით წარმოქმნილი ნოტიო სუბტროპიკული კლიმატი (კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია ). ქალაქში ზამთარი, ძირითადად, გრილი და ნესტიანია, ზაფხული კი ცხელი და ნალექიანი. ამინდის ხშირი ცვლილების გამო, ადგილობრივები ხშირად აღნიშნავენ, რომ „ფუიანგს ოთხი სეზონი გაზაფხულობით აქვს“.

ტრანსპორტირება
საავტომობილო გზები
ნანკინისა (ძიანსუს პროვინცია) და ლოიანის (ხენანის პროვინცია) დამაკავშირებელი მაგისტრალი ფუიანგში გადის.

რკინიგზა
ფუიანგში მდებარეობს დიდი ზომის რკინიგზის სადგური. ქალაქო ანხოის პროვინციის სატრანსპორტო ცენტრადაა მიჩნეული. ფუიანგის მიმართლებით, ჯერჯერობით, არ არსებობს ჩქაროსნული მატარებლების მარშრუტი. შანგციუს, ხეფეისა და ხანგჭოუს ჩქაროსნული რკინიგზა ამჟამად შენდება და მარშრუტს მოგვიანებით ფუიანგის დასავლეთის რკინიგზის სადგურიც დაემატება.

საჰაერო ტრანსპორტი
ჩინეთის მნიშვნელოვანი ქალაქებიდან ფუიანგში მოხვედრა ფუიანგის სიგუანის აეროპორტის საშუალებითაა შესაძლებელი.
ლინფენი

ლინფენი (, ფინინი: ) — საოლქო დონის ქალაქი შანსის პროვინციაში, ჩინეთი. მას დასავლეთიდან შენსის პროვინცია ესაზღვრება. ლინფენი გაშენებულია მდინარე ფენის (ფენხე) ნაპირებზე. საოლქო დონის ქალაქის ფართობი 20 275 კვადრატულ კილომეტრს შეადგენს. ლინფენი მთლიანი შიდა პროდუქტის მაჩვენებლით შანსის პროვინციაში მეორე ადგილს იკავებს. ქალაქი ცნობილი იყო, როგორც ფინგიანგი გაზაფხულისა და შემოდგომის პერიოდში. 2006 წელს, ამერიკულმა ბლექსმითის ინსტიტუტმა ლინფენი ჩინეთის ათ ყველაზე მეტად დაბინძურებულ ქალაქს შორის დაასახელა.

1978 წლამდე ლინფენი ცნობილი იყო მინერალური წყლებით, სიმწვანითა და მდიდარი სოფლის მეურნეობით. ამის გამო მას „თანამედროვე ხილისა და ყვავილების ქალაქი“ ეწოდებოდა. ამის შემდეგ ლინფენი ნახშირის მოპოვებით ერთ-ერთი მთავარი ინდუსტრიული ცენტრი გახდა. მოპოვებითმა სამუშაოებმა ქალაქში გარემო, ჰაერის ხარისხი, სოფლის მეურნეობა და ჯანმრთელობა ძლიერ დააზიანა. ამასთანავე ლინფენმა მწვანე დასახლების სტატუსი დაკარგა.

ეტიმოლოგია
ლინფენს სახელწოდება მდინარე ფენის (ფენხე) გამო ეწოდა. წარსულში ქალაქი ცნობილი იყო, როგორც ძინი, ძინჭოუ და ფინგიანგი .

ისტორია
ჩინელი არქეოლოგების განცხადებით, იმპერატორი იაოს დედაქალაქი სწორედ ლინფენში მდებარეობდა. ამ ვერსიას ქალაქში იაოტოუს რაიონის არსებობით ხსნიან. ამ ყველაფრის გათვალისწინებით, ლინფენი ჩინეთის უძველეს დედაქალაქად შეგვიძლია მივიჩნიოთ.

ეს ტერიტორია ძინის სამეფოს საჰერცოგოს ცენტრს წარმოადგენდა, რასაც სახელწოდება მდინარე ძინის პატივსაცემად ეწოდა . ეს საჰერცოგო ძველი წელთაღრიცხვით საუკუნეში განადგურდა, მაგრამ ტერიტორიას სახელწოდება ძინი კვლავ შეუნარჩუნდა. ძინის პრეფექტურა (ძინჭოუ) სწორედ თანამედროვე ლინფენის ტერიტორიაზე შეიქმნა და მას ძინი და ძინჭოუ ეწოდებოდა. მოგვიანებით ტერიტორიაზე ფინგიანგის სარდლობის არსებობის გამო ქალაქს ფინიანგი ეწოდა. მეოთხე საუკუნეში ლინფენი ლიუ ცონგის მიერ ხუნუსა და შანიუს ცენტრად ჩამოყალიბდა. საუკუნეში აშენდა ქალაქის კედელი, რომელსაც „მიუახლოვებელ თავდაცვით ნაგებობად“ მოიხსენიებენ.

გეოგრაფია
ლინფენი შანსის პროვინციის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს, მდინარე ფენის (ფენხე) დაბლობებზე. მას აღმოსავლეთიდან ჩანგჭი და ძინჩენგი, ხუანხე (ყვითელი მდინარე) დასავლეთიდან (რომელიც ასევე წარმოადგენს საზღვარს შენსის პროვინციასთან), ძინჭონგი და ლიულიანგი ჩრდილოეთიდან, ხოლო იუნჩენგი სამხრეთიდან. საოლქო დონის ქალაქის ადმინისტრაციული არეალი 20 275 კვადრატულ კილომეტრს მოიცავს, რაც მთლიანად პროვინციის ტერიტორიის 13 %-ს წარმოადგენს. ქალაქის ურბანულ ნაწილში 2 414 700 ადამიანი ცხოვრობს, რის შესაბამისადაც ურბანიზაციის მაჩვენებელი 53.56 %-ია ქალაქში 28 ეთნიკური უმცირესობა ცხოვრობს: ხუეის ხალხი, მანჩუები, ტუძიები, მონღოლები, მიაოს ტომები, ჭუანგები, ის ხალხი, პუიეის ხალხი, პაი, უიღურები, კორეელები, მალაოს ხალხი, შეს ხალხი, ტიბეტელები, ლის ხალხი, ტონგები, იაოს ხალხი, ტაჯიკები, კელაოს ხალხი, ტაურები, ლახუს ხალხი, უას ხალხი, ხანები, მონკუორები, სიბები, ლისუს ხალხი, ციანგები და ძინგფოები.
ვაკაპი

ვაკაპი, აგრეთვე ცნობილი როგორც ატარი-ვაგა სასაზღვრო ცერემონია — ყოველდღიური სამხედრო ტრადიცია, რომელსაც ინდოეთის (სასაზღვრო უსაფრთხოების ძალები, ) და პაკისტანის (პაკისტანის რეინჯერები) უსაფრთხოების ძალები ერთობლივად ახორციელებენ 1959 წლიდან. გამოსვლა ხასიათდება ცეკვის მსგავსი დახვეწილი და სწრაფი მანევრებით და ფეხების მაქსიმალურად მაღლა აწევის ტექნიკით. ეს არის ორი ქვეყნის დაპირსპირების, მეტოქეობის, ასევე ერებს შორის ძმობისა და თანამშრომლობის სიმბოლო.

მსგავსი აღლუმები ეწყობა მაჰავირ/სადკის საზღვარზე ფაზილკას მახლობლად და ჰუსაინივალას/განდა სინგ ვალას საზღვარზე, ფიროზპურის მახლობლად.

ეს ცერემონია ტარდება ყოველ საღამოს მზის ჩასვლამდე ვაგა-ატარის საზღვარზე, რომელიც, როგორც „ “-ის ნაწილი იყო ერთადერთი საგზაო დამაკავშირებელი ამ ორ ქვეყანას შორის 1999 წელს ქაშმირში „ “-ს გახსნამდე. ცერემონია იწყება ორივე მხრიდან ჯარისკაცების აღლუმით და სრულდება ორი ერის დროშების შესანიშნავად, კოორდინირებული დაშვებით.