iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სტავროპოლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი

სტავროპოლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი — ჩრდილოეთ კავკასიის ფედერალური ოლქის უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება. 2012 წელს იგი რეორგანიზებული იქნა ჩრდილოეთ კავკასიის ფედერალურ უნივერსიტეტში, სტრუქტურულ ერთეულად გაწევრიანებით . სტავროპოლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ცნობილია კლასიკური მრავალდონიანი და მულტიდისციპლინარული განათლების მაღალი დონით.

როგორც კლასიკური უნივერსიტეტი, სტავროპოლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ფუნქციონირებს 1996 წლიდან. იგი შეიქმნა რუსეთის ფედერაციის მთავრობის 1996 წლის 28 თებერვლის განკარგულების შესაბამისად სტავროპოლის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტისა და მოსკოვის სახელმწიფო სამართლის აკადემიის ფილიალის ბაზაზე, რომელიც თავის ისტორიას ხელმძღვანელობს 1930 წლიდან.

უნივერსიტეტი მოიცავდა 12 ფაკულტეტს, ფილიალებს ქალაქებში: ბუდენოვსკი, გეორგიევსკი, იზობილინი, სვეტლოგრადი; წარმომადგენლობები ჩერკესკში, ელიტაში და კისლოვოდსკში. ინფორმატიზაციის რეგიონალური ცენტრი, ინტერნეტ განათლების რეგიონალური ცენტრი, სტავროპოლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური განათლების ინსტიტუტი და ახალი სამეცნიერო ბიბლიოთეკა. უნივერსიტეტი ასევე აქტიურად თანამშრომლობდა 25-ე გიმნაზიასთან.

ისტორია
როგორც კლასიკური უნივერსიტეტი, სტავროპოლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ფუნქციონირებს 1996 წლიდან. იგი შეიქმნა რუსეთის ფედერაციის მთავრობის 1996 წლის 28 თებერვლის 189 განკარგულების შესაბამისად, სტავროპოლის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტისა და მოსკოვის სახელმწიფო იურიდიული აკადემიის ფილიალის ბაზაზე.

1930 წლის 6 დეკემბერს, სახალხო კომისართა საბჭოს და რსფსრ-ს განათლების სახალხო კომისარიატის განკარგულების შესაბამისად, შეიქმნა სტავროპოლის აგროპედიკური ინსტიტუტი . 1932 წელს აგრო-პედაგოგიურ ინსტიტუტს ეწოდა სტავროპოლის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი და 1940 წელს მას შეუერთდა სტავროპოლის მასწავლებელთა უცხო ენათა ინსტიტუტი.

ნაცისტების ოკუპაციის დროს, 1942 წლის აგვისტოდან, სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი არ მუშაობდა. მისი სრულფასოვანი საგანმანათლებლო საქმიანობა 1943 წლის იანვარში დაიწყო

1958 წელს, სსრკ უმაღლესი განათლების სამინისტროს გადაწყვეტილებით, სტავროპოლის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი გახდა პირველი კატეგორიის უმაღლესი სასწავლებელი. 50 წლის იუბილეს წელს (1980 წელს) ინსტიტუტს მიენიჭა ხალხთა მეგობრობის ორდენი ორდინალური პერსონალის მომზადებისა და სტუდენტთა საერთაშორისო განათლების სფეროში გაწეული დიდი მომსახურებისთვის.

1990 წელს ასოცირებული პროფესორი შაპოვალოვი აირჩიეს სტავროპოლის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის რექტორად.

1993 წელს გადაკეთდა სტავროპოლის სახელმწიფო პედაგოგიურ უნივერსიტეტად, ხოლო 1996 წელს უნივერსიტეტსა და მოსკოვის სახელმწიფო სამართლის აკადემიის ფილიალის ბაზაზე შეიქმნა სტავროპოლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, რომლის პირველი რექტორი იყო პროფესორი შაპოვალოვი.
გივი თარგამაძე

გიორგი (გივი) თარგამაძე (დ. 23 ივლისი, 1968, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი.

დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ჟურნალისტიკის სპეციალობით. 1985-1987 წლებში მეოთხე მთავარი სამმართველოს საავადმყოფოს, 1 პოლიკლინიკის სანიტარი. 1990-1992 წლებში უროლოგია-ნეფროლოგიის ინსტიტუტის საოპერაციო ბლოკის სანიტარი. 1992-1993 წლებში გაზეთი „ “-ის საზოგადოების განყოფილების რედაქტორი. 1993-1995 წლებში – შპს ქართულენოვანი ჯორჯიან თაიმზის ჟურნალისტი. 1994-1995 წლებში გაზეთი „არგუმენტის“ მთავარი რედაქტორის მოადგილე. 1995-1996 წლებში გაზეთი „დილის გაზეთის“ პოლიტიკის განყოფილება. 1997-2002 წლებში არასამთავრობო ორგანიზაციის „თავისუფლების ინსტიტუტის“ საგამოძიებო ჟურნალისტიკის პროგრამების მთავარი კოორდინატორი. 1997-2003 წლებში საქართველოს პრეზიდენტთან არსებული ანტიკორუფციული პოლიტიკის საკოორდინაციო საბჭოს წევრი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის საბურთალოს მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“. 2008-2012 წლებში — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკიდან „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 2012-2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკიდან „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — „მეტი სარგებელი ხალხს“.
ომარ თედორაძე

ომარ მიხეილის ძე თედორაძე (დ. 14 მაისი, 1948, სოფელი თოკი, ახლანდ. ასპინძის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ინჟინერ-მექანიზატორი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი.

1972 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მექანიზაციის ფაკულტეტი. 1978 წელს დაიწყო მუშაობა საქართველოს აგრარულ უნივერსიტეტში, სადაც 1980 წელს აირჩიეს მოსავლის ამღები მანქანების კათედრის გამგედ. მოგვიანებით, 2005–2006 წლებში, იგი იკავებდა აგროსაინჟინრო ფაკულტეტის დეკანისა და სოფლის მეურნეობის მექანიზაციის დეპარტამენტის უფროსის თანამდებობებს. უნივერსიტეტში მოღვაწეობის პარალელურად, იგი შეთავსებით ლექციებს კითხულობდა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სატრანსპორტო და მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტზე.

2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“. 2008–2010 წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს რეგიონული მართვის დეპარტამენტს, ხოლო 2010-2012 წლებში — ამავე სამინისტროს ტექნიკისა და ტექნოლოგიების სამმართველოს. მისი ძირითადი სამეცნიერო შრომები და გამოკვლევები ეხება მცენარეული მასის ჭრის თეორიასა და შესაბამისი სასოფლო-სამეურნეო მანქანების კონსტრუქციების სრულყოფის საკითხებს. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2002).
მენტალური ომები

მენტალური ომები — ქართული ტელეგადაცემა რუსთავი 2-ის ეთერში. ეთერში პირველად 2020 წლის 4 ოქტომბერს გავიდა. გადაცემის წამყვანი იყო ირინა ტორონჯაძე. გადაცემის მიზანი იყო შემდგარიყო დებატები ლიბერალებსა და კონსერვატორებს შორის. 2021 წლის თებერვალში სკანდალი ატყდა გადაცემის ერთ-ერთი ეპიზოდის ანონსის გასვლის შემდეგ, რომელიც თინეიჯერი გოგონას თვითმკვლელობას ეხებოდა. გადაცემის მიმართ კი არაერთი კრიტიკა გაისმა, რის შემდეგაც გადაცემა დაიხურა.
ჰერბერტ ბრაუნი

ჰერბერტ ჩარლზ ბრაუნი (; დ. 22 მაისი, 1912 — გ. 19 დეკემბერი, 2004) — ამერიკელი ქიმიკოსი. 1979 წელს, ორგანობორანზე მუშაობით მიენიჭა ნობელის პრემია ქიმიაში.

ბიოგრაფია
ჰერბერტ ბრაუნი 1912 წლის 22 მაისს დაიბადა ებრაელი იმიგრანტების ოჯახში. მისი ოჯახი 1914 წლის ივნისს საცხოვრებლად გადავიდა ჩიკაგოში. ჩიკაგოში სწავლისას იგი შეხვდა სარა ბაილენს, რომელზეც მოგვიანებით დაქორწინდა. 1935 წელს სწავლა განაგრძო ჩიკაგოს უნივერსიტეტში, სადაც ისწავლა ორი წლის განმავლობაში და 1936 წელს მიენიჭა ბაკალავრის წოდება. ამ წელს იგი გახდა ამერიკის კანონიერი მოქალაქე. 1937 წლის 6 თებერვალს, ბრაუნმა იქორწინა ბაილენზე. კურსის დამთავრებიდან ორი წლის შემდეგ, 1938 წელს ჩიკაგოს უნივერსიტეტისგან მიიღო დოქტორის ხარისხი.

1939 წელს გახდა ჩიკაგოს უნივერსიტეტის ინსტრუქტორი, ამ პოზიციაზე იგი 4 წლის განმავლობაში იმყოფებოდა, შემდეგ კი აკადემიური საქმიანობა ვეინის უნივერსიტეტში, ასისტენტ-პროფესორად განაგრძო. 1947 წელს პერდუის უნივერსიტეტში გახდა არაორგანული ქიმიის პროფესორი. მას პროფესორ ემერიტუსის პოზიცია 1978 წლიდან, გარდაცვალებამდე, 2004 წლამდე ეკავა. პერდუის უნივერსიტეტში ქიმიის ლაბორატორიას, ბრაუნის გარდაცვალების შემდეგ, მისი სახელი და გვარი ეწოდა. იყო მეცნიერების საერთაშორისო აკადემიის საპატიო წევრი.

1969 წელს დაჯილდოვდა მეცნიერების ეროვნული ჯილდოთი.

გარდაიცვალა 2004 წლის 19 დეკემბერს, ინდიანაში, გულის შეტევით. მისი მეუღლე გარდაიცვალა 2005 წლის 29 მაისს, 89 წლის ასაკში.
ფრიდრიხ ბერგიუსი

ფრიდრიხ კარლ რუდოლფ ბერგიუსი (; დ. 11 ოქტომბერი, 1884 — 30 მარტი, 1949) — გერმანელი ქიმიკოსი. ცნობილია ბერგიუსის პროცესის გამოყენებით ნახშირისგან სინთეზური საწვავის წარმოებით. 1931 წელს კარლ ბოშთან ერთად მიენიჭა ნობელის პრემია ქიმიაში. მეორე მსოფლიო ომის დროს მუშაობდა გერმანულ ქიმიურ და ფარმაცევტულ კონგლომერატში, „ “. ომის შემდეგ მოქალაქეობასთან დაკავშირებული პრობლემების გამო, იგი საცხოვრებლად გადავიდა არგენტინაში, სადაც მრეწველობის სამინისტროს მრჩეველის თანამდედობას იკავებდაა.
ლეოპოლდ რუჟიჩკა

ლეოპოლდ რუჟიჩკა (; დ. 13 სექტემბერი, 1887 — გ. 26 სექტემბერი, 1976) — ხორვატი-შვეიცარიელი მეცნიერი, 1939 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიაში. ცხოვრების უმეტესი ნაწილი გაატარა შვეიცარიაში. აღებული აქვს რვა საპატიო დოქტორანტის წოდება მეცნიერებაში, მედიცინასა და სამართალში; დაჯილდოებულია შვიდი პრიზით და მედლით; იყო მრავალი ქიმიური და ბიოქიმიური საზოგადოების ორგანიზაციების წევრი.
რამაზ თედორაძე

რამაზ თედორაძე (დ. 20 იანვარი, 1964, სოფელი ხიზაბავრა, ახლანდ. ასპინძის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1986 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1986-1990 წლებში იყო ახლციხის საბინაო-საექსპლუატაციო უბნის მთავარი ინჟინერი, 1990-1994 წლებში — ახალციხის საბინაო-საექსპლუატაციო უბნის უფროსი. 1994-1999 წლებში მუშაობდა სამხარეო ადმინისტრაციაში (საქართველოს პრეზიდენტის რწმუნებულის მრჩეველი, მთავარი მრჩეველი).

2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ასპინძის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „საქართველოს ლეიბორისტული (შრომის) პარტია“, 2008-2012 წლებში — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „შალვა ნათელაშვილი — საქართველოს ლეიბორისტული პარტია“ (2009 წლიდან — დამოუკიდებელი დეპუტატი).
გოჩა თევდორაძე

გოჩა თევდორაძე (დ. 21 ივნისი, 1963, ქუთაისი) — ქართველი თანამდებობის პირი, იურისტი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
გოჩა თევდორაძემ 1985 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი და ქუთაისის მრავალპროფილიანი ინსტიტუტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“. 2008-2012 წლებში — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 2012 წლის ოქტომბერში გოჩა თევდორაძე იმერეთის გუბერნატორის მოადგილედ დანიშნეს. 2013 წლის 8 აპრილს გოჩა თევდორაძემ ვიცე-გუბერნატორის თანამდებობა დატოვა და პატრიოტთა ალიანსს შეუერთდა. თავდაპირველად პატრიოტთა ალიანსის ქუთაისის რაიონული ორგანიზაციის ხელმძღვანელი იყო, ხოლო მოგვიანებით პარტიის აღმასრულებელი მდივანი გახდა. მისი ხელმძღვანელობით ქუთაისის საკრებულოში ჩამოყალიბდა ფრაქცია „საქართველოს პატრიოტთა ალიანსი“. ქუთაისის საკრებულოში პატრიოტთა ალიანსის ფრაქციამ 2014 წლის 14 მარტამდე იარსება. 2017-2020 წლებში გოჩა თევდორაძე თბილისის საკრებულოს დეპუტატი იყო პატრიოტთა ალიანსიდან. 2020 წლის 11 დეკემბრიდან 2021 წლის 4 იანვრამდე იყო საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „საქართველოს პატრიოტთა ალიანსი“. სადეპუტატო უფლებამოსილება პარლამენტმა ირმა ინაშვილთან და გიორგი ლომიასთან ერთად საკუთარი განცხადების საფუძველზე (გაყალბებული არჩევნების მოტივით) შეუჩერა.
დავით თოდრაძე

დავით თოდრაძე (დ. 28 ივნისი, 1959, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი.

1981 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი, ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “. 2008-2012 წლებში — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
გლენ თეოდორ სიბორგი

გლენ თეოდორ სიბორგი (; დ. 19 აპრილი, 1912 — გ. 25 თებერვალი, 1999) — ამერიკელი ქიმიკოსი და 1951 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიის დარგში.

სიბორგმა კარიერის უმეტესი ნაწილი კალიფორნიის უნივერსიტეტში (ბერკლი) მასწავლებლად და სამეცნიერო მკვლევარად გაატარა, ასევე იყო პროფესორი, ხოლო 1958-1961 წლებში უნივერსიტეტის მეორე კანცლერი. იყო ამერიკის ათი პრეზიდენტის მრჩეველი, 1961-1971 წლებში ამერიკის ატომური ენერგიის კომისიის თავმჯდომარე.

სიბორგი არის ათი ელემენტის თანა-აღმომჩენი, ეს ელემენტებია: პლუტონიუმი, ამერიციუმი, კიურიუმი, ბერკელიუმი, კალიფორნიუმი, აინშტაინიუმი, ფერმიუმი, მენდელევიუმი, ნობელიუმი და ელემენტი 106. აღმოჩენილი აქვს 100-ზე მეტი იზოტოპი. 1951 წელს ედუინ მაკ-მილანთან ერთად ნობელის პრემიის მიღების შემდეგ, 50-მდე საპატიო დოქტორის წოდება მიენიჭა, და დაჯილდოვდა რამდენიმე ნომინაციით. ავტორია რამდენიმე წიგნისა და 500-მდე ჟურნალის სტატიის.
კარინ ბოიე

კარინ ბოიე (; დ. 26 ოქტომბერი, 1900, გეტებორგი — გ. 24 აპრილი 1941, ალინგსოსი) — შვედი მწერალი.

ბიოგრაფია
კარინ ბოიე დაიბადა გეტებორგში, ინჟინერ კარლ ფრედრიკ ("ფრიც") ბოიეს (1857-1927) და სიგნოე ბოიეს (1875-1976) ოჯახში. კარგად სწავლობდა. ჰყავდა ორი ძმა — სვენი (1903-1974) და ულფი (1904-1999). 1909 წელს მამამისი სტოკჰოლმის სადაზღვევო ინსპექციაში მოეწყო და მთელი ოჯახი საცხოვრებლად ამ ქალაქში გადავიდა.

1920 წელს კარინ ბოიმ დაამთავრა საშუალო სკოლა, ერთი წლის შემდეგ კი ჩააბარა გამოცდა დაწყებით კლასების მასწავლებლად მუშაობის უფლების მისაღებად. შემდეგ იგი უფსალის უნივერსიტეტში ჩაირიცხა, ბერძნული, სკანდინავიური ენებისა და ლიტერატურის ისტორიის შესწავლის მიზნით. ჯერ კიდევ 1918 წელს, ფოგელსტადში, საზაფხულო ბანაკში, კარინი შეხვდა ანიტა ნათორსტს უფსალაში მათ განაახლეს ურთიერთობა. შვიდი წლით უფროსი ნათორსტი უნივერსიტეტში თეოლოგიასა და ჰუმანიტარულ მეცნიერებებს სწავლობდა. სწავლის ბოლო წელს ბოიე „კლარტეს“ სოციალისტურ წრეში შევიდა. 1928 წელს ჩააბარა გამოცდა სტოკჰოლმის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის მაგისტრის წოდების მისაღებად. უფსალას დატოვება, მისი სიტყვებით, გადატვირთულობამ და სტრესმა აიძულა.

1922 წელს კარინ ბოიეს დებიუტი შედგა ლექსების კრებულით „ღრუბლები“ — ახალგაზრდა ქალის ფიქრები ღმერთზე, ცხოვრებისეულ სირთულეებსა და მის მომავალზე. ამ ლექსებს აქვთ საკუთარი მახასიათებლები და მოტივები. ფორმა გამოირჩევა მსუბუქი რითმებითა და ალიტერაციისკენ მიდრეკილებით. შემდგომ კრებულებში — „დამალული მიწა“ (1924) და „ბუხრები“ (1927) — ავტორი ქრისტიანული ეთიკის პოზიციიდან მოგვიწოდებს გამბედაობისკენ, ბრძოლისა და თავგანწირვასაკენ. 1925 წელს ის გამოვიდა ცნობილი ლექსით „სიტყვა ადამიანს“ სტუდენტური საგაზაფხულო ფესტივალზე. 1931 წელს სკანდინავიური რომანების კონკურსზე მისმა პირველმა რომანმა „ასტარტამ“ მიიღო პრიზი.

1927 წელს კარინ ბოიე შეუერთდა სოციალისტური ჟურნალის „“-ის რედაქციას. იგი ასევე იყო ჟურნალ „სპექტრუმის“ ერთ-ერთი დამაარსებელი და 1931-1932 წლებში ჯოზეფ რივკინთან, ერიკ მესტერტონთან და გუნარ ეკელეფთან ერთად შედიოდა „სპექტრის“ რედკოლეგიაში. კარინ ბოიე ფინანსებით დაეხმარა ამ გამოცემის დაარსებაში. 1928 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, მან მიიღო მემკვიდრეობა და ფინანსურად დამოუკიდებელი იყო რამდენიმე წლის განმავლობაში.

მან თარგმნა თომას მანის რომანი „ჯადოსნური მთა“ ( 1929 ), თარგმნიდა ტომას სტერნზ ელიოტს, პროპაგანდას უწედვა სიურრეალიზმს.

1930 წელს იგი ეწვია საბჭოთა კავშირს. 1932-1933 წლებში ცხოვრობდა ბერლინში. შემდეგ დაწერა რომანი – დისტოპია „კალოკაინი“ ( 1940 ), რომელიც გახდა მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარი, არაერთხელ დაიბეჭდა და თარგმნილია მრავალ ენაზე.

1929-1932 წლებში კარინ ბოიემ იქორწინა სტატისტიკოსი ლეიფ ბერკზე (1907-2000), პოლიტიკოსის, ელჩისა და ჟურნალისტის კაი ბერკის ძმაზე.

აღიარება
მან ღრმა გავლენა მოახდინა სკანდინავიურ პოეზიაზე. ბიეის ლექსები მიუძღვნეს ინგერ ჰაგერუპმა, ჰარი მარტინსონმა, იალმარ გულბერგმა. 1983 წელს შვედეთში შეიქმნა კარინ ბოიეს საზოგადოება. 2004 წელს უფსალას უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკას მისი სახელი მიენიჭა.

შემოქმედება
პოეზიის წიგნები
 (1922)
 (1924)
 (1927)
 (1935)
 (1941)

რომანები
 (1931)
 (1933)
 (1934)
 (1936)
 / ( 1940 )
გასიმ აბდულაევი

გასიმ იბრაჰიმ-ოღლუ აბდულაევი ანუ ზაბულ გასიმი (; დ. 1873, შუშა, ელიზავეტპოლის გუბერნია — გ. 1927, შუშა, მყაო) — აზერბაიჯანელი მომღერალი-ჰანენდე, მუღამების შემსრულებელი.

ბიოგრაფია
გასიმ აბდულაევი დაიბადა 1873 წელს ქალაქ შუშაში.
სიცოცხლის ბოლო წლებში შუშის მუსიკალურ სკოლაში ის ასწავლიდა მუღამის ხელოვნებას, მუშაობდა ხელოვნების მუშაკთა პროფკავშირების რესპუბლიკური საბჭოს თავმჯდომარედ. გარდაიცვალა 1927 წელს შუშაში.

გასიმ აბდულაევი, რომელიც ცნობილი იყო მუღამ „ზაბულუ“-ს განსაკუთრებულად კარგი შესრულებით, ხალხში მოიხსენიებოდა როგორც „ზაბულ გასიმი“. საუკუნის დასაწყისში ზაბულ გასიმმა რამდენიმე კონცერტი ჩაატარა ბაქოში და პუბლიკის სიმპატიები დაიმსახურა.

ზაბულ გასიმი იყო არა მხოლოდ პროფესიონალი მომღერალი, ის ასევე იყო ცნობილი როგორც არტისტი. კომპოზიტორი ზულფუგარ ჰაჯიბეიოვმა პირველმა მიიწვია გასიმი სცენაზე და მის ხელოვნებას მაღალი შეფასება მისცა. კომპოზიტორის თხოვნით ზაბილ გასიმოვმა შეასრულა მეჯნუნის მამის როლი ოპერიდან „ლეილა და მეჯნუნი“, რომელიც 1913 წლის 7 აგვისტოს ქ. შუშის ზაფხულის კლუბში დაიდგა.

1914 წელს --ის მოწვევით ზაბულ გასიმი თბილისში გაემგზავრა და ჩაწერა თავისი ხმა გრამფირფიტაზე.
ოთარ თოიძე

ოთარ თოიძე (დ. 2 თებერვალი, 1948, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “. 2008-2012 წლებში — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
ყირგიზეთის საპროტესტო აქციები (2020)

ყირგიზეთის საპროტესტო აქციები — საპროტესტო აქციების სერია, რომელიც დაიწყო 2020 წლის 5 ოქტომბერს ყირგიზეთის ტერიტოტრიაზე და დასრულდა 15 ოქტომბერს პრეზიდენტ სოორონბაი ჟეენბეკოვის გადადგომით. აქციების მონაწილეები აპროტესტებდნენ საპარლამენტო არჩევნების შედეგებს.

წინარე ისტორია
ყირგიზეთში საუკუნეში ორი რევოლუცია მოხდა: 2005 წელს ტიტების რევოლუცია და 2010 წლის რევოლუცია.

ქრონოლოგია
5 ოქტომბერი
5 ოქტომბერს ბიშკეკის ცენტრში დაიწყო საპროტესტო აქციები 4 ოქტომბერს გამართული საპარლამენტო არჩევნების წინასწარი შედეგების გამოქვეყნების შემდეგ.

6 ოქტომბერი
ყირგიზეთში საპროტესტო აქციაზე მომხდარი დაპირისპირების შედეგად ერთი ადამიანი დაიღუპა, 590 კი დაშავდა, ხოლო მოგვიანებით ყირგიზეთის პარლამენტის საგანგებო სხდომაზე ქვეყნის პრემიერ-მინისტრის მოვალეობის შემსრულებლად სადირ ჟაპაროვი დაამტკიცეს. სადირ ჟაპაროვი გასამართლებული იყო, კოლონიაში იხდიდა სასჯელს და ბიშკეკში არეულობის შემდეგ გაათავისუფლეს.

9 ოქტომბერი
ყირგიზეთის პრეზიდენტმა, სოორონბაი ჟეენბეკოვმა დედაქალაქ ბიშკეკში საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა. მან ასევე სამხედრო ტექნიკისა და ჯარის შეყვანის განკარგულება გასცა ბლოკ-პოსტების მოწყობისთვის, შეიარაღებული შეტაკებების აღსაკვეთად, მართლწესრიგის უზრუნველსაყოფად და მშვიდობიანი მოსახლეობის დასაცავად. საგანგებო მდგომარეობა დღეს საღამოს 20:00 საათიდან ამოქმედდება და 21 ოქტომბრამდე გაგრძელდება.

10 ოქტომბერი
ქვეყნის პარლამენტმა მთავრობის მეთაურის თანამდებობაზე სადირ ჟაპაროვის კანდიდატურას ერთხმად დაუჭირა მხარი. საკანონმდებლო ორგანომ ასევე დაამტკიცა ყირგიზეთის მინისტრთა კაბინეტის შემადგენლობაც.

15 ოქტომბერი
ყირგიზეთის პრეზიდენტმა, სოორონბაი ჟეენბეკოვმა ქვეყანაში მიმდინარე საპორტესტო გამოსვლების ფონზე, გადადგომის შესახებ განაცხადა. პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა ყირგიზეთის პარლამენტის თავმჯდომარე კანატბეკ ისაევი, თუმცა რამდენიმე საათში კონსტიტუციით დაკისრებული მოვალეობის შერულებაზე უარი განაცხადა და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა სადირ ჟაპაროვი.
გია თორთლაძე

გიორგი (გია) თორთლაძე (დ. 12 ივლისი, 1960, თბილისი) — ქართველი არქეოლოგი, მეცნიერი, პოლიტიკოსი, სპორტსმენი.

1983 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი, ხოლო 1986 წელს — ასპირანტურა. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები “. 2008-2012 წლებში — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით , საარჩევნო ბლოკი „გაერთიანებული ოპოზიცია (ეროვნული საბჭო, მემარჯვენეები)“.
2018 წლის სომხეთის რევოლუცია

2018 წლის სომხეთის რევოლუცია (სომხეთში ყველაზე ხშირად ცნობილია როგორც #მერჟისერჟინ (სომხ. ), რაც ნიშნავს „#უარვყოფთსერჟს“) — ანტისამთავრობო საპროტესტო გამოსვლები სომხეთში 2018 წლის აპრილიდან მაისამდე, რომელსაც სათავეში ედგა სომხეთის პარლამენტის წევრი ნიკოლ ფაშინიანი (პარტია საზოგადოებრივი ხელშეკრულების ლიდერი). საპროტესტო აქციები და მსვლელობები თავდაპირველად სერჟ სარქისიანის ზედიზედ მესამე ვადით არჩევის საპასუხოდ იყო, რომელიც სომხეთის მთავრობის ყველაზე ძლიერ ფიგურას წარმოადგენდა. ფაშინიანმა რევოლუციას ხავერდოვანი რევოლუცია უწოდა.

22 აპრილს, ფაშინიანი დააპატიმრეს, 23 აპრილს გაათავისუფლეს, იმავე დღეს, როდესაც სარქისიანმა თანამდებობა დატოვა და თქვა: „მე ვცდებოდი, ხოლო ნიკოლ ფაშინიანი კი მართალი იყო“. ზოგიერთი ამ მოვლენას მოიხსენიებს როგორც მშვიდობიან რევოლუციას, რომელიც პოსტსაბჭოთა სივრცის სხვა ქვეყნებშიც მომხდარა.

28 აპრილისთვის სომხეთის პარლამენტის ყველა ოპოზიციურმა პარტიამ განაცხადა, რომ მხარს დაუჭერენ ფაშინიანის კანდიდატურას. 1-ელ მაისს დაინიშნა კენჭისყრა ეროვნულ ასამბლეაში; ფაშინიანის პრემიერ-მინისტრად არჩევისთვის, რომელსაც 53 ხმა სჭირდებოდა. მას მოუწევდა რესპუბლიკური პარტიის მინიმუმ ექვსი წევრის ხმის მოპოვება. ფაშინიანი ერთადერთი კანდიდატი იყო, ვინც ხმის მისაცემად გამოცხადდა. ფაშინიანი 59 ხმით აირჩიეს პრემიერ მინისტრად.

წინაპირობა
2012–2017 წლებში სომხეთის მთავრობისადმი ნდობის დონე (25%) და სასამართლო სისტემისადმი (29%) მკვეთრად დაბალი იყო მეზობელ სახელმწიფოებთან შედარებით.

სარქისიანის წარდგენა პრემიერ მინისტრის პოსტზე
დემონსტრაციები და საპროტესტო აქციები დაიწყო 2018 წლის მარტში, როდესაც რესპუბლიკური პარტიის წევრები არ გამორიცხავდნენ სერჟ სარქისიანის პრემიერ მინისტრის პოსტზე წარდგენის ვარიანტს. ეს ნიშნავდა, რომ სარქისიანი მეთაური 2007 წლის მარტის შემდეგ იქნებოდა (როგორც პრემიერ მინისტრი, ან პრეზიდენტი). მან 2015 წელს შეიტანა ცვლილებები კონსტიტუციაში, რათა მოეხსნა ვადები და კიდევ ერთხელ გაემარჯვა არჩევნებში.

მომიტინგეებმა პირობა დადეს, რომ 14 აპრილს დაბლოკავდნენ პარტიის შტაბს, სადაც ლიდერები აპირებდნენ შეკრებილიყვნენ სერჟ სარქისიანის პრემიერ მინისტრად ოფიციალურად წარსადგენად. რესპუბლიკურმა პარტიამ შეხვედრა გამართა დედაქალაქ ერევანში, ღია ცის ქვეშ და ერთხმად დაუჭირა მხარი სერჟ სარქისიანის პრემიერ მინისტრის თანამდებობაზე ოფიციალურად წარდგენას. აყვავებულმა სომხეთის პარტიამ რესპუბლიკურ პარტიას მხარი დაუჭირა.

გამოხმაურებები
პარტიის თავისუფალი დემოკრატების ლიდერი და ყოფილი დეპუტატი ხაჩატურ ქობობელიანი დაესწრო საპროტესტო გამოსვლებს და გამოხატა მხარდაჭერა ქმედებების მიმართ. ბევრმა ხელოვანმა გამოსვლებს მხარი დაუჭირა, მათ შორის იყო სერჟ თანქიანიც, რომელმაც აქტივისტებს მიმართა, რომ ერთპარტიული სისტემის წინააღმდეგ ებრძოლათ. სომხური დიასპორის ზოგიერთმა ორგანიზაციამ, კერძოდ ევროპის სომეხთა კონგრესმა, ასევე გამოხატეს მხარდაჭერა ოპოზიციის მიმართ.
ვალერიან იზორია

ვალერიან (ვალერი) იზორია (დ. 1 აპრილი, 1948 , სოფელი კირცხი, ჩხოროწყუს რაიონი) — ქართველი თანამდებობის პირი, ისტორიკოსი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი.

1973 წელს დაამთავრა თბილისის ალექსანდრე პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ჩხოროწყუს მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: საინიციატივო ჯგუფი .
სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული

ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული — ყოფილი განსაკუთრებული ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული საქართველოში. მოიცავდა ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის (გაუქმდა 1991 წელს ზ. გამსახურდიას მიერ) ტერიტორიას. შეიქმნა საქართველოს პარლამენტის 2007 წლის 8 მაისის დადგენილებით (თავმჯდომარე — ნ. ბურჯანაძე). 10 მაისს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებით ჩამოყალიბდა მისი ადმინისტრაცია (ე.წ. სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაცია).

ადმინისტრაციის ფუნქციებს წარმოადგენს ყოფილი ოლქისათვის საქართველოს სახელმწიფოს ფარგლებში ავტონომიური სტატუსის განსაზღვრისა და ფართო პოლიტიკური თვითმმართველობის მინიჭების მიზნით, ადგილობრივი პოლიტიკური ძალებისა და საზოგადოების სახელით მოლაპარაკების წარმოება საქართველოს ხელისუფლებასთან; მის ტერიტორიაზე კანონიერებისა და მართლწესრიგის დაცვის უზრუნველყოფა; აქ მცხოვრები პირებისა და ეთნიკური ჯგუფების უფლებებისა და თავისუფლებების, აგრეთვე მათი ინტერესების დაცვა; ადგილობრივი ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაციის ხელშეწყობა, დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების პროგრამების შემუშავება და განხორციელება და სხვ. ადმინისტრაცია განლაგებული იყო სოფელ ქურთაში, 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის შემდეგ დევნილობაში იმყოფება თბილისში.

2025 წლის 17 ნოემბრის, საქართველოს პარლამენტის გადაწყვეტილებით, ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული 2026 წლის 1 იანვარს გაუქმდა.

თვითმმართველი ერთეულები
გიორგი იმნაძე

გიორგი იმნაძე (დ. 17 ივლისი, 1972, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი.

1996 წელს დაამთავრა საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის სატყეო-სამეურნეო ფაკულტეტი. 2005-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “. 2008-2012 წლებში — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
ჯემალ ინაიშვილი

ჯემალ ინაიშვილი (დ. 11 ნოემბერი, 1962, ქობულეთი) — ქართველი თანამდებობის პირი, ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1985 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი, ვ.ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. მოსკოვის კვების მრეწველობის სახელმწიფო საკავშირო დაუსწრებელი ინსტიტუტი, სპეციალობით-სასურსათო საქონლის მრეწველობის ეკონომიკა და ორგანიზაცია. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ბათუმის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები “.