iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სმედერევოს ციხე

სმედერევოს ციხე — შუა საუკუნეების თავდაცვითი ნაგებობა სმედერევოში, სერბეთში, რომელიც მცირე ხნით სერბეთის დროებითი დედაქალაქის როლს ასრულებდა. იგი აშენდა 1427–1430 წლებში სერბეთის დესპოტის ჯურაჯ ბრანკოვიჩის ბრძანებით. მოგვიანებით ნაგებობა განახლდა ოსმალების მიერ, მას შემდეგ, რაც 1459 წელს ქალაქი აიღეს.

ციხემ გაუძლო ოსმალეთისა და სერბების რამდენიმე ალყას და შედარებით უვნებლად გადარჩა. მეორე მსოფლიო ომის დროს ნაგებობა ძალიან დაზიანდა აფეთქებებისა და დაბომბვების შედეგად.

სმედერევოს ციხე სერბეთის განსაკუთრებული მნიშვნელობის არქეოლოგიურ ძეგლად 1979 წელს გამოცხადდა. 2010 წელს ციხე შეიტანეს სიაში მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში მოსახვედრად (იუნესკო).

მდებარეობა
სმედერევოს ციხე ბელგრადიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 45 კილომეტრში მდებარეობს და ქალაქ სმედერევოს ცენტრში 11.3 ჰექტარს მოიცავს.ციხესიმაგრეს სტრატეგიული მდებარეობა აქვს მდინარე დუნაის მარჯვენა სანაპიროზე, სამკუთხა ფორმის მდელოზე, რომელიც წარმოქმნილია დუნაისა და ჯევაზას შესართავის პირას, ზღვის დონიდან 72 მეტრზე.

ციხესიმაგრე, რომელიც ბალკანეთის ნახევარკუნძულსა და ცენტრალურ ევროპას აკავშირებდა, საუკუნეების განმავლობაში იგი მნიშვნელოვან რელიგიურ და კომერციულ ცენტრად იქცა. მდინარე დუნაი მას ასევე აკავშირებს ბევრ სხვა ისტორიულ ადგილთან, განსაკუთრებით აღსანიშნავია ბელგრადი და მისი გარეუბანი ვინჩა, ასევე ნოვი-სადი, გოლუბაცის ციხე, ლეპენსკი-ვირი და ვიმინაციუმი.
რამინ იბრაგიმოვი

რამინ იბრაგიმოვი (დ. 2 ივლისი, 1978) — აზერბაიჯანელი მხედველობადაქვეთიებული პარასპორტსმენი, ძიუდოისტი. ასპარეზობდა 60კგ წონით კატეგორიაში. 2011 წელს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა გადასცა მედალი „პროგრესი“. 2012 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა ოქროს მედალი. 2008 წლის პარაოლიმპიადაზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 2007 და 2009 წლებში მოიგო ევროპის ჩემპიონატი. 2015 წელს მოიპოვა ვერცხლის მედალი ევროპის ჩემპიონატზე. 2010 და 2011 წლებში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე.
ელნურ მამედლი

ელნურ მამედლი (დ. 29 ივნისი, 1988) — აზერბაიჯანელი ძიუდოისტი. ასპარეზობს 73კგ წონით კატეგორიაში. ამ წონით კატეგორიაში გადასვლამდე ასპარეზობდა 81კგ წონით კატეგორიაში. 2008 წელს გახდა ოლიმპიური ჩემპიონი. 2007 წელს მოიპოვა ვერცხლის მედალი ევროპის ჩემპიონატზე. 2006 (-73კგ) და 2011 წელს (-81კგ) გახდა ევროპის ჩემპიონი.

რესურები ინტერნეტში
რბილობწითელა წეროსწვივა

რბილობწითელა წეროსწვივა (, ადრე — ) — ქლოროფილუმის გვარის სოკო ქამასებრთა ოჯახისა, რომელიც ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთის ზომიერ სარტყლებში.

საჭმელი სოკოა. იხმარება ახალი, გამშრალი და დაკონსერვებული. მოხმარებამდე საჭიროა ქერცლების მოცილება. იზრდება ჯგუფებად, იშვიათად ერთეულებად ნათელ ტყეებში, ველობებზე და ტყის პირებში, ნაკაფიან ადგილებში, ბაღებში, პარკებში, მდელოებზე და ა.შ.

სოკო პირველად აღწერა იტალიელმა მიკოლოგმა
კარლო ვიტადინიმ 1835 წელს როგორც . 2002 წლამდე სოკო ერთიანდებოდა წეროსწვივას გვარში. ქლოროფილუმის გვარში გადაიტანა ამერიკელმა მიკოლოგმა ელზა ველინგამ.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 10-20 სმ, თავიდან სფეროსებრი, შემდგომში ზარისებრი, ბრტყელი, ქოლგისებრამდე. განიერი, გლუვი ბორცვაკით ცენტრში, ბოჭკოვან-დახეთქილი ზედაპირით. კიდეები შეკეცილი, მოგვიანებით გაშლილი. ზედაპირი ბეჟი, ნაცრისფერ-კრემისფერამდე, ცენტრში უფრო მუქია, დაფარულია მსხვილი ბოჭკოვანი ქერცლებით.

ქუდის რბილობი ფაფუკია, ფეხის — უხეში, თეთრი, გაჭრისას იღებს წითელ-ყავისფერ შეფერილობას (განსაკუთრებით ფეხზე). სუნი მძაფრი და სასიამოვნო, მცირედ გამოხატული სასიამოვნო გემოთი.

ფეხის სიგრძე — 10-15 (25) სმ-მდე, სისქე — 1-2 სმ, ცილინდრული ან ზევით შევიწროებული, გლუვი, ძირში გამსხვილებული, ადვილად ძვრება ქუდს. ფეხის ზედაპირი გლუვი, იშვიათად — წვრილი ბოჭკოებით, თეთრიდან ყავისფერამდე, ასაკთან ერთად მუქდება. საყელო თეთრი ან მურა, ვოლვის გარეშე.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები თავისუფალი, 1,5-სმ-მდე სისქის, თეთრი ან კრემისფერი, ხშირი, ფეხთან მიმაგრების ადგილას შეერთებულია რგოლით (კოლარიუმით). ადვილად სცილდება ფეხს, დაჭერისას იღებს ნარინჯისფერ-წითელ ფერს.

სპორების მტვერი — თეთრი ან კრემისფერი. სპორები — 9-12×6-7 მკმ, ელიფსისებრი, გლუვი, უფერული, მეტაქრომატული, ფსევდოამილოიდური. ფირფიტების ტრამა სწორი. ბაზიდიუმი ოთხსპორიანი, გურზისებრი, 32-40×12-14 მკმ. ჰეილოცისტიდები სხვადასხვა ფორმის, თხელკედლიანი, უფერული, 30-36×12-15 მკმ.

ეკოლოგია და გავრცელება
საპტროტროფია. იზრდება ჯგუფებად, იშვიათად ერთეულებად ნაყოფიერ ნეშომპალიან ნიადაგზე, ნათელ ტყეებში, ველობებზე და ტყის პიირებში, ნაკაფიან ადგილებში, ბაღებში, პარკებში, მდელოებზე და ა.შ. ხშირად ქმნის „ქაჯის წრეს“.

ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ზომიერ სარტყლებში — ევროპა, აზია (თურქეთი, სამხრეთი კავკასია, ციმბირი (ალთაის მხარე, კრასნოიარსკის მხარე) ჩინეთი, იაპონია), ჩრდილოეთი ამერიკა (კანადა, აშშ), სამხრეთი ამერიკა (ჩილე), ავსტრალია, ახალი ზელანდია, ჩრდილოეთი აფრიკა (ალჟირი, მაროკო).

სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე

მსგავსი სახეობები
კვებითი ღირებულება
საჭმელი სოკოა, საჭმელად გამოიყენება ახალი, მხოლოდ ქუდი, ფეხი უხეშია. მომზადებამდე აუცილებელია ქერცლების მოცილება. შესაძლებელია გახმობა და დასკონსერვება. ასევე იყენებენ სუნელად.

იშვიათ შემთხვევაში შეიძლება გამოიწვიოს კუჭის მომნელებელი სისტემის უმნიშვნელოდ მოშლა და ალერგიული რეაქცია კანზე გამონაყარის სახით.

ზოგიერთი სახელმძღვანელო გამოუცდელ მესოკოვეებს ურჩევს თავი შეიკავონ მისი შეგროვებისაგან, რადგანაც მეტად წააგავს რამდენიმე შხამიან სახეობას, განსაკუთრებით მისივე გვარის წარმომადგენელ -ს.

გალერეა
ბილი კიდი

ბილი კიდი (ინგლ. , ითარგმნება, როგორც „ბავშვი ბილი“, ნამდვილი სახელია ჰენრი მაკკართი, ასევე ცნობილი ფსევდონიმით უილიამ ჰ. ბონი) — ირლანდიური წარმოშობის ამერიკელი ბანდიტი ველურ დასავლეთში, რომელმაც მოკლა რვა ადამიანი, სანამ თავად მას 21 წლის ასაკში შერიფი პეტ გარეტი მოკლავდა. ბილი კიდმა იბრძოლა ნიუ მექსიკოს შტატში, ლინკოლნის ოლქის ომში, რომლის მიმდინარეობისას, გავრცელებული ინფორმაციით, მან სამი მკვლელობა ჩაიდინა.

მაკკართი თხუთმეტი წლის ასაკში დაობლდა. პირველად საკვების ქურდობისთვის 1875 წელს დააპატიმრეს თექვსმეტი წლის ასაკში. ათი დღის შემდეგ მან ჩინელების სამრეცხაო გაქურდა და ისევ დააკავეს, თუმცა გაქცევა მალევე მოახერხა. ის დღევანდელი ნიუ მექსიკოდან არიზონას ტერიტორიაზე გაიქცა (იმ პერიოდში ნიუ მექსიკო და არიზონა ოფიციალურად არა ამერიკის შტატები, არამედ ორგანიზებული ტერიტორიები იყო), რამაც ის დამნაშავედ და ფედერალურ ძებნილად აქცია. 1877 წელს მაკკართიმ დაიწყო საკუთარი თავის მოხსენიება, როგორც უილიამ ჰ. ბონი.

1877 წელს, მჭედელთან ჩხუბის შემდეგ, რომელსაც მჭედლის მკვლელობა მოჰყვა, მაკკართი არიზონაში ძებნილად იქცა და ამიტომ ის ნიუ მექსიკოში დაბრუნდა. აქ ის შინაური პირუტყვის ქურდების ჯგუფს შეუერთდა. მაკკართი რეგიონში ფართოდ ცნობილი გახდა, როდესაც რეგულატორებს (რეგულატორები — შერიფის მიერ მობილიზებული მოქალაქეები ძალის გამოყენებით სამართლის დასაცავად) ლინკოლნის ოლქის ომში შეუერთდა 1878 წელს. მაკკართი და ორი სხვა რეგულატორი მოგვიანებით დამნაშავედ სცნეს სამი ადამიანის მკვლელობაში, რომელთაგან ორი ლინკოლნის ოლქის შერიფი უილიამ ჯ. ბრეიდი და მისი ერთ-ერთი მოადგილე იყვნენ.

მაკკართის სახელი კიდევ უფრო გავრცელდა 1880 წელს, როდესაც ლას ვეგასის გაზეთმა და ნიუ იორკის -მა გაავრცელა ინფორმაცია მისი დანაშაულების შესახებ. შერიფმა პეტ გარეტმა მაკკართი იმავე თვის ბოლოს დაიჭირა. 1881 წლის აპირლში მაკკართი გასამართლდა და დამნაშავედ ცნეს შერიფ ბრეიდის მკვლელობაში. მას ჩამოხრჩობა მიესაჯა, რომელიც იმავე წლის მაისში უნდა მომხარიყო. 28 აპრილს მაკკართი ციხიდან გაიქცა და პროცესში შერიფის ორი მოადგილე მოკლა. ის ორ თვეზე დიდ ხანს თავს არიდებდა დაპატიმრებას, თუმცა ბოლოს მას 1881 წლის 14 ივლისს პეტ გარეტმა მაინც მიაკლვია ფორტ სამნერში. გარეტმა მაკკართი ცეცხლსასროლი იარაღით მოკლა, მაკკართი მაშინ 21 წლის იყო.

შემდგომ ათწლეულებში გავრცელდა ლეგენდები, რომ მაკკართი სინამდვილეში ცოცხალი იყო და რამდენიმე ადამიანი ამბობდა კიდეც, რომ ჰენრი მაკკართი, იგივე ბილი კიდი იყო. ბილი კიდი დღემდე რჩება ველური დასავლეთის ეპოქის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ პიროვნებად, მისი ცხოვრება და იდენტობა კი ხშირადაა დრამატიზებული ვესტერნის პოპ კულტურაში.

ბობ დილანის ცნობილი სიმღერა ' ' დაიწერა 1973 წლის ფილმისთვის (პეტ გარეტი და ბავშვი ბილი).
მიხაელ კორელი

მიხაელ კორელი (დ. 27 თებერვალი, 1994) — ნიდერლანდელი ძიუდოისტი. ასპარეზობს -100კგ წონით კატეგორიაში. 2019 წელს მოიპოვა მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე. 2016 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ევროპის ჩემპიონატზე. მოგებული აქვს 4 გრანდ სლემი. 2017 წელს მოიპოვა ვერცხლის მედალი მსოფლიო მასტერსზე, ხოლო 2 წელიწადში, 2019 წელს ამავე ტურნირის მოგება მოახერხა.

რესურები ინტერნეტში
ხრახნი

ხრახნი — ცილინდრული, იშვითად კონუსური ფორმის მანქანის დეტალი, რომელსაც აქვს ხრახნული ზედაპირი ან ხრახნული ფრთები. არსებობს ხრახნის ორი ჯგუფი: ერთ ჯგუფში გაერთიანებულია გარე ან მუშა გარემოსთან უშუალოდ ურთიერთქმედი ხრახნები, მეორეში კი — სხვა დეტალის (უმეტესად ქანჩის) კუთხვილიან ნახვრეტთან ურთიერთმოქმედი ხრახნები. პირველ ჯგუფში შედის მოძრავი აირების ან სითხეების მეშვეობით ბრუნვითი მოძრაობის მისაღები ხრახნი, მაგალითად, ქარის ძრავაში წევის ძალის მიმღები ხრახნი, წევის ხრახნი, გემებზე, აირების, სითხეების, ფხვიერი, ნატეხი და სხვა მასალის გადასაადგილებელი და ასარევი ხრახნები, მეორეში კი — სავალი, ძალთა, მიკრომეტრული, სამაგრი, საყენებელი და სხვა ხრახნები. სავალ ხრახნს, რომელსაც ტრაპეციისებრი (იშვიათად მართკუთხა, სამკუთხა ან სპეციალური) პროფილი აქვს, ქანჩთან ერთად იყენებენ ბრუნვით მოძრაობის გარდასაქმნელად სწორხაზოვან მოძრაობად, მაგალითად ჩარხებში მიმმართველებზე სუპორტების, მაგიდების გადასაადგილებლად. სავალ ხრახნში წამყვანი უმეტესად ხრახნია (იშვიათდ ქანჩიც). ძალთა ხრახნს აქვს ტრაპეციისებრი (იშვიათად მართკუთხა) პროფილი, იყენებენ დიდი ღერძული ძალების მისაღებად წნეხებში, დომკრატებში და სხვა. მიკრომეტრულ ხრახნს აქვს წვრილბიჯიანი ზუსტი კუთხვილი. იყენებენ საზომ მანქნანა-იარაღებში, ხელსაწყოებში. სამაგრი ხრახნი არის გასართი ხრახნული შეერთების ძირითადი დეტალი, უმეტესად ცილინდრული ღერო, რომელსაც აქვს სამკუთხა პროფილის კუთხვილი. ხის დეტალების სამაგრი ხრახნია სჭვალი, რომელსაც კონუსურ ბოლოზე კუთხვილიანი უბანი აქვს. საყენებელ ხრახნს იყენებენ გეოდეზიური და სხვა ხელსაწყოების ზუსტი ფიქსაციისათვის, აგრეთვე შეერთებებში, როგორც სამაგრ ხრახნს.

სამაგრი ხრახნების თავების გავრცელებული ფორმებია: ექვსწახნაგა, კვადრატული, ცილინდრული ნაკეჭნი და ცილინდრული ოთხწახნაგა (რომელსაც გასაღებისათვის აქვს ექვსწახნაგა ღრმული), ცილინდრული (რომელსაც აქვს სწორი შლიცი სახრახნისათვის).

საყენებელი ხრახნების თავების გავრცელებული ფორმებია: ცილინდრული, ექვსწახნაგა, ოთხწახნაგა, შლიციანი და ექვსწახნაგა (რომელსაც აქვს ღმული გასაღებისათვის). საყენებელი ხრახნების ბოლოების გავრცელებული ფორმებია:ბრტყელი, მომრგვალებული, ცილინდრული, საფეხურებიანი, კონუსური და მაფიქსირებელი.
გოლუბაცის ციხე

გოლუბაცის ციხე (, ; ; ; ; ) — შუა საუკუნეების გამაგრებული ქალაქი მდინარე დუნაის სამხრეთ ნაპირზე, რომელიც მდებარეობს 4 კილომეტრით სამხრეთით თანამედროვე ქალაქ გოლუბაციდან, სერბეთი. ბოლოდროინდელი არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ციხე აშენდა საუკუნეში, შუა საუკუნეების სერბეთში. ნაგებობის მშენებლობა სამ ეტაპად მიმდინარეობდა. ციხეს აქვს ათი კოშკი, რომელთა უმეტესობა მოედანზეა განთავსებული. კოშკები არ იყო დაკავშირებული ერთმანეთთან, რაც თავდაცვას უფრო რთულს ხდიდა. ციხესიმაგრეში ასევე აღმოჩენილია შუა საუკუნეების სერბული ფრესკები.

მდებარეობა
გოლუბაცის ციხე მდებარეობს ბრანიჩევის ოლქში, სერბეთში რუმინეთის საზღვართან ახლოს და წარმოადგენს რკინის ჭიშკრის ეროვნული პარკის შესასვლელს. იგი სტრატეგიულად მდებარეობს მდინარე დუნაის ნაპირზე. ციხესიმაგრის მიმდებარედ მდინარე დუნაის სიგანე 6.5 კილომეტრს შეადგენს. შუა საუკუნეებში ციხესიმაგრე აშენდა მძლავრი ჯაჭვის შესაქმნელად, რომელიც დაკავშირებული იქნებოდა ბაბაკაისთან, კლდესთან, რომელის მდინარის მეორე მხარეს მდებარეობდა.

სახელწოდება
ციხის სახელი და მის მიმდებარე თანამედროვე ქალაქი შეიძლება ითარგმნოს როგორც „მტრედის ქალაქი“ (გოლუბ - მტრედი). ეს არ არის იშვიათი სახელწოდება სერბულ ტოპონიმიკაში. ციხისთვის ამ სახელის წოდების ზუსტი მიზეზი არ არის ცნობილი და სახელის წარმოშობის მხოლოდ მითები არსებობს. ზოგი წყარო აღწერილობის მეთოდს იყენებს და აღნიშნავს, რომ „კოშკები, როგორც მტრედები ცისკენ მიისწრაფვიან“. ყველაზე პოპულარული და ასევე არარეალური ამბავია ისტორია სერბი გოგონის, სახელად გოლუბანას შესახებ. ლეგენდის თანახმად გოგონა ადგილობრივ თურქ ფაშას შეუყვარდა. გოგონამ თურქის შეთავაზებულ ყველანაირ წინადადებასა და სიმდიდრეზე უარი განაცხადა, რადგან სერბი კაცი უყვარდა. გაბრაზებულმა ფაშამ გოლუბანა ნავში ჩასვა, დააპატიმრა და ერთადერთ კონუსურად გადახურულ კოშკში დაატყვევა ან მიამაგრა მდინარის ზემოთ მდებარე კლდეზე და იქ დატოვა მანამ, სანამ მოკვდებოდა. კოშკები აშენდა მოედანზე, ერთმანეთთან კავშირის გარეშე, რაც მეტყველებს იმაზე, რომ ამ პერიოდში ბრძოლები კვლავ ცივი იარაღით მიმდინარეობდა. ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენების შემდეგ, თურქებმა დასავლეთის კოშკები გაამაგრეს ქვემეხის პორტებით და პოლიგონალური ან ცილინდრული ნასვრეტებით, რომელთა სისქე 2 მეტრს შეადგენდა. მათ ააშენეს ბოლო კოშკი. გოლუბაკის ციხე გამოცხადდა განსაკუთრებული მნიშვნელობის კულტურულ უძრავ ძეგლად 1979 წელს და მას იცავს სერბეთის რესპუბლიკა.

ბელგრადის ციხესიმაგრესთან ერთად ის არის ერთადერთი კულტურული ძეგლი სერბეთში, რომელსაც აქვს საკუთარი ადმინისტრაცია - სახელმწიფო კომპანია, რომელიც სპეციალურად ციხის ფუნქციონირებისათვის შეიქმნა.
რამის ციხე

რამის ციხე — საუკუნის თავდაცვითი ნაგებობა, რომელიც მდებარეობს მდინარე დუნაის მარჯვენა სანაპიროზე, მთაზე, სოფელ რამში, ველიკო გრადიშტეში, აღმოსავლეთ სერბეთში. ციხე მდებარეობს კლდეზე, რომელიც ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხრიდან მდინარე დუნაის გადაყურებს. . ვარაუდობენ, რომ ქალაქი აშენდა ჰარამის ციხის მოპირდაპირე მხარეს, რომელიც დუნაის გადაღმა მდებარეობდა და რომლის ნაშთებიც შემორჩენილი არაა. რამის ციხე კარგადაა შემონახული.

მდებარეობა
ციხე მდებარეობს დუნაის სანაპიროზე, მდინარეების, კარაშისა და ნერას შესართავთან, მდინარე დუნაის სათავიდან 1 075 კილომეტრში.ნაგებობის დასავლეთით მდებარეობს ჭაობიანი ადგილები და კუნძულები - ჩიბუკლია და ოსტროვო. რამის აღმოსავლეთით ციხე გაშენებულია გორიცას გორაზე. ციხესიმაგრესთან მდინარე დუნაის სიგანე 5 კილომეტრია.

მდინარე დუნაის გაფართოება მდინარეების კარაშისა და ნერას შესართავთან ცნობილი იყო როგორც რამის ტბა. როდესაც ჰიდროელექტროსადგურ „ჯერდაპ “-სთვის 1960 წლის ბოლოს, წყალსაცავის შექმნა დაიწყო, დუნაის სიგანე გაიზარდა და მიმდინარე ვაკეები დაიტბორა. დღესდღეობით ეს ტერიტორია დაცულია ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის მიერ კატეგორიით. რამსარის ჭარბტენიანი ტერიტორია 2006 წლის 1 მაისს საერთაშორისო მნიშვნელობის ობიექტად გამოცხადდა.

მდინარე დუნაის ნაპირზე, ამაღლებულ ადგილზე მდებარეობის გამო ციხეს ხშირად მოიხსენიებენ როგოც „ყველაზე კარგ საშუალებას დუნაიზე მზის ჩასვლის სანახავად“.

სახელწოდება
ზოგიერთ ძველ რუკაზე რამის ციხე მოხსენიებული როგორც ჰრამი. ამ სახელში ჰ ბგერა შესუსტდა და სახელი რამით შეიცვალა. დადასტურებული არაა, რომ ეს სახელწოდება სერბული წარმოშობისაა. ჰრამი სერბულად „ტაძარს“ ნიშნავს და ციხის მიმდებარედ მართლაცაა შემორჩენილი სხვადასხვა რელიგიური ნაგებობების ნაშთები, რომელთა მრავალფეროვნებაც მხარეში მცხოვრები ხალხების სიჭრელემ განაპირობა. არსებობს ვერსია, რომ ჰრამი თურქული ციხესიმაგრის სახელწოდებდან გაჩნდა და იჰრამის შემოკლებულ ვერსიას წარმოადგენს. კომპლექსის შემდგომი მოდერნიზაციის პროცესი მოიცავს მდიანრე დუნაიზე საკრუიზო ნავსაყუდელის მშენებლობას და ციხემდე მიმავალი ახალი, 15 კილომეტრის სიგრძის გზას.

რამის ციხის მომავალში განსავითარებლად გამოცხადებულია ამბიციური გეგმები, როგორიცაა: საავტომობილო გზის მშენებლობა, რომელიც ციხესიმაგრე დააკავშირებს ქვეყნის დედაქალაქ ბელგრადთან; 150-ზე მეტი ყვავილის სახეობის დარგვა ციხეების მთელი კომპლექსის გარშემო; თითოეული კიბის გასწვრივ მოაჯირებისა და ღობეების მშენებლობა; ხიდების აღდგენა, რომლებიც კოშკებს აკავშირებდა; წრიული, მიწისზედა ბილიკის ხელახლა შექმნა; კომპიუტერიზებული პრეზენტაციები ციხესიმაგრეში ცხოვრების ძველ წესზე; იდუმალი კოშკის რეკონსტრუქცია.
ნასაკირალის სერი

ნასაკირალის სერი — სერი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში. გაწოლილია მდინარეების სუფსისა და ნატანების ქვემო დინებებს შორის. აქვს განედური მიმართულება. იწყება შავი ზღვის სანაპიროს სიახლოვეს მთა იაკობით და მთავრდება აღმოსავლეთით ნასაკირალის მთით (205,1 მ). სიმაღლე ზღვის დონიდან 110–216 მ ფარგლებში. კალთები ძლიერაა დანაწევრებული მდინარეების სუფსისა და ნატანების მრავალრიცხოვანი მდინარეთა აუზით, აგრეთვე რამდენიმე მცირე ზღვისპირა მდინარით. სერის დასავლეთი ნაწილის ვიწრო და ღრმა რელიეფი წააგავს გურიის ქედის რელიეფს; ნასაკირალის სერის აღმოსავლეთი ნაწილი თავისი შედარებით დაბალი მდგომარეობით, განირჩევა დამრეცი რელიეფით. სერის ფარგლებშია მრავალი დასახლებული პუნქტი, მათ შორის: დაბა ქვედა ნასაკირალი, სოფლები ვაკე, ზედუბანი და სხვა.
თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (ბელგრადი)

თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი ( / ) — ხელოვნების მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს ბელგრადში, სერბეთში. 1958 წელს დაარსდა როგორც თანამედროვე გალერეა, რაც ამ ტიპის ერთ-ერთ პირველ მუზეუმად ქმნის მსოფლიოში. ამჟამინდელ შენობაში, ბელგრადის უშჩეს გარეუბანში მუზეუმი 1965 წელს გადაიტანეს. შენობა არის არქიტექტორების ივან ანტიჩისა და ივანკა რასპოპოვიჩის მცირეხნიანი თანამშრომლობის შედეგი, რომელიც ძალიან წარმატებული გამოდგა. ამ ორმა არქიტექტორმა ასევე შექმნა კრაგუიევაცში, შუმარიცეს მემორიალურ პარკში მდებარე 21 ოქტომბრის მუზეუმი. თანამედროვე ხოლოვნების მუზეუმის კოლექცია 35 000-ზე მეტ ნამუშევარს მოიცავს.

მუზეუმში შეგროვებული და გამოფენილია 1900 წლიდან სერბეთსა და იუგოსლავიაში წარმოებული ნამუშევრები. მუზეუმი ორგანიზებას უწევს თანამედროვე და თანამედროვე ხელოვნების საერთაშორისო გამოფენებს.

მუზეუმი სარემონტო სამუშაოების გამო 2007-დან 2017 წლამდე დახურული იყო. გახსნის ვადის ხშირად ცვლილებისდა მიუხედავად თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი 2017 წლის 20 ოქტომბერს ვიზიტორებისთვის კვლავ გაიხსნა.

ისტორია
მშენებლობა
მუზეუმის შენობა მდებარეობს მდინარეების სავასა და დუნაის შესართავთან, ნოვი-ბეოგრადის თემში, უშჩეს პარკში. მუზეუმის არქიტექტორები არიან ივან ანტიჩი და ივანკა რასპოპოვიჩი, რომლებმაც დიზაინი 1960 წელს შეიმუშავეს, მშენებლობა კი 1965 წლამდე გაგრძელდა. არქიტექტორებმა ოქტომბრის პრემია მიიღეს ბელგრადის ქალაქის ადმინისტრაციისაგან 1965 წლის 20 ოქტომბერს, მუზეუმის გახსნის დღესვე.

მისი ფორმის, არქიტექტურისა და ადგილმდებარეობის გამო თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის შენობას ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც „შესართავის კრისტალს“

2007-2017 წლების რესტავრაცია
როდესაც მუზეუმის შენობის განახლებაზე მოლაპარაკებები პირველად 2000-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო, შენობის არქიტექტორები, ანტიჩ და რასპოპოვიჩ ისევ ცოცხლები იყვნენ. ამასთან, ანტიჩი გარდაიცვალა 2005 წელს, რასპოპოვიჩი კი 2015 წელს. რაზეც აშკარად მოქმედებდა ის ფაქტი, რომ პროექტზე მომუშავეები მის დასრულებას რაც შეიძლება ჩქარა ცდილობდნენ. პირველი კომპანია, რომელიც სამშენებლო სამუშაოების შესასრულებლად აირჩიეს, იყო „მონტერა“ . კომპანიამ მუშაობა გაკოტრების გამო შეწყვიტა, რის გამოც რემონტი წლების განმავლობაში გაიწელა. 2014 წლის შემდეგი საჯარო ტენდერის დროს, რომელიც მიზნად ისახავდა სპეციალურად სახურავზე მუშაობას, გაიმარჯვა კომპანია „იედინსტვომ“ . შემდეგ ტენდერშიც ამავე კომპანიამ გაიმარჯვა, მიუხედავად იმისა რომ შეთავაზებული ფასი ყველაზე მაღალი იყო. კულტურის სამინისტრო, რომელსაც იმ დროს ივან ტასოვაცი ხელმძღვანელობდა, ამტკიცებდა, რომ უნდა შერჩეულიყო ყველაზე დაბალბიუჯეტიანი კომპანია, როგორიცაა „მოდულორი“ . შედეგად, მუზეუმის დირექტორი იოვან დესპოტოვიჩი გაათავისუფლეს, ტენდერში გამარჯვებულად კი „თერმოინჟენიერინგი“ გამოაცხადეს. მათ დაასრულეს მთელი რეკონსტრუქცია და სახურავი მეორედ გაარემონტეს. მიუხედავად ამისა, უკვე 2018 წლის ივლისში განახლებულმა სახურავმა წვიმის დროს გაჟონვა დაიწყო.
ლა-რიოხის მუნიციპალიტეტები

ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება და პროვინცია ლა-რიოხა შედგება 174 მუნიციპალიტეტისაგან. ლა-რიოხამ ავტონომიური გაერთიანების სტატუსი მიიღო 1978 წლის კონსტიტუციის თანახმად. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

ლა-რიოხის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 12 კომარკაში: ლოგრონიო (32 მუნიციპალიტეტი), არო (26), ნახერა (25), ანგიანო (17), სანტო-დომინიგო-დე-ლა-კალსადა (16), არნედო (13), კამერო-ნუევო (13), კამერო-ვიეხო (12), სერვერა (7), ესკარაი (5), კალაორა (5) და ალფარო (3).

ლა-რიოხის ავტონომიური გაერთიანების ფართობია 5045 კმ² და 2019 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 319 914 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია ლოგრონიო, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია ალფარო (194,12 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარა — ბრინიასი (2,44 კმ²).

მუნიციპალიტეტების სია
რუკა
შაბაგიში

შაბაგიში — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 581 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 9 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები შეადგენენ (49%). სოფლის მოსახლეობის 45%-ს ბაშკირები შეადგენენ.
ზანა

ზანა — მდინარე საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მდინარე ხობისწყლის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 42 კმ, აუზის ფართობი 69,7 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნები ზაფხულ-შემოდგომაზე. უერთდება 60-მდე შენაკადი, რომელთა ჯამური სიგრძეა 86 კმ. საშუალო წლიური ხარჯი 2,9 მ³/წმ. მდინარის ხეობაშია ნაზოდელავოს მღვიმე.
თავსახნისი

თავსახნისი — მთა საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში.

მდებარეობს არსიანის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ შტოქედ — შერთულის ქედზე, მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა შენაკადის — ჩირუხისწყლის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2597 მ. აგებულია ნეოგენური ვულკანოგენური ქანებით (გოდერძის წყება). თავსახნისის სამხრეთი და აღმოსავლეთი კალთები დამრეცია, დანარჩენი — ციცაბო. დაფარულია სუბალპური ბალახეულით.
თამარ დედოფლის მღვიმე

თამარ დედოფლის მღვიმე — კარსტული მღვიმე საქართველოში, ონის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქორთის მახლობლად. მდებარეობს ფოცხვრევის ქედის დასავლეთ კლდოვან ფერდობზე. გამომუშავებულია ქვედაცარცულ კირქვებში.

მღვიმე იწყება ვრცელი გუმბათოვანი დარბაზით, რომელსაც 8 მ სიგანის კარნიზი აქვს გადმოხურული. მღვიმის წინ ამოშენებულია 4 მ სიგანის, 0,8 მ სიმაღლის დუღაბის კედელი სამზერებითა და სარკმლით. ნაგებობიდან მარჯვნივ, 15 მეტრზე, ბუნებრივი პატარა მღვიმეა (2×12×12 მ³), რომელსაც ხელოვნური დამუშავების კვალი ეტყობა. პირველი ცნობა თამარ დედოფლის მღვიმის შესახებ (თუმცა ლეგენდის ხასიათისა) ეკუთვნის ცნობილ ქართველ მოღვაწეს ივანე მაჩაბელს. საუკუნის 80-იან წლებში მღვიმე შეისწავლა ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტის სპელეოექსპედიციამ.
თაროკლდის მღვიმე

თაროკლდის მღვიმე, რაჭველების მღვიმე — კარსტული მღვიმე საქართველოში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ზოდის მიდამოებში, ზღვის დონიდან 485 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ზედაცარცულ კირქვებში.

მღვიმეში შესასვლელი (სიმაღლე 10 მ, სიგანე 14 მ) მდინარე ჯრუჭულის (ყვირილის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ფერდობზეა, მდინარის კალაპოტიდან 70 მ სიმაღლეზე. თაროკლდის მღვიმე სუბჰორიზონტული ციკლგავლილი, დერეფნული ტიპის სიღრუეა (ჯამური სიგრძე 810 მ, ფსკერის ფართობი 2700 მ², საერთო მოცულობა 7400 მ³). ქიმიური ნალექებიდან გვხვდება მცირე ზომის სტალაქტიტ-სტალაგმიტები, კალციტის მოფარდაგებანი.

მიკვლეულია ზედა პალეოლითის ადრინდელი საფეხურის კლდოვანი ეხი. 1917 წელს აღმოაჩინა და მცირე ძიება ჩაატარა სტეფან კრუკოვსკიმ. მასალა პირველად შეისწავლა ს. ზამიატნინმა. ნაპოვნია ქვის მრავალნაირი იარაღი (ნუკლეუსები, მასიურ ანატკეცებზე ნაკეთები საჭრისები, საფხეკები, ზურგდაბლაგვებული და რეტუშირებული მიკროლითური ფირფიტები, მუსტიეური ხანის წვეტანები, ორმხრივ დამუშავებული იარაღი და ანატკეცები), აგრეთვე ძვლის იარაღის 2 ფრაგმენტი. მასალა დაცულია საქართველოს ეროვნული მუზეუმის სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში.
თეკალი (მთა)

თეკალი — მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ლეჩხუმის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3044 მ. აგებულია ბაიოსური ფიქლებით, ქვიშაქვებითა და ტუფ-ბრექჩიებით. თეკალის თხემის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი სუსტად მოვაკებულია და მის ზედაპირზე ორი პატარა ტბა მდებარეობს. 1900 მ სიმაღლემდე შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით, უფრო მაღლა სუბალპური და ალპური მდელოებია.
თვალთხევი

თვალთხევი — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, მდინარე ივრის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 14,2 კმ მდინარის აუზის ფართობი 38,1 კმ². სათავეს იღებს გომბორის ქედის სამხრეთ კალთაზე. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნები – შემოდგომაზე, ზამთარში წყალმცირეა. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 0,3 მ³/წმ.
თურჩუს ქვაბული

თურჩუს ქვაბული, თურჩუს პოლიე — ქვაბული საქართველოში, ხონის მუნიციპალიტეტში, ასხის მასივის სამხრეთ კალთაზე, სოფელ ზედა გორდის ჩრდილოეთით. ქვაბულის სიგრძეა 3 კმ, სიგანე 2 კმ. აგებულია ცარცული და გადოლომიტებული კირქვებით. თურჩუს ქვაბულის ფსკერზე გაედინება პატარა მდინარე თურჩუ, რომელიც ქვაბულის სამხრეთ ნაწილში კარსტულ სიღრუეებში იკარგება, შემდეგ კვლავ ზედაპირზე გამოდის.