iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დიდი ვაკეები

დიდი ვაკეები — ვრცელი პლატო ჩრდილოეთ ამერიკის კორდილიერების აღმოსავლეთ მთისწინეთში, კანადისა და აშშ-ის ტერიტორიებზე. გადაჭიმულია სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ჩრდილო-დასავლეთით. სიგრძე 3600 კმ, სიგანე 500-800 კმ. გეოლოგიური თვალსაზრისით დიდი ვაკეები ჩრდილოეთ ამერიკის ბაქნის განაპირა ნაწილია, რომლის საფუძველი კამბრიულისწინა კრისტალური ქანებითაა აგებული და ზემოდან პალეოზოური, ცარცული და პალეოგენ-ნეოგენური დანალექი წყებებით (კირქვები, ქვიშაქვები) არის დაფარული. დანალექი ქანების საფარი ზოგან გარღვეულია ახალგაზრდა ინტრუზიებით, რომელთა შორის ყველაზე მაღალია ბლეკ-ჰილზი (2207 მ).

დიდი ვაკეების შუა და სამხრეთ ნაწილში მეოთხეული ასაკის ლიოსისებრი თიხნარია, ჩრდილოეთ ნაწილში — ძველმყინვარული (მორენული) ნალექები. დიდი ვაკეების ზედაპირი დახრილია დასავლეთიდან (1600-1700 მ) აღმოსავლეთისაკენ (500 მ) და ინტენსიურადაა დანაწევრებული ეროზიული ხეობებით.

დიდი ვაკეების ჰავა ძირითადად კონტინენტურია, ჩრდილოეთში — ზომიერი, სამხრეთში — სუბტროპიკული. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ჩრდილოეთში -28°, სამხრეთში 12°, ივლისში შესაბამისად, 13° და 28°. ნალექების წლიური რაოდენობა კლებულობს აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ 500-იდან 200 მმ-მდე ჩრდილოეთში და 600 მმ-იდან 300 მმ-მდე სამხრეთში. კორდილიერების მთათა სისტემა კლიმატური ზღუდეა, რომელიც გზას უღობავს წყნარი ოკეანიდან მქროლავ ნოტიო ქარებს. ზამთარი მცირეთოვლიანია, ზაფხული — გვალვიანი; დროდადრო იცის თავსხმა და ძლიერი ქარები (ტორნადო). მდინარეები ჩქარი და მცირეწყლიანია, მიედინებიან ღრმა ხეობებში. ზაფხულობით ხშირია წყალმოვარდნა, ზამთრობით შრებიან; ჩრდილოეთში იყინებიან 5-6 თვით. დიდი მდინარეებია მისური, არკანზასი, პლატი, კოლორადო. იყენებენ სარწყავად.

დიდი ვაკეები ძირითადად მშრალი სტეპით არის დაფარული, კანადის ნაწილში ტყესტეპია (ვერხვის ტყის კორომები და მდელოს სტეპი), რომელიც ჩრდილოეთით ტაიგაში (თეთრი ნაძვი, ლარიქსი, არყი) გადადის; ედუარდზისა და ლანო-ესტაკადოს პლატოებზე — სუბტროპიკული სავანა (აკაცია, კაქტუსები და სხვა). დიდ ვაკეებზე ძირითადად წაბლა ნიადაგია; ჩრდილოეთში შავმიწა, ტყის ნაცრისფერი და კორდიან-ეწერი ნიადაგია, უკიდურეს სამხრეთში — ყავისფერი და რუხ-ყავისფერი. ცხოველთა სამყარო ადამიანის ზეგავლენით არის სახეშეცვლილი. ბინადრობს კოიოტი, მდელოს ძაღლი, ზაზუნა, თრია, ჩხრიალა გველი და სხვა. ნაკრძალებში შემორჩენილია ბიზონი.

დიდი ვაკეების ფარგლებში არის ნავთობის, ქვანახშირის, მურა ნახშირის, ბუნებრივი აირის, სუფრის მარილის საბადოები.
ალასკური მალამუტი

ალასკური მალამუტი — ძაღლის ჯიში, გამოყვანილი აშშ-ში უძველეს ხანაში.

ამ ჯიშს სახელი დაერქვა მალამუტების ესკიმოსური ტომის პატივსაცემად, რომელიც დასავლეთ ალასკის არქტიკულ სანაპიროზე ბინადრობდა. ამერიკაში ევროპელების გამოჩენამდე დიდი ხნით ადრე მალამუტებს მარხილში შესაბმელად იყენებდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ ალასკური მალამუტი მგელს ჰგავს, ის ძალიან მეგობრული ძაღლია.

მას გასაოცარი გამძლეობა აქვს. კანადასა და აშშ-ში პოპულარულ მალამუტს უყვარს ფიზიკური დატვირთვა და მარხილებით შეჯიბრებებში ბრწყინავს. მალამუტს აქვს ნუშისებრი, მეგობრული თვალები, ხშირი სუნთქვა ეხმარება ზედმეტი სითბოს მოცილებაში, ხშირი ბეწვის გამო ვერ იტანს სიცხეს, დაკუნთული, ძლიერი ფეხები იდეალურია მარხილის გასაწევად და ტვირთის გადასაზიდად, ფუმფულა კუდი ზურგისკენაა გადახვეული, როგორც ეს ტიპურ შპიცს ახასიათებს.
არენა კორინთიანსი

არენა კორინთიანსი — საფეხბურთო სტადიონი ბრაზილიაში, ქალაქ სან-პაულუს აღმოსავლეთ ნაწილში. სტადიონი აშენდა 2011-2014 წლებში და მისი მფლობელია სპორტული კლუბი „კორინთიანს პაულისტა“.

სტადიონი იტევს 48,234 მაყურებელს და ამ მაჩვენებლით მე-11 არენაა ბრაზილიაში. სპეციალურად 2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატისთვის, დამონტაჟთა დროებითი დასაჯდომი ადგილები და მუნდიალზე 61,606 მაყურებლის მიღება იქნება შესაძლებელი.
ქვიშის კარიერის გენერლები

ქვიშის კარიერის გენერლები — ამერიკელი რეჟისორის ჰოლ ბარტლეტის 1971 წლის დრამატული ფილმი, რომელიც გადაღებულია ჟორჟი ამადუს რომანის „ქვიშის კაპიტნების“ მიხედვით. 1970-იან წლებში აშშ-ში ფილმმა შეზღუდული გაქირავება მიიღო და არ სარგებლობდა დიდი პოპულარობით სოციალისტური თემატიკის გამო. სსრკ-ში ფილმი უჩვენეს მოსკოვის საერთაშორისო კინოფესტივალის საკონკურსო პროგრამაზე. ფართო გაქირავებაში ფილმი გამოვიდა 1974 წელს. სსრკ-ში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა ფილმისთვის დაწერილი მუსიკა, მათ შორის დორივალ კაიმის სიმღერა „ “. ფილმში გაშუქებულია ათასობით მიტოვებული ბავშვის ისტორია სამხრეთ ამერიკაში. ბრაზილიაში ისინი ნაგავსაყრელებზე ცხოვრობენ, ძირითადად წვრილმანი ქურდობით ირჩენენ თავს, მათი სახლი — ქუჩაა, ისინი ამ ცხოვრებაზე გაბოროტებული მარტოხელა ბავშვები არიან.
კატალონიური ნაგაზი

კატალონიური ნაგაზი — ძაღლის ჯიში, გამოყვანილი ესპანეთში საუკუნეში.

ეს ძაღლი, როგორც ჩანს, პორტუგალიურ ნაგაზს ენათესავება და ახლოსაა გრძელბალნიან პირენეულ ნაგაზთან. კატალონიური ნაგაზის სტანდარტი შეადგინეს 1929 წელს ორი ძაღლის ტაკასა და აირისის ექსტერიერის საფუძველზე. წვერ-ულვაშიანი, მხიარული და დამჯერი კატალონიური ნაგაზის პოპულარობა სულ უფრო მატულობს როგორც თავად კატალონიაში, ასევე მის ფარგლებს გარეთ. თუმცა ამ მუშა ძაღლის მოკლებალნიანი ვარიანტი — გოს დატურა სერდა (პერო დე პასტორ, ან კატალან დე პელო კორტო), დღესდღეობით იმდენად იშვიათია, რომ გაქრობა ემუქრება.

მცირე ზომების და ადვილად შეგუების უნარის წყალობით კატალონიური ნაგაზი კარგია ბინაში საცხოვრებლად, თუმცა ამ ჯიშის ზოგიერთი წარმომადგენელი დამოუკიდებელ ხასიათს ავლენს. გარდა ამისა, ზოგიერთ შემთხვევაში აღინიშნება მენჯ-ბარძაყის სახსრის დიპლაზია.

კატალონიურ ნაგაზს აქვს გრძელი, დატალღული ბალანი, რომლის შეფერილობა შეიძლება იყოს ხორბლისფერი, ნაცრისფერი—თეთრით, შავი, ჟღალი—თეთრით, შავი—ჟღალით, ვეფხვისებრი. ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. კარგად უძლებს სიცივეს. ადვილად ეგუება ქალაქის პირობებს. ადვილად იწვრთნება. სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა. ყურები გრძელი ბალნითაა დაფარული, მუქ ქარვისფერ თვალებს მეტყველი გამოხედვა ახასიათებთ.
ენტლებუხერ-ზენენჰუნდი

ენტლებუხერ-ზენენჰუნდი — ძაღლის ჯიში, გამოყვანილი შვეიცარიაში საუკუნეში.

შვეიცარიული ზენენჰუნდებიდან ამ ყველაზე პატარა წარმომადგენლის წარმოშობის შესახებ რაიმეს თქმა ძნელია. მასტიფების მსგავსი გარეგნობა გვაფიქრებინებს, რომ ამ ჯიშის წინაპრებს შორის იყვნენ რომაელი ლეგიონერების მებრძოლი და მოდარაჯე ძაღლები. ამ ჯიშის დასახელება მომდინარეობს ლუცერნის მახლობლად მდებარე ენთლებუჰენისგან. ენტლებუხერ-ზენენჰუნდი პოპულარულია შვეიცარიაში, მაგრამ იშვიათად გვხვდება მის ფარგლებს გარეთ. ის შედარებით კომპაქტური და დაკუნთულია. ენტლებუხერ-ზენენჰუნდი იმ ჯიშების რიცხვს მიეკუთვნება, რომლებიც გადარჩნენ სელექციონერ ფრანც შერტენლიბის დაძაბული მუშაობის შედეგად. თავისი მამისგან მან შეიტყო, რომ შვეიცარიის მთიან მდელოებზე არსებობენ სხვადასხვა ჯიშის ძაღლები. საუკუნის ბოლოს, ძაღლების გამოფენების ციურიხელი მსაჯის, ალბერტ ჰაიმის დახმარებით, შერტენლიბმა შეძლო ამ ძაღლების ორგანიზმება, მათი გადარჩენის მიზნით.

ენტლებუხერ-ზენენჰუნდები კარგი კომპანიონები არიან. ადვილად უძლებენ სიცივეს. მათგან კარგი მოდარაჯე დგება. ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და სიცხეს. ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. ენტლებუხერ-ზენენჰუნდს აქვს საშუალო ზომის ყურები, მასიური თავი, ძლიერი, გრძელი ყბები, დაკუნთული თეძოები. ბალანი უხეში, სქელი და მბზინავია. აქვს საშუალო ზომის, ცოცხალი, ყავისფერი თვალები.
ავგუსტ ლუდვიგი (ანჰალტ-კიოტენის მთავარი)

ავგუსტ ლუდვიგ ანჰალტ-კიოტენელი  — ანჰალტ-კიოტენის მთავარი ასკანიების დინასტიიდან.

ბიოგრაფია
ავგუსტ ლუდვიგი ანჰალტ-კიოტენის მთავრის, ემანუელ ლებრეხტის მესამე შვილი იყო.

1722 წელს ავგუსტ ლუდვიგი დაქორწინდა აგნესა ვილჰელმინა ფონ ვუტენაუზე (1700—1725),რომელმაც 1721 წელს მიიღო ვარმსდორფის გრაფინიის წოდება. 1726 წლის იანვარში ავგუსტ ლუდვიგი დაქორწინდა გრაფინია ემილია ფონ პრომნიცზე, გრაფ ერდმან ფონ პრომნიცის ქალიშვილზე. 1732 წლის ნოემბერში ავგუსტ ლუდვიგი მესამე ჯერზე დაქორწინდა გრაფინია ანა ფონ პრომნიცზე, თავისი მეორე ცოლის დაზე.

თავისი უფროსი ძმის, ლეოპოლდისა და მისი ერთადერთი შვილის, ემანუელ ლუდვიგის სიკვდილის შემდეგ, 1728 წლის აგვისტოში ლუდვიგმა მემკვიდრეობით მიიღო ანჰალტ-კიოტენი.

ოჯახი
აგნესა ვილჰელმინა ფონ ვუტენაუსთან ქორწინების შედეგად დაიბადნენ:
გიზელა ჰენრიეტა (1722—1728)
აგნესა ლეოპოლდინა (1724—1766)

ემილია ფონ პრომნიცთან ქორწინების შედეგად დაიბადნენ:
კრისტიანა ანა აგნესა (1726—1790), გათხოვდა გრაფ ჰენრიხ ერნსტ შტოლბერგ-ვერნიჰეროდზე (1716—1778)
ფრიდრიხ ავგუსტი (1727—1729)
იოჰანა ვილჰელმინა (1728—1786), გათხოვდა მთავარ იოჰან კარლ ფრიდრიხ კაროლატ-ბეიტენსკზე (1716—1791)
კარლ გეორგ ლებრეხტი (1730—1789), ანჰალტ-კიოტენის მთავარი,დაქორწინდა პრინცესა ლუიზა შლეზვიგ-ჰოლშტაინ-გლიუკსბურგზე (1749—1812)
ფრიდრიხ ერდმანი (1731—1797), ანჰალტ-კიოტენ-პლესის მთავარი, დაქორწინდა გრაფინია ლუიზა შტოლბერგ-ვერნიჰეროდზე (1744—1784)

ანა ფონ პრომნიცთან ქორწინების შედეგად დაიბადნენ:

შარლოტ სოფია (1733—1770)
მარია მაგდალინა (1735—1783)
საუდის არაბეთის დემოგრაფია

საუდის არაბეთის დემოგრაფია — სტატია ეძღვნება საუდის არაბეთის ისეთი დემოგრაფიული მონაცემებს როგორიცაა: მოსახლეობა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე, ეთნიკური ჯგუფები, განათლების დონე, მოსახლეობის ჯანმრთელობა, ეკონომიკური სტატუსი, რელიგიური გაერთიანებები და სხვა.

2010 წლის მონაცემებით საუდის არაბეთში ცხოვრობს 27,136,977 ადამიანი, რომელთაგან 8,429,401 არ არის წარმოშობით საუდელი არაბი. მოსაზლეობის 51% არის 25 წელზე ნაკლები ასაკის. 1960 წლამდე მოსახლეობის უმეტესობა იყო მომთაბარე ან სანახევროდ მომთაბარე. სწრაფი ეკონომიკური და ურბანული ზრდის გამო ახლა მოსახლეობის 95% არის დასახლებული. მოსახლეობის 80% ცხოვრობს სამ უმსხვილეს ურბანულ ცენტრში: ერ-რიადში (დედაქალაქი), ჯიდასა და დამამში. ზოგიერთ ქალაქსა და ოაზისში მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1კვ. კილომეტრზე 1000 ადამიანს აღწევს. საუდის არაბეთის მოსახლეობა ხასიათდება სწრაფი ზრდითა და ახალგაზრდების დიდი რაოდენობით.

საუდის არაბეთი ფლობს ისლამის უმთავრეს სიწმინდეს მექას, რის გამოც თითოეული მუსლიმი ვალდებულია ცხოვრებაში ერთხელ მაინც მიიღოს ჰაჯიში მონაწილეობა და მოინახულოს ის. საუდის არაბეთის კულტურული გარემო არის უკიდურესად კონსერვატიული. ქვეყანა გამოირჩევა ისლამური ქცევის კოდექსის შარიათის ერთგულებით, შედეგად ხელოვნება უნდა ჯდებოდეს ეთიკის მკაცდარ დადგენილ ჩარჩოებში. ქალს და მამაკაცს არ აქვს უფლება ერთად იღებდნენ მონაწილეობას ღონისძიებებში. მათი სამუშაო ადგილები ასევე გაყოფილია.

მოსახლეობის უმეტესობა წარმოადგენს ეთნიკურ არაბს. რომლებიც მოვიდნენ როგორც მომლოცველები და დასახლდნენ ჰიჯაზის ტერიტორიაზე წითელი ზღვის სანაპირო ზოლში. ქვეყანაში ასევე ცხოვრობს აზიელების დიდი რაოდენობა. განსაკუთრებით: ინდოეთიდან, პაკისტანიდან, ბანგლადეშიდან და ფილიპინებიდან. 1970-1980 წლებში ასევე მოხდა კორეელების მნიშვნელოვანი რაოდენობის მუშა ხელად შემოდინება, თუმცა შემდგომ უმეტესობა უკან დაბრუნდა.

სტატისტიკური მონაცემები
გაერთიანებული ერების მონაცემებით
ასაკობრივი სტრუქტურა
0–14 წლის: 32,4%

15–64 წლის: 64,8%

65-ს ზემოთ: 2,8%

საშუალო ასაკი
სულ: 25.3 წელი

კაცი: 26.4 წელი

ქალი: 23.9 წელი (2011 წლის მიხედვით.)

მოსაზლეობის ზრდის მაჩვენებელი
1.536% (2011 წლის მიხედვით)

სიცოცხლის ხანგრძლივობა
სულ:
75.29 წელი
კაცი:
73.51 წელი
ქალი:
77.16 წელი (2011 .) 

ეთნიკური ჯგუფები
რუვენ რივლინი

რუვენ (რუბი) რივლინი ( დ. 9 სექტემბერი, 1939, იერუსალიმი) — ისრაელის პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე, ისრაელის მე–10 პრეზიდენტი და პარლამენტის ორგზის სპიკერი. დაიბადა 1939 წელს იერუსალიმში. დამთავრებული აქვს იერუსალიმის ებრაული უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი ბაკალავრის ხარისხით. ქნესეთის წევრად პირველად 1988 წელს აირჩიეს და მას შემდეგ არაერთ კომიტეტში უმუშავია. მათ შორის იყო: საგარეო საქმეთა და თავდაცვის; კონსტიტუციის, კანონისა და სამართლის; სახელმწიფო მართვის; ანტინარკოტიკული, განათლებისა და კულტურის; ეთიკის; ფინანსთა და სხვა კომიტეტები. 2001 წლის მარტში რუვენ რივლინი კომუნიკაციების მინისტრი გახდა და ამ პოსტზე 2003 წლის თებერვლამდე მსახურობდა. იგი 2003–2006 და 2008–2013 წლებში ქნესეთის სპიკერი იყო.

2013 წლის თებერვალში გაერთიანებულ პარტია „ისრაელ ბეითენუს“ („ლიკუდი“ და „ისრაელ ბეითენუ“) რიგებში კიდევ ერთხელ იქნა არჩეული დეპუტატად. მეცხრამეტე მოწვევის ქნესეთში, პრეზიდენტად არჩევამდე, რივლინი იერუსალიმის ლობის თავმჯდომარე იყო. იგი ასევე ხელმძღვანელობდა ქნესეთის დელეგაციას ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციაში .

რუვენ რივლინი დაოჯახებულია. ჰყავს ოთხი შვილი.

ვიზიტი საქართველოში
2017 წლის 9 იანვარს, საქართველოს პრეზიდენტის, გიორგი მარგველაშვილის მოწვევით, ორდღიანი ოფიციალური ვიზიტით ისრაელის სახელმწიფოს პრეზიდენტი რუვენ რივლინი საქართველოს ეწვია. ისრაელის სახელმწიფოს პრეზიდენტი თბილისს პირველ ლედისთან ერთად ჩავიდა და ოფიციალური ვიზიტის ფარგლებში შეხვედრები პრეზიდენტთან, პრემიერთან და პარლამენტის თავმჯდომარესთან გამართა. რუვენ რივლინის დახვედრის ოფიციალური ცერემონია საქართველოს პრეზიდენტის სასახლეში გაიმართა, რის შემდეგაც საქართველოს პრეზიდენტი გიორგი მარგველაშვილი ისრაელის პრეზიდენტს პირისპირ და გაფართოებულ ფორმატში შეხვდა.

შეხვედრის შემდეგ გამართულ პრეს-კონფერენციაზე საქართველოს პრეზიდენტმა მწუხარება გამოთქვა 8 იანვარს იერუსალიმში მომხდარი ტერაქტის გამო და სამძიმარი გამოუცხადა ისრაელის პრეზიდენტს. მხარეებმა შეხვედრაზე საქართველო-ისრაელის მრავალსაუკუნოვან ურთიერთობაზე, საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე არსებულ ვითარებაზე და გლობალური უსაფრთხოებისათვის თანამშრომლობაზე ისაუბრეს. შეხვედრისას ხაზი გაესვა საქართველოში ისრაელის სახელმწიფოს პრეზიდენტის ვიზიტის მნიშვნელობას, რომელიც ქვეყნებს შორის მეგობრული ურთიერთობის გაღრმავების, ძლიერი პარტნიორობისა და ერთობლივი ძალისხმევის მნიშვნელოვანი დემონსტრირებაა.

შეხვედრისას ისაუბრეს აგრეთვე, თავდაცვისა და უსაფრთხოების საკითხებში ორმხრივი თანამშრომლობისა და ეკონომიკური თანამშრომლობის გაღრმავების შესახებ.

10 იანვარს, ისრაელის სახელმწიფოს პრეზიდენტი გმირთა მოედანზე საქართველოს ერთიანობისათვის დაღუპულ გმირთა მემორიალს გვირგვინით შეამკო.
ფინური ლაპჰუნდი

ფინური ლაპჰუნდი — ძაღლის ჯიში, გამოყვანილი ფინეთში საუკუნეში.

ეს ძაღლი ლაპლანდიური მწყემსი ძაღლის შთამომავალია. ჯიში გამოყვანილია ჩრდილოეთის შპიცისმაგვარი ძაღლების და ევროპის სამხრეთ ნაწილის ნაგაზის შეჯვარებით. თავდაპირველად ლაპჰუნდ იყენებდნენ ჩრდილოეთის ირმების სამწყემსად, ახლა ის მწყემსავს ცხვრებს და ძროხებს. სამხრეთ სკანდინავიისა დაკარელიის მთელ ტერიტორიაზე საამების ხალხი ირმების სამწყემსად ძაღლებს იყენებდნენ. როდესაც გაჩნდა აბორიგენების ინტერესი ძაღლების ჯიშების მიმართ, შვედებმა და ფინელებმა განაცხადეს თავისი უფლებები საამის საირმე ნაგაზზე. მითქმა-მოთქმის თავიდან ასაცილებლად, ოორივე ჯიშმა შვედურმა ლაპჰუნდმა, ანუ ლაპლანდიურმა შპიცმა, და ფინურმა ლაპჰუნდმა, ანუ ლაპინკოირამ — საერთაშორისო აღიარება ჰპოვა. თუმცა, თავისი არსით, ეს ერთი და იგივე ჯიშია.

ფინეთში აქტიური სელექცია უზრუნველყოფს ამ ძაღლის მწყემსის თვისებების შენარჩუნებას, ხოლო სხვა ადგილებში ის კომპანიონის სახით ჰყავთ. ლაპინკოირა ძლიერი აგებულებისაა, აქვს სქელი, ფუმფულა, სითბოიზოლირებადი ორფენა ბალანი. ყურები მოკლეა, სხეული სიგრძეში უფრო დიდია, ვიგრე სიმაღლეში, ზურგი სწორია, აქვს კომპაქტური, ცხვირთან ოდნავ შევიწროებული თავი, მოკლე დრუნჩი, დიდი, მუქი-ყავისფერი თვალები. უკანა ფეხები ძალიან სწორია, წინა თათები სხეულთან შედარებით მოკლე ჩანს, თითებს შორის ბეწვია, წინა თათების უკანა მხარეს ბალანი შესამჩნევად გრძელია, ყურები ორივე მხრიდან ბალნითაა დაფარული, რაც სიცივისგან იცავს, უკანა კიდურებს ფუმფულა ბეწვი ფარავს. ბალნის შეფერილობა მრავალფეროვანია.
პირენეული მასტიფი

პირენეული მასტიფი — ძაღლის ჯიში, გამოყვანილი ესპანეთში ანტიკურ ხანაში.

ფინიკიელი ვაჭრები მასტიფებს ასურეთში და შუმერში იძენდნენ და ესპანეთში ყიდდნენ. პირენეული მასტიფი, როგორც ჩანს, ესპანური მასტიფის და პირენეული მთის ძაღლის შთამომავალია. მრავალი საუკუნის მანძილზე, ყოველ გაზაფხულზე, მწყემსები ცხვრის დიდ ფარებს პირენეების ძირში განლაგებული ვაკიდან საზაფხულო საძოვრებზე მიერეკებოდნენ. მასტიფები ეშველებოდნენ ფარის გადარეკვაში და დაცვაში, ამასთან ოთხი-ხუთი ძაღლი საკმარისი იყო ათასსულიანი ცხვრის ფარის დასაცავად. მასტიფები იცავდნენ ცხვრებს მგლებისგან. ძაღლების კისრის დასაცავად მათ სპეციალურ, ეკლებიან საყელოებს უკეთებდნენ. ეს მასიური ძაღლი, ძლიერი კისრით და დრუნჩზე სიმეტრიული ნახატით დამოუკიდებელ ჯიშად საუკუნის ბოლოს იქნა აღიარებული.

პირენეული მასტიფი — საიმედო, დამჯერი კომპანიონი, პატრონის კარგი დამცველია. მასტიფის ბალანი ხშირია, უხეში, მკვრივი. პირენეული მასტიფი ვერ ეგუება ქალაქში ცხოვრებას, შეჩვეულია ცივ კლიმატს. მისი ბალანი განსაკუთრებულ მოვლას საჭიროებს. ადვილად იწვრთნება, კარგი მოდარაჯეა.
პირენეული მთის ძაღლი

პირენეული მთის ძაღლი — ძაღლის ჯიში, გამოყვანილი საფრანგეთში ანტიკურ ხანაში.

ამხ ჯიშს, რომელიც ევროპაში გავრცელებულ მსხვილ, მოდარაჯე მასტიფებს წარმოადგენს, შესაძლოა ნათესაური კავშირი ჰქონდეს იტალიურ მარემასთან, უნგრულ კუვასთან, სლოვაკურ ჩუვაჩსა და თურქულ კარაბაშთან. მანამ, სანამ ამ ჯიშს საუკუნის დასაწყისში „აღმოაჩენდნენ“, პირენეული მთის ძაღლები ძირითადად ანდორაში ცხოვრობდნენ. პირველი პირენეული მთის ძაღლები, რომლებიც მოაშინაურეს, თავდაჯერებულები და მამაცები იყვნენ. უკანასკნელი 20 წლის განმავლობაში მოხერხდა ამ ნიშნების შერბილება ისე, რომ შენარჩუნდა ამ ჯიშის მიმზიდველი მხარეები — მოთმინების უნარი, სიმამაცე, საკუთარი ტერიტორიის დაცვის სურვილი უცხოების შემოჭრისგან. საუკუნის დასაწყისში ეს ჯიში გადაშენების პირას იყო, მაგრამ დღესდღეობით გავრცელებულია დიდ ბრიტანეთში, ჩრდილოეთ ამერიკაში და განსაკუთრებით საფრანგეთში.

ძაღლის დიდი ზომების გამო მისი ყოლა ქალაქის პირობებში, თუ სახლთან ახლოს არ არის თავისუფალი სივრცე, მიზანშეწონილი არ არის. პირენეული მთის ძაღლი კარგად უძლებს სიცივეს, კარგი მოდარაჯეა, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა, ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. აქვს მცირე ზომის სამკუთხა ყურები, გრძელი, ხშირი, თეთრი ბალანი. საშუალო ზომის, ქარვისფერ თვალებს მშვიდი მზერა ახასიათებთ.
მალტეზე

მალტეზე — ძაღლის ჯიში, გამოყვანილი ხმელთაშუაზღვისპირეთში ანტიკურ ხანაში.

როგორც ჩანს, ფინიკიელმა ვაჭრებმა უძველესი ჯიშის ძაღლი „მელიტა“ (ასე ეწოდებოდა ადრე მალტას) კუნძულ მალტაზე 2000 წლის წინ ჩაიყვანეს. თანამედროვე მალტეზე, როგორც ჩანს, პატარა სპანიელების და თოი-პუდელების შეჯვარების შედეგად გაჩნდნენ. მალტეზე კეთილი, ნაზი, მგრძნობიარე ძაღლია, ადრე მას მალტურ ტერიერს ეძახდნენ.

მის გრძელ ბალანს მუდმივი ყურადღება სჭირდება, ის აუცილებლად ყოველდღე უნდა დაივარცხნოს. მალტეზეს უყვარს ფიზიკური ვარჯიში, თუმცა არც პატარა ბინაში გრძნობს თავს ცუდად. კარგად ეგუება სიცხეს და სხვა ძაღლებს. აქვს მრგვალი, ამობურცული, მუქი თვალები. ბალნის ფერი თეთრია, შეიძლება დაჰკრავდეს ლიმონისფერი, ან სპილოსძვლისფერი, ყურებს გრძელი, ხშირი ბალანი ფარავს. მთელი სხეული დაფარულია მბზინვარე, მძიმე და გრძელი ბალნით.
ბოლონიეზი

ბოლონიეზი — ძაღლის ჯიში, გამოყვანილი იტალიაში შუა საუკუნეებში.

მიუხედავად იმისა, რომ ამ ჯიშმა სახელი იტალიური ქალაქ ბოლონიას გამო მიიღო, სრულებით შესაძლებელია, რომ მისი წინაპარი იყო სამხრეთ იტალიაში მცხოვრები ბიშონი. ამ ჯიშის აღწერილობა ცნობილია საუკუნუდან დაწყებული. ბოლონიეზი ძალიან ჰგავს მალტეზეს და აღორძინების ხანაში ძალიან პოპულარული იყო იტალიის არისტოკრატიაში, განსაკუთრებით მედიჩის, გონზაგა ი დესტეს კარზე. დღესდღეობით სამშობლოშიც კი ეს იშვიათი ჯიშია.

ბოლონიეზი ბიშონ-ფრიზთან შედარებით უფრო ფრთხილი და მშიშარაა. მისი თეთრი, ბამბისებური ბალანი, საშუალებას აძლევს იცხოვროს ცხელ კლიმატურ პირობებში. ბოლონიეზს ძალიან უყვარს ადამიანთან ურთიერთობა და ძალიან მიჯაჭვულია პატრონთან. კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და სხვა ძაღლებს. მის ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება.
მინეირანი

მინეირანი — საფეხბურთო სტადიონი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატის ქალაქ ბელუ-ორიზონტში. აშენებულია 1964-1965 წლებში. სტადიონზე საშინაო მატჩებს მართავს საფეხბურთო კლუბი „კრუზეირო“.

მინეირანის სტადიონს უმასპინძლია ლიბერტადორესის თასის 5 ფინალისათვის, საკონტინენტთაშორისო თასისთვის და კონფედერაციის თასისთვის. ასევე უმასპინძლებს 2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატისა და 2016 წლის ოლიმპიური თამაშების მატჩებს.
შვედური ვალჰუნდი

შვედური ვალჰუნდი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია შუა საუკუნეების შვედეთში.

გარეგნულად და ტემპერამენტით შვედური ვალჰუნდი უელშ-ქორგიჰემბროკს ჰგავს, და შესაძლოა, სკანდინავიაში ვიკინგებთან ერთად მოხვდა, რომლებიც მანამდე პემბროქშირში (უელსი) სახლობდნენ. შვედურ ჯიშს ადგილობრივად მიიჩნევენ, მაგრამ, უფრო სავარაუდოა, რომ ეს ენერგიული, მოკლეფეხება მეცხვარე ძაღლი კონტინენტური ევროპის ბასეტებისგან იღებს სათავეს. ჯიუტი შვედური ვალჰუნდი შესანიშნავი ძაღლია ფერმისთვის, სადაც სხვადასხვა სამუშაოს ასრულებს — დარაჯობს და მიერეკება ფარას, იცავს ქონებას და ებრძვის მღრღნელებს. გამოცდილ ხელში შვედური ვალჰუნდი კარგი კომპანიონია, თუმცა თუ სხვა ძაღლებთან გააჩერებთ, იჩხუბებს.

შვედური ვალჰუნდი კარგად უძლებს სიცივეს და ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა, ვერ ეგუება ბავშვებს, კარგი მოდარაჯეა. აქვს გრძელი, ძალიან დაკუნთული კისერი, ძლიერი ფეხები. ბალანი უხეშია, საშუალო სიგრძის, შეიძლება იყოს ნაცრისფერი, მოჟღალო-ყვითელი, მოჟღალო-ყავისფერი, ზონარული ნაცრისფერი. მსხვილი, წაწვეტებული ყურები დაფარულია ნაზი ბალნით.
სტაბიჰუნი

სტაბიჰუნი — ძაღლის ჯიში, გამოყვანილი ნიდერლანდებში საუკუნეში.

ჩრდილოეთ ნიდერლანდების პროვინცია ფრისლანდიაში საუკუნეების მანძილზე არსებობდა სტაბიჰუნი, რომელიც მჭიდრო ნათესაურ კავშირშია როგორც ჰოლანდიურ პარტრიჯდოგთან, ასევე, პატარა მიუნსტერლენდერის წინაპრებთან. როდესაც საუკუნეში პოინტერები და სეტერები ფართოდ გავრცელდნენ, სტაბიჰუნის პოპულარობა ძლიერ შემცირდა. მიუხედავად იმისა, რომ სტაბიჰუნის პირველი წერილობითი მოხსენიება მხოლოდ საუკუნეში მოხდა, სრულიად შესაძლებელია, რომ ის მომდინარეობდეს ნიდერლანდებში ესპანელი დამპყრობლების მიერ ჯერ კიდევ საუკუნეში შემოყვანილი სპანიელებისგან. დღესდღეობით სტაბიჰუნი ნიდერლანდებშიც კი იშვიათობაა (ყოველ წელს ჩნდება მხოლოდ 200 ლეკვი), კიდევ უფრო იშვიათია ეს ჯიში ნიდერლანდის საზღვრებს გარეთ. ეს ძაღლი ბევრი თვალსაზრისით იდეალური კომპანიონია.

ეს არის აზარტული მონადირე ძაღლი, რომელსაც ნანადირევი წყლიდან დაუზიანებლად ამოჰყავს, ის არანაკლები ენთუზიაზმით დასდევს ჩოგბურთის ბურთს ქალაქის ბაღებსა და პარკებში. სტაბიჰუნი კარგად უძლებს სიცივეს. ადვილად იწვრთნება და კარგი მონადირეა. ბალანი გლუვია და შეიძლება იყოს ნარინჯისფერი, ყავისფერი, ან შავი.
ლა-ნინია

ლა-ნინია — კლიმატური ფენომენი; წყნარი ოკეანის ტროპიკული ნაწილის უჩვეულოდ ცივი ტემპერატურები. ვლინდება წყნარი ოკეანის ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ტროპიკულ ნაწილში, სამხრეთ ამერიკის დასავლეთ სანაპიროს გასწვრივ. ლა-ნინია აზრობრივად, ელ-ნინიოს საწინააღმდეგოა. ორივე მოვლენა მჭიდროდ არის დაკავშირებული ატმოსფერული წნევის ცვლილებებსა და მსხვილმასშტაბიანი ცირკულაციის რეჟიმებთან და მიიჩნევა ურთიერთკავშირის საპირისპირო ფაზებად ატმოსფეროსა და ოკეანეს შორის არსებულ რეგიონში, რომლებსაც ერთად „ელ-ნინიო/სამხრეთის რყევა“ ეწოდება. ისინი არღვევენ ტროპიკული ნალექების და ატმოსფერული ცირკულაციის ნორმალურ რეჟიმს და ფართომასშტაბიან გავლენას ახდენენ მსოფლიოს სხვადასხვა ადგილების კლიმატზე, რასაც თან სდევს კლიმატთან დაკავშირებული შესაბამისი რისკები. დადგენილია, რომ ელ-ნინიო და ლა-ნინია 2-იდან 7-წლამდე პერიოდის მსვლელობისას ხდება მხოლოდ ერთხელ და ჩვეულებრივ, გრძელდება 9-იდან 12 თვემდე. ლა-ნინია პოტენციურად კატასტროფულ დარტყმას აყენებს ჩილეს, პერუს, ახალი ზელანდიის, ავსტრალიისა და სხვათა სანაპიროების კლიმატს; აგრეთვე ფართო გავლენას ახდენს ჩრდილოეთ ამერიკის კლიმატზე, გარდა ამისა, ეხება ატლანტიკური ქარიშხლების სეზონსაც. ლა-ნინია ხშირად თან სდევს ელ-ნინიოს. ზოგჯერ ლა-ნინიას არაოფიციალურად უწოდებენ „ანტი ელ-ნინიოს“. ტერმინი „ლა-ნინია“ მომდინარეობს ესპანური ენიდან და ნიშნავს „პატარა გოგოს“.

ლა-ნინიას მოვლენები 1950-2011 წლებში.
ვილჰელმ ლუდვიგი (ანჰალტ-კიოტენის მთავარი)

ვილჰელმ ლუდვიგ ანჰალტ-კიოტენელი  — ანჰალტ-კიოტენის მთავარი ასკანიების დინასტიიდან.

ბიოგრაფია
ვილჰელმ ლუდვიგი იყი ანჰალტ-კიოტენის მთავრის, ლუდვიგ -ისა მისი მეორე მეუღლის, სოფია ლიპსის უმცროსი შვილი. მამის სიკვდილის შემდეგ, 1650 წელს, ვილჰელმ ლუდვიგმა მიიღო ანჰალტ-კიოტენის მთავრის ტიტული. 1653 წლამდე რეგენტის ხარისხით ანჰალტ-კიოტენს მართავდა მისი ბიძა, ავგუსტ ანჰალტ-პლოცკაუელი. მისი გარდაცვალების შემდეგ, 1653 წელს, რეგენტობა გადავიდა ავგუსტის შვილობილებზე, ლებრეხტსა და ემანუელზე და დასრულდა 1659 წელს, როცა ვილჰელმ ლუდვიგმა სრულწლოვანებას მიაღწია.

1663 წლის 23 აგვისტოს ვილჰელმ ლუდვიგი დაქორწინდა პრინცესა ელიზაბეთ შარლოტ ანჰალტ-ჰარცჰეროდზე. ქორწინება უშვილო გამოდგა. ახალგაზრდა მთავარი 1665 წელს გარდაიცვალა და დაკრძალულია წმ.იაკობის კიოტენის ეკლესიაში. ვილჰელმ ლუდვიგის სიკვდილთან ერთად ასკანიების ანჰალტ-კიოტენის ხაზიც გაქრა. ანჰალტ-კიოტენის სამთავრო გადაეცა ანჰალტ-პლოცკაუს, თუმცა შეინარჩუნა თავისი სახელწოდება.
უილიამ პეპერელი

უილიამ პეპერელი (; 27 ივნისი 1696 — 6 ივლისი 1759) — დიდი ბრიტანეთის კოლონიის მასაჩუსეტს-ბეის ვაჭარი და სამხედრო მოღვაწე. ორგანიზება გაუწია და დააფინანსა ფრანგულ ციხესიმაგრეზე თავდასხმა მეფე ჯორჯის ომის პერიოდში. ავსტრიული მემკვიდრეობისათვის ომისა და მისი ჩრდილოეთ-ამერიკული ნაწილის მეფე ჯორჯის ომის პერიოდში იგი იყო ერთ-ერთი პირველი, რომელმაც წამოიწყო ექსპედიცია ლუისბურგის ციხესიმაგრის წინააღმდეგ. 1746 წელს მეფე ჯორჯ -მ მას ბარონეტის ტიტული უბოძა. 1757 წლის მარტ-აგვისტოში იყო მასაჩუსეტსის გუბერნატორი. 1759 წელს მიიღო ბრიტანეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტის წოდება.
ლუისბურგის ციხესიმაგრე

ლუისბურგის ციხესიმაგრე — ეროვნული ისტორიული ადგილი კეიპ-ბრეტონში, ახალი შოტლანდია, კანადა.

პირველი ევროპული დასახლება ლუისბურგის ტერიტორიაზე 1713 წელს დაარსდა. 1745 წელს ბრიტანელების მიერ მიტაცებული ციხესიმაგრე იყო სამშვიდობო მოლაპარაკებების ერთ-ერთი მთავარი საკითხი ავსტრიული მემკვიდრეობისათვის ომის პერიოდში. 1748 წლის შეთანხმებით დაუბრუნდა ფრანგებს ინდოეთის ქალაქ მადრასის სანაცვლოდ. შვიდწლიანი ომის პერიოდში კვლავ ბრიტანულმა არმიამ დაიკავა.

1961 წელს კანადის მთავრობამ მიიღო ქალაქის ერთი მეოთხედი ნაწილის აღდგენის გადაწყვეტილება. ამჟამად ლუისბურგის ციხესიმაგრე კანადის ეროვნული ისტორიულ ღირსშესანიშნაობაა.