iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნატა ბერეჟიანი

ნატალია „ნატა“ ბერეჟიანი (დ. 22 სექტემბერი, 1983) — ქართველი კინოსა და თეატრის მსახიობი. 2004 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი. 2006 წლიდან კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის მსახიობი. 2012 წლიდან მუსიკისა და დრამის სახელმწიფო თეატრის მსახიობია.

ნათამაშები როლები
მარჯანიშვილის თეატრი
მაწანწალა – ბ. ბრეხტი „სამგროშანი ოპერა „ – რეჟ. გ. ჟორდანია
მეზობელი ქალი – მოლიერი „ძალად ექიმი“ – რეჟ. გიზო ჟორდანია
კატა – „ფორთოხალი, ფლეიტა და ... „ – რეჟ. გ. ჟორდანია
ლეოკადია – „ფერხული“ – რეჟ. ლ. წულაძე
მარია ანტონოვნა – ნ. გოგოლი „რევიზორი“ – რეჟ. გ. ჟორდანია
ლინ მილარი – „“ – რეჟ. დ. ბახტაძე
მუსიკისა და დრამის თეატრი
დამლაგებელი – „მარტოობის დღესასწაული ანუ “ – რეჟ. ა. სოლოღაშვილი
ლომი – უ.შექსპირი „შუა ზაფხულის ღამის სიზმარი“ – რეჟ. დ. დოიაშვილი
 – ე. შმიტი „ინტერმედია“ – რეჟ. ნ. ბურდული
გრაფინია ალუბალი – ჯ. როდარი „ჩიპოლინო“ – რეჟ. მ. ჩართოლანი * დედა - ო.ქათამაძე, პ. ციკოლია „აიიქ“ - რეჟ. პ. ციკოლია
დორინი - მოლიერი „ტარტიუფი“ რეჟ. დ. დოიაშვილი
შოთა ნოზაძე (დ. 1913)

შოთა ნოზაძე (დ. 18 მარტი, 1913 – გ. 10 ივლისი, 1994) — ქართველი მსახიობი.

1941 წელს დაამთავრა კინოსტუდიის კინოსამსახიობო სკოლა. 1933 წლიდან მუშობდა „სახკინმრეწვში“. 1952-1954 წლებში ტყიბულის და წყალტუბოს კულტურის სახლის დირექტორი და თეატრალური კოლექტივის სამხატვრო ხელმძღვანელი. 1955 წლიდან არის კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ რეჟისორის ასისტენტი, მეორე რეჟისორი და დუბლიაჟის რეჟისორი. გადაღებულია ფილმებში: „უკანასკნელი ჯვაროსნები“ (მგელია, 1933), „ფრთოსანი მღებავი“ (ნოდარი-მღებავი, 1936), „დაგვიანებული სასიძო“ (შოთა-კოლმეურნე, 1939), „მაგდანას ლურჯა“ (1955), „ბეღურების გადაფრენა“ (1980), „ძმა“ (მამა, 1981), „ფაქტები რეჟისორის ცხოვრებიდან“ (მეგობარი, 1988).
მარიაზელის რკინიგზა

მარიაზელის რკინიგზა — ელექტრონულად მომუშავე ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა (ლიანდაგი 760 მმ (2 ფუტი 5 + 15⁄16 დიუმი)), რომელიც აკავშირებს ავსტრიის დედაქალაქ სანქტ პელტენს და მარიაზელს. ხაზი გაიხსნა ეტაპობრივად 1898 და 1907 წლებში. რკინიგზას ამუშავებს , რომელიც ეკუთვნის პროვინციის მთავრობას და წარმოადგენს - (ქვემო ავსტრიისა და ბურგენლანდ ტრანსპორტის ასოციაციის) ნაწილს.

ისტორია
მშენებლობა
მარიაზელის ცენტრი იყო ავსტრია-უნგრეთის ერთ-ერთი ყველაზე მონახულებული ადგილი უცხოელების მიერ საუკუნეში. სტანდარტული ვარიანტის ხაზის გაფართოების იდეის მრავალი ვარიანტი განიხილებოდა ალპების გავლით. მხოლოდ მას შემდეგ, რაც 1895 წელს ქვემო ავსტრიის სახელმწიფოში რკინიგზის შესახებ კანონი მიიღეს, დაიწყო მუშაობა პროექტზე. რთული რელიეფის გამო, გადაწყდა ვიწრო ლიანდაგის მშენებლობა. 1896 წელს ქვემო ავსტრიის სახელმწიფო რკინიგზის ოფისის მშენებლობა დაიწყო დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლის ინჟინერ იოზეფ ფოგოვიცის ხელმძღვანელობით. მაგისტრალი სანქტ პელტენიდან კირხბერგამდე გაიხსნა 1898 წლის 4 ივლისს.

სხვა ხაზების გასახსნელად, ქვემო ავსტრიის სახელმწიფო რკინიგზამ იყიდა სერიის ოთხი ორთქლის ლოკომოტივი. ლოკომოტივები ორ ღერძულ სამგზავრო ვაგონებთან ერთად, ქმნიდნენ სარკინიგზო ქსელის ძირითად აღჭურვილობას. ფლოტი 1903 წელს შეავსეს ორ ღერძიან მსუბუქ ორთქლზე მომუშავე სარკინიგზო მანქანებით. 1902 წლის მონაცემებით, მშენებლობა გაგრძელდა და 1905 წელს დასრულდა პიელახის ხეობის მონაკვეთი. ამ გაფართოების გასახსნელად და მარიაზელზე შემდგომი გაფართოების ("მთის ხაზი") მოლოდინისთვის შეძენილი იქნა სერიის შემდგომი მოდელები. 1906 წელს მარიაზელის გაფართოება დასრულებული იყო, რომ სატვირთო მიმოსვლა ტერმინალამდე გაეტარებინა. 1907 წლის 2 მაისს მარიაზელის სამგზავრო მომსახურება დაიწყო. იმავე ზაფხულს, გუვერკზე ძირითადი მაგისტრალური ხაზის საბოლოო ექსპლუატაციაში შევიდა. მარიაზელის მთის გასწვრივ, განსაკუთრებით მაღალი ხარისხის ძრავა იყო საჭირო. 1907 წელს შეძენილ იქნა ორი ლოკომოტივი მაღალი ხარისხის ორთქმავლის ძრავით. მას შემდეგ, მგზავრთა რაოდენობა გაიზარდა კიდევ შეძენილ იქნა ორთქმავლის კომპანიისგან ოთხი სამგზავნო ვაგონი რომელიც კომფორტულობით თანამედროვე ვაგონებს არ ჩამოუვარდებოდა.

ელექტრიფიკაცია
სწრაფად გაირკვა, რომ სერია და ლოკომოტივები არ იყო გამძლე გრაფიკისთვის. განიხილეს რკინიგზის მუშაობის ამაღლების რამდენიმე სცენარი, მათ შორის ორმაგი მიკვლევა და კიდევ უფრო ძლიერი ტიპის ორთქლის ლოკომოტივის შეძენა. ამ დროს, სახელმწიფო რკინიგზის ოფისის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელმა, ინჟინერმა ედუარდ ენგელმან უმცროსმა წამოაყენა წინადადება, რომ მარიაზელის რკინიგზის ელექტრიფიკაცია განხორციელებულიყო ერთფაზიანი ალტერნატიული დენის გამოყენებით. ხაზის ძველი ელმავლები (100-წლიანი კლასის 1099), დიზელის ლოკომოტივები (კლასი 2095), დიზელის სარკინიგზო მანქანები (კლასი 5090) და სამგზავრო მატარებლები შენარჩუნებულია სპეციალური მომსახურებისთვის. დამატებით, ერთი კლასი 1099 გადაეცა ვენის ტექნიკურ მუზეუმს. 1994 წელს წარმოებული 4090 ორი კლასი ინახება . . –ში და ამოღებულია წარმოებიდან. დარჩენილი მარაგი შენახულია, გაყიდულია ან ამოღებულია.
სხვა შუადღე

„სხვა შუადღე“ — თოქ-შოუ, რომელიც ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ის ეთერში ყოველ სამუშაო დღეს 12:30-დან 14:00-მდე გადის ეთერში. გადაცემა მრავალფეროვანია და მასში განიხილავენ სხვადასხვა აქტუალურ და მნიშვნელოვან თემებს. გადაცემის ყოველდღიური წამყვანები არიან: თიკა ფაცაცია, გვანცა დარასელია და სოფიკო ნარჩემაშვილი.

გადაცემის შინაარსი
ორშაბათს წამყვანები საუბრობენ მწვავე და საინტერესო საზოგადოებრივ და სოციალურ საკითხებზე. ყოველ ორშაბათს მაყურებელს თომა ჩაგელიშვილი წარუდგენს რუბრიკას „სხვა ისტორია“. გარდა ამისა, კვირის დასაწყისში თანაწამყვან ქეთა გაბუნიასთან ერთად შინაური ცხოველების უფლებებზე და მათი მოვლის წესებზეა საუბარი. სამშაბათი დღე რუბრიკას „თეთრი ხალათი“ ეთმობა დრო. გადაცემის თანაწამყვანი „დავით ტატიშვილის სპორტული მედიცინისა და რეაბილიტაციის ცენტრს“ კლინიკური დირექტორი — თეა ადამია პროფესიონალ ექიმებთან ერთად ინფორმაციას სხვადასხვა დაავადების შესახებ აწვდის მაყურებელს. გადაცემის დასკვნით ნაწილში მთამსვლელი ნიკა ლებანიძე საქართველოს გამორჩეულ ადგილებს სტუმრობს. ოთხშაბათი დღის თანაწამყვანია თორნიკე გოგრიჭიანი, მთავარი თემა ფსიქოლოგთან ერთად იშლება. ხუთშაბათს ჯანსაღი ცხოვრების წესის, სილამაზის, სტილის და თავის მოვლის შესახებ, მაყურებელს რჩევებს ქრისტინე იმედაძე და არჩილ სოლოღაშვილი აძლევენ.

პარასკევი კი გასტრონომიული დღეა „სხვა შუადღის“ სამზარეულოში. მერიკო გუბელაძის რეცეპტები და გასათვალისწინებელი რჩევები.

ისტორია
სატელევიზიო გადაცემა „სხვა შუადღე“ 2011 წელს გავიდა პირველად ეთერში. თავდაპირველად ძირითადი წამყვანები იყვნენ ბაია დვალიშვილი, დიმა ობოლაძე, არჩილ სოლოღაშვილი და ლიკა ევგენიძე. წლების განმავლობაში თოქშოუმ ბევრჯერ განიცადა ცვლილება.
კილნბრეინის კაშხალი

კილნბრეინის კაშხალი – თაღოვანი კაშხალი ჰოჰე ტაუერნის ქედზე, კარინთიაში, ავსტრია. იგი აშენდა 1971–1979 წლებში 200 მეტრის სიმაღლეზე, ის ყველაზე მაღალი კაშხალია ავსტრიაში. კაშხლის წყალსაცავი არის აშენებული ტრადიციულად და წარმოადგენს საწყის დონეს სამსაფეხურიანი სატუმბი საცავის ენერგიის სისტემაში,

რომელიც შედგება ცხრა კაშხლისგან, ოთხი ჰიდროელექტროსადგურისგან და მილსადენებისა და საყრდენების სერიისაგან. კომპლექსი ეკუთვნის ვერბუნდის ენერგოკომპანიას და მოიხსენიება როგორც მალტა-რეისეკის ელექტროსადგურების ჯგუფი. მისი სიმძლავრეა 1,028,5 მეგავატი და მისი წლიური გამომუშავება 1,216 გიგავატსაათია (4,380 ). კაშხლის რეზერვუარის შევსებისას, კაშხალში რამდენიმე ბზარი გაჩნდა და საჭირო გახდა შეკეთება, სანამ წყალსაცავი მაქსიმალურ დონეზე მუშაობდა.

მშენებლობა
კაშხლის აგების გეგმა უკვე შემუშავებული იყო გერმანიის საინჟინრო კომპანიის მიერ, როდესაც კაპრუნის ელექტროსადგური აშენდა ალპების ჩრდილოეთით. პროექტი ავსტრიის ხელისუფლებამ განაახლა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, 1957 წლიდან გაფართოებული საძიებო ბურღვითი სამუშაოები მიმდინარეობდა, თუმცა კაშხლის მშენებლობა 1971 წლამდე არ დაიწყო. სანამ ცემენტი და სხვა სამშენებლო მასალები მიიტანებოდა ადგილზე, უნდა გაკეთებულიყო მისასვლელი გზის მშენებლობა. ეს რთული აღმოჩნდა, რადგან ციცაბო ხეობა 300 მეტრზე აღწევდა (980 ფუტი) 14 კილომეტრის სიგრძეზე და 13 პროცენტიანი გრადიენტიით ხასიათდებოდა. გზის დასასრულებლად გათხრილი იქნა ექვსი გვირაბი. 1973 წელს, მშენებლობის პროგრესირებასთან ერთად, ცემენტი ადგილზე გადაიტანეს. თერმული გაფართოების შესამცირებლად, ბეტონს ერთდროულად ასხაბდნენ 30 კუბურ მეტრზე (39 კვ.ს.დ.) და მოცირკულირე წყლის მილებით ათავსებდნენ მთელ მასას. ის შედგებოდა 30 სვეტისგან, თითოეული სახსრით. ხეობაში სამშენებლო პირობები არ იყო იდეალური, რადგან მუშები უმკლავდებოდნენ თოვლს და წვიმას. 1981 – დან 1983 წლამდე მიმდინარეობდა საძირკველის გამაგრებდა პლასტმასით. 1984 წელს წყალსაცავმა 90 პროცენტით შევსება შეძლო. 1979 და 1983 წლებში მან დროებით მიაღწია მაქსიმალურ დონესაც, მაგრამ მისი უსაფრთხოდ შენარჩუნება ვერ მოხერხდა. 1984 წელს წყალსაცავის დონე შემოიფარგლებოდა 15-20 მ-ით (49-66 ფუტი) მაქსიმუმზე დაბალი და ამ დონეზე მას შეეძლო უსაფრთხოდ ემოქმედა, თუმცა შემცირებული სიმძლავრით.

ამ გამოსასწორებელი სამუშაოების მიუხედავად, საჭირო გახდა ისეთი გეგმის მოფიქრება რაც კაშხალს დაზიანებებისგან გადაარჩენდა და უზრუნველჰყოფდა მის დიდხანს ფუნცქიონირებას. ეს მოხდა 70 მ (230 ფუტი) სიმაღლის "ბიძგის ბლოკის" სახით, რომელიც უნდა აშენებულიყო კაშხლის ქვედა ფსკერზე, კაშხლიდან ტვირთის ათვისებისა და მის საყრდენებზე ზეწოლის მიზნით. მისი მშენებლობა დამტკიცდა 1988 წელს და მიმდინარეობდა 1989 – დან 1992 წლამდე. კაშხალსა და ბლოკს შეუერთდა 600 – ზე მეტი სპეციალური ნეოპრენის ბალიში, რომლებიც რეგულირდება წყალსაცავიდან, რომლებიც იზრდება და იწევს. გარდა ამისა, კაშხლის სახსრები და ნაპრალები ხელახლა შეიწოვება, მაგრამ წყალგაუმტარი ფისოვანი ეპოქსია იქ. წყალსაცავმა შეძლო მაქსიმალურ დონეზე ფუნქციონირება და ჩვეულ რეჟიმში მუშაობა უკვე 1993 წელს.
მაჰმუდის ციხე-სიმაგრე

მაჰმუდის ციხე-სიმაგრე — მდებარეობს მასალის რაიონის სოფელ მახმუდავარში. ციხე-სიმაგრე ითვლება შუასაუკუნეების ძეგლად. ციხის ფართობს დაახლოებით 4-5 ჰექტარი შეადგენს, ხოლო მისი სიმაღლე — 6–7 მეტრია.

ისტორია
სოფელ მახმუდავარის ტერიტორიაზე მდებარეობდა ქალაქური ტიპის შუასაუკუნოვანი ციხე-სიმაგრე. იგი ააშენა ფეოდალმა სახელად მაჰმუდმა, რომელიც გავლენიანი ადამიანი იყო. სოფლის, მდინარის და ციხე-სიმაგრის სახელები დღემდე მაჰმუდთან ასოცირდება, რაც ამყარებს ჩვენს შეხედულებას. პირველად ციხე-სიმაგრის შესახებ ბეჭვდით სივრცეში ინფორმაცია შეიტანა მკვლევარმა და ისტორიკოსმა აბდულრიზა ახმედოვმა 1965 წელს. მისი სიტყვებით, «მაჰმუდის ციხე, რომლის ნანგრევები დღესაც ჩანს, აშენებულია შუა საუკუნეებში. მისი საერთო ფართი მოიცავს 3-4 ჰექტარს და შედგება მიწისაგან გაკეთებული კედლებისა და ფრონტის გარშემო გაკეთებული თხრილისგან. თხრილის ზოგიერთი ნაწილის სიგანე 3-4 მეტრზე დიდია. სოფლის ძველი მაცხოვრებელთა სიტყვებით, ადრე ციხე-სიმაგრის კედლები ძალიან მაღალი იყო, და მის გარეთ მყოფთ არ შეეძლოთ ციხის შიგნით მდებარე სახლებისა და ხეების დანახვა.

თავდასხმისაგან თავდასაცავად ციხის კედლები მათ გარშემო გაკეთებული სანგრებით იყო გარშემორტყმული. როგორც ციხე-სიმაგრის შიგნით, ისე მის გარეთ ნაპოვნია შუასაუკუნოვანი კერამიკული ნაკეთობების სხვადასხვა ნიმუშები, ეს იმაზე მიგვითითებს, რომ ციხე-სიმაგრე ქალაქის ნაწილი იყო და მის ცენტრში მდებარეობდა. სავარაუდოდ, ციხე მაჰმუდ-ხანს ეკუთვნოდა, რომელმაც ჩაუყარა საფუძველი ამ ყოველივეს. ის, რომ ქალაქში არის განსაკუთრებული სასაფლაო, უფრო მეტად ამყარებს ამ შეხედულებას. მოგვიანებით ქალაქი დაინგრა და გაპარტახდა, თუმც, მისი ნარჩენები მაინც შემორჩა.

ციხე-სიმაგრის ტერიტორიაზე დიდი რაოდენობით აღმოჩენილია ფულის, იარაღის, სამკაულების, ინსტრუმენტებისა და კერამიკული ნაკეთობების ნიმუშები, ეს იმაზე მეტყველებს, რომ ეს მნიშვნელოვანი დასახლება ყოფილა. დღეს მაჰმუდის ციხის არსებობის არავითარი კვალი აღარ არსებობს. ციხე იქნა აღგვილი, მისი ნანგრევები დაარიგეს როგორც სამშენებლო მასალა სახლებისა და ეზოების ასაშენებლად. მაჰმუდის ციხესიმაგრის ტერიტორიის გადანაწილებამ და საყოფაცხოვრებო მიზნით გამოყენებაში გადაყვანამ კიდევ ერთი ისტორიული ძეგლის განადგურება გამოიწვია, რომელმაც ჩვენი ისტორიის გარკვეული პერიოდი გადაიარა. დღესაც კი სოფლის მაცხოვრებლები ციხის შიდა ტერიტორიას „გალას“ უწოდებენ, ადამიანებს კი, რომლებიც აქ ცხოვრობენ - „“ (ციხე-სიმაგრე).
სოფი ჰამიდის სამარხი

სოფი ჰამიდის სამარხი — ფირი (საკურთხეველი) ქალაქ ბაქოს სანგანჩანის რაიონის დასახლებაში, სოფელ მიაჯიკში მდებარეობს. ფირის გასწვრივ განლაგებულია აქლემის ქვის სკულპტურა, რომელიც აზერბაიჯანში შუა საუკუნეებიდან შემორჩენილ ერთადერთ მონუმენტურ სკულპტურად ითვლება. წარსულში სოფი ჰამიდის სამარხის შორიახლოს მდებარეობდა კიშლაკები, სადაც შიხლიარის მაცხოვრებლები იზამთრებდნენ. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს 2001 წლის 2 აგვისტოს დადგენილებით სამარხი სახელმწიფოს დაცვის ქვეშ გადავიდა, როგორც ეროვნული მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი (ინვ. № 107).

ლეგენდა
«მეფის რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების კავკასიის განყოფილების ჩანაწერების» 22-ე წიგნში მოყვანილია ლეგენდა სოფი ჰამიდზე, აღბეჭდილი კაბრისტანში. ლეგენდის მიხედვით, ერთხელ სეიდ ჰამიდი ნუხინის ოლქში ნავთობს ყიდდა და, ერთ-ერთ დასახლებაში მისულმა, დაიწყო ყვირილი «აი, ნეიუტ ალან! აი, ნეიუტ ალან!». ერთმა მეცნიერმა შეიხმა, რომელიც იმ სოფელში იყო, შეამჩნია, რომ მისი ყვირილის პასუხად ციდან ისმოდა პასუხი: «ლიაბბეიკ» (შენს სამსახურში ვარ, გისმენ). გაკვირვებული შეიხი მიუახლოვდა ნავთობის გამყიდველს და სთხოვა, აეხსნა როგორ ღებულობდა პასუხს ციდან. სოფი ჰამიდმა მას ნავთობის ჭურჭელი უჩვენა, რომელიც მხოლოდ ნახევრად იყო შევსებული ნავთით, ისე რომ მისი ვერტიკალურად დაჭერა იყო შესაძლებელი, და უთხრა: «თუ გავავსებ ბოლომდე, ის წაიქცევა. ისე რომ, შეიხო, გირჩევ თავის შეკავებისა და მარხვის

გამოყენებით გააგრძელე ცხოვრება. გახსოვდეს, რომ ნახევრადმაძღარი ღმერთის მიერ ყოველთვის იქნება შესმენილი».
რგოლიანი სატაცური

რგოლიანი სატაცური — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე სატაცურისებრთა ოჯახისა. იზრდება 2 მეტრამდე სიმაღლის. აქვს სუსტი, მცოცავი ან მხოხავი ღერო. ძლიერ დატოტვილია. კლადოდიუმები აშკარად სამწახნაგოვანია, მთავარ ღეროზე მრავალი კლადოდიუმია, 20 ცალი ერთად, ხოლო ტოტებზე — 3–6 ერთად. აქვს ქერცლოვანი ფოთლები. მოკლეყუნწიანი და გვერდითი ტოტების კენწეროებზე განლაგებული ყვავილები. ნაყოფი კენკრაა, ფერად წითელი. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს მაის-ივლისში. ფართოდ გავრცელებული მცენარეა. მთელ კავკასიაში. საქართველოში აღნიშნულია მთელ ტერიტორიაზე. იზრდება ქვიან და მშრალ ადგილებში, ბუჩქნარებში — დაბლობიდან მთის შუა სარტყლამდე.
ჯუმა-მეჩეთი (ყუბა)

ჯუმა-მეჩეთი — საუკუნის ისტორიული მეჩეთი აზერბაიჯანში, ყუბის რაიონის ტერიტორიაზე.

ისტორია
მეჩეთი აშენდა 1802 წელს. მიჰრაბის თავზე გაკეთებული წარწერა იუწყება, რომ მეჩეთი 1217 წელს (ჰიჯრის წელიწადში) ააშენა ჰაჯი ისმაილის შვილმა, ჰაჯი ნასირულაჰმა. ნაგებობის მშენებლობა დაიწყო 1792 წელს და 10 წლის განმავლობაში ინტერვალებით მიმდინარეობდა. ეს მეჩეთი ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე ძველ რელიგიურ ცენტრად არა მხოლოდ ყუბეში, არამედ ქვეყნის მთელს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში.

1920 წელს აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ბოლშევიკების მიერ რელიგიასთან ბრძოლა დაიწყო. ისევე როგორც ყველა რელიგიურმა დაწესებულებამ, ჯუმა-მეჩეთმაც შეწყვიტა ფუნქციონირება. მეჩეთი და მეჩეთთან არსებული მედრესე ფუნქციონირებდა 1924 წლამდე. 1933 წელს მედრესე, მინარეთი და სხვა ნაგებობები დაანგრიეს. მცირე დროის შემდეგ შენობის საწყობად გამოყენება დაიწყეს. მოგვიანებით შენობაში მოწყობილი იყო ხალიჩების მუზეუმი.

90-იან წლებში აზერბაიჯანის მიერ დამოუკიდებლობის დაბრუნების შემდეგ მეჩეთში ისევ დაბრუნდნენ მლოცველები. აშენდა 41 მეტრის სიმაღლის მინარეთი.

არქიტექტურული თვისებები
მეჩეთის არქიტექტურა ტიპურია ყუბის რეგიონისათვის. ისტორიული ნაგებობის გეგმა დაწახნაგებულ ცილინდრს მოგვაგონებს, და აქვს სწორი რვაკუთხედის ფორმა, რომელიც უზარმაზარი, 16 მეტრის დიამეტრის მქონე გუმბათით სრულდება. მეჩეთს გააჩნია ერთი დიდი დარბაზი. ცენტრალურ ნაწილში არ აქვს საყრდენი სვეტები, რაც არქიტექტორის მაღალ ოსტატობაზე მეტყველებს.

შენობისათვის აგურებს ამზადებდნენ ყუბიდან ათი კილომეტრით დაშორებულ სოფელ იგრიყში. ძირითადად გამოიყენებოდა ფქვილი, კვერცხის ტემპერა და კირქვა.
მთავარი ჭკვიანი

მთავარი ჭკვიანი — ქართული ტელეგადაცემა მთავარი არხის ეთერში. ეთერში პირველად 2021 წელს გავიდა. გადაცემის წამყვანია ნიკა გვარამია. გადაცემა არის ვიქტორინის ტიპის და თითოეულ შეკითხვას ერთვის 5 სავარაუდო პასუხი. იმ შემთხვევაში თუ მოთამაშე ყველა შეკითხვას სწორ პასუხს გასცემს ის 50 000 ლარს მოიგებს. 50 000 ლარს მოიგებს. პირველი მოთამაშე რომელმაც გადაცემაში 50 000 ლარის მოგება მოახერხა არის მწერალი ბექა ადამაშვილი.

თამაშის ფორმატი
გადაცემა არის ვიქტორინის ტიპის და თითოეულ შეკითხვას ერთვის 5 სავარაუდო პასუხი. იმ შემთხვევაში თუ მოთამაშე ყველა შეკითხვას სწორ პასუხს გასცემს ის თამაშის პირველი ეტაპი (შეკითხვა #1-7) არის საქართველოს უნივერსიტეტის ზონა. ამ ეტაპზე მოგებულ თანხას მოთამაშე მიიღებს საქართველოს უნივერსიტეტისგან. სწორი პასუხის გაცემის შემთხვევაში მოთამაშე იგებს შესაბამის თანხას და აგრძელებს თამაშს. არასწორი პასუხის გაცემის შემთხვევაში მოთამაშე სრულად კარგავს უკვე მოგებულ თანხას. ამ ეტაპზე მოთამაშეს აქვს უფლება, ნებისმიერ დროს შეწყვიტოს თამაში და მოითხოვოს უკვე მოგებული თანხა. მე-7 კითხვაზე სწორი პასუხის გაცემის შემთხვევაში მოთამაშე იგებს 5000 ლარს. ეს არის გარანტირებული თანხა, რომელსაც მოთამაშე არ კარგავს მომდევნო კითხვებზე არასწორი პასუხის გაცემის შემთხვევაშიც კი. თამაშის მეორე ეტაპი შედგება 4 შეკითხვისგან (შეკითხვა #8-11). ამ ეტაპზე მოთამაშეს აღარ აქვს უფლება რომ შეწყვიტოს თამაში. მ თამაში გრძელდება მე-11 კითხვამდე და წყდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მოთამაშე არასწორ პასუხს გასცემს რომელიმე მანამდე დასმულ შეკითხვას. #8-დან #11-ის ჩათვლით რომელიმე შეკითხვაზე არასწორი პასუხის გაცემის შემთხვევაში მოთამაშეს გადაეცემა პირველ ეტაპზე მოგებული გარანტირებული თანხა – 5000 ლარი. მე-11 შეკითხვაზე სწორი პასუხის გაცემის შემთხვევაში მოთამაშე იგებს 10 000 ლარს და ეძლევა უფლება, შეწყვიტოს თამაში. ამის შემდეგ მას შეუძლია მიიღოს მოგებული 10 000 ლარი ან ითამაშოს ბოლო შეკითხვა 50 000 ლარისთვის. თამაშის მესამე ეტაპს წარმოადგენს ბოლო, მე-12 შეკითხვა. ამ შეკითხვაზე სწორი პასუხის გაცემის შემთხვევაში მოთამაშე იგებს 50 000 ლარს. არასწორი პასუხის გაცემის შემთხვევაში საქართველოს უნივერსიტეტი მოთამაშეს გადასცემს პირველ ეტაპზე მოგებულ გარანტირებულ თანხას - 5000 ლარს. მესამე ეტაპზე მოთამაშეს აღარ აქვს დახმარების გამოყენების უფლება. მე-12 შეკითხვის დროს წამყვანი და სტუმარი გადიან სტუდიიდან და მოთამაშე მარტო რჩება. მოთამაშეს ეძლევა 100 წამი რათა მოიფიქროს პასუხი, ამის შემდეგ სტუდიაში წამყვანი და სტუმარი ბრუნდებიან. ამის შემდეგ წამყვანი აცხადებს სწორ პასუხს.

თავდაპირველი ფორმატი
ამჟამინდელი ფორმატი
მთის ბელევალია

მთის ბელევალია — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე სატაცურისებრთა ოჯახისა. ყვავილსაფარი მურა ლურჯია, ცისფერი ნაკვთებით. ყვავილსაფრის მილი ღია მურაა ან მწვანე ზოლებით. ნაკვთები მილზე სამჯერ მოკლეა. ყვავილის ყუნწები ყვავილობისას და მის შემდეგ პერიოდში რკალურად არის დახრილი. აქვს ლურჯი სამტვერეები და მრავალყვავილიანი ყვავილედი. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს აპრილ-ივნისში. გავრცელებულია კავკასიის ეკორეგიონში (ენდემურია). გვხვდება აღმოსავლეთ საქართველოში. იზრდება დაბლობიდან სუბალპურ სარტყლამდე — სტეპებში, ტყისპირებში, ბუჩქნარებში, კლდეებზე.
მაისის შროშანა

მაისის შროშანა — მრავალწლოვანი ფესურიანი მცენარე სატაცურისებრთა ოჯახისა. სიმაღლით 20–40 სმ-ია. აქვს მხოხავი და გრძელი ფესურა. სიფრიფანა და თეთრი ფერის ქვედა ფოთლები. მწვანე, მოგრძოკვერცხისებური ან ელიფსურლანცეტა ღეროსეული ფოთოლი. თეთრი, ზოგჯერ შიგნიდან იისფერზოლებიანი, სურნელოვანი, ზარისებური ყვავილი; ყვავილის ყუნწი დაკიდულია. ყვავის აპრილ-მაისში, ნაყოფმსხმოიარობს მაის-ივლისში. მთის შუა სარტყლამდე. ყვავილი და ფოთლები გულის დაავადებათა სამკურნალო 20-მდე გლიკოზიდს შეიცავს, რომლებიც კარდენოლიდების ჯგუფს განეკუთვნებიან; მათ შორის მთავარ გლიკოზიდებს განეკუთვნება კონვალოტოქსინი, კონვალოტოქსოლი, კონვალიზიდი (0,05–0,07%). მათ გარდა, მცენარეში აღმოჩენილია საპონინები, ფლავონოიდები, კუმარინები, ეთერის ზეთის კვალი (ფოთლებში).
გეოგრაფიული განათლება

გეოგრაფიული განათლება — სწავლებისა და აღზრდის სისტემა, რომლის მიზანია მოსახლეობაში გეოგრაფიული ცოდნის ფორმირება. მოიცავს სასკოლო და უმაღლეს გეოგრაფიულ განათლებას. მისი განსაკუთრებული ფორმაა — თვითგანათლება, რომელსაც ხელს უწყობს მასობრივი ინფორმაციის საშუალებები, გეოგრაფიული საზოგადოებების სალექციო-პროპაგანდისტული საქმიანობა. გეოგრაფიული განათლებას ძირითადი ამოცანაა ინფორმაციის გადაცემა და ცოდნის ფორმირება ბუნების, მოსახლეობისა და მთლიანად დედამიწის მეურნეობის, განსხვავებული ქვეყნებისა და რაიონების ძირითად გეოგრაფიულ კანონზომიერებათა შესახებ.

ზოგად გეოგრაფიულ განათლებას იძლევა საშუალო ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლა. პირველი ქართულენოვანი გეოგრაფიული სახელმძღვანელოები შეიქმნა საუკუნეში. 1710 წელს რუსეთში ჰოლანდიურიდან ითარგმნა გეოგრაფიული სახელმძღვანელო, რომელიც 1727 წელს გაბრიელ გელოვანმა მოსკოვში ქართულად თარგმნა სახელწოდებით „ღეოღრაფია ანუ მოკლედ ქვეყნის სიმგურგვლისათვის აღწერა...“.

1752 წელს ვახუშტი ბატონიშვილმა ქართულ ენაზე თარგმნა მსოფლიოს მცირე ატლასი და მის უკეთ მოსახმარად დაწერილი სახელმძღვანელო „მოკლედ ქცეულების ღეოღრაფია...“, რომელსაც დაუმატა აღმოსავლეთ ამიერკავკასიის, სპარსეთისა და ოსმალეთის გეოგრაფიული დახასიათება. მოსწავლე ახალგაზრდობაში გეოგრაფიული ცოდნის ელემენტების შეტანას დიდად შეუწყო ხელი იაკობ გოგებაშვილის შრომებმა და სასკოლო სახელმძღვანელოებმა.

საქართველოში გეოგრაფიულ განათლებას დიდი ამაგო დასდო ალექსანდრე ჯავახიშვილმა, რომლის თაოსნობითაც 1920 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დაარსდა გეოგრაფიული და ანთროპოლოგიური კათედრა, 1934 წლის ოქტომბერში შეიქმნა გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი (სწავლების ვადა 5 წელი).

უმაღლეს და საჯარო სკოლებში გეოგრაფიული სწავლებისათვის შექმნილია სახელმძღვანელოები, გეოგრაფიული რუკები, გლობუსები და სხვა.
საზოგადო მოღვაწე

საზოგადო მოღვაწე — პირი, რომელიც დაკავებულია საზოგადოებრივი საქმიანობით. ნებაყოფლობით ემსახურება საზოგადოების პოლიტიკურ და კულტურულ მოთხოვნილებებს. საზოგადო მოღვაწე ცნობილი პირია, რომელზედაც ხშირად წერენ ჟურნალ-გაზეთებში, ხშირად ჩნდება ტელევიზიასა და რადიოში და ა.შ. მჭიდროდ არის დაკავშირებული საზოგადოებაში არსებულ საჯარო ინტერესებთან.
ტარიელ ჩუბინიშვილი

ტარიელ ჩუბინიშვილი (დ. 14 ნოემბერი, 1920, თბილისი — გ. 1983) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი, მეცნიერი და პედაგოგი. კითხულობდა ლექციებს სამხატვრო აკადემიაში, სულხან-საბა ორბელიანის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში.

ბიოგრაფია
ტარიელ ჩუბინიშვილი დაიბადა 1920 წლის 14 ნოემბერს იურისტ ნიკოლოზ ჩუბინიშვილის ოჯახში. მან მშობლები ადრე დაკარგა და ზრდიდა ბიძა, ალექსანდრე თაყაიშვილი, რომელიც იყო მსახიობი, რეჟისორი და ქართული მოზარდ-მაყურებელთა თეატრის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ტარიელ ჩუბინიშვილი გატაცებული იყო ჰუმანიტარული მეცნიერებით. 1939 წელს იგი შევიდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტზე, რომლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო ასპირანტურაში — არქეოლოგიის სპეციალობით. ამ პერიოდში იგი მუშაობდა სამთავროს სამაროვანის უძველესი ხანის ორმოსამრხებზე. 1953 წელს მან დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, რომელიც 1957 წელს ცალკე მონოგრაფიად გამოიცა.

1953 წელს ტარიელ ჩუბინიშვილმა მუშაობა დაიწყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში. იგი მონაწილეობდა შიდა ქართლის, იმერეთის, წალკა-თრიალეთისა და სხვადასხვა ექსპედიციებში და მისი კვლევის ობიექტი ხდება ადრებრინჯაოს ხანის ძეგლები, მტკვარ-არაქსის კულტურა.

იკვლევდა ზემო ქართლისა და მესხეთ-ჯავახეთის სიძველეებს. ერთ-ერთი დაზვერვის დროს მან დააფიქსირა ამირანის გორა ახალციხეში და ამირანის გორა ახალქალაქში. ამ უკანასკნელზე მან ჩაატარა სადაზვერვო სამუშაოები, ხოლო ახალციხის ამირანის გორაზე დაიწყო სტაციონალური გათხრები, რითაც ფაქტობრივად საფუძველი ჩაუყარა ამ რეგიონის არქეოლოგიის მეცნიერულ შესწავლას. ძეგლის კვლევას მიეძღვნა 1963 წელს გამოსული მონოგრაფია „ამირანის გორა. მასალები მესხეთ-ჯავახეთის უძველესი ისტორიისათვის“.

1960-1970 წლებში მან დაიწყო ქვემო ქართლში არუხლოს ჯგუფის ძეგლების გათხრა და შესწავლა; ერთ-ერთმა პირველმა მოაწყო კომპლექსური ექსპედიცია და არქეოლოგიური ძეგლის მრავალმხრივი შესწავლის მიზნით ექსპედიციაში მოიწვია სხვადასხვა დარგის სპეციალისტები: პალეობიოლოგები, პალეობოტანიკოსები, ნიადაგმცოდნეები და გეოლოგები. 1971 წელს გამოვიდა მისი კიდევ ერთი მონოგრაფია „სამხრეთ კავკასიის უძველესი ისტორიისათვის (- ათასწლეულები)“, სადაც განხილულია კარდინალური საკითხები მტკვარ-არაქსის კულტურის წარმომავლობისა და გავრცელების შესახებ.

1972 წლიდან, სიცოცხლის ბოლომდე ტარიელ ჩუბინიშვილს არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ენეოლით-ადრე ბრინაჯოს ხანის განყოფილების გამგის თანამდებობა ეკავა.