iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შოთა ხეცურიანი

შოთა ხეცურიანი (დ. 10 მაისი, 1929, ოჩამჩირე, აფხაზეთის სსრ, ამიერკავკასიის სფსრ — გ. 12 აპრილი, 2021, ქუთაისი, საქართველო) — ქართველი პოლიტიკოსი. ეკონომიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს წევრი.

ბიოგრაფია
შოთა ხეცურიანი დაიბადა 1929 წლის 10 მაისს ოჩამჩირეში. სოხუმის სუბტროპიკული კულტურების ტექნიკუმის დამთავრების შემდეგ 1948 წელს ჩაერიცხა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში აგრონომიულ ფაკულტეტზე. 1953-1966 წლებში მუშაობდა აგრონომად ოჩამჩირის რაიონის სხვადასხვა კოლმეურნებებში. 1966-1971 წლებში იყო ოჩამჩირის რაიონის სოფელ კოჩარის კოლმეურნეობა „საქართველოს“ მთავარი ეკონომისტი. პარალელურად დაამთავრა საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის მიწათმოქმედების ინსტიტუტის ეკონომიკური განყოფილების ასპირანტურა და 1966 წელს დაიცვა დისერტაცია ეკონომიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის მოსაპოვებლად. 1971 წელს სამუშაოდ მიიწვიეს საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტში. 1991 წლის 29 ნოემბერს კენჭს იყრიდა ოჩამჩირის რაიონის კოჩარის №56 საარჩევნო ოლქში აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს დეპუტატად. იყო აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის დეპუტატი.

შოთა ხეცურიანს გამოქვეყნებული ჰქონდა 15-ზე მეტი სამეცნიერო შრომა და მრავალი სტატია სოფლის მეურნეობის ეკონომიკის აქტუალურ საკითხებზე. შოთა ხეცურიანი იყო აფხაზეთის კულტურის დამსახურებული მუშაკი.

ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.
მთაწმინდის ქედი

მთაწმინდის ქედი — ქედი საქართველოში, ქალაქ თბილისის ფარგლებში.

წარმოადგენს თრიალეთის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ განშტოებას. იწყება უშუალოდ თბილისიდან, კერძოდ სოლოლაკიდან. დასავლეთით ებმის კოჯრის ქედს. აგებულია ზედაეოცენური თაბაშირიანი თიხებით, ქვიშაქვებით და აგრეთვე შუაეოცენური ანდეზიტური ტუფ-ბრექჩიებით. თხემი მობრტყელებულია და პლატოსებრ ზედაპირს ქმნის.

მთაწმინდის ანტიკლინური ნაოჭები მდინარე მტკვრის მარცხენა მხარეზე ვრცელდება, სადაც ისინი დაძირულია და ახალგაზრდა დანალექებით არის დაფარული. ქედის უკიდურეს დასავლეთ ნაწილში აღმართულია მწვერვალი უძო (1416 მ). მთაწმინდის ქედის ჩრდილოეთ კალთა დანაწევრებულია ხრამებით და ეშვება მდინარე ვერეს ხეობისაკენ, სამხრეთით თანდათანობით გადადის წავკის-ოქროყანის ვაკეში. შემოსილია მეორეული ტყე-ბუჩქნარითა და ხელოვნური ტყით.

ქედის აღმოსავლეთ დაბოლოებაზეა მთაწმინდა (719,8 მ). ქედის ჩრდილოეთ კალთაზეა კუს ტბა.
ვაჟა ზარანდია

ივანე (ვაჟა) ილარიონის ძე ზარანდია (დ. 1 ნოემბერი, 1932, სოფელი ოქუმი, გალის რაიონი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ- გ. 8 დეკემბერი, 2025 ) — აფხაზეთის რესპუბლიკის პოლიტიკური მოღვაწე, აფხაზეთის რესპუბლიკის მისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე (1992-1993).

ბიოგრაფია
ივანე ზარანდია დაიბადა 1932 წლის 1 ნოემბერს გალის რაიონის სოფელ ოქუმში. დაამთავრა სოხუმის პედაგოგიური და საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტები. ოქუმის სკოლაში ასწავლიდა ქართულ ენას და ლიტერატურას. სხვადასხვა დროს მუშაობდა საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტის კომკავშირის კომიტეტის მდივნად, ამავე ინსტიტუტის პროფკომის თავმჯდომარედ, პარტიის აფხაზეთის საოლქო კომიტეტში ჯერ ინსტრუქტორად, შემდეგ კი სოფლის მეურნეობის განყოფილების გამგედ. 1973 წელს აირჩიეს სოხუმის რაისაბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარედ. 1974 წლიდან იყო აფხაზეთის ასსრ-ის სოფლის მეურნეობის პროდუქტების შესყიდვისა და ხარისხის სახელმწიფო ინსპექციის უფროსი. 1991 წლის 29 ნოემბერს კენჭს იყრიდა სოხუმის №2 საარჩევნო ოლქში აფხაზეთის ასსრ-ის უზენაესი საბჭოს დეპუტატად.

1992 წლის 5 მაისს დაინიშნა აფხაზეთის რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარედ. 1993 წლის დეკემბრიდან 1994 წლის აპრილამდე მუშაობდა გალის რაიონის ადმინისტრაციის უფროსად. 1996 წელს კენჭს იყრიდა აფხაზეთის პარლამენტში დეპუტატად.

არის აფხაზეთის სოფლის მეურნეობის დამსახურებული მუშაკი.

ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.
შავწარბა

შავწარბა — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. მტკვრისა და არაქსის ენდემური სახეობაა. გარეგნულად წააგავს თეთრულასა და აღმოსავლურ მარდულას. სხეულის მაქსიმალური სიგრძე 25 სმ. აქვს მაღალი სხეული. განმასხვავებელი მორფოლოგიური ნიშანია ბოლო დაუტოტველი ზურგის ფარფლის სხივი, რომელიც ძლიერაა გამსხვილებული და შედარებით მაგარია. სულ ზურგის ფარფლში 11 სხივია, ანალურში 15–20. ქერცლი თხელია, გვერდით ხაზში 63–82 ქერცლია. გვერდითი ხაზი სუსტადაა შეზნექილი. გავრცელების არეალი მოიცავს მდინარე მტკვრისა და არაქსის აუზის წყალსატევებს. შესაძლოა ბინადრობდეს მდინარე სეფიდრუდშიც. სქესობრივად მწიფდება 2–3 წლისა. სარეწაო მნიშვნელობა არ გააჩნია. გვხვდება საქართველოშიც, მათ შორის ჯანდარის ტბაში.
Check-Out

- — „ბეიტსის მოტელის“ მეორე სეზონის მეოთხე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში 2014 წლის 24 მარტს გავიდა.

მოკლე შინაარსი
კელების დაბრუნებით გამოწვეული შედეგები დილანს ნორმასა და ნორმანი ნორმანის მიმართ ნდობას შეურყევს. კრისტინი ნორმას თეთრი ფიჭვის ყურის სოციალურ წრეში შეიყვანს. ნორმანი კელების ქალაქში ყოფნის გამო შეშფოთებულია. რომერო ზეინისა და მისი მოწინააღმდეგე ოჯახის ომში ებმება.

სიუჟეტი
მომდევნო დილით, როცა ემა განერის მოტელის ოთახიდან გამოდის, ერთ-ერთი სტუმარი მას ეუბნება, რომ მოტელის წინ ვიღაც კაცი თავის მანქანაში გულწასულია. ემა ნახავს, რომ ეს კაცი დილანია და მის გაღვიძებას უშედეგოდ შეეცდება, რის შემდეგაც ნორმანს მოიყვანს. ისინი დილანს მოტელის ერთ-ერთ ოთახში შეიყვანენ და საწოლზე დააწვენენ. ამ დროს ნორმაც მოდის და დილანს თავად მოაწესრიგებს. იგი გადაწყვეტს, კელებს დაუპირისპირდეს და მანქანით მისი მოტელისკენ ცრემლმორეული გაემართება.

როცა ემა ოფისში ბრუნდება, ხოლო ნორმანი დილანს საუზმეს მიუტანს, იგი ნორმას აღიარებაზე იწყებს საუბარს. ნორმანი ცდილობს დილანი დაარწმუნოს, რომ ეს არაფერს ცვლის, თუმცა დილანი მას ეუბნება, რომ შეიძლება ზოგი საიდუმლო მანაც არ იცოდეს. ნორმანი მოგვიანებთ ნორმას ეკითხება, მისგან რამეს ხომ არ მალავს, რასაც ნორმა უარყოფს. დილანი კელებს გადააწყდება და მას დაუპირისპირდება. კელები დილანს ფულს უბრუნებს და მიდის.

კრისტინი ბეიტსების სახლში მიდის და ნორმას ეუბნება, რომ ვახშამი დაგეგმა, თუმცა ნორმა წასვლით არ დაინტერესდება. კრისტინი დაჟინებით სთხოვს, რომ დათახმდეს და ამბობს, რომ ვახშამზე მისი ძმა, ჯორჯი მიიყვანს. ვახშამს კრისტინი და მისი ქმარიც ესწრებიან და ყველაფერი კარგად მიდის მანამ, სანამ კრისტინის ქმარი შემოვლით გზას არ ახსენებს. ნორმა ამის განხილვის ხასიათზე არაა და როცა ჯორჯი მას სახლში მიიყვანს, იგი ნორმას ეუბნება, რომ მისი ნახვა კიდევ უნდა.

ამასობაში კოდი ნორმანს ურჩევს, რომ კელები სცემოს, რათა ნორმას თავი დაანებოს. ისინი წავლენ მოტელში, სადაც კელები რჩება, თუმცა ნორმანი აზრს შეიცვლის და უკან ბრუნდებიან. როცა ნორმა სახლში ბრუნდება, იგი და დილანი კამათს იწყებენ. დილანი ნორმას ადანაშაულებს, რომ იგი კელებისგან თავის დასაღწევად გამოიყენა. ნორმანი მათ კამათს გაიგონებს და კელების მოტელში ბრუნდება. სწორედ ამ დროს მასზე კონტროლს „დედა“ მოიპოვებს, რომელიც კელებს ეუბნება, რომ საკმაოდ დიდი ხანი ხმა არ ამოუღია და ახლა მისი მოსმენის დროა. „დედა“ კელებს დანით ესხმის თავს, თუმცა იგი მოერევა. დედას ახსენდება, თუ როგორ აუპატიურებდა კელები, რის შემდეგაც ამბობს, რომ იგი მისი და იყო და არავინ ჰყავდა, ვინც დაიცავდა. კელები ნორმანს იატაკზე დააგდებს და მუცელში ფეხს ჩაარტყამს, რის შემდეგაც ბარგს იღებს და მიდის. რომერო ზეინ მორგანს, დილანის ახალ უფროსს, დაემუქრება, რომელიც მას მოგვიანებით სახლს გადაუწვავს. კოდი ნორმანს სასადილოში იპოვის და სახლში წაიყვანს.

მსახიობები
მთავარი
ვერა ფარმიგა — ნორმა ბეიტსი
ფრედი ჰაიმორი — ნორმან ბეიტსი
მაქს ტირიოტი — დილან მასეტი
ოლივია კუკი — ემა დეკოდი
ნესტორ კარბონელი — ალექს რომერო

მოწვევით
რებეკა კრესკოფი — კრისტინ ჰელდენსი
მარტინ კამინსი — პიტერი
მაიკლ ეკლუნდი — ზეინ მორგანი
კენი ჯონსონი — კელებ კალჰუნი
პალომა კვიატკოვსკი — კოდი ბრენენი
იენ ტრეისი — რემო უოლესი
მაიკლ ვარტანი — ჯორჯ ჰელდენსი

ასევე მონაწილეობენ
მეთიუ მანძი — მოადგილე ჯეფკოატი
კინენ ტრეისი — განერი
ჯეკი ბლაკმორი — მოტელის სტუმარი
სტივენ ბერსმა — კელებ კალჰუნი (ბავშვი)
სარა გრეი — ნორმა ბეიტსი (ბავშვი)
ლი ტომაშეფსკი — ბარისტა
კუდუხაანთ ციხე

კუდუხაანთ ციხე — არქიტექტურული ძეგლი (კოშკი) კასპის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქვემო ჭალიდან 300 მეტრით ჩრდილო-დასავლეთით, კუდუხანთკარის მიდამოებში. კოშკი (8,25×7 მ) აგებულია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით. შესასვლელი აქვს პირველი სართულის ჩრდილოეთი კედლის დასავლეთ ნაწილში. ეს სართული ნაწილობრივ ამოვსებულია ნანგრევებით. მეორე სართული ჩრდილოეთი კედლის აღმოსავლეთ ნაწილშია გეგმით სწორკუთხა ბუხარი. მის მარცხნივ ვიწრო სათოფურია დატანილი. სამი სათოფურია აღმოსავლეთ კედელშიც. მესამე სართულის დასავლეთ კედელში ორი სათოფურია. სართულშუა გადახურვები გამართულია ხის კოჭებზე.
მარგარეტ ფონ ტროტა

მარგარეტ ფონ ტროტა (გერმან. ; დ. 21 თებერვალი, 1942, ბერლინი, გერმანია) — გერმანელი რეჟისორი, მსახიობი და სცენარისტი, რომელიც „ახალი გერმანული კინოს“ (მასში ასევე თავს იყრიან ცნობილი გერმანელი რეჟისორები - ვერნერ ჰერცოგი, რაინერ უერნერ ფასბინდერი, ვიმ ვენდერსი და სხვ.) მოძრაობის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ფიგურად ითვლება. ფონ ტროტას ყველაზე ცნობილ ნამუშევრებს შორის არის ბიოგრაფიული ფილმები: „როზა ლუქსემბურგი“ (1986) და „ჰანა არენდტი“ (2013). მისი ფილმები კომპლექსური ქალი პერსონაჟებით ხასიათდება.

ადრეული ცხოვრება
მარგარეტ ფონ ტროტა 1942 წლის 21 თებერვალს ბერლინში, გერმანიაში დაიბადა. მამამისი, მხატვარი ალფრედ როლოფი მაშინ გარდაიცვალა, როცა ფონ ტროტა ჯერ კიდევ პატარა იყო. მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ, მარგარეტ ფონ ტროტა, დედამისთან, ელისაბეტ ფონ ტროტასთან ერთად დიუსელდორფში გადავიდა.

სკოლის დამთავრების შემდეგ ფონ ტროტამ პარიზში დაიწყო ცხოვრება, სადაც იგი აღმზრდელად მუშაობდა. ხშირად დადიოდა კინოში, ესწრებოდა კინოხელოვნებასთან დაკავშირებულ დისკუსიებს. სწორედ იქ მან გაიცნო ცნობილი გერმანელი რეჟისორები, მათ შორის რაინერ ვერნერ ფასბინდერი.

კინო-კარიერა
მალევე მან სცენარების წერა და მოკლემეტრაჟიანი ფილმების გადაღება დაიწყო. 1960-იან წლებში დასავლეთ გერმანიაში დაბრუნდა, რათა უნივერსიტეტში ესწავლა. ამის შემდეგ იგი მიუნხენის სამსახიობო სკოლაში ჩაირიცხა. 1964 წელს ფონ ტროტა იურგენ მულერზე დაქორწინდა, ხოლო 1968 წელს ერთმანეთს დაშორდნენ.

ფონ ტროტა თეატრში მსახიობად მუშაობდა. ასევე ჰქონდა როლი ფასბინდერის ფილმებშო: „ჭირის ღმერთებსა“ და „ამერიკელ ჯარისკაცში“. თამაშობდა ფრანც-იოსეფ სპიკერის, კლაუს ლემკეს, ვოლკერ შლონდორფისა და სხვების ფილმებში.

1969 წელს ფონ ტროტასა და ვოლკერ შლონდორფს კოლაბორაცია ჰქონდათ შლონდორფის ფილმისთვის, სახელწოდებით „კომბახელი ღარიბი ხალხის უცაბედი გამდიდრება“. ფონ ტროტა ფილმის თანასცენარისტი იყო. 1971 წელს ისინი დაქორწინდნენ.

შლონდორფის შემდეგ ფილმში, სახელწოდებით „თავისუფალი ქალი“, მარგარეტ ფონ ტროტა მთავარ როლს ასრულებს. ასევე არის ფილმის თანასცენარისტი.

1975 წელს, შლონდორფთან კოლაბორაციისას, გახდა თანარეჟისორი ფილმისა „კატარინა ბლუმის შელახული ღირსება“. ფილმი გერმანელი ავტორის, ჰაინრიხ ბიოლის ნახევრადავტობიოგრაფიულ რომანზეა დაფუძნებული. იგი 1970-იანების გერმანული კინოს ყველაზე წარმატებული ფილმი გახდა, ხოლო ფონ ტროტამ და შლონდორფმა საერთაშორისო აღიარება მოიპოვეს.

1977 წელს გამოვიდა მარგარეტ ფონ ტროტას სადებიუტო სრულმეტრაჟიანი ფილმი, „კრისტა კლაგესის მეორე გამოღვიძება“. ფილმის სცენარისტი, ფონ ტროტასთან ერთად, ლუისა ფრანსიაა. იგი მოგვითხრობს მიუნხენში, საბავშვო ბაღში მომუშავე მასწავლებლის შესახებ, რომელმაც ბანკი გაქურდა, რათა დღის ცენტრი დაეარსებინა.

ფონ ტროტას შემდეგი ფილმი, „დები, ანუ ბედნიერების ბალანსი“ (1979), ორი დის, მარიასა და ანას ურთიერთობის შესახებ მოგვითხრობს.

1981 წელს გამოვიდა მისი შემდეგი ნამუშევარი, სახელწოდებით „მერიენი და ჯულიენი“, რომელშიც იგი ისევ დების თემას უბრუნდება. ფილმმა 1981 წელს ვენეციის კინოფესტივალზე ოქროს ლომი მოიპოვა.

ფილმოგრაფია
სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმები; როგორც რეჟისორი
ვიმ ვენდერსი

ერნსტ ვილჰელმ „ვიმ“ ვენდერსი (გერმან. "" ; დ. 14 აგვისტო, 1945, დიუსელდორფი, გერმანია) — გერმანელი რეჟისორი, დრამატურგი, სცენარისტი, მწერალი და ფოტოგრაფი. „ახალი გერმანული კინოს“ მოძრაობის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი. მიღებული აქვს „ოსკარი“ საუკეთესო დოკუმენტური ფილმებისთვის: „ბუენა ვისტას კლუბი“ (1999) - კუბური მუსიკის შესახებ, „პინა“ (2011) - ქორეოგრაფის, პინა ბაუშის შესახებ და „დედამიწის მარილი“ (2014), რომელიც ბრაზილიელ ფოტოგრაფს, სებასტიაო სალგადოს ეხება.

მისმა ფილმმა, „პარიზი, ტეხასი“ (1984), კანის კინოფესტივალზე „ოქროს პალმის რტო“ მოიპოვა. 1987 წელს გამოვიდა ვენდერსის ფილმი, სახელწოდებით „ბერლინის ცა“, რომლისთვისაც მან 1987 წლის კანის კინოფესტივალზე საუკეთესო რეჟისორის ჯილდო მიიღო.

ადრეული ცხოვრება
ერნსტ ვილჰელმ ვენდერსი 1945 წლის 14 აგვისტოს დიუსელდორფში, გერმანიაში დაიბადა. მამამისი, ჰაინრიხ ვენდერსი, ქირურგი იყო. ვიმ ვენდერსი 1963 წლიდან 1964 წლამდე ფრეიბურგის უნივერსიტეტში მედიცინას, ხოლო 1964-1965 წლებში დიუსელდორფის უნივერსიტეტში ფილოსოფიას შეისწავლიდა. 1966 წლის ოქტომბერში პარიზში გადავიდა, რათა მხატვარი გამხდარიყო.

ვენდერსს კინოსთან პირველი შეხება 1967 წელს ჰქონდა, როცა მიუნხენის ტელევიზიისა და კინოს უნივერსიტეტში ჩაირიცხა. 1967-1970 წლებში კინოკრიტიკოსად მუშაობდა. მან უნივერსიტეტში სწავლისას რვა მოკლემეტრაჟიანი ფილმი გადაიღო.

კარიერა
1972 წელს ვენდერსმა თავისი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი გადაიღო, სახელწოდებით „მეკარის შიში პენალტისას“ (1972). იგი პეტერ ჰანდკეს რომანზეა დაფუძნებული. ჰანდკეს ასევე დაწერილი აქვს სცენარი ვენდერსის ფილმისთვის: „არასწორი სვლა“ (1975); არის თანასცენარისტი ფილმისა „ბერლინის ცა“.

ვიმ ვენდერსმა 1976 წელს გადაიღო ფილმი, „დროთა განმავლობაში“, რომლის პროდუსერიცა და სცენარისტიც თავად არის.

ვენდერსმა საერთაშორისო წარმატება 1984 წელს გამოსული ფილმით, სახელწოდებით „პარიზი, ტეხასი“ მოიპოვა. ვენდერსთან ერთად, ფილმის თანასცენარისტი სემ შეფერდია. ნამუშევარმა კანის კინოფესტივალზე „ოქროს პალმის რტო“ მოიპოვა. ფილმის გადაღების შემდეგ რეჟისორი მსოფლიოს გარშემო, მათ შორის, გერმანიაში, იაპონიაში, ავსტრალიაში, კუბასა და ისრაელში მოგზაურობდა.

1985 წელს გადაიღო დოკუმენტური ფილმი ცნობილი იაპონელი რეჟისორის, იასუძირო ოძუს შესახებ, სახელწოდებით, „ტოკიო-გა“.

1987 წელს ვენდერსმა „ბერლინის ცა“ გადაიღო, რომლითაც კანის კინოფესტივალზე საუკეთესო რეჟისორის ჯილდო მოიპოვა.

ვენდერსს გადაუღია ვიდეო-კლიპები ცნობილი მუსიკალური ჯგუფებისათვის, როგორებიც არიან 2 და .

ვენდერსი ასევე ცნობილია, როგორც ფოტოგრაფი. მან გადაღება 1980-იან წლებში დაიწყო. იგი ხშირად იღებს ლანდშაფტებს, მის ფოტოებში ხშირად ისახება მეხსიერების, დროისა და მოძრაობის თემები. მსოფლიოს გარშემო მიტოვებული ადგილების გადაღების შემდეგ, ვენდერსმა ფოტო-სერია გამოუშვა, სახელწოდებით „ , “. იგი მსოფლიოს უამრავ მუზეუმსა და სახელოვნებო ინსტიტუციებში არის გამოფენილი.

ვენდერსი არის ევროპული კინოაკადემიის პრეზიდენტი; არის მიწვეული პროფესორი მიუნხენის ტელევიზიისა და კინოს უნივერსიტეტში.

გამოშვებული აქვს ათეულობით წიგნი, მათ შორის „ჩემი დრო ანტონიონისთან ერთად: დღიური“ და „პიტერ ლინდბერგი. უთქმელი ამბები“.

პირადი ცხოვრება
ამჟამად, ვიმ ვენდერსი და მისი ცოლი, ფოტოგრაფი დონატა ვენდერსი, ბერლინში ცხოვრობენ. 2012 წელს მათ დიუსელდორფში ვიმ ვენდერსის ფონდი დააარსეს.

ფილმოგრაფია
სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმები
ალთინთაღი

ალთინთაღი — მთები ჩინეთის დასავლეთ ნაწილში, კუნლუნსა და ნანშანს შორის. გამოჰყოფს ტარიმის ღრმულსა და ცაიდამის ქვაბულს. სიგრძე დაახლოებით 800 კმ. სიმაღლე 6161 მეტრამდე. ტამირის ღრმულსკენ მიქცეული კალთა ციცაბოა (აჭარბებს 2000–3000 მეტრს), ცაიდამის ქვაბულისკენ — უფრო დამრეცი (500–1000 მეტრი). რელიეფის მიხედვით განირჩევა: ძლიერ დანაწევრებული სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი კლდოვანი ქედებით, მარადიული თოვლითა და მყინვარებით დაფარული; ჩრილო-აღმოსავლეთი ნაწილი — რიგი მოკლე მასივებისა (5000 მეტრზე მეტი) თოვლის მცირე ლაქებით; ცენტრალური ნაწილი — მკვეთრად შევიწროებული და დადაბლებული (ჭარბობს 3000–3500 მეტრამდე სიმაღლის ქედები), რელიეფის რბილი მოხაზულობისა და სუსტად დანაწევრებული ფორმებით. აგებულია ძველი გნაისებით, კრისტალური ფიქლებით, ფილიტებით. არის ქრომიტების, ტყვიის, თუთიის, ნიკელის, პლატინის მადნების საბადოები. ჰავა გვალვიანი და მკაცრად კონტინენტურია. მცირე ზომის მდინარეები მიედინებიან სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (ჩერჩენი და მისი შენაკადები), ცენტრალურ ნაწილში მდინარეები არაა. მთისწინეთებში ჭარბობს ქვა-ღორღიანი უდაბნოს ლანდშაფტები. მთისწინეთის დანაწევრებულ ხეობებში გვხვდება ცხენისმუხლა, საქსაული, იალღუნი, მლაშობურა; ფართო სივრცეები შიშველია. მთების ზემო სარტყელში მთა-სტეპის მცენარეულობა და ალპური მდელოებია. ტყეები არ არის. ცხოველთა სამყარო ღარიბია (იაკი, კუკუ-იამანი, სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში — ანტილოპა ორონგო). ალთინთაღი აღმოაჩინა ნიკოლოზ პრჟევალსკიმ.
ნაოკო იამაძაკი

ნაოკო იამაძაკი (დ. 27 დეკემბერი, 1970) — იაპონელი ავიაინჟინერი და იაპონიის საჰაერო სივრცის კვლევის სააგენტოს ასტრონავტი. ის ტიაკი მუკაის შემდეგ მეორე ქალი ასტრონავტია იაპონიაში.

ბიოგრაფია
ბავშვობაში ცხოვრობდა საპოროში. დაამთავრა საშუალო სკოლა და უნივერსიტეტი. 1993 წელს ტოკიოს უნივერსიტეტში მიიღო ბაკალავრის, ხოლო 1996-ში მაგისტრის ხარისხი აეროკოსმოსური ტექნიკის მიმართულებით.

1999 წლის თებერვალში ნაოკო არჩეულ იქნა ასტრონავტობის კანდიდატად. საბაზო მომზადებას შეუდგა ამავე წლის აპრილში. 2001 წლის თებერვალში ასტრონავტის სერტიფიცირება მიიღო. 2004 წლის მაისში დაასრულა მომზადება კოსმოსური სადგურის „-“ ბორტინჟინრის სტატუსით.

2004 წლის ივნისში ჩავიდა ლინდონ ჯონსის სახელობის კოსმოსურ ცენტრში, ჰიუსტონში და გადიოდა ასტრონავტთა მოსამზადებელ პროგრამას.

2010 წლის 5-დან 20 აპრილამდე მიიღო მონაწილეობა მისია -131-ში, ფრენის სპეციალისტის სახელით. ფრენის სრული ხანგრძივობა 15 დღე 2 საათი 47 წუთი და 10 წამი იყო.

2011 წელს ნაოკომ იაპონიის საჰაერო სივრცის კვლევის სააგენტო დატოვა.
ლევან ქარუმიძე

ლევან ქარუმიძე (დ. 29 ივნისი, 1987) — ქართველი პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
2009 წელს დაამთავრა ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი ფილოსოფიის სპეციალობით. 2009-2011 წლებში იყო საქართველოს კარიტასის პროგრამის ოფიცერი. 2011-2012 წლებში იყო საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოების პროგრამის კოორდინატორი, 2012-2013 წლებში კი ტელეკომპანია „მეცხრე არხის“ დირექტორის თანაშემწე. 2014-2020 წლებში იყო საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის კომუნიკაციის დეპარტამენტის უცხოურ მედიასთან ურთიერთობის კოორდინატორი. 2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
ვერცხლისწყლის(I) ნიტრატი

ვერცხლისწყლის ნიტრატი − არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით 2(3)2. არის ტოქსიკური და გამოიყენება ვერცხლისწყლის სხვა ერთვალენტიანი ნაერთების მისაღებად. ძირითადად გვხვდება დიჰიდრატის სახით, რომელიც ყვითელი ფერისაა. წყალში მცირედ იხსნება. ხსნადობა უმჯობესდება მცირე რაოდენობით აზოტმჟავის დამატებით. მიიღება ვერცხლისწყლის განზავებულ აზოტმჟავაში გახსნით. კონცენტრირებულ მჟავაში მიიღება ორვალენტიანი ნიტრატი.

რეაქციები
წყალში გახსნისას მიდის ნელი რეაქცია და წარმოიქმნება ტუტე ნიტრატი. ხსნარს თეთრი ფერი აქვს. რეაქცია მიმდინარეობს შემდეგნაირად:

2(3)2 + 2 ⇌ 2(3) + 3

ხსნარის ადუღებით მიიღება ელემენტი ვერცხლისწყალი და ორვალენტიანი ნიტრატი. რეაქცია შექცევადია, რადგან ორვალენტიანი ნიტრატისა და ელემენტის ერთად გაცხელებით მიიღება ერთვალენტიანი ნიტრატი.
2(3)2 ⇌ + (3)2
გირჩი — მეტი თავისუფლება

გირჩი — მეტი თავისუფლება — მემარჯვენე-ლიბერტარიანული პარტია 2020 წლის 26 დეკემბერს ახალი პოლიტიკური ცენტრი - გირჩის გაყოფის შედეგად შეიქმნა.

ისტორია
პარტია 2020 წლის 26 დეკემბერს ზურაბ ჯაფარიძემ დააფუძნა.

2021 წლის თვითმმართველობის არჩევნებში პარტიამ ხმათა 1,44% მიიღო (25 467 ხმა) და მხოლოდ თბილისის საკრებულოში გადალახა 2,5%-იანი ბარიერი, სადაც 1 დეპუტატი გაიყვანა.

2024 წლის 3 ივნისს ცნობილი გახდა, რომ პარტიამ ხელი მოაწერა საქართველოს პრეზიდენტის, სალომე ზურაბიშვილის მიერ შექმნილ „ქართულ ქარტიას“.

2024 წლის 22 ივნისს გირჩი — მეტი თავისუფლება ევროპული პარტიის „ლიბერალებისა და დემოკრატების ალიანსი ევროპისთვის“ სრულუფლებიანი წევრი გახდა.

პოლიტიკური პლატფორმა
გირჩი — მეტი თავისუფლება მემარჯვენე ლიბერტარიანული

შედეგები არჩევნებში
საპარლამენტო
ადგილობრივი
შტამი

შტამი (, სიტყვასიტყვით — „ფუძე“; „ოჯახი“, „ტომი“) — განსაზღვრული წყაროდან გამოყოფილი ან მუტაციის გზით მიღებული მიკროორგანიზმის სუფთა კულტურა. ერთი და იგივე მიკროორგანიზმის შტამების განსხვავება შესაძლებელია რიგი თვისებების მიხედვით (ანტიბიოტიკების მიმართ მგრძნობელობა, ვირულენტობა, ბიოლოგიურად აქტიური ნაერთების სინთეზირების შესაძლებლობა და სხვ.). მრეწველობაში ცილების (მ.შ. ფერმენტების), ანტიბიოტიკების, ვიტამინების, ორგანული მჟავებისა და სხვა ნივთიერებათა მიკრობიოლოგიური სინთეზისათვის გამოყენებული მიკროორგანიზმების შტამები მნიშვნელოვნად პროდუქტიულია ველურზე, რამდენადაც მათი შექმნის დროს ხორციელდება საჭირო თვისებების მქონე უჯრედთა გრძელი და მკაცრი გადარჩევა.
ახალციხის ნამოსახლარი და ციხე

ახალციხის ნამოსახლარი და ციხე — არქეოლოგიური ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახლაციხის შუაში, ამოზიდულ გორაზე, სამხრეთიდან ესაზღვრება ახალციხის ხევი.

ნამოსახლარზე დადასტურდა ადრინდელი ბრინჯაოს, გვიანდელი ბრინჯაოს და ადრინდელი რკინის ხანის კულტურული ფენები.

ნამოსახლარზე დგას ციხე (38,423,3 მეტრზე), რომელიც თარიღდება საუკუნის შუა წლებით. ნაგებია ნატეხი ქვით. ციხის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მხარე ოდნავ მორკალულია. შესასვლელი დასავლეთ კედელშია. გალავანში ჩართულია ხუთი ცილინდრული კოშკი: ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ჩრდილო-დასავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეებში, დასავლეთ კედლის შუა ნაწილში და სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ მონაკვეთში.

ყველაზე დიდია დასავლეთ კოშკი, ყველაზე პატარა — სამხრეთ-დასავლეთისაა. არქიტექტურულ-კონსტრუქციაში გადაწყვეტის კოშკები მსგავსია. სართულები ძირითადად საბრძოლო დანიშნულებისაა, მაგრამ, ჩანს, საცხოვრებლადაც იყენებდნენ. შესასვლელი ყველა კოშკს ეზოდან აქვს. სართულიანობის დადგენა ძნელია, რადგან ზედა ნაწილები ჩამონგრეულია. ბუხარი ყველა სართულზე კარის მოპირდაპირე კედელშია დატანებული. გალავნისა და კოშკების კედლები ჩართულია ცალმაგი და ორმაგი სათოფურები. საბრძოლო ბილიკი ციხის მხოლოდ სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებს გასდევს.

ციხის ტერიტორიაზე სასაფლაოზე, ზოგიერთ საფლავის ქვაზე შემორჩენილია გუთნეულის, ურმის, მწყემსის და სხვა გამოსახულებები.
გამდლისწყაროს სამაროვანი

გამდლისწყაროს სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გამდლისწყაროს დასავლეთით 0,5 კილომეტრზრ, ტორტლას ხევის მარცხენა ფერდზე, ადგილ ხოდაბუნებში. მიეკუთვნება ძვ. წ. ათასწლულის დასაწყისში საუკუნეზე აღმოჩნდა ბრინჯაოს ნივთები. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ნივთი, რომელზეც გამოსახულია ფარეხი, მწყემსები და ძაღლები.
ვიტვატერსრანდი

ვიტვატერსრანდი ( ადგილობრივად რანდი ან, იშვიათად, რიფი) — ჩრდილოეთისაკენ წაგრძელებული 56 კილომეტრი სიგრძის ესკარპი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში. აგებულია მყარი, ეროზიაგამძლე კვარციტული მეტამორფული ქანებით, რომელზედაც ჩრდილოეთური მიმართულების რამდენიმე მდინარე ქმნის ჩანჩქერს, რაც ხსნის სახელწოდება ვიტვატერსრანდს, რომელიც აფრიკაანსზე „თეთრი წყლების ქედს“ ნიშნავს.

აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ გადაჭიმული ესკარპის ხილვა შესაძლებელია ერთ მოკლე შუალედში აღმოსავლეთით — ბედფორვიუდან (ტამბოს საერთაშორისო აეროპორტიდან დასავლეთით დაახლოებით 10 კმ) იოჰანესბურგისა და რუდეპურტის გავლით, დასავლეთით — კრიუგერსდორპამდე. ესკარპი ქმნის 7–10 კმ სიგანის პლატოს (ან ქედის) ჩრდილოეთ კიდეს, რომელიც აზევებულია ჰაიველდის მიდამოების ვაკეებიდან დაახლოებით 200 მ-ზე.

იოჰანესბურგის რიგი თვალწარმტაცი გარეუბანი, მათ შორის: ობსერვატორი, ლინკსფილდ-რიჯი და ზემო ჰაფტონი ქედის ფარგლებშია მოქცეული, ხედით — იოჰანესბურგის ჩრდილოეთ ნაწილზე. მთლიანად, სტრუქტურულ პლატოს აგრეთვე ხშირად უწოდებენ ვიტვატერსრანდს. პლატოს სიმაღლე ზღვის დონიდან უდრის 1700–1800 მ-ს.

ვიტვატერსრანდი ცნობილია იმით, რომ მისი წიაღიდან მოპოვებულია 48 000 ტონა ოქრო ან ადამიანის მიერ ოდესმე მოპოვებული ოქროს მთელი მარაგის დაახლოებით 40 %. გარდა ამისა, ვიტვატერსრანდში არის ურანის ბუდობები. ოქროს მოპოვება ამ რაიონში დაიწყო 1880-იანი წლებიდან. მრავალი ძველი შახტი უკვე დაკეტილია, თუმცა ოქროს მოპოვება მიმდინარეობს. ვიტვატერსრანდის მინერალურმა რესურსებმა ისეთი მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს, რომ მის პატივსაცემად სახელი ეწოდა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ვალუტას — სამხრეთაფრიკულ რანდს.
გარიყულის სამაროვანი

გარიყულის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარიყულაში, გარიყულას ხევის მარჯვენა ნაპირზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. აღმოჩნდა რამდენიმე ქვაყუთი, დიდრონი, უხეშად ნათალი ფილაქვებით შედგენილი ინდივიდუალური სამარხები. მიცვალებულები დაკრძალულია უინვენტაროდ, გაშოტილი, თავით დასავლეთისკენ.
გომის მარიდაშვილების მარანი

გომის მარიდაშვილების მარანი — არქიტექტურული ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გომის მარიდაანთ უბანში, ვარდენ მარიდაშვილის ბაღში. თარიღდება - საუკუნეებით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია გადახურვა (სავარაუდოდ, ხის კოჭებს ეყრდნობა), ჩრდილოეთ კედლის ზედა ნაწილი და თაროები მაღალ ნიშებში; იატაკი მიწითაა დაფარული, მიწითაა ამოვსებული საწნახელიც.

მარანი (9,14,75 მეტრზე) ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. ერთადერთი თაღიანი შესასველი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. შენობის დასავლეთ ნაწილში, მთელი კედლის სიგრძეზე, მისგან 1,4 მეტრზე დაცილებით დაბალკედლებიანი (სიმაღლე 1 მეტრი) ყურძნის საწური აუზია. მის დასავლეთით, მთელი კედლის სიმაღლეზე, ღრმა ხისთაროებიანი ნიშია, აღმოსავლეთით სამი შედარებითი პატარა ნიშია, სამხრეთ კედელში კი - ორი დიდი ხისთაროებიანო ნიში. ასეთივე ნიში დასავლეთ კედელშიცაა. ნიშებს აგურის თაღი აქვს. შენობის დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლები გარედან მიწაშია ჩამჯდარი, აღმოსავლეთ კედელი ყრუა.
გომისჯვრის ნასოფლარი

გომისჯვრის ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გომისჯვარში, თარიღდება ფეოდალური ხანით. შემორჩენილია რამდენიმე ნასახლარი ბუდე, მიწაში ვერტიკალურად ჩადგმულია რამდენიმე დიდი ზომის ქვევრი. იპოვება გვიანდელ ფეოდალურ ხანისთვის დამახასიათებელი, მოწითალოდ გამომწვარი თიხის ჭურჭლის ნამტვრევები. ნასოფლარის აღმოსავლეთით განაპირას ჩანს ფილაქვებით ნაგები, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ დამხობილი რამდენიმე ქვაყუთი. ნასოფლარზე თავდაპირველად ყოფილა კოშკი, ერთმანეთისგან ათიოდე მეტრით დაშორებული დარბაზული ეკლესია (დღეისთვის მხოლოდ ორია შემორჩენილი), სასახლე (ნანგრევებიღაა) და თაღით გადახურული აუზიანი წყარო. ერთ-ერთი (იოანე მახარობლის) ეკლესიის წარწერის თანახმად აქ ლევან ბატონიშვილის ( საუკუნე) რეზიდენცია იყო.