iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალფონს ეგლი

ალფონს ეგლი (დ. 8 ოქტომბერი, 1924 – გ. 5 აგვისტო, 2016) — შვეიცარიელი ადვოკატი და პოლიტიკოსი, რომელიც ყველაზე მეტად ცნობილია 1983-1987 წლებში შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში მოღვაწეობითა და 1986 წელს შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტობით ქრისტიან-დემოკრატიული სახალხო პარტიიდან.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ალფონს ბლაზიუს ეგლი დაიბადა 1924 წლის 8 ოქტომბერს ლუცერნში, შვეიცარია. იგი იყო ადვოკატისა და პოლიტიკოსის, გოტჰარდ ეგლის (1884–1979) და ლეა ეგლის (დაბადებით ამრაინი) ექვსი შვილიდან მეხუთე. იგი გაიზარდა კათოლიკურ ოჯახში მუზეგში (ძველი ქალაქის კედლებთან). მისი ორი და-ძმა ადრეულ ბავშვობაში გარდაიცვალა. მას ჰყავდა სამი და: ლეა კორნერი, ელისაბედ ეგლი და ბეატრიქს ეგლი.

დაწყებითი სკოლის დასრულების შემდეგ მან განათლება ადგილობრივ სკოლებში მიიღო. მოგვიანებით იგი გაგზავნეს პანსიონებში, მათ შორის ენგელბერგის სააბატოს სკოლასა და ვალეში მდებარე სენ-მორის დ'აგონის სააბატოს სკოლაში. მან სიმწიფის ატესტატი ლუცერნის კანტონურ სკოლაში მიიღო. ამის შემდეგ იგი სამართალს სწავლობდა ციურიხის, ბერნის და რომის (იტალია) პონტიფიკალურ გრიგორიანულ უნივერსიტეტებში.

პოლიტიკური კარიერა
იგი დაკავშირებული იყო შვეიცარიის ქრისტიან-დემოკრატიულ სახალხო პარტიასთან. თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა შინაგან საქმეთა ფედერალური დეპარტამენტი და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1986 წელს. ეგლი იყო ენტლებუხისა და ლუცერნის მოქალაქე.

პირადი ცხოვრება
ეგლი დაქორწინებული იყო ჰაიდი მედერზე, ემილ მედერის (1875–1936) ქალიშვილზე, რომელიც ასევე მსახურობდა შვეიცარიის ეროვნულ საბჭოში. მათ სამი შვილი ეყოლათ:

ფრანცისკა ეგლი, დაქორწინებული პიერ პეიერზე.

ბარბარა ეგლი, დაქორწინებული ვერნერ პფეფლიზე.

ცირილ ეგლი, დაქორწინებული გაბრიელა "გაბი" ბუხერზე.

იგი გარდაიცვალა 2016 წლის 5 აგვისტოს, 91 წლის ასაკში.
ჟან-პასკალ დელამიურა

ჟან-პასკალ დელამიურა (დ. 1 აპრილი, 1936 – გ. 4 ოქტომბერი, 1998) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1983–1998).

მან 1960 წელს ლოზანის უნივერსიტეტში პოლიტიკურ მეცნიერებათა ხარისხი მიიღო და იმავე წელს შვეიცარიის ეროვნული გამოფენის ( 64) დირექტორის მოადგილე გახდა. ათი წლის განმავლობაში (1960–1970) იგი იყო ლოზანის საქალაქო პარლამენტის წევრი. 1970 წელს იგი აირჩიეს მუნიციპალურ საბჭოში საზოგადოებრივ სამუშაოთა ხელმძღვანელად.

მას შემდეგ, რაც ჟორჟ-ანდრე შევალა ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს, დელამურაზი ლოზანის მერად დაინიშნა, ხოლო 1981 წლიდან 1983 წლამდე იგი იყო ვოს კანტონის მთავრობის წევრი, სადაც ხელმძღვანელობდა სოფლის მეურნეობის, მრეწველობისა და ვაჭრობის დეპარტამენტს. 1975 წლიდან 1983 წლამდე იგი ეროვნული საბჭოს წევრი იყო, ხოლო ორი წლის განმავლობაში საკონტროლო კომიტეტის თავმჯდომარე. იგი იბრძოდა შვეიცარიის ევროპის ეკონომიკურ ზონასა და მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციაში გაწევრიანებისთვის და გადამწყვეტი როლი ითამაშა შვეიცარიის ახალი სასოფლო-სამეურნეო პოლიტიკის ჩამოყალიბებაში.

დელამურაზი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1983 წლის 7 დეკემბერს აირჩიეს და თანამდებობა 1998 წლის 30 მარტს გადააბარა. იგი დაკავშირებული იყო თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიასთან და მსახურობდა მისი ვოს (კანტონური) სექციის გენერალურ მდივნად. მან წამოიწყო ორმხრივი მოლაპარაკებები, რამაც გამოიწვია ევროკავშირთან შვიდი შეთანხმების მიღება.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა შემდეგი დეპარტამენტები:

ფედერალური სამხედრო დეპარტამენტი (1984–1986)

ეკონომიკურ საქმეთა ფედერალური დეპარტამენტი (1987–1998)

იგი ასევე ორჯერ იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი, 1989 და 1996 წლებში.

დელამურაზი არჩეულ იქნა „შვეიცარიის ახალი ევროპული მოძრაობის“ საპატიო პრეზიდენტად.

იგი გადადგომიდან რამდენიმე თვეში გარდაიცვალა. მას დარჩა ქვრივი, კატრინ დელამურაზი, ვაჟი და ქალიშვილი.
ჯაბარ ბაღჩაბანი

ჯაბარ ასკერ ოღლუ ასკერზადე (ცნობილია როგორც ჯაბარ ბაღჩაბანი; ; დ. 9 მაისი, 1886, ერევანი - 25 ნოემბერი, 1966, თეირანი) ― აზერბაიჯანელი პედაგოგი, პოეტი, მწერალი. მან დააარსა ირანში პირველი საბავშვო ბაღი და პირველი სკოლა სმენადაქვეულთათვის. იყო ერთ-ერთი პირველი ირანული საბავშვო წიგნის ავტორი და შექმნა სპარსული ჟესტების ენა. იგი ითვლება ირანში სკოლამდელი და სპეციალური განათლების ერთ-ერთ რეფორმატორად.

ბიოგრაფია
ჯაბარ ასკერზადე დაიბადა 1886 წლის 9 მაისს, ერევნის გუბერნიაში. მამამისი, ასკერი, არქიტექტორი და კონდიტერი იყო; ადრეული ასაკიდან ჯაბარი ეხმარებოდა მას და დაეუფლა ამ ხელობებს. მან საწყისი განათლება რელიგიურ სკოლაში მოლახანაში მიიღო. სასულიერო პირების წინააღმდეგობის მიუხედავად, რომლებიც ეწინააღმდეგებოდნენ საერო განათლებას, მან ინტერესი გამოავლინა მეცნიერებისა და საგანმანათლებლო საკითხების მიმართ, მათ შორის ქალების განათლების იდეის მიმართ.

15 წლის ასაკში, ფინანსური სირთულეების გამო, იგი იძულებული გახდა მიეტოვებინა სკოლა და დაეწყო მუშაობა. ბავშვობიდანვე ასკერზადე განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევდა ბავშვებისა და ქალების აღზრდას და განათლებას. კონსერვატიულ გარემოში, ის ფარულად ასწავლიდა გოგონებს სახლში. აქვეყნებდა სტატიებს გაზეთ „კავკაზში“ და თანამშრომლობდა სატირულ ჟურნალ „მოლა ნასრედინთან“. 1905 წელს, სომხურ-მუსლიმური შეტაკებების დროს, იგი დააპატიმრეს, სადაც გამოსცა ხელნაწერი სატირული ჟურნალები „მოლა ნაჰიბი“ და „მოლაბაში“, დამოუკიდებლად მოამზადა ტექსტები და ილუსტრაციები. 1914 წლის 22 თებერვალს, მ. მირფატულაევთან ერთად, მან გამოაქვეყნა სატირული ჟურნალ „ლეკ-ლეკის“ პირველი ნომერი, რომელიც სტილით „მოლა ნასრედინის“ მსგავსი იყო.

ასკერზადემ შეიმუშავა საკუთარი სწავლების მეთოდი, რომელიც დაფუძნებული იყო ბავშვის ინდივიდუალობის პატივისცემაზე, ფიზიკური დასჯის უარყოფასა და სწავლების შემოქმედებითი ფორმების აქტიურ გამოყენებაზე. მან საგანმანათლებლო პროცესში ჩართო ხატვა, თეატრი და სპორტული აქტივობები, ხშირად საჭირო მასალებს საკუთარი სახსრებით ყიდულობდა.

1924 წელს, ირანში, თავრიზში, მან გახსნა პირველი საბავშვო ბაღი, სახელწოდებით „ბაღჩა-ე ატფალი“, სადაც ბიჭები და გოგონები ერთად სწავლობდნენ. ამ პერიოდში მან მიიღო ფსევდონიმი „ბაღჩაბანი“ (რაც ითარგმნება, როგორც „მებაღე“).

1933 წლიდან 1935 წლამდე მან თეირანში დააარსა სკოლა სმენადაქვეითებულებისთვის. ბაღჩაბანმა შეიმუშავა საგანმანათლებლო სისტემა სმენადაქვეითებული ბავშვებისთვის, ჩაუყარა საფუძველი სპარსულ ჟესტების ენას და შექმნა სპეციალური სმენის აპარატი. 1943 წელს მან დააარსა სმენადაქვეითებულ ბავშვთა დაცვის საზოგადოება და დაიწყო პედაგოგიური ჟურნალის „ზაბანის“ გამოცემა, რომელიც ეძღვნებოდა აღზრდისა და სპეციალური განათლების საკითხებს.

ბაღჩაბანი წერდა პოეზიას, მოთხრობებს და პიესებს აზერბაიჯანულ, რუსულ და სპარსულ ენებზე. მისმა შემოქმედებამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ირანში ბავშვთა ლიტერატურის განვითარებაში. განათლების განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის მას თეირანის უნივერსიტეტში პროფესორის წოდება მიენიჭა.

ჯაბარ ასკერზადე გარდაიცვალა 1966 წლის 25 ნოემბერს, თეირანში.
ლეკ-ლეკი (ჟურნალი)

„ლეკ-ლეკი“ ( - „ყარყატი“) ― აზერბაიჯანული ლიტერატურული და სატირული ჟურნალი, რომელიც გამოიცა 1914 წელს ერევანში. ჟურნალი გამოიცემოდა აზერბაიჯანულ ენაზე და ჟურნალ მოლა ნასრედინის ჟურნალის სატირულ ტრადიციებს მიჰყვებოდა. ჟურნალი დააარსა ჯაბარ ასკერზადემ.

პირველი ნომერი გამოიცა 1914 წლის 22 თებერვალს (ახალი სტილით 7 მარტს). გამოცემის ნებართვა მიიღეს ერევნის გუბერნატორისგან, მირ მუჰამედ მირ ფატულაევისგან; 1914 წლის იანვარში შესაბამისი დოკუმენტი გაეცა ჯაბარ ასკერზადეს. ჟურნალი იბეჭდებოდა ერევანში, ლუისის სტამბაში. სულ 12 ნომერი გამოიცა. გამოცემა შეწყდა 1914 წლის 30 ივნისს (13 ივლისს).

სხვადასხვა დროს მის რედაქტორებსა და გამომცემლებს შორის იყვნენ მირ მუჰამედ მირ ფატულაევი, ჯაბარ ასკერზადე (ფსევდონიმით აჯიზი) და თაღი აბას ოღლუ შაჰბაზი.

ცენზურის ნებართვის თანახმად, ჟურნალს უფლება ჰქონდა გამოექვეყნებინა სტატიები, ფელეტონები, პოეზია, ქალაქის ამბები, კავკასიის რეპორტაჟები, ტელეგრამები, საგარეო და შიდა ამბები და რეკლამები. მის ძირითად საქმიანობას წარმოადგენდა რელიგიური კონსერვატიზმისა და სასულიერო პირების კრიტიკა, საგანმანათლებლო ინიციატივების მხარდაჭერა და ერევანში რუსულ-თათრული სკოლების გახსნის ადვოკატირება. გამოცემა აქვეყნებდა პირველ მსოფლიო ომზე კრიტიკულ მასალებს და სიტყვის თავისუფლებას იცავდა. 1914 წლის მაისში ჟურნალმა გააპროტესტა სომხურენობვანი გაზეთ „ხოსკის“ მე-17 ნომრის კონფისკაცია და მისი რედაქტორის, არშავირ მელიქიანის, დევნა.

სატირული ფოკუსის მიუხედავად, ჟურნალში გამოქვეყნებული არაერთი პუბლიკაცია ასახავდა ურბანული ბურჟუაზიის პოზიციებსაც.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 678

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 678 მიღებულია 1990 წლის 29 ნოემბერს. საბჭომ აღნიშნა, რომ გაეროს ყველა მცდელობის მიუხედავად, ერაყი კვლავ არ ემორჩილებოდა უშიშროების საბჭოს.

დეტალები
გაეროს წესდების თავის შესაბამისად, უშიშროების საბჭომ ერაყს შესთავაზა განეხორციელებინა რეზოლუცია 660, რომელიც მოითხოვდა ერაყისგან გაეყვანა შეიარაღებული ძალები ქუვეითიდან და დაებრუნებინა ქუვეითში შეჭრის დაწყებამდე არსებულ პოზიციაზე.
კენჭისყრამდე ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა ლობირება გაუწია იმ სახელმწიფოებს, რომლებიც იმ დროს საბჭოს წევრები იყვნენ, მათ შორის საბჭოთა კავშირს, ჩინეთს, მალაიზიასა და იემენს, რათა მხარი დაეჭირათ რეზოლუციისთვის, რომელიც გაეროს წევრ სახელმწიფოებს უფლებას მისცემდა გამოეყენებინათ „ყველა საჭირო საშუალება“ ერაყის ძალების ქუვეითიდან გასყვანად. ჩინეთმა, რომელიც ჩვეულებრივ ვეტოს ადებდა ასეთ რეზოლუციებს, თავი შეიკავა. ამერიკას შესთავაზეს ეკონომიკური დახმარება ხმების მისაღებად და მათ, ვინც ეწინააღმდეგებოდნენ რეზოლუციას, ეკონომიკური სანქციებით დაემუქრნენ. აშშ-მ დაითანხმა საუდის არაბეთის მთავრობა, ზამთრის განმავლობაში საბჭოთა კავშირისთვის დახმარების სახით 1 მილიარდი დოლარი გამოეყო.

1990 წლის 29 ნოემბერს, კანადის, სსრკ-ის, გაერთიანებული სამეფოსა და აშშ-ის ხელმძღვანელობით, უშიშროების საბჭომ მიიღო რეზოლუცია 678, რომელიც ერაყს 1991 წლის 15 იანვრამდე აძლევდა ვადას ქუვეითიდან გასასვლელად. ასევე, სახელმწიფოებს უფლებას აძლევდა, გამოეყენებინათ „ყველა საჭირო საშუალება“ ერაყის ქუვეითიდან გასაძევებლად ვადის ამოწურვის შემდეგ. მოგვიანებით, რეზოლუცია გახდა სპარსეთის ყურის ომის იურიდიული საფუძველი, რადგან ერაყმა ჯარები არ გაიყვანა ვადამდე.

რეზოლუცია 678 მიღებულ იქნა 12 ხმით, კუბა და იემენი ორი წინააღმდეგი იყვნენ და ჩინეთმა თავი შეიკავა.

მას შემდეგ, რაც იემენმა რეზოლუციის წინააღმდეგ მისცა ხმა, აშშ-მ, მსოფლიო ბანკმა და საერთაშორისო სავალუტო ფონდმა შეაჩერეს იემენისთვის დახმარების პროგრამები, ხოლო საუდის არაბეთმა გააძევა იემენელი მუშები. აშშ-ის დიპლომატებმა განაცხადეს, რომ ეს იყო ყველაზე ძვირადღირებული უარი, რაც გულისხმობდა აშშ-ის მთავრობის მიერ იემენისთვის 70 მილიონ დოლარზე მეტი უცხოური დახმარების შეწყვეტას.

კრიტიკა
აიოვას უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლის პროფესორი ბერნს ვესტონი ამტკიცებდა, რომ რეზოლუციამ 678 „საეჭვო პრეცედენტი“ შექმნა, რადგან გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წესდებაში ასახული მშვიდობიანი და ჰუმანიტარული მიზნები და პრინციპები მეორეხარისხოვანი გახდა. ვესტონის თქმით, ეს განაპირობა იმ ფაქტმა, რომ რეზოლუციამ გაეროს ნაცვლად შეერთებულ შტატებს მისცა რეგიონში განლაგებული სამხედრო ძალის მართვის უფლება.
გამტარუნარიანობა (ტრანსპორტი)

გამტარუნარიანობა — სატრანსპორტო დაგეგმარებაში საანგარიშო მაჩვენებელი, რომელიც აჩვენებს რა რაოდენობის სატრანსპორტო საშუალება ან ფეხითმოსიარულე შეუძლია გაატაროს სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის ობიექტმა დროის ერთეულში:
გზის ან ქუჩის გამტარუნარიანობას განსაზღვრავს სატრანსპორტო საშუალებების მაქსიმალური რაოდენობა;
სარკინიგზო გაჩერების პუნქტის ან რკინიგზის სადგურის გამტარუნარიანობას განსაზღვრავს სატრანსპორტო საშუალებების ან სატვირთო შემადგენლობების მაქსიმალური რაოდენობა და მოცემული რაოდენობის სამგზავრო მატარებლების მაქსიმალური რაოდენობა, რომლებსაც შეიძლება მოემსახუროს გაჩერების პუნქტი ან რკინიგზის სადგური.
უბნის გამტარუნარიანობა — მატარებელთა (წყვილი მატარებელი) მოძრაობის ზომა, რომელიც შესაძლებელია შესრულდეს დროის ერთეულში რკინიგზის მონაკვეთის ტექნიკურ აღჭურვილობაზე დამოკიდებულებით და მატარებელთა მოძრაობის ორგანიზაციის მეთოდით.

უბნის გამტარუნარიანობა იყოფა:
ხელმისაწვდომი გამტარუნარიანობა, რომლის დროსაც გათვალისწინებულია ტექნოლოგიური „ფანჯრები“ და ტექნიკის მუშაობის საიმედოობის კოეფიციენტი;
მოსალოდნელი გამტარუნარიანობა, გაანგარიშებული დასაპროექტებელ ტექნიკურ აღჭურვილობაზე;
საჭირო გამტარუნარიანობა, გაანგარიშებული მატარებელთა პერსპექტიულ ნაკადებზე;
შედეგიანი გამტარუნარიანობა, რომელიც იანგარიშება ცალკეული მოწყობილობების გამტარუნარიანობის საფუძველზე.
ლუდოლფ ფონ ზუდჰაიმი

ლუდოლფ ფონ ზუდჰაიმი — საუკუნის გერმანელი სასულიერო პირი, მწერალი.

ლუდოლფის შესახებ ბიოგრაფიული ცნობები მწირია. წარმოშობით ვესტფალიიდან იყო და მღვდლად მსახურობდა სოფელ ზუდჰაიმში. 1336–1341 წლებში მან მოიარა წმინდა მიწა და აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთი, მათ შორის 1336 წელს მოინახულა იერუსალიმი. თავისი მოგზაურობა აღწერა თხზულებაში („ “), რომელიც შემორჩენილია ლათინური, ქვემოგერმანული და ზემოგერმანული ხელნაწერების სახით. თხზულებაში აღწერილია ავტორის მოგზაურობის ამბები და შთაბეჭდილებები, დახასიათებულია იერუსალიმი, სინის მთა და სხვა ადგილები. პრაქტიკული თვალსაზრისით ღირებულ ბევრ ინფორმაციასთან ერთად მასში გადმოცემული ზოგიერთი ამბავი ფანტასტიკურია. აღსანიშნავია ავტორის ცნობისმოყვარეობა, ტოლერანტობა მუსულმანების მიმართ და შუა საუკუნეების ავტორებისთვის უჩვეულო გულახდილობა.

ლუდოლფის ცნობა ქართველების შესახებ დათარიღებულია 1347 წლით, სადაც ნათქვამია: „ქართველებს აქვთ წმინდა საფლავის ეკლესიის გასაღები და ისინი დიდძალი ფულისთვისაც არ შეელევიან საფლავის ქვის უმცირეს ნატეხსაც კი. ქართველები წმინდა საფლავის გასაღებს ფლობენ, რადგან ისინი განსაკუთრებით თაყვანს სცემენ მაცხოვარის საფლავს და ასევე ბრწყინვალე მცველები არიან“. ზუდჰაიმის მიხედვით ქართველებს აქვთ საკუთარი ენა და წმ. გიორგის დროშები.
შრიალა პრაბჰუპადა

შრიალა პრაბჰუპადა (; დ. 1896, კალკუტა — გ. 1977) — ინდუისი რელიგიური მოღვაწე, კრიშნას ცნობიერების გამავრცელებელი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ადგილობრი იუნივერსიტეტი. 1922 წელს გახდა სარავასტო გოსვამის მოწაფე და 1933 წელს ქალაქ ალაჰაბადში ხელდასმულ იქნა ბრაჰმანად. დაწერა ბჰადავადგიტას კომენტარები. 1950 წელს მიატოვა კარიერა, ცოლი და 5 შვილი და ცხოვრება რელიგიას მიუძღვნა. დასახლდა წმინდა ქალაქ ვრინდავანში და ეწეოდა სამეცნიერო და ლიტერატურულ საქმიანობას. 1965 წელს ჩავიდა აშშ-ში და დაიწყო კრიშნას მოძღვრების ქადაგება. 1966 წლის ივნისში იქ დააარსა კრიშნას ცნობიერების საერთაშორისო საზოგადოება.

12 წლის განმავლობაში 14-ჯერ იმოგზაურა მსოფლიოს მასშტაბით. ყველაზე მეტი მიმდევარი შეიძნა ინგლიში. მის ცნობილ მიმდევრებს შორის იყო ჯორჯ ჰარისონი. 1978-1980 წლებში საბჭოთა კავშირში მისმა მიმდევრებმა დააარსეს კრიშნას ორგანიზაციები ქალაქებში მოსკოვი, ლენინგრადი, კიევი, ტალინი, ერევანი, თბილისი და სოხუმი. ამ ორგანიზაციების 50 წევრი საბჭოთა კანონმდებლობით გაასამართლეს.
ვასილი ზუევი

ვასილი თევდორეს ძე ზუევი, ვასილი ფიოდოროვიჩ ზუევი (; დ. 1 იანვარი, 1754, პეტერბურგი, — 7 იანვარი, 1794, იქვე) — რუსი ბუნებისმეტყველი, ეთნოგრაფი, მოგზაური, პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1787).

დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტი. სწავლობდა ლეიდენსა და სტრასბურგში. იყო პეტრე სიმონ პალასის მოსწავლე. რუსეთში დაბრუნების შემდეგ მონაწილეობა მიიღო ციმბირის სამეცნიერო ექსპედიციაში. 1781 წელს პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის დავალებით მოაწყო ექსპედიცია შავიზღვისპირეთის შეუსწავლელი ადგილების გამოსაკვლევად. 1787 წელს პეტერბურგში გამოიცა მისი წიგნი „1781 და 1782 წწ. სანქტ-პეტერბურგიდან ხერსონამდე მოგზაურობის ჩანაწერები,“ რომლის ერთი ნაწილი მთლიანად საქართველოს ეხება. ავტორი ბევრ საინტერესო ცნობას გვაწვდის დასავლეთ საქართველოს სხვადასხვა კუთხის, განსაკუთრებით სამეგრელოს შესახებ. იგი აღწერს ფლორას და ფაუნას, მეგრელების ეთნიკურ ტიპს, ყოფას, წეს-ჩვეულებებს, მეურნეობას, ტყვის სყიდვის პრობლემას.
ბაგრატ ზუმბულიძე

ბაგრატ (ბორის) ზაქარიას ძე ზუმბულიძე (დ. 7 ივლისი, 1905, გორი, — გ. 2 ნოემბერი, 2000, თბილისი, დაკრძალულია საბურთალოს სასაფლაოზე) — ქართველი სამხედრო პირი, საბჭოთა კავშირის გმირი (1945), პოლკოვნიკი (1946).

წითელ არმიაში მსახურობდა 1924 წლიდან. დაამთავრა თბილისის ქვეითთა გაერთიანებული სკოლა (1927), სევასტოპოლის სამხედრო-საჰაერო სასწავლებელი (1935). 1937 წელს დაინიშნა მძიმე ბომბდამშენთა რაზმის უფროსად. მეორე მსოფლიო ომის დროს მეთაურობდა მძიმე ბომბდამშენთა საავიაციო პოლკს. იბრძოდა უკრაინის , ბალტიისპირეთის , ბელორუსიის და სხვა ფრონტებზე. 1944 წლის 29 ივნისს ზემლანდის (გერმანია) ნახევარკუნძულისთვის ბრძოლაში პოლკის ხელმძღვანელობისა და მამაცობისათვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. ომის შემდეგ მსახურობდა სამოქალაქო ავიაციაში საქართველოში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის საბრძოლო ორდენები და მედლები.
ოთარ ზუმბურიძე

ოთარ გრიგოლის ძე ზუმბურიძე [დ. 28 ოქტომბერი, 1945, ქლუხორის რაიონი (ახლანდ. სტავროპოლის მხარე, რუსეთი)] — ქართველი ინჟინერი ელექტრონიკის დარგში. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1993), პროფესორი (1996).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის (ახლანდ. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, სტუ) ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი (1967). 1970–1993 წლებში პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა სტუ-ში მრავალარხიანი ელექტროკავშირგაბმულობის კათედრაზე. 1994–2007 წლებში იყო სტუ-ის სასწავლო მეთოდური სამმართველოს უფროსი, პარალელურად — საერთაშორისო და საქალაქთაშორისო სატელეკომუნიკაციო კომპანიის მარკეტინგის დირექტორი (1996–2001), 2001–2007 წლებში — კომპანია „საქართველოს ტელეკომის“ პრეზიდენტი და გენერალური დირექტორი. 2009 წლიდან დღემდე (2026) არის სტუ-ის საერთაშორისო ურთიერთობათა და სტანდარტების სამსახურის უფროსი. ზუმბურიძის კვლევის თემაა სატელევიზიო ინფორმაციის ციფრული დამუშავება, გადაცემა და ეფექტური ოპტიმალური კოდირება.
ჯესი რამსდენი

ჯესი რამსდენი (; დ. 15 ოქტომბერი, 1735, სალტერჰებლი, დიდი ბრიტანეთის სამეფო — გ. 5 ნოემბერი, 1800, ბრაიტონი, დიდი ბრიტანეთის სამეფო) — ინგლისელი მექანიკოსი და ოპტიკოსი. ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1786) და სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი საპატიო წევრი (1793).

ბიოგრაფია
ჯესი რამსდენი დაიბადა 1735 წლის 15 ოქტომბერს ჰალიფაქსის (დასავლეთ იორკშირი, ინგლისი) მახლობლად. 1755 წელს ლონდონში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც 1758 წელს ცნობილი მექანიკოსისა და ოპტიკოსის, ჯ. დოლონდის, შეგირდი გახდა. ცოლად შეირთო მისი ქალიშვილი და საკუთარი მექანიკური სახელოსნო გახსნა.

მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ოპტიკური ინსტრუმენტების დამზადების ტექნოლოგიაში. გამოიგონა წრეების გამყოფი მანქანა, რომელიც უსასრულო ხრახნის პრინციპზე იყო დაფუძნებული. მან გაყოფების დასათვლელად გამოყენებული ვერნიერები მიკროსკოპებით ჩაანაცვლა. შესთავაზა მილების ხედვის არეალის განათება ბრუნვის ცარიელი ღერძის მეშვეობით. შეიმუშავა აქრომატული ოკულარი, რომელსაც მისი სახელი ეწოდა, და ასევე იმუშავა ელექტროსტატიკური გენერატორების ახალ დიზაინზე. მან ასევე დატოვა მემუარები მიკრომეტრებისა და სითხეების კუთრი წონის განსაზღვრის შესახებ. რამსდენის ნაშრომი, „მათემატიკური ინსტრუმენტების გამყოფი ძრავის აღწერა“ (ლონდონი, 1777), ითარგმნა ფრანგულ და გერმანულ ენებზე. მისი ყველაზე ცნობილი ნაშრომია პალერმოს ობსერვატორიისთვის 5 ფუტიანი ალტაზიმუტული ტელესკოპი, რომელიც დასრულდა 1789 წელს და შემდგომში ჯუზეპე პიაციმ გამოიყენა ვარსკვლავების კატალოგის შესადგენად. 1791 წელს მან ინგლისელი პოლიტიკოსისა და ასტრონომისთვის, სერ ჯორჯ შუკბურგისთვის, ტელესკოპი დაამზადა.

დაახლოებით 1785 წელს, ბრიტანეთის გეოდეზიური საზოგადოების დაკვეთით, რამსდენმა თავისი ზუსტი გამყოფი მექანიზმი გამოიყენა თეოდოლიტის შესაქმნელად, რომელიც გრინვიჩს, ლონდონსა და პარიზს შორის მანძილის გასაზომად გამოიყენებოდა. ამ ნაშრომისთვის რამსდენს 1795 წელს კოპლის მედალი მიენიჭა.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს რამსდენი.
რამსდენის ნაპრალები

რამსდენის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -26, -111). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ რამსდენის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). რამსდენის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
ფულხენსიო იეგროსი

ფულხენსიო იეგროს (დ. თებერვალი, 1780, კიკიო - გ. 17 ივლისი, 1821) — პარაგვაელი ჯარისკაცი, მიწის მესაკუთრე, პოლიტიკოსი და დამოუკიდებელი პარაგვაის პირველი სახელმწიფოს მეთაური. ​​ქალაქი იეგროსი მის პატივსაცემად არის დასახელებული.

ბიოგრაფია
იეგროსი ეკუთვნოდა ერთ-ერთ ყველაზე ტრადიციულ ოჯახს პარაგვაის პროვინციაში; მისი ბაბუა, ფულგენსიო იეგროს ი ლედესმა იყო პარაგვაის გუბერნატორი (1764–1766). ფულხენსიო დაიბადა 1780 წელს სოფელ კუიკუჰოს მახლობლად, სანტა ბარბარას საოჯახო რანჩოში, რომელიც მდებარეობს პარაგუარის დეპარტამენტში (პარაგვაი). ის იყო ლეიტენანტ პოლკოვნიკ ხოსე ანტონიო იეგროსისა და მარია ანგელა ფრანკო დე ტორესის ვაჟი.
იეგროსი სამხედრო ტრადიციების მქონე ოჯახში დაიბადა და თავადაც სამხედრო კარიერა აირჩია. განათლება მიიღო ასუნსიონში. მოგვიანებით შეუერთდა ესპანეთის კოლონიურ არმიას. მან პირველი საბრძოლო გამოცდილება 1802 წელს პორტუგალიელების წინააღმდეგ მიიღო, ხოლო 1807 წელს, რიო-დე-ლა-პლატას ბრიტანელების შემოსევების დროს ბუენოს-აირესის დამცავი პარაგვაული ჯარების შემადგენლობაში, მან კაპიტნის წოდება მიიღო. 1810 წელს დაინიშნა მისიონესის გუბერნატორად. 1811 წლის დასაწყისში მან მონაწილეობა მიიღო პარაგვაის კამპანიაში და დაიცვა პარაგვაი დამპყრობლებისგან მანუელ ბელგრანოს მეთაურობით.

იეგროსი და პედრო ხუან კაბალიერო 1811 წლის მაისის რევოლუციის წამყვანი სამხედრო ფიგურები იყვნენ, რამაც პარაგვაის დამოუკიდებლობა გამოიწვია. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, 1811 წლის 19 ივნისიდან 1813 წლის 12 ოქტომბრამდე, იეგროსმა ხუთწევრიანი მმართველი ხუნტას პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა, რომელიც 1813 წელს ორწევრიანი საკონსულოთი შეიცვალა. იეგროსი და ხოსე გასპარ როდრიგეს დე ფრანსია 1813 წელს კონგრესმა საფრანგეთის რევოლუციის მოდელის მიხედვით რესპუბლიკის კონსულებად აირჩია. ამ პერიოდში მან დამოუკიდებელ პარაგვაიში პირველი სამხედრო აკადემია დააარსა.

იეგროსი უფრო ჯარისკაცი იყო, ვიდრე პოლიტიკოსი. კონსულის თანამდებობიდან ფულხენსიო იკავებდა 1814 წლის 12 თებერვლიდან 12 ივნისამდე. ვადის გასვლის შემდეგ, ფრანსია პარაგვაის დიქტატორად აირჩიეს. იეგროსი ცამოსორდა საზოგადოებრივ ცხოვრებას და საცხოვრებლად თავის მამულში გადავიდა.

1820 წელს იეგროსი მონაწილეობდა ფრანკიის დამხობის წარუმატებელ შეთქმულებაში. შეთქმულების წარუმატებლობის შემდეგ, იეგროსი დააპატიმრეს და 1821 წლის 17 ივლისს სიკვდილით დასაჯეს.

ტიტულები
1891 წელს, კაასაპას დეპარტამენტში მდებარე პატარა ქალაქს, რომელიც ქვეყნის დედაქალაქიდან 245 კმ-ში მდებარეობს, მისი სახელი მიენიჭა. აღსანიშნავია ისიც, რომ ეს პარაგვაის პირველი დაგეგმილი ქალაქი იყო.
შამსი ბადალბეილი

შამსი ბადალ-ბეი ოღლუ ბადალბეილი (; დ. 23 თებერვალი, 1911, შუშა ― გ. 23 მაისი, 1987, ბაქო) ― აზერბაიჯანელი თეატრის რეჟისორი და საზოგადო მოღვაწე, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1964). საუკუნის აზერბაიჯანული თეატრალური ხელოვნების ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი იყო.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1911 წელს შუშაში ცნობილი კულტურული დინასტიის ოჯახში. მამამისი იყო ცნობილი ხელოვანი ბადალ-ბეი ბადალბეილი, ხოლო უფროსი ძმა - კომპოზიტორი აფრასიაბ ბადალბეილი. აზერბაიჯანული ეროვნული ოპერის ფუძემდებელი უზეირ ჰაჯიბეკოვი და მაესტრო ნიაზისთანაც ნათესაური კავშიერბი ჰქონდა.

1927 წლიდან 1932 წლამდე სწავლობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში.

1932 წელს მან დაიწყო თავისი პროფესიული კარიერა აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიურ დრამატულ თეატრში, სადაც მუშაობდა რეჟისორის ასისტენტად და რეჟისორად 1942 წლამდე. 1944 წელს შეუერთდა საბჭოთა კავშირის კომუნისტურ პარტიას. საკუთარი კარიერის მნიშვნელოვანი ნაწილი აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიაში გაატარა, სადაც 1943–1949, 1956–1961 და 1963–1974 წლებში სამხატვრო ხელმძღვანელის თანამდებობას იკავებდა, ხოლო 1974–1976 წლებში ― დირექტორის თანამდებობას.

1960 წლიდან 1965 წლამდე ბადალბეილი აზერბაიჯანის სახელმწიფო ოპერისა და ბალეტის თეატრის მთავარი რეჟისორი იყო. 1976 წლიდან გარდაცვალებამდე ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანის თეატრალურ საზოგადოებას.

ბადალბეილი აზერბაიჯანის წამყვან თეატრებში დგამდა სპექტაკლებს. აზერბაიჯანის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში მან ჯალილ მამედყულიზადეს ნაწარმოების „მკვდრების“ მიხედვით იმავე სახელწოდების პიესა დადგა.

ოპერისა და ბალეტის თეატრში მან დადგა ოპერები „ქოროღლი“, „ასლი და ქერემი“ და „სევილიელი დალაქი“. აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუსიკალური კომედიის თეატრში მან დადგა პიესები „არშინ მალ ალანი“, „გოზუნ აიდინი“, „ამწე“ და „ჰიჯრანი“. ასევე დადგა ოპერა „ქოროღლუ“ თურქმენეთის ოპერისა და ბალეტის თეატრში.

შამსი ბადალბეილი ორჯერ იყო დაქორწინებული. მისი პირველი ცოლი იყო ბარატ შეკინსკაია (1914–1999), აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (დაქორწინებული იყო 1935–1940 წლებში). ამ ქორწინებიდან შეეძინა ქალიშვილი, როვშანა, რომელიც მასწავლებელი გახდა.

მისი მეორე ცოლი იყო ლეილა ხანუმ საფარალიევა (1916–2000), მირ მუსტაფა ხან ტალიშინსკის შვილთაშვილი. მათი ვაჟი, ფარჰად ბადალბეილი, რომელიც იყო პიანისტი და კომპოზიტორი და სსრკ-ის სახალხო არტისტი.

გარდაიცვალა 1987 წლის 23 მაისს, ბაქოში, 76 წლის ასაკში.

ბაქოში ერთ-ერთი ქუჩა შამსი ბადალბეილის სახელს ატარებს. შენობაზე, სადაც ის ცხოვრობდა, დამონტაჟდა ბარელიეფიანი მემორიალური დაფა.
ლუის კულს-ლარტიგი

ლუის კულს-ლარტიგი (დ. 18 იანვარი, 1905 – გ. 21 აგვისტო, 1993) — დომინიკელი პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
1955 წლამდე კულს-ლარტიგი იყო უინდვორდის კუნძულების მთავარი მდივანი, როდესაც 9 მაისს ჯორჯ ფ. ჰოლსტენის მიერ გაცემული რწმუნებით იგი გუბერნატორის მოადგილის პოზიციაზე დაინიშნა.

1967 წლის ნოემბრიდან 1978 წლის 3 ნოემბრამდე კულს-ლარტიგი იყო დომინიკის უკანასკნელი გუბერნატორი. ამის შემდეგ იგი აირჩიეს დროებით პრეზიდენტად და ამ თანამდებობაზე მსახურობდა 1978 წლის 3 ნოემბრიდან 1979 წლის 19 იანვრამდე, სანამ ფრედ დეგაზონი დომინიკის პრეზიდენტად აირჩეოდა. დემოკრატიული სოციალისტური რეფორმების სურვილით გამოწვეული კონსტიტუციური კრიზისის დროს, დეგაზონი 1979 წლის 10 ივნისს ინგლისში გაიქცა, ხოლო 15 ივნისს ასამბლეის პალატამ კულს-ლარტიგი მის დროებით შემცვლელად აირჩია.

კულს-ლარტიგი პრეზიდენტის თანამდებობიდან გადადგა ან მომდევნო დღეს ოჯახის ზეწოლის გამო, ან 1979 წლის 17 ივნისს მის სახლზე მომწყობილი თავდასხმის გამო.> იგი დომინიკის პრეზიდენტის თანამდებობაზე ჯენერ არმურმა შეცვალა.