iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
არქეს ვარსკვლავთგროვა

არქეს ვარსკვლავთგროვა არის ყველაზე მკვრივი ცნობილი ვარსკვლავური გროვა ირმის ნახტომში, მისი ცენტრიდან დაახლოებით 100 სინათლის წლის მანძილზე მშვილდოსნის თანავარსკვლავედში (მშვილდოსანი), დედამიწიდან 25000 სინათლის წლის მანძილზე. ის დამოუკიდებლად ნაგატამ 1995 წელს, და კოტერამ 1996 წელს აღმოაჩინეს. ამ რეგიონში მტვრის მიერ უკიდურესად მძიმე ოპტიკური ბუნდოვნების გამო, ვარსკვლავთგროვა ბუნდოვანია ვიზუალურ ზოლებში და შეიმჩნევა რენტგენის, ინფრაწითელ და რადიო ზოლებში. ის შეიცავს დაახლოებით 135 ახალგაზრდა, ძალიან ცხელ ვარსკვლავს, რომლებიც მზეზე მრავალჯერ დიდი და მასიურია, სხვა ათასობით ნაკლებად მასიური ვარსკვლავთან ერთად.

ვარსკვლავთგროვა დაახლოებით ორნახევარი მილიონი წლისაა. მიუხედავად იმისა, რომ უფრო დიდი და მკვრივია, ვიდრე ახლომდებარე ხუთასთა კლასტერი, ის ოდნავ ახალგაზრდაა. მხოლოდ 5-ზე ადრინდელი და უფრო მასიური ვარსკვლავები განვითარდნენ მთავარი მიმდევრობისგან, ხოლო ხუთეულების გროვა მოიცავს რამდენიმე ცხელ სუპერგიგანტს, ასევე წითელ სუპერგიგანტს და სამ მანათობელ ცისფერ ცვლადს .

თაღოვანი გროვის ყველაზე გამორჩეული წევრები არიან ცხელი სპექტრალური ზოლის ვარსკვლავები: ვოლფ-რაიეს ცამეტი ვარსკვლავი, წყალბადით მდიდარი ყველა მასიური ტიპი; და რვა კლასის ჰიპერგიგანტი . ერთ-ერთი მათგანი დაბნელებული ორობითია ვოლფ-რაიეტის პირველადისა და კლასის სუპერგიგანტური მეორადთან ერთად. კასეტურიდან რენტგენის გამოსხივება ვარაუდობს, რომ მრავალი სხვა წევრი ასევე იმყოფება მჭიდრო ორობით სისტემებში ორი ცხელი მანათობელი წევრით, მაგრამ მცირე მტკიცებულებაა იმისა, რომ ამ ვარსკვლავების ევოლუციაზე გავლენას ახდენს ორობითი მასის გაცვლა. სპექტრული კლასები და მათი თვისებები შეუფერხებლად ერწყმის ძირითადი მიმდევრობიდან ნორმალურ კლასის გიგანტებსა და სუპერგიგანტებს, კლასის ჰიპერგიგანტებს, სავარაუდო ყველაზე განვითარებულ ვოლფ-რაიეტებს. ერთი ვარსკვლავი შუალედურია 8-9 და 4-6 + შორის. არ არსებობს უფრო მაგარი განვითარებული ვარსკვლავები.

როჩესტერის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის ასტრონომის, დონალდ ფიგერის ნაშრომი ვარაუდობს, რომ 150 მზის მასა ( ☉ ) არის ვარსკვლავური მასის ზედა ზღვარი სამყაროს ამჟამინდელ ეპოქაში. მან გამოიყენა ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპი თაღების გროვაში დაახლოებით ათასი ვარსკვლავის დასაკვირვებლად და არ აღმოაჩინა ამ ზღვარზე მეტი ვარსკვლავი, მიუხედავად სტატისტიკური მოლოდინისა, რომ რამდენიმე უნდა ყოფილიყო. თუმცა, შემდგომმა კვლევებმა აჩვენა ვარსკვლავების გამოთვლილი მასების ძალიან მაღალი მგრძნობელობა გადაშენების კანონებზე, რომლებიც გამოიყენება მასის წარმოშობისთვის, რამაც შეიძლება გავლენა მოახდინოს მასის ზედა ზღვარზე დაახლოებით 30%-ით სხვადასხვა გადაშენების კანონების გამოყენებით (შესაძლოა 150 წლიდან. დაახლოებით 100 მდე ). 150 მზის მასის ზღვარი ადრე იქნა გამოყვანილი კარსტენ ვეიდნერისა და პაველ კრუპას მიერ გროვა 136- ზე დაკვირვების გამოყენებით.
რუსთავის პარკი

რუსთავის პარკი, ასევე ცნობილი როგორც რუსთავის კულტურისა და დასვენების პარკი ან რუსთავის ცენტრალური პარკი — რეკრეაციული ტყე-პარკი ქვემო ქართლში, მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე, ძველი და ახალი რუსთავის დამაკავშირებელ ხიდთან. პარკში მდებარეობს რუსთავის ციხე.

შექმნა
რუსთავის პარკის მოწყობა დაიწყო 1940-იან წლებში. დაბა რუსთავის ტერიტორიაზე ქალაქის აშენებასთან ერთად, გენერალური გეგმა მოიცავდა მის მოწყობასაც. 1940-იანი წლების ბოლოს მდინარე მტკვარს შეუცვალეს კალაპოტი და შექმნეს ხელოვნური ტბა. ტბის გარშემო მოწესრიგდა ტყე-ჭალის ტერიტორია. ტბის გარშემო დაიყარა ქვიშა. მოეწყო რეკრეაციული სივრცეები.

დღევანდელობა
რუსთავის პარკის ტერიტორიაზე მოწყობილია ფეხბურთის, კალათბურთისა და ფრენბურთის მოედნები. ასევე სკეიტ-პარკი და ღია ტიპის სავარჯიშო სივრცეები. გარდა ამისა, პარკში არის სკამები, საპიკნიკე სივრცეები, ბეტონის ბილიკები და რამდენიმე შადრევანი და ფანჩატური. პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს ღია ამფითეატრიც. სივრცის უდიდეს ნაწილზე დამონტაჟებულია გარე განათება. პარკის შესასვლელში 50 ავტომანქანაზე გათვლილი საპარკინგე სივრცეა.

2016 წლის 5 იანვრიდან რუსთავის კულტურისა და დასვენების პარკს აქვს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.
მეფე ლუდოვიკო წმინდას ხიდი

მეფე ლუდოვიკო წმინდას ხიდი — ამერიკელი მწერლის, თორნტონ უაილდერის რიგით მეორე რომანი, რომელიც პირველად 1927 წელს გამოიცა და საყოველთაო აღიარება მალევე მოიპოვა. ნაწარმოებმა გამოცემიდან ერთი წლის შემდეგ, 1928 წელს, დაიმსახურა პულიცერის პრემია და იმავე წლის ყველაზე გაყიდვად წიგნად იქცა აშშ-ში. ნაწარმოები ფართობაა აღიარებული, როგორც ამ ამერიკელი მწერლის მაგნუმ-ოპუსი.

1998 წელს, ამერიკული თანამედროვე ბიბლიოთეკის სარედაქციო საბჭომ, ნაწარმოები მე-20 საუკუნის 100 საუკეთესო ლიტერატურულ ნაწარმოებს შორის 37-ე ადგილზე გაამწესა. ჟურნალმა „”-მა წიგნი 1923 წლიდან 2005 წლამდე დაწერილ 100 საუკეთესო ინგლისურენოვან ნაწარმოებს შორის შეიყვანა.
მოკლე აღწერა
ნაწარმოები გვიამბობს რამდენიმე ადამიანის ისტორიის შესახებ, რომელთაც მხოლოდ ერთი რამ აერთიანებთ - ისინი პერუში, ინკას ხიდის ჩამონგრევის შედეგად იღუპებიან, მკითხველი კი დეტალურად ეცნობა ისტორიებს ხიდზე მყოფთა შესახებ. რიგითიბერი, რომელიც ამ უბედური შემთხვევის მოწმეა, მსხვერპლთა ცხოვრებებს იკვლევს და ეძებს ერთგვარ კოსმიურ პასუხს კითხვაზე, რატომ უნდა მომკვდარიყო თითოეული მათგანი.
თემები
თავად ავტორმა ნაწარმოებზე საუბრისას ერთ-ერთ ინტერვიუში განაცხადა, რომ მისი ეს ნაშრომი მკითხველს უმთავრესად შემდეგი კითხვის წინაშე აყენებს: "არსებობს თუ არა მიმართულება და მნიშვნელობა ცხოვრებას ინდივიდის საკუთარი ნების მიღმა?" რაც შეეხება უშუალოდ შთაგონების წყაროს, უაილდერმა განმარტა, რომ ის ფრანგი მწერლის, პროსპერ მერიმეს ერთმოქმედებიანი პიესით - - („კურთხეულის ვაგონი“) - მოვიდა, რომლის მოქმედებაც ლათინურ ამერიკაში ვითარდება და რომლის ერთ-ერთი პერსონაჟი კურტიზანი ქალია.
ლილი მონიკე დე კარვალიო მარინიო

ლილი მონიკე დე კარვალიო მარინიო (; დ. 10 მაისი, 1921 – 5 იანვარი, 2011) – ბრაზილიელი სატელევიზიო პერსონა, ქველმოქმედები და სოციალიტი. მარინიო მედიამაგნატისა და რედე გლობოს დამფუძნებლის, რობერტო მარინიოს ქვრივი იყო.

ბიოგრაფია
ლილი მონიკე ლემბი დაიბადა კელნში, გერმანიაში, 1921 წლის 10 მაისს. ის ბრიტანელი ჯარისკაცის, ჯონ ლემბისა და მისი ფრანგი მეუღლის, ჟანა ბერჟონის ერთადერთი ქალიშვილი იყო. 2010 წლის 14 დეკემბრიდან რიო-დე-ჟანეიროს სამხრეთ ზონის გავეას ნეიბორჰუდის საო-ვისენტეს კლინიკაში იყო გადაყვანილი. დაკრძალულია რიო-დე-ჟანეიროს ბოტაფაგოს ნეიბორჰუდის საო-ჟოაო-ბატისტას სასაფლაოზე.
ლაუდელინა დე კამპოს მელო

ლაუდელინა დე კამპოს მელო (, დ. 12 ოქტომბერი, 1904 – გ. 12 მაისი, 1991) – აფრო-ბრაზილიელი აქტივისტი. მთელი სიცოცხლის მანძილზე შინამოსამსახურედ ყოფნისას, მელომ ადრეულ ეტაპზევე გააცნობიერა მუშა ქალების წინააღმდეგ დისკრიმინაციისა და არასათანადო დაფასების შესახებ. მთელი სიცოცხლის მანძილზე იგი შინამოსამსახურეების შესახებ საზოგადოებრივი აღქმისა და პოლიტიკის შეცვლისთვის იბრძოდა და წარმატებას მიაღწია შინამოსამსახურეთა ორგანიზაციების შექმნის მიმართულებით, რომლებიც ლობირებდნენ მათ მუშათა კლასად აღიარებას, რომელთაც შრომის უფლებები ექნებოდათ.

ადრეული წლები
ლაუდელინა დე კამმპოს მელო 1904 წლის 12 ოქტომბერს პოსუს-დი-კალდასის მუნიციპალიტეტში, მინას-ჟერაისის შტატში, ბრაზილიაში დაიბადა. დედამისი შინამოსამსახურე იყო, ხოლო მამამისი ხე-ტყის მჭრელად მუშაობდა. ორივე მშობელი მონების ოჯახში დაიბადა, თუმცა რიო-ბლანკოს კანონის მიხედვით, რომელიც 1871 წელს მიიღეს, მათ დაბადებიდანვე თავისუფლება მიენიჭათ, მიუხედავად იმისა, რომ მშობლები მონებად რჩებოდნენ. მელო 12 წლის იყო, როდესაც მამამისი ხიდან გადმოვარდნისას დაიღუპა. მელომ სკოლა მიატოვა, რათა დედამისსს სასტუმროში სრულ განაკვეთზე ემუშავა, თავად კი ხუთ უმცროს დედმამიშვილზე ეზრუნა.

გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
მელო 1991 წლის 22 მაისს კამპინასში გარდაიცვალა. თავისი სახლი ‘’ -ს’’ შტაბ-ბინად დაუტოვა. იგი ბრაზილიაში შინამსამსახურეთა პირველი კავშირის დამფუძნებლად და ქვეყანის მასშტაბით შინამოსამსახურეთა უფლებების დაცვისა და ცნობიერების ამაღლებაში ერთ-ერთ პიონერად მიიჩნევა.

2020 წლის 12 ოქტომბერს, -მა ლაუდელინა დე კამპოს მელოს მიუძღვნა.
ტიტუს ანდრონიკუსი

ტიტუს ანდრონიკუსი — უილიამ შექსპირის ამავე სახელწოდების მქონე ტრაგედიის მთავარი მოქმედი გმირი. ტიტუსი რომაელი დიდგვაროვანია, რომელიც, ერთ დროს, გოთების წინააღმდეგაც იბრძოდა. მიუხედავად მისი სამაგალითო სამსახურისა და ჩინისა, ომის ზარალი საკმარისი აღმოჩნდა იმისთვის, რომ მას უარი ეთქვა იმპერატორობაზე. მიუხედავად ამისა, დადგმაში ის მკითხველთ და მაყურებელთ წარმოუდგება, როგორც სამაგალითო მოქალაქე. თუმცა, რომაული მმართველობის სისტემის ტრადიციების მკაცრი დაცვა, საბოლოოდ, მის სიკვდილს გამოიწვევს, რადგან სხვები შურისძიების წადილით არიან აღვსილნი.

ზოგიერთი წყაროს თანახმად, შექსპირმა პერსონაჟის გვარი – ანდრონიკუსი – საუკუნეში მოღვაწე პოლიტიკური ფიგურის, ბიზანტიის იმპერატორ ანდრონიკე კომნენოსის მიხედვით შეარჩია, რომელიც, პერსონაჟის მსგავსად, წერილებმიბმული ისრების სროლისკენ იყო მიდრეკილი. ენტონი ჰოპკინზმა, ცნობილმა ბრიტანელმა მსახიობმა, მას შემდეგ, რაც 1999 წელს აღნიშნული პერსონაჟის როლი კინოში მოირგო, დასძინა, რომ ზემოხსენებული პერსონაჟი მეფე ლირისა და ჰანიბალ ლექტერის შერწყმას წარმოადგენს. მიუხედავად იმისა, რომ პიესის მთავარი გმირი სწორედ ტიტუსია, პიესის სხვადასხვა ადაპტაციაში მოქმედებას მისი შვილიშვილის – ახალგაზრდა ლუციუსის – თვალთახედვიდან ვეცნობით.
S/2011 J 3

/2011 3 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. შედის იუპიტერის ჰიმალიის ჯგუფში. იგი პროგრადულად მოძრავი არარეგულარული თანამგზავრია.

აღმოაჩინა სკოტ ს. შეპარდმა 2011 წლის 27 სექტემბერს, ჩილეს ლას-კამპანასის ობსერვატორიაში 6.5 მეტრიანი ტელესკოპის გამოყენებით. აღნიშნული აღმოჩენა მიღებულ იქნა მცირე პლანეტების ცენტრის მიერ 2022 წლის 20 დეკემბერს, მას შემდეგ, რაც აღნიშნული თანამგზავრის შესახებ დაგროვდა საკმარისი და უტყუარი ინფორმაცია.

/2011 3 შედის ჰიმალიის ჯგუფში. ესაა იუპიტერის პროგრადული არარეგულარული თანამგზავრების მჭიდრო გროვა, რომლებიც მიმიუყვებიან თანამგზავრ ჰიმალიის მსგავს ორბიტას, და რომელთა დიდი ნახევარღერძი მერყეობს 11–12 მილიონი კმ-სა, ხოლო ორბიტალური დახრა — 26°-31° შორის. ის, დაახლოებით 3 კმ-იანი დიამეტრითა და ვარსკვლავიერი სიდიდით — 16.3, ჰიმალიის ჯგუფის ყველაზე პატარა თანამგზავრია, დღემდე ცნობილ წევრთა შორის.
S/2018 J 4

/2018 4 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. შედის იუპიტერის კარპოს ჯგუფში. იგი პროგრადულად მოძრავი არარეგულარული თანამგზავრია.

აღმოაჩინა სკოტ ს. შეპარდმა 2018 წლის 11 მაისს, ჩილეს სერრო ტოლოლოს ობსერვატორიაში 4 მეტრიანი ტელესკოპის გამოყენებით. აღნიშნული აღმოჩენა მიღებულ იქნა მცირე პლანეტების ცენტრის მიერ 2023 წლის 20 იანვარს, მას შემდეგ, რაც აღნიშნული თანამგზავრის შესახებ დაგროვდა საკმარისი და უტყუარი ინფორმაცია. თანამგზავრის დიამეტრია დაახლოებით 2 კმ, აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდე — 16.7.

იგი იუპიტერის არარეგულარული თანამგზავრია, მოძრაობს პირდაპირი მიმართულებით, ხოლო ორბიტა ეკლიპტიკის მიმართ დახრილია 53° კუთხით. იგი მიეკუთვნება მსგავსი დახრის მქონე კარპოს ჯგუფს, რომელიც /2018 4-ის აღმოჩენამდე ითვლებოდა, რომ წარმოადგენდა გამონაკლისს. იუპიტერის ყველა არარეგულარული თანამგზავრის მსგავსად, /2018 4-ის ორბიტა დროთა განმავლობაში ძალიან იცვლება მზის და სხვა პლანეტების გრავიტაციული აშლილობის გამო. /2018 4-ის ორბიტის დიდი ნახევარღერძი შეადგენს 16.3 მლნ კმ-ს, ექსცენტრისიტეტი — 0.18.

კარპოს მსგავსად, /2018 4-ის ძალიან მაღალი დახრილობა ემორჩილება ლიდოვ-კოზაის რეზონანსს, სადაც ხდება პერიოდული ცვლა მის ორბიტალურ ექსცენტრიულობასა და დახრილობას შორის, მაშინ როცა მისი პერიცენტრის არგუმენტი მერყეობს მუდმივ მნიშვნელობაზე აფსიდური პრეცესის გარეშე. მაგალითად, ლიდოვი-კოზაის რეზონანსი იწვევს თანამგზავრ კარპოს ექსცენტრიულობისა და დახრის ცვლილებას, შესაბამისად 0.19-0.69 და 44-59°-ს შუალედში. /2018 4-ის პერიცენტრის მნიშვნელობა იცვლება დაახლოებით 270° ეკლიპტიკასთან მიმართებაში, რის შედაგდაც პერიცენტრის დროს ის ყოველთვის იუპიტერის ზემოთ იმყოფება, ხოლო აპოცენტრის დროს — ქვემოთ.
საჭადრაკო ეტიუდი

საჭადრაკო ეტიუდი — საჭადრაკო კომპოზიტორის მიერ ხელოვნურად შედგენილი პოზიცია, რომელშიც, ჩვეულებრივ, თეთრებს გარკვეული დავალება აქვთ. ეს დავალება არის გამარჯვების ან ყაიმის მიღწევა. ეტიუდში არ არის განსაზღვრული სვლების რაოდენობა. თამაში ქიშითაც შეიძლება დაიწყოს.

ეტიუდი უნდა იყოს ეკონომიური, ჰქონდეს ერთადერთი და ზუსტი ამოხსნა. ეტიუდი შეიძლება იყოს პაწია და მინიატურა.
შინაარსის თვალსაზრისით არსებობს ეტიუდების ორი ჯგუფი: ანალიტიკური და კომბინაციური.

ანალიტიკურ ეტიუდში წინა პლანზეა წამოწეული ანალიზის ელემენტები. მას უშუალო პრაქტიკული ღირებულება აქვს დაბოლოებათა თეორიისთვის. ამიტომ იგი ძალზე ახლოსაა ენდშპილთან, მაგრამ იმ განსხვავებით, რომ ეტიუდს ერთადერთი ამოხსნა აქვს.

კომბინაციურ ეტიუდში მთავარი მნიშვნელობა ენიჭება ნაწარმოების იდეას, მის მხატვრულობას. ეტიუდი მაშინ არის მხატვრული, თუ ბუნებრივია მისი საწყისი პოზიცია (ჰგავს ენდშპილს), ბრძოლა აღსავსეა მოულოდნელი და ეფექტური მანევრებით თუ შეწირვებით, ყალბი გაგრძელებებით, ლამაზი და შთამბეჭდავი ფინალით. ეტიუდის ამოხსნის სიძნელეს განაპირობებს ძირითადი აზრის შენიღბული შესავალი თამაში და შავების აქტიური კონტრთამაში.

ეტიუდისტები თავიანთ ნაწარმოებებს აგებენ შამათის, პატის, გახსნილი ქიშის და სხვა თემებზე. მაგრამ დასახული მიზნის მისაღწევად ეტიუდებშიც გამოიყენება გატყუების, დაბმის, ცუგცვანგის და სხვა ცნობილი იდეები.

ზოგ ეტიუდს პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს. მისი ცოდნა მოჭადრაკეს უადვილებს ენდშპილის თამაშს. მაგალითად, ქართველი ეტიუდისტის, დავით გურგენიძის ამ ეტიუდმა საყოველთაო აღიარება მოიპოვა.

1.7! თეთრებმა რომ მოიგონ, საჭიროა მეფე 7-ზე მიიყვანონ. მაგრამ მოუმზადებლად მიზანი ვერ მიიღწევა: 1. მფ3? ე5! 2.7 ე5 3.მფ4 მფ2 4.მფ4 მფ3 5.მფ4 მფ4 6.ე7 მფ3 7.ე7 მფ4 8.ე1 მფ3 9.ე1+ მფ2 10.ე7 მფ3 — და პოზიციური ყაიმია.
1. … ე8 2.ე7!! (2.ე7? ე8! 3.მფ3 მფ2 4.მფ4 მფ3 5.მფ5 მფ4 6.მფ6 მფ5 — ყაიმია, რადგანაც 7 უჯრა გადაკეტილია).
2. … ე8 3.მფ3 მფ2 4.ე7! ე8 5.მფ4 მფ3 6.ე7! ე8 7.მფ5 მფ4 8.ე7! ე8 9.მფ6 მფ5 10.მფ7 მოგებით.
ბარბარა ჯორდანი

ბარბარა ჩარლინ ჯორდანი (, დ. 21 თებერვალი, 1936 — გ.17 იანვარი, 1996) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, იურისტი, დემოკრატიული პარტიის წარმომადგენელი, აფრო-ამერიკელი ქალთა უფლებების მოძრაობის ლიდერი, აშშ-ს წარმომადგენელთა პალატის ტეხასის მე-18 რაიონის წევრი 1973 — 1979 წლებში.

პირველი ფერადკანიანი ქალი, რომელიც აირჩიეს ტეხასის შტატის სენატში, პირველი არჩეული ფერადკანიანი სამხრეთელი ქალი წარმომადგენელთა პალატაში, დემოკრატიული კონვენციის პირველი აფრო-ამერიკელი წევრი.

დაჯილდოებულია თავისუფლების საპრეზიდენტო მედლით.

1975 წელს ის იყო ამერიკელ ქალთა შორის ერთ-ერთი, რომლსაც ჟურნალმა -ს მიანიჭა „წლის ადამიანის“ წოდება.

ჯორდანის პარტნიორი 20 წლის განმავლობაში იყო ნენსი ერლი, მათ ერთმანეთი გაიცნეს 1960-იანი წლების ბოლოს.ჯორდანის სექსუალური ორიენტაცია უცნობია, მაგრამ ზოგიერთი წყარო მას ლესბოსელად მიიჩნევს.ამ შემთხვევაში ის შეიძლება ჩაითვალოს პირველ ლესბოსელად, რომელიც აირჩიეს აშშ-ის კონგრესში.ნენსი ერლი, როგორც ექიმი, ზრუნავდა ჯორდანზე, როდესაც მას ჯანმრთელობის პრობლემები შეექმნა, მათ შორის ისეთი დაავადებების, როგორიცაა გაფანტული სკლეროზი და ლეიკემია.

აშშ-ის პრეზიდენტმა ბილ კლინტონმა განაცხადა, რომ 1990-იან წლებში სურდა ჯორდანის კანდიდატურის წარდგენა აშშ-ის უზენაეს სასამართლოში, მაგრამ იმ დროისთვის მას უკვე სერიოზული ჯანმრთელობის პრობლემები ჰქონდა.

1988 წელს ჯორდანი საკუთარ აუზში ლამის დაიხრჩო, მაგრამ იგი ნენსი ერლმა გადაარჩინა.

ბარბარა ჯორდანი გარდაიცვალა 1996 წლის იანვარში, 60 წლის იუბილემდე ერთი თვით ადრე, პნევმონიის გართულებისგან.
ქარიტები

ქარიტები ( < ) — სილამაზისა და მოხდენილობის ქალღმერთები, სრულყოფილი ხორციელი მშვენიერების განსახიერებანი ბერძნულ მითოლოგიაში. იგივე რომაული გრაციები ( < ) — სილამზის ქალღმერთები რომაულ მითოლოგიაში.

ქარიტები იყვნენ ზევსის და ჰერას ან ევრონიმეს ასულები, ან კიდევ ჰელიოსის და ოკეანიდ ეგლეს ქალიშვილები. მათი რიცხვი ჰომეროსთან გაურკვეველია, მაგრამ ხელოვნების ქმნილებას ძლიერ აფასებენ, ამიტომ ქ. თალია (ან აგლაია) ჰეფესტოსის მეორე ცოლია. აქილევსის დედას მომხიბლავი ღიმილით ეგებება, სიხარულით შეიპატიჟებს მოციმციმე „გრძელსამოსიან“ თეტიდას და მოსვლის მიზეზს ჰკითხავს. ჰომეროსი ქარიტების მთელ ტომს იცნობს. მამად ითვლება ურანოსიც, ერებოსიც, ნაქსიც და დიონისეც, დედად — ევრიმედუზა, ჰარმონია, ციური სიო, ლეთა ან ევანთე .

ჰეროდე სამს ასახელებს: ევფროსინეს (საზეიმო სიხარული), აგლაიას (სადღესასწაულო ელვარება) და თალიას (გაფურჩქნილი ბედნიერება). სიმღერისა და სიხარულის ქალღმერთების მეგობრები არიან, მუზებთან ერთად ცხოვრობენ ოლიმპოზე. აფროდიტეს მხლებელთა როლსაც ასრულებენ, თანხმობის ქალღმერთს პეითოს და მჭერმეტყველების ღმერთს ჰერმესსაც უმშვენებენ გვერდს. ყველას ესაჭიროება სიტურფე და მომხიბვლელობა, უმისოდ წარმატებას ვერ მიაღწევენ. მათ მთელი საბერძნეთი სცემდა პატივს, მაგრამ განსაკუთრებით ორქომენელი მანიელები, აქ შემოიღო მათი კულტი ეტეოკლემ, აქედან გავრცელდა სხვა მხარეებში. სპარტაში ორ ქარიტს ცნობდნენ — კლეტას და ფაენას (ჟღერა და ციალი), ათენში კი — ავქსოს და ჰეგემონეს (მზრდელსა და წინამძღოლს). ეს სულ ამინდის, ბუნების ცვლის ძველი ქალღმერთები არიან, ჰორებთან დაკავშირებულნი, ბუნების მშვენიერების მომწესრიგებელნიც. გვიანდელი ფუნქციით სამივე ქარიტი ქალის მომხიბვლელობას განასახიერებს. მათ უმღეროდნენ მგოსნები: „ვარდისფერმკლავა წმინდა ქარიტნო, აქეთ წამოდით, ზევსის ასულნო“. ძვ. წ. საუკუნიდან ხელოვანნი ერთიმეორეს ეჯიბრებიან სამი მშვენიერი შიშველი ქალის გამოსახვაში — ფერწერაში თუ პლასტიკაში, ატრიბუტებით: საკრავებით, მირტები, ვარდები... არქაულ და კლასიკურ ხანაში გრძელსამოსიანი ქალიშვილებია (ფრანსუა-ვაზა; სოკრატეს რელიეფის თასოსური ასლები). სამი შიშველი გრაციის ელინისტური ნიმუში, რაც 1460 წელს იპოვეს რომში, დაზიანებულია (ერთს აკლია თავი და ფეხი). ეს შედევრი სიენის ტაძრის დარბაზშია. კანოვას „სამი გრაცია“ ამავე პოზისა და ფიგურების გადამუშავების შედეგი უნდა იყოს. სხვა მიმუშებია პომპეის ფრესკებზე, გემმებზე, მონეტებზე. ეს ანტიკური ჯგუფიშუა საუკუნეებში შედარებით მიივიწყეს, მხოლოდ მოგვიანებით დამატებით სამკაულად დაკანონდა. ბოტიჩელის „გაზაფხულის“ (უფიცი, 1478) გრაციები ძალზე ორიგინალური, ჰაეროვანი ქალიშვილებია, სხვა ოსტატები უფრო მისდევენ ტრადიციას (კოსა, ვენერას ტრიუმფი, 1470; რაფაელის ქარიტები, 1500; ბალდუნგის და რუბენსის ქარიტები, პრადო; ტინტორეტოს ალეგორიული გრაციები, ვენეციის დოჟების სასახლე, 1578). მეფური წყალობის ალეგორიებია ბოტიჩელის სხვა სურათის სახეები (ლუვრი), ასევე რუბენსის „მარიამ მედიჩის აღზრდა“ (ლუვრი, 1621-1625), რენიოს „სამი გრაცია“... ნ. ა. სალისის „ანტიკურობა და რენესანსი“ (1947).
დიმიტრანა ივანოვა

დიმიტრანა ივანოვა (; დ. 1881 – 1960) – ბულგარელი განათლების რეფორმატორი, სუფრაჟისტი და ქალთა უფლებების დამცველი აქტივისტი. ბულგარელ ქალთა კავშირის თავმჯდომარე 1926-1944 წლებში.

ბიოგრაფია
ივანოვა (ქალიშვილობის გვარია პეტროვა) 1881 წლის 1 თებერვალ დაიბადა, რუსეში, ბულგარეთში. იგი ვაჭრის ოჯახში დაიბადა და განათლება გოგონათა ადგილობრივ სკოლასა და გოგონათა საშუალო სკოლაში მიიღო. ბულგარეთში ქალებს სოფიის უნივერსიტეტში ლექციების მოსმენის უფლება 1896 წლიდან დართეს, თუმცა რეგულარულ სტუდენტებად მხოლოდ 1901 წლიდან დაუშვეს, თუმცა უნივერსიტეტში სწავლა მაინც რთული იყო, რადგანაც გოგონათთა საშუალო სკოლები 7-დან მხოლოდ 6 კლასის განათლებას აძლევნდენ გოგონებს. სწორედ ამ მიზეზით, დიმიტრანა ივანოვას სოფიაში სამართლის სწავლაზე უარი განუცხადეს, მაგრამ იგი პირველი ქალი გახდა, რომელმაც ციურიხის უნივერსიტეტში განათლება და ფილოსოფია ისწავლა. 1900 წელს ბულგარეთში დაბრუნების შემდეგ მან მასწავლებლად დაიწყო მუშაობა, რაც იმ დროისთვის, პრაქტიკულად ერთადერთი პროფესია იყო ქალებისთვის (დაქორწინებული ქალებისთვის 1904 წლამდე იყო აკრძალული). 1914 წელს ის პედაგოგ დონჩო ივანოვზე დაქორწინდა, მაგრამ პროფესიული მოღვაწეობა გააგრძელა (დაქორწინებულ ქალთათვის აკრძალვა 1904 წელს მოიხსნა). 1921 წელს მან სოფიის უნივერსიტეტში სამართლის ფაკულტეტზე დაიწყო სწავლა და 1927 წელს დაასრულა. 1926 წელს ივანოვამ იულია მალინოვა ჩაანაცვლა და ქვეყნის მასშტაბით ქალთა უფლებების წამყვანი ორგანიზაცია, ბულგარელ ქალთა კავშირის თავმჯდომარის პოზიცია დაიკავა.
იულია მალინოვა

იულია მალინოვა ; ქალიშვილობაში იაკოვლევნა შაიდერი; დ. 1869 – 1953) – ბულგარელი სუფრაჟისტი და ქალთა უფლებების დამცველი აქტივისტი. ბულგარელ ქალთა კავშირის თანადამფუძნებელი, რომელსაც ოჯერ თავმჯდომარეობდა: 1908-1910 წლებში და 1912 წლიდან 1926 წლამდე.

ბიოგრაფია
მალინოვა 1869 წლის 15 სექტემბერს დაიბადა რუსულ ებრაულ ოჯახში. განათლება საფრანგეთსა და შვეიცარიაში მიიღო. ადვოკატ (შემდეგში ბულგარეთის პრემიერ-მინისტრ) ალექსანდერ მალინოვთან ქორწინების შემდეგ ბულგარეთში გადავიდა საცხოვრებლად. 1899 წლიდან პედაგოგ. სოციალისტ და მწერალ ანა კარიმასთან ერთად რედაქტორობდა გაზეთ „ქალის ხმას“. 1901 წელს მათ ერთად დააფუძნეს ბულგარელ ქალთა კავშირი, რომლის პირველ თავმჯდომარედაც კარიმა აირჩიეს. ბულგარელ ქალთა კავშირი ქოლგა ორგანიზაცია იყო, რომელიც 27 ადგილობრივ ქალთა ორგანიზაციას მოიცავდა, რომლებიც ბულგარეთში 1878 წლიდან შეიქმნა. ორგანიზაცია ქალთა განათლებასა და უნივერსიტეტში სწავლაზე არსებული შეზღუდვების საპასუხოდ შეიქმნა და მიზნად ისახავდა ქალთა ინტელექტუალურ განვითარებასა და ჩართულობას. ორგანიზაციამ „ქალის ხმა“ მის ბეჭდურ ორგანოდ აქცია.
1908 წელს მანილინოვამ ბულგარელ ქალთა კავშირის თავმჯდომარის პოზიცია დაიკავა. მისი თავმჯდომარეობისას ბულგარელ ქალთა კავშირი ქალთა საერთაშორისო საბჭოს ნაწილი გახდა. კავშირის თავმჯდომარეობისას მალინოვა იცავდა კავშირის, როგორც ყველა კლასისა და პოლიტიკური შეხედულებისს მქონეთათვის ღია საზოგადოების პოლიტიკას და ომის დროს ჯარისკაცთა მეუღლეების ორგანიზებას ახდენდა.
1925 წელს, მალინოვას ბულგარელი ნაციონალისტი ქალები დაესხნენ თავს მისი უცხოური წარმოშობის გამო. 1926 წელს მალინოვამ ბულგარელ ქალთა კავშირის თავმჯდომარის თნამდებობა დატოვა, რომელიც დიმიტრანა ივანოვამ დაიკავა. მალინოვა 1953 წელს გარდაიცვალა.
იორამ გოჩაშვილი

იორამ გიორგის ძე გოჩაშვილი — საუკუნის ნახევრის ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე, გიორგი გოჩაშვილის ძე.

მონაწილეობა მიიღო ვახტანგ -ის წინააღმდეგ მოწყობილ შეთქმულებაში და ირანის შაჰის მეშვეობით ცდილობდა ქართლში გამეფებას. ამისათვის ვახტანგმა შეიპყრო, თვალები დათხარა და მამულები ჩამოართვა (1665–1666).
სესარ ჩავესი

სესარ ესტრადა ჩავესი (; დ. 31 მარტი,1927 — გ. 23 აპრილი,1993) — ამერიკელი უფლებადამცველი, მუშებისა და მიგრანტების სოციალური უფლებებისთვის მებრძოლი, ამერიკის შეერთებული შტატების ეროვნული გმირი, ვეგანიზმის მომხრე.

ბიოგრაფია
სესარ ჩავესი დაიბადა 1927 წლის 31 მარტს ქალაქ იუმასთან (არიზონა, აშშ) მექსიკელთა ოჯახში, რომელთა წინაპრები ცხოვრობდნენ არიზონაში მანამ, სანამ შეერთებულ შტატებს შეუერთდებოდნენ.

მას შემდეგ, რაც სესარის მშობლებმა „დიდი დეპრესიის“ დროს დაკარგეს საკუთარი ბიზნესი, ბიჭი იძულებული გახდა ათი წლის ასაკში დაეწყო მუშაობა ერთ-ერთ სასოფლო-სამეურნეო ფერმაში.იმისთვის,რომ სესარს თავად უწევდა ეზრუნა საკუთარი თავის რჩენაზე,მას სწავლის დამთავრება მოუწია რვაწლედის ბოლოს (ჩავესმა სწავლის პერიოდში ოცდაათზე მეტი სკოლა შეცვალა სხვადასხვა სახის სოციალური და ფინანსური სირთულის გამო).

1946 წელს სესარ ჩავესი გამოიძახეს აშშ-ს საზღვაო ძალების სამხედრო სამსახურში, რომელიც მიმდინარეობდა დასავლეთ წყნარ ოკეანეში. დემობილიზაციის შემდეგ იგი დასახლდა ცენტრალურ კალიფორნიაში. იქ სესარმა გაიცნო გოგონა, სახელად ჰელენ ფაბელა და ისინი მალევე დაქორწინდნენ.

1952 წელს, 25 წლის ასაკში, სესარ ჩავესმა დაიწყო უფლებათადაცვითი საქმიანობა საზოგადოებრივ ორგანიზაციაში ესპანელების სამოქალაქო უფლებების დამცველ ჯგუფთან ერთად. ამ ორგანიზაციაში მომუშავე ახალგაზრდამ არა მხოლოდ ფული გამოიმუშავა, არამედ გულწრფელად სურდა გაჭირვებულთა დახმარება და თითქმის მთელი დროს და ენერგიას მუშაობას უთმობდა. სესარის უპრეცედენტო თავდადებამ ნაყოფი გამოიღო, ახალგაზრდა მამაკაცი შეამჩნიეს და რამდენიმე წლის შემდეგ ის სათავეში ჩაუდგა ამ მიმართულებას.

1962 წელს სესარ ჩავესმა დატოვა თავისი წინა სამსახური, რათა აქტიური მონაწილეობა მიეღო ფერმის მუშაკთა ეროვნული ასოციაციის ჩამოყალიბებაში — აშშ-ს სოფლის მეურნეობის მუშაკთა პროფკავშირი (ახლანდელი ). სოფლის მეურნეობის მუშაკთა ეროვნული ასოციაციის პირველი მნიშვნელოვანი აქცია იყო 1965 წლის ყურძნის მკრეფავთა გაფიცვა და სუფრის ყურძნის ბოიკოტის ორგანიზება შეერთებულ შტატებში.ხუთწლიანი დაპირისპირების შემდეგ ვენახის მეპატრონეები იძულებულნი გახდნენ დათმობაზე წასულიყვნენ: ხელფასები მნიშვნელოვნად გაეზარდათ და მკრეფავებისთვის სამუშაო პირობები გაეუმჯობესებინათ.სესარი ამით არ ჩერდება და აგრძელებს ბრძოლას მუშათა უფლებებისთვის, კერძოდ, სამჯერ იშიმშილა, ითხოვდა რა მსხვილი მწარმოებლებისგან შეეცვალათ დამოკიდებულება მუშების მიმართ. ჩავესი გრძნობს, რომ მას აკლია ცოდნა და უბრუნდება სწავლას, უთავსებს რა ადამიანის უფლებათა დაცვის საქმიანობას. სწავლობს ფილოსოფიას, ეკონომიკას, სამართალს და პროფკავშირული საქმიანობისთვის აუცილებელ სხვა მეცნიერებებს.

1993 წლის 23 აპრილს სესარ ჩავესი 66 წლის ასაკში გარდაიცვალა. სიკვდილმა მას იმ დროს მოუსწრო, როცა მორიგი ბოიკოტს ხელმძღვანელობდა ყურძნის მოყვანისთვის მავნე პესტიციდების გამოყენების აკრძალვასთან დაკავშირებით.

ხსოვნა
შეერთებულ შტატებში რამდენიმე ქუჩა, სკოლა და პარკი სესარ ჩავესის სახელს ატარებს.
2004 წელს მისი ხსოვნის პატივსაცემად აშშ-ში გამოუშვეს საფოსტო მარკა.
2014 წელს აქტივისტის შესახებ გადაიღეს მხატვრული ფილმი " []" (აშშ - მექსიკა).
სესარ ჩავესის დღე — ოფიციალური დღესასწაული შეერთებულ შტატებში, რომელიც ყოველწლიურად აღინიშნება სეზარ ჩავესის დაბადების დღეს.