iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ზემო ოქროყანის საცხოვრებელი კომპლექსი

ზემო ოქროყანის საცხოვრებელი კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ ზემო ოქროყანაში, თარიღდება საუკუნით, კომპლექსში შედის: საცხოვრებელი სახლი, სამეურნეო დანიშნულების შენობა და ეზო (2026 მ).

სახლი
სამსართულიანია, ტერასულ-ბანიანი, ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით, წყობა მშრალია. პირველი და მეორე სართულის ნაწილი გამოკვეთილია კლდეში. პირველი სართული, სამი, ერთმანეთისგან იზოლირებული სათავსოა. სამხრეთ კედელში გაჭრილია ოთხკუთხა კარი, აღმოსავლეთ კედელში ასეთი ორი კარია. ერთი ცხვრის სადგომია, მეორე - ბოსელი. ბოსლის აღმოსავლეთ კედელში ორი სარკმელია, სამხრეთში - ერთი. პირველი სართული მეორესთან დაკავშირებულია კლდეში ნაკვეთი კიბით. მეორე სართულზე შესასვლელი გაჭრილია დასავლეთ კედელში. ამავე სართულის ჩრდილოეთ წაგრძელებულ ნაწილში გაჭრილია საცხოვრებელი სათავსო და ორი ბოსელი. მათგან აღმოსავლეთით მდებარე ბოსლის აღმოსავლეთ კედელში სამი სწორკუთხა სარკმელია. მეორე ბოსელი უსარკმელოა, მის დასავლეთ კედელში ორი ხოლო აღმოსავლეთ კედელში ერთი ნიშია.
ბარანოვიჩის რაიონი

ბარანოვიჩის რაიონი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული ბელარუსში, ბრესტის ოლქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში.

გეოგრაფია
რაიონი ესაზღვრება გროდნოსა და მინსკის ოლქებს. მისი ტერიტორიის ფართობი შეადგენს 2,2 ათ. კმ²-ს (ოლქის რაიონებს შორის მე-6).

მთავარი მდინარეა შჩარა, მისი შენაკადები რაიონის ტერიტორიაზე არის მიშანკა, ლოხოზვა, ისა, მოლოტოვკა და მდინარეების, მოლჩადისა და სერვეჩი. მსხვილი წყალსატევია გატის წყალსაცავი. ტბები — კოლდიჩევსკოე და დომაშევიჩსკოე.

ტყეს უკავია რაიონის 33%. ჭაობებითაა დაფარული 18,7 ათ. ჰა ტერიტორია. თითქმის ყველა ბარის ჭაობი ამომშრალია.

საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან მერყეობს 180–240 მ შორის. რაიონის უმაღლესი წერტილი მდებარეობს სოფელ ზელიონაიასთან ახლოს (267 მ).
ვილჰელმ გრენერი

ვილჰელმ გრენერი ( დ. 1867 — გ. 1939) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-ლეიტენანტი.

ბიოგრაფია
1914 წლიდან იყო გერმანიის უმაღლესი მთავარსარდლობის საჯარისო გადაზიდვების სამმართველოს უფროსი. 1916 წლიდან იყო პრუსიის სამხედრო მინისტრის მოადგილე და გერმანიის სამხედრო მრეწველობის კურატორი. 1918 წლის ოქტომბრიდან საიმპერატორი ჯარების პირველი გენერალ-კვარტერმაისტერი და საიმპერატორო ჯარების გენერალური შტაბის უფროსის მოადგილე.
ახალგაზრდობის ხიდი

ახალგაზრდობის ხიდი — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე კარპოვკისა და პატარა ნევკის შეერთების ადგილზე, პეტროგრადის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს პეტროგრადისა და სააფთიაქოს კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 27,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 20 მეტრი.

მდებარეობა
მდებარეობს კარპოვკის შესართავთან ქვშიან სანაპიროსა და ადმირალ ლაზარევის სანაპიროს შორის.

დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს ოჩხომელის ხიდი.

სახელწოდება
ხიდმა სახელწოდება მიიღო ახალგაზრდობის სასახლის მიხედვით, რომელიც მდებარეობს მასთან ახლოს პროფესო პოპოვის ქუჩაზე.

ისტორია
ახალგაზრდობის ხიდი ყველაზე ახალი ხიდია, რომელიც გადებულია მდინარე კარპოვკაზე. საუკუნის შუა წლებამდე აქ არანაირი გადასასვლელი არ არსებობდა. მდინარე პატარა ნევკის ქვიშიანი სანაპირო, დალის ქუჩიდან დიდი ჯვრის ხიდამდე, კეთილმოწყობილი არც ყოფილა 1976 წლამდე.

ხიდი მშენებლობა მიმდინარეობდა 1975 წლიდან 1976 წლამდე ქვიშიანი სანაპიროს კეთილმოწყობის ფარგლებში, რათა შეექმნათ გასასვლელი ადმირალ ლაზარევის სანაპიროდან პეტროვსკის კუნძულზე. ხიდის პროექტი შეიმუშავა ინჟინერმა ა. ა. სოკოლოვმა და არქიტქტორმა ა. ვ. გოვორკოვსკიმ.

კონსტრუქცია
ხიდი ერთმალიანია, მისი ბურჯები რკინა-ბეტონისგანაა აგებული. ფასადი მოპირკეთებულია მეტალის ფირფიტებით, ბურჯები კი — გრანიტით.

ხიდი განკუთვნილია ავტოტრანსპორტისა და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი ბეტონითაა დაფარული, ხოლო ტროტუარები მოასფალტებულია. ტროტუარები სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილია მაღალი რკინა-ბეტონის ფილებით.
ბირჟის ხიდი

ბირჟის ხიდი — საფეხმავლო და საავტომობილო გასახსნელი ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე პატარა ნევაზე, პეტროგრადის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს ვასილევსკისა და პეტროგრადის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 239 მეტრი, ხოლო სიგანე — 27 მეტრი.

მდებარეობა
ხიდი მდებარეობს ბირჟის მოედანსა და მიტნინის სანაპიროს შორის.

უახლოესი მეტროს სადგურია „სპორტივნაია“.

სახელწოდება
1894 წლის 6 აპრილს ხიდმა მიიღო დღევანდელი სახელწოდება. 1918 წლის ოქტომბერში მას გადაარქვეს სახელი და უწოდეს მშენებელთა ხიდი. სახელწოდება არსებობდა 1989 წლის 22 სექტემბრამდე, რის შემდეგაც ხიდმა დაიბრუნა ისტორიული სახელწოდება.

ისტორია
პირველი ხიდი ამ ადგილზე ააგეს 1893-1894 წლებში ინჟინერ ნ. მ. მაზუროვის პროექტის მიხედვით. ეს იყო 25-მალიანი ხის გასახსნელი ხიდი. მისი სიგრძე შეადგენდა 326 მეტრს, ხოლო სიგანე 18,7 მეტრს (აქედან 2,9 მეტრი ტროტუარების სიგრძე იყო). 1913 წელს ხიდი გადააკეთეს ტრამვაის ხაზის გაყვანასთან დაკავშირებით. 1914 წელს ქალაქის სამმართველოში დადგა საკითხი ახალი მუდმივი მეტალის ხიდის მშენებლობის შესახებ, რომელიც სავარაუდოდ უნდა აგებულიყო არსებული ხიდიდან 70 მეტრით ქვემოთ დინების მიმართულებით. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამ ამ პროექტის განხორციელებას ხელი შეუშალა.

ამჟამად არსებული ხიდის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1957-1960 წლებში „“-ის ინჟინრების ვ. ვ. დემჩენკოს, ბ. ბ. ლევინისა და არქიტექტორების ლ. ა. ნოსკოვისა და პ. ა. არეშევის პროექტის მიხედვით. ხიდის პროექტი დაამტკიცეს ჯერ კიდევ 1940 წელს, თუმცა მშენებლობას ხელი შეუშალა მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამ. ხიდი ააგეს 70 მეტრით ქვემოთ, დინების მიმართულებით.

კონსტრუქცია
ხიდი შედგება ხუთი მალისაგან. მალების სიგრძე სიმეტრიულია: 37 მ + 43,5 მ + 53 მ + 43,5 მ + 37 მ. ცენტრალური მალა ორფრთიანია და იხსნება.

1996-1997 წლებში ხიდზე ტრამვაის ხაზის დემონტაჟი განხორციელდა.
ბერძნული და რომაული საკუთარი სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი

ბერძნული და რომაული საკუთარი სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი — გამოსცა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარმა სამეცნიერო რედაქციამ 1985 წელს, მომზადდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის დახმარებით. შემუშავდა ამ სახელების გადმოქართულების წესები სალიტერატურო ენის ნორმების გათვალისწინებით. გამოცემა განკუთვნილია პრესის, მედიის, გამომცემლობათა, განათლების მუშაკთა და სხვა დაინტერესებული მკითხველისათვის. ლექსიკონის ძირითადი დანიშნულებაა გვიჩვენოს ბერძნულ და რომაულ საკუთარ სახელთა სწორი დაწერილობა. სახელთა ახსნა მოცემულია მოკლედ.

სარედაქციო საბჭო: ი. აბაშიძე (თავმჯდომარე), ი. გიგინეიშვილი. ი. ვარდოსანიძე, ქ. ლომთაძე (თავმჯდომარის მოადგილე), რ. მეტრეველი (თავმჯდომარის მოადგილე), ც. ცერცვაძე, მ. ჭაბაშვილი.

ლექსიკონი შეადგინა კ. გიგინეიშვილმა. რედაქცია გაუკეთა ი. გიგინეიშვილმა, ა. ურუშაძემ და მ. ჭაბაშვილმა. მასალის მომზადებაში მონაწილეობა მიიღო ლიტერატურული კონტროლის რედაქტორმა ნ. ცინცაძემ.

განახლებული გამოცემა
2023 წელს გამოვიდა ლექსიკონის განახლებული გამოცემა (რედ. ნ. ტონია). ის უშუალოდ დაეფუძნა 1985 წლის ლექსიკონს, თუმცა შესწორდა და განახლდა წლების განმავლობაში მიღებული გამოცდილების შესაბამისად.
ტუჩკოვის ხიდი

ტუჩკოვის ხიდი — ტრამვაის, საფეხმავლო და საავტომობილო გასახსნელი ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე პატარა ნევაზე, პეტროგრადის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს ვასილევსკისა და პეტროგრადის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 226,2 მეტრი, ხოლო სიგანე — 36 მეტრი.

მდებარეობა
ხიდი ერთმანეთთან აკავშირებს პეტროგადის დიდ პროსპექტსა და ვასილევსკის კუნძულს.

ხიდთან ახლოს განთავესბულია სანქტ-პეტერბურგის მოციქულთასწორ ვლადიმირის ტაძარი, სტადიონი „პეტროვსკი“, სპორტის სასახლე „საიუბილეო“ და წმინდა ეკატერინეს ეკლესია.

დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს ბირჟის ხიდი, ხოლო ქვემო მიმართულებით ბეტანკურის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურია „სპორტივნაია“.

სახელწოდება
ამ ადგილზე აგებულ პირველ ხის ხიდს ერქვა ნიკოლსკის ხიდი. ხიდის ისტორიაში მისი სახელწოდებაზე ორი განსხვავებული ვერსია არსებობს. ისტორიკოსების აზრით: ერთი ვერსიით ხიდს სახელი ეწოდა ვაჭარ აბრაამ ტუჩკოვის გამო, ხოლო მეორე ვერსიით ხიდს სახელი ეწოდა ინჟინერ ა. ვ. ტუჩკოვის გვარის მიხედვით, რომელმაც ხიდი ააგო საუკუნეში.

ისტორია
პირველი ხის ხიდი ამ ადგილზე ააგეს 1758 წელს. მისი სიგრძე იყო 900 მეტრი და ამ მონაცემით საუკუნის სანქტ-პეტერბურგის უდიდესი ხიდი იყო.

1833-1835 წლებში იგი გადააკეთეს და გახდა მრავალმალიანი, რომლის შუა მალები იხსნებოდა. 1839 წელს ტუჩკოვის ხიდთან, რუსეთში პირველად, დააგეს ხელოვნური ასფალტი. 1870 წელს ხიდი დაიწვა ჩაუქრობელი სიგარეტისაგან გაჩენილი ხანძრის შედეგად. 1920 წელს ხიდი გადააკეთეს 20-მალიანად. 1948 წელს ხის მალები შეცვალეს მეტალის მალებით.

ვოლგა-ბალტიის არხის საბოლოო დასრულების შემდეგ ნევაში და მის ტოტში მსხვილგაბარიტიანი და მსხვილტონაჟიანმა გემებმა დაიწყეს სიარული. ხიდის გაბარიტი და ტვირთგამტარობა ვერ აკმაყოფილებდა მოთხოვნებს. ამიტომ დადგა საკითხი ხიდის რეკონსტრუქციის შესახებ. 1962-1965 წლებში ხიდი საფუძვლიანად გადააკეთეს. პროექტის ავტორები იყვნენ ინჟინრები ვ. ვ. დემჩენკო და ბ. ბ. ლევინი, არქიტექტორები პ. ა. არეშევი და ლ. ა. ნოსკოვი.

კაპიტალური რემონტი მიმდინარეობდა ასევე 1997-1998 წლებში. ასევე სარემონტო სამუშაოები დაიწყო 2016 წლის 7 ივნისს, რომელიც უნდა გაგრძელებულიყო 2018 წლამდე, მაგრამ ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატის გამო დასრულების თარიღად განსაზღვრეს 2017 წელი. ხიდი გაიხსნა 2017 წლის 18 ნოემბერს. 19 ნოემბერს ხიდი ასევე გაიხსნა საზოგადოებრივი ტრანსპორტისათვის.
ბეტანკურის ხიდი

ბეტანკურის ხიდი — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე პატარა ნევაზე, პეტროგრადის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს დეკაბრისტებისა და პეტროგრადის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 1227 მეტრი, ხოლო სიგანე — 38 მეტრი.

ხიდი მოძრაობისათვის გაიხსნა 2018 წლის 13 მაისს.

სახელწოდება
პრესა ამ არქიტეტურულ ნაგებობას უწოდებს „ხიდი კუნძულ სერნისთან“.

2017 წლის 24 ნოემბერს შედგა სანქტ-პეტერბურგის გუბერნატორთან არსებული ტოპონიმიკური კომისიის სხდომა, რომელზეც მიიღეს გადაწყვეტილება ქალაქის ადმინისტრაციაში გაეგზავნათ სარეკომენდაციო გადაწყვეტილება ეწოდებინათ ხიდისთვის „ხიდი სერნის კუნძულთან“ და ამასთან ერთად გამოეყენებინათ ასევე რუსეთში საინჟინრო განათლების ორგანიზატორის, მრავალი რუსული შენობა-ნაგებობის დამპროექტებლის ავგუსტინ ბეტანკური სახელი. საბოლოოდ ხიდს უწოდეს თანამედროვე სახელი.

ისტორია
ხიდის მშენებლობა „ხიდმშენებელ დანაყოფ № 19“-ს ჯერ კიდევ 2008 წელს უნდა დაეწყო, კონკურსში გამარჯვებული პროექტის ღირებულება შეადგენდა 10 მლნ. რუბლს. კომპანია გეგმავდა ასო -ს მსგავსი ხიდის აგებას, თუმცა 2009 წელს კონტრაქტი გაყინეს, ხოლო 2011 წელს — გააუქმეს.

2012 წლის 18 ივლისს სანქტ-პეტერბურგის გუბერნატორმა გიორგი პოლტავჩენკომ განაცხადა პროექტის აღდგენის აუცილებლობის შესახებ 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატისათვის მზადების პროგრამის ფარგლებში. ხიდის მშენებლობის დასრულების ახალ ვავად გამოაცხადეს 2017 წელი.
ადენომა

ადენომა ( < — „ჯირკვალი“ + — „სიმსივნე“) — მომრგვალო ფორმის, პარკში გახვეული კეთილთვისებიანი სიმსივნე. ვითარდება ჯირკელოვან ორგანოებში (სარძევე ჯირკვალი, წინამდებარე ჯირკვალი, ღვიძლი, კუჭი, ფარისებრი ჯირკვალი, ჰიპოფიზი და სხვ.). ზოგჯერ დასაბამს აძლევს ავთვისებიან სიმსიენეს, ამიტომ აუცილებელია ადენომის დროული ამოკვეთა.
ფილტვის ადენომატოზი

ფილტვის ადენომატოზი — ცხოველის ქრონიკული დაავადება, რომელსაც ახასიათებს სიმსივნისებრი წანაზარდები ფილტვის ქსოვილში, გავრცელებულია მსოფლიოს თითქმის ყველა ქეევანაში. ავადდება ძროხა, ცხვარი, ცხენი, ძაღლი, თაგვი, კალმახი. ვარაუდობენ, რომ დაავადებას იწვევს განსაკუთრებული ვირუსი. სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა ფილტვის ადენომატოზი გარეგანი ნიშნებით ემსგაესება ფილტვის ანთებას (ხველა, ქოშინი და სხვ.). დიაგნოზს ადგენენ მაკრო და მიკროსკოპული გამოკვლევის საფუძველზე. ადამიანის დასენიანება ცხოველისაგან რეგისტრირებული არ არის.
ადეპტი

ადეპტი ( — „მიღწეული“) — რომელიმე მოძღვრების, იდეის თავგამოდებული დამცველი. მისი განსაზღვრება ვრცელდება როგორც პიროვნებისა თუ ორგანიზაციის ცოდნის, ისე მისი ხარისხის მიმართ დამოკიდებულებაზე. საუკუნიდან ტერმინი აქტიურად გამოიყენება თეოსოფიაში, ოკულტიზმსა და ეზოთერიკაში, სადაც ხშირად ის აღნიშნავს შემდგარ ინიციაციას ან საიდუმლო ცოდნის მიმართ კონკრეტული ადამიანის განდობილობის დონეს. ტერმინი ასევე გამოიყენება ანტისაკულტო მოძრაობებში, სადაც ის ატარებს დამღის („სექტის ადეპტი“) ფუნქციას. მეცნიერთა აზრით აღნიშნული გზით ხდება საზოგადოებაში რელიგიური უმცირესობების სტიგმატიზაცია.
ადვენტიური ორგანიზმები

ადვენტიური ორბანიზმები — მცენარეები და ცხოველები, რომლებიც მათი ბუნებრივი ადგილსამვოფელიდან ადამიანმა უნებლიეთ ამა თუ იმ მხარეში გაიტანა ან გაიყვანა. ადვენტიური ორგანიზმები სხვადასხვა გზით ვრცელდება. სათესლე ან სარგავი მასალის, სავაჭრო საქონლის, ბარგის, წარმოების პროდუქტების გადატანა-ტრანსპორტირებით და სხვ. ადვენტიურ მცენარეთა შორის მეტი წილი სარეველაა, ხოლო ცხოველთაგან უმრავლესობა პარაზიტია. ადვენტიური მცენარეებიდან საყურადღებოა ჩრდილოეთ ამერიკული ჭიაფერა, ვირჯინიული ურო, აღმოსავლეთაზიური წითელი ჭინჭარი, რომლებიც უმთავრესად კოლხეთის სუბტროპიკებშია გავრცელებული. ადვენტიური ცხოველებიდან აღსანიშნავია სახლის თაგვი, ვირთაგვა, ტარაკანი, ტილი, რწყილი, ბაღლინჯო და სხვა, რომლებიც უკეე მთელ მსოფლიოშია გავრცელებული.
ადვენტიცია

ადვენტიცია — ( — მოსული, გარეგანი) — შემაერთებელი და კუნთოვანი ქსოვილით წარმოქმნილი სისხლძარღვთა კედლის გარეთა გარსი. შეიცავს სისხლძარღვებს „სისხლძარღვთა სისხლძარღვებს“ , რომლებიც კვებავეს არტერიებისა და ვენების კედლებს. ვენისა და არტერიოლის ადვენტიცია უფრო სქელია, ვიდრე არტერიისა. ზოგი ავტორი ადვენტიციას უწოდებს კაპილარების გარემომცველ შემავრთებელქსოვილოვან უჯრედებს, ზოგი — ძვლისაზრდელას გარეთა შრესაც.
მატი ფუსი

მატი ფუსი (დ. 16 ივნისი, 1982, ნაურუ) — ტუვალუს ნაკრების ყოფილი ფეხბურთელი, ამჟამად ტუვალუს 17-წლამდელთა ეროვნული ნაკრების მენეჯერის ასისტენტი..

საკლუბო კარიერა
ფუსი 1990-1999 წლებში თამაშობდა საფეხბურთო კლუბ „ნაურუში“. 1999-2002 წლებში საფეხბურთო კლუბ „ლაუტოგაში“, ხოლო 2002-2011 წლებში თამაშობდა საფეხბურთო კლუბ „ტოფაგას“ რიგებში, 2011 წელს მან დაამთავრა საფეხბურთო კარიერა.

საერთაშორისო კარიერა
2007 წელს მან ოთხი შეხვედრა ჩაატარა ტუვალუს ნაკრებში, სამხრეთ წყნარი ოკეანის თამაშებზე.
კამენოოსტროვსკის ხიდი

კამენოოსტროვსკის ხიდი — ტრამვაის, საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე პატარა ნევკაზე. ერთმანეთთან აკავშირებს სააფთიაქოსა და ქვის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 151 მეტრი, ხოლო სიგანე — 27 მეტრი.

მდებარეობა
ხიდი მდებარეობს კამენოოსტროვსკის პროსპექტზე. ხიდთან ახლოს მდებარეობს ლოპუხინის ბაღი და ქვის კუნძულის სასახლე.

დინების ქვემო მიმართულებით მდებარეობს დიდი კრესტოვსკის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურია „ჩიორნაია-რეჩკა“.

სახელწოდება
ხიდმა სახელწოდება მიიღო კამეონოოსტროვსკის პროსპექტის მიხედვით.

ისტორია
1760 წელს ამ ადგილზე ააგეს პლაშკოუტის ხიდი არქიტექტორ ა. ფ. ვისტის პროექტის მიხედვით. 1765 წელს იგი შეცვალეს მოცურავე ხიდით. აღნიშნული ხიდი არაერთხელ გაარემონტეს ხის მასალებით.

1811-1813 წლებში ინჟინერ ავგუსტინ ბეტანკურის პროექტის მიხედვით მოცურავე ხიდის ადგილზე ააგეს რუსეთში პირველი შვიდმალიანი ხის თაღოვანი ხიდი. მშენებლობა მიმდინარეობდა ინჟინრების ა. დ. გოტმანისა და ს. ო. პანტელეევის ხელმძღვანელობით. ხიდის საერთო სიგრძე იყო 150 მეტრი. ამ სახით ხიდი 20 წელი ფუნქციონირებდა. 1833 წელს ინჟინერ პ. პ. ბაზენის ხელმძღვანელობით დაიწყო ხიდის ბურჯების რემონტი.

1859 წელს ინჟინერ ა. ი. შტუკენბერგის პროექტის მიხედვით წარიმართა ხიდის სრული რეკონსტრუქცია. 1906-1907 წლებში ინჟინერ ვ. რ. პაც-პომარნაცკის პროექტის მიხედვით მოხდა ხიდის გამაგრება.

1938 წელს ხიდის ხის ზეწრები გამოცვალეს მეტალით. ხიდის სიგრძე გახდა 152,5 მეტრი, ხოლო სიგანე — 18 მ.

1953-1954 წლებში ტრანსპორტის ინტენსიური ნაკადისა და ტვირთის გაზრდის გამო, ააგეს ახალი მეტალის ხიდი გასახსნელი მალით. ხიდის გახსნა გაიმართა 1954 წლის 17 ოქტომბერს.
ადვოკატურა

ადვოკატურა ( — „მოწოდებული“) — ორგანიზაციული წარმონაქმნი, სადაც მუშაობენ ადვოკატთა კოლეგიების წევრები, აგრეთვე სხვა პირები, რომლებიც კანონმდებლობის შესაბამისად უფლებამოსილნი არიან აწარმოონ საადვოკატო საქმიანობა.

ადვოკატთა კოლეგიის უმადლესი ორგანო — საერთო კრება ან კონფერენცია — ირჩევს ადეოკატთა კოლეგიის პრეზიდიუმს, რომელიც ქალაქებსა და რაიონებში იურიდიულ კონსულტაციებს ქმნის და მათში სამუშაოდ ანაწილებს ადვოკატებს. მხოლოდ პრეზიდიუმია უფლებამოსილი კოლეგიის წევრად მიიღოს ან კოლეგიიდან გარიცხოს ვინმე. ადვოკატთა კოლეგიაში შესვლა, ე. ი. ადეოვატად გახდომა შეუძლია უმაღლესი იურიდიული განათლებისა და სპეციალობის მიხედეით 2 წლის მუშაობის სტაჟის მქონე პირს.

ადვოკატის ამოცანაა დაიცვას მოქალაქეებისა და საწარმო-დაწესებულებათა უფლებები და კანონიერი ინტერესები. როცა ცალკეულ მოქალაქეს, ან საწარმო-დაწესებულებას იურიდიული დახმარება სჭირდება, იურიდიული კონსულტაცია სათანადო ხელშეკრულებას დებს მასთან.

ისტორია
ავოკატურა ანტიკურ ხანაში ადმოცენდა. რომის რესპუბლიკაში ადეოკატობა თავისუფალ და საპატიო პროფესიად ითვლებოდა. კორპორაციის სახე იმპერიის პერიოდში მიიღო. კაპიტალისტურ ქეეყნებში არ არსებობს ადვოკატურის შექვნის ერთიანი პრინციპი. ზოგიერთ სახელმწიფოში ადვოკატები ორ კატეგორიად იყოფიან. ინგლისში — ბარისტერებად და სოლისიტორებად საფრანგეთში — ადეოკატებად და რწმუნებულებად (ავუე) . სასამართლოში გამოსვლის უფლება მხოლოდ ბარისტერს აქვს, სოლისიტორი კი ხელშეკრულებას დებს კლიენტთან და ბარისტერისთვის ამზადებს საქმეს, მას შეუძლია მონაწილეობა მიიღოს ნაკლებმნიშენელოვან საქმეთა განხილეაშიც.

რუსეთში ადოკატურა შეიქმნა 1864 წელს სასამართლო რეფორმის საფუძველზე. სასამართლო პალატებთან ჩამოყალიბდა ნაფიც ვექილთა საბჭოები. 1874 წელს ადვოკატურა მთლიანად დაექვემდებარა სასამართლოს და შეიქმნა კერძო ვექილთა ინსტიტუტი. 1917 წელს ძველი ადვოკატურა გაუქმდა, 1922 წელს აღდგა, როგორც თვითმმართველი საზოგადოებრივი ორგანიზაცია.

საქართეელოში ადვოკატურა დაარსდა 1922 წელს. იმავე წელს მიიღეს ადვოკატურის პირველი დებულება.
იუტები

იუტები — გერმანული ტომი, რომელიც ახ. წ. ათასწლეულის დამდეგს ცხოვრობდა იუტლანდიის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში.

– საუკუნეებში იუტების ნაწილი ანგლებთან და საქსებთან ერთად გადასახლდა ბრიტანეთში და მის სამხრეთ-აღმოსავლეთში დააარსა კენტის სამეფო. მატერიკზე დარჩენილი იუტები დაიმორჩილეს დანიელებმა. მოგვიანებით იუტები შევიდნენ დანიისა და ინგლისის ხალხების შემადგენლობაში.
ენდრე ადი

ენდრე ადი (; დ. 22 ნოემბერი, 1877, ერმინდსენტი — გ. 22 იანვარი, 1919, ბუდაპეშტი) — უნგრელი პოეტი და პუბლიცისტი.

ბიოგრაფია
პირველი წიგნი („ლექსები“) 1899 წელს გამოსცა. 1904-1911 წლებში დროდადრო ცხოვრობდა პარიზში. განიცადა ფრანგი სიმბოლისტების გავლენა. პოეტი თანდათან დაინტერესდა დემოკრატიული და სოციალისტური მოძრაობით. ადი აღტაცებული შეხვდა რუსეთის 1905 წლის რევოლუციას (სტატია „მიწისძვრა“, 1906), ხოლო უნგრეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი ბრძოლა მისი პოეზიის ძირითადი თემა გახდა („ახალი ლექსები“, 1906) ლექსების ციკლი „ქუჩის სიმღერა“, 1908 და სხვ.). ადის ბევრი ლექსი უნგრული სატრფიალო ლირიკის შედევრად ითვლება, ავტორია აგრეთვე მოთხრობებისა და წერილებისა.
გრიგორი ზინოვიევი

}, ელისავეტგრადი — გ. 25 აგვისტო, 1936, მოსკოვი) — წარმოშობით ებრაელი რუსი რევოლუციონერი, საბჭოთა პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. პარტიის ცკ პოლიტბიუროს წევრი (1921-1926), რკპ(ბ) ცკ პოლიტბიუროს წევრობის კანდიდატი (1919-1921), რკპ(ბ) ცკ ორგბიუროს წევრი (1923-1924).

ვ. ლენინის გარდაცვალების შემდეგ პარტიის ლიდერობაზე ერთ-ერთი მთავარი პრეტენდენტი. 1920-იან წლებში შიდაპარტიული ბრძოლების აქტიური მონაწილწე. სამჯერ (1927, 1932 და 1934 წლებში) გარიცხული რკპ(ბ)-დან და ორჯერ აღდგენილი მისსავე რიგებში. 1936 წელს დახვრიტეს, რეაბილიტირებულიასიკვდილის შემდეგ 1988 წელს.
დიდი კრესტოვსკის ხიდი

დიდი კრესტოვსკის ხიდი — საფეხმავლო და საავტომობილო გასახსნელი ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე პატარა ნევკაზე. ერთმანეთთან აკავშირებს პეტროგრადისა და კრესტოვსკის კუნძულებს. პირველი კაპიტალური ხიდი, რომელიც ააშენეს ნევის ტოტზე. ხიდის სიგრძეა 149 მეტრი, ხოლო სიგანე — 25,5 მეტრი.

მდებარეობა
ხიდი ერთმანეთთან აკავშირებს დიდი ზელენინისა და პეტროგრადის ქუჩებს.

დინების ქვემო მიმართულებით მდებარეობს კამენოოსტროვსკის ხიდი, ზემო მომართულებით კი — ლაზარევის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურია „ჩკალოვსკაია“ (900 მ).

სახელწოდება
თავდაპირველად ხიდს ერქვა კრესტოვსკის ან პეტერბურგ-კრესტოვსკის ხიდი (იმ კუნძულების სახელი, რომელსაც აერთიანებს). თანამედროვე სახელწოდება ხიდმა მიიღო 1876 წელს, რათა გაერჩიათ მდინარე კრესტოვკაზე გადებული მცირე კრესტოვსკის ხიდისაგან.

ისტორია
პირველი ხიდი ამ ადგილზე, რომელმაც შეცვალა ბოგირი ააშენეს 1850 წელს. ეს იყო პირველი შემთხვევა ახალი მუდმივი ხიდის მშენებლობისა მდინარე ნევაზე და მის ტოტზე ახალ ადგილას, რომელსაც არ შეუცვლია მანამდე არსებული მოცურავე ხიდი. 1877 წელს ხიდი გაამაგრეს და გააფართოვეს კონკის გზის გაყვანასთან დაკავშირებით. 1882 წლიდან 1883 წლამდე მიმდინარეობდა ხიდის კაპიტალური რემონტი, კვლავ გადააკეთეს და გააფართოეს. საუკუნის დასაწყისში ხიდი მოძველებული აღმოჩნდა და 1904 წელს დახურეს მოძრაობისთვის. 1905 წელს დაიწყეს კაპიტალური რემონტი ინჟინერ პ. ა. ლიხაჩევის პროექტის მიხედვით.

1928 წლისთვის აქ არსებობდა ხის 11-მალიანი ხიდი, შუა გასახსნელი მალით. ხიდის გახსნა ხდებოდა ხელით. მისი სიგრძე იყო 126,4 მეტრი, სიგანე კი — 17,9 მეტრი. 1946 წლიდან ხიდი უკვე აღარ იხსნებოდა გასახსნელი მალის მოძველებული მდგომარეობის გამო. 1948 წლისათვის მთელი ხიდის ტექნიკური მდგომარეობა ითვალისწინებადა კაპიტალურ რემონტს. 1949-1951 წლებში „“-ის ინჟინერის პ. ვ. ანდრეევსკისა და არქიტექტორ ლ. ა. ნოსკოვის პროექტით ააგეს ხუთმალიანი მეტალის გასახსნელი ხიდი. დიდი კრესტოვსკის ხიდი გახდა პირველი მსხვილი ხიდი, რომელიც ააგეს ლენინგრადში მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ.

2005-2006 წლებში მიმდინარეობდა გასახსნელი მალის მეტალის კონსტრუქციის რემონტი. 2007 წელს გამოცვალეს ასფალტბეტონის საფარი მუდმივ მალებზე და აყარეს ტრამვაის ხაზები.
ლაზარევის ხიდი (სანქტ-პეტერბურგი)

ლაზარევის ხიდი — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე პატარა ნევკაზე. ერთმანეთთან აკავშირებს პეტროგრადისა და კრესტოვსკის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 163 მეტრი, ხოლო სიგანე — 22,5 მეტრი.

მდებარეობა
ხიდი ერთმანეთთან აკავშირებს პიონერისა და სპორტის ქუჩებს.

დინების ქვემო მიმართულებით მდებარეობს დიდი კრესტოვსკის ხიდი, ზემო მომართულებით კი — დიდი პეტროვსკის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურია „ჩკალოვსკაია“.

სახელწოდება
თავდაპირველად ხიდს ერქვა კოლტოვსკის ხიდი, რომელიც წარმოიქმნა მიმდებარე ტერიტორიის ძველი სახელწოდებისაგან. 1952 წელს ხიდს უწოდეს ლაზარევსკის ხიდი, ადმირალ მიხეილ ლაზარევის პატივისცემის ნიშნად. ასევე კოლტოვსკის სანაპიროს უწოდეს ადმირალ ლაზარევის სანაპირო.

ისტორია
ამ ადგილზე ხიდის აგების აუცილებლობა დაკავშირებულია კიროვის სახელობის სტადიონის მშენებლობასთან, რომელიც მდებარეობს პრიმორსკის გამარჯვების პარკში, კრესტოვსკის კუნძულის დასავლეთ ნაწილში.

1947-1949 წლებში ააგეს ტრამვაი-საფეხმავლო ხიდი „“-ის ინჟინერის ვ. ვ. ბლაჟევიჩის პროექტის მიხედვით. ხიდი შედგებოდა 11 მალისაგან. მალების კონსტრუქცია მეტალისა იყო, შუა გასახსნელი მალა ერთფრთიანი იყო. ბურჯები ხისა და მეტალისა. ხიდის სიგრძე იყო 141,3 მეტრი, ხოლო სიგანე — 11,3 მ.1976 წელს მიმდინარეობდა ხიდის კაპიტალური რემონტი, რომლის ფარგლებშიც გარკვეული ხის კონსტრუქცია გამოიცვალა მეტალის კონსტრუქციით. 1998 წელს კივევ ერთი კაპიტალური რემონტი ჩაუტარდა. ტრამვაის ხაზი ხიდზე არსებობდა 2002 წლამდე. ტრამვაის ხაზის აყრის შემდეგ იგი გამოიყენებოდა მხოლოდ ფეხით მოსიარულეებისათვის.

2008-2009 წლებში მიმდინარეობდა ხიდის სრული რეკონსტრუქცია. სამუშაოების დამკვეთი იყო სანქტ-პეტერბურგის ადმინისტრაციის კეთილმოწყობისა და საგზაო მეურნეობის კომიტეტი. რეკონსტრუქციის პროექტის ავტორები იყვნენ ინჟინრები: ა. ა. სტანევიჩი, ტ. ი. გურევიჩი, ი. ი. კრილოვი, ლ. ა. კუდრიავცევა, მ. ვ. დიუბა, ა. ე. გორიუნოვი და ი. ე. სერებრენიკოვი.

2009 წელს სანქტ-პეტერბურგის გუბერნატორ ვალენტინა მატვიენკოს მონაწილეობით შედგა გარემონტებული ხიდის საზეიმო გახსნა. ახალი ხიდის გარემონტების საერთო ღირებულებამ შეადგინა 1,2 მლრდ რუბლი.

რეკონსტრუქციის შემდეგ ხიდი გახდა ერთმალიანი და ჯაჭვის, გამოიყენებოდა როგორც ფეხით მოსიარულეებისათვის ასევე საავტომობილო მოძრაობისათვის.
დიდი პეტროვსკის ხიდი

დიდი პეტროვსკის ხიდი — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე პატარა ნევკაზე. ერთმანეთთან აკავშირებს პეტროგრადისა და კრესტოვსკის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 295 მეტრი, ხოლო სიგანე — 21,5 მეტრი.

მდებარეობა
ხიდი ერთმანეთთან აკავშირებს სავინის ქუჩასა და სამხრეთის გზას.

დინების ქვემო მიმართულებით მდებარეობს ლაზარევის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურია „კრესტოვსკი-ოსტროვი“.

ისტორია
საარქივო დოკუმენტებიდან ცნობილია, რომ 1838 წელს ააგეს ხის მრავალმალიანი, ძელებიანი ხიდი, რომლის მახლობლადაც ააგეს დაცვის პოსტი. ახლოსვე, მდინარე ჩუხონკის სანაპიროზე, ააგეს ორი ხის პატარა სახლი ობიექტის დამცველი ჯარისკაცებისათვის. აგებულ ხიდს ჰქონდა გასახსნელი მალა და თავისი არსებობის მომენტიდან არც ერთხელ გაურემონტებიათ. 1947 წელს ხის მალების კონსტრუქცია შეცვალეს მეტალის ძელებით.

ხიდის სიგანე იყო 18 მეტრი, ჰქონდა 26 მალა, რომელთა სიგრძეც მერყეობდა 5,5 მეტრიდან 13 მეტრამდე. მარჯვენა სანაპიროს ხუთი მალა გასახსნელი იყო. 1993 წელს ყინულმა დაანგრია ხიდის კონსტრუქციის ნაწილი. ამის შემდეგ ხიდზე აიკრძალა ავტომობილების გადაადგილება. იგი დაავიწროეს 2,2 მეტრამდე და გახდა საფეხმავლო.

კრესტოვსკის კუნძულის ტერიტორიის განვითარებასთან და ბეტანკურის ხიდის აგების გეგმებთან დაკავშირებით წარიმართა დიდი პეტროვსკის ხიდის სრული რეკონსტრუქცია. ხიდი უნდა გამხდარიყო საფეხმავლო-საავტომობილო. ეს პროექტი დაკავშირებული იყო კიროვის სტადიონის რეკონსტრუქციასთან.

2010 წელ ძველი ხიდი დაშალეს და მის ადგილზე ააგეს ახალი, მეტალის ხიდი. ხიდი შედგებოდა შვიდი მალისაგან: 36,5+48,5+48,5+39,5+39,5+48,5+27,5 მ.

1916 წელს ხიდის შორიახლოს ყინულებში გადააგდეს გრიგოლ რასპუტინის ცხედარი.