iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კოხტა ყარალაშვილი

კოხტა გიორგის ძე ყარალაშვილი (დ. 24 სექტემბერი, 1898, თბილისი — გ. 17 თებერვალი, 1947, (დაიღუპა ავტოავარიაში კახეთში) — ქართველი კინომსახიობი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1946).

ბიოგრაფია
იგი ისევე ანაზდეულად გამოჩნდა ქართულ კინოხელოვნებაში, როგორც მისი თაობის მრავალი მსახიობი. ...რეჟისორი ალექსანდრე წუწუნავა ეძებდა ერთ-ერთი ეპიზოდური როლის შემსრულებელს კინოფილმ „ხანუმასათვის“. არჩევანი შეაჩერა შესანიშნავი გარეგნობის ახალგაზრდაზე. ეს იყო კოხტა ყარალაშვილი, რომელიც, როგორც გამოირკვა, შორს იყო ხელოვნებისგან. მაგრამ გამოცდილ რეჟისორს ალღომ არ უმტყუნა.

ასე მოვიდა იგი ქართულ კინოში. მისი დებიუტი წარმატებული გამოდგა და მალე ნიკოლოზ შენგელაიამ ახალბედა მსახიობს შესთავაზა ქერბალაის როლი კინოსურათში „გიული“. მართალია, დამწყებ მსახიობს არ ჰქონდა გავლილი სამსახიობო სკოლა, მაგრამ ბუნებრივი ნიჭის წყალობით დასძლია ესოდენ რთული ამოცანა და მის მიერ შესრულებული როლები გულთბილად მიიღო მაყურებელმა და კრიტიკამ.

კოხტა ყარალაშვილმა ჭეშმარიტ შემოქმედებით გამარჯვებას „ელისოში“ მიაღწია, სადაც განასახიერა ვაჟიას როლი. აქ უკვე სრულიად გამოვლინდა მსახიობის ინდივიდუალობა, თავისთავადობა, დახვეწილი ოსტატობა და დიდი შემოქმედებითი პოტენციალი. მსახიობის ღირსებას და მის პოპულარობას მოწმობს ის ფაქტი, რომ ცნობილმა სომეხმა რეჟისორმა ამო ბეკ-ნაზაროვმა ერევანში მიიწვია, რათა შეესრულებინა ერთ-ერთი წამყვანი როლი კინოფილმში „ზამალუ“.

გამოჩენილმა მსახიობმა მთელი ეპოქა შექმნა ქართულ კინოში. მისმა ტრაგიკულმა გარდაცვალებამ ყველას დასწყვიტა გული. ვარლამ ჟურულმა მისი მწუხარება გამოხატა შემდეგი სიტყვებით: „დუმილს შეუკრავს შენი ბაგენი, და დაგიხუჭავს არწივის თვალი, სიკვდილო კოხტას რად მიაგენი, ნეტავი სადმე შეგშლოდა ხელი“.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ფილმოგრაფია
1926: „ხანუმა“ (კინტო) რეჟ. ალექსანდრე წუწუნავა
1927: „გიული“ (ქერბალაი-ალის შვილი) რეჟისორები ნიკოლოზ შენგელაია, ლევ პუში
1928: „ელისო“ (ვაჟია-მოხევე) რეჟ. ნიკოლოზ შენგელაია
1929: „საკანი №79“ (უშანგი რევოლუციონერი) რეჟ. ზაქარია ბერიშვილი
1930: „მეღორეს ბედნიერება“ რეჟ. ვალერიან სიდამონ-ერისთავი
1932: „უდაბნო“ რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
1932: „შაქირი (როტე ფანე)“ (შაქირი) რეჟ. ლეო ესაკია
1935: „არშაულა“ (კობა) რეჟ. დავით რონდელი
1936: „ქაჯეთი“ (ტარიელი) რეჟ. კოტე მიქაბერიძე
1937: „არსენა“ რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
1939: „სამშობლო“ (ამირანი) რეჟ. ნიკოლოზ შენგელაია
1941: „ცანის ხეობის საუნჯე“ (პავლე) რეჟ. ზაქარია ბერიშვილი
1943: „გიორგი სააკაძე“ (ქვლივიძე) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
1946: „დავით გურამიშვილი“ (თავადი გიორგი – დავითის მამა) რეჟისორები ნიკოლოზ სანიშვილი, იოსებ თუმანიშვილი

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1946: საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
სალომე ყანჩელი

სალომე ალექსანდრეს ასული ყანჩელი (დ. 14 მაისი, 1921, თბილისი — გ. 11 დეკემბერი, 1985, იქვე) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1967).

ბიოგრაფია
დაიბადა მწერლისა და საზოგადო მოღვაწის სანდრო ყანჩელის ოჯახში. ბავშვობიდანვე ეზიარა ხელოვნების სიყვარულს. თბილისის თეატრალური ინსტიტუტის დამთავრებისთანავე მიიწვიეს საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტში მსახიობად. 1946–1948 წლებში მარჯანიშვილის თეატრშია, ხოლო 1948–1956 წლებში კი სოხუმის ქართული თეატრის დასში მოღვაწეობს. აქ შეასრულა მან ისეთი როლები როგორიცაა: ცაბუ (შალვა დადიანის „ნაპერწკლიდან“), ესმა (გიორგი წერეთლის „პირველი ნაბიჯი“), ძიძია (ალექსანდრე ყაზბეგის „ხევისბერი გოჩა“), მარანდოლინა (კარლო გოლდონის „სასტუმროს დიასახლისი“) და სხვა.

1956 წლიდან სალომე ყანჩელი კვლავ რუსთაველის სახელობის თეატრშია, ამჯერად სიცოცხლის ბოლომდე. აქ ახალი ძალით გაიელვა მისმა ხალასმა ნიჭმა, მაღალმა სცენურმა ოსტატობამ, სინატიფემ და ქალურმა მშვენებამ. მსახიობმა დიდი ოსტატობით განასახიერა მკვეთრად განსხვავებული სცენური სახეები: ივლიტე — კიტა ბუაჩიძის „ამბავი სიყვარულისა“, მზეთუნახავი — გიორგი ნახუცრიშვილის „ჭინჭრაქა“, ბაბალე — მერაბ ელიოზიშვილის „ბებერი მეზურნეები“, ხანუმა — ავქსენტი ცაგარელის „ხანუმა“, ბერნარდა — ფედერიკო გარსია ლორკას „ბერნარდა ალბას სახლი“, ნოდარ წულეისკირის „თუთარჩელა“ და სხვა.

სალომე ყანჩელი გამოირჩეოდა დიდი არტისტული ხიბლით, პლასტიკით, იუმორით, რომლის არსში წვდომის საოცარი უნარით. მანვე მეტად დასამახსოვრებელი სახეები შექმნა ქართულ კინოსა და სატელევიზიო დადგმებში.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ორჯერ იყო დაქორწინებული:
პირველი ქმარი - თეატრის რეჟისორი გიორგი ტოვსტონოგოვი
მეორე ქმარი - ფეხბურთელი, მოგვიანებით არქიტექტორი ოთარ ლითანიშვილი

ფილმოგრაფია
1958: „ორი ოჯახი“ (ლია) რეჟ. დავით კანდელაკი
1959: „მტრობა“ (ანიმაციური ფილმი) რეჟ. არკადი ხინთიბიძე
1960: „ამბავი ერთი ქალიშვილისა“ (მინადორა) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
1968: „არაჩვეულებრივი გამოფენა“ (ქვრივი) რეჟ. ელდარ შენგელაია
1975: „ერთი ნახვით შეყვარება“ (მურადის დედა) რეჟ. რეზო ესაძე
1977: „სამანიშვილის დედინაცვალი“ რეჟ. ელდარ შენგელაია
1978: „რამდენიმე ინტერვიუ პირად საკითხებზე“ (მარო) რეჟ. ლანა ღოღობერიძე

ნათამაშები როლები
სოხუმის თეატრი
შალვა დადიანის „ნაპერწკლიდან“ (ცაბუ )
გიორგი წერეთლის „პირველი ნაბიჯი“ (ესმა )
ალექსანდრე ყაზბეგის „ხევისბერი გოჩა“ (ძიძია )
კარლო გოლდონის „სასტუმროს დიასახლისი“ (მარანდოლინა )
რუსთაველის თეატრი
კიტა ბუაჩიძის „ამბავი სიყვარულისა“ (ივლიტე)
გიორგი ნახუცრიშვილის „ჭინჭრაქა“ (მზეთუნახავი)
მერაბ ელიოზიშვილის „ბებერი მეზურნეები“ (ბაბალე )
ავქსენტი ცაგარელის „ხანუმა“ (ხანუმა)
ფედერიკო გარსია ლორკას „ბერნარდა ალბას სახლი“ (ბერნარდა)

ჯილდოები და აღიარება
1950 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
1954 — აფხაზეთის ასსრ დამსახურებული არტისტი
1967 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
ნიკოლოზ ღოღობერიძე

ნიკოლოზ ბესარიონის ძე ღოღობერიძე (დ. 29 აპრილი, 1838, ქუთაისი — გ. 27 მარტი, 1911, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, პუბლიცისტი, მეწარმე.

ბიოგრაფია
ნიკოლოზი იყო მეორე ვაჟი ბესარიონ ღოღობერიძისა. ნიკოლოზმა პირველდაწყებითი განათლება მიიღო სახლში, დედისგან, რომელიც ცხრა წლის ასაკში ადრე გარდაეცვალა. ნიკოლოზი მიაბარეს ქუთაისის სასწავლებელში და მალე გადაიყვანეს თბილისის გიმნაზიაში, რომელიც დაამთავრა 1857 წელს. თბილისში ის ცხოვრობდა იმ დროს განთქმულ დავუს პანსიონში, სადაც მისი აღმზრდელი იყო ცნობილი ისტორიკოსი ლ. ზაგურსკი. გიმნაზიის კურსის დამთავრების შემდეგ, შევიდა პეტერბურგის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. სტუდენტობის წლებში აქტიურად მონაწილეობდა ილია ჭავჭავაძის მიერ დაარსებულ პატრიოტულ წრეში, აგრეთვე მეგობრობდა შემდეგში ცნობილ რუს მოღვაწეებთან: ნ. დობროლუბოვთან, ნ. პანტელეევთან, დ. ხოროშევსკისთან და სხვა.

1861 წელს წარმატებით დაამთავრა საუნივერსიტეტო კურსი და საპროფესოროდაც ამზადებდნენ, მაგრამ მშობლიური ხალხის სამსახური არჩია და საქართველოში დაბრუნდა — გეოგრაფიასა და ლათინურს ასწავლიდა თბილისის გიმნაზიაში. სამი წლის შემდეგ ისტორიკოს დიმიტრი ბაქრაძესთან ერთად დაინიშნა კავკასიაში ქრისტიანობის აღმდგენელი საზოგადოების სკოლების ინსპექტორად. ამავე ხანებში ბაქრაძესთან, სტეფანე მელიქიშვილსა და ვახტანგ თულაშვილთან ერთად თბილისში დააარსა ქართული სტამბა, სადაც ბეჭდავენ ქართულ წიგნებსა და ჟურნალ გაზეთებს. მათვე გამოსცეს გაზეთი „დროება“, რომლის შრიფტი სპეციალურად ვენიდან გამოიწერეს.

1868 წლის 19 თებერვლიდან ღოღობერიძე მუშაობა დაიწყო სასამართლო სისტემაში. ის დაინიშნა ჯერ მომრიგებელ მოსამართლის თანაშემწედ ტფილისის მაზრაში, შემდეგ ქუთაისის მაზრის მომრიგებელ მოსამართლედ, ბოლოს კი ქუთაისის ოლქის სასამართლო კოლეგიის წევრად. ერთი პერიოდი მუშაობდა ნაფიც ვექილად, მაგრამ მალე ისევ სასამართლოში დაბრუნდა და დაინიშნა ქუთაისის საოლქო სასამართლოს უფროს ნოტარიუსად. მამამისის გარდაცვალების შემდეგ იყო ქუთაისის საადგილმამულო ბანკის მმართველი. ქუთაისში ყოფნისას ღოღობერიძემ აქტიური მონაწილეობა მიიღო ქუთაიუსის საქალაქო თვითმმართველობის შემოღების საქმეში, მონაწილეობა მიიღო ქუთაისის სათავადაზნაურო სკოლის დაარსებაში ქუთაისიდან ღოღობერიძე გადავიდა საკუთარ მამულში, რგანში ჩაება მანგანუმის მოპოება-დამუშავების საქმეში. მან მანგანუმის მოპოვება დაიწყო 3 ათასი მანეთით, ხოლო 11 წლის განმავლობაში 100 ათასი მანეთის ქონება შეიძინა. 66 ათასი მანეთი ანდერძად დაუტოვა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ და საისტორიო-საეთნოგრაფიო საზოგადოებებს.

გარდაიცვალა 1911 წელს ტფილისში, სასტუმრო „ორიანტში“. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
შალვა ღლონტი

შალვა იოსების ძე ღლონტი (დ. 15 ოქტომბერი, 1912, ლანჩხუთი — გ. 2 ნოემბერი, 1970, თბილისი) — ქართველი მეცნიერ-რუსთველოლოგი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
საშუალო განათლება ლანჩხუთში მიიღო და ადრევე დაიწყო პედაგოგიური საქმიანობა. ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად მუშაობდა ყაზბეგის რაიონის სოფელ სიონის სკოლაში, მაჩხაანის სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმში, შემდეგ მოღვაწეობდა სიღნაღის რაიონულ გაზეთში. პარალელურად სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, დაამთავრა საქართველოს პედაგოგიურ მეცნიერებათა კვლევითი ინსტიტუტის ასპირანტურა და 1947 წლიდან ლექციებს კითხულობს სოხუმის პედაგოგიურ ინსტიტუტში, ხოლო 1962 წლიდან შ. რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ისტორიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ მუშაკია, ამავე დროს „ვეფხისტყაოსნის“ აკადემიური ტექსტის დამდგენი კომისიის წევრია.

შალვა ღლონტი, როგორც კვალიფიციური რუსთველოლოგი, 1967 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში კითხულობდა ლექციების კურსს „ვეფხისტყაოსნის“ პოეტიკის საკითხებზე. ფართოდაა ცნობილი მისი სამეცნიერო შრომები და მონოგრაფიები: „ვეფხისტყაოსნის მხატვრული ენის სპეციფიკურობის პრობლემა“, „ქართველი მწერლების მხატვრული ოსტატობის თავისებურებანი“, „ვეფხისტყაოსნის“ ფრაზეოლოგიური ლექსიკონი და სხვა. ამის გარდა შალვა ღლონტი იყო მიმდინარე ლიტერატურული პროცესების აქტიური მონაწილე — მისი საინტერესო კრიტიკული წერილები და რეცენზიები მკითხველის ცხოველ ინტერესს იწვევდა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
მაიკლ კოლინზი (რევოლუციონერი)

მაიკლ კოლინზი ( დ. 16 ოქტომბერი, 1890 — გ. 22 აგვისტო ,1922) — ირალანდიელი რევოლუციონერი და პოლიტიკოსი. ირლანდიის ეროვნული გმირი. ფინანსთა მინისტრი 1919-1922 წლებში და დროებითი მთავრობის თავმჯდომარე 1922 წლის იანვრიდან გარდაცვალებამდე. იბრძოდა ირლანდიის დამოუკიდებლობისათვის მე-20 ს-ის დასაწყისში. 1916 წლის აჯანყების შემდეგ ინგლისის ციხეში მოხვდა, საიდანაც ყველასთვის გასაკვირად 1918 წელს გაათავისუფლეს. განთავისუფლების შემდეგ მან წამოიწყო პარტიზანული ომი. ამ ომისა და საერთაშორისო მდგომარეობის შედეგად დიდმა ბრიტანეთმა მოლაპარაკება დაიწყო მეამბოხეებთან. 1921 წლის შეთანხმების თანახმად იქმნებოდა ირლანდიის რესპუბლიკის ნაცვლად ირლანდიის თავისუფალი სახელმწიფო. გარდა ამისა ქვეყნის ჩრდილოეთით მნიშვნელოვანი ტერიტორია ბრიტანეთს რჩებოდა. ამგვარი ფორმულირება არ მოსწონდა მეამბოხეთა ნაწილს და არ ეთანხმებოდა მას. შედეგად გამწვავებული პოლიტიკური სიტუაციის გამო კოლინზი იძულებული გახდა მეამბოხეები, რომელთაც უკვე დაკავებული ჰქონდათ მნიშვნელოვანი შენობები, იქიდან გამოედევნა ახლად შექმნილი თავისუფალი სახელმწიფოს არმიის მეშვეობით. მაიკლ კოლინზი მოკლეს მეამბოხეებმა 1922 წელს როდესაც ის მიემართებოდა ფაქტობრივად უკვე დამარცხებულ მეამბოხეთა ლიდერთან. მის დაკრძალვას 500 000 ადამიანი დაესწრო.
ნეფერკარა VII

ნეფერკარა (ასევე ნეფერკარე , კანეფერე) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეცხრე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა პირველ გარდამავალ პერიოდში. ტურინის მეფეთა სიაში მისი სახელი ნეფერკარა დარეგისტრირებულია როგორც 4.20.

ნეფერკარას სახელი არც აბიდოსის მეფეთა სიაში და არც საკარის მეფეთა სიაში არის ნახსენები, ამიტომ ნეფერკარას მეფობა არქეოლოგიური აღმოჩენებით დადასტურებული არ არის.
ლუი ლაზარ ოში

ლუი ლაზარ ოში (დ. 24 ივნისი, 1768 — გ. 19 სექტემბერი, 1797) — ფრანგი გენერალი 1793 წლიდან.

1784 წლიდან მსახურობდა გვარდიაში. 1789 წელს რევოლუციას მიემხრო. 1792 — 93 წლებში თავი გამოიჩინა ინტერვენტებთან ბრძოლაში. დაახლოებული იყო იაკობინელებთან. 1793-ში წარმატებით იცავდა დიუნკერკს ინგლისურ-ავსტრიული ჯარებისაგან. დაამარცხა ავსტრიული ჯარები ვერთთან და ფრეშვილერთან. 1794 — 95 წლებში წარმატებით ხელმძღვანელობდა კონტრევოლუციურ აჯანყების ჩახშობას (ბრეტანი და ვანდეა). სარდლობდა სამბრ-მაასის არმიას და 1797 წელს ნოივიდთან და ალტენკირხენთან ბრძოლებში ავსტრიელები გაანადგურა.
იდა (ფილმი)

იდა — 2013 წლის პოლონური დრამატული ფილმი. ფილმმა მიიღო ოსკარი საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის.

სიუჟეტი
ობოლმა ანამ ბავშვობა მონასტერში გაატარა. სანამ მონაზვნად აღიკვეცება, წინამძღვარი მას ავალებს შეხვდეს თავის ერთადერთ ნათესავს — დეიდა ვანდას. მისგან ანა გაიგებს, რომ ის ებრაელია და იდა ლებენშტაინი ჰქვია. ორივე ერთად გადაწყვეტს მოინახულონ იდას მშობლების საფლავი. იდა გზაში გაიცნობს ბიჭს. რდესაც იდა მონასტერში დაბრუნდება, ქრისტეს ქანდაკებასთან მივა და ეტყვის ,,მაპატიე, მე მზად არ ვარ“. ყველა აღიკვეცება მონაზვნად, მაგრამ იდა არა. იდა ბრუნდება ბიჭთან, პირველად მოწევს სიგარეტს, დალევს ალკოჰოლს, პირველად იცეკვებს, პირველად აკოცებს და ექნება სექსი. როდესაც ბიჭს სძინავს, იდა ტოვებს მას, იცვამს ისევ მონაზვნის კაბას და ბრუნდება მონასტერში.

როლებში
აგატა ჩებუხოვსკა — იდა
აგატა კულეშა — ვანდა
ჯოანა კულიგი — მომღერალი ქალი
დავიდ ოგროდნიკი — საქსოფონისტი
ადამ შკისკოვსკი — ფელიქს სკიბა
ერჟი ტრელია — შიმონ სკიბა
სებასტიან კურცი

სებასტიან კურცი ( დ. 27 აგვისტო, 1986, ვენა, ავსტრია) — ავსტრიელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. 2013 წლის 16 დეკემბრიდან 2017 წლის 18 დეკემბრამდე ავსტრიის ინტეგრაციისა და საგარეო საქმეთა მინისტრი. მსოფლიოში ყველაზე ახალგაზრდა საგარეო საქმეთა მინისტრი. 2017 წლის 18 დეკემბრიდან 2019 წლის 28 მაისამდე და 2020 წლის 7 იანვრიდან ავსტრიის ფედერალური კანცლერი.

ადრეული წლები და განათლება
სებასტიან კურცი 1986 წლის 27 აგვისტოს ვენაში დაიბადა. დედა მასწავლებელია, მამა — ინჟინერი. გაიზარდა ქალაქ მაიდლინგის მე-12 რაიონში, სადაც დღემდე ცხოვრობს. 1996 წელს ჩააბარა -ში, ხოლო 2004 წელს გამოსაშვები გამოცდის ჩაბარების შემდეგ ერთწლიანი სამხედრო სამსახური გაიარა. ამის შემდეგ ვენის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე დაიწყო სწავლა. სწავლის დასრულებამდე, 2011 წელს სახელმწიფო მდივნის პოსტზე დაინიშნა, როდესაც მხოლოდ თერთმეტი სასწავლო სემესტრი ჰქონდა გავლილი.

ახალგაზრდა პოლიტიკოსი
ასპ-ს ახალგაზრდული ფრთის წევრი 17 წლის ასაკში გახდა, 23 წლისა კი თითონ ჩაუდგა პარტიის ვენის კომიტეტს სათავეში. 2009 წელს კურცი აირჩიეს ავტრიის სახალხო პარტიის ახალგაზრდული განყოფილების თავმჯდომარედ. 2010-2011 წლებში ვენის საქალაქო საბჭოს წევრი იყო.
2011 წლის აპრილში კურცი ხელახლა შექმნილი ინტეგრაციის სახელმწიფო მდივნის პოსტზე დანიშნეს (ავსტრიის შინაგან საქმეთა ფედერალური სამინისტროს ნაწილი). 2013 წელს ავსტრიაში საყოველთაო არჩევნებში პარლამენტის წევრად იქნა არჩეული.
მიხეილ კედია

მიხეილ კედია (დ. 23 თებერვალი, 1902, თბილისი — გ. 20 აგვისტო, 1954, ჟენევა) — ქართველი იურისტი, ემიგრანტი, აბვერის თანამშრომელი მეორე მსოფლიო ომის დროს. საქართველის რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა სამინისტროს განსაკუთრებული რაზმის უფროსის, მელქისედეკ კედიას შვილი. გრიგოლ ფერაძესთან, სერგო მეტრეველსა და საბა კლდიაშვილთან ერთად შედის „ქართველი შინდლერების“ რიცხვში.

დაამთავრა თბი­ლისის გიმნაზია. სწავლობდა ბერლინისა და ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტებში იურიდიულ ფაკულტეტზე (გაგზავნა სა­ქარ­თვე­ლოს რესპუბლიკის მთავრობამ). 1921 წლიდან ცხოვრობდა პარიზში, მუშაობდა უნივერმაღ „ბომარშეში“, სხვადასხვა დროს იყო სოციალ–ფედერალისტთა და ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიების წევრი, ორგანიზაცია „თეთრი გიორგის“ ერთ–ერთი დამაარსებელი, მონაწილეობდა „კავკასიის კონფედერაციის“ საქმიანობაში, თანამშრომლობდა ჰაიდარ ბამატის ჟურნალ „კავკასიასთან“.

1940 წელს ოკუპირებულ პარიზში გერმანიის მთავრობის მიერ ქართული წარმომადგენლობის დახურვის შემდეგ დაევალა ქარ­თული ემიგრაციის დაცვის მისია გერმანიის ხელისუფლების წინაშე. ფიქრობდა, რომ გერმანელების მხარ­და­ჭე­რით შესაძლებელი იყო სა­ქარ­თვე­ლოს გათავისუფლება საბჭოთა რე­ჟიმისაგან, ამიტომ მისი შუამდგომლობით ჩამოყალიბდა საგანგებო დანიშნულების სამხედრო შენაერთი. 1943 ოქტომბერში კედიას ხელმძღვანელობით დაარსდა „სამეკავ­შირეო შტაბი“, რომელსაც ტყვეთა ბანაკებიდან ქარ­თვე­ლე­ბის გამოყვანა და მათი სამსახურით უზრუნ­ველყოფა დაევალა, აგრეთვე იმ სამხედრო ერთეულების ორგანი­ზე­ბა, რომლებშიც ქარ­თვე­ლე­ბი ირი­ცხე­ბოდნენ. ამ მიზნით ის წინ აღუდგა გენერალ ა. ვლასოვის არმიაში არარუსული ფორმირებების გაერთიანებას. კედია მეგობრობდა ჰიტლერთან დაპირისპირებულ ისეთ გავლენიან გერმანელებთან, როგორებიც იყვნენ გრაფი შულენბურგი, პროფ. გერჰარდ ფონ მენდე და ერიხ ენგელჰაუპტი. 1944 წლის აპრილში კედიამ თავი შვეიცარიას შეაფარა.

მან დიდი წვლილი შეიტანა ქართველი ებრაელების გადარჩენაში. მეორე მსოფლიო ომის დროს, გერმანიის მიერ საფრანგეთის ოკუპაციიას, საფრანგეთში ქართველთა დიასპორამ ნაცისტების წარმოადგენლობას გაუგზავნა წერილი, სადაც ამტკიცებდნენ, რომ ქართველებსა და ებრაელებს საერთო ენა, ცხოვრების წესი, ეროვნული ჩვეულებები აქვთ. ამ წერილში აღნიშნული იყო, რომ ქართველი ებრაელები სემიტები კი არა, ეთნიკური ქართველები იყვნენ. ეს წერილი გერმანელებისთვის დამაჯერებელი აღმოჩნდა, ხოლო ქართველი ებრაელები მეორე მსოფლიო ომის დროს ჰოლოკოსტს გადაურჩნენ.

1946 წელს 3 მაისს მან წერილობითი ჩვენება მისცა, რომ გერმანიის მიერ საფრანგეთის ოკუპაციის დროს, შეძლო მრავალი ქართველი მაჰმადიანისა და ებრაელის (მ. შ. იოსებ ელიგულაშვილი) დახსნა სასჯელისაგან, რასაც დოკუმენტებითაც ადასტურებდა. 1954 წელს დაავადებულმა კედიამ სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა.
ახაცხის კლუზი

ახაცხის კლუზი — კლუზი დასავლეთ საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ბზიფის ხეობაში, სოფელ ფსხუს ქვემოთ, ზღვის დონიდან 350–400 მეტრ სიმაღლეზე. კლდეკარი ბზიფის ხეობის კირქვული მონაკვეთის უვიწროეს უბანში მდებარეობს, რომელიც გამომუშავებულია ზედაიურული და ქვედაცარცული წყებების საზღვარზე. კლუზის სიგრძე — 0,7 კილომეტრია, სიღრმე — 200 მეტრი, ხოლო სიგანე ზედა ნაწილში — 7-8 მეტრს აღწევს. ზოგიერთ რაიონში სიგანე უფრო ნაკლებია. ზედ გადებულია პრიმიტიული ხიდი. კლუზის კიდეები ალაგ-ალაგ თითქმის ერთიმეორეს ეხება, ხოლო ერთგან, კერძოდ, მდინარე ფშიცის შესართავთან გაჩხირული ლოდი ზედ ამოსული ხეებით ბუნებრივ ხიდს ქმნის. სახელწოდება „ახაცხა“ მთავრის ხიდს ნიშნავს და მიუთითებს შერვაშიძეების სამფლობელოზე. საყურადღებოა, რომ აქ ოდესღაც აფხაზეთის მთავართა დიდი ბაღი იყო. ძეგლს ძლიერ უხერხული მისადგომები აქვს. ამ ადგილში მოხვედრა შეიძლება სხვადასხვა მხრიდან, თუმცა ყველა შემთხვევაში საჭიროა სიძნელეთა გადალახვა. ბზიფის ხეობა კანიონს ზემოთ, კერძოდ, სოფელ ფსხუსაკენ და ქვემოთ, კერძოდ, მდინარე გეგის შესართავისაკენ, სრულიად უგზოა, ხოლო ბილიკი, რომელიც ხიდისაკენ ბზიფის ქედიდან ჩამოდიოდა, კერძოდ, უღელტეხილ ძინიდან, და მდინარე ფშიცის ხეობით რიხვის მასივზე ადიოდა. ამ გზით 1890 წელს იმოგზაურა სახელგანთქმულმა რუსმა ბოტანიკოსმა ნიკოლოზ ალბოვმა. დღეს, თითქმის წაშლილია და თანაც მოითხოვს საკმაოდ მაღალი უღელტეხილების გადალახვას. ახაცხის კლუზი შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“.
დარჩენილი დრო

დარჩენილი დრო — ფრანსუა ოზონის 2005 წლის ფილმი.

სიუჟეტი
ახალგაზრდა, წარმატებული ფოტოგრაფი შეიტყობს, რომ კიბო სჭირს და მალე მოკვდება. ეს გარემოება აიძულებს გადახედოს თავის განვლილ ცხოვრებას, ურთიერთობას შეყვარებულთან, დასთან, მშობლებთან.

როლებში
მელვილ პუპო — რომანი
ჟანა მორო — ლაურა
ვალერია ბრუნი ტადესკი — ჟანა
დანიელ დიუვალი — ქმარი
მარი რივიერი — ცოლი
კრისტიან სენგევალდი — საშა
ალექსანდრე ქუთათელი

ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე ქუთათელი (ოფიციალური სახელი ალექსანდრე ქუთათელაძე) (დ. 29 ოქტომბერი, 1898, ქუთაისი — გ. 1 მაისი, 1982, თბილისი) — ქართველი მწერალი.

ბიოგრაფია
ბავშვობა ქუთაისში გაატარა. 1908 წელს უფროსმა ძმამ ყმაწვილი თბილისში ჩამოიყვანა და მესამე კლასიკურ გიმნაზიაში მიაბარა. 1916-1918 წლებში იგი კიევის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტის სტუდენტია. 1918 წელს დაბრუნდა თბილისში და სწავლა განაგრძო მშობლიური უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტზე. აქ ნიჭიერმა ახალგაზრდამ გრიგოლ წერეთლის ყურადღება დაიმსახურა. გამოჩენილმა მეცნიერმა განიზრახა ა. ქუთათელი ბერძნული ენისა და ლიტერატურის სპეციალობით აღეზარდა. საგულისხმოა, რომ 1923 წელს ა. ქუთათელმა დაწერა ბერძნულ მითზე აგებული დრამა „ჰხრისეს გველი“, რომელიც მადლიერმა ავტორმა გრიგოლ წერეთელს უძღვნა.

ლიტარატურული მოღვაწეობა ადრე დაიწყო. მისი პირველი ნაწარმოებები 1921 წელს გამოქვეყნდა ქართულ პრესაში. მას შემდეგ რესპუბლიკის ჟურნალ-გაზეთებში სისტემატურად იბეჭდებოდა და ცალკე წიგნებად გამოდიოდა მწერლის თხზულებანი: მისი კომედია „ნაშუაღამევს“ „1928“ წელს დადგა კოტე მარჯანიშვილმა. ა. ქუთათელი ნაყოფიერად იღწვოდა როგორც პოეზიაში ასევე პროზაში. ლექსების პირველი წიგნი 1934 წელს გამოიცა. 1958 წელს კი გამოქვეყნდა პოემა „ბედი მდევარი“, რომელშიც ასახულია გრიგოლ ორბელიანის ცხოვრება. მნიშვნელოვანია მისი ღვაწლი მთარგმნელობით საქმიანობაშიც. მან ქართველ მკითხველს გააცნო ესქილეს „მიჯაჭვული პრომეთე“, გოეთეს „ფაუსტი“, რუსი და სხვა ხალხთა პოეტებისა და პროზაიკოსების ნაწარმოებები.

მაგრამ მწერალს ნამდვილი აღიარება მოუტანა ოთხ ტომიანმა რომანმა „პირისპირ“, რომელსაც ავტორმა 25 წელი შეალია. იგი თარგმნილია გერმანულ, ჩეხურ, რუსულ, უკრაინულ, ბელორუსულ და სხვა ენებზე. ა. ქუთათელი მრავალი საინტერესო მოთხრობის ავტორიცაა. მათ შორის აღსანიშნავია მწერლის უკანასკნელ წლებში შექმნილი რომანი „სათვალთვალო“, სადაც გაცოცხლებულია იმ ადამიანთა სახეები, რომელთა გვერდითაც უხდებოდა ავტორს ცხოვრება და მოღვაწეობა.

ქართული მწერლობის წინაშე დიდი დამსახურებისათვის ა. ქუთათელი დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშისა და ხალხთა მეგობრობის ორდენებით, მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
დავით ქუთათელაძე

დავით ექვთიმეს ძე ქუთათელაძე (დ. 1901, ფოთი — გ. 30 მაისი, 1958, თბილისი) — ქართველი მხატვარი, გრაფიკოსი.

ბიოგრაფია
1922 წელს გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ, სწავლა განაგრძო თბილისის უნივერსიტეტში, პარალელურად თანამშრომლობდა ქართულ პერიოდიკასა და გამომცემლობებში როგორც მხატვარი.

1924 წელს ახალგაზრდა ხელოვანი დაოსტატების მიზნით გაემგზავრა ლენინგრადში და სწავლა განაგრძო სამხატვრო აკადემიაში. აქაც ადგილობრივი ჟურნალ-გაზეთების აქტიური თანამშრომელია.

ლენინგრადში თითქმის ოცი წელი დაჰყო, დაოჯახდა და სახელიც მოიხვეჭა, როგორც შესანიშნავმა მხატვარმა, უპრეტენზიო და თავდამბალმა ინტელიგენტმა. დავით ქუთათელაძემ უმძიმესი დღეები გადაიტანა ბლოკირებულ ქალაქში, რის გახსენებასაც ყოველთვის ერიდებოდა. 1942 წელს გადმოვიდა თბილისში და მუშაობა დაიწყო სამხატვრო აკადემიაში სასწავლო ნაწილისა და დაზგური გრაფიკის სახელოსნოს გამგედ.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ნასერალი

ნასერალი, ნასერალის ქედი — დაბალი განედური ქედი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქალაქ თბილისის ჩრდილო ნაწილში და მცხეთის მუნიციპალიტეტის აღმოსავლეთში. წარმოადგენს მდინარეების გლდანისხევისა და ხევძმარის წყალგამყოფს. იწყება სოფელ გლდანიდან, მიემართება აღმოსავლეთით. სიგრძე 4 კილომეტრი. მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 909 მ. აგებულია ზედაეოცენური თაბაშირიანი თიხებითა და ქვიშაქვებით. ჩრდილოეთი კალთა შემოსილია მეორეული ფოთლვანი ტყე-ბუჩქნარით, სამხრეთი — ჯაგ-რცხილნარით, ზოგან ჯაგეკლიანი სტეპიცაა.
შაჰიდ ბალხელი

აბულ ჰასან შაჰიდ იბნ ჰუსაინ ჯაჰუდანაქი ბალხი (‎), ქართულენოვან გამოცემებში ცნობილი, როგორც შაჰიდ ბალხელი (გ. 935, ისლამური კალენდრით 325 წ.) — სპარსი თეოლოგი, ფილოსოფოსი, პოეტი და სუფი. დაიბადა ბალხში (დღევანდელი ავღანეთი). შაჰიდ ბალხელი იყო აბუ ზაიდ ალ-ბალხის თანამედროვე და მასთან ურთიერთობაც აკავშირებდა. გარკვეული ფილოსოფიური საუბრები ჰქონდა ცნობილ სპარს სწავლულთან აბუ ბაქრ მუჰამედ არ-რაზისთან.

შაჰიდ ბალხელს აქვს ლექსები როგორც სპარსულ, ისე არაბულ ენაზე.
როდიონ ქორქია

როდიონ კალენიკეს ძე ქორქია (დ. 1 იანვარი, 1894, ჭალადიდი, ახლანდელი ხობის მუნიციპალიტეტი — გ. 10 იანვარი, 1984, თბილისი) — ქართველი მწერალი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ფოთის სამოქალაქო სასწავლებელი, ხოლო, 1914 წელს გიმნაზია, სადაც ყმაწვილი ნიკო ნიკოლაძემ მიაბარა. რ. ქორქიას ადრევე ერგო ბედნიერება შეხვედროდა მეორე დიდ ქართველს: ჯერ კიდევ 13 წლისამ ფოთში აკაკი წერეთლის საიუბილეო საღამოზე დიდ მგოსანს უძღვნა საკუთარი ლექსი, რისთვისაც საქართველოს პოეტთა უგვირგვინო მეფემ მადლობა გადაუხადა ყრმას და დაულოცა სამწერლობო გზა.

1914 წელს რ. ქორქია შევიდა ხარკოვის უნივერსიტეტში, მაგრამ მალე მობილიზაციით ჯარში გაიწვიეს, მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო და სამოქალაქო ომებში. 1920 წელს დაბრუნდა სამშობლოში, ფოთში, შემდეგ თბილისში მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობებზე: იყო გაზეთ „კოლექტივიზაციისათვის“ განყოფილების გამგე, შემდეგ ჟურნალ „პიონერის“ პასუხისმგებელი მდივანი. 1949-1954 წლებში საქართველოს თეატრალური საზოგადოების თავმჯდომარის მოადგილე.

მწერალმა პირველი მოთხრობა „ნიღაბქვეშ“ დაბეჭდა ჟურნალში „თეატრი და ცხოვრება“ 1927 წელს. აქედან მოყოლებული, მკითხველი ხვდება მწერლის ნაწარმოებს, პერიოდიკაში თუ ცალკე წიგნების სახით, მისი პიესები იდგმებოდა ჩვენი თეატრების სცენებზე.

რ. ქორქია სამოც წელზე მეტხანს იღწვოდა და საკუთარი კვალი დატოვა ჩვენს მწერლობაში. აღსანიშნავია მისი დიდი დამსახურება ქართულ საბავშვო ლიტერატურაში. მწერლის ნაწარმოებებზე იზრდებოდა მკითხველთა თაობები. განსაკუთრებული სიყვარულით მიიღო საზოგადოებამ მისი ქმნილებანი: „მარილის აკვანში“, „ოქსანა“, „მიშა პოპოვი“, „თეთრი ხატა“, „ყელსახვევი“ და სხვა. მწერლის ბევრი ნაწარმოები თარგმნილია რუსულ და სსრ ხალხთა ენებზე. თავადაც თარგმნიდა რუს მწერლებს, მაგალითად ნიკოლოზ ოსტროვსკის, ალექსეი ტოლსტოის, არკადი გაიდარს და სხვა. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს საინტერესო მონოგრაფიები აკაკი ფაღავასა და ალექსანდრე წუწუნავაზე.

როდიონ ქორქიას პირველს მიენიჭა შიო მღვიმელის პრემიის ლაურეატობა. დაჯილდოვებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.