iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დუშან იურკოვიჩი

დუშან სამუელ იურკოვიჩი (, დ. 23 აგვისტო, 1868, ტურა-ლუკა, ტრენჩინის მხარე — გ. 21 დეკემბერი, 1947, ბრატისლავა) — სლოვაკი არქიტექტორი, ეთნოგრაფი და მხატვარი. იგი განსაკუთრებით ცნობილია პირველი მსოფლიო ომის დროინდელი დასავლეთ გალიციის სამხედრო სასაფლაოების მრავალრიცხოვანი პროექტებით, რომელთაგან ბევრი ისტორიულ ძეგლად ითვლება.

ბიოგრაფია
დუშან იურკოვიჩი დაიბადა 1868 წლის 23 აგვისტოს ქალაქ ტურა-ლუკაში, ხელოსნების ოჯახში, რომლებიც ხალხური რეწვით იყვნენ დაკავებულნი. საშუალო სკოლის დასრულების შემდეგ ის საცხოვრებლად ვენაში გადავიდა, სადაც 1884 წლიდან 1889 წლამდე სწავლობდა ეროვნული სამრეწველო სკოლაში. სწავლის დასრულების შემდეგ იურკოვიჩი ქალაქ მარტინში დასახლდა და ხის ნაკეთობების ოსტატად მუშაობა დაიწყო. მოგვიანებით იგი ვსეტინში გადავიდა და სწავლა განაგრძო მიხალ ურბანეკის სახელოსნოებში. 1895 წელს იურკოვიჩმა თავისი ხის ნამუშევრები პრაღაში, ჩეხურ-სლოვაკურ ეთნოგრაფიულ გამოფენაზე, წარმოადგინა. ამავე პერიოდში მან სხვა არქიტექტორებთან ერთად მორავიაში რამდენიმე შენობის პროექტზე იმუშავა.

1899 წელს დუშან იურკოვიჩი ბრნოში გადავიდა საცხოვრებლად და იქ საკუთარი სამშენებლო ბიურო დააარსა, რომლის პირველ პროექტს ადგილობრივი სკოლის შენობის მშენებლობა წარმოადგენდა. ბრნოში ყოფნისას იურკოვიჩი დაახლოვდა გამოჩენილ ჩეხ მწერლებთან — ირჟი მაგენთან, ძმებთან ალოის და ვილემ მრშტიკებთან, ასევე იოზეფ მერგაუტთან. მის ყველაზე ცნობილ ნამუშევრად ბრნოში ითვლება ჟაბოვრჟესკში მდებარე ვილა, რომელიც ხალხური ხელოვნებისა და ვენის მოდერნის სტილის ელემენტებს აერთიანებს. იურკოვიჩი ასევე მონუმენტური ხელოვნების მოყვარულთა საზოგადოების შენობის პროექტის ავტორია და მონაწილეობდა ნოვე-მესტო-ნად-მეთუიეს ციხესიმაგრის რეკონსტრუქციაში.

პირველი მსოფლიო ომის დროს დუშან იურკოვიჩი ავსტრო-უნგრეთის არმიაში ჩაიწერა და მსახურობდა „კ. და კ. სამხედრო კომენდატურის სამხედრო დაკრძალვების დეპარტამენტში“, კრაკოვში. იგი დაახლოებით 40 სამხედრო სასაფლაოს პროექტის ავტორია დასავლეთ გალიციაში, ქალაქ ნოვი-ჟმიგრუდის მიმდებარედ (დღევანდელი პოლონეთის მალოპოლსკის სავოევოდო). იურკოვიჩის მიერ შექმნილი სასაფლაოები გამოირჩევა ლემკური (აღმოსავლეთ სლავური ეთნიკური ჯგუფი ლემკივშინაში) ხალხური ხელოვნების თვალსაჩინო გავლენით.

ომის დასრულების შემდეგ დუშან იურკოვიჩი დაბრუნდა ჩეხოსლოვაკიაში და დასახლდა ბრატისლავაში. სწორედ ამ პერიოდში მან შექმნა მნიშვნელოვანი მემორიალური ნაგებობები: სლოვაკი მწერლის და ფილოსოფოსის იოზეფ გურბანისა და სლოვაკური ეროვნული მოძრაობის მოღვაწის, ფრანგი გენერლის მილან შტეფანიკის აკლდამები, ასევე — სლოვაკური ეროვნული აჯანყების მონუმენტი და საბაგირო გზა ლომნიცკი-შტიტის მთაზე.

დუშან იურკოვიჩი გარდაიცვალა 1947 წლის 21 დეკემბერს და დაკრძალულია ქალაქ ბრეზოვა-პოდ-ბრადლომში.

ჯილდოები
ტომაშ გარიგ მასარიკის ორდენი, ხარისხის (1991 წელი, ჩეხოსლოვაკია — მიენიჭა სიკვდილის შემდეგ)
პრიბინას ჯვარი, კლასის (2007 წლის 1 იანვარი, სლოვაკეთი — მიენიჭა სიკვდილის შემდეგ)
ჩეხოსლოვაკიის სახალხო არტისტის წოდება (1945 წლის 11 დეკემბერი)
ნარვის რატუშა

ნარვის რატუშა — ისტორიული და არქიტექტურული ძეგლი ნარვაში, ქალაქის ცენტრში. თანამედროვე მისამართია — რატუშის მოედანი №1.

შენობა აშენდა შვედეთის სამეფო კარის ინიციატივით. მისი პროექტის საფუძვლად გამოყენებულ იქნა გ. ტეიფელის ნამუშევარი. თავდაპირველად ის ბაროკოს სტილში იყო ჩაფიქრებული, თუმცა პროექტის სტოკჰოლმში დამტკიცებისას მასში გარკვეული ცვლილებები შევიდა, რის შედეგადაც რატუშა ჰოლანდიური კლასიციზმის სტილში აიგო. სამშენებლო სამუშაოები 1668 წელს დაიწყო ზაქარია ჰოფმანი-უმცროსისა და იურგენ ბიშოფის ხელმძღვანელობით და სამი წლის განმავლობაში გაგრძელდა.

არქიტექტურული თვალსაზრისით, რატუშა სამსართულიანი ქვის ფილებით ნაგები შენობა-ნაგებობა იყო. შენობას ჰქონდა მაღალი საბაზისო სართული, ორი სართული ტოსკანური პილასტრებით და მესამე, ნახევარსართული, რომელიც სვეტების ზემოთ იყო განთავსებული. ფასადის ცენტრალურ ნაწილში პილასტრები არ ჩანდა — სამკუთხა ფრონტონი საათებით თითქოს აგრძელებდა და ამთავრებდა გლუვ კედელს. ბასრი ოთხსვეტიანი სახურავის ქონგურს ამკობდა კოშკი ორი გალერეით. კოშკის წვეტიანი კონუსი სრულდებოდა ხელით გამოჭედილი ფლუგერით (ქარის მიმართულების გამჩვენებელი), რომელიც გამოსახავდა ვაშლზე დაყრდნობილ წეროს (მოჩუქურთმებულია ოსტატ გრაბენის მიერ). რატუშაში შესასვლელად ორმაგი კიბე ადიოდა, რომელიც ლამაზი, ორიგინალური დეკორით შემკული მეტალის მოაჯირით იყო გაფორმებული. მოაჯირის ორნამენტში ნარვის გერბის ელემენტები იყო ჩართული (თევზი, მახვილი და ბირთვები). შესასვლელი პორტალი, რომელიც, სავარაუდოდ, ნიკოლაუს მილიხის ნამუშევარია, მოიცავდა მოჩარჩოებულს ქალაქის გერბს პალმის ფოთლებით და სამ ალეგორიულ ფიგურას, რომლებიც განასახიერებდნენ იმ სამ ძირითად პრინციპს, რომელთა მიხედვითაც უნდა წარმართულიყო მუშაობა რატუშაში: სამართლიანობა, სიბრძნე და ზომიერება.

პირველ სართულზე განთავსებული იყო დიდი ჰოლი, რომლის ჭერი მოხატული კოჭებით იყო გადახურული. ჰოლის ორივე მხარეს ოთახების რიგები იყო განლაგებული. ვესტიბიულის უკანა ნაწილში კიბე ადიოდა მეორე სართულზე, სადაც მდებარეობდა მაგისტრატის (შემდგომში — ქალაქის საბჭოს) დიდი სხდომათა დარბაზი. მეორე სართულის ჩრდილოეთ ნაწილში განთავსებული იყო უმაღლესი სასამართლოს სხდომათა დარბაზი, კანცელარია და მოსაცდელი ოთახი, ხოლო სამხრეთ ფრთაში — დაბალი ინსტანციის სასამართლოს შესაბამისი სამსახურები და სავაჭრო პალატა. სარდაფის სართულზე მდებარეობდა საზომებისა და სასწორების პალატა, ციხე და დამხმარე სათავსოები.

1944 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დროს, მთელი ძველი ქალაქის მსგავსად, რატუშის შენობაც დაზიანდა. მისი აღდგენა 1960-1963 წლებში განხორციელდა. რესტავრაცია ჩაუტარდა ფასადებს, შესასვლელ პორტალს, გარე კიბეს მოაჯირით, ვესტიბიულის მოხატულ კოჭოვან ჭერს, პარადულ კიბესა და კოშკის ბაროკოს სტილის გუმბათს. საბჭოთა პერიოდში შენობაში პიონერთა სასახლე იყო განთავსებული. 2019 წლის მონაცემებით, შენობა ცარიელია და საჭიროებს სასწრაფო რემონტს. მისი რეკონსტრუქცია დაგეგმილია ევროკავშირის დაფინანსებით.

გალერეა
ალექსანდრე ზაგორსკი

ალექსანდრე ზაგორსკი (დ. 7 სექტემბერი, 1884, სარატოვი, რუსეთის იმპერია — გ. 1 იანვარი, 1965, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — საბჭოთა მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1950).

ბიოგრაფია
დაამთავრა ქალაქ ტამბოვის გიმნაზია.

პირველად პროფესიულ სცენაზე გამოვიდა იაროსლავის ვოლკოვის თეატრში 1908 წელს. სასცენო მოღვაწეობას ეწეოდა: ჟიტომირის (1921-1922), ასტრახანის (1922-1923), ტულის, კურსკის, არხანგელსკის (1923-1926), იაროსლავის, კალუგის, ჩელიაბინსკის, კაზანის, კოსტრომის (1926-1939) თეატრებში. 1939 წლიდან ა. ზაგორსკი გრიბოედოვის სახელობის თბილისის რუსული დრამატული თეატრის მსახიობია. შესრულებული აქვს როლები: ტეტერევი, პროხორ ხრაპოვი(მ. გორკის „ვასა ჟელეზნიოვა“, „ბარბაროსები“); ზვეზდინცევი, თავადი ობრეზკოვი (ლ. ტოლსტოის „განათლების ნაყოფი“, „ცოცხალი ლეში“); ვერშინინი (ჩეხოვის „სამი და“), გრომილოვი, მამაევი, ლავრ მირონის ძე, ბესსუდნი, ბერკუტოვი (ა. ოსტროვსკის „ტალანტები და თაყვანისმცემლები“, „ზოგჯერ ბრძენიც შეცდება“, „უკანასკნელი მსხვერპლი“, „ხელსაყრელ ადგილზე“, „მგლები და ცხვრები“), მინაი კორშუნოვი (ვ. დარასელის „კიკვიძე“), მაკფერსონი (კ. სიმიონოვის „რუსული ხასიათი“) და სხვა.

გადაღებულია კიევისა და თბილისის კინოსტუდიების ფილმებში.

ჯილდოები და აღიარება
1943 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
1950 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
დერვიშ ფაშას სასახლე

დერვიშ ფაშას სასახლე — ისტორიული სასახლე და ეთნოგრაფიული მუზეუმი ნიქოზიის არაბ აჰმეტის კვარტალში, რომელიც ამჟამად მდებარეობს ჩრდილოეთ ნიქოზიაში. სასახლე განთავსებულია ბელიჰ ფაშას ქუჩაზე და ორი სართული აქვს. ის ითვლება ოსმალური არქიტექტურის ერთ-ერთ გამორჩეულ ნიმუშად კვიპროსზე.

სასახლე აშენდა ადრინდელი გოთიკური სტილის შენობის ადგილზე. მის შესასვლელ კარზე მითითებულია თარიღი 1801, რაც სავარაუდოდ შენობის მშენებლობის წლად მიიჩნევა. 1869 წელს განხორციელდა მისი რემონტი, და ჭერის დეკორატიული ხის ჩუქურთმებიც ამ წელს განეკუთვნება. საუკუნის ბოლოს სასახლე ეკუთვნოდა ჰაჯი აჰმედ დერვიშ ეფენდის, მდიდარ თურქ-კვიპროსელ მოქალაქეს, რომელიც ფლობდა ფართო მიწის ნაკვეთებს ნიქოზიის გალავნის გარეთ.

სასახლის ქვედა სართული ნაგებია ქვით, ხოლო ზედა — ტალახის აგურით. მისი არქიტექტურა ღრმად ატარებს ოსმალურ ელემენტებს და ასახავს იმდროინდელ ოსმალურ ცხოვრების წესს.

სასახლის ორსართულიანი სტრუქტურა მიანიშნებს საკუთრების მფლობელის სოციალურ სტატუსზე, ხოლო ბაღდადური სტილის აივანი და შიდა ეზოს სიმეტრიულობა ქმნიდა ეგზომ დახურულ, მაგრამ კულტურულად მდიდარ გარემოს. მეზობელ შენობებთან ერთად, სასახლე ქმნიდა უნიკალურ ურბანულ ქსოვილს, სადაც სივრცე ნაწილდებოდა გენდერული, სოციალური და ფუნქციური ნიშნით – სელამლიქი, ჰარამლიქი და სავაჭრო-პოლიტიკური წრეების მისაღები სივრცეები.

დასამახსოვრებელია, რომ დერვიშ ფაშას სასახლე გახდა ერთ-ერთი პირველი მაგალითი, როდესაც ჩრდილოეთ კვიპროსის ადმინისტრაციამ მიზანმიმართულად შეინარჩუნა არქიტექტურული მემკვიდრეობა. მისი რესტავრაცია 1980-იან წლებში არ იყო მხოლოდ სამშენებლო პროცესი — ის იყო კულტურული პოზიციის დეკლარაცია: სურვილი, არ დაეკარგათ ისტორიული წარსული პოლიტიკური ცვლილებების მიუხედავად.

სასახლის თანამედროვეობაში არსებობა უკვე არ არის მხოლოდ მუზეუმის ფუნქციით გამორჩეული — ის გახდა ერთ-ერთი ცენტრალური ობიექტი ტურისტული მარშრუტებისა, რაც ხელს უწყობს კვიპროსის კულტურის მრავალფეროვანი შრის გაცნობას.

სიმბოლური დატვირთვა და იდეოლოგიური მნიშვნელობა
დერვიშ ფაშას სასახლე არ უნდა განვიხილოთ მხოლოდ როგორც არქიტექტურული ძეგლი ან ეთნოგრაფიული მუზეუმი — ის არის ოსმალური მემკვიდრეობის ის მცირე ნაწილაკი, რომელიც დღევანდელ ჩრდილოეთ კვიპროსში იდენტობათა მშენებლობის პროცესში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს. საუკუნის ბოლოს, როდესაც სასახლეში ცხოვრობდა ჰაჯი დერვიშ ეფენდი — ადგილობრივი არისტოკრატიის წარმომადგენელი — შენობა იქცა იმ სოციალური ელიტის სიმბოლოდ, რომელიც თურქულ-კვიპროსული საზოგადოების კულტურულ ჩარჩოს განსაზღვრავდა.

დღეს მუზეუმის მთავარი ეზო ხშირად გამოიყენება როგორც ადგილობრივი კულტურული ღონისძიებების ადგილი — ფოლკლორული საღამოები, მცირე მასშტაბის გამოფენები და საგანმანათლებლო ტური. ეს პრაქტიკა, ერთი მხრივ, მუზეუმს ამორჩეულ ადგილად აქცევს კულტურული მეხსიერების შესანარჩუნებლად, ხოლო მეორე მხრივ, ის პოლიტიკურად გარდაიქმნება იდენტობის გამამტკიცებელ სიმბოლოდ — ადგილობრივი თურქული თემისთვის ერთგვარად „საპატიო არქიტექტურულ ხსოვნად“.

სასახლის ინტერიერში თავმოყრილი ყოფითი ნივთები არ წარმოადგენს მხოლოდ ისტორიულ არტეფაქტებს — ისინი არიან ყოფითი იდენტობის მატარებლები. სამზარეულოს ჭურჭელი, ტრადიციული ქსოვილები და ავეჯი ქმნიან ამ ობიექტს როგორც სახლის იდეალიზებულ მოდელს — როგორც „დაკარგულ სამშობლოს შიგნიდან“, რომელშიც კოლექტიური მეხსიერება არქიტექტურასთან ერთად თანაარსებობს.

გალერეა
კანასინის მუნიციპალიტეტი

კანასინის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 141 939 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 80.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 106.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1 335.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კანასინი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31041.
კანტუნილის მუნიციპალიტეტი

კანტუნილის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 553 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 199.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 27.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კანტუნილი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31042.
კაუის მუნიციპალიტეტი

კაუის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 405 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 23.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 137.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 24.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კაუა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31043.
კინჩილის მუნიციპალიტეტი

კინჩილის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 530 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 14.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 355.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 21.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კინჩილი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31044.
კოპომის მუნიციპალიტეტი

კოპომის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 677 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 157.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 17 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კოპომა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31045.
ტაიაკი

ტაიაკი — იაპონური ნამცხვარი თევზის ფორმით, რომელიც ძირითადად იყიდება ქუჩის საჭმლის სახით. ის ფორმით წააგავს ტაის (წითელი ზღვის კობრი), რომლის გამოც მას ეს სახელი დაერქვა კიდეც. ყველაზე ხშირად გამოყენებადი შიგთავსი არის ანკო. ზოგი მაღაზია ტაიაკის ოკონომიაკის, გიოზას ან სოსისის შიგთავსითაც ყიდის. ხანდახან უფრო პატარა, განსხვავებული ფორმის ტაიაკი, კინგოიაკიც გვხვდება, რომელიც ხშირად ერთ შეფუთვაში ხუთ-ხუთად, ათ-ათად ან უფრო მეტადაც კი იყიდება.

ტაიაკი იმაგავაიაკის მსგავსია (უფრო სქელი და უფრო მრგვალი ნამცხვარი), ასევე მისი შიგთავსი შედგება  ტკბილი აზუკის ლობიოს პასტისაგან ან კრემისაგან.

ინგრედიენტები
ტაიაკი კეთდება ჩვეულებრივი ბლინის ან ვაფლის ცომით. ცომს ასხამენ თევზის ფორმაში ორივე მხრიდან. შემდგომში შიგ შიგთავსს დებენ და ფორმას ხურავენ. აცხობენ იქამდე, სანამ ორივე მხრიდან ოქროსფერ-ყავისფერი არ გახდება.

ისტორია
ტაიაკი პირველად იაპონიაში, 1909 წელს გაიყიდა. ეს არის იმაგავაიაკის გადაკეთებული ფორმა, უკვე პოპულარული სასუსნავი, რომელიც დამზადებული არის ლობიოს პასტით.

სეიჯირო კობეს, ნანივაია სოჰონტენის დამფუძნებელს, იმაგავაიაკის გაყიდვასთან დაკავშირებით პრობლემები აწუხებდა, ამიტომაც მან გადაწყვიტა, რომ გამოეცხო ეს ნამცხვარი თევზის ფორმით, რომელიც ჰგავს ტაის (ან წითელი ზღვის კობრს). ტაი მიიჩნევა, როგორც ბედისა და ფორტუნის სიმბოლო იაპონიაში და იყო ძვირფასი თევზი, რომელიც ხელმისაწვდომი იყო მხოლოდ მაღალი კლასის წარმომადგენლებისთვის ან განსაკუთრებული ადამიანებისთვის. მასამორი კობემ, მაღაზიის მეოთხე მფლობელმა, თქვა, რომ სეიჯიროს უნდოდა ჩვეულებრივი ადამიანებისთვის მიეცა ძვირი თევზის გემო - დაბალ ფასად.

მისი შექმნის დღიდან, ტაიაკი განვითარდა მრავალ ვარიაციაში,როგორც განსხვავებული ინგრედიენტებისა და ცომის გამოყენებით, ასევე განსხვავებული ფორმებით და ზომებით.

ტაიაკი კორეას გაეცნო იაპონიის კოლონიურ პერიოდში, სადაც ის ცნობილი იყო, როგოც ბუნგეო-პპანგი.

ომის შემდეგ პერიოდში ტაიაკი ჯერ სხვა ქვეყნებშიც გავრცელდა, შემდეგ კი მთელ მოსფლიოს მოედი.
რომის ეროვნული მუზეუმი

რომის ეროვნული მუზეუმი ― მუზეუმი, რომელიც რამდენიმე ფილიალისგან შედგება. ფილიალები სხვადახვა ადგილებშია გაბნეული რომში, იტალიაში. მუზეუმში გამოფენილია რომის სრული ისტორიის ამსახველი ექსპონატები, ძირითადად ძველი რომის პერიოდის არქეოლოგიური აღმოჩენები.

ისტორია
1889 წელს დაარსებული და 1890 წელს გახსნილი მუზეუმის მთავარი მიზანი იყო რომის იტალიის სამეფოსთან შეერთების შემდეგ აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალების შეგროვება და გამოფენა.

მისი კოლექციის საწყისი ბირთვი კირხერის მუზეუმიდან მომდინარეობს, კონკრეტულად ათანასე კირხერის მიერ შეგროვებული არქეოლოგიური ნამუშევრებიდან, რომლებიც ადრე სანტ-იგნაციოს იეზუიტურ კომპლექსში იყო განთავსებული. კოლექცია სახელმწიფომ 1874 წელს, იესოს საზოგადოების დაშლის შემდეგ მიითვისა. თავდაპირველად სამეფო მუზეუმის სახელით ცნობილი კოლექცია ტიბერინოს მუზეუმში უნდა გადაეტანათ, რაც ვერ მოხერხდა.

1901 წელს იტალიის სამეფომ რომის ეროვნულ მუზეუმს გადასცა ახლახან შეძენილი ლიუდოვიზის კოლექცია, უძველესი ქანდაკებების მნიშვნელოვანი ეროვნული კოლექციის თანხლებით. კოლექციებს საუკუნის ბოლოს ქალაქის განახლების დროს აღმოჩენილი ნივთებიც შეემატა.

1913 წელს, მინისტრის ბრძანებით დამტკიცდა, რომ კირხერის მუზეუმის კოლექცია გაიყოფოდა ბოლო ათწლეულების განმავლობაში დაარსებულ სხვადასხვა თემატიკის მუზეუმს შორის, როგორებიც იყო რომის ეროვნული მუზეუმი, ვილა ჯულიას ეროვნული ეტრუსკული მუზეუმი და კასტელ სანტ’ანჯელოს მუზეუმი.
მუხრან მაჭავარიანის სახლ-მუზეუმი

მუხრან მაჭავარიანის სახლ-მუზეუმი — მემორიალური მუზეუმი, რომელიც ეძღვნება საუკუნის გამოჩენილ ქართველ პოეტს, მუხრან მაჭავარიანს. მუზეუმი მდებარეობს იმერეთის რეგიონში, საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ არგვეთში, პოეტის მშობლიურ სოფელში.

ისტორია
მუზეუმი ოფიციალურად გაიხსნა 2015 წლის 17 მაისს, პოეტის გარდაცვალებიდან ხუთი წლის თავზე. გახსნის ცერემონია საზეიმო ღონისძიებით აღინიშნა, რომელიც მოიცავდა კონცერტს და მუხრან მაჭავარიანის სახელობის სკვერისა და ბიუსტის გახსნას საჩხერის ცენტრში. ღონისძიებას ესწრებოდნენ იმერეთის სახელმწიფო რწმუნებული, მაჟორიტარი დეპუტატი და ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლები.

ექსპოზიცია
მუზეუმის კოლექცია მოიცავს დაახლოებით 300 ექსპონატს, რომლებიც ასახავს მუხრან მაჭავარიანის ცხოვრებასა და შემოქმედებას. მათ შორისაა:
პოეტის პირადი ნივთები, მათ შორის ტანსაცმელი და საყოფაცხოვრებო საგნები;
ხელნაწერები და ლიტერატურული მონახაზები;
ფოტომასალა და დოკუმენტები, რომლებიც ასახავენ პოეტის საზოგადოებრივ და შემოქმედებით საქმიანობას.

კულტურული ღონისძიებები
მუზეუმი აქტიურად მონაწილეობს კულტურულ და საგანმანათლებლო ღონისძიებებში. ტარდება ლიტერატურული კონკურსები, გამოფენები, თეატრალური წარმოდგენები და მუსიკალური კონცერტები. ასევე, მუზეუმი თანამშრომლობს სკოლებთან და უნივერსიტეტებთან, აწყობს ლექციებსა და ექსკურსიებს სტუდენტებისა და სკოლის მოსწავლეებისთვის.

მდებარეობა და სამუშაო საათები
მისამართი: სოფელი არგვეთი, საჩხერის მუნიციპალიტეტი, საქართველო
სამუშაო საათები: ყოველდღე, ორშაბათის გარდა, 11:00-დან 21:00 საათამდე
ბილეთის ფასი: 1 ლარი
უფასო დაშვება: 6 წლამდე ბავშვები, მუზეუმის თანამშრომლები, -ის წევრები, შშმ პირები და ლტოლვილები (შესაბამისი დოკუმენტაციით).

დამატებითი ინფორმაცია
მუზეუმის დაარსება აღინიშნა საზეიმო ღონისძიებით, რომელიც მოიცავდა კონცერტს და მუხრან მაჭავარიანის სახელობის სკვერისა და ბიუსტის გახსნას საჩხერის ცენტრში.
არჩილ ხომასურიძე

არჩილ ხომასურიძე (დ. 11 თებერვალი, 1942) — ქართველი ექიმი და მეცნიერი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1942 წლის 11 თებერვალს ქალაქ თბილისში, საქართველოს სსრ. პირველადი საერთო და სამედიცინო განათლება მიიღო თბილისში.

კარიერა
1965-1985 წლებში ცხოვრობდა და მუშაობდა მოსკოვში, ენდოკრინოლოგიისა და ჰორმონთა ქიმიის საკავშირო ინსტიტუტში გაიარა ასპირანტურა და 1969 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე - „ჰიპოთირეოზის გავლენა შთამომავლობის ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციაზე“. 1969-1972 წლებში მუშაობდა მოსკოვის №10 სამშობიარო სახლის ექიმ-ორდინატორად.

1972 წლის მარტში მიიწვიეს უმცროს მეცნიერ-მუშაკად მეანობა-გინეკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ენდოკრინოლოგიურ განყოფილებაში, სადაც მუშაობდა 1985 წლამდე.

1979 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე — „ჰორმონალური კონტრაცეპციის გავლენა ფარისებრ, თირკმელზედა კუჭუკანა ჯირკვლებზე, თირკმელებისა და ღვიძლის ფუნქციაზე“.

1980 წელს მიენიჭა პროფესორის წოდება და დაჯილდოვებული იქნა ლენინური კომკავშირის სახელმწიფო პრემიით.

1984 წლის დეკემბერში პროფ. ა. ხომასურიძე დაბრუნდა ქ. თბილისში და დაინიშნა ი. ჟორდანიას სახ. რეპროდუქტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის გენერალურ დირექტორად, სადაც მუშაობს დღემდე (40 წელი).

1997 წელს, პარალელურად დაინიშნა სახელმწიფო თანამდებობაზე - ივ. ჯავახიშვილის სახ. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტის რეპროდუქტოლოგიისა და მეანობა-გინეკოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელად და სრულ პროფესორად, სადაც დღემდე განაგრძობს აქტიურ პედაგოგიურ და სამეცნიერო მოღვაწეობას.

2010 წელს იგი გახდა ღირების ორდენის კავალერი, 2023 წელს მიენიჭა თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება, 2024 წელს კი ინტიტუტის წინ გაიხსნა მისი ვარსკვლავი.
რენტგენის მილაკი

რენტგენის მილაკი — რენტგენის სხივების მისაღები ელექტროვაკუუმიანი ხელსაწყო. რენტგენის მილაკი არის გარსი (კოლბი), რიომელშიც მოთავსებულია კათოდი (ელექტრონების წყარო) და ანოდი (რენტგენული გამოსხივების წყარო). რენტგენული გამოსხივება წარმოიქმნება კათოდის მიერ ამოფრქვეული ელექტრონების დამუხრუჭების და მათი ანოდთან დაჯახების დროს. მძლავრი ელექტრული ველით აჩქარებული ელექტრონების ენერგია ანოდსა და კათოდს შორის სივრცეში ნაწილობრივ გარდაიქმნება რენტგენული გამოსხივეების ენერგიად, ხოლო უმეტესი ნაწილი — თბურ ენერგიად.

რენტგენის მილაკის მქკ შეადგენს 0.15-7.5%-ს. დანიშნულების მიხედვით რენტგენის მილაკი განკუთვნილია რენტგენოდიაგნოსტიკის, რენტგენოთერაპიის, რენტგენოდეფექტოსკოპიისა და რენტგენული ანალიზისათვის.
რენტგენოგრაფია

რენტგენოგრაფია — მედიცინაში, რენტგენოლოგიური გამოკვლევა, რომლის დროსაც ობიექტის რენტგენულ გამოსახულებას (რენტგენოგრამას) ღებულობენ ფოტოფირზე; რენტგენოდიაგნოსტიკის ერთ-ერთი ძირითადი მეთოდი. ნებისმიერ ორგანოს იღებენ ორ, ერთმანეთის პერპენდიკულარულ პროექციაში. გადაღების ტექნიკური პირობები განისაზღვრება ავტომატურად, სპეციალური ხელსაწყოებით, რომლებიც რენტგენური დანადგარის შემადგენლობაში შედის. რენტგენოგრამაზე გამოსახულების უფრო მეტი დეტალი ვლინდება, ვიდრე რენტგენოსკოპიის დროს, თანაც სხივური დატვირთვა ნაკლებია. მიღებული სურათი არის დოკუმენტი, რომელიც სამკურნალო დაწესებულებაში ინახება მომდევნო რენტგენოგრამებთან შესადარებლად.
რენტგენოგრამა

რენტგენოგრამა — შუქმგრძნობიარე მასალაზე (ფოტოფირზე, ფოტოფირფიტაზე) რეგისტრირებული ობიექტის გამოსახულება, რომელიც წარმოიქმნება რენტგენის სხივების ნივთიერებასთან ურთიერთქმედების შედეგად. რენტგენის სხივებით ობიექტის დასხივების დროს შეიძლება მოხდეს რენტგენის სხივების შთანთქმა, არეკვლა ან დიფრაქცია. რენტგენოგრამა, რომელიც იძლევა ობიექტის „საჩრდილობელ“ გამოსახულებას, მიიღება გამოსაკვლევი ობიექტის სხვადასხვა უბნის მიერ რენტგენის სხივების არათანაბარი შთანთქმის შედეგად (აბსორბციული რენტგენოგრამა). მას იყენებენ ბიოლოგიური ობიექტების გამოსაკვლევად (კერძოდ, მედიცინაში), მასალებში და კონსტრუქციებში სხვადასხვა დეფექტის აღმოსაჩენად (დეფექტოსკოპია), არაორგანული მასალების არაერთგვაროვანი შედგენილობის გამოსაკვლევად (პროექციული რენტგენული მიკროსკოპია). დიფრაქციულ რენტგენოგრამას, რომელსაც ღებულობენ კრისტალური მასალით რენტგენის სხივების დიფრაქციული გაბნევის შედეგად, იყენებენ რენტგენული სტრუქტურული ანალიზის ამოცანების გადასაწყვეტად. რენტგენოგრამას, რომელიც აფიქსირებს რენტგენის გამოსხივების ინტენსიურობის განაწილებას გამოსაკვლევი სხეულის ზედაპირიდან სრული გარე არეკვლის შედეგად, იყენებენ რენტგენულ რეფლექტომეტრიაში ზედაპირული ფენებისა და თხელი აფსკების ფიზიკური და გეომეტრიული პარამეტრების შესაფასებლად.
რენტგენოდიაგნოსტიკა

რენტგენოდიაგნოსტიკა — ადამიანისა და ცხოველების დაავადებათა და დაზიანებათა გამოცნობა რენტგენოლოგიური გამოკვლევით. სხვადასხვა ქსოვილს რენტგენის სხივების შთანთქმის სხვადასხვა კოეფიციენტი აქვს. ზოგი ორგანო (ძვალი, ფილტვი, გული) კარგად ჩანს რენტგენოგრამაზე რენტგენოგრაფიისა და ფლუოროსკოპულ ეკრანზე რენტგენოსკოპიის დროს. სხვა ორგანოების გამოკვლევა შეიძლება მხოლოდ რენტგენოკონტრასტული საშუალებანის ორგანიზმში შეყვანის შემდეგ.

სამედიცინო პრაქტიკაში რენტგენოლოგიური გამოკვლევა აუცილებელია ანატომიური ცვლილებების ლოკალიზაციის, სიდიდისა და ხასიათის დასადგენად, ორგანოს ფუნქციის შესასწავლად, დაავადების მიმდინარეობაზე, გართულებებსა და გამოსავალზე დაკვირვებისათვის, რამდენადაც რენტგენოდიაგნოსტიკას ყოველთვის დაერთვის სხივური დატვირთვა, საჭიროა დასხივებისაგან ორგანიზმის დაცვის ყველა ღონისძიების გამოყენება. თანამედროვე კლინიკური დიაგნოსტიკა ეყრდნობა ავადმყოფის სხვადასხვა მეთოდით კომპლექსურ გამოკვლევას. ამიტომ რენტგენოლოგიური გამოკვლევის მონაცემების შეფასებისას საჭიროა ავადმყოფის ჩივილისა და დაავადების კლინიკური სურათის წინასწარი გაცნობა, რენტგენოლოგიური და დიაგნოსტიკის სხვა მეთოდების მონაცემების, აგრეთვე ადრე ჩატარებული რენტგენოლოგიური კვლევის ერთმანეთთან დაპირისპირება, ავადმყოფსა და სამკურნალო ღონისძიებათა ჩატარების ეფექტურობაზე შემდგომი დაკვირვებით რენტგენოლოგიური დასკვნის სისწორის შემოწმება.
ბოფორტის სკალა

ბოფორტის სკალა ― ემპირიული საზომი, რომელიც ქარის სიჩქარეს ზღვაზე ან ხმელეთზე დაკვირვებულ მდგომარეობასთან აკავშირებს. სრული სახელია ბოფორტის ქარის ძალის სკალა.

ისტორია
 საუკუნეში საზღვაო ოფიცრები რეგულარულად აკვირდებოდნენ ამინდს, მაგრამ სტანდარტული სკალა არ არსებობდა და გადაწყვეტილებებს სუბიექტურად იღებდნენ: ზოგიერთისთვის „ძლიერი ბრიზი“ სხვისთვის შეიძლებოდა „მსუბუქი ბრიზი“ ყოფილიყო. ბოფორტმა სკალა სტანდარტიზებული ვარიანტია, რომელიც 1805 წელს ფრენსის ბოფორტმა შემოიღო, თუმცა ოფიციალურად 1830-იან წლებში მიიღეს. ბოფორტის სკალა პირველად გამოიყენეს 1831-1836 წლებში, ჩარლზ დარვინის მეორე მოგზაურობის დროს. -ის კაპიტანმა რობერტ ფიცროიმ მოგვიანებით პირველი მეტეოროლოგიური ოფისი დააარსა ბრიტანეთში, რომელიც რეგულარულად გამოსცემდა ამინდის პროგნოზებს.
რენტგენოთერაპია

რენტგენოთერაპია — სხივური თერაპიის სახე, მოიცავს რენტგენის სხივების სამკურნალო მიზნით გამოყენების თეორიასა და პრაქტიკას. მოკლედისტანციური რენტგენოთერაპიის დროს რენტგენის მილაკზე ძაბვა უნდა უდრიდეს 20–60 კვ, კან-ფოკუსური მანძილი — 3-7 სმ, დისტანციური რენტგენოთერაპიის დროს ძაბვა — 180-400 კვ, კანფოკუსური მანძილი — 30-150 სმ. რენტგენოთერაპიას ატარებენ ზედაპირულად მდებარე სიმსივნისა და ზოგიერთი სხვა დაავადების დროს.