iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პომპეუს ტროგუსი

გნეუს პომპეუს ტროგუსი — (; ძვ. წ. საუკუნისა და ახ. წ. საუკუნის) — რომაელი ისტორიკოსი. იგი წარმოშობით გალიიდან იყო, რომის მოქალაქეობა მიიღო მისმა პაპამ (ტროგუსი წერს, რომ სერტორიუსთან ომის დროს გნეუს პომპეუსმა მის მამას მიანჭა მოქალაქეობა. რომაული ტრადიციით, ვინც არარომაელს მოქალაქეობას მიანიჭებდა, გვარსაც თავისას აძლევდა. გალი მეომრის შთამომავლებმა პომპეუსის გვარი მიიღეს).

პომპეუს ტროგუსის „ფილიპიკების ისტორია“, ანტიკური გაგებით, მსოფლიოს ისტორიაა. თხრობა იწყება ასურეთისა და სპარსეთის ლეგენდარული ამბებით და მთავრდება ავგუსტუსის ეპოქით. ნაშრომი დაწერილი იყო 44 წიგნად, მაგრამ არცერთი წიგნი მოღწეული არ არის, ცნობილია მხოლოდ შემოკლებული შინაარსის — ეპიტომების სახით, რომლებიც შეუდგენია თუ საუკუნეში მცხოვრებ ვინმე იუსტინეს. ზოგიერთი წიგნის შინაარსი გადმოცემულია რამდენიმე გვერდზე, ზოგიერთს კი დათმობილი აქვს ერთი გვერდი. თანამედროვე მეცნიერებაში არ კამათობენ იმაზე, რომ იუსტინე პომპეუს ტროგუსის ნაშრომს თვითნებურად მიუდგა. პირადი ინტერესებიდან გამომდინარე, ბევრი რამ გამოტოვა და ყურადღება გაამახვილა შედარებით უმნიშვნელო საკითხებზე. ამის მიუხედავად, ეპიტომაში დაცულია ისეთი ფაქტები, რაც პომპეუს ტროგუსის დიდ ღირსებად უნდა ჩაითვალოს. „ფილიპიკების ისტორია“ ავტორმა დაწერა ლათინურ ენაზე, ეს იყო პირველი შემთხვევა რომაულ საისტორიო მწერლობაში. ნაშრომის დიდი ნაწილი დათმობილი აქვს მაკედონიას, ფილიპე -ის მოღვაწეობას, ალექსანდრე დიდის ლაშქრობებს, დიადოქოსების ომებს. ყოველივე ამის გათვალისწინებით ტროგუსის მსოფლიოს ისტორიას ეწოდება „ფილიპიკების ისტორია“.

პომპეუს ტროგუსი გამოკვეთილი ანტიმაკედონური ორინეტაციის მწერლად გვევლინება(გამოთქმულია მოსაზრება, რომ რომაელი ისტორიკოსი მითითებისა და კომენტარების გარეშე სარგებლობდა ალექსანდრიელი ისტორიკოსის ტიმაგენეს ნაშრომით). მაკედონიის მიერ საბერძნეთის დაპყრობას იგი უდიდეს ტრაგედიად თვლიდა. საოცრად უარყოფითად ჰყავდა დახასიათებული ფილიპე და ალექსანდრე მაკედონელი. პომპეუს ტროგუსი საბერძნეთის შესახებ მსჯელობისას, აშკარაა, ეყრდნობოდა ანტიმაკედონური ორინტაციის წყაროს.
ჯემალ ინჯია

ჯემალ ინჯია (დ. 14 იანვარი, 1937, გორი) — ქართველი პოეტი, მთარგმნელი, დრამატურგი, მოჭადრაკე.

დაიბადა 1937 წლის 14 იანვარს, ქალაქ გორში.

დაამთავრა ნიკოლოზ ბარათაშვილის სახელბის გორის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

სხვადასხვა დროს მუშაობდა გაზეთ „გამარჯვების“ რედაქციის განყოფილების გამგედ, საქინფორმის საკუთარ კორესპონდენტად შიდა ქართლში, ქ. გორის კულტურის განყოფილების გამგედ, პედაგოგიური მუზეუმის დირექტორად. გორში ჯ. ინჯიას თაოსნობით შეიქმნა საქართველოს მწერალთა კავშირის განყოფილება, რომელსაც თვითონ ხელმძღვანელობდა ოთხი ათეული წლის განმავლობაში. არის ჟურნალ „განთიადის“ საგამომცემლო საბჭოს წევრი,

გამოქვეყნებული აქვს სონეტები, სონეტების გვირგვინები.
აღალი იბრაჰიმოვი

აღალი მუსალიმ ოღლუ იბრაჰიმოვი ( დ. 1946 წლის 6 თებერვალი, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მხატვარი, აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის მდივანი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო მხატვარი (2006), რუსეთის სამხატვრო აკადემიის საპატიო წევრი (2018).

ბიოგრაფია
აღალი იბრაჰიმოვი დაიბადა 1946 წლის 6 თებერვალს ქალაქ ბაქოში. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ 1960-1966 წლებში სწავლობდა აზიმ აზიმზადეს სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო სკოლაში, ხოლო 1969-1974 წლებში აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო ინსტიტუტში.
1966 წლიდან იბრაჰიმოვი არის ეროვნული და საერთაშორისო გამოფენების მონაწილე. მისი ნამუშევრები გამოიფინა რუსეთში, თურქეთში, აშშ-ში, საფრანგეთში, გერმანიაში, იტალიაში, დიდ ბრიტანეთში, სირიაში, ბულგარეთსა და სხვა ქვეყნებში.

1966 წლიდან იბრაჰიმოვი არის ეროვნული და საერთაშორისო გამოფენების მონაწილე. მისი ნამუშევრები გამოიფინა რუსეთში, თურქეთში, აშშ-ში, საფრანგეთში, გერმანიაში, იტალიაში, დიდ ბრიტანეთში, სირიაში, ბულგარეთში და სხვა ქვეყნებში.

1975 წლიდან აღალი იბრაჰიმოვი არის აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრი.

2002 წლის 30 მაისს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ბრძანებულებით მიენიჭა წოდება „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტი“, ხოლო 2006 წლის 29 დეკემბერს მიენიჭა წოდება „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო მხატვარი“. 2018 წლის 27 თებერვალს აღალი იბრაჰიმოვი გახდა რუსეთის სამხატვრო აკადემიის საპატიო წევრი.
ცხოვრობს ქალაქ ბაქოში.
ვიკინგების თავდასხმები რაინლანდში

ვიკინგების თავდასხმები რაინლანდში — ვიკინგების მიერ ფრანკთა სახელმწიფოში განხორცელებული შემოსევების სერიის ნაწილი, რომელიც მიმდინარეობდა საუკუნის ბოლო ათწლეულებში. რაინლანდიდან მოყოლებული, რომელიც ფრანკთა კულტურის ბირთვად შეგვიძლია მივიჩნიოთ, ფრანკებმა დაიპყრეს თითქმის მთელი ცენტრალური ევროპა და დააარსეს დიდი იმპერია.

ამ თავდასხმების დროს ვიკინგები ძარცვავდნენ რომის იპერიის დროინდელ უძველეს ქალაქებს კელნს, ბონს, ქსანტენს, ტრირს და ასევე საიმპერატორო ქალაქ აახენს, სადაც კარლოს დიდი იყო დაკრძალული და ფრანკთა მეფეები ეკურთხებოდნენ (აახენის ტაძარში). ამ ქალაქების გარდა, განადგურდა უამრავი მონასტერიც, თავის ბიბლიოთეკებთან ერთად, რომლებშიც რამდენიმე საუკუნის ხელნაწერთა კოლექციები იყო დაცული. ამან მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა ფრანკთა კულტურას.

მსგავს თავდასხმებს აწყობდნენ აგრეთვე ბრიტანეთის კუნძულებზე, ბალტიისპირეთში, რუსეთსა და ხმელთაშუა ზღვის რეგიონში. დაზარალებული რეგიონების ბევრი მცხოვრები ურმებით ჩამოარიგეს მონებად. ამ რეგიონების მრავალი მცხოვრები მონად წაიყვანეს.
რაზ მუჰამედ პაქტინი

რაზ მუჰამედ პაქტინი (დ. 1938 წ. ) — ავღანელი სახელმწიფო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
რაზ მუჰამედ პაქტინი დაიბადა 1938 წელს პაქტიის პროვინციის ქალაქ ზურმატში ღარიბი გლეხის ოჯახში. ეთნიკურად პუშტუნი.

დაამთავრა ქაბულის პედაგოგიური სკოლა (1959), მოსკოვის ენერგეტიკის ინსტიტუტი (1961-1969) და ასპირანტურა (1973-1977), დაიცვა დისერტაცია და მიიღო ტექნიკის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს.

1969-1973 და 1977-1978 წლებში ქაბულის პოლიტექნიკური ინსტიტუტში პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა. ავტორია სამეცნიერო შრომების ელექტროტექნიკის დარგში. 1966 წლიდან გახდა ავღანეთის სახალხო-დემოკრატიული პარტიის წევრი(ფრაქცია „ხალიკის“) წევრი. 1980-1990 წლებში იყო პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი. 1990 წელს შევიდა სამშობლოს პარტიის ცენტრალური საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის შემადგენლობაში ( ავღანეთის სახალხო-დემოკრატიული პარტიის ახალი სახელი).

რაზ მუჰამედ პაქტინი მონაწილეობდა 1978 წლის სახელმწიფო გადატრიალებაში (ე.წ. საურის — აპრილის რევოლუცია). 1978 წლის მაის-ივლისში იკავებდა წყლის რესურსებისა და ენერგეტიკის მინისტრის მოადგილის პოსტს. 1978 წლის ივლისიდან 1979 წლის დეკემბრამდე იყო ავღანეთის ელჩი სსრკ- ში. 1979 წლიდან იყო ელჩი ერთდროულად რუმინეთსა და ფინეთში .

საბჭოთა კავშირის ჯარების ავღანეთში შესვლის შემდეგ, შევიდა ბაბრაკ კარმალის მთავრობის შემადგენლობაში. 1980-1982 წლებში იკავებდა ავღანეთის ენერგეტიკისა და წყლის რესურსების მინისტრის თანამდებობას. 1982 წელს სამინისტრო გაიყო (ახალშექმნილ ირიგაციის სამინისტროს ხელმძღვანელობდა „ხალიკის“ კონკურენტი ფრაქცია „ ფარმაჩის“ წარმომადგენელი აჰმად შაჰ სორჰაბი), ხოლო პაქტინი დარჩა ენერგეტიკის მინისტრად. 1988 წელს სათავეში ჩაუდგა წყლის რესურსებისა და ენერგეტიკის ხელახლა შექმნილ სამინისტროს, რომელსაც ხელმძღვანელობდა 1990 წლამდე. 1980-1988 წლებში ასევე იყო რევოლუციური საბჭოს წევრი. რაზ მუჰამედ პაქტინი 1980-იან წლებში ქვეყნის ხელისუფლების ერთ-ერთ ყველაზე კომპეტენტურ და ენერგიულ წევრად ითვლებოდა.

1990 წლის მარტში პაქტინი იყო ფრაქცია „ხალიკის“ წევრებს შორის, რომლებმაც მხარი არ დაუჭირეს თავდაცვის მინისტრ შაჰნავაზ ტანაიას გამოსვლას პრეზიდენტ ნაჯიბულას წინააღმდეგ. პარალელურად, პრეზიდენტმა ნაჯიბულამ ის შინაგან საქმეთა მინისტრის პოსტზე დანიშნა, რომელიც, არაფორმალური კვოტის მიხედვით, ფრაქცია „ხალკის“ ეკუთვნოდა. ამ დანიშვნაში სავარაუდოდ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა იმ ფაქტმა, რომ პაქტინი პრეზიდენტის თანამემამულე იყო, რომელიც ასევე პაქტიიდან იყო ჩამოსული. გენერალი მაჰმუტ გარეევი, რომელიც იყო ნაჯიბულას მთავარი სამხედრო მრჩეველი, პაქტინს, როგორც შინაგან საქმეთა სამინისტროს ხელმძღვანელს, შემდეგნაირად ახასიათებს:1992 წლის აპრილში, ნაჯიბულას რეჟიმის დაცემის დროს, პაქტინი ქაბულში არაპუშტუნი ძალების (ტაჯიკები და უზბეკები) დომინირების წინააღმდეგ გამოდიოდა. იმავე თვეში მთავრობა გადადგა სრული შემადგენლობით და პაქტინმა ოფიციალურად დატოვა თანამდებობა. 1992 წლიდან ემიგრაციაში რუსეთში წავიდა და დასახლდა მოსკოვში .
სმირნოვის მბოგელა

სმირნოვის მბოგელა  — მწერი მზომელასებრთა ოჯახისა. თავისი მცირე რიცხოვნობის გამო საქართველოს წითელი ნუსხის სახეობებს შორისაა. პირველაღწერა მოხდა 1885 წელს ნიკოლოზ რომანოვის მიერ. სქესობრივი დიმორფიზმი მკვეთრადაა გამოხატული. მამრი საკმაოდ ლამაზი ფრთებით არის წარმოდგენილი, რომელიც უმეტესად ყვითელი ფერის ქერცლითაა დაფარული, ფრთის ბოლოში გასდევს ყავისფერი ხაზი, რომელზეც კარგადაა გამოკვეთილი ორი თეთრი ლაქა, ფრთის დასაწყისში ყავისფერი ლაქა აქვს. მდედრი უფრთოა და ამით განსხვავდება მამრისგან. შემოსილია ყავისფერი ქერცლით, რომელიც მთელ სხეულზე თანაბრადაა გადანაწილებული.

გავრცელების არეალი
სმირნოვის მბოგელას მცირერიცხოვანი პოპულაცია არის აღმოჩენილი, რომელიც გვხვდება მხოლოდ თბილისის შემოგარენში. სხვაგან დაფიქსირებული არ არის, თუმცა ეს საკითხი კვლევის საგანია.

ჰაბიტატი
ბინადრობს მეტად კლდოვან, მშრალ და ცხელ ადგილებში, სადაც არის მცირედი ბუჩქოვანი საფარველი. მეტნაკლებადაა შესწავლილი ზუსტი კლიმატური პირობები და სხვა ფაქტორები, რაც აუცილებელია ამ საცხოვრებელი გარემოს შესაქმნელად.

საკვები ბაზა
ახალგამოჩეკილი ლარვები იკვებებიან შავჯაგას პირველი ვეგეტაციის კვირტებითა და ნორჩი ფოთლებით. სხვა საკვები მცენარე აღმოჩენილი არ არის, ამიტომ სმირნოვის მბოგელა მონოფაგადაა მიჩნეული.

ცხოვრების ციკლი
კვერცხი
შეჯვარების შემდეგ მდედრი მალევე იწყებს კვერცების დადებას შავჯაგას ბუჩქის მყუდრო და მოფარებულ ნაწილში. კვერცხები გეომეტრიული სიზუსტითაა განლაგებული ტოტზე. თავიდან იგი მწვანე ფერისაა, მოგვიანებით — ოქროსფერ, საბოლოოდ კი მოყავისფრო-მონაცრისფრო შეფერილობას იღებს. მთელი ზამთრის პერიოდში კვერხები ტოტზე მიმაგრებული რჩება და კარგად უძლებს კლიმატურ ცვლილებებს, თოვლს და ყინვას.

ლარვა
ლარვები ადრე გაზაფხულზე გამოიჩეკებიან ძირითადად მარტის თვეში. გამოჩეკვისთანავე აქტიურად იწყებენ შავჯაგას კვირტებისა და ფოთლების ჭამას. ლარვობის სტადია 2–3 კვირა გრძელდება და საკმაოდ სწრაფად იზრდებიან. ზრდსრული მატლები დასაჭუპრებლად მიწაში ძვრებიან, სადაც მიწისგან და აბრეშუმის ძაფისგან ქმნიან დასაჭუპრებლად ხელსაყრელ მიწის გორგალს, რომლის შუალულშიც არის მატლი მოთავსებული და მოგვიანებით იწყებს დაჭუპრებას.

ჭუპრი
დაჭუპრება და მისთვის საჭირო დრო ცუდადაა შესწავლილი, რადგან ეს პროცესი მიწისგან და აბრეშუმის ძაფისგან შექმნილი დამცავი ფენის შიგნით მიმდინარეობს. ეს სახეობა ყველაზე დიდ დროს ჭუპრის სტადიაზე ატარებს — დაახლოებით 6–7 თვეს. აპრილიდან ოქტომბრის ჩათვლით მიმდინარეობს გარდაქმნის პროცესი და საბოლოოდ იმაგო გამოდის.

იმაგო
ზრდასრული ფორმა გვხვდება შემოდგომისას, ოქტომბის თვის მეორე ნახევარში. ფრენის პერიოდი გრძელდება 15-20 დღე. აქტიურები არიან ღამით, უმეტესად 9 საათის შემდეგ იწყებენ შეჯვარებას. ამ პერიოდში საკვების ბაზა ძალიან მწირია პეპლებისთვის და ამიტომაც სმირნოვის მბოგელას პირის საწუწნი აპარატი მთლიანად აქვს რედუცირებული. მდედრი ვერ დაფრინავს, ჭუპრიდან გამოსვლის შემდეგ იგი გაიშრობს საფარველს და შესაჯვარებლად აძვრება ბუჩქის შედარებით ღია ნაწილში. სადაც მამრი შეძლებს მიფრინდეს და შეუჯვარდეს მდედრს. შეწყვილების პროცესი ხანმოკლეა და რამდენიმე წუთს გრძელდება.

მტაცებლები
საკმაოდ ბევრი მტაცებელი ნადირობს ამ სახეობის, როგორც მდედრებზე, ასევე მამრებზე. ძირითადად ობობები და ჩოქელები.
ნაზარ მუჰამედი

ნაზარ მუჰამედი (ან ნაზარ მოჰამედი ; დ. 1935, შინდანდის ოლქი — გ. 1998, კვეტა, პაკისტანი ) — ავღანეთის სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, გენერალ-პოლკოვნიკი. ეროვნებით პუშტუნი

საჰაერო ძალების ოფიცერი
ნაზარ მუჰამედმა დაამთავრა ქაბულის სამხედრო სასწავლებელი და ფრუნზეს საავიაციო სკოლა. მსახურობდა საჰაერო ძალებში , იყო ავღანეთის სახალხო-დემოკრატიული პარტიის წევრი 1974 წლიდან ( ფრაქცია „ ხალიკის“ შემადგენლობაში). 1978 წლის სახელმწიფო გადატრიალების — საურის რევოლუციის შემდეგ დაინიშნა საჰაერო ძალების მეთაურად ( 1978-1979 ). როდესაც ხელისუფლებაში მოვიდა ჰაფიზულა ამინი, იგი გადაიყვანეს ტრანსპორტის მინისტრის მოადგილის მეორეხარისხოვან თანამდებობაზე (1979 წლის 25 სექტემბრიდან ), ვინაიდან პრემიერ-მინისტრი არ ენდობოდა ნაზარ მუჰამედს

გენერალი
საბჭოთა ჯარების ავღანეთში შეყვანის შემდეგ, ნაზარ მუჰამედი იყო საჰაერო ძალების და საჰაერო თავდაცვის მთავარსარდალი ( 1980 წლიდან; იმავე წელს, საურის რევოლუციის მეორე წლისთავზე, იგი ვიცე პოლკოვნიკის წოდებიდან გენერალ-მაიორის წოდებამდე დააწინაურეს).

1982 წელს სწავლობდა მოსკოვის გენერალური შტაბის სამხედრო აკადემიაში. 1983 წლიდან გახდა ავღანეთის სახალხო-დემოკრატიული პარტიის ცენტრალური კომიტეტისა და რევოლუციური საბჭოს წევრი, 1985 წლის ნოემბრიდან — ავღანეთის სახალხო-დემოკრატიული პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიუროს წევრობის კანდიდატი.

1984 წლის იანვრიდან დაიკავა გენერალური შტაბის უფროსის პოსტი, 1984 წლის 4 დეკემბრიდან — თავდაცვის მინისტრი. გენერლის კარიერის ეს განვითარება შეიძლება გამოწვეული ყოფილიყო საბჭოთა სამხედრო ლიდერების უკმაყოფილებით ფარჩამის ფრაქციის ავღანელი გენერლების (კერძოდ, გენერალური შტაბის უფროსის, გენერალ ბაბაჯანის) საქმიანობით. ამ ვითარებაში ფსონი დაიდო "ხალიკის" ფრაქციის გენერლებზე, რომლებიც „ ფარმაჩს“ ეჯიბრებოდნენ — მას შემდეგ, რაც ნაზარ მუჰამედი დაინიშნა მინისტრად, გენერალური შტაბის უფროსის პოსტი დაიკავა სხვა შაჰნავაზ ტანაიმ . თუმცა, ხალკისტების ხელმძღვანელობით ავღანეთის არმიის საბრძოლო შესაძლებლობების გაუმჯობესება არ მომხდარა.

მას შემდეგ, რაც ავღანეთში ლიდერად მუჰამედ ნაჯიბულა დაწინაურდა, 1986 წელს თავდაცვის მინისტრის პოსტზე დაბრუნდა მისი კოლეგა „ფარმაჩის“ ფრაქციიდან, მუჰამედ რაფი, რომელიც უკვე ხელმძღვანელობდა ამ დეპარტამენტს 1980-1982 წლებში. ნაზარ მუჰამედი გადაიყვანეს მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილის გაცილებით ნაკლებად გავლენიან თანამდებობაზე (1986 წლის 5 დეკემბრიდან). ამ თანამდებობაზე ის სათავეში ჩაუდგა სამხედრო გაწვევის სახელმწიფო კომისიას, თუმცა დიდი აქტიურობით არ გამოირჩეოდა.

ნაზარ მუჰამედმა 1990 წელს მონაწილეობა მიიღო ტანაის აჯანყებაში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა თავდაცვის მინისტრი შაჰნავაზ ტანაი და მიმართული იყო პრეზიდენტ ნაჯიბულას წინააღმდეგ . აჯანყებულების დამარცხების შემდეგ ის პაკისტანში გაიქცა, სადაც დასახლდა. ნაზარ მუჰამედი გაათავისუფლეს. ყველა სამთავრობო და პარტიული თანამდებობიდან.

მკვლელობა
1998 წლის ზაფხულში ის მოკლეს პაკისტანის პროვინცია ბელუჯისტანის ქალაქ კვეტაში (კაფეში ოთხმა უცნობმა პირმა ჩაცხრილა). არსებობს ვერსია, რომ მკვლელები თალიბანის მოძრაობის წევრები იყვნენ.
აზად ჰინდი

თავისუფალი ინდოეთის დროებითი მთავრობა ( . ा ि् , ; ან უბრალოდ "თავისუფალი ინდოეთი", აზად ჰინდი ) — დროებითი მთავრობა, რომელიც შეიქმნა იაპონიის იმპერიის მხარდაჭერით. პრეტენზიას აცხადებდა ინდოეთის ტერიტორიის კონტროლზე ბრიტანეთის ადმინისტრაციის წინააღმდეგ.

ფაქტობრივად, იაპონური არმიის დახმარებით, "თავისუფალი ინდოეთის დროებითი მთავრობის" სუვერენიტეტი ვრცელდებოდა მხოლოდ რამდენიმე კუნძულზე და მცირე ტერიტორიაზე მატერიკული ინდოეთის აღმოსავლეთით. მას ხელმძღვანელობდა ცნობილი ნაციონალისტი და ინდოელი დამოუკიდებლობის მებრძოლი სუბჰას ჩანდრა ბოსი. ვინაიდან მთლიანად დამოკიდებული იყო იაპონიის იმპერიაზე, მის დამარცხებასთან ერთად, "თავისუფალი ინდოეთის დროებითმა მთავრობამ" 1945 წელს არსებობა შეწყვიტა.

ისტორია
"აზად ჰინდი" შეიქმნა ინდოელი ნაციონალისტი პოლიტიკური ემიგრანტების მიერ, ვინაიდან მათ მიაჩნდათ, რომ ინდოეთის განთავისუფლება ბრიტანეთის მმართველობისგან, იაპონიის ფინანსური, სამხედრო და პოლიტიკური მხარდაჭერით იყო შესაძლებელი. სუბჰას ჩანდრა ბოსი გამოცხადდა 1943 წლის 21 ოქტომბერს ჩამოყალიბებული მთავრობის მეთაურად. "აზად ჰინდი" გამოსცემდა საკუთარ ვალუტას და საფოსტო მარკებს, გააჩნდა საკუთარი სასამართლო სისტემა, სამოქალაქო კოდექსი და მრავალი ინდოელის მიერ აღიქმებოდა, როგორც ინდოეთის დამოუკიდებლობის ლეგიტიმური მთავრობა. "აზად ჰინდის" ბანერს ჰქონდა ინდოეთის ეროვნული ფერები ნარინჯისფერი, თეთრი და მწვანე, ვეფხვის გამოსახულებით.

მხარდაჭერის მიუხედავად, სინამდვილეში "აზად ჰინდი" აკონტროლებდა მხოლოდ მცირე ტერიტორიას — ანდამანისა და ნიკობარის კუნძულებს, ასევე მომავალი სახელმწიფოების მანიპურის და ნაგალანდის ნაწილს. არსებობის ბოლომდე "აზად ჰინდი" ძირითადად დამოკიდებული იყო იაპონიის დახმარებაზე.

შექმნისთანავე "აზდ ჰინდმა" ომი გამოუცხადა ინგლის-ამერიკის მოკავშირე ძალებს ინდოეთ-ბირმის ფრონტზე. შეიქმნა მათი შეიარაღებული ძალები, ინდოეთის ეროვნული არმია, რომელიც იბრძოდა ბრიტანელების წინააღმდეგ (სინამდვილეში, ინდოელების წინააღმდეგ, რომლებსაც ბრიტანული ფორმა ეცვათ) იმფალ-კოჰიმას ფრონტზე. მან მოახერხა ბრიტანეთის თავდაცვის გარღვევა კოჰიმაში და მიაღწია მოირანგს, მაგრამ ბრიტანული ძალების წარმატებული კონტრშეტევის შედეგად, იძულებული გახდა მოეხსნა ქალაქის ალყა.

მას შემდეგ, რაც ბოსი 1945 წელს ავიაკატასტროფაში დაიღუპა, მთავრობამ არსებობა შეწყვიტა და ინდოეთის ეროვნულმა არმიამ კაპიტულაცია მოახდინა. მიუხედავად ამისა, ამ არმიის ჯარისკაცებს და ოფიცრებს ინდოეთში გმირებად დახვდნენ და ბრიტანელები იძულებულნი გახდნენ მათი უმეტესობა გაეთავისუფლებინათ. ყოფილი "აზად ჰინდის" მთავრობის გამოჩენილმა ფიგურებმა, როგორებიც იყვნენ ლაქშმი საჰგალი და სხვები. , მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს ინდოეთის პოლიტიკაში.

გალერეა
ლუის კასი

ლუის კასი (; დ. 9 ოქტომბერი, 1782 — გ.17 ივნისი, 1866) — ამერიკელი სამხედრო ოფიცერი, პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე. წარმომადგენელი მიჩიგანის შტატის სენატში, მსახურობდა აშშ-ის ორი პრეზიდენტის, ენდრუ ჯექსონისა და ჯეიმზ ბიუკენენის კაბინეტში. 1848 წელს დემოკრატიულმა პარტიამ წარადგინა საპრეზიდენტო კანდიდატად.

დაიბადა ნიუ-ჰემფშირის შტატის ქალაქ ექსტერში, იურიდიული პრაქტიკის დაწყებამდე, სწავლობდა ფილიპს ექსტერის აკადემიაში, ქალაქ ზეინსვილში, ოჰაიოში. ოჰაიოს შტატის წარმომადგენელთა პალატაში მსახურების შემდეგ, დანიშნეს აშშ-ის მარშალად. იბრძოდა ინგლის-ამერიკის ომში, სადაც 1813 წელს დაინიშნა მიჩიგანის ტერიტორიის მმართველად.

1831 წელს, ენდრუ ჯექსონის პრეზიდენტობისას, გადადგა გუბერნატორის თანამდებობიდან, რის შემდგომაც დაინიშნა ომის მდივნად. 1836-1842 წლებში საფრანგეთში აშშ-ის ელჩად მსახურების შემდეგ წარადგინეს საპრეზიდენტო კანდიდატად. 1845-1848 წლებში მიჩიგანის საკანონმდებლო ორგანოს მიერ არჩეულ იქნა აშშ-ის სენატში.

1857 წლიდან 1860 წლამდე იყო სახელმწიფოს მდივნის თანამდებობაზე. გარდაიცვალა 1866 წელს.
ვლადიმერ გაბაშვილი

ვლადიმერ გაბაშვილი (დ. 21 მარტი, 1921, თბილისი — გ. 22 ივლისი, 2000, იქვე) — ქართველი ნევროპათოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1968), პროფესორი (1971), საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1994).

ბიოგრაფია
1943 წელს დაამთავრა სარატოვის სამედიცინო ინსტიტუტი.

1943–1945 წლებში მონაწილეობდა მსოფლიო ომში. იყო ჯერ პოლკის (ლეგიონი), შემდეგ ბრიგადის უფროსი ექიმი, 1949–1950 წლებში მუშაობდა ექიმთა დახელოვნების თბილისის სახელმწიფო ინსტიტუტის ნერვულ სნეულებათა კათედრაზე, 1952–1958 წლებში კი მოსკოვში, სსრკ მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის ნევროლოგიის ინსტიტუტში მეცნიერ თანამშრომლად, 1958 წლიდან იყო საქართველოს სსრ ჯანდაცვის სამინისტროს კლინიკური და ექსპერიმენტული ნევროლოგიის ინსტიტუტში, სადაც 1968–1984 წლებში განაგებდა კლინიკურ განყოფილებას, 1984–1989 წლებში იყო პეტრე სარაჯიშვილის სახელობის კლინიკური და ექსპერიმენტული ნევროლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი, 1989 წლიდან მრჩეველი.

მიღებული აქვს სახელმწიფო და საბრძოლო ჯილდოები.

ჯილდოები
1996 – ღირსების ორდენი
1984 – საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემია, ეპილეფსიის პრობლემების შესწავლისათვის
1980 – საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
დადაბჰაი ნაოროჯი

დადაბჰაი ნაოროჯი ( გუჯ. ાાા ોી ; 4 სექტემბერი, 1825, ბომბეი — 30 ივნისი, 1917, იქვე ) — მე-19 საუკუნის მეორე ნახევრის ინდოელი საზოგადო მოღვაწე , ბრიტანეთის თემთა პალატის პირველი ინდოელი წევრი, ინდოეთის ეროვნული კონგრესის ერთ-ერთი დამაარსებელი.

ბიოგრაფია
დადაბჰაი ნაოროჯი წარმოშობით ფარსი მობედების ოჯახიდან იყო, რომლებიც საუბრობდნენ გუჯარათულ ენაზე. დაამთავრა ბომბეის უნივერსიტეტი და იქვე შეუდგა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1851 წელს ბომბეიში დააარსა გაზეთი .

1852 წელს მან დააფუძნა საზოგადოება "მაზდაიასნე საბხა" რომლის მიზანი იყო ზოროასტრიული რელიგიის რეფორმირება ორიგინალური სიწმინდის სულისკვეთებით. 1855 წელს გადავიდა ინგლისში, როგორც სავაჭრო კომპანია -ის სავაჭრო პარტნიორი. წარმატებით ეწეოდა ბამბის ვაჭრობას, ცხოვრობდა ლონდონსა და ლივერპულში და იყო აღმოსავლეთ ინდოეთის ასოციაციის წევრი, რომელიც დაკავებული იყო ინფორმაციის გავრცელებით ბრიტანეთის ინდოეთში არსებული მდგომარეობის შესახებ. წარადგინა პრეზენტაციები ინდოეთის შესახებ ლივერპულისა და ლონდონის სამეცნიერო საზოგადოებებში.დადაბჰაი ნაოროჯი1856 წელს დაინიშნა გუჯარათული ენის პროფესორად ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯში, გახდა პირველი ინდოელი, რომელმაც მიიღო უნივერსიტეტის პროფესორის წოდება გაერთიანებულ სამეფოში.

1861 წლის ოქტომბერში ნაოროჯიმ დააარსა ევროპული ზოროასტრიული რელიგიური ფონდი ლონდონში. ). მისი ერთ-ერთი ამოცანა იყო დაჩაგრული ირანული ეთნიკური ჯგუფის — გებრების დაცვა. 1870-იან წლებში ნაოროჯი მსახურობდა მთავარ მინისტრად (დივანში) ბაროდას სამთავროში, ამავე დროს იყო ბომბეის საკანონმდებლო საბჭოს წევრი.

დადაბჰაი ნაოროჯი ინდოეთის ეროვნული კონგრესის შექმნის ერთ-ერთ ინიციატორად გამოვიდა. 1886 წელს აირჩიეს ინდოეთის ეროვნული კონგრესის სესიის პრეზიდენტად. 1890-იანი წლების დასაწყისში ნაოროჯი კვლავ გადავიდა ინგლისში, სადაც იგი წარადგინა ლიბერალურმა პარტიამ პარლამენტის კანდიდატად ლონდონის ერთ-ერთი ოლქიდან. 1892 წელს ნაოროჯიმ არჩევნები სამი ხმით მოიგო — ის გახდა პირველი არაქრისტიანი პარლამენტის წევრი (მას უფლება მიეცა ფიცი დაედო არა ბიბლიაზე, არამედ ავესტაზე ). თემთა პალატაში ნაოროჯი იცავდა ინდოეთის ინტერესებს და ასევე მხარს უჭერდა ირლანდიური სახლის წესის იდეას. დადაბჰაი ნაოროჯის თანაშემწე პარლამენტში იყო მუჰამედ ალი ჯინა, პაკისტანის მომავალი დამფუძნებელი.

მიუხედავად კოლონიური ადმინისტრაციის წინააღმდეგობისა, ნაოროჯი ამტკიცებდა, რომ ინდოეთის მომავალი ბრიტანეთის იმპერიასთან ალიანსში მოიაზრებოდა. 1906 წელს იგი კვლავ აირჩიეს ინდოეთის ეროვნული კონგრესის პრეზიდენტად. ნაოროჯიმ მკაცრად გააკრიტიკა ინდოეთის ეროვნული კონგრესის რადიკალური "ნაციონალისტური" ნაწილი ( ტილაკი, ბიპინ ჩანდრა პალი და მათი თანამოაზრეები, რომლებიც ინდოეთის სრულ დამოუკიდებლობას ცდილობდნენ).

ნაოროჯი ავტორია წიგნების: ინდოეთის სიღარიბე (1876) და ბრიტანეთის მმართველობა ინდოეთში (1901). მათში ავტორი გმობს ინდოეთიდან სახსრების „გამოტუმბვის“ ბრიტანულ პრაქტიკას და ამის გამო ბრიტანეთს ვამპირს ადარებს. ნაოროჯიმ ასევე დაწერა არაერთი ნაშრომი ფარსის წეს-ჩვეულებებზე.
კლაუდია როდრიგეს დე გევარა

კლაუდია როდრიგეს დე გევარა — სალვადორელი პოლიტიკოსი და ბუღალტერი, რომელმაც სალვადორის პრეზიდენტის თანამდებობაზე შეცვალა ნაიიბ ბუკელე და გახდა პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2023 წლის 1 დეკემბერიდან. პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად 2024 წლის 1 ივნისამდე დარჩა, სანამ არ ამოიწურა ნაიიბ ბუკელეს საპრეზიდენტო ვადა. კლაუდია როდრიგესი არის პირველი ქალი სახელმწიფოს მეთაური სალვადორში.

კლაუდია როდრიგესი 2019-2023 წლებში იყო პრეზიდენტ ბუკელეს ფინანსური მენეჯერი. 2021 წელს როდრიგესი დანიშნეს მუნიციპალური სამუშაოების დირექტორად, ხოლო 2022 წელს იგი გახდა ბუკელეს პირადი მდივანი. 2023 წლის 30 ნოემბერს, მას შემდეგ, რაც ბუკელემ და ვიცე-პრეზიდენტმა ფელიქს ულიოამ შვებულება აიღეს 2024 წლის არჩევნებში ხელახლა მონაწილეობისათვის, როდრიგესი საკანონმდებლო ასამბლეამ აირჩია პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად, თანამდებობა მან დაიკავა მომდევნო დღეს. პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად მისი დანიშვნა ადვოკატებმა გააკრიტიკეს და უწოდეს არაკონსტიტუციური.

ბიოგრაფია
როდრიგესი დაიბადა 1980 ან 1981 წელს. სწავლობდა ხოსე საბერლიო პონსეს ქრისტიანულ კოლეჯში და შემდეგ სწავლა გააგრძელა ფრანსისკო გავიდიას უნივერსიტეტში. იგი ასევე სწავლობდა სალვადორის ბუღალტერთა კორპორაციაში.