iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლომონოსოვის ხიდი

ლომონოსოვის ხიდი — ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ რაიონში. მდინარე ფონტანკაზე. აკავშირებს სპასკისა და უსახელო კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 57,2 მეტრი, სიგანე - 14,66 მ. ქალაქის ხიდმშენებლობის კულტურის ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუში.

მდებარეობა
ხიდის ახლოს მდებარეობს ლომონოსოვის ბიუსტი.

დინების ზემოთ მდებარეობს ანიჩკოვის ხიდი, ქვემოთ კი — ლეშტუკოვის ხიდი.

უახლოესი მეტროსადგურია — „გოსტინი-დვორი“.

სახელწოდება
თავდაპირველად ხიდს ეწოდებოდა ეკატერინეს ხიდი ეკატერინე -ის პატივსაცემად, მაგრამ აშენებიდან მალევე გადაარქვეს სახელი და უწოდეს ჩერნიშიოვის ხიდი, რადგან აქ მდებარეობდა ჩერნიშიოვების ქალაქგარე აგარაკი. 1948 წლის 23 აგვისტოს ხიდს ამჟამინდელი სახელი უწოდეს მიხეილ ლომონოსოვის პატივსაცემად. ამასთანავე სახელი გადაარქვეს მიმდებარე მოედანსაც, სადაც იდგა ამ სწავლულის, პოეტისა და მხატვრის ძეგლი.

ისტორია
ხიდი ააშენეს 1785-1788 წლებში. პროექტის ავტორების შესახებ ისტორიული წყაროები სხვადასხვა ადამიანებს გვისახელებენ, მათ შორის არიან ინჟინრები ფრიდრიხ ბაური, ივან გერარდი, პეტრე სუხტელენი და კარლ მოდერახი, არქიტექტორები იური ფელტენი და ვასილი ბაჟენოვი. ზოგიერთი წყარო ასევე პროექტის ავტორად მოიხსენიებს ჟ.-პ. პერონეს. ლომონოსოვის ხიდი არის მდინარე ფონტანკაზე აგებული შვიდი ტიპური ხიდიდან ერთ-ერთი შემორჩენილი ნიმუში სტარო-კალინკინის ხიდთან ერთად.

1826 წელს შეიმუშავეს ხიდის გადაკეთების პროექტი, რომელიც დაამტკიცეს 1826 წლის 20 ივლისს, მაგრამ არ განხორციელებულა.

1912-1913 წლებში ინჟინერ ანდრეი პშენიცკის ხელმძღვანელობით ხიდი კაპიტალურად გაარემონტეს.

ლენინგრადის ბლოკადის დროს ხიდი მნიშვნელოვნად დაზიანდა არტილერიული დაბომბვის შედეგად. 1949, 1950-1952, 1967, 1986 და 2006 წლებში ხიდზე სარემონტო და სარესტავრაციო სამუშაოები მიმდინარეობდა.
სტარო-კალინკინის ხიდი

სტარო-კალინკინის ხიდი — ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, საადმირალოს რაიონში. მდინარე ფონტანკაზე. აკავშირებს კოლომენსკისა და უსახელო კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 65,6 მეტრი, სიგანე - 30 მ. ქალაქის ხიდმშენებლობის კულტურის ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუში.

მდებარეობა
ხიდი მდებარეობს მდინარე ფონტანკის შესართავთან. ხიდიდან მარცხნივ მდებარეობს სტარო-პეტერგოფის პროსპექტი, ხოლო ახლოსვეა ციოლკოვსკის ქუჩა. მარჯვენა ნაპირზე მდებარეობს რეპინის მოედანი და ლოცმანის ქუჩა.

უახლოესი მეტროსადგურია (1,7 კმ) — „ნარვსკაია“.

სახელწოდება
თავისი სახელწოდება ხიდმა მიიღო ახლოს მდებარე ფინური სოფლის კალინკინის მიხედვით. თავისი არსებობის მანძილზე ხიდმა არაერთხელ შეიცვალა სახელი. კალინკოვის ხიდი (1755 წ.), კალინკინის ხიდი (1758-1875 წწ.), ხიდი კალინკინი (1763-1867 წწ.), კალინკინის დიდი ხიდი (1820-1925 წწ.), 1930 წლიდან ხიდს ეწოდება სტარო-კალინკინის ხიდი.

ისტორია
1733 წლიდან ამ ადგილზე მოქმედებდა ხის მრავალმალიანი გასახსნელი ხიდი, რომელიც გადაჭიმული იყო ორ მდინარეზე: ფონტანკაზე და ყრუ მდინარეზე. ხიდის სიგრძე 250 მეტრს აღწევდა.

1786-1788 წლებში ხიდი გადააკეთეს მდინარე ფონტანკის ტიპური ხიდების პროექტის მიხედვით. პროექტი შეათანხმეს ინჟინრებთან პეტრე სუხტელენთან და ივან გერარდთან.

ხიდი ტიპიურია მდინარე ფონტანკისთვის, მდინარის წყალი გაედინება ორ გრანიტის თაღში.

1907-1908 წლებში ტრამვაის ხაზის გაყვანასთან დაკავშირებით ხიდი გააფართოეს 30 მეტრამდე.

2013 წლის ოქტომბრიდან 2014 წლის აპრილამდე ხიდზე მიმდინარეობდა გზის მოპირკეთების სარემონტო სამუშაოები, გამოიცვალა ტრამვაის რელსები და კომუნიკაცია.
კიმ ჩონ იანი

კიმ ჩონ იანი (; 30 ოქტომბერი, 1961, ჩხანვონი, სამხრეთი კორეა) — სამხრეთ კორეელი პოლიციის ოფიცერი, ინტერპოლის პრეზიდენტი 2018 წლის 21 ნოემბრიდან 2021 წლის 24 ნოემბრამდე.

ინტერპოლის პრეზიდენტად არჩევამდე კიმ ჩონ იანი იყო კიონგიდოს პროვინციის, ქვეყნის ყველაზე ხალხმრავალი პროვინციის პოლიციის უფროსი.

2015 წელს აირჩიეს ინტერპოლის ვიცე-პრეზიდენტად აზიიდან.

ჩინეთში ინტერპოლის პრეზიდენტ მენ ჰუნვეის დაპატიმრების შემდეგ კიმი გახდა პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი.
ლეშტუკოვის ხიდი

ლეშტუკოვის ხიდი — ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ რაიონში. მდინარე ფონტანკაზე. აკავშირებს სპასკისა და უსახელო კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 52,2 მეტრი, სიგანე - 14,2 მ.

მდებარეობა
ლეშტუკოვის ხიდი მდებარეობს ჯამბულის შესახვევის დასაწყისში. ხიდთან ახლოს განთავსებულია გ. ა. ტოვსტონოგოვის სახელობის დიდი დრამატული თეატრი.

დინების ზემოთში მდებარეობს ლომონოსოვის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — სემიონოვის ხიდი.

უახლოესი მეტროსადგურია „ზვენიგოროდსკაია“.

მოძრაობა ხიდზე, ისევე როგორც ახლოს მდებარე ჯამბულის შესახვევზე და ასევე დიდი დრამატული თეატრის მხარეზე, ცალმხრივია. მდინარე ფონტანკის სანაპიროზე მოძრაობა მარცხენა მხრიდანაა, ასე რომ ხიდზე ასვლა შესაძლებელია მხოლოდ ლომონოსოვის ქუჩის მხრიდან. სტეფანოვკის ქუჩის მხარეს პირდაპირი მოძრაობა არ არის. აქედან გამომდინარე, მანქანების ნაკადი ლომონოსოვის ხიდისკენ მიდის, მაგრამ თეატრალური შენობის უკან მოხვედრა შესაძლებელია მხოლოდ აპრაქსინის ეზოდან.

სახელწოდება
თავისი სახელწოდება ხიდმა მიიღო ჯამბულის შესახვევის ძველი სახელწოდებისაგან, რომელიც ატარებდა ლეშტუკოვის შესახვევის სახელს.

ისტორია
1907 წელს, სპეციალურად სუვორინის (ამჟამად დიდი დრამატული თეატრი) თეატრის მაყურებლებისათვის ააგეს ხის ხუთმალიანი ხიდი. ხიდი არაერთხელ გარემონტეს. 1952 წელს ხის მალები გამოცვალეს მეტალის კოჭებით. 1971 წელს მიმდინარეობდა საყრდენების კაპიტალური რემონტი. ხის საფარი შეიცვალა ორმაგი ხეფენილით. 1988 წელს „“-ის ინჟინერმა ლ. ნ. სობოლევმა შეადგინა ხიდის რეკონსტრუქციის პროექტი. 1993 წლიდან 1999 წლამდე ლეშტუკოვის ხიდი კაპიტალურ რემონტშია. სამუშაოს ვამკვეთი იყო ხიდების მეურნეობის სამმართველო, ხოლო გენერალური დამპროექტებელი „“. პროექტის მთავარი არქიტექტორი იყო ალექსი იურის ძე შოლოხოვი, ჯგუფის ხელმძღვანელი — ი. გ. შინდინი, ინჟინერ-კონსტრუქტორი — ნ. ს. ლებედევი, მჭედელი — ვ. ვოლკოვი.
ახალი დღე (გადაცემა)

ახალი დღე — საზოგადოებრივი მაუწყებლის დილის საინფორმაციო-გასართობი პროგრამა. ეთერშია ყოველ სამუშაო დღეს, 07:30-დან 10:00 საათამდე. გადაცემის წამყვანები არიან ჟურნალისტები: ელენე კალანდაძე, გიორგი აბაშიძე, ნატა მაღალაშვილი და დავით გორგილაძე.

პროგრამის ძირითადი წამყვანები კვირის განმავლობაში საკუთარ რუბრიკებს წარმოადგენენ: მოვლენა, რომელმაც შეცვალა მსოფლიო – დავით გორგილაძე, ბავშვები და მოზარდები – ნატა მაღალაშვილი, რის შესახებ საუბრობს მსოფლიო – ელენე კალანდაძე, ბიზნესის სიახლეები – გიორგი აბაშიძე.
გადაცემას ყოველ ნახევარ საათში უერთდება არხის მთავარი საინფორმაციო პროგრამა „მოამბე“, საზოგადოებრივ-პოლიტიკური და ეკონომიკის სიახლეებით.

რუბრიკები
კულტურა — წამყვანი: დავით ალადაშვილი
არქივი — წამყვანი: გიორგი კეკელიძე
ლიტერატურა — წამყვანი: გიორგი კეკელიძე
ეკოლოგია — წამყვანი: ნინო იმნაიშვილი
სპორტი — წამყვანები: გიორგი თვალაბეიშვილი, ლუკა ჭოჭუა.
თრდატი (რევის ძე)

თრდატი — ფარნავაზიანთა სახლის რევიანთა შტოს დაამარსებელი. მირიან -ის უფროსი ძის — რევის ძე. თრდატი და მისი დედა სალომე კახეთსა და კუხეთს ფლობდნენ და უჯარმაში ცხოვრობდნენ. დაახლოებით 338-341 წლებში მათ სომხების დახმარებით მოინდომეს ბაკურ მეფის ტახტიდან გადაყენება, მაგრამ დამარცხდნენ. 368 წელს რომაელთა და სომეხთა დახმარებით თრდატი ქართლში გამეფდა, თუმცა მალე იძულებული გახდა ტახტი დაეტოვებინა. რომსა და ირანს შორის ქართლის გაყოფის შემდეგ, თრდატი რომაელთა გავლენის სფეროში მოქცეულ ქართლის ნაწილში მეფობდა. რადგან ირანის გავლენის ქვეშ მყოფ ქართლის მეფეს ვარაზ-ბაკურს გარდაცვალებისას მცირეწლოვანი ვაჟიშვილები დარჩნენ, თრდატი, როგორც ვარაზ-ბაკურის სიმამრი და უკვე „კაცი მოხუცებული“, ირანის გავლენის სფეროში მყოფ ქართლში გამეფდა. დაახლოებით 395 წელს თრდატი სამეფო ტახტიდან ვარაზ-ბაკურის უფროსმა ძემ ფარსმანმა გადააყენა.

მეფეთა ცხოვრების დახასიათებით თრდატი იყო „კაცი მორწმუნე, ბრძენი და გონიერი“. მანვე ააშენა ეკლესია ნეკრესში, ხოლო მშენებლობა დაიწყო რუსთავში. თრდატი ამიანე მარცელინუსის მიერ მოხსენიებული საურმაგის იდენტური პიროვნებაა.
სიმონ ტაჰამატა

}
| დაბადების ადგილი = ვუხტი, ჩრდ. ბრაბანტი,ნიდერლანდები
| გარდაცვალების თარიღი =
| გარდაცვალების ადგილი =
| სიმაღლე = 164 სმ
| პოზიცია = ნახევარმცველი
| ახალგაზრდული წელი1 = 1971–1976
| ახალგაზრდული კლუბი1 = აიაქსი
| წელი1 = 1976–1980
| წელი2 = 1980–1984
| წელი3 = 1984–1987
| წელი4 = 1987–1996
| კლუბი1 = აიაქსი
| კლუბი2 = სტანდარდი
| კლუბი3 = ფეიენორდი
| კლუბი4 = ბეერსხოტი
| მატჩი1 = 109
| გოლი1 = 14
| მატჩი2 = 129
| გოლი2 = 40
| მატჩი3 = 87
| გოლი3 = 29
| მატჩი4 = 279
| გოლი4 = 31
| სულ მატჩი = 604
| სულ გოლი = 114
| ეროვნული წელი1 = 1979–1986
| ეროვნული ნაკრები1 = ნიდერლანდები
| ეროვნული მატჩი1 = 22
| ეროვნული გოლი1 = 2
| მედლის თარგები =
| გაწვრთნის წელი1 = 1996–2000
| გაწვრთნის წელი2 = 2000–2004
| გაწვრთნის წელი3 = 2004–2009
| გაწვრთნის წელი4 = 2009–2014
| გაწვრთნის წელი5 = 2014–
| გაწვრთნილი კლუბი1 = სტანდარდი
| გაწვრთნილი კლუბი2 = ბეერსხოტი
| გაწვრთნილი კლუბი3 = აიაქსი
| გაწვრთნილი კლუბი4 = ალ-აჰლი
| გაწვრთნილი კლუბი5 = აიაქსი
სიმონ ტაჰამატა (; დ. 26 მაისი, 1956, ვუხტი, ჩრდილოეთი ბრაბანტი, ნიდერლანდები) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. სხვადასხვა დროს იცავდა „აიაქსის“, ლიეჟის „სტანდარდის“, „ფეიენორდის“, „ბეერსხოტისა“ და ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების ღირსებას. ნიდერლანდების სამგზის ჩემპიონი და ნიდერლანდების თასის მფლობელი „აიაქსის“ შემადგენლობაში. ბელგიის ჩემპიონი და ბელგიის თასის სამგზის მფლობელი ლიეჟის „სტანდარდის“ შემადგენლობაში.

სანაკრებო კარიერა
1979–1986 წლებში იყო ნიდერლანდების ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი, რომლის შემადგენლობაში 22 მატჩი ითამაშა და 2 ბურთი გაიტანა.

მიღწევები
აიაქსი
ერედივიზია: 1976–77, 1978–79, 1979–80
თასი: 1978–79
სტანდარდი
ბელგიის ჩემპიონატი: 1978–79
თასი: 1976–77, 1978–79, 1979–80
სემიონოვის ხიდი

სემიონოვის ხიდი — ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ რაიონში. მდინარე ფონტანკაზე. აკავშირებს სპასკისა და უსახელო კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა — 52,2 მეტრი, სიგანე — 19,51 მ.

მდებარეობა
სემიონოვის ხიდი მდებარეობს გოროხვაიის ქუჩის გაყოლებაზე.

დინების ზემოთში მდებარეობს ლეშტუკოვის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — გორსტკინის ხიდი.

უახლოესი მეტროსადგურებია „ზვენიგოროდსკაია“, „სადოვაია“, „სენის მოედანი“, „სპასკაია“.

სახელწოდება
თავისი სახელწოდება ხიდმა მიიღო ლეიბ-გვარდიის ყაზარმის სემიონოვის პოლკისაგან, რომელიც ხიდთან იყო განთავსებული.

ისტორია
1717 წლის გეგმაში აღნიშნულია ხის ხიდი, რომელიც მდებარეობს თანამედროვე გორსტკინის ხიდის სიახლოვეს. 1738 წელს მას უკვე თანამედროვე სახე ჰქონდა.

1788 წელს ხიდი გადააკეტეს მდინარე ფონტანკის ტიპური ხიდების მიხედვით, რომელსაც ახასიათებდა კოშკები. პროექტის ავტორი სავარაუდოდ უნდა ყოფილიყო ფრანგი ინჟინერი ჟან-როდოლფ პერონე. ეს ხიდი იყო ფონტანკის შვიდი სამმალიანი ხიდიდან ერთ-ერთი. ჩვენს ეპოქამდე ამ ხიდებიდან მხოლოდ ორიღაა შემორჩენილი ლომონოსოვის ხიდი და სტარო-კალინკინის ხიდი.

1856-1857 წლებში მოძველებული ხიდი გადააკეთეს ინჟინერ ფიოდორ ენროლდის პროექტის მიხედვით.

1949 წელს ინჟნერ პავლე ბაჟენოვისა და არქიტექტორ ლევ ნოსკოვის პროექტის მიხედვით წარიმართა ხიდის კაპიტალური რემონტი. მალების დეტალები შეცვალეს ლითონით.
ცის მექანიკა

ცის მექანიკა — ასტრონომიის დარგი, რომელიც შეისწავლის მზის სისტემის სხეულების მოძრაობას გრავიტაციულ ველში. ზოგიერთი საკიტხის შესწავლისას (მაგ. კომეტების კვლევისას) ხანდახან საჭირო ხდება არაგრავიტაციული ძალების (რეაქტიული ძალები, გარემოს წინააღმდეგობა და სხვა) გათვალისწინება. ცის მექნიკის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მიმართულებაა ასტრო დიამიკა. ცის მექნიკა შეისწავლის გრავიტაციულ ველში ციური სხეულების გადაადგილების ზოგად საკითხებს, კონკრეტულად ბუნებრივი და ხელოვნური სხეულების მოძრაობის მათემატიკურ თეორიას, ფუნდამენტური ასტრონომიური მუდმივების განსაზღვრის საკითხებს თეორიულ გამოკვლევების ასტრონომიულ დაკვირვებებთან შედარების საფუძველზე, ამუშავებს ასტრონომიული ეფემერიდების (ასტრონომიული წელიწდეულების) შედგენის საკითხს, რომლების შეიცავენ ცის მექნიკის (ასევე ასტრომერიის, ვარსკვლავთა ასტრომერიის, გეოდეზიისა და სხვა) თეორიული გამოკვლევის შედეგებს და დროის ყოველ მომენტისათვის აფიქსირებენ სივრცე-დროის ათვლის ფუნდამენტურ სისტემას.

სხეულის მოძრაობის განსაზღვრა ნიუტონისებურ გრავიტაციულ ველში
ეგრეთ წოდებული „მრავალი სეხეულის“ ამოცანა-ცის მექნიკის ერთ-ერთი ძირითადი ამოცანაა. იგი დაკავშირებულიასაკმარესად რთულ არაწრფივ ჩვეულებრივ დიფერენციულ განტოლებათა სისტემის ამოხსნასთან, რომლის მათემატიკური ზოგად შემთხვევაში არ არის გადალახული. სრულად არის ამოხსნილი მხოლოდ 2 სხეულის ამოცანა, რომლისთვისაც მოძრაობის დიფერენციულ განტოლებათა ინტეგრაცია მოხერხდა კვადრატურებში. ამ შემთხვევაში მოძრაობა იწარმოება კეპლერის კანონების თანახმად. აგებულია სამი სხეულლის ამოცანის ზოგადი ამონახსნი უსასრულო მწკრივების სახით, ეს მწკვრივები იმ დენად რთული და ნელა კრებადია, რომ მათი გამოყენება ძალიან ძნელი და პრაქტიკულად შეუძლებელია. ამ ამოცანის ზოგიერთი სპეციალური საწყისიპირობებისთვის მოხერხდა შედაარებით მარტივი ამოცანების შედენა. ცის მექნიკაში დამუშავებულია დაკვირვების საფუძველზე მზის სიტემის სხეულთა ორბიტების განსაზღვრის მეთოდები და მზის მოძრაობის დიფერენცია, განტოლებათა ამონახსნებში შემავალი საინტეგრაციო მუდმივების განსაზღვრის საკითხები. დიდი ცთომილების შეშფოთებული მოძრაობის დიფერენცია, განტოლებები ამოიხსნება ანალიზური მეთოდებით (მწკრივების საშუალებით) და რიცხვითი ინტეგრირებით, ანალოგიური გზით სწავლობენ მათი თანამგზავრების მოძრაობებს. მახლობელ თანამგზავრებზე დიდ შემაშფოთებელ გავლენას ახდენს ცთომილების ფორმის გადახრა სფერულისაკენ და ამას ცხადია, მხედველობაში იღებენ თანამედროვე ასტრონომები.

ცთომილებებისა და კომეტების მოძრაობების შესწავლა
მცირე ცთომილებებისა და კომეტების მოძრაობების შესასწავლად აქტიურად გამოიყენება რიცხვითი ინტეგრირების მეთოდები, რადგან მათი ორბიტების ექსცენტრისიტეტები და დახრები საერთოდ არაა პატარა სიდიდეები, რაც აუცილებელია ანალიზური მეტოდების გამოსაყენებლად. ცის მექანიკაში კარგადაა დამუშავებული ასალიზური თეორიები დიდი ცთომილების, მათი თანამგზავრების და ზოგიერთი ასტეროიდის მოძრაობის შესასწავლად.

მზის სისტემის მდგრადობის კანონი
ცის მექნიკის ერთ-ერთი ძირითადი ამოცანაა მზის სისტემის მდგრადობის საკითხი. ანდრეი კოლმოგოროვმა და ვ. არნოლდმა თავიანთ მიერ აღმოჩენილი ახალი მეთოდების საფუძველზე დაამტკიცეს: 3 ან მეტი სხეულის ამოცანებში (კერძოდ ჩვენი მზის სისტემისვის), როცა მხედველობაში მიიღება მხოლოდ ურთიერთმიზიდულობის ნიუტონისებური ძალები, დიდი ნახევარღერძების ცვლილებებს ერთად ახლო ალბათობით აქვს რხევითი და არა საუკუნისებრივი ხასიათი.
გიზო ჭელიძე

გიზო ვლადიმერის ძე ჭელიძე (დ. 15 დეკემბერი, 1931, ლიხაური, ოზურგეთის რაიონი — გ. 5 ივნისი, 2012) — ქართველი ფილოლოგი, ფოლკლორისტი, მეცნიერი, საზოგადო მოღვაწე, მწერალი.

ბიოგრაფია
1939-1950 წლებში, სწავლობდა ექვთიმე თაყაიშვილის სახელობის ლიხაურის საშუალო სკოლაში. 1950 წელს ჩაირიცხა შოთა რუსთაველის სახელობის ბათუმის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1955 წელს წარჩინებით. მუშაობდა 1956-1958 წლებში, ბათუმის რაიონულ გაზეთ „კოლმეურნის გზის“ რედაქციაში ლიტერატურულ თანამშრომლად, 1958-1965 წლებში — მახარაძის (ამჟამინდელი ოზურგეთის) რაიონული გაზეთის „ლენინის დროშის“ (ამჟამინდელი „ალიონის“) რედაქციაში კორექტორად, შემდგომში განყოფილების გამგედ. 1964 წლის სექტემბერში ჩაირიცხა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის ფოლკლორის განყოფილების ასპირანტად, მისი ხელმძღვანელი პროფესორი მიხეილ ჩიქოვანი იყო, დაამთავრა 1967 წელს. 1969 წლის 25 სექტემბერს დაიცვა ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი თემაზე „მიხეილ ჯავახიშვილის შემოქმედების ფოლკლორული წყაროები“. 1994 წლის 8 მარტს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია „ქართული ხალხური დრამა“.
დასტამბული აქვს 40 ნაშრომი. გიზო ჭელიძის პირველი სამეცნიერო ნაშრომი გამოქვეყნდა ჯერ კიდევ სტუდენტობისას 1954 წელს, „ილია ჭავჭავაძის დაუმთავრებელი მოთხრობები“.
ველბოტი

ველბოტი ( — ვეშაპთმხოცავი კანჯო) — სწრაფმავალი მსუბუქი საზღვაო კანჯო, რომელსაც აქვს მსხვილი ცხვირი და კიჩო. მისი ტვირთამწეობაა 3 ტ, სიგრძე — 7–10 მ. ნიჩბები ჭადრაკულად აქვს განლაგებული. მენიჩბეები (4–8) ცალ-ცალკე სხდებიან მერხებზე და თითო ნიჩაბს უსვამენ. ველბოტს აქვს პატარა ანძა, რომელზეც აფრაა დამაგრებული, და საჰაერო ყუთები, რომელთა მეშვეობით იგი ცურვადია მაშინაც, როცა წყლით იფარება. ველბოტი არის სამგზავრო და მაშველი. ველბოტს ვეშაპსახოცავად აღარ იყენებენ.
რამონ დიასი

რამონ ანხელ დიასი (; დ. 29 აგვისტო, 1959, ლა-რიოხა, არგენტინა) — არგენტინელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე. 1982 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე არგენტინის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. ითვლება ერთ-ერთ საუკეთესო არგენტინელ მწვრთნელად, რომელმაც მხოლოდ „რივერ პლეიტის“ მთავარი მწვრთნელის რანგში ცხრა ოფიციალური ტიტულის მოპოვება შეძლო. კლუბის ამჟამინდელ მწვრთნელთან — მარსელო გალიარდოსთან ერთად, იგი კლუბის ისტორიაში ყველაზე ტიტულოვანი მწვრთნელია, ხოლო არგენტინის ეროვნულ ჩემპიონატებზე მიღწეული შედეგით — ხოსე მარია მინელას შემდეგ, ანხელ ლაბრუნასთან ერთად, „რივერის“ ყველა დროის ერთ-ერთ წარმატებულ მწვრთნელად რჩება.

სანაკრებო კარიერა
1979–1982 წლებში არგენტინის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 22 შეხვედრას ატარებს და 10 ბურთი გააქვს.

მისი სანაკრებო კარიერა იწყება 17-წლამდე ასაკის არგენტინის ჭაბუკთა საფეხბურთო ნაკრებიდან, სადაც წარმატებული ასპარეზობის შემდეგ არგენტინის ახალგაზრდულ ნაკრებში ინაცვლებს, რომელსაც ეროვნული გუნდის მთავარი მწვრთნელი სესარ ლუის მენოტი უდგას სათავეში. 1979 წელს ამ ნაკრებთან ერთად იგი მსოფლიო ახალგაზრდულ საფეხბურთო ჩემპიონატზე იმარჯვებს და ტურნირის საუკეთესო მოთამაშის ბრინჯაოს ბურთისა და საუკეთესო ბომბარდირის ტიტულის მფლობელი ხდება.

მსოფლიო ჩემპიონატზე
რამონ დიასმა მსოფლიო ჩემპიონატის 4 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და ერთი გოლი გაიტანა. ქვემოთ მოყვანილია ესპანეთის მსოფლიო ჩემპიონატის მატჩები რამონ დიასის მონაწილეობით.

მიღწევები
საკლუბო
რივერ პლეიტი
არგენტინის პრიმერა დივიზიონი
მეტროპოლიტანო
ჩემპიონი (2): 1979, 1980
ნასიონალი
ჩემპიონი (2): 1979, 1981
აპერტურა
ჩემპიონი: 1991
ინტერი
იტალიის ჩემპიონატი
ჩემპიონი: 1988–89
მონაკო
საფრანგეთის თასი
თასის მფლობელი: 1990–91
სანაკრებო
არგენტინის ახალგაზრდული ნაკრები
მსოფლიო ახალგაზრდული საფეხბურთო ჩემპიონატი
ჩემპიონი: 1979
ინდივიდუალური
მსოფლიო ახალგაზრდული საფეხბურთო ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირი: 1979
არგენტინის პრიმერა დივიზიონის საუკეთესო ბომბარდირი: 1991
ჯეი ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი: 1993
ჯეი ლიგის საუკეთესო თერთმეტეული: 1993
სამწვრთნელო
რივერ პლეიტი
პრიმერა დივიზიონი
აპერტურა (3): 1996, 1997, 1999
კლაუსურა (2): 1997, 2002
ფინალი: 2014
სუპერფინალი: 2014
ლიბერტადორესის თასი: 1996
ლიბერტადორესის სუპერთასი: 1997
სან-ლორენსო
პრიმერა დივიზიონი
კლაუსურა: 2007
ალ-ჰილალი
საუდის არაბეთის ჩემპიონატი
ჩემპიონი: 2016–17
სამეფო თასი
თასის მფლობელი: 2017
რობერტო ბეტეგა

}
|დაბადების ადგილი = ტურინი, იტალია
|გარდაცვალების თარიღი =
|გარდაცვალების ადგილი =
|სიმაღლე = 184 სმ
|პოზიცია = თავდამსხმელი
|ახალგაზრდული წელი1 = 1961–1969
|ახალგაზრდული კლუბი1 = იუვენტუსი
|წელი1 = 1969–1983
|წელი2 = 1969–1970
|წელი3 = 1983–1984
|კლუბი1 = იუვენტუსი
|კლუბი2 =
რობერტო ბეტეგა (; დ. 27 დეკემბერი, 1950, ტურინი, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. სხვადასხვა დროს იცავდა „იუვენტუსის“, „ვარეზეს“, „ტორონტო ბლიზარდისა“ და იტალიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. იტალიის შვიდგზის ჩემპიონი (1972, 1973, 1975, 1977, 1978, 1981, 1982), იტალიის თასის ორგზის (1979, 1983) და უეფა-ს თასის მფლობელი (1977) „იუვენტუსის“ შემადგენლობაში. 1978 წლის არგენტინის მსოფლიო ჩემპიონატისა და 1980 წლის ევროპის ჩემპიონატის მონაწილე იტალიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

სანაკრებო კარიერა
1975–1983 წლებში იტალიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 42 შეხვედრას ატარებს და 19 ბურთი გააქვს.

სტატისტიკა
მსოფლიო ჩემპიონატზე
რობერტო ბეტეგამ მსოფლიო ჩემპიონატის 7 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და ორი გოლი გაიტანა.

მიღწევები
საკლუბო
იუვენტუსი
იტალიის ჩემპიონატი
ჩემპიონი (7): 1972, 1973, 1975, 1977, 1978, 1981, 1982
იტალიის თასი
თასის მფლობელი (2): 1979, 1983
უეფა-ს თასი
თასის მფლობელი: 1977
სანაკრებო
იტალია
მსოფლიო ჩემპიონატი
მეოთხე ადგილი: 1978
ევროპის ჩემპიონატი
მეოთხე ადგილი: 1980
ინდივიდუალური
სერია -ს საუკეთესო ბომბარდირი: 1979–80
სერია -ს საუკეთესო ბომბარდირი: 1969–70
ფიფა-ს მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1978
ბრუკ დოლანი

ბრუკ დოლანი ( დ. 1908 — გ. 1945) — ფილადელფიის საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების აკადემიის თანამშრომელი. მეთაურობდა ორ ექსპედიციას ტიბეტის აღმოსავლეთ საზღვრებთან 1931 და 1934—1935 წწ. პირველ ექსპედიციაში მონაწილეობდნენ გერმანელი ზოოლოგი, მონადირე, ორინთოლოგი, მკვლევარი, ტიბეტოლოგი და ესეს-ის შტურმბანფიურერი ერნესტ შეფერი, ასევე, გორდონ ბოულესი, ოტო ჰაიზერი და ჰუგო ვაიგოლდი.

1942 წელს ამერიკელ ოფიცერ ილია ტოლსტოისთან ერთად მიაღწია ლჰასას სტრატიგრაფიული ექსპედიაციის შემადგენლობაში და შეხვდა მაშინ ახალგაზრდა დალაი ლამას.
ელიაღასი

ელიაღასი ( — ხალხი, ტომი — ბატონი) — ელის უფროსი. ელიაღასი განაგებდა ელს, კრებდა გადასახადებს, არჩევდა სამოქალაქო და სისხლისსამართლებრივ საქმეებს. ელის იურისდიქციიდან ამოღებული იყო მკვლელობის, გაუპატიურების, თვალის ამოგდებისა და კბილის ჩამტვრევის შემთხვევები, რომელთაც მდივანბეგი განიხილავდა. თანამდებობის დაკავებისას ელს 12 მანეთი („მინალთუნი“) ეძლეოდა.

წყარო
ქართული სამართლის ძეგლები, ი. სურგულაძის გამოც., თბ., 1970;
გორსტკინის ხიდი

გორსტკინის ხიდი — საფეხმავლო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, საადმირალოს რაიონში. მდინარე ფონტანკაზე. აკავშირებს სპასკისა და უსახელო კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა — 53,6 მეტრი, სიგანე — 6,2 მ.

მდებარეობა
გორსტკინის ხიდი მდებარეობს ეფიმოვის ქუჩის დასაწყისში და აკავშირებს მას ფონტანკის სანაპიროს სამხრეთ ნაწილთან.

დინების ზემოთში მდებარეობს სემიონოვის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ობუხოვის ხიდი.

უახლოესი მეტროსადგურებია „სადოვაია“, „სენის მოედანი“, „სპასკაია“.

სახელწოდება
თავისი სახელწოდება ხიდმა მიიღო 1910 წელს გორსტკინის ქუჩის მიხედვით. მანამდე ქუჩას ერქვა კოლპიცინის საფეხმავლო ხიდი, მისი ამშენებლის გვარის მიხედვით.

ისტორია
1898 წელს ინჟინერმა ლ. ნ. კოპლიცინმა საკუთარი სახსრებით ააგო საფეხმავლო ხის ხიდი. 1910 წელს ხიდი მნიშვნელოვნად გადააკეთეს.

1928 წელს ხიდი კვლავ გადააკეთეს ნავთობსადენის მილის გატარების გამო, სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა ინჟინერი პ. პ. სტეპნოვი. 1940 წელს ხიდი დაკეტეს ფეხით მოსიარულეებისათვის. 1949 წელს ინჟინერ პ. ვ. ბაჟენოვის პროექტის მიხედვით წარიმართა ხიდის კაპიტალური რემონტი. ხის ზეწრები შეცვალეს ლითონის საყრდენებით, ხიდის სიგანე გაადიდეს 6,2 მეტრამდე. ხიდის კაპიტალური რემონტის სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა ინჟინერი პ. ბლოხინი. 1997 წელს ხიდის საფეხმავლო ნაწილი ლითონის ფილებით დაფარეს.

ხიდი ამჟამად სამმალიანია. მალების საყრდენები კი ლითონისგანაა აგებული.
ფარსმან IV

ფარსმან , ფარსმან ვარაზ-ბაქარის (უფროსი) ძე — ქართლის მეფე - ს. მიჯნაზე – ლეონტი მროველის თანახმად განუდგა ირანს და ხარკი შეუწყვიტა. გაამრავლა ჯვარნი და განაახლა ეკლესიები. მემატიანე მას ბოლნისის სიონის აშენებას მიაწერს.

თრდატის დისწული – ქართლის მეფე „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ს მიხედვით. პეტრე იბერის ასურული „ცხოვრების“ ცნობით ფარსმანი კონსტანტინოპოლში ცხოვრობდა კეისრის კარზე, სადაც სარგებლობდა დიდი პატივისცემით. ეკავა სარდლის თანამდებობა. დედოფალ ევდოქსიასთან სასიყვარულო ისტორიის გამო სამშობლოში გამოიქცა. მან თეთრი ჰუნების დახმარებით ქართლის ტახტი დაიკავა.

(ფარსმანის მეფობას ვახუშტი ბატონიშვილი ათარიღებს 405–408 წ. ივ. ჯავახიშვილი 395–408 წ. გ. მელიქიშვილი ს. დასაწყისით. ვ. გოილაძე 395–397 წ. ლ. ჯანაშია 398–400 წ.).
ობუხოვის ხიდი

ობუხოვის ხიდი — ერთ-ერთი უძველესი ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, საადმირალოს რაიონში. მდინარე ფონტანკაზე. აკავშირებს სპასკისა და უსახელო კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 18 მეტრი, სიგანე - 30,88 მ.

მდებარეობა
ობუხოვის ხიდი მდებარეობს მოსკოვის პროსპექტზე

დინების ზემოთში მდებარეობს გორსტკინის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — იზმაილოვის ხიდი.

უახლოესი მეტროსადგურია „სპასკაია“.

სახელწოდება
1738 წლამდე ხიდს ოფიციალური სახელწოდება არ ჰქონია. სახალხო სახელი ობუხოვი მიიღეს მშენებელ პავლე ობუხოვის გვარისაგან. 1738 წელს სანქტ-პეტერბურგის მშენებლობის კომისიამ ხიდს საარის ხიდი უწოდა. აღნიშნულის ახელი ხალხში ვერ დამკვიდრდა და მას კვლავ ობუხოვის ხიდს უწოდებდნენ.

ისტორია
პირველი ხის ხიდი მდინარე ფონტანკაზე თანამედროვე მოსკოვის პროსპექტზე ააგეს 1717 წელს.

1785 წელს ხის ხიდის ადგილზე ახალი, ამჯერად უკვე ქვის ხიდი ააშენეს. აღნიშნული ხიდი იყო მდინარე ფონტანკაზე მდებარე შვიდი ტიპური ხიდიდან ერთ-ერთი. წყაროების უმრავლესობა ხიდის ავტორად ფრანგ არქიტექტორს ჟ.-პ. პერონეს ასახელებს (თუმცა დოკუმენტალურად ეს არ დასტურდება). ხიდი იყო სამმალიანი შუა მალა იხსნებოდა. 1865 წელს ინჟნერ მიხაილოვის პროექტის მიხედვით ხიდი გადააკეთეს გამხსნელი მალა შეცვალეს და მუდმივი მალა დააყენეს.

1930-იან წლებში დადგა ხიდის გადაკეთების საჭიროება. ხიდი გაფართოეს. 1937 წელს საპროექტო კანტორამ დაიწყო ახალი ხიდის პროექტის შედგენა. ავტორები გახდნენ ინჟინერი ვლადიმირ ვლადიმირის ძე დემჩენკო და არქიტექტორი ლევ ალექსანდრეს ძე ნოსკოვი. 1939 წელს ხიდი გაიხსნა მოძრაობისათვის.