iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მანჯოუ-გო

მანჯოუ-გო (მანჯ. , ) — მარიონეტული სახელმწიფო მანჯურიისა და შიდა მონღოლეთის ნაწილის ტერიტორიაზე 1932–1945 წლებში. იმყოფებოდა იაპონიაზე სრულ დამოკიდებულებაში. მანჯოუ-გოს ტერიტორიულ ბირთვს წარმოადგენდა იაპონური კვანტუნის არმიის მიერ 1931 წელს ოკუპირებული ჩინეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ პროვინციები: ლიაონინი, გირინი და ხეილუნძიანი; 1934 წელს სახელმწიფოს შემადგენლობაში შევიდა ჩინეთის ანექსირებული პროვინცია ჟეხე. მოსახლეობის (43,2 მლნ. კაცი, 1940-იანი წლების დასაწყისი) უმრავლესობას შეადგენდნენ მანჯურიელები, ჩინელები, მონღოლები. აქ აგრეთვე ცხოვრობდნენ კორეელები, რუსები, იაპონელები და სხვ. მანჯოუ-გო შეიქმნა 1932 წლის 1 მარტს, 1932–1941 წლებში იმ დროის მსოფლიოში არსებული 80 სახელმწიფოდან 23-მა აღიარა. 1932 წელს მმართველის (რეგენტის) პოსტი პუიმ, 1912 წელს ჩინეთში დამხობილმა უკანასკნელმა იმპერატორმა ცინის დინასტიიდან, დაიკავა; 1934 წლის 1 მარტს თავი იმპერატორად გამოაცხადა. 1932 წლის მარტიდან დედაქალაქი იყო ჩანჩუნი, რომელსაც სინძინი („ახალი დედაქალაქი“) უწოდეს. 1932 წლის 15 სექტემბერს მანჯოუ-გოსა და იაპონიას შორის გაფორმებული პროტოკოლის თანახმად, ქვეყნის შინაგანი უსაფრთხოების და გარე ძალებისაგან დაცვა საკუთარ თავზე იაპონიის მთავრობამ აიღო. ასევე იაპონია ხელმძღვანელობდა მანჯოუ-გოს ურთიერთობებს სხვა სახელმწიფოებთან. რეალურად მთელი ხელისუფლება კვანტუნის არმიას (რომლის მხედართმთავარი ამავდროულად იაპონიის ელჩი იყო მანჯოუ-გოში და ქვეყნის ფაქტობრივი პირველი პირიც) და ტოკიოდან დანიშნულ ჩინოვნიკებს გადაეცათ.

მანჯოუ-გოში მოქმედებდა სამხედრო-საპოლიციო რეჟიმი, შემოიღეს აუცილებელი სასოფლო-სამეურნეო მომარაგების სისტემა შესყიდვის დაბალი ფასით და შრომითი ბეგარა. ხელისუფლება ხელს უწყობდა იმიგრანტების ნაკადს იაპონიიდან (მათ სარგებლობაში აძლევდა საუკეთესო მიწებს) და კორეიდან. განსაკუთრებული მდგომარეობა დაიკავა „სამხრეთ მანჯურიის სარკინიგზო კომპანიამ“, რომელმაც მთავარი როლი შეასრულა იაპონელთა მანჯურიაში შეღწევის საქმეში. 1937 წლის შემდეგ მისი რამდენიმე ფილიალის ბაზაზე იაპონური სინდიკატის „“-ის მონაწილეობით შეიქმნა „მანჯურიის მძიმე მრეწველობის კომპანია“, რომელიც ახდენდა სასარგებლო წიაღისეულების გადამუშავებას, აწარმოებდა თუჯს, ფოლადს, სინთეზურ საწვავს და სხვა საჭიროებებს კვანტუნის არმიის (რომლის რიცხოვნობა 1940-იანი წლების დასაწყისში 780 ათასს აღწევდა), მანჯოუ-გოს საიმპერატორო არმიისა (170 ათ. კაცი) და იაპონიისთვის.

მანჯოუ-გოს და სსრკ-ის საზღვარზე შეიქმნა გამაგრებულ რაიონთა სისტემა. 1933–1939 წლებში იაპონიამ მანჯოუ-გოს ტერიტორიიდან არაერთხელ მოაწყო სამხედრო პროვოკაცია სსრკ-ისა და მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკის წინააღმდეგ, მ. შ. ხასანის ტბისა და მდინარე ხალხინ-გოლის რაიონებში. ადგილობრივი მოსახლეობა წინააღმდეგობას უწევდა მთავრობას. 1932 წლიდან მოქმედებდა მრავალრიცხოვანი პარტიზანული რაზმები, რომლებიც 1935 წელს გაერთიანდნენ ჩრდილო-აღმოსავლეთის გაერთიანებულ ანტიიაპონურ არმიაში (1941 წლისთვის გაანადგურეს იაპონელებმა). კორეის მოსაზღვრე რაიონებში მოქმედებდა კორეული პარტიზანული რაზმები. 1944 წლის ზაფხულიდან მანჯოუ-გო ამერიკული ავიაციის შეტევის ობიექტი გახდა. 1945 წლის 9 აგვისტოს საბჭოთა კავშირმა, იალტის კონფერენციაზე ნაკისრი ვალდებულების შესაბამისად, ომი გამოუცხადა იაპონიას და ჯარები შეიყვანა მანჯოუ-გოში. მათ გაანადგურეს კვანტუნის არმია და იაპონური ოკუპაციისაგან გაათავისუფლეს მანჯურია. 1945 წლის 18 აგვისტოს პუი ტახტიდან გადადგა და მანჯოუ-გომ არსებობა შეწყვიტა.
სარფის იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია

სარფის იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია — აქრიტექტურული ძეგლი, დარბაზული ეკლესია აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ სარფის მახლობლად, მთის წვერზე. თარიღდება - საუკუნეებით.

ძეგლის აღწერა
მომცრო ზომის დარბაზული ეკლესია, ნახევარწრიული აბსიდით, ქვით არის ნაგები, წყობა ქაოტურია. შესასვლელი დასავლეთიდან არის მოწყობილი, რომლის ზემოთაც მცირე ზომის მართკუთხა სარკმელია დატანილი. თითო-თითო ფანჯარაა მოქცეული, აღმოსავლეთ, ჩრდილო და სამხრეთ კედლებზე. ფასადებზე გაირჩევა თავდაპირველი წყობა. ეკლესიის ინტერიერი შელესილია, თუმცა თავდაპირველი ნაგებობიდან შემორჩენილი ცალკეული დეტალები შეულესავია დარჩენილი. 1962 წლის მონაცმეების (ა. რამიშვილის მიერ შედგენილი სააღრიცხვო ბარათი) მიხედვით, ეკლესია სანახევროდ დანგრეული იყო; ტაძარი ამჟამად აღდგენილია - განახლებულია გარე ფასადების მოპირკეთება, კარ-სარკმლის ღიობთა ჩარჩო-საპირეები, ჩასმულია ახალი კარი.

ეკლესია მოქმედია და იქ განთავსებულია იმავე სახელწოდების დედათა მონასტერი.
ახალსოფლის მეორე ეკლესია

ახალსოფლის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფელში. დგას დიდ მინდვრად წოდებულ ადგილზე, თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (6,24,5 მ). ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. დაზიანებულია; ჩაქცეულია კამარა, მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილი. შესასვლელი დასავლეთითაა, კარი თარაზულადაა გადახურული.

აღმოსავლეთით ოდნავ შებრტყელებული, ღრმა აფსიდია. რომლის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი, სარკმლის ორივე მხარეს მოწყობილია თითო ოთხკუთხა ნიშა. წინ კი დგას ქვის ტრაპეზი, ერთი ოთხკუთხა პარალელურწირთხლებიანი სარკმელი დასავლეთით შესასვლელის ზემოთაცაა.
ორთაბათუმის ხიდი

ორთაბათუმის ხიდი — ხიდი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ყოროლისთავთან. თარიღდება საუკუნით. მნიშვნელოვნად გადაკეთებულია 1960-იან წლებში და ფუნქციონირებს, როგორც სააავტომობილო ხიდი.

ძეგლის აღწერა
ორთაბათუმის ქვის ერთმალიანი ხიდის ბურჯები, სავალი ნაწილი და მოაჯირი ბეტონის ფილებით, ცემენტითა და ასფალტით არის მოპირკეთებულ-გაწყობილი. ხიდი ფუნქციონირებს, მასზე დასაშვებია ავტომობილების გადაადგილებაც. გასული, საუკუნის 60-იან წლებში ხიდს სარემონტო-გამაგრებითი სამუშაოები ჩაუტარდა; ხიდის სიგანე თითქმის ორჯერ გაიზარდა. ხიდის თანამედროვე პარამეტრებია: სავალი ნაწილის სიგრძე — 30 მ., სიმაღლე წყლის ზედაპირიდან თავბანდამდე — 6.50 მ., მარჯვენა მისასვლელის სიგანე — 12 მ., მარცხენა მისაასვლელის სიგანე — 6.50 მ., ხიდის სიგანე შუა წელში 6.50 მ-ია, ხოლო თავბანდის სიმაღლე — 1 მ.
არადი (რუმინეთი)

არადი — ქალაქი რუმინეთში, არადის ჟუდეცის ადმინისტრაციული ცენტრი. 147 922 მცხოვრები (2011). მდებარეობს უნგრეთის საზღვართან ახლოს, მდინარე მურეშზე. სარკინიგზო და საავტომობილო გზების მსხვილი კვანძი; საერთაშორისო აეროპორტი. იხსენიება საუკუნიდან, ქალაქის უფლება 1329 წლიდან აქვს (უნგრეთის სამეფოს შემადგენლობაში). 1551 წელს თურქებმა დაიპყრეს და მდინარის კლაკნილში ციტადელი ააგეს (გადაკეთდა 1698–1701 წლებში, გახდა უმსხვილესი სამხედრო სიმაგრე). 1685 წლიდან კვლავ უნგრეთის სამეფოს შემადგენლობაში იყო, 1919 წელს რუმინეთის ნაწილი გახდა. შემონახულია პეტრესა და პავლეს ეკლესია (1702), რატუშა (1876), წითელი ეკლესია (1900), კათოლიკური ტაძარი (1904) და სხვ. „აურელ ვაიკუს“ უნივერსიტეტი (1990-დან). მუზეუმები: მხარეთმცოდნეობის (1892), ხელოვნების (1913) და სხვ. დრამატული თეატრი. განვითარებულია დაზგათ- და ვაგონთმშენებლობა, ქიმიური (მინერალური სასუქები, საღებავები, ლაქები, საღებარები) და ტექსტილის მრეწველობა. აღმოსავლეთ გარეუბნებში (1913 წელს არადთან დაკავშირდა ტრამვაის ხაზით) — მეღვინეობა.
ნიკოლოზ ვატუტინი

ნიკოლოზ თედორეს ძე ვატუტინი (დ. , სოფ. ჩეპუხინო, ვორონეჟის გუბერნია — გ. 15 აპრილი, 1944, კიევი) — საბჭოთა სარდალი, არმიის გენერალი (1943), საბჭოთა კავშირის გმირი (1965; სიკვდილის შემდეგ). წითელ არმიაში იყო 1920 წლიდან, 1917–1922 წლების რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს იბრძოდა ნესტორ მახნოს მებრძოლებთან ერთად ლუგანსკისა და სტარობელსკის რაიონებში. დაამთავრა კიევის უმაღლესი გაერთიანებული სამხედრო სკოლა (1924), მ. ვ. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია (1929), გენშტაბის სამხედრო აკადემიის დაჩქარებული კურსი (1937). 1924–1926 და 1929–1932 წლებში მსახურობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე მსროლელ დივიზიაში, ხოლო 1937 წლიდან — კიევის საგანგებო სამხედრო ოლქის შტაბსა და გენშტაბში. დიდი სამამულო ომის დროს 1941 წლის 30 ივნისიდან იყო ჩრდილო-დასავლეთის ფრონტის შტაბის უფროსი. თავი გამოიჩინა ნოვგოროდის დაცვის დროს, შეიმუშავა და განახორციელა კონტრდარტყმათა სერია, რომლებმაც დამარცხება მიაყენეს გერმანელთა 56-ე სატანკო კორპუსს. 1942 წლის მაის-ივლისში იყო გენშტაბის უფროსის მოადგილე. ამავე წლის ივლის-ოქტომბერში — ვორონეჟის ფრონტის სარდალი. ოქტომბრიდან სარდლობდა სამხრეთ-დასავლეთ ფრონტს, სტალინგრადის ბრძოლის დროს. ვატუტინმა განახორციელა ოპერაცია „მცირე სატურნი“ (დეკემბერი, 1942), რომელმაც დაამარცხა გერმანული არმია დონის შუა წელზე. 1943 წლის მარტიდან ხელახლა მეთაურობდა ვორონეჟის (ოქტომბრიდან — უკრაინის პირველ) ფრონტს. კურსკის ბრძოლის დროს ფრონტის მებრძოლებმა ყველა შეტევა მოიგერიეს, ხოლო კონტრიერიშისას გაარღვიეს გერმანელ მებრძოლთა ღრმადეშელონირებული დაცვა. ფრონტის გაერთიანებები და შენაერთები ნიკოლოზ ვატუტინის მეთაურობით მონაწილეობდნენ დნეპრისათვის ბრძოლაში და გაათავისუფლეს კიევი (6 ნოემბერი). ვატუტინის და უკრაინის მეორე ფრონტის (სარდალი — არმიის გენერალი ივანე კონევი) მებრძოლებმა ურთიერთმოქმედებით განახორციელეს კორსუნ-შევჩენსოვსკის ოპერაცია (1944). 29 თებერვალს, მანქანით მგზავრობის დროს, უკრაინელმა ნაციონალისტებმა მოაქციეს ალყაში, სროლის დროს დაიჭრა, გარდაიცვალა ჭრილობებისგან კიევის ჰოსპიტალში. დაჯილდოებულია ლენინის, სუვოროვის ხარისხის, კუტუზოვის ხარისხის და სხვა ორდენებით. კიევში აღმართულია მისი ძეგლი (ავტორი — ევგენი ვუჩეტიჩი).
ლიხაურის წმინდა იაკობის ხატი

ლიხაურის წმინდა იაკობის ხატი — ოქროს პერანგიანი, ხეზე შესრულებული, უფლის ძმის — იაკობ მოციქულის (სამოცდაათთაგანი) ხატი ლიხაურის ეკლესიიდან. თარიღდება საუკუნით.

1873 წელს ლიხაურის ეკლესიაში აღმოაჩინა დიმიტრი ბაქრაძემ. თავის ნაშრომებში შეტანილი აქვს კონდაკოვსა და ექვთიმე თაყაიშვილს. ფოტო წარმოადგენს დიმიტრი ერმაკოვის კატალოგის ნაწილსაც (№2016 და №2017).

ხატს ამშვენებდა 6 დიდი მარგალიტი, ხოლო ხატის უკანა მხარეს დატანილი იყო ასომთავრული წარწერა, რომელიც იხსენიებს მარუშიან ვარდანისძეს და მის მეუღლეს, სამძივართა ასულ ხათთას (ხათუთას):

ხსენებული წარწერა ამტკიცებს, რომ წინაპრები გურიის მთავრებისა ანუ გურიელებისა ვარდანიძენი იყვნენ, როგორც იუწყებოდა ვახუშტი ბატონიშვილი. თამარ მეფის დროს დიდებულთა შორის მოხსენებული არიან, როგორც მარუშიანი, ისე სამძივარიც.

აღნიშნული სახელების ერთად მოხსენიება კიდევ უფრო მეტი დამამტკიცებელია იმისა, რომ ლიხაურის ხატი თამარ მეფის დროინდელია, რომელშიც მოხსენიებუილა მარუშიან ვარდანისძე და ცოლი მისი სამძივართა ასული ხათთა ანუ ხათუთა როგორც გურიელთა უძველესი წარმომადგენლები.
გავრილოვი (მრავალმნიშვნელოვანი)

გავრილოვი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ალექსანდრე გავრილოვი — საბჭოთა ფიგურისტი
ალექსანდრე გავრილოვი — რუსი ფილოლოგი და მთარგმნელი
ალექსი გავრილოვი — რუსი მოჭადრაკე
ბორის გავრილოვი — ფეხბურთელი
ვიქტორ გავრილოვი — რუსი გენერალი
ვლადიმერ გავრილოვი — საბჭოთა მხატვარი
სერგეი გავრილოვი — კონსტრუქტორი, სოციალისტური შრომის გმირი
სერგეი გავრილოვი — რუსი პოლიტიკოსი
სერგეი გავრილოვი — საბჭოთა ფეხბურთელი
პაპიას იერაპოლელი

პაპიასი (დ. ახ. წ. 60 – გ.130) – ბერძენი სამოციქულო მამა, იეროპოლისის ეპისკოპოსი (თანამედროვე ფამუქ-ქალე, თურქეთი) და რამდენიმე ნაშრომის ავტორი, რომლებიც გაერთიანებულია სახელწოდებით: „უფლის გამონათქვამთა განმარტებანი“ . ფრაგმენტულად შემორჩენილი ეს ხუთწიგნეული, რომელიც მოხსენიებულია ევსევი კესარიელის, ნეტარ იერონიმესა და ირინეოს ლიონელის თხზულებებში, წარმოადგენს მნიშვნელოვან ადრეულ წყაროს ქრისტიანული ზეპირი ტრადიციის და განსაკუთრებით, კანონიკური სახარების, წარმოშობის შესახებ.
იუსტინე მარტვილი

იუსტინე მარტვილი ადრეული ქრისტიანი აპოლოგეტი, მეორე საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. როგორც ცნობილია, თავის მოწაფეებთან ერთად მოწამეობრივად აღესრულა. წმინდანად არის შერაცხილი რომის კათოლიკური ეკლესიის, ანგლიკანური ეკლესიის, მართლმადიდებელი ეკლესიისა და აღმოსავლური მართლმადიდებლური ეკლესიების მიერ.

მისი შრომების დიდი ნაწილი დაკარგულია, თუმცა ჩვენამდე მოღწეულია ორი აპოლოგია და ერთი დიალოგი. პირველი აპოლოგია, მისი ყველაზე ცნობილი ტექსტი, იცავს ქრისტიანობას და ცდილობს რომის იმპერატორ ანტონინუსის დარწმუნებას, რათა შეწყვიტოს ეკლესიის დევნა.
ონისე ბუღაძე

ონისე ბუღაძე (დ. 12 იანვარი, 1991, საჩხერე) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), საქართველოს ჩემპიონი (2015, 100 კგ), ორგზის ვერცხლისა (2014, 2017, 100 კგ) და ხუთგზის ბრინჯაოს პრიზიორი. 20 წლამდელებს შორის საქართველოს ჩემპიონატების ვერცხლისა (2010, 100 კგ) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2009, 90 კგ). ევროპის ღია პირველობის ორგზის გამარჯვებული (2015, 2018, 100 კგ) და ვერცხლის პრიზიორი (2017, 100 კგ), ორგზის ევროპის ჩემპიონი ( 2015, კლუჟ-ნაპოკა, რუმინეთი; 2013, ბუდაპეშტი, უნგრეთი) .

ძირითადი შედეგები
გავაზის მესამე კოშკი

გავაზის მესამე კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ გავაზში. კოშკი დგას სოფლის განაპირას, ხაბეიშვილის ვენახში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

კოშკი სათავდაცვოა, გეგმით სწორკუთხა (5,34,5 მეტრი). ნაგებია რიყის ქვით და ნატეხი ქვით კირის ხსნარზე. დაზიანებულია; შემორჩენილია სამი სართული სიმაღლეზე (მეოთხე სართულის კედლები ფრაგმანტულად). ჩაქცეულია სართულ შუა გადახურები, კედლებზე კი ჩანს კოჭების ბუდეები, პირველი სართული ამოვსებულია მიწით. შეისრულთაღიანი შესასვლელი აღმოსავლეთით, მეორე სართულზეა. ჩრდილოეთ კედელზე ჩანს ბუხრის კვალი. სართულის ოთხივე კედელში ორ-ორი სათოფურია, სათოფურები დანარჩენ სართულებზეცაა.
ტატიანე

ტატიანე სირიელი, ან ტატიანე ასური (; ; ) (დ. ახ. წ. 120 – გ. ახ.წ. 180) – ასურელი ქრისტიანი მწერალი და მე-2 საუკუნის თეოლოგი.

ცხოვრება
მისი დაბადების თარიღისა და ადგილის შესახებ, ცოტა რამ თუ არის ცნობილი. თავის ჰომილეტიკურ ნაშრომში ტატიანე საკუთარი თავის შესახებ გადმოგვცემს, თავ. (ნიკეამდელი მამები, . 81–82): რომ იგი დაიბადა „ასურთა მიწაზე“. მეცნიერები თანხმდებიან, რომ იგი გარდაიცვალა ახ. წ. 185 წ., სავარაუდოდ, ადიაბენში.

მან იმოგზაურა რომში, სადაც პირველად ეზიარა ქრისტიანობას. რომში ყოფნის პერიოდში, მისივე ნაწერების თანახმად, წარმართული კულტებისადმი მისმა მიუღებლობამ უბიძგა სხვა რელიგიების გაცნობისაკენ. მან მოგზაურობის დროს მიიღო ქრისტიანობა და იუსტინე მარტვილს დაუმოწაფდა. ამ პერიოდში ქრისტიანი ფილოსოფოსები ბერძენ სოფისტებთან გაცხარებულ კამათში იყვნენ. ირინეოს ლიონელის ცნობით, იუსტინეს მსგავსად, ტატიანმაც გახსნა რომში საკუთარი ქრისტიანული სკოლა.
ფრიდონ გიგანი

ფრიდონ გიგანი (დ. 2 მარტი, 1993, ბოლნისი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), საქართველოს სამგზის ჩემპიონი (2013, 2015, 2016, 73 კგ) და ორგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2014, 2017, 73 კგ), ახალგაზრდებს შორის ევროპის თასის გამარჯვებული (2012, 73 კგ) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2013, 73 კგ), ახალგაზრდებს შორის საქართველოს ჩემპიონი (2011, 73 კგ) და ვერცხლის პრიზიორი (2010, 66 კგ), ძიუდოში ევროპის ჩემპიონი (2017, ვარშავა, პოლონეთი).

ძირითადი შედეგები
გრუზინო

გრუზინო , გრუზინსკაია სლობოდა — ისტორიული დასახლება რუსეთის დედაქალაქ მოსკოვში, ამჟამინდელი ადმინისტრაციული დაყოფით კრასნაია პრესნიას რაიონში. საუკუნეში დასახლებული იყო ქართველებით.

 საუკუნეში შემდგომდროინდელი გრუზინოს ტერიტორიაზე მდებარეობა სოფელი ვოსკრესენსკოიე, სადაც მეფე თედორე -ს საზაფხულო რეზიდენცია ჰქონდა. 1729 წლის 26 დეკემბრის ბრძანებით პეტრე -მ დასახლება რუსეთში ემიგრირებულ ვახტანგ -სა და მის ოჯახს გადასცა. 1730 წლიდან აქ დაიწყო ქართველებისათვის საკარმიდამო ნაკვეთების გამოყოფა, სასახლეების და დამხმარე ნაგებობების მშენებლობა. ვახტანგ -ის რეზიდენცია განთავსდა რიაზანის მიტროპოლიტის ყოფილ სასახლეში. მის მახლობლად დასახლდნენ და სახლები აიშენეს ბაქარმა, ვახუშტი ბატონიშვილმა, სიმონ ბატონიშვილმა, დავით გურამიშვილმა, მიტროპოლიტმა რომანოზ ერისთავმა, დეკანოზმა გიორგი გარსევანიშვილმა და სხვებმა.

1730-იანი წლების შუა პერიოდში გრუზინოში ქართველთა საკმაოდ დიდი დასახლება ჩამოყალიბდა, რომელიც დოკუმენტებს და პრესაში იხსენიებოდა როგორც „გრუზინსკაია სლობოდა“. 1750 წელს ვახტანგ -ის ძის, გიორგი ბატონიშვილის ინიციატივით დასახლების ცენტრში წმ. გიორგის სახელზე ააგეს ხის სალოცავი. ამიერიდან დასახლების ცენტრს (ტაძრის წინა ტერიტორიას) „გიორგის მოედანი“ ეწოდა. დღესასწაულების (ქრისტეს შობა, ახალი წელი, აღდგომა და ა. შ.) დროს იქ იმართებოდა საზეიმო შეხვედრები, მგოსანთა გაბაასება, ბურთაობა, მხედართა შეჯიბრი. 1730 წელს „ივანობის დღეობაზე“ ვახუშტი ბატონიშვილმა მოაწყო ჯირითი, რომე;საც ესწრებოდნენ რუსეთის იმპერატორი, საიმპერატორო კარის წარმომადგენლები, გენერალიტეტი, უცხოელი დიპლომატები, რუსი და უცხოელი მეცნიერები, მოგზაურები.

გრუზინო ქართული კულტურის ერთ-ერთ კერად იქცა. ვახტანგ -მ იქ დაწერა ორიგინალური ლექსების ციკლი. ვახუშტი ბატონიშვილმა შექმნა საქართველოსა და კავკასიის რუკები, დასაბეჭდად მოამზადა „დაბადების“ (ბიბლიის) ტექსტი, 1745 წელს დაასრულა „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“, თარგმნა რამდენიმე ძეგლიც (ს. იავორსკის „კლდე სარწმუნოების“ და სხვ.). რომანოზ ერისთავმა დაწერა თავისი „წინწილი ღაღადებისა“, დავით გურამიშვილმა შეთხზა მრავალი ლირიკული ლექსი, რომელიც შემდეგ „დავითიანში“ გააერთიანა. აქვე გადაიწერა მამუკა ბარათაშვილის პოეტიკის სახელმძღვანელო „ჭაშნიკი“, გადაინუსხა თარგმნილი რომანი „ალექსანდრიანი“ და ისტორიული თხზულება „ალექსანდრე მაკედონელის ცხოვრება“, აგრეთვე მსოფლიო ისტორია — „ქრონოგრაფი“, მაჩაბლისეული „ქართლის ცხოვრება“, ულუღ-ბეგის ცნობილი „ზიჯი“, არტილერიის სახელმძღვანელო, ითარგმნა თ. პროკოპოვიჩის „პირველ სასწავლო ყრმათა“, არითმეტიკა-გეომეტრიის სახელმძღვანელო და ა. შ.

 საუკუნის ბოლოს დასახლება თავად ოდოევსკების მფლობელობაში გადავიდა. ქართველების ამ მიდამოებაში ცხოვრების პერიოდიდან შემორჩენილია: ბაგრატიონთა სასახლის ნაშთები, ვახუშტი ბატონიშვილის სახლის ნაწილი, მთავარმოწამე წმ. გიორგის ქვის დიდი ტაძარი (– სს.), ტოპონიმები: „გრუზინო“, „გრუზინსკაია სლობოდა“, „გეორგიევსკაია პლოშჩად“, „ბოლშაია გრუზინსკაია“, „მალაია გრუზინსკაია“, „გრუზინსკი ვალ“, „გრუზინსკი პერეულოკ“ და ა. შ.
გრუზინსკაია მისლ

„გრუზინსკაია მისლ“ (, „ქართული აზრი“) — რუსულენოვანი საზოგადოებრივ-პოლიტიკური და სალიტერატურო გაზეთი, ქართველ ეროვნულ-დემოკრატთა პირველი პერიოდული გამოცემა. დაარსდა თბილისში როგორც ყოველკვირეული გამოცემა, გამოვიდა ერთი ნომერი — 1907 წლის 11 მარტს; რედაქტორ-გამომცემელი — გიორგი გვაზავა.

ნომერში გამოქვეყნებულია მიხეილ წერეთლის, გიორგი გვაზავასა და სხვათა პუბლიცისტური წერილები. გაზეთი 1783 წლის გეორგიევსკის ტრაქტატის საფუძველზე მოითხოვდა საქართველოს ავტონომიურ მოწყობას, ქართული მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტოკეფალიის აღდგენას, სამართალწარმოებას მშობლიურ ენაზე. გაზეთის გამოცემა აიკრძალა თბილისის გენერალ-გუბერნატორის სპეციალური განკარგულებით, ხოლო გვაზავა დააპატიმრეს და გადაასახლეს.
პრისკილა და აკვილა

პრისკილა და აკვილა — პირველი საუკუნის ქრისტიანი მისიონერები, დაქორწინებული წყვილი, რომელთა შესახებაც მოგვითხრობს ახალი აღთქმა.

თანამედროვე ქრისტიანული შეხედულებისგან განსხვავებით, რომ ადრეული ქრისტიანული ტრადიციით ქალები არ ასწავლიდნენ კაცებს, აშკარაა, რომ პრისკილა, აკვილასთან ერთად, ასწავლიდა აპოლოსს, ადრეული ქრისტიანული პერიოდის მქადაგებელს. აკვილა, ტრადიციის თანახმად, ქრისტეს სამოცდაათ მოწაფეს შორის მოიხსენიება. პრისკილა და აკვილა ცხოვრობდნენ, მუშაობდნენ და მოგზაურობდნენ პავლე მოციქულთან ერთად, რომელიც მათ თავის თანაშემწეებად მოიხსენიებს: „კითხვაჲ არქუთ პრისკილას და აკჳლას, თანა-შემწეთა ჩემთა, ქრისტეს იესუჲს მიერ“ (რომ. 16:3).
მარია კაზაკოვა

მარია კაზაკოვა (დ. 15 ივლისი, 2001) — ქართველი სპორტსმენი (ფიგურული ციგურაობა), ჭაბუკებს შორის გრან პრი ტურნირის გამარჯვებული (2019, ტურინი, იტალია), ახალგაზრდებს შორის ტურინის გრან-პრის გამარჯვებული (2019, ტურინი, იტალია), ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2018, ტორუნი, პოლონეთი), ახალგაზრდებს შორის ზაგრების გრან-პრის გამარჯვებული (2019, ზაგრები, ხორვატია), საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2019, გერმანია).

ძირითადი შედეგები
გიორგი გრუზინსკი

გიორგი ალექსანდრეს ძე გრუზინსკი (; დ. 2 ნოემბერი, 1762, მოსკოვი, — გ. 15 მაისი, 1852, სოფ. ლისკოვო) — რუსეთის იმპერიის მემამულე, მეცენატი, რუსეთში ემიგრირებული მეფე ბაქარის შვილიშვილი და ალექსანდრე ბაქარის ძის შვილი.

განათლება მიიღო ოჯახში. შეისწავლა უცხო ენები. 1768 წელს იმპერატორ ეკატერინე -ის ბრძანებით ჩარიცხეს პეტერბურგის ქვეითთა პოლკში, 1776 წლიდან ელიზავეტგრადის მსუბუქ ცხენოსანთა პოლკში იყო, მიიღო კაპიტნის (1778) და მაიორის (1786) წოდებები. მის სამხედრო კარიერას ხელი შეუშალა მამის, ალექსანდრე ბაქარის ძის ქართლის ტახტისთვის ბრძოლამ და ამ ნიადაგზე ეკატერინე -თან წარმოქმნილმა უთანხმოებამ. 1786 წელს მაიორის წოდებით გადადგა და დასახლდა ნიჟნი-ნოვგოროდის გუბერნიის სოფელ ლისკოვოში. 1792 წელს აირჩიეს ჯერ მაკარიევოს მაზრის თავადაზნაურთა წინამძღოლად, 1795 წელს კი — ნიჟნი-ნოვგოროდის გუბერნიის თავად-აზნაურთა წინამძღოლად. 1798 წელს პავლე -მა ხისტი ხასიათის გამო გადააყენა. საქართველოს რუსეთთან შეერთების წინა წლებში გრუზინსკი შეხვდა იმპერატორ ალექსანდრე -ს და მის მამულში დაცული რელიკვია — წმ. ნინოს ჯვარი — გადასცა. 1807–1828 ნიჟნი-ნოვგოროდის გუბერნიის თავად-აზნაურთა წინამძღოლი იყო. საფრანგეთ-რუსეთის ომის (1812) დროს სათავეში ჩაუდგა ნიჟნი-ნოვგოროდის სახალხო ლაშქარს.

გრუზინსკი თავისი დროის ერთ-ერთი მდიდარი მემამულე იყო რუსეთში. თავისი შემოსავლის ნაწილი მან ნიჟნი-ნოვგოროდის ცენტრში სასახლეების გაფართოებას მოახმარა. მან დააარსა ინვალიდთა თავშესაფარი, აღსაზრდელთა სახლი; ლისკოვოში გახსნა აფთიაქი, 1800 წელს კი ააშენა სამრეკლო, დიდი ქვის ტაძარი, თვითონვე იკისრა საეკლესიო მსახურების ყველა ხარჯი. 1848 წელს ქალაქის სასწავლებელს თავისი სასახლე აჩუქა. თვითონვე ინახავდა მოსწავლეებსაც. მფარველობდა და ეხმარებოდა დეკაბრისტებს. ჰქონდა მდიდარი ბიბლიოთეკა ქართულ, რუსულ და ევროპულ ენებზე. დაკრძალულია თავისსავე აშენებულ ტაძარში.
ნამეტია ბერძენიშვილი

ნამეტია (ივლიტე) ბერძენიშვილი (დ. 3 მარტი, 1891, შუა ფარცხმა — გ. 1 აგვისტო, 1988, პარიზი) — ქართველი ემიგრანტი, „ლევილის დედა“, სახალხო გვარდიელი, ვლადიმერ გოგუაძის მეუღლე.

ბიოგრაფია
დაიბადა გურიის სოფელ შუა ფარცხმაში ღარიბი და მრავალშვილიანი გლეხების, ანტონ ბერძენიშვილისა და რუსუდან ჯიბლაძის ოჯახში მეცხრე შვილად. ამიტომ შეარქვეს ნამეტია. 1918 წელს შევიდა ახალგახსნილი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე. 1919 წელს, მე-2 კურსის სტუდენტი, ცოლად გაჰყვა ვლადიმერ გოგუაძეს, მიატოვა სწავლა და გოგუაძესთან ერთად იბრძოდა სახალხო გვარდიის ჯავშნოსან მატარებელზე.

1921 წელს სტამბოლში ჩააკითხა დაჭრილ მეუღლეს. 1923 წელს ისინი რუმინეთ-პოლონეთის გავლით პარიზში ჩავიდნენ და თავი ლევილის მამულს შეაფარეს. აქ მათ ააგეს ნალია გურულ ყაიდაზე, მოჰყავდათ სიმინდი, ამზადებდნენ ყველსა და თაფლს, აყენებდნენ ღვინოს

ნამეტია ბერძენიშვილის ინიციატივით შეგროვებული იქნა თანხა, რომლითაც შეძენილ იქნა მიწა ქართული სასაფლაოსთვის და მოეწყო ლევილის ქართული სასაფლაო. მანამდე პარიზში და მის ახლომახლო მცხოვრები ქართველებიც სულ სხვადასხვა ადგილას საფლავდებოდნენ. ადგილობრივმა კომუნამ ემიგრანტ ქართველებს ლევილს გარეთ მცხოვრებ ქართველების დასაფლავების ნებაც დართო. ამის გამო ნამეტიას „ლევილის დედა“ შეარქვეს.
ნუგზარ ბაგრატიონ-გრუზინსკი

ნუგზარ პეტრეს ძე ბაგრატიონ-გრუზინსკი (დ. 25 აგვისტო, 1950, თბილისი, — გ. 1 მარტი, 2025) — ქართველი რეჟისორი, პოეტ პეტრე გრუზინსკის შვილი, ბაგრატიონთა შთამომავალი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი 1971 წელს და სარეჟისორო ფაკულტეტი 1976 წელს. რეჟისორად მუშაობდა საქართველოს ტელევიზიაში (1975, 1980-1984), თბილისის კინომსახიობთა თეატრში (1975-1980, 1984-1991). 1991-1994 წლებში ასწავლიდა ხელოვნების აკადემიაში. 1996-1997 წლებში იყო გრიბოედოვის თეატრის მთავარი რეჟისორი, 1997 წლიდან — კინომსახიობთა თეატრის მთავარი რეჟისორი. დადგმული აქვს სპექტაკლები: მ. ფერმოს „კარებს აჯახუნებენ“, მიხეილ მრევლიშვილის „წამება დედოფლისა“, ილია ჭავჭავაძის „განდეგილი“, გურამ დოჩანაშვილის „აღდგენითი სამუშაოები“, ნოდარ დუმბაძის „ასტვაც ინჩუ ჰამარ“ და სხვ. გადაღებულია მხატვრულ ფილმში „ღიმილის ბიჭები“ (ჭკუისკოლოფა).

ნუგზარ ბაგრატიონ-გრუზინსკი არის „საქართველოს სამეფო სახლის“ მეთაური, თუმცა ბაგრატიონთა შთამომავლებს შორის სამეფო სახლის უფროსობის საკითხი სადავოა გრუზინსკის ყოფილი სიძის, დავით ბაგრატიონ-მუხრანელის ანალოგიური პრეტენზიის გამო. საქართველოს საპატრიარქოს მეცადინეობით დავით მუხრანელი 2009-2013 წლებში დაქორწინებული იყო ნუგზარის ქალიშვილზე, ანაზე.
მიხეილ გრუშევსკი

მიხეილ სერგეის ძე გრუშევსკი (, ; დ. 17 სექტემბერი, 1866, ქ. ხოლმი, ახლანდ. ხელმი, პოლონეთი, — გ. 25 ნოემბერი, 1934, ქ. კისლოვოდსკი) — უკრაინელი პოლიტიკური მოღვაწე, ისტორიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე, პუბლიცისტი; რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1910), უკრაინის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1924), საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1929).

დაიბადა ქალაქ ხელმში არისტოკრატულ ოჯახში. ბავშვობა საქართველოში გაატარა, სწავლობდა ტფილისის პირველ გიმნაზიაში (მემორიალური დაფა, 1996). უმაღლესი განათლება მიიღო კიევის წმ. ვლადიმირის უნივერსიტეტში. იცავდა უკრაინის ეროვნულ იდეებს, რისთვისაც მუდმივად დევნიდნენ. 1914 ნოემბერში გრუშევსკი დააპატიმრეს და ქალაქ სიბირსკში გადაასახლეს. თებერვლის რევოლუციის და რუსეთის მონარქიის დამხობის (1917) შემდეგ იგი დაბრუნდა კიევში, აირჩიეს უკრაინის ცენტრალური რადის თავმჯდომარედ (1917–1918), იბრძოდა უკრაინისათვის ფართო პოლიტიკური და ეროვნულ-კულტურული ავტონომიის მოსაპოვებლად ფედერალიზმის საფუძველზე. უკრაინის მმართველ დირექტორიასთან კონფლიქტის გამო 1919 წელს გრუშევსკი იძულებული გახდა ემიგრაციაში წასულიყო. მოგვიანებით ბოლშევიკების მიმართ შემრიგებლური პოზიცია აირჩია. 1924 წელს საბჭოთა უკრაინის მთავრობის მიწვევით გრუშევსკი დაბრუნდა უკრაინაში, თუმცა 1931 წელს დააპატიმრეს და ბრალი დასდეს „უკრაინის ეროვნული ცენტრის“ ხელმძღვანელობაში. განთავისუფლების შემდეგ იძულებით ცხოვრობდა მოსკოვში. დაკრძალულია კიევში. მისი სახელობისაა ქალაქ თბილისის №41 საჯარო სკოლა.