საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე

საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე — საქართველოს პარლამენტის უმაღლესი თანამდებობის პირი, რომელიც აირჩევა ახალი მოწვევის პარლამენტის მიერ, პირველსავე სესიაზე, თავისი უფლებამოსილების ვადით, ფარული კენჭისყრით. იგი უძღვება პარლამენტის მუშაობას, უზრუნველყოფს აზრის თავისუფალ გამოხატვას, ხელს აწერს პარლამენტის მიერ მიღებულ აქტებს და ასრულებს რეგლამენტით გათვალისწინებულ სხვა უფლებამოსილებებს.

საქართველოში პირველად საკანონმდებლო ორგანოს თავმჯდომარის თანამდებობა შემოღებულ იქნა 1918 წელს, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ. საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტი დამფუძნებელი კრების მოწვევამდე საქართველოს მართვა-გამგეობას აბარებდა ეროვნულ საბჭოს, რომელიც შევსებული უნდა ყოფილიყო ეროვნულ უმცირესობათა წარმომადგენლებით. მისი პირველი თავმჯდომარე გახდა ნიკოლოზ ჩხეიძე. 1918 წლის 8 ოქტომბერს საქართველოს ეროვნულ საბჭოს საქართველოს პარლამენტი ეწოდა, ხოლო 1919 წლის 12 მარტიდან - 1921 წლის 25 თებერვლამდე — საქართველოს დამფუძნებელი კრება.

საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ საქართველოს უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანო იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო; 1992 წლის 4 ნოემბრიდან მას საქართველოს პარლამენტი ჰქვია.

თავმჯდომარეების სია
ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარე
ნიკოლოზ ჩხეიძე, 26 მაისი, 1918 – 8 ოქტომბერი, 1918

საპარლამენტო ასამბლეის თავმჯდომარე
ნიკოლოზ ჩხეიძე, 8 ოქტომბერი, 1918 – 12 მარტი, 1919

დამფუძნებელი კრების თავმჯდომარე
ნიკოლოზ ჩხეიძე, 12 მარტი, 1919–25 თებერვალი, 1921

პარლამენტის თავმჯდომარე
ნიკოლოზ ჩხეიძე, 25 თებერვალი, 1921–16 მარტი, 1921

უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარეები
ზვიად კონსტანტინეს ძე გამსახურდია, 14 ნოემბერი, 1990 – 14 აპრილი, 1991
აკაკი თორნიკეს ძე ასათიანი, 18 აპრილი, 1991 – 6 იანვარი, 1992

სამხედრო საბჭოს თავმჯდომარეები
თენგიზ კალისტრატეს ძე კიტოვანი, 6 იანვარი, 1992 – 10 მარტი, 1992
ჯაბა კონსტანტინეს ძე იოსელიანი, 6 იანვარი, 1992 – 10 მარტი, 1992

1992 წლის მარტის დასაწყისში ედუარდ შევარდნაძე დაბრუნდა საქართველოში და 1992 წლის 10 მარტს დაინიშნა ქვეყნის უმაღლესი მმართველი ორგანოს, საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარედ, შეცვალა რა სამხედრო საბჭო. 1992 წლის 11 ოქტომბერს საყოველთაო არჩევნების გზით არჩეულ იქნა საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარედ და 1992 წლის 4 ნოემბერს ახალი პარლამენტის პირველივე სხდომიდან შეუდგა სამსახურებრივ მოვალეობის შესრულებას. სულ მალე, პარლამენტმა შემოიღო საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის თანამდებობა და 1992 წლის 6 ნოემბერს ედუარდ შევარდნაძე უალტერნატივოდ არჩეულ იქნა ამ პოსტზე, ფორმალურად შეენახა რა პარლამენტის თავმჯდომარის თანამდებობა, გათავისუფლდა ყოველდღიური სამუშაო სხდომების ხელმძღვანელობისგან. შეიქმნა პარლამენტის სპიკერის პოსტი, არჩეულ იქნა სპიკერი – ვახტანგ გოგუაძე, რომელსაც დაევალა პარლამენტის სხდომების ხელმძღვანელობა. 1995 წლის 26 ნოემბრიდან პარლამენტის თავმჯდომარის და სპიკერის თანამდებობა გაერთიანდა, საქართველოს პრეზიდენტის პოსტის აღდგენასთან ერთად.

პარლამენტის თავმჯდომარე
ედუარდ შევარდნაძე, 4 ნოემბერი, 1992 – 6 ნოემბერი, 1992

პარლამენტის სპიკერი
ვახტანგ გოგუაძე, 6 ნოემბერი, 1992 – 25 ნოემბერი, 1995

პარლამენტის თავმჯდომარეები
ზურაბ ჟვანია, 25 ნოემბერი, 1995 – 20 ნოემბერი, 1999
ზურაბ ჟვანია (მეორეჯერ), 20 ნოემბერი, 1999 – 1 ნოემბერი, 2001
ნინო ბურჯანაძე, 9 ნოემბერი, 2001 – 22 აპრილი, 2004
ნინო ბურჯანაძე (მეორეჯერ), 22 აპრილი, 2004 – 7 ივნისი, 2008
დავით ბაქრაძე, 7 ივნისი, 2008 – 21 ოქტომბერი, 2012
დავით უსუფაშვილი, 21 ოქტომბერი, 2012 – 18 ნოემბერი, 2016
ირაკლი კობახიძე, 18 ნოემბერი, 2016 – 21 ივნისი, 2019
თამარ ჩუგოშვილი , 21 ივნისი, 2019 – 25 ივნისი, 2019
არჩილ თალაკვაძე, 25 ივნისი, 2019 – 24 აპრილი, 2021
გია ვოლსკი , 24 აპრილი, 2021 – 27 აპრილი, 2021
კახა კუჭავა, 27 აპრილი, 2021 – 24 დეკემბერი, 2021
გია ვოლსკი , 24 დეკემბერი, 2021 – 29 დეკემბერი, 2021
შალვა პაპუაშვილი, 29 დეკემბერი, 2021 —