iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აფგან გარახან ოღლი ჰუსეინოვი

აფგან გარახან ოღლი ჰუსეინოვი ( ; დ. 24 თებერვალი, 1963, ბაქო, სსრკ — გ. 1 ნოემბერი, 1992, კუბატლის რაიონი, აზერბაიჯანი ) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი სამხედრო ლიდერი, მაიორი, ავღანეთისა და ყარაბაღის ომების მონაწილე, აზერბაიჯანის ეროვნული გმირი.

ბიოგრაფია
სსრკ-ში
აფგან ჰუსეინოვი დაიბადა 1963 წლის 24 თებერვალს ბაქოში მუშათა კლასის ოჯახში. დაამთავრა ჯემშიდ ნახიჩევანის სახელობის რესპუბლიკური სპეციალური სკოლა 1980 წელს და იმავე წელს შევიდა აზერბაიჯანის სსრ უმაღლესი საბჭოს სახელობის ბაქოს უმაღლესი კომბინირებული შეიარაღების სამეთაურო სკოლაში, სადაც მსახურობდა კადეტთა ოცეულის მეთაურის მოადგილედ. 1984 წელს, კოლეჯის დამთავრების შემდეგ, საბჭოთა კავშირის თავდაცვის მინისტრის ბრძანებით მიიღო ლეიტენანტის სამხედრო წოდება.

1985 წელს ჰუსეინოვი სამხედრო სამსახურში გაგზავნეს საბჭოთა ჯარების შეზღუდულ კონტინგენტში. საომარ მოქმედებებში მონაწილეობისას მძიმედ დაიჭრა, 1986 წელს მიენიჭა უფროსი ლეიტენანტის წოდება. 1987 წელს ავღანეთში სამსახურის დასრულების შემდეგ აფგან ჰუსეინოვი დაჯილდოვდა წითელი ვარსკვლავის ორდენით.

1988 წელს ჰუსეინოვს მიენიჭა კაპიტნის წოდება და გახდა ჯ. ნახიჩევანის სახელობის რესპუბლიკური სპეცსკოლის კადეტთა ასეულის მეთაური.

დამოუკიდებელ აზერბაიჯანში
1991 წელს, აზერბაიჯანის ეროვნული უშიშროების სამინისტროს ჩამოყალიბებისთანავე აფგან ჰუსეინოვმა, როგორც გამოცდილმა ოფიცერმა და მასწავლებელმა, იქ საბრძოლო მომზადების უფროსის თანამდებობა დაიკავა. 1992 წლის დასაწყისში იგი შეუერთდა აზერბაიჯანის ეროვნულ გვარდიას, რომლის ფარგლებშიც მონაწილეობდა ყარაბაღის ომში.

1992 წლის ივნისში, ფიზულის რაიონში შექმნილი მძიმე ვითარების დროს, ეროვნული გვარდიის პერსონალმა განსაკუთრებული აქტიურობა გამოიჩინა. ეროვნული არმიის ხელმძღვანელობის მიერ ჩატარდა ცუდად დაგეგმილი შეტევითი ოპერაცია, რის შედეგადაც ჯარის ზოგიერთმა ქვედანაყოფმა მიატოვა საბრძოლო პოზიციები. ამის გამო მოსახლეობაში შიშის გრძნობა გავრცელდა. ეროვნული გვარდიის გამოცდილი ოფიცრები და პერსონალი, მათ შორის, აფგან გარახან ოღლუ ჰუსეინოვი ჩაებნენ ბრძოლაში და დარტყმა მიაყენეს სომხურ ფორმირებებს, აღკვეთეს მტრის შეტევა და უკან დახევა აიძულეს. ამ ბრძოლების შემდეგ კაპიტან ჰუსეინოვ აფგან გარახან ოღლუს მიენიჭა მაიორის სამხედრო წოდება.

მისი რჩევით შეიქმნა ეროვნული გვარდიის პოლკი, რომელიც ბრძოლისთვის მუდამ მზად უნდა ყოფილიყო. ამ პოლკის პირველი მეთაური იყო მაიორი ჰუსეინოვი, რომელსაც ჰქონდა დიდი საბრძოლო გამოცდილება ავღანეთის ომში. ეროვნული გვარდიის ხელმძღვანელობითა და ორგანიზაციული უნარებით ახალდანიშნულმა გამოცდილმა მეთაურმა პოლკის პერსონალის საბრძოლო მომზადების დონე სწრაფად აამაღლა.

დაკრძალულია ბაქოში შაჰიდების ხეივანში.

აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 1995 წლის 15 იანვრის ბრძანებულებით აფგან ჰუსეინოვს მიენიჭა აზერბაიჯანის ეროვნული გმირის წოდება (გარდაცვალების შემდგომ).

ოჯახი
აფგან ჰუსეინოვი დაოჯახებული იყო. ჰყავდა მეუღლე ლეილა და ქალიშვილი.

ილდოები
წითელი ვარსკვლავის ორდენი (1987)
აზერბაიჯანის ეროვნული გმირის მედალი "ოქროს ვარსკვლავი" (1995).

ხსოვნა
აზერბაიჯანის სახელმწიფო უსაფრთხოების სპეციალური სამსახურის უფროსის 1995 წლის 9 მარტის 63 ბრძანებით აფგან ჰუსეინოვი სამუდამოდ შეიყვანეს ეროვნული გვარდიის თანამშრომელთა სიაში. მისი ბიუსტები დამონტაჟებულია სამხედრო სასწავლებელში და აზერბაიჯანის ეროვნული გვარდიის შტაბ-ბინაში.
სიმამაცის წითელი ემბლემა

სიმამაცის წითელი ემბლემა — ამერიკელი მწერლის, სტივენ კრეინის 1895 წლის რომანი, რომლის თემატიკაც ამერიკის სამოქალაქო ომს შეეხება. მის მთავარ გმირად ახალგაზრდა რიგითი, ჰენრი გვევლინება, რომელიც ჯარში მოხალისედ ჩაეწერა იმ იმედით, რომ ანტიკურ ნაწარმოებებში აღწერილთა მსგავს, გმირულ ბრძოლის ველზე აღმოჩნდებოდა და თავადაც გმირად იქცეოდა, თუმცა რეალობასთან პირისპირ მდგომმა აღმოაჩინა, რომ ომს თავისი სიმართლე და კანონები აქვს, რომლებიც სრულიად განსხვავდება წიგნებში ამოკითხულთაგან. ჰენრის სიმხდალე შეიპყრობს და საბრძოლო ველიდან გაიქცევა, რის გამოც მას სწყურია იმ ჭრილობის მიღება, რომლითაც სათაურში ნახსენებ ჯილდოსაც დაიმსახურებს და სამუდამოდ დაიმკვიდრებს გმირის რეპუტაციას, თუმცა ის ამას არა უშუალო მებრძოლეობით, არამედ მედროშეობით შეეცდება.

მიუხედავად იმისა, რომ კრეინი ომის შემდეგ დაიბადა და იმ დროს არ ჰქონია უშუალოდ ბრძოლის გამოცდილება, რომანი ცნობილია თავისი რეალიზმითა და ნატურალიზმით. რიგით მეორე რომანზე ავტორმა მუშაობა გამოცემამდე ერთი წლით ადრე, 1894 წელს დაიწყო, მის სამუშაო წყაროს კი თანამედროვე და წერილობითი ანგარიშები წარმოადგენდნენ. ითვლება, რომ მან ნაწარმოებში აღწერილი ფიქციური საბრძოლო ოპერაცია კანცლერსვილის შეტაკებაზე დააფუძნა, აგრეთვე, არსებობს ვერსია, რომ ნაწარმოების სტრუქტურის ჩამოყალიბებაზე ნიუ-იორკის 124-ე მოხალისეთა პოლკის ვეტერანებთან აღებულმა ინტერვიუმაც იქონია გავლენა. რომანი, თავდაპირველად, შემოკლებული და სერიული ვერსიით გამოქვეყნდა გაზეთებში 1894 წლის დეკემბერში, ხოლო სრულად მომდევნო წლის ოქტომბერში. ნაწარმოების უფრო გრძელი ვერსია, კრეინის ორიგინალური ხელნაწერის საფუძველზე, გამოქვეყნდა 1982 წელს. რაც შეეხება უშუალოდ დაწერის შთაგონების წყაროს, კრეინმა წიგნზე მუშაობა მას შემდეგ გადაწყვიტა, რაც 1893 წელს, მეგობრის ატელიეში ყოფნისას, ეცნობოდა სხვადასხვა სტატიებს ჟურნალ-გაზეთებიდან, რომელთა თემატიკაც ამერიკის სამოქალაქო ომს შეეხებოდა. იმეგაცრუებულმა მწერალმა, რომელმაც შენიშნა, რა მშრალად იყო აღწერილი სტატიებში ბატალური პასაჟები, საკუთარი ნაწარმოების შექმნა ისურვა, რომელიც, მისი აზრით, უფრო მხატვრულად იქნებოდა გამართული.

ნაწარმოები გამორჩეულია თავისი სტილით, რომელიც ორიენტირებულია ბატალური პასაჟების რეალისტური თანმიმდევრობებით, რომელსაც სხვადასხვა ფერადი გამოსახულება და ირონიული ტონიც თან ერწყმის. ომის ტრადიციული ნარატივისაგან განცალკევებით, კრეინის რომანი ასახავს მისი გმირის (ბრძოლიდან გაქცეული ჯარისკაცის) შინაგან მდგომარეობას და არა მის გარშემო არსებულ სამყაროს. თავად ავტორი საკუთარ ამ ნაწარმოებს „შიშის ფსიქოლოგიური ასახვა“ უწოდა. წიგნმა დიდი შექება დაიმსახურა ავტორის თანამედროვე ბრიტანელი მწერლისგან, ჰერბერტ უელსისგანაც, რომელმაც წიგნის პოპულარობას „დიდების ღრეობა“ უწოდა, რაც კიდევ ერთხელ განმტკიცდა იმ ფაქტით, რომ მწერალმა ამ რომანის დახმარებით, ჯერ კიდევ 24 წლის ასაკში, მყისიერი პოპულარობა მოიპოვა. ნაწარმოებს კრიტიკაც არ მოჰკლებია, მათ შორის გამორჩეულია ამბროზ ბირსის სკეპტიკური დამოკიდებულება რომანის თაობაზე.
დეიზი მილერი

დეიზი მილერი — ამერიკელი მწერლის, ჰენრი ჯეიმზის მოკლე მოთხრობა, რომელიც, თავდაპირველად, 1878 წელს სერიებად გამოიცემოდა, ხოლო ერთიანი სახით მომდევნო წელს გამოჩნდა. სიუჟეტი ასახავს ახალგაზრდა გოგოს, ენ (იგივე დეიზი) მილერის სასიყვარულო არშიყობას დახვეწილი, ჯენტლმენი თანამემამულის, ფრედერიკ უინტერბორნის მიმართ.

ნოველამ მწერალს უმალვე გაუთქვა სახელი და, მიუხედავად იმისა, რომ მრავალი კრიტიკოსის მიერ ტექსტი შეფასდა, როგორც „შეშფოთება ახალგაზრდა ამერიკელ მანდილოსნებზე“, ის მაინც ითვლება ავტორის სხვა ორ ნაწარმოებთან – "მარწუხებში" და "ქალბატონის პორტრეტი" – ჯეიმზის მაგნუმ-ოპუსად. კრიტიკოსთა ძირითადი ნაწილი აფასებს აღნიშნულ მოთხრობას მისი სილაღისა და სიუჟეტის ენერგიულობის გამო.

ნაწარმოები მოგვითხრობს ახალგაზრდა ამერიკელი ქალის ისტორიასა და სოციალურ მდგომარეობას, რომლის ფონზე მკითხველი ეცნობა როგორც ამერიკული და ევროპული ღირებულებების ჯახს, ისევე ახალგაზრდა ამერიკელი ქალის ღრმა ფსიქოლოგიურ მდგომარეობას.

მეცხრამეტე საუკუნის 90-იან წლებში დამკვიდრებულ ერთ-ერთი ქვედაკაბის სახეობას – წმიმიანი გვირილა – სახელი ნაწარმოების მთავარი გმირი ქალის გავლენით ეწოდა.

ნაწარმოები არაერთხელ ადაპტირებულა, მათ შორის გამოსარჩევია მოთხრობის მიხედვით 1974 წელს გადაღებული ეკრანიზაცია, რომელშიც მთავარ როლს სიბილ შეპერდი თამაშობს.
ანელი ოტი

ანელი ოტი ( , დ. 2 მაისი, 1976, ტარტუ, ესტონეთის სსრ ) — ესტონელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე. ესტონეთის ცენტრისტული პარტიის წევრი. წარსულში — ესტონეთის კულტურის მინისტრი (2021) , ესტონეთის სახელმწიფო მართვის მინისტრი (2020-2021), და რიიგიკოგუს წევრი (2021-2023, 2016-2020), ვირუს მერი (2009-2010).

= ბიოგრაფია =

განათლება და კარიერა
ანელი ოტი სწავლობდა ვირუმაას პარკსეპის უმაღლეს სკოლაში, რომელიც დაამთავრა 1994 წელს. სწავლა განაგრძო ტალინის უნივერსიტეტის ფიზიკური აღზრდის ფაკულტეტზე მოძრაობისა და სპორტის სპეციალობით, რომელიც დაამთავრა 1999 წელს, ხოლო 2000 წელს მიიღო დამატებითი განათლება პედაგოგიკაში.

1993-1994 წლებში მუშაობდა პედაგოგად -ში.

პოლიტიკური საქმიანობა
2005 წლის 2 ნოემბრიდან 2009 წლამდე იყო ესტონეთის სახალხო კავშირის წევრი.

ანელი ოტის პოლიტიკური კარიერა დაიწყო 2005 წელს, როდესაც იგი აირჩიეს ლასვას ვოლოსტის საბჭოში ესტონეთის სახალხო კავშირის თავმჯდომარედ ადგილობრივი ხელისუფლების არჩევნების დროს.

ვირუს მერის თანამდებობას იკავებდა 2009–2010 წლებში.

2009 წლის 9 აგვისტოს ანელი შეუერთდა ესტონეთის სოციალ-დემოკრატიულ პარტიას, რომლის შემადგენლობაშიც 2011 წლის 25 აპრილამდე დარჩა. 2011 წლის 25 აპრილს შეუერთდა ესტონეთის ცენტრისტულ პარტიას. ანელი არის პარტიის ფილიალის ხელმძღვანელი ვირუმაას ოლქში.

2010 წლიდან 2015 წლამდე იყო ვირუს საკრებულოს წევრი. 2014 წლიდან 2015 წლამდე — კრების თავმჯდომარე.

2011-2014 წლებში მუშაობდა ტალინში ნიმეს რაიონის უხუცესის მოადგილედ.

2015 წლის რიიგიკოგუს არჩევნებში ოტმა მონაწილეობა მიიღო, როგორც ცენტრისტული პარტიის კანდიდატმა ვირუს, ვალგას და პილვას ოლქებში. მას ერგო 1119 ხმა და ვერ მოხვდა პარლამენტში. თუმცა, 2015 წლის 19 ნოემბერს, ოტი გახდა რიიგიკოგუს მე-13 მოწვევის შემცვლელი წევრი, ცენტრისტული პარტიის გენერალური მდივნის პრიიტა ტობალას ნაცვლად, რომელიც დეპუტატ ლაური ლასისთან ერთად დამნაშავედ ცნო სახელმწიფო სისხლის სამართლის სასამართლო კოლეგიამ ყოფილი ქალაქის ჩინოვნიკის ივარ ონქსიონის უკანონო თვალთვალის წაქეზების და განაჩენის გამოცხადებამდე ორი დღით ადრე მანდატზე უარის თქმის გამო. ანელი ოტმა დაიკავა კორუფციასთან ბრძოლის სპეცკომისიის თავმჯდომარის მოადგილის ადგილი.

ანელი ოტმა მონაწილეობა მიიღო 2019 წლის რიიგიკოგუს არჩევნებში, კენჭი იყარა ვირუმაას მაზრის იმავე საარჩევნო ოლქში. მიიღო 1,474 ხმა და გახდა პარლამენტის წევრი. დეპუტატის რანგში იგი ხელმძღვანელობდა ევროკავშირის საკითხთა კომისიას.

2020 წლის 25 ნოემბრიდან 2021 წლის 26 იანვრამდე იური რატასის მთავრობაში იკავებდა სახელმწიფო მართვის მინისტრის პოსტს.

2021 წლის 26 იანვრიდან 2021 წლის 2 ნოემბრამდე კაია კალასის მთავრობაში იყო იყო ესტონეთის კულტურის მინისტრი. თანამდებობა დატოვა -19 ვაქცინაციის სკანდალის გამო. ოტი იყო ერთადერთი არავაქცინირებული მინისტრი მთავრობაში.

2021 წლის 4 ნოემბერს აღიდგინა რიიგიკოგუს დეპუტატის უფლებამოსილება. შესაბამისად, შემცვლელმა წევრმა, იმრე სოიაზერმა დატოვა პარლამენტი.

2023 წლის არჩევნების შედეგების მიხედვით, მე-10 საარჩევნო ოლქში (ქალაქი ტარტუ) 402 ხმა მიიღო და ვერ მოხვდა პარლამენტში.

= სქოლიო =
დასავლეთის სარკმლის ანგელოზი

დასავლეთის სარკმლის ანგელოზი — ავსტრიელი მწერლის, გუსტავ მაირინკის 1927 წლის რომანი. ნაწარმოების თემატიკა აღწევს ოკულტიზმის, მისტიციზმისა და ალქიმიზმის საკითხებს, რომელთაც ისტორიული პიროვნების, ელიზაბეთის ეპოქის გამორჩეული მაგისა და ოკულტისტის – ჯონ დის – ცხოვრების ფონზე ვაწყდებით, რომელსაც მისი ფიქციური შთამომავლის, ბარონ მიულერის ნარატივიდან ვიგებთ.

„დასავლეთის სარკმლის ანგელოზი“ გუსტავ მაირინკის რიგით ბოლო რომანია. მას გავლენა მოუხდენია არაერთი მომდევნო თაობის წარმომადგენლისთვის, მათ შორის გამოსარჩევია მიხეილ ბულგაკოვი, რომელმაც თავისი ცნობილი წიგნი – "ოსტატი და მარგარიტა" – ზემოხსენებულის გავლენით შექმნა. „დასავლეთის სარკმლის ანგელოზი“ მრავალშრიანი რომანი-ფანტასმაგორიაა, სადაც მოქმედება მონაცვლეობით საუკუნის ინგლისსა და საუკუნის დასაწყისის ვენაში, ძველი პრაღის ქუჩებსა და ჯურღმულებში, მისტიკურ, სარკისიქითა „მწვანე ქვეყანაში“ თუ ძველი პერგამენტის ფურცლებზე ხდება; სადაც ინგლისის დედოფალ ელიზაბეთისა და მისი ერთგული მაგისტრის, ჭეშმარიტების მარადი მაძიებლის, ბედკრული ჯონ დისა თუ სხვა ისტორიულ პიროვნებათა გვერდით ბნელეთის შემზარავ და მაცდურ ძალებსა და კაცთა მოდგმის უხილავ, ნათელ მცველებს ვხვდებით.
ნაკვეთი
ნაწარმოები რამდენიმე მნიშვნელოვან ნაწილად იყოფა. მოქმედება მიმდინარეობს ავტორის თანამედროვე ვენაში. მთავარი გმირი მე-16 საუკუნეში მოღვაწე ბრიტანელი ალქიმიკოსისა და მეცნიერის, ჯონ დის პირდაპირი შთამომავალი და სულიერი მემკვიდრეა. ყველაფერი კი მას შემდეგ იცვლება, რაც მას ხელთ, ბიძაშვილის დახმარებით, საკუთარი გავლენიანი წინაპრის ხელნაწერი ჩაუვარდება, აღნიშნულ ტექსტში გადმოცემულ ისტორიასა და პროტაგონისტის ცხოვრებას შორის კი არაერთი მსგავსება იკვეთება.
მთავარი თემები
ეს უაღრესად მძიმე, ხშირ შემთხვევაში კი დამაბნეველი, თუმცა იმავსდროულდ ატმოსფერული რომანი შეიძლება შეფასდეს, როგორც ოკულტური თრილერი, რომელიც აერთიანებს მელოდრამისა და გოთიკური ლიტერატურის ელემენტებს, ადამიანის სულის ზოგიერთი ყველაზე ღრმა ოკულტური და ეზოთერული საიდუმლოების შესწავლასთან ერთად.

წიგნი ავტორის სხვა ნაწარმოებთან – გოლემი – ერთად მის ლიტერატურულ შედევრადაა აღიარებული.
იხილეთ გარეთვე
გუსტავ მაირინკი
ჰუსეინ რიფკი ტამანი

ჰუსეინ რიფკი ტამანი იბნ მუჰამედ იბნ კირიმ ღაზი — მე-18 საუკუნის ბოლოს - მე-19 საუკუნის დასაწყისში მოღვაწე გამოჩენილი მეცნიერი და მათემატიკოსი, ოსმალეთის იმპერიის რეფორმების პერიოდის სახელმწიფო მოღვაწე. ყირიმის სახანოს მკვიდრი. მე-19 საუკუნის დასაწყისში ჰუსეინ რიფკი ტამანი თერთმეტი წლის განმავლობაში იყო ბაშხოჯა. ხელმძღვანელობდა სულთნის სახმელეთო სამხედრო საინჟინრო სკოლას (- - ) სტამბოლში. ემინ-ფაშას მამა.

ბიოგრაფია
ჰუსეინ რიფკი ტამანი დაიბადა ტამანის ნახევარკუნძულზე, ყირიმის ხანატის პროვინციაში 1750-იან წლებში, მაგრამ მისი დაბადების ზუსტი თარიღი უცნობია. ცოტა რამ არის ცნობილი მეცნიერის ცხოვრების შესახებ 1793 წლამდე . ბუიუქ ჰუსეინ ეფენდი, როგორც მას პატივისცემით უწოდებდნენ, იმ დროის გამოჩენილ მათემატიკოსად მოიხსენიება. გამოირჩეოდა მრავალმხრივი ნიჭით. ოსმალური ენის გარდა ფლობდა არაბულ, სპარსულ, ინგლისურ, ფრანგულ, იტალიურ და ლათინურ ენებს.

1794 წლის გაზაფხულზე დაინიშნა ეკინჯი-ხალიფად, ანუ მუჰენდიშან-ი ჰუმაიუნში მეორე თანაშემწედ. 1801 წელს იქ გახდა ხოჯა—მოძღვარი. 1806 წელს სასწავლებლის რეორგანიზაციის შემდეგ დაინიშნა ბაშხოჯად — ფაქტობრივად, სასწავლო დაწესებულების ხელმძღვანელად. ხსენებულ თანამდებობას თერთმეტი წლის განმავლობაში იკავებდა. ადმინისტრაციულ ფუნქციებს უთავსებდა პედაგოგიურ და სამეცნიერო საქმიანობას : სულთნის სასწავლებელში მუშაობა პირველ რიგში გულისხმობდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას, შესაბამისი სასწავლო ლიტერატურის მომზადებას. საგანმანათლებლო პროცესის ოპტიმიზაციისთვის ჰუსეინ რიფკიმ გამოიყენა იმდროინდელი წამყვანი ევროპული სამხედრო-საგანმანათლებლო დაწესებულების გამოცდილება. როდესაც დასავლელი მეცნიერების ნაშრომებს თარგმნიდა, საწყისი მასალების დამუშავებისას, იცავდა კლასიკური ოსმალეთის მეცნიერების ტრადიციებს და საკუთარ კვლევებს ამატებდა.

როგორც მეცნიერი, ჰუსეინ რიფქი ტამანი ახდენდა დასავლური და ოსმალეთის მეცნიერების მეცნიერული მიდგომების სინთეზს. მისი ნაშრომები მე-19 საუკუნის დასაწყისში გახდა ოსმალეთის მათემატიკური მეცნიერების საფუძველი. ჰუსეინ რიფქიმ ოსმალურ ენაზე თარგმნა ევროპელი მეცნიერების ნაშრომები და საკუთარი სამეცნიერო კვლევები გეომეტრიაში, ინჟინერიასა და სამხედრო საქმესი, , ასტრონომიაში, გეოგრაფიასა და სხვა მეცნიერებებში. მისი სახელმძღვანელოები გახდა ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო საგანმანათლებლო დაწესებულებებში ზუსტი მეცნიერებების შესწავლის საფუძველი თითქმის ასი წლის განმავლობაში. ჰუსეინ რიფკას ნამუშევრების უმეტესობა დაკავშირებულია გეომეტრიის პრაქტიკულ გამოყენებასთან სხვადასხვა ინდუსტრიაში.

შემორჩენილია ტამანის შვიდი ხელნაწერი ოსმალურ და არაბულ ენებზე.

სულთანმა სელიმ დიდად აფასებდა ჰუსეინ რიფკის პროფესიონალიზმს. ამიტომაც მას ანდო დასავლელ პარტნიორებთან მოლაპარაკების წარმოება ტექნოლოგიური აღჭურვილობის შესყიდვაზე. ენების სრულყოფილმა ცოდნამ კი მას საშუალება მისცა თავისი პოტენციალის რეალიზება მოეხდინა დიპლომატიურ ასპარეზზე. ჰუსეინმა რიფკიმ განაგრძო სამეცნიერო და ადმინისტრაციული საქმიანობა სელიმ -ის დამხობის შემდეგ, მუსტაფა -ისა და მაჰმუდ -ის მმართველობის დროს.

ჰუსეინ რიფკი ტამანი იბნ კირიმ ღაზა გარდაიცვალა მექის მონახულების შემდეგ 1817 წელს მედინაში. მეცნიერი იქვე დაკრძალეს.
გიორგი ვალკოვიჩი

გიორგი ვალკოვიჩი (ბულგ. ) (1833 წელი – 1892 წლის 26 თებერვალი [ძვ. ს. 14 თებერვალი]) — ბულგარელი ფიზიკოსი, დიპლომატი და კონსერვატორი პოლიტიკოსი. ოსმალეთის იმპერიის წამყვან სამხედრო ქირურგებს შორის, 1878 წელს ბულგარეთის გათავისუფლების შემდეგ, ვალკოვიჩი კონსერვატიული პარტიის ერთ-ერთი ლიდერი გახდა. სტეფან სტამბოლოვის მთავრობის დროს (1887–1894 წლები), ვალკოვიჩი იყო ბულგარელი დიპლომატი კონსტანტინოპოლში (სტამბოლი), სადაც იგი პოლიტიკურმა ოპონენტებმა შეიწირეს.

ბიოგრაფია
გიორგი ვალკოვიჩი დაიბადა ოსმალთა ქალაქ ედირნეში, რომელიც მდებარეობდა აღმოსავლეთ თრაკიაში (ამჟამად, ედირნე არის თურქეთში და ბულგარულ ენაზე ცნობილია, როგორც , ). მამამისი იყო გავლენიანი და მდიდარი კოპრივშტიცელი ჩოლაკოვების ოჯახის წევრი. ვალკოვიჩმა სწავლა დაიწყო პლოვდივიში და 1857 წელს დაამთავრა სამხედრო მედიცინის აკადემია კონსტანტინოპოლში. სწავლის დასრულების შემდეგ, იგი მუშაობდა ქირურგად და ლექტორად სამხედრო მედიცინის აკადემიაში, რომელიც მდებარეობდა საიმპერატორო დედაქალაქში. 1860 და 1863 წლებს შორის, ვალკოვიჩი გადასახლდა პარიზში, საფრანგეთში, როგორც სამედიცინო მიმართულების დოქტორანტი. 1865 წელს, ვალკოვიჩი მცირე ხნით იყო მთავარი ფიზიკოსი დამასკოს ცენტრალურ ჰოსპიტალში. 1870–1871 წლებში, ვალკოვიჩი ხელმძღვანელობდა ჰოსპიტალს კონსტანტინოპოლში, ხოლო 1872 წლისთვის, იგი დააწინაურეს პოლკოვნიკის პოსტზე ოსმალეთის არმიაში. 1875 წელს, იგი შეუერთდა ბულგარეთის სალიტერატურო საზოგადოებას (ამჟამად, ბულგარეთის სამეცნიერო აკადემია), როგორც ასოცირებული წევრი; მას მიენიჭა სრულუფლებიანი წევრობა 1884 წელს.

1878 წელს ბულგარეთის გათავისუფლების შემდეგ, გიორგი ვალკოვიჩი გახდა გავლენიანი ფიგურა ბულგარეთის პოლიტიკაში. კონსერვატიული პარტიის წამყვან წევრებს შორის, ვალკოვიჩი აირჩიეს პარლამენტში, კერძოდ, 1879 წლის პირველი მოწვევის დამფუძნებელ კრებასა და 1882–1883 წლების მე-3 მოწვევის დამფუძნებელ კრებაში. 1879 წელს, იგი დანიშნეს სოფლის მეურნეობის, ვაჭრობისა და სახალხო შენობების დირექტორად; 1881 წელს, ვალკოვიჩი ხელმძღვანელობდა აღმოსავლეთ რუმელიის ფოსტისა და ტელეგრაფის განყოფილებას. ალექსანდრ ბატენბერგის პროქსი რეჟიმების დროს (1881–1883 წლები), ვალკოვიჩი იყო საგარეო საქმეთა და რელიგიური მიმდინარეობების მინისტრი (1881–1883 წლები) და სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარე (1883 წელი). ვალკოვიჩი მოიაზრებოდა სტეფან სტამბოლოვის აქტიური დიპლომატიური პოლიტიკის დამფუძნებლებს შორის, რომელიც, თავის მხრივ, მიზნად ისახავდა ბულგარელთა მიმართ მოპყრობის გაუმჯობესებას ოსმალთა იმპერიის ფარგლებში.
Floruit

( < , ; შემოკლებით . ან .) — თარიღი ან პერიოდი, რომლის შუალედშიც დანამდვილებით ცნობილია, რომ ადამიანი ცოცხალი ან აქტიური იყო.

გამოყენება
ზოგადად, ტერმინი გამოიყენება პიროვნების ან რაიმე მოვლენის აქტიურობის აღსაღნიშნავად. უფრო კონკრეტულად, კი ის გამოიყენება გენეალოგიასა და ისტორიოგრაფიაში, როდესაც უცნობია ადამიანის დაბადების ან გარდაცვალების თარიღი, მაგრამ არსებობს სხვა მტკიცებულებები, რომლებიც მიუთითებენ, მისი სიცოცხლის წლებს.

მაგალითად, თუ არსებობს ვინმე „ჯონ ჯონსის“ 1204 და 1229 წლებით დამოწმებული ანდერძები, ისევე როგორც მისი ქორწინების 1197 წლის მოწმობა, მაშინ მის შესახებ ჩანაწერი შეიძლება გაკეთდეს, როგორც — „ჯონ ჯონსი (. 1197-1229)“, მიუხედავად იმისა, რომ „ჯონ ჯონსი“ დაიბადა 1197 წლამდე და შესაძლოა გარდაიცვალა 1229 წლის შემდეგ.

ტერმინს ხშირად იყენებენ ხელოვნების ისტორიაში მხატვრის კარიერის დათარიღებისას. ამ კონტექსტში, იგი აღნიშნავს შემოქმედის, მხატვრული მოღვაწეობის საზოგადოებისათვის ცნობილ პერიოდს.

ზოგიერთ შემთხვევაში, ის შეიძლება შეიცვალოს სიტყვებით "აქტიური [თარიღი] და [თარიღი] შორის", ისიც კონტექსტიდან გამომდინარე და თუ იძლევა მოცემულობა ან სტილი ამის საშუალებას.

ლიტერატურაში შეიძლება ასევე შევხდეთ ადამიანის დაბადებისა და გარდაცვალების წლებს ან ერთად ჩაწერილს, მაგალითად „ჯორჯ ბიდელ ეირი (*1801 – †1892) — ინგლისელი მათემატიკოსი და ასტრონომი“, ან თუ ცნობილია მარტო დაბადების ან მარტო გარდაცვალების წელი — „ჯორჯ ბიდელ ეირი (*1801) — ინგლისელი მათემატიკოსი და ასტრონომი“ ან „ჯორჯ ბიდელ ეირი (†1892) — ინგლისელი მათემატიკოსი და ასტრონომი“ შესაბამისად.
რდეისკის ნაკრძალი

}

რეგიონის კლიმატი ზომიერი კონტინენტურია, მიახლოებულია საზღვაოსთან. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა +4,9 °-ია. ყინვაგამძლე პერიოდის საშუალოდ 143 დღე გრძელდება. ვეგეტაციის ხანგრძლივობაა 175 დღე. ნაკრძალის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე დიდი ტბებია ჩუდსკოე (პოდდორსკის რაიონი), დომშინსკოე (ხოლმსკის რაიონი) და ოსტროვისტო (ხოლმსკის რაიონი).

ისტორია და მიზნები
1994 წელს მოეწყო რდეისკის და პოლისტოვსკის ორი ნაკრძალი ( პსკოვის რაიონში ) სამხრეთ ტაიგის სფაგნუმის ჭაობების მასივის შესანარჩუნებლად და შესასწავლად — ვალდაის ზეგანის პოლისტო-ლოვატის ამაღლებული ჭაობების სისტემაში, მდინარეების პოლისტისა და ლოვატის წყალგამყოფზე. რდეისკის ნაკრძალის შექმნის მიზანს წარმოადგენდა: ბუნებრივი ტერიტორიების დაცვის განხორციელება ბიოლოგიური მრავალფეროვნების შენარჩუნებისა და დაცული ბუნებრივი კომპლექსებისა და ობიექტების ბუნებრივ მდგომარეობაში შენარჩუნების მიზნით; სამეცნიერო კვლევების ორგანიზება და ჩატარება, მათ შორის ჩანაწერების შენარჩუნება ბუნების შესახებ;გარემოსდაცვითი მონიტორინგის განხორციელება; გარემოსდაცვითი განათლება; ეკონომიკური და სხვა ობიექტების პროექტებისა და განლაგების სახელმწიფო გარემოსდაცვით შეფასებაში მონაწილეობა; დახმარების გაწევა გარემოს დაცვის სფეროში სამეცნიერო პერსონალისა და სპეციალისტების მომზადებაში; ბიოსფერული ნაკრძალის ტერიტორიაზე რაციონალური გარემოსდაცვითი მართვის მეთოდების ტესტირება და დანერგვა, რომელიც არ ანადგურებს გარემოს და არ ფიტავს ბიოლოგიურ რესურსებს.

ჯერ კიდევ 1973 წელს პოლისტოვო-ლოვატსკაიას ზეგანის ჭაობის სისტემა შედიოდა იუნესკოს - " ტელმას " ფარგლებში განხორციელებული საერთაშორისო პროექტის ჭაობების ჩამონათვალში, როგორც ერთ-ერთ უნიკალურო ჭაობის სისტემა რუსეთში. ამაღლებული ჭაობების პოლისტო-ლოვატის სისტემა რუსეთის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ორნიტოლოგიური ტერიტორიაა, ამიტომ ნაკრძალის ტერიტორია კლასიფიცირდება როგორც საერთაშორისო მნიშვნელობის ჭაობები და შედის რამსარის კონვენციის ჩრდილოვან სიაში.

ნაკრძალის ტერიტორიის მიმდებარე მიწის ნაკვეთებზე, ნოვგოროდის რეგიონის ადმინისტრაციის 1998 წლის 27 ივლისის 302 ბრძანებულებით „რდეისკის სახელმწიფო ნაკრძალის დამცავი ზონის ფორმირების შესახებ“, შეიქმნა დამცავი ზონა 4844 ჰექტარი ფართობით და დამტკიცდა შესაბამისი რეგულაციები, რომლითაც დადგენილია ნაკრძალის დამცავი ზონის ტერიტორიაზე ბუნებრივი რესურსების მართვის შეზღუდული რეჟიმი.

ფლორა და ფაუნა
ნაკრძალის ტერიტორიაზე რეგისტრირებულია ფრინველის 122 სახეობა, რომელთა შორისაა წითელ წიგნში შეტანილი იშვიათი სახეობები: შაკი, მთის არწივი, თეთრკუდა არწივი, იშხვარი, ევროპული შავყელა ღორიხვაა. მის ტერიტორიაზე 370-მდე სახეობის უმაღლესი სისხლძარღვოვანი მცენარეა ნაპოვნი. ნაკრძალის ფაუნა მოიცავს 38 სახეობის ძუძუმწოვრებს. მრავალრიცხოვან სახეობებს მიეკუთვნება თეთრი კურდღელი, თახვი, წყლის მემინდვრის და ქარცი მემინდვრია და სხვ. ბინადრობს ქვეწარმავლების და ამფიბიების 6 სახეობა, თევზის 9 სახეობა.
ლუიჯი მაგაროტო

ლუიჯი მაგაროტო (; დ. 15 სექტემბერი, 1942, პადუა, იტალია) — იტალიელი ქართველოლოგი, მთარგმნელი, ვენეციის უნივერსიტეტის პროფესორი, საქართველოს მეცნიერების ეროვნული აკადემიის უცხოელი წევრი (2002), თსუ-ის საპატიო დოქტორი (2014).

ბიოგრაფია
1970 წელს დაამთავრა ვენეციის უნივერსიტეტის უცხო ენების ფაკულტეტი (ძირითადი ენა რუსული). 1976 წელს პირველად ჩამოვიდა საქართველოში და ქართული ენის შესწავლას მიჰყო ხელი (მანამდე, მოსკოვში ყოფნისას, პასტერნაკისეული თარგმანებით გაეცნო ქართველ პოეტთა შემოქმედებას). თარგმნა გ. ტაბიძის 19 ლექსი და გამოაქვეყნა ვენეციის უნივერსიტეტის ენისა და ლიტერატურის წელიწდეულში (1978, ტ. , განაკვეთი 3, ორიენტალისტური სერია). შესავალ სტატიაში ვრცლად მიმოიხილა პოეტის შემოქმედება. 1985 წელს თბილისში გამოვიდა გ. ტაბიძის ლექსების კრებული ქართულ და იტალიურ ენებზე მაგაროტოსეული თარგმანებითა და წინასიტყვაობით. მაგაროტოს აქვს ნაშრომები ნ. ბარათაშვილის, ი. ჭავჭავაძის, ვაჟა-ფშაველას, ცისფერყანწელების, ნ. ფიროსმანის, ლ. გუდიაშვილის შემოქმედებაზე, ქართული სუფრის ტრადიციაზე და სხვა. მან იტალიურად თარგმნა ილიას „სარჩობელაზედ“ (1987), ვაჟას „ალუდა ქეთელაური“, „სტუმარ-მასპინძელი“, „გველის-მჭამელი“, პ. იაშვილისა და ს. ჩიქოვანის ლექსები.

მაგაროტოს ეკუთვნის ნაშრომები სლავისტიკასა და ქართველოლოგიაში. 1987 წელს ვენეციის უნივერსიტეტში დააარსა ქართველოლოგიის კათედრა, სადაც ქართული ენა ისწავლება დამოუკიდებელ საგნად; ქართველოლოგიურ ცენტრში გამოდის ჟურნალ „გეორგიკის“ იტალიური სერია.

მთარგმნელობით სფეროში მიღწეული წარმატებებისათვის 1999 წელს მაგაროტოს მიენიჭა ინგლისის ქართველოლოგიური ცენტრის მ. უორდროპის სახელობის პრემია.