iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პოლონური ჰარტი

პოლონური ჰარტი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია პოლონეთში საუკუნეში.

ძველი პოლონური ხელნაწერები და ნახატები აღწერენ და გამოსახავენ ძაღლებს, რომლებიც პოლონელ დიდგვაროვნებს კურდღელზე და მელაზე სანადიროდ ახლდნენ და რომლებიც ძალიან გავდნენ თანამედროვე ჰარტს. ეს ჯიში აზიური მწევარის შთამომავალია. პოლონეთის ფარგლებს გარეთ იშვიათად გვხვდება. საუკუნის ომების დროს ამ ჯიშმა დიდი დანაკარგები განიცადა, თუმცა პოლონელებმა უდიდესი სამუშაო ჩაატარეს ამ ჯიშის აღსადგენად. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ძაღლი ძალიან ჰგავს გრეიჰაუნდს, სტანდარტული ჰარტი უფრო ძლიერი და ნაკლებ დახვეწილი ცხოველია, ვიდრე გრეიჰაუნდი. ჰარტი მოხერხებული და ჯინიანი მონადირეა. უცნობებთან, ჩვეულებრივ, თავდაჭერილია, თუმცა პატრონის და მისი ოჯახის ერთგულია.

ჰარტის გაწვრთნა ადვილია, კარგად იტანს სიცივეს და სიცხეს, კარგად ეგუება ბავშვებს და სხვა ძაღლებს. ბალანი უხეში და შეიძლება ნებისმიერი ფერის იყოს. გავა ოდნავ მომრგვალებულია, კისერი გრძელი და დაკუნთულია, წინა ფეხები გრძელი და სწორია. უკანა კიდურები წინასთან შედარებით გაცილებით გრძელია, აქვს დიდი ნუშისებრი თვალები.
კინოლოგია

კინოლოგია — მეცნიერება ძაღლების, მათი ჯიშებისა და მათი მოვლის შესახებ. კინოლოგია სწავლობს ძაღლის ანატომიასა და ფიზიოლოგიას, შინაური ძაღლების ჯიშების წარმოშობასა და ევოლუციას, მომრავლებასა და სელექციას, კვებას, შენახვას, წვრთნას და მათ გამოყენებას სანადირო, სადარაჯო, სამუშაო, სამძებრო დანიშნულებით, აგრეთვე დეკორატიული მიზნებისათვის. კინოლოგია თანამედროვე მეძაღლეობის საფუძველია. სპორტული კინოლოგია ეწოდება გაწვრთნილი ძაღლების შეჯიბრებას მფლობელთა თანხლებით. აღიარება მოიპოვა 2000 წელს, როცა შეიქმნა კინოლოგიური სპორტის საერთაშორისო ფედერაცია. საქართველოში სპორტული კინოლოგიის ისტორია იწყება 1927 წლიდან, როდესაც დოსააფი დაფუძნდა. მაშინ მისი მიზანი იყო წვევამდელის მომზადება ჯარისთვის ძაღლთან ერთად. იმ პერიოდიდან თბილისში მოქმედებს კინოლოგიური კლუბი. საქართველოს ნაკრები რეგულარულად მონაწილეობდა სსრკ ჩემპიონატსა და თასის გათამაშებაში. 2004 წელს საქართველო კინოლოგიური სპორტის საერთაშორისო ფედერაციის ნამდვილი წევრი გახდა.
მაგნიტი

ზეგამტარული მაგნიტი — სოლენოიდი ან ელექტრომაგნიტი, რომლის გრაგნილი ზეგამტარი მასალისაგანაა დამზადებული. გრაგნილს ზეგამტარობის მდგომარეობაში არ აქვს აქტიური (ომური) წინაღობა. თუ გრაგნილის ტემპერატურა, მასში გამავალი დენის ძალა ან გრაგნილზე მოქმედი მაგნიტური ველის დაძაბულობა სადენის მასალისათვის დამახასიათებელ კრიზისულ მნიშვნელობას აღემატება, გრაგნილი კარგავს ზეგამტარობის თვისებას. ამიტომ ზეგამტარული სადენებისათვის ისეთ მასალას იყენებენ, რომელსაც აღნიშნული პარამეტრები მაღალი აქვს. დენის სიმკვრივე რომ თანაბრად განაწილდეს, ზეგამტარ სადენებს ამზადებენ წვრილი, ათეული მკმ დიამეტრის მავთულებისაგან, რომლებიც ერთმანეთზეა გადაგრეხილი და თბური სტაბილიზაციის მიზნით მირჩილულია დიდი თბო- და ელექტროგამტარობის მქონე ლენტზე. შედარებით მცირე ზომის ზეგამტარულ მაგნიტს, რომელშიც დაგროვილი ენერგია რამდენიმე ასეულ კჯ არ აღემატება, ამზადებენ მჭიდროდ დახვეული გრაგნილისაგან; ეს უკანასკნელი 30-50 % ზეგამტარს შეიცავს. დიდი ზომის ზეგამტარული მაგნიტის გრაგნილი მხოლოდ 5-10 % ზეგამტარულ მასალას შეიცავს.

მუდმივი მაგნიტი წინასწარი დამაგნიტებული ფერო- ან ფერიმაგნიტური მასალისაგან დამზადებული ნაკეთობაა. არსებობს ნალისებრი, ზოლისებრი და სხვა სახის მაგნიტი. ფართოდ იყენებენ მუდმივი მაგნიტური ველის ავტონომიურ წყაროდ ელექტროტექნიკაში, რადიოტექნიკაში, ავტომატიკაში.
ობნინსკი

ობნინსკი — ქალაქი რუსეთის ფედერაციაში, კალუგის ოლქში. მდებარეობს შუა რუსეთის მაღლობზე, მდინარე პროტვის (ოკის შენაკადი) ნაპირებზე. მოსკოვიდან სამხრეთ-დასავლეთით 38 კილომეტრში.

მოსახლეობა — 106 023 კაცი (2013), ობნინსკის აგლომერაციის ცენტრი, აგლომერაციაში ცხოვრობს 200 ათასზე მეტი ადამიანი. დასახლება დაარსდა 1946 წელს. ქალაქის სტატუსი მიიღო 1956 წელს.

ქალაქთან ახლოს მდებარეობს მსოფლიოში პირველი ატომური ელექტროსადგური, რომელიც გაუშვეს 1954 წლის 26 ივნისს.
კანადური ესკიმოსური ძაღლი

კანადური ესკიმოსური ძაღლი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია კანადაში უძველეს ხანაში.

ათასწლეულების განმავლობაში ეს ძაღლი კანადის ჩრდილო-დასავლეთ ტერიტორიებზე მცხოვრები ესკიმოსების ერთადერთი სატრანსპორტო საშუალება იყო, დღემდე ის საკმაოდ პრიმიტიულ და გულჩათხრობილ ძაღლად დარჩა. კანადური ესკიმოსური ძაღლი ძალიან ენერგიულია, მნიშვნელობა არ აქვს რას აკეთებს — ჭამს, მუშაობს თუ სხვა ძაღლებთან ჩხუბობს. ის დამოუკიდებელია და მკაცრი, თანმიმდევრული აღზრდა სჭირდება, რომ ადამიანის პატივისცემა ისწავლოს. ესკიმოსური ძაღლი ყოველთვის მზადაა ხროვის წინამძღოლის ადგილისთვის იბრძოლოს. ყველანაირ საკვებს ეტანება, ასევე საკვები ჰგონია სხვა ცხოველებიც.

ამ ძაღლს შეუძლია შეეგუოს ადამიანთან ცხოვრებას, თუმცა მაინც მუშა ძაღლად რჩება. ესკიმოსურ ძაღლს ძალიან სქელი ბალანი აქვს, ეს ეხმარება სიცივის გადატანაში, ბალნის შეფერილობა შეიძლება ნებისმიერი ჰქონდეს. თავი მგლის თავს მიუგავს, ფუმფულა კუდი შვიპისთვის დამახასიათებელ რგოლად აქვს დახვეული.
ციმბირული ჰასკი

ციმბირული ჰასკი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია რუსეთში უძველეს ხანაში.

ციმბირულ ჰასკის მომთაბარე ესკიმოსები მარხილში შესაბმელად იყენებდნენ. საუკუნეში ის ვაჭრებმა დაინახეს და 1909 წელს რამდენიმე ძაღლი აშშ-ში ჩაიყვანეს. ელეგანტური ციმბირული ჰასკი სხვა შესაბმელ ძაღლებთან შედარებით პატარაა. შპიცის სხვა სახეობების მსგავსად ის იშვიათად ყეფს (ისევე როგორც მგელი). ჰასკი ძალიან პოპულარულია კანადაში, აშშ-სა და იტალიაში, მისი ბალნის ფერი შეიძლება მრავალფეროვანი იყოს, ის ერთ-ერთია იმ მცირერიცხოვან ძაღლებს შორის, რომლის თვალის ფერი შეიძლება იყოს ცისფერი, ყავისფერი, თხილისფერი ან ვარდისფერი.

ციმბირული ჰასკი ღირსეული, კეთილი ძაღლია, შესანიშნავი კომპანიონია. ის ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, სჭირდება დიდი ფიზიკური დატვირთვა, კარგად იტანს სიცივეს. აქვს დაკუნთული, სწორი ფეხები, საშუალო ზომის სამკუთხა ყურები, კუდი დამძიმებულია სქელი ბალნით და ბეწვის ცვენის პერიოდში განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება.
ენფილდი

ენფილდი — ლონდონის 32 რაიონიდან ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე რაიონი. მიდლსექსის ისტორიული საგრაფოს ნაწილი. აღმოსავლეთი ნაწილი მდებარეობს მდინარე ლის ხეობაში. ფართობი 82,20 კმ². რაიონი იყოფა 21 საარჩევნო ოლქად.

პირველად მოიხსენიება 1086 წელს საშინელი სამსჯავროს წიგნში. 1967 წელს მსოფლიოში პირველი ბანკომატი ენფილდის რაიონში დაამონტაჟეს.
პაპილიონი

პაპილიონი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია საფრანგეთში საუკუნეში.

ფიქრობენ, რომ პაპილიონი საუკუნეში არსებული ესპანური ჯუჯა სპანიელის შთამომავალია. თუმცა მისი გრძელი ბალანი და აღნაგობა გვაფიქრებინებს, რომ მის ძარღვებში ჩრდილოეთის შპიცების სისხლიცაა. დახვეწილი, ელეგანტური პაპილიონი სათამაშოს ჰგავს. უჩვეულო ყურები პეპლის ფრთებს მოგვაგონებენ (გრანგული პაპილონ „პეპელას“ ნიშნავს), მცირე ზომები, ნაზი, აბრეშუმისებრი, ხშირი ბალანი. ეს არის კარგი აღნაგობის, სპორტული ძაღლი, რომელიც კარგად გრძნობს თავს, როგორც ქალაქში, ასევე სოფელში. თუმცა ის ყოველთვის ცდილობს პატრონით მანიპულირებას.

ისევე, როგორც მინიატურული ძაღლების უმეტესობა, პაპილიონს ხშირად აქვს მუხლის სახსრის ამოვარდნილობა. პაპილიონი კარგად უძლებს სიცხეს, კარგი მოდარაჯეა, მის ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება, აქვს ზურგისკენ დახვეული, გრძელი ბალნით დაფარული კუდი, რომელიც ყოველდღე საჭიროებს ვარცხნას, მრგვალი, მუქი, საშუალო ზომის თვალები.
ფინური შპიცი

ფინური შპიცი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ფინეთში უძველეს ხანაში.

ფინური შპიცის მსგავსი ძაღლები, შესაძლოა თან ახლდნენ ფინელების წინაპრებს, როდესაც ისინი პირველად მივიდნენ თანამედროვე ფინეთის ტერიტორიაზე. საუკუნეების მანძილზე ეს ჯიში ფინეთის და კარელიის აღმოსავლეთ ნაწილში ბინადრობდა, რევოლუციის შემდეგ კარელიაში მცხოვრებ ძაღლებს კარელიურ-ფინურ ლაიკებს უწოდებდნენ.

ეს თითქმის კატასავით დამოუკიდებელი, შრომისმოყვარე და ფინეთში პოპულარული მონადირე ძაღლია. გააჩნია გასაოცარი ხმა, რაც კიდევ ერთი დადებითი თვისებაა მის დარაჯობის და ნადირობის ნიჭთან ერთად. ტყეში მიწაზე დგომისას, მას ესმის ფრინველის ფრთების ხმა და იმ ხესთან მიდის, რომელზეც ფრინველი დაჯდა, ამის შემდეგ განუწყვეტლივ ყეფს, სანამ მონადირე არ მოვა. ზუსტად ასევე ნადირობს შპიცი ციყვებზე.

დამოუკიდებელ და მამაც შპიცებს ძლიერ ყინვაშიც კი უყვარს მუშაობა. მას აქვს ძლიერი უკანა თათები, თითებს შორის ბეწვია, აქვს პატარა, წაწვეტებული ყურები, თვალები საშუალო ზომისაა, მუქი, ცოცხალი. კუდი ზურგისკენაა დახვეული. ეს წინდახედული, მაგრამ მხიარული, საშუალო ზომის ძაღლი ძალიან პოპულარულია დიდ ბრიტანეთსა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.
გიორგი წერეთელი (ეკონომისტი, 1942)

გიორგი წერეთელი (დ. 1 იანვარი, 1942, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ეკონომისტი და ინჟინერი. 1968 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მრეწველობის ეკონომიკის ფაკულტეტი. სხვადასხვა დროს იყო ხელფასისა და დივიდენდების სააქციო საზოგადოებებში მრეწველობის ეკონომისტი. გერმანელების საზოგადოება „აინუნგი“-ს წევრი.
ნორვეგიული ელკჰაუნდი

ნორვეგიული ელკჰაუნდი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ნორვეგიაში უძველეს ხანაში.

ეს ძაღლი — ნორვეგიის ეროვნული ჯიში — სკანდინავიაში სულ მცირე 5000 წელია არსებობს. თანამედროვე სტანდარტები საუკუნეში შემუშავდა.

ძლიერი, ენერგიული, ათლეტური, ძლიერი ხმის მქონე ნორვეგიული ელკჰაუნდი — ყველაზე „კლასიკურია“ ყველა შპიცისმაგვარ ძაღლებს შორის, ხოლო ქვის ხანის გათხრები ამ ჯიშის უძველეს წარმომავლობას ადასტურებს. საოცრად საზრიანი ელკჰაუნდი გამოიყენება მგელზე და ცხენირემზე სანადიროდ, მას თავისუფლად მოაქვს წვრილი ნანადირევი, როგორიცაა კურდღელი და მელა. ნორვეგიელი ფერმერები მას შინაური ფრინველების დასაცავად იყენებენ.

ნორვეგიული ელკჰაუნდი კარგად იტანს სიცივეს, მის ბეწვს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება, ასევე სჭირდება ფიზიკური დატვირთვა. აქვს საშუალო ზომის, დაკუნთული კისერი, ფართო, ღრმა, სქელი ბალნით დაფარული მკერდი, კუდი ზურგისკენაა დახვეული, კუდის უკანა მხარეს ბეწვი გრძელია.
კოსოვოს ბრძოლა (1389)

კოსოვოს ბრძოლა ( ან ; ) — ერთ-ერთი უმსხვილესი ბრძოლა სერბი ფეოდალებისა და ბოსნიის სამეფოს გაერთიანებულ ძალებსა და ოსმალეთის იმპერიის ძალებს შორის. გაიმართა 1389 წლის 15 (28) ივნისს, თანამედროვე პრიშტინიდან 5 კმ-ში. სერბთა გაერთიანებულ ლაშქარს მეთაურობდნენ პრინცი ლაზარი, ვუკ ბრანკოვიჩი და დიდი მთავარი ვლატკო ვუკოვიჩი. ოსმალეთის არმიას კი სულთანი მურად და მისი შვილები ბაიაზიდი და იაკუბი.

ბრძოლაში დაიღუპა ორივე არმიის მთავარსარდალი: პრინცი ლაზარი ტყვედ ჩავარდა და შემდეგ სიკვდილით დასაჯეს, ხოლო მურად დაიღუპა მილოშ ობილიჩის ხელით, რომელიც მალულად შეიპარა მის კარავში. პრინცი ლაზარი და მილოშ ობილიჩი მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანებად ითვლებიან.
ბერესტეჩკოს ბრძოლა

ბერესტეჩკოს ბრძოლა — ბრძოლა პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობასა და კაზაკ-ყირიმელთა ძალებს შორის. მიმდინარეობდა 1651 წლის 28 ივნისიდან 10 ივლისამდ, თანამედროვე უკრაინის ქალაქ ბერესტეჩკოს (ვოლინის ოლქი) მახლობლად.

წინარე ისტორია
1651 წლის ზბოროვის ზავმა ვერც პოლონელები და ვერც უკრაინელები ვერ დააკმაყოფილა, პოლონელებს მნიშვნელოვნად შეეკვეცათ უფლებები უკრაინაში, ხოლო უკრაინელებმა თავის მთავარ მიზანს პოლონეთისგან სრულ გათავისუფლებას ვერ მიაღწიეს. ამიტომ ორივე მხარე მთელი 1650 წლის განმავლობაში ომისთვის გამალებით ემზადებოდა. იმავე წლის დეკემბერში სეიმმა აჯანყებულების წინააღმდეგ ახალი სამხედრო კამპანიის წამოწყებას მხარი დაუჭირა.1651 წლის იანვარში პოლონელები უკრაინაში შეიჭრნენ და ომიც განახლდა. სამეფო არმიას თავად იან კაზიმირი მეთაურობდა, მას თან ახლდნენ მარტინ კალინოვსკი და იერემია ვიშნევეცკი. უკრაინელებს კი ბოგდან ხმელნიცკი მეთაურობდა რომელსაც მოკავშირეებად კვლავ ყირიმელი თათრები ჰყავდა, რომლებსაც ხანი ისლამ გირეი მეთაურობდა.

მიმდინარეობა
გადამწყვეტი ბრძოლა გაიმართა ბერესტეჩკოსთან, ამ ბრძოლისთვის ორივე მხარე განსაკუთრებული მონდომებით მოემზადა, როგორც უკრაინელებმა ისე პოლონელებმა თავი მოუყარეს მაქსიმალური რაოდენობის სამხედრო ძალას. სამეფო არმიის რიცხოვნობა განისაზღვრებოდა 60-63 ათასი მებრძოლით, ხმელნიცკიმ შეძლო თავი მოეყარა დაახლოებით 100 000 უკრაინელი კაზაკისთვის და გლეხისთვის, ასევე მის არმიაში იყო 40 000 ყირიმელი თათარი და რამდენიმე ათასი თურქი და ვლახი. ბერესტეჩკოს ბრძოლა იყო ყველაზე მასშტაბური სახმელეთო ბრძოლა მთელი საუკუნის განმავლობაში.

ბრძოლა 28 ივნისს დაიწყო და 10 ივლისამდე გაგრძელდა. პოლონელებმა გაიმარჯვეს, თანაც მათი დანაკარგები მინიმალური იყო და მხოლოდ რამდენიმე ასეულს შეადგენდა, იმ დროს როცა უკრაინელებმა კატასტროფული მარცხი იწვნიეს და თავისი არმიის მნიშვნელოვანი ნაწილი დაკარგეს.

შედეგები
ბრძოლაში 40-80 ათასი აჯანყებული და მათი მოკავშირე დაიღუპა. ბერესტეჩკოსთან მარცხს უკრაინელებისთვის წარუმატებლობების სერია მოჰყვა, ამიტომ ხმელნიცკი იძულებული გახდა ბილა-ცერკვაში 1651 წლის 28 სექტემბერს დაზავებოდა რეჩ პოსპოლიტას. საზავო პირობები უკრაინელებს ბევრ იმ უფლებას უკვეცავდა რომელიც მათ ზბოროვის ზავით მოიპოვეს. კერძოდ რეესტრში გატარებული კაზაკების რაოდენობა ნახევრდებოდა და 20 000 შეადგენდა, ხმელნიცკის ეკრძალებოდა საერთაშორისო მოლაპარაკებების გამართვა, გეტმანი ვალდებული იყო დაეთხოვა თათრები, ასევე სამეფო და შლიახტიჩების მამულებში ებრაელებს ცხოვრების უფლება ეძლეოდათ. ამავე ხელშეკრულებით პოლონურ ლაშქარს ეკრძალებოდა იმ სავოევოდოშო ყოფნა სადაც რეესტრში გატარებული კაზაკები იქნებოდნენ. ზავი ირღვეოდა, როგორც ერთი ისე მეორე მხრიდან რადგან სრულად არც ერთ და არც მეორე მხარეს არ აკმაყოფილებდა, ამან ძალიან მალე 1652 წლის აპრილში ომის განახლება გამოიწვია.
შავი ნორვეგიული ელკჰაუნდი

შავი ნორვეგიული ელკჰაუნდი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ნორვეგიაში უძველეს ხანაში.

შავი ნორვეგიული ელკჰაუნდი ისეთივე ძველი ჯიშია, როგორც მისი ნაცრისფერი ნათესავი, ოღონდ უფრო პატარა და აქტიური. როგორც ცალკე ჯიში, შავი ელკჰაუნდი აღიარეს 1877 წელს. ამ ლამაზ შპიცს აქვს გრძელი ფეხები, პატარა სხეული და გლუვი, პრიალა ბეწვი, ის იშვიათად გვხვდება სკანდინავიის ფარგლებს გარეთ. მისი დამოუკიდებელი და ავი ხასიათი გვაფიქრებინებს, რომ მისი წინაპრები განსხვავდებოდნენ მისი ნაცრისფერი ნათესავისგან. თუმცა მუშაობისას ის არანაკლები პროფესიონალია: ჩუმად მიცოცავს ნადირთან, შემდეგ ყეფს და თავს ესხმის ნადირს, სანამ პატრონი მოვა.

შავი ნორვეგიული ელკჰაუნდის კონტრასტული ფერი საშუალებას აძლევს მონადირეს დაინახოს ძაღლი ხეებსა და თოვლში. შავი ნორვეგიული ელკჰაუნდი ძლიერი და ღირსეული ცხოველია, შესანიშნავი მოდარაჯეა. მის ბეწვს სჭირდება განსაკუთრებული მოვლა, კარგად ეგუება სიცივეს და ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, სჭირდება ძლიერი ფიზიკური დატვირთვა.
შვედური ლაპჰუნდი

შვედური ლაპჰუნდი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია შვედეთში უძველეს ხანაში.

ნორვეგიაში, ვარანგერის მახლობლად, აღმოაჩინეს 7000 წლის წინანდელი ძაღლის ჩონჩხი, რომელიც ძალიან ჰგავს ლაპჰუნდს. ეს ჩრდილოეთის ძაღლის ტიპური ჯიშია. შვედური ლაპჰუნდი უძველესი ჯიშია. მათი მოვალეობა ყოველთვის იყო საამების ხალხის ჩრდილოეთის ირმების ფარების მწყემსვა და დაცვა. 1960-იან წლებში შვედურმა ქენელ-კლუბმა განახორციელა პროგრამა, რომლის მიზანი იყო ლაპჰუნდის მემწყემსეობის თვისებების განვითარება.

დღესდღეობით სულ უფრო ხშირად შეიძლება ამ ძაღლის ნახვა მისი სამშობლოს ფარგლებს გარეთ, განსაკუთრებით სკანდინავიაში და დიდ ბრიტანეთში. შვედური ლაპჰუნდი ცუდად იტანს ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და ცხელ ამინდს, კარგად იტანს სიცივეს. აქვს მოკლე, კონუსისებრი დრუნჩი, წვეტიანი ყურები, ძლიერი სწორი თათები, ბეწვს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება.
შვედური ელკჰაუნდი

შვედური ელკჰაუნდი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია შვედეთში უძველეს ხანაში.

ოდესღაც, სკანდინავიის ყველა დაბლობში, ელკჰაუნდის თავისი სახეობა ჰყავდათ. იემტჰუნდმა, რომლის დასახელება შვედური ნაწილის იენტლანდიდან მოდის, ბოლოს და ბოლოს ოფიციალური აღიარება მიიღო და ახლა შვედეთის ეროვნულ ძაღლად ითვლება. შვედური ელკჰაუნდი ელკჰაუნდის ყველაზე სრულტანიანია. ადრე მას, შესაძლოა, იყენებდნენ დათვზე სანადიროდ, მაგრამ როდესაც ამის საჭიროება აღარ იყო, მისგან მგლებზე და ცხენირემზე შესანიშნავი მონადირე დადგა. თოვლზე ნადირის დევნისას ის თავის მსხვერპლს კუთხეში იმწყვდევს და ელოდება, როდის მოვა მონადირე. შვედური ელკჰაუნდი ისეთივე შრომისმოყვარეა, როგორც სხვა ნორვეგიული ელკჰაუნდები. ეს მძიმე, მაგარძვლიანი, ამტანი ძაღლი გამოიყენება როგორც მწყემსი, მოდარაჯე, ასევე, მას იყენებენ მარხილში შესაბმელად და შვედეთის ჯარში. შვედური ელკჰაუნდი განსაკუთრებით პოპულარულია სამშობლოში როგორც მუშა-ძაღლი, ასევე, როგორც კომპანიონი. მას ნახავთ ბრიტანეთში, ნიდერლანდებში და ჩრდილოეთ ამერიკაშიც.

სრულებით შესაძლებელია, რომ სულ მალე ამ სახეობის პოპულარობა მთელ მსოფლიოში გავრცელდეს. შვედური ელკჰაუნდი კარგად უძლებს ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და სიცივეს, ადვილად იწვრთნება, მისი ბეწვი გრძელი და უხეშია და განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება, ასევე, აუცილებელია დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა.
კეესჰონდი

კეესჰონდი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ნიდერლანდებში საუკუნეში.

კეესჰონდმა სახელი მიიღო ნიდერლანდელი პოლიტიკოსის კორნელიუს დე გიზელიარის პატივსაცემად. ნიდერლანდის პროვინციებში, ბრაბანტსა და ლიმბურგში ეს ძაღლი ოდესღაც პოპულარული მოდარაჯე და მღრღნელების გამანადგურებელი იყო. დიდ ბრიტანეთში და ჩრდილოეთ ამერიკაში კეესჰონდი ყველაზე პოპულარული ევროპული შპიცია. მიუხედავად იმისა, ზოგიერთ ქვეყანაში, მათ შორის აშშ-ში, კანადასა და დიდ ბრიტანეთში, კეესჰონდი და გერმანული ვოლფშპიცი სხვადასხვა ჯიშად ითვლება, სხვა ქვეყნებში მათ შორის განსხვავებას ვერ ხედავენ. ოდესღაც ეს ძაღლი კომპანიონის სახით ჰყავდათ ჰოლანდიურ ბირჟებზე, მაგრამ დაახლოებით 100 წლის წინ ის სამუდამოდ ჩამოვიდა ხმელეთზე.

კეესჰონდი ჭკვიანი ძაღლია, ძალიან კარგი მოდარაჯე და კეთილი მეგობარი, როგორც ქალაქში, ასევე, სოფელში. თუმცა მას მტკიცე ხელი სჭირდება. ჩრდილოეთ ამერიკაში ეს ჯიში ყოველთვის პოპილარულია. კარგად უძლებს სიცივეს. ვერ ეგუება სიცხეს. ადვილად ეწყობა ბავშვებს. აქვს ძალიან ხშირი ბალანი, რომელიც განსაკუთრებით ხშირია კისერზე, ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება, აქვს პატარა ყურები, ვიწრო და გრძელი დრუნჩი.
გერმანული ვოლფშპიცი

გერმანული ვოლფშპიცი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში საუკუნეში.

ეს სიცოცხლის მოყვარული ჯიში მეცხვარე შპიცისმაგვარი ძაღლების შთამომავალია, რომლებიც შესაძლოა, გერმანიაში ათასი წლის წინ მოხვდნენ. გერმანული ვოლფშპიცი თავდაპირველად გამოიყენებოდა ფარის დამცველად. ვოლფშპიცი და ყველა სხვა დანარჩენი გერმანული შპიცები სულ უფრო მეტ პოპულარობას იძენენ სამშობლოში. გერმანიაში, სხვადასხვა რეგიონებთან სხვადასხვა შეფერილობის ვოლფშპიცი ასოცირდება, მაგალითად, ნაცრისფერი ვოლფშპიცი გავრცელებულია რეინის სანაპიროებზე, შტუტგარტის და მანჰაიმის მიდამოებში. შპიცის გაწვრთნა არც ისე ადვილია, მაგრამ, რადგან ძალიან უყვარს ყეფა და მედიდური მანერები ახასიათებს, მისგან შესანიშნავი მოდარაჯე გამოდის. ბავშვიანი ოჯახისთვის ეს საუკეთესო ძაღლი არ არის, რადგან ვოლფშპიცი ჯერ კბენს და მხოლოდ მერე არჩევს რაშია საქმე.

მიუხედავად ყველაფრისა, გერმანული ვოლფშპიცი მეგობრული ძაღლია, მოსწონს ადამიანების საზოგადოება. მის ხშირ ბალანს მუდმივი მოვლა სჭირდება. ადვილად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, სიცივეს. ვერ ეგუება ბავშვებს. კისერზე ბალანი განსაკუთრებით ხშირია, ბალნითვეა დაფარული ყურები, კუდი ზურგისკენაა დახვეული, აქვს საშუალო ზომის, მუქი თვალები.
იბნ საუდი

მეფე აბდულ-აზიზი (დ. 15 იანვარი, 1876 — გ. 9 ნოემბერი, 1953) — საუდის არაბეთის პირველი მეფე. ის სიცოცხლის მანძილზე ყველაზე ხშირად მოიხსენიებოდა როგორც იბნ საუდი. იბნ საუდი ნიშნავს საუდის ვაჟს, რაც საუდების დინასტიის შთამომავალს აღნიშნავს.

დაწყებული 1902 წელს მისი ოჯახის საგვარეულო ქალაქის ერ-რიადის ალ რაშიდებისგან გამოხსნით მან 1922 წელს სრულად აღადგინა კონტროლი ნეჯდიზე, შემდეგ 1925 წელს დაიპყრო ჰიჯაზიც. საბოლოოდ მან კონტროლი მთელ არაბეთის ნახევარკუნძულზე მოიპოვა 1932 წელს. როგორც მეფე ის ხელმძღვანელობდა 1938 წელს არაბეთში ნავთობის აღმოჩენას და მეორე მსოფლიო ომის დროს მის ფართომასშტაბიან მოპოვებას.

მას ჰყავდა 22 ცოლი და ბევრი შვილი, მათ შორის 45 ვაჟიშვილი, რომელთაგანაც 36-მა მიაღწია ზრდასრულობას და ასევე ეყოლათ შვილები.

შვილების სია
ნაიტ შიამალანი

ნაიტ შიამალანი ( დ. 6 აგვისტო 1970, პონდიშერი, ინდოეთი) — ინდური წარმოშობის ამერიკელი კინორეჟისორი, პროდიუსერი და სცენარისტი. ცნობილა თავისი მისტიკური თრილერებით. გადაღებული აქვს კინოფილმები: „მეექვსე გრძნობა“ (1999), „უვნებელი“ (2000), „ნიშნები“ (2002), „საიდუმლო ტყე“ (2004), „გოგონა წყალში“ (2006) „სტიქიების მბრძანებელი“ (2010). შიამალანი თავის ფილმებს ფილადელფიასა და მის შემოგარენში იღებს. იგი საკუთარ ფილმებში ასრულებს კამეოებს.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1970 წლის 6 აგვისტოს, ინდოეთის ქალაქ პონდიშერში. მოგვიანებით ოჯახი საცხოვრებლად აშშ-ში გადავიდა. 1992 წელს დაამთავრა ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის კინოსკოლა, სადაც ალფრედ ჰიჩკოკის ძლიერი გავლენა განიცადა. იმავე წელს ინდოეთში გადაიღო თავისი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი „მრისხანე ლოცვა“. ეს ფილმი, ისევე როგორც მისი მეორე ფილმი „გამოღვიძება“ ფაქტობრივად იგნორირებულ იქნა კრიტიკოსთა და მაყურებელთა მხრიდან. 1995 წელს დაწერა სცენარი ფილმისთვის „სტიუარტ ლიტლი“, რომელიც შეისყიდა -მა $2,5 მლნ. დოლარად. 1999 წელს გადაიღო ფილმი „მეექვსე გრძნობა“, სადაც მთავარი როლები შეასრულეს ბრიუს უილისმა და ჰეილი ჯოელ ოსმენტმა და გახდა წლის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული ფილმი, რომლის შემოსავალმა 673 მლნ-ს გადააჭარბა და მიიღო ოსკარის რამდენიმე ნომინაცია, მათ შორის საუკეთესო ფილმისა და რეჟისორის კატეგორიებში.

2000 წელს ბრიუს უილისისა და სამუელ ლ. ჯექსონის მონაწილეობით გამოვიდა ფილმი „უვნებელი“, რომელიც ფინანსურად აგრეთვე წარმატებული აღმოჩნდა. 2002 წელს მელ გიბსონისა და ხოაკინ ფენიქსის მონაწილეობით გამოვიდა შიამალანის ფინანსურად წარმატებული ფილმი „ნიშნები“. 2006 წელს გადაიღო ფილმი „გოგონა წყალში“ — თანამედროვე ზღაპარი დეპრესიული მენეჯერის შესახებ, რომელიც წყლის ნიმფას შეხვდება. ეს ამბავი მან საკუთარი ქალიშვილისთვის გამოიგონა. 2008 წელს გადაიღო ფილმი „მოვლენა“, სასაცილო ეკოლოგიური თრილერი, რომელშიც მარკ ვალბერგი მონაწილეობს. 2013 წელს გადაიღო ფილმი „დედამიწის შემდეგ“, სადაც მთავარი როლები ხვდა წილად უილ სმითსა მის ვაჟ ჯეიდენ სმითს. 2015 წელს გადაიღო სატელევიზიო დრამატული სერიალი „ “.

ფილმოგრაფია
კოსტა-რიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები

კოსტა-რიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები — კონკაკაფის წევრი საფეხბურთო ნაკრები. კოსტა-რიკის ნაკრებს მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატებზე სულ 4-ჯერ აქვს მონაწილეობა მიღებული: 1990, 2002, 2006 და 2014 წლებში. საუკეთესო შედეგი მათ აჩვენეს 2014 წლის ჩემპიონატზე, როდესაც მოახერხეს გასვლა მეოთხედფინალში. კოსტა-რიკამ ჩემპიონატზე მოიგო ორი მატჩი, ფრედ ითამაშა სამი და წაუგებლად, პენალტების სერიით გამოეთიშა ტურნირს.
ივანე სოლერტინსკი

ივანე სოლერტინსკი ( დ. 3 დეკემბერი 1902, ვიტებსკი — გ. 11 თებერვალი, 1944, ნოვოსიბირსკი) — რუსი მუსიკის, თეატრისა და ლიტერატურის ისტორიკოსი. 1906 წლიდან ცხოვრობდა სანქტ-პეტერბურგში. 1924 წელს დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტის საზოგადოებრივი მეცნიერების ფაკულტეტის რომანულ-გერმანული სექცია; ერთდროულად ინსტიტუტში სწავლობდა ხელოვნების ისტორიას, სადაც აგრეთვე გაიარა ასპირანტურის კურსი თეატრმცოდნეობის განხრით (1929). გამოდიოდა როგორც ხელოვნების სხვადასხვა საკითხის, ესთეტიკის და ფსიქოლოგიის ლექტორი და კრიტიკოს-პუბლიცისტი; 1929 წლიდან მუშაობდა ლენინგრადის ფილარმონიაში (1940-1944 წლებში სამხატვრო ხელმძღვანელი) და 1936 წლიდან ლენინგრადის კონსერვატორიაში (1939 წლიდან პროფესორი). ავტორია სტატიებისა დასავლეთ ევროპული მუსიკალური კლასიკის, ქორეოგრაფიის, თეატრალური ხელოვნების, ლიტერატურის, აგრეთვე საბჭოთა და თანამედროვე საზღვარგარეთული მუსიკის შესახებ. დაკავებული იყო რუსული და დასავლეთ ევროპული კლასიკური მუსიკალური მემკვიდრეობის პრობლემებით, ყურადღებას უთმობდა სიმფონიზმის, ოპერისა და დრამატურგიის საკითხებს, ეხმაურებოდა საბჭოთა მუსიკალური კულტურის მოვლენებს. აქტიურად მონაწილეობდა თანამედროვე ოპერისა და ბალეტის ჩამოყალიბებაში. მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა საუკუნის 20-30-იანი წლების სანქტ-პეტერბურგის მუსიკალურ ცხოვრებაში. ხანგრძლივი მეგობრობა აკავშირებდა კომპოზიტორ დიმიტრი შოსტაკოვიჩთან. შოტაკოვიჩის მიერ 1944 წელს დაწერილი მეორე საფორტეპიანო ტრიო მიეძღვნა სოლერტინსკის ხსოვნას. ივანე სოლერტინსკი მოულოდნელად გარდაიცვალა კომპოტიზორ ანდრია ნოვიკოვის ბინაში, 41 წლის ასაკში.
ელვინ როთი

ელვინ როთი (დ. 18 დეკემბერი, 1951) — ამერიკელი ეკონომისტი, ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორი, ჰარვარდის ბიზნეს სკოლის ლექტორი. მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის თამაშის თეორიის, ბაზრის მოწყობის თეორიისა და ექსპერიმენტული ეკონომიკის სფეროში. 2012 წელს ლოიდ შეპლისთან ერთად მიენიჭა ნობელის პრემია ეკონომიკაში.

დაიბადა ნიუ-იორკში, ებრაულ ოჯახში. მისი მშობლები მასწავლებლები იყვნენ. სწავლობდა მარტინ ვან ბურენის სახელობის საშუალო სკოლაში, კუინზში. თუმცა თხუთმეტი წლის ასაკში უსწავლელობის გამო სკოლიდან გამოუშევს. შემდეგ მოხვდა კოლუმბიის უნივერსიტეტის ინჟინერიის კურსებზე, გარკვეული დროის შემდეგ კი ჩაირიცხა უნივერსიტეტის საინჟინრო ფაკულტეტზე, რომლის დამთავრების შემდეგაც გაიარა მაგისტრატურა და ასპირანტურა სტენფორდის უნივერსიტეტში, სპეციალობით ოპერაციების კვლევა.

ძირითადი ნაშრომები ნობელის თემაზე
ისლამური სახელმწიფო

ერაყისა და ლევანტის ისლამური სახელმწიფო ან ერაყისა და შამის / სირიის ისლამური სახელმწიფო, აგრეთვე ცნობილი არაბული აკრონიმით დაიში / დაეში , 2014 წლის 30 ივნისიდან ოფიციალურად ისლამური სახელმწიფო (არაბ. ) — სუნიტ ჯიჰადისტთა ტერორისტული ორგანიზაცია ერაყსა და სირიაში. აკონტროლებს ერაყის, სირიისა, ლიბანის ნაწილს, ასევე მცირე ტერიტორიებს ლიბიაში, ნიგერიაში, ავღანეთსა და ჩრდილოეთ აფრიკაში. ტერორისტების თავდაპირველ მიზანს წარმოადგენდა მთლიანად ლევანტის, მათ შორის ლიბანის, ისრაელის, პალესტინის, იორდანიის, სირიის, ერაყის, კვიპროსისა და სამხრეთ თურქეთის, თუმცა 2014 წელს ისლამური სახელმწიფოს ლიდერმა აბუ ბაქრ ალ-ბაღდადიმ მსოფლიო ჯიჰადი და სახალიფოს დაარსება გამოაცხადა. ორგანიზაციის რამდენიმე ლიდერმა განაცხადა, რომ 2003 წლის ჯორჯ ბუშის შეჭრამ ერაყში მიიყვანა ისინი ჯიჰადამდე ამერიკელების წინააღმდეგ, და ბიძგი მისცა მათ კონტროლი გაემყარებინათ არაბულ სახელმწიფოებზე.

გაერო ისლამურ სახელმწიფოს ტერორისტულ ორგანიზაციად მიიჩნევს და ადამიანის უფლებების მასობრივ დარღვევებში ადანაშაულებს.

ტერორისტულ დაჯგუფებად დასახელება
შემდეგი ქვეყნები და საერთაშორისო ორგანიზაციები ისლამურ სახელმწიფოს განიხილავენ როგორც ტერორისტულ დაჯგუფებას: