iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბერატი

ბერატი — ქალაქი სამხრეთ ალბანეთში. ბერატის ოლქისა და რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ოსუმის ნაპირებზე, ტომორის ქედის მთისწინეთზე. ტირანადან სამხრეთით 70 კმ-ზე. 2006 მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 65 000 კაცს.

2008 წელს ქალაქის ისტორიული ცენტრი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

ისტორია
ქალაქის ტიპის დასახლება თანამედროვე ბერატის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა ზვ. წ. - საუკუნეების მიჯნაზე და მას მაკედონიის მეფე კასანდრამ მამამისის პატივსაცემად უწოდა ანტიპატრია . ძვ. წ. საუკუნეში ქალაქი დაიპყრეს რომაელებმა.

ბიზანტიის მმართველობის პერიოდში ქალაქს ეწოდებოდა პულხერიოპოლისი .

 საუკუნეში ქალაქი დაიპყრო ბულგარეთის მეფე სიმონ დიდმა და უწოდა ბელიგრადი. საუკუნეში ქალაქი კვლავ ბიზანტიის იმპერიის შემადგენლობაშია, 1345 წელს კი შევიდა სერბეთის სამეფოს შემადგენლობაში.

 საუკუნეში ბერატი იყო მუზაკის სამთავროს დედაქალაქი, ხოლო 1432-1444 წწ. - არიანიტის სამთავროს დედაქალაქი.

1431 წელს ქალაქი ოსმალებმა დაიპყრეს, ხოლო 1450-1912 წწ. ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაშია.

ღირსშესანიშნაობები
ეთნოგრაფიის მუზეუმი
ონუფრის ხატწერის მუზეუმი
გალერეა «ედვარდ ლირი»
ბერატის ციხესიმაგრე ( ს.)
ვლაქერნის ღვთისმშობლის ეკლესია ( ს, ფრესკები— 1578 წ.)
წმინდა მიხეილის ეკლესია ( ს.)
სამების ეკლესია ( ს.)
ევანგელისტების ეკლესია ( ს.)
ღვთისმშობლის ტაძარი (1787 წ,)
ჰელვეტების სექტის სამლოცველო (1782 წ.)
თეთრი მეჩეთი (1555 წ.)
სამეფო მეჩეთი (1512 წ.)
ხიდი მდინარე ოსუმიზე (1780 წ.)

ფოტოგალერეა
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ალბანეთში

2009 წლის მონაცემებით ალბანეთში იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სამი ძეგლია.

სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 962 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 0,34 % ალბანეთის ძეგლია.

ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში მათი დამატების მიხედვით.

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2000

2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები ან ათასწლეულის თამაშები/ახალი ათასწლეულის თამაშები, ოფიციალურად ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები ჩატარდა 2000 წლის 15 სექტემბრიდან - 1 ოქტომბრამდე ავსტრალიის ქალაქ სიდნეიში. სპორტის 28 სახეობაში გათამაშდა მედლების 300 კომპლექტი.

განაცხადების კენჭისყრა
1993 წლის 23 სექტემბერს სიდნეიმ მოიპოვა ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მასპინძლობის უფლება. ამაში მას ეცილებოდნენ პეკინი, ბერლინი, სტამბოლი და მანჩესტერი. მონტე-კარლოში სოკ-ის 101-ე ყრილობაზე კენჭისყრის 4 რაუნდის მიხედვით გამარჯვებული სიდნეი გახდა.

მედლების რაოდენობა
მონაწილე ქვეყნები
კლოდ პერო

კლოდ პერო (; დ. 25 სექტემბერი, 1613, პარიზი – გ. 9 ოქტომბერი, 1688, პარიზი) — ფრანგი არქიტექტორი, შარლ პეროს ძმა. განათლებით ექიმი. მუშაობდა მათემატიკაში, ფიზიკაში, ტექნიკასა და არქეოლოგიაში. მისი არქიტექტურული ნამუშევრები პარიზის ლუვრის მუზეუმში ადრინდელი ფრანგული კლასიციზმის დამაგვირგვინებელი ნაწარმოებებია (პეროს პროექტითაა აგებული ლუვრის მთავარი (აღმოსავლეთი) და შედარებით სადა სამხრეთი ფასადებ).
შარლ პერო

შარლ პერო (; დ. 12 იანვარი, 1628, პარიზი, საფრანგეთი —გ. 16 მაისი, 1703, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი პოეტი, კრიტიკოსი, მეზღაპრე. საფრანგეთის აკადემიის წევრი 1671 წლიდან. ეკუთვნის პოემები, დიალოგები, სატირა ლექსად. მსოფლიო სახელი მოუხვეჭა ზღაპრების კრებულმა „დედაჩემი ბატის ზღაპრები ანუ გარდასულ დროთა დამრიგებლური ამბები და ზღაპრები“ (1697), რომელშიც შევიდა კარგად ცნობილი „წითელქუდა“, „ლურჯწვერა“, „ჩექმებიანი კატა“, „ცეროდენა“ და სხვა. ამ ზღაპრების სიუჟეტები თითქმის მოარული გახდა; დაიწერა არაერთი მუსიკალური ნაწარმოები, ითარგმნა მრავალ ენაზე. პეროს ზღაპრებმა ხელიშეუწყო ფრანგული ლიტერატურის დემოკრატიზაციას, ამ ჟანრის შემდგომ განვითარებას არა მარტო ფრანგულ, არამედ მსოფლიო ლიტერატურაში.
ჟიულ ჟოზეფ პერო

ჟიულ ჟოზეფ პერო (; დ. 18 აგვისტო, 1810, ლიონი — გ. 24 აგვისტო, 1892, პარამე, ილი და ვილენი) — ფრანგი ბალეტის მსახიობი და ბალეტმაისტერი. საუკუნის რომანტიკული ბალეტის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი. პეროს დებიუტი შედგა 1830 წელს ლონდონში. 1830-35 წლებში გამოდიოდა პარიზის ოპერაში. იყო მარია ტალიონის პარტნიორი. 1834-48 წლებშილონდონის სამეფო თეატრის ბალეტმაისტერი. აქ დადგა ჩ. პუნის ბალეტები "უნდინა" (1843), "ესმერალდა" (1844), "კატარინა" (1846) და სხვა. 1848 წელს მიიწვიეს პეტერბურგში მთავარ ბალეტმაისტერად. თავისსავე დადგმულ ბალეტებში შეასრულა პიერ გრენგუარის (პუნის "ესმერალდა"), ალინის (ადანის "ფერიების აღზედილი"), მეფისტოფელის (პუნის "ფაუსტი") და სხვა პარტიები. 1859 წელს მიატოვა თეატრი და დაბრუნდა საფრანგეთში.
ბუტრინტი

ბუტრინტი — არქეოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალი სამხრეთ ალბანეთში, ქალაქ სარანდის მახლობლად, საბერძნეთის საზღვართან ახლოს. მდებარეობს ბუტრინტის ტბის ნაპირზე. იონიის ზღვიდან 2 კმ-ში, კუნძულ კერკირას პირდაპირ. მის მახლობლად მდებარეობს თანამედროვე ალბანური სოფელი ბუტრინტი.

1992 წელს ბერძნული და რომაული ქალაქების არქეოლოგიური გათხრების ტერიტორია შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში. 1999 მას მიუმატეს შუა საუკუნეების ვენეციური ციხესიმაგრე.

ისტორია
ძვ. წ. საუკუნე დასახლება დააარსეს ბერძნებმა, როგორც კორინთოს და კერკირას კოლონია, ცნობილი იყო როგორც ბერძნული ქალაქი ბუტროტონი.
რომის იმპერიის პერიოდში ეწოდებოდა ბუტროტუმი.
551 — დაპყრეს ვესტგუთებმა.
ბიზანტიის მმართველობისას შედიოდა ეპირის პროვინციის შემადგენლობაში.
 საუკუნე — ვენეციის რესპუბლიკის სამფლობელო.
 საუკუნე — ქალაქი სამუდამოდ მიატოვეს თურქების დაპყრობის შედეგად.
გიროკასტრა

გიროკასტრა (; ; ) — ქალაქი სამხრეთ ალბანეთში, მდინარე დრინას ხეობაში. გიროკასტრის ოლქისა და რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. გიროკასტრის აქვს ქალაქ-მუზეუმის სტატუსი, ცნობილია როგორც ალბანელი პოლიტიკოსის ენვერ ხოჯას სამშობლო.

2005 წელს ქალაქის ისტორიული ცენტრი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში, როგორც ოსმალეთის იმპერიის კარგად შემონახული ქალაქი.

ისტორია
გიროკასტრის ტერიტორიაზე პირველი დასახლებები გაჩნდა ძვ. წ. საუკუნეში.
ქალაქის დაარსება მოხდა საუკუნეში. იგი შედიოდა ბიზანტიის იმპერიის ეპირის პროვინციაში. და ერქვა არგიროპოლისი («ვერცხლის ქალაქი») ან არგიროკასტრონი («ვერცხლის ციხე»).
 საუკუნეში ქალაქი შედიოდა ეპირის სამთავროში.
1417 წლიდან ქალაქი ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაშია.
 საუკუნის დასასრულს ქალაქი გახდა ალბანელთა დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის ერთ-ერთი ცენტრი.
პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში ქალაქის ოკუპაცია მოახდინეს იტალიურმა, ბერძნულმა და გერმანულმა სამხედრო ნაწილებმა.
კომუნისტური მმართველობის დროს, როგორც კომუნისტების ერთ-ერთი ლიდერის ენვერ ხოჯას სამშობლო, გამოაცხადეს ქალაქ-მუზეუმად.
შარლ პერსიე

შარლ პერსიე (; დ. 22 აგვისტო, 1764, პარიზი, საფრანგეთი – გ. 5 სექტემბერი, 1838, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი არქიტექტორი. პერსიე და პიერ-ფრანსუა-ლეონარ ფონტენი (ერთად მუშაობდნენ 1794-1814 წლებში) იყვნენ ნაპოლეონ -ის იმპერიის პერიოდში ამპირის სტილის წამყვანი წარმომადგენლები. მათ შემოქმედებაში (სატრიმფო თაღი კარუზელის მოედანზე, პარიზში, 1805; ავეჯისა და შიგა მოწყობილობის და სხვა პროექტები) აღორძინდა ძველი რომაული მოტივები. ისინი ისწრაფოდნენ დეკორაციული ხელოვნებისა და არქიტექტურის სინთეზისაკენ.
ვანო სარაჯიშვილი

ივანე (ვანო) პეტრეს ძე სარაჯიშვილი (დ. 1 მაისი, 1879, სიღნაღი — გ. 11 ნოემბერი, 1924, თბილისი) — ქართველი მუსიკოსი, ქართული პროფესიული ვოკალური ხელოვნების ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
ქართველი ხალხის უსაყვარლესი მომღერალი, „საქართველოს ბულბული“ სიცოცხლეშივე ლეგენდად იქცა. ასეთი პოპულარობა მოუხვეჭა მას იშვიათი სილამაზის ხმამ, დახვეწილმა ვოკალურმა ოსტატობამ და ნათელმა სცენურმა ნიჭმა. ლირიკულ დრამატული ტენორი, საქართველოს სახალხო არტისტი. 1887 წლიდან სწავლობდა თბილისის სათავადაზნაურო გიმნაზიაში, აქვე მღეროდა მოსწავლეთა გუნდში (1888-1895 წლები). 1898 წელს შევიდა თბილისის სამუსიკო სასწავლებელში (ჩელოს კლასი). 1898-1900 წლებში. იყო ქართული ხალხური გუნდის მომღერალი – სოლისტი (ხელმძღვანელი ს.კავსაძე). 1903 წლიდან პეტერბურგში სწავლობდა სიმღერას ჯერ ი. პრიანიშნიკოვთან, შემდეგ ა. პანაევა-კარცევასთან. აქვე შედგა სარაჯიშვილის დებიუტი 1907 წელს ჯუზეპე ვერდის ოპერა „ტრავიატაში“. პარალელურად იტალიაში კასტეანოს ხელმძღვანელობით ეუფლებოდა ბელკანტოს ხელოვნებას (1906-1908 წლებში). მართავდა კონცერტებს იტალიის სხვადასხვა საოპერო თეატრებში.

პეტერბურგში დაბრუნების შემდეგ მომღერალმა მუშაობა განაგრძო იტალიურ დასში. 1908 წლიდან ცხოვრობდა თბილისში. გამოდიოდა თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე.

1910-1920 წლებში. ვანო სარაჯიშვილის შემოქმედების აყვავების ხანაა. 1913 წლის 28 მაისს შეასრულა ფრაგმენტები ზაქარია ფალიაშვილის ახლად შექმნილი ოპერიდან „აბესალომ და ეთერი“ (აბესალომის პარტია). 1916-1917 წლებში – ცხოვრობდა ბაქოში, სადაც აქტიურ საკონცერტო მოღვაწეობას ეწეოდა. თბილისში დაბრუნების შემდეგ, სარაჯიშვილი მონაწილეობას იღებს ზაქარია ფალიაშვილის ოპერების დადგმებში, ასრულებს აბესალომის („აბესალომ და ეთერი“) და მალხაზის („დაისი“) პარტიებს. ცნობილია, რომ მალხაზის არია „თავო ჩემო“ ზაქარია ფალიაშვილმა ოპერაში შეიტანა ვანო სარაჯიშვილის თხოვნით.

მრავალფეროვანია სარაჯიშვილის რეპერტუარი, იგი თანაბარი წარმატებით ასრულებდა, როგორც ლირიკულ ისე დრამატულ პარტიებს: შოთა (დიმიტრი არაყიშვილის „თქმულება შოთა რუსთაველზე“), კოტე (ვ.დოლიძე „ქეთო და კოტე“), რადამესი (ვერდი „აიდა“), ხოზე (ბიზე „კარმენი“), ფაუსტი (ჰუნო „ფაუსტი“), ჰერცოგი, (ვერდი „რიგოლეტო“) ალფრედი, (ვერდი „ტრავიატა“), ნადირი (ბიზე „მარგალიტების მაძიებელი“), ლოენგრინი (ვაგნერი „ლოენგრინი“), ლენსკი, (ჩაიკოვსკი „ევგენი ონეგინი“), გერმანი (ჩაიკოვსკი „პიკის ქალი“), სინოდალი (რუბინშტეინის „დემონი“) და სხვ. გადაღებულია კინო-ფილმში „მამის მკვლელი“ (1923). მისი ხმა აღბეჭდილი იყო რამდენიმე ტექნიკურად არასრულყოფილ გრამფირფიტაზე, რომლის რესტავრირებაც განხორციელდა 1999 წ. კერძოდ, ანზორ ერქომაიშვილის მიერ ლონდონში აღმოჩენილი დედნების საფუძველზე, ნოდარ ანდღულაძემ კი პირველადი სრულყოფილი ხმოვანება აღადგინა. გამოვიდა ამ ჩანაწერების კომპაქტდისკი.

ვანო სარაჯიშვილი დაკრძალულია თბილისის ოპერის თეატრის ბაღში. მისი სახელი ეწოდა თბილისის ერთ-ერთ ქუჩას, ქ. სიღნაღში მაისის თვეში ყოველწლიურად იმართება ვანოობა. 2002 წლიდან სახელმწიფო კონსერვატორიაში რექტორის, პროფ. მანანა დოიჯაშვილის ინიციატივით, დაარსდა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სტიპენდია განსაკუთრებული მიღწევების მქონე აკადემიური სიმღერის ფაკულტეტის სტუდენტებისათვის.
აბომეი

აბომეი (, ფონის ენაზე — „კედლის შიგნით“) — ქალაქი ბენინში, ზუს დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. დაარსდა საუკუნის შუა წლებში. იგი ლეგენდარული ძველი აფრიკული სახელმწიფოს დაჰომეის დედაქალაქი იყო 1625-1894 წწ. 1892 წელს დაიპყრეს და გადაწვეს ფრანგებმა, მაგრამ შემდეგ აღადგინეს.

მოკლე აღწერა
მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 221 მ სიმაღლეზე. მოსახლეობა 2013 წლის აღწერის მიხედვით შეადგენს 67 885 ადამიანს.

ეკონომიკა
ქალაქი სავაჭრო (არაქისი, პალმის კაკლების ნაყოფი, პალმის ზეთი, ბამბა, თამბაქო) და სატრანსპორტო ცენტრია (სადგური რკინიგზის ხაზზე კოტონუ-პარაკუ, საავტომობილო კვანძი, აეროპორტი). ხალხური ხელნაკეთობები (საიუველირე სამკაულები და კერამიკა, სპილენძზე ჭედვა). კვების მრეწველობის საწარმოები (ლუდისა და გამაგრილებელი სასმელების წარმოება).

კულტურა
შემონახულია ფონას სამეფო დარბაზის კომპლექსის ფრაგმენტები, რომელიც 1985 წელს შეიტანეს იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
ჟერომ პეტიონ დე ვილნევი

ჟერომ პეტიონ დე ვილნევი (; დ. 3 იანვარი, 1756, შარტრი — გ. 20 ივნისი, 1794, სენტ-ემილიონი, ჟირონდა) — საფრანგეთის რევოლუციის მოღვაწე, ადვოკატი. 1793 წელს გენერალური შტატების დეპუტატი მესამე წოდებიდან. სახელი გაითქვა, როგორც დამფუძნებელი კრების მემარცხენე ფრთის ორატორმა. იაკობინელთა კლუბის წევრი, მიემხრო ჟირონდისტებს. 1791 წლის ნოემბრიდან —1792 წლის სექტემბრამდე პარიზის მერი. 1792 წლიდან კონვენტის წევრი. 1793 წლის 31 მაისი–2 ივნისის სახალხო აჯანყების შემდეგ იაკობინელთა დიქტატურის დამყარებისთანავე გარიცხეს კონვენტიდან. 1793 წლის ზაფხულში მონაწილეობდა ჟირონდისტების ამბოხებაში, რომლის ჩახშობის შემდეგ თავი მოიკლა.
პელოპიდა

პელოპიდა (; დ. დაახ. ძვ. წ. 410, თებე – გ. ძვ. წ. 364), ძველი ბერძენი პოლიტიკური მოღვაწე და მხედართმთავარი. ანტისპარტული დემოკრატიული გადატრიალების ერთ-ერთი ორგანიზატორი (379). მისი მეთაურობით თებელებმა რამდენიმე დამარცხება აგემეს სპარტელებს, ხოლო 371 წელს ლევქტრასთან გაანადგურეს. 369 წელს იბრძოდა მაკედონიის წინააღმდეგ. დაიღუპა კინოსკეფალესთან (თესალია) ბრძოლაში. მისი ცხოვრება აღწერილი აქვთ პლუტარქესა და კორნელიუს ნეპოს.
ავაში (მდინარე)

ავაში – მდინარე აღმოსავლეთ აფრიკაში, ეთიოპიაში, მიედინება რღვევის ხაზის ჩრდილოეთ ნაწილში. სიგრძე — 1200 კმ. მდინარეზე მდებარეობს უდიდესი ქალაქები: მეტეხარა, ავაში, გევანე, ასაიიტა. მდინარის ზედა დინებაში მდებარეობს ავაშის ეროვნული პარკი, რომელშიც ბინადრობენ ანტილოპები და გაზელები.

მდინარის ქვემო დინებაში აღმოჩენილია უძველესი ადამიანების ნამოსახლარები და მათი ჩონჩხები, რის გამოც 1980 წელს მდინარის ქვემო წელი შეიტანეს იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
შროშანა

შროშანა — ფესურიანი ბალახოვანი მცენარეების გვარი სატაცურისებრთა ოჯახისა. თეთრი, ზარისებრი, სურნელოვანი ყვავილები და წითელი კენკრა ნაყოფი აქვს.

გვარის სახეობებიდან ერთ-ერთი — მაისის შროშანა — გვხვდება სამხრეთ კავკასიაშიც (ადრე აქ გავრცელებული შროშანა ცალკე სახეობად, -ად ითვლებოდა), საქართველოში მთის შუა სარტყლამდე, ტყეებსა და ბუჩქნარებში იზრდება. აღნიშნული სახეობა შხამიანია. ყვავილი და ფოთოლი შეიცავს გლიკოზიდებს — ძირითადად კონვალატოქსინს და კონვალაზიდს, რომლებსაც გულის დაავადებათა სამკურნალოდ იყენებენ. მედიცინაში იხმარება ყვავილებისაგან გამოხდილი ეთეროვანი ზეთიც. შროშანა დეკორატიული მცენარეა.
შრეში

შრეში — მრავალწლოვანი ფესურიანი ბალახოვანი მცენარეების გვარი შროშანისებრთა ოჯახისა. ფესვის ყელთან როზეტად შეკრებილი ფოთლები აქვს, საიდანაც ამოდის 0.5–2 მეტრამდე სიმაღლის საყვავილე ყლორტი, რომელსაც წვერში დიდი, მრავალყვავილიანი მტევანი უვითარდება.

გვარის 50-ზე მეტი სახეობა გავრცელებულია ძირითადად ცენტრალურ აზიაში, ყირიმში, ირანსა და ავღანეთში. კავკასიაში მხოლოდ ერთი სახეობაა „ “, რომელიც საქართველოშიც გვხვდება კლდეებსა და მშრალ ფერდობებზე მთის შუა სარტყლამდე. აშენებენ ბაღებსა და პარკებში.

ფესვებიდან ამზადებენ წებოს. მცენარის ყველა ნაწილი შეიცავს ყვითელ საღებავს. ფესვებში არის პოლისაქარიდი ერემურანი, რომელსაც მედიცინაში იყენებენ. ნორჩი ფოთლები საჭმელად იხმარება.
ალექსანდრე პენი

ალექსანდრე პენი (; დ. 14 თებერვალი, 1906 — გ. 20 აპრილი, 1972, თელ-ავივი) — ებრაელი პოეტი. ცხოვრების რთული გზა განვლო. 1927 წლიდან გადასახლდა პალესტინაში. იყო ისრაელის კომპარტიის წევრი. ითვლება ისრაელის პოეზიაში პოლიტიკური ლექსის ფუძემდებლად. მისი მაღალმხატვრული ლექსები და პოემები მიმართულია ფაშიზმის, ექსპუატაციის წინააღმდეგ, გამსჭვალულია მშრომელთა უკეთესი მომავლის, ხალხთა ძმობისა და მშვიდობისათვის ბრძოლის პათოსით. პენი წერდა ლირიკულ ლექსებსაც. მის შემოქმედებაში დიდი გავლენა მოახდინა ვლადიმერ მაიაკოვსკის ნაწარმოებებმა, რომელთა მთარგმნელი და პოპულარიზატორიც იყო.
ჰანს პელციგი

ჰანს პელციგი (; დ. 30 აპრილი, 1869, ბერლინი — გ. 14 ივნისი, 1936, ბერლინი) — გერმანელი არქიტექტორი. სწავლობდა ბერლინის უმაღლეს ტექნიკურ სკოლაში (1888–1893), ასწავლიდა ბრესლაუს სამხატვრო აკადემიაში (ახლანდელი ვროცლავი, პოლონეთი; 1900–1916, 1903 წლიდან დირექტორი), დრეზდენის უმაღლეს ტექნიკურ სკოლაში (1916–1920), ბერლინის სამხატვრო აკადემიასა (1920 წლიდან) და უმაღლეს ტექნიკურ სკოლაში (1925 წლიდან). 1910-იანე წლების ნამუშევართაგან აღსანიშნავია ბერლინის დიდი თეატრის სტალაქტიტებიანი გადახურვა, მრავალსაფეხურიანი ჭერი ბერლინის კინოთეატრ „კაპიტოლიუმში“ 20-იანი წლების დასასრულს იგი გატაცებული იყო ფორმათა მონუმენტალიზაციით („ი. ჰ. ფარბენინდუსტრის“ ფირმის შენობა მაინის ფრანკფურტში, 1928–1930). 1933 წლის შემდეგ პელციგს ნაცისტებმა აუკრძალეს მუშაობა და პედაგოგიური მოღვაწეობა.
აჯანტა

აჯანტა — კლდეში გამოკვეთილი ბუდისტური მონასტერი მაჰარაშტრას შტატში, ინდოეთი. შედგება 29 ფრიალო კლდეში გამოკვეთილი გამოქვაბულისაგან. ბუდისტი ბერების საცხოვრებელი იყოფა ორ ძირითად ტიპად: ჩაიტია (სამლოცველო დარბაზი) და ვიჰარა (კვადრატული დარბაზები, რომელშიც სამი მხრიდან შემოწყობილია ბუდას სხვადასხვა ზომის გამოსახულებები).
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ინდოეთში

2017 წლის მონაცემებით ინდოეთში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 36 ძეგლია.

სია
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

კანდიდატები
2017 წლის მონაცემებით ინდოეთის 42 ობიექტი არის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შესვლის კანდიდატი.

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრი

საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრი — მეხუთე რესპუბლიკაში არის ფუნქციური მთავრობისა და საფრანგეთის მინისტრთა საბჭოს მეთაური. მეორე, მესამე და მეოთხე რესპუბლიკების განმავლობაში, მთავრობის მეთაურს უწოდებდნენ მინისტრთა საბჭოს პრეზიდენტს , ჩვეულებრივ კი, შემოკლებულად საბჭოს პრეზიდენტი .

პრემიერ-მინისტრი სთავაზობს სხვა მინისტრების სიას პრეზიდენტს.
ჟან ბატისტ პიგალი

ჟან ბატისტ პიგალი (; დ. 26 იანვარი, 1714, პარიზი — გ. 21 აგვისტო, 1785, იქვე) — ფრანგი მოქანდაკე. სწავლობდა (1722 წლიდან) რ. ლე ლორენთან და ჟ. ბ. ლემუანთან. იმოგზაურა იტალიაში (1736–1739). როკოკოდან კლასიციზმზე გარდამავალი სტილით შექმნა სტატუები, კომპოზიციები, რელიგიურ და მითოლოგიურ თემებზე („მერკური სკანდალს იკრავს“ (1744), მარმარილო (1744); „ბიჭი გალიით“, მარმარილო (1749) — ორივე ლუვრი, პარიზი). განსაკუთრებულ წარმატებას მიაღწია მოქალაქეობრივი პათოსით გამსჭვალულ, ზოგჯერ ნატურალისტური სიზუსტით შესრულებულ საფლავის ძეგლებში (მარშალ მორიც საქსონელის საფლავი, მარმარილო, 1753-76, სენ-ტომის ეკლესია, სტრასბური).
პირველი საინფორმაციო კავკასიური

პირველი საინფორმაციო კავკასიური — რუსულენოვანი ტელეარხი საქართველოში, რომელიც ფუნქციონირებდა 2010-2012 წლებში. ტელეარხის მაუწყებლობის 70% შეადგენდა საინფორმაციო გადაცემებს საქართველოდან და რუსეთიდან. ტელეარხზე გადიოდა რამდენიმე ტელეგადაცემა, მათ შორის კავკასიური პორტრეტი, რომლის წამყვანი ალა დუდაევა იყო. ტელეარხზე ასევე მუშაობდა ოლეგ პანფილოვი, მას საავტორო გადაცემა „საქართველო ოლეგ პანფილოვთან ერთად“ მიჰყავდა.
ემილ პიკარი

ემილ პიკარი (; დ. 24 ივლისი, 1856, პარიზი — გ. 11 დეკემბერი, 1941, პარიზი) — ფრანგი მათემატიკოსი, პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1889), საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1924). დაამთავრა პარიზის უმაღლესი ნორმალური სკოლა (1877). 1881 წლიდან ამავე სკოლის პროფესორი, ხოლო 1886 წლიდან პარიზის უნივერსიტეტის პროფესორი. ძირითადი შრომები აქვს დიფერენციაციულ განტოლებებსა და კომპლექსური ცვლადის ფუნქციათა თეორიის საკითხებზე.
ომსკი

ომსკი — ქალაქი ცენტრალურ რუსეთში. 2007 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1,134,016 ადამიანს და რუსეთის ქალაქებს შორის მოსახლეობის მიხედვით 7-ე ადგილი უკავია, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 1,979 ადამიანს. ქალაქის ფართობი შეადგენს 573 კმ²-ს. ომსკი 2,700 კილომეტრითაა დაცილებული ქვეყნის დედაქალაქ მოსკოვს. ქალაქი ომსკი დაარსდა 1714 წელს. ქალაქი გაშენებულია მდინარე ირტიშის ნაპირებზე. ომსკის ყველაზე ცხელი თვეებია ივნისი და ივლისი, ხოლო ყველაზე ცივი თვეებია იანვარი და თებერვალი. ქალაქის ყოველწლიური ნალექების რაოდენობა შეადგენს 400 მმ-ს. ომსკი არის ომსკის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი.

დაძმობილებული ქალაქები
პუხოვი, სლოვაკეთი
კარლოვი ვარი, ჩეხეთი
კაიფენი, ჩინეთი
ჩუნჯუ, სამხრეთი კორეა
პეტროპავლოვსკი, ყაზახეთი
პავლოდარი, ყაზახეთი
ნოვოსიბირსკი, რუსეთი
კალინინგრადი, რუსეთი
ჩელიაბინსკი, რუსეთი
მილუოკი, აშშ
ონტარიო, კანადა
იორკის რეგიონი, კანადა
ელორის გამოქვაბული

ელორას გამოქვაბული — გამოქვაბულების კომპლექსი ინდოეთის შტატ მაჰარაშტრაში, ქალაქ აურანგაბადიდან 30 კილომეტრის დაშორებით. 1983 წლიდან გამოქვაბულების სისტემა და მრავალრიცხოვანი ციხე-დარბაზები შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. გამოქვაბულის დაარსება თარიღდება დაახლოებით - საუკუნეებით. ელორის 34 გამოქვაბულიდან 12 სამხრეთით მდებარე — ბუდისტურია, 17 ცენტრალური - ინდუისტებს ეკუთვნით, 5 ჩრდილოეთით მდებარე კი — ჯანაიზმს.
რუმის სასულთნო

რუმის სასულთნო — ფეოდალური სახელმწიფო მცირე აზიაში, რომელიც არსებობდა 1077-1307 წლებში.

შეიქმნა თურქ-სელჩუკთა მიერ ანატოლიის დაპყრობის შემდეგ — საუკუნეებში. 1090 წლისთვის რუმის სასულთნომ მოახერხა დაეპყრო იმ დროისთვის ანატოლიაში არსებული ყველა ბიზანტიური ქალაქი და მისი საზღვრები დარდანელისა და ბოსფორის სრუტეებთან გავიდა. სასულთნოს დედაქალაქი თავდაპირველად ნიკეა იყო, შემდეგ კი კონიაში გადაიტანეს, ამიტომაც ზოგიერთ წყაროში მოხსენიებულია, როგორც კონიის სასულთნო. 1243 წელს რუმი ქოსე-დაღის ბრძოლაში მონღოლებთან დამარცხდა და მათი ვასალი გახდა. რუმის ტერიტორიაზე საუკუნეში ოსმალეთის იმპერია დაარსდა.
ბელარუსული არაბული ანბანი

ბელარუსული არაბული ანბანი — არაბული დამწერლობის საფუძველზე საუკუნეში შექმნილი ანბანი, რომლის საშუალებითაც ხდებოდა ბელარუსული ენის ჩაწერა. შეიცავს 28 ასო-ნიშანს და რამდენიმე დეტალით განსხვავდება ჩვეულებრივი არაბული დამწერლობისაგან.
მჟღერი ბგერების – ჟ, ჩ, და პ–ს ( «», «» და «») გადმოსაცემად, რომლებიც არაბულ ენაში არ მოიპოვება, გამოიყენებოდა თურქულ–სპარსული ანბანის სამოი ასო–ნიშანი:

 

მჟღერი ბგერებისათვის ძ და ც («» და «»), შეიქმნა ახალი ნიშნები:
და

«» ბგერას საკუთარი ნიშანი არ გააჩნდა. მის ჩასაწერად იგივე ნიშანი გამოიყენებოდა, რაც «» ბგერის ჩაწერისას.
ბელარუსული არაბული ანბანი ძირითადად ბელარუსელი თათრების მიერ გამოიყენებოდა. მე–14 – მე–13 საუკუნეებში მათ ბელარუსული ენა მიიღეს, როგორც მშობლიური, მაგრამ მას წერდნენ არაბული ასოების მეშვეობით.

ასოთა შესაბამისობა
ბრაზილიის ანტარქტიკა

ბრაზილიური ანტარქტიკა — ანტარქტიკის სექტორი, რომელიც განთავსებულია სამხრეთი პოლუსის სამხრეთი განედის 60°-იდან გეოგრაფიული განედის 28° და 53° გრადუსებს შორის.

ბრაზილიამ, ანტარქტიკის ხელშეკრულებას 1975 წლის 16 მაისს მოაწერა ხელი. მიუხედავად ამისა, 1986 წელს ანტარქტიკა გახდა ბრაზილიის ინტერესების სფერო-ს ნაწილი, თუმცა არავითარი ტერიტორიული პრეტენზიები ანტარქტიკაზე არ გამოცხადებულა. ბრაზილიის ანტარქტიკის ზონა ესაზღვრება ბრიტანულ და არგენტინული ზონებს.

1984 წლიდან ანტარქტიკაში მუშაობს ანტარქტიკული სადგური კომანდანტე ფერასი. 2008 წელს დედამიწის სახელმწიფოების ლიდერებს შორის ანტარქტიკა პირველმა ბრაზილიის პრეზიდენტმა, ლუის სილვამ მოინახულა. . პრეზიდენტის ვიზიტამდე ანტარქტიკის ბრაზილიური სექტორი მოინახულა 13 ბრაზილიურმა დეპუტატმა.
დონის როსტოვი

დონის როსტოვი — ქალაქი სამხრეთ რუსეთში. როსტოვის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდინარე დონის ნაპირებზე, დასახლებული პუნქტიდან 46 კილომეტრში მდებარეობს აზოვის ზღვა.

გეოგრაფია
ქალაქის ფართობი შეადგენს 354 კმ²-ს. დონის როსტოვი 1092 კილომეტრითაა დაცილებული ქვეყნის დედაქალაქ მოსკოვს.

კლიმატი
დონის როსტოვის ყველაზე ცხელი თვეებია ივნისი და ივლისი, ხოლო ყველაზე ცივი თვეებია იანვარი და თებერვალი. ქალაქის ყოველწლიური ნალექების რაოდენობა შეადგენს 618 მმ-ს.

ისტორია
ქალაქში ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად დადგინდა რომ, უძველეს დროში ბერძნებს აქ ჰქონდათ თავიანთი კოლონია. უკვე მოგვიანებით ეს ტერიტორია შედიოდა ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში. დონის როსტოვმა ქალაქის სტატუსი მიიღო 1749 წელს.

ადგილობრივი თვითმმართველობა
ადმინისტრაციული დაყოფა
მოსახლეობა
2015 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1,115,000 ადამიანს და რუსეთის ქალაქებს შორის მოსახლეობის მიხედვით მე-10 ადგილი უკავია, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 3,018 ადამიანს.

დემოგრაფია
ეთნიკური შემადგენლობა (საქართველოს 2010 წლის აღწერის შედეგების მიხედვით):

რუსები — 960 883 (90,1 %), სომხები — 41 553 (3,4 %), უკრაინელები — 16 249 (1,5 %), აზერბაიჯანელები — 6 739 (0,6 %), კაზაკები — 5 291 (0,5 %), ქართველები — 3 960 (0,4 %), ბელარუსები — 2 874 (0,3 %), კორეელები — 2 792 (0,3 %), ებრაელები — 2 403 (0,2 %), ლეზგები — 1 660 (0,2 %), ყირგიზები — 1 374 (0,01 %), უზბეკები — 1 188 (0,01 %), ჩეჩნები — 1 073 (0,01 %), ოსები — 992 (0,1 %), პირები, რომელთაც არ მიუთითეს ეროვნება — 13 861 (1,7 %).

რელიგია
ეკონომიკა
სავაჭრო და მომსახურების
ტრანსპორტი
დონის როსტოვი — ძირითადი სატრანსპორტო კერა სამხრეთ რუსეთში.

როსტოვში არის ტრამვაისა და ტროლეიბუსის სისტემები.

მეცნიერება და განათლება
უმაღლესი განათლების
სამხრეთ ფედერალური უნივერსიტეტი,
დონი სახელმწიფო ტექნიკური უნივერსიტეტი,
როსტოვის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი,
როსტოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამოქალაქო ინჟინერია,
როსტოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ტრანსპორტის,
როსტოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკისა,
როსტოვის სახელმწიფო კონსერვატორია (აკადემია).

განთქმული როსტოველები
ბასტა — რუსი რეპერი, კომპოზიტორი, ტელე და რადიო წამყვანი, მსახიობი, სცენარისტი, რეჟისორი და პროდიუსერი. ასევე ცნობილია ფსევდონიმებით და 130.
ევა რივასი — სომეხი მომღერალი. 2010 წლის ევროვიზიაზე სომხეთი წარადგინა.
მიხეილ შოლოხოვი — რუსი ნოველისტი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში (1965).

გალერეა
დაძმობილებული ქალაქები
ადგილის დედა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ადგილის დედა შეიძლება აღნიშნავდეს:

ადგილის დედა — ცალკეული ადგილის მფარველი ქალღმერთი ქართულ მითოლოგიაში;
„ადგილის დედა“ — გოდერძი ჩოხელის ფილმი.
ადგილის დედა — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ასკილაურში
ადგილის დედა — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ გომბორში
ადგილის დედა — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაშლიანში
ადგილის დედა — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ კოჭბაანში
ადგილის დედა — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ რუსიანში