iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კუბის სამზარეულო

კუბის სამზარეულო — ტრადიციული კუბური კერძების ერთობლიობა, რომელიც შეიქმნა ესპანური, აფრიკული და კარიბული გასტრონომიების შერწყმით. კუბელები ასევე ინარჩუნებენ იმ კულინარიულ ტრადიციებსა და ტექნიკებს, რომლებიც მათ ადგილობრივმა ინდიელებმა დაუტოვეს. მოგვიანებით მას კარგად შეერწყა ესპანური და აფრიკული სამზარეულოები, რამაც მოგვცა თანამედროვე კუბის გასტრონომია. აღსანიშნავია, რომ კუბაში აფრიკულმა წეს-ჩვეულებებმა ესპანელების მიერ ჩაყვანილმა შავკანიანი მონების წყალობით ჩააღწია, რომელთაც შაქრის ლერწმის პლანტაციებში ამუშავებდნენ და მიუხედავად იმისა, რომ ისინი უმცირესობაში იყვნენ, მაინც მოახერხეს ადგილობრივ სამზარეულოზე დიდი გავლენის მოხდენა.

თამბაქოს პლანტაციებში ძირითადად კანარებიდან წასული ღარიბი ესპანელი იმიგრანტები მუშაობდნენ. კუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში კი შეიმჩნევა ჰაიტიდან და სხვა კარიბებიდან წამოსული ფრანგი იმიგრანტების დიდი რიცხვი, რომელთაც სამშობლო ძირითადად ჰაიტის რევოლუციის შემდეგ დატოვეს და კუბაში გაიქცნენ. ამის გამო კუბურ სამზარეულოზე დიდია ფრანგული გასტრონომიის გავლენაც. აქ ჩასულმა ფრანგებმა ძირითადად მათი კერძების დახვეწასა და გამრავალფეროვნებაზე იქონიეს ზეგავლენა. სწორედ მათ გამოიგონეს ცნობილი კუბური დესერტი, ბანანის ფლანი.

კუბაში ჩასულმა ევროპელებმა მრავალი ახალი პროდუქტი გაიცნეს, რომელთაც ადგილობრივები საუკუნეების განმავლობაში აწარმოებდნენ, მაგალითად: გორგლი, იუკა, ტკბილი კარტოფილი, ბამია, გოგრა, გუავა, სიმინდი და ჩილის წიწაკა, რომელსაც აქ კუბური წიწაკა ჰქვია. კარიბის ზღვაში მდებარე კუბა ერთობ მდიდარია ზღვის პროდუქტებით. მათ კერძებში გამოყენებული თევზების სრული სია საკმაოდ გრძელია, თუმცა გამოარჩევენ: ზვიგენებს, ხმალთევზებს, კავამებს, კალმახს, ქორჭილასა და გრუპერებს. კუბელები ასევე იყენებენ არა მხოლოდ ფრინველების, არამედ დიდი ქვეწარმავლების ხორცს, როგორებიცაა: იგუანა და კუბური ნიანგი.

ესპანელმა კოლონიზატორებმა ზუსტად აღწერეს კუბური ტრადიციული კერძების რეცეპტები, რომელთაგანაც განსაკუთრებულად კასაბესა და ახიაკოს გამოყოფდნენ.

კუბური სენდვიჩი
კუბური სენდვიჩი, რომელსაც თავად კუბელები მიქსტოს უწოდებენ, ლანჩის დროს ძალიან პოპულარულია. როგორც ცნობილია, იგი საუკუნეში, პლანტაციაში მომუშავე კუბელებმა გამოიგონეს. მას შემდეგ რაც კუბელებმა აქტიურად დაიწყეს ფლორიდაში გადასვლა, ეს სენდვიჩი ამერიკაშიც გახდა ცნობილი და სწორედ მათ უწოდეს მას „კუბური“.

სენდვიჩი აგებულია კარაქიანი კუბური პურის ბაზაზე და შეიცავს: ღორის ხორცის თხელ ნაჭრებს, ასევე თხლად დაჭრილ სერანოს ლორს, შვეიცარულ ყველს, კამას, მწნილსა და ყვითელ მდოგვს. ზოგჯერ, იტალიელი ემიგრანტების გავლენით სენდვიჩში ემატება გენუური სალიამი. რესტორნებში ასევე უმატებენ პომიდორსა და სალათის ფოთლებს, რაც ტრადიციულ რეცეპტში არ გვხვდება. კუბელების აზრით ეს „სენდვიჩის მიუღებელი ამერიკანიზაციაა“.

სასმელები
ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი კუბური სასმელია ბატიდო, რომელიც მზადდება გრავიოლასა და ხორბლის ფქვილისაგან. ასევე ცნობილია კუბური ესპრესო, იგივე კუბური ყავა.

ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი კუბური სასმელია ლიბრე. იგი მზადდება რომის, კოკა-კოლის, ლაიმისა და შაქრისაგან. მისი მსგავსია დაიკირი, რომელიც რომის, ლაიმისა და სიროპისაგან მზადდება.

აგრეთვე პოპულარული ალკოჰოლური სასმელია მოხიტო. სხვა კუბური სასმელებიდან აღსანიშნავია: გვარაპო, ელ-პრესიდენტე, მატერვა, ხუპინა, კარახილიო, კორტადიტო, პინა-კოლადა და ა.შ.
ფრაპე

ყავა ფრაპე, ბერძნული ფრაპე, ნესკაფე ფრაპე, ან მხოლოდ ფრაპე (ბერძნულად: ,) — ბერძნული ყინულიანი ყავა. სასმელი მზადდება ყავისგან (ზოგადად, მშრალი ნესკაფისგან), წყლის, შაქრისა და რძისგან. ფრაპე გამოიგონა ექსპერიმენტების შედეგად, დიმიტრის ვაკონდიოსმა, ნესკაფის წარმომადგენელმა, 1957 წელს თესალონიკში. ფრაპე არის ყავის ყველაზე პოპულარული ფორმა საბერძნეთში და კვიპროსში, რომელიც ომის შემდეგ საბერძნეთის საზღვებს გარეთაც გავრცელდა.

ისტორია
სახელი ფრაპე მოდის ფრანგულიდან, საიდანაც იგი ითარგმნება როგორც, ყინულით გაგრილებული სასმელი. მე -19 საუკუნის დასაწყისში ცივი ყავის სახეობებს ფრაპეს ხშირად უწოდებდნენ, მაგრამ ისინი ცივ ყავას მეტად ჰგავნან, ვიდრე ტრადიციულ ფრაპეს.

ყავა ფრაპეს ბერძნული ვერსია გამოიგონეს 1957 წელს სალონიკის საერთაშორისო გამოფენაზე. შექმნის დროს კომპანიის - ს წარმომადგენელი, ჯანის დრიტასი, ბავშვებს აჩვენებდა რძისა და შოკოლადის შერევის პროცესს. დრიტასი ცდილობდა ცხელი წყალი ეპვა, რათა ნორმალური სტილის ყავა მიეღო, მაგრამ მან ცხელი წყალი ვერ იშოვა და მის სანაცვლოდ ყინულის კუბები და წყალი შეურია.

ამ იმპროვიზირებული ექსპერიმენტის წყალობით ფრაპემ მთელს საბერძნეთში სახელი მალევე გაითქვა. ნესტლემ რეცეპტი თავის სასარგებლოდ გამოიყენა და გასული საუკუნის 80-იან წლებში, მისი წარმოება დაიწყო. რამაც გააფართოვა სასმელის პოპულარობა და ბრენდის სახელი ფრაპესთან განუყოფელი გახადა. მიუხედავად იმისა, რომ დღეს საბერძნეთში სასმელს ჩვეულებრივ უბრალოდ "ფრაპეს" უწოდებენ, წარსულში მას ხშირად უწოდებდნენ ,,ნესკაფე ფრაპეს".

მომზადება
ფრაპეს დამზადება შესაძლებელია კოქტეილის შემრევით ან დღესდღეობით მეტად გავრცელებული მილქშეიკის აპარატის გამოყენებით. პირველ რიგში,ხსნადი ყავა (ტრადიციულად ნესკაფე), შაქარი (სურვილისამებრ) და ცოტაოდენი წყალი ერთმანეთში ირევა მანამ, სანამ სქელი კონსისტენციის ქაფი არ მიიღება. ამას აყრიან რამდენიმე ჭიქა ყინულის კუბებს, ცივ წყალს და, სურვილისამებრ,უმატებენ რძესაც. სასმელს თითქმის ყოველთვის მიირთმევენ სასმელის საწრუპებთან ერთად, რადგან თავზე წარმოქმნილი სქელი ქაფი ბევრს უსიამოვნოდ მწარედ მიაჩნია.

ქაფიანი ზედა ნაწილი
ფრეპეს დასამზადებლად განკუთვნილი გამხმარი ხსნადი ყავა თითქმის არ შეიცავს ზეთს. ეს საშუალებას იძლება სასმელისთვის შეიქმნას სქელი კონსოსტენციის მქონე ქაფი. ფრაპეს ქაფი კრემის მსგავსია, ისეთი როგორიც ესპრესოს ქაფი, მაგრამ უცხიმოა და მეტად დიდხანს სძლებს, მისი უზეთო შემადგენლობის გამო. ეს არის ჰაერის ბუშტების, ყავის მყარი მასალებისა და წყლის სამფაზიანი კოლოიდი. ქაფის ბუშტების საწყისი ზომიდან და ფრაპეს შაქრის შემცველობიდან გამომდინარე, წყალი ქაფიდან 2-3 წუთის განმავლობაში გაედინება და სქელდება, სანამ თითქმის მყარ ქაფს წარმოქმნის, ამის შემდეგ კი თანდათან იშლება. ფრაპეები, რომლებიც მზადდება ახლად მოხარშული ყავით ან ყინვისგან გამხმარი ხსნადი ყავით, მხოლოდ ცოტა ხნით ინარჩუნებენ ქაფს, ზეთის შედარებით დიდი რაოდენობით შემადგენლობის გამო.

ფრაპე საბერძნეთის გარეთ
მიუხედავად იმისა, რომ ფრაპები ძირითადად საბერძნეთს უკავშირდება, ბოლო წლებში მათი პოპულარობა სხვა ერებში გაიზარდა. სასმელი საბერძნეთის საზღვრებს გარეთ პოპულარული პირველად 2004 წელს ათენში ჩატარებული ზაფხულის ოლიმპიადის შემდეგ გახდა. ამ პერიოდში ქვეყანაში ბევრი ტურისტი ჩავიდა და ბევრი მათგანი ფრაპეთი დაინტერესდა კიდეც. მოგვიანებით ამ სასმელის შესახებ სტატია გამოაქვეყნა -მაც. ემიგრანტებმა და საბერძნეთში მყოფმა ტურისტებმა ასევე ხელი შეუწყვეს სასმელის სხვა ქვეყნებში გავრცელებას.
ილია პრიგოჟინი

ილია რომანოვიჩ პრიგოჟინი ( დ. 25 იანვარი, 1917 — გ. 28 მაისი, 2003) — ფიზიკური ქიმიკოსი და 1988 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი.

ბიოგრაფია
პრიგოჟინი 1917 წლის 25 იანვარს დაიბადა ებრაულ ოჯახში, მოსკოვში, 1917 წლის რუსეთის რევოლუციამდე რამდენიმე თვით ადრე. მამამისი რომან პრიგოჟინი იყო ქიმიური ინჟინერი, იმპერიული მოსკოვის ტექნიკურ სკოლაში; დედამისი უილია ვიხმანი იყო პიანისტი. იმის გამო, რომ ოჯახი კრიტიკულად უყურებდა ახალ საბჭოთა სისტემას, მათ 1921 წელს დატოვეს რუსეთი. ისინი პირველად, 1929 წელს გაემგზავრნენ გერმანიაში, ბელგიაში, სადაც პრიგოჟინმა 1939 წელს აიღო ბელგიის მოქალაქეობა. მისი ძმა ალექსანდრე (1913-1991) გახდა ორნითოლოგისტი.

პრიგოჟინმა ქიმია ისწავლა ბრიუსელის თავისუფალ უნივერსიტეტში, სადაც იგი 1950 წელს გახდა პროფესორი. 1959 წელს ბრიუსელში, ბელგიაში, იგი დაინიშნა საერთაშორისო სოლვაის ინსტიტუტის დირექტორად. ამ წელს, აშშ-შიტეხასის უნივერსიტეტში დაიწყო სწავლება, სადაც იგი შემდეგ პროფესორად დაინიშნა. 1961 წლიდან 1966 წლამდე იგი დაკავშირებული იყო ჩიკაგოს უნივერსიტეტის, ენრიკო ფერმის ინსტიტუტთან. 1967 წელს ოსტინში გახდა თერმოდინამიკის და სტატისტიკური მექანიკის ცენტრის თანადამფუძნებელი (ახლა კომპლექსური კვანტური სისტემების ცენტრი).

იგი იყო რამდენიმე სამეცნიერო ორგანიზაციის წევრი, აღებული აქვს რამდენიმე ჯილდო, პრიზი და 53 საპატიო ხარისხი. 1955 წელს დაჯილდოვდა ფრანკის პრემიით, შეუქცევადი თერმოდინამიკის სწავლებისთვის 1976 წელს დაჯილდოვდა რუმფორდის მედლით. ხოლო 1977 წელს გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიის დარგში. გარდაცვალებამდე იყო მეცნიერების საერთაშორისო აკადემიის (მიუნხენი) დირექტორი. 1997 წელს გახდა, მსოფლიო აკრედიტაციის სააგენტოს დისტანციური სწავლების საერთაშორისო კომისიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი. 1985 წელს ჰერიოტ-ვოტის უნივერსიტეტისგან მიიღო საპატიო დოქტორანტის წოდება.

პრიგოჟინი პირველად დაქორწინდა ბელგიელ პოეტზე ელენე ჯოფეზე (როგორც ავტორი ასევე ცნობილია ელენე პრიგოჟინი), 1945 წელს წყვილს ეყოლა ვაჟი. განქორწინების შემდეგ, 1961 წელს პრიგოჟინმა იქორწინა პოლონეთში დაბადებულ ქიმიკოსზე, მარია პროკოპოვიჩზე (ასევე ცნობილია როგორც მარია პრიგოჟინი). 1970 წელს მათ ეყოლათ ვაჟი, პასკალი.

2003 წელს გახდა იმ 22 ნობელის პრემიის ლაურეატს შორის ერთ-ერთი, რომლებმაც ჰუმანისტურ მანიფესტს ხელი მოაწერეს.
გუჯარათის სამზარეულო

გუჯარათული სამზარეულო გუჯარათის შტატის სამზარეულო დასავლეთ ინდოეთში.

ტიპური შედგება , ან , ბრინჯისა და -სგან (კერძი შედგება რამდენიმე სხვადასხვა ბოსტნეულისა და სუნელების კომბინაციებისგან, რომელიც შეიძლება იყოს ცხარე ან ტკბილი). გუჯარათული სამზარეულო ძალიან განსხვავდება არომატით და სითბოთი, რაც დამოკიდებულია ოჯახის გემოვნებაზე და ასევე გუჯარათის იმ რეგიონზე, რომელსაც ისინი მიეკუთვნებიან. ჩრდილოეთ გუჯარათი, , , ცენტრალური გუჯარათი და სამხრეთ გუჯარათი ხუთი ძირითადი რეგიონია გუჯარათში, რომელშიც შენარჩუნებულია უნიკალური სამზარეულო. გუჯარათის მრავალი კერძი ერთდროულად გამორჩეულად ტკბილი, მარილიანი და პიკანტურია.

მიუხედავად ფართო სანაპირო ზოლისა, რომელიც გუჯარათს უზრუნველყოფს სასარგებლო ზღვის პროდუქტებით, გუჯარათი ძირითადად ვეგეტარიანული სახელმწიფოა, ჯაინური ვეგეტარიანელობის გავლენის გამო. ბევრ თემის რაციონში შედის ზღვის პროდუქტები, ქათამი და ცხვრის ხორცი.

ძირითადი საკვები
ძირითადი კერძები ემყარება ორთქლზე მოხარშულ ბოსტნეულს, სხვადასხვა სანელებლებით და დალებით, რომელსაც ემატება ვაგჰარი, რომელიც არის ზეთში გაცხელებული სანელებლების ნარევი, რაც განისაზღვრება ძირითადი ინგრედიენტების მიხედვით. მარილი, შაქარი, ლიმონი, ცაცხვი და პომიდორი ხშირად გამოიყენება დეჰიდრატაციის თავიდან ასაცილებლად იმ ადგილას, სადაც ტემპერატურა 50° -ს აღწევს (122 °) ჩრდილში. ზოგ ბოსტნეულის კერძს და დალს ცოტა შაქრის ან ჯაგარის დამატება სჭირდება, რაც აუმჯობესებს ბოსტნეულის ოდნავ მსუბუქ გემოვნებას.
სამზარეულო იცვლება ბოსტნეულის სეზონური ხელმისაწვდომობიდან გამომდინარე. ზაფხულში, როდესაც მანგო მწიფეა და ფართოდ არის ხელმისაწვდომი ბაზარზე, მაგალითად, კერი ნო რასი(ახალი მანგოს რბილობი) ხშირად წარმოადგენს კერძის განუყოფელ ნაწილს. გამოყენებული სანელებლები სეზონის მიხედვით იცვლება. და მისი შემადგენელი სანელებლები ზაფხულში ნაკლებად გამოიყენება. რეგულარული მარხვა, დიეტები, რომლებიც შემოიფარგლება რძით, ხმელი ხილითა და თხილით, ჩვეულებრივი მოვლენაა.

თანამედროვე დროში ზოგიერთ გუჯარათელს სულ უფრო მეტად უყვარდება ძალიან ცხარე და შემწვარი კერძები. ბევრი შეფ-მზარეული გამოვიდა დასავლური და გუჯარათული კერძების შერწყმის იდეებით. გუჯარათელები ძირითადად ვეგეტარიანელები არიან, მიუხედავად იმისა, რომ სახელმწიფოს მდიდარი ფენები მოიხმარენ ქათამს, კვერცხსა და თევზს.

აფრიკული ფეტვით მომზადებულ ბრტყელ პურს აქვს საკმაოდ მნიშვნელოვანი საკვები ღირებულება, ისევე როგორც სხვა საკვებს, რომელიც ფქვილის საფუძველზე მიიღება. საერთო კვების ელემენტი სოფლებში ცივი ზამთრის დროს შედგება სქელი როტისით, რომელიც დამზადებულია აფრიკული ფეტვით და " -ით".

ტკბილი დესერტების ნაწილია - , რომელიც როგორც წესი, მზადდება რძის, შაქრის და კაკლისგან . "მშრალი" ტკბილეული, როგორიცაა მაგასი და ღოღრა, ჩვეულებრივ მზადდება დღესასწაულების დროს, მაგალითად, ქორწილებში ან დივალის დროს .
გუჯარათული სამზარეულო ასევე გამორჩეულია ფარსაანის მრავალფეროვნებით - გვერდითი კერძები, რომლებიც ავსებენ მთავარ კერძს და მას გარნირად ემსახურებიან.

სანაპირო გუჯარათში ხარვას საზოგადოებამ შეიმუშავა სამზარეულო, რომელიც შედგება ახალი და გამხმარი თევზისგან. საერთო ზღვის პროდუქტებია: , , , , , კიბორჩხალა, ლობსტერი და ნარსინგა (კალმარი).
სუვლაკი

სუვლაკი (ბერძნ.: ) ან სოუვლაკია — პოპულარული ბერძნული სწრაფი კვების პროდუქტი, რომელიც შედგება მცირე ზომის ხორცისა და ზოგჯერ ბოსტნეულისგან. ისინი სამფურზე აცმული იწვება. ჩვეულებრივ, მიირთმევენ პირდაპირ შამფურებიდან, ცხელ მდგომარეობაში. მასთან ერთად შეიძლება მიირთვათ პიტას პური, შემწვარი კარტოფილი, ლიმონი და სოუსები, სადაც სუვლაკი მთავარ კერძს წარმოადგენს. ხორცი, რომელიც ჩვეულებრივ გამოიყენება საბერძნეთში და კვიპროსში არის ღორის ხორცი, თუმცა შეიძლება ასევე გამოიყენოთ ქათამი, საქონლის ხორცი და ცხვარი. სხვა ქვეყნებში (და ტურისტებისთვის) სუულაკი შეიძლება გაკეთდეს ისეთი ხორცით, როგორიცაა ცხვრის ხორცი, საქონლის ხორცი, ქათამი და ზოგჯერ თევზი.

ეტიმოლოგია
სახელწოდება სუვლაკი შუა საუკუნეების ბერძნული სუსლას ( ნიშნავს „შამფურს“) წარმოადგენს, რომელიც, თავის მხრივ, არის ლათინური სუბულადან ნასესხები. „სუვლაკი“ არის გავრცელებული ტერმინი მაკედონიაში (საბერძნეთი) და ჩრდილოეთ საბერძნეთის სხვა რეგიონებში, ხოლო სამხრეთ საბერძნეთში და ათენის მახლობლად იგი ცნობილია, როგორც კალამაკი ( ნიშნავს „პატარა ლერწამს“).

ისტორია
ბერძნულ კულტურაში შამფურზე საჭმლის მომზადების კულტურა ბრინჯაოს ხანიდან იწყება. საბერძნეთში, სანტორინის გათხრების შედეგად აღმოჩენილი იქნა ქვის შამფურის მსგავსი ხელსაწყოები, რომლებიც კუნძულის მკვიდრებმა გამოიყენეს ძვ. წ. საუკუნეში, ვულკან თერას ამოფრქვევამდე. სუვლაკი იყო პოპულარული დელიკატესი სანტორინში ჯერ კიდევ ძვ. წ. 2000 წელს.

მიკენური საბერძნეთის ქალაქებში, გლაში, მიკენასა და პილოსში აღმოაჩინეს „სუულაკის უჯრები“. სულაკის უჯრები ერთგვარი ტაფის სტილის ხელსაწყოებია, რომლებიც შამფურზე აცმული ხორცის ქვემით უნდა განთავსდეს. ჯერ კიდევ გაურკვეველია, ეს ტაფები ცეცხლზე იდგა და ისე წვავდა ხორცს, თუ თვითონ ტაფაში იყო განთავსებული ცხელი ნახშირი. ბერძნულ ლიტერატურაში ჰომეროსი „ილიადაში“ (1.465) ახსენებს შამფურზე შემწვარი ხორცის ნაჭრებს ; ეს ასევე არის ნახსენები არისტოფანეს, ქსენოფონტის, არისტოტელეს, და სხვათა ნაშრომებში. პატარა შამფურებზე აცმული კერძები ძველ საბერძნეთში ცნობილია, როგორც ობელისკოს .

ბიზანტიის იმეპერიაში მცხოვრები ბერძენი ავტორის ნაწარმოებში პროდრომიკის პოემები, ნახსენებია შამფურზე მომზადებული კერძი, რომელიც „ცხელი ხორცის მაღაზიებში“ იყიდებოდა.

დღევანდელი სუვლაკი აღწერა ფრანგმა მოგზაურმა გუსტავ ფლობერმა, რომელიც 1850 წელს ბეოტის ქალაქგარეთ ვიზიტის დროს დააკვირდა ბერძნებს „ხორცის ნაჭრებს ბამბუკის ჯოხზე რომ აცხობდნენ“. თანამედროვე სულაკი მთელს საბერძნეთში მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გავრცელდა. შამფურზე მომზადებული სუვლაკი წარმოადგენდა სწრაფი კვების პროდუქტს, რომლის გაყიდვაც დაიწყო 1960-იანი წლებიდან, ბეოტიელი გამყიდველების მიერ.

კვიპროსული სუვლაკი
სუვლაკი კვიპროსშიც შამფურზე მზადდება. ის მზადდება დიდი პიტით, რომელსაც ჯიბის მსგავსი ფორმა აქვს. მასში მოთავსებულია ხორცი (ტრადიციულად ცხვრის ან ღორის ხორცი, არსებობს ზღვის პროდუქტებისა და ქათმის ხორცისაც), რომელიც კვიპროსის სუვლაკში ოდნავ უფრო დიდი ზომის ნაჭრებად არის დაჭრილი. პომიდორი, კიტრი და გახეხილი თეთრი კომბოსტო კერძთან შესატანებელი სალათის ინგრედიენტებია. ძალიან პოპულარულია ხახვი, ოხრახუში და კიტრის პიკულები, ასევე იოგურტი და ცაციკი. სუვლაკი ყოველთვის შეიცავს დაჭრილ ლიმონს, ისევე როგორც კვიპროსში მომზადებული ნებისმიერი ხორცის კერძი. სალათის ფოთოლი ტრადიციული არ არის და ტურისტული კურორტების გარეთ სუვლაკის ინგრედიენტად ძალიან იშვიათად გამოიყენება.
საქართველოს ბიატლონის ფედერაცია

საქართველოს ბიატლონის ფედერაცია — ბიატლონის მმართველი ორგანო საქართველოში. დაფუძნდა 2002 წლის 26 ნოემბერს. 2004 წელს საქართველოს ეროვნული ფედერაცია გაწევრიანდა საერთაშორისო ბიატლონის ფედერაციაში.

ისტორია
საბჭოთა კავშირის პერიოდში ბაკურიანში ტარდებოდა სხვადასხვა დონის საკავშირო და საერთაშორისო შეჯიბრებები ზამთრის სახეობებში. ბაკურიანში 1969-1970 წლებში ჩატარდა საკავშირო შეჯიბრება ბიატლონში.
პუტო

პუტო — ფილიპინური ორთქლზე მომზადებული ბრინჯის ნამცხვარი, რომელიც ტრადიციულად მზადდება ოდნავ ფერმენტირებული ბრინჯის ცომისგან (გალაპონგი). მას მიირთმევენ როგორც არის ან სხვადასხვა მარილიან კერძთან ერთად (როგორიცაა დინუგუანი). პუტო წარმოადგენს ორთქლზე მომზადებული სხვადასხვა კერძის საერთოსახელწოდებას, იმ შემთხვევაშიც, თუკი ნამცხარი ბრინჯს არ შეიცავს. ეს არის კაკანინის (ბრინჯის ნამცხვრები) ქვე-ტიპი.

აღწერა
პუტოს ამზადებენ ბრინჯისგან, რომელიც მთელი ღამის განმავლობაში იჟღინთებოდა. ზოგჯერ შეიძლება საფუარი დაემატოს ამ პროცესს. ამის შემდეგ მას ფქვავენ (ტრადიციულად ქვის წისქვილებით) და ბრინჯის ცომს ამზადებენ, რომელიც გალაპონგის სახელით არის ცნობილი. საბოლოო ეტაპზე ნარევს ორთქლზე ხარშავენ.

პუტოს წარმოების პროცესში გამოიყენება პუტუჰანის ორთქლის დანადგარი, რომლის ყველაზე გავრცელებული ფორმაა მრგვალი, დიამეტრით 30-დან 60 სანტიმეტრამდე (12-დან 24 ინჩამდე). მისი სიღრმე 2-დან 5 სანტიმეტრამდე (0,79-დან 1,97 სანტიმეტრამდე) მერყეობს.

მუსლინის ფურცელი (კაცა) გადაჭიმულია ორთქლის დანადგარზე და მზა ბრინჯის ცომის პირდაპირ მასზე ასხამენ; ალტერნატიული მეთოდით გამოიყენება ბანანის ფოთოლი. შემდეგ პუტოს ყიდიან როგორც მსხვილ, სქელ ნამცხვრებს ბრტყელ კალათებში, რომლებსაც უწოდებენ ბილაოს, ბანანის ფოთლით, ან მთლიანი პურებით. შესაძლებელია მათი გაყიდვა პატარა ზომის პასტის ფორმის ცალკეულ ნაწილებადაც.

სწორად მომზადებული პუტო ფერმენტირებული ბრინჯისა და ოდნავ საფუვრიანი არომატისაა, რაც შეიძლება გაუმჯობესდეს ბანანის ფოთლების სურნელით. კერძი არც წებოვანია, არც მშრალი და მტვრევადი, არამედ რბილი, ტენიანი და წვრილი, ერთგვაროვანი მარცვლოვანი სტილისაა. აუცილებელ არომატს ახლად მოხარშული ბრინჯი წარმოადგენს, მაგრამ ის შეიძლება ცოტათი გატკბილდეს, თუ თავისთავად მიირთმევენ საუზმედ, თუ მიირთმევენ მარილიან კერძებთან ერთად მას მოტკბო გემო აღარ ექნება. ფილიპინების იმ ნაწილში, სადაც გავრცელებულია ენა ტაგალოგი ორთქლზე მოხარშული პუტოს უმეტესობა შეიძლება შეიცავდეს მცირე რაოდენობის ხის ნაცარს.

პუტოს მიირთმევენ ჩვეულებრივ და დაამატებენ ტოპინგებს, როგორიცაა ყველი, კარაქი / მარგარინი, მაგრად მოხარშული კვერცხი, ხორცი ან ახლად გახეხილი ქოქოსი. ბულაკანში პუტოს ყველის დანამატებით იუმორისტულად უწოდებენ პუტონგ ბაქლას ("ჰომოსექსუალური პუტო"), ხოლო პუტოს კვერცხის ტოპინგებით პუტონგ ლალაკი ("კაცის პუტო") და ხორცით სავსეებს პუტონგ ბაბას ("ქალის პუტო").

ვარიანტები
თანამედროვე პუტოს ასორტი სხვადასხვა არომატის პუტოებს შეიცავს. პუტო საერთო ტერმინია სხვადასხვა სახის ძირძველი ორთქლზე მომზადებული ნამცხვრებისთვის, მათ შორის იმმათთვის, რომლებიც ბრინჯის გარეშე მზადდებიან. ძირითადი მახასიათებელია ის, რომ ისინი მზადდება ორთქლზე და მზადდება გარკვეული ტიპის ფქვილით (განსხვავებით ბიბინკასთან, რომელიც გამომცხვარი ნამცხვრებია). არსებობს გამონაკლისები, მაგალითად, პუტოს სეკო, რომელიც გამომცხვარი მშრალი ფუნთუშაა. გალაპონგისგან დამზადებულ ტრადიციულ პუტოს ზოგჯერ უწოდებენ პუტონგ პუტს („თეთრი პუტო“) ან პუტონგ ბიგას („ბრინჯის პუტო“), რომ განასხვაონ სხვა, მსგავსი სტილის კერძებისგან, რომლებსაც იგივე სახელწოდება აქვთ.

ამ მრავალმხრივი ნამცხვრების პოპულარობამ განაპირობა მრავალი თანამედროვე პუტოს ჯიშის განვითარება, რომლებიც ხშირად განსხვავდება ტექსტურის, ფერის, ფორმის, ზომისა და არომატის მიხედვით. მათი ნეიტრალური არომატის გამო, მათ მიირთმევენ როგორც აპეტაიზერს ან დესერტს. შესაძლებელია მათი გამოყენება მარილიან და ცხარე კერძებთან ერთად.
კოროვაი (კერძი)

კოროვაი (უკრაინულად: ), კარავაი (რუსულად: ; ბელარუსულად: ) ან კრავაი (ბულგარულად: ) — ტრადიციული უკრაინული, რუსული, ბულგარული და რუმინული პურის სახეობა, რომლებსაც იყენებენ ქორწილებში, სადაც მას აქვს დიდი სიმბოლური მნიშვნელობა და რჩება საქორწილო ტრადიციის ნაწილი ბელარუსში, რუსეთში, უკრაინასა და იმ ქვეყნებში, სადაც რუსული და უკრაინული დიასპორები ცხოვრობენ. ის გამოიყენება ბელარუსში, რუსეთსა და უკრაინაში ძველი რუსეთში სტუმართმოყვარეობისა და სადღესასწაულო ჩვეულებების გამოსახატავად. მრგვალი კოროვაი პურისა და მარილის ცერემონიის საერთო ელემენტია.

წარმოშობა და გაფორმება
პურს უძველესი წარმოშობა აქვს და მოდის წარმართული რწმენით მარცვლეულის ჯადოსნური თვისებებისადმი. კოროვაი დიდი მრგვალი ჩაქსოვილი პური იყო, რომელსაც ტრადიციულად აცხობდნენ ხორბლის ფქვილისგან და მასზე აჩუქურთმებდნენ სიმბოლურ დროშებსა და ფიგურებს, როგორიცაა მზეები, მთვარეები, ფრინველები, ცხოველები და ფიჭვის გირჩები. კოროვას გასალამაზებლად იყენებდნენ ხორბლის ღეროებს, მწვანილს, კაკალს, ყვავილებს და ხილს. პურს არ აქვს განსაზღვრული დიზაინი და კოროვაის სტილი და დეკორაცია რეგიონების მიხედვით განსხვავდება. დეკორაციებში ყველაზე ხშირად იყენებდნენ წითელ, ოქროსფერ და ვერცხლისფერ ფერებს.

პურს პატარძლის სახლში ტრადიციულად ამზადებდნენ ქალები, რომლებიც მღეროდნენ ტრადიციულ სიმღერებს კერძის მომზადების დროს. ამ ქალებს კოროვაინცი (პოლონურად: ) ეწოდათ. ისინი უჩვეულოდ დიდი რაოდენობიები იყვნენ, როდესაც პურს ამზადებდნენ. უმეტეს შემთხვევაში შვიდი ადამიანი ამზადებდა პურს.

გაფორმებები სიმბოლურ ფუნქციას ასრულებდა. ორი ფრინველი, ცომისგან დამზადებული, წარმოადგენს წყვილს, ხოლო სხვა ფრინველები წარმოადგენენ ოჯახს და მეგობრებს. ამ ყველაფერს გარს აკრავს ყვავილოვანი გვირგვინი, სიყვარულისა და სიწმინდის სიმბოლო. კოროვაის ღუმელში შედებამდე აკურთხებენ.

საქორწილო ცერემონიალამდე პატარძალსა და საქმროს კოროვაის ჩუქნიან. კოროვაის ქორწილის ყველა სტუმარი მიირთმევს და ეს ქორწილის კულმინაციად ითვლება. გაჭირვების პერიოდში, როდესაც ქორწილი შეუძლებელი იყო, პურის კურთხევა და გაზიარება ხშირად საკმარისად ითვლებოდა საზოგადოების წინაშე ქორწინების დასაკანონებლად.

კოროვაი არის ტრადიციული უკრაინული საქორწილო პური, რომელიც ასევე პოპულარულია ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა პოლონეთი, ბულგარეთი, რუმინეთი და რუსეთი. ტორტის ნაცვლად, უკრაინელები აცხობენ ამ მასიურ, მდიდრულად გაფორმებულ პურს, რომელსაც შვიდი დაქორწინებული ქალი შვიდი სხვადასხვა ადგილიდან ერთდროულად ამზადებს.

ქვრივების მონაწილეობა პურის დამზადების პროცესში აკრძალულია, ვინაიდან ითვლება, რომ მათი ბედის ნაწილი სავარაუდო წყვილსაც გადაეცემა. ბევრ ცრურწმენასა და რიტუალს უკავშირდება კოროვაი - მაგალითად, თუ ღუმელში პური გასკდება, ქორწინება განწირულია. საქორწილო ცერემონიალის შემდეგ კოროვაის ჭრიან და ყველა სტუმარს უზიარებენ.

კოროვაის დაყოფა
კოროვაის ზედა ნაწილი მთვარის სიმბოლოს წარმოადგენს. იგი იყოფა შუაზე და ეკუთვნის დაქორწინებულ წყვილს, შემდეგი ნაჭერი მიდის პატარძლის დედასთან და მამასთან და ა.შ. აღმოსავლეთ უკრაინაში დედა იღებს ცომისგან დამზადებულ ფეხსაცმელს, მამას კი აძლევს ბუს, კოროვას ცომისაგან დამზადებულ ნაწილს.

კოროვაის ქვედა მონაკვეთი, რომელსაც პიდოშვა ეწოდება, შეიძლება სტუმრებს და ჯგუფს გაუზიარონ, როგორც წარმატებისა და მომავალი კეთილდღეობის სიმბოლო.
ბუდისტური სამზარეულო

ბუდისტური სამზარეულო - აზიური სამზარეულო, რომელსაც მისდევენ ბერები და მრავალი მორწმუნე სხვადასხვა რეგიონიდან, რომლებიც ისტორიულად განიცდიან მაჰაიას ბუდიზმის გავლენას. ეს არის ვეგეტარიანული ან ვეგანური სამზარეულო და ეფუძნება აჰიმსას(არაძალადობრივი) კონცეფციას. ვეგეტარიანელობა გავრცელებულია დჰარმის სხვა რწმენებშიც, როგორიცაა ინდუიზმი, ჯაინიზმი და სიქიზმი, ისევე როგორც აღმოსავლეთ აზიის რელიგიები, როგორიცაა დაოსიზმი. მიუხედავად იმისა, რომ ბერები და მორწმუნეთა უმცირესობა ვეგეტარიანელები არიან მთელი წლის განმავლობაში, მრავალი მორწმუნე იცავს ბუდისტურ ვეგეტარიანულ დიეტას მხოლოდ სადღესასწაულო ღონისძიებებისთვის.

"ბუდისტური საჭმლის", როგორც მკაფიო სამზარეულოს ქვე-სტილის წარმოშობა დაკავშირებულია მონასტრებთან, სადაც საზოგადოების ერთ წევრს ევალებოდა ყოფილიყო მთავარი მზარეული და მოემზადებინა საჭმელები, რომლებიც პატივს მიაგებდა ბუდისტური წესების დაცვას. ტაძრები, რომლებიც ღიაა ფართო საზოგადოებისა და სტუმრებისთვის, შეიძლება ასევე ატარებდეს სადილს და მათ შორის რამდენიმე ტაძარი ეფექტურად მართავს მოქმედ რესტორნებს სარიტუალო შენობაში. იაპონიაში ეს პრაქტიკა საყოველთაოდ ცნობილია როგორც და გამოიყენება მრავალ ტაძარში, განსაკუთრებით კიოტოში. თანამედროვე დროში, კომერციული რესტორნებიც შეუერთდნენ ამგვარ სტილს.

საკვების ფილოსოფიები
ვეგეტარიანიზმი
კერძების უმეტესობა, რომლებიც უნიკალურად ბუდისტურად ითვლება, არის ვეგეტარიანული, მაგრამ არა ყველა ბუდისტური ტრადიცია მოითხოვს საერო მიმდევრების ან სასულიერო პირების ვეგეტარიანელობას. ვეგეტარიანული ჭამა, პირველ რიგში, ასოცირდება აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ტრადიციებთან ჩინეთში, ვიეტნამში, იაპონიასა და კორეაში, სადაც მას ჩვეულებრივ იყენებენ სასულიერო პირები და შეიძლება ამას აღიარებენ დღესასწაულებზე ან თაყვანისმცემლობის პრაქტიკის დროს.

მაჰაიას ტრადიციაში, მაჰაიას კანონის რამდენიმე სუტრა შეიცავს აშკარა აკრძალვებს ხორცის მოხმარების წინააღმდეგ, მათ შორისაა ლანკავატარა სუტრასა და სურანგამა სუტრას მონაკვეთები. სამონასტრო საზოგადოება ჩინურ ბუდიზმში, ვიეტნამურ ბუდიზმსა და კორეულ ბუდიზმში უმეტესად მკაცრად იცავს ვეგეტარიანელობას. ბუდიზმის ყველა იაპონურ კამაკურათა სექტაში ( , , ) ვეგეტარიანელობა სავალდებულოა.

თერავადა ბერები და მონაზვნები ტრადიციულად ირჩენენ თავს მოწყალების შეგროვებით და ძირითადად, მიირთმევენ ნებისმიერ საკვებს რასაც მათ მისცემენ, მათ შორის ხორცს. გამონაკლისი ამ მოწყალების წესისა არის ის, როდესაც ბერებმა და მონაზვნებმა ნახეს, მოისმინეს ან იცოდნენ, რომ ცხოველები (ცხოველები) სპეციალურად მოკლეს მოწყალების მაძიებლის გამოსაკვებად, ამ შემთხვევაში ასეთი ხორცის მოხმარება იქნება კარმულად ნეგატიური განსაკუთრებით თუ ეს ცხოველებია, ისეთები როგორიცაა ძაღლი და გველი, რომლებიც ძველ ინდოეთში უწმინდურებად ითვლებოდნენ.

ტიბეტური ბუდიზმი უკვე დიდი ხანია აღიარებს, რომ ტიბეტის უმეტეს ნაწილში ბოსტნეულისა და მარცვლეულის მოპოვების პრაქტიკული სირთულეები შეუძლებელს ხდის ვეგეტარიანელობას; ამასთან, ტიბეტელი ბუდისტი მრავალი წამყვანი პედაგოგი ეთანხმება ვეგეტარიანელობის პრაქტიკაში შეძლებისდაგვარად არსებობას.
როგორც მაჰაიანა, ისე ბერადისტი თერავადა მიიჩნევენ, რომ შეიძლება ვეგეტარიანელობა იქნეს გამოყენებული, როგორც ბოდჰისატვას პარამიტის გაშენების ნაწილი.