iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სტარაია-რუსა

სტარაია-რუსა — ქალაქი ნოვგოროდის ოლქში, რუსეთის ფედერაცია.

სტარაია-რუსა არის საოლქო დაქვემდებარების ქალაქი და სტარაია-რუსის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

1552 წლამდე ეწოდებოდა რუსა. 2015 წლის 6 აპრილს მიენიჭა „საბრძოლო დიდების ქალაქის“ სტატუსი.

ქალაქი არის სტარაია-რუსის რაიონის უდიდესი დასახლებული პუნქტი და მოსახლეობის მიხედვით მესამე ქალაქი ნოვგოროდის ოლქში. მოსახლეობა — 27 739 ადამიანი (2020).

2018 წლის 9 ოქტომბრიდან ქალაქის თავია ნინა ბოიაკოვა.

გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს მდინარეების პორუსიისა და პოლისტის (ილმენის ტბის აუზი) შეერთების ადგილზე. დიდი ნოვგოროდიდან დაშორებულია 99 კმ-ით.

ისტორია
ამ დრომდე ღიად რჩება საკითხი ქალაქის დაარსების ზუსტი თარიღის შესახებ.

წყაროებში პირველად მოიხსენიება 1167 წელს. ქალაქი ასევე მოიხსენიება 1975 წელს ნოვგოროდში აღმოჩენილ საუკუნის შუა წლების არყის ქერქის წიგნში. შედარებით ახალგაზრდა არყის ქერქის წიგნი აღმოჩენილია თავად სტარაია-რუსაში და იგი მიეკუთვნება საუკუნის ბოლო მეოთხედს.

დღეისათვის ცნობილი არქეოლოგიური წყაროები საშუალებას გვაძლევს ქალაქის დაარსება დათარიღდეს - საუკუნეების მიჯნით. საუკუნის არტეფაქტები ასევე აღმოჩენილია ტაძრის მოედანზე.

 საუკუნიდან წყაროებში უკვე რეგულარულად მოიხსენიება ქალაქი. 1192 წელს ქალაქის მაშინდელმა მთავარეპისკოპოსმა მარტირიმ დააარსა სტარაია-რუსის ფერისცვალების მონასტერი. 1194 წელს ქალაქში დიდი ხანძარი გაჩნდა. 1198 წელს ააგეს პირველი ქვის ეკლესია.

1199-1201 წლებში რუსაში ააშენეს ქალაქის ციხესიმაგრე. 1234 წელს ქალაქში შეიჭრა ლიტველთა რაზმი, მაგრამ ქალაქის მოსახლეობამ მოიგერია მათი შეტევა.

1456 წელს, მოსკოვ-ნოვგოროდის ომის დროს, მოსკოვის ჯარებმა აიღეს ქალაქი და დაამარცხეს ნოვგოროდის არმია, რომელიც ცდილობდა რუსის განთავისუფლებას (რუსის ბრძოლა), რის შემდეგაც ნოვგოროდი დათმობებზე წავიდა და დადო იაჟელბიცკის ზავი. 1471 წლის მარტში ქალაქი გაძარცვა ლუცკის მთავარმა მიხეილ ოლელკოვიჩმა. ამავე წელს რუსა დაიპყრეს და გადაწვეს მოსკოვის ძალებმა.

1478 წელს ქალაქი რუსა ნოვგოროდის მთელ მიწასთან ერთად შევიდა მოსკოვის სამთავროს შემადგენლობაში. 1611 წელს ქალაქი და მისი მთელი მიმდებარე ტერიტორია დაიპყრეს შვედებმა.

სტარაია-რუსაში საბჭოთა ხელისუფლება დამყარდა 1917 წლის 3-5 ნოემბერს. სამოქალაქო ომის პერიოდში 1919 წლის 24 თებერვლიდან ივლისამდე ქალაქში ბაზირებული იყო წითელი არმია.

1927 წლის 1 აგვისტოდან შევიდა ლენინგრადის ოლქის ნოვგოროდის ოკრუგში და გახდა ახლადჩამოყალიბებული სტარაია-რუსის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 1939 წლიდან რსფსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის დადგენილებით გახდა საოლქო დაქვემდებარების ქალაქი.

მეორე მსოფლიო ომის დროს 1941 წლის 9 აგვისტოდან 1944 წლის 18 თებერვლამდე ოკუპირებული იყო ფაშისტური გერმანიის მიერ.

არქიტექტურა
საეკლესიო არქიტექტურა
რევოლუციამდე სტარაია-რუსაში მოქმედებდა 21 მართლმადიდებლური ტაძარი, 2 სინაგოგა, ერთი ლუთერანული ეკელსია და ერთი კათოლიკური ეკლესია.

სტარაია-რუსის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი (1889 წ.)
სტარაია-რუსის ფერისცვალების მონასტერი
სტარაია-რუსის სამების ეკლესია
სტარაია-რუსის წმინდა მინას ეკლესია
სტარაია-რუსის წმინდა სულის ეკლესია

სამოქალაქო არქიტექტურა
გრუშენკების სახლი
ფილიპინების ადმინისტრაციული დაყოფა

ფილიპინებში ოთხი დონის ადმინისტრაციული დანაყოფი არსებობს, რომელთაგანაც ქვედა სამი დონის ერთეულები 1991 წლის ადგილობრივი მმართველობის კოდის თანახმად განსაზღვრულია როგორც ადგილობრივი მმართველობის ერთეულები.

ადმინისტრაციული რეგიონი არ შედის ადგილობრივი მმართველობის ერთეულებში, არამედ ის ამე-ბის ჯგუფია, რომელშიც პრეზიდენტი ქმნის საჯარო-პოლიტიკურ-მმართველობით და საკოორდინაციო სტრუქტურას, რეგიონული განვითარების საბჭოს. დიდი მანილას იურიდიულად „სპეციალური განვითარებისა და ადმინისტრაციული რეგიონის“ სტატუსი აქვს და მეტროპოლიის ავტორიტეტი მიენიჭა. მანილის მეტროპოლიის განვითარების სააგენტოს ფარგლებში დიდი მანილის საბჭო ფუნქციონირებს როგორც ნაციონალური დედაქალაქის რეგიონის რეგიონული განვითარების საბჭო.

ადმინისტრაციული რეგიონები პროვინციების ან/და დამოუკიდებელის ქალაქებისგან/მუნიციპალიტეტისგან შედგება. მხოლოდ პარეტოსს აქვს დამოუკიდებელი მუნიციპალიტეტის სტატუსი. ფილიპინების სტატისტიკის სააგენტო სტატისტიკური მიზნით, მანილის მეტროპოლიის ადგილობრივი მმართველობის ერთეულებს ოთხ გეოგრაფიულ რაიონად ჰყოფს.

ავტონომიური რეგიონები
1987 წლის კონსტიტუციით, ლუსონში, ცენტრალური კორდილიერისა და მინდანაოს მუსლიმური უმრავლესობის ტერიტორიებზე ავტონომიური რეგიონების შექმნაა გათვალისწინებული. ავტონომიური რეგიონი, რომელსაც თავისი მთავრობა ჰყავს, ადგილობრივი მმართველობის ერთეული არაა, რადგანაც ავტონომიური რეგიონის მთავრობის ორგანიზაცია და სტრუქტურა 1991 წელს მიღებულ ადგილობრივი მმართველობის კოდში არაა განსაზღრული, როგორც ეს პროვინციების, ქალაქების, მუნიციპალიტეტებისა და ბარანგაიებისთვისაა. ავტონომიური რეგიონი ადგილობრივი მმართველობის ერთეულთა ჯგუფია, რომელსაც კონგრესისგან რეგიონული მმართველობის სტრუქტურის სპეციფიკური სტატუტი აქვს მინიჭებული, კონკრეტული ძალაუფლებითა და პასუხისმგებლობებით.

ადგილობრივი მმართველობის ერთეულები
1991 წელს მიღებული ადგილობრივი მმართველობის კოდის თანახმად, ადგილობრივი მმართველობის ერთეული შეიძლება არსებობდეს პროვინციის, ქალაქის, მუნიციპალიტეტის ან ბარანგაის სახით.

გეოგრაფიული რაიონები და ზონები
ზოგიერთი ქალაქი მათ ბარანგაიებს ოფიციალურად აერთიანებს გეოგრაფიულ რაიონებში. სამი ქალაქი ბარანგაიების ორგანზიებას რიცხვითი დასახელებსი მქონე ზონებით ახდენს: კალოოკანი (ზონები 1-16), მანილა (ზონები 1-100) და პასაი (ზონები 1-20). არაერთი ბარანგაის დასახელებაში ფიგურირებს სიტყვა „რაიონი“ (170 ბარანგაი) ან „ზონა“ (264 ბარანგაი), თუმცა ყველა მათგანი სრულფუნქციური ბარანგაია და არა განსხვავებული ადმინისტრაციული კატეგორია.
ზაზა ლომინაძე

ზაზა ლომინაძე (დ. 26 თებერვალი, 1965) — ქართველი ექიმი და პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1965 წლის 26 თებერვალს, ქუთაისში. დაამთავრა სტავროპოლის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 2018 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის დოქტორანტი.

1990–2003 წლებში მუშაობდა კარდიოლოგად ქუთაისის რეგიონულ კლინიკურ საავადმყოფოში. 2003 წლიდან არის კარდიოლოგი, შპს „კლინიკა-ლჯ-ის“ კარდიოლოგიური სამსახურის ხელმძღვანელი, „კლინიკა ლჯ-ის“ დამფუძნებელი. 2016 წლიდან დღემდე არის შპს კლინიკა „ლჯ და კომპანიის“ დასავლეთ საქართველოს ტუბერკულოზისა და ინფექციურ პათოლოგიათა ცენტრის დამფუძნებელი და ხელმძღვანელი. 2014-2017 წლებში იყო ქუთაისის საკრებულოს მაჟორიტარი წევრი „ქართული ოცნებიდან“.

2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ქუთაისის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

არის საქართველოს კარდიოლოგთა ასოციაციის წევრი, ევროპის კარდიოლოგთა ასოციაციის წევრი, იმერეთის კარდიოლოგთა საზოგადოების პრეზიდენტი და ევროპის ჰიპერტენზიის საზოგადოების წევრი. ლომინაძე არის იმერეთის ჭადრაკის ფედერაციის პრეზიდენტი. საქართველოს ოთხგზის ჩემპიონი და საბჭოთა კავშირის ვერცხლის პრიზიორი ჭადრაკში. არის ქუთაისი-ნიუპორტის საერთაშორისო ასოციაციის წევრი; ქართულ-გერმანული ასოციაციის წევრი. არის ქუთაისისა და ვანის საპატიო მოქალაქე. ღირსების ორდენის კავალერი. მხარი დაუჭირა კანონპროექტს „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“.
ჩერეპოვეცი

ჩერეპოვეცი — ქალაქი ვოლოგდის ოლქში, რუსეთის ფედერაცია, ჩერეპოვეცის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე იაგორბისა და შექსენის (ვოლგის მარცხენა შენაკადი) შეერთების ადგილზე, რიბინსკის წყალსაცავის სიახლოვეს, ქალაქ ვოლოგდიდან 126 კილომეტრში.

ისტორია
არქეოლოგიური გათხრების შედეგად დადასტურებულია, რომ უძველეს დროში თანამედროვე ქალაქის ტერიტორია დასახლებული იყო. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აქ აღმჩენილია მეზოლითის ეპოქის ერთ-ერთი ძველი სადგომი.

 საუკუნიდან თანამედროვე ქალაქის ტერიტორიაზე არსებობდა, რამდენიმე მუდმივი დასახლება. ძირითადი მოსახლეები იყვნენ ჯერ ვეფსები, ხოლო შემდეგ დასახლდნენ სლავები. მოსახლეობა დაკავებული იყო ნადირობით, მეთევზეობითა და ვაჭრობით. აქ აღმოჩენილი ვერცხლის აღმოსავლური მონეტები მიუთითებს ამ ტერიტორიის საერთაშორისო მნიშვნელობაზე.

ჩერეპოვეცმა, რომელმაც ქალაქის სტატუსი მიიღო 1767 წლის 4 ნოემბერს, თავისი ისტორია დაიწყო საუკუნიდან, როდესაც დაარსდა აღდგომის მონასტერი. პირველად ისტორიულ წყაროებში მოიხსენიება 1362 წელს.

1777 წლის საქალაქო რეფორმის ფარგლებში ჩერეპოვეცს ქალაქის სტატუსი მიენიჭა.

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ქალაქი ჩერეპოვეცის გუბერნიის ცენტრად გამოცხადდა. გუბერნია გაუქმდა 1927 წელს.

დიდი სამამულო ომის დროს, ქალაქი საევაკუაციო ზონა იყო. აქ განთავსდა საავადმყოფოები, რომლებიც იღებდნენ პაციენტებს ლენინგრადიდან.

2016 წლის 12 ივნისს ჩერეპოვეცი გახდა შრომის სიმამაცისა და დიდების ქალაქი.

ფიზიკურ-გეოგრაფიული მახასიათებლები
გეორაფიული მდებარეობა
ქალაქი ჩერეპოვეცი მდებარეობს აღმოსავლეთ ევროპის მაღლობის ცენტრალურ ნაწილში, ვოლოგდის ოლქის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ჩერეპოვეცი თანაბრადაა დაშორებული (530 კმ-ით) როგორც მოსკოვიდან, ისე სანქტ-პეტერბურგიდან. ვოლოგდიდან დაშორებულია 126 კმ-ით. ქალაქის ცენტრიდან 21 კილომეტში მდებარეობს აეროპორტი, საიდანაც ხორციელდება რეგულარულ რეისებს დედაქალაქში და საზღვარგარეთ.

კლიმატი
ქალაქის კლიმატი განისაზღვრება მისი გეოგრაფიული მდებარეობით და ხასიათდება მცირე რაოდენობით მზის გამოსხივებით. ჩერეპოვეცი მდებარეობს ზომიერი კლიმატურ ზონაში.

დაძმობილებული ქალაქები
აიუდი (რუმინეთი)
გორნა-ორიახოვიცა (ბულგარეთი)
ცელიე (სლოვენია)
დერი (აშშ)
ლიაოიუანი (ჩინეთი)
მონტკლერი, (აშშ)
კლაიპედა (ლიეტუვა)
მეფე მათიუშ პირველი

„მეფე მათიუშ პირველი“ — იანუშ კორჩაკის საბავშვო წიგნი, რომანი. პირველად გამოიცა 1922 წელს.

გამოცემები
წიგნი გამოიცა 1922 წელს. ნაწარმოების ინგლისურ ენაზე პირველად გამოიცა 1986 წელს. წიგნში ვხვდებით რეალურ ისტორიულ მოვლენებსაც, მაგალითად მეორე მსოფლიო ომი, წიგნში აგრეთვე ვხვდებით არჩევით მონარქიას, თავისუფალ არჩევნებს, პოლონეთის რესპუბლიკის სეიმს და ა.შ.

შინაარსი
პატარა უფლისწულს მამის გარდაცვალების გამო ადრეულ ასაკში მოუწევს ტახტზე ასვლა, ის მოახერხებს კარგად მეფედ გახდომას და უმნიშვნელოვანეს რეფორმებს გაატარებს თავისი გამოუცდელობის გამო, მაგრამ საბოლოოდ ვერ შეეგუება სასახლის წესებსა და ეტიკეტებს, გლეხურად გადაიცვამს და ომში გაიპარება.
ალისატა ათაკიშიევი

ალისატარ ალესკერ ოღლი ათაკიშიევი — აზერბაიჯანელი საბჭოთა კინოოპერატორი, რეჟისორი, აზერბაიჯანის სსრ-ს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1960)

ალისატარ ათაკიშიევი დაიბადა 1906 წლის 25 დეკემბერს ბაქოში. ბავშვობიდან იტაცებდა მხატვრობა. 1927 წელს გაემგზავრა მოსკოვში, სადაც საკავშირო მხატვრულ-ტექნიკურ სასწავლებელში ჩააბარა. 1930 წელს დაამთავრა სასწავლებელი, დაბრუნდა ბაქოში და მოეწყო კინოსტუდიაში მხატვარ-გამფორმებლად. აქ მხოლოდ ერთი წლის მუშაობის შემდგომ, გადაწყვიტა კინემატოგრაფიის საკავშირო უნივერსიტეტის საოპერატორო ფაკულტეტზე ჩაებარებინა. 1936 წელს ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ, ალისატარ ათაკაშიევი მოსკოვში დარჩა, დაიწყო «მოსფილმში» მუშაობა. 1938 წელს ბაქოს კინოსტუდიაში მოწვეულმა რეჟისორმა ვ. ტურინმა ა. ათაკიშიევი მიიწვია ფილმ «ბაქოელების» ოპერატორად. 1943 წელს ათაკიშიევი მუშაობდა ფილმ «ერთი ოჯახის» დამდგმელ-ოპერატორად. 1944 წელს მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება უზეირ გაჯიბეკოვის მუსიკალური კომედიის «არშინ მალ-ალან»-ის ეკრანიზაციის შესახებ. სურათის დამდგმელ-ოპერატორებად დამტკიცდნენ ალისატარ ათაკიშიევი და მუხტარ დადაშევი. ფილმს დიდი წარმატება ერგო და მთელი მსოფლიოს კინოეკრანები შემოიარა. 1947 წელს მუშაობს დამდგმელ ოპერატორად ფილმში «ფატალი-ხანი». ეს ფილმი აკრძალვის ქვეშ მოჰყვა და მხოლოდ 10 წლის შემდეგ იქნა ეკრანებზე გასული მეორე რედაქციით. ამის შემდგომ გადაღებული იყო დოკუმენტურ-მხატვრული ფილმები – «საბჭოთა აზერბაიჯანი», «დილის სიმღერა» (1950), «ჯანმრთელობის კერები აზერბაიჯანში» (1951), «მშობლიურ ხალხს» (1954). 1956 წელს ჰუსეინ სეიდზადემ სამუშაოდ მიიწვია ა. ათაკიშიევი უზეირ გაჯიბეკოვის განთქმული მუსიკალური კომედიის «ეს თუ არა, მაშინ ის» ეკრანიზაციაზე. ათაკიშიევი ოფიციალურად დაინიშნა არა მხოლოდ მთავარ ოპერატორად, არამედ კოსტიუმების მხატვრადაც. რეჟისორ ტოფიკ ტაგიზადესთან ერთობლივი თანამშრომლობით გადაღებულ იქნა ფილმი «შორეულ ნაპირებზე», რომელიც ეკრანებზე გამოვიდა 1958 წელს. იმავე წელს ის პირველად გამოვიდა დამდგემლი რეჟისორის ამპლუაში ფილმში «ერთი ციხესიმაგრის საიდუმლო», დადგმული მ. ტახმასიბას სცენარის მიხედვით.

1961 წელს ა. ათაკიშიევმა გადაიღო ფილმი «ჩვენი ქუჩა». 1964 წელს გადაიღო ფილმი «ჯადოსნური ხალათი», რომელიც 60-იანი წლების თაობის ბავშვებისათვის უსაყვარლეს ფილმად იქცა.

1970 წელს საჯაროდ გამოვიდა ა. ათაკიშიევის წიგნი «იბრაგიმის მოგზაურობა», განსაზღვრული ბავშვებისათვის.
აშუღი ჰუსეინ სარაჩლი

აშუღი ჰუსეინ სარაჩლი (; დ. 1916 – გ. 1987), ნამდვილი სახელი ჰუსეინ ყურბან ოღლი ჰასანოვი — საუკუნის აზერბაიჯანელი აშუღი, აშუღთა სკოლის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი.

ჰუსეინ ჰასანოვი დაიბადა 1916 წელს სოფელ სარაჩლიში. ადრეული ასაკიდან განიცდიდა აშუღური ხელოვნებისადმი, დასტანამისადმი და საზზე დაკვრისადმი სიყვარულს. ახალგაზრდა ჰუსეინის პირველი მასწავლებელი იყო აშუღი ისმაილი. მოგვიანებით ის დადიოდა თავისი დროის სხვა თვალსაჩინო აშუღთან გუშჩუ იბრაჰიმთან. სწავლება გააგრძელა პოეტებთან ნაისთან და სარვან ბაირამთან (ორივე სოფელ ფახრალოდან იყვნენ). აშუღი ჰუსეინ სარაჩლი უკრავდა საზზე, წერდა ლექსებს და კითხულობდა დასტანებს.

აზერბაიჯანისა და საქართველოს რადიოსა და ტელევიზიის ფონდებში შენახულია პუსეინ სარაჩლის ჩანაწერები. ისინი გამოიყენება აზერბაიჯანის ხელოვნების ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტის მეცადინეობებზე. 60 წლისთავისადმი მიძღვნილ იუბილეზე მას მიენიჭა საქართველოს «კულტურის დამსახურებული მოღვაწის» სახელი. ჰუსეინ სარაჩლი გარდაიცვალა 1987 წელს, 71 წლის ასაკში.
გლინ სმოლვუდ ჯოუნზი

სერ გლინ სმოვლუდ ჯოუნზი (; დ. 9 იანვარი, 1908 — გ. 10 ივნისი, 1992) — ბრიტანელი კოლონიების მმართველი სამხრეთ აფრიკაში. 1961-1964 წლებში იყო ნიასლენდის გუბერნატორი. 1964-1966 წლებში იყო მალავის პირველი და უკანასკნელი გენერალ-გუბერნატორი. 1992 წელს თურქეთში დასასვენებლად ყოფნის დროს თავი შეუძლოდ იგრძნო და ინგლისში დაბრუნდა, სადაც მალევე, 84 წლის ასაკში გარდაიცვალა. არის წმინდა მიქაელისა და წმინდა გიორგის ორდენის კავალერი. ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრი (1964).
სამედ მარდანოვი

სამედ აშუმ-ოღლუ მარდანოვი (; დ. 22 სექტემბერი, 1909, ტფილისი — გ. 6 აგვისტო, 1939, ბაქო) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა კინორეჟისორი. მსახიობ მუსტაფა მარდანოვის ძმა.

ბიოგრაფია
სამედ მარდანოვი დაიბადა 1909 წლის 22 სექტემბერს ქალაქ ტფილისში. 1935 წელს დაამთავრა საკავშირო სახელმწიფო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი. იყო გამოჩენილი საბჭოთა რეჟისორის სერგეი ეიზენშტეინის მოწაფე და ერთ-ერთი პირველი აზერბაიჯანელ კინორეჟისორთა შორის, რომლებმაც პროფესიული განათლება მიიღეს. მარდანოვის შემოქმედებამ დიდი გავლენა მოახდინა აზერბაიჯანული ეროვნული კინოხელოვნების განვითარებაზე.

სამედ მარდანოვი არის პირველი აზერბაიჯანული ხმოვანი კინოფილმის და ერთ-ერთი პირველი საბჭოთა კინოკომედიის „ლურჯი ზღვის პირას“ რეჟისორი (1936, დამდგმელი რეჟისორი ბორის ბარნეტი, კინოსტუდია „აზერფილმისა“ და „მეჟრაბლომფილმის“ (მოსკოვი) ერთობლივი ნაწარმოები). მარდანოვის მიერ 1939 წელს გადაღებული ისტორიულ-რევოლუციური ფილმი „კენდლილიარი“ (ეკრანებზე გამოვიდა 1940 წელს) აზერბაიჯანული კინოს „ოქროს ფონდშია“ შეტანილი. ამ ფილმმა აზერბაიჯანულ კინოში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა სოციალისტური რეალიზმის განმტკიცებაში.
რასიმ ოჯაგოვი

რასიმ მირყასიმ-ოღლუ ოჯაგოვი (; დ. 22 ნოემბერი, 1933 — გ. 11 ივლისი, 2006) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა კინორეჟისორი და ოპერატორი, ჩეჩნეთ-ინგუშეთის ასსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1964), აზერბაიჯანის სსრ-ის სახალხო არტისტი (1982 წელი), აზერბაიჯანის სსრ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.

ბიოგრაფია
რასიმ ოჯაგოვი დაიბადა 1933 წლის 22 ნოემბერს აზერბაიჯანის ქალაქ შაქში. ახალგაზრდობაში ის ოცნებობდა გეოლოგი გამხდარიყო. თუმცა, მის მშობლიურ ქალაქში კინოსტუდია „აზერბაიჯანფილმის“ გადამღები ჯგუფის გამოჩენამ მომავალი პროფესიის არჩევანის გადახედვა გამოიწვია. 1951—56 წლებში სწავლობდა რუსეთის სახელმწიფო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის (რსკი) საოპერატორო ფაკულტეტზე. 1965 წელს — მირზა ალიევის სახელობის აზერბაიჯანის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტზე. 1956 წელს გახდა „აზერბაიჯანფილმის“ დამდგმელი ოპერატორი, 1973 წელს დამდგმელი რეჟისორი. 1964 წელს მიენიჭა ჩეჩნეთ-ინგუშეთის ასსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის წოდება. 50-იან წლებში აზერბაიჯანში გამოჩნდა რეჟისორების ახალი თაობა შემდეგი შემადგენლობით: მუხთარ დადაშოვი, თეიუბ ახუნდოვი, ალისათარ ქიშიევი. რასიმ ოჯაგოვმა სწორედ ამ წლებში დაიწყო კარიერა. ფილმი „მისი დიდი გული“ იყო მისი პირველი ნამუშევარი ოპერატორის ამპლუაში. ითვლებოდა ფსიქოლოგიური სცენების გამოსახვის პროფესიონალად. ეს ფილმი გადაღებულია სუმგაითის მეტალურგების ცხოვრების შესახებ. ძალიან ფაქიზადაა გადმოცემული მუშების სულიერი ტანჯვა. რეჟისორის ამპლუაში გადაღებული პირველი კინონამუშევარი გახდა ფილმი „შურისმაძიებელი განჯაბასარიდან“.
ჰასან სეიდბეილი

ჰასან მეჰდი-ოღლუ სეიდბეილი — აზერბაიჯანელი საბჭოთა მწერალი, დრამატურგი, კინორეჟისორი, სცენარისტი, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1976).

ჰასან სეიდბეილი დაიბადა 1920 წლის 22 დეკემბერს აზერბაიჯანის სსრ-ის ქალაქ ბაქოში. 1938-1939 წლებში სწავლობდა ლენინგრადის კინორეჟისორების ინსტიტუტში. 1942 წელს დაიწყო თავისი ლიტერატურული მოღვაწეობა. 1943 წელს განათლების მიღება გააგრძელა რუსეთის სახელმწიფო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის (რსკი) სარეჟისორო ფაკულტეტზე (ს. ეიზენშტეინისა და გ. კოზინცევის სახელოსნო). 1955 წლიდან იყო სკკპ-ის წევრი.

ჰასან სეიდბეილი დოკუმენტური ფილმების — „ბაქოდან გოიგოლამდე“, „კუბის ბაღებში“, „საბჭოთა აზერბაიჯანი“, „სრულყოფილება“ — სცენარების ავტორია. 1963-დან 1980 წლამდე იყო აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირის თავმჯდომარე. გარდაიცვალა 1980 წლის 25 ივნისს ბაქოში.
A Boy and His Dog

— „ბეიტსის მოტელის“ პირველი სეზონის მერვე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში 2013 წლის 6 მაისს გავიდა.

მოკლე შინაარსი
იდუმალებით მოცული უცხო მამაკაცი ნორმას პრობლემებს უქმნის; ბრედლის არ მოსწონს ის ფაქტი, რომ სკოლაში ჭორები გავრცელდა; დილანი და რემო მოგზაურობაზე წავლენ; ნორმანი შემაძრწუნებელი ჰობით დაკავდება.

სიუჟეტი
ემას მამა, უილი ნორმანს ტაქსიდერმიას ასწავლის მას შემდეგ, რაც მან მკვდარი ჯუნო მიუყვანა. ნორმანის სკოლის დირექტორი ნორმას ურეკავს მისი ბოლოდროინდელი საქციელის გამო. ნორმა დათანხმდება, რომ ნორმანს ფსიქოლოგთან მიიყვანს. ფსიქოლოგი ნორმას ეუბნება, რომ საკუთარ შვილზე კონტროლის პრობლემები აქვს.

ბრედლი განაწყენებულია, რადგან ნორმანმა ემას უთხრა, რომ მას და ბრედლის სექსი ჰქონდათ; იგი ამას შეცდომას უწოდებს. ნორმანი ემას გაუბრაზდება, რადგან მან ამის შესახებ ბრედლის მეგობრებს უთხრა; ემა ხსნის, რომ ის ნორმანს იცავდა, როცა ბრედლის მეგობრები მას დასცინოდნენ და ამბობდნენ, რომ ბრელდისთან შანსი არ ჰქონდა.

ჯეიკი ნორმას ეუბნება, რომ შელბისა და კით სამერსის შესახებ ყველაფერი იცის, რის შემდეგაც ნორმა მას მოტელიდან აგდებს. მოგვიანებით ის შეხვდება ტრიმერებს, რომლებიც დილანმა მოგზაურობიდან მოიყვანა და მათ მოტელში აბინავებს. კლიენტების მოყვანისთვის მადლობის გადასახდელად ნორმა გადაწყვეტს, რომ დილანი სავახშმოდ წაიყვანოს, თუმცა საკუთარ საწოლზე ზაკ შელბის გახრწნილ ცხედარს იპოვის.

მსახიობები
მთავარი
ვერა ფარმიგა — ნორმა ბეიტსი
ფრედი ჰაიმორი — ნორმან ბეიტსი
მაქს ტირიოტი — დილან მასეტი
ოლივია კუკი — ემა დეკოდი
ნიკოლა პელცი — ბრედლი მარტინი

მოწვევით
ჯერ ბერნსი — ჯეიკ აბერნატი
ნესტორ კარბონელი — ალექს რომერო
ბენ კოტონი — დენი
ვინსენტ გეილი — გილ ტერნერი
იენ ჰარტი — უილ დეკოდი
პოლ ჯარეტი — ტომ ჰატჩინსი
ჰირო კანაგავა — ექიმი ფუმირო კურატა
იენ ტრეისი — რემო უოლესი
კიგენ კონორ ტრეისი — ბლერ უოტსონი

ასევე მონაწილეობენ
ემალაინ ესტრადა — ჰაიდენი
ჯენა რომანინი — ჯენა
ბრიტნი უილსონი — ლისა
ალიია ო'ბრაიენი — რეჯინა
კიმ კონდრაშოფი — ბარმენი
ტიფანი შეპარდი — მიმტანი
ალექსანდრ კალვერტი — რა'უფი
კინენ ტრეისი — განერი
მეტ ელისი — დენი
მერსედეს დე ლა ზერდა — სამერი
ფერა ავივა — მიმღები
ვიეტნამის კულტურა

ვიეტნამის კულტურა — ვიეტნამის ტრადიციების ერთობლიობა, რომელიც აერთიანებს ვიეტნამურ ლიტერატურას, არქიტექტურას, მუსიკას, ცეკვას, ფილოსოფიას, პოლიტიკას, რელიგიას და ზოგად ცხოვრების წესს. ითვლება სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზიის რეგიონის კულტურად - ეს ტერმინი აერთიანებს იაპონიას, კორეას, ჩინეთს, ტაივანს და ვიეტნამს.

ვიეტნამის კულტურაზე დიდი გავლენა იქონია ჩინეთის მმართველონამ, რომელიც ათასი წელი გრძელდებოდა. საუკუნეში დამოუკიდებლობის მიღების შემდეგ დაიწყო ვიეტნამის მიერ ახალი ტერიტორიების დაპყრობა, რომლის შედეგადაც არსებობს ვიეტნამის კულტურის რეგიონალური ვარიაციები - ქვეყანაში ზოგადად სამ რეგიონს გამოყოფენ. საფრანგეთის მიერ კოლონიზაციის პერიოდში კულტურას ევროპის გავლენა დაეტყო, მათ შორის ლათინური ანბანის შემოღებაში - აქამდე გამოიყენებოდა ჩინური ანბანი ან ჩინურზე დაფუძნებული ვიეტნამური დამწერლობა. შემდგომში კულტურა შეცვალა სოციალისტური რეჟიმის დროის კონტროლირებულმა მედიამ და ვიეტნამის ომმა.
ასლან თავდგირიძე

ასლან თავდგირიძე (დ. 31 მარტი, 1960, სოფ. ახალშენი, ხელვაჩაურის რაიონი) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1986 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი, ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის ფაკულტეტი. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ხელვაჩაურის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
დევიდ სუშე

სერ დევიდ კორტნი სუშე (; დ. 2 მაისი,
1942, ლონდონი) — ბრიტანელი კინოსა და თეატრის მსახიობი, ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის კომანდორი, რომელმაც მსოფლიო აღიარება მოიპოვა ერკიულ პუაროს როლის შესრულებით ბრიტანულ ტელესერიალში „აგათა კრისტის პუარო“, რისთვისაც 1991 წელს მიიღო „-ს ნომინაცია.

დაიბადა 1942 წლის 2 მაისს ლონდონში, ექიმ ჯეკ სუშესა და მსახიობ ჯოან პატრისიას ოჯახში. 1971 წელს დაამთავრა ლონდონის მუსიკალური და დრამატული ხელოვნების აკადემია. 1970 წელს პირველად ითამაშა ბრიტანულ ტელესერიალში „ “. 1973 წლიდან მოღვაწეობს თეატრში. მისი დებიუტი კინოში შედგა 1980 წელს.

1985 წელს გადაეცა სამეფო სატელევიზიო საზოგადოების ჯილდო. 2002 წელს მიენიჭა ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის ოფიცრის, ხოლო 2008 წელს — კომანდორის წოდება. 2020 წელს ბრიტანეთის დედოფლის, ელისაბედ -ის დაბადების დღის აღნიშვნის ცერემონიაზე დევიდ სუშე ბაკალავრ-რაინდად ეკურთხა.

1976 წლიდან დაქორწინებულია შელა ფერისზე. ჰყავთ ორი შვილი. მისი უფროსი ძმა — ჯონ სუშე ცნობილი ტელეჟურნალისტია, უმცროსი ძმა, პიტერი — ექიმი.
ქოლგოსანი აბედა

ქოლგოსანი აბედა, განტოტებული აბედა — ბაზიდიუმიანი სოკო აბედოვანთა ოჯახისა. დიამეტრში აღწევს 50 სმ-ს, მასით — 4 კგ-ს. შედგება მრავალრიცხოვანი (100 და მეტი) დატოტვილი ფეხისაგან (ძირში ერთიანდებიან საერთო ბოლქვისებრ ფეხში), რომლებზეც განლაგებულია მომრგვალებული, ღია მურა ფერის ქუდები, დიამეტრით 1–4 სმ, ხოლო სისქით — 2 მმ-მდე. ქუდის ქვედა მხარეზე მილები თეთრია, ქუდიდან ფეხზე გარდამავალი. აქვს სოკოს სურნელი კამის ელფერით. საჭმელად ვარგისია. გავრცელებულია ევრაზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ტყეებში. ფოთლოვანი და წიწვოვანი ჯიშების პარაზიტი სოკოა, იწვევს ფესვებისა და ხის ტანის (ძირში) სიდამპლეს.
გიორგი დონაძე

გიორგი დონაძე (დ. 3 ოქტომბერი, 1978, თბილისი) — ქართველი ხალხური მომღერალი, ლოტბარი, გუნდის დირიჟორი, ხალხური სიმღერების აღმდგენი და პოპულარიზატორი.

დაიბადა ტრადიციულ ოჯახში და ბავშვობიდანვე დაიწყო შემსრულებლობა. დედასთან ერთად გიორგის პირველი მასწავლებლები ბებია და ბებიის ძმა იყვნენ, რომელიც 50-70-იან წლებში ამბროლაურის სარაიონო გუნდში მღეროდა. 12 წლისა ანსამბლ „ფაზისში“ ძმასთან ერთად მღეროდა, შემდეგ იყო ანსამბლ „მძლევარში“, 1995 წელს კი გიორგიმ საკუთარი ანსამბლი „ბერიკა“ ჩამოაყალიბა და „ოქროს მართვეს“ ფესტივალზე პირველი ადგილი აიღო.

ანსამბლებ „ბერიკაში“, „ბიჭებსა“ და „ლაშარში“ მღერის პარალელურად 1999 წელს დაამთავრა თბილისის მელიტონ ბალანჩივაძის სახელობის 3 სამუსიკო სასწავლებლის საგუნდო-სადირიჟორო ფაკულტეტი, მოგვიანებით კი თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის კონსერვატორიის ბაკალავრიატი და მაგისტრატურა აკადემიური გუნდის დირიჟორის სპეციალობით (2009).

გიორგი დონაძის მასწავლებლები იყვნენ ანზორ ერქომაიშვილი, ჯუმბერ ყოლბაია, ტარიელ და კახა ონაშვილები, თამაზ ანდღულაძე, პოლიკარპე ხუბულავა, ოთარ ბერძენიშვილი, ტრისტან და გური სიხარულიძეები, ისლამ ფილფანი და იოსებ კეჭაყმაძე.

სხვადასხვა დროს მუშაობდა ზურაბ ანჯაფარიძის სახელობის თბილისის 28-ე სამუსიკო სკოლის პედაგოგად, საქართველოს საპატრიარქოს ხალხური სიმღერის აღდგენა-განვითარების ფონდის დირექტორად და ფონდი „ქართული გალობის“ პროექტების მიმართულების ხელმძღვანელად. 2000 წელს დააარსა ანსამბლი „ბასიანი“. 2003 წლიდან დღემდე ანსამბლში უცვლელი შემადგენლობაა, 2013 წელს კი „ბასიანს“ ქართული ხალხური სიმღერის სახელმწიფო ანსამბლის წოდება მიენიჭა.

გიორგი დონაძემ ანსამბლ „ბასიანთან“ ერთად აღადგინა და გააცოცხლა ტრადიციული ფოლკლორის მრავალი მივიწყებული ნიმუში. „ბიჭებში“ მღერისას მას ანზორ ერქომაიშვილმა აღადგენინა გიგო ერქომაიშვილის მაყრულები, სიმღერებს სწავლობს და აღადგენს უშუალოდ ეთნოფორებისგან და უძველესი ჩანაწერებიდან. მისთვის უპირატესია ვარიანტულობა და იმპროვიზაცია, გატაცებულია გურული პოლიფონიით და გურულ ტრიოში მღერით. აქვს საკუთარი სტილი და დირიჟორობის მანერა.

2014 წლიდან გიორგი დონაძე საქართველოს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის აღმასრულებელი დირექტორია. 2020 წლისთვის ის ასევე წმინდა სამების საკათედრო ტაძრის საპატრიარქო გუნდის ერთ-ერთი ხელმძღვანელია, პარალელურად თბილისის გიორგი მთაწმინდელის სახელობის სასწავლო უნივერსიტეტში ასწავლის და საეკლესიო მუსიკისა და ხალხური სიმღერის სახელოსნოს ხელმძღვანელობს.