ჩონდოიზმი

ჩეონდოიზმი (ჩრდილოეთ კორეაში გამოითქმის, როგორც ჩონდოიზმი; კორ. ; ლიტ. ღვთაებრივი გზის რელიგია) — მე-20 საუკუნის კორეული პანთეისტური რელიგია, რომელიც ეფუძნებოდა მე-19 საუკუნის დონღაკის რელიგიურ მოძრაობას. დონღაკის მოძრაობა დაარსდა ჩო ჯეუს მიერ და კოდირებულია სონ ბიონგ-ჰის მეშვეობით. ჩეონდოიზმის წარმოშობა უკავშირდება გლეხთა აჯანყებას, რომელიც წარმოიშვა 1812 წელს ჯოსონის დროს.

ჩეონდოიზმი მოიცავს კორეული შამანიზმის ელემენტებს. ის ხაზს უსვამს პერსონალურ კულტივაციასა და სოციალურ კეთილდღეობას თანამედროვე მსოფლიოში.

სახელწოდება
 სიტყვასიტყვით ნიშნავს „ციური გზის რელიგიას“, სადაც ნიშნავს „ცას“, დო ნიშნავს „გზას“ (იგივე ასოებით, როგორც ჩინური ტაო) და ნიშნავს „რელიგიას“, „სწავლებას“, „იზმს“.

რწმენები
დროთა განმავლობაში, ჩეონდოიზმმა ასევე გაითავისა სხვა კორეული რელიგიური ტრადიციების ელემენტები, მათ შორის, დო (ტაოიზმი) და ბუდიზმი.

კონფუციური აზროვნების ფესვების შენარჩუნებით, ჩეონდოიზმი პატივს მიაგებს ჩეონ („ცა“ ანუ „სამოთხე“), როგორც კარგისა და სამართლის აღმატებული პრინციპი, რაც მოიხსენიება საპატიო ტერმინით ან „ღვთაება“. საეკლესიო დოქტრინის თანახმად, ტერმინი "" ნიშნავს არა მხოლოდ „ცას“, არამედ ის წარმოადგენს მთელს სამყაროს ანუ „ღიაობას“. ეს ტიტული გულისხმობს სამოთხის, როგორც „ინსტრუქტორის“ ხარისხს; რწმენა, რომ ადამიანები და საგნები შექმინილია არა ზებუნებრივი ღმერთის მიერ, არამედ ღვთივბუნებოვანი ყველა არსებისა და უსულო საგნების მიერ.

თავისი კონფუციანური წინაპირობების შენარჩუნების წყალობით, ჩონდოიზმი ყურადღებას ამახვილებს თვითგანვითარებაზე იმ იმედით, რომ ერთი აუმჯობესებს მეორის თანდაყოლილ ბუნებას, ერთი მიდის უფრო ახლოს ცასთან; რომ, ყველა არსების ურთიერთობა ღმერთთან, შესაძლოა, გაიზომოს მათი თანდაყოლილი ღვთივბუნებოვნებასთან სიახლოვის ან დისტანცირებულობის გამო. ამ პრინციპმა შექმნა გრძნობა, რომ „ემსახურო პიროვნებას, ნიშნავს ემსახურო სამოთხეს.“ რომელმაც შეიმუშავა დონღაკის იდეოლოგია როგორც კათოლიციზმის ალტერნატივა („დასავლური სწავლება“). დონღაკის იდეოლოგია ძალას იკრებდა კორეის დაბალ კლასებში, რათა ოჯახში სტრუქტურისა და სტაბილურობის გრძნობა გაეჩინა. მოძრაობამ „კორეული საზოგადოების ყველაზე რეპრესირებულ და დაჩაგრულ საზოგადოებას მათი შინაგანი ღირებულება განაცდევინა“. რადგან მოძრაობა ასწავლიდა, რომ ღვთაება შესაძლოა ცხოვრობდა დედამიწის გარეთ (სწავლება „უზარმაზარი სოციო-ეკონომიკური შედეგებით“), ის მიუღებელი იყო ადგილობრივი მემამულეებისა და უცხო ძალებისთვის, რომლებიც ცდილობდნენ მოძრაობის უკანონოდ გამოცხადებას და ზედამხედველობდნენ 1864 წელს ჩოეს სასამართლო პროცესს და სიკვდილით დასჯას.

ჩეონდოიზმი, როგორც რელიგია, განვითარდა 1900-იანი წლების დასაწყისში დონღაკის გლეხთა განმათავისუფლებელი მოძრაობებიდან კორეის სამხრეთ პროვინციებში, განსაკუთრებით 1894 წლის წარუმატებელი, მაგრამ შედეგიანი აჯანყებიდან მოყოლებული. დონღაკის მიმდევრები სასტიკად იდევნებოდნენ 1905 წლის პროტექტორატის ხელშეკრულების დამყარებამდე, რომელიც უზრუნველყოფდა რელიგიის თავისუფლებას. ამიტომ, 1905 წლის 1 დეკემბერს, სონ ბიონ-ჰიმ გადაწყვიტა რელიგიის მოდერნიზება და გახსნა ღიაობისა და გამჭვირვალობის ეპოქა, რათა დაეკანონებინა ის იაპონელების თვალში, რომლებსაც იმ დროს დიდი გავლენა ჰქონდათ კორეაზე. შედეგად, მან ოფიციალურად გამოიცვალა დონღაკის სახელი ჩეონდოიზმზე („ღვთიური გზის რელიგია“). ამის შემდეგ, რელიგიისთვის შეიქმნა კონსტიტუცია და ცენტრალური გენერალური ბიურო, რამაც განახორციელა მისი ცენტრალიზება და საზოგადოებისთვის უფრო ხელმისაწვდომი გახადა.

უახლესი ისტორია
2005 წლისთვის, გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, ჩეონდოიზმს ჰყავდა დაახლოებით 45 000 მიმდევარი და ჰქონდა 280 ეკლესია სამხრეთ კორეაში. 2015 წლის ეროვნული აღწერის თანახმად, ჩეონდოიზმს ჰყავდა დაახლოებით 65 000 მიმდევარი სამხრეთ კორეაში.

ჩრდილოეთ კორეაში, სახელმწიფო აღიარებს და უპირატესობას ანიჭებს ჩონდოიზმს, როგორც განსხვავებულად კორეული რევოლუციური რელიგია. მიუხედავად იმისა, რომ კიმის მემუარები მსუბუქად აკრიტიკებს კორეის რწმენას (მისი მარქსისტულ-ლენინური პერსპექტივის გათვალისწინებით), ის ასევე ხაზს უსვამს იმას, თუ როგორ უახლოვდება ჩონდოიზმი კომუნიზმის კორეულ ფორმას. სხვა ასპექტებთან ერთად, კიმის მემუარებში ხაზგასმულია ჩონდოიზმის მგრძნობელობა ყველა ადამიანის, განსაკუთრებით ღარიბებისა და დაბალი ღირებულებებისადმი. კიმის აზრით, ჩონდოიზმი არის „პროგრესული რელიგია“, რომელიც ხასიათდება მისი პრინციპების სიახლით, წინააღმდეგობის სულისკვეთებით, მისი რიტუალების და პრაქტიკის სიმარტივით და მისი არსებითად პოპულარული ბუნებით.