იფსონასი

იფსონასი — კურიონის მუნიციპალიტეტის მუნიციპალური რაიონი კვიპროსში, ლიმასოლის რაიონში. იგი რაიონის ერთ-ერთი უდიდესი მუნიციპალიტეტია და მდებარეობს ლიმასოლიდან დასავლეთით დაახლოებით 7 კილომეტრში (4,3 მილი). მუნიციპალური რაიონის სამხრეთი ნაწილი მოქცეულია აკროტირი-ეპისკოპის ბრიტანეთის სუვერენული ბაზების ადმინისტრაციულ საზღვრებში. 2021 წლის აღწერის მიხედვით, მისი მოსახლეობა 13 966 ადამიანს შეადგენს.

ისტორია და არქეოლოგია
იფსონასი შუა საუკუნეებიდან არსებობს. ლოფუს მცხოვრები ფერმერები სეზონურად მიგრირებდნენ იფსონასში, ხოლო მუდმივი დასახლება ბრიტანეთის მმართველობის პერიოდში დაიწყო. დღესდღეობით აქ შემორჩენილია შუა საუკუნეებში აშენებული ეკლესიების კვალი, რომლებიც წმინდა აგიოს სილასს უკავშირდება.

იფსონასი ლიმასოლის ერთ-ერთი უდიდესი მუნიციპალიტეტია და ქალაქიდან დასავლეთით დაახლოებით 7 კილომეტრში (4,3 მილი) მდებარეობს. მისი სამხრეთი ნაწილი აკროტირის ბრიტანულ სუვერენულ ბაზას ეკუთვნის და აკროტირის ბრიტანული პოლიციის მიერ იმართება.

ბოლო ათწლეულების განმავლობაში იფსონასში განვითარდა ხილისა და ბოსტნეულის მრავალფეროვანი პროფესიული კულტივაცია, როგორიცაა ვაზი, ციტრუსები (ფორთოხალი), კერატი და შედარებით ნაკლებად, სხვა ხილი. სამრეწველო წარმოების სხვა სახეობები მოიცავს: ხორცპროდუქტების გადამუშავებას, ყველის წარმოებას, ცემენტის მრეწველობას, ხის ავეჯის დამზადებასა და სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის შეფუთვას. აქ დასაქმებულია კვიპროსის ქალაქ ლიმასოლის რეგიონში მომუშავე პერსონალის რაოდენობით მეოთხე ყველაზე დიდი ჯგუფი.

მუდმივი მცხოვრებლების დიდი ნაწილი დასაქმებულია ტურიზმის, ვაჭრობის, ტრანსპორტისა და მომსახურების სფეროებში, ხოლო ბევრი არაკვიპროსელი მუშა სეზონურად არის დაკავებული იფსონასის სასოფლო-სამეურნეო სექტორში.

მუდმივი მცხოვრებლების რაოდენობა მნიშვნელოვნად გაიზარდა. თუ 1881 წელს სულ რაღაც 3 მცხოვრები იყო, 2011 წლის აღწერით მათმა რიცხვმა 10 950-ს მიაღწია. თავდაპირველად, 1881 წელს მხოლოდ 3 მცხოვრები იყო, რაც 1892 წლისთვის 4-მდე გაიზარდა. 1901 წლისთვის მოსახლეობამ 21-ს მიაღწია. 1921 წელს ამ მაჩვენებელმა 167-ს მიაღწია, ხოლო 1931 წლისთვის 256 მცხოვრები დაფიქსირდა. მოსახლეობა კვლავ განაგრძობდა ზრდას: 1946 წელს ჩაიწერა 492 მცხოვრები, 1960 წლისთვის მათი რაოდენობა 1 496-მდე გაიზარდა, ხოლო 1973 წელს 2 043-ს შეადგენდა. 1982 წელს მცხოვრებთა რიცხვი 3 061 იყო, 2011 წლისთვის კი 10 950.

თუმცა ლეგენდის თანახმად, იფსონასი კვიპროსის სხვა მუნიციპალიტეტიდან გადმოსახლებულებმა დააფუძნეს, დაწყებული პირველი პიროვნებით, რომელიც ლოფუდან იფსონასში გადავიდა (გიორკაძის ჩატზისტილისი, დ. 1887, ლოფუ), რომელიც თავდაპირველად იფსონასში მდებარე თავის მიწებს ვირით სეზონურად აკითხავდა, მოგვიანებით კი ამ მხარეში მუდმივად დასახლება გადაწყვიტა. რეალურად ისტორია ასე მარტივი არ არის. ეს ადგილი შუა საუკუნეებიდან არსებობს, რასაც შუა საუკუნეების რუკებზე დატანილი სახელი „“ მოწმობს. 1426 წელს ეგვიპტელმა მამლუქებმა დაიპყრეს კვიპროსი და აიღეს ლიმასოლი, მათ ინტერვენცია სწორედ ეპისკოპიდან დაიწყეს. აქედან გამომდინარეობს თეორია, რომ იფსონასი განადგურდა ჯერ მამლუქთა შემოსევისას, ხოლო მოგვიანებით, ხელახლა, 1570 წელს თურქული გემების მიერ კვიპროსში შემოჭრის დროს, როდესაც ისინი თავს დაესხნენ ლიმასოლს და იფსონასის მახლობლად მდებარე პოლემიდიის ტერიტორიას მიაღწიეს.

დღეს იფსონასში შეინიშნება ეკონომიკური ზრდა, რაც განპირობებულია სამრეწველო საქმიანობით, მუნიციპალიტეტის გაფართოებითა და ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებით. პატარა სოფელი გადაიქცა დიდ მუნიციპალიტეტად, რომელსაც 10 000-ზე მეტი მცხოვრები და კეთილმოწყობის ფართო სპექტრი აქვს.

მუნიციპალიტეტმა გადაწყვიტა შეინარჩუნოს ძველი ქალაქის სახლების ტრადიციული არქიტექტურა და კრძალავს ისეთი არქიტექტურული ელემენტების შეტანას, რომლებიც არ შეესაბამება აღნიშნულ სტილს წმინდა გიორგის ეკლესიის მიმდებარე ტერიტორიაზე.

ამ მხარის არქეოლოგია ძირითადად მის შუა საუკუნეების მემკვიდრეობაში ვლინდება, იქნება ეს მუნიციპალიტეტის ძველ ნაწილში მდებარე ძალიან ძველი სახლები, რომლებიც რენოვაციის მიუხედავად ინარჩუნებენ თავდაპირველ ხასიათს, თუ აგიოს სილასის შუა საუკუნეების ძეგლი, რომელიც მუნიციპალიტეტის მთავარ არქეოლოგიურ ღირსშესანიშნაობად ითვლება. ამ ტერიტორიას ჰყავს საკუთარი ცალკეული პოლიცია (კვიპროსში ბრიტანული ძალების პოლიცია), თუმცა მათთან დასაკავშირებელი ნომერია 112, ისევე როგორც კვიპროსის რესპუბლიკასა და ევროკავშირის ყველა სხვა ქვეყანაში. აკროტირის სუვერენული ბაზის ტერიტორია, რომელიც იფსონასის ნაწილებზეც ვრცელდება, ღიაა ავტომობილებისა და ადამიანებისთვის ყოველგვარი სასაზღვრო კონტროლის გარეშე და ის მოიცავს შემდეგ სოფლებს: იფსონასი, ერიმი, აკროტირი, ასომატოსი, ავდიმუ, ტრახონი, ფასური, სოტირა, ცერქეზოი, პისოური, კოლოსი, ეპისკოპი და პარამალი. რომლებიც ძირითადად ბერძნული მართლმადიდებლური თემისთვისაა განკუთვნილი.

წმინდა საბას ტაძარი , აშენებული 2007 წელს.
ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ქრისოპოლიტისას ტაძარი ( ა ლი), აშენებული დაახლოებით 1839 წელს.
წმინდა გიორგის ტაძარი ( ე ), აშენებული 1950-იან წლებში.
წმინდა გიორგი ვიკლიუს სამლოცველო ( ლი), თანამედროვე მცირე სამლოცველო, რომელიც მორწმუნე მცხოვრებლებმა აგიოს სილასის ტერიტორიის მახლობლად ააგეს.
წმინდა ვიხიანოსის სამლოცველო , აშენებული 1969 წელს ამავე სახელწოდების ძველი ეკლესიის შესახებ არსებული ლეგენდების საფუძველზე.
წმინდა რაფაელის სამლოცველო , აშენებული 1995 წელს, ძველ ბიზანტიურ და ჯვარ-გუმბათოვან სტილში.

პოლიტიკა და მმართველობა
2012 წელს იფსონასის მუნიციპალიტეტის ჩამოყალიბების შემდეგ, ქალაქს ორი მერი ჰყავდა.

განათლება
იფსონასში მრავალი დაწყებითი სკოლა, ერთი გიმნაზია და ერთი მოზრდილთა უწყვეტი განათლების სკოლაა. გარდა ამისა, ევროკავშირის „მთელი სიცოცხლის მანძილზე სწავლის“ მანდატის შესაბამისად, მოქმედებს კიდევ ერთი უწყვეტი განათლების სკოლა უფროსებისთვის.

ტრანსპორტი
იფსონასს ემსახურება ლიმასოლის ადგილობრივი ავტობუსების ხაზები: №17 და №16. ამ გზით იფსონასი უკავშირდება ლიმასოლის ცენტრს. ქალაქთან და სხვა დასახლებულ პუნქტებთან მუნიციპალიტეტს ასევე აკავშირებს ელიას კანაურუს დიდი გამზირი და კვიპროსის მთავარი ავტომაგისტრალი.

გეოგრაფია
ტოპოგრაფია
იფსონასი ზღვის დონიდან 90 მეტრის სიმაღლეზეა გაშენებული. სოფლის ტერიტორია დახრილია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ. სიმაღლე ჩრდილოეთით 479 მეტრიდან სოფლის დონეზე 90 მეტრამდე კლებულობს, ხოლო სამხრეთ ნაწილში 20 მეტრამდე ჩამოდის.

კლიმატი
იფსონასში ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 440 მმ-ს შეადგენს. იფსონასის სამრეწველო ზონის ღია სახნავ-სათეს მინდვრებში არ არის მაღალი შენობები, რის გამოც ზაფხულში ტემპერატურა შეიძლება უფრო მაღალი იყოს, ვიდრე ლიმასოლში, სადაც შენობები ჩრდილს ქმნიან. იმავე მიზეზით, იფსონასში შესაძლოა უფრო ძლიერი ქარი ქროდეს, ვიდრე უშუალოდ ქალაქ ლიმასოლში.

ეკონომიკა
იფსონასის სამრეწველო ზონაში მრავალი დამუშავებული მინდორია სადაც მოჰყავთ მზა გაზონები, ვაზი, ციტრუსები, ნუში, ზეთისხილი, კერატი და სხვა.

ამავე ტერიტორიაზე ფუნქციონირებს მსხვილი ცემენტის ქარხნები, ასევე ხორციელდება მეორადი ავტონაწილების ფართომასშტაბიანი დამუშავება.

იფსონასს აქვს აყვავებული ინდუსტრიული განვითარება. ამ მხარეში მრეწველობაში დასაქმებულთა რაოდენობა მეოთხე ადგილზეა ლიმასოლის მასშტაბით. ძირითადი სამრეწველო საწარმოებია: ძეხვეულისა და ხორცპროდუქტების საამქროები, ყველის ქარხნები, სახერხი საწარმოები, ნავების მშენებელი ქარხნები და ხის ავეჯის ფაბრიკები, ასევე სამუშაოს ხილისა და ბოსტნეულის დაფასოება-შეფუთვაც წარმოადგენს. 2000-იანი წლებიდან აქ სულ უფრო მეტი საერთაშორისოდ ცნობილი სწრაფი კვების ქსელი და სუპერმარკეტი ჩნდება.

სპორტი
იფსონასში არის სპორტული დარბაზები, საფეხბურთო სტადიონები და გუნდები, მათ შორის: , იოანიდისის ჩოგბურთის აკადემია და .