iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბაფომეტი

ბაფომეტი — სატანისტური ღვთაების სახელი. პირველად გვხვდება 1195 წელს, ტრაბადურა გავაუდანას პოემაში, როგორც „მუჰამედის“ ლათინიზირებული ვერსია. 1307 წელს, ინკვიზიციის მიერ ტამპლიერთა ორდენის წევრების წინააღმდეგ მოძიებული ცნობების მიხედვით, რაინდები საიდუმლო რიტუალში თაყვანს სცემდნენ ღვთაება ბაფომეტს. ღვთისმსახურები ბაფომეტში ხედავდნენ თავად სატანას და ტამპლიერებს ადანაშაულებდნენ ერეტიკოსობაში, რის შემდეგაც ორდენის მეთაური ჟაკ დე მოლი და ტამპლიერის დანარჩენი წევრები კოცონზე დაწვეს.

არსებობს მოსაზრება, რომლის მიხედვითაც ტამპლიერების მიერ ბაფომეტისადმი თაყვანისცემა, თავად ინკვიზიტორთა მიერ სპეციალურად გავრცელებული ცრუ ინფორმაცია იყო, რითიც მათ საბაბი ეძლეოდათ ტამპლიერთა წევრები ერეტიკოსებად გამოეცხადებინათ, ხოლო ორდენის გაუქმებით ისინი მოაგვარებდნენ პრობლემებს, რომელსაც ორდენი საფრანგეთის მეფე ფილიპე -სა და თვით რომის ეკლესიას უქმინდა.

უახლეს ისტორიაში ღვთაება „აღადგინა“ ელიფას ლევიმ. პირველად ქრისტიანობის ისტორიაში ის ღიად გამოჩნდა ელიფას ლევის ნაშრომში „დოგმა და უმაღლესი მაგიის რიტუალში“. ეს იყო ანდროგენული არსება, რომლის ხელებზეც ეწერა ალქიმიური სლოგანი „ “. სატანისტური ეკლესიის ჩამოყალიბებამდე, ბაფემოტის გამოსახვა არსად არ გვხდება და რა თქმა უნდა, ბაფომეტი არ ითვლებოდა სატანიზმის ძირითად სიმბოლოდ.

ლათინური სიტყვა „“, მარჯვნიდად მარცხნივ იკითხება როგორც „ “—  რაც წარმოადგენს აკრონიმს: „ “: „მსოფლიო ტაძრის ხალხთა წინამზღვარი“.

ბაფომეტი და ტამპლიერები
ორდენის წევრებმა წამების ზემოქმედების ქვეშ ყოფნისას აღიარეს, რომ ისინი ეთაყვანებოდნენ ღვთაება „ბაფომეტს“; აღმოჩნდა, რომ ტამპლიერების სწავლება ისე განსხვავდებოდა ქრისტიანულისაგან, რომ მათ საკუთარი სიმბოლოები და რიტუალებიც კი ჰქონდათ. როგორც ოფიციალურად მტკიცდება, ტამპლიერთა ორდენის გაუქმების მთავარი მიზეზი მათი სიმდიდრე და ძალაუფლება იყო და შესაძლოა, ტამპლიერთათვის მიკუთვნილი ცოდვების დიდი ნაწილი ინკვიზატორთა მიერ გამოგონილი იყო.

ეტიმოლოგია
ერთ-ერთი ვერსიით ბაფომეტი — „მაჰომეტის“ (მუჰამედის)  დამახინჯებული ფორმაა. მეორე ვერსიით, ბაფომეტი არის გაერთიანება ორი ბერძნული სიტყვის, რაც „სიბრძნეში შთანთქმას“ აღნიშნავს.
კურტ ტუხოლსკი

კურტ ტუხოლსკი ( დ. 9 იანვარი 1890, ბერლინი, — გ. 21 დეკემბერი 1935, გეტებორგი) — გერმანელი ჟურნალისტი და მწერალი. იგი მოღვაწეობდა ასევე ფსევდონიმებით: კასპარ ჰაუზერი, პეტერ პანტერი, თეობალდ თიგერი და იგნაც ვრობელი. ტუხოლსკი ვაიმარის რესპუბლიკის უმნიშვნელოვანეს პუბლიცისტებს მიეკუთვნება.

კურტ ტუხოლსკი იყო პოლიტიკურად აქტიური ჟურნალისტი და ყოველკვირეული ჟურნალის „ “-ის დამაარსებელი, ამავდროულად სატირიკოსი, სიმღერების ტექსტების ავტორი, ლირიკოსი და კრიტიკოსი (ლიტერატურის, ფილმისა და მუსიკის განხრით). თავის თავს თვითონ განიხილავდა, როგორც მემარცხენე  დემოკრატს, სოციალისტს, პაციფისტს და ანტიმილიტარისტს.

კურტ ტუხოლსკი ბერლინ-მოაბიტში მდებარე მშობლების სახლში მოევლინა ქვეყანას 1890 წლის 9 იანვარს. მამამისი იყო ებრაელი ალექს ტუხოლსკი (1855–1905), რომელმაც 1887 წელს თავის ბიძაშვილზე დორის ტუხოსკიზე (1869–1943) იქორწინა. მათ 3 შვილი შეეძინათ: კურტი, უფროსი ვაჟი, ასევე ფრიცი და ელენი.

ტუხოლსკის განსაკუთრებულად უყვარდა და პატივს სცემდა მამას, რომელიც 1905 წელს გარდაიცვალა და მნიშვნელოვანი ქონება დაუტოვა თავის ცოლს და შვილებს. ამან საშუალება მისცა ტუხოლსკის მიეღო განათლება ფინანსური საზრუნავის გარეშე.
ბელოვარის კათედრალი

ბელოვარის კათედრალი — ბაროკოს სტილის საკათედრო ტაძარი ბელოვარში. ტაძარი მდებარეობს ქალაქის ცენტრში, წმინდა ტერეზას სკვერში. 2009 წლის დეკემბერში ტაძარს ეპარქიული კათედრალის სტატუსი მიენიჭა.

ტაძრის საფუძველი 1765 წლის 10 აპრილს ჩაეიყარა, ხოლო მშენებლობა 1770 წელს დასრულდა. კურთხევა 1772 წლის 15 ოქტომბერს ტერეზა ავილიანელის ხსენების დღეს მოხდა და მისი სახელობისაა. ის იყო ავსტრიის დედოფლის მარია ტერეზიას (რომელმაც 1756 წელს დააარსა ბელოვარი) მფარველი ანგელოზი სამრეკლო 1774 წელს აშენდა. ტაძარი დაახლოებით 1000 ადამიანს იტევს. ტაძრის ქვეშ განთავსებულია სამარხი კარიდორები, თუმცა იქ მხოლოდ რამდენიმე ადამიანია დაკრძალული.

1880 წლის მიწისძვრამ ეკლესია და მღვდლის სახლი დააზიანა. 1888 წელს ეკლესია არქიტექტორმა გერმან ბოლემ აღადგინა.

ხორვატიის დამოუკიდებლობისათვის ომის დროს ეკლესიას ჭურვი მოხვდა, რის შემდეგაც სამი ქალი გარდაიცვალა.

სქოლიოი
ვაჟა მარგველაშვილი

ვაჟა მარგველაშვილი (დ. 3 ოქტომბერი, 1993, გორი) — ქართველი ძიუდოისტი. მსოფლიო ჩემპიონატის ორგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2015, გუნდური; ჩელიაბინსკი, რუსეთი; 2017, 66კგ; ბუდაპეშტი, უნგრეთი), ევროპის სამგზის ჩემპიონი (2016, 66 კგ და გუნდური; ყაზანი, რუსეთი; 2017, გუნდური; ვარშავა, პოლონეთი), ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2019), ევროპის თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი (2019), მსოფლიო მასტერსის ბრინჯაოს პრიზიორი (2017), გრან-სლემის გამარჯვებული (2018), გრან-სლემის ვიცე-ჩემპიონი (2019), გრან-სლემის ბრინჯაოს პრიზიორი (2017), გრან-პრის გამარჯვებული (2016), გრან-პრის ბრინჯაოს პრიზიორი და მრავალი საერთაშორისო ტურნირის ბრინჯაოს პრიზიორი. ის არის აგრეთვე ძიუდოში საქართველოს სამგზის ჩემპიონი (2012, 2014, 2016), საქართველოს ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2010, 2011), საქართველოს ჩემპიონი ახალგაზრდებში (2011, თბილისი), ევროპის ვიცე-ჩემპიონი ახალგაზრდებში ( 2012, პორეჩი, ხორვატია). იყო 2016 წლის რიო დე ჟანეიროს ოლიმპიადის მონაწილე და დამარცხდა მეორე წრეში.

რესურსებში ინტერნეტში
 .
ფოხალას ციხე

ფოხალას ციხე — მდებარეობს შიდა ქართლში, ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბელოთის მახლობლად, ფოხალას მთაზე.

ფოხალას ციხე დგას მთის ვიწრო თხემზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ძეგლი ძლიერ არის დაზიანებული. გალავნის შემორჩენილი ფრაგმენტებით დგინდება, რომ ციხე სიგრძით 100 მეტრს აღწევდა, ხოლო სიგანით 5-6 მეტრს. კედლებში ჩართული იყო სამი კოშკი. ერთი მათგანი იდგა მთის ყველაზე მაღალ წერტილზე, ხოლო დანარჩენი ორი სამხრეთ კედლის შუა ნაწილში. ამ ორი კოშკიდან მხოლოდ ერთია ნაწილობრივ შემორჩენილი.

ციხის აშენების ზუსტი თარიღი და ამშენებლის ვინაობა არსად არ მოიპოვება. იგი მხოლოდ ერთხელ მოიხსენიება მემატიანე იესე ბარათაშვილთან, როდესაც ის აღწერს 1777 წლის ქსნის ერისთავის გიორგის აჯანყებას, რომლის მოხედვითაც აჯანყებულმა ერისთავმა გაამაგრა ახალგორის, წირქოლის, მონასტრის, ფოხალას, სიათას, ბეხჩოს ციხეები. თვითონ ერისთავმა სიათას ციხეს შეაფარა თავი, ხოლო მისი შვილი ელისბარი კი ფოხალას ციხეში გამაგრდა. ერეკლე მეფემ აჯანყებულების წინააღმდეგ ჯარი გამოაგზავნა. ელისბარი არ იყო დარწმუნებული, რომ მეფის მრავალრიცხოვან ჯარს გაუმკლავდებოდა და იმერეთს შეაფარა თავი. ამის შემდეგ, მეფის ჯარის მიერ, სხვა ციხეებთან ერთად, ფოხალას ციხეც აიღეს.

ცილინდრული კოშკი ნაგებია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით. ქვა ნაცრისფერია. კოშკი სამსართულიანია. პირველი სართული გეგმით წრიულია, მეორე და მესამე სართულები თითქმის კვადრატულია, აქედან მესამე სართულის კუთხეები წაკვეთილია. მეორე და მესამე სართულებს ეზოდან დამოუკიდებელი შესასვლელები აქვს. შესასვლელები გაჭრილია სამხრეთით. მეორე სართულის ჩრდილოეთის კედელში მოწყობილია თაღოვანი ბუხარი. ბუხრის ორივე მხარეს სარკმლებია გაჭრილი. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედელში წყვილი სწორკუთხა ნიშია.
მესამე სართულის დასავლეთ კედელში გაჭრილია დამრეცი სათოფურები. სამხრეთ კედელში მოთავსებულია ორი დიდი სარკმელი. აღმოსავლეთ კედლის ცენტრში ღრმა, სწორკუთხა ნიშია. ნიშის ორივე მხარეს მოწყობილია სათოფურები; სათოფურებია აგრეთვე კედლების კუთხეებში. სართულშუა გადახურვა ჩამონგრეულია. შემორჩენილია ხის კოჭები და მათი ბუდეები.
ვაცლავ დობრუსკი

ვაცლავ დობრუსკი (დ. 11 აგვისტო, 1858, გერმანუვ-მესტეცი, ავსტრიის იმპერია — გ. 24 დეკემბერი, 1916, პრაღა, ავსტრია-უნგრეთი) — ჩეხი არქეოლოგი, ეპიგრაფი და ნუმიზმატი. ბულგარეთის არქეოლოგიის ეროვნული მუზეუმის პირველი დირექტორი 1893-1910 წლებში. მოღვაწეობის უმეტესი წლები გაატარა ბულგარეთში.

ვაცლავ დობრუსკი დაიბარა აღმოსავლეთ ბოჰემიის პატარა ქალაქ გერამნუვ-მესტეცში. დაამთავრა კარლის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი. 1880 წელს საცხოვრებლად გადავიდა ბულგარეთის ქალაქ პლოვდივში, სადაც ლათინური ენის მასწავლებლად მუშაობდა სკოლაში. 1885 წელს გადავიდა სოფიაში. 1886-1893 წლებში ვაჟთა სკოლაში ასწავლიდა ლათინურს, ხოლო 1890-1910 წლებში კითხულობდა ლექციებს ანტიკური არქეოლოგიის შესახებ დღევანდელ სოფიის უნივერსიტეტში. 1893 წელს დაინიშნა ახლად დაარსებული არქეოლოგიის ეროვნული მუზეუმის დირექტორად, სადაც 1910 წლამდე მუშაობდა. 1911 წელს ვაცლავ ვაცლავ დობრუსკი დაბრუნდა პრაღაში, სადაც 1912-1914 წლებში ბერძნულ და ლათინურ ნუმიზმატიკას ასწავლიდა კარლის უნივერსიტეტში.

გარდაიცვალა 1916 წლის 24 დეკემბერს პრაღაში.
ვლაჰო ბუკოვაცი

ვლაჰო ბუკოვაცი (; ; დ. 5 ივლისი, 1855, ცავტატი, ავსტრო-უნგრეთის იმპერია (ახლა ხორვატია) – გ. 23 აპრილი, 1922, პრაღა, ჩეხოსლოვაკია (ახლა ჩეხეთი)) — ხორვატი მხატვარი. მისი ცხოვრება და მხატვრობა იყო ელექტიკული. ის ცხოვრობდა ბევრ სხვა და სხვა ადგილას და მისი სტილი ძლიერად იცვლებოდა მისი კარიერის განმავლობაში. მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარია ნიუს სტილში შესრულებული (ყვავილი). ეს ნამუშევარი მან თავის ფრანგულ პერიოდში შექმნა და მან მრავალი მიმოხილვა და გამოცემა დაიმსახურა.

გალერეა
მოჰავეს სატელეფონო ჯიხური

მოჰავეს სატელეფონო ჯიხური — განცალკევებით მდგომი სატელოფონო ჯიხური, რომელიც ახლანდელი მოჰავეს ეროვნული ნაკრძალის, კალიფორნიის ტერიტორიაზე იდგა. ჯიხურმა მისი უჩვეულო ადგილმდებარეობის გამო ყურადღება 1997 წელს მიიპყრო. 60-იან წლებში დამონტაჟებული ჯიხური უახლოესი მოკირწყლული გზიდან დაშორებული იყო 13 კილომეტრით, უახლოესი დანომრილი გზატკეცილიდან 24 კილომეტრით, უახლოესი დასახლებიდან კი რამდენიმე ათასეული კილომეტრით. თავდაპირველად, ჯიხურის ტელეფონის ნომერი იყო (714) 733-9969, თუმცა მოგვიანებით საქალაქთაშორისო სატელოფონი კოდი შეიცვალა 619-ით, მოგვიანებით კი 760-ით.

ისტორია
სატელოფონო ჯიხური თავდაპირველად დაიდგა 1948 წელს ციმას წიდის მაღაროს მფლობელი ემერსონ რეის მოთხოვნით, რათა ადგილობრივი ვულკანურ წიდაზე მომუშავე მაღაროელთათვის და იმ მხარეში მცხოვრები ხალხისთვის სატელოფონო მომსახურების მისაწოდებლად. ის იყო კალიფორნიის მთავრობის მანდატის „პოლიტიკის სადგურების“ ქსელის ნაწილი, რაც გულისხმობდა შტატის განცალკევებულ ადგილებში მცხოვრები მოსახლეობისთვის მომსახურების მიწოდებას. მოჰავეს ჯიხურმა, რომელიც ორი იზოლირებული მოუკირწყლავი გზის გადაკვეთაზე დგას, სავარაუდოდ სამხრეთით 50 კილომეტრის მოშორებით მდგომი ჯიხური ჩაანაცვლა. თავდაპირველად ჯიხურში იყო ხელით ასამუშავებელი მაგნეტო ტელეფონი, თუმცა ის 1960-იან წლებში ტელეფონ-ავტომატით ჩანაცვლდა. ბრუნვითი ტელეფონი 1970-იანებში შეხებით-ტონური მოდელით ჩანაცვლდა.
ფილიპე II (სტადიონი)

ფილიპე მაკედონელის სახელობის ეროვნული არენა — მრავალფუნქციური სტადიონი სკოპიეში, მაკედონიაში. სტადიონი გაიხსნა 1947 წელს. ძირითადად იმართება საფეხბურთო შეხვედრები. ფილიპე არენაზე საშინაო მატჩებს მართავენ რაბოტნიჩკი და ვარდარი, ასევე მაკედონიის ეროვნული ნაკრები. გარდა ფეხბურთისა, სტადიონი გამოიყენება კონცერტების გასამართად. 2017 წლის 8 აგვისტოს ამ სტადიონზე გაიმართება უეფა-ს სუპერთასი.

სტადიონს სახელი ეწოდა მაკედონიის მეფის, ფილიპე მეორის პატივსაცემად.
მაკედონიის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმი

მაკედონიის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმი — გაიმართა 1991 წლის 8 სექტემბერს, რათა დაედასტურებინა მაკედონიის დამოუკიდებლობა იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკისაგან. რეფერენდუმში მონაწილეობდა მოსახლეობის 76 % და დამოუკიდებლობას ხმა მისცა 96,4 %-მა.

ვადამდელი ხმის მიცემის პროცედურა ჩატარდა აშშ-ში, კანადაში და ავსტრალიაში, სადაც ცხოვრობს მაკედონელთა დიდი დიასპორა. ყველა პოლიტიკური ლიდერი მოუწოდებდა მოსახლეობას რეფერენდუმში მონაწილეობისაკენ. მიუხედავად ამისა ალბანელებმა არ მიიღეს მონაწილეობა, რადგან თავს თვლიდნენ დაჩაგრულ უმცირესობად.

უკვე 8 სექტემბრის საღამოს მაკედონიის დედაქალაქ სკოპიეს იოსიპ ბროზ ტიტოს მოედანზე (ამჟამად მაკედონიის მოედანი) საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარემ გამოაცხადა პირველადი შედეგები, რომლის მიხედვიდაც მაკედონია გამოცხადდა დამოუკიდებელ რესპუბლიკად. პრეზიდენტმა კირო გლიგოროვმა ქვეყნის მოქალაქეებს მიულოცა თავისუფალი, სუვერენული და დამოუკიდებელი მაკედონიის დაარსება.
სომხური დიასპორა უნგრეთში

სომხური დიასპორა უნგრეთში (უნგ. ) — 15 000 ეთნიკურად სომეხი, რომელიც ცხოვრობს უნგრეთში, ძირითადად ბუდაპეშტსა და პეშტის რეგიონში. ისინი უნგრეთის მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 0.01%-ს შეადგენენ. პირველად სომხები უნგრეთში დასახლდნენ - საუკუნეებში, ხოლო უკანასკნელად მათი იმიგრაცია მოხდა საუკუნის 90-იან წლებში, საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ. 1924 წლიდან უნგრეთში მოქმედებს სომხური კათოლიკური სამღვდელოება, რომელიც უზრუნველყოფს კულტურულ პროექტებს. ასევე ბუდაპეშტში არსებობს კულტურული და საინფორმაციო ცენტრი.

სომხური წარმოშობის გამოჩენილი უნგრელები
გენერალი ერნო კიში (1799-1849) - 1848 წლის უნგრეთის რევოლუციის მონაწილე.
გენერალი ვილმოშ ლაზარი (1917-1849) - 1848 წლის უნგრეთის რევოლუციის მონაწილე.
გენერალი იანოშ კეცი (1822-1904) - 1848 წლის უნგრეთის რევოლუციის მონაწილე.
ფერენც სალაში (1897-1946) - პოლიტიკოსი, ფაშიზმის მიმდევარი, უნგრეთის პრემიერ-მინისტრი (დე-ფაქტო).
გაბორ აგარდი (1922-2006) - მსახიობი.
ზოლტან ნურიდშანი (1925-1974) - მხატვარი.
ერიკა მაროჟანი (1972) - მსახიობი.
ტიგრან ვარდანიანი (1989) - მოციგურავე, უნგრეთის ჩემპიონი 2007-2009 წლებში.
ტურინული დერბი

ტურინული დერბი - იტალიური საფეხბურთო დაპირისპირება ქალაქ ტურინის ორ გუნდს შორის - იუვენტუსი და ტორინო. იტალიის საფეხბურთო ისტორიის პირველი დერბი, რომელიც დღემდე ერთ-ერთი ყველაზე სანახაობრივი და პრინციპული დაპირისპირებაა იტალიურ საფეხბურთო სამყაროში.

შეხვედრები
მოცემულია 1926-27-დან 1969-70-მდე წლების სეზონების გამოკლებით

1 1979–80 წლების სეზონის იტალიის თასის ნახევარფინალში ორი მატჩის ჯამში ანგარიშით 0-0, ფინალის საგზური დარჩა ტორინოს, პენალტების სერიაში გამარჯვებით, ანგარიშით 4-2.
2 1992–93 წლების სეზონის იტალიის თასის ნახევარფინალში ორი მატჩის ჯამში ანგარიშით 3-3, ფინალის საგზური დარჩა ტორინოს, გასვლით მატჩზე მეტი გატანილი გოლის რეგულაციით.

სტატისტიკა
მოცემულია 2016 წლის 20 მარტის მდგომარეობით.

ბომბარდირები
მოცემულია ტურინული დერბის ყველა ოფიციალური გათამაშების ბომბარდირები:

მწვრთნელები
მოცემულია ტურინული დერბის ყველა ოფიციალურ გათამაშებაში ყველაზე მეტჯერ გამარჯვებული მწვრთნელები:

გამორჩეული ფაქტები და რეკორდები
ყველაზე უხვგოლიანი მატჩი: 14, ტორინო - იუვენტუსი 8–6 [9 თებერვალი, 1913]
ყველაზე დიდი სხვაობით გამარჯვება ტორინოს სასარგებლოდ: 0–8 [17 ნოემბერი, 1912]
ყველაზე დიდი სხვაობით გამარჯვება იუვენტუსის სასარგებლოდ: 6–0 [20 აპრილი, 1952]
ზედიზედ ყველაზე მეტი გამარჯვება: იუვენტუსი - 7 - 2008 წლის 25 ოქტომბრიდან, 2014 წლის 30 ნოემბრის ჩათვლით.
ზედიზედ ყველაზე მეტი ფრე: 4, 1977 წლის 3 აპრილიდან, 1978 წლის 19 ნოემბრის ჩათვლით.
ყველაზე მეტი მოუგებელი მატჩი : ტორინო, 17, 1995 წლის 3 დეკემბრიდან, 2014 წლის 30 ნოემბრის ჩათვლით.
ზედიზედ ყველაზე გრძელი მშრალად შენახული კარი: იუვენტუსი, 931 წუთი, 2002 წლის 24 თებერვალიდან, 2014 წლის 30 ნოემბრამდე.
ყველაზე სწრაფი გოლი: გოლის ავტორი - ვალენტინო მაცოლა (ტორინო), მატჩის 1' წუთზე. [18 ივნისი, 1994]
საუკეთესო მატჩის შედეგის მობრუნება იუვენტუსისთვის: აგებდა ანგარიშით 0–2-ს და მოიგო 4–2. [7 მარტი, 1982]
საუკეთესო მატჩის შედეგის მობრუნება ტორინოსთვის: აგებდა ანგარიშით 0–3-ს და დაასრულა ფრედ 3–3. [14 ოქტომბერი, 2001]
ყველაზე მეტი გოლის ავტორი ერთ მატჩში: ჰანზ კამფერი (ტორინო), 4 გოლი. [3 თებერვალი, 1907]
ზედიზედ მატჩებში, გატანილი გოლების ავტორი: ფელიჩე ბორელი (იუვენტუსი), 6 გოლი. 1932 წლის 4 დეკემბრიდან, 1935 წლის 10 მარტის ჩათვლით.
ყველაზე მეტი მატჩი ერთ კალენდარულ წელიწადში: 6 (1988), 3 მატჩი სერია ა-ში, 2 მატჩი იტალიის თასზე, 1 მატჩი უეფას თასის გათამაშების საგზურის საკვალიფიკაციო მატჩი.
ყველაზე დიდი დასწრება მატჩზე: 70,200 მაყურებელი, ტორინო - იუვენტუსი 0–1. [28 ოქტომბერი, 1962]
იუვენტუსმა მოიგო ყველა დეკადაში, მინიმუმ ერთი თამაში მაინც. ტორინომ ჩააგდო ერთი დეკადა (2000-2009), მოცემულ წლებში ვერ შეძლო ვერცერთი მატჩის მოგება.
ყველაზე ხანგრძლივად მშრალად შენახული კარი: მეკარე ჯანლუიჯი ბუფონი (იუვენტუსი), 864 წუთი.
ქართულის რვეულები

ქართულის რვეულები ( საუკუნის სურათები) — ქართველი მწერლის აკა მორჩილაძის 2013 წელს გამოცემული რომანი.

შინაარსი
ეს წიგნი საუკუნის საქართველოს მნიშვნელოვან მოვლენებსა და პიროვნებებს აცოცხლებს. აქ ვერ შეხვდებით ფაქტების დეტალურ აღწერას, ზუსტ თარიღებს, წყაროების მიხედვით დამოწმებულ ინფორმაციას. ავტორი მოგვითხრობს იმას, რაც უფრო მნიშვნელოვნად მოეჩვენა, ისტორიული თუ დოკუმენტური წიგნების კითხვისას გონებაში დაელექა და გულში ჩარჩა, რადგან როგორც თავადვე წერს: „მთავარი ხომ მაინც ის არის, რაც გულს სამუდამოდ დააჩნდება“. წიგნს ახლავს ხუთი ჩანართი – ისტორიული პიროვნებებისა და ადგილების ფოტოები, რომელთაგან ბევრი შეიძლება უცნობიც კი იყოს მკითხველისთვის.
დედამიწის დღე

დედამიწის დღე — ყოველწლიური ღონისძიება, რომელიც 22 აპრილს აღინიშნება. ამ დღეს მსოფლიოს გარშემო იმართება გარემოს დაცვის მხარდასაჭერი ღონისძიებები. ის პირველად აღინიშნა 1970 წელს, დღესდღეობით კი დედამიწის დღის ქსელის მიერ მსოფლიო მასშტაბითაა კორდინირებული და ყოველწლიურად აღინიშნება 193 ქვეყანაზე მეტში.

2016 წლის დედამიწის დღეზე ამერიკის შეერთებული შტატების, ჩინეთის და სხვა 120 ქვეყნის მიერ ხელი მოეწერა ისტორიული მნიშვნელობის მქონე „პარიზის შეთანხმებას“, რის შედეგადაც უნდა ამოქმედდეს ისტორიული კლიმატის დაცვის შეთანხმება, რომელიც 2015 წლის გაეროს კლიმატის ცვლილების კონფერენციის მონაწილე 195 სახელმწიფომ დადო პარიზში.

1969 წელს სან-ფრანცისკოში გამართულ იუნესკოს კონფერენციაზე, მშვიდობის აქტივისტმა ჯონ მაკკონელმა წამოაყენა აზრი შექმნილიყო დედამიწის და მშვიდობის ცნების პატივსაცემი დღე და ის პირველად აღნიშნულიყო 1970 წლის 21 მარტს, გაზაფხულის პირველ დღეს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში.  მოგვიანებით მაკკონელმა ამ დღის შესახებ გამოაქვეყნა ოფიციალური განცხადება, რომელსაც ხელი მოაწერა გაეროს გენერალურმა მდივანმა უ ტანმა. ერთი თვის შემდეგ შეერთებული შტატების სენატორმა გეილორდ ნელსონმა გარემოზე სამსჯელოდ დააფუძნა ცალკე დედამიწის დღე, რომელიც პირველად 1970 წლის 22 აპრილს გაიმართა. ნელსონმა მისი სამსახურისთვის მოგვიანებით თავისუფლების საპრეზიდენტო მედალი მიიღო. 22 აპრილის დედამიწის დღე კონცენტრირებული იყო შეერთებულ შტატებზე, თუმცა დენის ჰეიესმა, რომელიც 1970 წელს თავდაპირველი საყოველთაო ორგანიზების კოორდინატორი იყო, შექმნა ორგანიზაცია, რომელმაც ამ დღეს საერთაშორისო სახე მისცა და 141 ქვეყანაში გაუკეთა ორგანიზება. მრავალი გაერთიანება დედამიწის კვირას აღნიშნავს, ერთ კვირიანი აქტივობები, რომელიც გარემოს იმ პრობლემებს ეხება, რის წინაშეც მსოფლიო დგას.
სისტემური პროგრამული უზრუნველყოფა

სისტემური პროგრამული უზრუნველყოფა — კომპიუტერის პროგრამული უზრუნველყოფა, რომელიც სხვა პროგრამული უზრუნველყოფებისთვის მომსახურებების მისაწოდებლადაა გამიზნული. სისტემური პროგრამული უზრუნველყოფის მაგალითებია ოპერაციული სისტემები, გამოთვლითი მეცნიერების პროგრამული უზრუნველყოფა, თამაშის ძრავები, სამრეწველო ავტომატიზაცია და „პროგრამული უზრუნველყოფა, როგორც მომსახურება“ გამოყენებითი პროგრამები.

სისტემური პროგრამული უზრუნველყოფისგან გასხვავებით, პროგრამული უზრუნველყოფა, რომელიც მომხმარებელს ტექსტური დოკუმენტების შექმნის, თამაშის, მუსიკის მოსმენის და ვებ-ბრაუზერით ინტერნეტის დათვალიერების საშუალებას აძლევს, ეწოდება გამოყენებითი პროგრამული უზრუნველყოფა.

ოპერაციული სისტემები
ოპერაციული სისტემა (ცნობილი მაგალითები:  , ), ისეთი დავალებების შესრულებით, როგორიცაა მეხსიერებასა და დისკებს შორის მონაცემების გადაცემა და დისპლეიზე გამომავალი მონაცემების გადმოცემა კომპიუტერის ნაწილებს ერთად მუშაობის საშულებას აძლევს. ის უზრუნველყოფს პლატფორმას (აპარატურული უზრუნველყოფის აბსტრაქციის ფენას) მაღალი დონის პროგრამული უზრუნველყოფებისა და გამოყენებითი პროგრამებისთვის.

ოპერაციული სისტემის მთავარი შემადგენელი ნაწილი ბირთვია. ის გამოყენებითი პროგრამებისთვის (მათ შორის ზოგიერთი სისტემური პროგრამული უზრუნველყოფისთვის) გამოყენებითი პროგრამირების ინტერფეისს და მოწყობილობის დრაივერების ინტერფეისს განსაზღვრავს.

მოწყობილობის დრაივერები, მათ შორის კომპიუტერის  და ფიქსირებული პროგრამული უზრუნველყოფა კომპიუტერთან დაკავშირებული ან მასში ჩადგმული აპარატურის არსებითი ფუნქციურობის საშუალებას იძლევიან.

სამომხმარებლო ინტერფეისი „მომხმარებლებს კომპიუტერთან ურთიერთმოქმედების საშუალებას აძლევს“. ეს ხდება ბრძანებების სტრიქონის ინტერფეისის  ან, 80-იანი წლების შემდეგ მომხმარებლის გრაფიკული ინტერფეისის გამოყენებით . ვინაიდანაც ეს ოპერაციული სისტემის ის ნაწილია, რომელთანაც მომხმარებელი პირდაპირ ურთიერთმოქმედებს, ის შეიძლება სისტემური პროგრამული უზრუნველყოფის ნაცვლად გამოყენებით პროგრამად ჩაითვალოს.
ჩიხტიკოპი

ჩიხტიკოპი, ჩიხტაკოპი — ძველი ქართული სამოსის ნაწილი, თავსაბურავი. შედგება ორი ნაწილისაგან: ჩიხტისა და კოპისაგან.

ჩიხტი არის თავზე დასადები მუყაოს ან ხის ბრტყელი რკალი თხემისკენ დაქანებული, რომელზეც გადაკრულია შუბლსაკრავი, ანუ თავსაკრავი. ეს თავსაკრავი ფარჩის ან ხავერდის სხვადასხვა ფერის ქსოვილის ვიწრო ოთხკუთხა ზოლია, მოქარგული ანდა შემკული შუბლის ქინძისთავით, ზოგჯერ მძივებით.

კოპი არის ბოლოებწაწვეტებული, ბამბით გამოტენილი ფერადი ფარჩის ან აბრეშუმის ქსოვილის ნახევარრკალი. მას დებენ ჩიხტის შიგნით, რათა ზედ ქინძისთავებით ლეჩაქი დაამაგრონ.
ოპერაციული სისტემის ბირთვი

ბირთვი (ინგლ. ) — კომპიუტერული პროგრამა, რომელიც კომპიუტერის ოპერაციული სისტემის ცენტრალურ ნაწილს წარმოადგენს. მას აქვს სრული კონტროლი ყველაფერზე, რაც სისტემაში ხდება. ის გაშვებისას პირველი იტვირთება და შემდეგ გაშვების დარჩენილ პროცესს მართავს, ასევე მართავს პროგრამული უზრუნველყოფის მიერ შეტანა-გამოტანის მოთხოვნებს და მათ ცენტრალური პროცესორისთვის მონაცემთა გადამუშავების ინსტრუქციებად თარგმნის. მისი პასუხისმგებლობის ქვეშაა მეხსიერების მართვა, კომპიუტერის პერიფერიებთან (პრინტერები, სპიკერები და ა.შ.) ურთიერთობა და მათი მართვა. ბირთვი თანამედროვე ოპერაციული სისტემების არსებითი ნაწილია.

ბირთვის კრიტიკული კოდი ჩვეულებრივ იტვირთება მეხსიერების დაცულ არეში, რაც მასზე სხვა ოპერაციული სისტემის ან გამოყენებითი პროგრამების მიერ უფრო ნაკლები სიხშირით გამოყენებული ნაწილების მიერ ინფორმაციის გადაწერას ხელს უშლის. ბირთვი თავის დავალებებს, როგორიცაა პროცესების გაშვება და წყვეტების გამკლავება, ასრულებს ბირთვის სივრცეში. ხოლო ის ყველაფერი, რასაც მომხმარებელი ჩვეულებრივ კომპიუტერთან აკეთებს (ტექსტურ რედაქტორში წერა, მომხმარებლის გრაფიკულ ინტერფეისში პროგრამების გაშვება), ხდება მომხმარებლის სივრცეში. ეს განცალკევება მომხმარებლის და ბირთვის მონაცემების ერთმანეთისთვის ხელის შეშლას და ამით წარმადობის შესუსტებას ან სისტემის არამდგრადობას (შესაძლო ავარიულ დახურვებსაც) გამორიცხავს.

პროცესის მიერ ბირთვის მოთხოვნების გაკეთებას სისტემური გამოძახება ეწოდება. ბირთვის სხვადასხვაგვარი სახეობების მიერ სისტემურ გამოძახებებთან და რესურსებთან მოპყრობა განსხვავებულია. მაგალითად, მონოლითური ბირთვი სისტემის წარმადობის გაუმჯობესების მიზნით ოპერაციული სისტემის ყველა ინსტრუქციას ახორციელებს ერთსა და იმავე მისამართულ სივრცეში. მიკრობირთვი ოპერაციული სისტემის მეტად მოდულურობისთვის და, აქედან გამომდინარე, მისი უფრო მარტივი უზრუნველყოფისთვის, ოპერაციული სისტემის ფონური პროცესების უმეტესობას ამუშავებს მომხმარებლის სივრცეში.

ბირთვის ინტერფეისი დაბალი დონის აბსტრაქციის ფენაა.
იტალიის დერბი

იტალიის დერბი - იტალიური საფეხბურთო დაპირისპირება ორ იტალიურ კლუბს შორის - იუვენტუსი და ინტერი. იტალიისა და ევროპული ფეხბურთის ერთ-ერთი ყველაზე სანახაობრივი და პრინციპული დაპირისპირება.

გამორჩეული მატჩები და რეკორდები
ყველაზე უხვგოლიანი მატჩი
8 გოლი. ინტერი 6–2 იუვენტუსი [23 ოქტომბერი, 1943]

ინტერის ყველაზე დიდი გამარჯვებები
მოცემულია გამარჯვებები, როგორც 4 და მეტი გოლის სხვაობით, ასევე ინტერის 5 და მეტი გატანილი გოლი.
ინტერი 6–1 იუვენტუსი [26 ნოემბერი, 1911]
ინტერი 6–3 იუვენტუსი [4 იანვარი, 1913]
ამბროზიანა ინტერი 6–0 იუვენტუსი [17 ნოემბერი, 1935]
ამბროზიანა ინტერი 4–0 იუვენტუსი [17 სექტემბერი, 1939]
ინტერი 6–0 იუვენტუსი [4 აპრილი, 1954]
ინტერი 4–0 იუვენტუსი [11 ნოემბერი, 1979]
ინტერი 4–0 იუვენტუსი [11 ნოემბერი, 1984]

იუვენტუსის ყველაზე დიდი გამარჯვებები
მოცემულია გამარჯვებები, როგორც 4 და მეტი გოლის სხვაობით, ასევე იუვენტუსის 5 და მეტი გატანილი გოლი.
იუვენტუსი 4–2 ინტერი [7 სექტემბერი, 1910]
იუვენტუსი 7–2 ინტერი [14 დეკემბერი, 1913]
იუვენტუსი 6–2 ამბროზიანა ინტერი [17 იანვარი, 1932]
იუვენტუსი 4–0 ამბროზიანა ინტერი [17 მაისი, 1942]
იუვენტუსი 9–1 ინტერი [10 ივნისი, 1961]
ინტერი 2–6 იუვენტუსი [19 ივნისი, 1975] იტალიის თასი

სტატისტიკა
მოცემულია 2016 წლის 2 მარტის მდგომარეობით.

ბომბარდირები
მოცემულია იტალიის დერბის ის ბომბარდირები, რომელთაც მინიმუმ 4 გოლი აქვთ გატანილი ოფიციალურ დაპირისპირებებში:
მორიდებული ზურმუხტი

„მორიდებული ზურმუხტი“ — აკა მორჩილაძის 2013 წელს, ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობის მიერ, გამოცემული რომანი. ამავე წელს გამოიცა ავტორის კიდევ ორი წიგნი: ქართულის რვეულები - საუკუნის სურათები და აკა მორჩილაძე სარბიელში 2.

რომანის შესახებ
რომანში თბილისს ფოთი ჰქვია, ფოთს კი — თბილისი. იმპერატორის საგანგებო ბრძანებით გადაურქმევიათ სახელები ქალაქებისთვის და ამაში მეტად ჩახლართული აზრი ჩაუდიათ. რომანშიც ყველაფერი ასეა ჩახლართული. გასაოცარი ამბავი დიდი ამბოხებისა, რომელიც თითქმის მთელ საქართველოს მოიცავს — თბილისსაც, ფოთსაც, ქუთაისსაც და დაუსახლებელ ტყეებსაც, ერთი მხრივ, სრულიად დაუჯერებელია, თუმცა, იმდენად დამაჯერებლადაა მოთხრობილი, რომ მის ნამდვილობაში მკითხველს ეჭვი ერთი წამითაც არ ეპარება. წიგნს არაფერი აქვს საერთო რეალობასთან, მის პერსონაჟებს არ იცნობს საქართველოს ისტორია, თუმცა კითხვისას მყარია შთაბეჭდილება – „ისტორიულ რომანს ვკითხულობ“. ასევე მყარია შთაბეჭდილება – „ეს პასაჟი მეცნობა“. საიდან? ამის გაგებაში მკითხველს ბოლო გვერდზე მოცემული „გამოყენებული ლიტერატურა“ დაეხმარება. „მორიდებული ზურმუხტი“ უამრავ ალუზიას შეიცავს.
ამსტერდამის დროშა

ამსტერდამის დროშა — ნიდერლანდების დედაქალაქის, ამსტერდამის, ოფიციალური დროშა. დროშის ახლანდელ დიზაინზე, რომელიც მიიღეს 1975 წლის 5 თებერვალს, გამოსახულია სამი წმინდა ანდრიას ჯვარი. დროშა ასევე გამოყენებულია ამსტერდამის გერბზე, რომელიც დატანილია საგერბო ფარზე.

გამოყენება
ამსტერდამის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული საფეხბურთო კლუბი აიაქსი, რომელიც თამაშობს ერედივიზიაში, გუნდის კაპიტნის სამკლაურზე იყენებს ამსტერდამის დროშას.