მილუნკა სავიჩი

მილუნკა სავიჩი (დ. 28 ივნისი, 1892 - გ. 5 ოქტომბერი, 1973) — სერბი ომის გმირი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო ბალკანეთის ომებში და პირველ მსოფლიო ომში. სავიჩი ითვლება ყველაზე მეტად დაჯილდოებულ ქალ მებრძოლად კაცობრიობის საომარი ისტორიის განმავლობაში. მილუნკა ბრძოლაში ცხრა ჯერ დაიჭრა და თავისი უზარმაზარი სიმამაცისა და ლიდერობის გამო ფრანგებმა უწოდეს „სერბეთის ჟანა დ’არკი“.

სამხედრო კარიერა
სავიჩი დაიბადა 1889 წელს, სოფელ კოპრივნიცაში, ნოვი-პაზარის მახლობლად, სერბეთში. 1912 წელს მისმა ძმამ, რომელიც ტუბერკულოზით იყო დაავადებული, პირველი ბალკანეთის ომისთვის მობილიზაციის შეტყობინება მიიღო. მილუნკამ გადაწყვიტა ძმის ნაცვლად წასულიყო — შეიჭრა თმა, ჩაიცვა მამაკაცის ტანსაცმელი და შეუერთდა სერბეთის არმიას. მილუნკა სავიჩი მალევე ჩაერთო ბრძოლებში, მიიღო თავისი პირველი მედალი და ბრეგალნიცის ბრძოლაში კაპრალის ჩინის წოდება მიენიჭა. ბრძოლაში მონაწილეობრისას დაიჭრა და მხოლოდ ამის შემდეგ, როცა საავადმყოფოში მკურნალობდა, ექიმების დიდი გაოცების ფონზე გამოაშკარავდა მილუნკას ნამდვილი სქესი.

სავიჩი სარდალთან გამოიძახეს. მილუნკას დასჯა არ სურდათ, რადგან დაამტკიცა, რომ ღირებული და ძალიან კომპეტენტური ჯარისკაცი იყო. სამხედრო მოქმედება, რომლის დროსაც მილუნკა სავიჩის სქესი გამოაშკარავდა, მისთვის მეათე იყო. თუმცა მიიჩნეოდა, რომ ახალგაზრდა ქალისთვის საბრძოლო მოქმედებებში მონაწილეობა შეუფერებელი იყო. ჯარისკაცსს შესთავაზეს გადაყვანა სამედიცინო (მედდების) განყოფილებაში. სავიჩი მწყობრში დადგა და დაჟინებით განაცხადა, რომ მხოლოდ როგორც მებრძოლი სურდა ებრძოლა თავისი ქვეყნისთვის. ოფიცერმა თქვა, რომ დაფიქრდებოდა და პასუხს მეორე დღეს მისცემდა. კვლავ მწყობრში მდგომმა სავიჩმა უპასუხა: „დაველოდები“. ამბობენ, რომ ოფიცერმა მხოლოდ ერთი საათი დააყენა მილუნკა სავიჩი მწყობრში, სანამ დათანხმდებოდა ქალი ჯარისკაცის ქვეით ჯარში დაბრუნებას.

1914 წელს, პირველი მსოფლიო ომის ადრეულ ეტაპზე, კოლუბარის ბრძოლის შემდეგ, მილუნკა სავიჩს მიენიჭა პირველი კარაჯორჯეს ვარსკვლავი ხმლებით. 1916 წელს, ცრნა ბენდის ბრძოლის შემდეგ, სავიჩმა მიიღო მეორე კარაჯორჯეს ვარსკვლავი (ხმლებით), მას შემდეგ რაც მარტო, ერთპიროვნულად, ტყვედ აიყვანა 23 ბულგარელი ჯარისკაცი.

სამხედრო ჯილდოები
მილუნკა სავიჩს ორჯერ მიენიჭა საფრანგეთის ლეგიონის ღირსების ორდენი ( ’), ასევე რუსეთის წმინდა გიორგის ჯვარი, ბრიტანეთის წმინდა მიქაელის ღირსეული ორდენის მედალი და სერბეთის მილოშ ობილიჩის მედალი. სავიჩი იყო ერთადერთი ქალი, რომელსაც მიენიჭა საფრანგეთის საომარი ჯვარი 1914–1918 ოქროს პალმის ნიშნით, პირველი მსოფლიო ომში გაწეული სამსახურისთვის.

შემდგომი ცხოვრება
1919 წელს სავიჩი დემობილიზებული იქნა. ქალ ჯარისკაცს შესთავაზეს საფრანგეთში გადასვლა, სადაც შეეძლო საფრანგეთის არმიისგან კომფორტული პენსიის მიღება, თუმცა მილუნკამ ეს წინადადება უარყო და ბელგრადში ცხოვრება არჩია, სადაც ფოსტალიონად დაიწყო მუშაობა. 1923 წელს მილუნკა დაქორწინდა ველიკო გლიგორიევიჩზე, რომელსაც მოსტარში შეხვდა, თუმცა წყვილის ქორწინება მალევე დასრულდა — ქალიშვილის, მილენას, დაბადების შემდეგ ისინი განქორწინდნენ. მოგვიანებით მილუნკამ იშვილა კიდევ სამი ქალიშვილი.

2020 წლის ოქტომბერში იოშანიჩკა-ბანიაში გაიხსნა მემორიალური კომპლექსი მუდმივი გამოფენით, რომელიც მილუნკა სავიჩის ცხოვრებასა და სამხედრო გზას ეძღვნება.

2024 წელს ბელგრადში მილუნკა სავიჩის ძეგლი გაიხსნა.

2022 წელს შვედურმა მძიმე მეტალის ჯგუფმა საბატონმა მილუნკა სავიჩის ისტორიას მიუძღვნა სიმღერა „ბნელის ლედი“ („ “).

იხილეთ ასევე
ფლორა სანდესი — პირველი მსოფლიო ომის ჯარისკაცი და მედდა (1876–1956)
სოფია იოვანოვიჩი — სერბი ომის გმირი (1895–1979)
ეკატერინა თეოდოროიუ — პირველი მსოფლიო ომის ჯარისკაცი და მედდა
მარია ბოჩკარიოვა — რუსი ქალი ჯარისკაცი და კონტრრევოლუციონერი
ანტონია იავორნიკი — სერბი ომის გმირი, მედდა და სერჟანტი
ლესლი ჯოი უაითჰედი — კანადელი ქალი ჯარისკაცი
ოლივ კელსო კინგი — ავსტრალიელი თავგადასავლების მოყვარული და პირველი მსოფლიო ომის სასწრაფო დახმარების მძღოლი (1885–1958)
ქალები სამხედრო სამსახურში — ქალები, რომლებიც მონაწილეობენ სამხედრო საქმიანობაში