ფერუჩო ბუზონი

ფერუჩიო დანტე მიქელანჯელო ბენვენუტო ბუზონი (; დ. 1 აპრილი, 1866 — გ. 27 ივლისი, 1924) — იტალიელი კომპოზიტორი, ვირტუოზი პიანისტი, დირიჟორი, მუსიკალური მწერალი და პედაგოგი. მისმა საერთაშორისო კარიერამ და რეპუტაციამ იგი თავისი დროის წამყვან მუსიკოსებთან, ხელოვანებთან და ლიტერატორებთან დააკავშირა.

კარიერის დასაწყისი
ბუზონი დაიბადა ტოსკანის ქალაქ ემპოლიში, მუსიკოსების ოჯახში. მამამისი, ფერდინანდო, კლარნეტისტი იყო, ხოლო დედა, ანა ვაისი — პიანისტი. ფერუჩიო საოცარ ბავშვად (ვუნდერკინდად) ითვლებოდა. მან დაკვრა და კომპოზიცია 7 წლის ასაკიდან დაიწყო. 9-დან 11 წლამდე ბუზონი ვენის კონსერვატორიაში სწავლობდა, სადაც მისი გამოსვლები დადებითად შეაფასა გავლენიანმა კრიტიკოსმა ედუარდ ჰანსლიკმა. 1877 წელს მან მოისმინა ფრანც ლისტის დაკვრა, რომელმაც მაღალი შეფასება მისცა ახალგაზრდა მუსიკოსის ნიჭს. 1881 წელს, 15 წლის ასაკში, ბუზონი ბოლონიის ფილარმონიული აკადემიის წევრად აირჩიეს — იგი ყველაზე ახალგაზრდა ადამიანი გახდა, ვინც ეს პატივი მოიპოვა მოცარტის შემდეგ.

1888 წელს ჰუგო რიმანის რეკომენდაციით ბუზონიმ ჰელსინკის მუსიკალურ ინსტიტუტში ფორტეპიანოს პედაგოგის პოზიცია დაიკავა. აქ მან მჭიდრო მეგობრობა დაამყარა კომპოზიტორ ჟან სიბელიუსთან. ჰელსინკიშივე გაიცნო თავისი მომავალი მეუღლე, გერდა შიოსტრანდი, რომელიც შვედი მოქანდაკის, კარლ ენეას შიოსტრანდის ქალიშვილი იყო.

1890 წელს ბუზონიმ მოიგო ანტონ რუბინშტეინის პირველი საერთაშორისო კონკურსი სანქტ-პეტერბურგში თავისი ნაწარმოებისთვის (საკონცერტო პიესა ფორტეპიანოსა და ორკესტრისათვის). ამის შემდეგ იგი მიიწვიეს მოსკოვის კონსერვატორიაში. მოგვიანებით, უილიამ სტეინვეის მიწვევით, მან მუშაობა განაგრძო ბოსტონში, ახალი ინგლისის კონსერვატორიაში.
1894 წლიდან ბუზონი ბერლინში დასახლდა, რომელიც მისი შემოქმედებითი ცხოვრების მთავარ ბაზად იქცა. ბერლინიდან იგი მართავდა მასშტაბურ ტურნეებს მთელ ევროპასა და აშშ-ში. 1901–1904 წლებში მან დაწერა თავისი მონუმენტური „საფორტეპიანო კონცერტი“ (რომელიც 5 მოქმედებისგან შედგება, ერთ საათზე მეტხანს გრძელდება და მამაკაცთა გუნდსაც მოიცავს).
ბერლინში ბუზონი აქტიურად უწევდა პროპაგანდას თანამედროვე, არაგერმანულ მუსიკას, დირიჟორობდა ედუარდ ელგარის, სიბელიუსის, კლოდ დებიუსისა და ბელა ბარტოკის ნაწარმოებების პრემიერებს. მჭიდრო კავშირი ჰქონდა არნოლდ შონბერგთან და მის ბინაში მოეწყო შონბერგის ცნობილი ნაწარმოების, -ის პირველი კერძო შესრულება.

პირველი მსოფლიო ომი და სიცოცხლის ბოლო წლები
ომის პერიოდში, როგორც ნეიტრალური ქვეყნის (იტალიის) მოქალაქე, ბუზონი შვეიცარიაში, ციურიხში გადავიდა, სადაც დაასრულა ოპერები (არლეკინო) და (ტურანდოტი). აქვე დაიწყო მუშაობა თავის შედევრზე — ოპერაზე (დოქტორი ფაუსტი).
1920 წელს იგი ბერლინში დაბრუნდა. მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა გაუარესდა (თირკმელების დაავადება და გულის უკმარისობა). მისი უკანასკნელი საჯარო გამოსვლა შედგა 1922 წლის მაისში, სადაც ბეთჰოვენის მეხუთე საიმპერატორო კონცერტი შეასრულა. ბუზონი გარდაიცვალა 1924 წლის 27 ივლისს ბერლინში. ოპერა „დოქტორი ფაუსტი“ დაუსრულებელი დარჩა და იგი მისმა მოსწავლემ, ფილიპ იარნახმა დაასრულა.

შემოქმედებითი სტილი და გავლენა
ბუზონის ადრეული შემოქმედება გვიანრომანტიკულ სტილს მიეკუთვნება (ბრამსისა და ლისტის გავლენით). თუმცა, 1907 წელს გამოცემული თეორიული ნაშრომის — „მუსიკის ახალი ესთეტიკის ესკიზი“ შემდეგ, მან განავითარა სრულიად ინდივიდუალური სტილი, რომელიც ხშირად ატონალობის ელემენტებსა და მიკროტონალურ მუსიკალურ სისტემებს (მესამედტონებს) შეიცავდა.
იგი ფართოდ არის ცნობილი იოჰან სებასტიან ბახის ნაწარმოებების საფორტეპიანო ტრანსკრიფციებით (ცნობილი როგორც „ბახ-ბუზონის გამოცემები“). პიანისტმა ალფრედ ბრენდელმა ბუზონის დაკვრის სტილს უწოდა „ინტელექტუალური ასახვის გამარჯვება ზედაპირულ ვირტუოზობაზე (ბრავურაზე)“.