iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვერა მენჩიკი

ვერა მენჩიკი (; მეუღლის გვარით სტივენსონი; დ. 16 თებერვალი 1906, მოსკოვი — გ. 27 ივნისი 1944, ლონდონი) —
მსოფლიოს პირველი ჩემპიონი (1927–1944). ეროვნებით ჩეხი. ცხოვრობდა რუსეთში, 1921 წლიდან დიდ ბრიტანეთში.

1923 წლიდან არის ჰასტინგსის საჭადრაკო კლუბის წევრი. 1925 წელს ორჯერ დაამარცხა დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონი ედიტ პრაისი (+2=2-1 და +3=0-2).

სხვა ძირითდი მიღწევები (ქალთა შორის):

1926 დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — ადგილი
1927 დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — ადგილი
1927 ლონდონი მსოფლიოს ჩემპიონატი — ადგილი 10,5 ქულა 11-დან
1930 ჰამბურგი მსოფლიოს ჩემპიონატი — ადგილი 6,5 ქულა 8-დან
1931 პრაღა მსოფლიოს ჩემპიონატი — ადგილი 8 ქულა 8-დან
1933 ფოლკსტონი მსოფლიოს ჩემპიონატი — ადგილი 14 ქულა 14-დან
1934 ამსტერდამი ამხანაგური მატჩი: ვერა მენჩიკი — სონია გრაფი 3-1 (+3=0-1)
1935 ვარშავა მსოფლიოს ჩემპიონატი — ადგილი 9 ქულა 9-დან
1937 სტოკჰოლმი მსოფლიოს ჩემპიონატი — ადგილი 14 ქულა 14-დან
1937 ზემერინგი [[მატჩები მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის|მატჩი მსოფლიოს პირველობაზე: ვერა მენჩიკი — სონია გრაფი 11,5-4,5 (+9=5-2)
[[1939]] [[ბუენოს-აირესი]] [[ტურნირი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში ქალთა შორის|მსოფლიოს ჩემპიონატი]] — ადგილი 18 ქულა 19-დან

სულ მსოფლიოს ჩემპიონატებზე [[ვერა მენჩიკი|ვერა მენჩიკმა]] ჩაატარა 99 პარტია (+87=9-3)

[[1923]]–[[1939]] წლებში ხშირად თამაშობდა ვაჟთა ტურნირებში. საუკეთესო შედეგები:

[[1926]]/[[1927]] ჰასტინგსი (სარეზერვო)— ადგილი
[[1928]] [[ჩელტნემი]](საერთო ტურნირი) — ადგილი
[[1929]] [[რანსტინგი]] — ადგილი ([[აკიბა რუბინშტეინი|აკიბა რუბინშტეინთნ]]) ერთად. ნახევარი ქულით ჩამორჩა [[ხოსე რაულ კაპაბლანკა|ხოსე რაულ კაპაბლანკას]]
[[1931]] [[ვუსტერი]] (საერთო ტურნირი) — ადგილი
[[1932]] [[ლონდონი]] — ადგილი
[[1934]] [[მარიბორი]] — ადგილი
[[1935]] [[გრეიტ-იარმუტი]] — ადგილი
[[1939]] [[მონტევიდეო]] — ადგილი

მამაკაცებთან ითამაშა რამდენიმე მატჩი

[[1937]] ე.ზნოსკო-ბოროვსკისთან 1-3(+0=2-2)
[[1942]] ჟ.მიზესი 6,5-3,5 (+4=5-1)

სატურნირო პარტიების დადებითი ბალანსი ჰქონდა [[სამუელ რეშევსკი|სამუელ რეშევსკისთნ]] (+1=2-0) და [[მაქს ეივე|მაქს ეივესთნ]] (+2=1-1).

დაიღუპა დედასთნ და დასთან ერთდ [[ლონდონი]]ს საჰაერო დაბომბვის დროს.

[[ვერა მენჩიკი]]ს სახელობის თასი გადაეცემა [[ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადები]]ს გამარჯვებულ გუნდს. მის პატივსაცემად
[[ინგლისი]]ს ქალაქ ბოგნორ-რიჯისში [[1954]]–[[1969]] წლებში ტარდებოდა ვაჟთა საერთაშორისო ტურნირი — ვერა მენჩიკის მემორიალი.
რიგის წმინდა პეტრეს ეკლესია

რიგის წმინდა პეტრეს ეკლესია — ეკლესია ლატვიის დედაქალაქ რიგაში. რიგის ერთ-ერთი უძველესი ნაგებობა. პირველადი კონსტრუქცია აიგო 1209 წელს, როგორც საზოგადოების ეკლესია. როსტოკელმა მშენებელმა იოჰან რუმეშოტელმა საუკუნის დასაწყისში ეკლესია მნიშვნელოვნად განავრცო. ამჟამინდელი გუმბათის კოშკი 1746 წელს დასრულდა. მისი ბოლო რესტავრაცია 1973 წელს ჩატარდა.

გუმბათს არსებობის განმავლობაში მეხი ექვსჯერ დაეცა და აქედან ორჯერ (1666 და 1721 წლებში) ჩამოიქცა. მეორე მსოფლიო ომამდე ეს იყო ყველაზე მაღალი ხის კონსტრუქცია ევროპაში. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში შენობის სახურავი და კოშკი ხანძარმა დააზიანა.

საბჭოთა ინჟინრებმა ეკლესია 1970-იან წლებში აღადგინეს. ეკლესიაში დამონტაჟდა ლიფტი, რომელსაც დამთვალიერებლები მის კოშკში 70 მეტრი სიმაღლეზე აჰყავდა.
ჟან-მატიე-ფილიბერ სერიურიე

ჟან-მატიე-ფილიბერ სერიურიე (; დ. 8 დეკემბერი, 1742, ლანი, ილ-დე-ფრანსი — გ. 21 დეკემბერი, 1819, პარიზი) — ფრანგი მხედართმთავარი, 1808 წლის 3 იცნისიდან გრაფი, საფრანგეთის საპატიო მარშალი 1804 წლის 19 მაისიდან.

სერიურიე დაიბადა ლანში, სამეფო თავლაში თხუნელების შენახვაზე პასუხისმგებელი მოჯამაგირეს ოჯახში. 1755 წელს გამოიძახეს ჯარში , 1759 წლის ოქტომბრიდან — სამეფო ჯარის ომონის საქვეითო რაზმის პრაპორშიკი.

1760 წელს ვარბურგის ბრძოლაში დაიჭრა. 1762 წელს სერიურიემ მიიღო ლეიტენანტის წოდება და გაიგზავნა პორტუგალიაში.
ნაწნავი

ნაწნავი — თმის ვარცხნილობა, როდესაც ადამიანის თმის რამდენიმე ღერი ერთმანეთს ეუღლება.
უბრალო ნაწნავის დროს თმის ღერების რაოდენობა სამი ან ოთხია. ძველ მსოფლიოში ნაწნავს არა მარტო ქალები იკეთებდნენ. ეგვიპტეს ფარაონები წვერისგან ნაწნავს აკეთებდნენ, სამსონს თავზე 7 ნაწნავი ჰქონდა, ამ ნაწნავებში მისი ძალა ინახებოდა.
ყირიმის სახალხო რესპუბლიკა

ყირიმის სახალხო რესპუბლიკა — სახელმწიფო, რომელიც ყირიმის ნახევარკუნძულზე არსებობდა 1917–1919 წლებში. ყსრ იყო პირველი ისლამური წყობის რესპუბლიკა (აზერბაიჯანმა დამოუკიდებლობა მიიღო 1918 წელს).

სახალხო რესპუბლიკა შეიქმნა 1917 წელს ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ. მოსახლეობის უმრავლესობა იყვნენ ყირიმელი თათრები, ასევე ცხოვრობდნენ რუსები, უკრაინელები, სომხები და ბერძნები.
იოზეფ პონიატოვსკი

იოზეფ პონიატოვსკი (ჟოსეფ-ანტუან დიმიტარ პონიატოვსკი, იოზეფ დიმიტრი პონიატოვსკი; ; დ.1763 წლის 7მაისს, ვანა — გ.1813 წლის 19 ოქტომბერს, ლაიფციგი) — პოლონეთის თავადი და გენერალი, საფრანგეთის მარშალი, პოლონეთის მეფე სატანისლავ ავგუსტ პონიატოვსკის ძმისშვილი, გამოჩენილი მხედართმთავარი. დაიხრჩო მდინარე ელზასში.
ევრაზიული ეკონომიკური საზოგადოება

ევრაზიული ეკონომიკური საზოგადოება (ევრაზეს) — საერთაშორისო ეკონომიკური საზოგადოება რომელიც არსებობდა 2000-2014 წლებში. მასში გაერთიანებული იყო პოსტსაბჭოთა ქვეყნების მთელი რიგი. ორგანიზაცია ყურადღებას აქცევს ერთიანი საბაჟოს ფორმირებაზე, ერთიანი ეკონომიკური პოოლიტიკის გადამუშავებაზე, ტარიფებზე, ფასებზე და სხვა ეკონომიკურ ფუნკციებზე, რომელიც შიდა ბაზარს ექვემდებარება.
წევრები
(2001)
(2001)
(2001)
(2001)
(2001)
(2006-2008 — წევრობა შეჩერებულია)

დამკვირვებლები
(2003)
(2002)
(2002)
ვლადიმერ აბაშიძე

ვლადიმერ (ლადო) სიმონის ძე აბაშიძე (დ. 24 იანვარი, 1921, თბილისი — გ. 4 დეკემბერი, 1999) — ქართველი ანატომი და სამედიცინო ლექსიკოგრაფი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1961), პროფესორი (1981), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1983), საქართველოს სამედიცინო-ბიოლოგიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1995).

ბიოგრაფია
1944 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1943–1944 წლებში მუშაობდა თბილისის სამხედრო ჰოსპიტალში. 1947–1970 წლებში — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ექსპერიმენტული მორფოლოგიის ინსტიტუტში. 1959–1968 წლებში იქვე განაგებდა ჰისტოლოგიის განყოფილებას. 1966 წლიდან ქართული ენციკლოპედიის მედიცინისა და ბიოლოგიის რედაქციის გამგეა, ერთდროულად, 1976 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ანატომიის კათედრის პროფესორი. 1966–1972 წლებში ხელმძღვანელობდა პლასტიკური ანატომიის კურსს თსუ ხელოვნების ფაკულტეტზე. შეისწავლის ზურგის ტვინის ნერვული წნულებისა და სიმპათიკური წვეულების შედარებით ანატომიას, ხერხემლიანთა ნაწლავების ინერვაციის თავისებურებებს, მსხვილ ნაწლავში გადანერგილი წვრილი ნაწლავის კედელი განვითარებულ ცვლილებებს, რენტგენის სხივების სხვადასხვა დოზის მოქმედებას ნაწლავზე და სხვა. მამასთან სიმონ აბაშიძესთან ერთად შეადგინა პირველი ქართული სამედიცინო განმარტებითი ლექსიკონი. სპორტის ოსტატობის კანდიდატი ჭადრაკში, მონაწილეობდა სხვადასხვა საკავშირო („აკადემიადები“, „უნივერსიადა“, „მედიკის“ პირველობა და სხვა) და რესპუბლიკურ შეჯიბრებებში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ჯილდოები
1983 – საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
სპორტის ოსტატობის კანდიდატი (ჭადრაკი)
ქვემო ყანდაურა

ქვემო ყანდაურა — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (ქვემო ყანდაურა, ზემო ყანდაურა). მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 680 მეტრი, საგარეჯოდან 28 კილომეტრი.

ისტორია
სოფლის ძველი სახელწოდებაა ყანდიაური. ყანდიაური განადგურდა შაჰ-აბასის ლაშქრობების დროს 1614-1617 წლებში. 1790-იან წლებში სოფელი აღადგინა ერეკლე -მ. 1801-1930 წლებში შედიოდა სიღნაღის მაზრაში. 1930 წლიდან დაიყო ზემო და ქვემო ყანდაურად და შევიდა საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1013 ადამიანი.
ხაშმი

ხაშმი — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე. მდინარე ივრის მარცხენა მხარეს. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 770 მეტრი, საგარეჯოდან 14 კილომეტრი.

სოფლიდან 10 კილომეტრზე აღმართულია საუკუნის დასასრულისა და საუკუნის დასაწყისის სამების ეკლესია, ადრე მას კაწარეთის სამებას ეძახდნენ.

1905 წელს სოფლის მამასახლისი იყო იოსებ იმედაშვილი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1632 ადამიანი.
ხაშმის სამების ეკლესია

ხაშმის სამების ეკლესია ან კაწარეთის სამება — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ხაშმში, მდინარე ივრის მარცხენა ნაპირზე. მიეკუთვნება - საუკუნეების მიჯნას.

საეპისკოპოსო კათედრა
კაწარეთის სამონასტრო კომპლექსი წარმოადგენდა ფეოდალური ხანის საეპისკოპოსო ცენტრს კახეთში. ვარაუდობენ, რომ უძველეს ხანაში აქ კუხებისა და სუჯების ტომთა წარმართული რელიგიის ცენტრი იყო. გადმოცემით, ქართველთა განმანათლებელმა ნინომ აქ მიაღებინა ქრისტიანობა კუხ და სუჯ მთავრებს და მათ ქვეშევრდომებს. ქართული საეკლესიო იერარქიაში კაწარელი ეპისკოპოსი რიგით მეოცედ იხსენიებოდა.

ძეგლის აღწერა
ეკლესიას გარს უვლის ქვის გალავანი, შესასვლელი გალავანს შიგნით ჩართული საცხოვრებელი კოშკიდან აქვს. გალავნის შიგნით არის აგრეთვე ეპისკოპოსის სასახლე, სამრეკლო და მარანი. ეკლესია ბაზილიკის ტიპის გეგმით წაგრძელებული სწორკუთხა ნაგებობაა. შესასვლელი სამი მხრიდან აქვს. ინტერიერი სვეტების 4 წყვილით 3 ნავად არის გაყოფილი. აფსიდით დასრულებული შუა ნავის ორივე მხარეს, მთელ სიგრძეზე, სვეტებზე ამოყვანილია 5-5 თაღი. საშენ მასალად გამოყენებულია ოდნავ გათლილი ნატეხი და რიყის ქვა, თაღებისათვის - სუფდად გათლილი ქვის კვადრები. აფსიდი და თაღები ნალისებრი ფორმისაა. შიგნით მოხატულია. გარედან შემოსილია მომწვანო-მოვარდისფრო ქვიშაქვის კვადრებით. აღმოსავლეთ ფასადზე, შუა სარკმლის თავზე, დიდი ქვის ჯვარია გამოყვანილი. ეკლესია რამდენიმეჯერ საფუძვლიანად არის გადაკეთებული.
რევოლუციური გზა (ფილმი)

რევოლუციური გზა — აკადემიის ჯილდოს ნომინანტი და ოქროს გლობუსის მფლობელი 2008 წლის ბრიტანულ–ამერიკული ფილმი – დრამა, რომელიც გადაღებულია სემ მენდესის მიერ, ხოლო მთავარ როლებს ასრულებენ ლეონარდო დიკაპრიო და კეიტ უინსლეტი. ჯასტინ ჰეიტის სცენარი დაფუძნებულია რიჩარდ იატსის 1961 წლის ამავე სახელწოდების რომანზე.

სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება 50-იანი წლების შუაში. ფრენკ და ეიპრილ უილერები პატარა პროვინციული ოჯახის წევრები არიან. ისინი საშუალო კლასის წარმომადგენლები არიან, მაგრამ სურთ, შეცვალონ საკუთარი ცხოვრება და პარიზში გადასახლდნენ. მათი გეგმები ეჭვის ქვეშ აღმოჩნდება, როცა უილერები ეიპრილის ორსულობის შესახებ შეიტყობენ.

როლებში
ლეონარდო დიკაპრიო - ფრენკ უილერი
კეიტ უინსლეტი - ეიპრილ უილერი
კეთი ბეიტსი - ჰელენ გივინგსი
მაიკლ შენონი - ჯონ გივინგსი
რიჩარდ ისტონი - ჰოვარდ გივინგსი
კათრინ ჰანი - მილი კემპბელი
დევიდ ჰარბორი - შეპ კემპბელი
ზოი კაზანი - მორინ გრუბი
დილან ბეიკერი - ჯეკ ორდვეი
მაქს კასელა - ედ სმოლი
ჯეი ოლკატ სენდერსი - ბარტ პოლოკი

ჯილდოები
ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის დრამაში: კეიტ უინსლეტი
ოლივინი

ოლივინი — მაგნიუმის რკინის სილიკატი. ის არის ტიპური ჰიპოგენური წარმოშობის მინერალი. ის კაჟმიწით გაუჯერებელი ქანების (ოლივინიტები, დუნიტები, პერიდოტიტები, კიმბერლიტები და სხვ.) ძირითადი ქანმაშენი მინერალია ქრომიტთან, შპინელებთან, მაგნეტიტთან, ილმენიტთან,გრანატებთან ასოციაციაში. აქცესორ-მინერალის სახით ოლივინი მონაწილეობს გაბრო-ბაზალტის ჯგუფის ქანებში ფუძე პლაგიოკლაზებთან და პიროქსენებთან ერთად.
არტურო ტოსკანინი

არტურო ტოსკანინი (; დ. 25 მარტი, 1867, პარმა, იტალია — გ. 16 იანვარი, 1957, რივერდეილი, ნიუ-იორკი) — იტალიელი დირიჟორი. ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული მუსიკოსი მე-19 მე-20 საუკუნეებში. განთქმულია თავისი ფენომენალური მახსოვრობითა და სმენით. განსაკუთრებით განთქმულია მისი დადგმული ვერდი, ბეთჰოვენი, ბრამსი და ვაგნერი.

განთქმული ჩანაწერები
ბეთჰოვენი, სიმფონია . 6 (1952)
ბეთჰოვენი, სიმფონია . 7 (1936, ნიუ-იორკის ფილარმონიული ორკესტრი)
ბეთჰოვენი, სიმფონია . 9 (1952 და 1938)
ბეთჰოვენი, "დიდი მესა", (1940)
ბერლიოზი, "რომეო და ჯულიეტა" (სიმფონია) (1947)
ბრამსი, სიმფონია . 1 (1940)
ბრამსი, სიმფონია . 2 (1952 და 1948)
ბრამსი, სიმფონია . 4 (1951 და 1948)
ბრამსი, ოთხი სიმფონია, ტრაგიკული უვერტურა და ჰაიდნის ვარიაციები (1952)
დებიუსი, (1950 და 1940)
დვორჟაკი, სიმფონია . 9 (1953)
მენდელსონი, სიმფონია . 4 "იტალიური" და სიმფონია . 5
პუჩინი, "ბოჰემა" (1946)
მოცარტი, ჯადოსნური ფლეიტა
ფრანც შუბერტი, სიმფონია . 9
ჩაიკოვსკი, საფორტეპიანო კონცერტი № 1, . 23 (პიანისტი ვლადიმერ ჰოროვიცი)
ვერდი, რეკვიემი (1940)
ვერდი, ფალსტაფი (1937)
ვერდი, რიგოლეტო
ვერდი, ოტელო (1947)
ვაგნერი, ნიბელუნგების ბეჭედი (1937)
ცირკონი

ცირკონი — აქცესორი მინერალი, ამიტომ ის ფართოდაა გავრცელებული თითქმის ყველა გენეტური ჯგუფის ქანებში—განსაკუთრებით ტუტე ნეფელინიან სიენიტებსა და გრანიტულ პეგმატიტებში, შედარებით იშვიათად ფუძე, საშუალო და ულტრაფუძე ქანებში. ცირკონი წარმოადგენს მაგმის ადრეული კრისტალიზაციის ერთ-ერთ პროდუქტს. ქმნის ჩანართებს ბიოტიტში, პიროქსენებში და სხვ. როგორც აქცესორი მინერალი მონაწილეობს მეტამორფულ და დანალექ ქანებშიც.
დაშნაკცუთიუნი

დაშნაკცუთიუნი, ოფიციალურად სომხეთის რევოლუციური ფედერაცია ( — ჰაი ჰეღაპოხაკან დაშნაკცუთიუნ, «სომხური რევოლუციური თანამეგობრობა», შემოკლებით დაშნაკი) — სომხური პოლიტიკური პარტია. დაფუძნდა 1890 წელს, თბილისში, ქრისტაფორ მიქაელიანის, სტეფან ზორიანისა და სიმონ ზავარიანის მიერ.

1892 წელს „დაშნაკცუთიუნის“ პირველმა ყრილობამ მიიღო პროგრამა და წესდება, რომელიც მიზნად ისახავდა სომეხი ხალხის კონსოლიდაციას და სახელმწიფოებრიობის აღდგენას დემოკრატიზმის საფუძვლებზე. პირველი მსოფლიო ომის წლებში (1914-1918) „დაშნაკცუთიუნს“ ეკავა რუსეთის იმპერიის მთავრობის მიმართ ლოიალური პოზიცია. შექმნა შეიარაღებული რაზმები ოსმალეთის იმპერიის ქვეშევრდომ სომეხთა დასაცავად და ე. წ. „დიდი სომხეთის“ აღსადგენად „ისტორიულ საზღვრებში“. 1917–1918 წლებში მონაწილეობდა ამიერკავკასიის კომისარიატის და ამიერკავკასიის სეიმის საქმიანობაში. 1918 წლის მაისში „დაშნაკცუთიუნმა“ ითავა სომხეთის დამოუკიდებელი დემოკრატიული რესპუბლიკის ჩამოყალიბება და 1918–1920 წლებში წარმოადგენდა მმართველ პარტიას. სახელმწიფოს სათავეში ყოფნისას პარტიამ დღის წესრიგში დააყენა ტერიტორიული პრეტენზიები მეზობელ ქვეყნებთან. საქართველოსაგან იგი მოითხოვდა ახალქალაქისა და ბორჩალოს მაზრებს, პრეტენზია ჰქონდა საზღვაო გასასვლელზე ბათუმის ოლქში, ერთხანს თბილისსაც კი სომხეთის საკუთრებად მიიჩნევდა. ასეთ პოლიტიკას შედეგად მოჰყვა სომხეთ-საქართველოს ომი. 1920 წლის ნოემბერში, სომხეთში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, „დაშნაკცუთიუნმა“ შექმნა კოალიციური მთავრობა სომხეთის კომუნისტურ პარტიასთან ერთად, მაგრამ 1921 წლიდან მისი მოღვაწეობა საბჭოთა ხელისუფლებამ აკრძალა. პარტიამ შექმნა თავისი ორგანიზაციები აშშ-ში, საფრანგეთში, საბერძნეთში, ირანსა, ლიბანსა და სხვა ქვეყნებში. „დაშნაკცუთიუნს“ არასდროს შეუწყვეტია ბრძოლა სომხეთის დამოუკიდებლობისათვის. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ „დაშნაკცუთიუნი“ ლეგალური და ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პარტია გახდა. 2007–2009 წლებში შედიოდა სამთავრობო კოალიციაში. 2009 წლიდან ოპოზიციაში უდგას ოფიციალურ ხელისუფლებას. ა.სურგულაძე.

„დაშნაკცუთიუნი“ ქადაგებს სოციალიზმს და სოციალისტური ინტერნაციონალის წევრია. მას ამჟამად 20-ზე მეტ ქვეყანაში აქვს ფილიალი. სომხეთის სხვა პარტიებისგან განსხვავებით, რომლებიც ძირითადად საგანმანათლებლო და ჰუმანიტარულ პროექტებზე არიან მიმართული, „დაშნაკცუთიუნი“ პოლიტიკურად ყველაზე ორიენტირებულია და სომხური ნაციონალიზმის ყველაზე აქტიური მხარდამჭერია. პარტია აქტიურად ლობირებს სომხების გენოციდის აღიარებას და მათი რეპარაციის უფლებას. ის ასევე ქადაგებს „დიდი სომხეთის“ აღდგენას სევრის ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად.

საქართველოში
მიუხედავად იმისა, რომ 1918 წელს „დაშნაკცუთიუნი“ წარმოადგენდა საქართველოს რესპუბლიკასთან დაპირისპირებული ქვეყნის მმართველ ძალას, საქართველოს მთავრობამ პარტიას ქვეყნის არჩევნებში მონაწილეობის უფლება მისცა. 1919 წლის საქართველოს დამფუძნებელი კრების არჩევნებში პარტიამ წარადგინა 19-კაციანი (მ. შ., 2 ქალი) საარჩევნო სია. არჩევნებში პარტიამ მიიღო 2 353 ხმა, რაც არ იყო საკმარისი დეპუტატის მანდატისათვის (მეტრი — 3 759 ხმა). დამატებით არჩევნებში, რომელიც ახალციხესა და ახალქალაქში ჩატარდა 1919 წლის აგვისტოში, „დაშნაკცუთიუნმა“ 3 დეპუტატი გაიყვანა დამფუძნებელ კრებაში და საკუთარი ფრაქციაც შექმნა (ფრაქციის ლიდერი — დავით დავითხანიანი, წევრები — ზორი ზორიანცი, ტიგრან ავეტისიანი). შემდგომ დავითხანიანმა დატოვა კრება და ის ჩაანაცვლა გარეგინ ტერ-სტეფანიანმა.
სევრის ხელშეკრულება

სევრის ხელშეკრულება — სამშვიდობო ხელშეკრულება დადებული 1920 წლის 10 აგვისტოს ოსმალეთის იმპერიასა და ანტანტას შორის პირველი მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ. ხელშეკრულებას ხელს აწერდა პირველი მსოფლიო ომის 14 მოკავშირე და ასოცირებული სახელმწიფომ და მათთან ერთად სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკა.

ვერსალის ხელშეკრულება მანამდე დადებულ იქნა გერმანიასთან, რომლითაც ამ უკანასკნელის ეკონომიკური პრივილეგიები ანულირებულ იქნა. ასევე, საფრანგეთმა, გაერთიანებულმა სამეფომ და იტალიამ იმავე დღეს საიდუმლო „სამმხრივი შეთანხმება“ დადეს. სამმხრივმა ხელშეკრულებამ დაადასტურა ბრიტანეთის ნავთობისა და კომერციული შეღავათები და ოსმალეთის იმპერიაში გერმანიის საწარმოები სამმხრივ კორპორაციას გადასცა.

ღია მოლაპარაკებები პარიზის მშვიდობის კონფერენციაზე დაიწყო და თხუთმეტ თვეზე მეტ ხანს გაგრძელდა. მოლაპარაკებები გაგრძელდა ლონდონის კონფერენციაზე და საბოლოო სახე მხოლოდ 1920 წლის აპრილში სან-რემოს კონფერენციაზე პრემიერთა შეხვედრაზე მიიღო. თუმცა საფრანგეთმა, იტალიამ და ბრიტანეთმა ოსმალეთის იმპერიის დაყოფა საიდუმლოდ უკვე 1915 წლიდან დაიწყეს.
შეთანხმების მიღწევის დაყოვნება განპირობებული იყო მოკავშირეთა შორის შეთანხმების პირობებზე შეუთანხმებლობითა და, ნაწილობრივ, თურქეთის ნაციონალური მოძრაობის შედეგებზე იყო დამოკიდებული.

სევრის შეთანხმების მონაკვეთის ნაწილის მუხლი 89, ოსმალეთის იმპერიის აღმოსავლეთით დიდ ტერიტორიას, დასავლეთ სომხეთს გადასცემდა სომხეთს. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ 1920 წლის 1 მარტს წარუდგინა მემორანდუმი ანტანტის მოკავშირეთა უმაღლეს სამხედრო საბჭოს, რომლითაც პრეტენზია განაცხადა შემდეგ ტერიტორიებზე: ლაზისტანის სანჯაყი, ერზურუმის სანჯაყის ქეშქიმის და თორთომის კაზები და სპერის კაზის ნაწილი. საქართველოს ტერიტორიული პრეტენზიები სევრის ხელშკრულებამ არ დაადასტურა და საქართველოს წარმომადგენლები არ იყვნენ მიწვეულნი ხელმოსაწერად, თუმცა ხელშეკრულების 92-ე მუხლმა საქართველო დააფიქსირა სუვერენულ სახელმწიფოდ.

სევრის ხელშეკრულება გაუქმებულ იქნა თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის მსვლელობისას, ხოლო მხარეებმა მის შემცვლელ შეთანხმებას 1923 წელს ლოზანის ხელშეკრულებაში მოაწერეს.
ტიტანიტი

ტიტანიტი — მაგმური და მეტამორფული წარმოშობის მინერალი. არის საშუალო და მჟავე შედგენილობის მაგმურ ქანებში გრანიტებში, დიორიტებში, სიენიტებსა და ნეფელინიან სიენიტებში მინდვრის შპატებთან, ეგირინთან და რქატყუარასთან ერთად. ფართოდ გავრცელებული აქცესორული მინერალია. გვხვდება მეტამორფულ ქანებში (ტიტანიტის საკმაოდ დიდი ზომის კრისტალები ნანახია გნაისებში, ქლორიტიან ფიქლებში).
ანდრეა ჰენკელი

ანდრეა ჰენკელი ( დ. 10 დეკემბერი, 1977, ილმენაუ, თიურინგია, გერმანია) — გერმანელი ბიატლონისტი.

ბიოგრაფია
1991 წელს სწავლობდა ობერჰოფის სპორტულ გიმნაზიაში, სადაც თავისი გამოსაშვები გამოცდა ჩააბარა.
ჰენკელი 4 გზის მსოფლიო ჩემპიონი გახდა იუნიორებს შორის. ანდრეა ჰენკელს თავისი კარიერის განმავლობაში 14 შეჯიბრი აქვს მოგებული, პირველად 1999 წელს სლოვენიის ქალაქ პოკლიუკაში გაიმარჯვა მას-სტარტში.

2002 წელს ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე სოლტ-ლეიკ-სიტიში ანდრეა ჰენკელმა მოახერხა 2 ოქროს მედლის მოგება, ინდივიდუალურ შეჯიბრსა და გუნდურ ესტაფეტაში. 2005 წელს მსოფლიო ჩემპიონატზე გერმანიის ქალაქ ჰოხფილლცენში ჰენკელმა ისევ ოქროს მედალი აიღო ინდივიდუალურ შეჯიბრში 15 კმ-ზე, რითაც იგი პირველი ქალი ბიატლონისტი გახდა, რომელმაც ინდივიდუალურ შეჯიბრში მსოფლიო და ოლიმპიური ოქროს მედლები მოიგო. 2007 წელს მსოფლიო ჩემპიონატზე იტალიის ქალაქ ანტჰოლცში მას-სტარტში ჰენკელი ისევ პირველი იყო და შემდეგი გამარჯვება გუნდურ ესტაფეტაშიც მოიპოვა. 2006-2007 წლებში ჰენკელმა საერთო ჩათვლა მოიგო.

შვედეთის ქალაქ ესტერსუნდში ჩატარებულ მსოფლიო ჩემპიონატზე ჰენკელი 3-ჯერ გახდა მსოფლიო ჩემპიონი. იგი სპრინტში, დადევნებასა და გუნდურ ესტაფეტაში პირველი იყო.
ხანკალის ბრძოლა

ხანკალის ბრძოლა — ჩეჩნეთის ეროვნული გვარდიის მიერ წამოწყებული შეტევა სოფელ ხანკალაზე, დედაქალაქ გროზნოდან და არღუნიდან, რომელიც რუსეთის არმიამ წარმატებით მოიგერია. სოფელი ხანკალა გროზნოს აღმოსავლეთით მდებარეობს და მნიშვნელოვან სტრატეგიულ წერტილს წარმოადგენდა ჩეჩნეთის პირველი ომის დროს. ბრძოლის შედეგად ჩეჩნურმა მხარემ 6 ტანკი და 1 ჯავშანსატანკო საბრძოლო მანქანა დაკარგა.
ხასავიურტის შეთანხმება

ხასავიურტის შეთანხმება — ცეცხლის შეწყვეტის ხელშეკრულება, რომლის შედეგადაც დასრულდა ჩეჩნეთის პირველი ომი. მას რუსეთის მხრიდან ხელი მოაწერა ალექსანდრე ლებედმა, ხოლო ჩეჩნეთის მხრიდან — ასლან მასხადოვმა. ხელშეკრულება შემდეგს ითვალისწინებდა:

დემილიტარიზაციის ტექნიკური ასპექტები
ორივე მხარის მიერ გროზნოს დატოვება
გაერთიანებული სამმართველოს ჩამოყალიბება ქალაქში გამეფებული მოროდიორობის აღსაკვეთად.
ფედერალური ძალების გამოსვლა ჩეჩნეთიდან 1996 წლის 31 დეკემბრამდე.
პირობა იმის შესახებ, რომ ჩეჩნეთსა და რუსეთის ფედერაციას შორის არანაირი ხელშეკრულება არ დაიდება 2001 წლამდე.
მონ-სენ-მიშელი

მონ-სენ-მიშელი — საფრანგეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარე წმინდა მიქაელის მთა, ციხე-სიმაგრედ გადაქცეული პატარა კლდოვანი კუნძული.

სენ-მიშელის ყურის სამი კუნძულიდან (მონ სენ-მიშელი ტომბლენი და მონ დოლი) ერთადერთი დასახლებული. რუკაზე ჩანს 109 წლიდან. დღესდღეობით ითვლის 80 მცხოვრებს. 1879 წლიდან კუნძულს და კონტინენტს აერთებს დამბა.

1874 წელს კუნძული არქიტექტურის ძეგლადაა მიჩნეული, 1979 წლიდან - იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად.
არჩილ სულაკაური

არჩილ სულაკაური (დ. 15 თებერვალი, 1927, თბილისი — გ. 26 ოქტომბერი, 1997, თბილისი) — ქართველი პოეტი და პროზაიკოსი. დაჯილდოებულია შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიითა (1971) და „საპატიო ნიშნის“ ორდენით.

არჩილ სულაკაურმა 1951 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი დაამთავრა. 1973 წლიდან სულაკაური იყო გამომცემლობა „ნაკადულის“ დირექტორი, ხოლო 1982 წლიდან — ჟურნალ „მნათობის“ მთავარი რედაქტორი.

შემოქმედება
პოეტის პირველი ლექსები 1946 წელს „ლიტერატურულ გაზეთში“ დაიბეჭდა, ხოლო 1951 წელს გამოვიდა მისი ლექსთა პირველი წიგნი. მას ეკუთვნის პოეტური კრებულები: „ჩემი ქუჩის დღესასწაული“ (1956), „საგზალი“ (1959), „ოთხივე მხრიდან“ (1975), „სიჩუმე“ (1978), „ლექსები“ (1980). პროზაულ ნაწარმოებებს შორის აღსანიშნავია „ტალღები ნაპირისკენ მიისწრაფიან“ (1957), „ბიჭი და ძაღლი“ (1966), „ოქროს თევზი“ (1966), „სალამურას თავგადასავალი“ (1968; შოთა რუსთაველის სახელმწიფო პრემია, 1971), „ლუკა“ (1972), „თეთრი ცხენი“ (1984), კრებულები „მოთხრობები. რომანი“ (1972), „მოთხრობები“ (1975), „ჯადოსნური კაბა“, „ცისფერი ირემი“ და სხვა.

1973 წლიდან იყო გამომცემლობა „ნაკადულის“ დირექტორი, 1982 წლიდან ჟურნალ „მნათობის“ მთავარი რედაქტორი. 1971 წელს მიანიჭეს შოთა რუსთაველის პრემია, დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით.

არჩილ სულაკაური გარდაიცვალა 1997 წელს, თბილისში. დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.
კიანიტი

კიანიტი საშუალო საფეხურის მეტამორფიზმის თიხამიწით მდიდარი ქანების მეტამორფიზმის პროდუქტია. არის კრისტალური ფიქლების, თიხაფიქლების, გრანულიტებისა და ეკლოგიტების ძირითადი მინერალი. გვხვდება კვარცის ძარღვებში და პეგმატიტებში, ქარსიან ფიქლებში, გნეისებში აქცესორული მინერალის სახით. კიანიტის თანამგზავრი მინერალებია: ანდალუზიტი, გრანატები, კორუნდი და სხვ.
ნიშანი

ნიშანი (სამართ. ისტ.), ფეოდალურ საქართველოში:
ბეჭედი ან სხვა რამ სამკაული (იშვიათად ვერცხლის ან ოქროს ფული), რომელსაც სასიძო ან მისი წარმომადგენელი საპატარძლოს ან მის მშობლებს გადასცემდა. საპატარძლოს გარდაცვალების ან მისი მხრივ პირობის დარღვევის შემთხვევაში ნიშანი უკან უნდა დაებრუნებიანა, ხოლო თუ დანიშნული ქალი დამნიშვნავზე გათხოვდებოდა, ნიშანი ქალის საკუთრებად ითვლებოდა. (იხილეთ აგრეთვე ბელგა, ნიშნობა);
წერილობითი დოკუმენტი („მამულის ნიშანი“, „წიგნი და ნიშანი“);
საეკლესიო გამოსაღები, რომელსაც მიცვალებულის პატრონი იხდიდა. ზოგჯერ ნიშანი მიცვალებულის მოსაგონებელ მის რაიმე ნივთს (ცხენი, იარაღი, ტანსაცმელი) ნიშნავდა.
ჩემი გული ვუნდიდ ნიში დამარხეთ (ფილმი)

„ჩემი გული ვუნდიდ ნიში დამარხეთ“ — 2007 წლის სატელევიზიო ფილმი, რომელიც ადაპტირებულია დი ბრაუნის ამავე სახელწოდების მქონე წიგნიდან. სცენარის ავტორია დენიელ ჯიატი, ხოლო რეჟისორი — ივს სიმონი, წარმოებულია „ “-ის მიერ. წიგნი, რომელზედაც ფილმია დაფუძნებული, წარმოადგენს ამერიკის მკვიდრთა ისტორიას დასავლეთ ამერიკაში მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოს. ფილმისა და წიგნის სახელწოდება აღებულია სტეფენ ვინსენტ ბენეტის ლექსის „ამერიკული სახელების“ სტროფიდან. ფილმი გადაღებულია კალგარში, ალბერტაში.
ოთარ ფირალიშვილი

ოთარ დავითის ძე ფირალიშვილი (დ. 21 სექტემბერი, 1915, თბილისი — გ. 17 დეკემბერი, 1984, იქვე) — ქართველი საბჭოთა მხატვარი, ხელოვნების ისტორიკოსი და თეორეტიკოსი. ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1973), პროფესორი (1975), საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1972). სკკპ წევრი 1948 წლიდან.

ბიოგრაფია
1939 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა და საქართველოს თეატრალურ ინსტიტუტში. ფერწერული ნამუშევრებიდან აღსანიშნავია „ქართველი ქალი ნაბდით“ (1958, მხატვრის კუთვნილება), „აკადემიკოსი კ. კეკელიძის პორტრეტი“ (1958, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კ. კეკელიძის კაბინეტი) „ქალის პორტრეტი“ (1962, საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი, თბილისი), „შემოდგომა ვერეს ხეობაში“ (1982, მხატვრის კუთვნილება).

თხზულებები
ბობნევის მოხატულობა..., თბ., 1952;
თამარ აბკელია, თბ., 1956;
ივანე გუგუნავა, თბ., 1964;
მოსე თოიძე, თბ., 1953, 1971;
რას ნიშნავს „მკაცრი რეალიზმი?“, „საბჭოთა ხელოვნება“, 1974, №12;
ყინწვისის მოხატულობა, თბ., 1979;
 „-“ , ., 1982.