ბათუმელები

ბათუმელები — დამოუკიდებელი ქართული მედია პლატფორმა, რომელიც დაფუძნდა 2001 წელს ქალაქ ბათუმში. გამოცემა პირველი 16 წლის მანძილზე ყოველკვირეული ბეჭდური გაზეთის სახით ფუნქციონირებდა, 2017 წელს ყოველთვიურ ანალიტიკურ ჟურნალს გამოსცემდა, 2003 წლიდან კი ონლაინ მედიაა.

გამოცემის რედაქცია განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს ადამიანის უფლებათა დაცვის კუთხით არსებულ პრობლემებზე, საზოგადოების მოწყვლად და მარგინალურ ჯგუფებთან დაკავშირებულ საკითხებზე და ხელს უწყობს მსგავს თემებზე საჯარო დებატების ინიცირებას.

„ბათუმელები“ ავტორიტეტულ მედიად ითვლება, მიღებული აქვს არაერთი მნიშვნელოვანი ჯილდო ეთიკური და გამბედავი ჟურნალისტიკისთვის. -ის მედია გზამკვლევი მას დამოუკიდებელ გამოცემად მოიხსენიებს.

„ბათუმელები“ არის "რეგიონული მედია ქსელის" ნაწილი, რომელიც მოიცავს სხვა დამოუკიდებელ გამოცემებს საქართველოში.

ამჟამად, ბათუმელების ხელმძღვანელ მზია ამაღლობელს წინასწარი პატიმრობა აქვს შეფარდებული. მას პოლიციელზე თავდასხმაში ადანაშაულებენ. ადგილობრივი და საერთაშორისო ადამიანის უფლებადამცველი ორგანიზაციების განცხადებით, მედიამენეჯერის სისხლისსამართლებრივი დევნა საქმის გარემოებებთან შეუთავსებელია და პოლიტიკურად მოტივირებულია. მისი წინასწარ პატიმრობაში დატოვება შეფასდა, როგორც „თავდასხმა დამოუკიდებელ მედიაზე“.

ისტორია
დაფუძნება
"ბათუმელები" 2001 წლის 26 მაისს ყოველკვირეული ბეჭდური გაზეთის სახით დაარსდა. მისი დამფუძნებლები — ჟურნალისტების მზია ამაღლობელი, ეთერ თურაძე და თედო ჯორბენაძე — მანამდე აჭარის საზოგადოებრივ მაუწყებელში მუშაობდნენ. ეთერ თურაძე აღნიშნავს: „საბოლოოდ იქიდან წამოვედით იმ განზრახვით, რომ გაგვეკეთებინა მედია და არა პროპაგანდა“.

„ბათუმელების“ დაარსება იყო პირდაპირი პასუხი აჭარაში კანონის უზენაესობის მასშტაბურ დარღვევებზე ავტოკრატი ლიდერის, ასლან აბაშიძის მმართველობის პერიოდში. აქედან გამომდინარე, გამოცემა რეგიონში ადამიანის უფლებების დარღვევისა და კორუფციის საკითხების გაშუქებაზე იყო ფოკუსირებული.

2003 წელს გაზეთი .-ის პლატფორმის მეშვეობით „ბათუმელების“ პირველი ონლაინ-ვერსია ჩაეშვა. 2009 წელს კი ვებ-გვერდი ჯერ -ის, ხოლო ერთი წლის შემდეგ -ის (-ის პლატფორმა) ბაზაზე გადავიდა.

2003 წელს, აბაშიძის რეჟიმის ზეწოლის შედეგად, ბათუმის საქალაქო სასამართლომ გააუქმა კომპანიის იურიდიული რეგისტრაცია იმ საბაბით, რომ კომპანიის სახელწოდება მოპარული ინტელექტუალური საკუთრება იყო. რის შემდეგაც ხელისუფლება გამუდმებით უარს აცხადებდა გაზეთის ხელახალ იურიდიულ რეგისტრაციაზე.

საქმიანობა
გამოცემა ეძებდა შემოსავლის დამოუკიდებლად მიღების გზებს, რათა სრულად არ ყოფილიყო დამოკიდებული საგრანტო მხარდაჭერასა და სარეკლამო შემოსავლებზე. 2000-იანი წლების მიწურულს მათ გახსნეს კაფე, ხოლო მოგვიანებით ბათუმის ოფისში მოაწყვეს ჰოსტელი, რომელიც დაიხურა კოვიდ19-ის პანდემიის პერიოდში. რედაქციამ იაპონიის საელჩოს დაფინანსებით მოაწყო არაკომერციული პროექტიც — მოხეტიალე ბიბლიოთეკა, რომლის ფარგლებშიც წიგნებს აწვდიდნენ აჭარის მაღალმთიანი სოფლების მცხოვრებლებს.

მედიაორგანიზაციამ მოიპოვა მრავალი ჯილდო გაბედული ჟურნალისტიკისა და ეთიკური რეპორტაჟისთვის. 2009 წელს „ბათუმელებმა“ ევროპის პრესის პრიზი მიიღო. ეს ჯილდო გადაეცემა იმ პუბლიკაციებს, რომლებიც გერმანული --ისა და ნორვეგიის გამოხატვის თავისუფლების ფონდის შეფასებით, „არ უშინდებიან ცენზურასა და რეპრესიების“. საგამოძიებო სტატიებისთვის „ბათუმელებმა“ აგრეთვე მიიღო ჯილდო ორგანიზაციისაგან „რეპორტიორები საზღვრების გარეშე”. 2022 წელს გამოცემამ სხვადასხვა ნომინაციაში ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის სამი პრიზი მოიპოვა.

„გაზეთი ბათუმელები“ თავისი არსებობის მანძილზე განიცდიდა დისკრიმინაციას, პოლიტიკურ ზეწოლას, დაშინებას და შევიწროებას ხელისუფლებასთან დაკავშირებული პირებისა და ჯგუფების მხრიდან, როგორც „ნაციონალური მოძრაობის“, ისე „ ქართული ოცნების“ ხელისუფლების მმართველობის დროს. 2009 წელს პოლიციის თანამშრომლები გამოცემის გამოძიების განყოფილების კოორდინატორს თედო ჯორბენაძეს ინტიმური ხასიათის დამონტაჟებული ფოტოების გავრცელებით ემუქრებოდნენ. მუქარა არ განახორციელეს, თუმცა არც მუქარის ავტორები დასჯილან.
2017 წელს გამოცემამ ყოველკვირეული გაზეთის ნაცვლად ყოველთვიური ანალიტიკური საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ჟურნალის გამოცემა დაიწყო.

ნეტგაზეთი
2010 წელს „ბათუმელებმა“ გააფართოვა თავისი არეალი ეროვნული მასშტაბის ონლაინ მედია პლატფორმა „ნეტგაზეთის“ დაარსებით. მისი მთავარი რედაქტორი ნესტან ცეცხლაძის თქმით, ონლაინ მედიის დაარსების მიზანი იყო "ის, რასაც ბათუმელები აკეთებს ლოკალურ გარემოში, გაეკეთებინათ საერთო-ეროვნულ დონეზეც".

ბათუმელებისგან განსხვავებით, ნეტგაზეთი თავიდანვე ონლაინ-გამოცემა იყო და ფოკუსირებული იყო როგორც ქართულ, ისე საერთაშორისო დღის წესრიგზე.

ნეტგაზეთს აქვს რუსულენოვანი ვერსიაც, რომელიც რუსეთის ფედერაციის ტერიტორიაზე დაბლოკეს უკრაინაში რუსეთის შეიარაღებული ძალების გენერლის მკვლელობის შესახებ ინფორმაციის გავრცელების გამო.

მზია ამაღლობელის პატიმრობა
2025 წლის 12 იანვარს „ბათუმელების“ თანადამფუძნებელი და დირექტორი მზია ამაღლობელი დააკავეს ბათუმში საპროტესტო აქციაზე ბათუმის პოლიციის უფროსის, ირაკლი დგებუაძეზე, „თავდასხმის“ ბრალდებით. ეს დაპატიმრება ფართოდ იქნა აღქმული, როგორც საქართველოში დამოუკიდებელი მედიის შევიწროების მორიგი გამოვლინება. ამის საპასუხოდ, მედიის თავისუფლების კოალიციის 14 წევრი ქვეყნის საელჩოებმა გაავრცელეს ერთობლივი განცხადება მედიამენეჯერის დაუყოვნებლივ გათავისუფლების მოთხოვნით და გამოხატეს შეშფოთება საქართველოში ჟურნალისტების მიმართ დაშინების, ძალადობისა და რეპრესიების გამო. 2025 წლის დაკავების შემდეგ, ამაღლობელმა პროტესტის ნიშნად სრული შიმშილობა გამოაცხადა და 38 დღის განმავლობაში უარს ამბობდა საკვების მიღებაზე.

14 იანვარს, მზია ამაღლობელის მხარდასაჭერად, ქართულმა ოპოზიციურმა ტელეარხებმა და დამოუკიდებელმა ონლაინ მედიებმა გაფიცვა გამოაცხადეს და რამდენიმე საათით მაუწყებლობა შეწყვიტეს. ეკრანზე გამოსახული იყო მზია ამაღლობელის ფოტო სასამართლო სხდომიდან და მხარდამჭერი ტექსტი.