iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბრუქსის ქედი

ბრუქსის ქედი — ქედი ჩრდილოეთ ალასკაში. სიგრძე დაახლოებით 1000 კმ, სიგანე 200 კმ-მდე. საშუალო სიმაღლე 1500-2000 მეტრი, მაქსიმალური 2736 მეტრი (მთა ისტო). აგებულია ქვედაპალეოზოური კირქვებით, კვარციტებით, ფიქლებითა და ქვიშაქვებით. ღრმადაა დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით. განვითარებულია ძველი მყინვარული ფორმები. არის თანამედროვე პატარა მყინვარებიც. მცენარეულობა — მთის ტუნდრა; დამახასიათებელია ქვაყრილები და გაშიშვლებული კლდეები.
ბუგელები

ბუგელები — ერთ-ერთი ძველი რუსული ტომი. მოხსენიებულია მატიანეში „გარდასულ წელთა ამბავი“. სახლობდნენ მდინარე ბუგის (სავარაუდოა სამხრეთ ბუგის) აუზში. ბავარიელი ანონიმის ( საუკუნე) მიხედვით, ჰქონდათ 230 „ქალაქი“ (ციხესიმაგრე). მკვლევართა ნაწილს მიაჩნია, რომ ბუგელები და ვოლინელები ადრე დულიობებად იწოდებოდნენ. კიევის რუსეთის შემადგენლობაში შესვლის ( საუკუნე) შემდეგ ბუგელებმა დაკარგეს დამოუკიდებლობა და წყაროებში აღარ იხსენიაბიან.
უდის განძი

უდის განძი — ბრინჯაოს ხანის დასასრულისა და რკინის ხანის დასაწყისის ნივთების განძი (100–ზე მეტი), აღმოჩენილია 1956 წელს სოფელ უდეში (ახლანდ. ადიგენის მუნიციპალიტეტი). განძის შემადგენლობაში იყო: ბრინჯაოს 3 ტიპის კოლხური ცული, შუბისპირები და ხელშუბისპირები, ლახტისთავები, ყუნწიანი ისრისპირები, მსხვილი რგოლები, ფურცლოვანი 4 ფართო სარტყლის ფრაგმენტები, ე. წ. ყობანური ტიპის აბზინდები, საკინძები, პინცეტები, მომცრო რგოლი, რკინის სატევრისპირები, ლახტისთავი, შუბისპირი; ბრინჯაოსა და რკინის ნივთების ნატეხები. ბრინჯაოს ნივთების ნაწილი შემკულია გეომეტრიული და სტილიზებული ცხოველების სახეებით, გრავირებით, ფერადი ინკრუსტაციითა და ზოგჯერ პუნსონით. ინკრუსტაციისათვის გამოყენებულია რკინა, ბაცი ფერის ბრინჯაო და მინისებრი ფერადი პასტა. უდის განძი მდიდარი მელითონის კუთვნილება ყოფილა (შეიცავს უხმარ მზა პროდუქციას და ლითონის ჯართს). ზოგიერთი მკვლევარი (ა. ჯავახიშვილი, ტ. ჩუბინიშვილი) ნივთებს ათარიღებს ძვ. წ. - საუკუნეებით. უდის განძი ტიპური კოლხური ნაწარმია და გამოხატავს აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს მრავალსაუკუნოვან კულტურულ კავშირს.

ბრინჯაოსა და რკინის ნივთების მსგავსება ადასტურებს ბრინჯაოსა და რინის ხანების მეტალურგიისა და მელითონეობის ტრადიციათა კავშირს, გვიჩვენებს მელითონეობის ჩამოყალიბებას მხატვრული ხელოსნობის ერთ-ერთ დარგად და კავშირს ბრინჯაოს ხანისა და ანტიკური პერიოდის მაღალგანვითარებულ ხელოვნებას შორის.

ნივთების უმეტესი ნაწილი დაცულია სამცხე-ჯავახეთის ისტორიულ მუზეუმში, ნაწილი კი ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში.
გვალიორი

გვალიორი ან გვალიარი — ინდოეთის მადჰია-პრადეშის შტატის სიდიდით მეოთხე ქალაქი. განლაგებულია აგრიდან სამხრეთით 122 კმ-ში, სარკინიგზო ხაზების გადაკვეთაზე და შედგება სამი ისტორიული ცენტრისგან — საკუთრივ გვალიორის, ლაშქარის და მორარისგან. მოსახლეობა 690 ათასი მცხოვრები (2001 წლის მონაცემებით).

გვალიორი ასრულებდა თვალსაჩინო როლს ჩრდილოეთ ინდოეთის ისტორიაში, როგორც ისტორიულ ოლქ მალვის პოლიტიკური ცენტრი. საკუთრივ გვალიორი თავდაპირველად ციხის სახელწოდება იყო. ამ ციხესიმაგრის არსებობა მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზების შესაყარზე, ცნობილია ჯერ კიდევ საუკუნიდან. ციხის კედლებს შიგნთ შემონახულია ექვსი სასახლე, ექვსი ტაძარი, მეჩეთი, რვა აუზი და საუკუნის ინდური არქიტექტურის იშვიათი ძეგლები. საუკუნეში ციხის კედლებთან კლდის სიღრმეში გამოუკვეთიათ 18 მეტრის სიმაღლის გიგანტური ჯაინისტური ძეგლები.

გვალიორის ციხესიმაგრიდან სამხრეთით 6 კილომეტრში მდებარეობს ქალაქი ლაშქარი, 1810 წლამდე მარათების სამთავროს დინასტია სინდჰების მოქმედი რეზიდანცია დინასტიის დამაარსებელი 1745 წელს აუჯანყდა მარათების კონფედერაციას და შექმნა გვალიორის დიდი სამთავრო. მისმა შვილიშვილმა მაჰადაჯიმ (მეფობდა 1761-1794 წლებში) ჩრდილოეთ ინდოეთის მნიშვნელოვანი ნაწილი დაიპყრო დელიდან ჯაიპურამდე.

ანგლო-მარათული ომების დროს 1803 და 1819 წლებში გვალიორის მმართველებმა დაკარგეს თავიანთი მიწების ნაწილი. 1780 და 1843 წლებში ინგლისელებმა შტურმით აიღეს თვით გვალიორის ციხესიმაგრე. სიფაების აჯანყების დროს რაჯამ შეინარჩუნა ბრიტანეთის გვირგვინისადმი ერთგულება, მხოლოდ მისი ჯარისკაცები აჯანყდნენ. ბრიტანულმა შენაერთებმა კვლავ დაიპყრეს ციხესიმაგრე, თუმცა 1886 წლის მოლაპარაკებით ჯარი გადაიყვანეს ჯანსში.

ძირითადი ღირსშესანიშნაობები:

ციხესიმაგრე გვალიორი, საიდანაც ქალაქის მთელი პანორამა იშლება.
მოჰამედ ჰაუსის მავზოლეუმი, რომლის შორიახლოს მდებარეობს, აგრეთვე, ცნობილი მუსიკოსის — ტანსენის საფლავი.
მოზამბიკის სახალხო რესპუბლიკა

მოზამბიკის სახალხო რესპუბლიკა  — თვითაღიარებული სოციალისტური რესპუბლიკა, არსებობდა 1975 წლის 25 ივნისიდან 1990 წლის 1 დეკემბრამდე, სანამ დაერქმეოდა მოზამბიკის რესპუბლიკა.

1975 წელს დამოუკიდებლობა მოიპოვა მოზამბიკის სახალხო რესპუბლიკამ, რომელიც გაათავისუფლა მოზამბიკის განმანთავისუფლებელმა ფრონტმა (ფრელიმო), რომელსაც სათავეში ედგა სამორა მაშელი. იმ დროს ქვეყანაში მიმდინარეობდა სასტიკი ომი მოზამბიკის ეროვნულ წინააღმდეგობასთან (რენამო). პარტიზანულ მოძრაობას თავიდან აფინანსება როდეზია (ამჟამად ზიმბაბვე), მოგვიანებით — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა.

მოზამბიკს მჭიდრო ურთიერთობები ჰქონდა ანგოლის სახალხო რესპუბლიკასა და საბჭოთა კავშირთან, რომლებიც იმხანად დიდძალ დახმარებას უწევდნენ ქვეყანას სამოქალაქო ომში. მოზამბიკის სახალხო რესპუბლიკა ასევე იყო დამკვირვებელი ეკონომიკური ურთიერთდახმარების საბჭოსი, რომელიც კომუნისტური ქვეყნების წამყვანი ეკონომიკური ორგანიზაცია იყო.
ნატალია ნარიშკინა

ნატალია ნარიშკინა (დ. 1 სექტემბერი [ ძვ. სტ. 22 აგვისტო] , 1651 — გ. 4 თებერვალი [ძვ. სტ. 25 იანვარი] , 1694) — რუსეთის სამეფოს ცარიცა, ალექსი -ის მეორე მეუღლე და პეტრე დიდის დედა.

ბიოგრაფია
ნატალია ნარიშკინა იზრდებოდა მოსკოვში ბოიარ არტამონ მატვეევის სახლში, სადაც, როგორც ითვლება, ნახა იგი მისმა მომავალმა მეუღლემ, ალექსი -მა.

1671 წლის 1 თებერვალს ალექსი და ნატალია დაქორწილდნენ. ეყოლათ სამი შვილი: მომავალი ცარი და იმპერატორი პეტრე, ნატალია, რომელმაც რუსეთში პირველი სახალხო თეატრი დააარსა და მისი პიესების უმრავლლესობის ავტორიც თავად იყო, და თეოდორა, რომელიც 4 წელიწადში გარდაიცვალა. მძიმე პერიოდი ნატალიას მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ დაუდგა, როცა ნარიშკინებს სათავეში ჩაუდგა, რომლებიც უშედეგოდ იბრძოდნენ მილოსლავსკების წინააღმდეგ. თუმცა, ეს ბრძოლა, საბოლოოდ, ნატალიას გამარჯვებით დამთავრდა, როცა მისი შვილი, პეტრე, ავიდა ტახტზე.

პეტრე ტახტზე ასვლის თანავე შეუდგა ჯარისა და ფლოტის გაძლიერებას, სხვა სახელმწიფო საქმეები კი მთლიანად დედას მიანდო. ნატალიას ძმა, ლევ ნარაშკინი, დაინიშნა საგარეო საქმეთა მინისტრად, და დე-ფაქტო პრემიერ-მინისტრად.

მიუხედავად იმისა, რომ ამ პერიოდში არ ჩანს ნატალიას სახელმწიფო მოღვაწეობის ფაქტები, აშკარაა, რომ მას მნიშვნელოვანი გავლენა ჰქონდა პეტრეზე, რაც დასტურდება მათი მიმოწერიდან. ნატალია გარდაიცვალა 1694 წელს, 43 წლის ასაკში, რის შემდეგაც პეტრემ სრულად აიღო ხელში ძალაუფლება.
სიკვდილგამძლე

სიკვდილგამძლე — კვენტინ ტარანტინოს 2007 წლის ფილმი. ფილმი გამოვიდა როგორც პროექტ გრაინდჰაუსის ნაწილი. ფილმი 70-იანი წლების სლეშერ ფილმების მსგავსად იყო გადაღებული. მთავარი გმირია კასკადიორი მაიკი, რომელიც კასკადიორებისთვის განკუთვნილი გამძლე ავტომობილით ახალგაზრდა ქალების მოკვლას ცდილობს. მიუხედავად პოზიტიური გამოხმაურებებისა, ფილმი კინოგაქირავებაში არც ისე წარმატებული აღმოჩნდა.

როლებში
კურტ რასელი - მაიკ მაკკეი
როსარიო დოუსონი - აბერნეით როსი
ზოი ბელი - საკუთარი თავი
ვანესა ფელიტო - არლინი
ომი მოზამბიკის დამოუკიდებლობისთვის

ომი მოზამბიკის დამოუკიდებლობისთვის - სამხედრო დაპირისპირება პორტუგალიასა და მოზამბიკის განამანთავისუფლებელ ფრონტს (ფრელიმო) შორის. ფრელიმო მოზამბიკის დამოიკიდებლობისთვის იბრძოდა. პორტუგალიის კოლონიური ომების ნაწილი.

სამხედრო მოქმედებები დაიწყო ფრელიმოს პარტიზანულმა ძალებმა 1964 წლის 25 სექტემბერს და დასრულდა 1974 წლის 8 სექტემბერს, მას შემდეგ რაც ძალაში შევიდა ლუსაკის შეთანხმება. ამ დაპირისპირების არცერთ მხარეს არ მიუღწევია გადამწყვეტი უპირატესობისთის, მაგრამ პორტუგალიის მთავრობა, მიხაკების რევოლუციის შემდეგ იძულებული გახდა ფრელიმოს დაზავებოდა. 1975 ივნისს მოზამბიკმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა, თუმცა მალე ქვეყანაში სამოქალაქო ომი დაიწყო.
ბაბუშკინის ყურე

ბაბუშკინის ყურე — ყურე ოხოტის ზღვის ჩრდილოეთ სანაპიროსთან. ხმელეთში შეჭრილია 30 კმ-ზე. სიგანე შესასვლელთან 70 კმ, სიღრმე 50-88 მეტრი. ნაპირები კლდოვანი და მაღალია. ყურის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში შეჭრილია შხიპეროვის წყალმარჩხი უბე. ოქტომბრიდან მაისამდე იყინება. სახელი ეწოდა პოლარელი მფრინავის მიხეილ ბაბუშკინის პატივსაცემად.
უ ვანი

უ ვანი (დ. უცნობია — გ. ძვ. წ. 1025) — ჩინეთის დინასტიის ჯოუს დამაარსებელი. ჯოუს ტომის ბელადის ვენ ვანის ვაჟიშვილი. ძვ. წ. 1027 წელს უ ვანმა მუესთან ბრძოლაში დაამარცხა ინის სამეფოს ჯარი, გააერთიანა ჩრდილოეთ ჩინეთის მრავალრიცხოვანი ტომები და ხალხები და ჯოუს სახელმწიფოს უმაღლესი გამგებელი გახდა. დაპყრობილი მიწების დიდი ნაწილი უ ვანმა ნათესავებსა და ახლობლებს საუფლისწულო მამულებად დაურიგა. ჩინეთის კონფუციურ ისტორიოგრაფიაში უ ვანი ბრძენ და კეთილისმოქმედ გამგებლად ითვლება.
ბაქოს ოპერაცია

ბაქოს ოპერაცია — კავკასიის ფრონტის მე-11 არმიის შეტევითი ოპერაცია ვოლგა-კასპიის სამხრეთ ფლოტილიასთან ერთად 1920 წლის აპრილ-მაისში, სამოქალაქო ომის დროს. მიზნად ისახავდა დახმარებოდა მუსავატელების მთავრობის წინააღმდეგ კომუნისტების ხელმძღვენელობით აჯანყებულ აზერბაიჯანელ ბოლშევიკებს. იმის გამო, რომ მუსავატელებს შეიძლებოდა დახმარებოდნენ საქართველოს მენშევიკური მთავრობა და ინგლისის ინტერვეტები, ოპერაცია სწრაფად უნდა ჩატარებულიყო. 27 აპრილს პატროვსკიდან ბაქოსაკენ გაემართა და 28 აპრილს ქალაქში შევიდა 4 ჯავშნიანი მატარებელი დესანტით. მას ჩამოჰყვნენ აზერბაიჯანიის კომპარტიის ხელმძღვანელი მოღვაწეები ა. მიქოიანი, გ. მუსაბეკოვი, გ. ჯაბიევი. 29 აპრილს ბაქოში მე-11 არმიის ნაწილები შევიდნენ, 30 აპრილს კი ქალაქში ჩავიდნენ მ. ლევანდოვსკი, გ. ორჯონიკიძე და ს. კიროვი. მე-2 ცხენოსანი კორპუსის წინსვლამ გუსარის, ყუბის, შემახისა და ქურდამირის მიმართულებით მუსავატელთა ჯარების განჯისაკენ უკან დასახევი გზა მოუჭრა. 10-15 დღეში წითელი არმია ბაქოში შევიდა, რასაც შემდგომში მოჰყვა აზერბაიჯანის გაწითლება.
უზნარიანი

უზნარიანი — ისტორიული სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლში, ახლანდელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. 1707-1709 წლებში შედგენილი სიგელის მიხედვით, მტრისგან აოხრებული უზნარიანი მეფე ვახტანგ -მ განაახლა და კარწახის ნათლისმცემლის ეკლესიას შესწირა. 1719 წელს გლეხები ამხედრდნენ მონასტრის წინააღმდეგ და მეფე ბაქარი იძულებული გახდა ისინი ძალით დაემორჩილებინა.
რუვუმა

რუვუ’მა (როვუ’მა) — მდინარე აღმოსავლეთ აფრიკაში, უმეტესად მიედინება ტანზანიისა და მოზამბიკის საზღვრის გასწვრივ.

მდინარის ორი განშტოება ერთმანეთს კოორდინატზე უერთდება, უფრო გრძელი — ლუჯენდა, მოედინება ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან, მეორე, როვუმა კი — აღმოსავლეთიდან. მისი სათავე ჰოლმის პლატოზე, ნიასას ტბიდან აღმოსავლეთით კოორდინატზე მდებარეობს. გარდა ლუჯენდისა, რუვუმას უერთდება მსინჯე და ლუჩულინგო. ქვემო წელში მდინარე მნიშვნელოვნად ფართოვდება, ქმნის ტყის დაფარულ კუნძულებს, რომელთაგან უმრავლესობა დასახლებულია. მშრალ სეზონზე მდინარე ბევრ ადგილზე თხელდება და ფონს ქმნის. ინდოეთის ოკეანესთან შესართავის სიგანე 1600 მეტრზე მეტია. რუვუმას საერთო სიგრძე დაახლოებით 1600 კილომეტრია.

ხიდი მდინარეზე
მოზამბიკის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, 1975 წელს იყო წინადადება მოზამბიკისა და ტანზანიის ერთმანეთთან დასაკავშირებლად მდინარეზე აეშენებინათ ხიდი. 1980-იან წლებში მომზადდა პროექტი და ჩატარდა რიგი სამუშაოებისაა, თუმცა ხიდის მშენებლობა, ფინანსების ნაკლებობის გამო არ დასრულებულა. 2002 წელს, ორი ქვეყნის მთავრობებმა ახალი, 600 მეტრიანი ხიდის აშენებაზე შეთანხმებას მოაწერეს ხელი. ხიდის მშენებლობა 2005 წლის 10 ოქტომბერს დაიწყო და დასრულდა 2010 წლის დასაწყისში და $ 29 მილიონი ამერიკული დოლარი დაჯდა.

2007 წელს რუვუმას ზემო წელში, ნიასას პროვინციაში მცირე ხიდი გაიდო.
რობ როი (ფილმი)

რობ როი — 1995 წლის ამერიკული სათავგადასავლო ფილმი. ფილმი გადმოსცემს საუკუნის შოტლანდიელი ისტორიული პირის, რობ როის, ისტორიას.

სიუჟეტი
 საუკუნეში შოტლანდიის მაღალ მთებში მცხოვრები რობ როი მაკგრეგორი კლანის ლიდერი და მესაქონლეა. ის ცდილობს საქონელი მძარცველებისგან დაიცვას და საკუთარ კლანს, რომელშიც 200-მდე ადამიანია, შემოსავალი შეუნარჩუნოს. რობ როის ცოლი და ორი შვილი ჰყავს. რობ როი ზამთრის გადასატანად სამი თვით ათას ფუნტს ისესხებს მარკიზ მოტროზისგან, რათა საქონელი გამოკვებოს, სანაცვლოდ კი თავდებში მიწას დებს. სესხის შესახებ შეიტყობს არჩიბალდ კანინჰემი, რომელიც ერთ-ერთი საუკეთესო მეომარია. ის რობ როის საუკეთესო მეგობარი მაკდონალდი მოკლავს და ფული მოიპარავს. რობ როიმ სესხი უკან ვერ აბრუნებს. მონტროზი მას სანაცვლოდ პოლიტიკურ დახმარებას სთხოვს, რაზეც რობ როი უარს ეუბნება. მაგრამ მიწა არ დათმო და დევნილად იქცა. როის დევნა კანინჰემმა დაიწყო, მისი ცოლი გააუპატიურაა და სახლი გადაწვა. რობ როი და მისი კლაის წევრები დაგეგმავენ შურისძიებას. მას შეიპრყობენ და ხიდზე ჩამოღრჩობას უპირებენ, თუმცა გაქცევას მოახერხებს. ერთი-ერთზე საბოლოო ბრძოლაში რობ როი არჩიბალდს მოკლავს.

როლებში
ლიამ ნისონი — რობ როი
ჯესიკა ლანგი — მერი მაკგრეგორი
ჯონ ჰარტი — ჯეიმზ გრეჰემი
ტიმ როთი — არჩიბალდ კანინჰემი
ერიკ შტოლცი — ალან მაკდონალდი
ენდრიუ კერი — ჯონ კემპბელი
ბრაიან კოქსი — კილემი
ბრაიან მაკკარდი — ალასდეირ მაკგრეგორი
ჯეისონ ფლემინგი — გრეგორი

ჯილდოები
ტიმ როთის მიერ არჩიბალდ კანინჰემის როლის შესრულება აღინიშნა ორი ჯილდოთი ( და კანზას-სიტის ფესტივალი) და სამი ნომინაციით, მათ შორის ოსკარის ნომინაციით.
უზუნ-ჰასანი

უზუნ-ჰასანი (დ. დაახლ. 1423 — გ. 6 იანვარი, 1478) — აყ-ყოიუნლუს თურქმანთა სახელმწიფოს გამგებელი 1453-1478 წლებში. გამორჩეული სარდალი და პოლიტიკოსი. გამუდმებულად ებრძოდა ყარა-ყოინლუს თურქმანებს და 1467 წელს მათი ლაშქარი დაამარცხა, ბოლო მოუღო ყარა-ყოინლუს სახელმწიფოს და თავის სატახტო ქალაქად თავრიზი გამოაცხადა.

უზუნ-ჰასანი ცდილობდა ცენტრალური ხელისუფლების განტკიცებას, ეწეოდა საამშენებლო საქმიანობას, შეეცადა საგადასახადო საქმის მოწესრიგებას - გამოსცა „კანუნნამე“, რომლითაც განისაზღვრა ძირითადი გადასახადების ოდენობა. ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ ბრძოლაში დაუკავშირდა ვენეციას (1463 წ.); მოლაპარაკებას აწარმოებდა უნგრეთთან და პოლონეთთან კავშირის თაობაზე. 1473 წელს სძლია სულთან მეჰმედ -ის ლაშქარს, მაგრამ იმავე წელს მარცხი განიცადა ოსმალებთან ბრძოლაში. რამდენიმეჯერ ილაშქრა საქართველოში.
უზუნ-ჰასანის ლაშქრობები საქართველოში

უზუნ-ჰასანის ლაშქრობები საქართველოში — აყ-ყოინლუს (თეთრბატკნიანები) მმართველის უზუნ-ჰასანის ლაშქრობები საუკუნის 60-70-იან წლებში. ამ ლაშქრობათა შესახებ მოგვითხრობენ ქართული, სპარსული, არაბული და იტალიური წყაროები. „ქართლის ცხოვრების“ გაგრძელებაში და ვახუშტი ბატონიშვილთან მხოლოდ ერთი შემოსევაა ნახსენები. „ქართლის ცხოვრების“ გადაკეთებული გაგრძელების ავტორი და არაბულენოვანი თურქი ისტორიკოსი მუნეჯიმბაში კი სამ შემოსევას ახსენებენ.

ოსმალებთან 1473 წელს დამარცხებულმა უზუნ-ჰასანმა საქართველოში ილაშქრა, ქვეყანა ააოხრა, დიდძალი ნადავლი წაიღო და თავრიზში დაბრუნდა. ამ ლაშქრობის დროს, როგორც ჩანს, მას საქართველოსთვის ხარკი შეუწერია. 1477 წელს უზუნ-ჰასანი დასავლეთისკენ (ვითომ ოსმალეთის წინააღმდეგ) დაიძრა, მაგრამ მოულოდნელად საქართველოსაკენ გადაუხვია. ლაშქარს წინ მიუძღოდა 5 ათასი მხედარი. ორი დღის შემდეგ თურქმანები თბილისს მიადგნენ და თითქმის უბრძოლველად დაიკავეს ქალაქი. აქედან უზუნ-ჰასანი გორისაკენ გაემართა, მისი მიდამოებიც უბრძოლველად დაიკავა და მოაოხრა. ბაგრატ მეფემ და ყვარყვარე ათაბაგმა უზუნ-ჰასანთან მოლაპარაკება გამართეს. მან 16 ათასი დუკატი მოითხოვა და შეპირდა, რომ გაეცლებოდა საქართველოს, ოღონდ თბილისს შეინარჩუნებდა. ქართველებმა იკისრეს ამ თანხის გადახდა და მის ანგარიშში 4 მოზრდილი ლალის თვალი („ბალაში“) გაუგზავნეს უზუნ-ჰასანს, რომელმაც ვენეციის ელჩს ბარბაროს დაავალა მისი შეფასება. ბარბარომ ქართველთა თხოვნით, თითოეული ლალი 4 ათას დუკატად შეაფასა და საერთო თანხა 16 ათასი დუკატი გამოიყვანა. მაგრამ უზუნ-ჰასანმა უარი თქვა ლალის თვლებზე და ფული მოითხოვა. თანხის მიღების შემდეგ მან 5 ათასი ტყვე წაიყვანა და თავრიზს დაბრუნდა, მაგრამ თბილისი თავისად დაიჭირა და მის გამგებლად ხალილ-ბეგ ბეგთაში დატოვა. უზუნ-ჰასანის გარდაცვალების შემდეგ (1478 წ.) თბილისი ისევ ქართველებმა დაიკავეს.
ლეგენდა პიანისტზე

„ლეგენდა პიანისტზე“ — ჯუზეპე ტორნატორეს პირველი ინგლისურენოვანი ფილმი, რომელიც გამოვიდა 1998 წელს. ფილმი იტალიურ პიესაზეა დაფუძნებული. მონაწილეობენ: ტიმ როთი, პრუიტ ტეილორ ვინსი და მელანი ტიერი. ფილმის მუსიკის ავტორმა, ენიო მორიკონემ მიიღო ოქროს გლობუსი საუკეთესო ორიგინალური საუნდტრეკისთვის. გარდა ამისა, ფილმში ჟღერს როჯერ უოტერსის მიერ შექმნილი, მორიკონეს თემაზე დაფუძნებული „ “.

სიუჟეტი
1900 წლის პირველ დღეს ლაინერ „ვირჯინიაზე“, რომელიც ამერიკასა და ევროპას შორის დაცურავდა, ყუთში იპოვეს ჩვილი ბავშვი. მას 1900 დაარქვეს. ბიჭმა მთელი თავისი ცხოვრება გემზე გაატარა ისე, რომ ერთხელაც არ ჩასულა ნაპირზე. მან ისწავლა პიანინოზე დაკვრა და ამ საქმის ნამდვილი ვირტუოზი გახდა.

როლებში
ტიმ როთი — 1900
პრუიტ ტეილორ ვინსი — მაქს ტუნი
მელანი ტიერი — გოგონა
ბილ ნანი — დანი
კლარენს უილიამს — ჯელი როლ მორტონი
გაბრიელ ლავია — ფერმერი
ბევერლი კრაშერი

ბევერლი კრაშერი — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს შემდეგ თაობასა და მომდევნო ფილმებში (თაობები, პირველი კონტაქტი, აჯანყება, შურისგება).

ბიოგრაფია
ბევერლი კრაშერი დაიბადა 2324 წლის 13 ოქტომბერს მთვარეზე. მშობლების დაღუპვის შემდეგ იგი ცხოვრობდა ბებიასთან, ფელისა გოვარდთან არვადა _ზე. მისი ბებია იყო მკურნალი. როცა ბუნებრივი კატასტროფის გამო მოხდა მოსახლეობის ევაკუაცია იგი სხვადასხვა მცენარეული წამლებით ეხმარებოდა დაზარალებულებს. ყოველივე ამან გადააწყვეტინა ბევერლის გამხდარიყო ექიმი. არვადა _დან ევაკუაციის შემდეგ ბევერლი ბებიასთან ერთად ცხოვრობდა ქალდოს _ზე.

2342-2350 წლებში ბევერლი სწავლობდა ვარსკვლავური ფლოტის აკადემიაში. მან დაამთავრა სამედიცინო სკოლა. სწავლის დროს მან გაიცნო ჯეკ კრაშერი, 2348 წელს ისინი დაქორწინდნენ. 23 509 წელს ბევერლიმ დაიწყო სტაჟირება დოქტორ დალენ ქვაისთან. ერთი წლის შემდეგ დაიბადა მათი შვილი, უესლი. უესლი 5 წლის იყო როცა ჯეკი დაიღუპა. ბევერლი და ჟან-ლუკ პიკარი იცნობდნენ ერთმანეთს ჯერ კიდევ ჯეკის სიცოცხლეში, ჯეკი და პიკარი მეგობრობდნენ. ჯეკის დაღუპვის შემდეგ მათ ერთმანეთი აღარ უნახავთ სანამ ენტერპრაიზზე არ შეხვდნენ ერთმანეთს.

2364 წელს ბევერლი კრაშერი დაინიშნა მთავარ ექიმად ხომალდზე ენტერპრაიზ ([[ვარსკვლავური თარიღი: 41154). 2365 წელს ბევერლი გადაიყვანეს სხვა სამიშაოზე. ენტერპრაიზზე მის მაგივრად დაინიშნა [[კათრინ პულასკი]], თუმცა შემდეგ წელს ბევერლი კრაშერი კვლავ დაბრუნდა ხომალდზე.
ტაშა იარი

ტაშა იარი — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს სერიალში ვარსკვლავური გზა: შემდეგი თაობა.

ბიოგრაფია
ტაშა იარი დაიბადა 2337 წელს კოლონიაზე ტურკანა . მას ასევე ჰყავდა 5 წლით უმცროსი და იშარა. მათი მშობლები დახოცეს იშარას დაბადებიდან ცოტა ხანში. 2352 წელს 15 წლის ასაკში ტაშამ დატოვა ტურკანა და ამის მერე და აღარ უნახავს. მალევე იგი შევიდა ვარსკვლავურ ფლოტში.

2363 წელს სამაშველო ოპერაციის დროს ტაშამ გადაარჩინა კოლონისტები დანაღმულ ველზე გავლისას. ჟან-ლუკ პიკარის ხომალდიც მონაწილეობდა ამ ოპერაციაში. პიკარზე ისეთი შთაბეჭდილება მოახდინა ტაშას სიმამაცემ რომ გადაწყიტა აეყვანა თავის გუნდში. ენტერპრაიზზე ტაშა იარი იყო უსაფრთხოების სამსახურის ხელმძღვანელი.

ტაშა იარი მოკლულ იქნა 2364 წელს პლანეტაზე ვაგრა . იგი იყო სადესანტო ჯგუფში რომელიც ცდილობდა დიანა ტროის გადარჩენას, რომლის შატლსაც შეემთხვა ავარია, თუმცა მათ ხელი შეუშალა სიცოცხლის უცნობმა ფორმამ სახელად არმუსი. როცა ტაშა შეეცადა გვერდი აევლო არმუსისთვის და მისულიყო შატლთან, არმუსმა მოკლა იგი.
კათრინ პულასკი

კათრინ პულასკი — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს სერიალში ვარსკვლავური გზა: შემდეგი თაობა.

ბიოგრაფია
ენტერპრაიზამდე კათრინ პულასკი მსახურობდა ხომალდზე რეპულსე კაპიტან ტაგარტის მეთაურობის ქვეშ.

პულასკი საკმაოდ ტრადიციული ექიმია. კარგავ ფლობს მეთოდებს რომლებსაც სხვა ექიმები მიიჩნევენ არქაულად. ზოგიერთი თვისებით ის ჰგავს ლეონარდ მაკ-კოის, მათ შორის უნდობლობით ტრანსპორტერებისა და ანდროიდების მიმართ.

პულასკის კარგი ურთიერთობა აქვს ეკიპაჟის წევრთა უმრავლესობასთან. იგი სარგებლობდ პატივისცემით სამეცნიერო წრეებში, მას დაწერილი აქვს წიგნი ვირუსოლოგიაზე.

მისი ინტერესები ასევე მოიცავს პოკერს და კლინგონურ ლიტერატურას.

პულასკი სამჟერ იყო დაქორწინებული. იგი ინარჩუნებს კარგ ურთიერთობას ყოფილ მეუღლეებთან.

იგი იმსახურებს ვორფის სიმპატიას. როცა ვორფი ავადდება დაავადებით რომელიც ძირითადად ბავშვებს ემართებათ, პულასკი არღვევს წესებს და არ შეაქვს ეს ფაქტი დოკუმენტებში. ვორფი მადლობის ნიშნად თანხმდება მასთან ერთად შეასრულოს კლინგონური ჩაის ცერემონია, თუმცა აფრთხილებს რომ კლინგონური ჩაი მომწალავია ადამიანისთვის. პულასკი მაშინვე იღებს ანტიდოტს და მაინც სვამს ჩაის.

განსაკუთრებული ურთიერთობა აქვს პულასკის ლეიტენანტ-კომანდერ დეიტასთან. მიუხედავად იმისა რომ დეიტას ყველა ექცევა როგორც ადამიანს, პულასკი თვლის რომ იგი მხოლოდ მანქანაა და არ ესმის თუ რატომ სურს მას იყოს ადამიანი. იგი ხშირად საუბრობს დეიტაზე მესამე პირში მისი თანდასწრებით.
უკეკი

უკეკი, უვეკი — ოქროს ურდოს ერთ-ერთი მთავარი ქალაქი. საუკუნის დასაწყისში უშვებდა საკუთარ მონეტებს. იარსება საუკუნის დასასრულამდე. მდებარეობდა ქალაქ სარატოვის მახლობლად (რკ. სადგურ უვეკთან). ნანგრევები შეისწავლეს - საუკუნის მიჯნაზე, აღმოჩენილია კვამლსადენიანი სახლების ნაშთები, კერამიკული ქურები, მუსლიმანური ნეკროპოლი. 1913 წელს გათხარეს საუკუნის ქალის მდიდარი მავზოლეუმი. ნაგებობაში გამოყენებული იყო გამომწვარი აგური და ალიზი. აღმოჩნდა წყლისა და მარცვლეულის შესანახი, მოჭიქული და მოუჭიქავი კერამიკა, ქვის ჭურჭელი, მოზაიკა, მაიოლიკა, წყლის მილები, ვერცხლისა და სპილენძის მონეტები, ბრინჯაოს კერპები და ჯვრები (ქრისტიანობის ნიშნები).
ულიჩები

ულიჩები — აღმოსავლეთსლავურ ტომთა გაერთიანება. ცხოვრობდნენ ქვედა დნესტრისპირეთში, ბუგისპირეთსა და შავი ზღვის სანაპიროებზე. დამოუკიდებლობისათის ებრძოდნენ კიევის მთავრებს. დაახლ. 940 წელს ულიჩების ქალაქს – პერესეჩენს – ალყა შემოარტყა კიევის ვოევოდა სვენელდმა. საუკუნის შუა წლებში ულიჩები ძველი რუსული სახელმწიფოს შემადგენლობაში შევიდნენ და მატიანეებში ამ დროიდან იხსენიებიან.
ულუმბოს მონასტერი

ულუმბოს (ოლიმპის) მონასტერი — ძველი ქართული სასულიერო და მწიგნობრული კერა მცირე აზიაში, ბითინიაში. საფიქრებელია, რომ ქართველი მოღვაწენი ულუმბოს მონასტერში საუკუნის შუა წლებამდეც ცხოვრობდნენ, მკვიდრი საფუძველი კი ქართულ კოლონიას ილარიონ ქართველმა ჩაუყარა 864-869 წწ. აქ ცხოვრობდნენ და მოღვაწეობდნენ მწერლები და კალიგრაფები იოანე მთაწმინდელი, მისი ვაჟი - მცირეწლოვანი ექვთიმე მთაწმინდელი, მიქაელ-ზეკეპე ბერთელი, საბა კუტი (ორივე საუკუნე), ისაკი ( საუკუნე) და სხვა.

მომდევნო წლებში ულუმბოს მონასტერში ქართველების ყოფნის შესახებ ცნობებს ჩვენამდე არ მოუწევია. ტიმოთე გაბაშვილი, რომელმაც 1757 წელს იმოგზაურა მცირე აზიაში და ულუმბოს მონასტერიც ინახულა, არაფერს წერს აქ ქართველთა მოღვაწეობის ნაკვალევზე.
ულფილა

ულფილა, ვულფილა (დ. დაახლ. 311 — გ. დაახლ. 383) — ვესტგუთების საეკლესიო მოღვაწე. დაახლოებით 341 წელს კონსტანტინოპოლში ულფილას „გუთების ეპისკოპოსის“ წოდება მიანიჭეს. გერმანულ ტომებში ავრცელებდა ქრისტიანობას (არიანული მიმდინარეობა). ულფილა ითვლება გუთური ანბანის შემქმნელად და ბიბლიის დიდი ნაწილის მთარგმნელად, რაც ზოგიერთი მკვლევრის ეჭვს იწვევს. ამ თარგმანის შემორჩენილი ნაწყვეტები მკვდარი გუთური ენის უძველესი ძეგლია და ულფილას ბიბლიის სახელითაა ცნობილი.
ცოფიანი ძაღლები

ცოფიანი ძაღლები — კვენტინ ტარანტინოს სადებიუტო ფილმი. მასში აღწერილია მძარცველთა ბანდის მოქმედება მარგალიტების გატაცებამდე და მის შემდეგ. მისი სცენარი ტარანტინომ სამ-ნახევარ კვირაში დაწერა. სცენარი წაიკითხა და მოიწონა ჰარვი კეიტელმა, რომელიც ფილმის მსახიობი და თანაპროდიუსერი იყო და ფილმისთვის სახსრების მოძიებაზე მუშაობდა. ეპიზოდურ როლს თავად ტარანტინო ასრულებს. პრემიერა გაიმართა სანდენსის კინოფესტივალზე. კრიტიკოსებმა კინო აღიარეს. ფილმის თემები და სტილისტიკა: ძალადობა, მინიშნებები პოპ-კულტურაზე, არათანმიმდევრული თხრობა, განმეორდა ტარანტინოს სხვა ნამუშევრებში.

როლებში
ჰარვი კეიტელი — ლარი დიმიკი, მისტერ თეთრი
მაიკლ მედსენი — ვიკ ვეგა, მისტერ ქერა
სტივ ბუშემი — მისტერ ვარდისფერი
კრის პენი — ედი კებოტი
ლორენს ტირნეი — ჯო კებოტი
კვენტინ ტარანტინო — მისტერ ყავისფერი
ტიმ როთი — ფრედი ნევანდაიკი, მისტერ ნარინჯისფერი
ჰარვი კეიტელი

ჰარვი კეიტელი (; 13 მაისი, 1939) — ამერიკელი მსახიობი. ცნობილია მარტინ სკორსეზეს, რიდლი სკოტისა და კვენტინ ტარანტინოს ფილმებში შესრულებული როლებით. ალ პაჩინოსა და ელენ ბიურსტინთან ერთად არის თანათავმჯდომარე მსახიობთა სტუდიისა, რომელიც ამერიკის ყველაზე პრესტიჟულ სამსახიობო სკოლადაა შეფასებული.

ფილმოგრაფია
ტორსენის მედალიონი (ფილმი)

ტორსენის მედალიონი — 2005 წლის დანიური მხატვრული ფილმი, რომლის რეჟისორია კარსტენ მილერუპი.

სიუჟეტი
ფილმი იწყება იმით, თუ როგორ გაიცნო ჟოზეფინამ ტორსენი, რომელსაც ჰქონდა დროის მანქანა.

გადის რამდენიმე ხანი და ჟოზეფინა და მისი მეგობარი ოსკარი მიდიან ზაფხულის არდადეგებზე სოფელში. მდინარესთან ჟოზეფინა ხვდება ტორსენს. მან მოუთხრო მას თავის შინაგან ბრძოლებზე და გოგონას გადასცა მედალიონი დროის მანქანა.

როლებში
პერნილ კაა ჰოიერი - ჟოზეფინა
კელდ ნორგაარდი - ტორსენი
მიკელ კონიჰერი - ოსკარი
ადამ გილბერტ ჯეფერსენი - პიტერ როლდი
ანა ეგჰოლმი - კირსტენ როლდი
სიორენ სეტერ-ლარსენი - ტორსენის დამხმარე, მედს სკედერი.
კარიჯინის ეროვნული პარკი

კარიჯინის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ჰამერსლის ქედზე, დასავლეთ ავსტრალიაში. ფართობი 627,442 ჰა. დაარსდა 1969 წელს. პარკის სიახლოვეს მდებარეობს ქალაქი ტომ-პრაისი. გაბატონებულია ტროპიკული მშრალი კლიმატი. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში 250-350 მმ. ზაფხულის დღეებში ჰაერის ტემპერატურა ხშირად აჭარბებს 40°-ს. პარკის ტერიტორიაზეა იქედნისებრნი, გეკონისებრნი, სხვადასხვა სახეობის კენგურუ, ხელფრთიანები და სხვა. ქვეწარმავლებიდან აღსანიშნავია პითონი.