iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნიკოლა კოლიევიჩი

ნიკოლა კოლიევიჩი (დ. 9 ივნისი, 1936 – გ. 25 იანვარი, 1997) — ბოსნიელი სერბი პოლიტიკოსი, უნივერსიტეტის პროფესორი, თარჯიმანი და ესეისტი, ერთ-ერთი წამყვანი იუგოსლავიელი შექსპირის მკვლევარი. 2016 წელს, იუგოსლავიის ყოფილი ტერიტორიებისთვის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალმა სიკვდილის შემდეგ გამოაცხადა, რომ ის იყო იმ კრიმინალური ორგანიზაციის ნაწილი, რომლის მიზანს წარმოადგენდა ბოსნიელებისა და ბოსნიელი ხორვატების განდევნა ბოსნია და ჰერცეგოვინიდან ბოსნიის ომის დროს.

კოლიევიჩი მსახურობდა ბოსნია და ჰერცეგოვინის საპრეზიდენტო კომისიის სერბ წევრად ბილიანა პლავშიჩთან ერთად და იყო სერბთა რესპუბლიკის ვიცე-პრეზიდენტი იუგოსლავიის ომების დროს.

ბიოგრაფია
კოლიევიჩი დაიბადა გამორჩეული ვაჭრის ოჯახში ბანია-ლუკაში, რომელიც მაშინ იუგოსლავიის სამეფოს ნაწილი იყო (ახლა ბოსნია და ჰერცეგოვინა). მისი უფროსი ძმა, სვეტოზარი (1930-2016 წწ.), იყო ცნობილი მეცნიერი, რომელმაც ბევრი ნაშრომი დაწერა სერბულ ეპიკურ პოეზიაზე. 1990 წელს ჩატარებულ პირველ მრავალპარტიულ არჩევნებში იგი აირჩიეს ბოსნია და ჰერცეგოვინის საპრეზიდენტო კომისიის სერბ წევრად. 1992 წლის აპრილში მან დატოვა პრეზიდენტობა და ბოსნიის ომის დროს დაიკავა სერბთა რესპუბლიკის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა. მან მიიღო სერბთა რესპუბლიკის უმაღლესი რანგის ორდენი. კოლიევიჩი იყო ერთადერთი პირი, რომელმაც ხელი მოაწერა განცხადებას სერბთა რესპუბლიკის სახელით, რომელიც ამტკიცებდა ბოსნია და ჰერცეგოვინის კონსტიტუციას, როგორც ეს არის ჩამოყალიბებული საერთო ჩარჩო შეთანხმების მე-4 დანართში.

კოლიევიჩის ვაჟი დაიღუპა თხილამურის სრიალის დროს მომხდარი უბედური შემთხვევის დროს 1975 წელს.

მისი ქალიშვილი ბოგდანა კოლიევიჩ-გრიფითი არის პოლიტიკოსი და პოლიტიკური ფილოსოფოსი სერბეთში.

თვითმკვლელობა
1997 წლის 16 იანვარს მან თვითმკვლელობის მცდელობისას ორჯერ ისროლა თავში და ერთი კვირის შემდეგ გარდაიცვალა ბელგრადის ჰოსპიტალში.

ტრიბუნალი
2016 წლის განაჩენში რადოვან კარაჯიჩის წინააღმდეგ, გაეროს მხარდაჭერით შექმნილმა იუგოსლავიის ყოფილი ტერიტორიებისთვის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალმა კოლიევიჩი მოიხსენია როგორც ერთობლივი კრიმინალური ორგანიზაციის ნაწილი, რომელიც მოიცავდა კარაჯიჩსაც. განაჩენში ნათქვამი იყო, რომ კოლიევიჩი „განსაკუთრებით ექსტრემალური იყო თავის შეხედულებებში“ და მხარს უჭერდა ბოსნიელი მუსლიმების განდევნას ტერიტორიების ჰომოგენურობის შესაქმნელად, და ამბობდა, რომ „შეუძლებელი იყო სერბებისთვის სხვასთან ცხოვრება“: „...პალატა დაასკვნის, რომ ბრალდებულთან ერთად, კრაიშნიკმა, კოლიევიჩმა და პლავშიჩმა გაიზიარეს განზრახვა საერთო გეგმის განსახორციელებლად - ბოსნიელი მუსლიმებისა და ბოსნიელი ხორვატების მუდმივად მოშორება ბოსნიელი სერბების მოთხოვნილი ტერიტორიიდან, და ბოსნიელი სერბების ხელმძღვანელობაში თავიანთი პოზიციებითა და მუნიციპალიტეტებში ჩართულობით, მათ ხელი შეუწყეს საერთო გეგმის განხორციელებას 1991 წლის ოქტომბრიდან მინიმუმ 1995 წლის 30 ნოემბრამდე.“

სარაევოს უნივერსიტეტში შექსპირის მრავალი წლის განმავლობაში სწავლების შემდეგ, სერბულ ნაციონალისტურ პოლიტიკაში მისმა შემდგომმა ჩართულობამ გააოცა მისი ყოფილი მუსლიმი სტუდენტები, რომელთაგან ბევრთანაც ის სწავლების დასრულების შემდეგაც კარგ ურთიერთობას ინარჩუნებდა, რადგან მანამდე არასდროს გამოუვლენია შუღლის ოდნავი კვალიც კი.
მომჩილო ნასტასიევიჩი

} , დ. 23 სექტემბერი, 1894, გორნი მილანოვაცი, სერბეთის სამეფო – გ. 13 თებერვალი, 1938, ბელგრადი, იუგოსლავია) — სერბი პოეტი, რომანისტი და დრამატურგი, რომელიც დაიბადა გორნი მილანოვაცში, სერბეთში. მისი ლიტერატურული მოღვაწეობა ორ მსოფლიო ომს შორის პერიოდს მოიცავს.

ბიოგრაფია
მომჩილო ნასტასიევიჩი დაიბადა 1894 წელს გორნი მილანოვაცში. მან ბელგრადის უნივერსიტეტში შეისწავლა ფრანგული და შედარებითი ლიტერატურა. ცხოვრების უმეტესი ნაწილი ბელგრადში გაატარა, სადაც საშუალო სკოლაში ფრანგული ენის მასწავლებლად მუშაობდა.
სიცოცხლეში ნასტასიევიჩი ნაკლებად იყო ცნობილი, ვიდრე მისი თანამედროვეები მილოშ ცრნიანსკი და რასტკო პეტროვიჩი. მისი პოეზია რეგულარულად ქვეყნდებოდა წამყვან ლიტერატურულ ჟურნალებში, როგორებიც იყო „მისაო“ (აზროვნება) და სრპსკი „კნჟიჟევნი გლასნიკი“ (სერბული ლიტერატურული მაცნე), თუმცა იგი შედარებით უყურადღებო რჩებოდა.
1932 წელს მან პირადად გამოსცა პოეზიის ერთადერთი კრებული „პეტ ლირსკიხ კრუგოვა“ (ხუთი ლირიკული ციკლი). მისი ღირსების მიუღებლობის ერთ-ერთი მიზეზი იყო ის, რომ იგი, თავისი ინდივიდუალური ხედვებით პოეზიისა და ლიტერატურის შესახებ, ეკუთვნოდა ბელგრადში იმ დროს დომინირებული ექსპრესიონიზმისა და სიურრეალისტური მარქსიზმის ტენდენციების გარეთ. მისი სტილის კომპრესიულობა და ინდივიდუალური სიმბოლიზმი მას განსაკუთრებით რთულ პოეტად აქცევდა.
მისი დრამატურგიული მოღვაწეობა მოიცავს სამ „ლირიკულ დრამას“: „ნედოზვანი“ (გაუხმოებული), „გოსპოდარ მლადენოვა ჩერ“ (ბატონი მლადენის ასული), „კოდ ვეჩიტე სლავინე“ (მარადიულ კრათან), ორ მუსიკალურ დრამას და ერთ „ბალეტ-დრამას“.
მნიშვნელოვანია, რომ იგი იყო გავრილო პრინციპის – ავსტრია-უნგრეთის ტახტის მემკვიდრე ფრანც ფერდინანდის მკვლელის – ერთადერთი მეგობარი.
ნასტასიევიჩი გარდაიცვალა ბელგრადში 1938 წელს. მისი ნაწარმოები მუსიკასთან ახლო კავშირის გამო წარმატებული თანამშრომლობა გახდა მის ძმა კომპოზიტორ სვეტომირ ნასტასიევიჩთან.

ლიტერატურული შემოქმედება
ნასტასიევიჩის შემოქმედება ხასიათდებოდა ღრმა სიმბოლიზმითა და ფილოსოფიური ძიებებით. მისი პოეზია მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდა თანამედროვე ტენდენციებისგან, რაც მას თავისებურ ადგილს უკავებს სერბულ ლიტერატურაში. მისი პროზა და დრამატურგია ასევე ხასიათდებოდა ღრმა ფსიქოლოგიზმითა და ეროვნული იდენტობის ძიებით.
მისი „ლირიკული დრამები“ განსაკუთრებული ფენომენია ევროპულ სიმბოლისტურ თეატრში. ეს ნაწარმოები წარმოადგენდა ალტერნატივას ნატურალისტური თეატრისთვის და ახალ მიმართულებას ქმნიდა. მისი დრამები ახლო კავშირში იყო მუსიკასთან და იქმნებოდა ძმასთან, კომპოზიტორ სვეტომირთან თანამშრომლობით.
რიხარდ ვაგნერის „მუსიკალური დრამების“ მსგავსად, ნასტასიევიჩის ნაწარმოები აერთიანებდა პოეზიას, მუსიკასა და თეატრს. მისი შემოქმედება ერთგვარი ეროვნული და რელიგიური ფილოსოფიის ჩამოყალიბების მცდელობა იყო, რომლის ფესვებსაც იგი თავისი ხალხის სულის ღრმა რეცესებში პოულობდა.
თანამედროვე პერიოდში მისი შემოქმედება კვლავ იქცევა ლიტერატურული კვლევის საგნად და აღინიშნება მისი განსაკუთრებული წვლილი სერბული ლიტერატურის განვითარებაში.
ჩორუმის არქეოლოგიური მუზეუმი

ჩორუმის არქეოლოგიური მუზეუმი — არქეოლოგიური მუზეუმი ჩორუმში, თურქეთი. იგი ოფიციალურად დაარსდა 1968 წელს, ალაჯაჰიოიუკში, ბოღაზკიოიში, ორთაკიოიში, ესკიიაფარში, პაზარლში, კუშსარაიში და ალიშარ ჰიოიუკში ნაპოვნი ნივთებით.

კოლექცია
კოლექცია, რომელიც 1997 წელს 12337 ნივთს შეადგენდა, ოთხ ძირითად არეალად იყოფა. პირველ დარბაზსა და დერეფანში არის ელინისტური, რომაული და ბიზანტიური ეპოქის „მონეტები, კერამიკა, მინის სურნელოვანი თასები და ლაქრიმატორიები, ფიგურინები და სტატუეტები, შეწირულობის თასები, სტელები, სარკოფაგები და სვეტების კაპიტელები და სამკაულები“, მეორე დარბაზში არის მრავალი ქვაბი, ვაზები, რითონები და თიგლები, ქუდისფერი დისკები და ბეჭდები ხეთების და ფრიგიული პერიოდიდან, ხოლო მესამე და მეოთხე დარბაზებში არის ხალიჩები, სამკაულები და ტანსაცმლის ნივთები, იარაღები, წერილობითი ძეგლები და ხისა და ლითონის ნივთები სელჩუკთა და ოსმალეთის ეპოქიდან. ბაღში არის შადრევანი ხარის ქანდაკებით.
ლეპოსპონდილები

ლეპოსპონდილები — ადრეული ტეტრაპოდების მრავალფეროვანი კლადია. მაროკოს გვიანი პერმული პერიოდის ერთი გვიან შემორჩენილი ლეპოსპონდილის გარდა, ლეპოსპონდილები ადრეული კარბონული პერიოდის ვისეანის ეტაპიდან ადრეულ პერმულ პერიოდამდე ცხოვრობდნენ და გეოგრაფიულად შემოიფარგლებოდნენ დღევანდელი ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ტერიტორიებით. ცნობილია ლეპოსპონდილების ხუთი ძირითადი ჯგუფი: ადელოსპონდილი; აისტოპოდა; ლიზოროფია; მიკროსაურია; და ნექტეიდეა. ლეპოსპონდილებს სხეულის ფორმების მრავალფეროვანი დიაპაზონი აქვთ და მოიცავს სახეობებს ტრიტონის მსგავსი, გველთევზას ან გველის მსგავსი და ხვლიკის მსგავსი ფორმებით. სხვადასხვა სახეობა წყლის, ნახევრად წყლის ან ხმელეთის იყო.მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ისინი სპეციალიზებულ ეკოლოგიურ ნიშებში ცხოვრობდნენ, რომლებიც არ ეკავათ პალეოზოურ ეპოქაში მათთან თანაარსებობის მქონე უფრო მრავალრიცხოვან ტემნოსპონდილ ამფიბიებს. ლეპოსპონდილებს სახელი 1888 წელს კარლ ალფრედ ფონ ციტელმა დაარქვა, რომელმაც ეს სახელი პალეოზოური ეპოქის ზოგიერთ ტეტრაპოდს შემატა, რომლებსაც ნოტოქორდისა და კბილების გარკვეული სპეციფიკური მახასიათებლები ჰქონდათ. ლეპოსპონდილები ზოგჯერ თანამედროვე ამფიბიების ან ამნიოტას (ქვეწარმავლებისა და ძუძუმწოვრების შემცველი კლადი) მონათესავეებად ან წინაპრებად ითვლებოდა. ვარაუდობენ, რომ ჯგუფი პოლიფილეტურია, სადაც აისტოპოდები პრიმიტიული ღეროვანი ტეტრაპოდებია, ხოლო რეკუმბიროსტრანული მიკროზავრები პრიმიტიული ქვეწარმავლები.

ლეპოსპონდილები ტემნოსპონდილების მსგავსად 354-300 მლნ წლის წინ გადაშენდნენ. ისინი მცირე ზომის ცხოველები იყვნენ, დაახლოებით დღევანდელი ტრიტონების ხელა იზრდებოდნენ მათი ზომა არ აჭარბებდა 15სმ-ს.დოპლოკაულუსის გაქვავებული ნამარხი, რომელიც აშშ-ში აღმოაჩინეს,სიგრძით 0,8მ იყო.იგი მტკნარ წყალში ბინადრობდა ხოლო მისი უცნაური ფორმის თავი, სავარაუდოდ,წყალში(წყალქვეშა ნავის საჭის მსგავსად)მის მანევრირებად მნიშვნელოვნად ზრდიდა.
შიუმეგის ციხესიმაგრე

შიუმეგის ციხესიმაგრე — ციხესიმაგრე ქალაქ შიუმეგის ახლოს, ვესპრემის მედიე, უნგრეთი.

აშენებულია საუკუნის შუა ან ბოლო პერიოდში უნგრეთის მეფე ბელა -ის მიერ, შიუმეგის ციხესიმაგრე მდებარეობს მთაზე, რომელსაც „ციხის გორა“ ეწოდება, ბალატონის ტბიდან 20 მილით ჩრდილოეთით. თავისი არსებობის განმავლობაში, ის რამდენჯერმე გაფართოვდა. საუკუნეში გაძლიერდა და აშენდა მეორე კოშკი ორიდან. რამდენჯერმე იყო ალყაში მოქცეული და ორი ხანძარიც განიცადა.

დღეს ციხესიმაგრე შიუმეგის ვიზიტორთა მთავარი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა.

აღწერა
იგი ირეგულარული წყობისაა და განლაგებულია ჩრდილოეთ-სამხრეთის მიმართულებით, მთაზე, რომელსაც „ციხის გორა“ ეწოდება, მდებარეობს ბალატონის ტბიდან 20 მილით ჩრდილოეთით. მას ორი კოშკი აქვს და არის 125 მეტრი სიგრძეში და 80 მეტრი სიგანეში. შიდა ტერიტორია შეიცავს კედლით გარშემორტყმულ ბილიკს. ეს ბილიკი მიდის შიდა კარიბჭემდე, რომელიც იხსნება მთავარ ეზოში.

ისტორია
ეს ციხე თავდაპირველად ააგეო საუკუნის შუა ან ბოლო პერიოდში უნგრეთის მეფე ბელა -მ, სადაც იგი ცხოვრობდა მონღოლური შემოსევის დროს 1241-1242 წლებში. მოგვიანებით, იგი საჩუქრად გადაეცა ვესპრემის რომაულ-კათოლიკურ არქიეპისკოპოსს უნგრეთის მეფე იშტვან -ის მიერ.

1552 წელს, ვესპრემის თურქების მიერ ხელში ჩაგდების საპასუხოდ, ციხესიმაგრე ხელახლა ააშენეს და გააძლიერეს, რადგან იგი ითლებოდა როგორც სასაზღვრო ციხესიმაგრე.

1713 წელს, რაკოცის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის დროს ავსტრიული ოკუპაციის შემდეგ, ჯარებმა ციხესიმაგრეს ცეცხლი წაუკიდეს.
 საუკუნის განმავლობაში ციხის ნაწილები აღდგა.

1989 წლიდან იგი კერძო საკუთრებაშია. იგი ფართომასშტაბიანად აღდგა და ახლა ფუნქციონირებს, როგორც ტურისტული ღირსშესანიშნაობა, სადაც იმართება ღონისძიებები და ტურნირები. იგი ითვლება უნგრეთის ყველაზე კარგად შემონახულ ციხესიმაგრედ.
სირიული ენა

სირიული ენა — არამეული ენის ერთ-ერთი დიალექტი; განეკუთვნება სემიტურ-ქამიტურ ენათა ოჯახის სემიტურ შტოს. კლასიკური სირიული ენა, ანუ ძველი სირიული (ახ. სირიულის შესახებ იხ. სტ. ასურული ენა), ქ. ედესისა (ურჰა) და მისი რაიონის (ამჟამად თურქეთშია) არამეელთა მეტყველებას წარმოადგენს. უძველესი წერილობითი ძეგლი ძვ. წ. საუკუნეს ეკუთვნის. - საუკუნეებში მასზე შეიქმნა ქრისტიანულ სამყაროში უაღრესად პოპულარული და ავტორიტეტული ლიტერატურა (იხ. სირიული ლიტერატურა). სირიული ენის შესწავლას ბერძნულთან ერთად დიდი მნიშვნელობა ენიჭება საქართველოშიც. ისლამის გავრცელებამ ( საუკუნიდან) გამოიწვია სირიული ენის განდევნა ცოცხალი მეტყველებიდან და უკვე საუკუნიდან იგი განაგრძობს არსებობასს როგორც მხოლოდ სამწერლობო და საეკლესიო ენა. სირიული ენა 2 ძირითადი დიალექტისაგან შედგება: დასავლური (ანუ იაკობიტური) და აღმოსავლური (ანუ ნესტორიანული), რაც სირიული ეკლესიის გაყოფას შეესაბამება. სხვაობა ამ დიალექტებს შორის ძირითადად ფონეტიკური ხასიათისაა.

სირიული ენის კონსონანტიზმი ნაკლებად განსხვავდება საერთო არამეულისაგან. ძველი არამეულისაგან განსხვავებით სირიული ენაში, ჩვეულებრივ, ბერძნულიდან ნასესხებ სიტყვებში გვხვდება გლოტალიზებული პ. ფარინგალებიდან ყრუ სპირანტი ჰ აღმოსავლურ დიალექტში გადაიწია ველარულ ხ-ში. ხმოვნები 3 სიგრმისაა: მოკლე, ზემოკლე და გრძელი, რომელთა შორის გვხვდება დიფთონგთა კონტრაქციით (შეკუმშვით) მიღებული ხმოვნებიც (ო, ე). შეინიშნება ხორხისმიერთა დაკარგვაც. სირიულში ფართოდაა გავრცელებული ჯერ კიდევ ძველ არამეულიდან ცნობილი ხშულთა სპირანტიზაცია. მახვილი სიტყვაში მეორე მარცვალზე მოდის, რაც ხშირად ხმოვნების რედუქციას იწვევს. ძირის სტრუქტურა ტიპური სემიტურია. საყურადღებოა უსრული ასპექტის (იმპერფექტივის) წარმოება ნ-პრეფიქსით ნაცვლად საერთოსემიტური ჲ-ისა. ზმნის ასპექტურ უღვლილებასთან ერთად გვხვდება უღვლილება დროების მიხედვით. ვნებითი გვარის პირიანი ფორმები დაკარგულია და შენაცვლებულია სათანადო რეფლექსივით. სირიული ენაში განვითარდა დამოუკიდებელი კუთვნილებითი ნაცვალსახელი. სახელთა ბრუნება არ შეინიშნება სინტაქსიდან აღსანიშნავია ქვეწყობილ წინადადებათა სიჭარბე. ლექსიკაში უხვადაა ნასესხები სიტყვები, განსაკუთრებით ბერძნულიდან, ასევე აქადურიდან, ებრაულიდან, არაბულიდან.

სირიული დამწერლობა ძველი არამეული დამწერლობის ერთ-ერთი სახეობის შემდგომ განვითარებას წარმოადგენს. ცნობილია სირიული დამწერლობის 3 სახეობა: მრგლოვანი (ესტრანგელო), ხაზოვანი (იაკობიტური) და ნესტორიანული. ამ დამწერლობას იყენებენ არაბულისათვისაც (ე. წ. გარშუნი).
ქარაბუქ-ქარადემირის რკინა-ფოლადის მუზეუმი

ქარაბუქ-ქარადემირის რკინა-ფოლადის მუზეუმი — მუზეუმი ყარაბუქში, თურქეთი. კარდემირი არის თურქული ფოლადის საწარმოო ქარხნის სახელწოდება ყარაბუქში. დემირ-ჩელიკი ადგილობრივ სახელწოდებაში არის თურქული „რკინა-ფოლადის“ მცნება.

მუზეუმი დაარსდა 1984 წლის 14 ივნისს კარდემირის ქარხნის ფარგლებში.

ექსპონატების უმეტესობა რკინის სამუშაოებს ეხება. პირველ დარბაზში გამოტანილია სურათები ქარხნის მშენებლობის შესახებ 1930-იანი წლების ბოლოს, ადრეული წარმოების ნიმუშები, თანამედროვე ფოლადის სამშენებლო ელემენტები, როგორიცაა კუთხოვანი რკინები, სტრუქტურული ფოლადები და ა.შ. მეორე დარბაზში არის ინჟინერიაში გამოყენებული ფოლადის ელემენტების მაკეტები, როგორიცაა მძიმე ინდუსტრიის სათადარიგო ნაწილები, რადიო და ტელევიზიის გადამცემი ანტენის ელემენტები, ლოკომოტივის ამწევები და ა.შ. მუზეუმის არქივების განყოფილებაში ინახება ისტორიული წიგნები და სურათები. მიუხედავად იმისა, რომ არ არის არქეოლოგიური მუზეუმი, მუზეუმს ჰქონდა უფლებამოსილება აკონტროლოს არქეოლოგიური აღმოჩენები ყარაბუქის პროვინციაში.

2006 წელს კომპანიამ წერილობითი მიმოწერა გაუწია საქართველოს რესპუბლიკის კულტურის სამინისტროსთან და შენობის მუზეუმის კვალიფიკაცია გაუქმდა. მომავალში იგეგმება ახალი მუზეუმის შენობის მშენებლობა, ხოლო მუზეუმის საქმიანობა შეწყდა 2013 წელს და მისი მასალები დაცული იქნა კომპანიის ფარგლებში.
ერეგლის მუზეუმი

ერეგლის მუზეუმი — მუზეუმი ერეგლის ილჩეში (რაიონი) ზონგულდაქის პროვინციაში, თურქეთი. განმარტება ყარადენიზი („შავი ზღვა“) გამოიყენება ზონგულდაქის პროვინციაში მდებარე ერეღლის გასარჩევად კონიასა და თექირდაღის პროვინციებში მდებარე სხვა მსგავსი სახელწოდების ილჩეებისგან.

მდებარეობა და ისტორია
მუზეუმი მდებარეობს ერეღლის ორჰანლარის უბანში კოორდინატებზე 41°16′51″ ჩ. გ. 31°25′06″ აღ. გ.

მუზეუმი სინამდვილეში არის საუკუნის ოსმალური საყოფაცხოვრებო სახლი, რომელიც აშენებულია ქარამაჰმუთოღლუ ხალილ ფაშას მიერ, ქალაქის ერთ-ერთი წარჩინებულის მიერ. ეს არის ოთხსართულიანი სახლი (პირველი სართულის ჩათვლით). წარსულში იგი გამოიყენებოდა როგორც ქალთა კოლეჯი. 1988 წელს იგი გადმოეცა კულტურის სამინისტროს. 1998 წელს რესტავრაციის შემდეგ იგი გაიხსნა როგორც მუზეუმი.

გამოფენილი ექსპონატები
პირველი სართული არის ადმინისტრაციული ოფისი. პირველ სართულზე გამოტანილია ელინისტური, რომაული და ბიზანტიური არტეფაქტები, როგორიცაა მარმარილოს სტელები, ტერაკოტის ამფორები და ქვაბები, სვეტების თავები, მინის ჭურჭელი, ორნამენტები, ლითონის ნივთები, განათების ინსტრუმენტები და ფიგურინები. ასევე არის მონეტები ლიდიური, ელინისტური, რომაული, ბიზანტიური, სასანიდური, ომაიადური, აბასიდური, ართუკიდების, სელჩუკიდებისა და ოსმალეთის ეპოქებიდან. მეორე სართულზე გამოტანილია ეთნოგრაფიული ნივთები, როგორიცაა ტანსაცმელი, ელპეკის ტექსტილი (ერეღლის მხარისთვის უნიკალური), იარაღები, ორნამენტები, მოწევის იარაღები, მარჯნები, საათები, სამზარეულოს იარაღები, ხელით წერილი წიგნები და ბასკული. მესამე სართული ტიპიური ერეღლის სახლის მსგავსად არის მოწყობილი. ეზოში არის სარკოფაგები, სვეტების თავები და ფუძეები, ეპიტაფია და მავზოლეუმი.
ნაკირი ბოჩო

ნაკირი ბოჩო(, თარგმანი: „მწვანილის მჭრელი დანა“) და უსუბა ბოჩო(—პირდაპირი თარგმნით: „თხელი დანა“) არის იაპონური სტილის ბოსტნეულის დანები. ისინი დება ბოჩოსგან ფორმით განსხვავდებიან — აქვთ სწორი, ოდნავ მოხრილი ან თითქმის ბრტყელი პირი, რაც საშუალებას იძლევა, პროდუქტი ბოლომდე გადაიჭრას საჭრელ დაფაზე, დამატებითი ჰორიზონტალური ქაჩვის ან ბიძგის გარეშე. ეს დანები გაცილებით თხელია. იმ დროს, როდესაც დებას აქვს სქეილი პირი და ადვილია ძვლების დაჭრისთვის, მაგრამ დანის პირი არ არის შესაფერისი ბოსტნეულის დაჭრისთვის, რადგან დანა შეიძლება გატყდეს დაჭრის დროს. მაკირისა და უსუბას დანებს აქვთ გაცილებით თხელი პირები. ეს არ ეხმარება თევზისა და ხორცის პატარა ძვლების დაჭრაში, მაგრა ის სასარგებლოა ბოსტნეულის დასაჭრელად.

ნაკირი ბოჩი არის სახლის პირობებშ გამოსაყენებელი დანა და ზოგჯერ აქვს კუროუჩის შავი პირითაა დამუშავებული. დანის საჭრელი პირი ორმაგი დახრილი კონსტრუქციითა გალესილი(ორივე მხრიდან), იაპონურად რიობას უწოდებენ. ეს სწორად დაჭრას უფრო იოლს ხდის. ნაკირის დანა ჩვეულებრივ არის 15 და 20 სანტიმეტრი სიგრძეში.

ოსაკის დანებს დანის წვერის ფორმაში რეგიონული განსხვავება ახასიათებს — მათ ხშირად „ცხვრის ფეხის“ ფორმის წვერი აქვთ, ხოლო ტოკიოს დანებში უფრო გავრცელებულია კვადრატული წვერი, რაც მათ დანის მსგავს იერს აძლევს, როგორც ეს მეორე სურათზე ჩანს.

უსუბა ბოჩო არის ბოსტნეულის დანები, რომელბსაც პროფესიონალები იყენებენ. ეს დანები ნიკი ბოჩისგან კიდის ფორმით განსხვავდებიან. ნაკირი გალესილია ორივე მხრიდან , უსუბა კი მხოლოდ ერთმხრივ დახრილი კიდით ილესება, რაც „კატაბას“ სახელითაა ცნობილი. უმაღლესი ხარისხის კატაბას დანია პირებს ბრტყელ მხარეზე მცირე ჩაღრმავება — ურასუკი —   აქვთ , რაც უკეთეს ჭრას იძლევა და ასევე საშუალებას აძლევს უფრო თხელი ნაჭრები დაჭრას, ვიდრე ნიკირისთვის გამოყენებული რიობა, მაგრამ ის მოითხოვს მეტ უნარს. გალესილი მხარე , როგორც წესი, არის მარჯვენა მხარეს მემარჯვენეებისთვს, თუმცა მარცხენა მხარეც ილესება მარცხენა ხელის გამოსაყენებლად.  უსუბა ნიკირიზე უფრო მძიმეა, თუმცა დებაზე მაინც უფრო მსუბუქია.
ბალიური კატა

ბალიური კატა — კატის ჯიში, რომელიც გამოიყვანეს აშშ-ში, როგორც დასავლეთ ევროპაში გამოყვანილი სიამის კატის გრძელბეწვიანი ვერსია. ეს კატები უშუალოდ არ არიან დაკავშირებული ინდონეზიის კუნძულ ბალისთან. ეს სახელი იქიდან მომდინარეობს, რომ მომშენებლების აზრით, ამ კატებს ბალიური მოცეკვავეების მსგავსად მოხდენილი გარეგნობა და დახვეწილი მოძრაობები გააჩნიათ. კატების ეს ჯიში ღრმად ენათესავება სიამის კატებს.

ისტორია
ზუსტად ცნობილი არ არის როდის ან როგორ აღმოჩნდა ბალიური კატის გენი სიამის კატებში მაგრამ შეიძლება ითქვას, რომ ეს 1920 წელს ან უფრო ადრე მოხდა. ამ უცნაურ კატებს სიამის კატებზე გრძელი ბეწვი და ფუმფულა კუდი ჰქონდათ. ენთუზიასტებმა ეს სახეობა უკვე ცალკე ჯიშად გამოიყვანეს, ხოლო 1961 წელს აღიარეს და ბალიური კატა უწოდეს.
მოვლა და ხასიათი
ბალიური კატა არის კატებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე გონიერი ჯიში, რომელსაც უყვარს თამაში. მიუხედავად გრძელი ბეწვისა, მისი მოვლა თივთიკის უქონლობის გამო მარტივია.
უსუბა ბოჩო

უსუბა ბოჩო (, პირდაპირი თარგმანით — „თხელი სამზარეულოს დანა“) — ტრადიციული ბოსტნეულის დანა, რომელსაც იაპონელი შეფები იყენებენ. სხვა იაპონური პროფესიონალური დანების მსგავსად, უსუბაც სპეციალური მეთოდით მზადდება და განსაკუთრებულად გამოიყურება: მისი წინა ნაწილი ქვემოდან ოდნავ დახრილია, ხოლო უკანა მხარეს აქვს ღრმულივით ჩაზნექილი წერტილი, რომელსაც ურასუკი ეწოდება. ეს ფორმა საკვების ჭრას უფრო ზუსტსა და მარტივს ხდის. უსუბას დამახასიათებელი ნიშანია სწორი, თითქმის ან საერთოდ მოუღუნავი პირი და ფართო რკინის ზედაპირი, რომელიც საჭრელ დაფაზე დაჭრისას თითებისთვის სივრცეს ტოვებს. სხვა დანებთან შედარებით, უსუბა შედარებით თხელია, რაც საშუალებას იძლევა მყარ ბოსტნეულზე მუშაობისას საკვები არ დაზიანდეს. მისი სიმაღლე და სწორი ფორმა ასევე იდეალურია სპეციალური ტექნიკებისთვის, მაგალითად კაცურამუკისთვის (როცა ცილინდრული ბოსტნეული თხელ ფირფიტებად იჭრება).

უსუბას დანა სიგრძეში საშუალოდ 15-24 სანტიმეტრისა გვხვდება.

უსუბა ბოჩოს პროფესიონალები იყენებენ და ის საგრზნობლად განსხვავდება ნაკირი ბოჩოსგან, რომელიც სახლის პირობებში გამოყენებისთვისაა რეკომენდირებული. ამასთან, ნაკირი ბოჩო ორივე მხრიდან გალესილია, ხოლო უსუბა მხოლოდ ერთი მხრიდან - იაპონურად ამ სტილს კატაბა ეწოდება. კატაბას სტილის პირი უფრო სუფთა და ზუსტ ჭრებს უზრუნველყოფს და იძლევა უჩვეულოდ თხელი ნაჭრების გამოყვანის შესაძლებლობას, რასაც ის ნაკირის დანის ორივე მხრიდან გალესილ რიოობას პირზე უკეთესად ახერხებს — თუმცა უსუბას გამოყენებას მეტი გამოცდილება სჭირდება. მაღალი ხარისხის კატაბა დანებს ბრტყელ მხარეს მცირე ჩაღრმავება — ურასუკი — აქვთ, რაც ჭრის ეფექტიანობას ზრდის. გალესილი მხარე, როგორც წესი, მარჯვენაა მემარჯვენეებისთვის, თუმცა არსებობს მოდელები მემარცხენეებისათვისაც. უსუბა უფრო მძიმეა, ვიდრე ნაკირი, თუმცა მაინც ბევრად მსუბუქია, ვიდრე დება ბოჩო.

რეგიონული სტილის მიხედვით არსებობს უსუბა ბოჩოს რამდენიმე ვარიაცია. კანტოს ვარიაციას კვადრატული, ბლაგვი წვერი აქვს, რითაც ის პატარა ხორცის სათლელ დანას წააგავს. კამაგატას სტილის უსუბა, რომელიც კანსაიდან მოდის, გამოირჩევა ისეთი წვერით, რომელშიც ზურგი ნელა ეშვება პირისკენ — ეს ე.წ. „ცხვრის ფეხის“ ფორმის წვერია. ასეთი დიზაინი დანას ანიჭებს სიზუსტეს და მზარეულს საშუალებას აძლევს განახორციელოს დახვეწილი, ფაქიზი ჭრები (მიუხედავას ამისა, ეს წვერი საკმაოდ მტვრევადია და ადვილად შეიძლება გატყდეს). კამაგატა უსუბა განსაკუთრებით პოპულარულია კიოტოს შეფებს შორის, რომელთა უმეტესობაც ამ დანას იყენებს. კიოტო ზღვისგან მოშორებულია, ამიტომ იქ ბოსტნეულზე იმაზე უფრო მეტად არიან დამოკიდებული, ვიდრე ტოკიოში — სწორედ ამიტომ უსუბა ამ ქალაქის პროფესიონალი შეფების ერთ-ერთი მთავარი „იარაღია“. მისი მრგვალი წვერი კიოტოს კულინარიაში რთული და დეტალური ჭრების განხორციელების შესაძლებლობას იძლევა.
იხილეთ მეტი
ნაკირი ბოჩო
საშიმი ბოჩო
ბელგრადის ლიცეუმი

ბელგრადის ლიცეუმი — ლიცეუმი, რომელიც მოქმედებდა სერბეთის სამთავროში და წარმოადგენდა პირველ უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებას, სადაც სწავლება სერბულ ენაზე მიმდინარეობდა. იგი დაარსდა 1838 წელს პრინც მილოშ ობრენოვიჩის მიერ ქალაქ კრაგუევაცში. მოგვიანებით ლიცეუმი გადატანილ იქნა ბელგრადში, სადაც 1863 წლამდე მდებარეობდა პრინცესა ლუბიცას სასახლეში, რის შემდეგაც იგი გადაკეთდა უმაღლეს სკოლად.

ისტორია
1838 წლის 1 ივლისს მთავარმა მილოშ ობრენოვიჩმა გამოსცა ბრძანება ქალაქ კრაგუევცში ლიცეუმის შექმნის შესახებ, რომლის სწავლების ვადა ოთხიდან ექვს წლამდე იყო განსაზღვრული 17-22 წლის ახალგაზრდებისთვის. თავდაპირველად განათლების სამინისტროს მიერ შემუშავებული სასწავლო პროგრამა მოიცავდა ისეთ საგნებს, როგორიცაა ფილოსოფია, ისტორია, მათემატიკა, სტატისტიკა, გერმანული ენა და ხატვა. სექტემბერში მთავარმა შემოთავაზებული სასწავლო გეგმა დაამტკიცა და 1 ოქტომბრიდან დაიწყო ლექციები. ლიცეუმის პირველი ლექტორები იყვენენ პროფესორები პეტარ რადოვანოვიჩი და აფანასი ტოროვიჩი, ხოლო რექტორად დაინიშნა ატანასიე ნიკოლიჩი, რომელმაც ლიცეუმისთვის საკუთარი სახელმძღვანელოები შეადგინა. პირველ ნაკადში ლიცეუმში ჩაირიცხა 21 ადამიანი, მათგან 17-მა მოახერხა სწავლის დასრულება.
მეორე სასწავლო წელს პროგრამაში დამატებით შევიდა ფიზიკა, გეომეტრია და ფრანგული ენა. შემდეგ 1840 წელს სავალდებულო საგნად დაემატა მართლმადიდებლური რელიგიის საფუძვლები.

1841 წელს ლიცეუმში ფილოსოფიური ფაკულტეტის გარდა გაჩნდა იურიდიული ფაკულტეტი, და სასწავლო დაწესებულება გადატანილ იქნა ბელგრადში, სადაც იგი თავდაპირველად კერძო სახლში იყო განთავსებული, ხოლო 1844 წლიდან — მთავრის ცოლის ლუბიცას სასახლეში. 1845 წელს პროფესორ ვუკ მარინკოვიჩის ხელშეწყობით ლიცეუმში შეაგროვეს თანამედროვე საკონტროლო-საზომი ხელსაწყოების კომპლექტი ფიზიკის ლექციებისთვის.

1853 წელს ფილოსოფიურ და იურიდიულ ფაკულტეტებს დაემატა ტექნიკური ფაკულტეტი. ამ პერიოდში ლიცეუმში ლექციებს კითხულობდა მრავალი ცნობილი მეცნიერი და პედაგოგი, მათ შორის კონსტანტინ ბრანკოვიჩი, იოვან სტერია-პოპოვიჩი, მატია ბანი, ჯურო დანიჩიჩი, იოსიფ პანჩიჩი, პანტა სრეჩკოვიჩი, ლუბომირ ნენადოვიჩი, მატვეი ნენადოვიჩი და სხვები.

ცნობილია, რომ 25 წლის განმავლობაში ლიცეუმის მსმენელი იყო 1216 ადამიანი. თუმცა ყველამ ვერ მოახერხა გამოსაშვები გამოცდების ჩაბარება — ზოგი ჯანმრთელობის პრობლემების გამო იძულებული იყო შეეწყვეტა სწავლა, ზოგს კი ფინანსური მიზეზების გამო გაირიცხნენ ლიცეუმიდან. გამოშვების შემდეგ განსაკუთრებით ნიჭიერი სტუდენტები იღებდნენ სახელმწიფო სტიპენდიას, რაც მათ საშუალებას აძლევდა გაეგრძელებინათ სწავლა საზღვარგარეთ.
1847-1851 წლების პერიოდში ლიცეუმში მოქმედებდა „სერბი ახალგაზრდობის მეგობრები“, სტუდენტების ნებაყოფლობითი გაერთიანება. ეს ინიციატივა მოგვიანებით აიკრძალა სახელმწიფო საბჭოს მიერ, რადგან შეიცავდა კრიტიკას წესდების დამცველების მისამართით.

1863 წელს ლიცეუმი გადავიდა ახალ შენობაში, რომელიც აშენდა კაპიტან მიშა ანასტასიევიჩის ფინანსური მხარდაჭერით, და რეორგანიზდა უმაღლეს სკოლად, რომელიც 1905 წელს გახდა ბელგრადის უნივერსიტეტის საფუძველი.

ლიცეუმის მასწავლებლები