მარია ტერეზა დე ფილიპისი

მარია ტერეზა დე ფილიპისი — (დ. 11 ნოემბერი, 1926 – გ. 8 იანვარი, 2016) იყო იტალიელი მრბოლელი მძღოლი და პირველი ქალი, რომელმაც ფორმულა 1-ში იასპარეზა. მან მონაწილეობა მიიღო ხუთ მსოფლიო ჩემპიონატის გრან პრიში, დებიუტი შედგა 1958 წლის 18 მაისს, მაგრამ ვერ მოიპოვა ჩემპიონატის ქულა. მიუხედავად იმისა, რომ მისი ფორმულა 1-ის სარბოლო კარიერა ხანმოკლე იყო, მან მოიგო რბოლები სხვა სერიებში და ახსოვთ როგორც პიონერი სპორტის ამ სახეობაში.

ბიოგრაფია
დე ფილიპისი დაიბადა 1926 წლის 11 ნოემბერს მარილიანოში, იტალიაში. ის იყო იტალიელი გრაფის, სერინო ფრანჩესკო დე ფილიპისისა და ესპანელი დიდგვაროვანი ქალის, ნარციზა ანსელმი ბალაგუერ როკა დე ტოგორეს და რუკო და პერპინიანის ხუთი შვილიდან უმცროსი. დე ფილიპისის მამა ფლობდა საუკუნის პალაცო მარილიანოს ნეაპოლში, სადაც ის გაიზარდა. მან თინეიჯერობიდანვე დაიწყო სპორტისადმი ინტერესის გამოვლენა, როგორც ცხენოსანი და ჩოგბურთელი.

ფორმულა 1
1958 წელს დე ფილიპსს მიეცა შანსი მართოს ფორმულა 1-ის მანქანა. მიუხედავად იმისა, რომ იყო წარმატებული ფორმულა 1-ის შასის მწარმოებელი 1950-იან წლებში, ამარაგებდა რამდენიმე გუნდს და მოიგო მრავალი რბოლა ( წელს ხუან მანუელ ფანხიომ მოიგო მძღოლის ტიტული 250- ში, მისი მეხუთე და ბოლო ჩემპიონატი), 1958 წლისთვის გუნდი ოფიციალურად გავიდა სპორტიდან, მაგრამ ბევრი მანქანა ხელმისაწვდომი დარჩა კერძო პირებისთვის. 1958 წლის 18 მაისს დე ფილიპისს მიეცა შესაძლებლობა მონაწილეობა მიეღო მონაკოს გრან პრიზე, 1958 წლის ფორმულა 1-ის სეზონის მეორე რაუნდში, 250-ში. 31 აბიტურიენტიდან მხოლოდ ნახევარმა დაადგინა საკმარისად კარგი დრო კვალიფიკაციისთვის, დე ფილიპისმა გამოტოვა რბოლა დებიუტანტთან და მომავალ ფორმულა ერთი მენეჯმენტთან და ფორმულა ერთის ადმინისტრაციის პრეზიდენტთან, ბერნი ეკლსტონთან ერთად. ეკლსტონმა და დე ფილიპისმა დაამყარეს მეგობრობა ამ შემთხვევაში და დარჩნენ კარგ ურთიერთობაში მომდევნო წლების განმავლობაში. დე ფილიპისის დრო 1'50.8 5.8 წამით ჩამორჩებოდა უსწრაფესი 16-ის საკვალიფიკაციო დროს, რომელშიც შედიოდნენ მომავალი მსოფლიო ჩემპიონები მაიკ ჰოთორნი, ჯეკ ბრაბჰემი და გრეჰემ ჰილი. ფანხიო დე ფილიპსს სეზონის განმავლობაში უამრავი რჩევას აძლევდა. 2006 წლის ინტერვიუში მან გაიხსენა, რომ ფანხიომ უთხრა: „ზედმეტად სწრაფად მიდიხარ, ზედმეტდ ბევრ რისკზე მიდიხარ“. ეს იქნებოდა მისი ერთადერთი რბოლის დასრულება.

წელს დე ფილიპისი შეუერთდა - -ის გუნდს. იგი შევიდა მონაკოს გრან პრიზე, მაგრამ ვერ შეძლო კვალიფიკაცია, მისი დრო 1'47.8 იყო, სამი წამით ჩამორჩენილი საკვალიფიკაციო ტემპს და კიდევ ერთი წამით ჩამორჩებოდა თანაგუნდელ ვოლფგანგ ფონ ტრიპსს. ეს იყო მისი ბოლო მცდელობა გრან-პრის კვალიფიკაციისთვის.

კრიერის დასრულება
1959 წლის 1 აგვისტოს პორშეს გუნდის ლიდერის, ჟან ბეჰრას გარდაცვალების შემდეგ სარბოლო ავარიაში, 1959 წლის გერმანიის გრან-პრისთვის სპორტული მანქანების მხარდამჭერ რბოლაში, - ში, დე ფილიპისმა, ამ მოვლენით განადგურებულმა, დატოვა ტრასა და დატოვა პროფესიული რბოლა.

გვიანდელი კარიერა და სიკვდილი
დაახლოებით 1960 წელს დე ფილიპისმა დაქორწინდა ავსტრიელ ქიმიკოს თეოდორ ჰუშკეკზე და შექმნა ოჯახი.

მემკვიდრეობა
დე ფილიპისი იყო პიონერი საავტომობილო რბოლაში, სპორტის ტრადიციულად დომინირებაში მამაკაცები. არც ერთი ქალი არ იასპარეზებს ფორმულა 1-ში კიდევ 15 წლის განმავლობაში, თანამემამულე იტალიელ ლელა ლომბარდიმდე 1974-1976 წლებში. ლომბარდი გახდა პირველი და 2022 წლამდე ერთადერთი ქალი პილოტი, რომელმაც დაასრულა მსოფლიო ჩემპიონატის ფორმულა 1-ის რბოლა ქულების მიმღები პოზიციაზე. მას შემდეგ კიდევ სამი ქალი ცდილობდა ფორმულა 1-ის რბოლაში მონაწილეობას, თუმცა წარუმატებლად - ჯოვანი ამატი, დივინა გალიკა და დეზირე უილსონი.

რბოლის შედეგები
ფორმულა 1-ის მსოფლიო ჩემპიონატის შედეგები
არაჩემპიონთა ფორმულა 1-ის შედეგები