iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბონდო გოგინავა

ბონდო გოგინავა (დ. 3 აპრილი, 1930 — გ. 17 აპრილი, 1994) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1980).

ბიოგრაფია
დაიბადა სოფელ ბერთემში, ცხაკაიას რაიონი (სენაკი). 1949 წელს დაამთავრა ცხაკაიას რკინიგზის 26-ე საშუალო სკოლა.

1953-1957 წლებში სწავლობდა თბილისის კულტსაგანმანათლებლო სასწავლებელში (თეატრალური განყოფილება).

1957 წლიდან იყო მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობი. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: ნუბიელი (ბერნარდ შოუს „იულიუს კეისარი და კლეოპატრა“), ქარიყლაპია (ვალერიან კანდელაკის „მაია წყნეთელი“), ბაბილო (ნოდარ დუმბაძის, გიგა ლორთქიფანიძის „მე ვხედავ მზეს“), იესე (მ. ჯაფარიძის „ბუღარა“), სავლე (აკაკი გეწაძის „წმინდანები ჯოჯოხეთში“), ბონდო მილიციელი (კონსტანტინე გამსახურდიას „მთვარის მოტაცება“), შერმაზან ჩოლოყაშვილი (ლევან გოთუას „გმირთა ვარამი“), სერგო (ი. გარუჩავას და პეტრე ხოტიანოვსკის „შენი მიწა“), ჯო (ჩარლზ დიკენსის „დიდი იმედები“), ფილე, აქილევსი (ფრიდრიხ დიურენმატის „ავარია“, „რომულუს დიდი“), სერაფიონი (დავით კლდიაშვილის „უბედურება“), ვახუშტი (ალექსანდრე ჩხაიძის „ჩემი ეიფელის კოშკი“), ჰალენი (ჯ. სმიტისა და ნ. დუგლასის „გადაჯაჭულნი“), ბონდო დოლაბერიძე (გ. ჩარკვიანის, რ. ებრალიძის „ფეოლა“) და სხვა.

იგი წარმატებით მოღვაწეობდა კინემატოგრაფიაშიც. მას შესრულებული აქვს როლები: საულია („განძი“), გიორგი („ჯილდო“), გიორგი („წარსულის ფურცლები“), ართილაყვა („პალიასტომი“), ფრონტელი („ჯარისკაცის მამა“), თიყვა ძაძუა („დათა თუთაშხია“), ბონდოია („ნერგები“), მეეტლე („სინემა“) და სხვა. 1963 წლიდან ეწეოდა საკონცერტო მოღვაწეობას, მონაწილეობას იღებდა ტელეგადაცემებშიც.

ფილმოგრაფია
1961 — განძი — საულია
1963 — პალიასტომი — ართილაყვა
1964 — ჯარისკაცის მამა — ფრონტელი
1965 — ჯილდო — გიორგი
1966 — მაცი ხვიტია
1967 — ხევსურული ბალადა
1972 — ნერგები — ბონდოია
1973 — ვერის უბნის მელოდიები — პოლიციელი
1975 — მოხეტიალე რაინდები
1976 — გასეირნება თბილისში (ნამდვილი თბილისელი და სხვები)
1977 — სინემა — მეეტლე
1978 — დათა თუთაშხია — თიყვა ძაძუა
1978 — ყვარყვარე
1982 — ლომა, დავიწყებული მეგობარი
1982 — სევდიანი საყვირი

1982 — სიბრძნის კარავი
1982 — კუკარაჩა — გაბო
1984 — სანამ წვიმა გადივლიდეს
1984 — უკვდავების თეთრი ვარდი
1984 — ზოგი ჭირი მარგებელია
1985 — ლალე
1987 — ფესვები
1987 — პლიაჟის ავაზაკი
1988 — დანაშაული მოხდა
1991 — სიბრძნე სიცრუისა — ქილაერბოიანი გლეხი, უფროსი ძმა, ყრუ
1991 — ლოლიტა — გოგი
1992 — ოქროს ობობა — პროფ. აფციაური
1992 — მეხუთე მოქმედება — გოგი
2003 — 6 და 7 (მისტიკური დრამა, ადამი და ევას სულიერ ისტორიაზე)
ჰრიჰორი ეპიკი

ჰრიჰორი ეპიკი (დ. , სოფ. კამიანკა, დღეს დნიპროს შემადგენლობაში — გ. 3 ნოემბერი, 1937) — უკრაინელი მწერალი. დაამთავრა კამიანკის სახალხო სასწავლებელი (1916). ამ დროიდან მუშაობდა სადგურ ეკატერინოსლავის სარკინიგზო სახელოსნოებში (ახლანდ. დნიპრო). მონაწილეობდა მუშათა რევოლუციურ გამოსვლებში. 1920 წლიდან იყო კომკავშირის პოლტავის გუბერნიის კომიტეტის მდივანი, სამაზრო აღმასკომის ხელმძღვანელი. 1924 წლიდან იყო ხარკივში: გამოცემა „ჩერვონი შლიახის“ და უკრაინის სახელმწიფო გამომცემლობის მთავარი რედაქტორი. სწავლობდა წითელი პროფესურის ინსტიტუტში (1925–1929). 1929–1930 წლებში ხელმძღვანელობდა გლეხ მწერალთა კავშირის წევრთა მხატვრული ლიტერატურის სახელმწიფო გამომცემლობა „პლუგს“, 1926 წლიდან იყო ვაპლიტეში, შემდეგ პროლიტფრონტში, 1931 წლიდან — პროლეტარული მწერლების სრულიად უკრაინის კავშირში. 1925–1928 წლებში ლიტერატურულ დისკუსიაში მხარს უჭერდა მიკოლა ხვილიოვის პოზიციას. ლექსების პირველი კრებული — „წითელი კობზა: ფიქრები წითელ კაზაკობაზე“ 1923 წელს გამოსცა. მის ნაწარმოებს შორისაა: პიესა „სისხლი ლენაზე“ (ხარკივი, 1925), რომელიც 1912 წელს მეფის ჯარების მიერ ციმბირის გაფიცული ოქროს მომპოვებლების დახვრეტას ეხება; რომანი „ნიადაგის გარეშე“ (ხარკივი, 1928; მე-5 გამოც. — 1932), რომელშიც დაგმო შემგუებლები, რომლებმაც არსებობის თავისი სისტემა შეიმუშავეს: ძლიერებისადმი სრული მორჩილება და უფრო სუსტების ულმობელი ჩაგვრა. რომანი „პირველი გაზაფხული“ (ხარკოვი; კიევი, 1931; მე-9 გამოც. — 1934) მიუძღვნა კოლექტივიზაციას; მისი აპოლოგეტიკის უკან იგრძნობა პროცესის სირთულე და გლეხობისადმი ფაქტობრივი წინააღმდეგობა. წარუმატებელ რომანად თავადვე შეაფასა „პეტრო რომენი“ (ხარკოვი, ოდესა, 1932), რომელიც ახალგაზრდა მუშის პოზიტიური სახის შექმნის თხოვნის საფუძველზე დაწერა. მონაწილეობდა სრულიად უკრაინის ფოტოკინოსამმართველოს სცენარის განყოფილების საქმიანობაში, მისი სცენარით (ვ. ომალჩენკოს თანაავტორობით) იალტის კინოსტუდიაში გადაიღეს ლენტი „ტრიპოლიის ტრაგედია“ (1926, რეჟ. ა. ანოშჩენკო) — ისტორია კიევის რეგიონში ატამან ზელენის აჯანყებულთა რაზმების წინააღმდეგ კომკავშირელთა ლაშქრობის შესახებ (ტრიპოლიის ლაშქრობა). უკრაინული კინემატოგრაფის საბავშვო პოპულარული ნაწარმოებია კინოამბავი „პარტიზანის ქალიშვილი“ (ვ. დანილევიჩთან ერთად; 1935, რეჟ. ო. მასლიუკოვი და მ. მაევსკა, ოდესის კინოსტუდია „უკრაინფილმი“) — 1918–1920 წლების სამხედრო მოქმედებების დროს უკრაინულ სოფელში კლასობრივი ბრძოლის ოფიციალური ვერსია.

1934 წლის 5 დეკემბერს ეპიკი დააპატიმრეს და ტერორისტულ საქმიანობის ბრალდებით 10 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს, სასჯელს იხდიდა სოლოვეცკის ბანაკში. 1937 წლის 9 ოქტომბერს შინსახკომის განსაკუთრებული ტროიკის მიერ დახვრეტა მიესაჯა. 1956 წელს მოხდა მისი რეაბილიტაცია. ამის შემდეგ გამოიცა კრებული „ნაწარმოებები“ (1958), რომანი „პირველი გაზაფხული“ (1971) და პატიმრობისას ვაჟისთვის დაწერილი თხზულება «„რომენის ანბანი“ სოლოვკიდან» (1993; ყველა — კიევში). მისი ცალკეული ნაწარმოებები თარგმნილია რუსულ, ბელარუსულ, პოლონურ, მოლდოვურ (რუმინულ), ებრაულ, გერმანულ ენებზე.
ძმები გასიმოვები

ძმები გასიმოვები — სამშენებლო კომპანია „ძმები გასიმოვები და კ“ თანამფლობელები, რომლებმაც საუკუნის ბოლოს და საუკუნის დასაწყისში ბაქოში შენობების უმეტესობის მშენებლობა განახორციელეს. ძმებმა ააშენეს ისეთი მონუმენტური ნაგებობები, როგორიცაა ისმაილიას სასახლე, მუხთაროვის სასახლე, სასტუმრო „ახალი ევროპა“, მიტროფანოვის სასახლე.

ძმების შესახებ
ძმები გასიმოვების მამა ჰაჯი მამედ ალი მოლა გასიმ ოღლუ ორდუბადში ხალიჩებისთვის მატყლის შეღებვის სახელოსნოს ფლობდა.

ძმები სამუშაოდ ბაქოში ჩადიან.

უფროსი ძმა ჰაჯი გასიმოვი 1867 წელს დაიბადა. ბაქოში უბრალო დურგლად დაიწყო მუშაობა. მალე მან შემოიკრიბა თავის ირგვლივ ყველაზე გამოცდილი ხელოსნები და ძმებთან ერთად შექმნა მცირე არტელი. მოგვიანებით კი დააფუძნა სამშენებლო სამუშაოებით დაკავებული კომპანია. ძმების მუშაობის წესი ასეთი იყო: ისინი იბარებდნენ სახლს, იღებდნენ ანაზღაურებას წინასწარ და კლიენტი იბარებდა მზა სახლს. მასალების შეძენა და მიწოდება, სამშენებლო სამუშაოები, ფასადების გაფორმება, ბინების გაფორმება - ეს ყველაფერი კომპანიის კომპეტენციაში შედიოდა. მოგვიანებით ძმებმა ბაქოში პარკეტის ქარხანა გახსნეს.

შუათანა ძმა ალი გასიმოვი 1873 წელს დაიბადა. ის სერიოზული და მშვიდი იყო. ალი კომპანიაში ფინანსურ საკითხებზე იყო პასუხისმგებელი.

1918 წლის 25 ნოემბერს ჰაჯი გასიმოვს შვილიშვილი შეეძინა, რომელსაც თავისი ძმის სახელი იმრანი დაარქვა. წლების შემდეგ, იმრან გასიმოვი გახდება დრამატურგი, სცენარისტი, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო მწერალი, აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო ჯილდოსა და ლენინის ორდენის ლაურეატი.

ძმები გასიმოვები ასრულებდნენ მრავალი მილიონერის შეკვეთებს. ისინი იყვნენ ცნობილი მილიონერისა და მეცენატის მუსა ნაგიევის კონტრაქტორები. მისი სახლების უმეტესობის მშენებლობაზე პასუხისმგებელნი სწორედ ძმები გასიმოვები იყვნენ.

ბაქოს რეალური სკოლის მშენებლობაში ძმები გასიმოვებიც იყვნენ ჩართულნი.

მე-11 წითელი არმიის მიერ აზერბაიჯანის ოკუპაციის შემდეგ ძმებ გასიმოვებს ქონება ჩამოართვეს და ისინი დააპატიმრეს. თუმცა ორივეც რამდენიმე დღის შემდეგ გაათავისუფლეს. მოგვიანებით, ჰაჯი გასიმოვი მუშაობდა კომპანია „აზნეფტში“ სამუშაოთა მწარმოებლად. მისი ხელმძღვანელობით აშენდა მრავალი სახლი, მათ შორის საცხოვრებელი კორპუსი სახელმწიფო ბანკის თანამშრომლებისთვის. ბარდა-ხანკენდის გზის მშენებლობას კი მისი უმცროსი ძმა ალი გასიმოვი ხელმძღვანელობდა.

ძმების მიერ აშენებული შენობები
ლეოპარდი (1963 წლის ფილმი)

„ლეოპარდი“ — რეჟისორ ლუკინო ვისკონტის 1963 წლის ფილმი-ეპოპეა.

სიუჟეტი
ფილმში მოქმედება ხდება პალერმოს დაცემის ფონზე. მას შემდეგ, რაც ჯუზეპე გარიბალდის ჯარმა დაიწყო იტალიის გაერთიანება 1860-იან წლებში, სიცილიაში მცხოვრები არისტოკრატიული ოჯახი ცდილობს, მოერგოს ახალ დროს, მიუხედავად იმისა, რომ ახალი დრო ცვლის მათთვის ნაცნობ ცხოვრების წესს. ოჯახის უფროსი, ამაყი, მაგრამ პრაგმატული, დონ ფაბრიციო კორბერა დი სალინა, რომელსაც „ლეოპარდს“ ეძახიან, თავისი წინაპრების ადათ-წესების მიმდევარია, მაგრამ თან სწამს, რომ „ყველაფერი ძველებურად რომ დარჩეს, აუცილებელია ყველაფერი შეიცვალოს“. ძალიან მალე ის თავისი გადაწყვეტილებების შედეგებს იმკის და ხვდება, რომ არისტოკრატების სამყარო, რომელსაც ეკუთვნის, ისტორიას ბარდება. „ლეოპარდების“ შემცვლელებად „ტურები“ მოდიან. ის ნებას რთავს მის ძმისშვილს, ომის გმირ ტანკრედს, რომ ცოლად მოიყვანოს ანჟელიკა, ქალაქის ახალი ბურჟუა მერის, დონ კალოჯეროს ლამაზი ქალიშვილი, რათა ოჯახმა შეინარჩუნოს შეჩვეული კომფორტი და პოლიტიკური გავლენა.

როლებში
ბერტ ლანკასტერი — დონ ფაბრიციო
ალენ დელონი — ტანკრედი
კლაუდია კარდინალე — ანჟელიკა
რინა მორელი — მარია სალინა
პაოლო სტოპა — დონ კალოჯერო
ჯულიანო ჯემა — გარიბალდის არმიის გენერალი
მარიო ჯიროტი — გრაფი კავრიაგი
იდა გალი — კაროლინა
ოტავია პიკოლო — კატერინა

პრიზები
1963 : ოქროს პალმის რტო საუკეთესო ფილმისთვის კანის კინოფესტივალზე
1963 : იტალიის კინოაკადემიიის პრემია დავიდ დი დონატელო საუკეთესო პროდიუსერისთვის

გალერეა
ბედნიერი სიკვდილი

„ბედნიერი სიკვდილი“ — ფრანგი აბსურდისტი მწერლისა და ფილოსოფოსის, ალბერ კამიუს რომანი. წიგნის მთავარი თემაა ბედნიერების სურვილი, ამისთვის დროისა და ფულის აუცილებლობა. მასში ნათლადაა გადმოცემული ავტორის მოგონებები მის პირველ სამსახურთან ალჟირში, ბრძოლასთან ტუბერკიულოზთან და მოგზაურობასთან ევროპაში.

კამიუს რომანის შექმნისა და დამუშავებისათვის ორი წელი დასჭირდა, ეს ყველაფერი 1936-დან 1938 წლამდე მიმდინარეობდა, რის შემდეგაც ავტორმა გადაწყვიტა რომ წიგნი არ გამოექვეყნებინა. კამიუს გარდაცვალებიდან 11 წლის შემდეგ, 1971 წელს, მოთხრობა მკითხველამდე პირველად მივიდა. ერთ წელში, 1972 წელს გამოქვეყნდა მოთხრობის ინგლისური თარგმანიც, რომელზეც რიჩარდ ჰოუარდმა იმუშავა.

„ბედნიერი სიკვდილი“ კამიუს პირველი რომანი იყო, და თავისუფლად შეიძლება ჩაითვალოს 1942 წელს, მის მიერ გამოცემული „უცხოს“ წინამორბედად. „ბედნიერი სიკვდილის“ მთავარი პერსონაჟია „პატრის მერსო“, მსგავსად ამისა, „უცხოს“ მთავარი პერსონაჟია „მერსო“.

არსებობს სხვა მსგავსებაც: ორივეს რომანის მთავარ პერსონაჟს დედა ახალი გარდაცვლილი ჰყავს; პატრისის გოგო-მეგობრები მარტა, კარტინი და ლუსიენა „უცხოში“ ჩანაცვლდნენ მარიშით. სალამანოსა და მის ძაღლს ანაცლებენ კარდონა და მისი ძაღლი.
ორივე მათგანი არის ფრანგული წარმოშობის ალჟირელი კლერკი, რომელიც მკვლელობას ჩაიდენს. „ბედნიერი სიკვდილი“ დაწერილია მესამე პირში, განსხვავებით „უცხოსგან“, რომელლიც პირველ პირში დაიწერა.

მიმოხილვა
რომანი ჯამში 100-მდე გვერდს მოიცავს და ორი ნაწილისაგან შედგება.

პირველი ნაწილი, სახელწოდებით „ბუნებრივი სიკვდილი“, აღწერს პატრის მერსოს უაზრო და მონოტონურ ცხოვრებას, მის მოსაწყენ საოფისე სამსახურს და აზრისგან დაცლილ სასიყვარულო ურთიერთობას. ამ დროს მერსო გაიცნობს მდიდარ ინვალიდს, რონალდ ზაგროსს, რომელიც მერსოს გზას უჩვენებს. ზაგროსს საუბარი მიჰყავს იქამდე, რომ მისი ცხოვრება ფუჭი და არაფრისმომცემია, ამიტომ მერსო გადაწყვეტს მოკლას იგი, რათა ამ მდიდარი კაცის ფულით საკუთარი ბედნიერება შექმნას.

მეორე ნაწილი, სახელწოდებით „გაცნობიერებული სიკვდილი“, აღწერს მერსოს მოგზაურობას ევროპაში. მერსო მატარებლით მოივლის ევროპის უამრავ ქალაქს, მაგრამ ვერ მოახერხებს სიმშვიდის პოვნას, რაც მას ალჟირში დაბრუნებას გადააწყვეტინებს. ის დასახლდება სამ მეგობართან ერთად, რომელთაც საერთო მიზანი აერთიანებთ, ბედნიერების მოპოვება სამყაროსგან გამოყოფის გზით. მერსო დაქორწინდება ლუსიენზე, რომელიც არ უყვარს, იყიდის სახლს სოფელში, ზღვის სიახლოვეს, და აქ დასახლდება. მძიმედ დასნეულებელი მერსო, სულიერი სიმშვიდითა ბედნიერებით ეგებება სიკვდილს.

პერსონაჟები
პატრის მერსო – პროტაგონისტი
რონალდ ზაგროსი – მართას მეგობარი, მდიდარი ინვალიდი
მართა – პატრის მერსოს მეგობარი გოგონა
კარდონა – პატრის მერსოს ყრუ მეზობელი
ლუსიენ რეინალი – პატრის მერსოს მეუღლე
მასური რიცხვი

მასური რიცხვი (აღნიშვნა: ) — ნუკლონების (პროტონებისა და ნეიტრონების) რიცხვი ატომის ბირთვში. ჩვეულებრივ აღნიშნავენ ასოთი და ელემენტის სიმბოლოსთან წერენ მარცხნივ, ზემოთ, მაგალითად, ^{32} ნიშნავს გოგირდს =32 მასური რიცხვის მქონე იზოტოპს. მასური რიცხვითა და ელემენტარული ელექტრული მუხტის ერთეულებით გამოსახული ბირთვის მუხტით განისაზღვრება ატომის ბირთის შემადგენლობა: პროტონი და (-) ნეიტრონი. მასის ატომური ერთეულებით გამოსახული და უახლოეს მთელ რიცხვამდე დამრგვალებული ნებისიერი ატომის მასა რიცხობრივად უდრის მის მასურ რიცხვს.
მეი მასკი

მეი მასკი (; დაბადებისას — ჰალდემანი ; დ. 19 აპრილი, 1948, რეჯაინა, სასკაჩევანი, კანადა) – მოდელი და დიეტოლოგი. თავისი 50 წლიანი სამოდელო კარიერის განმავლობაში, ის გამოჩნდა სხვადასხვა ჟურნალების გარეკანებზე, მათ შორის ჟურნალ -ის ჯანმრთელობის გამოცემის, -ის საერთაშორისო გამოცემების და -ის გარეკანზე. არის ილონ მასკის, ტოსკა მასკის, კიმბალ მასკის დედა და ფლობს კანადის, სამხრეთ აფრიკის და აშშ-ის მოქალაქეობას.

ადრეული წლები და კარიერა
მეი ჰალდემანი დაიბადა 1948 წლის 19 აპრილს რეჯაინაში, კანადის სასკაჩევანის პროვინციაში, როგორც ტყუპი და მშობლების ხუთი შვილიდან ერთ-ერთი. 1950 წელს მისი ოჯახი საცხოვრებლად პრეტორიაში, სამხრეთ აფრიკაში. მისი მშობლები, ვინიფრედ ჟოზეფინა „უინი“ (ფლეტჩერი) და ჯოშუა ნორმან ჰალდემანი, „ “-ის ყოფილი დირექტორი და მოყვარული არქეოლოგი, იყვნენ თავგადასავლების მოყვარულები და 1952 წლიდან თვითმფრინავით დაფრინავდნენ მთელი ოჯახით მსოფლიოს გარშემო. ათ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ოჯახმა დრო კალაჰარის უდაბნოში გაატარა, ზღაპრული და დაკარგული ქალაქის „კალაჰარის“ ძიებაში. შემდგომში, მშობლებმა გამართეს სლაიდ შოუები და ისაუბრეს თავიანთი მოგზაურობის შესახებ.

ახალგაზრდობაში, ჰალდემანი 1969 წლის სამხრეთ აფრიკის სილამაზის კონკურსის ფინალისტი გახდა. 1970 წელს დაქორწინდა ეროლ მასკზე, სამხრეთ აფრიკელ ინჟინერზე, რომელიც სკოლაში გაიცნო. მათ სამი შვილი შეეძინათ: ილონ მასკი, კიმბალ მასკი და ტოსკა მასკი. მეიმ თავის ვაჟს, ელონს, თავისი ამერიკელი ბაბუის, ჯონ ელონ ჰალდემანის სახელი დაარქვა. მაგისტრის ხარისხი დიეტოლოგიაში სამხრეთ აფრიკის „ “ უნივერსიტეტიდან მიიღო. მოგვიანებით, მან მეორე სამაგისტრო ხარისხი მიიღო კვების მეცნიერებაში ტორონტოს უნივერსიტეტში მიიღო.

1979 წელს დაშორდა მეუღლეს, ეროლ მასკს. ორი წლის შემდეგ, ილონმა გადაწყვიტა მამასთან ცხოვრება. ოთხი წლის შემდეგ, კიმბალიც ილონს შეუერთდა. სკოლის დამთავრების შემდეგ ილონმა კანადაში გადასვლა გადაწყვიტა. 1989 წელს, ექვსი თვის შემდეგ, მეიმ ქალიშვილ ტოსკასთან ერთად კანადაში გადავიდა საცხოვრებლად. თავისუფლად საუბრობს აფრიკაანსა და ინგლისურ ენაზე.
კაროლინა ჰერშელი

კაროლინა ჰერშელი (, დ. 16 მარტი, 1750 — გ. 9 იანვარი, 1848) — გერმანული წარმოშობის ბრიტანელი ასტრონომი, რომლის ყველაზე მნიშვნელოვან წვლილად ასტრონომიაში მიიჩნევა რამდენიმე კომეტის აღმოჩენა, მათ შორის იყო პერიოდული კომეტა 35/ჰერშელ-რიგოლე, რომელიც მის სახელს ატარებს. მისი უფროსი ძმა იყო ასტრონომი უილიამ ჰერშელი, რომელთან ერთადაც მუშაობდა მთლი კარიერის განმავლობაში.

ის პირველი ქალი იყო, რომელიც ხელფასს იღებდა როგორც მეცნიერი და იყო პირველი ქალი ინგლისში, რომელსაც მთავრობაში თანამდებობა ეკავა. ამას გარდა, ასევე პოირველი ქალი იყო, რომელმაც სამეცნიერი აღმოჩენების შესახებ სამეფო საზოგადოების ჟურნალ -ში გამოაქვეყნა; 1828 წელს მიიღო სამეფო ასტრონომიული საზოგადოების ოქროს მედალი, 1835 წელს გახდა სამეფო ასტრონომიული საზოგადოების საპატიო წევრი. 1846 წელს, მის 96-ე დაბადების დღეზე, პრუსიის მეფემ ჰერშელს ოქროს მედალი გადასცა მეცნიერებაში შეტანილი წვლილისთვის.

ადრეული ცხოვრება
კაროლინა ლუკრეცია ჰერშელი 1750 წლის 16 მარტს, გერმანიის ქალაქ ჰანოვერში დაიბადა. იყო თვითნასწავლი ჰობოისტის, ისააკ ჰერშელისა და მისი ცოლის, ანა ისლე მორიცენის მერვე ბავშვი და მეოთხე ქალიშვილი. ჰერშელების ოჯახი წარმოშობით დრეზდენთან ახლომდებარე ქალაქ პირნადან იყო. 1743 წელს, დატინგენის ბრძოლაში მონაწილეობის შემდეგ (ავსტრიული მემკვიდრეობისათვის ომი ნაწილი), ისააკ ჰერშელი ავად გახდა და სრულად არც აღარასდროს გამოჯანმრთელებულა. ცხოვრების ბოლომდე აწუხებდა სისუსტე, ქრონიკული ტკივილი და ასთმა.

ათი წლის ასაკში, კაროლინა მწვავე ტიფით დაავადდა, რამაც მისი ზრდა შეაჩერა; სწორედ ამიტომ, ის 130 სანტიმეტრზე მაღალი აღარ გაზრდილა. დაავადების შედეგად, მარცხენა თვალში დაკარგა მხედველობაც. ოჯახს სჯეროდა, რომ ის ვერასოდეს გათხოვდებოდა და დედამისს მიაჩნდა, რომ მისთვის საუკეთესო იქნებოდა, სახლის მოახლეობაში დახელოვნებულიყო. მამამისს კი სურდა, რომ მას განათლება მიეღო. ზოგჯერ, მამამისი დედის არყოფნით სარგებლობდა და ინდივიდუალურად ამეცადინებდა, ანდაც ძმების გაკვეთილებზე ასწრებდა, მაგალითად, ვიოლინოსი. კაროლინა ცოტა ხნით ტანსაცმლის კერვასაც სწავლობდა.

ხსოვნა
მის სახელს ატარებს მთვარის ერთ-ერთი კრატერი — კ. ჰერშელი.
სარა ფრენსის უაიტინგი

სარა ფრენსის უაიტინგი (; დ. 23 აგვისტო, 1847 – 12 სექტემბერი, 1927) – ამერიკელი ფიზიკოსი და ასტრონომი. იყო უელსლის კოლეჯის უიტინის ობსერვატორიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი და პირველი დირექტორი. ასწავლიდა რამდენიმე ცნობილს ასტრონომს და ფიზიკოსს, მათ შორის ენი ჯამპ კენონს.

ბიოგრაფია
უაიტინგი ადრეული ასაკიდან დაინტერესებული იყო მეცნიერებით, რასაც ხელი შეუწყო მამამისმა, რომელიც ასწავლიდა ბუნების ფილოსოფიას. უაიტინგმა 1865 წელს დაამთავრა ინგამის უნივერსიტეტი, რის შემდეგაც ასწავლიდა გოგონების საშუალო სკოლაში, ბრუკლინში.
კასრის ამბავი

კასრის ამბავი ირლანდიული წარმოშობის ინგლისელი სატირიკოსის, ჯონათან სვიფტის რიგით მეორე და ერთ-ერთი ყველაზე ფართომასშტაბიანი სატირული ნამუშევარი, რომელიც 1704 წელს გამოიცა. კრიტიკოსთა ნაწილი მიიჩნევს, რომ ზემოხსენებული ავტორის შემოქმედებაში ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე, ზოგის აზრით კი საუკეთესო, სატირულ ნაწარმოებს წარმოადგენს. ესაა ერთგვარი პროზაული პაროდია, რომელიც ე.წ. „დიგრესიებად“ არის დაყოფილი, რომელთა ფონზეც სამი ძმის ისტორიას ვეცნობით. თითოეული მათგანი დასავლური ქრისტიანობის სამ უმთავრეს დენომინაციას კათოლიციზმს, პროტესტანტიზმსა და კალვინიზმს სიმბოლიზირებს, რის გამოც, ხშირად, ჯოვანი ბოკაჩოს ცნობილ ნაშრომის, დეკამერონის მეხუთე ნაწილსაც კი უკავშირებენ ხოლმე.

იგავი „სამი ძმის შესახებ“ დასცინის ყოველგვარ რელიგიურ ექსცესიასა და განდგომილებას , ხოლო დიგრესიები წარმოადგენენ ლიტერატურის, პოლიტიკის, თეოლოგიის, ბიბლიური თემატიკისა და მედიცინის შესახებ შესრულებულ თანამედროვე პაროდიათა სერიას მაშინ, როცა ავტორი ნაწარმოებზე მუშაობდა, პოლიტიკური და რელიგიური ინსტიტუტები ჯერ კიდევ გაუმიჯნავად მოქმედებდნენ გაერთიანებულ სამეფოში, შესაბამისად, ავტორი ამ ფაქტის მწვავე გაქილიკებას ვერ გასცდა.

ნაშრომმა დღის შუქი ავტორის შემოქმედებითი პერიოდის იმ ეტაპზე იხილა, როცა ის საკუთარ ტექსტებს ფსევდონიმის ქვეშ აქვეყნებდა, თუმცა ამ ნაწარმოების საკუთარი სახელის ქვეშ მიწერა იმდენად არ სურდა, რომ მის ავტორად, თავდაპირველად, მისი ბიძაშვილი, თომასი იყო გასაღებული პიროვნება, რომელმაც სვიფტის ცხოვრებაში რელიგიური გარდატეხა მოახდინა.

ნაშრომი საუკუნემდე განიხილებოდა, როგორც თავდასხმა ქრიასტიანულ მრწამსზე. ტექსტი, ძირითადად, საშინელ შეფასებას იღებდა ადგილობრივი გავლენიანი პირებისგან, მაგალითად უილიამ უოტონი, ავტორის თანამედროვე ინგლისელი თეოლოგი წერდა, რომ „ავტორმა წამოიწყო ერთგვარი თამაში ღმერთისა და რელიგიის, ჭეშმარიტებისა და მორალური ფასეულობების, სწავლისა და მრეწველობის ფონზე, რათა ბოლოში ერთი რამ დაასკვნას შეექმნას საზიზღარი წარმოდგენა ყველაფერზე, რაც უკავშირდება ქრისტიანობას“. ერთ-ერთი კომენტატორი სვიფტს, ნაწარმოების გამო, შეადარა კრეისერს, რომელიც ყოველგვარ სიბინძურეს ისრუტავს.

ნამუშევრის წყალობით ჯონათან სვიფტი საკმაოდ პოპულარული გახდა სხვადასხვა საზოგადოებრივ ჯგუფებს შორის, თუმცა, მისი ნამუშევრის არსი, ძირითადად, არასწორად აღიქვეს, მათ შორის თავად დედოფალმა ანამ, რომელმაც ესე სათქმელი ღვთის გმობად მიიჩნია. შეიძლება ითქვას, რომ ნაწარმოებმა ავტორი, იმ დროს, ყველანაირ უპირატესობას ჩამოაშორა, მის წინააღმდეგ განეწყო თავად ადგილობრივი ანგლიკანური ეკლესიაც , თუმცა, მაინც, მიიჩნევა მის ერთ-ერთ ყველაზე გამორჩეულ ნაშრომად.
ლევან ასათიანი (იურისტი)

ლევან გიორგის ძე ასათიანი (დ. 3 აპრილი, 1887, თბილისი, — გ. 9 მაისი, 1971, იქვე) — ქართველი იურისტი და ეკონომისტი, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1967).

დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის ეკონომიკური განყოფილება 1911 წელს. 1922 წლამდე იურისტად მუშაობდა მოსკოვსა და თბილისში. 1918 წლის დეკემბერში არჩეული იყო თბილისის მაზრის ხმოსნად. 1919-1921 წლებში იყო საქართველოს სენატის წევრი, მუშაობდა სამოქალაქო სამართლის საკასაციო დეპარტამენტის სენატორად. შემდეგ მოღვაწეობდა ეკონომიკის დარგში სხვადასხვა სამეურნეო ორგანიზაციაში. ამავე დროს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა და საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტში კითხულობდა ლექციების კურსს ეკონომიკაში.

1942 წლიდან ასათიანი სამეცნიერო-პედაგოგიურ მუშაობას ეწეოდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის კათედრაზე. აქვე დააარსა და ხელმძღვანელობდა ეკონომიკური ინფორმაციის მექანიზებული დამუშავების კათედრას. მისი სამეცნიერო შრომები ეძღვნება ეკონომიკის ინფორმაციის მანქანური დამუშავების საკითხებს. ასათიანმა შექმნა გამოთვლითი ცხრილები, შეადგინა სახელმძღვანელოები. ავტორია 4 გამოგონებისა, აქედან — „მოწყობილობას საანგარიშო გამოთვლებისათვის“ მიენიჭა სპეციალური პრემია.
დმიტრო კრემინი

დმიტრო კრემინი (დ. 21 აგვისტო, 1953, სოფ. სუხა, ზაკარპატიის ოლქი — გ. 25 მაისი, 2019, მიკოლაივი) — უკრაინელი პოეტი, ესეისტი, მთარგმნელი, პუბლიცისტი, პედაგოგი. უკრაინის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (2016). უკრაინის ტარას შემჩენკოს სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1999). ვ. ჩუმაკისა (1987) და ვ. სვიძინსკის (2011) სახელობის ლიტერატურული პრემიების, მ. არკასის სახელობის კულტუროლოგიის პრემიის (1994) ლაურეატი. უკრაინის მწერალთა ეროვნული კავშირისა (1979) და უკრაინის მწერალთა ასოციაციის (1997) წევრი.

დაამთავრა უჟჰოროდის უნივერსიტეტი (1975). ასწავლიდა მიკოლაივში: 1979–1981 წლებში — პედაგოგიური ინსტიტუტის უკრაინული ლიტერატურის კათედრის მასწავლებელი; 1980–2000 წლებში მუშაობდა ლიტერატურულ სტუდიებში „ჯერელა“ და „ბორვი“; 1981–1990 წლებში — გაზეთ „ლენინსკე პლემიას“ განყოფილების გამგე; 1991 წლიდან — კულტურისა და სულიერების განყოფილების გამგე, 2001 წლიდან — გაზეთ „რიდნე ბრიბუჟიას“ მთავარი რედაქტორის მოადგილე. 2010 წლიდან — უკრაინის მწერალთა ეროვნული კავშირის მიკოლაივის ორგანიზაციის ხელმძღვანელი.

დებიუტი 1970 წელს შედგა ალმანახ „ვიტრილაში“. თანამშრომლობდა ჟურნალებთან: „რანოკ“, „ვიტჩიზნა“, „კიივ“, „სუჩასნისტ“, „კურიერ კრივბასუ“, „უკრაინა“, „ძვინ“, „ლონდონ მეგეზინ“, „პრიზმ“, „ჰაიდენ’ს ფერი რევიუ“, „ელექტრიკა“ და სხვ. კრემინის შემოქმედებაზე გავლენა იქონია პეტრო სკუნცთან, ივან ჩენდეისთან და ფელიქს კრივინთან ნაცნობობამ. პოეტის ბავშვობისა და ახალგაზრდობის მხარე ზაკარპატია იყო, შემდგომში კი მისი ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ბედი პობუჟიას დაუკავშირდა. აქედანაა მისი ისტორიული მეხსიერებისა და უკრაინული ფსიქოემოციურობის დიაპაზონი. ლექსებში პულსირებს ისტორიულ დროთა დინება. ფხიზელ-დრამატული მსოფლშეგრძნება მორალურ ფასებსა და საგრძნობ დამაჯერებლობას ანიჭებს მის ინტიმურ ლირიკას — ე.წ. „მუსიკალურ სიყვარულს“. წიგნ „პექტორალის“ (მიენიჭა შევჩენკოს პრემია) ერთ-ერთი გამჭოლი მოტივია მეხსიერების წინააღმდეგობა დროის შეუკავებელი დინებისადმი. ისტოული მეხსიერების სტერეოფონია ინახავს იმედისა და ბრძოლის ხმასაც.

ნათარგმნი აქვს ცალკეული ნაწარმოებები რუსულიდან (ბორის პასტერნაკი, ანდრეი ვოზნესენსკი, ევგენი ევტუშენკო, ვლადიმერ პუჩკოვი), ქართულიდან (ლ. ნადარეიშვილი, მარიამ წიკლაური), ოსური (სერგო მინდიაშვილი, ვლადიმერ იკაევი), გერმანული (ჰაინრიხ ჰაინე), სლოვაკური (ი. კოსტრუ, ლ. ფელდეკი) და სხვა ენებიდან. კრემინის რამდენიმე ლექსი თარგმნილია ქართულ, ოსური, ჩეჩნურ და ბულგარულ ენებზე.
თენგიზ ჯაიანი

თენგიზ ჯაიანი (დ. 12 იანვარი, 1937, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი, დირიჟორი და პიანისტი.

1960 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საორკესტრო, ხოლო 1978 წელს საკომპოზიციო განყოფილება.

1959–1973 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო საესტრადო ორკესტრის „რეროს“ პიანისტი და დირიჟორი; 1973–1978 წლებში საქართველოს ტელევიზიისა და რადიოს საესტრადო ორკესტრის მთავარი დირიჟორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი; 1978 წლიდან კი ალექსანდრე გრიბოედოვის სახელობის სახელმწიფო რუსული თეატრის მუსიკალური ნაწილის გამგე; 1981-1991 წლებში საბჭოთა კავშირის კომპოზიტორთა კავშირის წევრი. დაწერილი აქვს: ნაწარმოებები საესტრადო ორკესტრისათვის – „აფხაზეთის ღამეები“ (1966), „მხიარული განწყობილება“ (1973), „ხევსურეთში“ (1974), „მხოლოდ შენ ერთს“ (1977); საესტრადო სიმღერები და მუსიკა დრამატული სპექტაკლებისათვის.
დავით ბაქრაძე (სეველი)

დავით ნიკოლოზის ძე ბაქრაძე, ფსევდონიმი — სეველი, (დ. 1838, სოფ. სევა, ახლანდ. ონის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1911) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი.

დაიბადა სეველი მღვდლის ოჯახში. დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი (1862, საკანდიდატო დისერტაცია — „როგორ გაჩნდა და დამყარდა საქართველოში თავადაზნაურობა“). 1864 წელს დაბრუნდა საქართველოში და შეყვანილი იქნა ბატონყმობის გაუქმების კომისიაში. შეხედულებებით ახლოს იდგა ხალხოსნურ-ლიბერალურ ინტელიგენციასთან. ბაქრაძე იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების (ქშწკგს) დამფუძნებელი წევრი (1879). აქტიური მონაწილეობა მიიღო ქუთაისში ყოველკვირეული ქართული გაზეთის „შრომის“ დაარსებაში (1881), ქუთაისის სამეურნეო სასწავლებლის ჩამოყალიბებაში (1893). არჩეული იყო ქშწკგს-ის ქუთაისის და სენაკის მაზრების სათავადაზნაურო სკოლების სამზრუნველო კომიტეტის თავმჯდომარედ. 1894 წლიდან იყო საპატიო მომრიგებელი მსაჯული, ჰქონდა „ტიტულოვანი მრჩევლის“ ჩინი. შეადგინა მიწის გამიჯვნისა და სამოქალაქო კანონების პროექტი, აქტიურად მონაწილეობდა ჭიათურის მანგანუმის მოპოვება-დამუშავების და რეალიზაციის საქმეში. „სეველის“ ფსევდონიმით ხშირად აქვეყნებდა წერილებსა და კორესპონდენციებს აქტუალურ საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ თემებზე იმდროინდელ პრესაში („დროება“, „შრომა“, «», „კვალი“, „მწყემსი“).