iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გაუჩინარებული ქალი (ფილმი)

გაუჩინარებული ქალი — რეჟისორ დევიდ ფინჩერის 2014 წლის თრილერი. დაფუძნებულია გილიან ფლინის ამავე სახელწოდების რომანზე.

სიუჟეტი
ახალგაზრდა ქალი ემი უკვალოდ გაქრა ქორწინების მეხუთე წლისთავზე. საეჭვო ქცევის და ტყუილების გამო ტელევიზიასა და პოლიციას ეჭვმიტანილად მისი მეუღლე ნიკი მიაჩნია.

როლებში
ბენ აფლეკი — ნიკ დანი
როზამუნდ პაიკი — ემი ელიოტ დანი
ლიზა ბეინსი — მერიბეტ ელიოტი
ნილ პატრიკ ჰარისი — დეზი კოლინგსი
დევიდ კლენონი — რენდ ელიოტი
მისი პაილი — ელენ ებოტი
კოპრივნიცა

კოპრივნიცა (ხორვ. ) — ქალაქი ჩრდილოეთ ხორვატიაში, კოპრივნიცა-კრიჟევცის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წლის აღწერის მიხედვით, კოპრივნიცა არის (ქალაქური მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით) სიდიდით მე-17 ქალაქი ხორვატიაში.

გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს დედაქალაქ ზაგრებიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 75 კმ-ის დაშორებით, უნგრეთის საზღვრიდან 10 კმ-ში. კოპრივნიცა მსხვილი სატრანსპორტო ცენტრია, აქ იკვეთება ზაგრები-ბუდაპეშტისა და ვარაჟდინ-ოსიეკის რკინიგზები. გადის მნიშვნელოვანი მაგისტრალებიც.

ქალაქი მნიშვნელოვანი სამრეწველო ცენტრიცაა. აქ მდებარეობს ქიმიური, ხის გადამამუშავებელი და ლუდის საწარმოები, ასევე ხორვატიის მნიშვნელოვანი კომპანია პოდრავკა.

ისტორია და ღირსშესანიშნაობები
ქალაქის ადგილას დასახლებული პუნქტი ისტორიულ წყაროებში პირველად 1272 წელს მოიხსენიება, 1356 წელს კი კოპრივნიცას ქალაქის სტატუსი მიენიჭა.

რეგიონის ბევრი სხვა ქალაქის მსგავსად, საუკუნის ბოლოს კოპრივნიცაშიც აშენდა ციხე-სიმაგრე თურქების ლაშქრობებისაგან თავდასაცავად. საუკუნეში ქალაქი სწრაფად განვითარდა ჰაბსბურგების მმართველობისას.

1685 წელს დასრულდა წმ. ანტონ პადუელის სახელობის ფრანცისკანელთა მონასტრის მშენებლობა; იმავე საუკუნეში აიგო წმ. ნიკოლოზის ბაროკოს სტილის ეკლესია. ქალაქის კიდევ ერთ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს 1793 წელს დასრულებული სულიწმინდის ეკლესია.
ჯონ ჰაუ

ჯონ ჰაუ (დ. 21 აგვისტო, 1957) — კანადელი ილუსტრატორი, რომელიც ცხოვრობს შვეიცარიაში.

ყველაზე მეტად ცნობილია ჯ.რ.რ. ტოლკინის სამყაროს ილუსტრირებით. ალან ლისთან ერთად იგი არის ფილმების სერიების „ბეჭდების მბრძანებელი“ და „ჰობიტი“ ერთ-ერთი დამდგმელი მხატვარი. ილუსტრირებული აქვს მრავალი წიგნი. 2005 წელს გამოვიდა მის მიერ ილუსტრირებული ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინის „მეფეთა ჯახი“.
თეთრი ეშვი

„თეთრი ეშვი“ — ამერიკელი მწერლის, ჯეკ ლონდონის 1906 წელს გამოქვეყნებული რომანი, რომლის მთავარი მოქმედი პირი გარეული მგელძაღლი - თეთრი ეშვია. თავდაპირველად რომანი სერიებად გამოდიოდა ჟურნალ „“-ში. მოქმედება ვითარდება იუკონში (კანადა) 1890-იანი წლების კლონდაიკის ოქროს ციებ-ცხელების დროს და მოგვითხრობს მთავარი გმირის ცხოვრების გზაზე - ველური სამყაროდან მოშინაურებამდე. თეთრი ეშვი თემატური ანარეკლია ლონდონის 1903 წელს გამოცემული რომანისა - „წინაპართა ძახილი“, სადაც გატაცებული სახლის ძაღლი იბრუნებს თავისი ველური წინაპრების თვისებებს, რათა გადარჩეს.

თეთრი ეშვის ძირითადი ნაწილი დაწერილია ძაღლის გადმოსახედიდან. ამით ლონდონი ცდილობს აღწეროს, როგორ უყურებენ ცხოველები სამყაროსა და მათ გარშემო მცხოვრებ ადამიანებს. რომანში აღწერილია ველური ცხოველების ძალადობრივი სამყარო და ასეთივე ძალმომრეობითი გარემო ადამიანებისა. ნაწარმოები ასევე ეხება ზნეობისა და მონანიების თემებს.

თეთრი ეშვის მიხედვით გადაღებულია რამდენიმე ფილმი, მათ შორის ერთ-ერთში ითან ჰოუკი თამაშობს.
წინაპართა ძახილი

„წინაპართა ძახილი“ — ამერიკელი მწერლის, ჯეკ ლონდონის 1903 წელს გამოქვეყნებული რომანი. მოქმედება ვითარდება იუკონში (კანადა) 1890-იანი წლების კლონდაიკის ოქროს ციებ-ცხელების დროს - პერიოდში, როდესაც ძლიერ მარხილის ძაღლებზე დიდი მოთხოვნა იყო. ნაწარმოების მთავარი გმირია ძაღლი - სახელად ბეკი, რომელიც სანტა კლარას რანჩოზე ცხოვრობს კალიფორნიაში. მას შემდეგ, რაც მას მოიპარავენ და გაყიდიან მარხილის ძაღლად ალასკაზე, ის უბრუნდება ველურ გარემოს. ბეკი იძულებულია, იბრძოლოს მარხილის სხვა ძაღლებთან, რათა მოიპოვოს უპირატესობა მკაცრ კლიმატში. საბოლოოდ, ის კარგავს მოთვინიერებული ცხოველის ცივილიზებულ სახეს, იბრუნებს მისი მოდგმის პირველყოფილ ინსტინქტებს და სწავლობს, როგორ უნდა გახდეს ველურ სამყაროში ლიდერი.

ლონდონმა წელიწადზე მეტი დაჰყო იუკონის ტერიტორიაზე და შეაგროვა მასალები ამ წიგნისთვის. რომანი თავდაპირველად 1903 წლის ზაფხულში გამოვიდა სერიებად ჟურნალ „ “-ში, ერთი თვის შემდეგ ის წიგნად გადაკეთდა. წინაპართა ძახილის დიდმა პოპულარობამ და წარმატებამ სახელი გაუთქვა ლონდონს. ნაწარმოების ასეთი მიმზიდველობა განაპირობა გადარჩენისთვის ბრძოლის ამბის სიმარტივემ. რომანის პირველი ეკრანიზაცია ჯერ კიდევ 1908 წელს გადაიღეს. მას შემდეგ მის მიხედვით რამდენიმე ფილმია შექმნილი.
ვარსკვლავთშორისი გარემო

ვარსკვლავთშორისი გარემო, ვარსკვლავთშორისი სივრცე — მატერია, რომელიც არსებობს სივრცეში ვარსკვლავურ სისტემებს შორის გალაქტიკაში. ეს მატერია მოიცავს აირს იონურ, ატომურ და მოლეკულურ ფორმაში, ასევე მტვერსა და კოსმოსურ სხივებს. ის ავსებს ვარსკვლავთშორის სივრცეს და გლუვად ირევა გარშემო არსებულ გალაქტიკათშორის სივრცეში. ელექტრომაგნიტური გამოსხივების ფორმაში ენერგია, რომელიც იმავე მოცულობას იკავებს, ვარსკვლავთშორისი გამოსხივების ველია.

ვარსკვლავთშორისი სივრცე გაჯერებულია მრავალი ფაზით, რომელიც განირჩევა მატერია იონურია, ატომური თუ მოლეკულური, და ტემპერატურითა და სიმკვრივით. ვარსკვლავთშორის სივრცეში ძირითადად შედის წყალბადი, რომელსაც მოჰყვება ჰელიუმი ნახშირბადის, ჟანგბადისა და აზოტის მცირე რაოდენობით. ამ ფაზებს შორის თერმული წნევები უხეშ წონასწორობაშია ერთმანეთთან. მაგნიტური ველები და ტურბულენტური მოძრაობები ასევე წარმოქმნის წნევას ვშს-ში და ჩვეულებრივ დინამიკუად თერმულ წნევაზე ბევრად მნიშვნელოვანია.

ყველა ფაზაში ვარსკვლავთშორისი სივრცე უკიდურესად გათხელებულია. ვშს-ს გრილ და მკვრივ რეგიონში მატერია ძირითადად მოლეკულურ ფორმაშია და მისი სიმკვრივე 106 მოლეკულაა კუბურ სანტიმეტრზე, ხოლო ცხელ, დიფუზურ რეგიონებში მატერია უმეტესად იონიზირებულია და სიმკვრივე 10-4 იონია კუბურ სანტიმეტრზე. შედარებისთვის, ერთ კუბურ სანტინეტრ ჰაერში 1019 მოლეკულაა, ხოლო ლაბორატორიაში არსებულ ვაკუუმის კამერაში —1010. ვშს-ს მასის 99% აირის ნებისმიერი ფორმაა, ხოლო დანარჩენი 1% მტვერია. აირის ატომების 91% წყალბადია, 9% კი ჰელიუმს უკავია. სულ რაღაც 0,1% უკავია წყალბადსა და ჰელიუმზე მძიმე ელემენტებს, რომლებსაც ასტრონომიაში „მეტალები“ ეწოდება. მასით 70 % წყალბადს უკავია, 28 % ჰელიუმს და 1,5 % „მეტალებს“. წყალბადი და ჰელიუმი თავდაპირველი ნუკლეოსინთეზის შედეგია, ხოლო მათზე მძიმე ელემენტები ვშს-ში ძირითადად ვარსკვლავური ევოლუციის შედეგად წარმოქმნილია.

ვარსკვლავთშორისი სივრცე გადამწყვეტ როლს თამაშობს ასტროფიზიკაში, რადგან მას შუალედური როლი აქვს ვარსკვლავურ და გალაქტიკურ მასშტაბებზე. ვარსკვლავები ვშს-ს ყველაზე მკვრივ რეგიონებში, მოლეკულურ ღრუბლებში წარმოიქმნება და ვშს-ს ავსებს მატერიითა და ენერგიით პლანეტური ნისლეულებით, ვარსკვლავური ქარებითა და ზეახალი ვარსკვლავებით. ეს ურთიერთქმედება ვარსკვალვებსა და ვშს-ს შორის საშუალებას იძლევა, განისაზღვროს ტემპი, რომლითაც გალაქტიკა მის აიროვან შიგთავსს მოიხმარს და, აქედან გამომდინარე, მისი ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესების ხანგრძლივობას.

2013 წლის 12 სექტემბერს ნასამ ოფიციალურად განაცხადა, რომ „ვოიაჯერ 1-მა“ ვარსკვლავთშორის მიაღწია 2012 წლის 25 აგვისტოს. ის ერთადერთი და პირველი ხელოვნური ობიექტია, რომელმაც ეს მოახერხა. ვარსკვლავთშორისი პლაზმა და მტვერი შეისწავლება მისიის დასრულებამდე, 2025 წლამდე.
ხორვატიის ისტორია

ხორვატია ისტორიაში პირველად საუკუნის მიწურულს საჰერცოგოს სახით ჩნდება, ხოლო საუკუნეში სამეფოს სახით. საუკუნიდან ის წარმოაგდენდა სახელმწიფოს საკუთარი მმართველით (ბანი) და პარლამენტით, თუმცა ემორჩილებოდა პირდაპირ ემორჩილებოდა უნგრეთის სამეფოს და ავსტრიას.

- საუკუნეები გამოირჩეოდა ოსმალეთის იმპერიასთან ბრძოლებით. საუკუნეში იუგოსლავიაში გაერთიანების შემდეგ დამოუკიდებლობა მოიპოვა 1991 წელს.
ვიჩენცა (საფეხბურთო კლუბი)

ვიჩენცა — იტალიური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1902 წლის 9 მარტს, ქალაქ ვიჩენცაში. ამჟამად კლუბი ასპარეზობს იტალიის სერია -ს ჯგუფში.

მიღწევები
ეროვნული
სერია 
ჩემპიონი: 1954–55, 1976–77, 1999–2000
იტალიის თასი
თასის მფლობელი: 1996–97
იტალიის თასი სერია 
თასის მფლობელი: 1981–82

საერთაშორისო
ბენილუქსის თასი
თასის მფლობელი: 1961
ურენქაფი
თასის მფლობელი: 1965
ხორვატიის გეოგრაფია

ხორვატიის გეოგრაფიას მისი მდებარეობა განსაზღვრავს. ის განისაზღვრება როგორც ცენტრალური და სამხრეთ–აღმოსავლეთი ევროპის ასევე ბალკანური და მიტელევროპის ნაწილი. ხორვატიის ტერიტორია შეადგენს 56,594 კმ²–ს, რითიც ის არის მსოფლიოს სიდიდით 127–ე ქვეყანა. ის აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ბოსნია და ჰერცეგოვინას და სერბეთს, სლოვენიას დასავლეთიდან, უნგრეთი ჩრდილოეთიდან, მონტენეგრო და ადრიატიკის ზღვა სამხრეთიდან. ის მდებარეობს 42° – 47° განედებსა და 13° - 20° გრძედებს შორის. ხორვატიის ტერიტორიული წყლები შეადგენს 18,981 კმ²–ს, ხოლო მისი შიდა წყლები 12,498 კმ²–ს.

შუა დუნაის დაბლობი და დინარის მთიანეთი ადრიატიკის აუზთან ერთად წარმოადგენენ ხორვატიის მთავარ გეომორფოლოგიურ ნაწილებს. ხორვატიის ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი (53.42%) წარმოადგენს ზღვის დონიდან 200 მეტრის დაბლობებს. დაბლობების უდიდესი ნაწილი მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში ძირითადად სლავონიაში. დაბლობზე მიმობნეულია ჰორსტები და გრაბენები. მიიჩნევა, რომ ამ ტერიტორიაზე პლიოცენის პერიოდში იყო შუა დუნაის დაბლობის ზღვა. დინარის მთიანეთში მდებარეობენ ხორვატიის უმაღლესი მთები, მათ შორის ყველაზე მაღალია დინარა – 1,831 მ. ხორვატიის ადრიატიკის ზღვის სანაპირო შეადგენს 1,777.3 კმ–ს, ამასთან მისი 1,246 კუნძულის გარშემოწერილობა კიდევ დამატებით 4,058 კმ. სანაპირო ზოლს ქმნის. კარსტები ქმნიან თითქმის ხორვატიის ნახევარს, განსაკუთრებით მრავლადაა დინარის მთიანეთში, სანაპირო ზოლსა და კუნძულებზე.

ხორვატიის ტერიტორიის 62% წარმოადგენს შავი ზღვის აუზს. ამ ტერიტორიაზე უდიდესი მდინარეებია: დუნაი, სავა, დრავა, მურა და კუპა. ქვეყნის დანარჩენი ნაწილი ეკუთვნის ადრიატიკის ზღვის აუზს, სადაც უდიდესი მდინარეა – ნერეტვა. კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციის მიხედვით ხორვატიის უმეტეს ტერიტორიაზე არის ზომიერად თბილი კონტინენტური კლიმატი. საშუალო ტემპერატურა მერყეობს −3 ° (27 °) – 18 ° (64 °) გრადუსებს (ფარენგეიტებს) შორის. ხორვატიას დიდი რაოდენობით ეკორეგიონები აქვს და ის ევროპის ერთ–ერთი ყველაზე ბიომრავალფეროვანი ქვეყანაა. ხორვატიაში არის 4 ტიპის ბიოგეოგრაფიული რეგიონი: ხმელთაშუა ზღვის – სანაპირო ზოლი და მისი მიმდებარე რეგიონი; ალპური – მისი მაღალმთიანი რეგიონი; დაბლობი – დუნაისა და დრავას შორის; და კონტინენტური დანარჩენ ტერიტორიაზე. ხორვატიაშიარის არის 444 დაცული ტერიტორია, რაც ქვეყნის ფართობის 8.5% შეადგენს.

2011 წლის აღწერის მიხედვით, ქვეყნის მუდმივი მაცხოვრებლების რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 4.29 მილიონს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე წარმოადგენდა 75.8 მაცხოვრებელს 1 კმ²–ზე. სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა არის 75.7 წელი. მოსახლეობის უმეტესობა (89.6%) არის ხორვატი, უმცირესობებს შეადგენენ სერბები (4.5%) და კიდევ 21 სხვა ეთნიკური ჯგუფის წარმომადგენელი. 1992 წლიდან ქვეყანა იყო იყოფა 20 მხარედ და დედაქალაქ ზაგრებად. მხარეები დაყოფილია 127 ქალაქად და 429 მუნიციპალიტეტად. ხორვატიის ურბანიზაციის საშუალო მაჩვენებელი არის 56%, სადაც ქალაქების მოსახლეობა იზრდება ხოლო სოფლის მცირდება. 686,568 მოსახლით ქვეყნის უდიდესი ქალაქი და დედაქალაქი არის ზაგრები. სპლიტის და რიეკას მოსახლეობა აჭარბებს 100 000–ს.
პლანეტური ნისლეული

პლანეტური ნისლეული (შემოკლებით პნ) — ემისიური ნისლეულის ტიპი, რომელიც მოიცავს წითელი გიგანტი ვარსკვლავების მიერ გამოტყორცნილ იონიზირებულ გაფართოებად მნათ გარსს. სიტყვა ლათინურად ღრუბელს ან ნისლეულს ნიშნავს და ტერმინი „პლანეტური ნისლეული“ არასწორადაა შერჩეული, რომელიც 1780-იანებში ასტრონომმა უილიამ ჰერშელმა შემოიღო, რადგან როდესაც იგი თავისი ტელესკოპით უყურებდა მათ, ეს ობიექტები ძალიან ჰგავდა პლანეტების მომრგვალებულ ფორმებს. ჰერშელის მიერ დარქმეული ეს სახელი საკმაოდ გავრცელდა და დღემდე არ შეცვლილა. ისინი შედარებით მცირეხნიანი ფენომენებია, რომლებიც რამდენიმე ათეული ათასი წელიწადი გრძელდება. მცირეხნიანი იმიტომ, რომ ვარსკვლავების სიცოცხლე მილიარდობით წლებში იზომება.

მიჩნეულია, რომ უმეტესი პლანეტური ნისლეულის წარმოქმნის მექანიზმი არის შემდეგი: ვარსკვლავის სიცოცხლის დასასრულს, წითელი გიგანტის ფაზაში, მისი გარე ფენები ძლიერი ვარსკვლავური ქარების წყალობით ეცლება. საბოლოოდ, მას შემდეგ, რაც წითელი გიგანტის ატმოსფეროს უმეტესი ნაწილი გაიბნევა, ღიად დარჩენილი ცხელი და კაშკაშა ბირთვი ულტრაიისფერ რადიაციას ასხივებს, რის შედეგადაც ვარსკვლავის გამოტყორცნილ გარე ფენებს აიონიზირებს. შთანთქმული ულტრაიისფერი სინათლე ენერგიას აძლევს ცენტრალური ვარსკვლავის გარშემო არსებული ნისლეულის გაზს და ჩანს, როგორც კაშკაშა ფერადი პლანეტური ნისლეული რამდენიმე დისკრეტულ ხილულ ტალღის სიგრძეში.

პლანეტური ნისლეული შესაძლოა გადამწყვეტ როლს თამაშობდეს „ირმის ნახტომის“ ქიმიურ ევოლოციაში, რადგან აბრუნებს მატერიას ვარსკვლავთშორის სივრცეში ვარსკვლავებიდან, სადაც ელემენტები, ნუკლეოსინთეზის პროდუქტები (ნახშირბადი, აზოტი, ჟანგბადი და ნეონი), წარმოიქმნება. პლანეტური ნისლეულები სხვა ბევრად შორ გალაქტიკებშიც დაიმზირება, რაც სასარგებლო ინფორმაციას იძლევა მათ ქიმიურ შედგენილობაზე.

ბოლო წლებში ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის მიერ გადაღებულმა ფოტოებმა ცხადყო, რომ პლანეტურ ნისლეულებს უკიდურესად რთული და ცვალებადი მორფოლოგიები აქვს. დაახლოებით 1/5 არის უხეშად სფერული, მაგრამ უმრავლესობა არ არის სფერულად სიმეტრიული. მექანიზმი, რომელიც წარმოქმნის ამ ფორმებისა და მახასიათებლების მრავალფეროვნებას, ჯერ კარგად შესწავლილი არ არის, მაგრამ შესაძლოა ორმაგი ცენტრალური ვარსკვალვები, ვარსკვლავური ქარები და მაგნიტური ველები დიდ როლს თამაშობს.
გრადეცი (ზაგრები)

გრადეცი — კაპტოლთან ერთად შუა საუკუნეების ზაგრების ისტორიული ცენტრი. ის მდებარეობს ზაგრების ისტორიულ რაიონ – გორნი-გრად-მედვეშჩაკში.

ისტორია
გრადეცს ოქროს ბულა 1242 წელს ბელა –მ მიანიჭა. ეს მნიშვნელოვანი დოკუმენტი იყო, რომლის მიხედვითაც გრადეცს ეწოდებოდა "გრადეცის თავისუფალი სამეფო ქალაქი, ზაგრების მთაზე". ამ განკარგულებით გრადეცი პირდაპირ მეფეს დაექვემდებარა. ქალაქის მოსახლეობას ჰქონდა უფლება აერჩიათ საკუთარი მაგისტრი , რომელიც თანამედროვე მერის როლს ასრულებდა.

ქალაქის ირგვლივ დამცავი ნაგებობების მშენებლობა მონღოლების ევროპაში შეჭრის დროს დაიწყეს. გალავნის მშენებლობა 1242–1261 წლებში მიმდინარეობდა. დამცავი კედლები დასახლებას სამკუთხედის ფორმას აძლევს. გალავანი ადგილებში მართკუთხედი და ნახევრად წრიული კოშკებითაა გამაგრებული.

გრადეცს ჰქონდა ოთხი ძირითადი შესასვლელი: დასავლეთი კარიბჭე მეშნიკის ქუჩაზე, ახალი ჩრდილოეთ კარიბჭე, დვერცე სამხრეთით და კამენიტა ვრატა (ქვის კარი). გრადეცის თავდაპირველი შესასვლელებიდან ქვის კარი ერთადერთია რომელიც დღემდე ორიგინალური სახით შემორჩა.
ცივეტოტის ბრძოლა

ცივეტოტის ბრძოლა — ბრძოლა ჯვაროსნებსა და თურქ-სელჩუკებს შორის. გაიმართა 1096 წელს და ბოლო მოუღო გლეხების ჯვაროსნულ ლაშქარს.

ჯვაროსნებისათვის კატასტროფული ქსერიგორდონის ალყის შემდეგ ორმა თურქმა ჯაშუშმა გაავრცელა ხმა, რომ გერმანელებმა, რომლებმაც დაიკავეს ქსერიგორდონი, დაიპყრეს ნიკეაც, რამაც გამოიწვია მღელვარება ჯვაროსნებთა შორის. რა თქმა უნდა თურქებმა მოაწყვეს ალყა ნიკეას მომავალ გზაზე. პეტრე ამიენელი დაბრუნდა კონსტანტინოპოლში მომარაგების ორგანიზაციისთვის და უკან უნდა დაბრუნებულიყო ახლო მომავალში. ჯვაროსნების ლიდერების უმრავლესობამ გადაწყვიტეს დალოდებოდნენ მის დაბრუნებას. მაგრამ ჟოფრუა ბიურელმა განაცხადა, რომ ამ სიტუაციაში მისი ლოდინი არის ლაჩრობა და დაუყონებლივ უნდა დაძრულიყვნენ თურქების წინააღმდეგ. მისმა პოზიციამ საბოლოოდ გაიმარჯვა და 21 ოქტომბერს, დღის მეორე ნახევარში, ოცი ათასიანი ლაშქარი დაიძრა ნიკეისკენ, დატოვეს ქალები, ბავშვები, მოხუცები და ავადმყოფები ბანაკში), თუმცა ქალები, ბავშვები გადარჩნენ. 3 ათასი, მათთან ერთად ჟოფრუა ბიურელი, დაიმალნენ მიტოვებულ კოშკში.
დამასკოს ალყა (1148)

დამასკის ალყა — ალყა მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს, რომელიც გრძელდებოდა 4 დღის განმავლობაში (24-29 ივლისი, 1148), დამთავრდა ჯვაროსნების დამარცხებით.

თავდაპირველად იყო ნავარაუდევი ედესის დაპყრობა, მაგრამ რეალური მიზეზი იყო იერუსალიმის სამეფოს მიერ მიწების დაპყრობა.

აკრაში შეკრებილმა ლუი -მ, ბალდუინ იერუსალიმელმა და კონრად -მ გადაწყვიტეს დამასკოს ალყა. გალილეაში ჯვაროსნების ჯარი გაერთიანდა და გააგრძელეს ლაშქრობა იორდანის მაღლობებზე. ამის გარდა, ცოტა მოგვიანებით მათ შეუერთდა ტაძრის რაინდები და იოანიტები. ივლისის დასაწყისში ჯარი გადავიდა ლიბანის ქედზე და დაამარცხა ბანაკი დამასკოს მახლობლად. 1148 წლის 24 ივლისს დაიწყო დამასკოს ალყა. ამ დღეს ჯვაროსნებმა დაიპყრეს გუტუ, სადაც ხარობდა დამასკოს ხეხილი, ამით გაწირეს მოსახლეობა შიმშილიშთვის. პირველ დღეებში ალყა მიმდინარეობდა წარმატებულად, ჯვაროსნები მიუახლოვდნენ ქალაქის კედლებს. იმპერატორ კონრადმა დაამარცხა მუსულმანები და გამაგრდა მდ. ბარადის მარჯვენა სანაპიროზე. ალყის პირველ დღეებში კონრადმა გაითქვა სახელი იმით, რომ პირადად ებრძოდა მუსულმანს და დახოცა ისინი. დამასკოს გარდაუვალი დაცემის დროს მოხდა დავა ლაშქრის წინამძღოლებს შორის, იმის შესახებ თუ ვისი დროშა იფრიალებდა დაპყრობილი ქალაქის თავზე. გარდა ამისა, ალყა არ აღმოჩნდა სრული. ამ დროს დამასკოში მოვიდა მაშველი ჯარი, რომელიც შედგებოდა ოცი ათასი ქურთისა და თურქმენისგან. ამის გარდა ახლოვდებოდა ალეპოს და მოსულის სულთნების ჯარი. საბოლოოდ ჯვაროსნებმა ალყა მოხსნეს.
გოსპიჩი

გოსპიჩი (ხორვ. ) — ქალაქი ცენტრალურ-დასავლეთ ხორვატიაში, ლიკა-სენჟის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ისტორია
პირველი დასახლება გოსპიჩის ადგილას 1263 წელს დაარსდა და კასეგი ერქვა. თანამედროვე სახელით ქალაქი 1605 წლიდან მოიხსენიება. საუკუნეში დაიკავეს თურქებმა, იმავე საუკუნის ბოლოს ავსტრიელებმა. დასახლება თურქების შემოტევისაგან თავდასაცავი გამაგრებული ხაზის ნაწილი გახდა, რომელიც ჰაბსბურგებმა შექმნეს.

გოსპიჩში, ლიკა-სენჟის რეგიონის მსგავსად, შერეული, ხორვატულ-სერბული მოსახლეობა ცხოვრობდა. 1991 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის 63%-ს ხორვატები, 32%-ს კი სერბები შეადგენდნენ. იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ, ქალაქი ხორვატებსა და სერბებს შორის დაპირისპირების ობიექტად იქცა, რის გამოც მნიშვნელოვნად დაზიანდა.
ქსერიგორდონის ალყა

ქსერიგორდონის ალყა — ქსერიგორდონის ციხესიმაგრე ალყაში მოაქციეს სელჩუკებმა გენერალ ელხანეშის მეთაურობით, რომელიც ჯვაროსნებმა დაიკავეს ჯვაროსნული ლაშქრობების დროს, რენო დე ბრეიმის მეთაურობით. ციხესმაგრის მცველებს 8 დღის განმავლობაში არ ჰქონდათ წყალი, რის შედეგადაც დანებდნენ მტერს, ეს მოხდა 1096 წლის 29 სექტემბერს. რამდენიმე ჯვაროსანმა მიიღო ისლამი და გადარჩა, ხოლო ვინც უარი თქვა რჯულის შეცვლაზე სელჩუკებმა დახოცეს.

წინარე ისტორია
ჯვაროსნების არმია მცირე აზიაში განლაგდა 1096 წლის 6 აგვისტოს ცივეტოტის ბანაკთან, ნიკეის ჩრდილო დასავლეთით, რომელიც მაშინდელი რუმის სასულთნოს დედაქალაქი იყო. ახალგაზრდა სულთანი ქილიჩ-არსლან ამ დროს საომრად იყო წასული დანიშმენდიდების წინააღმდეგ.

ჯვაროსნები არ დაელოდნენ ძირითადი ჯარის მოსვლას და პატარ-პატარა რაზმებით თავს ესხმოდნენ ახლომდებარე სოფლებს. რამდენიმეჯერე კიდეც მოიპოვეს გამარჯვება ნიკეის გარნიზონზე. რენო დე ბრეის რაზმი შედგებოდა 6 000 გერმანელისგან, მათ რიცხვში იყო 200 რაინდი. რენო დე ბრეი არ დაკმაყოფილდა ამით და იერიში მიიტანა ქსერიგორდონზე და 1096 წლის 18 სექტემბერს დაიკავა იგი.

ქილიჩ-არსლან -მა გენერალ ელხანეშს უბრძანა დაებრუნებინა ქსერიგორდონი 15 ათასიანი ჯარით, რომელიც ძირითადად შედგებოდა ცხენოსანი მეისრეებისგან, თვითონ კი 21 სექტემბერს მიადგა ციხესიმაგრეს, რათა შეეწყვიტა არეულობა.

ბრძოლა
სელჩუკების ცხენოსანთა სწრაფმა იერიშმა ჯვაროსნები დააბნია, ამას დაემატა უწყლობა. ჯვაროსნების დასახმარებლად ჯარი არ ჩანდა, რაც მათ მდგომარეობას ამძიმებდა, რამდენიმე მკვლევრის აზრით, ამის მიზეზი გახდა თურქების მიერ, ჯვაროსნების ბანაკში, ცივეტოტში, ცრუ ინფორმაციის გავრცელება იმის შესახებ, რომ ქსენიგორდონში სიმშვიდეა, ნიკეა დაკავებულია რენო დე ბრეიმის მიერ. ჯვაროსნების ლიდერები ვერ შეთანხმდნენ საერთო მოქმედებით გეგმაზე სანამ ოქტომბერში არ მიიღეს ინფორმაცია ქსერიგორდონის სელჩუკების მიერ დაპყრობის შესახებ.

რენო დე ბრეის შესახებ გავრცელდა სხვადასხვა ინფორმაცია, ზოგი ამტკიცებდა რომ იგი დაიღუპა ქსერიგორდონის ალყის დასაწყისშივე, როდესაც ცდილობდა დაუფლებოდა წყლის კასრებს, ხოლო სხვები ამბობდნენ რომ მან მიიღი ისლამი და გადაურჩა სიკვდილს.
ჰერცშპრუნგ-რასელის დიაგრამა

ჰერცშპრუნგ-რასელის დიაგრამა (შემოკლებით ჰ-რ დიაგრამა) — ვარსკვლავების მიმოფანტული გრაფიკი, რომელზეც ნაჩვენებია კავშირი ვარსკვლავების აბსოლუტურ ვარსკვლავიერ სიდიდესა (ან სიკაშკაშე) და სპექტრულ ტიპებსა (ან კლასიფიკაცია) და ეფექტურ ტემპერატურებს შორის.

ჰერცშპრუნგ-რასელის დიაგრამა ვარსკვლავების ადგილმდებარეობის რუკა არ არის, არამედ მასზე გამოსახულია თითოეული ვარსკვლავი გრაფიკზე და ზომავს მის ხილულ ვარსკვლავიერ სიდიდეს (სიკაშკაშე) მის ტემპერატურასთან (ფერი) მიმართებით.

ჰერცშპრუნგ-რასელის დიაგრამა ასევე აბრევიატურით მოიხსენიება: ჰ-რ დიაგრამა ან ჰრდ. დიაგრამა შეიქმნა დაახლოებით 1910 წელს ეინარ ჰერცშპრუნგისა და ჰენრი ნორის რასელის მიერ და წარმოადგენს ვარსკვლავების ევოლუციის გაგებაში უდიდეს ნაბიჯს.

ისტორიული ფონი
მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოს ვარსკვლავებზე დიდმასშტაბიანი ფოტოგრაფიულ-სპექტროსკოპიული დაკვირვებები ჩატარდა ჰარვარდის კოლეჯის ობსერვატორიაში, რის შედეგადაც ათი ათასობით ვარსკვლავის სპექტრული კლასიფიკაცია მიიღეს, რამაც საბოლოოდ კულმინაციას დრაპერის კატალოგში მიაღწია. ამ ნაშრომის ერთ სეგმენტში ანტონია მორიმ შეიტანა ვარსკვლავების დაყოფა მათი სპექტრული ხაზების სიგანის მიხედვით. ჰერცშპრუნგმა შენიშნა, რომ ვიწრო ხაზებით აღწერილ ვარსკვლავებს შედარებით პატარა მახასიათებელი მოძრაობა აქვს, ვიდრე იგივე სპექტრული კლასიფიკაციის სხვა ვარსკვლავებს. მან ეს ვიწრო ხაზიანი ვარსკვლავების უფრო მეტი სიკაშკაშის მიმანიშნებლად მიიღო და ამ რამდენიმე ჯგუფის პარალაქსები დათვალა, რამაც მათი აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდის შეფასების საშუალება მისცა. ეს ზეგიგანტი ვარსკვლავები იმდენად შორს მდებარეობს, რომ ღირებული პარალაქსების დათვლა შეუძლებელი იყო, სანამ კოსმოსური ასტრომეტრია არ განვითარდა, ამიტომ მათი აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდის შეფასება არ არსებობდა ამ ნაშრომამდე. ამ დიაგრამის ადრეული რასელისეული ვერსია მოიცავდა ამ ზეგიგანტებს, იმ ახლო ვარსკვლავებს, რომელთა პარალაქსი იმ დროს გაზომილი იყო, ვარსკვლავებს ჰიადებიდან (მეზობელი ღია გროვა) და რამდენიმე მოძრავ ჯგუფს, რომელთათვისაც შესაძლოა გამოეყენებინა მოძრავი გროვის მეთოდი, რომ დაედგინა მანძილები და ამის საშუალებით ამ ვარსკვლავების აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდე მიეღო.
კაპტოლი (ზაგრები)

კაპტოლი — ხორვატიის დედაქალაქ ზაგრების ისტორიული ნაწილი. კაპტოლში მდებარეობს რომის კათოლიკური ეკლესიის ხორვატიის არქიეპისკოპოსის რეზიდენცია.

ისტორია
კაპტოლის როგორც აღმოსავლეთ ფერდობზე დასახლების არსებობა დასტურდება 1094 წელს ლასლო –ის მიერ ზაგრების საეპისკოპოსოს დაარსებაში. ეპისკოპოსის რეზიდენცია და კათედრალი იყო კაპტოლში. ეპისკოპოსის იურისდიქციის ქვეშ ის პირველად 1198 წელს მოიხსენება. კაპტოლის ქუჩზე განთავსებული იყო კანონიკური საბჭოს წევრების რეზიდენციები, საიდანაც მომდინარობს მისი სახელი. დასახლებას საბჭოს წევრები – (კანონები) განაგებდნენ.

კათედრალი 1217 წელს ეკურთხა. კათედრალი 1242 წელს მონღოლების შემოსევის დროს მძიმედ დაზიანდა და 1263 მოხდა მისი აღდგენა. კაპტოლს, როგორც დასახლება არასიმეტრიული მართკუთხედის ფორმა ჰქონდა. მას ჰქონდა სამხრეთის შესასვლელი ბაკაჩევას ქუჩიდან და ჩრდილოეთით დღევანდელი კაპტოლის სკოლასთან სრულდებოდა.

შუა საუკუნეებში კაპტოლს არ ჰქონდა თავდაცვითი ნაგებობები. ის მხოლოდ ხის ხობით იყო შემოსაზღვრული. კაპტოლის გარშემო ქვის კედელი და კოშკი 1469–1473 წლებში აშენდა. 1512–1520 წლებში თურქების შემოსევის შიშით აგებული კოშკები და გალავანი დღემდეა შემორჩენილი.

 საუკუნეში კაპტოლში აშენდა ორი გოტიკური ტიპის ეკლესია: წმინდა ფრანცისკეს სახელობის ფრანცისკანული მონასტრით და წმინდა მარიამის სახელობის. 1334 წელს კანონებმა საკუთარი ყმებისთვის კაპტოლის ჩრდილოეთით შექმნეს ახალი სოფელი , საიდანაც წარმოიქმნა შემდგომში უბანი ნოვა-ვესი, ხოლო დღეისთვის წარმოადგენს ქუჩა ნოვა-ვესს.
ზურაბ გეგენავა

ზურაბ გეგენავა (დ. 23 იანვარი, 1973, თბილისი) — ქართველი ბიზნესმენი და საზოგადო მოღვაწე. კომპანია „ინოვატორის“ გენერალური დირექტორი. არის კინო- და ტელე ოპერატორების საერთაშორისო ფესტივალის „ოქროს თვალი“ და ინოვაციური ტექნოლოგიების საერთაშორისო ფონდის დამფუძნებელი. ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

ბიოგრაფია
ზურაბ გეგენავა დაიბადა 1973 წლის 23 იანვარს ქალაქ თბილისში. 1995 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი ინჟინერ-ეკონომისტის სპეციალობით.

1993-1995 წლებში საქართველოს ახალგაზრდობის საერთაშორისო ფონდი „პროგრამა ხსოვნას კოორდინატორი“; 1994-1996 წლებში იგი საერთაშორისო სატელევიზიო ფესტივალ „მანას“ ვიცე-პრეზიდენტი იყო; 1995-1996 წლებში მუშაობდა ვიცე-პრემიერის თანაშემწედ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტში; 1996-1997 წლებში საქართველოს სახელმწიფო კანცელარიაში სახელმწიფო მინისტრის მოადგილის თანაშემწე; 2000-2003 წლებში საქართველოს ტელე-რადიო მაუწყებლობის თავმჯდომარის სამდივნოს უფროსი. 2003-2004 წლებში საქართველოს ტელე-რადიო მაუწყებლობის ადმინისტრაციის უფროსი; 2004-2005 წლებში საქართველოს საზოგადოებრივი ტელე-რადიო მაუწყებლობის ტექნიკური დეპარტამენტის დირექტორი; 2005-2006 წლებში საქართველოს საზოგადოებრივი ტელე-რადიო მაუწყებლობის სერვის ცენტრის დირექტორი.

2006 წელს დააარსა კომპანია „ინოვატორი“ (ყოფილი „ინდენტი“), რომელიც სატელეკომუნიკაციო სფეროში მუშაობს, მისი ძირითადი მიმართულებებია: თანამედროვე სამაუწყებლო ტექნიკის დისტრიბუცია; სისტემური ინტეგრაცია; საგარანტიო და პოსტსაგარანტიო მომსახურება.

2010 წელს დააარსა ინოვაციური ტექნოლოგიების საერთაშორისო ფონდი , რომლის მიზანია საქართველოსა და კავკასიის რეგიონში ხელი შეუწყოს თანამედროვე ინოვაციური ტექნოლოგიების დანერგვასა და განვითარებას.

2009 წელს დააარსა კინო და ტელეოპერატორების საერთაშორისო ფესტივალი „ოქროს თვალი“, რომლის მიზანია მოტივაცია მისცეს ოპერატორებს, ტელე- და კინო ინდუსტრიაში მომუშავე ადამიანებს და ხელი შეუწყოს მათ პროფესიულ განვითარებას.

2014 წელს დააარსა სამაუწყებლო ტექნიკის საერთაშორისო გამოფენა, რომელიც ფესტივალ „ოქროს თვალის“ ფარგლებში გაიმართა. აღსანიშნავია, რომ მსგავსი ტიპის გამოფენა საქართველოში პირველად ჩატარდა.