iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბეტმენი ბრუნდება

ბეტმენი ბრუნდება — 1992 წლის ფილმი, რომელიც ეფუძნება კომპანიის კომიქსების გმირის ბეტმენის თავგადასავალს. ფილმის რეჟისორია ტიმ ბარტონი, ხოლო როლებს ასრულებენ: მაიკლ კიტონი (ბეტმენი), დენი დევიტო (პინგვინი), მიშელ პფაიფერი (ქალი-კატა) და კრისტოფერ უოკენი (მაქს შრეკი) ეს ფილმი არის მეორე კომპანიის მიერ ბეტმენის თემაზე გადაღებული ფილმებიდან.

სიუჟეტი
მრავალი წლის შემდეგ ქალაქში ბრუნდება მშობლებისგან მიტოვებული პინგვინი, რომელსაც სურს, შური იძიოს მთელ სამყაროზე და ქალაქ გოთემის მოსახლეობა გაანადგუროს. პინგვინი შეეკვრება ბოროტ ბიზნესმენს, მაქს შრეკს, რათა ქალაქის მერი გახდეს. მას წინ აღუდგება ბეტმენი. შრეკის გეგმებს მისი მდივანი, სელინა კაილი გაიგებს. შრეკი ფანჯრიდან აგდებს სელინა კაილს. სელინა ქალ-კატად გადაიქცევა. ის ძველ იდენტობაზე უარს ამბობს. ქალი-კატა პირველად მაშინ გამოჩნდება, როდესაც პინგვინი საჯაროდ აცხადებს, რომ მშობლებს აპატია. მაქს შრეკი პინგვინის საარჩევნო კამპანიას აორგანიზებს. სანამ ბეტმენი და პინგვინი ერთმანეთს ესაუბრებიან, ქალი-კატა მაღაზიას აფეთქებს. ქალი-კატა და პინგვინი შეთქმულებას დაგეგმავენ, რათა პრინცესას მკვლელობა ბეტმენს დაბრალდეს. ქალი-კატა ბეტმენს ეუბნება, რომ მისი გადადგომის დროა. პინგვინი აპირებს გოთემის პირველშობილი ბიჭები გაიტაცოს და კანალიზაციაში ჩარეცხოს. ბეტმენი მის წინააღმდეგ ნამდვილ პინგვინებს გამოიყენებს. შემდეგ ის ცდილობს გადააფიქრებინოს ქალ-კატას მაქს შრეკზე შურისძიება, მაგრამ ამაოდ. ბოლოს პინგვინიც მოკვდება.

როლებში
კრისტოფერ უოკენი — მაქს შრეკი
მიშელ პფაიფერი — სელინა კაილი, ქალი-კატა
დენი დევიტო — პინგვინი, ოსვალდ კობლეპოტი
მაიკლ კიტონი — ბეტმენი
იტამარ ფრანკუ

იტამარ აუგუსტუ კაუტიერუ ფრანკუ (; დ. 28 ივლისი, 1930, გემზე, ატლანტის ოკეანე, ბრაზილია — გ. 2 ივლისი, 2011, სან-პაულუ) – ბრაზილიელი პოლიტიკოსი. ბრაზილიის ოცდამეცამეტე პრეზიდენტი 1992-1995 წწ. პრეზიდენტ ფერნანდუ კოლორ დე მელუს ვიცე-პრეზიდენტი 1990-1992 წელს, პრეზიდენტი გახდა მას შემდეგ რაც ფერნანდუ კოლორი გადადგა გარდაუვალი იმპიჩმენტის გამო.

ბიოგრაფია
იტამარ ფრანკუ დაიბადა სალვადორიდან რიო-დე-ჟანეიროში მიმავალ გემზე. სახელი იტამარ მიიღეს ორი სიტყვის შეერთებით, იტა გემის სახელწოდება, რომელზეც დაიბადა და მარ ( პორტუგალიურად „ზღვა“). იგი გაიზარდა და განათლება მიიღო მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტ ჟუის-დი-ფორაში. აქვე 1955 წელს მიიღო ინჟინერის დიპლომი.

კარიერა
1967–1971 და 1973–1974 წწ. იყო ჟუის-დი-ფორას მერი. თანამდებობიდან გადადგა რათა მონაწილეობა მიეღი ფედერალური სენატის არჩევნებში, მალევე გახდა ბრაზილიის დემოკრატიული მოძრაობის პარტიის , სამხედრო რეჟიმის ოფიციალური ოპოზიციის, მთავარი ფიგურა. 1982 წელს ხელახლა აირჩიეს სენატის წევრად.

1989 წელს მიატოვა ლიბერალური პარტია, რომლის წევრიც 1986 წელს გახდა. სულ მალე შეუერთდა შედარებით მცირერიცხოვან ეროვნული რეკონსტრუქციის პარტიას, რომლის რიგებიდანაც 1990 წელს გახდა პრეზიდენტ ფერნანდუ კოლორის ვიცე-პრეზიდენტი. 1992 წელს პრეზიდენტი კოლორი კორუფციაში დაადანაშაულეს და იძულებული იყო იმპიჩმენტამდე გადამდგარიყო თანამდებობიდან. 1992 წლის2 ოქტომბრიდან 29 დეკემბრამდე, კოლორის იმპიჩმენტის გამოცხადებამდე, ფრანკუს დროებითი პრეზიდენტის სტატუსი ჰქონდა, ხოლო 29 დეკემბრიდან იგი ბრაზილიის 33-ე პრეზიდენტი გახდა.

ფრანკომ თანამდებობა ჩაიბარა ბრაზილიის ეკონომიკის რთულ პერიოდში, 1992 წელს ინფლაცია 1100 % იყო, ხოლო 1993 წელს 6000 %-ს მიაღწია. ფრანკომ ფინანსთა მინისტრად დანიშნა ფერნანდუ კარდოზუ, რომელმაც შეიმუშავა ეკონომიკის სტაბილიზაციისა და კორუფციის ალაგმვის გეგმა . კარდოზუ 1994 წელს გახდა პრეზიდენტობის რეალური კანდიდატი და გაიმარჯვა კიდეც არჩევნებში. თუმცა ფრანკუ გახდა მისი კრიტიკოსი პრივატიზაციასთან დაკავშირებულ საკითხებში.

პრეზიდენტობის შემდეგ
პრეზიდენტის ტანამდებობის დატოვების შემდეგ გახდა ბრაზილიის სრულუფლებიანი და საგანგებო ეჩი პორტუგალიაში, ხოლო 1998 წელს ბრაზილიის ელჩი ამერიკის ქვეყნების ორგანიზაციაში. 1998 წელს აირჩიეს მინას-ჟერაისის შტატის გუბერნატორად, ხოლო 2003 წელს ბრაზილიის ელჩია იტალიაში. 2010 წელს აირჩიეს და 2011 წლის იანვრიდან დაიკავებს სენატორის თანამდებობას.
რიო-ნიტეროის ხიდი

პრეზიდენტ არტურ და კოსტა ი სილვას სახელობის ხიდი ან რიო-ნიტეროი — კოჭებიანი ხიდი, მდებარეობს გუანაბარის ყურეში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში, ბრაზილია. ერთმანეთთან აკავშირებს ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროს და ნიტეროის მუნიციპალიტეტს. იგი სამხრეთ ნახევარსფეროში ყველაზე გრძელი წინასწარ დაჭიმული კონსტრუქციის რკინა-ბეტონის ხიდი და მსოფლიოში სიგრძის მიხედვით მეექვსე ხიდია. 1985 წელს მისი აშენებისას იგი იყო მსოფლიოში სიგრძით მეორე ხიდი, პონშარტრენის ტბის დამბა-ხიდის შემდეგ.

ისტორია
ხიდის დიზაინის კონცეფცია მოდის შორეული 1875 წლიდან, როდესაც იქნა გადაწყვეტილება მიღებული, ორ მეზობელ ქალაქს შორის კავშირის მოსაწესრიგებლად. ხიდი ან გვირაბი გუანაბარის ყურეზე სახმელეთო მოგზაურებს მანძილს მთელი 100 კილომეტრით შეუმცირებდა, რადგან წინააღმდეგ შემთხვევაში მათ ქალაქ მაჟეს გავლით, ყურის შემოვლა უწევდათ.

1963 წელს შეიქმნა მუშა ჯგუფი პროექტის შესადეგნად. 1965 წლის 29 დეკემბერს შედგა აღმასრულებელი კომიტეტი, რომელსაც დაევალა ხიდის საბოლოო პროექტის გაკეთება.

1968 წლის 23 აგვისტოს ბრაზილიის პრეზიდენტმა არტურ და კოსტა ი სილვამ ხელი მოაწერა ხიდის პროექტზე შეთანხმებას. დიზაინი ეკუთვნის მარიო ანდრეაზას (შემდგომში ტრანსპორტის მინისტრი), რომლის ხელმძღვანელობითაც დაიწყო და დასრულდა ხიდის მშენებლობა.

ხიდის მშენებლობის დაწყების სიმბოლურ ცერემონიალში (1968 წლის 23 აგვისტო) მონაწილეობდნენ: დიდი ბრიტანეთის დედოფალი ელისაბედ და ედინბურგის ჰერცოგი ფილიპე. რეალური სამუშაოები დაიწყო 1974 წლის 4 მარტს.

ხიდის ოფიციალური სახელია: პრეზიდენტ არტურ და კოსტა ი სილვას სახელობის ხიდი, იმ პრეზიდენტის პატივსაცემად ვინც გასცა ხიდის აშენების განკარგულება. "-" წარმოიქმნა როგორც მიმანიშნებელი თიკუნი, რომელიც მალე უფრო ცნობადი გახდა ვიდრე ოფიციალური სახელი. დღეისთვის უმეტესობა მას რიო-ნიტეროის ხიდს ეძახის.

ხიდი აშენდა ბრაზილიური კონსტრუქტორული ფირმების ერთიანი ძალისხმევით. იგი 13,290 მეტრის სიგრძისაა, 8,836 მეტრზე წყლიდან ხოლო ხიდის ცენტრალური ნაწილი არის 72 მეტრი სიმაღლის რადგან გემებს ჰქონდეთ ყურეში თავისუფლად შესვლის საშუალება. მას დღეში 140 000 მანქანა კვეთს, რომლებიც ხიდზე ასვლისას იხდიან 4.30 ბრაზილიურ რეალს (2010 წლის აგვისტოს მიხედვით დაახლოებით 2.45 ამერიკული დოლარი ან 1.95 ევრო).

ხიდი ოფიციალურად არის -101 გზატკეცილის ნაწილი.

1995 წლიდან ხიდი 20 წლიანი მართვის უფლებით გადაცემული აქვს ამერიკულ .-ს.
დაცვის პოლიციის დეპარტამენტი

დაცვის პოლიცია - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, რომელიც საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე მოქმედებს და ახორციელებს იურიდიულ და ფიზიკურ პირთა ქონების და პირად დაცვას კანონსაწინააღმდეგო და დანაშაულებრივი ქმედებისაგან. დაცვის პოლიცია არის მუდმივად განახლებადი ტექნოლოგიებით აღჭურვილი დაცვის სამსახური. დაცვის პოლიციის მთავარი მისია არის მოქალაქეების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა და ჯანსაღი გარემოს შექმნა მათი საქმიანობისათვის.

2008 წელს დაცვის პოლიციაში დაინერგა ახალი ტექნოლოგიაზე დაფუძნებული დაცვის რადიოსისტემა. საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე, ობიექტების დაცვის განსახორციელებლად, გამოიყენება ახალი თაობის ამერიკული წარმოების ინფორმაციული პერიფერიული მოწყობილობები და ამერიკული კომპანია -ის გადამცემები.

ეს სისტემა ექსკლუზიურად გამოიყენება დაცვის პოლიციის მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე და უზრუნველყოფს ობიექტიდან გადმოცემული სიგნალების უდანაკარგო მიღებას და მათ უსწრაფეს დამუშავებას.

დაცვის პოლიცია ახორციელებს დაცვა-გაცილება, ინკასაციას -
საბანკო სახსრების, ძვირფასი მეტალებისა და ფასეულობათა დაცვა-გაცილებას.

მომსახურება
დაცვის ტექნიკური საშუალებები
საპოლიციო დაცვა
დაცვა-გაცილება
პირადი დაცვა
საინკასაციო მომსახურება
/ დაცვა

საკონტაქტო ინფორმაცია
საინფორმაციო სამსახური: 125

დაცვის პოლიციის იურიდიული მისამართი:
ქ. თბილისი, დავით აღმაშენებლის ხეივანი მე-11 კმ. 0131
ელ.ფოსტა: @.

საზოგადოებასთან ურთიერთობისა და მარკერტინგის განყოფილება:
(+995) 32 241 94 64
(+995) 32 241 95 97

ელ. ფოსტა:
@.
@.

საჯარო ინფორმაციის მოთხოვნის
ელ. ფოსტა: @.
ფერნანდუ კოლორ დე მელუ

ფერნანდუ კოლორ დე მელუ (; დ. 12 აგვისტო, 1949, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია) – ბრაზილიელი პოლიტიკოსი. ბრაზილიის ოცდამეთორმეტე პრეზიდენტი 1990-1992 წწ. გადადგა იმპიჩმენტის საფუძველზე. ალაგოასის შტატის ყოფილი გუბერნატორი (1987-1989 წწ.). 2006 წელს აირჩიეს და 2007 წლიდან შეუდგა სენატორის მოვალეობის შესრულებას.

ბიოგრაფია
მომავალი პრეზიდენტი დაიბადა 1949 წლის 12 აგვისტოს რიო-დე-ჟანეიროში, მდიდარ ოჯახში, რომელიც ბრაზილიას მინისტრებით, სენატორებითა და სხვა სახელმწიფო მოღვაწეებით „ამარაგებდა“. მამამისი არნონ აფინსუ დე ფარიას მელუ იყო ჟურნალისტი და ალაგოასის შტატის ყოფილი გუბერნატორი. დედა – ყოფილი შრომის მინისტრის შვილი. 17 წლის ფერნანდუ მშობლებთან ერთად ქვეყნის ახალ დედაქალაქში გადადის საცხოვრებლად. აქტიურად ჩაერთო სპორტში და გახდა ქვეყნის ვიცე-ჩემპიონი კარატეში. საბოლოოდ ისევ წინაპრების პროფესია აირჩია და იურიდიული განათლების მიღების შემდეგ პოლიტიკის გზას დაადგა.

კარიერა
მისი კარირა ალაგოასის შტატში დაიწყო. 1979 წელს აირჩიეს ქალაქ მასეიუს მერად, ხოლო 1986 წელს ამავე შტატის გუბერნატორის არჩევნებშიც გაიმარჯვა. 1989 წლის საპრეზიდენტო არჩევნები მის სასარგებლოდ დასრულდა და 1990 წლის 15 მარტს დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა. მან მემკვიდრეობით მიიღო ინფლაციის უმძიმესი ტვირთი, რომლის ტემპმა თვეში 80 % შეადგენდა. მან გადაწყვიტა ინფლაციის „შოკური“ გზით მკურნალობა. ბრუნვიდან ამოიღო 100 მილიარდი დოლარი, რამაც ინფლაციის ტემპი 25 %-მდე შეამცირა.

მის საპრეზიდენტო მმართველობის პერიოდში ხელი მოაწერა ხელშეკრულებას ბრაზილიის, სამხრეთ ამერიის საერთო ბაზრის, -ის შემადგენლობაში შეცვლის შესახებ.

1991 კოლორ დე მელუს მთავრობა ღრმა პოლიტიკურ კრიზისში აღმოჩნდა, რომელიც მთავრობის კორუფციაში დადანაშაულებამ გამოიწვია. უკვე შეუძლებელი გახდა რადიკალური ეკონომიკური რეფორმების გატარება. 1991 წლის მაისში ფერნანდუს ძმამ, პედრუ კოლორმა განაცხადა, რომ ხელისუფლების რეფორმები გარკვეული ჯგუფების სასარგებლოდ მიმდინარეობდა. კონგრესმა და ფედერალურმა პოლიციამ დაიწყო გამოძიება. რამდენიმე თვის შემდეგ პრეზიდენტმა ტელევიზიით მიმართა მოსახლეობას და მოუწოდა გამოსულიყო ქუჩაში და წინ აღსდგომოდა იმ ხალხს, ვისაც სახელმწიფო გადატრიალების სურვილი ამოძრავებდა. 1992 წლის 11 აგვისტოს გაიმართა დიდი სტუდენტური აქცია ფერნანდუ კოლორის წინააღმდეგ.

1992 წლის 26 აგვისტოს კონგრესმა გამოაქვეყნა ანგარიში, რომელმაც დაადასტურა ბრალდება. 29 სექტემბერს კონგრესის ქვედა პალატამ დაიწყო იმპიჩმენტის პროცესი. 441 ხმით 38-ის წინააღმდეგ დე მელუ თანამდებობიდან დროებით გადააყენეს, ხოლო ამავე წლის 29 დეკემბერს, ზემო პალატაში, სენატში, განხილვის გამართვამდე გადადგა. მისი თანამდებობა კონსტიტუციის მიხედვით ვიცე-პრეზიდენტმა იტამარ ფრანკუმ დაიკავა.

1994 წელს უმაღლესმა ტრიბუნალმა კოლორს მოუხსნა კორუფციის ბრალდება, გადაწყვეტილებაში ტექნიკური შეცდომის საბაბით, მაგრამ ძალაში დატოვა პოლიტიკური საქმიანობის აკრძალვა.

პრეზიდენტობის შემდეგ
2000 წელს ფერნანდუ კოლორ დე მელუმ წამოაყენა თავისი კანდიდატურა სან-პაულუს მერის თანამდებობაზე, მაგრამ სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე კანდიდატურა მოხსნილ იქნა. 2002 წელს ასევე წარუმატებლად მონაწილეობდა ალაგოასის შტატის გუბერნატორის არჩევნებში. 2006 წელს მელუ სენატის წევრად აირჩიეს. 2010 წლის 3 ოქტომბერს, ალაგოასის შტატის გუბერნატორობა კიდევ ერთხელ სცადა, მაგრამ კვლავ უშედეგოდ, დაიკავა მესამე ადგილი და მეორე ტურშიც ვერ გადავიდა.
თბილისის პეტრე და პავლე მოციქულთა ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = კათოლიციზმი
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი = 1870-1877 წწ.
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება = დიახ
| ხუროთმოძღვარი = ალბერტ ზალცმანი
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = ადრეული ბაროკო
| ფასადის_მიმართულება = დასავლეთისკენ
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1877 წლით
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
თბილისის პეტრე და პავლე მოციქულთა ეკლესია — კათოლიკური ეკლესია თბილისში, მეტროსადგურ მარჯანიშვილთან ახლოს, ივ. ჯავახიშვილის № 55-ში.

ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო 1870 წელს. არქიტექტორია ალბერტ ზალცმანი. მშენებლობას ხელმძღვანელობდა შტაბს-კაპიტანი ზუბალაშვილი. მას ეწოდებოდა ახალი კათოლიკური ეკლესია, აქვე გაჩნდა ამავე სახელწოდების ქუჩა. ეკლესიის ეზოში შესასვლელის თავზე ქართული წარწერაა (აქვეა რუსული წარწერაც), რომელიც გვამცნობს:

ფოტოგალერეა
ჟოზე სარნეი

ჟოზე რიბამარ ფერეირა დი არაუჟუ კოსტა სარნეი (; დ. 24 აპრილი, 1930, პინეირუ, მარანიანი, ბრაზილია) — ბრაზილიელი პოლიტიკოსი, იურისტი, მწერალი და სახელმწიფო მოღვაწე. ბრაზილიის ოცდამეთერთმეტე პრეზიდენტი 1985 წლის 21 აპრილიდან 1990 წლის 15 მარტამდე. თანამდებობა დაიკავა არჩეული პრეზიდენტის ტანკრედუ ნევესის თანამდებობის დატოვებამდე გარდაცვალების გამო.

კარიერა
მარანიანის შტატის გუბერნატორი 31 იანვარი, 1966 – 14 მაისი, 1970
სენატორი მარანიანის შტატიდან 1 თებერვალი, 1971 – 15 მარტი, 1985
სენატორი ამაპას შტატიდან 1 თებერვალი, 1991 – 1 თებერვალი, 2015
ბრაზილიის სენატის პრეზიდენტი 1995–1997, 2003–2005, 2009–2013
ბრაზილიის 21-ე ვიცე-პრეზიდენტი 15 მარტი, 1985 – 21 აპრილი, 1985
პასკუალ რანიერი

პასკუალ რანიერი მაძილი (; დ. 27 აპრილი, 1910, კაკონდი, ბრაზილია — გ. 21 აპრილი, 1975) — ბრაზილიელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ბრაზილიის ორგზის პრეზიდენტი 1961 და 1964 წლებში. თანამდებობა ეკავა ორივეჯერ მცირე ხნით.

1961 წელს ბრაზილიაში პოლიტიკური კრიზისის გამო გადადგა პრეზიდენტი ჟანიუ კუადროსი, ხოლო ვიცე-პრეზიდენტი ჟუან გულარტი ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდა ჩინეთში. 7 სექტემბრამდე რანიერი ასრულებდა პრეზიდენტის ფუნქციებს.

1964 წლის 2 აპრილის სამხედრო გადატრილების შემდეგ იყო სახელმწიფოს დროებითი მეთაური ამავე წლის 15 აპრილამდე.
გოთარდის საბაზო გვირაბი

გოთარდის საბაზო გვირაბი – სარკინიგზო გვირაბი შვეიცარიაში. იწყება ერსტფელდის მუნიციპალიტეტში (ურის კანტონი) და მთავრდება ბოდიოს მუნიციპალიტეტში (ტიჩინოს კანტონი). სიგრძე 57 კილომეტრი. გვირაბი აშენდა იმ მიზნით რომ შეემცირებინა ციცაბო დაღმართების რაოდენობა და შვეიცარია შეუერთდეს მაღალსიჩქარიანი მიწისზედა ტრანსპორტის ევროპულ ქსელს. მისი გაყვანა დასრულდა 2010 წლის 15 ოქტომბერს და იგი გახდა მსოფლიოში ყველაზე გრძელი გვირაბი.

მშენებლობაზე ერთდროულად მუშაობდა 1500 მუშა, სამუშაოები ყოველდღიურად მიმდინარეობდა. გვირაბში ორი დამოუკიდებელი ლიანდაგის ხაზი გაივლის, რომლებიც ერთმანეთს ყოველ 325 მეტრში უკავშირდება. გვირაბში განთავსებული იქნება საგანგებო საავარიო სადგურები, რომლებიც სპეციალური შახტებით დედამიწის ზედაპირთან იქნება დაკავშირებული.
უმბერტუ კასტელუ ბრანკუ

უმბერტუ დე ალენკარ კასტელუ ბრანკუ (; დ. 27 აპრილი, 1900, ფორტალეზა, ბრაზილია — გ. 18 ივლისი, 1967, ფორტალეზასთან ახლოს) — ბრაზილიელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. ბრაზილიის პრეზიდენტი 1964 და 1967 წწ.

უმბერტუ ბრანკუ დაიბადა 1900 წლის 27 აპრილს ფორტალეზაში. 1918 წელს გაიწვიეს არმიაში. ხელისუფლების სათავეში მოხვდა 1964 წლის 31 მარტის სამხედრო გადატრიალების შედეგად. ხელისუფლებიდანაც ანალოგიური გზით მოუწია წასვლამ. იგი დაამხო მარშალმა არტურ და კოსტა ი სილვამ. დაიღუპა 1967 წლის 18 ივლისს ავიაკატასტროფაში.
საუშშათარი

საუშშათარი (საუშსათათარი, საუშთათარი) — ხურიტული სამეფოს, მითანის მეფე დაახ. ძვ. წ. 1495–1470 წლებში. მისი მმართველობისას სამეფომ დიდი წარმატებები მოიპოვა საგარეო პოლიტიკაში. მითანი ამ დროს კონტროლს უწევდა ჩრდილოეთ სირიისა და შუა სირიის სამთავროებსა და ქალაქ-სახელმწიფოებს, ხეთების სამეფოს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილს, ასურეთს, ევფრატის დასავლეთით მდებარე რაიონებს.

ასურეთში ლაშქრობისას საუშშათარმა ქ. აშური აიღო და გაძარცვა. ლაშქრობიდან დაბრუნებულმა კი მითანის დედაქალაქ ვაშუქანში ოქრო-ვერცხლით მოჭედილი ალაყაფის კარიც ჩამოიტანა.

საუშშათარი თანამედროვე იყო ეგვიპტის ფარაონების – თუტმოს -ის და ამენჰოტეპ -ისა.
ესტადო-ნოვო (ბრაზილია)

ესტადო-ნოვო ან ვარგასის ერა – პერიოდი ბრაზილიის ისტორიაში, როდესაც ხელისუფლების სათავეში იმყოფებოდა ჟეტულიუ ვარგასი, რომელიც ქვეყანას როგორც დიქტატორი მართავდა 1930-1945 წწ. ზოგჯერ ბრაზილიის ისტორიის ამ პერიოდს აკუთვნებენ 1951-1954 წლებს, როდესაც დემოკრატიული არჩევნების შედეგად ვარგასი არჩეულ იქნა ქვეყნის პრეზიდენტად. ეს იყო ქვეყნის ისტორიაში გადამწყვეტი მომენტი პოლიტიკური, ეკონომიკური და სოციალური თვალსაზრისით.
სოსო მარგიშვილი

სოსო (სოსლან) მარგიშვილი (დ. 1959, ქარელი — გ. 2007, ბაქო) — ქართველი ისტორიკოსი, არქეოლოგი, საქართველოს შეიარაღებული ძალების პოლკოვნიკი (2000 წ.). 1979–1991 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არქეოლოგიური ცენტრის თანამშრომელი, ალგეთის ხეობის არქეოლოგიური ექსპედიციის წევრი, 1989–1991 წლებში შავსაყდარა-ენაგეთის არქეოლოგიური რაზმის ხელმძღვანელი. 1992–2004 წლებში მსახურობდა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსა და საზღვრის დაცვის დეპარტამენტში. 2005-2006 წლებში მუშაობდა საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკონსულო დეპარტამენტში. 2006 წლიდან საერთაშორისო წითელი ჯვრის ექსპერტი. აფხაზეთის ომის ვეტერანი, სოხუმის პრესცენტრის უფროსი. სიცოცხლეში გამოქვეყნებული აქვს სამი მონოგრაფია (ერთი თანაავტორობით) ისტორიის დარგში და 20-მდე სამეცნიერო სტატია, მათ შორის, რამდენიმე სამხედრო ისტორიის საკითხებზე. ერთი მონოგრაფია გამოიცა სოსო მარგიშვილის გარდაცვალების შემდეგ.
არტურ და კოსტა ი სილვა

არტურ და კოსტა ი სილვა (; დ. 3 ოქტომბერი, 1899 — გ. 17 დეკემბერი, 1969) — ბრაზილიის არმიის გენერალი, 1964 წლის სამხედრო გადატრიალების შედეგად დამყარებული სამხედრო რეჟიმის პერიოდში მეორე პრეზიდენტი. დაქორწინდა იოლანდა ბარბოზა კოსტა ი სილვაზე, ჯარისკაცის ქალიშვილზე, რომელიც დაბადებული იყო რიუ-გრანდი-დუ-სულიში. მან მიაღწია ბრაზილიის არმიის მარშალის წოდებამდე და დაიკავა ომის მინისტრის თანამდებობა თავისი წინამორბედი პრეზიდენტის, მარშალ უმბერტუ კასტელუ ბრანკუს მთავრობაში.

კომუნისტების მიმართ, მისმა მთავრობამ რეპრესიული პოლიტიკა გაატარა, რომელიც მისმა მეკვიდრემ გენერალმა ემილიუ გარასტაზუ მედისმაც გააგრძელა.

მისი მმართველობის დროს გამოიცა ბრძანება, ცნობილი, როგორც -5 ( 5). კანონი პრეზიდენტს ეროვნული კონგრესის დათხოვნის, პოლიტიკოსების ხელისუფლებიდან ჩამოშორების და მემარცხენეების წინააღმდეგ გატარებული რეპრესიების ინსტიტუციონალიზაციის საშუალებას აძლევდა.

ბიოგრაფია
სამხედრო კარიერა
არსებობს მცდარი მოსაზრება რომ მისი მშობლები იყვნენ პორტუგალიის მადეირადან. სინამდვილეში მისი ორივე მშობელი ბრაზილიელი იყო, თუმცა მისი ერთ-ერთი მეოთხე თაობის წინაპრები იყვნენ პორტუგალიელი ემიგრანტები, ლისაბონიდან. კოსტა ი სილვამ სამხედრო კარიერა პორტუ-ალეგრის სამხედრო კოლეჯიდან დაიწყო, სადაც მან მიიღო პირველი თანრიგი. 1918 წელს შევიდა -ში რიო-დე-ჟანეიროში. 1921 წლის 18 იანვარს მიიღო ასპირანტის ხარისხი, 1922 წელს გახდა მეორე ლეიტენატი.

კოსტა ი სილვას გენერლის წოდება 1952 წლის 2 აგვისტოს მიენიჭა და ბოლო რანგს - არმიის გენერალი მიაღწია 1961 წლის 25 ნოემბერს. 1950 წლიდან 1952-მდე არგენტინაში ბრაზილიის სამხედრო ატაშეა. 1957-დან 1959-მდე ხელმძღვანელობდა მესამე საჯარისო რეგიონს (რიუ-გრანდი-დუ-სული), 1961-ის აგვისტოდან 1962-ის სექტემბრამდე მეოთხე არმიის (პერნამბუკუ) ხელმძღვანელია.
ბრაზილიის მეორე რესპუბლიკა

ბრაზილიის მეორე რესპუბლიკა — პერიოდი ბრაზილიის ისტორიაში, რომელიც გრძელდებოდა 1945-1964 წწ. ანუ ჟეტულიუ ვარგასის ახალი სახელმწიფოს დამხობიდან, 1964 წლის სამხედრო გადატრიალების შედეგად დამყარებულ სამხედრო დიქტატურამდე. აღინიშნებოდა პოლიტიკური არასტაბილურობით.

1945 წელს ჟეტულიო ვარგასის უსისხლოდ დამხობის შემდეგ მისი გავლენა კვლავ ძალაშია მეორე რესპუბლიკის არსებობის პირველ ათწლეულში. ამ პერიოდის განმავლობაში ქვეყანაში სამი პოლიტიკური პარტია დომინირებს, რომელთაგან ორი – ლეიბორისტული და სოციალ-დემოკრატიული პარტიები – პროვარგასულია, ხოლო მესამე – ეროვნულ-დემოკრატიული კავშირი ანტივარგასულ პოზიციაზე დგას.

ისტორია
ვარგასის დამხობის შემდეგ დროებითი პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებს ბრაზილიის უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე ჟოზე ლინარესი, რომელსაც 1946 წლის 31 იანვარს სამხედრო ეურიკუ გასპარ დუტრა ჩაენაცვლა, ესტადო-ნოვოს სამხედრო მინისტრი. ჟეტულიუ ვარგასი მხარს უჭერდა მის პოლიტიკას. ამან განაპირობა ის, რომ ვარგასი გადატრიალების შემდეგ ქვეყნიდან არ გაქცეულა. პირიქით 1946 წელს იგი აირჩიეს სენატორად რიუ-გრანდი-დუ-სულის შტატიდან, თუმცა სენატის სხდომებში აქტიურ მონაწილეობას არ იღებდა. 1951 წელს კი საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგად თავად ჟეტულიუ ვარგასი იკავებს მეორე რესპუბლიკის პრეზიდენტის თანამდებობას. 1954 წელს ვარგასმა თავი მოიკლა, რასაც მოყვა მოკლე ვადით მმართველი პრეზიდენტების მთელი სერია.

1964 წლის სამხედრო გადატრიალებამ ბოლო მოუღო, როგორც მოკლე ვადით მმართველ პრეზიდენტებს, ასევე მეორე რესპუბლიკას.
მიწიერი და ციური სიყვარული

მიწიერი და ციური სიყვარული (ასევე ვენერა და პატარძალი) — ტიციანის ნახატი, რომელიც 1513–1514 წლებში დახატა. გამოსახულია თეთრებში ჩაცმულ პატარძალი, რომლის გვერდზეც შესაძლოა კუპიდონია და ქალს ეხმარება, მის გვერდითაა ვენერა, სილამაზე. ამ ტილოს ხატვისას ტიციანი 25 წლის იყო.

სურათის ისტორია
სურათი ტიციანს დაუკვეთა ვენეციის ათიანის სბჭოს მინისტრმა, ნიკოლო აურელიომ. რომელსაც ის საქორწინო საჩუქრად სურდა თავის ახალგაზრდა საცოლისთვის, ქვრივი ლაურა ბაგაროტოსთვის. ნიკოლო აურელიოს გერბი გამოსახულია სურათის ცენტრში, სარკოფაგზე. ქორწილი 1514 წლის 17 მაისს შედგა.

სურათის სახელწოდება „მიწიერი და ციური სიყვარული“ ავტორს არ დაუქმევია. ეს სახელი ორი საუკუნის შემდეგ დაერქვა. ბორგეზეს გალერიის კატალოგის მიხედვით 1613 წელს ტილოს სახელი იყო „სილამაზე“ და „სამი სახის სიყვარული“ (1650 წელს). საბოლოოდ კი 1792-1833 წლებიდან „მიწიერ და ციურ სიყვარულს“ ეძახიან.

1608 წელს ნახატი შეისყიდა იტალიელმა კოლექციონერმა კარდინალმა შიპიონე ბორგეზემ, რის შემდეგაც გამოფენილია ბორგეზეს გალერეაში, რომში. 1899 წელს მაგნატმა, როტშილდმა გალერეას ტიციანის ამ ნახატში 4 მილიონი ლირა შესთავაზა ( უფრო მეტი ვიდრე მთელი ბორგეზეს გალერიის შენობა და კოლექცია, რომელიც შეფასებულია 3 600 000 ლირად ), რაზეც უარი მიიღო.

ანალიზი
სურათზე გამოსახულია ორი ქალი, რომლებიც ერთმანეთის საპირისპიროდ სხედან ქვის ყუთზე (სარკოფაგზე). ისინი ან ტყუპები არიან, ან გამოსახულია ერთი ქალი სხვადასხვა იერით. მარცხენა ფიგურას აცვია საუკუნის ვენური საპატარძლო კაბა და ხელთათმანები. მარცხენა ხელით ფარავს თასს, ძვირფასეულობით სავსეს ხოლო მარჯვენაში — ყვავილი უჭირავს. მარჯვნივ მდგომი ფიგურა შიშველია, მარცხენა მხარს აბრეშუმის წითელი ნაჭერი ხოლო კალთას კი თეთრი ტილო უფარავს. იგი მიტრიალებულია მარცხნივ მჯდომი ქალისკენ და მას უყურებს.
შუმერული მითოლოგია

შუმერული რელიგიის მიმდევრები ეთაყვანებოდნენ სხვადასხვა ღმერთს და თვლიდნენ, რომ ისინი მართავდნენ ბუნებრივ და სოციალურ პროცესებს.

ღმერთები შუმერების წარმოდგენაში ანთროპომორფულები იყვნენ, მათ ადამიანის სახე ჰქონდათ და არა ცხოველის ან სხვა არადამიანური არსებების, ისე როგორც ესაა ეგვიპტურ მითოლოგიაში. ღმერთების უძველეს სიაში მოხსენიებულია ექვსი - ენლილი, ანუ, ინანა, ენქი, ნანა და უტუ.

პანთეონი
სხვადასხვა ღმერთები „განაგებდნენ“ ბუნების სხვადასხვა ძალებს. აგრეთვე ხდებოდა გმირების და მეფეების გაღმერთებაც. შუმერებს ჰყავდათ საყოველთაო ღმერთები, თუმცა, ამავე დროს, ყოველი თემი თავის „შინაურ“ ღვთაებებს სცემდა თაყვანს. „საერთო“ ღმერთები იყვნენ:

ანუ – ცისა და სამოთხის ღმერთი
ენქი – ოკეანის, სიბრძნის და ღვთაებრივი ძალების ღმერთი
ენლილი – ჰაერის ღმერთი
ინანა – სიყვარულისა და ნაყოფიერების ქალღმერთი
ქი – დედამიწის ქალღმერთი
სინი – მთვარის ღმერთი
ნინგალი – ნანას ცოლი.
ნინლილი – ჰაერის ქალღმერთი და ენლილის ცოლი.
ნინურთა – ომის, სოფლის მეურნეობისა და ქარის ღმერთი
უტუ – მზის ღმერთი

ტაძრებს უშენებდნენ მხოლოდ მთავარ ღმერთებს. ტაძარში მდებარეობდა ცენტრალური და ორი გვერდითი ეზო. ცენტრალურ ეზოში განთავსებული იყო ღვთაების გამოსახულება, საკურთხეველი და მსხვერპლშეწირვის მაგიდა.

შუმერულ ქალაქებში ყველა ქალაქს თავისი ღვთაება ჰყავდა. ძვ. წ. ათასწლეულში იყო რამდენიმე ასეთი პანთეონი, სადაც მთავარი ღვთაება სხვადასხვა ღმერთი იყო:

ენლილი – ჰაერის მეუფე და ადამიანთა და ღმერთთა მეფე, ნიპურის მთავარი ღმერთი;
ენქი – მიწისქვეშა წყლების და მსოფლიო ოკეანის მეუფე, ერედუს მთავარი ღმერთი;
ინანა – სიყვარულის და ომის ქალღმერთი - ურუქის ღვთაება;
ნანნა – მთვარის ღმერთი, ქალაქ ურის მთავარი ღმერთი;
ნინგირსუ – ღმერთი-მეომარი - თაყვანს სცემდნენ ლაგაშში;

უძველესი შუმერული ღვთაებები ნაყოფიერების ფუნქციებს ითავსებდნენ. განსაკუთრებით საინტერესოა დედა-ღვთაების კულტი ძველ შუმერებში - გამოისახებოდა ქალი, ბავშვით ხელში - რომელსაც სხვადასხვა სახელი ერქვა - დამგალნუნა, ნინხურსაგ, ნინმახი, ნინტუ, მამა - მამი. დედა-ღვთაების აქადური ვარინატი იყო ბელეტილი, მამი (ეპითეტით - მშობიარეთა შემწევი), არურუ (ადამიანთა შემქმნელი - დედა).

აგრეთვე შუმერული ქალღმერთი ვაუ და გატუმდუგი, ცნობილი ეპითეტით „დედა“, „ყველა ქალაქის დედა“.
ბრაზილიის საპრეზიდენტო არჩევნები (2010)

ბრაზილიის საპრეზიდენტო არჩევნები - ბრაზილიის პრეზიდენტის არჩევნები, პირველი ტური გაიმართა 2010 წლის 3 ოქტომბერს, მეორე ტური გაიმართება 31 ოქტომბერს. პირველი ტურში რეალურ კანდიდატებად განიხილებოდა სამი კანდიდატი:

დილმა რუსეფი – მუშათა პარტიიდან
ჟოზე სერა – სოციალ-დემოკრატიული პარტიიდან
მარინა სილვა – მწვანეთა პარტიიდან

პირველი ტურის ოფიციალური მონაცემების მიხედვით ხმები შემდეგნაირად გადანაწილდა:

დილმა რუსეფი – 46.91%
ჟოზე სერა – 32.61%
მარინა სილვა – 19.33%

ოფიციალური მონაცემების თანახმად მეორე ტურში გადავიდნენ დილმა რუსეფი და ჟოზე სერა. არჩევნები გაიმართა 31 ოქტომბერს, რომლის მიხედვით ბრაზილიის მომავალი პრეზიდენტი გახდა დილმა რუსეფი 56 %-ით.
აფხაზეთის ხმა

ტერმინს აფხაზეთის ხმა შეიძლება ჰქონდეს ერთ-ერთი შემდეგი მნიშვნელობათაგანი:

აფხაზეთის ხმა — ქართული გაზეთი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოსა და მინისტრთა საბჭოს ორგანო;
აფხაზეთის ხმა — არაკომერციული საინფორმაციო, მუსიკალური, შემეცნებითი და გასართობი ფორმატის რადიომაუწყებელი საქართველოში.