iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბერთას მამათა მონასტერი

ბერთას სამი მღვდელმთავრის სტავროპიგიალური მამათა მონასტერი — მონასტერი საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბერთაში. თბილისიდან დაშორებულია 120 კილომეტრით.

ისტორია
გადმოცემის თანახმად აქ ეკლესია ჯერ კიდევ - საუკუნეებში აუშენებიათ. საუკუნეში ეკლესია აღდგენილ იქნა პონტოელი ბერძნების მიერ. ამჟამინდელი მართლმადიდებლური მონასტერი, საქართველოს პატრიარქის ილია -ის ლოცვა კურთხევით 2004 წელს დაარსდა. მონასტერში ცხოვრობს 6 ბერი. მონასტრის დაარსებიდან 2013-წლამდე მონასტრის წინამძღოლი იყო არქიმანდრიტი დოროთე (ყურაშვილი), რომლის სახელსაც უკავშირდება, ამ მონასტრის აღორძინება, ხოლო ამჟამინდელი წინამძღვარია იღუმენი ნიკოლოზი (გვარლიანი).

გალერეა
განის გეოგრაფია

განა მდებარეობს აფრიკაში, გვინეის ყურის სანაპიროზე, ეკვატორიდან რამდენიმე გრადუსით.

განის ტერიტორია მოიცავს ვაკეებს, მცირე ბორცვებს, მდინარეებს და ვოლტის წყალსაცავს, რომელიც მსოფლიოში უდიდეს ხელოვნური ტბაა. განას აქვს ორი კუნძული — დოდი და ბობოვასი.

განა შეიძლება დაიყოს ოთხ განსხვავებულ ეკორეგიონად: ნაპირის ზონა — ძირითადად დაბალი ქვიშის სანაპიროები, მოიცავს ვაკეებს და სკრებს. იკვეთება ჩრდილოეთიდან მომდინარე რამდენიმე მდინარით. სამხრეთ-დასავლეთი და სამხრეთ-ცენტრალური განის ტყიანი პლატო შედგება აშანტის მაღლობისა და კვაჰუს პლატოსგან; მთიანი აკვაპიმ-ტოგოს ქედი მიყვება განის აღმოსავლეთ სახელმწიფო საზღვარს. ამ ქედის ნაწილია განის უმაღლესი მთა აფაჯა, რომლის სიმაღლეც ზღვის დონიდან 885 მეტრია.

განის კლიმატი ტროპიკულია, აღმოსავლეთი სანაპირო შედარებით თბილი და მშრალია. სამხრეთ-დასავლეთი ცხელი და ტენიანია, ხოლო ჩრდილოეთი ცხელი და მშრალი.

გალერეა
კვეტის ტერაქტი (2016)

2016 წლის 8 აგვისტოს ტერორისტები თავს დაესხნენ სამთავრობო ჰოსპიტალს პაკისტანის ქალაქ კვეტაში, თვითმკვლელი ტერორისტის მიერ აფეთქებული ბომბის და სროლის შედეგად დაიღუპა 77 ადამიანი და დაზიანება მიიღო 100-ზე მეტმა ადამიანმა. დაშავებულები ძირითადად ადვოკატები იყვნენ, რომლებიც შეიკრიბნენ საავადმყოფოში, სადაც იმყოფებოდა ადვოკატ ბილალ ანვარ ქასის გვამი, რომელიც ბელუჯისტანის ადვოკატთა ასოციაციის პრეზიდენტი იყო, გვამი ჩამოასვენეს იქ, მას შემდეგ, რაც იგი ჩაცხრილა უცნობმა შეიარაღებულმა პირმა. პასუხისმგებლობა თავდასხმაზე აიღო სხვადასხვა ისლამისტურმა დაჯგუფებამ, როგორიცაა ჯამაჰატ-ალ-უჰრარი და ისლამური სახელმწიფო.

რეაქციები
სოციალურმა ქსელმა -მა გაააქტიურა ფუნქცია, რომელიც საშუალებას აძლევს აღნიშნო შენი თავი უსაფრთხოდ.

შიდა
პაკისტანის პრემიერ-მინისტრმა ნავაზ შარიფმა და პრეზიდენტმა მამნუნ ჰუსეინმა დაგმეს თავდასხმა და გამოხატეს მწუხარება დაღუპულებისადმი. მთავრობამ გამოაცხადა სამდღიანი გლოვა. შეერთებული შტატების თეთრი სახლის პრეს-მდივანმა ჯოშ ერნესტმა და საფრანგეთის პრეზიდენტმა ფრანსუა ოლანდმა დაგმეს თავდასხმა.
გიორგი ლობჟანიძე

გიორგი ლობჟანიძე (დ. 20 თებერვალი, 1974, ნაბახტევი, ხაშურის რაიონი, საქართველოს სსრ) — ქართველი პოეტი, მთარგმნელი, აღმოსავლეთმცოდნე, ფილოლოგი.

ბიოგრაფია
გიორგი ლობჟანიძე 1974 წლის 20 თებერვალს ხაშურის რაიონის სოფელ ნაბახტევში დაიბადა. 1991 წელს დაამთავრა ხაშურის საშუალო სკოლა და უგამოცდოდ ჩაირიცხა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის სემიტოლოგიის განყოფილებაზე, არაბული ენისა და ლიტერატურის სპეციალობით.

1996 წელს, უნივერსიტეტის წარჩინებით დამთავრების შემდეგ, მუშაობდა სემიტოლოგიის კათედრის მასწავლებლად, 1997 წელს კი გაემგზავრა ირანში, სადაც დაასრულა თეირანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის თეოლოგიის ფაკულტეტის ასპირანტურა რელიგიათა და მისტიკის ისტორიის სპეციალობით.

1999 წელს, საქართველოში დაბრუნების შემდგომ, მუშაობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. არის საქართველოს კულტურულ ურთიერთობათა ცენტრის „კავკასიური სახლის“ აღმოსავლური განყოფილების გამგე და „ისლამური კულტურის ცენტრის“ ხელმძღვანელი.

2005 წელს, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დაიცვა დისერტაცია „იესო და მარიამი ყურანში“, რისთვისაც მიენიჭა ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი.

გამოქვეყნებული აქვს ლექსების ოთხი კრებული: „ობლის კვერი“, „დუღილის ტემპერატურა“, „ბაბუაწვერების თაიგული“ (2004წ.), „არაბულის მასწავლებელი (2013წ).

თარგმნილი აქვს შუა საუკუნეებისა და თანამედროვე არაბული და სპარსული ლიტერატურის არაერთი ნიმუში, რომელთაგან ცალკე წიგნად გამოქვეყნებულია: ჯალალ ედ-დინ რუმი „ყაზალები“, იბნ ალ-მუკაფფა „წიგნი ქალილასა და დიმნასი“, სოჰრაბ სეფეჰრი „წყლის ფეხის ჩქამი“, ჯიბრან ხალილ ჯიბრანი, „იესო - ძე კაცისა“, ფორუყ ფაროხზადი, „მეორედ დაბადება“, „სპარსული ზღაპრები“, ყურანი.

ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.
ახალგაზრდა ქალის პორტრეტი (ბოტიჩელი, ფრანკფურტი)

ახალგაზრდა ქალის პორტრეტი — ნახატი, რომლის ავტორად მიჩნეულია იტალიელი რენესანსის მხატვარი სანდრო ბოტიჩელი, შესრულებული 1480-1485. ასევე არსებობს მოსაზრება, რომ ნამუშევარი ეკუთვნის ჯაკოპო და სელაიოს. ქალი გამოსახულია პროფილში მაგრამ მის მედალიონის უკეთ გამოსაჩნად ქალის ტანი სამი მეოთხედი ნაწილითაა მობრუნებული. მედალიონის რევერსი ნერონის ბეჭდის ასლია, ეს იყო აპოლონისა და მარსიასის ტელსაბამი, რომელიც ლორენცო მედიჩს ესუთვნოდა.

ნამუშევარი დაცულია სტადელის მუზეუმში, ფრანკფურტში, გერმანიაში. ბოტიჩელის სხვა მსგავსი ნახატები შენახულია ლონდონის ეროვნულ გალერიაში, ბერლინის ხელოვნების მუზეუმში და მარუბენის კოლექციაში, ტოკიოში.

დავიდ ალან ბრაუნი ვაშნგტონის ხელოვნების ეროვნული გალერიიდან თვლის, რომ ამ ნახატში გამოსახულია იდეალური სილამაზის მქონე მითური ქალი, ნიმფა ან ქალღმერთი. ასევე შესამჩნევია ნახატის მსგავსება ბოტიჩელის სხვა ნამუშევრებთან.
არაშა

არაშა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 973 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ არაშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 93 672 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 80,45 კმ²-ზე. ფართობი 1 164 358 კმ²-ია.
კამპუზ-ალტუსი

კამპუზ-ალტუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1050 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ არაშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 206 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19,99 კმ²-ზე. ფართობი 710 645 კმ²-ია.
იბია

იბია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 895 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ არაშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 23 218 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8,59 კმ²-ზე. ფართობი 2 704 132 კმ²-ია.
ნოვა-პონტი

ნოვა-პონტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ არაშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 812 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11,53 კმ²-ზე. ფართობი 12 812 კმ²-ია.
პედრინოპოლისი

პედრინოპოლისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 830 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ არაშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 490 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9,75 კმ²-ზე. ფართობი 357 891 კმ²-ია.
პერდიზისი

პერდიზისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 000 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ არაშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 404 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5,88 კმ²-ზე. ფართობი 2 450 815 კმ²-ია.
პრატინია

პრატინია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1150 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ არაშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 265 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5,25 კმ²-ზე. ფართობი 3 265 კმ²-ია.
საკრამენტუ (მინას-ჟერაისი)

საკრამენტუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 832 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ არაშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 23 896 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7,78 კმ²-ზე. ფართობი 3 073 268 კმ²-ია.
სანტა-ჟულიანა

სანტა-ჟულიანა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 910 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ არაშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 337 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15,66 კმ²-ზე. ფართობი 11 337 კმ²-ია.
ტაპირა (მინას-ჟერაისი)

ტაპირა (მინას-ჟერაისი) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 091 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ არაშის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 112 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3,49 კმ²-ზე. ფართობი 1 179 248 კმ²-ია.
ტერიმაევარუა III

ტერიმაევარუა პომარე (დ. 28 მაისი, 1871 — გ. 19 ნოემბერი, 1932) — საფრანგეთის პოლინეზიის კუნძულ ბორა-ბორას უკანასკნელი დედოფალი 1873–1895 წლებში.

ტაიტის მეფე ტამატოა -ის მეორე ქალიშვილი ბორა-ბორას დედოფლის, მამიდამის ტეარი-მაევა-რუა პომარეს გარდაცვალების შემდეგ, კუნძულის დედოფალი გახდა. 1884 წელს გათხოვდა საკუთარ ბიძაშვილზე, პრინც ჰინოი პომარეზე, რომელსაც 1887 წელს გაეყარა. ტერიმაევარუას საკუთარი შვილი არ ჰყავდა, ზრდიდა ორ გერ ქალიშვილს.

1888 წლის 19 მარტს ბორა-ბორას ანექსია საფრანგეთმა მოახდინა, თუმცა შეუნარჩუნა ადგილობრივი სამეფო მმართველობა; 1895 წლის 21 სექტემბერს ფრანგებმა დედოფალს გადადგომა აიძულეს. გარდაცვალებამდე, ტერიმაევარუა ბორა-ბორას სამეფო ოჯახის ხელმძღვანელის სტატუსს ინარჩუნებდა.
T2 (ფილმი)

2 (აგრეთვე ცნობილი როგორც 2: 2, „ჩხერკეთელაობა 2“) — რეჟისორ დენი ბოილის მიერ 1996 წელს გადაღებული ბრიტანული შავი იუმორის ჟანრის ფილმის „ჩხერკეთელაობა“ მეორე ნაწილი, რომელიც, როგორც წინამორბედი, დაფუძნებულია შოტლანდიელი რომანისტი და დრამატურგი ირვინ უელშის რომანზე, ამჯერად სახელწოდებით - „პორნო“. ფილმში თამაშობენ მსახიობები წინა ეკრანიზაციიდან — იუან მაკგრეგორი, იუან ბრემნერი, ჯონი ლი მილერი და რობერტ კარლაილი. ფილმში ერთ-ერთ როლს ასრულებს ირვინ უელშიც.

ფილმის პრემიერა გაიმართა 2017 წლის 22 იანვარს, ედინბურგში, ხოლო ძირითადი ჩვენებები დაიწყო 2017 წლის 27 იანვარს, გაერთიანებულ სამეფოში და სხვა ქვეყნებში.

როლებში
იუან მაკგრეგორი — მარკ რენტონი
იუან ბრემნერი — დენიელ მერფი
ჯონი ლი მილერი — საიმონ უილიამსონი
რობერტ კარლაილი — ფრენსის ბეგბი
ირვინ უელში — მაიკი ფორესტერი

გადაღებები
ფილმის რეჟისორ დენი ბოილის ხელმძღვანელობით გადაღებები დაიწყო 2016 წლის 10 მარტს, ედინბურგში, შოტლანდიაში.
წყალდიდობა ჩრდილოეთ მაკედონიაში (2016)

წყალდიდობა ჩრდილოეთ მაკედონიაში — სტიქიური უბედურება, რომელიც გამოიწვია 2016 წლის 6-7 აგვისტოს კოკისპირულმა წვიმებმა. ყველაზე მეტად დაზარალდა ქვეყნის დედაქალაქი სკოპიე, რომლის ჩრდილოეთი და ცენტრალური ნაწილი პრაქტიკულად წყლით დაიფარა. ხანგრძლივმა წვიმებმა გადარეცხა ქალაქის გარშემო მდებარე წრიული გზა. წყლის ნაკადმა რამდენიმე მანქანა გადაიტანა ასობით მეტრზე. წყალდიდობის შედეგად დაიღუპა 20 ადამიანი, რომელთა უმრავლესობამ ვერ მოასწრო მანქანებიდან გადმოსვლა. ათობით ადამიანმა მიიღო ტრავმა. ჩრდილო-დასავლეთ მაკედონიაში გაითიშა ელექტროენერგია, რამდენიმე სოფელი მოწყდა გარესამყაროს.

წვიმის მაქსიმუმი დაფიქსირდა 6 აგვისტოს 17:30 საათიდან 7 აგვისტოს 9:30 საათამდე. ადგილობრივი ჰიდრომეტრცენტრის ცნობით ერთი ღამის განმავლობაში ქვეყანაში მოვიდა ნალექების ერთი თვის ნორმა. წყლის დონემ სხვადასხვა უბნებზე 1,5 მეტრით აიწია. ქარის სიჩქარე შეადგენდა 70 კმ/სთ-ს.

8 აგვისტო ქვეყანაში გლოვის დღედ გამოცხადდა. ქვეყნის მთავრობამ საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა სკოპიეში და ტეტოვოში. სამაშველო სამუშაოებში ჩაერთო ქვეყნის არმია.
ელმინა

ელმინა — წმინდა გიორგის სახელობის ციხესიმაგრე, იგივე სან-ჟორჟი-და-მინა (პორტ. ) განაში, იმავე სახელის მქონე ქალაქის შემოგარენში. თანამედროვე დოკუმენტებში მოიხსენიება სახელით ელმინა.
ისტორია
ციხესიმაგრე აიგო პორტუგალიელთა მიერ 1482 წელს. მშენებლობას ხელმძღვანელობდა დიოგუ დე აზამბუჟას ხელმძღვანელობით. სავარაუდოდ, ეს არის აფრიკის ტერიტორიაზე, სამხრეთ საჰარაში ევროპელთა მიერ აგებული უძველესი ციხესიმაგრე.

ელმინა გახდა პორტუგალიელთა პირველი სავაჭრო პორტი გვინეის ყურეში. ის იყო, აგრეთვე, პორტუგალიელთა კოლონიური იმპერიის მნიშვნელოვანი პორტი და მონათვაჭრობის ცენტრი.

1637 ციხესიმაგრე აიღეს ჰოლანდიელებმა და 1871 წლამდე რჩებოდა მათ ხელში. ამის შემდეგ ციხესიმაგრე გადავიდა ბრიტანელთა ხელში სახელმწიფო განას დამოუკიდებლობის აღიარებამდე 1957 წ.

1979 წელს განას სანაპიროს 11 ციხესიმაგრესთან ერთად იუნესკოს მიერ ელმინა შეტანილ იქნა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
გალერეა
ქალაქი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ქალაქი შეიძლება აღნიშნავდეს:

ქალაქი — მსხვილი დასახლებელი პუნქტი;
ქალაქი — სოფელი აზერბაიჯანში, გორანბოის რაიონში;
ქალაქი — სოფელი აზერბაიჯანში ორდუბადის რაიონში;
ქალაქი — სოფელი რუსეთში, ჩრდილოეთ ოსეთის რესპუბლიკა - ალანიაში, ალაგირის რაიონში;
ქალაქი — სოფელ ტლადალის (დიდოეთი) ძვ. ქართული სახელწოდება.
კამპინა-ვერდი

კამპინა-ვერდი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრუტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 324 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5,29 კმ²-ზე. ფართობი 3 650 749 კმ²-ია.
კარნეირინიუ

კარნეირინიუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 470 მეტრზე. მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრუტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 471 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4,59 კმ²-ზე. ფართობი 2 063 315 კმ²-ია.
კომენდადორ-გომისი

კომენდადორ-გომისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრუტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 972 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2,85 კმ²-ზე. ფართობი 1 041 047 კმ²-ია.
ფრონტეირა (მინას-ჟერაისი)

ფრონტეირა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 458 მეტრზე. მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრუტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 041 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 70,21 კმ²-ზე. ფართობი 199 987 კმ²-ია.
ფრუტალი

ფრუტალი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 516 მეტრზე. მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრუტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 53 468 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22,03 კმ²-ზე. ფართობი 2 426 965 კმ²-ია.
იტაპაჟიპი

იტაპაჟიპი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 420 მეტრზე. მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრუტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 656 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7,58 კმ²-ზე. ფართობი 1 802 436 კმ²-ია.
იტურამა

იტურამა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 453 მეტრზე. მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრუტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 34 456 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24,53 კმ²-ზე. ფართობი 1 404 663 კმ²-ია.
ლიმეირა-დუ-უესტი

ლიმეირა-დუ-უესტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრუტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 890 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5,22 კმ²-ზე. ფართობი 1 319 036 კმ²-ია.
პირაჟუბა

პირაჟუბა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 534 მეტრზე. მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრუტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 656 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13,78 კმ²-ზე. ფართობი 337 980 კმ²-ია.
პლანურა

პლანურა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 492 მეტრზე. მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრუტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 384 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32,7 კმ²-ზე. ფართობი 317 520 კმ²-ია.
სან-ფრანსისკუ-დი-სალისი

სან-ფრანსისკუ-დი-სალისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრუტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 776 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5,12 კმ²-ზე. ფართობი 1 128 864 კმ²-ია.
უნიან-დი-მინასი

უნიან-დი-მინასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 521 მეტრზე. მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრუტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 418 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3,85 კმ²-ზე. ფართობი 1 147 407 კმ²-ია.
კაშუეირა-დორანდა (მინას-ჟერაისი)

კაშუეირა-დორანდა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტიუტაბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 505 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,47 კმ²-ზე. ფართობი 200 928 კმ²-ია.
კაპინოპოლისი

კაპინოპოლისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტიუტაბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 290 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24,63 კმ²-ზე. ფართობი 620 716 კმ²-ია.
გურინიატანი

გურინიატანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 543 მეტრზე. მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტიუტაბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 137 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3,32 კმ²-ზე. ფართობი 1 849 137 კმ²-ია.
იპისაუ

იპისაუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტიუტაბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 107 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8,81 კმ²-ზე. ფართობი 466 020 კმ²-ია.
იტიუტაბა

იტიუტაბა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 605 მეტრზე. მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტიუტაბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 97 171 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 37,4 კმ²-ზე. ფართობი 2 598 046 კმ²-ია.
სანტა-ვიტორია (მინას-ჟერაისი)

სანტა-ვიტორია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 498 მეტრზე. მიეკუთვნება ტრიანგულუ-მინეირუ-ი-ალტუ-პარანაიბის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტიუტაბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 138 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6,04 კმ²-ზე. ფართობი 3 001 357 კმ²-ია.
ტაძარი ოვერში

ტაძარი ოვერში — ჰოლანდიელი პოსტ-იმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი. შესრულებული 1890 წელს, ზეთის საღებავებით, ტილოზე. ნამუშევარი ინახება ორსეის მუზეუმში, პარიზში.

ტაძარი მდებარეობს ოვერ-სიურ-უაზში, საფრანგეთში, პარიზიდან ჩრდილო-დასავლეთით 27 კილომეტრში

ისტორია
ოვერ-სიურ-უაზში გატარებული სამოცდაცხრამეტი დღის მანძილზე ვან გოგმა დაახლოებით ოთხმოცი სურათი დახატა. იგი ელვის სისწრაფით მუშაობდა, რაც ძალ ღონეს აცლიდა. ძმისადმი მიწერილ უკანასკნელ წერილში, რომელიც თვითმკვლელობის შემდეგ ჯიბეში უპოვეს, იგი წერდა:

ვინსენტ ვან გოგი ისტორიული ძეგლების დახატვას ერიდებოდა. არლში ჩასვლიდან რამდენიმე დღის შემდეგ ის ძმას სწერს: . ვან გოგს შეეძლო ისტორიული ძეგლების მშვენიერების დაფასება, მაგრამ შთაგონების წყაროდ ისინი არასოდეს გაუხდია.

სამაგიეროდ სრულიად განსაკუთრებულია ტილო, რომელზეც ოვერის ეკლესიაა დახატული. დის, ვილჰელმინასადმი მიწერილ წერილში ვან გოგი მას ასე აღწერს:

სტილი
ნახატში ფერები მართლაც განსხვავებულია, მაგრამ კონტრასტი ამით არ ამოიწურება - ფერების ცალკეული ზონები აგებულია სწრაფი, მომრგვალებული და რიტმული შტრიხების მეშვეობით და მიწაც და ეკლესიაც თითქოს მოძრაობს. ვან გოგის ამ ერთ-ერთ უკანასკნელი ტილოს კომპოზიცია და განცდები ვიბრაციის მეშვეობით უფროა გადმოცემული, ვიდრე ფერით, რასაც მისი შემოქმედების პროვანსულ პერიოდში წამყვანი ადგილი ეკავა.
ყვითელი სახლი

ყვითელი სახლი — ნიდერლანდელი პოსტ-იმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი. შესრულებული 1888 წელს, ზეთის საღებავებით, ტილოზე. ინახება ვან გოგის მუზეუმში, ამსტერდამში.

ისტორია
სწორედ აქ ცხოვრობდა ვან გოგი არლში ყოფნისას და „ყვითელი სახლიც“ მაშინვე შეარქვა ამ შენობას. აქვე მიაღწია კულმინაციურ წერტილს მისმა ცხოვრებამ, როცა ფსიქიკურმა გაუწონასწორებლობამ იჩინა თავი. სწორედ აქ დაემუქრა ის გოგენს და აქ მოიჭრა ყური. ამ სახლში უნდა ეცხოვრა სამხრეთელი მხატვრების საძმოს: ეს იყო ბარბიზონელთა ჯგუფი და პრერაფაელიტები, მაგრამ გოგენის მედიდურობის და ვან გოგის ფსიქოლოგიური პრობლემების გამო ეს გეგმა ჩაიშალა. ამ სახლმა დიდი გავლენა იქონია ვან გოგზე და ამიტომ ის მრავალჯერ გამხდარა მისი შთაგონების წყარო.

ყვითელი სახლის სხვა ნახატები
ის რომ ეს სახლი ვან გოგისთვის შთაგონების წყარო იყო იმითაც მტკიცდება, რომ მას სახლის რამდენიმე ნახატი აქვს შესრულებბული. მათ შორის ყველაზე ცნობილია აკვარელით შესრულებული ნახატები.

სტილი
ამ სურათში მთელი სისავსით წარმოჩნდა მისი ოსტატობა, ეს ტილო ვან გოგმა სინათლის სამ ზონად დაყო. წინა პლანზე ვხედავთ ყვითელ ფერს მწვანე, მოწითალო და ვარდისფერი ნიუანსებით. ცენტრში ჭარბობს ყვითელი მუქი მწვანის ზინებით, ზედა ნაწილი კი, ანუ ზეცა მუქი კობალტითაა შეფერილი. ყველაზე კაშკაშა ყვითელით სახლია დახატული. ჩვეულებრივ, სურათებში ზედა ნაწილი ყველაზე ბნელია, რაც მეტ სინათლეს ანიჭებს ქვედა ნაწილს. ყვითელი ვან გოგის საყვარელი ფერი იყო.

მიუხედავად იმისა, რომ ამ სურათზე ადამიანებიც ჩანან, მხატვრის სხვა ტილოების მსგავსად იგი მაინც მარტოობის შეგრძნებას ბადებს.
ნაბახტევის მხატვრობა

ნაბახტევის მხატვრობა — ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნაბახტევის ღვთისმშობლის ეკლესიის კედელზე შესრულებული მხატვრობა. თარიღდება 1412-1413 წლებით. მხატვრობის დამკვეთი იყო შუა საუკუნეების ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, ჭერათხევის ხეობის მფლობელი, ალექსანდრე დიდის პაპა (დედის მხრიდან) ქუცნა ამირეჯიბი.

პირველი ექსპედიცია, რომელმაც ნაბახტევის მხატვრობა შეისწავლა შედგა 1916 წელს. ექსპედიციის შემადგენლობაში შედიოდნენ მხატვრები ლადო გუდიაშვილი, გიორგი ერისთავი, მოსე თოიძე, დიმიტრი შევარდნაძე და კინორეჟისორი მიხეილ ჭიაურელი. მათ გადმოიღეს პირები მოხატულობის თითქმის ყველა მნიშვნელოვანი ნაწილიდან.

მხატვრობა მაშინ უკვე ძალიან ცუდ მდგომარეობაში იყო, ამიტომ გადაწყდა მოხატულობის საბოლოო დაღუპვისგან გადარჩენის მიზნით, მისი ჩამოხსნა და მუზეუმში გადატანა. ამჟამად ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში ინახება ყველა ჩამოხსნილი ფრაგმენტი და პირი.

ქრონოლოგიური ჩარჩოები
ნაბახტევის მხატვრობა დათარიღებული არაა, მის შესახებ არსებული ისტორიული წყაროები არაა საკმარისი მისი თარიღის დასადგენად. სწორედ ამიტომ, სამეცნიერო სფეროში ნაბახტევის მხატვრობის დასათარიღებლად გამოიყენება ფრესკაზე გამოსახული ისტორიული პიროვნებების გამოსახულებები.

ივანე ჯავახიშვილი მხატვრობას საუკუნის დასაწყისით ათარიღებს, ხოლო შალვა ამირანაშვილი — საუკუნის დასასრულით.

ნაბახტევის ფრესკაზე გამოსახულ სამეფო ტანსაცმელში გამოსახულ პირს ახლავს ასომთავრული წარწერა: ქუცნა ამირეჯიბის სიგელში დაცულ ცნობებზე დაყრდნობით დადგენილია, რომ იგი ერთიანი საქართველოს ერთ-ერთი უკანასკნელ მეფე ალექსანდრე დიდია, რომლის მეფობის თარიღია 1412-1442 წლები. ბუნებრივია სამეფო ტანსაცმელში არ გამოსახავდნენ პიროვნებას თუ იგი უკვე მეფე არ იყო. სწორედ ამ ლოგიკაზე დაყრდნობით ხელოვნებათმცოდნე ინგა ლორთქიფანიძე ასკვნის, რომ მხატვრობა შესრულებულია 1412-1413 წლებში.

რელიგიური პირების გამოსახულება
ეკლესიის აფსიდის კონქში შემორჩენილია ტახტზე მჯდომი ღვთისმშობლის გამოსახულება ორივე მხარეს წმინდანების ფიგურებით, სატრიუმფო თაღში წარმოდგენილნი იყვნენ მღვდელმთავრები და წინასწარმეტყველნი. დარბაზისა და საკურთხევლის გამყოფი კედლის მოხატულობა დაყოფილია სამ რეგისტრად. ზედა რეგისტრში გამოსახულია ფხიზელი თვალი, მეორეში აბრაამის სტუმართმოყვარეობა (აქვე იყო იოანე ნათლისმცემლის ფიგურა, რომელიც საქართველოს ხელოვნების მუზეუმშია გადატანილი), ხოლო მესამეში წარმოდგენილნი არიან ეკლესიის მამანი და სვიმეონ მესვეტე.