iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კოსრაე (შტატი)

კოსრაე — მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების ოთხიდან ერთ-ერთი შტატი. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთით.

მოსახლეობა — 6616 ად. (2010 წლის აღწერა), მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 60,70 ად./კმ². კოსრაეს შტატში შემავალი კოსრაეს კუნძულები კაროლინის კუნძულების ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარეობს. მანძილი ეკვატორიდან 590 კმ-ია ჩრდილოეთით, კუნძულ გუამსა და ჰავაის შტატს შორის. ხმელეთის ფართობია — 109 კმ². შტატის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ტოფოლი.
პონპეი (შტატი)

პონპეი  — მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების ოთხიდან ერთ-ერთი შტატი. 1984 წლამდე შტატს ერქვა პონაპე. მდებარეობს მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. შტატის ტერიტორიის ფართობია — 344 კმ². შტატის მოსახლეობაა — 36 196 ად. (2010 წლის აღწერა). მოსახლეობის სიმჭიდროვეა — 105,22 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი კოლონია, რომელიც მდებარეობს მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების დედაქალაქ პალიკირიდან 8 კილომეტრში.

გეოგრაფია
კუნძული პონპეი — მიკრონეზიის ფედერაციულ შტატებში ფართობით, სიმაღლით, მოსახლეობით და განვითარებით ყველაზე დიდი კუნძულია. კუნძულის ფლორა და ფაუნა გამოირჩევა დიდი მრავალფეროვნებით. პონპეი — ერთ-ერთი ყველაზე უფრო ნოტიო ადგილია დედამიწაზე: ყოველწლიურად ნალექების რაოდენობა ზოგიერთ მთიან რაიონებში შეადგენს დაახლოებით 7600 მმ-ს.

პალიკირი — მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების დედაქალაქი, მდებარეობს კუნძულ პონპეიზე. პონპეის საერთაშორისო აეროპორტი (კოდექსი ) მდებარეობს კოლონიასთან ახლოს, მთავარი კუნძულის ჩრდილოეთის სანაპიროსთან ახლო მყოფ მომცრო კუნძულზე.

ისტორია
პონპეი ცნობილია ქალაქ ნან-მადოლის ნანგრევებით, რომელიც დაარსდა 1285 და 1485 წლებს შორის და იარსება, დაახლოებით 1500 წლამდე. ნან-მადოლის მეგალითური სტრუქტურები წყნარი ოკეანის რეგიონში მასშტაბით ედრება მხოლოდ აღდგომის კუნძულის მეგალითებს.
იაპი (შტატი)

იაპი  — მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების ოთხიდან ერთ-ერთი შტატი. მოიცავს იაპის კუნძულებს და ატოლებს მისგან აღმოსავლეთით და სამხრეთით. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთით.

ტერიტორია — 122 კმ².

მოსახლეობა — 11 377 მოსახლეობა (2010 წლის აღწერა).

მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 93,25 ადამიანი კმ²-ზე.

ადმინისტრაციული ცენტრი — კოლონია.
აივო

აივო  — რაიონი ნაურუს შემადგენლობაში. მდებარეობს კუნძულის დასავლეთ ნაწილში. ფართობი — 1,00 კმ², მოსახლეობა — 1092 ადამიანი (2005 წლის აღწერა). აივოს ზოგჯერ ეძახიან ნაურუს არაოფიციალურ დედაქალაქს, თუმცა ნაურუს ოფიციალური დედაქალაქი არ აქვს, ხოლო არაოფიციალურ დედაქალაქს ზოგჯერ ეძახიან იარენს.

აივოს რაიონში განლაგებულია ნაურუს მრეწველობის დიდი ნაწილი:
ბულვარი აივო;
ნაოსნობის ახალი პორტი;
ჩაინათაუნი (ჩინური კვარტალი);
ოტელი ’ (ნაურუს ორი ოტელიდან ერთ-ერთი, მდებარეობს კერძო საკუთრებაში);
ელექტროსადგური;
ადგილობრივი მმართველობის დაწესებულებები;
ნაურუს ფოსფატების კორპორაცია.

აივოს რაიონიდან ნაურუს პარლამენტში ირჩევა ორი დეპუტატი.
ანიბარი

ანიბარი  — რაიონი ნაურუს შემადგენლობაში. მდებარეობს კუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში. ფართობი — 3,14 კმ², მოსახლეობა — 160 ადამიანი (2005 წლის აღწერა). ნაურუში ტერიტორიის ფართობით ყველაზე დიდი, ხოლო მოსახლეობის რაოდენობით და სიმჭიდროვით ყველაზე პატარა რაიონი.

რაიონში ყველაზე კარგი პლაჟია კუნძულზე, თეთრი მარჯნული ქვიშით, რომელიც მდებარეობს ანიბარის სრუტის სანაპიროზე. ეს საუკეთესო ადგილია კუნძულზე საცურაოდ და სერფინგისათვის. კუნძულის მთავარი ტურისტული ობიექტია. სანაპიროზე მდებარეობს სასტუმრო «მენენგი» (ეკუთვნის სახელმწიფოს). ანიბარის სრუტის ნაპირზე 2000 წელს აშენდა ანიბარის პორტი.

რაიონის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს ნაყარი, რომელიც გაჩნდა ფოსფატების მოპოვების დროს.

ანიბარის რაიონი შედის ანაბარის საარჩევნო ოლქის შემადგენლობაში.
საპრეზიდენტო ლენტი

საპრეზიდენტო ლენტი — ქსოვილის ლენტი, რომელსაც მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის პრეზიდენტი ატარებს. მსგავს ლენტებს ძირითადად ატარებენ აფრიკის, აზიის, ევროპისა და განსაკუთრებით ლათინური ამერიკის ქვეყნების პრეზიდენტები.

ლენტი პრეზიდენტის ინსტიტუტის უწყვეტობის სიმბოლოა და მას მხოლოდ პრეზიდენტები ატარებენ. მისი ღირებულება სახელმწიფოს მეთაურისათვის შეიძლება შედარდეს გვირგვინს მონარქიებში. როდესაც პრეზიდენტი პოსტს ტოვებს, იგი თავის მემკვიდრეს ლენტს ოფიციალურად გადასცემს, რაც ინაუგურაციის ცერემონიის ოფიციალური ნაწილია.

საპრეზიდენტო ლენტები, როგორც წესი, მრავალფერია და გადაწყვეტილია სახელმწიფო დროშის ფერებში, განსაკუთრებით ლათინური ამერიკის ქვეყნების შემთხვევაში. პრეზიდენტები მას მარჯვენა მხარზე, მარცხენა მიმართულებით ატარებენ. ლენტზე აუცილებლად გამოსახულია სახელმწიფო გერბიც.

გალერეა
პატარა ქალთევზა (საუნდტრეკი)

ფილმის „პატარა ქალთევზა” საუნდტრეკი გამოვიდა 1989 წელს. მასში შეტანილია ალან მენკენისა და ჰოვარდ ეშმენის მიერ დაწერილი სიმღერები, ისევე, როგორც მენკენის ორკესტრული მუსიკა. ორკესტრირებაზე მუშაობდა თომას პასატიერი. ალბომმა მიიღო ოსკარი საუკეთესო ორიგინალური მუსიკისთვის, საუკეთესო ორიგინალური სიმღერისთვის („ ”) და ოქროს გლობუსი საუკეთესო მუსიკისთვის.

სიმღერების სია
ანასტასია ბაგრატიონ-დავითიშვილი

ანასტასია (ტასო) ალექსანდრეს ასული ბაგრატიონ-დავითიშვილი-მაჩაბლისა (დ. 1869 — გ. 1917, აბასთუმანი) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, იყო წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების თბილისის განყოფილების თავმჯდომარე. ხელს უწყობდა ქართული თეატრის განვითარებას. თბილისის გუბერნიის თავადაზნაურობის წინამძღოლის, გიორგი ბაგრატიონ-დავითიშვილის და. დაქორწინებული იყო მწერალსა და საზოგადო მოღვაწემ ივანე მაჩაბელზე.

ანასტასია ბაგრატიონ-დავითიშვილი გარდაიცვალა 1917 წელს. იმ დროინდელი პრესა იუწყება:

ფოტოალბომი
ხორვატული ნაგაზი

ხორვატული ნაგაზი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ხორვატიაში საუკუნეში.

ეს ძაღლი, რომელსაც ჩრდილოეთ ხორვატიაში, ბაკისა და ბარანიის მხარეში, უნგრეთის საზღვრის მახლობლად ნაგაზივით იყენებდნენ, მუდის მსგავსად არ შექმნილა მიმართული გადარჩევის გზით. შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ ჯიში გაჩნდა ჩრდილოეთ ხორვატიაში ადგილობრივი მეცხვარე ძაღლების შეჯვარების შედეგად, რომლებიც, თავის მხრივ იყვნენ ამ რაიონში ბალკანეთიდან, ან საბერძნეთიდან და თურქეთიდან მოხვედრილი ძაღლების შთამომავლები. ხორვატული ნაგაზი შედარებით ხშირად გვხვდება ხორვატიაში და უფრო დიდია, ვიდრე მისი უნგრული ორეული მუდი.

მუდისგან განსხვავებით, რომლის ბალნის შეფერილობა მრავალნაირია, ხორვატული ნაგაზი ყოველთვის შავია, თუმცა შეიძლება ჰქონდეს თეთრი თათები. ხორვატული ნაგაზი საზრიანი ძაღლია - კარგი მონადირე და მოდარაჯე. კარგად აქვს განვითარებული მმწყემსის ინსტინქტი. ფრთხილად ექცევა უცობებს. ადრეულ ასაკში კარგად იწვრთნება და დამჯერი ხდება. ხორვატული ნაგაზი ძნელად ეგუება სხვა ძაღლებს და ბავშვებს, ასევე, ვერ ეგუება ქალაქის პირობებს. ძნელად იწვრთნება, კარგად უძლებს სიცივეს. აქვს შედარებით გრძელი თავი და ვიწრო დრუნჩი. სამკუთხა დაცქვეტილი ყურები. ბალანი ხშირი, რბილი, დატალღულია, ჩვეულებრივ მისი სიგრძე 8-13 სმ-ს აღწევს.
აპენცელერ ზენენჰუნდი

აპენცელერ ზენენჰუნდი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია შვეიცარიაში ანტიკური ხანა/ საუკუნეში.

მიუხედავად იმისა, რომ ამ ჯიშის წარმოშობის შესახებ ზუსტი ცნობები არ მოიპოვება, შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ მისი წინაპრები იყვნენ სამხედრო მასტიფები, რომლებიც 2000 წლის წინ შვეიცარიაზე გამავალმა რომაელთა ლეგიონებმა დატოვეს. დახვეული კუდი კი მიუთითებს იმაზე, რომ მის წინაპრებს შორის შპიცებიც იყვნენ. ეს ლამაზი, გაწონასწორებული ძაღლების ჯიში შუა საუკუნეების დროიდან პოპულარულია შვეიცარიელ გლეხებს შორის. ამ ძლიერ ცხოველებს ურმებში აბამდნენ და ქალაქის ბაზრობებზე პროდუქტი გადაჰქონდათ. აპენცელერ ზენენჰუნდი შესანიშნავი მეცხვარე ძაღლია, ის სიხარულით უყრის თავს მსხვილრქოსან საქონელს, ცხვრებს და თხებს. კარგი მოდარაჯეა, ნადირს აფრთხობს თავისი დიდი ზომებით, სიძლიერით და მაღალი ხმით.

 საუკუნეში ჯიშის წარმომადგენლების რაოდენობა შემცირდა და მიუხედავად იმისა, რომ აპენცელერ ზენენჰუნდი გადაშენებას გადაურჩა, შვეიცარიის ფარგლებს გარეთ იშვიათად გვხვდება. ვერ ეგუება ქალაის პირობებში ცხოვრებას და სიცხეს. აქვს მოკლე, ხშირი ბალანი, რომელსაც სჭირდება განსაკუთრებული მოვლა, კარგად უძლებს სიცივეს, კარგი მოდარაჯეა. აქვს საშუალო ზომის, მრგვალი თვალები. დახვეული კუდი გვხვდება ზენენჰუნდის მხოლოდ ამ სახეობაში.
ბერნული ზენენჰუნდი

ბერნული ზენენჰუნდი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია შვეიცარიაში ანტიკური ხანა/ საუკუნეში.

ეს ზენენჰუნდების კიდევ ერთი უძველესი ჯიშია, რომელიც საუკუნის ბოლოს თითქმის განადგურდა, თუმცა ფრანც სერტენლიბმა, შვეიცარიული ზენენჰუნდების შესწავლისას, ბერნის რაიონში იპოვა რამდენიმე კარგი ეგზემპლარი. დასახელება ჯიშმა 1908 წელს მიიღო. ბერნული ზენენჰუნდის პოპულარობა სწრაფად იზრდება როგორც ევროპაში, ასევე ჩრდილოეთ ამერიკაში. 1930-იან წლებში ცდილობდნენ ძაღლის ზომების გაზრდას და მისი მოდარაჯის თვისებების გაუმჯობესებას, რამაც ზოგიერთ ხაზში გამოიწვია არამდგრადი ფსიქიკის და არაპროვიცირებული აგრესიის მქონე ეგზემპლარების გაჩენა. გენეტიკური მასალის შეზღუდულობამ განაპირობა ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული სირთულეების გაჩენა, კერძოდ, მხრის სახსრის დაავადებების.

ბერნული ზენენჰუნდი, რომელიც შეჩვეულია ფარის მწყემსვას და ურიკების გადაზიდვას, ადვილად იწვრთნება და წარმატებით გამოდის გამოფენებზე. ეს გიგანტი შეიძლება იყოს ნაზი და ალერსიანი მეგობარი, თუმცა მცოდნე ადამიანის ხელი სჭირდება. ის ადვილად იტანს სიცივეს, ვერ ეგუება ქალაქის პირობებს და სიცხეს, კარგი მოდარაჯეა. ბერნულ ზენენჰუნდს აქვს ძლიერი წინა ფეხები, გრძელი დრუნჩი, მკერდზე, დრუნჩზე, თათებსა და კუდის ბოლოზე - თეთრი ბალანი. მბზინავი, შავი ბალანი ხშირი, გრძელი და გლუვია.
ევა (რაიონი)

ევა  — რაიონი ნაურუს შემადგენლობაში. მდებარეობს კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. ფართობი — 1,17 კმ², მოსახლეობა — 318 ადამიანი (2005 წლის აღწერა). რაიონში მდებარეობს კაიზერის ტექნიკური კოლეჯი (სახელი დაერქვა ცნობილი მისიონერის ალოიზ კაიზერის პატივსაცემად) — კუნძულზე პროფესიონალური განათლების ერთადერთი დაწესებულება. აქ ასევე მდებარეობს კუნძულის მთავარი უნივერმაღი .

შედის ანეტანის საარჩევნო ოლქის შემადგენლობაში.
კინგი (კუნძული, ტასმანია)

კინგი  — კუნძული მდებარეობს ბასის სრუტეში, კუნძულ ტასმანიის ჩრდილო-დასავლეთ დაბოლოების შორიახლოს. ეკუთვნის ავსტრალიას, შედის ტასმანიის შტატის შემადგენლობაში. კუნძულის ფართობია — 1098 კმ², მოსახლეობა — 1723 ადამიანი (2007 წელი), საშუალო ასაკი 43,1 წელი.

გეოგრაფია
კუნძულზე მდებარეობს ვოლფრამის საბადოები (მოიპოვება მინერალი შეელიტი). კუნძულის შორიახლოს ბევრი ჩაძირული გემია. კუნძულის გარშემო იზრდება დიდი რაოდენობით წყალმცენარეები.

2004 წლის 28 ნოემბერს კინგის კუნძულის ნაპირზე გამოირიყა 70-ზე მეტი ვეშაპი და 30-ზე მეტი დელფინი. 97 ცხოველი დაიღუპა.

ისტორია
კუნძული 1802 წელს აღმოაჩინა და გამოიკვლია ფრანგულმა ექსპედიციამ ნიკოლა ბოდენის ხელმძღვანელობით. სახელი დაერქვა ახალი სამხრეთი უელსის შტატის გუბერნატორის ფილიპ კინგის პატივსაცემად, რომლის ტერიტორიის შემადგენლობაშიც მაშინ შედიოდა ტასმანია.

ადმინისტრაციული დაყოფა
კუნძულ კინგის ტერიტორია მთლიანად შედის ტასმანიის შტატის კინგის კუნძულის მუნიციპალიტეტში. მთავარი ქალაქია კარი.
ფიურნოს კუნძულები

ფიურნოს კუნძულები — ჯგუფი 52 კუნძულისაგან, რომლებიც მდებარეობენ ბასის სრუტის აღმოსავლეთ ნაწილში ავსტრალიის შტატებს ვიქტორიასა და ტასმანიას შორის. ჯგუფში ყველაზე დიდი კუნძულებია: — ფლინდერსი (1340 კმ²), კეიპ-ბარენი (465 კმ²) და კლარკი (82 კმ²).

გეოგრაფია
ფიურნოს კუნძულები — როდესღაც არსებული მიწიერი ხიდის ნარჩენებია, რომელიც აერთიანებდა კუნძულ ტასმანიას ავსტრალიის მატერიკულ ნაწილთან. ამ ხიდის ჩაძირვის დრო უცნობია: სავარაუდოდ ეს მოხდა 12-18 ათასი წლის წინ. ამ პერიოდში წყლის ეროზიის შედეგად ხდებოდა ფორმაციის ჩამოყალიბება ფიურნოს კუნძულებზე.

კუნძულების დაახლოებით 1/3 ნაწილი დაფარულია გრანიტული მთებით, რომლებიც აღწევენ 700 მეტრს და მეტ სიმაღლეს. ფიურნოს კუნძულების დაახლოებით ნახევარი წარმოადგენს დიუნას მისი მსგავსი ნიადაგის დანალექებით. ბევრ დაბლობ ადგილებში ბევრი ლაგუნებით შეიძლება შევხვდეთ ესტუარიულ ქვიშოვან პლასტებს, თიხებს და კენჭებს. კუნძულებზე საკმაოდ ცოტაა უშრობი მდინარეები, მათი დიდი ნაწილი თავს იჩენს მხოლოდ წვიმების შედეგად.

სხვადასხვა რაოდენობის ნალექების, სიმაღლის, გეოლოგიური აგებულების და ლანდშაფტის გამო კუნძულზე ნიადაგის და მცენარეულობის დიდი მრავალფეროვნებაა. სანაპირო დიუნების გასწვრივ ჭარბობს კირქვის დიდი შემცველობის ნიადაგი. კუნძულის დასავლეთ სანაპიროს დაბლობ ადგილებში ჭარბობს მონოფრაქციული ქვიშა და არაერთგვაროვანი ნიადაგი.

კუნძულების კლიმატი სუბტროპიკული ოკეანურია, რბილია, რადგანაც ზღვა იცავს ტემპერატურის მკვეთრი ცვლილებისაგან. ნალექების წლის საშუალო რაოდენობა 600 მმ-დან სამხრეთ-დასავლეთით 800 მმ-მდე კუნძულების ცენტრალურ გორაკებიან ნაწილში. ჭარბობს დასავლეთის მიმართულების ქარები, რომლებსაც შეუძლია იქროლონ შეუჩერებლივ რამდენიმე დღის განმავლობაში ზამთარის ბოლოდან — გაზაფხულის დასაწტისის ჩათვლით. ზაფხულის თვეებში ქრის გრილი ზღვის ბრიზები.

ფიურნოს კუნძულებზე არსებობს დიდი რაოდენობით მცენარეულობა — დაახლოებით 800-900 სახეობა.

ისტორია
კუნძულებს სახელი დაერქვა ბრიტანელი ზღვაოსნის ტობიას ფიურნოს პატივსაცემად, რომელიც იკვლევდა ამ ადგილებს 1773 წელს.

მოსახლეობა
როდესაც ადრე ავსტრალიის მატერიკული ნაწილი შეერთებული იყო ტასმანიასთან, ფიურნოს კუნძულები ასრულებდა მათ შორის ხიდის ფუნქციას, რომლის მეშვეობითაც ავსტრალიელი აბორიგენები შევიდნენ კუნძულ ტასმანიაზე. შემდგომში ეს ხიდი წყალში ჩაიძირა, და კუნძულ ტასმანიაზე ჩამოყალიბება დაიწყო საკუთარმა უნიკალურმა კულტურამ და ტრადიციებმა. 1797 წელს ევროპელებმა ფიურნოს კუნძულებზე დაიწყეს სელაპებზე ნადირობა. მოგვიანებით ბევრი ევროპელი დაქორწინდა ადგილობრივ აბორიგებზე. მაგრამ კუნძულ ტასმანიაზე და ფიურნოზე უცხოელების გამოჩენამ გამოიწვია ადგილობრივი უნიკალური კულტურის მქონე მოსახლეობის გაქრობა (თანამედროვე მოსახლეობა — მეტისებია).

დღეისათვის 50-ზე მეტი კუნძულიდან მხოლოდ სამზე არსებობს მუდმივი მოსახლეობა: კუნძულებზე ფლინდერსი, კეიპ-ბარენი და კლარკი. კუნძულების ტერიტორიაზე მდებარეობს ხუთი დასახლებული პუნქტი: კილიკრენკი , ემიტა , ლედი-ბარონი , კეიპ-ბარენ-აისლენდი და უაიტმარკი , რომლებიც ფიურნოს კუნძულების მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციული ცენტრებია.

ეკონომიკა
მოსახლეობა დაკავებულია მეცხვარეობით, უვლიან ბატებს, აწარმოებენ მატყლს. ბოლო პერიოდში ვითარდება ტურიზმი.
ფრანჩესკო რედი

ფრანჩესკო რედი (დ. 18 თებერვალი, 1626, არეცო — გ. 1 მარტი 1697, პიზა) — იტალიელი ფიზიკოსი, ნატურალისტი, პოეტი. ის იყო პირველი, რომელმაც გამოიწვია თვითშობადობის თეორია აჩვენა რა, რომ მატლები იბადებიან ბუზების კვერცხებისგან. ის ასევე პირველი იყო რომელმაც აღმოაჩინა და სწორად აღწერა მრავალი მნიშვნელოვანი პარაზიტი. ამ დამსახურებების გამო მას თანამედროვე პარაზიტოლოგიის მამასაც უწოდებენ. მას მიეწერება ასევე ექსპერიმენტული ბიოლოგიის დანერგვაც.მისი ნაშრომია „ცდები მწერების გამრავლების შესახებ“ (1668).
დიდი შვეიცარიული ზენენჰუნდი

დიდი შვეიცარიული ზენენჰუნდი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია შვეიცარიაში ანტიკური ხანა/ საუკუნეში.

ეს ძაღლი, რომელიც, ასევე, შესაძლოა არის დიდი რომაული მასტიფების შთამომავალი, საუკუნის დასაწყისში "აღმოაჩინა" ფრანც შერტენლიბმა. თავისი აღმოჩენა მან გადასცა ალბერტ ჰაიმს, რომელიც ამ ჯიშს გადაშენებულად მიიჩნევდა. აპენცელერ ზენენჰუნდების მსგავსი ეს ჯიში თავისი ახლანდელი სახელით 1910 წელს დარეგისტრირდა. ბერნულ ზენენჰუნდებს თუ არ ჩავთვლით, ეს ყველაზე დიდტანიანი შვეიცარიული მთის ძაღლია და შესაძლოა ყველაზე ძველიც. საუკუნეების განმავლობაში დიდ შვეიცარიულ ზენენჰუნდს სოფლებსა და ფერმებში იყენებდნენ - ის ეზიდებოდა ბაზრობებზე რძით დატვირთულ ურიკებს. როდესაც ფრანც შერტენლიბმა ალბერტ ჰაიმს აჩვენა ერთადერთი ძაღლი, რომელიც შორეულ ფერმაში იპოვა, მან შვეიცარიელ ძაღლების მოყვარულებს დაავალა მსგავსი ცხოველების მოძებნა სხვა ფერმებში. სწორედ ასე იპოვეს ჯიშის აღსადგენად საკმარისი ძაღლები.

დიდი ზენენჰუნდი მეგობრულია ადამიანების მიმართ, თუმცა ზოგჯერ სხვა ძაღლების მიმართ მტრულადაა განწყობილი. კარგად ეგუება სიცივეს, კარგი მოდარაჯეა. ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და სიცხეს. აქვს ძლიერი, ფართო, დაკუნთული თეძოები, უხეში ბალანი, საშუალო ზომის თვალები.
კა დე ბო

კა დე ბო — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ესპანეთში საუკუნეში.

ეს მოჩხუბარი ძაღლი გაჩნდა ბალეარის კუნძულებზე 1270-1570 წლებში. ბრიტანელების მიერ კუნძულების ოკუპაციის დროისთვის (1708-1802) ხარების დევნა და ძაღლების ბრძოლები სპორტის ჩვეულებრივ სახეობად ითვლებოდა და დავიწყებას მიეცა მხოლოდ საუკუნეში. ასწლეულების განმავლობაში მასტიფების მსგავსი ეს ცხოველები გამოიყენებოდა ხარებთან, ან სხვა ძაღლებთან, ბრძოლებში. ბალეარის კუნძულების მცხოვრებლებისთვის ძაღლების ბრძოლები საყვარელ გასართობს წარმოადგენდა, ხოლო მეცხვარე ძაღლი კა დე ბო ყველაზე პოპულარული ადგილობრივი მებრძოლი ჯიში იყო. როდესაც ხარების დევნა და ძაღლების ბრძოლები კანონით აიკრძალა, კა დე ბოს რაოდენობა შემცირდა, მაგრამ ჯიშის გადარჩენა მოხერხდა და ის ესპანეთის გამოფენებზე გამოჰყავდათ ხოლმე.

მიზანმიმართული სელექციის წყალობით ეს ძაღლი საშუალო ზომის სერიოზული ძაღლი დამჯერი და ერთგული კომპანიონი გახდა, თუმცა შეინარჩუნა დიდი ძალა, ასევე სიჯიუტე, რომელიც მის მებრძოლ წარსულს უკავშირდება. კა დე ბოს აქვს განიერი, ძლიერი კისერი, ძალიან ძლიერი ყბები, მასიური და განიერი თავი. წინა თათები უკანაზე 2,5 სმ-ით მოკლეა, კა დე ბო კარგად იტანს სიცხეს, ძნელად ეგუება ბავშვებს და სხვა ძაღლებს, ძნელად იწვრთნება. ბალანი მოკლე, უხეში და გლუვია. განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება.
კა დე ბასტიარი

კა დე ბასტიარი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ესპანეთში საუკუნეში.

ეს მეცხვარე და მოდარაჯე ჯიში გაჩნდა ბალეარის კუნძულებზე, ესპანეთის სანაპიროებთან. მის წინაპრებად ითვლებიან კუნძულებზე მატერიკიდან მოხვედრილი ძაღლები. ჯიშის ფორმირება დგილობრივი მეცხვარეების მოთხოვნების შესაბამისად ხდებოდა, რომლებიც ძაღლებს მხოლოდ სამუშაოდ ამრავლებდნენ და ნაკლებად ზრუნავდნენ მათ გარეგნულ სახეზე, ამიტომ საკმაოდ მამაცი და დამოუკიდებელი კა დე ბასტიარი გარეგნობით არ გამოირჩევა, სამაგიეროდ აქვთ ძლიერი სხეული და განვითარებული გონება. მიუხედავად იმისა, რომ ჩვეულებრივ შავი ბალნის მქონე ძაღლები ცუდად იტანენ სიცხეს, კა დე ბასტიარს სიცხის არ ეშინია. სწორედ ამიტომ ზოგიერთი ძაღლი გაიყვანეს სამხრეთ ამერიკაში, სადაც მოდარაჯეებად იყენებენ. სიცხესა და სიცივეში (ზამთარში მათი ბალანი მნიშვნელოვნად სქელდება) მუშაობის უნარი და ძალიან კარგი მოდარაჯის თვისებები საშუალებას აძლევენ კა დე ბასტიარს კოიოტებისგან დაიცვან მეცხვარეების ფერმები ჩრდილოეთ ამერიკაში.

კა დე ბასტიარს აქვს სქელი კუდი, რომელიც ბოლოსკენ ვიწროვდება. გრძელი და მაგარი ზურგი, რომელიც დაფარულია გლუვი, მოკლე, უხეში ბალნით. ის ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, ვერ ეგუება ბავშვებს, კარგად ეწყობა სხვა ძაღლებს, კარგი მოდარაჯეა. ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება.
ეშტრელის ნაგაზი

ეშტრელის ნაგაზი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია პორტუგალიაში შუა საუკუნეებში.

ეს ყველაზე პოპულარული პორტუგალიური ჯიში პირენეის ნახევარკუნძულზე არსებულებიდან ერთ-ერთი უძველესია. მისი წინაპრები იყვნენ დასავლეთში მოხვედრილი ძველი აზიური მასტიფები და ესპანური მასტიფების ნათესავია. საუკუნის დასაწყისში ეს ჯიში დაზარალდა გერმანულ ნაგაზებთან არასწორი შეჯვარებისგან, მაგრამ ახლა დაუბრუნდა სუფთა საწყის ფორმას. ეშტრელის ნაგაზი საუკუნეების მანძილზე მწყემსავდა ფარებს და იცავდა მათ მგლებისგან. სქელი ბალანი, რომელიც განსაკუთრებით სქელია გრძელბალნიან სახეობაში, იცავს მას სიცივისგან. მიუხედავად იმისა, რომ დღესაც ეშტრელის ნაგაზი თავის პირვანდელ მოვალეობას ასრულებს, ეს მშვიდი ძაღლები კომპანიონის სახითაც ჰყავთ. პორტუგალიის საზღვრებს გარეთ მას ყველაზე მეტად აფასებენ დიდ ბრიტანეთში, სადაც ხშირად გამოფენებზეც გამოჰყავთ ხოლმე.

ეშტრელის ნაგაზი მთლიანობაში ჯანმრთელი ცხოველია, მიუხედავად იმისა, რომ ზოგჯერ გვხვდება მენჯ-ბარძაყის სახსრების დისპლაზია. მას მკაცრი აღზრდა სჭირდება. მის ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება, მისი შეფერილობა შეიძლება იყოს ხორბლისფერი, ზონარული, ვეფხვისებრი. კარგად იტანს სიცხეს, კარგი მოდარაჯეა. ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. აქვს საშუალო ზომის ოვალური თვალები.
კეიპ-ბარენი

კეიპ-ბარენი — კუნძული ფიურნოს კუნძულების არქიპელაგში, ბასის სრუტეში. მდებარეობს კუნძულ ტასმანიის სანაპიროს ჩრდილო-აღმოსავლეთში. კუნძულ კეიპ-ბარენის ჩრდილოეთით მდებარეობს ფიურნოს კუნძულების უდიდესი კუნძული — კუნძული ფლინდერსი. 2006 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 268 ადამიანს.

გეოგრაფია
კუნძულის ლანდშაფტში ჭარბობს სწორი ან გორაკიანი დაბლობები, ასევე გრანიტული დევონური სისტემის მთები. სანაპიროზე მდებარეობს ქვიშოვანი პლაჟები კლდოვანი ხეობებით. კუნძულის აღმოსავლეთით — დიუნები და ჭაობები. კეიპ-ბარენის მთების საშუალო სიმაღლეა — 500-600 მეტრი ზღვის დონიდან. კუნძულის უმაღლესი წერტილია — მთა მანრო (687 მეტრი). ფართობი — 478,4 კმ².

კუნძულის ზედაპირული ფენა უპირატესად დაფარულია მანანასებრნთა ჯიშის მცენარეებით: მარადმწვანე ბუჩქები, ბუჩქბალახები, ლიანები, რომლებიც ხშირად წარმოადგენენ ხანძრის საფუძველს.

კეიპ-ბარენზე პირველად აღმოაჩინეს ავსტრალიაში ერთადერთი ბატის ადგილობრივი ჯიში — .

ისტორია
კეიპ-ბარენზე პირველი დასახლება დაარსდა საუკუნის დასაწყისში, როდესაც ევროპელმა სელაპზე მონადირეებმა მოიყვანეს კუნძულზე ქალი-აბორიგენები კუნძულ ტასმანიიდან, რომლებიც იძულებით უნდა გამხდარიყვნენ მუშები და ცოლები. 1850-იან წლებში ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობა სელაპებზე ნადირობის ნაცვლად გახდა ცხვრების მომრავლება, ხოლო თვითონ მოსახლეობა ეწეოდა შერეული ცხოვრების წესს: მასში იკვეთებოდა როგორც ევროპული, ასევე აბორიგენული ხასიათი.

1866 წლიდან კეიპ-ბარენის მოსახლეობამ ითხოვა გადაეცათ კუნძული სათემო მიწის საკუთრებაში მათი აბორიგენული ფესვების საფუძველზე. მაგრამ მათ თხოვნებს მუდამ უარით პასუხობდნენ. ამის მაგივრად 1881 წელს აქ დაარსდა რეზერვაცია, რომელშიც ცხოვრობდა 80 ადამიანი. თანახმად კეიპ-ბარენის კუნძულის კანონისა რეზერვაციის შესახებ 1912 წელს კუნძულის მოსახლეობა აღიარეს აბორიგენებად. მაგრამ 1951 წელს სახელმწიფოს პოლიტიკის თანახმად, რომელიც ეხებოდა აბორიგენების ასიმილაციას ეს კანონი გაუქმდა და მოსახლეობა კვლავ არააბორიგენებად იქნა აღიარებული.

1940-იანი წლებიდან 1970-იან წლებამდე პერიოდში უმუშევრობის და მთავრობია ასიმილაციის პოლიტიკის გამო კეიპ-ბარენის მოსახლეობის დიდი ნაწილი იძულებული იყო გადასახლებულიყო ბასის სრუტის სხვა კუნძულებზე. დღეისათვის მასზე არსებობს მცირე დასახლება 268 ადამიანის (2006 წელი) რაოდენობით, რომელშიც არსებობს სკოლა, ფოსტა, მცირე ბაგა-ბაღები, მაღაზიები და ანგლიკანური ეკლესია. კეიპ-ბარენის ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი მდებარეობს დასახლებიდან დაახლოებით 3 კმ-ში, სადაც ასევე არის პატარა ნავსაყუდელი.
ბრუნი (კუნძული)

ბრუნი — კუნძული ტასმანიის ზღვაში კუნძულ ტასმანიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროდან, რომლისგანაც გამოყოფილია დ'ანტრკასტოს სრუტით. მდებარეობს მდინარე დერუენტის სამხრეთით. სახელი დაერქვა ფრანგი მკვლევარის ჟოზეფ ანტუან დე ბრუნი დ'ანტრკასტოს პატივსაცემად.

გეოგრაფია
ბრუნის კუნძული შედგება ორი პატარა კუნძულისაგან (ჩრდილოეთი ბრუნი და სამხრეთი ბრუნი), რომლებიც ერთმანეთთან შეერთებულია ვიწრო ქვიშოვანი ყელით. კუნძულის ფართობია — 370,6 კმ². ზღვისკენ მიმართული სანაპირო მკვეთრად დახრილი კლდეებიანია. ჩრდილოეთ ბრუნიდან აღმოსავლეთით მდებარეობს სტორმის ყურე.

მცენარეულობა: — მდელოები, ევკალიპტიანი ტყეები. ბრუნის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს ეროვნული პარკი.

ისტორია
ევროპელების გამოჩენამდე კუნძულ ბრუნიზე ცხოვრობდა ადგილობრივი აბორიგენების დიდი რაოდენობა. 1642 წლის ნოემბერში კუნძულის შემოგარენში გადმოვიდა ნიდერლანდელი მოგზაური აბელ ტასმანი, ხოლო 1773 წელს ნაპირს მოადგა ტობიას ფიურნოს გემი, რომელიც ჯეიმზ კუკთან ერთად იკვლევდა კუნძულ ტასმანიას. 1777 წლის 23 იანვარს ადვენჩურის უბეში შემოვიდა ჯეიმზ კუკის ექსპედიციის გემი. 1792 წელს კუნძული გამოიკვლია ფრანგმა მოგზაურმა დ'ანტრკასტომ.

 საუკუნის ბოლოს კუნძულზე იმყოფებოდა ქვანახშირის საწყობი საზღვაო გემებისათვის, აღმოსავლეთ ნაპირზე მდებარეობს დაბა კუკვილი , ჩრდილო-დასავლეთით — შუქურა.

მოსახლეობა
კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 620 ადამიანს, რომლებიც ცხოვრობენ ოთხ პატარა დასახლებაში, რომელთაგან სამი მდებარეობს სამხრეთ ბრუნის კუნძულზე. ადმინისტრაციული ცენტრია — სოფელი ალონაჰი .

ეკონომიკა
განვითარებულია ტურიზმი.