სურია ბაჰადურ თაპა

სურია ბაჰადურ თაპა (ინგლ. , ნეპ. ू् ाु ाा; დ. 21 მარტი, 1928, მუგა, დხანკუტას რაიონი, ნეპალის სამეფო  — გ. 15 აპრილი, 2015, დელი, ინდოეთი) — ნეპალის სახელმწიფო მოღვაწე, ხუთჯერ ეკავა ნეპალის პრემიერ-მინისტრის პოსტი; მისი პოლიტიკური კარიერა 50 წელზე მეტ ხანს გაგრძელდა.

პოლიტიკური კარიერა
სურია ბაჰადურ თაპას პოლიტიკური კარიერა დაიწყო 1950 წელს, როგორც მეფესთან დაახლოებული პოლიტიკური ფიგურის მიერ  რანას ოჯახის რეჟიმის წინააღმდეგ მიმდინარე სტუდენტური მოძრაობის ჩახშობით.

რვა წლის შემდეგ, 1958 წელს, სურია ბაჰადურ თაპა   აირჩიეს სამეფო საბჭოში.

1960 წელს იგი დაინიშნა სოფლის მეურნეობის, ბუნებრივი რესურსების და მრეწველობის მინისტრად ახლად შექმნილ პანჩაიატის მთავრობაში. ხსენებული პოსტი ორი წლის განმავლობაში ეკავა.  შემდეგ  ეკონომიკისა და ფინანსთა მინისტრი გახდა. ერთი წლის შემდეგ დაინიშნა მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარედ, ანუ ნეპალის პრემიერ-მინისტრად. 1960-იან წლებში ორჯერ ეკავა ეს თანამდებობა —1964 წლიდან 1965 წლამდე მცირე ხნით მისი ადგილი დაიკავა ტულსი გირიმ.

1972 წელს მან წინადადება წამოაყენა სამეფო რეზოლუციის მიღების თაობაზე, რომელიც შეიტანდა გარკვეულ დემოკრატიულ ცვლილებებს არსებულ სისტემაში. თუმცა ეს წინადადება არ მიიღეს, პოლიტიკოსი დააკავეს და ციხეში ჩასვეს, სადაც ხუთი წელი გაატარა. 1974 წელს მან დაიწყო შიმშილობა ქვეყანაში პოლიტიკური რეფორმების მოთხოვნით, რომელიც 21 დღე  გაგრძელდა.

1979 წელს მასობრივი დემოკრატიული დემონსტრაციების შემდეგ იგი კვლავ დაინიშნა ნეპალის პრემიერ-მინისტრად. იმ დროს ის ერთადერთი სახელმწიფო მოღვაწე იყო, ვინც გაუძლო არსებულ პოლიტიკურ ვითარებას — დასუსტებული იყო პანჩაიატის სისტემა, მის წინააღმდეგ სტუდენტური მოძრაობები კი პირიქით, მძაფრდებოდა.  სურია ბაჰადურ თაპას, რომელსაც სტუდენტური არეულობის ჩახშობის გამოცდილება 1950 წლიდან ჰქონდა,  მოახერხა არა მხოლოდ პროტესტის განეიტრალება, არამედ აღმოფხვრა მათი წარმოშობის მიზეზი თავად პანჩაიატის სისტემის მოდერნიზაციით. ეს მისი მესამე ვადა გახლდათ, რომელიც ყველაზე გრძელია და ყველაზე ეფექტურად ითვლება.

1983 წელს, პრემიერ-მინისტრის პოსტის დატოვების შემდეგ, იგი კვლავ ნეპალის პოლიტიკურ ასპარეზზე დარჩა,  კომენტარებს აკეთებდა ქვეყანაში მიმდინარე პოლიტიკურ პროცესებზე . ის საკმაოდ პოპულარული პოლიტიკური ფიგურა გახდა 1990 წელს, როდესაც ნეპალმა გადასვლა დაიწტო მრავალპარტიულ სისტემაზე, შექმნა და ხელმძღვანელობდა მონარქისტულ პარტიას.

1994 წელს ამ პარტიიდან მან პირველად მიიღო მონაწილეობა დემოკრატიულ არჩევნებში, რის შედეგადაც გახდა პარლამენტის ქვედა პალატის დეპუტატი, ხოლო სამი წლის შემდეგ (1997) კვლავ დაინიშნა პრემიერ-მინისტრის პოსტზე. თუმცა, 1998 წელს მან განცხადება გააკეთა თანამდებობიდან გადადგომის შესახებ და არჩევნებისთვის დაიწყო მზადება. 1999 წელს კვლავ აირჩიეს ქვედა პალატაში, მაგრამ ამჯერად ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიიდან .

2003 წლის ივნისში კვლავ დაინიშნა ნეპალის პრემიერ-მინისტრად, ამავე დროს იყო თავდაცვის, შინაგან საქმეთა და საგარეო საქმეთა მინისტრი. მას შემდეგ, რაც მაოისტებმა უარი თქვეს შერიგების გეგმაზე, რომელიც მოიცავდა 75 პუნქტს, მან განაგრძო სამხედრო მოქმედებები ნეპალში სამოქალაქო ომის დროს. მისი ხელისუფლების სათავეში ყოფნის ეს პერიოდი გამოირჩევა ნეპალის აქტიური მონაწილეობით მსოფლიო პოლიტიკურ ცხოვრებაში, მათ შორის მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციაში გაწევრიანებაში.

2004 წლის მაისში, მას შემდეგ, რაც პრემიერ-მინისტრის პოსტზე ერთ წელზე ნაკლები პერიოდი  დაჰყო, სურია ბაჰადურ თაპამ  მეხუთე და საბოლოო  განცხადება გააკეთა გადადგომაზე. მიუხედავად ამისა, იგი სიცოცხლის ბოლომდე აქტიურად მონაწილეობდა ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში , მაგრამ უკვე როგორც თავისი ახალი პარტიის — ეროვნული დამოუკიდებლობის პარტიის წარმომადგენელი.