iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ზაქაგორის კოშკები

ზაქაგორის კოშკები — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, თრუსოს ხეობაში, ნასოფლარ ზაქაგორის ტერიტორიაზე.

ნასოფლარი ზაქაგორი მდებარეობს ხეობის მარცხენა სანაპიროზე, ძნელად მისადგომ მთაზე. ნასოფლარის ტერიტორიაზე ბევრი ძველი სახლია, მაგრამ ყველა გადაკეთებულია. დღემდე შემონახულია სხვადასხვა ფორმისა და ხასიათის სამი კოშკი. მათგან ყველაზე მაღალი და უკეთესი ნასოფლარის ჩრდილოეთ განაპირას მდებარეობს, მეორე შედარებით პატარა — სამხრეთით, ხოლო ყველაზე პატარა და განიერი სოფლის შუაგულში.

სამხრეთის კოშკი გეგმით კავადრატულია (6,76,7 მ), ხუთსართულიანია, სიმაღლე 9,5 მ და ზემოთკენ თანდათან ვიწროვდება. კოშკის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი თითქმის დანგრეულია. შესასვლელი დასავლეთიდანაა პირველი სართულის დონეზე, მიწიდან 3 მეტრზე. შემორჩენილ კედლებში პირველ სართულზე სამი სათოფურია, მეორეზე ორი და მესამეზე ერთი.

ჩრდილოეთის კოშკი გეგმით ტრაპეციის ფორმისაა, შემორჩენილია 5 სართულის სიმაღლე, თაღოვანი კარი სამხრეთითაა გაჭრილი მეორე სართულის დონეზე. პირველი სართულის აღმოსავლეთ კედელში ორი ვიწრო სათოფურია, ორ-ორი სათოფურებია ასევე დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში, ხოლო მესამე და მეოთხე სართულზე ყველა კედელში. მეხუთე კედელი დაბალია აქ ყოველ კედელში სამ-სამი სათოფურია.

სოფლის ცენტრში მდებარე კოშკურა სახლი გეგმით კვადრატულია, შემორჩენილია პირველი სართული და მეორე სართულის კედლების მცირე ნაწილი. შესასვლელი დასავლეთიდანაა მიწიდან დაახლოებით 3 მეტრზე. კარი თაღოვანია. პირველ სართულზე სამი სათოფური და ორი ნიშია.

ზაქაგორის კოშკებს 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ლუიზა დანიელი (1750-1831)

ლუიზა დანიელი (, ; დ. 20 იანვარი, 1750 — გ. 12 იანვარი, 1831) — ოლდენბურგების დინასტიის წარმომადგენელი. დანიისა და ნორვეგიის მეფე ფრედერიკ -ისა და მისი პირველი ცოლის, დედოფალ ლუიზა ბრიტანელის ნაბოლარა შვილი. იგი იყო დედა დანიისა და ნორვეგიის დედოფალ მარია ფონ ჰესენ-კასელისა.

ბიოგრაფია
ლუიზა დაიბადა 1750 წლის 20 იანვარს, კოპენჰაგენში. იგი იყო დანიისა და ნორვეგიის მეფე ფრედერიკ -ისა და მისი პირველი ცოლის, დედოფალ ლუიზა ბრიტანელის ნაბოლარა შვილი. მას სახელი მამიდის, საქსენ-ჰაილდბურგჰაუზენის ჰერცოგინია ლუიზა დანიელის პატივსაცემად დაარქვეს. მისი გაჩენიდან ერთ წელიწადში დედამისი გარდაიცვალა და მამამისი მეორედ დაქორწინდა იულიანა მარია ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელზე. 1766 წელს, ფრედერიკ -ის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ლუიზას შეშლილი ძმა, კრისტიან ავიდა, რომელმაც იგი 1767 წელს ჰანაუში ცოლად თავის საუკეთესო მეგობარს, პრინც კარლ ფონ ჰესენ-კასელს შერთო. ამავე წელს, კრისტიანმა კარლს შლეზვიგ-ჰოლშტაინის გუბერნატორობა უბოძა, რასაც მოჰყვა მათი პირველი შვილის დაბადება. 1770 წელს კრისტიანმა მის პატივსაცემად ლუიზენლუნდის სასახლე დააარსა.

1772 წელს, კრისტიანმა კარლი ნორვეგიის გუბერნატორად დანიშნა და წყვილიც ოსლოში გადასახლდა. ნორვეგიაში მათ დაბალ ფენებს თავი მალე შეაყვარეს, თუმცა ნორვეგიულ არისტოკრატიას სძულდათ ისინი, მათი უცხოური წარმომავლობის გამო, რის გამოც 1774 წლიდან წყვილი შლეზვიგში გადასახლდა, სადაც გაატარეს დარჩენილი ცხოვრება. ლუიზა სწორედ აქ, 1831 წლის 12 იანვარს გარდაიცვალა, თავის 81-ე იუბილემდე ერთი კვირით ადრე.

შვილები
მარია სოფია (1767-1852), ცოლად გაჰყვა თავის ბიძაშვილს, დანიისა და ნორვეგიის მეფე ფრედერიკ -ს;
ვილჰელმი (1769-1772), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ფრიდრიხი (1771-1845), ჰესენ-კასელის ლანდგრაფი, ცოლად შეირთო კლარა ფონ ბროკდორფი;
იულიანა (1773-1860), იცენჰოეს აბატისა;
კრისტიანი (1776-1814), გარდაიცვალა დაუქორწინებელი;
ლუიზა კაროლინა (1789-1867), ცოლად გაჰყვა შლეზვიგ-ჰოლშტაინის ჰერცოგ ფრიდრიხ ვილჰელმს, რომელთა შვილიც იყო დანიის მეფე კრისტიან ;

წინაპრები
ფატი ხალვაში

ფატი ხალვაში (დ. 20 მაისი, 1962, ხალა, ქობულეთის რაიონი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ინჟინერი და პოლიტიკოსი. საქართველოს ორი მოწვევის (2012, 2016) პარლამენტისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს წევრი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1962 წლის 20 მაისს, სოფელ ხალაში. 1979 წელს დაამთავრა სოფელ ხალას საშუალო სკოლა. 1980-1986 წლებში სწავლობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ბათუმის ფილიალის ელექტრომანქანების ფაკულტეტზე და მიენიჭა ინჟინერ-ელექტრომექანიკოსის კვალიფიკაცია. 1979-1988 წლებში იყო ჩაქვის შემფუთავი ქარხანის მუშა. 1988-1998 წლებში — ჩაისუბნის საშუალო სკოლის ლაბორანტი, მასწავლებელი. 2010 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ელექტრული მანქანების სპეციალობით. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ქობულეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. 2016-2020 წლებში — საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ბათუმის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. 2020 წლიდან აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მე-7 მოწვევის უმაღლესი საბჭოს წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: "ქართული ოცნება - დემოკრატიული საქართველო".
რეიჩელ მორისონი

რეიჩელ მორისონი (; დ. 27 აპრილი, 1978) — ამერეკელი ქალი კინოოპერატორი, ამერიკის კინიოპერატორთა საზოგადოების წევრი. მორისონი პირველი ქალია, რომელმაც მიიღო ოსკარის ნომინაცია საუკეთესო ოპერატურისთვის ფილმისთვის „მადბაუნდი“ (2017).

დაიბადა და გაიზარდა კემბრიჯში, მასაჩუსეტსში. დაამთავრა ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი, შემდგომში — ამერიკის კინოინსტიტუტის კონსერვატორია.

ფილმოგრაფია
ფრედერიკ დანიელი

ფრედერიკ დანიელი (; დ. 11 ოქტომბერი, 1753 — გ. 7 დეკემბერი, 1805) — ოლდენბურგების დინასტიის წარმომადგენელი. დანიისა და ნორვეგიის მეფე ფრედერიკ -ისა და დედოფალ იულიანა მარია ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელის ერთადერთი შვილი. თავისი ნახევარ-ძმის, მეფე კრისტიან -ის რეგენტი 1772-84 წლებში. იგი იყო მამა, დანიის მეფე კრისტიან -ისა.

ბიოგრაფია
ფრედერიკი დაიბადა 1753 წლის 11 ოქტომბერს კოპენჰაგენში. იგი იყო დანიისა და ნორვეგიის მეფე ფრედერიკ -ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ იულიანა მარია ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელის ერთადერთი შვილი. მას მამის პირველი ქორწინებიდან ოთხი უფროსი ნახევარ-და-ძმა ჰყავდა. 1766 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი ნახევარ-ძმა, კრისტიან ავიდა. კრისტიანი ფსიქიკურად დაავადებული იყო, რის გამოც ქვეყანას მისი ექიმი, იოჰან ფრიდრიხ სტრუენზე მართავდა, რომელმაც მალე რომანი მის ცოლთან, დედოფალ კაროლინა მატილდა ბრიტანელთანაც გააბა. 1772 წელს, ფრედერიკმა და დედამისმა სახელმწიფო გადატრიალება მოაწყეს, რა დროსაც დედოფალი კაროლინა გააძევეს, სტრუენზე სიკვდილით დასაჯეს და ქვეყნის დე-ფაქტო მმართველები თავად გახდნენ, როგორც რეგენტები. მათი მმართველობა 1784 წლამდე გაგრძელდა, სანამ კრისტიან -ის ვაჟმა, კრონპრინცმა ფრედერიკმა სახელმწიფო გადატრიალება არ მოაწყო და თავად არ აიღო ხელისუფლება ხელში. ამით ფრედერიკის პოლიტიკური კარიერა დასრულდა და გარდაცვალებამდე ჩრდილში ცხოვრობდა, კრისტიანსბორგის სასახლეში. 1794 წელს რევოლუციონერებმა კრისტიანსბორგის სასახლე გადაწვეს, რის გამოც სამეფო ოჯახი ამალიენბორგის სასახლეში გადასახლდა. ფრედერიკი სწორედ აქ, 1805 წლის 7 დეკემბერს გარდაიცვალა 52 წლის ასაკში.

შვილები
მკვდარშობილი გოგონა (1781);
მკვდარშობილი გოგონა (1783);
იულიანა მარია (1784), გარდაიცვალა ჩვილი;
კრისტიან (1786-1848), დანიის მეფე 1849-48 წლებში, იქორწინა ორჯერ: 1. შარლოტა ფრედერიკა მეკლენბურგ-შვერინელზე, რომელთანაც შეეძინა მომავალი მეფე ფრედერიკ , ხოლო 2. შარლოტა ამალია შლეზვიგ-ჰოლშტაინელზე, რომელთანაც შვილები არ ჰყოლია;
იულიანა სოფია (1788-1850), ცოლად გაჰყვა ჰესენ-ფილიპშტადტის ლანდგრაფ ვილჰელმს;
ლუიზა შარლოტა (1789-1864), ცოლად გაჰყვა ჰესენ-კასელის ლანდგრაფ ვილჰელმს, რომელთანაც შეეძინა დანიის მომავალი დედოფალი ლუიზა ფონ ჰესენ-კასელი;
ფერდინანდი (1792-1863), ცოლად შეირთო კაროლინა დანიელი, მაგრამ შვილები არ ჰყოლია;
სოფია ფრედერიკა მეკლენბურგ-შვერინელი

სოფია ფრედერიკა მეკლენბურგ-შვერინელი (, ; დ. 24 აგვისტო, 1758 — გ. 29 ნოემბერი, 1794) — მეკლენბურგ-შვერინის პრინცესა და ჰერცოგინია დაბადებით. დანიისა და ნორვეგიის ჰერალდიტარული პრინცესა როგორც ფრედერიკ დანიელის მეუღლე. დანიის მეფე კრისტიან -ის დედა.

ბიოგრაფია
სოფია ფრედერიკა დაიბადა 1758 წლის 24 აგვისტოს შვერინში. იგი იყო მეკლენბურგ-შვერინის ჰერცოგ ლუდვიგისა და მისი მეუღლის, ჰერცოგ ფრანც იოზეფის ასულ შარლოტა სოფია საქსენ-კობურგ-ზაალფელდელის ქალიშვილი. მისი ძმა იყო ჰერცოგი ფრიდრიხ ფრანც .

1774 წლის 21 ოქტომბერს, კოპენჰაგენში იგი ცოლად გაჰყვა დანიისა და ნორვეგიის მეფე კრისტიან -ის ნახევარ-ძმასა და მის რეგენტს, პრინც ფრედერიკ დანიელს. მისი ქმარი იყო დანიისა და ნორვეგიის მეფე ფრედერიკ -ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ იულიანა მარია ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელის ერთადერთი ვაჟი. 1784 წელს მის ქმარს რეგენტის წოდება ჩამოერთვა, რის შემდეგაც ისინი კრისტიანსბორგის სასახლეში გადასახლდნენ და მშვიდად ცხოვრობდნენ. 1794 წელს, რევოლუციონერებმა კრისტიანსბორგის სასახლე გადაწვეს, რის შემდეგაც იგი კოპენჰაგენთან ახლოს მდებარე სორგენფრის სასახლეში გადავიდა, სადაც მალევე, 29 ნოემბერს, 36 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

შვილები
მკვდარშობილი გოგონა (1781);
მკვდარშობილი გოგონა (1783);
იულიანა მარია (1784), გარდაიცვალა ჩვილი;
კრისტიან (1786-1848), დანიის მეფე 1849-48 წლებში, იქორწინა ორჯერ: 1. შარლოტა ფრედერიკა მეკლენბურგ-შვერინელზე, რომელთანაც შეეძინა მომავალი მეფე ფრედერიკ , ხოლო 2. შარლოტა ამალია შლეზვიგ-ჰოლშტაინელზე, რომელთანაც შვილები არ ჰყოლია;
იულიანა სოფია (1788-1850), ცოლად გაჰყვა ჰესენ-ფილიპშტადტის ლანდგრაფ ვილჰელმს;
ლუიზა შარლოტა (1789-1864), ცოლად გაჰყვა ჰესენ-კასელის ლანდგრაფ ვილჰელმს, რომელთანაც შეეძინა დანიის მომავალი დედოფალი ლუიზა ფონ ჰესენ-კასელი;
ფერდინანდი (1792-1863), ცოლად შეირთო კაროლინა დანიელი, მაგრამ შვილები არ ჰყოლია;
მამის მაცხოვრის ტაძარი

მამის მაცხოვრის ტაძარი — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტში, სოფელ მამიდან ერთი კილომეტრის დაშორებით ტყეში. ტაძარი თარიღდება - საუკუნეებით. ტაძარი კარგად თლილი, საშუალო ზომის შირიმის ქვის ოქროსფერი კვადრებითაა ნაგები. წყობა სუფთაა, რიგების ჰორიზონტალურობა დაცულია.

მამის მაცხოვრის ტაძარი დარბაზული ეკელსიაა არც ისე ღრმა სამნაწილედი საკურთხევლით, მომცრო აფსიდის შუბლითა და ბემით. ამჟამად ეკლესიაში მოხვედრა შესაძლებელია ერთადერთი, დასავლეთ ფასადში გაჭრილი კარით. ეკლესია აფსიდის ცენტრში, სამხრეთისა და დასავლეთის კედლებში გაჭრილი სარკმლებით ნათდება. ეკლესიას მარტივი თარო-კარნიზი აგვირგვინებს, რომელსაც უშუალოდ ორფერდა სახურავი ხურავს.

ჩრდილოეთ ფასადის გარდა, რომელიც პირდაპირ ვიწრო გასასვლელით ემიჯნება მთის ფერდს, ტაძრის დანარჩენი ფასადები დეკორატიული თარნარებითაა გაფორმებული. ამასთანავე დასავლეთითა და აღმოსავლეთით, ფასადების საერთო კომპოზიცია მსგავსია, ხოლო სამხრეთისა — განსხვავებული. ოთხივე ფასადზე ბათქაშია შემორჩენილი.

მამის ეკლესიის ინტერიერში მთავარ დომინანტს წარმოადგენს მრავალსაფეხუროვანი პილასტრები, რომელსაც საბჯენი თაღი და გრძივი კედლების თაღები ეყრდნობა და რომელიც დიდწილად განსაზღვრავს შიდა სივრცის საერთო ორგანიზებას. კამარის დანაწევრებული საბჯენი თაღი სამსაფეხუროვანია.

მამის მაცხოვრის ტაძარს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
სორის წმინდა გიორგის ეკლესია

სორის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონი მუნიციპალიტეტში, სოფელ სორში. აგებულია შუა საუკუნეებში და მის აგებას, ისევე როგორც მის მოხატვას ადგილობრივი გადმოცემები ერისთავ ქველი ჭარელისძის სახელს უკავშირებენ.

ეკლესია სოფლის ჩრდილოეთით, მისგან რამდენიმე კილომეტრზეა აღმართული. ბუნებრივ შემაღლებაზე მდგარ ერთნავიან უგუმბათო ნაგებობას (14,5 6 მ) დასავლეთიდან მდინარე ჩამოუდის, აღმოსავლეთიდან კი მთის ტყიანი ფერდი ებჯინება. სორის წმინდა გიორგის ეკლესია ნაგებია ფლეთილი ქვით. ტაძრის ფასადები სადაა, იგი მხოლოდ კარისა და სარკმელთა გასაფორმებელი გვიანი ხანის რელიეფებითაა შემკობილი.

 საუკუნის 70-იან წლებში ეკლესიაში განახლებითი სამუშაოები ჩაუტარებიათ. სწორედ ამ პერიოდში დაურღვევიათ მისი სამხრეთი და ჩრდილოეთი ეკვდერები, რომელიც ამ პერიოდისათვის უკვე დანგრეული ყოფილა. ეკლესიის ინტერიერი უხვად ნათდება სამ მხარეს არსებული კარებიდან და რვა სარკმლიდან.

ეკლესიის ძველი ნაწილი მოხატულია. - საუკუნეებში შესრულებული ფრესკები მოგვიანებით, - საუკუნეების მიჯნაზე განუახლებიათ. სორის წმინდა გიორგის ეკლესიის მხატვრობა ე. წ. პალეოლოგსთა ეპოქის ქართული მონუმენტური ფერწერის ერთ-ერთ საგულისხმო ნიმუშად არის მიჩნეული. მხატვრობა საკმაოდ დაზიანებულია ჭერიდან ჩამონადენი წყლის შედეგად.

სორის წმინდა გიორგის ეკლესიის რესტავრაცია 2006 წელს დაიწყო და 2009 წელს აღდგა ღვთისმსახურება.

სორის წმინდა გიორგის ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ზეგარდის ნიში

ზეგარდის ნიში — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინარეხში, ბუზიანთ უბნის სამხრეთ -აღმოსავლეთით 400 მეტრზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ნიში (სიმაღლე 2,5 მ) ნაგებია ნატეხი ქვით, საფუძველი სწორკუთხაა, ზედა ნაწილი კი პირამიდული. აღმოსავლეთ - დასავლეთით და ჩრდილოეთ მხარეს ნიშს მოზრდილი თახჩები აქვს.
ეკლესია ძუძუხატი

ეკლესია ძუძუხატი — არქიტექტურული ძეგლი, დგას კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინარეხის სამხრეთით 4 კმ-ზე, პარატისისა და ქვათახევის გზის გასაყართან, მთის ტყიან ფერდობზე. სავარაუდოდ თარიღდება - საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (75 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია. არ აქვს გადახურვა, კედლები მცირე სიმაღლეზეა შემორჩენილი, შიდა სივრცე ქვაყრილითა და მცენარეულობითაა ამოვსებული. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ნახევაროვალური აფსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია მხრებით. საკურთხეველში ორი ნიშია. ისინი გადახურულია ერთ ქვაში ამოკვეთილი შეისრული თაღით. შემორჩენილია მინაშენის კვალი.
ზარათის წმინდა კვირიკეს ეკლესია

ზარათის წმინდა კვირიკეს ეკლესია, ზარათის კვირიკე და ივლიტეს ძველი ეკლესია — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი იმერეთის მხარეში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ზარათში, სასაფლაოზე.

აგებულია საუკუნეში. აღმოსავლეთით აქვს აფსიდი. შესასვლელი ორია — დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. შიგნით გრძივი ჩრდილოეთის და სამხრეთის კედლები დაყოფილია სამ ნაწილად ყრუ დეკორატიული თაღებით. კედლები მთლიანად დაფარულია საუკუნის ტრადიციული რელიგიური მოხატულობით. სამხრეთის კედლის აღმოსავლეთ მონაკვეთში მოთავსებულია ღვთისმშობლისკენ ვედრებით მიმართული მხატვრის გამოსახულება, რაც ქართულ კედლის მხატვრობაში იშვიათი კომპოზიციაა.

აღწერილობა
ერთნავიან ბაზილიკას ძველა დასავლეთით საქალებო, სამხრეთითა და ჩრდილოეთით კი სამწირველოები ჰქონია. საქალებოს საძირკველი, ხოლო სამწირველოების კირის კვალი ეკლესიის კედლებზე დღემდე მოჩანს. გაბრიელ ეპისკოპოსის დროსსამწირველოები მოანგრიეს. ეკლესია თლილი ქვისგააა აგებული და კირითაა გადახურული. ხალხის გადმოცემით, ეკლესია მტერმა დაწვა, რაზეც ჩრდილოეთი და სამხრეთი კედლის ზევით დაწითლებული ნაწილები მიუთითებს. ეკლესიას სამხრეთით, დასავლეთითა და აღმოსავლეთით სარკმლები აქვს. ტრაპეზი კედელზე ყოფილა მიდგმული, მაგრამ შემდეგ საკურთხევლის შუა ადგილას გადმოუტანიათ. სამკვეთლო კედელში თახჩადაა გადმოღბული.

ეკლესიის ორივე კარი და აღმოსავლეთს სარკმელი ჩუქურთმებითაა შემკული. ეკლესიის შიდა ნაწილი მოხატულია. მხატვრობის ნაწილი შემოსეულმა მტერმა დააზიანა. საკურთხევლის კონქში დეისისია დახატული (მაცხოვარი, ღვთისმშობელი და ნათლისმცემელი). მაცხოვარი მაღალზურგიან ტახტზე ზის, მარჯვენით აკურთხებს, მარცხენით კი მუხლზე ასომთავრულად დაწერილი წიგნი უჭირავს.

ეკლესიის სიძველეს წარმოადგენს ხის ჯვარი, რომელიც გადმოცემის მიხედვით, ვაზისგანაა დამზადებული და „კვირიკეს ხატად“ იწოდება. ჯვრის ზომებია 136 71 7,5 სმ. ჯვარი შეჭედილია (წინა მხარეს)დაბალ ვერცხლზე ნაჭედი ხატებით ჯვარცმისა, წმ. გიორგისა, კვირიკე და ივლიტესი და სხვ. შემკულია 9 დიდ-პატარა თვლით (მათგან 1 დაზიანებულია). გადმოცემით, ჯვარი დიდი ხნის წინ სვანეთიდან, სოფელ კალადან მოიტანეს არეშიძეებმა, გოშხოთელიანებმა და მაღლაფერიძეებმა. 1923 წელს ჯვარი დაუზიანებიათ: ვერცხლის შემკულობა აუყრიათ და ერთი მცირე ნაწილი დაღუპულა, ხოლო მეორე, უდიდესი ნაწილი, კარგა ხნის შემდეგ ისევ დაუკერებიათ ჯვარზე (ამაზე ისიც მიუთითებს, რომ ზოგი ფურცელი თავის პირვანდელ ადგილას არაა მოთავსებული. ჯვარზე ორი წარსერაა გაკეთებული: ასომთავრული და ნუსხური. უკანასკნელი საუკუნის ასომთავრული წარწერა მარჯვენა მხარეს, გულთან ახლოსაა მოთავსებული.

2006 წლის 7 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, ზარათის წმინდა კვირიკეს ეკლესიას ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა.
ვაზისუბნის ეკლესია დავითიანი

ვაზისუბნის ეკლესია დავითიანი, ვაზისუბნის ორმოცი მოწამის ეკლესია — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი კახეთის მხარეში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ვაზისუბნიდან სამ კილომეტრში, წილიანახევის მარჯვენა ნაპირზე, დავითიანად წოდებულ ადგილზე, განეკუთვნება საუკუნეს.

ტაძარი მცირე ზომის გუმბათიანი ეკლესიაა, ნახევარწრიული აფსიდით და სამი თანაბარი სწორკუთხა მკლავით, რომლებიც ტოლგვერდების რვაკუთხედში არიან ჩაწერილი. შენობანაგებია რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. რვაკუთხედისა და გუმბათის ყელის კუთხეები შირიმის ნათალი ქვითაა გამოყვანილი.

1984 წელს ეკლესიას ჩაუტარდა რესტავრაცია. შენობის ირგვლივ მოიხსნა მიწის 1-1,3 მეტრიანი ფენა. ლავგარდნის შემორჩენილი ნაწილის მიხედვით აეწყო მთელი გუმბათის ყელის ლავგარდანი.

ეკლესიას შესასვლელი ორი აქვს — სამხრთიდან და ჩრდილოეთიდან. ორივე კარს თარაზული გადახურვა აქვს. საკურთხევლის იატაკი დარბაზის იატაკზე ოდნავ ამაღლებულია. აფსიდში გაჭრილია ვიწრო და მაღალი სარკმელი. გუმბათი შიგნიდან და გარედან რვაწახნაგაა.

ეკლესიის ჩრდილოეთით 50 მეტრზე შემორჩენილია რიყის ქვითა და კირის ხსნარით ნაშენი ნაგებობის კვალი, რომლის სამხრეთით ათიოდე მეტრზე გალავნის კვალი შეიმჩნევა. ეკლესიის ირგვლივ დადასტურდა ქვის ფილებით შედგენილი სამარხები, რომლებიც გაძარცვულია. ეკლესიიდან ჩრდილოეთით ერთ ჰექტარზე ნასოფლარის კვალია. შემორჩენილია ქვიტკირის ნაგებობების ნაშთები.

ვაზისუბნის ორმოცი მოწამის ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
გიორგი ღვინიაშვილი

გიორგი ღვინიაშვილი (დ. 26 მარტი, 1969, თბილისი) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკოსი. საქართველოს სამი მოწვევის (2008, 2012, 2016) პარლამენტის წევრი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1969 წლის 26 მარტს, თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1986-1987 წლებში მუშაობდა „საქაგრომშენში“ შემკეთებლად. 1987-1988 წლებში იყო საქართველოს პროკურატურის ინსპექტორი და კურიერი. 1988-1990 წლებში მოიხადა სავალდებულო სამხედრო სამსახური. 1990-1991 წლებში იყო საბურთალოს რაისაკვების ტრესტის საწყობის მუშა. 1992-2002 წლებში — საქართველოს პროკურატურის თანაშემწე, სტაჟიორი, გამომძიებელი, გენინსპექციის პროკურორი და პროკურორი. 2002-2003 წლებში — საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს გენინსპექციის უფროსი. 2004 წელს იყო საქართველოს უშიშროების სამინისტროს სამხედრო სამსახურის ერთ-ერთი დეპარტამენტის უფროსი. 2004-2008 წლებში — საქართველოს პროკურატურის სამმართველოს უფროსი, დეპარტამენტის უფროსი და თბილისის პროკურორი. 2008 წლის 7 ივნისიდან 21 ოქტომბრამდე იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (გურჯაანის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 2008-2012 წლებში — კახეთის გუბერნატორი. 2012-2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (გურჯაანის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — „მეტი სარგებელი ხალხს“. 2016-2020 წლებში — საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა “. 2017 წლის 27 მაისს არჩეულ იქნა პარტია „ევროპული საქართველო – მოძრაობა თავისუფლებისთვის“ პოლიტიკური საბჭოს წევრად.
გურამ ბერიშვილი

გურამ ბერიშვილი (დ. 20 ნოემბერი, 1933, თბილისი — გ. 4 ოქტომბერი, 2020) — ქართველი მათემატიკოსი და პოლიტიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
გურამ ბერიშვილი დაიბადა 1933 წლის 20 ნოემბერი, თბილისში. 1959 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი, ხოლო 1962 წელს — ასპირანტურა.

სამეცნიერო საქმიანობას ეწეოდა 1962 წლიდან. იყო სახელმწიფო საბჭოს წევრი 1992 წელს. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკიდან „სოციალისტური პარტია“. 1996-2000 წლებში იყო საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს ინფორმაციის განყოფილების გამგე. საქართველოში კატეგორიათა თეორიის განვითარების ინიციატორი, კომაროვის სახელობის ფიზიკა-მათემატიკური სკოლის ერთ-ერთი დამაარსებელი, სამეცნიერო შრომებისა და სახელმძღვანელოების ავტორი.
მარკ დაკასკოსი

მარკ ალან დაკასკოსი (; დ. 26 თებერვალი, 1964) — ამერიკელი კინო- და ტელემსახიობი, საბრძოლო ხელოვნების ოსტატი. ადრეულ ასაკში მოგებული აქვს რამდენიმე ჩემპიონატი კარატესა და კუნგ-ფუში. ყველაზე მეტად ცნობილია ფილმებით: „მტირალა მკვლელი“ (1995), „დრაივი“ (1997), „მგლის საძმო“ (2001), „აკვნიდან საფლავამდე“ (2003) და „ჯონ უიკი 3“ (2019).

დაიბადა ჰონოლულუში, ჰავაიში. ბავშვობა გაატარა გერმანიაში. მამამისი, ალ დაკასკოსი საბრძოლო ხელოვნების ინსტრუქტორი იყო, ხოლო დედა, მორიკო მაკვეი — მასწავლებელი. დაკასკოსი საბრძოლო ხელოვნებით ჯერ კიდევ 7 წლის ასაკში დაკავდა. პირველი ტურნირი მოიგო 9 წლის ასაკში, ხოლო პირველი როლი კინოში მიიღო 18 წლისამ. ამას მოჰყვა რამდენიმე მცირე როლი ფილმებსა და ტელესერიალებში. პირველი სრულფასოვანი როლი მიიღო ფილმში „ამერიკელი სამურაი“ (1992).

დაკასკოსს, აგრეთვე მონაწილეობა აქვს მიღებული ტელესერიალებში: ჰავაის პოლიცია, „სასიკვდილო ბრძოლა: მემკვიდრეობა“, „ყორანი: კიბე ზეცისაკენ“ და სხვა. 2002 წელს ნომინირებული იყო სატურნის ჯილდოზე. 2009 წელს მონაწილეობდა საცეკვაო შოუში „ცეკვა ვარსკვლავებთან“.
ბრიტანეთის ვირჯინის კუნძულები 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ბრიტანეთის ვირჯინის კუნძულებმა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეათედ 2021 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში იასპარეზა. თავდაპირველად ღონისძიებები 2020 წლის 24 ივლისიდან 9 აგვისტომდე პერიოდში უნდა ჩატარებულიყო, მაგრამ მსოფლიოში -19-ის პანდემიის გამო 2020 წლის ოლიმპიური თამაშები 2021 წლის 23 ივლისიდან 8 აგვისტომდე ჩატარდა..
ქეთი ტოროტაძე

ქეთევან (ქეთი) ტოროტაძე (დ. 17 ივლისი, 1959) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი, მწერალი და პუბლიცისტი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი.

ბიოგრაფია
ქეთი ტოროტაძე დაიბადა 1959 წლის 17 ივლისს, ქალაქ თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი 1981 წელს. ამავე უნივერსიტეტის ასპირანტურა - 1988 წელს. საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე „ავტორის პოზიციის თავისებურება საუკუნის მხატვრულ პროზაში (ინგლისური და ამერიკული ლიტერატურის მასალაზე)“ დაიცვა 1989 წელს. მუშაობდა გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველოში“ რედაქტორად, უნივერსიტეტის საზღვარგარეთის ლიტერატურის ისტორიის კათედრაზე უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად. კითხულობდა ლექციებს სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებლებში.

1989-1991 წლებში აქვეყნებდა პუბლიკაციებს ქართულ პრესაში (გაზეთები „დედასამშობლო“, „თბილისი“, „მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველო“). ინგლისურიდან და რუსულიდან ნათარგმნი აქვს: ჩარლზ გალენკემპის „მაია - გამქრალი ცივილიზაციის საიდუმლო“ (1981), ა. ვ. ჩაკლინის „მოგზაურობა საიდუმლოს ამოსაცნობად გრძელდება“ (1984), უილიამ ს. მოემის რომანი „მოხატული ფარდა“ (1985), ლოურენს გრინის „ძველი აფრიკის უკანასკნელი საიდუმლოებანი“ (1987), მოთხრობები: მურიელ სპარკის „ოჯახის წევრი“ (1979), ვაშინგტონ ირვინგის „რიპ ვან ვინკლი“ (1981), დეივიდ ჰ. ლორენსის „ცხენებით მოვაჭრის ქალიშვილი“ (1988), ამბროზ ბირსის „მხედარი ცაში“ (2011). 2011-2012 წლებში აქვეყნებდა სტატიებს ჟურნალში „ისტორიანი“.

წიგნები
„იმპერატორი ნაპოლეონი“ (2013; 2020)
„პოლონური ქრონიკები“ (2013; 2020)
„ინგლისური ლიტერატურის ისტორია“ (2013; 2020)
„თქმა მართლისა“ (2015; 2020)
„სიმბოლოები და ალეგორიები“ (2016; 2020)
„არჩილი“ (2018; 2020)
„ელექტრონული პორტრეტები“ (2019)
„ნინოს ცხოვრება“ (2021)
„როცა მზე ჩადის“ (2023)
პეტრე ბერაია

პეტრე ბერაია (დ. 24 ოქტომბერი, 1946, ფოთი - გ. 23 აპრილი, 2025) — ქართველი ინჟინერი და პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
პეტრე ბერაია დაიბადა 1946 წლის 24 ოქტომბერს ქალაქ ფოთში. 1970 წელს დაამთავრა ოდესის საზღვაო-საინჟინრო ინსტიტუტი.

1964-1972 წლებში ფოთის საზღვაო ნავსადგურის ფლოტის მეზღვაური, სამუშაოთა მწარმოებელი, უფროსი სამუშაოთა მწარმოებელი. 1972-1974 წლებში კომკავშირის საქალაქო კომიტეტის საორგანიზაციო განყოფილების გამგე. 1974-1978 წლებში საქართველოს საზღვაო სანაოსნოს შორეული ცურვის გემებზე კაპიტნის პირველი თანაშემწე. 1978-1981 წლებში საზღვაო ნავსადგურის პარტიული კომიტეტის მდივანი.1981-1985 წლებში საქალაქო კომიტეტის მრეწველობის, საორგანიზაციო განყოფილების გამგე. 1985-1986 წლებში საზღვაო ნავსადგურის უფროსი. 1986-1990 წლებში საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივანი. 1993-1994 წლებში საქართველოს ტრანსპორტის სამინისტროს წამყვანი სპეციალისტი, უფროსი სპეციალისტი, მინისტრის მრჩეველი. 1994-1995 წლებში საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატის პრეზიდიუმის თავმჯდომარე. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ფოთის მაჟორიტარი). 1999 -2004 წლებში — საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ფოთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “. 1999 წელს დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტი, წევრი (1995-1999)
საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის ფრაქცია „იმედი“, თავმჯდომარე (1995-1999)
საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტი, წევრი (1999-2004)
საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის საზღვაო საკითხთა ქვეკომიტეტი, თავმჯდომარე (1999-2004)