iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლობოროტის ქედი

ლობოროტის ქედი — ქედი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთისა და იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მესხეთის ქედის ჩრდილოეთი განშტოება, მდინარეების წაბლარასწყლის (ხანისწყლის მარცხენა შენაკადი), სუფსისა და სულორის (რიონის მარცხენა შენაკადი) წყალგამყოფი. მერიდიანული მიმართულებისაა, იწყება მწვერვალ მეფისწყაროდან, გამოიყოფა გურიის(ნიგოეთის) და შუაგორის შტოქედები. აგებულია შუაეოცენური ტუფ-ბრექჩიებით, ტუფებითა და ანდეზიტური განფენით. კალთები ციცაბო და ძლიერ დაღარული აქვს, თხემი — ფართო. ქედზე აღმართულია მწვერვალები: დიდი ლობოროტი (2730 მ), პატარა ლობოროტი (2415 მ), თაფლოვანი (2323 მ), შუაგორა (2268 მ), ლამაზგორა (2174 მ) და სხვა. კალთები ქვემოთ შემოსილია შერეული ფართოფოთლოვანი ტყით, ზემოთ წიფლნარ-მუქწიწვოვნებით. თხემზე სუბალპური ლიხი და ალპური მდელოებია.
ლომისა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ლომისა შეიძლება აღნიშნავდეს:

ლომისა — წინაქრისტიანული ღვთაება მთიულეთში;
ლომისა — ლომისის წმ. გიორგის ეკლესია ლომისისმთაზე;
ლომისა — ლომისის წმინდა გიორგის ეკლესია ახმეტაში;
ლომისა — ლომისის სალოცავი კუწახტაში;
ლომისა — ლომისის ეკლესია საკობიანოში;
ლომისა — ლომისის ეკლესია სოფ. ხორხელთან;
ლომისა — ლომისის ეკლესია სოფ. დავითურნისთან;
ლომისა — ლომისის ეკლესია ოძისში;
ლომისა — ლომისის ახალი ეკლესია ქვემო მლეთაში;
ლომისა — ლომისის ძველი ეკლესია ქვემო მლეთაში;
ლომისა — ლომისის ეკლესიის კომპლექსი ალაჭანთან;
ლომისა — ლომისის ნიში ვეძათხევთან;
ლომისა — ლომისის ეკლესია თოლენჯიში;
ლომისა — ლომისის ნიში თოლენჯიში;
ლომისა — ლომისის ნიში/ეკლესია საყდრიონთან;
ლომისა — ლომისის წმინდა გიორგის სამონასტრო კომპლექსი სოფელ ჩქუმში;
ლომისა — ნასოფლარი ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე.
ლომისა (ღვთაება)

ლომისა, წინაქრისტიანული ღვთაება მთიულეთში. მისი სახელობის სალოცავებიდან ერთი ქსნისა და არაგვის წყალგამყოფ ქედზეა, მეორე — სოფ. მლეთაში. ლომისას დღესასწაული იმართებოდა აღდგომის მე-7 კვირას.

ამ დღეს მლეთაში მლოცველები იკრიბებოდნენ მთელი აღმოსავლეთი საქართველოდან. დეკანოზები გამოასვენებდნენ დროშას და „ფერხისას“ სიმღერით აიტანდნენ მთაზე, სადაც იმართებოდა დღეობა შესაწირავით. ლეგენდების თანახმად, ლომისა გზოვანის წმ. გიორგია, რომელსაც ხორასნიდან 7 ათასი ტყვე დაუხსნია და ხარის რქებზე დაბრძანებული დამკვიდრებულა მლეთის მთაზე. მას ევედრებოდნენ შვილიერებას, თვალის სინათლეს, მიწისა და საქონლის ნაყოფიერებას. ლომისასსახით თაყვანს სცემდნენ საწინამძღვრო ჯვარს, რომელიც ტარზე იყო დამაგრებული და ოთხსავე ბოლოზე სოლარული სიმბოლოები — ბურთები ჰქონდა მიმაგრებული. მისი კულტის ამსახველი ლეგენდებისა და რიტუალების თანახმად, ლომისა მეომარია, ალისფერ ცხენზე ზის და ხელში მათრახი უჭირავს, რომლის დაკვრითაც წვავს ბოროტს. ლომისა გენეტიკურად უკავშირდება მონადირე, მხედარ ღვთაებას, რომელთა კულტი ჯერ კიდევ ბრინჯაოს ხანაში ჩანს გავრცელებული საქართველოში. ლომისას კულტს სინკრეტიზაციის რთული გზა აქვს გავლილი და ქრისტიანობის ხანაში წმ. გიორგის სახელს დაუკავშირდა.
ლომისი (გაზეთი)

ლომისი — სრულიად საქართველოს მწერალთა კავშირის ყოველკვირეული გაზეთი, აკადემიური მწერლობის ორგანო; გამოდიოდა 1922–1923 წლებში თბილისში. გამოიცა 1922 №№ 1-17; 1923 — №№ 18-34. რედაქტორები — კ. გამსახურდია, ი. გრიშაშვილი, ლ. ქიაჩელი. გამოსცემდა სარედაქციო კოლეგია. ჟურნალში იბეჭდებოდა კ. გამსახურდიას, ა. პაპავას, ი. გრიშაშვილის, ჯ. ჯორჯიკიას, უიარაღოს (კ. თათარაშვილი), ლ. ქიაჩელის, ტ. ტაბიძის, პ. იაშვილის, გ. ლეონიძის, ტ. გრანელის და სხვათა ნაწარმოებები.
ლომისი (ჟურნალი)

ლომისი — სრულიად საქართველოს მწერალთა კავშირის ხელოვნებისა და ლიტერატურის ყოველკვირეული ჟურნალი, „აკადემიური მწერლობის კავშირის“ ორგანო; გამოდიოდა 1922 წელს თბილისში. გამოიცა 7 ნომერი. რედაქტორები — გ. ტაბიძე, კ. გამსახურდია, ი. გრიშაშვილი; გამოსცემდა სარედაქციო კოლეგია. ვარდისფერი ყდა და გერბი ეკუთვნოდა მხატვარ ოსიპ შარლემანს. გერბზე გამსახული იყო შოთა რუსთაველი, რომელსაც გვირგვინი შემოხვეოდა. იბეჭდებოდა გ. ტაბიძის, ი. გრიშაშვილის, კ. მაყაშვილის, ლ. ქიაჩელის, კ. გამსახურდიას, ს. თავაძის, შ. დადიანის, ვ. რუხაძის, კ. აბაშიძის, ი. ეკალაძის , დუტუ მეგრელის, ხ. ვარდოშვილის, მ. კინწურაშვილის, დ. ასათიანის, შ. არაგვისპირელის, ი. ტოფაძის, შ. თოიძის და სხვათა ნაწარმოებები.
ლომისისმთა

ლომისისმთა — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთისა და ახალგორის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს მდინარეების ქსნისა და არაგვის წყალგამყოფ ალევის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2452 მ. აგებულია ზედაიურული ფლიშით. შემოსილია სუბალპური მდელოებით, ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე ფოთლოვანი ტყეა. ლომისისმთის თხემზე არის მთიულეთის ისტორიული სალოცავი ლომისა.
კუბის პრეზიდენტი

კუბის პრეზიდენტი , ოფიციალურად კუბის სახელმწიფო საბჭოს პრეზიდენტი — კუბის სახელმწიფო საბჭოს მეთაური, რომლის უფლებებიც განსაზღვრულია 1976 წლის კუბის კონსტიტუციის მიხედვით. პრეზიდენტი გავლენის მხრივ ქვეყნის მეორე თანამდებობაა კუბის კომუნისტური პარტიის პირველი მდივნის შემდეგ. პრეზიდენტი ასევე ითავსებს ქვეყნის პრემიერის ფუნქციასაც, ოფიციალურად როგორც კუბის მინისტრთა საბჭოს პრეზიდენტი.

ავადმყოფობის, არყოფნის ან გარდაცვალების შემთხვევაში პრეზიდენტის მოვალეობას პირველი ვიცე-პრეზიდენტი ასრულებს.

კუბის პრეზიდენტების სია
ლომისმთა

ლომისმთა — მთა საქართველოში, ბორჯომისა და ხარაგაულის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს მესხეთის ქედზე, მდინარე მტკვრის მარცხენა შენაკადის — ქვაბისხევისა და ჩხერიმელის მარცხენა შენაკადის — ბჟოლისხევის ზემო დინებათა წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2198,1 მ. აგებულია ეოცენური ფლიშით და ზედაცარცული კარბონიტული წყებით. კალთები შემოსილია შერეული ტყით, თხემი — სუბალპური ბალახეულობით. ლომისმთა მოქცეულია ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე.
სერბები

სერბები — ბალკანეთზე და ცენტრალურ ევროპაში მცხოვრები სლავი ერი (დაახლ. 6.5 მილიონი). სერბები კომპაქტურად ცხოვრობენ სერბეთის ტერიტორიაზე, ისინი აგრეთვე ბოსნია და ჰერცეგოვინაში (1.5 მილიონი), გერმანიაში (507 ათასი), მონტენეგროში (200 ათასი), ხორვატიაში (200 ათასი), ავსტრიაში (177 ათასი), ამერიკის შეერთებულ შტატებში (169 ათასი) და კიდევ სხვა რამდენიმე ქვეყანაში ცხოვრობენ და გააჩნიათ მეტ-ნაკლები სიდიდის დიასპორები.

ენა
სერბები ლაპარაკობენ სერბულ-ხორვატულ ენაზე, რომელსაც სერბეთში ასევე სერბულ ენას უწოდებენ. ამავე სერბულ-ხორვატულ ენას ხორვატიაში ხორვატული, ხოლო ბოსნიაში ბოსნიური ჰქვია. შესაბამისად ქართულ ვიკიპედიაშიც მოიპოვება სტატიები ე.წ. სერბული, ხორვატული და ბოსნიური ენების შესახებ, მაგრამ აქაც ძირითადი და უფრო ვრცელი ინფორმაციის მოპოვება ამ ენისა და მისი დიალექტების შესახებ სწორედ სტატიაში სათაურით „სერბულ-ხორვატული ენა“ შეიძლება.

რელიგია
სერბ მორწმუნეთა უმრავლესობა მართლმადიდებელი ქრისტიანია, ნაწილი - კათოლიკე, ხოლო სერბეთის მოქალაქეთა კიდევ უფრო მოკრძალებული რიცხვი თავს პროტესტანტად და მუსლიმად მიიჩნევს. რელიგიური განსხვავება ყოფილი იუგოსლავიის ტერიტორიაზე წამოშობილ სახელმწიფოებში ხშირად ეთნიკურობის განმსაზღვრელიცაა.
ფოლკლენდის კუნძულები

ფოლკლენდის (მალვინის) კუნძულები ( — ფოლკლენდის კუნძულები,  — მალვინის კუნძულები) — არქიპელაგი ატლანტის ოკეანეში, არგენტინის სანაპიროდან 483 კმ-ში. არქიპელაგი მოიცავს კუნძულ აღმოსავლეთ ფოლკლენდს, დასავლეთ ფოლკლენდს და 776 პატარა კუნძულს. წარმოადგენს დიდი ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიას. დედაქალაქია სტენლი, რომელიც მდებარეობს აღმოსავლეთ ფოლკლენდზე.

1833 წლიდან არგენტინა პრეტენზიას აცხადებს ფოლკლენდის კუნძულებზე. 1982 წელს არგენტინასა და დიდ ბრიტანეთს შორის გაიმართა ორთვიანი ომი ამ კუნძულებისათვის (ფოლკლენდის ომი), რომელიც არგენტინის მარცხით დამთავრდა.
ზვარე (ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი)

ზვარე — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის ზვარის ადმინისტრაციულ ერთეულში (იმერეთის მხარე).

მდებარეობს ლიხის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ზვარულის (ჩხერიმელის მარცხენა შენაკადი) ნაპირას, ზღვის დონიდან 700 მ-ზე, დაბა ხარაგაულიდან 20 კმ-ში, მოლითიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 4 კმ-ში. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

სოფელი წყაროებში პირველად მოხსენიებულია როგორც მზავარე საუკუნეში. „მზვარე“ აღნიშნავს მზიან ფერდობს. სოფლის თავში, ტყეში, არის ლიხის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიის ნანგერევები და სახატე ადგილი, რომელსაც მოსახლეობა „ჯვარნაძვს“ ეძახის.

ზვარე ადგილობრივი მნიშვნელობის ბალნეოლოგიური კურორტია. გარშემო აკრავს ფოთლოვანი ტყით შემოსილი მთის კალთები. ჰავა რბილია, იცის თითქმის უთოვლო ზამთარი (იანვრის საშუალო ტემპერატურა 0°) და თბილი, ზომიერად ნოტიო ზაფხული (ივლის-აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა 21,0°). ნალექები საშუალოდ 1300 მმ წელიწადში. მთავარი საკურორტო ფაქტორია მინერალური წყალი „ზვარე“. 1936–1994 და 2010–2012 წლებში სოფელში მოქმედებდა მინერალური წყლის ჩამომსხმელი ქარხანა „ზვარე“.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 279 ადამიანი.
ზვარე (წყალი)

„ზვარე“ — ნახშირორჟანგიანი ქლორიდულ-ჰიდროკარბონატული კალციუმ-ნატრიუმიანი მინერალური წყალი. საბადო მდებარეობს ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ზვარულის ხეობაში, სოფელ ზვარის ტერიტორიაზე.

მინერალური წყლის საბადო დაკავშირებულია ზედაცარცული კარბონატული ქანების ძლიერ დანაპრალიანებულ უბანთან, რომელიც დაფარულია ალუვიური ნალექებით. წყალი აღმოაჩინეს 1932 წელს. წყლის მარაგი (დებიტი) შეფასებით არის 15–20 მ³ / დღ-ღ. ტემპერატურა 13–17°. წყალში აღმოჩენილია ბიოლოგიურად აქტიური ზოგიერთი მიკროკომპონენტი (ბრომი, იოდი და სხვ.). წყალი ითვლებოდა სამკურნალო ფაქტორად საჭმელის მომნელებელი ორგანოთა დაავადებების და ივთიერებათა ცვლის ზოგიერთი დარღვევის დროს.

წყლის საბადოს პირველი საძიებო სამუშაოები 1933 წელს ჩატარდა. 1934 წელს აღიმართა პირველი მექანიზებული ჭაბურღილი, 1936 წლიდან კი დაიწყო მინერალური წყლის ჩამოსხმა. 1980 წელს ჩამოასხეს 11,080 ბოთლი (0,5 ლ). გამოშვებული პროდუქციის 90% საბჭოთა კავშირის სხვა რესპუბლიკებში გადიოდა. 1993 წლიდან მოხდა მისი პრივატიზება და დაერქვა შპს „ჯორჯიან აკვატონი“, 2005-იდან კი გახდა შპს „ზვარე“. 1990-იანი წლების კრიზისის პერიოდში წყლის ჩამოსხმა ფაქტობრივად შეწყდა. 2008 წელს „ზვარეს“ აქციები შეიძინა ბრიტანულმა კომპანია „ტრანსსატ კორპორეიშენმა“ ამერიკულ კომპანია „ტრაინექსთან“ ერთად. საწარმოში ჩატარებული მნიშვნელოვანი ტექნიკური გადაიარაღებისა და სარეკონსტრუქციო სამუშაოების შემდეგ „ზვარეს“ ჩამოსხმა განახლდა 2010 წლიდან. 2002 წელს „ზვარემ“, როგორც საუკეთესო სამომხმარებლო თვისებების მქონე წყალმა, ჟენევაში მიიღო ოქროს, ხოლო 2008 წელს ნიუ-იორკში — პლატინის მედალი. 2011 წელს ქვიშხეთი-ზვარე-ხარაგაული-ზესტაფონის მონაკვეთზე ახალი რკინიგზის მშენებლობამ გამოიწვია დავა კომპანიებს შორის. 2012 წელს წყლის ჩამოსხმა შეწყდა.
პოლიგრაფია

პოლიგრაფია (ბერძნ. — სიტყვასიტყვით „მრავალწერა“) — ტექნიკურ საშუალებათა ერთობლიობა ბეჭდური პროდუქციის დასამზადებლად.

მისი კლასიკური ვარიანტი შედგება სამი ძირითადი საწარმოო პროცესისაგან:

საბეჭდი ფორმების მომზადება,
უშუალოდ ბეჭდვა,
ნაბეჭდი პროდუქტის საბოლოო სახემდე დაყვანა (მაგ., წიგნის აკინძვა, კოლოფის ამოკვეთა, ეტიკეტის მოოქროვება და ა.შ).

პოლიგრაფიის სფეროებად ითვლება ოფსეტური, რიზოგრაფული, ტრაფარეტული, ტამპონური და მაღალი ბეჭდვა.

პოლიგრაფიის წამყვან და ყველაზე წარმად სახედ დღემდე რჩება ოფსეტური ბეჭდვა.
 საუკუნის 90-იანი წლებიდან ინერგება ციფრული ოფსეტური ბეჭდვა. რომელიც ტრადიციულისგან განსხვავებით არ შეიცავს წარმოების პირველ ეტაპს (საბეჭდი ფორმის დამზადება) და ეყრდნობა ელექტროგრაფიული ბეჭდვის პრინციპს. ციფრული ბეჭდვის შემთხვევაში შესაძლებელია ტირაჟის თითოეულ გვერდზე უნიკალური ფრაგმენტის დატანა (მაგ., სახელობითი მოსაწვევი ან მოსალოცი). ციფრული ოფსეტური ბეჭდვა განსაკუთრებით მოსახერხებელია მცირეტირაჟიანი ფერადი პუბლიკაციების გამოსაცემად მცირე დროში.
ქვემო ხოდაშენი

ქვემო ხოდაშენი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, თელავის მუნიციპალიტეტის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ერთეული (კახეთის მხარე).

მდებარეობს მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე, თელავი-გურჯაანის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 460 მ-ზე, თელავიდან 11 კმ-ში. ქვემო ხოდაშენი ჩრდილო-დასავლეთით ესაზღვრება სოფელ წინანდალი (გამოყოფილია დოლიაურის ხევით), სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ბუშეტს.

ისტორია
ქვემო ხოდაშენი იხსენიება საუკუნის ისტორიულ საბუთებში, ასევე დასახელებულია იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ შუამთის სოფლებს შორის. სოფელი სავარაუდოდ წარმოიშვა ხოდაშნიდან მოსახლეობის ნაწილის (ახლანდ. ზემო ხოდაშენი, ახმეტის მუნიციპალიტეტი) ბუშეტის ჩრდილოეთით გადმოსახლების შედეგად.

სოფლის ტერიტორიაზე 1932 წელს შემთხვევით აღმოჩნდა თიხის ხელადა, რომელიც თეთრი საღებავის სარტყლებით იყო შემკული (თარიღდება ძვ. წ. – ახ. წ. სს-ით, ინახება ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმი). ადგილ გულიაურში 1953 წელს ნაპოვნია იოანე -ის (ზეობდა 1118-1143 წლებში) ბიზანტიური ოქროს მონეტა (ინახება თელავის ისტორიული მუზეუმში).

კულტურული მემკვიდრეობა
ქვემო ხოდაშნის ცენტრში დგას - საუკუნეების „ამიდასტურის“ ეკლესია (აღდგენილია 2007 წელს). სოფელსა და მის შემოგარენში ასევე შემორჩენილია საუკუნის ღვთისმშობლის, - საუკუნეების წმინდა გიორგის, განვითარებული შუა საუკუნეების ლაშარის, გვიანდელი შუა საუკუნეების აღდგომის, ამაღლების და ორმოცის ეკლესიები, სხვადასხვა დროის რამდენიმე ნაეკლესიარი, საუკუნის სანდრიაანთ ციხის ნანგრევები და სხვ.

დემოგრაფია
ცხვირვიწრო მაიმუნები

ცხვირვიწრო მაიმუნები , ძუძუმწოვრების ქვერიგი პრიმატების რიგისა. უმრავლესობას ნესტოთაშორისი ძგიდე ვიწრო აქვს. მათი სხეულის სიგრძე 35-დან (ჯუჯა ანთარი) 175 სმ-მდე (გორილა) აღწევს. უმეტესობას აქვს გრძელი კუდი, ზოგს მოკლე ან სულც არ გააჩნია. უმდაბლეს ფორმებს აქვთ ლოყისუკანა პარკები და საჯდომი კორძები. ცხვირვიწრო მაიმუნებს ხშირი ბეწვი აქვთ. ქვერიგში 4 ოჯახია: ანთრისებრნი, გიბონისებრნი და ადამიანის მსგავსი მაიმუნები (პონგოსებრნი), ამავე ქვერიგს ეკუთვნის ადამიანის ოჯახიც. გავრცელებული არიან აფრიკასა და აზიაში. გიბრალტარზე გვხვდება ერთი სახეობა — მაგოტი, რომელიც ტყეში ბინადრობს.
ადამიანის მსგავსი მაიმუნები

ადამიანის მსგავსი მაიმუნები, ანთროპოიდები, ჰომინიდები ( — ადამიანი და — სახე), ( ანუ ) — ცხვირვიწრო მაიმუნების ოჯახი პრიმატების რიგისა. ადამიანის მსგავსი მაიმუნებია: ადამიანთან განსაკუთრებით ახლო მდგომი გორილა, შიმპანზე და ორანგუტანი. გორილა და შიმპანზე აფრიკის ბინადრებია, ორანგუტანი კი აზიაში (კალიმანტანსა ანუ ბორნეოსა და სუმატრაზე) გვხვდება. ადამიანის მსგავსი მაიმუნები ცხოვრობენ უღრან ტროპიკულ ტყეებში, მეტწილად ხეებზე; მათთვის დამახასიათებელია გრძელი ფეხები: როდესაც ვერტიკალურად დგანან, ხელები მუხლისთავს ქვემოთ სწვდებათ. მიწაზე დადიან ნახევრად ვერტიკალურად და ეყრდნობიან ხელის თითების ზურგის მხარეს. ლოყისუკანა პარკები, ტუჩების წითელი ლორწოვანი გარსი, საჯდომი კორძები და კუდი არა აქვთ, ცხოვრობენ ხროვად. გამრავლებისათვის გარკვეული დრო არა აქვთ, რადგან კვერცხუჯრედი თვედათვე მწიფდება. მაკეობა გრძელდება 9 თვემდე. შობენ ერთ, იშვიათად ორ ნაშიერს. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევენ 9-10 წლის ასაკში. ცოცხლობენ 20-50 წლამდე. თავის ტვინი საკმაოდ რთული აგებულებისა აქვთ. სხეულის სიგრძე — 1,5-2 მ, წონა — 60-250 კგ აღწევს.

ანატომიური და ფიზიოლოგიური თავისებურებით ადამიანის მსგავსი მაიმუნები სხვა მაიმუნებთან შედარებით ყველაზე ახლო დგანან ადამიანებთან. მათ, როგორც ადამიანს, აქვთ ჭიაყელა ნაწლავი, კუდუსუნი, გავის 4-6 მალა, ფართო მკერდი, 12-13 წყვილი ნეკნი და სხვა. ადამიანის მსგავსი მაიმუნების უმაღლესი ნერვული მოქმედების შესწავლის შედეგად დადგენილია მათი მსგავსებაც და თვისებრივი განსხვავებაც ადამიანისაგან. მსგავსება განსაკუთრებით დიდია ემბრიონულ პერიოდში. ეს ერთხელ კიდევ მიუთითებს იმაზე, რომ ადამიანი და ადამიანის მსგავსი მაიმუნები წარმოშობილი არიან ერთი საერთო წინაპრისაგან, შემდეგ კი მათი ევოლუცია სცვადასხვა მიმართულებით წარმართულა.
ლომჭიანჭველასებრნი

ლომჭიანჭველასებრნი — მწერების ოჯახი ბადეფრთიანების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 2-7,5 სმ ფრთების შლილი -2-17 სმ აღწევს. ფრენენ ნელა. მტაცებელი მწერებია. განსაკუთრებით მათი მატლები, რომლებიც ან ნიადაგის ზედაპირზე ყარაულობენ მსხვერპლს (-ის გვარ და სხვა), ან ქვიშაში იკეთებენ კონუსურ ორმოებს და მის ფსკერზე იმალებიან (-ის გვარი). მათი საჭმლის მონელება გარეგანია — მატლი წუწნის საკვებს, რომელიც უკვე გადამუშავებულია ყბების არხით მსხვერპლში შეყვანილი ფერმეტებით. ლომჭიანჭველასებრთა ოჯახში 1200-მდე სახეობაა.
ოთარ ჯაფარიძე (ფერმწერი)

ოთარ გრიგოლის ძე ჯაფარიძე (დ. 29 ოქტომბერი, 1920, ქ. ოჩამჩირე, აფხაზეთი — გ. 27 ნოემბერი, 2020) — ქართველი ფერმწერი და გრაფიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1967).

ბიოგრაფია
ოთარ ჯაფარიძე დაიბადა 1920 წლის 29 ოქტომბერს ქ. ოჩამჩირეში, სადაც მამამისი, გრიგოლ ჯაფარიძე, ქართული გიმნაზიის დირექტორად მუშაობდა.
სწავლა დაიწყო 1927 წელს სოხუმის ქართულ ცხრაწლედში და ოჯახის თბილისში გადასვლის შემდეგ განაგრძო თბილისის საცდელ–საჩვენებელ სკოლაში (ამჟამად თბილისის კლასიკური გიმნაზია), რომელიც დაამთავრა 1939 წელს.

1939–1946 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ფერწერის ფაკულტეტზე. 1947 წელს ჩაირიცხა ფერწერის კათედრის ასპირანტურაში, სადაც დაჰყო 1950 წლამდე. ასპირანტურაში სწავლის პერიოდში 1947 წელს დაიწყო მუშაობა თბილისის სამხატვრო სასწავლებელში (შემდგომში იაკობ ნიკოლაძის სახელობის სამხატვრო სასწავლებელი) სპეციალური საგნების პედაგოგად. როგორც ჩანს, ოჯახის ტრადიციებმა (პაპა და მამა პედაგოგები იყვნენ) განაპირობეს ოთარ ჯაფარიძის ერთგულება პედაგოგიური მოღვაწეობისადმი. მან 60 წელი იმუშავა პედაგოგად და ამ ხნის განმავლობაში რამდენიმე ასეულ ახალგაზრდას გაუწია დახმარება მყარად დამდგარიყვნენ პროფესიონალური მხატვრობის რთულ გზაზე.

1960 წლიდან ოთარ ჯაფარიძემ დაიწყო მუშაობა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ფერწერის კათედრის მასწავლებლის თანამდებობაზე. მან სამხატვრო აკადემიაში მუშაობის 47 წლის განმავლობაში გაიარა უმაღლესი სასწავლებლის პედაგოგის ყველა საფეხური კათედრის პროფესორის თანამდებობამდე.
1968 წელს სამხატვრო აკადემიის მაშინდელი რექტორის აპოლონ ქუთათელაძის რეკომენდაციით დაინიშნა აკადემიის პრორექტორად სასწავლო დარგში. მან ამ თანამდებობაზე იმუშავა 15 წელი (1983 წლამდე). შემდგომში ოთარ ჯაფარიძე აკადემიაშივე განაგრძობდა მოღვაწეობას ფერწერის კათედრის პროფესორის თანამდებობაზე.
1988 წლიდან – უჩა ჯაფარიძის სახლ-მუზეუმის დაარსების დღიდან შეთავსებით იყო ამ მუზეუმის ხელმძღვანელი.

1969 წელს ოთარ ჯაფარიძეს მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული მხატვრის წოდება. მისი შემოქმედებითი მოღვაწეობის სფერო ძირითადად პეიზაჟის მხატვრობით განისაზღვრა, რასაც ხელს უწყობდა სისტემატიური კონტაქტი მშობლიურ რაჭასთან. სწორედ რაჭის პეიზაჟი გახდა მისი შემოქმედებითი შთაგონების მთავარი წყარო.

ოთარ ჯაფარიძის ფერწერული ნამუშევრები ძირითადად დაცულია საქართველოს სახელმწიფო სამხატვრო გალერეის (ამჟამად „მხატვრის სახლი“), ონისა და ბორჯომის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმების ფონდებში. ერთ–ერთი ტილო იმყოფება მოსკოვის აღმოსავლეთის ხალხთა ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში. ცალკეული ნამუშევრები დაცულია კერძო კოლექციებში როგორც საქართველოში, ისე საზღვარგარეთ.
უკანასკნელი წლების განმავლობაში ოთარ ჯაფარიძის, როგორც მხატვრის, ინტერესები მიიპყრო ქართული ხუროთმოძღვრული ძეგლების მხატვრულმა ასახვამ. ამ თემაზე მის მიერ შექმნილია ორასამდე მცირე ზომის გრაფიკული ნამუშევარი.

ოთარ ჯაფარიძე დაჯილდოებულია რამდენიმე საბჭოთა მედლით და ღირსების ორდენით.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1967: საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი
1998 : ღირსების ორდენი
ოთარ ჯაფარიძე (ისტორიკოსი)

ოთარ მიხეილის ძე ჯაფარიძე (დ. 16 სექტემბერი, 1921, თბილისი, საქართველო — გ. 10 ივლისი, 2020) — ქართველი ისტორიკოსი და არქეოლოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.

ბიოგრაფია
ოთარ ჯაფარიძე დაიბადა 1921 წლის 16 სექტემბერს თბილისში. 1929 - 1939 წლებში სწავლობდა თბილისის 25-ე საშუალო სკოლაში. 1939 წელს შევიდა და 1943 წელს წარჩინებით დაამთავრა თსუ-ის ისტორიის ფაკულტეტი. იმავე წელს ჩაირიცხა ასპირანტურაში. პარალელურად, 1944 წელს, მუშაობა დაიწყო საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში უმცროს მეცნიერ-თანამშრომლად, სადაც 1950 წლამდე მუშაობდა. სწორედ ამ პერიოდში, 1948 წელს, დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია.

1950-1952 წლებში ოთარ ჯაფარიძე მუშაობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტში არქეოლოგიის განყოფილების უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად. 1952 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე ოთარ ჯაფარიძე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მოღვაწეობდა. სხვადასხვა დროს იყო არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის კათედრის ასისტენტი, უფროსი მასწავლებელი. 1962 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია.

1964 წელს ოთარ ჯაფარიძეს მიენიჭა პროფესორის სამეცნიერო წოდება. 1967 წელს დაინიშნა არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის კათედრის გამგედ. მომდევნო წელს, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის კათედრების გაყოფის შემდეგ, ოთარ ჯაფარიძე გახდა არქეოლოგიის კათედრის გამგე, რომელსაც თითქმის სამი ათეული წლის მანძილზე ხელმძღვანელობდა. 1997 წლის ნოემბრიდან ოთარ ჯაფარიძე არის თსუ-ის არქეოლოგიის კათედრის პროფესორი.

1979 წელს ოთარ ჯაფარიძე აირჩიეს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტად, ხოლო 1993 წელს – აკადემიის ნამდვილ წევრად.

1991 წლის 13 სექტემბრიდან 15 ოქტომბრამდე ოთარ ჯაფარიძე ასრულებდა თსუ-ის რექტორის მოვალეობას, რომლიდანაც პირადი განცხადების საფუძველზე გადადგა.

ოთარ ჯაფარიძე იყო საქართველოს ერთ – ერთი წამყვანი არქეოლოგი, რომლის ნაშრომებმა საერთაშორისო გამოხმაურება ჰპოვა. მან დიდი წვლილი შეიტანა ქართველი ტომების ისტორიის კვლევაში ლითონის წარმოების ადრეულ საფეხურზე, ქართველი ხალხის ეთნოგენეზისის კვლევის საქმეში. არის 120-ზე მეტი სამეცნიერო შრომის ავტორი. 1969 წელს ნაშრომისათვის - „არქეოლოგიური გათხრები თრიალეთში“ - მეცნიერთაგან პირველს მიენიჭა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის პრემია.

ოთარ ჯაფარიძე ათეული წლების განმავლობაში იყო ჟურნალის „საბჭოთა არქეოლოგია“ (') რედკოლეგიის წევრი. არის საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი, თბილისის საპატიო მოქალაქე.
პერსეპოლისი (ანიმაციური ფილმი)

პერსეპოლისი — 2007 წლის ანიმაციური ფილმი, რომელიც დაფუძნებულია მარჯან სატრაპის ამავე სახელწოდების ავტობიოგრაფიულ კომიქსზე. ფილმში მოთხრობილია ირანელი მოზარდი გოგონა მარჯანის ისტორია, რომლის ცხოვრებაშიც ბევრი ცვლილება ხდება. მისი მოზარდობის პერიოდი ემთხვევა ირანულ რევოლუციას, ამასთან, გოგონაში იღვიძებს პროტესტი საზოგადო დოგმების მიმართ. ფილმის დასასრულს, 21 წლის ასაკში, გოგონა გარბის ქვეყნიდან.

ფილმმა 2007 წლის კანის კინოფესტივალის ფარგლებში მიიღო ჟიურის სპეციალური პრიზი. ფესტივალზე გამოსვლისას სატრაპიმ თქვა: „მიუხედავად იმისა, რომ ფილმი მთელი მსოფლიოსათვის არის განკუთვნილი, მე ამ პრიზს ვუძღვნი ყველა ირანელს“. ფილმი აგრეთვე წარდგენილი იყო 2008 წლის ოსკარზე.

ტექნიკა
ფილმის დიდი ნაწილი შესრულებულია შავ-თეთრ ფერებში, ისევე როგორც კომიქსი. წარსულის ამბების თხრობისას გამოიყენება სილუეტები. ანიმაციაზე მუშაობდა ორი დიდი სტუდია და 3.

როლები
ორიგინალურ ფრანგულ ვერსიაში როლებს ახმოვანებდნენ

კიარა მასტროიანი - მარჯანი
კატრინ დენევი - დედა
დანიელ დარიე - ბებია
სიმონ აბკარიანი - მამა

ინგლისურენოვან ვერსიაში პერსონაჟებს კვლავ მასტროიანი და დენევი ახმოვანებენ. მამას ახმოვანებს შონ პენი, ბიძია ანუშს - იგი პოპი, ხოლო ბებია - ჯინა როულენდსი.
ლოპანისწყალი

ლოპანისწყალი — მდინარე თიღვისა და ქარელის მუნიციპალიტეტებში, დასავლეთის ფრონის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, 1340 მ სიმაღლეზე, სიგრძე 30 კმ, აუზის ფართობი 87 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზაფხულსა და ზამთარში, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე, საშუალო წლიური ხარჯი 0,74 მ³/წმ, იყენებენ სარწყავად.
ლოპოტა

ლოპოტა — მდინარე თელავისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში, ალაზნის მარცხენა შენაკადი. იწყება კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2560 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 33 კმ-ია, აუზის ფართობი კი 263 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლებით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, ზოგჯერ ბაღ-ვენახებსა და ნათესებს ტბორავს ლოპოტის წყალი გამოიყენება სარწყავად. მდინარე ლოპოტის შესახებ ინფორმაციას ვხვდებით ვახუშტი ბატონიშვილის ნაწარმოებში „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“:

ქართლის ცხოვრებაში კი ვკითხულობთ:

გალერეა
ლოპოტის მარმარილოს საბადო

ლოპოტის მარმარილოს საბადო — საბადო კახეთის კავკასიონზე, მდინარე ლოპოტის სათავეებში, ქ. თელავიდან 50 კმ-ზე. საბადოში 5 განცალკევებული უბანია. ლოპოტის მარმარილოს საბადო დაკავშირებულია ქვედა ლიასის წყებასთან, რომელიც აგებულია კვარც-სერიციტული მეტამორფული ფიქლებით და ქვიშაქვებით. ამ ნალექებში გვხვდება 1-იდან 40 მეტრამდე სისქის ციცაბოდ დაქანებული 500-700 მ სიგრძის მარმარილოს ლინზები. ლოპოტის მარმარილო ერთგვაროვანი, სუფთა, წვრილი და საშუალო მარვცლოვანია. ფერი: თეთრი, მონაცრისფრო ძარღვებით; ნაცრისფერი და მუქი ნაცრისფერი, თეთრი ძარღვებით. ადვილად მუშავდება და კარგად პრიალდება.
ისტორია
საბადოს აღმოჩენა უკავშირდება სოფელ ლაფანყურის პირველი მცხოვრების ლეგა ნარუსლიშვილის სახელს. ერთხელ ნადირობის დროს ლეგა ნარუსლიშვილმა შეამჩნია, რომ ერთ ადგილას ხევში წყალი თეთრად გამოიყურებოდა. იგი ახლოს მივიდა და ნახა, რომ წყალი თეთრ კლდეზე (ტინზე) გადმოდიოდა. მოგვიანებით ამ ადგილით მეცნიერები დაინტერესდნენ. 1986 წელს მარმარილოს გატანა დაიწყო „თელავის ფილაქ-მარნარილოს კომბინატმა“, 1994 წლამდე კომბინატის საფქვავი იყო ლაფანყურში, ხოლო 1994 წლიდან გადაიტანეს თელავში. მისი მოპოვება ხდება კარიერული წესით.
ლოპოტის ხევი

ლოპოტის ხევი — ადმინისტრაციული ერთეული ფეოდალური ხანის კახეთში, ისტორიული თემი, ტერიტორიულად თავსდება ახლანდელი თელავის რაიონში. ლოპოტის ხევი და მთები ბუნებრივად დაცული და ძნელად მისავალი მხარე იყო, ამიტომ მტრის შემოსევის დროს კახეთის მოსახლეობის ნაწილი აქ იხიზნებოდა. ლოპოტის ხევის ცენტრი იყო ლოპოტის ციხე (შემორჩენილია ნანგრევები მდინარეების გონჯასხევისა და ლოპოტის წყლის შესაყარში), რომელსაც საუკუნის ნახევარში თავი შეაფარა მეფე ვახტანგ გორგასალის ძე დაჩიმ. საუკუნეში ლოპოტის ხევის მოსახლეობაში ქრისტიანობას ქადაგებდა ანტონ მარტყოფელი. საუკუნის დასაწყისში ლოპოტის ხევი დაარბია არაბმა სარდალმა მარვან იბნ მუჰამადმა (მურვან ყრუ), მაგრამ ლოპოტის ციხის აღება ვერ მოახერხა.