მსოფლიო ჩემპიონატი ელვისებურ ჭადრაკში

მსოფლიო ჩემპიონატი ელვისებურ ჭადრაკში (ხშირად გამოიყენება ტერმინი ბლიცი) — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ტარდება ელვისებური ჭადრაკის წესებით მსოფლიო ჩემპიონის გამოსავლენად. 2012 წლიდან ფიდე ყოველწლიურად ატარებს გაერთიანებულ ტურნირს სწრაფ ჭადრაკსა (რაპიდი) და ელვისებურ ჭადრაკში.

ელვისებურ ჭადრაკში მსოფლიოს მოქმედი ჩემპიონია ნორვეგიელი დიდოსტატი მაგნუს კარლსენი, ხოლო ქალთა შორის ტიტულს ყაზახი დიდოსტატი ბიბისარა ასაუბაიევა ფლობს. მაგნუს კარლსენი რეკორდსმენია, მან ეს ტიტული ცხრაჯერ მოიპოვა.

დროის კონტროლი
2008 წლამდე ჩემპიონატების უმეტესობაში დროის კონტროლი იყო 5 წუთი თითოეულ მოთამაშეზე. 2009 წლის ჩემპიონატიდან მოყოლებული, კონტროლი შეიცვალა: მოთამაშეებს ეძლევათ 3 წუთი, ყოველ სვლაზე 2 წამის დამატებით.

ადრეული ტურნირები
ჰერცეგ-ნოვის ტურნირი (1970)
1970 წლის 8 აპრილს, ბელგრადში გამართული „საუკუნის მატჩის“ (სსრკ მსოფლიოს ნაკრების წინააღმდეგ) დასრულების შემდეგ, იუგოსლავიის ქალაქ ჰერცეგ-ნოვიში გაიმართა ბლიც-ტურნირი. მასში 12 მოთამაშე მონაწილეობდა (ორწრიანი სისტემით). ტურნირი გამორჩეული იყო იმით, რომ მასში ოთხი მსოფლიო ჩემპიონი მონაწილეობდა.

ფავორიტებად ტიგრან პეტროსიანი, მიხეილ ტალი და ვიქტორ კორჩნოი ითვლებოდნენ, თუმცა ამერიკელმა დიდოსტატმა ბობი ფიშერმა ფენომენალური შედეგი აჩვენა. მან 22-დან 19 ქულა დააგროვა და მეორე ადგილზე გასულ ტალს 4½ ქულით გაუსწრო. ფიშერმა სულ რაღაც ერთი პარტია წააგო და სსრკ-ის ხუთ დიდოსტატთან 10-დან 8½ ქულა აიღო.

1988 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი
1988 წლის 19 თებერვალს, კანადის ქალაქ სენტ-ჯონში გაიმართა მსოფლიო ჩემპიონატი ელვისებურ ჭადრაკში. ტურნირი ოლიმპიური სისტემით ჩატარდა და მასში 32 მოჭადრაკე მონაწილეობდა. მთავარი ფავორიტები გარი კასპაროვი და ანატოლი კარპოვი იყვნენ.

კარპოვი მეორე რაუნდშივე გამოეთიშა ასპარეზობას ალექსანდრე ჩერნინთან მარცხის შემდეგ. კასპაროვი მეოთხედფინალში ბულგარელ კირილ გეორგიევთან დამარცხდა. ფინალში ერთმანეთს მიხეილ ტალი და რაფაელ ვაგანიანი შეხვდნენ. ტალმა 3½–0½ მოიგო და ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა.

51 წლის მსოფლიო ექს-ჩემპიონმა, მიხეილ ტალმა, ფინალური ეტაპი იოლად გაიარა (5½/7 ქულა). მასთან ერთად ფინალში გავიდა რაფაელ ვაგანიანი, რომელმაც კირის გეორგიევის წინააღმდეგ გამართულ სკანდალურ ნახევარფინალს გაუძლო; მეორე პარტიაში სომეხ დიდოსტატს არაწესიერი სვლის გაკეთების გამო საათზე ხელის დაჭერაში ადანაშაულებდნენ, თუმცა ვიდეოჩანაწერის განხილვის შემდეგ მსაჯებმა დაადგინეს, რომ ვაგანიანის ხელი საათთან შეხებამდე გაჩერდა. ფინალი ცალმხრივი გამოდგა — ტალი გამუდმებით იყენებდა ხარისხის შეწირვას მომგებიანი კომბინაციების მოსაძებნად. სამი პარტიის შემდეგ, როცა ანგარიში 3:0 გახდა ტალის სასარგებლოდ, ვაგანიანმა მეოთხე პარტიაში ყაიმი შესთავაზა და მატჩი დათმო. მოგვიანებით ტალი აცხადებდა, რომ ტურნირს "არასერიოზულად" მიუდგა; ის მთელი ტურნირის განმავლობაში ეწეოდა, ხოლო ჩერნინთან ნახევარფინალისთვის მისი "მომზადება" ორმაგი სკოტჩისგან შედგებოდა.

2000 წლის მსოფლიო თასი ელვისებურ ჭადრაკში
 იყო 367 მოჭადრაკის მონაწილეობით გამართული ტურნირი შვეიცარიული სისტემით, რომელიც 2000 წლის 9 იანვარს ვარშავაში (პოლონეთი) ჩატარდა. ღონისძიება 11 რაუნდისგან შედგებოდა, თითოეული მატჩი კი ორ 5-წუთიან პარტიას მოიცავდა (ჯამში 22 პარტია თითო მოთამაშეზე). ინდოელმა დიდოსტატმა ვიშვანათან ანანდმა, რომელიც ტურნირის პირველი ნომერი იყო, 22 შესაძლებლობიდან 17½ ქულით გაიმარჯვა. ანანდმა 14 პარტია მოიგო, 7 დაასრულა ფრედ და მხოლოდ 1 წააგო; განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი გამარჯვება ანატოლი კარპოვზე შავი ფიგურებით 43-ე სვლაზე.

ფიდეს მიერ აღიარებული ღონისძიებები
მსოფლიო ჩემპიონატი ელვისებურ ჭადრაკში (2006–2010)
პირველი ტურნირი ელვისებურ ჭადრაკში, რომელიც ფიდემ „მსოფლიო ჩემპიონატად“ აღიარა, 2006 წლის 6 სექტემბერს ისრაელში, რიშონ-ლე-ციონში გაიმართა. ტურნირი 16 მოთამაშის მონაწილეობით წრიული სისტემით ჩატარდა. 15 ტურის შემდეგ, ალექსანდრე გრიშჩუკმა და პეტრე სვიდლერმა 10½ ქულით პირველი ადგილი გაიყვეს. გრიშჩუკმა „არმაგედონის“ პარტიაში შავებით სძლია სვიდლერს და ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა.

2007 წელს ტურნირი მოსკოვში ჩატარდა, სადაც უკრაინელმა დიდოსტატმა ვასილი ივანჩუკმა 38-დან 25½ ქულით გაასწრო ვიშვანათან ანანდს და პირველი ადგილი დაიკავა. 2008 წელს ყაზახეთში გამართულ ჩემპიონატზე კუბელმა ლენიერ დომინგესმა გაიმარჯვა (15-დან 11½).

2009 წელს ჩემპიონატი კვლავ მოსკოვში დაბრუნდა, სადაც ნორვეგიელმა მოჭადრაკემ, მაგნუს კარლსენმა, ფენომენალური შედეგი აჩვენა — 42-დან 31 ქულა და უახლოეს მდევართან 3-ქულიანი უპირატესობა. 2010 წელს კი ტიტულს სომეხი დიდოსტატი ლევონ არონიანი დაეუფლა.

ტურნირები და პრიზიორები
მსოფლიო ჩემპიონატები სწრაფ და ელვისებურ ჭადრაკში (2012-დან დღემდე)
2012 წლიდან ფიდემ დაამკვიდრა ახალი ფორმატი, სადაც მსოფლიო ჩემპიონატი სწრაფ და ელვისებურ ჭადრაკში ერთობლივად ტარდება. ტურნირი შვეიცარიული სისტემით იმართება და მასში 100-ზე მეტი უძლიერესი დიდოსტატი მონაწილეობს.

პრიზიორები (ღია ტურნირი)
ქალები
რეკორდები
ტიტულები (ღია ტურნირი)
ტიტულები (ქალები)
იხილეთ ასევე
მსოფლიო ჩემპიონატი სწრაფ ჭადრაკში