iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მიელიტი

მიელიტი — ზურგის ტვინის ანთება. ზურგის ტვინის ჰეტეროგენული ფოკალური ანთებითი დაავადება, რომელსაც ახასიათებს მოტორული სისუსტის, მგრძნობელობითი დარღვევების და აუტონომიური დისფუნქციის მწვავე ან ქვემწვავე განვითარება.

სიმპტომები
დასაწყისი მწვავე ან ქვემწვავეა, ხშირად თან ახლავს ტემპერატურის მომატება. წარმოიქმნება ინტენსიური ტკივილები დაზიანების დონეზე, რომელსაც თან სდევს სხეულის ქვედა ნაწილებისა და კიდურების დამბლა. დაზიანებული უბნიდან აღინიშნება მგრძნობელობის სრული ან ნაწილობრივი დაკარგვა. ვლინდება მენჯის ორგანოების ფუნქციის მოშლა; წარმოიქმნება ბაბინსკის სიმპტომი. თავ-ზურგტვინის სითხეში აღინიშნება ჰიპერალბუმინოზი და პლეოციტოზი. გიიენ-ბარეს მწვავე დემიელინიზირებად პოლირადიკულონევროპათიას, განსხვავებით მიელიტისაგან თან არ ახლავს გამტარობის დარღვევები. მიელიტისაგან თითქმის არ განსხვავდება ეპიდურიტი; ზურგის ტვინის ინსულტი კლინიკური სურათით მოგვაგონებს მიელიტს, მაგრამ გამოირჩევა თავისა და ზურგის ტვინის სითხის ნორმალური შემადგენობითა და დაზიანების ლოკალიზაციით, როგორც წესი, წინა სპინალური არტერიის აუზში. ზოგჯერ მიელიტის სიმპტომები შერწყმულია მხედველობის ნერვის ნევრიტთან, წარმოქმნის ოპტიკომიელიტის სინდრომს, ან დევიკის დაავადებას, რომელიც ახლოსაა დემიელინიზირებად დაავადებასთან.

აღმავალი პიოგენური მიელიტები ჩვეულებრივ მთავრდება ლეტალურად. თუმცა დროულად დაწყებულმა მკურნალობამ შესაძლებელია იხსნას ავადმყოფი. უხეში დაზიანების დროს რჩება მყარი პარაპლეგია. შედარებით იოლ შეთხვევებში შესაძლებელია ფუნქციის აღდგენა.

მიელიტის ზოგიერთ შემთხვევაში ზურგის ტვინის ნივთიერების ნეკროზი შეიძლება საკმაოდ ღრმა იყოს. ზურგის ტვინის პარენქიმის ნეკროზი მიელიტის მქონე ავადმყოფს პერიოდულად შეიძლება მოემატოს რამდენიმე თვის განმავლობაში და ჩაითრიოს მიმდებარე დაუზიანებელი უბნებიც. საბოლოოდ მიელიტით დაზიანების დონეზე ზურგის ტვინი ზომებში მცირდება ნაწიბურის ზოლამდე, რომელიც წარმოდგენილია გლიის უჯრედებით. ასეთ მდგომარეობას კლინიკურ პრაქტიკაში აღნიშნავენ ტერმინით „პროგრესირებადი ნეკროტული მიელოპათია“. ხანდახან პროგრესირებადი ნეკროტული მიელოპათიის დროს პათოლოგიურ პროცესში ჩათრეულია მთელი ზურგის ტვინი („ნეკროტული პანმიელოპათია“). თუ ზურგის ტვინის განივი ნეკროტული დაზიანება პაციენტს უჩნდება მხედველობის ნერვის ნევრიტამდე ან ნევრიტის შემდეგ მალევე, ამ მდგომარეობას უწოდებენ დევიკის დაავადებას ანდა ოპტიკომიელიტს. შესაძლოა, რომ ასეთი ანთებითი მიელოპათია დაკავშირებული იყოს გაფანტულ სკლეროზთან, ხოლო ბევრი მათგანი გაფანტული სკლეროზის სახეობასაც წარმოადგენს.

პათოგენეზი
გამომწვევია ნეიროტროპული ვირუსები ან ვაქცინაციებისა და დემიელინიზირებადი პროცესების დროს განვითარებული ნეიროალერგიული რეაქციები, იშვიათად ჩირქმბადი ფლორა; დაზიანების მიდამოში, ჩვეულებრივ გულმკერდის ქვედა ნაწილში, აღინიშნება შეშუპება, ჰიპერემია, მრავლობითი თრომბირებული სისხლძარღვები პერივასკულური ანთებითი ფოკუსებით.

ინფექციური მიელოპათია
ზურგის ტვინის ვირუსულ დაზიანებას ახლავს მიელიტის სპეციფიკური ტიპები. წარსულში ზურგის ტვინის ყველაზე გავრცელებული ინფექცია იყო პოლიომელიტი. დღესდღეობით ვირუსული მიელიტის ყველაზე ხშირი მიზეზი ხდება შემომსარტყლავი ჰერპესი, რომელიც თავიდან რადიკულარულ (ფესვურ) სიმპტომებს იძლევა. შემომსარტყლავი ჰერპესის დროს პათოლოგიური პროცესი მხოლოდ ზურგის ტვინის რუხ ნივთიერებას არ ეხება, როგორც ეს ხდება პოლიომიელიტის დროს. ავადმყოფების თავ-ზურგ-ტვინის სითხეში ყოველთვისაა ლიმფოციტები.
პოლინოზი

პოლინოზი — სეზონური ხასიათის ალერგიული დაავადება, რომელიც განპირობებულია სხვადასხვა მცენარეების მტვრის მიმართ მომატებული მგრძნობელობით, სენსიბილიზაციით, ახასიათებს სასუნთქი გზების, კონიუნქტივის, კანის, ნერვული, საჭმლის მომნელებელი სისტემისა და შინაგანი ორგანოების დაზიანება.

გამოვლინებები
პოლინოზს შეიძლება ჰქონდეს შემდეგი გამოვლინებები: სეზონური ალერგიული რინიტი; სეზონური ალერგიული დერმატიტი; სეზონური ალერგიული კონიუნქტივიტი; მტვრისმიერი ბრონქული ასთმა.

დიაგნოსტიკა
პოლინოზის დიაგნოსტიკისათვის მნიშვნელოვანია ალერგიული ანამნეზი, კანის სინჯები ალერგენებზე, პროვოკაციული სინჯები, ლაბორატორიული დიაგნოსტიკა – სპეციფიკური იმუნოგლობულინ -ს განსაზღვრა.

სიმპტომები
ქავილისა და წვის შეგრძნება ცხვირში, ხშირი ცემინება, უხვი გამონადენი ცხვირიდან და გაძნელებული სუნთქვა, ქუთუთოების ქავილი და სიწითლე, შეშუპება, ცრემლდენა, თვალებში „ქვიშის“ შეგრძნება,შეტევითი ხასიათის სუნთქვის უკმარისობა, ხველა, ქავილი და გამონაყარი კანზე. პოლინოზის სიმპტომები ჩვეულებრივ მეორდება წლების განმავლობაში, წელიწადის ერთსა და იმავე დროს და შესაძლოა გაგრძელდეს ორი კვირიდან ხუთ თვემდე.

დიდი ქალაქის მცხოვრებნი პოლინოზით 6-7-ჯერ ხშირად ავადობენ, ვიდრე სოფლად მცხოვრებნი. გამონაბოლქვისა და მავნე აირების ბრონქებში სისტემატური მოხვედრა აქვეითებს სასუნთქი გზების ლორწოვანი გარსის დამცავ ფუნქციას და მტვრის ნაწილაკები მას გაცილებით ადვილად აზიანებს.

პოლინოზის თვითგანკურნება არ ხდება იშვიათი შემთხვევების გარდა, ყოველ მომდევნო სეზონზე ალერგიული სიმპტომები უფრო და უფრო მძაფრდება. ალერგიული რინიტი ადეკვატური მკურნალობის არარსებობისას, შესაძლოა გადაიზარდოს ბრონქული ასთმაში.

საშიშროება
დაავადების გართულებებია: ჭინჭრის ციება; ბრონქიალური ასთმა; კვინკეს შეშუპება; ატოპიური დერმატიტი; ცისტიტი.

მკურნალობა
მას შემდეგ, რაც დაავადების მიზეზი დაზუსტდება, სპეციალისტი პაციენტთან შეთანხმებით შეიმუშავებს მკურნალობის ინდივიდუალურ გეგმას, რომელიც მოიცავს: 1. ელიმინაციურ ღონისძიებებს - ალერგენთან კონტაქტის შემცირებას ან შეწყვეტას; 2. ფარმაკოთერაპიას, რომლის მიზანია, მინიმუმამდე შევამციროთ სიმპტომები და ხელი შევუშალოთ დაავადების პროგრესირებას. უმეტესად გამოიყენება ბოლო თაობის ანტიჰისტამინური პრეპარატები, აგრეთვე - ადგილობრივი მოქმედების კორტიკოსტეროიდები საინჰალაციო ფორმით. მკურნალობა სასურველია დაიწყოს ყვავილობის დაწყებამდე ორი კვირით ადრე. 3. სპეციფიკური ჰიპოსენსიბილიზაცია – ეს მეთოდი უფრო რადიკალური და ეფექტურია, თუ, რა თქმა უნდა, რაიმე უკუჩვენება არ არსებობს. სპეციფიკური ჰიპოსენსიბილიზაციის პრინციპი გულისხმობს გამომწვევი ალერგენის მიმართ სპეციფიკური ტოლერანტობის (განურჩევლობის) გამომუშავებას. ყვავილის მტვრის მიმართ ტოლერანტობა მიიღწევა ორგანიზმში ალერგენის მზარდი დოზების შეყვანით. ჰიპოსენსიბილიზაცია, წესისამებრ, იწყება ზამთარში და მთავრდება ყვავილობის სეზონის დადგომამდე, ან შემცირებული დოზებით მთელი წლის განმავლობაში გრძელდება. სრული თერაპიული ეფექტის მისაღებად სამი კურსი მაინც უნდა ჩატარდეს. ეს მეთოდი ყველაზე სასარგებლოა სწორედ პოლინოზების დროს.
ეგილს ლევიტსი

ეგილს ლევიტსი (, 30 ივნისი 1955, რიგა, ლატვიის სსრ, სსრკ) — ლატვიის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, იურისტი, პოლიტოლოგი. ლატვიის იუსტიციის მინისტრი 1993-1994 წლებში. ლატვიის არჩეული პრეზიდენტი 2019 წლის 29 მაისიდან.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1955 წელს ლატვიელი ებრაელების ოჯახში. 1972 წელს მშობლებთან ერთად დატოვა საბჭოთა კავშირი და გადასახლდა გფრ-ში. 1993-1994 წლებში იყო ლატვიის იუსტიციის მინისტრი. 1995-2004 წლებში ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მოსამართლე, ხოლო 2010 წლამდე ევროკავშირის სასამართლოს მოსამართლე. 1992-1993 წლებში იყო ლატვიის ელჩი გერმანიასა და შვედეთში, 1994-1995 წლებში კი ავსტრიაში, უნგრეთსა და შვეიცარიაში. 1993-1994 წლებში იყო ლატვიის სეიმის დეპუტატი. არის 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი.

2019 წლის 29 მაისს სეიმმა აირჩია ქვეყნის პრეზიდენტად.
აზერბაიჯანის სახელმწიფო საგუნდო კაპელა

აზერბაიჯანის სახელმწიფო საგუნდო კაპელა — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ერთ-ერთი წამყვანი მუსიკალური კოლექტივი. დაარსებულია 1966 წელს აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიასთან. დაარსების დღიდან ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში კოლექტივს ხელმძღვანელობდა ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, ქორმაისტერი ედუარდ ნოვრუზოვი.

1996 წლიდან აზერბაიჯანის სახელმწიფო საგუნდო კაპელის სამხატვრო ხელმძღვანელი და მთავარი დირიჟორი არის სახალხო არტისტი გულბაჯი იმანოვა. გუნდის რეპერტუარი შედგება აზერბაიჯანელი და უცხოელი კომპოზიტორების ნაწარმოებებისგან. მათ შორის აღსანიშნავია მუღამის საფუძველზე შექმნილი ჯაჰანგირ ჯაჰანგიროვის კანტატა „ფუზული“, „ჩაჰარგაჰი“ და ნაზიმ ალივერდიბეკოვის საგუნდო კომპოზიციები „ბაიათი-შირაზი“, რომლებიც იკავებენ მნიშვნელოვან ადგილს აზერბაიჯანის სახელმწიფო საგუნდო კაპელის რეპერტუარში.

კაპელის დირიჟორები
კაპელის პირველი სამხატვრო ხელმძღვანელი და მთავარი დირიჟორი იყო აზერბაიჯანის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე ე. ნოვრუზოვი.
1996 წლიდან აზერბაიჯანის სახელმწიფო გუნდური კაპელის სამხატვრო ხელმძღვანელი და მთავარი დირიჟორი არის პროფესორი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი გიულბაჯი იმანოვა
ჯავანშირის სტატუეტი

ჯავანშირის სტატუეტი — ბრინჯაოს სასაკმევლე.

აზერბაიჯანის ჩრდილოეთში (აგრეთვე თანამედროვე სამხრეთ დაღესტანში) ნაპოვნი ხელოვნების ნიმუშებს შორის (ბრინჯაოს ჭურჭელი, დოქები, საცეცხლურები), რომლებიც – საუკუნეებს მიეკუთვნება, განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს ბრინჯაოს სასაკმევლე. წინა საუკუნის დასაწყისში ნახიჩევანში ჩარჩისგან ნაყიდი ანტიკვარული ნივთი ამჟამად ინახება სანქტ-პეტერბურგის ერმიტაჟის მუზეუმში. მეცნიერთა აზრით (კ. ვ. ტრევერი, ვ. ლ. ლუკონინი, გ. გოშგარლი და სხვ.), 35,6 სმ სიმაღლის ბრინჯაოს სასაკმევლე, რომელსაც აქვს მხედრის ფორმა, დამზადებულია ადგილობრივი ხელოსნის მიერ. ალბანეთის ისტორიის ერთ-ერთი პირველი მკვლევრის კ. ვ. ტრევერის ვარაუდით სტატუეტი წარმოადგენს ალბანური მბრძანებლის, ჯავანშირის გამოსახულებას. ასეთი ვარაუდი განპირებებულია ერთის მხრივ, სტატუეტში სასანიდური შაჰებისთვის დამახასიათებელი ელემენტების არსებობით, ხოლო მეორეს მხრივ, იმით, რომ მხედრის იკონოგრაფიული ხაზები შეესაბამება მოვსეს კალანკატვაცის მიერ ჯავანშირის შესახებ მოწოდებულ ინფორმაციას. აზერბაიჯანელი მეცნიერებები გ. მ. აჰმედოვი და ნ. ი. რზაიევი ადასტურებენ კ. ვ. ტრევერის ამ ვარაუდს. სტატუეტი წარმოადგენს მდიდრულ ტანსაცმელში გამოწყობილ ცხენოსანს, რომელიც დაგვირგვინებულია ალბანელების სიმბოლოდ ქცეული გვირგვინით სელენა-მთვარის გამოსახულებით.
ბუხარა (ქუდი)

ბუხარა — აზერბაიჯანული ეროვნული ქუდის ნაირსახეობა.

ბუხარა ეხურათ თავად-აზნაურთა წოდების წარმომადგენლებს. ქუდი მზადდებოდა ბუხარიდან ჩამოტანილი ტყავისგან და ჰქონდა კონუსისებრი ან წვეტიანი ფორმა. იგი ქალაქის არისტოკრატებისთვისაც იყო დამახასიათებელი. ბუხარას აგრეთვე „აზნაურის ქუდს“ ან „წვეტიან ქუდს“ ეძახიან.

ქუდის სიმაღლე არ აღემატება 11 სანტიმეტრს. მისი დამზადების ტექნოლოგია გამოირჩევა სხვა ტექნოლოგიებისგან. სამ ცალ ყარაკულის (კრაველის) ჯიშის კრავს კლავნენ გაჩენისთანავე, სანამ დედა ცხვარი მოლოკავს და გაამშრალებს მათ. წინააღმდეგ შემთხვევაში კრავის ბეწვის სტრუქტურა დაირღვევა (ჩამოიშლება კულულები) და ტყავი არ ივარგებს ქუდის შესაკერად. ქუდის ფასეულობა მდგომარეობს სწორედ მატყლის კულულებში.

ვარაუდობენ, რომ ქუდის ეს ფორმა გადმოღებულია სეფევიდთა მბრძანებლებისგან (ყიზილბაშებისგან). ბუხარა მიეკუთვნება ქუდების ძვირადღირებულ ნაირსახეობას.
ინდური წყალკვეთია

ინდური წყალკვეთია — ფრინველი მეჭვავიასნაირთა რიგისა, წყალკვეთიას გვარის 3 წარმომადგენელიდან ერთ-ერთი.

აღწერა
შეფერილია თეთრად. სხეულის ზედა მხარე და თავის ზედა ნაწილი შავია. ნარინჯისფერი ნისკარტი კონტრასტულადაა გამოხატული. სხეულის სიგრძე 40–43 სანტიმეტრს აღწევს, ფრთის შლილი 108 სმ-მდეა. შავი წყალკვეთია ინდურზე დიდია, ხოლო აფრიკული — პატარა.

გავრცელება
თანამედროვე დროში გვხვდება პაკისტანში, ინდოეთში (მათ შორის ქაშმირში), ბანგლადეშსა და მიანმარში. დაფიქსირებულია მისი გადაფრენები მეზობელ ქვეყნებში. ადრე ბევრად გაფართოებულ ტერიტორიაზე გვხვდებოდა; მაგ., დროდადრო ჩინეთშიც შეინიშნებოდა.

ითვლება, რომ ამჟამინდელი პოპულაცია ძირითადად ინდოეთსა და პაკისტანშია თავმოყრილი და მათ საერთო რაოდენობა 6000–10000 სულია. ადრე ფართოდ იყვნენ გავრცელებული ინდოეთის სუბკონტინენტის მდინარეთა ნაპირებზე.

კვება
ინდური წყალკვეთია საკვების მოპოვებისას წყლის დონესთან ახლოდ დაფრინავს, მასში ნისკარტის ქვედა მხარეს ჩაუვებს და წყალს „კვეთს“ (აქედან მომდინარეობს სახელწოდება).
ნოე ლეჟავა

ნოე ლეჟავა (დ. 1884, კულაში, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 1938) — ქართველი პოლიტიკოსი და თანამდებობის პირი.

1907-1917 წლებში ეწეოდა რევოლუცირ მოღვაწეობას თბილისის, ალექსანდროპოლისა და სარიყამიშის რკინიგზის დეპოს მუშებს შორის. 1917 წელს თბილისის დეპოში მემანქანედ მუშაობდა და კვლავ რევოლუციურ მოღვაწეობას განაგრძობდა. მონაწილეობა მიიღო კავკასიის ფრონტიდან რევოლუციურად განწყობილი ჯარების საბჭოთა რუსეთში გაგზავნის ოპერაციაში, აგრეთვე რევკომის შექმნაში დოლიარსა და შამქორში. მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი მისია იყო ბაქოში საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ მუსავატელების მიერ მოწყობილ კონტრრევოლუციური აჯანყების ლიკვიდაცია. 1918 წელს აქტიურად მონაწილეობდა დუშეთის მაზრის გლეხთა შეიარაღებულ აჯანყებაში მენშევიკური მთავრობის წინააღმდეგ. აჯანყების დამარცხების შემდეგ დააპატიმრეს. 1920 წლის მაისიდან პარტიულ მუშაობას ეწეოდა ჩრდილოეთ კავკასიაში განაგრძობდა. ამ წლის ბოლოს ბაქოში იყო, მოგვიანებით სწავლობდა სვერდლოვის სახელობის კომუნისტურ უნივერსიტეტში. მას შემდეგ რაც შეიქმნა საქართველოს სსრ და დამყარდა საბჭოთა ხელისუფლება, იგი დაინიშნა საპასუხისმგებლო სამეურნეო თანამდებობებზე. გარდაიცვალა 1938 წელს. იყო სკკპ-ის წევრი 30 წლის განმავლობაში, 1908 წლიდან გარდაცვალებამდე, 1938 წლამდე.
ფერდინანდო მედიჩი

ფერდინანდო დე’ მედიჩი (; დ. 9 აგვისტო, 1663 — გ. 31 ოქტომბერი, 1713) — მედიჩთა დინასტიის წარმომადგენელი. ტოსკანის ჰერცოგ კოზიმო -ისა და მარგარიტა ლუიზა ორლეანელის უფროსი ვაჟი. ტოსკანის ტახტის მემკვიდრე 1670-1713 წლებში.

ბიოგრაფია
ფერდინანდო დაიბადა 1663 წლის 9 აგვისტოს პიტის სასახლეში, ფლორენციაში. იგი იყო ტოსკანის პრინცის, კოზიმო მედიჩისა და მისი ცოლის, მარგარიტა ლუიზა ორლეანელის პირველი შვილი. მამამისი იყო ტოსკანის მოქმედი ჰერცოგის, ფერდინანდო -ისა (ვის პატივსაცემადაც დაარქვეს სახელი) და მისი ცოლის, ვიტორია დელა როვერეს უფროსი ვაჟი, ხოლო დედამისი თვით საფრანგეთისა და ნავარის მეფე ანრი -ის უმცროსი ვაჟის, ორლეანის ჰერცოგ გასტონ დე ბურბონისა და მისი მეორე ცოლის, მარგარიტა ლოთარინგიელის უფროსი ასული იყო. მისმა მშობლებმა მის მერე კიდევ ერთი გოგონა და ვაჟი გააჩინეს. 1670 წელს მამამისი, კოზიმო ტოსკანის დიდი ჰერცოგი გახდა, ფერდინანდო კი ტახტის პირველი მემკვიდრე. 1675 წელს მისი მშობლები ერთმანეთს დაშორდნენ, რის შემდეგაც დედამისი მშობლიურ საფრანგეთში დაბრუნდა და შვილები აღარასდროს უნახავს. ამის გამო, მას და მის და-ძმებს ყურადღებას ბებია, ვიტორია დელა როვერე აქცევდათ.

მიუხედავად დაშორებისა, ფერდინანდოს ძალიან ახლო ურთიერთობა ჰქონდა დედასთან, რომელიც ხშირად სწერდა წერილებს. იგი მარგარიტა ლუიზას ფავორიტი შვილი იყო. ფერდინანდო იყო სიმპატიური, მშვენიერი ცხენოსანი და ნიჭიერი მუსიკოსი. იცოდა ამაღელვებელი სიმღერა და საოცრად დაკვრა. ყოველივე ეს, მან გენუელი რეპეტიტორის, ჯანმარია პალიარდისგან ისწავლა. ცნობილია, რომ მუსიკას, ყოველთვის დიდი როლი ეკავა მის ცხოვრებაში.

გარდა მუსიკისა, ცნობილია, რომ ფერდინანდოს ძალიან უყვარდა ინტიმური ურთიერთობები, რომელთა უმეტესობაც მას მამაკაცებთან ჰქონდა. მისი ასეთი რომანებიდან განსაკუთრებულად გახმაურებულებია სილამაზით განთქმულ მუსიკოს პეტრილოსთან და ასევე ვენეციელ კასტრატოსთან, სახელად ჩეჩინო. ფერდინანდოს ბიძას, ფრანჩესკოს, რომელიც მხოლოდ სამი წლით იყო მასზე უფროსი, დიდი გავლენა ჰქონდა მის ცხოვრებაში.

1689 წელს ფერდინანდო დააქორწინეს ბავარიის ჰერცოგ ფერდინანდ მარიასა და მისი ცოლის, ჰენრიეტა ადელაიდა სავოიელის ასულ ვიოლანტე ბეატრიქს ბავარიელზე. მიუხედავად იმისა, რომ პატარძალიც დიდად დაინტერესებული იყო მუსიკით და გრძნობებიც ჰქონდა ფერდინანდოსადმი, მას საერთოდ არ მოსწონდა თავისი ცოლი, რის გამოც ქორწინება უიღბლო და ამასთან ერთად უნაყოფოც იყო.

1696 წელს ფერდინანდომ ვენეციაში დაისვენა. აქ მან გაიცნო და შეუყვარდა მომღერალი ქალი, რომელიც პუბლიკაში ცნობილი იყო ლა ბამბაჯიას სახელით. იგი მას ვენეციის კარნავალზე შეხვდა, რის შემდეგაც, სავარაუდოდ მისგან ფერდინანდომ სიფილისი აიკიდა.

1710 წლიდან მისი ჯანმრთელობა სერიოზულად შეირყა. იგი გარდაიცვალა 1713 წლის 31 ოქტომბერს ფლორენციაში, 50 წლის ასაკში, უშვილოდ. მისი ცოლი მეორედ აღარ გათხოვილა და არც სამშობლოში დაბრუნებულა, რის გამოც კოზიმო -მ მას სიენას გამგებლის წოდება მისცა, ტახტის მემკვიდრე კი მისი უმცროსი ძმა, ჯან გასტონე გახდა.

წინაპრები
სანატორიუმი „აზრა“

სანატორიუმი „აზრა“ — არტ-ნუვოს (მოდერნის) არქიტექტურის ძეგლი სოხუმში, სოხუმის მთაზე. აიგო 1913 წელს. ეკუთვნოდა სოხუმის ოლქის სამრევლო-საეკლესიო სკოლების მეთვალყურის მეუღლეს, ეკატერინე ალფეროვას. შენობის ფასადს მთელ სიგრძეზე გასდევდა მოდერნის სტილისათვის დამახასიათებელი დეკორით გაფორმებული აივნები, რომელზე მოხვედრაც ყველა ოთახიდან შეიძლებოდა. ბოლო სართული წარმოადგენდა ნაგებობის ცენტრალურ ნაწილში დაშენებულ ოთახს, შემინულფასადიან წვეტურას , რომელიც წარმოჩენდებოდა შენობის მთავარ ნაწილად.

გასაბჭოების შემდგომ დაწესებულებას სახელი რამდენჯერმე შეეცვალა. 1950-იან წლებში აქ განთავსდა ბალნეოლოგიის ინსტიტუტი. მაშინ დაიწყო ცვლილებები ექსტერიერში, რამაც საბოლოოდ შენობას დაუკარგა ისტორიული სახე და არქიტექტურული ღირებულება.

„აზრადან“ იშლება ხედი სოხუმის ყურეზე.
სიტუე

სიტუე, აკიაბი — ქალაქი მიანმარში, ნავსადგური ბენგალის ყურის სანაპიროზე, მდინარე კალადანის შესართავში. რაქაინის (არაკანი) შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი.

მოსახლეობის რაოდენობა — 147 899 კაცი (2014). ძირითადი საქმიანობა — ბრინჯის ცეხვა და გატანა. განვითარებულია ხე-ტყის დამზადება, ასანთის წარმოება. სიტუეს სამხრეთით იღებენ ნავთობს.
ჟამბილ ახმეტბეკოვი

ჟამბილ ახმეტბეკოვი (; ; დ. 11 თებერვალი, 1961, შანთექე) — ყაზახი პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა შანთექეში, ცელინოგრადის ოლქში, ყაზახეთის სსრ-ში. 1978-1983 წლებში სწავლობდა ცელენოგრადის უნივერსიტეტში. 1994 წელს დაამთავრა ყაზახეთის მენეჯმენტის, ეკონომიკისა და პროგნოზირების უნივერსიტეტი. 1983 წლის სექტემბრიდან ყორღალჟინის საბჭოთა მეურნეობაში მუშაობდა მექანიკოსად, ხოლო უკვე ამა წლის ნოემბერში აირჩიეს საბჭოთა მეურნეობის კომკავშირის კომიტეტის მდივნად.

2005 წლიდან არის ყაზახეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი. 2011 წლის 14 თებერვალს იგი პარტიამ პრეზიდენტობის კანდიდატად წარადგინა, მან არჩევნებზე მესამე ადგილი დაიკავა. 2019 წელს პარტიამ კვლავ წარადგინა პრეზიდენტობის კანდიდატად.
აჰმადნაგარი (ქალაქი)

აჰმადნაგარი, აჰმედნაგარი — ქალაქი დასავლეთ ინდოეთში, მაჰარაშტრის შტატში, მდინარე სინაზე.

მოსახლეობა — 350 905 კაცი (2011). ქალაქში მდებარეობს რკინიგზის სადგური. განვითარებულია ბამბსაწმენდი, ბამბეულის, ტრიკოტაჟის, ტყავის მრეწველობა, საყოფაცხოვრებო საგნების (სპილენძის ჭურჭლისა და სხვ.) ხელოსნური წარმოება.

დაარსდა 1493/1494 წელს მისი დამაარსებელია აჰმად ნიზამ-შაჰი, ბაჰმანის სასულთნოს ერთ-ერთი მხედართმთავარი, რომელმაც თავი დამოუკიდებლად გამოაცხადა და აჰმადნაგარი თავის დედაქალაქად აქცია. ოდესღაც იყო აურანგაბადის სამეფოს მეორე დედაქალაქი.
ბაიკალსკი

ბაიკალსკი — ქალაქი რუსეთში, ირკუტსკის ოლქში, ბაიკალის ტბის სამხრეთ ნაპირზე.

ქალაქში მდებარეობს რკინიგზის სადგური ირკუტსკ—ულან-უდეს ხაზზე. ბაიკალსკში გადის მოსკოვ—ვლადივოსტოკის ფედერალური ავტოგზა. დაარსდა 1961 წელს როგორც დაბა, ცელულოზის ქარხნის მშენებლობასთან დაკავშირებით. 1966 წლიდან ქალაქად ითვლება.

ბაიკალსკში მდებარეობს რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ციმბირის განყოფილების ეკოტოქსიკოლოგიის ინსტიტუტი. ქალაქი სამეცნიერო და სპორტული ღონისძიებების, მათ შორის საერთაშორისოების გამართვის ტრადიციული ადგილია. აქ მდებარეობს სამთო-სათხილამურო კურორტი „გორა-სობოლინაია“ (« »).
ხოსე ანტონიო რეიესი

ხოსე ანტონიო რეიეს კალდერონი (; დ. 1 სექტემბერი, 1983 — გ. 1 ივნისი, 2019) — ესპანელი ფეხბურთელი, მარცხენა გარემარბი.

ხოსე ანტონიო რეიესი „სევილიის“ აკადემიის აღზრდილია და ამ გუნდის რიგებში დებიუტი 16 წლის ასაკში ჰქონდა. 2004 წელს ლონდონის „არსენალში“ გადავიდა, სადაც სამი სეზონი გაატარა, ის იმ ლეგენდარული გუნდის წევრი იყო, რომელსაც ფეხბურთის ისტორიაში სარეკორდო, 49 მატჩიანი წაუგებელი სერია ჰქონდა. რეიესმა გუნდთან ერთად პრემიერ ლიგა მოიგო და ჩემპიონთა ლიგის ფინალშიც იასპარეზა, სადაც ლეგენდარულ მატჩში „ბარსელონასთან“ დამარცხდა.

„არსენალიდან“ განათხოვრების წესით „რეალ მადრიდში“ გადავიდა, სადაც 2006-07 წლების სეზონში სამეფო კლუბმა ლა ლიგა ბოლო ტურში, სწორედ მისი დუბლის წყალობით მოიგო.

რეალში იჯარის ვადის გასვლის შემდეგ ის „არსენალიდან“ მადრიდულმა „ატლეტიკომ“ გამოისყიდა, სადაც 2007-11 წლებში 104 თამაშში 8 გოლი გაიტანა, 2008-09 წლების სეზონი კი განათხოვრების წესით პორტუგალიურ „ბენფიკაში“ გაატარა.

ატლეტიკოს შემდეგ რეიესი ისევ „სევილიას“ დაუბრუნდა, სადაც 2012-2016 წლებში ასპარეზობდა, ამის შემდეგ რეიესმა „ესპანიოლში“, „კორდობასა“ და „ტიანშინში“ იასპარეზა, ხოლო მისი ბოლო საფეხბურთო გუნდი „ესტრემადურა“ გამოდგა. ხოსე ანტონიო რეიესს ესპანეთის ნაკრებში 2003-2006 წლებში 21 მატჩში 4 გოლი აქვს გატანილი, ის ნაკრებს 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ეხმარებოდა, სადაც საკულტო 10 ნომრიანი მაისური ემოსა.

ესპანელი ისტორიაში ერთადერთი ფეხბურთელია, რომელსაც ევროპა ლიგა 5-ჯერ აქვს მოგებული, სამჯერ „სევილიის“, ორჯერ კი „ატლეტიკოს“ რიგებში. ამას გარდა მან თითოჯერ ესპანეთის თასი, სუპერთასი, ესპანეთის ჩემპიონატი, ინგლისის პრემიერლიგა, ინგლისის ასოციაციის თასი, ინგლისის სუპერთასი, პორტუგალიის თასი და ევროპის 19-წლამდე ჩემპიონატი მოიგო.

2019 წლის 1 ივლისს, 35 წლის ასაკში რეიესი ტრაგიკულად დაიღუპა ავტოავარიაში. ინციდენტი ადგილობრივი დროით დაახლოებით 11:40 საათზე, სევილია-უტრერას გზაზე მოხდა, რეიესის მშობლიურ ქალაქში. რეიესთან ერთად მანქანაში მისი ბიძაშვილები ხონათან რეიესი და მანუელ კალდერონი იმყოფებოდნენ, რომლებიც ასევე დაიღუპნენ. „ “-ს ცნობით, მანქანა გზიდან გადავიდა, რის შემდგომაც ცეცხლი გაუჩნდა.

ტიტულები
სევილია
სეგუნდა დივიზიონი: 2000–01
უეფა-ს ევროპა ლიგა: 2013–14, 2014–15, 2015–16
კოპა დელ რეის ფინალისტი: 2015–16
უეფა-ს სუპერთასის ფინალისტი: 2014, 2015

არსენალი
ინგლისის ასოციაციის თასი: 2004–05
ინგლისის სუპერთასი: 2004
ჩემპიონთა ლიგის ფინალისტი: 2005–06

რეალ მადრიდი

ინდივიდუალური
პრემიერ ლიგის თვის ფეხბურთელი: აგვისტო, 2004
ბრიგიტე ბირლაინი

ბრიგიტე ბირლაინი (; დ. 25 ივნისი, 1949, ვენა, ავსტრია, — 3 ივნისი, 2024, იქვე) — ავსტრიელი იურისტი, პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. იბიცა-გეიტის შემდეგ ავსტრიის პრეზიდენტმა ალექსანდერ ვან დერ ბელენმა დაასახელა ავსტრიის კანცლერის მოვალეობის შემსრულებლად 2019 წლის 30 მაისს და გახდა პირველი ქალი ავსტრიის კანცლერის თანამდებობაზე. ეს თანამდებობა მას 2020 წლის 7 იანვრამდე ეკავა.

ბიოგრაფია
ბრიგიტე ბირლაინი დაიბადა 1949 წლის 25 ივნისს მოკავშირების მიერ ავსტრიის ოკუპაციის პერიოდში. 1990-2002 წლებში იყო ქვეყნის მთავარი პროკურორი და პროკურორთა საერთაშორისო ასოციაციის აღმასრულებელი საბჭოს წევრი 2001-2003 წლებში. 2003 წელს გახდა ავსტრიის კონსტიტუციური სასამართლოს წევრი. 2003-2018 წლებში იყო კონსტიტუციური სასამართლოს ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო 2018 წლიდან — პრეზიდენტი. 2019 წლის 30 მაისს დაასახელეს ავსტრიის კანცლერის მოვალეობის შემსრულებლად 2019 წლის სექტემბრის არჩევნებამდე.
შაშვი

შაშვი — ფრინველთა გვარი შაშვისებრთა ოჯახისა.

აღწერა
მათი სხეულის სიგრძეა 21–30 სმ, მასა 150 გრამამდე. თავი პატარაა, ნისკარტი შედარებით გრძელი, მაღალი. ბოლო (კუდი) ჩვეულებრივ სწორად ჩაჭრილი ან მომრგვალებულია. ახალგაზრდა ფრინველის სამოსი ჭრელია; ზრდასრული ინდივიდების შეფერილობა — ერთფეროვანი (შავი, ყავისფერი, რუხი) ან დანაწევრებული (შავი, თეთრი, მურა, მოცისფრო-რუხი, წითური ან წაბლისფერი კონტრასტული არეებისა და ლაქებისაგან); მამლები ხშირად დედლებზე უფრო კაშკაშა ფერებში არიან გაფორმებული. ყველაზე მეტად ცვალებადი შეფერილობა მთის ანუ კუნძულის შაშვს (. ) აქვს, რომელსაც 50-მდე ქვესახეობა გააჩნია. შაშვის გვარის რიგ სახეობებს კაშკაშად აქვს შეფერილი ნისკარტი, ფეხები და კანის რგოლი თვალის გარშემო.

გავრცელება
ცნობილია დაახლოებით 65–80 სახეობა. გავრცელებული არიან როგორც ძველ, ისე ახალ სამყაროში; 2 სახეობა შეყვანილია ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაზე. უპირატესად ტყის ფრინველები არიან, თუმცა რამდენიმე სახეობა ღია ლანდშაფტებშიც ბინადრობს. ჩრდილოეთში მცხოვრებ სახეობებს სეზონური გადაფრენები ახასიათებთ; მათი ნაწილი დიდ გუნდებს ქმნის. რიგ ქვეყნებში, ძირითადად კი სამხრეთ ევროპაში, შაშვები სანადირო ფრინველებს მიეკუთვნებიან.

ქცევა და კვება
ცქვიტი და მყვირალა ფრინველებია; ხშირად მიწაზე იკვებებიან. საკვებად იყენებენ მწერებს, ობობებს, ჭიაყელებს და მოლუსკებს, აგრეთვე ნაყოფებს (ძირითადად კენკრას). ზოგჯერ ზიანი მოაქვთ ხილისა და კენკროვანი კულტურების პლანტაციებისათვის.

გამრავლება
მონოგამიური ფრინველებია. ბუდობენ ცალკეულ წყვილებად ან პატარა კოლონიებად ხეებზე, ბუჩქებსა და მიწაზე. ბუდე მასიური და ჯამისებურია. მისი მშენებლობის დროს მასალებს ჩვეულებრივ თიხით ან მიწით ამაგრებენ. სეზონზე 1–2 (იშვიათად 3) ბუდეს აკეთებენ და თითოეულში 4–7 კვერცხს დებენ.