პანდროლი-350

„პანდროლ ფასტკლიპი“ — ანკერული სარელსო სამაგრი რკინიგზის ტრანსპორტის ტვირთდაძაბული და ჩქაროსნული მოძრაობის ლიანდაგებზე, რომელიც შეიმუშავა ბრიტანულმა კომპანია -მა. -ის სამაგრების დაპატენტება მოხდა 1957 წელს ნორვეგიელი ინჟინერ-რკინიგზელის -ის მიერ, დღეისათვის საპატენტო დაცვა მოხსნილია (20 წლის შემდეგ).

გამოჩენის წინაპირობები
„პანდროლ ფასტკლიპი“ (სამაგრის ლოკალიზირებული ვერსია ) დამუშავდა ვადების შემცირების მზარდი მოთხოვნებისა და ლიანდაგდამგები სამუშაოების ეფექტურობის გაზრდის, მოძრაობის სიჩქარის ზრდის (სამგზავრო მატარებლების მოძრავი შემადგენლობის ოპტიმალური სიჩქარე 350 კმ/სთ), ასევე ლიანდაგის შენახვაზე ხარჯების შემცირების საპასუხოდ. „პანდროლ ფასტკლიპის“ სამაგრი ნაწილები უპირატესად მიეწოდება შპლებთან ერთად წინასწარ აკრეფილი („პარკირების“ მდგომარეობაში). შპლების დაგებისა და მასზე რელსების დამაგრების შემდეგ სამაგრი ნაწილები კლემაზე უბრალო მიწოლით მოდის მუშა მდგომარეობაში.

„პანდროლის“ სამაგრებზე დამყარდა სიჩქარის მსოფლიო რეკორდი ელექტრულ წევაზე მოძრავი მატარებლებისათვის. ის დამყარდა მატარებელ -ზე 2007 წლის 3 აპრილს უბანზე პარიზსა და სტრასბურგს შორის და შეადგინა 574,8 კმ/სთ.

დამაგრების დეტალები
კლემა და მიმწოლი იზოლატორი ამცირებს დაძაბულობას რელსთან კონტაქტისას და ზრდის ელექტრულ წინააღმდეგობას, უზრუნველყოფს რელსის სტაბილურ დაწოლას საფუძველზე 12 000—13 000 ნიუტონი ძალით.
გვერდითი იზოლატორი უზრუნველყოფს მუდმივ ლიანდაგის სიგანეს, ელექტრულ იზოლაციას, ასევე მაღალ სიხისტეს და საიმედოებას.
ანკერი მზადდება მაღალი სიმტკიცის თუჯისგან სფერული გრაფიტისგან და წინასწარ დაძაბული რკინა-ბეტონთან ერთად უზრუნველყოფს ერთნაირ დრეკადობის მოდულს, რის შედეგადაც დაძაბულობა შპლებზე თანაბრად ნაწილდება ანკერის საშუალებით. ასევე ეს იწვევს დეფორმაციის უკან სვლას დატვირთვის ქვეშ, რაც უზრუნველყოფს ლიანდაგის სიგანის სტაბილურობას. დატვირთვა ამოგლეჯვაზე შეადგენს 130 კილონიუტონს.
დრეკადი პოლიურეთანის საფენი, სპეციალურად კონსტრუირებული ოპტიმალური სიმტკიცის უზრუნველსაყოფად, მაღალი ვიბროშთანთქმის და მაღალი ხახუნის კოეფიციენტი, იცავს შპლებს და ბალასტს მაღალი დინამიური დატვირთვებისაგან და დაზიანებებისგან, რითაც ახანგრძლივებს მათ სიცოცხლის ციკლს.

სამაგრების განსაკუთრებელი თვისებები
მთლიანი წინასწარი აკრეფა. ყველა კომპონენტები მოეწოდება რკინა-ბეტონის შპლების ქარხნიდან შპლებზე წინასწარ აკრეფილი სახით, რაც უზრუნველყოფს შრომითი რესურსების მნიშვნელოვან ეკონომიას, ამცირებს ლიანდაგის დაგების, დაძაბულობის განმუხტვის და რელსების ცვლის ხარჯებს. ასევე გამორიცხავს სამაგრების ელემენტების დაკარგვის შემთხვევებს ლიანდაგის გადატანისა და მისი დაგების დროს.

ელექტრული იზოლაცია. ანკერი რელსისგან ელექტრულად იზოლირებულია გვერდითი საყრდენი იზოლატორით. კლემა რელსისგან ელექტრულად იზოლირებულია მიმწოლი ნაწილის იზოლატორით.

სხვადასხვა ტიპის რელსები. სამაგრები საშუალებას იძლევა შეცვალოს რელსის ტიპის ან ლიანდაგის სიგანის ზომა სხვადასხვა სისქის გვერდითი იზოლატორების უბრალო გამოყენებით. გვერდითი იზოლატორების შეცვლისას კლემა რჩება შპალზე.

შემაკავებელი თვისებები. სამაგრები საშუალებას იძლევა შეიქმნას ნომინალური მიწოლის ძალა კლემაზე 13 000 ნიუტონამდე. აუცილებელი მიწოლის ძალა მაშინ მიიღწევა, როდესაც კლემა მოდის მუშა მდგომარეობაში. ეს გამორიცხავს ხრახნიანი შემაერთებელი სამაგრების მსგავსად მოჭერის ზუსტი მომენტის გამოყენების საჭიროებას.

ანკერული სამაგრები. ანკერი მონოლითურად არის ჩაშენებული შპალში მისი დამზადების დროს და სამაგრებს უქმნის საიმედო საყრდენს დამაგრებისთვის, რაც უზრუნველყოფს ლიანდაგის სტაბილურ სიგანეს.

არ არსებობს ხრახნიანი შემაერთებლები. პანდროლ ფასტკლიპის სამაგრებს არ გააჩნიათ ხრახნიანი კომპონენტები, რაც გამორიცხავს ჭანჭიკების გაპოხვის და გადაჭერის აუცილებლობას, ასევე გამორიცხავს შპლის ბზარებში წყლის გაყინვის შესაძლებლობას, რომელსაც შეუძლია გახეთქოს შპალი.

მუშა მდგომარეობაში დაყენება. შპლები ყველა კომპონენტების ნაკრებით მიეწოდება სარელსო-საშპლე რგოლების ამწყობ ადგილას, კლემები დგანან „პარკირების“ მდგომარეობაში. რელსების ჩალაგების შემდეგ კლემები მექანიკურად გადადის მუშა მდგომარეობაში. ნომინალური მიმწოლი ძალა იქმნება ავტომატურად.

უპირაპირო ლიანდაგების სარელსო წნულებში დაძაბულობის განმუხტვა. დაძაბულობის განმუხტვის დროს სამაგრების ყველა დეტალი რჩება ანაკრებ მდგომარეობაში. კლემები უბრალოდ გადადიან „პარკირების“ მდგომარეობაში რელსების განთავისუფლებისათვის. დაძაბულობის განმუხტვისათვის აუცილებლობის შემთხვევაში შეიძლება გამოყენებული იქნეს სპეციალური როლიკები.

მექანიზირებული დაყენება. „პანდროლ ფასტკლიპის“ სამაგრები განკუთვნილია მექანიკური დამაგრებისათვის არსებული ლიანდაგდამგები მანქანებისათვის მათი მოდიფიკაციის შემდეგ. კლემების მუშა მდგომარეობაში გადამყვანი მექანიზმები შესაძლებელია დადგეს უშუალოდ ლიანდაგდამგები მატარებლის ჩარჩოზე (დამატებითი პერსონალის გამოყენების გარეშე) ან გამოყენებული იქნეს ავტონომიურად (ერთი ოპერატორით).

პანდროლი-350-ის გამოყენება საქართველოში
ბრიტანული ტიპის შპლების გამოყენება პანდროლი-350-ის სამაგრებით საქართველოში დაიწყო 2000 წლიდან. მანამდე გამოიყენებოდა რუსული ტიპის რკინა-ბეტონის შპლები ტიპის სამაგრებით. დღეისათვის ჩვენ ქვეყანაში მაგისტრალური რკინიგზების მნიშვნელოვან ნაწილზე დაგებულია ბრიტანული ტიპის შპლები, სადაც გამოყენებულია პანდროლი-350-ის სამაგრები. სულ ახლახანს საქართველოს მაგისტრალური რკინიგზების ყველაზე რთულ ზესტაფონი-ხარაგაულის და მოლითი-ქვიშხეთი-ხაშურის ჩატარებულ რეკონსტრუქციულ ორლიანდაგიან უბანზე დაიგო ბრიტანული ტიპის შპლები. ამ შპლების ჩამოსხმა ხდება ქარხანაში, რომელშიც მისასვლელი ლიანდაგი შედის სადგურ თბილისი დამხარისხებლიდან, ხოლო პანდროლი-350-ის სამაგრები მიეწოდება დიდი ბრიტანეთიდან. ბრიტანული ტიპის შპლებს რუსული ტიპის შპლებთან შედარებით გააჩნია დიდი უპირატესობა, კერძოდ ის, რომ რუსული ტიპის შპლებს გააჩნია ბევრი სამაგრი ნაწილები ხრახნიანი ჩასადგმელი და საკლემე ჭანჭიკების ჩათვლით, რომლებიც მატარებელთა მოძრაობის შედეგად ნელ-ნელა ეშვებიან და კარგავენ მოჭიდებას ქვედებთან, რის შედეგადაც რელსი თავისუფლდება და განიცდის წარეკვას. გარდა ამისა ისინი წელიწადში ორჯერ (წესით გაზაფხულზე და შემოდგომაზე) უნდა მოეშვან, გაიპოხონ დიზელნარევ ზეთში და ისევ დაეჭირონ, რაც ლიანდაგის მიმდინარე შეკეთების ხარჯებს ზრდის, ითხოვს მუშა ძალას და სამუშაო დროს. ბრიტანული ტიპის შპლებზე კი არ არსებობს არანაირი ჭანჭიკები, მათში ქვედები უბრალოდ ჩაბეტონებულია და რელსები მაგრდება მხოლოდ თეთრი ფერის იზოლატორწამოცმული კლემებით (სპეციალური გასაღების გამოყენებით მექანიკურად), რომლებიც საკმაოდ მყარად აკრავენ რელსის ფუძეებს ქვედებზე და მას არ აძლევენ წარეკვის საშუალებას. ერთადერთი მინუსი რუსული ტიპის შპლებთან შედარებით ისაა, რომ ერთი ცალი რუსული შპალი იწონის 250, ხოლო ბრიტანული ტიპის 300 კილოგრამს.