ქრისტოფოროს პერევოსი

ქრისტოფოროს პერევოსი (, დ. 1773, პურლია, პიერია, ცენტრალური მაკედონია — გ. 4 მაისი, 1863, ათენი) — ბერძენი რევოლუციონერი, სარდალი, პოლიტიკოსი და მწერალი, რომელიც მონაწილეობდა საბერძნეთის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში (1821-1829).

ბიოგრაფია
დაიბადა ოლიმპის მთის ჩრდილოეთ ფერდობზე. ძველად ეს რეგიონი პერევიად იწოდებოდა, რის გამოც მან მიიღო ფსევდონიმი-გვარი „პერევოსი“. ისტორიკოს ი. კორდატოსის მიხედვით, პერევოსი ლარისის მიტროპოლიტის ვიკარის, იერემიას უკანონო შვილი იყო, რომელმაც მის განათლებაზე აიღო პასუხისმგებლობა.

1793 წელს პერევოსმა ბუქარესტში ბერძნული სკოლა დაამთავრა, ხოლო 1796 წელს ვენაში გადავიდა, რათა სამედიცინო განათლება მიეღო. სწორედ აქ გაიცნო მან რიგას ფერეოსი და მას შემდეგ მისი მიმდევარი და თანამოაზრე გახდა. 1797 წლის 17 დეკემბერს, ავსტრიელებმა, მოღალატეობის შედეგად, რიგასის რევოლუციური გეგმები გამოააშკარავეს. პერევოსიც დააკავეს, თუმცა რიგასის მიერ გაკეთებული განცხადების წყალობით, რომ ის მხოლოდ შემთხვევითი ნაცნობი იყო, იგი გაათავისუფლეს. რიგასი და მისი თანამებრძოლები ავსტრიელებმა ოსმალებს გადასცეს, რის შემდეგაც ისინი ბელგრადში სიკვდილით დასაჯეს.

პერევოსი იონიის კუნძულებზე გადავიდა და ფრანგების სამსახურში ჩადგა. როცა ნაპოლეონმა ეგვიპტეში ლაშქრობა დაიწყო, ალი-ფაშა ტეპელენელმა გადაწყვიტა ყოფილი ვენეციური ტერიტორიების ხელში ჩაგდება და 1798 წლის 12 ოქტომბერს ეპიროსის სანაპიროზე, ქალაქ პრევეზასთან გამოჩნდა. ქალაქს ფრანგი გენერალი ლა სალსეტი და მცირერიცხოვანი ბერძენი მცხოვრებლების რაზმი იცავდა, რომელსაც თავად პერევოსი ხელმძღვანელობდა. ხანმოკლე წინააღმდეგობის შემდეგ, ფრანგებმა დანებება არჩიეს, მაგრამ პერევოსის რაზმი მათ მაგალითს არ მიჰყვა — ისინი ნავებით გაეცალნენ და იონიის კუნძულებზე გადავიდნენ. პრევეზას დაპყრობის შემდეგ ქალაქი ალი-ფაშას ჯარებმა გაძარცვეს და მცხოვრებთა მასობრივი ხოცვა-ჟლეტა მოაწყვეს. ტყვედ ჩავარდნილ ფრანგებს აიძულეს, რომ მოკლულთა თავის ქალებს კანი გადაეძროთ და შიგნით მარილი ჩაეყარათ. ამის შემდეგ ბერძენთა და ფრანგთა სკალპები ოსმალეთის სულთნთან გაგზავნეს. პერევოსმა მრავალი წელი კორფუს (კერკირა) კუნძულზე გაატარა, 1817 წლამდე. აქ დაწერა „სულისა და პარგის ისტორია“ („ “), რომლის პირველი ტომი 1803 წელს პარიზში გამოაქვეყნა, ხოლო სრული ნაშრომი – 1815 წელს ვენეციაში. მესამე, დამატებული გამოცემა ბევრად გვიან, უკვე თავისუფალ საბერძნეთში, 1857 წელს გამოიცა.

ფილიკი ეტერია
პერევოსი რუსეთში გაემგზავრა, სადაც 1817 წლის 13 მარტს, მოსკოვში, ანტონის კომიზოპულოსმა იგი „ფილიკი ეტერიაში“ (, რაც „მეგობართა საზოგადოებას“ ნიშნავს) მიიწვია.

პერევოსი „ფილიკი ეტერიას“ „აპოსტოლად“ აირჩიეს მანიში, სადაც იტალიის გავლით ჩავიდა. მან მნიშვნელოვანი წარმატება მოიპოვა მანიატების ორგანიზაციაში გაწევრიანებასა და აჯანყების მომზადებაში, ასევე ნახევარკუნძულის მტრობით განწყობილი კლანების შერიგებაში. 1820 წლის 1 ოქტომბერს, ბუქარესტში ყოფნისას, პერევოსი მონაწილეობდა ბესარაბიაში (იზმაილი) გამართულ პრერევოლუციურ შეკრებაში, რომელიც ალექსანდროს იპსილანტიმ მოაწყო — იმ დროისთვის ის უკვე „ფილიკი ეტერიას“ ლიდერი იყო.

საბერძნეთის რევოლუცია
რევოლუციის დაწყებისთანავე, პერევოსმა ეპიროსის აჯანყებულთა მეთაურობა აიღო და პრევეზასთან მდებარე რინიასის ციხესიმაგრე დაიკავა. 1821 წლის 24-25 ივლისს მან ქალაქი პარგა აიღო, თუმცა მხოლოდ რამდენიმე დღით. თურქთა წინააღმდეგობისა და ინგლისელთა დიპლომატიური ჩარევის გამო, 28 ივლისს პერევოსი იძულებული გახდა, ქალაქი დაეტოვებინა. 1822 წლის მაისში ის მონაწილეობდა სულიოტების ბრძოლებში, რომლებიც დაბრუნდნენ თავიანთ მთებში და იცავდნენ თავს ხურშიდ-ფაშას 15-ათასიანი ჯარისგან.

1822 წელს, როდესაც პერევოსი სულიოტებთან ერთად ინგლისელების მეშვეობით იონიის კუნძულებზე გადავიდა და არგოსტოლიონში (კეფალონიის კუნძული) კარანტინში იმყოფებოდა, კუნძულის კომენდანტი ნაპიერი, შეეცადა პერევოსის მოსყიდვას, რათა მისგან წერილობითი განცხადება მიეღო, თითქოს ბერძნული რევოლუციის ინიციატორი (რუსი დიპლომატი) კაპოდისტრია იყო. პერევოსის პასუხი იყო მტკიცე: „მე არ ვიცი, ვინ არის ამ რევოლუციის ორგანიზატორი, მაგრამ რომც ვიცოდე კიდეც, ვერავინ მომისყიდის, რომ ჩემი სამშობლოს გამცემად ვიქცე.“.

1823 წელს პერევოსი სამხედრო სამინისტროს სათავეში ჩადგა, როგორც სამკაციანი კომიტეტის (პერევოსი, ანაგნოსტარასი, მურდზინოსი) წევრი. მინისტრის პოსტზე ყოფნისას, 200-კაციანი რაზმით სწრაფად გაემართა თესალიის მაგნესიაში, სადაც 3-ათასიანი ბერძენი აჯანყებულები (ბასდეკისისა და კარატოსოს მეთაურობით) 7-ათასიან თურქულ კორპუსს უპირისპირდებოდნენ. თურქებს მეთაურობდა რეშიდ-მეჰმედ-ფაშა, ხოლო ოსმალეთის ფლოტი, რომელიც ბრძოლაში ჩაერთო, ხოსრეფ-ფაშა ხელმძღვანელობდა.

9-14 ივლისი, 1824 წლის განმავლობაში, პერევოსი 250 სულიელ მებრძოლთა რაზმით მონაწილეობდა ამბლიანის ბრძოლაში, სადაც 3000 აჯანყებულმა 8000 თურქი და ალბანელი დაამარცხა. 1826 წლის 8 აგვისტოს, ხაიდარის ბრძოლაში, გერასიმოს კარაისკაკისმა პერევოსს მიანდო ყველაზე სუსტი და პასუხისმგებლიანი ბასტიონი, სადაც პერევოსმა 260 ბერძენთან ერთად (მაკედონიიდან, თრაკიიდან და თესალიიდან) 8000 თურქი ქვეითი მებრძოლის შეტევა წარმატებით მოიგერია. კარაისკაკისთან ერთად მარშით გადალახა საბერძნეთის მთიანი რეგიონი, და 1826 წლის ნოემბერში მონაწილეობდა არახოვის გამარჯვებულ ბრძოლაში .

კარაისკაკისის დაღუპვისა და კაპოდისტრიას საბერძნეთში ჩასვლის შემდეგ, შუა საბერძნეთში ლაშქრობას დიმიტრი იფსილანტი ხელმძღვანელობდა. პერევოსმაც მას მიბაძა და ომის ბოლო ბრძოლებში მიიღო მონაწილეობა.

პერევოსი იყო მესამე ეროვნული კონგრესის დეპუტატი ტრეზენში და მეოთხე კონგრესის დეპუტატი არგოსში.

გათავისუფლების შემდეგ
საბერძნეთის სამეფოს შექმნის შემდეგ, პერევოსი პოლკოვნიკის წოდებით ჩაირიცხა კოროლევულ ფალანგაში. 1844 წლის 18 მარტს საბერძნეთის მეფე ოტონმა მას გენერალ-მაიორის წოდება მიანიჭა.