iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პოტენციალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ბიოლოგია
მოქმედების პოტენციალი
მოსვენების პოტენციალი

მათემატიკა
სკალური პოტენციალი — ვექტორულ ანალიზში.
ვექტორული პოტენციალი — ვექტორულ ანალიზში.

ფიზიკა და ქიმია
ელექტრომაგნიტური პოტენციალი — ოთხგანზომილებიანი სიდიდე, რომელიც ახასიათებს ელექტრომაგნიტურ ველს.
ელექტრომაგნიტური პოტენციალი შეიძლება წარმოვიდგინოთ შემდეგი შემადგენლობით
ელექტრული პოტენციალი
კერძოდ, მუდმივი ველისათვის ან პირობებში, სადაც შეიძლება უგულვებელყოფილი იქნას მათი ცვლილების სიჩქარე, ელექტრული პოტენციალი გამოდის როგორც
ელექტროსტატიკური პოტენციალი — ელექტროსტატიკური ველის სკალური (სამგანზომილებიანი) მახასიათებელი;
და (სამგანზომილებიანი) ვექტორული პოტენციალი, რომელიც მაგნიტური ველის მახასიათებელია.
გრავიტაციული პოტენციალი — გრავიტაციული ველის მახასიათებელი სკალური სიდიდეა;
ქიმიური პოტენციალი — თერმოდინამიკური ფუნქცია;
ელექტროდული პოტენციალი, ელექტროქიმიაში გამოიყენებენ ასევე ცნებებს:
გალვანი-პოტენციალი (გალვანის პოტენციალი)
ვოლტი-პოტენციალი (ვოლტის პოტენციალი)

თეორიულ ფიზიკაში სიტყვა პოტენციალი გამოიყენება მეტწილად აბსტრაქტულად, იმავე გაგებით, როგორც მიღებულია მათემატიკაში.
ასევე თეორიულ ფიზიკაში ტერმინი პოტენციალი არც თუ ისე იშვიათად გამოიყენება როგორც პოტენციური ენერგიის მოკლე სინონიმი.

სხვა მნიშვნელობები
პოტენციალი — ფართო გაგებით, «დაზოგილი (სათადარიგო)» სახსრები;
ადამიანის პოტენციალი — თუ ადამიანს გააჩნია ტალანტი, რომელიც შეიძლება განვითარდეს შემდგომში.
სტრატეგიული პოტენციალი.
შემოქმედებითი პოტენციალი.
შრომითი პოტენციალი.
«პოტენციალი» — ფიზიკო-მათემატიკური ჟურნალი.
სომა (ვულკანოლოგია)

სომა — ორმაგი ვულკანების ზოგადი სახელწოდება, რომლებიც სომა-ვეზუვის მსგავსად შედგება ძველი დანგრეული ვულკანისა და მის კალდერაში ან კრატერში წარმოქმნილი ახალი კონუსისაგან.

სახელწოდება წარმოსდგება ამავე სახელწოდების ვულკანიდან, რომელიც ვულკან ვეზუვისთან ახლოსაა განთავსებული. სომას ტიპის ვულკანების მაგალითია კამჩატკის ნახევარკუნძულისა და კურილის კუნძულების მრავალრიცხოვანი ვულკანები; ასეთებია:

ავაჩის სოპკა (კამჩატკა, რუსეთი);
ზარეჩნი (კამჩატკა, რუსეთი);
ებეკო (კურილის კუნძულები, რუსეთი);
ბერგის ვულკანი (კურილის კუნძულები, რუსეთი);
მილნა (კურილის კუნძულები, რუსეთი);
ტიატია (კურილის კუნძულები, რუსეთი);
ურატმანი (კურილის კუნძულები, რუსეთი);
ვეზუვი (იტალია);
ტეიდე (კანარის კუნძულები);
კოსიგუინა (ნიკარაგუა).
მაპეტ შოუ

მაპეტ შოუ — ბრიტანულ-ამერიკული სატელევიზიო იუმორისტული გადაცემა, რომელსაც ამზადებდა ჯიმ ჰენსონი. გამოდიოდა 1976-1981 წლებში. მისი მთავარი გმირები იყვნენ მაპეტები.

ისტორია
თოჯინები, რომლებსაც ქმნიდა ჯიმ ჰენსონი, თავდაპირველად მონაწილეობდნენ გადაცემაში სეზამის ქუჩა. საკუთარი შოუს შექმნის მიზნით, ჰენსონმა გადაიღო ორი საცდელი სერია, 1974 და 1975 წლებში ( მსახიობ მია ფეროუს მონაწილეობით და : ). ამ სერიების მთავარი გმირი იყო ბაყაყი კერმიტი, უკვე ცნობილი სეზამის ქუჩით.

სერიალის ძირითადი პრემიერა გაიმართა 1976 წლის 27 სექტემბერს. სიუჟეტი ეხებოდა მუსიკალურ თეატრს, რომელსაც კერმიტი მართავდა. გადაცემის მსვლელობისას ეთერში გადიოდა იუმორისტული და სახალისო მუსიკალური ნომრები. წლების მანძილზე გადაცემის სტუმრები იყვნენ ცნობილი მსახიობები ან მომღერლები, მათ შორის - ელტონ ჯონი, რუდოლფ ნურიევი, სტივ მარტინი, სილვესტერ სტალონე, შარლ აზნავური, ბრუკ შილდსი, როჯერ მური, კრისტოფერ რივი, ელის კუპერი და სხვები. ხუთი წლის მანძილზე ეთერში გავიდა სერიალის ხუთი სეზონი (120 ნახევარსაათიანი გამოშვება). უკანასკნელი სერია ნაჩვენები იქნა 1981 წლის 1 ივნისს.

პერსონაჟები
კერმიტი - ბაყაყი, თეატრის დირექტორი და შოუს წამყვანი.
მისს პიგი - სიმპათიური ქალბატონი ღორი, თეატრის დივა.
დათუნია ფოზი - ნიჭიერი კომიკოსი დათვი.
სკუტერი - თეატრის მფლობელის ძმისშვილი.
გონზო - ასრულებს საშიშ ტრიუკებს.
შვედი მზარეული - საუბრობს სასაცილო სკანდინავიური აქცენტით.
ძაღლი როულფი - ვირტუოზი პიანისტი.
დოქტორი ბენსენ ჰანიდიუ - მაპეტების ლაბორატორიის დირექტორი, მეცნიერი და გამომგონებელი.
ბიკერი - ჰანიდიუს თანაშემწე.
კამილა - ქათამი, გონზოს შეყვარებული.
არწივი სემი - ამერიკელი პატრიოტი.
 - ადგილობრივი როკ-ჯგუფი.
. - ჯგუფის ლიდერი.
სერჟანტი ფლოიდ პეპერი - ბას გიტარისტი.
ცხოველი - ჯგუფის დრამერი.
ზუტი - საქსოფონისტი.
ტუჩები - მესაყვირე.
ლიუ ზილენდი - თევზების მოყვარული. ხშირად ისვრის კადრში თევზებს.
მაპეტების ორკესტრი - უკრავს შოუს მთავარ თემას და მუსიკას ტიტრების მსვლელობისას.
ნაიჯელი - მაპეტების ორკესტრის დირიჟორი
მესაყვირე გოგონა - მაპეტების ორკესტრის მესაყვირე.
სტეტლერი და უოლდორფი - ორი შეშლილი მოხუცი. სხედან აივანზე და განიხილავენ შოუს. ხუმრობენ, მაგრამ ხუმრობაზე მხოლოდ მათ ეცინებათ.
მაპეტების ახალი ამბების წამყვანი - ახალი ამბების რეპორტიორი.
ვირთხა რიზო - ვირთხა, რომელიც მონაწილეობდა შოუს მეოთხე და მეხუთე სეზონებში.
რუაპეჰუ

რუაპეჰუ ( — „მგრგვინავი უფსკრული“) — მოქმედი სტრატოვულკანი ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთი კუნძულის ცენტრალურ ნაწილში. სიმაღლე 2797 მ. მდებარეობს ქალაქ ოჰაკუნედან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 23 კმ-ში, ხოლო ტბა ტაუპოს სამხრეთ სანაპიროს სამხრეთ-დასავლეთით 40 კმ-ში.

რუაპეჰუს გააჩნია სამი ძირითადი პიკი: ტაჰურანგი (მაორების ენაზე ; 2797 მ); ტე-ჰეუჰეუ (მაორების ენაზე ; 2755 მ), პარეტეტაიტონგა (მაორების ენაზე ; 2751 მ). აქტიური ვულკანური კრატერი სწორედ ამ მწვერვალებს შორისაა მოქცეული.

რუაპეჰუ წარმოადგენს ანდეზიტებით აგებულ წაკვეთილ კონუსს. კალთები შემოსილია წითელი წიფლით, ლიბოცედრუსითა და ბუჩქნარით. 1700-2000 მ-ზე ზევით თოვლი და პატარა მყინვარებია.

მნიშვნელოვანი ამოფრქვევა მოხდა 1975 წელს. უკანასკნელი 2007 წლის 25 სექტემბერს. რუაპეჰუ მოქცეულია ტონგარიროს ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე.
ტიატია

ტიატია (აინურად ჩაჩა-ნუპური, სიტყვასიტყვით — „მამა მთა“) — მოქმედი ვულკანი კუნძულ კუნაშირის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში (კურილის კუნძულები). სომა-ვეზუვის ტიპისაა („ვულკანი ვულკანში“).

სიმაღლე 1819 მ. სომის წაკეთილი კონუსის შეფარდებითი სიმაღლეა 1485 მ, ფუძის დიამეტრი — 16-18 კმ, წრიული თხემისა — 2,4 კმ-მდე. კალდერის ზომებია 2,1 2,4 კმ. მთლიანადაა დაფარული ლავური ღვარებით.

უკანასკნელი ამოფრქევა მოხდა 1973 წელს. აგებულია ლავური ბაზალტებითა და ანდეზიტებით. ძირი შემოსილია წიწვნარითა და ფართოფოთლოვანი ტყით, ზევით ქვის არყის რაყები და ქონდარა ფიჭვია.

1977 და შემდგომ წლებში მოხდა ვულკანის კრატერის სამხრეთ-აღმოსავლეთ პერიფერიის ჩამონგრევა და დამსხვრეული მასალის დიდი ნაწილი შიგ კრატერშივე ჩაიქცა (მის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში). შედეგად ვულკანის საერთო სიმაღლე შემცირდა. ვულკანმა სიმაღლეში რამდენიმე ათეული მეტრით დაიკლო და სავარაუდოდ, თანადროულ დროში მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან 1800 მ-ზე ნაკლებია.

ცნობილი ამოფრქვევები დაფიქსირდა 1812 და 1973 წლებში. ამჟამად ფიქსირდება მხოლოდ სუსტი ფუმაროლური აქტივობა ცენტრალურ კრატერში. ხშირად შეიმჩნევა ბოლვა და ამასთანავე, გვერდითი კრატერიდან გამოიყოფა შხამიანი აირები. ვულკანი ტიატია განთავსებულია კურილის ნაკრძალის ტერიტორიაზე.
სტილბიტი

სტილბიტი (ასევე ცნობილია როგორც დესმინი) — წარმოადგენს ცეოლითთა ჯგუფის კარკასულ სილიკატს.სახელწოდება სტილბიტი წარმოშობილია ბერძნული სიტყვისგან ””, რაც ქართულად ნიშნავს ”ბრწყინვას”, ხოლო ”დესმინი” სიტყვისგან ””, რაც ნიშნავს ”ასხმას”. პირველი სახელი განპირობებული იყო ამ მინერალისთვის დამახასიათებელი ბზინვარებით, ხოლო მეორე - მინერალის კრისტალთა ფორმებით. 1997 წელს საერთაშორისო მინერალოგიურმა ასოციაციამ ერთმანეთისგან გამოყო ამ მინერალის კალციუმშემცველი და კალციუმშეუცველი ფორმები, დააჯგუფა რა ისინი ცალ-ცალკე და მათ შესაბამისად ეწოდათ სტილბიტი- და სტილბიტი-:
სტილბიტი-:ფორმულა 4(279)72
სტილბიტი-:ფორმულა 9(279)72

ისტორია
თავდაპირველად ჰეილანდითი და სტილბიტი მიაჩნდათ იდენტურ (ერთი და იგივე) მინერალებად. მას შემდეგ რაც გაირკვა, რომ ისინი სხვადასხვა ჯგუფს მიეკუთვნება, 1818 წელს სტილბიტს მიენიჭა ახალი სახელწოდება დესმინი. სწორედ ამ სახელითაა ის ცნობილი გერმანიაში. სტბილბიტი აღმოჩენილი იქნა შვედი მინერალოგის ფრედერიკ აქსელ კრონსტედის მიერ 1756 წელს, ხოლო მისი აღწერა მოახდინა რენე ჟუსტ ჰაუიმ(- )1796 წელს.

დიაგნოსტიკური რუკა
სინგონია - მონოკლინური;
სიმყარე - 3.5-4;
კუთრი წონა - 2.09-2.2;
ფერი - უფერო ან ღიანაცრისფერი;
ფხვნილის ფერი - თეთრი;
ბზინვარება - მინისებრი;
ჩვეულებრივ წარმოქმნის არასწორ კრისტალებს, ხშირად წარმოდგენილია რადიალურად-სხიური ან სფეროლიტური ჯგუფების სახით. ზოგჯერ გვხვდება ინდივიდუალური იდიომორფული სახის კრისტალები, რომლებიც შეზრდილნი არიან რომბული სიმეტრიის მქონე ჯვრისებრი ორეულების სახით. მინერალი უმეტესად გვხება უფერო ან მონაცრისფრო-მოთეთრო სახით. ახასიათებს მინისებრი ელვარება. ქიმიური შემადგენლობა - ცვალებადი; მიახლოებითი შემადგენლობაა: კალციუმის ოქსიდი 7-9%, ალუმინის ოქსიდი (23) 16-18%, სილიციუმის ორჟანგი (2)55-61%, წყალი(2) 16-19%.

დიაგნოსტიკური ნიშნები
ლღვება სანთლის ალზე და ადვილად იხსნება მარილმჟავაში.ნალღობი იღებს თეთრი ემალის სახეს. იშლება მარილმჟავაში.
წარმოშობა
სხვა ცეოლითების მსგავსად სტილბიტი ჩვეულებრივ გვხვდება ბაზალტის ბზარებსა და სიცარიელეებში. ასევე გვხვდება მეტამორფულ ქანებშიც.
სტილბიტის ლამაზი კრისტალური წარმონაქმნები აღმოჩენილიქნა ისლანდიის, შოტლანდიის და ფერ-აილის კუნძულების ბაზალტურ ქანებში. იტალიაში სტილბიტის კრისტალები აღმოჩენილიქნა ანდეზიტებში ქ.ორისტანოს მახლობლად (სარდინია).

სიმეტრიის კლასი-პრიზმატური - 2/
ტეა-საქსის სინდრომი

ტეა-საქსის სინდრომი
ვისთვისაა დამახასიათებელი
რამდენად ხშირია და რა ახასიათებს მას
გამომწვევი მიზეზები
როდის იჩენს პირველად თავს
შესაძლებელია თუ არა მისი განკურნება

ტეა-საქსის სინდრომი დამახასიათებელია ებრაელებისათვის. აღენიშნება დაახლოებით ყოველი 5000 ებრაელიდან 1-ს.

ტეა-საქსის სინდრომის დროს დამახასიათებელია:
აპათიურობა
კრუნჩხვები
თვალებით კონტაქტის დაუმყარებლობა
უხასიათობა
სხეულის ანომალია

ტეა-საქსის სინდრომის გამომწვევი მიზეზია გენური დეფექტი,მე-15 ქრომოსომაში. ხელს უშლის ენზიმო ჰექსოზამინიდაზა -ს გამომუშავებას, რომელიც აუცილებელია სფინგოლიპიდების ცხიმოვანი ნივთიერების დასაშლელად. როდესაც სფინგოლიპიდების რაოდენობა უჯრედებში კრიტიკულ ზღვარს აღწევს,ეს უჯრედი იღუპება.

ახალდაბადებული ბავშვი თავიდან ნორმალურად გამოიყურება, თუმცა 6 თვის ასაკში ეს სინდრომი თავს იჩენს. მისი განკურნება არ ხდება.
3-5 წლის ასაკში ტეა-საქსის სინდრომით დაავადებულები კვდებიან თავის ტვინის დეგენერაციით ან თანმდები გართულებებით, მაგალითად როგორიცაა პნევმონია
ტბა (1998 წლის ფილმი)

ტბა — 1998 წლის ქართული ფილმი. მისი რეჟისორი და სცენარის ავტორია კახა კიკაბიძე. ფილმში მონაწილეობენ: დიმა შველიძე (ზურა), ირაკლი მშვილდაძე (გასანა), ნათია გოგოჭური (დედა), ალინა ნოზაძე (თამარი) და სხვები.

ფილმის სიუჟეტი ეფუძნება ჰაინრიხ მანის ერთ-ერთი მოთხრობის მოტივებს.

სიუჟეტი
მას შემდეგ, რაც მთავარი გმირის, ზურას მამას კლავენ, დედა და შვილი სოფლიდან ქალაქში ჩამოდიან. მამის სიკვდილი ზურას ფსიქიკას სამუდამოდ შეარყევს. საკუთარი თავის განმტკიცების მიზნით, ახალ თანაკლასელებს იგი თავის ნებაზე ათამაშებს და სკოლის ლიდერი ხდება. მაგრამ საკუთარ თავთან დარჩენილი, ეული და მარტოსულია. ზურა სხვებთან ნიღბის ტარებას დიდხანს ვერ შეძლებს და საბოლოოდ, თანაკლასელები მას ზურგს აქცევენ.
ჩელე არენა

ქობულეთის ცენტრალური სტადიონი — სპორტული სტადიონი ქობულეთში, საქართველო. ძირითადად გამოიყენება საფეხბურთო მატჩებისათვის. სხვადასხვა დროს იყო „შუქურასა“ და „ქობულეთის“ საშინაო სტადიონი. დროებით არის ლანჩხუთის „გურიას“ საშინაო არენა. ტრიბუნები 6 000 ადამიანს იტევს.

სტადიონს ერთხელ უკვე ჩატარებული აქვს რეკონსტრუქცია,რის შემდეგაც სტადიონი საკმაოდ კარგ მდგომარეობაში იყო და ტრიბუნებზე ინდივიდუალური სკამებიც კი იყო დამონტაჟებული 6 000 ადამიანისთვის,მაგრამ მას შემდეგ, რაც ქობულეთში საფეხბურთო კლუბი აღარ არსებობდა, სტადიონი სავალალო მდგომარეობაში აღმოჩნდა და საფეხბურთო მატჩებისთვის აღარ გამოიყენებოდა.
2012 წელს ქობულეთის სტადიონს ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია, გამოიცვალა სკამები, რეაბიულიტაცია ჩაუტარდა ლოჟას, მინდვრის საფარის ნაცვლად დაიგო ხელოვნური საფარი. ლეგენდარული ქობულეთელი ფეხბურთელის, რევაზ ჩელებაძის პატივსაცემად სტადიონს ეწოდა ჩელე არენა.
დნობის ტემპერატურა

დნობის და გამყარების ტემპერატურა — ტემპერატურა, რომლის დროსაც მყარი კრისტალური სხეული თხევად მდგომარეობაში გადადის და პირუკუ. დნობის ტემპერატურისას ნივთიერება შეიძლება იყოს როგორც მყარ ისე თხევად მდგომარეობაში. დამატებითი სითმოს მიყვანისას ნივთიერება გადავა თხევად მდგომარეობაში, ხოლო ტემპერატურა არ შეიცვლება, სანამ ნივთიერება განხილულ სისტემაში მთლიანად არ დადნება. ჭარბი სითბოს მოცილებისას (გაცივებისას) ნივთიერება გადავა მყარ მდგომარეობაში (გამყარდება) და, მანამ სანამ ის ბოლომდე არ გამყარდება ტემპერატურა არ შეიცვლება.

დნობის/გამყარების ტემპერატურა და დუღილის/კონდენსაციის ტემპერატურა ითვლება ნივთიერების მნიშვნელოვან ფიზიკურ მახასიათებლად. გამყარების ტემპერატურა ემთხვევა დნობის ტემპერატურას მხოლოდ სუფთა ნივთიერებისთვის.

ამ თვისებაზეა დაფუძნებული სპეციალური მაღალი ტემპერატურის თერმომეტრის კალიბრატორები. რადგანაც სუფთა ნივთიერების გამყარების ტემპერატურა, მაგალითად კალასი სტაბილურია, საკმარისია გავადნოთ და დაველოდოთ, სანამ ნადნობი არ დაიწყებს კრისტალიზაციას. ამ დროს, კარგი თბოიზოლაციის პირობებში, ზოდის გამყარების ტემპერატურა არ იცვლება და ზუსტად ემთხვევა ეტალონის ტემპერატურას, რომელიც მინიშნებულია ცნობარებში.

ნივთიერებების ნარევებს საერთოდ არ გააჩნიათ დნობის/გამყარების ტემპერატურა, და გადადიან რაღაც ტემპერატურულ დიაზაპონში (თხევადი ფაზის გაჩენის ტემპერატურას ეწოდება სოლიდუსის წერტილი, მთლიანი გადნობის ტემპერატურას კი - ლიკვიდუსის წერტილი). რადგანაც ასეთი ნივთიერების დნობის ტემპერატურის ზუსტი დადგენა შეუძლებელია, გამოიყენებენ სპეციალურ მეთოდებს (სახსტანდ. 20287 და 97). მაგრამ ზოგიერთი ნარევი (ევტექტიკური შემადგენლობა) ფლობს გარკვეულ დნობის ტემპერატურას, როგორც სუფთა ნივთიერება.

ამორფული (არაკრისტალური) ნივთიერებები, როგორც წესი, არ ფლობენ კონკრეტულ დნობის ტემპერატურას, ტემპერატურის ზრდასთან ერთად ეცემა მისი სიბლანტე, და რაც უფრო დაბალია სიბლანტე, მით უფრო თხევადი ხდება ის.

მაგალითად, ჩვეულებრივი ფანჯრის მინა — არის გადაცივებული სითხე. რამდენიმე ასწლეულის განმავლობაში აშკარა ხდება ჩანს ფანჯრის მინის ძირს ჩამოდინება ოთახის ტემპერატურის პირობებში, ის ქვემოთ უფრო სქელი ხდება ვიდრე ზევით, და ეს ხდება გრავიტაციის ზემოქმედებით. 500—600 გრადუს ცელსიუს ტემპერატურისას ეს ეფექტი შეიძლება ვიხილოთ რამდენიმე დღეღამის განმავლობაში.

რადგანაც დნობისას სხეულის მოცულობა უმნიშვნელოდ იცვლება, წნევა ნაკლებად მოქმედებს დნობის ტემპერატურაზე. ფაზური გადასვლის ტემპერატურის დამოკიდებულება (მათ შორის დნობისაც, და დუღილისაც) წნევაზე ერთკომპონენტიანი სისტემაში იძლევა კლაუზიუს-კლაპეირონის განტოლებას. ნორმალური ატმოსფერული წნევის დროს დნობის (101 325 პა, ან 760 ვერცხლისწყლის სვეტის მილიმეტრის) ტემპერატურას უწოდებენ დნობის წერტილი.

ზოგი მნიშვნელოვანი ნივთიერებების დნობის ტემპერატურები:
დნობის კუთრი სითბო

დნობის კუთრი სითბო, დნობის ენტალპია, კრისტალიზაციის კუთრი სითბო (სიმბოლო: ) — სითბოს ის რაოდენობა, რომელიც საჭიროა დნობის ტემპერატურაზე ერთეული მასის კრისტალური ნივთიერების სითხედ გადაქცევისათვის, ანუ სხვა სიტყვებით — ნივთიერების ერთეული მასის დნობის სითბო.

დნობის სითბო — სითბოს რაოდენობა, რომელიც საჭიროა წონასწორული იზობარულ-იზოთერმული პროცესის დროს ნივთიერების გადასაყვანად მყარი (კრისტალური) მდგომარეობიდან თხევადში.

დნობის კუთრი სითბო აღინიშნება ასო ~\ (ბერძნული ლამბდა) დნობის კუთრი სითბოს გამოსათვლელი ფორმულაა: \=\{}{}, სადაც ~\ — დნობის კუთრი სითბოა, ~ — სითბოს რაოდენობა, მიღებული ნივთიერების მიერ დნობისას (ან გამოყოფილი კრასტალიზაციისას), ~ — გასადნობი (კრისტალიზებად) ნივთიერების მასა.

დნობის კუთრი სითბო იზომება კალ/გ, კკალ/კგ და ჯ/კგ ერთეულებით. არსებობს აგრეთვე მოლური (გრამ-ატომური) დნობის სითბო, (ჯ/მოლ, კკალ/მოლ ან კალ/მოლ) დნობის სითბო.
დუღილის ტემპერატურა

დუღილის ტემპერატურა, დუღილის წერტილი — არის ტემპერატურა, რომლის დროსაც ხდება სითხის დუღილი, მუდმივი წნევის პირობებში. დუღილის ტემპერატურა შეესაბამება გაჯერებული ორთქლის ტემპერატურას რომელიც მდუღარე სითხის ზედაპირის სიბრტყეზე არის, რადგანაც თვითონ სითხე ყოველთვის გადახურებულია ვიდრე მისი დუღილის ტემპერატურა.

კლაპეირონ-კლაუზიუსის განტოლების მიხედვით წნევის ზრდასთან ერთად მატულობს დუღილის ტემპერატურაც. ნივთიერების დუღილის ზღვრულ ტემპერატურას წარმოადგენს კრიტიკული წერტილი.
ბერგის ვულკანი

ბერგის ვულკანი — მოქმედი სტრატოვულკანი რუსეთში, კუნძულ ურუპზე (კურილის კუნძულები). სიმაღლე 980 მ. მდებარეობს კუნძულის ცენტრალურ ნაწილში, კოლოკოლის მთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 3 კმ-ში. რთული აღნაგობის სტრატოვულკანია, რომელსაც გააჩნია ცენტრალური ლავური გუმბათი.

ცნობილი ამოფრქვევები დაფიქსირდა ძირითადად საუკუნეში. უკანასკნელი ამოფრქვევა აღინიშნა 2005 წელს. თანამედროვე დროში ფიქსირდება ფუმაროლური და თერმული აქტიურობა.

ვულკანს სახელი ეწოდა ცნობილი გეოგრაფისა და ბიოლოგის ლევ ბერგის (1876-1950) პატივსაცემად.
გუდლაკ ჯონათანი

გუდლაკ ებელე ჯონათანი (, დ. ) — ნიგერიელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, ნიგერიის პრეზიდენტი 2010-2015 წლებში. აღმსარებლობით — ქრისტიანი. 2005 წლის 9 დეკემბრიდან 2007 წლის 28 მაისამდე იგი ბაიელსის შტატის გუბერნატორია. 2007 წლის 29 მაისიდან ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტია. გუდლაკ ჯონათანი ნიგერიის სახალხო დემოკრატიული პარტიის წევრია. 2010 წლის 13 იანვარს ფედერალურმა სასამართლომ მას გადასცა პრეზიდენტის უფლებამოსილება, რადგან მოქმედ პრეზიდენტს უმარუ მუსა იარ-ადუას საუდის არაბეთში ხანგრძლივი მკურნალობის კურსის გამო აღარ შეეძლო მოვალეობის შესრულება. 9 თებერვალს ეს გადაწყვეტილება სენატმაც დაამტკიცა.

2010 წლის 6 მაისს უმარუ მუსა იარ-ადუას გარდაცვალების გამო ოფიციალურად დაიკავა ქვეყნის მეთაურის თანამდებობა. 2011 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში წამოაყენა თავისი კანდიდატურა და გაიმარჯვა პირველივე ტურში..
ხუან მატა

ხუან მანუელ მატა ( დ. 28 აპრილი, 1988) — ესპანელი ფეხბურთელი. „მანჩესტერ იუნაიტედის“ ნახევარმცველი.
საკლუბო კარიერა
ადრეული წლები
მატა დაიბადა 1988 წლის 28 აპრილს, ბურგოსის პროვინციის პაწაწინა ქალაქ ვილიაფრანკაში. ხუანის მამა ასევე ფეხბურთელი იყო და საფეხბურთო კლუბ ბურგოსში თავდამსხმელის პოზიციაზე თამაშობდა. გაერკვეული დროის გასვლის შემდეგ, მატას ოჯახი გადაბარგდა ოვიედოში. აქვე, ადგილობრივ რეალ ოვიედოში დაიწყო მატამ ახალგაზრდული კარიერა, 15 წლიდან კი რეალ მადრიდის აკადემიას შეუეერთდა. ახალგაზრდულ შემადგენლობაში მატამ 2005-06 წლების სეზონში 18 გოლი გაიტანა, რაც ახალგაზრდა ფეხბურთელისთვის საკმაოდ კარგი შედეგია. 2006-07 წლების სეზონში კი მატა უკვე მადრიდელთა სარეზერვო გუნდში გადაიყვანეს და ოფიციალური კონტრაქტი გაუფორმეს. ბერნაბეუზე ის 34 ნომრიანი მაისურით გამოდიოდა.

ვალენსია
2007 წლის მარტში, მატამ დატოვა მადრიდი და ხელშეკრულება გააფორმა საფეხბურთო კლუბ ვალენსიასთან. ვალენსიას ძირითად თერთმეტეულში მოხვედრაში, ახალგაზრდა ტალანტს ხელი შეუწყო იმან, რომ ტრავმირებული იყო ვისენტე, ანგულო კი რონალდ კუმანმა გუნდიდან გაუშვა.

მატამ პირველად მისი ვალენსიური კარიერის განმავლობაში დუბლი გაიფორმა სათასო შეხვედრაში ბარსელონასთან. მან ასევე გოლი გაიტანა ფინალში ხეტაფესთან. ხსენებულ სეზონში მატამ ვალენსიას მაისურით 9 გოლი შეაგდო და ყოველივე ამის შედეგად იგი დასახელდა ლოს ჩეს წლის საუკეთესო ახაგაზრდა ფეხბურთელად.

ტიტულები
ესპანეთის თასის გამარჯვებული (1): 2008
მსოფლიო ჩემპიონი (1): 2010
ინგლისის საფეხბურთო თასის გამარჯვებული (1): 2012
ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული (1): 2012
ევროპის ჩემპიონი (1): 2012
აორთქლების კუთრი სითბო

აორთქლების კუთრი სითბო (აღნიშვნა: ) — სითბოს რაოდენობა, რომელიც საჭიროა მუდმივ ტემპერატურაზე ერთეული მასის სითხის ასაორთქლებლად, ანუ სხვა სიტყვებით — ნივთიერების ერთეული მასის ორთქლადქცევის სითბო.

ორთქლადქცევის სითბო — სითბოს რაოდენობა, რომელიც საჭიროა მუდმივ ტემპერატურაზე რაიმე მასის სითხის ასაორთქლებლად.

აორთქლების კუთრი სითბო აღინიშნება ასო -ით. აორთქლების კუთრი სითბოს გამოსათვლელი ფორმულაა: =\{}{}, სადაც  — დნობის კუთრი სითბოა,  — სითბოს რაოდენობა, მიღებული ნივთიერების მიერ აორთქლებისას,  — ასაორთქლებელი ნივთიერების მასა.

აორთქლების კუთრი სითბო იზომება ჯ/კგ, კჯ/მოლი.
მოლური მოცულობა

მოლური მოცულობა — ერთი მოლი ნივთიერების მოცულობა, სიდიდე რომელიც მიიღება მოლური მასის შეფარდებით სიმკვრივესთან. ახასიათებს მოლეკულების შეფუთვის სიმჭიდროვეს.

=6,022...×1023 მნიშვნელობას ეწოდება ავოგადროს რიცხვი, და იტალიელი ქიმიკოსის ამედეო ავოგადროს პატივსაცემად ეწოდა. ეს არის ყველანაირი ნივთიერების უმცირესი ნაწილაკების უნივერსალური მუდმივა.

სწორედ ამდენ მოლეკულებს შეიცავს 1 მოლი ჟანგბადი 2, ამდენივე რაოდენობის ატომია 1 მოლ რკინაში , მოლეკულები 1 მოლ წყალში 2 და.ა.შ.

ავოგადროს კანონის მიხედვით, 1 მოლ ნებისმიერ აირს ნორმალურ პირობებში აქვთ ერთი და იგივე მოცულობა = 22,413 996(39) ლ/მოლი. ამიტომაც ქიმიური ელემენტების მოლური მოცულობის მონაცემთა ინფორმაცია ცნობარებში მიეკუთვნება მათ კონდენსირებულ ფაზას, თუკი მინიშნებული არაა სხვა პირობა.
ვალერი მელაძე

ვალერი შოთას ძე მელაძე (; დ. 23 ივნისი, 1965, ბათუმი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მომღერალი, რომელიც მოღვაწეობს რუსეთში. მისი ძმაა კომპოზიტორი და პროდიუსერი კონსტანტინე მელაძე, რომელიც ასევე წერს სიმღერებს მისთვის. ის არის რუსეთის დამსახურებული არტისტი (2006) და ჩეჩნეთის სახალხო არტისტი(2008).

ბიოგრაფია
ვალერი მელაძე 1965 წლის 23 ივნისს ბათუმში დაიბადა. ოჯახში, მის გარდა, უფროსი ძმა კონსტანტინე და უმცროსი და ლიანა იზრდებოდნენ. მომღერლობა ბავშვობიდან სურდა, ამისათვის ბათუმის მუსიკალურ სკოლაში ფორტეპიანოს განხრით ჩააბარა. კონსტანტინე კი ვიოლინოსა და ფორტეპიანოს უფრო ვირტუოზულად ფლობდა. სკოლის დამთავრების შემდეგ ძმებმა ნიკოლაევსკის გემთმშენებელ ინსტიტუტში ჩააბარეს.

მეორე კურსის სტუდენტი ვალერი ინსტიტუტის ანსამბლის რეპეტიციებზე მოხვდა, სადაც მისი უფროსი ძმა უკვე კლავიშებიან ინსტრუმენტზე უკრავდა. კონსტანტინეს თხოვნით, ვალერი ხმის რეჟისორის დამხმარე ტექნიკოსად აიყვანეს. ნახევარ წელიწადში კი ის უკვე ანსამბლის სოლისტი იყო.

1989 წელს ნიჭიერი ძმები მელაძეები მიიწვიეს ჯგუფში „დიალოგი“, რომელიც არტ–როკ სტილში მუშაობდა. მაშინ ჯგუფის ლიდერმა კიმ ბრეიტბორგმა ჩათვალა, რომ ვალერის ხმა ძალიან ჰგავდა ჯონ ანდერსონის ხმას. ვალერის სიმღერებმა უკრაინაში მალე მოიპოვა პოპულარობა და 1993 წელს მისი, როგორც სოლო მომღერლის, დებიუტი შედგა. მელაძის პირველი ჰიტი იყო რომანსი, რომლის დამსახურებითაც ის 1994 წლის აღმოჩენადაც დასახელდა. მალე ნიჭიერი მომღერალი რუსეთის პრიმადონას, ალა პუგაჩოვას ყურადღების ცენტრში მოხვდა და მან ვალერი იმავე წელს მიიწვია თავის საშობაო კონცერტზე.

1995 წელს გამოვიდა ალბომი , რომელიც მომენტალურად ჰიტად იქცა. მას შემდეგ კონსტანტინ მელაძის დაწერილი და ვალერის მიერ შესრულებული ყველა სიმღერა პოპულარული ხდებოდა.

დისკოგრაფია
სტუდიური ალბომები
მზის საათი

}) მდებარე მზის ჰორიზონტალურ საათს, ხოლო მათ ჩრდილოეთით და სამხრეთით კვლავინდებურად რკალური იქნება მზის ჩრდილის მონახაზი დღის განმავლობაში.

ვერტიკალური
ვერტიკალური მზის საათი წარმოადგენს ვერტიკალურ ზედაპირზე აღმართულ ჰორიზონტალურ ან დახრილ გნომონს. იმ შემთხვევაში თუ ვერტიკალურ საათს აღვმართავთ ეკვატორზე, საჭიროა რომ მას გნომონი და ციფერბლატი ჰქონდეს, როგორც სამხრეთით ისე ჩრდილოეთ მხარეზე, რადგანაც სეზონური ცვლილებისას დაფის დაჩრდილვით გნომონი ვერ წარმოქმნის საკუთარ ჩრდილს აღნიშნულ ციფერბლატზე, შესაბამისად მეორე მხარის არსებობის შემთხვევაში გნომონის მიერ დაფის დაჩრდილვა ავტომატურად გაგრძელდება. აღნიშნული უხერხულობა ეხება არა მარტო ეკვატორულ ხაზს, არამედ ჩრდილოეთ და სამხრეთ ტროპიკებს შორის არსებულ მთელ არეალს.

ეკვატორული
ეკვატორული მზის საათებისთვის მთავარი მახასიათებელია ეკვატორის პარალელურად ან პერპენდიკულარულად დახრილი სიბრტყის არსებობა. ასეთი ტიპის საათები იდენტურია ეკვატორზე განლაგებული ჰორიზონტალური ტიპის საათებისა. აქაც და იქაც ბუნიობისას გნომონის ჩრდილს აქვს წრფის სახე.

ყველაზე უფრო დახვეწილ მზის საათს წარმოადგენს ეკვატორული ვარიანტი, სადაც ციფერბლატი განთავსებულია წრიულ სიბრტყეზე. ასეთ შემთხვევაში, გნომონიდან წამოსული ჩრდილი თუ ღრიჭოდან გამოსული სინათლე წრიულ დაფაზე ყოველდღიურად ხაზავს პირობითად პარალელურ წირებს, რისი მიღებაც შეუძლებელია ბრტყელ ზედაპირებზე, სადაც დანაყოფები სხვადასხვანაირია.

გალერეა
სტალკერი (ფილმი)

სტალკერი — სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის ფილმი, გადაღებული „მოსფილმის“ მიერ 1979 წელს. რეჟისორი ანდრეი ტარკოვსკი, სცენარის ავტორები ბორის და არკადი სტრუგაცკები. ფილმი ეფუძნება მათსავე ნოველას „პიკნიკი გზისპირას“. 1980 წელს კანის კინოფესტივალზე ფილმმა მიიღო ეკუმენური ჟიურის სპეციალური პრიზი.

სიუჟეტი
ფილმი მოგვითხრობს ექსპედიციას სტალკერის წინამძღოლობით. მან თავისი 2 კლიენტი უნდა მიიყვანოს დახურულ ადგილას, სადაც შესვლა აკრძალულია და რომელსაც „ზონას'“ ეძახიან. ვარაუდობენ, რომ „ზონაში“ არის ოთახი, რომელსაც აქვს ადამიანების ყველაზე სიღრმისეული სურვილების ასრულების პოტენციალი. ფილმის სახელი წარმოდგება ინგლისური ზმნისგან: , რაც ფარულად მიახლოებას ნიშნავს, როგორც მონადირეს სჩვევია. სტალკერი პროფესიონალი გამყოლია „ზონამდე“. მისი ორი კლიენტიდან ერთი თანამედროვე მწერალია, ხოლო მეორე ავტორიტეტული პროფესორი. ორივეს „ზონაში“ შესვლის საკუთარი მოტივაცია აქვს, რომელსაც არ ამხელს. სტალკერის ცოლი წინააღმდეგია, რომ მისმა ქმარმა მეგზურობა გაწიოს, თუმცა სტალკერი მაინც კვეთს საზღვარს და შედის აკრძალულ ადგილას. როდესაც ისინი ოთახს მიუახლოვდებიან ტელეფონი დარეკავს. პროფესორი და მწერალი რეალობას უბრუნდებიან. მათ ოცნებები არ აქვთ და არ უნდათ ოთახში შესვლა. ისინი ბრუნდებიან უკან. დანაღვლიანებული სტალკერი ხვდება თავის ცოლ-შვილს. ცოლი პირობას აძლევს, რომ ის გაჰყვება „ზონაში“, თუმცა სტალკერი მას უარს ეუბნება, რადგან ისიც არ არის ამისთვის მზად.

გადაღება
გადაღებების შემდეგ გამჟღავნებული ფირი მთლიანად წუნი გამოგდგა და რამდენიმე საათიანი მასალა საერთოდ დაიკარგა. მძიმე დეპრესიის შემდეგ ტარკოვსკიმ მოსფილმს მეორე სერიისათვის დაფინანსება გამოაყოფინა და ფილმი ხელმეორედ გადაიღო. ფილმის გადაღებამ საერთო ჯამში 3 წლამდე გასტანა. სტალკერი ტარკოვსკის ბოლო ფილმი იყო, რომელიც რეჟისორმა სამშობლოში, რუსეთში გადაიღო.