iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ელისო კაკაბაძე

ელისო კაკაბაძე (დ. 13 სექტემბერი, 1929, თბილისი — გ. 30 აგვისტო, 1998, იქვე) — ქართველი მოჭადრაკე, სსრკ-ის სპორტის ოსტატი (1961), საქართველოს მრავალგზის ჩემპიონი ქალთა შორის, პედაგოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1929 წლის 13 სექტემბერს თბილისში. ჭადრაკით სტუდენტობისას დაინტერესდა, როდესაც თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე სწავლობდა. 1949 წელს მწვრთნელმა ვახტანგ ქარსელაძემ იგი პიონერთა სასახლის საჭადრაკო კაბინეტში მიიყვანა.

საქართველოს ჩემპიონის ტიტული პირველად 1953 წელს მოიპოვა. იგი ზედიზედ სამჯერ იყო ქვეყნის პირველი მოჭადრაკე (1953, 1954 წელს და 1955 წელს წწ.), ხოლო 1957 წელს წელს კვლავ დაიბრუნა ჩემპიონობა. სისტემატურად მონაწილეობდა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ფინალებში, სადაც საუკეთესო შედეგს 1956 წელს ( ადგილი) და 1960 წელს ( ადგილი) მიაღწია. მას არაერთხელ ჰყავდა დამარცხებული მსოფლიო ჩემპიონი ელისაბედ ბიკოვა. სპეციალისტები მას „ლამაზი პარტიების ოსტატად“ მოიხსენიებდნენ მისი შემტევი და კომბინაციური სტილის გამო.

სამეცნიერო მოღვაწეობა
საჭადრაკო კარიერის პარალელურად, ელისო კაკაბაძე აქტიურად ეწეოდა სამეცნიერო მუშაობას იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პედაგოგიკურ მეცნიერებათა ეროვნულ ინსტიტუტში. იყო პედაგოგიკის მეცნიერებათა კანდიდატი. გამოსცა ორი მონოგრაფია: „რა წავაკითხოთ ბავშვებს“ (1965) და „კლასგარეშე კითხვა რვაწლიან სკოლაში“ (1968).

პირადი ცხოვრება
ელისო კაკაბაძე დაქორწინებული იყო მოჭადრაკესა და ინჟინერ-მეტალურგ შოთა ცინცაძეზე (1915–1995). გამოირჩეოდა მუსიკალური ნიჭით, ასრულებდა რუსულ რომანსებს გიტარის თანხლებით. სიცოცხლის ბოლო წლებში მხედველობა დაკარგა. გარდაიცვალა 1998 წლის 30 აგვისტოს.
დავით გეწაძე

დავით ოქროპირის ძე გეწაძე (დ. 28 აგვისტო, 1917, ზესტაფონი, — გ. 29 ივნისი, 1979, იქვე) — ქართველი ენათმეცნიერი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1970), პროფესორი (1971).

მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1948 წელს დაამთავრა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტი ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი, 1952 წელს — ასპირანტურა. 1948–1968 წლებში მუშაობდა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტში, 1968 მარტიდან გარდაცვალებამდე — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ახალი ქართული ენის კათედრაზე. გეწაძის სამეცნიერო ნაშრომები ეძღვნება ძველი ქართული ზმნის სისტემას, მწერლის ენასა და სტილს, ცალკეულ გრამატიკულ კატეგორიათა წარმოების თავისებურებებს, ქართული ენის სწავლების ფორმებსა და მეთოდებს.
გურამ გვაზავა

გურამ ნიკოლოზის ძე გვაზავა (დ. 20 აპრილი, 1932, თბილისი, — გ. 23 თებერვალი, 1986, იქვე) — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1978), პროფესორი (1980).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი 1954 წელს და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა–მათემატიკის ფაკულტეტი 1957 წელს. 1957–1964 და 1977-1985 წლებში მუშაობდა ენერგეტიკულ და ჰიდროტექნიკურ ნაგებობათა საქართველოს სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. ჰიდრავლიკური კვლევის საერთაშორისო ასოციაციის ეროვნული კომიტეტის წევრი (1969-იდან). 1964-1977 წლებში იყო საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მათემატიკისა და თეორიული მექანიკის კათედრის გამგე, შემდეგ პედ. მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის თეორიული მექანიკის კათედრაზე. გვაზავას სამეცნიერო ნაშრომები ეძღვნება გამოყენებითი მექანიკის, ჰიდროტექნიკისა და საინჟინრო ჰიდრავლიკის საკითხებს.
რობერტ გვაზავა

რობერტ ნიკოლოზის ძე გვაზავა (დ. 22 იანვარი, 1930, თბილისი, — გ. 21 დეკემბერი, 1992, იქვე) — ქართველი მოქანდაკე, გრაფიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1980).

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1957, ნ. კანდელაკის კლასი). 1958 წლიდან მონაწილეობდა სამხატვრო გამოფენებში. მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია: ილია ჭავჭავაძის (მარმარილო, 1962, თბილისის ეთნოგრაფიული მუზეუმი), ნიკოლოზ ბარათაშვილის (თაბაშირი, 1958, ქართული ლიტერატურის მუზეუმი, თბილისი), ზოია რუხაძის (ბრინჯაო, 1978, ხონი) პორტრეტები. ასევე მუშაობდა დაზგური გრაფიკისა („სულხან-საბა ორბელიანი ვენეციაში“, „სულხან-საბა ორბელიანი სტამბოლის ბაზარზე“) და წიგნის ილუსტრაციის (შიო არაგვისპირელის „გაბზარული გული“, „ჩემი ბრალი არ არის, ღმერთო!“) დარგში.
ვლადიმერ გვანცელაძე

ვლადიმერ ვასილის ძე გვანცელაძე (დ. 10 მაისი, 1919, სოფ. უკანეთი, ახლანდ. წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი, — გ. 22 ივნისი, 1970, ქუთაისი) — საბჭოთა კავშირის გმირი (3 ივნისი, 1944), რიგითი.

საბჭოთა არმიაში გაიწვიეს 1942 წელს. მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა ყირიმში, ჩრდილოეთ კავკასიაში, ვორონეჟთან, კიევთან, ბელორუსიაში. მდ. დნეპრის გადალახვისას გამოჩენილი მამაცობისათვის მიენჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. ომის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა სოფელ უკანეთის კოლმეურნეობაში, შემდეგ — ქუთაისის აბრეშუმის კომბინატში. დაჯილდოებული იყო ასევე ლენინის ორდენით და მედლებით. ქუთაისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
მარტინოვკის საგანძური

მარტინოვკის განძი — შიცავს დაახლოებით 120 ვერცხლის ნივთს, რომელიც აღმოაჩინეს 1909 წელს უკრაინის ჩერკასის რაიონის სოფელ მარტინოვკაში ( დნეპრის რეგიონი). ამჟამად საგანძური ინახება კიევის პეჩერის ლავრის ისტორიული საგანძურის მუზეუმში.

განძი თარიღდება - საუკუნეებით .

რამდენიმე ვერსია არსებობს აღმოჩენის კულტურული კუთვნილების შესახებ . ყველაზე ხშირად ასოცირდება პენკოვოს არქეოლოგიურ კულტურასთან, რომელიც ანტებთანაა დაკავშირებული.

შუა დნეპრის რეგიონში და სევერსკის დონეცის ზემო წელში ცნობილია 20-ზე მეტი ასეთი საგანძურის არსებობის შესახებ.

განძი პოპულარობით სარგებლობს უფოლოგებს შორის, რომლებიც ხედავენ უცხოპლანეტელების სურათებს ვერცხლის ფიგურებში.

საგანძურის შემადგენლობა
განძის დაახლოებით 120 ნივთს შორის გამოირჩევა: „მოცეკვავე კაცების“ ოთხი ანთროპომორფული ფიგურა, ხუთი ზოომორფული ფიგურა, სამი თითის გულსაბნევი, ექვსი სამაჯური, შუბლის გვირგვინები, საყურეები, სასაფეთქლე რგოლები, კისრის ტორსი, ქამრის ფირფიტები, ჩაფხუტის ნაწილები, ქამრები, თეფშის ფრაგმენტი, ორი ვერცხლის თასი, ევქარისტიისთვის განკუთვნილი კოვზი ბიზანტიელი ხელოსნების ნიშნებით.

ნაკეთობები დ სხვადამზადებულია ასხვა წარმოშობის 400-900 სინჯის ვერცხლით. ყველაზე დიდ მხატვრულ ინტერესს წარმოადგენს ადამიანებისა და ცხოველების ვერცხლის ფიგურები, რომლებიც დამზადებულია კონკრეტულ სტილში. ზოგიერთი მკვლევარი მასში ხედავს ჰუნების, ბულგარელების და ავარების გავლენას . არქეოლოგი ო. შჩეგლოვა ამტკიცებს, რომ მარტინოვის ფიგურები ევროპული წარმოშობისაა.

მსგავსი ძეგლები
იმავე ეპოქას მიეკუთვნება ხარევის განძი. ასევე პასტირის ნაქალაქარი.

მარტინოვკის განძის გვიანდელი ნივთები დაახლოებით 625-675 წლებით თარიღდება. საგანძურის მასიური დამალვის მიზეზი შეიძლება ყოფილიყო პროტობულგარების ან ხაზარების თავდასხმის შედეგი.

რომნის კულტურა შესაძლოა ასეთი დასახლებების საფუძველზე განვითარდა.
ნიკოლოზ გვარამაძე

ნიკოლოზ ლევანის ძე გვარამაძე (დ. 22 სექტემბერი, 1892, ვლადიკავკაზი, — გ. 26 ნოემბერი, 1959, თბილისი) — ქართველი რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერი. პროფესორი (1930), საქართველოს მეცნიერების და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1941).

დაამთავრა პეტერბურგის მიმოსვლის გზათა ინჟინრების ინსტიტუტი 1916 წელს. 4 წელი იმუშავა რიგა–ორიოლის რკინიგზის მშენებლობაზე. 1920 წელს ჩამოვიდა საქართველოში. იმავე წლის 18 ივლისს გვარამაძემ, როგორც გზათა დეპარტამენტის ინსპექტორმა, რესპუბლიკის ნავსადგურთა სამმართველოს უფროსთან, ინჟინერ იოსებ მამაცაშვილთან ერთად ჩაიბარა ბათუმის ნავსადგური. 1921 წელს მუშაობდა საქართველოს გზებისა და ნავსადგურების სამმართველოს უფროსად, იყო საქართველოს რკინიგზების აღდგენა-რეკონსტრუქციისა და მშენებლობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 1922 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტექნიკურ ფაკულტეტზე, თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინრების ინსტიტუტში. 1943 წლიდან იყო მიმოსვლის გზათა რანგის გენერალი-დირექტორი.
ისიდორე გვარჯალაძე

ისიდორე გვარჯალაძე (დ. 15 მაისი, 1898, სოფ. გონებისკარი, ოზურგეთის მაზრა, — გ. 12 იანვარი, 1983, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი, ლექსიკოგრაფი. პროფესორი (1961), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1964).

ბიოგრაფია
დაიბადა გლეხის, სილოვან გვარჯალაძის ოჯახში. მის დედას ერქვა ვარდო. ჰყავდა და-ძმები: მიხაკო, გიორგი, დიმიტრი, თამარი და თევდორე. 1912 წელს დაამთავრა შემოქმედის ორკლასიანი სასწავლებელი. გადავიდა თბილისში, ცხოვრობდა რკინიგზის ნაფიც ვექილ ვასილ თუმანიშვილთან და სწავლობდა აფთიაქის შეგირდის კურსებზე, რომელიც დაასრულა 1913 წელს. სამი თვის განმავლობაში მუშაობდა ტრაპიზონში რუსეთის იმპერიის კონსულის მოსამსახურედ. კონსულის დახმარებით იშოვა ბილეთი და გაემგზავრა ნიცაში. ნიცაში ის ცხოვრობდა ოზურგეთელი მიხეილ თუმანიშვილის ოჯახში და მუშაობდა მის აფთიაქში, პარალელურად, სწავლობდა ფრანგულს. 1916 წლის შემოდგომაზე პირველი მსოფლიო ომის გამო საფრანგეთში საყოველთაო მობილიზაცია მიმდინარეობდა, რის გამოც გვარჯალაძემ გადაწყვიტა სამშობლოში დაბრუნებულიყო. სამშობლოში დაბრუნებული გვარჯალაძე გაწვეულ იქნა რუსეთის იმპერიის არმიაში და 1917 წლის იანვარსა და თებერვალში მსახურობდა კავკასიის ფრონტზე. სამხედრო სამსახურის შემდეგ მუშაობა დაიწყო თბილისში.

დაამთავრა თბილისის უცხო ენათა უმაღლესი კურსების ფრანგული (1927) და ინგლისური (1931) ენების განყოფილებები. 1927 წლიდან მუშაობდა თბილისის სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებელში. 1931 წელს მუშაობა დაიწყო თბილისის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში. 1932 წელს დააპატიმრეს ორი თვით. 1937 წელს დახვრიტეს მისი უმცროსი ძმა, ინჟინერი, ზაკენერგოს მმართველი და საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის რექტორი გიორგი გვარჯალაძე. ამის გამო დაითხოვეს სამსახურიდან და პერიოდულად იბარებდნენ საგამოძიებო უწყებაში. მეორე მსოფლიო ომის დროს გაიწვიეს ამიერკავკასიის ფრონტზე, სადაც მსახურობდა მთავარი პოლიტიკური სამმართველოს განყოფილებაში ინსტრუქტორ-ლიტერატორად საინტენდანტო სამსახურის მაიორის ჩინით.

1947–1952 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ინგლისური ენის ახალდაარსებული კათედრის გამგე. 1948–1952 წლებში დაინიშნა ახალდაარსებული უცხო ენათა სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის პრორექტორად სასწავლო სამეცნიერო ნაწილში. 1948 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე „ქართულ-ფრანგული ლექსიკონი და მისი შედგენის პრინციპები“. მიუხედავად პრორექტორად დანიშვნისა, ხელისუფლებამ არ გამოუყო საცხოვრებელი ბინა. ამიტომ გადადგა პრორექტორობიდან, დასთან, დოცენტ თამარ გვარჯალაძესთან ერთად დაასრულა მუშაობა დიდ ინგლისურ-ქართულ ლექსიკონზე და ლექსიკონის გამოცემით მიღებული შემოსავლით მოაგვარა საბინაო პრობლემა. 1961–1966 წლებში ისევ მუშაობდა უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტის პრორექტორად. 1966–1983 წლებში — პროფესორ–კონსულტანტი. დაჯილდოებული იყო იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პრემიით (1979). ეკუთვნის მრავალი ნაშრომი ლექსიკოლოგიისა და უცხოურ ენათა სწავლების მეთოდიკის სფეროში, ლექსიკონები.
გულშეჰირის წმინდა იოანეს ეკლესია

გულშეჰირის წმინდა იოანეს ეკლესია — ისტორიული, კლდეში გამოკვეთილი ეკლესია კაპადოკიაში, თურქეთის ქალაქ გულშეჰირში, ნევშეჰირის პროვინცია.

ისტორია
თავდაპირველი ეკლესიის აგების თარიღი ცნობილი არ არის. თუმცა, იგი ბიზანტიის იმპერიის ხატმებრძოლეობის ხანაზე ადრინდელად ითვლება, რადგან ეკლესიის შიგნით პირველი სართულის კედლებზე ყველა ადამიანის ფიგურა წაშლილია. 1212 წელს თავდაპირველ შენობას ზედა სართული დაემატა. ზედა სართულზე არის ადამიანის ფიგურების მდიდარი კოლექცია. ორიგინალური კლდის კიბე დაანგრიეს. ამჟამად ორ სართულს შორის არის თანამედროვე კიბე. 1995 წელს ეკლესია აღადგინა რიდვან იშლერმა კულტურის სამინისტროს დაკვეთით.

არქიტექტურა
პირველ სართულზე არის ოთახები მღვდლებისთვის, მარანი და საფლავები. მოკლე გვირაბი მიდის საერთო საცხოვრებელში. კედელზე გამოსახულია ცხოველები და გეომეტრიული ფიგურები.

ზედა სართული სავსეა ფრესკებით. ჭერზე გამოსახულია აბრაამის, ისააკის, იაკობის, მოსეს, ქრისტეს, სოლომონისა და დავითის ფიგურები. სამხრეთ კედელზე ქრისტეს ნათლობა, ბოლო ვახშამი, იუდას კოცნა იყო გამოსახული. ჩრდილოეთ კედელზე ფრესკები ღვთისმშობლის, მარიამ მაგდალინელისა და კიდევ ერთი ქალის. სხვა კედლებზე გამოსახული იყო სცენები ბიბლიიდან და ისტორიიდან, როგორიცაა წმინდა გიორგი და წმინდა თეოდორე, სატანა, იმპერატორი კონსტანტინე და მისი დედა ელენე.
მაიდანეკის საკონცენტრაციო ბანაკი

მაიდანეკის ( ლუბლინი) საკოცენტრაციო ბანაკი აშენდა და ფუნქციონირებდა სს-ის ზედამხედველობით პოლონური ქალაქის ლუბლინის გარეუბანში ნაცისტური გერმანიის მიერ პოლონეთის ოკუპაციისას მეორე მსოფლიო ომის დროს. მას გააჩნდა 7 გაზის კამერა, 2 ხის სახრჩობელა და კიდევ 200-ზე მეტი სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობება, რის გამოც ის უდიდეს საკონცენტრაციო ბანაკებს შორის მოიხსენიება. მაიდანეკის საკონცენტრაციო ბანაკი თავდაპირველად მოაზრებული იყო, როგორც იძულებითი შრომის დაწესებულება, ვიდრე ადამიანების მასობრივი განადგურების მექანიზმი, თუმცა მას შემდეგ, რაც ოპერაცია რეინჰარდის თანახმად გერმანიის მიერ პოლონეთის ოკუპირებულ ტერიტორიაზე ყველა პოლონელი ებრაელის მოკვლა იქნა გადაწყვეტილი, მაიდანეკი სწორედაც რომ სიკვდილის ინდუსტრიის მანქანად იქცა. მაიდანეკის ბანაკმა ფუნქციონირება დაიწყო 1941 წლის ოქტომბერში და 1944 წლის 22 ივლისს საბჭოთა წითელი არმიის მიერ თითქმის დაუზიანებლად იქნა დაკავებული. საბჭოთა არმიის სწრაფმა წინსვლამ ოპერაცია ბაგრატიონის ფარგლებში ხელი შეუშალა სს-ს დაენგრია ბანაკის ტერიტორიაზე არსებული ინფრასტრუქტურა, შესაბამისად მაიდანეკის ბოლო კომენდანტმა ვერ მოახერხა ომის დანაშაულების უტყუარი მტკიცებულებების თავიდან მოშორება. ბანაკის სახელწოდება ,,მაიდანეკი“ ( ,,პატარა მოედანი“) ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ იმ ადგილისთვის შერქმეული სახელია. 1943 წლის აპრილიდან გერმანელები ბანაკს ლუბლინის საკონცენტრაციო ბანაკს ეძახდნენ, თუმცა ბანაკი პოლონური სახელითაა ცნობილი. 1944 წელს საბჭოთა ჯარების მიერ გათავისუფლების შემდეგ ბანაკი თავდაპირველად საბჭოთა კავშირის ზედამხედველობის ქვეშ გადავიდა. იმავე წლის შემოდგომაზე ჯერ კიდევ სასტიკი ომის მიმდინარეობის პირობებში, მაიდანეკი დაკონსერვდა და მუზეუმად იქცა. კრემატორიუმის ღუმელები და გაზის კამერები კარგად იყო შემონახული, ამიტომაც ნაცისტური გერმანიის მიერ განხორციელებული გენოციდის ამსახველ საუკეთესო მტკიცებულებებად იქცნენ. 1965 წელს მაიდანეკის საკონცენტრაციო ბანაკი ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლად გამოცხადდა. დღეისათვის მაიდანეკის სახელმწიფო მუზეუმი ამავდროულად ჰოლოკოსტის მემორიალური მუზეუმი და საგანმანათლებლო ცენტრია, რომლის დანიშნულებაა კაცობრიობას ახსოვდეს ნაციზმის საშინელებათა სრული სურათი. მუზეუმში დაცულია იშვიათი არტეფაქტები, საარქივო ფოტოსურათები და სხვა მტკიცებულებები.
ნადეჟდა გვაძაბია

ნადეჟდა ივანეს ასული გვაძაბია (ქალიშვილობის გვარი ერესენკოვა) (დ. 28 დეკემბერი, 1930, მელიტოპოლი, უკრაინის სსრ, — გ. 2011) — მხატვარი, წარმოშობით პოლონელი, საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1983).

დაამთავრა ლვოვის დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნების ინსტიტუტი (1954). 1955 წლიდან მუშაობდა სენაკის ხალიჩების კომბინატში (მთავარი მხატვარი). საქართველოში გაეცნო ქართული გამოყენებითი ხელოვნების ტრადიციებს, შექმნა ესკიზები გობელენებისა და ხალიჩებისათვის. გვაძაბიას ესკიზებით შექმნილი ხალიჩები წარმოდგენილი იყო მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში მოწყობილ მრეწველობის საერთაშაშორისო გამოფენებზე (იზმირი, 1968; პარიზი, 1970; ბაზელი, 1971; კაირო, 1972; ბერლინი, 1973; ბრიუსელი, 1973 და სხვ.).
ალექსანდრე გვახარია (პედაგოგი)

ალექსანდრე კონსტანტინეს ძე გვახარია (დ. 16 ივლისი, 1891, ხონი, — გ. 5 ოქტომბერი, 1954, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, მეთოდისტი.

დაამთავრა ხონის სასულიერო სემინარია (1910), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტი სიტყვიერების დარგით (1925). მუშაობდა მასწავლებლად ბულუხაურში (ახლანდ. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი), წინამძღვრიანთკარის სამეურნეო სასწავლებელში, ოზურგეთის უმაღლეს დაწყებით სასწავლებელში, თბილისის ვაჟთა მე-2 გიმნაზიაში, მე-2 შრომის სკოლის სასწავლო ნაწილის გამგედ, ი. გოგებაშვილის სახელობის პედაგოგიურ ტექნიკუმში, საქართველოს განათლების სამინისტროში, მასწავლებელთა დახელოვნების ცენტრალურ ინსტიტუტში დაწყებით სკოლის სექტორის გამგედ. ავტორია სახელმძღვანელოებისა: „ბუნება და შრომა“ (შრომის სკოლის ჯგუფისათვის, 1925), „მეთოდური სახელმძღვანელო“ ( კლასის მასწავლებელთათვის, 1939), „დედა ენა“ ( და ნაწ., ვ. ძიძიგურთან ერთად) და სხვ.
გურგინა ენაკოლოფაშვილი

გურგინა ენაკოლოფაშვილი — ერეკლე -ის საგანგებო ელჩი ოსმალეთში.
ბიოგრაფია
მისი მამა მკვიდრი თბილისელი იყო; „ოსმალობისას“ თბილისიდან აიყარა და ყარაბაღში გადასახლდა; მშობლების გარდაცველების შემდეგ მან და მისმა ძმებმა იმოგზაურეს სპარსეთში, შეისწავლეს მრავალი ენა და სპარსულ საკრავებზე დაკვრა; თბილისში ჩამოსვლის შემდეგ მან სამსახური დაიწყო მეფე ერეკლეს ვაჟთან — გიორგისთან, რომელმაც მას მირზიბა უბოძა; შემდგომ მირზობა და ვეზირობა უბოძა მეფე ერეკლემაც. ომან ხერხეულიძის ცნობით, იგი „სპარსულისა და თათრულისა და არაბულისა მთარგმნელი და მწერალი იყო ესე მრავალსა ენასა ზედა განსწავლული და ფრიად ჭკვიანი კაცი სწავლული და ერთგული მეფისა და რიტორი და სიტყვიერი კაცი“.

1776 წლის ზაფხულში ერეკლე -ის დავალებით ენაკოლოფაშვილი ახალციხის ფაშასა და სოლომონ -ის წარმომადგენლებთან ერთად სტამბოლში ჩავიდა; იგი არამარტო ერეკლე -ის, არამედ ამიერკავკასიის ხანების სახელითაც მართავდა მოლაპარაკებას ოსმალეთთან; ამ ელჩობის მიზანი იყო ოსმალეთის მფარველობის აღიარებით სამცხე-საათაბაგოს დაბრუნება; ოსმალეთს ერეკლეს თხოვნა ხელს აძლევდა, რამდენათაც მას რუსეთისაკენ მიმავალი პოლიტიკური გზების ჩაკეტვა სურდა; ამავე დროს ეს ალიანსი გულისხმობდა ერეკლეს ანტიირანულ კურსსაც, დროებით მაინც; სტამბოლში მყოფი რუსი ელჩის სტაციევის ცნობით, „ერეკლესა და ოსმალეთის სულთანს შორის სამეგობრო და საკავშირო ტრაქტატი დაიდო“, რომლის შედეგად შეწყდა მარბიელი თავდასხმები აღმოსავლეთ საქართველოზე, გაათავისუფლეს ახალციხიდან გატაცებული ქართველი ტყვეები და ქართლ-კახეთის ასაოხრებლად გამზადებული ლაშქარიც დაშალეს; 1778 წელს ამ შეთანხმებამ ოფიციალური ხასიათი მიიღო, რის შემდეგაც გურგინა ოსმალეთიდან დაბრუნდა და სულთნის მიერ ერეკლესათვის გამოგზავნილი ძვირფასი საჩუქრებიც ჩამოიტანა; მალე აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში ძალთა თანაფარდობა შეიცვალა და ეს განზრახვაც ჩაიშალა.
მარია ვეტროვა

მარია ვეტროვა ( დ. 3 იანვარი 1870 — გ. 24 თებერვალი, 1897) — უკრაინელი მასწავლებელი და რევოლუციონერი. უკრაინის სხვადასხვა ნაწილში მასწავლებლის პოზიციაზე მუშაობის და მცირე ხნით თეატრის დასის წევრობის შემდეგ, ვეტროვა შეუერთდა სოციალისტთა წრეს აზოვში და ლევ ტოლსტოის შემოქმედების ერთგული გახდა. მან განაგრძო სწავლება სანქტ-პეტერბურგში, მაგრამ იძულებული გახდა რევოლუციონერი გამხდარიყო, მას შემდეგ, რაც თავად შეხვდა ტოლსტოის. იგი დააპატიმრეს ანტიცარისტული საგამომცემლო საქმიანობის გამო. მარია ვეტროვამ სცადა თავის დაწვა და გარდაიცვალა პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრეში. მისი სიკვდილი იქცა ანტიცარისტული სტუდენტური მოძრაობის აღზევების გამოძახილად. ტოლსტოი და მაქსიმ გორკი დიდი შთაბეჭდილების ქვეშ მოექცნენ და შედეგად, გორკიმ მას მიუძღვნა „ქარიშხლიანი პეტრელის სიმღერა“.

ბიოგრაფია
მარია ფეოდოსივნა ვეტროვა დაიბადა 1870 წლის 3 იანვარს სოლონივკაში, რომელიც შედიოდა რუსეთის იმპერიის საზღვრებში მოქცეულ ჩერნიჰივის საგუბერნიოში (თანამედროვე ჩერნიჰივის ოლქი, უკრაინა). მარია ვეტროვა იყო კაზაკი ქალის, მარია ვეტროვა დააპატიმრეს ანტისამთავრობო პროპაგანდისტული საშუალებების ფლობისთვის და, ასევე, ეჭვმიტანილი გახდა რევოლუციურ საგამომცემლო ოპერაციებში მონაწილოების გამო. მარია დააპატიმრეს პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრეში, სადაც 1897 წლის 20 თებერვალს [ძვ. ს. 8 თებერვალს] სცადა თავის დაწვა და დამწვრობებისგან გარდაიცვალა 1897 წლის 24 თებერვალს [ძვ. ს. 12 თებერვალი]. ციხის ადმინისტრაცია შეეცადა დაეფარა თვითმკვლელობა, და მარია ვეტროვა საიდუმლოდ დაკრძალეს ტრანსფიგურაციის სასაფლაოზე.

მემკვიდრეობა
ცნობები მისი სიკვდილის შესახებ გავრცელდა მომდევნო თვეში, რამაც პროვოცირება გაუკეთა სტუდენტთა საპროტესტო აქციებს სანქტ-პეტერბურგში, მოსკოვსა და კიევში. 1897 წლის 4 მარტს, 5 000 ადამიანი შეიკრიბა სანქტ-პეტერბურგის ყაზანის ტაძარში, რათა პატივი მიეგოთ ვეტროვასთვის, თუმცა, მემორიალური მსახურება აკრძალეს და დააპატიმრეს 850 დემონსტრანტი. დამსწრეთა შორის იყვნენ ნიკოლაი ბეკეტოვი, ნიკოლაი კარეევი, ვლადიმირ ლამანსკი, სერგეი პლატონოვი და ნესტორ კოტლიარევსკი. სტანისლავ სტრუმილინმა გაიხსენა მარიას "ცეცხლოვანი ნათლობის" დღე და მდგრადი სახალხო აქტივიზმის დაწყების პერიოდი ცარისტული ავტოკრატიის წინააღმდეგ. ყაზანის ტაძარი გახდა სტუდენტთა შემდგომი დემონსტრაციების ცენტრი, ხოლო მაქსიმ გორკის 1901 წლის ერთ-ერთ დემონსტრაციაზე გამოსვლა რევოლუციურ ჰიმნადაც იქცა: „ქარიშხლიანი პეტრელის სიმღერა“.

მარია ვეტროვა რევოლუციონერ წმინდანად გამოაცხადეს მიკოლა ვორონიმ და ბორის ჰრინჩენკომ, ხოლო საიდუმლო რევოლუციურმა ორგანიზაციებმა მის სახელზე დაიწყეს პროკლამაციების გავრცელება. ლევ ტროცკიმ, აგრეთვე პატივი მიაგო მის ხსოვნას.
ივან გრიგოროვიჩ-ბარსკი

ივან გრიგოროვიჩ-ბარსკი ( დ. 1713 წლის იანვარი, კიევი — გ. 1791 წლის 10 სექტემბერი, კიევი) — კიეველი არქიტექტორი, უკრაინული ბაროკოს უკანასკნელი მთავარი წარმომადგენელი, ვაჭარი, მაგისტრატის რაიცა (მრჩეველი).

ეკუთვნოდა გრიგოროვიჩ-ბარსკების ოჯახს. იყო მოგზაურის და მწერლის ვასილი გრიგოროვიჩ-ბარსკის უმცროსი ძმა. დაიბადა 1713 წელს მდიდარი ვაჭრის ოჯახში. სწავლობდა კიევ-მოგილიანის აკადემიაში.

არქიტექტურის შესწავლა მან უკვე ზრდასრულ ასაკში დაიწყო. აშენებდა უკრაინული ბაროკოს სტილში:

კიევში : კონსტანტინესა და ელენეს ეკლესია (1743) პოდოლზე, კირილოვის მონასტრის კარიბჭის ეკლესია (1748-1760; არ არის შემორჩენილი), ღვთისმშობლის შობის ეკლესიის სამრეკლო (1754-1761) და კიევ-პეჩორის ლავრის ამაღლების ეკლესია (1759-1763), პოკროვსკის (1766) და წმინდა ნიკოლოზ ნაბერეჟნის (1772-1785) ეკლესია პოდოლში. 1770 წელს აღადგინა ღვთისმშობლის სახელობის პიროგოშჩის ეკლესია;
ღვთისმშობლის შობის საკათედრო ტაძარი (1752-1764 წწ. ანდრეი ვ. კვასოვთან ერთად) და პოლკის კანცელარიის შენობა (1753-1758 წწ.) —კოზელეცში; სამი წმინდანის ეკლესია ჩერნიგოვის გუბერნიის სოფ. ლემეში (1760-1761); საკათედრო ტაძარი და სამრეკლო მეჟიგორსკის მონასტერში, კიევთან (1766 წ.); ტაძარი კრასნოგორსკის მონასტერში (1769) — ამჟამად ჩერკასის რეგიონი; აღდგომის ეკლესია და ორსართულიანი ეკლესია-სამრეკლო (ორივე 1772 წ.,) - ჩერნიგოვში .

პოდოლში ააგო ქალაქის წყალმომარაგების სისტემა სამსონის შადრევანი პავილიონით (1748-1749 წწ.).

გრიგოროვიჩ-ბარსკის გვიანდელ შემოქმედებაში შეიმჩნეოდა გადახრა კლასიციზმისკენ.

1996 წელს რეჟისორმა ვალენტინ სოკოლოვსკიმ გადაიღო სატელევიზიო ფილმი ივან გრიგოროვიჩ-ბარსკის შესახებ (" უკრტელეფილმი ").

გრიგოროვიჩ-ბარსკის წინაპარად ითვლებოდა მეომარი გრიგოროვიჩი, რომლის 1195 წლის პრუსიელებზე გამარჯვება აღინიშნა "ლუბეჩის" გერბით. ამ მოვლენის შესახებ საუბარი იყო ამონაწერში „კიევის საქალაქო წიგნებიდან“, რომელიც გამოქვეყნდა 1784 წელს კიევის სათავადაზნაურო კრების მოთხოვნით. 1787 წელს გრიგოროვიჩ-ბარსკის ოჯახი ჩაწერეს "კიევის გენეალოგიურ წიგნში".

2011 წელს მოიჭრა "გრიგოროვიჩ-ბარსკების საგვარეუ, ლო" 10 გრივნიანი ვერცხლის მონეტა. მასზე შეცდომითაა მითითებული ივან. გრიგოროვიჩ-ბარსკის თარიღად 1785 წელი 1791 წლის ნაცვლად.

2013 წელს ივან გრიგოროვიჩ-ბარსკის პატივსაცემად გამოიცა უკრაინული საფოსტო კონვერტი, რომელზეც შეცდომით იყო განთავსებული მწერალ დიმიტრი გრიგოროვიჩის პორტრეტი.

ოჯახი
ცოლი ტატიანა დანილოვნა (დ. 19.1.1727- გ.12.2.1792, ქორწინების თარიღი 15.1.1744) — კიევის მაღაზიის მეპატრონის, ბურგომისტრ დანილ ჩიშინიჩ-ვლასენკოს ქალიშვილი.

შვილები: მიქაელი (5.9.1745), ჯულიანა (16.3.1747-4.7.1749), ალექსანდრე (12.5.1749-22.10.1794), იოაკიმე (10.9.1751-1815), ვასილი (5.4.1753-25.17)., ნიკოლაი (6.5.1754-28.6.1754), ივანე (13.9.1755-1833), აგაფია (4.2.1757-3.9.1779), პარასკევა (15.10.1758-8.12.1758), სტეპანი (23.1759). გერასიმე (3.3.1761-1769), ირინა (25.4.1762, ქორწინებაში ჯერ სკოროდუმოვა, შემდეგ ჩიჟოვა/ჩიჟევსკაია), ტატიანა (17.1.1765, ქორწინებაში გუშჩინა, შემდეგ სვეშნიკოვა), ევდოკია (5.8.1766), ანა (1.1770). ქორწინებაში ხოტიანოვსკაია).
ოვაქოი (ფასინლერის რაიონი)

ოვაქოი — სოფელი ფასინლერის რაიონში, ერზურუმის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ერზურუმიდან 23 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ფასინლერიდან 19 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 77 ადამიანი ცხოვრობს.

სოფლის ძველი ისტორიული სახელწოდებაა ეზირმიკი, იზელმიკი, 1912 წლის ჩანაწერში კი ეწოდება ეზერმიკი.

2019 წლის ზაფხულში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით, ცენტრიდან დაახლოებით 1 კილომეტრის მოშორებით, გაშლილ ველზე, სასაფლაოს ტერიტორიაზე მდებარე აკლდამაზე წარმოებდა არქეოლოგიური გათხრები. თურქეთის საელჩოს განცხადებით მიაკვლიეს ალაედინ ქეიყუბად -ის და მისი დედის, გურჯი ხათუნის, იგივე თამარ დედოფლის სარკოფაგებს.