iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ტონი ბლერი

ენტონი ჩარლზ ლინტონ ბლერი ; დ. 6 მაისი, 1953, ედინბურგი) — გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრი 1997-2007 წლებში, ლეიბორისტული პარტიის ლიდერი 1994-2007 წლებში და პარლამენტის წევრი სეჯფილდის ოლქიდან 1983-2007 წლებში. 2007 წლის 27 ივნისს გადადგა პრემიერ-მინისტრის პოსტიდან და ამავე დროს დაინიშნა ახლო აღმოსავლეთში დესპანად გაეროს, ევროკავშირის, აშშ-ისა და რუსეთის (კვარტეტი) სახელით.
KV60

აკლდამა 60 — ეგვიპტის მეფეთა ველზე ერთ-ერთი ყველაზე საიდუმლოებით მოცული სარკოფაგი თებეს ნეკროპოლისში, მასში ნაპოვნი ერთი ქალის მუმიის წარმომავლობის გაურკვევლობის გამო. სავარაუდოდ, ეს მუმია ეგვიპტის ფარაონ ჰატშეფსუტს ეკუთვნის.

1903 წელს ჰოვარდ კარტერის მიერ სარკოფაგის აღმოჩენისას, ის დარბეული აღმოჩნდა ანტიკურობის პერიოდიდან, თუმცა მასში მაინც აღმოჩნდა ორი მუმია, ცოტაოდენ სამარხ ნივთებთან ერთად. კარტერს დიდი ყურადღება ამ სარკოფაგისთვის მისი მდგომარეობის გამო არ მიუქცევია.

1906 წელს ედვარდ აირტონმა სარკოფაგი ხელახლა გასხნა და ერთი მუმია ეგვიპტის მუზეუმში გადაიტანა. საყდარს, რომელშიც მუმია იყო დასვენებული, ჰქონდა წარწერა "სამეფო ფერშალი, ინ". ეს პიროვნება მიიჩნიეს, როგორც სიტ-რა, სახელად ინ, რომელიც ჰატშეპსუტის სამეფო ფერშალი იყო. ვინაიდან არც კარტერსა და არც აირტონს აკლდამის ადგილსამყოფლის ადგილი ან რუკა არ დაუხაზავთ, მისი მდებარეობა მალევე დავიწყებას მიეცა.

ეგვიპტოლოგმა, ელისაბედ თომასმა, (1966) წელს ივარაუდა, რომ მეორე ამოუცნობი მუმია ჰატშეფსუტისა უნდა ყოფილიყო, რომელიც აქ (ფერშლის სამარხში) თუტმოს -ს უნდა გადმოეტანა, ჰატშეფსუტის მტრობის კამპანიის გამო.

1990 წელს სამარხი ხელახლა აღმოაჩინეს და გახსნეს დონალდ რაიანის გუნდის წევრებმა. აღმოჩენილი მუმია შედარებით ხნიერი ქალისა იყო და მისი მარცხენა ხელი ფიქრირებული იყო სამეფო ოჯახის წევრთა მუმიებისთვის შესაბამის პოზაში. თუმცა მუმიასთან აღმოჩენილი არცერთი თიხის ჭურჭელი არ იყო მე-20 დინასტიაზე უფრო ძველი. ასევე აღმოაჩინეს ხის სახის სამკაულის ნაწილი, რომელიც მამაკაცისა უნდა ყოფილიყო (მასში ყალბი წვერის ადგილი უნდა ყოფილიყო), თუმცა აკლდამაში მხოლოდ ქალები იყო დამარხული, ხოლო ჰატშეფსუტს, გადმოცემით, ყალბი წვერი უნდა ეტარებინა. მუმია ახალ ხის საყდარში ჩაასვენს და სამარხში დატოვეს, რომელიც ხელახლა დაილუქა.

2007 წლის გაზაფხულზე სარკოფაგი ხელახლა გახსნეს და მეორე მუმია ტესტირებისთვის გამოიტანეს. 2007 წლის 27 ივნისს ზაჰი ჰავასმა წარმოადგინა მტკიცება იმის შესახებ, რომ ეს ხანშიშესული ქალის სხეული სინამდვილეში ჰატშეფუსტს ეკუთვნოდა.
ზვირთი

„ზვირთი“ — ქართული ყოველკვირეული პოლიტიკური, ეკონომიკური და ლიტერატურული მუშათა გაზეთი, სოციალ-ფედერალისტური მიმართულების ორგანო; გამოდიოდა თბილისში 1915-1917 წლებში. 1915 წელს № 1 - № 12; 1916 წელს № 13- № 63; 1917 წელს № 64 - № 84. გაზეთში ძირითადად თანამშრომლობდნენ მუშები. მას პოლემიკა ჰქონდა სხვა მიმართულების გაზეთებთან („თანამედროვე აზრი“, „საქართველო“ და სხვა). ზვირთის რედაქტორ-გამომცემელი იყო ივანე დუშურაშვილი.
ზიზილა

ზიზილა — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეების გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. აქვთ ფესვთანურ როზეტად შეკრებილი ნიჩბისებრი ან უკუკვერცხისებრი ფოთლები და ერთკალათიანი საყვავილე ღერძი; კალათში განაპირა ყვავილები ენისებრია, მხოლოდ ბუტკოიანი და თეთრი, ვარდისფერი ან იშვიათად წითელი, შიგნითა — მილისებრი, ორსქესიანი და ყვითელი. მრავლდება თესლით და ვეგეტატიურად — დაყოფით.

10 (15) სახეობა ველურად გავრცელებულია ევროპაში, მცირე აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოში იზრდება მხოლოდ ერთი სახეობა — . იგი გვხვდება მთელ საქართველოში — ზღვისპირა ზოლში მთის შუა სარტყლამდე და მთისწინებზე, ბაღებში, გზის პირებსა და დანაგვიანებულ ადგილებში. ბუთხუზაყვავილებიან ფორმებს დეკორატიულ მებაღეობაში იყენებენ კლუმბებისა და ბორდიურების გასაფორმებლად.
ზილი

ზილი აღნიშნავს:

ქართული ექვსხმიანი გალობის ერთ-ერთი მაღალი (წმინდა) ხმა. ამ მნიშვნელობით ტერმინი „ზილი“ მოხსენიებულია - საუკუნეების ქართულ ლიტერატურაში: „ზილი-კრინი, წვრილი ხმა გალობაში“ (ნ. ჩუბინაშვილი), „ვახტანგ მეფე და იაკობ მაღლა ზილს მიეტკბურება“ (დ. გურამიშვილი). ამჟამად სამხმიან გუნდში ზილი აღარ მონაწილეობს.

ჩონგურის „წვრილი“ ხმის გამომცემი სიმი (ქვევიდან მეორე), რომელიც გაბმულია ტარის შუამდე. მასზე მელოდია არ დაიკვრება. იყენებენ მხოლოდ შესაბამის აკორდებში. ჩონგურის გადაწყობისას სხვა სიმებთან ერთად ზილიც იცვლის სიმაღლეს, მაგრამ ყოველგვარ წყობაში ყველა სიმზე მაღლა ჟღერს. ზილი მაღალი სიმის აღმნიშვნელ ზოგად სახელადაც იხმარებოდა.
მარკ ზლატკინი

მარკ იზრაელის ძე ზლატკინი (; დ. 30 ივლისი, 1898, სოფ. გროდოვკა, დონეცკის ოლქი, ― გ. სექტემბერი 1995, ისრაელი) — ჟურნალისტი და გამომცემელი.

ცენტრალური გამომცემლობების „იზვესტიის“, „პრავდის“, „ტრუდის“ ამიერკავკასიის განყოფილების გამგე 1925 წლიდან. 1927 წლიდან გამომცემლობა „ზარია ვოსტოკას“ დირექტორის მოადგილე, 1941 წლიდან — დირექტორი. 1963 წლიდან გამომცემლობა „მერანის“ რუსული გამოცემათა რედაქციის მთავარი რედაქტორი, 1985 წლიდან ― ამ გამომცემლობის მთავარი კონსულტანტი. მისი რედაქტორობით გამოიცა ქართველ კლასიკოსთა და თანამედროვე მწერალთა თხზულებანი რუსულ ენაზე. ავტორია ორიგინ. ჟანრის თხზულებისა „როცა წიგნი ხალხებს აახლოებს“ (რუს. ენაზე, 1972, 1979), რომელიც ასახავს 20–70-იანი წლების ლიტერატურულ მოვლენებს. 983 რუს. და 1986 ქართ. ენაზე გამოვიდა ზლატკინის წიგნი „მათი მოსაგონარი ჩანახატები“, რომელშიც მოცემულია ქართული კულტურის მოღვაწეთა ლიტერატურული სახეები. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშისა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით, აგრეთვე მედლებით.
კოსმოს-954

კოსმოს-954 (-954) — სერია - საბჭოთა ხელოვნური თანამგზავრი კოსმოსური დაზვერვისა და სამიზნის მითითების სისტემითა და ბირთვული რეაქტორით ბორტზე. 1978 წლის 24 იანვარს ჩამოვარდა კანადის ტერიტორიაზე და ქვეყნის ჩრდილოდასაველთის ტერიტორიის დაახ. 100 ათასი კმ² რადიოაქტიური დაბინძურება გამოიწვია. მოსახლეობის ევაკუაცია არ განხორციელებულა. პირდაპირი მსხვერპლი ან ნგრევა ჩამოვარდნას არ გამოუწვევია.
რუსეთის სამხედრო ბაზები

რუსეთის საზღვრებს გარეთ
სომხეთი
რუსეთის 102-ე სამხედრო ბაზა, გიუმრი, სომხეთი. სამხედრო პერსონალის რაოდენობა შეადგენს 3,214 - 5,000 ადამიანს.

საქართველო
რუსეთის ფედერაციამ ცალმხრივად მიიღო გადაწყვეტილება სამხედრო ბაზების მშენებლობასთან დაკავშირებით მის მიერ ოკუპირებულ საქართველოს რეგიონებში: აფხაზეთში და სამხრეთ ოსეთში. მთლიანობაში დაახლოებით 8,000 ადამიანი.

ყირგიზეთი
სამხედრო ბაზე შეთანხმებით, კანტი, ყირგიზეთი.

მოლდოვა
რუსეთის სამხედრო ბაზა ტრანსნისტრიაში, დსთ-ს სამშვიდობო ძალები. დაახლოებით 1,500 სამხედრო მოსამსახურე.

ტაჯიკეთი
რუსეთის 201-ე მოტო-მსროლელი დივიზია. ასევე ვრცელი სამოქალაქო/სამხედრო აეროპორტი დუშანბესთან, რომელსაც შეუძლია ემსახუროს ყველა სახის სამხედრო სატრანსპორტო თვითმფრინავს. რუსეთის და ტაჯიკეთის საჰაერო ძალები დაბანაკებულია დუშანბეში, ფარხორის საჰაერო ბაზის ირგვლივ. დაახლოებით 7,500 მოსამსახურე.

უკრაინა
შავი ზღვის ფლოტი (2017?-მდე), სევასტოპოლი, უკრაინა. დაახლოებით 26,000 ჯარისკაცი.
კრაუნის შადრევანი

კრაუნის შადრევანი (ინგლ. ) — ინტერაქტიული საზოგადოებრივი შადრევანი ათასლწეულის პარკში, ჩიკაგო, ილინოისი; შექმნილი ჟაუმე პლენსას პროექტით, გაიხსნა 2004 წლის ივლისში. მდებარეობს მიჩიგანის ავენიუს სამხრეთ ნაწილში ჩიკაგოს ისტორიული მიჩიგანის ბულვარის კვარტლის მოპირდაპირე მხარეს, ჩიკაგოს ხელოვნების ინსტიტუტის ჩრდილოეთით და მაკკორმიკ ტრიბიუნ პლაზას სამხრეთით მედისონ ავენიუსა და მონროს ქუჩას შორის.

შადრევანი შედგება შავი გრანიტის ამრეკლი აუზისგან (15 მ სიგანე, 71 მ სიგრძე და 6,4 მმ სიღრმე. შადრევნის ორივე ბოლოს დგას მინის აგურის დიოდური ნათურებით აღჭურვილი სკულპტურა (15 მ სიმაღლით, 7 მ. სიღრმით და 4,9 მ სიგანით). პროექტის განხორციელება დაჯდა $17 მილიონი დოლარი, აქედან $10 მილიონი კრაუნის ოჯახის საჩუქარი იყო, რომლის სახელსაც შადრევანი ამჟამად ატარებს.

შადრევნის ანიმაციას ახორციელებს განათებისა და ელექტრონული სურათების მუდმივი დინამიკური გამოფენა. სურათები დროდადრო იცვლება ბუნებრივი წყალვარდნილებისა და ჩანჩქერების პანორამებით, თუმცა ეს კოშკები ყველაზე უკეთ ცნობილია ჩიკაგოელთა სახეების გამოფენით. სულ 1000-მდე ჩიგაკოელის სახე ჩნდება მონაცვლეობით კოშკების ზედაპირზე. ამასთან ილუზია იქმნება, რომ წყალი ამ სახეების მომუწული პირიდან იღვრება, ტრადიციული შადრევნების იმიტაციით, რომლებსაც ქვის ქანდაკებებში წყლის მილი აქვთ დატანებული.

შადრევანი მოქმედებს შუა გაზაფხულიდან შუა ზაფხულამდე ამინდის მიხედვით, ხოლო სურათები კოშკებზე მთელი წელი მონაცვლეობს. ავტორის ჩანაფიქრით შადრევანმა უნდა ასახოს ქალაქის სოციალური ევოლუცია მასში შეტანილი სურათების კოლექციის პერიოდული განახლებით. როცა შადრევნიდან სახეებიდან წყლის ჭავლი არ გამოედინება, ის კოშკების თავიდან იღვრება.
ჰნატ ხოტკევიჩი

ჰნატ ხოტკევიჩი (უკრ.: , დ. 31 დეკემბერი, 1877, ხარკივი — გ. 8 ოქტომბერი, 1938, იქვე) — უკრაინელი მწერალი, ეთნოგრაფი, დრამატურგი, კომპოზიტორი, მუსიკოლოგი და ბანდურისტი.

დედამისი დიასახლისი იყო. მცირე ცნობა მოიპოვება მამამისის შესახებ, რომელმაც ოჯახი 1880-იან წლებში მიატოვა. ბავშვობაში ჰნატმა პიანინოსა და ვიოლინოზე დაკვრა ისწავლა, მოგვიანებით კი ბანდურაზეც, რეგიონის ბრმა მუსიკოსებზე დაკვირვებით. უმაღლესი განათლება ინჟინრის დიპლომით დაამთავრა. მიუხედავად ამისა, სახელი გაითქვა როგორც ლიტერატორმა, დრამატურგმა, ეთნოგრაფმა და თანამედროვე ბანდურის ხელოვნების დამფუძნებელმა.
ოპტიკური ბოჭკო

ოპტიკური ბოჭკო — მინის ან პლასტიკის ძაფი, რომელსაც სინათლის გადასატანად იყენებენ სრული შინაგანი არეკვლის მეშვეობით. შინაგანი არეკვლა მიიღწევა მაღალი გარდატეხის მაჩვენებლიანი ოპტიკური გულისა და შედარებით დაბალი გარდატეხის მაჩვენებლიანი ოპტიკური გარსით. ასეთი თანაფარდობა რაღაც კუთხით დაცემული სხივი განიცდის სრულ შინაგან არეკვლას და ვრცელდება გულში. ასეთი მრავალჯერადი არეკვლებით სხივგამტარის ერთი ბოლოდან მეორე ბოლომდე ვრცელდება სხივი. მეცნიერებას, რომელიც სწავლობს ასეთ მოვლენებს და ტექნიკას, ბოჭკოვანი ოპტიკა ეწოდება, რომელიც მეოცე საუკუნის 50–იან წლებში აღმოცენდა. ლინზური ოპტიკისგან განსხვავებით, ბოჭკოვან–ოპტიკური ელემენტები გამოსახულებას კი გადასცემენ, მაგრამ ვერ აყალიბებენ მას.

ფაქტურა
მოქმედების მარტივი პრინციპი საშუალებას იძლევა გამოყენებულ იქნას სხვადასხვა მეთოდები, რომლითაც იქმნება მრავალი სახის ოპტიკური ბოჭკო:
ერთმოდიანი ოპტიკური ბოჭკო
მულტიმოდიანი ოპტიკური ბოჭკო
ოპტიკური ბოჭკო გარდატეხის გრადიენტული მაჩვენებლით
ოპტიკური ბოჭკო გადატეხის მაჩვენებლის განაწილების საფეხუროვანი პროფილით
მაიკ ტაისონი

მაიკლ ჯერალდ „მაიკ“ ტაისონი (; დ. 30 ივნისი, 1966) — ამერიკელი მოკრივე. მსოფლიო ჩემპიონი სუპერმძიმე წონით კატეგორიაში ვერსიით (1987-90, 1995-96), მსოფლიოს აბსოლუტური ჩემპიონი პროფესიონალთა შორის (1987-90). ამერიკულმა ჟურნალმა „“ ყველა დროისა და ხალხის მე-14 უდიდეს მძიმეწონოსან მოკრივედ გამოაცხადა.

„რკინის მაიკმა“ მაინც ვერ შეძლო საკუთარი პოტენციალის სრულად რეალიზაცია. მისი მწვრთნელი კასა დ’ამატოს გარდაცვალების შემდეგ მაიკი მორალურად გატყდა. მისი დამარცხება „ბასტერ“ დაგლასის მიერ 1990 წელს, დღემდე ითვლება კრივის ისტორიაში ერთ-ერთ უდიდეს სენსაციად. თავად ტაისონმა აღიარა, რომ მისი კარიერა კრივში დაგლასთან დამარცხებით დასრულდა. „ჩემთვის კრივი ამის შემდეგ უბრალოდ ფულის შოვნის საშუალება გახდა და მეტი არაფერი“ - განაცხადა ტაისონმა ერთ-ერთ ინტერვიუში. მას შემდეგ ტაისონს ბევრი უსიამოვნება შეემთხვა, ორჯერ ციხეშიც მოხვდა და სრულად გამოვიდა ფორმიდან. გარკვეული ხნის შემდეგ, მიუხედავად ყველაფრისა ვარჯიში კვლავ დაიწყო.
ზოლიანი ვეშაპისებრნი

ზოლიანი ვეშაპისებრნი — ზღვის ძუძუმწოვრების ოჯახი უკბილო ვეშაპების ქვერიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 6-იდან 33 მ-მდე აღწევს. მუცელზე და ყელზე 14-120 გასწვრივი ზოლი — ნაკეცი გასდევთ (აქედანაა სახელწოდებაც). ვეშაპის ულვაშის ფირფიტები ფართოა, 1 მ-მდე სიმაღლისა, უხეშფოჩებიანი. ზოლიანი ვეშაპისებრნი ფართოდ არიან გავრცელებული მსოფლიო ოკეანეში. იკვებებია პლანქტონური კიბოსნაირებითა და პატარ-პატარა თევზებით. გაზაფხულზე გადადიან ცივ წყალში ცხიმის დასაგროვებლად. შემოდგომაზე კი — ზომიერ და თბილ წყალში გასამრავლებლად. ცოცხლობენ 50 წლამდე. ოჯახში 2 გვარია რამდენიმე სახეობით: ფინვალი, ლურჯი ვეშაპი, ბრაიდის ზოლებიანი ვეშაპი, სეივალი, კუზიანი ვეშაპი და სხვა.
ზომიერი სარტყლები

ზომიერი სარტყლები — გეოგრაფიული სარტყლები ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროების ზომიერ განედებში (ჩ. გ. 40-65° შორის და ს. გ. 42-58° შორის). ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში ჭარბობს ხმელეთი (დაახლოებით 55%), სამხრეთ ნახევარსფეროს ზომიერი სარტყლის უდიდესი ნაწილი (დაახლოებით 98%) ოკეანეს უჭირავს. ზომიერ სარტყლებში მკვეთრადაა გამოსახული სითბური რეჟიმის სეზონურობა, ხანგრძლივი ცივი ზამთარი. დედამიწის ზედაპირი ზომიერ სარტყელში წლის განმავლობაში იღებს 290-340-იდან 580-670-მდე კჯ/სმ2 (70-80-იდან 140-160-მდე კკალ/სმ2) მზის სითბოს. აქ მთელი წლის განმავლობაში გაბატონებულია დასავლეთური გადატანა, რაც ციკლონურ მოქმედებასთან ერთად ხელს უწყობს თბილი და ცივი ჰაერის მასების ინტენსიურ ცვლას და ტენის გადაადგილებას ოკეანიდან ხმელეთზე.
ზონალური მცენარეულობა

ზონალური მცენარეულობა — გარკვეული მცენარეული ზონისათვის (ტუნდრა, ტყე, ველი, უდაბნო) დამახასიათებელი მცენარეულობა. ზონალური მცენარეულობის განლაგება ემორჩილება განედურ და გრძედულ კანონზომიერებებს (ჰორიზონტალური ზონალობა), რომელიც გაპირობებულია ჰიდროთერმული რეჟიმის ცვლილებებით. ევრაზიაში, კერძოდ ყოფილ სსრკ-ში, ეკვატორიდან ჩრდილოეთ პოლუსისაკენ სითბოს შემცირების შესაბამისად, განედური თანამიმდევრობით განლაგებულია უდაბნო, ველი, ტყე და ტუნდრა, ხოლო გრძედული კანონზომიერებით, რაც ოკეანიდან კონტინენტისაკენ ტენიანობის შემცირებას ემყარება — ტყე, ველი და უდაბნო. ბარში ზონალური მცენარეულობა მეტწილად გავრცელებულია სწორ, ამაღლებულ, დაწვრეტილ წყალგამყოფ ადგილებზე. ზონალური მცენარეულობა მოიცავს მრავალ მცენარეულ ფორმაციას და ასოციაციას, რომლებიც ზონის ფარგლებში ბუნებრივი პირობების შესაბამისად იცვლება; ამიტომ ზონები, რომლებსაც დიდი ფართობი უჭირავთ, ქვეზონებად იყოფა. მთებში ზონალური მცენარეულობა განლაგებულია ვერტიკალური ზონალობის მიხედვით, ე. წ. სარტყლებად. ზონალური მცენარეულობის გარდა განარჩევენ აზონალურ მცენარეულობას, ინტრაზონალურ მცენარეულობას და ექსტრაზონალურ მცენარეულობას.
ზონკარი

ზონკარი — ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ზონკარისა და ქვემო ზონკარის საერთო სახელწოდება.

სოფელი იოანე ბატონიშვილის მიერ 1790-იან წლებში შედგენილი ქართლ-კახეთის აღწერაში იხსენიება პატარა ლიახვის ხეობის ოსურ სოფლებს შორის („ოსის ზონკარი“). სოფელს იხსენიებს ასევე საუკუნის მოგზაური იოჰან გიულდენშტედტი. საუკუნეში გაიყო ორ სოფლად: ზემო ზონკარი და ქვემო ზონკარი. 1922-1990 წლებში შეიყვანეს სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ცხინვალის რაიონში. 1990-იანი წლების კონფლიქტის შემდეგ ორივე სოფელი რჩებოდა საქართველოს იურისდიქციის ქვეშ. 2002 წლის აღწერით ზემო ზონკარში იყო 41 მცხოვრები, ქვემო ზონკარში — 70. 2006 წელს ორივე სოფელი შევიდა ერედვის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში საერთო სახელწოდებით — ზონკარი. 2008 წლიდან ზონკარი ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
კულტურული მემკვიდრეობა
ზონკარის ღვთისმშობლის ეკლესია
ზონკარის კოშკიანი ეკლესია
ზონკარის შიოწმინდის ეკლესია
ზონკარის ზურგიანი კოშკი
ზონკარის კოშკი
ზონკარის დარბაზი
ნესტან კვინიკაძე

ნესტან (ნენე) კვინიკაძე (დ. 5 ივნისი, 1980, თბილისი) — ქართველი მწერალი, სცენარისტი და ჟურნალისტი. არის რამდენიმე კინოსცენარის და პიესის ავტორი. გამოქვეყნებული აქვს რამდენიმე პროზაული კრებული და ერთი რომანი — „ისპაჰანის ბულბულები“. 2006 წლიდან ქართულ-ინგლისური ყოველთვიური უფასო ჟურნალის „ფოკუსის“ მთავარი რედაქტორი. თავის ესეებს და სტატიებს რეგულარულად აქვეყნებს ჟურნალ „ანაბეჭდში“. 2007–2008 წლებში იყო სამაუწყებლო კომპანია რუსთავი 2-ის ტელეგადაცემის, თოქ-შოუს — „ნანიკოს შოუს“ ერთ-ერთი პროდიუსერი.
ზოოქლორელა

ზოოქლორელა — ზოგიერთი ერთუჯრედიანი მწვანე წყალმცენარის (ქლორელა, კარტერია, პლევროკოკი) საერთო სახელწოდება. ცხოვრობენ უხერხემლო ცხოველების — ინფუზორიების, ღრუბლების და სხვა სხეულში.

ზოოქლორელასა და ცხოველის ურთიერთდამოკიდებულება სიმბიოზურია: ცხოველი ფოტოსინთეზის პროცესში ზოოქლორელას მიერ გამომუშავებული ნახშირწყლებით სარგებლობს, ზოოქლორელა კი ცხოველის აზოტოვან ნივთიერებას და მის მიერ გამოყოფილ ნახშირორჟანგს იყენებს.
ზოტიმერია

ზოტიმერია, ზოტისმთა — მთა საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მესხეთის ქედზე, მდინარეების გუბაზეულისა და ქვაბლიანის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2676 მ.

აგებულია შუაეოცენური ანდეზიტებით, მათი ტუფებითა და ტუფ-ბრექჩიებით. კალთები დამრეცია და ემჩნევა მეოთხეული გამყინვარების კვალი. ზოტიმერია შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.
ზოფხიტო

ზოფხიტო — ხეობის მარტივი ტიპის სამხრეთ-აღმოსავლეთური ექსპოზიციის მყინვარი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ცენტრალური კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე რიონის მარცხენა შენაკადის ზოფხიტურის სათავეებში.

იწყება მწვერვალ დიდი გეზეს აღმოსავლეთით. 2015 წლის მონაცემებით მყინვარის ფართობია 2,42 კმ², ხოლო სიგრძე 4,84 კმ. მისი ენა ზღვის დონიდან 2605 მეტრზე მთავრდება. ფირნის აუზი და ენა 300 მეტრის სიმაღლის ყინულვარდნილითაა გამოყოფილი, ენას იდეალური მოხაზულობა აქვს, მისი სიგანე დაახლოებით 500 მეტრია.
ზრესი

ზრესი, ზრესკი, ფასკია — ტბა საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, ზღვის დონიდან 1720 მ. წყლის სარკის ფართობი 1,77 კმ², აუზის ფართობი 48,4 კმ², საშუალო სიღრმე 0,6 მ, მაქსიმალური სიღრმე 1 მ. საზრდოობს თოვლისა და წვიმის წყლით. მაქსიმალური დონე აპრილ-მაისშია, მინიმალური — იანვარ-თებერვალში. ტბასთან არხით შეერთებულია მდინარე მურჯახეთისწყალი. იყენებენ სარწყავად. არის თევზი (კალმახი, ქაშაყი, ხრამული, ფრიტა, კობრი, მტკვრის წვერა და სხვ.).
ზრუნი

ზრუნი — სამგლოვიარო ბანი მიცვალებულის დაკრძალვის ქართულ ხალხურ რიტუალში.

სულხან-საბა ორბელიანის მიხედვით ზრუნი „გოდების ბანია“. ნიკოლოზ ჩუბინაშვილიც მას განმარტავს როგორც „გოდების ბანს მოტირალთაგან“. მთის რაჭაში ტერმინი „ზრუნი“ ინდივიდუალურ მოთქმას და ზოგჯერ სამგლოვიარო ტექსტსაც აღნიშნავს. ეს განასხვავებს მას ზარისგან.
ევანდერ ჰოლიფილდი

ევანდერ ჰოლიფილი (ინგლ. , დ. 19 ოქტომბერი, 1962) — ამერიკელი მოკრივე, მსოფლიოს აბსოლუტური ჩემპიონი სუპერმძიმე წონით პროფესიონალთა შორის (1990—92, 1996—99), 1984 წლის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი ნახევრადმძიმე წონით კატეგორიაში, 1981 წლის პანამერიკული თამაშების ვერცხლის პრიზიორი. მსოფლიოს აბსოლუტური ჩემპიონის პირველი ტიტული მიიღო ჯეიმზ დუგლასთან ორთაბრძოლაში, რომელიც 1990 წლის 25 ოქტომბერს ჩატარდა. მისი კარიერის კულმინაცია 1996 წელს მაიკ ტაისონთან ორთაბრძოლა გახდა, რომელიც ევანდერის გამარჯვებით დასრულდა. 1997 წლის 28 ივლისს შედგა მატჩ-რევანში ჰოლიფილდ-ტაისონი. ტაისონი არასპორტულად მოიქცა, ვინაიდან ორთაბრძოლის დროს მას ყურის ნიჟარის ზემო უკანა ნაწილი მოაჭამა, რის გამოც დისკვალიფიკაცია მიენიჭა. 1999 წლის 13 მარტს ევანდერმა წააგო მსოფლიოს ახალ აბსოლუტურ ჩემპიონ ლენოქს ლუისთან.
ეგესკოვის სასახლე

ეგესკოვის სასახლე (დან.: ) მდებარეობს კუნძული ფუნენის სამხრეთით, დანიაში. ეს ნაგებობა ევროპის ყველაზე უკეთ შენახული რენესანსის წყალზე მდგარი სასახლეა. შენობა ფრანდს ბროკენჰუუსმა ააშენებინა 1554 წელს.

თავადაზნაურთა ქიშპობით (დან. ) გამოწვეული სამოქალაქო ომით შექმნილი სიტუაციის გამო (რომელიც ასევე დაკავშირებული იყო პროტესტანტული რეფორმაციის შემოღებასთან), დანიელ დიდგვაროვანთა უმრავლესობა საცხოვრებელს ციხე-სიმაგრეების სახით აგებდნენ.

ციხე-სასახლე შემდგარია მუხის ჯებირებზე და მცირე ტბის ცენტრშია აგებული. თავდაპირველად ერთადერთი მისასვლელი ციხესთან გასახსნელი ხიდი იყო. ლეგენდის თანახმად, შენობის საძირკვლის ასაგებად მთელი მუხის ტყის გაჩეხვა გახდა საჭირო, საიდანაც მომდინარეობს სახელი "ეგესკოვ" (მუხის ტყე).
ევროპის კონსტიტუციის პროექტი

ევროპის კონსტიტუციის პროექტი (სრული სახელწოდება: შეთანხმება ევროპაში საერთო კონსტიტუციის შექმნის თაობაზე) — განუხორციელებელი საერთაშორისო ხელშეკრულება, რომლის მიზანი ევროპის კავშირისთვის ახალი კონსტიტუციის შექმნა იყო. ხელშეკრულებას ხელი მოეწერა 2004 წელს კავშირის წევრი ქვეყნების წარმომადგენელთა მიერ, რომში, თუმცა ის ექვემდებარეობდა ყველა წევრი სახელმწიფოს რატიფიკაციას, რომელთა შორის ორმა ქვეყანამ რეფერენდუმით ეს პროექტი უარყო.

ისტორია
პროექტის მთავარი მიზანი იყო არსებული ხელშეკრულებების, რომლებიც კავშირის მიმდინარე კონსტიტუციის საფუძველს წარმოადგენს, შეცვლა ახალი უნიფორმული ადამიანის უფლებების კოდიფიცირებით მთელი ევროპის მასშტაბით და გადაწყვეტილების მიღების პროცესის გამარტივება 27-წევრიანი ორგანიზაციისთვის.

პროექტის ხელშეკრულებას ხელი მოეწრა რომში წევრი სახელმწიფოების მეთაურთა მიერ 2004 წლის 29 ოქტომბერს. რატიფიცირების პროცესში 2005 წელს ფრანგებმა (29 მაისი) და ჰოლანდიელებმა (1 ივნისი) უარყვეს შეთანხმება რეფერენდუმით. ამ ორ ქვეყანაში კონსტიტუციის პროექტის ჩავარდნის გამო ზოგიერთი სხვა ქვეყნის მთავრობებმაც რეფერენდუმი გადადეს ან გააუქმეს, რამაც კონსტიტუციის მომავალი სათუო გახადა. რატიფიცირების შემთხვევაში ხელშეკრულება ძალაში შევიდოდა 2006 წლის 1 ნოემბერს. საერთო ჯამში, 18 წევრმა ქვეყანამ დოკუმენტს რატიფიცირება გაუკეთა, 2-მა უარყო, ხოლო 7-მა პროცესი გადადო.

კონსტიტუციის ხელშეკრულების ჩავარდნის გამო ევროპის საბჭოს სხდომაზე 2007 წლის ივნისში გადაწყდა დაწყებულიყო მოლაპარაკებები ძველი დოკუმენტის შემცვლელ რეფორმის ტრაქტატზე, რომელშიც შევიდოდა ძველი ტრაქტატის მრავალი ელემენტი, თუმცა მრავალი წინააღმდეგობრივი ელემენტის გამოკლებით (მათ შორის სიტყვა კონსტიტუციის უარყოფით).

საბოლოოდ ევროკონსტიტუცია ძალაში არ შევიდა, რადგანაც რეფერენდუმზე გატანისას მის წინააღმდეგ ადამიანთა უფრო დიდი რაოდენობა წავიდა.
გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრი

გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრი — მთავრობის თავმჯდომარე, რომელიც პასუხისმგებელია პარლამენტის წინაშე. მთავრობის თავმჯდომარედ მონარქის მიერ ინიშნება პიროვნება ვინც სარგებლობს თემთა პალატის უმრავლესობის მხარდაჭერით (ძირითადად იმ პარტიის ლიდერი ვინც ფლობს უმრავლესობას). პრემიერ-მინისტრი და მინისტრები არიან პარლამენტის წევრებიც. 2024 წლის 5 ივლისიდან, პრემიერ-მინისტრი პოსტზე მსახურობს ლეიბორისტი კირ სტარმერი.

პრემიერ-მინისტრის რეზიდენცია მდებარეობს დაუნინგ სტრიტზე.
ვულკანი

ვულკანი (< – ვულკანუსი, ცეცხლის ღმერთი) — გეოლოგიური წარმონაქმნი, რომელიც შექმნილია დედამიწის ზედაპირზე დედამიწის ქერქიდან ამოფრქვეული ლავის გადაადგილების და გაცივების შედეგად. განასხვავებენ მოქმედ და ჩამქრალ ვულკანებს. ვულკანუსი რომაული მითოლოგიით ცეცხლისა და სამჭედლო საქმის მფარველ ღმერთს ეწოდებოდა.

ბუნებრივი კატასტროფებიდან ვულკანური მოვლენები ყველაზე საშინელი შედეგებით გამოირჩევა. ვულკანური რელიეფი კარგად გამოხატული რამდენიმე ნაწილისგან შედგება. მათგან თვალსაჩინო ვულკანური კონუსი და კრატერია (ზედა ნაწილზე არსებული წრიული ჩაღრმავება), რომლის შიგნით ვულკანის კერა და ყელი მდებარეობს. მისი დიამეტრი რამდენიმე კილომეტრსაც კი შეიძლება აღწევდეს. ვულკანის ყელი, ჩვეულებრის, ვერტიკალური მიმართულებისაა, თუმცა ძალზე საშიშია როდესაც იგი მიმართულებას იცვლის და ვულკანი საკუთარი კონუსის ფერდობიდან გამოაფრქვევს ლავას.

აფეთქების სიძლიერის მიხედვით ვულკანი სამი სახისაა: შედარებით მშვიდი, ძლიერი და ძალიან ძლიერი.

ვულკანიდან ნივთიერება სამ მდგომარეობაში ამოიფრქვევა: თხევადია - ლავა, მყარია - ვულკანური ფერფლი, მტვერი, ტალახი და ქვები, გაზობრივი - წყლის ორთქლი, ნახშირორჟანგი და სხვა. გავარვარებული ლავა სწრაფად მოძრაობს ვულკანის მთის ფერდობზე, ანადგურებს ყოველივე ცოცხალს, ფარავს და ასწორებს ხმელეთის ზედაპირს. ვულკანის ამოფრქვევისას, ფერფლთან და მტვრის უწვრილეს ნაწილაკებთან ერთად, ხშირად დიდი მოცულობისა და რაოდენობის მყარი მასალაც გამოიტყორცნება, რაც ლავაზე არანაკლებ საშიშია.

დედამიწაზე ასეულობით (1300-ზე მეტი) მოქმედი ვულკანია, რომელთა უმეტესობა მსოფლიო ოკეანის წყალქვეშაა. ხმელეთზე ვულკანების რაოდენობით გამოირჩევა ინდონეზიის კუნძულები. აქ 200 ვულკანია, რომელთა 2/3 მოქმედებს კაცობრიობის მთელი ისტორიის განმავლობაში. ინდონეზიაში, ზონდის კუნძულებს სუმატრასა და იავას შორის, მდებარეობს ვულკანური წარმოშობის კუნძული კრაკატუ. 1883 წელს კრაკატაუ ამოიფრქვა. ვულკანის ხმა ავსტრალიაშიც კი ისმოდა, რომელიც კრაკატუდან 5 000 კმ-ით არის დაშორებული. დღეს მის ადგილზე ახალი ვულკანია, რომელსაც კრაკატუს შვილს ეძახიან.

დედამიწაზე ვულკანების რამდენიმე სარტყელია, რომლებიც ძირითადად ემთხვევა მიწისძვრების გავრცელების არეალს. ვულკანის ამოფრქვევის პროგნოზირება ძალიან ძნელია. ამოფრქვევას ხშირად ასწრებს მიწისძვრა, თუმცა ცნობილია შემთხვევები როდესაც ვულკანის მოქმედება უეცრად დაწყებულა.

ვულკანების მოქმედება მარტო კატასტროფული ხასიათისა არ არის. მათი მოქმედების შედეგია დედამიწაზე არსებული ლითონური, აგრეთვე ძვირფასი და ნახევრადძვირფასი ქვების საბადოები. ვულკანური ფერფლი დიდი რაოდენობით შეიცავს მინერალურ ნივთიერებებს. ამის გამო, ვულკანის მიმდებარე ტერიტორიის ნიადაგები დიდი ნაყოფიერებით გამოირჩევა.
ისპაჰანის ბულბულები

„ისპაჰანის ბულბულები“ — ნესტან კვინიკაძის რომანი, რომელიც 2004 წელს გამოიცა. რომანი მოგვითხრობს ქართველი ახალგაზრდების იმედგაცრუებასა და ბედნიერების დასავლეთში ძიებაზე.
რეზიუმე
ამონარიდები
„...მე ტრაგიკოსი პოეტი ვარ, ქვას ქვაზე არ დავტოვებ და დაუნდობლად შეგიყვარებ. როტორიკას შეგასწავლი, ასტრონომიას და გრამატიკას. მერე გახდება გამძლე სახის გამომეტყველება, მკლავი - მოუდრეკავი და რწმენა - ურყევი...“

„...ერთად ვივლით ბაზრის ვიწრო დერეფნებში და სამოსზე მეგვედება სურნელოვანი სუნელები, აქა-იქ გადმოფენილი ყურძნები, ბადრიჯნები, ჟოლო, სამოთხის ვაშლები...“

„...მერე მიიწურება ივნისი, ცოტა ხნით მიიმალები, მაგრამ ვეღარ გაძლებ მარტო, უჩემოდ. ასე რომ არ იყოს... ასე რომ არ იყოს!!!...“
ზუბუნი

ზუბუნი — მამაკაცის მოკლე ახალუხი. ზუბუნი გრეხილითა და საოლველით (არშიით) იყო გაწყობილი, საყელო და საგულე მოქარგული ჰქონდა.

იკვრებოდა ლითონის ან ძაფის ღილებით, ან დედალ-მამალი ხრიკით. საზაფხულო ზებუნი მეტწილად უსახელო იყო, საზამთრო — სახელოებიანი და დაბამბული. გავრცელებული იყო გურიაში, აჭარაში, მესხეთ-ჯავახეთში, ლაზეთსა და ნაწილობრივ სამეგრელოშიც. აჭარაში ზუბუნს ქალის ხიფთანსაც უწოდებდნენ.