iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვახანის დერეფანი

ვახანის დერეფანი — ტერიტორიის ვიწრო მონაკვეთი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ავღანეთში. მონაკვეთი შეჭრილია ჩინეთში და ტაჯიკეთს გამოყოფს პაკისტანისგან. დერეფანი მდებარეობს პამირის მთიანეთსა (ჩრდილოეთით) და ყარაყორუმს (სამხრეთით) შორის. მისი სიგრძეა 350 კილომეტრი, ხოლო სიგანე მერყეობს 13–65 ფარგლებში. ამ მაღალი მთებიდან სათავეს იღებენ მდინარეები ფანჯი და პამირი რომელთა შეერთებითაც ამუდარიას იქმნება. 2010 წლის აღწერით ვახანის დერეფანში დაახლოებით 12 000 ადამიანი ცხოვრობდა.

გეოგრაფია
ვახანის დერეფანი წარმოადგენს ბადახშანის პროვინციის პანდალს. დერეფნის ჩრდილოეთ საზღვარს წარმოადგენს მდინარე პამირი, დასავლეთს ტბა ზორქოლი ხოლო აღმოსავლეთით პამირის მთიანეთის მწვერვალები. დერეფნიდან ჩრდილოეთით მდებარეობს ტაჯიკეთის მთიანი ბადახშანის ავტონომიური ოლქი. სამხრეთიდან დერეფანი შემოსაზღვრულია ჰინდუქუშის და ყარაყორუმის მაღალი მთებით. ბაროგილით და ირშადის უღელტეხილით ის უკავშირდება პაკისტანის პროვინციებს: ხაიბერ-პახტუნხვა და გილგიტ-ბალტისტანი. დერეფნის სიმაღლე აღმოსავლეთით არის 4,923 მეტრი ხოლო დასავლეთით 3,037.

ისტორია
მიუხედავად მთაგორიანი რელიეფისა დერეფანი ისტორიულად გამოიყენებოდა როგორც ბადახშანსა და იარკენდს შორის სავაჭრო გზა. ითვლება, რომ ამ გზით გაიარა მარკო პოლომ. 1602-1606 წლებში ამ გზით ჩინეთში გადავიდა პორტუგალიელი იეზუიტი მღვდელი ბენტო დე გიში. 1906 წლის მაისში ფერეფანი გამოიკვლია აურიელ სტეინმა და აღწერა, რომ ყოვლეწლიურად ამ დერეფნის გავლით ჩინეთში 100 ოქროთი დატვირთული პონი გადადიოდა.

დერეფანი დიდი ბრიტანეთსა და რუსეთის იმპერიას შორის დიდი თამაშის სახელით ცნობილი პოლიტიკური მოვლენების შედეგად წარმოიშვა. იმპერიებს შორის 1873 წელს დადებულმა ხელშეკრულებამ ჩრდილოეთით გაყო ისტორიული ვახანის რეგიონი და რუსეთ-ავღანეთის საზღვრად მდინარეები პამირი და ფანჯი გამოაცხადა,

დერეფანი ერთი საუკუნის წინ დაიხურა და იქ არ არის თანამედროვე გზები. იაკობ ტოუსენის მოსაზრებით, დერეფანი ნარკოტიკების ჩინეთში შესატანად გამოიყენება, თუმცა გზის მდგომარეობის გათვალისწინებით მთიანი ბადახშანის ავტონომიური ოლქიდან ან პაკისტანიდან შეტანილ რაოდენობასთან შედარებით უმნიშვნელო იქნება.

ავღანეთის მთავრობამ რამდენიმეჯერ მიმართა ჩინეთის მთავრობას თხოვნით, რომ გაეხსნათ ვახანის კორიდორის საზღვარი. მათი მტკიცებით ეს იქნებოდა ეკონომიკური სტიმულის მატარებელი და თალიბანთან ბრძოლისთვის რესურსის შეტანის ახალი გზა. ჩენეთი აღნიშნულ მოთხოვნას მის სინძიანის რეგიონში (რომელიც ესასღვრება დერეფანს) მიმდინარე არეულობების გამო არ დათანხმდა.
ნეპალის სამოქალაქო ომი

ნეპალის სამოქალაქო ომი (1996-2006) — შეიარაღებული კონფლიქტი, ნეპალის კომუნისტური პარტიის (მაოისტებს) და ნეპალის მეფის ხელისუფლებას შორის, რომელიც დაიწყო 1996 წლის 13 თებერვალს. მაოისტებმა გამოუცხადეს კონფლიქტი ნეპალელ ხალხს იმ იმედით, რომ ჩამოაყალიბებდნენ ნეპალის სახალხო რესპუბლიკას და ნელ-ნელა გაავრცელებდნენ თავიანთ გავლენას, სახელმწიფოს ნაწილებზე. 2001 წელს მეფემ გამოსცა ბრძანება, რომ მაოისტების წინააღმდეგ გამოეყენებინათ ჯარი, რადგანაც მხოლოდ პოლიცია სიტუაციას ვეღარ აკონტროლებდა.

დაიღუპა 11 500 ადამიანი, ხოლო 100 000-იდან 150 000-მდე იძულებული გახდა დაეტოვებინათ თავიანთი საცხოვრებელი ადგილები. კონფლიქტმა მოახდინა სოფლის მეურნეობის დარგის პარალიზება და გამოიწვია დიდი ცვლილებები, ნეპალის საზოგადოებაში.

კონფლიქტის ერთ-ერთ მიზეზად ითვლება, მონარქიული წყობილების გაუქმება. ამ იდეას გაუჩნდა რევოლუციური მოძრაობები, რომლებიც მოითხოვდნენ მრავალპარტიულ დემოკრატიას. უფრო ადრე ასეთი მოძრაობები, მეზობელ ინდოეთშიც ჩამოყალიბდა 60-იან წლებში.

ომის მიმდინარეობა
1994 წელს, მაოისტებმა უარი განაცხადეს სახალხო ფრონტთან გაერთიანებაზე. უარის მიზეზი პოლიტიკური აზრთა სხვადასხვაობა იყო. მეფე თავიდანვე წინააღმდეგ წავიდა მემარცხენე პარტიის მოთხოვნებზე. ეს წინააღმდეგობა ჯერ კიდევ 1995 წელს გაჩნდა.

თავიდან მეფის არმია არ ერეოდა კონფლიქტებში, რადგან მას სურდა მოლაპარაკების გზით და საჭირო შემთხვევაში პოლიციის დახმარებით მოეგვარებინა სიტუაცია. ასევე მას ეკონომიკურად ეხმარებოდნენ ამერიკის შეერთებული შტატების და ინდოეთის ხელისუფლება. მაოისტების ლიდერი კი თვლიდა რომ აშშ-ს ჩართულობა ომში არაკანონიერი იყო. კონფლიქტი უფრო გაღვივდა მაშინ, როცა მეფის ხელისუფლებამ ციხეში ჩასვა ჟურნალისტები და დახურა ის გაზეთები, რომლებიც მაოისტებს იცავდნენ.

მაოისტებთან მიმდინარეობდა მოლაპარაკებები, რომ დროებით შეწყვეტილიყო ცეცხლი, მაგრამ უშედეგოდ. ისინი კვლავ აგრძელებდნენ საომარ მოქმედებებს.

2005 წლისთვის მაოისტების ხელთ იყო საკმაოდ დიდი ტერიტორიები. ეს იყო ძირითადად სახელმწიფოს ცენტრალური ნაწილი და მთიანი რეგიონები, რომლებსაც სახელმწიფო ძალები ვერ აკონტროლებდნენ. 2004 წელს კატმანდუსათვის გამუდმებით მიდიოდა შეტაკებები, მაგრამ მიუხედავად ამისა ხელისუფლებამ შეძლო მისი შენარჩუნება. 2004 წლის დეკემბერში დაიღუპა 200 ადამიანი.

ნეპალისთვის ერთ-ერთ შემოსავლის წყაროს წარმოადგენდა ტურიზმი. სამოქალაქო ომის დროს, ტურისტების ნაკადი საგრძნობლად შემცირდა, რამაც დიდი გავლენა მოახდინა ქვეყნის ეკონომიკაზე. მართალია მაოისტებს დაკავებული ჰქონდათ ტურისტული ტერიტორიები, თუმცა ისინი ხელს არ უშლიდნენ და მათთვის არანაირ პრობლემას წარმოადგენდა ტურისტების ყოფნა, ტურისტულ რეგიონებში.

ნეპალურმა კომუნისტურმა პარტიამ, მაოისტებმა გავლენა მოახდინა ინდურ მაოისტებზე. ინდური მაოისტები დღესდღეობით 10 000 ადამიანს შეადგენენ, ისინი ძირითადად ცხოვრობენ ინდოეთის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნაწილში.

კორეის სახალხო ხელისუფლება კონკურენციას უწევდა მაოისტებს. ისინი ცდილობდნენ ზეგავლენა მოეხდინათ ნეპალზე.

ნეპალის ხელისუფლებას ფულად დახმარებას უწევდა: საფრანგეთი, ამერიკა, დიდი ბრიტანეთი და ინდოეთი.
სახლი კოშკით

სახლი კოშკით — რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი ნოვოჩერკასკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მდებარეობს წითელ აღმართში. არქიტექტურის ძეგლია 1992 წლის 17 დეკემბრიდან, როსტოვის ოლქის მცირე საოლქო საბჭოს № 325 გადაწტყვეტილების შესაბამისად.

ისტორია
სასახლე „სახლი კოშკით“ მდებარეობს წითელი დაღმართის ქუჩისა (1917 წლამდე ნათლისღების დაღმართის) და კავკასიის ქუჩების კუთხეში. აშენდა დაახლოებით საუკუნის შუა ხანებში ამპერის სტილში. ეკუთვნოდა მეცხრამეტე ასწლეულის მეორე ნახევრის სამთო ინჟინერსა და ქალაქში თუჯის პირველი ჩამომსხმელი ქარხნის მფლობელს ა. ვ. მინენკოვს. თუჯის ქარხანა ქალაქში დაარსდა 1880 წელს, გერმანელი ფაბრიკანტის გერცბერგის მიერ. ეს ქარხანა აწარმოებდა ლითონის ნაწილებს, ხის კოჭებსა და შველერებს. ასევე მზადდებოდა ერმაკის მოედანზე საუკუნის ბოლოსა და საუკუნის დასაწყისში მშენებარე შვიდგუმბათოვანი ნოვოჩერკასკის ამაღლების ტაძრის წინაღობებისათვის, რომელიც აგებუბულია ნეობიზანტიურ სტილში (1891-1904 წწ.) არქიტექტორ ა. ა. იაშენკოს პროექტის მიხედვით და ერმაკ ტიმოფეევიჩის ძეგლი (1903-1904 წწ.) მოქანდაკეების მ.ო. მიკეშინას და ვ. ა. ბეკლემიშევას მიერ. ინჟინერი მინენკოვი ხშირად დადიოდა საზღვარგარეთ - ესპანეთში, საფრანგეთში, სადაც იგი სწავლობდა მრეწველობას. ძველ ხალხებთა გადმოცემით, ნოვოჩერკასკში მენენკოვთან რჩებოდა ხოლმე დ. ი. მენდელეევი, რადგან მათ ნაცნობობა აკავშირებდათ.
შახტის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია

შახტის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია ქალაქ შახტიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას. ეკლესია ააგეს დაახლოებით 1897-1902 წლებში.

ეკლესიის მისამართი: როსტოვის ოლქი, შახტი, დასახლება აიუტინსკი, პლატოვის ქუჩა № 177․

ისტორია
ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია ააგეს 1902 წელს, დაბა აიუტინსკის მაცხოვრებელთა ინიციატივით, 1903 წელს კი ტაძარი აკურთხეს. ტაძარს ჰქონდა 3 გუმბათი და სამრეკლო, ასევე ერთი საკურთხეველი:

3 ნოემბერს ხუტორ ვლასოვო-აიუტინსკიში შედგა ახალი, წმინდა ნიკოლოზის ხუტორის ტაძრის კურთხევის საზეიმო ცერემონია. კურთხევა შესრულდა ალექსანდროვ-ხრუშევსკის 6 მღვდელის, 3 დიაკვნისა და ნოვოჩერკასკის მგალობელთა გუნდის მიერ. ხუტორის მოსახლეობამ ტაძრის კურთხევისათვის გაიღო 900 რუბლი. ნოვოჩერკასკიდან ჩამოვიდა ბევრი სტუმარი და თანამდებობის პირი. მათ მეთაურს სოფელში შეხვდნენ პურითა და მარილით. კურთხევისა და შეთავაზებული ტრაპეზის შემდეგ, ითქვა რამდენიმე სიტყვა. ახალი ტაძარი აშენდა ქვისგან და საზოგადოებამ გაიღო 8 ათასი რუბლი.

რევოლუციის შემდეგ ტაძარი დახურეს, მაგრამ არ გაანადგურეს. იქ გაიხსნა კლუბი. 1991 წელს კი აღადგინეს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია და ის კვლავ ამოქმედდა. ახალი ეკლესია მოიცავს 5 გუმბათს, რომელიც 2012 წელს აკურთხა მეუფე ეგნატემ.
გუკოვოს მეშახტეთა შრომის მუზეუმი

ლ. მიკულინის სახელობის გუკოვოს მეშახტეთა შრომის მუზეუმი — მუზეუმი ქალაქ გუკოვოში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმის დირექტორია ევგენი გარკუშევი.

ერთადერთი მუზეუმი რუსეთის ევროპულ ნაწილში, რომელიც ასახავს ქვანახშირის სამთო მრეწველობის განვითარების ისტორიას. გუკოვოს მეშახტეთა შრომის მუზეუმი წლის განმავლობაში მასპინძლობს 26 000 ვიზიტორს.

მუზეუმის მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ქალაქი გუკოვო, კოვალევის ქუჩა № 49.

ისტორია
მუზეუმი დააარსა პედაგოგმა და მხარეთმცოდნემ ივანე მიკულინმა 1961 წელს, როგორც სკოლის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი. პირველი ექსპონატები შეაგროვეს გუკოვოს მეოთხე სკოლის მოსწავლეებმა. 1964 წელს გუკოვოს სკოლის მუზეუმი გახდა სახალხო. 1992 წელს გუკოვოს მეშახტეთა შრომის მუზეუმმა მიიღო საოლქო დანაყოფის სტატუსი.

1998 წელს მუზეუმი გადაიტანეს ცალკე შენობაში. ამ მომენტისათვის მუზეუმის ფონდში შედიოდა 11 000 ექსპონატი. 1990-იანების დასასრულსა და 2000-იანების დასაწყისში მუზეუმი ინტენსიურად ვითარდებოდა, როგორც მეშახტეთა შრომის ამსახველი განყოფილება. მუზეუმში არის ერთ-ერთი საგამოფენო დარბაზი, რომელიც რევოლუციამდელ შახტის პანორამას წარმოადგენს და რომელიც აღჭურვილია თანადროული მანქანებით.

მუზეუმის შენობა
გუკოვოს მეშახტეთა შრომის მუზეუმი განთავსებულია ორსართულიან შენობაში, რომელიც მდებარეობს კოვალევის ქუჩა № 49-ში. საქესპოზიციო-საგამოფენო ფართობი შეადგენს 1 680 კვ. კმ.-ს.

ექსპონატები და ფონდები
ამჟამად მუზეუმი მოითვლის 23 000-ზე მეტ ექსპონატს. გუკოვოს მეშახტეთა შრომის მუზეუმში განთავსებულია 18 კოლექცია, მათ შორის: „არქეოლოგია“, „სამთო-მეშახტეთა აღჭურვლობა“, „დეკორატიული ხელოვნება“, „მინერალები“, „მონეტები“, „საათები“, „წერილობითი წყაროები“, „ფალერისტიკა“, „ლატარიის ბილეთები“, „ბონისტიკა“, „ბუნება“, „ფოტოგრაფიები“, „საყოფაცხოვრებო ტანსაცმელი“, „სახვითი ხელოვნება“ და სხვა.

ყველაზე ხშირად დამთვალიერებლები სტუმრობენ საკომპლექსო დარბაზს „შახტი“, სადაც წარმოდგენილია კოლექცია, რომელიც ასახავს მეშახტეთა საქმიანობის ისტორიას და ქვანახშირის მრეწველობას საუკუნიდან დღემდე. იგი მოგვთხრობს მეშახტის ცხოვრებასა და შრომაზე, შრომის გმირებზე. საგამოფენო დარბაზში „შახტი“ შესაძლებელია მეშახტეთა პირველი შრომის იარაღების ნახვა. აქვე განთავსებულია მიწისქვეშა რკინიგზის ლიანდაგი, რომელიც საგამოფენო დარბაზს ბუნებრიობას მატებს.
მერიის შენობა (ბაქო)

ქალაქ ბაქოს აღმასრულებელი ხელისუფლების შენობა მდებარეობს ისტიგლიალიათის ქუჩა 4-ში.

ისტორია
შენობის მშენებლობა დაიწყო 1900 წელს და დამთავრდა 1904 წელს. შენობის არქიტექტორი იყო ი. გოსლავსკი. 1900 წლის 18 მაისს დაიწყო ბაქოს ქალაქის დუმის (დღევანდელი ქალაქ ბაქოს აღმასრულებელი ხელისუფლების შენობა). . საბჭოთა პერიოდში შენობაში განლაგებული იყო ბაქოს საბჭო, დღეს აქ განლაგებულია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დედაქალაქის აღმასრულებელი ხელისუფლება - ბაქოს მერია. გოსლავსკიმ შეადგინა შენობის სამსართულიანი პროექტი, რომელიც მოიწონა კავკასიის მეფისნაცვალმა კნიაზ მ. გოლიცინმა. ადრე შენობაზე იყო გამოკრული წარწერა, რომელიც გვამცნობდა, რომ 1925-1928 წლებში „ამ შენობაში აწყობდა შეხვედრებს ბაქოს მუშებთან პროლეტარიატის დიდი მწერალი ალექსეი მაქსიმეს ძე გორკი“.

მშენებლობაში გამოიყენებოდა უმაღლესი ხარისხის კირქვა, რომლითაც არის მოპირკეთებული შენობის ფასადი. ფასადი ასევე მოპირკეთებულია დეკორატიული აგურით, იტალიიდან ჩამოტანილი მარმარილოთი. შენობა აგებულია სიმეტრიულად.

ფასადის დეტალები
დე ბურის სასახლე

დე ბურის სასახლე — სასახლე აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. ეკუთვნოდა ლევ დე ბურს, რომელიც იყო ბაქოს საუკუნის ერთ-ერთი ნავთობის მილიონერი. სასახლე, რომელიც განლაგებულია ნიაზის ქუჩაზე (ყოფილი სავაჭრო), აშენებული იყო არქიტექტორ ფონ დერ ნონეს მიერ, რომელიც იყო ქალაქის ინჟინერი და პოლკოვნიკი, ასევე ინჟინერ ანტონ კანდინოვის მიერ 1891-1895 წლებში. დღესდღეობით სასახლის პირველი კორპუსში განლაგებულია მუზეუმი. 1951 წელს შენობის ეს ნაწილი აზერბაიჯანის სსრ-ს ცკ-ას მდივანმა მირჯაფარ ბაგიროვმა გადასცა 1937 წლის ოქტომბერში ჩამოყალიბებულ რ. მუსტაფაევის სახელობის აზერბაიჯანის ხელოვნების მუზეუმს. დე ბურის სასახლე მშვენივრად ჩაჯდა ბაქოს არქიტექტურულ კომპლექსში. სასახლეს კარგად გამოხატული კლასიკური ელემენტები ამშვენებს. დე ბურის სასახლე ითვლება პირველ მცდელობად საცხოვრებელი სახლის ფასადზე არქიტექტურული — პორტიკების გამოყენებად.
გიულისტანის სასახლე

გიულისტანის სასახლე — საზოგადოებრივი დანიშნულების შენობა დიდი მრალალფუნქციური რესტორნის დარბაზით, რომელიც განლაგებულია ქალაქ ბაქოში, მთის ქანობზე, რომლის თავზეც განლაგებულია შეჰიდთა ხეივანი.

გიულისტანის სასახლე აშენდა 1980 წელს აზერბაიჯანის სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეს მოადგილის მშენებლობის დარგში ალიშ ლემბერანსკის ინიციატივით. სასახლის არქიტექტორები არიან ნ. ჰაჯიბეკოვი და ა. ამირხანოვი, კონსტრუქტორები — ნ. ისმაილოვი და კ. კერიმოვი. პროექტი დამუშავდა საპროექტო ინსტიტუტ ბაქგიპროგორში. 1982 წელს სასახლის საავტორო კოლექტივი (არქიტექტორები ნ. ჰაჯიბეკოვი და ა. ამირხანოვი, კონსტრუქტორები — ნ. ისმაილოვი და კ. კერიმოვი, ინჟინერები ფ. რუსტამბეკოვი და ტ. შჩარინსკი, მშენებლები ტ. აჰმედოვი და ა. კევორკოვი) დაჯილდოვებულ იქნა აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო პრემიით.

სასახლე გათვლილი იყო როგორც ქალაქის, ასევე რესპუბლიკის მასშტაბის მასობრივი და საზოგადოებრივი ღონისძიებების: კონცერტების, საახალწლო ღონისძიებების ჩასატარებლად და ა.შ.

1994 წლის 20 სექტემბერს აზერბაიჯანის რესპუბლიკასა და ნავთობ კომპანიების საერთაშორისო კონსორციუმს შორის ხელშეკრულებას („საუკუნის კონტრაქტს“) ხელი მოეწერა გიულისტანის სასახლეში.

გუილისტანის სასახლეში ჩატარდა ასევე ისეთი ღონისძიებები, როგორებიცაა: აზერბაიჯანის პრესის 135 წლისთავთან დაკავშირებული იუბილე (2010), საერთაშორისო ჰუმანიტარული ფორუმი (2011), აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის 20 წლისთავი და სხვა.
ხანთა სასახლე

ხანთა სასახლე — ოდეღაც განლაგებული სასახლე ქალაქ განჯის ცენტრში, განჯელი ხანების სასახლის ჯუმა მეჩეთის დასავლეთით..

1803 წლის დეკემბერში რუსების შტურმამდე განჯის ხანების სასახლე იკავებდა 50 კვადრატულ საჟენს.

განჯის ხანების სასახლის ნანგრევების ფოტოსურათები მოყვანილია ა. სალამზადეს, ე. ავალოვის და რ. სალაევის წიგნში „აზერბაიჯანის ისტორიული ქალაქების რეკონსტრუქციის პრობლემები“.(1979 წ., ბაქო).
ზეინალაბდინ თაღიევის სასახლე

ზეინალაბდინ თაღიევის სასახლე მდებარეობს ბაქოში, თაღიევის ქუჩა №4 (ყოფილი გორკის ქუჩა 6). ადრე ეკუთვნოდა ცნობილ ბაქოელ მილიონერ ზეინალაბდინ თაღიევს. დღეს შიგნით განლაგებულია აზერბაიჯანის ისტორიის ეროვნული მუზეუმი. შენობა აღიმართა 1893-1902 წლებში სამოქალაქო ინჟინერის იოსებ გოსლავსკის მიერ. სასახლე იყო თაღიევის საჩუქარი საკუთარი მეუღლის - სანა ხანუმისათვის. შენობა იკავებს ძველი ქალაქის ცენტრალური ნაწილის მეოთხედს და გააჩნია პლანირების ძველებური სტრუქტურა. სიმეტრიული ფასადი აშენებულია იტალიური რენესანსის სტილში. სასახლის მშენებლობის დროს გამოყენებულ იქნა სხვადასხვა არქიტექტური სტილი.

ისტორია
თაღიევი იყო გოსლავსკის არქიტექტურული სამუშაოების შემკვეთი. ამ სამუშაოების ნიმუშებია: თაღიევის სასახლე, გოგონების მუსულმანური სკოლის შენობა, თაღიევის ვილა მარდაქანში, თაღიევის კავკასიის საქსოვი ფაბრიკის შენობა. გოსლავსკი ასევე იღებდა მონაწილეობას საცხოვრებელი სახლის პროექტირებაში, რომელიც აშენდა ზარიფა ალიევას (ყოფილი მერკურიევის ქუჩა) ქუჩის კუთხეში, სადაც აშენდა ზეინალაბდინ თაღიევის თეატრი. ასე, ბაქოს ცენტრი, იქცა არქიტექტორის ნამუშევართა კომპლექსად.

მშენებლობა დაიწყო 1895 წელს. რუსეთიდან და დასავლეთ ევროპიდან ჩამოტანილი იქნა მასალები, რომელიც გამოყენებულ იქნა მშენებლობაში, ასევე დანადგარები, ავეჯი, ჭაღები და ინტერიერი, ასევე მოწვეულნი იყვნენ უცხოელი ხელოსნები და მხატვრები. თაღიევის სასახლის მშენებლობის დროს ინჟინრებად, არქიტექტორებად, ხელოსნებად მუშაობდნენ 270 კაცი. მშენებლობა დასრულდა 1901 წელს. სასახლის შიდა მოწყობილობა ექსპორტირებული იქნა რუსეთიდან, საფრანგეთიდან, ამერიკიდან, გერმანიიდან. სასახლეში მოწყობილი იქნა გათბობისა და კონდინციონირების სისტემები.სასახლის კოლონები მორთული იქნა სარკისებური ალმასებით და ფერადი ბოთლებით, იატაკი კი მორთული იყო რუსეთიდან ჩამოტანილი არყის ხის ფიცრებით. გერმანიიდან ჩამოიტანეს ავეჯი, ამერიკიდან ნახატები და ფარდები. შენობაზე დაიხარჯა 1,2 მილიონი რუბლი (ავეჯისა და მოწყობილობების იმპორტის გარდა).

1920 წლის აპრილში ბოლშევიკებმა, რომლებმაც მოიპოვეს ძალაუფლება აზერბაიჯანში, ჩაიგდეს ხელში თაღიევის სასახლე. 1921 წლიდან აქ მდებარეობს აზერბაიჯანის ისტორიის მუზეუმი.

სასახლის რეკონსტრუქცია რამდენჯერმე მოხდა.

ინტერიერი
სასახლეში კარები დამზადებულია ლიმნის ხისგან, ხოლო შპალიერი ნამდვილი ტყავისგან. სასახლის პარკეტის შესაქმნელად გამოიყენებოდა 6 სახეობის ხე. სარკეების ჩამოიტანეს საფრანგეთიდან, ვენეციაში დამზადდა ფანჯრები. სასახლეში 9 ოთახია: თაღიევის ოფისი, აღმოსავლეთის დარბაზი, ბიბლიოთეკა, ბილიარდის ოთახი, სასადილო ოთახი, კაბინეტი, სონა ხანუმ თაღიევას ბუდუარი, საძინებელი, მოსასვენებელი ოთახი. აღმოსავლეთის დარბაზი გამოირჩევა სილამაზითა და ბრწყინვალებით. აქ დამონტაჟებულია მოჩუქურთმებული მაგიდები და სკამები აღმოსავლური ორნამენტებით, ფორტეპიანოებით, სკამებით და ა.შ. ბიბლიოთეკა შეიცავს მოქსოვილი ავეჯის კომპლექტს, აბრეშუმის სავარძლებს, ორი ხის მაგიდას, სკამებსა და ბუკლეტებს. ბუკლეტები შეიცავს რუსეთის იმპერიის კანონების კოლექციებს.

გალერეა
შიოშ თუმანიშვილი

შიოშ თუმანიშვილი (ვარ. შიო; დ. 1673 — გ. 1700) — ნაზარალი-ხანის მდივან-მწიგნობარი, თუშეთის მდივანი, წედისის მოურავი.

დაწერილი საბუთები
დამწერი ნაზარალი-ხანის მიერ გოშფარ ჯავახიშვილისათვის მიცემული სახელოს წყალობის წიგნისა (1693 წ., . 28, სცსსა 1448-8829);
დამწერი ნაზარალი-ხანის მიერ მამად საღირბეგ სადუღისათვის მიცემული მამულის წყალობის წიგნისა (1693 წ., . 21, სცსსა 1448-542);
დამწერი ნაზარალი ხანის მიერ ასლანბეგ ორბელიშვილისათვის მიცემული სოფლის წყალობის წიგნისა (1695 წ., . 5, სცსსა 1450, 15-115);
დამწერი ნაზარალი-ხანის მიერ ქეთევანისათვის მიცემული სოფლის წყალობის წიგნისა (1696 წ., . 13, ხეც., 6357);
დამწერი _ ნაზარალი-ხანის მიერ ახალქალაქელ გიქუა პატაშვილისათვის მიცემული თარხნობის წიგნისა (1696 წ., .16, ხეც., 14263);
დამწერი ნაზარალი-ხანის მიერ ქრისტეს საფლავის ყმებისათვის მიცემული თარხნობის წიგნისა (1696 წ., , 19, სცსსა 1450, 5-189);
დამწერი ნაზარალი-ხანის მიერ გლურჯიძის ყმებისათვის მიცემული თარხნობის წიგნისა (1696 წ., . 3, სცსსა 1449-1940);
დამწერი ნაზარალი-ხანის მიერ გასპარა აღზამანაშვილსათვის მიცემული წყალობის წიგნისა (1696 წ., . 22, სცსსა 1450, 48-3);
დამწერი ნაზარალი-ხანის მიერ დავით გარეჯის წინამძღვარ ონოფრე მაჭუტაძისათვის მიცემული ჯამაგირის განახლების წიგნისა (1696 წ., . 16, ხეც., 86);
დამწერი ნაზარალი ხანის მიერ გაბრიელ გიგაბაძისათვის მიცემული თარხნობის წიგნისა (1696 წ., .6, სცსსა 1448-5332);
დამწერი ნაზარალი-ხანის მიერ პაპუა სალმაღანაშვილისათვის მიცემული მამასახლისობის წყალობის წიგნისა (1697 წ., სცსსა 1448-45);
დამწერი ნაზარალი-ხანის მიერ პაპა ლაღაშვილისათვის მიცემული საბეთისა სახაროდ დაჭერის თაობაზე (1698 წ., . 5, სცსსა 1450, 34-225);
დამწერი მამად-ყული-ხანის მიერ გარეჯას უდაბნოსათვის მიცემული სოფელ აკურას შეწირულობის წიგნისა (1698 წ., . 11, სცსსა 1461, 7-36);
დამწერი ნაზარალი-ხანის მიერ იესე რუსიშვილისათვის მიცემული ყმების წყალობის წიგნისა (1699 წ., .17, ხეც., 10268);
დამწერი ნაზარალი-ხანის მიერ ოჟორის მონასტრის ყმებისათვის მიცემული თარხნობის წიგნისა (1699 წ., . 26, ხეც., 9586);
დამწერი ნაზარალი-ხანის მიერ დავით გარეჯის მონასტრისათვის მიცემული ულუფის გაჩენის წიგნისა (1699 წ., , 8, ხეც., 87);
დამწერი ნაზარალი-ხანის მიერ გარეჯის წმინდა დავითის საფლავისათვის მიცემული ვენახის შეწირულობის წიგნისა (1699 წ., სცსსა 1449-1830);
დამწერი ნაზარალი-ხანის მიერ ამილღამბარ მაღალაძისათვის მიცემული სახელოსა და ყმა-მამულის წყალობის წიგნისა (1700 წ., . 29, ხეც., 1590).
ბაქოს მინიატურული წიგნების მუზეუმი

ბაქოს მინიატურული წიგნების მუზეუმი — მუზეუმი ქალაქ ბაქოს ძველ ნაწილში, ისტორიულ რაიონ იჩერი-შეჰერში, სასახლის ქუჩაზე. ფუნქციონირება დაიწყო 2002 წლის 2 აპრილს. მუზეუმის ექსპონატები შეგროვებულ იქნა ტაირ სალახოვის დის, ზარიფა სალახოვას მიერ 30 წლის განმავლობაში მსოფლიოს 64 ქვეყანიდან. მისი პირადი კოლექცია შეადგენს 6500 წიგნს. მუზეუმში შეგროვებულია ექსპონატები, როგორც რუსეთის იმპერიის დროს გამოშვებულები, ასევე საბჭოთა პერიოდშიც. მასში თავმოყრილია ისეთი წიგნები, რომლებიც გამოცემულია საქართველოში, მოლდოვაში, უკრაინაში, ბელარუსში, შუა აზიის რესპუბლიკებში, ასევე ევროპაში.

მუზეუმის ფონდებში არის კორნეი ჩუკოვსკის, აგნია ბარტოს, ფიოდორ დოსტოევსკისა და ალექსანდრე პუშკინის იშვიათი გამოცემები.

მუზეუმში გამოფენილია ისეთი ცნობილი კლასიკოსების წიგნები, როგორებიც არიან ვაგიფი, ჰურშიდბანუ ნათავანი, ნიზამი განჯევი, ნასიმი, ფუზული, სამედ ვურღუნი, მირზა ფათალი ახუნდოვი და სხვა.

მუზეუმის ექსპოზიცია
აზერბაიჯანული ლიტერატურის მუზეუმი

ნიზამი განჯევის სახელობის აზერბაიჯანული ლიტერატურის მუზეუმი — მუზეუმი ბაქოში, რომელიც დაარსდა 1939 წელს. მდებარეობს აზერბაიჯანის დედაქალაქის ცენტრში, შადრევნის მოედანის მახლობლად „იჩერი შეჰერის“ შესასვლელთან. დღეს ეს მუზეუმი არის აზერბაიჯანული ლიტერატურისა და კულტურის მასალების ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი და უდიდესი საცავი.

მუზეუმის მთავარი მიზანია სამეცნიერო და სხვა მასალების შეგროვება, კვლევა და შენახვა აზერბაიჯანული ლიტერატურისა და კულტურის შესახებ; ამ მასალების წარმოდგენა სხვადასხვა გამოფენებზე. მუზეუმი ასევე ატარებს ფართო სამეცნიერო კვლევას, იწერება და ქვეყნდება წიგნები და მონოგრაფიები.

მუზეუმის ისტორია
შენობა, რომელშიც მუზეუმი მდებარეობს, აშენდა 1860-იან წლებში, როგორც ორსართულიანი ქარავან-სარაი. არქიტექტორი კასიმ-ბეგ ჰაჯიბაბაბეკოვი იყო. 1915 წელს შენობა გადაეცა სასტუმრო „მეტროპოლს“ და ამ პერიოდში მეორე სართულის აშენება დასრულდა. შემდეგ, 1918-1920 წლებში აქ აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის თანამშრომლები ცხოვრობდნენ და მუშაობდნენ, ხოლო 1920-1930 წლებში ამ შენობაში აზერბაიჯანის პროფესიული კავშირების საბჭო მდებარეობდა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, ბლოკადურ ლენინგრადში, როდესაც აღინიშნებოდა აზერბაიჯანელი მწერლის ნიზამი განჯევის 800 წლისთავი, აქ გრძელდებოდა ექსპოზიციების განთავსება. ამ შენობაში ნიზამის სახელობის მემორიალური მუზეუმი შეიქმნა. არქიტექტორების, სადიქ დადაშოვისა და მიქაილ ჰუსეინოვის პროექტის ფარგლებში ჩატარდა რემონტი, ფასადებზე დამონტაჟდა სკულპტურები და ორი სართული აშენდა. მოგვიანებით, მემორიალური მუზეუმი გადაიქცა აზერბაიჯანის ლიტერატურის მუზეუმად.

გამოფენები
მუზეუმში ინახება ნიზამი განჯევის პოემის „ისქანდერნამეს“ ხელნაწერი, რომელიც 1418 წელს დაიწერა, ფუზულის „ბანქუ-ბადეს“ (1569) ხელნაწერის ასლი, მირზა ფათალი ახუნდოვის „აღმოსავლური პოემა პუშკინის გარდაცვალებაზე“, აგრეთვე პირადი ავტოგრაფები და დიდი სამეცნიერო ღირებულების სხვა ექსპონატები. ასევე მუზეუმში არის ნიზამი განჯევის პორტრეტი, რომელიც 1940 წელს გაზანფარ ხალიგოვმა შექმნა და პოეტის 1479 წლის ხელნაწერები მინიატურებით.
აგნია ბარტო

აგნია ბარტო (ქორწინებამდე ვოლოვა; დ. 17 თებერვალი [ ძვ. სტ. 4 თებერვალი]1906? , მოსკოვი?  — გ. 1 აპრილი, 1981, მოსკოვი) — რუსი და საბჭოთა საბავშვო პოეტი, მწერალი, კინოსცენარისტი, რადიოწამყვანი. სტალინური მეორე ხარისხის (1950) და ლენინური პრემიის (1972) ლაურეატი.

არის სცენარისტი ფილმების „მიგდებული ბავშვი“ (1939), „სპილო და თოკი“ (1945), „ალიოშა პტიცინი ამუშავებს ხასიათს“ (1953) და „10000 ბიჭუნა“ (1961).
კურნაკოვკის წმინდა გიორგის ეკლესია

კურნაკოვკის წმინდა გიორგის ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია ბელოკალიტვინის რაიონის სოფელ კურნაკოვკაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ვოლგოდონისა და სალსკის ეპარქიას. ეკლესია ამჟამად ნანგრევების სახითაა წარმოდგენილი. იგი ააგეს დაახლოებით 1860 წელს. ამჟამად ღვთისმსახურება მიმდინარეობს ეკლესიის გვერდით აგებულ ახალ შენობაში.

ეკლესიის მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ბელოკალიტვინის რაიონი, ილინის სასოფლო დასახლება, სოფელი კურნაკოვკა.

ისტორია
ძველი ეკლესიის ნანგრევების ერთ-ერთ აგურზე შემონახულია აგების თარიღი 1860 წელი.

მისი შემდგომი ისტორიის შესახებ საკმაოდ მწირი ისტორიული მასალებია შემონახული. 1931 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ დახურა ეკლესია და მასში მომდევნო 1932 წელს განათავსა კლუბი, მოგვიანებით კი ეკლესიის შენობას გამოიყენებდნენ როგორც ადგილობრივი კოლმეურნეობის ხორბლის საწყობს. ეკლესიის შენობა გადაურჩა დიდი სამამულო ომის პერიპეტიებს რომლის დასრულების შემდეგაც შენობა კვლავ კოლმეურნეობის ხორბლის საცავად გამოიყენებოდა. ეკლესია ასეთ, უპატრონო მდგომარეობაში იმყოფებოდა ახალი ათასწლეულის დასაწყისამდე.

ამჟამად ადგილობრივი ხუტორის მრევლის ერთობლივი ძალებით ააგეს ახალი, წმინდა გიორგის სახელობის სამლოცველოს შენობა, რომელიც ძველი, ნანგრევებად ქცეული ეკლესიის ახლოს მდებარეობს. ეკლესიის წინამძღვარია თეთრი სამღვდელოების წევრი ალექსანდრ კალაბუხოვი.