iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ურაშა

ურაშა — მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი ვარდისებრთა ოჯახისა.

მისი 30 სახეობა გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთში, ევროპაში, წინა და შუა აზიაში; საქართველოში მხოლოდ 1 სახეობა იზრდება; გვხვდება მშრალ ფერდობებზე, მდელოებზე, ქვაღორღიან და თიხნარ ნაზვავებზე, ტყის პირებზე, ბუჩქნარებს შორის მთის ზედა სარტყლამდე.
საფრანგეთის პირველი იმპერია

საფრანგეთის პირველი იმპერია — ნაპოლეონ ბონაპარტის იმპერიის ეპოქა საფრანგეთში.

1804 წლიდან საფრანგეთის ისტორიაში სრულიად ახალი ეტაპი იწყება.18 მაისს საფრანგეთის პირველმა კონსულმა ნაპოლეონ ბონაპარტმა თავი იმპერატორად გამოაცხადა, ხოლო 2 დეკემბერს მისი იმპერატორად კურთხევის ცერემონია გაიმართა. მისი მმართველობის პერიოდი, მცირე შესვენებებით სავსე იყო უამრავი ბრძოლებით. აღნიშნული ბრძოლები თავდაპირველად საფრანგეთისთვის სასარგებლო შედეგებით მთავრდებოდა, თუმცა იყო არასასიამოვნო მომენტებიც (ტრაფალგარის ბრძოლა, ლაიფციგის ბრძოლა). საფრანგეთმა თავისი ხელისუფლება და გავლენა თითქმის მთელ ევროპაზე გაავრცელა. აღმავლობას განიცდიდა ფრანგული კულტურაც. საფრანგეთის ფართობი 1790 წლიდან 1810 წლამდე ერთნახევარჯერ გაიზარდა.

რუსეთში განცდილი მარცხი ნაპოლეონის იმპერიის დაშლის დასაწყისი გახდა. მის წინააღმდეგ დაირაზმნენ ევროპის ქვეყნები. 1813 წლის ოქტომბერში ლაიფციგთან ნაპოლეონის არმიის ნარჩენებს ბრძოლა მოუხდათ მოკავშირეებთან რუსეთის, პრუსიის, ავსტრიის, შვედეთის არმიებთან (ე. წ. ხალხთა ბრძოლა), სადაც ფრანგები დამარცხდნენ. მოკავშირეები 1814 წელს პარიზში შევიდნენ. ნაპოლეონი გადადგა. იგი ხმელთაშუა ზღვის კუნძულ ელბაზე გადაასახლეს. პარიზში ბურბონები და რევოლუციის დროს გაქცეული არისტოკრატები დაბრუნდნენ.

საფრანგეთის მოსახლეობა ვერ ეგუებოდა ძველი რეჟიმის აღდგენას. ნაპოლეონმა ისარგებლა მოსახლეობის უკმაყოფილებით და ყველასთვის მოულოდნელად საფრანგეთში დაბრუნდა. ნაპოლეონის მმართველობის ბოლო თვეებს „ასი დღე“ უწოდეს. მოკავშირეებმა ომი განაახლეს. 1815 წლის 18 ივნისს, ბელგიის ახლოს, სოფელ ვატერლოოსთან ნაპოლეონი თავის უკანასკნელ ბრძოლაში დამარცხდა. საფრანგეთის პირველი იმპერია, რომელმაც ოფიციალურად 1815 წლის 7 ივლისამდე იარსება, დასრულდა.

რუკები
გიორგი შკინინი

გიორგი შკინინი (დ. 7 მარტი, 1983, თბილისი) — საქართველოს ეროვნულ ნაკრებისა და რუსეთის სარაგბო კლუბ მეტალურგის მოთამაშე ქართველი მორაგბე. მისი დებიუტი საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში შედგა 2004 წელს. სულ ნაკრებში ნათამაშები აქვს 38 მატჩი და მეტოქის ჩათვლის მოედანში შეტანილი აქვს 6 ლელო (30 ქულა). აგრეთვე არის საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული შვიდკაცა ნაკრების წევრი. 2007 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე ირლანდიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ ჯგუფური ეტაპის მატჩში ქართველების ლელო მის ანგარიშზეა (საბოლოო ანგარიში 14-10).
ნიკოლოზ ხიზანაშვილი

ნიკოლოზ თადეოზის ძე ხიზანაშვილი, ურბნელი ნიკო (დ. 20 სექტემბერი, 1851, მაღრანდვალეთი — გ. 28 დეკემბერი, 1906, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, იურისტი, ისტორიკოსი, ეთნოგრაფი, პუბლიცისტი, ლიტერატურის კრიტიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა მღრანდვალეთში, სადაც მისი მამა თადეოზი მსახურობდა მღვდლად. ბავშვობა გაატარა სოფელ ცერონისში. მეგობრობდა სოფელ ავლევში მიხეილ ამირეჯიბის ოჯახთან. ჯერ სწავლობდა გორის სასულიერო სასწავლებელში, 1870 წელს კი დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია. 1871-1876 წლებში სწავლობდა ოდესაში ნოვოროსიის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტზე. მუშაობდა გამომძიებლად ზანგეზურში და სურამში. 1879-1887 წლებში მომრიგებელი მოსამართლის თანაშემწედ მუშაობდა ცხინვალსა და თიანეთში. თიანეთში მუშაობის დროს შეაგროვა და 1887 წელს „ივერიაში“ გამოსცა ფშავური და ხევსურული ლექსები. მომრიგებელი მოსამართლის მოადგილედ თბილისში.

პირველი წერილი „დროებაში“ გამოაქვეყნა 1879 წელს. 1882 წელს თანამშრომოობდა „იმედთან“. 1883 წელს დაიწყო ხშირი თანამშრლობა „დროებასთან“. 1885 წელს „დროებაში“ გამოაქვეყნდა „ძველი ქართული ოჯახი“. 1886 წელს დაიწყო მუდმივი თანამშრომლობა „ივერიაში“

ხიზანაშვილის სამეცნიერო მოღვაწეობის მთავარი დარგი ქართული სამართლის ისტორია იყო. ამ დარგის სპეციალური კვლევა-ძიება პირველად ხიზანაშვილმა დაიწყო. ძველი ქართული სამართლის უმნიშვნელოვანესი საკითხებისადმი მიძღვნილ მონოგრაფიებს შორის განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი 2 ნაშრომი:„ათაბაგნი ბექა და აღბუღა და მათი სამართალი“ და „ძეგლისდება მეფე გიორგი ბრწყინვალესი“. ხიზანაშვილმა საფუძვლიანად შეისწავლა ქართული ჩვეულებითი სამართალი და ოსტატურად გამოიყენა იგი საკანონმდებლ ძეგლებით გათვალისწინებული ინსტიტუტების ისტორიის გამოსაკვლევად. ხიზანაშვილის იურიდიულ ნაშრომებს ფუძემდებლური მნიშვნელობა აქვს ქართული სამართლის ისტორიის მეცნიერებისათვის.

ხიზანაშვილისთვის, როგორ ისტორიის მკვლევრისათვის, დამახასიათებელია ისტორიული წყაროებისადმი კრიტიკული დამოკიდებულება. მონოგრაფიაში „მეფე დავით აღმაშენებელი და მისი დრო“ (ტფ. 1894) დაწვრილებითაა განხილული დავით აღმაშენებლის ეპოქა, მეცნიერულადაა დასაბუთებული დავით აღმაშენებლის დამსახურება და მის მიერ გატარებულ რეფორმათა დადებითი შედეგები. ნაშრომში „გიორგი ბრწყინვალე, მეფე საქართველოსი“ (ტფ. 1890) მან პირველმა შეაფასა სწორად მონღოლთა ბატონობის უარყოფითი შედეგი დაპყრობილი ხალხების საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ განვითარებაზე; დამაჯერებლად ახსნა ომებში მონღოლთა წარმატების საიდუმლო და სწორად შეაფასა მეფე გიორგის პოლიტიკური ალღო და მისი დიპლომატიური ურთიერთობა მონღოლებთან. ხიზანაშვილმა დიდი ყურადღება მიაქცია ეთნოგრაფიის სინამდვილის შესწავლას. აღწერა ხევისბერობა, დასტური, შულტა, თემობა, ქადაგი, მესულთანი, ბოსლობა, ოჯახობა, ქორწილი, მეშაბათეები, დაკრძალვა, სიცოცხლით დამარხვა, სულის ცხენი, ჭირის წყენა, წილბერკვა, პირის ჭერა, ყაბახი, დოღი და სხვა.

ხიზანაშვილს ეკუთვნის მრავალმხრივ საინტერესო პუბლიცისტური წერილები („ჩვენი ცხოვრების ევოლუცია“, „გუჯრები ა. ხახანაშვილისა“, „ეხლანდელი სამწერლო ენა“, „კრწანისის ბრძოლა“, „ლიტერატურული მიმოხილვა“, „ქართული ენის შემოღების გამო“, „ეკონომიკა თუ აგრონომია“, „საფუძვლები სახალხო განათლებისა“, „ძველი და ახალი თაობა“ და სხვა). სასიკვდილოდ დაჭრეს თბილისში 1906 წელს. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ზებედა რეხვიაშვილი

ზებედა რეხვიაშვილი (დ. 16 თებერვალი, 1991, რუსთავი) — ქართველი ძიუდოისტი. ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2013). ევროპის გუნდური ჩემპიონატის 3-გზის გამარჯვებული საქართველოს ნაკრებთან ერთად, ასევე მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონი.

არის საქართველოს ჩემპიონატის ვერცხლის (2015, -81 კგ) და ხუთგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2017, -66 კგ; 2011, 2012, 2014, -73 კგ; 2017, -81 კგ), 20 წლამდელებს შორის საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (2008, -66კგ, 2010, -73კგ) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2009, -73კგ).

აგრეთვე არის ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2007, -66 კგ), ახალგაზრდებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2010, -73 კგ), ახალგაზრდებს შორის ევროპის თასის ვერცხლის პრიზიორი (2009, -73 კგ), ჭაბუკებ შორის ევროპის თასის ბრინჯაოს პრიზიორი (2006, -60 კგ).

მთავარი შედეგები
ბექა ღვინიაშვილი

ბექა ღვინიაშვილი (დ. 26 ოქტომბერი, 1995, რუისი, ახლანდ. ქარელის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ძიუდოისტი, მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონი ჭაბუკებს შორის, ასევე მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის. მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2015, გუნდური; ასტანა, ყაზახეთი), ევროპის ჩემპიონი (2017, გუნდური; ვარშავა, პოლონეთი), ევროპის ვიცე-ჩემპიონი (2015, გუნდური; ბაქო, აზერბაიჯანი), ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2017, ვარშავა, პოლონეთი), ევროპის თამაშების ვიცე-ჩემპიონი (2015, გუნდური; ბაქო, აზერბაიჯანი). აგრეთვე მრავალი საერთაშორისო ტურნირის მონაწილე და პრიზიორი. 2016 წლის რიო-დე-ჟანეიროს ოლიმპიადის მონაწილზე (დამარცხდა 100 კგ წონითი კატეგორიის რეპეშაჟის ნახევარფინალში).

ძირითადი შედეგები
გიორგი ვაზაგაშვილი

გიორგი ვაზაგაშვილი (დ. 19 აპრილი, 1974, სოფ. ფლავი, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ძიუდოისტი. 2000 წლის სიდნეის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი 66 კგ წონით კატეგორიაში. ევროპის 2-გზის ჩემპიონი (1996, 1997) და მსოფლიოს ვერცხლისა (1995) და ბრინჯაოს (1993, 1997) პრიზიორი. საქართველოს წლის საუკეთესო სპორტსმენი (1995). ღირსებისა (1997) და ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენების (2000) კავალერი.
მიხეილ შავიშვილი (ლოტბარი)

მიხეილ (მიშა) შავიშვილი (დ. 15 ოქტომბერი, 1920, ჭანიეთი, ოზურგეთის მაზრა — გ. 17 ივნისი, 1999) — ქართველი მომღერალი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი, ლოტბარი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1983).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1920 წლის 15 ოქტომბერს ლიხაურის თემის სოფელ ჭანიეთში. მისი სიმღერის პირველი მასწავლებელი იყო დედა, ვერა ვაშალომიძე, მეჩონგურე და მოკრიმანჭულე. მისი დედმამიშვილებიც მომღერლები იყვნენ. და - ჟენია შემდგომში გურიაში ცნობილი მოკრიმანჭულე ქალი გახდა. 11 წლისამ ლიხაურში ალეგროზე გაიცნო ცნობილი მომღერალი-მგალობელი მღვდელი ნესტორ კონტრიძე და გახდა მისი მოწაფე. მეცხრე კლასის მოსწავლე უკვე სოფლის სკოლის გუნდს, შემდგომ კი სოფლის გუნდს ედგა სათავეში.

თხუთმეტი წლისა გახდა ვარლამ სიმონიშვილის მოსწავლე. 1936–1937 წლებში მასთან სახელმწიფო ეთნოგრაფიულ გუნდში მღეროდა. სკოლის დამთავრებისთანავე ჩააბარა ბათუმის პედაგოგიურ ინსტიტუტში ჩააბარა ფილოლიგიის ფაკულტეტზე. სწავლის პერიოდში გახდა აჭარის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის სოლისტი-მოკრიმანჭულეა. ანსამბლის ლოტბარი არტემ ერქომაიშვილი იყო.

1941–1945 წლებში მონაწილეობდა დიდ სამამულო ომში. 1957 წელს ის გახდა თბილისში ანსამბლ „შვიდკაცას“ (ხელმძღვანელი ჯანსუღ კახიძე) სოლისტი. 1959 წელს ანსამბლის დაშლის შემდეგ მან მახარაძის რაიონში ჩამოაყალიბა ანსამბლი „შვიდკაცა“. 1974 წელს შავიშვილის თაოსნობით ჩამოყალიბდა ბავშვთა პირველი ფოლკლორული ანსამბლი „კრიმანჭული“. ამან დასაბამი მისცა რაიონებში ბავშვთა ფოლკლორული ანსამბლების შექმნას. „შვიდკაცას“ პარალელურად შავიშვილი ხელმძღვანელობდა სოფელ ქაქუთის გუნდს.

გარდაიცვალა 1999 წელს, დაკრძალულია ოზურგეთში.

ჯილდოები და აღიარება
1961 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1983 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
1995 — ღირსების ორდენი
თეიმურაზ კვირკველია

თეიმურაზ კვირკველია (დ. 1901 — გ. 1994) — ქართველი მომღერალი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი, ლოტბარი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1901 წელს ლიხაურის თემის სოფელ ჭანიეთში. სწავლობდა ქაქუთის სამრევლო სკოლაში, სადაც დაასრულა სამი კლასი, მაგრამ ხელმოკლეობის გამო ვერ შეძლო სწავლის გაგრძელება. ვარლამ სიმონიშვილმა შეამჩნია მისი ნიჭი და ჩარიცხა სარაიონო ეთნოგრაფიულ გუნდში. კვირკველიამ სიმონიშვილთან შეისწავლა სიმღერის ხელოვნება და 1933 წლიდან თავად იყო ჯერ მშობლიური სოფლის, ხოლო შემდეგ კი გურიანთის სასოფლო გუნდის ხელმძღვანელი.

წლების განმავლობაში კვირკველია ცხოვრობდა ბათუმში, ხელმძღვანელობდა სოფელ ლეღვის, ბათუმის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის, აჭარის ეთნოგრაფიულ ანსამბლებს. 1957 წელს მიენიჭა აჭარის ასსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის წოდება.

სიმონიშვილთან ერთად აღადგინა რამდენიმე ძველი, დავიწყებული ხალხური სიმღერა. შექმნა საკუთარი სიმღერები „თვალწარმტაცი გურია“, „ბრწყინავს მაისი“, „დაუვიწყარ მწვერვალებს“, „ოქტომბერი“ და სხვ.
ივანე სურგულაძე

ივანე სურგულაძე (დ. 1 ოქტომბერი, 1903, ჭანიეთი — გ. 10 ოქტომბერი, 1983) — ქართველი იურისტი, მეცნიერი, სამართლის ისტორიის მკვლევარი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1903 წელს ლიხაურის თემის სოფელ ჭანიეთში. მისი მშობლები იყვნენ იულონ სურგულაძე და ატატო ლომჯარია. სწავლობდა ქაქუთის დაწყებით სკოლაში. 1928 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დაასრულა სოციალ-ეკონომიკური ფაკულტეტი, ხოლო ასპირანტურა გაიარა ლენინგრადის იურიდიულ ინსტიტუტში. 1937-40 წლებში მუშაობდა ლენინგრადის ინსტიტუტის ფილიალში ლექტორად. 1940 წელს დაიცვა საკანდიდატო, ხოლო 1947 წელს - სადოქტორო დისერტაცია. 1942 წლიდან მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში სახელმწიფოსა და სამართლის ისტორიის კათედრაზე, 1947 წლიდან იყო ამავე კათედრის გამგე, კითხულობდა ქართული სამართლის ისტორიისა და საქართველოს პოლიტიკურ მოძღვრებათა ისტორიის სასწავლო კურსებს.

სწავლობდა ქართული სამართლის ისტორიას, ძველი ქართული სახელმწიფოების სტრუქტურას, სამოხელეო წყობილებას და მის თავისებურებებს. იკვლევდა ქართულ ისტორიულ კანონმდებლობას, სასამართლო ორგანიზაციასა და პროცესს. ავტორია 200-მდე ნაშრომისა, მათ შორის 20-მდე მონოგრაფიისა. გამოსცა „ხელმწიფის კარის გარიგება“, დასტურლამალი“ (1970), იოანე ბაგრატიონის „სჯულისდება“. გამოუქვეყნებელი დარჩა შორის შვიდ ტომეული ქართული სამართლის ისტორიის შვიდტომეული. 1963 წელს მიენიჭა საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწის წოდება.
საოცარი ადამიანი ობობა 2

საოცარი ადამიანი ობობა 2 — 2014 წლის ამერიკული სუპერგმირული ფილმი, რომლის რეჟისორია მარკ უები, ხოლო დისტრიბუტორი - . იგი არის 2012 წლის „საოცარი ადამიანი ობობა“ გაგრძელება. სცენარის ავტორია ჯეიმზ ვენდერბილტი, ხოლო თანაავტორები - ალექს კერცმენი და რობერტო ორჩი.
ემბეთ დევიტცი, პოლ ჯიამატი

როლებში
ენდრიუ გარფილდი — პიტერ პარკერი/ადამიანი ობობა
ემა სტოუნი — გვენ სტეისი
ჯეიმი ფოქსი — მაქს დილონი
დეინ დეჰაანი — მწვანე გობლინი
სალი ფილდი — მეი პარკერი
კოლმ ფეორი — დონალდ მენკენი
ფელისიტი ჯოუნსი — ფელიცია
კემპბელ სკოტი — რიჩარდ პარკერი
ემბეთ დევიტცი — მერი პარკერი
პოლ ჯიამატი — რინო
კრის კუპერი — ნორმან ოსბორნი
რეინჯერ 4

რეინჯერ 4 — აშშ-ის რეინჯერის პროგრამის ფარგლებში შექმნილი ავტომატური კოსმოსური სადგური, რომლის დედამიწიდან გაშვებაც მოხდა 1962 წლის 23 აპრილს. იგი ჩაფიქრებული იყო მთვარის ზედაპირის ფოტოების გამოსაგზავნად დედამიწაზე. აპარატი არაფრით განსხვავდებოდა მისი წინამორბედის — რეინჯერ 3-სგან. რეინჯერ 4-ს თან ჰქონდა 42,6 კგ წონის მქონე კაფსულა, რომელიც შეიცავდა გამა-სპექტომეტს და მაგნიტურ სეისმომეტრს, რომელიც, როგორც იგეგმებოდა, უნდა ჩაეგდოთ ქარიშხლების ოკანეში მთვარეზე და ეწარმოებინათ დაკვირვება ერთი თვის განმავლობაში.

ხომალდის გაშვება წარუმატებელი აღმოჩნდა: მწყობრიდან გამოსული საბორტო კომპიუტერი ვეღარ ამუშავებდა დედამიწიდან გაგზავნილ ბრძანებებს, რამაც 1962 წლის 26 აპრილს რეინჯერ 4-ის მთვარის მეორე მხარეზე ჩამოვარდნა გამოიწვია სამეცნიერო მონაცემების გამოუგზავნელად. ფრენის საერთო ხანგრძლივობამ 63 საათი და 57 წუთი შეადგინა. ეს იყო პირველი ამერიკული აპარატი, რომელმაც სხვა ციურ სხეულამდე მიაღწია.
გიორგი ხაჭაპურიძე

გიორგი ვასილის ძე ხაჭაპურიძე (დ. 6 ივნისი, 1892, ჭანიეთი, ოზურგეთის მაზრა, ქუთაისის გუბერნია — გ. 1 ოქტომბერი, 1957, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1935), სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1939), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1941). ძირითადად იკვლევდა საუკუნისა და საბჭოთა პერიოდის საქართველოს ისტორიას.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1892 წელს ლიხაურის თემის სოფელ ჭანიეთში, სამხედრო ოფიცრის, ვასილ ხაჭაპურიძისა და მარიამ ანთიძის ოჯახში. ჰყავდა ოთხი დედმამიშვილი. სწავლობდა ქაქუთის დაწყებით სკოლაში. შემდეგ მამამისი, რომელიც სამხედრო მოსამსახურე იყო, ერევანში გადაიყვანეს. იქ დაამთავრა გიმნაზია. 1913 წელს შევიდა მოსკოვის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1920 წელს. 1917-20 წლებში მუშაობდა რსფსრ განათლების სახალხო კომისარიატში. 1921 წელს დაბრუნდა საქართველოში და დაინიშნა პოლიტიკურ-საგანმანათლებლო სამსახურში. 1924-1929 წლებში ხელმძღვანელობდა კომპარტიის სკოლას. 1929 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში სხვადასხვა თანამდებობებზე. 1929-1933 წლებში მუშაობდა ამიერკავკასიის კომუნისტური უნივერსიტეტის პრორექტორად, 1934-1935 წლებში იყო მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის თბილისის ფილიალის დირექტორის მოადგილე. 1937-42 წლებში იყო თსუ-ს პრორექტორი ჯერ სასწავლო, შემდეგ სამეცნიერო დარგში. 1943 წლიდან იყო ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის საბჭოთა პერიოდის ისტორიის განყოფილების გამგე.
თაბაშირ-მუყაო

თაბაშირ-მუყაო (იგივე ე.წ. „გიფს(ო)კარტონი“ < რუს. ) — შემავსებელი/შემომზღუდავი დანიშნულების სამშენებლო მასალა, დამზადებული თაბაშირისგან და მუყაოს ფურცლებისგან. მეტწილად გამოიყენება შენობების ინტერიერში (თაბაშრის შემცველობის გამო არ არის წყალმედეგი მასალა) ტიხრების მოსაწყობად, კედლების და ჭერის მოსაპირკეთებლად. თაბაშირ-მუყაო მზადდება თაბაშირის დუღაბისგან (შეიცავს სხვადასხვა დანამატებს), რომელსაც მუყაოს (ან სქელი ქაღალდის) ფურცლებს შორის პრესში ატარებენ და აშრობენ. აქვს მართკუთხა ფილის / პანელის ფორმა და სრულტანიანი, ან ღრუტანიანი მოცულობა, გამოდის რამდენიმე სტანდარტული ზომის სახით, მათ შორის ყველაზე გავრცელებულია: 2500120012,5 მმ.

განასხვავებენ ჩვეულებრივს, ნესტ და ცეცხლეგამძლე თაბაშირ-მუყაოს ფილებს. ნესტგამძლე ფილები განკუთვნილია სათავებისთვის/სამყოფებითვის, სადაც მაღალი ტენიანობაა ჰაერში (მაგალითად, სააბაზანოებში). ცეცხლგამძლე ფილები გამოიყენება ბუხრის პირების და სხვა, ცეცხლის წყაროსთან ახლომყოფი კვანძების მოსაპირკეთებლად. არსებობს აგრეთვე თაბაშირბოჭკოვანი ფილები, რომლებიც მაღალი სიმტკიცით გამოირჩევიან, და მაღალი ბგერაიზოლაციის აკუსტიკური თაბაშირ-მუყაო.

მშენებლობაში აქტიურად გამოიყენება საუკუნის დასაწყისიდან და დღევანდელ დღეს, გამოყენების სიმარტივისა და სიიაფის წყალობით, ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული სამშენებლო მასალაა მსოფლიოში. გავრცელებულია თაბაშირ-მუყაოს წარმოებისა და გამოყენების რამდენიმე საერთაშორისო სტანდარტი, მათ შორის საერთაშორისო სამშენებლო კოდექსის სტანდარტი.
ოსკარის 59-ე დაჯილდოება

ოსკარის 59-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 59-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1987 წლის 30 მარტს დოროთი ჩენდლერის პავილიონში, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1986 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა .

ლაურეატები
ანდალუსიის მთები

ანდალუსიის მთები, ბეტის კორდილიერა — მთათა სისტემა სამხრეთ ესპანეთში, პირენეს ნახევარკუნძულის სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ. სიგრძე დაახლოებით 630 კმ. შედგება რამდენიმე ქედისა და მასივისაგან, რომლებიც ერთმანეთისგან გამოყოფილია მთათაშუა ქვაბულებით და ხეობებით. მაქსიმალური სიმაღლე 3478 მ (მწვერვალი მულასენი, სიერა-ნევადის ქედზე, პირენეს ნახევარკუნძულის უმაღლესი წერტილი). აგებულია კრისტალური და კარბონატული ქანებით. განვითარებულია რელიეფის კარსტული ფორმები, ჰავა — ხმელთაშუა ზღვისაა. ფერდობები შემოსილია მარადმწვანე და ფოთოლმცვივანი ტყეებითა და ბუჩქნარებით. ქვაბულებსა და ზღვის სანაპიროზე გაშენებულია ზეთისხილის, ციტრუსების პლანტაციები, ვენახები, ხარობს ფინიკის პალმა. არის რკინის მადნის საბადოები.
მულასენი

მულასენი — მწვერვალი სამხრეთ ესპანეთში, ანდალუსიის მთებში, სიერა-ნევადის ქედზე. პირენეს ნახევარკუნძულის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3478 მ. აგებულია მტკიცე კრისტალური ფიქლებით. ფერდობები კლდოვანია, დანაწევრებულია ღრმა ხევებით; მყინვარულ ცირკებში გვხვდება მცირე ტბები. ჩრდილოეთ კალთაზეა ევროპაში ყველაზე სამხრეთით მდებარე მცირე მყინვარი, საიდანაც სათავეს იღებს მდინარე გვადალკვივირის შენაკადი ხენილი. მწვერვალი ოქტომბრიდან მაისის ჩათვლით დაფარულია თოვლით.
დაკარგული სამოთხე

დაკარგული სამოთხე — ინგლისელი პოეტის ჯონ მილტონის ეპიკური პოემა, პირველად გამოცემული 1667 წელს 10 წიგნად. 1674 წლის გამოცემაში წიგნების რაოდენობა თორმეტს გაუტოლდა.

არსებობს წიგნის არაერთი გამოცემა და თარგმანი, მათ შორის ქართულ ენაზეც. მილტონმა ამ პოემის გაგრძელლებაც დაწერა — „დაბრუნებული სამოთხე“. ითვლება, რომ ორივე წიგნში ინგლისის თავბრუდამხვევი პოლიტიკური ცხოვრება და ავტორის ბედი აისახა. 1667 წელს დაბრმავებულმა და გაღატაკებულმა ჯონ მილტონმა საავტორო უფლებები „დაკარგულ სამოთხეზე“ £10-ად გაყიდა.
რილა

რილა, რილა-პლანინა — ქედი ბულგარეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში; უმაღლესია ბულგარეთსა და საერთოდ, ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 75 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან-სამხრეთისაკენ 50 კმ-ზე. საშუალო სიმაღლე 1487 მ, მაქსიმალური სიმაღლე 2925 მ (მთა მუსალა).

უმთავრესად აგებულია ძველი კრისტალური და მეტამორფული ქანებით. დამახასიათებელია წვეტიანი მწვერვალები, რელიეფის მყინვარული ფორმები, ტბები. ქედიდან სათავეს იღებენ მდინარეები: ისკირი, მარიცა, მესტა. რილის ქედის ფარგლებშია დაახლოებით 200 მყინვარული წარმოშობის ტბა, რომელთა შორის გამოირჩევა რილის შვიდი ტბა. არის ცხელი წყაროები, მათ შორის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის უმხურვალესი ცხელი წყარო საპარევა-ბანია.
მოლდოვის კულტურა

მოლდოვის კულტურა — რუმინული კულტურისა და საბჭოთა კულტურის ნაზავი. რუმინული კულტურის ტრადიციული ლათინური ფესვები საუკუნეში მიდის, პერიოდამდე როდესაც რომმა დაკიის კოლონოზაცია დაიწყო.

საუკუნეების განმავლობაში, რომელსაც 271 წელს რომაელების წასვლა მოჰყვა, რეგიონის მოსახლეობა სხვადასხვა ხალხის თუ სახელმწიფოების გავლენას განიცდიდა, ესენი იყვნენ: ბიზანტიის იმპერია, მეზობელი სლავები, უნგრელები და სხვა მცირე ხალხი, მოგვიანებით რეგიონზე თავისი კვალი დატოვა ოსმალეთის იმპერიამ. საუკუნიდან დასავლეთ ევროპული (განსაკუთრებით ფრანგული) გავლენა რუმინულ ლიტერატურასა და ხელოვნებაში აშკარა გახდა. შედეგად ასეთმა ნარევმა (ფრ. ) მდიდარი კულტურული ტრადიცია წარმოქმნა. ასეთი საგარეო ურთიერთობები გარდაუვალი იყო რეგიონის გეოგრაფიიდან გამომდინარე, ეს გარე გავლენები ემსახურებოდნენ ენერგიული და სიცოცხლის მოყვარული მასობრივი კულტურის გავრცელებას.

იმ ტერიტორიის მოსახლეობა, რომელიც ერთ დროს მოლდოვის სამეფოს (1359–1859) წარმოადგენა, საუკინიდან საკუთარ თავს უმეტესად მოლდოველებად მიიჩნევდნენ, თუმცა სხვა რუმინულ ჯგუფებთანაც აგრძელებდნენ ახლო კულტურული კავშირის ქონას. 1812 წელის შემდეგ, აღმოსავლეთ მოლდოველები, ბესარაბიისა და დნესტრისპირეთის მკვიდრნი, 1812–1917 წლების პერიოდში სლავური კულტურის, ხოლო 1940–1989 წლებში რუსეთის გავლენის ქვეშ მოექცნენ, შესაბამისად დამყარდა საბჭოთა კავშირის ადმინისტრაციული კონტროლი და დაიწყო ეთნიკური რუსების და რუსულად მოლაპარაკე ხალხის იმიგრაცია.

1918 წლისთვის ბესარაბია, ერთ–ერთი ყველაზე განუვითარებელი რეგიონი და რუსეთის იმპერიის ყველაზე ნაკლებად განათლებული ევროპული რეგიონი. რუმინული აღწერის მიხედვით 1930 წელს, აქ მცხოვრები მოსახლეობის წერა–კითხვის მცოდნეთა დონე მხოლოდ 40%-ს შეადგენდა, რაც საგრძნობი მატება იყო 30 წლის წინანდელ, რუსეთის იმპერიაში ყოფნისას არსებული, იმავე მაჩვენებლის 12%-თან შედარებით. წერა–კითვის ცოდნა განსაკუთრებით დაბალი იყო ქალებში, 1918 წელს ეს მაჩვენებელი 10%-ზე ნაკლები იყო, ხოლო 1940 წლისთვის 50%-ზე ოდნავ ნაკლები. თუმცა საბჭოთა ხელისუფლებამ განათლების გავრცელებას შეუწყო ხელი, მათ ასევე ყველაფერი გააკეთეს, რათა რეგიონს ყველანაირი კულტურული კონტაქტი გაეწყვიტა რუმინეთთან. საბჭოთა ხელისუფლების დროს, მოხდა ეთნუკურად რუმინელი ინტელექტუალების გადინება, 1940 წლის შემდეგ მათი ნაწილის დაახვრეტა, ხოლო როგორც მეორე მსოფლიო ომის დროს ასევე მის მერე მათი გადასაახლება. ბესარაბიის კულტურული და განათლების მდგომარეობა გაუარესდა, ქვეყნა უფრო რუსიფიცირებული გახდა.

1960–იანი წლების შემდეგ, საბჭოთა ხელისუფლებამ განავითარა ურბანული კულტურა და სამეცნიერო ცენტრები, რომლებშიც შემდგომ უმეტესწილად ისევ რუსებით და სხვა არარუმინული წარმოშობის ჯგუფებით შეივსო. ეს კულტურად ზედაპირული იყო და უცხო. ურბანული კულტურის უმეტესი ნაწილი მოსკოვიდან შემოვიდა; სოფლად მცხოვრებ ეთნიკურ რუმინელებს საკუთარი თავის გამოხატვა მხოლოდ ფოლკლორსა და ფოლკლორულ ხელოვნებაში შეეძლო.
ოფთალმოლოგია

ოფთალმოლოგია ( და ) — მედიცინის დარგი, რომელის შესწავლის საგანია — ზოგადად, მხედველობის სისტემა (ანუ მხედველობის სენსორული ანალიზატორი), კერძოდ კი თვალი, მხედველობის სისტემის ინერვაციის გამტარი გზები და მხედველობის ცენტრები. იგი შეისწავლის მხედველობის სისტემის ანატომიის და ფიზიოლოგიის, ნორმისა და პათოლოგიის ვარიანტებს, შეიმუშავებს თვალის დაავადებების, დიაგნოსტირების, მკურნალობისა და პროფილაქტიკის მეთოდებს.

ოფთალმოლოგიის განვითარების ისტორია
ქართული ოფთალმოლოგიის ისტორია
თანამედროვე ოფთალმოლოგიის განხრები
ზოგადი ოფთალმოლოგია:

ოფთალმოლოგიური ტოპოგრაფიული ანატომია და პათანტომა,
ოფთალმოლოგიური ფიზიოლოგია და პათფიზიოლოგია,
ოფთალმოლოგიური ბიოქიმია და ფარამკოლოგია,
ოფთალმოლოგიური ოპტიკა,
ოფთალმოლოგიური დიაგნოსტიკა,
ოფთალმოლოგიური სადიაგნოსტიკო და სამკურნალო აპარატურა.

კერძო-კლინიკური ოფთალმოლოგია:

კატარაქტა / თვალის წინა ნაწილი,
რქოვანა / ზედაპირული(ექტოდერმალური წარმოშობის ქსოვილების) დაავადებები,
გლაუკომა / თვალის წნევა,
რეფრაქციული მანკების მართვა / რეფრაქციული ორთოპედია (ოპტიკა)
ნეიროოფთალმოლოგია / ორბიტის ნეიროოფთალმოლოგია
ოკულოპლასტიკა / ოფთალმოლოგიური პლასტიკა/ ორბიტის პლასტიკა
ონკოლოგია / კერძო ოფთალმოპათოლოგია
პადიატრიული ოფთალმოლოგია / სიელმეები/ სტრაბიზმოლოგია
რეტინა / მინისებრი სხეული
უვეიტები
კიბერნეტიკული თვალი /

ოფთალმოლოგიური მენეჯმენტი:

ზოგადი სამედიცინო დეონტოლოგია,
კერძო ოფთალმოლოგიური დეონტოლოგია
ურთიერთობა სამედიცინო პერსონალს შორის
ურთიერთობა პაციენტებთან
ურთიერთობა მხედველობა დაქვეითებულებთან და უსინათლოებთან,
კარიერის დაგეგმარება ,
ოფთალმოეკონმიკა (ექიმისთვის, მენეჯერისათვის, წარმოებისათვის, ტურიზმისათვის),
ფარმაკო-ეკონომიკა პაცინეტისთვის,
თვითპრეზენტაციის საფუძვლები / საჯარო გამოსვლები / სამეცნერო და საჯარო მასალების მომზადების ტექნიკა.
ტაიგეტი

ტაიგეტი — ქედი საბერძნეთში, პელოპონესის ნახევარკუნძულის სამხრეთ ნაწილში. სიგრძე დაახლოებით 75 კმ. სიმაღლე 2404 მ-მდე (მთა აიოს-ილიასი). აგებულია მეტწილად კირქვებითა და კრისტალური ფიქლებით. აქვს ციცაბოკალთებიანი დაკბილული მწვერვალები. განვითარებულია კარსტი. ფერდობების ქვედა ნაწილი შემოსილია მაკვისით, უფრო მაღლა — წაბლის, მუხის, სოჭის ტყეები და გასტეპებული მდელოებია. მაღალი მწვერვალების ფერდობები რამდენიმე თვით თოვლით არის დაფარული. ტაიგეტის აღმოსავლეთ მთისძირშია ქალაქ-სახელმწიფო — სპარტა.