iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჩუტყვავილა

ჩუტყვავილა — ბავშვთა ასაკის მწვავე ვირუსული დაავადება. ავადმყოფი ადამიანი ვირუსს გამოყოფს ხველის, ცემინების დროს და დაავადების დაწყებიდან 9-10 დღის განმავლობაში ინფექციის წყაროს წარმოადგენს. ვირუსი გარემოში უმალვე იღუპება, ამიტომ ავადმყოფის ნივთებით და მესამე პირით ინფექცია არ ვრცელდება. ჩუტყვავილას გადატანის შემდეგ ყალიბდება მყარი იმუნიტეტი და განმეორებითი დაავადების შემთხვევები არ გვხვდება.

ფარული პერიოდი 13-14 დღეა. დაავადება იწყება ტემპერატურის მომატებით 37,5-38 გრადუსამდე, მადის დაქვეითებით, საერთო მოდუნებით. პირველ დღესვე კანზე ჩნდება კვანძოვანი გამონაყარი, რომელიც ძლიერ სწრაფად სითხით სავსე ბუშტუკებად იქცევა. შემდეგ სითხე შეიმღვრევა და ზოგჯერ ჩირქდება კიდეც. საბოლოოდ კი შრება და ქერქად გადაიქცევა. გამონაყარი ძირითადად პირსახიდან და გულმკერდიდან იწყება, შემდეგ თავის თმიან ნაწილებშიც ჩნდება. ყოველ ახალ გამონაყარზე ტემპერატურა მატულობს და ავადმყოფის მდგომარეობაც უარესდება. ჩუტყვავილა ძირითადად მსუბუქად მიმდინარეობს და 10-12 დღეში სრული განკურნებით მთავრდება.

იშვიათად შეიძლება ჩუტყვავილამ მძიმე მიმდინარეობა მიიღოს. სხეულის ტემპერატურა 39 გრადუსამდე აღწევს, გამონაყარი უხვია, დაჩირქება ინტენსიური, ზოგჯერ გამონაყარის ელემენტებში სისხლიც ჩაიქცევა ხოლმე. იშვიათია გართულება ფილტვების, შუა ყურისა და ტვინის ანთებით. ჩუტყვავილას მსუბუქი ფორმა წამლებით მკურნალობას არ მოითხოვს, მაგრამ საჭიროა წოლითი რეჟიმი, კანის, ხელებისა და ფრჩხილების სისუფთავე, პირის ღრუს გამოვლება სოდიანი წყლით. გართულებული, მძიმე ფორმები საჭიროებს მკურნალობას საავადმყოფოს პირობებში.

ავადმყოფი ბინის პირობებში გამოცალკევებული უნდა იყოს 9 დღის განმავლობაში. კონტაქტში მყოფი ბავშვები, რომელთაც წინათ არ მოუხდიათ ჩუტყვავილა, ინფეციის შესაძლო წყაროს წარმოადგენენ. ამიტომ ამ პერიოდში ისინი 21 დღის განმავლობაში არ დაიშვებიან დაწესებულებებში.
რესიფი

რესიფი — ქალაქი ბრაზილიაში, პერნამბუკუს შტატის დედაქალაქი. ბრაზილიის სიდიდით მე-4 ალგომერაცია, რომელშიც 4 054 866 ადამიანი ცხოვრობს. 2020 წლის მონაცემების მიხედვით, ქალაქში 1 653 461 ადამიანი ცხოვრობს. ქალაქი 1537 წელს დაარსდა და პერნამბუკუს საკაპიტანოს დედაქალაქს წარმოადგენდა, რომელიც შაქრის ლერწმის წარმოებით იყო ცნობილი. მე-17 საუკუნეში რესიფი ახალი ჰოლანდიის დედაქალაქი იყო. ქალაქი მდებარეობს ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე და ქვეყნის ერთ-ერთ უდიდეს პორტს წარმოადგენს. უამრავი ხიდისა და კუნძულების, ასევე არქიტექტურის გამო ქალაქს ხშირად „ბრაზილიურ ვენეციას“ უწოდებენ. 2010 წლისთვის, რესიფი აგი-ს მიხედვით ბრაზილიის მე-2 ყველაზე განვითარებული ქალაქია (პალმასის შემდეგ).

რესიფის ალგომერაცია პერნამბუკუს შტატის უდიდესი ინდუსტრიული ზონაა. მეოცე საუკუნის 70-იან–80-იან წლებში რესიფიში უამრავი კომპანია და საწარმო შეიქმნა, რამაც ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბრაზილიის კომერციულ ცენტრად გახადა, რომელიც (ალგომერაციის ჩათვლით) 85 000-ზე მეტ საწარმოს მოიცავს.

რესიფი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბრაზილიის ტურისტული ცენტრია. ქალაქში მდებარე ისტორიული რაიონი ოლინდა იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად იქნა აღიარებული.

ეტიმოლოგია
ქალაქის სახელი „რესიფი“ სიტყვა რიფის ძველი პორტუგალიური შესატყვისიდან, „არესიფიდან“ მომდინარეობს (პორტ. ), რომელიც არაბული სიტყვა „რასიფიდან“ (არაბ. ) წარმოიშვა, რაც ბილიკს, რიფების ხაზს ნიშნავს. ჟოსე პედრო მაჩადოს ლექსიკონის მიხედვით სიტყვა „არესიფის“ გამოყენება 1258 წლიდან იწყება. შესაბამისად, ქალაქის სახელწოდება გეოგრაფიული ფაქტორიდან გამომდინარე შეირჩა, რომელიც პირველად ლოპეს დე სოუზას დღიურში მოიხსენიება, სადაც მას „ბარა დუს არესიფის“ (პორტ. ) უწოდებს (1532).

ისტორია
პორტუგალიის მიერ კოლონიზაციამდე, დღევანდელი რესიფის ტერიტორიაზე ადგილობრივი ტომები ცხოვრობდნენ, რომელთა საქმიანობა შედგებოდა ნადირობისგან და მიწათმოქმედებისგან.

ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბრაზილიაში პორტუგალიელები მხოლოდ 1501 წელს ჩავიდნენ. 1535 წელს დუარტე კოელიუმ პორტუგალიის მეფისგან პერნამბუკუში საკაპიტანოს დაარსების უფლება მიიღო, ხოლო მომდევნო წელს ქალაქი ოლინდა დააარსა. უშუალოდ რესიფის წარმოქმნის პროცესი სწორედ ოლინდას დაარსებას უკავშირდება. სხვადასხვა დოკუმენტებში რესიფი ხშირად არის ნახსენები, როგორც პატარა მეთევზეთა სოფელი. აღსანიშნავია, რომ გარკვეული დროის პერიოდში რესიფი ნიდერლანდების მიერ იყო დაკავებული.

ნიდერლანდელთა შემოჭრამდე, რესიფი სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი მხოლოდ პორტის გამო იყო. იქაური მდიდრები უმეტესად ოლინდაში იყვნენ დასახლებული, რომელიც შემაღლებულ ადგილზე მდებარეობა, რაც მის დაცვას აადვილებდა. რესიფის დასაცავად ქალაქის გარშემო კედლები იქნა აგებული, რომლებიც ასევე საზღვრავდნენ ქალაქის სანაპირო ნაწილს, რადგანაც რესიფი მეკობრეებისგან დაუცველი იყო, მიუხედავად იმისა, რომ ბრაზილიის კოლონიის ეკონომიკურ ცენტრს წარმოადგენდა.
დემანტოიდი

დემანტოიდი ( და ) — გრანატების ჯგუფის ანდრადიტის მინერალის სახეობა. ქიმიური შედგენილობა 32[4]3. კრისტალდება კუბურ სინგონიაში. უვაროვიტის კრისტალები დოდეკაედრებია. აქვს გამჭვირვალე, მწვანე ან მომწვანო-მოყვითალო ფერი. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით — 6.5-7, სიმკვრივე — 3840 კგ/მ³. არ იტკეჩება. გვხვდება მეტამორფულ ქანებსა და პეგმატიტებში.

შემადგენლობა
დემანტოიდის შეფერილობა გამოწვეულია რკინისა და ქრომის მინაერთებით. ხოლო დემანტოიდის ყვითელი ფერი ტიტანის შეერთების მიზეზია. მის წახნაგებზე შუქის თამაში მსგავსია ალმასისა, ხელოვნური განათება ოპტიკურ ეფექტს აორმაგებს. გვხვდება დემანტოიდები „კატის თვალის“ ეფექტით, რაც ბოჭკოვანი ჩანართების შედეგია. არსებობს ასევე ოქროს „ნაპერწკლებით“.

დემანტოიდის მაქსიმალური მოპოვება დაიწყო 1913 წელს და 104 კგ შეადგინა. საიუველირო ხარისხის კრისტალებიდან 5 მმ-ზე მეტი ძალიან ცოტა აღმოჩნდა, ხოლო 10 მმ-იანი კრისტალები დღემდე უნიკალურად ითვლება. დემანტოიდის ყველაზე დიდი კრისტალის ზომაა: 252,5 და 149,0 კარატი.

ისტორია
დემანტოიდი პირველად აღმოაჩინეს 1874 (1853?) რუსეთის ტერიტორიაზე, ცენტრალურ ურალში, მდინარე ბობროვკის სანაპიროზე, ეკატერინბურგის შორიახლოს, სოფელ პოლდნევაიაში და აქედან წამოვიდა მისი ალტერნატიული სახელწოდებები: „ბობროვკის ძოწი“, „ურალის ზურმუხტი“ და „ურალის ქრიზოლითი“. მოგვიანებით დემანტოიდის მოპოვება დაიწყეს კამჩატკაზეც. 1990 წელს ნამიბიაში აღმოაჩინეს დემანტოიდის საბადო.
ჰენრი რაიდერ ჰაგარდი

ჰენრი რაიდერ ჰაგარდი (; დ. 22 ივნისი, 1856 — გ. 14 მაისი, 1925) — ინგლისელი მწერალი, სათავგადასავლო რომანების ავტორი. „დაკარგული სამყაროს“ ქვეჟანრის შემქმნელი.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
ჰენრი რაიდერ ჰაგარდი დაიბადა ნორფოლკის საგრაფოს სოფელ ბრადენჰემში, ინგლისში. ოჯახში იგი ათიდან მერვე შვილი იყო. მისი მშობლები იყვნენ სერ უილიამ მეიბომ რაიდერ ჰაგარდი და ელა დოვეტონი. მამა ადვოკატი იყო, ხოლო დედა — მწერალი და პოეტი.

როდესაც წამოიზარდა, ჰენრი ჰაგარდი სასწავლებლად გაგზავნეს ოქსფორშირში, სოფელ გარსინგტონში ჰ. ჯ. გრეჰემთან. თავისი უფროსი ძმებისგან განსხვავებით, რომლებმაც საჯარო სკოლები დაამთავრეს, ჰენრიმ იფსვიჩის გრამატიკულ სკოლაში დაიწყო სწავლა. სწორედ ამიტომ, მამამისი მის განათლებაზე უფრო მეტ თანხას ხარჯავდა, ვიდრე ოჯახის სხვა წევრებზე.

მას შემდეგ, რაც ჰენრი ჰაგარდი სამხედრო სასწავლებელში ვერ მოხვდა, ლონდონში გაგზავნეს ბრიტანეთის „ფორინ-ოფისში“ ჩასაბარებლად, სადაც მწერალმა ნატალის პროვინციის გუბერნატორის, ჰენრი ბულვერის მდივნად დაიწყო მუშაობა.

1878 წელს სამუშაოდ გადავიდა ტრანსვაალის პროვინციაში. შემდეგ დაბრუნდა ინგლისში და დაიწყო ლიტერატურული საქმიანობა.

სამწერლო კარიერა
რომანები
კეჩვაიო და მისი თეთრი მეზობლები (1882)
განთიადი (1884)
ჯადოქრის თავი (1884)
სოლომონ მეფის საგანძური (1885)
მონადირე ქუოტერმენის ისტორია (1885)
დიდი სხვაობა (1886)
ის (1887)
ჯესი (1887)
ალან ქუოტერმენი (1887)
სამი ლომის ისტორია (1887)
მისტერ მესონის შურისძიება (1888)
მაივას შურისძიება (1888)
ჩემი ჭაბუკი და კოუპლანდის მარცხი (1888)
პოლკოვნიკი ქუარიჩი (1888)
კლეოპატრა (1889)
ალანის ცოლი (1889)
ბიატრისა (1890)
მსოფლიოს სურვილი (1890)
ერიკ ბრიგტრეისი (1891)
მონტესუმას ასული (1893)
დანისლული ხალხი (1894)
ჯონ ჰეისტი (1895)
მსოფლიოს გული (1895)
ეკლესია და შტატი (1895)
ჯადოქარი (1896)
ექიმი ტერნი (1898)
მერცხალი (1898)
ფერმერის წელი (1899)
ბურების უკანასკნელი ომი (1899)
ლომის გაზაფხული (1899)
ელიზა; ზიმბაბვეს ბედისწერა (1899)
შავი გული და თეთრი გული (1900)
ახალი სამხრეთ აფრიკა (1900)
ზამთრის პილიგრიმობა (1901)
სოფლური ინგლისი (1902)
ქალწული მარგალიტი (1903)
გიორგი გოგშელიძე

გიორგი ომარის ძე გოგშელიძე (დ. 7 ნოემბერი, 1979, გორი) — ქართველი მოჭიდავე (თავისუფალი სტილი). 2008 წლის პეკინის ოლიმპიური თამაშების ვერცხლის ( 2016 წელს ტეიმურაზ ტიგიევის პეკინის ოლიმპიადის დოპინგ-ტესტი გადაისინჯა, ყაზახ ათლეტს აკრძალული პრეპარატის მიღება დაუმტკიცდა და ვერცხლის მედალი ჩამოერთვა. შესაბამისად, მასთან დამარცხებული გიორგი გოგშელიძე საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტისგან ვერცხლის მედლით დაჯილდოვდა) და 2012 წლის ლონდონის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი. 2001 წლის მსოფლიოს ჩემპიონი, ასევე ვერცხლისა (2006) და ბრინჯაოს (2009, 2010) მფლობელი. ევროპის ჩემპიონი 2001 და 2008 წლებში, ბრინჯაოს პრიზიორი (2006, 2007).

გიორგი გოგშელიძის შედეგები 2008 წელს, პეკინის ოლიმპიადაზე:

1/8: ალექსეი კრუპნიაკოვი (ყირგიზეთი) - 2:0
1/4: საეიდ ებრაჰიმი (ირანი) - 4:1
1/2: ტეიმურაზ ტიგიევი (ყაზახეთი) - 2:3*
: მიჩელ ბატისტა (კუბა) - 5:0
გიორგი გოგშელიძის შედეგები 2012 წელს, ლონდონის ოლიმპიადაზე:

1/8: სალეჰ ემარა (ეგვიპტე) - სუფთა გამარჯვება
1/4: ნიკოლაე ჩებანი (მოლდოვა) - 2:0
1/2: ჯეიკ უორნერი (აშშ) - 2:2 (წაგება დამატებით პერიოდში)
: ყურბან ყურბანოვი (უზბეკეთი) - 6:1
საიათნოვა

საიათნოვა (; ; ; დ. 14 ივნისი, 1712, ტფილისი — გ. 22 ნოემბერი, 1795, ახპატი) — საქართველოში მოღვაწე ეთნიკურად სომეხი პოეტი, აშუღი, მომღერალი.

საიათნოვა (ნამდვ. სახელი არუთიუნ საიათიანი) 1712 წელს დაიბადა თბილისში. დედა თბილისელი ჰყავდა, მამა კი წარმოშობით ან ალეპოდან ან ადანიდან უნდა ყოფილიყო. საიათნოვა განთქმული იყო საკუთარი ლექსებით, სიმღერით. უკრავდა კამანჩეზე, ჩონგურზე. ის ერეკლე -ის კარის მომღერალი და მუსიკოსი იყო და გადმოცემით დიპლომატის ფუნქციასაც ასრულებდა. ასევე გადმოცემით მისი შუამავლობით შესაძლებელი გახდა ალიანსი საქართველოს, სომხეთსა და შირვანს შორის სპარსეთის იმპერიის წინააღმდეგ. თუმცა მეფის ქალიშვილის სიყვარულის გამო კარის სამსახური დაკარგა და დანარჩენი ცხოვრება გზაში ხეტიალსა და სიმღერაში გალია. 1768 წელს ბერად შედგა ახპატში, დროდადრო თბილისს უბრუნდებოდა. დაიღუპა 1795 წლის სექტემბერში ახპატის მონასტერში აღა-მაჰმად ხანის შემოსევის დროს. დაკრძალულია თბილისის სურფგევორქის ეკლესიაში.

შემოქმედება
საიათნოვას ავტორობას შეიძლება მიეწეროს დღემდე მოღწეული დაახლოებით 200 სიმღერა, თუმცა სავარაუდოდ მას ათასობით სიმღერა უნდა ჰქონოდა შექმნილი. მის სიმღერათა უმრავლესობა ქართულ, სომხურ და აზერბაიჯანულ ენებზეა. მათი დიდი ნაწილი დღესაც პოპულარულია.

საიათნოვას პოეზია ორიგინალურია სტილითა და რიტმიკით. მის პოეზიაში თავი იჩინა აღმოსავლურმა სალექსო ფორმებმა და ლექსიკამ გარკვეული გავლენა მოახდინა თანადროულსა და მომდევნო ხანის ქართულ ლიტერატურაზე. საიათნოვას ქართული ლექსები გამოსცეს იოსებ გრიშაშვილმა (1918) და ალექსანდრე ბარამიძემ (1963); სომხური ლექსები თარგმნეს ლ. მელიქსეთ-ბეგმა (1935), გ. შაჰ-ნაზარმა (1972); აზერბაიჯანული — გ. შაყულაშვილმა (1970).

გალერეა
პატრიცია არკეტი

პატრიცია არკეტი (; დ. 8 აპრილი, 1968) — ამერიკელი მსახიობი. მიღებული აქვს -ს, ოქროს გლობუსისა და ოსკარის ჯილდოები ფილმისათვის „სიყრმე“ (2014).

ბიოგრაფია
ამერიკელი მსახიობი პატრიცია არკეტი დაიბადა 1968 წლის 8 აპრილს ჩიკაგოში. მისი ყველაზე ცნობილი სატელევიზიო შოუ არის „მედიუმი“, სადაც ასრულებს ელისონ დიუბუას როლს. ამერიკულმა ტელეკომპანია -მ ამ სერიალის კასტინგის მეორე დღესვე დაამტკიცა პატრიცია ელისონის როლზე. პატრიციას სულ 40-მდე ფილმში აქვს მიღებული მონაწილეობა. მათ შორისაა: „პატარა თითები“, „ნამდვილი სიყვარული“, „მიცვალებულის აღდგინება“, „ედ ვუდი“ და სხვა მრავალი.

2009 და 2010 წლებში გადაიღეს მედიუმის მეხუთე და მეექვსე სეზონები, სადაც მთავარ როლში ისევ პატრიციაა.

პირადი ცხოვრება
1995 წლის აპრილში პატრიცია ცოლად გაყვა ნიკოლას კეიჯს. მაგრამ მათი ურთიერთობა 200 წელს შეწყდა. 2002 წელს პატრიცია კვლავ გათხოვდა, ამჯერად მსახიობ ტომას ჯეინზე.

1997 წელს დედამისი მარდ ოლივია გარდაიცვალა კიბოთი.

ჰყავს ასევე მსახიობი და როზანა არკეტი. ძმა დევიდ არკეტი, რომელიც აგრეთვე მსახიობია.

ფილმოგრაფია
საჰარა (1983 წლის ფილმი)

საჰარა — 1983 წელს გადაღებული ფილმი. მთავარ როლებში არიან ბრუკ შილდსი, ლამბერტ უილსონი, ჯონ მილზი და ჰორსტ ბუხჰოლცი. გადაღებულია ენდრიუ მაკლაგლენის მიერ. მუსიკის ავტორი ენიო მორიკონეა.

1984 წელს ბრუკ შილდსს ამ ფილმისთვის ყველაზე ცუდი მსახიობის ანტიტიტული მიენიჭა.

2005 წელს ლამბერტ უილსონმა მონაწილეობა მიიღო კლაივ კასლერის წიგნის მიხედვით გადაღებულ „საჰარაში“.

სიუჟეტი
ფილმში მოქმედება ხდება 1927 წელს. მამის გარდაცვალების შემდეგ ახალგაზრდა ქალბატონი (შილდსი) მამაკაცის სამოსს გადაიცვამს, მამის ადგილს დაიკავებს და ავტორბოლაში საჰარის უდაბნოს გადაკვეთას გადაწყვეტს. რბოლის ბოლოს გოგონას ატყვევებენ, მაგრამ სჰეიხი ჯაფარი მას ათავისუფლებს, რაც მათი სერიოზული სიყვარულის დასაწყისი ხდება. ფილმის დასრულებამდე ისინი კიდევ უამრავ ფათერაკს გადაეყრებიან.

როლებში
ბრუკ შილდსი — დეილი
ლამბერტ უილსონი — ჯაფარი
ჰორსტ ბუხჰოლცი — ფონ გლესინგი
ჯონ რის-დეივისი — რასული
როლანდ ლესი — ბეგი
კლიფ პოტსი — სთრინგი
ჯონ მილზი — ქემბრიჯი
პერი ლენგი — ენდი
სტივ ფორესტი — გორდონი
ტუვია ტავი — ბერტოჩელი
ტერენს ჰარდიმენი — ბრაუნი
სუპერმოდელი

სუპერმოდელი (ტოპ-მოდელი) — მოდელის უმაღლესი პროფესიული დონე. მოდელის კარიერის უმაღლესი წერტილი, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოდელი იღებს უდიდეს ჰონორარებს, თანამშრომლობს მსხვილ კომპანიებთან და მისი კონტრაქტით გათვალისწინებული ანაზღაურება მილიონ დოლარზე მეტია.

უფროსი თაობის ცნობილი წარმომადგენლები არიან ჯენის დიკინსონი, ჯია კარანჯი,, თვიგი (1970-იანები), იმანი, კეიტ მოსი, კლაუდია შიფერი, ტაირა ბენქსი, სინდი კროუფორდი, ლინდა ევანგელისტა, ნაომი კემპბელი, ჰაიდი კლუმი , ჰელენა კრისტენსენი, ლეტიცია კასტა, ამბერ ვალეტა, ნადია აუერმანი, ევა ჰერციგოვა, კერენ მილდერი, სტეფანი სეიმური და ა.შ.

ახალი თაობის წარმომადგენელთა შორის არიან: დაუტსენ კრიოზი, ადრიანა ლიმა, ალესანდრა ამბროსიო, ჟიზელ ბუნდჰენი, ანჟელა ლინდვალი, ნატალია ვოდიანოვა, დარია ვერბოვი, კოკო როშა, შანელ იმანი, კარმენ კასი, კეროლინ მერფი, მარია კარლა, ბარ რაფაელი და ა.შ.
საჰარა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საჰარა შეიძლება ნიშნავდეს:
საჰარა — უდაბნო.
დასავლეთი საჰარა — ტერიტორია ჩრდილოეთ აფრიკაში.

საჰარა (სარბელის ალბომი) — ბერძენი მომღერლის ალბომი.
საჰარა (მაკკოე ტაინერის ალბომი) — ჯაზ-პიანისტი მაკკოე ტაინერის ალბომი

წიგნები
საჰარა (რომანი) (1992) — კლაივ კუსლერის რომანი
საჰარა (მაიკლ პალინი) (2002)

ფილმები
საჰარა (1919 ფილმი)
საჰარა (1943 ამერიკული ფილმი)
საჰარა (1943 ინდური ფილმი)
საჰარა (1958 ფილმი)
საჰარა (1983 ფილმი)
საჰარა (1985 ფილმი)
საჰარა (1991 ფილმი)
საჰარა (1995 ფილმი) — სატელევიზიო ფილმი.
საჰარა (2002 ფილმი)
საჰარა მაიკელ პალინთან (2002) — სატელევიზიო სამოგზაურო დოკუმენტური სერიები.
საჰარა (2005 ფილმი) — კლაივ კუსლერის რომანის მიხედვით.
ბუშეტი

ბუშეტი — სოფელი საქართველოში, თელავის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. თელავიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით, თბილისიდან — 60 კმ-ით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1090 ადამიანი. მეზობელი სოფლებია ქვემო ხოდაშენი და ვანთა.

ისტორია
ქართულ საისტორიო წყაროებში სოფელი იხსენიება საუკუნიდან. იმ დროს არსებულ ერწო-თიანეთის საეპისკოპოსოსთვის გარკვეული ოდენობის გამოსაღები აქვს შეწერილი ბუშეტსაც. საქართველოს ერთიანობის ხანაში (- სს.) ბუშეტის ყმა-მამულზე დიდი წილი ედო სვეტიცხოვლის მონასტერს. ასევე რჩებოდა საუკუნეშიც — კახეთის სამეფოს არსებობის პირველ პერიოდშიც სვეტიცხოვლის არის „ბუშატი, მთითა და ბარითა და მონასტრითა“, — ნათქვამია კახთა მეფის ალექსანდრე -ის ერთ-ერთ საბუთში, რომელშიც იგი სვეტიცხოველს უახლებს მამულებს კახეთში. კახეთის სამეფოს არსებობის პერიოდში, განსაკუთრებით - საუკუნეებში, სვეტიცხოვლის კუთვნილ ყმა-მამულზე ბუშეტში ერთმანეთს ედავებიან ვაჩნაძეები და იქ მოურავებად დანიშნული ჯანდიერისშვილები. ისინი აშკარად ითვისებენ საკათალიკოსო მამულებს. 1654 წლისთვის ვითარება ისე გამწვავებულა, რომ დავაში ჩარეულა კათალიკოსი ქრისტეფორე . მიუხედავად ამისა, დროთა განმავლობაში, განსაკუთრებით საუკუნეში, სოფელზე მაინც დაიდოს წილი კახეთის საერო ფეოდალებმა და დავით გარეჯის მონასტერმა, რომელიც მეტოქეობს სვეტიცხოველს. ქართლ-კახეთის სამეფოს გაუქმებისა და საქართველოში რუსული მმართველობის დამყარების შემდეგ, ბუშეტი ტფილისის გუბერნიის თელავის მაზრაში შედიოდა. სოფელში მისდევენ მევენახეობას, მებაღეობას.

დემოგრაფია
ლემურია

ლემურია — მითური კუნძული (ან კონტინენტი) ინდოეთის ოკეანეში. ინდოეთის ოკეანეში ლემურიის, როგორც მაღალი ცივილიზაციის მატარებელი მიწის შესახებ გადმოცემები, მსოფლიოს ბევრი ხალხის თქმულებებშია დაცული.

ლემურიელები და ლემურია — დაკარგული კონტინენტია. ფილოსოფოს რუდოლფ შტაინერის მტკიცებით, მსოფლიო ისტორიის საიდუმლო სამალავი — აკაშის ქრონიკები — გვაუწყებენ, რომ დედამიწის მოსახლეობის დიდი წინაპრები ლემურიელები იყვნენ.

კუმარი კანდამი და ლემურია
კუმარი კანდამი (თამილი: ெூிா) ლეგენდარული სამეფო რომელსაც ხშირად ლემურიასთან აიგივებენ.
პაციფიდა

პაციფიდა (ან პასიფიდა, აგრეთვე კონტინენტი მუ) — ჰიპოთეზის თანახმად, ჩაძირული კონტინენტი წყნარ ოკეანეში. ძველ მითებში თითქმის არსადაა მასზე მითითებული, მაგრამ ლეგენდებში გარკვეული მინიშნებები არსებობს მისი შესაძლო არსებობის თაობაზე.

აღდგომის კუნძული
აღდგომის კუნძული — პლანეტაზე ერთ-ერთი ყველაზე საოცარი კუნძულია. მისი განცალკევებულობა, ამოუცნობი ცივილიზაცია, მოაის ქვის ქანდაკებები, კავშირი როგორც პოლინეზიასთან, ასევე სამხრეთ ამერიკასთან სულ ახალ-ახალ ვერსიებს ბადებს. ლეგენდების თანახმად, წინათ კუნძულზე ბევრად მეტი ადამიანი სახლობდა, თავად კუნძულის ტერიტორიაც უფრო მოზრდილი იყო, თუმცა, დროთა განმავლობაში წყალში ეშვებოდა და მისი ტერიტორიები ტალღების ქვეშ მოექცა. თანამედროვე გათვლებით, მოაის ქანდაკებების დასამზადებლად, ბევრად მეტ ადამიანს უნდა ემუშავა, რასაც თანამედროვე კუნძული ვერაფრით გამოკვებავდა. ანუ კუნძული უფრო დიდი უნდა ყოფილიყო. ზოგიერთს კი მიაჩნია, რომ უხვმოსავლიანობის შემთხვევაში, კუნძული სრულიად თავისუფლად შესძლებდა საჭირო მუშა-ხელის საკვებით უზრუნველყოფას. გარდა ამისა, ზოგიერთ ძველ რუკაზე, კუნძულის სიახლოვეს, სხვა ტერიტორიებიც არის გამოსახული.

პოლინეზია
მიიჩნევა, რომ პოლინეზიელები დასავლეთიდან გადმოსახლდნენ, თუმცა, მათ ლეგენდებში საკუთარი წინაპრები აღმოსავლეთიდან ჰყავთ წარმოდგენილი. ინდიელებთან პოლინეზილებს საერთო თითქმის არაფერი აქვთ, ამიტომ, დასაშვებია სადღაც შუალედური მიწის არსებობა. თუკი ოკეანეთის რუკასაც დავხედავთ, უამრავ ვულკანურ კუნძულს დავინახავთ. ვულკანები დღემდე აქტიურია, ამდენად, იოლად წარმოსადგენია, რომ პატარ-პატარა კუნძულები ერთიანი კონტინენტისგან იყოს გაჩენილი.

ევროპული მითოლოგია
ძველ ევროპელებს აღმოსავლეთში ბევრი საოცარი ადგილი ჰქონდათ წარმოდგენილი, იმდროის რუკებზე ისეთ კუნძულებსაც შევხვდებით, რომელთაც არასდროს უარსებიათ. შეგვიძლია თამამად ვივარაუდოთ, რომ ძველი კარტოგრაფები ხშირ შემთხვევაში, რბილად რომ ვთქვათ, სცოდავდნენ, თუმცაღა, აქ ეპოქაც გასათვალისწინებელია.
ძველი რუკების გარკვეულ ნაწილზე სამხრეთით მდებარე უხილავი კუნძულებია აღნიშნული, რაც თანამედროვე ავსტრალიის ადგილმდებარეობას უფრო შეეფერება, ვიდრე რაიმე ამოუცნობი ცივილიზაციის ტერიტორიას.

მეცნიერული ვერსიები
ოკეანის ფსკერზე პაციფიდის ძებნა თითქმის არასდროს მომხდარა. აქედან გამომდინარე, არც ფაქტები არსებობს რაიმეს დამადასტურებელი. ოკეანის ფსკერის ცნობილი კვლევებისას საეჭვო ადგილებში კონტინენტური ნარჩენების კვალი არ აღმოუჩენიათ, რაც მითური პაციფიდის არსებობის ნივთიერი დადასტურება იქნებოდა.

პაციფიდას სახელით სხვა კონტინენტიც არის ცნობილი, რომელიც პირველი მოსწყდა გონდვანას. მის ადგილას ავსტრალია, ახალი ზელანდია და ოკეანეთის კუნძულები გაჩნდა. სწორედ ამით აიხსნება სამხრეთის კონტინენტისა და კუნძულების ფლორისა და ფაუნის განსხვავებულობა.
შაორის წყალსაცავი

შაორის წყალსაცავი, ან შაორის ტბა — უდიდესი წყალსაცავი რაჭა-ლეჩხუმის და ქვემო სვანეთის მხარეში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, შაორის ქვაბულში. შექმნილია მიწაყრილის კაშხალით, რომელიც აგუბებს მდინარე შაორს. შაორის წყალსაცავი გადაჭიმულია სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ სიგრძე 7,1 კილომეტრი, უდიდესი სიგანე – 2,7 კილომეტრი. უდიდესი სიღრმე 14,5 მეტრი, საშუალო სიღრმე 9,8 მეტრი, ფართობი 9,2 კმ². წყლის მოცულობა 90,6 მლნ მ³. საზრდოობს შენაკადებითა და ნალექებით, რომლებიც მის ზედაპირზე მოდის (წელიწადში 1500 მმ). ქვაბული აგებულია ქვედაცარცული კარბონატული ქანებით, სადაც კარგადაა განვითარებული კარსტული პროცესები. ქვაბულში იყო პატარა კარსტული ტბები – ხარისთვალი და ძრიხისთვალი, რომლებიც წყალსაცავის წყლითაა დაფარული. წყალსაცავის ნაპირები მეტწილად დაბალი და დამრეცია, ზოგან ფლატეებია.

შაორის წყალსაცავთან მდებარეობს სოფელი ნიკორწმინდა.
კალისტრატე გაბუნია

კალისტრატე გაბუნია (დ. 22 იანვარი, 1888, ამაღლება — გ. 22 აგვისტო, 1937, თბილისი) — ქართველი გეოლოგი, გამოყენებითი გეოლოგიის ფუძემდებელი, პროფესორი (1930), საქართველოს გეოლოგიური საზოგადოების დამაარსებელი და მისი პირველი თავმჯდომარე. პალეონტოლოგ ლეონიდე გაბუნიას და კომპოზიტორ ნოდარ გაბუნიას მამა.

დაამთავრა ტომსკის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის სამთო ფაკულტეტი 1918 წელს. სტუდენტობაშივე ეწეოდა სამეცნიერო საქმიანობას ვ. ობრუჩევისა და დ. უსევის ხელმძღვანელობით; 1919 წელს აირჩიეს პეტროგრადის გეოლოგიური კომიტეტის გეოლოგად. სწავლობდა შორეული აღმოსავლეთისა და მანჯურიის გეოლოგიას. ეწეოდა პედაგოგიკურ მოღვაწეობას,1923-1924 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ტომსკის უნივერსიტეტში; 1924 წლიდან მუშაობდა რუსეთის გეოლოგიური კომიტეტის ციმბირის განყოფილებაში, ამიერკავკასიის სახალხო მეურნეობის უმაღლესი საბჭოს სამთო განყოფილებაში.

კალისტრატე გაბუნია1924 წელს სამშობლოში დაბრუნდა და სათავეში ჩაუდგა გამოყენებითი გეოლოგიის დარგებს (სასარგებლო წიაღისეული ძიება, საინჟირო და ჰიდროლოგია, კაუსტო-ბიოლითების გეოლოგია). 1926 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტექნიკურ ფაკულტეტზე დააარსა გამოყენებითი გეოლოგიის კათედრა. 1928 წლიდან მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, 1932 წლიდან იყო ამავე ინსტიტუტის სამთო ფაკულტეტის დეკანი. 1930 წლიდან ხელმძღვანელობდა ამიერკავკასიის სამთო-მეტალურგიული ინსტიტუტის გამოყენებითი გეოლოგიია კათედრას. შესწავლილი აქვს საქართველოს წიაღისეულის მრავალი საბადო: ახალციხის დიატომიტი, ალგეთის ლითოგრაფიული ქვა, ჭიათურის მანგანუმი, ფოლადაურის რკინის საბადო, შროშის ცეცხლგამძლე თიხები. ასევე იკვლევდა საქართველოს გეოგრაფიული აგებულების საკითხებს, ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობის საინჟინრო-გეოლოგიურ პირობებს.

1988 წელს საქართველოს გეოლოგიურმა საზოგადოებამ და საწარმოო გაერთიანება „საქგეოლოგიამ“ დააწესეს კალისტრატე გაბუნიას სახელობის პრემია.
მცირე ტანკი

მცირე ტანკებს მიეკუთვნება ტანკები, რომელთა საბრძოლო წინაა 5 ტონა და აღწურვილია ერთი, ან რამდენიმე ტყვიამფრქვევით. მცირე ტანკის დანიშნულებაა საერთო საბრძოლო, ტანკთა ნაწილისა და შეერთების ინტერესების დაზვერვით დაკმაყოფილება, ასევე გამოიყენებენ კავშირგაბმულობისა და ტრანსპორტირებისათვის. უმრავლეს მცირე ტანკს შეუძლია წყალში ცურვა. მცირე ტანკებს მიეკუთვნება: -22, -37, -38 და სხვა.
სპეციალური ტანკები

სპეციალურ ტანკებს მიეკუთვნება:
საარტილერიო ტანკი, რომელიც გამოიყენება წინა ხაზის ტანკების მხარდაჭრისათვის. მათ გააჩნიათ სხვა ტანკებთან შედარებით უფრო ძლიერი შაეიარაღება.
ქიმიური ტანკი, აღჭურვილია ცეცხლმფრქვევი, ან კვალმგამშვები მოწყობილობებით. მათი დანიშნულებაა ცოცხალ ძალაზე ცეცხლმფრქვევი იარაღით შეტევა, ასევე კვამლის ფარდის შექმნა, ინფექცია და ადგილმდებარეობის დეგაზაცია.
საინჟინრო ტანკები. ისინი გამოიყენება სხვადასხვა საინჟინრო სამუშაობისათვის.
რადიო ტანკები. აღწურვილნი არიან ტანკთა ნაწილებისა და შტაბების მართვის აპარატურით.
სატრანსპორტო ტანკები. გამოიყენება, ბრძოლისას წინა ხაზის ტანკების საბრძოლო მარაგისა და საწვავის მიწოდებისათვის, ფეხოსანთა ტრანსპორტირებისათვის და დაჭრილთა ევაკუაციისათვის.
მიხეილ მურვანიშვილი

მიხეილ მურვანიშვილი (დ. 18 მაისი, 1875, სურამი, ხაშურის მუნიციპალიტეტი – გ. 24 დეკემბერი, 1959) — ქართველი მეტყევე.

ბიოგრაფია
1893 წელს დაამთავრა ახალციხის სატყეო სასწავლებელი. იმავე წელს დაინიშნა მარტყოფის სატყეოს უფროსის თანაშემწედ.
1907 წლიდან სამუშაოდ გადაჰყავთ ბაკურიანის სატყეო მეურნეობაში.
1910 წლიდან წაღვერის სატყეოს უფროსია.
1918 წელს კი დააარსა სურამის სატყეო მეურნეობა.

1921-1922 წწ. მან პირველმა დააარსა თესლის საშრობი ქარხანა. დაამზადა წიწვოვანთა ჯიშების თესლი, რომელიც იგზავნებოდა რუსეთში, სომხეთში და აზერბაიჯანში.

1935 წლიდან მურვანიშვილი სურამის სატყეო მეურნეობის დირექტორია, მისი დამსახურებით სურამის გარშემო 130 ჰა-ზე გააშენეს ფიჭვნარი.

ოჯახი
ჰყავდა 6 შვილი, 2 ვაჟი და 4 გოგო. მისი ერთ-ერთი შვილიშვილის ცნობილი ოფთალმოლოგის ციალა შურღაიას შვილია ცნობილი ქართველი ფეხბურთელი დავით ყიფიანი.

გარდაიცვალა 1959 წელს. დაკრძალულია სურამში გვერდისუბნის სასაფლაოზე. მისი სახელი ეწოდება სურამის ერთ-ერთ ქუჩას.
მეგობრობა

მეგობრობა — პოზიტიური ურთიერთობა, დამოკიდებულება და გრძნობა ორ ან მეტ ადამიანს შორის, რაც ერთმანეთის მიმართ სიმპათიაში, ერთგულებასა და ნდობაში გამოიხატება. ერთმანეთის მიმართ მეგობრული დამოკიდებულების მქონე ცალკეულ პირს მეგობარი ეწოდება. მეგობრობა, როგორც წესი, დამყარებულია მეგობრულ სიყვარულზე, ნდობაზე, საერთო მიზანსა და ურთიერთპატივისცემაზე, ასევე ხშირად საერთო ინტერესებზე. გადატანითი მნიშვნელობით მეგობრობის სახელით მოიხსენიებენ აგრეთვე ორგანიზაციების, ქვეყნებისა ან ეროვნებათა კარგ ურთიერთობებს (მაგალითად, კავკასიელ ხალხთა მეგობრობა).