iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბრტყელკუდა

ბრტყელკუდა — ქვეწარმავალთა გვარი ზღვისგველისებრთა ოჯახისა. სიგრძეში 2 მ-მდე აღწევენ. მათი ტანი და კუდი განივ კვეთში გვერდებიდან უფრო მეტად შეკვეცილია, ვიდრე სხვა ზღვის გველებისა. ცნობილია 8 სახეობა. გავრცელებული არიან სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის (ბენგალის ყურიდან იაპონიის ზღვამდე) ზღვების, ჩრდილოეთ ავსტრალიისა და წყნარი ოკეანის ტროპიკული კუნძულების სანაპირო ზოლში; 1 სახეობა (ტბის ბრტყელკუდა, . ) ცხოვრობს ტენგანოს (ტუგანოს) მომლაშო ტბაში, კუნძულ რენელზე (სოლომონის კუნძულები). სიცოცხლის უდიდეს ნაწილს მარჯნის რიფებში ან ხმელეთზე ზვირთცემის ზოლში ატარებენ, სადაც დებენ კიდეც კვერცხს. უმთავრესად იკვებებიან თევზით, რომელსაც შხამით კლავენ, თუმცა მათი შხამი სხვა ზღვის გველებთან შედარებუთ ნაკლებად ტოქსიკურია. ყველაზე მეტად ცნობილია რგოლებიანი ბრტყელკუდა (. ); შეფერილია კაშკაშა ცისფრად, სხეულზე აქვს 25–50 ფართო შავი რგოლი.. სარეწაო ობიექტია იაპონელებისათვის, იყენებენ მის ტყავსა და ხორცს.
ბექა ნაცვლიშვილი

ბექა ნაცვლიშვილი (დ. 19 ოქტომბერი, 1977, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, სოციოლოგი.

1994-1998 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში და მიენიჭა ბაკალავრის აკადემიური ხარისხი; 1998-1999 წლებში ოტო ფონ გურიკეს სახელობის მაგდებურგის უნივერსტეტში, პოლიტოლოგიისა და სოციოლოგიის მიმართულებით; 2000-2006 წლებში მიუნსტერის უნივერსიტეტში პოლიტიკური მეცნიერების, სოციოლოგიისა და რელიგიათმცოდნეობის სპეციალობაზე და მიენიჭა სოციალურ მეცნიერებათა ჯერ ბაკალავრის, შემდეგ კი მაგისტრის აკადემიური ხარისხები.

2008-2009 წლებში საქართველოს ტურიზმის ასოციაცია, აღმასრულებელ მენეჯერი; 2008-2009 წლებში ტურიზმის სკოლა „ნიუკაზის“ სოციოლოგიისა და რელიგიათმცოდნეობის ლექტორი; 2009-2010 წლებში „საქართველოს ტურისტული რესურსების კვლევის ცენტრის“ დამფუძნებელი და პროექტის ხელმძღვანელი; 2009-2011 წლებში „საქართველოს უნივერსიტეტი“ პოლიტიკური მეცნიერების ლექტორი; 2009-2014 წლებში საზოგადოების კვლევის ცენტრის მკვლევარი; 2010 წელს იყო ბრიუსელში „ფრიდრიხ ებერტის ფონდის“ ეგიდით მკვლევრის პოზიციაზე; 2012-2014 წლებში საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია, პოლიტიკის ანალიზისა და სტრატეგიული დაგეგმვის სამსახურის მრჩეველი; 2013 წლიდან ევროკომისიის (ტემპუსი) სამაგისტრო პროგრამის — „ევროპასთან ინტეგრაცია და შრომითი ურთიერთობების“ ხელმძღვანელი, პოლიტიკური ეკონომიკისა და პოლიტიკური სოციოლოგიის ლექტორი; 2013 წლიდან „კავკასიის უნივერსიტეტის“ პოლიტიკური მეცნიერების ლექტორი. არის არაერთი პუბლიკაციის ავტორი, ადგილობრივი და საერთაშორისო კონფერენციების აქტიური მონაწილე.

2014-2016 წლებში იყო თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრი. 2016-2020 წლებში — საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის ისნის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. 2019 წელს დატოვა „ქართული ოცნება“. 2020 წელს პარტიიდან წასულ სხვა ადამიანებთან ერთად ჩამოაყალიბა „ჩვენი საქართველო – სოლიდარობის ალიანი“, რომლის თავმჯდომარე თავად გახდა, თუმცა მისი რიგები 2021 წელს დატოვა.
ბექა ოდიშარია

ბექა ოდიშარია (დ. 2 სექტემბერი, 1974, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, იურისტი, პოლიტიკოსი. საქართველოს 2 მოწვევის (2016, 2020) პარლამენტის წევრი.

1998 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი, ხოლო 2002 წელს თბილისის სამართლისა და ეკონომიკის ინსტიტუტი იურისტ-ეკონომისტის სპეციალობით.

2003 წელს ამერიკის შეერთებული შტატების იუსტიციის დეპარტამენტი - ბუდაპეშტის სამართლის საერთაშორისო აკადემია - „ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლა“. 2005 წელს აშშ-ის კომერციის დეპარტამენტი - „ნედლი ნავთობის გადამუშავების სრული კურსი“. მუშაობდა -ში პროექტის მენეჯერად; 2004 წელს დაინიშნა ნავთობის ეროვნული კომპანია „საქნავთობის“ დირექტორად; ბოლო 12 წლის განმავლობაში ეკავა ნავთობის ეროვნულ კომპანია „საქნავთობში“ სხვადასხვა ხელმძღვანელი თანამდებობა. მუშაობდა საქართველოს გადამხდელთა კავშირში (ბიზნესმენთა ფედერაცია) ჯერ აღმასრულებელ დირექტორად, შემდეგ თავმჯდომარის მოადგილედ; 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს პარლამენტის უმრავლესობის, დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტის აპარატების უფროსი; 2005-2009 წლებში საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაცია, შპს „იორის ველის ნავთობი და გაზის“ გენერალური დირექტორი; 2010 წლიდან კომპანია -ის გენერალური დირექტორი. არის რამდენიმე საქველმოქმედო ფონდის დამფუძნებელი.

2013 წლიდან იყო ლატვიის რესპუბლიკის საპატიო კონსული საქართველოში. წოდება ჩამოართვეს 2024 წელს, საქართველოს პარლამენტის ქალი დეპუტატების მიმართ გამოთქმულ შეურაცხმყოფელი განცხადების გამო.

2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (კრწანისის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. 2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მთაწმინდისა და კრწანისის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. მხარი დაუჭირა კანონპროექტს „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“.
კოლხური ხრამული

კოლხური ხრამული — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. განირჩევა ფოჩიანი ზედა ტუჩით. აქვს ორი ულვაში. დინგი შესამჩნევადაა გამოშვერილი. ქვედა ყბაზე კარგად არის გამოხატული ხორკლი. გვერდითი ხაზი შეიცავს 50–58 ქერცლს. მისი სხეულის სიგრძეა 45 სმ. მრავლდება ივნისიდან სექტემბრამდე. გავრცელებულია მცირე აზიის ჩრდილოეთ სანაპიროსა და დასავლეთ ამიერკავკასიაში მდინარე საქარიიდან მდინარე რიონამდე. გვხვდება დასავლეთ საქართველოს თითქმის ყველა მდინარეში, ტბასა და წყალსაცავში. ბინადრობს მტკნარ წყლებში, მდინარეებში: ჭოროხში, ჩაქვში, კინტრიშში, სუფსაში, რიონში, ენგურში, კოდორში, ბზიფში, ფსოუში; პალიასტომის, შავნაბადის, ამტყელისა და ბებესირის ტბებში; ტყიბულის, გუმათისა და სხვა წყალსაცავებში. სარეწაო მნიშვნელობის თევზია. ამიერკავკასიის ენდემური სახეობაა.
კოლხური ტობი

კოლხური ტობი — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. ზომიერად წაგრძელებული სხეული აქვს. მისი სხეულის სიგრძეა 20–30 სმ. მდინარე ყუბანში, სტავროპოლის ტერიტორიაზე გვხვდება სიგრძით 40 სმ-მდე. წონა 200 გრ. გვხვდება რუსეთის, საქართველოს, სომხეთის, აზერბაიჯანისა და თურქეთის ტერიტორიაზე. მტკნარი წყლის თევზია. ზურგის მხარე მუქია, მუცლის მხარე ღია მოთეთრო. ზურგისა და კუდის ფარფლების ბოლოები მუქი. დანარჩენი ფარფლები ნარინჯისფერი. ზურგის ფარფლში 8–9 რბილი სხივია, ანალურში 9–10. სქესობრივ სიმწიფეს 3-4 წლისა აღწევს. უმეტესწილად იკვებება წყალმცენარეებითა და დეტრიტით. ტოფობას იწყებს ადრე გაზაფხულზე, მარტიდან და გრძელდება ზაფხულის ბოლომდე. ქვირითს ყრის ქვიან გრუნტზე. ნაყოფიერება 2–13 ქვირითი. ბინადრობს დასავლეთ საქართველოს მდინარეებში: ჭოროხში, ჩაქვში, კინტრიშში, ნატანებში, სუფსაში, რიონში, ხობში, ენგურში, კოდორში, ბესლეთში, გუმისთაში, მჭიშთაში, ბზიფში და ამტყელის ტბაში. სარეწაო მნიშვნელობა არ აქვს. სამოყვარულო თევზჭერის ობიექტია.
ჩვეულებრივი ქაშაპი

ჩვეულებრივი ქაშაპი — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა ჩვეულებრივ 15 სმ, მაქსიმალური დარეგისტირებული სიგრძე 40 სმ. მაქსიმალური წონა 1,0 კგ. გავრცელებულია ევროპის მთელ ტერიტორიაზე პირენეების აღმოსავლეთიდან და ალპებიდან ჩრდილოეთისაკენ, ყირიმში, კავკასიასა და ქვემო ვოლგაზე, აგრეთვე ციმბირში გარდა წყნარი ოკეანის აუზის მდინარეებისა. სიცოცხლის ხანგრძლივობა 16 წელი. უმეტესწილად მდინარეებში ბინადრობს. მრავლდება მაისიდან სექტემბრამდე, ქვაქვიშიან ადგილებში. გვხვდება საქართველოშიც.
მუკუზნის პირველი ეკლესია

მუკუზნის პირველი ეკლესია— არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ მუკუზნის სამხრეთ დასავლეთით 1 კილომეტრზე. მდინარე ჭერმისხევის მარჯვენა ნაპირზე, სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდ შუა საუკუნეს. ეკლესია დარბაზულია (6,6 4 , 64 მეტრი) ნაგებია რიყი ქვითა და კირის დუღაბით. წყობა ირეგულარულია. დასავლეთ კედლეში დიდრონი, ბრტყელი რიყის ქვებია ჩასმული, დაზიანებულია, ჩამოქცეულია კამარა და კონქი. აღმოსავლეთ კედელს მთელ სიმაღლეზე ბზარი დაუყვება. შენობა ნაწილობრივ მიწაშია ჩამჯდარი და მცენარეულობითაა დაფარული. ეკლესიის შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით ნალისებრი მოხაზულობის აბსიდაში, შიგნიდან გარეთკენ თანდათან დავიწროებული, თარაზულად გადახურული სარკმელია გაჭრილი. აფსიდის ორივე გვერდში თითო მცირე ზომის სწორ კუთხა ნიშაა.
დიდოსტატი (ჭადრაკი)

დიდოსტატი — საჭადრაკო ტიტული, რომელსაც მსოფლიო ჭადრაკის ფედერაცია ანიჭებს მოჭადრაკეს. დიდოსტატის ტიტული უმაღლესია საჭადრაკო სამყაროში თუ არ ჩავთვლით მსოფლიო ჩემპიონის ტიტულს.

დიდოსტატის ტიტულის მოპოვების შემდეგ, მოჭადრაკეს იგი უკავია მთელი სიცოცხლის განმავლობაში, გამონაკლისის სახით ჩამოერთმევა თაღლითობისას.

დიდოსტატის ტიტულის მსგავსად დაბალ საფეხურზე მდგომი ტიტულებისა: საერთაშორისო ოსტატი , ფიდეს ოსტატი ] მოპოვება შესაძლებელია თანაბრად კაცებისა და ქალებისთის, თუმცა ძირითადად აღნიშნულ ტიტულს მამაკაცები ფლობენ. პირველი სამი ქალი, რომელმაც შეძლო მოეპოვებინა დიდოსტატის ტიტული იყვნენ ნონა გაფრინდაშვილი (1978), მაია ჩიბურდანიძე (1984) და ჟუჟა პოლგარი (1991).
სარკისებრი კობრი

სარკისებრი კობრი — სელექციის გზით გამოყვანილი კობრის ხელოვნური ჯიში. აქვს ძალიან დიდი ქერცლი, წაგრძელებული, ოდნავ შეზნექილი ფორმა. თავი დიდია, პირი დაბალი. ფარფლი მოყვითალო ან მურა ფერისაა. მისი სხეულის სიგრძე 1–1,5 მ, ხოლო წონა 20-25 კგ აღწევს. ზოგჯერ ხელოვნური წყალსატევებიდან ხვდება საერთო მოხმარების ტბებსა და მდინარეებში. ველურ ბუნებაში გავრცელებულია მდინარეთა ნამდინარევსა და ნაგუბებში წყლის მცენარეულობით მდიდარ და ლამიან ფსკერზე. ხელოვნურ წყალსატევებში კვებავენ კომბინირებული საკვებით, ველურ ბუნებაში ყოფნისას იკვებება ფსკერული მცენარეუოლობით, მოლუსკებითა და სხვა ორგანიზმებით. სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა 20 წელი. მრავალ ქვეყანაშია კულტივირებული. სარკისებრი კობრი შემოყვანილია საქართველოშიც, მათ შორის კუმისის ტბაში. სამოყვარულო და სპორტული თევზჭერის ობიექტია.
თეთრი ტბა (ვოლოგდის ოლქი)

თეთრი ტბა — ტბა რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში. მიეკუთვნება კასპიის ზღვის აუზს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 113 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 1290 კმ², საშუალო სიღრმე 4,1 მ, მაქსიმალური 20 მ. ტექტონიკური წარმოშობისაა, ჩამოყალიბდა მცირე ამპლიტუდური აზევებებისა და დედამიწის ქერქის დაძირვის შედეგად. ნაპირები დამრეცია, პრაქტიკულად მოკლებულია უბეებსა და ყურეებს, გრუნტი ლამიან-ქვიშიანია. მომრგვალო ფორმისაა.

სიგრძე 43 კმ, სიგანე 32 კმ-მდე. სანაპირო ხაზის სიგრძეა 126 კმ. ნაპირებთან წყალმარჩხია, ადგილ-ადგილ კილომეტრზე სიღრმე არ აჭარბებს 1 მ-ს. ტბის თანამედროვე ჰიდროლოგიური რეჟიმი ჩამოყალიბდა კროხინოს კაშხლის რეკონსტრუქციის შედეგად 1963–64 წლებში, როდესაც თეთრი ტბა მდინარე შექსნასთან ერთად გახდა შექსნის წყალსაცავის ნაწილი.

ტბას ერთვის 17 მდინარე, რომელთაგან უდიდესია კოვჟა და კემა. გამოედიება მდინარე შექსნა. შტორმიან ამინდში მნიშვნელოვნად ღელავს, წყლის სიმღვრივე მატულობს 25 მგ/ლ-მდე. ივლისში წყალი თბება 20 °-მდე. იძგიფება ნოემბრის დასაწყისიდან მაისის შუა რიცხვებამდე. მინერალიზაცია 120 მგ/ლ. ტბის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილის ირგვლივ გადის ბელოზერსკის არხი. ბევრია ორგანული ნივთიერება. მდიდარია თევზით, განვითარებულია თევზჭერა. მოიპოვება ტბის ცქიმურა, ფარგა, კაპარჭინა, წერი, ქორჭილა, იდი, ბლიკა, ნაფოტა და სხვა. სამხრეთ სანაპიროზეა ქალაქ ბელოზერსკი.
რუსეთის ტბები

რუსეთის ტერიტორიაზე — 2,7 მილიონზე მეტი მტკნარი და მლაშე ტბაა, რომელთა საერთო ფართობია 400 ათ. კმ²-ზე მეტი (კასპიის ზღვა-ტბის გამოკლებით). ტბიური წყლების საერთო მარაგი აღწევს 26 ათ. კმ³-ს. ტბების დიდ ნაწილს აქვს მყინვარული წარმოშობა.

რუსეთის ტერიტორიის საერთო ტბიანობა აჭარბებს 2 %-ს და მერყეობს 12,6 %-იდან პრაქტიკულად ნულოვან ნიშნულამდე. ყველაზე ტბიური რაიონია რუსეთის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი, კერძოდ, კარელია, სადაც 61 ათ.-ზე მეტი ტბაა.

რუსეთის ევროპული ნაწილის უდიდესი ტბებია (რომლებიც განლაგებულია მის ჩრდილო-დასავლეთით) ლადოგი და ონეგი (ფართობით 17,680 და 9720 კმ² შესაბამისად); ჩუდ-ფსკოვის ტბა ესტონეთთან საზღვარზეა (3550 კმ²); ილმენი (დაახლოებით 1000 კმ², ფართობი იცვლება წყლის დონის შესაბამისად) და აგრეთვე ტოპოზერო, ვიგოზერო და სხვები „ტბიურ მხარეს“ შეადგენენ.

რუსეთის უდიდესი ტბაა (კასპიის გამოკლებით) ბაიკალი, რომელიც ამასთანავე უღრმესია დედამიწაზე; იგი შეიცავს რუსეთის ტბიური მტკნარი წყლის 85 %-ს და მსოფლიო მტკნარი წყლების მარაგის 22 %-ს. ტბის სიგრძეა 636 კმ, საშუალო სიგანე 48 კმ; საერთო ფართობი 31,7 ათ. კმ²; მაქსიმალური სიღრმე 1620 მ. ბაიკალი განლაგებულია რიფტულ ხეობაში და მისი ასაკია დაახლოებით 25 მლნ. წელი. დიდი სიღრმეებით გამოირჩევა აგრთვე ტბა ტელეცკოე (325 მ) ალთაიში და ხანტაის ტბა (420 მ) კრასნოიარსკის მხარეში.

რუსეთის ტბების უდიდესი ნაწილი მიეკუთვნება შედარებით პატარა ტბების ჯგუფს; არსებობს მარილიანი ტბებიც, რომელთაგან უდიდესია ციმბირის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარე ჩანის ტბა (1990 კმ²).

ტბების სია
სერგო რატიანი

სერგო რატიანი (დ. 27 ნოემბერი, 1967, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, ფილოსოფოსი.

1991 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი, ხოლო 1989 წელს იმავე უნივერსიტეტის უცხო ენების შემსწავლელი კურსი, გერმანული ენა, 1994 წელს — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურა.

1991-1993 წლებში იყო მასწავლებელთა გადამზადების ინსტიტუტის რელიგიის კათედრის მეცნიერ-მუშაკი. 1993-1996 წლებში —თბილისის სასულიერო აკადემიის მასწავლებელი. 1995-1997 წლებში — შპს „კავკასიის“ დირექტორის მოადგილე. 1997-2002 წლებში — შპს „არილის“ დირექტორი. 2001-2002 წლებში მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის უფროსი მასწავლებლად. 2002-2006 წლებში იყო თბილისის ილ. ჭავჭავაძის სახელობის ენისა და კვლევების უნივერსიტეტის კათედრის გამგის მოვალეობის შემსრულებელი. 2006-2008 წლებში ილ. ჭავჭავაძის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი. 2006-2012 წლებში — ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი. 2008 წლიდან არის ილ. ჭავჭავაძის უნივერსიტეტის სრული პროფესორი. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — „მეტი სარგებელი ხალხს“. 2016-2020 წლებში — საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“, ხოლო 2017 ფრაქცია „ევროპული საქართველო — მოძრაობა თავისუფლებისთვის“ წევრი.
გელა სამხარაული

გელა სამხარაული (დ. 4 სექტემბერი, 1970, ახმეტა) — ქართველი ეკონომისტი, ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ინჟინერ-ეკონომისტის კვალიფიკაციით. 1987–1989 წლებში მუშაობდა თბილისის თბოგაერთიანებაში ზეინკლად. 1992–1996 წლებში იყო ფირმა „ალიდა“. 1996–1998 წლებში — ქართულ-იტალიური ბანკი „ინდუსტრიაბანკი“, სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე. 1998–2000 წლებში იყო ქართულ-იტალიური შპს „საქართველო“, კომერციული დირექტორი. 2000–2005 წლებში — შპს „ფალავანი“, კონსულტანტი. 2005–2012 წლებში „დია ალავერდი“ დირექტორი; 2006–2007 წლებში იყო „დია გრუპი“, დირექტორი. 2012–2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თელავის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. 2016–2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ახმეტის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

2021 წლის 27 მაისიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“ (ჩაანაცვლა ირაკლი სესიაშვილი).
მოკლეკუდა სცინკი

მოკლეკუდა სცინკი — ხვლიკი სცინკისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 35–36 სმ. ტანი მასიურია, აქვს დიდი თავი და მოკლე კუდი, დაფარულია სქელი ხორკლიანი ქერცლით. შეფერილია ზეთისხილისფერ ან წითელ-ყავისფერ ტონებში. გავრცელებულია ავსტრალიის ბუჩქნარიან სტეპებში და ნახევარუდაბნოებში. თხრის არაღრმა ჰორიზონტალურ სოროებს. იკვებება ბალახოვანი მცენარეების ფოთლებით, ყვავილებითა და ნაყოფებით, მწერებით და ლოკოკინებით, რომლებსაც ნიჟარებიდან მასიური კბილების დახმარებით აცალკევებს. მოკლეკუდა სცინკისათვის დამახასიათებელია ნამდვილი ცოცხლადშობა, პლაცენტის განვითარებით. მარტში შობს 2–3 ნაშიერს.
მიწის ნაკვეთის გეგმა

მიწის ნაკვეთის გეგმა (ასევე ცნობილი როგორც გენერალური გეგმა) — ადგილის გეგმის ნაირსახეობა, რომელიც ასახავს მიწის ნაკვეთის საკადასტრო საზღვრებს, დაგეგმარებულ ობიექტს (შენობა ან ნაგებობა) და მის წარმოსახვითი ღერძების ხაზებს, გაბარიტულ და ღერძებსშორის ზომებს, აბსოლუტურ ჰორიზონტალურ და ვერტიკალურ ნიშნულებს (დადგენილ კოორდინატთა სისტემაში), მიწის ნაკვეთის გამწვანების და სხვა ასპექტებს.

მიწის ნაკვეთის გეგმა არქიტექტურული პროექტის განუყოფელი ნაწილია და სავალდებულოა შესადგენად მშენებლობის ნებართვის მისაღებად, როგორც სანებართვო დოკუმენტაციის ნაწილი. ის ასევე გამოიყენება გეოტექნიკურ კვლევებში, ნაკვლევი გრუნტის ლოკალიზებისთვის.
სეგოზერო

სეგოზერო — ტბა რუსეთში, კარელიის რესპუბლიკაში. მიეკუთვნება თეთრი ზღვის აუზს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 120 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 815 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 103 მ. 1957 წელს მდინარე სეგეჟის სათავეში კაშხლის აშენების შედეგად გადაიქცა წყალსაცავად, წყლის დონემ აიწია 6,3 მ-ით. წყალსაცავის აშენებამდე ტბის ფართობი შეადგენდა 753 კმ²-ს, კუნძულებთან ერთად 782 კმ²-ს. სანაპირო ხაზი შეჭრილ-შემოჭრილია. არის 70-ზე მეტი კუნძული, რომელთა უმეტესობა ტბის ჩრდილოეთ ნაწილშია. იძგიფება ჩვეულებრივ დეკემბერში, ყინულისგან თავისუფლდება მაისში. დონის რყევის მრავალწლიანი მაქსიმალური ამპლიტუდა შეადგენს 2,49 მ-ს, საშუალო 1,5 მ-ს. ერთვის მრავალი მდინარე, რომელთაგან აღსანიშნავია ლუჟმა, ვოლომა, სანდა და სხვა. ტბიდან გამოედინება მდინარე სეგეჟა, რომელიც ერთვის ვიგოზეროს წყალსაცავს. საზრდოობს თოვლისა და წვიმის წყლით. სეგოზეროში გვხვდება თევზის 17 სახეობა, მათ შორის: ჩრდილოეთის ორაგული, პალია, ევროპული ჭაფალა, სიგი, ჰარიუსი, წერი, ჩვეულებრივი ნაფოტა, იდი, კვირჩხლა, თეთრულა, კაპარჭინა, ღლაბუტა, ქორჭილა, მტკნარი წყლის ჩიქვი და სხვა.
გენერალური გეგმა (მრავალმნიშვნელოვანი)

გენერალური გეგმა შეიძლება აღნიშნავდეს:
გენერალური გეგმა — საჯარო და კერძო სექტორში, დაგეგმვის როგორც წესი არაფორმალური ინსტრუმენტი (დოკუმენტი), რომელიც ასახავს კონკრეტული ტერიტორიის/თემატიკის (დარგის) განვითარების ხედვას გარკვეულ პერიოდზე;
მიწათსარგებლობის გეგმა — ქალაქთმშენებლობითი გეგმა, ქვედა ტაქსონომიური დონის ფორმალური დაგეგმვის ინსტრუმენტი, რომელიც განსაზღვრავს თვითმმართველობის მთლიან ან მის ცალკეული ნაწილების მიწათსარგებლობის (ტერიტორიების გამოყენების) და განაშენიანების ძირითად პირობებსა და პარამეტრებს, გარემოსა და/ან უძრავი კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის რეჟიმებს, ინფრასტრუქტურის განვითარების სივრცით ასპექტებსა და განსახლების ტერიტორიულ საკითხებს.
მიწის ნაკვეთის გეგმა — კონკრეტული მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების ცალკეული ასპექტების ამსახველი დოკუმენტი, ე.წ. „გენგეგმა“.
ირაკლი სესიაშვილი

ირაკლი სესიაშვილი (დ. 11 იანვარი, 1974, თბილისი) — ქართველი სამოქალაქო უფლებების დამცველი, ფილოლოგი.

1995 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ფაკულტეტი. 1996 წელს — ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტის გერმანისტიკის ფაკულტეტი. 1997 წელს — ჰამბურგის უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი.

1995–1996 წლებში იყო გერმანული ჟურნალ „ “–ის რედაქტორი. 1980–2003 წლებში მუშაობდა ჟურნალ საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის რედაქტორად. 1995–2003 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გერმანული ენის ლექტორი. 2004 წელს იყო საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატის სამხედრო მომსახურეთა უფლებების დამცველი.

არის ავტორი წიგნებისა: „ქართული ჯარი კანონსა და სინამდვილეს შორის“(2001), „წვევამდელთა უფლებები“ (1998), „ჯარისკაცთა უფლებები“ (1999), „ოფიცერთა უფლებები“ (2000), „ჯარი და დემოკრატია“ (2006), „სამხედრო მომსახურეთა უფლებები და ფუნდამენტური თავისუფლებანი ეუთოს ქვეყნებში“ (2008). 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თელავისა და ყვარლის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

2020 წლიდან იყო საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. 2021 წლის 13 მაისს დაინიშნა საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მრჩევლად თავდაცვისა და უსაფრთხოების საკითხებში. 25 მაისს სადეპუტატო უფლებამოსილება შეუჩერდა, ჩაანაცვლა გელა სამხარაულმა.
პიაოზერო

პიაოზერო — ტბა რუსეთში, კარელიის რესპუბლიკაში. 1966 წლიდან კუმის წყალსაცავის ნაწილია. მდებარეობს ტექტონიკურ ქვაბულში, ზღვის დონიდან 109,5 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 659 კმ². ტბის ქვაბული მყინვარულ-ტექტონიკური წარმოშობისაა. ტბის ფორმა არასწორია და წაგრძელებული. სიგრძე 79 კმ, სიგანე 30 კმ. მაქსიმალური სიღრმე 49 მ. ყველაზე დიდ კუნძულებზე დგას ქოხები, სადაც მეთევზეები ცხოვრობენ. ძირითადი შენაკადია მდინარე ოლანგა. ტბაზე გაედინება მდინარე კოვდა, რომელსაც ტბაში შესართავამდე სოფიანგა ეწოდება, ხოლო ტბიდან გამოსვლის შემდეგ კუნდოზიორკა. წყალცვლა შენელებულია. გამოიყენება ელექტროენერგიის მისაღებად და წყალმომარაგებისათვის. განვითარებულია ხე-ტყის დაცურება და თევზჭერა. იყინება ნოემბრის შუა რიცხვებში, ყინულისგან თავისუფლდება მაისში. გვხვდება თევზის 16 სახეობა, რომელთაგან სარეწაო მნიშვნელობისაა ევროპული ჭაფალა, სიგი, პალია, კუმჟა, ღლაბუტა, ქორჭილა და ჩვეულებრივი ცქიმურა, მეორეხარისხოვანია წერი, ნაფოტა, ჰარიუსი, მტკნარი წყლის ჩიქვი და კაპარჭინა.
გენერალური გეგმა

გენერალური გეგმა (შემოკლებით გენგეგმა, იგივე მასტერ-პლანი საერთაშორისო პრაქტიკაში) — ქალაქთმშენებლობაში კონკრეტული ტერიტორიის ან დარგის განვითარების ამსახველი, გენერალიზებული დოკუმენტი. ის თანაბრად გამოიყენება როგორც საჯარო, ისე კერძო სექტორში და წარმოადგენს სივრცითი და/ან სტრატეგიული დაგეგმვის არაფორმალურ ინსტრუმენტს, რომელიც წინ უსწრებს სხვა ფორმალურ ინსტრუმენტებს (მაგ. მიწათსარგებლობის გეგმებს, დარგობრივ გეგმებს). თუმცა ზოგიერთი ქვეყნის სივრცითი მოწყობის სისტემაში (რუსეთი; კალიფორნია, აშშ) გენგეგმას უნიფიცირებული სახით ფორმალურ ინსტრუმენტადაც იყენებენ, ხოლო ზოგიერთ იურისდიქციაში ამ სახელით მიწათსარგებლობის გეგმას მოიხსენიებენ. გენერალური გეგმა შესაძლებელია გამოყენებულ იქნას როგორც ქალაქგეგმარებითი სტრატეგიების, ისე ცალკეული სამოქმედო წინადადებების გასავითარებლად. ის შეიძლება დამუშავდეს არქიტექტურული კონკურსის გზითაც (მაგალთად: ჰამბურგის პორტ-ქალაქის განაშენიანების კონცეფცია) და საჯარო მონაწიელობისა და მოქალაქეთა ღია ჩართულობის გზითაც.

გენერალური გეგმა შესაძლებელია დამუშავდეს სივრცითი დაგეგმვის ყველა დონეზე (სახელმწიფო, რეგიონი, თვითმმართველობა, დასახლება, დასახლების ნაწილი: რაიონი, უბანი, კვარტალი, სამეზობლო). ქვეყნების უმეტესობაში გენგეგმის გამოხაზვის/შედგენის პროცედურები სამართლებრივად განსაზღვრული არ არის, განსხვავებით მიწათსარგებლობის გეგმებისგან, რომელთაც კონკრეტული სამართლებრივი შინაარსი გააჩნიათ და აქედან გამომდინარე — გამოხაზვის ერთგვაროვანი წესიც. სწორედ ამიტომ ქალაქგეგმარებითი გადაწყვეტების დამუშავების და/ან გამოხაზვის დროს გენგეგმის ფორმასა და შემადგენლობაში პირი შეზღუდული არ არის და ეს მთლიანად ქალაქგეგმარებით ამოცანებზეა დამოკიდებული. მსგავსად ამისა, პირი თავისუფალია გენგეგმის განახლებასა და მასში ცვლილებების შეტანაში. გენგეგმა შესაძლებელია შედგებოდეს ტექსტური ინფორმაციისგან და/ან გრაფიკული ინფორმაციისგან (გეგმები, ნახაზები და არქიტექტურული გამოსახვის სხვა ფორმები).

საქართველო
სხვა ქვეყნები
ვიგოზერო

ვიგოზერო, ვიგოზეროს წყალსაცავი — წყალსაცავი რუსეთში, კარელიის რესპუბლიკაში. შეიქმნა 1933 წელს თეთრი ზღვა-ბალტიის არხის მშენებლობის დროს ვიგოზეროსა და მდინარე ქვემო ვიგის წყლის შეგუბებით. ზედაპირის ფართობი 1143 კმ² (საკუთრივ ვიგოზეროსი 560 კმ²), მაქსიმალური სიღრმე 18 მ. სანაპირო ხაზი შეჭრილ-შემოჭრილია. ტბაში სულ 529 კუნძულია, რომელთა საერთო ფართობია 126 კმ². ერთვის მდინარეები: ზემო ვიგი, ვოჟმა, სეგეჟა და ონდა. გამოედინება მდინარე ქვემო ვიგი, რომელიც მთლიანად დარაბვულია. არეგულირებს სეზონურ ჩამონადენს სანაოსნო და ენერგეტიკული მიზნით. განვითარებულია თევზჭერა. გვხვდება თევზის 11 სახეობა, რომელთაგან ძირითადი სარეწაო მნიშვნელობისაა კაპარჭინა, ევროპული ჭაფალა, წერი, ღლაბუტა, ქორჭილა და ნაფოტა. ამჟამად ტბაში აკლიმატიზებულია ჩვეულებრივი ფარგა. ვიგოზეროს აღმოსავლეთ ნაპირზეა ქალაქი სეგეჟა.
თეთრი ზღვა-ბალტიის არხი

თეთრი ზღვა-ბალტიის არხი — სანაოსნო არხი, რომელიც აერთებს თეთრ ზღვას ონეგის ტბასთან, წყლის გზის ნაწილი თეთრსა და ბალტიის ზღვებს შორის. სიგრძე 227 კმ, მათ შორის 37 კმ ხელოვნური წყლის გზაა. აღმართულია დაბა პოვენეციდან წყალგამყოფი ბიეფისაკენ (7 რაბი, ეგრეთ წოდებული პოვენეცის კიბე სამხრეთ კალთაზე), შემდეგ ეშვება (12 რაბი, რეგულირებადი ტბები მაქტოზერო, ვიგოზერო და სხვა ჩრდილოეთ კალთაზე) და ქალაქ ბელომორსკთან შედის თეთრ ზღვაში; ტრასაზე 15 კაშხალია, 49 ჯებირი და 12 წყალჩასაშვები.