სიცოცხლის შემსწავლელი მეცნიერებები

სიცოცხლის შემსწავლელი მეცნიერებები — ბუნებისმეტყველების ორი ძირითადი დარგიდან ერთ-ერთი, მეორე დარგია - ფიზიკური მეცნიერებები, რომელიც შეისწავლის არაცოცხალ მატერიას. სიცოცხლის შემსწავლელი მეცნიერებები მოიცავს მეცნიერების იმ დარგებს, რომლებიც შეისწავლიან სიცოცხლეს სამეცნიერო თვალსაზრისით; საკვლევ ობიექტებს წარმოადგენენ ადამიანები, ცხოველები, მიკროორგანიზმები და მცენარეები.

ბიოლოგია არის ზოგადი საბუნებისმეტყველო მიმართულება, რომელიც შეისწავლის სიცოცხლეს, ხოლო დანარჩენი სიცოცხლის შემსწავლელი მეცნიერებები მისი ქვედარგებია.

სიცოცხლის შემსწავლელი მეცნიერებების ზოგიერთი დარგი კონცენტრირებულია ორგანიზმების კონკრეტულ ტიპზე. მაგალითად, ზოოლოგია შეისწავლის ცხოველებს, ხოლო ბოტანიკა — მცენარეებს. ზოგი დარგი კი კონცენტრირებულია ყველა ან მრავალი სიცოცხლის ფორმის საერთო ასპექტებზე, როგორიცაა ანატომია და გენეტიკა. ზოგიერთი მათგანი ფოკუსირებულია მიკრომასშტაბზე (მაგალითად: მოლეკულური ბიოლოგია, ბიოქიმია), ხოლო სხვები — უფრო დიდ მასშტაბებზე (მაგალითად: ციტოლოგია, იმუნოლოგია, ეთოლოგია, ფარმაცია, ეკოლოგია).

სიცოცხლის შემსწავლელი მეცნიერებების მნიშვნელოვანი დარგია ნეირომეცნიერება - ე.წ. „გონების შეცნობა“.

მეცნიერების აღნიშნული დარგების აღმოჩენები სასარგებლოა ცხოვრების ხარისხისა და სტანდარტის გასაუმჯობესებლად და გამოიყენება ჯანმრთელობის, სოფლის მეურნეობის, მედიცინისა და ფარმაცევტული და საკვები მეცნიერების ინდუსტრიებში. მაგალითად, კვლევების შედეგად ვიღებთ ინფორმაციას სხვადასხვა დაავადების გამომწვევი მიზეზებისა და მათთან ბრძოლის მეთოდების შესახებ.

სიცოცხლის შემსწავლელი მეცნიერების დარგები
ბიოლოგია – შეისწავლის ცოცხალ ორგანიზმებს
ანატომია – ფორმისა და ფუნქციის შესწავლა მცენარეებში, ცხოველებსა და სხვა ორგანიზმებში
ჰისტოლოგია – ქსოვილების შესწავლა
ნეირომეცნიერება – ნერვული სისტემის შესწავლა
ასტრობიოლოგია – სამყაროში სიცოცხლის წარმოქმნისა და არსებობის შესწავლა
ბიოტექნოლოგია – ცოცხალი ორგანიზმებისა და ტექნოლოგიის კომბინაციის შესწავლა
ბიოქიმია – სიცოცხლის არსებობისა და ფუნქციონირებისთვის აუცილებელი ქიმიური რეაქციების შესწავლა, რომელიც ჩვეულებრივ ფოკუსირებულია უჯრედულ დონეებზე
კვანტური ბიოლოგია – კვანტური მოვლენების შესწავლა ორგანიზმებში
ბიოინფორმატიკა – მეთოდების ან პროგრამული უზრუნველყოფის შემუშავება ბიოლოგიური მონაცემების შესანახად, მოსაძიებლად, დასალაგებლად და გასაანალიზებლად ბიოლოგიური ცოდნის გენერირების მიზნით
ბიოფიზიკა – ბიოლოგიური პროცესების შესწავლა ფიზიკურ მეცნიერებებში ტრადიციულად გამოყენებული თეორიებისა და მეთოდების გამოყენებით
ბიომექანიკა – ცოცხალი არსებების მექანიკის შესწავლა
ბოტანიკა – მცენარეების შესწავლა
აგროსტოლოგია – მარცვლოვანი და მარცვლოვანისებრი სახეობების შესწავლა
ფიკოლოგია – წყალმცენარეების შესწავლა
უჯრედული ბიოლოგია (ციტოლოგია) – უჯრედის შესწავლა როგორც მთლიანი ერთეულის, ასევე მოლეკულური და ქიმიური ურთიერთქმედებების შესწავლა, რომლებიც მიმდინარეობს ცოცხალ უჯრედში
განვითარების ბიოლოგია – პროცესების შესწავლა, რომლებშიც ორგანიზმი ყალიბდება ზიგოტიდან სრულ სტრუქტურამდე
ეკოლოგია – ცოცხალი ორგანიზმების ურთიერთქმედების შესწავლა ერთმანეთთან და გარემოს არაცოცხალ ელემენტებთან
ენზიმოლოგია – ფერმენტების შესწავლა
ევოლუციური ბიოლოგია – სახეობების წარმოშობისა და წარმომავლობის შესწავლა დროის განმავლობაში
ევოლუციური განვითარების ბიოლოგია – განვითარების ევოლუციის შესწავლა (მოლეკულურ დონეზეც)
გენეტიკა – გენებისა და მემკვიდრეობითობის შესწავლა
იმუნოლოგია – იმუნური სისტემის შესწავლა
საზღვაო ბიოლოგია – ოკეანის ორგანიზმების შესწავლა
ბიოლოგიური ოკეანოგრაფია – ოკეანეებში სიცოცხლის შესწავლა; ასევე შეისწავლის მათ ურთიერთქმედებას გარემოსთან
მიკრობიოლოგია – მიკროსკოპული ორგანიზმების (მიკროორგანიზმების) და მათი ურთიერთქმედების შესწავლა სხვა ცოცხალ ორგანიზმებთან
აერობიოლოგია – მიკროორგანიზმების მოძრაობისა და ნავიგაციის შესწავლა ჰაერში
ბაქტერიოლოგია – ბაქტერიების შესწავლა
ვირუსოლოგია – ვირუსებისა და ვირუსისმაგვარი აგენტების შესწავლა
მოლეკულური ბიოლოგია – ბიოლოგიისა და ბიოლოგიური ფუნქციების შესწავლა მოლეკულურ დონეზე, გარკვეული გადაკვეთით ბიოქიმიასთან, გენეტიკასთან და მიკრობიოლოგიასთან
სტრუქტურული ბიოლოგია – მოლეკულური ბიოლოგიის, ბიოქიმიისა და ბიოფიზიკის დარგი, რომელიც დაკავშირებულია ბიოლოგიური მაკრომოლეკულების მოლეკულურ სტრუქტურასთან
მიკოლოგია – სოკოების შესწავლა
პალეობიოლოგია – პრეისტორიული ორგანიზმების შესწავლა

პარაზიტოლოგია – პარაზიტების, მათი მასპინძლების და მათ შორის ურთიერთობის შესწავლა
პათოლოგია – დაავადებების ან დაზიანებების მიზეზებისა და შედეგების შესწავლა
ადამიანის ბიოლოგია – ადამიანის ბიოლოგიური შესწავლა
ფარმაკოლოგია – მედიკამენტების მოქმედების შესწავლა
ბიოლოგიური (ან ფიზიკური) ანთროპოლოგია – ადამიანების, არაადამიანური პრიმატებისა და ჰომინიდების შესწავლა
ბიოლინგვისტიკა – ენის ბიოლოგიისა და ევოლუციის შესწავლა
ფიზიოლოგია – ცოცხალი ორგანიზმების, ცოცხალი ორგანიზმების ორგანოებისა და ნაწილების ფუნქციონირების შესწავლა
პოპულაციური ბიოლოგია – ერთსახეობიანი ორგანიზმების ჯგუფების შესწავლა
პოპულაციის დინამიკა – მოკლევადიანი და გრძელვადიანი ცვლილებების შესწავლა პოპულაციის ზომასა და ასაკობრივ შემადგენლობაში, ბიოლოგიური და გარემოსდაცვითი პროცესების შესწავლა, რომლებიც გავლენას ახდენენ ამ ცვლილებებზე. პოპულაციის დინამიკა შეისწავლის იმას, თუ როგორ მოქმედებს პოპულაციაზე შობადობისა და სიკვდილობის მაჩვენებლები, იმიგრაციითა და ემიგრაციით, შეისწავლის ისეთ თემებს, როგორიცაა პოპულაციების დაბერება ან პოპულაციის შემცირება.
სინთეზური ბიოლოგია – ახალი ბიოლოგიური ერთეულების, როგორიცაა ფერმენტები, გენეტიკური ქსელები და უჯრედები, დიზაინი და კონსტრუირება, ან არსებული ბიოლოგიური სისტემების რედიზაინი
სისტემური ბიოლოგია – ბიოლოგიურ სისტემაში სხვადასხვა კომპონენტის ინტეგრაციისა და ურთიერთდამოკიდებულებების შესწავლა, განსაკუთრებული აქცენტით მეტაბოლური გზების და უჯრედული სიგნალიზაციის სტრატეგიების როლზე ფიზიოლოგიაში
თეორიული ბიოლოგია – აბსტრაქციებისა და მათემატიკური მოდელების გამოყენება ბიოლოგიური მოვლენების შესასწავლად
ტოქსიკოლოგია – შხამების შესწავლა
ზოოლოგია – (ზოგადად არაადამიანური) ცხოველების შესწავლა
ეთოლოგია – ცხოველების ქცევის შესწავლა.

სიცოცხლის შემსწავლელი მეცნიერებების გამოყენებითი დარგები და მათზე დაფუძნებული ცნებები
სოფლის მეურნეობა – მცენარეებისა და საქონლის შემსწავლელი მეცნიერება, და მათი პრაქტიკული გამოყენება
აგრონომია – მცენარეების კულტივირების მეცნიერება რესურსების მიღების მიზნით
ბიოკომპიუტერები – ბიოლოგიურად წარმოებული მოლეკულების, როგორიცაა დნმ და ცილები, სისტემები, რომლებიც გამოიყენება გამოთვლითი ოპერაციების შესასრულებლად, მონაცემების შენახვის, მოძიების და დამუშავების ჩათვლით. ბიოლოგიური გამოთვლების განვითარება შესაძლებელი გახდა ნანობიოტექნოლოგიის ახალი მეცნიერების გაფართოებით.
ბიოკონტროლი – ბიოეფექტორული მეთოდი მავნებლების (მათ შორის მწერების, ტკიპების, სარეველებისა და მცენარეთა დაავადებების) კონტროლისთვის სხვა ცოცხალი ორგანიზმების გამოყენებით.
ბიოინჟინერია – ბიოლოგიის შესწავლა ინჟინერიის საშუალებებით, აქცენტით გამოყენებით ცოდნაზე, განსაკუთრებით ბიოტექნოლოგიასთან დაკავშირებით
ბიოელექტრონიკა – სფერო ელექტრონიკისა და ბიოლოგიური მეცნიერებების კონვერგენციაზე. ბიოლოგიური მატერიის ელექტრული მდგომარეობა მნიშვნელოვნად მოქმედებს მის სტრუქტურასა და ფუნქციაზე, შეადარეთ, მაგალითად, მემბრანული პოტენციალი, სიგნალის ტრანსდუქცია ნეირონების მიერ, იზოელექტრული წერტილი და ასე შემდეგ. მიკრო- და ნანოელექტრონული კომპონენტები და მოწყობილობები სულ უფრო მეტად კომბინირდება ბიოლოგიურ სისტემებთან, როგორიცაა სამედიცინო იმპლანტები, ბიოსენსორები, ლაბორატორია-ჩიპზე მოწყობილობები და ა.შ., რაც იწვევს ამ ახალი სამეცნიერო სფეროს გაჩენას.
ბიომასალები – ნებისმიერი მატერია, ზედაპირი ან კონსტრუქცია, რომელიც ურთიერთქმედებს ბიოლოგიურ სისტემებთან. როგორც მეცნიერება, ბიომასალები დაახლოებით ორმოცდაათი წლისაა. ბიომასალების შესწავლას ბიომასალების მეცნიერება ეწოდება. მან განიცადა სტაბილური და სწრაფი ზრდა თავისი ისტორიის განმავლობაში, მრავალი კომპანია ახდენს დიდი თანხების ინვესტირებას ახალი პროდუქტების განვითარებაში. ბიომასალების მეცნიერება მოიცავს მედიცინის, ბიოლოგიის, ქიმიის, ქსოვილების ინჟინერიისა და მასალათმცოდნეობის ელემენტებს.
ბიომედიცინის მეცნიერება – ჯანდაცვის მეცნიერება, ასევე ცნობილი როგორც ბიომედიცინის მეცნიერება, არის გამოყენებითი მეცნიერებების ერთობლიობა, რომელიც იყენებს ბუნებისმეტყველების ან ფორმალური მეცნიერების ნაწილებს, ან ორივეს, ცოდნის, ინტერვენციების ან ტექნოლოგიის შესაქმნელად ჯანდაცვაში ან საზოგადოებრივ ჯანდაცვაში გამოსაყენებლად. ისეთი დისციპლინები, როგორიცაა სამედიცინო მიკრობიოლოგია, კლინიკური ვირუსოლოგია, კლინიკური ეპიდემიოლოგია, გენეტიკური ეპიდემიოლოგია და პათოფიზიოლოგია არის სამედიცინო მეცნიერებები
ბიომონიტორინგი – ტოქსიკური ქიმიური ნაერთების, ელემენტების ან მათი მეტაბოლიტების დატვირთვის გაზომვა ბიოლოგიურ ნივთიერებებში. ხშირად ეს გაზომვები ტარდება სისხლსა და შარდში.
ბიოპოლიმერი – პოლიმერები, რომლებიც წარმოიქმნება ცოცხალი ორგანიზმების მიერ; სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ისინი არიან პოლიმერული ბიომოლეკულები. იმის გამო, რომ ისინი პოლიმერებია, ბიოპოლიმერები შეიცავენ მონომერულ ერთეულებს, რომლებიც კოვალენტურად არიან დაკავშირებული უფრო დიდი სტრუქტურების შესაქმნელად. არსებობს ბიოპოლიმერების სამი ძირითადი კლასი კლასიფიცირებული გამოყენებული მონომერული ერთეულებისა და ბიოპოლიმერის ფორმირებული სტრუქტურის მიხედვით: პოლინუკლეოტიდები (რნმ და დნმ), რომლებიც არიან გრძელი პოლიმერები, შედგენილი 13 ან მეტი ნუკლეოტიდური მონომერისგან; პოლიპეპტიდები, რომლებიც არიან ამინომჟავების მოკლე პოლიმერები; და პოლისაქარიდები, რომლებიც ხშირად არიან ხაზოვნად დაკავშირებული პოლიმერული ნახშირწყლების სტრუქტურები.
ბიოტექნოლოგია – ცოცხალი მატერიის მანიპულირება, გენეტიკური მოდიფიკაციისა და სინთეზური ბიოლოგიის ჩათვლით.
კონსერვაციული ბიოლოგია – ბუნებისა და დედამიწის ბიომრავალფეროვნების მართვა სახეობების, მათი ჰაბიტატებისა და ეკოსისტემების დაცვის მიზნით გადაშენების ჭარბი მაჩვენებლებისგან და ბიოტური ურთიერთქმედებების ეროზიისგან. ეს არის ინტერდისციპლინარული საგანი, რომელიც ეყრდნობა ბუნებისმეტყველებასა და სოციალურ მეცნიერებებს, და ბუნებრივი რესურსების მართვის პრაქტიკას.
გარემოსდაცვითი ჯანმრთელობა – მულტიდისციპლინარული სფერო, რომელიც დაკავშირებულია გარემოსდაცვით ეპიდემიოლოგიასთან, ტოქსიკოლოგიასთან და ექსპოზიციის მეცნიერებასთან.
ფერმენტაციის ტექნოლოგია – მიკროორგანიზმების გამოყენების შესწავლა სხვადასხვა პროდუქტის, როგორიცაა ვიტამინები, ამინომჟავები, ანტიბიოტიკები, ლუდი, ღვინო და ა.შ., ინდუსტრიული წარმოებისთვის.
საკვების მეცნიერება – გამოყენებითი მეცნიერება, შეისწავლის საკვებს. საკვების მეცნიერების სპეციალისტების საქმიანობა მოიცავს ახალი საკვები პროდუქტების შემუშავებას, ამ საკვების წარმოებისა და კონსერვაციის პროცესების დიზაინს, შეფუთვის მასალების არჩევას, შენახვის ვადის შესწავლას, საკვების ადამიანის სხეულზე ზემოქმედების შესწავლას, პროდუქტების სენსორულ შეფასებას პანელების ან პოტენციური მომხმარებლების გამოყენებით, ასევე მიკრობიოლოგიურ, ფიზიკურ (ტექსტურა და რეოლოგია) და ქიმიურ ტესტირებას.
გენომიკა – რეკომბინანტული დნმ-ის, დნმ-ის სექვენირების მეთოდებისა და ბიოინფორმატიკის გამოყენება გენომების (ორგანიზმის ერთი უჯრედის დნმ-ის სრული ნაკრები) ფუნქციისა და სტრუქტურის გასაანალიზებლად. ეს სფერო მოიცავს მცდელობებს ორგანიზმების მთელი დნმ-ის თანმიმდევრობის დადგენისა და წვრილმასშტაბიანი გენეტიკური რუკების შექმნისათვის. ეს სფერო ასევე მოიცავს შიდაგენომურ მოვლენათა შესწავლას, როგორიცაა ჰეტეროზისი, ეპისტაზი, პლეიოტროპია და სხვა ურთიერთქმედებები ლოკუსებსა და ალელებს შორის გენომში. ამის საპირისპიროდ, ცალკეული გენების როლებისა და ფუნქციების გამოკვლევა არის მოლეკულური ბიოლოგიის ან გენეტიკის ძირითადი ფოკუსი და თანამედროვე სამედიცინო და ბიოლოგიური კვლევის საერთო თემა. ცალკეული გენების კვლევა არ ექცევა გენომიკის განმარტებაში, რადგან ამ გენეტიკური გზის და ფუნქციური ინფორმაციის ანალიზის მიზანი არ არის მისი ზემოქმედების, ადგილის და რეაქციის გამოკვეთა მთელი გენომის ქსელებზე.
ჯანმრთელობის მეცნიერებები – მეცნიერებები, რომლებიც ფოკუსირებულია ჯანმრთელობაზე ან ჯანდაცვაზე. დაკავშირებულია მრავალ აკადემიურ დისციპლინასთან, როგორც დისციპლინებთან, ასევე პაციენტთა უსაფრთხოების განვითარებად დისციპლინებთან (როგორიცაა სოციალური მზრუნველობის კვლევა).
სამედიცინო მოწყობილობები – სამედიცინო მოწყობილობა არის ინსტრუმენტი, აპარატი, იმპლანტი, რეაგენტი, ან მსგავსი ან მასთან დაკავშირებული საგანი, რომელიც გამოიყენება დაავადებების ან სხვა მდგომარეობების დიაგნოსტიკის, პრევენციის ან მკურნალობისთვის, არ აღწევს თავის მიზნებს ქიმიური მოქმედებით სხეულში ან სხეულზე (რაც მას მედიკამენტად გადააქცევდა). მაშინ როცა სამედიცინო პროდუქტები (ასევე ცნობილი როგორც ფარმაცევტული საშუალებები) აღწევენ თავიანთ ძირითად მოქმედებას ფარმაკოლოგიური, მეტაბოლური ან იმუნოლოგიური საშუალებებით, სამედიცინო მოწყობილობები მოქმედებენ სხვა საშუალებებით, როგორიცაა ფიზიკური, მექანიკური ან თერმული საშუალებები.
სამედიცინო გამოსახულება – ტექნიკა და პროცესი, რომელიც გამოიყენება ადამიანის სხეულის (ან მისი ნაწილებისა და ფუნქციის) გამოსახულებების შესაქმნელად კლინიკური ან ფიზიოლოგიური კვლევითი მიზნებისთვის.
იმუნოთერაპია – "დაავადების მკურნალობა იმუნური პასუხის გამოწვევით, გაძლიერებით ან ჩახშობით". იმუნოთერაპიები, რომლებიც შექმნილია იმუნური პასუხის გამოსაწვევად ან გასაძლიერებლად, კლასიფიცირებულია როგორც აქტივაციის იმუნოთერაპიები, ხოლო იმუნოთერაპიები, რომლებიც ამცირებენ ან ახშობენ, კლასიფიცირებულია როგორც სუპრესიის იმუნოთერაპიები.
კინეზიოლოგია – ადამიანის მოძრაობის სამეცნიერო შესწავლა. კინეზიოლოგია, ასევე ცნობილი როგორც ადამიანის კინეტიკა, განიხილავს ფიზიოლოგიურ, მექანიკურ და ფსიქოლოგიურ მექანიზმებს. კინეზიოლოგიის გამოყენება ადამიანის ჯანმრთელობაში მოიცავს: ბიომექანიკას და ორთოპედიას, ძალისა და მდგრადობის ვარჯიშს, სპორტის ფსიქოლოგიას, რეაბილიტაციის მეთოდებს, როგორიცაა ფიზიკური და ოკუპაციური თერაპია, სპორტსა და ვარჯიშს. ინდივიდები, რომლებმაც მიიღეს ხარისხები კინეზიოლოგიაში, შეუძლიათ იმუშაონ კვლევაში, ფიტნეს ინდუსტრიაში, კლინიკურ გარემოში და ინდუსტრიულ გარემოში. ადამიანისა და ცხოველის მოძრაობის შესწავლა მოიცავს გაზომვებს მოძრაობის თვალთვალის სისტემებიდან, კუნთებისა და ტვინის აქტივობის ელექტროფიზიოლოგიიდან, ფიზიოლოგიური ფუნქციის მონიტორინგის სხვადასხვა მეთოდებიდან და ქცევითი და კოგნიტური კვლევის სხვა ტექნიკებიდან.
ოპტოგენეტიკა – ნეირომოდულაციის ტექნიკა, რომელიც გამოიყენება ნეირომეცნიერებაში და იყენებს ოპტიკისა და გენეტიკის ტექნიკების კომბინაციას ცოცხალ ქსოვილში ცალკეული ნეირონების აქტივობების კონტროლისა და მონიტორინგისთვის — თუნდაც თავისუფლად მოძრავ ცხოველებში — და ამ მანიპულაციების ეფექტების ზუსტად გასაზომად რეალურ დროში. ოპტოგენეტიკაში გამოყენებული ძირითადი რეაგენტები არიან სინათლისადმი მგრძნობიარე ცილები. სივრცულად ზუსტი ნეირონული კონტროლი მიიღწევა ოპტოგენეტიკური აქტივატორების, როგორიცაა ჩანელროდოფსინი, ჰალოროდოფსინი და არქეოროდოფსინი, გამოყენებით, ხოლო დროულად ზუსტი ჩანაწერები შეიძლება გაკეთდეს ოპტოგენეტიკური სენსორების, როგორიცაა კლომელეონი, მერმეიდი და სუპერკლომელეონი, დახმარებით.
ფარმაკოგენომიკა – მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის სფერო, რომელიც აანალიზებს თუ როგორ მოქმედებს გენეტიკური აგებულება ინდივიდის რეაქციაზე მედიკამენტებზე. ფარმაკოგენომიკა (ფარმაკოლოგიისა და გენომიკის პორტმანტო) შეისწავლის გენეტიკური ვარიაციის გავლენას მედიკამენტებზე პაციენტების რეაქციაზე გენური ექსპრესიის ან ერთნუკლეოტიდური პოლიმორფიზმების კორელაციით მედიკამენტის ეფექტურობასთან ან ტოქსიკურობასთან.
ფარმაკოლოგია – მედიცინისა და ბიოლოგიის დარგი, რომელიც დაკავშირებულია მედიკამენტების მოქმედების შესწავლასთან, სადაც მედიკამენტი შეიძლება ფართოდ განისაზღვროს, როგორც ნებისმიერი ადამიანის მიერ შექმნილი, ბუნებრივი ან ენდოგენური (სხეულის შიგნით) მოლეკულა, რომელიც ახდენს ბიოქიმიურ და/ან ფიზიოლოგიურ ეფექტს უჯრედზე, ქსოვილზე, ორგანოზე ან ორგანიზმზე. უფრო კონკრეტულად, ეს არის ურთიერთქმედებების შესწავლა, რომლებიც ხდება ცოცხალ ორგანიზმსა და ქიმიურ ნივთიერებებს შორის, რომლებიც მოქმედებენ ნორმალურ ან არანორმალურ ბიოქიმიურ ფუნქციაზე. თუ ნივთიერებებს აქვთ სამკურნალო თვისებები, ისინი ითვლებიან ფარმაცევტულ საშუალებებად.
პროტეომიკა – ცილების ფართომასშტაბიანი შესწავლა, განსაკუთრებით მათი სტრუქტურებისა და ფუნქციების. ცილები არის ცოცხალი ორგანიზმების ცხოველმყოფელი ნაწილები, რადგან ისინი არიან უჯრედების ფიზიოლოგიური მეტაბოლური გზების ძირითადი კომპონენტები. პროტეომი არის ცილების მთელი ნაკრები, რომელიც წარმოიქმნება ან მოდიფიცირდება ორგანიზმის ან სისტემის მიერ. ეს იცვლება დროსთან და განსხვავებულ მოთხოვნებთან ან სტრესებთან ერთად, რომელსაც გადის უჯრედი ან ორგანიზმი.