ხუან პერედა

ხუან პერედა ასბუნი (დ. 17 ივნისი, 1931 – გ. 25 ნოემბერი, 2012) — ბოლივიელი სამხედრო გენერალი, რომელიც 1978 წელს ბოლივიის 52-ე პრეზიდენტი იყო. მან ქვეყანა მხოლოდ ოთხი თვის განმავლობაში მართა და პრეზიდენტად მისი მოსვლა ბოლივიის ისტორიაში ყველაზე არასტაბილური პერიოდის დასაწყისს აღნიშნავდა.

ბიოგრაფია
ხუან პერედა 1931 წლის 17 ივნისს ლა-პასში დაიბადა. მისი მამა ვაჭართა ოჯახიდან იყო, ხოლო დედა - პალესტინელი ქრისტიანების მდიდარი ოჯახიდან. პერედა ბოლივიის შეიარაღებულ ძალებში შევიდა, მოგვიანებით კი ახლადშექმნილი საჰაერო ძალების ნაწილი გახდა. ის სამხედრო ავიაციის სკოლას ხელმძღვანელობდა და შემდგომში საჰაერო ძალების მეთაურად დაინიშნა. ჰუგო ბანზერის დიქტატურის დროს (1971–1978) მრეწველობის მინისტრად მსახურობდა, ხოლო 1970-იანი წლების ბოლოს კი, შინაგან საქმეთა მინისტრად, რაც, შესაძლოა, თავად ბანზერის შემდეგ რეჟიმის ყველაზე გავლენიანი თანამდებობა იყო.

არჩევნები
როდესაც 1978 წელს მაშინდელმა დიქტატორმა შვიდი წლის შემდეგ არჩევნების დანიშვნა გადაწყვიტა, მან ხუან პერედა თავის შემცვლელად აირჩია. იმ დროს ბოლივიის პრეზიდენტებს ეკრძალებოდათ დაუყოვნებლივი ხელახალი არჩევა. ითვლებოდა, რომ პერედა აირჩეოდა გაყალბებული არჩევნების „დახმარებით“, ოთხი წლის განმავლობაში მართავდა ქვეყანას და შემდეგ ბანზერს კონსტიტუციური პრეზიდენტის რანგს დაბრუნებდა, როგორც კი მას ექნებოდა დრო, რომ თავისი იმიჯი გაეუმჯობესებინა და სამოქალაქო პოლიტიკაზე გადასულიყო. როგორც ჩანს, ბანზერს სხვა აზრი ჰქონდა, რადგან არჩევნებისთვის ყოფილი პრეზიდენტის, ერნან სილესის მემარცხენე კოალიცია გამოკითხვებში დიდ უპირატესობას ფლობდა და ვერანაირი გაყალბება ვერ უარყოფდა ამას.

პერედა მემარჯვენე ალიანსის, „ხალხის ნაციონალისტური კავშირის“ კანდიდატად იყრიდა კენჭს. ოფიციალური შედეგებით, პერედამ ხმების 50 პროცენტზე ოდნავ მეტით გაიმარჯვა, რაც რამდენიმე ათასი ხმით მეტი იყო გამარჯვებისთვის საჭირო ზღვარზე. თუმცა, საპროტესტო აქციებმა ქვეყანის პარალიზება მოახდინა და დამოუკიდებელი ორგანიზაციები თანხმდებოდნენ, რომ ყველა ეგზიტპოლის მიხედვით, საილსმა მარტივად გაიმარჯვა - შედეგი საკმაოდ განსხვავებული იყო იმისგან, რასაც ამტკიცებდნენ. გარდა ამისა, ოფიციალური შედეგებით, რეგისტრირებულ ამომრჩევლებზე დაახლოებით 200 000-ით მეტი ხმა იყო მიცემული. ამ ეტაპზე ბანზერმა გააუქმა არჩევნები, დაგმო არჩევნების გაყალბება და საერთოდ გაემიჯნა მას, ფაქტობრივად, პერედას და მის უახლოეს მხარდამჭერებს ადანაშაულებდა. მან განაცხადა, რომ ერთ ან ორ წელიწადში ხელახლა დანიშნავდა არჩევნებს.

თუმცა, ბანზერი პერედას გარეშე ფიქრობდა, რომელიც თავს ხელისუფლებაში დარჩენის ინსტრუმენტად თვლიდა. მან სახელმწიფო გადატრიალება მოაწყო მრავალი სამხედრო ოფიცრის მხარდაჭერით, რომლებიც თვლიდნენ, რომ ბანზერი შეიარაღებულ ძალებს საკუთარი პოლიტიკური მიზნებისთვის მანიპულირებდა. მას შემდეგ, რაც ბანზერი იძულებული გახდა 1978 წლის ივლისში კემადოს სასახლე დაეტოვებინა, პერედა პრეზიდენტად დაინიშნა, თუმცა არა კონსტიტუციური გზით, რადგან გაყალბება თვალსაჩინო იყო. თუმცა, მან ბანზერი დაადანაშაულა და არაპირდაპირ განაცხადა, რომ გონივრულ ვადაში ახალ არჩევნებს დანიშნავდა. ამ მხრივ მისი სიცხადის ნაკლებობა და თანმიმდევრული სამთავრობო პროგრამის აშკარა ნაკლებობა მისი დამარცხების მიზეზი გახდა. თანამდებობაზე ყოფნის ოთხი თვის შემდეგ, გენერალი პერედა გენერალ დავიდ პადილიას ხელმძღვანელობით დემოკრატიულად ორიენტირებულმა ოფიცრებმა დაამხეს. ყველას მიერ ღალატის შეგრძნებით (ბანზერიდან დაწყებული 1978 წლის ივლისის სახელმწიფო გადატრიალების თანამონაწილეებით დამთავრებული) პერედა ამ ეტაპზე საზოგადოებრივი ცხოვრებიდან წავიდა და პოლიტიკაში აღარასდროს მიუღია მონაწილეობა.