iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჭელიათა

ჭელიათა — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ჯავის მუნიციპალიტეტში (ედისის თემი), მდინარე დიდი ლიახვის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1860 მეტრი, ჯავიდან 38 კილომეტრი. სოფლის მახლობლად შემორჩენილია გვიანი შუა საუკუნეების კოშკების ნანგრევები.

საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად ითვლება რუსეთის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიად.
ჭელიათისწყალი

ჭელიათისწყალი — მდინარე საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე (ყოფ. სამხრეთ ოსეთის აო), ერმანისწყლის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 7,4 კმ, აუზის ფართობი 19,3 კმ². სათავე აქვს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე 3375 მ სიმაღლეზე. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე და ზაფხულში, წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 0,75 მ³/წმ.
ჭელიაღელე

ჭელიაღელე — სოფელი საქართველოში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: აგარა, ზედა თლუღი, უყეში, ქვედა თლუღი). მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1190 მეტრი, ამბროლაურიდან 12 კილომეტრი, ტყიბულიდან 26 კმ. სოფელში მდებარეობს 1905-1908 წლებში აშენებული მთავარანგელოზთა სახელობის ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 91 ადამიანი.
სინათლის ძალა

სინათლის ძალა (აღნიშვნა: _) — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც ახასიათებს ხილული გამოსხივების წყაროს. ზოგად შემთხვევაში სინათლის ძალა წყაროდან სხვადასხვა მიმართულებით სხვადასხვაა. იგი ტოლია ელემენტარული სივრცითი კუთხის (რომელიც მოიცავს მოცემულ მიმართულებას) შიგნით წყაროდან გავრცელებული სინათლის ნაკადის ფარდობისა ამ სივრცით კუთხესთან. ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში სინათლის ძალის ერთეულია კანდელა (კდ.). სინათლის ძალის ცნებას იყენებენ მხოლოდ წყაროდან ისეთ მანძილზე, რომლებიც ბევრად აღემატებიან მის ზომებს.

სინათლის ძალა გამოითვლება ფორმულით — _=\{\_}{\}.

სინათლის ძალის ცნებას იყენებენ მხოლოდ წყაროდან ისეთ მანძილებზე, რომლებიც ბევრად აღემატებიან მის ზომებს.
ჭელირი

ჭელირი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ეცერის თემში (სოფლები: ბარში, გვალდერი, ისკარი, კალაში, ლადრერი, ლანტელი, ლაშხრერი, უსგვირი, უღვალი, ფხუტრერი, ქურაში, ცალანარი, ჭელირი, ჰებუდი). მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1520 მ, მესტიიდან 32 კმ. მდიდარია მინერალური წყლებით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 62 ადამიანი.

}
ამბაკო ჭელიძე

ამბაკო სოლომონის ძე ჭელიძე (დ. 20 ივლისი, 1878, ბაჯი, ახლანდ. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი — გ. 25 დეკემბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი მწერალი, მთარგმნელი, საზოგადო მოღვაწე.

ამბაკო ჭელიძე 1895 წლიდან მუშაობდა გაზეთ „ივერიის“ რედაქციაში. ირანში მონაწილეობდა ირან-საბჭოთა კავშირის ბანკის დაარსებაში (1923-29 წლებში). 1927 წელს იმოგზაურა ფერეიდანში. ერთ-ერთმა პირველმა აღადგინა კავშირი ფერეიდნელ ქართველებთან; სწავლობდა მათ ენას, ისტორიას, ყოფას; იყო თბილისის ქართველ მუსლიმანთა დამხმარე კულტურული საზოგადოების წევრი.

ამბაკო ჭელიძემ მწერლობა მოთხრობების წერით დაიწყო. აღადგინა სპარსულიდან ქართულად თარგმნის დიდი ხნის მივიწყებული ტრადიცია. მისი თარგმანები გაერთიანებულია კრებულებში: „სპარსელი ლირიკოსები“ (1935), „ირანელი ლირიკოსები“ (1936), „მოლა ნასრედინის ანეკდოტები“ (1940), ომარ ხაიამის „რობაიათი“ (1946). თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დავალებით სრულად თარგმნა ნიზამის პოემები „ლეილი და მაჯნუნი“, „ხოსროვი და შირინი“ (1964), „საიდუმლოებათა სალარო“; საადის „ბუსთანი“ (1955), „გოლესთანი“ (1948). ავტორია წიგნებისა „ფერეიდნელი ქართველები“ (1935) და „ექვსი წელი სპარსეთში“ (1964).
გიორგი ჭელიძე

გიორგი ალექსანდრეს ძე ჭელიძე (დ. 24 ოქტომბერი, 1922, თბილისი — გ. 2 დეკემბერი, 1990) — ქართველი კინოოპერატორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1966). 1950 წ. დაამთავრა საკავშირო კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ინსტიტუტის საოპერატორო ფაკულტეტი. 1952 წლიდან მუშაობს „ქართულ ფილმში“. მთავარი ოპერატორია მხატვრული ფილმებისა: ჩვენი ეზო (1956), საბუდარელი ჭაბუკი (1957), მაია წყნეთელი (1959), ხევსურული ბალადა (1965), დიდოსტატის მარჯვენა (1969), როცა აყვავდა ნუში (1972), პირველი მერცხალი (1975), გასეირნება თბილისში (1975), იმერული ესკიზები (1979), მაცივარში ვიღაც იჯდა (1983) და სხვ.

ფილმოგრაფია
გრიგოლ ჭელიძე

გრიგოლ ფილიპეს ძე ჭელიძე (დ. 11 ივნისი, 1912, ქუთაისი — გ. 23 აგვისტო, 1976, გაგრა; დაკრძალულია თბილისში) — ქართველი გეოლოგი, გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1974).

ბიოგრაფია
1933 წელს დაამთავრა თსუ. 1945 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტში. ჭელიძის შრომები ძირითადად შეეხება საქართველოს ნეოგენური ნალექების სტრატიფიკაციისა და პალეონტოლოგიის საკითხებს. მიღებული ჰქონდა საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემია (1973), შრომის წითელი დროშის ორდენი და მედლები.
აბუხალო (ქარელის მუნიციპალიტეტი)

აბუხალო — ნასოფლარი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ზღუდერის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ძამის სათავეში. ზღვის დონიდან 1500 მეტრი. ქარელიდან 35 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

აღწერა
 საუკუნეში სოფ. აბუხალო ეკუთნოდა ამილახვრებს (ორბელიანი 1981: 66). სოფ. აბუხალო არქეოლოგიურად შეუსწავლელია. აბუხალოს ნასოფლარი მდებარეობს დღევანდელი სოფლიდან 2,5 კმ-ის დაშორებით, მთის ზეგანზე, სადაც შემორჩენილია დარბაზული ტიპის ეკლესიის ნანგრევები და წრიული ზღუდე (სძა 1990: 354). სამონასტრო კომპლექსი მდებარეობს სოფლიდან დასავლეთით, ფრიალო კლდეზე. მონასტრის დასავლეთი მხარე დაცულია მაღალი გალავნით. ძეგლი შედგება კლდეში ნაკვეთი, სხვადასხვა ზომის ერთმანეთთან დაკავშირებული 8 გამოქვაბულისგან. ეკლესია ნაგებია აგურით. აფსიდა ნახევარწრიულია. კედლებზე შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები. სამონასტრო კომპლექსი თარიღდება - სს-ით (სძა 1990: 354).

აბუხალოს ეკლესია (ქც 4: 345,4). იხსენიება შემდეგ წერილობით წყაროებში: ვახუშტი ბაგრატიონის „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“ (ქც 4: 345,4), „დასტურლამალი“ (ქართ. სამართ. ძეგ. 1965: 279), პაპუნა ორბელიანის „ამბავნი ქართლისანი“ (ორბელიანი 1981: 66).

ვახუშტი ბაგრატიონი აბუხალოს შესახებ გადმოგვცემს: „კუალად გვეძინეთის დასავლით (მდ. ძამას) მოერთვის ხევი აბუხალოსი. აქა არიან ქუაბნი გამოკვეთილნი მაღალს კლდესა შინა მრავალნი. მას შინა ეკლესია კეთილი და კაცთა შეუვალი სიმაგრით. აქიდამ გარდავალს გზა გუჯარეთს რაჭის ხევზედ. აბუხალოს დასავლით გარდავალს გზა გუჯარეთს“ (ქც 4: 345, 2-5).

ეს კლდე სოფელ აბუხალოს დასავლეთ მხარესაა და აბუხალოსწყალი ჩამოუდის. ხალხი ამ ქვაბულს მონასტერს ეძახის. აბუხალოს გამოქვაბული თავდაცვითი ნაგებობა ყოფილა – განსაცდელის ჟამს მოსახლეობა მას თავს აფარებდა. იგი - საუკუნეებს მიეკუთვნება.

2005 წლის 1 მაისიდან სოფელში მოქმედებს აბუხალოს დავით გარეჯელის სახელობის მამათა მონასტერი.
პოლ მაკ-კარტნის დისკოგრაფია

აქ წარმოდგენილია პოლ მაკ-კარტნის სრული სოლო დისკოგრაფია, მისი ჯგუფის ჩანაწერებთან ერთად.

ალბომები
სოლო და 
კლასიკური ალბომები
ელექტრონიკა
საკონცერტო ალბომები
კომპილაციები
პრომო და შეზღუდული ალბომები
სინგლები
1970-იანები
1980-იანები
1990-იანები
2000-იანები-დღემდე
სხვა ჩანაწერები
ვიდეოგრაფია
ვიდეო ალბომები
მუსიკალური ვიდეოები
ბანი (ქარელის მუნიციპალიტეტი)

ბანი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ზღუდერის თემში). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. მდინარე ორბოძალისწყლის (ძამის შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1130 მეტრი. ქარელიდან 18 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.
გიორგი ანდღულაძე

გიორგი ბეჟანის ძე ანდღულაძე (დ. 20 იანვარი, 1864, ოზურგეთის მაზრა — 22 მარტი, 1948, პარიზი) — რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი.

დაამთავრა ოზურგეთის საკლასო სასწავლებელი და თბილისის ქვეით იუნკერთა სკოლა (1887). მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში (1904-05); პოლკოვნიკი (1912). პირველი მსოფლიო ომის დროს მეთაურობდა ქვეითთა პოლკს, შემდეგ ბრიგადას; გენერალ-მაიორი (1917). 1917 წ. ოქტომბრის ბოლშევიკური გადატრიალების შემდეგ თეთრი მოძრაობის რიგებში იბრძოდა; მეთაურობდა ბრიგადას, შემდეგ დივიზიას „რუსეთის სამხრეთის შეიარაღებული ძალების“ შემადგენლობაში. 1920 წ. ნოემბ. ყირიმიდან ევაკუაციის შემდეგ თავი შეაფარა ბულგარეთს, შემდეგ საფრანგეთს. გარდაიცვალა პარიზში. დაკრძალულია იქვე, სენ-ჟენევიევ-დე-ბუას რუსულ სასაფლაოზე.
ნაიბი

ნაიბი (არაბ. ნაცვალი, მოადგილე) — შუა საუკუნეების ისლამურ სახელმწიფოებში პროვინციის გამგებელი; რუსეთთან შეერთებამდე ამიერკავკასიის სახანოებში შემავალი ცალკეული ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთულის უფროსი; შამილის საიმამოში სამხედრო-ადმინისტრაციული ფუნქციის მქონე მოხელე.

აღმოსავლეთის ზოგიერთ თანამედროვე მუსლიმანურ ქვეყნებში ნაიბი საერო თუ სასულიერო თანამდებობის პირის მოადგილეა, ზოგან — ადგილობრივი პოლიციის, სოფლის თუ თმის უფროსიც. ოსმალეთის იმპერიაში — შარიათის სასამართლოს მოსამართლე, უმაღლესი მოსამართლის მოადგილე, ყადის თანაშემწე.

- საუკუნეებში აღმოსავლეთ საქართველოში ნაიბი საერო თუ სასულიერო ხელისუფლის მოადგილე, ნაცვალი იყო. ნაიბი ჰყავდათ ცენტრალური ხელისუფლების მოხელეებს — ეშიკაღასბაშს, ყორიასაულბაშს, ქეშიქჩიბაშს, ნასაღჩიბაშს, აგრეთვე — თბილისის და გორის მელიქებსა და მდევართა ჯარის უფროსებს.
ნაირბალახეული

ნაირბალახეული — ბალახოვან მცენარეთა ჯგუფი, რომელშიც შედის მათი ყველა სახეობა მარცვლოვანთა, პარკოსანთა და ისლისებრთა გარდა. ნაირბალახეულები ერთმანეთისაგან განსხვავდებიან ეკოლოგიური და ბიოლოგიური თვისებებით, აგრეთვე სამეურნეო მნიშვნელობით. ბევრი ნაირბალახეულია დაბლობისა და ჭალის მდელოებზე, აგრეთვე ველის ზონაში. მათ იყენებენ ძირითადად საძოვრებად. ნათეს საკვებ სავარგულებზე ნაირბალახეულის არსებობა მიუღებელია.
ნაირწამწამიანები

ნაირწამწამიანები — უმარტივესთა რიგი სპირალურწამწამიანთა ქვეკლასისა. სხეული დაფარული აქვთ სიგრძივად განლაგებული წვრილი წამწამებით. სხეულის წინა ბოლოზე მოთავსებულია პირის ნაპრალი — ციტოფარინქსი, უკანა ბოლოზე — ანალური ხვრელი ციტოპიგი. აქვთ 2 ბირთვი: მაკრონუკლეუსი და მიკრონუკლეუსი. მრავლდებიან სქესობრივად (კონიუგაციით) ან განივი დაყოფით. რიგში 450 სახეობაა. ამათგან აღსანიშნავია სტენტორი , რომელიც ბინადრობს ზღვაში და მტკნარ წყალში. მისი ზომა 2 მმ-მდე აღწევს. ნაირწამწამიანებთა პარაზიტული ფორმაა ადამიანის პარაზიტი ნაწლავის ბალანტიუდიუმი. ნაირწამწამიანებს აქვთ რეგენერაციის უნარი.
ჯორჯო მორანდი

ჯორჯო მორანდი (იტალ. , დ. 20 ივლისი, 1890, ბოლონია — გ. 18 ივნისი, 1964, იქვე) — იტალიელი ფერმწერი, ყველაზე უკეთ ცნობილია ნატურმორტებით.

ბიოგრაფია
დაიბადა ბოლონიაში, იტალია. 1907 წელს ნატიფ ხელოვნებათა აკადემიაში წავიდა სასწავლებლად. მისი ჩამოყალიბების წლების ნამუშევრებში აშკარაა სეზანისა და ზოგადად, კუბიზმის გავლენა, მოკლე გადახვევით ფუტურისტულ სტილში 1914 წელს. ამავე წელს მორანდი ხატვის მასწავლებლად დანიშნეს ბოლონიის დაწყებით სკოლაში, სადაც ის 1929 წლამდე მუშაობდა. ამჟამად ბოლონიის ამ სკოლაში მორანდისადმი მიძღვნილია მუზეუმი, სადაც მის ნამუშევრებთან ერთად აღდგენილია მისი სტუდიაც.

1915 წელს მორანდი სამხედრო სამსახურში ჩაეწერა, თუმცა ფსიქიკური აშლილობის გამო უვადოდ დაითხოვეს. ომის პერიოდში მორანდის ნატიურმორტები სულ უფრო მინიმალისტური ხდება მათი კომპოზიციური ელემენტების მხრივ და უფრო დახვეწილი ფორმით, რითაც ის საკუთარ აღტაცებას გამოხატავს სეზანისა და დუანიერ რუსოს მიმართ.

მეტაფიზიკური მხატვრობის ფაზა მორანდის შემოქმედებაში 1918-22 წლებს მოიცავს. ეს იყო მისი ბოლო მნიშვნელოვანი სტილისტური გადახრა; რის შემდეგაც, ის მეტწილად ყურადღებას ამახვილებს ტონალობის, ფერთა გრადაციებისა და ობიექტების განლაგებაზე, გაერთიანებულს ატმოსფერულ ბურუსში, რაც მისი შემოქმედების განმსაზღვრელი მიმართულება ხდება ცხოვრების ბოლომდე. მორანდის ნამუშევრების გამოფენა ნოვეჩენტო იტალიანოს ექსპოზიციებზე ჩატარდა 1926 და 1929 წლებში, თუმცა მისი თანამედროვენი მას 20-იანი წლების ბოლოს უფრო რეგიონალისტ სტრაპეზეს ჯგუფს უკავშირებდნენ — ფაშიზმის ზეგავლენის ქვეშ მოქცეულ ჯგუფს, რომელიც ადგილობრივ კულტურულ ტრადიციებზე ამახვილებდა ყურადღებას. 1930-56 წლებში მორანდი ნატიფ ხელოვნებათა აკადემიაში ოფორტს (გრავიურის ნაირსახეობა) ასწავლიდა. 1948 წელს ვენეციის ბიენალეზე ის ფერწერაში პირველი პრემიით დააჯილდოვეს. ის პირველად მოგზაურობს პარიზში 1956 წელს, ხოლო 1957 წელს სან-პაოლოს ბიენალეზე ფერწერული ნამუშევრებისთვის გრან-პრი მიიღო.

თითქმის მთელი კარიერის განმავლობაში მორანდი ნატიურმორტებსა და პეიზაჟებს ხატავდა, რამდენიმე ავტოპორტრეტის გამონაკლისით. ტონალობის, ფერისა და კომპოზიციური ბალანსის მიმართ თითქმის პედანტური დამოკიდებულებით, ის ისევ და ისევ ასახავდა იგივე ბოთლებსა და ვაზებს ნახატებში, რომლებიც შესრულების უკიდურესი სიმარტივით გამოირჩევა. მორანდის ხელს 133 ოფორტი ეკუთვნის, რაც თავის მხრივ მნიშვნელოვანი მოცულობაა, ხოლო მისი აკვარელებითა და ფანქრით შესრულებული ნახატები აბსტრაქტულობის სრულიად ინდივიდუალისტურ კოლექციას ქმნის.

მემკვიდრეობა
მორანდი თავისი დროის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული იტალიელი მხატვარი იყო. ფედერიკო ფელინიმ მის ხსოვნას მიუძღვნა საკუთარი ფილმი ” ”, რომელშიც მორანდის ტილოები ფიგურირებს. მორანდის ასევე მიაკუთვნებენ მისი თაობის იტალიელ მხატვართა იმ მცირერიცხოვან ჯგუფს, რომლებმაც შეძლეს თავი დაეღწიათ ფაშიზმის გავლენისგან და წმინდა გამომსახველობითი ღირებულებების მოდერნისტული აბსტრაქციის სტილი განავითარეს. მისი მარტივი და განმეორებადი მოტივებით, ასევე ფერის, ზედაპირისა და დატვირთვის ეკონომიურობით, მორანდი მინიმალიზმის მნიშვნელოვანი წინამორბედი გახდა.

რესურსები
ჯორჯო მორანდის ნამუშევრების არქივი
მორანდის მუზეუმის ვებსაიტი
მეტროპოლიტენის ხელოვნების მუზეუმის სპეციალური გამოფენა (შემოდგომა 2008)
ნაკადული (გამომცემლობა)

„ნაკადული“ — ქართული სპეციალიზებული საბავშვო და ახალგაზრდული გამომცემლობა. დაარსდა 1938 წელს თბილისში „საბლიტგამის“ სახელწოდებით. 1960 წლიდან ეწოდება „ნაკადული“. გამოსცემდა ქართულ კლასიკურ და თანამედროვე ლიტერატურას, უცხოური ლიტერატურის შედევრებს. მისი სერიული გამოცემებია:„იყო და არა იყო რა“, „მსოფლიოს ხალხთა ზღაპრები“, „მშვენიერების სამყაროში“, „ჩვენი სახელოვანი თანამემამულენი“, „ქართველები დიდ სამამულო ომში“ და სხვა. ბიბლიოთეკებია „ქართული პოეზია“, „პიონერი“, „ქართული საყმაწვილო ლიტერატურა“ და სხვა. პერიოდული ალმანახებია: „ჩვენი კოცონი“, „ფრესკა“, „ჯეჯილი“, „ცოდნის კარი“. წიგნები დასურათებულია გამოჩენილი ქართველი მხატვრების მიერ. „ნაკადულის“ გამგებლობაში იყო საბავშვო წიგნის სახლი, რომელიც გამოსაცემად ამზადებდა თეორიული, კრიტიკული, კვლევითი და ბიბლიოგრაფიული ხასიათის წიგნებს. ყოველწლიურად გამოსცემდა 150 დასახელების წიგნებს 3 მლნ. ცალ საერთო ტირაჟით.
ნაკადული (ფურცელი)

ნაკადული — ქართული პედაგოგიური ფურცელი. გამოდიოდა 1904–1906 წლებში თბილისში 2 თვეში ერთხელ. სხვადასხვა დროს რედაქტორები იყვნენ ე. ერისთავი, ნ. ზურაბიშვილი, ა. მდივანი, მ. მაჭავარიანი. გამომცემელი — ნ. ქობულაშვილი. გამოიცა 7 ნომერი. იბეჭდებოდა წერილები ბავშვთა ზნეობრივი აღზრდის, სახალხო განათლების, ფსიქოლოგიის, საშინაო აღზრდისა და სხვა საკითხებზე, თანამშრომლობდნენ ექიმი ა. ბალარჯიშვილი, ე. ელიავა, შ. ჩიტაძე, პ. სურგულაძე, გ. ნათაძე, ა. მიქაბერიძე, ა. ნათაძე და სხვები.
ნაკადული (მოზარდების ჟურნალი)

„ნაკადული“ — ქართული ყოველთვიური სურათებიანი ჟურნალი მოზარდებისათვის, გამოდიოდა 1904–1920 წლებში თბილისში. სხვადასხვა დროს რედაქტორები იყვნენ ელისაბედ ერისთავი და ნინო ზურაბიშვილი (1904–1905), მ. დემურია (1906–1910), ნ. ნაკაშიძე (1911–1920). გამომცემლები — ნ. ქობულაშვილი (1904–1905), პ. თუმანიშვილი (1906–1920). ჟურნალში ქვეყნდებოდა აღმზრდელობითი და პედაგოგიური ხასიათის მოთხრობები, ლექსები, მოგონებები, ისტორიული ამბები, წერილები მითოლოგიაზე და სხვა თემებზე. თანამშრომლობდნენ აკაკი წერეთელი, ვაჟა-ფშაველა, იროდიონ ევდოშვილი, შიო არაგვისპირელი, სოფრომ მგალობლიშვილი, ალექსანდრე მიქაბერიძე, ვარლამ რუხაძე, დუტუ მეგრელი, ეკატერინე გაბაშვილი, ნიკოლოზ კეცხოველი და სხვები.
ნაკადული (საბავშვო ჟურნალი)

„ნაკადული“, ქართული საბავშვო ჟურნალი მცირეწლოვანთათვის, ორკვირეული (1918 წლიდან - ყოველთვიური) სურათებიანი გამოცემა. გამოდიოდა 1904-1927 წლებში თბილისში. ჟურნალში თანამშრომლობდნენ აკაკი წერეთელი, იროდიონ ევდოშვილი, შიო მღვიმელი, ვაჟა-ფშაველა, ვარლამ რუხაძე, სოფრომ მგალობლიშვილი, ეკატერინე გაბაშვილი, თ. კანდელაკი, ლ. მეგრელიძე, ს. ყიფიანი, გ. უჩიშვილი, ლეო ქიაჩელი, ილია სიხარულიძე, ნიკოლოზ კეცხოველი და სხვები. ჟურნალში უფასო დამატებების სახით გამოსცა ვილჰელმ და იაკობ გრიმების ზღაპრები, ჩარლზ დიკენსის „სკრუჯი და მარლეო“, ჰარიეტ ბიჩერ სტოუს „ბიძია თომას ქოხი“ და ქართული მხატვრული ანბანი კუბიკებზე.

„ნაკადულის“ რედაქტორები იყვნენ ე. ერისთავი და ნ. ზურაბიშვილი (1904-1905), მარიამ დემურია (1906-1909), ნინო ნაკაშიძე (1910-1920). 1921-1927 წლებში — სარედაქციო კოლეგია. გამომცემლები — ნ. ქობულაშვილი (1906-1920), განათლების სახალხო კომისარიატი და საქართველოს ალკკ ცენტრალური კომიტეტი (1921-1922), „სახელგამი“ (1923-1927). განათლების სახალხო კომისარიატმა „ნაკადულის“ ნაცვლად 1928 წელს დაიწყო ჟურნალ „ოქტომბრელის“ გამოცემა.
რიქსდაგი

რიქსდაგი — შვედეთის ერთპალატიანი პარლამენტი, რომელსაც ოთხი წლის ვადით ირჩევენ და პროპორციული სისტემით არჩეული 349 დეპუტატისგან შედგება. რიქსდაგს სპიკერი — ტალმანი (შვედ. ) მეთაურობს. ესაა შვედეთის უმაღლესი საკანონმდებლო და წარმომადგენლობით ორგანო. რიქსდაგის შენობა სტოკჰოლმის ცენტრში, კუნძულ ჰელგეანდსჰოლმენზე მდებარეობს.
ტაილ-ფოტო

ტაილ-ფოტო — სურათი, შექმნილი მრავალი პატარა სურათისაგან, რომელთა ზომის შემცირებით და სწორი თანმიმდევრობით დაწყობის შემდეგ, გამოდის სხვა სურათი.

ტაილ-ფოტო, როგორც იდეა დიდიხანი არსებობდა, მაგრამ მისი განხორციელება ტექნიკურ სიძნელეებთან იყო დაკავშირებული.

თანამედროვე კომპიუტერულ ტექნოლოგიებს სურათების გენერაციით შეუძლია უსასრულო რაოდენობის განსხვავებული ტაილ-ფოტოს მიღება.
სილურული სისტემა

სილურული სისტემა (პერიოდი) — პალეოზოური ჯგუფის რიგით მესამე სისტემა, გეოლოგიური წელთაღრიცხვის პალეოზოური ერის მესამე პერიოდი. მოსდევს ორდოვიციულ სისტემას და წინ უსწრებს დევონურს. აბსოლუტური გეოქრონოლოგიით სილურული პერიოდი დაიწყო 440 მილიონი წლის წინ და გაგრძელდა დაახლოებით 30 მილიონი წელი. სილურული სისტემა დაადგინა რ. მერჩისონმა 1835 წელს დიდ ბრიტანეთში. სილურული სისტემა იყოფა ორ სექციად და ოთხ სართულად.

სილურული პერიოდის დასაწყისში აღინიშნა დედამიწის ქერქის მნიშვნელოვანი დაძირვა და გლობალური ტრანსგრესია, თუმცა არსებობდა მეტ-ნაკლებად სტაბილური უბნები და კუნძულის ტიპის აზევებები. სილურული პერიოდის ბოლოს დასრულდა კალედონიური დანაოჭება; წარმოიქმნა გონდვანა. პერიოდის დასაწყისში უკვე უხერხემლოთა ყველა მნიშვნელოვანი კლასი არსებობდა. სისტემაში გაჩნდა პრიმიტიული ხერხემლიანები და პირველი ხმელეთის ფლორა. ამ პერიოდის ნალექები ძირითადად ტერიგენულია, მნიშვნელოვანი რაოდენობით გვხვდება ასევე წყალქვეშა ვულკანური ამოფრქვევების პროდუქტებიც. ნალექები ყველა კონტინენტზეა გავრცელებული ანტარქტიდის გარდა.

სილურული სისტემის სტრატიგრაფიული დანაწილების სქემა
ქვედანაყოფები
ლანდოვერიული
ლანდოვერიული ეპოქა დაიწყო 443.7 ± 1.5 მილიონი წლის წინ და დასრულდა 428.2 ± 2.3 მილიონი წლის წინ. იყოფა 3 ნაწილად: რუდანიანული, რომელიც დასრულდა 439 მლნ. წლის წინ, აერონიანული დასრულდა 436 მლნ. წლის წინ და ტერიჩიანული.

უენლოკური
უენლოკური დაიწყო 428.2 ± 2.3 მლნ. წლის წინ და დასრულდა 422.9 ± 2.5 მლნ. წლის წინ. იყოფა 2 ნაწილად: შეინვუდიანური (დასრულდა 426.2 მლნ. წლის წინ) და ჰომენიარული. სახელი მომდინარეობს შროპშირის უენლოკ ეჯიდან, ინგლისი.

ლუდლოური
ლუდლოური დაიწყო 422.9 ± 2.5 მლნ. წლის წინ და დასრულდა 418.7 მლნ. წლის წინ. იყოფა 2 ნაწილად: გორსტიანული (დასრულდა 421.3 მლნ. წლის წინ) და ლუდფორდიანული.

პრჟიდოლური
პრჟიდოლური დაიწყო 418.7 ± 2.7 მლნ. წლის წინ და დასრულდა 416 ± 2.8 მლნ. წლის წინ. იგი სილურული პერიოდის საბოლოო და ყველაზე მოკლე ეპოქაა.
ნაკრა (მდინარე)

ნაკრა — მდინარე მესტიის მუნიციპალიტეტში, სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, ენგურის მარჯვენა შენაკადი.

სათავე აქვს ზღვის დონიდან 2870 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 22 კმ, აუზის ფართობი 169 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლის, მყინვარული და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულსა და ზაფხულში, წყალმცირობა — ზამთარში, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი 18,8 მ³/წმ. ზამთრობით ჩნდება ყინულნაპირისი, ფსკერის ყინული და თოში. ნაკრის ხეობაში მდებარეობს ლეირაყის ჩანჩქერი (სიმაღლე 150 მ).
ნაკრის მყინვარი

ნაკრის მყინვარი — კარულ-ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, შდავლერის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე ენგურის მარჯვენა შენაკადის — ნაკრის აუზში. სიგრძე 0,7 კმ, ფართობი 0,4 კმ², მყინვარის ენა ეშვება ზღვის დონიდან 2860 მ სიმაღლემდე. საზრდოობს მყინვარული ნაკადებითა და ზვავებით. ნაკრის მყინვარზე აქვს სათავე მდინარე ნაკრას.
ნაკრა (მწვერვალი)

ნაკრა — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე ენგურის მარჯვენა შენაკადის — ნაკრის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3700 მ. აგებულია კამბრიულისწინა ფიქლებით. დამახასიათებელია ალპური რელიეფი. მწვერვალის კალთებზე გავრცელებულია ალპური, სუბნივალური და ნივალური ლანდშაფტები.
მამა მია! (ფილმი)

„მამა მია!“ ( !) — 2008 წლის ფილმი, რომელიც წარმოადგენს 1999 წლის ამავე სახელწოდების მქონე სასცენო მიუზიკლის ადაპტაციას. დაფუძნებულია პოპულარული პოპ-ჯგუფის -ს სიმღერებზე, რომლის კომპოზიტორიც თავად -ს წევრი ბენი ანდერსონია. შემოსავლის მხრივ ფილმი წარმატებით სარგებლობდა და ჰქონდა ყველაზე მაღალშემოსავლიანი ჩვენების პირველი კვირა მიუზიკლების ისტორიაში, აშშ-ში (27 მილიონი $), სანამ „მაგარი მიუზიკლი 3: გამოსაშვები საღამო“-მ არ ჩაანაცვლა 2008 წლის ოქტომბერში (42 მილიონი $-ით).
ნაკრძალი

ნაკრძალი — ტერიტორიის (აკვატორიის) ნაწილი, სადაც დაცულია მთლიანი ბუნებრივი კომპლექსები. ნაკრძალად ჩვეულებრივ ცხადდება ის ადგილი, რომელიც ან ტიპობრივია ამა თუ იმ გეოგრაფიული ზონისათვის, ან შეიცავს სამეცნიერო თვალსაზრისით ძვირფას ბუნებრივ ობიექტებს (მცენარეებისა და ცხოველების სახეობებს, ლანდშაფტების ტიპებს, მინერალებს და სხვა). ნაკრძალად შეიძლება გამოცხადდეს მთელი ქალაქი ან მისი ნაწილი, რომელსაც განსაკუთრებული ისტორიული, ისტორიულ-მხატვრული ან მემორიალური მნიშვნელობა აქვს.

საქართველოში დაცული ტერიტორიების კატეგორიებია: სახელმწიფო ნაკრძალი, ეროვნული პარკი, ბუნების ძეგლი, აღკვეთილი, დაცული ლანდშაფტი, მრავალმხრივი გამოყენების ტერიტორია.

სახელმწიფო ნაკრძალი - დაცული ტერიტორია, რომელიც შეესატყვისება ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის დაცული ტერიტორიების კატეგორიას - მკაცრი ბუნებრივი რეზერვატი ( / ). სახელმწიფო ნაკრძალი არის ტერიტორია და აკვატორია, რომელიც მთლიანად ამოღებულია ჩვეულებრივი სარგებლობიდან კომპლექსის ბუნებრივი მდგომარეობის შენარჩუნების მიზნით.

ნაკრძალი ბუნების დაცვის ერთ-ერთი ფორმაა. იგი კომპლექსური ხასიათის სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებაა, სადაც აკვირდებიან მის ცალკეულ ობიექტებს, კომპლექსებს თუ ბიოგეოცენოზებს. ნაკრძალში შეისწავლიან ნადირ-ფრინველის რაოდენობრივი ცვალებადობის გამომწვევ მიზეზებს, მცენარეთა და ცხოველთა ეკოლოგიურ თავისებურებებს; ამუშვებენ მცენარეთა და ცხოველთა აღრიცხვის მეთოდებს, ტყისა და სოფლის მეურნეობის მავნებლების წინააღმდეგ ბრძოლის ბიოლოგიურ მეთოდებს, ატარებენ ღონისძიებებს ბუნებრივი კომპლექსების შემოსანახავად, იშვიათად განადგურების გზაზე მდგარ მცენარეთა და ცხოველთა მოსამრავლებლად და სხვა.

საქართველოში ამჟამად 20 ნაკრძალია. მათი საერთო ფართობი 159,900 ჰა შეადგენს. ნაკრძალებში ჩატარებული სამეცნიერო მუშაობა დიდძალ მასალას იძლევა ეკონომიკური განვითარებისა და ბუნებრივი რესურსების რაციონალურად გამოყენებისათვის. სამეცნიერო-კვლევითი მუშაობის შედეგები ქვეყნდება ნაკრძალის „შრომებში“, პერიოდულ გამოცემებში, მონოგრაფიებად და სხვა.

სამართლებრივი რეჟიმი
ყოველგვარი საქმიანობა, რაც არღვევს ნაკრძალის ბუნებრივ კომპლექსს ან საფრთხეს უქმნის ბუნებრივი ობიექტების შენარჩუნებას, კანონით აკრძალულია როგორც ნაკრძალის ტერიტორიაზე, ისე მის ირგვლივ დადგენილი დაცვითი ზონის ფარგლებში. ნაკრძალის ტერიტორიაზე აკრძალულია ყოველგვარი ნადირობა, ბუდეებისა და სოროების (ჯილეების, ბუნაგების) განადგურება, თვზაობა, ხეებისა და ბუჩქნარის ჩეხვა და დაზიანება, წიაღისეულის მოპოვება, საქონლის ძოვება და ა. შ. აკრძალულია აგრეთვე უცხო პირთა ყოფნა ადმინისტრაციის ნებართვის გარეშე. უნებართვოდ, თოფითა თუ თევზის, ნადირის, ფრინველის დასაჭერი მოწყობილობით ნაკრძალში ყოფნა ბრაკონიერობად ითვლება. დათვებზე ნადირობა ნებადართულია მხოლოდ არბალეტით (იმ შემთხვევაში, თუ დათვი არის წითელ–მოყვითლო ფერის)

ძველ საქართველოში არსებობდა ე. წ. ყორუღი, რაც ამა თუ იმ მიზნით დაცულ, საერთოდ ნაკრძალ ადგილს ნიშნავდა. ვახტანგ -ის სამართლებრივ წიგნში ყორუღუ ნაკრძალ „სანადირო ალაგს“ აღნიშნავდა (მ. 172), დასტურლამალში კი — შავარდნის ბუდეების ადგილსამყოფელს, სადაც აკრძალული იყო ხეების მოჭრა და სიარული (§ 198). ვახტანგ მეფის დასტურლამალშივე იხსენიება მეყორუღე, რომელსაც საძოვრის დაცვა ევალებოდა (§ 103).
გონდვანა

გონდვანა, გონდვანისი (გონდები — ტომის სახელი, ვანა — რაიონი ცენტრალურ ინდოეთში) — ჰიპოთეზური კონტინენტი, რომელიც სამხრეთ ნახევარსფეროში არსებობდა, ზოგი გეოლოგის აზრით, პალეოზოური ერის დასაწყისიდან და ნაწილობრივ მეზოზოურ ერაში, ზოგის აზრით კი — ლაპეოზოური ერის მეორე ნახევარში.

გონდვანა შედგებოდა თანამედროვე აფრიკის, სამხრეთი ამერიკის, ანტარქტიდის, ავსტრალიისა და კუნძულ ინდოსტანისაგან, რომელიც ლავრაზიასთან შეჯახების შემდეგ ჩამოყალიბდა ნახევარკუნძულად.

გონდვანა დაახლოებით 530-750 მლნ წლის წინ ჩამოყალიბდა და დიდი ხნის განმავლობაში სამხრეთ პოლუსის გარშემო იყო. 360 მლნ წლის წინ, ქვანახშირის პერიოდში მკვეთრი მოძრაობით დაიძრა ჩრდილოეთით და ჩრდილოამერიკულ-სკანდინავიურ მიწებთან შეჯახებით გიგანტურ პროტოკონტინენტ პანგეას შეუერთდა. ამის მიუხედავად, 180 მილიონი წლის წინ, იურულ პერიოდში პანგეა კვლავ გაიხლიჩა და ისევ გონდვანად და ჩრდილოეთის კონტინენტ ლავრაზიად იქცა. 30 მლნ წლის შემდეგ თავად გონდვანა დაიშალა ზემოთ ხსენებულ კონტინენტებად.

აფრიკის ევროპაზე გავლენის შედეგად ალპები წარმოიშვა, ინდოეთის აზიასთან შეჯახებით კი ჰიმალაი.