iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მანანა ორბელაძე

მანანა ორბელაძე (დ. 20 თებერვალი, 1952, ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფელი როხი, საქართველო)—დამსახურებული პედაგოგი, 2013-2014 სასწავლო წლის საუკეთესო მასწავლებელი, შესულია წიგნში „ქუთაისის ღირსეული პედაგოგები“.

ბიოგრაფია
მანანა იოსების ასული ორბელაძე დაიბადა 1952 წლის 20 თებერვალს, ბაღდათის რაიონის სოფელ როხში პედაგოგების ოჯახში.

1959 წელს შევიდა სოფელ როხის საშუალო სკოლაში, რომელიც დაამთავრა 1969 წელს. სკოლის დამთავრების შემდეგ 1970 წელს ჩაირიცხა ქალაქ ქუთაისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში დაწყებითი განათლების ფაკულტეტზე. ქუთაისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში სასწავლო კურსის დასრულების შემდეგ, სწავლა განაგრძო თბილისის ალექსანდრე პუშკინის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში (ამჟამად ილია ჭავჭავაძის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი), რომელიც დაასრულა 1979 წელს.

1975 წელს მუშაობა დაიწყო ქალაქ ქუთაისის მე-12 საშუალო სკოლაში ისტორიის მასწავლებლად.

1983 წლიდან დღემდე მუშაობს ქალაქ ქუთაისის მე-17 საჯარო სკოლაში დაწყებითი კლასების მასწავლებლად. თავისი პედაგოგიური მოღვაწეობის თავისი პედაგოგიური მოღვაწეობის პერიოდში აქტიურად იყო ჩართული სხვადასხვა საზოგადოებრივ ღონისძიებებში:

მანანა ორბელაძე 17  წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა სკოლის დაწყებითი კლასების მეოდგაერთიანებას. იგი გახლდათ მასწავლებელთა დანიშვნის სასკოლო საკონკურსო კომისიის წევრი.ხშირად ატარებს სასკოლო და საქალაქო საჩვენებელ ღია გაკვეთილებს. მათ შორის, აღსანიშნავია 2017 წლის 15 თებერვალს სსიპ ქუთაისის 17 საჯარო სკოლის მესამე კლასში ჩატარებული ჯიპრაიდული გაკვეთილი ქართულ ენაზე.

მანანა ორბელიძე მონაწილეობს სხვადასხვა ტრენინგებში და აქტივობებში. მან წარმატებით გაიარა ინტელის  პროექტებით სწავლების ტრენინგი.რომლის სახელია ,,წინაპრები და შთამომავლები“ . ამ პროექტით პედაგოგი შეეცადა მოსწავლეებს გაეაზრებინათ  ვინ იყვნენ მათი წინაპრები, საიდან მოდიან ისინი, რაც მათ დაეხმარებათ პატივი სცენ წარსულს, აწმყოს და ააშენონ მომავალი.

როგორც თავად აღნიშნავს:

მანანა ორბელაძეს აღზრდილი ყავს უამრავი წარჩინებული მოსწავლე.

ჯილდოები
პედაგოგიური საქმიანობის პერიოდში მანანა ორბელაძეს მიღებული აქვს სხვადასხვა ჯილდოები:

საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს სიგელი.
ქალაქ ქუთაისის განათლების განყოფილებისა და განათლების მუშაკთა პროფკავშირის საქალაქო საბჭოს „საპატიო სიგელი".
ქუთაისის განათლების განყოფილებისა და განათლების მუშაკთა პროფკავშირის „მადლობის სიგელი“.
მიღებული აქვს ქალაქ ქუთაისის განათლების განყოფილებისა და განათლების მუშაკთა მადლობები „მოსწავლე -ახალგაზრდობის აღზრდის საქმეში თვალსაჩინო მიღწევებისთვის“.
შესულია წიგნში „ქუთაისის ღირსეული პედაგოგები“.
ქალაქ ქუთაისის მერიამ დააჯილდოვა ფულადი პრემიით.
2013-2014 სასწავლო წელს მიიღო წლის საუკეთესო მასწავლებელის წოდება.

მანანა ორბელაძის შესახებ გამოქვეყნებულია სტატიები სხვადასხვა ჟურნალ-გაზეთებში.
ედვარდ რთველაძე

ედვარდ ვასილის ძე რთველაძე (; ; დ. 14 მაისი, 1942, ბორჯომი, საქართველოს სსრ, — გ. 10 თებერვალი, 2022, ტაშკენტი, უზბეკეთი) — უზბეკეთში მოღვაწე ქართველი ისტორიკოსი, არქეოლოგი; ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1989), პროფესორი (1992), უზბეკეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1995), საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის უცხოელი წევრი (2010); უზბეკეთის ოლი მაჯლისის (პარლამენტის) სენატის წევრი. იკვლევდა ცენტრალური აზიისა და კავკასიის ისტორიის, არქეოლოგიის, ნუმიზმატიკის, კულტურისა და ხელოვნების საკითხებს.

ბიოგრაფია
რთველაძემ დაამთავრა ტაშკენტის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი (1967). მუშაობდა უზბეკეთის მეცნიერებათა აკადემიის ხელოვნებათმცოდნეობის ინსტიტუტში ლაბორანტად, უმცროს მეცნიერ-თანამშრომლად, უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად, 1985-2009 წლებში კი — განყოფილების გამგედ. მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ცენტრალური აზიის ძველი და შუა საუკუნეების ისტორიის კვლევაში, მონაწილეობდა არქეოლოგიურ მისიებში ცენტრალური აზიის, კავკასიის, კვიპროსის, საფრანგეთისა და იაპონიის ტერიტორიაზე, ხელმძღვანელობდა ტოხარისტანის არქეოლოგიურ ექსპედიციას და ქუშანის სამეფოს ნაქალაქარის — ქამფირთეფეს ისტორიული კომპლექსის გათხრებს. 2016 წლიდან იყო პროექტ „მსოფლიოს კოლექციებში უზბეკეთის კულტურული მემკვიდრეობის“ ერთ-ერთი ინიციატორი. გამოქვეყნებული აქვს 800-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. მიღებული ჰქონდა ბირუნის სახელობის უზბეკეთის სახელმწიფო პრემია (1985), უზბეკეთის ხარისხის სახელმწიფო პრემია მეცნიერებასა და ტექნიკაში (2007), უზბეკეთის ორდენი „განსაკუთრებული დამსახურებისათვის“ (2001) და ორდენი „მეჰნათ შუჰრათი“ (2017), ასევე საქართველოს ღირსების ორდენი (2001).
გიორგი ჯაბაური

გიორგი ჯაბაური (დ.20 დეკემბერი, 1874 — გ. 1962, თბილისი) — ქართველი მსახიობი და პოეტი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1950).

1893 წელს დაამთავრა თბილისის სახელოსნო სასწავლებელი და იქვე დაიწყო მუშაობა.

1903-1933 წლებში მუშაობდა თბილისის რკინიგზის მთავარ სახელოსნოში. სცენაზე პირველად 1891 წელს გამოვიდა სცენისმოყვარეთა სპექტაკლში. ის აქტურ მონაწილეობას იღებდა პირველი სახალხო თეატრის, ე. წ. „ავჭალის აუდიტორიის“ დაარსებაში. 1909-1933 წლებში მუშაობდა ზუბალაშვილების მიერ აშენებულ თბილისის სახალხო თეატრში. გიორგი ჯაბაური ძირითადად ასრულებდა სახასიათო როლებს: გიჟუა, ნიკალა, ტიმოთე(ავქსენტი ცაგარელის „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“, „ციმბირელი“, „ხანუმა“), გაიოზ ფაღავა (ვალერიან გუნიას „და-ძმა“), ვანო (იონა გედევანიშვილის „მსხვერპლი“), ილიკო მენაბდიშვილი (ტრიფონ რამიშვილის „მეზობლები“), ნიკალა (ი. გულისაშვილის „დრონი მეფობენ“), პეპო, მოსესიანი(გ. სუნდუკიანის „პეპო“ და „ხათაბალა“), ჰერტი (ჰეიერმესის „იმედის დაღუპვა“) და სხვა. მისი პიესა „მამის ბრალია“ 1906 წელს დაიდგა „ავჭალის აუდიტორიაში“, 1956 წელს დაიბეჭდა მისი „მოგონებანი“, ლექსების კრებული გამოიცა 1906 და 1920 წლებში.
არქონტი

არქონტი (, მრ. რ. ) — ძველ საბერძნეთში ხელისუფლების მატარებელთა გავრცელებული საერთო აღნიშვნა. ათენში არქონტი უმაღლესი თანამდებობის ცხრა პირს ეწოდებოდა, რომელთაც ყოველწლიურად კენჭისყრის გზით ირჩევდნენ: არქონტი-ეპონიმოსი, არქონტი-ბასილევსი, არქონტი-პოლემარქოსი და ექვსი არქონტი-თესმოთეტესი.

ათენის არქონტთა კოლეგია ერთ-ერთი უძველესი სახელმწიფო ორგანოა, იგი ძვ. წ. საუკუნეში შეიქმნა. ყალიბდებოდა თანდათანობით, მეფისათვის მასთან ადრე განუყრელად დაკავშირებული უფლებამოსილებების ჩამორთმევასთან ერთად. არისტოტელეს თანახმად, უმნიშვნელოვანესი და ყველაზე ადრეული იყო პირველი სამი არქონტის თანამდებობა;
ევპატრიდები

ევპატრიდები ( — შვილნი კეთილშობილი მამისა) — გვაროვნული არისტოკრატია ძველ საბერძნეთში (ატიკა). შეიქმნა გვაროვნული წყობილების დაშლის პროცესში. გადმოცემით, ათენის ლეგენდარულმა მეფემ თესევსმა ატიკის თავისუფალი მოსახლეობა სამ წოდებად დაჰყო; მათგან ყველაზე პრივილეგირებულნი იყვნენ ევპატრიდები. მათი ძირითადი ნაწილი (მსხვილი მიწათმფლობელები) ძალაუფლებას ინარჩუნებდა ძვ წ. საუკუნემდე. ათენის შემდგომმა სოციალურ-ეკონომიკურმა განვითარებამ ვაჭარ-ხელოსანთა ფენების საზოგადოებრივი მნიშენელობა გაზარდა, რამაც ევპატრიდების გავლენა დასცა და ამასთანავე ხელი შეუწყო მის დაშლას — ნაწილი თანდათანობით შეერწყა დემოსის ზედა ფენას. სოლონის რეფორმების შემდეგ (კერძოდ, ქონებრივი ცენზის შემოღება) ევპატრიდების ბატონობა შეირყა, კლისთენეს რეფორმებიც მათ წინააღმდეგ იყო მიმართული.
მატრიცა: აღორძინება

მატრიცა: აღორძინება — 2021 წლის ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური ფილმი. ფილმის პროდიუსერი, თანასცენარისტი და რეჟისორი ლანა ვაჩოვსკია. არის „მატრიცა: რევოლუციების“ (2003) გაგრძელება და მეოთხე ნაწილი მატრიცის ფილმების ფრენჩაიზში. კიანუ რივზი, კერი-ენ მოსი, ჯადა პინკეტ სმიტი და ლამბერტ უილსონი იმეორებენ თავიანთ როლებს წინა ფილმებიდან და მათ უერთდებიან იაჰია აბდულ-მატინი , ჯესიკა ჰენვიკი, ჯონათან გროფი, ნილ პატრიკ ჰარისი და პრიანკა ჩოპრა ჯონასი. ფილმის მოქმედება ვითარდება რევოლუციებიდან სამოცი წლის შემდეგ და მოგვითხრობს ნეოს შესახებ, რომელიც ცხოვრობს ერთი შეხედვით ჩვეულებრივი ცხოვრებით, როგორც ვიდეო თამაშების შემქმნელი, რომელსაც უჭირს სიზმრების რეალობისგან განსხვავება. აჯანყებულთა ჯგუფი მორფეუსის დაპროგრამებული ვერსიის დახმარებით ათავისუფლებს ნეოს მატრიცის ახალი ვერსიისგან და ებრძვის ახალ მტერს, რომელსაც ტრინიტი ტყვედ ჰყავს.

„რევოლუციების“ გამოსვლის შემდეგ ვაჩოვსკებმა უარყვეს მატრიცის კიდევ ერთი ფილმის შექმნის შესაძლებლობა.

 -ის სტუდია მუდმივად გამოხატავდა ინტერესს ფრენჩაიზის აღორძინებით, დაიქირავა ზაკ პენი ახალი სცენარის დასაწერად მას შემდეგ, რაც ვაჩოვსკებმა უარი თქვეს ყველა შეთავაზებაზე მეტი გაგრძელების შესაქმნელად. 2019 წლის ბოლოს, საბოლოოდ დაანონსდა მატრიცის ფრენჩაიზის მეოთხე ფილმი, სადაც ლანა ვაჩოვსკი დაბრუნდა როგორც რეჟისორი. გადაღებები 2020 წლის თებერვალში დაიწყო, მაგრამ შემდეგ თვეში -19 პანდემიის გამო შეჩერდა. ვაჩოვსკიმ ფილმის მიტოვება გადაწყვიტა, მაგრამ მსახიობები დაჟინებით მოითხოვდნენ, რომ გაეგრძელებინა გადაღება. გადაღებები აგვისტოში განახლდა და სამი თვის შემდეგ დასრულდა.

„მატრიცა: აღორძინების“ პრემიერა შედგა ტორონტოში 2021 წლის 16 დეკემბერს. . -ის მიერ კინოთეატრებში -ის სტრიმინგის სერვისის მეშვეობით გამოვიდა 2021 წლის 22 დეკემბერს. ფილმმა ფინანსური ზარალი განიცადა. ბიუჯეტი -$190 მილიონი ჰქონდა, ხოლო შემოსავალი შეადგენდა $153 მილიონზე მეტს მსოფლიო მასშტაბით. ფილმმა მიიღო ნომინაცია საუკეთესო ვიზუალური ეფექტებისთვის ბრიტანეთის კინოაკადემიის 75-ე დაჯილდოებაზე.
დიქსი ბიბ გრეივსი

დიქსი ბიბ გრეივსი (ინგლ. ; დ. 26 ივლისი, 1882, მონტგომერი, ალაბამა, აშშ —  21 იანვარი, 1965, მონტგომერი, ალაბამა, აშშ) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, ამერიკის შეერთებული შტატების სენატორი ალაბამას შტატიდან 1937 წლის 20 აგვისტოდან 1937 წლის 10 იანვრამდე.  ალაბამას პირველი ლედი 1927 — 1931 და 1935 —  1939 წლებში.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
დიქსი ბიბ გრეივსი დაიბადა 1882 წლის 26 ივლისს ოჯახურ პლანტაციაში მონტგომერის მახლობლად, ალაბამაში. პეიტონის და იზაბელ თორპ ბიბის ოჯახში. დიქსი ბიბმა და მისმა ოთხმა დამ ბავშვობა მონტგომერში გაატარეს. გოგონა სწავლობდა ადგილობრივ საჯარო სკოლებში. 1900 წელს, 18 წლის ასაკში, იგი დაქორწინდა სახელმწიფო საკანონმდებლო ასამბლეის წევრ დევიდ ბიბ გრეივსზე, რომელიც ალაბამას გუბერნატორი გახდა 1927 წელს.

გრეივსი საკუთარ თავს უწოდებდა "უვადო დემოკრატს" და იყო ალაბამას ამომრჩეველთა თანაბარი ხმის უფლების ასოციაციის (ინგლ. ) წევრი. იგი ლობირებდა თავის შტატის საკანონმდებლო ორგანოებს ქალთა ხმის მიცემის უფლების მოსაპოვებლად.

აშშ სენატორი
1937 წლის აგვისტოში ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტმა ფრანკლინ დელანო რუზველტმა მთავარ მოსამართლედ დანიშნა ალაბამას სენატორი ჰუგო ბლექი. ბლექის სენატიდან წასვლის შემდეგ, გუბერნატორს დევიდ გრეივსს  უფლება მიეცა არჩევნების ჩატარებამდე დაენიშნა დროებითი სენატორი. მან თავისი მეუღლე დიქსი დანიშნა სენატორის თანამდებობაზე, ვინაიდან მას  საუკეთესო მოკავშირედ თვლიდა. ამგვარად, დიქსი  გახდა პირველი ქალი სენატორი ალაბამადან.

როგორც სენატორი, დიქსი გრეივსი ყურადღებას აქცევდა ჯანმრთელობისა და განათლების საკითხებს.  თანამდებობაზე ყოფნისას ხუთი თვის განმავლობაში იგი მუშაობდა საჩივრების განხილვის, განათლებისა და შრომის, მაღაროებისა და სამთო საკითხების კომიტეტებში.

მეორე მსოფლიო ომის დროს იგი ჩაირიცხა ქალთა არმიის კორპუსში, მუშაობდა წითელ ჯვარსა და შეიარაღებული ძალების მომსახურების გაერთიანებულ სამსახურის ორგანიზაციებში. გრეივსი იყო ქალთა არმიის კორპუსის ერთ-ერთი რაზმის მეთაური. დიქსი ბიბ გრეისი გახლდათ ჩვილ ბავშვთა დამბლის ეროვნული ფონდის ქალთა საქმიანობის სახელმწიფო მრჩევლების ძალიან აქტიური წევრი, ორგანიზაცია, რომელიც მოგვიანებით ცნობილი გახდა როგორც , იგი  აგრეთვე მუშაობდა საავადმყოფოებში და პოლიომიელიტის სამკურნალო დაწესებულებებში. 1948, 1952, 1956 და 1960 წლებში გახლდათ სახელმწიფო დემოკრატიული კამპანიის ქალთა განყოფილების თავმჯდომარე და კონფედერაციის საპატიო თავმჯდომარე. იყო ალაბამას ისტორიული ასოციაციის, ამერიკის შეერთებული შტატების ლეგიონის დამხმარე ჯგუფის წევრი.

გარდაცვალება
დიქსი ბიბ გრეივსი გარდაიცვალა 1965 წლის 21 იანვარს  82 წლის ასაკში მონტგომერიში ( ალაბამა). დაკრძალეს მონტგომერის გრინვუდის სასაფლაოზე. მისი სახელი 1972 წლიდან შესულია ალაბამას ქალთა დიდების დარბაზში.

დიქსი ბიბ გრეივსის სახელობის იარაღის პალატა აშენდა მონტგომერიში ( ალაბამა) 1935 წელს, როგორც პროექტის ნაწილი, რომელიც 1990-იან წლებში გადაკეთდა შეიარაღების ხელოვნების შესწავლის ცენტრად.
მარინა ბალავაძე

მარინა ბალავაძე (დ. 11 ოქტომბერი, 1951, თბილისი — გ. 18 სექტემბერი, 2015) — ქართველი ექიმი-კარდიოლოგი, მეცნიერი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი. ღირსების ორდენის კავალერი (2001). ათეროსკლეროზის საერთაშორისო საზოგადოების წევრი.

1974 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1975-1984 წლებში იყო მოსკოვის საკავშირო კარდიოლოგიური ცენტრის უფროსი ლაბორანტი; 1980 წელს უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1985–1992 წლებში თბილისის თერაპიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-მუშაკი; 1988 წელს პროსპექტულ გამოკვლევათა განყოფილების ხელმძღვანელი; 1993 წლიდან სხივური და ინტერვენციული დიაგნოსტიკის სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტის ფუნქციური დიაგნოსტიკის განყოფილების ხელმძღვანელი. ავტორია 100-მდე სამეცნიერო ნაშრომის, პროფილაქტიკური კარდიოლოგიის ასპექტების, გულის იშემიური დაავადების, ჰიპერტონიული დაავადების და სხვა პათოლოგიების დროული დიაგნოსტირებისა და შემდგომი ადეკვატური მკურნალობის პრობლემებზე.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „გულის იშემიური დაავადების გამოსავლენად სტანდარტული მეთოდების გამოყენება და რისკ–ფაქტორების კორექციის შესაძლებლობები, ამბულატორიულ პირობებში 40–49 წლის მამაკაცებს შორის“, დაიცვა 1983 წელს.
სერდარ ბერდიმუჰამედოვი

სერდარ ბერდიმუჰამედოვი (; დ. 22 სექტემბერი 1981, აშხაბადი, თურქმენეთის სსრ, სსრკ) — თურქმენი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. თურქმენეთის მეორე პრეზიდენტის გურბანგული ბერდიმუჰამედოვის ერთადერთი ვაჟი. თურქმენეთის პრეზიდენტი 2022 წლის 19 მარტიდან.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1981 წლის 22 სექტემბერს აშხაბადში, ექიმ-სტომატოლოგის, გურბანგული ბერდიმუჰამედოვისა და მისი მეუღლის, პედაგოგ ოგულგერეკ ბერდიმუჰამედოვას ოჯახში. 1990-იანი წლების ბოლოს დაასრულა აშხაბადის საშუალო სკოლა, ხოლო 2001 წელს საფარმურატ ნიაზოვის სახელობის თურქმენეთის სასოფლო-სამეურნეო უნივერსიტეტი ინჟინერ-ტექნოლოგის სპეციალობით. 2016-2020 წლებში თურქმენეთის მეხუთე და მეექვსე მოწვევის მეჯლისის წევრია. 2018-2019 წლებში საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილეა. 2019 წელს ჯერ ახალის ველაიათის ჰაკიმის მოადგილე, ხოლო 2019-2020 წლებში ჰაკიმია. 2020-2021 წლებში თურქმენეთის მრექველობის მინისტრის თანამდებობას იკავებს. 2021 წლის 11 თებერვლიდან ერთდროულად იკავებს სამ თანამდებობას და ხდება თურქმენეთის უშიშროების სახელმწიფო საბჭოს წევრი, კონტროლის პალატის თავმჯდომარე და ვიცე-პრემიერი.

თურქმენეთის პრეზიდენტი
2022 წლის 11 თებერვალს თურქმენეთის პრეზიდენტმა, გურბანგული ბერდიმუჰამედოვმა განაცხადა, რომ გადადგომას და „ახალგაზრდა ხელმძღვანელებისთვის“ გზის დათმობას გეგმავს. ბოლო ერთი წლის განმავლობაში თურქმენეთში ვრცელდება დაუდასტურებელი ინფორმაცია, რომ ბერდიმუჰამედოვი ძალაუფლების თავისი შვილისთვის გადაცემას გეგმავს.

2022 წლის 12 მარტს თურქმენეთის საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა.

2022 წლის 19 მარტს შედგა მისი ინაუგურაცია. ბერდიმუჰამედოვმა ფიცი თურქმენეთის კონსტიტუციასა და ყურანზე დადო.

2022 წლის 25 მარტს ბერდიმუჰამედოვმა ახალი სამთავრობო კაბინეტი წარადგინა, რომელიც მამამისის პერიოდის კაბინეტის წევრებისგან შედგებოდა, მთავრობას ერთი ახალი წევრი, მუჰამეთგული მუჰამედოვი შეუერთდა.

ოჯახი
სერდარ ბერდიმუჰამედოვი დაოჯახებულია და ჰყავს 4 შვილი. რუსეთის დიპლომატიური აკადემიის ინსტრუქტორები და ჯგუფელები მას აღწერენ, როგორც „მოკრძალებული, პასუხისმგებლიანი, თავაზიანი და მშვიდი“.
გულნარა გერსამია

გულნარა კლიმენტის ასული გერსამია (დ. 13 თებერვალი, 1924, თბილისი — გ. 17 ივლისი, 2008) — ქართველი პათომორფოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1968). პროფესორი (1970), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1983). საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1998); საქართველოს სამედიცინო- ბიოლოგიური მეცნიერებების აკადემიის ნამდვილი წევრი (1995).

1946 წელს დაამთავრა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტი. 1946-1951 წლებში მუშაობდა საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ონკოლოგიის რესპუბლიკური დისპანსერის ქირურგ-ორდინატორად. 1951–1959 წლებში პათომორფოლოგიური ლაბორატორიის გამგე. 1959-1977 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ონკოლოგიის სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტის ონკოლოგიური სამეცნიერო ცენტრის პათომორფოლოგიური ლაბორატორიის ხელმძღვანელი, ხოლო 1977 წლიდან გარდაცვალებამდე — ამავე ინსტიტუტის პათომორფოლოგიური განყოფილების ხელმძღვანელი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. ღირსების ორდენი (1997).

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „სარძევე ჯირკვლის კიბოს ოპერაციამდელი რენტგენოთერაპიის შემდგომი კლინიკურ–მორფოლოგიური ცვლილებები“, დაიცვა 1959 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „დასხივებული სარძევე ჯირკვლის კიბოს სტრუქტურული ცვლილებების მექანიზმების საკითხისათვის“, დაიცვა 1968 წელს.

რესურდები ინტერნეტში
ელინა დანიელიანი

ელინა დანიელიანი ) დ. 16 აგვისტო, 1978, ბაქო,აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) ― სომეხი მოჭადრაკე, დიდოსტატი. 2021 წელს გახდა ევროპის ჩემპიონი ქალთა შორის. სომხეთის ექვსგზის ჩემპიონი. ნაკრების შემადგენლობაში 13-ჯერ იასპარეზა ოლიმპიადაზე .

ბიოგრაფია
ელინა დანიელიანს თამაში 5 წლისას მამამ ასწავლა. 7 წლისამ მეცადინეობა, საჭადრაკო სექციაში, რაფაელ სარქისოვთან დაიწყო.
1988 წელს ყარაბაღის კონფლიქტის გამო მისი ოჯახი იძულებული გახდა ბაქოდან ერევანში წასულიყო. სომხეთის დედაქალაქში მეცადინეობა ტიგრან პეტროსიანის სკოლაში, სპორტის ოსტატ ოვიკ ჰალიკიანთან გააგრძელა. 15 წლისამ პირველად მოიგო სომხეთის ჩემპიონატი ქალთა შორის, ხოლო 16 წლისამ ქალთა შორის დიდოსტატის წოდება მიიღო და გახდა პირველი სომეხი ქალი, ვინც ეს შეძლო.
1992 წლიდან სომხეთის ქალთა ნაკრების წევრია, ხოლო 1994 წლიდან მისი ლიდერი.
2003 წელს სომხეთის ნაკრების შემადგენლობაში ევროპის გუნდური ჩემპიონი გახდა და პირველ დაფაზე საუკეთესო შედეგისთვის ინდივიდუალური ოქროს მედალიც დაიმსახურა . 2007 წელს იმავე ტურნირზე ნაკრებს ვერცხლის მედალი მოაპოვებინა.
2003 წელს სომხეთში სპორტულმა ჟურნალისტებმა დანიელიანი ქვეყნის საუკეთესო სპორტსმენად დაასახელეს და პრეზიდენტმა რობერტ ქოჩარიანმა სომხეთში ჭადრაკის განვითარებისთვის „მოვსეს ხორენაცის“ მედლით დააჯილდოვა.
2006 წელს ერევნის კლუბ „მიკას“ შემადგენლობაში ევროპის საკლუბო ჩემპიონატის გამარჯვებული გახდა. ერთხელ 2012-ში ვერცხლიც მოიგო, ხოლო სამჯერ ბრინჯაო 2007, 2010 და 2011 წლებში.
2010 წელს საერთაშორისო ოსტატის წოდება მიიღო. 2009-2011 წელს ქალთა გრან-პრის სერიაში იასპარეზა და საერთო ჩათვლაში მეხუთე ადგილზე დაასრულა. ოქტომბრის ფიდეს რეიტინგში ქალთა შორის საუკეთესო ათეულში იყო.
2011 თბილისში ევროპის ქალთა პირველობაზე ბრინჯაოს მედალი მოიგო . იმავე წელს სომხეთის პრეზიდენტ სერჟ სარგსიანის ბრძანებით “სამშობლოს წინაშე დამსახურებისთვის” პირველი ხარისხის მედალი გადაეცა.
2021 წლის აგვისტოში ქალთა შორის ევროპის ჩემპიონატი მოიგო და გახდა პირველი სომეხი, ვინც ეს შეძლო.
2021 წლის ნოემბერში რიგაში ' ტურნირზე 37-ე ადგილი დაიკავა.
სომხეთის პრეზიდენტ არმენ სარქისიანის ბრძანებით “სამშობლოს წინაშე დამსახურებისთვის” მეორე ხარისხის ორდენი გადაეცა.
შესულია საუკუნის ცნობილ სომეხ ქალთა სიაში.

ჯილდოები
2003 „მოვსეს ხორენაცის“ მედალი, სომხეთში ჭადრაკის განვითარებისთვის

2011 “სამშობლოს წინაშე დამსახურებისთვის” პირველი ხარისხის მედალი.(16.10.2011)

2021 “სამშობლოს წინაშე დამსახურებისთვის” პირველი ხარისხის ორდენი.(13.09.2021)

ოჯახი
2008 წელს ცოლად გაჰყვა ნიდერლანდელ მოჭადრაკე ალექსანდ ვან პელტს. 2016 წელს შეეძინათ გოგონა ელიზა.

მიღწევები
ქალთა შორის სომხეთის 6 გზის ჩემპიონი (1993, 1994, 1999, 2002, 2003, 2004).

14 წლამდე გოგონათა მსოფლიოს ჩემპიონი 1924

16 წლამდე გოგონათა მსოფლიოს ჩემპიონი 1993

ევროპის ჩემპიონი ბლიცში ქალთა შორის 2001

ევროპის ჩემპიონი ქალთა შორის 2021
ბაბა ვეზიროღლუ

ბაბა ვეზიროღლუ მესიმოვი (; დ. 10 იანვარს, 1956, სოფ. მოლაისახლი, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი პოეტი, პროზაიკოსი, მთარგმნელი, კინოდრამატურგი, აზერბაიჯანის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (2005), აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი.

ბიოგრაფია
ბაბა ვეზიროღლუ სწავლობდა მ. გორკის სახელობის მოსკოვის ლიტერატურის ინსტიტუტში. ლიტერატურული საქმიანობა ჟურნალ „ულდუზში“ (ვარსკვლავი) დაწიყო.
იგი წერს ლექსებს, პროზაულ ნაწარმოებებს. მის მიერ აზერბაიჯანულ ენაზე თარგმნილია დიდი ოდენობით კლასიკური რუსული ლექსები..
ვეზიროღლუს ნაწარმოებები მსოფლიოს სხვადასხვა ენაზეა თარგმნილი. მისი ტექსტების მიხედვით ათასობით მუსიკალური ნაწარმოებია შექმნილი, გადაღებულია ფილმები. თანამშრომლობს ისეთ ცნობილ აზერბაიჯანელ კომპოზიტორებთან, როგორებიცაა ფაიკ სუჯადინოვი, ელდარ მანსუროვი, ელჩინ იმანოვი.
2010 წელს „წლის სიმღერების პოეტის“ ჯილდო და აზერბაიჯანის პრემია „ “ მიიღო.
ჯაფარ ჯაფაროვი

ჯაფარ ჰაშიმ-ოღლუ ჯაფაროვი (; დ. 20 სექტემბერი[ძვ. სტ. 7 სექტემბერი], 1914, ბაქო — გ. 19 სექტემბერი, 1973, იქვე) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი თეატრმცდონე და ლიტერატურათმცოდნე, ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1962), აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1963), აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1972), დიდი სამამულო ომის მონაწილე (1941 – 1945).

1937 წელს დაამთავრა მოსკოვის პედაგოგიური ინსტიტუტის ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. 1943 წლიდან იყო კომუნისტური პარტიის წევრი. 1959 წელს მუშაობდა აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის არქიტექტურისა და ხელოვნების ინსტიტუტის თეატრისა და კინოს განყოფილების გამგედ. 1967 წლიდან 1971 წლამდე ჯაფაროვი აზერბაიჯანის სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი იყო. ჯაფარ ჯაფაროვის ძირითადი ნაშრომები ეძღვნება აზერბაიჯანულ თეატრსა და დრამატურგიას, ესთეტიკური აზრის ისტორიას აზერბაიჯანში.
1972 წელს აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის წოდება მიენიჭა.
გარდაიცვალა ბაქოში.
დაკრძალულია საპატიო ხეივანში ბაქოში.
დემოსი

დემოსი ( — ხალხი) ფართო გაგებით ეწოდებოდა ძველ ბერძნულ ქალაქ-სახელმწიფოთა თავისუფალ მოსახლეობას, რომელსაც, მონების, მეტეკების, პერიეკებისაგან განსხვავებით მოქალაქეობრივი უფლებები ჰქონდა. ძვ. წ. – საუკუნეებში დემოსში სოფლის მოსახლეობის გარდა იგულისხმებოდა ქალაქის მოსახლეობის ნაწილიც (ხელოსნები, ვაჭრები). მოგვიანებით, ძვ. წ. – საუკუნეებში დემოსს მოსახლეობის (უმთავრესად ქალაქის) ღარიბ ნაწილს უწოდებდნენ.
ბრენდა მარშალი

ბრენდა მარშალი , ნამდვილი სახელია არდის ანკერსონი (; დ. 29 სექტემბერი, 1915 – გ. 30 ივლისი, 1992) — ამერიკელი მსახიობი

ბიოგრაფია
არდის ანკერსონი 1915 წლის 29 სექტემბერს ფილიპინების კუნძულ ნეგროსზე, შვედურ ოჯახში დაიბადა. მამამისი ოტო პეტერ ანკერსონი ქალაქ ბაკოლოდთან ახლოს შაქრის პლანტაციებს ფლობდა. არდისმა, თავის უფროს და რუთთან ერთად ქალაქ ბაგიოს ბრენტის საერთაშორისო სკოლაში დაიწყო სწავლა. 1925 წელს დედა გარდაეცვალათ. 1930-ში აშშ-ში ტეხასის შტატ ქალაქ სან-ანტონიოში გადავიდნენ და სწავლაც იქ განაგრძეს. 1933 წელს ტეხასის სახელმწიფო ქალთა კოლეჯში ჩააბარა. პირველკურსელთა სილამაზის კონკურსზე გაიმარჯვა და იმ დროს პოპულარულმა მოცეკვავემ ტედ შოუნმა აირჩია.
ბრენდა მარშალი მისი სასცენო ფსევდონიმი იყო და მის გარეთ მეგობრებისგან მოითხოვდა ნამდვილი სახელით მიემართათ. 1936 წელს მსახიობ რიჩარდ ჰიუსტონ გაინესზე დაქორწინდა და გოგონა ვირჯინია შეეძინათ. წყვილი 1940 წელს განქორწინდა.

ჰოლივუდის წლები
ჰოლივუდში მისი სამსახიობო დებიუტი 1939 წელს შედგა. ამერიკელმა რეჟისორმა უილიამ კ. მაკგანმა კრიმინალურ დრამაში „ბლექველის კუნძული“ ეპიზოდური როლი ათამაშა. პირველი მთავარი როლი 1940 წელს, ეროლ ფლინთან ერთად სათავგადასლო მელოდრამაში „ზღვის ქორში“ იყო. 1941 წელს კვლავ ფლინთან ერთად გადაიღეს, დეტექტიურ ფილმში „კვალი სიბნელეში“.

1941 წელს მარშალი ცოლად გაჰყვა 50-ანი წლების ცნობილ მსახიობ უილიმ ჰოლდენს, რომელიც მისი ქალიშვილის ვირჯინიას მამობილი გახდა და მასთან ორი ვაჟი პეტერ ვესტერფილდ „ვესტი“ ჰოლდენი და სკოტ პორტერ ჰოლდენი შეეძინა.
გათხოვების შემდეგ ნაკლებად მონაწილეობდა გადაღებებში და მხოლოდ ათამდე ფილმში ითამაშა. პირველი იყო „ღრუბლების კაპიტნები“ (1942) სადაც პარტნიორობას ჯეიმზ კეგნი უწევს. წარმატებული გამოდგა "მუდმივი ნიმფა" (1943) "საფრთხის წარმოშობა" (1943) და ვესტერნი „მოჩურჩულე სმიტი“(1948). 1946 წელს დაბალბიუჯეტიან კატეგორიის ფილმში "უცნაური ინკარნაცია" გადაიღეს, სადაც მეცნიერ ნორა გუდრიჩის როლი შეარულა. 1950 წელს დაასრულა კინო კარიერა. ბოლო მხატვრული ფილმი იყო „იროკეზების ბილიკი“.

1952 წლის 4 მარტს, ბრენდა და მისი მეუღლე უილიამი, რონალდ რეიგანის და ნენსი რეიგანის ქორწილის ერთადერთი სტუმრები იყვნენ. წყვილი ლოს ანჯელესში, სან ფერნანდოს ხეობაში, ლიტლ ბრაუნის ტაძარში დაქორწინდა, ხოლო უილიამი და ბრენდა რონალდის და ნენსის მეჯვარეები იყვნენ.

კინოკარიერის დასრულების შემდეგ ეკრანზე ერთხელ გამოჩნდა, 1955 წელს სიტკომში „მე მიყვარს ლუსი“, მეოთხე სეზონის მეოცე სერიაში „მოდების ჩვენება“ საკუთარი თავი განასახიერა, როგორც მისის ჰოლდენმა.

ჰოლდენთან ქორწინებაც არ გამოდგა წარმატებული, ისინი მუდმივად კამათობდნენ და 1971 წელს ოფიციალურად განქორწინდნენ.
ბრენდა კალიფორნიის შტატში, ქალაქ პალმ-სპრინგში გადავიდა.
მსახიობი 1992 წლის 30 ივლისს 76 წლისა საყლაპავი მილის კიბოთი გარდაიცვალა.

ფილმები
ოჯახი
1936 წელს მსახიობ რიჩარდ ჰიუსტონ გაინესზე დაქორწინდა და გოგონა ვირჯინია შეეძინათ. წყვილი 1940 წელს განქორწინდა.

1941 წელს მარშალი ცოლად გაყვა 50-ანი წლების ცნობილ მსახიობ უილიმ ჰოლდენს, რომელთანაც ორი ვაჟი პეტერ ვესტერფილდ „ვესტი“ ჰოლდენი და სკოტ პორტერ ჰოლდენი შეეძინა.
კისეს ხიდი

კისეს ხიდი — ხიდი თურქეთში, ხოფის სიახლოვეს, სოფელ კისეში, მდინარე სუგორენზე. ხიდი გამართულია და კარგადაა დაცული. ზედა სავალი ნაწილი ბეტონის საფეხურებით დაუნაწევრებიათ, დაუმატებიათ მოაჯირებიც. ჩანს, რომ თაღის ზედა ნაწილი „კეხის“ სიახლოვეს ჩანგრეულა და მოგვიანებით აგურის წყობით განუახლებიათ. თაღის ფორმა ე. წ. ტიუდორების თაღს ემსგავსება. სტატისტიკური მონაცემები: ხიდის სიგრძე — 17 მ, სიგანე — 2,70 მ, სიმაღლე წყლის ზედაპირიდან „კეხამდე“ — 6 მ.