iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლერიდის მუნიციპალიტეტები

ლერიდის პროვინცია შედის კატალონიის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 231 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

ლერიდის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 14 კომარკაში: სეგრია (38 მუნიციპალიტეტი), ნოგერა (30), გარიგესი (24), სეგარა (21), ურჟელი (20), ალტ-ურჟელი (19), პლა-დ’ურჟელი (16), სოლსონესი (15), პალიარს-სობირა (15), პალიარს-ჟუსა (14), ვალ-დ’არანი (9), ბაშა-სერდანია (6), ალტა-რიბაგორსა (3), ბერგედა (1).

ლერიდის პროვინციის ფართობია 12 172 კმ² და 2020 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 438 517 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია ლერიდა, რომელიც მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდია ტრემპი (302,8 კმ²), ხოლო პატარაა — სან-ლიორენს-დე-მორუნისი (4,3 კმ²).

მუნიციპალიტეტების სია
რუკა
კოტორის წმინდა ტრიფონის ტაძარი

კოტორის წმინდა ტრიფონის ტაძარი — კათოლიკური ეკლესია მონტენეგროს ქალაქ კოტორში. ის კოტორის რომაული კათოლიკური ეპარქიის საკათედრო ტაძარია, რომელიც მოიცავს კოტორის ყურესა და ბუდვის მუნიციპალიტეტს.

ისტორია
ტაძარი აკურთხეს 1166 წლის 19 ივლისს.

1979 წლის აპრილში მომხდარმა მიწისძვრამ, რომელმაც მონტენეგროს სანაპირო მთლიანად გაანადგურა, მძიმე ზიანი მიაყენა ტაძარს.

რომანულ არქიტექტურას ტაძარში მდიდარი არტეფაქტების კოლექცია ამშვენებს. ის ბევრ ცნობილ ევროპულ ეკლესიასა და საკათედრო ტაძარზე ძველია და უნიკალური განძსაცავი აქვს. ტაძრის ინტერიერში არის საუკუნის ფრესკები, მთავარი საკურთხევლის ზემოთ მოთავსებულია ქვის ორნამენტი, რომელშიც წმინდა ტრიფონის ცხოვრებაა გამოსახული, ასევე ოქროსა და ვერცხლისგან შექმნილი წმინდანთა რელიეფები.

ხელოვნების კოლექციაში შედის ვერცხლის ხელი და ჯვარი, რომლებიც ორნამენტებითა და რელიეფური ფიგურებითაა მორთული. ეს მხოლოდ ნაწილია ამ უნიკალური საკრალური შენობის განძთსაცავის ფასდაუდებელი საგანძურიდან. წარსულში ის ქალაქის რატუშადაც გამოიყენებოდა. დღეს კი ტაძარი კოტორის ყველაზე ცნობილი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა და ქალაქის სიმბოლოა: წმინდა ტრიფონი გამოსახულია კოტორის გერბზე, ლომსა და სან-ჯოვანი მთასთან ერთად.
პიკვიკის სინდრომი

პიკვიკის სინდრომი - პათოლოგიური მდგომარეობა, რომელიც ვითარდება სიმსუქნით დაავადებულ პაციენტებში. ეს სახელწოდება მომდინარეობს ჩარლზ დიკენსის ნაწარმოებიდან ("პიკვიკის კლუბის ჩანაწერები"), რომლის ერთ-ერთ მეორეხარისხოვან პერსონაჟს, ჯოს ძილიანობა აწუხებს. როგორც კი ჩამოჯდება, იგი მაშინვე იძინებს. პიკვიკის სინდრომით დაავადებული ადამიანი ადვილად იღვიძებს და მაშინვე იწყებს მოქმედებას. პიკვიკის სინდრომის სხვა სიმპტომებია ქვედა კიდურების შეშუპება, ზოგ შემთხვევაში არტერიული წნევის მომატება და სისხლში ერითროციტების მომატებული რაოდენობა.

მკურნალობა
მკურნალობის ეფექტური გზაა წონის დაკლება, რისი შედეგიცაა საერთო მდგომარეობის გაუმჯობესება, ძილიანობისაგან განთავისუფლება და სუნთქვისა და სისხლის მიმოქცევის პრობლემების გამოსწორება. კარდიო-პულმონური უკმარისობისას საჭიროა სათანადო მკურნალობა საგულე საშუალებებით, ხოლო პოლიციტემიის დროს საჭიროა სისხლის გამოშვება.
ბორცვაკა კლიტოციბე

ბორცვაკა კლიტოციბე — ქუდიანი სოკო, რომლის დიამეტრი 5-20 სანტიმეტრამდე მერყეობს, გამოირჩევა განვითარების პროცესში ფერის ცვლილებით. თავდაპირველად, მისი ქუდი მოყვითალო-ნარინჯისფერია, თუმცა დროთა განმავლობაში უფერულდება და იღებს მოყვითალო-კრემისფერს ან ზოგჯერ ჟანგისფერი ლაქებით იფარება. სოკოს ქუდი თავდაპირველად ამობურცულია, შემდეგ კი თანდათან გასწორდება და ძაბრის ფორმას იღებს. მისი ზედაპირი თავდაპირველად მშრალი, გლუვი და აბრეშუმის მსგავსია, თუმცა მოგვიანებით ოდნავ ხავერდოვანს ემსგავსება. კიდეები სოკოს ზრდასთან ერთად იცვლება – თავდაპირველად შეკეცილია, შემდეგ კი იშლება.

სოკოს ფეხი 5-15 სანტიმეტრის სიგრძისა და 2-3 სანტიმეტრის სიგანისაა. მისი შეფერილობა ღია მოყვითალოა და ქუდის ფერს ემთხვევა. ფორმით ცილინდრულია, ძირისკენ თანაბრად გამსხვილებული. ახალგაზრდულ სტადიაზე ფეხის ძირი და ქუდი თითქმის ერთნაირი ზომისაა. ფეხის ტექსტურა მკვრივი, ხორცოვანი და ბოჭკოვანია, ხოლო შეხებით ხეშეში.

ჰიმენოფორული ნაწილი ფირფიტოვანი სტრუქტურისაა. ფირფიტები ხშირი, თხელი და ფეხთან შეზრდილია, თანდათანობით ქვემოთ დაღმავალი. მათი ფერი კრემისფერია.

სოკოს სპორები სფეროსებრი და გლუვია, მათი ზომა 6-7 5-6 მიკრომეტრს შეადგენს, ხოლო ანაბეჭდის ფერი თეთრია.

რბილობი თავდაპირველად მშრალი და მკვრივია, თუმცა დროთა განმავლობაში ტყავისებრი ხდება. ახასიათებს სუსტი ნუშის სუნი, ხოლო გადატეხვისას ფერს არ იცვლის.

ეს სოკო ზაფხულიდან შემოდგომამდე იზრდება ნათელ ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, განსაკუთრებით ტყისპირებში, ნეშომპალით მდიდარ ნიადაგზე. ხშირად ქმნის ე.წ. „ქაჯის წრეს“. მისი გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკას.

სოკო საკვებად გამოიყენება მხოლოდ ახალგაზრდულ სტადიაში, სანამ მისი რბილობი ტყავისებრი გახდება.
კავკასიური წმინდადმახვიარა

კავკასიური წმინდადმახვიარა, შამილის წმინდადმახვიარა — პეპელა წმინდადმახვიარასებრთა ოჯახიდან. მესამეული პერიოდის რელიქტი და კავკასიის იშვიათი ენდემი. შეტანილია საქართველოს „წითელ ნუსხაში“. ოჯახი უძველესი წარმოშობისაა. სახეობას სახელი ეწოდა შამილის პატივსაცემად — კავკასიელი მთიელთა ლიდერი, რომელიც ხელმძღვანელობდა ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობას საუკუნის შუა წლებში.

კავკასიური წმინდადმახვიარა პირველად აღმოჩენილია მდინარე რიონის ხეობაში, რომლის მიხედვით აღიწერა ახალი გვარი და ეწოდა მდინარე რიონის ძველი სახელი — ფაზისი.

აღწერა
პეპლის სხეული ვიწრო და მოგრძოა. ფრთები ლანცეტისებური, რომელთა შლილი 75-100 მმ-ია. საერთო ფონი ყავისფერია. ნახატი რთულია, მაგრამ დახვეწილი. ფერი დამოხატულობა მდგრადი არ არის. მჯდომარე მდგომარეობაში ის გამხმარ, დაგრეხილ ფოთოლს წააგავს.

სახეობის არეალი მოიცავს კავკასიის შავი ზღვისპირა ზოლს და სამხრეთმთიანეთში ბორჯიმის ხეობის ლოკალურ ადგილს — ბანისხევს.

პეპლის ტიპიური ადგილსამყოფელია ტყის ზონის ბიოტოპები და გაკულტურებული ლანდშაფტი. დამახასიათებელი ეკოლოგიური ნიშაა აფხაზეთის კოლხური ტიპის ტყე, ზღვის დონიდან 1600 მეტრამდე. არეალის დიდ ნაწილში იშვიათია, შედარებით ხშირია აგრობიოცენოზში.

ბიოლოგია
ბინდის პეპელაა. ფრენას იწყებს ივნისის ბოლოს ან ივლისის დასაწყისში; ზღვის დონიდან სიმაღლის მიხედვით, ფრენის ვადებმა შეიძლება გადაინაცვლოს აგვისტო-სექტემბერშიც. მდედრი და მამრი ფრენენ შებინდებისას, 10-15 წუთის განმავლობაში, შემდგ კი ჯდებიან ბუჩქებზე და ნაყოფიერდებიან. კოპულაციის დროს მამრი სხეულზე მჭიდროდ მიკრული ფრთებით თავდაყირაა დაკიდებული. განაყოფიერების შემდეგ მდედრები ნიადაგს ზედაპირის ახლოს ფრენენ და მოფანტვით ყრიან კვერცხებს ბუჩქებს შორის. მატლი ცხოვრობს და იკვებება ბუჩქების ფესვებზე. უმეტესად აზიანებს ფესვის ყელს, აღნიშნულია ვაზის დაზიანებაც. ზამთრობს მატლი. ჭუპრი ვითარდება ნიადაგში, მილისებურ მიწის პარკში, რომელშიც თავისუფლად შეუძლია გადაინაცვლოს წინ და უკან.

საქართველოს ეროვნული მუზეუმის კოლექციებში . -ის რამდენიმე ეგზემპლიარია დაცული. მათ შორის ყველაზე ძველი ნიმუშის ეტიკეტია: " 9/-911" (რომანოვის კოლექცია).
მარი-გაბრიელ კაპე

მარი-გაბრიელ კაპე (დ. 6 სექტემბერი, 1761 — გ. 1 ნოემბერი, 1818) — ფრანგი ნეოკლასიკოსი მხატვარი.

მოკრძალებულ საცხოვრებელ პირობებში დაბადებული მხატვრის ადრეული ნამუშევრები და პროფესიული მიმართულებით მიღებული განათლების პირველი ეტაპების შესახებ ინფორმაცია არ მოიპოვება, თუმცა ცნობილია, რომ 1781 წელს ის პარიზში ჩადის, და ცნობილი ფრანგი მხატვრის, ადელაიდ ლაბილ-გიარის მოსწავლე ხდება. კაპეს განსაკუთრებით იტაცებდა პორტრეტების ხატვა, მუშაობდა როგორც ზეთის საღებავებით, ასევე აკვარელით - როგორც დიდი ფორმატის ტილოებზე, ასევე მინიატურულზე.

ცხოვრება
მარი-გაბრიელ კაპე ლიონში, 1761 წლის 6 სექტემბერს დაიბადა, და ბავშვობაში მის ქალაქში არსებულ ხატვის საჯარო სკოლაში დადიოდა. საუკუნის საფრანგეთში, სამეფო ხელოვნების აკადემია პასუხისმგებელი იყო მხატვრების მომზადებასა და სალონებში მათი ნამუშევრების გამოფენაზე - ნამუშევრებისა, რომელთა უმრავლესობა ბურბონთა მონარქიის მიერ განდიდებულ გმირულ ფასეულობებს ქადაგებდა. საფრანგეთის რევოლუციამდე სამეფო ხელოვნების აკადემია ოფიციალური მხატვრული პრაქტიკის ცენტრალური დაწესებულება გახლდათ, და მასში მხოლოდ საუკეთესოთა შორის საუკეთესო ქალი მხატვრები ხვდებოდნენ − გოგონათა რაოდენობა მთელ აკადემიაში ოთხამდე იყო შეზღუდული. 1781 წელს, ოცი წლის კაპე პარიზში გადასახლდა და ადელაიდ ლაბილ-გიარის (1749 – 1803),

კაპემ თავისი ადრეული ნამუშევრები „ “-ზე („ახალგაზრდათა გამოფენაზე“) 1781 და 1783 წლებში გაიტანა, პასტელით შესრულებული ნამუშევრების თითქმის აბსოლუტური უმრავლესობა პორტრეტის ჟანრს განეკუთვნებოდა, თუმცა ცნობილია, რომ 1808 წელს კაპეს ისტორიული ჟანრის მხატვრადაც მოიაზრებდნენ. მის დამკვეთებს შორის იყვნენ სამეფო ოჯახის რამდენიმე წევრი, პარიზის მაღალი ფენის წარმომადგენლები და სხვა მაღალ სოციალურ საფეხურზე მყოფი პირები. მათ შორის დრამატურგი ჟოზეფ შენიერი და ადვოკატი პიერ-ნიკოლას ბერიერი. მარი-გაბრიელი მისი გარდაცვალების შემდეგაც არ გადასულა სახლიდან, და დაქვრივებულ ფრანცის ვინსენტთან განაგრძო ცხოვრება. ეს უკანასკნელი 1816 წელს გარდაიცვალა, რის შემდგომაც კაპემ განსვენებული წყვილის უძრავი ქონება შეიძინა.

მარია-გაბრიელი 1818 წელს, პარიზში გარდაიცვალა.

ნამუშევრები
ხელოვნის შემოქმედებითი მემკვიდრეობის დიდ ნაწილს მინიატურული პორტრეტები შეადგენს. მათი უმეტესობა, ერთი დიდი კოლექციის სახით, ლუვრშია დაცული. ამ კოლექციაში შედის მადამ მარტინ დე ლესეპსის, მადამ ელიზაბეტის - ლუი მეთექვსმეტის დის, და მადმუაზელ მარსის პორტრეტები.

მიუხედავად იმისა, რომ კაპეს ნამუშევრების მხოლოდ მცირე ნაწილია ცნობილი, მას ელიზაბეთ-ფილიპინელ-მარი-ჰელენ დე ფრანსის რამდენიმე მინიატურული პორტრეტი მიეწერება. მადამ ელიზაბეთი ასევე ხშირად იყო ლაბილ-გიარის ნამუშევრების ცენტრალური ფიგურაც. ხელმოუწერელი მინიატურა, რომელიც სავარაუდოდ მადამ ელიზაბეთს გამოხატავს, ლუვრის მუზეუმში ინახება. მინიატურაზე გამოსახულია ქალი თეთრ, მუსლინის კაბაში, მუქი მოლურჯო სარტყელითა და მარგალიტის საყურით. კაპეს მიერ შესრულებული (და ხელმოწერილი) სახვა მინიატურების ადგილმდებარეობა ამჟამად უცნობია.
მარი ზეფირინ ფრანგი

მარი ზეფირინი, საფრანგეთის პრინცესა (დ. 26 აგვისტო, 1750 — გ. 2 სექტემბერი, 1755) — საფრანგეთის დოფინის, ლუის და მარია ჟოზეფა საქსონიელის ქალიშვილი, მეფე ლუი შვილიშვილი. ცნობილი იყო, როგორც „ “ („პატარა მადამი“).
ცხოვრება
მარი ზეფირინი ვერსალის სასახლეში, წმინდა პაპ ზეფირინუსის ხსენების დღეს დაიბადა, რომლის პატივსაცემადაც ზეფირინი დაარქვეს. ის მარია ჟოზეფას მესამე შვილი იყო. მანამდე საფრანგეთის დოფინის მეუღლეს ორი მკვდარი ვაჟი გაეჩინა, რის გამოც წარჩინებული საზოგადოება შეშფოთებას დაუფარავად გამოხატავდა. მეტიც, პრინცესის ჯანმრთელი შვილების დაბადების შესაძლებლობების ხელშეწყობის მიზნით ის ფორჟ-ლეს-ოს მინერალური წყლების კურორტზეც კი იყო გაგზავნილი. სამეფო კარს იმედი ჰქონდა, რომ ბურბონის გვარის გასაგრძელებლად, პრინცესა ვაჟს გააჩენდა, რადგან დოფინი მეფე ლუის ერთადერთი ვაჟი გახლდათ. ჯანსაღი ვაჟის დაბადების აღსანიშნავად წინასწარ ნახატიც კი იქნა შეკვეთილი, რომელიც ქალიშვილის გაჩენის გამო გადაკეთდა. 26 აგვისტოს, დილით, როდესაც მარია ჟოზეფას მშობიარობა დაეწყო, მეფე გააღვიძეს, რომელმაც სასწრაფოდ პრინცესას ოთახისაკენ გასწია „ვერსალის ყველა სხვა მაცხოვრებელთან“ ერთად. სამეფო კარის ზოგიერთ წარმომადგენელს სადღესასწაულოდ ჩაცმაც კი მოეხერხებინა. ბავშვი საღამოს ექვს საათზე დაიბადა, და იმან, რომ ის გოგონა იყო, დამსწრეთა შორის დიდი იმედგაცრუება გამოიწვია.“ წარმოთქმით იფარგლებოდა. მთელი ცხოვრების განმავლობაში გოგონა ცნობილი იყო როგორც „პატარა მადამი“ ან „მადამი“; იგი გარდაცვალების წინა დღეს მოინათლა და მხოლოდ მაშინ დაერქვა მარი ზეფირინი.

ის მოსავლელად ტალარდის ჰერცოგინიას, მარი იზაბელ დე როჰანს გადაეცა, რომელიც 1735 წელს „საფრანგეთის შვილების“ აღმზრდელად დანიშნულიყო, და დოფინის სამი და გაეზარდა. მომდევნო წლებში მარიას შეემატნენ ძმები: ლუი ჟოზეფ ქსავიე, ბურგუნდიის ჰერცოგი; ქსავიერ მარი ჟოზეფი, აკვიტანიის ჰერცოგი, რომელიც დაბადებიდან ხუთ თვეში გარდაიცვალა; და ლუი ოგიუსტი, ბერის ჰერცოგი, მომავალი მეფე ლუი . მარი ყველაზე მეტად მასთან ასაკით ახლო ძმას - ბურგუნდიის ჰერცოგს დაუახლოვდა. შვილის გარდაცვალების დროს მარია ჟოზეფა ორსულად იყო და 1755 წლის ნოემბერში ლუი სტანისლავ ქსავიე, პროვანსის გრაფი, მომავალი ლუი მოევლინა ქვეყანას. ამის შემდეგ წყვილს შეეძინა ორი მკვდარი ვაჟი და სამი ცოცხალი შვილი, მათ შორის მომავალი შარლ .

საფრანგეთის რევოლუციის პირველი წლისთავის აღსანიშნავად სენ-დენის საფლავები გაიძარცვა და წაიბილწა. ამ საფლავებს შორის მარი ზეფირნის საფლავიც მოხვდა, ის 1793 წლის 15 ოქტომბერს ამოთხარეს და მისი ძვლები ბურბონების ძვლებისათვის გათხრილ ორმოში ჩაყარეს, რომელიც კალციუმ ოქსიდით დაფარეს. 1817 წელს, დინასტიის რესტავრაციის დროს, მისმა ძმამ, ლუი თავისი ოჯახის წევრების მიმოფანტული ფრაგმენტები, მათ შორის ამოუცნობი ნეშტის ნაწილებიც, ორ ყუთში მოათავსა და ბაზილიკაში გადაასვენა.
პიმაჩიოვინ-აკი

პიმაჩიოვინ-აკი — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი, რომელიც მდებარეობს კანადის ტაიგაში მანიტობასა და ონტარიოს ტერიტორიაზე. ადგილის ფართობი 29,000 კვადრატულ კილომეტრზე მეტია (11,000 კვ. მილი) და მოიცავს ოთხი პირველი ერის წინაპართა მიწებს, მათ შორის პოპლარ-რივერის, ლითლ-გრანდ-რაპიდსის, პაუინგასის და ბლადვეინის პირველი ერის ტერიტორიებს. ამ ტერიტორიაში ასევე შედის მანიტობას პროვინციული ველური ბუნების პარკსა და ონტარიოს ვუდლანდ-კარიბუს პროვინციულ პარკს. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლის ნომინაცია მოხდა დაცული ტერიტორიებისა და პირველი ერის რესურსების მეურვეობის შეთანხმების ხელმოწერით 2002 წელს.

სარგებელი
პიმაჩიოვინ-აკის პარტნიორობა მიიჩნევს, რომ იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლს მრავალი სარგებელი მოაქვს. მსოფლიოს მასშტაბით იუნესკოს ძეგლების მახლობლად მცხოვრებ თემებში განვითარდა სიამაყის გრძნობა ასეთი უნიკალური და განსაკუთრებული ადგილების დაცვისადმი და გაჩნდა ადგილობრივი ეკონომიკური განვითარებისა და დასაქმების შესაძლებლობები. სხვა პოტენციურ სარგებელს წარმოადგენს გაზრდილი მხარდაჭერა და დახმარება სხვა ორგანიზაციების, მთავრობების, ბიზნესებისა და მოხალისეების მხრიდან.

ისტორია
სამთავრობო მხარდაჭერა
თავდაპირველად -მ დაგეგმა ჰიდროენერგიის სადენების მთავარი მარშრუტი ამ ტერიტორიაზე. თანამდებობიდან გადადგომამდე რამდენიმე დღით ადრე, პრემიერ-მინისტრმა გარი დოერმა განაცხადა, რომ მთავრობა 10 მილიონ დოლარს შესწირავდა ფონდს, რომელიც განკუთვნილი იყო იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლისთვის ვინიპეგის ტბის აღმოსავლეთით. მანიტობის ახალმა დემოკრატიულმა პარტიამ განაცხადა, რომ -ის აღმოსავლეთის მარშრუტი საფრთხეს შეუქმნიდა იუნესკოს ძეგლს და აცხადებდა, რომ ძეგლი უფრო მეტ სარგებელს მოუტანდა პირველ ერებს. -მ შესთავაზა უფრო გრძელი და ძვირადღირებული ალტერნატიული ხაზი მანიტობას დასავლეთით, რათა შეენარჩუნებინათ აღმოსავლეთის მხარის გარემოს მთლიანობა და მხარი დაეჭირათ იუნესკოს ძეგლისთვის.

მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი
2004 წელს კანადის პარკებმა ფედერალური მთავრობის სახელით მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში წარადგინეს , , და კრიტერიუმების მიხედვით. 2013 წელს ძეგლი განსახილველად წარადგინეს. მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტმა გადადო შეტანა, რათა ნომინატორებს დრო მისცემოდათ განაცხადის გარკვეული ასპექტების გასაუმჯობესებლად, ამავდროულად განაცხადეს, რომ კომიტეტს სჭირდებოდა შერეული ადგილების ნომინაციის პროცესის გაუმჯობესება, რადგან ამჟამად პროცესში არსებობდა სტრუქტურული პრობლემები, რაც შერეული ნომინაციების დამტკიცებას ართულებდა. 2016 წელს, განაცხადის მოდიფიკაციის შემდეგ, რომელიც ფოკუსირებული იყო ოჯიბვეს კულტურულ ტრადიციაზე, კომიტეტი მზად იყო ადგილი სიაში შეეტანა. თუმცა, კანადამ მოითხოვა და მიიღო გადადება მას შემდეგ, რაც პიკანგიკუმის პირველმა ერმა ონტარიოში უკან გაიწვია თავისი მხარდაჭერა. 2018 წელს მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტმა ძეგლი შეიტანა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში თავისი 42-ე სესიის დროს მანამაში, ბაჰრეინში.
ჯოდრელ-ბენკის ობსერვატორია

ჯოდრელ-ბენკის ობსერვატორია — ობსერვატორიების ბაზა ჩეშირში, ინგლისი, სადაც განთავსებულია რამდენიმე რადიოტელესკოპი, რომლებიც წარმოადგენენ მანჩესტერის უნივერსიტეტის ჯოდრელ-ბენკის ასტროფიზიკის ცენტრის ნაწილს. ობსერვატორია დაარსდა 1945 წელს რადიოასტრონომის ბერნარდ ლოველის მიერ, რათა გამოეკვლია კოსმოსური სხივები, მეორე მსოფლიო ომში რადარებზე მუშაობის შემდეგ. ობსერვატორიამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა მეტეოროიდების, კვაზარების, პულსარების, მაზერებისა და გრავიტაციული ლინზირების კვლევაში და აქტიურად მონაწილეობდა კოსმოსური ხომალდების თვალთვალში კოსმოსური ეპოქის დასაწყისში.

ობსერვატორიის მთავარი ტელესკოპი არის ლოველის ტელესკოპი. მისი დიამეტრი (76 მ) მას მსოფლიოში მესამე უდიდეს მართვად რადიოტელესკოპად აქცევს. ობსერვატორიაში კიდევ სამი აქტიური ტელესკოპია: მარკ (13 მ) და 7 მ დიამეტრის რადიო ტელესკოპები. ჯოდრელ-ბენკის ობსერვატორია არის მრავალელემენტიან ინტერფერომეტრის ქსელის ბაზა, ეროვნული ობიექტი, რომელსაც მართავს მანჩესტერის უნივერსიტეტი მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ობიექტების საბჭოს სახელით.

ჯოდრელ-ბენკის ვიზიტორთა ცენტრი და არბორეტუმი მდებარეობს ქვემო უიზინგტონში, ხოლო ლოველის ტელესკოპი და ობსერვატორია - გუსტრისა და ჰოლმს-ჩეპელის მახლობლად. ობსერვატორიამდე მისვლა შესაძლებელია 535 გზიდან. ობიექტთან ახლოს გადის კრიუ-მანჩესტერის სარკინიგზო ხაზი და ასევე ახლოს მდებარეობს გუსტრის სადგური. 2019 წელს ობსერვატორია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიტანეს.
ფრენკ ლოიდ რაიტის XX საუკუნის არქიტექტურა

ფრენკ ლოიდ რაიტის საუკუნის არქიტექტურა — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი, რომელიც მოიცავს ამერიკელი არქიტექტორის ფრენკ ლოიდ რაიტის მიერ დაპროექტებულ რვა შენობას ამერიკის შეერთებულ შტატებში. ეს ადგილები წარმოაჩენს მის ორგანული არქიტექტურის ფილოსოფიას, რომელიც გულისხმობს ისეთი სტრუქტურების შექმნას, რომლებიც ჰარმონიაშია კაცობრიობასთან და მის გარემოსთან. რაიტის ნამუშევრებმა საერთაშორისო გავლენა მოახდინა არქიტექტურის განვითარებაზე საუკუნეში.

მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებში შემავალი რაიტის რვა შენობა მდებარეობს აშშ-ის ექვს შტატში და დაპროექტებულია 50 წლის განმავლობაში. რვავე შენობა ასევე შეყვანილია აშშ-ის ეროვნული ისტორიული ღირსშესანიშნაობების სიაში. შენობების ნომინაცია გამოიწვია იმან, რომ ისინი მიიჩნიეს „უმაღლესი დონის შედევრებად“.
ლუიზა ვიდალი

ლუიზა ვიდალი (, დ. 2 აპრილი, 1876, ბარსელონა — გ. 22 ოქტომბერი, 1918, ბარსელონა) — ესპანელი და კატალონიელი მხატვარი, რომელიც ხატავდა არტ-ნუვოს სტილში.

ცხოვრება და შემოქმედება
ლუიზა ვიდაილი დაიბადა 1876 წლის 2 აპრილს, ბარსელონაში ცნობილ ავეჯის დიზაინერისა და ხის მწარმოებლის, ფრანსისკო ვიდალის მდიდარ ოჯახში. ოჯახში 12 შვილი იყო, ცხრა გოგონა და სამი ვაჟი. ლუიზას ერთ-ერთი და მოგვიანებით დაქორწინდა პაბლო კასალსე, მეორე და კი — ფილოლოგ და მწერალ მანუელ მონტოლიუზე. მან განათლება სახლში მიიღო. მისი პირველი მასწავლებელი მამამისი იყო, შემდეგ ლუიზამ გაკვეთილები ხუან გონსალესისგან, მოქანდაკე ხულიო გონსალესის ძმისგან, მიიღო. ის ასევე ადრეული ასაკიდანვე დადიოდა მუსიკის გაკვეთილებზე. ლუიზა ვიდალი იყო ერთადერთი ქალი ესპანეთში იმ დროისთვის, რომელიც პროფესიონალი მხატვარი იყო და ასევე ერთადერთი ქალი, ვინც სწავლობდა ფერწერას პარიზში.

როდესაც ის 16 წლის იყო, მამასთან ერთად ეწვია მადრიდს და პირველად მოინახულა პრადოს მუზეუმში, სადაც აღმოაჩინა ესპანელი ოსტატები, როგორებიცაა ფრანცისკო დე გოია, დიეგო ველასკესი და გააცნობიერა კარგი პორტრეტისტის ეკონომიკური ღირებულება. მისი პროფესიული კარიერა 1898 წელს დაიწყო, როდესაც ის 22 წლის იყო და პირველი გამოფენა გამართა ბარსელონაში „ “-ში.

იგი საფრანგეთის დედაქალაქში 1901 წლის ივნისის დასაწყისში ჩავიდა, იქირავა ბინა ბულვარ ჰაუსმანზე, სწავლობდა კერძო ფერწერის სკოლაში და ასევე ესწრებოდა ხელოვნების ისტორიის ლექციებს. ლუვრში ის თითქმის ყოველდღე წარსულის ცნობილი ოსტატების ნახატების კოპირებას ახდენდა. პარიზში ლუიზა ასევე გაეცნო ფემინისტურ მოძრაობას და გადაწყვიტა თავი მიეძღვნა ქალთა უფლებების დაცვისთვის. ერთი წლის შემდეგ ბარსელონაში დაბრუნებისთანავე იგი შეუერთდა ფემინისტურ ჯგუფს, ისევე შეუერთდა ადგილობრივ კათოლიკურ ორგანიზაციას. რამდენიმე პორტრეტი, რომელიც მან ამ პერიოდში დახატა, ასახავს მის მეგობრებს, ამ ჯგუფების წევრ ქალებს და მათი ოჯახის წევრებს.

ლუიზა ვიდალმა შეიძინა და აღჭურვა თავისი სამხატვრო სტუდია სალმერონის ქუჩაზე (ახლანდელი დიდი გრეისი). მხატვრობასთან ერთად ის აქტიურად მონაწილეობს პოლიტიკაში და ქადაგებს პაციფიზმს. ის აქტიურადაა ჩართული ლტოლვილების განსახლებაში, რომლებიც კატალონიაში პირველი მსოფლიო ომის დროს ჩავიდნენ და მუშაობს კატალონიაში მშვიდობის ქალთა კომიტეტის შემადგენლობაში.

ლუიზა ვიდალის ნამუშევრების პირველი გამოფენები ბარსელონაში 1898 წელს გაიმართა. ის სულ სამი იყო. ორი მათგანი შეიცავდა მის მიერ დახატულ პორტრეტებს (მაგალითად, ბარსელონას სახვითი და სამრეწველო ხელოვნების გამოფენაზე). ლუიზა ვიდალი თანამშრომლობდა ბარსელონას სხვადასხვა ჟურნალთან და ილუსტრაციებს ქმნიდა ზღაპრებისთვის ჟურნალ „“. 1910 წელს სამუშაოდ გადავიდა კულტურისა და ლიტერატურის ინსტიტუტში.

როგორც მხატვარი, ლუიზა ვიდალი ცნობილია, პირველ რიგში, როგორც პორტრეტისტი, მუშაობდა როგორც ზეთის საღებავებით, ასევე სანგვინიით. მან ასევე დახატა ჟანრის ნახატები და პეიზაჟები, სცენები ფოლკლორული ფესტივალებიდან. მისი ტილოები შესრულებულია მსუბუქ, მკაფიო ტონებში, მათი ატმოსფერო მსუბუქი და გამჭვირვალეა.

ლუიზა ვიდალი ბარსელონაში ესპანური გრიპის ეპიდემიის დროს გარდაიცვალა.

გალერეა
ნათელა გვასალია

ნათელა გვასალია (დ. 20 აგვისტო, 1933 — გ. 5 დეკემბერი, 1998) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი.

ბიოგრაფია
1958 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი კლიმატოლოგიის სპეციალობით.

1958 წლიდან მუშაობდა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში, ხოლო 1978-1995 წლებში იყო ამავე ინსტიტუტის სწავლული მდივანი. 1965-1969 წლებში სანკტ-პეტერბურგის ა. ვოეიკოვის სახელობის გეოფიზიკურ ობსერვატორიაში, აკადემიკოს მ. ბუდიკოს ხელმძღვანელობით, დასწრებული ასპირანტურის კურსი გაიარა. მის საკანდიდატო დისერტაციაში განხილულია ბიოკლიმატოლოგიის საკითხები და საქართველოს სხვადასხვა ლანდშაფტურ ზონაში მდებარე საკურორტო რაიონებში ადამიანის სითბური ბალანსის შესწავლა. კვლევაში გათვალისწინებულია დინამიურად ცვალებადი რადიაციულ-კლიმატური და ფიზიოლოგიური ფაქტორების ერთობლივი გავლენა. ის აქტიურად აგრძელებდა კვლევებს თანამედროვე ფიზიკური კლიმატოლოგიის აქტუალურ საკითხებზე, მათ შორის დედამიწის ზედაპირის ენერგეტიკული რეჟიმისა და მზის სხივური ენერგიის გარდაქმნის პროცესებზე. მისი სამუშაო მოიცავდა ნიადაგის ქვეფენილ ზედაპირსა და მიწისპირა ჰაერის ფენებს შორის მიმდინარე დინამიკის შესწავლას. მიღებული მონაცემების საფუძველზე მან ჩაატარა მცენარეთა სიმაღლითი სარტყლების რადიაციულ-კლიმატური შეფასება, დაადგინა სიმშრალის რადიაციული ინდექსის კანონზომიერებები და შექმნა მისი გეოგრაფიული გავრცელების რუკა დროისა და სივრცის მიხედვით. გარდა ამისა, შეისწავლა ბიომეტეოროლოგიის საკითხები, მათ შორის ადამიანის სითბური რეჟიმი, და განსაზღვრა მისი შემადგენელი ელემენტების მოქმედების კანონზომიერებები. კვლევის შედეგები მან გამოაქვეყნა მონოგრაფიაში „საქართველოს სითბური ბალანსი“.

მისი სადოქტორო დისერტაცია წარმოადგენს ფუნდამენტურ ნაშრომს, რომელიც ეხება ქვეფენილი ზედაპირის ენერგეტიკული რეჟიმის შესწავლას და მის ზეგავლენას ბუნებრივი პროცესების დინამიკაზე საქართველოსა და კავკასიის სხვადასხვა რეგიონში. საქართველოში ეს იყო პირველი მსგავსი ნაშრომი, რომელიც პრობლემათა ფართო სპექტრს მოიცავს. ნაშრომი მნიშვნელოვანია ასევე მეთოდური საკითხების კვლევის თვალსაზრისით. მეთოდური საკითხების დამუშავებისა და ვრცელი ემპირიული მასალის საფუძველზე პირველად შეიქმნა რადიაციული და სითბური ბალანსის შემადგენელი მახასიათებლების რუკები. მიღებული მონაცემების საფუძველზე განხორციელდა საქართველოს ბიოკლიმატური დარაიონება. მას გამოქვეყნებული აქვს 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. ასევე აქტიურად მონაწილეობდა საერთაშორისო და რესპუბლიკურ კონფერენციებში, სადაც მისი მოხსენებები დიდი ინტერესს იწვევდა შესაბამისი დარგის სპეციალისტებს შორის. 1984 წელს მიღებული აქვს საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელი, რაც წარმოადგენს მნიშვნელოვანი აღიარება მისი მეცნიერების სფეროში. გარდა ამისა, მას მიენიჭა გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორის წოდება.

1970 წელს სანკტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტში დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ადამიანის სითბური მდგომარეობის მეტეოროლოგიური პირობები საქართველოს კურორტებისათვის.“
1995 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „საქართველოს სითბური ბალანსი და მისი გეოგრაფიული კანონზომიერებანი.“
მზია ანდღულაძე

მზია ანდღულაძე (დ. 24 სექტემბერი, 1936, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, ქიმიკოსი.

ბიოგრაფია
1967 წელს საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიური ტექნოლოგიის ფაკულტეტი დაასრულა, სპეციალობით - ძირითადი ორგანული და ნავთობქიმიური სინთეზის ტექნოლოგია. ხოლო 1982 წელს დაამთავრა ასპირანტურა.

1967-2018 წლებში მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, ორგანული ნივთიერებების ტექნოლოგიის კათედრაზე (ამჟამად ქიმიური და ბიოლოგიური ტექნოლოგიების დეპარტამენტი). ის ატარებდა ლექციებს ბაკალავრიატში, მაგისტრატურასა და დოქტურანტურაში, ასევე სემინარებსა და ლაბორატორიულ სამუშაოებს ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების დანიშნულებისა და მათი პრაქტიკული გამოყენების პერსპექტივების შესახებ. მეცნიერების მიმართულებით მისი კვლევის თემაა საქართველოს სხვადასხვა ადგილებში არსებული ჭაბურღილების ნავთობი და ნავთობპროდუქტები, მათი პასპორტიზაციის მიზნით კვლევა, რაც მოიცავს როგორც ქიმიური და ფრაქციული შემადგენლობის შესწავლას, ასევე მათი გამოყენების მიზანმიმართულ შესაძლებლობებს. ამ პროცესში მონაწილეობა ჰქონდა „საქნავთობთან“ და ბათუმის ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანასთან.

ამ სამეცნიერო საქმიანობის შედეგად შეიმუშავა სამი ტექნოლოგიური რეგლამენტი, რომელშიც წარმოდგენილია თეთრი ზეთების სპიოლ-1 და სპიოლ-2-ის წარმოება, საავტომობილო ზეთების წარმოება და მინერალური ზეთების რეგენერაცია.