iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
იულიანე სორელი

წმინდა იულიანე, იულიანე სორელი — საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენების დღეა 10 აგვისტო (ძველი სტილით 28 ივლისი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
წმიდა მოწამე იულიანე ანტონინუს პიუსის (138-161) მეფობის დროს ეწამა იტალიაში, კამპანიის პროვინციაში. მმართველმა ფლაბიანემ განკარგულება გასცა, მოეძებნათ ქრისტიანები და მის წინაშე წარედგინათ. სწორედ ამ დროს ჩავიდა იქ დალმაციიდან ქრისტიანი ჭაბუკი იულიანე და შემხვედრ მეომრებს თბილად მიესალმა: „მშვიდობა თქვენდა, ძმებო!“ პასუხად სადაურობა და აღმსარებლობა გამოჰკითხეს ნეტარს. მაცხოვრის სახელისთვის წამებისა და სიკვდილის მაძიებელმა ყმაწვილმაც დაუფარავად აღიარა ქრისტე. მხედრები გააოცა მისმა ვაჟკაცობამ, მაგრამ მაინც შეიპყრეს და მმართველს მიჰგვარეს, თან ეუბნებოდნენ: „ვნახოთ, მართლა გინდა კი ჯვარცმულისთვის სიკვდილი?!“

იულიანე მხურვალედ ევედრებოდა უფალს, სატანჯველის ბოლომდე დათმენის უნარი მიემადლებინა მისთვის. წრფელი გულით აღვლენილი ლოცვა შესმენილ იქნა და ზეგარდმო გაისმა: „ნუ გეშინინ, იულიანე, მე შენთან ვიქნები და მოგანიჭებ ძალას და მხნეობას!“ ნეტარი ჭაბუკი დილეგში ჩააგდეს და შვიდი დღე უჭმელ-უსმელი ამყოფეს. უფლის ანგელოზი უზიდავდა საზრდელს და განამტკიცებდა აღმსარებელს.

მმართველმა ბრძანა, ხეზე მიეკრათ ჭაბუკი და ეგვემათ. ქრისტეს ტარიგმა კი ლოცვა დაიწყო და კვლავ ჩაესმა: „ნუ გეშინინ, იულიანე, მტკიცედ დეგ!“ ამის შემდეგ სულიერ ძალებგანახლებული მარტვილი ირგვლივ შემოჯარულ ბრბოს მიუბრუნდა: „სასმენელნი მომაპყარით, საბრალონო! თქვენივე ხელით ქმნილ კერპებს კი ნუ სასოებთ, ჭეშმარიტი, ცისა და ქვეყნის შემოქმედი ღმერთი სცანით!“ საოცარი ძალით წარმოთქმულმა ამ სიტყვებმა ოცდაათზე მეტი წარმართი მოაქცია ქრისტეს სჯულზე. დილით, როცა იულიანეს წამება განაახლეს, ქალაქში ხმა გავარდა, სერაპისის ბომონი მასში აღმართული კერპითურთ დაიმსხვრაო. ყველანი გაოცდნენ, ქრისტიანებმა კი გაიხარეს და ადიდეს ჭეშმარიტი ღმერთი. წარმართებმა მომხდარი იულიანეს ჯადოქრობას მიაწერეს და მოითხოვეს, დაეჩქარებინათ მისი სიკვდილით დასჯა. მტარვალებმა გადაწყვიტეს, დამსხვრეული ბომონის ადგილას მოეკლათ ქრისტეს ტარიგი. აღსასრულის წინ მან მუხლი მოიდრიკა, ილოცა და კიდევ ერთხელ შეიქნა ღირსი უტკბესი ზეციური ხმის გაგონებისა, რომელიც სასუფევლისკენ მოუწოდებდა.
სტეფანე დანდუროვი

სტეფანე ალექსის ძე დანდუროვი (დ. 9 იანვარი, 1865, სოფ. ლაგოდეხი, სიღნაღის მაზრა; ახლანდ. ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი, — გ. 9 აპრილი, 1928) — მემარცხენე რევოლუციონერი, ეთნიკურად სომეხი.

1880-იან წლებში მონაწილეობდა ხალხოსნური წრეების მუშაობაში. 1885 წელს დაამთავრა თბილისის რეალური სასწავლებელი, შემდეგ სწავლობდა მოსკოვის პეტროვსკ-რაზუმოვსკოეს აკადემიაში და ახალი ალექსანდრიის (ქ. ვარშავის მახლობლად) სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში. სტუდენტებს შორის რევოლუციური აგიტაციისათვის 1890 წელს დააპატიმრეს და სანქტ-პეტერბურგის ციხეში ჩასვეს. 1891 წელს დაბრუნდა საქართველოში, დაუკავშირდა ეგნატე ნინოშვილს, მიხა ცხაკაიას, სილიბისტრო ჯიბლაძეს და მათთან ერთად მონაწილეობდა მომავალ „მესამედასელთა“ არალეგალურ შეკრებებში. 1893 წელს თბილისში მოწვეულ „მესამე დასის“ კონფერენციაზე იგი აირჩიეს თბილისის მუდმივი ცენტრალური ბიუროს წევრად. 1905 წლის გაფიცვებში მონაწილეობისათვის სამართალში მისცეს. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციამ დანდუროვს პეტროგრადში მოუსწრო. მარტში იგი საქართველოში დაბრუნდა და ჩაება ბოლშევიკების საქმიანობაში. 1920 წელს საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობამ დააპატიმრა, მაგრამ მალევე საბჭოთა რუსეთის მოთხოვნით გაათავისუფლა და ბაქოში გაასახლა. 1921 წელს წითელ არმიასთან ერთად დაბრუნდა საქართველოში და გახდა თბილისის რევოლუციური კომიტეტის წევრი. 1926 წელს პირველი სასოფლო-სამეურნეო გამოფენის ხელმძღვანელი იყო საქართველოში.
სტეფანე ბიზანტიელი

სტეფანე ბიზანტიელი — ბიზანტიელი გეოგრაფი. ავტორია გეოგრაფიული ლექსიკონისა . მის შესახებ ბიოგრაფიული ცნობები არ არსებობს. ცხოვრობდა სავარაუდოდ საუკუნეში. მისი ნაწარმოები დაწერილი უნდა იყოს 528-535 წლებში. სტეფანეს 50-55 წიგნისგან შედგებოდა. ჩვენამდე ნაშრომმა მოაღწია შემოკლებული სახით. თხზულებაში ასახელებს წყაროებს, რომლითაც სარგებლობდა, მაგალითად ჰეროდიანეს, ოროს მილეტელს, ჰეკატე მილეტელს, ჰეროდოტეს, თუკიდიდეს, პოლიბის, სტრაბონს, დიონისე პორიეგეტს.

სტეფანეს გრამატიკული საკითხები მეტად აინტერესებდა, ვიდრე გეოგრაფიული, ამიტომ შეცდომები აქვს დაშვებული და ბრმად ენდობა საკუთარ წყაროებს. სტეფანეს ნაშრომში ნახსენებია ძველი ქართული დასახლებები და ტომები.
დანიელ ჯანაშვილი

დანიელ იოსების ძე ჯანაშვილი, დანიელა ურია, (დ. 1876 — გ. 1926) — ქართველი ებრაელი მომღერალი.

დაიბადა იერუსალიმში ქართველი ებრაელი ღარიბი ვაჭრის ოჯახში. დაახლ. 1881 წელს მისი ოჯახი საქართველოში დაბრუნდა და კულაშში დასახლდა. მამა აღებ-მიცემობის საქმეს ასწავლიდა, მაგრამ ვოკალურმა მონაცემებმა და გარეგნობამ განსაზღვრა დანიელას მომავალი. იგი მამის დუქანში თავისი სიმღერით, შესანიშნავი ლირიკული ტენორით მრავალ მომხმარებელს იზიდავდა. მისი სიმღერები თანდათან გასცდა კულაშს, გავრცელდა თავდაპირველად ქუთაისსა და საერთოდ იმერეთში, შემდეგ კი გურია-სამეგრელოშიც და ლხინის აუცილებელი ატრიბუტი გახდა. მღეროდა ქართულ ხალხურ სიმღერებს, განსაკუთრებით ქალაქურ მოტივებზე დამუშავებულ მელოდიებს, ასევე აკაკი წერეთლის ლექსებზე შეთხზულ სიმღერებს. ჯანაშვილი თავად გახდა ქალაქური მუსიკალური ფოლკლორის დასავლური შტოს ერთ-ერთი ტიპური ნიმუშის „დანიელა ურიას“ ადრესატი.
დანიმი

დანიმი (სპარს. „დაჰნიმ“) — ქალაქში გაყიდული უძრავი ქონების მთელი თანხიდან მეფის სასარგებლოდ დაწესებული გამოსაღები — ამ თანხის ერთი მეოცედი ანუ ქონების ფასის 5%. გვიანდელ შუა საუკუნეების საქართველოში დანიმის ერთი მეათედი ქალაქის მოურავს ეძლეოდა. დანიმის დავთრის მეშვეობით შეიძლებოდა უძრავი ქონების ნასყიდობის დაკარგული საბუთის აღდგენა.
ჩრდილოამერიკული მაჩვზღარბა

ჩრდილოამერიკული მაჩვზღარბა — ძუძუმწოვარი ცხოველი მღრღნელების რიგისა. ამერიკულ მაჩვზღარბასებრთა ოჯახის ყველაზე დიდი წარმომადგენელი. ჩვეულებრივ იწონის 7 კგ-მდე, თუმცა ზოგჯერ მამლები მნიშვნელოვნად დიდები ხდებიან. სხეულის სიგრძე 80 სმ-მდეა (უკუდოდ), ლუდისა — 30 სმ-მდე. მთლიანად დაფარულია 30 000-ზე მეტი ღრუ ეკლით. ხმელეთზე მსუბუქი სვლით გადაადგილდება, არ შეუძლია ახტომა; ხეებზე ცოცავს ნელა, თუმცა ბალანსს მშვენივრად ინარჩუნებს; კარგად ცურავს. როდესაც რაიმე უახლოვდება, ტანის უკანა მხარეს გამოწევს ხოლმე. თავდასხმის შემთხვევაში თავის ძლიერ კუდს მიმართავს თავდამსხმელის საპირისპიროდ. მეთევზეები ჩრდილოამერიკულ მაჩვზღარბაზე ნადირობის დროს მუცლის მხარეზე ესხმიან თავს, აგრეთვე ცნობილია, რომ ფოცხვერი და სამურავი წარმატებით ნადირობენ მასზე.

ცხოვრობს ტყეებში, მათ შორის ტყის მასივებში მდინარეთა გასწვრივ, ტუნდრაში, მდელოებზე და უდაბნოებში. მისი არეალი კანადიდან ჩრდილოეთ მექსიკამდე ვრცელდება, თუმცა აშშ-ის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში წარმოდგენილი არ არის. ზოგჯერ მისი ნახვა დღისითაცაა შესაძლებელი. ერთადერთი მაჩვზღარბაა თავის ოჯახში, რომელიც ბინადრობს როგორც მიწაზე, ისე — ხეზე. ღამეს ათევს ხეებზე, აგრეთვე ხის, მორის, ჯირკის ფუღუროებში, გამოქვაბულებში, კლდის ნაპრალებში, სოროებსა და თოვლის გროვაში. წიწვოვან ტყეებში მცხოვრები ინდივიდები უფრო მეტ დროს მიწაზე ატარებენ, ხოლო ფოთლოვანი და შერეული ტყეების ბინადრები უფრო ხშირად გვხვდებიან ხეებზე, რომლებიც მათ ძირითად საკვების წყაროს წარმოადგენენ.

გაზაფხულსა და ზაფხულში მის რაციონში შედის კვირტები, ყლორტები, ფესვები, ღეროები, ფოთლები, ყვავილები, კენკრა, თესლები და კაკლები; ზამთარში — მარადმწვანე გირჩები, კამბიუმის შრე და ხის შიდა ქერქი. ძვლებსა და ირმის რქებს ღრღნის კალციუმისა და სხვა მინერალების მისაღებად. ზამთრის ძილქუში არ ახასიათებს, თავის ბუნაგში რჩება განსაკუთრებით ცივი და მკაცრი ამინდის დროს. როგორც წესი, მარტოდ ცხოვრობს, თუმცა ზოგჯერ ჯგუფებადაც გვხვდება.
გრივერ ფარულავა

გრივერ ფარულავა (დ. 5 ივლისი, 1936 — გ. 11 აგვისტო, 2020) — ქართველი მეცნიერი, პროფესორი, ძველი ქართული მწერლობის მკვლევარი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი.

სამეცნიერო მოღვაწეობა
გრივერ ფარულავა წლების განმავლობაში მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში და კითხულობდა ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიის კურსს.

იკვლევდა ქართული ქრისტიანული ხელოვნების, ესთეტიკისა და ლიტერატურის პრობლემებს, კითხულობდა სპეციალურ კურსებს ამ მიმართულებით. მკვლევართა და ძველი ქართული მწერლობით დაინტერესებული მკითხველისთვის ცნობილია მისი წიგნები: „მხატვრული სახის ბუნებისათვის ძველ ქართულ პროზაში“, „ჰაგიოგრაფია – ხელოვნება ხელოვნების შესახებ“ და სხვა.

გრივერ ფარულავა წლების განმავლობაში იყო თბილისის სასულიერო აკადემიის ძველი ქართული ენისა და ლიტერატურის კათედრის გამგე.

2018 წელს პრეზიდენტმა გრივერ ფარულავას ღირსების ორდენი გადასცა – „სახელმწიფო ენის შენარჩუნების, ენის, როგორც უწყვეტი სააზროვნო პროცესის ჩამოყალიბებისა და ეროვნული იდენტობის შენარჩუნების ხელშეწყობისთვის“.
პროხორე (სამოცდაათთაგანი)

} (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), კათოლიკურში — 9 აპრილი.

ცხოვრება და მოღვაწეობა
როგორც „საქმე მოციქულთა“ აღნიშნავს, პროხორე იყო ერთი შვიდ დიაკონთაგანი, რომლებიც მოციქულებმა აირჩიეს იერუსალიმში.

თავიდან პროხორე პეტრე მოციქულს ახლდა, რომელმაც იგი ნიკომიდიის ეპისკოპოსად დანიშნა. ღვთისმშობლის მიძინების შემდეგ, პროხორე იოანე ღვთისმეტყველის მხლებელი და თანაშემწე იყო. ისინი ერთად გადაასახლეს კუნძულ პატმოსზე. იქ მან ჩაიწერა ღმერთის გამოცხადება იოანე მახარებლისადმი სამყაროს დასასრულის შესახებ. მასვე დაუწერია „ცხოვრებაჲ და ქადაგებაჲ წმიდისა და ყოვლადქებულისა მოციქულისა და მახარებლისა იოანე ღვთისმეტყველისაჲ“. ეს თხზულება ქართულად გადმოუთარგმნია ეფვთიმე ათონელს საუკუნის გასულს. დაცულია ხელნაწერებში: 558, 111-175; . 13, 120-153. გამოცემულია 1074 წ. ხელნაწერით ( 558) „ათონის კრებულში“ (გვ. 111-175). ამ თხზულების თანახმად, პროხორე განუშორებლად იმყოფებოდა თავის მოძღვართან. იგი თვითმხილველი და მონაწილე ყოფილა მისი მრავალრიცხოვანი სასწაულებისა. კერძოდ, „ცხოვრებაში“ აღწერილია იოანეს მიერ სახარების გამოთქმის გარემოებანი. პატმოსის ჭალაკის ერთ მაღალ მთაზე იოანეს ხანგრძლივი ლოცვის შემდეგ მიუღია საღვთო მადლი სახარების გამოთქმისა, სახარების ჩაწერა კი პროხორესათვის უბრძანებია. ორი დღე და ექვსი ჟამი იდგა იოანე მახარებელი ხელგანპყრობილი და კარნახობდა სახარებას, პროხორე კი იწერდა. ნიკომიდიაში დაბრუნებული პროხორე წარმართებს ქრისტიანობას უქადაგებდა. მოწამეობრივად აღესრულა ანტიოქიაში.
ტიმონი (სამოცდაათთაგანი)

} (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), კათოლიკურში — 19 აპრილი.

ცხოვრება და მოღვაწეობა
წმიდა ტიმონი არაბეთის ქალაქ ბოსტრის (ბასტრის) ეპისკოპოსი იყო. სახარების ქადაგებისთვის იუდეველებმა და წარმართებმა მას საშინელი სატანჯველები დაატეხეს თავს, გახურებულ ქურაშიც შეაგდეს, მაგრამ უვნებელი გადარჩა. რომის ეკლესიის გადმოცემის თანახმად, ტიმონ დიაკონი ჯვარზე აღესრულა.
პარმენი (სამოცდაათთაგანი)

} (სამოცდაათ მოციქულთა კრება), კათოლიკურში — 23 იანვარი.

ცხოვრება და მოღვაწეობა
როგორც „საქმე მოციქულთა“ აღნიშნავს, პარმენი იყო ერთი შვიდ დიაკონთაგანი, რომლებიც მოციქულებმა აირჩიეს იერუსალიმში.

წმიდა პარმენი გულმოდგინედ იღვწოდა სახარების სწავლების გასავრცელებლად მაკედონიაში. ერთი ცნობით, იგი სნეულებამ იმსხვერპლა, სხვა წყაროთა მოწმობით კი, ტრაიანეს (98-117) მეფობის უკანასკნელ წელს მოწამეობრივად აღესრულა.
ევსტათი ანკვირელი

წმინდა ევსტათი (გ. 316) — საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენიების დღეა 10 აგვისტო (ძველი სტილით 28 ივლისი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
წმიდა მოწამე ევსტათი მხედარი იყო. ქრისტეს აღიარებისთვის იგი შეიპყრეს და ქალაქ ანკვირის მმართველს მიჰგვარეს. დაკითხვაზე წმიდანმა მტკიცედ აღიარა ჭეშმარიტი სარწმუნოება, რისთვისაც მრავალგვარი სატანჯველი დაატეხეს თავს. ნეტარი დაუნდობლად გვემეს, ქუსლები გაუბურღეს, ბაწრით შეკრული მიათრიეს მდინარე საგკის (სანგარის) ნაპირამდე. აქ ევსტათი ხის ყუთში ჩაჭედეს და ზღვაში მოისროლეს, მაგრამ უფლის ანგელოზმა კიდობანი ნაპირზე გამორიყა. ამ სასწაულით შეძრწუნებულმა მმართველმა თავი დამარცხებულად იგრძნო, იძრო მახვილი და მოისწრაფა სიცოცხლე. წმინდა ევსტათი გარდაიცვალა 316 წელს. მარტვილის წმიდა ნაწილები ქალაქ ანკვირიაში დაკრძალეს.
სირაკიუსის უნივერსიტეტი

სირაკიუსის უნივერსიტეტი — კერძო კვლევითი უნივერსიტეტი ნიუ-იორკის შტატის ქალაქ სირაკიუსში. უნივერსიტეტის ფესვები უკავშირდება 1831 წელს მეთიდისტური ეკლესიის მიერ დაარსებულ უნივერსიტეტს ნიუ-იორკის შტატის ქალაქ ლიმაში, თუმცა სირაკიუსში უნივერსიტეტის დაარსების თარიღად ითვლება 1870 წელი. 1920 წლიდან უნივერსიტეტი ინარჩუნებს სეკულარულობას, თუმცა ინარჩუნებს კავშირს გაერთიანებულ მეთოდისტურ ეკლესიასთან.
სუვერენი

სუვერენი ( — „უმაღლესი“) — ტიტული, რომელიც შეიძლება გამოყენებულ იქნას უმაღლესი ლიდერისადმი სხვადასხვა კატეგორიებში. სიტყვა ნასესხებია ძველი ფრანგულიდან , რომელიც საბოლოო ჯამში წარმოიშვა ლათინური სიტყვიდან , რაც აღნიშნავს «უმაღლესს».

სუვერენის როლი ვარირებს მონარქის ან სახელმწიფო მეთაურიდან მუნიციპალური ხელისუფლების ან რაინდის ორდენის მეთაურამდე. შედეგად, ბოლო პერიოდში სიტყვა სუვერენით აღინიშნება დამოუკიდებლობა ან ავტონომია.

ტერმინი თანამედროვე მნიშვნელობით სამეცნიერო მიმოქცევაში შევიდა სახელმწიფო სუვერენიტეტის თეორიის ფუძემდებლის, ფრანგი იურისტის, პოლიტიკოსისა და ფილოსოფოსის, ჟან ბოდენის მიერ.

ხშირად «სუვერენს» თარგმნიან როგორც „მონარქს“, „ხელმწიფეს“ ან „მმართველს“, თუმცა სახელმწიფოში უმაღლესი ძალაუფლების მატარებელი შეიძლება იყოს არა მარტო ერთი ადამიანი (ასეთ სახელმწიფოს ჟან ბოდენი უწოდებდა მონარქიულს), არამედ ასევე ადამიანთა ჯგუფი ან თუნდაც ქვეყნის მოსახლეობის უმრავლესობა (არისტოკრატია ან დემოკრატია, შესაბამისად — ჟ. ბოდენის ტერმინოლოგით).

სახელმწიფოს მეთაურები
სიტყვა სუვერენი ხშირად გამოიყენება როგორც მონარქის სინონიმი. მონარქიულ მმართველობაში არის მრავალი ტიტული, რომელიც შეიძლება ეკუთვნოდეს ხელმწიფეს. სუვერენი არის სახელმწიფოს ავტონომიური მეთაური. თანამედროვე სუვერენულ სახელმწიფო ლიდერთა სხვადასხვა ტიტულის მაგალითებია:

რაინდული ორდერები
ტერმინი „სუვერენი“ ჩვეულებრივ გამოიყენება ნაცვლად „დიდი მაგისტრისა“ ევროპული ერების სხვადასხვა ორდენის უმაღლესი მეთაურისათვის. მალტის სუვერენულ სამხედრო ორდენში, დიდი მაგისტრი მოიხსენიება „სუვერენად“, მაგალითად სუვერენ დიდი მაგისტრად, საერთაშორისო დამოუკიდებელი სუვერენული ერთეულის სტატუსის შესაბამისად. რაინდული ორდენის სუვერენთა მაგალითები არიან:
ფილიპ კეთილი, ოქროს საწმისის დამფუძნებელი.
კარლ ჰაბსბურგ-ლოტრინგენი, ოქროს საწმისის ორდენის მოქმედი სუვერენი
გეორგ ფრიდრიხ ფონ გოგენცოლერნი, ლუიზის ორდენის მოქმედი სუვერენი
კაროლინა ბადენელი, წმინდა ელისაბედის ორდენის სუვერენი
დუარტე ნუნო, ბრაგანსას ჰერცოგი, წმინდა იზაბელას ორდენის სუვერენი.
საქართველოს ჰელსინკის კავშირი

საქართველოს ჰელსინკის კავშირი – ეროვნული აღორძინება, საქართველოს ჰელსინკის კავშირი — თანამოაზრეთა პოლიტიკური გაერთიანება, საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის ზვიად გამსახურდიას მიერ საქართველოში 1976 წელს შექმნილი ჰელსინკის ხელშეკრულებისათვის ხელშემწყობი ჯგუფის, შემდგომ „საქართველოს ჰელსინკის კავშირისა“ და მოგვიანებით მისი საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ ორგანიზაციად გარდაქმნის შედეგად ჩამოყალიბებული ორგანიზაციის საქმიანობისა და ტრადიციების გამგრძელებელი და სამართალმემკვიდრე. კავშირი მოქმედებს საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე და შექმნილია განუსაზღვრელი ვადით.

„საქართველოს ჰელსინკის კავშირი – ეროვნული აღორძინება“ არის საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, აქვს საკუთარი სიმბოლიკა, ბეჭედი, შტამპი, სამკერდე ნიშანი, ბლანკი კავშირის სიმბოლიკის გამოსახულებით და ანგარიში ბანკში.

კავშირი თავის საქმიანობას წარმართავს საქართველოს კონსტიტუციის, კანონმდებლობის, საერთაშორისო სამართლის შესაბამისი ნორმებისა და წესდების საფუძველზე.
წმინდა აკაკი

წმინდა აკაკი (გ. 321) — საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენიების დღეა 10 აგვისტო (ძველი სტილით 28 ივლისი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
წმიდა მოწამე აკაკი ქრისტეს აღსარებისთვის შეიპყრეს და სამსჯავროზე წარადგინეს. სამი მმართველი ამაოდ ცდილობდა, კერპებისთვის მსხვერპლის შეწირვაზე დაეყოლიებინა იგი: მმართველმა ლიკინიუსმა სასტიკად აწამა წმინდანი. შემდეგ კი მმართველ ტერენტიუსთან გაგზავნა. ამ უკანასკნელის ბრძანებით, ნეტარი ადუღებული კუპრითა და ქონით სავსე ქვაბში ჩააგდეს, საიდანაც იგი სრულიად უვნებელი ამოვიდა. წმიდანი წარმართულ ტაძარში შეიყვანეს, მაგრამ მისი ლოცვით შიგ აღმართული ყველა კერპი შეიმუსრა, უფლის რჩეული მხეცებს მიუგდეს დასაგლეჯად, მაგრამ ნეტარს არც ნადირებმა დააკარეს პირი. ამის შემდეგ ქრისტეს ტარიგი გახურებულ ღუმელში შეაგდეს და, როცა, ყველას გასაოცრად, არც ახლა დაუშავდა რამე, მმართველი თავად მიუახლოვდა ქურას იმის გასარკვევად, საკმარისად იყო თუ არა იგი გახურებული. უფალმა, რომელიც მადლის საბურველით იფარავდა თავის რჩეულს, უსჯულოს რისხვა დაატეხა თავს: მას, დაფუფქულს, იქვე აღმოხდა სული. მაშინ წმიდა აკაკი ვინმე პოსიდონიუსს გადასცეს საწამებლად, რომელმაც მძიმე ბორკილები დაადო და ქალაქ მილეტში გაგზავნა. ღვთის სათნომყოფელმა ლოცვის ძალით აქაც შემუსრა კერპები. ბოლოს გაავებულმა მტარვალებმა აკაკის თავი მოჰკვეთეს (+დაახლ.321). ხუცესმა ლეონტიმ მისი წმიდა ნეშტი ქალაქ სინადში (მცირე აზია) მიაბარა მიწას.
პავლე ქსეროპოტამელი

პავლე ქსეროპოტამელი (გ. 321) — საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენიების დღეა 10 აგვისტო (ძველი სტილით 28 ივლისი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
ღირსი პავლე ქსეროპოტამელი (ერობაში - პროკოპი) იყო ბიზანტიის იმპერატორის, მიხეილ კუროპალატის ძე. ღრმად და საფუძვლიანად განსწავლული მეფისწული თანამედროვეთა შორის ერთ-ერთი უგანათლებულესი ადამიანი იყო. ნეტარი განერიდა ყოველივე წარმავალს და მთაწმინდას, ქსეროპოტამად წოდებულ ადგილს მიაშურა. აქ დედოფალ პულქერიას მიერ წმიდა ორმეოცი მოწამის სახელზე აგებული მონასტერი უკვე ჩამოქცეულიყო. უკაცრიელ ნანგრევებში წმიდანმა მცირე სენაკი მოიწყო, შიგ დამკვიდრდა, მალე ბერადაც აღიკვეცა და პავლეს სახელით შეუდგა მოსაგრეობას. ღირსი მამა თავმდაბლობის გამო არავისთან ავლენდა თავის განათლებას, მაგრამ მკაცრმა, ასკეტურმა ცხოვრებამ მას მალე გაუთქვა სახელი. ღირს მამას პავლე ქსეროპოტამელი შეარქვეს, იმ სავანეს კი, სადაც ის მოსაგრეობდა, დღესაც ქსეროპოტამს (დამშრალ ნაღვარევს) უწოდებენ.

როცა ბიზანტიის სამეფო ტახტზე წმიდა პავლეს ნათესავი, იმპერატორი რომანოზი ავიდა, მან მთაწმიდის კინოტის მეშვეობით მოახერხა და ნეტარი მამა კონსტანტინოპოლში ჩასვლაზე დაითანხმა. სასახლის ბრწყინვალებასა და ფუფუნებაში წმიდანი ჯვრით ხელში, თავისი ძველი, დაფლეთილი სამოსლით გამოცხადდა და მძიმედ დასნეულებული იმპერატორი თავზე ხელის შეხებით განკურნა. მადლიერმა რომანოზმა მას სამეფო კარზე დარჩენა შესთავაზა, მაგრამ ღირსმა მამამ არ ისურვა დაბრუნებოდა მისი სულისთვის უცხო, ამაო ყოფას; მან მხოლოდ ერთი რამ ითხოვა: თვითმპყრობელს ქსეროპოტამის დანგრეული მონასტრის აღორძინებაზე ეზრუნა. წმიდანის სურვილი შესრულდა: სავანე აღდგა. როცა ტაძარი აკურთხეს, წმიდა ტრაპეზზე იმპერატორის მიერ პავლესთვის ნაბოძები უფლის ცხოველმყოფელი ჯვრის ნაწილი დააბრძანეს. მონასტერი თანდათან გაივსო ბერებით, მდუმარებისმოყვარე წინამძღვარმა კი საძმოზე ზრუნვა ერთ-ერთ მოწაფეს გადააბარა და თავად შორეულ უდაბნოს მიაშურა სამოღვაწეოდ. მალე სულიერმა შვილებმა, რომელთაც არ სურდათ მოძღვართან განშორება, ნეტარს აქაც დაურღვიეს მყუდროება. მაშინ მან იმპერატორ რომანოზისგან კვლავ გამოითხოვა საჭირო სახსრები, და ახალი, წმიდა გიორგის სახელობის სავანე ააგო და ცხოველმყოფელი ჯვრის ნაწილებიც აქ გადაასვენა.

ღირს პავლეს უფლისგან წინასწარ ეუწყა აღსასრულის მოახლოება. მოიხმო ქსეროპოტამისა და წმიდა გიორგის სახელობის მონასტრის ძმები და უკანასკნელად დამოძღვრა. მიცვალების დღეს წმიდა მამამ მოსასხამი შეიმოსა, ჩვეული სიმდაბლით წარმოთქვა იოანიკე დიდის ლოცვა, რომელსაც დაუდუმებლად იმეორებდა: „სასოება ჩემდა მამა, შესავედრებელ ჩემდა ძე, მფარველ ჩემდა სულიწმიდა, სამებაო წმიდაო, დიდება შენდა“, და ქრისტეს წმიდა სისხლსა და ხორცს ეზიარა. ნეტარმა დაიბარა, მისი ცხედარი მთაწმინდის მოპირდაპირე პონღოსის ნახევარკუნძულზე დაეკრძალათ, მაგრამ, ღვთაებრივი განგებულებით, ხომალდი კონსტანტინოპოლის ნაპირს მიადგა. იმპერატორმა და პატრიარქმა კრძალვით ჩაიბარეს ძვირფასი ნეშტი და საზეიმოდ გადააბრძანეს წმიდა სოფიას ტაძარში. ჯვაროსნების მიერ კონსტანტინოპოლის დარბევის შემდეგ წმიდა პავლეს უხრწნელი ნაწილები ვენეციაში გადაასვენეს.
გიორგი განძიელი

გიორგი სპირიდონის ძე განძიელი (დ. 1834 — გ. 6 აპრილი, 1906, თბილისი) — ქართველი სამხედრო და საზოგადო მოღვაწე, რუსეთის არმიის პოლკოვნიკი.

წარმოშობით იყო თბილისის გუბერნიის აზნაურთა ოჯახიდან. 1863 წელს იყო თბილისის გრენადერთა პოლკის პრაპორშჩიკი, თავი გამოიჩინა ზაქათალის ოლქის აჯანყებულ ლეკებთან ბრძოლაში 1863 წლის 6 ივნისს, მძიმედ დაიჭრა და დაჯილდოვდა წმ. გიორგის ხარისხის ორდენით. შემდეგ მსახურობდა ნიჟეგოროდის დრაგუნთა პოლკში, ხოლო 1877 წლის რუსეთ–თურქეთის ომში მაიორის წოდებით მეთაურობდა ელიზავეტპოლის არარეგულარულ ცხენოსანთა პოლკს. თადარიგში გასვლის შემდეგ იყო მომრიგებელი მოსამართლე ელიზავეტპოლში. 1893 წლიდან იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ნამდვილი წევრი. არჩეული იყო თბილისის სასოფლო-სამეურნეო საკრედიტო საზოგადოების გამგეობის თავმჯდომარედ. მოკლეს თბილისში, სასახლის ქუჩაზე მდებარე სარაჯიშვილის სახლში განთავსებული ამ საზოგადოების გაძარცვის დროს 1906 წელს. დაკრძალეს დიდუბის ეკლესიის ეზოში. ცოლად ჰყავდა ნადეჟდა გაბრიელის ასული მამაცაშვილი.
ამირან დანელია

ამირან იოსების ძე დანელია (დ. 15 მარტი (ან 16 სკკპ წევრი 1947 წლიდან.

დაიბადა მუშის ოჯახში. დაამთავრა 5 კლასი და ფოთის საზღვაო სასწავლებელი (1939). 1942 წლის ივნისიდან მოქმედ არმიაში იყო. იყო 53-ე საგვარდიო სატანკო ბრიგადის მე-2 სატანკო ბატალიონის ტანკის მსროლელი-მეტყვიამფრქვევე (მე-6 საგვარდიო სატანკო კორპუსი, მე-3 საგვარდიო სატანკო არმია, უკრაინის ფრონტი). კომკავშირელი გვარდიის უფროსი სერჟანტი დანელია 1945 წლის 20 იანვარს ქალაქ ვერუშუვისათვის (პოლონეთი) გამართულ ბრძოლებში ტანკით ერთ-ერთმა პირველმა გადალახა მდინარე პროსნა. გერმანიის საზღვრის გადაკვეთის შემდეგ მოხვდა მოწინააღმდეგის ტანკებთან და არტილერიასთან ბრძოლაში. ჩაანაცვლა მოკლული ტანკისა და ქვემეხის მეთაურები და გაანადგურა მტრის ტანკი და 2 ქვემეხი. როდესაც მძღოლ-მექანიკოსიც მოკლეს, ცეცხლმოკიდებული ტანკი მოწინააღმდეგის ქვემეხისაკენ მიმართა და გაანადგურა იგი თავის ჯგუფეულიანად. საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება მიენიჭა 1945 წლის 10 აპრილს.

დემობილიზაციის (1947 ან 1945) შემდეგ ცხოვრობდა ფოთში. მუშაობდა წისქვილკომბინატში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. ლენინის ორდენი და მედლები. მის სახელს ატარებს ერთ-ერთი ქუჩა ქალაქ ფოთში.
ბათუ დანელია

ბათუ (ბართლომე) ბარნაბას ძე დანელია (დ. 20 აგვისტო, 1950, სოფ. ზანათი, ახლანდ. აბაშის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი პოეტი, მთარგმნელი.

დაამთავრა მოსკოვის მაქსიმ გორკის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტი (1987). პირველი კრებული „ქალაქი ფრთებქვეშ“ 1982 წელს გამოიცა. დანელია ავტორია ლექსთა კრებულებისა: „წყნარი ქუჩა“ (1986), „ტიხარი“ (1987), „მარტოობის ზამთარი“ (1997), „მთვარის დღესასწაული“ (2003), „შეშლილი ვარსკვლავები“ (2006), „მერვე ბგერა“ (2008). დანელიას პოეზია გამოირჩევა ინტონაციური მრავალფეროვნებით, იცავს პოეტური ფიქრისა და ლექსის ნოვაციური ფორმების ერთიანობას. თარგმნა ა. პუშკინის, მ. ლერმონტოვის, ა. ახმატოვას, ი. ბროდსკის, ბ. პასტერნაცკის, გიიომ აპოლინერის, გოტფრიდ ბენის, ედგარ ალან პოსა და სხვათა ლექსები. მიღებული აქვს ვაჟა-ფშაველას პრემია (2005), პრემია „საბა“ (პოეტური კრებულისათვის „ “, 2009), გალაკტიონ ტაბიძის პრემია (2011). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2001).
გიორგი დანელია (პათოლოგანატომი)

გიორგი სერგის ძე დანელია (დ. 25 აპრილი, 1923, თბილისი) — ქართველი პათოლოგანატომი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1974), პროფესორი (1978), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1990).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1946). 1947 წლიდან მუშაობს მუშაობს კონსტანტინე ჩაჩავას სახელობის პერინატალური მედიცინის და მეანობა-გინეკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, სადაც 1950 წლიდან განაგებს პათომორფოლოგიის განყოფილებას. იმავდროულად 1969–1990 წლებში ხელმძღვანელობდა ქ. თბილისის ცენტრალურ პათომორფოლოგიის ლაბორატორიას; 1970–1985 წლებში იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მთავარი სპეციალისტია (ნეონატოლოგ-პათოანატომი). მისი შრომები შეეხება შეისწავლის ნაყოფისა და ახალშობილის ცენტრალური ნერვული სისტემისა და ფილტვების პათოლოგიას, ქალის ჰორმონულ პათოლოგიასა და ორსულთა სიკვდილის მიზეზებს. ითვლება სამეანო-გინეკოლოგიური მორფოლოგიის და პერინატალური პათოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელად საქართველოში. მინიჭებული აქვს საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1990). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2000).
კორნელი დანელია

კორნელი დავითის ძე დანელია (დ. 15 ივნისი, 1934, სოფ. ნაჯახავო, ახლანდ. მარტვილის მუნიციპალიტეტი — გ. 28 სექტემბერი, 1997, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი, ენათმეცნიერი, ტექსტოლოგი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1979), პროფესორი (1981).

დაამთავრა ქუთაისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1958–1959 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ინსტიტუტში. 1963 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ძველი ქართული ენის კათედრაზე (1987 წლიდან ამ კათედრის გამგე). 1988 წლიდან იყო თსუ-ის ფილოლოგიური ფაკულტეტის დეკანი.

დანელიას გამოკვლევები ეხება ძველი ქართული ენის, მეგრულ-ჭანურის, ქართული სალიტერატურო ენის ისტორიის, ბიბლიურ წიგნთა ქართული თარგმანების საკითხებს. აღსანიშნავია მისი წვლილი ძველი ქართული ენის ძეგლების კრიტიკულად გამოცემასა და შესწავლაში. მოამზადა, წინასიტყვაობა და შენიშვნები დაურთო იოსებ ყიფშიძის თხზულებათა ერთტომეულს (1994).