ხაფლუს სასახლე

ხაფლუს სასახლე ასევე ცნობილია, როგორც იაბგო ხარი — ძველი ციხე და სასახლე მდებარეობს ქალაქ ხაფლუში, გილგიტ-ბალტისტანი, პაკისტანი. სასახლე, რომელიც წარმოადგენს არქიტექტურული მემკვიდრეობის ძეგლად და მნიშვნელოვან ტურისტულ ღირსშესანიშნაობად, ააგეს საუკუნის შუა ხანებში, რათა შეეცვალა ახლომდებარე ადრინდელი პერიოდით დათარიღებული ციხესიმაგრე. ის ხაფლუს რაჯას სამეფო რეზიდენცია იყო.

2005 წლიდან 2011 წლამდე ხაფლუს სასახლეში ჩატარდა აღდგენითი სამუშაოები, რომელსაც ახორციელებდა აღა ხანის კულტურის ტრესტი აღა ხანის ისტორიული ქალაქების პროგრამის ფარგლებში. სასახლეში ამჟამად განთავსებულია სასტუმრო, რომელსაც მართავს და მუზეუმი, რომელიც ასახავს ბალტისტანის ისტორიასა და კულტურას.

მდებარეობა
ქალაქი ხაფლუ მდებარეობს ბალტისტანის აღმოსავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 2 600 მეტრის სიმაღლეზე და წარმოადგენს განჩეს რაიონის ადმინისტრაციულ დედაქალაქს. ქალაქი მდებარეობს მდინარე შიოკზე, რომელიც მდინარე ინდის შენაკადია, მასზე გადის უძველესი სავაჭრო გზა ლადახისკენ. სასახლის უკან, ხეობაში არსებული ბილიკი მიჰყვება გზას სოფელ ფარისკენ, რომელიც სკარდუს რაიონში მდებარეობს.

ისტორია
ხაფლუს სასახლე ააგეს 1840 წელს ხაფლუს მეფის იაბგოს დაულათ ალი ხანის მიერ, მას შემდეგ რაც ქაშმირის დოგრებმა, რომლებმაც რეგიონი დაიპყრეს, გადაწყვიტეს მთავრობის ადგილმდებარეობა ძველი ციხიდან გადაეტანათ. სასახლის ადგილი შეირჩა შემდეგი გზით: დიდი ქვა გადმოაგდეს ახლომდებარე კლდიდან და სადაც გაჩერდა, დოქსაის სოფელში, იქ ააგეს სასახლეც. ადრინდელი ციხესიმაგრე მდებარეობდა ახლანდელი სასახლის ადგილთან ახლოს. ხაფლუს სასახლე გადააკეთეს ციხედ და სამეფო რეზიდენციად.

1590-იან წლებში, წყლისა და სხვა რესურსების მიწოდების შეწყვეტით ხაფლუს ძველი ციხე დაიპყრო მაკპონის დინასტიის მმართველმა, ბალტისტანის მეფემ მურად ხანმა. მურადის ჯარმა ციხეს სამი თვის განმავლობაში ალყა შემოარტყა, რის შედეგადაც ხაფლუს იაბგოს დინასტიის 62-ე მმართველი, რაჰიმ ხანი, დანებდა. ციხე კვლავ დაეცა და დამპყრობლების ხელში გადავიდა 1660-იან და 1674 წლებში.

არქიტექტურა
სასახლე ააგეს ქაშმირისა და ბალტის ხელოსნების დახმარებით. უმეტესი ტერიტორიის დაპყრობის შემდეგ. მთავარი კარის შემდგომი კორიდორი, სადაც ადრე საცხენოსნო ადგილი იყო, სასახლის წინა ეზოში გადის. ეს ეზო ზეიმების დროს მუსიკალური ბენდის გამოსვლის ადგილი იყო, იაბგოს მეფეების მმართველობის პერიოდში. სასახლის ხის ჭერი დამუშავებულია ნაჭრებითა და საღებავებით, ლურსმნის გამოყენების გარეშე. სასახლის სხვა ღირსშესანიშნავი ოთახებია სამეფო შეხვედრების ოთახი, სამეფო აივანი, პრინცესას გასახდელი ოთახი და დედოფლის ოთახი. ხოლო სხვა ნაწილი მუზეუმის ფუნქციას ასრულებს. რესტავრაციის პროცესი დაიწყო 2005 წელს და დასრულდა 2011 წელს. პროექტი დაფინანსდა ნორვეგიის საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიერ, ისლამაბადში მათი საელჩოს მეშვეობით. -მა ბალტის კულტურის საგამოფენო ცენტრის შექმნას ხელი შეუწყო, რომელიც ციხის ფართობის ორ მესამედს იკავებს. გამოკვლევამ ხელი შეუწყო სასახლის რამდენიმე დანგრეული ნაწილის თავდაპირველი მდგომარეობის დაბრუნებას. სარესტავრაციო პროექტი განხორციელდა ვენეციის ქარტიის სტანდარტების შესაბამისად. რესტავრაციისთვის საჭირო მასალები შეიძინეს 30 მილიონ რუპიად, ხოლო მუშათა ანაზღაურებამ შეადგინა დაახლოებით 25 მილიონი რუპია. 2012 წელს სასახლემ -ის ტურიზმის მნიშვნელოვანი ჯილდო მოიპოვა „სიღარიბის შემცირების“ კატეგორიაში, როგორც საუკეთესო პროექტმა. 2013 წელს სასახლეს მიენიჭა დისტინქციის ჯილდო -ზე, ინდოეთში ლალ-ჩიმნის კომპლექსთან და ავღანეთში დიდ სერაისთან ერთად.

გარდა ამისა, ცნობილი სატელევიზიო სერიალი -- გადაღებულია ხაფლუს ციხეში.