iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თალმუდი

თალმუდი (, სიტყვასიტყვით – სწავლა, მოძღვრება) — იუდაიზმის ეთიკური და სამართლებრივი კოდექსი, რომელიც ე. წ. ზეპირი მოძღვრების სახით ერთვის ძველ აღთქმას და ქმნის იუდაისტური რელიგიის საფუძველს. შეიქმნა ძვ. წ. – ახ. წ. საუკუნეებში.

თალმუდი ძველი ებრაული კულტურის მნიშვნელოვანი ძეგლია, რომელიც რელიგიურ-სამართლებრივი დებულებების გარდა, გვაწვდის ცნობებს იმდროინდელი ცოდნის სხვადასხვა დარგის შესახებ. საინტერესოა თალმუდის ენაც, რომელიც ასახავს ძვ. წ. უკანასკნელ და ახ. წ. ს-ში ებრაულ მეტყველებას. შემორჩენილია ენობრივად და შინაარსობრივად განსხვავებული ორი რედაქცია:
პალესტინური ანუ იერუსალიმის თალმუდი („თალმუდ იერუშალმი“), რომელიც დაწერილია ძირითადად არამეულის პალესტინურ დიალექტზე (რედაქცია გაუკეთდა ს-ში) და
ე. წ. ბაბილონის თალმუდი („თალმუდ ბავლი“), რომელიც ძირითადად არამეულის მესოპოტამიურ დიალექტზეა შექმნილი (რედაქცია გაუკეთდა ს-ში).

დასავლეთში ძველბერძენთა და რომაელთა რელიგიასთან, აღმოსავლეთში კი ზოროასტრიზმთან და, მოგვიანებით, ქრისტიანობასთან კონკურენციის პირობებში თალმუდის შემქმნელებმა გამოიმუშავეს მთელი რიგი ამკრძალავი და ნებადამრთველი წესები, რომელთაც იუდაიზმის მიმდევართათვის დღესაც კანონის ძალა აქვთ.

თალმუდის ორი ძირითადი კომპონენტია მიშნა და გემარა. მიშნა ძველი აღთქმის წიგნების ვრცელი კომენტარია, რომელსაც თან ერთვის თოსეფთა (მიშნის დამატებები). გემარა კი მიშნის კომენტარების კრებულია. მიშნა შეიცავს 63 ტრაქტატს, რომლებიც გაერთიანებულია 6 ნაკვეთად: ზერაიმი (თესლები, ნაუსები — მიწათმოქმედებასთან დაკავშირებული წესები და ლოცვები), მოედი (დღესასწაული — რელიგიური დღესასწაულების პერიოდში მორწმუნეთა ქცევის წესები), ნაშიმი (ქალები — ოჯახური ურთიერთობისა და განქორწინების წესები), ნეზიკინი (დაზიანებანი — სამოქალაქო და სისხლის სამართლის საკითხები), კოდაშიმი (საკულტო ხასიათის მითითებები და ნორმები), ტეჰაროთი (სისუფთავე — რიტუალური ჰიგიენის საკითხები).

თალმუდმა ხაზგასმით დაადასტურა იუდაიზმის მიერ მონოთეიზმის აღიარება და ღმერთის ტრანსცენდენტური ხასიათი, მის აბსოლუტიზმი. თალმუდში მოცემულია სულის უკვდავების, საიქიოს, სამოთხისა და ჯოჯოხეთის შესახებ არსებულ წარმოდგენათა დასაბუთების მცდელობა. მასში დაწვრილებითაა განხილული მესიანიზმი, ესქატოლოგია, კოსმოგონია და კოსმოლოგია. თალმუდის არსებობის ხანგრძლივი ისტორიის განმავლობაში ხდებოდა მისი კომენტირება, რასაც საფუძვლად ყოველთვის ადგილობრივი და თანადროული სოციალურ-ისტორიული პირობები ედო. ყველაზე მნიშვნელოვანია ევროპაში რაშის (რაბი შემუელ იცხაკი, 1040–1105) და აღმოსავლეთში მაიმონიდის (1135–1204) კომენტარები.
ლელა ოჩიაური

ლელა ირაკლის ასული ოჩიაური (დ. 21 მაისი, 1957, თბილისი) — ქართველი კინომცოდნე, ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი.

ბიოგრაფია
ლელა ოჩიაური დაიბადა 1957 წლის 21 მაისს, თბილისში. დაამთავრა სამხატვრო აკადემიის სახვითი ხელოვნებისა და ხუროთმოძღვრების ფაკულტეტი მკვლევრის განხრით. 1980-1981 წლებში გაიარა სტაჟირება მოსკოვის კინოს ისტორიისა და თეორიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტში. 2005 წელს ხელოვნებათმცოდნეობის კანდიდატის სამეცნიერო წოდების მოსაპოვებლად დაიცვა დისერტაცია თემაზე — „პოეტური ტენდენციები თანემდროვე ხასიათის ძირების საძიებლად“.

პედაგოგიური გამოცდილება
1982–2006 წლებში შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის კინოს სამეცნიერო–კვლევითი სექტორის წამყვანი მეცნიერ თანამშრომლია. პარალელურად კითხულობს ლექციებს ქართულ და მსოფლიო კინოს ისტორიაში, კინოკრიტიკის თეორიაში, ჟურნალისტიკაში. 2005-2006 წლებში დაინიშნა კინოს ისტორიისა და თეორიის ფაკულტეტის კათედრის გამგედ. 2006 წლიდან შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის სრული პროფესორია. სალექციო კურსები: კინოკრიტიკის ოსტატობა, ტელერეპორტიორის ოსტატობა.

მუშაობდა
1981–1982 წლებში საქართველოს თეატრისა და მუსიკის სახელმწიფო მუზეუმში, უმცროს მეცნიერ თანამშრომლად. 1991-1992 წლებში საქართველოს ტელე-რადიო კორპორაციის მეორე არხზე მთავარი რედაქტორის თანამდებობაზე. 1991–1992 წლებში „არიან – ქართლის“ მთავარი რედაქტორად. 1991-1992 წლებში სატელევიზიო პროგრამა „ტელე-სინე-ვიდეოს“ თანაავტორად და წამყვანად; 1993-1994 წლებში ამავე პროგრამის კონსულტანტად და სხვა.

ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში: „ომეგა“, „ამარტა“, „კარნავალი“, „სახეები“, „ეპოქა“, "ევროპა“, „ქართული გაზეთი“, „ეს კვირა“, „დილის გაზეთი“, „ჯორჯიან თაიმსი“, „მთავარი გაზეთი კვირას“ და სხვა აქვეყნებდა წერილებს, ინტერვიუებს და ანალიტიკურ სტატიებს ქართული კულტურის, საზოგადოებისა და განათლების შესახებ.

1996 წლიდან დღემდე გაზეთ „რეზონანსის“ კულტურის მიმომხილველია. 1999 წლიდან ბათუმის შოთა რუსთაველის უნივერსიტეტის მიწვეული პროფესორი. პირადად დააფუძნა არაერთი არასამთავრობო ორგანიზაცია, არის რამდენიმე არასამთავრობო ორგანიზაციის თანადამფუძნებელი, ასევე არაერთხელ ყოფილა სხვადასხვა კონკურსების და კინოფესტივალების ჟიურის წევრი.

წევრობა
ქ. თბილისის საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის დიდი სამეცნიერო საბჭოს წევრი
ქ. ბათუმის ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტის სამეცნიერო საბჭოს წევრი.
კრიტიკის დამოუკიდებელი საკონსულტაციო საბჭოს წევრი.
კინოკრიტიკის საერთაშორისო გაერთიანების „ფიპრესი ჯორჯიას“ წევრი. 2000 წ.
კინემატოგრაფისტების დამოუკიდებელი გილდიის წევრი

გამოქვეყნებული შრომები
„ქართული კულტურის პოეტური საწყისების ძიებაში“, ჟურნალი „თეატრი და ცხოვრება“, №1, 2004 წ.
„მითების ევოლუცია ანტიკური ხანიდან თანამედროვე საქართველომდე“, კრებული „თეატრმცოდნეობითი და კინომცოდნეობითი ძიებანი“, №2 (22), 2004წ.
„დროისა და ეპოქის ადგილი ხელოვნების ნაწარმოების შექმნის პროცესში“, ჟურნალი „თეატრი და ცხოვრება“, №2, 2005 წ.
„ალექსანდრე რეხვიაშვილის იგავები ძალადობის თემაზე“, კრებული „თეატრმცოდნეობითი და კინომცოდნეობითი ძიებანი“, №4 (23), 2005წ.
ინოკენტი IX

ინოკენტი (; ერისკაცობაში ჯოვანი ანტონიო ფაკინეტი დე ნუჩე; დ. 20 ივლისი, 1519 — გ. 30 დეკემბერი, 1591) — რომის პაპი 1591 წლის 29 ოქტომბრიდან 30 დეკემბრამდე.

ჯოვანი ანტონიო ფაკინეტი დაიბადა 1519 წლის 20 ივლისს. იგი ყველაზე მხცოვანი კარდინალი იყო იმ კონკლავზე, რომელზედაც პაპად აირჩიეს. პაპი ცნობილია თავისი სიმპატიით ესპანური პოლიტიკისადმი. გარდაიცვალა პაპად არჩევიდან ორ თვეში.
კლემენტ VIII

კლემენტ (; ერისკაცობაში იპოლიტო ალდობრანდინი; დ. 24 თებერვალი, 1536 ფანო, იტალია — გ. 5 მარტი, 1605, რომი, იტალია) – რომის პაპი 1592–1605 წლებში.

იპოლიტო ალდობრანდინი დაიბადა 1536 წლის 24 თებერვალს ფანოში, ფლორენციის მახლობლად. მიიღო იურიდიული განათლება. 1585 წელს დაინიშნა კარდინალად და გახდა პაპის ლეგატი პოლონეთში. სადაც მხარი დაუჭირა ჰაბსბურგების კანდიდატურას სტეფანე ბატორის გარდაცვალების შემდეგ. პრაქტიკაში ახორციელებდა ნეპოტიზმის პრინციპებს. პაპად არჩევიდან სულ მალე მან კარდინალის წოდება მიანიჭა თავის 4 უახლოეს ნათესავს.

მისი პაპობის პერიოდში 1600 წელს, კოცონზე დაწვეს ცნობილი იტალიელი ფილოსოფოსი ჯორდანო ბრუნო.
ლაურენციუსი (ანტიპაპი)

ლაურენციუსი (გ. 506) — ანტიპაპი 498/501–506 წლებში ბიზანტიის იმპერატორის მომხრე.

იგი იყო იტალიის ეპისკოპოსი, რომელიც ბიზანტიას მხარს უჭერდა ქრისტიანობაში 35–წლიანი (484–519) განხეთქილებისას დასავლეთსა და აღმოსავლეთს შორის. 498 წელს პაპის არჩევისას იყო სიმახუსის მეტოქე. სიმახუსის ოსტგუთების მეფე თეოდორიხ დიდთან რავენაში სტუმრობისას ლაურენციუსმა თავი რომის პაპად გამოაცხადა.
ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატი 2010 ჯგუფი A

ფიფას ჯგუფში 2010 წლის თამაშები წლის 11 ივნისიდან 22 ივნისამდე გაიმართა. ჯგუფი შედგებოდა მექსიკის, ურუგვაის, საფრანგეთის და მასპინძელი სამხრეთ აფრიკის ნაკრებებისგან. საფრანგეთი და ურუგვაი 2002 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზეც ერთ ჯგუფში იყვნენ, მაშინ მათი დაპირისპირება 0-0 დასრულდა. ასევე ეს არის მეორე შემთხვევა როდესაც საფრანგეთის, მექსიკის და ურუგვაის ნაკრებები ერთ ჯგუფში მოხვდნენ მასპინძელ ქვეყანასთან ერთად, ასე მოხდა 1966 წელს, მაშინ ჯგუფიდან მასპინძელ ინგლისთან ერთად ურუგვაი გავიდა.

ჯგუფში გამარჯვებული დაუპირისპირდა ჯგუფის მეორეადგილოსანს, ხოლო მეორეადგილოსანი ჯგუფის გამარჯვებულს

ყველა დრო მოცემულია საქართველოს დროით (+4)

სამხრეთ აფრიკა - მექსიკა
ურუგვაი - საფრანგეთი
სამხრეთ აფრიკა - ურუგვაი
საფრანგეთი - მექსიკა
მექსიკა ურუგვაი
საფრანგეთი სამხრეთ აფრიკა
საქართველოს საპარლამენტო არჩევნები 1995

საქართველოს საკანონმდებლო ორგანოს არჩევნები (1995) — პირველი საპარლამენტო არჩევნები საქართველოში კონსტიტუციის მიღების შემდგომ. არჩევნები ტარდებოდა საპრეზიდენტო არჩევნებთან ერთად. არჩევნებში გაიმარჯვა საქართველოს მოქალაქეთა კავშირმა, პრეზიდენტ ედუარდ შევარდნაძის პარტიამ.

საფუძველი
1995 წლის 24 აგვისტოს საქართველოს პარლამენტმა მიიღო კონსტიტუცია, რომლის მიხედვითაც იმავე წლის შემოდგომაზე, 5 ნოემბერს ჩატარდა საქართველოს პარლამენტისა და პრეზიდენტის არჩევნები.

წინასაარჩევნო პერიოდი
პარტიებმა საპარლამენტო არჩევნებისთვის მზადება სხვადასხვა დროს დაიწყეს. 1994 წელს ქარტია 91-ის, სახალხო ფრონტისა და რესპუბლიკური პარტიის შერწყმის შედეგად ჩამოყალიბდა „გაერთიანებული რესპუბლიკური პარტია“. 1995 წელს შეიქმნა საარჩევნო ბლოკი „პროგრესი“, სადაც გაერთიანდა: საქართველოს დემოკრატიული კავშირი, ახალგაზრდა დემოკრატთა კავშირი „ჩვენი არჩევანი”, „საქართველოს მესაკუთრეები” და „თბილისი” . 5 ნოემბრის არჩევნებისთვის ერთიანმა კომუნისტურმა პარტიამ და სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ შექმნეს საარჩევნო ბლოკი „ერთიანი კომუნისტური პარტია და სოციალ-დემოკრატები”. არჩევნებში დამოუკიდებლად მიიღეს მონაწილეობა შემდეგმა პარტიებმა: ილია ჭავჭავაძის საზოგადოება, ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი, მერაბ კოსტავას საზოგადოება, კონსერვატიული (მონარქისტული) პარტია, ლიბერალურ-დემოკრატიული ეროვნული პარტია, საქართველოს დემოკრატიული პარტია და ა.შ.

არჩევნები
არჩევნებში მონაწილეობის მიღების უფლება ჰქონდა იმ პარტიასა და პოლიტიკურ გაერთიანებას, რომელიც წარმოადგენდა 50 ათასი მხარდამჭერის ხელმოწერას, ან რომელსაც ჰყავდა წარმომადგენელი საქართველოს პარლამენტში კონსტიტუციის მიღების დღისთვის. არჩევნები ტარდებოდა პროპორციული და მაჟორიტარული სისტემით. პარლამენტის 235 მანდატიდან 150 მანდატი მიღებული ხმების პროპორციულად ნაწილდებოდა იმ პარტიებზე, რომლებმაც მიიღეს არჩევნებში მონაწილე ამომრჩეველთა ხმების 5%-ზე მეტი. 85 დეპუტატი კი აირჩეოდა საქართველოს ადმინისტრაციული ერთეულებიდან. მათგან 12 მაჟორიტარ დეპუტატს ავტომატურად მიენიჭა უფლებამოსილება, რადგანაც ისინი წარმოადგენდნენ აფხაზეთის რაიონების მაჟორიტარ დეპუტატებს, ხოლო დანარჩენ 73 მაჟორიტარულ ოლქში არჩევნები ჩატარდა ჩვეულებისამებრ.

შედეგები
არჩევნებში მონაწილეობდა 53 პარტია. ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობა იყო 3 121 075. არჩევნებში მონაწილეობა მიიღო 2 127 946-მა ადამიანმა, ანუ ამომრჩეველთა 68,18%-მა. კენჭისყრის პროცესმა მშვიდად ჩაიარა, საერთაშორისო დამკვირვებლებს მნიშვნელოვანი დარღვევები არ დაუფიქსირებიათ. დადგენილი 5%-იანი ბარიერი მხოლოდ სამმა პარტიამ გადალახა. პირველ ტურში გამარჯვებულად მხოლოდ 32 მაჟორიტარი გამოვლინდა. 42 ოლქში კი, მათ შორის თბილისის ოლქებში, მეორე ტური გაიმართა.

ახლადარჩეული პარლამენტის თავმჯდომარე გახდა ზურაბ ჟვანია.
იოანე III (პაპი)

იოანე (; ერისკაცობაში ჯოვანი კატალინო; დ. უცნობია — გ. 13 ივლისი, 574) — რომის პაპი 561–574 წლებში.

იოაანე იყო რომის გამოჩენუილი ოჯახის წევრი. -ში ის ანასტასიუსის შვილადაა მოხსენებული. ევაგრიოს სქოლასტიკოსი-ის მიხედვით მისის სახელი ერისკაცობაში იყო კატელინუსი, ხოლო იოანე სამღვდელო წოდებაში ასვლის შემდეგ მიიღო.

მან დაასრულა მოციქულ ფილიპესა და იაკობის ბაზილიკის მშენებლობა, რომელიც მიუძღვნა იტალიის გუთებისა და არიანელების ერესისაგან გათავისუფლებას. ყველა მისი მატერიალური მიღწევა დაიღუპა რომში ლანგობარდების შეჭრის პერიოდში. გარდაიცვალა 573 წლის ივლისში, ლანგობარდების შემოსევების შედეგად.
ანა ფრანკის დღიური

ანა ფრანკის დღიური, ანუ დღიური სახელწოდებით „თავშესაფარი“ — ებრაელი გოგონა ანა ფრანკის, ჩანაწერები, რომლებსაც იგი აკეთებდა ნიდერლანდების ნაცისტური ოკუპაციის დროს, კერძოდ კი 1942 წლის 12 ივნისიდან 1944 წლის 1 აგვისტომდე.

დღიური პირველად გამოიცა ნიდერლანდებში 1947 წელს, შემდგომ აშშ-სა და გაერთიანებულ სამეფოში 1952 წელს სახელწოდებით „ნორჩი გოგონას დღიური“ . ამ ჩანაწერების საფუძველზე შექმნილია რამდენიმე მხატვრული ნაწარმოები. გოგონას ოჯახი ამსტერდამის ერთ-ერთ შენობაში დაემალა ნაცისტებს და ისინი ორი წლის მანძილზე ძველი ოფისის შენობაში, გარემოს მოწყვეტილები იმალებოდნენ. ოჯახმა მრავალი გასაჭირი გადაიტანა. დღიურში ანა ფრანკი სწორედ ამ პერიოდს და ამასთან საკუთარ პიროვნულ განცდებს აღწერს.

დღიურის ბოლო ჩანაწერი დათარიღებულია 1944 წლის 1 აგვისტოთი, სამ დღეში გესტაპომ დააპატიმრა ყველა, ვინც თავშესაფარში იმალებოდა. თვით ანა კი ბერგენ-ბელზენის საკონცენტრაციო ბანაკში გარდაიცვალა. ჩანაწერები მამამისს, ოტო ფრანკს გადაეცა, რომელიც იყო ერთადერთი ებრაელი ვინც გადაიტანა ის ომი.

დღიურის ანალიზის დროს აღმოჩნდა, რომ რამდენიმე ჩანაწერი გაკეთებული იყო ბურთულოვანი კალმით, რომელიც გამოიგონეს შვიდი წლის შემდეგ, 1951 წელს.
საქართველოს საპარლამენტო არჩევნები 1999

საქართველოს საკანონმდებლო ორგანოს არჩევნები (1999) — რიგით მეორე საპარლამენტო არჩევნები საქართველოში კონსტიტუციის მიღების შემდგომ. არჩევნებში გაიმარჯვა საქართველოს მოქალაქეთა კავშირმა, პრეზიდენტ ედუარდ შევარდნაძის პარტიამ.

არჩევნები
არჩევნები ტარდებოდა პროპორციული და მაჟორიტარული სისტემით. პარლამენტის 235 მანდატიდან 150 მანდატი მიღებული ხმების პროპორციულად ნაწილდებოდა იმ პარტიებზე, რომლებმაც მიიღეს არჩევნებში მონაწილე ამომრჩეველთა ხმების 7%-ზე მეტი. 85 დეპუტატი კი აირჩეოდა საქართველოს ადმინისტრაციული ერთეულებიდან. მათგან 12 მაჟორიტარ დეპუტატს ავტომატურად მიენიჭა უფლებამოსილება, რადგანაც ისინი წარმოადგენდნენ აფხაზეთის რაიონების მაჟორიტარ დეპუტატებს, ხოლო დანარჩენ 73 მაჟორიტარულ ოლქში არჩევნები ჩატარდა ჩვეულებისამებრ.

არჩევნებში მონაწილეობდა მმართველი პარტია, საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი, რომლის სლოგანი იყო „სტაბილურობიდან კეთილდღეობამდე“ და აქცენტს სოციალური პრობლემების მოგვარებასა და ნატოში ინტეგრაციაზე აკეთებდა. მის ძირითად კონკურენტად მოიაზრებოდა ბლოკი „აღორძინება“, რომელიც წარმოადგენდა აჭარის მმართველის, ასლან აბაშიძის და მისი პარტიის, დემოკრატიული აღორძინების კავშირის ირგვლივ გაერთიანებულ რამდენიმე მემარცხენე და ნაციონალისტურ პარტიას, მათ შორის იყვნენ: „საქართველოს სოციალისტური პარტია“, „ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი“, „კონსტანტინე გამსახურდიას საზოგადოება“ და საქართველოს თავისუფლებისა და ერთიანობის მოძრაობა „ჭყონდიდელი“ (მოძრაობა „ჭყონდიდელი“). მათ გარდა არჩევნებში კიდევ 30 პარტია მონაწილეობდა.

შედეგები
რეგისტრირებულ ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობა იყო - 2 882 646. არჩევნებში მონაწილეობა მიიღო - 1 948 659, ანუ ამომრჩეველთა 68%-მა. დადგენილი 7%-იანი ბარიერი მხოლოდ სამმა პარტიამ გადალახა. არჩევნებში გამოვლენილი დარღვევების გამო 14 ნოემბერს ცალკეულ საარჩევნო უბნებზე ხელახალი კენჭისყრა გაიმართა.

ახლადარჩეული პარლამენტის პირველი სხდომა გაიმართა 20 ნოემბერს, პარლამენტის თავმჯდომარე გახდა ზურაბ ჟვანია.
პატანჯალი

პატანჯალი (, , []) — ინდოელი სწავლული, იოგას სკოლის (დარშანის) ფუძემდებელი, რომელსაც ჩვენამდე მოღწეული „იოგა-სუტრას“ შედგენა მიეწერება. ინდურ მითოლოგიაში გველთა მეფის, შეშას ინკარნაციად მიიჩნევა.

პატანჯალის ცხოვრების შესახებ ცნობებს ჩევენამდე არ მოუღწევია. ასევე უცნობია, რომელ საუკუნეებში ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა. დარწმუნებით არც იმის თქმა შეიძლება, რომ იგი ისტორიული პიროვნება იყო. ინდური ტრადიცია მას ამავე სახელის გრამატოლოგთან აიგივებს, რომელიც ქრისტეს შობამდე მეორე საუკუნეში ცხოვრობდა. მაგრამ იმის გამო, რომ გრამატოლოგის ენა და ლექსიკა დიდად განსხვავდება „იოგა-სუტრას“ ავტორის ენისა და ლექსიკისაგან, ინდოლოგები ამ მოსაზრებას არ ეთანხმებიან.
დარშანა

დარშანა (სანსკრ. ჭვრეტა, დაკვირვება, ფუძე „დრიშ“ — ხედვა) — ინდუიზმის ტერმინი, რომელიც ღვთიურისა და უწმინდესის ჭვრეტას აღნიშნავს. დარშანა გულისხმობს, მაგალითად, მოძღვრისა და შეგირდის შეხვედრას, როდესაც შეგირდი მოძღვრის მიერ არის დაპატიჟებული. თანამედროვე ჰინდის ენაში უმეტესად სწორედ ამ მნიშვნელობით იხმარება.

დარშანა ასევე აღნიშნავს ღმერთთან შეხვედრას,რაც მორწმუნე ინდუსის მიერ წმინდა ადგილების მოლოცვასა და ღმერთის ხილვას (მაგალითად, ქანდაკების სახით) და მისგან კურთხევის მიღებას უკავშირდება. დარშანა (ღმერთის ხილვა და მისგან კურთხევის მიღება) შეიძლება მედიტაციის ან ლოცვის შედეგადაც განხორცილდეს. დარშანის (კურთხევის მნიშვნელობით) მოცემა შეუძლია ცოცხალ ადამიანსაც, ვინც რომელიმე ღმერთის ინკარნაციად ან ავატარად ითვლება.

გარდა ამისა, დარშანა მსოფლმხედველობის, მოძღვრების, შეხედულებათა სისტემის მნიშვნელობითაც იხმარება. კლასიკური ინდური ფილოსოფია სხვადასხვა სკოლებად, ფილოსოფიურ მიმდინარეობებად იყოფა, რომელთაც დარშანებს უწოდებენ.

ჩვეულებრივ, მიუთითებენ ექვს ორთოდოქსულ დარშანაზე. ესენია:

მიმანსა
ვედანტა
სამკჰია
იოგა
ნიაია
ვაიშეშიკა

ცხადია, ცალკეული დარშანა დიდი ხნის მანძილზე ყალიბდებოდა და ფორმას იძენდა. თავდაპირველად პირველი ოთხი დარშანა ერთ მთლიანობას ქმნიდა, რომლის ნაწილები მოგვიანებით დამოუკიდებელ სისტემებად განვიათარდა. ორი უკანასკნელი დარშანა შედარებით ახალი წარმონაქმნია, მიუხედავად ამისა, ადრინდელ სისტემასთან ბევრი აქვს საერთო.

იმისათვის, რომ ვედური ტრადიციისაგან გამომავალი ექვსი დარშანა გაიმიჯნოს სხვა დარშანებისაგან (ბუდიზმი, ჯაინიზმი, ჩარკავა და სხვა.) ყოველდღიურ მეტყველებაში გამოიყენება ტერმინი „შად დარშანა“ („შად“ სანსკრ.= ექვსი). „შად დარშანა“ არის „ასტიკა“ — ორთოდოქსული, ხოლო სხვა დანარჩენი „ნასტიკა“ — ჰეტეროდოქსული.
ფელიქს IV (პაპი)

ფელიქს (; დ. უცნობია — გ. 22 სექტემბერი, 530) — რომის პაპი 526–530 წლებში.

პაპად არჩეულ იქნა თეოდორიხის ზეწოლის შედეგად სახელწოდებით ფელიქს . სარგებლობდა თეოდორიხის და მისი მემკვიდრის ათალარიხის და მისი დედის ამალასუნთას მხარდაჭერით. მათგან მიიღო პრივილეგიები და დიდძალი ქონება ეკლესიისათვის. მოგვიანებით შერაცხეს წმინდანად. მოხსენიების დღეა 30 ნოემბერი.
ბონიფაციუს II

ბონიფაციუს (; დ. უცნობია — გ. 17 ოქტომბერი, 532) — რომის პაპი 530–532 წლებში, ეროვნებით ოსტგუთი.

უპირისპირდებოდა არიანელობას გერმანელებს შორის და სწორედ ამიტომ ფელიქს -ის სურვილისამებრ დაინიშნა პაპად არჩევნების გარეშე, რამაც დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია რომში. ფელიქს გარდაცვალების შემდეგ ბიზანტიურმა პარტიამ პაპად აირჩია ბერძენი დიოსკორუსი (ანტიპაპი), მაგრამ იგი ოქტომბერში მოულოდნელად გარდაიცვალა.
დენი გებიდონი

დენი გებიდონი (დ. 8 აგვისტო, 1979) — ყოფილი უელსელი ფეხბურთელი, რომელიც უკანასკნელად თამაშობდა უელსურ კლუბ „პანტეგში“ მცველის პოზიციაზე. სხვადასხვა დროს იცავდა „ვესტ ბრომვიჩის“, „კარდიფის“, „ვესტ ჰემის“, „კუინზი პარკ რეინჯერსის“, „კრისტალ პალასისა“ და უელსის ეროვნული ნაკრების ღირსებას.

კარიერა
გებიდონმა კარიერა „ვესტ ბრომვიჩში“ დაიწყო. კლუბთან პირველი პროფესიონალური კონტრაქტი 1998 წელს გააფორმა, ხოლო „კლუბის“ მაისურით პირველი მატჩი 1999 წლის 20 მარტს „იპსვიჩ ტაუნის“ წინააღმდეგ ჩაატარა. გუნდში იგი თამაშობდა მარჯვენა მცველის პოზიციაზე, თუმცა მთავარი მწვრთნელის პოსტზე გერი მეგსონის მოსვლის შემდეგ, დენმა ძირითად შემადგენლობაში ადგილი დაკარგა, ხოლო მისი ადგილი კი დეს ლიტლმა დაიკავა. 2000/2001 სეზონზე გებიდონი იჯარით გადავიდა „კარდიფში“, რომელთანაც 2000 წლის სექტემბერში სრულფასოვანი კონტრაქტი გააფორმა. „კარდიფ სიტი“ დენისთვის მშობლიურ კლუბად იქცა. ამ გუნდის მაისურით გებიდონმა დაახლოებით 200 მატჩი ჩაატარა და მეტოქის კარი ათჯერ აიღო.

2005 წელს ვესტ ჰემ „ვესტ ჰემის“ სკაუტებმა კარდიფის ცენტრალური დაცვის წყვილი დენი გებიდონი და ჯეიმზ კოლინზი შენიშნეს. „ვესტ ჰემში“ მისვლისთანავე იგი ძირითადი შემადგენლობის ფეხბურთელი გახდა, განსხვავებით კოლინზისაგან.

2011 წლის 24 ივლისს გებიდონმა ერთწლიანი კონტრაქტი გააფორმა „კუინზი პარკ რეინჯერსთან“. მისი დებიუტი კლუბში შედგა 2011 წლის 13 აგვისტოს, „ბოლტონ უონდერერსის“ წინააღმდეგ, ვისთანაც კლუბი დამარცხდა ანგარიშით 4:0..

2012 წლის 18 სექტემბერს გებიდონი გახდა „კრისტალ პალასის“ ფეხბურთელი, სადაც ასპარეზობდა 2014 წლამდე.

2014 წლის 1 სექტემბერს იგი კვლავ „კარდიფის“ ფეხბურთელი გახდა, თუმცა მან აქ მხოლოდ რვა თვე დაჰყო და 2015 წლის აგვისტოში შეუერთდა უელსურ კლუბ „პანტეგს“.

გებიდონმა უელსის ახალგაზრდული ნაკრების მაისურით 17 მატჩი ჩაატარა. 2002 წელს შედგა მისი დებიუტი უელსის ძირითად ნაკრებში. ეროვნულ ნაკრებში თამაშობდა 2014 წლამდე. გებიდონს ნაკრებში არც ერთ მატჩში გოლი არ გაუტანია.

მიღწევები
კარდიფ სიტი
საფეხბურთო ლიგის მეორე დივიზიონი: 2002/03
საფეხბურთო ლიგის პირველი დივიზიონის -ის წლის გუნდი

ვესტ ჰემ იუნაიტედი
ინგლისის ასოციაციის თასის ფინალისტი: 2005/06
ძაღლყურძენა

ძაღლყურძენა — მცენარეთა გვარი ძაღლყურძენასებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, იშვიათად ერთწოვანი ბალახები, ნახევრად ბუჩქებია ან ბუჩქებია, ზოგჯერ ხეებიც. სწორი, მცოცავი ან ხვიარა ღერო აქვთ.

1700-მდე სახეობა გავრცელებულია ტროპიკულ, სუბტროპიკულ და ზომიერ სარტყლებში, მაგრამ ძირითადად სამხრეთ ამერიკაში. ძაღლყურძენის გვარს მიეკუთვნება მნიშვნელოვანი კულტურული მცენარეები – კარტოფილი, ბადრიჯანი, ზოგჯერ პომიდორი. საქართველოში იზრდება 11 სახეობა; იზრდებიან მთის შუა სარტყლამდე ტყეებსა და ბუჩქნარებში, გზის პირებზე, დანაგვიანებულ ადგილებზე, სარეველად ბოსტნებში.

ძაღლყურძენას ზოგი სახეობა დეკორატიული და თაფლოვანია, ზოგს ხალხურ მედიცინაში იყენებენ.
ტომას ჰიცლშპერგერი

ტომას ჰიცლშპერგერი (; დ. 5 აპრილი, 1982, მიუნხენი) — გერმანელი ყოფილი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე.

კარიერა
ჰიცლშპერგერი იყო გერმანიის 19 წლამდე ნაკრების კაპიტანი. ასევე გამოდიოდა გერმანიის 21 წლამდე ნაკრებშიც, სადაც 20 მატჩი ჩაატარა და 3 გოლი გაიტანა. გერმანიის ეროვნულ ნაკრებში ტომასმა პირველი მატჩი 2004 წლის 9 ოქტომბერს ჩაატარა ირანის ნაკრების წინააღმდეგ. პირველი გოლი კი 2006 წლის 6 სექტემბერს სან-მარინოს წინააღმდეგ გაიტანა.

2008 წლის ივლისიდან 2009 წლამდე ტომასი „შტუტგარტის“ კაპიტანი იყო, ამ პოსტზე მან პორტუგალიელი ფერნანდო მეირა ჩაანაცვლა. 2009 წლის 1 დეკემბრიდან კი კაპიტანი ფრანგი მატიე დელპიერი გახდა. 2010 წლის იანვრის ბოლო დღეს ჰიცლშპერგერმა იტალიური „ლაციოს“ მაისური მოირგო, სადაც 6 მატჩი ჩაატარა და 1 გოლი გაიტანა.

2010 წლის 5 ივნისს ტომასი ინგლისური „ვესტ ჰემ იუნაიტედის“ ფეხბურთელი გახდა. მან კლუბთან სამ წლიან კონტრაქტს მოაწერა ხელი. 2011 წელს დატოვა „ვესტ ჰემი“ და შეუერთდა „ვოლფსბურგს“. 2012-2013 წლებში თამაშობდა „ევერტონში“. აქვე დაასრულა კარიერა.

მიღწევები
საკლუბო
შტუტგარტი
ბუნდესლიგა: 2006–07
გერმანიის საფეხბურთო თასი მეორე ადგილი: 2006–07

სანაკრებო
გერმანია
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი მეორე ადგილი: 2008
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი მესამე ადგილი: 2006
ფიფა-ს კონფედერაციის თასი მესამე ადგილი: 2005
ძაღლმაყვალა

ძაღლმაყვალა (ლათ. ) — ხვიარა ფესურიანი ბუჩქი ვარდისებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 50-100 სმ აღწევს. ორსქესიანი, მტევნისებრ ყვავილედებად შეკრებილი თეთრი ან მოვარდისფრო ყვავილები და შავი მოლეგო ფერის წვნიანი რთული ნაყოფი აქვს.

გავრცელებულია ევროპაში, მცირე აზიაში, ცენტრალურ აზიაში, დასავლეთ ციმბირსა და კავკასიაში. საქართველოში იზრდება ტყეებში, ხეობებში, ღობეების გაყოლებაზე, მდინარეებისა და ნაკადულების ნაპირებზე. ძაღლმაყვალას ნაყოფი იჭმება.
აგაპეტუს I

აგაპეტუს (; დ. უცნობია — გ. 22 აპრილი, 536) — რომის პაპი 535–536 წლებში. მართლმადიდებელი (მოიხსენიებენ 30 აპრილს) და კათოლიკური (მოიხსენიებენ 20 სექტემბერს) ეკლესიების წმინდანი, წარმოშობით რომაელი.

ოსტგუთების მეფის თეოდაადის დაჟინებული მოთხოვნით გაემგზავრა კონსტანტინოპოლში, რათა იტალიის საკითხთან დაკავშირებით ზეწოლა მოეხდინა იმპერატორ იუსტინიანეზე, მაგრამ მისი ვიზიტი უშედეგოდ დამთავრდა.

გზად წმინდა მღვდელმთავარი ყრუ-მუნჯ და კოჭლ ადამიანს შეხვდა და კოჭლობისაგან განკურნა, შემდეგ კი მეტყველების ნიჭიც დაუბრუნა. კონსტანტინოპოლში წმინდა აგაპეტუსმა განკურნა ბრმა მათხოვარი.

ამ დროს კონსტანტინოპოლში ჩატარდა ადგილობრივი საეკლესიო კრება. წმინდა აგაპეტუსმა მონაწილეობა მიიღო კრების მუშაობაში და დამაჯერებლად დაიცვა მართლმადიდებლური სწავლება ერეტიკოს სევერიოსის მწვალებლობისაგან.

წმინდანი გარდაიცვალა კონსტანტინოპოლში 536 წელს.
დიზართრია

დიზართრია ( და ) — დანაწევრებული მეტყველების უნარის დარღვევა, ცალკეული სიტყვის, მარცვლისა და ბგერის (განსაკუთრებით თანხმოვნის) წარმოთქმის გაძნელება ან დამახინჯებულად წარმოთქმა. ვითარდება თავის ტვინის სხვადასხვა დაზიანების ან მბგერავი იოგების, რბილი სასის, სახისა და სასუნთქი კუნთების ინერვაციის მოშლის შედეგად, აგრეთვე „კურდღლის ტუჩის“, „მგლის ხახის“, უკბილობისა და სხვა შემთხვევებში.