iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თბილისის ისტორიის მუზეუმი

იოსებ გრიშაშვილის სახელობის თბილისის ისტორიის მუზეუმი — თბილისის ისტორიისადმი მიძღვნილი მუზეუმი საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შემადგენლობაში. განთავსებულია ქალაქის ძველ უბანში, ე. წ. არწრუნის ქარვასლის ისტორიულ შენობაში.

ისტორია
დაარსდა 1910 წლის 10 მაისს (ქალაქის გამგეობის დადგენილება №3091) როგორც „თბილისის მუნიციპალური მუზეუმი“ 1910–1911 წლებში შესყიდული ექსპონატების ბაზაზე; 1914–1923 წლებში მუზეუმი დაკონსერვებული იყო, 1924 აღადგინეს და უწოდეს „თბილისის აღმასკომის მუზეუმი“. 1943 წელს ეწოდა „ქალაქ თბილისის სახელმწიფო ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი“, 1996 წელს მუზეუმს მიენიჭა პოეტისა და ისტორიკოსის იოსებ გრიშაშვილის სახელი. 2004 წლიდან იგი უდიდესი ქართული სამუზეუმო გაერთიანების — საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ნაწილია.

1924 წლამდე მუზეუმი განთავსებული იყო ზუბალაშვილების უპოვართა სახლში (ახლანდ. ძმები ზუბალაშვილების ქუჩა №48), 1925-1936 წლებში — ყოფ. თეოდოსი ჩერნიგოველის ეკლესიაში, 1936-1984 წლებში — იმდროინდელ კომკავშირის ხეივანში (ახლანდ. სოლოლაკის ხეივანი) არსებულ შენობაში. 1984 წელს მუზეუმი გადავიდა სპეციალურად ამ მიზნით ადაპტირებულ და რესტავრირებულ „ქარვასლის“ შენობაში.

ექსპოზიცია და კოლექციები
თბილისის ისტორიის მუზეუმი თავდაპირველად ასახავდა ქალაქის თვითმმართველობის საქმიანობას, შემდგომში მისი პროფილი გაფართოვდა და ამჟამად ასახავს თბილისის ისტორიას, ყოფას და კულტურას. აქ დაცულ ექსპონატთა რაოდენობა აღწევს 50 ათასს. მათ შორისაა იშვიათი ნიმუშები: საუკუნის აქატის საბეჭდი გემა ვახტანგ გორგასლის გამოსახულებით; სხვადასხვა დროის მხატვრების — ფ. რუბოს, ლ. გუდიაშვილის, გ. გაბაშვილის, მ. თოიძის, დ. კაკაბაძის, ა. ციმაკურიძის, ე. ახვლედიანის, ქ. მაღალაშვილის, ს. ქობულაძის, გ. ბაშინჯაღიანის, ა. ბაჟბეუქ-მელიქიანის, ო. შმერლინგისა და სხვათა ნამუშევრები; საუკუნის ქართველ არისტოკრატთა პორტრეტები; თეკლე ბატონიშვილისა და მუხრანბატონთა ექსპონატები; თბილისის უძველესი რუკები და გეგმები; ს. თბილისური შენობების მაკეტები (მ. შ. ისეთებიც, რომლებიც არ აშენებულა); ი. ზარეცკის კოლექცია და სხვ. ფონდის შევსების წყაროებია: სამეცნიერო ექსპედიციები თბილისის ძველ და ახალ უბნებში, შემოწირულობები და დროებითი გამოფენების დეპარტამენტიდან შემოსული მხატვრული ნახატები.

1925 წლიდან მუზეუმში მოეწყო ათეულობით თემატური ექსპოზიცია და გამოფენა, მათ შორის: „ძველი თბილისი“ (1925, ნ. ბადრიაშვილის ხელმძღვანელობით), „ახალი თბილისი“ (1928), თბილისის 1500 წლისთავისადმი მიძღვნილი საიუბილეო სტაციონარული ექსპოზიცია (1958), არქეოლოგიური ექსპოზიცია „უძველესი თბილისი — ევრაზიის კულტურათა გზაჯვარედინი" (2009) და სხვ. 1933-1937 წლებში მუზეუმის მიერ მომზადებული ექსპოზიცია ლონდონსა და პარიზში. წარსულის ამსახველ მასალასთან ერთად მუზეუმში წარმოდგენილია თანამედროვ ხელოვნებაც — ქართული ნეოექსპრესიონიზმი, ტრანსავანგარდი, თავისუფალი ფიგურაცია, ინსტალაცია, ვიდეოარტი, პერფომანსი და სხვ.
თბილისის მინიატურების თეატრი

თბილისის მინიატურების თეატრი — თეატრი, რომელიც დაარსდა 1975 წელს. 1962 წლიდან საქართველოს ფილარმონიასთან არსებობდა მინიატიურების ანსამბლი, რომელიც 1968 წლიდან გადაკეთდა მინიატურების თეატრად, ხოლო 1975 წელს გამოეყო ფილარმონიას როგორც დამოუკიდებელი სახელმწიფო თეატრი. მნიშვნელოვანი დადგმები ა. გელოვანისა და თ. ჩანტლაძის სატირულ-იუმორისტული სპექტაკლები: "სასამართლო მიდის განაჩენის გამოსატანად" (1962, რეჟ. რ. სტურუა), "მხოლოდ სიცილით" (1963, რეჟ. ა. კვანტალიანი), "ზოგიერთის მზის დაბნელება საქართველოში" (19+74, ღეჟ. ა. გელოვანი, თ. ჩანტლაძე), "გამარჯვების ღიმილი" (1977, რეჟ. თ. აბაშიძე), "ეშმაკის კუდი" (1978, რეჟ. ლ. მირცხულავა), ე. დე ფილიპოს, მ. ბერკეეს და სხვა "ფული და სიყვარული" (1976, რეჟ. თ. აბაშიძე), "ლუარსავ თათქარიძე" (1979, ინსცენირება ზ. რცხილაძისა და თ. ჩანტლაძის, რეჟ. ლ. მირცხულავა) და სხვა.
კრიშნა

კრიშნა (სანსკრ. ृ् „შავი“) — ინდუისტური ღვთაება ვიშნუს მერვე ავატარა (განასახიერება). თავის მორწმუნეთათვის იგი ღმერთის უზენაეს ფორმას წარმოადგენს.

კრიშნას ცხოვრება აღწერილია უძველეს ხანაში სანსკრიტზე შექმნილ ბჰაგავატაპურანაში, ხოლო მის მოძღვრებას შეიცავს ინდური ეპოსის მაჰაბჰარატას მეექვსე თავი, რომელიც ცნობილია როგორც ბჰაგავადგიტა.

ინდურ მითოლოგიაში კრიშნა გვევლინება ლამაზ ჭაბუკად. იგი სალამურის ჰანგებით მწყემს ქალიშვილთა გულებს იტაცებს, შემდგომ კი ერთ მათგანს - რადჰას - თავის მარადიულ თანამგზავრად აირჩევს. ბჰაგავატაპურანა მოგვითხრობს კრიშნას ბავშვური ოინების შესახებ - როგორ იპარავს კარაქს და ამტვრევს ქოთნებს, მალავს მდინარეზე მობანავე მწყემს ქალიშვილთა სამოსს და უქმნის მათ ილუზიას, თითქოს იგი თითოეულ მათგანთან ცეკვავს და ა.შ.
ასევე გვიყვება მის საგმირო საქმეებსაც: როგორ გადაარჩინა კრიშნამ მშობლიური სოფელი გველეშაპისგან, რომლის თავებზეც იგი ცეკვავდა, იხსნა დაუსრულებელი წვიმისაგან, რისთვისაც მან მთა გოვარდჰანა ცალი თითით აწია და სოფელს ქოლგასავით გადაახურა. ბჰაგავატაპურანას ლეგენდები ინდოელი ხალხის კლასიკური ცეკვის, ფოლკლორის, ფერწერის, ხუროთმოძღვრების და ლიტერატურის დაუსრულებელ სიუჟეტურ წყაროდ იქცა.

მწყემსი კრიშნა თავის მეგობარ პრინც არჯუნას კურუკშეტრას დიდი ბრძოლის წინ ფილოსოფიურ დიალოგს უმართავს და არიგებს. ბჰაგავადგიტას ამ დიალოგში იხსნება ინდუიზმის მსოფლმხედველობრივი პრინციპები, სახელდობრ სულის არსებობა და უკდავება, მისი კავშირი „ზესულთან“ (ღმერთთან), განიხილება ბუნების კანონზომიერება, მისგან გათავისუფლების და ღმერთთან დაბრუნების გზა.

ვინაიდან კრიშნა მფარველი ღვთაება ვიშნუს ავატარაა, იგი მსოფლიოს უზენაესი მფარველი და დამრიგებელია. ბჰაგავადგიტადან ქვემოთმოყვანილი ციტატა კრიშნას, როგორც უზენაესის, ნოუმენალურ არსს გადმოცემს ლაკონიურად:
A

, — ლათინურისა და ძველი ეტრუსკული ანბანის პირველი ასო. ეს ასევე ასომთავრეული ფორმაა ბერძნული ალფასი და კირილიცის პირველი ასოსი. მომდინარეობს ბერძნული ასო ალფასა და ფინიკიური ალეფისაგან. როგორც წესი, გამოხატავს ხმოვან ბგერას [ა], მაგრამ ზოგჯერ (მაგალითად ინგლისურ ენაში) შეესატყვისება სხვა ბგერებიც. შედის დიგრაფების შემადგენლობაში (ძველი — ლათ. , მოგვიანებით შექმნილი როგორც ლიგატურა ) ან დაყვება დიაკრიტიკული ნიშნები (იხილეთ ცხრილი).

ისტორია
ტიპოგრაფიული შრიფტები
თანამედროვე მთავარი «» არ ჰგავს ბერძნულ ხელწერილ -ს. აღნიშნული სახეცვლილების ფორმირება დაიწყო საუკუნეში.

კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს -ის მარჯვენა ღილაკისა და კლავიატურის მარჯვენა მხარეს არსებული „ნუმპედზე“ აკრეფილი ციფრების ერთობლიობას:

 —
 —
თბილისის მოზარდ მაყურებელთა რუსული თეატრი

თბილისის მოზარდ მაყირებელთა რუსული თეატრი — ერთ-ერთი პირველი საბავშვო თეატრი ამიერკავკასიაში. დაარსდა 1927 წელს. მისი ორგანიზატორები იყვნენ ნ. მარშაკი, კ. შაჰაზიზოვი, მ. ვახნიანსკი, კ. ვაისერმანი, მ. ბარუჩევი. სხვადასხვა წლებში თეატრში მუშაობდნენ რეჟისორები: გ. ტოვსონოგოვი, ა. გინზბურგი, მ. ოლშანიცკაია, რ. შაფთოშვილი, კ. სურმავა და სხვა. მსახიობები: ნ. ნერიასოვი, მ. რუსლანოვი, მ. ბუბუთეიშვილი, ჩ. კიროვა, ო. ბელენკო, მ. რომანოვი, ვ. ურუსოვი, ნ. ჭონიშვილი, ი. სუხანოვი და სხვა. დაარსების დღიდან 1960-მდე თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო ნ. მარშაკი, რომლის სახელთანაც არის დაკავშირებულითეატრის მნიშვნელოვანი შემოქმედებითი მიღწევები.
თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტი

თბილისის ალექსანდრე პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტი — 1935 წელს დაარსებული ორწლიანი სამასწავლებლო ინსტიტუტი. 1946 გადაკეთდა სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტად. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ კი გადაკეთდა სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის უნივერსიტეტად. 2006 წელს იგი შეუერთდა ილია ჭავჭავაძის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტს.
თბილისის პედაგოგიური (საპედაგოგიო) ინსტიტუტი

თბილისის პედაგოგიური (საპედაგოგიო) ინსტიტუტი დაარსდა თბილსისის სახელმწიფო უნივერსიტეტთან 1919 წელს (თბილისის სამასწავლებლო სკოლის ბაზაზე). ინსტიტუტში სწავლება 4-წლიანი იყო და ორი საფეხურისაგან შედგებოდა: ორი წელი განკუთვნილი იყო დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლების მასწავლებელთა მოსამზადებლად, ხოლო სრული 4-წლიანი კურსი კი ითვალისწინებდა საშუალო სკოლების მასწავლებელთა მომზადებას. მისაღები გამოცდებია საფუძველზე ინსტიტუტში ირიცხებოდნენ საშუალო სკოლისა და მასთან გათანაბრებული სასწავლებლების კურსდამთავრებულები. ინსტიტუტის დირექტორი იყო პროფესორი დ. უზნაძე. 1921 წელს თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტი გადაკეთდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური ფაკულტეტის ინსტიტუიტად, ხოლო 1923 წელს დაიხურა და მისი სტუდენტები ჩაირიცხნენ თსუ-ის პედაგოგიური ფაკულტეტის შესაბამის კურსებზე.
C

, — ლათინური ანბანის მესამე ასო, გამოიყენება პრაქტიკულად ყველა ანბანში ლათინურის ბაზაზე. წარმოებულია ბერძნული გამასგან . თავდაპირველად ლათინურში აღნიშნავდა ბგერას [] (ხანდახან [გ]), მოგვიანებით და -ს წინ გამოთქმა შეიცვალა ბგერებით [ჩ] ან [ც]; დღევანდელ ენებში ამ ასოს ხმოვანი შემადგენლობა განსაკუთრებით მრავალფეროვანია ([კ], [ს], [ც], [ჩ], [ჯ] და სხვ.; ხშირად სხვადასხვანაირად იკითხება სხვადასხვა პოზიციებში). ხშირად დიგრაფების ნაწილია (ყველაზე ძველი და გავრცელებული - , რომელსაც რომაელები ბერძნული ასოს ხი დაწერისთვის იყენებდნენ) და უფრო რთული ასოთშეხამებების (მაგ. გერმ.. , და სხვა.).

კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

 —
 —
E

, — ლათინური ანბანის მეხუთე ასო. წარმოებულია ბერძნული ასოსგან ეპსილონი. ეტიმოლოგიაში სემიტური სავარაუდოდ პირველად აღნიშნავდა ლოცვას ან ადამიანის ფიგურას და შესაძლოა ეყრდნობოდა მსგავს ეგვიპტურ იეროგლიფს, რომელიც სხვანაირად გამოითქმებოდა და გამოიყენებოდა. სემიტურში ეს ასო წარმოადგენდა // (და // უცხოურ სიტყვებში), ბერძნულში გახდა (ეპსილონი) მნიშვნელობით //. ეტრუსკები და რომაელები ამ მნიშვნელობას მიჰყვნენ.

კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

 —
 —
თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი

თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი — ამიერკავკასიის მნიშვნელობის უმაღლესი სასწავლებელი, სადაც სწავლება მიმდინარეობდა რუსულ ენაზე. დაარსდა 1917 წლის 11 ივლისს, მეცადინეობა დაიწყო 1917 წლის 9 ოქტომბერს.

საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პერიოდში (1918-1921) ინსტიტუტი კერძო დაწესებულება იყო (ინახავდნენ კერძო შემოწირულობებითა და სწავლის ქირით). საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, 1921 წლის 1 ოქტომბერს რესპუბლიკის განათლების სახალხო კომისარიატის გადაწყვეტილებით ინსტიტუტი სახელმწიფო დაწესებულებად გამოცხადდა და მას თბილისის სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ეწოდა, 1922 წელს ვ. ი. ლენინის სახელი მიენიჭა. 1928 წელს ირიცხებოდა 2200 სტუდენტი. ამავე წელს ინსტიტუტმა შეწყვიტა არსებობა. მისი ტექნიკური პროფილის ფაკულტეტები შეუერთდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტექნიკური ფაკულტეტის (შეიქმნა 1922) ბაზაზე დაარსებულ საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტს (ახლანდ. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი).
I

, — ლათინური ანბანის მეცხრე ასო. სემიტურში, ასო თავდაპირველად სავარაუდოდ ხელ-მკლავის პიქტოგრამა იყო, წარმოებული მსგავსი იეროგლიფისგან, რომელსაც ეგვიპტურში ჰქონდა (//) ხმოვანი მნიშვნელობა, თუმცა შეიცვალა // (როგორც ინგლისურში „“) სემიტების მიერ, ვინაიდან მათი სიტყვა „ხელი“-სთვის იმავე ბგერით იწყებოდა. ეს ასო შესაძლოა ასევე გამოიყენებოდეს ხმოვანი ბგერისთვის //, ძირითადად უცხოურ სიტყვებში.

ბერძნებმა ფინიკიური -ის ეს ფორმა მიიღეს როგორც მათი ასო იოტა . ის წარმოადგენდა ხმოვანს //, ისევე როგორც ძველი იტალიურ ანბანში. ლათინურში (ისევე როგორც თანამედროვე ბერძნულში), ის ასევე გამოიყენებოდა როგორც კონსონანტური ბგერა //. თანამედროვე ასო თავდაპირველად ამ ასოს ვარიაცია იყო, და ორივე ერთმანეთის მონაცვლეობით გამოიყენებოდა ხმოვნისთვისაც და თანხმოვნისთვისაც. მათი გარჩევა მხოლოდ მე-16 საუკუნიდან დაიწყეს.

კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

 —
 —
თბილისის სამასწავლებლო სკოლა

თბილისის სამასწავლებლო სკოლა, საოსტატო ინსტიტუტი, პირველი პედაგოგიური სასწავლებელი საქართველოში. გაიხსნა 1866. თავდაპირველად სამი კლასისაგან შედგებოდა, იღებდნენ დაწყებით სკოლადამთავრებულებს, 1871 წლიდან საოსტატო-სამასწავლებლო ინსტიტუტად გადაკეთდა და ალექსანდრე -ის სახელი ეწოდა. ამზადებდნენ მასწავლებლად ამიერკავკასიის საქალაქო (შემდგომში - უმაღლესი დაწყებითი) სასწავლებლებისათვის.

სწავლება 4-წლიანი იყო, რუსულ ენაზე. ასწავლიდნენ საღვთო სჯულს, პედაგოგიკას, რუსულ ენას, გეოგრაფიას, ისტორია, არითმეტიკა-გეომეტრია-ხაზვას, ბუნებისმეტყველებას, ჰიგიენასა და პოპულარულ მედიცინას, სუფთა წერას, გალობას, აგრეთვე ტანვარჯიშსა და ხელგართჯილობას. ქართული ენა არასავალდებულო საგანი იყო და კვირაში 4 საათი ეთმობოდა. 1901 წელს აქ ირიცხებოდა 84 მოსწავლე. სკოლა ყოველწლიურად საშუალოდ შვებდა 14-15 მასწავლებელს. თბილისის სამასწავლებლო სკოლაა 1919 წლამდე იარსება. ამავე წელს გადაკეთდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საპედაგოგო ინსტიტუტად (თბილისის პედაგოგიური (საპედაგოგიო) ინსტიტუტი), რომელმაც 1923 წლის ივლისამდე იარსება.
თბილისის საპირველმაისო დემონსტრაცია 1901

თბილისის საპირველმაისო დემონსტრაცია 1901 — მუშების პირველი პოლიტიკური გამოსვლა მეფის მთავრობის წინააღმდეგ თბილისში (მაშინ რუსეთის იმპერიის ნაწილი) 1901 წლის 22 აპრილს.

 საუკუნის დასაწყისში რუსეთში სამრეწველო რაიონებში დაწყებულმა ეკონომიკურმა კრიზისმა საქართველოც მოიცვა. სამრეწველო კრიზისმა და უმუშევრობამ მძლავრი ბიძგი მისცა მუშათა მზარდ მოძრაობას. პირველმაისობა თბილისში პირველად 1899 წელს, მეორედ 1900 წელს აღინიშნა, მაგრამ ორივე შემთხვევაში იგი მოეწყო არალეგალურად, ქალაქგარეთ. დადგა საკითხი პირველმაისობის დიდი მასშტაბითა და ლეგალურად მოწყობის შესახებ თბილისის ცენტრში. რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის თბილისის კომიტეტმა, რომელშიც აქტიურად მონაწილეობდა იოსებ სტალინი, ჩაატარა ფართო სააგიტაციო და ორგანიზატორული მუშაობა 1901 წელს საპირველმაისო დემონსტრაციის მოსაწყობად: გამოუშვა პროკლამაციები, სადაც ლაპარაკი იყო შრომის მძიმე პირობებისა და მუშათა უუფლებო მდგომარეობაზე, მუშებს განუმარტავდნენ პირველი მაისის, მშრომელთა საერთაშორისო სოლიდარობის დღესასწაულის მნიშვნელობას და მოუწოდებდნენ მონაწილეობა მიეღოთ დემონსტრაციაში.

თბილისის კომიტეტმა მაისობა 23 აპრილს დანიშნა. იგი უნდა ჩატარებულიყო შუაგულ ქალაქში, სადაც მუშებს სემინარიელები შეუერთდებოდნენ. 22 აპრილს ყოფილ „სალდათის ბაზარში“ (შემდგომდროინდელი კოლმეურნეობის და ახლანდელი ორბელიანის მოედანი) თბილისის ფაბრიკა-ქარხნების 2 ათასამდე მუშამ მოიყარა თავი. მალე პოლიციამ ბაზარს ალყა შემოარტყა. დემონსტრაცია დაიძრა, პოლიციელები და კაზაკები უიარაღო ხალხს დაერივნენ. დემონსტრაციამ გაიარა ალექსანდრეს ბაღის კუთხემდე. აქ დემონსტრანტებს ჯარმა გადაუღობა გზა და ისინიც იძულებულნი გახდნენ გაფანტულიყვნენ. პოლიციელებმა სემინარიელები ეზოში ჩაკეტეს და დემონსტრაციაში მონაწილეობის მიღების საშუალება არ მისცეს. შეტაკების დროს 14 მუშა დაიჭრა, 30 მონაწილე დააპატიმრეს, ზოგი რუსეთის შორეულ ადგილებში გადაასახლეს. თბილისის საპირველმაისო დემონსტრაციას დიდი რეზონანსი ჰქონდა. რსდმპ თბილისის კომიტეტმა გამოუშვა სპეციალური პროკლამაცია „ოცდაორი აპრილი“, ფართოდ გააშუქა იგი ქართულმა არალეგალურმა გაზეთმა „ბრძოლამ“.
თბილისის სასულიერო სემინარია

თბილისის სასულიერო სემინარია — სასულიერო სასწავლებელი თბილისში 1817-1917 წლებში.

სემინარია გაიხსნა 1817 წლის 1 ოქტომბერს, ახლანდელი ხელოვნების მუზეუმის შენობაში. შედგებოდა რიტორიკის ორი კლასისაგან; 1823 წელს მიემატა ფილოსოფია, ხოლო 1827 - ღვთისმეტყველების კლასები. რიტორიკის კლასებში სწავლობდნენ რუსულ ენასა და ლიტერატურას, რუსეთის და მსოფლიო ისტორიას, რიტორიკას; ფილოსოფიის კლასში - ფილოსოფიას, ლოგიკას, მათემატიკას, ფიზიკასა და ბუნებისმეტყველებას; ღვთისმეტყველების კლასში - ეკლესიის ისტორიას, ძველ სლავურ ენას. სწავლების ექვსივე წელს სწავლობდნენ ლათინურ, ბერძნულ, გერმანულ, ფრანგულ ენებსა და პედაგოგიკას. კურსდამტავრებულებს შეეძლოთ ემუშავათ სოფლის სამრევლო და საერო სკოლების მასწავლებლად ან გაეგრძელებინათ სწავლა სასულიერო აკადემიასა და უნივერსიტეტში. თბილისის სასულიერო სემინარიაში სხვადასხვა დროს სწავლობდნენ პ. იოსელიანი, გაბრიელ ქიქოძე, დ. ბაქრაძე, ვ. პეტრიაშვილი, თ. ჟორდანია, ი. გოგებაშვილი, დ. ჭონქაძე, ლ. არდაზიანი, ს. მგალობლიშვილი, მ. ჯანაშვილი და სხვა.

სემინარიაში სულისშემხუთავი, იეზუიტური რეჟიმი იყო დამკვიდრებული. ურთიერთდასმენა, ჯაშუშობა, დასჯის დამამცირებელი მეთოდები მოსწავლე ახალგაზრდობას არსებული წყობილების წინააღმდეგ განაწყობდა. 1886 წელს მოსწავლე ი. ლაღიაშვილმა ხანჯლით განგმირა რეაქციონერი რექტორი პავლე ჩუდეცკი, რომელსაც მანამდეც რამდენიმეჯერ სცემეს. მოსწავლეები უშვებდნენ საიდუმლო ხელნაწერ გაზეთს, პროკლამაციებს ა. შ. სემინარია საქართველოში ახალგაზრდობის რევოლუციური მოძრაობის ცენტრად იქცა.

1893 წლის დეკემბერში ლ. კეცხოველის, მ. ცხაკაიასდა და ა. წულუკიძის მეთაურობით მოეწყო სემინარიელთა დიდი საპროტესტო დემონსტრაცია. მოსწავლეები მოითხოვდნენ სემინარიაში გამეფებული რეჟიმის აღკვეთას, ქართული ენის სწავლების აღდგენას, ქართული ენისა და ლიტერატურის კათედრის დაარსებას, კლასგარეშე ლიტერატურის თავისუფლად არცევის უფლებას, შოვინისტი და დესპოტი მასწავლებლების დათხოვნას და სხვა. ჟანდარმერიამ დემონსტრაცია დაშალა. სემინარია დროებით დახურეს, 67 მოსწავლე სასწავლებლიდან გარიცხეს. არაერთგზის დაისვა სემინარიის ჩრდილოეთ კავკასიაში (სტავროპოლი, ეკატერინოდარი) გადატანის საკითხი, მაგრამ 1917 წლამდე (დახურვამდე) იგი თბილისში დარჩა.

შენობა
შენობა, რომელშიც სემინარია იყო განთავსებული 1835 წელს მდიდარმა ვაჭარმა იაკობ ზუბალაშვილმა ააგებინა შვეიცარიელ არქიტექტორს ბერნარდოცის რუსეთში იმ დროს მოდურ კლასიცისტურ სტილში. თავდაპირველად შენობაში სასტუმრო იყო განთავსებული. 1840 წელს იგი საეგზარქოსომ შეიძინა და მასში სასულიერო სემინარია განათავსა.

1905 წლამდე სემინარია ამ შენობაში მდებარეობდა შემდეგ სემინარია გადაიტანეს ვაკეში (შემდგომში მე-9 საავადმყოფოს შენობა). მიუხედავად ამისა, 1917 წლის რევოლუციამდე პუშკინის 4 ნომერში მდებარე შენობა რუსული სასულიერო უწყების განკარგულებაში რჩებოდა.

1921 წელს ყოფილ სასულიერო სემინარიის შენობას პირველადი ფუნქცია დაუბრუნეს და მასში სასტუმრო „პალასი“ განთავსდა. 1950 წელს შენობაში დაიწყო სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, რომელთა დასრულების შემდეგაც იქ ბინა დაიდო საქართველოს ხელოვნების მუზეუმმა.
მირიან შველიძე

მირიან შველიძე (დ. 1 იანვარი, 1947, თბილისი — გ. 9 თებერვალი, 2022) — ქართველი მხატვარი, თეატრალური დეკორატორი, საქართველოს სახალხო მხატვარი, შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.

ბიოგრაფია
1971 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემიის ფერწერის ფაკულტეტი, თეატრალური მხატვრის სპეციალობით. 1975 წლიდან რუსთაველის თეატრის დამდგმელი მხატვარი იყო. რუსთაველის თეატრში მის მიერ გაფორმებული სპექტაკლებია: პოლიკარპე კაკაბაძის „ყვარყვარე“ (რეჟ. რობერტ სტურუა), უილიამ შექსპირის „მეფე ლირი“, „მაკბეტი“, ილია ჭავჭავაძის „კაცია-ადამიანი“, გრიგოლ რობაქიძის „ლამარა“, დავით კლდიაშვილის „დარისპანის გასაჭირი“ და სხვა. აგრეთვე თანამშრომლობდა უცხოეთისა და საქართველოს სხვა თეატრებთან.
თემურ ნინუა

თემურ ნინუა (დ. 25 სექტემბერი, 1949) – ქართველი მხატვარი, თეატრალური დეკორატორი.

1972 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია თეატრალური მხატვრის სპეციალობით.

რუსთაველის თეატრში მივიდა 1982 წელს.

რუსთაველის თეატრში მის მიერ გაფორმებული სპექტაკლებია
"დაკრძალვა კალიფორნიაში" - რეჟ. რობერტ სტურუა,
"ასერგასის დღე" - რეჟ. რ. სტურუა,
"სამანიშვილის დედინაცვალი" - რეჟ. გიზო ჟორდანია,
"ჰამლეტი" - რეჟ. გ. ჟორდანია,
"პალატა №6" - რეჟ. დ. ანდღულაძე,
"ლეონსი და ლენა" - რეჟ. ნ. კვასხვაძე,
"ჯარისკაცი, პრეზიდენტი და დაცვის ბიჭი" - რეჟ. რ. სტურუა,
"სტიქსი" - რეჟ. რ. სტურუა, მუს. გია ყანჩელი.

აქტიურად თანამშრომლობს საქართველოსა და უცხოეთის სხვა თეატრებთან: აღსანიშნავია, ოპერისა და ბალეტის თეატრში გაფორმებული: "იყო მერვესა წელსა" - მუს. ბიძინა კვერნაძე, რეჟ. რ. სტურუა; კ. მარჯანიშვილის სახ. თეატრში გაფორმებული: "როზენკრაცი და გილდესტერნი მკვდრები არიან" - რეჟ. დ. ანდღულაძე; ვილნიუსის რუსულ დრამატული თეატრი: "ყაჩაღები" – რეჟ. ნ. ქანთარია; ბრატისლავის დრამატული თეატრი: "ფსკერზე" – რეჟ. გ. ქავთარაძე.

ჯილდოები
პრაღის "კვადრენალეს" ოქროს მედალი, 1979 წ;
წლის საუკეთესო მხატვარი - 1980 წ;
წლის საუკეთესო მხატვარი - 2000წ.
K

, — ლათინური ანბანის მეთერთმეტე ასო. მომდინიარეობს ბერძნულისგან ან (კაპა), რომელიც თავის მხრივ განვითარდა სემიტური კაპ-გან, სიმბოლო გახსნილი ხელისთვის. ეს კი, თავის მხრივ, ეგვიპტეში მცხოვრები სემიტების მიერ ათვისებულ იქნა იეროგლიფისგან „ხელი“, რომელიც „დ“-ს წარმოადგენს ეგვიპტურ სიტყვაში ხელისთვის: დ-რ-ტ. თუმცა სემიტებმა ეს ნიშანი ბგერას // მიაკუთვნეს, ვინაიდან მათი სიტყვა ხელისთვის ამ ბგერით იწყებოდა.

სემიტური მნიშვნელობა // შენარჩუნებულ იქნა თითქმის ყველა კლასიკურ და თანამედროვე ენებში, თუმცა ლათინურმა სრულიად მოიშორა , რის ნაცვლადაც ამჯობინებდა -ს. როდესაც ბერძნული სიტყვები გადატანილ იყო ლათინურში, კაპა გარდაიქმნებოდა -დ. ლათინური -ს იყენებდა სხვა ენებისთვის, მაგ. ეტრუსკულისთვის, როგორც ჩანს სიტყვებში , „თვის პირველი დღე“, ინგლისურში ის იწერება როგორც .

კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

 —
 —
ია საკანდელიძე

ია საკანდელიძე – ქართველი მუსიკოსი.

დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია ფორტეპიანოს სპეციალობით. სპექტაკლების მუსიკალური გაფორმება 1989 წლიდან დაიწყო. პირველი სპექტაკლი, რომელიც მან გააფორმა, გ. ბიუჰნერის "ლეონსი და ლენა" (რეჟისორი - ნ, კვახვაძე) იყო. სხვადასხვა თეატრებში გაფორმებული აქვს ორმოცამდე სპექტაკლი, მათ შორის მ.თუმანიშვილის, თ. ჩხეიძის და რ. სტურუას სპექტაკლები.
ნინო თარხან-მოურავი

ნინო თარხან-მოურავი (დ. 20 ივლისი, 1965) ― ქართველი მსახიობი.

რუსთაველის თეატრის მსახიობია 1986 წლიდან. აღსანიშნავი როლებია: ეკვირინა სამსონოვნა („სამანიშვილის დედინაცვალი“), ანა („ანა ფრანკის დღიური“), ვიკა ლუბერეცკაია („ამაღამ მგონი იქნება ქარი“), ოფელია („ჰამლეტი“), ადელა („ბერნარდა ალბას სახლი“), ვიოლა („როგორც გენებოთ ანუ შობის მეთორმეტე ღამე“), ანგელოზი, თანაშემწე („ჯარისკაცი, სიყვარული, დაცვი ბიჭი და პრეზიდენტი“).
ფილმოგრაფია
1986: „საფეხური“ (ბინის პატრონის ქალიშვილი) რეჟ. ალექსანდრე (საშა) რეხვიაშვილი
1987: „ხარება და გოგია“ (თამრო) რეჟ. გიორგი შენგელაია
1988: „წინამორბედი“ (ქრისტინე) რეჟ. იური კვაჭაძე
1991: „პრემიერა“ (კატო) რეჟ. გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე
1991: „გზაჯვარედინი“ რეჟ. ლევან კიტია
1992: „თვინიერი“ რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი
2000: „ზაფხული, ანუ 27 დაკარგული კოცნა“ რეჟ. ნანა ჯორჯაძე
2003: „ფოსტალიონი“ (მდივანი) რეჟ. ნანა ჯორჯაძე
2003: „მეოთხე თვის პირველი დღე“ რეჟ. გენო ცაავა
2006: „ბზარი“ რეჟ. ნინო ბასილია

„ სტალინი “ (სერიალი)

გახმოვანებული აქვს ფილმები
1989: „ბესამე“ რეჟ. ნინო ახვლედიანი
1994: „ მხოლოდ ერთხელ“ რეჟ. მანანა ანასაშვილი
„ღაინბოწმაკერ“ რეჟ. ნანა ჯორჯაძე

ნათამაშები როლები
რუსთაველის თეატრი
ფრენსის გუდრიჩი და ალბერტ ჰაკეტი „ანა ფრანკის დღიური“ (ანა) რეჟ. გიზო ჟორდანია
დავით კლდიაშვილი „სამანიშვილის დედინაცვალი“ (პელაგია, პისკი, პატარა ბეკინა) რეჟ. გიზო ჟორდანია
ბორის ვასილიევი „ამაღამ მგონი იქნება ქარი“ (ვიკე ლუბერეცკაია) რეჟ. გიზო ჟორდანია
უილიამ შექსპირი „ჰამლეტი“ (ოფელია) რეჟ. გიზო ჟორდანია
ხანოხ ლევინი „პირდაღებული“ (დედა) რეჟ. დავით საყვრელიძე
კარლო გოცი „ქალი-გველი“ (ბადრი) რეჟისორები რობერტ სტურუა, დავით საყვარელიძე
ანტონ ჩეხოვი „პალატა 16“ (მუნჯი) რეჟ. დავით ანდღულაძე
ლაშა თაბუკაშვილი „მერე რა, რომ სველია სველი იასამანი“ (თეა) რეჟისორები რობერტ სტურუა, დავით ხინიკაძე
ჩარლზ დიკენსის მოთხრობის მიხედვით „საშობაო სიზმარი“ (ანაბელი) რეჟისორები რობერტ სტურუა, ლევან წულაძე, ოთარ ეგაძე
თამაზ ჭილაძე „ნახვის დღე“ (გუგულა) რეჟისორები რობერტ სტურუა, გიორგი თავაძე
ბერტოლტ ბრეხტი „სეჩუანელი კეთილი ადამიანი“ (მეძავი) რეჟ. რობერტ სტურუა
უილიამ შექსპირი „შობის მეთორმეტე ღამე ანუ როგორც გენებოთ“(ვიოლა) რეჟ. რობერტ სტურუა
ლაშა ბუღაძე „ჯარისკაცი, სიყვარული, დაცვის ბიჭი და. . . პრეზიდენტი“ (ციცინო, სტომატოლოგის ასისტენტი) რეჟ. რობერტ სტურუა
ლაშა ბუღაძე „სულიერი არსებები“ (ილონა) რეჟ. დავით საყვრელიძე
ლაიონელ ბარტი „ოლივერ!“, ჩარლზ დიკენსის „ოლივერ ტვისტის“ მიხედვით (მისის სოუბერი) რეჟ. დავით საყვრელიძე
ბასა ჯანიკაშვილი „გაბრაზებული ჩიტი“ (ნორა) რეჟ. დავით საყვრელიძე

მონაწილეა ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის ოპერისა „მითირდატე პონტოს მეფე“ რეჟ. დავით საყვრელიძე
მონაწილეა სპექტაკლებისა: „დედა ენა“, „სტიქსი“, „მალე მოვალ წვიმად“.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
L

, — ლათინური ანბანის მეთორმეტე ასო. წარმოებულია სემიტური კომბალისგან, რომელიც აღნიშნავდა ბგერას //. თავის მხრივ, ამის წარმოშობის წყარო ეგვიპტური იეროგლიფია, რომელიც სემიტებმა ანბანური დანიშნულებით გამოიყენეს. ბერძნული ასო ლამბდა (ასომთავრული) ან (ნუსხური), ასევე ექვივალენტური ეტრუსკული და ლათინური ასოები, წარმოადგენს იმავე ბგერას, რაც სემიტურშია.

კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

 —
 —
M

, — ლათინური ანბანის მეცამეტე ასო. წარმოებულია ფინიკიური მემ-ისგან, ბერძნული მიუს გავლით. სემიტური მემ სავარაუდოდ თავდაპირველად წყალს გამოსახავდა. მიიჩნევენ, რომ სემიტებმა, რომლებიც ეგვიპტეში მუშაობდნენ დაახ. ძვ. წ. 2000 წელს წყლის იეროგლიფი ისესხეს ცხვირისმიერი ბგერის //-ს გამოთქმისთვის, ვინაიდან ეგვიპტურში სიტყვა წყალი ამ ასოთი იწყებოდა "ნ-ტ". სემიტებმა იგივე სიმბოლო გამოიყენს -სთვის, ვინაიდან მათ ენაში წყალი ამ ბგერით იწყებოდა.

კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

 —
 —
N

, — ლათინური ანბანის მეთოთხმეტე ასო. ყველაზე გავრცელებული გველის იეროგლიფი ეგვიპტურ დამწერლობაში აღნიშნავდა ბგერას „ჯ“, ვინაიდან ეგვიპტურში სიტყვა „გველი“ იყო „ჯეტ“. ვარაუდობენ, რომ ეგვიპტეში მომუშავე სემიტებმა ეგვიპტური იეროგლიფი ისესხეს პირველი ანბანის შესაქმნელად და გამოიყენეს გველის სიმბოლო აღნიშვნისთვის, ვინაიდან მათ ენაშიც გველი ამ ბგერით იწყებოდა. თუმცა ამ ასოს სახელი ფინიკიურზე, ივრითში, არამეულსა და არაბულ ანბანებში არის „ნან“, რაც ნიშნავს „თევზი“ ზოგიერთ ამ ენებში. ამ ასო ბგერის მნიშვნელობა ბერძნულ, ეტრუსკულ, ლათინურ და ყველა თანამედროვე ენაში იყო //.

კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

 —
 —