iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ახალსოფელი (ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი)

ახალსოფელი]}

ნალექების რაოდენობა ყველაზე დაბალია მაისში (74 მმ), ხოლო ყველაზე მაღალი - დეკემბერში (219 მმ). ძლიერი წვიმები დამახასიათებელია წლის მშრალ პერიოდშიც.

ისტორია
თანამედროვე სოფლის ისტორია უკავშირდება სამტრედია-ბათუმის სარკინიგზო ხაზის გაყვანას. პირველი მუდმივი დასახლება სოფელში გამოჩდნა 1890-იან წლებში. მანამდე სოფლის ტერიტორია გამოიყენებოდა მახლობელი მთიანი სოფლების მოსახლეობის მიერ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულებით, გეოგრაფიული მდებარეობის გათვალისწინებით. სოფლის გვიანდელ პერიოდში დაარსების გამო, მას „ახალისოფელი“ ეწოდა. გასაბჭოებისას სოფლის რკინიგზის სადგურს „კოლშრომა“ უწოდეს.

სოფლის ტერიტორიაზე, უკიდურეს სამხრეთით, შემორჩენილია ციხის ნანგრევები, რომელსაც ადგილობრივი მოსახლეობა „ნაციხარას“ უწოდებს. ივარაუდება, რომ ციხე უკავშირდებოდა ციხის დიდ კომპლექსს (ჯიხანჯირი - ზან. ციხის ძირი) და წარმოადგენდა კარგად გამაგრებულ და მომარაგებულ საფორტიფიკაციო ნაგებობას. დეტალური გამოკვლევა ჯერჯერობით ჩატარებული არ არის.

სოფელში გავრცელებული ზანური ტოპონიმიკის ელემენტებით თუ ვიმსჯერებთ, ადრეული დასახლება აქ ორი ქართველური ენის თანაცხოვრების პერიოდში უნდა არსებულიყო. სოფლის ერთ-ერთი ქვა-ღორღიანი უბნის დასახელებაა „ქვაშკიანა“, რაც ზანურიდან (მეგრულ-ლაზური) ითარგმნება როგორც ქვის ქვეყანა, სოფლის ტერიტორიაზე გურიის სერის ერთ ნაწილს, რომელიც შედარებით ციცაბოა, ეწოდება „კიბულა“, ზანურიდან - დაკიდული.

მიუხედავად ისტორიული ჰიპოთეზებისა, სოფლის ოფიციალური ისტორია საუკუნის ბოლოდან იწყება, მეზობელი მთა-გორიანი სოფლებიდან მიგრაციის გამო გაჩენილი მოსახლეობის ხარჯზე. 1990 წლებიდან მოყოლებული სოფელში ცხოვრობენ ეკომიგრანტები აჭარიდან.

დემოგრაფია
ეკონომიკა
მოსახლეობის დიდი ნაწილი თვითდასაქმებულია, ძირითადად სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოებზე. მოჰყავთ როგორც ერთწლიანი (სიმინდი, სოიო, ლობიო) და ბოსტნეული, ასევე მრავალწლიანი კულტურები (ციტრუსი, კივი, თხილი, ტყემალი, ალუბალი, ქლიავი, მსხალი, ვაშლი, მუშმალა, წყავი). ფართოდაა გავრცელებულია მეცხოველეობა. სოფლის მოსახლეობის გარკვეული ნაწილი სეზონურად საქმდება ახლომდებარე ურბანულ ზონებში. ასევე ფუნქციონირებს რამდენიმე კერძო სამშენებლო მასალების საწარმო.

ტრანსპორტი და კომუნიკაცია
სოფელი გადაჭიმულია დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ დაახლოებით 5 კმ-ის მანძილზე და ძირითადად წარმოდგენილია ორი პარალელური დასახლებული რიგით, რომელთა შორისაც გადის საავტომობილო გზა და რკინიგზა. სოფლის ტერიტორიაზე გადის სამტრედია-მახინჯაურის რკინიგზის ხაზი და საერთაშორისო მნიშვნელობის გზა საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს12 (თბილისი-ბათუმი). სოფლის სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს კვეთს სამტრედია-გრიგოლეთის მშენებარე ჩქაროსნული გზაც.

საავტომობილო გზით და რკინიგზით გაყოფილი სოფელი ერთმანეთთან 2 არარეგულირებად სარკინიგზო გადასასვლელითაა დაკავშირებული. სოფლიდან უახლოეს ზღვის სანაპირობმდე (გრიგოლეთი) მანძილი 7 კმ-ია, მუნიციპალურ ცენტრამდე (ლანჩხუთი) - 17 კმ, თბილისამდე - 316 კმ, ბათუმამდე - 62 კმ, ქუთაისამდე - 99 კმ, ურეკამდე - 12 კმ, ოზურგეთამდე - 36 კმ, ბახმარომდე - 101 კმ. სოფელში არის მუნიციპალური მნიშვნელობის რკინიგზის სადგური, რომელსაც საბჭოთა ეპოქიდან "კოლშრომას" უწოდებენ. რკინიგზის სადგურზე ჩერდება ოზურგეთი-თბილისის ღამით მოძრავი და ბათუმი-ქუთაისის საგარეუბნო მოძრაობის შემადგენლობები.
საული

საული (, შაული; ; ისლამში ტალუთი ) — გაერთიანებული ისრაელის სამეფოს პირველი მეფე, ზეობდა დაახლ. ძვ. წ. 1050—1030 წლებში. საულის გამეფების დროს ებრაელები ფილისტიმელების გავლენის ქვეშ იყვნენ. მათ დაკავებული ჰქონდათ ებრაელთა რიგი ქალაქი, მათ შორის საულის მშობლიური ქალაქი — გიბეა. საული წარმოშობით იყო ბენიამინის ტომიდან და გამეფებისთანავე დიდი პოპულარობა მოიპოვა. ქალაქ იაშბეს ალყის დროს მან დაამარცხა ამონელები და ებრაელებმა ის მეფედ გამოაცხადეს. მეფე საულმა გამეფებისთანავე 3000-იანი მუდმივი ჯარი შექმნა, რომელსაც ომის დროს სახალხო ლაშქარიც უერთდებოდა. მან და მისმა უფროსმა ვაჟმა — იონათანმა ქვეყანა ფილისტიმელთაგან გაწმინდეს. ჩრდილოელ ტომთა დასამარცხებლად ებრძოდა ამორეელ ტომებს, სამხრეთის ტომთა შემოსაერთებლად კი დაამარცხა ამალექიტების ტომები. საული და მის ვაჟებთან ერთად გილბეას მთასთან ბრძოლაში დაიღუპა. ტახტზე მისი სიძე, დავითი (1030-990), ავიდა.
ტაბანათი

ტაბანათი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, სუფსის თემში (სოფლები: ახალსოფელი, გრიგოლეთი, სუფსა, ტაბანათი, ჩქუნი, ხიდმაღალა). მდებარეობს გურიის დაბლობზე, მდინარე სუფსის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 5 მ. სოფელში გადის საერთაშორისო მნიშვნელობის გზა საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს12.

მოსახლეობა
ღრმაღელე (ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი)

ღრმაღელე — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ღრმაღელე, ომფარეთი, ორმეთი, წყალწმინდა). მდებარეობს მდინარე სუფსის ხეობაში, ზღვის დონიდან 25 მ., ლანჩხუთიდან 20 კმ, სუფსის რკინიგზის სადგურიდან 1 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა და საბავშვო ბაღი.

ისტორია
 საუკუნის ნახევარს განეკუთვნება სოფელ ღრმაღელეში აღმოჩენილი ბაზილიკის ტიპის ეკლესია წითლად მოშანდაკებული იატაკით და ჯვრის ფორმის სანათლავით. ეკლესიის ნანგრევებში აღმოჩნდა ბრინჯაოს ჯვარი ჯაჭვით და ქვის ფილა ბოლნური ჯვრის გამოსახულებით, ასევე კოლხური და იმპორტული ამფორების ნატეხები. არქეოლოგიური მასალა ლანჩხუთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმშია დაცული.

1930 წლამდე სოფელი შედიოდა მიქელგაბრიელის სასოფლო საზოგადოებაში. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეციტრუსეობა.

მოსახლეობა
ტვიროსი

ტვიროსი , სური (; სორ) — ერთ-ერთი უძველესი სავაჭრო ფინიკიური ქალაქი ლიბანში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 60 000 კაცს.

ისტორია
ძვ. წ. – ათასწლეულში იყო მსხვილი სახელოსნო-სავაჭრო ცენტრი. განთქმული იყო მეწამული ფერის შალის ნაწარმით, სპილოს ძვლისა და მინის ნაკეთობებით, აგრეთვე სავაჭრო ექსპედიციებით. ძვ. წ. ათასწლეულში ეგვიპტის გავლენის ქვეშ იყო. ძვ. წ. ათასწლეულის ბოლოს — ძვ. წ. ათასწლეულის დასაწყისში ტვიროსმა დააარსა კოლონიები ხმელთაშუა ზღვის კუნძულებზე (კვიპროსი, სიცილია და სხვ.), ჩრდილოეთ და დასავლეთ აფრიკასა (უტიკა, კართაგენი და სხვ.) და ესპანეთში. ძვ. წ. საუკუნის მეორე ნახევრიდან აქემენიდების სახელმწიფოს შემადგენლობაში იყო ავტონომიური უფლებით. ძვ. წ. 332 წელს ალექსანდრე მაკედონელმა 7-თვიანი ალყის შემდეგ შეძლო ტვიროსის აღება. ახ. წ. 64 წლიდან რომის პროვინციაში — სირიაში შედიოდა (ისევ ავტონომიური უფლებებით).
პერპინიანი, საფრანგეთი
ტუნისი, ტუნისი
ხიდმაღალა

ხიდმაღალა — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, სუფსა თემში. მდებარეობს გურიის დაბლობზე, მდინარე სუფსის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 3 მ., ლანჩხუთიდან 20 კმ., სუფსიდან 3 კმ. ხიდმაღალა ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის ყველაზე უხვნალექიანი ადგილია (2400 მმ წელიწადში). სოფელში გადის საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს12, მოქმედებს საბავშვო ბაღი. სოფლის ტერიტორიაზეა ტყე გუძუბაი. საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოქმედებდა საავადმყოფო და ლიმონარიუმი.

მოსახლეობა
წყალწმინდა (ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი)

წყალწმინდა — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ღრმაღელის თემში (სოფლები: ომფარეთი, ორმეთი, ღრმაღელე, წყალწმინდა). მდებარეობს მდინარე სუფსის მარცხენა ნაპირზე, მდინარის შავ ზღვაში შესართავის სამხრეთით, ზღვის დონიდან 2 მ., ლანჩხუთიდან 25 კმ., სუფსის რკინიგზის სადგურიდან 1 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა, სტადიონი, ეკლესია, ურეკის პოლიციის განყოფილება, საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისთვის დაღუპულ გმირთა მემორიალი, რესტორნები, თევზის ბაზარი.

ისტორია
შედიოდა მიქელგაბრიელის სასოფლო საზოგადოებაში. 1897 წელს სოფელში დაარსდა ერთკლასიანი სკოლა. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეციტრუსეობა. მოქმედებდა ბავშვთა რესპუბლიკური კარდიოლოგიური სანატორიუმი „ყვავილნარი“. 1999 წლის 17 აპრილს წყალწმინდაში გაიხსნა სუფსის ტერმინალი, ბაქო-სუფსის ნავთობსადენის ბოლო წერტილი. ტერმინალის შემადგენლობაში შედის 4 რეზერვუარი, თითო 40 000 ტონა ნავთობის ტევადობით.

დემოგრაფია
გულიანი

გულიანი — სოფელი გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ჩოჩხათის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს გურიის ქედის მთისწინეთში, მთა გულიანის ძირას, მდინარე შუთის (სუფსის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 100 მ., ლანჩხუთიდან 17 კმ. საავტომობილო გზით უკავშირდება ლანჩხუთს, ოზურგეთსა და სუფსას. სოფლის სახელწოდება მომდინარეობს გულიანის მთიდან, რომელსაც გულის ფორმის გამო შეერქვა ეს სახელი. ამავე მთაზე იდგა ციხე. სოფელში მოდის გოგირდოვანი წყალი. სოფელში იდგა წმინდა გიორგის ქვის ეკლესია.

მოსახლეობა
ღვედი
სოფელი ღვედი და ღვედის ეკლესია იხსენიება 1820 წელს, როდესაც იმერეთის აჯანყების ჩახშობის დროს ის ააოხრა რუსეთის იმპერიის ჯარმა. ღვედის წმინდა ანდრია მოციქულის ქვის ეკლესია იხსენიება არქიმანდრიტ არსენ მგალობლიშვილის მიერ 1828 წელს შედგენილ ჯუმათის საეპისკოპოსოს ეკლესიების სიაში. მის სამრევლოში შედიოდა 78 კომლი.

ეკლესია თითქმის საძირკვლის დონემდეა დანგრეული. ნაეკლესიარი ორგვლივ გალავნის ფრაგმენტები იკითხება. ირგვლივ მიმოფანტულია ეკლესიის საპირე ქვები.
კოკათი

კოკათი — სოფელი გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ჩოჩხათის თემში (სოფლები: გულიანი, კოკათი, მოედანი, შრომისუბანი, ჩოჩხათი, ხორეთი, ჯიხანჯირი). მდებარეობს გურიის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 160 მ. ჩოჩხათიდან 4 კმ., ლანჩხუთიდან 32 კმ., სუფსის რკინიგზის სადგურიდან 10 კმ. სოფელში იდგა მთავარანგელოზის ხის ეკლესია. საბჭოთა პერიოდში სოფელში განვითარებული იყო მეჩაიეობა.

ეტიმოლოგია
ლეგენდის თაახმად, როცა სოფელში საყდარს აშენებდნენ, აზნაურებმა ერთ გლეხს დაავალეს კოშკის ძირიდან, სადაც ამჟამად საგირგოლო ღელე ჩამოდის, წყალი კოკით აეტანა და თან ეთვალა, რამდენ ხანში ავიდოდა მშენებარე ეკლესიამდე. გლეხს წყლით სავსე კოკა მხარზე შემოუდგამს და თვლა დაუწყია: კოკ-ერთი, კოკ-ორი, კოკ-სამი . . . კოკ-ათი. ამ დროს წაქცეულა და კიდეც მომკვდარა.

ღირსშესანიშნაობები
სოფელში არის ხელოვნური გამოქვაბული. ის მდებარეობს ზღვის დონიდან 230 მეტრ სიმაღლეზე, მთის ძირიდან გამოქვაბულამდე 150 მეტრია. შესასვლელის სიმაღლეა 90 სმ, უდიდესი სიგანე 4,1 მეტრი, სიღრმე 4,7 მეტრი. მარცხენა მხრიდან გამოქვაბულისკენ მიდის პატარა საცალფეხო ბილიკი. შორიახლოს წყაროს წყალია. გამოქვაბულში ნაპოვნია თიხის ჭურჭლის ნამტვრევები, ნახშირი, კეცის ნატეხი. გამოქვაბულში ასვლა დღეს შეუძლებელია.
მოედანი (ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი)

მოედანი — სოფელი გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ჩოჩხათის თემში (სოფლები: გულიანი, კოკათი, მოედანი, შრომისუბანი, ჩოჩხათი, ხორეთი, ჯიხანჯირი). მდებარეობს მდინარე სუფსის ნაპირას, ზღვის დონიდან 10 მ, ლანჩხუთიდან 28 კმ., სუფსიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 7 კმ., შრომისუბნიდან (უახლოესი სკოლა) 1,5 კმ. სოფელში მდებარეობს ორკარის კანიონი.

ისტორია
კათოლიკე მისიონერებს სოფლის ტერიტორიაზე ძველად ხეხილის ბაღები ჰქონდათ გაშენებული. აქ იმართებოდა რელიგიური დღესასწაული - „ღვთისმშობლობა“ და ბაზრობა. ამ ადგილს მოედანს უწოდებდნენ, შემდეგ სახელწოდება აქ გაშენებულ სოფელსაც შერჩა. საბჭოთა პერიოდში სოფელში განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მესიმინდეობა, მეციტრუსეობა, მეხილეობა.

მოედნის ეკლესია
სოფლის ცენტრში იდგა ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია. ეკლესია გეგმით ჯვარ-გუმბათოვანი იყო და ჰქონდა სამი მრგვალი აბსიდი აღმოსავლეთ მხარეს და ოთხი თავისუფლად მდგომი გუმბათქვეშა ბურჯი. მკვლევარების ვარაუდით ის - საუკუნეებს უნდა მიეკუთვნებოდეს. ეკლესია დაანგრიეს 1921 წელს. ეკლესიის ავთენტური დეტალები აღარ არის შემორჩენილი. 2016 წელს დაიწყო ახალი ეკლესიის მშენებლობა.

მოსახლეობა
შრომისუბანი (ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი)

შრომისუბანი — სოფელი საქართველოში, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ჩოჩხათის თემში. მდებარეობს მდინარე სუფსის ხეობაში, მდინარე შუთის პირას. ზღვის დონიდან 35 მ., ლანჩხუთიდან 26 კმ, სუფსის რკინიგზის სადგურიდან 6 კმ. სუფსა-გულიანის საავტომობილო გზაზე.

სოფლის ძველი სახელი მომდინარეობს ამავე სახელწოდების მდინარიდან, რომელიც სოფელში მოედინება. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა და მესიმინდეობა. სოფელში დგას ნავთობის მომპოვებელი ჭაბურღილი. სოფელში არის საჯარო სკოლა და საბავშვო ბაღი. სოფელში დგას საუკუნის დასაწყისში აშენებული ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია. შემორჩენილია ძველი ეკლესიის არქიტრავი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 350 ადამიანი.
ჯიხანჯირი

ჯიხანჯირი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ჩოჩხათის თემში. მდებარეობს გურიის ქედის ერთ-ერთი განშტოების თხემზე, ზღვის დონიდან 100 მ. ლანჩხუთიდან 28 კმ., სუფსიდან 8 კმ.

სოფლეს აღმოსავლეთიდან აკრავს ნასტეფნარის გორაკი, რომლის მწვერვალიდან კარგად მოჩანს კოლხეთის დაბლობი.

ისტორია
სოფლის სახელწოდება ზანური წარმოშობისაა და ნიშნავს ციხისძირს. სოფელში შემორჩენილია კლდეზე მდგარი ციხე-სიმაგრის ნანგრევები. ეკლესია, რომელიც სოფელში იდგა, დაანგრიეს 1921 წელს. ახალი ეკლესია აშენდა 2000 წელს. 1977 წელს „ნასტეფნარის“ გორაზე აღმოჩნდა - საუკუნეების ოსმალური მონეტების განძი. ის შედგება ვერცხლის 334 მონეტისაგან - ახჩისგან. მონეტები ეკუთვნის ოსმალეთის სულთნებს ბაიაზიდ -დან მოყოლებული მეჰმედ -ის ჩათვლით. მონეტების უმრავლესობა მოჭრილია ტრაპიზონის საფაშოს ქალაქ ხანჯის ზარაფხანაში. განძი დაცულია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

მოსახლეობა
ისტორიული ძეგლები
ნასტეფნარის გორაკის ირგვლივ მდებარეობს კიბულაის ნაციხარი და გორგოშაულის ნაციხარები. ნაციხარებს შორის შეიმჩნევა ზველი გზა, რომელსაც მოსახლეობა საეტლო გზად იხსენიებს. გორგოშაულის ნაციხარეზე შეიმჩნევა ჩამოქცეული კედლის დიდი საპირე ქვები, დუღაბი და ქვევრების და სხვა კერამიკის ფრაგმენტები. კიბულაის მთაზეა შემორჩენილია რიყის ქვითა და დუღაბით ნაშენი კოშკის ან კარიბჭის ნაწილი იყოს, და სიმაგრის წყლის რეზერვუარი, ხოლო მის აღმოსავლეთით ნაგებობის ნაშთი - რიყის ქვით, დუღაბითა და ბრტყელი აგურის სარტყლებით.ნაციხარის მთელ ტერიტორიაზე გაფანტულია აგურისა და ბრტყელი გვერდებაკეცილი კრამიტის ფრაგმენტები.
ხორეთი

ხორეთი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ჩოჩხათის თემში (სოფლები: გულიანი, კოკათი, მოედანი, შრომისუბანი, ჩოჩხათი, ხორეთი, ჯიხანჯირი). მდებარეობს გურიის ქედის მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 80 მ. ლანჩხუთიდან 30 კმ., სუფსის რკინიგზის სადგურიდან 9 კმ., ჩოჩხათიდან 3 კმ.

სახელწოდება
სახელწოდება ხორეთი ნაწარმოებია ყორეთიდან, ყორე ქვებისგან აშენებულ ღობეს ნიშანვს.

გამოქვაბული
სოფელში არის ორი ხელოვნური გამოქვაბული ზღვის დონიდან 230 მეტრზე. ერთ-ერთი ბერების საცხოვრებელ ადგილს წარმოადგენდა. აქ არის მაგიდა სამი მხრიდან საჯდომით და ბუხარი ნაცეცხლარის კვალით. მეორე მცირე გამოქვაბული სადარაჯოს წარმოადგენდა. მტრის შემოსევისას აქ თავს აფარებდნენ ქალები, ბავშვები და მოხუცები.

ლეგენდის თანახმად მონადირე, რომელსაც ჰყავდა ცოლი და ერთადერთი ვაჟი, ხშირად უგებდა ნადირს ხაფანგს. ერთ დღესაც შვილი ცდილობდა დაესწრო მამისთვის ხაფანგის შემოწმება და თავად გაება მასში. როდესაც ის მამამ იპოვა, უკვე ცოცხალ-მკვდარი იყო. სახლში მიყვანილი ვაჟი გარდაიცვალა და მის დარდს გადაჰყვა დედაც. მარტო დარჩენილმა მონადირემ გამოთხარა გამოქვაბული ხორეთის მთის კალთაზე და აღიკვეცა ბერად. მოგვიანებით მას შეუერთდნენ ბედისგან დაჩაგრული სხვა ადამიანები და ასე წარმოიშვა ხორეთის ეკლესია-მონასტერი.

მოსახლეობა
სლავეთი

სლავეთი, ან სლავია წარმოადგენს ერთ-ერთ სამეცნიერო ცნება-ტერმინს კულტურის ისტორიაში და აღნიშნავს სლავი ხალხების სამკვიდრო გეოგრაფიულ, კულტურულ და ისტორიულ არეალს.

სლავეთის კულტურულ-ისტორიული ტიპოლოგია
კულტურის ისტორიაში სლავეთს ტიპოლოგიურად დაჰყოფენ ერთი მთავარი კრიტერიუმის მიხედვით, კერძოდ კი იმისდა მიხედვით, თუ სლავ ხალხთაგან, რომლებმა გამოვლო, ან რომლებს არ გამოუვლია კულტურის ისტორიის განვითარების ისეთი ეპოქები, როგორიცაა ჰუმანიზმისა და რენესანსი.

კულტურულ-ისტორიული თვალსაზრისით სლავეთს ორ ნაწილად დაჰყოფენ, ესენია;
რომის, ან რომანული სლავეთი და
მართლმადიდებლური სლავეთი

შესაბამისად ლათინური სამეცნიერო ტერმინოლოგიის მიხედვით ამ ორ ნაწილს ეწოდება სლავია რომანა და სლავია ორთოდოქსა .

ბოლო წლებში არის მცდელობა დამკვიდრდეს კიდევ ერთი კულტურულ-ისტორიული ცნება ისლამური სლავეთი, ანუ სლავია ისლამიკა 

კულტურულად განსხვავებული სლავური ჯგუფები
ამ ქვეყნების დასახელებისას გასათვალისწინებელია ის, რომ ამ ქვეყნებს უმრავლესობას ცვალებადი ისტორიული ბედი ჰქონდა. ზოგიერთ მათგანის სახელმწიფოებრივი, ზოგჯერ კი ეთნიკური ჩამოყალიბება პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ გახდა შესაძლებელი, როგორც ეს მაკედონიელების შემთხვევაში მოხდა. მანამდე მაკედონიელები თავს ბულგარელებს მიაკუთვნებდენ, ხოლო მაკედონურ ენას – ბულგარულის ერთ-ერთ დიალექტს.

რომანული სლავეთი
რომანული სლავეთის მთავარ მახასათებლებად მიიჩნევა აგრეთვე ის, რომ

ქრისტიანობა რომიდან გავრცელდა.
ლათინური ენის ხანგრძლივი კონკურენცია სალიტერატურო ენასთან მიმდინარეობდა.
სადამწერლო სისტემად გამოიყენებენ დიაკრიტიკულ ნიშნებით განვრცობილ ლათინური ანბანს, რომელსაც ლატინიცა ეწოდება.

ამ სივრცეს მიეკუთვნებიან: ჩეხები, სლოვაკები, პოლონელები, სორბები, სლოვენები, ხორვატები.

მართლმადიდებლური სლავეთი
მართლმადიდებლური სლავეთის მთავარ მახასათებლებად მიიჩნევა აგრეთვე ის, რომ :

ქრისტიანობა ბიზანტიიდან გავრცელდა.
ძველი საეკლესიო სლავური საგანმანათლებლო ენა შუა საუკუნეებში.
სადამწერლო სისტემად ძირითადად კირილიცას გამოიყენებენ, რომელსაც აღმოსავლეთ სლავეთში კირილიცა, ხოლო სამხრეთ სლავეთში ჩირილიცა ეწოდება.

ამ სივრცეს მიეკუთვნებიან: რუსები, ბელარუსები, უკრაინელები, ბულგარელები, მაკედონელები, სერბები.

ისლამური სლავეთი
სლავია ისლამიკა შედარებითი ახალი ტერმინია და აქ, ძირითადად მაჰმადიანი ბოსნიელები იგულისხმება, რომლებიც საკმაოდ დიდი ხნის განმავლობაში დამატებითი დიაკრიტიკული ნიშნებით განვრცობილ არაბულ სადამწერლო სისტემას გამოიყენებდნენ. არაბული ანბანის ბოსნიურ ვარიანტს სამსხრეთ სლავები არებიცას უწოდებენ.

სლავეთის გეოგრაფიული და ენათმეცნიერული კლასიფიკაცია
სლავეთი ენობრივი, ან ენათმეცნიერული თვალსაზრისით სამ ჯგუფად, – აღმოსავლეთ, დასავლეთ და სამხრეთ სლავეთად.
სლავეთის გეოგრაფიულ-კულტურული, კულტურულ-ისტორიული და სხვა ასპექტით შემსწავლელ მეცნიერებას სლავისტიკა ჰქვია. სლავისტიკა კი თავის მხრივ სხვადასხვა დარგებად და მიმართულებებად დაიყოფა კონკრეტული სახელმწიფოების (ქვეყანათმცოდნეობა) და ენების (ფილოლოგია) მიხედვით.
ნიგვზიანი

ნიგვზიანი — სოფელი გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი: (სოფლები: ნიგვზიანი, არჩეული, ჩანჩეთი, ხაჯალია). მდებარეობს მდინარე სვიანას მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 35 მ., ლანჩხუთიდან 12 კმ. სოფელში გადის საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს12, არის რკინიგზის სადგური „ჯუმათი“, საჯარო სკოლა და საბავშვო ბაღი.

ისტორია
სოფელში გვხვდება ადრინდელი რკინის ხანის 10 კოლექტიური კრემაციული სამარხი და სარიტუალო მოედანი. სამარხებში აღმოჩენილია კერამიკული ნაწარმი, საბრძოლო და სამეურნეო იარაღები, სამკაული. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა ჩაის ფაბრიკა.

დემოგრაფია
სოფლის მოსახლეობის უმრავლესობას მუსლიმი აჭარლები შეადგენენ.

ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ
ნიკოლოზ გოგიჩაიშვილი — საბჭოთა კავშირის გმირი
ილია აფხაზავა — გეოგრაფი
ვლადიმერ აფხაზავა — მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს მფლობელი
ჩანჩეთი

ჩანჩეთი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ნიგვზიანის თემში (სოფლები: არჩეული, ნიგვზიანი, ჩანჩეთი, ხაჯალია). მდებარეობს გურიის ქედის ძირას, ზღვის დონიდან 120 მ. ნიგვზიანიდან 5 კმ., ლანჩხუთიდან 19 კმ. სოფელში იდგა წმინდა გიორგის ხის ეკლესია. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მესიმინდეობა.

მოსახლეობა
გამოქვაბული
მდინარე უკანღელის ხეობაში, ზღვის დონიდან 75 მ სიმაღლეზე არის გამოქვაბულების ორი ჯგუფი. ერთი ჯგუფი ქანების დაშლა-გამოფიტვის გამო თითქმის განადგურებულია, ხოლო მეორე ჯგუფის გამოქვაბულებში ასვლა უთოკოდ შეუძლებელია.

ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა მწერალი და პოეტი გრიგოლ ცეცხლაძე. სოფელში დაკრძალულია მწერალი ეგნატე ნინოშვილი.
ხაჯალია

ხაჯალია — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ნიგვზიანის თემში. სოფელში არის რკინიგზის სადგური, მოქმედებს საბავშვო ბაღი და საჯარო სკოლა. სოფლის სახელწოდება უკავშირდება ფრინველ ღაჟოს.

გეოგრაფია
მდებარეობს გურიის დაბლობზე, მდინარეების სვიანის და უსკუბანის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 40 მ., ლანჩხუთიდან 17 კმ., ნიგვზიანიდან 3 კმ. სოფლის დაბლობ ნაწილს თაღარა ჰქვია. გორაკ-ბორცვიან ზოლში გამოიყოფა ნასტეფნარის, წიაღუბნის და ჯიხანჯირის წყალგამყოფი სერები. მათ შორის მდებარეობს მდინარეების სვიანას, ფეხსაბანას და ხირხილას ხეობები. აღნიშნული მდინარეები მიეკუთვნებიან მდინარე ფიჩორის აუზს. სოფლის ტერიტორია აგებულია ნეოგენისა და მეოთხეულის დანალექი ქანებით.

სოფლის ტერიტორიის დიდი ნაწილი კოლხეთის დაბლობის ტყის და ანთროპოგენურ ლანდშაფტებს უჭირავს დამახასიათებელი ყვითელმიწა, ალუვიური და ტყის ყომრალი ნიადაგებით. პოლიდომინანტური ტყეები ძირითადად გვხვდება გორაკბორცვიან ზოლში. 1990-2003 წლებში ადგილი ჰქონდა ტყის მასობრივ გაჩეხვას, რის გამოც გაძლიერდა მეწყრული პროცესები.

კლიმატი
სოფლის ჰავა ნოტიო სუბტროპიკულია. მიკროკლიმატური განსხვავება შეიმჩნევა სოფლის დაბლობ და გორაკბორცვიან ზოლს შორის. ზაფხული ზომიერად ცხელია, ზამთარი - თბილი. ნალექების საშუალო რაოდენობა 1800-2000 მმ-ია. უხვნალექიანი თვეა ოქტომბერი. მცირე ნალექებით გამოირჩევა მაისი. თოვლის საფარი არის მცირე და რამდენიმე დღის შემდეგ ქრება.

სასარგებლო წიაღისეული
სოფლის სასარგებლო წიაღისეული სიმდიდრეებით ღარიბია. მცირე რაოდენობით ამოდის ბუნებრივი აირი, რომელიც არ გამოიყენება. სოფელში არის წყალი, რომელსაც მოსახლეობა სამკურნალოდ იყენებს. მდინარეებში მოიპოვება საკმაო რაოდენობით ღორჯო, კიბორჩხალა, ქაშაყი.

ისტორია
ხაჯალია გურიელების საბატონიშვილო მამულს წარმოადგენდა. შედიოდა ჯურუყვეთის სასოფლო საზოგადოებაში. სოფელში რკინიგზის ხაზის გაყვანამ გაზარდა სოფლის მოსახლეობის რაოდენობა. 1898 წელს სოფელში მოქმედებდა სამრევლო სკოლა.

სოფელი ხაჯალია მოიცავს ისტორიულ ხაჯალიასა და წიაღობანს., წიაღობანში კი 684 – გურულები. 1911 წელს ხაჯალიაში 799 ადამიანი, წიაღობანში კი ― 1077.

1920 წელს შეიქმნა ნიგვზიანის თემი, რომელშიც შევიდა სოფლები ებალაური და ხაჯალია. სოფელი იყო დაფარული ბუჩქნარით, უვარგისი გზებით, იდგა ისლითა და ჭილით დაფარული ქოხები. სოფელში მოჰყავდათ ერთწლიანი კულტურები: სიმინდი, ლობიო, ბრინჯი, ღომი.

საბჭოთა მმართველობის დროს სოფელში დაიწყო ტექნიკური კულტურების მოყვანა: ჩაი, ციტრუსები, ტუნგი.

დემოგრაფია
ჯურუყვეთი

ჯურუყვეთი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (ჯურუყვეთი, ბაღლები, ეწერი). მდებარეობს გურიის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 30 მ., ლანჩხუთიდან 4 კმ., ჯუმათის რკინიგზის სადგურიდან 3 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა და საბავშვო ბაღი, დგას წმინდა ნინოს სახელობის ეკლესია, გადის საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს12. სოფელში მოდის გოგირდოვანი წყალი.

ისტორია
სოფელ ჯურუყვეთის ზემოთ ქაიჯვარას ხეობაში აღმოჩენილია ქვედა პალეოლითის ხანის კაჟის ანატკეცი და ლამელა. ასევე აღმოჩენილია ნეოლითური ხანის ქვის იარაღები, კვირისთავები და საფხეკები. მდინარე ლაშეფსუს მარცხენა ნაპირზე, ჭოლიპას ამომრშრალი ტბის ძირას აღმოჩენილია ადრე ბრინჯაოს ხანის ათასწლეულის მეორე ნახევრის მტკვარ-არაქსის კულტურის იერსახის თიხის ნაწარმი.ქაიჯვარას და ჭოლიპას არტეფაქტები ლანჩხუთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმშია დაცული.

გურიის სამთავროს პერიოდში ჯურუყვეთი ჩიბათთან ერთად შეადგენდა ერთ სამოურავოს. მისი მოურავები იყვნენ ნაკაშიძეები. სოფელში იდგა წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია. სოფელში განვითარებული იყო მეთუნეობა. 1875 წელს სოფლის სკოლა ცუდ მდგომარეობაში იყო.1904 წლის 12 ივნისს სოფელი დაიტბორა წყალდიდობის შედეგად, დაიღუპა ერთი ბავშვი. 1912 წელს სოფელში გაიხსნა საკრედიტო ამხანაგობა, რომელშიც 2500 ადამიანი იყო გაწევრებული. საბჭოთა პერიოდში სოფელში განვითარებული იყო მეჩაიეობა და მესიმინდეობა.

მოსახლეობა
ცნობილი ადამიანები
საფო მგელაძე (1894-1936) ― მწერალი, პოეტი
როინ დობორჯგინიძე (1948-) — სპორტსმენი, მოჭიდავე
არჩეული

არჩეული — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ნიგვზიანის თემში (სოფლები: არჩეული, ნიგვზიანი, ჩანჩეთი, ხაჯალია). მდებარეობს მდინარე უჩაღალის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 45 მ.

ისტორია
დღევანდელი სოფელი არჩეული მოიცავს ისტორიული სოფლების, ჩიქვეთისა და ებალაურის ტერიტორიას. სოფლები შედიოდნენ ჯურუყვეთის სასოფლო საზოგადოებაში. ებალაური შეტანილია 1911 და 1917 წლების კავკასიის კალენდარში. 1920 წელს ებალაური ხაჯალიასთან ერთად შევიდა ახალშექმნილ ნიგვზიანის თემში.

მოსახლეობა
მუზეუმი
სოფელში მდებარეობს ეგნატე ნინოშვილის მუზეუმი. მუზეუმი ოფიციალურად გაიხსნა 1950 წლის 18 იანვარს. მუზეუმში დაცულია 6 ათასამდე ექსპონატი, ეთნოგრაფიული, თეატრალური მასალები... ექსპონატები ინახება ასლების სახით, რადგანაც დედნები განადგურებულია, აქვე ინახება მწერლის საათი, დურბინდი, კალამი, მაგიდა, სკამი, ტახტი.
ბაღლები

ბაღლები (ყოფილი კიროვი) — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ჯურუყვეთის თემში (სოფლები: ბაღლები, ეწერი, ჯურუყვეთი). მდებარეობს გურიის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 80 მ, ლანჩხუთიდან 10 კმ., ოზურგეთი-ლანჩხუთის საავტომობილო გზაზე. სოფელში მოდის ჰიდროკარბონატული ნატრიუმიანი წყალი. სოფელში ფუნქციონირებს ჯურუყვეთის 1 საჯარო სკოლა. სოფლის სახელწოდება მეგრული ენიდან მოდის და ნიშნავს ბაღებს.

ეკლესია
სოფელში იდგა მაცხოვრის სახელობის ძველი მომცრო ეკლესია. ეკლესია მოხატული იყო და შესასვლელში ჰქონდა წარწერა. ეკლესია ნაგები იყო ქვით. სამხრეთ შესასვლელის მარცხნივ გამოსახული იყო ახალგაზრდა კაცი, ბეშქენ ვარდანისძე, რომელიც საუკუნის მოღვაწე იყო და ტაძარიც სავარაუდოდ მან ააშენა. წარწერაზე გაირჩეოდა ბეშქენის, მეუღლე მარიამისა და ვაჟი მიქაელის სახელები. დასავლეთ შესასვლელში მოთავსებული წარწერიდან ირკვეოდა, რომ მხატვარი ვინმე მანუელი იყო. ბეშქენ და მიქაელ გურიელები იხსენიებიან ჯუმათის ეკლესიის წმინდა გიორგის ოქროს ხატის წარწერაში.

ამჟამად. ძეგლი ძლიერაა დაზიანებული. გადახურვა და დასავლეთ კედლის მნიშვნელოვანი ნაწილი დანგრეულია. იატაკი ამოვსებულია მიწით. აქა-იქ მიმობნეულია კედლებიდან ჩამოცვენილი ქვები. ძეგლი მთლიანად გაძარცულია საპირე ქვებისაგან. ფასადები დაფარულია მცენარეულობით. იკითხება მხოლოდ სამხრეთი კედლის მცირე ფრაგმენტი, დანარჩენი მიწით არის დაფარული. გალავანი დანგრეულია და მცენარეულობით არის დაფარული და მისი ფრაგმენტები ეკლესიის ირგვლივ იკითხება.

მოსახლეობა
გალერეა