iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალფახაიუკანი

ალფახაიუკანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იდალგოს შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 19 162 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 433.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 44.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იდალგოს შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 15 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ალფახაიუკანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 13006.
ალმოლოია

ალმოლოიის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იდალგოს შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 546 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 272.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 46.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იდალგოს შტატის შემადგენლობაში 1868 წლის 17 ოქტომბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ალმოლოია. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 13007.
აპანი (იდალგო)

აპანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იდალგოს შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 46 681 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 322.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 144.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იდალგოს შტატის შემადგენლობაში 1824 წლის 6 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია აპანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 13008.
ელ-არენალი (იდალგო)

ელ-არენალის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იდალგოს შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 19 836 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 14.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 137.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 144.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იდალგოს შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 15 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ელ-არენალი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 13009.
ატიტალაკია

ატიტალაკიის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იდალგოს შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 31 525 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 17.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 63.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 497.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იდალგოს შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 15 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ატიტალაკია. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 13010.
ატლაპესკო

ატლაპესკოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იდალგოს შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 19 812 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 142.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 138.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იდალგოს შტატის შემადგენლობაში 1870 წლის 7 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ატლაპესკო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 13011.
ატოტონილკო-ელ-გრანდე

ატოტონილკო-ელ-გრანდეს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იდალგოს შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 30 135 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 457.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 65.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იდალგოს შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 15 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ატოტონილკო-ელ-გრანდე. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 13012.
თუშ-ფშავ-ხევსურეთის ოკრუგი

თუშ-ფშავ-ხევსურეთის ოკრუგი — ადმინისტრაციულ ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში.

1842-1843 წლებში თელავისა და თბილისის მაზრებს გამოეყოთ მთიანი რეგიონები და ჩამოყალიბდა თუშ-ფშავ-ხევსურეთის ოკრუგი.

1846 წლის 14 დეკემბერს ახლადშექმნილი ტფილისის გუბერნიის შემადგენლობაში შევიდა თუშ-ფშავ-ხევსურეთის ოკრუგი.

ტფილისის გუბერნიაში არსებული თუშ-ფშავ-ხევსურეთის ოკრუგი ორი უბნისაგან — შუშეთის და ფშავ-ხევსურეთის უბნებისაგან შედგებოდა. თუშ-ფშავ-ხევსურეთის ოკრუგი, სამხედრო ნაწილში დაუქვემდებარეს ლეკეთის საკარდონო ხაზის მეთაურს, ხოლო სამოქალაქო საკითხებში ტფილისის სამხედრო გუბერნატორს. 1859 წლის 19 ივნისს თუშ-ფშავ-ხევსურეთის ოკრუგი გარდაიქმნა თიანეთის ოკრუგად.
ვიდეო თამაშების ჟანრი

ვიდეო თამაშების ჟანრი — ვიდეო თამაშების არაფორმალური კლასიფიკაცია, რომელიც ეყრდნობა თამაშის სტილს და არა მის ვიზუალურ ან ნარატიულ ელემენტებს. რომელიმე კონკრეტული თამაშის ჟანრი სუბიექტურად შეიძლება იქნეს შეფასებული. ერთი თამაში შესაძლოა ერთდროულად რამდენიმე ჟანრს მიეკუთვნებოდეს.

პოპულარული ვიდეო თამაშების ჟანრებია: ექშენი, შუტერი, როლური, საშინელებათა, საბრძოლო, თავსატეხი, სიმულატორი, სპორტული, სტრატეგიული და ა.შ
ატოტონილკო-დე-ტულა

ატოტონილკო-დე-ტულის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იდალგოს შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 62 470 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 101%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 121.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 515 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იდალგოს შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 31 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ატოტონილკო-დე-ტულა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 13013.
კალნალი

კალნალის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იდალგოს შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 16 150 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.8%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 211 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 76.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იდალგოს შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 15 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კალნალი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 13014.
კარდონალი

კარდონალის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იდალგოს შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 19 431 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 5.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 593.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 32.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იდალგოს შტატის შემადგენლობაში 1827 წლის 6 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კარდონალი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 13015.
კუაუტეპეკ-დე-ინოხოსა

კუაუტეპეკ-დე-ინოხოსის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იდალგოს შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 60 421 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 391.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 154.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იდალგოს შტატის შემადგენლობაში 1865 წლის 8 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კუაუტეპეკ-დე-ინოხოსა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 13016.
ჩაპანტონგო

ჩაპანტონგოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იდალგოს შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 967 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 5.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 278.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 46.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იდალგოს შტატის შემადგენლობაში 1865 წლის 31 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩაპანტონგო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 13017.
ბოღათეფეს ყველის მუზეუმი

ბოღათეფეს ყველის მუზეუმი — მუზეუმი თურქეთში.

მუზეუმი მდებარეობს სოფელ ბოღათეფეში (ყოფილი ზავოთი), ყარსის პროვინციაში, თურქეთის სახელმწიფო ავტომაგისტრალ .060-ის მახლობლად. მუზეუმი არის მიტოვებული რძის პროდუქტების შენობა. იგი აღდგა და დაარსდა როგორც მუზეუმი 2010 წელს.

სოფელი სპეციალიზირებულია ყველის წარმოებაში. ქაშარი, გრუიერი და ჩეჩილი არის იმ მრავალი ყველის ტიპებს შორის, რომლებსაც აწარმოებენ ბოღათეფეში. თუმცა, ევროკავშირის სტანდარტები ზღუდავს ბოღათეფეს ყველის ტიპების რაოდენობას სამზე. შესაბამისად, რძის ქარხნებში წარმოებული ყველის ტიპების რაოდენობა შემცირდა სამზე და დანარჩენები იშვიათობის საფრთხის წინაშე დგანან. მუზეუმი დაარსდა ბოღათეფეს ასოციაციის გარემოსა და ცხოვრების მიერ, რათა ყველა ტიპის ყველი ცოცხალი შენარჩუნებულიყო და სტუმრებისთვის წარმოედგინა ყველის წარმოების ეტაპები.გაეროს განვითარების პროგრამა ასევე მხარს უჭერს მუზეუმს.
მალათიის ფოტოკამერის მუზეუმი

მალათიის ფოტოკამერის მუზეუმი — მუზეუმი მალათიაში, თურქეთი, რომელიც ასახავს სხვადასხვა კამერებს. ეს არის ქვეყნის უდიდესი ფოტოგრაფიული ტექნოლოგიების მუზეუმი. დაარსდა 2017 წელს, ეს არის ევროპისა და აზიაში ამ ხელოვნების უდიდესი მუზეუმი და მსოფლიოში მესამე ადგილზეა თავისი კოლექციის ზომით.

მუზეუმი დაარსდა 2017 წელს მალათიას მეტროპოლიტენული მუნიციპალიტეტის მერ აჰმეტ ჩაქირის ინიციატივით, ინჟინერ ბაქი თამერ სელჩუკის, კამერების მონტაჟის სპეციალისტისა და კოლექციონერის კოლექციის დონაციით. მუზეუმს გააჩნია 2023 კამერა, მათ შორის ჯაშუშური კამერები, 1876 წლიდან დღემდე 44 სხვადასხვა სეგმენტში, 3,000-ზე მეტი აქსესუარი 55 სხვადასხვა სეგმენტში, კინოთეატრი და პროექციის ოთახი, ბნელი ოთახი, ასევე ორი სუვენირული ფოტოგრადების კუთხე შიდა და გარე კადრებისთვის. მას ყოველწლიურად 120 000-მდე ტურისტი სტუმრობს. საშუალოდ, მნახველების 50% ადგილობრივები არიან, 35% ქვეყნის შიდა ტურისტები და დანარჩენი უცხოელი ტურისტები, რომლებიც განსაკუთრებით ზაფხულში მოდიან.
ლი ჯე მიონგი

ლი ჯე მიონგი (, დ. 8 დეკემბერი, 1963, ანდონი) — სამხრეთ კორეელი პოლიტიკოსი და იურისტი, კორეის რესპუბლიკის პრეზიდენტი. 2022 წლიდან ლი ჯე მიონგი კორეის ეროვნულ ასამბლეაში გეიანგ ოლქს წარმოადგენდა. 2018 წლიდან 2021 წლამდე, იგი გიონგის პროვინციის გუბერნატორის, ხოლო 2022 წლიდან 2025 წლამდე კორეის დემოკრატიული პარტიის ლიდერის თანამდებობას იკავებდა.

დაიბადა ანდონგში, ღარიბ ოჯახში. დაწყებითი სკოლის დამთავრების შემდეგ ქარხანაში მუშად მუშაობდა და სამუშაო ადგილზე მიღებული ტრავმების გამო ინვალიდი გახდა. საშუალო და უმაღლესი სკოლის ეკვივალენტური დიპლომების მიღების შემდეგ სწავლა ჩუნგანგის უნივერსიტეტში გააგრძელა, სადაც იურისტის ხარისხი 1986 წელს დაიცვა. სამართლებრივი კარიერა ადამიანის უფლებებისა და შრომის სამართალში გააგრძელა. ი ჯე მიონგმა დაიწყო თანამშრომლობა იურიდიულ გაერთიანება „მინბიუნთან“ და სონგნამში ახალი საავადმყოფოს გახსნას უჭერდა მხარს.

ლი პოლიტიკაში 2005 წელს ჩაერთო და რამდენიმე არჩევნებში წარუმატებლად მონაწილეობდა.

იგი სონგნამის მერად პირველად 2010, ხოლო მეორედ - 2014 წელს აირჩიეს. ლიმ პრეზიდენტის პოსტზე კენჭი პირველად 2017 წელს იყარა, თუმცა დემოკრატიული პარტიის ნომინაცია მაშინ მუნ ჯე ინთან წააგო. ლიმ მერის თანამდებობა 2018 წელს დატოვა და მალევე გაიმარჯვა გიონგის პროვინციის გუბერნატორის არჩევნებში, რომელსაც 2021 წლამდე ხელმძღვანელობდა. 2022 წელს ლიმ მიიღო საკუთარი პარტიის ნომინაცია, მაგრამ წააგო ხალხის ძალის პარტიის წარმომადგენელ იუნ სუკ იოლთან .

2024 წლის იანვარში ლიზე წარუმატებელი მკვლელობის მცდელობა განხორციელდა. 2024 წელს სამხრეთ კორეაში საომარი მდგომარეობის კრიზისის დროს, ლიმ საერთაშორისო ყურადღება მიიპყრო ეროვნული ასამბლეის შენობის ღობეზე გადაძრომითა და გადატრიალების მცდელობის პირდაპირ ეთერში გადაღებით. შემდგომში მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა პრეზიდენტ იუნის იმპიჩმენტის წარმოებაში. კორეის საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ იუნის პრეზიდენტობის შეწყვეტის შემდეგ, ლიმ 2025 წელს საპრეზიდენტო არჩევნებში მესამე კამპანია დაიწყო, მიიღო დემოკრატიული პარტიის ნომინაცია და საყოველთაო არჩევნებში ადვილად დაამარცხა ხალხის ძალის პარტიის კანდიდატი კიმ მუნ სუ.
ჩხიკვთას სამების ეკლესიის წარწერა

ჩხიკვთას სამების ეკლესიის წარწერა — თეთრიწყაროს რაიონის ჩხიკვთას ეკლესიის ასომთავრული წარწერა, რომელიც ამოკვეთილია ქვის სტელაზე. წარწერა წარმოადგენს ე.წ. ჴელს — ეპიგრაფიკულ საბუთს. წარწერა დაცულია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში (იგი ძლიერაა დაზიანებული).
წარწერა
. სა
ღ.დ მოხბთა
წმდ ღმშბლისა
თა მრწმ ღნ თა
მრს ...შყლნე
სდი
თ.ს მმსა და ს.ად
ზრა ამირსპალსითა ჭ
ყონდილისითა დ მსხორთ
ო...სსთა იეე მსა ზქისი
დ. ი ჭსი დ უბრძნეს ჴელი
დ.სეს ონ შმწდ ო.ს დ
ისმ ო ის ედე
სმნი მსს იდ დოფ

წარწერა ძნელად იშიფრება. მასში მოიხსენიებული არიან ცნობილი ისტორიული პირები: თამარ მეფე (მე-4, მე-5 სტრ.), ზაქარია ამირსპასალარი (მე-8 სტრ.), ივანე, ძმა ზაქარიასი (მე-10 სტრ.).
დათარიღება
წარწერას ათარიღებენ 1195-1207 წლებით.
ელაზღის ეთნოგრაფიული და არქეოლოგიური მუზეუმი

ელაზღის ეთნოგრაფიული და არქეოლოგიური მუზეუმი — მუზეუმი ელაზიღში, თურქეთი.

მუზეუმი მდებარეობს ფირათის უნივერსიტეტის კამპუსში 38°40′23″ 39°11′26″ კოორდინატებზე.

1965 წელს მუზეუმი დაარსდა ისტორიულ შენობაში ჰარპუთში, ყოფილ დასახლებაში, რომელიც 5 კილომეტრით (3.1 მილი) აღმოსავლეთით მდებარეობს ელაზიღიდან. ორი ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობის დროს - ქებანის კაშხლისა და ქარაქაიას კაშხლის (ორივე ფირათის მდინარეზე - ანტიკური ევფრატი - და საკმაოდ ახლოს ელაზიღთან), აღმოაჩინეს მრავალი ნივთი, რომელიც მუზეუმისთვის იყო ღირებული. ამ აღმოჩენებით ახალი მუზეუმი დაარსდა უნივერსიტეტის კამპუსში. იგი გაიხსნა 1982 წლის 28 ივლისს.

მუზეუმის დახურული ფართობი არის 5,185 კვადრატული მეტრი (55,810 კვ. ფუტი). არის ორი საგამოფენო დარბაზი და გალერეა: არქეოლოგიისა და მონეტების სექცია (1,070 კვადრატული მეტრი (11,500 კვ. ფუტი)), ეთნოგრაფიული სექცია (392 კვადრატული მეტრი (4,220 კვ. ფუტი)) ხალიჩებისა და ნაქსოვი ნაწარმის გალერეა (763 კვადრატული მეტრი (8,210 კვ. ფუტი)). ასევე არის 12 ოფისის ოთახი, ლაბორატორია და საკონფერენციო დარბაზი.

ნივთები მოდის პალეოლითის, ნეოლითის, ქალკოლითის, ბრინჯაოს (ხეთები, ჰურიტები), რკინის, ურარტუს, ელინისტური, რომაული, ბიზანტიური, სელჩუკებისა და ოსმალეთის ეპოქებიდან. ასევე ეზოში არის საფლავის ქვები თუნჯელის პროვინციიდან.
კირილე ჯავახია

კირილე იესეს ძე ჯავახია (9 ივნისი, 1871, გურძემი – 1 სექტემბერი, 1945, სენაკი) — ქართველი პედაგოგი, მწერალი, სასულიერო პირი. ცნობილი იყო ფსევდონიმით წუთისოფლელი.

ბიოგრაფია
განათლება
კირილე ჯავახია დაიბადა 1871 წელს სენაკის მაზრის სოფელ გურძემში. მან წარმატებით დაამთავრა სენაკის სასულიერო სასწავლებელი და შემდეგ განაგრძო სწავლა თბილისის სასულიერო სემინარიაში. მასზე, როგორც მომავალ ბელეტრისტზე, დიდი გავლენა მოახდინა პედაგოგმა და პროზაიკოსმა ვასილ ბარნოვმა, რომელიც იმ ხანებში სენაკის სასულიერო სასწავლებელში მუშაობდა.

პედაგოგიური მოღვაწეობა
კირილე ჯავახია სხვადასხვა დროს მასწავლებლად მუშაობდა სამეგრელოს სოფლებში. იგი ერთხან მღვდელიც იყო, რომ ხელისუფლების თვალში საეჭვო პირად არ გამოჩენილიყო. მიუხედავად წინააღმდეგობებისა, ენერგიულად განაგრძობდა მასწავლებლობას დაწყებით სკოლებში და გამოდიოდა ახალი სკოლების დაარსების ინიციატივით. მან შეძლო გლეხების აქტიური ჩაბმა სკოლებისა და კულტურული დაწესებულებები დაარსებასა და მშენებლობაში.

1918 წელს კირილე ჯავახია 1916 წელს დაარსებული ძველი სენაკის უმაღლესი დაწყებითი სასწავლებლის პედაგოგად მუშაობდა.

მის პედაგოგიურ მოღვაწეობაში განსაკუთრებით აღსანიშნავია ქართული ენის დაცვა იმდროინდელ სამეგრელოს სკოლებში. 1917 წლიდან იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების სენაკის განყოფილების ნამდვილი წევრი.

ლიტერატურული მოღვაწეობა
კირილე ჯავახია, როგორც მწერალი-ბელეტრისტი და კორესპონდენტი, აქტიური თანამშრომელი იყო იმდროინდელი ქართული პერიოდიკის (ივერია, კვალი, მწყემსი, განთიადი, ცხოვრება, სახალხო გაზეთი, იმერეთი, კოლხიდა, სამშობლო, საქართველო და სხვ.), სადაც ბეჭდავდა მოთხრობებს, ნოველებს, სტატიებსა და კორესპონდენციებს. მწერალი იყენებდა რამდენიმე ფსევდონიმს: წუთისოფლელი (ძირითადი ფსევდონიმი), კ. წ–ს–ლელი, სორტელი სტუმარი. მან თავის სიცოცხლეში არ ისურვა ფსევდონიმების გახსნა.

შემოქმედება
კირილე წუთისოფლელი სამწერლო ასპარეზზე 1890-იანი წლებიდან გამოჩნდა. გამოქვეყნებული თხზულებებიდან აღსანიშნავია ისტორიული მოთხრობა "მოჯალაბე", "კონსტანტინე დადეშქელიანი", "სააღდგომო კაბა", "დატანჯული მნათობი". გამოქვეყნებულ აქვს პატარა ნოველები, ესკიზები, ნობათები და სხვ. გამოუქვეყნებელი ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია "ლევანის დრო", "ტახტის დამხობა", "ოლიკო", "ორი დედა".

ცხოვრების ბოლო წლები და გარდაცვალება
კირილე ჯავახიას მასწავლებლობისთვის სიკვდილამდე არ დაუნებებია თავი. მხცოვანი მოღვაწე საბოლოოდ სენაკში დამკვიდრდა, სადაც განაგრძობდა როგორც სწავლა-აღმზრდელობით ისე ლიტერატურულ მოღვაწეობას. კირილე ჯავახია გარდაიცვალა 1945 წელს. დაკრძალულია სენაკში.
მალათიის მუზეუმი

მალათიის მუზეუმი — მუზეუმი მალათიაში, თურქეთში.

მუზეუმი მდებარეობს კერნეკის მოედანზე მალათიაში, კოორდინატებით 38°20′36″ ჩ. გ. 38°19′26″ აღ. გ.

მიუხედავად იმისა, რომ მცირე მუზეუმი 1971 წელს დაარსდა, ამჟამინდელი მუზეუმის შენობა 1979 წელს გაიხსნა.

მუზეუმში არსებული ნივთების უმეტესობა სხვადასხვა გათხრებიდან მოდის, როგორიცაა არსლანთეფე (მელიდი), პიროტი, ჩაფერჰოიუკი, კოშკერბაბა, იმამოღლუ და დეღირმენთეფე. ასევე არის ზოგიერთი ნივთი, რომელიც კარაკაიას კაშხლის მშენებლობისას იქნა ნაპოვნი. ეს ნივთები ნეოლითური, ხალკოლითური, ბრინჯაოს ხანის, ხეთების, ურარტუს, რომაული იმპერიის, ბიზანტიური იმპერიის, ანატოლიური სელჩუკების, ანატოლიური ბეილიკების და ოსმალეთის იმპერიის ეპოქებიდანაა. მუზეუმში მოთავსებული ყველაზე მნიშვნელოვანი ნივთებია შემდეგი:

ნეოლითური ქანდაკებები (თარიღდება ძვ. წ. 8000 წლით) ჩაფერჰოიუკის გათხრებიდან
ადრეული ბრინჯაოს ხანის მახვილები (თარიღდება ძვ. წ. 3200-3800 წლებით) არსლანთეფეს გათხრებიდან
ადამიანის საფლავი (თარიღდება ძვ. წ. 4000 წლით) არსლანთეფეს გათხრებიდან
ბურსის ათათურქის მუზეუმი

ბურსის ათათურქის მუზეუმი — ისტორიული სახლი-მუზეუმი ბურსაში, თურქეთში.

მუზეუმი მდებარეობს კოორდინატებით 40°11′42″ ჩ. გ. 29°02′24″ აღ. გ. ჩეკირგეს უბანში, ოსმანგაზის რაიონში, ბურსის პროვინციაში.

მუზეუმი არის სამსართულიანი სახლი. იგი, სავარაუდოდ, საუკუნის ბოლოს აშენდა. როდესაც ათათურქი, თურქეთის დამაარსებელი, ბურსაში ჩამოვიდა 1923 წლის 20 იანვარს (თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის შემდეგ და რესპუბლიკის გამოცხადებამდე), იგი ამ სახლში გაჩერდა, რომელიც ბურსის მუნიციპალიტეტმა ახლახან იყიდა მისი ყოფილი მფლობელისგან მირალაი („პოლკოვნიკი“) მეჰმეთ ბეისგან. შემდგომი ათი ვიზიტის განმავლობაში ათათურქი ამ სახლში რჩებოდა, ბოლო ვიზიტი კი 1938 წლის 1 თებერვალს იყო, მისი ავადმყოფობის დროს. მთლიანად ათათურქმა ამ სახლში 2 თვე და 20 დღე გაატარა. ათათურქის გარდაცვალების შემდეგ სახლი გადაეცა ჩელიკ პალასის (ბურსის უდიდესი სასტუმროს) მმართველს,რომელიც სახლის გვერდითვე იყო.მაგრამ 1965 წელს იგი განათლების სამინისტრომ იყიდა. 1973 წელს იგი ათათურქის სახლად გაიხსნა. პირველ სართულზე განთავსებულია ათათურქის ფოტოები. ათათურქის ოფისი, ასევე საძინებელი და აბაზანა ზედა სართულზეა. ყველაზე ზედა სართული სასტუმროა.
ასაჰიკავას ქანდაკების მუზეუმი

ასაჰიკავას ქანდაკების მუზეუმი — ქანდაკების მუზეუმი მდებარეობს ქალაქ ასაჰიკავაში, ჰოკაიდო, იაპონია. შენობას ადრე ეწოდებოდა ასაჰიკავა კაიკოშა და 1902 წლიდან 1945 წლამდე გამოიყენებოდა როგორც იმპერიული იაპონიის არმიის მე-7 დივიზიის ოფიცერთა სოციალური კლუბი. 1968 წელს შენობა გახდა ასაჰიკავას ადგილობრივი ისტორიის მუზეუმი (, ასაჰიკავაშირიცუ ასაჰიკავა კიოდო ჰაკუბუცუკანი). შენობა აღიარებულია მნიშვნელოვან კულტურულ მემკვიდრეობად.

ისტორია
1896 წელს ჰოკაიდოს პრეფექტურაში შეიქმნა ტონდენჰეი — არმია, რომელიც იყო ჩართული სოფლის მეურნეობასა და უსაფრთხოებაში, იაპონიის იმპერიული არმიის მე-7 დივიზია განთავსდა საპოროში. 1900 წლიდან 1902 წლამდე დივიზიამ ოპერაციების ზონა გადაიტანა ასაჰიკავაში. ასაჰიკავა კაიკოშას — არმიის ოფიცერთა საკლუბო შენობა (რომელიც მოგვიანებით მუზეუმად იქცა) — მშენებლობა დასრულდა 1902 წელს. ის აშენდა სამშენებლო კომპანია ოკურაგუმის მიერ, რომელიც დღეს ცნობილია როგორც ტაისეი კორპორაცია.

მას შემდეგ, რაც იაპონია მეორე მსოფლიო ომში დამარცხდა, კაიკოშა გამოყენებული იქნა ამერიკის არმიის საკრებულო დარბაზად.. ყოველ წელს, 3 ოქტომბერს ნაკაჰარას დაბადების დღეს იმართება თეიძირო ნაკაჰარას სახელობის ჯილდოს გადაცემის ცერემონია, რომელიც გადაეცემა გამორჩეულ სკულპტორებს.

მუზეუმი მდებარეობს იასუში ინოუეს მემორიალური მუზეუმისა და შუნკოს ბაღის გვერდით.
ჯუზეპე ანტონიო ლუკი

ჯუზეპე ანტონიო ლუკი (; დ. 17 ივლისი, 1709 — გ. 12 მაისი, 1774) — იტალიელი მხატვარი.

ის დაიბადა დიეჩიმოში, რომელიც ახლა ბორგო ა მოცანოს შემადგენლობაშია, ლუკას პროვინციაში. თავდაპირველად ის სწავლობდა ექიმ აცისთან კასტელნუოვოდან, რომელიც ხატავდა ტილოებს ადგილობრივი ღვთისმშობლის ეკლესიის ვია-კრუჩისის (ჯვრის გზის) სალოცავებისთვის. 1725 წელს ის წავიდა ლუკაში სამუშაოდ, ჯერ ჯორჯო კრისტოფორო მარტინისთან, რომელსაც ილ სასონეს ეძახდნენ, შემდეგ კი დომენიკო ბრუჯიერისთან 1729 წლამდე. იმავე წელს ის გადავიდა ბოლონიაში, რათა დონატო კრეტისთან ემუშავა. 1751 წლის ოქტომბერში ის გადავიდა ვენეციაში, სადაც მხარდაჭერა ჰპოვა სასტუმროს მეპატრონე ანჯელა ცანგრანდისგან, რითაც მას საშუალება მიეცა ჯოვანი ბატისტა ტიეპოლოს ნახელოვნებო სტუდიაში ჩასულიყო. ის ძირითადად ამზადებდა სტუკოს ქანდაკებებს და ნახატების ასლებს. 1738 წელს ის დაბრუნდა ლუკაში, სადაც მხარდაჭერა ჰპოვა ექიმ ტომასო ლიპისგან, შემდეგ დასახლდა ლუკაში, სადაც ჰყავდა მოწაფეები, მათ შორის ბერნარდინო ნოკი და სტეფანო ტოფანელი. ის მუშაობდა ლუკაში 1769 წლამდე, როდესაც ცხოვრების ბოლო წლებისთვის დაბრუნდა დიეჩიმოში.

მის საუკეთესო ნამუშევრებს შორის არიან „ილიას ოცნება“ და „ანგელოზი სან ჯოვანეტოს კონვენტისთვის“, „წმინდა პავლეს მოქცევა ჯაკომო პარენსისთვის“ და „წმინდა ბართოლომეოსის მარტვილობა“ ტრენტას სახლის ორატორიუმისთვის მონტრამიტოში. მან დახატა „ხარება სან კრისტოფოროს ეკლესიისთვის“, „წმინდა იოსები“, რომელიც იესოს მამა ღმერთს უძღვნის. „სან პიეტრო მაჯორეს ეკლესიისთვის“, „ღვთისმშობლის შობა სანტა ანას ეკლესიისთვის“ პიზაში, „უბიწო ღვთისმშობელი წმინდა იოსებთან“, სიენელ ბერნარდთან, მაგდალინა მარიამთან და კორტონელ მარგარიტასთან ერთად რიფორმატი ფრანცისკანელების ეკლესიისთვის პონტრემოლიში.
ესენტუკი

ესენტუკი — კურორტული ქალაქი სტავროპოლის მხარეში, რუსეთის ფედერაციაში, მდებარეობს კავკასიონის მთების ძირში, იალბუზის სიახლოვეს. ქალაქ მინერალნიე ვოდიდან სამხრეთ-დასავლეთით 43 კილომეტრში და პიატიგორსკიდან დასავლეთით 17 კილომეტრში.

1992 წლიდან კავკასიის მინერალური წყლების სპეციალურად დაცული ეკოლოგიური კურორტის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2006 წლიდან მიენიჭა ფედერალური მნიშვნელობის კურორტის სტატუსი.

ესენტუკი რუსეთის ბერძნული მოსახლეობის კულტურულ დედაქალაქად ითვლება, მისი მოსახლეობის თითქმის ათი პროცენტი ბერძნული წარმოშობისაა. მოსახლეობა: 119,658 (2021 წლის აღწერა).
კივილი II (1997 ფილმი)

კივილი 2— 1997 წლის ამერიკული საშინელებათა ფილმი, რომლის რეჟისორია უეს კრეივენის და დაწერილია კევინ უილიამსონის მიერ. მასში მონაწილეობენ დევიდ არკეტი, ნივ კემპბელი, კორტნი კოქსი, სარა მიშელ გელარი, ჯეიმ კენედი, ლორი მეტკალფი, ჯერი ო'კონელი, ჯადა პინკეტი და ლივ შრაიბერი. როგორც კივილის-ის (1996) გაგრძელება, ფილმი გამოვიდა 1997 წლის 12 დეკემბერს -ის მიერ, როგორც კივილის კინოსერიის მეორე ნაწილი. კივილი 2 მიჰყვება სიდნი პრესკოტის (კემპბელი) და ვუდსბოროს ხოცვა-ჟლეტის გადარჩენილების ამბავს, უინძორის კოლეჯში ოჰაიოში, სადაც მათ სამიზნედ ამოიღებს მიმბაძველი მკვლელი, რომელიც იყენებს მოჩვენების სახიანის იდენტობას. მისი წინამორბედის მსგავსად, კივილი 2 აერთიანებს საშინელებათა ჟანრს, ძალადობას, კომედიას და „ვინ არის მკვლელი" საიდუმლოების ელემენტებთან.
ალი ემირსოის ბუნების ისტორიის მუზეუმი

ალი ემირსოის ბუნების ისტორიის მუზეუმი — მუზეუმი ქემალიეში, თურქეთი.

მუზეუმი მდებარეობს ჰაჯი ალი აქინის მრავალპროგრამიანი საშუალო სკოლის კამპუსში ქემალიეს ილჩეში (რაიონი), ერზინჯანის პროვინციაში. მისი დამაარსებელია ჰაჯეთეფეს უნივერსიტეტის პროფესორი ალი დემირსოი. მას მხარს უჭერს ტუბითაქი (თურქეთის სამეცნიერო და ტექნოლოგიური კვლევის საბჭო).

გამოფენილი ნივთები
გამოფენილი ნაწარმები შემდეგია:

სხვადასხვა მინერალები და ქანები
მუცელფეხიანები, ორსაგდულიანები და ქვიმღერიანები კემალიის არეალიდან
ერთუჯრედიანი მცენარეები და ცხოველები (მიკროსკოპით ნაჩვენები)
ლიქენები - ნიადაგზე ყველაზე ადრეული ცოცხალი ფორმები
წყალმცენარეები კემალიის არეალიდან
ზოგიერთი უხერხემლიანი ფორმალდეჰიდსა და ალკოჰოლში
ჰერბარიუმი და მწერები პანელებზე
თევზები ფორმალდეჰიდსა და ალკოჰოლში
ამფიბიები ფორმალდეჰიდსა და ალკოჰოლში
შხამიანი გველები და სხვა ქვეწარმავლები ფორმალდეჰიდსა და ალკოჰოლში
ფრინველები ფორმალდეჰიდსა და ალკოჰოლში
გამოშრობილი ძუძუმწოვრების ნიმუშები, როგორიცაა: დათვი, მგელი, ველური კატა, კვერნა, მთის თხა, ფშუტი, ციყვი, მღრღნელები და ა.შ. - ამ არეალისთვის ადგილობრივი სახეობები.
ჰერბარიუმი კემალიის არეალისთვის ადგილობრივი ყველა მცენარის ნახევარზე მეტისა

მცენარეული ნაშთების რაოდენობა დაახლოებით 800-ია, ხოლო მწერების ნაშთებისა - დაახლოებით 2000. მუზეუმის ერთ-ერთ უახლეს დამატებას წარმოადგენს ანკარის ზოოპარკიდან მოტანილი სპილენძის ჩონჩხი.