დავით კლდიაშვილი

დავით სამსონის ძე კლდიაშვილი (დ. 10 სექტემბერი [ ძვ. სტ. 29 აგვისტო], 1862, ზედა სიმონეთი, ახლანდ. თერჯოლის მუნიციპალიტეტი ― გ. 24 აპრილი, 1931, იქვე, დაკრძალულია თბილისში, მთაწმინდის პანთეონში) — ქართველი მწერალი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო მწერალი (1930).

ბიოგრაფია
დავით კლდიაშვილი დაიბადა იმერეთში, გაღარიბებული აზნაურის ოჯახში. ბავშვობა სიმონეთსა და დედულეთში, სოფელ ხომულში გაატარა. დედამისი იყო კესარია ღოღობერიძე, ხომულელი შეძლებული აზნაურის, ნიკო ღოღობერიძის ერთადერთი ქალიშვილი. მამა, სამსონ კლდიაშვილი იყო აქციზის სამმართველოს მოხელე. იგი 70 წლის ასაკში დაქვრივდა და მეორე ცოლი შეირთო.

7 წლის კლდიაშვილი ქუთაისში, რუსი ექიმის ოჯახში მიაბარეს რუსული ენის შესასწავლად. ამის შემდეგ, მამამ პატარა დავითი გიმნაზიაში შესასვლელად მოსამზადებლად სამრევლო სკოლაში მიიყვანა. ხელმოკლე სამსონ კლდიაშვილმა გადაწყვიტა 9 წლის დავითი სახელმწიფო ხარჯით გაეგზავნა სამხედრო სასწავლებელში. ის 42 სხვა ბავშვთან ერთად გაგზავნილ იქნა სამხედრო განათლების მისაღებად და გასარუსებლად. მათგან სამხედრო სასწავლებელი მხოლოდ 6-მა დაასრულა და იმათგანაც მხოლოდ 2-ს შეეძლო ქართულად საუბარი. კლდიაშვილმა 1880 წელს დაასრულა კიევის სამხედრო გიმნაზია, ხოლო 1882 წელს მოსკოვის სამხედრო სასწავლებელი. ამავე წლიდან სამხედრო სამსახურში გააწესეს ბათუმში. დავით კლდიაშვილმა თავისი ცხოვრების დიდი ნაწილი ბათუმში გაატარა (1882-1908 წწ.). 1905-1907 რევოლუციის შემდეგ, როგორც არაკეთილსაიმედო ვიცე-პოლკოვნიკი, აიძულეს გადამდგარიყო სამხედრო სამსახურიდან.

1905 წლიდან ჯერ ქუთაისში, მერე ჭიათურის შავი ქვის მრეწველობის სამმართველოში მუშაობდა. 1915 მობილიზაციით გაიწვიეს ოსმალეთის ფრონტზე. თურქეთში გადასახლებული ჭანების გამოსარჩლებისათვის მას საველე სასამართლო მოელოდა, მაგრამ 1917 წლის თებერვლის რევოლუციამ მოუსწრო და კლდიაშვილი მშობლიურ სოფელს დაუბრუნდა, თუმცა უკვე ჯანგატეხილი და დაავადებული.

სოფელ ზედა სიმონეთში არის დავით და სერგო კლდიაშვილების სახლ-მუზეუმი.

შემოქმედება
დავით კლდიაშვილი ჯერ კიდევ სრულიად პატარა იყო, როდესაც კალამი აიღო ხელში და წერა დაიწყო. წერა რომ დაუწუნეს სხვის თარგმნას მიჰყო ხელი. ნიკო ლომოურის „ალი“ გადათარგმნა რუსულად. 1885 წელს ჟურნალში „თეატრი“ პირველად დაიბეჭდა მისი თარგმანი. ამას მოჰყვა ორიგინალური ნაწარმოებები. მოთხრობები „შერისხვა“ და „მსხვერპლი“ დავით კლდიაშვილის ლიტერატურული დებიუტია. სოფლის ცხოვრება ძირითადი თემაა მწერლისა. მისი მხატვრული სიტყვა მოთხრობა „შერისხვა“ არის, რომელიც დაიწერა და დაიბეჭდა 1893 წელს ჟურნალ „მოამბეში“. 1897 წელს დავით კლდიაშვილმა გამოაქვეყნა მოთხრობა „მრევლში“.

დავით კლდიაშვილმა ხელი მოჰკიდა იმერეთის გაღატაკებულ აზნაურთა ცხოვრების ასახვა, ამან თავისი პირველი გამოხატულება ჰპოვა მოთხრობაში „სოლომან მორბელაძე“, შემდეგ მოყვა „სამანიშვილის დედინაცვალი“, „ქამუშაძის გაჭირვება“, „ბაკულას ღორები“, „როსტომ მანველიძე“ და სხვა. ქართველ რეალისტ მწერლებს შორის ის ყველაზე მეტად დაუპირისპირდა ფეოდალურ ქართულ მწერლობას.

კლდიაშვილის კრიტიკულმა რეალიზმმა თავი იჩინა დრამატურგიაშიც. დ. კლდიაშვილი იუმორის ბუნებრივი გრძნობით, დაკნინებული აზნაურის ცხოვრების მხილებით ქმნის საინტერესო კომიკურ სურათებს: „დარისპანის გასაჭირი“, „ირინეს ბედნიერება“, „უბედურება“ ამჟღავნებენ დ. კლდიაშვილის მიერ დრამატული სიტუაციების შესანიშნავ უნარსა და ძალას.

მიუხედავად რუსეთის იმპერიის სამხედრო სამსახურში ყოფნისა, კლდიაშვილი ჩამოყალიბდა, როგორც ჰუმანისტი მწერალი, მისი იდეალია ადამიანი, მის ნაწარმოებებში არ ჩანს რელიგიური მოტივები და ამ მხრივ არის მისივე თანამედროვე მწერლის ვასილ ბარნოვის სრული ანტიპოდი. მის ერთ მოთხრობაში „შერისხვა“ მოხუცი გლეხი ცდილობს სასამართლოს გადაწყვეტილება ზეცაში გაასაჩივროს, თუმცა საბოლოოდ, თავად ხდება საკუთარივე ცრუმორწმუნეობის მნსხვერპლი. რელიგიური ცრუმორწმუნეობა გაკრიტიკებულია ასევე მოთხრობაში „მსხვერპლი“.

კლდიაშვილის გმირების ენა უბრალო და ბუნებრივია