iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჯუ სი

ჯუ სი, ჯუ-ცი (; დ. 1130 — გ. 1200) — ჩინელი ფილოსოფოსი, ისტორიკოსი, ნეოკონფუციანელობის წარმომადგენელი. ავითარებს დუალისტურ კონცეფციას ორი საწყისის — იდეალურის — „ლის“ („კანონი“, „პრინციპი“, „წესი“), რომელიც წინ უსწრებს ყველაფერს, და მატერიალურის — „ცის“ („ნივთიერება“, „მატერიალური ძალა“) უფორმო „ტაი-ციში“ („დიადი საზღვარი“, „დიადი პირველსაწყისი“) გაერთიანების შესახებ. ჯუ სის თვალსაზრისმა დიდი გავლენა მოახდინა ფილოსოფიური აზრის განვითარებაზე არა მარტო ჩინეთში, არამედ კორეაშიც.
ჯუვეინი

ალა ალ-დინ ათა მალიქ იბნ მუჰამად ჯუვეინი (დ. 1226 — გ. 1283) — ირანელი ისტორიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე. ჯუვეინების გვარი ძველთაგანვე ცნობილი იყო ირანში. ჯუვეინის პაპა ხვარაზმშაჰ მუჰამადის დაახლოებული პირი ყოფილა, მამა და ძმა მონღოლებს ემსახურებოდნენ. ჯუვეინი 15 წლიდან უკვე მონღოლთა სამსახურში იყო, შემდეგ კი ბაღდადისა და ერაყის გამგებლის თანამდებობასაც მიაღწია. მან რამდენიმეჯერ იმოგზაურა მონღოლეთში დიდი ყაენის კარზე. ავტორია სამტომიანი თხზულებებისა „ქვეყნის დაპყრობის ისტორია“ ("თარიხე ჯაჰანგოშაჲ", დაწერილია 1252-1260 წლებში), რომელიც შეიცავს ჩინგიზ-ყაენის მიერ შექმნილი სახელმწიფოსა და მონღოლთა დამპყრობლური ომების ისტორიას. დიდი მნიშვნელობა აქვს ჯუვეინის ცნობებს ამიერკავკასიის ქვეყნებში მონღოლთა შემოსევების შესახებ. ეს თხზულება გამოყენებული აქვს საუკუნის ქართველ ანონიმ ისტორიკოსს - ჟამთააღმწერელს.
ჯუანშერ ჯუანშერიანი

ჯუანშერ ჯუანშერიანი, ჯუანშერი — ქართველი ისტორიკოსი, რომელსაც „ქართლის ცხოვრების“ ერთ-ერთი მინაწერის თანახმად, მიეკუთვნება ამ კრებულში შესული - საუკუნეების ამსახველი თხზულება ვახტანგ გორგასლის მეფობიდან არჩილის მეფობის ჩათვლით — „ცხოვრება და მოქალაქეობა ვახტანგ გორგასლისა“ და, შესაძლოა „წამება წმიდისა და დიდებულისა არჩილისი“.

ჯუანშერის მოღვაწეობის ხანად, ტრადიციულად, მიჩნეული იყო საუკუნე, მაგრამ უახლოესი გამოკვლევებით დგინდება, რომ აღნიშნული თხზულებები საუკუნეშია დაწერილი.

იყო შეხედულებაც, რომ ჯუანშერის სახელით ცნობილი საისტორიო თხზულება მთლიანად უნდა ეკუთვნოდეს ისტორიკოს ლეონტი მროველს.
ჯუბრან ხალილ ჯუბრანი

ჯუბრან ხალილ ჯუბრანი (დ. 6 იანვარი, 1883, სოფ. ბეშარა, ლიბანი — გ. 10 აპრილი, 1931, ნიუ-იორკი) — ლიბანელი მწერალი და მხატვარი. რომანტიკული მიმდინარეობის ფუძემდებელი არაბულ ლიტერატურაში. ქრისტიანი (მარონიტი) იყო. 1895-იდან აშშ-ში ცხოვრობდა.

ბიოგრაფია
ხალილ ჯუბრანი ლიბანში ბშარის რეგიონში გაიზარდა. ბავშვობაში ფორმალური განათლება არ მიუღია, ვინაიდან ოჯახი ძალიან ღარიბი იყო. თუმცა მის ოჯახს ხშირად სტუმრობდნენ ქრისტიანი მოძღვრები, რომლებმაც მას ბიბლია, სირიაკი (არამეულის დიალექტი) და არაბული ენები ასწავლეს. ადრეულ ბავშვობაში მისი ოჯახის ქონებას ოსმანთა მმართველებმა კონფისკაცია გაუკეთეს მამამისის გადასახადებისგან თავის არიდების გამო. უსახლკაროდ დარჩენილმა ოჯახმა გადაწყვიდა ჯუბრანის ბიძას ამერიკაში გაჰყოლოდა. ხალილის მამა ციხიდან 1894 წელს გამოუშვეს, თუმცა მან ლიბანში დარჩენა არჩია.

იმ დროისთვის ბოსტონის საუზ ენდში ამერიკაში სიდიდით მეორე ლიბანური დასახლება იყო და ჯიბრანთა ოჯახმა აქ გადაწყვიტა დასახლება. დედამისმა კარდაკარ გამყიდველად დაიწყო მუშაობა და ხალილმა სკოლაში წასვლა შეძლო. ვინაიდან მას მანამდე ფორმალური განათლება არ მიუღია, ის სპეციალურ კლასში დასვეს იმიგრანტთათვის, რათა ინგლისური შეესწავლა.

ადრეული მოზარდობის წლებში ჯუბრანის მონახაზებმა მის მასწავლებელთა ყურადღება მიიქცია, რომლებმაც ის ბოსტონელ ფოტოგრაფსა და გამომცემელ ფრედ ჰოლანდ დეის შეახვედრეს, რომელიც თავის მხრივ მისი არტისტული ნიჭის გამომჟღავნებაში ეხმარება. ხალილის პირველი სამხატვრო გამოფენა 1904 წელს მოეწყო ბოსტონში, რის შემდეგაც ის პარიზში მიდის ხელოვნების შესასწავლად ოგიუსტ როდენთან (1908 – 1910).

ჯუბრანის ადრეული ლიტერატურული ნამუშევრები არაბულ ენაზე იყო, თუმცა 1918 წლიდან ის ინგლისურ ენაზე იწყებს წერას. მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარია “წინასწარმეტყველი” , რომელიც 26 პოეტური ესესგან შედგება. მისი თქმით ეს წიგნი ბაჰაიზმის წმინდა ლიდერს აბდულ-ბაჰას ეძღვნება. ჯიბრანის ინიციატივით 1920 ნიუ-იორკში ჩამოყალიბდა არაბი ემიგრანტების ლიტერატურული საზოგადოება "ალ-რაბიტა ალ-კალამიია" ("თანამოკალმეთა ასოციაცია").

ჯუბრან ხალილ ჯუბრანი გარდაიცვალა ნიუ-იორკში 1931 წლის 10 აპრილს ღვიძლის ცეროზისა და ტუბერკულოზის შედეგად. დაკრძალულია მარ-სარქისის ეკლესიაში ლიბანში. ის ყველაზე განთქმული ლიბანელ-ამერიკელი მწერალია და “წინასწარმეტყველი” მის ყველაზე პოპულარულ ნაწარმოებად რჩება, რომლის ციტატებსაც ხშირად ქორწინებებსა და ნათლობებზე კითხულობენ. ჯიბრანის ნამუშევრებმა განსაკუთრებული ზეგავლენა მოახდინა ამერიკულ პოპ-კულტურაზე 1960-იანებში. მისი ნამუშევრების უმრავლესობა ქრისტიანობასა და აღმოსავლეთის ორთოდოქსულ ეკლესიებში გავრცელებულ კორუმპირებულ პრაქტიკას ასახავს. მის ნაწარმოებებში ჯუბრანი ამხელდა მოძველებულ ადათ-წესებს, ადამიანთა ექსპლუატაციას, აქტიურად იბრძოდა ქალთა უფლებებისათვის ("მოტეხილი ფრთები", 1912, "ვარდა ალ-ჰანი" და სხვ.), ემხრობოდა ლიბანში სოციალური წყობის შეცვლის რევოლუციური-გლეხური ამბოხის გზას ("ურწმუნო ხალილი"), შემდეგ რეფორმისტულს ("მოციქული", 1923). აღსანიშნავია მისი ლექსების ციკლი "პროცესიები" (1919). მის შემოქმედებას ეტყობა ფ. ნიცშეს გავლენა ("ქარიშხლები", 1920). ფილოსოფიური ხასიათისაა მისი ინგლისურენოვანი ნაწარმოებები "იესო - ადამიანისშვილი" (1928), "მიწის ღმერთები" (1931).
ჯუ დე

ჯუ დე (; დ. 6 ნოემბერი, 1886, ილუნის მაზრა, სიჩუანის პროვინცია — გ. 6 ივლისი, 1976, პეკინი) — ჩინეთის სამხედრო, სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. დაამთავრა სამხედრო სასწავლებელი ქ. კუნმინში. 1909 შევიდა ტუნმენხოის რევოლუციურ ორგანიზაციაში. 1922-1925 სწავლობდა გერმანიაში, 1922 იქვე შევიდა ჩინურ კომპარტიაში (ჩკპ). ნანჩანია აჯანყების (1927) ერთ-ერთი ორგანიზატორი და ხელმძღვანელი. 1930-იდან ჩინეთის კპ ცკ-წევრობის კანდიდატი. 1931-იდან ჩინეთის არმიის მთავარსარდალი, 1934-იდან ჩინეთის კპ ცკ-ის და ცკ-ის პოლიტბიუროს წევრი; 1934-1936 ჩრდილო-დასავლეთის ლაშქრობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 1937-იდან მეთაურობდა არმიას. 1945-1956 ჩინეთის კპ ცკ-ის მდივანი. 1945-1954 ჩინეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმიის მთავარსარდალი. 1949-1954 ჩინეთის სრ ცენტრალური სახალხო მთავრობის საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე, 1954-1959 ჩინეთის სრ თავმჯდომარის მოადგილე, 1955-1965 ჩინეთის სრ მარშალი (1965-იდან ჩინეთის სრესპუბლიკაში სამხედრო წოდებები გააუქმეს). 1956-1966 ჩინეთის კპ ცკ-ის თავმჯდომარის მოადგილე. 1956-1969 და 1973-იდან ჩინეთის კპ ცკ-ის პოლიტბიუროს მუდმივი კომიტეტის წევრი.
ჯუზეპე ჯუდიჩე

ჯუზეპე ჯუდიჩე მილანელი ( გ. 1646, კონსტანტინოპოლი), პატრი, თეატინელთა ძმობის წევრი, მისიონერი.

1631 არქანჯელო ლამბერტისთან ერთად ქართლში, გორში, ჩამოვიდა. 1633 ორივე ახალციხისა და გურიის გავლით სამეგრელოში ჩავიდა. აქ დაიწყო ჯუდიჩემ სამისიონერო საქმიანობა, სწავლობდა მეგრულ ენასა და საექიმო საქმიანობას ეწეოდა ლევან დადიანის დავალებით ჯუდიჩე 1643 რომში პაპ ინოკენტი -თან ჩავიდა სარწმუნოებრივ-პოლიტიკური ურთიერთობის გაძლიერების მიზნით. დაბრუნებისას თანამგზავრებთან ერთად ოსმალეთში დაატყვევეს და იქვე გარდაიცვალა.

სამეგრელოში ყოფნის პერიოდში შეადგინა რელაციონები და რომს გააგზავნა. ლამბერტის „სამეგრელოს აღწერასთან“ ერთად ჯუდიჩეს წერილები უძვირფასესი წყაროა საუკუნის სამეგრელოს და საერთოდ საქართველოს პოლიტიკური, ეკონომიკური და კულტურის ისტორიის შესასწავლად.
ჯუზჯანი

აბუ ომას მიჰაჯ ალ დინ ოსმან სირაჯ ალ-დინ მუჰამად ჯუზჯანი, ჯურჯანი, (დ. 1193, ფირუზქუჰი, ირანი — გ.დაახლოებით 1265, დელი), ირანელი ისტორიკოსი. აღიზარდა ღურის სულთნის ჰარიმხანაში. 1226 გადავიდა ინდოეთში, ეკავა სხვადასხვა მაღალი საერო და სასულიერო თანამდებობა. ავტორია მსოფლიო ისტორიის ტიპის თხზულებისა "ნასირის თაბახები" ("თაბაყათი-ნასირი"), რომელიც დაწერა 1259-1260. თხზულება შეიცავს საყურადღებო ცნობებს დელის სასულთნოსა და მონღოლთა შემოსევების დროს ირანის პოლიტიკური და სოციალურ ეკონომიკური ისტორიისათვის.
ჯეიმზ პრესკოტ ჯოული

ჯეიმზ პრესკოტ ჯოული (; დ. 24 დეკემბერი, 1818, სოლფორდი, ლანკაშირი, — გ. 11 ოქტომბერი, 1889, სეილი, ჩეშირი) — ინგლისელი ფიზიკოსი, ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1850).

იყო ლუდსახარში ქარხნის მფლობელი მანჩესტერის მახლობლად. დიდი წვლილი შეიტანა ელექტრომაგნეტიზმისა და სითბური მოვლენების გამოკვლევაში, დაბალი ტემპერატურების ფიზიკაში, ენერგიის შენახვის კანონის ჩამოყალიბებაში. დაადგინა (1841; გამოაქვეყნა 1843), რომ ლითონის გამტარში ელექტრული დენის გავლისას გამოყოფილი სითბოს რაოდენობა პროპორციულია გამტარის ელექტრული წინაღობისა და დენის ძალის კვადრატისა (ჯოულ-ლენცის კანონი).

1843-1850 ჯოულმა ექსპერიმენტულად დაამტკიცა, რომ სითბოს მიღება შეიძლება მექანიკური ენერგიის ხარჯზე და განსაზღვრა სითბოს მექანიკური ეკვივალენტი. 1851 სითბო განიხილა როგორც ნაწილაკების უწესრიგო მოძრაობა და თეორიულად განსაზღვრა ზოგიერთი აირის თბოტევადობა. ტომსონი, ლორდ კელვინი უილიამ|უ. ტომსონთან ერთად ცდით დაადგინა, რომ აირის ნელი სტაციონარული ადიაბატური გადინებისას ფოროვან ტიხარში მისი ტემპი იცვლება (ჯოულ-ტომსონის ეფექტი). აღმოაჩინა მაგნიტური გაჯერების მოვლენა ფერომაგნეტის დამაგნიტებისას.

სწორედ ჯეიმზ პრესკოტ ჯოულის სახელი ეწოდა ფიზიკის ერთ-ერთი ძირითადი სიდიდის — ენერგიის (მუშაობის) ერთეულს ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. ჯეიმზ პრესკოტ ჯოული გარდაიცვალა 1889 წლის 11 ოქტომბერს.
ინიგოუ ჯოუნზი

ინიგოუ ჯოუნზი (დ. 15 ივლისი, 1573, ლონდონი — გ. 21 ივნისი, 1652, იქვე) — ინგლისელი არქიტექტორი, დიზაინერი და მხატვარი

არქიტექტურას სწავლობდა 1596-1614 წლებში იტალიასა და საფრანგეთში. 1615-1643 წლებში იყო სამეფო შენობათა ზედამხედველი. იყო პალადიოს მიმდევარი, შეადგინა მისი ტრაქტატის კომენტარები (გამოიცა 1715). ნამუშევრები: უაიტჰოლის სასახლის ანსამბლის პროექტი ლონდონში (ამ პროექტიდან განხორციელდა მხოლოდ საბანკეტო დარბაზი 1619-1622), დედოფლის ვილა გრინვინში (1616-1635), უილტონ-ჰაუზის სასახლის ინტერიერები (უილტშირი, დაახლოებით 1949-1652), იყო თეატრის მხატვარიც.
ჯეიმზ ჯოუნზი

ჯეიმზ ჯოუნზი (; დ. 6 ნოემბერი, 1921, რობინსონი, ილინოისის შტატი — გ. 9 მაისი. 1977, ლონგ-აილენდი) — ამერიკელი მწერალი. მონაწილეობდა მსოფლიო ომში. პოპულარობა მოიპოვა პირველსავე რომანით „ამიერიდან უკუნითი უკუნისამდე“ (1951), რომელშიც მთელი ძალით გაისმა ჯოუნსის ჰუმანისტური პროტესტი მილიტარიზმის წინააღმდეგ. მისი მნიშვნელოვანი რომანიებია „მავანნი სირბილით მოცვივდნენ“ (1957), „წვრილი წითელი ზოლი“ (1962), „ოღონდ კი უხმე“ (1977).
ჰაროლდ სპენსერ ჯოუნზი

ჰაროლდ სპენსერ ჯოუნზი ( ; დ. 29 მარტი. 1890, ლონდონი — გ. 3 ნოემბერი. 1960, იქვე) — ინგლისელი ასტრონომი. 1923-1933 კეთილი იმედის კონცხზე არსებული ასტრონომიული ობსერვატორიის დირექტორი, 1933-იდან გვინვიჩის ობსერვატორიის დირექტორი (სამეფო ასტრონომ), 1937-1939 ასტრონომიული საზოგადოების პრეზიდენტი, 1945-1948 საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის პრეზიდენტი. იკვლევდა მთვარისა და მარსის მოძრაობას, დედამიწის ბრუნვის უთანაბრობას, დააზუსტა მზის პარალაქსი, სინათლის აბერაციისა და ნუტაციის მუდმივები და სხვა.
ჯოჯიკი

ჯოჯიკი — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე საუკუნის ნახევარში. ტაოელი ერისთავთერისთავი, დავით კურაპალატის ერთ-ერთი მხედართმთავარი. საუკუნის სომეხი ისტორიკოსის სტეფანოს ტარონეცის (ასოღიკის) ცნობით, 979 წელს ჯოჯიკი უშუალოდ წინამძღოლობდა იმ 12 ათას ქართველ მხედარს, რომლებიც თორნიკე ერისთავის საერთო სარდლობით დავით კურაპალატმა მიაშველა ბიზანტიის სამეფო კარს ბარდა სკლიაროსის წინააღმდეგ.
მაკა ჯოხაძე

მაკა ჯოხაძე (დ. 10 აპრილი, 1948, თბილისი) — ქართველი მწერალი, ლიტერატურათმცოდნე, კინოსცენარისტი და დრამატურგი.

ბიოგრაფია
მაკა ჯოხაძე დაიბადა თბილისში, დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი (1971) და მეორე მუსიკალური სასწავლებელი. არის ფილოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი.

1969 წელს გამოაქვეყნა პირველი მოთხრობა და მას შემდეგ იბეჭდება საქართველოში, რუსეთში და საზღვარგარეთის ქვეყნებში.

1986 წელს, ქართული კულტურის დღეებთან დაკავშირებით, იმყოფებოდა ინდოეთში, რაბინდრანათ თაგორის საიუბილეო თარიღთან დაკავშირებით. იქ გამოვიდა მოხსენებით, რომელიც ითარგმნა და დაიბეჭდა ბენგალურ ენაზე.

1987 წელს მიენიჭა საქართველოს მწერალთა კავშირის პრემია პუბლიცისტური წერილებისათვის „მშფოთვარე ძილის ხეობებში“.

1989 წელს მაკა ჯოხაძე მიწვეული იყო პარიზში, ჟორჟ პომპიდუს სახელობის ცენტრის მიერ მოწყობილ მსოფლიოს მწერალ ქალთა საერთაშორისო კონფერენციაზე.

წიგნები
სამოთხე უსიყვარულოდ: [წერილები და ესეები] – თბ. : ინტელექტი, 2010
მზერის გადანაცვლება :. — თბ. : მერანი, 1988. — 271გვ. ; 21 სმ, 5000ც.
ჩემი დავით კლდიაშვილი. — თბ. : გულანი, 1995 (ს/ს „პირველი სტამბა“). — 168გვ. ; 16 სმ.
მარადიული ბალაგანი : [რომანი] / [რედ.: ლია შერვაშიძე ; მხატვ.: ჯემალ ზენაიშვილი]. — თბ. : მერანი, 1997 („მერანი“-ს სტ.). — 184გვ. ; 20 სმ. — (თანამედროვე ქართული პროზა).
გურამ-გურამ : [მოთხრობები]. — თბ. : მერანი, 1976. — 137გვ. ; 16 სმ, 5000ც.
შეხვედრა : [მოთხრობა]. — თბ. : ნაკადული, 1985. — 159გვ. ; 20 სმ. 10000ც.
გადარჩენილი პეიზაჟი : [მოთხრობები]. — თბ. : მერანი, 1984. — 175გვ. ; 16 სმ, 20000ც.

პიესები
„ორი ცხოვრება“ (1986)
„პერსონალური გამოფენა“
„სასოწარკვეთილთა თეატრი“

სცენარები
„ჩემი სული ღმერთს ეკუთვნის“, რეჟისორი — ზურაბ შანიძე, საქართველოს სამეცნიერო-პოპულარული და დოკუმენტური ფილმების სტუდია, 1991

ჯილდოები
1985 — საქართველოს კომკავშირის პრემია
1987 — საქართველოს მწერალთა კავშირის პრემია
2010 — პრემია „საგურამო“, კრიტიკის ნომინაციაში
დავით ჯოხაძე

დავით ივანეს ძე ჯოხაძე (დ. 9 ივნისი, 1927, სოფ. ჭანდარი, გურჯაანის რაიონი ― გ. 25 იანვარი, 2005) — ქართველი ბიოლოგი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, სახელმწიფო პრემიიის ლაურეატი, მოლეკულური გენეტიკის ერთ–ერთი დამფუძნებელი კავკასიაში, საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
დავით ჯოხაძე დაიბადა 1927 წლის 9 ივნისს გურჯაანის რაიონის სოფელ ჭანდარში; 1943 წელს დაამთავრა თბილისი სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი. 1952–1962 წლებში ლექციებს კითხულობდა გენეტიკაში,ევოლუციის თეორიასა და ზოგად ბიოლოგიაში ნ. ბარათაშვილის სახელობის გორის პედაგოგიურ ინსტიტუტში; 1962–1968 წლებში უფროს მეცნიერ–თანამშრომლად მუშაობდა ივ. ბერიტაშვილის სახელობის ფიზიოლოგიის ინსტიტუტში; 1968–1969 წლებში იყო უფროსი მეცნიერთანამშრომელი ფიზიკის ინსტიტუტის მაღალმოლეკულური ფიზიკის განყოფილებაში; 1963 წლიდან დავით ჯოხაძე ივ. ჯავახიშვილის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გენეტიკის კათედრის პროფესორად და პარალელურად საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიიის სერგო დურმიშიძის სახელობის ბიოქიმიისა და ბიოტექნოლოგიიის ინსტიტუტში — მოლეკულური გენეტიკის ლაბორატორიის გამგედ,ამ თანამდებობაზე მან გარდაცვალებამდე იმუშავა.

1953 წელს დავით ჯოხაძემ დაიცვა საკანდიდატო, ხოლო 1974 წელს — სადოქტორო დისერტაცია. თავისი საქმიანობით დაკავშირებული იყო მრავალ ცნობილ სამეცნიერო დაწესებულებასთან: ენგელგარტის სახელობის მოლეკულური ბიოლოგიის ინსტიტუტთან, კურჩატოვის სახელობის ატომური ენერგიის ინსტიტუტთან, პალადინის სახელობის კიევის ბიოქიმიის ინსტიტუტთან, ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოქიმიის კათედრასთან. 2000 წელს მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია.

შრომები
დავით ჯოხაძეს ეკუთვნის 160–მდე სამეცნიერო სტატია, სამი სახელმძღვანელო, მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 14 საკანდიდატო დისერტაცია, ამასთანავე იყო 5 სადოქტორო დისერტაციის კონსულტანტიც. დავით ჯოხაძე დაჯილდოებული იყო ივანე ჯავახიშვილის მდელით 1997, ღირსების ორდენით 1999 არჩეული იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსად, მედიკო–ბიოლოგიური, ეკოლოგიის და აფხაზეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსად. დავით ჯოხაძე აქტიურად თანამშრომლობდა ქართული ენციკლოპედიის რედაქციასტან და მრავალი მნიშვნელოვანი სტატიის ავტორია; წლების მანძილზე მას მიჰყავდა საქართველოს სახელმწიფო ტელევიზიის პირველ არხზე შემეცნებით პროგრამები. აქტიურად აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებს ქართულ პრესაში.

დავით ჯოხაძის შრომები ძირითადად ეხება უმაღლესი ორგანიზმების გენომის ფუნქციონირების მოლეკულური მექანიზმების კვლევას. დავით ჯოხაძემ დაამტკიცა სხვადასხვა ქსოვილის, აგრეთვე ერთი და იმავე ქსოვილის (თავის ტვინის მაგალითზე) სტრუქტურულ-ფუნქციურად განსხვავებულ უჯრედთა ბირთვების არათანაბარი ტრანსკრიფციული აქტივობა, გენომის მატრანსკრიბელი ფერმენტის — რნმ-პოლიმერაზის ძირითადი ფორმების განსხვავებული განაწილება ამ ბირთვებში, ფერმენტის რაოდენობრივ-თვისებრივი ცვლილებანი ჰორმონების გავლენით, რითაც გამოვლინდა გენომის შერჩევით მოქმედებაში ჰორმონების მონაწილეობის ერთ-ერთი გზა. დაახასიათა მცენარეული უჯრედის ბირთვებისა და ქლოროპლასტების გენომის ზოგიერთი ბიოქიმიური თავისებურება. შრომები ეხება აგრეთვე საქართველოში ბიოლოგიის, კერძოდ დარვინიზმის ისტორიის საკითხებს.

შვილიშვილი — მუსიკოსი დავით ჯოხაძე

დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.
ნოდარ ჯორჯაძე

ნოდარ ჯორჯაძე — კახეთის დიდი თავადი, დედოფლის სახლთუხუცესი. 1614 წელს ქართლ-კახეთის თავადთა ერთ ჯგუფთან ერთად შაჰ-აბას -ს ეახლა განჯას. 1615 წელს შაჰმა დავით ჯანდიერთან ერთად კახეთის გამგებლად დანიშნა. 1618 წელს თეიმურაზ -სა და მის ოჯახს ახლდა გურიასა და სამცხე-საათაბაგოში. ერევნის ბეგლარბეგის ამირგუნე-ხანის თავდასხმის დროს (1618 წ.) ჯორჯაძემ გადაარჩინა თეიმურაზის ოჯახი, რომელიც იმჟამად ქ. ოლთისში იმყოფებოდა.
ჯორჯე ჯორჯესკუ

ჯორჯე ჯორჯესკუ (დ. 16 სექტემბერი, 1887, სულინა — გ. 1 სექტემბერი, 1964, ბუქარესტი) — რუმინელი დირიჟორი. რუმინეთის სახალხო არტისტი (1954), აკადემიკოსი. სწავლობდა ბუქარესტის კონსერვტორიაში (ჩელოს კლასი); შემდეგ ბერლინის უმაღლესე სამუსიკო სკოლაში (1910-1912). 1911-იდან გამოდიოდა როგორც სოლისტი. 1916-1918 სადირიჟორო ხელოვნებას ეუფლებოდა რ. შრაუსისა და ა. ნიკიშის ხელმძღვანელობით. 1920-იდან იყო ბუქარესტის ფილარმონიის ორკესტრის მთავარი დირიჟორი (1920-1944 გენერალური დირექტორი), პარალელურად მუშაობდა ბუქარესტის საოპერო თეატრის დირიჟორადაც (1920-1940 ხანგამოშვებით).

ჯორჯესკუ თანამედროვეობის ერთ-ერთ გამოჩენილ დირიჟორად ითვლება. სსრკ-ში იყო 4-ჯერ (1952-1958). რუმინეთის სოციალისტური რესპუბლიკის სახელმწიფო პრემია (1949, 1957).
ჯიქური

ჯიქური — ქართველი სახელმწიფო მოღვაწე საუკუნის 40-50-იანი წლებში, მესტუმრე (მანდატურთუხუცესის ხელქვეითი), მეფის ერთგული მოხელე. შეძლო ქვეყანაში წესრიგის დამყარება. როდესაც დავით ულუ ბათო-ყაენის ურდოში დაიბარეს, სახელმწიფოს გამგებლობა მან მწიგნობართუხუცესს კი არ დაუტოვა, არამედ დედოფალ ჯიგდა-ხათუნს და მესტუმრე ჯიქურს, რაც ქართული სახელმწიფო სამართლის უხეში დარღვევა იყო. ეს ფაქტი მონღოლთა შორის მიღებული წესის გავლენით უნდა აიხსნას. ჯიგდა-ხათუნის გარდაცვალების შემდეგ მეფის ახალ მეუღლეს გვანცასა და ჯიქურს შორის მტრული ურთიერთობა დამყარდა, რითაც ისარგებლეს მესტუმრის მოწინააღმდეგეებმა (მისი აღზევებით უკმაყოფილო ძირძველმა ფეოდალებმა). ჯიქურს დასწამეს საიდუმლო ურთიერთობა ილხანთან. დავით ულუმ ააკლებინა ჯიქურის სახლი, თავად ჯიქური ისნის ციხეში დაამწყვდევინა და საქმის გამოუძიებლად სიკვდილით დასაჯა (ისნის ციხიდან მტკვარში გადააგდებინა). მისი გვამი ქალაქის ღატაკებმა და ქვრივ-ობლებმა დამარხეს.
ჯიგდა-ხათუნი

ჯიგდა-ხათუნი — საქართველოს დედოფალი, დავით ულუს პირველი მეუღლე (გ. საუკუნის 50-იანი წლების დამდეგს). მონღოლი ქალი, რომელიც დავითს მონღოლთა დიდი ყაენის კარზე ყოფნის დროს უნდა შეერთო დაახლოებით 1247, როდესაც დავითი ბათო-ყაენის ურდოში გაემგზავრა, საქართველოს გამგებლობა ჯიგდა-ხათუნსა და მესტუმრე ჯიქურს ჩააბარა.
თერგი

თერგი (, , , , , , , ) — მდინარე საქართველოსა (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი) და რუსეთში (ჩრდილოეთი ოსეთი, ყაბარდო-ბალყარეთი, ჩეჩნეთი, ინგუშეთი, დაღესტანი). სიგრძე 623 კმ, აუზის ფართობი 43,2 ათ. კმ². სათავე აქვს კავკასიონის ზილგახოხის მყინვარში. სათავიდან 30 კმ-ზე მიედინება კავკასიონის მთავარსა და გვერდით ქედებს შორის, სოფ. კობთან მკვეთრად უხვევს ჩრდილოეთისკენ და კვეთს გვერდით ქედს (დარიალის ხეობა), შემდეგ კლდოვან ქედსა და შავ მთებს. ბარში იტოტება. მდინარე სუნჯის შეერთების შემდეგ მიედინება კასპიისპირა დაბლობზე და ერთვის კასპიის ზღვას. შესართავთან აჩენს დელტას, რომლის ფართობია 4 ათ. კმ².

თერგი შერეული მდინარეა. წყლის საშუალო ხარჯი ქ. ვლადიკავკაზთან 34 მ³/წმ, შესართავიდან 16 კმ-ზე — 305 მ³/წმ. იძგიფება მხოლოდ მკაცრ ზამთარში. მთავარი შენაკადებია: მარცხენა — არდონი, ურუხი, მალკა; მარჯვენა — სუნჯა. საქართველოს ფარგლებში — სნოსწყალი. თერგი საზრდოობს მყინვარული და წვიმის წყლებით, წყლის რეჟიმი ხასიათდება წყალდიდობებით წელიწადის თბილ პერიოდებში, ძირითადად ივლის-აგვისტოში. იყენებენ სარწყავად. ქალაქ მოზდოკის ზემოთ თერგიდან გაყვანილია თერგ-კუმის სარწყავი არხი. მდინარის აუზშია ბაქსანის, გიზელდონისა და სხვა ჰესები. მდიდარია თევზით (კალმახი, თერგის ორაგული, კობრი, ფარგა და სხვა). ნაწილობრივ თერგის ხეობაში გადის საქართველოს სამხედრო გზა. თერგის ნაპირებზე მდებარეობს დაბა სტეფანწმინდა, აგრეთვე ქალაქები: ვლადიკავკაზი, მოზდოკი და ყიზლარი.

ლომეკი, თერგის ერთ-ერთი ისტორიული სახელწოდება ქართული წყაროების მიხედვით.
ალაზანი

ალაზანი — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოსა და აზერბაიჯანში, ნაწილობრივ მიედინება ამ ქვეყნების საზღვრის გასწვრივ. სიგრძე 390 კმ, აუზის ფართობი — 11 800 კმ², წყლის საშუალო ხარჯი — 98 მ³/წმ. სათავე აქვს კავკასიონზე, მწვერვალ დიდი ბორბალოს აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2750 მ სიმაღლეზე. ზემო დინებაში მთის მდინარეა, შემდეგ გამოდის ალაზნის ვაკეზე და იტოტება. ერთვის მინგეჩაურის წყალსაცავს აზერბაიჯანის ფარგლებში. წყალსაცავის აგებამდე ალაზანი პირდაპირ მტკვარში ჩაედინებოდა. ალაზნის აუზი სამი მხრიდან მაღალი მთებით არის გარშემორტყმული, რომლებიც ვაკეს და მთისწინეთს ჰაერის ცივი მასებისგან იცავენ.

საზრდოობა შერეულია. ალაზანი იკვებება წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყლის ჩამონადენის დაახლოებით 40 %-ს მიწისქვეშა წყალი შეადგენს, წვიმისა და თოვლის — 30-30 %-ს. წყალდიდობა გაზაფხულსა და ზაფხულის პირველ ნახევარში იცის, წყალმოვარდნა — შემოდგომაზე. ზამთარში წყალმცირეა. გაზაფხულზე მოდის წყლის ჩამონადენის 38,3 %, ზაფხულში — 29,1 %, შემოდგომაზე — 20,3 %, ზამთარში — 12,3 %. არ იყინება. აუზის საშუალო სიმაღლე 850 მ-ია, ხოლო მდინარის საშუალო ქანობი 2,12 %-ია. ალაზნის მიმდებარე ვაკეები მევენახეობის რაიონებია.

ალაზნის მარცხენა შენაკადებია: სტორი, ლოპოტა, ინწობა, ჩელთი, დურუჯი, ავანისხევი, კაბალი, მაწიმისწყალი, გიშისწყალი და სხვა. მარჯვენა — ილტო, თურდო, კისისხევი, ჭერმისხევი და სხვა. ზოგი შენაკადი ღვარცოფულია (მაგ., დურუჯი). ალაზანს მინგეჩაურის წყალსაცავში წლიურად შეაქვს 2,5 მლრდ მ³ წყალი.

მდინარე ალაზნის აუზი მდებარეობს საქართველოს აღმოსავლეთ ნაწილში, კახეთის რეგიონში. აუზში დაახლოებით 350 000 ადამიანი ცხოვრობს, აქედან 80 % სოფლად. აუზში სამუშაო ძალის მთავარი საქმიანობა სოფლის მეურნეობის სექტორია. მდინარე ალაზნის აუზში ფუნქციონირებს გარკვეული რაოდენობის მცირე საწარმოები: ხის გადამამუშავებელი მცირე საწარმოები, სასოფლო-სამეურნეო მანქანების და აღჭურვილობის შემკეთებელი საამქროები. აუზში განვითარებულია კვების მრეწველობა; მთავარ ნაწილს ღვინის წარმოება შეადგენს.

ალაზნის აუზის ბუნებრივი მცენარეული საფარი ერთმანეთისგან ძალიან განსხვავებულია, ასახავს რა დიდ სხვაობას ტემპერატურასა, ატმოსფერულ ნალექებსა, ფერდობების დახრილობასა და ნიადაგში. 2600 მეტრის სიმაღლის ზემოთ ალპური მდელოები, ხოლო 2200 და 2600 მ შორის სიმაღლეზე სუბალპური ტყიანი ადგილები და მდელოები ჭარბობს. 400-2200 მეტრზე დომინირებს მუხისა და რცხილის შერეული ტყეები (მუხა, იფანი, თელა და სხვა), ხოლო ალუვიურ სტეპზე ბუნებრივ მცენარეულ საფარს ტყის ელემენტები წარმოქმნის. აუზის აღმოსავლეთ ნაწილში, აღმოსავლეთით დედოფლისწყაროდან, დომინირებს სხვადასხვა ტიპის ველის მცენარეული საფარი.

ალაზნის აუზში რამდენიმე მცირე წყალსაცავი და ტბაა. ფუნქციონირებს რამდენიმე ჰიდროელექტროსადგური: ახმეტის მუნიციპალიტეტში: „ხადორჰესი“ (24 მეგავატი), ყვარლის მუნიციპალიტეტში — „ინწობაჰესი“ (1 მეგავატი), ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში — „კაბალჰესი“ (1,5 მეგავატი), გურჯაანის მუნიციპალიტეტში — „ალაზანჰესი“ (1,5-2,5 მეგავატი).

გალერეა