ნიუმა დროზი

ნიუმა დროზი (დ. 27 იანვარი, 1844 – გ. 13 დეკემბერი, 1899) — შვეიცარიელი პოლიტიკური მოღვაწე, „რადიკალურ-დემოკრატიული პარტიის“ წევრი.

პროფესიით გრავიორი და მასწავლებელი, ის 1876-1892 წლებში იყო ფედერალური საბჭოს წევრი. 31 წლის ასაკში არჩეული დროზი დღემდე რჩება ყველაზე ახალგაზრდა ფედერალურ მრჩევლად, რომელიც კი შვეიცარიას 1848 წლის შემდეგ ჰყოლია. ის იყო ფედერალური საბჭოს იმ რეფორმის ინიციატორი, რომელმაც ჩამოაყალიბა საგარეო საქმეთა ნამდვილი დეპარტამენტი (მანამდე ამ თანამდებობას ყოველწლიურად სამთავრობო კოლეგიის სხვადასხვა წევრი იკავებდა).

მასწავლებელი და პოლიტიკოსი
საათების მწარმოებლის, ეუხენ დროზისა და ლუიზ-ელიზ ბენგერელ-დი-პერუს ვაჟს, ნიუმა დროზს საკმაოდ რთული ბავშვობა ჰქონდა. მამა მაშინ გარდაეცვალა, როდესაც ის მხოლოდ 6 წლის იყო, რის შემდეგაც ოჯახზე ზრუნვა დედამ მარტომ იტვირთა. 1858-1859 წლებში ნიუმა დროზმა ლა-შო-დე-ფონში, კომპანია „--“-ში შეისწავლა საათების გრავიორის ხელობა.

მიუხედავად იმისა, რომ საკუთარ თავს მისიონერად წარმოიდგენდა, ნიუმა დროზი 1859 წლიდან ბუდრიში, გრანშამის სკოლა-თავშესაფარში რეპეტიტორად და ზედამხედველად მუშაობდა. იქ მან შეისწავლა ენები და ჩამოუყალიბდა რწმენა და მრწამსი. იქვე გაიცნო ფელიქს ბოვე, რომელიც მოგვიანებით მისი ნდობით აღჭურვილი პირი გახდა. თუმცა, მისი მოთხოვნა მისიონერთა კომიტეტმა უარყო, რის შემდეგაც ის კვლავ გრავიორის ხელობას დაუბრუნდა.

ამის შემდეგ მან დამოუკიდებლად მოამზადა და 1862 წელს მოიპოვა დაწყებითი განათლების მასწავლებლის სერტიფიკატი. 1862-1864 წლებში ის ასწავლიდა შომონში (ნევშატელის მაღლობზე), შემდეგ კი თავად ქალაქ ნევშატელში.

პოლიტიკაში ძალიან ახალგაზრდა ასაკში შევიდა: 20 წლისა, 1864 წელს, გახდა „რადიკალურ-დემოკრატიული პარტიის“ ოფიციალური გაზეთის, -ის რედაქტორი, სადაც 1871 წლამდე მოღვაწეობდა. 1869 წელს აირჩიეს ნევშატელის კანტონის დიდ საბჭოში, ხოლო ორი წლის შემდეგ, 1871 წლის 2 ივნისს, 27 წლის ასაკში სახელმწიფო საბჭოში. 1872 წელს იყო სახელმწიფო კანცლერი (1898 წლამდე ამ თანამდებობას სახელმწიფო მრჩეველი იკავებდა). სახელმწიფო საბჭოში 1876 წლის 31 იანვრამდე დარჩა, ვიდრე ფედერალურ მრჩევლად შეუდგებოდა მუშაობას. ნიუმა დროზს არასოდეს უხელმძღვანელია კანტონალური სახელმწიფო საბჭოსთვის.

კანტონალურ აღმასრულებელ ხელისუფლებაში ნიუმა დროზი განათლებისა და რელიგიურ საქმეთა დეპარტამენტს ჩაუდგა სათავეში. მან შემოიღო საეკლესიო კანონი, რომელიც „ნიუმა დროზის კანონის“ სახელითაა ცნობილი; მასში გამოჩნდა მისი ერთგულება საერო სახელმწიფოსა და ამ უკანასკნელის მიერ კონტროლირებადი ეკლესიისადმი. ნევშატელის საზოგადოებაში ეკლესიის გავლენის შესამცირებლად მიმართულმა ამ კანონმა გამოიწვია განხეთქილება ნევშატელის რეფორმირებულ ეკლესიაში და „დამოუკიდებელი ეკლესიის“ შექმნა (დამოუკიდებელი და ე.წ. „ნაციონალური“ შტოები კვლავ გაერთიანდნენ 1943 წელს -ის ფარგლებში). მან ასევე მოახდინა დაწყებითი სკოლის რეფორმა და რელიგიის სწავლება არასავალდებულო გახდა. მან წამოაყენა წინადადება ვერცხლისა და ოქროს კონტროლის შესახებ და 1880 წელს პირველი ფედერალური კანონიც გამოიცა.

ნიუმა დროზის საარქივო ფონდი დაცულია ნევშატელის სახელმწიფო არქივში. იგი შეიცავს დოკუმენტებს მისი პირადი ცხოვრების, ასევე ნევშატელისა და შვეიცარიის ისტორიის, საერთაშორისო ურთიერთობების, ვოლგემუტის საქმის , რკინიგზისა და საჯარო განათლების შესახებ.

1872 წელს იგი გახდა კანტონთა საბჭოს (ზედა პალატის) წევრი, რომელსაც მცირე ხნით, 1875 წელს თავმჯდომარეობდა.

ფედერალური საბჭო
მისი არჩევის პროცესი დაძაბული აღმოჩნდა. 1875 წლის 10 დეკემბერს ნიუმა დროზი ვერ აირჩიეს მან მეშვიდე ადგილისთვის ბრძოლაში მხოლოდ 61 ხმა მიიღო ბერნჰარდ ჰამერის 85 ხმის წინააღმდეგ. იმავე დღეს მეოთხე ადგილზე ლუი რუშონე აირჩიეს, მაგრამ მან პოსტზე უარი თქვა, რის გამოც 18 სექტემბერს ხელახალი კენჭისყრა გახდა საჭირო. ნიუმა დროზის წინააღმდეგ შარლ ესტოპე აირჩიეს, თუმცა ამ უკანასკნელმაც უარი განაცხადა. საბოლოოდ, ხელახალი კენჭისყრისას, მეორე ტურში ნიუმა დროზი ძლივს აირჩიეს (168-დან 85 ხმით); იგი ისტორიაში 23-ე ფედერალური მრჩეველი გახდა.

ხუთჯერ ზედიზედ არჩეული (1878, 1881, 1884, 1887 და 1890 წლებში), ის თავდაპირველად 1876-1878 წლებში ხელმძღვანელობდა შინაგან საქმეთა დეპარტამენტს. 1878 წელს შექმნა ვაჭრობისა და სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტი, რომელსაც მართავდა 1879-1880 და 1882-1886 წლებში. როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტს, მას ერგო პოლიტიკური დეპარტამენტი 1881 და 1887 წლებში. ტრადიციულად, ამ დეპარტამენტს პრეზიდენტი მართავდა, თუმცა ნიუმა დროზის ინიციატივით, იგი საგარეო საქმეთა სრულფასოვან დეპარტამენტად იქც. მას იგი 1887-დან 1892 წლამდე ხელმძღვანელობდა.

1889 წელს ის დაუპირისპირდა ბისმარკს „ვოლგემუტის საქმის“ გამო: შვეიცარიამ ქვეყნიდან გააძევა პოლიციელი ვოლგემუტი გერმანელი ლტოლვილების მიმართ ჯაშუშობისთვის, რაზეც ბისმარკმა მისი აღდგენა მოითხოვა სანქციების მუქარით. ბისმარკი მიიჩნევდა, რომ მის პოლიციას შვეიცარიის ტერიტორიაზე მოქმედების უფლება ჰქონდა, რასაც ფედერალური საბჭო არ დაეთანხმა და საკუთარი პოზიცია მტკიცედ დაიცვა.

ნიუმა დროზი ფედერალური საბჭოდან გადადგა 1892 წლის 18 დეკემბერს.

ფედერალური საბჭოს შემდეგ
ის გახდა ბერნში მდებარე ტრანსპორტის საერთაშორისო ბიუროსა და რკინიგზით საერთაშორისო გადაზიდვების ცენტრალური ოფისის დირექტორი.

1897 წელს განიხილებოდა მისი კანდიდატურა კრეტის გუბერნატორის პოსტზე, თუმცა ამას გერმანია და რუსეთი შეეწინააღმდეგნენ.

იგი გარდაიცვალა ბერნში 1899 წლის 13 დეკემბერს.

მისი სახელი ჰქვია კოლეჯსა და ქუჩას მის მშობლიურ ქალაქ ლა-შო-დე-ფონში, ისევე როგორც ნევშატელში.