ჯუჩეს კალენდარი

ჯუჩეს კალენდარი — (კორეულად: ; ჰანჯა: ) — წელთაღრიცხვის სისტემა, რომელიც ჩრდილოეთ კორეაში გამოიყენებოდა 1997–2024 წლებში. მისი სახელწოდება მომდინარეობს ჩრდილოეთ კორეის სახელმწიფო იდეოლოგიის ცენტრალური კონცეფციიდან — ჯუჩე. კალენდარი იწყება ქვეყნის დამფუძნებელი ლიდერის, კიმ ირ სენის დაბადების წლიდან: 1912 წელი (გრიგორიანული კალენდრით) ჯუჩეს კალენდარში ითვლება როგორც „ჯუჩე 1“.

ჯუჩეს კალენდარი ოფიციალურად შემოღებულ იქნა 1997 წელს, კიმ ირ სენის სიკვდილის (1994) მესამე წლისთავზე. 2024 წლის ოქტომბრიდან გავრცელებული ცნობების თანახმად, ჩრდილოეთ კორეამ მისი გამოყენება შეწყვიტა და დაბრუნდა გრიგორიანულ კალენდარზე.

ისტორია
ჯუჩეს კალენდარი აგებულია ორი ტრადიციული სისტემის საფუძველზე: კორეულ ეპოქათა სახელების სისტემაზე და გრიგორიანულ კალენდარზე, რომელიც მიბმულია იესოს მიჩნეულ დაბადების თარიღზე. ამ ორი სისტემისგან განსხვავებით, ჯუჩეს კალენდრის საწყისი წერტილი არის კიმ ირ სენის დაბადება — ჩრდილოეთ კორეის სახელმწიფოს დამფუძნებელი ლიდერი.

ჯუჩეს კალენდრის შემოღების დადგენილება მიღებულ იქნა 1997 წლის 8 ივლისს, კიმ ირ სენის გარდაცვალების მესამე წლისთავზე. იმავე დადგენილებით, მისი დაბადების დღე გამოცხადდა როგორც მზის დღე. 1912 წელი, კიმ ირ სენის დაბადების წელი, გახდა „ჯუჩე 1“.

ჯუჩეს წელთაღრიცხვა საჯაროდ ამოქმედდა 1997 წლის 9 სექტემბერს, რესპუბლიკის დაარსების დღეს. ამ დღიდან ჯუჩეს წლები გამოიყენებოდა ოფიციალურ პრესაში, სახელმწიფო სააგენტოებში, საზოგადოებრივ ტრანსპორტში და ოფიციალურ დოკუმენტებში.

გრიგორიანული კალენდარი ჯუჩეს კალენდართან ერთად პარალელურად გამოიყენებოდა 2022 წლამდე.

გამოყენებიდან გამოტოვება
2024 წლის ოქტომბერში ჩრდილოეთ კორეამ დაიწყო ჯუჩეს კალენდრის გამოყენების შეწყვეტა. 2024 წლის 13 ოქტომბერს გაზეთმა შეწყვიტა ჯუჩეს წელთაღრიცხვაზე მითითება და გადავიდა მხოლოდ გრიგორიანულ კალენდარზე.

2025 წლისთვის გამოშვებული ოფიციალური კალენდრები, რომლებიც 1 იანვარს გავრცელდა, პირველად ათწლეულებში აღარ მიუთითებდნენ ჯუჩეს წელს. იქ, სადაც უნდა ყოფილიყო „ჯუჩე 114“, მითითებული იყო უბრალოდ „2025“. მიიჩნევა, რომ ჯუჩეს კალენდრის გაუქმების მიზანი იყო ჩრდილოეთ კორეის დამფუძნებლის, კიმ ირ სენის პერსონალურ კულტის მნიშვნელობის დაკლება და ამის სანაცვლოდ კიმ ჩენ უნის ლიდერობის გაძლიერება.

გამოყენება
1912 წელი ჯუჩეს კალენდარში იყო „ჯუჩე 1“. „ჯუჩემდე“ წლები არ არსებობდა; 1912 წლამდე პერიოდის თარიღები აღნიშნული იყო მხოლოდ გრიგორიანული კალენდრის მიხედვით. ასევე, წელთა შუალედები, რომლებიც იწყებოდა 1912 წელზე ადრე და გრძელდებოდა მის შემდეგ, იწერებოდა მხოლოდ გრიგორიანული თარიღებით.

1912 წლის შემდეგ არსებული წლები აღნიშნული შეიძლებოდა მხოლოდ ჯუჩეს წელთაღრიცხვით, ან ჯუჩეს წლით და ფრჩხილებში — მის შესატყვის გრიგორიანული წლით. საგარეო ურთიერთობების მასალაში შეიძლებოდა ორივე — ჯუჩეს და გრიგორიანული წელთაღრიცხვების — პარალელური გამოყენება, პრინციპებით: „საკუთარი გზის არჩევა, თანასწორობა და ურთიერთობა თანაბარ პირობებზე“.

მაგალითები
იდეოლოგიური მნიშვნელობა
ჯუჩეს კალენდრის დანერგვა მხოლოდ თარიღთა აღრიცხვის ტექნიკური ცვლილება არ ყოფილა. იგი თავდაპირველად განიხილებოდა როგორც სახელმწიფოს იდეოლოგიური საფუძვლის ნაწილი, რომელიც მიზნად ისახავდა ჩრდილოეთ კორეის ისტორიული განვითარების აღქმის გადახარისხებას და მისი დაკავშირებას არა თავად კორეის ისტორიასთან, არამედ კიმ ირ სენის პიროვნებასთან. როგორც აღნიშნავს ანდრიუ ლოდი, ჯუჩეს კალენდარი „ისტორიულ დროს“ გარდაქმნის „პერსონალურ დროდ“, რომელშიც წარსული და აწმყო ერთიანდება ლიდერის არსებობის იდეის გარშემო.

კალენდრის შექმნისას ჩრდილოეთ კორეის პროპაგანდამ განსაკუთრებით ხაზი გაუსვა იმას, რომ ქვეყნის ისტორია თითქოსდა იწყება სწორედ კიმ ირ სენის დაბადებიდან. კიმ ირ სენს ერგო არა მხოლოდ პოლიტიკური ლიდერის, არამედ „ეროვნული აღორძინების“ სიმბოლოს როლი. როგორც წერს ჰი-სანგ ლი, კალენდრის დანერგვა მიზნად ისახავდა „ეროვნული დროის ხელახალ განსაზღვრას ისე, რომ იგი აღარ ყოფილიყო დამოკიდებული არც დასავლურ ქრისტიანულ წელთაღრიცხვაზე და არც ჩინურ-კონფუციურ ტრადიციაზე“.

ამ პროცესის პოლიტიკური მიზანი ასევე იყო ერთიანობის სტრატეგია მმართველი ელიტის გარშემო. კიმ ირ სენი წარმოდგენილი იყო, როგორც ისტორიული სუბიექტი, რომლის დაბადებამ „ახალი ეპოქა“ გახსნა. ამის შედეგად, ჩრდილოეთ კორეის მოსახლეობისთვის ყოველდღიური ცხოვრების ყველა ასპექტი — ოფიციალური დოკუმენტების გაფორმებიდან, გაზეთების თარიღებიდან და სახელმწიფო არქივებამდე — მუდმივად უკავშირდებოდა ლიდერის ფიგურას. მარტინ დიმიტროვი აღნიშნავს, რომ ავტორიტარული რეჟიმების გამძლეობა ხშირად ეფუძნება „სახელმწიფო-სიმბოლური სისტემების“ განმტკიცებას, რომელშიც დროის აღქმა ცენტრალური ინსტრუმენტია.

ჯუჩეს კალენდრის იდეოლოგიური ფუნქცია გამოიხატებოდა საგარეო პოლიტიკაშიც. ოფიციალური კომუნიკაციები, განსაკუთრებით ის, რაც ეხებოდა ურთიერთობას „პირობითად მტრულ ქვეყნებთან“, ხაზს უსვამდა ამ სისტემის „სუვერენულ, დამოუკიდებელ“ ხასიათს. -ის 1997 წლის ცნობაში პირდაპირ იყო ნათქვამი, რომ კალენდრის გამოყენება ეფუძნებოდა „თვითდამკვიდრების, თანასწორობისა და ურთიერთპატივისცემის პრინციპებს“ საგარეო ურთიერთობებში.

ჯუჩეს კალენდრის გაუქმება 2024 წელს ნიშნავდა არა მხოლოდ პრაქტიკული ცვლილებას, არამედ იდეოლოგიური პარადიგმის გადაწონასწორებას. როგორც მკვლევრები აღნიშნავენ, ცვლილება წარმოადგენს მცდელობას, გადაინაცვლოს ისტორიული აქცენტები კიმ ირ სენიდან მის შვილიშვილზე — კიმ ჩენ ინზე, რომლის ლიდერობის ლეგიტიმაციის გაძლიერება გახდა სახელმწიფოს ცენტრალური პრიორიტეტი.