ვასილი კრიჩევსკი

ვასილი კრიჩევსკი ( ( დ. 31 დეკემბერი, 1872, (12 იანვარი, 1873), ვოროჟბა, ხარკივის გუბერნია — გ. 15 ნოემბერი, 1952, კარაკასი, ვენესუელა) — უკრაინელი საბჭოთა მხატვარი და არქიტექტორი, გრაფიკოსი, კინომხატვარი. უკრაინის სსრ - ის დამსახურებული მხატვარი (1940). უკრაინის სამხატვრო აკადემიის ერთ-ერთი დამაარსებელი.

ბიოგრაფია
ვასილი კრიჩევსკი დაიბადა 1872 წლის 31 დეკემბერს, სოფელ ვოროჟბაში (ახლანდელი უკრაინის სუმის ოლქი ) ებრაელი პარამედიკოსის გრიგორი აკიმოვიჩ კრიჩევსკის ოჯახში. სწავლობდა მშობლიურ სოფელში და სოფელ ვერხნაია სივოროტკას ორწლიან სკოლაში. შემდეგ სწავლა გააგრძელა ხარკივის რკინიგზის სკოლაში. 15 წლის ასაკში, დაიწყო მუშაობა ხარკივის ადგილობრივ თვითმმართველობაში დამხმარე მხატვრად. 1913-1915 წლებში იყო სოფელ ოლენოვკაში საქსოვი სახელოსნოს სამხატვრო ხელმძღვანელი. უკრაინის სამხატვრო აკადემიის ერთ-ერთი დამაარსებელი, პროფესორი (1917-1922). პროფესორი ნიკოლაი დემინი გ. კრიჩევსკის არქიტექტურის კლასიკური (ტრადიციული) მიმართულების ოსტატად მიიჩნევს.

1918 წლის 28 მარტს ცენტრალურმა რადამ დაამტკიცა ვასილ კრიჩევსკის პროექტები, კერძოდ, გერბი, რომელიც მან ვლადიმირის „ტრიზუბის“ საფუძველზე შეიმუშავა.

1922 წლიდან დაიწყო პედაგოგიური მოღვაწეობა. მის სტუდენტებს შორის იყვნენ ხელოვნების ისეთი ცნობილი სახეები, როგორიცაა იოსიფ კარაკისი, რომელიც ვ. გ. კრიჩევსკისთან ერთად სწავლობდა „საცხოვრებელი და საზოგადოებრივი შენობების ინტერიერებს“ და ხატვის ტექნიკას.

დიდი სამამულო ომის დროს ის ოკუპირებულ კიევში იმყოფებოდა. 1943 წელს ოჯახთან ერთად ემიგრაციაში წავიდა. გარკვეული პერიოდი ლვივში მუშაობდა, შემდეგ კი პარიზში გადავიდა შვილთან, ნიკოლაისთან. 1948 წელს კრიჩევსკი და მისი მეუღლე კარაკასში გადავიდნენ ქალიშვილ გალინასთან.

ვასილი კრიჩევსკი გარდაიცვალა 1952 წლის 15 ნოემბერს, კარაკასში, ვენესუელაში. 1975 წელს მისი ნეშტი გადაასვენეს უკრაინულ სასაფლაოზე, საუთ ბაუნდ ბრუკში, ნიუ-ჯერზი, აშშ .

ოჯახი
ძმა — მხატვარი ფიოდორ კრიჩევსკი.
პირველი ცოლი — ვარვარა მარჩენკო (1875-1955 წწ).
მეორე ცოლი — ევგენია შჩერბაკოვსკაია-კრიჩევსკაია (1881-1964 წწ).
ვაჟი პირველი ქორწინებიდან — ნიკოლაი (1898-1961)
ვაჟი პირველი ქორწინებიდან — ვასილი (1901-1978).
ქალიშვილი მეორე ქორწინებიდან — გალინა კრიჩევსკაია-დე-ლინდე (1918-….)
შვილიშვილი — ეკატერინა კრიჩევსკაია-როსანდიჩი (დაიბადა 1926 წლის 2 სექტემბერი), მხატვარი.

წვლილი არქიტექტურაში
საცხოვრებელი კორპუსი სტრელეცკაიას ქუჩაზე 28, კიევი
სკოლა კირილოვსკაიას ქუჩაზე, 164. კიევი
პროვინციული ზემსტოვო პოლტავაში.
ტარას შევჩენკოს სახელობის მუზეუმის შენობა კანივში
ხარკივის საავტომობილო ტრანსპორტის ტექნიკური სკოლა;
ხარკივის ტექნოლოგიის სახლი.

წვლილი კინოში
კრიჩევსკის ნამუშევრები დამდგმელი მხატვრის რანგში:

ფილმი „პატარა ტარასი“;
ფილმი „ტარას შევჩენკო“ (რეჟისორი პიოტრ ჩარდიდინი) (1926);
ფილმი „ტარას ტრიასილო (ცხელი გულის ზღაპარი)“ (1926);
ბედნიერებისკენ სწრაფვა (1927);
ფილმი „ზვენიგორა“ (რეჟისორი ალექსანდრე დოვჟენკო ) (1927);
ფილმი „ბორისლავი იცინის“ („ცვილის მეფეები“) (1927);
„ეკატერინე -ის ახირება“ („დაკარგული სოფელი“, „ტურბაევსკაიას კატასტროფა“) (1927);
პრომეთე (1935);
ჩემი „ფედოსკა“ (1934);
ნაზარ სტოდოლია (კომპოზიტორი: მ. ვერიკოვსკი (1937);
სოროჩინსკაიას ბაზრობა (კომპოზიტორი: იაკოვ სტოლიარი ) (1939).

შემოქმედებითი მემკვიდრეობა
მხატვრის მრავალი ნამუშევარი განთავსებულია საზღვარგარეთ, კერძოდ, ნიუ-იორკის უკრაინის მუზეუმში განთავსებული.
2003 წელს მხატვრის შვილიშვილმა დაახლოებით 300 მისი ნამუშევარი მუზეუმებს გადასცა.

ხსოვნა
უკრაინაში გამოვიდა საფოსტო მარკა ვასილი კრიჩევსკის პორტრეტით.
ვასილი კრიჩევსკის მემორიალური დაფა გაიხსნა 2008 წლის 21 აგვისტოს ხარკოვში, სუმსკაიას ქუჩაზე 18 ნომბერში, იმ შენობაზე გაიხსნა, სადაც ის მუშაობდა;
ვასილი კრიჩევსკის მემორიალური დაფა დაიდგა 2020 წლის 28 სექტემბერს, ვერხნაია სიროვატკაში, სკოლის ტერიტორიაზე.