ლედა და გედი (ლეონარდო)

ლედას და გედის ისტორია გახდა ლეონარდო და ვინჩის ორი კომპოზიციის თემა, სავარაუდოდ 1503–1510 წლებში. თავად ლეონარდოს შესრულებით არცერთი ნახატი არ შემორჩენილა, თუმცა არსებობს ორივე კომპოზიციის არაერთი ესკიზი მის მიერ შექმნილი, ისევე როგორც ასლები ზეთის საღებავებში, განსაკუთრებით მეორე კომპოზიციისა, სადაც ლედა ფეხზე დგას.

პირველი ვერსია
ლეონარდომ 1504 წელს დაიწყო ჩანახატების კეთება ნახატისთვის (რომელიც, როგორც ჩანს, არასოდეს დასრულებულა), სადაც გამოსახული იყო მიწაზე მჯდომარე ლედა თავის შვილებთან ერთად. ლეონარდოს მიერ შესრულებული ლედას 3 ესკიზი არსებობს:

ლედა და გედი, კალამი, მელანი და წყლისებრი საღებავი შავ ცარცზე ქაღალდზე, 160 139 მმ. 1503–1507 წწ., დევონშირის კოლექცია, ჩატსვორთი (სურათზე).

მუხლმოდრეკილი ლედას ესკიზი, შავი ცარცი, კალამი და მელანი ქაღალდზე, 126 109 სმ. 1503–1507 წწ., ბოიმანს ვან ბიუნინგენის მუზეუმი, როტერდამი.

ლედას და ცხენის ესკიზები, შავი ცარცი, ფუნჯი და მელანი ქაღალდზე, 1503–1507 წწ., სამეფო ბიბლიოთეკა, ვინძორი.

გამოითქვა ვარაუდი, რომ ლეონარდოს ჩატსვორთის ესკიზი „ლედა და გედი“ შესაძლოა შთაგონებული ყოფილიყო „ლაოკოონისა და მისი ვაჟების“ ჯგუფური ქანდაკებით, რომელიც აღმოაჩინეს 1506 წელს: შეინიშნება სხეულის მსგავსი გრეხა; გედის კისრის მოხაზულობა მოგვაგონებს გველის მოქნილ სხეულს ლაოკოონის ხელში; ზევსის მიერ განხორციელებული ძალადობა გველების ძლიერ თავდასხმას ასახავს; ხოლო ბავშვი ლედას მუხლთან წააგავს ლაოკოონის მარჯვენა მხარეს მყოფ ვაჟს, რომელსაც ასევე მკვეთრი ნატეხი აქვს მაჯაზე. ჯამპიეტრინოს მიერ შესრულებული დასრულებული ასლი „მუხლმოდრეკილი ლედა შვილებთან ერთად“ ინახება კასელის მუზეუმებში, ძველ ოსტატთა გალერეაში, კასელი (დაახლ. 1515/20 წწ., ზეთი ხეზე, 128 106 სმ).

დასრულებული ვერსია
1508 წელს ლეონარდომ ამავე თემაზე შექმნა განსხვავებული კომპოზიცია, რომელიც ცნობილია როგორც „ლედა და გედი“, სადაც გამოსახული იყო შიშველი, ფეხზე მდგომი ლედა, რომელიც გედს ეხუტებოდა, ორ წყვილ ტყუპ ჩვილთან და მათ გიგანტურ გატეხილ კვერცხის ნაჭუჭებთან ერთად. ნახატი დაკარგულია, სავარაუდოდ, განზრახ განადგურდა, და იგი ბოლოს აღწერა კასიანო დალ პოცომ 1625 წელს საფრანგეთის სამეფო ფონტენბლოს სასახლეში:

„ლედას თითქმის სრულიად შიშველი, ფეხზე მდგომი ფიგურა, მასთან მყოფი გედითა და 2 კვერცხით, რომელთა გატეხილი ნაჭუჭებიდანაც 4 ბავშვი გამოდის. ეს ნამუშევარი, მიუხედავად გარკვეულწილად მშრალი სტილისა, დახვეწილად არის შესრულებული, განსაკუთრებით ქალის მკერდი; ხოლო დანარჩენი პეიზაჟი და მცენარეულობა უდიდესი გულმოდგინებითაა გადმოცემული. სამწუხაროდ, სურათი ცუდ მდგომარეობაშია, რადგან იგი შესრულებულია 3 გრძელ პანელზე, რომლებიც დასკდა და გარკვეული რაოდენობის საღებავი მოსძვრა.“

სურათი ცნობილია მრავალი ასლით, რომელთაგან ყველაზე ადრეულია, სავარაუდოდ, „სპირიდონის ლედა“, რომელიც შესაძლოა სახელოსნოს ასისტენტის მიერ იყოს შესრულებული. მეორე — ჩეზარე და სესტოს მიერ შესრულებული ასლი უილტონ ჰაუსში, ინგლისში. ლეონარდესკების (ლეონარდოს მიმდევრების) სხვა ასლები მოიცავს:

ანონიმური ავტორი, შესაძლოა ფერნანდო იანეს დე ლა ალმედინა, „ლედა და გედი“. ზეთი პანელზე, 51 5/8 30 ინჩი (131.1 76.2 სმ). ფილადელფიის ხელოვნების მუზეუმი, აშშ (მანამდე ჯონ ჯ. ჯონსონის კოლექციაში, 1917 წ.)

ჯამპიეტრინო, „ლედა და გედი“, მარკიზ ჰასტინგსის კოლექციიდან;

ჯამპიეტრინო, „ვენერა და კუპიდონი“, კერძო კოლექცია, მილანი;

„ვენერა და კუპიდონი“, მე-16 საუკუნე, ზეთი პანელზე, ნიუ-ორლეანის ხელოვნების მუზეუმი, აშშ;

„ლედა და გედი“, მე-16 საუკუნე. მანამდე ლიონის ანტიკვარულ მაღაზიაში. ბოლონიის უნივერსიტეტში არსებობს ჟორჟ ვერმარის მიერ გადაღებული ორიგინალი ფოტო.

გალერეა
კვლევები
ასლები