iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დუგლას უგულავა

დუგლას უგულავა (დ. 1941, ქუთაისი) — ქართველი მათემატიკოსი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1963 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი.

1963 წლიდან მუშაობს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გამოთვლითი მათემატიკის ინსტიტუტში (ამჟამად, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ნიკო მუსხელიშვილის გმოთვლითი მათემატიკის ინსტიტუტი), 1966-1971 წლებში — უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1998-2008 წლებში — წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. 2009 წლიდან — მათემატიკური მოდელირების განყოფილების გამგე. პარალელურად 1972-2000 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 2000 წლიდან — საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი. 2009 წლიდან საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მათემატიკის დეპარტამენტის პროფესორი. მისი სამეცნიერო მოღვაწეობის ძირითადი სფეროა მათემატიკური ანალიზის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი დარგი — აპროქსიმაციის თეორია. მის მიერ აგებულია წრფივ მეტრიკულ სივრცეში მოქმედი წრფივი უწყვეტი ოპერატორები, რომელთა საშუალებით შესაძლებელი ხდება სასრულ განზომილებიან ქვესივრცეებში საუკეთესო რიგით მიახლოება. ზოგიერთ მნიშვნელოვან სივრცეში, ცხადი სახითაა აგებული საუკეთესო რიგით მიახლოებელი აგრეგატები. აგებული ოპერატორები შესწავლილია აგრეთვე ე.წ. გაჯერების ამოცანასთან დაკავშირებით. სამგანზომილებიან ვკლიდეს სივრცეში აპროქსიმაციის საკითხებთან დაკავშირებით შესწავლილია კომპლექსური ცვლადის ფუნქციების პოლინომებით მიახლოების კლასიკური თეორიის ანალოგის აგების შესაძლებლობის საკითხი. თანაავტორებთან ერთად მიღებულია რიგი შედეგებისა დიფერენციალური განტოლებების, თანამედროვე ალგებრის, კრიპტოგრაფიაში ელიფსური წირების გამოყენების, შებრუნებული ამოცანების მიახლოებითი ამოხსნების საკითხებთან დაკავშირებით. მიღებული აქვს საქართველოს რესპუბლიკური პრემია მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (2002), პროფესორი (2009).
მიხეილ დუმბაძე

მიხეილ დუმბაძე (დ. 19 აგვისტო, 1868, შემოქმედი, — გ. 1918) — ქართველი სამხედრო პირი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ- მაიორი (1913).

ბიოგრაფია
მიხეილ დუმბაძის მამა, აზნაური ანტონ ნიკოლოზის ძე დუმბაძე ცნობილია, როგორც ლოტბარი და მგალობელი, მაგრამ იგი ამავე დროს იყო პოლიციის პორუჩიკი, გურიის მილიციის (სახალხო რაზმის) ასეულის უფროსი. ცოლად ჰყავდა თავად ნაკაშიძის ასული. ოჯახში ცხრა შვილი იზრდებოდა – 2 ასული და შვიდი ვაჟი: დავითი, ივანე, ნიკოლოზი, მიხეილი, იოსები, სამსონი, მელიტონი, მართა და ელენე. უფროსი ვაჟი, დავითი სასულიერო პირი გახდა და ამავე დროს მამის საქმის გამგრძელებელი, განთქმული მგალობელი იყო; მელიტონი სამოქალაქო სამსახურში ჩადგა; დანარჩენმა ვაჟებმა კი სამხედრო საქმეს მიუძღვნეს ცხოვრება და ხუთივემ რუსეთის საიმპერატორო არმიის გენერალ–მაიორობას მიაღწია.

მიხეილ დუმბაძემ 1878 წელს დაამთავრა პოლტავის სამხედრო გიმნაზია, შემდეგ კონსტანტინეს სამხედრო სასწავლებელი მეორე თანრიგით. 1878 წლის სექტემბრის თვიდან იმყოფებოდა სამხედრო სამსახურში. მსახურობდა 149–ე ქვეითთა შავი ზღვის პოლკში. სამხედრო კარიერაში გაიარა შემდეგი საფეხურები: 1880, 8 აგვისტო – პრაპორშჩიკი; 1884, 15 აგვისტო – პოდპორუჩიკი; 1888, 15 აგვისტო – პორუჩიკი; 1890 წლიდან გადავიდა კავკასიის (ველურ) მსროლელთა რაზმში; 1894 წლის 6 თებერვლიდან გადაინაცვლა სასაზღვრო დაცვაში. 1895, 2 აპრილი – შტაბს–როტმისტრი; 1899, 18 აპრილი – როტმისტრი; 1909 წლიდან 26–ე ყარსის სასაზღვრო ბრიგადის ცალკე კორპუსის როტმისტრია; 1911, 4 მარტი – პოდპოლკოვნიკი; 1911–1913 წლებში 27–ე ერევნის სასაზღვრო ბრიგადის რაზმს მეთაურობს; 1913 წლიდან გენერალ–მაიორია. მონაწილეობდა მსოფლიო ომში. დაჯილდოებული იყო ორდენებით: წმინდა სტანისლავის ხარისხით (1896); წმინდა ანას ხარისხით (1901); წმინდა სტანისლავის ხარისხით (1908).

მიხეილ დუმბაძე სავარაუდოდ 1918 წელს გარდაიცვალა. დაკრძალვის ადგილი უცნობია.
ალექსი ოჩიაური

ალექსი ოჩიაური (დ. 1892, ახიელი — გ. 1972) — ქართველი ეთნოლოგი, პედაგოგი, პოეტი. ალექსი ოჩიაური ცნობილი ეთნოლოგის თინათინ ოჩიაურისა და მოქანდაკეების ირაკლი და გოგი ოჩიაურების მამაა.

ბიოგრაფია
მისი მამა ხევსურეთში ცნობილი დასტაქარი ალეკა ოჩიაური იყო, რომელიც თავის ქალის ოპერაციებსაც აკეთებდა. 1912 წელს ალექსი ოჩიაური ჯარში გაიწვიეს, საიდანაც კვლავ არხოტში დაბრუნდა. 1917 წელს იყო ფშავ-ხევსურეთის ოლქის შუაფხოს წმინდა გიორგის სახელობის საყდრის მედავითნე, საიდანაც ეპისკოპოს ლეონიდეს ხელდასმით, სოფელ ახიელის ეკლესიის მღვდლად აკურთხეს. ბოლშევიკების ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, გაკრიჭეს და სასულიერო საქმიანობა აუკრძალეს. ალექსი ოჩიაური ხალხური პოეზიის კარგი მცოდნე იყო და თავადაც წერდა ლექსებს. 1924 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას. 1930-იან წლებში ასწავლიდა ბარისახოს სკოლა ინტერნეტში, შემდგომ, შუაფხოს სკოლაში. 1936 წელს დააპატიმრეს ცნობილი „ამერიკელების საქმესთან“ დაკავშირებით („ხევსურების წერილი ამერიკის მთავრობას“). ალექსი ოჩიაურის „დანაშაული“ ის იყო, რომ მან წერილი გაატანა ამერიკელ ტურისტს ლიქოკში თავის ახლობელთან სტუმრის პატივისცემისა და მისი დაბინავების თხოვნით. სასჯელის მოხდის შემდეგ გაათავისუფლეს. 1936-1941 წლებში მეულღე ნათელა ბალიაურთან ერთად, ჩაება ენიმკის (ენის, ისტორიისა და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტი, შემდგომ საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი) ეთნოგრაფიის განყოფილების მიერ ფართოდ გაშლილ შემკრებლობით საქმიანობაში ქართული ეთნოგრაფიის ფუძემდებლის — გიორგი ჩიტაიასა და ეთნოლოგ ვერა ბარდაველიძის ხელმძღვანელობით. პედაგოგიური საქმიანობის პარალელურად იგი იწერდა მთიელთა ზეპირსიტყვიერების ნიმუშებს და ეთნოგრაფიულ მასალებს. ეს მასალები მოიცავს ხევსურთა და ფშაველთა რელიგიური და სოციალური ყოფის ძირითად მხარეებს. მის მიერ შეკრებილი განუზომლად ფასეული მასალების ნაწილი გამოცემულია. ალექსი ოჩიაურის გამოუქვეყნებელი ხელნაწერები დაცულია ივანე ჯავახიშვილის ისტორიის და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის არქივში, ესენია: „თქმულებები ხევსურულ ღვთაებათა და ღვთისშვილთა შესახებ“ (1938), „ფშაური წაწლობა და ნადობ-ნაძმობა“ (ნ. ბალიაურთან ერთად, 1941). „მასალები სამამო მიწათმფლობელობის შესახებ ხევსურეთში“ (1950), „სახატო მიწები ხევსურეთში“, „ხევსურეთის ზოგიერთი ამბები“ (1950), „ხევსურული მასალები“, „ხევსურული ანდრეზები“ (1937, 1948-1951, 1949, 1950) და სხვა. დაკრძალულია სოფელ შუაფხოში.
ელენე აბაშიძე

ელენე აბაშიძე (დ. 18 მარტი, 1922, ჭიათურა) — ქართველი გეოლოგი, მეცნიერი, პედაგოგი. გეოლოგია-მინერალოგიის მეცნიერებათა დოქტორი.

ბიოგრაფია
1944 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ჰიდროლოგიის სპეციალობით.

განაწილებით მუშაობა დაიწყო სოფელი პერევისის საშუალო სკოლაში გეოგრაფიის მასწავლებლად და სასწავლო ნაწილის გამგედ 1944 წელს. მუშაობდა თბილისის მოზარდთა სკოლაში გეოგრაფიის მასწავლებლად და პარალელურად საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოების მეთოდისტად 1945-1946 წლებში. 1951-1962 წლებში წყვეტილად მუშაობდა განათლების სისტემაში, სატყეო მეურნეობის სამინისტროში მეთოდისტად, ამავე სამინისტროს მელიორაციულ ექსპედიციაში ჰიდროგეოლოგად, "კავკასნახშირგეოლოგიაში" ჰიდროგეოლოგად, რამაც განაპირობა მისი შემდგომი სპეციალიზაცია. ასპირანტურის კურსი გაიარა საქართველოს ჰიდროტექნიკისა და მელიორაციის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში გრუნტის მექანიკის განყოფილებაში, ჰიდროლოგიისა და საინჟინრო გეოლოგიის სპეციალობით 1952-1956 წლებში. 1968-1982 წლებში მუშაობდა ჰიდროტექნიკისა და მელიორაციის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად. 1989-1995 წლებში კი ეკოლოგიური ექსპერტიზის სამმართველოში უფროს მეთოდისტად. მუშობა გააგრძელა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ჰიდროგეოლოგიისა და საინჟინრო გეოლოგიის ინსტიტუტში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად. საკანდიდატო დისერტაციაში წამოჭრა კარსტის შესწავლის პრობლემები, კერძოდ, მან პირველმა უარყო მეცნიერებაში დამკვიდრებული "ხსნადობის თეორია". სადოქტორო დისერტაციამ აღიარება მოუტანა ავტორს ამერიკის ბიბლიოგრაფიების საერთაშორისო ინსტიტუტში და მეცნიერ ქალთა ნამუშვრებს შორის "წლის ქალის" წოდება და სიგელი დაიმსახურა. გამოქვეყნებული აქვს 40-მდე სამეცნიერო ნაშრომი. იკვლევდა საქართველოს კარსტულ უბნებში არსებული წყალსაცავების ფილტრაციულ საკითხებს. დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — "გლაუკონიტიანი კირქვების ხსნადობა კარსტის განვითარებასთან კავშირში შაორის კარსტული მხარის მაგალითზე" 1967 წელს, ხოლო სადოქტორო დისერტაციის თემა — "კარბონატულ ქანებში კარსტის წარმოშობის ჰიდროქიმიური და ჰიდრო-დინამიური მექანიზმი" 1998 წელს.
რაულ ოდიშარია

რაულ ოდიშარია (დ. 14 იანვარი, 1939, ნოსირი) — ქართველი ინჟინერი და 2001 წლის ღირსების ორდენის მფლობელი.

ბიოგრაფია
1964 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი სამშენებლო ფაკულტეტი სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით.

1964-1966 წლებში შრომითი საქმიანობა დაიწყო დონის როსტოვში, სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტ „იუსტალკონსტრუქციის“ სამონტაჟო სამმართველოში; მუშაობდა ქ. ტაგანროგში, საავიაციო ქარხნისა და ქარხანა „კრასნი კატელშიკის“ მშენებლობაზე; 1966-1970 წლებში როსტოვის 469 საკავშირო ხიდმშენ მატარებელში, როსტოვისა და ბატაისკის ხიდების მშენებლობაზე ოსტატად, სამუშაოთა მწარმოებლად, უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად, უბნის უფროსად; 1974-1977 წლებში ხელმძღვანელობდა „პიატიგორსკ-ესენტუკ-კისლოვოდსკის“ საავტომობილო გზის მონაკვეთზე გზაგამტარისა და ხიდების მშენებლობას. 1977-1980 წლებში კისლოვოდსკის 6 სამშენებლო სამმართველოს. 1983 წელს გადმოყვანილ იქნა საქართველოს სასოფლო მშენებლობის სამინისტროში განყოფილების უფროსად. მის მიერ აშენებულ რეკონსტრუირებულ ობიექტებს შორისაა: მდინარე ცხენისწყალზე აშენებული ხიდი (მის ბურჯებში, პირველად საქართველოში, 1,6-მეტრიანი მრგვალი მილები გამოიყენეს), კისლოვოდსკში შემავალი ყველა ახალი საავტომობილო გზა და მთავარი ხიდი, კისლოვოდსკის სახელმწიფო თეატრი, სენაკის მექანიკური ქარხანა, საქართველოს რიგი სასოფლო-სამეურნეო და გადამამუშავებელი მრეწველობის ობიექტები, მისი ინიციატივითა და ხელმძღვანელობით სოფელ ნოსირში აშენდა კულტურის სახლისა და სასოფლო საბჭოს შენობები, გზაგამტარი (სამრეწველო ზონასთან), გაიყვანეს სატელეფონო ქსელი, დაპროექტდა მიწისქვეშა გასასვლელი რკინიგზის ბაქანთან, აიგო ორი ხუთსართულიანი საცხოვრებელი სახლი, საყოფაცხოვრებო მომსახურების სახლი და სპორტული კომპლექსი აუზით.

ჯილდოები
2015 — საქართველოს დამსახურებული მშენებელი
2001 — ღირსების ორდენი
Merkava

მერკავა — ძირითადი საბრძოლო ტანკების სერია, რომელსაც იყენებენ ისრაელის თავდაცვის ძალები და წარმოადგენს -ის ჯავშანტექნიკის ხერხემალს. ტანკმა განვითარება დაიწყო 1970 წელს, ხოლო მისი პირველი თაობა - 1 - ოფიციალურ მომსახურებაში შევიდა 1979 წელს. განლაგებულია ოთხი ძირითადი ვარიანტი, უახლესი ვერსიაა 4. მერკავა პირველად ფართოდ გამოიყენეს 1982 წლის ლიბანის ომში. სახელწოდება „მერკავა“ მომდინარეობს -ის განვითარების პროგრამის საწყისი სახელწოდებიდან.

ტანკი შეიქმნა ისრაელის თავდაცვის სამინისტროს მერკავასა და ჯავშანტექნიკის სამმართველოში და მისი ნაწილების უმეტესობა დამზადებულია ისრაელში. მერკავას დიზაინის კონცეფცია არის მისი ეკიპაჟის მაქსიმალური დაცვის უზრუნველყოფა, ამიტომ მისი წინა ჯავშანი გამაგრდა და ძრავა განთავსდა ტანკის წინა ნაწილში, სხვა ტანკებისგან განსხვავებით.

დიზაინის კრიტერიუმები მოიცავს საბრძოლო დაზიანების სწრაფ შეკეთებას, სიცოცხლისუნარიანობას, ხარჯების ეფექტურობას და უგზოობის შესრულებას. თანამედროვე თვითმავალი ჰაუბიცების მოდელის მიხედვით, კოშკი უფრო ახლოს მდებარეობს უკანა მხარეს, ვიდრე ძირითად საბრძოლო ტანკებში. წინა ძრავით, ეს განლაგება გამიზნულია დამატებითი დაცვის უზრუნველსაყოფად ფრონტალური შეტევისგან, რათა აითვისოს შემომავალი ჭურვების გარკვეული ძალა, განსაკუთრებით მთავარ კორპუსში მყოფი პერსონალისთვის, როგორიცაა მძღოლი. ის ასევე ქმნის მეტ სივრცეს ტანკის უკანა ნაწილში, რაც საშუალებას იძლევა გაზარდოს შენახვის მოცულობა და უკანა შესასვლელი ეკიპაჟის მთავარ განყოფილებაში, რაც მტრის ცეცხლის ქვეშ ადვილ წვდომას იძლევა. ეს საშუალებას აძლევს ტანკს გამოიყენოს როგორც პლატფორმა სამედიცინო გადმოსასვლელად, წინსვლის მართვისა და მართვის სადგური და ქვეითთა ​​საბრძოლო მანქანა. უკანა შესასვლელის კარები უზრუნველყოფს ზედა დაცვას ტვირთისა და პერსონალის გადმოტვირთვისას.
კოტო-დე-პრერი

კოტო-დე-პრერი, პრერიების პლატო — უთოსებრი ვრცელი პლატო აშშ-ში. ადმინისტრაციულად ვრცელდება სამხრეთი დაკოტის აღმოსავლეთ, მინესოტის სამხრეთ-დასავლეთ და აიოვის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთური მიმართულებით გადაჭიმულია 320 კმ-ზე, სიგანე 160 კმ. სიმაღლე ზღვის დონიდან 400–600 მ. ფართობი 33,5 ათ. კმ². წარმოადგენს მდინარეების ჯეიმზისა და ბიგ-სუს წალგამყოფს. კოტო-დე-პრერის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი ცნობილია ბაფალო-რიჯის სახელწოდებით, რომელიც 100 კმ-ზეა გადაჭიმული.

პლატოს დასავლეთი კალთა ნაკლებად შესამჩნევია, ვინაიდან მისი უმაღლესი ნაწილი ნაზად იხრება დასავლეთისაკენ, სადაც დადაბლებას გააჩნია რამდენადმე მეტი შემაღლება, ვიდრე მისგან აღმოსავლეთით მდებარე დაბლობს. ორივე კალთა უჩვეულოა იმით, რომ თითქმის მოკლებულია ნაკადებით შექმნილ ჩაღრმავებებს. მათი შედარებითი სიგლუვე და ხაზობრივი უწყვეტობა კარგადაა შესამჩნევი. ღერძთან ერთად, რომელიც მცირედით იხრება სამხრეთ-აღმოსავლეთით, პლატო რამდენადმე ფართოვდება სამხრეთისაკენ. დასავლეთი კიდე სამხრეთ დაკოტაში თანდათან დაბლდება და ნაკლებად მკვეთრია სამხრეთისაკენ, თუმცა კარგად ჩანს შტატის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში.

კოტო-დე-პრერის აღმოსავლეთი კიდე ნაკლებად არის შესამჩნევი, სადაც პლატო შეუმჩნევლად გადადის ამ რეგიონის საერთო შემაღლებაში. ანალოგიური მდგომარეობაა სამხრეთი მიმართულებითაც, რაც რელიეფის დადაბლების მაჩვენებელია. ჩრდილო-აღმოსავლეთ გაყოლებაზე გრანტისა და რობერტსის ოლქების ტერიტორიაზე პლატო აღწევს ექსტრემალურ სიმაღლეებს, — 600 მ-ზე მეტს. ბრუკინგზისა და მუდის ოლქების ტერიტორიაზე სიმაღლე არ ცდება 550 მ-ს. აღსანიშნავია, რომ დასავლეთი კიდე აღმოსავლეთისაზე, ჩვეულებრივ, 30–60 მ-ით დაბალია. სხვა სიტყვებით, პლატოს ზედაპირი დასავლეთისკენაა დახრილი. მდინარეების მინესოტასა და ჯეიმზის ხეობების მიდამოებში დაბლდება 180 მ-მდე. მიმართულებაში პლატოს რელიეფი უსწორმასწორო ხაზობრიობით გამოირჩევა, რაც ორივე კიდეზე რამდენიმე თითქმის პარალელურად გაწოლილი ბოლო მორენების არსებობითაა განპირობებული. პატარა მდინარეებისგან განსხვავებით, ტბები მდინარე ბიგ-სუს მარჯვენანაპირეთშია თავმოყრილი. ბევრია ხელოვნური ტბაც. ტბებიდან მნიშვნელოვანია: უობეი, ბიტერი, კამპესკა, მარში, პოინსეტი, ალბერტი, ბენტონი, შეტეკი და სხვა.

ზოგადად გაბატონებულია სუბჰუმიდური კლიმატი. ატმოსფერული ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 500–550 მმ. სავეგეტაციო პერიოდი 110–140 დღეს შეადგენს. იანვრის საშუალო მინიმალური ტემპერატურა –17,2 °, მაქსიმალური –6,1 °. ივლისის საშუალო მინიმალური ტემპერატურაა 15,5 °, ხოლო მაქსიმალური 29,4 °.

გეოლოგიური თვალსაზრისით, კოტო-დე-პრერი ეროზიული შთენილია. აგებულია ცარცული ასაკის თიხაფიქლებითა და კაჭართიხნარით. საფუძვლიანადაა დაფარული მყინვარული ნაფენებით, რომელთა საერთო სიმძლავრე 275 მ აღწევს.
დაფენილია ბოლო მორენებიც. დომინანტური მკვიდრი ქანია პიერ-შეილი, რომელიც სამხრეთი კიდის გარდა, პლატოს მთელ სიგრძეზეა გავრცელებული.
პიერ-შეილი, რომელიც შედგება თიხისა და კვარცისგან, სიმშრალის დროს მტკიცე და შემჭიდროებულია. გავრცელებულია შავმიწა ნიადაგი.

კოტე-დე-პრერი აღწერა ჟოზეფ ნიკოლემ 1843 წელს, ხოლო 1 წლის შემდეგ ჯორჯ კეტლინმა. სახელი უწოდეს ფრანგმა მოგზაურებმა და ბეწვეულის მოვაჭრეებმა.
მარინა ადამია

მარინა ადამია (დ. 25 თებერვალი, 1957, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1976 წელს დაამთავრა თბილისის სამუსიკო სასწავლებელი, 1983 წელს პეტრე ჩაიკოვსკის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორია (საკომპოზიციო).

1983–1991 წლებში მუშაობდა თბილისის მუსიკალურ სასწავლებელსა და ახალციხის მუსიკალურ სკოლაში (თეორიის საგნები). 1986–1988 წლებში იყო ახალციხის დრამატული თეატრის მუსიკალური გამფორმებელი. 1992 წლიდან სწავლობდა ედინბურგის (ინგლისი) უნივერსიტეტში მუსიკის ფაკულტეტზე, 1994–2006 წლებში იყო ლექტორი (კომპოზიციაში) აქვე. 1998 წლიდან კომპოზიციის დოქტორი. 2006–2008 წლებში იყო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის „ნიჭიერთა ათწლედის“ კონსულტანტი, პარალელურად ხელმძღვანელობდა მუსიკის თეორიის და კომპოზიციის განყოფილებებს. 2009 წელს თბილისის ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში დააარსა მუსიკალური ცემტრი, რომლის დირექტორი და კომპოზიციის მიმართულების ხელმძღვანელიც იყო. დაწერილი აქვს: სავიოლინო კონცერტი (პირველი შესრულება მოსკოვში 1983 წელს). კამერულ ინსტრუმენტული ნაწარმოებები — სამი სიმებიანი კვარტეტი (1978, 1982, 1997), სონატა ვიოლონჩელოსა და ფორტეპიანოსათვის (1976), ოთხი პიესა სიმებიანი კვარტეტისათვის (1980), მუსიკა დასარტყამი ინსტრუმენტისათვის (1986), ხუთი სავიოლინო ბაგატელი ფორტეპიანოსთან ერთად (1988), ტრიო საქსოფონის, ვიოლონჩელოსა და ფორტეპიანოსათვის (1994), „გრავიტაცია“ სიმებიანი ტრიოსათვის (2000), „ “ (მუსიკა საერთო პროექტისათვის ანიმატორ ჯ. ლანგფორდსა და ქორეოგრაფ ნ. დუგლასთან ერთად. „ “ პრემიერა შედგა 2001 წელს), მუსიკა თეატრალური წარმოდგენისთვის „“ (2000, ედინბურგის საერთაშორისო ფესტივალის დაკვეთით). საორკესტრო ნაწარმოებები — ქართული ხალხური სიმღერები სიმებიანი ორკესტრისათვის (1999), „ათოვდა ზამთრის ბაღებს“, სამი პოემა 24 ხმისა და ორკესტრისათვის (1997), „ “ (2001, შოტლანდიის კამერული ორკესტრის დაკვეთით). საგუნდონაწარმოებები — ოთხი პიესა გუნდისათვის ხალხურ ტექსტებზე (1979), საგუნდო ციკლი ანა კალანდაძის ლექსებზე (1989). ვოკალური ნაწარმოებები — შვიდი სიმღერა ძველ ჩინურ პოეზიაზე სოპრანოს, ტენორისა და კამერული ანსამბლისათვის (1988), ხუთი სიმღერა მეცო–სოპრანოსა და კამერული ორკესტრისათვის (1993). მისი ნაწარმოებები შესულია კრებულში „ქართველი და გერმანელი ქალი კომპოზიტორების თანამედროვე საფორტეპიანო მუსიკა. 12/12“ (თანდართული ).
ქეთევან როსტიაშვილი

ქეთევან როსტიაშვილი (დ. 23 მარტი, 1959, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი და პედაგოგი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი 2000 წლიდან; ისტორიკოსი, ინგლისური ენის სწავლების კვალიფიკაციით. ათამდე სტატიის ავტორი.

1983 წელს დაამთავრა მოსკოვის ლომონოსოვის უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1986–1999 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა დარგში ინფორმაციის ცენტრის წამყვანი მეცნიერი თანამშრომელი; 1999-2006 წლებში ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ცენტრის მეცნიერი თანამშრომელი. წამყვანი მეცნიერი და თანამშრომელი. 2001-2002 წლებში ამერიკის უნივერსიტეტის ტრანსნაციონალური დანაშაულისა და კორუფციის კვლევით ცენტრში მიწვეული პროფესორი. 2007 წლიდან ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მოწვეული პროფესორი. მის მეცნიერულ ინტერესებს წარმოადგენს: აშშ-ს სახელმწიფო მართვის სისტემა, აშშ-ს პოლიტიკური და ეკონომიკური ისტორიის საკითხები ახალი და უახლესი პერიოდი, სოციალურ ურთიერთობათა სახელმწიფო რეგულირების ლიბერალურ-დემოკრატიული ტრადიციები, პოლიტიკური კორუფციის თეორიისა და პრაქტიკის საკითხები.
მარია პრიმაჩენკო

მარია პრიმაჩენკო (; დ. 12 იანვარი, 1908 , ბოლოტნია, კიევის გუბერნია — გ. 18 აგვისტო, 1997, ბოლოტნია, ივანკივის რაიონი, კიევის ოლქი) — უკრაინელი თვით ნასწავლი მხატვარი, რომელიც პრიმიტივიზმის სტილში ხატავდა. ის ასევე აკეთებდა ნაქარგებს და კერამიკას.

1966 წელს შევჩენკოს ეროვნული პრემიით დაჯილდოვდა. გაერთიანებული ერების განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის ორგანიზაციას 2009 წელი პრიმაჩენკოს წლად ქონდა გამოაცხადებული. მის სახელს ატარებს კიევის ქუჩა და ერთი მცირე პლანეტა. პაბლო პიკასომ პარიზში პრიმაჩენკოს გამოფენის ნახვის შემდეგ თქვა: „ქედს ვიხრი ამ ბრწყინვალე უკრაინელის მხატვრული სასწაულის წინაშე“.

პირადი ცხოვრება
მარია დაიბადა გლეხის ოჯახში და ცხოვრების უმეტესი დრო გაატარა ივანკოვის რაიონის სოფელ ბოტოლნიაში, კიევის ოლქში. სოფელი ჩერნობილიდან სამხრეთით მხოლოდ 30 კილომეტრში მდებარეობს. მხოლოდ მეოთხე კლასში იყო როდესაც პოლიომიელიტი დაემართა, რამაც მის ფიზიკურ განცითარებაზე იმოქმედა. შემდგომში ეს აისახა როგორც მის ცხოვრებაზე ასევე მის ხელოვნებაზეც.

ბავშვობაში დედა ასწავლიდა ქარგვას. გვინა 1920-იანებში და ადრეულ 1930-იანებში მარია იყო ივანკოვის კოოპერატივის ნაქარგობის ასოციაციის წევრი. მისი ნიჭი მხატვარმა ტატიანა ფლორუმ შეამჩნია და 1935 წელს კიევის უკრაინული ხელოვნების მუზეუმის ცენტრალურ ექსპერიმენტულ სახელოსნოში სამუშაოდ მიიწვია. .

შემოქმედება
მარიას ნახატები 1936 წლის პირველ სახალხო შემოქმედების რესპუბლიკურ გამოფენაზე იყო წარმოდგენილი. ეს გამოფენა ნაჩვენები იყო მოსკოვში, ლენინგრადში და ვარშავაში. მარია ამ გამოფენაში მონაწილეობისთვის პირველი ხარისხის დიპლომით დააჯილდოვეს. 1937 წელს ეს გამოფენა პარიზში იყო ნაჩვენები. 1930-იანებში მარიამ ნაქარგობიდან მხატვრობაში გადაინაცვლა და ამ პერიოდიდან მისი ნახატები მხოლოდ თეთრ ფონზეა შესრულებული. მისი გამომხატველი ხაზი ვითარდებოდა და ტრადიციულ უკრაინულ მოტივებს ახლებურად გამოსახავდა. სავარაუდოდ დაიკარგა მისი 25 ნამუშევარი. თუმცა ჟურნალისტი ტანია გონჩაროვას მიერ სოციალურ ქსელში გაკეთებული განცხადების მიხედვით ადგილობრივმა მცხოვრებლებმა რამდენიმე ნახატის ცეცხლისგან გადარჩენა შეძლეს. როგორც მარიას შვილთაშვილმა ანასტასია პრიმაჩენკომ -თან ინტერვიუში განაცხადა ადგილობრივმა მამაკაცმა ცეცხლმოდებული შენობიდან 10 ნახატი გამოიტანა.
სამფორმა აბლაბუდიანი სოკო

სამფორმა აბლაბუდიანი სოკო ( — სოკოს სახეობა აბლაბუდიანი სოკოების გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკას.

აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 9 სმ-მდე აღწევს, მრგვლად ამობურცულია, შუაში ბორცვაკით. როდესაც სველია, მუქი წითელ-ყავისფერია, ხოლო როდესაც მშრალია — მოყვითალო ან მოლურჯო-მოყვითალო-ყავისფერი. ზედაპირი აბრეშუმისებრია.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები თავიდან მოყვითალოა, შემდეგ — ჟანგისფერ-ყავისფერი.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები თავიდან მოყვითალოა, შემდეგ — ჟანგისფერ-ყავისფერი.

ფეხის სიგრძე — 3-7 სმ, სისქე — 0,8-2 სმ, ძირში ბოლქვისებურად გამსხვილებული, თეთრი, ერთი ან რამდენიმე საყელოსებრი წარმონაქმნით.

სოკოს რბილობი — თეთრი.

სპორები — თითისტარისებრი, ყავისფერი. 7-95-6 მკმ.

იზრდება ნიადაგზე, ტყეში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე. საჭმელად უვარგისია.
ლურჯანა

ლურჯანა  — სოკოს სახეობა აბლაბუდიანი სოკოების გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ ამერიკას, აზიას, ევროპას, ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიას.

ერთი წყარო მას საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, მეორე წყარო კი — არასაჭმელად. იზრდება ნიადაგზე ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად აღწერა შვედმა ბუნებისმეტყველმა კარლ ლინემ 1753 წელს როგორც . მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა ბრიტანელმა მეცნიერმა სემიუელ ფრედერიკ გრეიმ 1821 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 5-15 სმ, თავდაპირველად ნახევარსფეროსებრი, შემდგომში — ამობურცული, სიბერეში გაშლილია, ტალღისებური კიდეებით, ქეჩისებრ-ქერცლოვანი, მუქი იასამნისფერი. ლურჯანა შესულია ბელგიის, გერმანიის, პოლონეთის, დანიის, ინგლისის, რუსეთისა და ნიდერლანდების გადაშენების პირას მყოფი სახეობების ნუსხაში.

იზრდება ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, მჟავე ან ტუტე ნიადაგზე, ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად. მიკორიზას ქმნის არყთან, ვერხვთან, მთრთოლავ ვერხვთან, მუხასთან და წიფელთან. აგრეთვე შესაძლებელია გაიზარდოს ბალოტიან ადგილებში სფაგნუმის ხავსთან..

სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე

კვებითი ღირებულება
ერთი წყარო მას საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, მეორე წყარო კი — არასაჭმელად. იხმარება ახალი, მოხარშული, შემწვარი, დამარილებული ან ძმარში დაკონსერვებული. გამომდინარე იქიდან, რომ აღნიშნული სახეობა იმყოფება გადაშენების პირას, მისი შეგროვება რეკომენდირებული არა..

მსგავსი სახეობები
ნიკოლოზ ჟევახოვი

ნიკოლოზ ჟევახოვი (; დ. — გ. 16 აპრილი, 1945) — ქართველი თანამდებობის პირი, პოლიტიკოსი. მემარჯვენე–კონსერვატიული მიმართულების საზოგადო და რელიგიური მოღვაწე.

ბიოგრაფია
ნიკოლოზ ჟევახოვი იყო ვახტანგ -ის ამალაში მყოფი შიო ჯავახიშვილის შთამომავალი, რომელიც მოგვიანებით პოლტავის მაზრაში დამკვიდრა, პოლტაველი მემამულის, დავით ჟევახოვის ვაჟი, რუსული ეკლესიის მიერ წმინდანად შერაცხული ეპისკოპოს, იოასაფის ტყუპისცალი. დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი 1898 წელს, იყო პოლტავის გუბერნიის ერობის უფროსი 1902 წლიდან. 1905 წელს მიაღწია სამოქალაქო მრჩევლის ტიტულს. მისი ერთ-ერთი დამსახურება მართლმადიდებლური სამყაროს წინაშე არის წმიდა იოასაფ ბელგოროდელის ხსოვნაზე ზრუნვა. ის აგროვებდა მასალებს წმინდანის ცხოვრების შესახებ, რომელიც მას დედის მხრიდან შორეულ ნათესავად ეკუთვნოდა 1906 წლიდან. 1911 წელს მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ამ წმიდანის საეკლესიო განდიდებაში, გამოსცა წმინდანის ბიოგრაფია სამ ტომად. კიდევ ერთი დიდი დამსახურება მართლმადიდებლობის წინაშე არის მის მიერ წმინდა ნიკოლოზის სამუდამო განსასვენებლისადმი გამოჩენილი ყურადღება და ამ წმიდანისათვის შესაფერი და განსაკუთრებული პატივის მიგება, იტალიის ქალაქ ბარში ტაძრის აგება. 1910 წელს ქალაქ ბარში მოგზაურობის შემდეგ, მან შეძლო წმინდა ნიკოლოზის განსასვენებლის მიმართ რუსული მართლმადიდებლური საზოგადოების ყურადღების მიპყრობა. საიმპერატორო მართლმადიდებლური პალესტინის საზოგადოების დადგენილებით, 1910 წელს დეკანოზ ვოსტორგოვთან ერთად მივლინებულ იქნა ქალაქ ბარში მიწის ნაკვეთის ასარჩევად, რათა რუსეთიდან ჩასული მომლოცველებისათვის ტაძარი აეგოთ. 1911 წლის იანვარში მათ ეს დავალება შეასრულეს. 1911 წლის მაისში გახდა ახლადგახსნილი ბარგრადის კომიტეტის წევრი. 9 მაისს ესწრებოდა ტაძრის საძირკვლის ჩაყრას და სამშენებლო კომისიის თავმჯდომარედ დაინიშნა. ტაძრის მშენებლობაში შეტანილი დიდი წვლილისათვის 1914 წელს მიენიჭა კამერ–იუნკერის წოდება. 1917 წლის 1 იანვარს მიიღო კამერგერის წოდება. 1917 წლის 5 მარტიდან დაპატიმრებული იყო დროებითი მთავრობის განკარგულებით. განთავისუფლების შემდეგ, 1920 წლის დასაწყისამდე ცხოვრობდა პიატიგორსკში, ყოფილ პეტროგრადელ მიტროპოლიტ — „რასპუტინელ“ პიტირიმთან. 1920 წლის იანვრიდან წავიდა ემიგრაციაში. 1920 წლის ოქტომბერში ხელმძღვანელობდა ქალაქ ბარში წმიდა ნიკოლოზის მეტოქს. საზოგადოებაში სარგებლობდა "რასპუტინელისა" და "რეაქციონერის" რეპუტაციით. თავის მოგონებების წიგნში დაწვრილებით აღწერა „წითელი ტერორი“. უცხოეთში ნიკოლოზ ჟევახოვი ცდილობდა ურთიერთობის დამყარებას სერბებთან სლავური ნათესაობის, ხოლო გერმანელ მემარჯვენეებთან ნაციონალისტობის გამო.