iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რევაზ გაბიჩვაძე

რევაზ გაბიჩვაძე (დ. 11 ივლისი, 1913, თბილისი — გ. 9 ივნისი, 1999) — ქართველი კომპოზიტორი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1967).

დაიბადა მეღვინე-აგრონომის კონდრატე გაბიჩვაძის ოჯახში. 1935 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია კომპოზიციის განხრით (პროფესორ ი. ტუსკიას კლასი). 1938–1980 წლებში იყო თბილისის კონსერვატორიის პედაგოგი. დააარსა საქართველოს სახელმწიფო საესტრადო ორკესტრი და 1941–1945 წლებში იყო მისი პირველი ხელმძღვანელი; პროფესორი (1963). მნიშვნელოვანი ნაწარმოებებია: ოპერა „ნანა“ (1957), ბალეტები – „ჰამლეტი“ (1970), „მედეა“ (1975), „კაცი, რომელიც იცინის“ (1986). ოპერეტა „ჭრიჭინა“ (1952). ორატორიები – „ვეფხისტყაოსანი“ (1938), „ “ (1979); კონცერტები ვიოლინოსა და სიმფონიური ორკესტრისათვის, ჩელოსა და ორკესტრისათვის, სონატა ჩელოსა და ფორტეპიანოსათვის, საგუნდო ნაწარმოებები, საესტრადო სიმღერები, მუსიკა დრამატული სპექტაკლებისა და კინოფილმებისათვის და სხვ.

1982-1987 წლებში იყო საკავშირო კომპოზიტორთა სახლის სამხატვრო ხელმძღვანელი. 1948-1952 წლებში იყო საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის გამგეობის პასუხისმგებელი მდივანი.

ჯილდოები და აღიარება
1956 — საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1967 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
ოთარ გაბიძაშვილი

ოთარ გაბიძაშვილი (დ. 4 ოქტომბერი, 1929, წყალტუბოს რაიონი, სოფელი დერჩი — გ. 2003) — ქართველი ფილოსოფოსი.

1952 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი.

1956–1960 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი; 1969–1979 წლებში და 1994 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეთიკისა და რელიგიათმცოდნეობის კათედრის გამგე; 1979–1994 წლებში ფილოსოფიისა და ფსიქოლოგიის ფაკულტეტის დეკანი. მონაწილეობდა საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციებში: გერმანიაში, ქალაქი გისენში (1990) და ჩეხეთში ქალაქ ბრნოში (1998). 1956 წლიდან იყო ფილოსოფიის მეცნიერებათა კანდიდატი, ხოლო 1986 წლიდან კი პროფესორი.
ანდრია გაბუნია

ანდრია გაბუნია (დ. 18 ივლისი, 1907, ფოთი — გ. 31 იანვარი, 1969) — ქართველი ინჟინერი, ჰიდროტექნიკოსი, კოლხეთის ჭაობის ამოშრობის ხელმძღვანელი.

1932 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი.

1934–1938 წლებში იყო „კოლხეთმშენის“ მთავარი ინჟინერი; 1939–1940 წლებში საქართველოს მიწათმოქმედების სახალხო კომისარიატის წყალთა მეურნეობის სამმართველოს ინჟინერი; 1941–1943 წლებში წყალთა მეურნეობის კომისრის მოადგილე; 1943–1945 წლებში ფოთის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე; 1945–1949 წლებში „კოლხეთმშენის“ უფროსი; 1949–1956 წლებში სამგორის სარწყავი სისტემების მშენებლობის უფროსი და თბილისის წყალსაცავის „თბილისის ზღვის“ მშენებლობის ხელმძღვანელი. 1956 წლიდან იყო საქართველოს მელიორაციისა და წყალთა მეურნეობის მინისტრის მოადგილე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

იყო საქართველოს უმაღლესი საბჭოს და მოწვევის დეპუტატი.

მიღებული აქვს საპატიო ნიშნის და შრომის წითელი დროშის ორდენები.
შოთა გაგოშიძე

შოთა გაგოშიძე (დ. 6 ნოემბერი, 1924, თბილისი — გ. 2003) — ქართველი ისტორიკოსი, ჟურნალისტი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

1941–1945 წლებში მონაწილეობდა მსოფლიო ომში; 1948–1953 წლებში იყო გაზეთ „ახალგაზრდა კომუნისტის“ რედაქტორი; 1953 წელს ქუთაისის საოლქო გაზეთ „სტალინელის“ რედაქტორი; 1953–1956 წლებში ჟურნალ „საქართველოს კომუნისტის“ განყოფილების გამგე; 1956–1957 წლებში ჟურნალ „აგიტატორის“ რედაქტორი.1957–1964 წლებში იყო საქართველოს კომუნისტური პარტიის აგიტაციისა და პროპაგანდის განყოფილების გამგის მოადგილე, ამავე განყოფილების გამგე 1964–1966 წლებში; 1966–1973 წლებში ჟურნალ „საქართველოს კომუნისტის“ რედაქტორი; 1973 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1981 წლიდან იყო ჟურნალისტიკის ისტორიის კათედრის გამგე. 1976 წელს გახდა ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, ხოლო 1982 წელს კი პროფესორი. მიღებული აქვს საბრძოლო და სახელმწიფო ჯილდოები.

1971 წელს მიანიჭეს საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ჟურნალისტის წოდება.
ლადო გაგუა

ვლადიმერ (ლადო) იესეს ძე გაგუა (დ. 2 მაისი, 1860, სენაკის რაიონი, სოფელი კოტიანეთი — გ. 25 ივლისი, 1944) — ქართველი პედაგოგი, პუბლიცისტი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის საოსტატო სემინარია 1884 წელს. მუშაობდა საქართველოს ქალაქებსა და სოფლებში (ნოსირი, წალენჯიხა, ხობი, ყულევი, ფოთი, სენაკი) მასწავლებლად; 1916 წელს იყო სენაკის მაზრის სახალხო განათლების მთავარი ინსპექტორი და ქუთაისის გუბერნიის სახალხო სკოლების ინსპექტორი; 1918–1929 წლებში სენაკის სამაზრო განათლების განყოფილების გამგე. 1901 წელს მისი მეურვეობით და ხარჯით სოფელ კოტიანეთში აშენდა სასკოლო შენობა და გაიხსნა სახალხო სკოლა, რომელიც ახლა მისი სახელობისაა.
სვიმონ გამსახურდია

სვიმონ გამსახურდია (დ. 1929, თბილისი; გ. 2006) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

იყო სულხან–საბა ორბელიანის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საქართველოს ისტორიის კათედრის გამგე. უმაღლესი სკოლის დამსახურებული მუშაკი.

სადისერტაციო თემა — „სწავლა–განათლება ძველ საქართველოში, უძველესი დროიდან საუკუნემდე“.

მიღებული აქვს ღირსების ორდენი და იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პრემია.
ალექსანდრე გამყრელიძე

ალექსანდრე გამყრელიძე (დ. 30 ოქტომბერი, 1918, ონის რაიონი, სოფელი ჯინჭვისი — გ. 29 ივლისი, 1971) — ქართველი ფილოლოგი, ლიტერატურათცოდნე.

1941 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის ინგლისური ენისა და ლიტერატურის განყოფილება.

1945–1965 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტის წყაროთმცოდნეობის განყოფილების უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი; 1965–1971 წლებში ხელნაწერთა ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე; ლიტერატურათცოდნე, 1948 წლიდან ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი.
გერონტი გასვიანი

გერონტი ალექსანდრეს ძე გასვიანი (დ. 15 აგვისტო, 1929, სოფელი ხალდე, მესტიის რაიონი, საქართველოს სსრ — გ. 31 ოქტომბერი, 2012, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1949 წელს დაამთავრა მესტიის პედაგოგიური ტექნიკუმი და იმავე წელს სწავლა განაგრძო სტალინის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ისტორიის ფაკულტეტზე, რომელიც წარმატებით დაამთავრა 1953 წელს. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობა დაიწყო მარქსიზმის საღამოს უნივერსიტეტში ჯერ სასწავლო ნაწილის ხელმძღვანელად, შემდეგ — დირექტორად. 1959 წელს იგი გადაიყვანეს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიაში ასპირანტურის განყოფილების გამგედ და პრეზიდიუმის სწავლულ მდივნად სამეცნიერო კადრების მომზადების დარგში. 1969 წელს გ. გასვიანი სამუშაოდ გადავიდა საქართველოს აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში, სადაც დაინიშნა კავკასიის ხალხთა ისტორიის განყოფილების გამგედ. ბოლო წლებში კი იყო კავკასიისა და ევროპის ხალხებთან ურთიერთობის სექტორის ხელმძღვანელი. ამ პერიოდში იგი აქტიურად ხელმძღვანელობდა სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიურ უნივერსიტეტს, სადაც კითხულობდა ლექციებს საქართველოსა და კავკასიის ისოტორიაზე. გამოქვეყნებული აქვს 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის 18 მონოგრაფია.

გ. გასვიანმა 1959 წელს დაიცვა საკანდიდატო, ხოლო 1974 წელს სადოქტორო დისერტაცია („დასავლეთ საქართველოს მთიანეთის ისტორიის საკითხები -სს“). 1989 წელს მას მიენიჭა პროფესორის წოდება.

გასვიანის კვლევების ძირითადი ობიექტი იყო შუასაუკუნეების დასავლეთ საქართველოს მთიანეთის ისტორიისა და ეთნოგრაფიის საკითხები, კერძოდ რაჭა-ლეჩხუმის ჯერ კიდევ ნაკლებად შესწავლილი პრობლემები. სვანური ენის ცოდნამ, მას საშუალება მისცა გასცნობოდა და შეესწავლა ახალი დოკუმენტური მასალები და გამოქვეყნებული სტატიებისა და მონოგრაფიების სახით მიეწოდებინდა სამეცნიერო წრეებისა და ფართო საზოგადოებისათვის.

გ. გასვიანმა თავისი მეცნიერული ნაშრომებით გადატრიალება მოახდინა სვანეთის ისტორიის გაგებასა და შეფასებაში. მეცნიერთა მიერ, მანამდე თუ სვანეთი განიხილებოდა, როგორც საქართველოს ერთ-ერთი ჩამორჩენილი, პირველყოფილი გვაროვნული წყობილების კუთხე, ახლა ასეთი შეფასება უარყოფილია. გ. გასვიანმა მეცნიერულად დაასაბუთა, რომ შუასაუკუნეების სვანეთი ხასიათდებოდა საქართველოს ბარში არსებული ფეოდალური წყობილების ნიშნებით.

პროფესორ გ. გასვიანს დიდი მეცნიერული სამუშაო აქვს ჩატარებული აფხაზეთის ისტორიის შესწავლისა და მისი პოპულარიზაციის საკითხებზე. ამ სფეროში განსაკუთრებული დამსახურებისათვის იგი არჩეული იყო აფხაზეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსად.

გეორნტი გასვიანის მეცნიერულ შემოქმედებაში საპატიო ადგილი უკავია ჩრდილოეთ კავკასიის ხალხთა ისტორიის შესწავლის საკითხებს. ამ თემაზე მისი ნამუშევრებიდან აღსანიშნავია მონოგრაფია — „ჩრდილო კავკასიის ხალხები უძველესი დროიდან საუკუნემდე“, რომელშიც თვალსაჩინო ადგილი უკავია ქართველთა, პირველ რიგში, სვანთა სამეურნეო, კულტურულ და ნათესაურ ურთიერთობებს.

1999 წელს პროფესორი გერონტი გასვიანი ნაყოფიერი მეცნიერული შემოქმედებითი მოღვაწეობისა და ქართულ ისტორიოგრაფიაში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისათვის საქართველოს პრეზიდენტმა „ღირსების ორდენით“ დააჯილდოვა.

გერონტი გასვიანი გარდაიცვალა თბილისში 2012 წლის 31 ოქტომბერს. დაკრძალულია საბურთალოს სასაფლაოზე.
გოჩა ჯაფარიძე

გოჩა ჯაფარიძე (დ. 10 ივლისი, 1942, თბილისი, — გ. 15 ნოემბერი, 2020) — ქართველი ისტორიკოსი, თსუ-ს პროფესორი, ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის სასწავლო-სამეცნიერო ინსტიტუტის ხელმძღვანელი, ისტორიკოსი, ორიენტალისტი, დიპლომატი.

ბიოგრაფია
1964 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

1968 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გ. წერეთლის სახელობის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის უმცროსი, უფროსი და წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1979-1983 წლებში დამასკოში (სირიის არაბთა რესპუბლიკა) სსრკ კულტურის ცენტრის დირექტორი; 1991-1998 წლებში თბილისის აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტის პრორექტორი; 1995-1998 და 2004-2007 წლებში აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის ახალი და უახლესი და შუა საუკუნეების განყოფილებების გამგე; 1998-2004 წლებში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი ეგვიპტის არაბთა რესპუბლიკაში; 2005-2007 წლებში თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობისა და ჰუმანიტარული ფაკულტეტების დეკანი, სრული პროფესორი; 2007-2008 წლებში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ქუვეითსა და სპარსეთის ყურის სხვა ქვეყნებში (საუდის არაბეთი, ბაჰრეინი, ყატარი, ომანი, არაბთა გაერთიანებული საამიროები), ხოლო 2009-2010 წლებში ეგვიპტისა და სირიის არაბთა რესპუბლიკებში. არის ავტორი მონოგრაფიებისა: „ნარკვევი ქართული მეტროლოგიის ისტორიიდან - სს.“ (1973), „საქართველო და მახლობელი აღმოსავლეთის ისლამური სამყარო - ს-ის მესამედში“ (1995), „ახალი მასალები ს-ის ეგვიპტის ეპიგრაფიკისათვის“ (თანაავტორი ა. სილაგაძე, 2002); სტატიების კრებულისა — „ძიებანი საქართველოსა და ახლო აღმოსავლეთის ისტორიაში“ (2012); ხელმძღვანელი და ერთ-ერთი ძირითადი ავტორი წიგნისა „ისლამი. ენციკლოპედიური ცნობარი“ (1999); სცენარის ავტორი ფილმებისა „სირია ქართველების თვალით“ (რეჟ. გ. ბარნოვი) და „ქართველი მამლუქები ეგვიპტეში“ (რეჟ. მ. კოკოჩაშვილი).

სადოქტორო დისერტაციის თემა —– „საქართველო და მახლობელი აღმოსავლეთის ისლამური სამყარო - ს-ის მესამედში“, დაიცვა 1994 წელს.
გარდაიცვალა 2020 წლის 15 ნოემბერს.
სიუხვის რქა

სიუხვის რქა — სიუხვისა და ხვავრიელების სიმბოლო ანტიკურ მითოლოგიაში. მითების თანახმად, იგი არის თხის, ამალთეას რქა. ამალთეას ქძით ნიმფები კვებავდნენ ყრმა ზევსს, როდესაც მას მალავდნენ კრონოსისგან. ამალთეას შემთხვევით მოუტეხია რქა, რომელიც მერე ზევსმა აჩუქა თავის აღმზრდელ ნიმფებს. სხვა სიუჟეტის თანახმად, ამალთეას რქის ფასად ღვთაება აქელოემ ჰერაკლესაგან დაიბრუნა საკუთარი რქა, რომელიც ორთაბრძოლაში მოტეხა ჰერაკლემ. ამალთეას რქა ჰერაკლემ აჩუქა ნაიდებს, რომელთაც იგი ყვავილებით და ნაყოფით აავსეს და ნაყოფიერების ძალებს შესწირეს.

სიუხვის რქის ანარეკლი გვხვდება საქართველოს მითოლოგიაშიც. აქ რქა აღნიშნავს ყოველგვარ წამონაზარდს, მცენარეულს თუ ცხოველურს (მაგალითად ვაზის რქა). სიუხვის რქის გამოსახულებები გვხვდება ქართულ არქეოლოგიურ ძეგლებზე.
კამოსი

კამოსი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეჩვიდმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1555 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1550 წელს. კამოსი სამეფო ტახტზე სეკენენრა ტაას შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 1550 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ ეგვიპტის სამეფო ტახტზე იაჰმეს ავიდა.
ნებერეაუ I

ნებერეაუ — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთექვსმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1627 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1601 წელს. ნებერეაუ სამეფო ტახტზე მენტუჰოტეპ -ის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 1601 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ ეგვიპტის სამეფო ტახტზე ნებერეაუ ავიდა.
ბებიანხი

ბებიანხი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთექვსმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1603 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1591 წელს. თუმცა არსებობს სხვა მოსაზრებაც, რომ მისი მმართველობა ძვ.წ. 1600 წელს დაიწყო და ძვ.წ. 1588 წელს დასრულდა. ბებიანხი სამეფო ტახტზე ნებერეაუ -ის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 1591 ან ძვ.წ. 1588 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ ეგვიპტის სამეფო ტახტზე სეხემრე შედვასტი ან პეპი ავიდა.
სუმელა

სუმელის მონასტერი (, ; ) — - საუკუნის მართლმადიდებლური მონასტერი ტრაპიზონთან ახლოს. საუკუნიდან 1931 წლამდე მონასტერში დაცული იყო სუმელას ღვთისმშობლის ხატი, რომელიც გადმოცემის თანახმად, ლუკა მახარებლის მიერაა დაწერილი.

სახელწოდება სუმელა ერთ-ერთი ვერსიით ბერძნულია და „შავ მთას“ აღნიშნავს. მეორე ვერსიის თანახმად სიტყვა „სუმელა“ ლაზურია და „სამებას“ ნიშნავს.

ისტორია
მონასტრის დამაარსებლად ითვლება ათენელი მღვდელი ბარნაბე (375-395 წლები), ხოლო საუკუნეში, არაბების დამანგრეველი თავდასხმის შედეგად დანგრეული მონასტერი აღუდგენია წმინდა სოფრონს.

ბიზანტიის მმართველობის ეპოქაში მონასტერი სარგებლობდა რამდენიმე იმპერატორების კეთილგანწყობით, ხოლო ტრაპიზონის იმპერიის პერიოდში (1204-1461 წლები) იყო საკმაოდ მდიდარი და გავლენიანი ადგილი. ტრაპიზონის იმპერიის დაპყრობის შემდეგ სუმელას მონასტერი ოსმალეთის სულთნების ხელში გადავიდა.

მონასტერმა აყვავების მწვერვალს მიაღწია - საუკუნეებში.

1877 წლის 13 დეკემბერს მონასტერი გაიქურდა მძარცველების მიერ. ძარცვას გადაურჩა მხოლოდ ღვთისმშობლის ხატი, რომელიც მონასტრის ბერებს საგულდაგულოდ ჰქონდათ გადამალული.

მას შემდეგ, რაც საბერძნეთმა და თურქეთმა ლოზანის კონფერენციის დებულებების თანახმად მოახდინეს მოსახლეობის გაცვლა, სუმელადან ბერძნები გადასახლდნენ, რამაც გამოიწვია სამონასტრო ცხოვრების შეწყვეტა. 1931 წლის 14 ნოემბერს გადამალული მონასტრის რელიქვიები, მათ შორის სასწაულმოქმედი ღვთისმშობლის ხატი, სამალავიდან იქნა გამოტანილი და გადატანილ იქნა საბერძნეთში. დღეს იგი ინახება მაკედონიის ქალაქ ვერიას ტაძარში.

საუკუნეების განმავლობაში სუმელას მონასტერი ითვლებოდა არა მარტო ბერძნების, არამედ ქრისტიანული სამყაროს წმინდა ადგილად, თუმცა თურქეთის ხელისუფლება მეტად მტრულად შეხვდა მართლმადიდებელ მომლოცველებს. მონასტრის მოლოცვა პირველად შესაძლებელი გახდა მხოლოდ 2007 წელს. 2009 წლის 22 ნოემბერს მოსკოვში ერთმანეთს შეხვდნენ თურქეთის სახალხო კრების თავმჯდომარე მეჰმედ ალი-შაჰინი და რუსეთის დუმის დეპუტატი, პარლამენტთაშორისი კომისიის კოორდინატორი ივან სავიდი (დაბადებული საქართველოში, სოფელ სანთაში). შეხვედრაზე განიხილეს მომლოცველთა პრობლემები, მათ შორის 2009 წლის 15 აგვისტოს ტრაპიზონის აეროპორტში მომხდარი ინციდენტი, როდესაც მართლმადიდებელ მღვდელს გახადეს ანაფორა და აჰყარეს ჯვარი, თითქოსდა ხელისუფლების ბრძანების მიხედვით.

2010 წელს თურქეთის კულტურის სამინისტრომ კონსტანტინოპოლის პატრიარქის ბართლომე -ის თხოვნის საფუძველზე ნება დართო მონასტერში აღედგინათ 1922 წელს შეწყვეტილი ღვთისმსახურება. 2010 წლის 15 აგვისტოს, ღვთისმშობლის მიძინების დღეს, პატრიარქმა აღავლინა ლიტურგია სხვადასხვა ქვეყნის მომლოცველებთან ერთად.

2000 წლის 25 თებერვლიდან მონასტერი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში.

გალერეა
დედუმოს I

დედუმოს — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთექვსმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. უცნობია თუ როდის დაიწყო და დასრულდა დედუმოს -ის მმართველობა, ან რამდენს ხანს იმეფა. დედუმოს სამეფო ტახტზე ბებიანხის ან მონტემსაფის შემდეგ ავიდა, დედუმოს -ის შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე დედუმოს ავიდა.
დედუმოს II

დედუმოს — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთექვსმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. უცნობია თუ როდის დაიწყო და დასრულდა დედუმოს -ის მმართველობა, ან რამდენს ხანს იმეფა, ცნობილია, რომ ის დაახლოებით ძვ.წ. 1588 ან ძვ.წ. 1582 წლისთვის მეფობდა. დედუმოს სამეფო ტახტზე დედუმოს -ის შემდეგ ავიდა, დედუმოს -ის შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე მონტემსაფი ავიდა.
მონტემსაფი

მონტემსაფი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთექვსმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. უცნობია თუ როდის დაიწყო და დასრულდა მონტემსაფის მმართველობა, ან რამდენს ხანს იმეფა, ცნობილია, რომ ის დაახლოებით ძვ.წ. 1590 წლისთვის მეფობდა. მონტემსაფი სამეფო ტახტზე დედუმოს -ის შემდეგ ავიდა, მის შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე მენტუჰოტეპ ავიდა.
ზაქათალის ნაკრძალი

ზაქათალის ნაკრძალი — სახელმწიფო ნაკრძალი აზერბაიჯანში. მდებარეობს ზაქათალის რაიონში. ნაკრძალი შეიქმნა 1929 წელს და მისი მიზანი მთის ტყიანი ლანდშაფტების დაცვა იყო. მდებარეობს აზერბაიჯანის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 600-3600 მეტრამდე ზონაში. გავრცელებულია ვერხვი, ჭალის მუხა, ქართული მუხა, რცხილა, წიფელი, თელა, ცაცხვი, იფანი, წაბლი. ცხოველებიდან ბინადროს ჯიხვი, კავკასიური ირემი, არჩვი, გარეული ღორი, დათვი, კვერნა, შურთხი და სხვა. მისი ფართობია 25 200 ჰა, საიდანაც ტყეებს უკავია 15 772 ჰა, მინდვრებს — 5830 ჰა

ფლორა და ფაუნა
ნაკრძალში 800-ზე მეტი სახეობის მცენარე იზრდება.

ტყის ქვედა საზღვარზე (1200 მ-მდე) იზრდება იბერიული მუხა, ნეკერჩხალი, და სხვა ჯიშის ხეები, რომლებიც შერეულ ტყეს ქმნიან. ტყეში მცირე ზომის ხეებსა და ბუჩქებში ბევრი კენკროვანი მცენარე იზრდება — თხილი, კუნელი, შინდი, უცვეთელა, იელი, ზღმარტლი და სხვ.

საშუალოდ ტყის სარტყელში (1200—1800 მ) აღმოსავლური წიფლის ხელშეუხებელი ტყეებია (ნაკრძალის 75 %-ზე მეტ ფართობზე), ხეების საშუალო ასაკი 150 წელია. მდინარეების ხეობებში იზრდება შავი მურყანი, ზედა ტერასებზე — მრავალსაუკუნოვანი ცაცხვები, კაკლის ხეები, ხურმა, თხილი, ველური ბალი.

ტყის სარტყლის ზედა დანოტივებულ ნაკვეთებზე (2000 მ-მდე) იზრდება ნეკერჩხლისა და შერეული (საყვირის ხე, წიფელი, ცირცელი, არყის ხე) ტყეეები, რომლებსაც ცვლიან მაღალმთიანი მუხნარები, არყის მეჩხერი ტყეები და კავკასიური როდოდენდრონის ბუჩქნარები. აქვე გვხვდება ფიჭვი ტყეებით დაკავებული მცირე მონაკვეთი.

სუბალპური მთის ზოლის ფერდობი დაფარულია მაღალი ტანის ბალახებით, მწვანე მინდვრებით, რომლებიც გამოიყენება როგორც საძოვრები დაღესტნელი ჯიხვების, კეთილშობილი ირმებისა და შველების მიერ. 2400 მეტრის სიმაღლის გადასახედიდან ფართოდაა გადაჭიმული ალპური მინდვრები.

ნაკრძალში არის 37 სახეობის ძუძუმწოვარა ცხოველი (ირმები, ტახები, დათვები, კვერნები, თახვები, ტყის კატები, ფოცხვერები), 8 სახეობის ამფიბია, 12 სახეობის რეპტილია, 104 სახეობის ფრინველი.
მენტუჰოტეპ VI

მენტუჰოტეპ — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთექვსმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. უცნობია თუ როდის დაიწყო და დასრულდამენტუჰოტეპ -ის მმართველობა, ან რამდენს ხანს იმეფა, ცნობილია, რომ ის დაახლოებით ძვ.წ. 1585 წლისთვის მეფობდა. მენტუჰოტეპ სამეფო ტახტზე მონტემსაფის შემდეგ ავიდა, მის შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე სენუსერტ ავიდა.
სენუსერტ IV

სენუსერტ — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთექვსმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. უცნობია თუ როდის დაიწყო და დასრულდა სენუსერტ -ის მმართველობა, ან რამდენს ხანს იმეფა. არსებობს მოსაზრება, რომ სენუსერტ სამეფო ტახტზე მენტუჰოტეპ -ის შემდეგ ავიდა, თუმცა არსებობს სხვა მოსაზრებაც, რომლის მიხედვითაც სენუსერტ -ის შემდეგ ეგვიპტის სამეფო ტახტზე მენტუჰოტეპ ავიდა.
ნეჰესი

ნეჰესი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთოთხმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. უცნობია თუ როდის დაიწყო და დასრულდა ნეჰესის მმართველობა, ან რამდენს ხანს იმეფა, ცნობილია, რომ ის დაახლოებით დაახლოებით ძვ.წ. 1705 წლისთვის მეფობდა. ნეჰესი სამეფო ტახტზე სავარაუდოდ შეშის შემდეგ ავიდა, მის შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე სავარაუდოდ ხახერეუერე ავიდა.
მერიჰათორი

მერიჰათორი ან მერიტ-ჰათორი — ძველი ეგვიპტის მეათე დინასტიის ფარაონი პირველი გარდამავალი პერიოდის განმავლობაში. იგი განიხილება, როგორც დინასტიის ფუძემდებელი. მას უნდა დაეწყო მეფობა ძვ. წ. 2130 წელს.

არსებობს დავა მის სახლთან დაკავშირებით: რადგანაც „ჰათორის“ ნიშანი ნაწილობრივ დაზიანებულია, ზოგიერთი ავტორი, მათ შორის ედუარდ ბროვარსკი, მიიჩნევს, რომ მისი ნამდვილი სახელი შესაძლოა იყოს მერიბრი, რომელიც ერთგვარად უფრო ახლოსაა მემფისის ტრადიციასთან. გარდა ამისა, ზოგიერთი ეგვიპტოლოგი, რომელიც მხარს უჭერს ალტერნატიულ აზრს და მერიჰათორს აიგივებს თავის მემკვიდრესთან ნეფერკარა -სთან. არ არის გასაკვირი, რომ ფარაონი ნეფერკარა-მერიბრი ჩაითვალოს დინასტიის ფუძემდებლად.
მერჯეფარე

მერჯეფარე — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთოთხმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო დაახლოებით ძვ.წ. 1704 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1699 წელს, მან დაახლოებით 3-4 წელი იმეფა. მერჯეფარე სამეფო ტახტზე სეჰებრეს შემდეგ ავიდა, მის შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე სევაჯკარე ავიდა.
სევაჯკარე III

სევაჯკარე — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთოთხმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. უცნობია თუ როდის დაიწყო და დასრულდა სევაჯკარე -ის მმართველობა, ან რამდენს ხანს იმეფა, ცნობილია, რომ ის დაახლოებით დაახლოებით ძვ.წ. 1699 წლისთვის მეფობდა. სევაჯკარე სამეფო ტახტზე მერჯეფარეს შემდეგ ავიდა, მის შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე ნერჯეფარე ავიდა.
სეხეფერენრე

სეხეფერენრე — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთოთხმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. უცნობია თუ როდის დაიწყო და დასრულდა სეხეფერენრეს მმართველობა, ან რამდენს ხანს იმეფა, ცნობილია, რომ ის დაახლოებით დაახლოებით ძვ.წ. 1690 ან ძვ.წ. 1649 წლისთვის მეფობდა. სეხეფერენრეს წინამორბედი ფარაონის სახელი დღეისათვის დაკარგული, მის შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე სავარაუდოდ ჯედხერეუერე ავიდა.
ნეფერკარა VIII

ნეფერკარა — ძველი ეგვიპტის მეათე დინასტიის მეორე ფარაონი (დაახლოებით ძვ. წ. 2130-2040), პირველი გარდამავალი პერიოდის განმავლობაში.

იგი თავის თავს დინასტიის ფარაონის, პეპი ნეფერკარას ლეგიტიმურ მემკვიდრედ მიიჩნევდა. მას ჰყავდა ბევრი მოსახელე მეშვიდე და მერვე დინასტიებში. იგი სავარაუდოდ იყო მერვე მეფე. აქედან გამომდინარე ეწოდა მას , თუმცა, მისი ზოგიერთი წინამორბედი არის წოდებული როგორც ნეფერკარა (მაგალითად ნეფერკარა ტერერუ და ნეფერკარა ხენდუ). მისი მეფობა დასტურდება მხოლოდ და მხოლოდ ტურინის მეფეთა სიაში, მას შემდეგ, რადგან ვერცერთმა არქეოლოგმა ვერ აღმოაჩინა მის შესახებ რაიმე. საეჭვოა, რომ ნეფერკარა და ამოუცნობი მეფე კა-ნეფერ-რა, რომლებიც მოხსენიებულნი არიან ნომარქ ანხტიფის სამარხში, არის ერთი და იგივე პიროვნება. გარკვეულწილად სავარაუდოა, რომ კა-ნეფერ-რა იყოს მეცხრე დინასტიის ფარაონი ნეფერკარა .
ბებნუმი

ბებნუმი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთოთხმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. უცნობია თუ როდის დაიწყო და დასრულდა ბებნუმის მმართველობა, ან რამდენს ხანს იმეფა, ცნობილია, რომ ის დაახლოებით დაახლოებით ძვ.წ. 1690 ან ძვ.წ. 1649 წლისთვის მეფობდა. ბებნუმი სამეფო ტახტზე ანატი ჯედკარას შემდეგ ავიდა, მის შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე ნებმაატრე ავიდა.
ვაჰკარე ხეთი

ვაჰკარე ხეთი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეათე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა პირველი გარდამავალი პერიოდის დროს. უცნობია ტუ რომელ წელს დაიწყო ვაჰკარე ხეთის მმართველობა და რომელ წელს დასრულდა, თუმცა ცნობილია, რომ მან დაახლოებით 50 წელი იმეფა. ვაჰკარე ხეთი სამეფო ტახტზე ნეფერკარა -ის შემდეგ ავიდა, მის შემდეგ კი ეგვიპტის ახალი ფარაონი მერიკარა გახდა.
საკირჰერი

საკირჰერი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთხუთმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. უცნობია თუ როდის დაიწყო და დასრულდა საკირჰერის მმართველობა, ან რამდენს ხანს იმეფა. საკირჰერი სამეფო ტახტზე სავარაუდოდ სალიტისის შემდეგ ავიდა, მის შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე სავარაუდოდ ხიანი ავიდა.
აპეპი (ფარაონი)

აპეპი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთხუთმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1575 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1540 წელს, მან დაახლოებით 35 წელი იმეფა. აპეპი სამეფო ტახტზე ხიანის შემდეგ ავიდა, მის შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე ხამუდი ავიდა.
ხამუდი

ხამუდი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთხუთმეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1534 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1534 წელს ან დაიწყო ძვ.წ. 1541 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1540 წელს. ხამუდი სამეფო ტახტზე აპეპის შემდეგ ავიდა, მის შემდეგ კი ეგვიპტის სამეფო ტახტზე უკანასკნელი ჰიქსოსელი ფარაონი ავიდა, რომელიც მოგვიანებით ფარაონმა იაჰმეს -მა გააძევა.