iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კონსტანტინოს ველიოსი

ბარონი კონსტანტინოს დიმიტრიუ ველიოსი (, დ. 7 მარტი, 1772, ვლასტი — გ. 23 დეკემბერი, 1837, ვენა) — ცნობილი ბერძენი მეცენატი და მთარგმნელი, ათენის არქეოლოგიური საზოგადოების შექმნის ინიციატორი.

ბიოგრაფია
კონსტანტინოს დიმიტრიუს ველიოსი დაიბადა 1772 წელს სოფელ ვლასტში, თუმცა ის თავის სამშობლოდ ყოველთვის სოფელ გრამოს მიიჩნევდა, რომელიც მდებარეობდა იმავე სახელწოდების მთის ქედზე კასტორიის ნომში. ეს სოფელი თურქ-ალბანელებმა მის დაბადებამდე სამი წლით ადრე, 1769 წელს, დაანგრიეს.

რუსული ფლოტისა პირველმა არქიპელაგის ექსპედიციამ ბერძნების მღელვარება და აჯანყება (პელოპონესის აჯანყება) გამოიწვია. ამავდროულად, ამ მოვლენებს ოსმალური ტერორის ახალი ტალღა მოყვა, რომელმაც მოიცვა არა მხოლოდ აჯანყების ეპიცენტრი (პელოპონესი), არამედ ყველა ბერძნული მიწა, მათ შორის ჩრდილოეთ ეპირი და მაკედონია. კასტორიის ნომის ამ კუთხეში, გრამოსი და კიდევ 6 სოფელი მთლიანად დაინგრა და მოსახლეობა იძულებული იყო დაეტოვებინა ისინი. ლტოლვილები თავშესაფრის ძიებაში მთელს დასავლეთ მაკედონიასა და ეპირში გაიფანტენენ. 1776 წელს ველიოსის ოჯახი ვლასტიდან კონსტანტინოპოლში გადავიდა, მაგრამ მალევე, მოკლევადიანი ყოფნის შემდეგ, დუნაის სამთავროებში (ვლახეთი-მოლდავეთი) გაემგზავრა. აქ გაიზარდა კონსტანტინოს ველიოსი, მიიღო განათლება და ვაჭრობაში წარმატებას მიაღწია. უკვე დიდი სიმდიდრის მფლობელმა, იგი ვენაში (ავსტრო-უნგრეთის იმპერია) გადასახლდა. 1817 წელს ავსტრიის იმპერატორმა (ავსტრიის იმპერია) მას ბარონის ტიტული უბოძა. აქ, ვენაში, ველიოსმა ქველმოქმედების აქტიური საქმიანობაც დაიწყო. 1821 წლის საბერძნეთის რევოლუციას ველიოსი გულგრილი არ დაუტოვებია. მან მატერიალურად დაუჭირა ბერძენ მებრძოლებს მხარი, განსაკუთრებით კი — მის სამშობლოში, მაკედონიაში. ბერძნული სახელმწიფოს აღდგენის შემდეგ, 1836 წელს, ბარონი კონსტანტინოს ველიოსი პატივით იქნა მიღებული ოტონის (ბერძნეთის მეფე ოტონი) მიერ ათენში. იქ ველიოსი გაეცნო კირიაკოს პიტაკისს, რომელიც არქეოლოგიური სამსახურის ხელმძღვანელი იყო. შეხვედრა კირიაკოს პიტაკისთან, რომელმაც გააცნო მას ათენის არქეოლოგიური ძეგლები, აღაფრთოვანა და შთააგონა ველიოსი, რომ შეექმნა და ფინანსურად დაეჭირა მხარი ათენის არქეოლოგიური საზოგადოებისთვის, 1837 წელს.

ველიოსის ქველმოქმედების ობიექტები იყო ვენა, მაკედონია და ათენი. ათენის მუნიციპალიტეტს, სხვა საჩუქრებთან ერთად, მან მიწის ნაკვეთები უბოძა აქტიური მშენებლობის პერიოდში, ნაფპლიონიდან დედაქალაქის აქ გადმოტანის შემდეგ. აღსანიშნავია, რომ ველიოსმა მიწები მუნიციპალიტეტს მაშინ აჩუქა, როდესაც მიწა გაძლიერებული სპეკულაციის საგანი გახდა.

ბარონი ველიოსი გარდაიცვალა ვენაში, 1838 წელს. ბერძნულ ქალაქ პოლიგიროსში, ქალკედონის ნახევარკუნძულზე, ცენტრალურ მაკედონიაში, დადგმულია მისი ბიუსტი წარწერით: „ბარონი კონსტანტინოს დ. ველიოსი (1772-1837). მაკედონელი მებრძოლების კეთილისმყოფელი ბერძნული რევოლუციის პერიოდში, 1821 წელს“.

მთარგმნელი
1792 წელს, კონსტანტინოს ველიოსმა ვენაში ბერძნულ ენაზე თარგმნა და გამოსცა დანიელ დეფოს რომანი „რობინზონ კრუზო“. იგი წარმოადგენს უნიკალურ ბიბლიოგრაფიულ დოკუმენტს. იმ პერიოდის ბეჭდვითი სტილი, ტიპოგრაფია და დეკორი ხშირად ასახავდა როგორც ევროპულ ესთეტიკას, ასევე ბერძნულ ეროვნულ იდენტობას — განსაკუთრებით დიასპორაში მცხოვრები ბერძნული ინტელიგენციის მიერ გამოცემულ წიგნებში.
უილიამსბურგი (ვირჯინია)

უილიამსბურგი — დამოუკიდებელი ქალაქი (ანუ არ შედის რომელიმე ოლქში) აშშ-ის ვირჯინიის შტატში. 2020 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა შეადგენდა 15425 კაცს. ვირჯინიის ნახევარკუნძულზე მდებარე უილიამსბურგი მდებარეობს ჰემპტონ როუდის მეტროპოლიტენის ჩრდილოეთ ნაწილში. მას ესაზღვრება ჯეიმს სიტის ოლქი დასავლეთიდან და სამხრეთით და იორკის ოლქი აღმოსავლეთიდან.

უილიამსბურგი დააარსეს ინგლისელმა ახალმოსახლეებმა 1632 წელს, როგორც გამაგრებული დასახლება მაღალ ადგილზე მდინარეებს ჯეიმსსა და იორკს შორის, მათი შტაბ-ბინა ჯეიმსთაუნიდან მოშორებით. ქალაქი ფუნქციონირებდა როგორც ვირჯინიის კოლონიისა და თანამეგობრობის დედაქალაქი 1699 წლიდან 1780 წლამდე და გახდა ვირჯინიის პოლიტიკური მოვლენების ცენტრი, რომელიც გამოიწვია ამერიკის რევოლუცია. 1693 წელს დაარსებული უილიამისა და მერის კოლეჯი არის მეორე უძველესი უმაღლესი სასწავლებელი შეერთებულ შტატებში. აშშ-ს ცხრა კოლონიური კოლეჯიდან ის ერთადერთია, რომელიც მდებარეობს ამერიკის სამხრეთ ნაწილში. მის კურსდამთავრებულებს შორისაა აშშ-ს სამი პრეზიდენტი, ისევე როგორც მრავალი სხვა მნიშვნელოვანი პიროვნება ისტორიის დასაწყისში.

ქალაქის ეკონომიკა დაფუძნებულია ტურიზმზე — კოლონიური უილიამსბურგით, ქალაქის აღდგენილი ისტორიული ტერიტორია. ახლომდებარე ჯეიმსთაუნთან და იორკთაუნთან ერთად, უილიამსბურგი წარმოადგენს ისტორიული სამკუთხედის ნაწილს, რომელიც ყოველწლიურად იზიდავს ოთხ მილიონზე მეტ ტურისტს. თანამედროვე უილიამსბურგი ასევე არის საუნივერსიტეტო ქალაქი, დასახლებული დიდწილად უილიამისა და მერის სტუდენტებით, პროფესორ-მასწავლებლებითა და პერსონალით.
ვირჯინიის ნახევარკუნძული

ვირჯინიის ნახევარკუნძული ( ან ) — ნახევარკუნძული აშშ-ის აღმოსავლეთ სანაპიროზე.

გეოგრაფია
ნახევარკუნძული მდებარეობს ვირჯინიის შტატში, ჩესაპიკის ყურის სანაპიროზე. ჩრდილოეთით მდინარე იორკი გამოყოფს ვირჯინიის ნახევარკუნძულს შუა ნახევარკუნძულისგან, ხოლო სამხრეთით მდინარე ჯეიმსი გამოყოფს ნახევარკუნძულს მატერიკიდან.

ნახევარკუნძული ამჟამად შეიცავს ოთხ დამოუკიდებელ ურბანულ არეალს (ჰემპტონი, ნიუპორტ ნიუსი, პოკუსონი და უილიამსბურგი) და ორ ოლქს (ჯეიმს სიტი და იორკი).
გარდამავალი სახლი

დომუს ტრანსიტორია (გარდამავალი სახლი) — რომის იმპერატორ ნერონის (მმ. 54-68) პირველი სასახლე, რომელიც დაზიანდა ან განადგურდა რომის დიდი ხანძრის დროს, ახ. წ. 64, და შემდგომ თავიდან აშენდა მისი დომუს აურეას (ან ოქროს სახლის) სახით.
ისტორია
ეს „დომუსი“ განკუთვნილი იყო პალატინის სასახლის დასაკავშირებლად ყველა იმ იმპერიულ მამულთან, რომლებიც სხვადასხვა გზით იყო შეძენილი, და მათ შორის მოიაზრებოდა მეცენატის ბაღები, ჰორტი ლამიანი, ჰორტი ლოლიანი და ა.შ.

სვეტონიუსის მიხედვით (ნერონი 31.1): „მან ააშენა სასახლე, რომელიც გადაჭიმული იყო პალატინიდან ესკვილინამდე, რომელსაც თავდაპირველად უწოდა დომუს ტრანსიტორია, მაგრამ როდესაც ის დაიწვა მისი დასრულებიდან მოკლე ხანში და ხელახლა აშენდა, [უწოდა] ოქროს სახლი“. სავარაუდოდ, ის აშენდა ჩვენი წელთაღრიცხვით 60 წლიდან, ან ამ თარიღის ირგვლივ.
განლაგება
ოპიანის ბორცვი
კომპლექსის მთავარი შენობებიდან ერთ-ერთი, როგორც ფიქრობენ, მდებარეობდა ოპიანის ბორცვის დასავლეთ მხარეს, ტრაიანეს აბანოების ქვეშ.

სასახლის აგურის კედლების ქვედა ნაწილი თავდაპირველად მარმარილოთი იყო დაფარული, ხოლო ზედა ნაწილები მრავალგვარი ფრესკებით იყო მოხატული. პორტიკი წინ უძღოდა დომუსს სამხრეთ მხარეს. თითქმის ყველა სვეტი, იატაკი და მარმარილოს კედელი მოშორებულ იქნა, როდესაც ტრაიანემ შენობის ადგილას თავისი აბანოები ააშენა (ჩვ.წ.აღ. 104 წელს). დახვეწილი გუმბათიანი ოთახი, რომელიც ორ ცილინდრულ-თაღოვან დერეფანს აკავშირებდა, არქიტექტურულად მეტად შთამბეჭდავი იყო, და ჰქონდა მარმარილოთი მოპირკეთებული აუზები და მრავალფეროვანი ოპუს სექტილეს იატაკი, რომლის უდიდესი ნაწილიც ჯერ კიდევ ხელშეუხებლად შემოგვრჩენია ტაძრის ქვეშ.
პალატინის ბორცვი
სასახლის მთავარი ნაწილი სავარაუდოდ პალატინის ბორცვზე მდებარეობდა. ამ ვარაუდს ამყარებს ის, რომ ოთახების დიდი და ბრწყინვალედ მორთული ანსამბლი პალატინის ბორცვის ცენტრალურ ნაწილში, დომიციანეს სასახლის ქვეშ აღმოჩნდა. ეს ადგილი გათხრილ იქნა 1721 წელს, რომელი გათხრების დროსაც ის საგრძნობლად დაზიანდა. ქვედა სართულები შეიცავდა ჩაძირულ ბაღებს, ორ პავილიონს, ნიმფეუმს და ხელოვნების გალერეას. ამ ოთახების იქით იყო ძალიან დიდი საპირფარეშო (ლატრინე).

ამ ოთახებიდან ერთ-ერთში არის მდიდრული მარმარილოს იატაკი (რომელიც ნაპოვნია დომიციანეს -ის ოვალური შადრევნის ოთახის ქვეშ), და მდიდრული ნიმფეუმი მარმარილოს სვეტებითა და ბრინჯაოს კაპიტელებით. დღეს ნიმფეუმის ერთი კუთხეა რეკონსტრუირებული.

ნერონის კრიპტოპორტიკუსი, რომელიც სასახლეს ახლომდებარე დომუს ტიბერიანასთან აკავშირებდა, ასევე კომპლექსის ნაწილი უნდა ყოფილიყო. ის 130 მ სიგრძისაა, მოზაიკური იატაკებითა და თაღის დახვეწილი სტუკოს მორთულობით, გაფორმებულია მცენარეული ელემენტებითა და კუპიდონებით. ის მდებარეობს ჰორტი ფარნესიანის ქვეშ, დომუს ტიბერიანას ერთ მხარეს.

მარმარილო და სხვა ნაწილები, რომლებიც ნანგრევებიდან გადაარჩინეს, შემდგომში დომუს აურეას (ოქროს სახლის), ნერონის მთავარი რეზიდენციის ნაწილი გახდა.

მოხატული ჭერები მითოლოგიური სცენებით დომუს ტრანსიტორიიდან, მეოთხე სტილის მხატვრობის ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული ნიმუშები (შესაძლოა მხატვარ ფამულუსის მიერ შესრულებული), გამოფენილია პალატინის მუზეუმში.

2019 წელს გამოცხადდა, რომ სასახლის ეს ნაწილი პირველად იქნება ხელმისაწვდომი საზოგადოებისთვის, მისი დახურვიდან თითქმის 70 წლის შემდეგ.
გალერია
აკვა-აპია

აპიუსის წყალსადენი, ცნობილი როგორც აკვა-აპია — უძველესი წყალსადენი რომში, რომელიც ქალაქს უზრუნველყოფდა სასმელი წყლით. აშენებულია ძვ. წ. 312 წელს, კაიუს პლაუტიუს ვენოქსისა და აპიუს კლავდიუს ცეკუსის მიერ.

ისტორია
კონსტრუქცია
ქალაქის აშენების შემდეგ, რომაელები იყენებდნენ ტიბრის წყლებს წყაროებიდან და ჭებიდან. ძვ. წ. საუკუნის მიწურულს, როდესაც ქალაქი პირველი სამნიტური ბრძოლის შემდეგ განვითარებასა და ძლევამოსილების ზენიტში იყო, ეს მეთოდები გამოუსადეგარი გახდა. შესაძლოა, ეს იმ წყლის უვარგისობის გამოც ყოფილიყო, რომელიც ძირითადად ტიბრიდან მოდიოდა და ქალაქის განვითარებასთან ერთად ხარისხი უვარგისდებოდა. ძვ. წ. 312 წელს მარკუს ვალერიუს მაქსიმუს კორვინუსისა და პუბლიუს დეციუს მუსის შეთანხმების საფუძველზე, მეორე სამნიტების ომის პერიოდში, შედგა რომის პირველი წყალსადენის არქეტიპი.

კონსტრუქციისთვის რომაელი ინჟინრები იყენებდნენ ეტრუსკების გაყვანილობის ტექნიკას. წყალსადენის კონსტრუქცია დაფინანსებული იყო კაიუს პლაუტიუს ვენოქსისა და აპიუს კლავდიუს ცეკუსის მიერ, ადამიანის, რომელიც იყო აპიუსის გზის ინიციატორი, კაპენის კარიბჭედან კაპუამდე. კაიუს პლაუტიუსი იყო ადამიანი, რომელმაც აღმოაჩინა წყაროები წყლისთვის. მან მოიპოვა კოგნომენის სტატუსი, „წყლის ვენების მოძებნისათვის“. კაიუსი თანამდებობიდან 18 თვის შემდეგ გადადგა, აპიუს კლავდიუს ცეკუსი კი აგრძელებდა საკუთარ სამსახურს, ამის შესაბამისად კი, რომის პირველ წყალსადენს აპიუსის სახელი დაერქვა.

რესტავრაციები
ტიტუს ლივიუსის თანახმად, ძვ. წ. საუკუნის დასაწყისში, წყალსადენის დინება საგრძნობლად მცირდებოდა. ძვ. წ. 184 წელს, მარკუს პორციუს კატონმა დაიწყო ადრინდელი დინების აღდგენა, რაც მოიცავდა უკანონო მილების ამოღებას და კერძო ინდივიდებთან წყალმომარაგების შეწყვეტას. შეკეთების სამუშაოებს ატარებდა კვინტუს მარციუს რექსი, ძვ. წ. 144-140 წლებში, შემდეგ კი მარკუს ვიფსანიუს აგრიპას მიერ, ძვ. წ. 33 წელს.

ფრონტინის კურატორობის პერიოდში, როგორც ოფიციალური წყაროები ადასტურებს, წყალსადენის დინება შეადგენდა 841 კვინარს, მაგრამ, საკუთრი გამოთვლებით 740 კვინარი გამოდიოდა. ინპექციისას წყლის კურატორმა წყალსადენის სათავის დინება 1825 კვინტად შეაფასა. განსხვავება აიხსნა იმით, რომ წყალსადენი თითქმის მთელ მანძილზე წვეთავდა, არხები არასოდეს იყო წყლისთვის შესაფერისი და ვიწრო, მაგრამ, ამასთან ერთად, შესაძლებელი იყო წყლის არაკანონიერად მითვისება, რაც კურატორმა მოაგვარა და წყალსადენს ჩვეული დინება დაუბრუნა.

განაწილება
წყალსადენის წყალი ავგუსტუსის რომის ექვს რეგიონს მიეწოდებოდა (რეგიონი - , - , - , - , - და – ), წყლის ოცი კოშკით.

 -თან მიწოდება მას შემდეგ მოხერხდა რაც ბოარიუმის ფორუმის მხრიდან მილები დააგრძელეს, რომლებიც ტიბრს აემილიუსის ხიდით კვეთდა. ზღვის დონიდან დაბალი სიმაღლის გამო, წყალსადენი ემსახურებოდა მხოლოდ ტიბრის დაბლობებს, ხიდის სამხრეთ და დასავლეთ ნაწილებში.
პორტეზეს კარიბჭე

პორტა პორტესე — რომის ერთ-ერთი კარიბჭე, აშენებული 1644 წელს, ძველი პორტა პორტუენსის ადგილზე.
ისტორია
იგი აშენდა იანიკულუმის კედლის მშენებლობის პარალელურად, როგორც ლეონინეს კედლის გაგრძელება, იანიკულის დასაცავად, რომის პაპ ურბან ბარბერინის დაკვეთით. აშენდა 1644 წელს, არქიტექტორ მარკანტონიო დე როსის (მათიას დე როსის მამა) მიერ, ადამიანის, რომელმაც ააშენა მთლიანი იანიკულუმის კედელი.

კარიბჭიდან იწყება , გზა, რომელიც მიდის პორტომდე, ტიბრის ყურამდე, ოსტიასთან ახლოს. საზღვაო ხაზის განვითარებასთან ერთად, პორტო შეიცვალა ფიუმიცინოთი.

რიპა გრანდეს პორტი და პაპის არსენალი
რომის მთავარი მდინარის ნავსადგური მდებარეობდა პორტეზეს კარიბჭესთან (საბაჟო მიზეზების გამო, კედლების შიგნით), რომელსაც სწორედ ამ მიზეზით უწოდებდნენ "რიპა გრანდეს". კარიბჭის მიღმა (იგივე საბაჟო მიზეზების გამო, ანუ იმისთვის, რომ პაპის ნავსადგურებისთვის განკუთვნილ მასალებს არ მოუწევდა გადასახადის გადახდა, განსხვავებით ქალაქისთვის განკუთვნილი საქონლისგან), პაპის არსენალი აშენდა საუკუნის შუა რიცხვებში.

ტიბრის კედლების მშენებლობის შემდეგ, ნავსადგურიდან აღარაფერი დარჩა, გარდა სახელისა, რომელიც განსაზღვრავს ლუნგოტევერის მონაკვეთს სან მიქელისა და მდინარის გასწვრივ არსებულ რამპას შორის. ამის შემდეგ, ათწლეულების განმავლობაში, 1970-იან წლებამდე, რომის, როგორც დედაქალაქის, ურბანული განვითარება ყურადღებას აქცევდა ამ ტერიტორიას, რომელიც დიდი და დაბალი პრესტიჟის მომსახურებისთვის იყო განკუთვნილი და ჰქონდა: სანიაღვრე სისტემები, სამშენებლო მასალების საცავები და სხვა.

იგივე მონუმენტური კომპლექსი, , გარდაქმნილი და გამოყენებული მხოლოდ ნაწილობრივ, როგორც არასრულწლოვანთა ციხე, 1938 წლამდე, დარჩა მიტოვებული და ნანგრევებად ქცეული უკვე 1969 წლისთვის. დაიწყო მისი ხანგრძლივი რესტავრაცია, რამაც მთელი კომპლექსი გადააკეთა -ის (კულტურული მემკვიდრეობისა და საქმიანობის სამინისტრო) ოფისების სივრცედ: ორი გენერალური დირექტორატი, კატალოგისა და დოკუმენტაციის ცენტრალური ინსტიტუტი და უმაღლესი განათლების სკოლა, რესტავრაციის ლაბორატორიები, ფიზიკის ლაბორატორია და კონსერვაციისა და რესტავრაციის უმაღლესი ინსტიტუტის ბიბლიოთეკა.

პორტეზეს კარიბჭის მარკეტი
დაახლოებით 1945 წელს, წარმოიშვა რომის ყველაზე ცნობილი და პოპულარული არასასურსათო ბაზრობა, რომელიც მდებარეობს კარიბჭის გარეთ, -ის გასწვრივ. ბაზრობა დღემდე მხოლოდ კვირა დილით იმართება, მაგრამ დროთა განმავლობაში, ზოგიერთი მაღაზიის მფლობელმა გზის გასწვრივ არსებული სივრცეები კომერციულ ობიექტებად გადააკეთა. ტრადიციული ბაზრის ორგანიზატორები,'პორტეზეს კარიბჭის ოპერატორთა ასოციაციიდან', წლების განმავლობაში იბრძოდნენ რომის მუნიციპალიტეტთან, ბაზრის წარმართვის უფლებების მოსაპოვებლად. 2008 წელს, -თან ერთად, პორტეზეს კარიბჭის ოპერატორთა ასოციაციამ გამოაქვეყნა ხელახალი გამოყენების ხელშეკრულება, 2010 წელს, როგორც - -ის დამფუძვნებელმა, კარიბჭის ოპერატორების ასოციაციამ ხელი მოაწერა ეროვნულ მანიფესტს.
.
კვირას, პორტეზეს კარიბჭის ვიზიტი კვლავ პოპულარული გასართობია, როგორც რომაელებისთვის, ასევე ტურისტებისთვის. ბოლო წლებში, სულ უფრო მეტი რაოდენობის უცხოელი ემიგრანტიც ინტენსიურად სტუმრობს ამ ღირსშესანიშნაობას, ისევე როგორც იტალიელი სტენდის მენეჯერები. როგორც ბაზრის პარადიგმა, გაზეთმა ასევე მიიღო -ის სახელი, რომის და მთელი ლაციოს უფასო და კლასიფიცირებული რეკლამების ერთსახელიანი სათაურიდან.
აჯანყება და რევოლუცია (მემორიალური პარკი)

მემორიალური პარკი „აჯანყება და რევოლუცია“ — მემორიალური პარკი უმაცის მახლობლად, გრახოვოში, მონტენეგრო. კომპლექსი ააგეს 1977-1978 წლებში.

აღწერა
მემორიალურ პარკში ცენტრალური შენობა არის ფიგურული სკულპტურული კომპოზიცია მოძრავი სვეტის ფორმით, რომელსაც სათავეში უდგას სავა კოვაჩევიჩის ფიგურა. კომპოზიცია დამზადებულია ბრინჯაოსგან და არის 7 მეტრი სიმაღლის. მისი ავტორია მოქანდაკე მიოდრაგ ჟივკოვიჩი. ხალხის გმირი სავა კოვაჩევიჩი დაიბადა ახლომდებარე სოფელ ნუდოში და 1941 წლის 13 ივლისს მან უხელმძღვანელა გრახოვოს პარტიზანებს ოკუპანტ ძალებზე თავდასხმისას და განაიარაღა მტრის კოლონა.

უფრო ფართო სივრცობრივი კონცეფცია შეიცავს სკულპტურულ ელემენტებს, კერძოდ 272 კუბს, რომლებზეც აღნიშნულია იმ რეგიონის დაცემული პარტიზანი მებრძოლების სახელები.
რომულუსის კედელი

რომულუსის კედელი მურუს რომული (ლათინურად „რომულუსის კედელი“) — სახელწოდება კედლისა, რომელიც აშენდა პალატინის ბორცვის დასაცავად, რომის შვიდი ბორცვიდან ცენტრალურისა, რომის ქალაქის ერთ-ერთ უძველეს ნაწილში. უძველესი ტრადიციის თანახმად, ეს კედელი ააშენა რომაული კულტურის გმირმა რომულუსმა.

ტრადიციული ცნობები
მურუს რომული, როგორც მას ძველი ისტორიკოსები იხსენებენ, აღწერილია როდოლფო ლანჩიანის მიერ:
ტექსტი, რომელიც ყველაზე ხშირად ციტირდება მურუს რომულისთან დაკავშირებით, არის ტაციტუსის ტექსტი, რომლის მიხედვითაც გმირის მიერ გავლებული კვალი — სულკუს პრიმიგენიუსი — იწყებოდა ფორუმ ბოარიუმის წერტილიდან, რომელიც გვიანდელ პერიოდში აღნიშნული იყო მირონის ბრინჯაოს ხარით; და მიჰყვებოდა ხეობას პალატინსა და ავენტინს შორის კონსუსის საკურთხევლამდე, ხეობას პალატინსა და კელიუმს შორის კურიე ვეტერესამდე, ბორცვის აღმოსავლეთ ფერდობს საცელუმ ლარუმამდე. იგივე ისტორიკოსი ამბობს, რომ ჰერკულესის არა მაქსიმა მოქცეული იყო კვალის შიგნით, ხოლო დიონისიუსი აცხადებს, რომ ვესტას ტაძარი იყო მის გარეთ. კვალი მიჰყვებოდა პალატინის კლდეების ან ფერდობების ძირს, მისი მსვლელობა აღნიშნული იყო ქვის ციპებით. სხვები ამტკიცებენ, რომ რომულუსის ქალაქი იყო კვადრატული ( — რომა კვადრატა). სიმართლე ისაა, რომ არც რომულუსის კედლები და არც პომერიუმი არ შეიძლება ითქვას, რომ კვადრატს ქმნიდნენ; რომ ხაზი, გავლებული არა მაქსიმადან არა კონსიმდე, არ შეიძლება ითქვას, რომ მიდიოდა „პალატინის კლდეების ძირის გასწვრივ“ (პერ იმა მონტის პალატინი); რომ იმ დროს ხეობა დაფარული იყო წყლით, საკმარისად ღრმა, რომ ნავებით ენაოსნათ, ასე რომ, ვერც კვალი გაივლებოდა მასში და ვერც ქვის ციპები დაიდგმებოდა კვალის ხაზის აღსანიშნავად. გარდა ამისა, იგივე ჭაობები ვრცელდებოდა სამხრეთ-აღმოსავლეთით კურიე ვეტერესამდე, ჩრდილო-დასავლეთით კი ვესტას ტაძრამდე; და პალატინის კედლების ფორმა უფრო ტრაპეციისებრი იყო, როგორც პოს ხეობის ტერამარასი, ვიდრე კვადრატული, როგორც ეტრუსკული ტემპლუმი; და ბოლოს, სახელი რომა კვადრატა არ ეკუთვნოდა ქალაქს ბორცვზე, არამედ საკურთხეველს, რომელიც აღწერილია წიგნში წარმართული და ქრისტიანული რომი, გვ. 70, რომელიც იდგა აპოლონის ტაძრის წინ.

მიუხედავად იმისა, რომ მას უმეტესად წმინდა მითიურ ფიგურად მიიჩნევენ, ზოგიერთი მეცნიერი, როგორიცაა ანდრეა კარანდინი, თვლის, რომ რომულუსი რეალური ისტორიული პიროვნება იყო.

თანამედროვე არქეოლოგია
1988 წელს, პალატინის ბორცვის ჩრდილოეთ ფერდობზე აღმოაჩინეს ადრეული თავდაცვითი კედლის ნაშთები. ამ ადგილას მომუშავე არქეოლოგები ამტკიცებდნენ, რომ კედელი და სხვა ახლომდებარე აღმოჩენები მიუთითებს, რომ რომი ჩამოყალიბდა როგორც დინამიური საზოგადოება სულ მცირე ძვ.წ. და საუკუნეებში, მნიშვნელოვნად ადრე, ვიდრე მანამდე იყო გამოთვლილი. 2010-იანი წლების მდგომარეობით, ამ ტერიტორიაზე დასახლების ყველაზე ადრეული მტკიცებულებები თარიღდება დაახლოებით ძვ.წ. 1000 წლით, ხოლო მასშტაბური ორგანიზების მტკიცებულებები გამოვლინდა ესკვილინის ბორცვის ნეკროპოლის დაარსებითა და პალატინის ბორცვის ძირას არსებული თიხისა და ხის კედლით, რომელიც თარიღდება ძვ.წ. საუკუნის შუა პერიოდით. მიმდებარე ჭაობიანი ტერიტორიები არ დაშრობილა ძვ.წ. საუკუნის შუა პერიოდამდე.
ლალაზარის ხიდი

ლალაზარის ხიდი — ხიდი და ისტორიული არქიტექტურული ძეგლი აზერბაიჯანში, გუბადლის რაიონის სოფელ ალიქულუუშაღში.

ისტორია
ლალაზარის ხიდის მშენებლობა დაახლოებით 1867 წელს დასრულდა. თუმცა, ზოგიერთი წყარო მიხედვით ხიდი უფრო ადრე, საუკუნეში აშენდა. ხიდი კვეთს მდინარე ბაზარჩაის და არის ერთთაღოვანი, სადაც ქვედა ნაწილი ოვალურია, ხოლო ზედა — ბრტყელი. აზერბაიჯანის მრავალი სხვა ისტორიული ხიდის მსგავსად, ხიდი აშენებულია ბუნებრივი ქვის გამოყენებით. ხიდის სიგანე შეადგენს 2,8 მეტრს, ხოლო სიმაღლე წყლის ზედაპირიდან 4,5 მეტრია.
G8-ის 35-ე სამიტი

8-ის 35-ე სამიტი, დიდი რვიანის ოცდამეთხუთმეტე სამიტი (; 8-10 ივლისი, 2009) — რვა უდიდესი ინდუსტრიული სახელმწიფოს არაოფიციალური შეხვედრა იტალიაში. თავდაპირველად შეხვედრა იგეგმებოდა სარდინიის ზღვისპირა ქალაქ ლა-მადალენაში, მაგრამ მიწისძვრის გამო ჩატარდა ლ’აკვილაში იტალიის ფინანსური გვარდიის ინსპექტორთა სკოლაში.

დიდი შვიდიანის (7) სამიტი იყო არაოფიციალური ფორუმი, რომელიც აერთიანებდა უდიდესი ინდუსტრიული ქვეყნების ხელმძღვანელებს: საფრანგეთი, დასავლეთ გერმანია, იტალია, იაპონია, დიდი ბრიტანეთი, შეერთებული შტატები, კანადა, და ევროკომისიის პრეზიდენტი (ოფიციალურად შეუერთდა 1981 წელს). 1997 წელს ჯგუფს დაემატა ახალი წევრი რუსეთის სახით, რის გამოც მან მიიღო ახალი სახელი — დიდი რვიანი (8). ეს და მომდევნო სამიტები, არ იყო თავდაპირველად ჩაფიქრებული, როგორც მისი უფრო ფართო საერთაშორისო ინსტიტუტებთან დაკავშირების მცდელობა. აღნიშნული სამიტები მოიტანა აუცილებლობამ, რომელთა ინიციატორები იყვნენ საფრანგეთის პრეზიდენტი — ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი და დასავლეთ გერმანიის კანცლერი — ჰელმუტ შმიდტი. სწორედ მათი ინიციატივით შედგა დიდი ექვსიანის (6) პირველი არაოფიციალური შეხვედრა 1975 წელს.

ლიდერები სამიტზე
8 არის არაოფიციალური ყოველწლიური ფორუმი კანადის, ევროკომისიის, საფრანგეთის, გერმანიის, იტალიის, იაპონიის, რუსეთის, გაერთიანებული სამეფოსა და შეერთებული შტატების ლიდერებისთვის.

განხილული საკითხები
სამიტი ჩაფიქრებული იყო, როგორც მის წევრებს შორის არსებული უთანხმოების მოგვარების საშუალება. წმინდა პრაქტიკული თვალსაზრისით, სამიტის წევრებს მიეცათ საშუალება გაეწიათ ერთმანეთისთვის დახმარება რთული ეკონომიკური პრობლემების მოსაგვარებლად.

გალერეა
8+5 მოწვეული სახელმწიფოები
ბაქოს საგარეუბნო რკინიგზა

ბაქოს საგარეუბნო რკინიგზა ან აფშერონის წრიული ხაზი — 91 კმ-ის სიგრძის სამგზავრო სარკინიგზო ტრანსპორტი აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში, რომელიც ოპერირება დაიწყო 2019 წელს.

ისტორია
პირველი ე.წ. „ელექტრიჩკა“ საბჭოთა აზერბაიჯანში 1926 წლის 6 ივლისს გამოჩნდა და ბაქო-საბუნჩის ხაზზე დადიოდა.

2016 წელს აზერბაიჯანის რკინიგზის თავმჯდომარემ, ჯავიდ გურბანოვმა დაადასტურა, რომ ბაქოს მთავარ სადგურსა და ჰეიდარ ალიევის საერთაშორისო აეროპორტის დამაკავშირებელ 25 კმ სარკინიგზო ხაზზე მუშაობა მიმდინარეობდა.

2018 წელს პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა გამოაცხადა ბაქოს საგარეუბნო სარკინიგზო მაგისტრალის მშენებლობის დაფინანსება. 100 მილიონი მანათის პროექტი მოიცავდა ბაქოსა და სუმგაითს შორის არსებული სარკინიგზო მაგისტრალის განახლებას ბილაჯარის გავლით, ასევე დაფინანსდებოდა არამოქმედი მარშრუტი, რომელიც აკავშირებს ორ ქალაქს საბუნჩუსა და ფირშაღის გავლით. გეგმები მოიცავდა მარშრუტზე 23 სადგურის გახსნას, სადაც ასევე ექნებოდა სადგურები დიუბანდისა და მაშთაღაში, ხოლო აეროპორტის სადგური აშენდებოდა შემდგომ ფაზაში.

სარკინიგზო მომსახურების საწყისი ფაზა ამოქმედდა 2019 წლის მაისში, რომელიც აკავშირებდა ბაქოს ცენტრალურ სადგურს საბუნჩუსთან, ოთხი შუალედური სადგურის მეშვეობით. 2020 წლისთვის ხაზი გაფართოვდა სუმგაითამდე, რომელიც დაუკავშირდა არსებულ ბაქო-სუმგაითის სარკინიგზო ხაზს და ამით შეიქმნა წრიული ხაზი.

სადგურები
2019 წელს, გახსნისას, საგარეუბნო სარკინიგზო ხაზს შვიდი სადგური გააჩნდა. 2020 წელს მას შვიდი სადგური დაემატა და შესაბამისად სადგურების რაოდენობა ჯამში 14-მდე გაიზარდა.
G8-ის 36-ე სამიტი

8-ის 36-ე სამიტი, დიდი რვიანის ოცდამეთექვსმეტე სამიტი (; 25-26 ივნისი, 2010) — რვა უდიდესი ინდუსტრიული სახელმწიფოს არაოფიციალური შეხვედრა კანადის ქალაქ ჰანსტვილში, დირჰარსთ რიზორთში.

დიდი შვიდიანის (7) სამიტი იყო არაოფიციალური ფორუმი, რომელიც აერთიანებდა უდიდესი ინდუსტრიული ქვეყნების ხელმძღვანელებს: საფრანგეთი, დასავლეთ გერმანია, იტალია, იაპონია, დიდი ბრიტანეთი, შეერთებული შტატები, კანადა, და ევროკომისიის პრეზიდენტი (ოფიციალურად შეუერთდა 1981 წელს). 1997 წელს ჯგუფს დაემატა ახალი წევრი რუსეთის სახით, რის გამოც მან მიიღო ახალი სახელი — დიდი რვიანი (8). ეს და მომდევნო სამიტები, არ იყო თავდაპირველად ჩაფიქრებული, როგორც მისი უფრო ფართო საერთაშორისო ინსტიტუტებთან დაკავშირების მცდელობა. აღნიშნული სამიტები მოიტანა აუცილებლობამ, რომელთა ინიციატორები იყვნენ საფრანგეთის პრეზიდენტი — ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი და დასავლეთ გერმანიის კანცლერი — ჰელმუტ შმიდტი. სწორედ მათი ინიციატივით შედგა დიდი ექვსიანის (6) პირველი არაოფიციალური შეხვედრა 1975 წელს.

ლიდერები სამიტზე
8 არის არაოფიციალური ყოველწლიური ფორუმი კანადის, ევროკომისიის, საფრანგეთის, გერმანიის, იტალიის, იაპონიის, რუსეთის, გაერთიანებული სამეფოსა და შეერთებული შტატების ლიდერებისთვის.

განხილული საკითხები
სამიტი ჩაფიქრებული იყო, როგორც მის წევრებს შორის არსებული უთანხმოების მოგვარების საშუალება. წმინდა პრაქტიკული თვალსაზრისით, სამიტის წევრებს მიეცათ საშუალება გაეწიათ ერთმანეთისთვის დახმარება რთული ეკონომიკური პრობლემების მოსაგვარებლად.

გალერეა
მიხაილო სტარიცკი

მიხაილო სტარიცკი ( ; დ. ტრადიციული ვერსიის მიხედვით 2 [ 14 ] დეკემბერი 1840 ან ახალი მონაცემებით 2 [ 14 ] ნოემბერი 1839 , კლეშჩინცი — გ. 14 [ 27 ] აპრილი 1904, კიევი ) — უკრაინელი მწერალი, დრამატურგი და თეატრალური მოღვაწე. წერდა უკრაინულ და რუსულ ენებზე.

ბიოგრაფია
მიხაილო სტარიცკი დაიბადა 2 (14) დეკემბერი 1840 წელს პოლტავას რაიონის ზოლოტონოშას მაზრის სოფელ კლეშჩინცში (ამჟამად უკრაინის ჩერკასის ოლქის ჩერნობაევსკის რაიონი) მიწის წვრილი მესაკუთრის ოჯახში.

1851 წლიდან 1856 წლამდე სწავლობდა გიმნაზიაში პოლტავაში. 8 წლის ასაკში მან დაკარგა მამა — გადამდგარი უფროსი ობერ-ოფიცერი, ხოლო 1852 წელს დედა გარდაიცვალა და მიხეილი დაობლდა. მასზე ზრუნავდა ბიძა ვიტალი ლისენკო (დედის ბიძაშვილი), მომავალი კომპოზიტორის ნ.ვ. ლისენკოს მამა.

1858 წელს მიხაილომ სწავლა განაგრძო ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე, შემდეგ ხარკოვის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, 1860 წლიდან 1867 წლამდე შეფერხებით სწავლობდა კიევის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე (არ დაუმთავრებია).

1864 წელს მიხაილო სტარიცკიმ დაიწყო თამაში თეატრალურ ჯგუფებში. 1882 წელს მ. კროლივნიცკისთან ერთად ჩამოაყალიბა პირველი უკრაინული პროფესიული თეატრალური დასი. 1885 წლიდან 1891 წლამდე ხელმძღვანელობდა საკუთარ დასს. 1892-1897 წლებში იყო ნ. სადოვსკის დასის რეჟისორი და დირექტორი. 1898 გახდა ი.ნაიდას დასის დირექტორი, შემდეგ დატოვა თეატრი.

1868 წლიდან კითხულობდა ლექსებს. 1883 წლიდან წერდა პიესებს.1881 წლიდან აქტიურად აქვეყნებდა ისტორიული რომანებს და მოთხრობებს. შეიტანა წვლილი უკრაინული ენის განვითარებაში.

მიხაილო სტარიცკი გარდაიცვალა 1904 წლის 14 (27) აპრილს . დაკრძალულია კიევში ბაიკოვის სასაფლაოზე.

ოჯახი
ქალიშვილი ლუდმილა დაიღუპა ციხეში.
შვილიშვილი ვერონილა დახვრიტეს.
ქალიშვილი ოქსანა სტეშენკო (1875-1942) — საბავშვო მწერალი, დაქორწინებული ი. სტეშენკოზე; დააკავეს დასთან ერთად, გარდაიცვალა პატიმრობაში.
შვილიშვილი იაროსლავ სტეშენკო (1904-1937) — ბიბლიოგრაფი, გარდაიცვალა ციხეში.
შვილიშვილი ირინა — მსახიობია.

ხსოვნა
2020 წელს მწერლის პატივსაცემად. გამოიცა მარკა (1867)