iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მოჰამედ ჰამიდ ანსარი

მოჰამედ ჰამიდ ანსარი (, , ; დ. 1 აპრილი, 1937) — ინდოეთის სახელმწიფო მოღვაწე. ინდოეთის ვიცე-პრეზიდენტი 2007 წლის 11 აგვისტოდან.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1937 წლის 1 აპრილს კალკუტაში (დასავლეთ ბენგალი). საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ შევიდა კალკუტის უნივერსიტეტში. მისის დამთავრების შემდეგ, სწავლა გააგრძელა ალიგარჰის მუსლიმურ უნივერსიტეტში პოლიტიკური მეცნიერებების ფაკულტეტზე. ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.

პოლიტიკური კარიერა
1961 წელს პოლიტიკური კარიერა დაიწყო ინდოეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში და მუშაობდა ინდოეთის საელჩოებში ბაღდადში, რაბატში, ჯიდაში, ბრიუსელში.
ინდოეთის ელჩი არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში (1976-1979 წწ.).
საპროტოკოლო სამსახურის ხელმძღვანელი (1980-1985 წწ.).
ავსტრალიის უმაღლესი კომისარი (1985-1989 წწ.).
ინდოეთის ელჩი ავღანეთში (1989-1990 წწ.).
ინდოეთის ელჩი ირანში (1990-1992 წწ.).
ინდოეთის მუდმივი წარმომადგენელი გაეროში, ნიუ-იორკი (1993-1995) წწ..
ინდოეთის ელჩი საუდის არაბეთში (1995-1999 წწ.).
მოწვეული პროფესორი ჯავაჰარლალ ნერუს სახელობის უნივერსიტეტში ნიუ-დელი (1999 წლის დეკემბერი — 2000 წლის მაისი).
ალიგარხის მუსლიმური უნივერსიტეტის ვიცე-კანცლერი (2000-2002 წწ.)
ორგანიზაცია „ “-ის დამსახურებული წევრი ნიუ-დელი (2002-2006 წწ.).
ინდოეთის ვიცე-პრეზიდენტი 2007-2012 წწ. (ინდოეთის ეროვნული კონგრესის და მემარცხენეების კოალიციიდან)
2012 წლის 11 აგვისტოდან კვლავ ინდოეთის ვიცე-პრეზიდენტი მეორე ვადით.
არიაბჰატა

არიაბჰატა (დ. 476 — გ. 550) — ცნობილი ინდოელი მათემატიკოსი და ასტრონომი. არიაბჰატა ცხოვრობდა გუპტას ეპოქაში (— საუკუნეები).

არიაბჰატამ დიდი ღვაწლი დასდო მათემატიკური მეცნიერების განვითარებას. მან
სისტემაში მოიყვანა ათვლის ათობითი სისტემა
ჩამოაყალიბა კვადრატული და კუბური ფესვების ამოღების წესი
ჩამოაყალიბა წრფივი და კვადრატული განტოლებების ამოხნის წესები.

არიაბჰატა რიცხვ „პის“ თვლიდა 3,14,16-ის ტოლად.

არიაბჰატა დიდი ასტრონომიც იყო. იგი ამტკიცებდა, რომ დედამიწა ბრუნავს საკუთარი ღერძის გარშემო, სწორად ხსნიდა მზისა და მთვარის დაბნელების პროცესებს, რითაც ინდოელი ქურუმების მკვეთრი კრიტიკა გამოიწვია.

ხსოვნა
პატივისცემის ნიშნად, არიაბჰატას სახელი ეწოდა დედამიწის პირველ ინდურ ხელოვნურ თანამგზავრს, რომელიც 1975 წელს გაიყვანეს ორბიტაზე საბჭოთა კავშირიდან.
მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დააქრევს არიაბჰატა.
ბჰასკარაჩარია

ბჰასკარაჩარია (იგივე, ბჰასკარა (1114–1185) — საუკუნის ინდოელი მოაზროვნე, მათემატიკოსი და ასტრონომი. სახელი ბჰასკარაჩარია მას უწოდეს ანალოგიური სახელის მქონე ბჰასკარასაგან (600-680 წწ.) განსასხვავებლად. ისიც ასევე, იყო დიდი მათემატიკოსი და ასტრონომი, შესაბამისად მას მოიხსენიებდნენ, როგორც ბჰასკარა -ს.

მან დააარსა და ხელმძღვანელობდა უჯაინის ობსერვატორიას.

შრომები
ბჰასკარაცარიას კალამს ეკუთვნის
ტრაქტატი „სიდჰარტა-შირომანი“, რომელიც ოთხი ნაწილისაგან შედგება, იგივე „სწავლების გვირგვინი“.
„ლილავატი“, რომელიც მოიცავს მათემატიკის მეცნიერებას. ის აზიის მრავალ ქვეყანაში მიიჩნეოდა სამაგალითო სახელმძღვანელოდ გამოთვლების ტექნიკაში მრავალი საუკუნის მანძილზე.
„ბიჯდაჰანიტა,“ რომელიც მოიცავს ალგებრას.
„გრანდჰაგანიტა“, რომელიც მოიცავს ასტრონომიას. კერძოდ, პლანეტების მოძრაობის თეორიას.

ბჰასკარაჩარია ითვლება მუდმივი ძრავის პროექტის შექმნის ერთ-ერთ უძველეს და პირველ ავტორად. ის წერდა ლექსებსაც. მისის ლექსები თარიღდება 1150 წლით.
ცენტრალური კონგოს პროვინცია

ცენტრალური კონგოს პროვინცია (; ყოფილი ქვედა ზაირი და ქვედა კონგო) — კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პროვინცია, მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთში. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი მატადი.

ეს ქვეყნის ერთადერთი პროვინციაა, რომელსაც გააჩნია გასასვლელი ოკეანესთან (ატლანტის ოკეანე). პროვინცია ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება კინშასის პროვინციას, აღმოსავლეთით კუანგოს პროვინციას, სამხრეთით ანგოლას, ჩრდილოეთით ანგოლის ექსკლავ კაბინდის პროვინციას და კონგოს რესპუბლიკას. ცენტრალური კონგოს პროვინცია ქვეყნის ახალი 2005 წლის კონსტიტუციის თანახმად შეიქმნა 2009 წელს ქვემო კონგოს პროვინციისგან იმავე საზღვრებში.

ქალაქები და ტერიტორიები
ქალაქები
ბომა
მატადი

ტერიტორიები
რაიონი ბას-ფლიოვი (-)
ლუკულა
სეკე-ბანზა
ჩელა
რაიონი კატარაკტესი 
ლუოზი
მბანზა-ნგუნგუ
სონგოლოლო
რაიონი ლუკაია 
კასანგულუ
კიმვულა
მადიმბა
ბჰასკარა I

ბჰასკარა (მარათ. ा्, დაახლ. 600 — დაახლ. 680, ჩვეულებრივ ეწოდება ბჰასკარა , რომ განასხვაონ მისივე სეხნია ბჰასკარა -ისგან, რომელიც ს. ცხოვრობდა) — გამოჩენილი ინდოელი მათემატიკოსი და ასტრონომი.

ცნობილია მისი კომენტარები არიაბჰატას წიგნისადმი. დაწერა ორი ასტრონომიული ტრაქტატი: „მაჰაბჰასკარია“ და „ლაგჰუბჰასკაკია“, რომელშიც განიხილავდა ტრიგონომეტრიის ელემენტებს.
ტარანტულის ნისლეული

ტარანტულის ნისლეული (აგრეთვე ცნობილი როგორც 30 ოქროს თევზი) — ემისიური ნისლეული ოქროს თევზის თანავარსკვლავედში, რეგიონი მაგელანის დიდ ნისლეულში. თავდაპირველად, მას ვარსკვლავად მიიჩნევდნენ, თუმცა, 1751 წელს, ნიკოლა ლუი დე ლაკაილმა, მასში ნისლეულის ბუნება ამოიცნო.

ნისლეულის ვარსკვლავიერი სიდიდე რვის ტოლია. მისი მანძილის (49 კილოპარსეკი, ანუ 160 000 სინათლის წელი) გათვალისწინებით, იგი მეტისმეტად მოკაშკაშე არავარსკვლავურ ობიექტს წარმოადგენს. ნისლეულის სიკაშკაშე იმდენად დიდია, რომ დედამიწასთან ისე ახლოს ყოფნის შემთხვევაში, როგორც ორიონის ნისლეულია, ტარანტულის ნისლეულის ნათება ჩრდილების არსებობას შეწყვეტდა

ტარანტულის ნისლეული გალაქტიკათა ადგილობრივი ჯგუფის ყველაზე მეტად აქტიური ვარსკვლავთფორმირების რეგიონია. ადგილობრივი ჯგუფის მსგავს რეგიონებში, იგი დიამეტრის მიხედვით, ერთ-ერთ უდიდეს ობიექტად ითვლება — მისი დიამეტრი 200 პარსეკია. იგი მაგელანის დიდი ნისლეულის იმ მოწინავე კიდეზე მდებარეობს, სადაც ვარსკვლავთშორისი სივრცის შეკუმშვა და დინამიური წნევის დატვირთვა მაქსიმუმს აღწევს.

„30 ოქროს თევზის“ ცენტრში მდებარე ვარსკვლავთგროვა — 2070, 136-ს მოიცავს,რომელიც ნისლეულის ხილვადობისთვის საჭირო ენერგიის უმეტეს ნაწილს წარმოქმნის. 2070-ის მასა 450 000 მზის მასას უდრის, რაც მიგვითითებს იმაზე, რომ სავარაუდოდ, იგი მომავალში სფეროსებრი ვარსკვლავთგროვა გახდება. ამასთანავე, ტარანტულის ნისლეული 301-საც მოიცავს, რომლის მასიური ვარსკვლავების უმეტესობაც, ზეახალ ვარსკვლავში აფეთქდა.

ტელესკოპის გამოგონების შემდეგ დაფიქსირებული უახლოესი ზეახალი ვარსკვლავი — 1987, ტარანტულის ნისლეულის განაპირად აღმოჩნდა. არსებობს ზეახალი ვარსკვლავის ნარჩენი, რომელიც გარს ერტყმის გაფანტულ ვარსკვლავთგროვას — 2060-ს, მაგრამ ნისლიანობის გამო, რთულია სხვა ნარჩენების არსებობის დადგენა.

გალერეა
ალგოდან-დი-ჟანდაირა

ალგოდან-დი-ჟანდაირა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 470 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიმატაუ-ოსიდენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 366 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10,74 კმ²-ზე. ფართობი 220 249 კმ²-ია.
ბარა-დი-სანტა-როზა

ბარა-დი-სანტა-როზა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 457 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიმატაუ-ოსიდენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 157 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18,25 კმ²-ზე. ფართობი 775 658 კმ²-ია.
კუიტე

კუიტე — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 667 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიმატაუ-ოსიდენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 978 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26,93 კმ²-ზე. ფართობი 741 840 კმ²-ია.
დამიანი (პარაიბა)

დამიანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 602 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიმატაუ-ოსიდენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 900 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26,39 კმ²-ზე. ფართობი 185 685 კმ²-ია.
ნოვა-ფლორესტა

ნოვა-ფლორესტა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 667 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიმატაუ-ოსიდენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 533 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 222,31 კმ²-ზე. ფართობი 47.379 კმ²-ია.
ოლივედუსი

ოლივედუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 559 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიმატაუ-ოსიდენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 627 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11,41 კმ²-ზე. ფართობი 317 915 კმ²-ია.
პოსინიუსი

პოსინიუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 634 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიმატაუ-ოსიდენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 032 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 27,12 კმ²-ზე. ფართობი 628 084 კმ²-ია.
რემიჟიუ

რემიჟიუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 593 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიმატაუ-ოსიდენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 581 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 98,77 კმ²-ზე. ფართობი 177 999 კმ²-ია.
სოლედადი (პარაიბა)

სოლედადი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 521 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიმატაუ-ოსიდენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 739 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24,53 კმ²-ზე. ფართობი 13 739 კმ²-ია.
სოსეგუ

სოსეგუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 580 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიმატაუ-ოსიდენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 169 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20,48 კმ²-ზე. ფართობი 3 169 კმ²-ია.
ქვემო უელეს პროვინცია

ქვემო უელეს პროვინცია  — კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პროვინცია, რომელიც მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთში. პროვინციის მოსახლეობა — 1 093 845 ადამიანი (2005 წელი). ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ბუტა.

გეოგრაფია
2005 წლის საკონსტიტუციო რეფორმამდე ქვემო უელეს პროვინცია იყო ყოფილი აღმოსავლეთის პროვინციის ნაწილი. ჩრდილოეთით ის ესაზღვრება ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკას, აღმოსავლეთით ზემო უელეს პროვინციას, დასავლეთით ეკვატორიალურ პროვინციას. პროვინციის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე უელე.

ჯანდაცვა
პროვინციაში ჯანდაცვა ცუდ მდგომარეობაშია. 2005 წელს დაფიქსირდა ჭირის ეპიდემია, რის შედეგადაც გარდაიცვალა 57 ადამიანი.

ტერიტორიები
პროვინცია მოიცავს შემდეგ ტერიტორიებს:
აკეტი 
ანგო 
ბამბესა 
ბონდო 
ბუტა 
პოკო
მშვილდოსნის ვარსკვლავური ღრუბელი

მშვილდოსნის ვარსკვლავური ღრუბელი (აგრეთვე ცნობილი როგორც მესიე 24, 24, 4715) — ვარსკვლავთგროვა მშვილდოსნის თანავარსკვლავედის მიმართულებით; განფენილია დაახლოებით 600 სინათლის წლის მანძილზე. 1764 წელს აღმოაჩინა ფრანგმა ასტრონომმა შარლ მესიემ. ხანდახან, მშვილდოსნის დიდი ვარსკვლავური ღრუბლისგან განსხვავების მიზნით, იხსენიებენ მშვილდოსნის მცირე ვარსკვლავური ღრუბლის სახელით.

მშვილდოსნის ვარსკვლავთგროვა და მისი შემადგენელი ობიექტები წარმოადგენს ჩვენი გალაქტიკის, „ირმის ნახტომის“ მშვილდოსნის მკლავის ნაწილს. მესიეს აღწერის მიხედვით, 24 ეს არის „დიდი ნისლიანობა, რომელიც მრავალ ვარსკვლავს შეიცავს“, ზომად კი ფრანგი ასტრონომი 1,5°-ს ასახელებდა.

ვარსკვლავთგროვის მოცულობა დაახლოებით 10 000-16 000 სინათლის წელია. წარმოადგენს ყველაზე მჭიდრო ვარსკვლავთგროვას ინდივუდუალური ვარსკვლავების თვალსაზრისით იმ გროვებს შორის, რომელთა დანახვაც ბინოკლითაა შესაძლებელი. მხოლოდ ერთი კუთხით შეხედვისას, შესაძლებელია დაახლოებით 1000 ვარსკვლავის ხილვა.
სერგეი აქსეონოვი

სერგეი აქსეონოვი (, ; დ. 26 ნოემბერი, 1972, ბელცი, მოლდოვის სსრ, სსრკ) — რუსი სახელმწიფო მოღვაწე და პოლიტიკოსი. 2014 წლის 9 ოქტომბრიდან (რუსეთის მიერ ყირიმის ანექსიის შემდეგ) იკავებს ყირიმის რესპუბლიკის ხელმძღვანელის პოსტს. იმავე წლის 17 მარტიდან — მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის პოსტს. პარტია „ერთიანი რუსეთის“ წევრი.
NGC 2440

2440 (აგრეთვე ცნობილი როგორც 560-9) — პლანეტური ნისლეული კიჩოს თანავარსკვლავედში. მისი ცენტრალური ვარსკვლავი — 62166, შესაძლოა, ყველაზე ცხელი თეთრი ჯუჯა იყოს ცნობილთა შორის.

ნისლეული უილიამ ჰერშელმა, 1790 წლის 4 მარტს აღმოაჩინა და აღწერა, როგორც „ლამაზი პლანეტური ნისლეული სიკაშკაშის მნიშვნელოვანი ხარისხით, რომელიც ზუსტად არ არის განსაზღვრული“. 2440 მზიდან 1,23 კილოპარსეკ (დაახლოებით, 4 000 სინათლის წელი) მანძილზე მდებარეობს.

 62166
 62166-ის ზედაპირის ტემპერატურა, უკიდურესად მაღალია — დაახლოებით 200 000 კელვინი. ამ მკვრივ ვარსკვლავს, 0.6 მზის მასა, 0.028 მზის რადიუსი და 17.5-ის ტოლი ვარსკვლავიერი სიდიდე გააჩნია.
რუბე

რუბე — ქალაქი ჩრდილოეთ საფრანგეთში, ესაზღვრება ბელგიას. 2013 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 95,866 ადამიანს, საშუალოდ ქალაქში მცხოვრებთა სიმჭიდროვე კი — 7,246 ადამიანს კმ²-ზე. დასახლებული პუნქტის ფართობია 13.23 კმ².

 საუკუნეში, სამრეწველო რევოლუციის დროს, გახდა ქსოვილის ნაკეთობათა დამზადების ცენტრი.

ქალაქი ცნობილია სახელგანთქმული კლასიკური რბოლა პარიზი-რუბეთი.
ტანგანიიკის პროვინცია

ტანგანიიკის პროვინცია  — კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პროვინცია, რომელიც მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი კალემიე. ახალი ადმინისტრაციული დაყოფა, რომლითაც ქვეყანა შედგება 26 პროვინციისაგან, გამყარებულია 2006 წლის კონსტიტუციით, მაგრამ 2010 წლის ბოლოსათვის იგი ჯერ კიდევ რატიფიცირებული არ იყო და არ იყო ძალაში შესული. საბოლოოდ იგი 2015 წელს შეიქმნა ტანგანიიკის რაიონისაგან, რომელიც ადრე შედიოდა კატანგის ყოფილ პროვინციაში.

გეოგრაფია
პროვინციას აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ტანგანიიკის ტბა. ტექნიკურად ის მდებარეობს ტანზანიის და ზამბიის საზღვარზე. ადმინისტრაციული ცენტრი კალემიე ასევე მდებარეობს ტბაზე.

ისტორია
ტერიტორია, რომელზეც ჩამოყალიბებული იყო პროვინცია, 1960 წლამდე შედიოდა ბელგიის კონგოს შემადგენლობაში. კატანგის ტერიტორია, და კერძოდ, ტანგანიიკის პროვინცია, განსაკუთრებით მდიდარია სასარგებლო წიაღისეულით. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ ამ ტერიტორიაზე შეიქმნა დამოუკიდებელი კატანგის სახელმწიფო. 1961 წელს აქ მოხდა ლუბას ხალხის აჯანყება ამ სახელმწიფოს წინააღმდეგ. 1961 წელს ტანგანიიკა ხელმეორედ დაიპყრო კატანგის სახელმწიფომ და იმავე წელს კინშასის ცენტრალურმა ხელისუფლებამ. 1962 წლის 11 ივლისიდან 1966 წლის 28 დეკემბრამდე თანამედროვე ტანგანიიკა იყო ჩრდილოეთ კატანგის თვითმმართველი პროვინცია, მაგრამ შემდგომში მობუტუ სესე სეკოს ხელისუფლებამ იგი შეიყვანა კატანგის პროვინციის შემადგენლობაში.

ადმინისტრაციული დაყოფა
კაბალო 
კალემიე 
კონგოლო 
მანონო 
მობა 
ნიუნზუ
იტურის პროვინცია

იტურის პროვინცია  — კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პროვინცია, რომელიც მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ბუნია.

გეოგრაფია
2005 წლის საკონსტიტუციო რეფორმამდე იტურის პროვინცია იყო ყოფილი აღმოსავლეთის პროვინციის ნაწილი. პროვინციის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე იტური. პროვინცია მთლიანად დაფარულია ტროპიკული ტყეებით.

ფლორა და ფაუნა
პროვინციაში ხარობს 30 000-ზე მეტი ყვავილოვანი მცენარე, ბუდობს 1400-ზე მეტი სახეობის ფრინველი და 400 სახეობის ძუძუმწოვარი, მათ შორის ისეთი იშვიათი სახეობები, როგორიცაა ოკაპი, გორილა, შიმპანზე, ჯიქი, თუთიყუშების ბევრი სახეობა. მდინარეებში დაცურავს თევზების ბევრი სახეობა, ასევე ბეჰემოთები და ნილოსის ნიანგები.

მოსახლეობა
პროვინციის მოსახლეობა — 4 241 236 ადამიანი (2005 წელი).

იტურის პროვინცია დასახლებულია სხვადასხვა ეთნიკური ჯგუფებით, რომელთა შორის შეიძლება გამოვყოთ პიგმეების ტომები, რომლებიც დღემდე მოწყვეტილები არიან ცივილიზაციას და თავს ირჩენენ ნადირობით და შემგროვებლობით. მბუტის პიგმეების ტომები ითვლებიან ყველაზე უფრო დაბალი სიმაღლის ადამიანებად მსოფლიოში, მათი საშუალო სიმაღლე შეადგენს 135 სმ-ს.

იტურის პროვინცია ცნობილია ადამიანთა შორის ჭირის დაავადების შემთხვევების დიდი რაოდენობით თანამედროვე სამყაროში — დაახლოებით 1000 დარეგისტრირებული შემთხვევა წელიწადში.

ადმინისტრაციული დაყოფა
პროვინცია დაყოფილია 5 ტერიტორიად:
არუ (, 6740 კმ²)
ჯუგუ (, 8184 კმ²)
ირუმუ (, 8730 კმ²)
მაჰაგი (, 5221 კმ²)
მამბასა (, 36 783 კმ²)
არარუნა (პარაიბა)

არარუნა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 580 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიმატაუ-ორიენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 879 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 76,83 კმ²-ზე. ფართობი 245 723 კმ²-ია.
კასიმბა-დი-დენტრუ

კასიმბა-დი-დენტრუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 536 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიმატაუ-ორიენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 16 748 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 102,32 კმ²-ზე. ფართობი 163 687 კმ²-ია.
კასერენგი

კასერენგი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიმატაუ-ორიენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 058 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 35,05 კმ²-ზე. ფართობი 201 381 კმ²-ია.
დონა-ინესი

დონა-ინესი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 480 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიმატაუ-ორიენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 517 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 63,29 კმ²-ზე. ფართობი 166 170 კმ²-ია.
რიაშანი (პარაიბა)

რიაშანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიმატაუ-ორიენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 266 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 36,23 კმ²-ზე. ფართობი 90 151 კმ²-ია.
სოლანეა

სოლანეა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 626 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიმატაუ-ორიენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 26 693 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 115,01 კმ²-ზე. ფართობი 232 096 კმ²-ია.
ტასიმა

ტასიმა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 168 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიმატაუ-ორიენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 262 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 41,6 კმ²-ზე. ფართობი 246 659 კმ²-ია.
არეიალი

არეიალი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 695 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ესპერანსას შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 470 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 181,53 კმ²-ზე. ფართობი 35 641 კმ²-ია.
ესპერანსა (პარაიბა)

ესპერანსა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 631 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ესპერანსას შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31 095 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 192,97 კმ²-ზე. ფართობი 161 138 კმ²-ია.
მონტადასი

მონტადასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 713 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ესპერანსას შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 990 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 157,46 კმ²-ზე. ფართობი 31 691 კმ²-ია.
სან-სებასტიან-დი-ლაგოა-დი-როსა

სან-სებასტიან-დი-ლაგოა-დი-როსა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 641 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ესპერანსას შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 041 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 220,98 კმ²-ზე. ფართობი 49 964 კმ²-ია.
მესიე 26

მესიე 26 (აგრეთვე ცნობილი როგორც ღია ვარსკვლავთგროვა 26 ან 6694) — ღია ვარსკვლავთგროვა ფარის თანავარსკვლავედში. 1764 წელს აღმოაჩინა ფრანგმა ასტრონომმა შარლ მესიემ.

26 გადაჭიმულია დაახლოებით 22 სინათლის წლის მანძილზე, დედამიწიდან 5000 სინათლის წლის მოშორებით. მისი შემადგენელი ყველაზე კაშკაშა ვარსკვლავის ვარსკვლავიერი სიდიდეა 11,9. ასტრონომთა გამოთვლებით, ვარსკვლავთგროვის ასაკი 89 მილიონი წელი უნდა იყოს. 26-ის საინტერესო მახასიათებელია ვარსკვლავების დაბალი სიმჭიდროვით გამორჩეული რეგიონი ბირთვის სიახლოვეს; ერთ-ერთი ჰიპოთეზის მიხედვით, ამის მიზეზი ჩვენსა და ვარსკვლავთგროვას შორის არსებული ვარსკვლავთშორისი მატერიის ღრუბელი უნდა იყოს, თუმცა, ასტრონომ ჯეიმზ კუფეის ნაშრომის თანახმად, ეს შეუძლებელია და ის ნამდვილად არის „დაბალი ვარსკვლავური სიმჭიდროვით გამორჩეული რეგიონი“. ნოტინგჰემის უნივერსიტეტის ასტრონომ მაიკლ მერიფილდის განცხადებით, ამ ფენომენის ზუსტი ახსნა ჯერჯერობით არ არსებობს.
სანკურუს პროვინცია

სანკურუს პროვინცია  — კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პროვინცია, რომელიც მდებარეობს ქვეყნის ცენტრში.

გეოგრაფია
2005 წლის საკონსტიტუციო რეფორმამდე სანკურუს პროვინცია იყო ყოფილი აღმოსავლეთ კასაის პროვინციის ნაწილი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ლოჯა. პროვინციის ტერიტორიაზე მიედინებიან მდინარეები სანკურუ, ლომამი, ლუბეფუ და ლუკენიე.

ფლორა და ფაუნა
პროვინციისათვის დამახასიათებელია ტყეები, ბუჩქები და სავანები. არსებობენ მრავალრიცხოვანი მთები და ხეობები.

პროვინციაში ბინადრობენ ცხოველთა სხვადასხვა სახეობები, როგორებიცაა ლომები, ზებრები, ანტილოპები, კუდუები, ბეჰემოთები, ტროპიკული გველების, ნიანგების, კუების სხვადასხვა სახეობები, ბევრია სხვადასხვა თევზი და ფრინველი, ასევე მაიმუნები, მათ შორის შიმპანზე.

მოსახლეობა
პროვინციის მოსახლეობა — 1 374 239 ადამიანი (2005 წელი).

ადმინისტრაციული დაყოფა
პროვინცია დაყოფილია 6 ტერიტორიად:
კატაკო-კომბე 
კოლე 
ლოჯა 
ლომელა 
ლუბეფუ 
ლუსამბო 

ეკონომიკა
პროვინციის ეკონომიკის საფუძველია სოფლის მეურნეობა. პროვინციაში მოჰყავთ ბრინჯი, ბანანი, ანანასი, კარტოფილი, შაქრის ლერწამი, სორგო და სხვადასხვა ადგილობრივი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტები.

პროვინციაში არსებობს ალმასის, კასიტერიტის და სხვა სასარგებლო წიაღისეულის საბადოები. მრეწველობა სუსტადაა განვითარებული, ეს ძირითადად ხის გადამამუშავებელი საწარმოები, თევზჭერა და ადგილობრივი მოხმარების აგურის წარმოებაა. პროვინციის განვითარებაში დიდი პრობლემაა განვითარებული საგზაო ქსელის, ელექტრომომარაგების და სხვა ინფრასტრუქტურების არარსებობა.

განათლება
პროვინციაში ბევრი დაწყებითი და საშუალო სკოლებია. სკოლები ძირითადად შექმნილია კათოლიკური, პროტესტანტული ან მეთოდისტური ეკლესიების მიერ. მიუხედავად ამისა, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელმძღვანელობა განათლების დეპარტამენტის მეშვეობით ასევე ხსნის ახალ სკოლებს.

სანკურუს პროვინციაში არსებობს რამდენიმე უნივერსიტეტი: პატრის ლუმუმბის უნივერსიტეტი კამპუსებით ლოჯაში და ---ში, წმინდა ანას უნივერსიტეტი კამპუსებით ---ში და ლუსამბოში. პროვინციაში ასევე არსებობს რამდენიმე კოლეჯი.
ალაგონია (პარაიბა)

ალაგონია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 317 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გუარაბირის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 576 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 139,99 კმ²-ზე. ფართობი 96 980 კმ²-ია.
არასაჟი

არასაჟი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 317 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გუარაბირის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 224 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 74,51 კმ²-ზე. ფართობი 231 155 კმ²-ია.
ბელენი (პარაიბა)

ბელენი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 467 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გუარაბირის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 093 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 170,67 კმ²-ზე. ფართობი 100 153 კმ²-ია.
კაისარა (პარაიბა)

კაისარა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 150 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გუარაბირის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 220 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 56,44 კმ²-ზე. ფართობი 127 914 კმ²-ია.
კუიტეჟი

კუიტეჟი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 317 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გუარაბირის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 889 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 175,28 კმ²-ზე. ფართობი 39 302 კმ²-ია.
დუას-ესტრადასი

დუას-ესტრადასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 317 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ გუარაბირის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 638 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 138 53 კმ²-ზე. ფართობი 26 262 კმ²-ია.