ინტელექტუალიზმი

ინტელექტუალიზმი ნიშნავს ინტელექტის გამოყენებას, განვითარებას და გავარჯიშებას. ასევე ინტელექტუალობის პრაქტიკას და გონების ცხოვრებას. ფილოსოფიის სფეროში, "ინტელექტიზმი" ზოგჯერ " რაციონალიზმის " სინონიმია , ანუ ცოდნა, რომელიც ძირითადად გამომდინარეობს მიზეზსა და რაციონალიზაციისაგან. სოციალურად, „ინტელექტუალიზმი“ უარყოფითად გამოხატავს: მიზნის ერთსულოვნებას („ზედმეტ ყურადღებას აზროვნებაზე“) და ემოციურ სიცივეს („სიყვარულის და გრძნობის არარსებობა“).

უძველესი მორალური ინტელექტუალიზმი
სოკრატის აზრით (ძვ. წ. 470 - 399 წ.), ინტელექტუალიზმი საშუალებას აძლევს „ადამიანს, რომ გაარჩიოს რა არის სწორი და საუკეთესო, და ის გააკეთოს“; ეს სათნოება არის მხოლოდ ინტელექტუალური საკითხი, რადგან სათნოება და ცოდნა ნათესავები არიან , რომელსაც ადამიანი აფასებს და აუმჯობესებს გონების ერთგულებით. ასე განსაზღვრული, სოკრატიული ინტელექტიზმი გახდა სტოიციზმის მთავარი ფილოსოფიური დოქტრინა. ამ თვალსაზრისის აშკარა, პრობლემური შედეგები არის „სოკრატული პარადოქსები“, მაგალითად, მოსაზრება, რომ არ არსებობს ნებისყოფა სისუსტე - ბოროტებას ძალით არავინ ჩადის, ან არავის არ უნდა ბოროტობის ჩადენა ( მორალურად არასწორი); მორალური შეცდომების ჩამდენი უნებლიედ აკეთებს. ეს სათნოება არის ცოდნა, ბევრი სათნოება არა არის, მაგრამ ყველა სათნოება ერთია.

თანამედროვე ფილოსოფოსები ამტკიცებენ, რომ სოკრატის მიერ წარმოდგენილია ჭეშმარიტების ცოდნა და ეთიკური ქცევის იდეები, რაც შეიძლება თანაბარი იყოს ცოდნის თანამედროვე და პოსტკარტეზიულ კონცეფციებთან და რაციონალური ინტელექტუალიზმთან. როგორც ასეთი, მიშელ ფუკომ აჩვენა, დეტალური ისტორიული გამოკვლევით, რომ კლასიკურ ანტიკურ ხანაში (ძვ. წ. 800 - ძვ. წ. 800 წ.), ”ჭეშმარიტების ცოდნა” არის ”სულიერი ცოდნა”, ამ კონცეფციის თანამედროვე გაგებით. ამრიგად, მხოლოდ რაციონალური ინტელექტის გარეშე, სულიერი ცოდნა ფართო "თვით ზრუნვის" პრინციპის განუყოფელი ნაწილია.

როგორც წესი, თვითდასაქმებულ სპეციფიკურ ასკეტურ ვარჯიშთა ასეთი მოვლა გულისხმობდა იმას, რომ არა მხოლოდ ჭეშმარიტების ცოდნა დაიმახსოვრე, არამედ ისწავლა და შემდეგ საკუთარ თავთან ინტეგრირებულიყო, საკუთარი თავის კარგ ადამიანად გადაქცევის დროს. ამრიგად, ჭეშმარიტების გაგება ნიშნავს „ინტელექტუალურ ცოდნას“, რომელიც მოითხოვს ადამიანის ინტეგრირებას (უნივერსალურ) ჭეშმარიტებასთან და მისი სიტყვის, გულისა და ქცევის ავთენტურად ცხოვრებას. ამ რთული ამოცანის მიღწევა მოითხოვს მუდმივ ზრუნვას საკუთარ თავზე, მაგრამ ეს ასევე გულისხმობდა ჭეშმარიტების განსახორციელებას და, ამავე დროს, კლასიკური ეპოქის პარეზიის რიტორიკული მოწყობილობის მარტივად გამოყენებას: „გულწრფელად ისაუბროთ და ითხოვოთ პატიება ამ სიტყვებისთვის“; და, უფრო მეტიც, იმოქმედეთ ზნეობრივი ვალდებულებით, სიმართლე უთხრათ საერთო სიკეთისთვის, თუნდაც საკუთარი თავის გარისკვის ფასად. ეს უძველესი, სოკრატული მორალური ფილოსოფიური პერსპექტივა ეწინააღმდეგება ჭეშმარიტებისა და ცოდნის თანამედროვე გაგებას, როგორც რაციონალური ვალდებულებებს.

ანტი-ინტელექტუალიზმიარი ინტელექტის , ინტელექტუალისა და ინტელექტუალიზმის მტრობა და უნდობლობა, რაც ჩვეულებრივ გამოიხატება განათლებისა და ფილოსოფიის ცვეთისა და ხელოვნების, ლიტერატურის და მეცნიერების განთავისუფლებაზე, როგორც არაპრაქტიკულ, პოლიტიკურად მოტივირებულ და, თუნდაც ადამიანის შეურაცხყოფისკენ მიმართული. ანტი-ინტელექტუალები წარმოადგენენ თავს და აღიქმებიან, როგორც უბრალო ხალხის დამცველები, როგორც პოპულისტი პოლიტიკის წინააღმდეგ და აკადემიური ელიზმის წინააღმდეგ და მიაჩნიათ, რომ განათლებულ ადამიანები, როგორც მაღალი კლასის წარმომადგენლები, დომინირებენ პოლიტიკურ დისკურსზე და უმაღლეს განათლებაზე, ხოლო რიგითი ადამიანების შეშფოთებისგან თავი დაღწეული აქვთ.
ტოტალიტარული მთავრობები მანიპულირებენ და იყენებენ ანტი-ინტელექტუალიზმს პოლიტიკური განსხვავებულობის ჩასახშობად. ესპანეთის სამოქალაქო ომის დროს (1936–1939) და გენერალ ფრანცისკო ფრანკოს შემდეგი დიქტატურა (1939–1975), თეთრი ტერორის რეაქტიული რეპრესიები (1936–1945) განსაკუთრებით ანტი-იტელექტური იყო, უმეტესობა 200 000 მშვიდობიანი მოქალაქეები დაიღუპნენ, როგორც ესპანელი ინტელიგენცია, პოლიტიკურად აქტიური პედაგოგები და აკადემიკოსები, მხატვრები და ჩამოსახლებული ესპანეთის მეორე რესპუბლიკის მწერლები (1931–1939). დემოკრატიული კამპუჩეის კომუნისტურ სახელმწიფოში (1975–1979), ქმერული რუჟის პოლ პოლტისმა კრიტიკულმა მკვლელობამ, არააკომუნისტური ინტელიგენციის სიკვდილით დასაჯა მკვლელობის სფეროებში.

შუასაუკუნეების სასულიერო ინტელექტუალიზმი
შუასაუკუნეების საღვთისმეტყველო ინტელექტუალიზმი არის ღვთიური მოქმედების დოქტრინა, რომლის დროსაც ინტელექტის ფაკულტეტი წინ უსწრებს და უპირატესობას ანიჭებს ნებისყოფის ფაკულტეტს .ეწინააღმდეგება ნებაყოფლობითობას, რომელიც უპირატესობას ანიჭებს ნებისყოფას ვიდრე ინტელექტსდა ემოციებს; ამრიგად, ის პოზიცია, რომ ”ინტელექტუალიზმის თანახმად, ნებისყოფის არჩევანი გამომდინარეობს იქიდან, რომლითაც ინტელექტი კარგს აღიარებს; თავად ნებისყოფა განსაზღვრულია. ამის საწინააღმდეგოდ, ნებაყოფლობითობა არის ნებისყოფა, რომელიც განსაზღვრავს რომელი საგნები კარგია, ხოლო თავად ნებისყოფა განუსაზღვრელია ”. ამ ფილოსოფიური გადმოსახედიდან და ისტორიული კონტექსტიდან, საუკუნეში ესპანელი მაჰმადიანი პოლიმათის ავერროას (1126–1198), იტალიელი ქრისტიანი ღვთისმეტყველის, თომას აკვინელი (1225–1274), და გერმანელი ქრისტიანი ღვთისმეტყველის, მეისტერ ეკქარტის (1260–1327) მე –13 საუკუნეში, აღიარებულნი არიან ინტელექტუალისტებად.

ანტი-ინტელექტუალიზმიარი ინტელექტის , ინტელექტუალისა და ინტელექტუალიზმის მტრობა და უნდობლობა, რაც ჩვეულებრივ გამოიხატება განათლებისა და ფილოსოფიის ცვეთისა და ხელოვნების, ლიტერატურის და მეცნიერების განთავისუფლებაზე, როგორც არაპრაქტიკულ, პოლიტიკურად მოტივირებულ და, თუნდაც ადამიანის შეურაცხყოფისკენ მიმართული. ანტი-ინტელექტუალები წარმოადგენენ თავს და აღიქმებიან, როგორც უბრალო ხალხის დამცველები, როგორც პოპულისტი პოლიტიკის წინააღმდეგ და აკადემიური ელიზმის წინააღმდეგ და მიაჩნიათ, რომ განათლებულ ადამიანები, როგორც მაღალი კლასის წარმომადგენლები, დომინირებენ პოლიტიკურ დისკურსზე და უმაღლეს განათლებაზე, ხოლო რიგითი ადამიანების შეშფოთებისგან თავი დაღწეული აქვთ.

ტოტალიტარული მთავრობები მანიპულირებენ და იყენებენ ანტი-ინტელექტუალიზმს პოლიტიკური განსხვავებულობის ჩასახშობად. ესპანეთის სამოქალაქო ომის დროს (1936–1939) და გენერალ ფრანცისკო ფრანკოს შემდეგი დიქტატურა (1939–1975), თეთრი ტერორის რეაქტიული რეპრესიები (1936–1945) განსაკუთრებით ანტი-იტელექტური იყო, უმეტესობა 200 000 მშვიდობიანი მოქალაქეები დაიღუპნენ, როგორც ესპანელი ინტელიგენცია, პოლიტიკურად აქტიური პედაგოგები და აკადემიკოსები, მხატვრები და ჩამოსახლებული ესპანეთის მეორე რესპუბლიკის მწერლები (1931–1939). დემოკრატიული კამპუჩეის კომუნისტურ სახელმწიფოში (1975–1979), ქმერული რუჟის პოლ პოლტისმა კრიტიკულმა მკვლელობამ, არააკომუნისტური ინტელიგენციის სიკვდილით დასაჯა მკვლელობის სფეროებში.