ფრანტიშკა პლამინკოვა

ფრანტიშკა პლამინკოვა (დ. 5 თებერვალი, 1875 – გ. 30 ივნისი, 1942) — ჩეხი ფემინისტი და საარჩევნო უფლების აქტივისტი. მასწავლებლად დატრენინგებული ჩაერთო ფემინიზმში, რადგან მასწავლებლებს ქორწინება ეკრძალებოდათ. იგი გადავიდა ჟურნალისტიკაში, წერდა სტატიებს უთანასწორობის შესახებ. აირჩიეს პრაღის საქალაქო საბჭოში და ეროვნულ ასამბლეაში, იგი მსახურობდა სენატის თავმჯდომარედ, როდესაც ჩეხოსლოვაკია გამოეყო ავსტრო-უნგრეთის იმპერიას. იყო ქალთა საერთაშორისო საბჭოს ვიცე-პრეზიდენტი, ასევე ქალთა საერთაშორისო ხმის უფლება ალიანსის და ესწრებოდა ბევრ საერთაშორისო ფემინისტურ კონგრესს. პლამინკოვა გესტაპომ 1942 წელს დააპატიმრა და სიკვდილით დასაჯეს.

ბიოგრაფია
ფრანტიშკა ფაუსტინა პლამინკოვა დაიბადა 1875 წლის 5 თებერვალს პრაღაში, ავსტრია-უნგრეთი ფრანტიშკას (ძვ. კრუბნეროვა) და ფრანტიშეკ პლამინეკის ოჯახში. მისი ოჯახი ებრაული მემკვიდრეობის იყო. მისი მამა იყო კობლერი და ის იყო უმცროსი სამი ქალიშვილიდან. საბაზო განათლების დამთავრების შემდეგ სწავლობდა პრაღის სახელმწიფო მასწავლებელთა ინსტიტუტში.

სწავლება და ადრეული ქალთა უფლებების აქტივიზმი
პლამინკოვამ სწავლება დაიწყო 1894 წელს ტაბორის დაწყებით სკოლაში და შემდეგ ასწავლიდა წლის ბოლო ექვსი თვის განმავლობაში სობესლავში . 1895 წელს დაბრუნდა პრაღაში, მან დაასრულა პედაგოგიური სტაჟირება 1900 წელს და მიიღო სერტიფიკატი ხატვის, მათემატიკის, ფიზიკისა და წერის მასწავლებლად. იგი შეუერთდა ჩეხ მასწავლებელთა ასოციაციას და გამოხატა პოზიცია ავსტრია-უნგრეთის კანონის წინააღმდეგ, რომელიც კრძალავდა მასწავლებლების ქორწინებას და მოითხოვს მათ დაუქორწინებლობას.

1901 წელს პლამინკოვამ დააარსა ქალთა კლუბი პრაღაში და ოთხი წლის შემდეგ ჩამოაყალიბა ქალთა საარჩევნო უფლების კომიტეტი. პლამინკოვა გახდა მამოძრავებელი ძალა ჩეხეთში ქალებისათვის უფლების მინიჭებისკენ და მუშაობდა საზოგადოების ცნობიერების ასამაღლებლად ხმის უფლების საჭიროების შესახებ. თავიანთ მიტინგებზე ქალები მხარს უჭერდნენ საყოველთაო ხმის უფლებას, როგორც მამაკაცებს, ასევე ქალებს, რომლებსაც ჰაბსბურგის წესით აკრძალული ჰქონდათ ხმის მიცემის უფლება. 1907 წელს ავსტრიის მთავრობამ იმპერიული არჩევნების უფლება მიანიჭა მამაკაცებს, მაგრამ ქალებს უარი განუცხადეს. პლამინკოვამ გააცნობიერა, რომ ადგილობრივი ბოჰემიის სამეფოს კანონი რეალურად არ კრძალავდა ქალებს პროვინციულ დონეზე და დაარწმუნა რამდენიმე პოლიტიკური პარტია, გამოეყვანათ ქალი კანდიდატები; მისმა კომიტეტმა წამოაყენა მარი ტიმოვა . თუმცა ვერცერთმა ვერ გაიმარჯვა, მათი კანდიდატურა განმეორდა შემდგომ არჩევნებში და ჩეხური ნაციონალიზმის სიმბოლოდ იქცა. 1912 წელს აირჩიეს პირველი ქალი, ბოჟენა ვიკოვა-კუნეტიკა და თუმცა გუბერნატორმა შედეგი გააბათილა, არჩევნებმა მოუტანა პლამინკოვას და ჩეხი ფემინისტებს საერთაშორისო აღიარება. ამავე დროს, პლამინკოვამ იმოგზაურა მთელ ევროპაში და მსახურობდა ახალი ამბების კორესპონდენტად ბალკანეთის პირველ ომში .

სენატის წევრი და თავმჯდომარე
1925 წელს პლამინკოვა აირჩიეს ქალთა საერთაშორისო საბჭოს ვიცე-პრეზიდენტად. იმავე წელს მან მონაწილეობა მიიღო საპარლამენტო არჩევნებში და მოიპოვა ადგილი ჩეხოსლოვაკიის სენატში, თანამდებობა მას 1939 წლამდე ეკავა. 1930 წლისთვის ის ასევე მსახურობდა ქალ სუფრაჟისტთა საერთაშორისო ალიანსის ვიცე-პრეზიდენტად და ხელახლა აირჩიეს სენატში.

მესამე რაიხის წინააღმდეგობა, დეპორტაცია და სიკვდილი
1938 და 1939 წლებში ჰიტლერის ჯარებმა დაიკავეს ჩეხოსლოვაკიის უდიდესი ნაწილი და ხელი მოეწერა მიუნხენის შეთანხმებას . პლამინკოვამ პასუხი ღია წერილად მიწერა ჰიტლერს, სადაც აკრიტიკებდა მის რეჟიმს და თავისუფლებების შეზღუდვას. 1939 წელს კოპენჰაგენში -ს მეცამეტე კონგრესზე დასწრებისას მეგობრებმა ურჩიეს მას , საზღვარგარეთ დარჩენილიყო მისი უსაფრთხოების გამო. მან უარი თქვა, თვლიდა, რომ სახლიდან საუკეთესოდ შეეძლო ჩეხებისთვის მუშაობა. იგი დააპატიმრა გესტაპომ 1939 წელს და მოგვიანებით გაათავისუფლეს, თუმცა მეთვალყურეობის ქვეშ იმყოფებოდა.

პლამინკოვა ხელახლა დააპატიმრეს 1942 წელს რაინჰარდ ჰეიდრიხის მკვლელობის შემდეგ და გადაიყვანეს ტერეზიენშტადტის საკონცენტრაციო ბანაკში . ზოგიერთი ცნობით, პლამინკოვა ჩამოახრჩვეს ნაცისტებმა, მაგრამ კობილისის პოლიგონზე ჩანაწერები ადასტურებს, რომ ის დახვრიტეს 1942 წლის 30 ივნისს