iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვაზისუბნის ქუჩა

ვაზისუბნის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, საბურთალოს რაიონში (ვეძისი); ტაშკენტის ქუჩიდან ბუდაპეშტის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 40-იან წლებში. 60-იან წლებამდე პერეკოპის ქუჩა ერქვა, შემდეგ — ალექსანდრე ინაშვილისა. ვაზისუბნის ქუჩა დაერქვა 70-იან წლებში. 2001 ქუჩის პირველ მონაკვეთს გაბრიელ ისაკაძის სახელი ეწოდა.
გურამ საღარაძის ქუჩა

გურამ საღარაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); კოსტა ხეთაგუროვის ქუჩიდან მოსე თოიძის შესახვევამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. თბილისის 1867 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც წყალასაწევი ქუჩა, 1934 წლის გეგმაზე — როგორც წყალსაქაჩი ქუჩა. 1965-2023 წლებში ატარებდა დავით სულიაშვილის სახელს. 2023 წელს თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დადგენილებით ქუჩას მსახიობ გურამ საღარაძის სახელი ეწოდა. შემონახულია საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები.
ვეძისის ქუჩა

ვეძისის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს საბურთალოს რაიონში.

ქუჩას სახელი ეწოდა უბან ვეძისის მიხედვით. უბანი მდებარეობს თბილისის დასავლეთ ნაწილში, მტკვრის მარჯვენა მხარეს. სახელი წარმოსდგება ქართული სიტყვიდან „ვეძა“, რაც, სულხან-საბა ორბელიანის მიხედვით, „მომჟაო წყაროს“ ნიშნავს. საუკუნის 30-იან წლებში ამ ტერიტორიაზე იყო ორი სოფელი — ქვემო ვეძისი და ზემო ვეძისი (ქალაქს შემოუერთდა 40-50-იან წლებში).
რამაზ დავითაშვილის ქუჩა

რამაზ დავითაშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (სვანეთისუბანი); ლამის ქუჩიდან მნათობის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის ნახევარში. 1925–1926 წლების ცნობათა წიგნში „მთელი ტფილისი“ შეტანილია როგორც თვითნებობის ქუჩა, თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია შრომის ქუჩის სახელწოდებით. 1995 წელს რამაზ დავითაშვილის სახელი ეწოდა. აქვს ორი გასასვლელი.
ალექსანდრე ჩიკვაიძის ქუჩა

ალექსანდრე ჩიკვაიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ზემო უბანი). შოთა ყავლაშვილის ქუჩიდან იეთიმ გურჯის ქუჩამდე.

ისტორია
1841 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში შტანილია ახალი ქუჩის სახელწოდებით. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც სურბ-ნიშანის ქუჩა. სახელწოდება უკავშირდება იქვე მდგარ სურბ-ნიშანის ეკლესიას, რომელიც 1703 (ზოგი წყაროთი 1701) წელს ძველი მართლმადიდებლური ეკლესიის ნანგრევებზე აუშენებიათ სომეხ გრიგორიანელებს. ქუჩას 1925 წელს აკოფ აკოფიანის სახელი ეწოდა. 2007 წელს ეწოდა სულთნიშნის ქუჩა. 2017 წლის 10 ოქტომბერს ქუჩას მიენიჭა ალექსანდრე ჩიკვაიძის სახელი.

ქუჩაზე და შესახვევში შემორჩენილია საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები. აქვს ერთი შესახვევი (ყოფილი სურბ-ნიშანის, 1925 წლიდან — აკოფ აკოფიანის შესახვევი).
ჯოჯოოობა

ჯოჯოობა — ხალხური დღესასწაული თბილისში. იმართებოდა აღდგომის შემდეგ პირველ სამშაბათს. თბილისელი ქალები, განსაკუთრებით კი ქალიშვილები, შაქრის რამდენიმე ნატეხით ქალაქის ძველ უბანში — ავლაბარში, უფრო ზუსტად, ავლაბრის სამხრეთით, მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე მდებარე ძაღლის უბანში მიდიოდნენ, სადაც მდინარის კბოდეზე იმართებოდა ჯოჯოობა. მორწმუნე ქართველი მანდილოსნები ლოცულობდნენ და სურვილების შესრულებას ევედრებოდნენ მამაზეციერს. ლოცვა-ვედრების შემდეგ ისინი შაქრის ნატეხებს ქარაფიან ნაპირზე მობინადრე „ჯოჯოებს“. მიუხედავად იმისა, რომ ამ რიტუალს მრავალი მლოცველი ასრულებდა, ამ დღესასწაულის წარმოშობა საუკუნეში ქალაქელებს აღარ ახსოვდათ. ეს იყო ერთ-ერთი ძველი თბილისური წეს-ჩვევა, რაც შთამომავლობამ რაღაც სახელცვლილებით შემოინახა. ჯოჯოობის წარმოშობის შესახებ შემორჩენილი გადმოცემის თანახმად ძალიან დიდი ხნის წინ აქ, ამ ადგილზე ცხოვრობდა ერთი უცხო კაცი, რომელიც სასწაულებს ახდენდა, მაგალითად ხელის ერთი მოსმით თუ შეხებით ადამიანის ტანზე გამოყრილ ჭორფლებს აქრობდა. მაგრამ რა კავშირი იყო ძაღლის უბნის ჯოჯოსა და იმ სასწაულმოქმედ ადამიანს შორის, ამ საკითხზე გადმოცემებით არაფერია ცნობილი.
ლიბანის ქუჩა

ლიბანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს გლდანის რაიონში (ავჭალა). დავით სარაჯიშვილის ქუჩიდან უწერის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 50-იან წლებში. ადრე ერქვა ვახტანგ გორგასლის სახელი. 70-იან წლებში ლიბანის ქუჩა ეწოდა. ადრე გრძელდებოდა ყოფ. ჭრებალოს შესახვევამდე. აქვს ერთი შესახვევი და ერთი ჩიხი. სახელი ეწოდა ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლიბანის მიხედვით.
აკაკი სურგულაძის ქუჩა

აკაკი სურგულაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); ცოტნე დადიანის ქუჩიდან ეროსი მანჯგალაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის დასასრულს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც კონდუქტორის ქუჩა. 1961 წელს — ალექსი გეგეჭკორის, 1993 წელს აკაკი სურგულაძის სახელი ეწოდა.
სულხან-საბას ქუჩა

სულხან-საბას ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი); დასაწყისი გიორგი ლეონიძის ქუჩიდან. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე აღნიშნულია როგორც ირაკლის შესახვევი (ადრე ამ ადგილებში მეფე ერეკლე -ის ბაღები იყო). ამ ქუჩაზე სეირნობდნენ მეფისნაცვლის სასახლის სეფექალები, ამიტომ საუკუნის 80-იანი წლებიდან დაერქვა ფრეილინის (ფრეილინა — სეფექალი) ქუჩა. 1923 წელს — საბა-სულხანის, 1948 წელს სულხან-საბას ქუჩა ეწოდა. ძირითადად განაშენენიანებულია ძველი თბილისის ბურჟუაზიის წარმომადგენელთა სახლებით. ქუჩის ბოლოში აღმართულია სკულპტურული კომპოზიცია „ცოდნის სვეტი“ (მოქანდაკე ვახტანგ ონიანი, არქიტექტორი ვახტანგ აბრამიშვილი). სვეტი დაიდგა 1981 წელს იმ ადგილას, სადაც ადრე ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების შენობა იყო.
ვეძათხევის ქუჩა

ვეძათხევის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); ლოჭინის ქუჩიდან რკინიგზამდე. წარმოიქმნა საუკუნის ნახევარში. 1925–1926 წლების ცნობათა წიგნში „მთელი ტფილისი“ შეტანილია როგორც ტიტველი მთის ქუჩა, ასევეა თბილისის 1934 წლის გეგმაზეც. 40-იან წლებში ვეძათხევის ქუჩა დაერქვა. აქვს ერთი შესახვევი.
ორდე დგებუაძის ქუჩა

ორდე დგებუაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში; დიმიტრი უზნაძის ქუჩიდან ნიკოლოზ ბარათაშვილის სანაპირომდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. ადრე ერქვა გადასასვლელი ქუჩა. 1900 წელს ტექნიკური ქუჩა ეწოდა. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. 70-იან წლებში ორდე დგებუაძის სახელი დაერქვა.
მარგერიტა ალდობრანდინი

მარგერიტა ალდობრანდინი (; დ. 29 მარტი, 1588 — გ. 9 აგვისტო, 1646) — იტალიელი არისტოკრატი და რომის პაპ კლემენტ -ის ძმისწული. პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგინია 1600-1622 წლებში როგორც რანუჩო -ის მეუღლე. ჰერცოგ ოდოარდო ფარნეზეს დედა და მისი რეგენტი 1626-1628 წლებში.

ბიოგრაფია
მარგერიტა დაიბადა 1588 წლის 29 მარტს, რომიდან რამდენიმე კილომეტრში მდებარე პატარა ქალაქ კაპოდიმონტეში. იგი იყო რომის პაპ კლემენტ -ის ძმის, ჯოვანი ფრანჩესკო ალდობრანდინისა და მისი მეუღლის, ოლიმპია ალდობრანდინის პირველი შვილი.

1600 წლის 7 მაისს, 12 წლის მარგერიტა რომში დააქორწინეს 30 წლის პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგ რანუჩო ფარნეზეზე. მათ ჯვარი თავად რომის პაპმა დასწერა.

ქორწინება მიზნად ისახავდა ფარნეზეებისა და პაპის დაახლოვებას. გარდა ამისა, რანუჩომ იგი ცოლად მისი უზარმაზარი მზითევის გამო შეირთო. დიდი ასაკობრივი სხვაობისა და პატარძლის მცირეწლოვანების გამო, ქორწინების პირველი წლების განმავლობაში რანუჩოს საყვარელი ჰყავდა კლაუდია კოლას სახით. აღსანიშნავია, რომ 1611 წელს კლაუდიას ჯადოქრობაში დასდეს ბრალი და სახალხოდ კოცონზე დაწვეს.

მარგერიტასა და რანუჩოს პირველი შვილი, პრინცი ალესანდრო 1610 წელს დაიბადა, თუმცა მალევე გარდაიცვალა. ამას 1612 წელს მოჰყვა მეორე, ჯანმრთელი ვაჟის, ოდოარდოს გაჩენა. მომდევნო წლებში მარგერიტამ კიდევ ორი გოგონა და ერთი ვაჟი გააჩინა, რომელთაგან ყველამ მიაღწია ზრდასრულობამდე.

მიუხედავად ყველაფრისა, ქორწინება უიღბლო იყო. მარგერიტას განსაკუთრებით თავისი ქმრის დაუსრულებელი რომანები და მისი უკანონო შვილების დაბადება აღიზიანებდა, რაც წყვილის ურთიერთობაში მუდმივი დავის საგანი იყო.

1622 წელს მარგერიტა დაქვრივდა, რის გამოც ტახტი მისმა ვაჟმა, ოდოარდომ დაიკავა. მცირეწლოვანების გამო ოდოარდოს რეგენტი თავდაპირველად მარგერიტას მაზლმა, კარდინალი ოდოარდო ფარნეზე გახდა. 1626 წელს, მისი გარდაცვალების გამო რეგენტი მარგერიტა ხდება. მისი მმართველობა დიდ ხანს არ გაგრძელებულა, რადგან 1628 წელს ოდოარდო სრულწლოვანი გახდა და რეგენტიც აღარ სჭირდებოდა.

რეგენტობის ჩამორთმევის შემდეგ მარგერიტა პარმის სამეფო კარზე ცხოვრებას განაგრძობდა, სადაც უკანასკნელი წლები სიმშვიდესა და ფუფუნებაში გაატარა. 1646 წელი მისთვის მეტად ტრაგიკული აღმოჩნდა, რადგან ამ წლის 25 ივლისს მისი ქალიშვილი, მარია კატერინა მშობიარობას გადაჰყვა, რაც მარგერიტამ ვერ გადაიტანა და ამავე წლის 9 აგვისტოს თავადაც გარდაიცვალა, 58 წლის ასაკში. ამ ამბიდან ერთ თვეში, 1646 წლის 11 სექტემბერს გარდაიცვალა ოდოარდო ფარნეზეც.

შვილები
ალესანდრო (1610), გარდაიცვალა ჩვილობაში;
ოდოარდო (1612-1646), პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგი. ცოლად შეირთო ტოსკანის ჰერცოგის ასული მარგერიტა მედიჩი, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
მარია კატერინა (1616-1646), ცოლად გაჰყვა მოდენისა და რეჯოს ჰერცოგ ფრანჩესკო -ს, რომელთანაც შეეძინა ცხრა შვილი;
ვიტორია (1618-1649), მარია კატერინას გარდაცვალების შემდეგ ცოლად გაჰყვა მის ქვრივს, ფრანჩესკო -ს, რომელთანაც შეეძინა ერთი ქალიშვილი და გადაჰყვა მასზე მშობიარობას;
ფრანჩესკო მარია (1619-1647), კარდინალი;
ლორა მანჩინელი

ლორა მანჩინელი (დ. 18 დეკემბერი, 1933, უდინე, იტალია — გ. 7 ივლისი, 2016, ტურინი, იტალია) — იტალიელი მწერალი, გერმანისტი და მედიევისტი. პროფესორი.

დაწერა მრავალი ნარკვევი შუა საუკუნეების ისტორიასა და ისტორიულ რომანებზე.

ბიოგრაფია
ლორა მანჩინელი 1933 წელს უდინეში დაიბადა და ოთხი წლის განმავლობაში როვეეტოში ცხოვრობდა. 1937 წელს ოჯახთან ერთად ტურინში გადავიდა.

1956 წელს ტურინის უნივერსიტეტში დაიცვა დისერტაცია გერმანულ ლიტერატურაში.
როსტომაშვილი

საკუთარი სახელი როსტომაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

დავით როსტომაშვილი — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, დიპლომატი, სტალინის რეპრესიების მსხვერპლი
ივანე როსტომაშვილი — ქართველი პედაგოგი, ჟურნალისტი, მწიგნობარი, ენციკლოპედისტი
მიხეილ როსტომაშვილი — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი
ძმები ხერხეულიძეების ქუჩა

ძმები ხერხეულიძეების ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ისნის რაიონში (ავლაბარი); ალექსანდრე ბოროდინის ქუჩიდან ავთანდილ კვეზერელი-კოპაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. ადრე ბაიდარის შესახვევი ერქვა, შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში, ასევეა დატანილი თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. თბილისის ქუჩების 1955 წლის ცნობარში შეტანილია როგორც ქუჩა, 1960 წლის ცნობარში — როგორც ძმები ხერხეულიძეების ქუჩა.
ლელო საქართველოსთვის

ლელო საქართველოსთვის — ცენტრისტული რომელიც თითქმის 5 თვე გაგრძელდა. 2021 წლის 19 აპრილს, ევროკავშირის პრეზიდენტის, შარლ მიშელის შუამავლობით, ოპოზიციის ნაწილსა და ქართულ ოცნებას შორის შეთანხმება შედგა, რის შედეგადაც 12 ოპოზიციონერი დეპუტატი, მათ შორის ლელოს 4 წევრი, პარლამენტში შევიდა.

2024 წლის 3 ივნისს ცნობილი გახდა, რომ პარტიამ ხელი მოაწერა საქართველოს პრეზიდენტის, სალომე ზურაბიშვილის მიერ შექმნილ „ქართულ ქარტიას“.

იდეოლოგია
„ლელო“ ცენტრისტულ პოლიტიკურ პოზიციებს იკავებს.

ლიდერები
პოლიტიკურ გაერთიანებას მართავს პოლიტიკური საბჭო

პარტიის თავმჯდომარე — მამუკა ხაზარაძე
პოლიტსაბჭოს თავმჯდომარე — ბადრი ჯაფარიძე
გენერალური მდივანი — ირაკლი კუპრაძე
საგარეო მდივანი — გრიგოლ გეგელია
პოლიტიკური მდივანი — სალომე სამადაშვილი
აღმასრულებელი მდივანი — დეა მეტრეველი
საპარლამენტო მდივანი — ლანა გალდავა

შედეგები არჩევნებში
საპარლამენტო
ადგილობრივი
რომან კაკულია

რომან კაკულია (დ. 19 მაისი, 1961, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ინჟინერი და პოლიტიკოსი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1961 წლის 19 მაისს. 1984 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგიების ფაკულტეტი. 1984-1991 წლებში მუშაობდა რუსთავის მეტალურგიულ ქარხანაში. 1991 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი საგარეო ეკონომიკური ურთიერთობების დაგეგმვისა და ორგანიზების სპეციალობით. 1991-1993 წლებში იყო საქართველოს სოფლის მეურნეობისა და სურსათის სამინისტროს საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების დეპარტამენტის მთავარი სპეციალისტი. 1993-1995 წლებში იყო სოფლის მეურნეობისა და სურსათის სამინისტროს საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების დეპარტამენტის პროექტების კოორდინაციისა და მარკეტინგის სამმართველოს უფროსი. 1995-1997 წლებში — სოფლის მეურნეობისა და სურსათის სამინისტროს საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე. 1997-2005 წლებში იყო სოფლის მეურნეობის სამინისტროს საერთაშორისო ურთიერთობების დეპარტამენტის უფროსი. 2006-2015 წლებში იყო ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის საკითხებში სახელმწიფო მინისტრის აპარატის ევროკავშირის პროგრამების კოორდინაციის დეპარტამენტის უფროსი. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
კემბა უოკერი

კემბა ჰადლი უოკერი (; დ. 8 მაისი, 1990, ბრონქსი, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი პროფესიონალური კალათბურთის მოთამაშე. ამჟამად თამაშობს ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის კლუბ ბოსტონ სელტიქსში. უოკერი 2011 წლის დრაფტზე ჩარლოტ ბობკატსმა პირველი რაუნდის მე-9 არჩევნად აირჩია. აღიზარდა ბრონქსში, ნიუ-იორკში. 2008 წელს რაისის საშუალო სკოლის დასრულების შემდეგ კოლეჯის კალათბურთის სათამაშოდ კონეკტიკატ ჰანკსს შეუერთდა. 2011-12 წლების სეზონში იყო -ს მეორე საუკეთესო მექულე რის გამოც წლის ბოლოს -ს ყველა-ამერიკელის წლის პირველ გუნდში მოხვდა; აგრეთვე მოიპოვა ყველაზე გამორჩეული მოთამაშის ჯილდო. არის 3 სამ გზის - მატჩის მონაწილე.

პირადი ცხოვრება
კემბა არის პოლ და ანდრეა უოკერების შვილი. მისი დედა წარმოშობით სანტ-კრუსიდანაა, აღზრდილია ანტიგუაში, ანტიგუელი მშობლების ოჯახში; მისი მამა პოლი ანტიგუელია. კემბას ჰყავს ორი ძმა: აკილი და კეია; აგრეთვე ჰყავს და სახელად შარიფა.

უოკერი აღიზარდა საკ-ვერნის სახლში, სანდვივში.

მიღწევები

3× - (2017, 2018, 2019)
-ს ყველა-მოთამაშის მესამე გუნდი (2019)
2× -ს სპორტული ჯილდო (2017, 2018)

კოლეჯი
 ჩემპიონი (2011)
ბობ კოუზის ჯილდო (2011)
ლუთ ოლსენის ჯილდო (2011)
 ფინალური ოთხის ყველაზე გამორჩეული მოთამაშე (2011)
კონსესუსის პირველი გუნდის ყველა-ამერიკელი (2011)
დიდი აღმოსავლეთის ტურნირის (2011)
 ფინალური ოთხის ყველა-ტურნირის გუნდი (2011)
ყველა-დიდი აღმოსავლეთის პირველი გუნდი (2011)
ყველა-დიდი აღმოსავლეთის მესამე გუნდი (2010)
ყველა-დიდი აღმოსავლეთის ყველა-ახალბედის გუნდი (2009)
ლითიუმის ნიტრატი

ლითიუმის ნიტრატი — არაორგანული ნივთიერება, ტუტე ლითონის ნიტრატი, ქიმური ფორმულით 3. წყალში არის კარგად ხსნადი, გახსნისას წარმოქმნის ლითიუმის ნიტრატის ტრიჰიდრატს. გამოიყენება წითელი ფერის ფეიერვერკებში.

წარმოება
ლითიუმის ნიტრატი მიიღება ლითიუმის კარბონატისა და აზოტმჟავას რეაქციით:
23 + 2 3 → 2 3 + 2 + 2
რეაქციის დასრულების ამოცნობა შესაძლებელია ინდიკატორით, ანუ არის თუ არა მთლიანი მჟავა განეიტრალებული. სხვა მხრივ რეაქცის დასრულებაზე მიუთითებს აირი ნახშირორჟანგის გამოყოფის შეწყვეტა.

ტოქსიკურობა
ლითიუმის ნიტრატმა შეიძლება დააზიანოს თირკმელები, ცენტრალური ნერვული და გულ-სისხლძარღვთა სისტემები. კანზე, თვალებზე და ლორწოვან გარსებზე ზემოქმედებამ, შეიძლება გამოიწვიოს მათი გაღიზიანება.
რობერტ გუისკარი

რობერტ გუისკარი (; დ. დაახლ. 1020 (სხვა მონაცემებით 1015), ოტვილ-ლა-გიშარი, ნორმანდია — გ. 17 ივლისი, 1085, კ. კეფალონია, იონიის კ-ები) — იტალიაში შეჭრილ ნორმანთა ერთ-ერთი წინამძღოლი. ნორმანდიის წვრილი ფეოდალის ტანკრედ დ’ოტვილის ვაჟი.

დაახლოებით 1047 წელს თავის უფროსი ძმების მსგავსად ჩავიდა იტალიაში და ემსახურებოდა სხვადასხვა ლანგობარდ მმართველს. 1057 წელს აპულიის გრაფის თანამდებობაზე ჩაანაცვლა ძმა, მოახერხა კალაბრიისა და აპულიის ტერიტორიიდან ბიზანტიელთა გამოდევნა (1071 წელს დაიპყრო მათი უკანასკნელი საყრდენი სამხრეთ იტალიაში — ქალაქი ბარი). 1059 წელს რომის პაპმა ნიკოლოზ -მ, რომელიც მოკავშირეს ეძებდა საღვთო რომის იმპერიისა და ბიზანტიის წინააღმდეგ, დააკანონა ნორმანთა დაპყრობები (როგორც უკვე განხორციელებული, ისე მომავალი) და რობერტი აპულიის, კალაბრიისა და სიცილიის ჰერცოგად გამოაცხადა. ბენევენტოს და სალერნოს დაპყრობამ, რომელთა სენიორები რომის პაპები იყვნენ, აიძულა გრიგოლ , რომ რობერტი ეკლესიიდან მოეკვეთა. თუმცა იმპერატორ ჰაინრიხ -სთან კონფლიქტის გამო რობერტთან მშვიდობის დამყარება და ყველა დაპყრობილი ტერიტორიის ლენის სახით ჩუქება მისთვის. 1081 წელს დურაცოსთან (დირაქიონთან) დაამარცხა ალექსი კომნენოსის მებრძოლები; 1084 წელს რომში ჰაინრიხის მიერ ალყაშემორტყმულ გრიგოლ -ის დასახმარებლად გაემართა. რობერტ გუისკარის ბრძანებით რომი გაძარცვეს და დაწვეს. გარდაიცვალა ბიზანტიის წინააღმდეგ ლაშქრობისათვის მზადების დროს.
სულხან მახათაძე

სულხან მახათაძე (დ. 26 ივნისი, 1982, ჭიათურა, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ფინანსისტი და პოლიტიკოსი.
ბიოგრაფია
დაიბადა 1982 წლის 26 ივნისს. 2007 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის საინჟინრო ფაკულტეტი. 2006-2012 წლებში იყო შპს „ბურჯის“ შესყიდვების მენეჯერი. 2007-2012 წლებში ასოციაცია „აცეს“ შესყიდვების მენეჯერი. 2012-2016 წლებში იყო ჭიათურის მუნიციპალიტეტის გამგებელი. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ჭიათურის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
ევდოკია ლოპუხინა

ევდოკია თედორეს ასული ლოპუხინა (; დ. 9 აგვისტო, 1669, მოსკოვი — გ. 7 სექტემბერი, 1731, მოსკოვი) — რუსი არისტოკრატი და რუსეთის ცარიცა 1689-1698 წლებში როგორც პეტრე დიდის პირველი მეუღლე. იგი იყო უკანასკნელი რუსი კონსორტი რუსეთის ისტორიაში. რუსეთის იმპერატორ პეტრე -ის ბებია.

ბიოგრაფია
ევდოკია ლოპუხინა დაიბადა 1669 წლის 9 აგვისტოს მოსკოვში. იგი იყო ადგილობრივი დიდებულის, თედორე აბრამის ძე ლოპუხინისა და მისი მეუღლის, უსტინია ბოგდანოვის ასულ რტიშჩევას ქალიშვილი.

იმის გამო, რომ მამამისს ბოიარინის თანამდებობა ეკავა, ცარიცა ნატალია ნარიშკინამ ევდოკია თავისი ვაჟის, რუსეთის ცარ პეტრე -ის საცოლედ შეარჩია. მათი ქორწილი 1689 წლის 6 თებერვალს შედგა, რის შემდეგაც იგი რუსეთის ცარიცა გახდა. შეუღლებიდან მალევე, 1690 წლის 28 თებერვალს ევდოკიამ ერთადერთი ვაჟი — დიდი მთავარი ალექსეი გააჩინა. მიუხედავად იმისა, რომ 1692 და 1693 წლებში ევდოკიამ კიდევ ორი ვაჟი: პეტრე და ალექსანდრე გააჩინა, ალექსეი მათ ერთადერთ შვილად ითვლება, რადგან ისინი ჩვილობაშივე დაიღუპნენ. ბავშვების გაჩენიდან მალევე ცარს ევდოკიას მიმართ გრძნობები გაუნელდა და მალევე მიატოვა იგი ჰოლანდიელი კურტიზანის, ანა მონსის გამო.

1696 წელს პეტრე დასავლეთ ევროპაში წავიდა სამოგზაუროდ, რა დროსაც თავის ნათესავებს სთხოვა დაერწმუნებინათ ევდოკია, რომ მონასტერში წასულიყო. მისი დარწმუნება მეტად გაჭირდა, თუმცაღა 1698 წელს ევდოკია გაეყარა პეტრეს და სუზდალის დედათა მონასტერში წავიდა. იქ ცხოვრებისას გახდა ოფიცრის, სტეპან გლებოვის, საყვარელი. გლებოვი ამისათვის 1718 წლის 15 მარტს წითელ მოედანზე ძელზე გასმით სიკვდილით დასაჯეს.

სასულიერო წოდების გავლენით, ევდოკია და თავისი ვაჟი პეტრეს რეფორმების წინააღმდეგ გამოდიოდნენ. თავის ქადაგებებში დიმიტრი როსტოველი ევდოკიას „ჩვენი დიდი სუვერენის“ სახელით მოიხსენიებდა და მის ტახტზე დაბრუნებას წინასწარმეტყველებდა. 1718 წელს, პეტრემ ეს კონსერვატიული პარტია საბოლოოდ დაშალა. ამავდროულად, ღალატის გამო გაასამართლეს დიდი მთავარი ალექსეიც, ხოლო ის ეპისკოპოსები და მღვდელ-მთავრები, რომლებიც მას უჭერდნენ მხარს სიკვდილით დასაჯეს. თავად ევდოკია მალევე გადაიყვანეს ლადოგას მონასტერში.

1724 წელს, პეტრე -ის გარდაცვალების შემდეგ საიმპერატორო ტახტი მისმა მეორე ცოლმა, ეკატერინე -მა დაიკავა, რომელმაც მონასტერში გამოკეტილი ევდოკია პეტერბურგში მდებარე შლისელბურგის ციხესიმაგრეში გადაიყვანა.

1727 წელს, ეკატერინეს გარდაცვალების შემდეგ ტახტს ევდოკიას შვილიშვილი, პეტრე იკავებს, რომელმაც თავისი ბებია მაშინვე გაათავისუფლა და მოსკოვში, საიმპერატორო კარზე დააბრუნა. დედაქალაქში ევდოკია პომპეზურად შევიდა, სადაც გაატარა დარჩენილი ცხოვრება. იგი 1731 წლის 7 სექტემბერს, 62 წლის ასაკში გარდაიცვალა მოსკოვში.
ელენე ლუხუტაშვილი

ელენე ლუხუტაშვილი (დ. 9 ოქტომბერი, 1929, თელავი — გ. 22 დეკემბერი, 2019, იქვე ) — ქართველი თვითნასწავლი ხელოვანი, მხატვარი. თელავის საპატიო მოქალაქე (2018).

ბიოგრაფია
ხატვით ბავშვობაში დაინტერესდა. სამხატვრო მუშაობა მატერიალური მდგომარეობის გამო (დედამისი დაავადდა, მამამ ოჯახი მიატოვა და თვითონ თავშესაფარში რამდენჯერმე მოხვდა) ქუჩაში დაყრილი ნივთებისგან დაიწყო. აქედან მოყოლებული სურათებს ქმნიდა შუშის ბოთლების, ჭურჭლის, თიხის ნამტვრევებით, ქვებით, ცემენტისა და ქვიშის გამოყენებით, კანფეტების ქაღალდებისგან. ნახატებზე გამოსახავდა საქართველოს მეფეებს, ბიბლიურ სიუჟეტებს, ცხოველებს, აგრეთვე შიშველ ქალებს ბუნებაში. 1990-იან წლებში ორჯერ აქვს მიღებული მონაწილეობა საფრანგეთში გამართულ ჯგუფურ გამოფენებში. შექმნილი აქვს 500-მდე ნამუშევარი. 2016 წელს საქართველოს ეროვნულ ბიბლიოთეკაში ელენე ლუხუტაშვილის პერსონალური გამოფენა მოეწყო.
ალექსანდრე ლორთქიფანიძე

ალექსანდრე ლორთქიფანიძე (დ. 12 ოქტომბერი, 1988, თბილისი) — ქართველი ავტორი, მსახიობი და ტელეწამყვანი.

ბიოგრაფია
ალექსანდრე ლორთქიფანიძე დაიბადა 1988 წელს, თბილისში. 2009 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი ბაკალავრის ხარისხით, ხოლო 2011 წელს იმავე უნივერსიტეტის ტელე-კინო დრამატურგიის ფაკულტეტი, მაგისტრის ხარისხით.

ალექსანდრე ლორთქიფანიძე სხვადასხვა დროს მუშაობდა რადიოსა და ტელევიზიაში წამყვანად და სცენარისტად. იყო ტელეგადაცემის სარჩევი ავტორი და წამყვანი. მუშაობს საზოგადოებრივი მაუწყებლის სცენარისტად და დაარსებიდან მიჰყავს ლიტერატურული შოუ წიგნების თარო.

არის საქართველოს ელიტარული ინტელექტკლუბის წევრი და საქართველოს ახალგაზრდული ნაკრების კაპიტანი თამაშში რა? სად? როდის?. თავისუფალ დროს წერს მუსიკას. ჰყავს მეუღლე — ანა მარდალეიშვილი და 2 შვილი: ლილიანა და პაოლო.

ალექსანდრე ლორქიფანიძე იყო პოეტური ჯგუფის ვარდისფერი ავტობუსი ერთ-ერთი დამაარსებელი. მას ეკუთვნის პერსონალური პოეტური კრებულები: „ლურჯი“, „პოლი პოლაკი“, „გამჭვირვალე“ (კრებულში გაერთიანებულია სამლექსიანი ციკლიც, რომელსაც ავტორი „ანა ბერიას“ ფსევდონიმით აქვეყნებდა) და „მოწითალო და მოშავო“. გარდა პოეტური მოღვაწეობისა, დაწერილი აქვს კინოსცენარები და პიესები, რომლებიც სხვადასხვა დროს ქართული თეატრის სცენაზე დაიდგა. მისი მოთხრობები გამოქვეყნებულია სხვადასხვა პროზაულ კრებულში, მათ შორის 2011, 2012 და 2013 წლებში შესულია კრებულში 15 საუკეთესო მოთხრობა.

ჯილდოები
ალექსანდრე ლორთქიფანიძეს მიღებული აქვს რამდენიმე ლიტერატურული ჯილდო. 2009 წელს დაჯილდოვდა ახალგაზრდული ლიტერატურული კონკურსის „ალუბლობა“ მთავარი პრიზით. 2011 და 2012 წლებში მიიღო 24 საათიანი თეატრალური ფესტივალის მთავარი პრიზი. 2016 წელს მისმა პიესამ კუნძული ახალგაზრდა დრამატურგთა კონკურსში გაიმარჯვა, რომლის სცენარის მიხედვით გადაღებული მოკლემეტრაჟიანი ფილმი გადაკარგულები კანის ფესტივალზე იყო წარდგენილი. 2019 წელს ალექსანდრე ლორთქიფანიძემ პიესების კრებულით „დისტოპიესები“ გაიმარჯვა ლიტერატურულ კონკურსში „საბა“, წლის საუკეთესო პიესის კატეგორიაში.

შემოქმედება
„გამჭვირვალე“. (2013). გამომცემლობა „ინტელექტი“. 978-9941-446-64-1.
„მოწითალო და მოშავო“. (2017). გამომცემლობა „წიგნები ბათუმში“. 978-9941-474-29-3.
„დისტოპიესები“. (2017). გამომცემლობა „წიგნები ბათუმში“. 978-9941-467-84-4.
პრასკოვია სალტიკოვა

პრასკოვია ფიოდორის ასული სალტიკოვა (; დ. 12 ოქტომბერი, 1664 — გ. 13 ოქტომბერი, 1723, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი არისტოკრატი და რუსეთის ცარიცა 1684-1696 წლებში როგორც ივანე -ის მეუღლე. იმპერატრიცა ანას დედა. 1698-1712 წლებში, რუსეთის სამეფო კარზე საკმაოდ მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ფიგურა იყო.

ბიოგრაფია
პრასკოვია სალტიკოვა დაიბადა 1664 წლის 12 ოქტომბერს რუსეთში. იგი იყო ადგილობრივი დიდგვაროვნის, ფიოდორ პეტრეს ძე სალტიკოვისა და მისი მეუღლის, ანა მიხეილის ასულ ტატიშჩევას ქალიშვილი.

მისი ბავშვობის შესახებ ბევრი არაფერია ცნობილი. 1683 წელს, 19 წლის პრასკოვია ტრადიციულ ცერემონიალზე არჩეულ იქნა რუსეთის ცარის, ივანე -ის საცოლედ. მათი ქორწილი 1684 წლის 9 იანვარს შედგა, რის შემდეგაც პრასკოვია რუსეთის ცარიცა გახდა. წყვილს სულ ხუთი ქალიშვილი შეეძინა, რომელთაგან ორი ბავშვობაში გარდაიცვალა.

1696 წელს, ივანე -ის გარდაცვალების შემდეგ ტახტი მისმა ძმამ, პეტრე -მა დაიკავა. პეტრე პრასკოვიას ყოველთვის დიდ პატივს სცემდა, რის გამოც მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ იგი კვლავ დიდი ძალაუფლებით სარგებლობდა. აღსანიშნავია, რომ 1698-1712 წლებში იგი ცარიცას უფლებამოსილებებით სარგებლობდა, ასრულებდა მის მოვალეობებს და ხვდებოდა უცხოელ დელეგატებს.

პრასკოვია მეტად განათლებული და გონიერი ქალი იყო, რის გამოც აცნობიერებდა ახალი რეფორმების აუცილებლობას და ამაში თავის მაზლს, პეტრეს მხარს უჭერდა. გარდა ამისა, იგი თავის ქალიშვილებს დასავლური ფასეულობებით ზრდიდა და შემდგომში გერმანელ მამაკაცებზეც დააქორწინა ისინი. ასევე პრასკოვიას სახელს მიეწერება რუსეთის სამეფო კარზე ტრადიციული სლავური სამოსის ჩანაცვლება თანამედროვე ევროპული მოდით.

სიცოცხლის უკანასკნელი წლები მან სანქტ-პეტერბურგში გაატარა, სადაც გარდაიცვალა კიდეც 1723 წლის 13 ოქტომბერს, 59 წლის ასაკში. ამ ამბიდან ერთ წელიწადში გარდაიცვალა პეტრე -ც, რის გამოც ტახტი მისმა ცოლმა, ეკატერინე -მა დაიკავა. იგი 1727 წელს გარდაიცვალა და იმპერატორი პეტრეს შვილიშვილი, პეტრე გახდა, რომელიც მალევე, 1730 წელს დაიღუპა უშვილოდ. ასეთ პირობებში სრულიად რუსეთის იმპერატრიცა პრასკოვიას ასული, ანა ხდება, რომლის მმართველობაც ათ წელს გაგრძელდა.

შვილები
მარია (1689-1692), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
თეოდოსია (1690-1691), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ეკატერინა (1691-1733), ცოლად გაჰყვა მეკლენბურგ-შვერინის ჰერცოგ კარლ ლეოპოლდს, რომელთანაც შეეძინა მომავალი იმპერატორის, ივანე -ის დედა, ანა ლეოპოლდის ასული;
ანა (1693-1740), რუსეთის იმპერატრიცა 1730-1740 წლებში. ცოლად გაჰყვა კურლანდიის ჰერცოგ ფრიდრიხ ვილჰელმს, მაგრამ შვილები არ ჰყოლია;
პრასკოვია (1694-1731), გარდაიცვალა გაუთხოვარი და უშვილო;