iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ღართის ეკლესია

ღართის ტაძარი — ეკლესია საქართველოში, ასპინძის მუნიციპალიტეტში. ტაძარი, ორნავიანი ბაზილიკა, აგებული - სს-ში, ოთისწყლის ხეობაში, ტყეში მდებარეობს ინტერიერი მოხატულია, არის წარწერებიც. ამჟამად, ტაძარი ძლიერ დაზიანებულია. ორეკლესიანი ბაზილიკის ინტერიერსა და ეზოში სტელებისა და ქვაჯვრების ფრაგმენტებია მიმოფანტული.
ისტორია
მონაცემები ღართის ეკლესიის შესახებ ძალიან მწირია. ექ. თაყაიშვილმა მოინახულა ეკლესია 1912 წელს, მის მონაცემებთან შეჯერებით ჩანს, რომ სხვაობა ეკლესიის მაშინდელ და დღევანდელ მდგომარეობას შორის უმნიშვნელოა.
ღართის ეკლესია ორნავიანი ეკლესიის ტიპს მიეკუთვნება. მოკრძალული ზომის, დღეს თითქმის ნახევრამდე ჩამონგრეული ეკლესიის კედლები გარედან ამოყვანილია არათანაბარი ზომის ერთმანეთთან კარგად მორგებული თლილი ქვით. სადა, შეუმკობელი ფასადები გაცოცხლებულია ნახტომებითა და ჩანართებით. ფასადების მასიური, დაუნაწევრებელი სიბრტყე, ინტერიერში იცვლება დაუმუშავებელი, პირმოსწორებული ქვის კვადრებით, კონსტრუქციულ ნაწილებში თლილი ქვაა გამოყენებული. კონტრასტი სადა და მარტივ ფასადებსა და ინტერიერის ეფექტურ, დეკორაციულ გადაწყვეტას შორის, ძალუძად იჩენს თავს ღართის ეკლესიის მხატვრულ გადაწყვეტაში, რაც აახლოვებს მას ერთ-ერთ საუკეთესო, შემოქმედებითი ენერგიით დამუხტულ პერიოდთან, რომელიც ცნობილია ქართული ქრისტიანული ხუროთმოძღვრების ისტორიაში „გარდამავალი ხანის“ სახელწოდებით ( ს-ის ნახ.- ს-ის ნახ. ) და თავისი ცალკეული დეტალებისა და სივრცით-კომპოზიციური გააწყვეტით ამ პერიოდის
კონკრეტულ მონაკვეთს, კერძოდ საუკუნეს უკავშირდება.

ეკლესიას, 2006 წლის საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
აბულის ეკლესია

აბულის ტაძარი — ეკლესია საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ აბულში. ტაძარი დარბაზული ტიპისაა და დათარიღებულია საუკუნით. მოგვიანებით ( ს.) მასზე კარიბჭე მიუშენებიათ. ეკლესიის კედლის ფასადი შემკულია ჯვრისა და სხვა გამოსახულებებით. შემორჩენილია წარწერები, რომლებიც აკადემიკოს ნ. ბერძენიშვილის მიხედვით, - სს.-ის შეიძლება იყოს. ერთ-ერთი ასომთავრული წარწერა: ასე იკითხება „ჯუარი ქრისტესი ქრისტე შეიწყალე გალატოზნი“. ეკლესიასთან არის სასაფლაო, სადაც ძველი საფლავის საინტერესო ქვებია შემორჩენილი.

ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ბავრის ეკლესია

ბავრის ტაძარი — ეკლესია საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბავრაში. ტაძარი დარბაზული ტიპისაა, დათარიღებულია საუკუნით. ნაგებია მონაცისფრო და მოწითალო ფერის ანდეზიტური ტუფის კარგად დამუშავებული კვადრატებით. მიშენებული აქვს სამხრეთის კარიბჭე. აღმოსავლეთის ფასადზე გამოსახული ბარელიეფი (დანიელი ლომთა ხაროში) და მის ქვეშ ასომთავრული წარწერაა „ქრისტე ადიდე სოფრონ“. ასომთავრული წარწერა დასავლეთის ფასადზეცაა: „სახელითა ღმრთისაჲთა აეგო ესე ეკლესია წმიდაჲ სოფრონს ქონქოლს“. ამრიგად, წარწერაში ძეგლის მშენებლებად მოხსენიებულია სოფრონ ქონქოლას ძე. ეკლესიის ეზოში დაცულია რამდენიმე ძველი საფლავის ქვა.

ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ტაბაწყურის წითელი ეკლესია

ტაბაწყურის წითელი ეკლესია, აგრეთვე ცნობილია, როგორც წითელი საყდარი — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ტაბაწყურში. ეკლესია აგებულია განვითარებულ შუა საუკუნეებში. სხვა წყაროებით ტაბაწყურის წითელი საყდარი საუკუნის ქართული ქრისტიანული ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნიმუშია.

ეკლესია დარბაზულია. გეგმით წარმოადგენს მართკუთხედს. ეკლესია ნაგებია ჟანგისფერი-წითელი ფერის თლილი ქვის კვადრებით. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. ტაძარი ნათდებოდა დასავლეთის და აღმოსავლეთის თითო თაღოვანი სარკმელით. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის კონქი მხრებზე გადასულ თაღს ეყრდნობოდა. გრძივი კედლების შუაში ორსაფეხურიანი პილასტრია, რომელსაც კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობოდა. ქვედა საფეხურიდან დეკორატიული თაღები გადადის. ეკლესიის დასავლეთის ფასადზე რელიეფური გამოსახულებებია. სარკმლის თავზე წმინდა მხედრების ნადირობის სცენაა მოცემული, მის გვერდით - დანიელი ლომების ხაროში და ასევე ორფიგურიანი კომპოზიცია მოჩარჩოებული ყურძნის მტევნებით. საკურთხეველში დასვენებულია აღმოსავლეთი სარკმლის თავსართი ყურძნის ხვეულით ფლანკირებული ჯვრის გამოსახულებით.

ტაბაწყურის წითელ ეკლესიას კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა 2006 წლის 30 მარტს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს მიერ, ხოლო ამავე წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის № 665 ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ვასილ ელაშვილი

ვასილ ივანეს ძე ელაშვილი (დ. 10 სექტემბერი, 1914, სოფ. ჯუგაანი, ახლანდ. სიღნაღის მუნიციპალიტეტი — გ. 22 ნოემბერი, 1997, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი, მოფარიკავე; ფიზიკური კულტურისა და სპორტის მოღვაწე; პედაგოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1977), პროფესორი (1979); საქართველოს ფიზიკური კულტურისა და სპორტის დამსახურებული მუშაკი (1987), ქართული ეროვნული სპორტული სახეობების მკვლევარი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის აკადემია 1941 წელს. 1941 წლიდან მუშაობდა საქართველოს ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის აკადემიაში; 1949-1975 წლებში განაგებდა ფიზიკური კულტირის თეორიისა და მეთოდიკის კათედრას; 1976 წლიდან იყო ამავე კათედრის პროფესორი; შეისწავლიდა სასკოლო ფიზიკური აღზრდის პრობლემებს; დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქართული ხალხური მოძრავი თამაშების, ფიზიკური ვარჯიშების აღდგენისა და დანერგვის საქმეში; არის მრავალი სამეცნიერო შრომის, მათ შორის 10 მონოგრაფიის ავტორი; მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
იუნესკოსთან არსებული სპოტრის ისტორიისა და ფიზიკური აღზრდის საერთაშორისო კომიტეტის, წევრ-კორესპონდენტი;
ქართული ენციკლოპედიის სპორტის სამეცნიერო საბჭოს, აქტიური წევრი.
კარმენ ლუვანა

კარმენ ლუვანა (დ. 23 აგვისტო, 1981, ბრუკლინი, ნიუ-იორკი, აშშ) — პუერტო-რიკოელი პორნომსახიობი. მოგებული აქვს 8 ჯილდო.

ადრეული ცხოვრება
დაიბადა 1981 წლის 23 აგვისტოს ბრუკლინში, ნიუ-იორკში, აშშ-ში. მისი დაბადების სახელია მიშელ სანდოვალი. როდესაც იგი ხუთი წლის იყო, მისი ოჯახი საცხოვრებლად პუერტო-რიკოში გადავიდა.

კარიერა
18 წლის ასაკში ლუვანა საცხოვრებლად გადმოვიდა მაიამიში და დაიწყო კარიერა, ცეკვავდა სტრიპტიზს სხვადასხვა ბარებში.
19 წლის ასაკში დაიწყო მისი პორნოგრაფიული კარიერა. მისი პირველი ფილმი იყო „ #211“. 2002 წელს მოიპოვა პირველი ჯილდო. 2007 წელს მან დაანონსა, რომ 2008 წელს დაამთავრებდა საკუთარ კარიერას.

პირადი ცხოვრება
იგი არის ბისექსუალი.
გოგიჩაანთ ღელის ქვის დარბაზები

გოგიჩაანთ ღელის ქვის დარბაზები — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჭობისხევში.

მტკვრის ხეობის მარჯვენა ნაპირზე, მაღალი, ტყით დაფარული მთის შუაწელზე გრანდიოზული ნამოსახლარის ნანგრევებია დაცული. ნამოსახლარი ტერასულად მიუყვება მთის მორკალურ რელიეფს და სოლისებრად სრულდება მთის წვერზე. კომპლექსი მშენებლობის ორ ძირითად ეტაპს შეიცავს: წინარექრისტიანულსა და ქრისტიანულს. მის ცენტრალურ მონაკვეთში, წინარექრისტიანული პერიოდის უმნიშვნელოვანესი, შესანიშნავად შემორჩენილი, ქვის კონუსურ-გუმბათიანი დარბაზების ჯგუფია, რომლის გარშემო, უკვე ქრისტიანულ პერიოდში, შუა საუკუნეების ნამოსახლარი განვითარდა. კომპლექსის განსაკუთრებული მნიშვნელობა ძირითადად განისაზღვრება სწორედ ამ არქაულ ნაგებობათა ჯგუფით, რომლის ცენტრალური ნაგებობა წარმოადგენს მშრალი „ციკლოპური“ წყობით ნაგებ მრგვალ სადგომს, დაგვირგვინებულს კონუსური გუმბათით და ღიობით გუმბათის ცენტრში. მეგალითური კულტურის ეს ნიმუში გამოირჩევა თავისი მასშტაბით, განსაკუთრებული მხატვრული გადაწყვეტით, რაც სხვადასხვა ზომისა და კონფიგურაციის ქვებისგან შედგენილი კედლის ცხოველხატულ, დინამიურ ნახატში ვლინდება. მისი კედელი, რომელიც ძირიდანვე იწყებს შევიწროვებას ზესწრაფულ, მოძრავ სვლას ქმნის ცენტრისკენ და ცრუ-გუმბათით სრულდება. აღსანიშნავია მშენებლობის ტექნიკაც. ინტერიერში, ბაზალტის ჯიშის ფორებიანი ქვის მოსწორებული ზედაპირის შიდა პირი შეთხელებულია, რაც სხვადასხვა ზომისა და ფორმის ქვების ერთმანეთში მჭიდროდ მორგების საშუალებას იძლევა. ჭობისხევის დარბაზები, თავისი მხატვრული-ისტორიული ღირებულებით მსოფლიო მნიშვნელობის ძეგლთა რიცხვს მიეკუთვნება.

გოგიჩაანთ ღელის ქვის დარბაზებს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა 2006 წლის 30 მარტს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს მიერ, ხოლო ამავე წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის № 665 ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ექრემ იმამოღლუ

ექრემ იმამოღლუ (; დ. 4 ივნისი, 1970, აქჩააბათი, ტრაპიზონი, თურქეთი) — თურქი პოლიტიკოსი და სტამბოლის მერი. პირველად, 2019 წლის მარტის ადგილობრივ არჩევნებზე აირჩიეს ქალაქის მერად, როგორც „ეროვნული ალიანსის“ კანდიდატი, რომელიც სრპ-ისა და კარგი პარტიის ალიანსია. თუმცა, ამ თანამდებობაზე მხოლოდ 17 აპრილიდან 6 მაისამდე იმუშავა, სანამ არჩევნების შედეგები არ გაუქმდა. ხელახლად მერად 2019 წლის 23 ივნისს, განახლებულ არჩევნებზე აირჩიეს. ქალაქის მერად არჩევამდე იყო სტამბოლის ბეილიქდიუზიუს რაიონის მერი (2014-2019 წლებში), რომელიც ქალაქის დასავლეთით მდებარეობს.

დაპატიმრება
2025 წლის 19 მარტს დააკავა თურქეთის პოლიციამ უკანონო ტენდერების, თაღლითობისა და მექრთამეობის ბრალდებით 100-ზე მეტ ადამიანთან ერთად. მას ასევე ბრალი დასდეს ქურთისტანის მუშათა პარტიის დახმარებაში. 2025 წლის 18 მარტს სტამბოლის უნივერსიტეტმა იმამოღლუს გააუქმა დიპლომი, დარღვევებზე მითითებით, რაც მას პრეზიდენტობისთვის კენჭისყრის შესაძლებლობას უკრძალავს.

მისი დაკავების შემდეგ, იმამოღლუს სახალხო რესპუბლიკურმა პარტიამ , ამას „სამოქალაქო გადატრიალება“ უწოდა და მოსახლეობას მთელი ქვეყნის მასშტაბით საპროტესტო აქციებისკენ მოუწოდა. შედეგად, სტამბოლის გუბერნატორმა დავუთ გიულმა ქალაქში 4-დღიანი აკრძალვა დააწესა პროტესტზე. შეზღუდვების მიუხედავად, პროტესტის მონაწილეები შეიკრიბნენ შიშლის რაიონში და იმამოღლუს მხარდამჭერი ლოზუნგები გამართეს.
ქემლათ იოსელიანის კოშკი

ქემლათ იოსელიანის კოშკი — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ლახირში. აგებულია შუა საუკუნეებში

ქემლათ იოსელიანის კოშკი და დარბაზ-მაჩუბი სოფელ ლახირის მჭიდროდ განაშენიანებულ ნაწილში მდებარეობს ერთ-ერთ საყურადღებო არქიტექტურულ კომპლექსს ქმნის. სამხრეთით მკვეთრად დაქანებულ რელიეფზე აღმართული კოშკი და მის სამხრეთ-დასავლეთ ფასადზე მიშენებული და მჭიდროდ მიჯრილი საცხოვრებელი სახლები ზურგის ყრუდ ამოყვანილი კედლებით სოფლის გზაზე გამოდის, ხოლო კარ-სარკმლის ღიობებით გარემოზე ორიენტირებული სამხრეთის მხარე ეზოს გადაჰყურებს. კომპლექსის ნაგებობები ამჟამად მიტოვებული და უფუნქციოდ დარჩენილია; კოშკის მიმდებარე ნაგებობები სანახევროდ დანგრეულია. კომპლექსის ბირთვს წარმოადგენს ხუთსართულიანი კოშკი, რომელიც უმეტეს სვანურ კოშკთა მსგავსად, ნაგებია ფიქალით, კირ-დუღაბის ხსნარზე და შელესილია კირით. სიმაღლის ზრდასთან ერთად მკვეთრად შევიწროვებული კედლები ორქანობა თუნუქის საბურავითა და ბოლო სართულის შემამკობელი გვირგვინით სრულდება. საბურავი განახლებული და აღდგენილი ჩანს; ხოლო სამ-სამად შეწყვილებული სალოდე ღიობებით შექმნილი დაკბილულთაღიანი გვირგვინი ატმოსფერული ნალექების უშუალო ზემოქმედებით დაზიანებულია — ჩამორეცხილია ნალესობის ფენა. ეს უკანასკნელი ნაწილობრივ შენარჩუნებულია კოშკის დანარჩენ კედლებზე; მოშიშვლებული საპირე წყობაზე არ ვლინდება დაზიანებები.

ქემლათ იოსელიანის კოშკის კომპლექსი ძალიან მაღალი ურბანული და მხატვრული ღირებულების მატარებელი ძეგლია, რომლის ავთენტურობის დაცვა-შენარჩუნება რეგიონის უნიკალური ხუროთმოძღვრული მემკვიდრეობის კონტექსტში მეტად მნიშვნელოვანია.

ქემლათ იოსელიანის კოშკს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
კოჭიოს ეკლესია

კოჭიოს ტაძარი — საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ კოჭიოში.

ტაძარი დარბაზული ტიპისაა. კედლები და კამარა ამოყვანილია ადგილობრივი მოწითალო ფერის კარგად დამუშავებული ქვით. აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადის სარკმლები, აგრეთვე ინტერიერში ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლების სვეტების თავები, რომლებზედაც შუა საბჯენი თაღია ამოყვანილი, მოჩუქურთმებულია. საშენი მასალით, შესრულების მაღალი ტექნიკითა და ორიგინალური არქიტექტურულ-დეკორატიული ფორმებით ეკლესია ჯავახეთის ხუროთმოძღვრების საუკუნის ძეგლებს უკავშირდება. აღმოსავლეთ და დასავლეთ სარკმლების თავზე ჯვარია ამოკვეთილი. ფასადებზე გვხვდება ბარელიეფებიც. სამხრეთიდან და დასავლეთის მხრიდან ეკლესიის შესასვლელი ყოფილა. დასავლეთის კარი ახლა ამოქოლილია. სახურავი მთლიანად მოცლილი აქვს, ხოლო სამხრეთის კედლის ზედა ნაწილი მონგრეულია. ეკლესიის ეზო სავსეა ძველი საფლავის ქვებით. ერთ-ერთ მათგანზე ამოკვეთილია წარწერები.

ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
მაჭის ეკლესია

მაჭის ეკლესია, ასევე ცნობილია, როგორც თოღის ეკლესია — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი კახეთის მხარეში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში, ლაგოდეხი-ბელაქნის გზატკეცილიდან ჩრდილოეთით, 5 კმ-ის დაშორებით მდინარე მაწიმისწყლის ხეობაში, მაღალ, ფლატენაპირებიან ხერთვისზე. თარიღდება შუა საუკუნეებით.

მაჭის შესახებ ვახუშტი ბაგრატიონი წერს:
მაჭის ციხის სამხრეთით, მდინარის მარცხენა მხარეს, დაახლოებით 300 მეტრის დაშორებით მდებარეობს დარბაზული ეკლესია, რომელიც ნაგებია რიყის ქვით კირის ხსნარზე. შესავლელი აქვს სამხრეთიდან, დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან. შვერილი აფსიდა ნალისებურია, გარედან ხუთკუთხა. დასავლეთ კედელსა და საკურთხეველში თითო სარკმელია.

საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში (შ. ამირანაშვილის სახელობის საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი) ინახება ოქროს ხატი, რომლის წარწერის მიხედვით ირკვევა, რომ ალექსანდრე კახთა მეფესა და მის მეუღლე თინათინს მაჭში (იგივე თოღაში) აუგიათ წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ეკლესია და მისთვის სწორედ ეს ოქროს ხატი შეუწირავთ.

მაჭის ეკლესიას და ციხეს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა 2006 წლის 30 მარტს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს მიერ, ხოლო ამავე წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის № 665 ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ბარალეთის ეკლესია

ბარალეთის ეკლესია — დარბაზული ეკლესია საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბარალეთში.

ეკლესია სამნავიანი ბაზილიკაა, რომლის აღმოსავლეთ კედელზე ასომთავრული წარწერაა: „[აღე]შენა ეკლესიაჲ ესე მათ ჟამთა შინა, ოდეს ლაშა მეფედ დაჯდა“. „ჯავახთუფლის“ მეფედ დაჯდომა განსაკუთრებით აღუნიშნავთ ბარალეთში. რადგანაც იმ დროისთვის (1213) საქართველოში ბაზილიკები აღარ შენდებოდა, სავარაუდოა, რომ ეს ცნობა უფრო ადრინდელი ეკლესიის აღდგენას ან შეკეთებას გულისხმობდეს.

ბარალეთის ეკლესიას, 2006 წლის საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
წაღვერის ციხე

წაღვერის ციხე უზნარიანი — ციხესიმაგრე ბორჯომის მუნიციპალიტეტის დაბა წაღვერის მიდამოებში.

ციხე მდინარე გუჯარულას მარცხენა მაღალ ქარაფზეა აღმართული. ციხის სახელწოდება უნდა მოდიოდეს მცენარის სახელიდან - უზანი, უზნი. ციხე კლდესთან არის შეზრდილი და გზიდან ერთ მთლიან მასივად წარმოგვიდგება. იგი სამი მხრიდან თითქმის მიუვალია. მის მთავარ ნაწილს წარმოადგენს მძლავრი ზურგიანი კოშკი და მასზე მიშენებული გალავანი. შედარებით ადვილად მისადგომი მხარეები სამხრეთიდან და სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან გალავნის მეორე რიგით არის გამაგრებული.

საკმაოდ დაზიანებული, რვა მეტრი სიმაღლეზე შემორჩენილი ზურგიანი კოშკი ნაგებია საგანგებოდ შერჩეული, ერთმანეთთან კარგად მორგებული ფლეთილი ქვით, სქელ კირ-დუღაბზე. ასევე ძლიერ დაზიანებულ და ფრაგმენტულად შემორჩენილ გალავნის წყობაში უფრო მცირე ზომის ქვებია გამოყენებული. ხსნარი გამომშრალია. გალავნით შემოზღუდულია დაახლოებით 1610 მ-ის ფართობის ტერიტორია. ციხეში შემორჩენილია ნაგებობათა კვალი. ციხეს ადრეფეოდალური ხანის ნაგებობებისათვის დამახასიათებელი ნიშნები გააჩნია. იგი სტრატეგიულად მოხერხებულ ადგილზეა აგებული და ბუნებრივადაც საკმაოდ დაცულია. ციხის ტერასაზე 1911 წელს ჩატარებულმა არქეოლოგიურმა გათხრებმა სპილენძ-ბრინჯაოს სამაროვანი დაადასტურა.
ნარდევანის ციკლოპური ციხე

ნარდევანის ციკლოპური ციხე — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი ქვემო ქართლის მხარეში, წალკის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ნარდევანში. ციკლოპური სიმაგრე მდებარეობს სოფელ ნარდევანის სამხრეთ-აღმოსავლეთ განაპირას, პატარა მდინარე ჟამინძორის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1610 მ სიმაღლეზე.

ციხე-სიმაგრე ნაგებია დიდი ზომის ლოდებით მშრალი წყობით. იგი გეგმაში მართკუთხაა, შიდა ზომებია 18 15 მ. კედლების სიგანე 3-4 მ-ია, ხოლო სიმაღლე 4,5 – 5 მ. ჩრდლოეთითა და აღმოსავლეთით შემორჩენილია კედლის ბურჯები. ძეგლი წარმოადგენს ციკლოპური წყობით ნაგებ კვადრატული ფორმის ციხე-სიმაგრეს, რომლის ძირითადი ნაწილის შიდა ზომები აღმოსავლეთ-დასავლეთის ხაზზე 18 მ-ია, ჩრდილოეთ-სამხრეთის ხაზზე — 21,5 მ. დამცავი კედლების სისქე 3,5-4 მ-ია. სიმაგრის კუთხეები და კედლები შუა ნაწილში შესქელებულია და კოშკის ხასიათს ატარებს. სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში გამართული ბურჯის ქვედა ნაწილში ნიშისებური შესასვლელი შეინიშნება, რომელიც ამოვსებულია ქვებით ამიტომ მისი ხასიათის განსაზღვრა ვერ მოხერხდა. სიმაგრეს დასავლეთიდან, სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან ასეთივე წყობით შემოზღუდული გარეთა ეზოები თუ გამაგრებული სივრცეები აკრავს. დასავლეთის მინაშენის ჩრდილოეთ კედელში დატანებულია შესასვლელი. აქვე, ცენტრალური ნაწილის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში, გამართულია კარი. დასავლეთის მხრიდან სიმაგრე დაცულია ფრიალო კლდით, რომლის ცალკეული მონაკვეთები, მიუვალობის გასაძლიერებლად ბაზალტის ქვების მშრალი წყობით არის ამოყვანილი. სიმაგრე მდინარისპირა ტერასის დასაწყისშია აგებული, მის აღმოსავლეთით და სამხრეთით საკმაოდ დიდ ფართობზე ნასოფლარის ნაშთები დასტურდება.

ნარდევანის ციკლოპურ ციხეს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა 2006 წლის 30 მარტს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს მიერ, ხოლო ამავე წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის № 665 ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
Studio Babelsberg

— მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ძველი და ევროპაში უდიდესი კინოსტუდია, დაარსებული 1912 წელს. მდებარეობს ბაბელსბერგში (პოტსდამის რაიონი), გერმანიაში. დღესდღეობით, ძირითადად დაკავებულია სრულმეტრაჟიანი ფილმების წარმოებით, ისევე როგორც მაღალბიუჯეტიანი ფილმების თანაწარმოებით საერთაშორისო დონეზე. მისი მთლიანი ფართობი შეადგენს 460,000 კვადრადულ მეტრს.

სტუდიაში გადაღებულია ასობით ფილმი, მათ შორისაა: ფრიც ლანგის „მეტროპოლისი“ (1927) და ჯოსეფ ფონ შტენბერგის „ლურჯი ანგელოზი“ (1930). შედარებით ადრინდელი ფილმებია: „ ანუ ვენდეტა“ (2005), „ეონ ფლაქსი“ (2005), „ბორნის ულტიმატუმი“ (2007), „ვალკირია“ (2008), „უსახელო ნაბიჭვრები„ (2008), „ღრუბლის ატლასი“ (2012), „სასტუმრო გრანდ ბუდაპეშტი“ (2014), „შიმშილის თამაშები: კაჭკაჭჯაფარა — ნაწილი 1“ (2014), „შიმშილის თამაშები: კაჭკაჭჯაფარა — ნაწილი 2„ (2015), „კაპიტანი ამერიკა: სამოქალაქო ომი“ (2016) და „ძაღლების კუნძული“ (2018).
რუსუდან ჯანაშია

რუსუდან სიმონის ასული ჯანაშია (დ. 17 აგვისტო, 1937, თბილისი — გ. 25 იანვარი, 2017, იქვე) — ქართველი ენათმეცნიერი, ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, კავკასიოლოგი.

ბიოგრაფია
1955-1960 წლებში სწავლობდა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის კავკასიურ განყოფილებაზე, სამეცნიერო ინტერესების სფერო იყო კავკასიოლოგია, აფხაზური და უბიხური ენები.

1960 წლის 1 დეკემბრიდან არნ. ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ლაბორანტია, ხოლო 1968 წლის 1 ივნისიდან იმავე ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერთანამშრომელი, 1982 წლის 16 მარტიდან კი უფროსი მეცნიერთანამშრომელი. 1995-2006 წლებში იყო თსუ-ს აფხაზური ენის ლექტორი , ხოლო 1998 წლიდან უბიხური ენის ლექტორი .

მას ეკუთვნის არაერთი სამეცნიერო ნაშრომი: 45 სტატია და 40 პუბლიკაცია ს. ჯანაშიას პირადი არქივიდან.
ბეჟანოს ეკლესია

ბეჟანოს ეკლესია — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის კოჭიოს თემის სოფელ ბეჟანოს მახლობლად სამონასტრო კომპლექსში. აგებულია საუკუნეში.

ტაძარი დგას შემაღლებულ ბორცვზე. ნაგებია გათლილი ქვის კვადრებით. წარმოადგენდა დარბაზულ ეკლესიას ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ღერძზე თაღოვანი, გარეთკენ შევიწროვებული სარკმელია. კონქი იმპოსტზე გადასულ თაღს ებჯინებოდა. შემორჩენილია მხოლოდ აბსიდის ნაწილი და კედლების ქვედა რიგი. ეკლესიის გარშემო ძველი ნასოფლარის კვალია.

ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ხორენიის ეკლესია

ხორენიის ეკლესია — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ხოსპიოს თემის სოფელ ხორენიაში.

ტაძარი აგებულია საუკუნეში, თუმცა შემდგომ რამდენჯერმეა განახლებულ-აღდგენილი. ნაგებობაზე ერთ დროს არსებული ექვსი წარწერიდან დღეს გარკვევით არცერთი არ იკითხება, თუმცა სხვადასხვა ავტორებთან გვხვდება ცნობები მათ შესახებ. ტაძრის რელიეფური შემკულობა სხვადასხვა პერიოდისაა — რელიეფურ სახეთა შორის განსაკუთრებით საინტერესოა ქტიტორთა ორი გამოსახულება, რომლებიც ერთმანეთისაგან მრავალმხრივ განსხვავდება.

ტაძრის ერთ-ერთი წარწერა ჯერ კიდევ ივანე როსტომაშვილსა და ექვთიმე თაყაიშვილს მოჰყავთ:
"ოდეს თათართა ყოველი ქუჱყანაჲ წაგუართო, მისგან დაუმთავრებელნი კარის ბჭენი და მე, ჩოგა გავათავენ. ვინცა ამას ნახვიდეთ მოგჳგონებდეთ. ოცდა ჩჳდმეტი ათასი თეთრი კათალიკოზისა და მეფისა ვახმარეთ".
აღსანიშნავია, რომ ნიკო ბერძენიშვილს ეს წარწერა 1933 წელსაც კი სახურავის ქვეშ დახვედრია.

ეკლესიის ფასადები მოპირკეთებულია მოწითალო ფერის ბაზალტით, მოგვიანებით ჩართულია ნაცრისფერიც. ფასადები უხვად არის შემკული ბარელიეფებით. მოჩუქურთმებულ წნულში ჩასმულია ბოლნური ჯვარი. ფასადის ზედა მხარეზე ორი მამაკაცის გამოსახულებაა შუაში ხეზე შემოხვეული გველით. სარკმლის თავზე ორივე მხარეზე გეომეტრიული ფიგურებია. სხვადასხვა ფიგურებითაა შემკული სამხრეთის ფასადიც. ჩუქურთმებისა და ბარელიეფების ფრაგმენტები ყორის ქვებში არის ჩართული. ეკლესიაზე მოგვიანო პერიოდში პატარა კარიბჭე მიუშენებიათ, რომელიც უკანასკნელ წლებში ორჯერ გაუდიდებიათ; ეკლესიის ეზოში დიდი რაოდენობით არის ძველი საფლავის ქვები.

ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
კარნეთის ეკლესია

კარნეთის ეკლესია — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი სამცხე-ჯავახეთის მხარეში ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ხოსპიოს თემის სოფელ ხორენიაში. ტაძარის კედელზე შემორჩენილია წარწერები.

ტაძარი დარბაზული ტიპის ყოფილა, რომელსაც აქვს სამხრეთის მინაშენი. ეკლესია აგებულია საუკუნეში, რასაც ადასტურებს შესასვლელის თავზე წარწერიანი ქვა:

ეს წარწერა 1033-1048 წლებით თარიღდება, ხოლო მინაშენი საუკუნეს მიეკუთვნება. წარწერაში მოხსენიებულია ცნობილი მოღვაწე ქართლის კათალიკოსი იოანე ოქროპირი. იგი იხსენიება აგრეთვე ჯავახეთის სხვა ეკლესიების (ყაურმის, ფოკას) წარწერებშიც. მეცნიერთა ვარაუდით ეს წარწერა მიგვანიშნებს, რომ აქ ყოფილა საკათალიკოსო სოფელი — კათალიკოსის საგამგებლო.

ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ნაისის ეკლესია

ნაისას ტაძარი — ეკლესია საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩუნჩხაში.

ტაძარი დათარიღებულია – საუკუნეებით. იგი საკმაოდ მაღალი დარბაზული ტიპის ნაგებობაა. სახურავის დასავლეთ კეხზე დაშენებულია სამრეკლო. ეკლესიის ფასადები არ გამოირჩევა დიდი მორთულობით. აღმოსავლეთ ფასადზე რელიეფური გამოსახულებაა – დანიელი ლომების ხაროში. ნაგებობა გადაკეთებულ-აშენებულია საუკუნეში. ნაგებობა ძლიერ დაზიანებულია. ეკლესიის ეზოში ბევრია გამოკვეთილი საფლავის ქვა. აქვეა 2 მეტრი სიმაღლის ოთხკუთხა სტელა, თუმცა ზედა ნაწილი აკლია. იგი ქვაჯვარი ყოფილა.

ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.