iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ანტისომხური განწყობა აზერბაიჯანში

ანტი-სომხური განწყობა ან არმენოფობია აზერბაიჯანში — ძირითადად გამოწვეულია მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის გამო. რასიზმისა და შეუწყნარებლობის წინააღმდეგ ევროკომისიის თანახმად, „სომხები აზერბაიჯანში ყველაზე დაუცველ ჯგუფს წარმოადგენენ, რასობრივი დისკრიმინაციის მხრივ.“ 2012 წლის გამოკითხვის თანახმად, აზერბაიჯანელთა 91% სომხეთს აღიქვამს როგორც „აზერბაიჯანის უდიდეს მტერს“. სიტყვა „სომეხი“ (აზერბაიჯანულად „“) ფართოდ გამოიყენება, როგორც შეურაცხმყოფელი სიტყვა. უარყოფითი სტერეოტიპები სომეხებზე, აზერბაიჯანში, ძირითადად მასმედიის საშუალებებით ვრცელდება. ამ სტერეოტიპებს კი გარკვეულწილად იზიარებს საზოგადოებაც.

 საუკუნის განმავლობაში, სომხები და კავკასიის ისლამური მოსახლეობა - აზერბაიჯანელებს უწოდებდნენ „კავკასიელ თათრებს“. აზრთა სხვადასხვაობა, ამ ორ განსხვავებულ ჯგუფს შორის აძლიერებდა მათ შორის უარყოფით დამოკიდებულებას 1918-დან 1920 წლამდე სომეხთა ორგანიზებული მკვლელობები მიმდინარეობდა აზერბაიჯანში, განსაკუთრებით ქალაქ ბაქოსა და შუშაში,(ასევე სომხეთის კულტურულ ცენტრებში, რუსეთის იმპერიის მმართველობის დროს.

ამასთან, აზერბაიჯანში თანამედროვე არმენოფობიის ფესვები მოდის საბჭოთა კავშირის ბოლო წლებიდან, როდესაც სომხები საბჭოთა ხელისუფლებას თხოვდნენ, რომ ძირითადად, სომხებით დასახლებული მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური რეგიონი აზერბაიჯანის სსრ-დან სომხეთის სსრ-ს დაქვემდებარებაში გადასულიყო. ამ სომხური მოთხოვნების საპასუხოდ, ანტი-სომხური მიტინგები ტარდებოდა აზერბაიჯანის სხვადასხვა ქალაქებში, სადაც ნაციონალისტური ჯგუფები ეწეოდნენ ანტი-სომხურ პროპაგანდას, სავარაუდოდ, 350 000-მა სომეხმა 1988 და 1990 წლებში დატოვა აზერბაიჯანის რესპუბლიკა, მათ მიმართ განხორციელებული ძალადობების გამო.მთიანი ყარაბაღის კომპლიქტის პერიოდში ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება მიღწეული იქნა 1994 წელს და იგი ისევ ძალაში რჩება.

სომხურმა მხარემ ასევე დაადანაშაულა აზერბაიჯანის მთავრობა ქვეყნის შიგნით და მის ფარგლებს გარეთ, არმენოფობიური პოლიტიკის გატარების გამო, რაც მოიცავს სომხეთისა და სომხების მიმართ სიძულვილის პროპაგანდასა და სომხური კულტურული მემკვიდრეობის განადგურებას.

რუსული ჟურნალის გლობალური საკითხების მთავარი რედაქტორის, ფიოდორ ლუკიანოვის თქმით, „არმენოფობია თანამედროვე აზერბაიჯანული სახელმწიფოებრიობის ინსტიტუციური ნაწილია ყარაბაღი კი მის ცენტრშია“. 2011 წელს „“ - ის დასკვნაში ნათქვამი იყო, რომ „მუდმივი ნეგატიური ოფიციალური და მედია დისკუსია“ რომლებიც მიმართულია სომხეთისკენ ხელს უწყობს უარყოფითი აზრის დანერგვას სომხური წარმოშობის ხალხის მიმართ, რომლებიც დღსაც დაუცველები რჩებიან დისკრიმინაციის მხრიდან.
ტასლიმა ნასრინი

ტასლიმა ნასრინი (, დაბადებით ნასრინ ჯაჰან ტასლიმა, პრესაში ზოგჯერ მოიხსენიებენ უბრალოდ როგორც „ტასლიმა“, დ. 25 აგვისტო 1962, მაიმანსინგჰი, ამჟამად ბანგლადეში) — ბენგალელი წარმოშობის შვედი მწერალი და ფემინისტი, 1986—1994 წლებში — ექიმი-თერაპევტი და ადამიანის უფლებათა აქტივისტი. იგი ცნობილია ქალთა ჩაგვრისა და რელიგიის კრიტიკის გამო, რის გამოც იგი იძულებული იყო ემიგრაციაში წასულიყო 1994 წლიდან. ევროპაში და აშშ-ში ათწლიანი ცხოვრების შემდეგ დაბრუნდა ინდოეთში 2004 წელს, მაგრამ ქვეყნიდან გააძევეს 2008 წელს . მისი ნაშრომები თარგმნილია მსოფლიოს 30 სხვადასხვა ენაზე მაგრამ ტასლიმას წიგნები აკრძალულია ბანგლადეშში..

ბიოგრაფია
ტასლიმა ნასრინი დაიბადა რაჯაბ ალისა და ედულ არას ოჯახში 1962 წლის 25 აგვისტოს. მამამისი იყო ფიზიკოსი და მაიმანსინგჰის სამედიცინო კოლეჯის და დაკის სამედიცინო კოლეჯის პროფესორი სამედიცინო იურისპრუდენციაში. ნასრინი სწავლობდა მედიცინას და გახდა ექიმი. მან საზოგადოების ყურადღება მიიქცია 1990-იანი წლების დასაწყისში თავისი ფემინისტური რომანებით და ისლამის, როგორც ქალების უფლებების დამაკნინებელი რელიგიის კრიტიკით.

ჯერ კიდევ 1980-იანი წლების ბოლოს გახდა ცნობილი როგორც მწერალი, თუმცა ათი წლის შემდეგ მოიპოვა მსოფლიო აღიარება თავისი რადიკალური ფემინიზმის გამო, ზოგადად რელიგიების კრიტიკისა და განსაკუთრებით ისლამის მიმართ. ამის გამო მისთვის ბანგლადეშში დაბრუნება შეუძლებელი გახდა, იგი პარიზში და სტოკჰოლმში ხანგრძლივი ცხოვრების შემდეგ ინდოეთის ქალაქ კალკუტაში ცხოვრობდა. 2007 წელს, სოციალურ პროტესტთან დაკავშირებით, ინდოეთის მთავრობამ იგი რამდენიმე თვის განმავლობაში დააკავა, რის შემდეგაც იგი გაემგზავრა შვედეთში, მაგრამ მალევე კვლავ დაბრუნდა ინდოეთში. 2009 წლის 1 თებერვლიდან ტასლიმა ნასირი პარიზში ცხოვრობს.

2015 წელს განაცხადა, რომ ათეისტია და სთხოვა ჟურნალისტებს აღარ მოეხსენებინათ იგი როგორც მუსულმანი: „გთხოვთ, აღარ მომიხსენიოთ, როგორც მუსულმანი, მე ათეისტი ვარ. ვაკრიტიკებ ყველა რელიგიას, ინდუიზმის ჩათვლით. მე წინააღმდეგი ვარ ინდუისტური ღვთაებებისაა და რიტუალებისა, როგორიცაა ქარვა ჩოუტი და შივარატარი და ვგმობ მუსულმანთა ჩაგვრას გუჯარათში. ასევე ვგმობ ინდუისტების ჩაგვრას ბანგლადეშში, ასევე ვარ ნაცისტური გერმანიის, ბოსნიისა და პალესტინის მიერ ებრაელთა ჩაგვრის წინააღმდეგი“.

ჯილდოები
ტასლიმა ნასრინმა მიიღო მთელი რიგი საერთაშორისო ჯილდოები თავისუფალი სიტყვისათვის თავისი უკომპრომისო ბრძოლის გამო. 1994 წელს მან ევროპის პარლამენტისაგან დაიმსახურა სახაროვის პრემია, 2007 წელს მიიღო ფრანგული პრემია ადამიანის უფლებებისათვის, 2008 წელს მიიღო სიმონ დე ბოვუარის პრემია ქალთა თვისუფლებისათვის. 2008 წლის 7 ივლისიდან ტასლიმა ნასრინი პარიზის საპატიო მოქალაქეა.
ტიგრან ეკეკიანი

ტიგრან ეკეკიანი (; დ. 17 აგვისტო, 1959) — ერევნის სახელმწიფო კონსერვატორიის მუსიკის პროფესორი და დირიჟორი. არის „სომხეთის პატარა მომღერლები“-ს დამაარსებელი და მთავარი დირიჟორი. აგრეთვე არის სომხეთის პატარა მომღერლების საერთაშორისო ასოციაციის დამაარსებელი და პრეზიდენტი. 1995 წლიდან იყო დირიჟორობის პრეზიდენტი ერევნის კომიტს სახელმწიფო კონსერვატორიაში. ამასთან იყო საიატ ნოვას მუსიკის სკოლის ხელმძღვანელი.

ბიოგრაფია
ტიგრან ეკეკიანს დამთავრებული აქვს საიატ-ნოვას მუსიკალური სკოლა და რომანოზ მელიქიანის მუსიკალური კოლეჯი (ერევანში). ასპირანტურა დაასრულა კომიტასის სახელმწიფო კონსერვატორიაში; 1885 წლიდან ამავე დაწესევულებაში ასწავლიდა. ის ასევე არის საიატ–ნოვას მუსიკის სკოლის ხელმძღვანელი. 30 წლიანი შემოქმედებითი პერიოდის განმავლობაში ბატონი ეკეკიანმა ჩამოაყალიბა და იმუშავა მრავალ გუნდთან, მათ შორის ეროვნული და საერთაშორისო კონკურსების გამარჯვებული; მათგან აღსანიშნავია შემდეგი გუნდები: ალექსანდრ სპენდირიანის მუსიკის სკოლის ბავშვთა გუნდი (1982-1988), ახალგაზრდული ორგანიზაციის კომიტეტის ქალთა გუნდი (1986-1988), სომხური რადიოსა და ტელევიზიის, „ჩამბერის“ გუნდი (1984-2002) და სომხეთის პატარა მომღერლების გუნდი (1992 წლიდან). ტიგრან ჰეკიკიანი მონაწილეობს ევროპის, ჩრდილოეთ ამერიკისა და აზიის სხვადასხვა საერთაშორისო ფესტივალსა და კონკურსებში. მისი დირიჟორობით მრავალმა გუნდმა მოიპოვა უამრავ საერთაშორისო კონკურსში საუკეთესო ჯილდოები.

კონკურსების გარდა, გუნდთან ერთად მონაწილეობა მიიღო სხვადასხვა საერთაშორისო ფესტივალებში, მათ შორის არიან: ახალგაზრდულ გუნდთა ევროპის ფესტივალი (ბაზელი, შვეიცარია, 1995, 2014), ჰონგ-კონგისა და პეკინის საერთაშორისო ფესტივალები (ჩინეთი, 1999), ოქროს ბორანი (სოჭი, რუსეთი, 2001), დიმიტრიას საერთაშორისო ფესტივალი (თესალონიკი, საბერძნეთი, 2002), სომხეთ-ამერიკის ერთობლივი მუსიკის საგუნდო ფესტივალი (სომხეთი, 2004, 2006), ბავშვთა მეგობრობა პლანეტაზე (მოსკოვი, რუსეთი, 2010), „დაე მომავალი იმღეროთ“ საერთაშორისო ფესტივალი (სტოკჰოლმი, შვედეთი, 2012), მე-5 ბავშვათა საგუნდო ფესტივალი (თესალონიკი, საბერძნეთი, 2015), საგუნდო ფესტივალი ფრიბორგში (შვეიცარია, 2016), „აბუ-გოშის“ საგუნდო ფესტივალი (ისრაელი, 2017), ბავშვთა საერთაშორისო საგუნდო ფესტივალი (დრეზდენი, გერმანია, 2018) და თბილისის საგუნდო მუსიკის ფესტივალი (საქართველო, 2018). ასევე გუნდმა მიიღო მონაწილეობა 2000-სა (ჰანოვერი, გერმანია) და საგუნდო მუსიკის მეექვსე მსოფლიო სიმპოზიუმში (მინეაპოლისი, მინესოტა, აშშ, 2002). ტიგრან ეკეკიანი ასპარეზობდა და წარმოდგენებს მართავდა შემდეგ ქვეყნებში: რუსეთში, საქართველოში, ლატვიაში, ლიეტუვაში, ესტონეთში, ნიდერლანდებში, გერმანიაში, საფრანგეთში, ბელგიაში, შვეიცარიაში, დანიაში, ისრაელში, იაპონიაში, გაერთიანებულ სამეფოში, ესპანეთში, პოლონეთში, ავსტრიაში, აშშ-ში, კანადაში, კვიპროსში, ეგვიპტეში, საბერძნეთში, ავსტრალიაში, სამხრეთ აფრიკასა და ჩინეთში.
მირზა ფათალი ახუნდოვის ქუჩა

მირზა ფათალი ახუნდოვის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (აბანოთუბანი, ხარფუხი); აბანოს ქუჩიდან ფირდოუსის ქუჩამდე. როგორც შესახვევი, წარმოიქმნა საუკუნის ნახევარში, ადრე მექვაბეთა ქუჩა ერქვა, სახელწოდება დაკავშირებულია თბილისელ მექვაბეთა საქმიანობასთან. ქუჩას ესაზღვრებოდა მსხვილი ფეოდალების სუმბათოვების (სუმბათაშვილების) მამული და საუკუნის დასაწყისიდან სუმბათოვის ქუჩა დაერქვა. 30-იან წლებში მირზა ფათალი ახუნდოვის სახელი ეწოდა. დატანილია თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. აქვს 1 შესახვევი, რომელიც იმავე გეგმაზე დატანილია ქვაბის შესახვევის სახელწოდებით. აქვეა დატანილი სპილენძისა და ზედადგარის შესახვევები, რომლებიც ამჟამად აღარ არსებობს.
სო მაუნგი

გენერალისიმუსი სო მაუნგი (; დ. 31 დეკემბერი, 1928, მანდალაი, ბრიტანეთის ბირმა — გ. 24 ივლისი, 1997, იანგონი, მიანმარი) — მიანმარის სამხედრო დიქტატორი 1988 წლის 8 აგვისტოდან 1992 წლის 22 აპრილამდე. სამხედრო ხუნტის თავმჯდომარე. მიანმარის საგარეო საქმეთა მინისტრი 1988-1991 წლებში. ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო გადადგა თანამდებობიდან.

ბიოგრაფია
სო მაუნგი დაიბადა 1928 წლის 31 დეკემბერს ქალაქ მანდალაიში, ზემო ბირმაში. 1949 წელს შეუერთდა არმიას და გაწევრიანდა მეოთხე მსროლელ ელიტურ პოლკში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ნე ვინი. მოგვიანებით ნე ვინი განაგრძობდა ახალგაზრდა ოფიცრის მფრაველობას. 1962 წლის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ, რომლის შედეგადაც ნე ვინი ხელისუფლებაში მოვიდა, სო მაუნგი ბატალიონის მეთაური გახდა. 1975-1976 წლებში ხელმძღვანელობდა ადგილობრივი ტომების იატაქვეშა მოძრაობისა და აჯანყების ჩახშობას ტალიანდის საზღვართან. 1976 წელს მან თავი გამოიჩინა და აღკვეთა სამხედრო გადატრიელების სამხედრო გადატრიელება. 1985 წლიდან კი თავდაცვის მინისტრის მოადგილეა.

1988 წელს ნე ვინმა აჯანყება 8888-ის შედეგად ნე ვინმა ხელისუფლება გადააბარა სეინ ლვინს, რომლის მთავრობაშიც სო მაუნგმა დაიკავა თავდაცვის მინისტრის თანამდებობა. ახალი რეჟიმის წინააღმდეგ სახალხო მღელვარების გამო 1988 წლის აგვისტოში სეინ ლვინი გადადგა ბირმის პრეზიდენტის თანამდებობიდან მაუნგ მაუნგის სასარგებლოდ. ამ ნაბიჯმა ვერ დააკმაყოფილა მომიტინგეები და 1988 წლის 18 სექტემბერს ქვეყანაში მოხდა სახელმწიფო გადატრიალება, მშვიდობისა და განვითარების სახელმწიფო საბჭოს სათავეში ჩაუდგა სო მაუნგი, რომელმაც შეაჩერა კონსტიტუციის მოქმედება. 21 სექტემბერს ხუნტამ კონტროლი დაამყარა მთელს ქვეყანაზე, ოქტომბერში სტუდენტთა დემონსტრაციები დაიშალა. გადატრიალების სულის ჩამდგმელი იყო ყოფილი ლიდერი ნე ვინი, რომელიც მოგვიანებით ძლიერ გავლენას ახდენდა სო მაუნგის რეჟიმზე.

ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ სო მაუნგმა, მმართველი ხუნტის ყველაზე კონსერვატიული წევრების წინააღმდეგობის მიუხედავად განაცხადა, რომ აპირებს მრავალპარტიული არჩევნების ჩატარებას. არჩევნებში, რომელიც გაიმართა 1990 წელს, წარმატებას მიაღწია პარტიამ ეროვნული ლიგა დემოკრატიისათვის, რომელსაც აუნ სან სუ ჩი ხელმძღვანელობდა. მან მოიპოვა ხმების 80% (392 ადგილი 447-დან), მაგრამ ხუნტამ უარყო არჩევნების შედეგები და აუნ სან სუ ჩი შინაპატიმრობის რეჟიმში გადაიყვანა.

1992 წლის აპრილში სო მაუნგი გადადგა ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო. ახალი ხელისუფლების მიერ გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით სო მაუნგს ნერვული შეტევა ჰქონდა, რის გამოც მას ერთ-ერთი ბირმელი მონარქის რეინკარნაცია ეგონა საკუთარი თავი. ხუნტას სათვეში ჩაუდგა თან შვე.

გადადგომის შემდეგ ცხოვრობდა მარტოობაში. სო მაუნგი გარდაიცვალა გულის შეტევის შედეგად 1997 წლის 24 ივლისს.

იყო დაოჯახებული დაუ აიე იეეზე, რომელიც გარდაიცვალა 2004 წლის 25 დეკემბერს და მასთან ჰყავდა სამი შვილი (ორი ბიჭი და ერთი გოგო) და სამი შვილიშვილი. უყვარდა გოლფის თამაში. აღმსარებლობით იყო ბუდიზმის მიმდევარი.
ალი აბასოვი

ალი მამად ოღლუ აბასოვი ( დ. 1 იანვარი, 1953, ნახიჩევანი) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კომუნიკაციებისა და ინფორმაციული ტექნოლოგიების მინისტრი 2004-2015 წლებში.

ზოგადი ინფორმაცია
ალი მამად ოღლუ აბასოვი დაიბადა 1953 წლის 1 იანვარს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ქალაქ ნახიჩევანში. 1976 წელს დაამთავრა მოსკოვის მექანიკური ინჟინერიის ინსტიტუტის ავტომატიკისა და ტელემექანიკის განყოფილება და სწავლა განაგრძო უკრაინის მეცნიერებათა აკადემიაში. 1981 წელს მან მიკროელექტრონიკის სფეროში თავისი თეზისი ჩამოაყალიბა და ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი მოიპოვა. 1994 წელს მან ამ თეზისს ინფორმაციის პროცესირებისა და სისტემების მენეჯმენტი უწოდა დატექნიკური მეცნიერებების დოქტორის აკადემიური ხარისხი მოიპოვა. 1996 წლიდან ის არის სრული პროფესორი, ხოლო 2001 წლიდან აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის სრული წევრი.

დაქორწინებულია და ჰყავს ორი ბავშვი.

სამეცნიერო კარიერა
1982-1992 წლებში ალი აბასოვი აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნულ აკადემიაში სხვადასხვა პოზიციაზე მუშაობდა და კომპიუტერული და სატელეკომუნიკაციო ქსელების განვითარებისთვის სამეცნიერო კვლევებს ატარებდა. 1992 წელს იგი აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ინფორმაციული და ტელეკომუნიკაციების სამეცნიერო ცენტრის (ამჟამინდელი ინფორმაციული ტექნოლოგიების ინსტიტუტი) დირექტორად დაინიშნა. აბასოვი ამ პოზიციაზე 2000 წლამდე დარჩა. ამ პერიოდში ხელმძღვანელობდა „რესპუბლიკის ავტომატური მენეჯმენტის სისტემების“ პროექტსა და ეროვნულ დონეზე კომპიუტერული და ინფორმაციული სისტემების სპეციალურ დიზაინირებას. ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანში ინტერნეტის ინფრასტრუქტურის შექმნის პროცესს.

პოლიტიკური კარიერა
2001-2004 წლებში პროფესორი აბასოვი აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის მინისტრი და ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის წევრი იყო. არის ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის სრული მოხსენების ავტორი თემაზე „სამხრეთ კავკასიის რეგიონის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა“.

2004 წელს აბასოვი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კომუნიკაციებისა და ინფორმაციული ტექნოლოგიების მინისტრად დაინიშნა. მან დიდი წვილი შეიტანა აზერბაიჯანის ინფორმაციულ საზოგადოებად გარდაქმნის პროცესში, ციფრული ეკონომიკის შექმნაში, ახალი ტექნოლოგიებისა და ელექტრონული სამთავრობო გადაწყვეტილებების მიღების განხროციელებასა და ქვეყანაში ინფორმაციული და კომუნიკაციური ტექნოლოგიების სფეროში ადამიანური რესურსებისა და ფართო ქსელის განვითარებაში. პროფესორი აბასოვი ხელმძღვანელობდა ეროვნულ და რეგიონულ პროექტებს, როგორიცაა: „ტრანს-ევრაზიული სუპერ ინფორმაციული მაგისტრალი“ , „რეგიონული ინოვაციის ზონა“, „აზერბაიჯანული სივრცე“ - პირველი ეროვნული სატელიტი ოპერატორი და ა.შ. არის აზერბაიჯანის მეციერებათა ეროვნული აკადემიის, ინფორმაციზაციის საერთაშორისო აკადემიისა და ტელეკომუნიკაციის საერთაშორისო აკადემიის სრული წევრი,ელექტრული და ელექტრონული ინჟინერიის ინსტიტუტის წევრი და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალური მდივნის დაქვემდებარებაში მყოფი ციფრული მდგრადი განვითარების კომისიის წევრი.

2017 წლის 27 დეკემბერს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის, ილჰამ ალიევის ბრძანების საფუძველზე ქვეყანაში ინფორმაციული და კომუნიკაციური ტექნოლოგიების განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის ტელეკომუნიკაციებისა და ინფორმაციული ტექნოლოგიების მინისტრი ალი აბასოვი დიდების ორდენით დაჯილდოვდა.
სომხური სასაფლაო ჯულფაში

სომხური სასაფლაო ჯულფაში — იყო სასაფლაო ქალაქ ჯულფას მახლობლად , აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, თავდაპირველად სასაფლაოზე განთავსებული იყო 10 000 -მდე საფლავი. საფლავის ქვები შუა საუკუნეების ქრისტიანული სომხური ხელოვნებისათვის დამახასიათებელი ცალმხრივად გაფორმებული ჯვრებისგან შედგებოდა. სასაფლაო ჯერ კიდევ არსებობდა 1990-იანი წლების ბოლოს, მანამ სანამ აზერბაიჯანის მთავრობამ არ დაიწყო ძეგლის განადგურების სისტემატიური კამპანია.

არაერთი განცხადება შეიტანეს როგორც სომხურმა, ისე საერთაშორისო ორგანიზაციებმა, რომლებმაც დაგმეს აზერბაიჯანის მთავრობის მხრიდან მსგავსი ქმედება და მოუწოდეს, თავი შეეკავებინათ ამგვარი საქმიანობისგან. 2006 წელს, აზერბაიჯანმა აუკრძალა ევროპარლამენტის წევრებს საჩივრების გამოძიება, და აღნიშნეს, რომ მათი ბრალდება მათივე მიკერძოებულობითა და ისტერიული მიდგომით იყო განპირობებული. აზერბაიჯანის მთავრობამ ასევე განაცხადა, რომ ქვეყანა მხოლოდ დელეგაციას მიიღებდა, თუ ისინი ასევე ეწვეოდნენ სომხეთის კონტროლირებად ტერიტორიასაც. 2006 წლის გაზაფხულზე „ომისა და მშვიდობის გაშუქების“ ინსტიტუტის ჟურნალისტმა, რომელიც ესტუმრა ტერიტორიას, აღნიშნა, რომ სასაფლაოზე თვალსაჩინო კვალი არ იყო დატოვებული. იმავე წელს, ირანიდან გადაღებულმა ფოტოებმა აჩვენა, რომ სასაფლაოს ადგილი გადაკეთდა სამხედრო შენობად. სასაფლაოს ნგრევა ფართოდ იქნა აღწერილი სომხური წყაროების მიერ, ხოლო ზოგიერთი არაქართული წყაროს მიერ, აღიწერა როგორც „კულტურული გენოციდი“.

2003 და 2009 წლებში ჯულფას სატელიტური ფოტოების შესწავლისა და შედარების შემდეგ, 2010 წლის დეკემბერში, „მეცნიერების წინსვლის ამერიკული ასოციაცია“ მივიდა დასკვნამდე, რომ სასაფლაო დანგრეულია.

საერთაშორისო რეაქციის კრიტიკა
სომეხმა ჟურნალისტმა ჰაიკარამ ნაჰაპეტიანმა სასაფლაოს ნგრევა შეადარა ერაყისა და ლევანტის ისლამური სახელმწიფოს მიერ კულტურული მემკვიდრეობისა და თალიბების მიერ ბამიანის ბუდას განადგურებას. მან ასევე გააკრიტიკა საერთაშორისო საზოგადოების რეაგირება ჯულფაში სასაფლაოს განადგურებასთან დაკავშირებით. სიმონ მაგჰაკიანმა აღნიშნა, რომ დასავლეთი გმობს თალიბების მიერ ბუდას ქანდაკებებისა და 2012 წლის ჩრდილოეთ მალის კონფლიქტის დროს ტიმბუქტუში სალოცავების განადგურებას. მანვე დასძინა, რომ დასავლეთმა თავისი სიჩუმე აზერბაიჯანის მიერ მსოფლიოს უდიდესი შუა საუკუნეების სომხური სასაფლაოების სრულ განადგურებასთან დაკავშირებით, შეინარჩუნა იმის გამო, რომ აზერბაიჯანი დასავლეთის მთავარი ენერგო მიმწოდებელია და ასევე იარაღის შემსყიდველი.
ასმიკ პაპიანი

ასმიკ პაპიანი (; დ. 2 სექტემბერი, 1961, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი სოპრანო. 2004 წელს მიენიჭა სომხეთის სახალხო არტისტის ჯილდო.

ბიოგრაფია
ამსიკ პაპიანი დაიბადა 1961 წლის 2 სექტემბერს ერევანში, სომხეთში. პირველად მუსიკისადმი ინტერესი გამოავლინა 5 წლის ასაკში, ვიოლინოზე დაკვრის დროს.
პირველად ერევნის სახელმწიფო კონსერვატორია მევიოლინეს სტატუსით დაამთავრა, ხოლო შემდგომ იგივე კონსერვატორია მომღერლის სტატუსით დახურა. მისი მოგობრები ამხნევებდნენ პაპიანს, რომ საკუთარი ხმა გამოეკვლია, ხოლო ტეტევიკ საზანდრიანმა, კონსერვატორიის ვოკალური განყოფილების ხელმძღვანელმა, რამდენიმე ჩანაწერის მოსმენის შემდეგ უთხრა, რომ მას უნდა ემღერა.

სომხეთის ეროვნულ ოპერაში დებიუტის შემდეგ, იგი სოლისტად მიიწვიეს „ოპერა ბონსა“ და „რეინის გერმანიის ოპერაში“, დიუსელდორფში, გერმანიაში. მალევე, მან დაიწყო საერთაშორისო კარიერა და ამ პერიოდიდან გამოჩნდა მრავალ თეატრში, მათ შორის მსოფლიოში ყველაზე პრესტიჟული საოპერო სცენებსა და საკონცერტო სახლებში; ასეთი დაწესებულებებია: მეტროპოლიტენის ოპერის თეატრი და კარნეგი-ჰოლი ნიუ-იორკში, სან ფრანცისკოს ოპერა, ვაშინგტონის ეროვნული ოპერა და ლა სკალა მილანში, ბასტილიის ოპერის თეატრი პარიზში, -ს გრანდ თეატრი ბარსელონაში, თეატრი რეალ მადრიდში, ლონდონის ვიგმმორ ჰოლი, ვენის სახელმწიფო ოპერა და მუსიკვერეინი ვენაში, კონსერტგებოუვი და გერმანიის ეროვნული თეატრი ამსტერდამში, ზურიჩის ოპერა და მარიინსკის თეატრი სანქტ-პეტერბურგში, ასევე მიუნხენის, შტუტგარტის, ჰამბურგის, დრეზდენისა და ბერლინის სახელმწიფო ოპერები.

ახლანდელი მდგომარეობით, ასმიკ პაპიანი ცხოვრობს ვენაში, ავსტრიაში, ქმართან, კონრად კუნთან ერთად. კორნარდი არის დრამატურგი, რომელიც მუშაობს ევროპის სხვადასხვა თეატრში. მათი ქალიშვილი, სირანოუში დაიბადა 2001 წელს.

მხატვრული გამოჩენა
პაპიანი გამოჩნდა შემდეგ ქვეყნებში: ისრაელში, ლიბანში (ბაალბეკის საერთაშორისო ფესტივალი), იაპონიაში, ლათინურ ამერიკაში (მექსიკა, ბრაზილია, ჩილე), ასევე კანადაში (ტორონტო, მონრეალი) და შეერთებულ შტატებში, სადაც მას რეგულარულად ეპატიჟებიან. მან შესანიშნავი შესრულებები აჩვენა ისეთ ცნობილ დირიჟორებთან, როგორებიც არიან: რიკარდო მუტი, ვალერი გერგიევი, ჯორჯ პრეტრე, მაიკლ პლასონი, მარსელო ვიოტი, მაურიციო არენა, მიუნგ-ვჰუმ ჩუნგი, გენადი როზდენსვენსკი, პლასიდო დომინგო, ლეონარდ სლატკინი, ჯეიმზ მორისი და ჯეიმზ კონლონი.
პოლინა პოპოვა

პოლინა ალექსის ასული პოპოვა (; დ. 1 ივნისი, 1995, ეკატერინბურგი, რუსეთი) — რუსი მოდელი. 2017 წელს გახდა „მის რუსეთი“. რუსეთის სახელით გამოვიდა მის მსოფლიო 2017-ზე, სადაც მოხვდა საუკეთესო ათეულში.

ადრეული ცხოვრება
დაიბადა ეკატერინბურგში. მუშაობს მოდელად. გარდა რუსულისა, ფლობს ინგლისურ და ჩინურ ენებს. სწავლობს მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე.

კონკურსი
მის რუსეთი 2017
„მის რუსეთი 2017“-ის კონკურსში იგი წარმოადგენა სვერდლოვსკის ოლქს. ეს იყო მისთვის პირველი კონკურსი. გამარჯვების შემდეგ გადაეცა 3 მილიონი ₽, ჰიუნდაი სოლარისი და სწავლის საშუალება მსოფლიოს ნებისმიერ უნივერსიტეტში. მის შემდეგ მეორე ადგილოსნები იყვნენ: ქსენია ალექსანდროვა (წარმოადგენდა მოსკოვს) და ალბინა ახტიამოვა (წარმოადგენდა ბაშკირეთს). პოპოვამ მიიღო მონაწილეობა მის მსოფლიო 2017-ზე, სადაც მოხვდა საუკეთესო ათეულში.
ონნო ტუნჩი

ოჰანნეს ტუნჩბოასიანი (; დ. 20 სექტემბერი, 1948, ისტამბული, თურქეთი — გ. 14 იანვარი, 1996, არმათლუ, თურქეთი) ცნობილი როგორც ონნო ტუნჩი — სომეხი-თურქი კომპოზიტორი. უკრავდა ბას-გიტარაზე, კონტრაბასზე, ფორტეპიანოსა და სხვა საკრავებზე. იყო მომღერალი ანტო ტუნჩბოასიანის უფროსი ძმა.

ადრეული წლები
სომეხი წარმოშობის ონნო ტუნჩი დაიბადა 1948 წლის 20 სექტემბერს ისტამბულში, თურქეთში. მისი მუსიკისადმი ინტერესი გამოავლინა ჰარურ მანგანაზის საეკლესიო გუნდში მოხვედრისას (აღნიშნულ გუნდში 100 ბავშვი ირიცხებოდა). საშუალო სკოლის პირველ წელს, მას სკოლის დატოვება და ოჯახის დასახმარებლად მუშაობა მოუწია.

ფინანსურად შეზღუდულ ოჯახში დაბადებულს, ტუნჩს არ შეეძლო მუსიკალური ინსტრუმენტის ქონა (მიუხედავად იმისა რომ ოჯახი მისით „). თუმცა შემდეგ, ტუნჩის მეგობარს დედამ გიტარა უყიდა; აღნიშნულა პიროვნებამ გიტადა თვით ტუჩსაც უყიდა.

კარიერა
ონნო ტუნჩს შედგენილი აქვს 195 სიმღერა; იგი თურქეთის სახელით მრავალ ევროპის მუსიკალურ კონკურსში მონაწილეობდა. ძალიან ახლო თუქრ მეგობართან, სეზენ აკსუსთან ერთად ტუნჩმა მრავალი მუსიკა დაწერა და მათ მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში წარმოადგენდა. საყოველთაოდ ცნობილი იყო, რომ მისმა გარდაცვალებამ სეზენ აკსუ დეპრესიაში ჩააგდო. მან თავისი ალბომი მიუძღვნა ონნოს (და მას შემდეგ თითქმის ყველა ალბომში მრავალი სიმღერა სწორედ მისთვის იყო მიძღვნილი).

1980-იან წლებში ურთიერთობა ჰქონდა მომღერალ-მუსიკის მწერალ სეზენ აკსუსთან; ეს ურთიერთობა იყო როგორც რომანტიკული, ასევე პროფესიონალი. როგორც წყვილი, შექმნეს ნამუშევრები, რომლებმაც ახალი ადგილი დაიკავეს თურქულ პოპ მუსიკაში, მაგალითად, (ნუ ტირი), (წადი), '88 და (მღერის სეზენ აკსუ).

ონნოს უმცროსი ძმა არტო ტუნჩბოასიანი ძმასთან მუსიკალრად 25 წლის განმავლობაში მუშაობდა. არტო დიდად არის შთაგონებული მისი ძმისგან, რომელმაც მას უამრავი სიმღერა მიუძღვნა. ტუნჩმა ალა დინჯიანთან ერთად ჩარეწილი ალბომი "ონოო" (1996) სწორედ ძმას მიუძღვნა.

გარდაცვალება
ონნო ტუნჩი გარდაიცვალა 1996 წლის 14 იანვარს, საკუთარი თვითმფრინავით პილოტირების დროს: იგი ცუდ ამინდში თაზდაგში, არმათლუს სოფელ სემილიესთან ახლოს (იალოვაში) მდებარე მთას შეეჯახა; იგი ამ დროს ბურსადან სტამბულში მიემგზავრებოდა. ავარიაში გარდაიცვალა მისი მეგობარი ჰასან კანკიც. ონნო ტუნჩი დაკრძალულია შიშლის სომხურ კათოლიკურ სასაფლაოზე, სტამბულში. იგი დაქორწინებული იყო კანან ატესზე და ჰყავდა ორი ქალიშვილი, სელინი და აიდა.

2002 წელს ტუნჩის ავარიის ადგილსა და ქალაქ იალოვაში მისი ძეგლი დაიდგა. სომხური წარმოშობის კომპოზიტორის ძეგლი წლების განმავლობაში მრავალი ვანდალის სამიზნე ობიექტს წარმოადგენდა.