iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კრემონის პროვინცია

კრემონის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. დედაქალაქია კრემონა. პროვინციის ფართობი 1 771 კმ²-ია, მოსახლეობა 2008 წლის აღწერის მონაცემებით 358 628 ადამიანს შეადგენს. შედგება 115 კომუნისგან. იტალიის უგრძესი მდინარე — პო, წარმოადგენს ბუნებრივ საზღვარს პიაჩენცის პროვინციასთან, მდინარე ოლო კი ბრეშის პროვინციისგან გამოყოფს.

პროვინციას პადანის ვაკის ცენტრალური ნაწილი უჭირავს, აქედან გამომდინარე, მისი მთლიანი ტერიტორია ბრტყელია, ყოველგვარი მთისა და გორაკ-ბორცვების გარეშე. გადაკვეთს რამდენიმე მდინარე, მათ შორის სერიო, ადა და ხელოვნური არხები, რომელთა უმრავლესობაც საირიგაციოდ გამოიყენება.

კომუნები
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ ძირითადი კომუნებია:

ეკონომიკა
კრემონის ეკონომიკის მთავარი რესურსი სოფლის მეურნეობაა (ძირითადად სიმინდი, ქერი, სოიო, შაქრის ჭარხალი). საკმაოდ განვითარებულია მრეწველობაც, ძირითადად ჩრდილოეთ ნაწილში, სადაც განთავსებულია ტექსტილის, ქიმიური და მექანიკური ფაბრიკები.
ლეკოს პროვინცია

ლეკოს პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. დედაქალაქია ლეკო.

პროვინციის ფართობი 816 კმ²-ია, მოსახლეობა 337 912 (2009). შედგება 90 კომუნისგან. ჩრდილოეთით და დასავლეთით ესაზღვრება კომოს პროვინცია, აღმოსავლეთით და ჩრდილოეთით — სონდრიოს, აღმოსავლეთით — ბერგამოს, სამხრეთით კი მონცა და ბრიანცის პროვინციები.

კომუნები
2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ ძირითადი კომუნებია:
ლოდის პროვინცია

ლოდის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. დედაქალაქია ლოდი. ჩრდილოეთით ესაზღვრება მილანის პროვინცია, აღმოსავლეთით — კრემონის, სამხრეთით — ემილია-რომანია (პიაჩენცის პროვინცია), დასავლეთით კი პავიის პროვინციები.

შეიქმნა 1992 წლის 6 მარტს, მილანის პროვინციისგან 61 კომუნის გამოყოფის შედეგად.

პროვინციის ფართობი 782 კმ²-ია, მოსახლეობა 209 874 (2005). შედგება 61 კომუნისგან.

კომუნები
2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ ძირითადი კომუნებია:
მანტუის პროვინცია

მანტუის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. დედაქალაქია მანტუა. ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით ესაზღვრება ვენეტოს რეგიონი, სამხრეთით — ემილია-რომანიის რეგიონი (ფერარის, მოდენის, რეჯო-ემილიისა და პარმის პროვინციები), დასავლეთით კი ლომბარდიის რეგიონის პროვინციები — კრემონა და ბრეშა.

პროვინციის ფართობი 2 339 კმ²-ია, მოსახლეობა 415 442 (2010). შედგება 70 კომუნისგან.

კომუნები
ცხრილში მოცემულია ძირითადი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:

მახასიათებლები
მანტუას სამი მხრიდან გარს ტბები აკრავს. გააჩნია სამი ცენტრალური პიაცა, რომელთა შორისაცაა სახელგანთქმული პიაცა-მანტენა. მანტუა ამავე დროს გონძაგების ოჯახის სამშობლოა. სანტ-ანდრეას ბაზილიკაში ინახება ქრისტეს სისხლი.
მილანის პროვინცია

მილანის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. დედაქალაქია მილანი. პროვინციის ფართობი 1 575 კმ²-ია, მოსახლეობა 3 156 694 (2010). შედგება 134 კომუნისგან.

პროვინციის ტერიტორია საკმაოდ მაღალურბანიზებულია, რაც განაპირობებს მის მესამე ადგილს იტალიის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ პროვინციებს შორის. აქ 1 კმ²-ზე 2,000 ადამიანი ცხოვრობს და მხოლოდ ნეაპოლისა და მონცა და ბრიანცის პროვინციებს ჩამორჩება, რომლებიც 2004 წელს მილანის პროვინციის აღმოსავლეთ ნაწილების გამოყოფის შედეგად შეიქმნა.

კომუნები
ცხრილში მოეცმულია მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ მოწინავე პირველი ათი კომუნა:

ეკონომიკა
მილანის პროვინცია თავის დედაქალაქ მილანთან ერთად იტალიის ეკონომიკურად ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პროვონციაა. ქვეყნის 200 უმსხვილესი კომპანიიდან დაახლოებით ნახევარს სწორედ აქ აქვს შტაბ-ბინა. 1910 წელს მილანში ალფა რომეოს საავტომობილო ქარხანა დაარსდა.
მონცა და ბრიანცის პროვინცია

მონცა და ბრიანცის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. დედაქალაქია მონცა. ოფიციალურად შეიქმნა 2004 წლის 12 მაისს, მილანის პროვინციის აღმოსავლეთ ნაწილის გამოყოფის შედეგად, ადმინისტრაციულ ერთეულად კი 2009 წლის ივნისში ჩამოყალიბდა.

პროვინციის ფართობი 405,49 კმ²-ია, რა მხრივაც ის იტალიის ერთ-ერთი უმცირესი პროვინციაა, მოსახლეობა 850 000 ადამიანს შეადგენს (2010) და კმ²-ზე 2 000 ადამიანის სიმჭიდროვით იტალიის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალურბანიზებული არეალია. შედგება 55 კომუნისგან. დედაქალაქი და ყველაზე მნიშვნელოვანი ქალაქია მონცა, რომელიც მილანისგან მხოლოდ 15 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს.

კომუნები
ცხრილში მოცემულია ძირითდი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:
პავიის პროვინცია

პავიის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. დედაქალაქია პავია.

პროვინციის ფართობი 2 965 კმ²-ია, მოსახლეობა 493 753 (2010). შედგება 190 კომუნისგან.

პავიის პროვინციის ის ნაწილი, რომელიც მდინარე პოს სამხრეთით მდებარეობს ოლტრეპო-პავეზეს სახელითაა ცნობილი.

კომუნები
ცხრილში მოცემულია ძირითდი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ (2007):
სონდრიოს პროვინცია

სონდრიოს პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. დედაქალაქია სონდრიო. პროვინციის ფართობი 3 212 კმ²-ია, მოსახლეობა 181 841 (2008). შედგება 78 კომუნისგან.

ჩრდილოეთით და დასავლეთით ესაზღვრება შვეიცარია, დასავლეთით — კომოსა და ლეკოს პროვინციები, სამხრეთით — ბერგამოს და ბრეშის პროვინციები, აღმოსავლეთით კი ტრენტინო-ალტო-ადიჯეს რეგიონი.

კომუნები
ცხრილში მოეცმულია ძირითადი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:
სანფორდი

სანფორდი — ფარისებრი ვულკანი ალასკაზე. სიმაღლე 4949 მ. აშშ-ის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი ვულკანი. აგებულია უმეტესად ანდეზიტებით.

წარმოადგენს პლეისტოცენური დროის ვულკანს, რომელსაც მკვეთრად ციცაბო ფერდობები აქვს. წარმოიქმნა დაახლოებით 900 000 წლის წინ სამი შედარებით მცირე ფარისებრი ვულკანის ბაზაზე, რომლებიც შემდგომ შეერთდნენ. მნიშვნელოვანია 18 კმ სიგრძის ლავური ნაკადი, რომელმაც გზა გაიკვლია ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს.

320 000 წლის წინ ვულკანის ფერდობებიდან გამოიყოფოდა კიდევ ერთი ლავური ნაკადი, რომელიც რიფტული ზონიდან იფრქვეოდა. ეს უკანასკნელი იყო ბაზალტური შედგენილობის, რომლის ქანები დათარიღებულია რადიომეტრიის საშუალებით. სანფორდი პირველად დაიპყრეს ტერის მურმა და ბრედფეროდ უაშბერნმა 1938 წლის 21 ივლისს.
რაუნგი

რაუნგი — მოქმედი ვულკანი სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ იავაზე და წარმოადგენს კუნძულის ერთ-ერთ ყველაზე აქტიურ ვულკანს. სიმაღლე 3332 მ. აგებულია ანდეზიტებითა და ბაზალტური ლავებით. მწვერვალზე გამომუშავებულია 2 კმ დიამეტრის კალდერა, რომლის სიღრმე 600 მ-მდეა. კალდერის ფსკერზე არის მეორე თანრიგის მცირე ზომის ვულკანური კონუსი. უძველესი ამოფრქვევა დაფიქსირებულია 1586 წელს. კატასტროფული ამოფრქვევები დაფიქსირდა აგრეთვე 1586-1817 წწ. შორის. უკანასკნელი ამოფრქვევა მოხდა 2015 წელს.
ვერონის პროვინცია

ვერონის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, ვენეტოს რეგიონში. დედაქალაქია ვერონა. პროვინციის ფართობი 3109 კმ²-ია, მოსახლეობა 912 981 (2009). შედგება 98 კომუნისგან.

ვერონაში ხდება მოქმედება უილიამ შექსპირის ერთ-ერთ ცნობილ ტრაგედიაში რომეო და ჯულიეტა.

კომუნები
ცხრილში მოეცმულია მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ მოწინავე პირველი ათი კომუნა:
ფერმოს პროვინცია

ფერმოს პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, მარკეს რეგიონში. დედაქალაქია ფერმო. შეიქმნა 2004 წელს, მაგრამ არსებობა დაიწყო 2009 წლიდან.

პროვინციის ფართობი 784,22 კმ²-ია, მოსახლეობა 177 578 (2010). შედგება 40 კომუნისგან.

კომუნები
ცხრილში მოცემულია პროვინციის ძირითადი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:
ვულკანო

ვულკანო — პატარა ვულკანური კუნძული ტირენიის ზღვაში. ეკუთვნის იტალიას. სიცილიიდან ჩრდილოეთით მდებარეობს დაახლოებით 25 კმ-ში. ლიპარის კუნძულების ყველაზე სამხრეთი ნაწილი. ფართობი 21 კმ², სიმაღლე 499 მ. ამჟამად კუნძულზე ცხოვრობს დაახლოებით 715 ადამიანი. კუნძული წარმოადგენს ვულკანურ მასივს, რომელიც შედგება რამდენიმე ვულკანური ცენტრისაგან, რომელთაგან ერთ-ერთი მოქმედია.

რელიეფი რთულია. სანაპირო ციცაბოა, თუმცა ადგილ-ადგილ განვითარებულია ქვიშის პლაჟი. ბევრია ფუმაროლები, რის ხარჯზე განვითარებულია აბაზანები. არის აგრეთვე გოგირდის ცხელი წყაროები, რომელთა ტემპერატურა მერყეობს 35 °-დან 50 °-მდე. კუნძულის სამხრეთი ნაწილი უფრო ამაღლებულია ვიდრე ჩრდილოეთი. აქვეა განლაგებული უძველესი ვულკანური კონუსები, მათ შორის მონტე-არია (499 მ), მონტე-სარაკენა (481 მ), მონტე-ლუჩია (188 მ). კუნძულის ცენტრალურ ნაწილი ამაღლებულია ფოსის ვულკანური კონუსის სახით, რომლის მწვერვალზე არის დიდი ზომის კრატერი. კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილშია მთა ვულკანელო (123 მ), რომელიც კუნძულებთან შერთებულია ვიწრო ყელით. ძვ. წ. 123 წელს მოხდარი ამოფრქვევის შედეგად ვულკანელო განცალკევებული კუნძულის სახით წარმოიქმნა. 1553 წელს ვულკანოდან წამოსულმა ლავურმა ნაკადმა შექმნა ვიწრო ყელი, რომლის შედეგად ვულკანელო გარდაიქმნა ნახევარკუნძულად. კუნძულ ვულკანოზე უკანასკნელი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 1888-1890 წწ. განვითარებულია ტურიზმი.
სვეტლანა ალილუევა

სვეტლანა ალილუევა (, დაბადების გვარი - სტალინა, ემიგრაციაში - ლანა პეტერსი ; დ. 28 თებერვალი, 1926, ლენინგრადი, სსრკ — გ. 22 ნოემბერი, 2011, რიჩლენდი, უისკონსინი, აშშ) — იოსებ სტალინის ერთადერთი ქალიშვილი მისი მეორე ცოლის, ნადეჟდა ალილუევასგან. საბჭოთა ფილოლოგი-მთარგმნელი, ფილოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი, მემუარისტი. 1967 წელს დარჩა ემიგრაციაში და მიიღო აშშ-ს მოქალაქეობა.

პირველი მეუღლე იყო საბჭოთა იურისტი გ.ი. მოროზოვი. მეორე - სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი ი.ა. ჟდანოვი (სსრკ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივნის, ა.ა. ჟდანოვის შვილი).

საქართველოში
სვეტლანა და მისი ქალიშვილი ოლგა 1984 წელს მოსკოვიდან თბილისში საცხოვრებლად გადმოვიდნენ. სსრკ კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის გენმდივნის კონსტანტინე ჩერნენკოს დავალებით საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მაშინდელმა პირველმა მდივანმა ედუარდ შევარდნაძემ მათთვის თბილისში ცხოვრების ყველა აუცილებელი პირობა შექმნა: მათ თბილისის ელიტურ რაიონში კეთილმოწყობილი სამოთახიანი ბინა გადაეცათ, მათ განკარგულებაში იყო ასევე ავტომანქანა და ფულადი სახსრები. გარდა ამისა, ოლგას მასწავლებლები რუსულ და ქართულ ენებში უფასოდ ამეცადინებდნენ. იგი დაკავებული იყო საცხენოსნო სპორტით. დედა-შვილი მეზობლებს, ქართული მეცნიერებისა და კულტურის წარმომადგენლებს დაუმეგობრდნენ და ხშირად სტუმრობდნენ გორში იოსებ სტალინის სახლ-მუზეუმს.

სვეტლანა ალილუევა და მისი ქალიშვილი თბილისში ორი წელი — 1986 წლის მარტამდე ცხოვრობდნენ, შემდეგ მოსკოვში გადავიდნენ, 1986 წლის ნოემბერში კი აშშ-ში გაემგზავრნენ.

გარდაცვალება
გარდაიცვალა აშშ-ში, უისკონსინის შტატში, მოხუცთა თავშესაფარში, 85 წლის ასაკში კიბოთი.

სვეტლანა ალილუევას ოჯახსა და ახლობლებს სამძიმარი საქართველოს ექს-პრეზიდენტმა ედუარდ შევარდნაძემ გამოუცხადა.
სოლფატარა

სოლფატარა — ჰოლოცენური ასაკის ვულკანური კრატერი იტალიაში, ქალაქ პოცუოლის მიდამოებში. გაწოლილია ქალაქ ნეაპოლის დასავლეთით. ჩამქრალი ვულკანია, თუმცა ჯერ კიდევ შეინიშნება ორთქლისა და გოგირდის გამოყოფა. კრატერის დიამეტრი უდრის 770 მ-ს. მისი ფსკერი ბრტყელია და მოფენილია თიხისებრი ქერქით. ადგილ-ადგილ გამომუშავებულია პატარა ორმოები, რომლებშიც დუღს გოგირდი და ტალახი, ასევე განუწყვეტლივ ამოდის ორთქლი, სადაც ქარს მასთან ერთად გადააქვს ნახშირორჟანგიც. კრატერის ერთ-ერთი კედელში გამომუშავებულია ე.წ. „ძაღლის გამოქვაბული“ სადაც დიდი რაოდენობით გამოიყოფა აირი, რის გამოც იღუპებიან იქ მობინადრე ცხოველები. ზედაპირი გავარვარებულია. კრატერი ტურიზმის ღირსშესანიშნავი ობიექტია. განვითარებულია ფუმაროლები და ტალახიანი აბაზანები. ორთქლს სამედიცინო მიზნებისთვის იყენებდენ რომის იმპერიაში. სოლფატარა წარმოიქმნა დაახლოებით 4000 წლის წინ. უკანასკნელი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 1198 წელს.
ჟან-ივ ესკოფიე

ჟან-ივ ესკოფიე ( დ. 12 ივლისი, 1950, ლიონი — გ. 12 აპრილი, 2003, ლოს-ანჯელესი) — ფრანგი კინოოპერატორი.

დაიბადა ქალაქ ლიონში. დაამთავრა ლუი ლუმიერის უმაღლესი ეროვნული კინოსკოლა. იღებდა მოკლემეტრაჟიან, დოკუმენტურ, ანიმაციურ ფირებს, სარეკლამო რგოლებს, მუშაობდა ოპერატორის ასისტენტად.
1983 წელს გაიცნო ლეო კარაქსი, რომელთანაც ერთობლივად რამდენიმე ფილმი გადაიღო. ამ ფილმებმა პოპულარობა შესძინეს ჟან-ივ ესკოფიეს საოპერატორო ნამუშევრებს. 1990-იანი წწ. დასაწყისიდან მუშაობდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში. 1991 წელს მიენიჭა ევროპის კინოპრემია.

გარდაიცვალა 2003 წელს გულის შეტევით.
მაჩერატის პროვინცია

მაჩერატის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, მარკეს რეგიონში. დედაქალაქია მაჩერატა.

პროვინციის ფართობი 2 774 კმ²-ია, რა მხრივაც ის უდიდესია მარკეს რეგიონში. მოსახლეობა 301 701 (2001). შედგება 57 კომუნისგან.

ჩრდილოეთით ესაზღვრება ანკონის პროვინცია, აღმოსავლეთით — ადრიატიკის ზღვა, სამხრეთით — ასკოლი-პიჩენოს პროვინცია, დასავლეთით კი უმბრიის რეგიონი (პერუჯის პროვინცია).

ეკონომიკა
ისევე როგორც დანარჩენ რეგიონში, მაჩერატის პროვინციაში მოღვაწეობს ბევრი პატარა, მაგრამ მაღალსპეციალიზებული კომპანია. მნიშვნელოვანია ფეხსაცმლის ინდუსტრია.

კომუნები
ცხრილში მოცემულია პროვინციის მნიშვნელოვანი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:
ასკოლი-პიჩენოს პროვინცია

ასკოლი-პიჩენოს პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, მარკეს რეგიონში. დედაქალაქია ასკოლი-პიჩენო.

პროვინციის ფართობი 1 228 კმ²-ია, მოსახლეობა 212 846 (2008). შედგება 33 კომუნისგან.

ჩრდილოეთით ესაზღვრება ფერმოს პროვინცია, ჩრდილო-დასავლეთით — მაჩერატის პროვინცია, აღმოსავლეთით — ადრიატიკის ზღვა, სამხრეთით — აბრუცისა და ლაციოს, სამხრეთ-დასავლეთით კი უმბრიის რეგიონები. 2004 წელს გამოეყო ტერიტორია, რომელზეც ფერმოს პროვინცია შეიქმნა.

კომუნები
ცხრილში მოცემულია პროვინციის ძირითადი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:
ალა ჯიოევა

ალა ჯიოევა (; დ. 23 აგვისტო, 1949, ცხინვალი, სსსრ) — ე. წ. სამხრეთ ოსეთის დე ფაქტო პრეზიდენტი. ე. წ. სამხრეთ ოსეთის განათლების მინისტრი 2002–2008 წწ.

2011 წლის 27 ნოემბრის საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში მიიღო ხმების 56,7% და მოიპოვა გამარჯვება, თუმცა ადგილობრივმა სასამართლომ სამხრეთ ოსეთის დე ფაქტო რესპუბლიკაში 27 ნოემბერს ჩატარებული საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურის შედეგები უკანონოდ გამოაცხადა. განმეორებით არჩევნებში, რომელიც 2012 წლის 25 მარტისთვის დაინიშნა ალა ჯიოევა მონაწილებას ვერ მიიღებს.

აღნიშნულ განცხადებას ჯიოევას მომხრეების მხრიდან დაუმორჩილებლობის აქციები მოჰყვა.
პეზარო და ურბინოს პროვინცია

პეზარო და ურბინოს პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, მარკეს რეგიონში. დედაქალაქია პეზარო. ესაზღვრება სან-მარინოს რესპუბლიკას.

პროვინციის ფართობი 2 564 კმ²-ია, მოსახლეობა 364 896 (2010). შედგება 60 კომუნისგან.

ისტორია
2006 წლის რეფერენდუმზე, პროვინციის მონტეფელტროს ისტორიულ-გეოგრაფიულ რეგიონს გამოეყო 7 კომუნა (მუნიციპალიტეტი) და შეუერთდა რიმინის პროვინციას (ემილია-რომანიის რეგიონი).

კომუნები
ცხრილში მოცემულია პროვინციის ძირითადი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:
ანკონის პროვინცია

ანკონის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, მარკეს რეგიონში. დედაქალაქია ანკონა. პროვინციის ფართობი 1 940 კმ²-ია, მოსახლეობა 474 630 (2008). შედგება 49 კომუნისგან.

პროვინცია გადაჭიმულია ადრიატიკის ზღვიდან აღმოსავლეთით, აპენინის მთებამდე. მისი რელიეფი თანდათანობით მაღლდება და გადადის უფრო მთიანში. მოსახლეობა ძირითადად თავმოყრილია სანაპირო ზოლში და დაახლოებით მეოთხედი თავს იყრის დედაქალაქ ანკონაში.

პროვინციის სანაპიროს ქვიშიანი პლაჟები უფრო მეტად თვით იტალიელებშია პოპულარული, ვიდრე უცხოელებში. შიდა ნაწილი, ცენტრალური რეგიონი გამოიყენება მიწათმოქმედებისათვის, აწარმოებენ თეთრ და წითელ ღვინოებს, ყურძნის სხვადასხვა სახეობებისგან. მთიანი ნაწილი უღრან ტყეებს უჭირავს, სადაც იზრდება სოკო შავი ტრიუფელი, რომელიც ბაზარზე საკმაოდ პოპულარულია.

კომუნები
ცხრილში მოცემულია პროვინციის ძირითადი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:
მიესა

მიესა — ნორვეგიის უდიდესი ტბა. ერთ-ერთი უღრმესი ნორვეგიასა და მთელ ევროპაში, ჰორნინდალსვატნეტის შემდეგ. მდებარეობს ნორვეგიის სამხრეთ ნაწილში, დედაქალაქ ოსლოდან 100 კილომეტრის დაშორებით. ტბის მაქსიმალური სიგრძე 117 კილომეტრია, მაქსიმალური სიგანე — 15 კილომეტრი. ფართობი — 362 კმ². უდიდესი სიღრმე 449 მ. სანაოსნოა. ტბის ნაპირებზე მდებარეობს ქალაქები: ჰამარი, იოვიკი და ლილეჰამერი.

გალერეა
კამპობასოს პროვინცია

კამპობასოს პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, მოლიზეს რეგიონში. დედაქალაქია კამპობასო.

პროვინციის ფართობი 2 909 კმ²-ია, მოსახლეობა 230 928 (2011). შედგება 84 კომუნისგან.

პროვინციის აღმოსავლეთ ნაწილში ცხოვრობს ხორვატიული უმცირესობა, რომლებიც ლაპარაკობენ ხორვატული ენის უნიკალურ, არქაულ დიალექტზე.

კომუნები
ცხრილში მოცემულია პროვინციის ძირითადი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:
ვაჟა-ფშაველა (ბიოგრაფიული რომანი)

ვაჟა-ფშაველა — ქართველი მწერლის, ლიტერატურული პრემია „გალას“ ლაურეატის, მიხო მოსულიშვილის ბიოგრაფიული რომანი ვაჟა-ფშაველას ცხოვრებაზე.

შინაარსი
მხატვრული და დოკუმენტური ჩანაწერების ურთიერთმონაცვლეობით წარმოდგენილი ეს ბიოგრაფიული წიგნი ვაჟა-ფშაველას გავლილ ცხოვრებაზე მოგვითხრობს.

ამ რომანიდან გავიგებთ, თუ რა მხრივ ჰგვანან ვაჟა-ფშაველას: ძველი ბერძნული მითოლოგიის პერსონაჟი ლაოკოონი, ღვთაებრივი პოეტი ჰომეროსი თუ გენიალური იტალიელი კომპოზიტორი ჯუზეპე ვერდი.

წიგნის ავტორი ასაბუთებს, რომ ვაჟა-ფშაველას შემოქმედება ამოდის ქართული მითოლოგიის სიღრმიდან, რაც მას მსოფლიო ლიტერატურის ფონზე ორიგინალურ მოვლენად აქცევს და ქართული ლიტერატურის ღირებულებას მნიშვნელოვნად ზრდის.

რომანის შეფასებები
თიანეთისა და ფშავ-ხევსურეთის მიტროპოლიტი, მეუფე თადეოზი:

პროფესორი დავით წოწკოლაური:

მწერალი დათო ტურაშვილი

რომანის ჯილდო
2011 წლის 8 ოქტომბერს თბილისის საკრებულოს ლიტერატურულ კონკურში ბიოგრაფიულ რომან „ვაჟა–ფშაველას“ მიენიჭა ლიტერატურული პრემია „გალა“, ნომინაციაში: „სამაგიდო წიგნი“.

ავტორს პრიზი დედაქალაქის მერმა, გიგი უგულავამ გადასცა, მანამდე კი თქვა:

პრემიის მიღებისას მიხო მოსულიშვილმა აღნიშნა:

რომანის გამოცემები
2011 წ. — გამომცემლობა „პეგასი“
2013 წ. — გამომცემლობა „პეგასის“ ელექტრონული წიგნი
იზერნიის პროვინცია

იზერნიის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, მოლიზეს რეგიონში. დედაქალაქია იზერნია.

პროვინციის ფართობი 1 529 კმ²-ია, მოსახლეობა 89 775 (2001). შედგება 52 კომუნისგან, რომელთაგან ზოგიერთის მოსახლეობა 1000 ადამიანს არ აღემატება.

პროვინციის რელიეფი მთიანია, მხოლოდ სამხრეთ-დასავლეთში ენაცვლება მთებს გორაკ-ბორცვები და ვაკეები. ჩრდილოეთით ესაზღვრება აბრუცის რეგიონი, აღმოსავლეთით — კამპობასოს პროვინცია, სამხრეთით — კამპანიის, დასავლეთით კი ლაციოს რეგიონი.

კომუნები
ცხრილში მოცემულია პროვინციის ძირითადი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:
სერიო (მდინარე)

სერიო (ლომბარდ. ) — მდინარე იტალიაში. მთლიანად მიედინება ლომბარდიის რეგიონის ტერიტორიაზე, კვეთს ბერგამოსა და კრემონის პროვინციებს. სათავეს იღებს ალპებში, მონტე-ტორენის მთაზე, ზღვის დონიდან 2 911 მეტრზე. მისი სიგრძე 124 კმ-ია და ერთვის მდინარე ადას, ქალაქ კრემონის სამხრეთით.

მდინარე მდიდარია თევზით, მათ შორისაა კობრი, კარასი, წვერა, კვირჩხლა, ქაშაპი.

გალერეა
ალესანდრიის პროვინცია

ალესანდრიის პროვინცია  — პროვინცია იტალიაში, პიემონტის რეგიონში. დედაქალაქია ალესანდრია.

პროვინციის ფართობი 3 560 კმ²-ია და ამ მხრივ მესამეა რეგიონში კუნეოსა და ტურინის პროვინციების შემდეგ. მოსახლეობა 430 000 (2005). შედგება 190 კომუნისგან. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ვერჩელის პროვინცია, დასავლეთით კი ტურინისა და ასტის პროვინციები. სამხრეთით მისი მოსაზღვრეა ლიგურიის რეგიონი (სავონისა და გენუის პროვინციები), სამხრეთ-აღმოსავლეთით — პიაჩენცის პროვინცია (ემილია-რომანიის რეგიონი), აღმოსავლეთით კი ლომბარდიის პროვინცია პავია.

ისტორია
პროვინცია შეიქმნა 1859 წლის 23 ოქტომბრის სამეფო დეკრეტის საფუძველზე, როგორც რამდენიმე პროვინციის კავშირი. 1935 წელს მას გამოეყო ასტის არეალი და ჩამოყალიბდა განცალკევებულ, ასტის პროვინციად.

კომუნები
ცხრილში მოცემულია პროვინციის ძირითადი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:
აკაკი ბაქრაძე (მსახიობი)

აკაკი (კაკო) ბაქრაძე (დ. 29 აგვისტო, 1920, ჭიათურა — გ. 22 აგვისტო, 2011, იქვე) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1970).

ბიოგრაფია
აკაკი (კაკო) ბაქრაძე დაიბადა 1920 წლის 29 აგვისტოს ჭიათურაში. 1937 წელს დაამთავრა ქ. ჭიათურის პირველი საშუალო სკოლა. იმავე წლიდან მუშაობა დაიწყო ქ. ჭიათურის აკაკი წერეთლის სახელობის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში. 1939–1946 წლებში მსახურობდა საბჭოთა არმიაში. აკაკი ბაქრაძე გარდაიცვალა 2011 წლის 22 აგვისტოს, 90 წლის ასაკში.

ფილმოგრაფია
1967: „მალე გაზაფხული მოვა“ (სტუმარი) რეჟ. ოთარ აბესაძე
1971: „ეპისკოპისი ნადირობაზე“ (აზნაური) რეჟ. ლიანა ელიავა
1971: „მოიტაცეს თამარ ქალი“ (კლიმენტი — თამადა) რეჟ. ლეილა გორდელაძე
1973: „შერეკილები“ (მიზანა) რეჟ. ელდარ შენგელაია
1976: „სიყვარული, ხანძარი და პომპიერო“ რეჟ. გურამ პატარაია
1976: „ბაკულას ღორები“ (პორუჩიკი) რეჟ. ბიძინა რაჭველიშვილი
1977: „სამანიშვილის დედინაცვალი“ (მოძღვარი) რეჟ. ელდარ შენგელაია
1981: „წისქვილი ქალაქის გარეუბანში“ (მეწისქვილე) რეჟ. რეზო ესაძე
1981: „გამოაღეთ ფანჯრები“ (მონადირე) რეჟ. დევი აბაშიძე
1982: „ვერსათრიელა“ ( პალოს ჩამრჭობი) რეჟ. დავით ჯანელიძე
1982: „მარადისობის კანონი“ (კოლმეურნეობის თავმჯდომარე) რეჟ. ვალერიან კვაჭაძე
1989: „ხსოვნა“ (კულტგანყოფილების გამგე) რეჟ. გივი ვეფხვაძე
1990: „ზვარაკი“ რეჟ. გენო ჩირაძე

ჯილდოები და აღიარება
1970: საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1997: ღირსების ორდენის კავალერი
2002: ქ. ჭიათურის საპატიო მოქალაქე
სატევარი

სატევარი, ყელე, ხანჯალი, ყამა — ახლო მანძილზე საბრძოლო და სანადირო ცივი იარაღი. ძველთაგანვე იყო გავრცელებული აღმოსავლეთის ქვეყნებში. ქართული სატევარი ორფხიანი, წვეტიანი, ბრტყელი, ღარიანი მოკლე მახვილია. მას განვითარების ხანგრძლივი გზა აქვს გავლილი. დამზადების ცენტრების მიხედვით განასხვავებდნენ ე. წ. „ფოთლისებური“ სატევარის ორ ძირითად ტიპს — მცხეთურსა და კახურს. თითოეულ ამ ჯფუგში რამდენიმე ქვეჯგუფი და ვარიანტი გამოიყოფა. უძველესი სატევრები მთლიანი ლითონისა იყო, თუმცა ხშირად სხვადასხვა მასალისგანაც ამზადებდნენ. ბრინჯაოს, ხოლო შემდგომ რკინის პირს ჰქონდა რქის, ხის ან ბრინჯაოს ტარი. ძვ. წ. საუკუნიდან ამიერკავკასიაში გავრცელდა მოკლე სატევარი — აკინაკი.

შუა საუკუნეების სატევართა ფორმების აღსადგენად საინტერესო მასალას გვაწვდის ფრესკებზე, ხელნაწერებში, ჭედურ ძეგლებსა და საფლავის ქვებზე გამოსახული ნიმუშები. საუკუნიდან სატევარი დიდი რაოდენობით მზადდებოდა თბილისში.

 საუკუნეში სატევარი ჯერ კიდევ შეადგენდა ქართველი მამაკაცის მორთულობის აუცილებელ ელემენტს. ქართული სატევარი გამოირჩეოდა ფორმის სისადავით, პროპორციულობითა და სინატიფით. სატევრის აღმნიშვნელი ტერმინი „ხანჯალი“ საქართველოში სპარსეთიდან შემოვიდა საუკუნეში.
მუხური (ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი)

მუხური — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ლეგახარე, მუხური, ქოყო).

სოფელს სამხრეთით და აღმოსავლეთით ესაზღვრება სოფლები — ხაბუმე, ზუმი და თაია, ხოლო დასავლეთით — წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1238 ადამიანი.
კირცხი

კირცხი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: კირცხი, სარაქონი).

სოფელი მდებარეობს მუნიციპალიტეტის სამხრეთ-დასავლეთით. სამხრეთ-დასავლეთიდან ესაზღვრება ხობის მუნიციპალიტეტი, აღმოსავლეთით სოფლები — ლესიჭინე და ქვედა ჩხოროწყუ. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება სოფელი ლეწურწუმე, ხოლო დასავლეთით — მდინარე ჭანისწყალი და ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 981 ადამიანი.
ნაკიანი

ნაკიანი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ლეახალე, ლექარჩე, ნაკიანი). საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა თხების სანაშენე საბჭოთა მეურნეობა.

გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარეებს ზანასა და ოჩხომურს შორის მდებარე ვაკეზე, ზღვის დონიდან 280, ჩხოროწყუდან 10 კმ. სოფელს დასავლეთით ესაზღვრება გარახა, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ახუთი, ჩრდილო დასავლეთით — ლექარჩე და ჩრდილო-აღმოსავლეთით — მარტვილის მუნიციპალიტეტი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 182 ადამიანი.
ნაფიჩხოვო

ნაფიჩხოვო — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ლედარსალე, ნაფიჩხოვო, ხანწკი).

სოფელს სამხრეთით ესაზღვრება ხანწკი, დასავლეთით — ლედარსალე, აღმოსავლეთით — მარტვილის მუნიციპალიტეტი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 628 ადამიანი.
ფსევდოკრატერი

ფსევდოკრატერი, უფესვო კონუსი — ვულკანური რელიეფის ფორმა, რომელიც წააგავს ნამდვილ ვულკანურ კრატერს, თუმცა ამ უკანასკნელისაგან განსხვავდება იმით, რომ იგი არ არის ფაქტობრივი ღრმული, საიდანაც ლავა ამოიფრქვეოდა. ფსევდოკრატერი ცნობილია როგორც უფესვო კონუსი, რომელიც ხასიათდება მაგმური არხის არარსებობით.

ფსევდოკრატერი წარმოიქმნება ორთქლის აფეთქების შედეგად, როდესაც მომდინარე გავარვარებული ლავა კვეთს ჭაობის, ტბის ან ტბორის ნოტიო ზედაპირს. ფეთქებადი აირები ფრეატული ამოფრქვევის მსგავსად, იჭრებიან ლავურ ზედაპირზე, სადაც ტეფრა ქმნის კრატერისმაგვარ ზევით აზიდულ ფორმას, რომელიც შეიძლება გამოიყურებოდეს როგორც ნამდვილი ვულკანური კრატერი.

ფსევდოკრატერის კლასიკური მაგალითები გვხვდება ისლანდიაში. აღსანიშნავია მაგ., მიუვატნის ტბის ირგვლივ არსებული ფსევდოკრატერები და როიზგოულიარის ფსევდოკრატერების ჯგუფი რეიკიავიკთან. ფსევდოკრატერი აღმოჩენილია აგრეთვე პლანეტა მარსზე, კერძოდ ათაბასკის ხეობაში. 2010 წლის მარტში ვულკან ეიაფიადლაიეკუდლის ამოფრქვევის შედეგად, ვულკანოლოგები პირველად ისტორიაში გახდნენ ფსევდოკრატერის წარმოქმნის მოწმენი.