iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მეზეკის ციხესიმაგრე

}), რომელიც ნახსენებია ბიზანტიურ ქრონიკებში. ნაგებობა განლაგებულია მოგრძო ტერასაზე, როდოპის მთების ყველაზე ჩრდილო-აღმოსავლეთ ქედის ძირში, რომელიც ცნობილია, როგორც გორატა ან წმინდა მარინა. ის ფუნქციონირებდა, როგორც საზღვრის დამცავი ციხესიმაგრე, იცავდა ტერიტორიას მდინარეებს, მარიცასა და არდას შორის. ციხესიმაგრეს აკონტროლებდნენ ბიზანტიისა და ბულგარეთის იმპერიები, სანამ ის არ დაიპყრეს თურქ-ოსმალებმა საუკუნის მეორე ნახევარში. მის აღმოსავლეთით, დაახლოებით 600 მეტრში მდებარეობს მეზეკის აკლდამა, ბულგარეთში უდიდესი თრაკიული სკის ფორმის აკლდამა.

ლოკაცია და სტატუსი
მეზეკის ციხესიმაგრე განლაგებულია ზღვის დონიდან 210 მეტრის სიმაღლეზე, ამავე სახელწოდების სოფლის გვერდით, სვილენგრადის მუნიციპალიტეტში, ხასკოვოს პროვინციაში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ბულგარეთში. იგი მდებარეობს მუნიციპალური ცენტრიდან, სვილენგრადიდან, დაახლოებით 6 კილომეტრის მოშორებით სამხრეთ-დასავლეთით და ბულგარეთ-საბერძნეთის საზღვრიდან ერთი კილომეტრის მოშორებით ჩრდილოეთით. მას ადვილად შეიძლება მიუდგეთ მარიცას ავტომაგისტრალის, პირველი კლასის -8 გზისა და მეორე კლასის -80 გზის საშუალებით და შეიძლება მიაღწიოთ გზით მეზეკის დასავლეთ ნაწილში, რომელიც მიდის ახლომდებარე შეინოვეცის მწვერვალამდე, სადაც 1912 წლის ბალკანეთის ომის პირველი ბრძოლა გაიმართა.
ის არის კალეტოს ბუნებრივი ღირსშესანიშნაობის ნაწილი.

ციხესიმაგრე გამოცხადდა ეროვნული მემკვიდრეობის ძეგლად 1927 წელს და არქიტექტურულ ძეგლად 1968 წელს. აღდგენითი და კონსერვაციის სამუშაოები ჩატარდა 1973 და 2007 წლებში.

აღწერა
მეზეკის ციხესიმაგრე მოიცავს 7 დეკარის ფართობს არაწესიერი ოთხკუთხედის ფორმით, ზომით 110/60 მ. სიმაგრე ფუნქციონირებდა ტერიტორიის ოსმალთა ბატონობის ქვეშ მოქცევამდე. ნაპოვნია კერამიკული ჭურჭლის მრავალი ფრაგმენტი, ქვის წისქვილის ქვები და სხვა საყოფაცხოვრებო ნივთები. ასევე აღმოჩენილია ორი ხორბლის საცავი დამწვარი ხორბლით.

დამატებითი ბმულები
მიხაილო მილოვანოვიჩი

მიხაილო მილოვანოვიჩი (, დ. 24 თებერვალი, 1879, გოსტინიცა — გ. 28 ნოემბერი, 1941, უჟიცე) — სერბი მხატვარი, მოქანდაკე და მწერალი. სერბეთის მხატვრების ასოციაციის ერთ-ერთი დამფუძნებელი . პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში მსახურობდა სერბეთის არმიის უმაღლესი სარდლობის სამხედრო მხატვრად.

ბიოგრაფია
მიხაილო მილოვანოვიჩი დაიბადა 1879 წლის 24 თებერვალს სოფელ გოსტინიცაში, რომელიც მდებარეობს სერბეთის დასავლეთ ნაწილში, მაჩვანსკის ოლქში , შაბაცის მუნიციპალიტეტში. 1905 წელს მიხაილო მილოვანოვიჩმა ჩააბარა მიუნხენის შემოქმედებითი ხელოვნების აკადემიაში. მისი მასწავლებლები იყვნენ პროფესორები ლუდვიგ ფონ გერტერიხი და ჰიუგო ფონ ჰაბერმანი.

1938 წელს ბელგრადში გაიმართა მიხაილო მილოვანოვიჩის ნამუშევრების გამოფენა.

მიხაილო მილოვანოვიჩის სახელი 2004 წლამდე მკაცრად დაფარული იყო საზოგადოებისთვის, მხატვრის ძმა, მომჩილო მილოვანოვიჩი მრავალი წლის განმავლობაში ცდილობდა ძმის, მიხაილო მილოვანოვიჩის, კეთილი სახელის აღდგენას და აგროვებდა მის ნამუშევრებს. ამ ძალისხმევის შედეგად, 2004 წელს უჟიცეს ეროვნული მუზეუმი დაჯილდოვდა სერბეთის მუზეუმების საზოგადოების მიერ „მიხაილო ვალტროვიჩის“ ჯილდოთი ნომინაციაში „სამუზეუმო საქმიანობა“ — მხატვარ მიხაილო მილოვანოვიჩის მემკვიდრეობის შექმნისა და მუზეუმში წარმოჩენისათვის.

2007 წელს უჟიცეს საოლქო სასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება მიხაილო მილოვანოვიჩის კეთილი სახელის რეაბილიტაციის შესახებ და დაადგინა, რომ მხატვარი სიცოცხლეს პოლიტიკური და იდეოლოგიური დევნისა და ძალადობის შედეგად გამოესალმა.

ოჯახი
მიხაილო მილოვანოვიჩის ოჯახის ისტორია დიდწილად დაკარგული ან დაუდასტურებელია, მაგრამ არსებული ფრაგმენტული მონაცემებიდან გამომდინარე: მისი მეუღლე იყო სოფია მილოვანოვიჩი (დაბ. უცნობია), რომელიც სავარაუდოდ გარდაიცვალა 1940-იან წლებში. მათ ჰყავდათ 2 ვაჟი:

ვლადიმირ მილოვანოვიჩი (დ. 1895) — სერბეთის არმიის ოფიცერი, რომელიც დაიღუპა 1944 წელს პარტიზანულ ბრძოლებში ან გერმანული ტყვეობიდან დაბრუნების შემდეგ.

ნიკოლა მილოვანოვიჩი (დ. 1900) — ცხოვრობდა ბელგრადში მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, მაგრამ მისი ბედი უცნობია (ემიგრაცია ან რეპრესიები).

2000-იან წლებში ბელგრადის უნივერსიტეტის მკვლევარებმა (პროესორ ლიუბიშა მიტროვიჩის ხელმძღვანელობით) დაიწყეს პროექტი მილოვანოვიჩის ოჯახის შთამომავლების მოსაძებნად, მაგრამ ვერ მოხერხდა მათი იდენტიფიცირება. 2018 წელს ჩიკაგოში (აშშ) სერბულმა გაზეთმა „სლობოდა“ გამოაქვეყნა ინტერვიუ იგორ მილოვანოვიჩისთან, რომელიც აცხადებდა, რომ მიხაილოს შვილთაშვილი იყო, მაგრამ დნმ-ტესტი არ ჩატარებულა.

გალერეა
ჯილდოები
მიხაილო მილოვანოვიჩი დაჯილდოვდა „წმინდა სავას ორდენით“ (იუგოსლავიის სამეფოს სახელმწიფო ჯილდო, დაარსებულია 1883 წელს, სამოქალაქო ან სამხედრო დამსახურებისთვის, განსაკუთრებით კულტურის, განათლების ან სახელმწიფო მართვის სფეროში).
იუგოსლავიის გვირგვინის მესამე ხარისხის ორდენით — უგოსლავიის განვითარებაში გამორჩეული წვლილისთვის.
ზადარის ელენე

ზადარის ელენე (გ. 976 წლის 8 ოქტომბერს), ასევე ცნობილია როგორც ელენე დიდებული—ხორვატიის სამეფოს დედოფალი, როგორც მეფე მიქაელ კრეშიმირ -ის ცოლი, 946 წლიდან 969 წლამდე, პერიოდი, რომელიც გამოირჩეოდა „მშვიდობით, წესრიგითა და გახანგრძლივებით“. იგი იყო ხორვატიის რეგენტი, მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ მართავდა 969 წლიდან 976 წლამდე.

ცხოვრება
ამბობენ, რომ იგი წარმოშობით ზადარიდან მადის ძველი პატრიციების ოჯახიდან იყო. იგი დაქორწინდა მაიკლ კრეშიმირ -ზე და გახდა დედოფალი 949 წელს.

იგი ხორვატიის დედოფალი გახდა მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ 969 წელს. თუმცა, ვინაიდან მისი ქმრის ადგილი დაიკავა მათმა ვაჟმა, რომელიც არასრულწლოვანი იყო, იგი ასევე გახდა ხორვატიის რეგენტი მისი შვილის სახელით. როგორც ასეთი, ის საკუთარ სიკვდილამდე მართავდა ქვეყანას.

რეგენტობა
თომა მთავარდიაკონის მე-13 საუკუნის -ს მიხედვით, დედოფალმა ელენემ ააგო წმინდა სტეფანესა და წმინდა მარიამის ეკლესიები სალონაში (დღევანდელი სოლინი). წმინდა სტეფანეს ატრიუმი ხორვატი მეფეების მავზოლეუმი გახდა და დღემდეა შემორჩენილი.

ელენემ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა სამეფოში ხორვატიული და ლათინური ელემენტების გაერთიანებაში, რითაც საფუძველი ჩაუყარა მის შვილს, სტეფან დჟისლავს, დაეკისრა სუვერენიტეტი დალმატიურ თემაზე (რომელიც ნომინალური ბიზანტიის მმართველობის ქვეშ იყო).

ეპიტაფია

ელენე გარდაიცვალა 976 წლის ოქტომბერში და დაკრძალულია ქმრის გვერდით წმინდა მარიამის ტაძარში. არქეოლოგების მიერ აღმოჩენილი იყო მის სარკოფაგზე სამეფო წარწერა ეპიტაფია. ეპიტაფია, რომელმაც ნათელი მოჰფინა ადრეული ხორვატიული მმართველების გენეალოგიას, აღმოაჩინა დონ ფრენე ბულიჩმა 1898 წლის 28 აგვისტოს. ეპიტაფია ასევე აჩვენებს, რომ უფროსი მმართველები, მის ვაჟ სტეფანე დჟისლავამდე, ატარებდნენ მეფეთა ტიტულს. ეპიტაფიის ლათინურ და ინგლისურ თარგმანში ნათქვამია:

„ამ საფლავში ეყრდნობა ცნობილი ელენა, რომელიც იყო მეფე მიქაელის ცოლი და მეფე სტეფანეს დედა, სამეფოს რესპუბლიკელი. ოქტომბრის თვის მე-8 იდეები აქ მშვიდობიანად იქნა შეკვეთილი უფლის 7176 წელში განსახიერების წელში, მე-4 ინსტრუქციით, მე-5 მთვარის ციკლში, მე-17 საუკუნეში, 17 საუკუნეში. ქვრივთა და მოსწავლეთა მეურვე გახადა. როცა კაცი შემოგხედავს, სულით თქვი: „ღმერთო, შემიწყალე მე“.

ამ საფლავში განისვენებს ცნობილი ელენე, რომელიც იყო მეფე მიქაელის ცოლი და მეფე სტეფანის დედა. ის მართავდა სამეფოს. ოქტომბრის იდეებამდე მერვე დღეს იგი დაკრძალეს მშვიდობით 976 წლის მეოთხე ინდიქციიდან უფლის ინკარნაციის შემდეგ, მთვარის მეხუთე ციკლში, მეჩვიდმეტე ეპოქაში და მზის მეხუთე ციკლში, რომელიც მეექვსესთან ერთად არის. და ის, ვინც სიცოცხლეში იყო დედოფალი, ასევე იყო ობლების დედა და ქვრივთა მფარველი. ვინც უყურებს თქვას: „უფალო, შეიწყალე მისი სული!“
იაკობ ნოტარასი

იაკობ ნოტარასი (; დ. დაახლ. 1439 — გ. დაახლ. 1491) — ბიზანტიელი არისტოკრატი, რომელიც გადაურჩა კონსტანტინოპოლის დაცემას 1453 წელს. მას შემდეგ რაც მოზარდობისას მიიპყრო ოსმალთა მმართველის მეჰმედ დამპყრობლის ყურადღება, იგი დაატყვევეს და ტყვეობაში იყო 1460 წლამდე, შემდეგ მან გაქცევა მოახერხა. მოგვიანებით იგი გახდა ბიზანტიური დიასპორის ერთ-ერთი ლიდერი იტალიაში.

ტყვეობა
იაკობ ნოტარასი იყო დიდი დუკას და ადმირალ ლუკას ნოტარასის უმცროსი ვაჟი. როდესაც კონსტანტინოპოლი დაეცა ოსმალეთის მმართველ მეჰმედ -ის წინაშე, იაკობი იყო 14 წლის. კონსტანტინოპოლის დაცემის დროს ბევრი ბიჭი და გოგონა აიყვანეს მონებად.

ამბობდნენ, რომ იაკობი განსაკუთრებულად ლამაზი იყო და მიიპყრო სულთნის ყურადღება, როდესაც დამპყრობელმა მოინახულა ნოტარასის სახლი. სამი დღის შემდეგ, ლუკას ნოტარასი სიკვდილით დასაჯეს თავის ვაჟთან და სიძესთან ერთად, ხოლო იაკობი დაიტოვეს სულთნის სიამოვნებისთვის. ამგვარად, მამისა და ძმის სიკვდილით დასჯის შემდეგ, იაკობი დაემატა მეჰმედის ჰარამხანას როგორც მისი ბავშვი სექს-მონა. სულთან მეჰმედ -ის ოსმალეთის საიმპერატორო ჰარამხანაში ერთ-ერთი ხასა იყო ჩიჩეკ ჰათუნი, რომელიც თავად იწოდებოდა კონსტანტინოპოლის დაცემის დროს დატყვევებულ მონა-გოგონად.

იაკობ ნოტარასი დარჩა სასახლეში 1460 წლამდე და შემდეგ გაიქცა ადრიანოპოლიდან იტალიაში, სადაც შეუერთდა თავის სამ დას: ანას, თეოდორას და ევფროსინეს. მოგვიანებით მან ცოლად შეირთო ელიზაბეთ ზამპეტისი და როგორც ჩანს, უბედური იყო თავისი პირადი ცხოვრებით.
ვოისლავ ილიჩი

ვოისლავ ილიჩი (, დ. 20 აპრილი, 1860, ბელგრადი — გ. 21 იანვარი, 1894, ბელგრადი) — სერბი პოეტი, კრიტიკოსი და პუბლიცისტი. დრამატურგისა და პოეტის იოვან ილიჩის შვილი, მწერლის, პუბლიცისტისა და პოლიტიკოსის დრაგუტინ ილიჩის ძმა. თავისი ხანმოკლე სიცოცხლის განმავლობაში პოლიტიკურ და საზოგადოებრივ მოღვაწეობასთან დაკავშირებით განიცდიდა დევნასა და დაპატიმრებებს, რაც განპირობებული იყო მისი ხალხური და რუსოფილური შეხედულებებით. გარდაიცვალა ტუბერკულოზით. მისი პოეზია დაკავშირებულია სერბულ ლიტერატურაში რომანტიკული ტრადიციიდან თანამედროვე ევროპული მიმდინარეობებისკენ გარდატეხასთან.

ბიოგრაფია
ვოისლავ ილიჩი დაიბადა 1860 წლის 20 აპრილს. ბავშვობიდან სუსტი ჯანმრთელობით გამორჩეული, უჭირდა სწავლა და მესამე კლასის შემდეგ დატოვა სკოლა აკადემიური მოსწრების გაუარესების გამო. მან განათლება სახლში მიიღო და იყო ბელგრადის დიდი სკოლის თავისუფალი მსმენელი. მოგვიანებით, დამოუკიდებლად ჩაირიცხა უნივერსიტეტში, აქტიურად მონაწილეობდა ლიტერატურულ და პოლიტიკურ სტუდენტურ ცხოვრებაში, თუმცა ვერ ახერხებდა გამოცდების ჩაბარებას. განათლებასა და მწერლობის გზაზე დადგომაში დაეხმარა ის ფაქტი, რომ მისი სახლში ხშირად სტუმრობდნენ მწერლები და პოეტები. საუკუნის მეორე ნახევარში, კრიტიკოსებისა და მკვლევართა შეფასებით, სერბეთი შევიდა „ლიტერატურის ოქროს ხანაში“. დროგუტინ ილიჩი თავის ძმაზე მოგონებებში წერდა: „ვოისლავ ილიჩი იმ სახლში ცხოვრობდა, სადაც პირველი მასწავლებლები იყვნენ ხალხური ზღაპარი და აღმოსავლური პოეზია, ხოლო პირველი წიგნები — მითი და კლასიკა“. მწერალი ბრანისლავ ნუშიჩი აღნიშნავდა, რომ ამ პროცესებში, ეროვნული ლიტერატურის ჩამოყალიბებაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სწორედ ამ ლიტერატურულმა შეხვედრებმა, რომლებიც ილიჩის სახლში იმართებოდა: „ილია ილიჩის სახლში შეხვედრები არ დარჩენილა შედეგების გარეშე, და ხშირად ახალი გამოცემები და შემოქმედებითი პროექტები სწორედ ამ შეხვედრების შედეგი იყო“. ამ ლიტერატურულ კლუბში ნუშიჩი თავად მიუყვანია ვოისლავ ილიჩს, რომელმაც მოგვიანებით მადლიერებით გაიხსენა, რადგან სწორედ იქ ვითარდებოდა ის ლიტერატურული გარემო, რომელიც ხელს უწყობდა ბელგრადში სიტყვიერებაში პირველი ადგილის მოპოვებას. ერთ-ერთი წვეულების დროს ვოისლავმა გაიცნო ჯურა იაკშიჩი, რომლის ერთ-ერთ ქალიშვილზეც მოგვიანებით დაქორწინდა. თუმცა, ეს ქორწინება ტრაგიკულად დასრულდა: არასტაბილური საცხოვრებელი პირობებისა და მძიმე ცხოვრების წესის გამო, ფილტვების დაავადებით მისი ვაჟი, მეუღლე და ქალიშვილი გარდაიცვალნენ. ლიტერატურათმცოდნე მ. კარასიოვამ, სერბული ლიტერატურისთვის მისი შემოქმედების მნიშვნელობის შეჯამებისას, აღნიშნა, რომ ის, ლაზა კოსტიჩთან ერთად, ფაქტობრივად, „ერთდროულად არის რენესანსის პოეტი, განმანათლებელი, კლასიცისტი, რომანტიკოსი და რეალისტი“: „ის ნამდვილად თავს სერბ პატრიოტად და სამყაროს მოქალაქედ გრძნობდა – და ასეც იყო. ამ „სამყაროს მოქალაქეობას“ კი მთელი გულწრფელობით ცდილობდა გამოეხატა თავის პოეზიაში, როგორც ეს შეუძლია ავთენტურ პოეტს, რომელიც ესთეტურ „პოზირებას“ არ აღიარებს და საკუთარ შემოქმედებას საზოგადოებრივ მსახურად თვლის“.
ჯენი კარაჯი

(დ.ტირანაში — ალბანელი ლგბტ უფლებების აქტივისტი და ორგანიზაციის თანადამფუძნებელი და ამჟამინდელი აღმასრულებელი .

პოლიტიკური აქტიურობა
კარაჯი და ლგბტ აქტივისტი კრისტი პინდერი იყვნენ პირველი აქტივისტები, რომლებმაც დაიწყეს ლგბტ უფლებების მოძრაობა ალბანეთში . კარაჯი იყო პირველი ლესბოსელი ქალი, რომელიც ტირანაში ამოიცნო ამერიკელმა აქტივისტმა მინდი მიხელსმა და მისმა ყოფილმა პარტნიორმა მელისა შრაიბმანმა (ეს უკანასკნელი ტირანაში აშშ-ს საელჩოს თანამშრომელი. ორი ამერიკელის სახლში შეხვედრებმა ხელი შეუწყო ფონდის შექმნას, რომელიც მოემსახურება ორგანიზაციის დაარსებას.

2012 წლის მაისში, ტელეკომპანია კლანის პოლიტიკური შოუს სახელწოდებით „აზრი“ სტუდიაში ყოფნისას, ქარაჯმა „კანონიერების მოძრაობის“ თავმჯდომარის ყოფილ მოადგილესთან, მურატ ბაშასთან სასტიკი დებატების დროს „გაუთვალისწინებელი ქამინგი“ გააკეთა. ბაშამ აქტივისტ კრისტი პინდერთან ერთად გადაცემაზე კომენტარი გააკეთა და თქვა: „თუ ჩემი შვილი შენნაირი გახდება, ჯობია მას ვესროლო და ციხეში წავიდე“ . ქარაჯმა ეს მომენტი აღწერა გაზეთ პანორამასთან ინტერვიუში: „ჩემი რეაქცია იყო არაპროგნოზირებადი, ის სპონტანურად მოვიდა. მურატ ბაშას მიერ გამოყენებული ენა სრულიად მიუღებელი იყო. გეი ბავშვების ოჯახებისთვის მკვლელობის განცხადებების მოსმენა ტრაგიკულია“ .

2012 წლიდან კარაჯი არის სიამაყის აღლუმის მთავარი ორგანიზატორი, რომელიც გაიმართა მაისში -ში, ტირანაში. იგი ასევე თანათავმჯდომარე იყო პროექტში " ", სადაც ალბანეთის პოლიტიკურ პარტიებს უბიძგებდნენ პირველად დაეფიქსირებინათ სტენდი ლგბტ საკითხებზე. პინდერისთან ერთად ის არის -ის ავტორი, დოკუმენტური ფილმი ალბანეთში ლგბტ მოძრაობის ისტორიაზე . ორივე აქტივისტმა ასევე ააშენა პირველი საცხოვრებელი თავშესაფარი უსახლკარო ლგბტ ახალგაზრდებისთვის.

კარაჯი არის მეორე ლგბტ აქტივისტი ალბანეთიდან, რომელიც ჩართულია სამოქალაქო უფლებების დამცველების პროექტში, ნატალიას პროექტში . ეს პროექტი ჩაფიქრებული იყო, როგორც უსაფრთხოების სისტემა, სადაც ყველა უფლებადამცველს აქვს სამაჯური, რომელსაც ატარებს და შეუძლია გაააქტიუროს. გააქტიურების შემდეგ, სიგნალი გადაეცემა ამ პროექტის წევრებს დაზარალებულ აქტივისტს დასახმარებლად.

ჯილდოები და აღიარებები
2022 წელს კარაჯს მიენიჭა 2022 წლის სამოქალაქო უფლებების დამცველის ჯილდო, პოლიტიკური და სოციალური ცვლილებებისთვის გაწეული მუშაობისთვის, პოლიტიკური რეფორმების ადვოკატირებისთვის, ხალხის დამოკიდებულების შეცვლისა და ალბანეთში ლგბტი+ პირების დაცვისა და საზოგადოებისთვის.

პირადი ცხოვრება
კარაჯი დაიბადა და გაიზარდა ტირანაში ძველი ფესვების ოჯახში. სწავლობდა ფსიქოლოგიას ტირანის უნივერსიტეტის სოციალურ მეცნიერებათა კოლეჯში .
ირლანდიის კონსტიტუცია

ირლანდიის კონსტიტუცია ― ირლანდიის უზენაესი კანონი. კონსტიტუციით განმტკიცებულია ირლანდიელი ხალხის ეროვნული სუვერენიტეტი. კონსტიტუცია უზრუნველყოფს გარკვეულ ფუნდამენტურ უფლებებს, ხალხის მიერ არჩეულ არააღმასრულებელ პრეზიდენტს, ორპალატიან პარლამენტს, ხელისუფლების დანაწილებასა და სასამართლო ზედამხედველობას.

იგი ირლანდიის რიგით მეორე კონსტიტუციაა დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ. მოქმედმა კონსტიტუციამ ირლანდიის თავისუფალი სახელმწიფოს 1922 წლის კონსტიტუცია შეცვალა. ძალაში შევიდა 1937 წლის 29 დეკემბერს. კონსტიტუციაში ცვლილებების შეტანა მხოლოდ ეროვნული რეფერენდუმის მეშვეობითაა შესაძლებელი. იგი ევროპის კავშირის მასშტაბით უწყვეტად მოქმედ რესპუბლიკურ კონსტიტუციებს შორის უძველესია.
ლიხტენშტაინის კონსტიტუცია

ლიხტენშტაინის სამთავროს კონსტიტუცია ― ლიხტენშტაინის უზენაესი კანონი. ჩაანაცვლა ლიხტენშტაინის 1862 წლის კონსტიტუცია და ძალაშია 1921 წლის 5 ოქტომბრიდან.

კონსტიტუციას ხელი მოაწერა ლიხტენშტაინის მთავარმა, იოჰან -მ. კონსტიტუცია საპარლამენტო სისტემისა და კონსტიტუციური მონარქიის შერეულ მოდელს აყალიბებს და ლიხტენშტაინის ლანდთაგის გადაწყვეტილებების რეფერენდუმზე განხილვის შესაძლებლობასაც მოიცავს. კონსტიტუციის მიხედვით, გაუქმდა სამი ადგილი ლანდთაგში, რომელთაც პრინცი ნიშნავდა, ხოლო ხმის მიცემის ასაკი 24 წლიდან 21 წლამდე შემცირდა. 1984 წელს ჩატარებული ეროვნული რეფერენდუმის შემდეგ მამაკაცთა ხმის მიცემის უნივერსალური უფლება ხმის მიცემის უნივერსალური უფლებით ჩანაცვლდა.

სტრუქტურა
თავი — სამთავრო
თავი — მმართველი მთავარი
თავი — სახელმწიფოს ვალდებულებები
თავი — ლიხტენშტაინის მოქალაქეთა ზოგადი უფლებები და ვალდებულებები
თავი — პარლამენტი
თავი — ეროვნული კომიტეტი
თავი — მთავრობა
თავი — სასამართლოები
თავი — ადმინისტრაციული ორგანოები და სამოქალაქო მოსამსახურეები
თავი — მუნიციპალიტეტები
თავი — კონსტიტუციის დამატებები და ინტერპრეტაცია
თავი — საბოლოო დებულებები
სპარტის არქეოლოგიური მუზეუმი

სპარტის არქეოლოგიური მუზეუმი — არქეოლოგიური მუზეუმი სპარტაში. დაარსდა 1875 წელს. მუზეუმი ინახავს ათასობით არტეფაქტს სპარტის ძველი აკროპოლისიდან და ლაკონიის მუნიციპალიტეტის დანარჩენი ნაწილიდან. ეს არის საბერძნეთის ერთ-ერთი უძველესი არქეოლოგიური მუზეუმი.

კოლექციის ნიმუშები თარიღდება ნეოლითური ხანიდან გვიანრომაულ ერამდე. არსებობს შვიდი დარბაზი დაახლოებით 500 კვადრატული მეტრის ფართობით, სადაც გამოფენილია კოლექციის მხოლოდ მცირე ნაწილი.

ისტორია
მუზეუმი არის საბერძნეთის ერთ-ერთი უძველესი არქეოლოგიური მუზეუმი. გახსნიდან წლების შემდეგ, ის დიდწილად უგულებელყოფილი იყო, მისი ექსპონატების უმეტესობა ამჟამად საწყობებშია შენახული.

2020 წლის ივლისში საბერძნეთის კულტურისა და სპორტის მინისტრმა ლინა მენდონიმ დაამტკიცა სპარტის ახალი არქეოლოგიური მუზეუმის მშენებლობისა და არსებული მუზეუმის რენოვაციის გეგმები. ინიციატივა მოიცავდა მნიშვნელოვან დაფინანსებასა და ხელშეწყობას სტავროს ნიარქოსის ფონდისგან.
ჩედომილ მიატოვიჩი

გრაფი ჩედომილ მიატოვიჩი (, დ. 17 ოქტომბერი, 1842, ბელგრადი, სერბეთის სამთავრო — გ. 14 მაისი, 1932, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი) — სერბი ეკონომისტი, მწერალი, პუბლიცისტი, ისტორიკოსი, პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი, სერბეთის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი სენტ-ჯეიმსის სამეფო კარზე (დიდი ბრიტანეთი) 1884-1885, 1895-1900 და 1902-1903 წლებში. სერბეთის სამთავროსა და სამეფოს ფინანსთა მინისტრი (1872, 1875, 1880-1883, 1886-1887, 1888-1889, 1894 წლებში), საგარეო საქმეთა მინისტრი (1886-1887, 1888-1889). სერბეთის სამეფო მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის პრეზიდენტი (1888–1889).

ბიოგრაფია
ჩედომილ მიატოვიჩი დაიბადა 1842 წლის 17 ოქტომბერს, ბელგრადში. ის იყო სერბი იურისტისა და პედაგოგის შვილი ვოევოდინადან. 1863-1865 წლებში სწავლობდა სამართალს ლაიფციგის, მიუნხენის, ვენისა და ციურიხის უნივერსიტეტებში.

შემდგომში მუშაობდა ავსტრიის ეროვნულ ბანკსა და საკრედიტო დაწესებულებებში. 1865 წელს დასახლდა სერბეთში, სადაც ბელგრადის უმაღლეს სკოლაში (დღევანდელი ბელგრადის უნივერსიტეტი) კითხულობდა ლექციებს პოლიტიკური ეკონომიის განხრით. პროფესორის წოდება 1866 წელს მიიღო.

ჩედომილ მიატოვიჩს ეკავა მაღალი სახელმწიფო ადმინისტრაციული თანამდებობები. იყო ბელგრადის საარბიტრაჟო სასამართლოს მდივანი, კონსტიტუციური კომიტეტის წევრი (1869), გამოდიოდა საყოველთაო საარჩევნო უფლებებისა და სერბეთში ორპალატიანი პარლამენტის შემოღების მხარდასაჭერად.

1842, 1875, 1880–1883 და 1894 წლებში იკავებდა სერბეთის ფინანსთა მინისტრის პოსტს. პასუხისმგებელი იყო მეტრული სისტემისა და სერბული დინარის შემოღებაზე. 1873 წელს იყო სახელმწიფო ქონების მინისტრი.

აქტიურად იყო ჩართული პოლიტიკურ საქმიანობაში. იგი იყო იოვან რისტიჩის ახლო მოკავშირე და სერბეთის ლიბერალური პარტიის გამორჩეული წევრი. მსახურობდა მომავალი მეფის, მილან ობრენოვიჩის პირად მდივნად.

მოგვიანებით, 1874 წელს გადავიდა ე.წ. ახალგაზრდა კონსერვატორების ბანაკში. 1880 წელს გახდა სერბეთის პროგრესული პარტიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი. მეფემ მას დაავალა მთავრობის ფორმირება, სადაც ჩედომილ მიატოვიჩმა დაიკავა ფინანსთა და საგარეო საქმეთა მინისტრის პოსტები. მისი საქმიანობის პერიოდში გაფორმდა სავაჭრო ხელშეკრულება ავსტრიასთან, დაიდო შეთანხმებები უცხოელ ინვესტორებთან სერბეთში პირველი რკინიგზების მშენებლობაზე, შემოღებულ იქნა ახალი არაპირდაპირი გადასახადები, აღებულ იქნა სესხები უცხოეთში და დაარსდა ეროვნული ბანკი.

ჩედომილ მიატოვიჩმა მონაწილეობა მიიღო ბუქარესტის სამშვიდობო ხელშეკრულების დადებაში 1886 წელს, რომელმაც დაასრულა სერბეთ-ბულგარეთის ომი.

1884-1885, 1895-1900 და 1902-1903 წლებში იყო სერბეთის წარგზავნილი ლონდონში და 1901 წლიდან იყო სერბეთის სამეფოს სენატის წევრი.

ჩედომილ მიატოვიჩი სერბეთის ისტორიის თემაზე მრავალი ნაშრომის ავტორია. გამოაქვეყნა რამდენიმე კვლევა სერბეთის ისტორიაზე (ძირითადად სერბეთის მეცნიერთა საზოგადოების ჟურნალში „გლასნიკი“). აქტიურად ავრცელებდა სერბული კულტურისა და პოლიტიკის შესახებ ცნობებს დიდ ბრიტანეთში. სერბეთის შესახებ სტატიების უმრავლესობა, რომელიც შეტანილია „ბრიტანიკის“ მეთერთმეტე გამოცემაში (1910-1911), მის მიერ არის დაწერილი. მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევრები ეხება ალექსანდრე ობრენოვიჩის მკვლელობას, სერბეთის ისტორიას და მის მოგონებებს დიპლომატიური სამსახურის შესახებ.
ტორე ფარო

ტორე ფარო — ქალაქ მესინის ერთ-ერთი ფრაქცია (მეხუთე დონის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიალური ერთეული იტალიაში) მესინის პროვინციაში სიცილიაში, სამხრეთ იტალიაში. წარმოადგენს ზღვისპირა სოფელს განზირის ტბის მახლობლად და მის ტერიტორიაზე მდებარეობს მესინის პილონი.

1959 წლიდან 1961 წლამდე ტორე ფაროს სარბოლო ტრასაზე ტარდებოდა მესინის გრან პრი . ეს იყო ფორმულა იუნიორთა საავტომობილო რბოლა, რომელიც იმართებოდა განზირის ტბის წრეზე (6200 მეტრი) მესინაში. ორგანიზებული იყო საავტომობილო კლუბ '-ს მიერ. რბოლა იტალიის ფორმულა იუნიორთა ჩემპიონატის ნაწილი იყო.

ღირსშესანიშნაობები
ტორე ფაროს პილონი არის 220 კვ მაღალი ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზის ერთ-ერთი გამოუყენებელი პილონი, რომელიც ოცდაათი წლის განმავლობაში, 1955 წლიდან 1985 წლამდე, კვეთდა მესინის სრუტეს კალაბრიასა და სიცილიას შორის. 235 მ სიმაღლით ის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი შენობაა იტალიაში.

გალერეა
გზისპირა აბლაბუდა სოკო

გზისპირა აბლაბუდა სოკო — სოკოს ქუდი 3-8 სმ დიამეტრისაა. მისი ფერი მერყეობს მოყვითალო-მოყავისფროსა და მუქ ყავისფერს შორის. თავდაპირველად ქუდი ამობურცული ფორმისაა, თუმცა ზრდასთან ერთად ხდება ამობურცულ-ბრტყელი, ბორცვაკის გარეშე. ქუდის ზედაპირი ხორცოვანია, წვრილბოჭკოვანი და დაფარულია ქერცლებით, თუმცა შემდგომ პერიოდში ის ხდება გლუვი და მარტივი ტექსტურის. კიდეები თავდაპირველად შეკეცილია, ხოლო მოგვიანებით – გაშლილი და ტალღოვანი.

ფეხი 6-9 სანტიმეტრის სიგრძისა და 1-2 სანტიმეტრის სიგანისაა. მას მოყვითალო-მოყავისფრო ფერი აქვს. ფორმით ის ცილინდრული ან გურზისებრია, ხოლო ტექსტურით – ბოჭკოვანი. ფეხზე შეინიშნება ყავისფერი, აბლაბუდისებრი კერძო საბურველის ნარჩენები.

ჰიმენოფორი შედგება ფირფიტებისგან, რომლებიც მეტ-ნაკლებად მეჩხერადაა განლაგებული. ფირფიტები ქუდისფერია და ფეხთან შერწყმულია კბილოვანი ფორმით.

სპორები ელიფსური და ხორკლიანია, მათი ზომებია 8-9 7-8 მიკრომეტრი. სპორების ანაბეჭდი მურა ყავისფერია.

რბილობი ხორცოვანია და მოყვითალო ფერის. ჰაერზე ფერს არ იცვლის.

ეს სოკო იზრდება ზაფხულსა და შემოდგომაზე, ნიადაგზე, როგორც წიწვოვან, ისე ფოთლოვან ტყეებში.

გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.

სოკო შხამიანია და მისი საკვებად გამოყენება დაუშვებელია.

მის მსგავს სახეობებს საერთო ნიშნად ახასიათებს აბლაბუდისებრი კერძო საბურველის ნარჩენები ქუდის კიდეებზე, ფეხზე ან ერთდროულად ორივეგან. გამომდინარე იქიდან, რომ აბლაბუდა სოკოების დიდი ნაწილი შხამიანია, მათ შორის მსგავსება საკმაოდ დიდია, გამოუცდელი სოკოს შემგროვებლისთვის მათი გარჩევა უკიდურესად რთულია. სწორედ ამიტომ, აბლაბუდა სოკოების შეგროვება არ არის რეკომენდებული.
კრავა

კრავა — სოკოს ნაყოფსხეული საშუალოდ 20-30 სმ დიამეტრისაა. მისი შეფერილობა თავდაპირველად მოთეთრო-მოვარდისფროა, ხოლო მოგვიანებით იღებს მოყვითალო-მოყავისფრო ელფერს. გარეგნულად მარჯნისებრია, ძლიერ დატოტვილი და თვალშისაცემი სტრუქტურით გამოირჩევა. ტოტების სისქე 0.5-1 სანტიმეტრია, ისინი გლუვია და დაფარულია ძირისკენ მიმართული, 2-3 სანტიმეტრის სიგრძის ეკლებით. ყველა ტოტი გამოდის ერთი ცენტრალური, ფეხის მსგავსად ჩამოყალიბებული ადგილიდან, რომლითაც სოკო მიმაგრებულია სუბსტრატზე.

რბილობი ხორცოვანია. თავდაპირველად თეთრი ფერისაა, ხოლო შემდეგ მოყვითალო შეფერილობას იღებს. სოკოს არ აქვს გამორჩეული სუნი, და გადატეხვისას ფერს არ ცვლის.

სპორები სფეროსებრია, გლუვი ან ოდნავ ხორკლიანი ზედაპირით. მათი ზომებია 5-6 4-5 მიკრომეტრი. სპორების ანაბეჭდი თეთრი ფერისაა.

სოკო იზრდება ზაფხულსა და შემოდგომაზე, გამხმარ ან დამპალ წიწვოვან ხეებზე და ხეკეცეულებზე, განსაკუთრებით კი სოჭზე.

გავრცელებულია ევროპაში.

მიუხედავად იმისა, რომ სოკო საკვებად ვარგისია, ის იშვიათი სახეობაა, რის გამოც მისი შეგროვება რეკომენდებული არ არის.

მსგავსი სახეობებიდან შესაძლებელია, რომ კრავა აგვერიოს ირმის ბაწარაში. ეს ორი სოკო ერთმანეთისგან ძალიან მცირე ნიშნებით განსხვავდება და მათი გარჩევა თითქმის შეუძლებელია. განსხვავება ძირითადად იკვეთება მასპინძელი მცენარის ტიპითა და სპორების ზომით. კრავა ძირითადად გვხვდება მაღალმთიან რეგიონებში, მხოლოდ წიწვოვანებზე – განსაკუთრებით სოჭზე – და მას უფრო გრძელი ეკლები აქვს, ვიდრე ირმის ბაწარას.