iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მერი ლენდრიუ

მერი ლენდრიუ (, ; დ. 23 ნოემბერი, 1955) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, ლუიზიანის შტატის ყოფილი სენატორი, დემოკრატიული პარტიის წევრი.

დაიბადა არლინგტონში (ვირჯინია) და გაიზარდა ნიუ-ორლეანში (ლუიზიანა). ის არის მუნ ლენდრიუს, ნიუ-ორლეანის მერის ყოფილი ქალიშვილი და მიტჩ ლენდრიუს, ნიუ-ორლეანის ყოფილი მერის და ნიუ-ორლენის ვიცე-გუბერნატორის და. ლუიზიანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დამთავრების და რამდენიმე წლით უძრავი ქონების აგენტათ მუშაობის შემდეგ ის აირჩიეს შტატის წარმომადგენლად, ლუიზიანის წარმომადეგენელთა პალატაში 1980—1988 წლებში. 1996 წელს მან მოიგო არჩევნები სენატისთვის; ის ხელახლა აირჩიეს 2002 და 2008 წლებში მაგრამ 2014 წელს ის დამარცხდა.

ლენდრიუ ცნობილი გახდა 2005 წელს მაშ შემდეგ რაც მან საჯაროდ გააკრიტიკა სახელმწიფოს საპასუხო მოქმედებები ქარიშხალი კარტინას წინააღმდეგ. მისმა წინააღმდეგობამ საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაზღვევის ვარიანტის მიმართ დიდი როლი შეიტანა პაციენტთა დაცვის და ხელმისაწვდომი ზრუნვის აქტის ჩამოყალიბებაში, რანდაგანც ის არ დათანხმდა ამ აქტს, სანამ ლუიზიანის შტატის ჯანდაცვის პროგრამებს დამატებითი დახმარებები არ გამოუყვეს. 2011 წელს ის გახდა სენატის თავდაცვის ქვეკომიტეტის თავმჯდომარე.

ადრეული ცხოვრება, განათლება და კარიერა როგორც უძრავი ქონების აგენტი
მერი ლენდრიუ დაიბადა არლინგტონში (ვირჯინია), ვერნა და მუნ ლენდრიუების ოჯახში, მისი ძმაა ნიუ-ორლეანის ყოფილი მერი მიტჩ ლენდრიუ. ის გაიზარადა ნიუ-ორლეანში და დადიოდა ნიუ-ორლეანის ურსულინის აკადემიაში, მერი ლენდრიუმ დაამთავრა ლუიზიანას სახელმწიფო უნივერსიტეტი 1977 წელს. პოლიტიკური კარიერის დაწყებამდე ის იყო უძრავი ქონების აგენტი.

ადრეული პოლიტიკური კარიერა
შტატის საკანონმდებლო ორგანო
მერი ლენდრიუ პირველად ლუიზიანის წარმომადგენელთა პალატაში აირჩიეს 1979 წელს, სადაც იმსახურა 1980 წლიდან 1988 წლამდე როგორც ნიუ-ორლეანის წარმომადგენელმა. ის ხელახლა აირჩიეს 90-ე უბანში ხმების 78%-ით 1983 წელს, ხოლო 1987 წელს ის 90-ე უბანში მისმა ძმამ მიტჩ ლენდრიუმ ჩაანაცვლა.

შტატის ხაზინარი
1987 წლის 1 იანვარს, შტატის ხაზინარი მერი ეველინ პარკერი გადადგა. ლენდრიუმ არჩევნებში მონაწილეობა მისი ჩანაცვლების იმედით მიიღო, არჩევნები 1987 წლის ოქტომბერში ჩატარდა, ამ არჩევნებში რესპუბლიკელებმა არ მიიღეს მონაწილეობა და მერი ლენდრიუ მხოლოდ მის გუნდელ დემოკრატებს დაუპირისპირდა. ლენდრიუმ ხმების 44% მოაგროვა და არჩევნებში გაიმარჯვა. 1991 წელს ლენდრიუმ ხელახალ არჩევნებში მონაწილეობა არ მიიღო. მისი ადგილი მისმა გუნდელმა, დემოკრატმა კენ დუკანმა დაიკავა.

1995 წლის საგუბერნატორო არჩევნები
ლენდრიუმ უარი თქვა მესამე ვადით შტატის ხაზინობაზე და კენჭი იყარა 1995 წლის ლუიზიანის საგუბერნატორო არჩევნებზე, არჩევნებში ლენდრიუმ ხმების 18% დააგროვა და მესამე ადგილზე გავიდა, მეორე ადგილოსანმა კლეო ფილდსმა ხმების 19 % მოაგროვა, ხოლო პირველ ადგილზე გავიდა მაიკ ფოსტერი ხმების 21%-ით და მეორე რაუნდში ფილდსი ხმების 64%-ით დაამარცხა და ლუიზიანის შტატის გუბერნატორი გახდა.
ბადხიზი

ბადხიზი — მაღლობი ძირითადად თურქმენეთში, ფაროფამიზის მთისწინეთში. გაწოლილია თეჯენისა და მურღაბის მდინარეთაშუეთში. სიმაღლე 682 მ-მდე (მთა ქარაბეთი). აგებულია უმეტესწილად ლიოსისებრი ქვიშაქვებით. აღსანიშნავია გაუდინარი ღრმული ეროიულანდუზი, რომლის სიღრმე 400-500 მ აღწევს.

კლიმატი მშრალია, კონტინენტური. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა 200-250 მმ. ღრმა ხეობებში არის მირაბილიტიანი მლაშე ტბები. ჭარბობს გაუხშოებული ნახევარუდაბნო და უდაბნო მცენარეულობა. ადგილ-ადგილ გვხვდება ფსტის რაყები. დადაბლებებისთვის დამახასიათებელია თაყირები და მლაშობები. ფერდობებზე ბადხიზის ნაკრძალია, სადაც ბინადრობს კანჯარი, ქურციკი, მთის ცხვარი, არწივი, ორბი და სხვა.
რუთ ჰენდლერი

რუთ ჰენდლერი (დ. 4 ნოემბერი, 1916 — გ. 27 აპრილი, 2002) — ამერიკელი ბიზნესმენი და .-ის პრეზიდენტი. რუთ ჰენდლერმა შექმნა ბარბის თოჯინა, თუმცა მისი დიზაინი ეკუთვნის ჯეკ რაიანს.

ჰენდლერი დაიბადა დენვერში, კოლორადოს შტატში, პოლონელი ებრაელი ემიგრანტების ოჯახში. 1938 წელს იქორწინა სკოლის მეგობარ ელიოტ ჰენდლერთან და გადავიდა ლოს-ანჯელესში. მისი ქმარი ავეჯის ბიზნესით დაკავდა. თავის ქმრის კომპანიაში მუშაობის გარდა ის ასევე საჰაერო ხომალდების კომპანიაშიც მუშაობდა. მისი მეუღლე ელიოტი გარდაიცვალა ცხრა წლის შემდეგ, 94 წლის ასაკში.

ბარბის შექმნის ისტორია
რუთ ჰენდლერმა პრეტენზია გამოთქვა, რომ მისი ქალიშვილი ბარბარე, რომელიც ჯერ კიდევ თინეიჯერი იყო, ქაღალდის თოჯინებით თამაშობდა, გოგონა ვერ ახერხებდა ქაღალდის ტანსაცმლი კარგად მიემაგრებინა თოჯინისთვის. ჰენდლერმა და მისმა მეუღლემ ელიოტმა 1959 წელს წარმოადგინეს თოჯინის ახალი ტიპი, თოჯინა გრძელი ფეხებითა და დიდი მკერდით. უფრო ადრე ჰენდლერმა ევროპაში დასვენების დროს გერმანიაში შენიშნა თოჯინა -ი, გერმანული თოჯინაზე ინსპირირებით შეიქმნა თოჯინა ბარბი. თავდაპირველად ბარბი საკმაოდ ცუდად იყიდებოდა და კრიტიკასაც იმსახურებდა მისი გამოხატული ქალური ფორმების გამო. 1959 წლისთვის უკვე ბარბის 350 ათასი ეგზემპლარი იყო გაყიდული. ბარბი მსოფლიოს ყველა კუთხეშია პოპულარული.

ცხოვრების ბოლო წლები
ჰენდლერს ძუძუს კიბოს დიაგნოზი დაუსვეს 1970 წელს. მას ჰქონდა შეცვლილი რადიკალური მასტექტომია, რომელსაც დაავადების დროს საბრძოლველად იყენებდნენ ხშირად, ხოლო მკერდის კარგი პროთეზის პოვნაში სირთულეების გამო ჰენდლერმა დააარსა კომპანია , რომელიც წარმოადგენდა ქალის მკერდის უფრო რეალისტურ ვერსიას, სახელწოდებით "თითქმის მე". იგი პირადად მოარგო იმ მაშინდელ პირველ ქალბატონს, ბეტი ფორდს.

1974 წელს ჰენდლერი გადადგა . პრეზიდენტობიდან თაღლითური ფინანსური ანგარიშების წარმოების გამოძიების შემდეგ. 1978 წელს ჰენდერს ბრალი წაუყენეს თაღლითობისა და ყალბ ანგარიშგების შესახებ ფასიანი ქაღალდების და ბირჟის კომისიაში. დააჯარიმეს 57,000 აშშ დოლარით და მიესაჯა 2.500 საათის განმავლობაში საზოგადოების მომსახურება.

მიუხედავად იმისა, რომ რუთ ჰენდლერი თანამდებობიდან წავიდა კომპანია შემდეგ უფრო ფრთხილად შეუდგა კომპანიის საქმიანობას, კომპანია განაგრძობდა ახალი იდეების განხორციელბას.80-იან წლებში განხორციელებული ერთი პროექტი, რომლის მენეჯერი იყო და წარმატება მოიპოვა.1987 წელს გამოვიდა ფილმი : .
არსინოე IV

არსინოე (დ. ძვ. წ. 68 ან ძვ. წ. 68 - გ. ძვ. წ. 41) — პტოლემე -ის ექვსი შვილიდან მეოთხე და მისი ყველაზე პატარა ქალიშვილი. ძვ. წ. 48-ძვ. წ. 47 წლებში მის ძმასთან პტოლემე -სთან ერთად მართავდა პტოლემეური ეგვიპტეს. ძველი ეგვიპტის პტოლემეების დინასტიის ერთ-ერთი ბოლო წარმომადგენელი. ის ასევე მიიჩნევა კლეოპატრა -ს ნახევარდად. ალექსანდრიის ალყის დროს (ძვ. წ. 47) საკუთარი დის კლეოპატრასა და რომის ტრიუმვირი იულიუს კეისარის წინააღმდეგ ბრძოლის გამო, პტოლემე -ის ნილოსის ბრძოლაში (ძვ. წ. 47) დამარცხების შემდეგ ის რომში როგორც სამხედრო ტყვე ისე წაიყვანეს. შემდეგ ეფესოში ეფესოს ტაძარში გადაასახლეს, სადაც ძვ. წ. 41 წელს ტრიუმვირ მარკუს ანტონიუსმა მისი საყვარლის და არსიონეს ნახევარდის კლეოპატრას მოთხოვნით სიკვდილით დასაჯა.

ისტორია
პტოლემე -ს მესამე ან მეოთხე შვილი უცნობი დედისგან. (ერთი ვარაუდით კლეოპატრა -ს სავარაუდო დედა კლეოპატრა მისი დაბადების შემდეგ გარდაიცვალა. არსებობს მეორე ვერსიაც, რომ პტოლემე მას გაშორდა) პტოლემე -მ გარდაცვალების შემდეგ ეგვიპტის ერთობლივ მმართველებად დატოვა უფროსი ვაჟი და გოგო შვილები, პტოლემეო და კლეოპატრა. პტოლემემ მალევე ათქმევინა კლეოპატრას გვირგვინზე უარი და ალექსანდრიიდან წასვლა აიძულა. ფარსალოსის ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგ იულიუს კეისარი ალექსანდრიაში შევიდა. კეისარმა პტოლემე -ს ანდერძის მიხედვით აღადგინა კლეოპატრას და პტოლემეის ერთობლივი მმართველობა. მან ასევე დაუბრუნა ეგვიპტეს რომის მიერ ძვ. წ. 58 წელს ანექსირებული კვიპროსი და ის სამართავად გადასცა არსიონეს და მის უმცროს ძმა პტოლემე -ს. მიუხედავად ამისა არსიონე დედაქალაქიდან გაიქცა, თავი ეგვიპტის დედოფლად არსინოე -დ გამოაცხადა და ეგვიპტის არმიას ჩაუდგა სათავეში. არსინოეს ხელმძღვანელობით ეგვიპტელებმა რამდენიმე გამარჯვებას მიაღწიეს, თუმცა ალექსანდრიის ალყის დროს საბოლოოდ დამარცხდნენ.

არსინოე როგორც ომის ტყვე რომში ჩაიყვანეს. მნიშვნელოვანი ტყვეების ტრიუმფის შემდეგ მსხვერპლად შეწირვის ტრადიციის მიუხედავად კეისარი აიძულეს არსიონე ეფესოს ტაძარში გაეგზავნა. არსიონე რამდენი წელი ცხოვრობდა ტაძარში. მას მისი ნახევად და კლეოპატრა მუდმივ საფრთხედ განიხილავდა, რომელსაც შეეძლო კლეოპატრას ძალაუფლების შერყევა. ძვ. წ. 41 წელს, კლეოპატრას მოთხოვნით მარკუს ანტონიუსმა არსინოეს ტაძრის საფეხურებზე მოკვლის ბრძანება გასცა. მისი სიკვდილი ტაძრის სიწმინდის შეურაცხყოფა იყო და რომში დიდი სკანდალი გამოიწვია.

სამარხი ეფესოში
1990-იანებში ავსტრიელმა აკადემიკოსმა ჰილკე თურმა გამოთქვა ვარაუდი, რომ ეფესოს ცნტრში მდებარე რვაკუთხა მონუმენტი შესაძლებელია არსინოეს საფლავი ყოფილიყო. სამარხზე წარწერები არაა შემორჩენილი და ძვ. წ. 50-20 წლებით თარიღდება. 1926 წელს ამ სამარხში აღმოჩენილი იყო 15-18 წლის ქალის თავმოკვეთილი ჩონჩხი. საფლავის ფორმა მიმსგავსებული იყო ალექსანდრიის შუქურისთვის. იყო ასევე დნმ-ის ტესტის ჩატარების მცდელობა, რასაც ზუსტი შედეგები არ ჰქონდა. მეორე მსოფლიო ომის დროს თავის ქალა დაიკარგა. ჰილკემ დაკარგული თავის ქალის ძველი აღწერა და სურათები აღმოაჩინა. ამ ინფორმაციაზე დაყრდნობით მან კომპპიუტერული პროგრამის საშუალებით ქალის სახის რეკონსტრუქცია გააკეთა. მიღებულ შედეგს ჰქონდა აფრიკული და ეგვიპტური სახის დამახასიათებელი ნაკვთები, რაც ამყარებდა ჰილკეს მოსაზრებას.
გურბან ეთირმიშლი

გურბან ჯალალ ოღლი ეთირმიშლი (; დაბ.1952 წლის 4 სექტემბერი) — აზერბაიჯანის მეცნიერ-სეისმოლოგი. აზერბაიჯანის ნაციონალური სამეცნიერო აკადემიასთან არსებული რესპუბლიკური სეისმოლოგიური ცენტრის გენერალური დირექტორი. აზერბაიჯანის ნაციონალური სამეცნიერო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი.

საერთო ცნობები
გურბან ჯალალ ოღლი ეთირმიშლი 1952 წლის 4 სექტემბერს დაიბადა. 1974 წელს ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოლოგიის ფაკულტეტი დაამთავრა. აზერბაიჯანის ნაციონალურ სამეცნიერო აკადემიასთან არსებული რესპუბლიკური სეისმოლოგიური სამსახურის ცენტრის გენერალური დირექტორი..

სამეცნიერო-თეორიული მოღვაწეობა
1980-2008 წწ. — ანსა რსსც-ის გენერალური დირექტორის მოადგილე. 2008 წლიდან — რესპუბლიკური სეისმოლოგიური სამსახურის ცენტრის გენერალური დირექტორი. 2014 წელს არჩეულ იქნა ანსა-ს წევრ-კორესპონდენტად.
გეოდინამიკაში ნავთობის ღრმა ფენებისა და ნიჟნეკურინსკის დეპრესიის პერსპექტივის შესაფასებლად სეისმური აქტიურობის რთულ ზონებში ჩატარებული აქვს რიგი გამოკვლევები, არის 122 სამეცნიერო სტატიის ავტორი,. გამოქვეყნებული აქვს რიგი სტატიები ავტორიტეტულ სამეცნიერო ჟურნალებში.
2000 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე «ნიჟნეკურინსკის დეპრესიის სეისმო-გეოდინამიკურ პირობებში ნავთობისა და გაზის საბადოების გადანაწილება».
2010 წელს წარმატებულად დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე «სამხრეთ კასპიის დეპრესიის სეისმურობა» და მიიღო გეოლოგია-მინეროლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი.
განსაკუთრებული წვლილი შეიტანა ანსა-თან თანამშრომლობის რეჟიმში მყოფი რესპუბლიკური სეისმოლოგიური სამსახურის სეისმური სადგურების ტელემეტრული ქსელების გაფართოებაში, თანამგზავრთა სეისმური სადგურების 14-და 35-მდე გაზრდაში, აგრეთვე ცენტრი უზრუნველყო საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი და მუშაობის დონის ამაღლებისათვის საჭირო პროგრამებით.
წიგნის «გეოფიზიკის მოცულობის» თანაავტორი, წიგნის «აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე დაძაბულ-დეფორმირებული ფაქტორების დარაიონების მეთოდიკის განხილვა» ავტორი, სამეცნიერო ჟურნალის «აზერბაიჯანში სეისმოპროგნოზირების დაკვირვება» მთავარი რედაქტორი.
გ. დ. ეთირმიშლის ხელმძღვანელობით გეოლოგიის და მინეროლოგიის ცენტრის ორმა ახალგაზრდა თანამშრომელმა ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი დაიცვა. ამჟამად 10-მდე დოქტორანტი და დისერტანტი მისი ხელმძღვანელობით განაგრძობს კვლევებს სამეცნიერო სფეროში.
არის ანსა-ს ჟურნალ «ჰებერლერ»-ის რედკოლეგიის წევრი (სერია მეცნიერება დედამიწაზე)
რსსც-ის ნაციონალური მეცნიერებათა აკადემიის სამეცნიერო-ტექნიკური საბჭოს თავმჯდომარე, არის ევროპული სეისმოლოგიური კომისიის წევრი.
2003 წელს ნაციონალური მეცნიერებათა აკადემიის მიერ 50 წლისთავთან დაკავშირებით დაჯილდოებული იყო «საპატიო ორდენით».
2005 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის განკარგულებით დაჯილოვებულ იქნა მედლით «თერეგგი».
სეისმოლოგების ასოციაციის პრეზიდენტი.
კასუმ-ბექის აბანო

ასუმ-ბექის აბანო — ძველებური აბანო, მდებარე ქალაქ ბაქოს (აზერბაიჯანი), ისტორიულ ნაწილ იჩერი-შახერში, ბაქოს ციხე-სიმაგრის სალიანის კარიბჭის ახლოს

აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტის განკარგულების თანახმად ისტორიული და კულტურული ძეგლების შესახებ, კასუმ-ბექის აბანო „ადგილობრივი მნიშვნელობის ისტორიულ და კულტურულ ძეგლს“ წარმოადგენს.
აზერბაიჯანის მენავთობის დღე

აზერბაიჯანის მენავთობის დღე — ყველა ნავთობის მრეწველობის მუშაკთა პროფესიული ზეიმი, რომელიც აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში ყოველწლიურად 20 სექტემბერს აღინიშნება.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში „აზერბაიჯანის მენავთობის დღე“ ოფიციალური ზეიმების კალენდარში 2001 წელს გაჩნდა, მას შემდეგ, რაც 2001 წლის 16 აგვისტოს, სახელმწიფოს დედაქალაქ ბაქოში, მესამე პრეზიდენტმა ჰეიდარ ალიევმა ხელი მოაწერა განკარგულებას „აზერბაიჯანის მენავთობის დღის“ შესახებ, რომლის მიხედვითაც ყოველი წლის 20 სექტემბერს აღინიშნება მენავთობის დღე.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ხელმძღვანელის მიერ დღესასწაულის აღნიშვნის თარიღის არჩევა არ იყო შემთხვევითი. 1994 წელს, სწორედ ამ დღეს, ქვეყნის დედაქალაქში, „გიულისთანის“ სასახლეში დაიდო ხელშეკრულება „პროდუქციის საქმიანად განაწილების“ შესახებ, რომელიც ეხებოდა კასპიის ზღვის სიღრმეში მდებარე ნავთობის საბადოებს — „აზერი“, „ჩირაღი“, „გიუნეშლი“. ეს იყო ყველაზე მსხვილი შეთანხმება, რაც კი ოდესმე დაუდია აზერბაიჯანს.
ნატალია აზიანი დონდაროვა

ნატალია აზიანი დონდაროვა (დ. 4 იანვარი, 1878, გორი — გ. 31 იანვარი, 1943) — ქართველი დრამატურგი, მწერალი და პუბლიცისტი. ნატალია გაქართველებული სომხების ოჯახში იზრდებოდა. დონდაროვების ოჯახი ერთ-ერთ გამორჩეულ და საუკეთესო ოჯახად ითვლებოდა იმდროინდელ გორში.

ბიოგრაფია
ნატალია აზიანმა პირველდაწყებითი განათლება მიიღო გორის კერძო პანსიონში, სწორედ ამის შემდეგ სწავლა განაგრძო ქალთა გიმნაზიაში და თბილისის წმინდა ნინოს სასწავლებელში.

1900-იანი წლებიდან ჩაება რევოლუციურ მოძრაობაში, სწორედ ამ პერიოდში აქტიურად თანამშრომლობდა ჟურნალ–გაზეთებში, მათ შორის: „მოგზაური“, „ჩვენი ცხოვრება“, „სიტყვა“, „დრო“ და „მნათობი“.

1897 წელს დაწერა პირველი პიესა „ინჯილერი და დოხტური“, რომელმაც „ივერიის“ რედაქტორის ილია ჭავჭავაძის მოწონება დაიმსახურა. ამის შემდგომ თავის მხრივ, ილიამ ნაწარმოები ქართულ დრამატულ საზოგადოებას გადასცა, რომელმაც იგი სცენაზე 1898 წელს დადგა. აღნიშნული პიესა „ინჯილერი ან დოხტური“ საკმაოდ გამორჩეულად არის დაწერილი, ეს იყო მისი პირველი ნაბიჯი სალიტერატურო ასპარეზზე.

„ჩვენ არა ვართ ჩვეულნი და განებივრებულნი ქართულს სცენაზედ ცხოვლად დახასიათებულ ადამიანების ხილვით; უფრო ხშირად ჩვენ ვხედავთ კარიკატურებს... ერთი ადამიანი, კერძო
კაცი არ შეადგენს არც მასალას, არც ინტერესს საზოგადოებისას და ლიტერატურისას. ნიჭიერია იგი ავტორი, რომელიც ათასფეროვანს ცხოვრებაში იპოვის საზოგადო მოვლენას, ტიპს... ქ-ნი აზიანი იმითი არის შესანიშნავი, რომ შექმნა ლიტერატურაში ახალი ტიპები. ცხოვრებამ დიდი ხანია შეჰქმნა იგინი, მხოლოდ ლიტერატურაში მათის დახასიათების პატივი ეკუთვნის ქ-ს აზიანს და აი მისის ნორჩის კალმის უეჭველი ნიჭერებაც!..“

ნატალია აზიანის პიესებიდან გამორჩეულია – „ფული და ხარისხი“, „ცოდვა“. ასევე აღსანიშნავია „დეზერტირკა“, რომელიც 1925 წელს კოტე მარჯანიშვილმა დადგა რუსთაველის სახელმწიფო თეატრში.

ნატალია აზიანი, გარდა პიესებისა აქტიურად წერდა მოთხრობებსა და სატირულ ფელეტონებს მიმდინარე პოლიტიკურ და ყოველდღიურ საჭირბოროტო საკითხებზე. ნატალია აზიანს, გამოუქვეყნებელი დარჩა ხელნაწერი მოგონებანი თეატრსა და ცნობილ საზოგადო მოღვაწეებზე. თავის ნაშრომებს ნატალია ფსევდონიმით „აზიანი“ აქვეყნებდა. ნატალია დონდაროვას, ხშირად სწორედ ნატალია აზიანად მოიხსენიებდნენ.

აღსანიშნავია, რომ ნატალია აზიანი მწერალი ქალი ყოველთვის სიყვარულითა და სითბოთი იხსენებდა თავის მშობლიურ ქალაქს, გორს. ნატალია აზიანი დონდაროვას კალამს ასევე, საკმაოდ მკაცრი და ხშირად ასევე მწვავე სატირული ჟანრის პუბლიკაციებს წერდა ხოლმე. სწორედ ამიტომ მაშინდელი დიდგვაროვნები და ზოგჯერ თავად ქალბატონებიც კი კიცხავდნენ მას.

ნატალია აზიანის შემოქმედებასთან დაკავშირებით უნდა აღინიშნოს, ასევე ქალი შემოქმედის, როგორც ავტორის ლეგიტიმაციისთვის გამორჩეულად საინტერესოა კომპოზიტორ ვარინკა მაჭავარიანი-წერეთლისა და დრამატურგ ნატალია აზიანის საავტორო უფლებებისთვის მიმდინარება პროცესები და ბრძოლა, რომელიც სწორედ ამ ორმა ადამიანმა წამოიწყო 1930-იან წლებში.

ნატალია დონდაროვა (აზიანი) 1943 წლის 31 იანვარს, 65 წლის ასაკში, გარდაიცვალა. მწერალი დაკრძალულია ვაკის სასაფლაოს პანთეონში, ქალაქ თბილისში.
ელის ჰარისი

ელის ქარმაიკლ ჰარისი (; დ. 23 ნოემბერი, 1947) — ამერიკელი ენათმეცნიერი, კავკასიური ენების სპეციალისტი, ქართველოლოგი. თავის ნაშრომებში განიხილავს კავკასიური ენების სინტაქსისა და მორფოლოგიის, ასევე ისტორიული ლინგვისტიკის და ფსიქოლინგვისტიკის საკითხებს.

ბიოგრაფია
სწავლობდა რენდოლფ-მეკონის ქალთა კოლეჯში (ლინჩბერგი, ვირჯინია), შემდეგ — გლაზგოსა და ესექსის უნივერსიტეტებში. სადოქტორო დისერტაცია ჰარვარდის უნივერსიტეტში დაიცვა 1976 წელს. 1979-2002 წლებში ელის ჰარისი ასწავლიდა ვანდერბილტის უნივერსიტეტში, სადაც 1993-2002 წლებში ხელმძღვანელობდა გერმანიკული და სლავური ენების დეპარტამენტს. 2002-2009 წლებში იყო ენათმეცნიერების პროფესორი სთოუნ ბრუქში ნიუ იორკის უნივერსიტეტში, 2009 წლიდან იმავე პოზიციაზეა მასაჩუსეტს-ამჰერსტის უნივერსიტეტში. 2016 წელს არჩეული იყო ამერიკის ლინგვისტური ასოციაციის პრეზიდენტად.

უნივერსიტეტში სწავლის დროს ერგატიული ენებით დაინტერესების გამო ჰარისი ადრევე გაეცნო ქართველურ და კავკასიურ ენებს. ის იყო ერთ-ერთი პირველი დასავლელი ენათმეცნიერი, რომელსაც საბჭოთა საქართველოში მუშაობის საშუალება მიეცა. საქართველოს პირველად 1974-1975 წლებში ეწვია თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ერთწლიანი სტაჟირების მიზნით. ჰარისმა პირველი ნაშრომები ქართული გრამატიკის, კერძოდ, სინტაქსის შესახებ 1980-იან წლებში გამოსცა. ადრეულ შრომებში ქართული სინტაქსის ასპექტებს რელაციური გრამატიკის პოზიციიდან განიხილავდა. შემდგომ წლებში განაგრძო ქართველური (ქართული, ლაზური, მეგრული, სვანური), უდიური და ბაცბური ენების კვლევა. შესწავლილი აქვს ქართული სინტაქსი მორფოსინტაქსური კოდირების სისტემის თვალთახედვიდან, ქართველური ენების დიაქრონული სინტაქსი და სინტაქსის ისტორიული ანალიზის ზოგადი პრინციპები, ასევე უდიურ ენაში კლიტიკის სისტემა. ჰარისს დიდი წვლილი მიუძღვის საფრთხეში მყოფი ენების შესწავლის საქმეში. მან გადამწყვეტი როლი ითამაშა ამერიკის შეერთებული შტატების ეროვნული სამეცნიერო ფონდის საფრთხეში მყოფი ენების დოკუმენტირების პროგრამის შექმნაში.

ელის ქარმაიქლ ჰარისს ჰყავს მეუღლე ჯეიმზ სტაროსი, მასაჩუსეტსის უნივერსიტეტის ბიოქიმიისა და მოლეკულური ბიოლოგიის პროფესორ-ემერიტუსი, და სამი შვილი.
გერტრუდ ედერლე

გერტრუდ ედერლე (დ. 23 ოქტომბერი, 1906 — გ. 30 ნოემბერი, 2003) — ოლიმპიური ჩემპიონი და ყოფილი მსოფლიო რეკორდსმენი. 1926 წლის 6 აგვისტოს იგი გახდა პირველი ქალი, რომელმაც ინგლისის არხი გადაცურა. პრესა მას მოიხსენიებდა როგორც „ტალღების დედოფალს“. გერტრუდ ედერლი დაიბადა 1905 წლის 23 ოქტომბერს, ნიუ-იორკში, მანჰეტენზე. იყო გერმანელი ემიგრანტების ქალიშვილი. გარდაიცვალა უაიკოფში, ნიუ ჯერსი, 2003 წელს, 98 წლის ასაკში. გერტრუდ ედერლის სახელობის დასასვენებელი ცენტრი მდებარეობს მანჰეტენზე.
ჟერმენ დე სტალი

ან ლუიზ ჟერმენ დე სტალ-ჰოლშტაინი, მადამ დე სტალი, (; ქალიშვილობაში — ნეკერი, ; დ. 22 აპრილი, 1766, პარიზი, — გ. 14 ივლისი, 1817, იქვე) — შვეიცარიელი ფრანგი მწერალი ქალი, ლიტერატურის თეორიტიკოსი და ისტორიკოსი, რომელიც მოღვაწეობდა საფრანგეთის დიდი რევოლუციისა და ნაპოლეონის ომების ეპოქაში. დაიბადა რევოლუციამდელი საფრანგეთის სახელმწიფო მოღვაწისა და მწერლის, ჟაკ ნეკერის ოჯახში. აქტიურად იყო ჩართული 1790-იანი წლების ფრანგულ პოლიტიკაში. შემდგომში იყო ნაპოლეონ -ის ოპოზიციაში, რის გამოც იდევნებოდა. ჟენევის ტბის სანაპიროზე, საკუთარ მამულში ჰქონდა სალონი, სადაც ნაპოლეონის მოწინააღმდეგე ლიბერალური მოღვაწეები, მათ შორის, ბენჟამინ კონსტანტი, იკრიბებოდნენ. მადამ დე სტალის რომანებმა და მოგზაურობის ჩანაწერებმა მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია ევროპული რომანტიზმის განვითარებაზე. მისი თხზულება საფრანგეთის რევოლუციის შესახებ ეპოქის ერთ-ერთი პირველი ისტორიული შეფასებაა, სადაც ავტორი იცავს 1789 წლის მოვლენების პრინციპებს და შეზღუდული კონსტიტუციური მონარქიის იდეას.
ბიოგრაფია
ადრეული წლები და რევოლუცია
მადამ დე სტალი - საუკუნეების მიჯნის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ქალი მწერალი და მოაზროვნე იყო. ის დაიბადა 1766 წელს პარიზში, ჟენეველი პროტესტანტების ოჯახში. მამამისი, ჟაკ ნეკერი იყო საფრანგეთის სამეფოს ფინანსთა კონტროლიორი და მწერალი, დედა, სიუზენ კურშო კი — პარიზის ცნობილი სალონის მეპატრონე. ჟერმენ ნეკერი ახალგაზრდობაშივე ეზიარა რევოლუციამდელი საფრანგეთის ინტელექტუალურ და პოლიტიკურ გარემოს. 1786 წელს იგი ცოლად გაჰყვა შვედ დიპლომატ ერიკ სტალ ფონ ჰოლშტაინს. ცოლ-ქმარს ახლო ურთიერთობა არ ჰქონია და ჟერმენი მალევე ახალი სასიყვარულო თავგადასავლების მონაწილე გახდა.

საფრანგეთის რევოლუციის დასაწყისშივე მადამ დე სტალის პარიზული სალონი პოლიტიკური შეხვედრების და განხილვების ადგილი გახდა. თავად დე სტალი ზომიერი ლიბერალური პოლიტიკური კურსის მომხრე იყო და მხარს უჭერდა კონსტიტუციური მონარქიის იდეას და კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპს. ამავდროულად, ცდილობდა ხელი შეეწყო თავისი საყვარლის, ლუი და ნარბონის პოლიტიკური კარიერისთვის. ნარბონს ხანმოკლე ვადით ეჭირა საფრანგეთის სამხედრო მინისტრის პოსტი 1791-1792 წლებში. რევოლუციური პროცესის რადიკალიზაციასთან ერთად მადამ დე სტალის ზომიერი პოზიცია და ერთგულება მონარქიის მიმართ მისთვის საფრთხედ იქცა. 1792 წლის სექტემბერში მან პარიზი დატოვა და მომდევნო ოთხი წელი ძირითადად კოპეტის მშობლებისეულ მამულში, ჟენევის ტბის მახლობლად გაატარა. აქაც განაგრძობდა პუბლიცისტურ მოღვაწეობას და პოლიტიკურ დებატებს, მწვავედ აკრიტიკებდა რევოლუციურ ტერორს საფრანგეთში. ამავე პერიოდში მისი ურთიერთობა ნარბონთან დასრულდა და დე სტალმა სასიყვარულო რომანი პოლიტიკურ აქტივისტთან და მწერალთან, ბენჟამინ კონსტანტთან გააბა. მათი მღელვარე ურთიერთობა ათწლეულზე დიდხანს გაგრძელდა.
სილვია მეთიუს ბერუელი

სილვია მერი მეთიუს ბერუელი , დაბადებით სილვია მერი მეთიუსი (; დ. 23 ივნისი 1965) — ამერიკელი პოლტიკოსი, აშშ-ის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალური უზრუნველყოფის 22-ე მდივანი (2014—2017). 2017 წლის 1 ივნისიდან ამერიკული უნივერსიტეტის პირველი ქალი დირექტორი.

ბიოგრაფია
სილვია მეთიუსი დაიბადა და გაიზარდა დასავლეთ ვირჯინიის ქალაქ ჰინტონში, ქალაქის ყოფილი მერის კლეო მეთიუსისა (ქალიშვილობაში მარუდასი) და დოქტორ უილიამ პიტერ მეთიუსის შვილი. დედის ხაზით ბებია და ბაბუა ვასილიკი მპაკარესი და დენის მადურასი საბერძნეთიდან იმიგრანტები იყვნენ, ისევე როგორც მისი ბებია და ბაბუა მამის მხრიდან.

1987 წელს სილვია მეთიუსმა წარმატებით დაამთავრა ჰარვარდის უნივერსიტეტი და მიიღო სახელმწიფოს მართვის ბაკალავრის სტატუსი. როდსის სტიპენდიით მიიღო ფილოსოფიის, ეკონიომიკისა და პოლიტიკის ბაკალავრის ხარისხი ოქსფორდის უნივერსიტეტში.

1990 წლიდან 1992 წლამდე მუშაობდა -ში, რომელიც 1992 წელს შედიოდა ბილ კლინტონის გარდამავალი ეკონომიკური ჯგუფის შემადგენლობაში. 1993 წწლიდან 1995 წლამდე იყო ეროვნული ეკონომიკური საბჭოს დირექტორი, 1995-1997 წლებში ხელმძღვანელობდა აშშ-ის ფინანსთა მინისტრის ედვარდ რუბინის აპარატს, ხოლო 1997-1998 წლებში პრეზიდენტ ბილ კლინტონის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელის მოადგილეა. 2001 წელს მუშაობა დაიწყო ბილ და მელინდა გეიტსების ფონდში, სადაც ეკავა მთავარი საოპერაციო დირექტორის თანამდებობა. 2011 წლის 14 მარტს გახდა საქველმოქმედო ფონდ -ის პრეზიდენტი.

პრეზიდენტ ბარაკ ობამას ადმინისტრაციაში მეტიუს ბრიუელი ხელმძღვანელობდა ადმინისტრაციულ-საბიუჯეტო სამმართველოს, სადაც მუშაობის პერიოდშ გაატარა ჯანმრთელობის დაცვისა პაციენტთა დაცვის რეფორმები.

2014 წლის 11 აპრილს პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ მეტიუს ბრიუელის კანდიდატურა წარადგინა აშშ-ის ჯანმრთელობის დაცვისა და საოციალური სამსახურის მდივნის თანამდებობაზე. 2014 წლის 5 ივნისს სენატმა ხმათა უმრავლესობით (78 ხმა 17-ის წინააღმდეგ) იგი თანამდებობაზე დაამტკიცა. ყველა სენატორი ვინც საწინააღმდეგო ხმა მისცა ეკუთვნოდა აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიის რიგებს, მაგრამ 24 რესპუბლიკელი შეუერთდა 52 დემოკრატს და ორ დამოუკიდებელ კანდიდატს. 2014 წლის 9 ივნისს სილვია მეთიუს ბერუელმა დაიკავა ჯანმრთელობის დაცვისა და საოციალური სამსახურის მდივნის თანამდებობა.

ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალური სამსახურის მდივნის თანამდებობიდან წასვლის შემდეგ ერთ კვირაში ამერიკულმა უნივერსიტეტმა გამოაცხადა, რომ უნივერსიტეტის შემდეგი პრეზიდენტი იქნება სილვია ბერუელი, რომელიც მოვალეობის შესრულებას შეუდგა 2017 წლის 1 ივნისს. გახდა ამერიკული უნიოვერსიტეტის მე-15 და 1-ლი ქალი პრეზიდენტი.

ოჯახი
2007 წელს სილვია მეთიუსი ცოლად გაჰყვა სტივენ ბერუელს, მათ შეეძინათ ორი შვილი.