iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ადენოიდური ჰიპერტროფია

ადენოიდები, ადენოიდური ჰიპერტროფია, ადენოიდების გადიდება ( < — „ჯირკვალი“ + — „სახე“) — ეწოდება ცხვირ-ხახის მუშურა ჯირკვლის პათოლოგიურ გადიდებას. ის ბავშვების დაავადებად ითვლება, მაგრამ იშვიათად ზრდასრულებსა და მოხუცებს შორისაც გვხვდება. განსაკუთრებით ხშირად ავადდებიან 3-10 წლამდე ასაკის ბავშვები. პატარები საბავშვო ბაღსა თუ სხვა ხალხმრავალ დაწესებულებებში (სპორტულ სექციებში) მეტწილად 3 წლიდან მიჰყავთ, ამიტომ ამ ასაკიდან იმატებს გადამდები ინფექციებით დასნებოვნების ალბათობა. იმუნიტეტიც აქტიურ მოქმედებას იწყებს და თუ მშობლებმა სათანადო ყურადღება არ მიაქციეს და სრულფასოვნად არ უმკურნალეს გრიპითა თუ სხვა ინფექციით დაავადებულ ბავშვს, იქმნება ადენოიდების გადადების წინაპირობა.

დაახლოებით 12 წლიდან მუშურა ჯირკვლები პატარავდება, ხოლო 16-20 წლისათვის ადენოიდური ქსოვილი ორგანიზმში პრაქტიკულად აღარ არის.

სიმპტომები
ადენოიდი ბავშვის ორგანიზმში დარღვევათა მთელ წყებას იწვევს:
ძნელდება ცხვირით სუნთქვა, რაც შესაძლოა ჰიპოქსიის მიზეზად იქცეს. შედეგად ფერხდება გონებრივი განვითარება;
ზედა ყბა ზრდაში ჩამორჩება, თანკბილვის პრობლემებს იწვევს. ბავშვს უყალიბდება სპეციფიკური სახე: ქვედა ყბა წინ არის წამოწეული, პირი ხშირად არის ღია. ვითარდება მეტყველების დარღვევა;
ქვეითდება სმენა. შესაძლოა, ადენოიდი ცხვირით სუნთქვას ხელს არ უშლიდეს, მაგრამ ევსტაქის მილი დაახშოს. ეს აფერხებს შუა ყურამდე ჰაერის თავისუფალ დინებას და ბავშვს ცუდად ესმის. გარდა ამისა, შუა ყურის მიდამოში ხელსაყრელი პირობები იქმნება კატარული და ჩირქოვანი ინფექციების განვითარებისათვის;
ცხვირიდან ლორწოს გამოყოფის ფუნქციის დარღვევის გამო, ორაგნიზმში ჩნდება ინფექციის მუდმივი წყარო, რომელიც ხელს უწყობს ანთებითი პროცესების განვითარებას როგორც უშუალოდ მუშურა ჯირკვალში (ადენოიტი), ასევე, ცხვირ-ხახასა და ქვედა სასუნთქი გზების სხვა უბნებში. ადენოიდებიან ბავშვს ხშირად ემართება სხვა ინფექციურ-ანთებითი და ალერგიული პათოლოგიებიც.

ტიპები
განასხვავებენ ადენოიდების გადიდების სამ ხარისხს:
 ხარისხი - ბავშვი დღისით თავისუფლად სუნთქავს, ღამით კი ცხვირით სუნთქვა უჭირს (წოლისას ადენოიდები უფრო მეტად ახშობს სასუნთქ გზებს);
 ხარისხი - ადენოიდები, პრაქტიკულად, სანახევროდ ფარავს ცხვირის ჰაერგამტარ გზას. ამიტომ ბავშვები ხშირად ხვრინავენ ძილში, დღისით კი იძულებული არიან პირით ისუნთქონ;
 ხარისხი - ადენოიდები მთლიანად კეტავს ცხვირის ჰაერგამტარ გზას და ხელს უშლის ჰაერის ცხვირიდან სასულეში გადასვლას. ბავშვი მხოლოდ პირით სუნთქავს.

მკურნალობა
კონსერვატიული მკურნალობა შესაძლებელია დაავადების საწყის ეტაპზე, პირველ სტადიაში. შედეგიანია ლაზეროთერაპია მედიკამენტურ მკურნალობასთან ერთად. რაც შეეხება ხალხურ მეთოდებს, ისინი ხსნის დაავადების გამოვლინებას, მაგრამ ვერაფერს აკლებს მიზეზს.

ადენოიდების ოპერაციული ჩვენებაა ცხვირით სუნთქვის გაძნელება, სმენის დაქვეითება ან ორივე ერთად. ოპერაციას ადენოტომია ეწოდება. სპეციალური ხელსაწყოთი, პირის ღრუს გავლით შედიან ცხვირ-ხახაში და ადენოიდებს კვეთენ.

არის შემთხვევები, როცა ადენოიდები ხელახლა ჩნდება. რეციდივის მრავალი მიზეზი არსებობს. მთავარი - არაკვალიფიციურად ჩატარებული ოპერაციაა. სხვა მიზეზებს შორის შეიძლება გამოვყოთ ოპერაციის გაკეთება ადრეულ (3 წლამდე) ასაკში, ალერგიისკენ მიდრეკილება, ადენოიდური ქსოვილის ზრდისკენ მიდრეკილება.
პერიტონზილური აბსცესი

პერიტონზილური აბსცესი ასევე ფლეგმონური ანგინა — ქრონიკული ან მწვავე ტონზილიტის გართულება. პერიტონზილურ ჩირქოვან პროცესს ნუშურა ჯირკვლების ლაკუნებიდან შეჭრილი ბაქტერია იწვევს.

სიმპტომები და მიმდინარეობა
პერიტონზილური აბსცესის განვითარებას წინ უძღვის ზედა სასუნთქი გზების დაავადებები. მათი გადატანის შემდეგ თავს იჩენს ყელის ტკივილი, ტემპერატურა იმატებს, შუპდება ნუშურა ჯირკვლების არე. დაავადებულ მხარეს ყელის ლიმფური კვანძები გადიდებული და მტკივანია. აღინიშნება თავის თავისებური მდგომარეობა - დაავადებულ მხარეს, ტრიზმა - პირის ფართოდ გაღება შეუძლებელია. მოსალოდნელია გართულებები: ხახის მიდამოს აბსცესი, ყელის ღრმა ფლეგმონა, ყელის მსხვილი სისხლძარღვებიდან სისხლდენა, ხორხის შეშუპება, სეფსისი, ნეფრიტი.

მკურნალობა და პროფილაქტიკა
აბსცესს ხსნიან. უნიშნავენ ანტიბიოტიკებს, ანალგეტიკებს, სიცხის დამწევ საშუალებებს.

პროფილაქტიკა გულისხმობს ქრონიკული ტონზილიტისა და კარიესული კბილის მკურნალობას, პირის ღრუს ჰიგიენის დაცვას. განმეორების შემთხვევაში რეკომენდებულია ნუშურა ჯირკვლების ამოკვეთა.
ათერომა

ათერომა — ხაჭოსმაგვარი სეკრეტით სავსე კისტა, რომელიც ცხიმოვანი ჯირკვლების გამომყოფი სადინარის დახშობის შედეგად წარმოიქმნება. მომრგვალო ფორმის მაგარი წარმონაქმნი უმეტესად თავის თმიან ნაწილზე, სახეზე, ზურგზე ჩნდება. ანთების შემთხვევაში ათერომის ზემოთ კანი წითლდება, კისტა იზრდება და მტკივნეული ხდება.

მკურნალობა
მკურნალობა ქირურგიულია და ათერომის კაფსულიანად ამოკვეთას ითვალისწინებს. ანთების შემთხვევაში ათერომას ჭრიან, ხოლო ანთებითი პროცესის ჩაცხრობის შემდეგ კვეთენ.
სალპინგოოფორიტი

სალპინგოოფორიტი იგივე (ადნექსიტი) საშვილოსნოს დანამატების (საშვილოსნოს მილისა და საკვერცხეების) ანთებაა. მას უმეტესად არასპეციფიკური ფაქტორები: გადაღლა, გაციება, სტრესი, უარყოფითი ემოცია, ზოგიერთი ექსტრაგენიტალური დაავადება - იწვევს.

სიმპტომები და მიმდინარეობა
ადნექსიტის ყველაზე ხშირი და დამახასიათებელი ნიშანია ტკივილი, რომელიც მუცლის ქვედა არეში ლოკალიზდება და ზოგჯერ წელში ან გავის მიდამოში გადაეცემა. ტკივილი მეტწილად პერიოდულია, იშვიათად - მუდმივი. არის შემთხვევები, როცა ტკივილი ანთებითი რეაქციის ნიშნების გაქრობის შემდეგაც გრძელდება და გაციების, ზოგიერთი დაავადების, ფიზიკური და ემოციური გადაძაბვის დროს ძლიერდება.

ნებაზე მიშვებული ადნექსიტი ქრონიკულ ფორმაში გადაიზრდება, რომელსაც პერიოდული გამწვავება ახასიათებს.

საშვილოსნოს დანამატების ქრონიკული ანთების ერთ-ერთი მთავარი გამოვლინებაა მენსტრუაციული ციკლის დარღვევა. ამ დროს მენსტრუაციას თან სდევს ტკივილი, გამონადენი ჩვეულებრივზე ჭარბი ან მწირია და ზოგჯერ მენსტრუაციამდე ან მის შემდეგაც იჩენს თავს, ავადმყოფი უჩივის ძილის დარღვევას, გაღიზიანებადობას, შრომის უნარის დაქვეითებას, სწრაფად დაღლას. ადნექსიტით დაავადებულთა 60-70%-ს უშვილობა ემუქრება.

მკურნალობა
ადნექსიტის მკურნალობა კომპლექსურია და დაავადების გამომწვევის გამოვლენასა და დათრგუნვას ისახავს მიზნად. ნაცხის აღება, ანტიბიოტიკებისადმი გამომწვევის მგრძნობელობის განსაზღვრა და შესაბამისი პრეპარატის შერჩევა ექიმის პრეროგატივაა.

ადნექსიტის მწვავე ფორმის მკურნალობა ტარდება ფართო სპექტრის ანტიბიოტიკებით, ანთების საწინააღმდეგო და მადესენსიბილიზებელი პრეპარატებით, ტკივილგამაყუჩებლებით.

საშვილოსნოს დანამატების ჩირქოვანი ანთებისას მიმართავენ ლაპაროსკოპიას - იღებენ ჩირქს და ანტიბაქტერიული პრეპარატები უშუალოდ ანთების კერაში შეჰყავთ. ინიშნება წოლითი რეჟიმი, ხოლო მწვავე სტადიის ჩაცხრობის შემდეგ - ფიზიოთერაპია და ბიოსტიმულატორები.

გამწვავებისას ავადმყოფი უჩივის ძლიერ ტკივილს მუცლის ქვედა არეში, მტკივნეულ და ხანგრძლივ მენსტრუაციას.

ქრონიკული ადნექსიტის დროს ტარდება ანთების საწინააღმდეგო და მადესენსიბილიზებელი თერაპია, ინიშნება ტკივილგამაყუჩებლები, ვიტამინები და იმუნოსტიმულატორები. შედეგიანია ფიზიოთერაპია, ბალნეოთერაპია, ვაგინალური აბაზანებისა და გინეკოლოგიური მასაჟების კურსი.

თუ მკურნალობა ქრონიკულ სტადიაზეც არ ჩატარდა, ჩნდება ნაწიბურები, ირღვევა საშვილოსნოს მილის გამტარობა, იმატებს საშვილოსნოსგარე ორსულობისა და უშვილობის ალბათობა.
ადრენოგენიტალური სინდრომი

ადრენოგენიტალურ სინდრომს ახასიათებს თირკმელზედა ჯირკვლის ქერქის ფუნქციის მატება და ანდროგენების (მამაკაცის სასქესო ჰორმონების) გაძლიერებული წარმოქმნა, რაც ორგანიზმის ვირილიზაციას (გამამაკაცურებას) იწვევს.

სიმპტომები და მიმდინარეობა
ადრენოგენიტალური სინდრომის თანდაყოლილი ფორმის დროს ანდროგენები მუცლადყოფნის პერიოდშივე მოქმედებს ნაყოფის განვითარებაზე. შედეგად გოგონა გადიდებული კლიტორით იბადება. სქესობრივი მომწიფება იწყება ადრე (6-7 წლის ასაკში) და მიმდინარეობს ჰეტეროსექსუალური ტიპით: თავს იჩენს მამაკაცის მეორეული სასქესო ნიშნები, არ იზრდება სარძევე ჯირკვლები, არ ყალიბდება მენსტრუაციული ფუნქცია.

ადრენოგენიტალური სინდრომის შეძენილი ფორმის მიზეზად შეიძლება იქცეს თირკმელზედა ჯირკვლის ქერქის ფუნქციის მომატება ან ამავე ორგანოს სიმსივნე. გამოვლინდება ოლიგომენორეით (მენსტრუაციის გაიშვიათებით) ან ამენორეით (მენსტრუაციის უქონლობით), იშვიათად - უნაყოფობით, სარძევე ჯირკვლების ატროფიით. მცირდება საშვილოსნოსა და საკვერცხეების ზომა, აღინიშნება კლიტორის ზომიერი ჰიპერტროფია.

მკურნალობა
მკურნალობა ჰორმონულია (კორტიზოლი, პრედნიზოლონი, დექსამეტაზონი). დოზა ავადმყოფის ასაკსა და სინდრომის გამოვლენის ხარისხზეა დამოკიდებული. თანდაყოლილი ადრენოგენიტალური სინდრომის დროს მიმართავენ ოპერაციულ ჩარევას - კვეთენ კლიტორს და აკეთებენ საშოს ხელოვნურ შესასვლელს.
ადისონის დაავადება

ადისონის დაავადება — თირკმელზედა ჯირკვლის პირველადი ქრონიკული უკმარისობა. მას საფუძვლად უდევს თირკმელზედა ჯირკვლის ქერქოვანი შრის დესტრუქცია (სტრუქტურის დარღვევა), რომელსაც თირკმელზედა ჯირკვლის ჰორმონების - გლუკოკორტიკოიდების (კორტიზოლის) და მინერალკორტიკოიდების (ალდოსტერონის) - წარმოქმნის დაქვეითება მოჰყვება.

100-დან 80 შემთხვევაში ადისონის დაავადება თირკმელზედა ჯირკვლის აუტოიმუნურ დაზიანებას უკავშირდება. ხშირია თირკმელზედა ჯირკვლის ტუბერკულოზური დაზიანებაც. სხვა მიზეზებს შორის აღსანიშნავია მეტასტაზური კიბო, სიფილისი, სარკოდიოზი, ამილოიდოზი, ჰემაქრომატოზი, სოკოვანი ინფექცია. დაავადებას (თუმცა იშვიათად) საფუძვლად შეიძლება დაედოს თირკმელზედა ჯირკვალში სისხლის ჩაქცევა ორსულობის, ინფექციის, ტრავმის, ქირურგიული ოპერაციების დროს.

დაავადება თანდათან ვითარდება. თანდათან ვითარდება ძლიერი სისუსტე, სწრაფი დაღლა, წონის კლება, ანორექსია, გულისრევა, ღებინება, დიარეა, მუცლის, კუნთებისა და სახსრების ტკივილი, ამენორეა (მენსტრუაციული ციკლის შეწყვეტა).

სიმპტომები და მიმდინარეობა
მოყავისფრო-ბრინჯაოსფერი პიგმენტაცია კანისა და ლორწოვანი გარსის იმ ადგილებში, რომლებიც სინათლის ზემოქმედებას განიცდის: სახეზე, კისერზე, ხელის მტევნებზე. პიგმენტაცია ძლიერდება იდაყვების, იღლიების, საზარდულის, ნაწიბურების მიდამოშიც. ყავისფერი ლაქები ჩნდება ღრძილებზე, ენაზე, ტუჩებზე, ლოყის შიგნითა, ლორწოვან ზედაპირზე;
არტერიული ჰიპოტენზია

გულის ზომების შემცირება;
ნერვულ-ფსიქიკური დარღვევები - პარესთეზია, კრუნჩხვა, მეხსიერების დაქვეითება, აგზნებადობა, დეპრესია;
ჰიპოგლიკემია;
იღლიებსა და ბოქვენზე თმიანობის შემცირება, განსაკუთრებით - ქალებში.

დაავადება უფრო ძლიერად ვლინდება ინფექციის, ტრავმის, ორსულობის, სტრესული ზემოქმედების დროს. მოსალოდნელია, განვითარდეს თირკმელზედა ჯირკვლის მწვავე უკმარისობა - ე. წ. ადისონის კრიზი. მისთვის დამახასიათებელია მუცლის ძლიერი ტკივილი, გულისრევა, ღებინება, ცხელება, ჰიპოგლიკემია, არტერიული წნევის მკვეთრი დაცემა, სისუსტე.

დიაგნოსტირება
ჩივილებსა და ობიექტურ გამოვლინებებთან ერთად დიდი მნიშვნელობა აქვს თირკმელზედა ჯირკვლის ქერქის გამოკვლევას. აუცილებელია სისხლის საერთო და ბიოქიმიური ანალიზი, რათა დადგინდეს სისხლის პლაზმაში თირკმელზედა ჯირკვლის ჰორმონების დონე. საჭიროა თირკმელზედა ჯირკვლის რენტგენოლოგიური კვლევა და კომპიუტერული ტომოგრაფია.

მკურნალობა
მკურნალობა ეფუძნება ჩანაცვლებით თერაპიას გლუკოკორტიკოიდებისა და მინერალკორტიკოიდების კომბინაციით. აქტიური და ადეკვატური თერაპიის შემთხვევაში პროგნოზი საიმედოა. მკურნალობის შემდეგ უმრავლესობა ცხოვრების ჩვეულ რიტმს უბრუნდება.
აბანტი (მრავალმნიშვნელოვანი)

სიტყვა აბანტი შეიძლება აღნიშნავდეს:

გეოგრაფია:

აბანტი — ტბა თურქეთში;
აბანტი — მდინარე მცირე აზიაში.

მითოლოგია:
აბანტი (მითოლოგია) — რამდენიმე პერსონაჟის სახელი ბერძნულ მითოლოგიაში;
აბანტი — არგოსის მეთორმეტე მეფე ბერძნულ მითოლოგიაში.

ხალხები:
აბანტები — კუნძულ ევბეას უძველესი მცხოვრებნი;
აბანტები — ერთ-ერთი პელაზგური ტომი.
აბანტები

აბანტები — თრაკიელთა ამაყი და მამაცი ტომი, ფეხმარდი და გრძელთმიანი შუბოსნები, იონელთა ნაწილი, მათი მოკავშირენი, ველურნი და შეუპოვარნი: უძველეს წარსულშივე ფოკიიდან კუნძულ ევბეაზე გადასახლდნენ და ისე გაძლიერდნენ, რომ ტროას ომში აქაველებს 40 გემით მიაშველეს თავიანთი მეომრები. აბანტების ბელადს ელეფენორს, ქალკოდონტის ძეს, თეზევსის შვილებიც შეუერთდნენ. ომის დამთავრების შემდეგ, ბერძენთა ძნელბედობა მათაც გაიზიარეს: ტალღებმა კერავნიის კლდეებს მიანარცხეს მათი რვა გემი. თვით ელეფენორმა, ოდესღაც ელენეს ხელის მაძიებელმა გმირმა, ტროაში ჰპოვა სამარე, გადარჩენილმა აბანტებმა კი იონიაში ქალაქი ააშენეს.
აბანტი

ეს სტატია არგოსის მეფის შესახებაა, იგივე სახელის მქონე სხვა პერსონაჟებისთვის იხილეთ: აბანტი (მითოლოგია)

აბანტი, აბასი — არგოსის მეთორმეტე მეფე, ეგვიპტოსის ვაჟის ლინკევსისა და დანაიდ ჰიპერმნესტრას შვილი, არგონავტ იდმონის მამა, რომელსაც არგოსის მეფეები — აბანტიდები თავიანთ მამამთავრად თვლიდნენ. ცნობილია უფრო დანაოსის ჯადოსნური ფარით, რაც მისი პაპის ნაანდერძევი იყო, მერე ლინკევსმა აჩუქა აბანტს.

როდესაც დანაოსის ასულებმა — დანაიდებმა ქორწილის ღამეს საქმროები დახოცეს, 50 ძმიდან მხოლოდ ლინკევსი გადარჩა. როდესაც მერე ლინკევსისა და დანაიდ ჰიპერმნესტრას შვილმა აბანტმა (აბასმა) თავის მამას დანაოსის სიკვდილი პირველმა აუწყა (საიდანაც ჩანს, რომ ის ლინკევსს არ მოუკლავს, თუმცა ერთი ვერსია სწორედ ამას ამბობს: მოკლა და არგოსის ტახტი წაართვაო), გახარებულმა ლინკევსმა შვილს აჩუქა დანაოსის ფარი, რასაც ის ძალა ჰქონდა, რომ ამბოხებულ ხალხს აწყნარებდა. აბანტმა ის თავის ქალაქში ჰერას ტაძარში დაჰკიდა და ქალღმერთს ჰერას სადღესასწაულო ასპარეზობა გაუმართა. მოუსვენერმა გმირმა არკადიელი ნიმფა აგლაია შეირთო, ფოკიდაში თავისი სახელობის ქალაქი აბაი ააშენა, თესალიაში კოლონია შექმნა, კუნძული ევბეა დაიპყრო და თავისი ქვეშევრდომი აბანტების ტომი ამ კუნძულზე დაასახლა. ზოგი ვერსიით, პოსეიდონის ან ქალკონის და ნიმფა არეთუზას შვილია, აკრისიოსის, პროიტეს, კანეთოსის და ეიდიომენეს მამა, კანთოსის და დანაეს პაპა, პერსევსის პაპის მამა (აბანტი-აკრისიოსი-დანაე-პერსევსი). მას შემდეგ დაწესდა არგოსში ფარის ჩუქება. აბანტს ჰყავდა ტყუპი — აკრისიოსი და პროიტე, დედის მუცლიდანვე შეურიგებელი მოქიშპე ძმები. აკრისიოსმა სულაც განდევნა პროიტე. ამ უკანასკნელმა ლიკიაში მეფე იობატის (ამფიანაქსის) ასული სთენებოია შეირთო, სიმამრის ჯარი მოიყვანა და ქალაქი ტირინთო გააშენა, ძმა კი არგოსს დასჯერდა. დანაოსის, ლინკევსის და ჰიპერმნესტრას საფლავებს არგოსის საბაზრო მოედანზე უჩვენებდნენ გამვლელ-გამომვლელს.
ჰესტია

ჰესტია — ოჯახის ცეცხლის, კერიის ქალღმერთი ბერძნულ მითოლოგიაში. კრონოსის და რეას ასული. ზევსის, პოსეიდონის, ჰადესის, ჰერასა და დემეტრეს და. ბერძენთა კერიის, კერაზე ანთებული ცეცხლისა და ოჯახის მფარველი ქალწული ქალღმერთი, აგრეთვე სახელმწიფო კერისა, — ძალზედ მნიშვნელოვანი და თავისებური კეთილი ღვთაება, ბერძენთა წმინდა საფიცარი, რომელსაც უმანკოებით ათენა და არტემიდე თუ შეედრებიან.

ბევრს ეცადნენ აპოლონი და პოსეიდონი, რომ ცოლად შეერთოთ, მაგრამ სტიქსი დაიფიცა, ბოლომდე ქალწულად დავრჩებიო. ზევსმა დაასაჩუქრა პატივით, რომ ყოველ კერასთან გამორჩევით სცენ თაყვანი და სადილის წინ მსხვერპლი შესწირონ ან უძღვნან რაიმე. ჯერ მისი იყო წმინდა ძღვენი, სადილის წინ და მერე მისაძღვნელი, ამას გარდა ყველა სხვა ღვთაების ტაძარშიც პატივს სცემდნენ, როგორცც კერიის მფარველს, ოჯახის ქომაგს, მშვიდობისა და სიამტკბილობის ქალღმერთს, ზევსთან ერთად შესთხოვდნენ წყალობას. ჰომეროსს ორი ჰიმნი აქვს მიძღვნილი. მისი თქმით, ქალწული ჰესტია ისართმტყორცნელ აპოლონის ღვთაებრივ სახლს იცავს პითონში, და შესთხოვს, მეც შემეწიეო.

ერთ-ერთი ვარაუდით, მიიჩნევა, რომ ჰესტიას კულტი ფართოდ გავრცელდა რომში, სადაც მას ვესტა ეწოდა, თუმცა ეს მოსაზრება სადავოა.

ასტრონომიაში
მის პატივსაცემლად 1857 წელს ნაპოვნ ასტეროიდს დაარქვეს სახელი — (46) ჰესტია.
აბდეროსი

აბდეროსი — ბერძნულ მითოლოგიაში ჰერმესის ვაჟი, ჰერაკლეს საყვარელი პიროვნება.

ჰერაკლემ მოსტაცა თრაკიის მეფე დიომედეს მძვინვარე, კაცისმჭამელი ულაყები და მოსავლელად მისცა აბდეროსს. ულაყებმა აბდეროსი დაგლიჯეს. ამ ამბით შეწუხებულმა ჰერაკლემ აბდეროსის დაღუპვის ადგილას გააშენა მისი სახელობის ქალაქი აბდერა.
საბჭოთა ოკუპაციის მუზეუმი

საბჭოთა ოკუპაციის მუზეუმი — საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შემადგენლობაში შემავალი ერთ-ერთი მუზეუმი, რომელიც დაარსდა 2006 წლის 26 მაისს, თბილისში. მუზეუმი დაფუძნდა საქართველოს პრეზიდენტის მიხეილ სააკაშვილის და პარლამენტის წევრის ნიკოლოზ რურუას ინიციატივით. მუზეუმში დაცულია დამოუკიდებელი საქართველოს ბოლშევიკური რუსეთის მიერ ოკუპაცია-ანექსიისა (1921 წლის თებერვალი-მარტი) და ანტისაოკუპაციო, ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის (1921-1990) ისტორიის ამსახველი მნიშვნელოვანი დოკუმენტური და ფოტომასალა, აგრეთვე, აღნიშნული მოძრაობის თვალსაჩინო მოღვაწეთა მემორიალური ნივთები და მათ მოღვაწეობასთან დაკავშირებული მასალა. ამასთან, მნიშვნელოვანია 1920-იან-1940-იანი წლების "წითელი ტერორის" დროს დახვრეტილ და გადასახლებულ მამულიშვილთა სიები, ქართული ეკლესიის და სასულიერო მოღვაწეთა სასტიკი დევნის შესახებ დოკუმენტური მასალა და ა.შ. აღსანიშნავია იმ ვაგონებიდან ერთ-ერთი, რომლებშიც 1924 წელს შორაპანში დახვრიტეს აღნიშნული წლის აგვისტოს ეროვნული აჯანყების მონაწილენი. მუზეუმის დარბაზში წარმოდგენილია, აგრეთვე, ინსტალაციები და ციხის 6 კარი.

მუზეუმის დიზაინის ავტორები არიან ხათუნა ოჩიაური, გიორგი ჯაოშვილი, ირაკლი ზაუტაშვილი და დავით ცხადაძე.

ამჟამად ექსპოზიცია მოიცავს 3000-ზე მეტ ექსპონატს. ექსპოზიცია აღჭურვილია 8 მონიტორით, რომლებიც პერიოდების მიხედვით გადმოსცემს ანტისაოკუპაციო მოძრაობასთან დაკავშირებულ დოკუმენტურ კადრებს. გარდა ამისა, მუზეუმში დაცულია სხვა დიდძალი მასალა, რომლის საფუძველზეც იქმნება მუზეუმის საარქივო ფონდი. მუზეუმში წარმოდგენილი საარქივო და ფოტო მასალა მოპოვებულ იქნა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საარქივო სამსახურის ყოფ. "უშიშროების კომიტეტის" (სუკ-ის) საარქივო ფონდიდან, ყოფ. "პარტარქივიდან", საქართველოს ეროვნული არქივის ახალი და უახლესი ისტორიისა და საისტორიო სახელმწიფო არქივებიდან, კინო-ფოტო-ფონო დოკუმენტების სახელმწიფო არქივიდან, საქართველოს პარლამენტის ილია ჭავჭავაძის სახელობის ეროვნული ბიბლიოთეკის საარქივო ფონდიდან, ეროვნული არქივის სხვა ფონდებიდან და არაერთი კერძო არქივიდან. ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობასთან და ამ მოძრაობის მოღვაწეებთან დაკავშირებული დოკუმენტების, ფოტოებისა და მემორიალური ნივთების მოძიება პერმანენტულ ხასიათს ატარებს.

ცალკე აღნიშვნის ღირსია მუზეუმში შემუშავებული საგანმანათლებლო პროგრამა, რომელიც ეძღვნება საქართველოს ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ცალკეულ მნიშვნელოვან მოვლენებს და ქვეყნის სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობისთვის მებრძოლ გმირებს. მუზეუმის ეგიდით დაგეგმილია თემატური კრებულების გამოცემა. 2007 წელს მუზეუმმა ქართულ და ინგლისურ ენებზე გამოსცა აშშ-ის კონგრესის მიერ 1954 წელს მომზადებული სპეციალური ანგარიში "კომუნისტური გადატრიალება და საქართველოს ოკუპაცია".

მუზეუმის ეგიდით ტარდება თემატური სამეცნიერო სესიები. მუზეუმი აქტიურად თანამშრომლობს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრთან, ტელეკომპანია "საქართველო"–სთან და სხვა ორგანიზაციებთან.

მუზეუმთან შექმნილია საქართველოს ეროვნულ–განმათავისუფლებელი მოძრაობის ისტორიის არქივი, რომლის შევსება–სრულყოფას აქვს პერმანენტული ხასიათი.

2006–2008 წლებში მუზეუმს განაგებდა დავით ცხადაძე.
შუშანიკ კურღინიანი

შუშანიკ კურგინიანი (დ. 18 აგვისტო, 1876 — გ. 24 ნოემბერი, 1927) — სომეხი პოეტი, რომელსაც საკუთარი სიცოცხლის პერიოდში აღიარება არ ჰქონია. მიუხედავად იმისა, რომ თავად სოციალისტი იყო და მრავალი ლექსი მიუძღვნა მუშათა აჯანყებას, საბჭოთა პერიოდში ის დაუფასებელი დარჩა. ამჟამად ის თითქმის უცნობია და არ მოიხსენიება სომხეთის ლიტერატურაში. მიუხედავად ამისა, ის იყო პირველი რევოლუციონერი პოეტი ქალი სომხურ ლიტერატურაში.
ჟან ბოდრიარი

ჟან ბოდრიარი ( დ. 29 ივლისი, 1929 — გ. 6 მარტი, 2007) — ფრანგი კულტუროლოგი, ფილოსოფოსი, პოლიტიკური მიმომხილველი და ფოტოგრაფი. მის ნაშრომებს პოსტმოდერნიზმს და პოსტსტრუქტურალიზმს მიაკუთვნებენ.

ბოდრიარის ნაშრომებში გვერდიგვერდაა ფილოსოფია, სოციოლოგია და იდიოსინკრეტული კულტურული მეტაფიზიკა, რომელიც ჩვენი დროის ყველაზე მნიშვნელოვან მოვლენებს აანალიზებს. ბოდრიარს, რომელიც მკაცრად აკრიტიკებდა თანამედროვე საზოგადოებას, კულტურას და აზროვნებას, ხშირად ფრანგული პოსტმოდერნული თეორიის მამამთავრად მიიჩნევენ. მას გამოქვეყნებული აქვს 30-ზე მეტი წიგნი. ბოდრიარი თანამედროვეობის თითქმის ყველა მნიშვნელოვან მოვლენას თუ ტენდენციას ეხმაურებოდა, მათ შორის სქესებს, რასებს და კლასებს შორის საზღვრების გაუქმებას; ხელოვნების და ესთეტიკის დანიშნულების შეცვლას თანამედროვე მომხმარებლურ, მედია და მაღალი ტექნოლოგიების საზოგადოებაში; პოლიტიკაში, კულტურასა და ადამიანთა ცნობიერებაში ფუნდამენტურ ცვლილებებს; და ახალი მედიების, ინფორმაციისა და კიბერტექნოლოგიების გავლენას ხარისხობრივად სრულიად განსხვავებული საზოგადოებრივი წესრიგის ჩამოყალიბებაზე, რამაც ადამიანების და საზოგადოებრივი ცხოვრების ძირეული ცვლილებები გამოიწვია.
სტივენ გრინბლატი

სტივენ გრინბლატი ( დ. 7 ნოემბერი, 1943) — ამერიკელი ლიტერატურის კრიტიკოსი, თეორეტიკოსი და სწავლული. ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორი, ამერიკის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის (1987), ამერიკის ფილოსოფოსთა საზოგადოებისა (2007) და ამერიკის ხელოვნებისა და ლიტერატურის აკადემიის წევრი (2008). პულიცერისა (2012) და ჰოლბერგის საერთაშორისო მემორიალური პრემიის ლაურეატი (2016).

სტივენ გრინბლატს ახალი ისტორიზმის ერთ-ერთ ფუძემდებლად მიიჩნევენ. ახალი ისტორიზმის კრიტიკულ პრაქტიკას თავად გრინბლატი „კულტურის პოეტიკას“ უწოდებს. მისმა ნაშრომებმა დიდი გავლენა მოიპოვა 1980-იანი წლების დასაწყისიდან. გრინბლატი არის ავტორი და რედაქტორი არაერთი წიგნის, რომლებიც ახალი ისტორიზმის, კულტურის კვლევის, რენესანსის შესწავლის და შექსპიროლოგიის საკითხებს ეძღვნება. მისი ყველაზე პოპულარული ნაშრომია შექსპირის ბიოგრაფია — „ნება სამყაროში“, რომელიც „ნიუ იორკ ტაიმსის“ ბესტსელერების სიაში 9 კვირის განმავლობაში ირიცხებოდა.
ჟილ დელეზი

ჟილ დელეზი , (დ. 18 იანვარი, 1925 — გ. 4 ნოემბერი, 1995) — საუკუნის დასასრულის ფრანგი ფილოსოფოსი. 1960-იანი წლებიდან გარდაცვალებამდე, დელეზმა არაერთი მნიშვნელოვანი ნაშრომი დაწერა ფილოსოფიის, ლიტერატურის, კინოს და სახვითი ხელოვნების შესახებ. მისი ყველაზე პოპულარული ნაშრომია წიგნი „კაპიტალიზმი და შიზოფრენია: ანტი-ოიდიპოსი“, რომელიც მან ფელიქს გვატარისთან ერთად დაწერა.
ირაკლი ფირცხალავა

ირაკლი ფირცხალავა ან ირაკლი (; დ. 13 სექტემბერი, 1977, მოსკოვი) — რუსეთში მოღვაწე ქართული წარმოშობის მომღერალია. თავისი კარიერის განმავლობაში, მან ძალები რამდენიმე ჟანრში მოსინჯა, თუმცა ამჟამად სიმღერები მისი რეპერტუარიდან პოპ სტილშია შესრულებული. გამოშვებული აქვს სამი სოლო ალბომი.

ადრეული წლები
ირაკლის დედა - ნანა ფირცხალავა ზრდიდა. ბავშვობაში მან 5 სკოლა გამოიცვალა და სწავლობდა სპორტულ სკოლა-ინტერნატში ფრანგული განხრით. ბავშვობიდანვე ირაკლი ფეხბურთელობაზე ოცნებობდა, მაგრამ დედის დაჟინებული სურვილით, 5 წლის ასაკში მუსიკალურ სკოლაში ჩაირიცხა. თუმცა, ბავშვობის ოცნებამ გაიმარჯვა და 13 წლის ასაკში მან მიატოვა მუსიკალური სასწავლებელი და 2 წელი საფეხბურთო კლუბ "ლოკომოტივში" ვარჯიშობდა. მოგვიანებით, ირაკლი მიხვდა, რომ წარმატებული საფეხბურთო კარიერის შესაქმნელად უკვე ძალიან დიდი იყო და იმის გააზრებით, რომ ის მუდმივად მეორე შემადგენლობაში ითამაშებდა, დატოვა საყვარელი კლუბი.

პირველი ნაბიჯები მუსიკაში
ბავშვობაში, მუსიკალურ სკოლაში სწავლას უშედეგოდ არ ჩაუვლია. 16 წლის ასაკში ირაკლი პირველ სიმღერას წერს პროფესიონალურ ხმის ჩამწერ სტუდიაში. ამავე დროს, ის სერიოზულად ინტერესდება ჰიპ-ჰოპ მუსიკით.
მოკშა

მოკშა (სანსკ. ो् ”გათავისუფლება”) — ცნება ინდუიზმსა და ბუდიზმში, ატმანის (სულის) გათავისუფლება ამქვეყნიური ბუნებისაგან (მაია, პრაკრიტი, სამსარა) და მასზე მიჯაჭვულობისგან, განსხივოსნება.
მოკშა სულის განვითარების ოთხი სტადიიდან ბოლოა - ართას, დჰარმას და კამას შემდეგ. მისი მიღწევისას ატმანი წყვეტს კავშირს დაბადებების სპირალისებურ წრესთან და უზენაეს სულს - ბრაჰმანს უბრუნდება.
სიუზენ ზონტაგი

სიუზენ ზონტაგი (; ნამდვილი სახელი: სიუზენ როზენბლატი; დ. 16 იანვარი, 1933 - გ. 28 დეკემბერი, 2004) — ამერიკელი ესეისტი, რომანისტი, ინტელექტუალი, კინორეჟისორი და აქტივისტი.

ზონტაგი ნიუ-იორკში ცხოვრობდა მას შემდეგ, რაც 1959 წელს მეუღლეს, მოაზროვნე ფილიპ რიფს გაშორდა. მისი ესეების პირველი კრებული ”ინტერპრეტაციის წინააღმდეგ” 1966 წელს გამოვიდა. მას მოჰყვა 1969 წელს გამოცემული წიგნი ”რადიკალური ნების სტილები” და 1980 წელს გამოსული ”სატურნის ნიშნით”. მას განსაკუთრებით აინტერესებდა ევროპული კინემატოგრაფი, ფოტოგრაფია, ევროპელი მწერლები და ფილოსოფოსები.

ზონტაგი ხშირად წერდა მაღალი და დაბალი ხელოვნების გადაკვეთის შესახებ. ათეული წლების განმავლობაში, იგი წერდა რომანების, ფილმების და ფოტონამუშევრების შესახებ. რამდენიმე წიგნში იგი წერდა კულტურის დამოკიდებულებაზე ავადმყოფობის მიმართ. უკანასკნელ არამხატვრულ ნაწარმოებში „სხვათა ტკივილის შესახებ“ ის იკვლევდა ხელოვნებასა და ფოტოგრაფიას ზნეობრივი თვალსაზრისით.