iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გმირთა მოედანი

გმირთა მოედანი (ყოფ. საბჭოთა კავშირის გმირთა მოედანი) — მოედანი თბილისში, მთაწმინდის რაიონსა და საბურთალოს რაიონში (ვერა, საბურთალო). თამარ მეფისა და კონსტანტინე გამსახურდიას გამზირებს, ვარაზისხევისა და მერაბ კოსტავას ქუჩებს შორის.

1935 წლის 23 დეკემბერს ტფილისის საბჭოს გადაწყვეტილებით, თბილისის ზოოპარკის მიმდებარე ახალ მოედანს, რომელიც წარმოიქმნა სანაპირო ახალი გზის, ჩელიუსკინელების ქუჩისა და ვარაზისხევის ქუჩების შეერთების შედეგად — „საბჭოთა კავშირის გმირების მოედანი“ ეწოდა. სახელი დაერქვა საბჭოთა კავშირის პირველი გმირების (წოდება შემოიღეს 1934 წელს), გემ „ჩელიუსკინის“ ეკიპაჟის გადამრჩენი მფრინავების პატივსაცემად. მდებარეობს მდინარე ვერის ხეობაში, იქ, სადაც ადრე ცნობილი ვერის ბაღები იყო. ძველი ნაგებობებიდან მოედნის ფარგლებში შემორჩენილი იყო საუკუნის ბრტყელი, ე. წ. ქართული აგურით ნაშენი ხიდის ნაშთი. საუკუნის ბოლოს აქ თავდებოდა ქალაქი და იწყებოდა საქართველოს სამხედრო გზა. - საუკუნეების მიჯნაზე გმირთა მოედნის ტერიტორია ითვლებოდა თბილისელ მოქეიფეთა საყვარელ ადგილად, სადაც მრავლად იყო პატარა სამიკიტნოები სახელებით: „ფანტაზია“, „ედემი“, „რასსვეტი“, „ნუ უეზჟაი, გოლუბჩიკ მოი“.

გმირთა მოედანი ქალაქის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სატრანსპორტო კვანძია. 1935 წელს, მოედნის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთით არსებული კლდოვანი ბორცვის გაჭრის შემდეგ, წარმოიქმნა ჩელიუსკინელების ქუჩა (ახლანდელი თამარ მეფის გამზირი) და მის გაგრძელებაზე აიგო ხიდი (ახლანდელი თამარ მეფის ხიდი). 1957 წელს მოედნის სამხრეთ მონაკვეთში ვარაზისხევის ქვედა ნაწილის ამოვსების შედეგად წარმოიქმნა ვარაზისხევის ქუჩა, კიდევ ერთი მძლავრი განივი სატრანსპორტო მაგისტრალი, რომელიც ჩამოდის გმირთა მოედანზე და თამარ მეფის ხიდითა და გამზირით უკავშირდება მტკვრის მარცხენა სანაპიროს, დავით აღმაშენებლის გამზირსა და ვაგზლის მოედანს.

1927 წელს მოედნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში განთავსდა ზოოლოგიური პარკი. მოედანზე გამოდის 11-სართულიანი კოშკურა (1939, არქიტექტორი ), ხოლო ბორცვზე აღმართულია ცირკის შენობა (1942, არქიტექტორები: ნ. ნეპრინცევი, ს. სატუნცი, ვ. ურუშაძე). 70-იან წლებში, განტვირთვის მიზნით, მოხდა მოედნის რეკონსტრუქცია (არქიტექტორი კ. ნახუცრიშვილი), აშენდა საკმაოდ მოზრდილი კომპლექსის ნაწილი — მიწისქვეშა სატრანსპორტო გვირაბი და გადასასვლელი ფეხით მოსიარულეთათვის. 2003 წლის 27 სექტემბერს მოედანზე გაიხსნა საქართველოს ერთიანობისათვის ბრძოლაში დაღუპულ გმირთა მემორიალი. დაღუპულთა ხსოვნას ეძღვნება ქანდაკება „ამაღლება“ (მოქანდაკე გ. შხვაცაბაია).
ყარაყოისუ

ყარაყოისუ — მდინარე რუსეთში დაღესტანში, მდინარე ავარსკის ყოზუს მარჯვენა შენაკადი. ის მიედინება შაროდინის, გუნიბსის და გერგელსის რაიონებში.

გეოგრაფია
მდინარე ყარაყოისუ წარმოიქმნება დიულტი-დაგის ქედის ფერდობზე, ხალახურკაცის უღელტეხილის ჩრდილო-დასავლეთით 0.9 კილომეტრში. მიედინება ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიმართულებით.

მდინარის სიგრძე 93 კილომეტრია, წყალშემკრები ფართობი 3720 კმ², მისი საშუალო სიმაღლე 2260 მ. მდინარის აუზის უმეტესი ნაწილი (80%) მდებარეობს 1500 მეტრზე მაღლა. მდინარის ზედა ნაწილში მდებარეობს დაღესტნის ბუნებრივი ძეგლი - ჩირქალიუს ჩანჩქერი. მთლიანი სიმაღლე 30 მეტრამდეა.

ძირითადად წვიმის წყალი მონაწილეობას იღებს მდინარის კვებაში. მდინარის ძირითადი ეტაპებია გაზაფხული-ზაფხული წყალდიდობა და ზამთრის დაბალი წყლის სეზონი.

რიზორის შესართავიდან წითელ ხიდამდე (სოფელ გუნიბიდან 5 კილომეტრით), მდინარე ქმნის ღრმა ვიწრო ხეობებსა და კანიონებს, ამ მონაკვეთში მდინარის მთლიანი ვარდნა 80 მეტრამდეა.

წყალშემკრებლის მნიშვნელოვანი ნაწილი შედგება თიხის ნაშალისგან, ქვიშისაგან და კირქვისგან. აუზის სიგრძე ხალახურკატის უღელტეხილიდან პირდაპირ ხაზში 75 კილომეტრია, საშუალო სიგანე კი 45 კილომეტრი. ამ ადგილას წყალშემკრები მკვეთრად ასიმეტრიულია.

წალიწადის განმავლობაში ჩამონადენი წლის განაწილება ძალიან არათანაბარია. წლიური ნაკადის მოცულობიდან დაახლოებით 50-60% მოდის ზაფხულ-შემოდგომაზე, დაახლოებით 5-6% - ზამთარში. წყლის მაქსიმალური გამონადენი ყველაზე ხშირად იქმნება ივნისს-აგვისტოში, როდესაც ძლიერი ნალექი მოდის.

ბოლო პერიოდში მდინარეზე შეინიშნება საშიში ჰიდროლოგიური მოვლენები, ხშირია მდინარისგან გამოწვეული წყალდიდობები.

მისი მარჯვენა მხარე მთლიანი ფართობის 70%-ს შეადგენს. მდინარის ყველაზე მნიშვნელოვან შენაკადებს შორის შეგვიძლია განვასხვაოთ შემდეგი მდინარეები: რისორი (38 კმ), ყარა-ლაზურგუერი (32 კმ), ბეტსორი (29 კმ), ცამითაი (28 კმ) და ყოზიუ ყაზიყუმოხი (81 კმ).

ტოპონიმი
სახელი „კოისუ“ მიიღო თურქულიდან (კუმიკი) „კოი სუვ“ - ცხვრის წყალი და „კარა“ კი ნიშნავს შავ ფერს.

ეკონომიკა
მდინარის წყალი გამოიყენება სოფლებისა და მინდვრების წყალმომარაგებისა და სარწყავად. მდინარეზე აშენდა 2 ჰიდროელექტროსადგური: გერგებსკაია (დაღესტნის ჰიდროელექტროსადგური, 1940 წელს) და გუნიბსკაია (2005 წელს). რუსეთის გარემოს დაცვის სამინისტროს მიხედვით, იგი მიეკუთვნება დასავლეთ კასპიის აუზის ოლქს.
იალბუზისპირეთის ეროვნული პარკი

იალბუზისპირეთის ეროვნული პარკი — ევროპის უმაღლესი მწვერვალის, იალბუზის (5642) ირგვლივ მდებარე ეროვნული პარკი. ციცაბო ხეობების იზოლაციის გამო ეროვნული პარკი ენდემიზმისა და ბიომრავალფეროვნების მაღალი მაჩვენებლებით გამოირჩევა. პარკი კავკასიონის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს, ერთ-ერთია კავკასიის რეგიონის 22 ეროვნული პარკიდან და რეგიონის 1.8%-ს ფარავს. პარკი ყაბარდო-ბალყარეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს და იალბუზისა და ზოლსკის რაიონებს მოიცავს.

ტოპოგრაფია
იალბუზისპირეთის ეროვნული პარკი ცენტრალური კავკასიონის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფერდობებზე მდებარეობს, რომელთა სიმაღლეც 1400-დან 5642 მეტრამდე მერყეობს. ეროვნული პარკის რელიეფი მოიცავს მწვერვალებს, მყინვარებს, ქედებს, ლავურ ნაკადებს, ტბების აუზებსა და ტყეებს. პარკის დასავლეთ საზღვარზე, ყარაჩაი-ჩერქეზეთის რესპუბლიკის საზღვართან იალბუზი მდებარეობს. პარკის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე მალკა და მდინარე ბაქსანი, რომელიც იალბუზს აღმოსავლეთით ჩამოუდის. პარკის სამხრეთი საზღვარი საქართველოს რესპუბლიკის საზღვართან გადის. დაახლოებით 155 კმ², პარკის 15.3% მყინვარებსა დამუდმივ თოვლიან საფარს უკავია.

ეკორეგიონი და კლიმატი
ეროვნული პარკი კავკასიის შერეული ტყეების ეკორეგიონს მიეკუთვნება და მსოფლიოში ბიომრავალფეროვნებით გამორჩეული ეკორეგიონია. ბიომრავალფეროვნებას ზიმაღლებრივი ვარიაციები და ეკოლოგიური ზონები განსაზღვრავს.

კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით იალბუზისპირეთი არქტიკულ კლიმატურ სარტყელშია. ამ სარტყელში წელიწადში სულ ცოტა ერთი თვე ისეთია, როცა საშუალო თვიური ტემპერატურა საკმარისია თოვლი დასადნობად (0 ° (32 °)), მაგრამ არცერთი თვის საშუალო ტემპერატურ არ აღემატება 10 °-ს (50 °).

ფლორა და ფაუნა
პარკის ყველაზე დაბალ ადგილებში ძირითადად წიწვოვანი ტყეებია, განსაკუთრებით ფიჭვი. ჭაობიან და სველ ადგილებში ველური ჟოლო, მოცხარი და ხურტკმელი ხარობს. ზემო სარტყელში ფართოფოთლოვანი ხეები, ხოლო სუბ-ალპურ სონაში ბუჩქები ხარობს. ალპური მდელოებზე მაღლა თოვლიანი და კლდოვანი რელიეფია.

ტყის ძუძუმწოვართა შორის აღსანიშნავია სტეპების მგელი, ევროპული ჯაკალი, წითელი მელა, გარეული ღორი და სირიული ყავისფერი ღორი.

ტურიზმი
ეროვნული პარკი სამთო სპორტის - თხილამურებით სრიალის, ლაშქრობისა და კლდეზე ცოცვის ცენტრია. პარკის ტერიტორიაზე კემპინგის, სახმელეთო ტრანსპორტის ტურებისა და ეკო-ტურების მოწყობაა შესაძლებელი. ტურიზმის განვითარებისთვის პარკის ტერიტორიაზე საჭირო ობიექტებია მოწყობილი (პარკის აზღვრებში ექვსი პატარა დასახლებაა მოწყობილი). პარკი ქალაქ ნალჩიკიდან 90 კმ-ში მდებარეობს.
ჰეიდარ ალიევის პარკი (განჯა)

ჰეიდარ ალიევის პარკი კომპლექსი — უდიდესი უბრანული პარკი ქალაქ განჯაში, აზერბაიჯანში. მოიცავს 450 ჰექტარ ტერიტორიას. პარკის საზღვრებში ათასობით ხესთან ერთად მოქცეულია შადრევნები დეკორატიული ბაღის ნაკვეთები, ამფითეატრი, „ტრიუმფალური თაღი“, ახალგაზრდული ცენტრი, ჰეიდარ ალიევის ცენტრი, თანახმედროვე ხელოვნების მუზეუმი, ჩანჩქერი და ხელოვნური ტბა. პარკი-კომპლექსი 2014 წელს გაიხსნა.

ისტორია
პარკი თავდაპირველად 1979 წელს გაიხსნა, როგორც „მემორიალური პარკი“. კომპლექსს „ჰეიდარის პარკი“ 1980 წელს ეწოდა, როდესაც განჯას აზერბაიჯანის სსრ-ის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი, შემდეგში კი, აზერბაიჯანის პრეზიდენტი, ჰეიდარ ალიევი ესტუმრა და პარკში ჭადრის ხეები დარგო.

2014-2014 წლებში პარკის რეკონსტრუქცია განახორციელეს. რეკონსტრუქციის პერიოდში ამფითეატრი, „ტრიუმფალური თაღი“, ახალგაზრდული ცენტრი, ჰეიდარ ალიევის ცენტრი, თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი, ბავშვთა გასართობი სივრცე და ხელოვნური ტბა აშენდა. კომპლექსი 2014 წელს გაიხსნა.

აღწერა
პარკის ტერიტორიაზე 350 000 ხე და დეკორატიული მცენარე ხარობს, მათ შორის აღმოსავლური ჭადარი, ნაძვი, ცაცხვი და ხილის ხეები. ჰეიდარ ალიევის პარკი კომპლექსი მოიცავს 17 შდრევანს, 32 დეკორატიულ ბაღის ნაკვეთს, ოთხიარუსიან ჩანჩქერსა და აზერბაიჯანელი პოეტების, მწერლებისადა საზოოგადოებრივი მოღვაწეების, მათ შორის ნიზამი განჯევის, მაჰსეთი განჯევის, მირზა შაფი ვაზეჰისა და სამედ ვურღუნის ძეგლებს. კომპლექსში დაგებულია 7 კილომეტრიანი საველოსიპედო ბილიკი, რომელიც პარკის მთელ ტერიტორიას ფარავს.

კომპლექსის მთავარი ქუჩა სიგრძეში 1400 მეტრი, ხოლო სიგანეში 53 მეტრია.

5000 ადამიანისთვის განკუთვნილი ღონისძიებების ჩასატარებლად პარკში ამფითეატრია მოწყობილი. შენობის სვეტები ეროვნული ორნამენტებითაა გაფორმებული.

2016 წლის მაისში კომპლექსში განჯის ახალგაზრდული ცენტრი აშენდა, რომელიც მიზნად ისახავს სხვადასხვა ღონისძიებაში ახლგაზრდების ჩართვას. შენობას 975 მ² ფართობი უკავიია და 3 განყოფილებას მოიცავს. პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს ბავშვთა გასართობი პარკიც, რომელიც 2015 წელს გაიხსნა.

გალერეა
კალას სახელმწიფო ისტორიულ-ეთნოგრაფიული კომპლექსი

კალას სახელმწიფო ისტორიულ-ეთნოგრაფიული კომპლექსი — მუზეუმების კომპლექსი ბაქოში, აზერბაიჯანში. კომპლექსი აერთიანებს სამ სხვადასხვა ტიპის მუზეუმს: არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის, სასახლის მუზეუმსა და სიძველეთა მუზეუმს. იმის გამო, რომ მუზეუმები ფართო ტერიტორიას მოიცავს, ადმინისტრაცია მნახველებს ტრანსპორტით მომსახურებას სთავაზობს. მუზეუმების მოსანახულებლადაზერბაიჯანულენოვანი, რუსულენოვანი, ინგლისურენოვაი, გერმანულენოვანი და ფრანგულენოვანი ტურები ეწყობა.

აღწერა
კომპლექსი 1,5 ჰექტარზეა განლაგებული და ძველი აზერბაიჯანის კედლის მხატვრობის ნიმუშებს, სამეთუნეო ნაწარმის, საყოფაცხოვრებო მოხმარების საგენბის, ძვირფასეულობის, იარაღებისსა და მონეტების კოლექციებს მოიცავს. კომპლექსში ათასობით წლის წინ აგებული 2000-ზე მეტი არქეოლოგიური და არქიტექტურული ძეგლია.

კომპლექსი 2008 წელს ჰეიდარ ალიევის ფონდის ეგიდით დაარსდა. კომპლექსი მდებარეობს კალაში, ბაქოდან 40 კმ-ის მოშორებით და რაიონის სახელს ატარებს. კალას სახელმწიფო ისტორიულ-ეთნოგრაფიული კომპლექსი აფშერონის ნახევარკუნძულის ისტორიას ეძღვნება. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად კომპლექსში ანტიკური ხანიდან მოყოლებული შუა საუკუნეებამდე ხანაში აზერბაიჯანელი ხალხის ცხოვრების სურატის დანახვაა შესაძლებელი.

კომპლექსში 243 ისტორიულ-არქიტექტურული ძეგლი (მეჩეთი, ანტიკური ხანის საცხოვრებელი სახლები, აბანოები) არის დაცული. აღმოჩენილია 400 წლის ფისტაშკის ხეები, ლეღვისა და ზეთისხილის ხეები.

2008 წელს ჰეიდარ ალიევის ფონდის ინიციატივით, არქეოლოგიური და ეთნოგრაფიული მუზეუმების კომპლექსი ღია ცის ქვეშ გაიხსნა. აფშერონის ნახევარკუნძულზე აღმოჩენილი არქეოლოგიური და არქიტექტურული ძეგლები შეაგროვეს და კომპლექსში მოუყარეს თავი.

კომპლექსში შესაძლებელია ცხვრის ძვლისა და ქვისგან დამზადებული ხელსაწყოების, ანტიური ხალიჩებისა და ხალიჩების დასამზადებლად გამოყენებული ძველი ხელსაწყოების, წინსაფრების, ტანსაცმლის, მაკრატლებისა და დანების დათვალიერებაც.

აფშერონის ნახეარკუნძულის აღმოსავლეთით არქეოლოგიური გათხრებისას აღმოაჩინეს ბრინჯაოს ხანის კლდის მხატვრობის ნიმუშები. კალას სოფელში სამი აბანოა: შორის, გუმისა და ბაირამალის აბანო. შორის აბანო სოფლის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობდა, მარილიანი ტბის მახლობლად.
აზერბაიჯანის საბაჟო ისტორიის მუზეუმი

აზერბაიჯანის საბაჟო ისტორიის მუზეუმი — აზერბაიჯანის სახელმწიფო საბაჟო კომიტეტის მუზეუმი, მდებარეობს ბაქოში, აზერბაიჯანში.

ისტორია
აზერბაიჯანის საბაჟო ისტორიის მუზეუმი 2006 წლის 23 მარტს, აზრბაიჯანის რესპუბლიკის საბაჟო კომიტეტის . 034 ბრძანებით დაარსდა. მუზეუმი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო საბაჟო კომიტეტის 15 წლისთავთან დაკავშირებით გაიხსნა. 2007 წლის 27 იანვარს საბაჟო ისტორიის მუზეუმის განყოფილება გაიხსნა.

2008 წელს აზერბაიჯანის საბაჟო ისტორიის მუზეუმი მუზეუმების საერთაშორისო საბჭოს აზერბაიჯანის ეროვნული კომიტეტის შემადგენლობაში შეიყვანეს. 2008 წლის სექტემბრიდან მუზეუმი საბაჟო მუზეუმთა საერთაშორისო ასოციაციის წევრია. 2010 წელს "" საბაჟო ისტორიის ფილიალად გადაკეთდა. აზერბაიჯანის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს თანხმობის შემდეგ „"-ს საკუთარი ფონდი და მუდმივი ექსპოზიცია აქვს.

გამოფენა
მუზეუმების კოლექციების უმრავლესობა საჯარო მოხელეებისა და იურიდიული პირების მიერ ჩაბარებულ კულტურულ, მეცნიერულ, ისტორიულ და ხელოვნების ნიმუშებს მოიცავს. სხვადასხვა დროს აღნიშნული ნიმუშები მუზეუმებს, სამეცნიერო ინსტიტუტტებსა და ბაქოს რელიგიურ ორგანიზაციებს, მეჩეთებსა და ტაძრებს გადაეცემოდა. აზერბაიჯანის საბაჟო მუზეუმის გამოფენები ძირითადად ევროკავშირის ქვეყნებში ეწყობა.

მუზეუმის კოლექცია როგორც თემატურ, ისე რეგიონულ ასპექტებზეა ფოკუსირებული. კოლექციათა უმრავლესობა საბაჟო ისტორიის ამსახველი დოკუმენტებისა და ფოტოებისგან და სხვადასხვა ოსტატის მიერ შესრულებული ნახატისაგან შედგება. მუზეუმის კოლექციები აზერბაიჯანის ისტორიის სხვადასხვა პერიოდს მოიცავს. აზერბაიჯანის საბაჟო ისტორიის მუზეუმში გამოფენილი ექსპონატები აზერბაიჯანელი საბაჟო მოხელეების კონდრაბანდული საქმიანობის წინააღმდეგ ბრძოლის გამოვლინებაა, რომელიც ეროვნული ინტერესებისა და მორალური ღირებულებების შენარჩუნებასა და დაცვას ისახავს მიზნად. 2006 წლის შემდეგ იმ სიძველეების სისტემატიზირება დაიწყო, რომელთა ქვეყნის გარეთ გატანასაც ცდილობდნენ.

საბაჟო ისტორიის მუზეუმს აქვს თანამედროვე სახვითი ხელოვნების დეპარტამენტი, რომელშიც ნახატები, ქანდაკებები, სახვითი ხელოვნების სხვა ნიმუშები და ხელსაქმის ნაწარმია წარმოდგენილი. მუზეუმში შენახულია ის ხალიჩები, აღმოსავლური ქანდაკებები, სპილენძის ნაკეთობები, ანტიკური მონეტები, ანტიკური ხატები, ძვირფასეულობა, საბრძოლო იარაღები, - საუკუნის იარაღები, ყურანისა და ბიბლიის ეგზემპლარებია შენახული, რომელთა საზღვრის გარეთ გატანასაც უკანონოდ ცდილობდნენ. აღნიშნული დეპარტამენტი აზერბაიჯანის ხელოვანთა კავშირისა და მუზეუმის ერთობლივი ძალისხმევის შედეგად შეიქმნა.

ფილატელია
ქვემოთ მოცემულია ის საფოსტო მარკები, რომლებზეც აზერბაიჯანის საბაჟო ისტორიის მუზეუმის ნიმუშებია გამოსახული.
ჰუსეინ ჯავიდის სახლ-მუზეუმი და მემორიალური კომპლექსი

ჰუსეინ ჯავიდის სახლ-მუზეუმი და მემორიალური კომპლექსი — აზერბაიჯანელი პოეტისა და დრამატურგის, ჰუსეინ ჯავიდისადმი მიძღვნილი მემორიალური მუზეუმი. მდებარეობს ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის დედაქალაქ ნახიხჩევანში, ჰუსეინ ჯავიდის მავზოლეუმის მახლობლად.

ისტორია
მუზეუმი 1981 წლის 12 ივლისს, აზერბაიჯანის მთავრობის გადაწყვეტილებით აზერბაიჯანული ლიტერატურის გამოჩენილი ფიგურის, ჰუსეინ ჯავიდის პატივსაცემად დაარსდა და ჰუსეინ ჯავიდის 100 წლისთავის იუბილეს მიეძღვნა. მუზეუმის გახსნის ცერემონია 1984 წლის 9 ივნისს გაიმართა. მუზეუმის შექმნაში აქტიურად მონაწილეობდა ჰუსეინ ჯავიდის ქალიშვილი, თურან ჯავიდი.

გამოფენა
სამუზეუმო ფონდში 9200-ზე მეტი ექსპონატია დაცული.

კვლევითი საქმიანობა
გარდა გამოფენებისა, მუზეუმი ჰუსეინ ჯავიდის შემოქმედებასაც იკვლევს. მუზეუმის ძალისხმევით შეიქმნა ჰუსეინ ჯავიდის შრომების კრებული, რომელშიც მის სახელთან დაკავშირებული ორგანიზაციების, ინსტიტუტებისა და ადგილების შესახებაცაა ინფორმაცია თავმოყრილი. ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის კულტურულ და საგანმანათლებლო დაწესებულებებში სადემონსტრაციოდ რამდენიმე მოძრავი გამოფენა შეიქმნა: „ჰუსეინ ჯავიდი და თეატრი“, „ჰუსეინ ჯავიდი და ნახიჩევანის თეატრი“, „ჰუსეინ ჯავიდის დრამატული კომპოზიცია“, „ჰუსეინ ჯავიდის სიცოცხლე და კრეატიულობა“. ჰუსეინ ჯავიდი და თეატრი“ მინსკშიც იყო გამოფენილი.

მუზეუმის პერსონალი ჰუსეინ ჯავიდის მოღვაწეობისა და შემოქმედების შესახებ ლექციებს კითხულობს და მისი ლიტერატურული მემკვიდრეობის პოპულარიზაციას უწყობს ხელს. მუზეუმში ჩამოყალიბდა „ჰუსეინ ჯავიდის პოეტური კლუბი“, რომელიც არაერთ პოეტთან, მწერალთან და მეცნეირთან აწყობს შეხვედრებს.
აბდულხალიქ ახუნდოვი

აბდულხალიქ ჰუსეინ-ოღლუ ახუნდოვი (; დ. 1863 — გ. 1950) — აზერბაიჯანელი ექიმი, პუბლიცისტი და მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1863 წელს ქალაქ ბაქოში. 1888 წელს დაამთავრა გერმანიაში ერლანგენის უნივერსიტეტი. 1893 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია დერპტის (დღ. ტარტუ) უნივერსიტეტში. იყო ბაქოში ექიმთა საზოგადოების ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

1892 წელს აბდულხალიქ ახუნდოვმა აზერბაიჯანში სამედიცინო ისტორიის შესწავლას ჩაუყარა საფუძველი. თარგმნა აბუ მანსურ ჰარავის საუკუნის ცნობილი ფარმაცევტული ენციკლოპედია სპარსულიდან გერმანულად. იყო ჟურნალის „ზანბურის“ დამფუძნებელი და გამომცემელი.

გარდაიცვალა 1950 წელს.
96 (რიცხვი)

ოთხმოცდათექვსმეტი — ოთხმოცდამეთექვსმეტე ნატურალური რიცხვი. არის ოთხმოცდათხუთმეტის მომდევნო და ოთხმოცდაჩვიდმეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 96. 96 არის ლუწი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „ოთხმოცდათექვსმეტი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ოთხი ოცი და თექვსმეტი (იგულისხმება ოთხმოცდაათზე ექვსი ერთეულით მეტი).
დაღესტნის აზერბაიჯანელები

დაღესტნის აზერბაიჯანელები — აზერბაიჯანელები, რომლებიც ცხოვრობენ რუსეთის ფედერაციის დაღესტნის რესპუბლიკაში. მათ აქვთ ეთნიკური უმცირესობის სტატუსი.

განსახლება
2010 წელს მონაცემებით, ოფიციალური რიცხვებია 130,919. არაოფიციალური შეფასებით, 200,000..
ოფიციალურად, ისინი დაღესტნის მოსახლეობის 4.50% -ს შეადგენენ.
დარუბანდის რეგიონი: რეგიონში 38 სოფელი და 2 დასახლებული პუნქტია. აზერბაიჯანელები ცხოვრობენ თითოეულ მათგანში. სოფლებიდან 16 არის მთლიანად აზერბაიჯანული და აქვს მონო-ეთნიკური შემადგენლობა. ამ სოფლების გარდა, კიდევ რვა სოფელში მოსახლეობის ნახევარზე მეტი ეთნიკური აზერბაიჯანელია.

ტაბასარანის რეგიონი: რაიონის მოსახლეობა მთლიანად სოფლისაა, რადგან რაიონში არ არის ქალაქები. უბანში 74 სოფელია. აზერბაიჯანელები ტაბასარანის რაიონის შემადგენლობაში მყოფ ბევრ სოფელში ცხოვრობენ.

რელიგია
რელიგიის თანახმად, დაღესტნის აზერბაიჯანელები არიან შიიტი მუსულმანები, ნაწილი სუნიტი მუსულმანები. დაღესტნის ტერეკემი ასევე სუნიტებს ეკუთვნოდა. საუკუნის დასასრულს ალკადარი, ჰასანმა აღნიშნა, რომ დერბენტის მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი და ულუს მაგალის რამდენიმე სოფელი მიმდევარია შიიზმის, ხოლო თერეკემის რამდენიმე სოფლის მკვიდრი მიეკუთვნება სუნიზმის.

კულტურა
აზერბაიჯანის სახელმწიფო დრამატული თეატრი გაიხსნა 1935 წელს დერბენტში.
ამერიკა (საფეხბურთო კლუბი)

ამერიკა — მექსიკური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ მეხიკოდან. ჩამოყალიბდა 1916 წლის 12 ოქტომბერს. ასპარეზობს მექსიკის საფეხბურთო ჩემპიონატის უმაღლეს დივიზიონში და ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე უფრო ტიტულოვან და პოპულარულ გუნდად მექსიკური ფეხბურთის ისტორიაში. მექსიკის ცამეტგზის ჩემპიონი და მექსიკის საფეხბურთო თასის ექვსგზის მფლობელი, მექსიკის ჩემპიონთა ჩემპიონის თასის ექვსგზის და კონკაკაფის ჩემპიონთა თასის შვიდგზის მფლობელი, კოპა ინტერამერიკანას ორგზის და კონკაკაფის გიგანტთა თასის მფლობელი.

მიღწევები
მექსიკის ჩემპიონატი
ჩემპიონი (13): 1965–66, 1970–71, 1975–76, 1983–84, 1984–85, -1985, 1987–88, 1988–89, ვერანო 2002, კლაუსურა 2005, კლაუსურა 2013, აპერტურა 2014, აპერტურა 2018
ვიცე-ჩემპიონი (9): 1959–60, 1961–62, 1963–64, 1966–67, 1971–72, 1990–91, კლაუსურა 2007, აპერტურა 2013, აპერტურა 2016
მექსიკის თასი
თასის მფლობელი (6): 1953–54, 1954–55, 1963–64, 1964–65, 1973–74, კლაუსურა 2019
ფინალისტი (3): 1944–45, 1975–76, 1990–91
მექსიკის ჩემპიონთა ჩემპიონის თასი
თასის მფლობელი (6): 1955, 1976, 1988, 1989, 2005, 2019
ფინალისტი (7): 1954, 1964, 1965, 1966, 1971, 1974, 2015
მექსიკის სუპერთასი
ფინალისტი: 2016–17
კონკაკაფის ჩემპიონთა თასი
თასის მფლობელი (7): 1977, 1987, 1990, 1992, 2006, 2014–15, 2015–16
კოპა ინტერამერიკანა
თასის მფლობელი (2): 1977, 1991
კონკაკაფის გიგანტთა თასი
თასის მფლობელი: 2001
სამხრეთ ამერიკის თასი
ფინალისტი: 2007

ცნობილი ფეხბურთელები
დირსეუ (1978–1979)
უგო სანჩესი (1992–1993)
კუაუტემოკ ბლანკო (1992–2007)
ივან სამორანო (2001–2002)
კლაუდიო ლოპესი (2004–2006)
გილიერმო ოჩოა (2004–2011, 2019)
ჯოვანი დოს სანტოსი (2019–)
ვაჟა-ფშაველას გამზირი

ვაჟა-ფშაველას გამზირი — გამზირი თბილისში, საბურთალოსა და ვაკის რაიონებში (საბურთალო). პეკინის გამზირიდან ზურაბ ანჯაფარიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 50-იან წლებში. ადრე კომინტერნის ქუჩა ერქვა.1961 წელს ვაჟა-ფშაველას სახელი ეწოდა. წარმოადგენს საბურთალოს ცენტრალურ მაგისტრალს. ოთხკილომეტრიანი გამზირი განაშენიანებულია საცხოვრებელი და საზოგადოებრივი-საყოფაცხოვრებო დანიშნულების შენობებით: საქართველოს საისტორიო არქივი, ნ. ყიშიძის სახელობის ცენტრალური საუნივერსიტეტო კლინიკა, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სასწავლო-სამეცნიერო კომპლექსი, მრავალსართულიანი საცხოვრებლები სახლები. გამზირი დასრულებულია ბუნებრივ ამფითეატრზე შეფენილი სამეცნიერო ქალაქით, რომელიც მოიცავს მრავალ სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებას, ინსტიტუტს, ლაბორატორიას.

გამზირის ორივე მხარეს, სიღრმეში, განლაგებულია საცხოვრებელი კვარტლები. გამზირზე დგას წმინდა მარიამ ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების, წმინდა ნინოსა და წმინდა ბარბარეს ეკლესიები. 1973 წელს დაიდგა ვაჟა-ფშაველას ძეგლი (მოქანდაკე გიორგი ოჩიაური, არქიტექტორები: რ. კიკნაძე, თ. მიქაშავიძე), რამაც ახალი საცხოვრებელი რაიონის განაშენიანებას თავისებური იერი მიანიჭა. გამზირზე დგას ივანე თარხნიშვილის (მოქანდაკე კონსტანტინე მერაბიშვილი) ძეგლი, დავით ბოლქვაძის (მოქანდაკე ბ. სულხანიშვილი) და არჩილ გელოვანის (მოქანდაკე მერაბ ბერძენიშვილი, არქიტექტორი გ. მოწონელიძე) ბიუსტები. გამოდის მეტროს სადგურები: „სამედიცინო უნივერსიტეტი“, „დელისი“, „ვაჟა-ფშაველა“ და „სახელმწიფო უნივერსიტეტი“. შესახვევებით უშუალოდ უკავშირდება შალვა ნუცუბიძისა და სიმონ კანდელაკის ქუჩებს. აქვს 3 შესახვევი, ჩიხი (ყოფილი განივი ქუჩა).
ალექსანდრე კარაპეტიანი

ალექსანდრე კარაპეტიანი (; დ. 23 დეკემბერი, 1987, თბილისი, საბჭოთა კავშირი) — სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით ფორვარდი. იგი ამჟამად თამაშობს რუსეთის კლუბ სოჭისა და სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში.

საკლუბო კარიერა
კარაპეტიანმა ფეხბურთის თამაში გერმანიის რეგიონალურლიგაში (მეოთხე საფეხური) დაიწყო. იგი თამაშობდა: ვეენ ვეისბადენი-2-ში, ობერნეუკაბდში, ელვესბერგსა და ჰომბორგში. 2013 წელს იგი გადავიდა ჯერ ლუქსემბურგის ეროვნული დივიზიონის კლუბ ფ-91 დიუდელანჟში, ხოლო შემდგომ გრევენმაჩერში; თუმცა საბოლოოდ კვლავ ფ-91 დიუდელანჟში დაბრუნდა. მან კლუბთან 2014-15 წლის სეზონი გაატრა და ამ დროში 23 თამაშში მიიღო მონაწილეობა (გაიტანა 15 გოლი).

2014-2015 წლების ლუქსემბურგის ეროვნული დივიზიონის დასრულებისას, მისი კონტრაქტი ამოიწურა; მაშ შემოთავაზებები მოუვიდა ჩინეთიდან, ჰონგ-კონგიდან და სომხეთიდან, თუმცა მან კარიერის გაგრძელება დასავლეთ ევროპაში გადაწყვიტა. მან კონტრაქტი ლუქსემბურგის გუნდ ვიქტორია როსპორტთან გააფორმა. იგი კლუბში 2 სეზონი თამაშობდა: ამ დროში მან მონაწილეობა მიიღო 35 თამაშში და გაიტანა 25 გოლი.

2017 წლის მაისში კარაპეტიანმა 2-წლიანი კონტრაქტი გააფორმა კლუბ პროგრესთან. მან გუნდში 2 წელი გაატარა; ამ დროში მონაწილეობა მიიღო 47 თამაშში და გაიტანა 40 გოლი.

2019 წლის 12 ივლისს, კონტრაქტი გააფორმა რუსეთის საფეხბურთო პრემიერლიგის გუნდ სოჭისთან.

საერთაშორისო კარიერა
ალექსანდრე კარაპეტიანის დებიუტი სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში შედგა 2014 წლის 11 ოქტომბერს, უეფას ეურო 2016-ის საკვალიფიკაციო ეტაპის ეგიდით გამართულ სერბეთის ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში (ერევნის რესპუბლიკური სტადიონი, ერევანი). იგი თამაშში უკანასკენელი 6 წუთი, მარკოს პიელის შეცვლით, ჩაერთო.

შემდეგი წლები კარაპეტიანს ნაკრებში არ უთამაშია, თუმცა 2018 წლის ნოემბერში იგი კვლავ იხმეს ნაკრებში სათამაშოდ. შეხვედრები 2018 წლის უეფას ეროვნული ლიგის ეგიდით შედა; ისინი გიბრალტარსა და ლიხტენშტაინს დაუპირისპირდნენ. ალექსანდრე კარაპეტიანმა სადებიუტო საერთაშორისო გოლი გაიტანა უეფას ეროვნული ლიგის ეგიდით გამართულ შეხვედრაში, 11 ნოემბერს.

2019 წლის ივნისში მან ზედიზედ 2 თამაშში მოახერხა გოლის გატანა; ეს თამაშები შედგა უეფას ეურო 2020ის საკვალიფიკაციო ეტაპის ეგიდით, ლიხტენშტაინისა და საბერძნეთის ნაკრებების წინააღმდეგ.
პატარა კაცები

პატარა კაცები — ამერიკელი მწერლის ლუიზა მეი ოლკოტის 1871 წელს გამოქვეყნებული ნოველა. წიგნში მთავრი გმირები პატარა ქალებიდან გამომდინარეობენ, რის გამოც მას არაოფიციალურად „პატარა ქალების“ ტრილოგიის მეორე წიგნს უწოდებენ. ნოველა მოგვითხრობს ჯო ბერის და ფლამფილდის მამულის სკოლის ბავშვების შესახებ. მწერლისთვის შთაგონების წყარო მისთვსის ძვირფასი ადამიანის, მისი სიძის გარდაცვალება გახდა. საყვარელი გმირის გარდაცვალების ამბავს „პატარა ქალების“ ბოლო თავშიც ვკითხულობთ.

მიმოხილვა
ნოველაში აღწერილია ფლამფილდის მამულის მოსწავლეების ცხოვრების ექვსი თვე. სკოლას ხელმძღვანელობს გერმანელი პროფესორი ფრიდრიხი და ჯოზეფინ ბერი. სკოლის იდეა პირველად გაჩნდა „პატარა ქალების“ დასასრულში, როდესაც ზრდასრული ჯო მემკვიდრეობით გარდაცვლილი დეიდისგან იღებს მამულს.