მეთორმეტე ღამე

„ეთორმეტე ღამე, ან რასაც ისურვებთ“ — შექსპირის რომანტიკული კომედია, დაწერილია დაახლოებით 1601-1602 წლებში.

იესა მოგვითხრობს ტყუპების — ვიოლასა და სებასტიანის — შესახებ, რომლებსაც გემის ჩაძირვა ერთმანეთისაგან აცალკევებს. ამაკაცის სამოსში გადაცმული ვიოლა, ცეზარიოს სახელით, მსახურად დაუდგება ჰერცოგ ორსინოს, რომელიც ეტრფის გრაფის ასულ ოლივიას, ამ უკანასკნელს ცეზარიოდ გადაცმული ვიოლა შეუყვარდება, თავად ვიოლას კი ორსინო უყვარს.

„მეთორმეტე ღამე“ პირველად 1623 წლის ფოლიოში დაიბეჭდა.

პერსონაჟები
ვიოლა — გემის ჩაძირვას გადარჩენილი ახალგაზრდა ქალი, მამაკაცად გადაცმული დაირქმევს ცეზარიოს
სებასტიანი — ვიოლას ტყუპი ძმა
ორსინო — ილირიის ჰერცოგი
ოლივია — მდიდარი გრაფის ასული
ალვოლიო — ოლივიას მსახურთუხუცესი
არია — ოლივიას სეფექალი
ერ ტობი ბელჩი — ოლივიას ბიძა
სერ ენდრიუ ეგიუჩიკი — სერ ტობის მეგობარი, ოლივიას ხელისმთხოვნელი
ფესტი — ოლივიას მასხარა
ანტონიო — გემის კაპიტანი და სებასტიანის მეგობარი

სიუჟეტი
გემის ჩაძირვას გადარჩენილი ვიოლა ილირიის ნაპირზე გაირიყება. ას მეტად მცირე იმედი აქვს იმისა, რომ მისი ტყუპი ძმა სებასტიანი საზღვაო კატასტროფას არ შეეწირა. ცხო მიწაზე მარტო მყოფი, ვიოლა მამაკაცის ტანსაცმელს გადაიცვამს, ცეზარიოს დაირქვამს და ჰერცოგ ორსინოს მსახურად დაუდგება. ერცოგი ორსინო უიმედოდაა შეყვარებული გრაფის ასულ ოლივიაზე, რომელსაც ახლადგარდაცვლილი ძმის შვიდწლიანი გლოვა აქვს გადაწყვეტილი. ან საკუთარ თავს აღუკვეთა ყოველგვარი გასართობი და მამაკაცთან სასიყვარულო ურთიერთობა. ერცოგი ორსინო ოლივიასთან თავისი სიყვარულის გაცხადების და ცოლობის თხოვნის მიზნით შუამავლად ცეზარიოს გაგზავნის. ლივიას ცეზარიოდ გადაცმული ვიოლა შეუყვარდება, ვიოლა კი ჰერცოგ ორსინოს ეტრფის. კვრება სასიყვარულო სამკუთხედი.

„ჩემს ბატონს უყვარს ოლივია თავდავიწყებით,
ე კი - საბრალო ტყვე ვარ მისი სიყვარულისა;
ლივიას კი, გზაგადამცდარს. ემკენ აქვს გული.“

პარალელურად, ოინი ეწყობა მსახურთუხუცესი მალვოლიოს გასაცურებლად. ერ ტობი ბელჩი და სერ ენდრიუ ეგიუჩიკი ოლივიას სახლში შუაღამისას ქეიფობენ და მხიარულობენ, რასაც მსახურთუხუცესი მალვოსიოს მუქარა მოჰყვება. აპასუხოდ, ისინი გადაწყვეტენ თავად დასაჯონ მსახურთუხუცესი „უხეშ მოპყრობის და ყოყოჩობისთვის“. არია ოლივიას კალიგრაფიით მალვოლიოს სასიყვარულო წერილს მისწერს, რაც ამ უკანასკნელს დაარწმუნებს, რომ გრაფინიაზე დაქორწინება და სოციალური სტატუსის ამაღლება ელის. ერილში მალვოლიო კითხულობს თხოვნას, რომ ჩაიცვას ყვითელი ფერი და ჯვარედინად შეიკრას წვივსაკრავები, რაც, რეალურად ოლივიას ეჯავრება, ასევე მალვოლიოს სთხოვენ მუდამ იღიმოს, რაც შეუფერებელია ოლივიას სევდიანი მდგომარეობისთვის. ალვოლიო ამ თხოვნების შესაბამისად იწყებს მოქმედებას, ოლივია ფიქრობს, რომ იგი გაგიჟდა და სერ ტობის სთხოვს მის მოვლა-პატრონობას. ერ ტობი მალვოლიოს ბნელ ოთახში გამოკეტავს.

ამასობაში, სებიასტიანიც მოადგება ილირიის ნაპირს თავის გადამრჩენელთან, ანტონიოსთან ერთად. ნტონიოს ილირიაში მტრები ჰყავს, თუმცა სებასტიანი იმდენად უყვარს, რომ მაინც მიყვება მას ქალაქში. ებასტიანი და ვიოლა გარეგნულად ძალიან ჰგვანან ერთმანეთს, რასაც მათი იდენტობების არაერთგზის არევა მოჰყვება.

ერ ენდრიუ ეგიუჩიკი, რომელივ ოლივიას ხელისმთხოვნელია, იხილავს რა ოლივიას კეთილგანწყობას ცეზარიოსადმი, ამ უკანასკნელს დუელში გამოიწვევს. მ დროს გამოჩნდება ანტონიო, რომელსაც ცეზარიო სებასტიანი ეგონება და სურვილს გამოთქვამს, რომ მის ნაცვლად იბრძოლოს. ოდიან ქალაქის მცველები, რომლებიც იჭერენ ანტონიოს. ნტონიო ცეზარიოს, რომელიც სებასტიანი ჰგონია, თავისი საფულის უკან დაბრუნებას სთხოვს, უარის შემდეგ კი მას მოღალატედ გამოაცხადებს. მ ფაქტიც შეგულიანებულები, რომ ცეზარიომ გასაჭირში მყოფი მეგობარი უარყო, სერ ენდრიუს და სერ ტობის აფიქრებინებს, რომ ცეზარიო მხდალი ადამიანია და დაედევნებიან მას, რათა ფიზიკურად გაუსწორდნენ. მ დროს ისინი შეხვდებიან სებასტიანს, რომელიც სათანადოდ უპასუხებს მათ შეტევას. ათი ბრძოლის ხმა ოლივიამდე მიაღწევს, ოლივიაც ცეზარიოდ ჩათვლის სებასტიანს, ბოდიშს მოუხდის თავისი ახლობლების უსაქციელობის გამო და დაქორწინებას შესთავაზებს, რაზეც სებასტიანი დასთანხმდება.

ცეზარიოს მოჰყავს ჰერცოგი ორსინო, რათა აჩვენოს მისი გადამრჩენელი ანტონიო. ს უკანასკნელი კვლავ ღალატში ადანაშაულებს მას, თუმცა ირკვევა, რომ ანტონიო სამი დღეა რაც ქალაქშია, ხოლო ცეზარიო - სამი თვეა, რაც ჰერცოგს მსახურობს. მ დროს შემოდის ოლივია თავისი ამალით. ერცოგის ერთგული ცეზარიოს ხილვა ოლივიას აფიქრებინებს, რომ მას მეუღლემ უღალატა. გი გაამჟღავნებს თავისი ქორწინების ამბავს, რასაც მოძღვარი დაადასტურებს. ერცოგი, რომელიც თავს საყვარელი მსახურისგან მწარედ მოტყუებულად თვლის, უარყოფს ცეზარიოს, რომელიც ამაოდ ცდილობს თავის ერთგულებაში დაარწმუნოს ორსინო. ემოდის სებასტიანი, იდენტობების არევით გამოწვეული გაურკვევლობა პიკს აღწევს.

„სახე ერთია! ცევა ერთი! მაც ერთი არის!
ა იმავე დროს ორ კაცად ჩანს ისე, ვით ჩრდილი,
ომელიც არის და არც არის!“

საბოლოოდ ტყუპები ამოიცნობენ ერთმანეთს. ერცოგი ორსინო და ვიოლა ქორწინდებიან. ალვოლიო შურისძიებას ითხოვს, თუმცა რადგანაც ამ ხუმრობის გამო სერ ტობიმ მარია ცოლად შეირთო, ფაბიანი ითხოვს, შეიწყალონ ოინის მომწყობები.

„ამრიგად, ამ ჩვენს ხუმრობაში მხიარულება
ფრო მეტია, ვიდრე შუღლი ან ბოროტება
ა მას სიცილი უფრო მეტად შეჰფერის.“