iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სან-აგუსტინ-დე-ლას-ხუნტასი

სან-აგუსტინ-დე-ლას-ხუნტასი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 11 391 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 40.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 26 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 438.1 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-აგუსტინ-იატარენი

სან-აგუსტინ-იატარენი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 521 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 35.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 6.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 862.7 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-ანდრეს-უაიაპამი

სან-ანდრეს-უაიაპამი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 279 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 28.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 27.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 227.5 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-ანდრეს-ისტლაუაკა

სან-ანდრეს-ისტლაუაკა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 776 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 23.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 28.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 61.7 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-ანტონიო-დე-ლა-კალი

სან-ანტონიო-დე-ლა-კალი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 26 282 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 22.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 11 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 2 389.3 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-ბარტოლო-კოიოტეპეკი

სან-ბარტოლო-კოიოტეპეკი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 391 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 19.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 31.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 330.9 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-ხასინტო-ამილპასი

სან-ხასინტო-ამილპასი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 16 827 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 21.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 4.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 4 006.4 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-პედრო-ისტლაუაკა

სან-პედრო-ისტლაუაკა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 14 552 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 113.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 23.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 627.2 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-რაიმუნდო-ხალპანი

სან-რაიმუნდო-ხალპანი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 105 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 97.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 8.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 500.6 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-სებასტიან-ტუტლა

სან-სებასტიან-ტუტლა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 16 878 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 7.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 2 312.1 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტა-კრუსი-ამილპასი

სანტა-კრუს-ამილპასი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 13 200 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 30.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 5 739.1 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტა-კრუს-სოსოკოტლანი

სანტა-კრუს-სოსოკოტლანი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 100 402 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 29%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 43.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 2 287.1 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტა-ლუსია-დელ-კამინო

სანტა-ლუსია-დელ-კამინო ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 50 362 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 9.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 5 357.7 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
გიორგი ბენდელიანი

გიორგი ბენდელიანი (დ. 17 ოქტომბერი, 2006 ) — ქართველი ძიუდოისტი. ასპარეზობს -100 კგ წონით კატეგორიაში. 2024 წელს იასპარეზა მადრიდის ღია პირველობაზე.

ახალგაზრდული კარიერა
2023 წელს ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატზე მესამე ადგილი დაიკავა. ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაში სერბი დუშან გრაჰოვაჩი ვაზარით დაამარცხა. 2023 წელს მოიგო გოიგოლში გამართული ჭაბუკთა ევროპის თასი სადაც - 81 კგ წონით კატეგორიაში იასპარეზა და ფინალში თურქი ემირ სელიმ არი დაამარცხა. 2023 წელს ბიელსკო-ბიალაში გამართულ ჭაბუკთა ევროპის თასზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. გიორგში 2022 წელს გამართულ ევროპის ჭაბუკთა თასზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. 2023 წელს ევროპის ზაფხულის ახალგაზრდულ ოლიმპიურ ფესტივალზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. 2025 წელს ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა ბრატისლავაში გამართულ ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე.

კარიერა
2024 წელს იასპარეზა მადრიდის ღია პირველობაზე.
პავლე მოსულიშვილი

პავლე მოსულიშვილი (დ. 19??, საქართველო — გ. 1948, საფრანგეთი) — ქართველი მწერალი და ლოტბარი.

ბიოგრაფია
პავლე მოსულიშვილი იყო პუბლიცისტი, 1898-1899 წლებში ყოველდღიურ გაზეთ „ცნობის ფურცელში“ (რედაქტორ-გამომცემელი: ვალერიან გუნია, 1896-1899 წლებში) სისტემატურად აქვეყნებდა სტატიებს, წერილებსა და კორესპონდენციებს სხვადასხვა საკითხებზე. მისი ფსევდონიმები იყო: „ბანი“ და „პავლე მოს - შვილი“.

ემიგრაციაში წასვლის მერე იმყოფებოდა სტამბოლში, სადაც 1922 წელს ქართველ კათოლიკეთა სავანეს სტამბაში წიგნად გამოსცა თავისი პიესა.

1920-1930 წლებში პარიზში ხელმძღვანელობდა ქართველ მომღერალთა გუნდს. 1930 წლის 5 ივლისს პარიზში სასულიერო მოღვაწეებმა საქართველოს ეროვნული გმირის, ქაქუცა ჩოლოყაშვილის პანაშვიდი გადაიხადეს, საგალობლებს ასრულებდა ქართული გუნდი პავლე მოსულიშვილის ლოტბარობით.

1938 წელს 15 წელი შეუსრულდა ემიგრაციაში მოღვაწე ლოტბარის და დრამატურგის პავლე მოსულიშვილის ქართველ მომღერალთა გუნდს. ამ თარიღთან დაკავშირებით, ქართული ემიგრანტული ჟურნალის, „სამშობლოს“ რედაქციამ თხოვნით მიმართა იმხანად მედიცინის სფეროში მომუშავე, მაგრამ, იმავდროულად, ქართული მუსიკალური კულტურის ზედმიწევნით მცოდნე ელა (ელენე) წერეთელს, რომ მიმოხილვითი ხასიათის წერილი დაეწერა. აღნიშნული ჟურნალის 1939 წლის იანვრის ნომერში ( 27) გამოქვეყნდა სტატია „ქართული სიმღერა საფრანგეთში. ლოტბარი“.

წიგნები
შენ ხარ მზე (ოთხმოქმედებიანი ფანტასტიური ეტიუდი საქართველოს პოლიტიკურ ცხოვრებიდან), დაწერილია ლტოლვილობის დროს ქ. კონსტანტინეპოლში, 1922 წელს - კონსტანტინეპოლი, ქართველ კათოლიკეთა სავანეს საბეჭდავი, 111 გვერდი, 1922
იაგო ვარდოსანიძე

იოჰან (იაგო) ლევანის ძე ვარდოსანიძე (დ. 17 ივნისი, 1928, სოფ. ობჩა, ახლანდ. ბაღდათის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1 იანვარი, 1996, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი, მთარგმნელი. საქართველოს კულტურის დამსახურებული მუშაკი (1983).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1951). 1952–1961 წლებში მუშაობდა გაზეთ „ახალგაზრდა კომუნისტის“ რედაქციაში ლიტერატურულ მუშაკად (1952–1954), ხოლო შემდეგ აგიტაციისა და პროპაგანდის განყოფილების გამგედ (1954–1961). 1958 წლიდან იყო საქართველოს ჟურნალისტთა ფედერაციის წევრი. 1961–1965 წლებში იყო გამომცემლობა „ნაკადულის“ საშუალო და უფროსი ასაკის ბავშვთა ლიტერატურის რედაქციის გამგე, ხოლო შემდეგ — ამავე გამომცემლობის მთავარი რედაქტორი.

1968 წელს ვარდოსანიძემ მუშაობა დაიწყო ქართული ენციკლოპედიის მთავარ სამეცნიერო რედაქციაში: იყო უფროსი სამეცნიერო რედაქტორი, ლიტერატურული კონტროლის რედაქციის გამგე (1970–1975) და პასუხისმგებელი მდივანი (1975–1995). „ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის“ 12-ტომეულის მომზადებასა და გამოცემაში შეტანილი წვლილისათვის ვარდოსანიძეს 1988 წელს მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია (სხვებთან ერთად). ვარდოსანიძე ეწეოდა მთარგმნელობით საქმიანობას. თარგმნა ბორის ლავრენიოვის, ვლადიმირ იანის, რეიმონდ ჩანდლერის და სხვათა ნაწარმოებები.
ლევან ვარდოსანიძე (მოქანდაკე)

ლევან ნოდარის ძე ვარდოსანიძე (დ. 10 სექტემბერი, 1957, თბილისი) — ქართველი მოქანდაკე.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ქანდაკების ფაკულტეტი (1982), მოსკოვის სახვითი ხელოვნების აკადემიასთან არსებული ქ. თბილისის შემოქმედებითი სახელოსნო (1986). მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია: სოფიკო ჭიაურელის (2009, თბილისი, სიონის სკვერი), ნატო ვაჩნაძის (2017, თბილისი, დავით აღმაშენებლის გამზირი) და ოთარ მეღვინეთუხუცესის (2015, თბილისი, 9 აპრილის ბაღი) ძეგლები, ქანდაკება „დიჯეი“ (2011, თბილისი, ვაკის პარკის მიმდებარე ტერიტორია), საქართველოს ოლიმპიურ ჩემპიონთა მემორიალი (2014, თბილისი, ივანე მაჩაბლის ქუჩა), ქანდაკებები „ბედნიერება“ (2019) და „თავისუფალი მოქალაქე“ (2021, ორივე — თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი) და სხვ. ვარდოსანიძეს ეკუთვნის აგრეთვე ნატო ვაჩნაძის, ნიკოლოზ შენგელაიას, სოფიკო ჭიაურელის, გურამ საღარაძის, მიხეილ ჭიაურელის, ვერიკო ანჯაფარიძის, იაკობ ტრიპოლსკის, ზეინაბ ბოცვაძის, თეიმურაზ ჩირგაძის მემორიალური დაფები. ვარდოსანიძის ნამუშევრები დაცულია მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის კერძო კოლექციებსა და მუზეუმებში, მ. შ. საერთაშორისო ოლიმპიურ მუზეუმში (ლოზანა).
მიხეილ ვარენცოვი

მიხეილ ივანეს ძე ვარენცოვი (; დ. 7 იანვარი 1902, სოფ. პოპოვსკაია, ახლანდ. ივანოვოს ოლქი, რუსეთი, — გ. 26 მაისი, 1977, მოსკოვი) — რუსი გეოლოგი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1953), გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1940), პროფესორი (1942).

ვარენცოვმა დაამთავრა მოსკოვის სამთო აკადემიის გეოლოგიურ-საძიებო ინსტიტუტი 1929 წელს. ის მუშაობდა ნავთობის გეოლოგიურ-საძიებო ინსტიტუტში, სადაც 1934 წლიდან იყო დირექტორის მოადგილე. 1949-1955 წლებში იყო სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი, ხოლო 1956-1977 წლებში — საწვავი წიაღისეულის გეოლოგიისა და დამუშავების ინსტიტუტის დირექტორი. მისი შრომები ძირითადად შეეხება ნავთობაირიანი რეგიონების გეოლოგიის უმნიშვნელოვანეს საკითხებს, როგორიცაა შედარებითი ტექტონიკა და სტრატიგრაფია, განვითარების ისტორია და ნავთობისა და აირის საბადოების განთავსების კანონზომიერებები. ვარენცოვმა დიდი წვლილი შეიტანა საქართველოს ნავთობიანი რაიონების გეოლოგიურ შესწავლაში და ამ საკითხებზე 2 ათეულზე მეტი შრომა გამოაქვეყნა.
კონსტანტინე ვართანიანი

კონსტანტინე ტიგრანის ძე ვართანიანი (დ. 24 სექტემბერი, 1898, თბილისი, — გ. 10 დეკემბერი, 1957, იქვე) — საქართველოში მოღვაწე ინჟინერ-ტექნოლოგი, ეროვნებით სომეხი. ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1953).

1931 წელს გერმანიაში დაამთავრა სამთო აკადემია. 1932–1957 წლებში მუშაობდა მინერალური ნედლეულის საკავშირო ინსტიტუტის საქართველოს განყოფილებაში (ახლანდელი თსუ-ის კავკასიის მინერალური ნედლეულის ინსტიტუტი) უფროს მეცნიერულ თანამშრომლად, ლაბორატორიის გამგედ. მისი შრომები ძირითადად ეხება სასარგებლო წიაღისეულის გამდიდრების საკითხებს. 1951 წელს საქართველოს ბარიტის საბადოთა შესწავლისათვის, სხვა სპეციალისტებთან (ხელმძღვ. — ანტიფორე კალანდაძე) ერთად, მიენიჭა სტალინური პრემია.
არკადი ვართაპეტოვი

არტაშეს (არკადი) იაკობის ძე ვართაპეტოვი (დ. 20 იანვარი, 1894, ბაქო, — გ. 10 მაისი, 1987, თბილისი) — საქართველოში მოღვაწე დერმატოლოგი, ეროვნებით სომეხი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1955), პროფესორი (1956), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1962).

დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი (1919). 1952 წლიდან ხელმძღვანელობდა საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს კანისა და ვენერულ სნეულებათა სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დერმატოლოგიურ განყოფილებას. იკვლევდა ნეიროგენულ-ალერგიული დერმატოზების, კანის ინფექციური დაავადებების საკითხებს, კანის პათოლოგიისა და ენდოკრინოლოგიური პრობლემების ურთიერთკავშირს და სხვ.
არტემ ვართანოვი

არტემ სოლომონის ძე ვართანოვი (; დ. 15 თებერვალი, 1855, თბილისი, — გ. 25 ოქტომბერი, 1937, ბანია-ლუკა, ახლანდ. ბოსნია და ჰერცეგოვინა) — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი (1913), წარმოშობით თბილისელი სომეხი.

დაამთავრა თბილისის რეალური სასწავლებელი, მიხეილის საარტილერიო აკადემია (1875). 1872 წლიდან მსახურობდა საარტილერიო ნაწილებში. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის 1877–1878 წლების ომში. 1898–1904 წლებში მეთაურობდა კავკასიის არმიის საარტილერიო პოლკს, 1907–1908 — მე-16 საარტილერიო ბრიგადას. 1907 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის, 1913 წელს — გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. მსოფლიო ომის დროს, 1915–1916 წლებში იყო მე-14 საარტილერიო კორპუსის ინსპექტორი, შემდეგ — არმიის არტილერიის ინსპექტორი. რუსეთის სამოქალაქო ომის წლებში იყო სამხრეთ რუსეთის შეიარაღებული ძალების შტაბში. 1920 წლიდან ემიგრაციაში იყო იუგოსლავიის სამეფოში.
სერგო ვართანოვი

სერგო ალფრედის ძე ვართანოვი (დ. 12 ივნისი, 1932, თბილისი, — გ. 7 ივნისი, 1990, მოსკოვი) — საბჭოთა სამედიცინო სამსახურის გენერალ-მაიორი (1982).

დაამთავრა ლენინგრადის სამხედრო-სამედიცინო აკადემია (1956). 1968-1987 წლებში იყო მოსკოვის სამხედრო ოლქის ჰაერსაწინაღო თავდაცვის სამხედრო ჰოსპიტლის მთავარი ექიმი, ხოლო 1987-1990 წლებში ამავე ოლქის სამხედრო სამედიცინო სამსახურის უფროსი. ვართანოვი ასევე იყო სპორტის ოსტატი კალათბურთში, თამაშობდა თბილისის „დინამოს“ გუნდში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
სანტა-მარია-აცომპა

სანტა-მარია-აცომპა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 41 921 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 52.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 31.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1 339.3 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტა-მარია-კოიოტეპეკი

სანტა-მარია-კოიოტეპეკი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 751 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 35.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 6.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 577.1 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1858 წლის 23 მარტს შევიდა.
სანტა-მარია-დელ-ტულე

სანტა-მარია-დელ-ტულე ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8 939 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 16.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 532.1 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტო-დომინგო-ტომალტეპეკი

სანტო-დომინგო-ტომალტეპეკი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 386 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 21.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 30.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 111 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
ტლალისტაკ-დე-კაბრერა

ტლალისტაკ-დე-კაბრერა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 067 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 28.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 81.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 148.1 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
დანას მთა

დანას მთა — მცირე ზომის სტრატოვულკანი აშშ-ში, ალასკის ნახევარკუნძულზე. მდებარეობს კანოეს ყურის შესასვლელის ჩრდილოაღმოსავლეთით, ანკორიჯიდან 893 კმ-ში. დაახლოებით 3840 წლის წინ, მისმა ამოფრქვევამ წარმოქმნა პიროკლასტური ნაკადი, რომელმაც ვულკანის კრატერისგან სამხრეთითა და დასავლეთით მდებარე ხეობები შეავსო და კანოეს ყურემდე მიაღწია.

აშშ-ში მდებარეობს მსოფლიოს ყველაზე აქტიური ვულკანები, რომელთა უმეტესობა გეოლოგიურად ახალგაზრდაა. ალასკაში სულ მცირე 50 ვულკანია ამოფრქვეული ისტორიულ დროში, მათ შორის ალეუტის არქიპელაგზე მდებარე ვულკანებიც. შტატში აშშ-ს ვულკანების 80 პროცენტი მდებარეობს. ალეუტის კუნძულები ცეცხლოვანი სარტყელის ერთგვარ საზღვარს წარმოადგენს,, ცარცული პერიოდის ქვიშაქვისა და იურული პერიოდის თიხაფიქალისაგან.
ემზარ წილოსანი

ემზარ წილოსანი (დ. 7 ოქტომბერი, 1978, ლანჩხუთი — გ. 11 აგვისტო, 2008, შინდისი, გორის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სამხედრო პირი. საქართველოს შეიარაღებული ძალების ქვეითი ბრიგადის საინჟინრო ქვედანაყოფის კაპრალი. 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის დროს გმირულად დაიღუპა სოფელ შინდისთან გამართულ უთანასწორო ბრძოლაში. დაკრძალულია ლანჩხუთში.

სიკვდილის შემდეგ დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენით. დარჩა მეუღლე და 2 შვილი.
კბაადის ბრძოლა

კბაადის ბრძოლა (; ; ) — მოხდა 1864 წელს ჩერქეზების უკანასკნელ ნაშთებსა და რუსეთის იმპერიულ ძალებს შორის კავკასიის ომის დროს. საყოველთაოდ აღიარებულია ომის ბოლო ბრძოლად, რადგან შემდგომში სხვა მნიშვნელოვანი ბრძოლა არ მომხდარა, გარდა მიმოფანტული აჯანყებებისა.

ისტორია
ბრძოლა 1864 წელს კბაადაში გაიმართა. ჩერქეზთა არმია 20 000 კაცი იყო, შედგებოდა ადგილობრივი მაცხოვრებლებისა და სახალხო ლაშქრისგან, მ.შ. მხედრობისგან. რუსეთის 250 000-კაციან არმიაში იყვნენ კაზაკები, რუსი მხედრები, ქვეითები და არტილერია. რუსულმა ჯარებმა ოთხი მხრიდან წაიწიეს წინ. ჩერქეზები ცდილობდნენ ხაზის გარღვევას, მაგრამ წინა ხაზამდე მიღჭევამდე მოჰყვნენ რუსული არტილერიისა და ქვეითი ჯარის დარტყმის ქვეშ. დარჩენილი მებრძოლები მალევე დამარცხდნენ. რუსულმა არმიამ გამარჯვების აღნიშვნა დაიწყო გვამებზე, გაიმართა სამხედრო-რელიგიური აღლუმი, 100 ჩერქეზი მეომარი საჯაროდ დასაჯეს სიკვდილით. შემდგომში რუსეთის არმიამ განაგრძო ჩერქეზული სოფლების დარბევა და დაწვა, ანადგურებდა მინდვრებს ხალხის დაბრუნების თავიდან ასაცილებლად, ჭრიდა ხეებს და ხალხს შავი ზღვის სანაპიროსკენ მიერეკებოდა.
დუგლასის მთა (ალასკა)

დუგლასის მთა — სტრატოვულკანი აშშ-ში, ალასკის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილთან ახლოს. მდებარეობს კამიშაკის ყურის სამრეთით, კატმაის ეროვნულ პარკში. ვულკანის კრატერული ტბა სიგანეში 160 მ-ს აღწევს, გამოირჩევა მაღალი ტემპერატურითა და სიმჟავით. 1982 წელს ტბის ტემპერატურა 21°-ს აღწევდა, კი ერთის ტოლი იყო. 1991 წელს ტემპერატურა 114-118°-ს მიაღწია. ვულკანის ბოლო ამოფრქვევის თარიღი უცნობია, იგი სავარაუდოდ ჰოლოცენში მოხდა.
ნიკოლაი გარინი

ნიკოლაი გარინი (ნამდვილი გვარი მიხაილოვსკი ) (დ. 8 თებერვალი, 1852, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 27 ნოემბერი, 1906, იქვე) — რუსი მწერალი. იზიარებდა ნაროდნიკების შეხედულებებს, თანამშრომლობდა მარქსისტულ გამოცემებთან. მისი მნიშვნელოვანი ნაწარმოებებია „ტიომას ბავშვობა“ (1892), „გიმნაზიელები“ (1893), „სტუდენტები“ (1895), „ინჟინრები“ (გამოქვეყნდა 1907). ნარკვევები „კორეაში, მანჯურიასა და ლიაოდუნის ნახევარკუნძულზე“ (1899). 1899 წელს შეადგინა „კორეული ზღაპრები“.
ვარნეთი (ჯავახეთი)

ვარნეთი — ისტორიული სოფელი ჯავახეთში, ნიალის ველის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კიდეზე, ქარზამეთისწყლის (მტკვრის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე.

ვარნეთის ციხე იხსენიება „მესხურ მატიანეში“, სადაც 1576 წლის მომხდარა ბრძოლა ჯაყელებისა და შალიკაშვილის მომხრეთა შორის: „აგჳსტოს ოცდაათერთმეტსა ვარნეთის ციხეს უღალატეს მგელციხიდამა და ენკენისთუეს ოთხსა პატრონი მანუჩარ და პატრონი ერეკლე, მათი ბიძაშუილი, მგელციხეს იყვნეს და შალიკიანთ აზნაურიშვილებს თავს დაესხნეს. აზნაურიშვილები გარდაეხუეწნეს. ერეკლე მიეწია, კაცი ჩამოაგდო და კარგი ცხენი დარჩა და ჩ˘ნც მოვედით სამცხიდამა და შერანშაიანთ წყაროზე დავდეგით“.

„გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის“ მიხედვით, 1595 წელს ვარნეთი ახალქალაქის ლივაში შემავალ ნიალისყურის რაიონში შედიოდა. მაშინ იქ 12 კომლი ქართველი ცხოვრობდა: ბატატა თევდორეს ძე, გაგუჩა ძმა მისი, გოგიჩა ელიას ძე, ელისა ძმა მისი, ზურაბ, ვარძელ ძმა მისი, ლაშქარა გუბელას ძე, ბევროზა ძმა მისი, გოგოლა დანიელის ძე, დათუნა გულას ძე, იარაზიზ ბევროზას ძმა, იზაკა დანიელის ძე. მოჰყავდათ ხორბალი, ქერი, ჭვავი და სელი. ჰქონდათ ბოსტნები, ჰყავდათ ცხვარი, ღორი და ფუტკარი. მათი წლიური გამოსაღები 14 365 ახჩას შეადგენდა. 1714 წელს „ჩილდირის ეიალეთის ჯაბა დავთრის“ მიხედვით, სოფელი ვარნეთი ექვემდებარებოდა ვინმე აჰმედ მეჰმედის ძეს და იხდიდა გადასახადს 14 365 ახჩის ოდენობით.
ბოლნისის წმინდა გიორგის ეკლესია

ბოლნისის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ბოლნისში.

აღწერა
ქალაქ ბოლნისში, 8 მარტის ქუჩაზე დგას დარბაზული ეკლესია, რომლის გარეგანი მოცულობა გართულებულია აღმოსავლეთიდან შვერილი აფსიდით, ხოლო დასავლეთიდან სამრეკლო-კარიბჭით. ეკლესია აგებულია დაუმუშავებელი ქვით. კუთხეებსა და კარ-სარკმლებზე გამოყენებულია უხეშად დამუშავებული ქვის კვადრები. გრძივ კედლებს კონტრფორსები გააჩნია. ეკლესია ორფერდა სახურავშია მოქცეული. ასევე უნდა ყოფილიყო გადახურული სამრეკლოც, შვერილ აფსიდას კი ნახევარსფერული გადახურვა აქვს. ეკლესიის მთავარი კორპუსი გაცილებით მაღალია. სამრეკლო-კარიბჭე და საკურთხეველი კი ერთ დონეზეა. გეგმით კვადრატული ეკლესიის შვერილი საკურთხეველი ინტერიერში სოლეით არის გამოყოფილი. შიდა სივრცე განათებულია აღმოსავლეთიდან ორი, დასავლეთი და გრძივი კედლებიდან თითო ფართე თაღოვანი სარკმლებით. შესასვლელი ეკლესიაში მოთავსებულია უშუალოდ კარიბჭე-სამრეკლოდან.
ლეონიდ ვარპახოვსკი

ლეონიდ ვიქტორის ძე ვარპახოვსკი (; დ. 29 მარტი, 1908, მოსკოვი, — გ. 27 ნოემბერი, 1976, იქვე) — რუსი რეჟისორი, მხატვარი. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1964), რუსეთის სფსრ სახალხო არტისტი (1966).

1918 წელს სწავლობდა მოსკოვის დიდ თეატრთან არსებულ საბალეტო სკოლაში. მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლიტერატურისა და ხელოვნების ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ (1931) მუშაობდა მოსკოვის მუშა ახალგაზრდობის თეატრში რეჟისორის ასისტენტად და მხატვრად, ამავე დროს იყო კრიტიკოსი. ვსევოლოდ მეიერჰოლდის თეატრში 1934–1935 წლებში დადგა ალექსანდრე დიუმას „ქალი კამელიებით”. პარალელურად სწავლობდა ვახტანგოვის სახელობის თეატრის სტუდიაში. 1936-1953 წლებში რამდენჯერმე იყო დაპატიმრებული და გადასახლებული საბჭოთა ხელისუფლების მიერ, დააპატიმრეს და დახვრიტეს მისი პირველი ცოლი. გადასახლებაში, 1937–1953 წლებში, ხანგამოშვებით, მუშაობდა რეჟისორად ალმა-ათისა და მაგადანის თეატრებში, სადაც დადგა ვსევოლოდ ვიშნევსკის „ოპტიმისტური ტრაგედია”, კარლო გოლდონის „ორი ბატონის მსახური” და „სასტუმროს დიასახლისი”, ალექსანდრე სოფრონოვის „მოსკოვური ხასიათი”, ალექსანდრე ოსტროვსკის „შმაგი ფული”, ანტონ ჩეხოვის „თოლია” და სხვ.

1953–1955 წლებში ვარპახოვსკი თბილისის ალექსანდრე გრიბოედოვის სახელობის თეატრის რეჟისორი იყო (ანტონ ჩეხოვის „თოლია”, მიხაილ ბულგაკოვის „ტურბინთა დღეები”), მოღვაწეობდა აგრეთვე კინოსტუდია „ქართულ ფილმში”, ხოლო 1956 წლიდან — მოსკოვის თეატრებში. დადგმული აქვს მუსიკალური სპექტაკლები და ოპერეტები.
ვარსამუსე

ვარსამუსე — ბიზანტიელი ისტორიკოსის თეოფანე ჟამთააღმწერლის ცნობით, სპარსელების ქვეშევრდომი, იბერიელთა მთავარი. 627 წელს ნინევიის ნანგრევებთან ბრძოლისას ტყვედ ჩაიგდო ჰერაკლე კეისარმა.

ვარაუდობენ, რომ სახელი „ვარსამუსე“ უნდა გაიშიფროს როგორც არშუშა ან ვაჰრამ-არშუშა (ი. მარკვარტი, კ. თუმანოვი), რომელიც გუგარქის (ქვემო ქართლის) პიტიახში უნდა ყოფილიყო. აღსანიშნავია, რომ დაახლოებით იმავე პერიოდში ცნობილია აშუშანი, რომელსაც სომხურ „ეპისტოლეთა წიგნში“ მოთავსებულ ერთ-ერთ წერილში კირონ ქართლის კათოლიკოსი ქართლის წარჩინებულთა შორის ადარნასეს („ატრნერსეს“) შემდეგ ასახელებს. ზ. ალექსიძის აზრით, აშუშანი იგივე არშუშაა და ქვემო ქართლის სწორედ ის პიტიახშია, რომლის კარზეც სიყრმის წლები გაუტარებია ცურტაველ ეპისკოპოს მოსეს.