პორტუგალიის ისტორიის ქრონოლოგია

ესაა პორტუგალიის ისტორიის ქრონოლოგიის არასრული სია.

პორტუგალიის დამოუკიდებლობამდე მომხდარი მოვლენები
ძვ. წ. საუკუნე. — ლისაბონი — რომის პროვინცია -ის დედაქალაქი
711, 15 მარტი— მავრების შეჭრა პირენეს ნახევარკუნძულზე; მომდევნო წლებში მავრები ებრძვიან ნახევარკუნძულის ყოფილ მფლობელებს — ვესტგუთებს — და გაბატონდნენ თითქმის მთელს ნახევარკუნძულზე, ასტურიის სამეფოს გარდა, რომელიც ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარეობდა. მავრების წინააღმდეგ ბრძოლა (რეკონკისტა) სწორედ ასტურიიდან დაიწყო და საბოლოოდ ჩამოყალიბდა სამი სამეფო: ლეონი, ასტურია და გალისია.
868 — ჩამოყალიბდა პორტუგალიის საგრაფო. პირველი გრაფი – ვიმარა პერეში.
1035 — ნავარის, არაგონის და კასტილიის მეფე სანჩო გარდაიცვალა და მისი სამფლობელო გაიყო მის სამ შვილს შორის მათ შორის ორი არაგონმა და კასტილიამ სამეფოს ტიტული შეინარჩუნეს.
1037 — ფერდინანდ დაქორწინდა და სამართავად მიიღო ლეონის სამეფო.
1095 — ჯვაროსნები ეხმარებიან ალფონსო კასტილიელს მავრებზე გამარჯვების მოპოვებაში. ენრიკე ბურგუნდიელი ქორწინდება მის ქალიშვილზე ტერეზა ლეონელზე და ხდება პორტუგალიის გრაფი.
1109, 25 ივლისი — დაიბადა მომავალი მეფე აფონსუ ენრიკეში.
1112 — აფონსუ სამართავად იღებს პორტუგალიის საგრაფოს
1123 — აფონსუ ამარცხებს საკუთარ დედას ტერეზას და ხდება პორტუგალიის ერთპიროვნული მმართველი.

პირველი დინასტია: ბურგუნდიელები
1139, 26 ივლისი — ორიკის ბრძოლის შემდეგ ცხადდება პორტუგალიის დამოუკიდებლობა: გრაფი აფონსუ ენრიკეში ხდება აფონსუ , პორტუგალიის მეფე.
1147 — ლისაბონის დაპყრობა.
1174 — არაგონის სამეფო აღიარებს პორტუგალიის დამოუკიდებლობას.
1179 — რომის პაპი ალექსანდრე აფონსუ ცნობს პორტუგალიის, როგორც დამოუკიდებელი ქვეყნის მეფედ.
1185 — სანშუ გახდა პორტუგალიის მეფე.
1212 — აფონსუ მმართველობის დასაწყისი.
1233 — სანშუ მმართველობის დასაწყისი.
1246 — რომის პაპი ინოკენტი სანშუს აცხადებს ერეტიკოსად და გასცემს მისი დამხობის ბრძანებას.
1247 — აფონსუ მმართველობის დასაწყისი; სანშუ გააძევეს ტოლედოში.
1254 — კორტესების, სამეფო გენერალური ასამბლეის, პირველი ოფიციალური შეკრება.
1272 — აფონსუ მავრებისაგან იბრუნებს ფარუს, ამით დასრულდა მავრების გაძევება პორტუგალიიდან.
1276 — იოანე გახდა ისტორიაში პირველი და ერთადერთი პორტუგალიელი პაპი (გარდაიცვალა 1277 წელს)
1279 — დინიშ მმართველობის დასაწყისი
1297 — დინიშ ხელს აწერს შეთანხმებას ფერდინანდ კასტილიელთან საზღვრების განსაზღვრის შესახებ პორტუგალიასა და თანამედროვე ესპანეთს შორის; ეს შეთანხმება ძალაში რჩება დღესაც.
1308 — პორტუგალიამ პირველ კომერციულ ხელშეკრულებას მოაწერა ხელი ინგლისთან.
1325 — აფონსუ მმართველობის დასაწყისი
1355 — მეფის ბრძანებით მოკლეს ინეშ დე კაშტრუ, დაიწყო სამოქალაქო ომი აფონსუსა და მის მემკვიდრე პედრუ შორის.
1357 — პედრუ მმართველობის დასაწყისი; ინეშ დე კაშტრუს სხეულის ექსგუმაცია და კორონაცია.
1367 — ფერნანდუ მმართველობის დასაწყისი.
1383—1385 — ლეონორ ტელეშის რეგენტობა. შემდეგ სამოქალაქო ომი და პოლიტიკური ანარქია: 1383—1385 წლები კრიზისი.

მეორე დინასტია: ავისის
1385
აპრილი — ჟუან კრიზისის შემდეგ იკავებს პორტუგალიის მეფის ტახტს; კასტილიელები არ დაეთანხმნენ ამ გადაწყვეტილებას
14 აგვისტო — ალჟუბაროტეს ბრძოლა: ჟუან იმარჯვებს კასტილიელებზე და ინარჩუნებს სამეფო ხელისუფლებას.
1386 — უინძორის ხელშეკრულება, დაიდო კავშირი ინგლის-პორტუგალიას შორის;
1394 — დაიბადა ენრიკე ზღვაოსანი, ჟუან შვილი.
1415 — ჟუან დაიპყრო ქალაქი სეუტა აფრიკის სანაპიროზე.
1419 — მადეირას კუნძულები აღმოაჩინეს ჟუან გოსალვიშ ზარკუმ და ტრიშტან ვაშ ტეშეირამ.
1427 — აღმოაჩინეს აზორის კუნძულები, დიოგო სილვეში.
1433 — დუარტე გახდა პორტუგალიის მეფე.
1434 — ზღვაოსანმა ჟილ ეანეშმა გადაკვეთა ბოხადორის კონცხი. დაიწყო აფრიკის სანაპიროების გამოკვლევა.
1438 — დაიწყო აფონსუ მმართველობა.
1444/1460 — აღმოაჩინეს მწვანე კონცხის კუნძულები.
1481 — ჟუან ადის სამეფო ტახტზე.
1484 — დიოგუ კანმა აღმოაჩინა მდინარე კონგო.
1488 — ბარტოლომეუ დიაში გახდა პირველი ევროპელი კაპიტანი რომელმაც გაიარა კეთილი იმედის კონცხი და გავიდა ინდოეთის ოკეანეში.
1494 — ხელი მოეწერა ტორდესილასის ხელშეკრულებას ესპანეთ-პორტუგალიას შორის, რომლის ძალითაც მათ გაინაწილეს მსოფლიო.
1495 — დაიწყო მანუელ მმართველობა.
1498 — ვასკო და გამა აფრიკის სანაპიროს შემოვლის შედეგად მიადგა ინდოეთის სანაპიროს.
1500
აღდგომა — პედრუ კაბრალმა აღმოაჩინა ბრაზილია.
მანუელ გამოსცა კანონი პორტუგალიიდან ებრაელების განდევნის შესახებ.
1521 — დაიწყო ჟუან მმართველობა.
1542 — პორტუგალიელი ზღვაოსნები არიან პირველი ევროპელები, რომლებიც იმყოფებოდნენ იაპონიაში.
1557 — დაიწყო სებასტიან მმართველობა.
1578 — კარდინალი ენრიკე ავიდა სამეფო ტახტზე.

მესამე დინასტია: ჰაბსბურგები
1580 — უშვილო კარდინალის გარაცვალების შემდეგ ესპანეთის მეფე ფილიპე გახდა პორტუგალიის მეფე ფილიპე და ქვეყანამ დაკარგა დამოუკიდებლობა.
1598 — ფილიპე ესპანელი გახდა პორტუგალიის მეფე ფილიპე .
1621 — ფილიპე ესპანელი გახდა პორტუგალიის მეფე ფილიპე .

მეოთხე დინასტია: ბრაგანსა
1640, 1 დეკემბერი — ბრაგანსის ჰერცოგი ჟუან ხდება პორტუგალიის მეფე: ესპანეთის ბატონობის დასასრული.
1656 — აფონსუ ადის სამეფო ტახტზე
1668 — აფონსუ გამოცხადდა არაკომპეტენტურად და მისი ძმა პედრუ ხდება ერთპიროვნული მმართველი
1683 — პედრუ ხდება მეფე
1703 — დაიდო მეტუენის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც პორტუგალია აღარ იყო დამოკიდებული ინგლისზე ეკონომიკურად.
1706 — ჟუან მმართველობის დასაწყისი
1750 — ჟუზე მმართველობის დასაწყისი
1755, 1 ნოემბერი— ლისაბონის მიწისძვრამ ძირფესვიანად დაანგრია ქალაქი.
1759, 13 იანვარი —ტავორის ოჯახის ყველა წევრი დაადანაშაულეს სახელმწიფოს ღალატში და მომზადდა თავდასხმა მეფეზე მარკიზ პომბალის ბრძანებით.
1777 — დაიწყო მარია მმართველობა;
1816 — დაიწყო ჟუან მმართველობა;
1826 — დაიწყო პედრუ მმართველობა;
1828 — კორონაციამიგელ , პედრუ შემცვლელი: სამოქალაქო ომი
1834
24 ივლისი – ჰერცოგმა ტერსეირამ გაიმარჯვა ლისაბონთან ბრძოლაში — დამტავრდა სამოქალაქო ომი: მიგელ გაიქცა გერმანიაში
მარია გახდა დედოფალი.
1853 — დაიწყო პედრუ მმართველობა;
1861 — დაიწყო ლუიშ მმართველობა;
1889 — დაიწყო კარლუშ მმართველობა;
1908
1 თებერვალი, მეფე კარლუში და მისი შვილი ლუიშ-ფილიპი მოკლეს ლისაბონელმა რესპუბლიკელებმა.
მანუელ გახდა პორტუგალიის მეფე

ადრეული რესპუბლიკა
1910, 5 ოქტომბერი— რევოლუციამ დაამხო მონარქიული მმართველობა: პორტუგალია გახდა რესპუბლიკა; მეფე მანუელ გაიქცა ინგლისში
1917
პორტუგალია შეუერთდა მოკავშირეებს პირველ მსოფლიო ომში.
5 დეკემბერი — მაიორ სიდინიო პაესის პუტჩი, როლის შედეგადაც ის ხელისუფლებაში მოვიდა.
1918
28 აპრილი — პაესი აირჩიეს რესპუბლიკის პრეზიდენტად.
14 დეკემბერი — პაესის მკვლელობა.

ფაშისტური რეჟიმი
1926 — გადატრიალება: დამყარდა ფაშისტური დიქატატურა ანტონიუ დი სალაზარის მეთაურობით.
28 მაისი — გენერალ გომიშ დუ კოშტას სამხედრო პუტჩი. დაითხოვეს პარლამენტი და შეცვალეს კონსტიტუცია.
17 ივნისი — დუ კოშტა იძულებული იყო გადაეყენებინა პრემიერ-მინისტრი კაბესადესი და ჩამეყალიბებინა ახალი მთავრობა.
9 ივლისი — გენერალი კარმონა, ყოფილი საგარეო საქმეთა მინისტრი, აპატიმრებს დუ კოშტას და თვითონ ახდენს მთავრობის ფორმირებას.
1927, 3-9 თებერვალი— ჩაახშეს სამხედრო გამოსვლა ლისაბონში და პორტუში, რომელთა ლიდერები ცდილობდნენ კონსტიტუციის აღდგენას.
1928
25 მარტი — გენერალი ანტონიო ოსკარ კარმონა აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად.
17 აპრილი — ანტონიუ სალაზარი გახდა ფინანსთა მინისტრი ახალ მთავრობაში.
1934, 16 დეკემბერი — ეროვნული კრების არჩევნებზე მთავრობამ მოიპოვა 90 ადგილი.
1935, 16 თებერვალი — კარმონა შემდეგი 7 წლით აირჩიეს პრეზიდენტად.
1936, 9 სექტემბერი — პორტუგალიის სამხედრო-საზღვაო ძალებში აჯანყების მცდელობა იყო.
1938, 11 მაისი —პორტუგალიამ ცნო ფრანკოს რეჟიმი ესპანეთში.
1939, 17 მარტი — მეგობრობისა და თავდაუსხმელობის პაქტი ესპანეთთან.
1941, 12 ივნისი — სალაზარის მთავრობა აცხადებს სწრაფი ნეიტრალიტეტის დაცვას.
1942
8 თებერვალი — გენერალი კარმონა კვლავ აირჩიეს რესპუბლიკის პრეზიდენტად.
25 ივნისი — სალაზარი ხაზს უსვამს პორტუგალიის ნეიტრალიტეტს ინგლისთან ურთიერთობაში და ამავდროულად წინააღმდეგია ანტიჰიტლერული კოალიციის შექმნისა.
18-20 დეკემბერი — ესპანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის გრაფ ხორდანის ვიზიტი ლისაბონში, იბერიის ბლოკის შექმნა.
1943, 12 ოქტომბერი — გამოქვეყნდა ინგლის-პორტუგალიის შეტანხმება, საჭიროების შემთხვევაში აზორის კუნძულების სამხედრო ბაზების გამოყენების შესახებ.
1947, 8 ოქტომბერი — მონარქისტულად მოაზროვნეების წარუმატებელი გადატრიალება
1948, 20 სექტემბერი — ესპანეთთან მეგობრობისა და თავდაუსხმელობის პაქტის გაგრძელება 10 წლის ვადით.
1949
13 თებერვალი — პირველად სალაზარის მმართველობის პერიოდში საპრეზიდენტო არჩევნებზე მეორე კანდიდატიც იყრიდა კენჭს. რომელმაც არცევნების წინა დღეს უარი თქვა კანდიდატობაზე. კარმონა მეოთხე ვადით აირჩიეს პრეზიდენტად.
4 აპრილი — პორტუგალია ნატოს წევრი გახდა.
1951
8 იანვარი — აშშ-სთან დაიდო მეგობრობისა და ურთიერთგაგების ხელშეკრულება
18 აპრილი — გარდაიცვალა პრეზიდენტი კარმონა.
22 ივლისი — საპრეზიდენტო არჩევნები. ამ პოსტზე აირჩიეს გენერალი ფრანცისკო კრავეირო ლოპიში.
6 სექტემბერი— შეთანხმება აშშ-სტან აზორის ბაზების იჯარით გადაცემის შესახებ.
1955, 15 დეკემბერი — პორტუგალია გაწევრიანდა გაეროში.
1961
4 თებერვალი — 15 მარტი — ჩრდილოეთ ანგოლაში დაიწყო პორტუგალიის კოლონიური ომი.
18-20 დეკემბერი— ინდოეთთან გოას, დიუსა და დამანის, პორტუგალიის ყოფილი კოლონიების შეერთება.
1962 — იწყება სამხედრო მოქმედებები გვინეა-ბისაუში.
1 იანვარი — რესპუბლიკელების აჯანყების წარუმატებელი მცდელობა
1964, 25 სექტემბერი — იწყება სამხედრო მოქმედებები მოზამბიკში.

დემოკრატია
1974, 25 აპრილი — მიხაკების რევოლუციამ დაამხო პორტუგალიის ფაშისტური რეჟიმი , მარსელუ კაეტანუ გაიქცა ბრაზილიაში.
1975
აფრიკის ყველა პორტუგალიურმა კოლონიამ და აღმოსავლეთ ტიმორმა დამოუკიდებლობა მოიპოვეს.
11 მარტი— კომუნისტური გადატრიალება: მსხვილი სამრეწველო საწარმოების და ეკონომიკური ობიექტების ნაციონალიზაცია მთავრობის მიერ.
25 ნოემბერი — ახალმა გადატრიალებამ დაამხო ექსტრემალური-მემარცხენე პოლიტიკური ძალები.
7 დეკემბერი — აღმოსავლეთი ტიმორის ანექსია ინდონეზიის მიერ ძალის გამოყენებით.
1981 —პრემიერი სა კარნეირუ და თავდაცვის მინისტრი ამარუ და კოშტა დაიღუპნენ ავიაკატასტროფაში, როგორც ფიქრობენ ეს იყო ტერაქტი.
1984 — კარლუშ ლოპეშმა მოიპოვა პირველი ოლიმპიური ოქროს მედალი პორტუგალიის ისტორიაში მარათონში ლოს-ანჟელესის ოლიმპიადაზე.
1986, 1 იანვარი — პორტუგალია გახდა ევროკავშირის წევრი
1998 — ლისაბონში მოეწყო საერთაშორისო გამოფენა '98
1999, 1 იანვარი, მაკაო, უკანასკნელი პორტუგალიური კოლონია გადაეცა ჩინეთს.
2002, 1 იანვარი — პორტუგალია გადავიდა ევროს მიმოქცევაზე.
2004, ზაფხული — პორტუგალიაში გაიმართა ევროპის ჩემპიონატი ფეხბურთში.
2004, 20 ნოემბერი ბელემში აღიმართა ევროპაში ყველაზე მაღალი საახალწლო ნაძვის ხე.