iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ემელიან ცინცაბაძე

ემელიან ალექსანდრეს ძე ცინცაბაძე (დ. 8 მარტი, 1903, ზომლეთი, ახლანდელი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი — გ. 22 ნოემბერი, 1978, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, საქართველოს სსრ დამსახურებული ეკონომისტი (1968).

ბიოგრაფია
ხუთი წლის ასაკიდან იზრდებოდა ქობულეთში, იქ ოჯახის გადასვლის გამო. დაწყებითი სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო ბათუმის ქართულ გიმნაზიაში, რომელიც შემდგომ ჰუმანიტარულ ტექნიკუმად გადაკეთდა. 1923 წელს ტექნიკუმის დამთავრებისთანავე აჭარის ასსრ სახალხო კომისართა საბჭომ გაგზავნა ქ. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში უმაღლესი განათლების მისაღებად და დაენიშნა გაძლიერებული სტიპენდია. 1927 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოც-ეკონომიკური ფაკულტეტი და დაბრუნდა ბათუმში.

1928 წლიდან აჭარის მიწსანკომის საბჭოთა მეურნეობის სამმართველოს პირველი საბჭოთა მეურნეობის (შემდგომში ახალშენის ციტრუსების საბჭოთა მეურნეობა) გამგეა. 1930 წლიდან აჭარის ადგილობრივი მრეწველობის კომისარიატის საგეგმო განყოფილებაში ეკონომისტის თანამდებობაზეა. 1930–1959 წლებში გაიარა გზა რიგითი მგეგმავი ეკონომისტიდან საგეგმოგანყოფილების გამგემდე. 1959 წლიდან აჭარის ყრუ-მუნჯთა საზოგადოებაში მუშაობდა უფროს ეკონომისტად.

ადგილობრივი მრეწველობის სამინისტროს დავალებით მსახურობდა ქობულეთის, ხულოს, შუახევის, ქედის რაიონებში. 1964 წლიდან მუშაობდა უფროს ეკონომისტად საქართველოს სამხატვრო ფონდის აჭარის სამხატვრო საწარმოო განყოფილებაში.

გარდაიცვალა 1978 წელს თბილისში, დასაფლავებულია ბათუმში ფერიის სასაფლაოზე.
ირაკლი თოიძე

ირაკლი მოსეს ძე თოიძე (დ. 14 მარტი, 1902, თბილისი — გ. 1 აპრილი, 1985, იქვე) — ქართველი მხატვარი, ფერმწერი, გრაფიკოსი, წიგნის ილუსტრატორი, სსრკ სახელმწიფო პრემიის ოთხგზის ლაურეატი (1941, 1948, 1949, 1951), რსფსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1951), საქართველოს სსრ-ის სახალხო მხატვარი (1970), თბილისის საპატიო მოქალაქე (1982).

ბიოგრაფია
დაიბადა ცნობილი მხატვრის მოსე თოიძის ოჯახში. მამამ ითამაშა დიდი როლის მის მხატვრად ჩამოყალიბებაში. 1919-1920 წლებში 17 წლის ასაკში მონაწილეობა მიიღო მამასთან ერთად არტისტული კაფე „ქიმერიონის“ მოხატვაში. იყო რუსეთის მხატვართა ასოციაციის საქართველოშ ფილიალის, შემდეგ კი „სარმას“ თავმჯდომარე. 1925-1930 წლებში სწავლობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. 1931 წელს მოსკოვში გადავიდა საცხოვრებლად.

ზაჰესის მშენებლობის დროს შექმნა ნახატი „ილიჩის ნათურა“. მისი კიდევ ერთი ნახატია „ახალგაზრდა სტალინი კითხულობს შოთა რუსთაველის ვეფხისტყაოსანს“. 1937 წელს გააფორმა ვეფხისტყაოსანი“. ეს ილუსტრაციები დღესაც ერთ-ერთი საუკეთესოდ მიიჩნევა ქართული წიგნის გრაფიკაში.

გამოირჩეოდა საბჭოთა პოლიტიკური პლაკატების შექმნით. პოპულარობა მოუტანა პლაკატმა „დედა-სამშობლო გვეძახის!“ (1941), რომელიც მოიწონა სტალინმა და გამოფენილი იყო მთელი საბჭოთა კავშირის მასშტაბით საჯარო სივრცეებში. მეორე მსოფლიო ომის დროს თოიძემ შექმნა ასევე პლაკატები „წინ დასავლეთისკენ!“, „დედასამშობლოსათვის“, „სამშობლოს სახელით წინ, დევგმირებო!“, „ვფიცავ, დავამარცხებ მტერს!“, „ყველანი ფაშიზმის წინააღმდეგ საბრძოლველად!“, „გავათავისუფლებთ ევროპას ფაშისტური მონობის უღლისგან“ და სხვა. პოლიტიკურ პლაკატებზე მუშაობას აგრძელებდა ომის შემდგომაც. შემდგომი პერიოდის პლაკატებია „ოქტომბრის 50-ე წლისთავი ჩვენი საერთო დღესასწაულია“, „ჩვენი ერთობა ურღვევია“, „მძიმე ინდუსტრია ჩვენი სამშობლოს ძლიერების საფუძველია“.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მისი ნამუშევრები დაცულია საქართველოსა და რუსეთის სხვადასხვა მუზეუმებში.
ალექსანდრა თოიძე

ალექსანდრა (შურა) მოსეს ასული თოიძე (დ. 11 მარტი, 1907, თბილისი, — გ. 30 მაისი, 1985, იქვე) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1950).

ბიოგრაფია
დაიბადა ცნობილი მხატვრის მოსე თოიძის ოჯახში. 1924 წელს დაამთავრა თბილისის ქალთა გიმნაზია და სწავლა განაგრძო გ. პერინის საბალეტო სტუდიაში. ნ. შენგელაიას რეკომენდაციით 1929 წელს მიიწვიეს რეჟისორ ი. ჟელიაბუჟსკის ფილმ დინა-ზაზუში მთავარი როლის შემსრულებლად. 28 წლის მანძილზე რუსთაველის თეატრის სცენაზე მსახიობმა 40-მდე როლი განასახიერა. მათ შორის აღსანიშნავია კნეინა ჩიტუნია შ. დადიანის „გუშინდელნი“, გაიანე ა. სუმბათაშვილის „ღალატი“, ირინე გოდუნოვა ვ. სოლოვიოვის „დიდი ხელმწიფე“, ოტრადინა ა. ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავე“, ეკატერინე ჭავჭავაძე მ. მრევლიშვილის „ბარათაშვილი“, დეზდემონა უ. შექსპირის „ოტელო“ და სხვა. ა. თოიძის მიერ შესრულებული დეზდემონა სამართლიანადაა მიჩნეული მის შემოქმედებით მწვერვალად. იგი ღირსეულ პარტნიორობას უწევდა სცენის ისეთ დიდოსტატებს, როგორებიც იყვნენ ა. ხორავა და ა. ვასაძე.

ალექსანდრა თოიძემ დასამახსოვრებელი სახეები შექმნა ქართულ კინოშიც. აღსანიშნავია მთავარი როლი მიხეილ ჭიაურელის „უკანასკნელ წუთს“, ირინა „ქალაქში შესვლა აკრძალულია“, ჟუჟუნა „ჟუჟუნას მზითევი“, ნინო ჭავჭავაძე „მოგზაურობა არზრუმში“, მარო „გაყრა“, ნატო „ჭრიჭინა“, დედა „დღე უკანასკნელი, დღე პირველი“ და სხვა. კინოსა და თეატრში მის მიერ შექმნილი როლებისათვის აღსანიშნავია ფილმში „ქეთო და კოტე“ ილიკო სუხიშვილთან ერთად უზადოდ შესრულებული ცეკვა „ქართული“.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ჯილდოები და აღიარება
1943: საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
1950: საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
პლაცენტა

პლაცენტა ( — კვერი) — ძუძუმწოვრების, აგრეთვე ზოგიერთი ქორდიანის და უხერხემლოების რთული წარმონაქმნი, რომელიც აკავშირებს ნაყოფსა და დედის ორგნიზმს ორსულობისა ან მაკეობის დროს. პლაცენტით ნაყოფი დედის ორგანიზმიდან იღებს ჟანგბადს, საკვებსა და სხვა საჭირო ნივთიერებებს, მას კი გადასცემს ნახშირორჟანგს, დაშლის პროდუქტებსა და მისთ. თვით პლაცენტაში ხდება იმ ნივთიერებათა სინთეზი, რომლებიც აუცილებელია როგორც ნაყოფისათვის, ისე დედის ორგანიზმისათვის. პლაცენტა არეგულირებს ნივთიერებათა შეღწევას ნაყოფში; მაგრამ ნაყოფისა და დედის სისხლი არასოდეს ერევა.

პლაცენტას შეადგენს ნაყოფის გარსის (ქორიონი) უბანი და საშვილოსნოს კედლის გარსის (ენდომეტრიუმი) უბანი, რომელიც ჰორმონების გავლენით ძლიერაა შეცვლილი.

რაკი პლაცენტას ორი სხვადასხვა ორგანიზმის ნაწილები ქმნიან, მას ორგანო არ შეიძლება ეწოდოს.

ადამიანის პლაცენტა
ადამიანის პლაცენტა წარმოიქმნება ქორიონის — ხაოიანი და მასთან შეზრდილი საშვილოსნოს მოსავარდნი გარსებისაგან. დღესრული ნაყოფის პლაცენტა ბრტყელი მომრგვალო სხეული. პლაცენტა თითქოს ერთდროულად ასრულებს ფილტვების, ნაწლავების, ღვიძლის, თირკმლებისა და შინაგანი სეკრეციის ჯირკვლების ფუნქციას.
ანდრო თევზაძე

ანდრო რაჟდენის ძე თევზაძე (დ. 3 იანვარი, 1912, გომი, ახლანდელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტი — გ. 6 აპრილი, 1967, თბილისი) — ქართველი პოეტი, პუბლიცისტი, ჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
1930 წელს დაამთვარა სამტრედიის პედაგოგიური ტექნიკუმი და მუშაობა დაიწყო მშობლიური სოფლის სკოლაში მასწავლებლად. შემდეგ შევიდა თბილისის უნივერსიტეტში ფილოლოგიურ ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1940 წელს და დაინიშნა ჟურნალ ოქტომბრელის პასუხისმგებელ მდივნად. სხვადასხვა პერიოდში მუშაობდა საარქივო სამმართველოში, გაზეთ „კომუნისტში“, საქართველოს რადიო კომიტეტში, იყო მწერალთა კავშირის აჭარის განყოფილების მდივანი, გამომცემლობა „საბჭოთა მწერლის“ დირექტორი და სხვა.

ანდრო თევზაძემ ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 1936 წელს. ქართულ მწერლობაში მისი ლირიკული ლექსების კრებულებმა „ვარსკვლავების ღიმილი“, „დიდება გმირებს“, „განახლდა გული“, და სხვა. პოპულარობა მოიპოვეს მკითხველთა ფართო წრეებში. საყურადრებოა ანდრო თევზაძის მონოგრაფია „უშანგი ჩხეიძე“, კრებული „ლიტერატურული წერილები და ნარკვევები“, რომანი „ორლესული“ და მრავალი სხვა. პოეტის ლექსები თარგმნილია რუსულ, ინგლისურ, ფრანგულ, სომხურ, უკრაინულ და სხვა ენებზე.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ალექსანდრე თაყაიშვილი

ალექსანდრე ალექსანდრე ძე თაყაიშვილი (დ. 29 სექტემბერი, 1895, დაბა აღბულაღი, ახლანდელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი — გ. 30 ოქტომბერი, 1958, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი და მსახიობი, თბილისის მოზარდ მაყურებელთა ქართული თეატრის დამაარსებელი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1941).

ბიოგრაფია
1914 წელს დაამთავრა თბილისის პირველი გიმნაზია და შევიდა კიევის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, ერთი წლის შემდეგ სწავლა განაგრძო მოსკოვის უნივერსიტეტში. 1918-1923 წლებში მუშაობდა თბილისის სასამართლო პალატაში გამომძიებლად. იმავდროულად, შეთავსებით მუშაობდა სუმბათაშვილ-იუჟინის სახელობის დრამატულ წრეში მსახიობად.

1924 წელს ა. თაყაიშვილი კოტე მარჯანიშვილმა მიიწვია რუსთაველის თეატრში მსახიობად, სადაც შეასრულა რამდენიმე საინტერესო როლი მათ შორის პოლონიუსი „ჰამლეტში“, რუსი ჩინოვნიკი ზ. ანტონოვის „მზის დაბნელება საქართველოში“, სენატორი ნ. აზიანის „დეზერტირკაში“ და სხვა. 1926 წლიდან სახკიმრეწვის რეჟისორი და მსახიობია. აქ მან დადგა კინო-ფილმი „მოზარდი ენთუზიასტები“, ითამაშა ერთ დროს გახმაურებულ ფიმებში: „ბელა“, „ბოშური სახლი“, „გიული“ და სხვა.

1928–1945 ა. თაყაიშვილი ხელმძღვანელობს მოზარდ მაყურებელთა ქართულ თეატრს, სადაც დაინიშნა კ. მარჯანიშვილის რეკომენდაციით. ამ თეატრში დადგა 25 სპექტაკლი. მათ შორის ნ. საცის „ფრიც ბაუერი“, ს. მთვარაძის „სურამის ციხე“, გ. ნახუცვრიშვილის „პატარა მეგობრები“ და „ცეცხლის ხაზზე“, აკაკი წერეთლის „პატარა კახი“, შ. დადიანის „ბოთე და კუსპარა“, მოლიერის „სკაპენის ოინები“, ე. შვარცის „წითელქუდა“, ს. ზაიაცკის „რობინ ჰუდი“, შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა“ და სხვა.

1945–1956 წლებში ა. თაყაიშვილი თბილისის გრიბოედოვის სახელობის რუსული თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელია. ამ თეატრის სცენაზე დადგა ი. მოსაშვილის „ძაძირული ქვები“, ნ. გოგოლის „რევიზორი“, ა. შტეინის „პერსონალური საქმე“, გრიბოედოვის „ვაი ჭკუისაგან“ და სხვა. 1945 წლიდან ღვაწლმოსილი რეჟისორი საქართველოს თეატრალური საზოგადოების პრეზიდიუმის წევრი იყო. მისი ღვაწლი აღინიშნა ლენინის, შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — ვლადისლავა კონსტანტინეს ასული ბუშინსკაია (1907—1975).
შალვა თაქთაქიშვილი

შალვა მიხეილის ძე თაქთაქიშვილი (დ. 27 აგვისტო, 1900, სოფ. ქვემო ხვითი, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტი — გ. 18 ივლისი, 1965, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1949).

ბიოგრაფია
დაიბადა პედაგოგ მიხეილ თაქთაქიშვილისა და ნინო ლასხიშვილის ოჯახში. მისი ძმა იყო მუსიკოსი და პედაგოგი გიორგი თაქთაქიშვილი, დისშვილი — კომპოზიტორი ოთარ თაქთაქიშვილი.

შალვა თაქთაქიშვილმა 1928 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია, პროფესორ ს. ბარხუდარიანის საფორტეპიანო კლასი. 1928 წლიდან იწყებს პედაგოგიურ მოღვაწეობას — ჯერ ბათუმში, შემდეგ თბილისის კონსერვატორიაში, რომლის პროფესორიც იყო 1941 წლიდან. აქ იგი ხელმძღვანელობდა საოპერო კლასის და დირიჟორობდა საოპერო სტუდიის ორკესტრს.

შალვა თაქთაქიშვილმა საკომპოზიციო მოღვაწეობა ჯერ კიდევ 1922 წლიდან დაიწყო. იგი იყო საქართველოში კამერულ-ინსტრუმენტული ჟანრის ერთ-ერთი პიონერი. მან შექმნა 2 სიმებიანი კვარტეტი, ორი საფორტეპიანო ტრიო, სავიოლონჩელო სიმღერები „ურმული“ და „იავნანა“.

კომპოზიტორის ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია ოპერები „დეპუტატი“, „ოთარაანთ ქვრივი“, საბავშვო ოპერები „ყვავილთა სამყარო“, „პირველი მაისი“, „შემოდგომა, განთიადი“, ბალეტი „მალთაყვა“, „სიმფონიეტა“, „საზეიმო უვერტიურა“ რომანსები, სიმღერები და მრავალი სხვა.

შალვა თაქთაქიშვილს დიდი წვლილი მიუძღვის „საქართველოს ახალგაზრდა მუსიკოსთა საზოგადოების“ დაარსებასა და ქართული სიმფონიური ორკესტრის შექმნაში.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
შეშონქ II

შეშონქ — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეორე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მესამე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 887 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 885 წელს. შეშონქ ტახტზე ოსორკონ -ის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 885 წელს კი შეშონქ -ის გარდაცვალების შემდეგ, ეგვიპტის სამეფო ტახტზე ტაკელოტ ავიდა, თუმცა არსებობს მოსაზრება, რომ ტაკელოტ -ის მაგივრად ტახტზე ტუხჰეპერა შოშენქი.
ტაკელოტ I

ტაკელოტ — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეორე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მესამე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 885 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 872 წელს. ტაკელოტი ტახტზე შეშონქ -ის ან შოშენქის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 872 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ, ეგვიპტის სამეფო ტახტზე ოსორკონ ავიდა.
ოსორკონ II

ოსორკონ — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეორე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მესამე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 872 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 837 წელს. ოსორკონ ტახტზე ტაკელოტ -ის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 837 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ, ეგვიპტის სამეფო ტახტზე შეშონქ ავიდა.
შეშონქ III

შეშონქ — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეორე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მესამე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 837 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 798 წელს. შეშონქ ტახტზე ოსორკონ -ის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 798 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ, ეგვიპტის სამეფო ტახტზე შეშონქ ავიდა.
შეშონქ V

შეშონქ — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეორე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მესამე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 778 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 740 წელს. შეშონქ ტახტზე პამის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 740 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ, ეგვიპტის სამეფო ტახტზე პედუბასტის ან ოსორკონ ავიდა.
ოსორკონ IV

ოსორკონ — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეორე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მესამე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 730 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 715/713 წელს. ოსორკონ ტახტზე შეშონქ -ის ან პედუბასტის -ის შემდეგ ავიდა, ოსორკონ -ის შემდეგ, გაერთიანებული ეგვიპტის სამეფო ტახტზე შაბაკა ავიდა ოცდამეხუთე დინასტიიდან.
სმენდესი

სმენდესი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეერთე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მესამე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1077/1076 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1052 წელს. სმენდესი ტახტზე რამსეს -ის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 1052 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ, ეგვიპტის სამეფო ტახტზე ამენემნისუ ავიდა.
ბუჩა (ქალაქი)

ბუჩა — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს კიევის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 30836 კაცს შეადგენდა.

ისტორია
ბუჩის ბრძოლა
მიმდინარეობდა 2022 წლის 27 თებერვლიდან 31 მარტამდე რუსეთისა და უკრაინის შეიარაღებულ ძალებს შორის ქალაქ ბუჩაზე კონტროლისთვის და წარმოადგენდა უკრაინაში რუსეთის შეჭრის კიევისათვის ბრძოლის ნაწილს. რუსული ძალები ცდილობდნენ დაეკავებინათ ბუჩა, ირპინი და ჰოსტომელი, რათა დასავლეთიდან შემორტყმულიყვნენ კიევს და ალყაში მოექციათ უკრაინის დედაქალაქი. კიევზე შეტევის ინტენსივობის გამო, კიევის ოლქის სახელმწიფო ადმინისტრაციამ ბუჩა, ირპინთან, ჰოსტომელთან, გზატკეცილ 06-თან და ვიშჰოროდთან ერთად კიევის ოლქის ყველაზე საშიშ ადგილებად დაასახელა.

ბუჩის ხოცვა-ჟლეტა
სამხედრო დანაშაულების სერია, ჩადენილი რუსი სამხედროების მიერ უკრაინის ქალაქ ბუჩისთვის ბრძოლის დროს, 2022 წლის რუსეთ-უკრაინის ომის ფარგლებში. უკრაინის ხელისუფლების წარმომადგენლების თანახმად, მოკლულია ქალაქის 280-ზე მეტი მშვიდობიანი მაცხოვრებელი.
ამენემნისუ

ამენემნისუ — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეერთე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მესამე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1051 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1047 წელს. ამენემნისუ ტახტზე სმენდესის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 1047 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ, ეგვიპტის სამეფო ტახტზე ფსუსენეს ავიდა.
ფსუსენეს I

ფსუსენეს — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეერთე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მესამე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1047 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1001 წელს. ფსუსენეს ტახტზე ამენემნისუს შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 1001 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ, ეგვიპტის სამეფო ტახტზე ამენემოპე ავიდა.
ამენემოპე (ფარაონი)

ამენემოპე — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეერთე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მესამე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1001 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 992 წელს. ამენემოპე ტახტზე ფსუსენეს -ის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 992 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ, ეგვიპტის სამეფო ტახტზე ოსორკონ უფროსი ავიდა.
სიამონი

სიამონი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეერთე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მესამე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 986 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 967 წელს. სიამონი ტახტზე ოსორკონ უფროსის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 967 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ, ეგვიპტის სამეფო ტახტზე ფსუსენეს ავიდა.
ფსუსენეს II

ფსუსენეს — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეერთე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მესამე გარდამავალი პერიოდის დროს. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 967 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 943 წელს. ფსუსენეს ტახტზე სიამონის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 943 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ, ეგვიპტის სამეფო ტახტზე შეშონქ ავიდა, რითაც ეგვიპტეში ოცდამეერთე დინასტიის მმართველობა დასრულდა და დაიწყო ოცდამეორე დინასტიის მმართველობა.
რამსეს XI

რამსეს — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეოცე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ახალი სამეფოს პერიოდში. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1107 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1078 ან 1077 წელს. რამსეს ტახტზე რამსეს -ის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 1078 ან 1077 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ, ეგვიპტის სამეფო ტახტზე სმენდესი ავიდა.
ამენჰოტეპ I

ამენჰოტეპ — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთვრამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ახალი სამეფოს პერიოდში. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1526 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1506 წელს. ამენჰოტეპ ტახტზე იაჰმეს -ის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 1506 ან 1504 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ, ეგვიპტის სამეფო ტახტზე თუტმოს ავიდა.
სმენხკარა

სმენხკარა — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთვრამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ახალი სამეფოს პერიოდში. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1335 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1334 წელს. სმენხკარა ტახტზე ამენჰოტეპ -ის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 1334 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ, ეგვიპტის სამეფო ტახტზე ნეფერნეფერუატენი ან ტუტანხამონი ავიდა.
ნეფერნეფერუატენი

ნეფერნეფერუატენი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთვრამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ახალი სამეფოს პერიოდში. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1334 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1332 წელს. ნეფერნეფერუატენი ტახტზე სავარაუდოდ ამენჰოტეპ -ის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 1332 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ, ეგვიპტის სამეფო ტახტზე სმენხკარა ან ტუტანხამონი ავიდა.
ეიე

ეიე — ძველი ეგვიპტის მეთვრამეტე დინასტიის ბოლოსწინა ფარაონი. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1323 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1319 წელს, თუმცა არსებობს სხვა ცნობაც რომლის მიხედვითაც ეიეს მმართველობა ძვ.წ. 1327 წელს დაიწყო და ძვ.წ. 1323 წელს დასრულდა (დამოკიდებულია იმაზე, თუ რომელი ქრონოლოგიური სისტემით ვიხელმძღვანელებთ). ის იყო ორი წინამორბედი (შეიძლება სამი) ფარაონის მრჩეველი. არსებობს ვარაუდი, რომლის მიხედვითაც ფარაონ ტუტანხამონის მმართველობის ტახტსუკან ძალაუფლებას ფლობდა. ეიეს პრენომენი ან სამეფო სახელი —— ნიშნავს შემდეგს —„მარადიულობა რას განსახიერება“, ხოლო დაბადების სახელი — - იკითხება როგორც — ეიე, ღმერთების მამა. ჩანაწერები და ძეგლები, რომლებიც პირდაპირ მიუთითებენ ეიეზე ძალიან იშვიათია, არა მხოლოდ იმიტომ, რომ მხოლოდ 4 წელი იმეფა, არამედ იმიტომ, რომ მისმა მემკვიდრე ხორემხებმა მისი და საერთოდ, ამარნას პერიოდის ფარაონების წინააღმდეგ დავიწყების კამპანია (' ') წამოიწყო.

წარმოშობა
მიიჩნევენ, რომ ეიე ადგილობრივი ეგვიპტელი იყო, ქალაქ ახმიმიდან. ხანმოკლე მმართველობის დროს ეიემ ახმიმში ადგილობრივი ღვთაების, მინისთვის საკულტო ნაგებობა ააგო. მამამისი იუია ახმიმში მინის ქურუმი და ქალაქის მეცხოველეობის ზედამხედველი იყო. დედამისი კი ტუია — ეგვიპტელი დიდგვაროვანი და დედოფალ ტიიას დედა. ვარაუდობენ, რომ ეიეს მამა არაეგვიპტური წარმოშობისა იყო, რადგანაც სახელი იუია ეგვიპტური წარმოშობისა არ არის, შესაბამისად, შესაძლოა ეიე წმინდა სისხლის ეგვიპტელი არ ყოფილიყო (ნაწილობრივ — სირიელი). ამენჰოტეპ -ის სამეფო კარზე იუია გავლენიანი დიდგვაროვანი იყო. ფარაონმა მას იშვიათი პრივილეგია მიანიჭა და მეფეთა ველზე საკუთარი სამარხის აგების უფლება მისცა. სავარაუდოდ, იმის გამო, რომ იგი ტიიას, ამეჰოტეპის სამეფო მეუღლის მამა იყო. გარდა ამისა, იუიას მუმიასა და ეიესადმი მიძღვნილ ძეგლებს შორის მსგავსი ფიზიკური დარღვევებია შემჩნეული და მსგავსი სახელებითა და ტიტულებით მოიხსენიებიან.
ჰორემჰები

ჰორემჰები — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეთვრამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ახალი სამეფოს პერიოდში. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1306 ან ძვ.წ. 1319 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1292 წელს. ჰორემჰები ტახტზე ეიეს შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 1292 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ, ეგვიპტის სამეფო ტახტზე რამსეს ავიდა.
ფაქთიის პროვინცია

ფაქთიის პროვინცია (პუშტუ ‎‎‎, დარი ) — ავღანეთის ერთ-ერთი ცენტრალური პროვინცია. მისი ფართობია — 6 432 კმ². მოსახლეობა — 550 400 ადამიანი (2009 წლის მონაცემებით). პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი გარდეზი. პროვინცია იყოფა 14 ოლქად.

ადმინისტრაციული რაიონები
ფაქთიის პროვინცია იყოფა 14 ოლქად

აჰმადაბადი
ვუზა ზადრანი
გარდეზი
გერდა სერაი
დაჯი
დანდ ვა პატანი ( დანდ-აუ-პატანი)
ჯანი კჰელი
ზურმატი
ლაზჰა აჰმად ტჰელი
ლაზჰა მანგალი
მირზაკა
საიედ კარამი
ჩამკანი
შვაკი

ისტორია
ავღანეთის ომის დროს 1979-1989 ფაქთიის პროვინციაში დისლოცირებული იყო 56-ე სადესანტო გვარდიის დანაყოფი და მოქმედებდა, აგრეთვე, აქ მოქმედებდა ცნობილი საველე მეთაური ჯალალუდინ ხაკანი.
პროცესი

პროცესი (გერმანული სათაური , , ) — ფრანც კაფკას რომანი. დაიწერა 1914-1915 წლებში, მაგრამ 1925 წლამდე არ გამოქვეყნებულა. ფრანც კაფკას ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი რომანი მოგვითხრობს კაცზე, რომელიც დააკავა და დასაჯა დაუდგენელმა ორგანომ. მის დანაშაულს ვერ ადგენს მკითხველიც. კაფკაზე დიდი გავლენა იქონია დოსტოევსკის „დანაშაულმა და სასჯელმა“ და „ძმებმა კარამაზოვებმა“. ის უფრო შორსაც წავიდა და დოსტოევსკის სისხლით ნათესავსაც ეძახდა.

როგორც კაფკას სხვა რომანები, „პროცესი“ არის დაუსრულებელი, თუმცა ის შეიცავს თავს, სადაც ამბავი სრულდება. ამის გამო, არსებობს გარკვეული შეუსაბამობები და წყვეტები რომანის თხრობისას.

მას შემდეგ, რაც კაფკა გარდაიცვალა 1924 წელს, მისმა მეგობარმა, ლიტერატორმა მაქს ბორდმა შეასწორა რომანის ტექსტი გამოსაცემად. ორიგინალი ტექსტი ინახება თანამედროვე ლიტერატურის მუზეუმში, გერმანიაში. 1999 წელს წიგნი შეიყვანეს „ -ს“ საუკუნის 100 წიგნში, მეორე ნომრად, როგორც მე-20 საუკუნის საუკეთესო გერმანული რომანი.
მარიამ თარხნიშვილი

მარიამ (მარო) ესტატეს ასული თარხნიშვილი (დ. 21 დეკემბერი, 1891, სოფ. კავთისხევი, ახლანდელი კასპის მუნიციპალიტეტი — გ. 3 ოქტომბერი, 1969, თბილისი) — ქართველი მომღერალი, ქართული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი, ლოტბარი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1937), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1956.) მისი შვილიშვილია მარიკა კვალიაშვილი.

ბიოგრაფია
დაიბადა თავად ესტატე (ტატე) თარხნიშვილის (თარხან-მოურავის) ოჯახში. 1910 წელს თარხნშვილმა თავის უფროს დასთან ეკატერინესთან ერთად გორში დააარსა ქართლ-კახური სიმღერების გუნდი. დები თარხნიშვილების პოპულარობა სულ უფრო იზრდებოდა. 1917 წლიდან თბილისში გადმოსახლდნენ. მათ დიდად შეუწყვეს ხელი საქართველოში მხატვრული თვითშემოქმედების განვითარებას. რესპუბლიკურ ოლიმპიადაზე გამარჯვებული მ. თარხნიშვილის გუნდი მოსკოვში მიიწვიეს. შემდეგ ამას მოჰყვა წარმატებული გასტროლები რუსეთის, უკრაინის და სხვა რესპუბლიკების ქალაქებში. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მარო თარხნიშვილისა და მისი გუნდის ქართული ხელოვნების დეკადაზე მოსკოვში 1937 წელს. მის მიერ შესრულებული „დაიგვიანეს“, „ჭონა“, „ნამგლური“, „ბერიკაცი ვარ“, „კახური მრავალჟამიერი“, „თამარ ქალი“ და მრავალი სხვა დღესაც პოპულარობით სარგებლობს. დაჯილდოებულია საპატიო ნიშნის ორდენით (1937). დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. დაწერილი აქვს „მოგონებები“ (გამოიცა 2016 წელს).

დაქორწინებული იყო თავად დიმიტრი თარხან-მოურავზე, რომელიც ბოლშევიკებმა დახვრიტეს 1924 წელს.
მარკუს პონტესი

მარკუს სეზარ პონტესი (; დ. 11 მარტი, 1963) — ბრაზილიელი პილოტი, რომელიც მსახურობდა ბრაზილიის საჰაერო ძალებში, ასევე იყო ბრაზილიის კოსმოსური სააგენტოს ასტრონვტი. 2006 წლის 30 მარტს მარკუსმა მონაწილეობა მიიღო -8 მისიაში, რითაც იგი ბრაზილიაში და მთელს ლუზოფონიაში პირველი ადამიანი გახდა, რომელიც კოსმოსში გაფრინდა. მარკუსი ერთადერთი ბრაზილიელია, რომელმაც ნასას ასტრონავტთა მომზადების პროგრამა გაიარა, მას შემდეგ რაც ნასას კოსმოსური შატლის პროგრამას პრობლემები შეექმნა, მარკუსის სასწავლებლად (მოსამზადებლად) რუსეთში გადავიდა. იგი დაქორწინებულია და ჰყავს ორი შვილი.
ალექსანდრ ლაკაზეტი

ალექსანდრ ლაკაზეტი (; დ. 28 მაისი, 1991, ლიონი) — ფრანგი ფეხბურთელი, საფრანგეთის ეროვნული ნაკრებისა და საფეხბურთო კლუბ „არსენალის“ წევრი.

მან წარმოადგინა საფრანგეთის ნაკრები ყველა ახალგაზრდულ დონეზე. მან მოიგო 2010 წლის 19 წლამდელთა ევროპის ჩემპიონატი, სადაც გაიტანა მატჩის მომგები გოლი ესპანეთთან, ფინალში. ნაკრებში მისი პროფესიონალური დებიუტი შედგა 2013 წლის ივნისში, ხოლო პირველი გოლი გაიტანა 2015 წლის მარტში.

2017 წლის 5 ივლისს დადასტურდა ლაკაზეტის ტრანსფერი „არსენალში“ 52 მილიონ ფუნტად. იგი გახდა მეთოფეების ყველაზე ძვირადღირებული შენაძენი ისტორიაში..ფრანგის დებიუტი ახალ გუნდში შედგა 13 ივლისს მეგობრულ მატჩში ,,სიდნეის" წინააღმდეგ. ლაკაზეტი მოედანზე 68-ე წუთზე გამოვიდა,ხოლო 83-ე წუთზე გოლიც გაიტანა.,,არსენალმა" 2-0 მოიგო.

ინგლისის პრემიერლიგაში ლაკაზეტმა პირველი მატჩი ითამაშა 2017 წლის 11 აგვისტოს „ლესტერ სიტის“ წინააღმდეგ. თამაშის მეორევე წუთზე ლაკაზეტმა გოლი გაიტანა და თავისი გუნდი წინ გაიყვანა. ის მატჩი „არსენალმა“ 4:3 მოიგო.