iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გარსია I (გალისია)

გარსია (; დ. 1042 — გ. 22 მარტი, 1090) — გალისიის მეფე 1065-1071 წლებში. ფერდინანდ დიდის მესამე შვილი. 1065 წელს მამამისის გარდაცვალების შემდეგ სამართავად მიიღო გალისია და თანამედროვე პორტუგალიის ნაწილი კოიმბრის ჩათვლით. დედის მხრიდან იყო ალფონსო -ის შვილიშვილი. გალისიის სამეფოს ხარკს უხდიდნენ სევილიისა და ბადახოსის საემიროები.

ბიოგრაფია
გარსიას აღმზრდელი იყო სანტიაგო-დე-კომპოსტელას ეპისკოპოსი კრესკონიო. თავისი მეფობის დროს მან აღადგინა ბრაგანსკისა და ტუის ეპარქიები და პატრონობდა სან-ანტონიო-ტოკუესის მონასტერს.

გალისიის ფლობისას თავისი ინტერესებისათვის იყენებდა დაძაბულობას, რომელიც გამოწვეული იყო სამოქალაქო ომით მის ძმებს სანჩოსა და ალფონსოს შორის. მან გამოაცხადა დამოუკიდებელი გალისიისა და პორტუგალიის სამეფოს შექმნა. გარსიას პოლიტიკამ ნუნუ მანდესის უკმაყოფილება გამოიწვია, რომელიც იყო დამოუკიდებელი პორტუგალის ბოლო მმართველი ვიმარა პერეშის დინასტიიდან. ნუნუ აჯანყდა 1070 წელს. 1071 წელს გარსიამ სძლია ნუნუ მანდესი პედროსასთან ბრძოლაში. ასე გახდა გარსია პირველი, ვინც გამოიყენა პორტუგალიის მეფის ტიტული.

ფერდინანდის მიერ სამეფოს გაყოფამ შექმნა ნიადაგი მომავალი კონფლიქტებისათვის ძმებს შორის და გარსია გახდა პირველი, ვინც დაკარგა გვირგვინი. დედის სიკვდილის შემდეგ 1067 წელს დაიწყო ბრძოლა ძმებს შორის. მას შემდეგ, რაც 1068 წელს დასრულდა ომი სამ სანჩოს შორის (სანჩო კასტილიელი სანჩო ნავარელისა და სანჩო არაგონელის წინააღმდეგ).

გარსიას ძმებმა, მეფე სანჩო კასტილიელი და ალფონსო -მ მოილაპარაკეს გაეყოთ მისი მიწები. ამის შემდეგ მათ დაიპყრეს გალისია და გაიყვეს მისი მიწები. გარსია გაიქცა. სანჩოს სიკვდილის შემდეგ 1072 წელს გარსიამ დაიბრუნა გალისია, მაგრამ მოტყუებით დაიჭირეს 1072 წელს, ალფონსო -მ, რომელმაც მემკვიდრეობით მიიღო სანჩო და კასტილია გადაასახლეს ლუნას ციხესიმაგრეში, სადაც სასჯელს იხდიდა სიკვდილამდე. 1090 წლის 22 მარტს სიკვდილის წინ გარსიამ დაიბარა, რომ მისი ციხის ხელბორკილები გამოკვეთილი ყოფილიყო მისი საფლავის ფილაზე.

მიუხედავად იმისა, რომ გარსიას სამეფომ ცოტა ხანს იარსება, მან მოამზადა ნიადაგი მომავალი პორტუგალიის სამეფოს ჰენრიხ ბურგუნდიელთან ერთად.

შვილები
გარსიას ჰყავდა არაკანონიერი შვილი ფერნანდო, რომელსაც ზოგი მკვლევარი აიგივებეს 1034 წელს დაღუპულ ფერნანდო დე კასტროსთან, იტისა და უსედის ბატონთან , რომელიც იყო კასტილიელი კასტროების გვარის დამაარსებელი, რომელმაც მიაღწია დიდ წარმატებას მეფე ალფონსო მართველობის დროს, მაგრამ არ არსებობს ამ ჰიპოთეზის დამადასტურებელი ისტორიული წყაროები.
პედრო III (არაგონი)

პედრო (; დ. 1239 — გ. 11 ნოემბერი, 1285) — არაგონის, ვალენსიის, სიცილიის მეფე და ბარსელონის გრაფი. იგი იყო შუა საუკუნეების ერთ-ერთი ყველაზე დიდი მონარქი. ხაიმე დამპყრობელის და იოლანდა უნგრელის შვილი.

ბიოგრაფია
1260 წელს იგი დაინიშნა თეოდორე ლასკარისის უმცროს ქალიშვილზე ევდოკია ლასკარისზე. ისინი გაშორდნენ მას შემდეგ რაც ევდოკიას ძმამ დაკარგა სამეფო ტახტი და ევდოკია დაქორწინდა ტენდის გრაფზე. 1262 წლის 13 ივნისს პედრო დაქორწინდა კონსტანციაზე, მანფრედის შვილსა და მემკვიდრეზე. მისი ახალგაზრდობის განმავლობაში სრულწლოვანებამდე პედრომ მოიპოვა დიდი სამხედრო გამოცდილება მამამისის ომებში რეკონკისტის დროს მავრების წინააღმდეგ.

ხაიმეს სიკვდილის შემდეგ არაგონის მიწები გაიყო არაგონად და ვალენსიად. კატალონია შეხვდა უფროს ვაჟს პედრო, ხოლო მაიორკაში მეორე ვაჟი ხაიმე. პედრო დაქორწინდა კონსტანციაზე სარაგოსაში ტარაგონის მთავარეპისკოპოსის მიერ.

1285 წლის 2 ნოემბერს პედრო უცნობი მიზეზების გამო გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს სანტეს-კრეიოს მონასტერში. არაგონის აღმოსავლეთ მხარეები ერგო ალფონსო -ს, ხოლო სიცილიის ტერიტორია ხაიმე -ს. პედროს ასევე ჰყავდა ორი ქალიშვილი, ელისაბედი, რომელიც პორტუგალიის მეფეს გაჰყვა ცოლად, ხოლო მეორე ქალიშვილმა იოლანდამ ნეაპოლის მმართველ რობერტთან იქორწინა.
სეკა (ფარაონი)

სეკუ ან სეკა — ეგვიპტის ფარაონი წინადინასტიურ პერიოდში. სეკა მართავდა ქვემო ეგვიპტეს, სავარაუდოდ, ძვ. წ. ათასწლეულის ბოლოს. მიეკუთვნება ნულოვან დინასტიას. მისი სახელი ცნობილია მხოლოდ პალერმოს ქვიდან, რომელზეც ჩამოწერილია ქვემო ეგვიპტის ფარაონების სია. სეკას მეფობის პერიოდის არანაირი დამამტკიცებელი საბუთი არ მოგვეპოვება, შეიძლება მითური ფარაონიც იყოს. გერმანელი ეგვიპტოლოგის, ლუდვიგ მორენცის, მიხედვით ფარაონის სახელი ითარგმნება, როგორც „მხვნელი“.
ხაიუ

იუხა ან ხაიუ — ეგვიპტის ფარაონი წინადინასტიურ პერიოდში. ხაიუ მართავდა ნილოსის დელტას, სავარაუდოდ, ძვ. წ. ათასწლეულის ბოლოს. მიეკუთვნება ნულოვან დინასტიას. მისი სახელი ცნობილია მხოლოდ პალერმოს ქვიდან, რომელზეც ჩამოწერილია ქვემო ეგვიპტის ფარაონების სია. ისტორიულ წყაროებში ხაიუს შესახებ სხვა არანაირი მტკიცებულება არ მოგვეპოვება, ის შეიძლება მითური მეფე, ან საერთოდაც გამოგონილი პიროვნება იყოს. მისი სახელის მნიშვნელობა უცნობია.
თეში

თეში — ეგვიპტელი ფარაონი წინადინასტიურ პერიოდში. თეში მართავდა ნილოსის დელტას სავარაუდოდ ძვ. წ. ათასწლეულის ბოლოს. მიეკუთვნება ნულოვან დინასტიას. მისი სახელი ცნობილია მხოლოდ პალერმოს ქვიდან, რომელზეც ჩამოწერილია ქვემო ეგვიპტის ფარაონების სია. ისტორიულ წყაროებში მის შესახებ სხვა არანაირი მტკიცებულება არ მოგვეპოვება. მისი სახელი ითარგმნება, როგორც „მიწების დამპყრობელი“.
ელჩო

ელჩო  — კუნძული არაფურის ზღვაში ავსტრალიის შტატის ჩრდილოეთი ტერიტორიის სანაპიროს შორიახლოს. კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს — 2156 ადამიანს.

გეოგრაფია
ელჩო წარმოადგენს პატარა კუნძულს, რომელიც მდებარეობს ნახევარკუნძულ არნემ-ლენდის შორიახლოს. მისგან სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს კუნძული ჰაუარდი, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — უესელის კუნძულები. გარს აკრავს არაფურის ზღვის წყლები. მანძილი ავსტრალიის კონტინენტურ ნაწილამდე სულ შეადგენს 1 კმ-ს; შტატ ჩრდილოეთის ტერიტორიის დედაქალაქ დარვინამდე — დაახლოებით 550 კმ-ს ჩრდილო-აღმოსავლეთით. უახლოესი დასახლება, ნულუნბაი, მდებარეობს დაახლოებით 150 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით. კუნძულის ფართობი — 278,3 კმ². სანაპირო ზოლის სიგრძე — 139 კმ. კუნძულის სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 55 კმ-ს, სიგანე — 6 კმ-ს.

კუნძულის რელიეფი ვაკეა, ზოგიერთ ადგილას გვხვდება ქვიშოვანი დიუნები და კლდეები. უპირატესად დაფარულია ევკალიპტის ტყეებით. სანაპირო ზონაში მდებარეობს მრავალი მანგროს ტყეები. ელჩოზე ბუდობს დიდი რაოდენობით ზღვის ფრინველი, ხოლო ნაპირზე ასევე კვერცხებს დებენ ზღვის კუები. კუნძულზე არ არსებობს მუდმივი მდინარეები.

მოსახლეობა
კუნძული მდებარეობს ავსტრალიელი აბორიგენების საკუთრებაში, რომელიც განკარგავს ავსტრალიის მკვიდრი მოსახლეობის მსხვილ საზოგადოებას არნემ-ლენდის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. ელჩოზე შესვლა შეზღუდულია. ყველაზე დიდი დასახლებაა — 1942 წელს მეთოდისტური მისიის მიერ დაარსებული გალივინკუ . ძირითადი რელიგიაა — ქრისტიანობა. მოქმედებს აეროდრომი.
ნეჰები

ნეჰები — ეგვიპტელი ფარაონი წინადინასტიურ პერიოდში. ნეჰები მართავდა ნილოსის დელტას სავარაუდოდ ძვ. წ. ათასწლეულის ბოლოს. მიეკუთვნება ნულოვან დინასტიას. მისი სახელი ცნობილია მხოლოდ პალერმოს ქვიდან, რომელზეც ჩამოწერილია ქვემო ეგვიპტის ფარაონების სია. ისტორიულ წყაროებში ნეჰების შესახებ სხვა არანაირი მტკიცებულება არ მოგვეპოვება. მისი სახელი ითარგმნება, როგორც „გუთანთან დაკავშირებული“.
ჯერი

ჯერი — მიმდინარე (ახლანდელ) ეგვიპტოლოგიაში მოხსენიებული, როგორც ეგვიპტის პირველი დინასტიის მესამე ფარაონი. იგი მეფობდა ძვ. წ. 31-ე საუკუნის შუა ხანებში და იმეფა დაახლოებით 41 წელი. ფლინდერს პიტრიმ სავარაუდოდ ჯერის ან მისი ერთ-ერთი მეუღლის მუმიფიცირებული მკლავი (ან წინამხარი) აღმოაჩინა, თუმცა აღმოჩენა ემილ ბრუგშმა გაანადგურა.
ირაკლი ღარიბაშვილის კაბინეტი

ირაკლი ღარიბაშვილის კაბინეტი — საქართველოს მინისტრთა კაბინეტი 2013-2015 წლებში, რომელსაც პრემიერ-მინისტრის რანგში ხელმძღვანელობდა ირაკლი ღარიბაშვილი. როდესაც საქართველოს პარლამენტმა ის დაამტკიცა 2013 წლის 20 ნოემბერს, მის შემადგენლობაში ძირითადად შედიოდნენ წინამორბედის, ბიძინა ივანიშვილის კაბინეტის წევრები.

მინისტრთა კაბინეტი
მიქაელ ტარივერდიევი

მიქაელ ლეონის ძე ტარივერდიევი (, ; დ. 15 აგვისტო, 1931, თბილისი — გ. 25 ივლისი, 1996, სოჭი) — საბჭოთა კომპოზიტორი. სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1977), რსფსრ-ის სახალხო არტისტი (1986).

ბიოგრაფია
მიქაელ ტარივერდიევი დაიბადა თბილისში, მთაწმინდაზე, სომხურ ოჯახში. მამა სახელმწიფო ბანკის დირექტორი იყო და 1937 წელს რეპრესიების მსხვერპლი გახდა.

სწავლობდა თბილისის 42-ე საშუალო სკოლაში და თბილისის სამუსიკო სასწავლებელში შ. მშველიძესთან კომპოზიციის კლასში. 16 წლისამ დაწერა ორაქტიანი ოპერა, რომელიც თბილისის ოპერის თეატრში დაიდგა. დედის სურვილით შევიდა ერევნის სახელმწიფო კონსერვატორიაში, სადაც წელიწადნახევარი ისწავლა. ამ პერიოდში სომხური ენაც კარგად შეისწავლა. 1953-57 წლებში მოსკოვში გნესინების სახელობის მუსიკალურ–პედაგოგიურ ინსტიტუტში სწავლობდა არამ ხაჩატურიანის კომპოზიციის კლასში. ახალგაზრდა კომპოზიტორის დებიუტი მოსკოვის კონსერვატორიის დიდ დარბაზში შედგა, სადაც მისი რომანსები ზარა დოლუხანოვამ შეასრულა.

მიქაელ ტარივერდიევი 132 კინო-მუსიკის ავტორია. ასევე შექმნილი აქვს 100 რომანსი, 5 ოპერა, 4 ბალეტი და მუსიკა ორღანისთვის. კომპოზიტორს პოპულარობა მოუტანა მუსიკამ კინოფილმებისთვის, განსაკუთრებით, ფილმებისთვის —„გაზაფხულის ჩვიდმეტი გაელვება“ და „ბედის ირონია, ანუ გაამოთ“.

ჯილდოები და აღიარება
1977 — სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია
1977 — ლენინური კომკავშირის პრემია
1979 — რსფსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1982 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
1986 — რსფსრ-ის სახალხო არტისტი
კინოპრემია „ნიკას“ სამგზის და ამერიკის მუსიკის აკადემიის პრემიის ლაურეატი

ხსოვნა
მოსკოვში, უსიევიჩის ქ. №9 სახლზე, სადაც კომპოზიტორი ცხოვრობდა 30 წელიწადზე მეტი, დამონტაჟდა მემორიალური დაფა სამ ენოვანი (რუსული, სომხური და ქართული) წარწერით.
კომპოზიტორის სახელს ატარებს რუსეთში ერთადერთი ორღანისტების საერთაშორისო კონკურსი, რომელიც 1999 წლიდან იმართება კალინინგრადში ორ წელიწადში ერთხელ.
ტარივერდიევის სახელობისაა მოსკოვში, ოჩაკოვოს მიკრორაიონში საბავშვო მუსიკალური სკოლა
1998 წელს დაწესდა მიქაელ ტარივერდიევის სახელობის პრემია საუკეთესო მუსიკისათვის რუსეთის ღია კინოფესტივალის, კინოტავრის კონკურსის ფარგლებში.
მეხი (ფარაონი)

მეხი — ეგვიპტის ფარაონი წინადინასტიურ პერიოდში. მეხი მართავდა ნილოსის დელტას სავარაუდოდ ძვ. წ. ათასწლეულის ბოლოს. მიეკუთვნება ნულოვან დინასტიას. მისი სახელი ცნობილია მხოლოდ პალერმოს ქვიდან, რომელზეც ჩამოწერილია ქვემო ეგვიპტის ფარაონების სია. ისტორიულ წყაროებში ხაიუს შესახებ სხვა არანაირი მტკიცებულება არ მოგვეპოვება.
კა (ფარაონი)

კა ან სეჰენი — ეგვიპტის ნულოვანი დინასტიის ფარაონი. სავარაუდოდ, ზემო ეგვიპტეს მართავდა ძვ.წ. 32-ე საუკუნის პირველ ნახევარში, მაგრამ რამდენ ხანს - უცნობია. მისი სრული სახელი ჰორ-კა/სეჰენი ითარგმნება, როგორც „ტყუპისცალი“ ან „საზრდო“. მისი სახელის შემცველი არქეოლოგიური მასალა ნაპოვნია აბიდოსის მეფეთა სასაფლაოზე და ტარხანში. უმ-ელ-ქააბში კა/სეჰენის საფლავი მდებარეობს სამარხში 7-9.

კა/სეჰენის მართველობის პერიოდში დაიწყო პირველი სახელმწიფო დაწესებულების განვითარება. უამრავი თიხის ჭურჭელი, რომელიც მისი მეფობის პერიოდით თარიღდება, ვაჭრობის განვითარებაზე მეტყველებს. სავარაუდოდ, პირველი ეგვიპტური არხების მშენებლობაც კას მმართველობის პერიოდში დაიწყო .
ირი-ჰორი

ირი-ჰორი იგივე რო (როგორც მას ფლინდერს პეტრი კითხულობს) — ქვემო ეგვიპტის პრედინასტიური ფარაონი ძვ.წ. 32-ე საუკუნეში. ბოლო დრომდე, ირი-ჰორის სახელის წაკითხვა და არსებობა ეგვიპტოლოგ ტონი ტობი ვილკინსონთან სადავო იყო. 1980-1990-იანი წლების აბიდოსი-ის გათხრებითა და სინას ნახევარკუნძულზე აღმოჩენილ წარწერით ირი-ჰორის ნამდვილობა დადასტურდა.ირი-ჰორი სახელით ცნობილი უძველესი ეგვიპტელია, შესაძლოა, უძველესი პიროვნება, ვისი სახელიც ვიცით. ირი-ჰორი მართავდა აბიდოსს (ეგვიპტის ერთ-ერთ ქალაქს) და დასაფლავებულია ნეკროპოლისში უმ-ელ-ქააბთან ახლოს, კას, ნარმერისა და ძველი ეგვიპტის პირველი დინასტიის ფარაონებთან ერთად. მისი ვინაობა ცნობილია უხეშად ამოტვიფრული წარერიდან, რომელიც ამოკაწრულია ჭურჭელზე. მისი სახელი ითარგმნება, როგორც „ჰორთან დაკავშირებული“ ან „ჰორის ამხანაგი“.

არტეფაქტები
არსებობს 27 ძეგლი, არქეოლოგების მიერ აღმოჩენილი, რომელიც დაკავშირებულია ირი-ჰორის მმართველობის პერიოდთან.
1. სახელი ირი-ჰორი ქალაქ იერაკონპოლის რაიონიდან მომდინარეობს.
2-10. ძეგლები აღმოჩენილია ფლიდერსონ პიტის მიერ უმ-ელ-ქააბის აბიდოსის ნეაკროპოლისში, საფლავ 1-ში.
11-18. ძეგლები მოძიებულია გერმანელი არქეოლოგის მიერ საფლავ 2-ში. ერთ-ერთი ძეგლი ინახავს წარწერას გადასახადის შესახებ, რომელიც დააწესა ირი-ჰორმა. ეს იყო პირველი საგადასახადო სისტემა ძველ ეგვიპტეში.
19. ძეგლები მოპვებულია ასევე ფლინერსერის არქეოლოგიური გათხრებით „ნეკროპოლის--ში“.
21. ძეგლები მოპოვებულია მიშნატში, ნილოსის დელტაში.
22-26. ძეგლები აღმოჩენილია უმ-ელ-ქააბში, 90-იან წლებში.
26-27. ირი-ჰორის სახელობის ღვინის ჭურჭელი აღმოჩენილია ტელ-ელ-ფარკჰაში, აღმოსავლეთის დელტასთან.
ვაზნერი

ვაზნერი — ეგვიპტის ფარაონი წინადინასტიურ პერიოდში. ვაზნერი მართავდა ნილოსის დელტას სავარაუდოდ ძვ. წ. ათასწლეულის ბოლოს. მიეკუთვნება ნულოვან დინასტიას. მისი სახელი ცნობილია მხოლოდ პალერმოს ქვიდან, რომელზეც ჩამოწერილია ქვემო ეგვიპტის ფარაონების სია. ისტორიულ წყაროებში ვაზნერის შესახებ სხვა არანაირი მტკიცებულება არ მოგვეპოვება.
ხაიმე II (არაგონი)

ხაიმე სამართლიანი (; დ. 10 აგვისტო, 1267 — გ. 2 ნოემბერი, 1327) — სიცილიის მეფე (როგორც ხაიმე ) 1285 წლიდან 1296 წლამდე, არაგონისა და ვალენსიის მეფე, ბარსელონის გრაფი 1291 წლიდან 1327 წლამდე. 1297 წლიდან სარდინიისა და კორსიკის სამეფოს მეფე. იგი იყო არაგონიის მეფე პედრო -ისა და კონსტანცია ჰოჰენშტაუფენის მეორე ვაჟი.

ბიოგრაფია
ხაიმე დაიბადა ვალენსიაში, არაგონიის მეფე პედრო -ის და სიცილიის დედოფლის კონსტანციას ვაჟი.

1285 წლიდან მამის მემკვიდრეა სიცილიის სამეფოში. მისი ძმის, ალფონსო -ის სიკვდილის შემდეგ 1291 წელს, იგი ადის არაგონიის სამეფო ტახტზე. 1296 წელს მან გააფორმა მშვიდობიანი ხელშეკრულება ნეაპოლის მეფე კარლ ანჟუელთან, ის დათანხმდა სიცილიის მისთვის მიცემაზე, მაგრამ სიცილიის ნაცვლად ტახტზე თავისი ძმა, ფრედერიგო უნდა ასულიყო.

იმ ფაქტის გამო, რომ ფრედერიკმა უკან არ დაიხია კუნძულიდან, პაპმა ბონიფაციუს -მ მოითხოვა კარლ -თან ერთად მისი გადაყენება სიცილიის ტახტიდან.
1295 წელს ანანიის ხელშეკრულებით იგი დაბრუნდა ბალეარის კუნძულებიდან ბიძასთან, ხაიმე მაიორკელთან. ხაიმე მეფობის დროს არაგონი აკონტროლებდა მაიორკის სამეფოს კონტინენტურ ნაწილზე - მონპელიესა და რუსილიონზე. 1298 წელს, არხილერსის ხელშეკრულებით ხაიმე მაიორკელმა ცნო არაგონის მეფე ხაიმე -ს პროტექტორატი.

იმ პერიოდის განმავლობაში, როცა მას დაბრუნების უფლება მისცეს, ხაიმე მეორეს უნდოდა მოეპოვებინა მუსლიმური სამყაროს სამხრეთში. იმ მიზნით რომ მიერჭია მას დასახული მიზნისათვის, ადმირალ დონ ბერნატ სარიასა და პოლოპის ბარონის დახმარებით, მან ჩამოაყალიბა ალიანსი კასტილიის ყმაწვილი მეფის ფერდინანდ -ის წინააღმდეგ. ხაიმე უნდოდა ტაიფა მურსიის ხელჩი ჩაგდება, იმ მიზნით რომ ჰქონოდა შესაძლებლობა ხელი მიეწვდინა გრანადის სახელმწიფოსთვის. მოკავშირეები შევიდნენ მურსიაში ყველა მიმართულებიდან 1296 წელს და ხაიმე -მ მოახდინა მისი კაპიტულაცია და ხელში ჩაიგდო 1304 წლამდე.

ხაიმე ჩაერთო 1321 წლის კეთროვანთა დევნაში. მან ბრძანა დაეჭირათ და ეწამებინათ ფრანგი კეთროვნები რომლებიც ცდილობდნენ კეთრის გავრცელებას.

ხაიმე დაქორწინებული იყო 4-ჯერ და ჰყავდა 13 შვილი.
უესელის კუნძულები

უესელის კუნძულები  — კუნძულების ჯგუფი არაფურის ზღვაში.

გეოგრაფია
უესელის კუნძულები მდებარეობს ნახევარკუნძულ არნემ-ლენდის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ყველაზე დიდი კუნძულია — კუნძული მარჩინბარი . დანარჩენი კუნძულებია — ელჩო , რიმბიჯა , გულუვურუ , რარაგალა , სტივენსი , ბურგუნგურა , ჯეერგარეე , იარგარა , დრისდეილი , ჯირგარი , გრეჰემი , ელჯერი , აბოტი და ჰაუარდი .

კუნძულები წარმოადგენენ გრძელი და ვიწრო კუნძულების ჯაჭვს. ზღვის დონიდან უმაღლესი წერტილი აღწევს 130 მეტრს და მდებარეობს კუნძულ რარაგალაზე. კუნძულების ქვეშ ქანების ჯიშები შედგება კამბრიული სისტემის დანალექებისაგან. დაფარულია მწირი მცენარეულობით.

ისტორია
კუნძულები აღმოაჩინეს ნიდერლანდელებმა 1636 წელს, რომლებმაც კუნძულებს სახელი დაარქვეს მათივე გემის პატივსაცემად.

ადმინისტრაციული დაყოფა
კუნძულები ადმინისტრაციულად შედის ავსტრალიის შტატის ჩრდილოეთი ტერიტორიის შემადგენლობაში.
ტივის კუნძულები

ტივის კუნძულები  — კუნძულების ჯგუფი ავსტრალიის შტატის ჩრდილოეთი ტერიტორიის სანაპიროსთან 80 კმ-ში ჩრდილოეთით ქალაქ დარვინიდან, არაფურის და ტიმორის ზღვების შეერთების ადგილას.

გეოგრაფია
ტივის კუნძულები შედგება ორი დიდი კუნძულისგან: მელვილი, ბათერსტი და 9 პატარა დაუსახლებელი კუნძულისაგან (, , , , , , , და ), რომელთა საერთო ფართობი შეადგენს 8320 კმ²-ს. მელვილი — ფართობის მიხედვით მეორე კუნძულია ავსტრალიაში.

კუნძულების სანაპიროები უპირატესად კლდოვანი და ციცაბოა. ნოტიო სეზონი გრძელდება ოქტომბრიდან მარტის ჩათვლით, მშრალი სეზონი — აპრილიდან აგვისტოს ჩათვლით.

ჯგუფის ორივე დიდი კუნძულის ზედაპირი დაფარულია ხშირი მცენარიული საფარით (ძირითადად ევკალიპტის ტყეებით). ზოგიერთ ადგილებში მდებარეობენ მანგროს ტყეები. ფაუნა წარმოდგენილია ცხოველებით, რომლებიც ფართედაა გავრცელებული მთელ ავსტრალიაში: ვალაბები , კუსკუსები, ბანდიკოტები , გველები და ხვლიკები.

ისტორია
ტივის კუნძულები 1644 წელს აღმოაჩინა ნიდერლანდელმა მოგზაურმა აბელ ტასმანმა. 1705 წლის აპრილში ტივის კუნძულებზე გადმოვიდა ნიდერლანდელების ჯგუფი. 1824 წელს მელვილის კუნძულზე დაარსდა ბრიტანული სამხედრო დასახლება, რომელიც არსებობდა 1829 წლამდე.

1911 წლის ივნისში ბათერსტის კუნძულზე გადმოსხდნენ პირველი კათოლიკე მისიონერები და დასახლდნენ ქალაქ ნგუიუში.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1942 წლის 19 თებერვალს, ტივის კუნძულებზე საჰაერო იერიში მიიტანა იაპონიის ავიაციამ.

ადგილობრივი თვითმმართველობა
1912 წელს ტივის კუნძულები გამოცხადდა ავსტრალიელი აბორიგენების რეზერვატად. 1980 წელს კუნძულების მართვა გადაეცა ტივის აბორიგენთა მიწის საბჭოს. 2001 წლის 12 ივლისს ჩამოყალიბდა ტივის კუნძულების თვითმმართველობის რაიონი.

მოსახლეობა
კუნძულები დასახლებულია ავსტრალიელი აბორიგენებით — ტივი, რომლებიც იქ ცხოვრობდნენ ევროპელების გამოჩენამდე დიდი ხნით ადრე. 1996 წელს კუნძულების მოსახლეობის საერთო რაოდენობა შეადგენდა 2033 ადამიანს, რომელთაგან 93,8 % იყო ავსტრალიელი აბორიგენი. 2011 წელს კუნძულების მოსახლეობა გაიზარდა 2579 ადამიანამდე. კუნძულებზე ძირითადი სასაუბრო ენაა — ტივის ენა, შემდეგ ინგლისური.

ყველაზე დიდი დასახლებებია — ნგუიუ (ბათერსტის კუნძული), პირლანგიმპი და მილიკაპიტი (მელვილის კუნძული).

კულტურა და სპორტი
ტივის კუნძულები ცნობილია თავისი ტრადიციული კულტურით, წარმომადგენლობითი მრავალი ცეკვებით, სიმღერებით და ცერემონიებით.

კუნძულებზე საკმაოდ პოპულარულია ავსტრალიური ფეხბურთი (ტივის კუნძულებზე არსებობს საკუთარი ლიგაც).
ქვემო ეგვიპტე

ტა-მეჰუ (ძვ. ეგვ. -), დელტა , ქვემო ეგვიპტე  — ეგვიპტის ტერიტორიაზე მდებარე ისტორიული ოლქი. ქვემო ეგვიპტე დაარსდა ძვ. წ. ათასწლეულში და დამოუკიდებლად არსებობდა მენესის მიერ ძველი ეგვიპტის ერთიან სახელწიფოდ ჩამოყალიბებამდე. ქვემო ეგვიპტე დაყოფილი იყო 20 რაიონად, რომლებასაც ნომები ეწოდებოდა. ქვემო ეგვიპტის დედაქალაქი იყო ბუტო. ქვემო ეგვიპტეში კლიმატი უფრო რბილი იყო ვიდრე ზემო ეგვიპტეში, რაც გამოწვეული იყო ხმელთაშუა ზღვასთან ახლოს მდებარეობით. ძველ ეგვიპტურ ენაზე ტა-მეჰუ ნიშნავს „პაპირუსების ქვეყანას“.
რიჩგვიანები

რიჩგვიანები, ჩეგიანები — ფეოდალური საგვარეულო შუა საუკუნეების სვანეთში. ქართულ წყაროებში გვარი სხვადასხვა ფორმით (რუჩეგიანი, რუჩაგიანი, როჩაგიანი, რეჩგიანებად და სხვ.) მოიხსენიება.

საგვარეულო პირველად ადიშის დოჩაანიშის წმინდა გიორგის ეკლესიის წარწერაში ( საუკუნე) იხსენიება. ადიშის საუკუნის მაცხოვრის ეკლესიაში შემორჩენილია მიქაილ ჩეგიანის ფრესკული პორტრეტი. რიჩგვიანები მოიხსენიებიან - საუკუნეების ძეგლში „მატიანე სუანეთისა კრებისაჲ“, ასევე ჯაფარიძეთა სასისხლო სიგელში და სხვა დოკუმენტებში. რიჩგვიანები ცხოვრობდნენ ეცერში (ისკარი, ლადრერი), ბეჩოში (ნაშთქოლი), ცხუმარსა (მაგარდელი, ლეზგარა) და ჩუბეხევში (ლამხერი). - საუკუნეებში რიჩგვიანები სვანეთში პირველობისთვის დადიშქელიანების გვარს ებრძოდნენ და დამარცხდნენ. საუკუნეში გადარჩენილი რიჩგვიანები ჯერ სოფელ ხალდეში დასახლდნენ, რუსეთის მმართველობის წინააღმდეგ სვანეთის 1876 წლის აჯანყების შემდეგ კი ქვემო სვანეთში გადავიდნენ.
ფინ კიდლანდი

ფინ ერლინგ კიდლანდი (; დ. 1 დეკემბერი, 1943, ოლგორდი, ნორვეგია) — ნორვეგიელი ეკონომისტი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკის დარგში (2004) ედვარდ პრესკოტთან ერთად დინამიკურ მაკროეკონომიკაში შეტანილი წვლილისთვის. სწავლობდა ნორვეგიის ეკონომიკის სკოლასა და კარნეგი-მელონის უნივერსიტეტში. ჰყავს მეუღლე, ლივ ხიელევოლდი და 4 შვილი. მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო ეკონომიკის დარგში.
ედვარდ პრესკოტი

ედვარდ კრისტიან პრესკოტი (; დ. 26 დეკემბერი, 1940, გლენს ფოლსი, ნიუ-იორკის შტატი, აშშ) — ამერიკელი ეკონომისტი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკის დარგში (2004) დინამიკურ მაკროეკონომიკაში შეტანილი წვლილისთვის. ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი მიიღო კარნეგი-მელონის უნივერსიტეტში. არიზონის უნივერსიტეტის პროფესორი. ჟურნალ „ “-ის სარედაქციო საბჭოს წევრი. ეკონომიკური დინამიკის საზოგადოების პრეზიდენტი 1992-95 წლებში.
ელიას ციხე

ელიას ციხე — ციხესიმაგრე ქობულეთის მუნიციპალიტეტში. ძეგლი დგას სოფელში, ჭახათის მთაზე, მასიური კლდით დაბოლოებულ ქიმზე, ზღვის დონიდან 1150 მ.

არქიტექურა
ციხე ოვალური გარშემოწერილობისაა. გალავნის ფრაგმენტები ზოგან 3-4 მეტრს აღწევს, ზოგან კლდე ქმნის კედელს. ტერიტორიაზე შეინიშნება სხვადასხვა ნაგებობათა ნაშთები. თავად ციხე აგებულია მოზრდილი რიყისა და ფლეთილი ქვიშისაგან. კედლის სისქე 1 მეტრია. ციხე ნაკლებადაა გამოკვლეული, იგი მიჩნეულია ფეოდალური ხანის ნაგებობად, რომელსაც სადაზვერვო –სათვალთვალო პუნქტად იყენებდნენ. გადმოცემით, ოსმალთა ბატონომის ხანაში, იგი ტყვეთა გაყიდვის ერთ-ერთ პუნქტს წარმოადგენდა. გადმოცემის მიხედვით ციხე ააშენა ვინმე ელია დიასამიძემ გატაცებულ ტყვეთა დასამალად. ჩრდილოეთის მხრდიან ჰქონდა კოშკი, რომელიც აღარ არსებობს. ციხის საერთო ფართობი დაახლოებით 80 მ2-ია. ციხეს ორი მხრიდან აქვს მისადგომი, ნაცხავატევიდან და გოგმაჩაურიდან.

ხალხური ფოლკლორი
ციხის შესახებ არსებობს ხალხური ლექსი, რომელიც ჩაწერილია 1959 წელს:
პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზია

პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზია — სამართლებრივი დოკუმენტი, უმეტესწილად, ხელშეკრულება, რომელიც არეგულირებს საავტორო უფლებებით დაცული პროგრამული უზრუნველყოფის გავრცელებასა და გამოყენებას. ჩვეულებრივ, ლიცენზია მის მფლობელს აძლევს პროგრამული უზრუნველყოფის ერთი ან რამდენიმე ასლის გამოყენების უფლებას, რაც სხვაგვარად გამომცემლის საავტორო უფლებების შელახვა იქნებოდა. პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზია წარმოადგენს იმის გარანტიას, რომ საავტორო უფლებების მფლობელი არ უჩივლებს მისი პროგრამული პროდუქტის მომხმარებელს სასამართლოში.

პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზიების დაყოფა შესაძლებელია თავისუფალ და არათავისუფალ (ან ღია და დახურული კოდის) ლიცენზიებად, რაც არსებითად მნიშვნელოვანია მომხმარებლისთვის. თავისუფალი ლიცენზიით გამოსული პროდუქტი ექვემდებარება თავისუფლად გავრცელებასა და მოდიფიკაციას მითითებული პირობების დაცვით, თუ საერთოდ მითითებულია რაიმე პირობა, ხოლო არათავისუფალი ლიცენზიის მქონე პროგრამა არც მოდიფიკაციას ექვემდებარება და არც თავისუფლად ვრცელდება.
კაო დე კასტრო ლაბორეირო

კაო დე კასტრო ლაბორეირო — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია პორტუგალიაში საუკუნეში.

ეს დაკუნთული და უშიშარი მოდარაჯე ცხოველების მასტიფების და ადგილობრივი ძაღლების შეჯვარების შედეგად გაჩნდნენ. ქალაქ კასტრო ლაბორეიროს რაიონში, პენედასა და სუახოს მთებს შორის. კაო დე კასტრო ლაბორეირო გარეგნულად შეიძლება სრულიად ჩვეულებრივად მოგეჩვენოთ, თუმცა ის არც ისე ჩვეულებრივია. აქვს განუმეორებელი ხმა, რომელიც ჩუმი, ყრუ ღრენიდან მკაფიო, ხანგრძლივ ყეფაში გადადის, დამაჯერებელი ზომები და ბუნებრივი უნდობლობა. ყველაფერი ამის წყალობით კაო დე კასტრო ლაბორეირო დღესაც წარმატებით იცავს ცხვრებს და მსხვილ რქოსან საქონელს მგლებისგან და სხვა ხიფათისაგან, ასევე ქურდებისგანაც. გარდა ამისა, ის კარგი მოდარაჯეა. ამ ჯიშის ძაღლების ქცევის გაკონტროლება ზოგჯერ ძნელია, მათ პროფესიული სწავლება და მტკიცე ხელი სჭირდებათ.

კაო დე კასტრო ლაბორეიროს აქვს ძლიერი წინა ფეხები, გრძელი, სქელი კუდი, საშუალო ზომის ყურები. ბალანი მძიმე, უხეში, გლუვი და ხშირია, მისი შეფერილობა შეიძლება იყოს ჟღალი, ნაცრისფერი, ზონარული, შავი, მუქი-ვეფხვისებრი. კარგად უძლებს სიცივეს, ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და სხვა ძაღლებს. კარგი მოდარაჯეა.
პორტუგალიური მოდარაჯე ძაღლი

პორტუგალიური მოდარაჯე ძაღლი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია პორტუგალიაში შუა საუკუნეებში.

პორტუგალიური მოდარაჯე ძაღლი ძველი ჯიშია. მისი წინაპრები, როგორც ჩანს, იყვნენ ეშტრელის ნაგაზი, ესპანური მასტიფი და ადგილობრივი ძაღლები. პორტუგალიურ ძაღლებს შორის ყველაზე მსხვილ ამ ჯიშს დღემდე იყენებენ სახლებისა და ფერმების დასაცავად. პორტუგალიური მოდარაჯე ძაღლი, რომელიც სენბერნარს ჰგავს, ოღონდ უფრო ვიწრო და ნაკლებად მძიმე თავი აქვს, მეფე დონ კარლოსის ყველაზე საყვარელი მონადირე ძაღლი იყო. პატრონის ერთგული ეს ძაღლი თავის სამშობლოში უშიშრად იცავს სახლებს და ფერმებს. აშშ-ში მამაცი პორტუგალიური მოდარაჯე ძაღლების გამოყენება უნდოდათ ცხვრებზე მონადირე კოიოტების საწინააღმდეგოდ, თუმცა თავისი ბუნებრივი აგრესიულობის და დამოუკიდებლობის გამო ისინი ამ მიზნისთვის ნაკლებ გამოსადეგნი აღმოჩნდნენ, ვიდრე სხვა მოდარაჯე ჯიშები.

პორტუგალიური მოდარაჯე ძაღლი გაწონასწორებული, სერიოზული ძაღლია, რომელიც შესანიშნავად ასრულებს დაკისრებულ სამუშაოს. აქვს ძლიერი, კარგად განვითარებული მხრები, საშუალო ზომის, სამკუთხა ყურები. ბალანი საშუალო სიგრძის, ან მოკლეა. შეიძლება იყოს ყვითელი, ნაცრისფერი, ჟღალი, შავი, ვეფხვისებრი და განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. ის კარგად უძლებს სიცივეს. ვერ ეგუება ქალაქის პირობებს და სხვა ძაღლებს. კარგი მოდარაჯეა.
ნეფერკამინ II

ნეფერკამინ ანუ — ძველი ეგვიპტის ფარაონი დინასტიიდან. ქვეყანას მართავდა ძვ. წ. საუკუნეში.

ფარაონი ცნობილია მხოლოდ აბიდოსის მეფეთა სიის მიხედვით. არაა შემონახული არც მისი საფლავი და არც რაიმე ძეგლი მისი მმართველობის პერიოდიდან. სავარაუდოდ ეს ფარაონი მოხსენიებული უნდა იყოს ტურინის პაპირუსში სახელწოდებით ნეფერი („მშვენიერი“). ამ პაპირუსის თანახმად მისი მეფობა უნდა გაგრძელებულიყო 2 წელი, 2 თვე და 1 დღე.