iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბარბარე გამრეკელი

ბარბარე (ბაბო) ალექსანდრეს ასული (დ. 3 ივნისი, 1893, ქუთაისი — გ. 15 ოქტომბერი, 1970, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი. ქართველი მომღერლის დავით გამრეკელისა და რეჟისორ ბორის გამრეკელის და.

ბიოგრაფია
მან სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1913 წელს მოსკოვში კოტე მარჯანიშვილის ხელმძღვანელობით ე. წ. „თავისუფალ თეატრში“ 1916 წელს დაბრუნდა სამშობლოში და მუშაობდა ქუთაისისა და თბილისის თეატრებში.

ბაბო გამრეკელის თეატრალური ცხოვრება შემთხვევით არ დაწყებულა. ეფემია მესხი იყო ბაბოს დეიდა და მისდამი განსაკუთრებულმა სიყვარულმა განაპირობა ქალიშვილის მომავალი. მოსკოვამდე ბაბოს ოჯახი ცხოვრობდა ბაქოში და ჯერ კიდევ ბავშვი, მონაწილეობდა იქაური ქართული თეატრის წარმოდგენებში. საქართველოში დაბრუნებული ნიჭიერი ახალგაზრდა თეატრალურ მოღვაწეობასთან ერთად, მეცადინეობს თბილისის კონსერვატორიაში ვოკალურ განყოფილებაზე. 1916 წელს საფრანგეთიდან ჩამოვიდა რეჟისორი გიორგი ჯაბადარი, რომელმაც თბილისში საფუძველი ჩაუყარა დრამატულ სტუდიას. აქ სწავლობდნენ ვერიკო ანჯაფარიძე, მიხეილ ჭიაურელი, აკაკი ვასაძე და მასთან ერთად ბარბარე გამრეკელი. 1920 წლიდან იგი სახელმწიფო დრამის თეატრის (ყოფილი არტისტული საზოგადოების თეატრი, რომელსაც 1921 წლის 25 ნოემბერს ეწოდა შოთა რუსთაველის სახელი) მსახიობია. დაახლოებით 6 წლის განმავლობაში მას უხდებოდა კოტე მარჯანიშვილთან მოღვაწეობა. 1928 წლიდან წელიწადნახევარი ბაბო გამრეკელი მოზარდ მაყურებელთა ქართულ თეატრშია. შემდეგ იგი ისევ კოტე მარჯანიშვილის თეატრს უბრუნდება, სადაც სულ 42 წელი იღვაწა. 1948 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო ამავე თეატრის მუზეუმისა და ბიბლიოთეკის გამგე.

ქართულ თეატრში ბაბო გამრეკელმა შექმნა დაუვიწყარი სახები: ელენე (მარიკა ბარათაშვილი „მარინე“), ელისაბედი (ვასო პატარაიას „სანაპიროზე“), ხლოპოვის ცოლი (ნიკოლოზ გოგოლის „რევიზორი“), ჰორტეზია (კარლო გოლდონის „სასტუმროს დიასახლისი“), გრაფინია ალმავივა (პიერ ბომარშე „ფიგაროს ქორწინება“), მარეხი (ზურაბ ანტონოვის „მზის დაბნელება საქართველოში“), აგრაფინა (შალვა დადიანის „გუშინდელნი“), ისახარ (ალექსანდრე სუმბათაშვილი-იუჟინის „ღალატი“) და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
მარიამ თათეიშვილი

მარიამ გარიყული (ნამდვილი სახელი მარიამ ლუკას ასული თათეიშვილი-რატიანისა) (დ. 20 მარტი, 1883, პატარა გუბი, ახლანდელი ხონის მუნიციპალიტეტი — გ. 9 თებერვალი, 1960, თბილისი) — ქართველი მწერალი.

ბიოგრაფია
შემოქმედებითი მოღვაწეობა თეატრში დაიწყო. მსახიობობდა ავჭალის სახალხო თეატრსა და ქუთაისის თეატრში. მისი ლიტერატურული დებიუტი შედგა 1905 წელს, როცა დაიბეჭდა მოთხრობა „ცხოვრების მსხვერპლი“. მოთხრობების პირველი კრებული გამოქვეყნა 1928 წელს. დაიმკვიდრა რეალისტი, დემოკრატი მწერლის სახელი, აიმაღლა ხმა სოციალური უსამართლობის წინააღმდეგ.

ადრინდელ მოთხრობებში „ჩვეულებრივი ამბავი“, „ჩინოვნიკი“ (1905), „ბორკილი“ (1906), „ახალი მასწავლებელი“, „ჰონორარი“, „ჯაშუში“ (1907) ის ასახავდა მშრომელი ხალხის ბრძოლას უსამართლობის წინააღმდეგ. მისი შემდგომი რომანები „ანარეკლი“ (1933) და „გარღვეული მიჯნა“ (1933-1937) და წერილია საბჭოთა ოიკუპაციის შემდეგ და ასახავს ახალ რეალობას. მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდს ეხება მოთხრობა „ახალი განთიადი“ (1951).

მ. გარიყული ავტორია აგრეთვე მრავალი საბავშვო მოთხრობისა. აღსანიშნავია კრებული „მამაცი ცქვიტა“ (1961).

სიცოცხლის ბოლო წლებში მწერალმა დაწერა მოგონებათა წიგნი „განვლილი გზა“, სადაც მოთხრობილია ავტორის ცხოვრებაზე, გაცოცხლებულია უახლესი წარსული და გამოჩეილი მოღვაწეები.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
სისხლის მიმოქცევის სისტემა

სისხლის მიმოქცევის სისტემა — ცხოველური ორგანიზმების (მათ შორის ადამიანის) სხეულის იმ ნაწილების ერთობლიობა, რომლებითაც ხორციელდება სისხლის მიმოქცევა. ცხოველთა ევოლუციის ადრეულ საფეხურებზე სისხლის მიმოქცევის სისტემის ფუნქციას ასრულებდა ე. წ. გასტროვასკულარული სისტემა მომნელებელი სისტემის ფუნქციასთან ერთად (ნაწლავღრუიანები); შემდეგ ცირკულაცია ხორციელდებოდა სხეულის პირველადი ღრუს ამომვსებ ქსოვილში (პარენქიმა) არსებული ნაპრალებისა და ღრუების (ლაკუნები და სინუსები) მეშვეობით, რომლებშიც მოძრაობს ქსოვილური სითხე (ბრტყელი ჭიები). ამ ნაპრალებმა თანდათანობით შეიძინეს საკუთარი კედელი და იქცნენ სისხლძარღვებად, რომლებიც უკვე ნამდვილ სისხლის მიმოქცევის სისტემას შეადგენდნენ. ცხოველთა ნაწილს (ჭიების უმრავლესობა, მოლუსკები, ფეხსახსრიანები, კანეკლიანები, უმდაბლესი ქორდიანები და სხვა) სისხლძარღვები ეხსნება უშუალოდ ქსოვილებსა და ორგანოთა შორის. ამის გამო სისხლის მიმოქცევის სისტემაში სისხლისა და ქსოვილური სითხის ნარევი (ჰემოლიმფა) ცირკულირებს (ღია სისხლის მიმოქცევის სისტემა); მეორე ნაწილს სისხლძარღვები ერთმანეთთან დაკავშირებული აქვთ კაპილარების წნულებით, რის გამოც სისხლი იზოლირებულია ქსოვილური სითხისაგან, აღარსად ერევა მას და მისი კავშირი ქსოვილებთან დიფუზიით ხორციელდება (დახშული სისხლის მიმოქცევის სისტემა). თავდაპირველად სისხლის მიმოქცევის სისტემაში ჰემოლიმფისა და სისხლის ცირკულაცია მიმდინარეობდა პასიურად — სხეულის მოძრაობისას მისი ცალკეული ნაწილების შეკუმშვა-მოდუნებით. შემდეგ იგი გააქტიურდა, თვით სისხლძარღვთა კედელში გაჩნდა კუნთოვანი შრეები და მათმა ცალკეულმა უბნებმა შეიძინა პულსაციის უნარი, თანაც, სისხლძარღვებში განვითარდა სპეციალური სარქველები, რაც უზრუნველყოფდა სისხლისა და ჰემოლიმფის მხოლოდ ერთი მიმართულებით დენას. შემდეგ სისხლის მამოძრავებელი ფუნქცია დაეკისრა მხოლოდ ერთ-ერთ მთავარ სისხლძარღვს, ბოლოს კი მის მხოლოდ ერთ უბანს, რომელიც პროგრესულად განვითარდა და ჩამოყალიბდა გული. გულის წარმოქმნას თან დაერთო სისხლის მამოძრავებელი სისტემის დიფერენცირება არტერიულ სისტემად, რომელსაც შეადგენდნენ არტერიები და ვენურ სისტემად, რომელსაც ვენები ქმნიან. სისხლძარღვების ერთობლიობას, რომლითაც სისხლი გულიდან გადის და იქვე ბრუნდება, სისხლის მიმოქცევის წრეები ეწოდება. ფილტვებით მსუნთქავ ცხოველებს აქვთ 2 წრე — დიდი (მთელი სხეულისათვის) და მცირე (ფილტვებისათვის); დანარჩენებს კი მხოლოდ დიდი წრე გააჩნიათ. დიდი წრით გულში ვენური სისხლი მიდის, მცირე წრით არტერიული; ამიტომაც თუ გული არაა გაყოფილი არტერიულ და ვენურ ნაწილებად (მაგ., აფიბიებში), მასში სისხლი შერეულია.
გივი გაჩეჩილაძე

გივი რაჟდენის ძე გაჩეჩილაძე (დ. 5 აგვისტო, 1914, თბილისი — გ. 9 თებერვალი, 1974, იქვე) — ქართველი მთარგმნელი, პოეტი და ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1936 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. გ. გაჩეჩილაძემ ჯერ კიდევ ახალგაზრდამ, 22 წლისამ, თავის ორ დიდ მოძღვარს, შალვა ნუცუბიძესა და ერეკლე ტატიშვილს, წარუდგინა ინგლისურად დაწერილი სადიპლომო შრომა ჯორჯ ბაირონის შემოქმედებაზე. ამ შრომის ქართული ვარიანტი 1938 წელს უნივერსიტეტმა დასტამბა შ. ნუცუბიძის რედაქტორობით.

მთარგმნელობითი მოღვაწეობა გ. გაჩეჩილაძემ სტუდენტობისას დაიწყო და გაამდიდრა ქართული ლიტერატურა შექსპირის, ბაირონის, შელის, ბერნსის, კიტსის, კიპლინგის, თომას მურის, ლონგფელოს, გოეთეს, ჰიუგოს, პუშკინის, ტიუტჩევის, შევჩენკოს, ბლოკის, ბრიუსოვის, ბაჟანისა და სხვათა შესანიშნავი თარგმანებით. მისი რედაქტორობით გამოიცა შექსპირის თხზულებათა ექვსტომეული ქართულ ენაზე.

გივი გაჩეჩილაძეს ღრმად ჰქონდა დამუშავებული მხატვრული თარგმნის თეორიის საკითხები. ამ პრობლემას მიუძღვნა მკვლევარმა მრავალი ნაშრომი, მათ შორის: „მხატვრული თარგმნის თეორიის საკითხები. რეალისტური თარგმნის პრობლემა“ და „მხატვრული თარგმანი და ლიტერატურული ურთიერთობანი“. ეს უკანასკნელი 1972 წელს გამოიცა მოსკოვში და თარგმნილია უცხო ენებზე.

1962 წლიდან სათავეში ედგა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ინგლისური ფილოლოგიის კათედრას.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
რეინკარნაცია

რეინკარნაცია ( „ხელახალი განსხეულება“) — რელიგიური ან ფილოსოფიური კონცეფცია ადამიანის ფიზიკური გარდაცვალების შემდეგ დედამიწაზე დაბადების გზით მისი სულის ხელახლა მოვლინების შესახებ. რეინკარნაციის კონცეფცია გულისხმობს, რომ სულს დაბადებისთანავე ავიწყდება წინა ცხოვრებების შესახებ. ის, ასევე, გულისხმობს სულისთვის საშუალების მიცემას შემდგომ ცხოვრებაში მიიღოს ახალი გამოცდილება და შეასრულოს კარმა, რაც საბოლოო ჯამში სულიერი ევოლუციისთვის არის საჭირო.

რეინკარნაცია დჰარმული რელიგიების — ინდუიზმის, ბუდიზმის, ჯაინიზმისა და სიქიზმის ცენტრალური დოგმაა. ის ასევე გვხვდება კაბალისტურ
იუდაიზმში და ამერიკის მკვიდრი ხალხებისა და აფრიკელთა ტრადიციულ რელიგიებში. რეინკარნაციის იდეა ასევე გავრცელებულია თანამედროვე რელიგიურ მიმდინარეობებსა და მოძრაობებში, როგორიცაა: სპირიტიზმი, თეოსოფია, ნიუ ეიჯი, გნოსტიციზმი, ეზოთერული ქრისტიანობა. იდეა, დედამიწაზე დაბადების გზით სულების ხელახალი მოვლინები შესახებ, ასევე გამოთქმულია ზოგიერთი ანტიკური ფილოსოფოსის მიერ, მათ შორის სოკრატეს, პითაგორას და პლატონის მიერ. მეორეს მხრივ, აბრაამისეული რელიგიები (იუდაიზმი, ქრისტიანობა, ისლამი) ტრადიციულად უარყოფენ რეინკარნაციის კონცეფციას.

ბოლო ათწლეულების განმავლობაში, ევროპისა და ჩრდილო ამერიკის ბევრ მცხოვრებს გაუჩნდა ინტერესი რეინკარნაციისადმი. რეინკარნაცია, ასევე ხშირად არის ნახსენები თანამედროვე ფილმებში, წიგნებსა და პოპულარულ სიმღერებში.
დიმიტრი გედევანიშვილი (ფიზიოლოგი)

დიმიტრი მიხეილის ძე გედევანიშვილი (დ. 15 სექტემბერი, 1902, თბილისი — გ. 28 მარტი, 1990, იქვე) — ქართველი ფიზიოლოგი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, პროფესორი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ცნობილი საზოგადო მოღვაწეების მიხეილ და ანასტასია გედევანიშვილების ოჯახში. მისი უფროსი ძმა — შალვა გედევანიშვილი იყო კინორეჟისორი, მსახიობი. საშუალო განათლების მიღების შემდეგ შევიდა თბილისის უნივერსიტეტში, რომლის სამკურნალო ფაკულტეტი დაამთავრა 1927 წელს. მუშაობდა ნევროპათოლოგიის კლინიკაში სიმონ ყიფშიძის ხელმძღვანელობით, შემდეგ კი უნივერსიტეტის ფიზიოლოგიის ლაბორატორიაში და კათედრაზე, რომელსაც განაგებდა ივანე ბერიტაშვილი. მოგვიანებით დ. გედევანიშვილი თბილისის უნივერსიტეტის პროფესორია, ხელმძღვანელობს ფარმაცევტული და სტომატოლოგიური ინსტიტუტების ფიზიოლოგიის კათედრებს. 1959-1973 წლებში იყო თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის პრორექტორი სამეცნიერო ნაწილში. დიდი ერუდიცია და ღრმა ანალიზის უნარი მეცნიერს საშუალებას აძლევდა ორიგინალურად გადაწყვიტა უპირატესი ხასიათის მთელი რიგი პრობლემბი, რისთვისაც საერთაშორისო აღიარება ხვდა წილად.

დ. გედევანიშვილი საუკუნის ერთ მეოთხედზე მეტ ხანს იკვლევდა საქართველოს სამკურნალო ფლორას, ახდენდა მის ბიოლოგიურ სტანდარტიზაციას. ამ მიმართულებით შესრულებულმა ნაშრომებმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა საქართველოში ბუნებრივი ქიმიური ნაერთების შესწავლის საქმეში.

დ. გედევანიშვილი 200-ზე მეტი მეცნიერულლი შრომის ავტორია. მისი დიდი ავტორიტეტისა და ფართო აღიარების დასტურია ისიც, რომ იგი იყო საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალის „ბიო-სამედიცინო კომპიუტერიზაციის“ ერთ-ერთი რედაქტორი, კიბერნეტიკისა და მართვის ზოგადი სისტემების მსოფლიო ორგანიზაციისა და კიბერნეტიკის საერთაშორისო ასოციაციის წევრი. დაჯილდოვებული იყო ლენინის, შრომის წითელი დროშისა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ქაკარე ინი

ქაკარე ინი — ქვემო ნუბიის მმართველი (წინამძღოლი), წარმოშობით ძველი ეგვიპტელი ან ნუბიელი. სეგერსენი იყო კონკურენტი მმართველი, მეფობდა მეთერთმეტე დინასტიის მმართველობის დასასრულს და მეთორმეტე დინასტიის მმართველობის დასაწყისს, იმეფა შუა სამეფოს პერიოდის დროს. ქაკარე ინი არის ფარაონი, რომელლის არსებობაც ნუბიის მმართველებს შორის ყველაზე კარგად არის დადასტურებული.
სონბეფი

მეჰიბტავი სეხემკარა ამენემჰატ სონბეფი (ასევე ამენემჰატ სენბეფი) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. კიმ რაიჰოლტის მიხედვით მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1800 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1796 წელს. თუმცა არსებობს სხვა ცნობებიც, რომელთა მიხედვითაც სონბეფის მმართველობა ძვ.წ. 1799 წელს დაიწყო და ძვ.წ. 1795 დასრულდა, ცნობილია, რომ ამენემჰატ სენბეფმა 4 წელი იმეფა.
ნეფერიტ II

ნეფერიტ (ასევე ნეფაარუდ ) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეცხრე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა გვიანი პერიოდის დროს. ნეფერიტ ეგვიპტის სამეფო ტახტზე მამის ფარაონ აჰორისის გარდაცვალების შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 380 წელს. მმართველობის დაწყებიდან ოთხვი თვის შემდეგ ნეფერიტი მომავალმა ფარაონმა ნექტანებ -მა ტახდიდან ჩამოაგდო და მოკლა. ნეფერიტ -ის გარდაცვალებასთან ერთად ეგვიპტეში დასრულდა ოცდამეცხრე დინასტიის მმართველობა და დაიწყო ოცდამეათე დინასტიის მმართველობა.
ბატიკალოის ოლქი

ბატიკალოის ოლქი  — შრი-ლანკის 25 ოლქიდან ერთ-ერთი. შედის აღმოსავლეთი პროვინციის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ბატიკალოა.

ოლქის ფართობია 2 854 კმ². ადმინისტრაციულად დაყოფილია 14 დივიზიონად.

მოსახლეობა
2012 წლის მდგომარეობით, ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 525 142 ადამიანს. მოსახლეობის უმეტესობას შეადგენენ შრი-ლანკის ტამილები.

ოლქის მოსახლეობა, შრი-ლანკის ჩრდილოეთითა და აღმოსავლეთით მცხოვრები მოსახლეობის მსგავსად, დააზარალა სამოქალაქო ომმა, რომელმაც დაახლოებით 100 000 ადამიანი იმსხვერპლა. ომის დროს რამდენიმე ასეული ათასი (შესაძლოა ერთი მილიონიც) ტამილი ემიგრაციაში წავიდა ევროპასა და ამერიკაში.

მოსახლეობა რელიგიური აღმსარებლობის მიხედვით
ტრინკომალის ოლქი

ტრინკომალის ოლქი  — შრი-ლანკის 25 ოლქიდან ერთ-ერთი. შედის აღმოსავლეთი პროვინციის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ტრინკომალი.

ოლქის ფართობია 2 727 კმ². ადმინისტრაციულად დაყოფილია 11 დივიზიონად.

მოსახლეობა
2012 წლის მდგომარეობით, ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 378 182 ადამიანს.

ოლქის მოსახლეობა, შრი-ლანკის ჩრდილოეთითა და აღმოსავლეთით მცხოვრები მოსახლეობის მსგავსად, დააზარალა სამოქალაქო ომმა, რომელმაც დაახლოებით 100 000 ადამიანი იმსხვერპლა. ომის დროს რამდენიმე ასეული ათასი (შესაძლოა ერთი მილიონიც) ტამილი ემიგრაციაში წავიდა ევროპასა და ამერიკაში.

მოსახლეობა რელიგიური აღმსარებლობის მიხედვით
მიჰაი გიმპუ

მიჰაი გიმპუ (; დ. 19 ნოემბერი, 1951, კოლონიცა, მოლდოვა) — მოლდოვის პოლიტიკური მოღვაწე. ლიბერალური პარტიის ლიდერი. მოლდოვის პარლამენტის თავმჯდომარე და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2009-2010 წლებში.

დაიბადა 1951 წელს სოფელ კოლონიცაში. იგი თავს რუმინელად თვლის. დაამთავრა კიშინიოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი იურისტის სპეციალობით. 1948-1990 წლებში მუშაობდა იურისტად. 1990 წელს აირჩიეს პარლამენტში.

2009 წლის 28 აგვისტოს აირჩიეს პარლამენტის თავმჯდომარედ. ამავე წლის 11 სექტემბერს პრეზიდენტი ვლადიმერ ვორონინი გადადგა. იმავე დღეს მიჰაი გიმპუ გახდა პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. 17 სექტემბერს გააუქმა სავიზო რეჟიმი რუმინეთთან. დნესტრისპირეთის კონფლიქტის მოგვარების საკითხში იგი მხარს უჭერდა რუსეთის ჯარის უპირობო გასვლას ოკუპირებული ტერიტორიიდან. უარი განაცხადა მოსკოვში 9 მაისის აღლუმში მონაწილეობაზე. 2010 წლის 24 ივნისს მიიღო კანონი, რომლის ძალითაც 28 ივნისი გამოაცხადა რუსეთის მიერ მოლდოვის ოკუპაციის დღედ (1940). 2010 წლის 28 სექტემბერს დაითხოვა პარლამენტი და 28 ნოემბრისათვის დანიშნა ახალი საპარლამენტო არჩევნები. ახალმა ევროპულმა კოალიციამ მიიღო შეთანხმება დროებით პარლამენტის თავმჯდომარედ და შესაბამისად პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად, პრეზიდენტის არჩევნებამდე დაენიშნათ მარიან ლუპუ.
ტარიელაშვილები

ტარიელაშვილები (მხ. რ. ტარიელაშვილი) — ფეოდალური საგვარეულო აღმოსავლეთ საქართველოში, რომელიც პირველად გვხვდება 1693 წლის ვენახის გაცვლილობის დოკუმენტში, სადაც მოწმედ იხსენიება მოურავი ფარსათან ტარიელაშვილი. გვარის სახელწოდება წარმოდგება მამაკაცის სახელიდან — ტარიელი რომელიც ნიშნავს „მეფე გმირს“. გვარი მოხსენიებულია 1783 წლის ქართლ-კახეთის თავად-აზნაურთა სიაში, რომელიც დაერთო გეორგიევსკის ტრაქტატს. 1915 წელს რუსეთის იმპერატორის ბრძანებით, რუსეთის იმპერიის ქალაქ ტამბოვში გვარმა მიიღო თავადის ტიტული . ტარიელაშვილების უძველესი საგვარეულო დოკუმენტები არ არის შემონახული, რაც მნიშვნელოვნად ართულებს ამ ფეოდალური გვარის პირობების გარკვევას. იოანე ბაგრატიონის-ბატონიშვილის (1768–1830) გენეალოგიური ნაშრომის მიხედვით „შემოკლებით აღწერა საქართველოსა შინა მცხოვრებთა თავადთა და აზნაურთა გვარებისა“, გვარის წარმოშობა უკავშირდება ანატოლიის რეგიონს.

საგვარეულო ლეგენდის და გვარში დარჩენილი გადმოცემის მიხედვით, გვარის წარმოშობა უკავშირდება ბერძენ დიდგვაროვანს, რომელიც საუკუნეში, ბიზანტიის ისლამიზაციის (თურქიზაციის) გამო გადმოსახლდა აღმოსავლეთ საქართველოში, რის შედეგადაც მისმა შთამომავლობამ მიიღო ტარიელაშვილობა.

გალერეა
ქავთარაძეები

ქავთარაძეები — ქართული გვარი. ქავთარაძეების გვარი მომდინარეობს მამაკაცის სახელიდან – ქავთარა. ეს სახელი მთელ საქართველოში იყო გავრცელებული. საუკუნეში ქავთარაძეები მოსახლეობდნენ სოფლებში: ძმიანთკარში, ჩადისციხეში და ბატატიანთკარში. დღესაც ქავთარაძეები მთიულეთში ერთ-ერთი დიდი გვარია.

ქართლში - ალგეთი, ანანური, არაგვისპირი, არაშენდა, აღდგომელაანთკარი, ახალსოფელი, ახალი ზირბითი, ახალი სამგორი, ახალუბანი, ახალციხე (სოფ.), ბახანი, ბენიანი, ბოტანიკა, ბულაჩაური, გამარჯვება, გარდაბანი, დგნალი, დოლასდექი, დრე, დუშეთი, ვაშლობი, თამარისი, თეთრიწყარო, თვალივი, მანგლისი, მენესო, მისაქციელი, მუხათგვერდი, მუხრანი, მცხეთა, მჭადიჯვარი, ნატახტარი, ნეძიხი, ნორიო, ოძისი, ჟინვალი, საგურამო, ტბისი, ფასანაური, ქავთარაანი, ქვეშეთი, ქსოვრისი, ღვევი, შეხვეტილა, ჩაბარეხი, ჩინთი, ცივწყარო, ციხევდავი, ციხისძირი, ძალისი, ძეგვი, ძმიაანი, წეროვანი, წილკანი, წინამძღვრიანთკარი, წინკობანი, წიფორი, წიფრანი, წოდორეთი, ჭართალი, ჭილურტი, ჭინჭრიანი, ჭოპორტი, ხევშა, ხორხი, ჯუღისი.

იმერეთში - დიდი ჯიხაიში, ვანი, თერჯოლა, ისრითი, კლდეეთი, მერჯევი, რუფოთი, სავანე, ქუთაისი, ცხრაწყარო, ხონი.

რაჭაში - იწა.

სამეგრელოში - ქვემო სენაკი, ძველი ხიბულა, ხობი, კორცხელი, ძველი სენაკი, ოდიში, ეკი.
ტოდორ ჟივკოვი

ტოდორ ჟივკოვი (; დ. 7 სექტემბერი, 1911 — გ. 5 აგვისტო, 1998) — ბულგარეთის კომუნისტური პარტის პირველი (1954-1981 ) და შემდეგ გენერალური მდივანი (1989 წლამდე).

დაიბადა 1911 წელს გლეხის ოჯახში. 1928 წელს შეუერთდა ბულგარეთის ახალგაზრდათა კავშირს. მეორე მსოფლიო ომის დროს მონაძილეობდა ანტიფაშისტურ მოძრაობებში. 1948 წელს ბულგარული კომუნისტური პარტიის წევრი გახდა. 1954 წლიდან ბულგარეთის კპ ცკ-ის პირველი მდივანია. 1962-1971 წლებში მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეა.

ჟივკოვი ეწინააღმდეგებოდა მიხეილ გორბაჩოვის პერესტროიკას სსრკ-ში. 1989 წლის 10 ნოემბერს უსისხლო გადატრიალების შედეგად გადადგა თანამდებობიდან. 13 დეკემბერს ბულგარეთის კომპარტიამ გარიცხა თავისი რიგებიდან. კომპარტიამ გადაირქვა სახელი ეწოდე ბულგარეთის სოციალისტური პარტია და ერთი წლის შემდეგ მოიგო საპარლამენტო არჩევნები.

1990-1996 წლებში შინაპატიმრობაშია. გარდაიცვალა 1998 წელს პნევმონიის შედეგად.
ლიეჟი

ლიეჟი ( (, , , , , , , ) — ქალაქი ბელგიაში, ვალონიის რეგიონში, ლიეჟის პროვინციიის დედაქალაქი.

მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, გერმანიის და ნიდერლანდების საზღვრის სიახლოვეს, მდინარე მეზის ხეობაში.

ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა გიმეს რკინიგზის სადგური, რომელიც ევროპაში ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული არქიტექტურული ნაგებობაა.
ფლორა (საფეხბურთო კლუბი)

„ფლორა“ — ესტონული კლუბი, დაარსდა ქალაქ ტალინში. კლუბი არის ესტონეთის ჩემპიონატის 15-გზის ჩემპიონი და ესტონეთის თასის 6-გზის გამარჯვებული.

ტიტულები
მეისტრილიგა
ჩემპიონი (16): 1993/94, 1994/95, 1997/98, 1998, 2001, 2002, 2003, 2010, 2011, 2015, 2017, 2019, 2020, 2022, 2023, 2025
მეორე ადგილი (6): 1992/93, 1995/96, 1996/97, 2000, 2007, 2008
მესამე ადგილი (4): 1999, 2004, 2006, 2014
ესტონეთის თასი
გამარჯვებული (6): 1994/95, 1997/98, 2007/08, 2008/09, 2010/11, 2012/13
ფინალისტი (4): 2000/01, 2002/03, 2005/06, 2009/10
ესტონეთის სუპერთასი
გამარჯვებული (8): 1998, 2002, 2003, 2004, 2009, 2011, 2012, 2014

გამოჩენილი ფეხბურთელები
შედეგები უეფა-ს საკლუბო ტურნირებზე
1 – 1-ლი საკვალიფიკაციო ეტაპი; 2 – მე-2 საკვალიფიკაციო ეტაპი
ლილიან ტურამი

ლილიან ტურამი (; დ. 1 იანვარი, 1972, გვადელუპა, საფრანგეთი) — ფრანგი ვეტერანი ფეხბურთელი, საფრანგეთის საფეხბურთო ნაკრების მცველი. 1997 წელს გახდა წლის საუკეთესო ფრანგი ფეხბურთელი. ნაკრებში ჩატარებული აქვს რეკორდული 142 მატჩი, ასევე ითამაშა რეკორდული 16 მატჩი ევროპის ჩემპიონატებზე (16 მატჩი, რეკორდს იყოფს ედვინ ვან დერ სართან ერთად) და იასპარეზა ევროპის ოთხ (1996, 2000, 2004, 2008) ჩემპიონატზე. ნაკრებთან ერთად გახდა მსოფლიოსა (1998) და ევროპის (2000) ჩემპიონი.
გელა დუმბაძე

გელა დუმბაძე (დ. 13 ივნისი, 1965, თბილისი, საქართველო) — ქართველი დიპლომატი. საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი უკრაინაში 2017 წლის 15 ივნისიდან. სახელმწიფო მინისტრი დიასპორის საკითხებში 2014-2016 წლებში.

მინიჭებული აქვს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის დიპლომატიური რანგი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1965 წლის 13 ივნისს თბილისში. სწავლობდა თბილისის 55-ე საშუალო სკოლაში, 1989 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ფილოლოგიის ფაკულტეტი (წარჩინების დიპლომით), 1999-2001 წლებში სწავლობდა საქართველოს დიპლომატიურ აკადემიაში.

1987-1989 წლებში იყო ძეგლთა დაცვის ახალგაზრდული გაერთიანების დამფუძნებელი და მისი თავმჯდომარე. 1989 წელს დააარსა საბავშვო ესთეტიკურ-საგანმანათლებლო სასწავლებელი იყო მისი დირექტორი დაარსებიდან 1996 წლამდე.

1998-1999 წლებში მუშაობდა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს, ინფორმაციისა და საზოგადოებასთან ურთიერთობის დეპარტამენტში, პირველ მდივნად, ხოლო 1999-2000 წლებში პრესცენტრის ხელმძღვანელი იყო. 2000-2001 წლებში გადაიყვანეს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს, საგარეო პოლიტიკური ინფორმაციისა და საზოგადოებასთან ურთიერთობის დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილედ.

2001-2005 წლებში აზერბაიჯანში საქართველოს საელჩოს მრჩეველი იყო. 2005-2007 წლებში იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს, კულტურული მემკვიდრეობისა და დიასპორასთან ურთიერთობის სამმართველოს უფროსი, ხოლო 2007-2009 წლებში — რუსეთში საქართველოს საელჩოს მრჩეველი. 2009-2013 წლებში უკრაინაში საქართველოს საელჩოს უფროსი მრჩეველი. 2013-2014 წლებში ასრულებდა ელჩის მოვალეობას უზბეკეთსა და ტაჯიკეთში.

2014 წლის 2 ივნისიდან 22 ივლისამდე დიასპორის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის მოადგილე იყო, ხოლო 2014 წლის 26 ივლისიდან დაინიშნა დიასპორის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრად. 2014-2016 წლებში თავმჯდომარეობდა საქართველოს პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის მიერ საფრანგეთში შეძენილი ლევილის მამულის საქართველოსთვის გადმოცემის კომისიას. 2016 წლის 23 სექტემბერს მის მიერ ხელი მოეწერა ლევილის მამულის საქართველოსათვის დაბრუნების აქტს. 2016 წელს ლევილის მამულის საქართველოსთვის გადმოცემაში შეტანილი წვლილისა და უნივერსიტეტის პროფესორებისა და სტუდენტებისათვის სამეცნიერო საქმიანობის ხელშეწყობისთვისთვის დაჯილდოვდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედლით.

2017 წლის 15 ივნისიდან არის უკრაინაში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი და სუამში საქართველოს მუდმივი წარმომადგენელი.

ავტორი ნოველების კრებულებისა: „ყვითელი ტროლეიბუსი“, „მე მორბენალი“ და „მიყვარს ვაშლი“.

ჰყავს მეუღლე და ქალიშვილი. ფლობს რუსულ და ინგლისურ ენებს.
დიასპორის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი

დიაპორის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის აპარატი შეიქმნა 2008 წლის 24 იანვარს, რომლის ხელმძღვანელი (მინისტრი) მთავრობის წევრი იყო. ანგარიშვალდებული იყო მთავრობის წინაშე და ასრულებს მისსავე ან პრემიერ-მინისტრის მიერ დაკისრებულ ამოცანებს. მისი მიზანი იყო საქართველოს ფარგლებს გარეთ მცხოვრებ თანამემამულეებთან ურთიერთობის გაღრმავება, საქართველოს სახელმწიფოსა და ქართულ დიასპორას შორის ურთიერთობის ხელშეწყობა და ქართული დიასპორული ორგანიზაციების საქმიანობის მხარდაჭერა.

2016 წელს აპარატი გაუქმდა, ხოლო მისი ფუნქციების შესრულება საგარეო საქმეთა სამინისტრომ დაიწყო.

მინისტრები
იულონ გაგოშიძე — 2008 წლის 31 იანვარი — 2009 წლის 21 დეკემბერი
მირზა (პაპუნა) დავითაია — 2009 წლის 21 დეკემბერი — 2012 წლის 10 ოქტომბერი
კონსტანტინე სურგულაძე — 2012 წლის 25 ოქტომბერი — 2014 წლის 21 ივლისი
გელა დუმბაძე — 2014 წლის 22 ივლისი — 2016
ლეილა გორდელაძე

ლეილა კონსტანტინეს ასული გორდელაძე (დ. 15 აპრილი, 1927, თბილისი — გ. 19 მარტი, 2004, იქვე) — ქართველი რეჟისორი და ფსიქოლოგი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1977)

ბიოგრაფია
1950 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფსიქოლოგია–ფილოსოფიის ფაკულტეტი; 1959 წელს საკავშირო კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ინსტიტუტის სარეჟისორო კურსები (მოსკოვი). 1952–1956 წლებში მუშაობდა ლენინგრადის ექსპერიმენტული მედიცინის ინსტიტუტში მეცნიერ მუშაკად; 1959 წლიდან იყო კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ რეჟისორი; ავტორია რამდენიმე სამეცნიერო ნაშრომისა; დამდგმელი რეჟისორია ქართული მხტვრული ფილმებისა: „ლევანა“ (1960), „მოიტაცეს თამარ ქალი“ (1971), „ბათა ქექია“ (1978), „აქედანა და შენამდე“ (1984), „ჩემი ბოშები“ (1987); სიცოცხლის ბოლო წლებში დაწერა წიგნი თავისი ცხოვრების შეასხებ – „დიდი და პატარა ამბები“;
ირაკლი იმედაძე

ირაკლი იმედაძე (დ. 2 იანვარი, 1952, თბილისი) — ქართველი ფსიქოლოგი. 1973 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

1977-1981 წლებში იყო დიმიტრი უზნაძის სახელობის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1981-1985 წლებში ამავე ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი; 1985-1989 წლებში განწყობის ფსიქოლოგიის ლაბორატორიის გამგე; 1989-1990 წლებში ზოგადი ფსიქოლოგიის განყოფილების გამგე; 1990-2006 წლებში ფსიქოლოგიის ისტორიის ლაბორატორიის გამგე; 2006 წლიდან არის დიმიტრი უზნაძის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი და ილია ჭავჭავაძის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი; 1990-1995 წლებში საქართველოს განათლების სამინისტროსთან არსებული გამოყენებითი ფსიქოლოგიის ცენტრის წამყვანი მეცნიერ თანამშრომელი; 1978-2006 წლებში სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიური უნივერსიტეტის, ილია ჭავჭავაძის სახელობის ენისა და კულტურის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიწვეული ლექტორი. არის ასამდე სამეცნიერო პუბლიკაციისა და წიგნის ავტორი. 2005 წელს მიენიჭა დიმიტრი უზნაძის სახელობის სახელმწიფო პრემია.