iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დუმაცხოვის კვირიკეს ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა =საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია = შიდა ქართლი
| რაიონი = ხაშურის მუნიციპალიტეტი
| კურთხევის_წელი = 2008
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| ვებ-გვერდი =
| ხუროთმოძღვრება = დიახ
| ხუროთმოძღვარი = უცნობია
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი = დარბაზული ეკლესია
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = - სს
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები = დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =9,5
| სიგანე =5,4
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა = ნატეხი ქვა
| =
| =
| =
| =
| განედი =
| გრძედი =
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
დუმაცხოვის კვირიკეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ დუმაცხოვში, სოფლის სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება - სს-ით. ეკლესია დარბაზულია (9,55,4 მ) ნაგებია ნატეხი ქვით. ქვის წყობა ირეგულარულია. შესასვლელი სამხრეთითაა კარს შიგნით და გარეთ არქიტრავი ჰქონია. . დაახლოებით ნალისებრი მოხაზულობის აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, სარკმლის ორივე მხარეს თითო მაღალი, ზევით შევიწროვებული ნახევარწრიული ნიშია. სარკმლის ქვემოთ კედელზე სატრაპეზოა მიშენებული. თითო სარკმელი სამხრეთის და დასავლეთის კედლებშია. დარბაზის გრძივ კედლებზე თითო ორსაფეხურიანი პილასტრია. დარბაზი ნახევარწრიული კამარითაა გადახურული. ეკლესია 2008 წელს შეკეთდა ადგილობრივი მაცხოვრებლის ანზორ პაპუაშვილის ინიციატივით.
ქვიშხეთის მთაწმინდის ეკლესია

მთაწმინდის ეკლესია — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვიშხეთში, ადგილ მთაწმინდაზე. აგებულია საუკუნეში. ეკლესია დარბაზულია (53,1 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, გარედან შემოსილია მუქი ქვიშაქვის თლილი კვადრებით. სწორკუთხა საკურთხეველში ერთი სარკმელია, სამხრეთ კედელში ერთი სწორკუთხა სარკმელი და კარი. ეკლესია ერთსაფეხურიან ცოკოლზე დგას. სამხრეთ ფასადზე კარის თავზე ამოკვეთილია ჯვარი.
კასთამონუ

კასთამონუ — ქალაქი ჩრდილოეთ თურქეთში, კასთამონუს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. საუკუნემდე ატარებდა ბერძნულ სახელწოდებას კასთამონი. 2008 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 82 ათასი კაცი.

ისტორია
ქალაქი კასთამონუ დაარსდა ჯერ კიდევ ძვ. წ. საუკუნეში. ძვ. წ. საუკუნეში დაიპყრო რომმა. ახ. წ. საუკუნიდან. 1070 წლიდან, ისევე როგორც მცირე აზიის ქალაქების უმეტესობა, კასთამონუც დაიპყრეს თურქ-სელჩუკებმა. კვლავ ბიზანტიის შემადგენლობაშია 1113 წლიდან. საუკუნიდან კვლავ თურქ-სელჩუკები იპყრობენ.
პანგოლინები

პანგოლინები — ძუძუმწოვრების რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 30-88 სმ, მასა 4,5-27 კგ აღწევს. ზოგიერთი ნიშნით ემსგავსებიან არასრულკბილიანებს. სხეული აქვთ რქოვანი ქერცლით, მხოლოდ ცხვირი, მუცელი და ფეხების შიდა ზედაპირია შემოსილი მოკლე უხეში ბეწვით. კბილები ნაწილობრივ აქვთ ან სრულიად არ გააჩნიათ. 25 სმ-მდე სიგრძის ენა წებოვანი ნერწყვითაა დაფარული. კუჭი გარქოვანებული ეპითელიუმითაა ამოფენილი, მის სიღრუეში შეჭრილია რქოვანი კბილანით დაფარული ნაოჭი. რიგში 1 გვარის 7 სახეობაა, რომელთაგან 4 გავრცელებულია ეკვატორულ და სამხრეთ აფრიკაში, 3 — სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. ბინადრობენ გაშლილ ადგილებსა და ტროპიკულ ტყეებში. აქტიური არიან ღამით, მოძრაობენ ნელა, იკვებებიან ჭიანჭველებითა და ტერმიტებით. პანგოლინები ყლაპავენ კენჭებს, რაც ხელს უწყობს საკვების დაქუცმაცებას. შობენ 1-3 ნაშიერს. იყენებენ პანგოლინების ხორცსა და ქერცლს, რომელსაც სამკურნალო თვისებას მიაწერენ.
პანდანუსი

პანდანუსი — ერთლებნიან მცენარეთა გვარი პანდანუსისებრთა ოჯახისა. ხისებრი მცენარეებია. მათი დატოტვილი ღეროს სიმაღლე 10-15 მ (ზოგჯერ 25 მ) აღწევს. ღეროების ქვედა ნაწილიდან დამატებითი ფესვები გამოდის. მთავარი ღეროს ქვედა ნაწილი ზოგჯერ ხმება და მცენარე ამ ფესვებზე არის დაბჯენილი. პანდანუსის ფოთლის სიგრძეა 3-4 მ, ყვავილები შეკრებილია ტარო ან საგველასებრ ყვავილედებად. ნაყოფი კენკრასებრი ან კურკიანაა.

გვარი მოიცავს 600-მდე სახეობას, გავრცელებულია მხოლოდ აღმოსავლეთ ნახევარსფეროს ტროპიკებში, უმეტესად ზღვებსა და მდინარეების ნაპირებზე, ტენიან ტყეებში. ზოგიერთი სახეობის ნაყოფი იჭმება, ფოთლების საწნავ მასალად იხმარება. ზოგი დეკორატიულია და მოჰყავთ ოთახსა და ორანჟერეაში.
ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი 2009

ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი 2009 — რიგით 58-ე ევროპის ჩემპიონატი, რომელიც ჩატარდა საქართველოში, თბილისის სპორტის სასახლეში. შეჯიბრი მიმდინარეობდა 2009 წლის 24 აპრილიდან 26 აპრილამდე.

საპრიზო ადგილები
კაცები
ქალები
მედლების ცხრილი
შედეგები
კაცები
−66 კგ
−73 კგ
−81 კგ
−90 კგ
−100 კგ
+100 კგ
ქალები
−48 კგ
−52 კგ
−57 კგ
−63 კგ
−70 კგ
−78 კგ
+78 კგ
ფენიქსი (მითოლოგია)

ფენიქსი (სავარაუდოდ — „ცეცხლოვანი“) — მითოლოგიური ფრინველი, რომელსაც თვითწვის უნარი გააჩნია. ცნობილია სხვადასხვა ქვეყნებისა და კულტურების მითოლოგიებში . ითვლებოდა, რომ ფენიქსი ჰგავდა წითელფრთიან არწივს. სიკვდილის წინ ფენიქსი საკუთარ თავს წვავს, ხოლო შემდეგ აღსდგება ფერფლიდან. ჰეროდოტეს თანახმად ეს ფრინველი ასირაში ცხოვრობდა. ხშირად ითვლებოდა, რომ ფენიქსი სინამდვილეში არსებობდა და არ იყო მითური არსება. შემდგომში ფენიქსი გახდა მუდმივი განახლების სიმბოლო.
პანეგირიკი

პანეგირიკი (ბერძნ. — სახოტბო (სიტყვა), ისტორიულ-რიტორიკული და ლიტერატურული ჟანრი. საჯაროდ წარმოთქმული სახოტბო სიტყვა. წარმოიშვა ძველ საბერძნეთში. ტერმინი ჟანრის სახელწოდებად დამკვიდრდა რიტორ ისოკრატეს მიერ ათენის სადიდებელი „პანეგირიკის“ გამოქვეყნების შემდეგ (ძვ. წ. დაახლ. 380). პანეგირიკის შესახებ წერდა ციცერონი (ძვ. წ. საუკუნე). პანეგირიკი უხვადაა შუა საუკუეების ქართულ საკარო პოეზიაში. სამგლოვიარო პანეგირიკის საუკეთესო ნიმუშია სოლომონ ლიონიძის სიტყვა ერეკლე მეფის გარდაცვალებაზე. პანეგირიკის თანამედროვე მნიშვნელობაა ვისიმე დაუმსახურებელი, გაზვიადებული ქება-დიდება.
პანთეონი ქართული თეატრისა

„პანთეონი ქართული თეატრისა“ — პიესების ალმანახი. გამოვიდა 1894 წელს თბილისში (მხოლოდ ერთი წიგნი), ვასო აბაშიძის რედაქციით. კრებულში მოთავსებულია რ. ერისთავის, ზ. ზიქოიანის, ნ. ყიფიანის მიერ გადმოკეთებული და თარგმნილი ვოდევილები:„იჭვიანი“, „ბნელ ოტახში“, „ახირებულია“. პიესებს ახლავს რეკვიზიტის ნუსხა, მითითებულია ქართულ სცენაზე მათი პირველი დადგმის თარიღი აქვეა ცენზურის მიერ დასადგმელად ნება-დართული პიესების კატალოგი.
მალათია

მალათია (, , ) — ქალაქი აღმოსავლეთ თურქეთში, მალათიის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ისტორია
ქალაქს ძველი მსოფლიოს ისტორიის პერიოდში ერქვა მილედი. - საუკუნეებში შედიოდა ბიზანტიის შემადგენლობაში, მანასკერტის ბრძოლის შემდეგ 1071 წელს დაიპყრეს თურქ-სელჩუკებმა, შემდეგ შედიოდა კონიის სასულთნოს შემადგენლობაში, ხოლო საუკუნიდან ოსმალეთის იმპერიას ეკუთვნის.
დასავლეთ ბულგარეთის სამეფო

დასავლეთ ბულგარეთის სამეფო — ფეოდალური სახელმწიფო (ცენტრი ჯერ პრესპი, შემდეგ ოჰრიდი). ბულგარეთის ისტორიის ლიტერატურის თანახმად, შეიქმნა 969 წელს ე. წ. კომიტოპულების — კომიტი (ვოევოდა) ნიკოლოზის შვილების — დავითის, მოსეს, არონისა და სამუილის აჯანყების შედეგად. კომიტოპულების საგარეო პოლიტიკა მიმართული იყო ბიზანტიის წინააღმდეგ. თავისი ძმების სიკვდილის შემდეგ 997 წელს დასავლეთ ბულგარეთის სამეფოს ერთპიროვნული მმართველი გახდა სამუილი. მან მნიშვნელოვნად გააფართოვა სამეფოს ფარგლები (დაიკავა ჩრდილოეთი საბერძნეთის დიდი ნაწილი და სხვა), აღადგინა ბიზანტიის იმპერატორის იოანე ციმისხის მიერ გაუქმებული ბულგარეთის საპატრიარქო.

1001 წლიდან ბიზანტიამ დაიწყო აქტიური შეტევა დასავლეთ ბულგარეთის სამეფოს წინააღმდეგ. 1014 წელს ბიზანტიის იმპერატორმა ბასილი ბულგართმმუსვრელმა ბულგარელები დაამარცა ბელასიცასთან. ბულგარელების წარჩინებულთა ნაწილი ბიზანტიის მხარეზე გადავიდა. სამუილის მემკვიდრეები ვერ გაუმკლავდნენ ბიზანტიელებს. 1018 წელს ბასილი -მ აიღო ოჰრიდი და დასავლეთ ბულგარეთის სამეფო დაიმორჩილა.
ბულგარეთი (ვოლგა-კამა)

ბულგარეთი ვოლგა-კამისა, ვოლგის ბულგარეთი — შუავოლგისპირეთისა და კამისპირეთის ხალხების პირველი ადრინდელი ფეოდალური სახელმწიფო. ჩამოყალიბდა საუკუნეში. მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა აღმოსავლეთ ევროპის შუა საუკუნეების ისტორიაში. საუკუნისთვის მოიცავდა ჩრდილოეთ ჩუვაშეთამდე და სამხრეთ ურალისპირეთამდე. ბულგარეთის შესახებ წერილობით ცნობებს გვაწვდიან არაბი და სპარსელი ავტორები (იბნ ფადლანი, იბნ ჰაუკალი, ალ-ისტახრი, იბნ რუსთა, ალ-გარდიზი და სხვები), რაშიდ ალ-დინი, ხაზარული საბუთები, რუსეთის მატიანეები, ბულგართა ეპიგრაფიკული ძეგლები. დიდი მასალაა მოპოვებული არქეოლოგიური კვლევის შედეგად (ბოლგარისა და სუვარის გათხრები).

სახელმწიფოს ჩამოყალიბებაში მრავალი ფინურ-უნგრული ტომი მონაწილეობდა. ადგილობრივი მოსახლეობის განვითარება დააჩქარა საუკუნეში ბულგართა თურქულენოვანი ტომების მოსვლამ აზოვისპირეთიდან. საუკუნისთვის მომთაბარე ბულგარელები ბინადარ ცხოვრებაზე გადავიდნენ, მათი მეურნეობის საფუძველი გახდა მიწათმოქმედება.

 საუკუნებამდე ხაზართა სახაკანოს ემორჩილებოდნენ. მათს წინააღმდეგ ბრძოლის მიზნით ბულგართა ხანები არაბებს დაუკავშირდნენ, ისლამი აღიარეს და ნომინალურად დაემორჩილნენ სახალიფოს. 965 წელს სვიატოსლავ იგორის ძემ ხაზართა სახელმწიფო გაანადგურა და ბულგარებმა დამოუკიდებლობა მოიპოვეს. საუკუნის ბოლოს აქ ფეოდალური ურთიერთობანი გაბატონდა. ბულგარეთზე გადიოდა აღმოსავლეთი ევროპისა და აზიის შემაერთებელი სავაჭრო გზები, რაც ხელს უწყობდა აღებ-მიცემობის განვითარებას და მნიშვნელოვანი სავაჭრო და სახელოსნო ცენტრების წარმოქმნას. - საუკუნეებში ბულგარეთი ხშირად ეომებოდა რუსეთის სამთავროებს. ამის გამო სატახტო ქალაქი ბოლგარიდან აღმოსავლეთისკენ, ბილიარში გადაიტანეს. 1223 წელს ბულგარებმა მოიგერიეს მონღოლთა პირველი თავდასხმა. 1236 წელს მონღოლებმა ბილიარი აიღეს, 1241 წელს კი მთლიანად დაიპყრეს ქვეყანა, რომელიც ამიერიდან ოქროს ურდოს შემადგენლობაში შევიდა, მაგრამ გარკვეული ავტონომია მიიღო.

 საუკუნის ნახევარში დაიწყო ახალი ეკონომიკური აღმავლობა, ქალაქების ზრდა, გამოცოცხლდა საერთაშორისო ვაჭრობა. ამან ბულგარეთის მთავრებს დამოუკიდებლობისაკენ მისწრაფებს გაუღვიძა, რასაც მონღოლთა რამდენიმე დამსჯელი ლაშქრობა მოჰყვა. მკვლევართა ნაწილი ვარაუდობს, რომ საუკუნის 90-იანი წლების შუა ხანებში ბულგარეთი ოქროს ურდოსთან ერთად გაანადგურა თემურლენგმა. საუკუნის 30-იან წლებში მდინარე ლამის სამხრეთით მდებარე მიწები რუსმა ფეოდალებმა დაიპყრეს. დამოუკიდებლობა შეინარჩუნა მხოლოდ ყაზანმა, რომელიც ყაზანის სახანოს სატახტო ქალაქი გახდა.
პანკისის ქედი

პანკისის ქედი, ტბათანის ქედი, წოვის ქედი — ქედი საქართველოში, კახეთის მხარის ახმეტის მუნიციპალიტეტში. კახეთის კავკასიონის მთავარი ქედის განშტოება, მდინარეების ილტოსა და ალაზნის წყალგამყოფი. გამოეყოფა კახეთის ქედს ლაგაისმთასთან და სამხრეთით მდინარე ილტოს ქვემო დინებამდე აღწევს. აგებულია იურული და ცარცული ასაკის თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებით, კირქვებით, მერგელებით, თიხებით. პანკისის ქედზე აღმართულია მთები: უსახელო (2603 მ), ტბათანა (2457 მ), საკანაფოს სერი (1856 მ), მთაწმინდა (1508), ჯაბური (1474 მ), კლდისთავი (1273 მ) და სხვა.

პანკისის ქედის კალთები დანაწევრებულია მდინარეების ლამაზურის, ქვაჩადალის, ბაწარის, კურტანაძეულის, მატნისხევის, ველთხევის, საღორისხევის, ბოდალხევისა და სხვა ხეობებით, რომელთა შორის არის გვერდითი ეროზიული ქედები. პანკისის ქედზე გარდა ეროზიულისა არის რელიეფის მეწყრული და კარსტული ფორმები. კალთების ქვედა ნაწილი შემოსილია რცხილნარ-მუხნარით, ზედა — წიფლნარით, გამოერევა ცაცხვი, ნეკერჩხალი, წაბლი. ქედის თხემურ ზოლში გავრცელებულია სუბალპური და ალპური მდელოები. აღმოსავლეთ კალთაზე მდინარე ბაწარის ხეობაში არის უთხოვრის ტყის ბაწარის სახელმწიფო ნაკრძალი.
პანკისის ხეობა

პანკისის ხეობა — მდებარეობს მდინარე ალაზნის ზემო დინების ხეობაში (ბახტრიონის ციხის ზემოთ) კავკასიონის ფარგლებში, ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. სიგრძე 34 კმ (მთა ბორბალოდან ალაზნის ვაკემდე). შემოფარგლულია კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ განშტოებებით — პანკისისა და დიდგვერდ-ნაქერალის ქედებით.

მდინარე ალაზნის აუზის ზემო ნაწილი ქოჩარის ქედით იყოფა ორ ხეობად, რომლებიც მდინარეებს წიფლოვანისწყალსა და სამყურისწყალს ეკუთვნის. ზღვის დონიდან 950 მეტრ სიმაღლეზე ეს მდინარეები ერთდება და წარმოშობს ალაზანს. ამ ადგილის ქვემოთ პანკისის ხეობისთვის დამახასიათებელია ფართო, მოვაკებული, დატერასებული ფსკერი. ხეობა გამომუშავებულია იურულ თიხაფიქლებში. რელიეფში ძირითადად ეროზიულია, მაგრამ სამყურისწყლის აუზში შეინიშნება მეოთხეული მყინვარის ნაკვალევი (ტროგები, ცირკები, დაკაწრული კლდეები). ხეობის ფერდობები 2000-2200 მეტრამდე შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით. ალაზნის მარჯვენა შენაკადის ბაწარის ხეობაში არის ურთხელის ტყის ბაწარის სახელმწიფო ნაკრძალი.
კატიუშა

„კატიუშა“ — საველე რეაქტიული არტილერიის ულულო სისტემების არაოფიციალური სახელწოდება. პირველად გამოიყენეს დიდ სამამულო ომში (1941-1945). 1921 წელს აირდინამიკურ ლაბორატორიაში ნ. ტიხონოვმა და ვ. არტემიევმა დაიწყეს უკვამლო დენთზე რეაქტიული ჭურვის (რს) დამუშავება. სხვადასხვა კალიბრის რეაქტიული ჭურვების — „კატიუშის“ ჭურვის პროტორიპების, აგრეთვე მრავალმუხტიანი საავიაციო და ერთმუხტიანი სახმელეთო გასაშვები დაზგების ოფიციალური გამოცდა 1929-1933 წლებში განხორციელდა. მისი საბოლოო დამუშავება ხდებოდა რეაქტიულ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში გ. ლანგემაკის ხელმძღვანელობით. 1937-1938 წლებში ამ რეაქტიული ჭურვებით (რს-82, რს-132) შეიარაღდა სამხედრო-საჰაერო ძალები. ისინი წარმატებით გამოიყენეს ხალხინ-გოლთან ბრძოლებში (1939). 1938-1941 წლებში რეაქტიულ ინსტიტუტში ი. გვაიმ, ვ. გალკოვსკიმ, ა. პავლენკომ და სხვებმა შექმნეს სატვირთო მანქანაზე დამონტაჟებული მრავალმუხტიანი გასაშვები დანადგარი. დიდი სამამულო ომის წინ რს მ-13-ით და გასაშვები დანადგარი ბმ-13-ით შეიარაღდა არტილერია. „კატიუშა“ გერმანიის ფაშისტთა ჯარების წინააღმდეგ პირველად 1941 წლის 14 ივლისს გამოიყენეს. ომის პერიოდში შეიქმნა რეაქტიული ჭურვისა და გასაშვები დანადგარის სხვადასხვა ვარიანტი.
ლამაზი გორა

ლამაზი გორა — მთა საქართველოში, იმერეთის მხარეში, ბაღდათის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ განშტოების, მდინარეების სულორისა და წაბლარასწყლის (რიონის აუზი) წყალგამყოფ ლობოროტის ქედის ბოლოზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2174 მ. აგებულია შუაეოცენური ვულკანოგენური წყებით. თხემი უტყეოა, კალთები ტყიანი.
Queen II

— ინგლისური როკ-ჯგუფ -ის მეორე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1974 წელს. პირველ გრამფირფიტაზე თითო მხარეს ეწოდა ’’თეთრი მხარე’’ და ’’შავი მხარე’’. ალბომი ითვლება ნახევრად კონცეფტუალურ ნაშრომად, სადაც დომინირებს ფენტეზის თემა ან ბნელი ლირიკა.

1973 წელს, ალბომის ჩაწერა დაემთხვა 1973 წლის ნავთობის კრიზისს და ჩანაწერის გამოცემა რამდენიმე თვით გადაიდო. შემდეგ კი, პირველი ტირაჟის დაბეჭდვისთანავე ფირფიტების კონვერტებზე აღმოჩენილი იქნა შეცდომა და ჯგუფი იძულებული გახდა, ახალი ტირაჟი გამოეცა.

სიმღერების სია
ყველა სიმღერა თეთრ მხარეზე (მხარე 1) დაწერილია ბრაიან მეის მიერ, გარდა -ის (როჯერ ტეილორი). შავ მხარეზე ყველა სიმღერის ავტორია ფრედი მერკური.

ჩარტები
სერტიფიცირებები
ჟენევის ტბა

ჟენევის ტბა (ლემანი, , ) — ტბა შვეიცარიაში და საფრანგეთში. იგი სიდიდით მეორეა ცენტრალურ ევროპაში ბალატონის შემდეგ. უჭირავს სავოიის, ბერნის ალპებისა და იურის მთებს შორის მდებარე ქვაბული, რომელიც წარმოქმნილია ძველი რონის მყინვარის ერთ-ერთი ტოტისაგან. ტბაში გაედინება მდინარე რონა. ტბის წყლის ტემპერატურა ზედაპირზე ზაფხულში 19°-24°, ზამთარში - +4°+5°. ტბაში 26 სახეობის თევზია. ნაპირები მჭიდროდ არის დასახლებული. დიდი ქალაქები და კურორტები — ჟენევა, ლოზანა, ვევე, მონტრე - უმთავრესად შვეიცარიის ნაპირზეა. ტბა სანაოსნოა.
კავკასიური პანტა

კავკასიური პანტა — მცენარე ვარდისებრთა ოჯახისა. იზრდება ზღვის დონიდან 1600 მ სიმაღლემდე. კავკასიის ფლორის ენდემია, მაგრამ საქართველოში ფართოდ არის გავრცელებული. სწრაფმზარდი ეკლიანი ხეა, მრგვალი ან შებრტყელებულსფეროსებრი ნაყოფი აქვს; იჭმება, ხდიან არაყს, ამზადებენ ძმარს. მერქანი მაღალი ღირსებისაა, იყენებენ მსხლის კულტურის ჯიშების საძირედ. ზემორაჭულად ეწოდება პანტა-მსხალი.
რონა

რონა — მდინარე შვეიცარიასა და საფრანგეთში. სათავე აქვს ლეპონტის ალპებში, რონის მყინვარზე. გაედინება ჟენევის ტბაში და გადის რონის დაბლობზე. ორი ტოტით ერთვის ხმელთაშუა ზღვის ლიონის ყურეს და აჩენს დელტას. რონას მთავარი შენაკადებია: მარჯვენა - ენი, სონა, არდეში; მარცხენა - იზერი, დიურანსი. უმთავრესად საზრდოობს თოვლისა და მყინვარების წყლით. მდინარე სონას შეერთების შემდეგ მდინარის წყლიანობა მკვეთრად იზრდება. რონა საფრანგეთის ყველაზე წყალუხვი მდინარეა. შესართავთან წყლის ხარჯი 1780 მ3/წმ. სანაოსნოა მდინარე ენის შესართავამდე.
რონის დაბლობი

რონის დაბლობი — დაბლობი სამხრეთ-აღმოსავლეთ საფრანგეთში. გადაჭიმულია დაახლოებით 300 კმ-ზე რონის ხეობის ქვემო დინებასა და შუაწელის გასწვრივ, ალპებსა და საფრანგეთის ცენტრალურ მასივს შორის. შედგება მაღლობებით დაყოფილი ქვაბულებისაგან. დამახასიათებელია მდინარეული ტერასები. ჰავა გარდამავალია ზომიერიდან ხმელთაშუა ზღვის სუბტროპიკულისაკენ. ნალექები 600-800 მმ წელიწადში. რონის დაბლობზე გადის სარკინიგზო და საავტომობილო გზა, რომელიც აკავშრებს საფრანგეთის ჩრდილოეთსა და სამხრეთ ნაწილებს. დაბლობზეა ქალაქები: ლიონი, ვალანსი, ავინიონი, არლი.
სლესა

სლესა — ისტორიული სოფელი სამხრეთ საქართველოში, ახლანდელი სოფელ აწყურის (ახალციხის მუნიციპალიტეტი) აღმოსავლეთით, მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე. მესხეთის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ პერიფერიაზე მდებარეობს შუა საუკუნეების სლესის ციხე. სოფელი სლესა მოხსენიებულია „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ ( საუკუნე).
ჟუან II (პორტუგალია)

ჟუან ( დ. 3 მაისი, 1455, ლისაბონი, პორტუგალია — გ. 25 ოქტომბერი, 1495 ალვორი) — პორტუგალიის მეფე 1481–1495 წლებში ავისის დინასტიიდან, აფონსუ -ის შვილი. შეზღუდა მსხვილი ფეოდალური მიწათმფლობელობა და ფეოდალური იურისდიქცია. იყო „ზღვისიქითა“ ქვეყნებში აქტიური ექსპანსიის მომხრე. ხელი შეუწყო ბართოლომეუ დიაშის ექსპედიციის მოწყობას; 1494 წელს მისი ინიციატივით დაიდო ტორდესილასის ხელშეკრულება.
ჟუან IV (პორტუგალია)

ჟუან ( დ. 19 მარტი, 1604, ვილა-ვისოზა, პორტუგალია — გ. 6 ნოემბერი, 1656 ლისაბონი) — პორტუგალიის მეფე 1640–1656 წლებში ბრაგანსის დინასტიის დამაარსებელი, პორტუგალიის მეფის (ავისის დინასტიიდან) მანუელ -ის შვილიშვილი. 1630–1640 ბრაგანსის ჰერცოგი. ესპანელთა ბატონობის წინააღმდეგ პორტუგალიის საყოველთაო აჯანყების (1640 წ.) შედეგად ავიდა ტახტზე. 1654 წელს ბრაზილიაში პორტუგალიის კოლონიებიდან განდევნა ჰოლანდიელები.
ჟუან VI (პორტუგალია)

ჟუან ( დ. 13 მაისი, 1767, ლისაბონი, პორტუგალია — გ. 10 მარტი, 1826, იქვე) — პორტუგალიის მეფე 1816–1826 წლებში. ბრაგანსის დინასტიიდან. 1799–1816 წლებში რეგენტი (სახელმწიფოს ფაქტობრივად მართავდა დედის მარიამ -ის ავადმყოფობის გამო). აბსოლუტური მონარქიის მომხრე, მაგრამ იძულებული იყო ლიბერალებსა და აბსოლუტისტებს შორის მოქნილი პოლიტიკა გაეტარებინა. 1793 წელს შეუერთდა პირველ ანტიფრანგულ კოლაიციას. ნაპოლეონ -ის ჯარების პორტუგალიაში შეჭრის (1807) შემდეგ ბრაზილიაში წავიდა. 1821 წელს დაბრუნდა ლისაბონში. იძულებული იყო ეცნო პორტუგალიის ლიბერალური კონსტიტუცია, ხოლო 1825 წელს - ბრაზილიის დამოუკიდებლობა.
პანტომიმის ქართული თეატრი

შალიკაშვილის პანტომიმის სახელმწიფო თეატრი — პანტომიმის პირველი პროფესიული თეატრი ყოფილ სსრკ-ში. დაარსდა 1965 წელს საქართველოში. პირველი სპექტაკლი გაიმართა იმავე წლის 13 მაისს. თეატრის დამაარსებელი და სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო ამირან შალიკაშვილი.

საქართველოს ლენინური კომკავშირის პრემიის ლაურეატი (1978).\

მნიშვნელოვანი დადგმები
„ოცნება და სინამდვილე“, ამირან შალიკაშვილი (1968),
„მესაფლავე“, გალაკტიონ ტაბიძის (1971)
„ელექტრა“, ევრიპიდე (1972)
„გაათავისუფლე სიმღერა“, ა. შალიკაშვილი და გ. გაგუა (1974)
„უკანასკნელი ზარი“ (1977)
„მცირე მიწა“ (ლ. ბრეჟნევის ნაწარმოების მიხედვით, (1979)
„კიდევაც დაიზრდებიან“, ამირან შალიკაშვილი (1981)
„ფიროსმანის მეფე“, გურამ დოჩანაშვილი, (1984)
„ტერენტი გრანელი“, პიესა – რევაზ იშველაძე, დადგმა – ა. შალიკაშვილი (2005)
„წმინდა გიორგი“, პიესა – რევაზ იშველაძე; დადგმა – ა. შალიკაშვილი (2007)
„ქრისტე“, პიესა – რევაზ იშველაძე, დადგმა – ა. შალიკაშვილი (2010)
„ვეფხისტყაოსანი“, შოთა რუსთაველი, დადგმა – ა. შალიკაშვილი (2017)
რენო დე შატიიონი

რენო დე შატიიონი (; გ. 4 ივლისი, 1187) — ანტიოქიის მეფის უმცროსი შვილი, რომელმაც შატიიონის ციხესიმაგრე მდიდარი ქვრივის ცოლად მოყვანის გზით ჩაიგდო ხელში. აქტიურად მონაწილეობდა ჯვაროსნულ ლაშქრობებში და საკმაო წარმატებასაც აღწევდა მანამ, სანამ არ გადაწყვიტა შეჭრილიყო ქრისტიანებით დასახლებულ კვიპროსზე. მან გაქურდა და ააოხრა კვიპროსი და მხოლოდ ბიზანტიის იმპერატორის თხოვნის შემდეგ დატოვა იგი. აღსანიშნავია, რომ მან მოიხმო იქ მყოფი ყველა სასულიერო პირი და ცხვირები დააჭრა. ამგვარი მოქცევა რენოს ყოველდღიური ცხოვრების წესი იყო. როდესაც ამ ბარბაროსობის შესახებ იერუსალიმის მეფე ბოლდუინ -მ შეიტყო, მან რენო ციხეში გამოკეტა, 16 წლის შემდეგ კი იერუსალიმის მომდევნო მეფემ გი დე ლუზინიანმა გაათავისუფლა. რენომ ისევ მდიდარ ქვრივზე ქორწინებით ჩაიგდო ხელში კერაკის ძლევამოსილი ციხესიმაგრე. ამის შემდეგ მან დააყაჩაღა ქარავანი, სადაც სულთან სალადინის და იყო. მან სამი დღის გაუპატიურების შემდეგ მოკლა სალადინის და, ხოლო შემდეგ უარი უთხრა სალადინს მისი დის სხეულის გადაცემაზე. სალადინმა ყურანზე დაიფიცა რომ თავისი ხელით მოკლავდა რენოს და შეასრულა თავისი დანაპირები, როდესაც ტყვედ ჩაიგდო იგი.
ჟურუა

ჟურუა — მდინარე სამხრეთ ამერიკაში, პერუსა და ბრაზილიაში, ამაზონის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 3280 კილომეტრი. სათავეს იღებს პერუს ანდების მთისწინეთში. უმთავრესად მიედინება ამაზონის დაბლობზე. საზრდოობს წვიმის წყლით. წყალუხვია იანვრიდან ივნისამდე, წყალმცირეა აგვისტო-ოქტომბერში. წყლის საშუალო ხარჯი დაახლოებით 6000 მ3/წმ. სანაოსნოა ქალაქ კრუზეირუ-დუ-სულიდან.
მერსინი

მერსინი — ქალაქი სამხრეთ თურქეთში, მერსინის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობის 20 % ქურთია. 2002 წლამდე ერქვა იჩელი.

იუმუქტეფეს ნამოსახლარი
ქალაქში 1937-1939 და 1946-1947 წლებში გათხარეს (ხელმძღვანელი ინგლისელი არქეოლოგი ჯ. გარსტინგი) ძვ. წ. - ათასწლეულის ნამოსახლარი. კულტურული ფენის სიქეა 25 მ. უძველესი ფენები განეკუთვნება სირია-კილიკიის ნეოლითურ კულტურას. ენეოლითური ხანის მოხატულ კერამიკას ეტყობა მესოპოტამიის კულტურის ძლიერი გავლენა. ძვ. წ. ათასწლეულში მერსინში გაბატონებული იყო ანატოლიური კულტურის შავპრიალა კერამიკა. მერსინში აღმოჩენილია ძვ. წ. ათასწლეულის დასასრულის სირიულ-კლიკიური მოხატული კერამიკის და ძვ. წ. ათასწლეულის ნახევრის ანატოლიური კულტურის მასალა.
იერუსალიმის ღვთისმშობლის ხატი

იერუსალიმის ღვთისმშობლის ხატი გადმოცემით ქრისტეს ამაღლებიდან თხუთმეტი წლის შემდეგ გეთსემანიაში შეუქმნია. 463 წელს ხატი კონსტანტინეპოლში გადაიტანეს. ხატი დაბრძანებული იყო პიგიის ღვთისმშობლის ტაძარში, ხოლო შემდეგ ვლაქერნის ღვთისმშობლის ტაძარში. 988 წელს იერუსალიმის ღვთისმშობლის ხატი რუსეთში – კორსონში (ხერსონში) გადააბრძანეს და ახალ ნათელღებულ მოციქულთანასწორ კიევის მთავარს – ვლადიმირს უბოძეს.

როდესაც ნოვგოროდელებმა ქრისტიანობა მიიღეს, ვლადიმირმა მათ ხატი საჩუქრად გადასცა. 1571 წელს ივანე მრისხანემ ქალაქი დაარბია და სიწმინდე მოსკოვის მიძინების ტაძარში გადააბრძანა. 1812 წელს ნაპოლეონის მიერ მოსკოვის აღების შემდეგ იერუსალიმის ღვთისმშობლის ხატი უგზო-უკვლოდ დაიკარგა. სანაცვლოდ მოსკოვის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარში ხატის ზუსტი ასლია დასვენებული.იერუსალიმის ხატის გარშემო გამოსახულნი არიან წმინდა მოციქულები: პეტრე, პავლე, იოანე, კულა, სვიმონი, ფილიპე, მათე, მარკოზი, იაკობი, თომა, ბართლომე, წმინდა მოწამენი: პროკოფი, გიორგი და მერკური.
ამურის ოლქი

ამურის ოლქი — ოლქი რუსეთში, მდებარეობს მდინარეების ამურისა და ზეას აუზში. ოლქს ესაზღვრება ჩრდილოეთით იაკუტია, აღმოსავლეთით - ხაბაროვსკის მხარე, სამხრეთით - ჩინეთი და დასავლეთით იმიერბაიკალეთის მხარე.
ოლქი შეიქმნა 1932 წლის 20 ოქტომბერს.
ფართობი - 363 700 კმ².
მოსახლეობა - 869,6 ათასი მცხოვრები (2008), სიმჭიდროევე - 2,4, ქალაქის მოსახლეობის წილი - 65,5 %.
ადმინისტრაციული ცენტრი - ქალაქი ბლაგოვეშჩენსკი დაარსდა 1856 წელს.

მოსახლეობა
2002 წლის აღწერის მიხედვით ოლქში ცხოვრობდა 902 ათ. კაცი.
რუსები – 831 004 კაცი (92,04 %)
უკრაინელები – 31 475 კაცი (3,5 %)
ბელარუსები – 7827 კაცი (0,87 %)
ჩინელები – 4018 კაცი (0,45 %)
არხანგელსკის ოლქი

არხანგელსკის ოლქი — ოლქი რუსეთის ევროპული ნაწილის ჩრდილოეთით, მის შემადგენლობაშია ნენთა ავტონომიური ოკრუგი.

შეიქმნა 1937 წლის 23 სექტემბერს რსფსრ-ის ჩრდილოეთი ოლქის გაყოფის შემდეგ.
შედის ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაში. ფართობი 587 400 კმ2.
მოსახლეობა 1262 ათასი კაცი (2009), სიმჭიდროვე - 2,1, , ქალაქის მოსახლეობის წილი - 73,4 %.

ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი არხანგელსკი.

მოსახლეობა
2002 წლის აღწერის მიხედვით ოლქში ცხოვრობს 1 294 993 კაცი (აქაც და შემდეგაც ნენთა ავტონომიური ოკრუგის გარეშე). მათ შორის:

რუსები – 1 258 938 კაცი (95,21 %)
უკრაინელები – 26 529 კაცი (2,05 %)
ბელარუსები – 9986 კაცი (0,77 %)
თათრები – 3072 კაცი (0,24 %)
აზერბაიჯანელები - 2965 კაცი (0,23 %)
ჩუვაშები - 1786 კაცი (0,14 %)
გერმანელები - 1546 კაცი (0,12 %)
მოლდოველები - 1280 კაცი (0,1 %)
სომხები - 1133 კაცი (0,09 %)

ისტორია
ვიკინგების დროს ტერიტორია ცნობილი იყო ბიარმიის სახელით. საუკუნიდან ნოვგოროდის შემადგენლობაშია. საუკუნის დასაწყისიდან 1920-იანი წლების ბოლომდე არხანგელსკის გუბერნიის შემადგენლობაშია. 1929 წლის 14 იანვარს გაუქმდა არხანგელსკის, ვოლოგდისა და ჩრდილოეთის დვინის გუბერნიები და ჩამოყალიბდა ჩრდილოეთის მხარე. 15 ივლისს კი მხარის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა ნენთა ეროვნული ოკრუგი (ამჟამად ნენთა ავტონომიური ოკრუგი).
პაპანწყვილი

პაპანწყვილი — კარსტული ტბა საქართველოში, ხობის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ურთის სერის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, სოფელ ხეთის ტერიტორიაზე. სარკის ფართობი 0,0062 კმ², საშუალო სიღრმე 4,2 მ, მაქსიმალური სიღრმე 7 მ, წყლის მოცულობა 26400 მ³. საზრდოობს წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. გამდინარეა. წყალი მომწვანოა და გამჭვირვალე. ზაფხულობით ტბაში წარმოიქმნება პირდაპირი ტემპერატურის სტრატიფიკაცია. ეკვრის წიწვოვანი ხეები და ფიჭვნარი.

ტბის სახელწოდება უკავშირდება ლეგენდას, რომლის თანახმად, მრევლი მღვდელს ეხმარებოდა მოსავლის აღებაში, იგი მათ გამასპინძლებია ძაღლის ხორცით. მის ცოლს ჭამის წინ ფანდურზე დაუმღერია მეგრულად: „ხორცი თეში ვაჭკომათი, დუდ დო ბორკი ვაძირათ“, ესე იგი ხორცი ისე არ ჭამოთ, რომ თავ-ფეხი არ ნახოთო. მუშების წასვლის შემდეგ სახლი ამ ცოდვის გამო მღვდლიანად ჩაძირულა და იმ ადგილზე გაჩენილა ტბა.