iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მესანგრეთა ხიდი

მესანგრეთა ხიდი — ხიდი ძველ თბილისში.

მესანგრეთა ხიდი მდებარეობდა გარეთუბანში. ის გვხვდება 1844 წლის თბილისის გეგმაზე, რომელზეც იგი დატანილია ლათინური -ით. ხიდი გადებული იყო მესანგრეთა (ახლანდელი რევაზ თაბუკაშვილის) ქუჩაზე გამავალ ხევზე, დაახლოებით ვასო აბაშიძისა და რევაზ თაბუკაშვილის ქუჩათა შესაყრელთან. აგებული უნდა იყოს საუკუნის 10-იან წლებში. სახელი ხიდს შეერქვა მასთან ახლოს მდებარე მესანგრეთა ბატალიონის ყაზარმის გამო. მესანგრეთა ყაზარმის შენობა დღესაც არსებობს, მაგრამ მესანგრეთა ხიდმა იარსება საუკუნის 50-იანი წლების დასაწყისამდე. 1850 წელს თბილისის გეგმაზე ეს ხიდი აღარ არის დატანილი.
კრწანისის ღვთისმშობლის ეკლესია

კრწანისის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია სოფელ კრწანისში.

ეკლესიის ისტორიის შესახებ ჩვენამდე მეტად მწირი ცნობებია მოღწეული. მეფე დემეტრე -მ სიბაში წასვლის წინ თბილისის მეტეხის ღვთისმშობლის შობის ეკლესიას შესწირა ქალაქისპირა სოფელი კრწანისი. - საუკუნეებში კრწანისის საქართველოს საკათალიკოსო სოფელი იყო, რომელმაც თავისი არსებობის მანძილზე არაერთი ნგრევა-აწიოკება განიცადა. ეტყობა, როგორვ ხშირ შემთხვევაში ხდებოდა, კრწანისიც მკვიდრი მოსახლეობისაგან ან სულ დაცლილა, ანდა მათი რაოდენობა შემცირებულა და ეს ადგილი სომხეთიდან ლტოლვილებს დაუკავებიათ.
კირკა

კირკა ( - ეკლესია) — კ. მარჯანიშვილის მოედნისა და მარჯანიშვილის ქუჩის ძველი სახელწოდება და ეკლესია ძველ თბილისში.

აქ 1818-1820 წლებში დასახლდნენ ვიუტემბერგელი გერმანელი მოახალშენეები. უბნის გაშენების შემდეგ შეიქმნა მოედანი, აიგო ხის ლუთერანული ეკლესია („კირხე“), რომლის გამოც გაჩნდა ტოპონიმი „კირკა“ - კირკის ქუჩა; 1897 წელს აშენდა აგურის ახლანდელი ლუთერანული ეკლესია, რომელისც 1946-1947 წლებში მარჯანიშვილის მოედნის რეკონსტრუქციასთან დაკავშირებით აიღეს. ახალი კუკიის უბანში არსებობდა გერმანელ ლუთერანთა სასაფლაო. ამჟამად გაუქმებული ძველი სასაფლაოს ადგილას სკვერია გაშენებული და დგას მაქსიმ გორკის ძეგლი. 1996-1997 წლებში ლუთერანთა ძველი სასაფლაოს ტერიტორიაზე აშენდა ევანგელიკურ-ლუთერანული ეკლესია.
ველეიუს პატერკულუსი

ველეიუს პატერკულუსი (; დ. დაახლ. ძვ. წ. 19 — გ. დაახლ. ახ. წ. 31) — რომაელი ისტორიკოსი. დაიბადა კამპანიაში, ეკუთვნოდა მხედართა წოდებას, მისი წინაპრები ჰანიბალის ომიდან ფიგურირებდნენ როგორც რომაული ორიენტაციის პროვინციალები და მის მსგავსად იდგნენ სამხედრო სამსახურში. ეკავა სამხედრო ტრიბუნის თანამდებობა. იყო იმპერატორ ტიბერიუსის ლეგატი. ახ. წ. 15 წელს გახდა პრეტორი. იყო ოქტავიანე ავგუსტუსის შვილიშვილის, გაიუსის, მხლებელი აღმოსავლეთ პროვინციებში.

ველეიუს პატერკულუსი რომაულ ისტორიაში შევიდა ორ წიგნად დაწერილი „რომის ისტორიით“. „რომის ისტორია“ მოიცავს პერიოდს ტროის ომიდან ახ. წ. 29 წლამდე, ლივიას (ავგუსტუსის მესამე ცოლის) სიკვდილამდე. თუმცა ისტორიკოსებისთვის უფრო მნიშვნელოვანია ნაშრომში გადმოცემული ისტორია ძვ. წ. 44 წელს კეისრის მკვლელობიდან ახ. წ. 14 წელს ავგუსტუსის გარდაცვალებამდე. მცირე მოცულობის მიუხედავად, ველეიუსს გადმოცემული აქვს რომის ისტორია ლეგენდარული პერიოდიდად იმპერატორ ტიბერიუსამდე. მისი აზრით, ისტორიის წარმართველი არის გამოჩენილი პიროვნება. ამ იდეის გათვალისწინებით, „რომის ისტორია“ რომის იმპერატორების ქება-დიდების ხასიათს ატარებს. პატერკულუსი უმაღლეს შეფასებას აძლევს იულიუს ცეზარის, ავგუსტუსისა და ტიბერიუსის მოღვაწეობას.
ხევსურული სახლი

ხევსურული სახლი — საცხოვრებელი სახლი გავრცელებული პირიქითა და პირაქეთა ხევსურეთის სოფლებში.

აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში საცხოვრებლის ერთი ყველაზე გავრცელებული ტიპთაგანია ციხე-სახლი, რომელიც ახლოს დგას სვანეთისა და მთის რაჭის ციხე-სახლებთან. ერთმანეთთან უფრო ახლოა ხევსურეთისა და თუშეთის ციხე-სახლები, რამდენადმე განსხვავებულია ხევისა და მთიულეთის სახლებისაგან.

პირიქითა ხევსურეთი
პირიქითა ხევსურეთში ციხე-სახლს ქვითკირი ეწოდება. იგი ოთხსართულიანია. სართულები ერთმანეთს მისადგმელი კიბით და ჭერში დატოვებული ასაძრომებით („საკვამით“) უკავშირდება. ყოველ სართულში თითო ოთახია, ოთახებს სარკმლები არ აქვს და მათ მაგივრობას სათოფურები სწევს, ამიტომ ყველა სადგომი ბნელია. სახლის ორი სართული საქონლისთვისაა განკუთვნილი. სულ ქვემოთა („ძირისთვალი“) საძროხეა, მეორე — საცხვარე. მესამე და მეოთხე სართულები საცხოვრებელია. მესამე სართულში („შუათვალი“) გამართული იყო კერა. მეოთხე სართულს — ზედათვალს ოთხივე კედელზე, გარედან მიშენებული აქვს სათოფურებიანი ჩარდახი. სართულშუა გადახურვა და სახურავი ბრტყელია.

პირაქეთა ხევსურეთი
პირაქეთა ხევსურეთში გავრცელებულია ტერასისებრი სახლების სხვადასხვა ვარიანტი, რომელიც სვანეთისა და მთის რაჭისაგან განსხვავებით, ხევსურეთში, მთიულეთსა და ხევში გვხვდება. ასეთ სახლებში ზედა სართულის ფასადი, ქვედა სართულის ფასადთან შედარებით, უკანაა დახეული, რის გამოც ქვედა სართულის ბანი ზედა სართულისათვის ტერასას წარმოადგენს. ტერასისებრი ტიპის ნაგებობაა კალოიანი სახლი. იგი უმეტესად სამსართულიანია. ხშირად აშენებულია ფერდობზე, რის გამოც სართულების ნაწილი მიწაშია შეჭრილი. პირველი სართული („სახლი“) ჯალაბობისა და პირუტყვისათვისაა განკუთვნილი. აქ ერთმანეთისგან დაწნული კედლებით გამოყოფილია: საცხოვრებელი ნაწილი, საძროხე, პროდუქტების დასამზადებელი ოთახი („სენე“) და სამეურნეო დანიშნულების სხვა ოთახები. მეორე სართული („ჭერხო“) მამაკაცთა სადგომია და ადამიანის და საქონლის საკვების საცავი, მესამეზე ე. წ. მაღალი ბანია, სადაც ზამთრობით ყინულზე პურს ლეწავენ. აქვეა, ბანის უკან „დაფარული კალო“ — ფარდული ბარგის (საჭურველის, იარაღის) შესანახად.

საცხოვრებელი პირობებისა და სამეურნეო საქმიანობის მოხერხებულობის მხრივ, კალოიანი სახლი, ციხე-სახლთან შედარებით, რა თქმა უნდა წინ გადადგმული ნაბიჯია, მაგრამ აქ გამოთიშულია თავდაცვის ფუნქცია.

ხევსურეთში გავრცელებულია ასევე საბძლური სახლი. ესაა დამხმარე ნაგებობა, რომელსაც იყენებდნენ მსხვილფეხა საქონლის შესაფარად. სახელდობრ, როდესაც კალოიანი სახლის ჭერხოში საქონლის საკვები გამოიცლეოდა, ხევსური თავის საქონელთან ერთად საბძლურ სახლში გადადიოდა, რომელიც სოფლის განაპირას ჭალაში იდგა. საბძლური სახლი ქვისაა, ერთსართულიანი, აქვს ორკალთა სახურავი.

ხევსურეთში გვხვდება სოფლები, რომლებშიც ცალკეული სახლები იმდენად მჭიდროდაა შეჯგუფული, რომ მეკომურების გარჩევაც შეუძლებელია. შუა საუკუნეების საქართველოს მთიანეთის სამშენებლო ხელოვნების შესანიშნავი ძეგლია ციხე-სოფელი შატილი, რომელიც პირიქითა ხევსურეთში, საქართველო-ინგუშეთის საზღვარზე მდებარეობს. სოფელი ერთიან ბლოკადაა გადაქცეული და ერთ მთლიან ციხეს წარმოადგენს. სახლები ძელებისგან შეკრული ფიცარნაგებით — გადასასვლელებით იყვნენ დაკავშირებული, რომელთა მეშვეობით, მტრის შემოჭრის შემთხვევაში, შესაძლებელი იყო მთელი სოფლის შემოვლა.
თბილისის ვილაიეთის დიდი დავთარი

თბილისის ვიალეთის დიდი დავთარი (თაჰრირ დევთერ; ) — 1728 წელს, ოსმალობის პერიოდში ოსმალო მოხელეთა მიერ ფისკალური მიზნით შედგენილი ქართლის სამეფოს აღწერის დავთარი.

„დავთარში“, რომელიც წარმოდგენილია ორ წიგნად, აღნუსხულია 1600-მდე ერთეული. ორივე იწყება აღწერილი სოფლების სახელთა სარჩევით.
წიგნი მოიცავს გორის ყაზას დაქვემდებარებულ საციციანოს (34 სოფ.), პეტრეს (41 სოფ.), საამილახოროს (163 სოფ.), არაგვისა და ქსნის (52 სოფ.) ნაჰიეებს, მუხრანის ლივას (45 სოფ.), თრიალეთის ყაზას (83 სოფ.), გომარეთს (17 სოფ.), გუჯარეთს (16 სოფ.), ყაიყულის (51 სოფ.), ავლაბრის (12 სოფ.) ნაჰიეებს;
წიგნი – საბარათიანოს (524 სოფ.), ბაიდრის (56 სოფ.), დემირჩი ჰასანლის (80 სოფ.) ნაჰიეებს, სომხითის ლივის (132 სოფ.), ტაშირის (47 სოფ.) და ფანბაკის ნაჰიეებს (91 სოფ.), აღჯაყალას ლივას (64 სოფ.), ინჯას (56 სოფ.), ჩოვდარის (64 სოფ.), აღსთა აბადის (76 სოფ.), თურქითის (34 სოფ.) ნაჰიეებს.

საძიებელს მოჰყვება ძირითადი ტექსტი – სოფლების და სხვა საგადასახადო პუნქტების სახელები, გადასახადის გადამხდელთა და კომლის უფროსთა საკუთარი და მამის სახელები, იშვიათად აღნიშნულია მათი ხელობასაქმიანობა. ჩამოთვლილია სოფლის მეურნეობის პროდუქტთა სახელები, გადასახადების სახეობები, მათი რაოდენობა და ღირებულება. მოცემულია შეწერილი გადასახადის ფულადი ჯამი. დავთარი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საკუთრივ თბილისის ისტორიის, გეოგრაფიის, ონომასტიკის, ეკონომიკის, ეთნოგრაფიული შედგენილობისა და საქალაქო ყოფის შესასწავლად. ქალაქი აღწერილია უბნებისა (ციხის რაბათი, თოფხანე, დაბაღხანე და სხვ.) და სამრევლოების (სიონი, ანჩისხატი, ვანქი, ფეთხაინი და ა.შ.) მიხედვით. თანაბრად განვითარებული ჩანს ვაჭრობა, მრეწველობა და სოფლის მეურნეობა. აღნიშნულია მოხელეთა (მ. შ. ოსმალოთა) საქმიანობა და გასამრჯელოს ოდენობა. დავთარი ოსმალობის ხანის (1723–35) ქართლის სოც. ვითარების, ეკონომიკის, ტოპონიმიკის, ეთნიკური შედგენილობისა, კონფესიური ვითარებისა და სხვათა შესასწავლად მნიშვნელოვანი წყაროა. დავთარი დაცულია თურქეთის პრემიერ-მინისტრის სამმართველოს არქივში.
ფოსო (მხარე)

ფოსო, ჩუღურეთი — საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე, წარმოადგენდა კარწახის ტბის გარშემო არსებულ ტაფობს. იგი ემიჯნება ჯავახეთის წყალის აუზს და ქმნის დამოუკიდებელ ორგანიზმს. ფოსოში იდგა ჯავახეთის წყაროსთავის ტაძარი, რომელიც აღნიშნული რეგიონის საეპისკოპოსო კათედრას წარმოადგენდა.

ფოსოს ჩრდილოეთიდან საზღვრავდა ჯავახეთი-ფოსოს შორის წყალგამყოფი ზოლი, დასავლეთით მტკვარი, აღმოსავლეთით ყარსის მთები და სამხრეთით კანიონი სადაც ქაჯის ციხეა განთავსებული.

„მესხური დავითნის ქრონიკაში“ ფოსო აქტიურ მოქმედებათა ობიექტია: „კოკოლა თავის ძმის-წულსა და ბატონს მანუჩარს შემოჰფიცა, ქაჯის-ციხე უკმოუჭირა, მერმე ფიცი გაუტეხა...“, „...გავილაშქრეთ ენკენისთუს ნახევარს და ქაჯის-ციხეს მივადეგით...“, „ბატონი მანუჩარ ჯავახეთს წავიდა, ფოსო და ჯავახეთი დაარბივა, და გურჰაქს ქაჯისციხე გაუბარაქიანა...“.

როგორც ჩანს ფოსოს პროვინცია ძველად მჭიდროდ ყოფილა დასახლებული, ამჟამად კი რამდენიმე მცირედ დასახლებული სოფელიღა შემორჩა. მის დაცემებზე ცნობებს იძლევა „მესხური დავითნის ქრონიკა“.
იოზუა კიმიხი

იოზუა კიმიხი (; დ. 8 თებერვალი 1995, როტვაილი, გერმანია) — გერმანელი ფეხბურთელი. მიუნხენის ბაიერნის ნახევარმცველი და მცველი.

საკლუბო კარიერა
ბაიერნი
2015 წლის 2 იანვარს ცნობილი გახდა,რომ კიმიხი ზაფხულიდან დაიწყებდა „ბაიერნში“ თამაშს. ამავე წლის 1 ივლისს „შტუტგარტმა“ გამოისყიდა კიმიხი და მალევე მიჰყიდა „ბაიერნს“. მოთამაშემ „ბაიერნთან“ 5–წლიან კონტრაქტს მოაწერა ხელი. 2015 წლის 12 სექტემბერს ჯოშუა „ბაიერნის“ დებიუტანტი იყო,მან „აუსბურგის“ წინააღმდეგ თამაშში, რომელიც დასრულდა ანგარიშით 2:1, ითამაშა ფილიპ ლამის მაგივრად. 2015 წლის 16 სექტემბერს კიმიხს აქვს დებიუტი უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგაზე ჩემპიონთა, სადაც ის საბერძნეთის „ოლიმპიაკოსის“ წინააღმდეგ თამაშში
76–ე წუთზე შეხვედრაში, ჩაბი ალონსოს შეეცვალა.

მიღწევები
საკლუბო
ბაიერნი
გერმანიის საფეხბურთო ბუნდესლიგა: 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020-21, 2021-22, 2022-23, 2024-25
გერმანიის საფეხბურთო თასი: 2015–16, 2018–19, 2019–20
გერმანიის საფეხბურთო სუპერთასი: 2016, 2017, 2018, 2020, 2021, 2022, 2025
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2019–20
უეფა-ს სუპერთასი: 2020
ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი: 2020
ამგუნის შრომით-გასწორების ბანაკი

ამგუნის შრომით-გასწორების ბანაკი (; შემოკლ. ́ - ამგუნლაგი) — ქვეგანყოფილება, რომელიც მოქმედებდა სსრკ-ში შრომით-გასწორების დაწესებულებებში.
ისტორია
ამგუნის შრომით-გასწორების ბანაკი შეიქმნა 1946 წელს. საბჭოთა შრომით-გასწორების ამ ბანაკში მთავრი სამმართველო მდებარეობდა სოფლური ტიპის დასახლებაში „სტარტი“ (ხაბაროვსკის მხარე), მოგვიანებით კი ხურმულის სადგურზე შორეული აღმოსავლეთის რკინიგზისა. (დღესდღეობით ამავე სახელწოდების დასახლება სახელად „ხურმული“ მდებარეობს ხაბაროვსკის მხარეში).

ადამიანების მაქსიმალური ერთდროული რაოდენობა სასჯელაღსრულების ამ დაწესებულებაში 6 500 კაცი იყო.

ამგუნის შრომით-გასწორების ბანაკი გაუქმდა 1947 წელს.

საწარმო
ამგუნის შრომით-გასწორების ბანაკის მთავარ საწარმოო საქმიანობას წარმოადგენდა ბაიკალ-ამურის მაგისტრალის რკინიგზის გაყვანა-დაგება ამურის კომსომოლსკ-ურგალის მონაკვეთზე.
თურქსელი

თურქსელი ან — თურქეთის წამყვანი მობილური ოპერატორი, დაფუძნებული სტამბოლში. კომპანიას ჰყავს 34.4 მილიონი აბონენტი, 2011 წლის 30 სექტემბრის მონაცემებით.

ისტორია
1994 წლის თებერვალში, თურქსელმა გახსნისას გახდა თურქეთის პირველი ოპერატორი. 2012 წლის მე-3 კვარტალში, მას 52,4% წილი ჰქონდა ბაზარზე. მისი კონკურენტები იყვნენ საბაზრო წილით 27,9% და ავეა საბაზრო წილით 19,7%.

თურქსელი პირველი თურქული კომპანიაა, რომელიც მოხვდა ნიუ-იორკის საფონდო ბირჟაზე, სადაც მისი აქციებით ვაჭრობა 2000 წლის 11 ივლისიდან მიმდინარეობს, სტამბოლის საფონდო ბირჟასთან ერთად.

თურქსელის აქციონერთა სტრუქტურა ასეთია: 51% ეკუთვნის ..-ს, 0.05% ჩუქუროვა ჰოლდინგს, 13,07% ტელია სონერას, 1.18% ..-ს და თავისუფალ მიმოქცევაშია 34.7%. 2011 წლისთვის ტელია სონერა და ჩუქუროვა ჰოლდინგი, პირდაპირ და ირიბად, ფლობდნენ თურქსელის სააქციო კაპიტალის დაახლოებით 37.1% და 13.8% შესაბამისად. ჩუქუროვა ჯგუფმა, 2005 წლის მარტში შეთანხმდა გაეყიდა თურქსელის დიდი წილი ტელია სონერას. მას შემდეგ ისინი დავობენ იმაზე, არის თუ არა ეს შეთანხმება სავალდებულო. 2009 წლის აგვისტოში, საერთაშორისო სავაჭრო პალატამ მიიღო გადაწყვეტილება, რომლის თანახმად, ჩუქუროვამ უნდა გადასცეს ყველა დარჩენილი აქციების წილი ..-ს და ტელია სონერას.

თურქსელი ასევე უზრუნველყოფს სტანდარტულ მომსახურებას საერთაშორისო დონეზე. 2007 წლის 30 სექტემბრის მონაცემებით, მას ჰყავს 9.6 მილიონი აბონენტი მეშვეობით და მისი შვილობილი კომპანიებით, ტელია სონერას პარტნიორობაში აზერბაიჯანში, ყაზახეთში, საქართველოსა და მოლდოვაში. თურქსელს მთლიან საკუთრებაში ჰყავს უკრაინული -ი, რომელსაც ჰყავს 13.6 მილიონი აბონენტი. 2009 წელს, თურქსელმა პირველი შესთავაზა თავის მომხმარებელს 3 მომსახურება თურქეთში.

დაფარვის ზონა
თურქსელი ფარავს ტერიტორიას, რომელიც 2007 წლის 31 მარტისთვის, მოიცავს 100% მოსახლეობას, რომელიც ცხოვრობს ქალაქებში, სადაც 3000-ზე მეტი ადამიანია, რომელიც შეადგენს მთლიანი მოსახლეობის 97.21% და 80.44% თურქეთის ფართობის. კომპანიას აქვს რამდენიმე ბრმა ლაქა, განსაკუთრებით აღმოსავლეთ რეგიონის მთიან რაიონებში.

ჩრდილოეთი კვიპროსი
თურქსელი ასევე მოღვაწეობს საზღვარგარეთ. მისი ჩრდილოეთ კვიპროსული ბრენდი ცნობილია, როგორც ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქსელი , რომელიც წარმოდგენილია მხოლოდ ჩრდილოეთ კვიპროსში. ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქსელი-ს მმართველობა ხორციელდება მთლიანად ცალკე თურქეთის თურქსელისგან, მიუხედავად იმისა, რომ ქსელის საკუთრება ეკუთვნის თურქსელს. ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქსელი ამ მომენტში ჩრდილოეთის უმსხვილესი პროვაიდერია, რეგისტრირებული აბონენტების და დაფარვის ზონის თვალსაზრისით.

როუმინგი
2008 წლის სექტემბრისთვის თურქსელს ჰქონდა შეთახმებული საერთაშორისო როუმინგი 605 ოპერატორთან 201 ქვეყანაში. იგი აცხადებდა, რომ მას აქვს უფრო მეტი საერთაშორისო როუმინგის შეთანხმება, ვიდრე ნებისმიერი სხვა ოპერატორი (356 ოპერატორი 143 ქვეყანაში, 2008 წლის 31 აგვისტოსთვის).

სპონსორობა
2002 წლიდან, თურქსელი თურქეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების და თურქეთის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრების გუნდების "ოფიციალური ურთიერთობის სპონსორია". იგი ასევე აფინანსებს 18-დან 14 გუნდს თურქულ სუპერლიგაში.

თურქსელი ასევე აფინანსებს სტამბოლის საერთაშორისო კინოფესტივალს და სტამბოლის საერთაშორისო ჯაზ-ფესტივალის გენერალური სპონსორია. 1999 წლიდან, თურქსელმა მხარი დაუჭირა ბოდრუმის ძველი ქალაქის კედლების აღდგენას. ძველი თეატრის აღდგენის ბოლო ეტაპი, დასრულდა 2003 წლის ივნისში.
კანკაი

კანკაი (ცნობილი როგორც კანკაი მაი; ნეპალ. ्ा ी, ) — ტრანსსასაზღვრო მდინარე ინდოეთისა და ნეპალის ტერიტორიაზე. მდინარე მაჰანანდის შენაკადი.

სიგრძე დაახლოებით 180 კმ, აუზის ფართობი 1148 კმ². სათავეს იღებს მაჰაბარატის მთებში, ნეპალში, ზღვის დონიდან დაახლოებით 3200 მეტრზე.

მდინარის სახელი კანკაი, წარმოიშვა სანსკრიტული სიტყვისგან , რაც ოქროს ნიშნავს. დიდი ხნის წინ ერთ-ერთი წმინდანი მედიტაციის მიზნით დასახლდა მდინარის ახლოს. ერთხელ წმინდანმა წყალში შენიშნა ოქროს ქვები, ამიტომ ამ მდინარეს დაარქვეს „კანაკავატი მაი“ ანუ „ღმერთები ოქროთი“.
კლოდია პულქრა

კლოდია პულქრა (; დ. დაახლ. ძვ. წ. 54) — წარჩინებული რომაელი ქალბატონი, მომავალი იმპერატორის, ავგუსტუსის პირველი ცოლი. სახალხო ტრიბუნის, პუბლიუს კლოდიუს პულქერისა და ფულვიას ქალიშვილი. ეს უკანასკნელი, მოგვიანებით, ცოლად გაჰყვა მარკუს ანტონიუსს და კლოდიაც მისი გერი გახდა. კლოდიას ჰყავდა ორი ნახევარძმა: მარკუს ანტონიუს ანტილუსი და იულუს ანტონიუსი.

მარკუს ანტონიუსი ფულვიას მესამე ქმარი იყო. იგი, კლოდიუს პულქერის მსგავსად, მოხარული იყო მიეღო ფულვიას ფული, რაც მას კარიერულ წინსვლაში დაეხმარებოდა. ძვ. წ. 44 წლის 15 მარტს კეისრის მკვლელობის შემდეგ, ანტონიუსმა ოქტავიანესა და ლეპიდუსთან ერთად მეორე ტრიუმვირატი ჩამოაყალიბა და პროსკრიფციები გამოსცა. პოლიტიკური ალიანსის განსამტკიცებლად, ფულვიამ ახალგაზრდა ოქტავიანეს ცოლად შესთავაზა კლოდია, ლეპიდუსმა კი თავისი ცოლის დისშვილი სერვილია. საბოლოოდ, ოქტავიანემ კლოდია აირჩია.

მათი ქორწინების შესახებ ბევრი არაფერია ცნობილი და კლოდიას შესახებაც მხოლოდ მცირე ინფორმაციაა შემორჩენილი. როდესაც ოქტავიანემ კლოდიასთან განქორწინება ითხოვა, ფულვიამ მოქმედებაზე გადასვლა გადაწყვიტა. მან თავის მაზლთან, ლუციუს ანტონიუსთან ერთად, იტალიაში რვა ლეგიონი შეკრიბა ანტონიუსის უფლებებისათვის ოქტავიანესთან საბრძოლველად, რაც, მოგვიანებით, პერუზიის ომის სახელით გახდა ცნობილი. ფულვიასა და ანტონიუსის არმიამ მცირე დროით რომის დაკავებაც კი მოახერხა, მაგრამ, საბოლოოდ, პერუზიისაკენ (თანამედროვე პერუჯა) დაიხია. ოქტავიანემ ისინი ძვ. წ. 41-40 წლების ზამთარში ალყაში მოაქცია და შიმშილობის შედეგად, აიძულა დანებებოდნენ. ფულვია სიკიონში გადაასახლეს, სადაც იგი უეცარი დაავადებით გარდაიცვალა. ოქტავიანე გაეყარა კლოდიას, რათა დაქორწინებულიყო სკრიბონიაზე, რომელმაც მას ერთადერთი შვილი, იულია გაუჩინა. მისი ქორწინება კლოდიასთან ძალაში შესული არც არასდროს ყოფილა. ოქტავიანემ იგი დედამისთან დააბრუნა წერილითურთ, სადაც ფულვიას აუწყებდა, რომ მისი ქალიშვილი „ხელუხლებელი“ იყო.

კლოდია პულქრას შემდგომი ბედი უცნობია.
ვირჯინია რაჯი

ვირჯინია ელენა რაჯი (; დ. 18 ივლისი 1978, რომი, იტალია) — იტალიელი ადვოკატი და 2016-2021 წლებში რომის მერი. რაჯი წარმოადგენდა ანტიკორუფციულ ხუთი ვარსკვლავის მოძრაობას (5) და იყო პირველი კანდიდატი ამ პარტიიდან და აგრეთვე პირველი ქალი, რომელიც აირჩიეს რომის მერად.

ბიოგრაფია
რაჯი დაიბადა და გაიზარდა რომის „ “-ს რაიონში და სწავლობდა სამართალზე რომის ტრეს უნივერსიტეტში, "სასამართლო და არასასამართლო სამოქალაქო სამართლის" სპეციალიზაციით. რაჯი ადრე იყო ადგილობრივი რაიონის საბჭოს წევრი სანამ შევიდა „ხუთი ვარსკვლავის მოძრაობაში“, რომის რაიონიდან 2011 წელს.

2013 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნების დროს, რაჯი იყო ერთ-ერთი „ხუთი ვარსკვლავის მოძრაობის“ იმ ოთხი წევრიდან, რომლებიც აირჩიეს რომის საკრებულოში.

რაჯი და მისი პარტია გავიდა რომის მერის არჩევნებში პირველ ადგილზე კენჭისყრის პირველ ტურში (5 ივნისი 2016), რა დროსაც ქვეყნის მასშტაბით 35-ზე მეტი პროცენტი დააგროვა. რაჯი მეორე რაუნდი (19 ივნისი 2016) მოიგო 67,2 პროცენტით, რაც ნიშნავს 770,000 ამომრჩეველი მის მხარეს იყო. იგი რომის პირველი ქალი მერია.

პირადი ცხოვრება
რაჯი თავის ოჯახთან ერთად ცხოვრობს რომის ოტავიას რაიონში. ის 5 წევრი ანდრეა სევერინის (თანაპარტიელი) მეუღლეა, რომელთანაც მას ერთი შვილი ჰყავს (დ. 2009 წელს).
თურქული სახელმწიფოების ორგანიზაცია

თურქული სახელმწიფოების ორგანიზაცია ან სრულად თურქულენოვანი სახელმწიფოების თანამშრომლობის საბჭო (; ; ; ; ) — საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომელიც მოიცავს ზოგიერთ თურქულ ქვეყანას. იგი დაფუძნდა 2009 წლის 3 ოქტომბერს ნახიჩევანში. გენერალური სამდივნოთი სტამბოლში, თურქეთი. წევრი ქვეყნებია: აზერბაიჯანი, ყაზახეთი, ყირგიზეთი და თურქეთი. დარჩენილი ორი თურქულენოვანი ქვეყანა, თურქმენეთი და უზბეკეთი, არ არიან ოფიციალურად საბჭოს წევრები, მათი ნეიტრალური პოზიციიდან გამომდინარე; თუმცა, ისინი მომავალში შესაძლოა გახდნენ საბჭოს წევრები. საბჭოს შექმნის იდეა ეკუთვნის ყაზახეთის პრეზიდენტს ნურსულთან ნაზარბაევს, 2006 წელს.

ისტორია
საუკუნეების განმავლობაში, თურქები გლობალური ისტორიის ფორმაში გააჩნდათ საკუთარი კონკრეტული გზა. მათ ჩამოაყალიბეს და მართავდნენ მრავალ იმპერიას და სახელმწიფოს, რომლებიც ფართობით გადაჭიმული იყო ევროპიდან ინდოეთამდე. დღეს, თურქულენოვანი სახელმწიფოები შევიდნენ მჭიდრო თანამშრომლობის ფაზაში, რომელიც გულიხმობს ძლიერი ურთიერთობების მშენებლობას და მათი საერთო მომავალის ერთად დაგეგმარებას. ყველაზე მნიშვნელოვანი მიღწევა თურქულენოვანი სახელმწიფოების თანამშრომლობის, ისევე როგორც შეუცვლელი წინაპირობა მისი მომავალი განვითარების, არის თურქულენოვანი სახელმწიფოების თანამშრომლობის საბჭოს შექმნა. თურქული საბჭო სამთავრობათაშორისო ორგანიზაციაა, რომლის ძირითადი მიზანია ყოვლისმომცველი თანამშრომლობის ხელშეწყობა თურქულენოვანი სახელმწიფოებს შორის.

საერთაშორისო თანამშრომლობა
თურქული საბჭო დამკვირვებელია ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაციაში. ორგანიზაციამ, ასევე მიმართა დამკვირვებლის სტატუსის მისაღებად გაეროსა და ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციას. გარდა ამისა, თურქული საბჭოს აქვს მჭიდრო პარტნიორული ურთიერთობა ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციასთან.

წევრები
სამომავლო წევრები
ღონისძიებები
საბჭოს გენერალური მდივნები სია
სამგორი

სამგორი — ისტორიული უბანი თბილისში.

სამგორი მდებარეობს იქ, სადაც ძველად მუხროვანის მეურნეობა იყო. მას შემდეგ, რაც 1951 წელს ივრის წყალი, სამგორის არხით თბილისისაკენ გამოუშვეს და ე.წ. თბილისის ზღვა შეიქმნა, სამგორი სხვადასხვა დასახლებას უწოდეს და მათ შორის თბილისის ერთ-ერთ ახალ დასახლებას, რომელიც ყოფილ საქარხნო ადმინისტრაციულ რაიონში შედიოდა. ტოპონიმის წარმოქმნის თაობაზე ერთ-ერთი თქმულება მოგვითხრობს, რომ ვახტანგ გორგასალის წინამძღოლობით ქართველთა ლაშქარმა სასტიკად დაამარცხა შემოსეული სპარსელები, ბევრი ქართველი შეეწირა ამ ბრძოლას. გამარჯვებულმა დაღუპული თანამოლაშქრენი სამ საფლავში ჩააწვინეს და შემდეგ ყოველმა მეომარმა თითო მუჭა მიწა მიაყარა მათ. აქედან წარმოიშვა სამი გორა და მათ შორის მდებარე ველს სამგორი უწოდეს.

1970 წელს სამგორის მოსახლეობა შეადგენდა 12271 ადამიანს.
ლაზარე (ამინდის ღვთაება)

ლაზარე — დარისა და ავდრის წარმართული ღვთაება (არა სახარების ლაზარე, მარიამისა და მართას ძმა, რომელიც მოკვდა და იესო ქრისტემ გააღვიძა; არც ლუკას სახარების იგავის გმირი, კათოლიკეთა რწმენით სნეულთა შემწე (ლუკა, 16, 19), რომელმაც მისცა სახელი ლაზარეთს).

საქართველოში ლაზარე, როგორც ამინდის ღვთაების კულტი, უფრო აღმოსავლეთში გავრცელდა, მაგრამ წვიმის მომყვან ლაზარეს საქართველოს ყოველ კუთხეში უმღეროდნენ გვალვიანობაში: „ლაზარე მოდგა კარსა, აბრიალებს თვალსა, მიდგა მოდგა თაროსა, დაემსგავსა მთვარესა“ და სხვა. მის სადიდებლად მართავდნენ დღეობას, ლაზარობას, რაც „ცის ნამის“, ტალახის გასაჩენად გარკვეულ ცერემონიას გულისხმობდა. ლაზარეს თიხის კერპს კარდაკარ დაატარებდნენ, ასველებდნენ და ამბობდნენ: „ახ, ლაზარე, ლაზარე, ცას ღრუბლები აშალე, ჩვენ დაგიკლავთ ციკანსა, შენ მოგვიყვან წვიმასა“ (ზოგჯერ ასეთივე „მეგობრული გარიგება“ ხდებოდა ელიასთან: „აღარ გვინდა გოროხი, ახლა გვინდა ტალახი“). თუ მომაბეზრებელი წვიმა გაგრძელდებოდა, მასვე შესთხოვდნენ, გორახი გააჩინე, ტალახი გააშრეო. სვანეთში ლაზარე არ იციან. იქ წვიმას იდლიანის მთის - ლუხუმის ან სხვა რომელიმე ტბის წყალში კატის ჩახრჩობით „იწვევდნენ“, ან ღრუბელთა ღმერთს შესთხოვდნენ: „ერე-მერე, დეცე მერე...“
ბნელი საუკუნეები

ბნელი საუკუნეები — პერიოდი რომის ეკლესიის ისტორიაში საუკუნის შუა ხანებიდან საუკუნის შუა ხანებამდე, როდესაც 80 წლის მანძილზე 25 პაპი გამოიცვალა. ამ პერიოდის პაპებს „ცუდ პაპებს“ უწოდებენ. ამ დროს მათი ავტორიტეტი დაცემულია და გაძლიერებულია სპოლეტოსა და ტოსკანის არისტოკრატიული პარტიები. ისინი თავად ნიშნავდნენ პაპებს. ამ პერიოდში პაპობა ყიდვა-გაყიდვის საგნად იქცა.

ამ პერიოდში პაპ სტეფანე -ის მიერ ჩატარდა „გარდაცვლილის საეკლესიო კრება“, რომელზეც ყოფილი პაპის, ფორმოზუსის გვამზე სასამართლო გაიმართა. გასამართლების შემდეგ ყოფილი პაპი ამოთხარეს და ის მდინარე ტიბრში გადააგდეს. თავის მხრივ, სტეფანე 897 წელს ციხეში ჩააგდეს და შემდეგ დაახრჩვეს. 897-903 წლებში შვიდი პაპი ცვლიდა ერთმანეთს, რომლებიც ძალადობრივი სიკვდილით მოკლეს. პაპმა სერგიუს -მ ციხეში დაახრჩო მისი ორი წინამორბედი პაპი.

 საუკუნის დასაწყისში რომს მართავენ პაპის ხაზინადარ თეოფილაქტეს ოჯახის ქალები: მეუღლე თეოდორა, ქალიშვილი მაროცია და შვილიშვილი თეოდორა უმცროსი. პაპ სერგიუს -ის დროს ამ ოჯახს დიდი გავლენა ჰქონდა პაპზე. მაროციამ იოანე გაუშვა და პაპის ტახტზე საკუთარი შვილი 18 წლის იოანე აიყვანა, რომელიც პაპ სერგიუს -სგან ჰყავდა. თუმცა, მაროციას უკანონო ვაჟიმა ალბერიხ სპოლეტოელი გადატრიალება მოახდინა, მან განდევნა დედამისის მესამე ქმარი — იტალიის მეფე ჰუგო, ხოლო დედამისი და იოანე -ს ციხეში ჩასვა. ალბერიხი 22 წლის მანძილზე მართავდა რომს. მისი 18 წლის ვაჟი ოქტავიანე, იოანე -ის სახელით პაპი ხდება.
გარდაცვლილის საეკლესიო კრება

გარდაცვლილის საეკლესიო კრება — საეკლესიო კრება რომის ეკლესიაში 897 წელს, რომელიც გაიმართა პაპი სტეფანე -ის მიერ ყოფილი პაპის ფორმოზუსის გვამის გასასამართლებლად. მთავარი ბრალდება, რაც გვამს წაუყენეს, პორტოს საეკლესიო კათედრის რომში გადმოტანა იყო. გვამი საერო ტანსაცმლით შემოსეს, იმ ხელზე, რომლითაც ხალხს ლოცავდა, სამი თითი მოკვეთეს და დამარხეს. შემდგომ პაპმა სტეფანემ გვამი ამოათხრევინა და მდინარე ტიბრში გადააგდებინა.