iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პედრო ლასკურაინი

პედრო ხოსე დომინგო დე ლა კალსადა მანუელ მარია ლასკურაინ პარედესი (დ. 8 მაისი, 1856 — გ. 21 ივლისი, 1952) იყო მექსიკელი პოლიტიკოსი და იურისტი, რომელიც მსახურობდა მექსიკის 38-ე პრეზიდენტად 45 წუთის განმავლობაში 1913 წლის 19 თებერვალს, რაც ისტორიაში ყველაზე ხანმოკლე პრეზიდენტობაა. მექსიკის მე-15 პრეზიდენტის, მარიანო პარედესის შვილიშვილი, ლასკურაინი მანამდე ორი ვადით მსახურობდა მექსიკის საგარეო საქმეთა მდივნად და 16 წლის განმავლობაში იყო მეხიკოს მცირე იურიდიული სკოლის დირექტორი.

დაბადებული მდიდარ ოჯახში მეხიკოში, ლასკურაინი სწავლობდა სამართალს -ში და გახდა წარმატებული იურისტი. მას ეკავა მრავალი თანამდებობა ქალაქის მთავრობაში. მექსიკის რევოლუციის დროს იგი გახდა საგარეო საქმეთა მდივანი პრეზიდენტ ფრანსისკო მადეროს მთავრობაში. 1913 წელს, გადატრიალებამ, რომელიც ცნობილია როგორც ათი ტრაგიკული დღე, დაამხო მადერო და ვიცე-პრეზიდენტი ხოსე მარია პინო სუარესი, რის შემდეგაც ლასკურაინი გახდა პრეზიდენტი. მისი მმართველობა გაგრძელდა ერთ საათზე ნაკლებ ხანს, რომლის დროსაც მან გადატრიალების ლიდერი, ვიქტორიანო უერტა, საგარეო საქმეთა მდივნის პოსტზე დანიშნა. მან სასწრაფოდ დატოვა თანამდებობა და მისი მემკვიდრე უერტა გახდა.

ხანმოკლე პრეზიდენტობის შემდეგ ლასკურაინი ჩამოშორდა პოლიტიკას და განაგრძო იურიდიული კარიერა. იგი მსახურობდა -ს დირექტორად. გარდაიცვალა 96 წლის ასაკში მეხიკოში. დღეს იგი ყველაზე მეტად ცნობილია თავისი ადმინისტრაციის ხანმოკლეობის გამო.

ადრეული ცხოვრება
პედრო ხოსე დომინგო დე ლა კალსადა მანუელ მარია ლასკურაინ პარედესი დაიბადა 1856 წლის 8 მაისს მეხიკოს რანჩო ლა რომიტაში (ამჟამინდელი ). იგი იყო ფრანსისკო ლასკურაინ ე იკასასა და ანხელა პარედეს კორტესის ვაჟი. ფრანსისკო ლასკურაინი იყო მდიდარი ვაჭარი ვერაკრუსიდან, რომელიც მეხიკოში გადავიდა და ცოლად შეირთო პარედესი, რომლის ოჯახიც ბასკური წარმოშობის იყო. ხოლო ბებია — ხოსეფა კორტესი. იგი აღიზარდა კათოლიკურ ოჯახში. 1890 წელს მან ცოლად შეირთო მარია ენრიკეტა ფლორესი, დურანგოს გუბერნატორის ქალიშვილი. მათ ექვსი შვილი შეეძინათ.

ადრეული კარიერა
ახალგაზრდობაში ლასკურაინი სწავლობდა სამართალს -ში და იურისპრუდენციის ეროვნულ სკოლაში, სადაც 1880 წელს მიიღო ხარისხი. 1910 წელს გახდა მეხიკოს მერი. მას შემდეგ, რაც ფრანსისკო მადერო პრეზიდენტად აირჩიეს, ლასკურაინი ორჯერ იყო საგარეო საქმეთა მდივანი: 1912 და 1913 წლებში. ამ პერიოდში მას ურთიერთობა ჰქონდა ჰენრი ლეინ უილსონთან, აშშ-ის ელჩთან მექსიკაში.

პრეზიდენტობა
1913 წლის 9 თებერვალს დაიწყო მადეროს წინააღმდეგ მიმართული გადატრიალება („ათი ტრაგიკული დღე“). 18 თებერვალს გენერალი ვიქტორიანო უერტა აჯანყებულებს შეუერთდა და მადერო დაატყვევა. მადერომ და ვიცე-პრეზიდენტმა პინო სუარესმა გადადგომას ხელი მომდევნო დღეს მოაწერეს. ლასკურაინმა დაარწმუნა მადერო, რომ გადადგომა მისი სიცოცხლის გადარჩენის ერთადერთი გზა იყო.

მექსიკის 1857 წლის კონსტიტუციით, პრეზიდენტის გადადგომისას პოსტი საგარეო საქმეთა მდივანს გადაეცემოდა. უერტამ ლასკურაინი პრეზიდენტად დანიშნა მხოლოდ იმისთვის, რომ ამ უკანასკნელს უერტა შინაგან საქმეთა მდივნად დაესახელებინა (რაც მას მემკვიდრედ აქცევდა) და შემდეგ თავად გადამდგარიყო.

ლასკურაინი პრეზიდენტი 45 წუთის განმავლობაში იყო. ეს არის უმოკლესი ვადა მსოფლიო ისტორიაში.
პოლ-ემილ დე სუზა

პოლ-ემილ დე სუზა (დ. 14 ივლისი, 1930 — გ. 17 ივნისი, 1999) — ბენინის არმიის ოფიცერი და პოლიტიკური მოღვაწე. იგი იკავებდა დაჰომეის დირექტორიის თავმჯდომარის პოსტს 1969 წლის 13 დეკემბრიდან 1970 წლის 7 მაისამდე.

დაბადება და ოჯახი
პოლ-ემილ დე სუზა დაიბადა არისტოკრატიულ დე სუზას ოჯახში 1930 წლის 14 ივლისს, დაჰომეის ქალაქ ატიემეში. მისი მეუღლე იყო ფრანსუაზ დე სუზა.

სამხედრო კარიერა
1966 წელს დე სუზა აირჩიეს ეროვნული განახლების კომიტეტის ვიცე-პრეზიდენტად. იგი ასევე იყო ერთ-ერთი იმ სამი ოფიცრიდან, რომლებიც ამ კომიტეტში შედიოდნენ. კომიტეტს მცირე ფუნქციები ჰქონდა, გარდა კრისტოფ სოგლოსთვის რჩევების მიცემისა და იგი 1967 წლის 6 აპრილს გაუქმდა. როდესაც იმავე წლის ბოლოს სოგლო ჩამოაგდეს, დე სუზა ემილ დერლინ ზინსუს სამხედრო საქმეთა დირექტორად დაინიშნა. უმეტესწილად, დე სუზა ცდილობდა პოლიტიკისგან შორს დაეჭირა თავი და ხელმძღვანელობდა უიდას პარაშუტისტთა ქვედანაყოფს.

თავმჯდომარეობა
1969 წლის 10 დეკემბერს მორის კუანდეტემ ჩამოაგდო ემილ დერლინ ზინსუ, თუმცა სამხედროებმა კუანდეტე ლიდერად არ აღიარეს. ამ მოვლენების კვალდაკვალ, დე სუზსა მცირე ხნით შინაპატიმრობა მიუსაჯეს. კუანდეტე წევრად დაინიშნა, ხოლო მესამე ადგილი ჟანდარმერიის პოლკოვნიკმა ბენუა სინზოგანმა დაიკავა. 1970 წლის 28 მარტს ჩატარდა არჩევნები ნამდვილი პრეზიდენტის გამოსავლენად. მასში ძალადობის არაერთმა შემთხვევამ იჩინა თავი. გადაუმოწმებელი ცნობებით, არჩევნების წინა დღეს პარაკუში მომხდარი ინციდენტების დროს ექვსი ადამიანი დაიღუპა. ყოფილმა პრეზიდენტებმა იუბერ მაგამ, სურუ-მიგან აპიტიმ და ჯასტინ აჰომადეგბე-ტომეტინმა ხმების უმრავლესობა შესაბამისად ჩრდილოეთში, სამხრეთ-აღმოსავლეთსა და სამხრეთ-დასავლეთ/ცენტრალურ ნაწილში მიიღეს.

შემდგომი ცხოვრება
პოლკოვნიკი პოლ-ემილ დე სუზა დაჰომეის არმიის გენერალური შტაბის უფროსის თანამდებობას დაუბრუნდა. ამ თავდასხმაში მონაწილეობისთვის კუანდეტეს სიკვდილით დასჯა მიესაჯა. მისი დაქვრივებული ცოლი, დაჰომეის ყოფილი პირველი ლედი, ფრანსუაზ დე სუზა კი 2015 წლის 30 ივლისს გარდაიცვალა.
ესპაილიატის პროვინცია

ესპაილიატის პროვინცია ― დომინიკელთა რესპუბლიკის 32 პროვინციიდან ერთ-ერთი. იყოფა 5 პროვინციად. პროვინციის დედაქალაქია მოკა. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-ცენტრალური ნაწილში. სამხრეთიდან ლა-ვეგა ესაზღვრება, დასავლეთით ― სანტიაგო და პუერტო-პლატა, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით ― მარია-ტრინიდად-სანჩესი. პროვინციის ჩრდილოეთი სანაპირო ატლანტის ოკეანეზე გადის. სახელი ეწოდა ულისეს ფრანსისკო ესპაილიატის (1823–1878) პატივსაცემად.
დევიდ კაბუა

დავით კაბუა ( დ. 26 მაისი, 1951 — გ. 8 აპრილი, 2026) — მარშალის კუნძულების პოლიტიკოსი. მარშალის კუნძულების პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა 2020–2024 წლებში. 2008 წლიდან წარმოადგენდა ვოთოს ატოლს მარშალის კუნძულების საკანონმდებლო ორგანოში. მუშაობდა ჯანმრთელობის მინისტრისა და შინაგან საქმეთა მინისტრის პოსტებზე.

ადრეული ცხოვრება
დავით კაბუა დაიბადა 1951 წელს მაჯუროში, მარშალის კუნძულების პირველ პრეზიდენტ, ამატა კაბუას, და მისი მეუღლის, ყოფილი პირველი ლედი ემლეინ კაბუას მეოთხე შვილი და მეორე შვილი. 1971 წელს კაბუამ დაამთავრა ჩუუკის შტატის (მიკრონეზიის ფედერაციული შტატები) ზავიერის საშუალო სკოლა, მოგვიანებით კი სწავლა განაგრძო ჰავაის უნივერსიტეტში მანოაში. მეორე ვადის განმავლობაში 2012–2013 წლებში მუშაობდა ჯანმრთელობის მინისტრად, ხოლო 2014 წელს კაბინეტის გადანაწილების შედეგად გახდა შინაგან საქმეთა მინისტრი.

2019 წლის მარშალის კუნძულების საპარლამენტო არჩევნებში კაბუა კვლავ აირჩიეს ვოთოს ატოლის წარმომადგენლად 120 ხმით. 2020 წლის 6 იანვარს კაბუა ეროვნული საკანონმდებლო ორგანოს მიერ აირჩიეს მარშალის კუნძულების პრეზიდენტად 20–12 ხმებით, ერთი თავის არიდებით. მან შეცვალა ჰილდა ჰაინი, რომელიც მეორე ვადისთვის იყო წარდგენილი, თუმცა პირველ საკომიტეტო კენჭისყრაში წააგო. კაბუამ პრეზიდენტობის მთავარ პრიორიტეტებად დაასახელა კლიმატის ცვლილებასთან ბრძოლა, აშშ-თან ფინანსური შეთანხმების გაგრძელებაზე მოლაპარაკება 2024 წელს ვადის გასვლისთანავე და რუნიტ დომის საკითხის მოგვარება. „ “-ის ჟურნალისტი, მიგან ტობინი, კაბუას აღწერს როგორც მზაობიერი პოლიტიკოსი, რომელიც გააგრძელებს ქვეყნის ურთიერთობას ტაივანთან.

2020 წლის სექტემბერში, გაეროს 75-ე გენერალური ასამბლეის წინ, კაბუამ საჯარო წერილით მიმართა „ “-ს, სადაც გაფრთხილებდა კლიმატის ცვლილების რისკების შესახებ და აღნიშნავდა, რომ მისი ქვეყანა შეიძლება გაქრეს.

2024 წლის 3 იანვარს ჰილდა ჰაინმა გადაინაცვლა კაბუას შემდეგ მარშალის კუნძულების პრეზიდენტის პოსტზე.
მანუელ ეზეკიელ ბრუზუალი

მანუელ ეზეკიელ ბრუზუალი (დ.1830, სანტა-მარტა, კოლუმბია — გ. 15 აგვისტო, 1868, კიურასაო) — ლიბერალური იდეების ერთგული სამხედრო ლიდერი. 1864 წელს იგი ასევე ხელმძღვანელობდა ომისა და საზღვაო ძალების სამინისტროს, ხოლო 1868 წელს იგი ვენესუელას დროებით პრეზიდენტად დაინიშნა.

ბიოგრაფია
კოლუმბიის ქალაქ სანტა-მარტაში, ვენესუელელი მშობლების ოჯახში დაბადებულმა, ბრუზუალმა ნავიგაცია შეისწავლა და პრეზიდენტ ხოსე ტადეო მონაგასის ადმინისტრაციის დასაწყისში ვენესუელას საზღვაო ფლოტს შეუერთდა. ლიბერალური იდეებით აღსავსე ახალგაზრდა, 1859 წლის 24 ივლისს პალმა-სოლაში განხორციელებული ცნობილი დესანტის შემდეგ, გენერალ ხუან კრისოსტომო ფალკონის არმიას კაპიტნის წოდებით შეუერთდა.

ბრუზუალი აქტიურად მონაწილეობდა ფედერალურ ომში, ბრძოლის ველზე გამოჩენილი სიმამაცის გამო მას მეტსახელი „მამაცი ჯარისკაცი“ შეარქვეს. იგი იბრძოდა პურერეშეში, სანტა ინესში, ბუჩივაკოაში, ბარკისიმეტოსა და პორტუგესაში. სანტა ინესის ბრძოლაში იგი გენერლის წოდებით დაწინაურდა. მოგვიანებით, როგორც კი ფედერალისტური მოძრაობა ხელისუფლებაში მოვიდა, პრეზიდენტმა ხუან კრისოსტომო ფალკონმა ბრუზუალი ომისა და საზღვაო ძალების მინისტრად დანიშნა (1864), თანამდებობიდან კი შეთქმულების ბრალდებით დაპატიმრების შემდეგ გადადგა.

1866 წელს დაინიშნა არმიის გენერალური შტაბის უფროსად. 1868 წლის 6 აპრილს, გიგუეში, გაესაუბრა „ცისფერი რევოლუციის“ არმიის მეთაურ მიგელ ანტონიო როხასს და შეთანხმდნენ საომარი მოქმედებების 15 დღით შეჩერებაზე, რათა განეხილათ სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელსაც 11 მაისს მოაწერეს ხელი. 1868 წლის 25 აპრილს ვენესუელას პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა. მოგვიანებით, 19 ივნისს, იგი გაესაუბრა „რევოლუცია აზულის“ ლიდერ ხოსე ტადეო მონაგასს, თუმცა შეთანხმებას ვერ მიაღწიეს და მთავრობა დაამხეს.

ბრუზუალი პუერტო-კაბელიოში გაემგზავრა და იქიდან პრეზიდენტობის ვადის ამოწურვისას ჯარისკაცების შეკრება დაიწყო, თუმცა 1868 წლის 14 აგვისტოს ხოსე რუპერტო მონაგასთან დამარცხდა. მანუელ ეზეკიელ ბრუზუალი 1868 წლის 15 აგვისტოს, ბრძოლაში მიღებული ჭრილობებისგან კიურასაოში გარდაიცვალა.

1872 წელს მისი ნეშტი პრეზიდენტ ანტონიო გუსმან ბლანკოს ბრძანებით სამშობლოში გადაასვენეს.

მისი სახელი ეწოდა ანსოატეგის შტატში ერთ მუნიციპალიტეტს, ასევე ქალაქს აპურეში (ბრუზუალი) და კიდევ ერთს პორტუგესაში (ვილა ბრუზუალი).
რონალდ ვენეტიანი

რონალდ რუნალდო ვენეტიანი (დ. 18 ივნისი, 1936 - გ. 5 ნოემბერი, 2025) — სურინამელი პოლიტიკოსი, სურინამის პრეზიდენტი 1991 წლიდან 1996 წლამდე და 2000 წლიდან 2010 წლამდე.

ადრეული ცხოვრება და კარიერა
ვენეტიანი დაიბადა პარამარიბოში 1936 წლის 18 ივნისს. რონალდი 1955 წელს სურინამიდან ნიდერლანდებში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც ლაიდენის უნივერსიტეტში დაიწყო მათემატიკისა და ფიზიკის შესწავლა. უნივერსიტეტი 1964 წელს დაამთავრა და მიიღო დოქტორანტურის ხარისხი. ვენეტიანი მალევე დაბრუნდა სურინამში და გახდა მათემატიკისა და ფიზიკის მასწავლებელი.

1973 წელს ვენეტიანი წარმოადგენდა განათლების მინისტრს სურინამის ეროვნული პარტიის შემადგენლობაში, ჰენკ არონის მთავრობაში, სანამ არონი არ გადადგებოდა 1980 წლის სურინამის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ, რომელსაც ხელმძღვანელობდა დეზი ბაუტერსე. შემდეგ ვენეტიანმა გადაწყვიტა პროფესორად ემუშავა ანტონ დე კომის უნივერსიტეტში.

1987 წელს რონალდი პოლიტიკას დაუბრუნდა, როგორც -ის თავმჯდომარე რის შემდეგაც წააგო არჩევნებში ჟიულ ვაიდენბოშის წინააღმდეგ. რონალდი კვლავ წარმოადგენდა კანდიდატურას 2000 წლის არჩევნებზე, როდესაც ახალი ფრონტის დროშის ქვეშ დაიბრუნა თავისი ყოფილი პოზიცია. ვენეტიანმა მოიპოვა აბსოლუტური უმრავლესობა 37 ხმით 51-დან პარლამენტში, და მოიგო მესამე ვადა 2005 წელს, პოზიცია შეინარჩუნა 2010 წლამდე. ვენეტიანი გადადგა -ის თავმჯდომარის პოზიციიდან და ხელმძღვანელობა გადასცა გრეგორი რუსლანდს 2012 წელს; შემდგომში პოლიტიკა დატოვა 2013 წელს, და ავტორი. რონალდის პირველი პოეზიის წიგნი დაიწერა ფსევდონიმ ვენეს ნაშრომის, მამიოს მიხედვით (1962) და ვენეტიანმა გამოიყენა ფსევდონიმი კრუმანტი სხვა ნაწერებში. მიუხედავად იმისა, რომ რონალდის ნამუშევრების უმეტესობა არასოდეს გამოქვეყნებულა, ისინი დაიდგა თეატრალურ სპექტაკლებში. ვენეტიანი თანამშრომლობდა პრეზიდენტ ჩან სანტოხთან წიგნის " " (ჩვენ ვაპირებთ სურინამის გადარჩენას) შედგენაზე 2020 წელს.

ვენეტიანმა იქორწინა ლისბეთ ვანენბურგზე და ჰყავდა სამი ქალიშვილი და ერთი ვაჟი. პრეზიდენტმა ჯენიფერ გერლინგს-სიმონსმა გამოხატა მწუხარება ვენეტიანის გარდაცვალების შესახებ და თქვა, რომ რონალდი წარმოადგენდა "სახელმწიფო მოღვაწეს" და "ერის დიდ ძეს", აღნიშნა ვენეტიანის ერთგული დამოკიდებულება დემოკრატიის მიმართ.
პალმის ორდენის საპატიო კორდონი – 1991

სამხრეთის ჯვრის ორდენის საყელო – 1995

ორანჟ-ნასაუს ორდენის დიდი ჯვრის რაინდი – 1978

განმათავისუფლებლის ორდენის საყელო– 1993
გუაიმანგო

გუაიმანგო ― რაიონი აუაჩაპანის დეპარტამენტში, სალვადორში. რაიონის ფართობია 60.23 კმ². 2024 წლის აღწერის მიხედვით, რაიონის მოსახლეობა 21 607 ადამიანს შეადგენს. იყოფა 14 კანტონად. სახელწოდება ნაუატის (პიპილი) ენიდან მომდინარეობს და „გომბეშოების ხეობას“ ნიშნავს (ძველი ტოლტეკებისთვის გომბეშოები წმინდა ცხოველი იყო).
მარია ბენვინდა ლევი

მარია ბენვინდა ლევი (დ. 24 მარტი, 1969) — მოზამბიკელი იურისტი და პოლიტიკოსი, რომელიც 2025 წელს პრეზიდენტმა დანიელ ჩაპომ დანიშნა მოზამბიკის მე-16 პრემიერ-მინისტრად. პრემიერ-მინისტრის თანამდებიობის დაკავებამდე, 2008-2015 წლებში იუსტიციის მინისტრის თანამდებობა ეკავა, მანამდე კი მაპუტუში მოსამართლედ მუშაობდა.

ადრეული ცხოვრება
მარია ბენვინდა დელფინა ლევი დაიბადა 1969 წლის 24 მარტს მოზამბიკის ქალაქ მაშიშეში.

კარიერა
ლევი ხელმძღვანელობდა იურიდიული და სასამართლო მომზადების ცენტრს, რომელიც მოზამბიკში იურისტების გადამზადების მთავარ კერას წარმოადგენს. იგი ასევე იყო მაპუტუს საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე და პრეზიდენტ ფილიპე ნიუსის მრჩეველი.

2008 წლის 11 მარტს პრეზიდენტმა არმანდუ გებუსამ იუსტიციის მინისტრის თანამდებობიდან ესპერანსა მაჩაველა გადააყენა და მის ნაცვლად ლევი დანიშნა. იგი ამ თანამდებობაზე 2015 წლამდე მსახურობდა.

2025 წლის 15 იანვარს პრეზიდენტმა დანიელ ჩაპომ ლევი მოზამბიკის პრემიერ-მინისტრად დანიშნა. იგი მეორე ქალია ამ თანამდებობაზე და მისი კაბინეტი 12 წევრისგან შედგება. ლევიმ 2024 წლის მეოთხე კვარტალში ეკონომიკური ზრდის 4.87 %-იანი ვარდნა 2024-2025 წლების საპროტესტო აქციებს დაუკავშირა. პრემიერ-მინისტრი ასევე დაესწრო რომის პაპის, ლეო -ის ინაუგურაციას.

პოლიტიკური პოზიცია
2025 წელს ლევიმ ქვეყნის შიდა განვითარებას შეუწყო ხელი მას შემდეგ, რაც აშშ-ის პრეზიდენტმა, დონალდ ტრამპმა, მოზამბიკისთვის განკუთვნილი 400 მილიონი დოლარის ოდენობის დახმარების შეჩერება გამოაცხადა. მან აღნიშნა, რომ დახმარება ოფიციალურად არ გაუქმებულა, რადგან მხარეებს 85-დღიანი ვადა ჰქონდათ. პრემიერ-მინისტრის განცხადებით, ამერიკული დახმარების დაკარგვა ქვეყნის ჯანდაცვის სფეროს დააზიანებდა, რადგან აღნიშნული 400 მილიონიდან 250 მილიონი დოლარი მოზამბიკის აივ/შიდსის პროგრამაზეა გათვლილი.
მიხეილ ზვიადაძე

მიხეილ დავითის ძე ზვიადაძე (დ. 22 იანვარი, 1935, თბილისი, — გ. 12 სექტემბერი, 2017) — ქართველი ფიზიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1985), პროფესორი (1991).

1958 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 1962–1966 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კიბერნეტიკის ინსტიტუტში, 1966–1973 წლებში — ნახევარგამტარული ხელსაწყოების სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, 1973–1986 და 1998–2009 წლებში — ე. ანდრონიკაშვილის სახელობის ფიზიკის ინსტიტუტში. 1986–1998 წლებში ზვიადაძე ხელმძღვანელობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის (ამჟამად საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი) ზოგადი და თეორიული ფიზიკის კათედრას. 2009 წლიდან კვლავ სტუ-ში მუშაობდა. კვლევის ძირითადი სფეროა: მაგნიტური რეზონანსის თეორია, არაწონასწორული პროცესების თეორია, ელექტროენერგიის გამომმუშავებელი ძრავების თეორია.
უჩა ზვიადაძე

უჩა ივანეს ძე ზვიადაძე (დ. 16 აგვისტო, 1937, ზესტაფონი, — გ. 2016) — ქართველი გეოლოგი. გეოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1993), პროფესორი (1995).

1960 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის (ახლანდ. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი) სამთო-გეოლოგიური ფაკულტეტი. 1960–1968 წლებში მუშაობდა საქართველოს გეოლოგიური სამმართველოს თეთრიწყაროს, ბოლნისის, გურჯაანისა და წითელწყაროს (ახლანდ. დედოფლისწყარო) საველე გეოლოგიურ პარტიებში. 1968 წლიდან მოღვაწეობდა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ჰიდროგეოლოგიისა და საინჟინრო გეოლოგიის კათედრაზე. ზვიადაძე იკვლევდა ჰიდროგეოლოგიის აქტუალურ საკითხებს. მის შრომებში შესწავლილია: საქართველოს მინერალური და თერმული წყლები, მიწისქვეშა წყლებში მიკროკომპონენტების (კადმიუმი, სტრონციუმი, კობალტი, ტყვია, ნიკელი და სხვ.) მიგრაციისა და დაგროვების თავისებურებები, დასახლებული პუნქტების სასმელი და სამეურნეო წყალმომარაგების საკითხები.
ხუხუტლა

ხუხუტლა ― რაიონი აუაჩაპანის დეპარტამენტში, სალვადორში. რაიონის ფართობია 263.9 კმ². 2024 წლის აღწერის მიხედვით, რაიონის მოსახლეობა 27 415 ადამიანს შეადგენს. ჩრდილოეთიდან კონსეფსიონ-დე-ატაკო ესაზღვრება, დასავლეთიდან ― სან-ფრანსისკო-მენენდესი და ტაკუბა, ხოლო სამხრეთიდან და აღმოსავლეთიდან ― აკახუტლა და გუაიმანგო. იყოფა 13 კანტონად.
ისრის ელექტრო გადამყვანი მექანიზმი

ისრის ელექტრო გადამყვანი მექანიზმი — ელექტრომექანიკური გადამყვანი მექანიზმი, რომელიც გამოიყენება რკინიგზის ტრანსპორტზე ელექტრული, დისპეტჩერული და გორაკის ცენტრალიზებისას. გამოიყენება ისრული გადამყვანების კალმების გადასაყვანად ერთი მდგომარეობიდან მეორეში, კალმების ჩასაკეტად გვერდით მდგომარეობაში, კალმის ფაქტიური მდგომარეობის უწყვეტი კონტროლის მიღებაში.

ელექტრო გადამყვანი მექანიზმის დაყენება ხორციელდება სპეციალურ გარნიტურაზე ისრული გადამყვანის მარჯვენა ან მარცხენა მხარეს.

რკინიგზის ტრანსპორტზე გამოიყენება შემდეგი სახის ელექტრო გადამყვანი მექანიზმები:
-6
-4
-150
-12
კრანიოფარინგიომა

კრანიოფარინგიომა — თავის ტვინის კეთილთვისებიანი (უმეტესად) სიმსივნე, რომელიც წარმოიქმნება რატკეს ჯიბის (ექტოდერმული ემბრიოლოგიური სტრუქტურა, რომლისგანაც წარმოიქმნება ადენოჰიპოფიზი) ეპითელური ნარჩენი უჯრედებისგან. გამოიყოფა კრანიოფარინგიომას 2 ტიპი:

ადამანტინომატური — გვხვდება ბავშვებში, ახასიათებს მეტი აგრესიულობა, კალციფიკაციები, კისტური ნაწილები და შეიცავს ქოლესტერინსა და გარქოვანებულ (კერატინიზებულ) ბრტყელ ეპითელიუმს.
პაპილარული — გვხვდება ზრდასრულებსა და ასაკოვან პაციენტებში, არ შეიცავს კისტურ კომპონენტებსა და კალციფიკაციებს, შეიცავს ბრტყელ გაურქოვანებელ ეპითელიუმს.

კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს თავის ტკივილს, ღებინებას, მხედველობის დარღვევებს, სქესობრივი მომწიფების დაგვიანებას, უშაქრო დიაბეტს, ქცევით ცვლილებებს. საჭიროების შემთხვევაში შესაძლებელია კრანიოფარინგიომას ნეიროქირურგიული რეზექცია.
ვასიმ საჯადი

ვასიმ საჯად ჯანი ( დ. 30 მარტი, 1941) — პაკისტანელი კონსერვატორი პოლიტიკოსი და იურისტი, რომელიც ორი არაზედიზედ ვადის განმავლობაში პაკისტანის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი იყო, ხოლო 1988-1999 წლებში სენატის თავმჯდომარე.

საჯადის მამა (მოსამართლე საჯად აჰმად ჯანი) დაიბადა ჯალანდჰარში, ბრიტანეთის ინდოეთში, და მსახურობდა უზენაესი სასამართლოს მოსამართლედ, მოგვიანებით კი გახდა პაკისტანის მთავარი საარჩევნო კომისარი. საჯადი არმიის დამწვრობის დარბაზში სწავლობდა, სანამ ლაჰორში გადავიდოდა, სადაც პენჯაბის უნივერსიტეტში სამართლის სწავლა დაიწყო. როდსის სტიპენდიანტის სტატუსით, ის ოქსფორდშირში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც 1967 წელს ოქსფორდის ვადჰემის კოლეჯში მიიღო სამოქალაქო სამართლის ბაკალავრის ხარისხი, ხოლო შემდეგ იურისპრუდენციის მაგისტრის ხარისხი. 1968 წელს იგი შიდა ტაძრის ადვოკატთა ასოციაციაში დაინიშნა. პაკისტანში დაბრუნების შემდეგ, საჯადი ადვოკატად მიიღეს და პენჯაბის სამართლის კოლეჯში ჩაირიცხა, სადაც 1967-1977 წლებში კონსტიტუციურ სამართალს ასწავლიდა.

პოლიტიკური კარიერა
საჯადი სენატში 1985 წელს აირჩიეს, როგორც ცენტრისტულად მემარჯვენე მუსლიმური ლიგის წევრი და 1986 წლის სექტემბრიდან 1988 წლის დეკემბრამდე იყო სამართლისა და იუსტიციის მინისტრი, შემდეგ კი სენატის თავმჯდომარედ აირჩიეს, სადაც 1997 წლამდე დარჩა. ამ პერიოდში ის ორჯერ იყო პაკისტანის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი საყოველთაო არჩევნების დროს. 1999 წელს საჯადი შეუერთდა გენერალ მუშარაფის გადატრიალების მხარდამჭერ გადამწყვეტ ჯგუფს და 2003 წელს გახდა პაკისტანის სენატის წარმომადგენელთა პალატის ლიდერი, სადაც 2008 წელს პოლიტიკურ პენსიაზე გასვლამდე დარჩა.
გენერალ პერვეზ მუშარაფის მიერ სახელმწიფო გადატრიალების განხორციელების შემდეგ, საჯადი შეუერთდა -ს და კვლავ სენატორი გახდა. ამჯერად ის პაკისტანის სენატის პალატის ლიდერის თანამდებობას 2003 წლის მარტიდან 2008 წლის მარტამდე იკავებდა. ამის შემდეგ ის 2010 წლიდან 2012 წლამდე ოპოზიციის ლიდერის თანამდებობას იკავებს. პოლიტიკიდან წასვლის შემდეგ იგი მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების განვითარების ფონდის თავმჯდომარე გახდა, ასევე იკავებს კომპიუტერული და ახალი მეცნიერებების ეროვნული უნივერსიტეტის კანცლერის თანამდებობას.

2002 წელს საჯადს ბრალი წაუყენეს სამთავრობო მანქანებისა და ტელეფონების ბოროტად გამოყენებაში, რაც მილიონობით რუპიის ოდენობის ზარალი იყო. მას ჯარიმის გადახდა დაეკისრა, თუმცა იგი არ დაუჭერიათ.

პაკისტანის ფეხბურთის ფედერაცია
საჯადი 1989 წელს პაკისტანის ფეხბურთის ფედერაციის დროებით პრეზიდენტად მუშაობდა.
ასტრობლასტომა

ასტრობლასტომა — თავის ტვინის კეთილთვისებიანი ან ავთვისებიანი სიმსივნე, რომელიც წარმოიქმნება ასტრობლასტებისგან. ასტრობლასტომა უმეტესად არის დიდი ზომის, მდებარეობს პერიფერიულად, თავის ტვინის ჰემისფეროებში, აქვს კისტური კომპონენტები და კალციფიკაციები.

კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მომატებული ქალასშიგა წნევის სიმპტომებსა (თავის ტკივილი, ღებინება, გულყრა) და ფოკალურ ნევროლოგიურ დეფიციტებს. საჭიროების შემთხვევაში შეიძლება პათოლოგიური მასის ნეიროქირურგიული რეზექცია და რადიო/ქიმიოთერაპია. რეზექციის შემდეგ სიმსივნის რეციდივი იშვიათია.
გეორგი ტრაიკოვი

გეორგი ტრაიკოვ გიროვსკი, ასევე ცნობილი როგორც გეორგი ტრაიკოვი (ბულგარულად: . დ. 14 აპრილი, 1898 – გ. 14 იანვარი, 1975) — ბულგარელი პოლიტიკოსი და ბულგარეთის აგრარული ეროვნული კავშირის მრავალწლიანი ლიდერი. ტრაიკოვი აგრარული კავშირის ლიდერი გახდა 1947 წლის დეკემბერს, ბულგარული კომუნისტური პარტიის ხელისუფლებაში მოსვლიდან ერთი წლის შემდეგ. მან სწრაფად გაათავისუფლა ის მოხელეები, რომლებიც ბულგარულ კომუნისტურ პარტიასთან არ იყვნენ დაკავშირებული, რითაც ხელი შეუწყო პარტიის კომუნისტებისადმი ერთგულ პარტნიორად ჩამოყალიბებას.

1964 წლის 23 აპრილს, დიმიტარ განევის გარდაცვალების შემდეგ, იგი გახდა ბულგარეთის სახელმწიფოს ნომინალური მეთაური და ბულგარეთის სახალხო კრების პრეზიდიუმის თავმჯდომარე. ამ თანამდებობაზე იგი დარჩა 1971 წლის 7 ივლისამდე, როდესაც კომუნისტური პარტიის ლიდერმა, ტოდორ ჟივკოვმა, დაიკავა სახელმწიფოს მეთაურის პოსტი სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარის რანგში. თითქმის ერთი წლის შემდეგ, 1972 წლის აპრილში, ტრაიკოვმა ასევე დატოვა ეროვნული კრების თავმჯდომარის თანამდებობა. 1972 წლის ივლისში ტრაიკოვი დაინიშნა სახელმწიფო საბჭოს პირველი მოადგილის თავმჯდომარედ და ამ პოსტს იკავებდა 1974 წლის ნოემბრამდე.

ტრაიკოვმა 1962 წელს ლენინის სახელობის მშვიდობის პრემია მოიპოვა. ტრაიკოვი 1975 წლის 14 იანვარს, 76 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
ფრიდრიხ ვილჰელმ ფონ ზაიდლიცი

ბარონი ფრიდრიხ ვილჰელმ ფრაიერ ფონ ზაიდლიც-კურცბახი (, დ. 3 თებერვალი, 1721, კალკარი, ახლანდ. კლევეს რაიონი, გერმანია, — გ. 8 ნოემბერი, 1773, ოლაუ, ახლანდ. ოლავა, ქვემო სილეზია, პოლონეთი) — პრუსიელი გენერალი, ფრიდრიხ დიდის კავალერიის ერთ-ერთი საუკეთესო მეთაური.

აღიზარდა ჰოენცოლერნთა სახლის წარმომადგენლის, ბრანდენბურგ-შვედტის მარკგრაფ ფრიდრიხ ვილჰელმის კარზე. 1740 წლიდან მსახურობდა პრუსიის არმიის კირასირთა პოლკში და მონაწილეობდა ავსტრიული მემკვიდრეობისათვის ომში (1740–1748). 1753 წელს მეფე ფრიდრიხ -მ კავალერიული შენაერთების რეორგანიზაცია მიანდო.

ზაიდლიცის ხელმძღვანელობით პრუსიის ცხენოსანი ჯარი ევროპაში საუკეთესო გახდა, რაც ნათლად გამოჩნდა შვიდწლიან ომში (1756–1763). ზაიდლიცმა განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი პრაღის ბრძოლაში (1757 წლის მაისი), ხოლო კოლინთან პრუსიელების მარცხის (1757 წლის ივნისი) შემდეგ შეუპოვარი არიერგარდული მოქმედებისთვის გენერალ-მაიორის, იმავე წელს, მოგვიანებით კი გენერალ-ლეიტენანტის წოდება მიიღო. ზაიდლიცი ასევე სარდლობდა პრუსიულ კავალერიას როსბახის (1757), ცორნდორფის (1758), ჰოხკირხის (1758), კუნერსდორფისა (1759) და ფრაიბერგის (1762) ბრძოლებში. ომის დასრულების შემდეგ ფრიდრიხ -მ სილეზიის კავალერიის გენერალ-ინსპექტორად დანიშნა და კავალერიის გენერლის წოდება მიანიჭა (1767). სიცოცხლის ბოლო წლებში ზაიდლიცს მეფესთან დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდა, მაგრამ მოგვიანებით, უკვე მძიმედ ავადმყოფი გენერალი ფრიდრიხს შეურიგდა. ზაიდლიცი გარდაიცვალა 1773 წელს, 52 წლის ასაკში.
ატი ჯორჯ სოკომანუ

ატი ჯორჯ სოკომანუ (დაბადების სახელით ჯორჯ კალკოა; დ. 13 იანვარი 1937) — ვანუატუელი პოლიტიკოსი, ვანუატუს პირველი პრეზიდენტი ( 30 ივლისი, 1980 – 17 თებერვალი, 1984; 8 მარტი 1984 – 12 იანვარი, 1989).

ადრეული ცხოვრება
სოკომანუ 1937 წელს დაიბადა მელეში. განათლება მიიღო ირირიკის რაიონულ სკოლაში, პორტ-ვილაში, და ფიჯიში მდებარე -ში 1940-იან წლებში. ანგლოფონმა (ინგლისურენოვანმა) სოკომანუმ 1957 წელს სამსახური დაიწყო ახალი ჰებრიდების ბრიტანულ ეროვნულ სამსახურში, კანცელარიულ თანამდებობაზე, და თითქმის 20 წელი გაატარა რაიონულ ადმინისტრაციაში. 1965 წელს, საჯარო და სოციალური ადმინისტრირების დიპლომის მიღების შემდეგ, იგი დაწინაურდა ადმინისტრაციული ოფიცრის ასისტენტად. 1969 წელს იგი არჩეულ იქნა ახალი ჰებრიდების საკონსულტაციო საბჭოს წევრად. 1974 წელს ადმინისტრაციული კურსი გაიარა სამხრეთ წყნარი ოკეანის უნივერსიტეტში. 1978–1979 წლებში ეროვნულ-ერთიანობის მთავრობის შემადგენლობაში იყო საჯარო ადმინისტრირების მინისტრი. 1979 წელს პარლამენტში არჩევის შემდეგ, უოლტერ ლინის მთავრობაში მუშაობდა შინაგან საქმეთა მინისტრად და მთავარი მინისტრის მოადგილედ. და მისი ნაცვლად მთავრობის ფორმირება საკუთარი დისშვილის, ბარაკ სოპეს, ხელმძღვანელობით; თუმცა ვანუატუს უზენაესმა სასამართლომ პრეზიდენტის გადაწყვეტილება მეორე დღესვე გააუქმა. 1989 წელს საარჩევნო კოლეგიამ სოკომანუ თანამდებობიდან გადააყენა მძიმე გადაცდომის საფუძვლით. სოკომანუს ხანგრძლივი პატიმრობა მიესაჯა, თუმცა ვანუატუს სააპელაციო სასამართლომ განაჩენი გააუქმა.

დაჯილდოებულია ვანუატუს -ით და -ით.