iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ათენის სკოლა

ათენის სკოლა — რენესანსის ეპოქის მხატვარ რაფაელის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარი, ფრესკა, რომელზეც ის ვატიკანის სასახლეში 1508-1511 წლებში მუშაობდა.

ისტორია
1508 წელს, პაპ იულიუს -ის ბრძანებით რაფაელმა დაიწყო ვატიკანის სასახლის ოთახების მოხატვა. მისი ფრესკები ადამიანის საქმიანობის ალეგორიული გამოსახულებებია. „ “ — ფილოსოფია, „დებატები“ — თეოლოგია, „სიბრძნე, ზომიერება და ძალა“ — სამართლიანობა, „პარნასი“ — პოეზია. თავის ოთხ დიდ კომპოზიციაში რაფაელმა ოთხი საფუძველი წარმოაჩინა, რომელსაც, მისი აზრით უნდა ეფუძვნებოდეს საზოგადოება. გონება (ფილოსოფია, მეცნიერება), სიკეთე და სიყვარული (რელიგია), სილამაზე (ხელოვნება), მართლმსაჯულება (სამართლიანობა). ფრესკა ათენის სკოლა ითვლება არა მარტო რაფაელის არამედ რენესანსის ეპოქის საუკეთესო ნიმუშად.

პერსონაჟების სია
ზენონ კიტიონელი ან ზენონ ელეიელი
ეპიკურე
ფედერიკო გონზაგა
ბოეციუსი ან ანაქსიმანდრე ან ემპედოკლე
იბნ რუშდი
პითაგორა
ალკიბიადე ან ალექსანდრე მაკედონელი
ანტისთენე ან ქსენოფონტი
ჰიპატია
ესხინესი ან ქსენოფონტი
პარმენიდე
სოკრატე
ჰერაკლიტე
პლატონი
არისტოტელე,
დიოგენე
პლოტინე
ევკლიდე ან არქიმედე მოსწავლეებით
ჰიპარქე, სხვა ვერსიით სტრაბონი ან ზარათუშტრა
პტოლემე
პროტოგენე
 — აპელესი
რამაზ ბატატუნაშვილი

რამაზ ბატატუნაშვილი (დ. 8 სექტემბერი, 1950) — ქართველი ოპერატორი.

ბიოგრაფია
დაიბადა სოფელ ბაგებში 1950 წლის 8 სექტემბერს. 1968 წელს მუშაობა დაიწყო ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის კომიტეტში გამნათებლად. 1971 წლიდან დღემდე მუშაობს კომპანია „ქართულ ტელეფილმში“ ჯერ ოპერატორის ასისტენტად, შემდეგ კი ოპერატორად.

ფილმოგრაფია﻿
დამდგმელი ოპერატორი
ხვალ, ზეგ, მაზეგ... (2011) - დოკუმენტური
ვაჟკაცს კარგ უნდა ჰყვანდის ცხენიო (2006) - დოკუმენტური
ვასო გოძიაშვილი (2006) - დოკუმენტური
ლადო ასათიანი (2006) - დოკუმენტური
მოგზაურობა ისტორიაში (2005) - ანიმაციური
საქართველო ჩემს გულში (2004) - დოკუმენტური
მდინარე (2003)
ქართველები მარიას თეატრში (2002) - დოკუმენტური
გურული ფირალები (2000) - დოკუმენტური
ღამის სიზმრები (1999)
სახლი ლხინისა (1998) - დოკუმენტური
საჩუქარი (1997) - დოკუმენტური
უაილდ ვესთის მხედრები (1997) - დოკუმენტური
ეფემერა (1997) - დოკუმენტური
პროფესია კინორეჟისორი (1997) - დოკუმენტური
ვან გოგის ყური (1996)
ხევსურები (1996) - დოკუმენტური
არტისტის დაბრუნება (1995) - დოკუმენტური
ანა კალანდაძე (1995) - დოკუმენტური
საჯვარეობა (1994) - დოკუმენტური
განაპირა სახლი (1991)
ნინიკო (1990) - დოკუმენტური
მერი (1989) - დოკუმენტური
მოქანდაკე მერაბიშვილები (1988) - დოკუმენტური
ჰამლეტ გონაშვილი (1988) - დოკუმენტური
გზა (1981) - დოკუმენტური
ფშავი (1981) - დოკუმენტური
ფანჯარა (1980) - დოკუმენტური
გია ბურჯანაძე

გიორგი (გია) ბურჯანაძე (დ. 3 მაისი, 1961, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1990).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1961 წლის 3 მაისს ქ. თბილისში. დაამთავრა თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. სხვადასხვა დროს იყო თბილისის მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის კინომსახიობთა თეატრის (1979–1981), ფოთის ვალერიან გუნიას სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის (1984–1985) მსახიობი. 1985 წლიდან არის მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობი. მარჯანიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატი.

ფილმოგრაფია﻿
გადაღებულია ფილმებში
1982: „დიმიტრი “ (გურამი) რეჟ. რამაზ (ბუბა) ხოტივარი
1983: „ბანდიტი აგურის ქარხნიდან“ რეჟ. გიორგი (გია) მატარაძე
1984: „ამბავი სურამის ციხისა“ რეჟისორები დოდო აბაშიძე, სერგო (სარქის) ფარაჯანოვი
1987: „ბრავო, ალბერ ლოლიშ!“ რეჟ. მერაბ თავაძე
1988: ოპერაცია „ვუნდერლანდი“ რეჟ. ოთარ კობერიძე
1988: „ვამეხი მოდის (დაკარგული საგანძურის საძებნელად)“ (ბაკური) რეჟისორები ოთარ შამათავა, ოთარ ლითანიშვილი
1990: „თეთრი ბაირაღები“ (ლიმონა) რეჟ. გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე
1990: „ცეცხლთან თამაში“ (თემო) რეჟ. ალექსანდრე (ალეკო) ნინუა
1991: „პრემიერა“ (რეზო) რეჟ. გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე

ნათამაშები როლები
კინომსახიობთა თეატრი
1980: მიხეილ შატროვი, „ლურჯი ცხენები წითელ ბალახზე“ რეჟ. ცოტნე ნაკაშიძე

ფოთის დრამატული თეატრი
მარჯანიშვილის თეატრი
გურამ ქართველიშვილი „ქაქუცა ჩოლოყაშვილი“, (კოტე აფხაზი) რეჟ. ლევან წულაძე
ილია ჭავჭავაძე „ასის წლის წინათ“, (არჩილი, ავტორი), რეჟ. თემურ ჩხეიძე
ლალი როსება „სიყვარულის მზე“, (ცოტნე), რეჟ. მედეა კუჭუხიძე
ლევ ტოლსტოი „ანა კარენინა“, (კონსტანტინე ლევინი), რეჟ. მედეა კუჭუხიძე
მიხეილ ლერმონტოვი „თავადის ასული მერი“, (გრუშნიცკი), რეჟ. თემურ ჩხეიძე
ლაშა თაბუკაშვილი „შენსკენ სავალი გზები“, (კახა), რეჟ. დავით ანდღულაძე
ანუი ჟან „ევრიდიკე“, (ორფეოსი), რეჟ. გოგი თოდაძე
გრიგოლ რობაქიძე „გრაალის მცველნი“, (ლევან ორბელი), რეჟ. დავით ანდღულაძე
ჯაბა იოსელიანი „საქართველოს უკანასკნელი დედოფალი“, (გადილა), რეჟ. მედეა კუჭუხიძე
კონსტანტინე გამსახურდია „დიდოსტატი“, (მეფე გიორგი ), რეჟ. დავით ანდღულაძე
მედეა კუჭუხიძე „ყბედი თუთიყუში“, (ნაჰშაბი), რეჟ. მედეა კუჭუხიძე
უილიამ შექსპირი „მეფე ლირი“, (ედმუნდი), რეჟ. დავით დოიაშვილი
ანტონ ჩეხოვი „სამი და“, (ვერშინინი), რეჟ. დავით დოიაშვილი
ავგუსტ სტრინდბერგი „მამა“, (პასტორი), რეჟ. თემურ ჩხეიძე
ოსკარ უაილდი „სალომეა“, (ჰეროდე), რეჟ. დავით დოიაშვილი
მიხეილ ბულგაკოვი „პილატე“, (აფრანიუსი ), რეჟ. თემურ ჩხეიძე
ჟან ანუი „ანტიგონე“ , (ქორო), რეჟ. თემურ ჩხეიძე
ვალერიან კანდელაკი „გიორგი მაზნიაშვილი“ , (სერგო), რეჟ. გიორგი ქავთარაძე
ილია ჭავჭავაძე „მგზავრის წერილები“, რეჟისორები თემურ ჩხეიძე, დიმიტრი ხვთისიაშვილი
ალან გარნეი „სასიყვარულო ბარათები“ , (ენდი), რეჟ. თემურ ჩხეიძე
გიზო ჟორდანია, ნანა ჟორდანია „თეთრი იასამანი“, (კოკი), რეჟ. გიზო ჟორდანია
ბრაიან ფრილი „ბრმა მხედველი“ რეჟ. თემურ ჩხეიძე
ტორვაიეკუდლი

ტორვაიეკუდლი — პატარა მყინვარი, ლიპარიტული სტრატოვულკანი და სუბგლაციალური ვულკანების კომპლექსი, რომელიც მდებარეობს მირდალსიეკუდლის ჩრდილოეთით და თოურისვატნის სამხრეთით, ისლანდიის პლატოზე, სუდურლანდის რეგიონის ტერიტორიაზე, ისლანდიაში. ტორვაიეკუდლი ნაწილობრივ ფარავს ამავე სახელწოდების ვულკანს. მყინვარის ფართობია 15 კმ². ვულკანი უკანასკნელად ამოიფრქვა 1477 წელს.
რიგის ვაგონსაშენი ქარხანა

რიგის ვაგონსაშენი ქარხანა — მსხვილი მანქანათსაშენი ქარხანა ლატვიაში, დედაქალაქ რიგაში. დაარსდა 1895 წელს გერმანელ-ბალტიელი მეწარმის ოსკარ ფრაივირთის მიერ როგორც სააქციო საზოგადოება „“. წარმოადგენდა რუსეთის იმპერიის უმსხვილეს ვაგონების მწარმოებელს. რიგის ვაგონსაშენი ქარხანა სსრკ-ში ელექტრომატარებლების, დიზელმატარებლებისა და ტრამვაის ვაგონების ერთ-ერთი უმსხვილესი მწარმოებელი იყო. ამჟამად რიგის ვაგონსაშენი ქარხანა წარმოდგენილია ელექტრომატარებლებით, დიზელმატარებლებით, ავტომოტრისებითა და საქალაქო ტრამვაით.
ვლადიმიროვკა

ვლადიმიროვკა შეიძლება აღნიშნავდეს:

ვლადიმიროვკა (გულრიფშის მუნიციპალიტეტი) — სოფელი გულრიფშის მუნიციპალიტეტში
ვლადიმიროვკა (ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი) — სოფელი ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში
ვლადიმიროვკა — სოფელი მოლდოვაში
ვლადიმიროვკა — სოფელი აზერბაიჯანში, ყუბის რაიონში
ვლადიმიროვკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის სტერლითამაქის რაიონში.
ვლადიმიროვკა — ნასოფლარი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქში
ვლადიმიროვკა — სოფელი უკრაინაში, პოლტავის ოლქის კარლოვკის რაიონში
ვლადიმიროვკა — სოფელი უკრაინაში, პოლტავის ოლქის ველიკაია-ბაგაჩკის რაიონში.
ჭიბონი

ჭიბონი — აჭარაში გავრცელებული ქართული ხალხური ჩასაბერი საკრავი. ძირითადად, ჭიბონზე სრულდება საცეკვაო მელოდიები ფანდურის, ჩონგურის ან დოლის თანხლებით. მასზე მხოლოდ მამაკაცები უკრავენ და გამოიყენება როგორც სააკომპანემენტო ინსტრუმენტი.

აღწერა
ჭიბონი უძველესი ხალხური საკრავია, ის გუდასტვირის ერთ-ერთი ნაირსახეობაა. წერილობითი წყაროებისა და ზეპირი გადმოცემების თანახმად, ეს საკრავი წინათ მთელ საქართველოში ყოფილა გავრცელებული. ჭიბონი შედგება ორი ძირითადი ნაწილისაგან – გუდისაგან და სტვირებისაგან. გუდა მზადდება თხის, ცხვრის, ხბოს ან პატარა კრავ-თიკანის ტყავისაგან, რომელიც ბალნიდან კარგად არის გასუფთავებული. გუდას ერთ ფეხში დატანებული აქვს ხის პატარა მილი, რომლითაც მას ბერავენ. მას სარქველის ფუნქცია აკისრია. გაბერილ გუდას კისრის ზედა მხარეს უკეთდება ხის საცობი, რომელსაც ხშირად ფარავენ სარკით. გუდაში ჩასმულია ბუდე, რომელშიც ჩადგმულია ე.წ. დედნები ანუ ლერწმები - თანაბარი სიგრძისა და სისქის ორი ხის მილი. მარცხენა მილს ეწოდება „დამწყები“ და აქვს ხუთი სახმო ნახვრეტი (თვალი), ხოლო მარჯვენას ეწოდება „მოძახილი“, „მებანე“ და აქვს სამი სახმო თვალი. მაგრამ არის შემთხვევები როდესაც ლერწმების განლაგება პირიქითაა. გუდასტვირისაგან განსხვავებით, გუდას არ სვამენ პერანგში.

ჭიბონზე დამკვრელები
პროფესიონალი მეჭიბონეები სასურველი სტუმრები იყვნენ ქორწილში, წვეულებებსა და ხალხურ დღესასწაულებზე. თუ ორი ან მეტი მეჭიბონე ერთად აღმოჩნდებოდა, მათ შორის შეჯიბრიც იმართებოდა. ქორწილში მიღებული იყო მეჭიბონისათვის გასამრჯელოს მიცემა - დამკვრელის წინ დაფენილ „მანდილზე“ ფულის დადება. იყო შემთხვევები, როცა მეჭიბონეს ოჯახი წინასწარ საგანგებოდ იწვევდა და გასამრჯელოსაც აძლევდა. მეჭიბონეები ნახევრად პროფესიონალები იყვნენ. ჭიბონი იშვიათად სიმღერის თანმხლებიც იყო. აჭარაში გავრცელებული წესით, მეჭიბონე უკრავდა და სიმღერას სხვა ასრულებდა (განსხვავებით რაჭულისაგან, სადაც მესტვირე თავად მღერის). არც ის იყო უჩვეულო, როცა მეჭიბონე ერთდროულად უკრავდა, მღეროდა და ცეკვავდა.
ალექსანდრე ზახარჩენკო

ალექსანდრე ზახარჩენკო (, ; დ. 26 ივნისი, 1976, დონეცკი, უსსრ, სსრკ — გ. 31 აგვისტო, 2018, დონეცკი, უკრაინა) — თვითგამოცხადებული დონეცკის სახალხო რესპუბლიკის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. სახელმწიფოს სათავეში ედგა 2014 წლის 4 ნოემბრიდან გარდაცვალებამდე, 2014 წლის 7 აგვისტოდან იყო მინისტრთა საბჭოს მდივანი, ასევე იკავებდა დონეცკის სახალხო რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლის პოსტს. გარდაიცვალა 2018 წლის 31 აგვისტოს, აფეთქების შედეგად.
პრინს-ედუარდის კუნძულები

}). კუნძულებთან ახლოს განლაგებულის რამდენიმე კლდე.

მარიონ-აილენდის კუნძულის ზომებია 25×17 კმ, სანაპირო ზოლის სიგრძე 72 კმ-ია, ხოლო მისი ფართობი შეადგენს დაახლოებით 290 კმ²-ს. კუნძულის უმაღლესი წერტილი მდებარეობს ზღვის დონიდან — 1242 მეტრზე (მარიონ-აილენდის ვულკანი). ამოფრქვევა მოხდა 2004 წელს.

პრინს-ედუარდის კუნძული მდებარეობს მარიონ-აილენდიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით. კუნძულის ფართობია — დაახლოებით 45 კმ², ხოლო მისი ზომებია 10×6,6 კმ. კუნძულის უმაღლესი წერტილი მდებარეობს ზღვის დონიდან — 672 მეტრზე.

პრინს-ედუარდის კუნძულები მდებარეობენ დაახლოებით 1700 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით ქალაქ პორტ-ელიზაბეთიდან.

კლიმატი
კუნძულებზე კლიმატი ნოტიო და ქარიანია. ნალექების რაოდენობა წელიწადში შეადგენს 2000 მმ-ზე მეტს, პირველ რიგში წვიმის სახით. კუნძულებზე 300 დღეზე უფრო მეტი წვიმს. წელიწადში 100 დღეზე უფრო მეტი წლის საშუალო ქარის სიჩქარე აჭარბებს 100 კმ/სთ-ს, ხოლო ქარბუქების სიჩქარე ზოგჯერ აღწევს 200 კმ/სთ-ს.

ჰაერის ტემპერატურა მერყეობს ზამთარში −5 °-დან ზაფხულის +18 °-მდე. თვის საშუალო ტემპერატურებია — +1 °-დან +10—11 °-მდე.

კუნძულების ბუნება
კუნძულებზე ბინადრობენ პინგვინები, სელაპები და ზღვის ფრინველები — ალბატროსები და ტაიფუნისებრნი .

1949 წლიდან ადრეულ პერიოდში შემოყვანილ სახლის თაგვებთან საბრძოლველად, რომლებიც კუნძულის ეკოლოგიას ზიანს აყენებდნენ, შემოყვანილი იქნა 5 კატა. მაგრამ, კატები სწრაფად გამრავლდნენ და 1970-იან წლებში მათმა პოპულაციამ მარიონ-აილენდის კუნძულზე შეადგინა 3 ათასზე მეტი ერთეული. მხოლოდ 1991 წელს კატებიდან ზოგი გაანადგურეს, ზოგი დაიჭირეს და სხვაგან გაუშვეს.

ადამიანის ზემოქმედების მეორე მაგალითია — კერგელენის კომბოსტოს , რომელიც კუნძულებზე სწრაფად გამრავლდა, თესლის შემთხვევითი შემოტანა, რომელმაც გამოდევნა ადგილობრივი მცენარეულობის სახეობები.
იგორ პლოტნიცკი

იგორ პლოტნიცკი (, ; დ. 24 ივნისს, 1964) — თვითგამოცხადებული ლუგანსკის სახალხო რესპუბლიკის სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე. 2014 წლის 14 აგვისტოდან 2017 წლის 24 ნოემბრამდე იყო ლუგანსკის სახალხო რესპუბლიკის ლიდერი. ასევე იკავებდა ლუგანსკის სახალხო რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს მდივნის პოსტს (2014 წლის 20-26 აგვისტო) და ლუგანსკის სახალხო რესპუბლიკის თავდაცვის მინისტრის პოსტს (2014 წლის 23 მაისიდან 14 აგვისტომდე). არის რეზერვის მაიორი.

2016 წლის 6 აგვისტოს ლუგანსში პლოტნიცკის მკვლელობა სცადეს. მიუხედავად რთული მდგომარეობისა, 7 აგვისტოს საღამოს პლოტნიცკი საავადმყოფოდან გამოწერეს.
საზი

საზი (, სპარსული სიტყვა , რომელიც ნიშნავს „ინსტრუმენტს“) — მუსიკალური ინსტრუმენტი ლიუთნის სახის ტამბურის ოჯახიდან. გავრცელებულია ამიერკავკასიის ხალხებში, ირანში, ავღანეთში, თურქეთში და სხვა აღმოსავლურ ქვეყნებში, ასევა თათრებში და ბაშკირებში. წარმოადგენს აზერბაიჯანელი აშუღების ტიპურ ინსტრუმენტს. საზი აღმოსავლური სიმებიანი საკრავია, მსხლის ფორმის ღრმაკორპუსიანი, გრძელყელიანი. მზადდება სხვადასხვა ზომისა.

საზი ერთ-ერთი უძველესი ხალხური საკრავია. იხსენიება ნიზამის ( ს.) პოემებში. საზს წამყვანი ადგილი უკავია ხალხურ საკრავთა ანსამბლში. მასზე შემსრულებლები იყვნენ აშუღები - ხალხური მომღერლები, პოეტი–იმპროვიზატორები, რომლებიც გამოდიოდნენ ბაზრების მოდნებზე, სახალხო შეკრებებზე. მათ რეპერტუარში წარმოდგენილი იყო საგმირო, ისტორიული, ეპიკურ-სატრფიალო სიმღერები.
საქართველოში გავრცელდა ს-დან სხვა აღმოსავლურ საკრავებთან და ანსამბლთან ერთად. თბილისში განსაკუთრებით მიღებული იყო აზერბაიჯანულ მოსახლეობაში.

ირანიკას ენციკლოპედიის თანახმად საზის წინამორბედად ითვლება შირვანული ტანბური, რომელიც ერთობ პოპულარული იყო ასევე თავრიზში და რომელიც აღწერილია საუკუნის სპარსული მუსიკოსისა და მუსიკის თეორეტიკოსის აბდულჰადირ მარაღის მიერ. მუსიკალური ენციკლოპედიის მიხედვით საზი - არის ერთ-ერთი უძველესი აზერბაიჯანული ხალხური მუსიკალური ინსტრუმენტი. მის წინამორბედებად ითვლებიან სეტარი (ანუ ჯუფთი საზი; რომელიც მოიხსენიება სპარსული პოეზიის კლასიკოსის ნიზამის პოემებში, რომელიც ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა მე- საუკუნეში დღევანდელი აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე) და დუთარი, რომელსაც გააჩნია მსგავსი ფორმა. აზერბაიჯანელი ხელოვნებათმცოდნის მეჯნუნ ქერიმოვის თვალსაზრისით, თანამედროვე აზერბაიჯანული საზი წარმოადგენს გოფუზის სრულყოფილ გაუნჯობესებულ ვერსიას, ხოლო თანამედროვე სახე საზმა მიიღო ირანის შაჰის ისმაილ ხათაის ხანასი (მე- საუკუნე).

თურქეთში საზს უწოდებენ ორ მსგავს ინსტრუმენტს: 1) „ბაღლამა“-ს 
7 სიმიან (ორ წყვილიან და ერთ სამიან სიმიან) დიდ საზს, 2) „ჯურა“-ს – 6 სიმიან (სამ წყვილიან ) მომცრო საზს.

საზის სამი სახეობისგან (ზომებისგან) ყველაზე გავრცელებულ სახეობას აზერბაიჯანში წარმოადგენს „თავარ საზი“ ან „ანა საზი“, რომელნიც წარმოადგენენ ცხრა, ზოგჯერ კი რვა სიმიან ინსტრუმენტს. მისგან განსხვავებით, ოდნავ უფრო კომპაქტური, „ოპთა“ ან „გოლთუგ“ საზს გააჩნია ექვსი, ზოგჯერ შვიდი სიმი, ხოლო მომცრო „ჯურა“ საზი არის ოთხ - ექვს სიმიანი ინსტრუმენტი.
მე- საუკუნეში, განსაკუთრებით კი ბოლო ნდროს , საზზე მუღამური შესრულების გავრცელებით, ჰარმონიის რიცხვი გაიზარდა 17-18 -მდე.
შესრულება (აზერბაიჯანი) ჟღერადობა წარმოიშვება პლექტრის მეშვეობით, რომელიც როგორც წესი მზადდება ალუბლის ქერქისაგან. საზზე უკრავენ როგორც სოლო ასევე ანსამბლის შემადგენლობაში. იგი წარმოადგენს აზერბაიჯანელი აშუღების ძირითად მუსიკალურ ინსტრუმენტს, ასევე შედის აზერბაიჯანის მუსიკალური ინსტრუმენტების ორკესტრის შემადგენლობაში.
ქამანჩა

ქამანჩა — აღმოსავლური სამ ან ოთხსიმიანი ხემიანი საკრავი.

აღწერა
საერთო სიგრძეა 65-90 სმ. კორპუსი მრგვალია, ბურთისებრი, ამოღრუებული. დამზადებულია თუთის ან კაკლის ხის მასალისაგან. კორპუსს გადაკრული აქვს მემბრანა - თევზის ტყავი ან ბუშტი. ყელი მრგვალია, საქცევები არ აქვს. ინკრუსტირებულია სადაფითა და ძვლით. სიმების ქვეშ რკალისებური ჯორაკი დგას. აწყობილია კვარტულად.
ხემი - ხის მოღუნული ჯოხია, რომელზედაც თავისუფლადაა მიმაგრებული ძუა, დაკვრის დროს შემსრულებელი ძუას ჭიმავს სათანადო სიმაღლეზე. დაკვრის ტექნიკის თავისებურება მდგომარეობს იმაში, რომ გადასვლა ერთი სიმიდან მეორეზე ხდება არა ხემით, არამედ საკრავის მოძრაობით. მისთვის დამახასიათებელია ყრუ ჟღერადობა. ქამანჩა პოპულარულია როგორც სოლო საკრავი, ასევე ანსამბლში. ამჟამად აზერბაიჯანში იგი საკონცერტო-საესტრადო ინსტრუმენტია და გამოყენებულია ხალხურ საკრავთა ორკესტრშიც.
ქამანჩის სახეობები გავრცელებულია სომხეთში, აზერბაიჯანში, დაღესტანში, ცენტრალურ აზიაში (თურქმენეთი, ტაჯიკეთი, უზბეკეთი), თურქეთში.
საქართველოსა და განსაკუთრებით თბილისში გავრცელდა დაახლოებით ს-დან სხვა აღმოსავლური საკრავების მსგავსად როგორც ინსტრუმენტული ანსამბლის შემადგენელი, თავდაპირველად ქ. თბილისში და შემდეგ ჯერ მიმდებარე სოფლებსა და რეგიონებში.
ბუზიკა

ბუზიკა — პატარა გარმონი (დამახინჯებული რუსული „“), რომელსაც ლხინში ქალები უკრავდნენ.

აღწერა
ბუზიკა არის მცირე ზომის გარმონი, რომელიც განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობს ქართველ მთიელთა შორის. მას საქართველოს ბარშიც იყენებენ. ბუზიკა უპირატესად ქალების კუთვნილი საკრავია და ამიტომ შემთხვევითი არ არის, რომ ხშირად მას ნიშნობის დროს მიართმევენ ხოლმე საპატარძლოს. ეს წესი საკმაოდ დიდი ხნის წინ დამკვიდრდა.

ბუზიკის გამოყენების არე საკმაოდ ფართოა. იგი სახალხო დღესასწაულებზე, ქორწილებსა თუ მეჯლისებზე ჟღერდა, რის გამოც, მისი რეპერტუარი სასიმღერო და საცეკვაო მელოდიებისაგან შედგება. ბუზიკას სოლო საკრავის სახით იყენებდნენ, მაგრამ ზოგჯერ ანსამბლშიც მონაწილეობს. იგი განსაკუთრებით ხშირად იხმარება დაირას, დიპლიპიტოსა და ფანდურთან ერთად.
აპრილის სოკო

აპრილის სოკო — სოკო -ის ოჯახისა. ფორმით კონუსური ან ზარისებრია, ნაცრისფერ-ყავისფერი. აქვს 3-5 სმ დიამეტრის ქუდი, მოყავისფრო-მოწითალო. ფეხის სიგრძე 4-8 სმ, ხოლო სისქე 0,5-1 სმ აღწევს, ყავისფერია. სპორების ზომებია 7,5-117-10 მკმ. იზრდება გაზაფხულ-შემოდგომით, ნიადაგზე, ფოთლოვან, მეტწილად წიფლის ტყეებში. პირობითად საჭმელი სოკოა. გვხვდება საქართველოშიც, ზესტაფონსა და თიანეთში.
ლაშა მალაღურაძე

ლაშა მალაღურაძე (დ. 2 იანვარი, 1986 წელი, თბილისი, საქართველო) — საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების მორაგბე. თამაშობს ცენტრის პოზიციაზე. ლაშას პირველი გუნდი იყო „ყოჩები“, 2007 წელს ამ კლუბთან ერთად საქართველოს პირველობაც მოიპოვა. მოგვიანებით მალაღურაძე საფრანგეთში გადავიდა, სადაც არაერთ კლუბში მოუწია თამაში. 2011 და 2015 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატებზე ლაშა საქართველოს ნაკრების ძირითად შემადგენლობაში იყო.
წინწილა

წინწილა — დასარტყმელი მუსიკალური საკრავი.

მოდინახეს ციხის გათხრებისას, ერთ-ერთ სამაროვანში, სხვა ექსპონატებთან ერთად, აღმოჩნდა წყვილი თეფში ანუ წინწილა. ეს სამარხი ჩვენი წელთაღრიცხვის -ე საუკუნით არის დათარიღებული. ანალოგიური საკრავები აღმოჩნდა მცხეთაში არმაზის ხევის გათხრების დროსაც. სულ ოთხი წყვილი, ე.ი. 8 წინწილა, რომელთა დიამეტრი განსხვავებულია, დიდი თეფშის დიამეტრი 40 სმ, ხოლო მცირესი - 20 სმ. წინწილები გარეგნულად ჩვეულებრივ თეფშებს ჰგვანან, რომელთაც თავზე სარქველი აქვთ ხელის მოსაკიდი ყულფით. თეფშები ირგვლივ დაჩხვლეტილია. ისინი ხმის გამანაწილებლის როლს ასრულებენ. აღნიშნული საკრავი დღესაც გამოიყენება. ძველი და ახალი თეფშების შედარებამ ცხადყო, რომ გათხრებში მოპოვებული წყვილი წინწილა უკეთესად არის ნაკეთები ხმის განაწილების მხრივ, ვიდრე დღევანდელ სამხედრო ორკესტრებში არსებული უბრალო თეფშები, რომელთაც არ გააჩნიათ არც ხმის გამანაწილებელი სარტყელი და არც ხმის მარეგულირებელი ნახვრეტები.

წინწილა ქართულ ლიტერატურაში ადრევე არის მოხსენიებული, მაგალითად, „ვეფხისტყაოსანში“ ვკითხულობთ:
პილილი

პილილი — ჩასაბერი მუსიკალური საკრავი. გავრცელებულია აჭარაში. მასზე სრულდება საცეკვაო და სალაღობო სიმღერები. საცეკვაო სიმღერებში პილილს უკრავენ დოლთან ერთად, სალაღობო სიმღერებში — აყოლებენ ხმას.

მისი წარმოშობის ისტორია უცნობია, მაგრამ კავკასიის მუსიკათმცოდნეები მსჯელობენ იმ საკითხზე, რომ მისი წინაპარი სალამური იყო, იმისდა მიუხედავად რომ მათ საერთოდ არ აქვთ ერთნაირი ჟღერადობა.

აღწერა
პილილის ძირითადი ნაწილებია: ღერო და წიპილი. ღერო დაახლოებით 25-30 სმ სიგრძის მილია, რომელზეც გაკეთებულია 5-7 ნახვრეტი. წიპილი პატარა მილია, რომლის სიგრძეც სასურველ ჟღერადობაზეა დამოკიდებული. პილილის ღერო მზადდება ტყემლის ან დიდგულას ხისგან. ძველად, წიპილიც დიდგულას ხისგან მზადდებოდა, დღეს კი ამისათვის ბამბუკს იყენებენ. პილილის ბგერათრიგი დიატონურია, მოქცეულია ერთ ოქტავაში.
აბხარცა

აბხარცა — აფხაზური, ორ სიმიანი ხემიანი საკრავი.

გავრცელების არეალი
აბხარცა გავრცელებულია აფხაზეთის ტერიტორიაზე. აბხარცა ძირითადად სააკომპანემენტო საკრავია. მისი თანხლებით სრულდება სოლო ერთხმიანი, ორ და სამხმიანი სიმღერები. აბხრცის ჰანგები და სიმღერები, ამ საკრავის თანხლებით, ისტორიულ-საგმირო, ნართულ და საწესო ჟანრებს განეკუთვნებიან. აბხარცა საქართველოს ყველა კუთხეში გავრცელებულ ხემიან საკრავთაგან გამოირჩევა კორპუსის კონფიგურაციით (ვიწრო, ნავისებური ფორმა), დამზადების წესში დაცული პრინციპით (მთლიანი ხისგან არის გამოთლილი), საკრავის თავის ფორმით (მომგრვალებული ნავის ფორმის) და სიმების რაოდენობით (ორი სიმი). აბხარცა საუკუნის 60-იანი წლების მიწურულამდე გავრცელებული იყო ძირითადად, გუდაუთის რაიონის აფხაზებში. ოჩამჩირის რაიონში მკვლევარი შეხვდა მხოლოდ ორ შემსრულებელს, ხოლო გალის რაიონში ხემიანის არსებობა საერთოდ ვერ დაადასტურა.

საკრავის აღწერა
დ. არაყიშვილს თავის ნაშრომში აღწერილი აქვს აბხრცის ორი ნიმუში:
ერევნის კრიზისი (2016)

ერევნის კრიზისი — 2016 წლის 17 ივლისს მძევლების აყვანით დაწყებული კრიზისი ერევანში, ერებუნის რაიონში.

წინაპირობები
2016 წელს ჩატარებულმა საპარლამენტო არჩევნებმა გამიწვია სომხეთის რესპუბლიკური პარტიის პოპულარობის დაკარგვა. ლიბანური წარმოშობის ეთნიკურმა სომეხმა ჟირაირ სეფილიანმა ჩამოაყალიბა ახალი სომხეთის სახალხო-განმათავისუფლებელი ფრონტი. სეფილიანი დააპატიმრეს 2006 წელს ხელისუფლების ძალადობრივი დამხობის ბრალდებით და მიუსაჯეს 18 თვით პატიმრობა. ციხიდან გამოვიდა 2008 წელს. 2005 წელს იგი და მისი რამდენიმე მომხრე კვლავ დააპატიმრეს გადატრიალების ბრალდებით, თუმცა მალევე გაანთავისუფლეს.

მძევლად აყვანა
სომხეთში ვითარება მას შემდეგ დაიძაბა, რაც 17 ივლისის დილას, სულ ცოტა, ათი შეიარაღებული პირი შეიჭრა ერებუნის რაიონის პოლიციის განყოფილებაში. თავდამსხმელები მოითხოვენ „დამფუძნებელი პარლამენტის“ დაპატიმრებული ლიდერის, ჟირაირ სეფილიანის, გათავისუფლებას და პრეზიდენტ სერჟ სარქისიანის გადადგომას. მოლაპარაკებების შემდეგ ორივე პოლიციელი გაანთავისუფლეს. პარლამენტის წევრი ვიტალი ბალასანიანი იყო შუამავალი ხელისუფლებასა და ოპოზიციას შორის. მან განაცხადა, რომ გათავისუფლებულია ერევნის პოლიციის უფროსის მოადგილე ვალერი ოსიფიანი და ეროვნული პოლიციის უფროსის მოადგილე ვარდან ეღიაზარიანი. 30 ივლისს ცეცხლის გახსნის შემდეგ დაიღუპა პოლიციელი. მას ესროლეს იმ შენობიდან, სადაც გამაგრებულია შეირაღებული ოპოზიციური ჯგუფი.
სენტ-ლუსიის ტბა

სენტ-ლუსიის ტბა — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის კვაზულუ-ნატალის პროვინციის ჩრდილოეთში მდებარე ესტუარული ტბის სისტემა. იგი ქვეყანაში ყველაზე დიდი ესტუარული ტბაა და მისი ფართობი შეადგენს 350 კმ²-ს. ტბა მდებარეობს ისიმანგალისოს პარკში (იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი). ტბას სახელი 1575 წლის 13 დეკემბერს დაარქვა მანუელ პერესტრერელომ, წმინდა ლუსიას დღესასწაულის დღეს. ტბის სიგრძე შეადგენს 40 კმ-ს, სიგანე 21 კმ-ს, ხოლო საშუალო სიღრმე 1 მეტრს. ტბაში ბინადრობენ სხვადასხვა სახეობის ფრინველები და ცხოველები, როგორებიცაა თევზები, ნიანგები, ბეჰემოტები, ხოლო ტბის სიახლოვეს ბინადრობს ანტილოპების დიდი ჯოგი.
მიხეილ დარჩიევი

მიხეილ დარჩიევი — ხმის ოპერატორი

ბიოგრაფია
მიხეილ დარჩიევი დაიბადა 1932 წლის 18 აგვისტოს ქ. თბილისში. 1951 წლიდან 1958 წლამდე მუშაობდა სხვადასხვა კინოთეატრსა და კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“ კინომექანიკოსად. 1958–1964 წლებში საქართველოს სამეცნიერო–პოპულარული და დოკუმენტური ფილმების სტუდიაში ჯერ ხმის ოპერატორის ასისტენტად, შემდეგ – ხმის ოპერატორად (1962). 1964 წლიდან ხმის ოპერატორად ჯერ საქართველოს ტელევიზიაში, ხოლო 1968 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე კომპანია „ქართულ ტელეფილმში“ . საქართველოს კულტურის დამსახურებული მუშაკი (1987), საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი (1979).

ფილმოგრაფია﻿
ხმის რეჟისორია/ოპერატორია ფილმების
დისკოთეკა 106-ის ეთერში (1998) - დოკუმენტური
საჩუქარი (1997) - დოკუმენტური
ნატურა (1996) - დოკუმენტური
შემსრულებელი (1994)
დოკუმენტური ხმაური მონროს სახელოსნოში (1994) - დოკუმენტური
საჯვარეობა (1994) - დოკუმენტური
ცეცხლთან თამაში (1990)
ბორის პაიჭაძე (1990) - დოკუმენტური
მაისის თოვლი (1989)
მოქანდაკე მერაბიშვილები (1988) - დოკუმენტური
აბა იო და აბა ჰეი (ტრიბუნების ოთხი მხარე) (1988) - დოკუმენტური
მეთორმეტე ღამე, ანუ რაც გენებოთ (1986)
ფალავნები (1985) - დოკუმენტური
მე მოვედი (1981)
გზა (1981) - დოკუმენტური
კომენტატორი (1981) - დოკუმენტური
სტადიონი (1980) - დოკუმენტური
სეტყვა (1979)
ზღარბი (1979)
შნო (1978)
ოთხი შარვალი და ერთი ჩითის კაბა (1977)
აფხაზეთი (1977) - დოკუმენტური
ვერიკო ანჯაფარიძე (1976) - დოკუმენტური
შეხვედრა ლადო გუდიაშვილთან (1976) - დოკუმენტური
კომპოზიტორი ალექსი მაჭავარიანი (1976) - დოკუმენტური
მთები, მთები! (1976) - დოკუმენტური
ბორანი (1975)
ბერიკაცები (1975)
ფრთხილად, ნინიკო! (1975)
დილა მშვიდობისა (1974) - დოკუმენტური
მსურველებს შეუძლიათ ჩაეწერონ (1973)
გმირი, ლექსი, სიმღერა (1973) - დოკუმენტური
ესპანეთი-73 (1973) - დოკუმენტური
თუშეთის ფერები (1973) - დოკუმენტური
მიხეილ ხერგიანი (1972) - დოკუმენტური
გელა (1971)
მონადირე (1970)
შეხვედრამდე (1970)
ცაბუნია (1969)
საქართველოს გზებით (1969) - დოკუმენტური
სერენადა (1968)
მზის ჩასვლის წინ (1968)
ბზიანეთი (1968)
ერთი შეხვედრის ქრონიკა (1968) - დოკუმენტური
ქალაქი მთაში (1968) - დოკუმენტური
ციმბირის პაპა (1968) - დოკუმენტური
კედელი (1966)
ფანჯარა (1965)
გია და ზურა (1965)
მხოლოდ 17 კილომეტრი (1964)
ჩვენი ქალაქი (1964) - დოკუმენტური
პიპინაშვილი (1963) - დოკუმენტური
მამონას ცდუნება (1960)