iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვიშვანათ პრატაპ სინგჰი

ვიშვანათ პრატაპ სინგჰი (;დ. 25 ივნისი, 1931, ალაჰაბადი — გ. 27 ნოემბერი, , ნიუ დელი) — ინდოელი სახელმწიფო მოღვაწე და პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
სწავლობდა სამართალს პუნისა და ალაჰაბადის უნივერსიტეტებში. 1969-1971 და 1980-1983 წლებში იყო უტარ-პრადეშის შტატის ასამბლეის წევრი, ინდოეთის ეროვნული კონგრესის წევრი, პარტიის საბჭოს წევრი და პარლამენტის ორგანიზატორი. 1971-1977 წლებში — ლოკ საბჰას დეპუტატი, ხოლო 1983-1985 წლებში — რაჯია საბჰას წევრი.1976-1977 წლებში ეკავა ვაჭრობის მინისტრის პოსტი.

1980-1982 წლებში იყო უტარ-პრადეშის მთავარი მინისტრი.

1984-1987 წლებში — ინდოეთის ფინანსთა მინისტრი. ამ თანამდებობაზე ყოფნისას მან დაიქირავა ამერიკული დეტექტიური სააგენტო, რათა გამოეკვლია, ჰქონდათ თუ არა ცნობილ ინდოელ პოლიტიკოსებს, რომელთაგან ზოგიერთი პრემიერ მინისტრ რაჯივ განდისთან დაახლოებული პირი იყო, უკანონო ფინანსური აქტივები უცხოურ ბანკებში. ამ გამოძიებამ გააღიზიანა რაჯივ განდი და 1987 წლის იანვარში სინგჰი გადაიყვანეს თავდაცვის მინისტრის თანამდებობაზე (ხსენებულ თანამდებობას ივებდა მხოლოდ 1987 წლის იანვრიდან იმავე წლის აპრილამდე). თავდაცვის მინისტრის პოსტიდან მისი გადადგომა დაკავშირებულია მის მიერ დაწყებულ მორიგ ანტიკორუფციულ გამოძიებასთან (იხ. ბოფორსის საქმე). ამჯერად საქმე ეხებოდა ინდოეთის ფლოტის მიერ დასავლეთ გერმანული წყალქვეშა ნავების შეძენისას მაღალი რანგის ინდოელი პოლიტიკოსებისთვის გადახდილ ქრთამს.

ვიშვანათან პრატაპ სინგჰი 1987 წლის ივლისში გარიცხეს ინდოეთის ეროვნული კონგრესის რიგებიდან. სინგჰის, როგორც პოლიტიკოსის პოპულარობა საგრძნობლად გაიზარდა მისი გადადგომის შემდეგ და მან შექმნა ცენტრისტული ოპოზიციური პარტიების ალიანსი ნაციონალური ფრონტი-ს სახელწოდებით.

1989 წლის დეკემბრის საყოველთაო არჩევნების შემდეგ მან შეძლო კოალიციური მთავრობის ჩამოყალიბება, რომელშიც შეინარჩუნა თავდაცვის მინისტრისა და ატომური ენერგიის მინისტრის პოსტები. თუმცა, კოალიციაში შიდა კონფლიქტებმა გამოიწვია სინგჰის მთავრობის სწრაფი დაცემა, რომელსაც ინდოეთის პარლამენტმა 1990 წლის 7 ნოემბერს ნდობა არ გამოუცხადა.

ვიშვანათან პრატაპ სინგჰმა მიიღო მონაწილეობა ახალ არჩევნებში, მაგრამ მისი პარტიის რეიტინგი დაეცა, ძირითადად რაჯივ განდის მკვლელობის გამო (1991 წლის მაისი). იგი ჩამოშორდა აქტიურ პოლიტიკას. მომდევნო რამდენიმე წელი მან ქვეყანაში მოგზაურობდა, საუბრობდა სოციალური სამართლიანობის საკითხებზე და ხელოვნებაზე, ძირითადად ფერწერაზე.

სინგჰი გარდაიცვალა ხანგრძლივი ავადმყოფობის შედეგად, რომელიც გამოწვეული იყო მრავლობითი მიელომის და თირკმლის უკმარისობისგან დელის აპოლოს ჰოსპიტალში 2008 წლის 27 ნოემბერს, 77 წლის ასაკში. იგი კრემირებული იქნა ალაჰაბადში, მდინარე განგის ნაპირზე 2008 წლის 29 ნოემბერს. მისი კრემაცია მოხდა სრული სახელმწიფო პატივით.
ჰიკარუ ნაკამურა

ჰიკარუ ნაკამურა (, ; დ. 9 დეკემბერი, 1987, ჰირაკატა, ოსაკის პრეფექტურა, იაპონია) — ამერიკელი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (2003), ამერიკის შეერთებული შტატების ხუთგზის ჩემპიონი (2004–05, 2009, 2012, 2015, 2019), მსოფლიოს ერთ-ერთი წამყვანი მოჭადრაკე.

2022 წლიდან ჭადრაკის მსოფლიო ჩემპიონია. ნაკამურას მშობლები, მამა იაპონელი და დედა ამერიკელი, შვილთან ერთად გადავიდნენ შეერთებულ შტატებში მისი დაბადებიდან ორი წლის შემდეგ. ჰიკარუმ ჭადრაკის შესწავლა 7 წლის ასაკში დაიწყო მისი მამინაცვლის, ცნობილი ამერიკელი ჭადრაკის მწვრთნელის სუნილ ვეერამანტის ხელმძღვანელობით. სამი წლის შემდეგ, 10 წლის ასაკში, ნაკამურა გახდა ყველაზე ახალგაზრდა გროსმაისტერის ამერიკის ჭადრაკის ფედერაციის ისტორიაში, ხოლო 15 წლის ასაკში მიიღო ფიდეს საერთაშორისო გროსმაისტერის წოდება. დაამყარა ახალი ამერიკელი მოჭადრაკეების რეკორდი, რომელიც მანამდე ეკუთვნოდა რობერტ ფიშერს.

ბოლო წლებში ჰიკარუ ნაკამურა წარმატებით ასპარეზობდა მრავალ საერთაშორისო ტურნირში. 2009 წელს გახდა ჭადრაკის მსოფლიო ჩემპიონი, მოიგო საერთაშორისო მატჩი სან სებასტიანში არონიანის წინააღმდეგ ანგარიშით 3½:½. 2010 წელს ამერიკის შეერთებული შტატების ნაკრების შემადგენლობაში გახდა მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი. მას აქვს შემტევი, მკვეთრი კომბინირებული თამაშის სტილი. უაღრესად ძლიერი ბლიცისტი, მან მიაღწია მსოფლიოს უმაღლეს რეიტინგებს და . ვებსაიტებზე.

სპორტული შედეგები
დიპლომი

დიპლომი ( < ) — ოფიციალური საბუთი უმაღლესი ან საშუალო სპეციალური სასწავლებლის დამთავრების, სამეცნიერო ხარისხის ან რაიმე წოდების მინიჭების შესახებ; საბუთი, რომელიც მოწმობს, რომ დაწესებულებას, ორგანიზაციას ან ცალკეულ მოქალაქეს გარკვეული მოქმედებების (მაგ. ვაჭრობის) უფლება აქვს; ჯილდო სხვადასხვა სახის კონკურსში, შეჯიბრში, გამოფენაზე და სხვა მოპოვებული წარმატებისათვის.
დაღ-თუმასი

დაღ-თუმასი — სოფელი აზერბაიჯანში. მდებარეობს ზემო ყარაბაღის რეგიონში, ჯაბრაილის რაიონში.

1993 წლიდან ოკუპირებული იყო სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ. 2020 წლის 23 ოქტომბერს აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა სოფელზე კონტროლი აღადგინეს.

მოსახლეობა
ცნობილი პირები
ანარ მამედოვი - კაპიტანი, მთიანი ყარაბაღის ომის მონაწილე

ვაჰიდ მამედოვი - ყარაბაღის ომის მონაწილე

მაჰირ ალაჰულიევი - ყარაბაღის ომის მონაწილე

ალისაჰიბ ეროგულ - პროზაიკოსი, პუბლიცისტი, მწერალი
დაშქესანი (ჯაბრაილის რაიონი)

დაშქესანი — სოფელი აზერბაიჯანში. მდებარეობს ზემო ყარაბაღის რეგიონში, ჯაბრაილის რაიონში.

ისტორია
სოფლის სახელწოდება 1727 წელს ოსმალურ წყაროებში გვხვდება, როგორც დიზაღის რაიონის სოფელი დაშქესენი. 1993 წლიდან ოკუპირებული იყო სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ. 2020 წლის 4 ოქტომბერს აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა სოფელზე კონტროლი აღადგინა.

მოსახლეობა
ცნობილი პირები
ზაქარია მეჰდიზადე — ფსიქოლოგი-მეცნიერი, პროფესორი
ვუგარ ჰუსეინოვი — აზერბაიჯანის ეროვნული გმირი
ჰუსეინ აღა ოღლუ მეჰდიევი (პოლიციის კაპიტანი) — აზერბაიჯანის ეროვნული გმირი
ელხან ჰუსეინოვი — (ჯაშუში)
ალიქრამ ბაირამოვი

ალიკერემ ურშან ოღლუ ბაირამოვი (აზერბაიჯანული: ალიკერემ ურშან ოღლუ ბაირამოვი, ან მისი სასცენო სახელით ალიქრამ ბაირამოვი (დ. 22 დეკემბერი, 1968, ზემო იურელი, საბჭოთა კავშირი) — აზერბაიჯანელი მომღერალი.

ბიოგრაფია
ალიქრამ ბაირამოვ 1968 წელს 22 დეკემბერს დაიბადა აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ბილეზუვარის რაიონის სოფელ იუკარი იურელში.

ბავშვობიდან ყოველთვის იყო მუსიკით დაინტერესებული, ამიტომ ღრიალებს, იპოვა კომფორტი და გაახარა სხვები.

კარიერა
ბავშვური წლებიდან მუსიკის ჯგუფი შექმნა და წლების განმავლობაში იყო ბილასუვარის კულტურის კლუბის დირექტორი. მან 1989 წელს საქორწინო მოსაწვევების მიღება დაიწყო.

ალიკრამ ბაირამოვი, რომელიც პრეზიდენტ ჰეიდარ ალიევს შეუმჩნეველი არ დარჩენია 1997 წელს ბილასუვარის რეგიონში, ჯაბრაილის ლტოლვილთა კამპუსში გამართულ კონცერტზე, მოგვიანებით წავიდა დედაქალაქში და დაიწყო მუშაობა ბევრ კომპოზიტორთან და პოეტთან.

ბროფესიონალურ კარიერა 1997 წლიდან დაწყებიდნ ბირველ ჯერ შესრულდა ზემფირა ალიშქიზის შემოქმედებით კონცერტზე საჯარო გარემოში.

მოგვიანებით, საყვარელი კომპოზიტორების მიერ დაწერილი ნაწარმოებების შესრულებით, მან დაწერა და შეასრულა მრავალი სიმღერა ხალხის ეროვნული ღირებულებების შესაბამისად და ისინი ხალხის საყვარელ სიმღერებად იქცა.
ვაჟა ჯამარჯაშვილი

ვაჟა ჯამარჯაშვილი (დ. 31 ოქტომბერი, 1943, თბილისი — გ. 13 ოქტომბერი, 2016) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1999), პროფესორი (2004).

ბიოგრაფია
1967 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ინჟინერ-თბოენერგეტიკოსის კვალიფიკაციით.

გაიარა ასპირანტურის კურსი გ.მ. კრჟიჟანოვსკის სახელობის მოსკოვის ენერგეტიკის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 1971-1974 წლებში — ამავე ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელია. 1974 წლიდან მუშაობდა საქართველოს ენერგეტიკისა და ენერგეტიკულ ნაგებობათა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. ხელმძღვანელობდა თბო და არატრადიციული ენერგეტიკის განყოფილებას. 1995 წლიდან იყო საქართველოს ენერგეტიკის აკადემიის თბო და ატომური ენერგეტიკის განყოფილების ხელმძღვანელი და პრეზიდიუმის წევრი. სამეცნიერო-კვლევითი მოღვაწეობის სფერო: ორფაზა ნაკადების თერმოგაზოდინამიკა. ენერგეტიკულ მოწყობილობებში თბოფიზიკური პროცესების პრობლემები. განახლებადი ენერგიის წყაროების ენერგეტიკა. თბო და ატომური ელექტროსადგურების თერმოდინამიკა. კოლეგებთან ერთად საფუძველი ჩაუყარა ახალ, სინერგეტიკულ მიმართულებას ენერგეტიკაში. იყო საქართველოში პირველი, 110 მვტ სიმძლავრის აირტურბინული ელექტროსადგურის მშენებლობის განყოფილების უფროსი. მუშაობდა ამავე ელექტროსადგურის მართვისა და ექსპლუატაციის უფროსად. 90-ზე მეტი გამოქვეყნებული შრომების, ერთი მონოგრაფიის და 20 გამოგონების ავტორი, მათ შორის, დაპატენტებულის ამერიკის შეერთებულ შტატებში და გერმანიაში.
თვითდაზიანება

თვითდაზიანება — მიზანმიმართული ქცევა, რომელიც აზიანებს ინდივიდს. ეს ყველაზე ხშირად განიხილება, როგორც საკუთარი კანის ქსოვილების პირდაპირი დაზიანება, ხშირად ინდივიდი ამ მოქმედებას თვითმკვლელობის განზრახვის გარეშე აკეთებს. თვით-ზიანი ხასიათდება ისეთი ქმედებებით როგორიცაა სხეულის ნაწილის მოჭრა, თვითდამწვრობა და თვითდასახიჩრება, მსხვერპლი ამ ქმედებებით თავის ფსიქიკაზე მოქმედებს,თუმცა სუიციდს არ განიხილავს. თვითდაზიანების გავრცელებული ფორმებია კანის დაზიანებას ბასრი საგნით ან ნაკაწრით, დარტყმით ან წვით. თვითდაზიანების ზუსტი საზღვრები დაუდგენელია, მაგრამ ზოგადად გავრცელებულია ქსოვილის დაზიანება, თვით-ზიანი იწვევს ისეთ უარყოფით ჩვევებს როგორიცაა კვებითი დარღვევები ან ნივთიერებების ბოროტად გამოყენება რომლის დროსაც არ ითვალისწინებენ გვერდითი ეფექტს, თვით-ზიანში შეგვიძლია ჩავთვალოთ სხეულის საზოგადოებისთვის მისაღები ცვლილებები, როგორიცაა ტატუ და პირსინგი.

საერთაშორისო განსაზღვრებით თვით-ზიანი არა სუიციდური აქტია, მაგრამ მაინც შესაძლოა გახდეს სიცოცხლისთვის საშიში. ადამიანები, რომლებიც თვით-ზიანს მიმართავენ,დიდი შანსია რომ საკუთარი სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაამთავრონ, და თვით-ზიანი გვხვდება თვითმკვლელთა 40-60%-ში. მიუხედავად ამისა, თვით-ზიანი მსხვერპლებისმხოლოდ მცირე ნაწილია თვითმკვლელობისკენ მიდრეკილი.

თვით-ზიანისსურვილი პიროვნების ზოგიერთი აშლილობის საერთო სიმპტომია. სხვა ფსიქიკური აშლილობის მქონე ადამიანებს ასევე შეუძლიათ ზიანი მიაყენონ საკუთარ თავს, მათ შორის დეპრესიით, შფოთვითი აშლილობით, ნარკომანიით, განწყობის აშლილობით, კვებითი აშლილობით, პოსტტრავმული სტრესული აშლილობით, შიზოფრენიით, დისოციაციური აშლილობით, ისევე როგორც ადამიანები, რომლებსაც აქვთ გენდერული დისფორია . კვლევები ასევე უზრუნველყოფენ თვითდასჯის ფუნქციის ძლიერ გავრცელებას და მოკრძალებულ მტკიცებულებებს ანტიდისაცოციის, ინტერპერსონალური გავლენის, თვითმკვლელობის საწინააღმდეგო, შეგრძნებების ძიების და ინტერპერსონალური საზღვრების ფუნქციებისთვის. თვით-ზიანი ფიქსირდება ისეთ პიროვნებებში რომლებსაც არ აქვთ ფსიქიკური პრობლემები(ამ ინდივიდებს არ ჰქონდათ დიაგნოზი ფსიქიკური აშლილობებთან დაკავშირებით) თვით-ზიანის მოტივები განსხვავებულია. ზოგიერთი იყენებს მას, როგორც დაძლევის მექანიზმს, რათა უზრუნველყოს ძლიერი გრძნობების დროებითი შემსუბუქება, როგორიცაა შფოთვა, დეპრესია, სტრესი, ემოციური დაბუჟება ან წარუმატებლობის განცდა. თვით-ზიანი ხშირად ასოცირდება ტრავმების ისტორიასთან, მათ შორის ემოციურ და სექსუალურ ძალადობასთან . არსებობს მრავალი განსხვავებული მეთოდი, რომელიც შეიძლება გამოყენებულ იქნას თვით-ზიანის მიდრეკილების სამკურნალოდ, რომლებიც კონცენტრირებულია ან გამომწვევი მიზეზების მკურნალობაზე ან თავად ქცევის მკურნალობაზე. სხვა მიდგომები მოიცავს აცილების ტექნიკას, რომელიც ფოკუსირებულია ინდივიდის სხვა საქმიანობით დაკავებაზე ან თვითდაზიანების აქტის ჩანაცვლებაზე უსაფრთხო მეთოდებით, რომლებიც არ იწვევს მუდმივ ზიანს.

თვითდაზიანება, როგორც წესი, იწყება მოზარდობის(13-16 წელი) ასაკში. ბავშვობაში თვითდაზიანება შედარებით იშვიათია, მაგრამ ეს მაჩვენებელი 1980-იანი წლებიდან იზრდება. თვით-ზიანი დაფიქსირებულია ხანდაზმულ მოსახლეობაშიც. სერიოზული ტრავმისა და თვითმკვლელობის რისკი უფრო მაღალია ხანდაზმულ ადამიანებში, რომლებიც თვით-ზიანს გამოცდიან. დატყვევებული ცხოველები, როგორიცაა ფრინველები და მაიმუნები, ასევე ცნობილია, რომ მონაწილეობენ თვითდაზიანებებში.
აჰმედ მუჰთარ-ფაშა

აჰმედ მუჰთარ-ფაშა (, დ. 1 ნოემბერი, 1832 — გ. 21 იანვარი 1919) — მუშირი და ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი.

დაიბადა ოსმალეთის იმპერიის ქალაქ ბურსაში. დაამთავრა სტამბოლის სამხედრო სასწავლებელი. მან სწრაფად გაითქვა სახელი და მალე სამხედრო სკოლის რექტორი გახდა.

1856 წელს, ყირიმის ომის დროს, იგი გახდა ადიუტანტი. 1862 წელს, მონტენეგროში ბრძოლების დროს, მსახურობდა შტაბის ოფიცრად. 1870-1871 წლებში იემენში აჯანყების ჩახშობაში მონაწილეობდა. 1875 წელს ბოსნია და ჰერცეგოვინაში მომხდარი აჯანყების დროს იყო თურქული ძალების მთავარსარდალი. 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში ხელმძღვანელობდა ბრძოლებს კავკასიის ფრონტზე, ერზურუმში. იგი სასტიკად დამარცხდა ავლიარ-ალაჯისა და დევე-ბოინუს ბრძოლებში, მაგრამ მაინც მოახერხა ერზურუმის შენარჩუნება.

მიუხედავად იმისა, რომ ოსმალეთმა ეს ომი წააგო, აჰმედ მუჰთარ-ფაშა მაინც ახერხებდა რუსეთის ჯარისთის ზიანის მიყენებას. ამის გამო იგი დაჯილდოვდა წოდებით „ღაზი“ (გამარჯვებათა მომტანი). 1879 წელს ის საბერძნეთის საზღვარზე ოსმალეთის ჯარების მეთაური გახდა. 1885 წელს გაგზავნეს ეგვიპტეში, ოსმალეთის უმაღლეს კომისრად. გაწეული სამსახურისთვის 1912 წლის ივლისში იგი დიდ ვეზირად დაინიშნა, მაგრამ იმავე წლის 29 ოქტომბერს იძულებული გახდა გადამდგარიყო, რადგან ბალკანეთის პირველი ომის დაწყებამ ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო მოქმედებებისთვის სრული მოუმზადებლობა აჩვენა.

აჰმედ მუჰთარ-ფაშა გარდაიცვალა 1919 წელს, სტამბოლში, 79 წლის ასაკში. მისი ვაჟი - მაჰმუდ მუჰთარ-ფაშა ოსმალეთის საზღვაო ფლოტის ოფიცერი იყო და რამდენიმეჯერ ეკავა მინისტრის თანამდებობა.

თურქეთის რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ თურქეთის მთავრობამ აჰმედ ფაშას პატივსაცემად საფოსტო მარკა გამოუშვა მისი გამოსახულებით.
იოანე თოხაბი

იოანე თოხაბი — შუა საუკუნეების ქართველი მღვდელმონაზონი და ხატმწერი. ცნობილია სინის წმინდა ეკატერინეს მონასტერში დაცული ხატებით. სავარაუდოდ მოღვაწეობდა - საუკუნეების მიჯნაზე საზღვარგარეთ, შესაძლოა კონსტანტინოპოლში.

წყაროებში იოანეს შესახებ ბიოგრაფიული ცნობები დაცული არაა. ასევე უცნობია მისი გვარის თუ ზედწოდების, „თოხაბის“ მნიშვნელობა. იოანეს ეკუთვნის სინის მთაზე დაცული 6 ხატი, მათ შორის ქრისტეს და ღვთისმშობლის ცხოვრების ამსახველი სცენები, რომელსაც თან ახლავს ბერძნული და ქართული (ნუსხური) წარწერები.

ორ ხატზე იოანე თოხაბმა მლოცველის პოზაში საკუთარი თავიც გამოსახა და დაურთო ნუსხურით შესრულებული ქართულენოვანი ლოცვა. მიუხედავად ბერძნული განათლებისა და ბერძნულ კულტურულ გარემოში მოღვაწეობისა, იოანეს საჭიროდ მიუჩნევია საკუთარი წარმომავლობის და ეთნიკური კუთვნილების ხაზგასმა. უცნობია ვინ და როდის შესწირა ეს ხატები წმინდა ეკატერინეს მონასტერს, თუმცა, როგორც ჩანს, ისინი თავიდანვე ორენოვანი, ქართულ-ბერძნული საზოგადოებისთვის იყო განკუთვნილი.
ნიკოლოზ ძიძიშვილი

ნიკოლოზ ძიძიშვილი (დ. 31 მარტი, 1907, ოზურგეთი — გ. აგვისტო, 1987) — ქართველი ფიზიოლოგი. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1947), პროფესორი (1948).

ბიოგრაფია
ნიკოლოზ ძიძიშვილის ძირითადი შრომები ეხება რეცეპტორთა ფიზიოლოგიას. იკვლევდა ნერვული სისტემის მოქმედების ონტოგენეზის, ემოციათა ფიზიოლოგიის და სხვა საკითხებს. არის ლირიკული ლექსების ავტორი. საქართველოში ელექტროენცეფალოგრაფიული გამოკვლევების წამომწყები, რეცეპტორთა ფიზიოლოგიის პირველი სახელმძღვანელოს ავტორი.

ჯილდოები
1961 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
1947 — ივანე თარხნიშვილის სახელობის პრემია
შრომის წითელი დროშის ორდენი
კრისტოფერ ლოიდი

კრისტოფერ ალენ ლოიდი (; დ. 22 ოქტომბერი, 1938) — ამერიკელი მსახიობი. 1960-იანი წლებიდან მოყოლებული, მონაწილეობა აქვს მიღებული მრავალ თეატრალურ დადგმაში, ფილმებსა თუ ტელესერიალში. განსაკუთრებით ცნობილია ემეტ „დოკ“ ბრაუნის როლით ფილმების სერიაში „უკან მომავალში“ (1985–1990) და ემის ჯილდოთი აღნიშნული ჯიმ იგნატოვსკის როლით კომედიურ სერიალში „ტაქსი“ (1978–1983).
ჩანდრა შეკჰარი

ჩანდრა შეკჰარი ( ; დ. 1 ივლისი, 1927 — გ. 8 ივლისი, 2007) — ინდოელი სახელმწიფო მოღვაწე, ინდოეთის პრემიერ - მინისტრი 1990 წლის 10 ნოემბრიდან 1991 წლის 21 ივნისამდე. ხელმძღვანელობდა ჯანატა დალის სეპარატისტული ფრაქციის უმცირესობის მთავრობას ინდოეთის ეროვნული კონგრესის გარე მხარდაჭერით.

ბიოგრაფია
ჩანდრა შეხარი დაიბადა 1927 წლის 17 აპრილს რაჯპუტის ოჯახში, იბრაჰიმპატში სოფელ ბალიაში, უტარ პრადეში. ღარიბი გლეხის ოჯახში წარჩინებით დაამთავრა სკოლა, შემდეგ ალაჰაბადის უნივერსიტეტი ( პოლიტიკის მაგისტრი) 1951 წელს. იყო სტუდენტური მოძრაობის აქტივისტი, ხოლო სკოლის დამთავრების შემდეგ გახდა აქტიური სოციალისტი პოლიტიკოსი, რ.ლოჰიას თანამებრძოლი.

შეუერთდა სოციალისტურ მოძრაობას. იგი აირჩიეს სახალხო სოციალისტური პარტიის რაიონული ორგანიზაციის მდივნად. მოგვიანებით იგი აირჩიეს სახალხო სოციალისტური პარტიის სახელმწიფო მდივნად უტარ-პრადეშის შტატში. 1955-1956 წლებში მუშაობდა პარტიის გენერალურ მდივნად. მისი, როგორც პარლამენტარის კარიერა დაიწყო 1962 წელს, როდესაც შტატთა საბჭოში აირჩიეს უტარ-პრადეშიდან.

ჩანდრა შეკჰარი იყო სოციალისტების გამოჩენილი ლიდერი. იგი შეუერთდა ინდოეთის ეროვნულ კონგრესს 1964 წელს ( კონგრესი დატოვა 1975 წელს, პარტია ჯანატას წევრი იყო 1977-1988 წლებში, ხოლო ჯანატა დალის წევრი — 1988-1990 წლებში). 1962 წლიდან 1967 წლამდე — სახელმწიფოთა საბჭოს წევრი. 1967 წელს ჩანდრა შეკჰარი პირველი კონგრესის წევრებიდან პირველი შევიდა ლოკ საბჰაში (პარლამენტში) . მან სასტიკად გააკრიტიკა ინდირა განდი მისი საქმიანობისთვის. 1975 წელს ამან გამოიწვია კონგრესში განხეთქილება. ის საგანგებო მდგომარეობის დროს დააკავეს და ციხეში ჩასვეს.

საგანგებო მდგომარეობის გაუქმების შემდეგ ჩანდრა შეკჰარი სახალხო პარტიის პრეზიდენტი გახდა. საპარლამენტო არჩევნებში სახალხო პარტიამ კარგი შედეგები აჩვენა და ჩამოაყალიბა კოალიციური მთავრობა მორარჯი დეასაის ხელმძღვანელობით. 1988 წელს მისი პარტია, რომელიც გარდაიქმნა ჯანატა დალის პარტიად, გაერთიანდა სხვა პარტიებთან და ჩამოაყალიბა მთავრობა ვიშვანათ პრატაპ სინგჰის ხელმძღვანელობით. კოალიციასთან ურთიერთობა გაუარესდა და ჩანდრა შეკჰარმა შექმნა სოციალისტური ფრაქცია. კონგრესის მხარდაჭერით, რომელსაც ხელმძღვანელობდა რაჯივ განდი. ვიშვანათ პრატაპ სინგჰი თანამდებობიდან გაათავისუფლეს.1990 წლის 10 ნოემბერს იგი გახდა პრემიერ-მინისტრი (პარლამენტში მიღებული ხმების მიხედვით, ჰყავდა 269 მომხრე და 204 მოწინაარმდეგე), იმავდროულად ეკავა თავდაცვისა და შინაგან საქმეთა მინისტრის პოსტები. ინდოეთის ეროვნულმა კონგრესმა გადაწყვიტა გაეფართოებინა სინგჰის მთავრობის საგარეო მხარდაჭერა, რათა თავიდან აეცილებინა ვადამდელი არჩევნები. ურთიერთობა სწრაფად დაიძაბა, რადგან კონგრესმა ის დაადანაშაულა რაჯივ განდის მიმართ ჯაშუშობაში. კონგრესმა ბოიკოტი გამოუცხადა პარლამენტს და 1991 წლის 6 მარტს ჩანდრა შეხკჰარმა გადადგომის შესახებ განაცხადება გააკეთა. ის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას იკავებდა არჩევნებამდე. პ.ნარასიმჰა რაოს პრემიერ-მინისტრად არჩევის შემდეგ, მისი პოლიტიკური გავლენა მკვეთრად შემცირდა, თუმცა გარდაცვალებამდეი ხელახლა აირჩიეს ლოკ-საბჰაში.

ჩანდრა შეკჰარ სინგჰის გარდაცვალების შემდეგ ქვეყანაში 7-დღიანი გლოვა გამოცხადდა.
ნორმალური ხალხი

„ნორმალური ხალხი“ — ირლანდიელი ავტორ სალი რუნის 2018 წლის რომანი. იგი არის მისი მეორე რომანი, რომელიც გამოსცა მეგობრებთან საუბრის შემდეგ. „ნორმალური ხალხი“ პირველად გამოქვეყნდა & -ის მიერ, 2018 წლის 30 აგვისტოს. წიგნი აშშ-ში ბესტსელერი გახდა, მისი გამოშვების პირველი ოთხი თვის განმავლობაში კი თითქმის 64000 ეგზემპლარი გაიყიდა. კრიტიკოსების მიერ აღიარებული და ემის ნომინირებული ამავე სახელწოდების სატელევიზიო ადაპტაცია -სა და -ზე 2020 წლის აპრილიდან გადიოდა. „ნორმალური ხალხი“ არაერთმა გამოცემამ 2010-იანი წლების ერთ-ერთ საუკეთესო წიგნად დაასახელა.

მოკლე შინაარსი
რომანი მოგვითხრობს ამბავს რთულ მეგობრობასა და ურთიერთობას ორ მოზარდს, კონელსა და მარიანს შორის, რომლებიც ორივე სწავლობენ იმავე საშუალო სკოლაში ქალაქ სლაიგოში და, მოგვიანებით, დუბლინის ტრინიტის კოლეჯში . ის დაყენებულია 2008 წლის შემდგომი ირლანდიის ეკონომიკური ვარდნის დროს, 2011 წლიდან 2015 წლამდე. კონელი პოპულარული, სიმპათიური და უაღრესად ინტელექტუალური საშუალო სკოლის მოსწავლეა, რომელიც ურთიერთობას იწყებს არაპოპულარულ, შეშინებულ, თანაბრად ინტელექტუალ მარიანთან, რომლის დედაც კონელის დედას დამლაგებლად ასაქმებს. კონელი სირცხვილის გამო საიდუმლოდ ინახავს რომანს სკოლის მეგობრებისგან, მაგრამ ზაფხულის შემდეგ მარიანთან ერთად ტრინიტიში დასწრება და შერიგება უწევს. შეძლებული მარიანი უნივერსიტეტში ხდება ლამაზი და პოპულარული, ხოლო კონელი ცხოვრებაში პირველად იბრძვის, რომ სათანადოდ მოერგოს თანატოლებს. ეს ორი ერთმანეთის ცხოვრებას უნივერსიტეტის წლებში ავითარებს, რაც აძლიერებს მათ შორის კავშირს, რომელიც ამხელს მათ ტრავმებსა და დაუცველობას.
საუბრები მეგობრებთან

„საუბრები მეგობრებთან“ — ირლანდიელი მწერალ სალი რუნის 2017 წლის სადებიუტო რომანი. ეხება ორ ახალგაზრდა ქალს, რომლებიც დუბლინის ლიტერატურულ სცენაზე ხანდაზმულ წყვილთან შედიან ურთიერთობაში. რომანი გამოსცა -მა და დაიმსახურა კრიტიკოსების მოწონება. ამავე სახელწოდების სატელევიზიო ადაპტაცია გამოვიდა 2022 წელს.

შექმნის ისტორია
წიგნის წერა დაასრულა მაშინ, როდესაც ამთავრებდა ამერიკული ლიტერატურის სამაგისტრო საფეხურს. რომანი გამოქვეყნდა 2017 წლის ივნისში -ის მიერ. ხოლო 2018 წელს ფოლიოს პრემიაზე.

შინაარსი
დუბლინში კოლეჯის სტუდენტებს ფრენსისს (მთხრობელს) და მის საუკეთესო მეგობარსა და ყოფილ შეყვარებულს ბობის შენიშნავს მელისა, ესეისტი და ფოტოგრაფი. მელისა მათ სახლში ეპატიჟება, სადაც ხვდებიან მის მეუღლეს, ნიკს. ოთხივეს ცხოვრება სულ უფრო იხლართება, რადგან ფრენსისი რომანს იწყებს ნიკთან, ბობი და მელისა კი ერთმანეთს უახლოვდებიან.
აშრაფ ჰეიბატოვი

აშრაფ ნაზირ ოღლუ ჰეიბატოვი (, დ. 18 თებერვალი, 1951) — აზერბაიჯანელი მხატვარი, იუნესკოს ხელოვანთა ფედერაციის წევრი, ევროპაში აზერბაიჯანის კულტურის მოღვაწეთა ასოციაციის თავმჯდომარე, მშვიდობის საერთაშორისო ელჩი, კავშირის საპატიო წევრი, აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი (2018).

ბიოგრაფია
აშრაფ ჰეიბატოვი დაიბადა 1951 წლის 18 თებერვალს ბაქოში. დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო ინსტიტუტი 1979 წელს.
ის არის ევროპაში აზერბაიჯანის კულტურის მოღვაწეთა ასოციაციის თავმჯდომარე, მშვიდობის საერთაშორისო ელჩი, აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის საპატიო წევრი, რუსეთის მხატვართა კავშირისა და რუსეთის აღმოსავლეთმცოდნეობის საზოგადოების წევრი. ასევე იუნესკოს ხელოვანთა ფედერაციის წევრი 1991 წლიდან.
არიფ აზიზოვი

არიფ მოჰუბალი ოღლუ აზიზოვი , დ. 1943 წლის 3 იანვარი, ბაქო) ― აზერბაიჯანელი მხატვარი, აზერბაიჯანის ერთ-ერთი მსოფლიოში ცნობილი თანამედროვე მხატვარი, ასევე თავისი ქვეყნის მშვიდობის ელჩი და აზერბაიჯანის ხელოვნებისა და კულტურის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2018).

ბიოგრაფია
არიფ აზიზი დაიბადა 1943 წლის 3 იანვარს ბაქოში.
1962 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტი. 5 წელი მოსკოვში გრაფიკულ დიზაინს სწავლობდა. 1970-იანი წლების დასაწყისიდან ასწავლიდა სახვით ხელოვნებას ხელოვნების სკოლებში.

2005 წელს დაიკავა სტამბოლის ბილკენტის უნივერსიტეტის ფერწერის კათედრა, სადაც 2007 წლამდე დაჰყო. ამის შემდეგ იგი გახდა აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტის დეკანი.
თავის შწმოქმწდებაში აზიზოვი დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს პეიზაჟებს. ის აერთიანებს ადამიანის სახეს სამშობლოს ტრადიციულ ორნამენტებთან, ასევე აფრიკაში, მოსკოვში, პარიზში, თურქეთსა და ინდოეთში მოგზაურობის დროს შეგროვებულ შთაბეჭდილებებთან.
ითვლება, რომ აზიზოვს დიდი წვლილი მიუძღვის აბსტრაქტული ხელოვნების სკოლის ჩამოყალიბებაზე, რამაც გავლენა მოახდინა ბევრ ახალგაზრდა აზერბაიჯანელ მხატვარზე.
მაიკლ კოლინზი

მაიკლ კოლინზი (; დ. 31 ოქტომბერი, 1930, რომი, იტალიის სამეფო — გ. 28 აპრილი, 2021, ნეიპლზი, აშშ) — აშშ-ს ასტრონავტი მფრინავი, სამხედრო-საჰაერო ძალების პოლკოვნიკი.

ბიოგრაფია
1952 წელს დაამთავრა აშშ-ის სამხედრო აკადემია. 1963 წელს ჩაირიცხა ასტრონავტთა ჯგუფში. 1966 წლის 18-21 ივლისს ჯ. იანგთან ერთად იფრინა კოსმოსში კოსმოსური ხომალდ ჯემინი 10-ით, რომლის დროსაც ორჯერ გამოვიდა ღია კოსმოსში. 1969 წლის 16-24 ივლისს მონაწილეობდა კოსმოსურ ხომალდ აპოლო 11-ს ისტორიულ ფრენაში, რომლის დროსაც ნ. არმსტრონგი და ე. ოლდრინი პირველნი გავიდნენ მთვარეზე. 19-22 ივლისს იფრინა სელენოცენტრულ ორბიტაზე, მოახდინა მთვარის ნაკვეთურის განაპირაპირება (მთვარეზე დასაშვებად) და ხელახალი შეპირაპირება ხომალდთან.

მის სახელს ატარებს მთავრის უკანა მხარის კრატერი — კოლინზი.
ჯამილ მუფიდზადე

ჯამილ მირ იუსიფ ოღლუ მუფიდზადე (; დ. 24 თებერვალი, 1934, ორდუბადი — გ. 20 დეკემბერი, 2019, ბაქო) — აზერბაიჯანელი გრაფიკოსი. აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი (2002).

ბიოგრაფია
ჯამილ მუფიდზადე დაიბადა 1934 წლის 24 თებერვალს ორდუბადში. ის ოჯახში მეხუთე შვილი იყო. მისი მამა ბუღალტერად მუშაობდა, დედა კი დიასახლისი იყო. პატარაობიდანვე უყვარდა ხატვა. პირველი სპეციალიზებული განათლება 1948-1955 წლებში ბაქოს აზიმ აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სკოლაში მიიღო. მისი სადიპლომო ნამუშევარი იყო ნახატი „ექსპონატების გაგზავნა საკავშირო გამოფენაზე“. 1955-1956 წლებში სწავლობდა კიევის საშუალო სამხატვრო სკოლაში, სადაც დაინტერესდა ოფორტით.

ჯამილ მუფიდზადე 1959 წლიდან 1962 წლამდე სწავლობდა ხარკოვის სახელმწიფო სამხატვრო ინსტიტუტში. სწავლის დასრულების შემდეგ დაბრუნდა ბაქოში, სადაც მას სახელოსნო და პატარა ბინა გადასცეს „იჩერი შეჰერში“.

1957 წლიდან იღებს მონაწილეობას გამოფენებში.

მხატვრის ნამუშევრები ინახება აზერბაიჯანის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში, სახელმწიფო სამხატვრო გალერეაში, აღმოსავლური ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში (მოსკოვი), მაქსიმ გორკის სახლ-მუზეუმში (მოსკოვი), ლუდვიგის მუზეუმში (გერმანია), ულან-ბატორის ხელოვნების მუზეუმში (მონღოლეთი) და კერძო კოლექციები მთელ რიგ ქვეყნებში.

ჯამილ მუფიდზადე ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის გრაფიკის განყოფილებას.

მუფიდზადე ბევრს მოგზაურობდა. მან გამოსცა წიგნი „დედამიწის 4/5“, რომელშიც მოთავსებულია მისი ფოტოგრაფიული მოგონებები და მოგზაურობის დროს შესრულებული ნამუშევრები.

გარდაიცვალა 2019 წლის 20 დეკემბერს ბაქოში.