iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლესბოსის ღვინო

ლესბოსის ღვინო — ეგეოსის ზღვაში ბერძნული კუნძული ლესბოსიდან არის. კუნძულს ღვინის წარმოების ხანგრძლივი ისტორია აქვს, რომელიც ძვ. წ. საუკუნით თარიღდება, როდესაც ის ჰომეროსმა პირველად მოიხსენია საკუთარ ნაწარმოებში. ამ პერიოდში ეს კუნძული ბერძნულ ბაზარზე ღვინის გასაღებაში კუნძულ ხიოსს ეჯიბრებოდა. აპოკრიფულ წერილებში ნახსენების პოეტი საფოს ერთ-ერთი ძმა, როგორც ვაჭარი, რომელიც ლესბოსის ღვინოს ყიდდა ეგვიპტეში ბერძნულ დასახლება ნაუკრატისში. ყველაზე გავრცელებული ლესბოსური ღვინო ცნობილი იყო სახელით პრამნიული. ლესბოსური ღვინის პოპულარობა რომის პერიოდშიც გაგრძელდა და მას დიდად აფასებდნენ ეგეოსის სხვა ღვინოებთან ერთად ხიოსიდან, თასოსიდან და კოსიდან.
კაბენის მონასტერი (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი)

კაბენის მონასტერი — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი სამონასტრო კომპლექსში. სოფ. კიკეთის მახლობლად, მდინარე ასურეთისხევის ხეობაში (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი).

კომპლექსში შედიოდა: ღვთისმშობლის მიძინების დიდი გუმბათიანი ტაძარი, სვიმონ მესვეტისა და მიქელ მთავარანგელოზის მცირე დარბაზული ეკლესიები. შემორჩენილი ნახატებისა და ფოტოსურათების მიხედვით კაბენის ტაძარი საუკუნის ნახევრის ქართულ ხუროთმოძღვრების თვალსაჩინო ძეგლი ყოფილა. იგი მცირე ცვლილებებით იმეორებდა ბეთანიის გუმბათოვანი ტაძრის გეგმას (შიგა სივრცის საკითხიც იმგვარად იყო გადაწყვეტილი), მაგრამ, იმავე დროს, არსებითად განსხვავდებოდა მისგან ფასადების მორთულობის სისტემით, რომელიც სამთავის-იკორთის ტაძართა დეკორატიულ სისტემას იმეორებდა. 1851 წელს მთავარი ეკლესიის საკურთხეველში შეიმჩნეოდა მოხატულობა.

მონასტრის ზღუდის გარეთ, ჩრდილო-აღმოსავლეთით ნატეხი ქვით ნაგები მომცრო დარბაზული ეკლესია დგას. ფასადები მოპირკეთებულია მოყვითალო ქვის კარგად გათლილი კვადრებით. მორთულობა შესრულებულია - საუკუნეებში შემუშავებული დეკორატიული სისტემის მიხედვით. აღმოსავლეთი ფასადის წარწერიდან ირკვევა, რომ ვინმე გიორგი კაბენის ვაჟებს – ნიკოლოზს, ვასილს, ოქროპირსა და გრიგოლს – თამარ მეფის დროს ( საუკუნის დასასრული და საუკუნის დასაწყისი) დაუმთავრებიათ ადრე დაწყებული ეკლესიის მშენებლობა.

გალერეა
კაბენის მონასტერი (ახალგორის მუნიციპალიტეტი)

კაბენის მონასტერი — საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, მონასტერი ახალგორის მუნიციპალიტეტში სოფელ ყანჩავეთის მახლობლად. საუკუნეში საფუძვლიანად გადაუკეთებიათ. განირჩევა რამდენიმე სამშენებლო ფენა. თავდაპირველად „თავისუფალი ჯვრის“ ტიპის გუმბათოვანი ნაგებობა ყოფილა, უძველეს ფენას მიეკუთვნება რვაწახნაგა ყელზე აღმართული გუმბათი, ნალისებრი ფორმის აფსიდი, 4 გუმბათქვეშა თაღი და საყრდენების ნაწილი. საშენ მასალად გამოყენებულია თეთრი, ნასვრეტებიანი ტუფი (კონსტრუქციულ ელემენტებში) და რიყის ქვა. კვადრატიდან წრეზე გადასვლა ხდება ტრომპებით. გუმბათსა და გუმბათის ყელზე შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები, რომლებიც, საღებავებით შესრულებული სამხრეთ ფასადის წარწერაში მოხსენებულ პირთა მიხედვით, საუკუნის დასაწყისს მიეკუთვნება. 1908 წლისთვის მონასტერი დანგრეული იყო. მონასტერში ინახებოდა ყანჩავეთის ტყავის სახარება.

2006 წლის 7 ნოემბერს მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
კაბერის წმინდა გიორგის ეკლესია

კაბერის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი შიდა ქართლის მხარეში კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გოსტიბედან 1 კმ-ზე. ნასოფლარ კაბერის ტერიტორიაზე. ასომთავრული წარწერის თანახმად ეკლესია აგებულია 1014–1027 წლებში. შენობა დაზიანებულია: კამარა ჩანგრეულია, გადარჩენილია მხოლოდ კონქი და დასავლეთ კედელი, ლავგარდანი აღარ აქვს.

ეკლესია დარბაზულია (12,7 11,9 მ), ნაგებია არათანაბარი ზომის უხეში რუხი ფერის ქვით; ინტერიერის კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებულია კარგად დამუშავებული კვადრები, ხოლო კედლები ამოყვანილია წვრილი ქვით და შელესილია. შიგნიდან თაღოვანი, გარედან არქიტრავით გადახურული შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ოდნავ შემაღლებული ნალისებრი აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, გვერდებზე — სწორკუთხა ნიშები. კამარა ეყრდნობოდა ქვემოთკენ მომრგვალებულ კონსოლებზე შეკიდულ საბჯენ თაღებს. გადარჩენილი სატრიუმფო და დასავლეთ კედლის თაღები ოდნავ შეისრული ფორმისაა. სამხრეთ კედელში გაჭრილია ორი სარკმელი. დარბაზის ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში სარკოფაგია. ეკლესიის კედლებზე შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები.

აღმოსავლეთ ფასადის კედელს განსაკუთრებულ მხატვრულ ელფერს ანიჭებს მოსაპირკეთებელი ქვების წყობა. აქ სარკმლის სათაურზე გამოსახულია სამი რელიეფური ჯვარი. დასავლეთ ფასადის ცენტრში ჩადგმულია ღია ყვითელი ფერის ოთხკუთხა ქვა, რომელსაც შემოვლებული აქვს ამობურცული განიერი ლილვი. ქვაზე შვიდსტიქონიანი ასომთავრული სამშენებლო წარწერაა, რომელშიც გარდა ეკლესიის აშენების თარიღისა და აღმშენებლის ასად სანივაჯის ძისა ნახსენები არიან გიორგი მეფე და მელქისედეკ კათალიკოსი, სოფრონ ბედიელი მთავარეპისკოპოსი. წარწერიანი ქვის გასწვრივ, ვიწრო სწორკუთხა ყვითელ ქვაზე ამოკვეთილია შეღრმავებული ჯვარი. ასეთივე ჯვარია ფასადის ქვედა ნაწილის მარჯვენა კუთხეში, მოზრდილ ქვაზე. ლავგარდანი შედგენილი იყო ირიბად ჩაკვეთილი სიბრტყისა და ვიწრო თაროსაგან.

ეკლესიას ორი მინაშენი აქვს: ჩრდილოეთით — სამკვეთლო, სამხრეთით — ეგვტერი. სამკვეთლო ეკლესიას უკავშირდება სამხრეთ კედელში გაჭრილი კარით. ოდნავ შემაღლებულ ნალისებრ აფსიდში ერთი სარკმელი და ორი ნიშია. სარკმელს ვიწრო თავსართი აქვს. სამკვეთლოში იატაკი აყრილია და საფლავის ქვები ჩანს. ეგვტერი ეკლესიის სამხრეთ კედლის მთელ სიგრძეზე მოგვიანებით მიუშენებიათ. მას აღარ აქვს კამარა და კედლების ნაწილი. თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია, ეკლესიის კარის პირდაპირ. აფსიდი ნახევაწრიულია. ეგვტერის კამარის ქუსლს ქმნის ეკლესიის სამხრეთ კედლის გასწვრივ აგებული ქვიშაქვის დაბალი ხუთმალიანი თაღი.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
გრიგოლ კაბისოვი

გრიგოლ არსენის ძე კაბისოვი (დ. 8 მარტი, 1914, ჯავა — გ. 11 მარტი, 1975, ქ. ცხინვალი) — ოსი მსახიობი და რეჟისორი. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967).

ბიოგრაფია
1941 წელს დაამთავრა ლენინგრადის ნ. ოსტროვსკის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი. 1941 წლიდან მოღვაწეობდა ცხინვალის კ. ხეთაგუროვის სახელობის სახელმწიფო დრამატულ თეატრის ოსურ დასში ჯერ როგორც მსახიობი, ხოლო მოსკოვის სამხატვრო თეატრის ორწლიანი სარეჟისორო კურსების დამთავრების შემდეგ — როგორც რეჟისორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. მისი დადგმებიდან აღსანიშნავია მიხეილ შოლოხოვის „სასიძო კაცი“, დ. თუაევის „ფასის ოცნება“ და „ობლების დედა“. გრიგოლ ბერძენიშვილის „მშვიდობის მტრედები“, ვალერიან კანდელაკის „მაია წყნეთელი“ და სხვა. დაჯილდოებულია მედლებით.
ოქროსფერი წყალმცენარეები

ოქროსფერი წყალმცენარეები — უმდაბლესი მცენარეების ტიპი, აერთიანებს თავისუფლად მცხოვრებ ან მიმაგრებულ ერთუჯრედიან, კოლონიურ, იშვიათად მრავალუჯრედიან ფორმებს. მათი სხეულის სიგრძე 2 სმ აღწევს. ოქროსფერი წყალმცენარეებს მოოქროსფრო-ყვითელ ან რუხ შეფერვას აძლევს ქლოროპლასტში არსებული ქლოროფილი და ყვითელი პიგმენტი — ფიკოქრიზინი. ასიმილაციის პროდუქცია ლეიკოზინი, ნაწილობრივ — ცხიმი. ოქროსფერი წყალმცენარეები ავტოტროფული ორგანიზმებია, ზოგიერთი მათგანი იყენებს მზა ორგანულ ნივთიერებებსაც. ოქროსფერი წყალმცენარეების ერთუჯრედიანი ფორმების უმრავლესობა აქტიურად მოძრაობს შოლტებით ან ფსევდოპოდიუმებით. მრავლდებიან დაყოფით და ზოოსპორებით. რამდენიმე სახეობა მრავლდება სქესობრივადაც. ზოგჯერ ქმნიან კაჟოვან ცისტებს. ძირითადად მტკნარი წყლის ორგანიზმებია, იშვიათად ვხვდებით ზღვის ფორმებსაც.
პიროფიტული წყალმცენარეები

პიროფიტული წყალმცენარეები — უმდაბლეს მცენარეთა განყოფილება. ძირითადად მოძრავი, ზოგჯერ უძრავი, ერთუჯრედიანი, კოლონიური, იშვიათად ძაფნაირი ორგანიზმებია. ნაწილი უჯრედებისა შიშველია, ზოგჯერ დაფარულია მრავალკუთხიანი ფარებისაგან შემდგარი ორნაწილიანი ჯავშნიანი გარსით. პიროფიტული წყალმცენარეებს აქვთ 1 ან 2 შოლტი. ქრომატოფორები შეიცავს და ქლოროფილს და მოყავისფრო პიგმენტებს. პიროფიტული წყალმცენარეები ავტოტროფული და ჰეტეროტროფული ორგანიზმებია; სამარაგო პროდუქტია სახამებელი, იშვიათად ზეთი. ზოგიერთ აქვს მფეთქავი ვაკუოლი და თვალაკი. გამრავლება ხდება დაყოფით, ზოოსპორებით, აპლანოსპორებით. სქესობრივი პროცესი იშვიათია. პიროფიტული წყალმცენარეები ცხოვრობენ მტკნარ წყალში და ზღვაში. იწვევენ წყლის „აყვავებას“.
მწვანე წყალმცენარეები

მწვანე წყალმცენარეები — უმდაბლეს მცენარეთა განყოფილება (ტიპი). ერთუჯრედიანი, კოლონიური, მრავალუჯრედიანი (ძაფისებრი, იშვიათად სხვადასხვა სტრუქტურის მქონე ფირფიტისებრი) და არაუჯრედული აგებულების მწვანედ შეფერილი ფორმებია. მრავლდებიან ვეგეტატიურად (ერთუჯრედიანის ორად დაყოფა, ძაფოვანის ან კოლონიის გრაფმენტაცია), უსქესოდ (ზოოსპორებით ან უმოძრაო სპორებით) და სქესობრივად (იზოგამია, პეტეროგამია, ოოგამია, კონიუგაცია).

მწვანე წყალმცენარეები იყოფა 2 ქვეგანყოფილებად: საკუთრივ მწვანეებად და კონიუგატებად . ცნობილია 5700-მდე სახეობა, რომლებიც გავრცელებულია უმთავრესად მტკნარ წყალში, გვხვდება ზღვაშიც, ზოგიერთი ხის ქერქზე, ნიადაგში და სხვა ადგილებში. ერთუჯრედიანი და კოლონიური მწვანე წყალმცენარეები პლაქტონში მასობრივი გამრავლების დროს იწვევს წყლის „ყვავილობას“, რაც ხშირად უარყოფით გავლენას ახდენს როგორც ჰიდროტექნიკურ ნაგებობაზე, ისე ჰიდრობიონტთა ცხოვრებაზე. ზოგიერთ მწვანე წყალმცენარეებს (ულვა მონოსტომა) აღმოსავლეთ აზიაში საკვებად იყენებენ. ბევრ ქვეყანაში ერთუჯრედიანი მწვანე წყალმცენარეები (მაგ., ქლორულა, სცენედესნუსი და სხვა), როგორც მაღალკალორიული საკვები, ფართოდ არის კულტივირებული. კულტურებს იყენებენ ასევე დახურულ ეკოსისტემებში (კოსმოსურ ხომალდებზე და სხვაგან) ჰაერის რეგენერაციისა და ჩამდინარე წყლის ბიოლოგიური გასუფთავებისათვის.
მოყვითალო-მწვანე წყალმცენარეები

მოყვითალო-მწვანე წყალმცენარეები (ნაირშოლტიანი წყალმცენარეები, ) — ერთუჯრედიანი, კოლონიური ან ძაფისებრი წყალმცენარეები. უმრავლესობა უმოძრაოა. მწვანე ან მოყვითალო-მწვანე ფერი აქვთ. მოძრავ სტადიებს ორი არათანაბარი შოლტი ახასიათებთ, ჩვეულებრივ, სახამებელს არ შეიცავენ. სქესობრივი პროცესი აღწერილია მხოლოდ ზოგიერთში.
ლურჯ-მწვანე წყალმცენარეები

ლურჯ-მწვანე წყალმცენარეები, ციანობაქტერიები — ბაქტერიათა განყოფილება (ტიპი). ერთუჯრედიანი, კოლონიური და მრავალუჯრედიანი (ძაფნაირი), უმეტესად მიკროსკოპული ფორმებია; განეკუთვნებიან პროკარიოტებს. მოლურჯო-მწვანე ფერი აქვთ, თუმცა გვხვდება მოყვითალო-მწვანედ, ვარდისფრად, იისფრად, ზოგჯერ შავად შეფერილი ფორმებიც. მორფოლოგიურად ჩამოყალიბებული ბირთვი და ქლოროპლასტი ციანობაქტერიებს არ აქვთ. პლანქტონურ სახეობებს აქვთ. ე. წ. გაზის ვაკუოლები - პროტოპლასტში გაზით ამოვსებული სივრცეები. მრავალდებიან დაყოფით (ერთუჯრედიანები), ჰორმოგონიუმებით - ძაფის ფრაგმენტებით (მრავალუჯრედიანები) და სხვადასხვა სახის სპორებით. სქესობრივი გამრავლება და მოძრავი შოლტიანი სტადიები განვითარების ციკლში არ აქვთ.

ციანობაქტერიები აერთიანებს 2000-მდე სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია მტკნარ წყლებსა და ზღვებში. ცხოვრობენ ნიადაგზე და ნიადაგში, თოვლზე, ნესტიან ადგილებსა და ცხელ წყაროებში, ზოგი ლიქენების კომპონენტია. პლანქტონური ფორმები ინტენსიური გამრავლებისას იწვევენ „წყლის ყვავილობას“ და სასმელად უვარგისს ხდიან წყალს. იწვევენ აგრეთვე წყალსადენი ფილტრების დაცობას და თევზის სიკვდილს; ზოგჯერ წყალსაცავში ქმნიან კუნძულებსაც კი. სხვა ბაქტერიებთან ერთად ციანობაქტერიებიც მონაწილეობენ სამკურნალო ტალახის შექმნაში, ახდენენ ნიადაგში ატმოსფერული აზოტის ფიქსაციას. ნიადაგზე მცხოვრები ციანობაქტერიები მონაწილეობენ ნიადაგთწარმოქმნის პროცესში.

თანამედროვე მეცნიერებში არ არის მიღებული ტერმინი ლურჯ-მწვანე წყალმცენარეები და იყენებენ მხოლოდ ტერმინ ციანობაქტერიას, რადგან ზოგადად წყალმცენარეები ეუკარიოტები არიან და რადიკალურად განსხვავებული სახეობაა.
ძოწეული წყალმცენარეები

ძოწეული წყალმცენარეები, წითელი წყალმცენარეები — ძაფისებრი ან უფრო რთული აგებულების წყალმცენარეები, რომლებიც მოკლებულნი არიან მოძრავ სტადიებს. ფერი აქვთ წითელი სხვადასხვა ელფერით, ზოგს მომწვანო ზეთისხილისებრი, მოყვითალო ან იისებრი. ტიპური სახამებელი არ გააჩნიათ. სქესობრივი პროცესი აქვთ. მათი უმრავლესობა ცხოვრობს ზღვებში.
დიატომეები

დიატომეები (კაჟოვანი წყალმცენარეები, ) — ერთუჯრედიანი ან კოლონიური, უძრავი, კაჟოვანგარსიანი ორგანიზმებია, ყვითელი ან ღია წაბლისფერი შეფერილობის, სახამებელი არ მოეპოვებათ. სქესობრივი პროცესი აქვთ.

მათი უჯრედის გარსი პექტინისაა, გარედან კი მათ აკრავთ კაჟის ჯავშანი. დიატომეების პროდუქტია ე.წ. დიატომიტი, ამ წყალმცენარეების გარსის ნაშთი, მილიონი წლების წინ დალექილი ტბებში ან ზღვის ყურეებში. საქართველოში დიატომიტის უნიკალური საბადო ახალციხესთან ახლოს, ქისათიბშია, რომელიც დაახლოებით 10 მლნ წლისაა. აქაური დიატომიტი იდეალურად სუფთაა და ამ მხრივ მსოფლიოში საუკეთესოდ ითვლება. იგი 95,88% კაჟს შეიცავს. დიატომიტს იყენებენ კვების, ქიმიურ, ნავთობის მრეწველობასა და სხვა დარგებში. დიატომიტის ფილტრში გატარებული ღვინო ინარჩუნებს არომატსა და გემოს, ნალექს კი არ იკეთებს, არ მჟავდება. დიატომიტის ხარისხი დამოკიდებულია კაჟის შემცველობაზე.

დიატომეები ფართოდაა გავრცელებული ბუნებაში, ცხოვრობენ მტკნარ და მლაშე წყალში; ხშირია პლანქტონური და ბენთოსური ფორმები, გვხვდება აგრეთვე წყლის მცენარეებზე, წყალქვეშა საგნებზე, ნესტიან მიწაზე, ქვებზე, ხავსზე და სხვა. დიატომეები უაღრესად მგრძნობიარენი არიან გარემო პირობების, განსაკუთრებით წყლის მარილიანობის მიმართ, ამიტომაც ხმარობენ მათ წყლის მარილიანობის ხარისხის გამოსარკვევ ინდიკატორებად.
კაგავის პრეფექტურა

კაგავის პრეფექტურა (იაპ. ) — პრეფექტურა იაპონიაში, კუნძულ სიკოკუს ჩრდილოეთ ნაწილში. მოიცავს კუნძულ სიოდოსაც. ფართობი 1864,7 კმ2. მოსახლეობა 1.006.329 კაცი, მათ შორის დაახლოებით 50% ქალაქში ცხოვრობს. მთავარი ქალაქი და აღმოსავლეთი ცენტრი — ტაკამაცუ. ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი (70%) უჭირავს მთებს და მაღლობებს, ჩრდილოეთით დაბლობის ვიწრო ზოლია.

კაგავა სასოფლო-სამეურნეო რაიონია. მთავარი კულტურაა ბრინჯი, რომელსაც უჭირავს პრეფექტურის დამუშავებული ფართობის დაახლოებით 77%. განვითარებულია მეხილეობა (მანდარინი, ატამი). თევზჭერა, ზღვის სარეწები. იღებენ ქვამარილს. დამუშავებითი მრეწველობის დარგებიდან წამყვანია მსუბუქი და კვების მრეწველობა. სპილენძისა და პოლიმეტალების ბაზაზე განვითარდა ფერადი მეტალურგია. იზრდება ქიმიური მრეწველობის პროდუქცია. ტურიზმი.
კატარი

კატარი , ოფიციალურად კატარის სახელმწიფო ( დავლათ კატარ) — სახელმწიფო სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში, მდებარეობს არაბეთის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში ნახევარკუნძულზე. სამხრეთიდან ესაზღვრება საუდის არაბეთი, ხოლო ყველა დანარჩენი მხრიდან სპარსეთის ყურე. ჩრდილო-დასავლეთით აქვს საზღვაო საზღვარი ბაჰრეინთან, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით – არაბთა გაერთიანებულ საამიროებთან. დედაქალაქი – დოჰა.

 საუკუნეში, ოსმანთა მმართველობის დასრულების შემდეგ კატარი ბრიტანეთის პროტექტორატი გახდა და დამოუკიდებლობა 1971 წელს მოიპოვა. კატარს საუკუნიდან ალ თანის დინასტია მართავს. კატარის სახელმწიფოს დამაარსებელი ჯასიმ ბინ მუჰამად ალ თანია. კატარს მემკვიდრეობითი მონარქები მართავენ და მისი ემირია ტამიმ ბინ ჰამად ალ თანი. ის წარმოადგენს კონსტიტუციურ თუ აბსოლუტურ მონარქიას კამათის საგანს წარმოადგენს. 2003 წელს კონსტიტუცია 98 %-იანი მხარდაჭერით მიიღეს. 2017 წლის დასაწყისში კატარის მოსახლეობა შეადგენდა 2,6 მილიონს, მათგან 313 000 მოქალაქეს ხოლო 2,3 მილიონ ექსპატრიანტს.

კატარი არის მაღალი შემოსავლის ეკონომიკის მქონე ქვეყანა, რომელსაც ზურგს მსოფლიოს სიდიდით მესამე ბუნებრივი გაზის მარაგი უმაგრებს. მას მსოფლიოში ყველაზე მაღალი შემოსავალი აქვს ერთ სულ მოსახლეზე. გაეროს მიერ კატარი შეფასებულია, როგორც ყველაზე მაღალი ადამიანური განვითარების ინდექსის მქონე არაბული ქვეყანა. მისი ზომების მიუხედავად კატარს აქვს მნიშვნელოვანი გავლენა მსოფლიო პოლიტიკაზე. კატარი გახდა პირველი არაბული ქვეყანა, რომელმაც უმასპინძლა 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონატს ფეხბურთში.

ეტიმოლოგია
 საუკუნეში მოღვაწე რომაელი ავტორი პლინიუს უფროსი ნახევარკუნძულის მცხოვრებლებს კატარებად მოიხსენიებს, რაც შეიძლება იქ არსებული ცნობილი დასახლებიდან მომდინარეობდეს. ერთი საუკუნის შემდეგ პტოლემემ შექმნა ნახევარკუნძულის პირველი ცნობილი რუკა, რომელსაც კატარა უწოდა. რუკაზე დატანილია დასახლება კადარა, რომელიც კუნძულის აღმოსავლეთში მდებარეობს. სახელი კატარა აქტიურად გამოიყენებოდა საუკუნეში, რის შემდეგაც ის საერთაშორისო დასახელებად დამკვიდრდა.

მოსახლეობა
ეთნიკური ჯგუფები
2017 წელს კატარის მოსახლეობამ მიაღწია 2,6 მილიონს, მათ შორის არაკატარელები შეადგენენ უმრავლესობას. მარტო 313 ათასი კატარელი ცხოვრობს კატარში და შეადგენს მოსახლეობის 12 %-ს.

სამხრეთ აზიელი იმიგრანტები წარმოადგენენ მოსახლეობის ყველაზე დიდ ნაწილს, დაახლოებით 60 %-ს. მათ შორის ინდოელები არიან 650 000, ნეპალელები - 350 000, ბანგლადეშელები - 280 000, შრი-ლანკელები - 145 000, პაკისტანელები - 125 000. სხვა ეთნიკური ჯგუფები არიან ფილიპინელები (260 000), ეგვიპტელები (200 000) და ევროპელი და არაბი ემიგრანტები.

ენა
არაბული ენა არის სახელმწიფო ენა, კატარული არაბული, როგორც ადგილობრივი დიალექტი. ინგლისური ენა ხშირად გამოყენებულია, როგორც მეორე ენა და არის ეთნიკური კატარელების და არაკატარელების საერთო ენა. ქვეყანაში სხვა ენაზეც მეტყველებენ, მათ შორისაა: ბელუჯური ენა, ჰინდი ენა, ტამილური ენა, სინჰალური ენა, მალაიალამური ენა, პუშტუ, ურდუ, ინდონეზიური ენა, ტაგალური ენა და სხვა.
ერნსტ ტოლერი

ერნსტ ტოლერი (; დ. 1 დეკემბერი, 1893, ზამოჩინი, ახლანდელი შამოცინი, პოლონეთი — გ. 22 მაისი, 1939, ნიუ-იორკი) — გერმანელი მწერალი, მემარცხენე ექსპრესიონიზმის („აქტივიზმის“) ერთ-ერთი ლიდერი. აქტიურად მონაწილეობდა 1918 წლის ნოემბრის რევოლუციაში, იყო ბავარიის საბჭოთა რესპუბლიკის მთავრობის წევრი. მისი შემოქმედების მთავარი პრობლემაა ადამიანი და საზოგადოება, გმირი და მასა (დრამები „ჰოპლა“, „ჩვენ ვცოცხლობთ!“, 1927; „ცეცხლი ალყიდან“, 1930; „ადამიანი-მასა“, 1921; ლექსები „რეკვიემი დაღუპულ ძმებზე“ 1920; „მერცხლების წიგნი“, 1924 და სხვა). ემიგრაციის წლებში აშშ-ში (1933-1039) გამოსცა ავტობიოგრაფიული ჩანაწერები „სიყმაწვილე გერმანიაში“ (1933), „წერილები ციხიდან“ (1935), დრამა „პასტორი ჰალი“ (1939).

1923 წლის 4 იანვარს კ. მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში დაიდგა „ადამიანი-მასა“, „ჰოპლა“, „ჩვენ ვცოცლობთ!“. 1928 წლის 3 დეკემბერს ქუთაისში დადგა კოტე მარჯანიშვილმა.
მანანა (ფილმი)

მანანა — 1958 წლის ფილმი. რეჟისორები — ზაქარია გუდავაძე და შალვა მარტაშვილი.

სიუჟეტი
ფილმი ერთი ჩვეულებრივი ანცი გოგონას ეშმაკობებით სავსე თავგადასავალს მოგვითხრობს, რომელიც თავის ნებაზე ათამაშებს სიყვარულით დაბრმავებულ მოხუც ბებიასა და ბაბუას, ტყუილებით თავგზას უბნევს გარშემო მყოფთ. მაგრამ ბუნებით კეთილი და გონიერი ბავშვი მალე თვითონვე ხვდება, რომ უსიამოვნებებს აყენებს ყველას და პირობას სდებს, რომ ამიერიდან სამაგალითო მოსწავლე გახდება.

როლებში
ნანული სარაჯიშვილი (მანანა)
სესილია თაყაიშვილი (ბებია)
ალექსანდრე (სანდრო) ჟორჟოლიანი (პაპა)
იაკობ ტრიპოლსკი (სერგო — მანანას მამა)
მედეა ჩახავა (მეეზოვე ქალი)
იპოლიტე ხვიჩია (სახლმმართველი)
რევაზ ბარამიძე
ალექსანდრე თაყაიშვილი
ნუგზარ ბოჭორიშვილი
ალექსანდრე კუპრაშვილი (ინკასატორი)
დავით კუჭაიძე
იუსუფ (იოსებ) კობალაძე
ლამზირა ჩხეიძე
ალექსანდრე სიხარულიძე
კადარის ტაძარი

კადარი — ქართული მართლმადიდებლური ტაძარი სოფელ ძველი აბაშის ჩრდილოეთით, გაშლილ ველზე, აბაშიდან 7 კმ. აშენებულია არაუადრეს საუკუნისა.

შენობა უგუმბათოა, ნაშენია აგურით, გეგმით სწორკუთხა ბაზილიკაა. შვერილაფსიდიან შენობას სამხრეთით და დასავლეთით ეგვტერი ჰქონდა, შემდეგ მოანგრიეს. აღმოსავლეთ აფსიდში 3 ვიწრო სარკმელია დაყოლებული. ორი სარკმელი ჰქონდა დასავლეთის მხრიდან. შესასვლელები სამხრეთიდან და დასავლეთიდან აქვს. სამხრეთის შესასვლელი კარის ზემოთ და ორივე მხარეს ჩატანებული იყო გრეხილჩუქურთმიანი ნათალი ქვები. საკურთხეველში შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები.

ეკლესია სავალალო მდგომარეობაშია. იგი ყოველდღიურად ნადგურდება ატმოსფერული ნალექებისა და მცენარეთა ფესვებისაგან. სასწრაფოდ საჭიროებს კონსერვაცია-რესტავრაციას.

გალერეა
ქართული სარწმუნოებრივი წარმოდგენები

აქ წარმოდგენილია ქართველა ძველ სარწმუნოებრივ წარმოდგენათა სია.

სამყაროს მოწყობა
ქართველთა წარმოდგენით სამყარო შედგებოდა რამდენიმე სფეროსგან — სკნელისგან. ესენი იყო ზესკნელი (მიწა), ქვესკნელი (მიწისქვეშეთი), წინასკნელი (სამყაროს ცენტრი), წინა სამყარო, უკანასკნელი (უკანა სამყარო). ქართულ მითოლოგიას შეესაბამება სამი ფერი - თეთრი, წითელი და შავი. მზე იყო ქალღმერთი ვარსკვლავები კი მისი შვილები.

ჯვარი
ჯვარს ქართველები ოდითგანვე თაყვანს სცემდნენ - ყველა კუთხეში თავისებურად.

ანატორისჯვარი - შატილის თემის საერთო სალოცავი. შატილი დუშეთის რაიონია რომელიც თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე მდებარეობს. ანტორის ჯვრის შესახებ არის ლეგენდა: ერთ კაცს ჯვრისთვის ისარი უსვრია ჯვარს თემი დაუსჯია და 60 მამაკაცი ავადმყოფობით დაუხოცავს.
გუდანის ჯვარი - მისი ღვთაება ხევსურეთის სოფელ გუდანში მდებარეობს. მასზე ლოცულობდნენ ხევსურები უფრო კი არაბულები, ჭინჭარაულები და გოგოჭურები. საგვარეულო ლეგენდის თანახმად ხევსურები თვლიდნენ რომ გუდანის ჯვარი ერეკლე მეფის მოძმე იყო და ეცხადებოდა ხოლმე. მეომრები ომში წასვლამდე ამ ღვთაებასთან ლოცულობდნენ და წამდათ რომ გაიმარჯვებდნენ.
ხახმატის ჯვარი - ლეგენდის თანახმად ჯვარი სახეცვლილი შეიპარა ქაჯთა სოფელში სხვა ღვთაებებთან ერთად და მძევლად წამოიყვანა სამი ქალი. ამ ღვთაებას ავედრებენ ახალდაქორწინებულების ბედნიერებას და გამრავლებას. ამ კერპის რწმენა კომუნისტური რეჟიმის დროსაც კი არ შერყეულა.
ლაშარის ჯვარი-სალოცავი მდებარეობს ფშავში, რომლის დღეობაც იმართება ივლისში, საკულტო ცენტრი მდებარეობდა არაგვის ხეობის ნაწილში. ღვთაება მფარველობდა ავადმყოფებს და წინ მიუძღვოდა ლაშქარს. არსებობს ვერსია რომ ეს სალოცავი არის ლაშა-გიორგის აშენებული და ეს იყო წინა პერიოდი ქრისტიანობის.

წმინდანები
ლომისა - ლეგენდის მიხედვით მან 700 ქართველი ტყვე დაიხსნა და საქართველოსკენ გამოუძღვა. მთიულეთი და ქსნის ხეობა ის ადგილებია სადაც ლომისას ავედრებდნენ ნაყოფიერ მიწას, კეთილდღეობას და ჯანმრთელობას. ლომისას ტაძარი სოფელ მლეთაში მდებარეობს. ლომისა ესეა წარმოდგენილი: ალისფერ ცხენზე ამხედრებული მეომარი რომელიც მათრახით ანადგურებს და წვავს მოწინააღმდეგეს. ლომისას დღესასწული იმართება აღდგომიდან მეშვიდე კვირას.

სამლოცველოები
იახსარი - თიანეთი, ფშავ-ხევსურეთი, მთიულეთ-გუდამაყარი და ეწრო-მთიანეთი ეს იმ ადგილების ჩამონათვალია სადაც იახსრის კულტია გავრცელებული. იახსარი იყო ქისტაურთა თემის მთავარი სალოცავი მისი წყალობით დევნიდნენ ბოროტ სულებს.
კოპალა - გავრცელებული იყო აღმოსავლეთ საქართველოში, მისი სამლოცველო იყო ფშავში სოფელ უძილაურში, დღეობები იმართებოდა შუა ივლისიდან.
სახლთანგელოზი - იგი იცავდა ოჯახს. ეთნოგრაფიული მასალის თანახმად სახლთანგელოზი ყველა ოჯახშია და რომელიმე კუთხეში ბინადრობს.
სულეთის მკვიდრნი - მსოფლიოს ხალხთა რელიგიურო შეხედულების მიხედვით გარდაცვალების შემდეგ ადამიანი საიქიოში განაგრძობს ცხოვრებას. მიცვალებულის პატივსაცემად იმართება დღესასწაული ლიფანალი, რომელიც მთელი კვირა გრძელდება. ხალხის რწმენით მიცვალებული ამ დღეს საკუთარ სახლს სტუმრობს.
ბგერა

ბგერა, ხმა — დრეკადი გარემოს ნაწილაკების რხევითი მოძრაობა, რომელიც ტალღებად ვრცელდება აირისებრ, თხევად და მყარ გარემოში. ბგერის ფიზიკური ცნება არ შემოიფარგლება ადამიანის სმენადობის შესაბამისი სიხშირის ბგერით. ადამიანი შეიგრძნობს 16-დან 20000 ჰც-მდე სიხშირის ბგერებს. 16 ჰერცზე დაბალ ბგერებს ინფრაბგერა ეწოდება, 20000 ჰერცზე მაღალი სიხშირისას ულტრაბგერა. თუ გიტარას ხელს ჩამოვკრავთ, იგი რხევას დაიწყებს, რის გამოც მის გარშემო მყოფი ჰაერი ბევრჯერ შეიკუმშება და გაიშლება. ამის შემდეგ, ჰაერში ბევრი ისეთი „კუმშვა“ და „შლა“ გავრცელდება, როგორც ჭავლი ვრცელდება წყლის ზედაპირზე. ამ ტალღებს ბგერითი ტალღები ჰქვია. ისინი უხილავია, მაგრამ როდესაც ყურს მიაღწევენ, დაფის აპკის რხევას იწვევენ და ბგერა გვესმის. ბგერითი ტალღა მყარ სხეულშიც გადის, სითხეშიც და აირშიც. იგი მხოლოდ ვაკუუმში (ცარიელ სივრცეში) ვერ ვრცელდება.

ბგერის სიჩქარე
ბგერითი ტალღა ჰაერში 330 მ/წმ სიჩქარით ვრცელდება, თუმცა, ტემპერატურის ცვლილებასთან ერთად ეს სიდიდეც იცვლება. ბგერა დაახლოებით მილიონჯერ ნელა ვრცელდება, ვიდრე სინათლე. ამიტომ არის, რომ ჯერ გაელვებას ვხედავთ და მხოლოდ შემდეგ გვესმის ქუხილი.

ზებგერითი თვითმფრინავი ბგერაზე სწრაფად დაფრინავს და ფრენისას დარტყმით ტალღებს წარმოქმნის – როგორც სწრაფად მცურავი ნავის წინ წარმოიქმნება ტალღები. როდესაც დარტყმითი ტალღა ჩაგვივლის, „ბგერითი დარტყმა“ გვესმის.

ექო
მყარი ზედაპირი ბგერას ირეკლავს. თუ კლდის წინ, გარკვეულ მანძილზე დავდგებით და დავიყვირებთ, რამდენიმე წამში არეკლილი ბგერა მოგვესმება. ეს ექოა. გემებზე წყალქვეშა ექოს იყენებენ იმის გამოსათველად, თუ რა მანძილია ფსკერამდე(ან სხვა ობიექტამდე). ამ მოწყობილობას სორანი ჰქვია. იგი ბგერით იმპულსებს გზავნის და ზომავს იმ იმპულსების დაბრუნებაზე დახარჯულ დროს. რაც უფრო მალე დაბრუნდება არეკლილი ბგერა, მით მცირეა ამა თუ იმ ობიექტამდე მანძილი.

სიხშირე და სიმაღლე
როდესაც რაიმე ირხევა, თუნდაც გიტარის სიმი, ეს რხევა ამა თუ იმ სიხშირით ხდება. სიხშირე ერთ წამში შესრულებულ რხევათა რაოდენობას ჰქვია. ბგერის სიხშირეს ჰერცით (ჰც) ზომავენ. სიმს, რომელიც წამში 1000–ჯერ ირხევა, 1000 ჰც სიხშირე აქვს. რაც უფრო მაღალია ბგერის სიხშირე, მით მაღალია ბგერა და მით უფრო წვრილი ხმა გვესმის ყურში.

ადამიანის ყური დაახლოებით 20–დან 20 000 ჰც–მდე დიაპაზონში აღიქვამს ბგერებს, თუმცა ასაკის მატებასთან ერთად ზედა ზღვარი თანდათან დაბლა იწევს. ბგერას, რომელიც ადამიანის ყურისათვის მისაწვდომი დიაპაზონის მიღმაა, ულტრაბგერა ჰქვია. ულტაბგერის ნაწილი ძაღლს, კატასა და ღამურას ესმით.

მაღალი ხმა და ხმაური
ძლიერი რხევა ხმამაღალ ბგერას წარმოქმნის და პირიქით. თუ ბგერა მეტისმეტად ხმამაღალი და უსიამოვნოა, ამას ხმაურს ვეძახით. ხმაურის დონეს მუდამ კონტროლი სჭირდება, რადგან ძალზე ხმამაღალი ბგერები ყურს აზიანებს.