iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ოლჰა ილკივი

ოლჰა ილკივი (დ. 12 ივნისი, 1920, ქ. სტრი, ახლანდ. ლვივის ოლქი — გ. 6 დეკემბერი, 2021, ლვივი) — უკრაინის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მონაწილე. სწავლობდა ამხანაგობა „მშობლიური სკოლის“ (« ») უკრაინულ გიმნაზიაში. 1936 წელს ჩააბარა გოგონათა უკრაინულ ინსტიტუტში ქალაქ ფშემისლში (პოლონეთი), საშუალო განათლება კრაკოვში დაასრულა. მონაწილეობდა იატაკქვეშა ახალგაზრდულ ორგანიზაცია „პლასტის“ საქმიანობაში. 1940 წელს მუშაობდა უკრაინის დახმარების კომიტეტში (ვარშავა). 1941 წელს ჩაირიცხა უკრაინელ ნაციონალისტთა ორგანიზაციაში (ბანდერელები). უკრაინის სახელმწიფოებრიობის აღდგენის აქტის გამოცხადების (30 ივნისი, 1941) შემდეგ იატაკქვეშა საქმიანობას ეწეოდა ლვივში, კერძოდ, 1942 წლიდან იყო უკრაინელ ნაციონალისტთა ორგანიზაციის ქალთა საქალაქო ქსელის გამავრცელებელი; 1944 წლიდან — დრაჰობიჩის რეგიონში ორგანიზაციის ქალთა ქსელის გამავრცელებლის მოადგილე, შემდგომში — სტანისლავის (ახლანდ. ივანო-ფრანკივსკის) ოლქის გამავრცელებელი. 1947 წლიდან მიაბარეს უკრაინის აჯანყებულთა არმიის მთავარსარდალ რომან შუხევიჩს. 1950 წლის 14 მარტს დააპატიმრეს ლვივში, 1951 წლის 24 ნოემბერს სსრკ უშიშროების სამინისტროს განსაკუთრებულმა თათბირმა 25 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა ქონების კონფისკაციასთან ერთად. სასჯელს იხდიდა ალექსანდროვსკოესა და ვლადიმირის ციხეებში (რუსეთი). 1957 წელს უარი განაცხადა გათავისუფლების სანაცვლოდ მონანიებაზე, 1964 წელს გათავისუფლდა შეწყალების შედეგად. დაბრუნდა ლვივში. მონაწილეობდა უკრაინელ ნაციონალისტთა კონგრესისა (1992) და უკრაინელ ნაციონალისტთა ორგანიზაციის (1993) დამფუძნებელ კრებებზე. 1995–2000 წლებში იყო სრულიად უკრაინის უკრაინელ ქალთა ლიგის თავმჯდომარის მოადგილე. 2003 წლიდან თანამშრომლობდა ლვივის საოლქო სათემო გაერთიანება „თავისუფლების კომიტეტთან“. ავტორია რიგი სტატიებისა რომან შუხევიჩის შესახებ. დაჯილდოებულია მთავრის ცოლ ოლღას ხარისხის ორდენით (2008).
ბეგიაშვილი

საკუთარი სახელი ბეგიაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

არჩილ ბეგიაშვილი — ექიმი-ფსიქიატრი
არჩილ ბეგიაშვილი — ფილოსოფოსი
დავით ბეგიაშვილი — სპორტსმენი
ვახტანგ ბეგიაშვილი — ბიზნესმენი, პოლიტიკოსი
თედორე ბეგიაშვილი — ფილოლოგი
იროდიონ ბეგიაშვილი — არქიტექტორი
ლაშა ბეგიაშვილი — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)
მალხაზ ბეგიაშვილი — სახელმწიფო მოხელე, პოლიტიკოსი
ნოდარ ბეგიაშვილი — რეჟისორი, სცენარისტი
გივი კოხრეიძე

გივი კოხრეიძე (დ. 25 ივნისი, 1945, დიდი ჯიხაიში, სამტრედიის რაიონი) — ქართველი მეცნიერი და ინჟინერი, საქართველოს ენერგეტიკის აკადემიის ნამდვილი წევრი (1994 წლიდან დღემდე), ტექნიკურ მეცნიერებათა აკადემიური დოქტორი (2005), საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის დამსახურებული პროფესორ-ემერიტუსი (2017).

1969 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი ინჟინერ-ელექტრიკოსის კვალიფიკაციით.

1963 წელს დაიწყო შრომითი საქმიანობა ბათუმის ნავთობგადასატვირთი ბაზის ელექტრომომარაგების განყოფილების ელექტრომონტიორად; 1969-1979 წლებში იყო ზოგადი და თეორიული ელექტროტექნიკის კათედრის ასისტენტი და ენერგეტიკის ფაკულტეტის სტუდენტური საბჭოს თვმჯდომარე; 1976 წელს დაიცვა დისერტაცია ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად; 1979 წელს არჩეული იქნა დოცენტად; 1979-1998 წლებში - ენერგეტიკის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე სასწავლო დარგში, ენერგეტიკის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სასწავლო დარგში; 1997 წლიდან - საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ელექტროენერგეტიკის სამეცნიერო-საინჟინრო ცენტრის დირექტორის მოადგილე; 1998-2005 წლებში - შპს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის“ რემონტების სამსახურის უფროსი, ელექტროენერგიის დანაკარგების სამსახურის უფროსი, სადისპეჩერო კარგვების მენეჯმენტის ხელმძღვანელი; შეთავსებით საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის დოცენტი; 2005-2009 წლებში საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის და ვახტანგ გორგასლის სახელობის უნივერსიტეტების ასოცირებული პროფესორი; 2013-2017 წლებში - საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ენერგეტიკისსა და ტელეკომუნიკაციის ფაკულტეტის სრული პროფესორი; 2015 წლიდან 2023 წლამდე - სს „საქართველოს რკინიგზის“ ელექტრომომარაგების დეპარტამენტის ტექნიკური განვითარების ცენტრის უფროსის მოადგილე.

ხელმძღვანელობს დოქტორანტების და მაგისტრანტების სამეცნიერო სამუშაოებს; არის 200-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის, მათ შორის 100-ზე მეტი სამეცნიერო სტატიის, გამოგონების, მონოგრაფიის, სახელმძღვანელოს, მეთოდური მითითებების ავტორი; 80-მდე საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციის, სიმპოზიუმისა და ფორუმის მონაწილე; 2000 წელს მონაწილეობა მიიღო აშშ-ში ენერგეტიკის მსოფლიო ფორუმზე.
ვასილ ალშიბაია

ვასილ (ვასო) ნესტორის ძე ალშიბაია (დ. 1873, სოფ. ჭკადუაში, ახლანდ. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი, — გ. 3 თებერვალი, 1906, იქვე) — ქართველი რევოლუციონერი, პუბლიცისტი.

დაიბადა აზნაური მღვდლის ოჯახში. სწავლობდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში, საიდანაც სემინარიელთა ამბოხებაში მონაწილეობის გამო 1893 წელს გარიცხეს. შემდეგ სწავლობდა ქ. ნოვოჩერკასკის სასულიერო სემინარიასა და კიევის სასულიერო აკადემიაში. 1897 წელს სწავლა ტარტუს უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე განაგრძო, საიდანაც 1901 წელს თავის უმცროს ძმასთან, გიორგი ალშიბაიასთან ერთად გარიცხეს სტუდენტთა საპროტესტო მოძრაობაში მონაწილეობის გამო. 1895 წლიდან რუსულ პრესაში აქვეყნებდა წერილებს შავი ზღვის სანაპიროზე რკინიგზის გაყვანის, ერობის (საქალაქო თვითმმართველობა) შემოღების და სხვადასხვა საკითხზე. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ პოლიციის ზედამხედველობის ქვეშ იყო. რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს ჩამოაყალიბა სოციალისტ-ფედერალისტების ორგანიზაცია სამეგრელოში და სათავეში ჩაუდგა მის არალეგალურ კომიტეტს ზუგდიდის მაზრაში. მთავრობის წინააღმდეგ გამოსვლების ორგანიზების პარალელურად იყო აფხაზებსა და მეგრელებს შორის კონფლიქტის მოგვარების ერთ-ერთი ინიციატორი; 1905 წელს ზუგდიდში გამართულ თავადაზნაურთა ყრილობაზე ჩაშალა გლეხთა მოძრაობის წინააღმდეგ შეიარაღებული რაზმის შექმნის მცდელობა. 1906 წლის თებერვალში გენერალ ალიხანოვ-ავარსკის სადამსჯელო ექსპედიციის დროს პოლკოვნიკ ხოდზინსკის ჯარისკაცებმა ჭკადუაშში ალშიბაიების კარ-მიდამო დაარბიეს, თავად ვასო ალშიბაია კი საკუთარ ეზოში დახვრიტეს.
ლინა ჯენარი

ლინა ჯენარი (; დ. 22 მარტი, 1911, ბოლონია — გ. 11 ოქტომბერი, 1997, რომი) — იტალიელი მსახიობი და მომღერალი.

ბიოგრაფია
წარმოშობით ბოლონიელი, ლამაზი ხმის და მკვეთრი ფიზიკური სილამაზის მქონე მსახიობი მალე გახდა წარმატებული სცენაზე. რამდენიმე წელი მუშაობდა შვარცის ჯგუფში და გახდა წამყვანი მომღერალი. შემდეგ მუშაობდა ნუტო ნავარინისთან. იღებდნენ კინოფილმებში. კინოკარიერა დაასრულა რეჟისორ დინო რიზის ფილმით „ვენერას ნიშანი“.

1975 წელს ჯინო ბრამიერისთან ერთად მონაწილეობდა მუსიკალურ სპექტაკლში „“ (რეჟ. ჯინო ლანდი).

ფილმოგრაფია
ალექსანდრე ბახუტოვი

ალექსანდრე მიხეილის ძე ბახუტოვი (ბახუტაშვილი) (დ. 1885, თბილისი, — გ. 8 თებერვალი, 1938, მოსკოვი) — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე რუსეთის იმპერიაში, პროფესიული კავშირების მოღვაწე.

სწავლობდა თბილისის გიმნაზიაში. 1906 წლიდან ცხოვრობდა მოსკოვში. არალეგალური მარქსისტული ლიტერატურის გავრცელების გამო რამდენჯერმე იყო დაპატიმრებული და გადასახლებული. 1909 წლიდან ეკუთვნოდა ბოლშევიკების პარტიას. დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის ბუნებისმეტყველების განყოფილება (1914). 1915 წლიდან იყო რუსეთის ერობების და ქალაქების კავშირის აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი. 1917 წლის რევოლუციის შემდეგ იყო მოსკოვის პროფესიული კავშირების ერთ-ერთი ორგანიზატორი, მოსკოვის შრომის ბირჟის პირველი გამგე, 1918-1919 წლები — რსფსრ-ის შრომის სახალხო კომისარიატის კოლეგიის წევრი, 1920 წელს — სამხრეთ-აღმოსავლეთის მშრომელთა არმიის სამხედრო-რევოლუციური საბჭოს წევრი, 1921-1922 წლებში — ამიერკავკასიის პროფკავშირების საბჭოს ერთ-ერთი ხელმძღვანელი და ამიერკავკასიის სფსრ-ის შრომის სახალხო კომისარიატის ერთ-ერთი ორგანიზატორი, 1923-1929 წლებში — რსფსრ-ს სრომის სახალხო კომისარი. მომდევნო წლებში იყო მეცნიერებისა და სოციალისტური მშენებლობის ტექნიკის მუშაკთა საკავშირო ასოციაციის პასუხისმგებელი მდივანი. 1937 წელს კონტრრევოლუციური მოღვაწეობის ბრალდებით დააპატიმრეს და 1938 წელს დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1957 წელს.
ივანე ბუჭყიაშვილი

ივანე ბეჟანის (ბორისის) ძე ბუჭყიაშვილი (ბუჩქიევი) (დ. 1812/1813 — გ. 1890) — რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1862). ერეკლე -ის მინბაშის ივანე ბუჭყიაშვილის შვილიშვილი, ალექსანდრე, ვახტანგ და მიხეილ ბუჭყიაშვილების ძმა.

მონაწილეობდა კავკასიის მთიელთა წინააღმდეგ ბრძოლებში და ყირიმის ომში (1853-1856). განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი შამილის ჯართან ბრძოლაში აულ ახტისთან 1848 წლის სექტემბერში, რისთვისაც კაპიტნის წოდება და წმ. გიორგის ხარისხის ორდენი მიიღო (1849). 1861 წლიდან მსახურობდა კავკასიის არმიის საინტენდანტო სამმართველოში, მ.შ., განსაკუთრებული დავალებების ოფიცრად. დაკრძალულია ანჩისხატის ეკლესიაში.
მიხეილ ბუჭყიაშვილი

მიხეილ ბეჟანის (ბორისის) ძე ბუჭყიაშვილი (ბუჩქიევი) (დ. წ. უცნობია — გ. 6 ნოემბერი, 1877) — რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1872). ერეკლე -ის მინბაშის ივანე ბუჭყიაშვილის შვილიშვილი, ალექსანდრე, ვახტანგ და ივანე ბუჭყიაშვილების ძმა.

მონაწილეობდა ყირიმის ომში (1853-1856). 1860-1863 წლებში მაიორის წოდებით ხელმძღვანელობდა ჭარ-ბელაქნის მუდმივ მილიციას. რუსეთ-ოსმალეთის 1877-1878 წლების ომის დროს მეთაურობდა პიატიგორსკის 151-ე ქვეით პოლკს. დაიღუპა ყარსის ბრძოლაში 1877 წლის ნოემბერში. დაკრძალულია ანჩისხატის ეკლესიაში.
გედეონ ბუჭყიაშვილი

გედეონ ივანეს ძე ბუჭყიაშვილი (ბუჩქიევი) (დ. წ. უცნობია — გ. 1858) — რუსეთის იმპერიის არმიის პოდპოლკოვნიკი (1846). ერეკლე -ის მინბაშის ივანე ბუჭყიაშვილის შვილი, რუსეთის არმიის გენერლის დიმიტრი ბუჭყიაშვილის ძმა.

სამხედრო სამსახურში იყო 1822 წლიდან. მონაწილეობდა რუსეთ-სპარსეთის (1826-1828), რუსეთ-ოსმალეთის (1828-1829), ყირიმის (1853-1856) და კავკასიის მთიელებთან ომებში. 1847-1852 წლებში მეთაურობდა მე-13 ქართულ სახაზო ბატალიონს. სამხედრო სამსახურის 25 წლის აღსანიშნავად დაჯილდოვდა წმინდა გიორგის ხარისხის ორდენით (1847). დაკრძალულია ანჩისხატის ეკლესიაში.
ანტონია ჯენტრი

ანტონია ჯენტრი (; დ. 25 სექტემბერი, 1997) — ამერიკელი მსახიობი. ცნობილია ჯინის როლით ნეტფლიქსის სერიალ & -ში (2021-დღემდე).

ადრეული ცხოვრება და განათლება
დაიბადა ატლანტაში, ჯორჯიას შტატში. ანტონია ხუთი წლიდან მსახიობობაზე ოცნებობდა. იგი პირველად ადგილობრივი თეატრის სცენაზე გამოჩნდა, სადაც სხვადასხვა როლს ასრულებდა სპექტაკლებში, რომლებსაც დედამისი წერდა.

ანტონია დრამატურგიას სწავლობდა ჯონ შელდონ დევიდსონის სახვითი ხელოვნების მაგნიტის სკოლაში, რომელიც 2019 წელს დაამთავრა. ესწრებოდა ემორის უნივერსიტეტის დრამატურგიის ლექციებსაც. უნივერსიტეტში იგი გახდა კომედიურ-იმპროვიზაციური დასის წევრი. ამჟამად ანტონია ნიუ-იორკში ცხოვრობს.

ფილმოგრაფია
ჯილდოები და ნომინაციები
მარიანა კიანოვსკა

მარიანა კიანოვსკა (დ. 17 ნოემბერი, 1973, ნესტეროვი, ახლანდ. ჟოვკვა, ლვივის ოლქი) — უკრაინელი მწერალი, მთარგმნელი. უკრაინის მწერალთა ეროვნული კავშირისა (2000) და უკრაინელ მწერალთა ასოციაციის (2000) წევრი. უკრაინის ტარას შევჩენკოს სახელობის ეროვნული პრემიის ლაურეატი. დაამთავრა ლვივის უნივერსიტეტი (1997). ლიტერატურულ პრემია „ველიკი იჟაკის“ თანადამაარსებელი (2012). მისი დებიუტი ჯერ კიდევ 1979 წელს შედგა ლექსების კრებულით გაზეთ „რადიანსკა ოსვიტაში“. ავტორია ლექსებისა ნეორომანტიზმისა და ნეობაროკოს ელემენტებით. აზერბაიჯანულიდან თარგმნა სალიმ ბაბულაოღლუს კრებული „ნიღბიანი ხალხის, ჰიმნი“ (კიევი, 2009), პოლონურიდან — იულიან ტუვიმის „ფრინველთა რადიო“ (კიევი, 2010), რიგი მოთხრობები და ესეები, ლექსები სლავური, ლიეტუვური, ქართული, აზერბაიჯანული, ინგლისური, ებრაული ენებიდან. მარიანა კიანოვსკას ცალკეული ნაწარმოებები თარგმნილია ინგლისური, ბელარუსულ, რუსულ, პოლონურ, ჩეხურ და სხვა ენებზე.
ლილიან შევიოტი

ლილიან შევიოტი (; დ. დაახლ. 1876 — გ. 1936) — ინგლისელი მხატვარი.

ლილიანი ცხოვრობდა სამხრეთ მოლესეიში (სარის საგრაფოში). მისი ნამუშევრები გამოფენილი იყო ლონდონის სამეფო აკადემიაში 1895 და 1899 წლებში სწავლობდა ფრენკ კალდერონის ცხოველთა ფერწერის სკოლაში და უოლტერ დონის ცხოვრების სკოლაში და გამოფენილი იყო სამეფო ხელოვნების აკადემიაში 1895 წელს ნახატით „' “ და 1899 წელს „კნუტებთან ერთად“. მისი ნამუშევარი „ცხენების ბაზრობისკენ მიმავალ გზაზე“ შეტანილია 1905 წლის წიგნში „მსოფლიოს ქალი მხატვრები“. 1911 წელს მისი ილუსტრაციები შევიდა წიგნში „ახალი წიგნი ძაღლებზე“.

მხატვარი ცნობილია ნამუშევრებით ცხოველებზე და ძაღლების პორტრეტებით.

ნამუშევრების გალერეა
გეგელაშვილი

საკუთარი სახელი გეგელაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

გიორგი გეგელაშვილი — ნევროლოგი, პოლიტიკოსი
გიორგი გეგელაშვილი — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა)
ვახტანგ გეგელაშვილი — სახელმწიფო მოხელე
ვლადიმერ გეგელაშვილი — სახელმწიფო მოხელე, პოლიტიკოსი
კარლო გეგელაშვილი — ნევროლოგი, ჯანმრთელობის დაცვის ორგანიზატორი
სოლომონ გეგელაშვილი — რუსეთის არმიის პოლკოვნიკი, პოლიტიკური ემიგრანტი
შალვა გეგელაშვილი — კინოოპერატორი
მაურა ჯენოვესი

მაურა ჯენოვესი (დ. 25 მაისი, 1973) — დაიბადა იტალიის ქალაქ ლუკაში და მოღვაწეობს სპორტულ სროლაში. 2008 წელს, რიო-დე-ჟანეიროში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატის ქალთა სპორტულ სროლაში ვერცხლის მედალი მოიპოვა 784.9 ქულით. ჯენოვესი არის -ის სროლის გუნდის წევრი (მწვრთნელი - ალდო ანდრეოტი).

2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, პეკინში, იტალიის წარმომადგენლად პისტოლეტით სროლის ორ შეჯიბრში ასპარეზობდა მაურა ჯენოვესი. მან ქალთა 10 მეტრიან საჰაერო პისტოლეტში ორმოცდაოთხი მსროლელიდან ოცდამერვე ადგილი დაიკავა, ერთი ქულით გაუსწრო უნგრელ ჟოფია ცონკას. სამი დღის შემდეგ ჯენოვესმა მეორე შეჯიბრზე იასპარეზა, სადაც 25 მეტრიან სპორტულ სროლაში ოცდამეოთხე ადგილი დაიკავა.
მუჰამედჰასან ველიევ-ბაჰარლი

მუჰამედჰასან ბეი ველიევ-ბაჰარლი (; დ. 1896, შუშა — გ. 27 ივნისი, 1937, ბაქო) — აზერბაიჯანის სახელმწიფო ბანკის პირველი ხელმძღვანელი, ეკონომისტი, ეთნოგრაფი.

ბიოგრაფია
წინაპრები
მუჰამედჰასან ბეი დაიბადა 1896 წელს ქალაქ შუშაში. მამამისი ნაჯაფგულუ ბეი შეიდა პოეტი იყო. ბაბუამისი მირზა მაჰამადჰასან ბეი ველიევი, მსახურობდა მეფის რუსეთის ჯარში და კარგად ფლობდა არაბულ, სპარსულ და რუსულ ენებს. არაბულიდან რუსულად თარგმნისთვის ცარისტულმა მთავრობამ იგი მედლით დაჯილდოვა. დედამისი იმარათ ხანუმი კი აზერბაიჯანელი ჟურნალისტის, პუბლიცისტის, პირველი აზერბაიჯანული გაზეთის დამფუძნებლის ჰასან ბეი ზარდაბის დისშვილია.

მისი შთამომავლები იყვნენ ბაირამ ბეი ბაჰარლი და მისი ვაჟი მირზა ველი ბაჰარლი. ისინი მჭიდროდ იყვნენ ჩართულნი ყარაბაღის სახანოს სოციალურ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში, საშინაო და საგარეო პოლიტიკაში. მირზა ველი ბაჰარლი დაახლოებული იყო ყარაბაღის ხან იბრაჰიმხალილ ხანთან. ის მძევლად აიყვანა ირანის შაჰმა და იგი ტრაგიკულად დაიღუპა. ამის შემდეგ მისმა მომავალმა თაობამ მისი სახელი გვარად დაირქვა. აქედან მომდინარეობს მათი შთამომავლების გვარები - ველიევი, ველიბაოვი, ველიზადე, ველილი. საბჭოთა ხელისუფლების მოსვლასთან ერთად მან განაგრძო შრომითი საქმიანობა აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო დაგეგმარების კომიტეტში.

მუჰამედასან ბაჰარლის სამეცნიერო შემოქმედებას ღირებული წვლილი აქვს შეტანილი აზერბაიჯანოლოგიის კვლევებში.

მიუხედავად იმისა, რომ მისი წიგნის „აზერბაიჯანის ისტორია“ რუსულ და აზერბაიჯანულ ენებზე ხელნაწერი გაქრა, 1921 წელს გამოცემულმა წიგნმა „აზერბაიჯანმა“ მას სახელი მოუტანა, როგორც გეოგრაფს, ეთნოგრაფს და ეკონომისტს. ნაშრომი გამოიცა ბაქოში 1921 წელს ჯერ რუსულ, შემდეგ აზერბაიჯანულ ენაზე. ველიევის ორენოვანი წიგნის თარგმნა რუსულიდან აზერბაიჯანულზე ვასიფ გულიევის მიერ განხორციელდა. ცნობილმა აზერბაიჯანელმა მეცნიერებმა აღანაჯაფ ჰამიდოვმა და აბულფაზ რაჰიმლიმ ტექსტი არაბული დამწერლობიდან კირილურზე გადააკეთეს და ის 1993 წელს ბაქოში ხელახლა გამოიცა.
მსოფლიოს ქალი მხატვრები

„მსოფლიოს ქალი მხატვრები“ — წიგნი მსოფლიოს ქალი-მხატვრების შესახებ, აწყობილი და რედაქტირებული უოლტერ სპეროუს მიერ. მასში ჩამოთვლილია გამოჩენილი ქალი მხატვრები კატერინა ვიგრის (ეკატერინა ბოლონიელი) დროიდან (1413–1463) როზა ბონერამდე (1822-1899) და 1905 (გამოცემის) წლამდე.

წიგნის მიზანი იყო დაემტკიცებინა მცდარი განცხადება, რომ „ქალი მხატვრების მიღწევები მეორეხარისხოვანი იყო“. წიგნი მოიცავს 200-ზე მეტი მხატვარი ქალის 300-ზე მეტ ნახატს, რომელთა უმეტესობა საუკუნეშია დაბადებული და მედლები მოიპოვა სხვადასხვა საერთაშორისო გამოფენებზე. წიგნი სასარგებლო საცნობარო ნაშრომია მათთვის, ვინც სწავლობს საუკუნის დასასრულის ქალთა ხელოვნებას.

ზოგიერთი ქალი-მხატვარი წიგნიდან
სოფონისბა ანგისოლა
მარია ბაშკირცევა
როზა ბონერი
ლუიზა ბრესლაუ
ელენა ბროკმანი
მარია ვიიკი
კეტრინ კამერონი
მარგარეტ კამერონი
მარი-გაბრიელა კაპე

მოდ ერლი
მარგარეტ სარა კარპენტერი
მერი კესეტი
აგნესა დოლჩი
ელიზაბეტა სირანი
ელიზაბეტ ტომფსონი
ლილიან შევიოტი
ნაჯაფგულუ ბეი შეიდა

ნაჯაფგულუ ბეი შეიდა (; ნამდვილი სახელი: ნაჯაფგულუ ბეი ვალიევი ; დ. 22 მარტი, 1858- გ. 1936) — აზერბაიჯანელი პოეტი.

ბიოგრაფია
პოეტი ნაჯაფგულუ ბეი მირზა მუჰამედჰასან ბეი ოღლუ ველიევი დაიბადა 1858 წელს ქალაქ შუშაში. საკუთარ ლექსებს წერდა პსევდონიმით შეიდა. ის არის ბაჰარლის საგვარეულოს შთამომავალი, მისი წინაპარი იყო მუჰამედ ბაირამ ხან ბაჰარლი. პოეტის მამა სამეფო ხელისუფლების პერიოდში შამახის ჟანდარმერიაში თარჯიმნად მუშაობდა. 1860 წლის მიწისძვრის შემდეგ გადავიდა ბაქოში, შემდეგ ყუბაში, სადაც გარდაიცვალა.

ნაჯაფგულუს ოჯახი 1880 წელს ბაქოში გადავიდა საცხოვრებლად. მან დაწყებითი განათლება შუშაში, სასულიეროო სასწავლებელში მიიღო. ბაქოში დაამთავრა საღამოს კურსები, რომელიც ნავთობის მაგნატმა ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევმა გახსნა. 25 წლის განმავლობაში მუშაობდა თარჯიმნად გუბერნიის ადმინისტრაციაში. სოფელ ბალახანში ნავთობის ჭაბურღილები ჰქონდა ნაყიდი.

შეიდა დაოჯახებული იყო იმარათ ხანუმზე, რომელიც ცნობილი აზერბაიჯანელი ჟურნალისტისა და განმანათლებლის ჰასან ბეი ზარდაბის დისშვილი იყო. მათ ოთხი შვილი ჰყავდათ. ორი ქალიშვილი - ზულეიხა და სალთანათი და ორი ვაჟი: მუჰამედჰასან ბეი და და ჯავად ბეი.

ველიევი თავის ძმასთან აბულფატთან ერთად თეატრალურ სპექტაკლებში იღებდა მონაწილეობას.
ცენტრალური კარელია

ცენტრალური კარელია ― ფინეთის ჩრდილოეთ კარელიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 16 150 ადამიანს შეადგენს.

მუნიციპალიტეტები
პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
საული ნიინისტე — 63.8%
მატი ვანჰანენი — 10.1%
ლაურა ჰუჰტასაარი — 7.7%
პაავო ვიაიურიუნენი — 7.4%
პეკა ჰაავისტო — 5.1%
ტუულა ჰაატაინენი — 4%
მერია კიულიონენი — 1.6%
ნილს ტორვალდსი — 0.4%
ლატიფ საფაროვი

ლატიფ საფაროვი (; 30 სექტემბერი, 1920 — 9 დეკემბერი, 1963) — აზერბაიჯანელი რეჟისორი, სცენარისტი.

ბიოგრაფია
ლატიფ საფაროვი დაიბადა შუშაში 1920 წლის 30 სექტემბერს. 1931 წელს ჩაირიცხა განჯის პედაგოგიურ კოლეჯში. სკოლის დამთავრების შემდეგ ბაქოში ჩადის, სადაც მუშაობდა დუბლირების განყოფილებაში მსახიობად, შემდეგ კი რეჟისორის ასისტენტად.

1940 წელს ლატიფ საფაროვი ჩაირიცხა მოსკოვის კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის სარეჟისორო განყოფილებაში. მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამ სწავლას ხელი შეუშალა და დროებით იძულებული გახდა შეეწყვიტა. 1941-1946 წლებში მუშაობდა ბარდაში მასწავლებლად. 1946 წელს დაბრუნდა მოსკოვში და განაგრძო განათლების მიღება.

1950-იანი წლების დასაწყისში მან რამდენიმე დოკუმენტური ფილმის დამდგმელი რეჟისორი იყო.

1955 წელს საფაროვმა გადაიღო თავისი პირველი ფილმი „ბახტიარი“. მთავარ როლზე ცნობილი აზერბაიჯანელი მომღერალი რაშიდ ბეჰბუდოვი იყო მიწვეული.

1957 წელს საფაროვმა გადაიღო მხატვრული ფილმი მცხუნვარე მზის ქვეშ“ ჰასან სეიდბეილის ნაწარმოების „სოფლის ექიმის“ მიხედვით.

1958 წელს გადაიღო კინონარკვევი „ბაქო და ბაქოს ხალხი“.

1961 წელს გადაიღო ფილმი „ლეილი და მეჯნუნი“.

1958 წელს დააფუძნა აზერბაიჯანის სსრ-ს კინემატოგრაფისტთა კავშირი. ამავე წელს აირჩიეს კავშირის პირველ მდივნად. 1963 წელს მოხსნეს აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირის სამდივნოდან.

1963 წლის 9 დეკემბერს ლატიფ საფაროვმა სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა.

პირადი ცხოვრება
ლატიფ საფაროვი ორჯერ იყო დაქორწინებული. მისი პირველი ცოლი იყო რუსი ქალი, სახელად ფაინა ნიკოლაევნა, რომელთან ერთადაც ერთ კურსზე სწავლობდნენ. ამ ქორწინებიდან რეჟისორს ორი შვილი შეეძინა. გარკვეული პერიოდის შემდეგ, ფაინამ მიატოვა იგი და შვილებთან ერთად მოსკოვში გაემგზავრა.

1955 წელს ლატიფ საფაროვმა გაიცნო ცნობილი მომღერალი შოვქათ ალექპეროვა, რომელიც გადასაღებ მოედანზე გაიცნო და მასთან შექმნა ოჯახი. ამ ქორწინებიდან მათ შეეძინათ შვილი, სახელად ბაშირი.

ფილმოგრაფია
სევილი (ფილმი, 1929)
აზერბაიჯანელი მესაზღვრეები (ფილმი, 1951 წ.)
ბაქო და ბაქოს ხალხი (ფილმი, 1957)
ხალხი ბაქოდან (ფილმი, 1938)
ნაყოფიერი მიწა (ფილმი, 1954)
ბახტიარი (ფილმი, 1955)
უპასუხე ზარს (ფილმი, 1947 წ.)
გადაბაის ბედი (ფილმი, 1950)
ახალგაზრდა ლენინისტები (ფილმი, 1951)
გილანის ქალიშვილი (ფილმი, 1928)
მეოცე გაზაფხული (ფილმი, 1940)
გლეხები (ფილმი, 1939)
ოქროს ბუჩქი (ფილმი, 1930)
მცხუნვარე მზის ქვეშ (ფილმი, 1957)
გუბის ბაღებში (ფილმი, 1953 წ.)
ლეილი და მეჯნუნი (ფილმი, 1961)
ლატიფი (ფილმი, 1930)
მოწესრიგებული აზერბაიჯანი (ფილმი, 1938)
აღმოსავლეთისკენ (ფილმი, 1930)
ახალი ცხოვრების მშენებლები (ფილმი, 1949)
ახალი ჰორიზონტები (ფილმი, 1940)
იოენსუუს ქვერეგიონი

იოენსუუს ქვერეგიონი ― ფინეთის ჩრდილოეთ კარელიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 127 165 ადამიანს შეადგენს.

მუნიციპალიტეტები
პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
საული ნიინისტე — 63.9%
პეკა ჰაავისტო — 11%
პაავო ვიაიურიუნენი — 6.9%
ლაურა ჰუჰტასაარი — 6.7%
მატი ვანჰანენი — 4.7%
ტუულა ჰაატაინენი — 3.8%
მერია კიულიონენი — 2.6%
ნილს ტორვალდსი — 0.4%
პიელინენის კარელია

პპიელინენის კარელია ― ფინეთის ჩრდილოეთ კარელიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 19 966 ადამიანს შეადგენს.

მუნიციპალიტეტები
პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
საული ნიინისტე — 60.7%
პაავო ვიაიურიუნენი — 9.1%
ლაურა ჰუჰტასაარი — 8.3%
მატი ვანჰანენი — 6.6%
პეკა ჰაავისტო — 6.6%
ტუულა ჰაატაინენი — 4.8%
მერია კიულიონენი — 3.7%
ნილს ტორვალდსი — 0.3%
შიდა სავონია

შიდა სავონია ― ფინეთის ჩრდილოეთ სავონიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 13 344 ადამიანს შეადგენს.

მუნიციპალიტეტები
პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
საული ნიინისტე — 64.2%
მატი ვანჰანენი — 8.9%
პაავო ვიაიურიუნენი — 7.3%
ლაურა ჰუჰტასაარი — 6.4%
პეკა ჰაავისტო — 6.3%
მერია კიულიონენი — 3.2%
ტუულა ჰაატაინენი — 3.2%
ნილს ტორვალდსი — 0.5%
ზემო სავონია

ზემო სავონია ― ფინეთის ჩრდილოეთ სავონიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 51 595 ადამიანს შეადგენს.

მუნიციპალიტეტები
პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
საული ნიინისტე — 58.5%
პაავო ვიაიურიუნენი — 10.4%
მატი ვანჰანენი — 9.8%
ლაურა ჰუჰტასაარი — 8.2%
პეკა ჰაავისტო — 6.3%
მერია კიულიონენი — 4.3%
ტუულა ჰაატაინენი — 2.2%
ნილს ტორვალდსი — 0.3%
ჩრდილო-აღმოსავლეთი სავონია

ჩრდილო-აღმოსავლეთი სავონია ― ფინეთის ჩრდილოეთ სავონიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 6 711 ადამიანს შეადგენს.

მუნიციპალიტეტები
პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
საული ნიინისტე — 60.9%
მატი ვანჰანენი — 10%
პაავო ვიაიურიუნენი —9.6%
ლაურა ჰუჰტასაარი — 6.4%
პეკა ჰაავისტო — 5.3%
მერია კიულიონენი — 4.4%%
ტუულა ჰაატაინენი — 3.2%
ნილს ტორვალდსი — 0.1%
ირაკლი ანჯაფარიძე

ირაკლი ერმილეს ძე ანჯაფარიძე (დ. 1 იანვარი 1915, სოფელი აბედათი, ახლანდელი მარტვილის მუნიციპალიტეტი, — გ. 15 იანვარი 1990, თბილისი) — ქართველი ნიადაგთმცოდნე. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1968), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1986).

ბიოგრაფია
1935 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1945–49 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მემინდვრეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, 1953–59 წლებში — ქუთაისის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ნიადაგთმცოდნეობის კათედრის გამგე. 1959 წლიდან სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში (ახლანდელი საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტი). შეისწავლა საქართველოს ყავისფერი და დამლაშებული ნიადაგები. აგროქიმიური თვალსაზრისით გამოიკვლია საქართველოს უმთავრესი ნიადაგური ტიპები. პირველად დაამუშავა (ივანე სარიშვილთან ერთად) საქართველოს ნიადაგის აგროქიმიური კარტოგრამები. შეადგინა (გაბრიელ ტალახაძესთან ერთად) საქართველოს ნიადაგის ატლასი და ნიადაგთწარმომქმნელი ქანების რუკა.

მასვე ეკუთვნის „მელიორაციული ნიადაგთმცოდნეობის“ სახელმძღვანელო უმაღლესი სასწავლებლების სტუდენტთათვის და 4 მონოგრაფიული ნაშრომი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.