iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ქარზე დაწერილი

ქარზე დაწერილი — 1956 წლის ამერიკული ფილმი, რომელიც გადაღებულია ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. დოროთი მელოუნმა მიიღო ოსკარი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში.

სიუჟეტი
1955 წლის 24 ოქტომბერს გეოლოგი მიჩ უეინი, რომელიც ჰედლის ნავთობკომპანიაში მუშაობს გაიცნობს ლუსი მურს, რომელიც მიჩის უფროსის მდივანია და ნიუ-იორკში მუშაობს. მიჩი ქალს კონფერენციაზე დაპატიჟებს ჰიუსტონში. მგზავრობისას მიჩი აღიარებს, რომ სინამდვილეში მან ლუსი ბავშვობის მეგობრივ, კაილ ჰედლის სურვილის დასაკმაყოფილებლად წაიყვანა. კაილ ჰედლი ნავთობის მაგნატის, ჯასპერ ჰედლის ალკოჰოლიკი შვილია. მიჩსა და კაილს ორთავეს შეუყვარდება ქალი. კაილი უშედეგოდ იყენებს მის ფულსა და სიმდიდრეს ლუსის მოსახიბლად. ამის შემდეგ კაილი საკუთარ გულს შესთავაზებს ქალს. ისინი დაქორწინდებიან და მოგზაურობენ აკაპულკოში. კაილი შეწყვეტს სმას. უკან დაბრუნებულ წყვილს პრობლემებს კაილის და მერილი შეუქმნის. მერილი მსუბუქი ყოფაქცევისაა და მას მიჩი უყვარს, თუმცა მიჩი მერილის დასავით უყურებს.

როლებში
როკ ჰადსონი - მიჩ უეინი
ლორენ ბეკოლი - ლუსი მურ ჰედლი
რობერტ სტაკი - კაილ ჰედლი
დოროთი მელოუნი - მერილი ჰედლი
რობერტ კეითი - ჯასპერ ჰედლი
გრანტ უილიამსი - ბიფ მეილი
სანდრო ეული

სანდრო ეული (ნამდვილი სახელი და გვარი — ალექსანდრე ქიშვარდის ძე ქურიძე; დ. 23 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 11 ოქტომბერი ], 1890, ზომლეთი, ახლანდ. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 25 მარტი, 1965, თბილისი) — ქართველი პოეტი, საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
მშობლიურ სოფელში დაწყებითი განათლების მიღების შემდეგ, შევიდა ოზურგეთის სასოფლო-სამეურნეო სკოლაში, მაგრამ მოსწავლეთა გამოსვლებში მონაწილეობისათვის გარიცხეს და მხოლოდ 1907 წელს დაამთავრა ლანჩხუთის სამოქალაქო სასწავლებელი. შრომითი საქმიანობა დაიწყო ფოთში, ნავსადგურის მუშად; აქვე ჩაება რევოლუციურ გამოსვლებში. შემდეგ გადავიდა ბაქოში, სადაც 1914 წელს დააპატიმრეს. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში და შეუერდა ბოლშევიკებს.

1920 წელს მუშაობდა არალეგალურ გაზეთ „კომუნისტში“, შემდეგ იყო მისი რედაქტორი. 1920 წელს დაპატიმრებული იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის მიერ. ქუთაისის ციხეში დაწერა ლექსი „წითელ საქართველოს“. 1921 წლის თებერვალში მონაწილეობდა საქართველოს ოკუპაციაში. საბჭოთა პერიოდში იყო საქართველოს სსრ მწერალთა კავშირის გამგეობის მდივანი (1934–1939), ჟურნალ „ნიანგის“ რედაქტორი (1925, 1928–1930, 1936–1944), საქართველოს საჯარო ბიბლიოთეკის დირექტორი (1933–1936, 1944–1962).

სანდრო ეულის პირველი ლექსები გამოქვეყნდა 1909 წელს, ბაქოში ყოფნისას აქტიურად მონაწილეობდა ქართული ჟურნალის წყაროს გამოცემაში. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ იგი სათავეში ჩაუდგა „პროლეტარულ მწერალთა“ ასოციაციას. მისი პოეზია განმსჭვალულია რევოლუციური სულისკვეთებით, მაგრამ მწერლის შემოქმედებაში გვხვდება ლირიკული ლექსებიც. აღსანიშნავია მისი პოემები: „არწივების ბუდე“, „ჭალადიდი“; დრამატული პოემა „ახალი ბალეტი“; პიესა „უძლეველი ძალა“; მოთხრობები: „ამირან ვაშალომიძე“, „სიცოცხლის დაბრუნება“ და სხვ., რომლებიც გაერთიანდა კრებულებში: „რჩეული ლექსები და პოემები“ (1930), „პოემები“ (1933), „რჩეული“ (1941), „პატარა მოთხრობები“(1942). დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
შრი-ლანკის ჰიმნი

დედა შრი-ლანკა ( შრი-ლანკა მათა; შრი-ლანკა ტაიე) — შრი-ლანკის სახელმწიფო ჰიმნი.

ისტორია
1938 წელს ბენგალელმა პოეტმა რაბინდრანათ თაგორმა თავისი მოწაფისთვის ანანდა სამარაკონისთვის ბენგალურ ენაზე დაწერა დაწერა ტექსტი და მუსიკა ნამა ნამა შრი-ლანკა მათა. ანანდა ცეილონზე 1940 წელს დაბრუნდა, სადაც მან ტექსტი სინჰალურზე თარგმნა – აპა შრი-ლანკა.. თარგმნის შემდეგ მუსაეუს კოლეჯის გუნდის მიერ შეასრულებულმა ვერსიამ მოიპოვა დიდი პოპულარობა.

შრი-ლანკის დღევანდელი ჰიმნის ვერსია სამარაკონმა როგორც საბავშვო სიმღერა 1939 წელს შეასრულა. სიმღერის პირველადი ჩაწერა მიმდინარეობდა 1940 წელს და 1951 წელს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ სახელმწიფო ჰიმნად გამოცხადდა.

ტექსტი
ნიკოლოზ ბასილაშვილი

ნიკოლოზ ბასილაშვილი (დ. 23 თებერვალი, 1992, თბილისი, საქართველო) — ქართველი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, მსოფლიოს მოქმედი 148-ე ჩოგანი, საქართველოს დეივისის თასის ნაკრების წევრი.

ბასილაშვილმა კარიერაში ერთეულთა თანრიგში -ის 3 ტურნირი მოიგო. 2018 წლის 29 ივლისს, მან გერმანიის ღია პირველობის ფინალში არგენტინელი ლეონარდო მაიერი სამ სეტში დაამარცხა და გახდა დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში პირველი მამაკაცი ჩოგბურთელი, რომელმაც -ის ტურნირის მოგება შეძლო. 2018 წლის 7 ოქტომბერს, ჩინეთის ღია პირველობის ფინალში ხუან მარტინ დელ პოტროს ორ სეტში დამარცხებით, ბასილაშვილმა კარიერაში -ის მეორე ტურნირი მოიგო და რეიტინგში უმაღლეს – 23-ე ადგილზე გადაინაცვლა. მას ასევე მოგებული აქვს 5 -ის ჩელენჯერის და 10 -ის მამაკაცთა ტურნირი ერთეულთა თანრიგში. ქართველ ჩოგბურთელს ოთხჯერ ჰყავს დამარცხებული რეიტინგში ტოპ-10-ის ჩოგბურთელები. დიდი სლემის ტურნირებზე ბასილაშვილს ორჯერ როჯერ ფედერერთან და ორჯერ რაფაელ ნადალთან აქვს ნათამაშები, სადაც იგი სამჯერ დამარცხდა. 2021 წლის 11 მარტს ბასილაშვილმა იგი დოჰას 250-იან ტურნირზე დაამარცხა. 13 მარტს ტურნირის ფინალი მოიგო. მან მოწინააღმდეგე რობერტო ბაუტისტა აუგუტი 2 სეტში დაამარცხა.

პირადი ცხოვრება
ბასილაშვილი დაიბადა 1992 წლის 23 თებერვალს თბილისში. მამამისი – ნოდარი ქართული ეროვნული ბალეტის წევრი იყო, ხოლო დედამისი – ნატალია ექიმი. ჰყავს ძმა, სახელად თენგიზი. ნიკოლოზმა 5 წლის ასაკში, მამასთან დაიწყო ჩოგბურთის თამაში. 2007–2011 წლებში, აშშ-ში კალიფორნიის შტატის ქალაქ საკრამენტოში ვარჯიშობდა. ბასილაშვილის ფავორიტი საჩოგბურთო საფარია ჰარდი.

ფლობს ქართულ, ინგლისურ და რუსულ ენებს. გატაცებულია ავიაციით, კინოფილმებით და კულინარიით. ჰყავდა მეუღლე ნეკა დოროყაშვილი, რომელთანაც ჰყავს ერთი შვილი და ვაჟი – ლუკა, რომელიც 2015 წლის 4 მაისს შეეძინა.

2020 წლის 24 მაისს დააკავეს, ყოფილ მეუღლეზე, ნეკა დოროყაშვილზე ძალადობის ბრალდებით. მას თბილისის საქალაქო სასამართლომ 100 ათასი ლარის ოდენობის გირაო შეუფარდა. სპორტსმენი დანაშაულს არ აღიარებს. ამასთან, შემაკავებელი ორდერია გამოცემული როგორც ჩოგბურთელის, ისე მისი მშობლების მიმართ.

-ის ტურნირების ფინალები
ერთეულები: 4 (2 გამარჯვება, 2 მარცხი)
(დ) – დახურული კორტი

ერთეულებში ასპარეზობის შედეგები
გამარჯვებები ტოპ-10-ის ჩოგბურთელებთან სეზონის მიხედვით
-ის ჩელენჯერის & -ის მამაკაცთა ტურნირების ფინალები
ერთეულები: 20 (15–5)
წყვილები: 6 (2–4)
ქორიონი

ქორიონი ( — გარსი, მომყოლი) — ფრინველების, ქვეწარმავლების, ძუძუმწოვრების, მათ შორის ადამიანის განვითარების ადრეულ სტადიაზე წარმოშობოლი გარეთა ჩანასახოვანი გარსი. ქორიონის საშუალებით ჩანასახი გარემოდან იღებს ჟანგბადს, ძუძუმწოვრები კი საკვებ ნივთიერებებსაც. ამასთან ერთად ქორიონით ხდება ნივთიერებათა ცვლის პროდუქტების და ნახშირორჟანგის გაცემა. ადამიანისა და ძუძუმწოვრების ქორიონი დაფარულია ხაოებით, რომლებშიც ჩაიზრდება ჩანასახის სისხლძარღვები. ქორიონის ხაოები ჩაინერგება საშვილოსნოს კედელში და ქმნის პლაცენტას.

ქორიონს ასევე უწოდებენ უხერხემლოთა და ზოგი უმდაბლესი ხერხემლიანის კვერცხების მეორეულ გარსს.
ქორდა (ბიოლოგია)

ქორდა (ბიოლოგია) — ზურგის სიმი, ქორდიანებისა და ადამიანის ჩონჩხის ელასტიკური უსეგმენტო წარმონაქმნი. წარმოადგენს სხეულის გასწვრივ ღერძს. ქორდა ცხოველებს ძირითადად ჩანასახოვანი განვითარების პერიოდში აქვთ. გარსიანებს (აპენდიკულარები), უქალოებს (ლანცეტა), ზოგიერთ ხერხემლიანსა და თევზს ქორდა სრული სახით აქვთ შენარჩუნებული. დანარჩენი ხერხემლიანების ქორდა მალებით იცვლება, საბოლოოდ კი ქრება და მის ადგილას ხერხემალი რჩება. ფრინველებს ქორდის ნაშთები არ გააჩნიათ.

თავდაპირველად ჩანასახში ქორდა პირველადი ნაწლავის საფრიდან ვითარდება ცილინდრული-ღერძისებრი ზონრის სახით, რომელიც შემდგომ თავისებური გარსით იფარება. ქორდა საყრდენ ფუნქციას ასრულებს.
იუჰან პარტსი

იუჰან პარტსი (; დ. 27 აგვისტო, 1966, ტალინი, ესტონეთის სსრ) — ესტონელი პოლიტიკოსი. ესტონეთის პრემიერ-მინისტრი 2003-2005 წლებში. ეკონომიკისა და კომუნიკაციის მინისტრი 2007-2014 წლებში.

დაამთავრა ტალინის პირველი საშუალო სკოლა, შემდეგ ტარტუს უნივერსიტეტში სწავლობდა სამართალს. შემდეგ მუშაობდა იუსტიციის სამინისტროში. 2003 წლის რიიგიკოგუს არჩევნებში მისმა პარტიამ მოიპოვა ხმების უმრავლესობა და ჩამოაყალიბა მთავრობა, თვით პარტსი გახდა პრემიერ-მინისტრი. თანამდებობიდან გადადგა 2005 წლის მარტში, მას შემდეგ, რაც მისი კაბინეტის იუსტიციის მინისტრს პარლამენტმა უნდობლობა გამოუცხადა. 13 აპრილს პრემიერ-მინისტრი გახდა ანდრუს ანსიპი. 2007-2014 წლებში იყო ეკონომიკისა და კომუნიკაციის მინისტრი.
ძველი ესტონეთი

ძველი ესტონეთი — მოიცავს ესტონეთის ისტორიის პერიოდს მის ტერიტორიაზე დამწერლობის გავრცელებამდე.

უკანასკნელ გამყინვარებამდე, დაახლ. ძვ. წ. 10 ათ. წლამდე ესტონეთის ტერიტორია ჯერ კიდევ არ იყო დასახლებული. ადამიანის დასახლება ესტონეთის ტერიტორიაზე ხდება კუნდის კულტურის პერიოდში (სახელი ეწოდა ქ. კუნდას გამო). ყველაზე უძველესი დასახლებაა პულის დასახლება, რომელიც მდებარეობს ესტონეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში მდინარე პიარნუს ნაპირზე, ქალაქ სინდის მახლობლად. აღნიშნული დასახლება თარიღდება ძვ. წ. 9600-9500 წლებით.

ნეოლითის დასაწყისში ჩნდება კერამიკის ჭურჭელი, რომელიც ეკუთვნის ნარვის კულტურას და თარიღდება ძვ. წ. ათასწლეულით. ყველაზე უძველესი ნიმუშები თარიღდება ძვ. წ. 4 900 წლით.

გვიანი ნეოლითში, დაახლ. ძვ. წ. 2 200 წ. ვრცელდება საბრძოლო ცულების კულტურა, რომელიც ხასიათდება ზოლებიანი კერამიკით და კარგად გაპრიალებული ნავისებური ფორმის ცულებით.

ბრინჯაოს ხანა ესტონთის ტერიტორიაზე ვრცელდება ძვ. წ. 1 800 წელს. ამ პერიოდში ყალიბდება საზღვრები ფინურ-უგრულსა და ბალტიისპირა ხალხებს შორის. იწყება პირველი გამაგრებული დასახლებების ასვასა და რიდალას მშენებლობა კუნძულ საარემააზე.

რომაელებამდელი რკინის პერიოდი იწყება ძვ. წ. 500 წლისათვის და გრძლდება ძვ. წ. საუკუნემდე, ხოლო რომაული რკინის პერიოდი 50-450 წლებს მოიცავს.

სახელწოდება „ესტონეთი“ პირველად იხსენიება საუკუნეში რომაელი ისტორიკოსისა და პოლიტიკური მოღვაწის მაგნუს ავრელიუს კასიოდორიუსის „წერილებში“.

სკანდინავიის ქვეყნების გაქრისტიანება იწყება ჩრდილოეთის ჯვაროსნული ლაშქრობების პერიოდში (1198-1411 წწ.). ესტონეთის გაქრისტიანების შემდეგ ქვეყანა ადმინისტრაციულად დაიყო 8 მააკონდად და 45 კიჰელკონდად.
ლივონიის ქრონიკა

ლივონიის ქრონიკა ან ჰაინრიხ ლატვიელის ქრონიკა — ჰაინრიხ ლატვიელის ნაშრომი, რომელიც აღწერს ლატვიისა და მიმდებარე ქვეყნების ისტორიას 1180-1227 წლების პერიოდში. შედგება ოთხი ნაწილისაგან.

ლივონიის ქრონიკა ბეჭვდითი სახით პირველად გამოსცეს 1740 წელს, ხოლო მეორედ 1865 წელს.

აღნიშნული ნაშრომი ერთ-ერთი უძველესი წერილობითი დოკუმენტია, რომელიც მნიშვნელოვან ცნობებს გვაწვდის ბალტიისპირეთის ქვეყნების გაქრისტიანების შესახებ.
ვისენტე რისკო

ვისენტე მარტინეს რისკო აგუერო (დ. 1 ოქტომბერი, 1884 — გ. 30 აპრილი, 1963) — საუკუნის გალისიელი ინტელექტუალი. გალისიური ლიტერატურის და ნაციონალიზმის ერთ-ერთი დიდი წარმომადგენელი.

ვისენტე დაიბადა შეძლებულ და კულტურულ ოჯახში. ბავშვობიდან ჯანმრთელობის პრობლემები ჰქონდა. 1899 წელს დაამთავრა სკოლა. სწავლობდა სამართალს სანტიაგოს უნივერსიტეტში. კავშირი ჰქონდა იმ დროის ინტელექტუალებთან. კითხულობდა ინგლისურ და ფრანგულ ლიტერატურას, რომელმაც მას ოკულტუზიმის და ორიენტალიზმის სამყარო დაანახა. ასევე სწავლობდა ბუდისტურ მიმდინარეობას, რამაც იგი თეოსოფისტური მიმდინარეობის ავტორად აქცია.

1912 წელს გაიცნო და დაუახლოვდა ალფონსო დანიელ როდრიგეს კასტელაოს. 1913 წელს გადავიდა მადრიდში პედაგოგიის სასწავლად. 1917 წელს დააარსა ნაციონალისტური გაზეთი „“. ასევე მხარს უჭერდა მიგელ პრიმო დე რივერას დიქტატურას პირველ წლებში, რადგან ფიქრობდა რომ გალისიისათვის შესაძლოა მეტად უფრო სასარგებლო ყოფილიყო მსგავსი ვითარება. შემდგომ ის ასევე მხარს უჭერდა ფრანსისკო ფრანკოს, რის გამოც ბევრმა მისმა გალისიელმა მეგობარმა იგი მოღალატედ შერაცხა.

გარდაიცვალა 1963 წელს.
საიონარა (ფილმი)

საიონარა — 1957 წლის ამერიკული ფილმი, რომელიც გადაღებულია ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით.

სიუჟეტი
მაიორი ლოიდ გრუვერი, რომელიც კორეის ომის მონაწილე ასია, გადაჰყავთ იაპონიაში. გრუვერი მკაცრი მხარდამჭერია ამერიკული სამხედრო ძალების პოლიტიკისა, რომელიც ჯარისკაცებს იაპონელ ქალებთან ურთიერთობას უკრძალავს. მაგრამ მას შემდეგ, რაც გრუვერი მსახიობ ჰანუ-ოგის გაიცნობს, გადახედავს საკუთარ შეხედულებებს. გრუვერი კონფლიქტში აღმოჩნდება სამხედრო ბაზის დისციპლინასთან და იაპონურ კულტურულ ტაბუებთან.

როლებში
მარლონ ბრანდო - მაიორი ლოიდ გრუვერი
პატრისია ოუენსი - ეილინ ვებსტერი
მართა სკოტი - მისის ვებსტერი
ჯეიმზ გარნერი - კაპიტანი მაიკ ბეილი
რიკარდო მონტალბანი - ნაკამურა
რედ ბატონსი - ჯო კელი
მიიოში უმეკი - კაცუმი კელი
მიიკო ტაკა - ჰანა-იოგი

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: რედ ბატონსი
საუკეთესო მსახიობი ქალი მეორეხარისხოვან როლში: მიიოში უმეკი
საუკეთესო მხატვრული გაფორმება: ტედ ჰეოურთი, რობერტ პრისლი

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: რედ ბატონსი
ჩემი ბიძა

ჩემი ბიძა — 1958 წლის ფრანგული ფილმი. ფილმმა მიიღო ოსკარი საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის და კანის კინოფესტივალის ჟიურის პრიზი.

სიუჟეტი
ბატონი იულო იმ სახლის მძევალი და მსხვერპლი ხდება, სადაც ყველაფერი ავტომატურ რეჟიმზეა მოწყობილი. სადაც არაფერი არ მუშაობს და თუ მუშაობს ისე არა, როგორც უნდა მუშაობდეს.

როლებში
ჟან-პიერ ზოლა - მისიე არპელი
ადრიენ სერვანტიე - მადამ არპელი
ლუსიენ ფრეჟისი - მისიე რიშარი
ბეტი შნეიერი - ბეტი
ჟან ფრანსუა მარსიალი - უოლტერი
დომინიკ მარი - მეზობელი
მიიოში უმეკი - კაცუმი კელი
მიიკო ტაკა - ჰანა-იოგი
განცალკევებული მაგიდები (ფილმი)

განცალკევებული მაგიდები — 1958 წლის ამერიკული დრამატული ფილმი, რომელიც გადაღებულია ამავე სახელწოდების პიესის მიხედვით.

სიუჟეტი
მოქმედება ვიტარდება ბურგარდ ოტელში. არასეზონურ დროს სასტუმროში მხოლოდ გრძელვადიანი სტუმრები ცხოვრობენ. სასტუმროს ყოფა მოსაწყენია, სანამ მშვენიერი ენ შენკლენდი არ გამოჩნდება. ეს სასტუმროში შეხვდება მის ყოფილ ქმარს, ალკოჰოლიკ ჯონ მალკოლმს, რომელიც სასტუმროს მეპატრონე პეტ კუპერზეა დანიშნული. ამასთან ერთად სნობი ქალბატონი რეილტონ ბელი აღმოაჩენს, რომ სასტუმროს ბინადარი მაიორი პოლოკი ისეთი არ არის, როგორადაც თავი მოაქვს. ეს სიახლე ტავზარს დასცემს ბელის ქალიშვილს, სიბილს, რომელსაც მაიორი მალულად უყვარს.

როლებში
დებორა კერი - სიბილ რეილტონ ბელი
დევიდ ნივენი - დევიდ პოლოკი
რიტა ჰეიუორთი - ენ შენკლენდი
ვენდი ჰილერი - პეტ კუპერი
ბერტ ლანკასტერი - ჯონ მალკოლმი
გლედის კუპერი - მისის მაუდ რეილტონ ბელი

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო მსახიობი კაცი: დევიდ ნივენი
საუკეთესო მსახიობი ქალი მეორეხარისხოვან როლში: ვენდი ჰილერი
მიხეილ სახოკია

მიხეილ სახოკია (დ. 28 ივნისი, 1902, ბაღმარანი (ახლანდელი გულრიფშის მუნიციპალიტეტი) — გ. 17 აგვისტო, 1983, თბილისი) — ქართველი ბოტანიკოსი, გეობოტანიკური მეცნიერების ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში.

ბიოგრაფია
1926 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. მისი სამეცნიერო მოღვაწეობა მჭიდროდ უკავშირდება თბილისის ბოტანიკურ ბაღსა და ბოტანიკის ინსტიტუტს. სახოკიას სამეცნიერო საქმიანობა 1925 წლიდან იწყება. ამ დროს ცნობილმა ბოტანიკოსმა აკადემიკოსმა ალექსანდრე გროსჰეიმმა ჩამოაყალიბა ბოტანიკით დაინტერესებული სტუდენტების ჯგუფი, სახელად „ბოტანიცეტუმ“, რომელშიც მიხეილ სახოკიასთან ერთად გაერთიანდნენ: ანა ხარაძე, ალფრედ კოლაკოვსკი, არმენ დოლუხანოვი, პავლე იაროშჩენკო, ტატიანა ჰეიდემანი. მისი ხელმძღვანელობით და უშუალო მონაწილეობით შეიქმნა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ბოტანიკის ინსტიტუტის შირაქისა (1939) და ყაზბეგის (1961) სტაციონარები. 1961 წლიდან იყო ყაზბეგის მაღალმთის სტაციონარის გამგე. მას ეკუთვნის გამოკვლევები ფლორისტიკაში, მცენარეთა სისტემატიკაში, ბოტანიკურ გეოგრაფიაში, გეობოტანიკაში (კავკასიის მცენარეულობის კლასიფიკაცია, კარტოგრაფირება, მთიანი ქვეყნების ვერტიკალური სარტყლიანობის და გეობოტანიკური დარაიონების პრინციპების დამუშავება). ავტორთა კოლექტივთან ერთად შექმნა სსრკ ევროპული ნაწილის მცენარეულობის რუკა ( გამოცემა — 1950, გამოცემა — 1980), რისთვისაც მიენიჭა აკადემიკოს ვ. კომაროვის სახელობის პრემია. თანაავტორია მონოგრაფიისა „სსრ კავშირის ევროპული ნაწილის მცენარეულობა“. მკვლევარი აქტიურად მუშაობდა აგრეთვე მრავალტომიანი გამოცემის „კავკასიის დენდროფლორის“ შედგენასა და რედაქტირებაში. საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა სახოკიას მიერ შედგენილმა მეგზურმა „ბოტანიკური ექსკურსიები საქართველოში“, რომელიც ინგლისურ და რუსულ ენებზე დაიბეჭდა (1961). იყო საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების პრეზიდიუმის წევრი და გეობოტანიკური სექციის თავმჯდომარე. ინტენსიურად თანამშრომლობდა „ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის“ მომზადებაში. დაჯილდოებულია „შრომის წითელი დროშის“ ორდენით და მედლებით.
ქონის ხე

ქონის ხე — ხე რძიანასებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 10 მეტრს აღწევს. თესლი დაფარულია ცვილის მსგავსი ძნელდნობადი ცხიმით.

იზრდება აღმოსავლეთ აზიაში — ჩინეთიდან კუნძულ ტაივანამდე. თესლის ნაფიფქისაგან იღებენ ე. წ. ჩინურ მცენარეულ ქონს, რომელსაც სანთლისა და საპნის წარმოებაში იყენებენ.

ფოთლები შეიცავს შავ საღებავს. ზოგჯერ ქონის ხეს სხვა ოჯახების ზოგიერთ ტროპიკულ ხეს ან ბუჩქსაც ეძახიან.
ქორაფი

ქორაფი — ხე ნეკერჩხლისებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 25 მეტრს აღწევს. 5–7-ნაკვთიანი ფოთლები და მომწვანო, წვრილი, უსახურო ყვავილები აქვს. ნაყოფი ორფრთიანი კაკალია.

გავრცელებულია მცირე აზიაში, ჩრდილოეთ ირანში, თურქეთში და სომხეთში. საქართველოში გვხვდება თითქმის ყველგან, შერეულია ფართოფოთლოვან ტყეში დაბლობიდან 1600 მეტრამდე. ქორაფი თაფლოვანი, დეკორატიული ხეა. აქვს კარგი მერქანი.

ხმარობენ სადურგლო და სახარატო საქმეში. ნამარხი ქორაფი ნაპოვნია სამხრეთ საქართველოს პლიოცენური ფლორის კომპლექსში.
რამონ ოტერო პედრაიო

რამონ ოტერო პედრაიო (დ. 5 მარტი, 1888 — გ. 10 აპრილი, 1976) — გალისიელი გეოგრაფი, მწერალი და ინტელექტუალი.

ასწავლიდა გეოგრაფიასა და ისტორიას ბურგოსსა და სანტანდერში. 1918 წელს გახდა გალისიანისტური ორგანიზაციის წევრი. იყო ესპანეთის პარლამენტის წევრი მეორე ესპანური რესპუბლიკის დროს. იყო პირველი პროფესორი გეოგრაფიაში სანტიაგო-დე-კომპოსტელის უნივერსიტეტში. მიჩნეული როგორც პიროვნება რომელმაც პირველმა დაახასიათა გალისიის გეოგრაფია. ასევე იყო გამორჩეული მწერალი. წერდა ესეებს, ნოველებს და პოემებს. იყო ნიჭიერი ორატორი და გააჩნდა ქარიზმატული ხმის ტემბრი.

მისი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნაშრომია „გალისიის ისტორია“ (1962). მასში ის აღწერს გალისიის ისტორიას, გეოგრაფიას, ფოლკლორს და ანთროპოლოგიას.
ფრიდრიხ აკელი

ფრიდრიხ აკელი (; დ. 5 სექტემბერი, 1871, ჰალისტე — გ. 3 აგვისტო, 1941, ტალინი) — ესტონელი დიპლომატი, ექიმი. ესტონეთის პრემიერ-მინისტრი 1924 წლის მარტ-დეკემბერში.

1892-1897 წლებში სწავლობდა მედიცინას ტარტუს უნივერსიტეტში. 1922-1923 წლებში ესტონეთის ელჩი ფინეთში. 1923-1924, 1926-1927, 1936-1938 წლებში საგარეო საქმეთა მინისტრია, ხოლო 1924 წლის მარტ-დეკემბერში მთავრობის მეთაურია. 1928-1934 წლებში ელჩია შვედეთსა და დანიაში, ხოლო 1934-1936 წლებში გერმანიასა და ნიდერლანდებში. იყო მეორე, მესამე და მეექვსე მოწვევის რიიგიკოგუს წევრი. 1927—1932 წლებში საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის წევრია.

1940 წელს დააკავეს შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის ფორმირებებმა და 1941 წელს დახვრიტეს ბანაკში.
იური იააკსონი

იური იააკსონი (; დ. 16 იანვარი, 1870 — გ. 20 აპრილი, 1942) — ესტონელი სახელმწიფო მოღვაწე. ესტონეთის პრემიერ-მინისტრი 1924–1925 წლებში.

1917 წელს თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დაინიშნა ესტლანდიის გუბერნიის კომისრის თანაშემწედ. 1918–1920 წელს ესტონეთის იუსტიციის მინისტრი. 1924–1925 წლებში ესტონეთის მთავრობის მეთაურია. 1926–1940 წლებში ესტონეთის ბანკის პრეზიდენტია. 1929–1936 წლებში ესტონეთის წარმომადგენელია ერთა ლიგის ფინანსურ კომიტეტში.

დააკავეს შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის ფორმირებებმა და 1942 წელს დახვრიტეს ბანაკში.
კანდის სამეფო

კანდის სამეფო (; მაჰაუვარა რაჯადჰანია; ) — დღევანდელი შრი-ლანკის ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ნაწილში არსებული დამოუკიდებელი სამეფო. ის დაარსდა საუკუნის ბოლოს და არსებობდა საუკუნის დასაწყისამდე. თავიდან ის იყო კოტეს სამეფოს ქვეშევრდომი ქვეყანა, თუმცა – საუკუნის არეულობების დროს შეძლო დამოუკიდებელ სამეფოდ ჩამოყალიბება. პერიოდულად ის ალიანსში იყო სხვა სახელმწიფოებთან: ჯაფნას სამეფო, მადურაის დინასტია, სიტავაკას სამეფო, პორტუგალია და გაერთიანებული პროვინციების რესპუბლიკა. 1590–იანი წლებიდან ის შრი-ლანკის კუნძულზე უცხო ძალებისგან დამოუკიდებელი ერთადერთი პოლიტიკური ერთეული იყო. საბოლოოდ ის 1815 წელს კენდის ხელშეკრულების საფუძველზე გახდა ბრიტანეთის იმპერის პროტექტორატი, ხოლო 1817 წლის დიდი აჯანყების შემდეგ საერთოდ დაკარგა ავტონომია.

სახელი
წლების მანძილზე კანდის სამეფოს ჰქონდა სხვადასხვა სახელი. მათ შორის:
კანდა უდა პასრატა;
სენკადაგალას სამეფო
კანდას უდარატა
მაჰანუვარას სამეფო
სრი ვარდანაპურა
სინჰალე
თუნ სინჰალაია
დიდი ქვეყანა (ფილმი)

დიდი ქვეყანა — უილიამ უაილერის 1958 წლის ვესტერნის ჟანრის ფილმი, რომელიც გადაღებულია ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. ბერლ აივზმა მიიღო ოსკარისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოები საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მეორეხარისხოვან როლში.

სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება აშშ-ის სამხრეთ-დასავლეთში, საუკუნეში. გაშლილ ველსა და კანონიონებით დაფარულ დიდ ტერიტორიაზე მდებარეობს ორი დასახლება. ერთი ეკუთვნის მაიორ ჰენრი ტერილს, მეორე კი გლეხ რუფუს ჰენესის. ტერილიცა ჰენესიც საკუთარი ნახირისთვის ერთსა და იმავე მდინარეს იყენებს, რაც მათ შორის მტრობის საბაბია. ჰენრი ტერილი მდიდარია, მას ბევრი დაქირავებული და დიდი ნახირი ჰყავს. რუფუს ჰენესის კი ლოთი ვაჟებისა და დიდი სანათესაოს მეტი არაფერი გააჩნია. ერთ დღეს ქვეყანაში გამოჩნდება ჯეიმზ მაკ-კი, გემის კაპიტანი, რომელიც ჰენრი ტერილის ქალიშვილზეა დანიშნული. ჩამოსვლის დღეს ჯეიმზზ ძმები ჰენესები ლასოებით შეიპყრობენ და საცოლის თვალწინ დაამცირებენ. მაიორი ტერილი გადაწყვეტს ჰენესები დასაჯოს, ჯეიმზი კი ამის წინააღმდეგია და ამტკიცებს, რომ არაფერი მომხდარა. ჯეიმზი ადგილობრივებს არ მოსწონთ, რადგან ის მშიშარად მიაჩნიათ და უარს ამბობს დაუმორჩილებელ ცხენზე შეჯდომაზე. მაკ-კი გადაწყეტს, ბოლო მოუღოს მხარეში არსებულ მტრობას ორ გვარს შორის. ის სხვებისგან საიდუმლოდ შეეჩვევა ჯიუტ ცხენზე ჯირითს. რუფუს ჰენესი მაიორი ტერილის წვეულებაზე მოულოდნელად გამოცხადდება და ულტიმატუმს წაუყენებს. ტერილის უფროსი მოჯამაგირე სტივი ცდილობს აკოცოს პატრისიას, ჯეიმზი კი ამასობაში ურთიერთობამს გააბამს ჯული მარაგონთან, რომელსაც ეკუთვნის ტერილებსა და ჰენესებს შორის სადავო წყლით მდიდარი მიწები. ტერილებთან დაბრუნებული ჯეიმზს სტივი ჩხუბში იწვევს, მაგრამ ჯეიმზი უარს ამბობს, რაც პატრისიას იმედგაცრუებას იწვევს. პატრისია რამონისგან გაიგებს, რომ ჯეიმზმა ურჩი ცხენი გახედნა. პატრისია კი ჯულის დაადანაშაულებს ჯეიმზის სიყვარულში. ჯულის ბაკ ჰენესი გაიტაცებს. მის გამო ჯეიმზს დუელი აქვს ბაკ ჰენესისთან. ბაკი ნიშანზე ადრე გაისვრის და ააცილებს. ჯეიმზი კი დაინდობს შეშინებულ ჰენესის და არ ესვრის მას. როდესაც ჰენესი ცდილობს, ქურდულად ესროლოს ჯეიმზს, მას მამა, რუფუს ჰენესი ესვრის და მოკლავს.

როლებში
გრეგორი პეკი - ჯეიმზ მაკ-კი
ჯინ სიმონსი - ჯული მარაგონი
კეროლ ბეიკერი - პატრისია ტერილი
ჩარლტონ ჰესტონი - სტივ ლიჩი
ბერლ აივზი - რუფუს ჰენესი
ჩარლზ ბიკფორდი - ჰენრი ტრევილი
ჩაკ კონორსი — ბაკ ჰენესი
გირჩა სოკო

გირჩა სოკო — ქუდიანი სოკო ბოლეტუსისებრთა ოჯახისა, ქუდის (დიამეტრი 4–10 სმ) ბალიშისებრი ზედაპირი დაფარულია კრამიტისებურად გაწყობილი მსხვილი კონუსისებრი ქერცლებით, წააგავს წიწვოვანთა გირჩას და მონაცრისფრო-მოყავისფროა. ქუდის ქვედა მხარეს ჰიმენოფორი მილისებრია, ფორები კუთხოვანია, მოთეთრო-მონაცრისფრო, ფეხის სიგრძე 10–15 სმ, სისქე 1–2 სმ აღწევს, ნაცრისფერი ან შავია. ფეხზე აქვს მოთეთრო, ცილინდრული საყელო, რომლის ქვემოთ ფეხის ზედაპირი დაფარულია ფიფქოვანი ქერცლით. რბილობი თავდაპირველად თეთრია, შემდეგ წითლდება და ბოლოს შავდება. იზრდება ერთეულებად ნესტიან წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეში, განსაკუთრებით წიფლნარში კარბონატულ ნიადაგზე ზაფხულიდან შემოდგომის ჩათვლით. საქართველოში გვხვდება ყველგან. საჭმელად ვარგისია.
თამარ დეკანოსიძე

თამარ დეკანოსიძე (დ. 3 ნოემბერი, 1922, ხარაგაული — გ. 23 ივლისი, 2008, თბილისი) — ქართველი პათოლოგანატომი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1983), საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1973). მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1966), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1976). თბილისის საპატიო მოქალაქე (2002).

ბიოგრაფია
1943 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (თსსი). 1943-1969 წლებში იყო ამავე ინსტიტუტის პათოლოგიური ანატომიის კათედრის ასისტენტი, დოცენტი, პროფესორი, 1969-1973 წლებში — ჰისტოლოგიის და ემბრიოლოგიის კათედრის გამგე; 1973-1996 წლებში — პათოლოგიური ანატომიის კათედრის გამგე; 1943-1990 წლებში მუშაობდა თბილისის სხვადასხვა დაწესებულებების პროზექტორად. 1980-2000 წლებში იყო საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს მთავარი პათოლოგანატომი, 1984-1999 წლებში — საქართველოს პათოლოგ-ანატომთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე. მონაწილეობდა თბილისში 1989 წლის 9 აპრილის მოვლენების შემსწავლელი სამთავრობო კომისიის მუშაობაში. დეკანოსიძის სამეცნიერო შრომები ეხება საქართველოში სექციური მასალის ანალიზს ნოზოლოგიური პროფილის დადგენის მიზნით, ნერვულქსოვილოვან ურთიერთობებს ნორმალური და პათოლოგიური ზრდის პირობებში გეროგენული ცვლილებების მორფოლოგიური საფუძვლებს, სამედიცინო-ბიოლოგიური პროცესების შეფასების აუცილებლობას სინერგეტიკის პოზიციებიდან (მოლეკულური ბიოლოგია, ბიოფიზიკა). 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: საქართველოს კომუნისტური პარტიისგან. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).

ავტორია 250-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა, გამოქვეყნებული აქვს 6 მონოგრაფია, მათ შორის „შეგუებისა და კომპენსაციური პროცესების მორფოფუნქციური საფუძვლები“, რომელშიც მიენიჭა ივანე თარხნიშვილის სახელობის პრემია 1962 წელს. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 187 საკანდიდატო და 72 სადოქტორო დისერტაცია. მის სახელს უკავშირდება საქართველოში პათოლოგიური ანატომიის სამსახურის (1968), ჰისტოლოგიის და ემბრიოლოგიის სწავლების (1969), პათოლოგიური ანატომიის სწავლების რეორგანიზაცია (1973), იყო ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის სარედაქციო საბჭოს და ჟურნალ „ “-ს რედ. კოლეგიის წევრი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. ღირსების ორდენი (1997).