iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ქვენამთა

ქვენამთა — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ხევის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარეების ბოსელთისა (გუდამაყრის არაგვის მარჯვენა შენაკდი) და ქვენამთისწყლის (სნოსწყლის მარცხენა შენაკადი) სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3152 მ. აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებით, ქვიშაქვების შუაშრეებით. მთის დასავლეთ კალთა ციცაბოა, ღრმა ფლატეებიანი. ქვენამთა შემოსილია ალპური ბალახეულით.
ბოკა ხუნიორსი

ბოკა ხუნიორსი — არგენტინული სპორტული კლუბი ბუენოს-აირესის გარეუბან ლა-ბოკადან. წარმოადგენს პროფესიონალურ საფეხბურთო კლუბს, რომელიც არგენტინის პრიმერა დივიზიონში ასპარეზობს.

ბოკა ხუნიორსი არგენტინისა და ზოგადად მთელი მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული კლუბია. სულ მოგებული აქვს 41 ტიტული, ადგილობრივ თუ საერთაშორისო დონეზე.
ჰაინრიხ I

ჰაინრიხ -ის სახელით ისტორიაში ცნობილნი არიან შემდეგი პირები:

ჰაინრიხ ფრინველმჭერი - გერმანიის მეფე (919-936).
ჰაინრიხ (ბავარია) - ჰერცოგი (945-955).
ჰაინრიხ (კერნტენი) - ჰერცოგი (976-978).
ჰაინრიხ (ლიმბურგი) - ქვემო ლოთარინგიის ჰერცოგი (1100-1106).
ჰაინრიხ (ჰესენი) - ლანდგრაფი (1247-1308).
ჰაინრიხ (ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელი) - ჰერცოგი (1491-1514).
ჰაინრიხ (ანჰალტი) - ფიურსტი (1212-1252).
ჰაინრიხ (როისი) - ფიურსი (1726-1744).
ჰაინრიხ (ავსტრია) - მარკგრაფი (994-1018).
ჰაინრიხ (ლიოვენი) - გრაფი (1015-1038).
ჰაინრიხ ფონ აილენბურგი - მარკგრაფი ფონ მაისენი (1087-1103).
ჰაინრიხ (გელდერნი) - გრაფი (1131-1182).
ჰაინრიხ გრძელი - რაინის პფალცგრაფი (1195-1212).
ჰაინრიხ (ცვაიბრიუკენი) - გრაფი (1180-1225).
ჰაინრიხ (არნსბერგი) - გრაფი (???-1203).
ჰაინრიხ (ჰოლშტაინ-რენდსბურგი) - გრაფი (1290-1304).
გიორგი შავგულიძე

გიორგი „ჟორა“ ვლადიმერის ძე შავგულიძე (დ. 16 ნოემბერი, 1910, ქუთაისი — გ. 13 აპრილი, 1959, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1955), საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1952), დაჯილდოებულია ორი ორდენით და მედლებით.

ბიოგრაფია
საშუალო განათლება ქუთაისშივე, ყაუღჩიშვილების სკოლაში მიიღო. 1928 წელს, სკოლის დამთავრებიდან რამდენიმე თვის შემდეგ ქუთაის –ბათუმის თეატრის დასში მუშაობდა, რომელსაც კოტე მარჯანიშვილი ხელმძღვანელობდა. ორ წელიწადში თეატრი თბილისში გადმოვიდა (შემდგომში მარჯანიშვილის სახელობის თეატრი). 1934 წელს დაქორწინდა მსახიობ ლიზიკო ვაჩნაძეზე.

გადაღებულია ფილმებში: „დიადი განთიადი“ (1938), „გიორგი სააკაძე“ (1943), „დავით გურამიშვილი“ (1946), „ქეთო და კოტე“ (1948), „ბედნიერი შეხვედრა“ (1949), „ჭრიჭინა“ (1954), „ცისკარა“ (1955) და სხვა.

დაიღუპა ტრაგიკულად 1959 წლის 13 აპრილს. დაკრძალულია ქართველ მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მასთან ერთად დაკრძალულია შავგულიძის მეუღლე — მსახიობი ელისაბედ (ლიზა) კონსტანტინეს ასული ვაჩნაძე (დ. 1912 — გ. 2004).

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

ფილმოგრაფია
1938: „დიადი განთიადი“ (პავლე ღუდუშაური) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
1940: „კოლხეთის ჩირაღდნები“ (არჩილი) რეჟ. დავით რონდელი
1942: „ხიდი“ (ილო – ბატალიონის უფროსი) რეჟისორები კონსტანტინე პიპინაშვილი, შოთა მანაგაძე
1943: „გიორგი სააკაძე“ (ნოდარი) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
1946: „დავით გურამიშვილი“ (დავით გურამიშვილი) რეჟისორები ნიკოლოზ სანიშვილი, იოსებ თუმანიშვილი
1948: „ქეთო და კოტე“ (ნიკო) რეჟისორები ვახტანგ ტაბლიაშვილი, შალვა გედევანიშვილი
1949: „ბედნიერი შეხვედრა“ (ერემო) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
1950: „გაზაფხული საკენში“ (რაშიდი) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
1952: „მწვერვალთა დამპყრობნი“ (სიმონ ლომიძე) რეჟ. დავით რონდელი
1954: „ისინი ჩამოვიდნენ მთიდან“ (აპარეკა) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
1954: „ჭრიჭინა“ (არჩილი) რეჟისორები სიკო დოლიძე, ლევან ხოტივარი
1955: „ცისკარა“ (გრძნეული) რეჟ. სერგო ჭელიძე
1956: „ბაში-აჩუკი“ (ზაალ ერისთავი) რეჟ. ლეო ესაკია
1957: „მე ვიტყვი სიმართლეს“ (კოსტა) რეჟ. ლევან ხოტივარი
1957: „ქალის ტვირთი“ (კლიმიაშვილი) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
1958: „მამლუქი“ (ასლან-ბეგი) რეჟ. დავით რონდელი
1959: „განაჩენი“ (მერაბი) რეჟ. ლევან ხოტივარი
1959: „ზვიგენის კბილი“ (აბდელკადერი) რეჟ. შალვა გედევანიშვილი

ნათამაშები როლები
მარჯანიშვილის თეატრი
„ანტონიოს და კლეოპატრა“ (იულიუსი)
„მისი ვარსკვალავი“ ( ნიკოფორე)
„ირინეს ბედნიერება“ (აბესალომი)
„მეფე ერეკლე“ ( საიათნოვა)
„დავით აღმაშენებელი“ (ჭყონდიდელი)
„კოლმეურნის ქორწინება“ (ხარიტონი)
ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1952: სსრკ სახელმწიფო პრემია
1955: საქართველოს სახალხო არტისტი
სიესტა

სიესტა — სადილის შემდგომი დასვენება, რომელიც რამდენიმე ქვეყანაში ერთგვარ ტრადიციას წარმოადგენს. ძირითადად, ეს არის ის პერიოდი, როდესაც ადამიანი სადილის შემდეგ ისვენებს და აღადგენს საკუთარ ძალებს.

ჩვეულება მოხსენიებულია საუკუნის ავტორის, სიდონიუს აპოლინარის, წერილებში: „სადილის შემდეგი სიესტა ყოველთვის ხანმოკლეა და ზოგჯერ წყდება“.

სიტყვის „“ და ზმნის „“ წარმოშობა ლათინურ „ “-შია („მეექვსე საათი“, ანუ შუადღე). ეს იყო დაახლოებით 12-15 საათს შორის დრო, როდესაც სამუშაოს დროს შესვენებას ჰქონდა ადგილი.

ბევრ რეგიონში საწარმოები და დაწესებულებები 2–4 საათით იკეტება, რათა ადამიანებს დღის განმავლობაში დასვენებისა (ზოგ შემთხვევაში — ძილის) შესაძლებლობა ჰქონდეთ და ოჯახთან დრო გაატარონ

სიესტის ტრადიციად ქცევის მაგალითებია შემდეგი ადგილები: ესპანეთი, ალბანეთი, ბანგლადეში, ბოსნია და ჰერცეგოვინა, ბრაზილია, ჩინეთი, კვიპროსი, საბერძნეთი, ინდოეთი, ირანი, ერაყი, ისრაელი, იტალია (სამხ.), მალტა, მავრიტანია, მონტენეგრო, ჩრდილოეთი აფრიკა, პაკისტანი, ფილიპინები, სერბეთი, ტაივანი, ვიეტნამი, სალვადორი და დომინიკელთა რესპუბლიკა.

მიუხედავად იმისა, რომ ტერმინი „სიესტა“ დღის ძილს აღნიშნავს, თავად სიესტის პერიოდი ხშირად აღწერილია როგორც „სტრესის მოხსნის“ დრო. თუ ესპანელები იძინებენ, ბევრი მათგანი უბრალოდ დივანზე ჩაეძინება და არა — პიჟამას ჩაიცვამს და საწოლში დაწვება.
სიესტა (გამომცემლობა)

„სიესტა“ — ქართული გამომცემლობა, რომელიც დაარსდა 2004 წელს. მან მოკლე დროში შესძლო ერთ–ერთი წამყვანი ქართული გამომცემლობის იმიჯის შეძენა. სიესტა გამოსცემს გაბრიელ გარსია მარკესის, ჰერმან ჰესეს, ვლადიმერ სოროკინის,მიგელ დე უნამუნოსა და სხვა ცნობილი მწერლების თარგმანებს, მაგრამ გამომცემლობის პრიორიტეტად ახალგაზრდა ავტორების ხელშეწყობა რჩება.

„სიესტას“ თანამედროვე და კლასიკური ავტორების ნაწარმოებების და საუკეთესო თარგმანების გამოცემებმა დაიმსახურა ქართულ ლიტერატურულ ცხოვრებაში არა ერთი საპატიო ჯილდო და პრემია საბა (2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 წლებში), პრემია „გალა“ (2009, 2010, 2011, 2012 წლებში) და ა. შ.

გამომცემლობა ორიენტირებულია ინოვაციასა და გამოცდილების გამდიდრებაზე. „სიესტა“ თამამად გამოსცემს ახალგაზრდა ქართველი პოეტების და დებიუტანტი მწერლების კრებულებს. ახალგაზრდა ნიჭიერი ავტორების ძიება და ხელშეწყობა გამომცემლობის ერთ-ერთი მთავარი მიმართულებაა.

გამომცემლობა „სიესტა“ სტამბავს საუკეთესო ქართველი და უცხოელი ავტორების წიგნებს. მათ შორისაა თანამედროვე ქართველი მწერლებისა და პოეტების – ერლომ ახვლედიანის, ზურაბ ქარუმიძის, ირაკლი ჩარკვიანის, ზურაბ რთველიაშვილის, ზაზა ბურჭულაძის, დათო ტურაშვილის, ბასა ჯანიკაშვილის, ლაშა ბუღაძის, თეონა დოლენჯაშვილის, დავით-დეფი გოგიბედაშვილის, გიორგი კეკელიძის, ლია სტურუას, მიხო მოსულიშვილის, გია მირზაშვილის ნაწარმოებები; ასევე საუკეთესო თარგმანები – გაბრიელ გარსია მარკესისა და ჯორჯ ორუელის, ჰერმან ჰესეს რომანების, მიგელ დე უნამუნოს ესეების, მორის მეტერლინკის პიესების, ვლადიმერ ვისოცკის მოთხრობების, ძველი იაპონური ლექსების თუ შვედურ ლიტერატურის თარგმანები…

გამომცემლობა „სიესტა“ მუდმივად ინოვაციებზეა ორიენტირებული. პირველად მან დაბეჭდა ორიგინალური ფორმის წიგნი, ე.წ. „წიგნი თეფშზე“. „წიგნი თეფშზე“ მარტივ კონცეფციას ატარებს: სტანდარტული სტამბური პროცედურების ნაცვლად, წიგნი მიაქვთ სუპერმარკეტში, სადაც ფურცლებს ათავსებენ და „აფასოებენ“ პლასტიკატის თეფშებზე, ზუსტად ისეთებზე, რომლებიც განკუთვნილია გაყინული ქათმებისთვის, თევზისთვის, ბოსტნეულისთვის, ხილისთვის თუ ნამცხვრებისთვის. პირველი წიგნი ამ სერიიდან გიორგი კეკელიძის პოემა „ყორანია“.

გამომცემლობა „სიესტას“ კიდევ ერთი ნოვაციაა წიგნის ტრეილერები, რომელიც პირველად, ანიმაციური ტრეილერის სახით, ერლომ ახვლედიანის წიგნისთვის, კოღო ქალაქში შეიქმნა. წიგნმა 2011 წელს ლიტერატურული პრემია საბა მიიღო საუკეთესო რომანის ნომინაციაში.

გამომცემლობა „სიესტას“, ასევე, გამოცემული აქვს მუსიკალური კომპაქტ-დისკი: ირაკლი ჩარკვიანის ბოლო მუსიკალური ალბომი ძირს მეფე.

სიესტას დირექტორი ქეთევან კიღურაძეა, რომელიც „მატარებელისა“ და „მზიურის“ ფესტივალის ერთ–ერთი მთავარი ორგანიზატორი იყო.
მორენა

მორენა — მყინვარის მიერ გადატანილი ან დაფენილი ნივაციურ-ეგზარაციული და გამოფიტვის პროცესებით წარმოქმნილი ნგრევის დაუხარისხებელი, დაკუთხული პროდუქტი (კაჭარი, თიხნარი, ქვიშნარი). არსებობს მოძრავი და დანალექი (ძველი) მორენები. განვითარებულია ვაკე და მთის რაიონებში. საფარული გამყინვარების არეებში მორენა წარმოდგენილია არაშრეული, დაუხარისხებელი თიხნარით, თიხებით, ქვიშნარით, სხვადასხვა ზომებისა და მომრგვალებულობის ნატეხების არსებობით (ხვინჭიდან და ღორღიდან დაწყებული კაჭარითა და ლოდებით დამთავრებული), რომლის შემადგენლობაშია ადგილობრივი მკვიდრი ქანები და მყინვარების მიერ კვების არედან მოტანილი ერატიკული ლოდები. კაჭარზე დამახასიათებელია ნაღარი ან ნაკაწრი და კაჭარის გრძელი ღერძის გაგნება მყინვარის მოძრაობის მიმართულებით.

მთის მყივარების მორენა (ალპები, კავკასიონი, პამირი და სხვა) ვაკე მორენებისაგან განსხვავდება ნატეხი მასალის დიდი რაოდენობითა და დიდი სისქით (რამდენიმე ასეულ მეტრამდე). მორენული დანალექებიდან უფრო მეტადაა გავრცელებული ძირითადი, აბლაციური და ბოლო მორენები. ძირითადი მორენა წარმოიქმნება დაწევისას მყინვარის მიერ გადატანილი ყველა ნატეხი ყინულის ლღობის პროცესში. მეოთხეული საფარული გამყინვარების განვითარების ყოფილ არეებში ისინი ლაბადისებურად ფარავერ ვეებერთელა ტერიტორიებს, რომლებიც აგებენ ბორცვიან მორენულ ვაკეებსა და წარმოადგენენ კარგ ნიშანდების ჰორიზონტს. მათი სიმძლავრე რამდენიმე ათეულ მეტრამდეა. შემადგენლობაში ზოგჯერ ნაშთურებია — მყინვარული საგებიდან მოწყვეტილი ფირფიტები ან სხვადასხვა ხარისხის უფრო მსხვილი, მყინვარის მიერ ათეულ კილომეტრზე გადაადგილებული მკვიდრი ქანებით გათელილი ან დამსხვრეული ბლოკები. ნახევრად წრიული ბოლო მორენული ნაშალის რამდენიმე მწკრივი, რომელიც გარს ეკვრის ძველი მთის მყინვარის ბოლო აუზს მორენული ამფითეატრის სახელწოდებითაა ცნობილი.

მოძრავი მორენა იყოფა ზედაპირულ, შიგა და ფსკერულ მორენებად. ზედაპირული მორენები ყალიბდება ნატეხი მასალისაგან, რომელიც ხეობის კლდოვანი კალთებიდან ეცემა მყინვარის ზედაპირს, ან ყინულის წყებიდან მისი გამოლღობის შედეგად. ჩვეულებრივ, ეს მორენები წარმოქმნიან გვერდითი მორენის 2 ზვინულს, რომლებიც გადაჭიმულია მყინვარის ენის გვერდითი კედლის გასწვრივ. მყინვარების შერწყმისას გვერდითი მორენები ერთიანდება ერთ ზვინულში, რომელიც შემდეგ გაივლის ქვემოთ მყინვარის ენის შუაგულში შუა მორენის სახით. შიგა მორენა ჩართულია ყინულის წყებაში და წარმოიქმნება ნატეხების ხარჯზე, რომელიც ფირნული აუზის ფარგლებში ჩამოწოლილია თოვლის ზვავთან, ნაწილობრივ, ზედაპირული და ფსკერული მორენების ხარჯზე.
ლიანკურის კუნძულები

ლიანკურის კუნძულები (, ტაკეშიმა - ბამბუკის კუნძულები, , დოკდო;) — იაპონიის ზღვის დასავლეთით მდებარე მცირე კუნძულთა ჯგუფი. კუნძულები მდებარეობენ ჩრდილოეთი განედის 37°14′30" და აღმოსავლეთი განედის 131°52′გრადუსებს შორის. სუვერენიტეტი კუნძულებზე დავის საგანია იაპონიასა და კორეის რესპუბლიკას შორის.. მეორე მსოფლიო ომის დასასრულის შემდეგ კუნძულებს სამხრეთი კორეა მართავს.

იაპონიაში კუნძულების სახელი არის ტაკეშიმა (იაპონურად , ბამბუკის კუნძულები), კორეაში კი - დოკდო (/, განშორებული კუნძულები). ინგლისურად კუნძულებს ეწოდებათ ლიანკურის კლდეები . სახელწოდება „ლიანკური“ წარმოიშვა ფრანგული ვეშაპმჭერი გემის სახელწოდებიდან - « ». სწორედ ამ გემის ეკიპაჟის წევრები გახდნენ პირველი ევროპელები, რომლებმაც აღმოაჩინეს კუნძულები და დაიტანეს ისინი რუკაზე 1849 წელს. რუსეთში კუნძულები იყვნენ ცნობილი „მენელაისა“ და „ოლივუცი“ სახელებით, საუკუნის რუსული კორვეტის პატივსაცემად.

ლიანკურის კუნძულები შედგებიან ორი დიდი და 35 მცირე კუნძული-კლდისგან. კუნძულების სრული ფართობი შეადგენს 187 450 მ². კუნძულების უმაღლესი მწვერვალი მდებარეობს 169 მეტრის სიმაღლეზე. კუნძულებს არ გააჩნიათ მუდმივი მოსახლეობა, გარდა მცირე კორეული პოლიციური დანაყოფისა, კუნძულის ადმინისტრაციის წარმოამდგენლებისა და შუქურის მომსახურე პერსონალისა.

ადმინისტრაციულად იაპონია კუნძულებს პრეფექტურა სიმანეს ქალაქ ოკინოსიმას ნაწილად მიიჩნევს, ხოლო კორეა - მაზრ ულინის ნაწილად.).
ქულბაქი

ქულბაქი — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ასპინძის მუნიციპალიტეტისა და ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ჯავახეთის ქედზე, ფარავნის ტბის აღმოსავლეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2821 მ. აგებულია შავი გაუმჭვირვალი ობსიდიანით. ქულბაქი ნეოგენური ვულკანია. მის კალთაზე დგას ქვის ჯვარი, რომელიც შუა საუკუნეებში საუღელტეხილო ნიშნად ითვლებოდა ბიზანტიიდან მომავალ საქარავნო გზაზე.
ყადლასანი

ყადლასანი — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ჯავისა და მცხეთა-მთიანეთის მხარის ყაზბეგის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე. მდინარე ყადლასანისწყლის (დიდი ლიახვის მარჯვენა შენაკადი) სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3832 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი.
ხორისარი

ხორისარი — ვულკანური მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ხევის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე მთიულეთის არაგვის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3736 მ. აგებულია მეოთხეული ანდეზიტებითა და დაციტებით. კონუსის ფორმისაა, ციცაბკალთებიანი. ხორისარზე შემორჩენილია რელიეფის მყინვარული ფორმები. დამახასიათებელია სუბალპური, ალპური და სუბნივალური ლანდშაფტი.
ბოლივიის დემოგრაფია

ბოლივიის მოსახლეობა საკმაოდ მრავალეროვნულია. აქ წარმოდგენილია განსხვავაბული ეთნიკური წარსულის მქონე ხალხები.
ბოლივია სამხრეთ ამერიკის ერთ-ერთი ყველაზე ნაკლებად განვითარებული სახელმწიფოა. მოსახლეობის უმრავლესობას სიღარიბეში უწევს ცხოვრება.

ქვეყნის დაბლობში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, მოსახლეობის სიმჭიდროვე კვადრატულ კილომეტრზე ერთ ადამიანზე ნაკლებია, ხოლო ქვეყნის მთიანეთში, ცნეტრალურ ნაწილში ეს მაჩვენებელი ათ ადამიანს აღწევს.

მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი კათოლიკეა. ასევე არიან პროტესტანტებიც. ადგილობრივი მოსახლეობის გარკვეული ნაწილი კი კვლავ ტრადიციულ, კოლუმბამდელ წარმართულ რელიგიებს მისდევს.მოსახლეობის დაახლოებით ნახევრისთვის, ესპანური მშობლიური ენაა.

ბოლივიის ტერიტორიაზე მოსახლე ადგილობრივ ინდიელებს წარმოადგენენ სამი დიდი ჯგუფი: კეჩუა, აიმარა და გუარანი.თეთრი მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი ესპანური, ასევე ბასკური წარმოშობისაა. ასევე არიან გერმანელები, ხორვატები, იაპონელები, ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნების წარმომადგენლები.

2006 წლის მონაცემებით, ბოლივიის მოსახლეობის ზრდის წლიური მაჩვენებელი 1,45 %-ს შეადგენს. ამავე დროს, ხდება ბოლივიელების ემიგრაცია ბრაზილიაში, ჩილესა და არგენტინაში, ევროპის მიმართულებით - გაერთიანებულ სამეფოსა და ესპანეთში, ასევე ჩრდილოეთ ამერიკაში - მექსიკასა და აშშ-ში.

ასაკობრივი სტრუქტურა
0-14 წლის: 35%
15-64 წლის: 60.4%
65 და მეტი წლის: 4.6%

შობადობის მაჩვენებელი
23.3 დაბადებული ყოველ 1,000 ადამიანზე(2006 წ.)

მოკვდავობის მაჩვენებელი
7.53 გარდაცვლილი ყოველ 1,000 ადამიანზე(2006 წ.)

მიგრაციის სალდო
-1.22 მიგრანტი ყოველ 1,000 ადამიანზე (2006 წ.)

სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა
მთლიანი მოსახლეობისთვის: 65.84 წელი
კაცები: 63.21 წელი
ქალები: 68.61 წელი(2006 წ.)

ეთნიკური ჯგუფები
ინდიელები 55% (კეჩუა 30%; აიმარა 25%)
მეტისები 30%
თეთრები 15%
სხვა 1%

ენები
ბოლივიის ოფიციალური ენებია: ესპანური, კეჩუა, აიმარა და გუარანი. ასევე გავრცელებულია 33 სხვა ადგილობრივი ენა.
ყარათაფა

ყარათაფა — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ჯავახეთის ზეგანზე, ჯავახეთის ქედის დასავლეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2353 მ. აგებულია პლიოცენ-პლეისტოცენური ვულკანური ლავებით. შავმიწისებრ და მთის მდელოს ნიადაგებზე განვითარებულია სუბალპური მდელოები, აქა-იქ შერეულია მთის სტეპის ელემენტები.
ყანობილი

ყანობილი — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარეების კურცხანისა (ოცხის მარჯვენა შენაკადი) და ოცხის (ქვაბლიანის მარცხენა შენაკადი) წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1553 მ. ყანობილი აგებულია ეოცენური ვულკანოგენური ქანებით. შემოსილია წიწვოვანი ტყით. მთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე არის აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორია.
ყანლისმთა

ყანლისმთა — მთა საქართველოსა და თურქეთის საზღვარზე. ადმინისტრაციულად საქართველოს ტერიტორიაზე მოქცეულია აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში, ხოლო თურქეთის ტერიტორიაზე არტაანის პროვინციაში. მდებარეობს არსიანის ქედზე, მდინარეების ჩირუხისწყლის (აჭარისწყლის მარცხენა შენაკადი), ფოცხოვისწყლისა და ყვირალას (ჭოროხის აუზი) სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2987 მ (3007 მ). აგებულია ზედაპლიოცენური ანდეზიტ-ბაზალტებითა და დაციტებით. შემორჩენილია გამყინვარების კვალი. ბევრგან არის ქვაყრილები. ყანლისმთა შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოს ბალახეულით.
ყილხოხი

ყილხოხი — კლდოვანი მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ჩრდილოეთი ოსეთი) საზღვარზე, შიდა ქართლის მხარეში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ქეშელთის სათავეებში, მაღრან-დვალეთის კავკასიონის მთავარ ქედის სამხრეთ ტოტზე, მდინარე ზეკარისწყლისა და თხელას წყალგამყოფზე, მწვერვალ ბრუტსაბძელის დასავლეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3300 მ. აგებულია ზედაიურული ფიქლებით. დამახასიათებელია კლდოვანი და ალპური მდელოების ლანდშაფტი.
ყორნისკლდე

ყორნისკლდე, საყორნის კლდე, საყორნისკლდე — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების არხოტისწყლისა და წყაროსთავის (ასის სათავეები) წყალგამყოფ ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2933 მ. აგებულია ქვედაიურული ასპიდური და თიხიანი ფიქლებით, წვრილმარცვლოვანი ქვიშაქვებით, კვარცისა და დიაბაზის დაიკებით. ყორნისკლდის დასავლეთ კალთა ციცაბოა. შემოსილია ალპური ბალახეულით.
ყორულდაში

ყორულდაში — მწვერვალი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიისა და რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ლენტეხის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს სვანეთის ქედის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარეების ყორულდაშისა (ცხენისწყლის სათავე) და ვოიშურის (ენგურის სათავე) წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3075 მ. ყორულდაში აგებულია ზედაიურული კირქვებით, მერგელებით, თიხებითა და ქვიშაქვებით. მთა შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.
შაბანიბელი

შაბანიბელი — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ახალციხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს შუაკარავის ქედზე, მდინარეების ურაველისა და ფოცხოვისწყლის წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2644 მ. აგებულია შუაეოცენური ტუფ-ბრექჩიებით, ტუფებითა და ანდეზიტებით. შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოების ბალახეულით.
შავი კლდე

შავი კლდე — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონზე, მდინარეების ჭანჭახოვანისა (თუშეთის ალაზნის მარჯვენა შენაკადი) და საბაკუნისხევის (ორწყალის მარჯვენა შენაკადი) წყალგამყოფზე, საქართველოსა და რუსეთის დაღესტნის საზღვარზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3578 მ. აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. კალთები ძლიერ დახრილია. მთის ზოგიერთი ადგილი შემოსილია სუბალპური ბალახეულით.
შავი წვერი

შავი წვერი — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს არსიანის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2224 მ. გუმბათისებრია, კალთები ოდნავ დახრილი აქვს. აგებულია პლიოცენური ასაკის ვულკანური ქანებით. შემოსილია სუბალპური ბალახეულით. მდებარეობს საქართველო-თურქეთის საზღვრის სიახლოვეს. ყველაზე ახლომდებარე დასახლებული პუნქტია — ზაზალო (6,38 კმ).
შარითაუ

შარითაუ — მთა საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე ცხენისწყლის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3707 მ. აგებულია ზედალიასური ქვიშაქვებითა და თიხაფიქლებით. კალთები ციცაბო და ძლიერ დანაწევრებულია. არ არის ნიადაგური და მცენარეული საფარი. შარითაუზე გვხვდება მხოლოდ ხავსები და ლიქენები.
ბინდი (რომანების სერია)

ბინდის საგა — ფენტეზის ჟანრის თანამედროვე ბესტსელერი. მისი ავტორია სტეფანი მეიერი.

ნაწარმოების მთავარი გმირები არიან ვამპირი ედვარდი და უბრალო გოგონა ბელა, რომელთაც ერთმანეთი შეუყვარდათ.

სიუჟეტი
ბელა იმ ქალაქის შერიფის შვილია, რომელშიც ედვარდი და მისი ოჯახი ცხოვრობს. ედვარდის ოჯახის სხვა წევრებიც ვამპირები არიან. ედვარდის მამას კარლაილი ჰქვია, მაგრამ იგი მისი ბიოლოგიური მამა არ არის. კარლაილმა იგი სიკვდილს გადაარჩინა, როდესაც ამერიკაში ესპანური გრიპის ეპიდემია იყო. ედვარდის მშობლები მანამდე ემსხვერპლნენ ვირუსს, სანამ ედვარდი ვამპირად იქცეოდა. ედვარდის მშომლებსაც კარლაილი მკურნალობდა. როდესაც ედვარდის დედა ელიზაბედ მეისონი კვდებოდა, მან კარლაილს უხმო და უთხრა: კარლაილ გთხოვ ყველაფერი გააკეთე, რათა რომ ჩემი ბიჭი გადარჩეს. მაშინ კარლაილმა გადაწყვიტა, რომ ედვარდისთვის ეკბინა. ასე იქცა ედვარდი ვამპირად. მის დას, როზალის განსხვავებული ისტორია აქვს. როზალი იხსენებს: მაისის სუსხიანი საღამო იყო, ჩემი მეგობრის, ვერას სახლიდან მოვდიოდი, სახლამდე მხოლოდ ერთი კვარტალი იყო დარჩენილი, როდესაც ჩამტვრეული ლამპიონის ქვეშ ჩემი საქმრო როისი დავინახე. იგი თავის მეგობრებთან ერთად სვამდა. მან თავისთან მიხმო და ერთ-ერთ მეგობარს ჰკითხა: როგორია? იმ კაცმა გასაყიდი ბედაურივით შემათვალიერა და შემდეგ თქვა: გახდილი უფრო კარგი სანახავი იქნებოდაო. როისმა თავის ნაჩუქარი ქურთუკი ტანზე შემომახია. შემდეგ გამაუპატიურეს და იქვე ქუჩაში დამაგდეს. მაშინ კარლაილმა მიპოვა და მიკბინა. ასე ვიქეცი ვამპირად.

ელისი ასევე არ არის ედვარდის ნამდვილი და. მას სრულებით არ ახსოვს თავისი წარსული და არც ის, ვინ გადააქცია ვამპირად. ჯასპერი, მისი ”ძმა” ჯარისკაცია და როდესაც ესპანეთში ომი მიმდინარეობდა, მას ქალაქიდან ხალხის გაყვანა ევალებოდა. ერთ-ერთი დავალების შესრულებისას ის სამ ესპანელ გოგონას შეხვდა. ჯასპერს არ შეეძლო ქალთან უხეშობ, თუ გინდ ეს ქალი მოჩვენება ყოფილიყო. შემდეგ ამ ქალებიდან ერთ-ერთმა ჯასპერს უკბინა და ვამპირად აქცია. ემეტიც ედვარდის ”ძმა”იყო. ის როზალიმ და ედვარდმა იპოვეს ნადირობის დროს, როდესაც მას დათვი უპირებდა გაგლეჯვას. როზალი იხსენებს: ემეტის დატანჯულ და ტკივილისგან მოღრეცილ სახეზეც კი შეიმჩნეოდა ავარდისფრებული ღაწვები. უცებ მე გამახსენდა ჩემი მეგობრის ვერას შვილი და ამიტომაც ვთხოვე კარლაილს, მისთვის ეკბინა.

ესმე ედვარდის ”დედაა”. ისიც კარლაილმა იხსნა სიკვდილისგან. როდესაც ის საავადმყოფოში მოიყვანეს, პირდაპირ მორგში გადაიყვანეს, რადგან არ ეგონათ, თუ კლდიდან გადმოხტომის შემდეგ ცოცხალი გადარჩებოდა. მას შვილი მოუკვდა და ამიტომაც სცადა თავის მოკვლა. თავად კარლაილი კი სრულებით შემთხვევით გახდა ვამპირი - როდესაც სხვა ვამპირების მოსაკლავად მიდიოდა.
შეისური

შეისური — მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონის სამხრეთ შტოქედის — შოდის ქედზე, მდინარეების რიონისა და საკაურის წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3126 მ. შეისური აგებულია ქვედაცარცული მერგელებითა და ქვიშაქვებით. მთის კალთების ქვედა ნაწილი შემოსილია სუბალპური ტყითა და მდელოს ბალახეულით, ზემოთ ალპური მდელოებია.
ბოლივიის პოლიტიკური სისტემა

}

ბოლივია საპრეზიდენტო, წარმომადგენლობითი დემოკრატიის რესპუბლიკაა, სადაც ბოლივიის პრეზიდენტი სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურია. აღმასრულებელი ხელისუფლება ეკუთვნის მთავრობას. საკანონმდებლო ხელისუფლება კი გაყოფილია მთავრობასა და ორპალატიან პარლამენტს შორის. სასამართლო ხელისუფლება დამოუკიდებელია აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლებებისაგან.

ბოლივიის ამჟამინდელი კონსტიტუცია მიღებულია 2009 წელს, საყოველთაო რეფერენდუმის შედეგად. კონსტიტუციის მიხედვით ბოლივია უნიტარული, სეკულარული სახელმწიფოა.
თბილისის შერიგების ლუთერანული ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა =ლუთერანობა
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =1995 წ
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება = ქართული
| ხუროთმოძღვარი = გივი მეტრეველი

ეკლესიასთან ფუნქციონირებს ასევე გერმანული თემის სახლი. საკრალურ დარბაზს შენობის საზოგადოებრივ და საცხოვრებელ ნაწილებთან აერთიანებს ორსართულიანი ვესტიბიული. ეკლესიის ტერიტორია კეთილმოწყობილია, ხეივნის დასაწყისში აგებულია საქართველოში მცხოვრები გერმანელი კოლონისტების ხსოვნის მემორიალი.