ჭინჭრიანის სამების ეკლესია

ჭინჭრიანის სამების ეკლესია — შუა საუკუნეების არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში სოფელ ჭინჭრიანში. სავარაუდოდ აგებულია საუკუნეში.

აღწერა
ჭინჭრიანის სამების ეკლესია მდებარეობს ალგეთის ხეობაში, მდინარის მარჯვენა მხარეს, სოფელ ჭინჭრიანიდან სამხრეთ-დასავლეთით კილომეტრ-ნახევარში. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია ალგეთის ქვით. პერანგი უზადოდ თლილი კვადრებისაა, რომელიც ჰორიზონტალური რიგის დაცვითაა ნაწყობი. ინტერიერის მხრიდან ქვა შედარებით უხეშადაა ნათალი, თუმცა, კონსტრუქციული დეტალებისთვის აქაც კარგად თლილი ქვა გამოუყენებიათ. ეკლესია თაღების დონემზე ჩაფლულია ნაშალ მასაში, რის გამოც ქვედა წყობის დეტალები არ ირკვევა. კედლები დასრულებულია თარო ლავგარდნით. როგორც ჩანს გადახურული იყო კრამიტით. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია. კარი გარედან არქიტრავითაა დასრულებული, შიგნიდან თაღოვანია. ტაძარი ნათდებოდა სამი: აღმოსავლეთის ერთი და სამხრეთის ორი თაღოვანი და შიგნითკენ გაშლილწირთხლებიანი სარკმლით. გაშლილი ნახევარწრის ფორმის აფსიდა ორსაფეხურიანი მხრითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. მარტივ პროფილირებულ იმპოსტებზე კონქის საბჯენი ტრიუმფალური თაღია გადაყვანილი. საკურთხეველს საკმაოდ ამაღლებული და კირხსნარით გადალესილი იატაკი აქვს. საკურთხეველს ნიშები არ გააჩნია. ტრაპეზი, რომელიც ახლა ჩრდ. კედელთანაა გადაყირავებული, თლილია, მარტივი კარნიზით დასრულებული და დასავლეთ წახნაგზე რელიეფური ტოლმკლავა ჯვრის გამოსახულებით. დარბაზი თითო ორსაფეხურიანი პილასტრითაა დანაწევრებული. ასეთივე პილასტრებია მოცემული გრძივი კედლების დასავლეთ კიდეებში. პილასტრის პირველი საფეხურიდან სადად პროფილირებულ კაპიტელებზე გადაყვანილი კამარის საბჯენი თაღი გადადიოდა, ხოლო მეორე საფეხურიდან - კედლის დეკორატიული თაღები. სწორედ სამხრეთის დეკორატიულ თაღებშია მოქცეული კარიც და სამხრეთის სარკმლებიც. სამხრეთის გალერეა მთელს სიგრძეზე გასდევს ტაძარს და მისი თანადროულია. სიმაღლეში ტაძრის ნახევარია და სარკმლების დონემდე აღწევს. აღმოსავლეთით ნახევარწირიული აფსიდაა, რომელშიც თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სამხრეთით ორმალიანი თაღითაა გახსნილი, რომელიც კიდეებში ისეთივე იმპოსტებს ეყრდნობა, როგორიც ტაძრის კაპიტელებადაა გამოყენებული, ხოლო შუაში მრგვალ სვეტსა და ასეთივე კაპიტელს. გალერეის კამარა ტაძრის სამხრეთი კედლის გასწვრივ სამ ოთხკუთხა სვეტზე გაწყობილ ოთხ თაღზე იყო დაბჯენილი. გალერეის სამხრეთი ტაძრის ანალოგიური კარნიზით სრულდებოდა. ასევე ტაძრის თანადროულია ჩრდილოეთის ეკვდერი, რომელიც მხოლოდ მისი ნახევარია სიგრძეში. მასში მოხვედრა მხოლოდ ტაძრის საკურთხევლის წინ, ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილი არქიტრავით დასრულებული კარითაა შესაძლებელი. ეკვდერი უაფსიდოა, და განათებულია აღმოსავლეთის კედელში გაჭრილი თაღოვანი სარკმლით. კამარა ჩრდილოეთის კედელსა და ტაძრის ჩრდილოეთ კედლის გასწვრივ მდგარ შეწყვილებული ლილვის ფორმის სვეტზე გადაყვანილ ორ თაღზე იყო დაბჯენილი. სვეტი, ამჟამად ტაძრისა და ეკვდერის მაკავშირებელ კარის ღიობშია წაქცეული. ტაძრის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში შემორჩენილია დიდი ბაზა, ფოსოთი, რომელშიც თავის დროს ჩადგმული უნდა ყოფილიყო ქვაჯვარი. იგი ამჟამად გალერეის სამხრეთის თაღზეა დასმული. ქვაჯვარს შუაში კოპი აქვს და ქვედა მკლავი აკლია. ტაძრის გარშემო საკმაოდ ფართო ტერიტორიაზე ნასოფლარია შემოჩენილი. კარგად იკითხება სხვადასხვა ზომის და ფორმის ოთახების კონტურები. კედლები ნატეხი ქვითაა ნაგები. ზოგიერთ ადგილას მათი შემორჩენილი სიმაღლე 1.5 მეტრს აჭარბებს. ნასოფლარს შუაში წყარო ჩამოუდის. ნასოფლარიდან გზა წალკის პლატოზე მდებარე სოფლებში ადის, რომელსაც მოსახლეობა დღესაც იყენებს.