iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პასიეთის გორასამარხი

პასიეთის გორასამარხი — ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. ათასწლეულის შუა ხანა ან ნახევარი) გორასამარხი საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქორეთის ერთ-ერთ უბანში - პასიეთში. არქეოლოგიურად შესწავლილია 1955 წელს (ხელმძღვანელი ო. ჯაფარიძე). პასიეთის გორასამარხის სიმაღლე 3 მ, დიამეტრი 30 მ აღწევდა. ქვატეხილის ნაყარი ქმნიდა სამაროვანს. მასში სხვადასხვა დონეზე მოწყობილი იყო მჭიდროდ განლაგებული ინდივიდუალური სამარხები, რომლებიც დაზიანებული იყო, ქვაყრილის ცენტრალურ ნაწილში კი — სრულიად დაშლილი. მიცვალებულის დამხრობის (ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ) დადგენა შესაძლებელი გახდა მეტ-ნაკლებად შემონახული 3 სამარხის მიხედვით. ძვლები ცუდად იყო დაცული. სამარხებში აღმოჩნდა სპილენძის ყუამილიანი ცულები, ყუნწიანი ბრტყელი სატევრები, სხვადასხვა ტიპის საკინძები, მრავალნაირი საკიდი, მძივები, რგოლები, ხვიები, ნიჟარები და ეშვები. ნაპოვნია შავზედაპირიანი და ვარდისფერსარჩულიანი თიხის ქილები, დერგები, ბადიები, კოჭბები და სხვა ნივთები. ზოგი მათგანი შემკულია ღარებიანი და გრავირებული სახეებით. პასიეთის გორასამარხი შედის ამავე ტიპის საჩხერული ძეგლების ჯგუფში (ნაჩერქეზევი, ცარცის გორა და სხვა). ეს ძეგლები მტკვარ-არაქსის კულტურის ბოლო საფეხურს ეკუთვნის და მთელ ამიერკავკასიაში სპილენძ-ბრინჯაოს მეტალურგიის უძველე4ს მძლავრ კერას წარმოადგენდა.
ანდრია პასტუხოვი

ანდრია ვასილის ძე პასტუხოვი (დ. 30 აგვისტო [ძვ. სტ. 18 აგვისტო ], 1860, დერკულის ცხენთსაშენის დაბა ხარკოვის გუბერნია — გ. 5 ოქტომბერი [ ძვ. სტ. 23 სექტემბერი], 1899, პიატიგორსკი), რუსი ტოპოგრაფი და მთამსვლელი. 1882 წლიდან მუშაობდა კავკასიის სამხედრო ოლქის ტოპოგრაფიულ განყოფილებაში. ძირითადად მონაწილეობდა ცენტრალური კავკასიონის მაღალმთიანის ტოპოგრაფიულ აგეგმვაში. ავიდა მყინვარმწვერზე, უშბაზე, დიდ და მცირე არარატზე, ალაგიოზზე (არაგაწი). 1890 წელს რუს მთამსვლელთა შორის პირველი ავიდა იალბუზის დასავლეთ მწვერვალზე, 1896 — აღმოსავლეთ მწვერვალზე.
პეტრე II

პეტრე (დ. 12 ოქტომბერი, 1715, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 18 იანვარი, 1730, მოსკოვი) — რუსეთის იმპერატორი 1727–1730 წლებში. მეფისწულის ალექსი პეტრეს ძის ვაჟი, პეტრე -ის შვილიშვილი. ალექსანდრე მენშიკოვის გადასახლების შემდეგ ძველი არისტოკრატიის გავლენით თავი გამოაცხადა პეტრე -ის გარდაქმნების მოწინააღმდეგედ, მისი გარდაცვალების შემდეგ შეწყდა რომანოვების დინასტიის მამაკაცთა ხაზი.

წინაპრები
პეტრე -ის წინაპრები
პეტრე III

პეტრე (დ. 21 თებერვალი, 1728, კილი, გერმანია — გ. 17 ივლისი, 1762, როპშა, სანქტ-პეტერბურგის მახლობლად) — რუსეთის იმპერატორი 1761–1762 წწ. პეტრე -ის ქალიშვილის ანა პეტრეს ასულისა და ჰოლშტაინ-გოტორპის ჰერცოგის ვაჟი. 1742 წელს იმპერატორმა ელისაბედ პეტრეს ასულმა იგი ტახტის მემკვიდრედ გამოაცხადა. 1745 წელს პეტრე შეუღლდა პრინცესა სოფია ფრედერიკა ავგუსტა ფონ ანჰალტ-ცერბსტთან (მომავალი იმპერატრიცა ეკატერინე ). პეტრე იყო პრუსიის მეფის ფრიდრიხ -ის თაყვანისმცემელი. რუსეთის ეროვნული ინტერესების უგულებელყოფის გამო პეტრე ტახტიდან ჩამოაგდეს და როპშაში ჩასვეს, სადაც ეკატერინეს ბრძანებით მოკლეს.
ივანოვოს ოლქი

ივანოვოს ოლქი — ოლქი რუსეთში. მდებარეობს რუსეთის ევროპული ნაწილის ცენტრში.

ფართობი - 23 900 კმ²;
ადმინისტრაციული ცენტრი — ივანოვო, მდებარეობს მოსკოვიდან 318 კილომეტრზე.

გეოგრაფია
ოლქი მდებარეობს რუსეთის ევროპულ ნაწილში. მისი უდიდესი ნაწილი მოქცეულია ვოლგისა და კლიაზმის შუამდინარეთში. იგი ერთ-ერთი ყველაზე პატარა ოლქია რუსეთის ტერიტორიაზე (ფართობით აღემატება მხოლოდ კალინინგრადის ოლქს). ესაზღვრება ვლადიმირის, ნიჟნი-ნოვგოროდის, კოსტრომისა და იაროსლავლის ოლქები.

მოსახლეობა
ოლქში მცხოვრებთა რაოდენობა 2002 წლის მონაცემთა მიხედვით:
რუსები — 1 075 800
უკრაინელები — 10 600
თათრები — 8200
სომხები — 4000
კალუგის ოლქი

კალუგის ოლქი — ოლქი რუსეთში. მდებარეობს რუსეთის ევროპული ნაწილის ცენტრში.

დაარსდა 1944 წელს.
ფართობი — 29 800 კმ²;
ადმინისტრაციული ცენტრი — კალუგა.

გეოგრაფია
ოლქი მდებარეობს რუსეთის ევროპულ ნაწილში. ესაზღვრება მოსკოვის, ბრიანსკის, სმოლენსკის, ტულისა და ორიოლის ოლქები.

მოსახლეობა
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვროდა:
რუსები — 973 589 კაცი.
უკრაინელები — 23 162 კაცი.
სომხები — 7095 კაცი.
თათრები — 4299 კაცი.
ქართველები — 1071 კაცი.
კოსტრომის ოლქი

კოსტრომის ოლქი — ოლქი რუსეთში. შედის რუსეთის ცენტრალურ ფედერალურ მხარეში.

ფართობი — 60 200 კმ²;
ადმინისტრაციული ცენტრი — კოსტრომა.

გეოგრაფია
ოლქი მდებარეობს რუსეთის ევროპულ ნაწილში. ესაზღვრება ვოლოგდის, ივანოვოს, ნიჟნი-ნოვგოროდის, იაროსლავლისა და კიროვის ოლქები.

მოსახლეობა
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობდა:
რუსები — 704 000 კაცი.
უკრაინელები — 8000 კაცი.
თათრები — 2700 კაცი.
ბელარუსები — 2400 კაცი.
მაღრიბი

მაღრიბი ( ‏ალ-მაღრიბ „დასავლეთი“, რომელიც წარმოებულია ზმნისაგან ღარაბა „წასვლა, (მზის) ჩასვლა“) — ტერიტორია ჩრდილო აფრიკაში, ასე მოიხსენიებენ ძირითადად სამ ჩრდილო-აფრიკულ ქვეყანას ტუნისს, ალჟირსა და მაროკოს, ნაწილობრივ ასევე ლიბიას, დასავლეთი საჰარას და მავრიტანიას, რომელთაც თავიანთი ისტორიის შედეგად მრავალი საერთო რამ აქვთ. არაბულ ენაში მაღრიბით ძირითადად გულისხმობენ მაროკოს, რომელიც უკიდურესად დასავლეთით მდებარე არაბული ქვეყანაა და მისი სახელწოდებაც საკუთრივ ალ-მაღრიბად ჟღერს. ძველი არაბული გამოთქმის თანახმად, მაღრიბი წმინდა ფრინველია, რომლის სხეული ალჟირია, მარჯვენა ფრთა ტუნისი, მარცხენა კი მაროკო.

მაღრიბის საპირისპირო ცნებაა მაშრიყი (‎ ალ-მაშრიყ „აღმოსავლეთი“), ნაწარმოები არაბული ზმნისაგან „შარაყა“ „(მზის) ამოსვლა, ნათება“.

ისტორია
მაღრიბის კულტურა ძირითადად წმინდა აფრიკული კულტურა იყო. მიწათმოქმედების გავრცელების შემდეგ აღმოსავლური გავლენა გავრცელდა ეგვიპტეზე და კარდიალური კულტურის გავრცელების კვალდაკვალ მაღრიბში. ეს უკანასკნელი თავდაპირველად ფინიკიის გავლენის ქვეშ იყო. კართაგენი, ყველაზე დიდი და ძლიერი „პუნიკური“ ქალაქი ტუნისში მდებარეობდა, პუნიკური ომების შემდეგ მთელი რეგიონი რომს დაემორჩილა. უმეტესწილად ბერბერებით დასახლებული რეგიონი თითქმის მთლიანად გაქრისტიანებული იყო, როცა იგი საუკუნეში ისლამის გავრცელების შემდეგ არაბული გავლენის ქვეშ მოექცა. თუმცა დღემდე სხვადასხვა დიდი უმცირესობა ადგილობრივ ბერბერულ ენაზე ლაპარაკობს. საბოლოო მრავალსაუკუნოვანი ოსმალური გავლენა და საუკუნეებში ევროპული კოლონიზაციის შედეგად შემცირდა. მაღრიბში შემავალი ქვეყნების ტერიტორიული საზღვრები ნაწილობრივ ოსმალური, ნაწილობრივ კი ევროპული გადაწყვეტილებების შედეგია.

არაბული მაღრიბის კავშირი
1989 წელს ალჟირმა, მავრიტანიამ, მაროკომ (მაროკოს თვალსაზრისით დასავლეთ საჰარაც), ლიბიამ და ტუნისმა დააარსეს საერთაშორისო ორგანიზაცია არაბული მაღრიბის კავშირი.

ენები
არაბული ენის მაღრიბული დიალექტები ქმნიან დიდ დიალექტურ ჯგუფს, რომელიც ამ ენაზე მოსაუბრეთათვის გასაგებია. მათზე ძლიერი გავლენა მოახდინეს ბერბერულმა ენებმა, რომლებმაც ამის მიუხედავად შევიწროება განიცადეს. მალტური ენა თავდაპირველად მაღრიბული დიალექტი იყო, რომელიც თანამედროვე სტანდარტულ ენად ჩამოყალიბდა. მნიშვნელოვანია ფრანგული ენის როლი მაღრიბის ქვეყნებში.

ქვეყნები
ალჟირი
ლიბია
მაროკო
მავრიტანია
ტუნისი
საჭადრაკო ოლიმპიადა 1939

მერვე საჭადრაკო ოლიმპიადა ჩატარდა 1939 წლის 24 აგვისტოდან 19 სექტემბრამდე არგენტინის დედაქალაქ ბუენოს-აირესში. ეს იყო ბოლო ომამდელი ოლიმპიადა, რომელიც ისტორიაში ყველაზე დრამატული მოვლენების ფონზე წარიმართა.

ტურნირის ორგანიზება
მონაწილეობის სურვილი თავდაპირველად ორმოცმა ქვეყანამ გამოთქვა, თუმცა ბუენოს-აირესში მხოლოდ 27 გუნდი ჩავიდა. უსახსრობის გამო ვერ ჩამოვიდნენ აშშ-ის, უნგრეთისა და იუგოსლავიის ნაკრებები. სამაგიეროდ, ოლიმპიადას დაუბრუნდნენ გერმანელები. გუნდების სიმრავლის გამო ტურნირი ორ ეტაპად დაიყო: პირველ ეტაპზე ოთხ ქვეჯგუფში გამოვლინდნენ ფინალისტები, ხოლო დანარჩენები ბრძოლას აგრძელებდნენ არგენტინის პრეზიდენტის, რობერტო ორტისის თასისთვის. ტურნირს განსაკუთრებულ მნიშვნელობას მატებდა მსოფლიოს მოქმედი ჩემპიონის, ალექსანდრე ალიოხინისა და ექს-ჩემპიონ ხოსე რაულ კაპაბლანკას მონაწილეობა.

ომი და ოლიმპიადა
ოლიმპიადას ინციდენტები თავიდანვე დაებედა. გერმანელებმა მოითხოვეს, რომ ჩეხოსლოვაკიის დროშა ბოჰემიისა და მორავიის პროტექტორატის დროშით შეცვლილიყო, რაზეც ჩეხებმა კატეგორიული უარი განაცხადეს და გუნდების უმრავლესობის მხარდაჭერით ჩეხოსლოვაკიის დროშა ტურნირის ბოლომდე ფრიალებდა თეატრ „პოლითეამას“ თავზე.

1 სექტემბერს, ფინალური ეტაპის პირველი ტურის დროს, გავრცელდა ინფორმაცია, რომ გერმანია თავს დაესხა პოლონეთს. მას შემდეგ, რაც გაერთიანებულმა სამეფომ ომი გამოუცხადა გერმანიას, ინგლისელმა მოჭადრაკეებმა დაუყოვნებლივ დატოვეს ტურნირი და სამშობლოში გაემგზავრნენ. ალიოხინმა და ტარტაკოვერმა გერმანიის ნაკრების ბოიკოტირება მოითხოვეს. ორგანიზატორებმა რადიკალური ზომების ნაცვლად მიიღეს გადაწყვეტილება: გერმანიის მატჩები პოლონეთთან, საფრანგეთთან და პალესტინასთან არ ჩატარდა და გუნდებს 2-2 ქულა დაეწერათ (0:0 ანგარიშით). ანალოგიურად, გერმანელებმა აიძულეს ჩეხები, უარი ეთქვათ საფრანგეთთან და პოლონეთთან თამაშზე.

სპორტული შედეგები
დაძაბული ბრძოლა ბოლო ტურამდე გაგრძელდა. ბოლო ტურის წინ გერმანია ერთი ქულით უსწრებდა პოლონეთს. ნიდერლანდებთან მატჩში გერმანელებს ფრეც აწყობდათ, რაც მოახერხეს კიდეც (2:2) და ოლიმპიური ჩემპიონები გახდნენ. პოლონეთი მეორე ადგილზე გავიდა, ხოლო მესამეზე — ესტონეთი.

ომის დაწყების გამო, ბევრმა ევროპელმა მოჭადრაკემ (მათ შორის მთელმა გერმანიის ნაკრებმა და პოლონეთის ლიდერმა მიგელ ნაიდორფმა) უარი თქვა ევროპაში დაბრუნებაზე და საცხოვრებლად არგენტინაში დარჩა.

ტექნიკური შედეგები
მონაწილეობდა 27 ქვეყანა. ტურნირი ჩატარდა ორ ეტაპად:

გუნდური შედეგები
პირველი ეტაპი
ჯგუფი 1

ჯგუფი 2

ჯგუფი 3

ჯგუფი 4

მეორე ეტაპი (ფინალები)
ფინალი 

\* კურსივით მონიშნული მატჩები (2:2) არ ჩატარებულა.

ფინალი 
}: ერიხ ელისკაზესი 9½, პაულ მიხელი 8½, ლუდვიგ ენგელსი 14, ალბერტ ბეკერი 7½, ჰაინრიხ რაინჰარდტი 6½.
საველი ტარტაკოვერი 10½, მიგელ ნაიდორფი 14, პაულინ ფრიდმანი 13, თეოდორ რეგეძინსკი 8, ფრანტიშეკ სულიკი 4½.
პაულ კერესი 14½, ილმარ რაუდი 9½, პაულ შმიდტი 5, გუნარ ფრიდემანი 12½, იოჰანეს ტიურნი 5.

საუკეთესო შედეგები დაფების მიხედვით
კურსკის ოლქი

კურსკის ოლქი - ოლქი რუსეთში. შედის რუსეთის ცენტრალურ ფედერალურ მხარეში.

დაარსდა - 1934 წლის 13 ივნისს;
ფართობი - 29 800 კმ²;
ადმინისტრაციული ცენტრი - კურსკი.

გეოგრაფია
ოლქი მდებარეობს რუსეთის ევროპულ, ძირითადად შუა რუსეთის მაღლობის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ესაზღვრება ბრიანსკის, ორიოლის, ლიპეცკისა და ვორონეჟის ოლქები და უკრაინა.

მოსახლეობა
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
რუსები – 1 184 000 კაცი.
უკრაინელები – 20 900 კაცი.
სომხები - 5900 კაცი.
ბელარუსები - 2900 კაცი.
ბოშები - 2300 კაცი.
აზერბაიჯანელები - 1900 კაცი.
თათრები - 1600 კაცი.
მოლდოველები - 1300 კაცი.
თურქები - 1200 კაცი.
ქართველები - 1000 კაცი.
ლიპეცკის ოლქი

ლიპეცკის ოლქი — ოლქი რუსეთში. შედის რუსეთის ცენტრალურ ფედერალურ ოკრუგში. ფართობი - 24 100 კმ², ადმინისტრაციული ცენტრი - ლიპეცკი. ოლქი შეიქმნა 1954 წელს.

გეოგრაფია
ოლქი მდებარეობს რუსეთის ევროპულ ნაწილში მოსკოვიდან სამხრეთით 400 კილომეტრზე, შუა რუსეთის მაღლობსა და ოკა-დონის დაბლობზე, ტყესტეპის ზონაში. სანაოსნო მდინარეებია დონი და ვორონეჟი. ესაზღვრება კურსკის, ორიოლის, რიაზანის, ტამბოვის, ტულისა და ვორონეჟის ოლქები.

მოსახლეობა
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
რუსები – 1 162 900 კაცი.
უკრაინელები – 13 400 კაცი.
სომხები - 5400 კაცი.
აზერბაიჯანელები - 3400 კაცი.
ბოშები - 3100 კაცი.
ბელარუსები - 2700 კაცი.
თათრები - 1800 კაცი.
მოლდოველები - 1300 კაცი.
გერმანელები - 1100 კაცი.
ქართველები - 1000 კაცი.
მოსკოვის ოლქი

მოსკოვის ოლქი — ოლქი რუსეთში. შედის რუსეთის ფედერაციის ცენტრალურ ფედერალურ ოკრუგში. დაარსდა 1929 წლის 14 იანვარს. სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოები მდებარეობს მოსკოვსა და კრასნოგორსკში. ოლქმა სახელწოდება მიიღო ქალაქ მოსკოვისაგან, რომელიც წარმოადგენს რუსეთის ფედერაციის ცალკე სუბექტს და არ შედის ოლქის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
ესაზღვრება ჩრდილო-დასავლეთით და ჩრდილოეთით ტვერის, ჩრდილოეთით იაროსლავლის, ჩრდილო-აღმოსავლეთით და აღმოსავლეთით ვლადიმირის, სამხრეთით კალუგის, სამხრეთ-დასავლეთით სმოლენსკის, რიაზანისა და ტულის ოლქები.

მოსახლეობა
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
რუსები – 6 022 763 კაცი.
უკრაინელები – 147 808 კაცი.
თათრები - 52 851 კაცი.
ბელარუსები - 42 212 კაცი.
სომხები - 39 660 კაცი.
მორდველები - 21 856 კაცი.
აზერბაიჯანელები - 14 651 კაცი.
ჩუვაშები - 12 530 კაცი.
მოლდოველები - 10 418 კაცი.
ებრაელები - 9899 კაცი.
ქართველები - 9888 კაცი.
ორიოლის ოლქი

ორიოლის ოლქი - ოლქი რუსეთში. შედის რუსეთის ცენტრალურ ფედერალურ მხარეში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ორიოლი.

გეოგრაფია
ოლქი მდებარეობს შუა რუსეთის მაღლობის ცენტრალურ ნაწილში. სტეპისა და ტყესტეპის საზღვარზე. ორიოლის ოლქს ესაზღვრება ლიპეცკის, კალუგის, კურსკის, ბრიანსკისა და ტულის ოლქები.

მოსახლეობა
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
რუსები – 820 000 კაცი.
უკრაინელები – 11 200 კაცი.
სომხები - 3500 კაცი.
ბელარუსები - 2400 კაცი.
აზერბაიჯანელები - 2100 კაცი.
ჩეჩნები - 1600 კაცი.
თათრები - 1400 კაცი.
რიაზანის ოლქი

რიაზანის ოლქი - ოლქი რუსეთში. შედის რუსეთის ცენტრალურ ფედერალურ ოკრუგში. დაარსდა 1937 წლის 26 სექტემბერს, მანამდე ეწოდებოდა რიაზანის გუბერნია. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი რიაზანი.

გეოგრაფია
ესაზღვრება ვლადიმირის, პენზის, ტულის, მოსკოვის, ნიჟნი-ნოვგოროდის, ტამბოვისა და ლიპეცკის ოლქები.

მოსახლეობა
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
რუსები – 1 161 400 კაცი.
უკრაინელები – 12 700 კაცი.
მორდველები - 7300 კაცი.
თათრები - 5600 კაცი.
სომხები - 4500 კაცი.
ბელარუსები - 3500 კაცი.
აზერბაიჯანელები - 2900 კაცი.
ბოშები - 2200 კაცი.
სმოლენსკის ოლქი

სმოლენსკის ოლქი — ოლქი რუსეთში. შედის რუსეთის ცენტრალურ ფედერალურ მხარეში. დაარსდა 1937 წლის 27 სექტემბერს. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი სმოლენსკი.

გეოგრაფია
ესაზღვრება ბრიანსკის, ფსკოვის, კალუგის, მოსკოვისა და ტვერის ოლქები და ბელარუსი.

მოსახლეობა
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
რუსები – 980 100 კაცი (93,4 %).
უკრაინელები – 17 400 კაცი (1,7 %).
ბელარუსები - 16 200 კაცი (1,55 %).
ტამბოვის ოლქი

ტამბოვის ოლქი — ოლქი რუსეთში. შედის რუსეთის ცენტრალურ ფედერალურ მხარეში. დაარსდა 1937 წლის 27 სექტემბერს. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ტამბოვი.

გეოგრაფია
მდებარეობს აღმოსავლეთ ევროპის ვაკის ცენტრში და უკავია ოკა-დონის ვაკის ცენტრალური ნაწილი. საშუალო სიმაღლე 110-115 მეტრია. მდინარეები განეკუთვნება ვოლგისა (ცნა შენაკადებით — ჩელნოვაია, კერშა, კაშმა) და დონის (ვორონეჟი შენაკადებით — ვორონა, სავალა, ბიტიუგი, მატირა) აუზებს. ცნა ადგილობრივი მნიშვნელობის სანაოსნო მდინარეა. ესაზღვრება რიაზანის, პენზის, სარატოვის, ვორონეჟისა და ლიპეცკის ოლქები.

მოსახლეობა
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
რუსები — 1 136 900 კაცი (96,5 %).
უკრაინელები — 10 800 კაცი (0,92 %).
სომხები — 4300 კაცი (0,4 %).
ტვერის ოლქი

ტვერის ოლქი — ოლქი რუსეთში. შედის რუსეთის ცენტრალურ ფედერალურ მხარეში. დაარსდა 1935 წლის 29 იანვარს, 1990 წლამდე ერქვა კალინინის ოლქი. ადმინისტრაციული ცენტრი - ტვერი.

გეოგრაფია
ოლქი მდებარეობს რუსეთის ევროპულ ნაწილში. ესაზღვრება ვოლოგდის, მოსკოვის, ნოვგოროდის, სმოლენსკის, იაროსლავლისა და ფსკოვის ოლქები.

მოსახლეობა
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
რუსები – 1 361 000 კაცი (92,5 %).
უკრაინელები – 22 600 კაცი (1,53 %).
კარელები - 14 600 კაცი (1 %).
ტულის ოლქი

ტულის ოლქი — ოლქი რუსეთში. შედის რუსეთის ცენტრალურ ფედერალურ მხარეში.

დაარსდა 1937 წლის 26 სექტემბერს.
ფართობი - 25 679 კმ².
მოსახლეობა - 1 553 100 კაცი (2009).
ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ტულა, მდებარეობს მოსკოვიდან 193 კილომეტრზე.

გეოგრაფია
ტულის ოლქი მდებარეობს შუა რუსეთის მაღლობის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ესაზღვრება ლიპეცკის, მოსკოვის, რიაზანის, ორიოლისა და კალუგის ოლქები.

მოსახლეობა
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
რუსები – 1 595 600 კაცი (94 %).
უკრაინელები – 22 300 კაცი (1,3 %).
თათრები - 9000 კაცი (0,5 %).
ქართველები - 1900 კაცი (0,1 %).
იაროსლავლის ოლქი

იაროსლავლის ოლქი — ოლქი რუსეთში. შედის ცენტრალურ ფედერალურ ოკრუგში. დაარსდა 1936 წლის 11 მარტს, თანამედროვე საზღვრებშია 1944 წლიდან. ადმინისტრაციული ცენტრი - იაროსლავლი.

გეოგრაფია
ოლქი მდებარეობს რუსეთის ევროპულ ნაწილში. ესაზღვრება ვოლოგდის, კოსტრომის, ივანოვოს, ტვერის, მოსკოვისა და ვლადიმირის ოლქები.

მოსახლეობა
2002 წლის მონაცემების მიხედვით ოლქში ცხოვრობს:
რუსები – 1 301 100 (95,15 %).
უკრაინელები – 13 200 (1 %).
თათრები - 6200 (0,45 %).
კვაჭალათი

კვაჭალათი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ლიხაურის თემში (სოფლები: აჭი, კვაჭალათი, ლიხაური, ნიაბაური). მდებარეობს ზღვის დონიდან 140 მ., ოზურგეთიდან 6 კმ. მდინარე აჭისწყლის ხეობაში. სოფელში დაიბადა სიმონ სურგულაძე, საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი.

ისტორია
სოფლის სახელწოდება შესაძლოა ქვიანი ჭალიდან მოდიოდეს. სოფელში იდგა საუკუნის კვაჭალათის დავითისა და კონსტანტინეს ეკლესია, რომელიც 1918 წელს ოსმალეთის იმპერიის შემოსევის დროს იქნა დანგრეული. ეკლესია იყო ბაზილიკური ტიპის, ნაშენი ქვით დუღაბზე. დღეისათვის შემორჩენილია ეკლესიის საძირკველი და ქვის ფრაგმენტები.

1923 წელს კვაჭალათში ტერორისტული აქტის შედეგად ფირალმა გოგია ღლონტმა მოკლა საბჭოთა რევოლუციონერი ალექსანდრე ობოლაძე. საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოქმედებდა მეფრინველეობის ფერმა. გავრცელებული იყო მეჩაიეობა.

მოსახლეობა
1874 წელს სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 60 კომლს.
ნიაბაური

ნიაბაური — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ლიხაურის თემში (სოფლები: აჭი, კვაჭალათი, ლიხაური, ნიაბაური). მდებარეობს ზღვის დონიდან 240 მ, მდინარე აჭისწყლის ნაპირებზე, ლიხაურიდან 2 კმ., ოზურგეთიდან 8 კმ. 1935 წელს სოფელში აშენდა აჭჰესი. 1918 წლის აპრილ-მაისში ნიაბაური ოკუპირებული იყო ოსმალეთის იმპერიის მიერ.

მოსახლეობა
1874 წელს სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 40 კომლს.
აჭი (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

აჭი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ლიხაურის თემში (სოფლები: აჭი, კვაჭალათი, ლიხაური, ნიაბაური). მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე აჭისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 420 მ., ლიხაურიდან 5 კმ.

მოსახლეობა
ღირსშესანიშნაობანი
სოფელში დგას წმინდა გიორგის სახელობის საუკუნის დასასრულსა და საუკუნის დასაწყისში აგებული დარბაზული ეკლესია. ეკლესიას აქვს ასომთავრული წარწერა. შიგნიდან მთლიანად მოხატულია ფრესკებით, მათ შორის ზოგიერთი ფრესკა იკონოგრაფიული თვალსაზრისით იშვიათობას წარმოადგენს. ეკლესიაში დღემდე ინახება თამარ მეფის დროს შექმნილი ოქროთი დაფერილი ვერცხლის ჯვარი, რომელიც ექვთიმე თაყაიშვილმა აღმოაჩინა.

სოფლის სასაფლაოზე შემორჩენილია აჭის ციხის ნანგრევები.
აიმაკი

აიმაკი არის მონღოლურ-თურქული სიტყვა და ნიშნავს ტომს. ის გამოიყენება რეგიონისა და პროვინციის სინონიმად მონღოლეთსა და ჩინეთში.
მონღოლეთში აიმაკებს უწოდებენ პირველი ხარისხის ადმინისტრაციულ დანაყოფს, პროვინციას. თითოეული აიმაკი თავის მხრივ იყოფა სამებად.თითოეული აიმაკი 315 სამადაა დაყოფილი. მონღოლეთის დედაქალაქი - ულან-ბატორი დამოუკიდებელი მუნიციპალიტეტია.
ვაშტიალი

ვაშტიალი — სოფელი საქართველოში (გურიის მხარე), ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში (ჭანიეთის ადმინისტრაციული ერთეული).

გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე ჩოლოქის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 200 მ-ზე, ოზურგეთიდან 6 კმ-ში. სოფელი გაფენილია ლიხაურის ციხის ქვემოთ მდებარე ველზე ლიხაურიდან ნარუჯის საზღვარზე მდებარე ამუყათას ველამდე, მოიცავს შკერიადს, ადგილს, რომელიც მუდამ შქერით იყო დაფარული. სოფელში მიედინება ჭანაურას ღელე და ფარნაოზის საცივი.

ისტორია
სოფელში ფიქსირდება ისტორიულად ხის კულტის თაყვანისცემა. ნაპოვნია წინაქრისტიანული სამლოცველოს ნაშთი, ქვაკაცის კერპი, რომელიც ოზურგეთის ისტორიულ მუზეუმშია დაცული. ამუყაზე, ნაეკლესიების გორაზე იდგა ეკლესია, გორა მჭიდროდ იყო დასახლებული. 1941-1991 წლებში სოფელში იდგა სამხედრო ნაწილი.

სოფელში გავრცელებული სასოფლო-სამეურნეო კულტურები იყო ბრინჯი, სიმინდი და ღომი.

მოსახლეობა
გავრცელებული გვარია ურუშაძეები.
}

სულიკო ლომჯარია, „სოფელო ჩემო“ — თბილისი, „მერიდიანი“, 2012, 978-9941-10-560-9
მერია (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

მერია — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: მერია, ნაღობილევი, ჭახვათა, ხვარბეთი). სოფელში არის საჯარო სკოლა, ბიბლიოთეკა.

გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე ნატანების მარჯვნივ, ოზურგეთიდან 13 კმ., ზღვის დონიდან 30 მ. სოფელში არის რკინიგზის სადგური ნატანები-ოზურგეთის ხაზზე, რომელიც შვიდ სოფელს ემსახურება, გადის ოზურგეთი-ურეკის საავტომობილო გზა. მერიაში განლაგებული იყო საბჭოთა საავიაციო ბაზა, ამჟამად მის ადგილზე განთავსებულია ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ნაგავსაყრელი. სოფელში არის ტორფის საბადო.

ეტიმოლოგია
სოფლის უწინდელი სახელწოდებაა გოგორეთი. გადმოცემის თანახმად გოგორეთი იყო ტყვეთა სყიდვის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პუნქტი. რამდენადაც მუშტარს ყოველთვის ტყვე ქალთა რაოდენობა აინტერესებდა, კითხულობდა „გოგო რეთიაო?“ (ანუ რამდენიაო?). სწორედ აქედან შემორჩა სახელწოდება გოგორეთი.

სახელწოდება მერია მომდინარეობს მერედან, რაც საკმაოდ გავრცელებული ტერმინია გურიასა და აჭარაში. სულხან-საბა ორბელიანი მერეს განმარტავს, როგორც სწორ ვაკეს. ივანე ჯავახიშვილის აზრით, მერე მხოლოდ წყლის სანაპიროზე მდებარე ადგილს ეწოდება.

ისტორია
გოგორეთის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია საუკუნით თარიღდება. უფრო გვიანდელია ნაკაშიძეთა კარის ეკლესია. ასევე იდგა წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია. 1841 წელს აქ გაიმართა გოგორეთის ბრძოლა. გოგორეთი შედიოდა ხვარბეთის სასოფლო საზოგადოებაში და იყო ამ საზოგადოების ცენტრი. 1883 წელს გაიხსნა ხვარბეთის საზოგადოების სკოლა. სკოლა ერთკლასიანი იყო და 75 ვაჟი სწავლობდა. სკოლით სარგებლობდა აგრეთვე კონჭკათის მოსახლეობა. 1890-93 წლებში სკოლა ორკლასიანად გადაკეთდა. 1903 წელს სკოლაში გოგონათა განყოფილებაც გაიხსნა, ამ დროისთვის აქ უკვე 200 ვაჟი და 50 გოგონა სწავლობდა. სოფელში ამ დროს მოქმედებდა შემნახველ-გამსესხებელი საზოგადოება და აფთიაქი.

 საუკუნის 20-იან წლებში სოფელი უკვე მჭიდროდ იყო დასახლებული. 1928 წლისთვის სოფლის მოსახლეობის უმრავლესობა დაბლობში, ანუ მერეში დასახლდა. მალე მერეს მოსახლეობამ გადააჭარბა თავდაპირველი დასახლების, გოგორეთის მოსახლეობას და სოფლის ცენტრიც მერეში გადავიდა. 1930-იან წლებში მერეში გადავიდა ხვარბეთის საზოგადოების სკოლა, რომელიც მანამდე სოფელ გოგორეთში იდგა. 1960-იან წლებში მერიაში მოეწყო სამხედრო აეროდრომი და მოეწყო შესაბამისი დასახლება. 1962-1964 წლებში სრულდებოდა სამოქალაქო ყოველდღიური რეისები მახარაძე-თბილისი. 1977 წლისთვის მერიის მეციტრუსეობის კოლმეურნეობა ფლობდა 120 ჰა ციტრუსის პლანტაციას. 1995 წლის 21 მაისს შესრულდა რეისი ოზურგეთი-მოსკოვი. 2000-იან წლებში იგეგმებოდა მერიის აეროდრომის ადგილზე თბოელექტროსადგურის მშენებლობა. ამჟამად აეროდრომის ტერიტორიაზე განთავსებულია მუნიციპალური ნაგავსაყრელი.

გოგორეთის ეკლესია
სოფელში შემორჩენილია კულტურის ძეგლი გოგორეთის ეკლესია. აგებულია ნატეხი ქვით. წარმოადგენს დარბაზულ ნაგებობას გარეთ გაზიდული ნახევარწრიული აფსიდით. შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდან აქვს. საკურთხეველი დარბაზისგან გამოყოფილია მხრებით, ხოლო იატაკი ერთი საფეხურით ამაღლებულია. გრძივი კედლების შუაში თითო პილასტრია. იატაკი ქვის ფილებითაა მოგებული და გადალესილია.

მოსახლეობა
ირკუტსკის ოლქი

ირკუტსკის ოლქი — ოლქი რუსეთში. მდებარეობს ციმბირის ფედერალური ოკრუგის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. დაარსდა 1937 წლის 26 სექტემბერს. ადმინისტრაციული ცენტრი — ირკუტსკი.

გეოგრაფია
ირკუტსკის ოლქს სამხრეთით და სამხრეთ-დასავლეთით ესაზღვრება ბურიატეთის, ტუვის, და ჩრდილო-აღმოსავლეთით იაკუტიის რესპუბლიკები, აღმოსავლეთით იმიერბაიკალეთისა და დასავლეთით კრასნოიარსკის მხარეები.

მოსახლეობა
მოსახლეობის უმრავლესობას (88,5 %) შეადგენენ რუსები, ასევე ცხოვრობენ უკრაინელები, ბურიატები და თათრები. უდიდესი ქალაქებია ირკუტსკი, ბრატსკი, ანგარსკი და უსტ-ილიმსკი.
პატარა აბული

პატარა აბული — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სამსრის ქედის სამხრეთ ნაწილში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2799 მ. აგებულია პლიოცენური ასაკის ანდეზიტურ-დაციტური ლავებით. წარმოადგენს ვულკანურ კონუსს, რომლის კალთების ქვემო ნაწილი შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით, ზემო კალთა და წვერი დაფარულია კარკალებით. პატარა აბულის სამხრეთ ფერდობზე დგას აბულის ციკლოპური ციხე.
პატარა გომარეთის განძი

პატარა გომარეთის განძი – საუკუნის ნახევრის უკანასკნელი ილხანების ვერცხლის მონეტების განძი. აღმოჩნდა 1936 წელს სოფელ პატარა გომარეთში (დმანისის მუნიციპალიტეტი) ეწყო თიხის ქილაში. შეიცავს 92 ვერცხლის დირჰემს, რომლებიც მოჭრილია ირანის ილხანების მუჰამადის (1336-1338), სათი-ბეგის (1338-1339), თუღა-თემურის (1337-1353) და სულეიმანის (1339-1343) სახელებით სხვადასხვა ზარაფხანაში (თავრიზი, ბაზარი, შირვანი, ალაგირი, ბარდა, კალისთუვანი) 27 მონეტა თბილისშია მოჭრილი, ხოლო 4 -ანისში.

განძის ყველაზე ადრეული მონეტა თარიღდება 1338 წლით, უგვიანესი - 1343, ე. ი. დაფლული უნდა იყოს არა უადრეს 1344 წელს. განძი დაცულია ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.
პატარა რიწა

პატარა რიწა — ტბა საქართველოში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს გაგრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1235 მ. სარკის ფართობი 0,1 კმ², წყლის მოცულობა 3,25 მლნ. მ³, მაქსიმალური სიღრმე 76 მ, წყალშემკრები აუზის ფართობი 2,95 კმ². ქვაბული გაჩენილია მთა ფშეგიშხის აღმოსავლეთ კალთის ჩამოქცევის შედეგად.

პირველად პატარა რიწა გამოიკვლიეს 1913 წელს, როდესაც ტბა მოინახულა გეოლოგმა ლეონიდ კონიუშევსკიმ. 1914 წელს პატარა რიწა გამოიკვლია გეოგრაფ ევგენია მოროზოვა-პოპოვას მიერ ორგანიზებულმა ექსპედიციამ, რომლის შედეგებით შესწორდა რუკაზე ტბის ადგილმდებარეობა, გატარდა სიღრმის პირველი გაზომვა და შეიქმნა ბათიმეტრიული რუკა.