iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კასტრი

კასტრი — სენტ-ლუსიის დედაქალაქი. 2001 წლის 5 დეკემბრის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა შეადგენს 10 634 ადამიანს, მთლიანად აგლომერაციაში კი ცხოვრობს 37 963 ადამიანი. ეს ქალაქი მოქცეულია ამავე სახელწოდების ოლქის შემადგენლობაში და წარმოადგენს მის ადმინისტრაციულ ცენტრს. ქალაქის ფართობი შეადგენს 79 კმ²-ს. კასტრი მდებარეობს ისეთ ტერიტორიაზე სადაც ხშირია წყალდიდობები, ამჟამად ეს პრობლემა ქალაქში ნაწილობრივ მოგვარებულია.

ეს ტერიტორია პირველად ფრანგების მიერ იქნა აღმოჩენილი 1650 წელს, რომლებმაც მას პირველად „კარენეიჟი“ უწოდეს, მაგრამ უკვე 1756 წელიდან, ამ დასახლებას კასტრი ეწოდა. 1803-1844 წლებში, კასტრის სიახლოვეს ბრიტანელებმაც დაიწყეს თავიანთი დასახლებული პუნქტის შექმნა. 1844 წელს აქ ცხოვრობდა 4000 ადამიანი, არსებობდა კარიბის აუზის ტერიტორიაზე ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნავსადგური.

ამჟამად კასტრში საკმაოდაა განვითარებული ტურიზმი.
ევუასო-ნგირო

ევუასო-ნგირო — მდინარე კენიაში, სათავეს იღებს კენიის მთის დასავლეთ ფერდობზე და მიედინება ჩრდილოეთით, შემდეგ აღმოსავლეთით და ბოლოს სამხრეთ-აღმოსავლეთით.
(ეს სახელი ჰქვია მინიმუმ კიდევ ერთ მდინარეს, რომელიც იწყება მაუ ესკარპმენტიდან, მიედინება სამხრეთ-დასავლეთით და ჩაედინება ნატრონის ტბაში ტანზანიაში.)

ევუასო-ნგიროს ზედა აუზი 15 200 კვადრატული კილომეტრია (5800 კვადრატული მილი). მდინარეს აქვს წყლის მუდმივი წყარო მთის მყინვარებიდან. მდინარეზე გადაადგილდებიან კანოებით და მას მდინარეთა სირთულის საერთაშორისო სკალით მეხუთე დონის სიჩაქე აქვს.

მდინარის სახელი მოდის ადგილობრივი ეთნოსის ენიდან და აღნიშნავს მდინარეს ყავისფერი ან ტალახიანი წყლით. ზოგი მას „ევუასო ნიროსაც“ ეძახის.

კენიის მშრალ, ჩრდილოეთ ნაწილში მდინარის არსებობა სიცოცხლეს ნიშნავს. მდინარე მის გარშემო მწვანე ოაზისებს ქმნის ველურ ბუნებაში.
აშშ-ის ვირჯინის კუნძულები

აშშ-ის ვირჯინის კუნძულები , აგრეთვე ეძახიან ვირჯინიის კუნძულები ამერიკის შეერთებულ შტატებში — არაინკორპორირებული ორგანიზებული სტატუსის მქონე ამერიკის შეერთებულ შტატებთან თავისუფლად ასოცირებული ტერიტორია. არის კუნძულების ჯგუფი კარიბის ზღვაში და წარმოადგენს აშშ-ის კუნძულოვან ტერიტორიას. ეს ტერიტორია გეოგრაფიულად მდებარეობს ვირჯინის არქიპელაგში, აქვე მდებარეობს დიდი და მცირე ანტილის კუნძულები. ვირჯინის კუნძულების აღმოსავლეთი სანაპირო მდებარეობს ატლანტის ოკეანის სანაპირო ზოლში.

აშშ-ის ვირჯინის კუნძულების ტერიტორია შედგება შემდეგი კუნძულებისგან: სენტ-კროიქსი, სენტ-ჯონი და სენტ-ტომასი, აშშ-ის ამ ტერიტორიაში შედის სხვა მცირე კუნძულებიც. ვირჯინიის კუნძულების ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი შარლოტ-ამალია, კუნძულების სართო ფართობი შეადგენს 346,4 კმ²-ს, 2000 წლის აღწერის შედეგად აქ ცხოვრობდა 108 612 ადამიანი, ხოლო 2020 წლის აღწერის მონაცემებით 87 146 ადამიანი.

ისტორია
1493 წელს ეს ტერიტორია ქრისტეფორე კოლუმბმა აღმოაჩინა. 1625 წლიდან ამ მიწებს ფრანგი კოლონისტები აკონტროლებდნენ, კარიბის ზღვის კუნძულების ჩაგდებისთვის ბრძოლა მიდიოდა მსოფლიოს დიდ იმპერიებს შორის. 1666 წელს კუნძული სენტ-ტომასი დანიის შემადგენლობაში შევიდა. აქ აგებული იქნა პორტი, ეკონომიკის თვალსაზრისით აქ დიდი რაოდენობით მოჰყავდათ შაქარი, ეს ყველაფერი დანიას დიდ შემოსავალს აძლევდა. 1917 წელს ვირჯინის კუნძულები 25 მილიონ დოლარად იყიდა ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა.
შარლოტ-ამალია

შარლოტ-ამალია  — აშშ-ის ვირჯინის კუნძულების დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი. ქალაქი მდებარეობს კუნძულ სენტ-ტომასის სამხრეთით.

2020 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემებით აქ ცხოვრობს 8194 ადამიანი.

შარლოტ-ამალიას სახელი დაერქვა დანიის მეფის კრისტიან -ის მეუღლის შარლოტ-ამალიას პატივსაცემად.

ამჟამად ქალაქში განვითარებულია ტურიზმი. აქ მდებარეობს ძველი ტაძრები და სინაგოგები.
მკითხაობა

მკითხაობა — ოკულტური მეთოდიკა, ხშირი წესი, რომელიც არსებობს მრავალი ხალხის კულტურაში და აძლევს საშუალებას ადამიანს გაიგოს თავისი მომავალი ან უბრალოდ რაიმე უცნობი ფაქტი. მკითხაობას პოლითეისტური ფესვები აქვს. ცრუმორწმუნე ხალხი თვლის, რომ მკითხაობით მართლაც ბევრის გაგებაა შესაძლებელი, დანარჩენები მას ხალხურ გართობას უწოდებენ.

პრეისტორია
მკითხაობის ფესვები ძველი მსოფლიოდან მოდის. ეს ხელობა გავრცელებული იყო ასურეთსა და ბაბილონში, ეგვიპტეში, ძვ. საბერძნეთსა და რომში. ბერძნულ და რომაულ წყაროებში მკითხავები მოიხსენებიან, როგორც ორაკულები; ასურეთსა და ეგვიპტეში მკითხაობდნენ მხოლოდ ქურუმები.

მკითხაობა იკრძალება ყველა აბრაამისეულ რელიგიაში (იუდაიზმი, ქრისტიანობა, ისლამი). ასევე იკრძალება ეზიდიზმსა და სხვა იაზდანისტურ რელიგიებში.
ძველი მსოფლიო

ძველი მსოფლიო, ანტიკური ისტორია — ისტორიული პერიოდი, რომელიც გამოიკვეთება პრეისტორიულ პერიოდის დასრულებიდან შუა საუკუნეების დაწყებამდე.

ეს პერიოდი დაიწყო სავარაუდოდ 5-5,5 ათასი წლის წინ, როდესაც ეგვიპტელებმა შექმნეს დამწერლობა და დამთავრდა 476 წელს რომის დაცემით. ზოგ წყაროებში დამთავრების თარიღად თვლიან იუსტინიანე გარდაცვალებას (565 წ.), ისლამის დაარსებას (622 წ.) ან კარლოს დიდის მმართველობის დაწყებას.

ძველი მსოფლიოს ხალხები და სახელმწიფოები
ხმელთაშუა ზღვისპირეთი და აღმოსავლეთი
ასურეთი
ატროპატენა
აქადი
ბაბილონი
დიდი არმენია
ეტრურია
იბერია
იუდეა
იშკუზა
კავკასიის ალბანეთი
კართაგენი
კოლხეთის სამეფო
მანა
მიდია
პალესტინა
პართია
სკვითები
სპარსეთი
ურარტუ
ფინიკია
შუმერი
ძველი ეგვიპტე
ძველი მაკედონია
ძველი რომი
ძველი საბერძნეთი
ხეთების სამეფო
ხორეზმი

აზია
ძველი ინდოეთი
ძველი ჩინეთი

ამერიკა
მაია
თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)

საფეხბურთო კლუბი თბილისი – საქართველოს საფეხბურთო კლუბი თბილისში, თამაშობდა ოლიმპის სტადიონზე. 2006 წელს მეორე დივიზიონის „რუსთავს“ შეერწყა და ჩამოაყალიბა კლუბი „ოლიმპი რუსთავი“, რომელმაც კლუბ თბილისის ადგილი დაიკავა უმაღლეს ლიგაში, 2008 წელს „თბილისი“ გამოეყო „ოლიმპი რუსთავს“ და მეორე ლიგაში დაიწყო ასპარეზობა.

ისტორია
დაარსდა როგორც სკ „ოლიმპი“ თბილისი
2003: შეუერთდა თბილისის მერანი-91ს , როგორც მერანი–ოლიმპი თბილისი,
2003: გადაერქვა სკ თბილისი
2006: შეუერთდა სკ რუსთავს, დაერქვა ოლიმპი რუსთავი.
2009: გამოეყო ოლიმპი რუსთავს". დაიბრუნა ძველი სახელი - სკ თბილისი
2009: დაიშალა.

სეზონები
პირველი გუნდი
2002-03: ოლიმპი თბილისი რეგიონული ლიგა
2003-04: სკ თბილისი უმაღლესი ლიგა
2004-05: სკ თბილისი უმაღლესი ლიგა
2005-06: სკ თბილისი უმაღლესი ლიგა
2006-08: რუსთავის ოლიმპის ნაწილი
2008-09: სკ თბილისი პირველი ლიგა

მეორე გუნდი
2003-04: ოლიმპი თბილისი პირველი ლიგა
2004-05: ოლიმპი თბილისი პირველი ლიგა
2005-06: სკ თბილისი პირველი ლიგა
2006-07:ოლიმპი თბილისი პირველი ლიგა
2007-08: ოლიმპი რუსთავი პირველი ლიგა
მესამე გუნდი
2004-05: სკ თბილისი რეგიონული ლიგა
2006-07: სკ თბილისი რეგიონული ლიგა

ცნობილი ფეხბურთელები
ნუკრი გოგოხია (2005–08)
რევაზ ბარაბაძე (2004–06)
აკაკი დევაძე (2004–05)
ზაალ ელიავა
რევაზ გეწაძე
სოსო გრიშიკაშვილი (2004)
გოგიტა გოგუა (2003–05)
სანდრო იაშვილი (2004–05)
ლაშა ჯაკობია (2003)
რევაზ ქემოკლიძე
გოჩა ხოჯავა
გივი კვარაცხელია
ბექა შეყრილაძე

ევროთასებზე
რამაზ შენგელიას სტადიონი

რამაზ შენგელიას სახელობის სტადიონი — სპორტული სტადიონი ქუთაისში, საქართველო. ძირითადად გამოიყენება საფეხბურთო მატჩებისათვის. არის საფეხბურთო კლუბ ქუთაისის ტორპედოს საშინაო მოედანი.

2010 წელს სტადიონს რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა. დამონტაჟდა 14,700 ინდივიდუალური სკამი, საერთაშორისო სტანდარტების ტაბლო და განათების სისტემა, თავიდან აშენდა ადმინისტრაციული შენობა, გადაიხურა სტადიონის მნიშვნელოვანი ნაწილი, გარემონტდა გასახდელები და პრესლოჟა.
2023 წელს საქართველომ რუმონეთთან ერთად უმასპინძლა ახლაგაზრდულ ევროპის ჩემპიონატს ამის გამო შენგელია არენას ჩაუტარდა სრული განახლება და ამჟამად 12.000 ადამიანს იტევს 2015 წლის აპრილში სტადიონს მიენიჭა გამოჩენილი ქართველი ფეხბურთელის, რამაზ შენგელიას სახელი.

ფოტოგალერეა
ფოლადის სტადიონი

ფოლადი — სპორტული კომპლექსი და ხელოვნურსაფარიანი სპორტული სტადიონი საქართველოში, ქალაქ რუსთავში. ძირითადად გამოიყენება საფეხბურთო მატჩებისათვის. ფოლადის სტადიონი 1948 წელს აშენდა. არის საფეხბურთო კლუბ მეტალურგის საშინაო მოედანი. იტევს 10,720 მაყურებელს. საფეხბურთო მოედნის ზომაა 10568 მეტრი. მოედანი შემოზღუდულია ოთხი რეზინისსაფარიანი სარბენი ბილიკით, რომლის სიგრძეც 400 მეტრია. სტადიონის კომპლექსში შედის ასევე სპორტული დარბაზი 500-ადგილიანი ტრიბუნით, ათლეტიზმის დარბაზი და სათადარიგო მოედანი ზომებით 10060 მეტრი. 1985 წელს ფოლადის სტადიონს რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა, რის შედეგადაც მას დაემატა ორი ელექტროტაბლო, დასავლეთი ტრიბუნა, ორსართულიანი საცხოვრებელი კომპლექსი და ჩოგბურთის კორტი. გარდა ამისა, სტადიონზე მოწყობილია აუცილებელი სათავსოები, საპრესკონფერენციო დარბაზი და პრესბარი.

2009 წელს ფოლადის სტადიონს კიდევ ერთხელ ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია. აღდგა სტადიონის ტერიტორიაზე არსებული მოძველებული ინფრასტრუქტურა, გაკეთდა ახალი საშხაპეები და ტრიბუნები, მთლიანად გამოიცვალა სადრენაჟო სისტემა და მოედანზე დაიგო ხელოვნური საფარი. განახლებული სტადიონი 2009 წლის 17 დეკემბერს დინამო თბილისისა და ვიტ ჯორჯიას დაპირისპირებით გაიხსნა.
თენგიზ ბურჯანაძის სტადიონი

თენგიზ ბურჯანაძის სტადიონი — თენგიზ ბურჯანაძის სახელობის სპორტული სტადიონი გორში. ძირითადად გამოიყენება საფეხბურთო მატჩებისათვის. არის გორის „დილას“ საშინაო არენა. სტადიონი ძველი სტანდარტით 8,300 მაყურებელს იტევდა, თუმცა სტადიონის რეკონსტრუქციის და ინდივიდუალური სკამების მონტაჟის შემდეგ ტევადობა 5,000 მაყურებლამდე შემცირდა, მაგრამ სტადიონზე მისვლა და გულშემატკივრობა გაცილებით კომფორტული გახდა.

ფოტოგალერეა
ტერქსისა და კაიკოსის კუნძულები

ტერქსისა და კაიკოსის კუნძულები — დიდი ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორია და შედგება კუნძულთა ორი ჯგუფისაგან კარიბის ზღვის აუზში.

ტერქსისა და კაიკოსის კუნძულებიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს ბაჰამის კუნძული მაიაგუნა, ხოლო სამხრეთით მდებარეობს ჰაიტის კუნძული. ამ ტერიტორიის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კოკბერნ-ტაუნი, აქედან 1042 კილომეტრში მდებარეობს აშშ-ის ქალაქი მაიამი. კუნძულების ფართობი შეადგენს 430 კვადრატულ კილომეტრს. ამ ტერიტორიაზე შემავალი კუნძულები გეოგრაფიულად ემიჯნება ბაჰამის კუნძულებს, თუმცა ისინი მნიშვნელოვნად განსხვავდებიან ერთმანეთისგან.

ტერქსისა და კაიკოსის კუნძულების საერთო მოსახლეობა შეადგენს 46 000 ადამაინს, მოსახლეობის უმეტესობა, დაახლოებით 33 500 ადამიანი, ცხოვრობს კაიკოსის კუნძულ პროვიდენსიალესზე. დედაქალაქი კოკბერნ-ტაუნი მდებარეობს კუნძულ გრანდ ტერქზე.

2009 წლის აგვისტოში დიდმა ბრიტანეთმა შეაჩერა ტერქსისა და კაიკოსის თვითმართველობის ფუნქციონირება, შემდგომ დამტკიცდა მინისტრების კორუფციულ საქმიანობაში ჩართულობა.

ეს ტერიტორია პირველად აღმოჩენილი იქნა ესპანელების მიერ 1512 წელს, პირველი აღმომჩენი, რომელმაც ეს კუნძული ნახა იყო ხუან პონსე დე ლეონი. აქ მრავლად ცხოვრობდა ადგილობრივი მკვიდრი მოსახლეობა. 1766 წლიდან ეს ტერიტორია ოფიციალურად შევიდა გაერთიანებული სამეფოს მონარქიის შემადგენლობაში.
დავით აბაშიძის სტადიონი

დავით აბაშიძის სახელობის სტადიონი — სპორტული სტადიონი ზესტაფონში. ძირითადად გამოიყენება საფეხბურთო მატჩებისათვის. არის საფეხბურთო კლუბ „ზესტაფონის“ საშინაო მოედანი. იტევს 4 558 მაყურებელს.

დავით აბაშიძის სახელი მიენიჭა 2010 წლის 9 აპრილს.

ისტორია
ზესტაფონის ცენტრალურმა სტადიონმა, რომელიც აშენებულია ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხნის მიერ, ფუნქციონირება დაიწყო 1952 წელს. თუმცა რამდენიმე მატჩი მშენებარე სტადიონზე ჩატარდა ოფიციალური გახსნის წინა, 1951 წელსაც. 1981 წელს არენაზე ჩატარდა სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, გადაიხურა დასავლეთის და აგებულ იქნა აღმოსავლეთის ტრიბუნა, რის შემდეგაც სტადიონის ტევადობა გაიზარდა 8 000 ადგილამდე.

თანამედროვეობა
2004 წელს კლუბ „ზესტაფონის“ შექმნის შემდეგ, ზესტაფონის ცენტრალურ სტადიონზე ჩატარდა და დღესაც მიმდინარეობს სამშენებლო სამუშაოები, რომელთა მიზანია არენის განახლება და თანამედროვე სტანდარტებთან მიახლოვება.

2005 წლის ზაფხულში სტადიონზე ჩატარდა მინდვრის საფარის გამოცვლასთან დაკავშირებული სამუშაოები. დამონტაჟდა გერმანული ტექნოლოგიით შექმნილი ახალი სადრენაჟო სისტემა, ამერიკული ფირმა „რაინბიორდის“ სარწყავი სისტემა, რომელიც წარმატებით გამოიცადა 2004 წელს პორტუგალიაში გამართული ევროპის ჩემპიონატის მასპინძელ 8 სტადიონზე. ზესტაფონის ცენტრალურ სტადიონზე დაგებულია მინდვრის საფარი — თურქული ფირმა „ჩიმექსის“ მიერ დამზადებული „ნატურალური მწვანე ხალიჩა“. სწორედ ამ ფირმის პროდუქციაა გამოყენებული „ბეშიქთაშისა“ და „ფენერბაჰჩეს“ მშობლიურ არენებზე, ასევე რუსთავის „მეტალურგის“ სტადიონზე. კლუბის ხელმძღვანელობის მიერ დაგეგმილია კლუბისათვის ახალი ბაზის აშენება, ახალი ტრიბუნების აგება, თანამედროვე ტაბლოს დამონტაჟება და სხვა.

2011 წლის 4 მაისს საქართველოს თასის ნახევარფინალის საპასუხო შეხვედრის დროს, როცა ადგილობრივი „ზესტაფონი“ მასპინძლობდა ქუთაისის „ტორპედოს“, გულშემატკივარმა სტადიონი მნიშვნელოვნად დააზიანა. შეხვედრის მსვლელობისას ქუთაისელი გულშემატკივრები მოედანზე სხვადასხვა საგანსა და სკამების ნაწილებს ისროდნენ. თამაშის დასრულების შემდეგ კი აღმოჩნდა, რომ მეექვსე სექტორში 300-მდე სკამი იყო დამტვრეული.
თომას საულიუს კონდროტასი

თომას საულიუს კონდროტასი (დ. 30 იანვარი, 1953, კაუნასი) – ლიეტუველი მწერალი.

დაამთავრა ვილნიუსის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფსიქოლოგია-ფილოსოფიის ფაკულტეტი (1976 წ.). მუშაობდა ლიტვური ენციკლოპედიის რედაქციაში, შემდეგ სამხატვრო ინსტიტუტის ფილოსოფიის კათედრაზე. 1986 წლიდან ემიგრაციაშია. 2001–2004 წლებში ხელმძღვანელობდა რადიო თავისუფლების ლიეტუვურ განყოფილებას.

კონდროტასის პირველი მოთხრობები ლიტვურ ლიტერატურულ პრესაში 1969 წლიდან გამოჩნდა. 1977 წელს გამოიცა მისი პირველი კრებული „უსაზღვრო სამყარო“, რასაც მოჰყვა სხვადასხვა კრებულებიც. განსაკუთრებული ყურადღება დაიმსახურა მისმა რომანმა „გველის მზერამ“, რომელიც სხვადასხვა ენებზეა თარგმნილი. 2004 წლიდან ცხოვრობს ამერიკაში და მუშაობს როგორც დამოუკიდებელი ფოტოგრაფი.
ჯორჯტაუნი (კაიმანის კუნძულები)

ჯორჯტაუნი — დიდი ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის კაიმანის კუნძულების დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი. ჯორჯტაუნი მდებარეობს კუნძულ დიდ კაიმანზე. მოსახლეობა შეადგენს 30 600 ადამიანს (2006).

ჯორჯტაუნი არის კაიმანის კუნძულების საფინანსო ცენტრი, აქ მდებარეობს 600 ბანკი. ქალაქში მრავალი ძვირადღირებული სახლი და ცნობილი კომპანიების ოფისია, ჯორჯტაუნშივეა სამთავრობო ადმინისტრაციის შენობა. ქალაქის სიახლოვეს არის საერთაშორისო აეროპორტი.

კილმატი
სენ-ბართელმი

სენ-ბართელმი — საფრანგეთის ზღვისიქითა გაერთიანება. ეს კუნძული მოქცეულია მცირე ანტილის ტერიტორიაზე, კარიბის ზღვაში. სენ-ბართელმი, გვადელუპასთან, მარტინიკასთან და სენ-მარტენთან ერთად წარმოადგენს საფრანგეთის ვესტ-ინდოეთის ტერიტორიას.

სენ-ბართელმის ტერიტორიის ფართობი შეადგენს 21 კმ²-ს, აქ ცხოვრობს 10 464 ადამიანი (2021 წლის აღწერით). კუნძულის დედაქალაქია გუსტავია, ეს ქალაქი უდიდესი ნავსადგურია მთელ ამ კუნძულზე. სენ-ბართელმი ისტორიულად ეკუთვნოდა შვედეთს და წარმოადგენდა მის კოლონიას. ნაპოლეონის დროს ეს ტერიტორია საფრანგეთის კოლონია გახდა.
გუსტავია

გუსტავია — საფრანგეთის ზღვისიქითა გაერთიანების სენ-ბართელმის დედაქალაქი და უდიდესი დასახლებული პუნქტი. ამ ქალაქს სახელი დაერქვა შვედეთის მეფის გუსტავ -ის პატივსაცემად, უკვე მოგვიანებით ამ ქალქსაც და მთლიან კუნძულსაც საფრანგეთი აკონტროლებდა. გუსტავიაზე განვითარებულია ტურიზმი.

მოსახლეობა — 3,2 ათასი ადამიანი (2005 წელი), კუნძულის მთელის მოსახლეობის თითქმის ნახევარი.
ვოლფ ბირმანი

კარლ ვოლფ ბირმანი (; დ. 16 ნოემბერი, 1936, ჰამბურგი) — გერმანელი პოეტი, მომღერალი და დისიდენტი.

ადრეული წლები
დაიბადა 1936 წელს ჰამბურგში, ნავსაშენის ზეინკლის ოჯახში. დედა მუშა–მქსოველი იყო. ისინი კომუნისტები იყვნენ და ფაშისტების წინააღმდეგ იბრძდნენ. მამა დახვრიტეს საკონცენტრაციო ბანაკ ოსვენციმში 1942 წელს. ბავშვობის მოგონებები ომს უკავშირდება. ომის საშინელებათა გამოძახილი მის მრავალ სიმღერაში გაისმის, განსაკუთრებით მწვავედ ბალადაში „ელბა ჰამბურგთან“ (1993). 16 წლის ასაკში ჰამბურგს ტოვებს და გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკაში გადადის.

დასავლეთ გერმანია
ბირმანი 1957–1959 წლებში ბერლინში სწავლობს პოლიტიკურ ეკონომიას, ხოლო შემდეგ ფილოსოფიასა და მათემატიკას ბერლინის ჰუმბოლდტის სახელობის უნივერსიტეტში. ამავე დროს რეჟისორის ასისტენტად მუშაობს ბერტოლდ ბრეხტის თეატრში „ბერლინერ ანსამბლ“, რაც მისი შემოქმედებითი პრინციპების ჩამოყალიბების მნიშვნელოვან სკოლად იქცა. თავად დააარსა მუშათა და სტუდენტთა თეატრი, რომელსაც მის აკრძალვამდე ხელმძღვანელობდა. ამავე პერიოდიდან იწყება ვოლფ ბირმანის ინტენსიური შემოქმედებითი და საზოგადოებრივი მოღვაწეობა, ამჯერად როგორც დისიდენტისა. მისი სიმღერები და მუსიკა ფარულად ვრცელდება, მათი ავტორი სულ უფრო მიუღებელი ხდება გდრ–ს პარტიული სისტემის მესვეურთათვის. 1965 წელს გერმანიის ერთიანი სოციალისტური პარტიის ცკ–ის პლენუმზე ვოლფ ბირმანი რექაციის მსახურად („რეაქციის ჯაჭვზე დაბმულ ძაღლად“) და საკუთარი მამის მკვლელთა მოკავშირედ გამოაცხადეს, მას აეკრძალა როგორც ნაწარმოებების გამოქვეყნება, ისე საჯარო გამოსვლები. ამ თორმეტწლიან პერიოდს ბირმანი უწოდებს „ტოტალიტარული ქვესკნელის აჩრდილთა საუფლოს“, თავის თავს კი „გდრ–ის ორფეოსს“. 1976 წელს გდრ–ს ხელმძღვანელობამ გფრ–ში ბირმანის საგასტროლო–საკონცერტო მოგზაურობით ისარგებლა და მას ქვეყნის მოქალაქეობა ჩამოართვა. ამ ნაბიჯს დიდი საპროტესტო გამოსვლები მოჰყვა გდრ–ის მწერლების და ინტელიგენციის მხრიდან. ბირმანმა თავის თავს „სამშობლოში განდევნილი“ უწოდა.

დასავლეთ გერმანიაში
ბირმანი ვერც გაერთიანებულ გერმანიაში გრძნობს თავს კომფორტულად, მწვავე პრობლემებს ეხმაურება სიმღერებით „ნუ გაგვყიდით!“ (1989), „ბერლინური მოკლე სიმღერა“ (1989), „ჩემი სტომაქი ცარიელია“ („1990“), „მოთქმა“ (, „1991“) და სხვ.

ბირმანი საქართველოში
1996 წლის აპრილში ბირმანი საქართველოში იმყოფებოდა. მან რუსთაველის თეატრის მცირე დარბაზში კონცერტი გამართა. მასთან შეხვედრა მოაწყო კავკასიურმა სახლმა. აქ მისი ლექსის ქართული თარგმანები წაიკითხეს ნაირა გელაშვილმა და ვახუშტი კოტეტიშვილმა.
ცენტრალური სტადიონი (ბათუმი)

ცენტრალური სტადიონი — სპორტული სტადიონი ბათუმში, საქართველო. ძირითადად გამოიყენებოდა საფეხბურთო მატჩებისათვის. იყო ბათუმის დინამოს საშინაო მოედანი. თავდაპირველად იტევდა 18,000 მაყურებელს, 2002 წელს ტრიბუნის 2/3 დაანგრიეს, ფან-ტრიბუნა ჯუნგლების ნაცვლად დაიდგა დიდი საკონცერტო სცენა. ამ ყოველივეს შემდეგ სტადიონი იტევდა 4,400 მაყურებელს, 2006 წელს გაიყიდა და დაინგრა, მის ადგილას შენდება სასტუმრო კემპინსკი.
გულია თუთბერიძის სტადიონი

გულია თუთბერიძის სტადიონი — სპორტული სტადიონი ზუგდიდში, საქართველო. აშენდა 1931 წელს. ძირითადად გამოიყენებოდა საფეხბურთო მატჩებისათვის. იყო საფეხბურთო კლუბ ზუგდიდის საშინაო მოედანი. თავიდან იტევდა 7,500 მაყურებელს. დანგრევამდე, რეკონსტრუქციის შემდეგ 5,000 მაყურებელს. 2011 წლის შემოდგომაზე სტადიონს დემონტაჟი ჩაუტარდა, ტერიტორია დადიანების სასახლის დასვენების პარკს შეუერთეს, რომელსაც ისტორიულად ეკუთვნოდა და ახლა პარკის განახლება იგეგმება.
შაპადა-დუს-ვეადეირუსის ეროვნული პარკი

შაპადა-დუს-ვადეირუსის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში, შაპადა-დუს ვადეირუსის პლატოზე. ამ პლატოს ასაკი 1,8 მილიარდი წელია. პარკი შეიქმნა 1961 წელს, ბრაზილიის პრეზიდენტ ჟუსელინიო კუბიჩეკის მიერ. საერთო ფართობია 655 კმ².

2001 წელს პარკი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
ემასის ეროვნული პარკი

ემასის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ბრაზილიაში, გოიასისა და მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატებს შორის, ბრაზილიის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში. ამ პარკში წარმოდგენილია თავისებური ეკოსისტემა. ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი უტყეო, შიშველი სავანაა. წარმოდგენილია ველური ბუნების ფართო სპექტრი. აქ ბინადრობენ ტერმიტები, გიგნტური ანთარები, ფაფრიანი მგლები, ჯავშნოსნები, სირაქლემა ნანდუ.

2001 წელს პარკი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
ემპათია

ემპათია — ადამიანის უნარი თანაუგრძნოს სხვებს და გაიგოს მათი ფსიქოლოგიური მდგომარეობა.

ემპათია/ემპათიკური გაგება
უნარი იმისა, რომ გაგებულ იქნეს სხვა ადამიანთა ქცევა და დამოკიდებულება, რამდენადაც ისინი საკუთარ გამოცდილებაში შეიძლება არსებობდეს. სიმბოლისტ-ინტერაქციონისტები (ჯორჯ მიდი და სხვ.) ემპათიას განიხილავენ, როგორც სხვათა როლების ათვისების პროცესს, რაც სოციალიზაციის არსს შეადგენს. ემპათიის შინაარსი ვებერთან მოიაზრება ცნებაში „ფერშტეენ“ , რომელიც ნიშნავს გაგებას და თანაგანცდის მეშვეობით უზრუნველყოფს სხვათა ემოციური (არარაციონალური) ქმედებების საზრისთა ადეკვატურ წვდომას. ინტერაქციონისტებს სჯერათ, რომ ემპათიის განხორციელება თვისობრივი კვლევის მეთოდების გამოყენებითაა შესაძლებელი. თუმცა, ოპონენტები ამტკიცებენ, რომ ემპათია სხვათა ქმედებებზე ობიექტური დაკვირვების შესაძლებლობას ამცირებს.
სან-მიგელ-დას-მისიონი

სან-მიგელ-დას-მისიონი – იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ბრაზილიაში, პატარა ქალაქ სან-მიგელ-დას-მისიონში, რომელიც რიუ-გრანდი-დუ-სულის შტატში მდებარეობს. ეს იყო ერთ-ერთი მისია იეზუიტთა იმ მისიებიდან, რომლებიც მოღვაწეობდნენ ბრაზილიაში, არგენტინაში, პარაგვაისა და ბოლივიაში. იგი დაარსდა 1735-1745 წლებში.

1983 წლიდან, სან-მიგელ-დას-მისიონის ნანგრევებს იუნესკო იცავს.
ბარინგო

ბარინგო — ტბა კენიაში. მდებარეობს რღვევის ხაზში, ტურკანის ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ზედაპირის ფართობი 130 კმ². უდიდესი სიღრმე 4,1 მ, საშუალო სიღრმე 2,6 მ.

ტბის ირგვლივ არსებობს რამდენიმე მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური და პალეონტოლოგიური მონაკვეთი, რომელთაგან ზოგიერთში გამოვლინდა ნამარხი ჰომინოიდები და ჰომინინსები.
მოჩვენება კომპიუტერში (საიდუმლო მასალები)

„მოჩვენება კომპიუტერში“ — ამერიკული ზებუნებრივი და სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის სერიალ საიდუმლო მასალების პირველი სეზონის მეშვიდე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში გავიდა 1993 წლის 29 ოქტომბერი.

სიუჟეტი
აგენტი ჯერი ლამანა, რომელიც უწინ თანამშრომლობდა მალდერთან, სთხოვს მას ბენჯამინ დრეიკის, ერთ-ერთი კომპანიის დირექტორის მკვლელობის გამოძიებას. საბოლოოდ აღმოჩნდება, რომ მრავალ პრობლემას ქმნის კომპიუტერის ხელოვნური ინტელექტი, რომელიც ადამიანებს აღარ ემორჩილება. საბოლოოდ მას აჩერებენ შეყვანილი კომპიუტერული ვირუსით.
ყინული (საიდუმლო მასალები)

ყინული — ამერიკული ზებუნებრივი და სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის სერიალ საიდუმლო მასალების პირველი სეზონის მერვე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში გავიდა 1993 წლის 5 ნოემბერს.

სიუჟეტი
აგენტები მალდერი და სკალი ჩადიან არქტიკაში, კვლევით სადგურზე, სადაც მათთან ერთად ასევე მიემგზავრებიან გეოლოგი, ექიმი და ტოქსიკოლოგი. ისინი იძიებენ საქმეს, რომელიც დაკავშირებულია უცნაურ მოვლენებთან - წინა ექსპედიის წევრების დაღუპვაზე.

სერიის მსვლელობისას ისინი დაადგენენ, რომ მეცნიერებს თავს დაესხა უცნაური არამიწიერი ორგანიზმი, რომელმაც მათში სპეციფიკური ინფექცია დატოვა. ამ ინფექციის გამო ადამიანები აგრესიულები ხდებიან და უჩნდებათ ერთმანეთის მოკვლის სურვილი.

ეპიზოდის დასასრულს, გადარჩენილებთან ერთად შინ დაბრუნებული მალდერი გადაწყვიტავს, დაბრუნდეს არქტიკაზე, რათა გამოიკვლიოს უცნაური ორგანიზმი, მაგრამ შეიტყობს, რომ სამხედრო ძალებმა და ეპიდემიათა კონტროლის ცენტრმა გაანადგურეს მთლიანი სადგური.
ფელიქს ბრაუნი

ფელიქს ბრაუნი (, დ. 4 ნოემბერი, 1885, ვენა — გ. 29 ნოემბერი, 1973, კლოსტერნოიბურგი, ავსტრია) — ავსტრიელი პოეტი, დრამატურგი, პროზაიკოსი და ესეისტი. ვენაში სწავლობდა ხელოვნების ისტორიას და გერმანისტიკას. 1928–1938 წლებში მუშაობდა პრივატ–დოცენტად პალერმოსა და პადუაში. 1939 წელს ემიგრაციაში მიდის ინგლისში. 1951 წელს ბრუნდება ვენაში და განაგრძობს სამეცნიერო და შემოქმედებით მოღვაწეობას არის ავსტრიის დიდი ლიტერატურული პრემიისა და გრილპარცერის პრემიის ლაურეატი.

ფელიქს ბრაუნის მსოფლმხედველობასა და ლიტერატურულ გემოვნებას აყალიბებს ანტიკური კულტურა, კათოლიკური ჰუმანიზმი და ავსტრიული ლიტერატურული ტრადიციები. შემოქმედებით საქმიანობას იწყებს ნეოკლასიციზმის, ნეორომანტიზმისა და ვენური იმპრესიონიზმის გარემოცვაში. შემოქმედებაში უხვად იყენებს ბერძნულ მითოლოგიას, ბიბლიურ და ისტორიულ თემებს.
კენიის კონსტიტუცია

კენიის ამჟამინდელი კონსტიტუცია მიღებულ იქნა დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ. ის მთლიანად ემყარებოდა ინგლისის სამართალს, თუმცა მას შემდეგ უკვე 30-ჯერ შეასწორეს.

კონსტიტუცია პრეზიდენტს აძლევს ფართო ძალაუფლებას და ადგენს მრავალპარტიულობის შესაძლებლობას, რითაც ანულირებულ იქნა 1991 წლამდე არსებული ერთპარტიული სისტემა.

ბოლო დროს აქტიურად განიხილება არსებული კონსტიტუციის შეცვლის საკითხი, მაგრამ 2005 წლის რეფერენდუმზე, მთავრობის მიერ მოწონებული ახალი კონსტიტუცია ჩავარდა.
კენიის ეროვნული პარკები

კენიის ეროვნული პარკები კენიის ველური ბუნების დაცვის სააგენტოს დაქვემდებარებაშია. კენიაში სახმელეთო დაცული ტერიტორიების ორი მთავრი ტიპია: ეროვნული პარკები და ეროვნული ნაკრძალები. ასევე მდებარეობს საზღვაო პარკები და საზღვაო ნაკრძალები.

ეროვნული პარკები
აბერდერის ეროვნული პარკი
ამბოსელის ეროვნული პარკი
არაბუკო-სოკოკეს ეროვნული პარკი
ცენტრალური კუნძულის ეროვნული პარკი
ჩიულუს მთების ეროვნული პარკი
ჰელს-გეიტის ეროვნული პარკი
კორის ეროვნული პარკი
ნაკურუს ტბის ეროვნული პარკი
მარსაბიტის ეროვნული პარკი
მერუს ეროვნული პარკი
კენიის მთის ეროვნული პარკი
ელგონის მთის ეროვნული პარკი
ნაირობის ეროვნული პარკი
ოლ-დონიო-საბუკის ეროვნული პარკი
რუმის ეროვნული პარკი
საივა-სვამპის ეროვნული პარკი
სიბილოის ეროვნული პარკი
აღმოსავლეთ ცავოს ეროვნული პარკი
დასავლეთ ცავოს ეროვნული პარკი

ნაკრძალები
არავალეს ეროვნული ნაკრძალი
ბონის ეროვნული ნაკრძალი
კაკამეგის ტყე
კისუმუ-იმპალის ნაკრძალი
სამბურუს ეროვნული ნაკრძალი
ბუფალო სპრინგსის ეროვნული ნაკრძალი
მუალუგანჯეს სპილოების ნაკრძალი
ნდერეს კუნძულის ეროვნული ნაკრძალი
შიმბას მთის ეროვნული ნაკრძალი
მასაი-მარა
მვეის ეროვნული ნაკრძალი

საზღვაო პარკები და ნაკრძალები
კიუნგის ეროვნული ნაკრძალი
კისიტე-მპუნგუტის ეროვნული პარკი
მალინდის ეროვნული პარკი
ვატამუს ეროვნული პარკი
მომბასის ეროვნული პარკი
ტანას დელტის ნაკრძალი
ამარკორდი

ამარკორდი — 1973 წლის იტალიური ფილმი, რომლის რეჟისორია ფედერიკო ფელინი. ამარკორდი ფელინის მშობლიური ქალაქის, რიმინის დიალექტზე ნიშნავს „მე ვიხსენებ“.

ეს არის ნახევრად-ავტობიოგრაფიული კომედიური ჟანრის ფილმი მოზარდ ბიჭუნაზე, დრამის ელემენტებით. ფილმში მოქმედება ხდება ფელინის მშობლიურ ქალაქ რიმინის მსგავს მცირე ქალაქ ბორგოში, 1930-იან წლებში, ფაშისტურ იტალიაში.

ჯილდოები
ოსკარი საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის
ნომინაცია ოსკარი საუკეთესო რეჟისორისთვის
ნომინაცია ოსკარი საუკეთესო ორიგინალური სცენარისთვის