iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აღმოსავლეთ აზიის ხელოვნება და კულტურა

აღმოსავლეთ აზიის ხელოვნება და კულტურა—აღმოსავლეთ აზიის კულტურაზე საუკუნეების განმავლობაში დიდი გავლენა მოახდინა ჩინეთმა,რომელმაც საბოლოოდ საფუძველი ჩაუყარა აღმოსავლეთ აზიის ცივილიზაციას.

ჩინური კულტურის მიმდინარეობებმა და სახელოვნებო ტექნიკამ აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნებზე მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია. ჩინელების სიყვარული კალიგრაფიისადმი, დეკორატიული კერამიკის, მათ შორის, ფაიფურის შექმნის უნარი,  შთაგონების წყარო გახდა კორეისა და იაპონიის ხელოვნების მოყვარულებისა და ხელოვანთათვის. აღმოსავლეთ აზიის რეგიონის მთავრობები და მმართველები ხელს უწყობდნენ ხელოვან ადამიანებს, აარსებდნენ ოფიციალურ სახელოსნოებს. ისინი აკადემიებს. მხატვრებისა და პოეტების მეცენატები იყვნენ. ამ მოღვაწეობის კვალმა ჩვენს დრომდე მოაღწია.
ლიბანის კულტურა

ლიბანის კულტურა — ლიბანელი ხალხის კულტურა, რომელიც ათასობით წლის განმავლობაში სხვადასხვა ცივილიზაციიდან ყალიბდებოდა. იგი ფინიკიელების სამშობლო იყო და შემდეგ დაიპყრეს ასურელებმა, ბერძნებმა, რომაელებმა, სასანიანებმა, არაბებმა, ჯვაროსნებმა, ოსმალეთის თურქებმა და ფრანგებმა . ეს დაპყრობები აისახა ლიბანის მრავალფეროვან მოსახლეობაში, რომელიც შედგება სხვადასხვა რელიგიური ჯგუფებისგან, და გამორჩეულია მრავალფეროვანი ფესტივალებით, მუსიკალური სტილით, ლიტერატურით, ლიბანის სამზარეულოსა და ლიბანის არქიტექტურის თავისებურებებით. ტურიზმი ლიბანში პოპულარულია და დამოკიდებულია ქვეყანაში არსებულ კონფლიქტურ ვითარებაზე.

ლიბანელების რელიგიური და აღმსარებლური მრავალფეროვნების მიუხედავად, ისინი „თითქმის იზიარებენ საერთო კულტურას“. ლიბანის კონსტიტუციის მე-11 მუხლის საფუძველზე ნათქვამია: „არაბული არის ოფიციალური ეროვნული ენა. კანონი განსაზღვრავს იმ შემთხვევებს, როდესაც ფრანგული ენა უნდა იქნას გამოყენებული.“ სალაპარაკო ენა არის ლიბანური, რომელიც წარმოადგენს ჰიბრიდს ზემოხსენებული კულტურების ენების, საკვების, მუსიკისა და ლიტერატურის.

ხელოვნება
 საუკუნის ბოლოს ბეირუთი უპირისპირდებოდა კაიროს, რომ ყოფილიყო არაბული აზროვნების მთავარი ცენტრი. გარდა ამისა, ბეირუთი გახდა სომხური კულტურის აყვავებული ეპიცენტრი მრავალფეროვანი პროდუქციით რომელიც ექსპორტირდებოდა სომხურ დიასპორაში.

სახვითი ხელოვნება
დაუდ კორმი (1852-1930), ჰაბიბ სერური (1860-1938) და ხალილ საელიბი (1870-1928) ითვლებიან ლიბანში პირველ წარმატებულ პროფესიონალ სტუდიურ მხატვრებად, რომელთა კარიერა ვრცელდება ევროპაშიც. ისინი ხატავდნენ ლიბანის მაღალი საზოგადოების და რელიგიური მამაკაცების პორტრეტებს.

თანამედროვე ხელოვნება
თანამედროვე ხელოვნება დაიწყო ბეირუთში სამოქალაქო ომის დასრულებისთანავე (1975-1991).

ბევრი თანამედროვე მხატვარი ამჟამად აქტიურია, მაგალითად, ვალიდ რაადი, თანამედროვე მედია მხატვარი, რომელიც ამჟამად ნიუ-იორკში ცხოვრობს.

არქიტექტურა
ლიბანში არქიტექტურა მოიცავს სხვადასხვა დამპყრობელი ძალების მემკვიდრეობას, მათ შორის რომაელების, ფინიკიელების, ოსმალებისა და ფრანგების, ასევე არქიტექტურაზე გავლენა იქონია დამოუკიდებლობის შემდგომ განვითარებულმა მოვლენებმა.
ხორეზმის სახალხო საბჭოთა რესპუბლიკა

ხორეზმის სახალხო საბჭოთა რესპუბლიკა, ხორეზმის სსრ ან ხსსრ — საბჭოთა რესპუბლიკა შუა აზიაში 1920-1924 წლებში. დედაქალაქი — ქალაქი ხივა.

ისტორია
შეიქმნა 1920 წლის თებერვალში ხივის სახანოში ანტიფეოდალური და ანტიიმპერიალისტური სახალხო რევოლუციის გამარჯვების შემდეგ, წითელი არმიის მხარდაჭერით. ეკავა ყოფილი ხივის სახანოს ტერიტორია. 1923 წლის 20 ოქტომბერს გარდაიქმნა ხორეზმის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკად. 1924-1925 წლებში, შუა აზიის საბჭოთა რესპუბლიკების ეროვნული სახელმწიფოებრივი გამიჯვნის დროს, ხსსრ გაუქმდა.
ხორეზმული ენა

ხორეზმული ენა — საშუალო ირანულ ენათა ჩრდილო-აღმოსავლური ჯგუფის ენა.

ჩვენამდე მოაღწია ცალკეულმა წარწერებმა მონეტებსა და ჭურჭლებზე. ხორეზმული ტექსტის ფრაგმენტები გვხვდება ალ-ღაზმინის შრომაში „ქუნიათ ალ-მუნია“ (დაწერილია არაბულ ენაზე საუკუნეში), ტექსტს დართულილ აქვს საუკუნით დათარიღებული ხორეზმულ სიტყვათა ლექსიკონი. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ძვ. წ. საუკუნის ხორეზმული დოკუმენტები, რომლებიც აღმოჩენილია თოფრაქყალაში.
ჯიზახის ოლქი

ჯიზახის ოლქი (ვილაეთი) — უზბეკეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ჯიზახი.

ზოგადი მიმოხილვა
შეიქმნა 1973 წლის 29 დეკემბერს. მდებარეობს რესპუბლიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ფართობი 20.5 ათასი კმ². ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი მშიერი სტეპის ფარგლებშია. ჰავა მკვეთრად კონტინენტურია. მთავარი მდინარეებია სანზარი და ზაამინეუ. დიდი წყალსაცავია აიდარქოლის ტბაზე. განვითარებულია საშენ მასალათა, მსუბუქი, კვების მრეწველობა. სოფლის მეურნეობაში დიდი როლი ენიჭება რწყვას (სამხრეთის მშიერი სტეპის არხი და სხვა). მოყავთ მარცვლეული (ხორბალი, ქერი, სიმინდი) და ბოსტნეულ-ბაღჩეული კულტურები. განვითარებულია მეყარაკულეობა, სახორცე-სარძეო მეცხოველეობა, მეაბრეშუმეობა.

ჯილდოები და მედლები
ოლქი დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით (1977).
გელა ლონდარიძე

გელა ლონდარიძე (დ. 19 ივლისი, 1962, ასპინძა) — ქართველი ეკონომისტი, თანამდებობის პირი, პოლიტიკოსი.

1986 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი სპეციალობით სოფლის-მეურნეობის ეკონომიკა-ორგანიზაცია. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ასპინძის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
ბუხარის ოლქი

ბუხარის ოლქი (ვილაეთი) — უზბეკეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ბუხარა.

ზოგადი მიმოხილვა
შეიქმნა 1938 წლის 15 იანვარს. მდებარეობს რესპუბლიკის სამხრეთ ნაწილში. ფართობი 39.4 ათასი კმ². ზედაპირი ვაკეა. მდებარეობს ზარაფშანის ქვემო დინებასა და ყიზილყუმის უდაბნოს სამხრეთ ნაწილში. ტერიტორიის დიდი ნაწილი უდაბნო საძოვრებს უჭირავს. არის სარწყავი მიწათმოქმედება. სათესია მიწის ფონდის დაახლოებით 2%. მეურნეობის მთავარი დარგებია მებამბეობა, ყარაქოლის ცხვრის ჯიშის მოშენება, მეაბრეშუმეობა, ბამბასაწმენდი, აბრეშუმის სახვევი, კარაქ-ცხიმის, ღვინის, ხორცის მრეწველობა, სამშენებლო მსალათა წარმოება და სხვა. განვითარებულია ბუნებრივი აირის მოპოვება (უდიდესი საბადო — ღაზლი), ნავთობის, ქიმიური, ენერგეტიკული და ოქროსმოპოვებითი მრეწველობა.
ზაზა მადურაშვილი

ზაზა მადურაშვილი (დ. 16 მაისი, 1970, სოფ. ჩაბანო, თიანეთის რაიონი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.

1996 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი სპეციალობით-ვაჭრობისა და საზ. კვების ეკონომიკა და მართვა. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თიანეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
კაშკადარიის ოლქი

კაშკადარიის ოლქი (ვილაეთი) — უზბეკეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ყარში.

ზოგადი მიმოხილვა
შეიქმნა 1964 წლის 7 თებერვალს. მდებარეობს რესპუბლიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე კაშკადარიის აუზში და პამირ-ალაის მთათა სისტემის დასავლეთ კიდეზე. ფართობი 28.4 ათასი კმ². ზედაპირის უმეტესი ნაწილი მთისწინა ვაკეა. მთავარი მდინარეა კაშკადარია. განვითარებულია საშენ მასალათა, მსუბუქი, კვების და აირის მრეწველობა. მეურნეობაში წამყვანია მებამბეობა და ყარაკულის დამზადება. კაშკადარიის ოლქის სარწყავი მიწათმოქმედების (უმთავრესად ბამბა), ურწყავი მარცვეულის მეურნეობის (ხორბალი, ქერი) და სასაძოვრე მეცხოველეობის (უმთავრესად მეყარაკულეობა) რაიონია. განვითარებულია მებაღეობა და მევენახეობა. მისდევენ მეაბრეშუმეობას.

ჯილდოები და მედლები
ოლქი დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით (1967).
ნავოის ოლქი

ნავოის ოლქი (ვილაეთი) — უზბეკეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ნავოი.

ზოგადი მიმოხილვა
შეიქმნა 1982 წლის 20 აპრილს ბუხარისა და ნაწილობრივ სამარყანდის ოლქების ხარჯზე. მდებარეობს რესპუბლიკის ცენტრალურ ნაწილში, მდინარე ზარაფშანის ქვემოთში. ფართობი 110.99 ათასი კმ². ზედაპირი ვაკეა. ჰავა მკვეთრად კონტინენტურია. მთავარი მდინარეა ზარაფშანი. აგებულია ამუ-ბუხარის არხი, ქუიუმაზარისა და თუდაქოლის წყალსაცავები. სარწყავ რაიონებში მდელოს და ალუვიური ნიადაგებია, უდაბნოში — ღია რუხი, ქვიშანი. ოლქის მრეწველობა ემყარება ნედლი ბამბის, აგრეთვე სხვა სასოფლო-სამეურნეო რესურსების და სასარგებლო წიაღისეულის (ბუნებრივი აირი, ძვირფასი ლითონები, საშენი მასალა) დამუშავებას. 1963 წელს ამუშავდა ნავოის სრესი. სოფლის მეურნეობის მთავარი დარგებია მებამბეობა, მეაბრეშუმეობა და მეყარაკულეობა. აშენებენ მსხვილ რქოსან საქონელს, ფრინველს და სხვა.
ნამანგანის ოლქი

ნამანგანის ოლქი (ვილაეთი) — უზბეკეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ნამანგანი.

ზოგადი მიმოხილვა
შეიქმნა 1967 წლის 18 დეკემბერს (ადრე არსებობდა 1941 წლის 6 მარტიდან — 1960 წლის 25 იანვარმდე). მდებარეობს რესპუბლიკის აღმოსავლეთ ნაწილში და უკავია ფერღანის ველის ჩრდილოეთი ნაწილი, უმთავრესად სირდარიის მარჯვენა ნაპირეთი. ფართობი 7.9 ათასი კმ². ოლქის უმეტესი ნაწილი 400-750 მეტრის სიმაღლის ვაკეა, რომელიც დასერილია მდინარეთა ხეობებით. უდიდესი მდინარეა სირდარია. გავრცელებულია რუხი ნიადაგები. ოლქში განვითარებულია მებამბეობა, მებაღეობა, მევენახეობა, მეაბრეშუმეობა, მებოსტნეობა, მებაღჩეობა, მეცხოველეობა, მსუბუქი და კვების მრეწველობის დარგები. იღებენ ოქროს, თაბაშირს, კირს, გრანიტს, ქვიშასა და ხრეშს. გაყვანილია საირიგაციო არხები, აგებულია წყალსაცავები. ნამანგანი ავიახაზით უკავშირდება აზიის ქალაქებს.

ჯილდოები და მედლები
ოლქი დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით (1973).
მდინარე კრიშნა

მდინარე კრიშნა—კრიშნა (სანსკრიტზე ნიშნავს "ბნელს", ინდოეთის ერთ – ერთი გრძელი მდინარეა. სიგრძე დაახლოებით 1300 კმ. სათავეს იღებს მაჰარაშტრას შტატში, ქალაქ მაჰაბალეშვართან და ჩაედინება ბენგალის ყურეში, სოფელ ჰამასალადეევთან ახლოს, ანდრა-პრადეშის შტატში. მდინარე ასევე მიედინება კარნატაკის შტატში. მდინარის დელტა ინდოეთის ერთ-ერთი ყველაზე ნაყოფიერი რეგიონია, აქ იყო ძველი მეფეების სატავაჰანისა და იხვაკუს რეზიდენციები. მდინარეზე  განლაგებულია ქალაქი ამარავატი.

ამჟამად, მდინარე ეკოლოგიურ კატასტროფას განიცდის. მუსონური სეზონის განმავლობაში (ივნისი-აგვისტო), მდინარე იწვევს ნიადაგის ძლიერ ეროზიას, ამ დროს ის სწრაფი და მღელვარე ხდება და მდინარე მიაქვს ნაყოფიერი ნიადაგი მაჰარაშტრას, კარნატაკას და ანდრა პრადეშის შტატებიდან თავის დელტის რეგიონში.

მდინარე კრიშნას სამ შენაკადს შორის ყველაზე დიდია ტუნგაბჰარდის მარჯვენა შენაკადი.

ინდუისტები ამ მდინარეს პატივს სცემენ, როგორც წმინდას. ითვლება, რომ ამ მდინარეში ბანაობა ხსნის ადამიანთა ყველა ცოდვას. მოზიდვის ცენტრია კრიშნა პუშკარამის ბაზრობა. ის ტარდება თორმეტ წელიწადში ერთხელ მდინარე კრიშნას ნაპირებზე. მაჰარაშტრაში, კარნატაკაში, ტელანგანასა და ანდრა-პრადეშში ბევრი მომლოცველთა ადგილია მდინარის ნაპირებზე.

ფლორა და ფაუნა
მდინარე კრიშნას მახლობლად მდებარე ფართო ტერიტორია შეიცავს მდიდარ ფლორას და ფაუნას. კრიშნას პირას გადარჩენილი უკანასკნელი მანგროვები კრიშნას სიწმინდედ არის გამოცხადებული. ნაკრძალში ბინადრობენ ადგილობრივი და გადამფრენი ფრინველები, ნიანგი, ირემი, სამბარი, შავი ირემი, გველი, ხვლიკები და სხვა.ადგილი ასევე მდიდარია ისეთი მცენარეულობით, როგორიცაა რიზოფორა, ავიცენია და აგიგერიოსი.

წყალდიდობები
2009 წლის ოქტომბერში მოხდა ძლიერი წყალდიდობა, რის შედეგადაც 350 სოფელი იზოლირებული და მილიონობით უსახლკაროდ დარჩა, სავარაუდოდ, ეს პირველი შემთხვევაა 1000 წლის შემდეგ. წყალდიდობამ სერიოზულად დააზიანა კურნოულის, მაჰაბუბნაგარის, გუნტურის, კრიშნას და ნალაგონდას მიდამოები. მთელი ქალაქი კურნოლი თითქმის 3 დღის განმავლობაში წყალში ჩაეფლო 3 მეტრზე .

საბადოები
მდინარე კრიშნას აუზი მდიდარია მინერალური საბადოებით, როგორიცაა ნავთობი და გაზი, ქვანახშირი, რკინა, კირქვა, დოლომიტი, ოქრო, გრანიტი, ლატერიტი, ურანი, ალმასი და ა.შ.

ჰიდროელექტროსადგურები და კაშხლები
მდინარე კრიშნა ერთ-ერთი მდინარეა, რომლის წყლის ენერგიას ძირითადად იყენებენ ინდოეთის სხვადასხვა ჰიდროელექტროსადგურები. მასზე ასევე აშებებულია მრავალი კაშხალი.

დაბინძურება
წლების განმავლობაში მდინარის წყალი არ ჩაედინება ზღვაში წყლის სრულად გამოყენების გამო, ძირითადად სოფლის მეურნეობაში. მდინარე კრიშნას დახურული აუზი ნიშნავს, რომ მდინარის ეკოსისტემა დაშლის პირასაა. მდინარე იღებს ნარჩენებს დიდი რაოდენობით ქალაქებიდან, ხოლო მდინარის აუზის მოსახლეობა 80 მილიონამდე გაიზარდა, რაც მნიშვნელოვნად ზრდის მდინარეზე დატვირთვას. ადეკვატური საშუალო და მინიმალური მუდმივი ეკოლოგიური ნაკადები ზღვაში წლების განმავლობაში არ გვხვდება, რაც ზღუდავს მარილის გადატანას და იწვევს მარილიანი და ნატრიუმის ტუტე ნიადაგების ფორმირებას მდინარის აუზის ქვედა დინებაში. წყალი მაღალი ტუტეობით გამოედინება მდინარეში ნახშირით მომუშავე მრავალი ელექტროსადგურის ნაცრის ნაგავსაყრელიდან, რაც დამატებით ზრდის მდინარის წყლისტუტეობ, რომლის წყალსაც, ბუნებრივია, აქვს მაღალი ტუტეობ, ვინაიდან მდინარის აუზი ამცირებს ბაზალტის ქანების უზარმაზარ ტერიტორიებს
რატი მაისურაძე

რატი მაისურაძე (დ. 15 აგვისტო, 1978, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, პოლიტიკოსი.

1994 წელს დაამთავრა თბილისის სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიური უნივერსიტეტი. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „გიორგი თარგამაძე — ქრისტიან-დემოკრატები“.
მიანმარის კულტურა

მიანმარის კულტურა — ასევე ცნობილი, როგორც ბირმული კულტურა , რომელზეც გავლენას ახდენდა მეზობლების კულტურა.

ბოლოდროინდელ პერიოდში ბრიტანეთის კოლონიურმა მმართველობამ და დასავლურმა ყოფამ გავლენა მოახდინა ბირმული კულტურის ასპექტებზე, მათ შორის ენასა და განათლებაზე.

ხელოვნება
ისტორიულად, ბირმული ხელოვნება ემყარებოდა ბუდისტურ და ინდუისტურ კოსმოლოგიასა და მითებს. ბუდას გამოსახულების რამდენიმე რეგიონალური სტილი არსებობს, რომელთაგან თითოეული განსხვავებული მახასიათებლებით გამოირჩევა.

ტრადიციული ხელოვნების გარდა ცნობილია აბრეშუმის ქსოვა, ჭურჭლისა და გობელენის დამზადება, ძვირფასი ქვების გრავიურა და ოქროფურცლის დამზადება. ტაძრის არქიტექტურა, როგორც წესი, აგურისა და ბათქაშისაა, ხოლო ხშირად დაფარულია ოქროს ფოთლის ფენებით. მონასტრები ხისგან უნდა იყოს ნაგები (თუმცა ქალაქებში მონასტრები აშენებულია, სავარაუდოდ, თანამედროვე მასალებით).
ვახტანგ მარტოლეკი

ვახტანგ მარტოლეკი (დ. 8 მარტი, 1971, მცხეთა) — ქართველი თანამდებობის პირი, პოლიტიკოსი, სპორტსმენი.

1993 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი ფინანსისტ-ეკონომისტის სპეციალობით. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მცხეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
ხათუნა ოჩიაური

ხათუნა ოჩიაური (დ. 9 ივნისი, 1959, თბილისი) — ქართველი თანამდებობის პირი, პოლიტიკოსი, არქიტექტორი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
დავით მახნიაშვილი

დავით მახნიაშვილი (დ. 8 მარტი, 1973, სოფ. წალასყური, გარდაბნის რაიონი) — ქართველი ვეტერინარი, თანამდებობის პირი, იურისტი, პოლიტიკოსი.

1988 წელს დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტის ვეტერინარული მედიცინის დაკულტეტი, აგრეთვე ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტი. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (გარდაბნის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
აღმოსავლეთ ტიმორის კულტურა

აღმოსავლეთ ტიმორის კულტურა — პორტუგალიური, კათოლიკური, მალაიზიური და აღმოსავლეთ ტიმორის ძირძველი ავსტრონეზიელი ხალხების გავლენის ქვეშ მყოფი კულტურა.

იუნესკოს საქმიანობა
აღმოსავლეთ ტიმორი გახდა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის კონვენციის მონაწილე სახელმწიფო 2017 წლის 31 იანვარს. მას ჯერ კიდევ არ აქვს ნომინირებული ძეგლები იუნესკოს ქსელში, მაგალითად, იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სია, მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხა, ბიოსფერული რეზერვების მსოფლიო ქსელი, შემოქმედებითი ქალაქების ქსელი და გლობალური გეოპარკების ქსელი. ქვეყნის მთავარი პრეტენდენტები არიან ატაუროს კუნძული, რომელიც საერთაშორისო კონსერვაციამ დაასახელა, როგორც მსოფლიოში ყველაზე მეტად ბიომრავალფეროვანი წყალი, ფატალუკუს კულტურული ლანდშაფტი და დილის ისტორიული ძეგლები.

არქიტექტურა
აღმოსავლეთ ტიმორის არქიტექტურა და გამწვანება არის როგორც პორტუგალიური, ასევე ძირძველი ტიმორელების არქიტექტურის კომბინაცია. მრავალი უბანი, ქალაქი და მემკვიდრეობის სტრუქტურები შენარჩუნებულია აღმოსავლეთ ტიმორში, განსხვავებით სამხრეთით მდებარე მისი აზიელი მეზობლებისგან, რომელთა არქიტექტურული სტილები საშინლად შეიცვალა თანამედროვე სტრუქტურებით და განადგურდა კულტურული მემკვიდრეობა. აღმოსავლეთ ტიმორს ჯერ არ აქვს თავისი არქიტექტურისა და პეიზაჟების შენარჩუნების პოლიტიკა, მაგრამ მაინც აზიის იმ რამდენიმე ქვეყანას შორის არის, რომელსაც კარგად აქვს შემონახული ძირძველი არქიტექტურა და კოლონიური არქიტექტურა. მოსახლეობის ინიციატივით, ყველა სოფელს უნდა ჰქონდეს ერთიანი არქიტექტურული და გამწვანების სტილი, რათა შეინარჩუნონ სოფლის / ქალაქის ესთეტიკა და კულტურა.
გიორგი მელაძე

გიორგი მელაძე (დ. 1 იანვარი, 1972, თბილისი) — ქართველი თანამდებობის პირი, იურისტი, პოლიტიკოსი, ქიმიკოსი.

1994 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სპეციალობით მაღალმოლეკულურ ნაერთთა ქიმია, აგრეთვე თბილისის დამოუკიდებელი უნივერსიტეტი „აჭარა“, სპეციალობით სამართალმცოდნეობა. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 2012-2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — „მეტი სარგებელი ხალხს“.
ვიქტორია არლენი

ვიქტორია არლენი (დ. 26 სექტემბერი, 1994) — ამერიკელი ტელეწამყვანი, ცნობილი როგორც მსახიობი, მოდელი და ყოფილი პარაოლიმპიელი მოცურავე.

არლენს, თერთმეტი წლის ასაკში აღმოაჩნდა ორი იშვიათი დაავადება: განივი მიელიტი და მწვავე გაფანტული ენცეფალომიელიტი. მან სრულად დაკარგა სხეულის გრძნობა წელს ქვემოთ, ასევე დაუქვეითდა ლაპარაკის, ჭამისა და გადაადგილების უნარი. ექიმები ვერ იძლეოდნენ მისი გამოჯანმრთელების იმედებს. ვიქტორიას ესმოდა ყველაფერი, რაც მის გარშემო ხდებოდა, მაგრამ არ შეეძლო მოეხდინა რეაგირება.

2010 წელს ოთხი წლის შემდეგ, არლენს მოუწია თავიდან დაეწყო ლაპარაკის, ჭამისა და მოძრაობის სწავლა.

2017 წლის 6 სექტემბერს, არლენმა დაანონსა, რომ მიიღებდა მონაწილეობას გადაცემაში „ცეკვა ვარსკვლავებთან ერთად“. მისი მეწყვილე იყო პროფესიონალი მოცეკვავე ვალენტინ ჩმერკოვსკი. წყვილმა მოახერხა ნახევარ-ფინალში გასვლა და დაიკავა მე-5 ადგილი.

2020 წელს ის გახდა გადაცემა „ “-ის წამყვანი, შეცვალა ლორი ერნანდესი.
მაჰარაჯას ექსპრესი

მაჰარაჯას ექსპრესი —მსოფლიოში აღიარებული ძვირადღირებული და მდიდრული ტურისტული მატარებელი, რომელსაც ფლობს და მართავს ინდოეთის რკინიგზის კვების და ტურიზმის კორპორაცია . მისი 5 მარშრუტი მოიცავს 12 – ზე მეტ მიმართულებას ჩრდილო– დასავლეთ და ცენტრალურ ინდოეთში, მთავარი ცენტრია რაჯასტანში. მარშრუტები სრულდება ოქტომბრიდან აპრილამდე.
მოკლე დროში მაჰარაჯა ექსპრესის პოპულარობამ ქვეყნის ფარგლებს გარეთაც გააღწია და ამბიციურმა პროექტმა მოახერხა, მოეპოვებინა ინდოეთისა და საერთაშორისო პრესტიჟული ტურისტული ჯილდოები. -მა 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 და 2018 წლებში მაჰარაჯას ექსპრესი ზედიზედ შვიდიჯერ აირჩია ლუქსის კლასის საუკეთესო მატარებლად მსოფლიოში.. 2011 წლის კონკურსში მიღებული აქვს პრიზი პროფესიონალური მატარებლის ოპერატორის კატეგორიაში

აღწერა
აზიაში ყველაზე ძვირადღირებული მატარებლები ამოქმედდა 2010 წლის მარტში მატარებლებში მდიდრული და კომფორტული გარემოა: ტყავისა და ბუნებრივი ხისგან დამზადებული ავეჯი, ძვირადღირებული ხალიჩები, თანამედროვე კონდიცირების სისტემა, ტელევიზორის მონიტორები, ინტერნეტი, ტელეფონი, ცალკეული სამუშაო ოთახები, პანორამული ფანჯრები, თითოეულ კუპეში არის სააბაზანო, ეკოლოგიური საპირფარეშო, ელექტრონული სეიფები და მინი ბარები. მატარებელში არის ოთხი კლასის ნომრები: , , და ორი ოთახიანი მდიდრული საპრეზიდენტო ლუქსის ნომრები საკუთარი სასადილოთი, სამუშაო ოთახით, ორი დიდი ზომის საწოლით და აბაზანით. რესტორნის, ბარის და კომფორტული საძინებლების გარდა, მატარებელს გააჩნია ხუთი კინოთეატრი და საჩუქრების მაღაზია.

მაჰარაჯა ექსპრესის მატარებლი 23 ვაგონისგან შედგება. მოწითალო-ოქროსფერი ვაგონები გათვლილია 88 მგზავრზე, რომელთაც, სურვილის გათვალისწინებით, შეუძლიათ მოგზაურობისთვის ოთხი კატეგორიის კუპე. აირჩიონ.ქალაქებს შორის მოგზაურობისას მგზავრებს საშუალება აქვთ საღამოები გაატარონ რესტორნებში " " ან " ", რომელთაგან თითოეულს ერთდროულად შეუძლია 42 მგზავრის განთავსება. სამაგიდო თამაშებისა და პირველი კლასის ღვინოების მოყვარულებს შეეძლებათ - სა და - ით სარგებლობა, ხოლო - ის მშვიდ და ჯანსაღ ატმოსფეროში სტუმრებს შეუძლიათ გაეცნონ ფასდაუდებელ შუა საუკუნეების ფოლიანტებს..

გაუთვალისწინებელი გარემოებების შემთხვევაში, მატარებელს ჰყავს კვალიფიციური სამედიცინო პერსონალი, რომელთაც შეუძლიათ გადაუდებელი დახმარების გაწევა დღის ნებისმიერ მონაკვეთში. მგზავრების დამატებითი უსაფრთხოება უზრუნველყოფილია საზოგადოებრივ ადგილებში დამონტაჟებული ვიდეოთვალთვალის სისტემით.

მარშრუტები
დღეისათვის მაჰარაჯა ექსპრესის მატარებელი მოგზაურებს ხუთ განსხვავებულ მარშრუტს სთავაზობს, რომელთაგან თითოეული შექმნილია ისე, რომ მგზავრებს შესაძლებლობა მიეცეთ გაეცნონ ყველაზე თვალწარმტაც და გამორჩეულ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობებს.
მოგზაურობის დროს მაჰარაჯა ექსპრესის მატარებლის პანორამული ფანჯრებიდან ლამაზი პეიზაჟები იშლება. ის ჩერდება ქვეყნის უძველეს ქალაქებსა და სოფლებში: აჯანტა, უდაიპური, ორჩხე, ჯოდპური, ბიკანერი, რანტჰამბორი, ფატეჰპურ სიკრი, გვალიორი, ხაჯურაო, ლაჰანჰანი. მუმბაი, აგრა, დელი, და მნახველებს წარუდგენს უდიდესი ინდოეთის ბუნებრივ, ისტორიულ, კულტურულ და რელიგიურ მრავალფეროვნებას.

გალერეა
ელენე ჯავახაძე

ელენე ჯავახაძე (დ. 19 ივნისი, 1973, ქუთაისი) — ქართველი თანამდებობის პირი, პოლიტიკოსი, ექიმი

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი, ექიმ პროფილაქტიკოსის სპეციალობით. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
აკაკი მინაშვილი

აკაკი მინაშვილი (დ. 24 სექტემბერი, 1980, თბილისი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი. საქართველოს სამი მოწვევის (2008, 2012, 2020) პარლამენტის წევრი.

ბიოგრაფია
2003 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი და ცენტრალურ ევროპის უნივერსიტეტი სპეციალობით ადამიანის უფლებების სამართალი. 1999-2000 წლებში მუშაობდა სტუდენტური თვითმმართველობის ასოციაციაში. 2001-2003 წლებში არასამთავრობო ორგანიზაცია „თავისუფლების ინსტიტუტის“ იურისტი. 2004–2006 წლებში „თავისუფლების ინსტიტუტის“ აღმასრულებელი დირექტორი. 2005–2007 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიწვეული ლექტორი მედია სამართალში. 2007–2008 წლებში საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს აპარატის თავდაცვისა და მართლწესრიგის საკითხთა დეპარტამენტის დირექტორი. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 2012-2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — „მეტი სარგებელი ხალხს“.

2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გაერთიანებული ოპოზიცია „ძალა ერთობაშია“.