iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნიუ-იორკის შტატი

ნიუ-იორკი — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს შუა ატლანტიკურ რეგიონში. სახელი ეწოდა იორკის ჰერცოგის მიხედვით, რომელმაც ეს ტერიტორია (ახალი ჰოლანდია) მიიღო თავისი ძმის ჩარლზ -საგან.

ფართობი — 122 ათასი
მოსახლეობა — 19,300 ათასი (თეთრი 71 %, აფროამერიკელი 14 %, აზიელი 3,9 %, ლათინურამერიკელი 11,2 %).
ქალაქის მოსახლეობა — 84,6 %.
ქალაქები — ალბანი (დედაქალაქი), 103 ათასი, ნიუ-იორკი, 8.108 ათასი, ბუფალო, 310 ათასი, როჩესტერი, 221 ათასი
თავისებურებები — ნიაგარას ჩანჩქერი, უესტ-პოინტი (აშშ-ს სამხედრო აკადემია), ქალაქი ნიუ-იორკი (აშენდა ს-ში კუნძულ მანჰეტენზე, აშშ-ს დედაქალაქი 1797-მდე, შედგება 5 კვარტალისაგან: ბრონქსი, მანჰეტენი, ქუინსი, ბრუკლინი, სტეიტენ-აილენდი. ღირსშესანიშნაობანი — თავისუფლების ქანდაკება, ემპაია სტეიტ ბილდინგი, 381 მ, გაეროს შტაბ-ბინა, კოლუმბიის უნივერსიტეტი).
ცნობილი ადამიანები — ჯეიმზ ფენიმორ კუპერი, ართურ მილერი, ფრანკლინ და თეოდორ რუზველტები, უოლტ უიტმენი.

ისტორია
1524 — ფლორენციელი ჯოვანი ვერაძანო იკვლევდა ტერიტორიას საფრანგეთის მეფის დავალებით, ამ ადგილს უწოდა ანგულემი.
1609 — ეწვია სამიუელ შამპლენი (საფრანგეთი).
1609 — იკვლევდა ჰენრი ჰუდსონი ნიდერლანდებისათვის. პიტერ სტუივეზანტმა დააარსა ნიუ-ჰარლემი.
1614 — ჰოლანდიელთა კოლონია.
1626 — პიტერ მინუიტმა ინდიელთა ტომის მანჰეტებისაგან 60 ფლორინად იყიდა კუნძული მანჰეტენი (56,6 კვ.კმ).
1664 — ახალი ამსტერდამი ანექსირებულ იქნა ინგლისელთა მიერ.
1777 — დამოუკიდებელია, მიიღო პირველი კონსტიტუცია.
1788 — ერთ-ერთი პირველი 13 შტატთაგანი.

დემოგრაფია
2006 წლისთვის ნიუ-იორკი მოსახლეობის რაოდენობით მესამე შტატი იყო კალიფორნიისა და ტეხასის შემდეგ. მისი მოსახლეობა შეადგენდა 19 306 183 ადამიანს, რაც 1,7 %-ით მეტია 2000 წლის მაჩვენებელზე; ის მოიცავს ბუნებრივ ნამატს ბოლო ცენზის შემდეგ 601 779 ადამიანით (1 576 125 დაბ. მინუს 974 346 გარდ.) და კლებას შტატიდან მიგრაციის გამო 422 481 ადამიანით. იმიგრაციამ ქვეყნის გარედან მოიმატა 820 388 ადამიანით, ხოლო მიგრაციამ ქვეყნის შიგნით შეადგინა დანაკარგი 800 213 ადამიანით.

ნიუ-იორკი ნელა მზარდი შტატია სხვა შტატებში ემიგრაციის მაღალი დონით, განსაკუთრებით ფლორიდასა და არიზონაში. თუმცა ნიუ-იორკი წამყვანი ადგილია საერთაშორისო იმიგრაციისთვის. ქალაქ ნიუ-იორკს და მის ექვს საგარეუბნო საგრაფოს (ქაუნტი) ერთობლივად ჰყავს 12 626 200 ადამიანი, შტატის მოსახლეობის 65,67 %.
ნიუ-ჯერზი

ნიუ-ჯერზი — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს შუა ატლანტიკურ რეგიონში. სახელი — ეწოდა კუნძულ ჯერსის დაცვის სახსოვრად. ნიუ-ჯერზი 1605 წელს კოლონიზებულ იქნა ჰოლანდიელთა მიერ (ახალი ჰოლანდია), 1664 წელს გადაეცა ინგლისს, 1787-დან აშშ-ს შტატია.

ფართობი — 19,210 კვ. კმ.
მოსახლეობა — 8,624.4 მცხ. (თეთრი 76 %, აფროამერიკელი 12,9 %, აზიელი 3 %, ლათინურამერიკელი 8,1 %).
ქალაქის მოსახლეობა — 89 %.
ქალაქები — ტრენტონი (დედაქალაქი), 85 ათასი; ნიუარკი, 268 ათასი, ჯერსი-სიტი, 229 ათასი, პატერსონი, 150 ათასი.
ცნობილი ადამიანები — თომას ედისონი, პოლ რობსონი, ფრენკ სინატრა, ვუდრო ვილსონი.
თავისებურებები — პრინსტონის უნივერსიტეტი, სათამაშო ბიზნესი ატლანტიკ-სიტიში, ედისონის მუზეუმი, უოლტ უიტმენი სახლი კემდენში.
პენსილვანია

პენსილვანია — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს შუა ატლანტიკურ რეგიონში. პენსილვანია 1682 წელს დააარსა უილიამ პენმა, რომელმაც ამისათვის მიიღო თანხა ჩარლზ -საგან; 1787-დან აშშ-ს შტატია. შტატის ფართობი შეადგენს 116 ათას კმ²–ს.

დემოგრაფია
2010 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის 81,9 % იყო თეთრი (79,2 % არა ლათინურ-ამერიკული თეთრი), 11,3 % აფრო-ამერიკელი, 0,3 % ინდიელი, 2,9 % აზიელი, 1,9 % შერეული რასის წარმომადგენელი.

მოსახლეობის 5,9 % 5 წელზე ნაკლებისაა, 23,8 % 18–ს ქვემოთ, 15,6 % 65–ის ან უფროსი. ქალები შეადგენენ მოსახლეობის 52 %–ს. ქალაქის მოსახლეობა - 69,3 %.

2006–2008 წლების მიხედვით უდიდესი ეთნიკური ჯგუფებია:

28,5 % გერმანელი ამერიკელები
18,2 % ირლანდიელი ამერიკელები
12,8 % იტალიელი ამერიკელები
9,6 % აფრო-ამერიკელები
8,5 % ინგლისელი ამერიკელები
7,2 % პოლონელი ამერიკელები
4,2 % ფრანგი კანადელები
2,9 % პუერტო-რიკოელი ამერიკელები
2,2 % ნიდერლანდელი ამერიკელები
2,0 % სლოვაკი ამერიკელები
2,0 % შოტლანდიელ-ირლანდიელი ამერიკელები
1,7 % შოტლანდიელი ამერიკელები
1,6 % რუსი ამერიკელები
1,5 % უელსელი ამერიკელები
1,2 % უნგრელი ამერიკელები
1,0 % დასავლეთ-ინდოელი ამერიკელები
1,0 % უკრაინელი ამერიკელები
1,0 % მექსიკელი ამერიკელები

ენები
რელიგიები
რელიგიის მოსახლეობა იყო შემდეგი აღმსარებლობების მიხედვით:

ქრისტიანობა – 80 %
პროტესტანტიზმი – 51 %
ძირითადი პროტესტანტიზმი – 25 %
ევანგელიკური პროტესტანტიზმი – 18 %
შავი პროტესტანტიზმი – 7 %
იეჰოვას მოწმეები – 1 %
რომის კათოლიკური ეკლესია – 29 %
მართლმადიდებლობა – 1 %
არარელიგიური – 13 %
იუდაიზმი – 2 %
სხვა რელიგიები – 1 %
არ გასცა პასუხი – 1 %

ქალაქები
პენსილვანიაში არის 56 ქალაქი, 958 პატარა ქალაქი, 93 პირველი კლასის სოფელი, 1454 მეორე კლასის სოფელი.

ათი უდიდესი ქალაქი: ფილადელფია; პიტსბურგი; ალენტაუნი; ერი; რედინგი; სკრანტონი; ბეთლემი; ლანკასტერი; ლევიტოუნი; ჰარისბურგი.

ცნობილი ადამიანები
ბენჯამინ ფრანკლინი
ჯორჯ მარშალი
ჯონ აპდაიკი
რობერტ პერი
ოჰაიო

ოჰაიო — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ჩრდილო-აღმოსავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ინდიელთა ენაზე “ლამაზ მდინარეს“ ნიშნავს. 1650 წელს ოჰაიო გამოიკვლიეს კანადელმა ფრანგებმა; 1730 – მართავდა კლერონ დე ბელვილი; 1749 – ინგლისელთა შეტევა; 1763 ლუიზიანის ტერიტორიის ნაწილია, გადაეცა ინგლისელებს; 1788 – პირველი დასახლება შექმნეს იანკებმა ნიუ-ჯერსიდან; 1803-დან აშშ-ს შტატია.

ფართობი – 116,096 მ².
მოსახლეობა - 11,613,423 (2015) (თეთრი 82.7%, აფროამერიკელი 12.2%, ლათინო-ამერიკელი 3.1%, აზიელები 1.7%, ინდიელები 0.2%, სხვა 0.01%.).
ქალაქის მოსახლეობა - 73,3 %.
ქალაქები – კოლუმბუსი (დედაქალაქი) - 835,957, კლივლენდი- 389,521, ცინცინატი - 298,165, ტოლედო - 281,031, აკრონი - 197,859.
ცნობილი ადამიანები – ჯონ გლენი, პოლ ნიუმენი, აშშ-ს 6 პრეზიდენტი (ჰარფილდი, გრანტი, გარდინგი, ჰარისონი, ჰეიესი, მაკ-კინლი).
ინდიანა

ინდიანა — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ჩრდილო-აღმოსავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ინდიელთა მიწას ნიშნავს. ინდიანა 1732 წელს შეიქმნა; 1800-დან ტერიტორიის სტატუსი აქვს; 1816-დან აშშ-ს შტატია.

ფართობი — 92 ათასი
მოსახლეობა — 6,182 ათასი(თეთრი 90,6 %, აფროამერიკელი 7,8 %, ლათინურამერიკელი 1,8 %). . 62,2.
ქალაქის მოსახლეობა — 64,2 %.
ქალაქები — ინდიანაპოლისი (დედაქალაქი), 747 ათასი, ფორტ-უეინი, 185 ათასი, გერი, 111 ათასი
ცნობილი ადამიანები — თეოდორ დრაიზერი, მაიკლ ჯექსონი.
თავისებურებები — ლინკოლნის მემორიალი, რობერტ ოუენის უტოპიური კომიტეტი, ჯორჯ როჯერსის ისტორიული პარკი.
ილინოისი

ილინოისი — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ჩრდილო-აღმოსავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ალგონკინელთა ენაზე ნიშნავს „მეომრებს, მამაც ადამიანებს“. — ილინოისი 1673 წელს აღმოაჩინეს ფრანგებმა ჟოლიემ და მარკეტმა. მისი ფორმირება მოხდა 1720 წელს; 1763 წელს ფრანგებმა დაუთმეს ინგლისელებს. 1783 წელს გადავიდა აშშ-ს მმართველობაში. 1809-დან ტერიტორიის სტატუსი აქვს, 1818-დან შტატისა.

ფართობი — 144 ათასი კვ. კმ.
მოსახლეობა — 12,607 ათასი (თეთრი 77,7 %, აფროამერიკელი 14,6 %, ლათინურამერიკელი 7,7 %). . 78,9.
ქალაქის მოსახლეობა — 83,3 %.
ქალაქები — სპრინგფილდი (დედაქალაქი), 112 921, ჩიკაგო (ინდიელთა ენაზე  — „ველური ხახვი“, დაარსდა 1770 წელს; 2.721 ათასი), როკფორდი, 143 ათასი, პეორია, 112 ათასი.
თავისებურებები — მიჩიგანის ტბა, მდინარეები მისისიპი, ილინოისი, ოჰაიო, ლინკოლნის სახლი, ჩიკაგოს უნივერსიტეტი.
ცნობილი ადამიანები — ენრიკო ფერმი, ერნესტ ჰემინგუეი, ჯესი ჯექსონი, რონალდ რეიგანი.
მიჩიგანის შტატი

მიჩიგანი — შტატი აშშ-ში. სახელი ინდიელთა ენაზე „დიდ წყალს, დიდ ტბას“ ნიშნავს. შტატის მოსახლეობა არის 10,094 მილიონი ადამიანი, აქედან თეთრი 83,4 %, აფროამერიკელი 13,9 %, ლათინურამერიკელი 2,2 %. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს შტატის მოსახლეობის 70,7%-ს. დედაქალაქია ლანსინგი,, ყველაზე დიდი ქალაქი, ეკონომიკური ცენტრი და ნავსადგური – დეტროიტი. სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქებია გრანდ-რაპიდსი, უორენი და ფლინტი.

გეოგრაფია
მდებარეობს ჩრდილო-აღმოსავლეთის ცენტრალურ რეგიონში, დიდ ტბებთან. ესაზღვრება კანადას. შტატის ფართობი შეადგენს 150,8 ათასი კმ²-ს. შტატის ტერიტორია მოიცავს ჰურონს, მიჩიგანსა და ზემო ტბას შორის მდებარე ორ ნახევარკუნძულს. მოსახლეობის 95%-ზე მტი თავმოყრილია სამხრეთ ნახევარკუნძულზე. ჩრდილოეთ ნახევარკუნძული შემოსილია წიწვოვანი ტყით. ზედაპირი უმთავრესად ბორცვიანი ვაკეა. ჰავა ზომიერია.

ისტორია
 საუკუნეში აქ დროებითი პოსტები აღმართეს ფრანგმა მკვლევრებმა ბრიულემ, მარკეტმა, ჟოლიემ და ლა-სალმა. 1668 წელს გაჩნდა პირველი დასახლებები; 1701 წელს მიჩიგანი გადავიდა ინგლისელთა ხელში, 1796 — აშშ-ს ტერიტორია. 1837-დან აშშ-ს შტატია.

ცნობილი ადამიანები
ცნობილი ადამიანები — ჯერალდ ფორდი, ჰენრი ფორდი, დაიანა როსი.
უისკონსინი

უისკონსინი — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ჩრდილო-აღმოსავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ინდიელთა ენაზე „ბალახიან ადგილს“ ნიშნავს. ადმინისტრაციული ცენტრია მედისონი, ყველაზე დიდი ქალაქი კი მილუოკი. მოსახლეობის 68%-ზე მეტი ქალაქებში ცხოვრობს.

ზოგადი ცნობები
ფართობი – 169 ათასი კმ².
მოსახლეობა (2019)- 5 822 434 (თეთრი 92,2 %, აფროამერიკელი 5 %, ლათინურამერიკელი 1,9 %).
ქალაქის მოსახლეობა - 64,2 %.
ქალაქები – მედისონი (დედაქალაქი), 223 ათასი, მილუოკი, 590 ათასი, გრინ-ბეი, 102 ათასი.
ცნობილი ადამიანები – ედნა ფერბერი, ჰარი გუდინი, სპენსერ ტრეისი.

გეოგრაფია
უისკონსინს უჭირავს მიჩიგანისა და ზემო ტბების შორის მდებარე ვაკე. ჩრდილოეთით ეწერი ნიადაგია, სამხრეთით ტყის ყომრალი. ტერიტორიია 40% უჭირავს წიწვოვან და ფართოფოთლოვან ტყეებს, მნიშვნელოვანი ნაწილი სათიბ-საძოვრებს.

ისტორია
1634 წელს გამოიკვლია ჟან ნიკოლმა, 1670 – შეიქმნა როგორც ახალი საფრანგეთის ნაწილი. 1763 - ფრანგებმა დაუთმეს ინგლისელებს. 1783 – აშშ-ს ტერიტორია. 1848-დან აშშ-ს შტატია. მოსახლეობის 68%-ზე მეტი ქალაქებში ცხოვრობს.

ეკონომიკა
უისკონსინი სამრეწველო აგრარული შტატია. იღებენ თუთიის მადანს. არის ელექტროსადგურები, განვითარებულია ლითონდამუშავება და მანქანათმშენებლობა, მეცხოველეობა, დიდ ტბებზე — ნაოსნობა.
მინესოტა

მინესოტა — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ჩრდილო-დასავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი სიუს ტომების ენაზე „მდინარის ამღვრეულ წყალს“ ნიშნავს. საუკუნეში აქ პირველი მკვლევრები ფრანგები იყვნენ. 1783-1793 – მდინარე მისისიპის ნაწილი გადაეცა ამერიკელებს და ინგლისელებს. 1830 – გაჩნდა პირველი დასახლებები. 1849 – აშშ-ს ტერიტორია. 1858 წლიდან აშშ-ს შტატია.

ფართობი – 206 ათასი.
მოსახლეობა - 5,078 ათასი (თეთრი 94,4 %, აფროამერიკელი 2,2 %, აზიელი 1,8 %, ლათინურამერიკელი 1,2 %).
ქალაქის მოსახლეობა - 66,9 %.
ქალაქები – სენტ-პოლი (დედაქალაქი), 260 ათასი, მინეაპოლისი, 359 ათასი, დულუთი, 84 ათასი.
თავისებურებები – მისისიპის სათავეები, 15 ათასამდე ტბა, ვოიაჯერის ეროვნული პარკი კანადის საზღვართან.
ცნობილი ადამიანები – სკოტ ფიტცჯერალდი, ჩარლზ და უილიამ მაიო.

ისტორია
ჩრდილოეთ ამერიკაში ევროპელების ჩასვლისას მინესოტის ტერიტორიაზე დაკოტას ხალხი ცხოვრობდა. პირველი ევროპელები, რომლებიც რეგიონში მე-17 საუკუნეში შევიდნენ, იყვნენ ფრანგი ბეწვით მოვაჭრეები. მინესოტაში ანიშინააბეს ტომების (ასევე ცნობილი როგორც ოჯიბვე ან ჩიპევა) მიგრაციამ დაკოტას ხალხთან დაძაბულობა გამოიწვია. შტატის რუკა შეადგინეს მკვლევარებმა: დანიელ გრეისოლონმა, მღვდელმა ლუი ენეპენი, ჯონათან კარვერმა, ჰენრი სკულკრაფტმა და ჟოზე ნიკოლემ.
აიოვა

აიოვა — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ჩრდილო-დასავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ინდიელთა ენაზე „კარგ ქვეყანას“ ნიშნავს. აიოვა 1788 წელს შეიქმნა; 1838-დან აშშ-ს ტერიტორიაა, 1846-დან — აშშ-ს შტატი.

ფართობი — 145 ათასი.
მოსახლეობა — 2 917 ათასი (თეთრი 96,6 %; აფროამერიკელი 1,7 %; ლათინოამერიკელი 1,2 %).
ქალაქის მოსახლეობა - 58,6 %.
ქალაქები — დე-მოინი (დაარსდა 1857 წელს როგორც – „მონაზონთა ფორტი“), 193 ათასი, სიდარ რაპიდსი, 113 ათასი, დავენპორტი, 97 ათასი.
ცნობილი ადამიანები — ჰერბერტ გუვერი, გლენ მილერი, გრანტ ვუდი.
თავისებურებები — გრანტ ვუდის გალერეა, ინდიელთა წინაისტორიული სამარხები.
მისურის შტატი

მისური — შტატი აშშ-ში. მდებარეობს ჩრდილო-დასავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ალგონკინელთა ენაზე „დიდ ჭუჭყიან მდინარეს ნიშნავს“. 1541 წელს იკვლევდა ესპანელი ერნანდო დე სოტო. 1735 – დააფუძნეს ფრანგებმა. 1763 – პარიზის შეთანხმებით გადაეცა ინგლისს. 1803 – ლუიზიანის გაყიდვით გადავიდა აშშ-ს ხელში. 1821-დან აშშ-ს შტატია.

ფართობი – 178 ათასი.
მოსახლეობა - 5,698 ათასი (თეთრი 87,7 %, აფროამერიკელი 10,7 %, ლათინურამერიკელი 1,2 %).
ქალაქის მოსახლეობა - 68,1 %.
ქალაქები – ჯეფერსონ-სიტი (დედაქალაქი), 36 ათასი, კანზას-სიტი, 441 ათასი, სენტ-ლუისი, 352 ათასი, სპრინგფილდი, 143.
თავისებურებები – მდინარეები მისისიპი და მისური, მანკ ტვენის სახელმწიფო პარკი, ჰარი ტრუმენის მუზეუმი ინდეპენდენსში.
ცნობილი ადამიანები – ჯორჯ ვაშინგტონი, მარკ ტვენი, ჰარი ტრუმენი.
ჩრდილოეთი დაკოტა

ჩრდილოეთი დაკოტა — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ჩრდილო-დასავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ეწოდა დაკოტას ტომის მიხედვით, რაც „მეგობარს“ ან “მოკავშირეს“ ნიშნავს. 1738-1740 წლებში ეს ტერიტორია გამოიკვლია კანადის ექსპედიციამ (ვერენდრიე). 1803 – ლუიზიანის გაყიდვით გახდა აშშ-ს ნაწილი. 1861 – დაკოტის ტერიტორიის ნაწილია, 1889 წლიდან აშშ-ს შტატია. აქ ბევრი გერმანელი და ნორვეგიელი ახალმოშენეები მოვიდნენ.

ფართობი – 179 ათასი.
მოსახლეობა – 621 ათასი (თეთრი 94,6 %, აფროამერიკელი 0,6 %, ინდიელი 4,1 %, ლათინურამერიკელი 0,7 %).
ქალაქის მოსახლეობა - 48,8 %.
ქალაქები – ბისმარკი დედაქალაქი), 53 ათასი, ფარგო, 84 ათასი, გრანდ ფორქსი, 51 ათასი.
ცნობილი ადამიანები – მაქსველ ანდერსონი, ლუი ლამური.
სამხრეთი დაკოტა

სამხრეთი დაკოტა — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ჩრდილო-დასავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. 1743-დან საფრანგეთის კოლონია იყო, 1861-დან – აშშ-ს ტერიტორია, 1889-დან - აშშ-ს შტატი.

ფართობი – 197 ათასი.
მოსახლეობა – 760 ათასი (თეთრი 91,5 %, აფროამერიკელი 0,5 %, ინდიელი 7,3 %, ლათინურამერიკელი 0,7 %).
ქალაქის მოსახლეობა - 46,4 %.
ქალაქები – პიერი (დედაქალაქი), 13 ათასი, სიუ-ფოლსი, 113 ათასი, რაპიდ სიტი, 58 ათასი, აბერდინი, 25 ათასი.
თავისებურებები – დიდი დაბლობები, რაშმორის მთა, რომელშიც გამოკვეთილია აშშ-ს პრეზიდენტების ვაშინგტონის, ჯეფერსონის, ლინკოლნის და თ.რუზველტის პორტრეტები.

მონუმენტები
შმაგი ცხენის ქანდაკება
რაშმორის მთის ეროვნული მემორიალი
ნებრასკა

ნებრასკა — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ჩრდილო-დასავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ინდიელთა ენაზე „მცირე სიღრმის მდინარეს“ ნიშნავს. 1541—1801 წლებში საცილობელი იყო ესპანეთსა და საფრანგეთს შორის. 1803 ნებრასკა მიეყიდა აშშ-ს როგორც ლუიზიანის ნაწილი. 1854-დან აშშ-ს ტერიტორია, 1867-დან — აშშ-ს შტატი.

ფართობი — 200 356 კმ²
მოსახლეობა — 1962 ათასი (თეთრი 74,4 %, აფროამერიკელი 4,9 %, აზიელი 2.7 %, ლათინოამერიკელი 10.2 %).
ქალაქის მოსახლეობა — 62,9 %.
ქალაქები — ლინკოლნი, 291 ათასი, ომაჰა, 486 ათასი.
ცნობილი ადამიანები — ჰენრი ფონდა, მალკოლმ , ჰაროლდ ლოიდი.
კანზასი

კანზასი — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ჩრდილო-დასავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი სიუს ტომის ენაზე „სამხრეთის ქარის ხალხს“ ნიშნავს. 1541 წელს კანზასს ესპანეთისათვის იკვლევდა ფრანსისკო დე კორონადო. 1682 – იკვლევდა ფრანგი ლა-სალი. 1803 – გადაეცა აშშ-ს ლუიზიანის გაყიდვით. 1854 – აშშ-ს ტერიტორია. 1861-დან აშშ-ს შტატი.

ფართობი – 212 ათასი.
მოსახლეობა - 2,707 ათასი (თეთრი 90,1 %, აფროამერიკელი 5,8 %, ლათინურამერიკელი 3,8 %).
ქალაქის მოსახლეობა - 66,7 %.
ქალაქები – ტოპიკა (დედაქალაქი), 120 ათასი, ვიჩიტა, 357 ათასი, კანზას-სიტი, 146 ათასი.
თავისებურებები – დოჯ-სიტი, ეიზენჰაუერის ცენტრი.
დელავერის შტატი

დელავერი — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს სამხრეთ ატლანტიკურ რეგიონში. სახელი ეწოდა 1702 წელს ვირჯინიის პირველი გუბერნატორის ლორდის ჯორჯ დე ლა ვარის მიხედვით. 1631 – პირველი მოსახლენი შვედები იყვნენ; 1654 – შვედებს ჩაენაცვლნენ ნიდერლანდელები; 1664 – დაიკავეს ინგლისელებმა; 1787-დან აშშ-ს შტატია.

ფართობი - 5,133 ათასი.
მოსახლეობა – 822 ათასი (თეთრი 80,3 %, აფროამერიკელი 16,9 %, ლათინურამერიკელი 2,4 %).
ქალაქის მოსახლეობა - 70,6 %.
ქალაქები – დუვრი (დედაქალაქი), 30 ათასი, უილმინგტონი, 71 ათასი, ნიუარკი, 28 ათასი.
მერილენდი

მერილენდი — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს სამხრეთ ატლანტიკურ რეგიონში. სახელი ეწოდა ჩარლზ -ის მეუღლის, დედოფალ ანრიეტა-მარის პატივსაცემად. 1634 წელს შეიქმნა კოლონია, 1788-დან აშშ-ს შტატია.

ფართობი – 32 160 კმ², წყლის პროცენტული რაოდენობა–21%.
მოსახლეობა - 5,535 ათასი (თეთრი 70,5 %, აფროამერიკელი 24,6 %, აზიელი 2,5 %, ლათინურამერიკელი 2,3 %).
ქალაქის მოსახლეობა - 80,3 %.
ქალაქები – ანაპოლისი (დედაქალაქი), 33 234, ბალტიმორი, 675 ათასი, დანდალკი, 66 ათასი.
თავისებურებები - ბალტიმორის ყურე, აშშ-ს საზღვაო აკადემია ანაპოლისში, ისტორიული ფორტი მაკ-ჰენრი.
ცნობილი ადამიანები – ედგარ ალან პო, ჰარიეტ ტაბმენი, აპტონ სინკლერი, ბილი ჰოლიდეი.
ვირჯინია

ვირჯინია — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს სამხრეთ ატლანტიკურ რეგიონში. სახელი ეწოდა ელისაბედ -ის პატივსაცემად.

ისტორია
ტერიტორია აღმოაჩინეს 1585 წელს. 1606 წელს ჯეიმზთაუნი ინგლისელთა პირველი დასახლება იყო ამერიკაში; 1619 – შემოიღეს მონობა, დასახლდნენ პლანტატორები, რომელთაც თამბაქო მოჰყავდათ; 1624 – სამეფო საკუთრება. 1776 – მიიღეს ვირჯინიის უფლებათა დეკლარაცია. 1788-დან აშშ-ს შტატია. 1861-1870 წლებში მიემხრო კონფედერაციას, რომლის დედაქალაქი რიჩმონდი იყო.

სტატისტიკური ინფორმაცია
ფართობი — 110 786 კვ. კმ.
მოსახლეობა — 8655 ათასი (თეთრი 67,8 %, აფროამერიკელი 20,9 %, აზიელი 8,8 %, ლათინოამერიკელი 10,5 %).
ქალაქის მოსახლეობა — 66 %.
ქალაქები — რიჩმონდი (დედაქალაქი), 227 ათასი, ვირჯინია ბიჩი 459 ათასი, ნორფოლკი, 238 ათასი.
ცნობილი ადამიანები — ელა ფიტცჯერალდი, თომას ჯეფერსონი, ჯეიმზ მედისონი, ჯორჯ მარშალი, ჯეიმზ მონრო, ედგარ პო, ჯონ ტაილერი, ჯორჯ ვაშინგტონი, ვუდრო ვილსონი.
თავისებურებები — არლინგტონის ეროვნული სასაფლაო, მაუნთ-ვერნონი (ჯ. ვაშინგტონის სახლი), მონტისელო (თ.ჯეფერსონის სახლი), იორკთაუნისა და ჯეიმზთაუნის ისტორიული ადგილები.
დასავლეთი ვირჯინია

დასავლეთი ვირჯინია — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს სამხრეთ ატლანტიკურ რეგიონში. 1670 წელს აქ გამოჩნდნენ პირველი მკვლევრები და ვაჭრები, 1730 წელს – გერმანელი მოახალშენენი. 1862 – კონფედერაციის შემადგენლობაში. 1863 – დასავლეთ ვირჯინიელებმა ახალი შტატი შექმნეს.

ფართობი – 62 ათასი.
მოსახლეობა - 1,790 ათასი (თეთრი 96,2 %, აფროამერიკელი 3,1 %, ლათინურამერიკელი 0,5 %).
ქალაქის მოსახლეობა - 36,2 %.
ქალაქები – ჩარლსტონი (ქალაქი) (დედაქალაქი), 56 ათასი, ჰანტინგტონი, 54 ათასი.
ჩრდილოეთი კაროლინა

ჩრდილოეთი კაროლინა — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს სამხრეთ ატლანტიკურ რეგიონში. სახელი ეწოდა ინგლისის მეფის ჩარლზ -ის პატივსაცემად. 1663 წელს შეიქმნა პირველი მუდმივი დასახლება. 1789 წლიდან აშშ-ის შტატია, 1861—1865 წლებში კონფედერაციის წევრი იყო. 1868 წელს დაბრუნდა აშშ-ის შემადგენლობაში შტატის უფლებებით.

ფართობი – 126 ათასი.
მოსახლეობა - 10,488 ათასი (თეთრი 70,6 %, აფროამერიკელი 22,2 %, ინდიელი 1,6 %, აზიელი 3,2. მათ შორის ლათინოამერიკელი 9.6 %).
ქალაქის მოსახლეობა - 42,9 %.
ქალაქები – როლი (დედაქალაქი) 469 ათასი, შარლოტი 872 ათასი, გრინსბორო 295 ათასი, დურჰამი 274 ათასი, უინსტონ-სეილემი, 246 ათასი.
ცნობილი ადამიანები – ო ჰენრი, ბილი გრეჰემი, ჯესი ჯექსონი.
ჯორჯია

ჯორჯია — შტატი აშშ-ში. მოსახლეობა 8,788 მილიონი ადამიანია, აქედან თეთრი 71 %, აფროამერიკელი 27 %, ლათინურამერიკელი 1,7 %. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს შტატის მოსახლეობის 62,4 %-ს. დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქია ატლანტა (402 ათასი). სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქებია კოლუმბუსი (183 ათასი) და სავანა (136 ათასი).

ისტორია
ტერიტორიას სახელი ეწოდა გაერთიანებული სამეფოს მეფის ჯორჯ -ის მიხედვით. 1540 წელს ფერნანდო დე სოტომ დაიწყო ჯორჯიის ტერიტორიის გამოკვლევა. 1733 წელს დაარსდა კოლონია. 1776 ჯორჯიამ სხვა 12 კოლონიასთან ერთად გამოაცხადა დამოუკიდებლობა და აშშ-ის შექმნა. 1861-1865 წლებში სამოქალაქო ომის დროს, როგორც მონათმფლობელური შტატი, იყო კონფედერაციის წევრი.

გეოგრაფია
მდებარეობს სამხრეთ ატლანტიკურ რეგიონში. ფართობი შეადგენს 152,5 ათასი კმ²-ს. ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი უჭირავს დაბლობ ზღვისპირა ვაკეს. ჩრდილოეთით და ჩრდილო-დასავლეთით შედის აპალაჩის მთების შტოქედები და მთისწინეთი. ჰავა სუბტროპიკულია ნოტიოა. ნალექები 1300-1600 მმ წელიწადში. მთავარი მდინარეებია ოლტამაჰო, ფლინტი, სავანა, ჩატაჰუჩი.

ცნობილი ადამიანები
შტატის ცნობილი ადამიანებია – ჯიმი კარტერი, მარტინ ლუთერ კინგი, მარგარეტ მიჩელი, ჯიმ ბოუი.
ფლორიდა

ფლორიდა (ინგლ. , ) — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს სამხრეთ ატლანტიკურ რეგიონში. აღმოჩენილ იქნა ხუან პონსე დე ლეონის მიერ ვნების კვირას (ესპ. ), სახელიც აქედან შეერქვა. ფლორიდა შეიქმნა 1513 წელს ესპანეთის მმართველობის ქვეშ, 1763 – გადაეცა ინგლისს, 1783 – დაიბრუნა ესპანეთმა. 1819 წელს იგი შესყიდულ იქნა ესპანეთისაგან 5 მლნ დოლარად. 1821-დან აშშ-ს ტერიტორიაა, 1845-დან - შტატი. 1861-1868 წლებში იყო კონფედერაციის წევრი.

ფართობი – 140 ათასი.
მოსახლეობა - 17 244 ათასი (თეთრი 79,1 %, აფროამერიკელი 13,6 %, კუბელი 10,2 %).
ქალაქის მოსახლეობა - 84,3 %.
ქალაქები – ტალაჰასი (დედაქალაქი), 137 ათასი, ჯექსონვილი, 794 ათასი, მაიამი, 365 ათასი, ტამპა, 285 ათასი.
თავისებურებები – მდებარეობს ნახევარკუნძულზე, 50% ტყეებს უკავია, ეროვნული პარკი ევერგლეიდსი, კენედის კოსმოსური ცენტრი კანავერალის კონცხზე, დისნეილენდის პარკი.
ცნობილი ადამიანები – კრის ევერტი, ჯეიმზ ჯონსონი, ფილიპ რენდოლფი.

რელიგიური შემადგენლობა
2000 წლის მონაცემებით ფლორიდის მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი არის კათოლიკე, ევანგელისტი და მეინსტრიმული პროტესტანტები. იქ ასევე არის საკმაოდ დიდი ებრაული დიასპორაც, რომელიც ცხოვრობს ძირითადად სამხრეთ ფლორიდაში. მოსახლეობის რელიგიური შემადგენლობა პროცენტულად არის შემდეგი:
რომის კათოლიკური ეკლესია, 26 %
პროტესტანტიზმი, 48 %
ბაპტიზმი, 9 %
მეთოდიზმი, 6 %
ორმოცდაათიანელები, 3 %
ებრაელები, 3 %
იეჰოვას მოწმეები, 1 %
მუსლიმანი, 1 %
მართლმადიდებლობა, 1 %
სხვა რელიგიები, 1 %
არა რელიგიური, 16 %

დამეგობრებული შტატები
კენტუკი

კენტუკი — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს სამხრეთ-აღმოსავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ინდიელთა ენაზე „დაბლობს“ ან „პრერიას“ ნიშნავს. შეიქმნა 1765 წელს როგორც ვირჯინიის ნაწილი, 1792-დან დამოუკიდებელი შტატია.

ფართობი – 103 ათასი.
მოსახლეობა - 4,113 ათასი (თეთრი 92 %, აფროამერიკელი 7,1 %, ლათინურამერიკელი 0,6 %).
ქალაქის მოსახლეობა - 50,9 %.
ქალაქები – ფრანკფორტი (დედაქალაქი), 27 ათასი, ლუიზვილი, 261 ათასი, ლექსინგტონ-ფაიეტი, 240 ათასი.
ცნობილი ადამიანები – მუჰამედ ალი, ჯ.გრიფითი, რობერტ უორენი.
თავისებურებები – მამონტის მღვიმის ეროვნული პარკი, აბრაამ ლინკოლნი სამშობლო ჰოდგენვილში, აშშ-ს ოქროს საცავი.
ტენესი

ტენესი — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს სამხრეთ-აღმოსავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ჩეროკის ინდიელთა ენაზე „სოფელს“ ნიშნავს. 1757 წელს აქ შეიქმნა ევროპელთა პირველი დასახლებები, 1796-დან აშშ-ს შტატია. 1861-1866 წლებში კონფედერაციის წევრი იყო.

გეოგრაფია
ტენესის დედაქალაქია ნეშვილი. მოსახლეობა: 6.5 მილიონი (თეთრი 83 %, აფროამერიკელი 16 %, ლათინურამერიკელი 0,7 %). ტენესის ესაზღვრება ჩრდილოეთით კენტუკი და ვირჯინია, აღმოსავლეთით ჩრდილოეთ კაროლინა, სამხრეთით ჯორჯია, ალაბამა და მისისიპი, დასავლეთით კი არკანზასი და მისური.

ტენესი აღმოსავლეთით შემოსაზღვრულია აპალაჩის მთის ნაწილი, ხოლო დასავლეთით მდინარე მისისიპით.

განათლება
ტენესიში მოქმედებს ვანდერბილთის უნივერსიტეტი (ვენდი). ტენესის უნივერსიტეტი და ტენესის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

ფართობი – 107 ათასი.
ქალაქის მოსახლეობა - 60,4 %.
ქალაქები – ნეშვილი (დედაქალაქი), 511 ათასი, მემფისი, 597 ათასი, ნოქსვილი, 167 ათასი, ჩატანუგა, 150 ათასი.
თავისებურებები – ეროვნული პარკი გრეით-სმოუკი, ელვის პრესლის მამული, სამეცნიერო ცენტრები.
ალაბამა

ალაბამა — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს სამხრეთ-აღმოსავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ეწოდა ალიბამას ინდიელთა ტომის მიხედვით. 1702 წლიდან ფრანგული ლუიზიანის ნაწილი იყო, 1763 წელს გადაეცა ბრიტანეთს. 1817-დან აშშ-ს ტერიტორიაა, 1819-დან - შტატი; 1861-1868 წლებში კონფედერაციის წევრი იყო. 1868 — კვლავ აშშ-ს შემადგენლობაში.

ფართობი — 131 ათასი.
მოსახლეობა — 4,903 ათასი (თეთრი 68,5 %, აფროამერიკელი 26,2 %, ლათინოამერიკელი 3.9 %, აზიელი 1.1%, ინდიელი 0,6 %).
ქალაქის მოსახლეობა - 60 %.
ქალაქები — მონტგომერი (დედაქალაქი), 196 ათასი, ბირმინგემი, 258 ათასი, მობილი, 203 ათასი.

ქალაქები
მისისიპის შტატი

მისისიპი — შტატი აშშ-ში. მდებარეობს სამხრეთ-აღმოსავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ინდიელთა ენაზე „დიდ მდინარეს“ ნიშნავს.

ზოგადი ცნობები
ფართობი – 122 ათასი.
მოსახლეობა - 2 992 ათასი (თეთრი 59,1 %, აფროამერიკელი 37 %, აზიელი 0,9 %).
ქალაქები – ჯექსონი 166,9 ათასი, გალფორტი 71,8 ათასი, საუთჰევენი 54 ათასი.
ცნობილი ადამიანები – უილიამ ფოლკნერი, ელვის პრესლი, ტენესი უილიამსი, რიჩარდ რაიტი.

ისტორია
ეს ტერიტორია 1540 წელს გამოიკვლია ერნანდო დე სოტომ. 1699 წელს ფრანგებმა შექმნეს დასახლება, 1763 – პარიზის შეთანხმებით გადაეცა ინგლისს. 1798-დან აშშ-ს ტერიტორიაა, 1817-დან - შტატი. 1861-1870 წლებში კონფედერაციის წევრი იყო.

გეოგრაფია
შტატის უმეტესი ნაწილი მდებარეობს ვაკეზე, რომელიც დასერილია მდინარე მისისიპის შენაკადებით. ჰავა ნოტიოა. შტატის ჩრდილოეთ ტერიტორიაზე ფოთლოვანი ტყეებია, ხოლო სამხრეთით წიწვოვანი. მექსიკის ყურის სანაპიროზე ჭაობის კვიპაროზის რაყებია.
არკანზასი

არკანზასი — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ეწოდა ინდიელთა ტომის არკანზას მიხედვით. 1541 წელს გამოიკვლია ფერნანდო დე სკოტომ. 1648 – შეიქმნა ევროპელთა პირველი კოლონიები. 1815-დან აშშ-ს ტერიტორიაა, 1836-დან – შტატი. 1861-1868 წლებში კონფედერაციის წევრი იყო.

ფართობი – 135 ათასი.
მოსახლეობა - 2,729 ათასი. (თეთრი 82,7 %, აფროამერიკელი 15,9 %, ლათინურამერიკელი 0,8 %).
ქალაქის მოსახლეობა - 51,5 %.
ქალაქები – ლიტლ-როკი (დედაქალაქი), 176 ათასი, ფორტ-სმიტი, 76 ათასი.