iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პარიზის ზავი

პარიზში რამდენიმე ზავი დადებულა, მათ შორის:

პარიზის ზავი (1229) – ოფიციალურად დასრულდა ალბიგოელთა ჯვაროსნული ლაშქრობა.
პარიზის ზავი (1259) – ინგლისის მეფე ჰენრი –ს და საფრანგეთის მეფე ლუი –ს შორის.
პარიზის ზავი (1303) –
პარიზის ზავი (1323) –
პარიზის ზავი (1355) –
პარიზის ზავი (1623) –
პარიზის ზავი (1657) –
პარიზის ზავი (1761) –
პარიზის ზავი (1763) – დასრულდა შვიდწლიანი ომი.
პარიზის ზავი (1783) – დასრულდა ამერიკის რევოლუცია.
პარიზის ზავი (1784) –
პარიზის ზავი (1796) –
პარიზის ზავი (1802) –
პარიზის ზავი (1810) – დასრულდა ომი საფრანგეთსა და შვედეთს შორის.
პარიზის ზავი (1814) – დასრულდა ომი საფრანგეთსა და მეექვსე კოალიციას შორის.
პარიზის ზავი (1815) – მოჰყვა ნაპოლეონის დამარცხებას ვატერლოოზე.
პარიზის ზავი (1856) ანუ პარიზის კონგრესი – დასრულდა ყირიმის ომი.
პარიზის ზავი (1857) –
პარიზის ზავი (1898) – დასრულდა ამერიკა-ესპანეთის ომი.
პარიზის ზავი (1900) –
პარიზის ხელშეკრულება (1920) – ბესარაბიის და რუმინეთის გაერთიანება.
პარიზის სამშვიდობო ხელშეკრულებები (1947) –
პარიზის ხელშეკრულება (1951) – დაარსდა ევროპის ნახშირისა და რკინის გაერთიანება
პარიზის მშვიდობის კონფერენცია - დასრულდა პირველი მსოფლიო ომი.
პარიზის ზავი (1783)

პარიზის ზავი — სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელსაც ხელი მოაწერეს 1783 წლის 3 სექტემბერს. ამ ზავით ფორმალურად დამთავრდა ომი ამერიკასა და დიდი ბრიტანეთის სამეფოს შორის.

ხშირად ამ ზავს მოიხსენიებენ როგორც პარიზის მეორე ზავი, პირველი იყო 1763 წლის ხელშეკრულება. კიდევ რამდენიმე ხელშეკრულება იწოდება პარიზის ზავის სახელით (იხ. პარიზის ზავი).

მოკლე მონახაზი
ზავში შედიოდა შემდეგი ნაწილები:
ცამეტი კოლონიის აღიარება როგორც ცამეტი თავისუფალი და სუვერენული სახელმწიფო. [პირველი თავი]
საზღვრების დადგენა ამერკის შეერთებულ შტატებსა და ბრიტანულ ჩრდილოეთ ამერიკას შორის. [მეორე თავი]
აშშ–ს მიეცა თევზაობის უფლება ნიუფაუნდლენდის დიდ სანაპიროებთან და წმინდა ლორენის ყურეში. [მესამე თავი]
ორივე მხარის კრედიტორებისთვის უნდა დაეფარათ ვალები. [მეოთხე თავი]
ამერიკის შეერთებული შტატების კონგრესი რეკომდენდაციას გაუწევდა შტატების საკანონმდებლო ორგანოებს, რათა მათ სცნონ კანონიერად ბრიტანელების ის ქონება რომელიც მათ გააჩნდათ ომამდე და შემდეგ მოხდა მათი კონფისკაცია. [მეხუთე თავი, არ შესრულებულა]
აშშ შემდგომში არ მოახდენდა კონფისკაციას. [მეექვსე თავი]
ტყვეები ორივე მხრიდან უნდა გათავისუფლებულიყვნენ. [თავი მეშვიდე]
ბრიტანეთსაც და ამერიკის შეერთებულ შტატებსაც მიეცემოდათ მდინარე მისისიპში ნაოსნობის სამუდამო უფლება. [თავი მერვე]
ამერიკელების მიერ დაპყრობილი ყველა ტერიტორია დაბრუნებული იქნებოდა ყველანაირი კომპენსაციის გარეშე. [მეცხრე თავი]
ზავის რატიფიკაცია უნდა მომხდარიყო მისი ხელმოწერიდან 6 თვის განმავლობაში. [მეათე თავი]

შეთანხმება
დოკუმენტს ხელი მოაწერეს დევიდ ჰარლტლიმ (ბრიტანეთის პარლამენტის წევრი და მეფე ჯორჯ -ის წარმომადგენელი), ჯონ ადამსმა, ბენჯამინ ფრანკლინმა და ჯონ ჯეიმ (აშშ-ს წარმომადგენლები).

3 სექტემბერს ბრიტანეთმა ასევე ხელი მოაწერა შეთანხმებას საფრანგეთთან, ესპანეთთან და ნიდერლანდებთან, ეს პროცესი ადრე იყო შეთანხმებული. ხელშეკრულების მიხედვით ბრიტანეთმა აღიარა ესპანეთის უფლება იმ ტერიტორიებზე რომელიც ესპანელებმა ომის დროს დაიპყრეს. საფრანგეთთან გამყარდა და განახლდა სხვა ადრინდელი ხელშეკრულებები და ნიუფაუნდლენდში თევზჭერის უფლება მიეცათ. ხოლო ნიდერლანდებთან ბრიტანეთმა კუნძული სუმატრა დათმო.

ამერიკის კონტინეტალურმა კონგრესმა ზავის რატიფიკაცია მოახდინა 1784 წლის 4 იანვარს, ხოლო ბრიტანეთმა 1784 წლის 9 აპრილს.
ედმუნდ რენდოლფი

ედმუნდ ჯენინგს რენდოლფი ( დ. 10 აგვისტო, 1753 — გ. 12 სექტემბერი, 1813) — ამერიკელი იურისტი, ვირჯნიის შტატის გუბერნატორი, სახელმწიფო მდივანი და აშშ-ის იუსტიციის პირველი მინისტრი. დაიბადა უილიამსბურგში (ვირჯინია). იურიდიული განათლება მიიღო უილიამის და მერის კოლეჯში. კოლჯის დამთავრების შემდეგ მან დაიწყო მუშაობა თავისი მამის ჯონ რენდოლფის იურიდიულ ფირმაში. 1775 წელს ამერკის რევოლუციის დაწყებითანავე მისი მამა ჯონ რენდოლფი დაბრუნდა ბრიტანეთში. ხოლო ედმუნდ რენდოლფი შევიდა კონტინენტალურ არმიაში და იქ მოღვაწეობდა გენერალ ჯოჯრ ვაშინგტონის თანაშემწედ.

მისი ბიძის პეიტონ რენდოლფის სიკვდილის შემდეგ, იგი დაბრუნდა ვირჯინიაში. რენდოლფი 1779 წელს არჩეულ იქნა კონტინენტალური კონგრესის დელეგატად და მუშაობდა 1782 წლამდე.

1786 წელს რენდოლფი აირჩიეს ვირჯინიის გუბერნატორად, იმავე წელს ის წარგზავნილი იქნა ანაპოლისის კონვენციაზე, ვირჯინიის დელეგატად. მომდევნო წელს რენდოლფმა კონსიტუციურ კონვენციას წარუდგინა ვირჯინიის გეგმა ქვეყნის სამთავრობო მოწყობის შესახებ.

1789 წლის სექტემბერში ედმუნდ ჯენინგს რენდოლფი დაინიშნა აშშ–ის იუსტიციის მინისტრად, ხოლო სახელმწიფო მდივნის თომას ჯეფესონის გადაგომის შემდეგ 1793 წელს მან დაიკავა ეს პოსტი.

პოსტიდან წასვლის შემდეგ ის დაბრუნდა ვირჯინიაში და განაგრძო იურისტად მუშაობა. ყველაზე ცნობილი საქმე რომელშიც იგი მონაწილეობდა იყო აარონ ბურის საქმე 1807 წელს.

რენდოლფი გარდაიცვალა 1813 წლის, 12 სექტემბერს, კარტერ ჰილში, მილვუდის მახლობლად, კლარკის ქაუნთიში.
ტიმოთი პიკერინგი

ტიმოთი პიკერინგი ( დ. 17 ივლისი, 1745 — გ. 29 იანვარი, 1829) — აშშ-ის მესამე სახელმწიფო მდივანი, ამ პოსტზე მსახურობდა 1795 წლიდან 1800 წლამდე, ორ პრეზიდენტთან ჯორჯ ვაშინგტონთან და ჯონ ადამსთან.

პიკერინგი დაიბადა სალემში, მასაჩუსეტსის შტატში, ტიმოთი და მერი უინგეიტ პიკერინგების ოჯახში. 1763 წელს დაამთავრა ჰარვარდის უნივერსიტეტი. თავიდან იგი რევოლუციონერებს ოპიზიციაში ედგა, თუმცა 1777 წელს მან მიიღო გენერალ ჯორჯ ვაშინგტონის შეთავაზება, ემსახურა გენერალ ადიუტანტად, მან დიდი წვლილი შეიტანა რევოლუციის გამარჯვებაში.

1780 წელს კონტინენტურმა კონგრესმა პიკერინგი გენერალ-კვარტირმეისტერად, ხოლო 1791 წელს ვაშინგტონმა ფოსტის ხელმძღვანელად დანიშნა.

1816 წლიდან იგი დაბრუნდა სალემში, სადაც ფერმერობას მიჰყო ხელი და სიცოცხლის ბოლომდე იქ ცხოვრობდა. გარდაიცვალა 1829 წლის 29 იანვარს, 83 წლის ასაკში.
იოანე მთაწმიდელი

იოანე მთაწმიდელი (ათონელი) (დ. დაახლოებით 920 ― გ. 1005) — ქართველი სასულიერო მოღვაწე, მწიგნობარი, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი. ერისკაცობაში — სამცხის ერთ-ერთი დიდებულთაგანი — ვარაზ-ვაჩე ჩორდვანელი. ბერად შედგა ოთხთა ეკლესიის ლავრაში. შემდეგ ბიზანტიაში, ოლიმპის მთაზე მოღვაწეობდა, სადაც მიიყვანა თავისი მცირეწლოვანი შვილიც, შემდეგში, ექვთიმე მთაწმიდელი. 965 ექვთიმესა და რამდენიმე მოწაფესთან ერთად გადასახლდა ათონის მთაზე, ათანასე დიდის ლავრაში. ქართველ ბერებმა ჯერ იოანე მახარებლის ეკლესია ააშენეს, შემდეგ დამკვიდრდნენ ათონის ივერთა მონასტერში, რომლის აღმშენებელი და პირველი წინამძღვარი იოანე მთაწმინდელი იყო. მისი ბიოგრაფის გიორგი მთაწმიდლის გადმოცემით, იოანე მთაწმინდელმა, რომელსაც დიდი წვლილი მიუძღვის ექვთიმეს განსწავლაში, ლიტერატურული მოღვაწეობისაკენ მოუწოდა მას: „ქართლის ქვეყანაჲ დიდად ნაკლულევან არს წიგნთაგან და მრავალნი წიგნნი აკლან, და ვხედავ, რომელ ღმერთსა მოუმადლებია შენდა, აწ იღუაწე, რაჲთა განამრავლო სასყიდელი შენი ღმრთისაგან“.
მარდი გრა

მარდი გრა — დასავლეთევროპული დიდმარხვის დაწყების წინა დღე და ყოველწლიური კარნავალის კულმინაცია. მარდი გრას მოსდევს „ფერფლის ოთხშაბათი“, რომელიც აღნიშნავს დიდმარხვის პირველ დღეს ანგლიკანურ, კათოლიკურ, ლუთერანულ, მეთოდისტურ და პრესვიტერიანულ ეკლესიებში.

მარდი გრა ხსნილის ბოლო დღეა. შესაბამისად, მოზეიმე ხალხი განსაკუთრებით ბევრს და მსუყედ ჭამს 46-დღიანი დიდმარხვის დაწყების წინ. სწორედ ამას უკავშირდება სახელწოდება მარდი გრა ანუ „მსუყე სამშაბათი“.

ინგლისში მარდი გრა უფრო ცნობილია „აღსარების სამშაბათის“ სახელით. ეს სახელწოდება დაკავშირებულია დიდმარხვის წინ აღსარების ჩაბარების ტრადიციასთან. გაერთიანებულ სამეფოსა და ირლანდიაში არსებული ტრადიციით, დიდმარხვის წინა სამი დღე ეთმობა აღსარების ჩაბარების პროცესს, რომელსაც ეწოდება. ტრადიციული საჭმელია მაჭკატები.

სახელწოდება
თანამედროვე საუბარში გვხვდება მარდი გრას, როგორც ტერმინის, განზოგადება მთლიანად კარნავალის სახელწოდებად. ამან გამოიწვია მეორე ენობრივი სიახლე – ამერიკის ზოგიერთ ქალაქში წარმოიშვა ტერმინი „მარდი გრას დღე“.

ხანგრლივობა და თარიღი
მარდი გრას ხანგრძლივობა განსხვავდება ჩატარების ადგილის მიხედვით. ლუიზიანას შტატის დედაქალაქ ახალ ორლეანში კარნავალი მეთორმეტე ღამიდან ფერფლის ოთხშაბათამდე გრძელდება. სხვაგან მარდი გრა მხოლოდ სამდღიანია და უშუალოდ დიდმარხვის წინ ტარდება. ალაბამას შტატის ქალაქ მობილში კი ზეიმი მადლიერების დღესასწაულს უსწრებს და ნოემბრიდან მოყოლებული იმართება შესაბამისი წვეულებები სააღდგომო მარხვამდე.

მარდი გრას თარიღი მოძრავია. ჩვეულებრივ, 3 თებერვლიდან 9 მარტამდე პერიოდში იმართება ხოლმე, ნაკიან წელიწადში კი – 4 თებერვლიდან 9 მარტამდე. დიდმარხვის დაწყების თარიღის მსგავსად, მარდი გრას თარიღიც დამოკიდებულია აღდგომის მოძრავ თარიღზე.

მომავალი მარდი გრას თარიღებია:
2017 – 28 თებერვალი
2018 – 13 თებერვალი
2019 – 5 მარტი
2020 – 25 თებერვალი
2021 – 16 თებერვალი
2022 – 1 მარტი
2023 – 21 თებერვალი
2024 – 13 თებერვალი
2025 – 4 მარტი
2026 – 17 თებერვალი
2027 – 9 თებერვალი

ადგილები
მარდი გრას კარნავალებით განსაკუთრებით განთქმულია შემდეგი ქალაქები და რეგიონები: რიო-დე-ჟანეირო, ვენეცია, ბაია და ახალი ორლეანი. კარნავალი მნიშვნელოვანი დღესასწაულია ევროპის ბევრ ქვეყანაში, ლათინურ ამერიკასა და კარიბებზე.
იოანე მინჩხი

იოანე მინჩხი — საუკუნის ქართველი ჰიმნოგრაფი. დასავლეთ საქართველოს (აფხაზეთის) მეფის გიორგი -ის (922-957) თანამედროვე. წარმოშობით დასავლეთ საქართველოდან, სოფ. ინჩხიდან ყოფილა, რაზეც მისი ზედწოდება (მინჩხი) მიუთითებს. ვარაუდობენ, რომ პალესტინაში, სინის მთაზე მოღვაწეობდა. მისი ჰიმნოგრაფიული მემკვიდრეობა სწორედ სინურმა ხელნაწერებმა შემოინახა. მიქაელ მოდრეკილის „იადგარში“ (978-988) მოთავსებულია იამბიკური საზომით დაჭერილი იოანე მინჩხის 4 საგალობელი (გამოაქვეყნა ი. ჯავახიშვილმა 1947). ჰიმნოგრაფიაში მან შემოიღო ახალი სალექსო ფორმა მინჩხური.
იოანე მტბევარი

იოანე მტბევარი — საუკუნის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, ჰიმნოგრაფი, მთარგმნელი. როგორც ტბეთის სახარების (995) მინაწერიდან ჩანს, 978-იდან ტბეთის ეპისკოპოსი ყოფილა, 995 კი მაწყვერელად დაუდგენიათ. მიქაელ მოდრეკილის „იადგარში“ (978-988) დაცულია - საუკუნეების ბერძენ ავტორთა ჰიმნების თარგმანები, რომლებიც იოანე მტბევარს ეკუთვნის. მის სახელთანაა დაკავშირებული ქართული ჰიმნოგრაფიული ტერმინი მოკაზმული.
იოანე საბანისძე

იოანე საბანისძე — საუკუნის ქართველი მწერალი, ჰაგიოგრაფი, ავტორი „აბო თბილელის წამებისა“, რომელშიც აღწერილია არაბი ჭაბუკის, აბოს მარტვილობა, ქრისტიანობისათვის მისი თავდადება.

აბო არაბეთიდან ქართლში გამოჰყვა ნერსე ერისთავს, აქ იგი გაეცნო ქრისტიანულ სარწმუნოებას, უარყო მაჰმადიანოდა და მიიღო ქრისტიანობა. არაბებმა რამდენიმეჯერ დააპატიმრეს, მოსთხოვეს რჯულის უარყოფა და ქრისტიანობის ერთგულებისათვის წამებით მოკლეს 786 წელს. აბოს წამებას დიდი საზოგადოებრივი რეზონანსი ჰქონდა. ქართულმა ეკლესიამ წმინდანად შერაცხა იგი. ქართლის კათალიკოსმა სამოელმა (780-790) საგანგებო წერილით მიმართა იოანე საბანისძეს, აბოსთან დაახლოებულ პირს, და მისი წამების აღწერა სთხოვა. იოანე საბანისძემ ქართული ჰაგიოგრაფიული მწერლობის ბრწყინვალე ძეგლი შექმნა (786-790), თხზულების წაუმძღვარა სამოელ კათალიკოსის ეპისტოლე და თავისი პასუხი. კათალიკოსის მოკრძალებული ტონი გვაფიქრებინებს, რომ იოანე საბანისძე საერო პირი უნდა ყოფილიყო. იგი დიდად განათლებული პიროვნება, სასულიერო მწერლობის კარგი მცოდნე და გაწაფული მწერალი ყოფილა. სავარაუდოა, იოანე საბანისძეს ეკუთვნოდეს აგრეთვე ძველი საგალობელი აბო თბილელის შესახებ, შემონახული ჭილეტრატის იადგარში (- სს., ხელნაწერთა ინსტიტუტი, -2123).

„აბო თბილელის წამება“ ძველი ქართული პროზის შესანიშნავი ძეგლია. იგი წინასწარ შემუშავებული გეგმის მიხედვით არის დაწერილი და 4 თავისაგან შედგება. თავი დამრიგებლობითი ხასიათისაა, საუბარია აბოს მარტვილობის მნიშვნელობაზე, და თავებში აღწერილია აბოს ქართლში მოსვლა, მისი მოღვაწეობა და მოწამეობრივი აღსასრული. თავი ჰიმნოგრაფიულ ხასიათს ატარებს და შეიცავს აბო თბილელის ქებას. თხზულების ეს ნაწილი ქართული ორიგინალური ჰიმნოგრაფიის უძველესი ნიმუშია. აბოს მარტვილობის აღწერით იოანე საბანისძემ მიზნად დაისახა ეროვნული თვითშეგნების განმტკიცება. ქართველთა ეროვნული გადაგვარების მიზნით არაბები ქართველებში მაჰმადიანობას ავრცელებდნენ. ასეთ ვითარებაში არაბი აბო თბილელის ქრისტიანულ სარწმუნოებაზე მოქცევა დიდმნიშვნელოვანი ფაქტი იყო.

იოანე საბანისძეს ეროვნული თვითმყოფის შენარჩუნების ძირითად საშუალებად ქრისტიანული სარწმუნოების ერთგული დაცვა მიაჩნია. აბოს წამების ფაქტი მან გამოიყენა მაჰმადიანობასთან შედარებით ქრისტიანობის უპირატესობის დასადასტურებლად და ეროვნულ-სარწმუნოებრივი სიამაყის გრძნობის გასაღვივებლად. მის თხზულებას დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა არაბთა ბატონობით შევიწროებული და ეროვნული გადაგვარების საფრთხის წინაშე მდგომი ქართველობისათვის. იოანე საბანისძესთვის დამახასიათებელია მკაცრად გააზრებული კომპოზიცია, თხრობის ლაღი და ხატოვანი მანერა, ღრმა დრამატიზმი. თხზულება შესანიშნავი ისტორიული წყაროა საუკუნის ქართლის პოლიტიკური-ეკონომიკური ცხოვრების, ეროვნულ-სარწმუნოებრივი იდეალების, საზოგადოებრივი ყოფის შესასწავლად. ჩვენამდე მოღწეულია საუკუნის ხელნაწერის სახით. პირველად გამოსცა მ. საბინინმა (1882), მეორედ — კ. კეკელიძემ (1935), რომელმაც თხზულება თარგმნა რუსულად (1956). გერმანულად თარგმნა შულცემ (1905), ლათინურად — პეეტერსმა (1934).
შარლოტენბურგ-ვილმერსდორფი

შარლოტენბურგ-ვილმერსდორფი — ბერლინის რაიონი, რომელიც 2 დასავლეთ ბერლინური უბნის შარლოტენბურგისა და ვილმერსდორფის შეერთების შედეგად წარმოიშვა.

შარლოტენბურგ-ვილმერსდორფში მდებარეობს ბერლინის ცნობილი ქუჩა კურფიურსტერდამი, ბერლინის ტექნიკური უნივერსიტეტი, ბერლინის ხელოვნებათა უნივერსიტეტი და ბერლინის გერმანული ოპერა.
Motown

, ასევე — ხმის ჩამწერი კომპანია დეტროიტიდან, მიჩიგანი ("მოტორ-სიტი"), სადაც ის საყოველთაო საერთაშორისო წარმატებას აღწევს და მნიშვნელოვან როლ ასრულებს პოპულარული მუსიკის ინტეგრაციაში.

დაფუძნდა რა 1959 წლის 12 იანვარს ბერი გორდი უმცროსის მიერ როგორც , მოტაუნი მისი არსებობის განმავლობაში 45 განყოფილებას ფლობს სხვადასხვა ჟანრებში, მათ შორის ყველაზე განთქმული მუსიკალური ჟანრებით არ-ენდ-ბი, პოპი, და სოული. მოტაუნი 1972 წელს დეტროიტს ტოვებს და ლოს-ანჯელესში, კალიფონია, გადადის, და დამოუკიდებელ კომპანიად რჩება 1988 წლამდე. ამ წელს გორდმა კომპანია ემ-სი-ეი-ს მიჰყიდა. ამჟამად შტაბ-ბინით ნიუ-იორკში, მოტაუნ რეკორდსი იუნივერსალ მოტაუნ რეკორდს გრუპის შვილობილი კომანიაა, რომელიც თავის მხრივ იუნივერსალ მიუზიკის შვილობილია.

1960-იან წლებში მოტუანი და მისი სოულ შვილობილები ყველაზე წარმატებული პროპონენტები იყვნენ ე.წ. მოტაუნ საუნდისა — სოულ მუსიკის სტილი გამორჩეული მახასიათებლებით, რომელიც იყენებდა ტამბურინს ბარაბნებით, ბას ინსტრუმეტებს, გამორჩეულ მელოდიურ და აკორდულ სტრუქტურას და გოსპელიდან წარმოშობილ გადაძახების სიმღერის სტილს.
ფრიდრიხსჰაინ-კროიცბერგი

ფრიდრიხსჰაინ-კროიცბერგი — ბერლინის რაიონი, რომელიც გერმანიის გაერთიანების შემდგომ ფრიდრიხსჰაინისა (აღმ. ბერლინი) და კროიცბერგის (დას. ბერლინი) შეერთების შედეგად წარმოიშვა. უბანს შუაზე ჰყოფს მდინარე შპრეე და ერთმანეთთან აერთებს ცნობილი ხიდი ობერბაუმბრიუკე, რომელზეც 1998 წლიდან ყოველწლიურად იმართება ე.წ. წყლის ბრძოლა.

კროიცბერგის მოსახლეობის 32,8% არაგერმანელები შეადგენენ, მათ შორის უმეტესობა თურქია, მაშინ როდესაც ფრიდრიხსჰაინში უცხოელეთა წილი მხოლოდ 8,7%-ია.
იოანე ტარიჭისძე

იოანე ტარიჭისძე — - საუკუნეების ქართველი მთარგმნელი. ანტონ -ის „წყობილსიტყვაობაში“ ( ს.) მას ეძღვნება ორსტროფიანი იამბიკო, რომელშიც ნათქვამია:იოანე ტარიჭისძემ „გჳთარგმნნა წიგნნი, შეგჳმკო ეკლესია“, საქართველოში „სწავლა განჰფინა“. „ქართლის ცხოვრების“ ერთ-ერთი ნუსხის გვიანდელი მინაწერის მიხედვით, რომელიც სულხან-საბა ორბელიანს ეკუთვნის, იოანე ტარიჭისძე საზღვარგარეთ მოღვაწეობდა და დაახლოებით 1114 დაბრუნდა საქართველოში თეოფილე ხუცესმონაზონთან და არსენ იყალთოელთან ერთად .

კორნელი კეკელიძე იოანე ტარიჭისძეს ნეოპლატონიკოსად სახავს და მიაწერს ამონიოს ერმისის 2 თხზულების თარგმანს, რომებსაც სხვა მკვლევრები (ს. გორგაძე, ი.ლოლაშვილი) იოანე პეტრიწს მიაკუთვნებენ. გამოთქმულია მოსაზრება, რომ აღორძინების ხანის მწერლებს შეიძლება ერეოდეთ იოანე ტარიჭისძე იოანე პრტრიწში.
ეთელვულფი (უესექსი)

ეთელვულფი (, ანგლ.-საქს. ) (დ. დაახ. 800, აახენი, გერმანია — გ. 13 იანვარი, 858) — უესექსის მეფე 839–858 წლებში.

ეთელვულფი ებრძოდა დანიელ დამპყრობლებს, რომლებიც დაამარცხა ოკლისთან ბრძოლაში და უელსის მეფეს სინგან აპ ქადელს. 855 წელს მან უმცროს შვილ ალფრედთან ერთად იმოგზაურა რომში, რის შემდეგაც 856 წელს იქორწინა ფრაკ პრინცესა იუდით მარტელზე.

ეთელვულფი გარდაიცვალა 858 წელს და დაკრძალეს სტეინინგში, მოგვიანებით გადაასვენეს ვინჩესტერში (ჰემპშირი).

მისი ბეჭედი წარწერით („მეფე ეთელვულფი“) აღმოჩენილ იქნა 1780 წელს ლაივერსტოკში (უილშირი).
იოანე ქონქოზის ძე

იოანე ქონქოზის ძე — საუკუნის ქართველი ჰიმნოგრაფი. მის შესახებ ბიოგრაფიული ცნობები არ მოგვეპოვება. ავტორია მიქაელ მოდრეკილის „იადგარში“ (978-988) მოთავსებული ვრცელი იამბიკური საგალობლისა „გალობანი ქრისტეჲს ნათლის ღებისანი და ჰაბო ისმაიტელყოფისა ქართველისანი“. მას ტაო-კლარჯეთის ლიტერატურული სკოლის წარმომადგენლად მიიჩნევენ.
იოანე შავთელი

იოანე შავთელი, აბდულ-მესსია შავთელი (დ. 1150 — გ. 1215) — - საუკუნეების ქართველი პოეტი, სასულიერო მოღვაწე, როგორც ზედწოდებიდან ჩანს, წარმოშობით სოფ. შავთიდან ყოფილა.

მას მიეწერება ძველი ქართული ლიტერატურის კლასიკური ეპოქის ძეგლი „აბდულმესიანი“. „ქართლის ცხოვრების“, ცნობით, იოანე შავთელი იყო „ფილოსოფოსი დარიტორი, ლექსთა გამომთქმელი და მოღუაწებათა შინა განთქმული“. იგი თამარ მეფის თანამედროვე და სანდო პირი ყოფილა. მემატიანეთა ცნობით, თამარს ახლდა ვარძიასა და ოძრხეში, ბასიანის ბრძოლის (1203) დროს, აქვე შეუთხზავს „გალობანი ვარძიისა ღმრთისმშობლისანი“. მასვე მიეწერება სასულიერო ხასიათის სხვა თხზულებებიც. იოანე შავთელი სასულიერო პირი ჩანს, რაზეც მიუთითებს მის თხზულებებში გამოვლენილი ღრმა საღვთისმეტყველო განათლება. ზოგ წყაროში მოხსენებულია „ნეტარად“, „წმინდანად“. „აბდულმესიანში“ იგი თავის თავს „მწირსა“ და „მსხმებს“ უწოდებს.

შოთა რუსთაველს მოხსენიებული ჰყავს „ვეფხისტყაოსანში“:
იოანე ჭყონდიდელი

იოანე ჭყონდიდელი — ჭყონდიდის მთავარეპისკოპოსი დაახლოებით 1060 — საუკუნის 10-იან წლებში. იხსენიება სვინგელოზის ტიტულით. საუკუნის 50-იან წლებში, ჯერ კიდევ ერისკაცობაში, თავის ძმასთან პეტრიკთან ერთად თან ახლდა ბაგრატ -ს და დედოფალ მარიამს კონსტანტინოპოლში, ბიზანტიის იმპერატორ კონსტანტინე მონომაქოსის (1042-1054) კარზე. აქ ისინი შეხვდნენ ათონიდან ჩამოსულ გიორგი მთაწმიდელს და ათონში დიდი შესაწირავი გაატანეს, რისთვისაც იოანეს და მის ძმას ათონში აღაპი დაუწესეს. 1059 წელს მან ბაგრატ -ის დავალებით ქ. ანტიოქიიდან საქართველოში ჩამოიყვანა გიორგი მთაწმინდელი, რომლის ინიციატივით იოანე ჭყონდიდლად აკურთხეს. იოანე ჭყონდიდელი დაეხმარა გიორგი მთაწმინდელს საქართველოში დარღვეული საეკლესიო საქმეების გამართვა-მოწესრიგებაში. 1065 და 1066-1067 ბაგრატ -ის ელჩი იყო ბიზანტიის იმპერატორის კარზე. ამ ელჩობის დროს იოანე ჭყონდიდელს გიორგი ხუცესმონაზონისთვის უთხოვია დაეწერა გიორგი მთაწმიდლის ცხოვრება.
იოვაკიმე

იოვაკიმე — დასავლეთ საქართველოს („აფხაზეთის“) კათოლიკოსი დაახლოებით საუკუნის 70-იან წლებში, ცაიშელ-ბედიელი (ცაიშისა და ბედიის მთავარეპისკოპოსი).

დასავლეთ საქართველოს მაშინდელი პოლიტიკური მმართველების — ბაგრატ -ის, დადიანისა და გურიელის სურვილით კათოლიკოსად აკურთხა არა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა, არამედ დასავლეთ საქართველოში შემთხვევით ჩამოსულმა იერუსალიმისა და ანტიოქიის პატრიარქმა მიქაელმა (1470/1474—1484). ამ აქტით მათ ხელი შეუწყვეს საქართველოში პოლიტიკური განკერძოებულობის გაღრმავებას. იოვაკიმეს კათოლიკოსად დადგენასთან დაკავშირებით პატრიარქ მიქაელის სახელით შედგა კანონიკური ძეგლი „მცნებაჲ სასჯულოჲ“, რომელიც განსაზღვრავდა და აწესრიგებდა სრულიად აფხაზეთის კათოლიკოსის იურისდიქციას, მოქმედ საეკლესიო დისციპლინურ და რელიგიურ-სარწმუნოებრივ ნორმებს, სასჯელს და სხვა.

წყაროებში იოვაკიმე დახასიათებულია როგორც საეკლესიო საქმეების ენერგიული გამგებელი, რომელიც განსაკუთრებით ზრუნავდა საკუთრივ აფხაზეთში ქრისტიანული რელიგიის დანერგვა-განმტკიცებისათვის. იოვაკიმეს ამაგი დაუდვია იერუსალიმის ქართველთა ჯვრის მონასტრისათვის, ამის გამო იქ საუკუნო აღაპი დაუწესეს.
იოვანე მელი

იოვანე მელი — საუკუნის ქართველი კალიგრაფი. მისი გადაწერილია წმინდანთა ცხოვრების კრებული, რომელიც ექვთიმე მთაწმიდლის თარგმნებს შეიცავს. წიგნი (24,3×18 სმ) ეტრატზე კუთხოვანი, საკმაოდ მსხვილხაზოვანი ნუსხურით ერთ სვეტადაა ნაწერი. საზედაო ასოები, ყოველი თხზულების პირველი სტრიქონები და თავსამკაულები შინდისფერი მელნითაა შესრულებული. წიგნის მთელი გაფორმება იოვანე მელს ეკუთვნის. მორთულობა მარტივი და უპრეტენზიოა. ტექსტისა და სამკაულების შესრულება კალიგრაფის მაღალ პროფესიულ დონეზე მიუთითებს.
იოვანე ფუკარალისძე

იოვანე ფუკარალისძე — საუკუნის ნახევრის ქართველი კალიგრაფი, ე.წ. ტბეთის მეორე ოთხთავისა და წყაროსთავის სახარების ერთ-ერთი გადამწერი.

მოღვაწეობდა სამხრეთ საქართველოში. ოთხთავი გადაწერილია 1161 წლის ახლო ხანებში, გიორგი -ის მეფობაში, ტბეთის ეპისკოპოსის პავლე მტბევარის დაკვეთით. იოვანე ფუკარალისძეს წიგნის ბოლო ნაწილი, 279-318 ფურცლები, გადაუწერია, რომლებიც ზანდუკს (სარჩევს) შეიცავს. წყაროსთავის სახარება (25,117,9 სმ) გადაწერილია 1195 იოანე საფარელ-მტბევარის ბრძანებით. გადაწერაში გიორგი სათაჲსძეც მონაწილეობდა. წიგნში ჩართული მახარებელთა გამოსახულებები სხვას შეუსრულებია. სახარება ბექა ოპიზრის მიერ მოჭედილ ვერცხლის ყდაშია ჩასმული. ორივე კალიგრაფის ხელი ძალიან ჰგავს ტბეთის ოთხთავის იოვანესეულ ნაწილს და მათი გარჩევა ერთმანეთისაგან ძნელია. სახარების ტექსტი „კლასიკური“ ნუსხურით ორ სვეტადაა გადაწერილი, ზომიერად დახრილი ხელით. ასოები მკაფიოა, ნაწერი — მშვიდი.
კარგარეთელები

კარგარეთელები — ქართველი კალიგრაფები. სვიმონი ( ს.) იღვწოდა სამხრეთ საქართველოს სავანეებში. მისი სახელი იხსენიება 1233-ით დათარიღებული ხელნაწერის (საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, ხელნაწერთა ინსტიტუტი -85) ერთ ანდერძში. როგორც ჩანს, მას აღუდგენია ეს ხელნაწერი. 1541 გადაუწერია პოლემიკურ-დოგმატიკური და სამეცნიერო კრებული (-312). ეს 108-ფურცლიანი მცირე ზომის წიგნი (22,816,8 სმ) გადაწერილია ნუსხურით, შავი მელნით, ერთ სვეტად, არაჩვეულებრივად წვრილი ასოებით. წიგნი მაღალი კალიგრაფიული ოსტატობის ნიმუშია. ასევე მაღალმხატვრულ დონეზე დგას სვიმონის მიერ გადაწერილი დიდი ფორმატის (2 ტომად შეკრული) გულანი (ხელნაწერთა ინსტიტუტი, -197).

იესეს ( ს.) გადაწერილია სადღესასწაულო (ხელნაწერთა ინსტიტუტი, -1018). ეს მოზრდილი წიგნია (2819,7 სმ, 364 ფურცელი), ხელნაწერი ორსვეტოვანია, შესრულებულია ნუსხურით, შავი მელნით. სინგური ტრადიციულადაა გამოყენებული, თავსამკაულები ვერ არის მაღალ დონეზე შესრულებული, მაგრამ ნწერი ბრწყინვალე კალიგრაფიული ოსტატობით გამოირჩევა. ხელისა და თავსამკაულის მიხედვით ნამუშევარს საუკუნით ათარიღებენ.

ამბროსე გაბრიელის ძე მონაწილეობდა ბედიის გულანის (-187) გადაწერაში გაბრიელ ლომსიანისძესა და საბა ნაჭოფაძესთან ერთად. ამბროსეს ხელითაა ნაწერი 130-194 და 582-610 ფურცლები. იგი შესანიშნავი ოსტატი ყოფილა, ნუსხურით მწერალთაგან ერთ-ერთი საუკეთესო.
კახაბერ კახაბერისძე (XII საუკუნე)

კახაბერ კახაბერისძე — საუკუნის 80-იანი წლების ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, რაჭისა და თაკვერის ერისთავი. გიორგი -ის გარდაცვალების შემდეგ, თამარის მეორე კორონაციის დროს, ქუთათელ მთავარეპისკოპოს ანტონ საღირის ძესთან ერთად სამეფო გვირგვინი დაადგა თამარს. შემდეგ კახაბერისძეები ოპოზიციაში ჩაუდგნენ თამარს. მართალია, წყაროებში უშუალოდ კახაბერს არ ასახელებენ განდგომილთა შორის, მაგრამ საფიქრებელია, რომ საგვარეულოს მეთაური და რაჭის ერისთავი კახაბერისძე თამარის „ქუეგამხედვართა“ შორის იქნებოდა.
კახაბერ კახაბერისძე (XIII საუკუნე)

კახაბერ კახაბერისძე — საუკუნის ნახევრის ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, რაჭის ერისთავი.

დასავლეთ საქართველოს სხვა დიდებულებთან ერთად დიდად შეუწყო ხელი დავით ნარინის გამეფებას დასავლეთ საქართველოში. შემდგომში მოინდომა იმერეთში დავით ლაშას ძის გამეფება, მაგრამ უშედეგოდ. კავშირი დაამყარა მონღოლებთან, დავით ნარინს აუმხედრა აბაღა-ყაენის წინააღმდეგ აჯანყებული და დასავლეთ საქართველოში თავშეფარებული ღალღური. კახაბერისძე ყაენის კარზეც წაჰყვა ღალღურს და იქ დავით ნარინის საწინააღმდეგო საქმიანობას ეწეოდა. იქიდან კახაბერისძე ქართლში, ატენში დაბრუნდა. დავით ნარინმა შეიწყალა ორგული ერისთავი და რაჭაც დაუბრუნა. მცირე ხნის შემდეგ კახაბერისძემ კვლავ უღალატა მეფეს. მონღოლ სარდალ ალიყანთან გააბა მიმოწერა დავით ნარინის შეპყრობის თაობაზე. მეფემ ხელთ იგდო კახაბერისძე, თვალები ამოშანთა და ცალი ხელი და ფეხი მოჰკვეთა, ერისთავის ორი შვილი განდევნეს კონსტანტინოპოლში. ამით დასრულდა კახაბერისძეების მფლობელობა რაჭაში.
პეტრე კონჭოშვილი

ეპისკოპოსი პეტრე (ერისკაცობაში პეტრე დავითის ძე კონჭოშვილი; დ. 1836, თელავი, საბუე — გ. 5 თებერვალი, 1909) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, ღვთისმეტყველი, ალავერდელი ეპისკოპოსი.

ბიოგრაფია
პეტრე დავითის ძე კონჭოშვილი დაიბადა 1836 წელს თელავის მაზრის სოფელ საბუეში, მღვდლის ოჯახში. დაწყებითი განათლება ოჯახში მიიღო. სწავლობდა თელავის სასულიერო სასწავლებელში, რის შემდეგაც სწავლა განაგრძო თბილისის სასულიერო სემინარიაში.

თბილისის სასულიერო სემინარიის დამთავრების შემდეგ, მღვდლად იყო საინგილოში, იქიდან ოსეთში გადაიყვანეს, შემდეგ ამიერკავკასიის ქალთა ინსტიტუტში საღვთო სჯულს ასწავლიდა. მონაწილეობდა საღვთო წიგნების, მ.შ. ბიბლიის ქართული ტექსტის შესწორებასა და ბეჭდვაში. 1899 წელს იმოგზაურა იერუსალიმში. თავისი მოგზაურობა აღწერა წიგნში: „მოგზაურობა წმ. ქალაქს იერუსალიმსა და წმ. ათონის მთაზედ“ (თბილისი, 1901).

1905 წლის 26 აგვისტოს მამა პეტრე ეპისკოპოსად აკურთხეს. 1906 წელს იგი იმერეთის ეპარქიის მმართველად, ხოლო 1907 წლის აპრილში გორის ეპარქიის მმართველად იქნა გადაყვანილი.

აქტიურად იღვწოდა ქართული მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის ავტოკეფალიის აღდგენისათვის. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა გამოჩენილ სასულიერო და საზოგადო მოღვაწესთან, იმერეთის ეპისკოპოს გაბრიელთან (ქიქოძე). დაკრძალულია ალავერდის მონასტერში. ეპისკოპოსი პეტრე მუდამ მხარს უჭერდა ეპისკოპოს კირიონს (საძაგლიშვილი).

იგი 1909 წლის 5 თებერვალს გარდაიცვალა. მისი პირადი საარქივო ფონდი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.