თავჰიდი

თავჰიდი (; თავჰიდ, ერთობა) ან თევჰიდი, არის ისლამის ძირითადი პრინციპი, იბრაჰიმისეული ერთღმერთიანობა. ისლამის სწავლების თანახმად, ღმერთი არის ერთადერთი (; ალ–ვაჰიდ) და უბადლო (; ალ–აჰად). ისლამური სწავლება სწორედ ამ ამოსავალ წერტილზეა დაფუძნებული – როგორც იბრაჰიმის რწმენის აღდგენა.
ისლამური სწავლებით, ჭეშმარიტი ერთღმერთიანობის სწავლება გაამრუდეს და დაამახინჯეს როგორც იუდევლებმა რჩეული ერის ტიტულის რელიგიაში შემოტანით, ამ სტატუსის თავის თავზე მინიჭებითა და რელიგიის ნაციონალისტურ საბურველში შეხვევით, ასევე ქრისტიანებმა სამების ცნების რელიგიაში შეტანით და ღმერთისთვის თანაზიარების გაჩენით.
ისლამის აღიარების ფორმულის, შაჰადის პირველი ნაწილი არ არის ღვთაება [თაყვანისცემის ღირსი], გარდა [ერთი] ღმერთისა (; ლა ილაჰა ილლა ლ–ლაჰ) ითვლება თავჰიდის სიტყვიერ გამოხატულებად.

ეტიმოლოგია
თავჰიდი წარმოდგება არაბული სამთანხმოვნიანი ფუძისგან ვ–ჰ–დ , რომელიც ერთს, სიმარტოვეს, უნიკალურობას აღნიშნავს.

განმარტება
ღმერთის ერთობასა და მის უბადლობაზე ისლამის ყველა მიმდინარეობა თანხმდება. მაგრამ მისი სხვადასხვა მიმდინარეობა სხვადასხვანაირად განმარტავს მის ერთობას, მის სახელ–თვისებებსა და თავჰიდის მნიშვნელობას.

სალაფი
სალაფიტები ყველაზე მკაცრად უდგებიან თავჰიდის საკითხს. სალაფიტთა შეხედულებით, მთლიანი თავჰიდი იყოფა სამ შემადგენელ ნაწილად, კერძოდ ესენია ერთღმერთიანობა უფლობაში (; არ–რუბუბია), ღვთისმსახურებასა და ღვთიური ბუნების მფლობელობაში (; ალ–ულუჰია) და სახელ–თვისებებში (; ალ–ასმა'ა ვა ს–სიფათ).
თავჰიდ არ–რუბუბია წარმოადგენს ადამიანის მიერ იმის შეგნებას, რომ შემოქმედი, ცისა და ქვეყნის გამჩენი და მეოხი არის ერთი ღმერთი.
თავჰიდ ალ–ულუჰია წარმოადგენს ადამიანის მიერ იმის შეგნებას, რომ მისი ყოველგვარი ღვთისმსახურება ეკუთვნის მხოლოდ ერთ ღმერთს და უნდა შესრულდეს მხოლოდ იმგვარად, როგორც ეს ღვთიურ გადმოცემებშია მოცემული.
თავჰიდ ალ–ასმა'ა ვა ს–სიფათ წარმოადგენს ადამიანის მიერ იმის შეგნებას, რომ ღმერთის სახელები და თვისებები უნიკალურია და მხოლოდ მას ეკუთვნის. ასევე აუცილებელია ამ სახელთა და თვისება გაგება პირდაპირი მნიშვნელობით, ყოველგვარი ალეგორიული მნიშვნელობის ძიების გარეშე, მაგრამ ამასთანავე თაშბიჰის ასაცილებლად დაუშვებელია ამ სახელ–თვისებათა მიმსგავსება ქმნილებათა იგივე დასახელების სახელ–თვისებებზე.

სალაფიტები გამოირჩევიან თავჰიდის ცხოვრებაში დანერგვის აქტიური და აგრესიული მეთოდიკით. ყოველგვარ სიწმინდეებსა და წმინდა ადგილებს, მათ შორის ისლამურ ისტორიასთან დაკავშირებულს, ისინი საკმაოდ გულცივად უყურებენ. განსაკუთრებით მტრულად უყურებენ ისინი საფლავებზე აგებულ მავზოლეუმებს. მათი აზრით, მსგავსი ადგილების არსებობა თავჰიდ ალ–ულუჰიას პირდაპირ ეწინააღმდეგება. ჯერ კიდევ საუკუნეში სალაფიტებმა ხელი მიჰყვეს საფლავებზე აგებული სალოცავების განადგურებას ნაჯდსა და ჰიჯაზში, მათ შორის მექასა და მედინაში, ასევე ილაშქრეს თანამედროვე სამხრეთ ერაყში, სადაც ეცადნენ დაენგრიათ ში'იტთა მავზოლეუმები, რომლებიც ნაჯაფსა და ქარბალაში იყო აგებული. მაშინ მავზოლეუმები ოსმალთა სამხედრო ჩარევის შედეგად გადარჩა, თუმცა 1925 წელს მედინის სასაფლაო, ჯანნათ ალ–ბაყი', სადაც დაკრძალული იყო მრავალი ადრეული ისლამის მოღვაწე, მათ შორის მუჰამმადის ბიძები, მამიდები, ვაჟი იბრაჰიმი, შვილიშვილები და მრავალი სხვა ნათესავი, მთლიანად მიწასთან იქნა გასწორებული და ყოველი მავზოლეუმი იქ დანგრეულ იქნა. 1998 წელს დაანგრიეს მავზოლეუმი მუჰამმადის დედის, ამინა ბინთ ვაჰბის საფლავზე. თავად მუჰამმადისა და პირველი ორი ხალიფას, აბუ ბაქრისა და 'უმარის საფლავები, რომელიც მედინის მეჩეთშია მოქცეული, დაკეტილია და ხალხისთვის მიუწვდომელი.
://./