iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აბრაუს ტბა

აბრაუ — მტკნარი ტბა რუსეთში, კრასნოდარის მხარეში. მდებარეობს რეგიონის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, დაბალმთიან აბრაუს ნახევარკუნძულზე, ნოვოროსიისკიდან 14 კილომეტრში. აბრაუ კეზენოიამის ტბის შემდეგ, კავკასიონის სიდიდით მეორე ტბაა. ზედაპირის ფართობი 1,6-1,8 კმ², სიგრძე 3100 მ-ზე მეტია, უდიდესი სიგანე 630 მ, საშუალო სიღრმე 5,8 მ, მაქსიმალური სიღრმე სხვადასხვა ცნობებით 10-15 მ ფარგლებშია. წყალშემკრები აუზის ფართობი 20,3 კმ².

ტბის მაქსიმალური სიღრმე კაშხალზე შეინიშნება, მაგრამ ბოლო ნახევარი საუკუნის განმავლობაში ეს მაჩვენებელი შემცირდა 30-დან 10,5 მეტრამდე, რაც გამოწვეული იყო გზების მშენებლობისა და ვენახების გაშენების შედეგად გამოწვეული ნაპირების ეროზიის გამო. გაუდინარია. ტბის მუდმივი შენაკადებიდან აღსანიშნავია პატარა მდინარე აბრაუ და დიურსო.

ტბის წყალშემკრები ფართობის (61 %) დიდ ნაწილს იკავებს იკავებს მდინარე აბრაუს აუზი; ტბის შემდინრე სხვა ნაკადულები იკავებენ 6,3 კმ²-ს (31 %), დანარჩენი 1,6 კმ² (8 %) მოდის საკუთრივ წყლის სარკეზე. მტკნარწყლიანია და მასში ჭაობის მცენარეულობა არ არის განვითარებული. წყალში გახსნილი კირქვის გამო, მისი წყალი მოთეთრო-მოლურჯოა ან ზურმუხტისფერი. ტბის რაიონში განვითარებულია ხმელთაშუაზღვის მშრალი კლიმატი, რომელიც გავლენას ახდენს მის ჰიდროგრაფიაზე: მასში წყლის მაქსიმალური დონე ნოემბრიდან მარტამდე შეინიშნება. ზაფხულში წყალმცირეა.

ტბის სანაპიროზე მდებარეობს სოფელი აბრაუ. ტბის ნაპირების აქტიური სასოფლო-სამეურნეო და რეკრეაციული ათვისება დაიწყო 1872 წლიდან. 1979 წლიდან ითვლება ბუნების ძეგლად. ჯერ კიდევ 1870 წელს, იმპერატორის ბრძანებით შეიქმნა აგრონომებისა და ინჟინრებისაგან შექმნილი სპეციალური კომისია, რომელმაც შეისწავლა ტბის შემოგარენი, რადგან იმპერატორის ბრძანებით აქ უნდა დაარსებულიყო ახალი ადგილი სახელწოდებით აბრაუ-დიურსო.

კლიმატი
ტბა ზამთარში არ იყინება. წყლის ზედა ფენის მინიმალური საშუალო თვიური ტემპერატურა ნაპირებთან თავის წლიურ მინიმუმს იანვარში აღწევს და საშუალოდ უდრის 0,2°-ს. წყლის ტემპერატურის სწრაფი მატება ზედა ფენებში იწყება აპრილში და გრძელდება ივლისის ბოლომდე. წყლის საშუალო თვიური ტემპერატურის მაქსიმუმია 24,8°, ხოლო აგვისტოდან მოყოლებული წყალი თანდათან გაციებას იწყებს. წყლის ზედა ფენის მაქსიმალური ტემპერატურა დარეგისტრირებულია 1954 წელს (29,8°).

ფლორა და ფაუნა
ტბის ფლორა და ფაუნა საკმაოდ მრავალფეროვანია. ტბა მდიდარია თევზით, სულ გვხვდება თევზის 15 სახეობა, უშუალოდ ტბის ირგვლივ ხარობს ლავანდა, როზმარინი, ლეღვი და ყურძენი.
გაერთიანებული სამეფო-სომხეთის ურთიერთობები

სომხეთ-გაერთთიანებული სამეფოს ურთიერთობები — მოიცავს სომხეთისა და გაერთთიანებული სამეფოს შორის ორმხრივ დიპლომატიურ ურთიერთობას. გაერთიანებულმა სამეფომ სომხეთის დამოუკიდებლობა აღიარა 1991 წლის 31 დეკემბერს. ევროპაში სომხეთის პირველი საელჩო გაიხსნა ლონდონში 1992 წლის ოქტომბერში. 1995 წლიდან გაერთიანებულ სამეფოს აქვს საელჩო ერევანშიორი ქვეყანა დღემდე ინარჩუნებს თანამშრომლურ და მეგობრულ ურთიერთობებს.

ისტორია
პირველი მსოფლიო ომი
1910 წლისთვის ბრიტანული პოლიტიკა ეწინააღმდეგებოდა რუსეთის მიერ სომხეთზე კონტროლის მოპოვებას და ცდილობდა ოსმალეთის იმპერიისკენ მიეცა მიმართულება სომხეთისათვის. როდესაც მსოფლიო ომი დაიწყო, ბრიტანეთმა უარყო თურქების წინააღმდეგ საბრძოლველად სომხური ლეგიონის შექმნის იდეა. მაგრამ ნაცვლად ამისა, იგი მხარს უჭერდა სომხურ ლეგიონს საფრანგეთის სარდლობით, რომელიც იმ დროისთვის იბრძოდა კვიპროსში.

როგორც კი სომეხთა ხოცვა-ჟლეტების შესახებ ახალი ამბები გამჟღავნდა, ლონდონმა დაიწყო მუშაობა იმის დასამტკიცებლად, რომ მისი იმპერიული პასუხისმგებლობები მოიცავს ადამიანის უფლებების დაცვას. თურქებმა ამ ყველაფერს უპასუხეს გაძლიერებული ანტი-ბრიტანული ნაციონალიზმით.

სახელმწიფო ვიზიტები სომხეთსა და გაერთიანებულ სამეფოს შორის
სომხეთსა და გაერთიანებულ სამეფოს შორის სხვადასხვა სახელმწიფო ვიზიტიტები შედგა, მაგაითად, როდესაც ბრიტანეთის სახელმწიფო მინისტრი დევიდ ლიდინგტონი იმყოფებოდა ერევანში. გარდა ამისა, სომხეთის პრეზიდენტი სერჟ სარგსიანი 2012 წლის ივლისში ეწვია გაერთიანებულ სამეფოს.

პრემიერ მინისტრი მარგარეტ ტეტჩერი სომხეთში იმყოფებოდა 1990 წლის ივნისში, როდესაც სომხეთი ჯერ კიდევ საბჭოთა კავშირის შემადგენელი ნაწილი იყო.

დიდი ბრიტანეთის სომხური საზოგადოება
1989 წელს გამოქვეყნებული მონაცემებით, იმ დროისათვის დიდ ლონდონში დაახლოებით 10 000 სომეხი ცხოვრობდა. სავარაუდოდ, მათი უმრავლესობა პირველი თაობის ემიგრანტები იყვნენ ლიბანიდან, სირიიდან, ერაყიდან, ირანიდან და კვიპროსიდან. მათში ასევე შედიან სომხები ეთიოპიიდან, ინდოეთიდან, ეგვიპტიდან, ისრაელიდან და აგრეთვე სხვა ქვეყნებიდან. ძირითადად, მიგრანტი სომხები ცხოვრობდნენ ქალაქ ლონდონში, მანჩესტერში, ლივერპულში, ბირმინგემში, ასევე ედინბურგში, ბელფასტსა და გლაზგოში.

მანჩესტერში 1835 წლიდან ცხოვრობდნენ სომეხი მოსახლეები, პირველი მაცხოვრებელი სომხები იყვნენ ვაჭრები კონსტანტინოპოლიდან და ინდოეთიდან. 1870 წელს მანჩესტერში აშენდა სომხური ეკლესია (ყოვლადწმიდა სამება), ხოლო 30 სომხური ბიზნესი კი სავარაუდოდ, ქალაქში მოქმედებდა 1862 წლისთვის.

სომხების გენოციდის აღიარება
უელსის, შოტლანდიისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის მთავრობები აღიარებენ სომხურ გენოციდს, თუმცა ინგლისი არ ცნობს სომხურ გენოციდს, რადგან მიაჩნია, რომ ეს მტკიცებულებები არ არის საკმარისი, რომ განიხილოს საშინელი მოვლენები, რომელმაც თავიდანვე დააზარალა ოსმალეთის სომეხი მოსახლეობა. ბრიტანეთის მთავრობა ამბობს, რომ ეს ხოცვა-ჟლეტა საშინელი ტრაგედია იყო და გმობს ამას და აცხადებს, რომ ეს იყო იმ პერიოდის ხელისუფლების ხედვა.
ქეთევან დედოფლის გამზირი

ქეთევან დედოფლის გამზირი — ქუჩა თბილისში, ისნისა და სამგორის რაიონებში (ავლაბარი, ნავთლუღი). ავლაბრის მოედნიდან მოსკოვის გამზირამდე. მაგისტრალური ქუჩა, რომელიც ნავთლუღს აკავშირებს ქალაქის ცენტრალურ რაიონებთან. ძველთაგანვე ცნობილი იყო კახეთის გზის სახელით. ასეა დატანილი ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ შედგენილ თბილისის 1735 წლის გეგმაზეც. თბილისის 1867 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც კახეთის ქუჩა, 1895 წლის გეგმაზე — როგორც კახეთის დიდი ქუჩა. 1923 წელს — სტეფანე შაუმიანის, 1990 — ქეთევან წამებულის, 2005 წელს ქეთევან დედოფლის სახელი დაერქვა. გამზირზე დგას პ. ადამიანის სახელობის სომხური სახელმწიფო დრამატული თეატრის შენობა (19396, არქიტექტორი მ. ტერ-მიქელოვი), ქეთევან დედოფლის გამზირისა და თელავის ქუჩის კუთხეში — ხუთვარსკვლავიანი სასტუმრო „შერატონ-მეტეხი-პალასი“ (1991, არქიტექტორები: ე. ჩაკმანი, შოთა ყავლაშვილი). ქეთევან დედოფლის გამზირისა და კახეთის გზატკეცილის შესაყართანაა შპს „ისანი“. შემონახულია საუკუნის ნახევრის საცხოვრებელი სახლები. გამზირზე დგას მეფე ფარნავაზ -ის ძეგლი (მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი. არქიტექტორები: შოთა ყავლაშვილი, ვ. რცხილაძე). გამოდის მეტროს სადგურები „ავლაბარი“, „300 არაგველი“, „ისანი“, „სამგორი“.
ანა კატერინა გონძაგა

ანა კატერინა გონძაგა (; დ. 16 ნოემბერი, 1566, მანტუა, იტალია — გ. 3 აგვისტო, 1621, ინსბრუკი, ავსტრია) — იტალიელი არისტოკრატი და გონძაგას საგვარეულოს წარმომადგენელი. მანტუას ჰერცოგ გულიელმო გონძაგასა და ელეონორა ავსტრიელის უმცროსი ქალიშვილი. ავსტრიის ერცჰერცოგინია 1582-1595 წლებში როგორც ფერდინანდ -ის მეორე ცოლი. საღვთო რომის იმპერატრიცა ანა ჰაბსბურგ-ტიროლელის დედა. დაქვრივების შემდეგ იგი მონაზვნად აღიკვეცა, რის შემდეგაც მას ანა იულიანა გონძაგა ეწოდა.

ბიოგრაფია
ანა კატერინა დაიბადა 1566 წლის 16 ნოემბერს მანტუაში. იგი იყო მანტუას ჰერცოგ გულიელმო გონძაგასა და მისი მეუღლის, ერცჰერცოგინია ელეონორა ავსტრიელის უმცროსი ქალიშვილი. დედამისი საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ -ის მრავალი ქალიშვილიდან ერთ-ერთი იყო.

მამის გარდაცვალების შემდეგ მანტუას ტახტი ანა კატერინას უფროსმა ძმამ, ვინჩენცო გონძაგამ დაიკავა.

1580 წელს ქვემო ავსტრიის ერცჰერცოგისა და ტიროლის გრაფ ფერდინანდ -ის პირველი მეუღლე, ფილიპინა ველსი უშვილოდ დაიღუპა, რის გამოც ერცჰერცოგმა მეორე ცოლის ძიება დაიწყო. მან თავისი არჩევანი თავიდანვე შეაჩერა ანა კატერინაზე, თუმცა მოლაპარაკებები ორ წელს გაიწელა. 1582 წლის 14 მაისს, ქალაქ ინსბრუკში შედგა ანა კატერინა გონძაგასა და ფერდინანდ -ის ქორწინება. მათ ქორწინებაში მხოლოდ ოთხი გოგონა გაჩნდა, რომელთაგან ორი ჩვილობაში დაიღუპა. 1595 წელს ფერდინანდი გარდაიცვალა და რადგან ვაჟი არ დარჩა, მისი მემკვიდრეობა სადავო იყო.

ფერდინანდისა და ანა კატერინას უფროსი ქალიშვილი — მარია მონაზონი იყო და არ შეეძლო საერო მემკვიდრეობის მიღება, რის გამოც ყველაფერი მის უმცროს დას, ანას დარჩა, რომელიც ტახტისა და მემკვიდრეობის შესანარჩუნებლად იძულებული გახდა თავის ბიძაშვილზე, საღვთო რომის იმპერატორ მატიასზე დაქორწინებულიყო.

დაქვრივებულმა ანა კატერინამ თავი მარიასთან შეაფარა მონასტერში, სადაც როგორც ცნობილია გადამალული ჰქონდა უძვირფასესი ხელოვნების ნიმუშები, რომლებიც მას იტალიიდან გაატანეს მზითვში. აქ იგი მალევე მოექცა კათოლიკური რწმენის დიდი გავლენის ქვეშ და ქალიშვილის მსგავსად მონაზვნად აღიკვეცა, რა დროსაც ანა იულიანა დაირქვა.

დარჩენილი წლები მან ამბრასის მონასტერში გაატარა, სადაც გარდაიცვალა 1621 წლის 3 აგვისტოს, 54 წლის ასაკში. ამის შემდეგ მთელი მისი ქონება მისი უკვე განსვენებული ქალიშვილის, ანას ქმრის ოჯახს გადაეცა. თავად ანა იულიანა დაკრძალულია წმინდა მარიამის სახელობის ინსბრუკის დედათა მონასტერში, თავის ქალიშვილ მარიასთან ერთად.

შვილები
მართა (1582), გარდაიცვალა ჩვილი;
ანა ელეონორა (1583-1584), გარდაიცვალა ჩვილი;
მარია (1584-1649), აღიკვეცა მონაზვნად;
ანა (1585-1618), ცოლად გაჰყვა საღვთო რომის იმპერატორ მატიასს, თუმცა შვილი არ ჰყოლია;
ტარას შევჩენკოს ქუჩა

ტარას შევჩენკოს ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა). ზაქარია ჭიჭინაძის ქუჩიდან ბესიკის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 30-იან წლებში. ადრე ერქვა კლასიკური ქუჩა (სახელი ეწოდა თბილისის კლასიკური გიმნაზიის გამო), 1923 წელს დაერქვა სოფრომ მგალობლიშვილის, 40-იან წლებში — ტარას შევჩენკოს სახელი.
ტაიპი

ტაიპი (ასევე ცნობილი, როგორც ტაიპა; ვაინახ: , ნიშნავს ოჯახს, კლანს, ტომს.) — ჩეჩნური და ინგუშური ტომობრივი ორგანიზაცია ან/და კლანი, რომელიც თვითგამორკვეულია გეოგრაფიული ლოკაციისა და წინაპართა საერთო წარმოშობის შესაბამისად. არსებობს 130-დან 233-მდე ტაიპი (ზოგიერთი ვერსიით, 300-ზე მეტი). 20-ზე მეტი ტაიპი წარმოიქმნა ახალმოსულთა, განსაკუთრებით, ავარების, ყუმუხების, ებრაელების, ქართველების, რუსების, თურქებისა და უკრაინელებისგან. არა-ჩეჩნურ და არა-ინგუშურ წინაპართა ხაზებზე დაფუძნებულ ტაიპებს უწმინდური ტაიპები ეწოდება. ტაიპისა და ტუკხუმის წევრობა ჩეჩნეთში სოციალურ პოზიციას განსაზღვრავს.

წესები და მახასიათელები
ტაიპებს სხვადასხვა წესი და თვისება/მახასიათებელი აქვთ: მიწის საკუთრება კომუნალურ მფლობელობაში აქვთ. ტაიპის რომელიმე წევრის მკვლელობის ან შეურაცხყოფის გამო მთელი კლანი იძიებს შურს. დამახასიათებელი უპირობო ეგზოგამია.

ტუკხუმის უხუცესთა საბჭოში ტაიპიდან წარმომადგენელს ირჩევენ. ჰყავთ ერთი ხელმძღვანელი და ირჩევენ სამხედრო მეთაურს (, , )ომის დროს. სახკუთრების კვალიფიკაციის მიუხედავად ირჩევენ უხუცესთა ტაიპის საბჭოს. უხუცესთა საბჭოში ყველა წევრს თანაბარი უფლება აქვს. ტუკხუმში ქალთა წარმომადგენლები ნათესავი მამაკაცები არიან. ტაიპის წევრებისთვის ნებადართულია სხვა ხალხებიდან შვილების აყვანა.

ყოველ ტაიპს წინაპართაგან სახელი აქვს მიღებული, ასევე განსაზღვრული ტერიტორია და ტრადიციული მთა. ყოველ ტაიპს აქვს ტაიპის კოშკი ან სხვა შენობა ან ბუნებრივი ძეგლი, რომელსაც თავშესაფრად იყენებს, ე.ი. ციხე-სიმაგრე, გამოქვაბული და სხვ. წარსულში ყოველ ტაიპს თავისი ღვთაება ჰყავდა. ტაიპებს აქვთ სპეციფიკური ფესტივალები, წეს-ჩვეულებები და ტრადიციები. ყოველ ტაიპს საკუთარი სასაფლაო აქვს.

ტაიპები
ჩებარლოის ტუკხუმი მოიცავს ნიჟალოის, მაკაჟოის, რიგახოისა და ბუნის ტაიპებს. ტუკხუმი გამოირჩევა ნაციონალისტური და ტრიბალისტური მისწრაფებებით. მაკაჟოის ტაიპი ცნობილია ძალადობრივი მეთოდებით. ჩეჩნეთის პირველ და მეორე ომებში ტაიპის არაერთი მებრძოლი დაიღუპა. ჩებარლოის ტუკხუმთან დაახლოებულია შაროის ტუკხუმი.

შოტოის ტუკხუმი აერთიანებს ვარანდოისა და კელოის ტაიპებს. ვარანდოის ტაიპი მაღალმთიან რეგიონში ბინადრობს, კელოის ტაიპი კი ერთ-ერთი ენდემური ჩეჩნური ტაიპია. კელოის ტაიპის წარმომადგენლები ძირითადად ხალ-კელოის, ნოხჩ-კელოისა და იუხერჩ-კელოის ტერიტორიაზე სახლობდნენ.

მიალხის ტაიპის წევრები მჭიდროდ არიან შეკავშირებულები. სისხლის აღების დროს ისინი არა მკვლელს, არამედ სოციალური ჯგუფის მეთაურს კლავენ.

ნოხჩმახკახოის ტუკხუმი რამდენიმე ტაიპს აერთიანებს: ალაროის ტაიპის ცნობილი ცევრია ასლან მასხადოვი - ჩეჩნეთის რესპუბლიკა იჩქერიის მესამე პრეზიდენტი. ბენოის ტაიპი ერთ-ერთი უდიდესი ტაიპია, რომლის შემადგენლობაშიც 36 000-მდე წევრია და ხშირად სუბ-ტუკხუმად მოიხსენიებენ. ნოჟაი-იურტოვსკის რაიონში სახლობს ბილტოის ტაიპი, ხოლო ჩერმოი-იამის მთებში ჩერმოის ტაიპია. აღმოსავლურ ტაიპთა შორის ერთ-ერთი უდიდესია ტაიპი ცენტოროი. ენგანოის ტაიპი ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მასშტაბითაა განსახლებული და მიიჩნევა, რომ ამ ტაიპიდანაა ბევრი იმამი. გორდალოის ტაიპი სეპარატისტულ მოძრაობას უწყობს ხელს.
სალუკი

სალუკი — მწევარი ძაღლის ჯიში. მისი წინაპრები ძვ. წ. 7–6 ათასი წლით თარიღდებიან. ძველ ეგვიპტელებს წმინდად მიაჩნდათ და „ეგვიპტის სამეფო ძაღლს“ უწოდებდნენ. იყენებდნენ გაზელზე სანადიროდ. მოხდენილი, ფხიზელი, მამაცი, ტანწერწეტა, გრეიჰაუნდის მსგავსი ძაღლია; აქვს გრძელი ყურები და ხავერდოვანი ბეწვი; ერთ-ერთ სახესხვაობას ყურებზე, ფეხებსა და კუდზე გრძელი ბეწვი ეზრდება. ფერად თეთრი, მკრთალი ყავისფერი, წითელ-ყავისფერი, შავ-თრთვილაა; აგრეთვე ახასიათებს შავის, თეთრისა და ყავისფრის შეხამება. მამალი სიმაღლეში 58-71 სმ-ია, წონაში 20–27 კგ; დედალი არსებითად მომცროა.
სომხეთ-სერბეთის ურთიერთობები

სომხეთ-სერბეთის ურთიერთობები — მოიცავს სომხეთსა და სერბეთს შორის ორმხრივ დიპლომატიურ ურთიერთობას. დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა ჯერ კიდევ სომხეთსა და იუგოსლავიის ფედერაციულ რესპუბლიკას შორის 1993 წლის 14 იანვარს. სომხეთს აქვს კონფლიქტი მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკასთან დაკავშირებით, სადაც სერბეთი მხარს უჭერს მშვიდობიანი პოლიტიკური გადაწყვეტილების მიღებას. სერბეთს აქვს დავა კოსოვოსთან სუვერენულ სახელმწიფოდ აღიარებასთან დაკავშირებით, სადაც სომხეთი არ აღიარებს კოსოვოს დამოუკიდებლობას. ორივე ქვეყანა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის, ევროპის საბჭოს, ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის, პარტნიორობა მშვიდობისათვის, საერთაშორისო სავალუტო ფონდისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკის წევრია.

სავაჭრო და ეკონომიკური ურთიერთობები
სომხეთიდან სერბეთში ექსპორტზე გადის ჯართი და მექანიკური ტექნიკა, ხოლო სერბეთიდან სომხეთში ექსპორტით შედის საკვები პროდუქტები. ქვეყნებს შორის სავაჭრო ბრუნვა 2013 წელს 2012 წელთან შედარებით ოთხჯერ გაიზარდა 8,2 მილიონ აშშ დოლარამდე. 2013 წელს, სომხეთიდან ესპორტზე გავიდა ძირითადად სამთო მასალები, ასევე სპილენძი, ტანსაცმელი, გამოყენებული ავეჯი და მათი ნაწილები, ხოლო სერბეთიდან ძირითადად გავიდა მედიკამენტები, აპარატურა, სასოფლო-სამეურნეო მოსავალი, ღვეზელები და წინდები. სერბეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ივან მრკიცმა განაცხადა 2014 წლის მარტში, რომ სოფლის მეურნეობა, წყლის მენეჯმენტი, ქიმიური, ნავთობქიმიური და ფარმაცევტული ინდუსტრიები, ისევე როგორც ტურიზმი, ესენი იყო ის სფეროები, რომლებიც თანამშრომლობის საუკეთესო პერსპექტივებს გვთავაზობდნენ. სომხეთსა და სერბეთს შორის სავაჭრო ბრუნვა მართალია შეადგენს მცირე მოგებას, მაგრამ ორივე ქვეყანამ პირობა დადო, რომ გააფართოებს ამ ურთიერთვაჭრობას.

პირველი სომხურ-სერბული ბიზნესფორუმი ერევანში გაიმართა 2014 წლის მარტში, რომელიც გაიხსნა სერბეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის ივან მრკიცის ვიზიტის დროს.

სავიზო რეჟიმი
2014 წლის ოქტომბერში, სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ედუარდ ნალბანდიანმა და სერბეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა განაცხადეს, რომ სავიზო რეჟიმის გაუქმება იწყება სომხეთისა და სერბეთს შორის. 2015 წლის თებერვალში, სომხეთის მთავრობამ მხარი დაუჭირა სერბეთთან შეთანხმებას, არაპოლიტიკური პასპორტების მქონე პირთათვის ქვეყანაში შესვლისა და ვიზის მოთხოვნების გაუქმების შესახებ. სომხეთის მთავრობამ თავისი გადაწყვეტილება გაამართლა და თქვა, რომ „ევროკავშირთან სავიზო რეჟიმის გამარტივების შესახებ შეთანხმების ხელმოწერის შემდეგ, სომხეთსა და სერბეთს შორის სავიზო რეჟიმის გაუქმება შეიძლება გახდეს დამატებითი სტიმული ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობების განვითარებისათვის“. მთავრობამ ასევე განაცხადა, რომ „შეთანხმება მიზნად ისახავს ორ ქვეყანას შორის ეკონომიკური,ტურისტული, ჰუმანიტარული და კულტურული კავშირების გაძლიერებას“.
ვალტერ პოგოსიანი

ვალტერ პოგოსიანი (; დ. 16 მაისი, 1992, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით ნახევარმცველი. ამჟამად თამაშობს სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებსა და სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგის კლუბ ბანანცში.

საკლუბო კარიერა
ვალტერ პოგოსიანმა ფეხბურთისადმი ინტერესი ადრეულ ბავშვობაში გამოავლინა და უკვე 7 წლის ასაკში ამ სპორტის თამაშიც დაიწყო. იგი თავდაპირველად პიუნიკ ერევანის საფეხბურთო სკოლაში შევიდა, თუმცა მოგვიანებით ბანანცი ერევანის საფეხბურთო სკოლაში გადავიდა. 13 წლის ასაკში მან კლუბის სელექციონერების ყურადღება მიიპყრო. ამ პერიოდში კლუბმა მას კონტრაქტი შესთავაზა და პოგოსიანი მას დასთანხმვდა. 2008 წელს პოგოსიანი ბანანცის ახალგაზრდულ კლუბ პატანში თამაშობდა. მან სომხეთის თასის 2 თამაშში მიიღო მონაწილეობა. მომდევნო წელს, იგი სათამაშოდ პირველ გუნდში გადავიდა და აღნიშნულ სეზონში 6 თამაში ჩაატარა. 2010 წლის სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგაში მან მეტი გამოცდილება მიიღო: იგი ყოველ თამაშში ახალ უნარს აჩვენებდა. სომხეთის ფეხბურთის ფედერაციის დაჯილდოების ცერემონიაზე, რომელიც გაიმართა 24 დეკემბერს, პოგოსიანმა მიიღო ჯილდოები "ყველაზე პერსპექტიული მოთამაშისთვის" და "წლის აღმოჩენა".

საერთაშორისო კარიერა
2010 წლის დასაწყისში პოგოსიანით სომხეთის ეროვნული 21-წლამდელთა ნაკრების მმწვრთნელი დაინტერესდა. მისი პირველი თამაში შედგა, სომხეთში, საქართველოს 21-წლამდელთა ნაკრების წინააღმდეგ; თამაში სტუმრების გამარჯვებით, ანგარიშით 2:3 დასრულდა. სომხეთის 19-წლამდელთა ნაკრებში გამართულ ორ შეხვედრაში, მან ორი გოლი გაიტანა. მოგვიანებით პოგოსიანი მიიწვიეს სომხეთის საფეხბურთო ეროვნულ ნაკრებში, თუმცა ტრავმის გამო ასპარეზობა ვერ შეძლო; აღნიშნული ტრავმა მან მოწვევისთანავე მიიღო. ახალგაზრდულ ნაკრებში მისი მესამე თამაში შედგა 2013 წლის უეფას ევროპის 21-წლამდელთა საფეხბურთო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპზე, მატჩში, რომელშიც სომხეთის ახალგაზრდული ნაკრები მონტენეგროს ნაკრებს დაუპირისპირდა; აღნიშნულ შეხვედრაში სომხეთი ანგარიშით 1:4 დამარცხდა.

2012 წლის 28 თებერვალს, პირველად ნაკრებში გამოძახებიდან დიდი პერიოდის შემდეგ, იგი კვლავ მოიხმეს და მისი დებიუტი ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში სერბეთის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში შედგა. თამაში ლიმასოლში, კვიპროსში გაიმართა. შეხვედრა მეგობრული იყო და სომხეთის ნაკრების შემადგენლობა ძირითადად ახალგაზრდებისგან შედგებოდა. პოგოსიანს გოლის გატანის შესაძლებლობა ჰქონდა, თუმცა მან ეს შემთხვევა ხელიდან გაუშვა. სომხეთმა მატჩი ანგარიშით 0:2 წააგო. 2 მარტს გამართულ პრესკონფერენციაზე, სომხეთის ფეხბურთის ფედერაციის პრეზიდენტმა რუბენ ჰაიატაპეტიანმა უკმაყოფილება გამოთქვა პოგოსიანის თამაშთან დაკავშირებით, რომელიც, მისი აზრით, საკუთარ სრულ პოტენციალს არ იყენებდა.
სარანგი

სარანგი — ინდური ხემიანი მუსიკალური ინსტრუმენტი. აქვს 3–4 ძირითადი და 11–15 რეზონანსული სიმი. არსებობს რამდენიმე სახესხვაობა. ყველაზე მეტად გავრცელებულია სარანგი ხის კორპუსითა (უშუალოდ ვიწრო ყელში გარდამავალი) და ტყავის დეკათი. ძირითადი სიმები აწყობილია კვარტასა და კვინტაში, რეზონანსული — დიატონიკური ბგერათრიგის ტონებში.
არმენ შაღელდიანი

არმენ შაღელდიანი (; დ. 28 აგვისტო, 1973, ერევანი, სომხეთის სსრ) — სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით ფორვარდი. იგი თამაშობდა სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში. მისი უკანასკნელი საფეხბურთო კლუბი იყო მიკა. შაღელდიანის დებიუტი სომხეთის ეროვნულ ნაკრებში შედგა 1992 წელს, სომხეთის დამოუკიდებლობის მოპოვეპის შემდეგ პირველ საერთაშორისო მატჩში. იგი მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში ეროვნული ნაკრების წევრი; გუნდშ მან 53 თამაშში მიიღო მონაწილეობა და გაიტანა 6 გოლი.შაღელიანი სომხეთის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად ორჯერ: 1993 და 2006 წლებში დასახელდა. 2010 და 2011 წლების სომხეთს საფეხბურთო პრემიერლიგის სეზონებში იგი მიკა ერევანის მთავარი მწვრთნელი იყო.

საკლუბო კარიერა
16 წლის ასაკში, არმენ შაღელიანი არარატი ერევანში ირიცხებოდა - კლუბში, რომელშიც მან შემდეგი 6 წელი გაატარა. კლუბთან ერთად მან მოიგო სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგა ორჯერ (1993, 1995) და სომხეთის თასი სამჯერ (1993, 1994, 1995). 1993 წელს იგი დასახელდა სომხეთის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად.

1996 წელს იგი შეუერთდა პიუნიკ ერევანს. ამ კლუბში მან ერთი სეზონი გაატარა და ამავე სეზონში გახდა 1996-1997 წლების სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგის ჩემპიონი, 1996-1997 წლების სომხეთის თასის მფლობელი და 1997 წლის სომხეთის სუპერთასის ფინალისტი.

საერთაშორისო კარიერა
არმენ შაღელიანის დებიუტი სომხეთის ეროვნული საფეხბურთი ნაკრების პირველ გუნდში 1992 წელს შედგა. ეს იყო სომხეთის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ ნაკრების პირველი საერთაშორისო მატჩი. აღნიშნულ მეგობრულ შეხვედრაში სომხეთის ნაკრები მოლდოვას ნაკრებს დაუპირისპირდა. თამაში ნოლოვან ფრედ დასრულა. ამ თამაშიდან მის კარიერის დასრულებამდე (2007 წლამდე) მას ნაკრებში მუდმივად იძახებდნენ. ამ პერიოდის განმავლობაში, მან მონაწილეობა მიიღო 53 თამაშში (სომხეთის ყველა დროის მე-8 ადგილი) და გაიტანა 6 გოლი (სომხეთის ყველა დროს მე-7 ადგილი).

პირადი ცხოვრება
არმენ შაღელიანს ჰყავს ვაჟი, ანდრანიკი, რომელიც მამის მსგავსად ფეხბურთელია. კლუბ მიკაში არმენის მთავარი მწვრთნელობის პერიოდში ანდრანიკი გუნდის ძირითად ფორვარდად თამაშობდა. მამის მთავარ მწვრთნელის თანამდებობიდან წასვლის შემდეგ, სეზონის ბოლოს იგი წავიდა კლუბ ულისში.
სომხური თოლია

სომხური თოლია - ანუ სევანის ტბის ვერცხლისფერი თოლია. ცხოვრობს კავკასიაში, ახლო და შუა აღმოსავლეთის რეგიონში. ადრე ის კლასიფიცირდებოდა, როგორც ვერცხლისგულის ქვესახეობა, მაგრამ ამჟამად ის დამოუკიდებელი ფორმით არის წარმოდგენილი, მეჭვავიასნაირნთა ოჯახში. აღნიშნული ინდივიდის ოჯახი მოიცავს, 22 გვარს და 100 სახეობას.

აღწერა
სომეხი თოლია ხასიათდება ყვითელი ფერის ფეხით, ოდნავ პატარა, მუქი ნაცრისფერი ზურგითა და მუქი თვალებით. ფრთებზე შავი ფერის ზოლით და უფრო ხშირად პატარა თეთრი ლაქებით. ზამთარში ფრინველები, როგორც წესი ყავისფერნი არიან. მათ აქვთ მოთეთრო ბუმბული, ფერმკრთალი ფუმფულა და ვიწრო, მკაფიო შავ ზოლიანი კუდი.

ძირითადად სომხურ თოლიას ბუდე მთიანი ტბის მახლობლად აქვს . ცხოვრობს სომხეთში, საქართველოში, თურქეთსა და დასავლეთ ირანში. სომხეთში ყველაზე დიდი პოპულაცია არის სევანის ტბის აუზში, არბის ტბაზე, მდინარეების არაქსისა და ახურიანის ხეობებში. ფრინველთა უმეტესობა ზამთარში მიგრირებს თურქეთის, ლიბანისა და ისრაელის სანაპიროებზე. ამ ინდივიდების უფრო მცირე რაოდენობა - კვიპროსსა და ეგვიპტეში გვხვდება.

თოლიებს აქვთ მცენარეული ბუდეები ნაპირზე, კუნძულებზე ან ტბაზე აგებული. დებს დაახლოებით სამ კვერცხს, ძირითადად, აპრილის ბოლოს. ბუდეების კოლონიები ძალიან მკვრივია, ბუდეები ერთმანეთთან ახლოსაა და მათ შორის ტერიტორიული კონფლიქტები არ არის გამორიცხული.

სევანის ტბის თოლიის სიგრძე მერყეობს 52-დან 62 სანტიმეტრამდე ფრთების გასწვრივ, იწონის 600-დან 960 გრამამდე. მათი დამახასიათებელი ნიშნებია მასიური სხეული, საშუალო სიგრძის გრძელი მრუდი ფრთები. კუდი მოკლე აქვთ. ფეხები გაშლილია, კარგად განვითარებული საცურაო გარსით. ძირითადად თოლიები ითვლებიან საშუალო ზომის ფრინველებად.

ძირითადად თოლიები ნადირობენ თევზებზე, კიბოსნაირებზე, მფრინავ და წყლის მწერებზე. ასევე იციან, სხვა ფრინველების ბუდეებიდან, კვერცხების ჭამა. სევანის ტბის თიოლიაც სხვა თოლიების მსგავსად ხშრად სტუმრობს: საკვების ნარჩენებს, ნაგავსაყრელებს და სათევზაო გემებთან ახლოს ხშირად დაფრინავს. შეიძლება ის შევნიშნოთ მოშორებით წყლის წყლებიდან ათობით კილომეტრის მანძილზე. ცხოველური საკვების გარდა, იკვებება ტყის კენკრით. ასე, რომ დიდი თოლიები ანგრევენ სხვა ფრინველებთა ბუდეებს, ჭამენ ნარჩენებს, ტყის კენკრასა და მძორს.
გალაკტიონ ტაბიძის ქუჩა

გალაკტიონ ტაბიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი). თავისუფლების მოედნიდან ლადო ასათიანის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 20-იან წლებში. 1841 წლის შედგენილს თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც განის ქუჩა. სავარაუდოა, რომ ამ ქუჩაზე ცხოვრობდა სენატორი განი (ჰანი). 1923 წელს ეწოდა აკაკი წერეთლის, 1959 წელს — გალაკტიონ ტაბიძის სახელი. 1984 წლიდან გალაკტიონის ქუჩა . ამჟამად ისევ გალაკტიონ ტაბიძის ჰქვია. ძველი შენობათაგან აღსანიშნავია სახლი №22 (19883, არქიტექტორი ა. ზალცმანი), რომელიც ეკლექტიკური ხასიათისაა, ფასადებზე საუკუნის ევროპული არქიტექტურის ელემენტები ოსტატურადაა შეხამებული ქართულ ეროვნულ მოტივებთან. № 20 სახლში განთავსებულია კულტურულ ურთიერთობათა ცენტრი „კავკასიური სახლი“, რომლის შემადგენელი ნაწილია სმირნოვების მუზეუმი — ალექსანდრე პუშკინის მემორიალი.