iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბერნჰარდ ცურ ლიპე-ბისტერფელდი

ბერნჰარდ ცურ ლიპე-ბისტერფელდი (; დ. 29 ივნისი, 1911, იენა, გერმანიის იმპერია — გ. 1 დეკემბერი, 2004, უტრეხტი, ნიდერლანდების სამეფო) — გერმანელი მთავარი. ნიდერლანდების კონსორტი პრინცი 1948-1980 წლებში როგორც დედოფალ იულიანას მეუღლე. ნიდერლანდების დედოფალ ბეატრიქსის მამა და მეფე ვილემ-ალექსანდერის პაპა.

ბიოგრაფია
ბერნჰარდი დაიბადა 1911 წლის 29 ივნისს იენაში, გერმანიის იმპერიაში. იგი იყო ადგილობრივი დიდებულის, ლიპე-ბისტერფელდის მთავარ ბერნჰარდისა და მისი მეუღლის, პრინცესა არმგარდ ვან კრამის პირველი შვილი. მის შემდეგ, 1914 წელს მათ შეეძინათ თავიანთი მეორე და უკანასკნელი შვილი, პრინცი აშვინი.

1937 წლის 7 იანვარს, ჰააგის სამეფო სასახლეში ბერნჰარდმა ცოლად შეირთო პრინცესა იულიანა ნიდერლანდელი, ნიდერლანდების დედოფალ ვილჰელმინასა და მისი განსვენებული მეუღლის, პრინცი ჰაინრიხ მეკლენბურგ-შვერინელის ერთადერთი ქალიშვილი, რომელიც ტახტის მემკვიდრე იყო. ქორწინების შემდეგ წყვილი თაფლობის თვეში პოლონეთში წავიდა.

1940 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დროს გერმანიის მიერ ნიდერლანდების ოკუპაციის პირობებში სამეფო ოჯახი და მთავრობა ემიგრაციაში ბრიტანეთში წავიდა, საიდანაც ისინი მხოლოდ 1945 წელს დაბრუნდნენ. ამ პერიოდში, 1943 წელს დაიბადა ბერნჰარდისა და იულიანას რიგით მესამე ქალიშვილი, პრინცესა მარგრიეტი.

1948 წელს დედოფალი ვილჰელმინა დედოფალ იულიანას სასარგებლოდ გადადგა ტახტიდან, რითაც ბერნჰარდი ნიდერლანდების კონსორტი პრინცი გახდა. ამის შემდეგ ბერნჰარდი ხელმძღვანელობდა ნიდერლანდების სამხედრო ძალებს. მან და ვილჰელმინამ მოახერხეს დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარება გამოყოფილ ინდონეზიის რესპუბლიკასთან. ისინი ოფიციალური ვიზიტით შეხვდნენ სპარსეთის უკანასკნელ შაჰ მოჰამედ რეზა ფეჰლევსა და მის მეუღლეს, დედოფალ ფარაჰ ფეჰლევს. გარდა ამისა, იგი შეხვდა ლესოთოს მეფე მობუტუ სესე სეკოსა და დალაი-ლამას.

1980 წელს დედოფალი იულიანა თავის სამოცდამეორე დაბადების დღეზე ტახტიდან გადადგა თავიანთი უფროსი ქალიშვილის, ბეატრიქსის სასარგებლოდ. ამის შემდეგ მან და ბერნჰარდმა დატოვეს ჰააგა და უტრეხტში გადასახლდნენ, სადაც ერთად გაატარეს დარჩენილი ცხოვრება. იულიანა სწორედ აქ, 2004 წლის 20 მარტს გარდაიცვალა. ამ ამბავმა იმდენად იმოქმედა ღრმად მოხუცებულ ბერნჰარდზე, რომ ამავე წლის 1 დეკემბერს თავადაც გარდაიცვალა, 93 წლის ასაკში.

შვილები
ბეატრიქსი (1938-ცოცხალია), ნიდერლანდების დედოფალი 1980-2013 წლებში. ცოლად გაჰყვა კლაუს ფონ ამსბერგს, რომელთანაც შეეძინა სამი ვაჟი, მათ შორის ნიდერლანდების დღევანდელი მეფე ვილემ-ალექსანდერი;
ირენე (1939-ცოცხალია), ცოლად გაჰყვა პარმის ტიტულარულ ჰერცოგ კარლოს უგოს, რომელთანაც შეეძინა ორი ვაჟი და ორი ქალიშვილი;
მარგრიეტი (1943-ცოცხალია), ცოლად გაჰყვა პეტერ ვან ვოლენჰოვენს, რომელთანაც შეეძინა ოთხი შვილი;
კრისტინა (1947-2019), ცოლად გაჰყვა ხორხე პერეს ი გუილერნოს, რომელთანაც ორი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი შეეძინა;
კლაუს ფონ ამსბერგი

კლაუს ფონ ამსბერგი (; დ. 6 სექტემბერი, 1926 — გ. 6 ოქტომბერი, 2002) — გერმანელი დიდგვაროვანი. ნიდერლანდების კონსორტი პრინცი 1980-2002 წლებში როგორც დედოფალ ბეატრიქსის მეუღლე. ნიდერლანდების მეფე ვილემ-ალექსანდერის მამა.

ბიოგრაფია
კლაუსი დაიბადა 1926 წლის 6 სექტემბერს შლოს დოცინგენში, ჩრდილოეთ გერმანიაში. იგი იყო ადგილობრივი დიდებულის, კლაუს ფელიქს ფონ ამსბერგისა და მისი მეუღლის, ბარონესა გოსტა ფონ დემ ბუშე-ჰადენჰაუზენის შუათანა შვილი. 1928 წელს მისი ოჯახი მასთან ერთად გადასახლდა ტანგანიკაში (თანამედროვე ტანზანია), საიდანაც 1938 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე დაბრუნდნენ. 1938 წლიდან ის და მისი ექვსი და პაპა-ბებიასთან იზრდებოდა დიდ ფერმაში.

1944 წელს კლაუსი ვერმახტში გაიწვიეს, რა დროსაც იგი ოთხმოცდამეათე დივიზიაში ჩაირიცხა და 1945 წლამდე იბრძოდა იტალიის ტერიტორიაზე. აქ იგი ამერიკელებმა ტყვედ ჩაიგდეს, საიდანაც ომის დასრულების შემდეგ განთავისუფლდა. დაბრუნებულმა კლაუსმა სწავლა დაასრულა და 1960 წლიდან ბონში დასახლდა.

1962 წლის ახალი წლის ღამეს იგი პირველად შეხვდა თავის მომავალ მეუღლეს, პრინცესა ბეატრიქსს. 1964 წლის ზაფხულში ისინი ერთმანეთს მეორედ შეხვდნენ ჰესენის ლანდგრაფის ქორწილში. ისინი მალევე დაახლოვდნენ, რასაც 1965 წელს დედოფალ იულიანას მიერ მათი ნიშნობის დალოცვა მოჰყვა.

1966 წლის 10 მარტს, ჰააგაში შედგა კლაუს ფონ ამსბერგისა და პრინცესა ბეატრიქს ნიდერლანდელის ქორწინება. დედოფლის გერმანელ კაცზე ქორწინებას, განსაკუთრებით ისეთზე, რომელიც მეორე მსოფლიო ომში ნაცისტების მხარეს იბრძოდა საშინლად უარყოფითი რეაქცია მოჰყვა ნიდერლანდელთა მხრიდან, რომ ქორწილის დღეს ტაძართან დემონსტრანტები მივიდნენ ისეთი სლოგანებით, როგორებიცაა „კლაუს, წაეთრიე!“ და „დამიბრუნე ჩემი ველოსიპედი“ . მეორე სლოგანის არსი ის იყო, რომ ნაცისტებმა ოკუპაციის პერიოდში ნიდერლანდელთა ველოსიპედების კონფისკაცია მოახდინეს.

მიუხედავად ხალხში არაპოპულარობისა, კლაუსსა და ბეატრიქსს ბედნიერი ქორწინება ჰქონდათ, რომელშიც სამი ვაჟი შეეძინათ. 1980 წლის 30 აპრილს, თავის დაბადების დღეზე დედოფალი იულიანა ტახტიდან გადადგა დედოფალ ბეატრიქსის სასარგებლოდ, რითაც კლაუსი ნიდერლანდების კონსორტი პრინცი გახდა. მან, როგორც სამეფო კონსორტმა დიდი წვლილი ითამაშა მესამე სამყაროს ქვეყნებისათვის ჰუმანიტარული დახმარების გაწევის საქმეში.

აღსანიშნავია ისიც, რომ კლაუსმა თავისი პიროვნული თვისებებით მოახერხა ნიდერლანდელთა გულის მოგება. მიუხედავად ამისა, სიცოცხლის უკანასკნელი წლები მან საშინელ დეპრესიაში გაატარა. ამას 1998 წლიდან პროსტატის ტკივილები დაერთო. 2001 წელს ექიმებმა მას ერთდროულად რამდენიმე სიმსივნის დიაგნოზი დაუსვეს. იგი გარდაიცვალა 2002 წლის 6 ოქტომბერს, 76 წლის ასაკში. ამის მიზეზი გულის შეტევა და პარკინსონის დაავადება გახდა.

შვილები
ვილემ-ალექსანდერი (1967-ცოცხალია), ნიდერლანდების მეფე 2013 წლიდან. ცოლად შეირთო მაქსიმა სორეგიეტა, რომელთანაც სამი ქალიშვილი შეეძინა;
ფრისო (1968-2013), ცოლად შეირთო მაბელ უიზე-სმიტი, რომელთანაც შეეძინა ორი ქალიშვილი;
კონსტანტინი (1969-ცოცხალია), ცოლად შეირთო ლორენტიან ბრინკჰორსტი, რომელთანაც ორი გოგონა და ერთი ვაჟი შეეძინა;
ტროფიმე ხუნდაძე

ტროფიმე ირაკლის ძე ხუნდაძე (დ. 24 ივლისი, 1889, სოფ. კალაგონი — გ. 16 ნოემბერი, 1977, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, პედაგოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1948), პროფესორი (1950), მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ბიოგრაფია
1909 წელს დაამთავრა ქუთაისის ქართული გიმნაზია და შევიდა მოსკოვის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. 1912 წელს რევოლუციურ მოძრაობაში მონაწილეობისთვის უნივერსიტეტიდან გარიცხეს. 1915 წელს დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტი და დაბრუნდა ქუთაისში. 1919 წელს გადავიდა თბილისში და დაიწყო პედაგოგიური მუშაობა გიმნაზიაში, შემდეგ ჰუმანიტარულ ტექნიკუმში. 1930 წლიდან მუშაობდა უმაღლეს სკოლაში. 1945-157 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტში. მისი კვლევის საგანი იყო საუკუნის ბოლოსა და საუკუნის დასაწყისის საზოგადოების აზროვნების და სახელმწიფო განათლების ისტორია.
გიორგი ნახუცრიშვილი

გიორგი (გუგა) დავითის ძე ნახუცრიშვილი (დ. 20 მაისი, 1902, თბილისი — გ. 1992, იქვე) — ქართველი პროზაიკოსი და დრამატურგი. საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1955).

ბიოგრაფია
დაიბადა მწერალ დავით ნახუცრიშვილის ოჯახში. მშობლების და მათი გარემოცვის წყალობით, ადრევე ეზიარა ლიტერატურას — ნახუცრიშვილების ოჯახს ხშირად სტუმრობდნენ იმ დროის გამოჩენილი მწერლები და ხელოვანები. კვირაობით მამას ხშირად დაჰყავდა „ლიტერატურულ დილაზე“.

1928 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალ-ეკონომიკური ფაკულტეტი. წერა 20-იანი წლებიდან დაიწყო — მისი მოთხრობა „თაგუნას თავგადასავალი“ გამოქვეყნდა საბავშვო ჟურნალ „ნაკადულში“. 1933 წელს წიგნად გამოიცა მისი მოთხრობა „მამამ გამომგზავნა“, ხოლო 1939 წელს დეტექტიური ჟანრის რომანი „მგელკაცა“.

შემდგომში მწერალი ძირითადად, დრამატურგიის ჟანრში მოღვაწეობდა, რითიც ფართოდ გაითქვა სახელი. მისი პიესები იდგმებოდა არა მხოლოდ საქართველოში, არამედ მის საზღვრებს გარეთაც: იმდროინდელი სსრკ-ს რესპუბლიკებში, გდრ-ში, ბელგიაში, ფინეთსა და ჩეხოსლოვაკიაში. პირველი პიესა-ზღაპარი „ნაცარქექია“, რომლის წერა ჯერ კიდევ დავით ნახუცრიშვილმა დაიწყო და გიორგი ნახუცრიშვილმა დაასრულა, 1936 წელს დაიდგა. ყველაზე დიდი წარმატება მწერალს პიესა „ჭინჭრაქამ“ მოუტანა, რომელიც 1963 წელს, რუსთაველის თეატრში დადგა რეჟისორმა მიხეილ თუმანიშვილმა.

გიორგი ნახუცრიშვილი მუშაობდა ცნობილი ლიტერატურული ნაწარმოებების ინსცენირებებზეც. მისი ნაწარმოებები თარგმნილია უცხოურ ენებზე.

დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით.

გარდაიცვალა 1992 წელს.

ნაწარმოებები
პროზა
თაგუნას თავგადასავალი (მოთხრობა)
მამამ გამომგზავნა (მოთხრობა) (1933)
სილვა ვასილიევი (1934)
მგელკაცა (რომანი) (1934)

პიესები
ნაცარქექია (1936)
კომბლე (1939)
აჩაკუნე (1940)
ბელადის სიჭაბუკე
წიწამური (1956)
ფიროსმანი (1960)
ჭინჭრაქა (1962)
შაითან ხიხო (1964)

ინსცენირებები
ალ. პუშკინი, „კაპიტნის ქალიშვილი“;
ალ. ყაზბეგი, „ციცია“;
ი. ჭავჭავაძე, „გლახის ნაამბობი“;
მ. ჯავახიშვილი, „არსენა მარაბდელი“;
ვ. ჰიუგო, „კაცი, რომელიც იცინის“;
ე. ლ. ვოინიჩი, „კრაზანა“.
ბარის წმინდა ნიკოლოზის ბაზილიკა

}
| რელიგიური_წევრობა = კათოლიციზმი
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =
| ფუნქციური_სტატუსი = მოქმედი
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა = ბარი-ბიტონტოს კათოლიკური ეკლესიის არქიდიოცეზი
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = რომანული
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 41.130261
| გრძედი = 16.870281
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ბარის წმინდა ნიკოლოზის ბაზილიკა — კათოლიკური ბაზილიკა იტალიის ქალაქ ბარიში. აგებულია სპეციალურად ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ნეშტის დასასვენებლად, რომელიც 1087 წელს გადმოასვენეს ქალაქ მირიდან (ამჟამად თურქეთი).

ბაზილიკის ისტორია
1087 წლის 22 მაისს, როდესაც წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ცხედარი გადაასვენეს ქალაქ ბარიში, ჰერცოგი როჯერ ბორსა და არქიეპისკოპოსი ურსონი იმყოფებოდნენ რომში, პაპ ვიქტორ -ის კორონაციაზე. ცხედარი დროებით შესანახად გადასცეს ბენედიქტელთა მონასტერში მოღვაწე აბატ ილიას. დაბრუნებისთანავე არქიეპისკოპოსი შეეცადა სიწმინდის ხელში ჩაგდებას, რამაც არეულობა გამოიწვია. აბატმა შეძლო ურსონის დარწმუნება, რომ უარი ეთქვა განზრახვაზე და მიიღო წინადადება აეშენებინა ტაძარი ცხედრის დასასვენებლად.

ტაძრის მშენებლობის ადგილად შეარჩიეს ქალაქის ცენტრალური ნაწილი. მიწა ჰერცოგმა როჯერმა საჩუქრად გადასცა ეკლესიას. 1089 წლის 1 ოქტომბერს ეკლესია აკურთხა პაპმა ურბან -მ. წმინდანის ცხედარი ტაძრის ნეკროპოლისში დაასვენეს. აშენებიდან ძალიან მალე ბაზილიკა მნიშვნელოვანი ისტორიული ამბების შემსწრე გახდა:
1095 წელს პეტრე ამიენელმა სწორედ აქ იქადაგა, რასაც მოჰყვა პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობა.
1098 წელს ბაზილიკაში გაიმართა საეკლესიო კრება ურბან -ის ხელმძღვანელობით, სადაც განიხილავდნენ დასავლეთ და აღმოსავლეთ ეკლესიების გაერთიანების საკითხებს, რომელიც წარუმატებლად დასრულდა.

მშენებლობა გაგრძელდა 1105 წლამდე. 1156 წელს ვილჰელმ -ის მიერ ქალაქის დაპყრობის დროს ბაზილიკა დაზიანდა და აღადგინეს 1160 წელს.

იმპერატორ ფრიდრიხ შტაუფენის დროს კარის ეკლესია იყო, ხოლო ანჟუელთა დინასტიის პერიოდში — სასახლის ეკლესია. 1799 წლის 9 აპრილს ბაზილიკა საფრანგეთის ჯარმა გაძარცვა.

მნიშვნელოვანი სარესტავრაციიო სამუშაოები ჩაუტარდა 1928-1956 წლებში. 1951 წელს პაპმა პიუს -მ იგი დომინიკანელთა ორდენს გადასცა.

1969 წლიდან მართლმადიდებლებს მიეცათ ბაზილიკის საძირკველში მსახურების უფლება.
თავის ტვინის ხიდი

თავის ტვინის ხიდი (ლათ. ) — ტვინის ღეროს უბანი, რომელიც ერთმანეთთან ზურგისა და თავის ტვინის სხვადასხვა ნაწილს აკავშირებს.

მდებარეობს ტვინის ზემოთ, ნათხემისა და მეოთხე პარკუჭის ქვემოთ. მას აქვს მარკუთხა ფორმა, რომელიც მკვეთრად არის გამოყოფილი შუა და მოგრძო ტვინისგან. არის ნერვული ბოჭკოების ერთობლიობა. იგი ერთმანეთთან მოგრძო ტვინსა და ნათხემს აკავშირებს. მასში, ასევე იწყება ან სრულდება ოთხი კრანიალური ნერვი, რომლებიც სენსორულ ინფორმაციასა და მოტორულ იმპულსებს გადასცემენ სახის რეგიონსა და ტვინს. სტრუქტურის სახელწოდებაც, სწორედ ამ დამაკავშირებელი ფუნქციის გამო ეწოდა.
დომინგოს და გია

დომინგოს ანტონიო და გია (; დ. 19 ნოემბერი, 1912, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია — გ. 18 მაისი, 2000, იქვე) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, ცენტრალური მცველი. საყოველთაოდ აღიარებულია ბრაზილიის ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს მცველად. 1999 წელს -ის ვერსიით საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის მე-40 ადგილზე დასახელდა.

სანაკრებო კარიერა
1931–1946 წლებში ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში 25 მატჩი ითამაშა.

მსოფლიო ჩემპიონატზე
დომინგოს და გიამ 1938 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის 4 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა.

მიღწევები
საკლუბო
ნასიონალი
ურუგვაის ჩემპიონატი: 1933

ვასკო და გამა
კარიოკას ჩემპიონატი: 1934

ბოკა ხუნიორსი
არგენტინის პრიმერა დივიზიონი: 1935

ფლამენგო
კარიოკას ჩემპიონატი: 1939, 1942, 1943

სანაკრებო
ბრაზილია
მსოფლიო ჩემპიონატი
მესამე ადგილი: 1938
ნეირომედიატორი

ნეირომედიატორი — ბიოქიმიური მესენჯერი. გამოიყოფიან ნეირონებიდან, გაივლიან სინაფსს, შემდგომ კი აღწევენ მეორე ნეირონამდე და იწვევს მის სტიმულაციას, რითაც უზრუნველყოფს ნერვული იმპულსების გავრცელებას ნერვულ სისტემაში.

ტვინში ნეირომედიატორის ფუნქციას 100-ზე მეტი სხვადასხვა ქიმიური ნივთიერება ასრულებს, რომლებიც დაკავშირებულნი არიან რამდენიმე რეცეპტორთან, ისინი ნერვული სისტემის სხვადასხვა ნაწილში ფუნქციონირებენ. ნეირონები, რომლებიც ერთი ტიპის ნეირომედიატორისადმი არიან მგრძნობიარენი, ჯგუფდებიან და ტვინის ერთი ნაწილიდან მეორისკენ მიმავალ გზას ქმნიან. უამრავ ნეირომედიატორს შორის არის რამდენიმე, რომლებიც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ნერვული სისტემის წარმატებული ფუნქციონირებისთვის.

დოფამინი
დოფამინი მონოამინების კლასში მთავარი ნეირომედიატორია. მას კოტექოლამინების კლასში ათავსებენ, ეპინეფრინის და ნორეპრინეფინის ქიმიური სტრუქტურის მსგავსების გამო. დოფამინი ჩართულია ისეთი პათოლოგიის განვითარებაში, როგორიცაა შიზოფრენია და ადიქციური აშლილობები. დოფამინის ზოგად ეფექტზე მისი სხვადასხვა ნაკადის მოძრაობა მიგვანიშნებს, თავის ტვინის სპეციფიკურ უბნებში. მას შემდეგ, რაც ესა თუ ის ნაკადი ჩართულია, სხვა ნეირომედიატორები ახერხებენ ემოციების ან ქცევის შეკავებას ან, პირიქით, მათი აღმოცენების ინიციირებას.

აცეტილქოლინი
იგი გვხვდება როგორც პერიფერიულ ნერვულ სისტემაში, აგრეთვე ცენტრალურშიც. აცეტილქოლინის სეკრეტორული ნეირონების დაზიანება, ალცჰაიმერის დროს, პაციენტში მეხსიერების დარღვევას იწვევს. ის, ასევე, ამგზნებად მოქმედებს ნერვკუნთოვან შეერთებაში, სადაც კუნთების შეკუმშვას იწვევს. არსებობს ბოტულინის ტოქსინი, რომელსაც აცეტილქოლინის სინაფსური მოქმედების შეცვლა შეუძლია. ეს ტოქსინი ხშირად შეინიშნება არასწორად კონსერვირებულ საკვებში, იგი ადამიანს წამლავს, საბოლოოდ კი აფერხებს აცეტილქოლინის გამოთავისუფლებას სასუნთქ სისტემაში.

სეროტონინი
ნეირომედიატორის სახეობა. ნეირონები რომლებიც სეროტონინს გამოიმუშავებს, ტვინის ღეროშია მოთავსებული. სეროტონინი მნიშვნელოვნად მოქმედებს ადამიანის ქცევაზე, განსაკუთრებით კი ინფორმაციის გადამუშავების გზებზე. იგი არეგულირებს ქცევას, აზროვნების პროცესს, გუნება-განწყობას და სხვა. სეროტონინის დეფიციტი უშუალოდ არ იწვევს პრობლემურ ქცევას. გარდა ამისა, სეროტოტინს შესაძლოა ჰქონდეს ოდნავ განსხვავებული მოქმედება, იმისდა მიხედვით თუ რა ტიპის რეცეპტორთან არის ასოცირებული.

გაემი
თავის ტვინში ყველაზე გავრცელებული შემაკავებელი ნეირომედიატორია. ის ტვინის სინაფსების დაახლოებით ერთ მესამედში მესენჯერის ფუნქციას ასრულებს. მისი მგრძნობიარე ნეირონები ისეთ ტვინის უბნებში მდებარეობს, როგორიცაა, მაგალითად თალამუსი, ჰიპოთალამუსი და კეფის წილი. ის დიდ როლს ასრულებს ფსიქოპათოლოგიის ზოგიერთ ფორმაში.
იგორ აკინფეევი

იგორ ვლადიმერის ძე აკინფეევი (; დ. 8 აპრილი, 1986, ვიდნოე, რუსეთის სფსრ, სსრკ) — რუსი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „მოსკოვის ცსკა-ს“ ფეხბურთელი. არის გუნდის კაპიტანი. წლების მანძილზე თამაშობდა რუსეთის ნაკრებში. მთელი კარიერის მანძილზე იგი თამაშობს მოსკოვის „ცსკაში“, კარიერის მანძილზე ითამაშა 500-ზე მეტი მატჩი. აკინფეევი არის ლევ იაშინის კლუბის წევრი და აქვს ყველაზე მეტი მშრალად შენახული კარი რუს მეკარეთა შორის. მოპოვებული აქვს მრავალი ინდივიდუალური ჯილდო.

ტიტულები
ცსკა მოსკოვი
რუსეთის პრემიერ ლიგა (6): 2003, 2005, 2006, 2012–13, 2013–14, 2015–16
რუსეთის საფეხბურთო თასი (6): 2004–05, 2005–06, 2007–08, 2008–09, 2010–11, 2012–13
რუსეთის საფეხბურთო სუპერთასი (7): 2004, 2006, 2007, 2009, 2013, 2014, 2018
უეფა-ს თასი (1): 2004–05
ვარაზისხევის ქუჩა

ვარაზისხევის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ვაკისა და მთაწმინდის რაიონების საზღვარზე (ვაკე, ვერა); გმირთა მოედნიდან ილია ჭავჭავაძის გამზირამდე. წარმოიქმნა 1957 წელს ვარაზისხევის ქვედა ნაწილის ამოვსების (1948 წლიდან) შედეგად. 1884 წლის გეგმაზე ეს ხევი ვარდისხევის სახელითაა დატანილი. საუკუნის დასაწყისში ახლანდელ პეტრე მელიქიშვილის ქუჩასა და ილია ჭავჭავაძის გამზირს ხევზე გადებული ხიდი აკავშირებდა. აქ გადიოდა წყნეთისკენ მიმავალი გზა. ამ მოკირწყლულ განივ ქუჩას, რომლის სიგრძეა 500 მეტრამდე, ხოლო სიგანე 30 მეტრია, აქვს მნიშვნელოვანი ფუნქცია — აკავშირებს ვაკესა და საბურთალოს. ქუჩას ცალ მხარეს, მთელ სიგრძეზე, გასდევს უნივერსიტეტის მთავარი კორპუსის ბაღი (დენდროპარკი), რომელსაც კიბით უკავშირდება, ასევე ზოოპარკი, ხოლო მეორე მხარეს — ფიქრის გორაზე გაშენებული სახლები.
ვანდა ნარა

ვანდა ნარა (დ. 10 დეკემბერი, 1986, ბუენოს-აირესი, არგენტინა) — არგენტინელი მოდელი, ტელე-წამყვანი, მსახიობი და საფეხბურთო აგენტი. 2014 წლიდან ქორწინებაშია თავის კლიენტ, ფეხბურთელ მაურო იკარდისთან.

პირადი ცხოვრება
2008-2013 წლებში ქორწინებაში იყო მაქსი ლოპესთან, რომელთანაც 3 შვილი შეეძინა. 2014 წლის იგი გათხოვდა ლოპესის თანაგუნდელ მაურო იკარდიზე, რომელთანაც ორი შვილი შეეძინა. მას ჰყავს და, ზაირა ნარა, რომელიც არის მოდელი და ტელე-წამყვანი. მისი დებიუტი შედგა 2005 წელს.
ვიდნოე

ვიდნოე — ქალაქი რუსეთში, მოსკოვის ოლქის ცენტრალურ ნაწილში, ლენინის საქალაქო ოკრუგის ადმინისტრაციული ცენტრი (2019-დან). 71 482 მცხოვრები (2019). მდებარეობს მდინარე ბიტცაზე. ქალაქში არის რკინიგზის სადგური რასტორგუევო.

თანამედროვე ქალაქის საფუძველი გახდა მუშათა დასახლება მოსკოვის კოქს-აირის ქარხანასთან (მშენებლობა დაიწყო 1949 წელს, სახელი მიიღო 1902 წლიდან ცნობილი სააგარაკო დასახლება ვიდნოესგან). 1960–1962 წლებში ულიანოვის რაიონის ცენტრი იყო, 1965 წლიდან იყო მოსკოვის ოლქის ლენინის რაიონის ცენტრი. 1965 წელს ვიდნოეს შემადგენლობაში შევიდა სააგარაკო დასახლება რასტორგუევო (დაარსდა 1909–1910 წლებში, დღევანდელი ვიდნოე-2) და მუშათა დასახლებამ ქალაქის სტატუსი მიიღო. 2019 წლიდან ლენინის საქალაქო ოკრუგის ადმინისტრაციული ცენტრია.

ვიდნოეში შემონახულია: წმინდა ეკატერინეს მამათა მონასტერი (დაარსდა 1658 წელ ცარ ალექსი მიხეილის ძის ბრძანებით, დაიხურა 1918 წელს, 1931–1991 წლებში იყო გაერთიანებული სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს ობიექტი, აღდგა 1992 წელს, დღეს მოქმედია), ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი (აშენებულია 1705 და 1716 წლებს შორის პეტრე აპრასკინის ბრძანებით ყოფილ ბატონის მამულ ტაბოლოვოში). მუშაობს საწარმოები: „მოსკოქს“, „გიფსობეტონ“, ქარხანა „მოსმეკ“ (ალუმინის კონსტრუქციები); განვითარებულია მინერალური სასუქების წარმოება.

ვიდნოესთან ახლოს მდებარეობს მუზეუმ-ნაკრძალი გორკი-ლენინსკიე და ყოფილი თავადის სახლი სუხანოვო, რომელიც ვოლკონსკების საგვარეულოს ეკუთვნოდა.
ლალი ესპოსიტო

მარიანა „ლალი“ ესპოსიტო (დ. 10 ოქტომბერი, 1991, ბუენოს-აირესი, არგენტინა) — არგენტინელი მომღერალი, მსახიობი, მოდელი, მოცეკვავე და კომპოზიტორი. მას ჰყავს ერთი ძმა და ერთი და, ესენი არიან: პატრისიო და ანა ლაურა ესპოსიტოები. იგი დაიბადა ბუენოს-აირესის უბან პარკე პატრისიოში სადაც გაიზარდა და დაამთავრა სკოლა. მისი როგორც მუსიკოსისა და მსახიობის დებიუტი შედგა 2003 წელს. 2006-2010 წლებში დანიშნული იყო პეტერ ლანცანიზე. იგი მოხვდა 25 ყველაზე სექსუალურ არგენტინელ ქალს შორის. მონაწილეობა მიღებული აქვს უამრავ ფილმსა თუ სერიალში. იგი ნომინირებული იქნა 110 ჯილდოზე, რომელგანაც 36 მოიგო.
რუსუდან მდივანი

რუსუდან (რუსი) მდივანი, ასევე ცნობილია, როგორც ისაბელ მდივანი (დ. 7 ივლისი, 1905, თბილისი — გ. 16 დეკემბერი, 1938, საფრანგეთი) — ქართველი მხატვარი და მოქანდაკე.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1905 წლის 7 ივლისს თბილისში. იყო ქართველი გენერლის ზაქარია მდივნისა და ელისაბედ სობოლევსკაიას ქალიშვილი. მისი ძმები ალექსი, სერგი და დავითი, ცნობილები იყვნენ „მექორწინე მდივნების“ სახელით.

1925 წლიდან იყო ხოსე მარია სერტის მოსწავლე და 1928 წელს მასზე გათხოვდა.

1938 წელს გარდაიცვალა ტუბერკულოზის შედეგად.
ბეთქილ შუკვანი

ბეთქილ შუკვანი (; დ. 30 აგვისტო, 1988, მესტია) — ქართველი ძიუდოისტი (60 კგ). ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ორგზის მონაწილე [2012 წლის ლონდონის ოლიმპიური თამაშებისა (საქართველოს სახელით, მეორე წრე) ევროპის ვიცე ჩემპიონი (2011), ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (2006). კადეტთა შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2004), რიო-დეჟანეიროს გრანს სლემის ჩემპიონი (2012), გრან პრის ორგზის ჩემპიონი და ექვსგზის პრიზიორი. შვიდგზის მსოფლიოსა და ევროპის თასის ჩემპიონი და ექვსგზის პრიზიორი. არის გალათასარაის გუნდის წევრი. არის საქართველოს ჩემპიონი (2009), ექვსგზის პრიზიორი, მე-4 ისლამური სოლიდარობის თამაშების ვერცხლის პრიზიორი (2017), ხმელთაშუა ზღვის თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი (2018), თურქეთის ჩემპიონი (2016). 2015 წლის შემდეგ გამოდის თურქეთის სახელით.

ძირითადი შედეგები
ვეჯინის პირველი გვირაბი

ვეჯინის პირველი გვირაბი — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვეჯინის დასავლეთით 1,5 კილომეტრზე, ყოვლადწმიდის ეკლესიიდან 50 მეტრზე. ძეგლი განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ვეჯინის გვირაბი აღმოაჩინეს 2009 წელს მიწის სამუშაოების დროს. გვირაბი გაჭრილია პატარა ბორცვში, თიხნარ მიწაში. გვირაბი თაღოვანია. მისი სიგრძეა 17 მეტრი, სიგანე 0,6-0,7 მეტრი, სიმაღლე - 1,5-1,7 მეტრი. გვირაბი დაზიანებულია: დასავლეთით და აღმოსავლეთით ჩაკეტილია ჩამოქცეული მიწით. შესასვლელი, სავარაუდოდ, ყოვლადწმიდის ეკლესიის მახლობლად უნდა იყოს.
ვაზისუბნის მესამე ნამოსახლარი

ვაზისუბნის მესამე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბნის სამხრეთ-დასავლეთით, მდინარე წილიანახევის მარცხენა ნაპირზე, ლომიაურად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება გვიანდელ ბრინჯაოს ხანას. მიწის დამუშავების დროს აღმოჩენილია ქვის ნავისებრი ხელსაფქვავები და სფერული დისკო, რომელის დიამეტრი 40 სანტიმეტრს აღწევს.
ვეჯინის მეორე გვირაბი

ვეჯინის მეორე გვირაბი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვეჯინის სამხრეთ-დასავლეთით 1,5 კილომეტრზე, მდინარე ვეჯინისხევის მარჯვენა სანაპიროზე. 1983 წელს ხევიდან ქვიშის ამოღების დროს კლდის ძირში გამოჩნდა 1,7 მეტრი სიმაღლის გვირაბი, რომლის ძირი 0,3-0,4 მეტრია, ზემოთკენ თანდათან ფართოვდება და კარისებრი ჭრილითაა დასრულებული. გვირაბის მაქსიმალური სიგანე 0,75 მეტრია. გვირაბი გაჭრილია ქვიან თიხნარში, კედლების ზედაპირი გლუვია და მოთეთრო ფერი დაჰკრავს. შესასვლელთან დაახლოებით 20-25 მეტრ მანძილზე გვირაბს ჯვარედინად კვეთს მეორე გვირაბი. მეორე გვირაბის სიგანეა 0,8 მეტრი, სიმაღლე კი 1,3 მეტრი, რომელსაც ვერტიკალური კედლები, თარაზული ძირი და მრუდხაზოვანი ჭერი აქვს. გვირაბების გადაკვეთის ადგილის თავზე მოწყობილია დაახლოებით 2,5 მეტრი სიგრძის და 1 მეტრი სიმაღლის სამალავი, რომლის იატაკშიც სათვალთვალო ხვრელია ამოჭრილი. ამ ადგილიდან სიღრმეში გვირაბი თანდათან იმდენად ვიწროვდება, რომ გადაადგილება შეუძლებელია. გადამკვეთი გვირაბის მარჯვენა ნაწილის სიგრძე 10-12 მეტრია, მარცხენა ნაწილის კი 5 მეტრი. გვირაბის ბოლოსთან პატარა ხვრელია, საიდანაც ვხვდებით ცილინდრული ფორმის მაღალ (სიმაღლე დაახლოებით 4 მეტრი) სათავსში. სათავსის კედელში იატაკიდან 2,5 მეტრ სიმაღლეზე პატარა შეღრმავებული ადგილია, რომელშიც მოხვედრა მისადგმელი კიბის საშუალებითაა შესაძლებელი.
ვაზისუბნის მეხუთე ნამოსახლარი

ვაზისუბნის მეხუთე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბნის დასავლეთით 300-500 მეტრზე, მდინარე მღვრიეხევის მარჯვენა ნაპირზე.

ნამოსახლარი განეკუთვნება გვიანადელ შუა საუკუნეებს. მიწის ხვნისას აქ ჩნდება ნაგებობათა ნაშთები, ქვითკირის საწნახელები, ქვევრები, წითელკეციანი ჭურჭლის ფრაგმენტები.
ვეჯინის მესამე გვირაბი

ვეჯინის მესამე გვირაბი — არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვეჯინის დასავლეთით 2 კილომეტრზე, ვეჯინის ციხის ჩრდილოეთით 300 მეტრზე კოდისხევის მარჯვენა შემაღლებულ ნაპირზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. გვირაბი აღმოაჩინეს 2008 წელს. გვირაბი ნაშენია მსხვილი რიყის ქვითა და დუღაბით. გადახურულია ბრტყლად ფიქლის მოზრდილი ფილებით. გვირაბის მნიშვნელოვანი ნაწილი მიწითა და ქვა-ღორღითაა ამოვსებული. შესასვლელი (1.31.7 მეტრზე) სამხრეთიდან აქვს. კარი სწორკუთხაა. შიგნიდან ქვის დიდი ფილით თარაზულადაა გადახურული. გვირაბს აღმოსავლეთით და დასავლეთით განშტოებები აქვს, რომლებიც ჩაკეტილია. ჩრდილოეთით კი თაღოვანი ღიობით უერთდება პატარა ოთხკუთხა მოხაზულობის (62 მეტრზე) სათავსოს.