iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2021

2021 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ჩატარდა სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბში, მისურის შტატში, 2021 წლის 6-დან 20 ოქტომბრამდე. 2014 წლის შემდეგ დამკვიდრებული ტრადიციისამებრ, ტურნირი ჩატარდა წრიული სისტემით. შეჯიბრებაში მონაწილეობის მისაღებად მიწვეული იყო თორმეტი მოთამაშე. მოქმედი ჩემპიონის გარდა, მონაწილეებს შორის იყვნენ აშშ-ის ღია პირველობის, აშშ-ის იუნიორთა ჩემპიონატისა და აშშ-ის სენიორთა ღია პირველობის გამარჯვებულები. დანარჩენი მოთამაშეები შეირჩნენ უმაღლესი რეიტინგის მიხედვით ან აშშ-ის ჭადრაკის ფედერაცია მიერ სპეციალური მიწვევით.

ტურნირში მონაწილეობა მიიღო თორმეტმა დიდოსტატმა: ფაბიანო კარუანა, რეი რობსონი, ჯონ მ. ბერკი, ლენიერ დომინგესი, ჯეფრი სიონგი, ვესლი სო, სამუელ სევიანი, სამუელ შანკლანდი, დანიელ ნაროდიცკი, ლაზარო ბრუსონი, დარიუშ სვიერჩი და ალექსანდრე ლენდერმანი. ვესლი სომ ტურნირი წაგების გარეშე დაასრულა და კარიერაში მესამედ მოიპოვა ჩემპიონის ტიტული.

მონაწილეები
ყველა მონაცემი მოცემულია 2021 წლის ოქტომბრის მდგომარეობით.

რეგლამენტი
დროის კონტროლი: 90 წუთი პირველ 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი პარტიის დასრულებამდე. პირველივე სვლიდან ემატება 30 წამი ყოველ სვლაზე.
მოთამაშეებს ეკრძალებათ ყაიმზე შეთანხმება.
ქულათა სისტემა: მოგება - 1 ქულა, ყაიმი - ½ ქულა, წაგება - 0 ქულა.

ტაი-ბრეიკი
იმ შემთხვევაში, თუ პირველ ადგილზე ორი ან მეტი მოთამაშე დააგროვებდა თანაბარ ქულებს, გამარჯვებული გამოვლინდებოდა დამატებითი მატჩი სწრაფ ჭადრაკში (10+2 დროის კონტროლით).

შედეგები
სატურნირო ცხრილი
ფაბიანო კარუანამ, ვესლი სომ და სამუელ სევიანმა გაიყვეს პირველი ადგილი, რის გამოც დაინიშნა დამატებითი ტაი-ბრეიკი.

ტაი-ბრეიკი
ვესლი სომ მოიგო ტაი-ბრეიკი მას შემდეგ, რაც დაამარცხა ფაბიანო კარუანაც და სამუელ სევიანიც. ფაბიანო კარუანამ მეორე ადგილი დაიკავა.
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2022

2022 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ჩატარდა სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბში, მისურის შტატში, 2022 წლის 4 ოქტომბრიდან 21 ოქტომბრამდე. 2014 წლის შემდეგ დამკვიდრებული ტრადიციისამებრ, ტურნირი ჩატარდა წრიული სისტემით. შეჯიბრებაში მონაწილეობის მისაღებად მიწვეული იყო თოთხმეტი მოთამაშე.

ტურნირში მონაწილეობა მიიღო თოთხმეტმა დიდოსტატმა: ფაბიანო კარუანა, რეი რობსონი, ავონდერ ლიანგი, ლენიერ დომინგესი, ჯეფრი სიონგი, ვესლი სო, სამუელ სევიანი, სამუელ შანკლანდი, ჰანს ნიმანი, ლევონ არონიანი, დარიუშ სვიერჩი, კრისტოფერ იუ, ალექსანდრე ლენდერმანი და ელშან მორადი. ფაბიანო კარუანამ ტურნირი წაგების გარეშე დაასრულა და კარიერაში მეორედ მოიპოვა ჩემპიონის ტიტული.

მონაწილეები
ყველა მონაცემი მოცემულია 2022 წლის ოქტომბრის მდგომარეობით.

რეგლამენტი
დროის კონტროლი: 90 წუთი პირველ 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი პარტიის დასრულებამდე. პირველივე სვლიდან ემატება 30 წამი ყოველ სვლაზე.
მოთამაშეებს ეკრძალებათ ყაიმზე შეთანხმება.

შედეგები
სატურნირო ცხრილი
ფაბიანო კარუანამ მოიპოვა პირველი ადგილი, ხოლო რეი რობსონმა დაიკავა მეორე ადგილი.
პიზი

პიზი — ოვალური ფორმის პელმენის სახეობა, რომელიც ხშირად დიდი ზომისაა და დამახასიათებელია პოლონური სამზარეულოსთვის. პიზი ეწოდება პელმენების ერთობას, ხოლო მხოლობით ფორმაში მას პიზა ჰქვია და მიირთმევენ, როგორც ძირითად კერძს.

კარტოფილის პიზი
კარტოფილის პიზი მზადდება უმი და მოხარშული კარტოფილის, მარილისა და კვერცხის ნაზავისგან, რომელსაც სურვილისამებრ უმატებენ ფქვილს და ხარშავენ.

ალტერნატიულად, არსებობს პიზის როგორც ხორციანი და სოკოიანი, ასევე უშიგთავსო ვარიაცია ბეკონით, ღორის ქონით ან შემწვარი ხახვით.

კარტოფილის პიზის მსგავსი კერძებია გოლი, კარტაჩე და სილეზიური პელმენები.

საფუარიანი პიზი
საფუარიანი პიზი მზადდება ფქვილის, კვერცხის, საფუარის, რძის, კარაქის, შაქრისა და მარილისგან. ხარშავენ მდუღარე წყალში ან ორთქლზე, იშვიათად აცხობენ ღუმელში.
ალისონ ოლივერი

ალისონ ოლივერი (დ. 3 ივნისი, 1997) — ირლანდიელი მსახიობი. იგი ცნობილია ფრენსისის სადებიუტო როლით -ის და -ს მინისერიალებში „საუბრები მეგობრებთან“ (2022) და დასახელდა -ის 2023 წლის სიაში „10 მსახიობი, რომლებსაც ყურადღება უნდა მიაქციოთ“.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ალისონ ოლივერი დაიბადა კორკის შტატის ქალაქ ბალინტემპლში, სანამ პატარაობაში ბლეკროკში გადავიდოდა. დედამისი სოციალური მუშაკია, მამა კი საავტომობილო ვაჭრობაში მუშაობდა. ოლივერი სწავლობდა სკოილ მჰუირში, კერძო სკოლაში, კორკში, ხოლო დრამის, სიმღერისა და ცეკვის გაკვეთილებს იღებდა შემსრულებლის აკადემიასა და კორკის ცეკვის სკოლაში. მან განაცხადი შეიტანა დუბლინის სამების კოლეჯის დრამატულ სკოლაში, ლირის აკადემიაში, მაგრამ ჯერ მიიწვიეს სამსახიობო და თეატრალური ხელოვნების ერთწლიანი საბაზისო კურსის გასავლელად. კურსის დასრულების შემდეგ მან კვლავ გაიარა კასტინგზე და 2020 წელს მიიღო სამსახიობო ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხი.

კარიერა
ოლივერმა თავისი სადებიუტო სატელევიზიო როლი მიიღო და განასახიერა ფრენსის ფლინი მინისერიალში „მეგობრებთან საუბრები“, რომელიც სალი რუნის 2017 წლის ამავე სახელწოდების სადებიუტო რომანის მინისერიალური ადაპტაციაა, რომელიც -მა -სა და -სთვის შექმნა. მან დრამატული სკოლის დამთავრების მომდევნო დილას შეიტყო, რომ სერიალში „მეგობრებთან საუბრები“ როლზე დაამტკიცეს. 2023 წელს ის გამოჩნდა -ის დრამატულ მინისერიალში „საუკეთესო ინტერესები“.

მისი დებიუტი ლონდონის სცენაზე შედგა 2023 წლის თებერვალში ალმეიდას თეატრში სპექტაკლში „ქალები, ფრთხილად ეშმაკს“, ხოლო 2023 წლის აპრილში ითამაშა ეროვნულ თეატრში „ცეკვა ლუგნასაში“.

ოლივერის დებიუტი სრულმეტრაჟიან ფილმში „სოლტბერნი“ შედგა, რომლის სცენარის ავტორი და რეჟისორი ემარალდ ფენელია. ფილმის პრემიერა შედგა ტელურიდის 50-ე კინოფესტივალზე და ნომინირებული იყო ორ „ოქროს გლობუსზე“ და ხუთ კინოდაჯილდოებაზე. 2024 წელს მან მეორეხარისხოვანი როლი შეასრულა ჯასტინ კურზელის ფილმში „ორდენი“, რომლის პრემიერაც ვენეციის 81-ე საერთაშორისო კინოფესტივალზე შედგა. 2024 წლის ნოემბერში გამოცხადდა, რომ იგი იზაბელა ლინტონის როლს შეასრულებდა ემარალდ ფენელის შემდეგ ფილმში „ქარიშხლიანი უღელტეხილი“, რომელიც ამავე სახელწოდების რომანის ეკრანიზაციაა.

პირადი ცხოვრება
ალისონ ოლივერი ვეგეტარიანელია. 2022 წელს მას ირლანდიელ მსახიობ ანა ჰარდვიკთან ჰქონდა ურთიერთობა. 2025 წლის მონაცემებით, ის ინგლისელ მსახიობ ჯოშ ო’კონორს ხვდება. 2022 წლიდან ოლივერი ძირითადად ლონდონში ცხოვრობს.
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2023

2023 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ჩატარდა სენტ-ლუისში, მისურის შტატში, 2023 წლის 4 ოქტომბრიდან 19 ოქტომბრამდე. ტურნირი ტრადიციულად წრიული სისტემით წარიმართა.

ტურნირში მონაწილეობა მიიღო თორმეტმა დიდოსტატმა: ფაბიანო კარუანა, ვესლი სო, ლენიერ დომინგესი, აბჰიმანიუ მიშრა, ჰანს ნიმანი, სამუელ სევიანი, რეი რობსონი, ლევონ არონიანი, სამუელ შანკლანდი, ჯეფრი სიონგი, დარიუშ სვიერჩი და ენდრიუ ტანგი. ფაბიანო კარუანამ ტურნირი დაუმარცხებლად დაასრულა და ზედიზედ მეორედ გახდა ჩემპიონი.

შედეგები
სატურნირო ცხრილი
ფაბიანო კარუანამ 8 ქულით დაიკავა პირველი ადგილი, ხოლო ვესლი სომ, ლენიერ დომინგესმა და აბჰიმანიუ მიშრამ გაიყვეს 2-4 ადგილები.
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2024

2024 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ჩატარდა სენტ-ლუისში, მისურის შტატში, 2024 წლის 10 ოქტომბრიდან 24 ოქტომბრამდე. 2014 წლიდან დამკვიდრებული წესით, ტურნირი ჩატარდა წრიული სისტემით.

ტურნირში მონაწილეობის მისაღებად მიწვეული იყო 12 დიდოსტატი: ფაბიანო კარუანა, ვესლი სო, ლენიერ დომინგესი, ლევონ არონიანი, სამუელ შანკლანდი, რეი რობსონი, სამუელ სევიანი, ჰანს ნიმანი, კრისტოფერ იუ, აბჰიმანიუ მიშრა, გრიგორი ოპარინი და ავონდერ ლიანგი.

ფაბიანო კარუანამ ტურნირი 1.5 ქულიანი უპირატესობით მოიგო, ხოლო მეორე ადგილი ექვსმა მოთამაშემ გაიყო.

მონაწილეები
მონაცემები მოცემულია 2024 წლის ოქტომბრის რეიტინგის მიხედვით.

ჰანს ნიმანის მონაწილეობა
2024 წლის 2 თებერვალს სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბმა ჰანს ნიმანს 2024 წლის ბოლომდე აუკრძალა ტურნირებში მონაწილეობა „შეუფერებელი ქცევისა და კერძო საკუთრების დაზიანების“ გამო. დიდოსტატმა ბრალდებებს „აშკარა დეზინფორმაცია“ უწოდა.

მიუხედავად იმისა, რომ აკრძალვა ძალაში იყო, სექტემბრის ბოლოს გამოცხადდა, რომ ის მაინც მიიღებდა მონაწილეობას 2024 წლის აშშ-ის ჩემპიონატში.

კრისტოფერ იუს დისკვალიფიკაცია
დიდოსტატ კრისტოფერ იუს წევრობა აშშ-ის საჭადრაკო ფედერაციამ დროებით შეუჩერა, ხოლო სენტ-ლუისის პოლიციამ მას ბრალი თავდასხმაში წაუყენა.

ინციდენტი მოხდა მე-5 ტურში დამარცხების შემდეგ. იუმ ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენა ტურნირის ვიდეოოპერატორს. ფედერაციის განცხადებით, დარტყმა იყო სრულიად პროვოკაციის გარეშე და ზურგიდან. 17 წლის იუ პოლიციამ დააკავა და მოგვიანებით მშობლებს გადასცა, საქმეს კი არასრულწლოვანთა სასამართლო განიხილავს. იუ ტურნირიდან მოიხსნა, ხოლო მისი შედეგები ანულირდა.

შედეგები
სატურნირო ცხრილი
ფაბიანო კარუანამ ტურნირი 7 ქულით დაასრულა.
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2016

2016 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში გაიმართა 2016 წლის 13-დან 30 აპრილამდე სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბსა და საგანმანათლებლო ცენტრში, მისურის შტატში. მთავარ ტურნირში მონაწილეობდა ფიდეს რეიტინგით აშშ-ის სამი საუკეთესო მოთამაშე: ვესლი სო, ჰიკარუ ნაკამურა და ფაბიანო კარუანა. სხვა მონაწილეებს შორის იყვნენ გატა კამსკი, ვარუჟან აკობიანი, ალექსანდრე შაბალოვი, ალექსანდრე ონიშჩუკი, ალექსანდრე ლენდერმანი, სამუელ შანკლანდი, რეი რობსონი და იუნიორები: აკშატ ჩანდრა და ჯეფრი სიონგი.

შედეგები
ფაბიანო კარუანა ჩემპიონი გახდა 11 შესაძლებლობიდან 8½ ქულით (+6-0=5).

 
მთავარი ტურნირის გარდა, 2016 წლის აშშ-ის ჩემპიონატმა ასევე უმასპინძლა სპეციალურ საჩვენებელ ტურნირს ელვისებურ ჭადრაკში — " ". მსოფლიოს ყოფილმა ჩემპიონმა, გარი კასპაროვმა ითამაშა 2016 წლის ჩემპიონატის სამ საუკეთესო მოჭადრაკესთან: ფაბიანო კარუანასთან, ვესლი სოსთან და ჰიკარუ ნაკამურასთან. ეს იყო პირველი შემთხვევა 2005 წლის შემდეგ, როდესაც კასპაროვმა უმაღლესი დონის მოჭადრაკეების წინააღმდეგ ითამაშა. ტურნირის საპრიზო ფონდი შეადგენდა 50,000 აშშ დოლარს.

შედეგები

იხილეთ ასევე
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2025

2025 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში გაიმართა სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბში, მისურის შტატში, 2025 წლის 11 ოქტომბრიდან 25 ოქტომბრამდე. 2014 წლიდან დამკვიდრებული ფორმატის შესაბამისად, ტურნირი წრიული სისტემით ჩატარდა. შეჯიბრებაში მონაწილეობის მისაღებად მიწვეული იყო 12 მოთამაშე. მათ შორის იყვნენ მოქმედი ჩემპიონი, აშშ-ის ღია პირველობისა და აშშ-ის იუნიორთა ჩემპიონატის გამარჯვებულები. დანარჩენი მოთამაშეები შეირჩნენ უმაღლესი რეიტინგის მიხედვით ან მიიღეს სპეციალური მიწვევა.

ტურნირში მონაწილეობდა თორმეტი დიდოსტატი: ფაბიანო კარუანა, ვესლი სო, ჰანს ნიმანი, ლევონ არონიანი, ავონდერ ლიანგი, სამუელ სევიანი, რეი რობსონი, გრიგორი ოპარინი, ენდი ვუდვორდი, აბჰიმანიუ მიშრა, სამუელ შანკლანდი და დარიუშ სვიერჩი.

ფაბიანო კარუანამ მოიგო ტურნირი და ნახევარი ქულით გაუსწრო მეორე ადგილზე გასულ ვესლი სოს.

მონაწილეები
მონაცემები მოცემულია 2025 წლის ოქტომბრის ფიდე-ს რეიტინგის მიხედვით.

რეგლამენტი
დროის კონტროლი: 90 წუთი პირველ 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი პარტიის დასრულებამდე, პირველივე სვლიდან 30-წამიანი დამატებით.
მოთამაშეებს ეკრძალებათ ყაიმზე შეთანხმება.
ქულათა სისტემა: მოგება - 1, ყაიმი - ½, წაგება - 0.

შედეგები
სატურნირო ცხრილი
ფაბიანო კარუანამ ტურნირი 11 შესაძლებლობიდან 8 ქულით დაასრულა.
ასაქცევი

ასაქცევი — ერთლიანდაგიანი რკინიგზის ხაზების გამყოფი პუნქტი, რომელიც განკუთვნილია მატარებელთა შესახვედრათ და გადასასწრებად, ასევე რომელთაც აქვთ სალიანდაგო განვითარება.
შეხვედრა — ერთლიანდაგიან ხაზებზე შემხვედრი მატარებლების გატარება: წყვილის და კენტის.
გადასწრება — სადგურზე შემოსულ მატარებელს გადაუსწრებს იმავე მიმართულებით მოძრავი მეორე მატარებელი, უფრო მეტად საჭირო; როგორც წესი, გადასასწრები მატარებელი — სატვირთოა, გადამსწრები — სამგზავრო, ან გადასასწრები — სამგზავრო, გადამსწრები — ჩქარი.
ასაქცევის სალიანდაგო განვითარება დამოკიდებულია რკინიგზის მონაკვეთის მიმართულების მოძრაობის ზომაზე და მთავარის გარდა აქვს ერთიდან სამამდე მიმღებ-გამშვები ლიანდაგი. ჩვეულებრივ ასაქცევებზე არსებობენ სამგზავრო შენობები, შერწყმული სადგურის მორიგის შენობასთან, ბაქნები ფეხითმოსიარულეთა გადასასვლელებით მგზავრების ჩასაჯდომ-ჩამოსასვლელად, სიგნალიზაციის, ცენტრალიზაციის და ბლოკირების მოწყობილობები, ისრული გადამყვანების პოსტები, საცხოვრებელი სახლები.

მატარებელთა შეხვედრისა და გადასწრების ოპერაციების გარდა ასაქცევებზე ხორციელდება მგზავრების ჩაჯდომა და ჩამოსვლა, ხოლო ზოგიერთ შემთხვევაში მცირე მოცულობით ნაყარი ტვირთის დატვირთვა და გადმოტვირთვა. ასეთ შემთხვევებში გადასატანი ტვირთების დოკუმენტების გაფორმება დატვირთულ ან დაცლილ ვაგონებზე ჩვეულებრივ ხორციელდება მეზობელ შუალედურ საყრდენ სადგურზე.

მატარებელთა შესახვედრათ, მიმღებ-გამგზავნი ლიანდაგების მდებარეობაზე დამოკიდებულებით, ასაქცევები არსებობენ სამი ტიპის:
განივი — მიმღებ-გამგზავნი ლიანდაგები მდებარეობენ ერთი მეორის პარალელურად, დაახლოებით ტოლი სიგრძეებით და ერთდებიან სადგურის საზღვართან;
გრძივი — მიმღებ-გამგზავნი ლიანდაგები გადაადგილებულია მატარებლების მოძრაობის საწინააღმდეგოდ, შედეგად, ასაქცევი აღმოჩნდება დაგრძელებული სიგრძეში;
ნახევრადგრძივი.
განივი ასაქცევების უპირატესობები მცირე სიგრძის სადგურის მოედანი, კომპაქტურობა მართვაში, უპიროვნო გამოყენების ყველა გზები (მასზე მიიღება წყვილი და კენტი მიმართულების მატარებლები); ნაკლოვანებები — მატარებელთა გაუჩერებელი შეხვედრის განხორციელების შეუძლებლობა. ასაქცევის ეს ტიპი ყველაზე უფრო მეტად გავრცელებულია ყოფილი საბჭოთა კავშირის რკინიგზებზე.

მიმღებ-გამშვები ლიანდაგების გრძივი და ნახევრადგრძივი მდებარეობის ასაქცევების ნაკლოვანებებია ისრული გადამყვანების განთავსების ფართო სივრცე, რაც საგრძნობია მათი ხელით მართვის დროს. ეს ფაქტორი გამორიცხულია, თუ ისრული გადამყვანების ხელით მართვა არ გამოიყენება. ასაქცევების ასეთი ტიპი გავრცელებულია რუსეთის ფედერაციის რკინიგზაზე, ხოლო 2000—2010-იან წლებში საბჭოთა პერიოდში ადრე არსებული მთელი რიგი განივი ასაქცევები გადაკეთდა გრძივ ტიპებად (მაგალითად, ბაიკალ-ამურის მაგისტრალზე).
რუკის ენა

რუკის ენა — კარტოგრაფიულ სახვით საშუალებათა სპეციფიკური ნიშნობრივი სისტემა, რომლის მეშვეობითაც ობიექტურ სინამდვილეში არსებული საგნები და მოვლენები სპეციალური კარტოგრაფიული ნიშნებით გადაიცემა. ნიშნები შეიძლება იყოს ფართობში, ხაზში და წერტილში ლოკალიზებული. რუკის ენა წარმოადგენს რუკაზე ახალი ცოდნის ასახვის საშუალებას, კარტოგრაფიული გადმოცემის (გამოსახვის) ძირითად ფორმას.

რუკის ენა მოიცავს სემიოტიკური ურთიერთობების სინტაქსურ, სემანტიკურ, პრაგმატიკულ და სიგმატიკურ სპექტრს. იგი განსხვავდება ბუნებრივი ენისაგან, რომელიც მხოლოდ შესაბამის დამწერლობით სისტემას იყენებს. რუკის ენა კი აერთიანებს დამწერლობით სიმბოლოებს, გეომეტრიულ ფიგურებს, პირობით ნიშნებსა და მათი გამოყენების ხერხებს რუკის შედგენისა და წაკითხვის პროცესში. შედეგად იგი მთლიანად შიფრავს რუკაზე ასახულ სინამდვილეს.

რუკის ენას იკვლევს და ამუშავებს კარტოგრაფიული სემიოტიკა. საუკუნის 60-იან წლებში კარტოგრაფიის ერთ-ერთ მთავარ ამოცანას წარმოადგენდა სახვითი საშუალებების სრულყოფა, რაც შესაბამისად აისახა რუკის ენის კონცეფციის განვითარებაში.
კამენიცე-ნად-ლიპოუ

კამენიცე-ნად-ლიპოუ — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ვისოჩინის მხარეში, ქალაქი პელჰრჟიმოვის რაიონში მდებარეობს. კამენიცე-ნად-ლიპოუს ისტორიული ცენტრი კარგად არის შემონახული და ჩეხეთის კულტურული ძეგლის სტატუსი აქვს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
კამენიცე-ნად-ლიპოუ 8 მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება:

კამენიცე-ნად-ლიპოუ
ანტონკა
ბრჟეზი
გაბრიელკა
იოჰანკა
ნოვა-ვესი
პრავიკოვი
ვოდნა

გეოგრაფია
კამენიცე-ნად-ლიპოუ პელჰრჟიმოვიდან სამხრეთ-დასავლეთით, დაახლოებით 18 კილომეტრში მდებარეობს, ხოლო იჰლავიდან 38 კმ დასავლეთით . ქალაქი კრჟემეშნიკის მთიანეთშია გაშენებული. მის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილი ზღვის დონიდან 682 მეტრ სიმაღლეზეა. ქალაქში მიედინება მდინარე კამენიცე. ტერიტორია მდიდარია მცირე ზომის სათევზაო ტბორებით.

კამენიცე‑ნად‑ლიპოუ მდებარეობს ზომიერ კონტინენტურ კლიმატურ ზონაში, სადაც კარგად გამოხატული ოთხი სეზონია. ზაფხულები აქ თბილია, ნალექების ზომიერი რაოდენობით, ხოლო ზამთარი — ცივი და თოვლიანი. საშუალო წლიური ტემპერატურა დაახლოებით 8 °-ია.

ისტორია
კამენიცეს შესახებ პირველი წერილობითი ცნობები 1267 წლით თარიღდება. დასახლება საუკუნის დასაწყისში ციხესიმაგრის გარშემო დაარსდა. ციხესიმაგრის ბაღში 1248 წელს დარგული ცაცხვის ხის პატივსაცემად დასახლების სახელში დაემატა „ “ (რაც ნიშნავს „ლიპის ხის ზემოთ“).

კამენიცე ნად ლიპოუს მფლობელები ხშირად იცვლებოდნენ და აქაური მამულები უმეტესად ქვედა ფენის არისტოკრატიას ეკუთვნოდა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია იან შელმბერკელის მმართველობა 1476–1497 წლებში — სწორედ ამ პერიოდში მიიღო კამენიცემ ქალაქის სხვადასხვა უფლება და პრივილეგია. ასევე მნიშვნელოვანი იყო მალოვეცების ოჯახი, რომლებმაც 1580–1583 წლებში გოტიკური ციხე რენესანსის სტილში გადააკეთეს. 1623 წელს მამული შეიძინა ესხეიდელმა პარადიების ოჯახმა, რომელიც მას 70 წლის განმავლობაში ფლობდა და ამ პერიოდში მოსახლეობას ავიწროებდა. მათ გამო ქალაქს პრივილეგიები ჩამოერთვა.

ღირსშესანიშნაობები
ყველაზე ცნობილი ღირსშესანიშნავი ადგილია კამენიცე-ნად-ლიპოუს ციხე. ის თანამედროვე სახით 1842 წელს აღადგინეს და ნეოკლასიკურ სტილში განაახლეს. დღეს ციხესიმაგრე პრაღის დეკორატიული ხელოვნების მუზეუმს ეკუთვნის, რომელსაც აქ საცავი და საჯარო გამოფენა აქვს. სამხრეთი ფრთა ქალაქის მუზეუმს ემსახურება. ციხეს გარს აკრავს ინგლისური პარკი. პარკში დღესაც დგას 700–800 წლის ცაცხვის ხე, რომლის პატივსაცემადაც ქალაქს სახელი მიენიჭა.

ყველა წმინდანის ეკლესია რენესანსული ნაგებობაა გოტიკური საძირკვლით. კოშკი დაემატა საუკუნეში.

ცნობილი ადამიანები
ვიტეზსლავ ნოვაკი (1870–1949), კომპოზიტორი

ელა ტვრდკოვა (1878–1918), საოპერო მომღერალი
ფლამარიონის ნაპრალი

ფლამარიონის ნაპრალი — ნაპრალი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -19, -77). სახელი ეწოდა ნაპრალის მახლობლად არსებული, კრატერ ფლამარიონის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს).

ფლამარიონის ნაპრალი გადაჭიმულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით 49.75 კმ-ზე, ხოლო მისი სელენოგრაფიული კოორდინატებია:
ჩრდილო-აღმოსავლეთის კიდე — ;
სამხრეთ-დასავლეთის კიდე — ;
ცენტრი — .
კამილ ფლამარიონი

კამილ ნიკოლას ფლამარიონი (; დ. 26 თებერვალი, 1842, მონტინიი-ლე-რუა — გ. 4 ივნისი, 1925, ჟიუვიზი, პარიზის მახლობლად) — ფრანგი ასტრონომი, იკვლევდა მთვარეს, მარსს, ორჯერად ვარსკვლავებს. დაწერა რამდენიმე წიგნი ასტრონომიის საკითხებზე, მათ შორის „პოპულარული ასტრონომია“ (1880), რომელმაც პარიზის აკადაკადემიის პრიზი დაიმსახურა და დიდი აღიარება პოვა მსოფლიოში. დააარსა რამდენიმე ჟურნალი: „კოსმოსი“ (1862), ასტრონომიული წელიწდეული (1864), „ასტრონომია“ (1882), რომელიც ამჟამადაც გამოდის. 1883 წელს დააარსა ობსერვატორია ჟიუვიზიში, 1887 წელს კი — საფრანგეთის ასტრონომიული საზოგადოება. შრომები ჰქონდა ფიზიკის დარგშიც.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად,
მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ფლამარიონი;
მარსის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ფლამარიონი;
მთავარი სარტყლის ერთ-ერთ ასტეროიდს დაარქვეს (1021) ფლამარიონი.
მოძრაობის ზომა

მოძრაობის ზომა — ტრანსპორტში, ყველაზე ზოგად შემთხვევაში, სატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობა ან მათ მიერ გადაზიდული სასარგებლო დატვირთვები (ტვირთები, მგზავრები), რომლებმაც გაიარეს მოცემულ სატრანსპორტო კვანძში, გამოიყენეს მოცემული მაგისტრალური ქუჩა, არხი და ა. შ.

მოძრაობის ზომა მითითებულია დროის პერიოდთან ერთად , რომლის შემდეგაც განხორციელდა აღრიცხვა, რაც საშუალებას იძლევა დავაკავშიროთ ეს ცნება მონაკვეთის გამტარუნარიანობის ცნებასთან :

=\{}{}.

ტერმინმა ძირითადი გამოყენება მიიღო რკინიგზის ტრანსპორტში, სადაც მუდმივად გამოიყენება დატვირთვების აღსაწერად:
ერთლიანდაგიანი ხაზის შემთხვევაში — იზომება მატარებლების რაოდენობის მიხედვით,
ორლიანდაგიანი ხაზის შემთხვევაში — იზომება წყვილი მატარებლების რაოდენობის მიხედვით (ერთი წყვილი — „წინ“ და „უკან“),
დატვირთვების აღსარიცხავად სამგზავრო ტერმინალზე — იზომება იმ მგზავრების რაოდენობით, რომელთაც გაეწიათ მომსახურება,
დატვირთვების აღსარიცხავად სატვირთო ტერმინალზე ან მაგისტრალზე — იზომება გადატანილი ტვირთების რაოდენობით (მასით).

ერთი და იმავე უბანზე ან მონაკვეთზე სხვადასხვა ტიპის მატარებლების გამოყენებისას, შეიძლება გამოვყოთ საერთო მოძრაობის ზომა (ყველა მატარებლის) და გარკვეული ტიპის მატარებლის მოძრაობის ზომა, ასევე შესაძლებელია ლაპარაკი მოძრაობის ზომაში გარკვეული ტიპის მატარებლის წილის შესახებ.
მირზა ჯალალ იუსიფზადე

მირზა ჯალალ იუსიფზადე (; დ.1862, შუშა, ელიზავეტპოლის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ.1931, შუშა, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი პოეტი, მწერალი, ჟურნალისტი, რედაქტორი და საზოგადო მოღვაწე. საუკუნის დასაწყისის აზერბაიჯანული ინტელიგენციის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი, პირველი ტაჯიკური ეროვნული პრესის რედაქტორი, ერთ-ერთი პირველი აზერბაიჯანული ოპერის ლიბრეტოს ავტორი და აზერბაიჯანის ეროვნული საბჭოს წევრი. წერდა ფსევდონიმებით ჯალალ ყარაბაღი და ჯალალ იუსიფ.

ბიოგრაფია
მირზა ჯალალ იუსიფზადე დაიბადა 1862 წელს შუშაში, ჰაჯი მირზა ალი აკბარის ოჯახში, რომელიც იყო სპარსული ენისა და ტაჯიკური ლიტერატურის ექსპერტი. მან დაწყებითი განათლება მშობლიურ ქალაქში მიიღო, სადაც არაბულსა და სპარსულს სწავლობდა, რის შემდეგაც სწავლა თავრიზის მედრესეში განაგრძო.

შუშაში დაბრუნების შემდეგ, იგი პედაგოგიურ და ლიტერატურულ მოღვაწეობას ეწეოდა. ის აზერბაიჯანულ და სპარსულ ენებზე წერდა ღაზალებსა და პოეტურ მოთხრობებს.

იუსიფზადემ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა კავკასიასა და ცენტრალურ აზიაში პრესის განვითარებაში. ბაქოში აზერბაიჯანულ ენაზე გამოსცემდა გაზეთ „ჰაკიქათი-აფკარს“ („აზრის ჭეშმარიტება“), ხელმძღვანელობდა ჟურნალ „მოლა ნასრედინის“ სპარსულ განყოფილებას და თანამშრომლობდა გაზეთებში „ჰაიათი“, „ირშადი“, „იგბალი“ და სხვა პერიოდულ გამოცემებთან.

1912 წელს იგი ბუხარაში მიიწვიეს პირველი ტაჯიკური გაზეთის, „ბუხარა-შარიფის“ რედაქტორის პოზიციაზე სამუშაოდ. მისი მოღვაწეობის პერიოდში მან გამოაქვეყნა 200-ზე მეტი სტატია განათლების, განმანათლებლობისა და პოეზიის შესახებ. მან ასევე გამოსცა გაზეთი „თურანი“, უზბეკურ და თურქულ ენებზე.

1911 წლის მარტში ბაქოში ოპერა „ფარჰადი და შირინის“ პრემიერა შედგა. იუსიფზადემ დაწერა ლიბრეტო ნიზამი განჯავის ნაწარმოებების მიხედვით. მუსიკა მეთარემ მირზა ზეინალმა მოამზადა. 1914 წელს ოპერა „საფას“ დრამატულ საზოგადოებაში ხელახლა დაიდგა. დადგმის შესახებ თავის მიმოხილვაში მამედ ემინ რასულზადემ იუსიფზადე დიდი ცოდნის მქონე განმანათლებელ და აღმოსავლეთმცოდნედ მოიხსენია.

იუსიფზადე აქტიურად მონაწილეობდა საუკუნის დასაწყისის სოციალურ-პოლიტიკურ ცხოვრებაში. ის იყო პარტია „დიფაის“ წევრი. 1918 წელს ის ამიერკავკასიის სეიმის წევრად აირჩიეს. ამავე წელს შეუერთდა აზერბაიჯანის ეროვნულ საბჭოს და მონაწილეობა მიიღო სესიაში, რომელზეც გამოცხადდა აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის დამოუკიდებლობა. რესპუბლიკის დაცემის შემდეგ, ის ასწავლიდა ბაქოსა და ჯაბრაილის რეგიონში.

იუსიფზადე ორჯერ იყო დაოჯახებული. მის პირველ ცოლს ლეილა ერქვა, რომელიც გარდაიცვალა, ხოლო მეორეს - ზიბა ხანუმი.

მისი ვაჟი პირველი ქორწინებიდან, ალი იუსიფი, აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის მითითებით, პარიზში, სორბონაში, სამართალს სწავლობდა. 1926 წელს ის პირველი თურქოლოგიური კონგრესის მდივნად მუშაობდა და 1937 წელს რეპრესიების მსხვერპლი გახდა.

მას ასევე ჰყავდა ქალიშვილები საჰბა და შაჰლა, და მეორე მეუღლისგან ვაჟი, ალიმი.

მირზა ჯალალ იუსიფზადე გარდაიცვალა 1931 წელს ქალაქ შუშაში.
ჰანს ჰიურლიმანი

ჰანს ჰიურლიმანი (დ. 6 აპრილი, 1918 – გ. 22 თებერვალი, 1994) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1974–1982).

იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1973 წლის 5 დეკემბერს და თანამდებობა 1982 წლის 31 დეკემბერს გადააბარა. იგი დაკავშირებული იყო შვეიცარიის ქრისტიან-დემოკრატიულ სახალხო პარტიასთან.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა შინაგან საქმეთა ფედერალური დეპარტამენტი და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1979 წელს.
ფრიც ჰონეგერი

ფრიც ჰონეგერი (დ. 25 ივლისი, 1917 – გ. 4 მარტი, 1999) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი.

იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1977 წლის 7 დეკემბერს და თანამდებობა 1982 წლის 31 დეკემბერს გადააბარა. იგი დაკავშირებული იყო თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიასთან.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა ეკონომიკურ საქმეთა ფედერალური დეპარტამენტი და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1982 წელს.
ლეონ შლუმპფი

ლეონ შლუმპფი (დ. 3 თებერვალი, 1925 – გ. 7 ივლისი, 2012) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1979–1987).

შლუმპფი დაიბადა ფელსბერგში. იგი ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1979 წლის 5 დეკემბერს, როგორც შვეიცარიის სახალხო პარტიის წევრი გრაუბიუნდენის (გრიზონი) კანტონიდან. შემდგომში მან თანამდებობა 1987 წლის 31 დეკემბერს გადააბარა.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა ტრანსპორტის, კომუნიკაციებისა და ენერგეტიკის ფედერალური დეპარტამენტი და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1984 წელს.

შლუმპფი 2012 წლის 7 ივლისს კურში , 87 წლის ასაკში გარდაიცვალა. იგი იყო ეველინ ვიდმერ-შლუმპფის მამა (გრაუბიუნდენის კანტონური მთავრობის წევრი), რომელიც თავად აირჩიეს ფედერალურ საბჭოში 2007 წლის 12 დეკემბერს.