iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პოლ მოდრიჩი

პოლ ლოურენს მოდრიჩი ( დ. 13 ივნისი, 1946) — ამერიკელი ბიოქიმიკოსი. მეცნიერებათა დოქტორი (1973, სტენფორდის უნივერსიტეტი), დიუკის უნივერსიტეტის პროფესორი. პოლ მოდრიჩს 2015 წელს ტომას ლინდალსა და აზიზ სანჯართან ერთად მიენიჭა ნობელის პრემია ქიმიის დარგში. მეცნიერები დნმ-ის დაზიანებული მონაკვეთის აღდგენის (რეპარაციის) პროცესის შესწავლისთვის დაჯილდოვდნენ.
პატარა ღრუბელი

პატარა ღრუბელი — ჯეიმზ ჯოისის მოთხრობა, რომელიც გამოქვეყნდა 1914 წელს გამოცემულ მოთხრობათა კრებულში დუბლინელები.

მიმოხილვა
ამბავში ასახულია ტომას ჩენდლერის, „პატარა ჩენდლერის“ როგორც მას იცნობდნენ, ცხოვრების ერთი დღე. მკითხველი თვალს ადევნებს ჩენდლერს, მაშინ როცა ის სამსახურშია. ის ვერ ახერხებ საქმეზე ორიენტირებას, გამუდმებით ფიქრობს მეორე დღისთვის დაგეგმილ შეხვედრაზე და მოუთმენლად ელის როდის შეხვდება თავის ძველ მეგობარს იგნატიუს გალაჰარს. ჩენდლერს მეგობარი, რომელიც „ლონდონ პრესის“ გამოჩენილი პიროვნებაა, რვა წელია არ უნახავს. ჩენდლერი ფიქრობს ძველ მეგობარზე და წარმატებაზე რომელსაც მან მიაღწია. ის იწყებს თვის ცხოვრების გაანალიზებას, ეს კი კარგად გამოხატავს მის ხასიათს. მკითხველი ეცნობა ჩენდლერს, როგორც უბრალო, საკუთარ ცხოვრებაზე დაფიქრებულ, უხალისო ადამიანს. ის გაუბედავი ადამიანია და სიმორცხვის გამო ცოლსაც არ უკითხავს ლექსებს, არა და პოეზია იტაცებს.

„პატარა ჩენდლერს“ სიამოვნებას ანიჭებს იმის წარმოდგენა, რომ შეიძლება მწერალი იყოს. სურს, რომ ყველა განსხვავებული ხასიათი და შთაბეჭდილება გამოსახოს სტროფებში და ამას შეძლებს მაშინ თუ საკუთარ თავს გამოხატავს. მაგრამ, მიუხედავად იმისა თუ როგორ ცდილობს ჩენდლერი თავისი გრძნობების გამოხატვას, რაც თითქოს კომფორტს უქმნის მას, მკითხველს მისი წარსულის დანახვა შეუძლია და ხედავს, რომ „პატარა ჩენდლერი“ თავს გრძნობს როგორც არაკომპეტენტურ, წარუმატებელ ადამიანად, რომელიც ახლოსაც ვერ მივა თავის მეგობარ გალაჰართან.

ყველა ეს გრძნობა მკითხველისთვის უფრო ნათელი ხდება, როდესაც ჩენდლერი მეგობარს ხვდება ბარში. აქ, გალაჰარი თავისი დიდი მოგზაურობის შესახებ მომხიბვლელ ისტორიებს უყვება. ჩენდლერი ხვდება, რომ მისი ცხოვრება აბსოლუტურად განსხვავდება მეგობრის ცხოვრებისგან და ფიქრობს, რომ ეს მისი ცოლის ბრალია, ის აფერხებს და ხელს უშლის წარმატებაში. რომ არა მისი ცოლი, რომ არა მათი პატარა ვაჟი, ისიც შეძლებდა მიეღწია წარმატებისთვის. ჩანდლერს ეჭვიანობა არ ასვენებს. რაც უფრო მეტს სვამს და რაც უფრო ბევრს ლაპარაკობენ, მით უფრო უბადრუკად გრძნობს ჩენდლერი თავს. ის ცდილობს დამალოს, რომ მეგობრის ცხოვრების შურს და ეუბნება მას რომ ერთ დღეს ისიც მოიყვანს ცოლს და შექმნის ოჯახს.

ჯოისი ამბავს აგრძელებს ჩენდლერის სახლის სცენით. „პატარა ჩენდლერს“ ხელში უჭირავს თავისი ვაჟი და უყურებს თავისი ცოლის, ენის, სურათს თვალებში და ცდილობას თავისი დაბნეულობის მიზეზის პოვნას. ერთადერთი რასაც იპოვის სიცივეა. ის ხედავს ლამაზ გოგოს, მაგრამ ვერ ხედავს ცხოვრებას მასში და თან ადარებს მას იმ მდიდარ, ეგზოტიკურ ქალებს რომლებიც გალაჰარის თქმით, მისთვის ხელმისაწვდომები არიან. მას, აინტერესებს რატომ იქორწინა ენზე. მერე ბაირონის ლექსების კითხვას იწყებს, მანამ მისი ვაჟი ატირდება. ამ დროს მიხვდება ჩენდლერი, რომ შვილთან ერთადაც ვერ გრძნობს თავს კარგად. ბავშვი კი უფრო და უფრო უმატებს ტირილს დედის მოსვლამდე. იმის მიხედვით თუ როგორ ეპყრობა შვილს ენი და როგორ ქმარს, ჩენდლერს უჩნდება გრძნობა რომ ცოლისთვის ის პირველ ადგილზე არ არის.

ჩენდლერი გრძნობს, რომ ხაფანგშია. ყველანაირი იმედი, რაც დღის დასაწყოსში ჰქონდა, გაუქრა. ჩენდლერი ბოლოსდაბოლოს აცნობიერებს იმას, რაც მკითხველმა დიდი ხანია იცის. ის ხვდება, რომ ყველაფერში დამნაშავე თავადაა და ახლა მხოლოდ თავს იტყუებს. ჩენდლერს თვალები ცრემლით ევსება და ამბავიც აქ მთავრდება.
სპიტაკასარი

სპიტაკასარი ( — თეთრი მთა) — ვულკანი სომხეთში, გეღარქუნიქისა და კოტაიქის პროვინციების საზღვარზე. გეღამის ქედის სიდიდით მეორე მწვერვალი. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3560 მეტრს შეადგენს.

სპიტაკასარი წარმოადგენს დიდ გუმბათისებურ წარმონაქმნს დაახლოებით 3500 მეტრის დიამეტრით, მისი შეფარდებითი სიმაღლე - 500 მეტრია. სპიტაკასარის ჩრდილოეთი და აღმოსავლეთი ფერდობები ძლიერ დასერილია მყინვარებისგან, სადაც ღრმა მყინვარული ცირკია გამომუშავებული.

მთის ჩრდილო ფერდობზე წარმოიქმნება მდინარე გევარაგეტი.

გეღამის ქედზე, სპიტაკასარის მთის სამხრეთით, ზღვის დონიდან 3264 მეტრზე მდებარეობს სამხრეთ სპიტაკასარის უღელტეხილი.
სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დროშა

სომხეთის სსრ-ის დროშა მიიღეს 1952 წლის 17 დეკემბერს, სომხეთის სსრ-ის მიერ.

სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის პირველი დროშა შემოიღეს 1922 წლის 2 თებერვალს სომხეთის სსრ-ის პირველი საბჭოთა კონგრესის მიერ მიღებულ კონსტიტუციაში ამ დროშამ მხოლოდ ერთი თვე იარსება იმიტომ, რომ 1922 წლის 12 მარტს, სომხეთის სსრ გაერთიანდა საქართველოსა და აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკებთან ამიერკავკასიის სფსრ-ში ანუ ასფსრ-ში, მაგრამ 1936 წელს იგი დაიშალა და სამ რესპუბლიკად დაიყო.
1936 წლიდან 1952 წლამდე, სომხეთის სსრ-ის იყო წითელი, რომლის ზედა მარცხენა კუთხეშიც ურო და ნამგალი იყო გამოსახული. მათ ქვემოთ კი სომხური დამწერლობით «» სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ინიციალები ეწერა .სომხეთის სსრ-ის დროშამ საბოლოო სახე 1952 წელს მიიღო. დროშიდან ინიციალები ამოიღეს და ლურჯი ზოლი დაამატეს ოქროსფერ ვარსკვლავთან ერთად. ეს დროშა 1990 წლამდე გამოიყენებოდა, ვიდრე სომხეთის უზენაესმა საბჭომ სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის დროშა არ აღადგინა.
ბინძური რეალიზმი

ბინძური რეალიზმი — ტერმინი, რომელიც პირველად ბილ ბაფორდმა გამოიყენა ჟურნალში „გრანტა“ ჩრდილოეთ ამერიკული ლიტერატურული მიმდინარეობის განსასაზღვრავად. ლიტერატურული რეალიზმის ამ ქვეკატეგორიის მწერლები ყოველდღიური ცხოვრების წვრილმან დეტალებს ლაკონიურად, შეულამაზებლად აღწერდნენ. ეს ტერმინი „გრანტას“ 1983 წლის ზაფხულის გამოცემის სატიტულო სათაური გახდა, რომლისთვისაც ბაფორდმა განმარტებითი წინასიტყვაობა დაწერა:

„ბინძური რეალიზმი ამერიკელ მწერალთა ახალი თაობის რომანია. ისინი წერენ თანამედროვე ცხოვრების ბანალობაზე - დეზერტირი ქმარი, გაუთხოვარი დედა, მანქანის ქურდი, ჯიბის ქურდბაცაცა, ნარკომანი - მაგრამ ისინი ამაზე წერენ შემაძრწუნებელი გულგრილობით, რასაც დროდადრო კომედიური ელფერი ეძლევა. ...ეს ნაწარმოებები ახალი ხმაა მწერლობაში.“

ხანდახან მოიხსენიება რა, როგორც ლიტერატურული მინიმალიზმი, ბინძური რეალიზმისთვის დამახასიათებელია სიტყვაძუნწობა და ზედაპირულობა. ამ ჟანრის მწერლები გაურბიან განსაზღვრებებს, მეტაფორებსა და შინაგან მონოლოგებს, ნაცვლად ამისა ისინი საგნებსა და კონტექსტს ანიჭებდნენ მნიშვნელობის კარნახის როლს.

ბაფორდის კატეგორიზაციის შემდეგ, ეს განსაზღვრება გაფართოვდა და მოიცვა მოძრაობის „ნათლიმამა“ ჩარლზ ბუკოვსკი (1920-1994) და დანარჩენი მწერლები, რომლებიც „გრანტას“ მე-8 გამოცემაში დაიბეჭდნენ, მათ შორის რეიმონდ კარვერი (1938–1988), ტობიას ვოლფი (დ. 1945), რიჩარდ ფორდი (დ. 1944), ლარი ბრაუნი (1951–2004), ფრედერიკ ბართელმი (დ. 1943), კომარკ მაკართი (დ. 1933), პედრო ხუან გუტიერესი (დ. 1950), კარსონ მაკკულერსი (1917–1967), და ჯეინ ან ფილიპსი (. 1952). \თუმცა, მიუხედავად ამისა, ამ მწერლებს ეს ტერმინი თითქმის არასდროს აუღიარებიათ.
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006: ჯგუფი A

მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006: ჯგუფი — მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006-ის ფინალური ტურნისის ერთ-ერთი ჯგუფი. მასში მონაწილეობდა ტურნირის მასპინძელი გერმანიის ნაკრებ, რომელმაც გაიმარჯვა კიდეც ჯგუფში.

ცხრილი
გერმანია კოსტა რიკა
პოლონეთი ეკვადორი
გერმანია პოლონეთი
ეკვადორი კოსტა რიკა
ეკვადორი გერმანია
კოსტა-რიკა პოლონეთი
მარკო არნაუტოვიჩი

მარკო არნაუტოვიჩი ( დ. 19 აპრილი, 1989, ვენა) — ავსტრიელი ფეხბურთელი, „ცრვენა ზვეზდას“ და ავსტრიის ეროვნული ნაკრების თავდამსხმელი.

საკლუბო კარიერა
არნაუტოვიჩი სანახევროდ სერბული წარმოშობისაა, ის სერბი მამისა და ავსტრიელი დედის ოჯახში დაიბადა. პროფესიონალური კარიერა დაიწყო 2007 წელს ნიდერლანდურ კლუბ ტვენტეში. 2009–2010 წლებში იჯარით თამაშობდა მილანის „ინტერში“. სხვადასხვა დროს თამაშობდა „ვერდერში“ (2010–2013), „სტოკ სიტიში“ (2013–2017), „ვესტ ჰემ იუნაიტედში“ (2017–2019) და „შანახაი პორტში“ (2019–2021).

2024 წლიდან მილანის „ინტერშია“

სანაკრებო კარიერა
მისი დებიუტი ავსტრიის ეროვნულ ნაკრებში შედგა 2008 წლის 11 ოქტომბერს ფარერების ნაკრების წინააღმდეგ მატჩში. არნაუტოვიჩი მონაწილეობდა ევროპის 2016 და 2020 წლების ჩემპიონატებში. 2018 წელს არნაუტოვიჩი ავსტრიის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად დასახელდა.

სანაკრებო სტატისტიკა
მარკ იანკო

მარკ იანკო (; დ. 29 ივნისი, 1983, ვენა) — ავსტრიელი ფეხბურთელი, თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე.

კარიერა
2018–2019 წლებში თამაშობდა შვეიცარიის სუპერლიგის საფეხბურთო კლუბ „ლუგანოში“.

2006–2019 წლებში იცავდა ავსტრიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას.

2008 წელს გახდა ავსტრიის ჩემპიონატის საუკეთესო ფეხბურთელი, 2009 წელს კი საუკეთესო ბომბარდირი.

2015 წელს გახდა ავსტრალიის ჩემპიონატის ბომბარდირი.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
რედ ბულ ზალცბურგი
ავსტრიის ბუნდესლიგა (3): 2006–07, 2008–09, 2009–10

ტვენტე
ნიდერლანდების თასი (1): 2010–11
ნიდერლანდების სუპერთასი (1): 2011

პორტუ
პორტუგალიის პრიმეირა ლიგა (1): 2011–12

ბაზელი
შვეიცარიის სუპერლიგა (2): 2015–16, 2016–17
შვეიცარიის თასი (1): 2016-17
ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი

ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი — უნივერსიტეტი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ქალაქ ბათუმში. საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის მნიშვნელოვანი ცენტრი. აერთიანებს 7 ფაკულტეტს: ეკონომიკისა და ბიზნესის,  ზუსტ მეცნიერებათა და განათლების, იურიდიული და სოციალურ მეცნიერებათა, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა და ჯანდაცვის, ტექნოლოგიურ, ტურიზმისა და  ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტებს. დღეისათვის, უნივერსიტეტში უმაღლესი პროფესიული, ბაკალავრიატის, მაგისტრატურისა და დოქტორანტურის საგანმანათლებლო პროგრამებზე 7 000-მდე სტუდენტი სწავლობს. უნივერსიტეტს აქვს ბიბლიოთეკა, გამომცემლობა და გაზეთი.

ისტორია
1893 წელს ბათუმში ვაჟთა გიმნაზიის გახსნის საკითხი დაისვა. 1895 წლის 26-27 ივნისს ქალაქის თვითმმართველობამ ვაჟთა გიმნაზიის შენობისათვის ზღვის სანაპიროსთან გამოყო 2 623, 95 კვ. საჟენი მიწის ფართი. 1897 წლის ივლისში ვაჟთა გიმნაზიამ ფუნქციონირება დაიწყო. 1900 წლის 26 სექტემბერს შესაძლებელი გახდა ქალთა გიმნაზიის გახსნაც. მოგვიანებით, 1923 წლისათვის, ქალთა გიმნაზიის ყოფილ შენობაში (ამჟამად №2 საშუალო სკოლა) დაფუძნდა პედაგოგიური ინსტიტუტი, რომელიც შემდეგ პედაგოგიურ ტექნიკუმად გადაკეთდა.

ვაჟთა გიმნაზიის შენობაში 1935 წელს გაიხსნა ორწლიანი სამასწავლებლო ინსტიტუტი 4 ფაკულტეტით: ქართული ენისა და ლიტერატურის, ფიზიკა-მათემატიკის, ისტორიისა და საბუნებისმეტყველო-გეოგრაფიის, რომლებსაც 1936 წელს დაემატა ფიზკულტურის, ხოლო 1938 წელს — რუსული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტებიც. ინსტიტუტს შოთა რუსთაველის სახელი 1938 წელს მიენიჭა. 1945 წლის ივნისში ბათუმის სამასწავლებლო ინსტიტუტის ბაზაზე ჩამოყალიბდა პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1974 წლისთვის ინსტიტუტში მოქმედებდა 7 ფაკულტეტი.

საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1990 წლის 3 სექტემბრის №453 დადგენილებით, ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ბაზაზე დაარსდა სახელმწიფო უნივერსიტეტი საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 29 სექტემბრის №176 დადგენილებით უნივერსიტეტს შეუერთდა სსიპ ბათუმის ბოტანიკური ბაღი, ხოლო საქართველოს მთავრობის 2010 წლის 9 ივლისის 185 დადგენილების საფუძველზე ნიკო ბერძენიშვილისა და ფიტოპათოლოგიის სამეცნიერო ინსტიტუტები. საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 23 მარტის 100 დადგენილების საფუძველზე უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებას შეეცვალა სახელი და ეწოდა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

რექტორთა სია
ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორთა სია 1935 წლიდან დღემდე.
ხუსეინ ნაკაიძე (1935-1937)
ნური ნიჟარაძე (1938-1941)
მიხეილ სტამბოლიშვილი (1941-1943)
ვლადიმერ ქემხაძე (1943-1947)
ვახტანგ პარკაძე (1947-1948)
ნადიმ ნიჟარაძე (1949-1954)
რევაზ კომახიძე (1954-1955)
ვლადიმერ ქემხაძე (1955-1962)
კარლო დოლიძე (1962-1969)
ოთარ ბაკურაძე (1970-1978)
დურსუნ ბალაძე (1978-1990)
აზიზ ახვლედიანი (1991-1996)
ნური ვერძაძე (1997-2004)
ამირან კახიძე (2004-2005)
ნუგზარ მგელაძე (2005-2006)
ვლადიმერ ბალაძე (2006-2007)
ალექსანდრე ლაშხი (2007-2008)
ალიოშა ბაკურიძე (2008-2015)
მერაბ ხალვაში (2015-2025)
ტიტე აროშიძე (2025-დღემდე)
თოროს თორამანიანი

თოროს თორამანიანი (; დ. 18 მარტი, 1864, შებინქარაჰისარი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 1 მარტი, 1934, ერევანი) — სომეხი არქიტექტორი და არქეოლოგი, სომხეთის არქიტექტურის ისტორიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1864 წელს შებინქარაჰისარში, ოსმალეთის იმპერიაში. კონსტანტინოპოლის სამხატვრო აკადემიის დამთავრების შემდეგ დაკავდა კერძო და საზოგადოებრივი შენობების დაპროექტებით კონსტანტინოპოლში, შემდეგ ბულგარეთში, სადაც გადავიდა 1896 წელს, ასევე რუმინეთში.

1902 წელს თორამანიანი იღებს წინადადებას მიიღოს მონაწილეობა სომხეთის ერთ-ერთი უძველესი დედაქალაქის — ანისის ექსპედიციაში, სადაც გადავიდა 1903 წელს და შეუერთდა ნიკო მარის ექსპედიციას.

1904 წელს თორამანიანი არქიმანდრიტ ხაჩი დადიანის მიწვევით უერთდება ზვართნოცის გათხრებს. 1905 წელს გამოკვლევის შედეგები მან გამოაქვეყნა ნაშრომში „ზვართნოცის ტაძარი“.

1921 წელს მას შემდეგ, რაც ანისი აღმოჩნდა თურქეთის ტერიტორიაზე, თორამანიანმა დაკარგა იქ თავისი გამოკვლევების წარმოების შესაძლებლობა.
1923 წელს სომხეთის სსრ ქმნის უძველესი ძეგლების დაცვის კომიტეტს, რომლის წევრი ხდება თორამანიანი. იგი იღებს მონაწილეობას ეჩმიაძინის ტაძრის რეკონსტრუქციაში.

1930-1932 წწ. ხელმძღვანელობდა სომხეთის ისტორიული მუზეუმის არქიტექტურულ განყოფილებას ერევანში. იყო მსოფლიო სომეხთა კონგრესის წევრი.

გარდაიცვალა 1934 წელს. დაკრძალულია კომიტასის პანთეონში.
ვახტანგ ანანიანი

ვახტანგ ანანიანი (; დ. 26 ივლისი, 1905 — გ. 4 მარტი, 1980) — სომხური წარმოშობის საბჭოთა მწერალი.

ბიოგრაფია
ვახტანგ ანანიანი დაიბადა 1905 წლის 26 ივლისს, სოფელ პოღოსკილიცაში დილიჯანთან ახლოს. დაამთავრა სკოლის რამდენიმე კლასი, ხოლო შემდეგ მწყემსად დაიწყო მუშაობა. იყო მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე. მისი პირველი ნამუშევარი გამოქვეყნდა ჟურნალ პიონერში, 1927 წელს. გარდა ამისა, მან დაწერა რამდენიმე წიგნი სომხეთის ბუნების შესახებ. მათ შორის აღსანიშნავია „სომხეთის ფაუნა“.

გარდაცვალება
გარდაიცვალა 1980 წლის 4 მარტს, ერევანში. ერევნის ერთ-ერთი სკოლა მის სახელს ატარებს.
ართურ სარკისოვი

ართურ სარკისოვი (, ; დ. 19 იანვარი, 1987, გროზნო, საბჭოთა კავშირი) — სომეხი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს საფეხბურთო კლუბ „ვოლგასა“ და სომხეთის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. ართური პოზიციით არის ცენტრალური თავდამსხმელი.

ართური დაიბადა 1987 წლის 19 იანვარს, გროზნოში. 12 წლის ასაკიდან სამოყვარულო დონეზე თამაშობდა ფეხბურთს და მალევე მიიქცია საფეხბურთო კლუბების ყურადღება. მან საფეხბურთო კლუბ „რეუტოვთან“ გააფორმა კონტრაქტი. 2008 წელს მის კლუბს ფინანსური პრობლემები შეექმნა და დაიშალა. ართური გადავიდა მოსკოვის „ლოკომოტივის“ მე-2 გუნდში, სადაც მან 31 გოლის გატანა მოახერხა. ის ორჯერ გახდა ლოკომოტივი-2-ის ბომბარდირი, 2009 და 2010 წლებში. 2011 წელს ართური ძირითად გუნდში გადაიყვანეს, მაგრამ მაშინვე გაანათხოვრეს იაროსლავლის „შინიკში". 2012-2013 წლებში განათხოვრებული იყო ნოვგოროდის „ვოლგაში“. ამის შემდეგ, სარკისოვი გადავიდა საფეხბურთო კლუბ „ურალში“. 2014 წლიდან ნოვგოროდის „ვოლგაში“ თამაშობს, სადაც 15 გოლი აქვს გატანილი.

სარკისოვს ძალიან სურდა ეროვნულ ნაკრებში თამაში და შემოთავაზებაზე გამოძახებისთანავე დათახმდა. სომხეთის ნაკრებს 2011 წლის 27 ივლისს შეუერთდა და მისი დებიუტი შედგა ლიეტუვის ნაკრების წინააღმდეგ ამხანაგურ შეხვედრაში. ის მატჩში 58-ე წუთზე ჩაერთო. ართურ სარკისოვმა მისი სადებიუტო გოლი გაიტანა 2011 წლის 6 სექტემბერს სლოვაკეთის ნაკრების წინააღმდეგ, ევრო 2012-ის შესარჩევ მატჩში. დღემდე მას საკუთარი ნაკრების მაისურით ოთხი გოლი აქვს გატანილი.
ტურუბერანი

ტურუბერანი — ისტორიული პროვინცია, რომელიც შედიოდა დიდი სომხეთის შემადგენლობაში. ძვ. წ. 189 წლიდან ეკუთვნოდა დიდ სომხეთს. 387 წელს ტურუბერანი სასანიანებმა დაიპყრეს. ამის შემდეგ, იგი შედიოდა ბიზანტიის იმპერიის, არაბთა სახალიფოს, სომხეთის სამეფოს, მხარგრძელების სომხეთის, სეფიანთა იმპერიისა და საბოლოოდ, ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში.

დიდი სომხეთის შემადგენლობაში ყოფნისას, ტურუბერანი მოიცავდა 17 კანტონას და ამით დიდ სომხეთში მესამე ადგილი ეკავა. მისი ფართობი იყო 25,008 კმ², რითაც მესამე ადგილი ეკავა. მისი ცენტრი იყო ჰაიკაშენი. ტურუბერანის პროვინცია ესაზღვრებოდა აირარატის, ვასპურაკანის, აღძნიქის, სიუნიქის, ზემო სომხეთისა და მოკქის პროვინციებს. ტურუბერანის პროვინცია მდებარეობს თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე.
გიუმრის ღვთისმშობლის საკათედრო ტაძარი

გიუმრის ღვთისმშობლის საკათედრო ტაძარი — საუკუნის ტაძარი გიუმრიში, სომხეთი. ტაძარი 1873-1884 წლებში აიგო. სამრეკლო მთავარი შესასვლელის ზემოთ, ნაგებობის დასავლეთ მხარეს მდებარეობს. ტაძრის დიდი გუმბათის გარშემო ორი მცირე გუმბათია. სხვა სომხური ტაძრებისგან განსხვავებით, გიუმრის ღვთისმშობლის საკათედრო ტაძრის საკურთხეველი უნიკალურია იკონოგრაფიული ნიმუშების მრავალფეროვნებით. საბჭოთა პერიოდში ტაძარი კვლავ მოქმედი იყო .

1988 წლის სპიტაკის მიწისძვრის შედეგად, მცირე გუმბათები დაზიანდნენ და ისინი ახალი გუმბათებით ჩაანაცვლეს, დაზიანებულნი კი ტაძრის ეზოში მოათავსეს.

გალერეა
ალექსანდრე სკრიაბინი

ალექსანდრე სკრიაბინი ( დ. 6 იანვარი 1872 [ძვ. სტ. 25 დეკემბერი, 1871], მოსკოვი — გ. 27 აპრილი [ძვ. სტ. 14 აპრილი], 1915, იქვე) — რუსი კომპოზიტორი და პიანისტი. 1884 წლიდან სწავლობდა ნიკოლაი ზვერევის კლასში, სადაც ასევე იყო რახმანინოვი, 1888-1892 წლებში კი მოსკოვის კონსერვატორიაში. აქ მისი მასწავლებლები იყვნენ: არენსკი, ტანეევი და საფონოვი. მიუხედავად იმისა, რომ სკრიაბინი ადვილად ვერ აწვდენდა ხელს ოქტავაზე, ის საოცარ პიანისტად ჩამოყალიბდა და საერთაშორისო საკონცერტო კარიერაც დაიწყო 1894 წელს. სკრიაბინმა კონსერვატორიის წლებში დაიწყო მუსიკის შეთხზვა. მის ადრეულ ნაწარმოებებში შოპენის გავლენა იგრძნობა. ესენია: ნოქტიურნები, მაზურკები, პრელუდიები და ეტიუდები ფორტეპიანოსათვის. საუკუნის ბოლოს კომპოზიტორმა დაიწყო საორკესტრო ნაწარმოებების შექმნა. ამ დროს მას უკვე ჰქონდა სოლიდური კომპოზიტორის რეპუტაცია და 1898 წელს მოსკოვის კონსერვატორიის პროფესორიც გახდა. 1903 წელს სკრიაბინმა მიატოვა მეუღლე და ოთხი შვილი და თავის ახალგაზრდა თაყვანისმცემელ ქალთან ერთად ევროპაში გაემგზავრა. დასავლეთ ევროპაში ყოფნისას, რაც ექვსი წელი გაგრძელდა, სკრიაბინმა დაიწყო საკუთარი ორიგინალური სტილის განვითარება, ეძებდა ახალ ჰარმონიულ სტრუქტურებსა და ჟღერადობას.

სკრიაბინს შეთხზული აქვს ათი საფორტეპიანო სონატა (მათ შორის სონატა #2 - „სონატა-ფანტაზია“, სონატა #7 - „თეთრი მესა“, სონატა #9 - „შავი მესა“) , პრელუდიები, მაზურკები, ეტიუდები, ვალსები, სიმფონიები, სიმფონიური პოემები (მათ შორის „ექსტაზის პოემა“, „პრომეთე“), საფორტეპიანო კონცერტი და სხვა.
ხუსტუპი

ხუსტუპი — მთა სომხეთში. მდებარეობს სიუნიქის პროვინციაში, ქალაქ კაპანის სამხრეთით. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3206 მეტრია და წარმოადგენს ხუსტუპ-კატარის ქედის უმაღლეს მწვერვალს. მის სიახლოვეს მიედინება მდინარე ვაჩაგანი.

მთა ცნობილია იმით, რომ მის შემოგარენში იბრძოდა ცნობილი სომეხი მხედართმთავარი გარეგინ ნჟდე. იგი სწორედ ამ მთის ძირას არის დაკრძალული.

გალერეა
სოირა

სოირა — ერიტრეის უმაღლესი წერტილი, რომლის სიმაღლეა — 3018 მეტრი ზღვის დონიდან და წარმოადგენს ერიტრეის მთიანეთის ნაწილს. მთა მდებარეობს ცენტრალური ერიტრეის ადმინისტრაციული რეგიონის — დებუბის (სამხრეთი) სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში.

სოირის მთამდე მისვლა შესაძლებელია ასფალტირებული გზით ქალაქ სენაფედან, რომელიც ქვეყნის დედაქალაქ ასმერადან მდებარეობს 135 კმ-ში სამხრეთით.
ერევნის წმინდა გრიგოლ განმანათლებლის საკათედრო ტაძარი

წმინდა გრიგოლ განმანათლებლის საკათედრო ტაძარი , ასევე, ცნობილი როგორც ერევნის კათედრალი — სომხეთის სამოციქულო ეკლესიის უდიდესი ტაძარი ამჟამად და სომხეთის უდიდესი კათედრალი. მდებარეობს სომხეთის დედაქალაქ ერევნის კენტრონის რაიონში (ცენტრალური რაიონი) და ითვლება სამხრეთი კავკასიის ერთ-ერთ უდიდეს რელიგიურ ნაგებობად წმინდა სამების საკათედრო ტაძართან ერთად. ტაძარი ანდრანიკ ზორავარის მეტროსადგურის მახლობლად დგას და ერევნის მრავალი წერტილიდან ჩანს.

ისტორია
ტაძარი აშენდა კათოლიკოს ვაზგენ -ის ინიციატივით. მისი მშენებლობა დაიწყო 1997 წლის 7 აპრილს კათოლიკოს გარეგინ -ის მიერ საფუძვლის საკურთხებლად აღვლენილი წირვის შემდეგ. ტაძრის კომპლექსი დააპროექტა არქიტექტორმა სტეპან კურკჩიანმა. მშენებლობა დასრულდა 2001 წელს.

საკათედრო ტაძრის ეკურთხა 2001 წლის 23 სექტემბერს სომხეთში ქრისტიანობის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადების 1700 წლისთავთან დაკავშირებით.

კომპლექსის მთავარი ტაძარი აშენდა ალექსანდრე მანუკიანისა და ლუიზა მანუკიან სიმონეს შემოწირულობებით მათი გარდაცვლილი მამის, ქველმოქმედის, მეწარმისა და -ს ყოფილი პრეზიდენტის, ალექს მანუკიანისა და მისი ცოლის მერი მანუკიანის მოსახსენებლად. მეორე მხრივ, დანარჩენი ორი ეკლესია აშენდა ნაზარ და არტემის ნაზარიანებისა და ლინდა გეორქიანის, ხოლო სამრეკლო — ედუარდო ერნეკიანის შემოწირულობებით.

გალერეა
ერიტრეის მთიანეთი

ერიტრეის მთიანეთი — სამხრეთით მდებარე ეთიოპიის მთიანეთის გაგრძელება.

იტალიის კოლონიზაციის დროიდან, რომელიც დაიწყო საუკუნის ბოლოს, ამ რეგიონში შეიმჩნევა ტყის მასივების მნიშვნელოვანი შემცირება. ერიტრეის მთიანეთს განსაკუთრებით ემუქრება ტყის მასივების შემცირებასთან დაკავშირებული ნიადაგის ეროზია. ამას გარდა, ეს რეგიონი, რომელიც მდებარეობს საჰელის სამხრეთით, შეიცავს გაუდაბნოების და ხშირი გვალვების რისკს.

მთიანეთში, როგორც ტროპიკული რეგიონების უმრავლესობაში, აღინიშნება ორი სეზონი: წვიმების სეზონი (კრემტი) ივნისიდან სექტემბრის ჩათვლით, და მშრალი სეზონი სექტემბრიდან ივნისის ჩათვლით. მთიანეთში საშუალო ტემპერატურა შეადგენს დაახლოებით 16 °-ს. ერიტრეის მთიანეთში მდებარეობს ერიტრეის ყველაზე უფრო მაღალი მწვერვალი (სოირას მთა).

ერიტრეის მთიანეთში სათავეს იღებს ოთხი დიდი მდინარე, რომლებიც მიედინებიან სუდანის მიმართულებით, ასევე მთელი რიგი მცირე ზომის მდინარეები, რომლებიც ჩაედინებიან წითელ ზღვაში. სუდანის მიმართულებით მიედინებიან მდინარე ნილოსში ჩამავალი მდინარეები მერები და ტეკეზე, ასევე მდინარეები ბარკა და ანსება, რომლებიც ნილოსამდე ვერ აღწევენ. ერიტრეის აღმოსავლეთის ფერდოდან ჩამოედინება მრავალრიცხოვანი მცირე მდინარეები.

ბევრი მკვლევარი თვლის, რომ ერიტრეის მთიანეთის ტყის საფარი ადრე აღწევდა 30 %-ს, მაგრამ მას შემდეგ შემცირდა 1 %-მდე, ხოლო სხვები, მათ შორის ლუიზა ლატი , გამოთქვამენ აზრს, რომ სინამდვილეში ტყის საფარის ასეთი მკვეთრი შემცირება არ მომხდარა. მთიანეთის აღმოსავლეთი კიდე მკვეთრად ეშვება წითელი ზღვის მიმართულებით, რის შედეგადაც ერთმანეთს კვეთავს ორი სახის კლიმატი. ეს რეგიონი ხშირად მოიხსენიება მრავალწლოვანი ტყის საფარის არსებობის გამო. ზუსტად ამ რეგიონში მოჰყავთ მერარას სახეობის ერიტრეული ყავა.

ერიტრეის მთიანეთის ნიადაგის შემადგენლობა საკმაოდ რთულია. ჭარბობს ქრომისებური ნიადაგი, მუქი წითელი ფერის ეუტრიკული და კირქვის კამბისოლი. მთიანეთის ნიადაგის სხვა სახეობებს შორისაა — ლიტოსოლი, ქსეროსოლი და ფლუვისოლი.
დარიო სრნა

დარიო სრნა (; დ. 1 მაისი, 1982) — ხორვატი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ დონეცკის „შახტარისა“ და ხორვატიის ეროვნული ნაკრების ფეხბურთელი. არის ეროვნული ნაკრების კაპიტანი და ნაკრებში ჩატარებული აქვს ყველაზე მეტი მატჩი. მონაწილეობა მიიღო ევროპის 2004, 2008 და 2012 წლისა და მსოფლიოს 2006 და 2014 წლის ჩემპიონატებზე.
ტეჟი

ტეჟი , ასევე ტეჟლერი, ტეჟსარი — მთა სომხეთში. მდებარეობს არაგაწოტნის, ლორესა და კოტაიქის პროვინციების საზღვარზე. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3101 მეტრია და წარმოადგენს პამბაკის ქედის უმაღლეს მწვერვალს. მისი სახელი დაკავშირებულია იმასთან, რომ ჩამავალი მზის სხივების დაცემისას მთა წითელ ფერს იძენს .

გალერეა
ერევნის სამების ეკლესია

წმინდა სამების ეკლესია — სომხეთის სამოციქულო ეკლესიის ტაძარი. აიგო 2003 წელს ერევანში, მალათია-სებასტიის რაიონში. ეკლესია წარმოადგენს საუკუნის ზვართნოცის საკათედრო ტაძრის მოდიფიცირებულ ასლს.

სამშენებლო სამუშაოები ერევნის სამხრეთ-დასავლეთ რაიონში 2001 წლის მარტში დაიწყო. ტაძარი აიგო არქიტექტორ ბაღდასარ არზუმანიანის პროექტის მიხედვით და სომხური წარმოშობის ამერიკელი ქალბატონის, ლუიზა სიმონე მანუკიანის შემოწირულობით. 2004 წლის 9 ნოემბერს ყოველთა სომეხთა კათოლიკოსმა გარეგინ -მ წმინდა სამების ეკლესიის ჯვრები, ხოლო 2005 წლის 20 ნოემბერს თავად ტაძარი აკურთხა.
მუსუსი

მუსუსი — მიხეილ ჯავახიშვილის მოთხრობა. პირველად გამოქვეყნდა 1925 წელს. ნაწარმოების მიხედვით მერაბ კოკოჩაშვილმა 1965 წელს გადაიღო ფილმი „მიხა“.

სიუჟეტი
სირბილაანთ მიხა, რომელსაც მეტსახელად მუსუსს ეძახიან, სამხედრო ბეგარის მოხდის შემდეგ მშობლიურ სოფელში ბრუნდება. იგი შეიტყობს, რომ მის შეყვარებულ ფეფელოს მდიდარ სიკოზე გათხოვებას უპირებენ. იმ დღიდან მუსუსი თავის სტრატეგიას შეიმუშავებს: ყველანაირად ცდილობს ფეფელოს მამას, პეტრეს თავი მოაწონოს სასიძოდ, მაგრამ ის ჯიუტად უარზეა. მალე პეტრე მიხას ფეფელოს ნახვასაც აუკრძალავს, შემდეგ კი გამოიჭერს და ქურდობას დასწამებს. ქალი სახლში ჰყავთ გამოკეტილი და დარაჯად ქვრივი მამიდა სოფიო უდგას. ფეფელოს ბიძაშვილი თეკლე მიხას ჩუმად გააგებინებს, რომ მეორე დღეს პეტრე ფეფელოს სიკოზე ათხოვებს. სასოწარკვეთილი მიხა და მისი მეგობრები ქალის მოტაცებას გადაწყვეტენ და მოახერხებენ კიდეც ამას, თუმცა სოფიო განგაშს ასტეხს. შეყვარებულები შორს გაქცევას ვერ მოასწრებენ და საბძელში ჩაიკეტებიან. საბძელს ხალხი შემოეხვევა, პეტრესაგან წაქეზებული სიკო და მისი ნათესავები კარის შენგრევას ცდილობენ. მიხას სხვა გზა აღარ დარჩება და საბოლოოდ, ფეფელო საბძელშივე გახდება მისი მეუღლე. გაწბილებული სიკო უკანმოუხედავად გარბის, პეტრეს აღშფოთებას საზღვარი არ აქვს. ის ქალიშვილს და ნაძალადევ სასიძოს თავიდან იცილებს და მზითევზეც უარს ეუბნება, თუმცა, მას უკვე აღარავინ უყურებს. ახალგაზრდები მაყრულის ძახილით ზეიმით მიაცილებენ შეყვარებულებს.

პერსონაჟები
მიხა — მთავარი პერსონაჟი (მუსუსი).
ფეფელო — მუსუსის შეყვარებული.
პეტრე ჯიღაური — ფეფელოს მამა.
ტასო — პეტრეს ცოლი.
სოფიო — პეტრეს და, ფეფელოს მამიდა.
თეკლე — ფეფელოს ბიძაშვილი.
თავდიდაანთ სიკო — პეტრესაგან ფეფელოსათვის შერჩეული სასიძო
მართა — მიხას დედა.