iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ღირსმოწამე ევდოკია

ღირსმოწამე ევდოკია — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 1 მარტი, ახალი სტილით - 14 მარტი. იგი სამარიტელი იყო, ფინიკიის ლიბანის ქალაქ ილიოპოლისიდან. წარმათულმა ავხორცობამ იგი კეთილ გზას გადააცდინა და დიდხანს ცხოვრობდა ცოდვებში.

ერთხელ ევდოკიამ მოისმინა წმიდა წერილის სიტყვები, რომლებიც ადამიანებს მართალთათვის გამზადებულ მარადიულ ნეტარებასა და ცოდვილთა სამსჯავროს შეახსენებს. ქალის გულს ღვთის მადლი მიეხალა და იგრძნო, რომ ცოდვები მძიმე ტვირთად აწვა მის სულს.

კათაკმევლად დადგინებისა და გამოცდის შემდეგ ილიოპოლისის ეპისკოპოსმა თეოდოტიმ ევდოკია მონათლა. ახალნათელღებულმა მთელი ქონება ღარიბებს დაურიგა, თვითონ კი მონასტერს მიაშურა და მკაცრ მოღვაწეობას შეუდგა.

ერთხელ, როდესაც ღირსი დედა უკვე მონასტრის წინამძღვარი იყო, ახალგაზრდა წარმართი, ფილოსტრატე, ბერის შესამოსელით შეიპარა მონასტერში და შეეცადა იგი ილიოპოლისში გაეტყუებინა ძველი ცხოვრებისაკენ მისაბრუნებლად. „ღმერთმან შურისგებისამან შეგრისხოს შენ!” _ მრისხანედ უპასუხა ევდოკიამ და მაცდური მკვდარი დაეცა მიწაზე. დედებს შეეშინდათ, რომ ღვთის სასჯელს მკვლელობად ჩაუთვლიდნენ მათ წინამძღვარს და უფალს შეევედრნენ, გამოეჩინა თავისი ძალა. მაშინ უფალი გამოეცხადა წმიდანს და უთხრა: „აღდეგინ, ევდოკია, მოიდრიკე მუხლი, ილოცე და აღსდგება მაცდუნებელი შენი”. ევდოკიას ლოცვით ფილისტრატე მკვდრეთით აღსდგა, ღირს დედას შენდობა სთხოვა, მოინათლა და მონათლული დაბრუნდა ილიოპოლისში.

მალე ახალი განსაცდელი დაემუქრა წმიდანს. ილიოპოლისის მცხოვრებლებმა ქალაქის მთავარს ავრელიანეს მოახსენეს, ევდოკიამ თავისი სიმდიდრე მონასტერში გადამალაო. ავრელიანემ მეომართა რაზმი გაგზავნა არარსებული სიმდიდრის ამოსაღებად, მაგრამ, ღვთის წყალობით, მეომრებს ტყეში გზა დაებნათ. ავრელიანემ თავის განზრახვაზე ხელი არ აიღო: კვლავ გაგზავნა მონასტერში რაზმი, ამჯერად, თავისი ვაჟის წინამძღოლობით. ფილოსტრატეს ვაჟი პირველსავე დღეს მძიმედ დაშავდა და გარდაიცვალა. დამწუხრებულ ავრელიანეს ფილოსტრატემ ურჩია, ევდოკიასთვის ეთხოვა ლოცვა გარდაცვლილის სულის საოხად. და კიდევ ერთი სასწაული: ყოვლადსახიერმა უფალმა, ღირსი დედის ლოცვით, გააცოცხლა ჭაბუკი. სასწაულის მხილველმა ავრელიანემ და მისმა მხლებლებმა ირწმუნეს ქრისტე და მოინათლნენ.

როდესაც ქრისტიანთა დევნა გაძლიერდა, ღირსი ევდოკია შეიპყრეს და საწამებლად მიჰგვარეს გამგებელ დიოგენს. ტყვექმნილი წმიდანის ლოცვით უფალმა მკვდრეთით აღადგინა მთავარსარდალ დიოდორეს მეუღლე თერმინა. ღვთის მადლში ხილულად დარწმუნებული დიოდორე და დიოგენი ოჯახებით მოინათლნენ. ღირსი ევდოკია რამდენიმე ხანი დიოდორეს სახლში ცხოვრობდა და ახალმოქცეულებს მოძღვრავდა, შემდეგ კი თავის მონასტერში დაბრუნდა და იქ მოღვაწეობდა 56 წლის განმავლობაში.

დიოგენის გარდაცვალების შემდეგ გამგებელი გახდა ქრისტიანთა მკაცრი მდევნელი ბიკენტი. მან ბრძანა, სიკვდილით დაესაჯათ ქრისტიანობის უშიშარი აღმსარებელი. წმიდა ღირსმოწამე ევდოკიას თავი მოჰკვეთეს დაახლოებით 152 წლებში, 1 მარტს.
ნესტორი და ტრივიმი

წმინდა მოწამენი ნესტორი და ტრივიმი - მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები, მათი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 1 მარტი, ახალი სტილით - 14 მარტი. წმინდანები მცირე აზიის პამფილიიდან იყვნენ. უსჯულო იმპერატორ დეციუსის მიერ ქრისტიანთა დევნის დროს (249-251) ისინი უშიშრად ქადაგებდნენ ქრისტეს სჯულს. აღმსარებლები შეიპყრეს, ხარის გამხმარი ძარღვებით სცემეს, ხეზე ჩამოკიდეს, სხეული დაუსერეს, მაგრამ სარწმუნოება ვერ გამოაცვლევინეს. ბოლოს ნესტორსა და ტრივიმს თავი მოჰკვეთეს.
ღირსი აღაპი

ღირსი აღაპი - მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 1 მარტი, ახალი სტილით - 14 მარტი. ღირსი აღაპი ვატოპედის სავანეში მოღვაწე მდუმარე ბერის მორჩილი იყო. ის წმიდა ათონის ნაპირზე გადმოსულმა თურქებმა შეიპყრეს და მაგნეზიაში წაიყვანეს. 12 წელი იყო აღაპი ტყვეობაში, მაგრამ განთავისუფლების იმედი არ დაუკარგავს, მხურვალედ ევედრებოდა შემწეობას ღვთისმშობელს. ერთხელ ყოვლადწმიდა ქალწული გამოეცხადა მას, გაამხნევა და მოძღვართან დაბრუნება აღუთქვა. ბორკილებისაგან სასწაულებრივად განთავისუფლებულმა აღაპიმ ჩამოაღწია მოძღვრამდე, ამ უკანასკნელმა კი, მორჩილების გამოსაცდელად, უკან დაბრუნება უბრძანა სულიერ შვილს. ღირსი აღაპი უსიტყვოდ დაემორჩილა მოძღვარს, უკანვე დაბრუნდა და ყველაფერი მოუყვა თავის ბატონს, ასეთი საქციელითა და ზნეობით განცვიფრებულმა ბატონმა არა მარტო გაათავისუფლა აღაპი, არამედ თავის ორ ვაჟთან ერთად თვითონაც გაჰყვა მას წმიდა მთაზე, ბერად აღიკვეცა და სიცოცხლის დარჩენილი დღეები ღვთის სამსახურში გალია.
თეოდოტე კვირინელი

თეოდოტე კვირინელი (გ. 326) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 2 მარტი, ახალი სტილით - 15 მარტი. წმიდა მღვდელმოწამე თეოდოტე კვირინელი კვიპროსის ქალაქ კირიის ეპისკოპოსი, წარმოშობით გალატიიდან იყო. უსჯულო ლიცინიუსის დროს (307-324) იგი წარმართთა შორის უშიშრად ქადაგებდა ქრისტეს მოძღვრებას. კვიპროსის მთავარმა, საბინმა, ბრძანა, ეპისკოპოსი შეეპყროთ. ეს რომ წმიდანმა გაიგო, თვითონ გამოცხადდა მასთან და უთხრა: მთავრის ბრძანებით თეოდოტე უმოწყალოდ სცემეს, ხეზე მიაბეს, ბასრი დანებით დასერეს, შემდეგ კი საპყრობილეში ჩააგდეს. ხუთი დღის შემდეგ მოწამე ისევ მიჰგვარეს საბინს, რომელმაც კვლავ სარწმუნოების გამოცვლა მოითხოვა მისგან. თეოდოტეს ქრისტეს ქადაგება არ შეუწყვეტია. ჯალათებმა წმიდანი რკინის მესრებზე დააწვინეს და ცეცხლი შეუნთეს, შემდეგ ფეხებზე ლურსმნები გაურჭვეს და სიარული აიძულეს. წმიდა თეოდოტეს წამების მოწმენი, მისი მოთმინებითა და ღვთივსულიერი სიტყვებით აღფრთოვანებულნი, აღიარებდნენ ქრისტეს. როდესაც ეს საბინმა გაიგო, წამების შეწყვეტა ბრძანა, წმიდანი კი დაატუსაღა.

მალე, წმინდა კონსტანტინე დიდის (ხს. 4 ივნისს) ბრძანებით, თავისუფლება მიენიჭა ყველა პყრობილ ქრისტიანს. სხვებთან ერთად განთავისუფლდა წმიდა თეოდოტეც. წმიდანი კირინში დაბრუნდა, სადაც ორი წელი იმსახურა ეპისკოპოსად, შემდეგ კი 326 წელს, მშვიდობით მიიცვალა.
ევთალია ქალწული

წმინდა ევთალია ქალწული (გ. 257) - მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 2 მარტი, ახალი სტილით - 15 მარტი. წმინდანი დედასთან და ძმასთან ერთად ცხოვრობდა სიცილიის ქალაქ ლეონტინში. ევთალიას წარმართი დედა დიდხანს ავადმყოფობდა. ერთხელ მას ძილში წმიდა მოწამენი ალფიოსი, ფილადელფოსი და კვიპრიანე (ხს.23 მაისს) გამოეცხადდნენ და აუწყეს, რომ განიკურნებოდა, თუ ქრისტეს ირწმუნებდა. მართლაც შვილთან ერთად ნათლისღების შემდეგ ავადმყოფი განიკურნა. ევთალიას ძმა, წარმართი სირმინი, დისა და დედის მოქცევამ სასტიკად განარისხა. დედა გაექცა შვილის რისხვას, წმიდა ევთალიამ მის წინაშე მხნედ აღიარა ქრისტე და მოწამეობრივად აღესრულა. ის ჯერ სასტიკად სცემეს, შემდეგ კი თავი მოჰკვეთეს.
აღათონ მეგვიპტელი

აღათონ მეგვიპტელი (გ. 435) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 2 მარტი, ახალი სტილით — 15 მარტი. წმინდანი მაკარი დიდის (ხს. 1 თებერვალს) თანამედროვე იყო. ის ეგვიპტის ერთ-ერთ უდაბნოში მოღვაწეობდა, თავს უდიდეს ცოდვილად თვლიდა და საოცარი მორჩილებით გამოირჩეოდა. ერთხელ ღირს აღათონთან მივიდნენ ბერები და ჰკითხეს:

როდესაც ღირს აღათონს ჰკითხეს რომელი ღვაწლია უმჯობესი ცხონებისათვის – გარეგნული თუ შინაგანი, მან მიუგო:
„ადამიანი ხეს ჰგავს. გარეგან, ხორციელ საქმიანობას გამოაქვს ფოთლები, სულიერს _ ნაყოფი. წმიდა წერილი გვასწავლის: „ყოველმან ხემან, რომელმან არა გამოიღოს ნაყოფი კეთილი, მოეკუეთოს და ცეცხლსა დაედუას” . აქედან ცხადია, რომ უპირველესია ნაყოფი, სულიერი ღვაწლი, მაგრამ ხეს ამ ნაყოფის დასაცავად ფოთლებიც სჭირდება”.

ღირსი აღათონი გარდაიცვალა 435 წელს. უკანასკნელი 3 დღის განმავლობაში მდუმარე და ჩაფიქრებული იჯდა, თითქოს რაღაცას უთვალთვალებსო. ბერებს უთხრა, საკუთარ თავს ვხედავო უფლის სამსჯავროზე.

- ამის თქმისთანავე წმიდანი აღესრულა.
440 იტალიელი მოწამე

წმინდა 440 იტალიელი მოწამე (გ. 579) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 2 მარტი, ახალი სტილით — 15 მარტი. იტალიელი წმინდანები ლანგობარდებმა (გერმანელთა ტომი) დახოცეს იმის გამო, რომ მათ თაყვანი არ სცეს კერპებს. წამებულთაგან მხოლოდ პრესვიტერ სანკტულის და გოსპიცი განდეგილის სახელებია ცნობილი.
ღების უღელტეხილი

ღების უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ჩრდილოეთი ოსეთი) საზღვარზე, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს რაჭის კავკასიონზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3461 მ. მიდამოები აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. მდინარე რიონის ზემოთს აკავშირებს მდინარე ურუხის აუზთან. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი.
მუდმივი ძრავა

მუდმივი ძრავა, მარადიული ძრავა, პერპეტუუმ მობილე — წარმოსახვითი მანქანა, რომელიც ერთხელ ამუშავებული შეასრულებდა მუშაობას განუსაზღვრელი დროის განმავლობაში, გარედან ენერგიის მიწოდების გარეშე. ასეთი ძრავა ეწინააღმდეგება ენერგიის მუდმივობისა და გარდაქმნის კანონს და შესაბამისად განუხორციელებელია. განუსაზღვრელი დროის განმავლობაში ამგვარი მანქანის მუშაობის შესაძლებლობა ნიშნავდა არაფრიდან ენერგიის მიღებას, ანუ მიღებული ენერგია მასზე დახარჯულ ენერგიაზე მეტია (მ. ქ. კ. > 100%-ზე).

ისტორია
მუდმივი ძრავის პირველი პროექტები შეიქმნა საუკუნეში (ვილარ დე ონეკური, 1245, ინგლისი; პიერ დე მარიკური, 1269, საფრანგეთი). მუდმივი ძრავის იდეა გავრცელდა - საუკუნეებში, მანქანურ წარმოებაზე გადასვლის ეპოქაში. საუკუნემდე მუდმივი ძრავის პროექტების რაოდენობა იზრდებოდა. მისი შექმნის იდეამ მოიცვა არა მარტო ფანტაზიორ-თვითნასწავლები, რომლებიც ნაკლებად იცნობდნენ ფიზიკის საფუძვლებს, არამედ ზოგიერთი მეცნიერიც. 1775 წელს საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიამ უარი თქვა მუდმივი ძრავის პროექტების განხილვაზე.

მუდმივი ძრავების თანამედროვე კლასიფიკაცია
პირველი ტიპის მუდმივი ძრავა — წარმოსახვითი მანქანა, რომელსაც შესწევს უნარი იმუშაოს საწვავის ან და სხვა ენერგო რესურსების გამოყენების გარეშე. მათი არსებობა ეწინააღმდეგება თერმოდინამიკის პირველ კანონს, აქედან გამომდინარე ამოქმედების ყველა მცდელობა განწირულია.
მეორე ტიპის მუდმივი ძრავა — წარმოსახვითი მანქანა, რომელიც ამოქმედებისას გარდაქმნიდა მთელ ენერგიას სითბურ ენერგიად, რომელსაც შთანთქამდა ირგვლივ მყოფი სუბსტანციებიდან. ეს კი ეწინააღმდეგება თერმოდინამიკის მეორე კანონს, აქედან გამომდინარე, ამოქმედების ყველა მცდელობა განწირულია.
მესამე ტიპის მუდმივი ძრავა — წარმოსახვითი მანქანა, რომელიც გამორიცხავს ხახუნს, ხოლო მოძრაობა შესრულდება მასის ინერციიდან გამომდინარე. თუმცაღა შეუძლებელია ასეთი მანქანის შექმნა, რადგანაც ის იქნება მხოლოდ თავის თავის მამოძრავებელი. ეს ძალიან წააგავს პლანეტათა მოძრაობას, ხახუნი კოსმოსში ნულია, ხოლო პლანეტებს რამხელა მასა აქვთ თავად მოგეხსენებათ. აქედან გამომდინარე დიდი მასის წარმოსახვითი მანქანა უფრო მუშა უნდა იყოს ვიდრე მცირე ზომის. თუმცაღა ასეთი მანქანა იმოძრავებდა, მაგრამ მისგან ნებისმიერი ენერგიის მოტაცება მის მოძრაობას ან შეანელებდა ან საბოლოოდ დაასრულებდა. ერთადერთი ენერგიის რაოდენობა რომლის მიღებასაც ჩვენ შევსძლებთ ასეთი მექანიზმიდან ეს იქნება მაქსიმუმ ის ენერგია რომელსაც ჩავდებთ დასაწყისში მის ასამოქმედებლად.

1775 წელიდან პარიზის აკადემიამ მუდმივი ძრავების არარეალისტურობიდან გამომიდნარე გადაწყვიტა რომ აღარ მიეღო გამოგონების დაპატენტებაზე განცხადებები.
არაბული ციფრები

არაბული ციფრები — ტრადიციული კრებულის სახელწოდება შემდგარი ათი ნიშნისგან: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9; ახლა გამოიყენება მრავალ ქვეყანაში რიცხვების დასაწერად.

ისტორია
არაბული ციფრები ინდოეთში გაჩნდა სავარაუდოდ საუკუნეში. იმავე დროს გაჩნდა ციფრი „ნულის“ ფორმალიზება და ახსნა. ტრადიციული არაბული ციფრები არის ინდური ციფრების სახეცვლილი ვარიანიტი, რომელიც არაბულ დამწერლობაში გამოიყენება.

ინდური სისტემით წერის ფართოდ გავრცელებას მაჰმადიანი მეცნიერი ალ-ხორეზმი ეწეოდა, მსოფლიოში ცნობილი წიგნის „ქითაბ ალ-ჯაბრ ვალ-მუკაბარას“ ავტორი.

არაბული ციფრები ევროპელებისთვის — საუკუნეებში გახდა ცნობილი.
თენგიზ ქართველიშვილი

თენგიზ გიორგის ძე ქართველიშვილი (დ. 18 ოქტომბერი, 1945, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მხატვარი.

განათლება
1953-1960 წწ. სწავლობდა თბილისის 53-ე საშუალო სკოლაში
1960-1969 წწ. თბილისის ი. ნიკოლაძის სამხატვრო სასწავლებელში
1969-1974 წწ. თბილისი სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში

კარიერა
1973-1975 წწ. მუშაობდა თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრში მხატვარ-დეკორატორად.
1975-1978 წწ. მუშაიბდა სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის სახალხო თეატრის და ანსამბლ “”გორდელას “ მთავარ მხატვრად, გაფორმებული აქვს თეატრალური სპექტაკლები.
1978-1980 წწ. მუშაობდა შ. ამირანაშვილის სახ. საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში ექსპოზიციის განყოფილების გამგედ.
1980- წლიდან დღემდე არის ამ მუზეუმის სექტორის გამგე – მთავარი მხატვარი.

ჯილდოები
წლების მანძილზე მონაწილეობს როგორც რესპუბლიკურ ასევე საკავშირო გამოფენებში,
1983 წელს მიენიჭა წლის საუკეთესო მხატვრის წოდება და მედალი,
გამოცემული აქვს 300-ზე მეტი პლაკატი , მოაწყო 8 პერსონალური გამოფენა როგორც საქართველოში ასევე საზღვარგარეთ.
2001 წელის მიენიჭა ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალის პირველი ხარისხის პრემია და დიპლომი.
2001 წლიდან არის ღირსების მედლის კავალერი.

ნამუშევრები
1992-2001 წლებში მუშაობდა ფილმებზე როგორც დამდგმელი მხატვარი.
1992-1993 “შემსრულებელი” რეჟისორი მიხო ბორაშვილი
1995- “შიში” რეჟისორი ზ. სავანელი
2001 წ. “ცარიელი სივრცე” რეჟისორი მიხო ბორაშვილი

მისი ბიოგრაფია შესულია წიგნში “ვინ ვინ არის“.
ორლოვკა

ორლოვკა — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში (გორელოვკის თემი), მდებარეობს მდინარე ბუღდაშენის მარცხენა ნაპირას. ნინოწმინდა-გიუმრის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 2040 მეტრი. ნინოწმინდიდან 8 კილომეტრი. სოფელი 1840-იან წლებში გააშენეს რუსეთიდან გადმოსახლებულმა დუხობორებმა. სოფელში არის საჯარო სკოლა.

დემოგრაფია
კარლოს ალბერტო ბრენეს ხარკინი

კარლოს ალბერტო ბრენეს ხარკინი ( დ. 1884 — გ. 1942) — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის 45-ე პრეზიდენტი ლიბერალური პარტიიდან. იგი პრეზიდენტად დანიშნა ანასტასიო სომოსა გარსიამ 1936 წლის 9 ივნისის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ და პრეზიდენტის პოსტზე იყო იქამდე, სანამ სომოსამ არ დაიკავა იგი 1937 წლის 1 იანვარს. კარლოს ბრენესი იყო სომოსა გარსიას მარიონეტული პრეზიდენტი.
ქსენია პეტერბურგელი

ნეტარი ქსენია პეტერბურგელი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 24 იანვარი, ახალი სტილით — 6 თებერვალი. იგი საუკუნეში ცხოვრობდა სანქტ-პეტერბურგში, რუსეთის მაშინდელ დედაქალაქში. მისი მეუღლე, მეფის კარის მომღერალი, 26 წლის იყო, როდესაც ცოდვათა მოუნანიებლად და უზიარებლად გარდაიცვალა. მწუხარებამ შესძრა ქსენიას გული და აი, სწორედ მაშინ მოუწოდა მას უფალმა ქრისტეს სალოსობისაკენ. თავისი სულიერი ღვაწლი რომ დაეფარა, წმიდანი შეშლილივით იქცეოდა, უცნაურ ტანსაცმელს იცმევდა, და გარდაცვლილი მეუღლის, ანდრიას სახელს იჩემებდა. ქონება ღარიბებს დაურიგა და არაფერი გააჩნდა იმ ტანსაცმლის გარდა, რომელიც ეცვა: საზრდელს კეთილი ადამიანები აწვდიდნენ. როდესაც სმოლენსკის სასაფლაოზე ქვითკირის ტაძრის მშენებლობა დაიწყეს, ქსენია ღამით მალულად ეზიდებოდა ტყიდან აგურებს: ეკლესიის აგებაშიც მონაწილეობდა და ხორცის მოუძლურებით სულსაც შეეწეოდა მუდმივი ლოცვის ღვაწლში. ხალხის უმეტესობა ვერ უგებდა წმიდანს და დასცინოდა. ნეტარი ქსენია მოთმინებით იტანდა წყენას და თავისი შეურაცხმყოფლების ცხონებას შესთხოვდა უფალს. დაუცხრომელი ღვაწლისთვის წმიდანის განჭვრეტის, სასწაულთქმედების და კურნების ნიჭი მიემადლა.
ნექტარიოს და ფილოთეოზ ათონელნი

ნექტარიოს და ფილოთეოზ ათონელნი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 5 დეკემბერი, ახალი სტილით - 18 დეკემბერი.

ღირსი ნექტარიოსი ბიტოლიაში, კოზმა და დამიანეს სავანეში მოღვაწე მამამ აღზარდა. ნეტარი წმიდა მთაზე აღიკვეცა ბერად, შემდეგ კი ღირს მამათა, ფილოთეოზ და დიონისე ათონელების მორჩილებაში იმყოფებოდა. წმიდა ნექტარიოსმა იობივით უდრტვინველად დაითმინა მძიმე ხორციელი სნეულებანი და 1500 წლის 5 დეკემბერს მშვიდობით შეჰვედრა სული უფალს. წმიდა მამის ოთხი წლის შემდეგ აღმოყვანებული უხრწნელი ნაწილები საოცარ კეთილსურნელებას აფრქვევდა.

ღირსი ფილოთეოზ ათონელი , ღირსი ნექტარიოსის მოძღვარი, ათონზე, კარიესის სავანეში მოღვაწეობდა. წმიდა ცხოვრებისათვის მას უფლისგან განჭვრეტის ნიჭი მიემადლა.
ფოტოსფერო

ფოტოსფერო — ვარსკვლავის ატმოსფეროს გამომსხივებელი ფენა, რომელშიც გამოსხივების უწყვეტი სპექტრის ნაკადი წარმოიშვება. ფოტოსფერო იძლევა ვარსკვლავის გამოსხივების ძირითად ნაწილს.

ფოტოსფერო არაგამჭირვალე (ოპტიკური სისქე \ \ 1), შთანთქავს ხოლო შემდეგ განმეორებით გამოასხივებს ენერგიას, რომელსაც ვარსკვლავის სირღმიდან იღებს. რადგან ფოტოსფეროს გამჭვირვალობა დაბალია, ენერგიის გადატანა კონვექციის გზით ხდება: მზის გვირგვინის შემთხვევაში იხილება როგორც ფოტოსფეროს გრანულირება, ე.ი. ნათელი ცხელი კონვექტიური გრანულების სახით. ფოტოსფეროს სირღმე დამოკიდებულია მისი გამჭვირვალობისა და, ამის შესაბამისად, სიმკვრივეზე. ფოტოსფეროს ტიპური სიღრმე შეადგენს: მზისთვის 300 კმ; თეთრი ვარსკვლავებისთვის (მთავარ თანმიმდევრობის) 0 სპექტრალური კლასით ~1000 კმ; კლასის გიგანტებისთვის ~104—105 კმ, ე.ი. ვარსკვლავის დიამეტრზე გაცილებით ნაკლები.

ფოტოსფეროს ტემპერატურა სირღმისთანავე იზრდება, რაც მზის დისკოს ნაპირის ხილვად დამუქებას განაპირობებს. მზის ფოტოსფეროს ზედაპირზე აღინიშნება დაბალი ტემპერატურის კერები (1500 ) — მზის ლაქები.

ფოტოსფეროში ვარსკვლავის გამოსხივების უწყვეტი სპექტრი წარმოიშვება. ფოტოსფეროს თავზე ტემპერატურა და გამჭვირვალობა ვარსკვლავის ატმოსფეროს ქრომოსფეროში, რომელშიც ვარსკვლავის სპქეტრის შთანთქვის ზოლები ფორმირდება (მზის გვირგვინში), მომატებას იწყებს, გვირგვინის ზოგიერთ უბანში მილიონ გრადუსს აღწევს.
ლეონარდო არგუელიო ბარეტო

ლეონარდო არგუელიო ბარეტო (; დ. 29 აგვისტო, 1875 — გ. 15 დეკემბერი, 1947) — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის 47-ე პრეზიდენტი კონსტიტუციონალ-ლიბერალური პარტიიდან. რამდენიმე მცდელობის შემდეგ მან გაიმარჯვა არჩევნებში. მის ოცდაექვსდღიან პრეზიდენტობას ბოლო მოუღოს ანასტასიო სომოსა გარსიას, ნიკარაგუის რეალური მმართველის, მოწყობილმა სახელმწიფო გადატრიალებამ.

ცხოვრება
ლენარდო არგუელიო ბარეტო დაიბადა ნიკარაგუის ქალაქ ლეონში, სადაც მუშაობდა ექიმად. 1912 წელს იგი ჩაირიცხა ლიბერალურ პარტიაში. ასევე მონაწილეობას იღებდა 1926 წლის კონსტიტუციონალისტების ომში. არგუელიო მსახურობდა ეროვნული ასამბლეის პრეზიდენტად, ნიკარაგუის სახალხო განათლების, შინაგან და საგარეო საქმეთა მინისტრად.

გარდა დიპლომატობისა და პოლიტიკური მოღვაწეობისა, არგუელიო ეწეოდა სამწერლობო მოღვაწეობას. იგი მონაწილეობდა 1936 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, თუმცა დამარცხდა ანასტასიო სომოსათან პაექრობისას. შემდგომი, 1947 წლის, არჩევნებისთვის ყველას გასაკვირად სომოსამ ლიბერალური პარტიიდან პრეზიდენტობის კანდიდატად ლეონარდო არგუელიო დაასახელა, იმ პირობით თუ სომოსა გახდებოდა ეროვნული გვარდიის მეთაური.

რესპუბლიკის მეთაური
1947 წლის 1 მაისს ინაუგურაციაზე წარმოთქმული სიტყვიდან ჩანდა, რომ ახალარჩეული პრეზიდენტი არ იქნებოდა გენერალ სომოსას მარიონეტი. იმ დღიდან დაპირისპირება სომოსასა და არგუელიოს შორის იზრდება და მწვავე დაპირისპირებაში გადადის. მთავრობამ ამხილა ეროვნული გვარდიის დანაშაულებები და გამოაქვეყნა ანასტასიო სომოსას მიერ მისი პრეზიდენტობის დროს მითვისებული საკუთრებები. ამ პერიოდში გავრცელდა ხმები, რომ პრეზიდენტი შეეკრა სომოსას მოწინააღმდეგე სამხედროებს, ძმებ ფრანსისკო და ორასიო აგუირე ბაკას. ამ ყოველივემ გააშმაგა სომოსა, რომელსაც ოცნებად გადაექცა მთელი ნიკარაგუა დაემორჩილებინა.

ამბოხი და გადასახლება
1947 წლის 26 მაისს გენერალი ანასტასიო სომოსა გაუძღვა ამბოხებულებს პრეზიდენტის წინააღმდეგ იმ ბრალდებით, რომ მთავრობა შეთქმულიყო სომოსას წინააღმდეგ ეროვნული გვარდიის მეთაურობიდან გადასაყენებლად. კონგრესმა ლეონარდო არგუელიო ბარეტო პრეზიდენტობისთვის უუნაროდ და თანამდებობიდან გადაყენებულად სცნო. ბრალდებით-იგი ძირს უთხრიდა წესრიგს არმიაში. ასამბლეამ არგუელიოს შემცვლელად სომოსას მარიონეტი ბენხამინ ლაკაიო საკასა გამოაცხადა.

არგუელიომ თავი შეაფარა მექსიკის საელჩოს, საიდანაც ექვსი თვის შემდეგ გადავიდა მექსიკაში პრეზიდენტის თანამდებობის დაუთმობლად. ძმებმა აგუირეებმა პანამის საელჩოს დახმარებით ვენესუელაში ჩააღწიეს.

პრეზიდენტი არგუელიო მეხიკოში ჩასვლიდან მალევე 1947 წლის 15 სექტემბერს გარდაიცვალა. იგი დაკრძალულია მეხიკოში.
ვარდი ემილისათვის

"ვარდი ემილისათვის" — ამერიკელი ავტორის უილიამ ფოლკნერის ნოველა, რომელიც პირველად გამოქვეყნდა 1930 წლის 30 აპრილს. ეს ამბავი ხდება თავად ფოლკნერის მიერ გამოგონილ ქალაქში – ჯეფერსონში, რომელიც მდებარეობს ასევე მის მიერ გამოგონილ მხარეში – იოკნაპატოფაში, მისისიპში. ეს იყო ფოლკნერის პირველი ნოველა, რომელიც სახალხო ჟურნალში გამოქვეყნდა.
ვიქტორ მანუელ რომან ი რეიესი

ვიქტორ მანუელ რომან ი რეიესი (; დ. 13 ოქტომბერი, 1872 — გ. 6 მაისი, 1950) — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის 49-ე პრეზიდენტი. სამი წლის განმავლობაში. იგი პრეზიდენტის პოსტზე ყოფნისას გარდაიცვალა. მის მთავრობაში ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა ეკავა მარიანო არგუელიო ვარგასს.

ვიქტორ მანუელ რომან ი რეიესი (ასევე უწოდებდნენ ტ.ვ-ტიო ვიქტორი) იზიარებდა ხოსე სანტოს სელაიას სამხედრო ფილოსოფიას, რომელიც გერმანიის კაიზერის სამხერდო თვალთახედვის იდენტური იყო. ტიო ვიქტორი სომოსას ლიბერალ-ნაციონალისტური პარტიის წევრი იყო.

პრეზიდენტი ვიქტორ მანუელი ფილადელფიაში გარდაიცვალა. მან სასიკვდილო სარეცელთან, რომელიც გარშემორტყმული იყო შვილიშვილებით, ოჯახის წევრებითა და რამდენიმე პოლიტიკოსით, ხელი მოაწერა ლიბერალური და კონსერვატული პარტიების კოალიციურ შეთანხმებას. პრეზიდენტი დაეხმარა პოლიტიკურ უმცირესობებს ეროვნულ კონგრესში შეეღწიათ.
ელექტრომაგნიტური ველი

ელექტრომაგნიტური ველი — ფიზიკური ველი რომელსაც წარმოქმნიან ელექტრული მუხტის მქონე სხეულები. ის გავლენას ახდენს დამუხტული ნაწილაკების მოძრაობაზე. ელექტრომაგნიტური ველი განსაზღვრავს ელექტრომაგნიტურ ურთიერთქმედებას, რომელიც წარმოადგენს ბუნებაში არსებული ოთხი ფუნდამენტური ურთიერთქმედებიდა ერთ-ერთს (გრავიტაციასთან, სუსტ და ძლიერ ურთიერთქმედებათან ერთად).

ელექტრომაგნიტური ველი შეიძლება წარმოდგენილი იქნას როგორც ელექტრული ველისა და მაგნიტური ველის კომბინაცია. ელექტრულ ველს აგენერირებენ უძრავი მუხტები, ხოლო მაგნიტური ველის წყაროა მოძრავი მუხტი (ელექტრული დენი). მუხტებისა და დენების ურთიერთქმედება ელექტრომაგნიტურ ველთან აღიწერება მაქსველის განტოლებებითა და ლორენცის ძალით.
მანუელ ფერნანდო სურიტა

მანუელ ფერნანდო სურიტა ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი ერთი დღის განმავლობაში.

სურიტა მოგვიანებით თავმჯდომარეობდა ნიკარაგუის დეპუტატთა საბჭოებს. 1956 წელს, გარდაცვლილი ანასტასიო სომოსას დაკრძალვას ხელმძღვანელობდა.

1958 წელს სურიტას ნიკარგუის ელჩად დანიშნავენ ესპანეთში.
ლუის სომოსა დებაილე

ლუის სომოსა დებაილე (; დ. 18 ნოემბერი, 1922 — გ. 13 აპრილი, 1967) — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის 51-ე პრეზიდენტი. ანასტასიო სომოსა გარსიას შვილი, 7 წლის განმავლობაში, სიცოცხლის ბოლომდე იყო ნიკარაგუის დიქტატორი. ლეონში დაბადებულ ლუის სომოსას ლეონის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მიუღია უმაღლესი განათლება.

მამის მკვლელობის შემდეგ ლუის სომოსა გახდა ნიაკარგუის დროებითი პრეზიდენტი და იმავე წლის ბოლოს აირჩიეს ნიაკარგუის პრეზიდენტად. ლუისის მმართველობა იყო მეტად რბილი ვიდრე მამამისის. თუმცა სამოქალაქო თავისუფლება კვლავ შეზღუდული იყო და კორუფცია კიდევ უფრო გაძლიერდა.

მისი ძმა ანასტასიო სომოსა დებაილე უძღვებოდა ეროვნულ გვარდიას, რითაც ქვეყანაში ყველაზე ძლიერი ხელისუფლად გადაიქცა, თავისი ძმის შემდეგ. თუმცა რეალური მმართველი მაინც ლუის სომოსა დებაილე იყო, სანამ 1963 წლის 13 აპრილს არ გარდაიცვალა მანაგუაში, გულის ინფარქტით.

ლუის სომოსას მმართველობისას ნიკარაგუა წარმოადგენდა ცენტრალურ ქვეყანას ცენტრალური ამერიკის საერთო ბაზრის შესაქმნელად.
რენე ჩიკ გუტიერესი

რენე ჩიკ გუტიერესი (; დ. 23 ნოემბერი, 1909, ლეონი, ნიკარაგუა — გ. 3 აგვისტო, 1966) — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის 52-ე პრეზიდენტი. ლუის სომოსა დებაილეს მარიონეტი 1963 წლის 1 მაისიდან 1966 წლის 3 აგვისტომდე, იყო ნიკარაგუის პრეზიდენტი. გარდაცვალებამდე რამდენიმე ხნით ადრე ეწვია აშშ-ს, სადაც შეხვდა ქვეყნის პრეზიდენტ ლინდონ ჯონსონს.
ელექტროდინამიკა

ელექტროდინამიკა — ფიზიკის ნაწილი, რომლის გავლენის ქვეშ ექცევა ყველა ის სფერო რომელიც ელექტრონთან არის დაკავშირებული.
თავისუფალი ელექტრონების სტაციონარ მდგომარეობას სწავლობს ელექტროსტატიკა.
ელექტრონების მოწესრიგებულ გადაადგილებას ერთი მიმართულებიდან მეორეში განიხილავს მუდმივი ელექტრული დენი.
ლითონის გამტარში ელექტრონების მოძრაობისას წარმოქმნილ მაგნიტურ ველს - დენების მაგნიტური ველი.
ელექტრონების ცვლადი მოძრაობისას წარმოქმნილ ძალებს შეისწავლის ელექტრომაგნიტური ინდუქცია.