iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ზემო გვინეის ტყეები

ზემო გვინეის ტყეები — სეზონური ტროპიკული ტყის რეგიონი დასავლეთ აფრიკაში. ზემო გვინეის ტყეები გადაჭიმულია გვინეადან და სიერა-ლეონედან დასავლეთით ლიბერიისკენ, კოტ-დ’ივუარიდან და განადან სამხრეთით ტოგოსკენ.

ბუნების მსოფლიო ფონდმა ზემო გვინეის ტყეები შეიყვანა 200-ში, როგორც კონსერვაციისთვის კრიტიკული რეგიონი.

ბუნების მსოფლიო ფონდი ზემო გვინეის ტყეებს სამ ეკორეგიონად ყოფს:
დასავლეთი გვინეის ქვემო ტყეები ვრცელდება გვინეადან და სიერა-ლეონედან ლიბერიამდე და სამხრეთ-აღმოსავლეთით კოტ-დ’ივუარის მდინარე სასანდრამდე.
აღმოსავლეთი გვინეის ტყეები ვრცელდება მდინარე სასანდრადან აღმოსავლეთით ტოგომდე.
გვინეის მონტანეს ტყეები, ზემო გვინეის ტყეების ეკოსისტემა გვინეის მაღალმთიანეთში, რომელიც მოიცავს გვინეის ცენტრალურ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში.
გამოკვლევა ხალხთა სიმდიდრის ბუნებისა და მიზეზების შესახებ

გამოკვლევა ხალხთა სიმდიდრის ბუნებისა და მიზეზების შესახებ, ასევე ცნობილია როგორც „ხალხთა სიმდიდრე“ — შოტლანდიელი ეკონომისტისა და ფილოსოფოსის, ადამ სმიტის წიგნი. პირველად გამოქვეყნდა 1776 წელს და პირველი წიგნია, რომელიც აღწერს იმას, თუ როგორ იქმნება სიმდიდრე საზოგადოებაში, ხალხთა სიმდიდრე თანამედროვე კლასიკური ეკონომიკის საფუძვლად ითვლება.

მთავარი იდეა
წიგნში მოცემული ადამ სმითის ეკონომიკური შეხედულებები ემყარება დაკვირვებას, რომლის მიხედვით ადამიანის მამოძრავებელი მხოლოდ პირადი ინტერესებია. მისივე აზრით ეკონომიკა იმართება ავტომატურად, უხილავი ხელის მეშვეობით. სმითი წერს:

სმითის აზრით, ისევე როგორც ისააკ ნიუტონის ფიზიკაში მიზიდულობის კანონი იყო მოძრაობის მიზეზი, ასევე პირადი ინტერესი წარმოადგენს საზოგადოების ფუნქციონირების მამოძრავებელ ძალას. ვინც ფიქრობს, რომ სახელმწიფომ უნდა დაადგინოს საზოგადოების ცხოვრების მარეგულირებელი ნებისმიერი კანონები, სმითის აზრით, არ ესმის ადამიანის ბუნების ძირითადი თვისებები. სმითისვე აზრით, საკუთარი კეთილდღეობის განმტკიცებით ადამიანი, საბოლოო ანგარიშით, ხელს უწყობს საერთო კეთილდღეობის გაუმჯობესებას. სწორედ პირადი მისწრაფებები განაპირობებენ ადამიანთა ყველა ქმედებას და როგორც ამ ქმედებათა შედეგი, აყალიბებენ სამართლიან და რაციონალურ წესრიგს საზოგადოებაში.

სმითი ასევე აღნიშნავს, რომ ადამიანის პირადი ინტერესები მხოლოდ მაშინ განაპირობებენ საზოგადოებრივ სიკეთეს, როდესაც იგი კეთდება კონკურენტულ ბაზარზე და რომ საზოგადოებას ამისგან სარგებელი ექნება მხოლოდ მაშინ, როდესაც ეს სიმდიდრე ინახება ქვეყნის შიგნით. ეს ორი პირობა ყოველთვის არ არის წარმოდგენილი. უფრო მეტიც, სმიტის მიხედვით, ადამიანები ყოველთვის არ მოქმედებენ საკუთარი ინტერესით.

უხილავი ხელი წარმოადგენს ფასისმიერ მექანიზმს
უხილავ ხელს ფასის მექანიზმის მეშვეობით ბაზრები ჰარმონიამდე მიჰყავს, საერთო წონასწორობის მდგომარეობაში, ხოლო ეკონომიკას წარმართვას ისე, რომ ზრდის ხალხთა სიმდიდრეს. მყიდველები და გამყიდველები, რომლებიც მოქმედებენ მხოლოდ საკუთარი ინტერესებისათვის, ბაზარზე ახდენენ გაცვლა-გამოცვლას იმ პირობით, რომ ორივე მხარე კმაყოფილი დარჩება. ამ ყველაფრის გამო ბაზარზე მყარდება წონასწორობა, ამისათვის კი აუცილებელია საბაზრო საქმიანობა კონკურენტულ ბაზრებზე მიმდინარეობდეს.

სმითი აცხადებს, რომ უხილავი ხელი ყოველთვის წარმართავს ინდივიდუალურ ეკონომიკურ გადაწყვეტილებებს, რომლის შედეგები მისდაუნებურად ხელს უწყობს საზოგადოების კეთილდღეობას, ისე რომ ეს არც არის წინასწარ განზრახული. მაგრამ არსად არსებობს მინიშნება, რომ ინდივიდუალური კერძო ინტერესები ყოველთვის, ყველა შემთხვევაში განაპირობებენ საზოგადოების კეთილდღეობის ამაღლებას. სმითი არასოდეს თვლიდა, რომ არსებობს ბაზრის უნივერსალური კეთილი წესრიგი.
რაიან ჯონსონი

რაიან კრეიგ ჯონსონი (დ. 17 დეკემბერი, 1973) — ამერიკელი კინორეჟისორი, სცენარისტი, მემონტაჟე და მსახიობი. სანდენსის კინოფესტივალზე 2005 წელს მიიღო ჟიურის სპეციალური ჯილდო ორიგინალური ხედვისთვის, სადებიუტო სრულმეტრაჟიანი ფილმისთვის „აგური“. იგი არის ფილმების „ძმები ბლუმები“ და „დროის მარყუჟი“, აგრეთვე ტელესერიალის „ “ სამი ეპიზოდის რეჟისორი.

ჯონსონი აგრეთვე ცნობილია როგორც „უკანასკნელი ჯედაის“, „ვარსკვლავური ომების“ მერვე, გაგრძელების ტრილოგიაში კი მეორე ფილმის რეჟისორი.
სასოფლო-სამეურნეო ბიოლოგია

სასოფლო-სამეურნეო ბიოლოგია, აგრობიოლოგია — ზოგად ბილოგიურ კანონზომილებათა გამოყენება სასოფლო-სამეურნეო წარმოებაში. საუკუნის 40-50-იან წლებში ტ. ლისენკო და მისი მიმდევრები უსაფუძვლოდ ცდილობდნენ შეეცვალათ ცნება „ბიოლოგია“ ტერმინ „აგრობიოლოგიათი“. საბჭოთა სამეცნიერო ლიტერატურაში ბოლო დროს „აგრობიოლოგიას“ მაგივრად იყენებდნენ ტერმინ „სასოფლო-სამეურნეო ბიოლოგიას“.
უილიამ ტაბმენი

უილიამ ტაბმენი (; დ. 29 ნოემბერი 1895, ჰარპერი, ლიბერია — გ. 23 ივლისი 1971, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი) — ლიბერიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ლიბერიის პრეზიდენტი 1944-1971 წლებში.

ბიოგრაფია
მიეკუთვნებოდა ამერიკელი ლიბერიელების, პირველმოსახლეების, უძველეს შტოს, რომლებიც ლიბერიაში გადმოსახლდნენ საუკუნის 40-იან წლებში. უილიამ ტაბმენის მამა იყო ლიბერიის არმიის გენერალი, შემდეგ ლიბერიის პარლამენტის სპიკერი. თანამდებობიდან წასვლის შემდეგ ის მეთოდისტური ეკლესიის მქადაგებელი გახდა.

უილიამ ტაბმენმა მიიღო იურიდიული განათლება, ხოლო შემდეგ იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. 1937-1943 წლებში იყო პროკურორის თანაშემწე და უზენაესი სასამართლოს წევრი. 1923-1931 და 1934-1937 წლებში სენატორი იყო მერილენდის საგრაფოდან. 1944 წლიდან გარდაცვალებამდე კი - ქვეყნის პრეზიდენტი და ქვეყნის კონსტიტუციის თანახმად ასევე ხელმძღვანელობდა მთავრობას. ამავდროულად იყო მმართველი ჭეშმარიტი ვიგების პარტიის ლიდერი. იყო მეთოდისტური ეკლესიის აქტიური მოღვაწე. მონაწილეობდა აფრიკის ქვეყნების მთელ რიგ საერთაშორისო კონფერენციებში.

1944 წელს პრეზიდენტმა უილიამ ტაბმენმა გამოაცხადა „გაერთიანების პოლიტიკა“, რომელიც მიზნად ისახავდა ადგილობრივ მოსახლეობასა და ამერიკელთა შთამომავლებს შორის უთანასწორობის ლიკვიდაციას. მკვიდრ მამაკაცებს მიენიჭათ საარჩევნო უფლება - შეზღუდული ქონებრივი ცენზით. მათ მიიღეს უფლება დაეკავებინათ სახელმწიფო თანამდებობები, თუმცა წინააღმდეგობები ეთნიკურ ჯგუფებს შორის მაინც გრძელდებოდა.

ტაბმენი ასევე „ღია კარის პოლიტიკის“ მომხრე იყო. ტაბმენის მთავრობამ ასევე გაატარა მთელი რიგი ღონისძიებები, რომლის მიხედვითაც გაძლიერა ქვეყნის როლი ეკონომიკაში და სოციალურ სფეროში.
უილიამ ტოლბერტი

უილიამ ტოლბერტი (; დ. 13 მაისი 1913, ბენსონვილი — გ. 12 აპრილი 1980, მონროვია) — ლიბერიის პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის პრეზიდენტი 1971-1980 წლებში.

ბიოგრაფია
დაიბადა ქალაქ ბენსონვილში (მონტსერადოს საგრაფო), მღვდლის ოჯახში. დაასრულა სამთავრობო დაწყებითი სკოლა მშობლიურ ქალაქში, უმაღლესი პროტესტანტული სკოლა კლეი-აშლანდეში და ლიბერიის კოლეჯი მონროვიაში (ამჟამად უნივერსიტეტი). 1934 წელს მიიღო ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხი, 1952 წელს ლიბერიის უნივერსიტეტმა მიანიჭა სამოქალაქო სამართლის დოქტორის ხარისხი. 1936-1943 წლებში ეკავა ხაზინის სამთავრობო ინსპექტორის თანამდებობა. 1943 წელს აირჩიეს წარმომადგენელთა პალატის წევრად და მუდმივმოქმედი ფინანსური და სოფლის მეურნეობის კომიტეტის ხელმძღვანელად. 1951 წლის არჩევნებში აირჩიეს ვიცე-პრეზიდენტად და სენატის თავმჯდომარედ. ვიცე-პრეზიდენტად კიდევ აირჩიეს 1955 და 1959 წლებში. ლიბერიის წარმომადგენლის სტატუსით სტუმრობდა აფრიკის, ევროპისა და ამერიკის მთელ რიგ ქვეყნებს. 1965-1966 წლებში ბაპტისტთა მსოფლიო კავშირის თავჯდომარეა (პირველი აფრიკელი ამ თანამდებობაზე). 1971 წლის 23 ივლისს გარდაიცვალა პრეზიდენტი უილიამ ტაბმენი და მისი ადგილი დაიკავა ვიცე-პრეზიდენტმა ტოლბერტმა.

ახალმა პრეზიდენტმა გააგრძელა წინამორბედის პოლიტიკა. იგი მხარს უჭერდა ამერიკასთან მჭიდრო კავშირებს, გამოდიოდა აპარტეიდის წინააღმდეგ და აუმჯობესებდა ურთიერთობას სოციალისტური ბანაკის ქვეყნებთან.

1980 წლის 12 აპრილს სამუელ დოუმ და მისმა ჯარისკაცებმა იერიში მიიტანეს მონროვიაში მდებარე საპრეზიდენტო სასახლეზე. მოკლეს პრეზიდენტი უილიამ ტოლბერტი და მთავრობის 30 წევრი. მთავრობაზე კონტროლის განმტკიცების მიზნით დოუმ მიიღო გენერლის წოდება და დაიკავა მთავარსარდლის თანამდებობა. ჩამოაყალიბა ქვეყნის მართვის ახალი ორგანო, სახალხო ხსნის საბჭო და შეაჩერა ლიბერიის 133-წლიანი კონსტიტუციის მოქმედება.
საიდუმლო მასალები (სეზონი 3)

სამეცნიერო ფანტასტიკური ტელესერიალ „საიდუმლო მასალების“ მესამე სეზონი აშშ-ში, -ის ეთერში 1995 წლის 22 სექტემბერს გავიდა და დასრულდა 1996 წლის 17 მაისს, 24 ეპიზოდის შემდეგ.

სერიალის მესამე სეზონში მოქმედება მიმდინარეობს წინა სეზონის შემდეგ. აგრეთვე წარმოდგენილია ახალი სიუჟეტური ელემენტები. ძირითადი სიუჟეტის მიხედვით, ფოქს მალდერი აღმოაჩენს უცხოპლანეტელის გვამის გაკვეთის ვიდეოს, ხოლო სკალი ეძებს თავისი დის მკვლელს. აგრეთვე იკვლევენ იდუმალი -ის პიროვნებას. ამ სეზონში აგრეთვე პირველად გამოჩნდნენ პირველი უფროსი (დონ. ს. უილიამსი) და უცხოპლანეტური ვირუსი, ცნობილი როგორც „შავი ზეთი“. აგრეთვე ნაჩვენები იყო რამდენიმე ეპიზოდი კატეგორიიდან „კვირის ბოროტი პერსონაჟი“, რომლებიც არ ეხება სერიალის ძირითად მითოლოგიას.

ამ სეზონს ჰქონდა უფრო მაღალი რეიტინგები, ვიდრე წინა ორს და მაყურებელთა ყველაზე დიდი რაოდენობა. სტატისტიკის სამსახურ -ის მიხედვით, პირველი ეპიზოდის რეიტინგი 19.94-ს შეადგენდა და იყო ორზე უფრო მეტი, ვიდრე წინა სეზონის სადებიუტო ეპიზოდის შემთხვევაში. შემდგომში ყველა ეპიზოდის რეიტინგი შენარჩუნდა 15.0-ს ზევით. ტელეკრიტიკოსებმა სეზონი ძირითადად დადებითად შეაფასეს. მან მიიღო ემის 5 ჯილდო. სცენარისტი დეივ მორგანი აღფრთოვანებით აღწერდა ეპიზოდებს „კლაიდ ბრუკმენის უკანასკნელი დასვენება“ და „ჯო ჩანგის "ღია კოსმოსიდან"“. თავად მორგანმა სერიალი ამ სეზონის შემდეგ დატოვა, ვინაიდან სწრაფად განვითარებად სიუჟეტებს და გადაღებების გრაფიკს ვერ შეეჩვია.

ეპიზოდები
ეპიზოდები, აღნიშნული ორმაგი ჯვრით , წარმოადგენენ სერიალის მითოლოგიის ნაწილს.
გალატას კოშკი

გალატას კოშკი — შუა საუკუნეების ქვის კოშკი სტამბოლის გალატას/ქარაქიოის კვარტალში, ბოსფორისა და ოქროს რქის შეერთების წერტილის ჩრდილოეთით. ქალაქის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ღირსშესანიშნაობა, რომელიც მაღალი კონუსური ცილინდრის ფორმისაა და თავის ვიზიტორებს სთავაზობს სტამბოლის ისტორიული ნახევარკუნძულისა და მისი შემოგარენის პანორამულ ხედს.

აღწერა
ცხრა სართულიანი კოშკის სიმაღლე 66,90 მ (62,59 მ თავზე დამაგრებული ორნამენტის გარეშე, 51,65 მ დაკვირვების ბაქანზე) შეადგენს და მშენებლობის დროს, ქალაქის ყველაზე მაღალი შენობა იყო. მიწიდან კოშკის სიმაღლე 35 მ შეადგენს. კოშკის გარე დიამეტრი 16,45 მ, ხოლო შიდა დიამეტრი 8,95 მეტრია, კედლის სისქე კი 3.75 მ შეადგენს.

კოშკის ზედა სართულებზე მდებარეობს რესტორანი და კაფე, საიდანაც დიდებული ხედი იშლება სტამბოლსა და ბოსფორზე. ასევე ზედა სართულზე მდებარეობს ღამის კლუბი, რომელიც თურქულ შოუს მასპინძლობს. კოშკში მოქმედებს ორი ლიფტი, რომლებიც ემსახურება სტუმრებს.

ისტორია
1348 წელს რომანულ სტილში აშენებული კოშკი, კონსტანტინოპოლში გენუელთა კოლონიის გაფართოებას ემსახურებოდა, ხოლო კოშკის სახელი -ი (ქრისტეს კოშკი) იყო. გალათას კოშკი, 1348 წელს აშენების დროს, 66,9 მეტრის სიმაღლით, კონსტანტინოპოლში ყველაზე მაღალი შენობა იყო. ახალი კოშკი, გალათას ძველი კოშკის ნაცვლად აშენდა, რომელიც (დიდი კოშკი) სახელით იყო ცნობილი და აკონტროლებდა დიდი ჯაჭვის ჩრდილოეთ ბოლოს, რომელიც ოქროს რქის შესასვლელს კეტავდა. ძველი კოშკი სხვა ადგილზე მდებარეობდა და დიდწილად 1203 წელს განადგურდა, 1202-1204 წლების მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს.

კოშკის ზედა ნაწილი, კონუსური ფორმის გუმბათი, ოსმალეთის პერიოდში ჩატარებული რამდენიმე რესტავრაციის დროს შეიცვალა, სადაც მას ხანძრის შესაჩერებლად, სადამკვირვებლო კოშკად იყენებდნენ.

ოსმალელი ისტორიკოსისა და მოგზაურის ევლია ჩელების სეიაჰათნამეს (მოგზაურობის წიგნი) თანახმად, 1630-1632 წლებში ჰეზარფენ აჰმედ ჩელები, რომელიც ადრეული საკონტინენტთაშორისო პილოტი გახლდათ, ხელოვნური ფრთების გამოყენებით ამ კოშკიდან სრიალით და ბოსფორის გავლით, გადაფრინდა იუსქიუდარში, რომელიც ქალაქის ანატოლიურ მხარესაა და თითქმის ექვსი კილომეტრითაა დაშორებული კოშკიდან. ევლია ჩელები ასევე წერს ჰეზარფენის ძმის, ლაგიარი ჰასან ჩელების შესახებ, რომელიც 1633 წელს პირველი გაფრინდა რაკეტით, დენთის გამოყენებით.

1717 წლიდან, ოსმალები კოშკს ქალაქში ხანძრის აღმოსაჩენად იყენებდნენ, როგორც სადამკვირვებლო კოშკს. 1794 წელს, სულთან სელიმ -ის მმართველობის დროს, კოშკის სახურავი ტყვიისა და ხისგან შედგებოდა, ხოლო მისი კიბეები ხანძრის შედეგად დაზიანდა. 1831 წელს კიდევ ერთი ხანძარი მოხდა, რომელმაც შენობა დააზიანა, რის შედეგად კოშკს ხელახალი სარეკონსტრუქციო სამუშაოები ჩაუტარდა.

1875 წელს, ქალაქში მომხდარი ქარიშხლის დროს, შენობის კონუსური სახურავი განადგურდა. კოშკი, ოსმალეთის იმპერიის არსებობის ბოლომდე, კონუსური სახურავის გარეშე დარჩა. მრავალი წლის შემდეგ, 1965-1967 წლებში აღდგენითი სამუშაოების დროს, კოშკის კონუსური სახურავი აღადგინეს. ქვემოთ მოყვანილი პანორამული გამოსახულება შედგება 10 ფოტოსგან, რომელიც საფოტოგრაფო კომპანიამ „ & “-იმ, სავარაუდოდ 1880-იან წლებში გადაიღო.

გალერეა
კატერინა სიენელი

კატერინა სიენელი ( დ. 25 მარტი, 1347, სიენა — გ. 29 აპრილი, 1380, რომი), ასევე ცნობილი, როგორც ეკატერინე სიენელი — რომის კათოლიკე ეკლესიის წმინდანი, დომინიკური ორდენის წევრი მონაზონი, სქოლასტიკოსი, ფილოსოფოსი, თეოლოგი და მისტიკოსი. მისტიკური ხილვების საფუძველზე აცხადებდა, რომ იესო ქრისტეს სძალი იყო, რის ნიშნადაც მისგან ბოძებულ უხილავ ბეჭედს ასახელებდა თავის წერილებში.

1939 წლის 18 ივნისიდან წმინდა კატერინა სიენელი ფრანცისკე ასიზელან ერთად იტალიის მფარველ წმინდანად არის გამოცხადებული. 1970 წლის 3 ოქტომბერს პაპმა პავლე -მ ეკლესიის მასწავლებლად გამოაცხადა, ხოლო 1999 წლის 1 ოქტომბერს პაპმა იოანე პავლე -მ ევროპის ექვს მფარველ წმინდანთა შორის შეიყვანა ბენედიქტე ნურსიელთან, კირილე და მეთოდესთან, ბრიჯიტა შვედთან და ედით შტაინთან ერთად.

შემოქმედება
კატერინა სიენელის თხზულებებს შორის დიდი ადგილი უკავია მის ტრაქტატებს, რომლებიც ექსტაზის განცდის დროს იქმნებოდა. ეს მოიცავს ოთხ დიალოგს:
„ტრაქტატი ღვთაებრივი პროვიდენციისა“
„ტრაქტატი კეთილგონიერებისა“
„ტრაქტატი ლოცვისა“
„ტრაქტატი მორჩილებისა“
აქედან ყველაზე მნიშვნელოვანია „ტრაქტატი ღვთაებრივი პროვიდენციისა“, რომლის წერაც დაიწყო 1377 წლის ოქტომბერს და დასრულდა 1378 წლის ნოემბერს. წარმოადგენს ექსტაზურ დიალოგს ღმერთამდე „ამაღლებულ“ სულსა და თავად ღმერთს შორის. კატერინას თანამედროვენი ერთხმად აცხადებენ, რომ ყველა მათგანს წმინდანი თავად კარნახობდა მათ ტექსტს, თუმცა ისიც გასათვალისწინებელია, რომ თავადაც შეიძლებოდა შეეტანა გარკვეული ცვლილებები ნაწერებში.

კატერინას წერილები მიჩნეულია ადრეული ტოსკანური ლიტერატურის ერთ-ერთ საუკეთესო ნიმუშად. მათგან დიდ ნაწილს თავად კატერინა კარნახობდა კარნახობდა, სანამ წერას ისწავლიდა. შემორჩენილია სულ 300-მდე წერილი. რომის პაპისადმი გაგზავნილ ეპისტოლეებში ხშირად მოიხსენიებს მას, როგორც „პაპას“ („“) ფორმალური მიმართვის ფორმის, „უწმინდესობის“ ნაცვლად. მის ადრესატა შორის არიან რაიმონდ კაპუა, საფრანგეთისა და უნგრეთის მეფეები, მილანის ვისკონტების საგვარეულოს წევრები და არაერთი სასულიერო პირი. მის ადრესატთა ერთი-მესამედი ქალია.

შემორჩენილია კატერინა სიენელის დაწერილი 26 ლოცვა, რომელთა უმეტესი ნაწილი შესრულებული აქვს სიცოცხლის ბოლო თვრამეტი თვის განმავლობაში.
ედით შტაინი

ედით შტაინი ( დ. 12 ოქტომბერი, 1891 — გ. 9 აგვისტო, 1942), ასევე ცნობილი, როგორც ტერეზა ბენედეტა ჯვრისა — გერმანელი ებრაელი ფილოსოფოსი, რომელიც რომაულ კათოლიციზმზე მოექცა და კარმელიტელთა მონასტერში მონაზვნად აღიკვეცა. კანონიზებულია მოწამე წმინდანად რომის კათოლიკე ეკლესიაში იოანე პავლე -ის მიერ 1998 წლის 11 ოქტომბერს.

ბიოგრაფია
ედით შტაინი დაიბადა 1891 წლის 12 ოქტომბერს გერმანიის ქალაქ ბრესლაუში (დღევანდელი პოლონეთის ქალაქ ვროცლავში), გამოჩენილი ებრაელების ოჯახში. ორი წლის იყო, როცა მამა, ზიგფრიდ შტაინი, გარდაიცვალა და მასზე მზრუნველობა მთლიანად დედამ იკისრა. მიუხედავად იმისა, რომ დედა საკმაოდ რელიგიური იუდეველი იყო, ედითს ადრეული ასაკიდანვე ათეისტური შეხედულებები ჰქონდა.
ედითმა შესანიშნავი განათლება მიიღო: შეისწავლა გერმანული ენა, ფილოსოფია, ფსიქოლოგია და ისტორია ბრესლაუს, გეტინგენისა და ფრაიბურგის უნივერსიტეტებში. დისერტაცია დაიცვა გეტინგენის უნივერსიტეტში თემაზე „ემპათიის პრობლემის შესახებ“ („ “), რის შემდეგაც ედმუნდ ჰუსერლის ყურადღება მიიპყრო და პროფესორის ასისტენტად დაიწყო ფრაიბურგის უნივერსიტეტში მუშაობა.

ედით შტაინი ჰუსერლის გარემოცვაში დაუმეგობრდა კათოლიკეებს, რომლებთან ურთიერთობამ ახალგაზრდა ფილოსოფოსზე დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა და მონათვლის სურვილი გაუღღვივა. მანამდე კი ტერეზა ავილელის, კარმელიტელთა წესის რეფორმატორის, თხზულებების კითხვასა და გააზრებას შეუდგა. 1922 წლის 1 იანვარს ბად-ბერგცაბერნის წმიდა მარტინის ტაძარში ედით შტაინი კათოლიკედ მოინათლა და ტერეზას სახელი მიიღო.

ედითი მონაზვნად აღკვეცამდე სამეცნიერო საქმიანობას აგრძელებს: ასწავლის სხვადასხვა უნივერსიტეტში, გამოსცემს მოცულობით სტატიებს, თარგმნის თომა აკვინელის თხზულებებს გერმანულ ენაზე და თან ურთავს კომენტარებს. ამის პარალელურად კი მონაზვნობისთვის ემზადება. 1933 წლის 14 ოქტომბერს კელნის კარმელიტელთა მონასტერში იწყებს მოღვაწეობას. ედითი პირველ დროებით სამონაზვნო აღთქმას დებს ორი წლის შემდეგ, სამი წლის შემდეგ კი - სამუდამო სამონაზვნო აღთქმას. მიუხედავად სამონასტრო ცხოვრებისა, მას არ შეუწყვეტია სამეცნიერო მოღვაწეობა. რამდენიმე წლის შემდეგ წერს მოცულობით გამოკვლევას ესპანელი კარმელიტელი მისტიკოსისა და პოეტის, წმიდა ხუან დე ლა კრუსის, შესახებ.

1939 წელს ტერეზა ბენედეტა ნიდერლანდების პატარა ქალაქ ეხტს აფარებს თავს. 1942 წლის 7 აგვისტოს ტერეზა ბენედეტა მონასტრის ეზოში დააკავა გესტაპომ და მატარებლის ვაგონით გაგზავნა ოსვენციმში, სადაც სხვა ებრაელებთან ერთად გაზის კამერაში გარდაიცვალა.
სტივენ ალენ ბენსონი

სტივენ ალენ ბენსონი (; დ. 21 მაისი 1816, მერილენდი, აშშ — გ. 24 იანვარი 1865, გრანდ-ბასა, ლიბერია) — ლიბერიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის მეორე პრეზიდენტი 1856-1864 წლებში.

ბიოგრაფია
ბენსონი დაიბადა 1816 წელს მერილენდის შტატში, აშშ. 1822 წელს მისი ოჯახი უკეთესი ცხოვრების ძიების მიზნით გადასახლდა ახლადჩამოყალიბებულ ლიბერიაში. რამდენიმე ხნის შემდეგ ლიბერია ხელში ჩაიგდეს აბორიგენებმა და რამდენიმე თვე სტივენ ბენსონი ტყვედ ჰყავდათ აყვანილი.

1835 წელს სტივენ ბენსონმა მუშაობა დაიწყო მილიციაში, ხოლო უკვე 1842 წელს კოლონიური კონსულია. 1847 წელს, ლიბერიის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ იგი მოსამართლე გახდა.

საპრეზიდენტო კარიერა
1853 წელს ბენსონი გახდა ჯოზეფ ჯენკინს რობერტსის ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო 1856 წელს მისგან მიიღო პრეზიდენტის თანამდებობა. 1857 წელს მან მოახდინა მერილენდის რესპუბლიკის ანექსია.

1862 წელს, მისი პრეზიდენტობისას, ლიბერია დამოუკიდებელ ქვეყანად სცნო აშშ-მა. ამავე წელს სტივენ ალენ ბენსონი ესტუმრა ევროპას. მისი წინამორბედებისგან განსხვავებით, ბენსონმა იცოდა ადგილობრივი ტომების ენა და შეეძლო მათთან თანამშრომლობის დამყარება.

საპრეზიდენტო ვადის ამოწურვის შემდეგ იგი დაუბრუნდა თავის პლანტაციას გრანდ-ბასის საგრაფოში, სადაც ერთი წლის შემდეგ გარდაიცვალა.
ელგუჯა მაღრაძე

ელგუჯა მაღრაძე (დ. 1 იანვარი, 1927 — გ. 23 ივნისი, 1999) — ქართველი მწერალი, ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1970).

ბიოგრაფია
ჟურნალ „ნიანგისა“ და „მნათობის“ მთავარი რედაქტორი. გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველოს“ დირექტორი, საქართველოს გამსახკომის თავმჯდომარე, საქლიტფონდის დირექტორი, სხვადასხვა დროს იყო „საქართველოს სსრ მწერალთა კავშირის“ თავმჯდომარის მოადგილე და პირველი მდივანი. 1951 წელს გამოაქვეყნა პირველი ნაშრომი; 1963 წელს გამოვიდა მისი პირველი წიგნი „მეველე“; ინგლისურიდან თარგმნა ტომას მაინ რიდის, ჯონ გოლზუორთის, ართურ კონან დოილის, თომას მელორის და სხვათა ნაწარმოებები.

დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1997), ილია ჭავჭავაძის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1997). ელგუჯა მაღრაძე გარდაიცვალა 1999 წლის 23 ივნისს. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.
დენიელ ბეშიელ უორნერი

დენიელ ბეშიელ უორნერი (; დ. 19 აპრილი 1815, მერილენდი, აშშ — გ. 1 დეკემბერი 1880, ლიბერია) — ლიბერიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის მესამე პრეზიდენტი 1864-1868 წლებში და მეხუთე ვიცე-პრეზიდენტი 1860-1864 წწ.

ბიოგრაფია
დენიელ უორნერი დაიბადა აშშ-ში, მერილენდის შტატში, აფრო-ამერიკელის ოჯახში. მისი მამა ყოფილი მონა იყო, რომელმაც თავისუფლება მოიპოვა უორნერის დაბადებამდე ერთი წლით ადრე.

უორნერის დაბადების თარიღი უცნობია, ზოგიერთი წყარო მიუთითებს 1815 წლის 19 აპრილს. 1877 წელს გახდა ამერიკული საკოლონიზაციო საზოგადოების აგენტი.

დენიელ ბეშიელ უორნერი არის ლიბერიის ეროვნული ჰიმნის ავტორი, რომელიც ოფიციალურად მიიღეს 1847 წელს დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ.

პრეზიდენტობა
უორნერის საქმიანობის მთავარი საზრუნავი იყო კავშირების დამყარება ადგილობრივ მოსახლეობასთან. მან მოაწყო პირველი ექსპედიცია ჯუნგლებში ბენჟამინ ანდერსონის მეთაურობით.

1868 წელს ანდერსონი გაიგზავნა ლიბერიის სიღრმეში ადგილობრივ მეფე მუსარდოსთან ხელშეკრულების დასადებად. გზადაგზა იგი აკეთებდა ჩანაწერებს, აღწერდა მოსახლეობას და ბუნებრივ რესურსებს. ანდერსონის ინფორაციაზე დაყრდნობით ლიბერიის მთავრობამ დაამყარა კონტროლი ლიბერიის შიდა ტერიტორიებზე.
ნიუელს ოლდ ბოისი (საფეხბურთო კლუბი)

ნიუელს ოლდ ბოისი — არგენტინული საფეხბურთო კლუბი ქალაქ როსარიოდან. ჩამოყალიბდა 1903 წლის 3 ნოემბერს. ასპარეზობს არგენტინის პრიმერა დივიზიონში..

კლუბის სახელწოდება დაკავშირებულია არგენტინული ფეხბურთის პიონერთან აიზეკ ნიუელთან და ითარგმნება როგორც — „ნიუელის ძველი ბიჭები“. კლუბის დამფუძნებლად მიიჩნევენ აიზეკ ნიუელის ვაჟს — კლაუდიო ნიუელს.

„ნიუელს ოლდ ბოისი“ ექვსჯერ ფლობდა არგენტინის ჩემპიონის ტიტულს.

პირველად ქვეყნის ჩემპიონობა 1974 წელს მოიპოვა, როდესაც მეტროპოლიტანოს ტურნირში გაიმარჯვა, ხოლო ყველაზე დიდ შედეგებს 80-იანი და 90-იანი წლების მიჯნაზე მიაღწია, როდესაც სამჯერ დაეუფლა არგენტინის ჩემპიონობას და ორჯერ ლიბერტადორესის თასის ფინალში მოახერხა გასვლა.

სტადიონი
ესტადიო მარსელო ბიელსა
კლუბის საშინაო არენაა „ესტადიო მარსელო ბიელსა“ , რომელიც 42 ათას მაყურებელს იტევს. სტადიონს, რომელსაც მანამდე უბრალოდ „ელ კოლოსო დელ პარკე“-ს ეძახდნენ , კლუბის ყოფილი ფეხბურთელისა და მწვრთნელის — მარსელო ბიელსას სახელი ოფიციალურად 2009 წლის 22 დეკემბერს ეწოდა.
მიღწევები
არგენტინის ჩემპიონატი
არგენტინის პრიმერა დივიზიონი
ჩემპიონი (6): 1974, 1987–88, 1990–91, 1992, 2004, 2013
საერთაშორისო ტურნირები
ლიბერტადორესის თასი
ფინალისტი (2): 1988, 1992
სანტიაგო პინასკოს თასი
თასის მფლობელი (2): 1905, 1906
ნიკასიო ვილას თასი
თასის მფლობელი (9): 1907, 1909, 1910, 1911, 1913, 1918, 1921, 1922, 1929
ლუსიანო მოლინას თასი
თასის მფლობელი (4): 1931, 1933, 1934, 1935
კოპა ესტიმულო
თასის მფლობელი (1): 1925

ცნობილი ფეხბურთელები
ადრეული პერიოდი
დომინგო ტარასკონი (1993)
1960-იანი და 1970-იანი
მარიო სანაბრია (1970–1975)
ხორხე ვალდანო (1973–1975)
ამერიკო გალიეგო (1974–1980)
მარსელო ბიელსა (1976–1978)
სანტიაგო სანტამარია (1971–1974, 1980–1985)
1980-იანი და 1990-იანი
რობერტო ნესტორ სენსინი (1985–1989)
აბელ ბალბო (1987–1988)
გაბრიელ ბატისტუტა (1988–1989)
დიეგო მარადონა (1993)
ვალტერ სამუელი (1996–1997)
სერხიო გოიკოეჩეა (1997–1998)
გაბრიელ ჰაინცე (1996–1997; 2012–2014)
2000-იანი
მაქსი როდრიგესი (1999–2002)
არიელ ორტეგა (2004–2006)
დავიდ ტრეზეგე (2013–2014)
მწვანე თეატრი (ბაქო)

მწვანე თეატრი — თეატრი აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. განლაგებულია ღია ცის ქვეშ. თეატრი იტევს 2500 მაყურებელს.

თეატრი შეიქმნა 60-ანი წლების დასაწყისში მაშინდელი ქალაქის მერის ალიშ ლემბარანსკის ინიციატივით. მწვანე თეატრი იყო მნიშვნელოვანი კულტურულ-მასობრივი ღონისძიებების ჩატარების ადგილი. თეატრში ხდება კინოფილმის „სად არის აჰმედი?“-ს საფინალო მოქმედებები.

1993 წლიდან თეატრმა შეწყვიტა ფუნქციონირება. 2005 წლის აგვისტოში აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის განკარგულებით თეატრს ჩაუტარდა სარემონტო სამუშაოები.

გახსნაზე ილჰამ ალიევმა განაცხადა: „მადლობას ვუხდი ყველა იმას, ვინც მიიღო ამ თეატრის რეკონსტრუქციაში მონაწილეობა, იმედს გამოვთქვამ, რომ ეს თეატრი გახდება ჩვენი მოქალაქეების საყვარელი დასასვენებელი ადგილი“.

2007 წლის 25 ივლისს ბაქოს აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაურმა გასცა განკარგულება ბაქოს „მწვანე თეატრის“ საკონცერტო კომპლექსის შექმნასთან დაკავშირებით..
ფატმა მეჰრალიევა

ფატმა იუსიფ ყიზი მეჰრალიევა (; დ. 4 ივნისი, 1926, გუბა — გ. 4 იანვარი, 2000, ბაქო) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი მომღერალი და მსახიობი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი ქალი (1956).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1926 წლის 4 ივნისს ყუბაში. 1940 წელს 14 წლის ასაკში დაიწყო გამოსვლა სცენაზე ხალხური სიმღერებითა და მუღამებით. პირველი აღიარება მას მოუტანა უზეირ ჰაჯიბეილის ნაწარმოებმა „მოწყალების დამ“. 1945 წელს მან ითამაშა მოსამსახურე ტელის როლი უზეირ ჰაჯიბეილის ნაწარმოების „არშინ მალ ალანის“ მოტივებზე გადაღებულ მუსიკალურ კომედიაში. იყო ზარბი-მუღამის შემსრულებელი.

გარდაიცვალა 2000 წლის 4 იანვარს ბაქოში.
სურაია ყაჯარი

სურაია სადრადინ კიზი ყაჯარი — აზერბაიჯანელი საბჭოთა მომღერალი ქალი (მეცო-სოპრანო), აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი ქალი (1954).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1910 წლის 1 მაისს ქალაქ შუშაში. 1927 წელს დაამთავრა ბაქოს პედაგოგიური ტექნიკუმი. 1927 წლიდან 1939 წლამდე იყო აზერბაიჯანის სახელმწიფო ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი ქალი. 1940 წლიდან იყო აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტი. 1968 წლიდან — კონსულტანტ-მასწავლებელი ვოკალში.
აბას მირზას მეჩეთი

აბას მირზას მეჩეთი (, , ) — ისლამის შიიტური მიმართულების მეჩეთი ერევანში, რომელიც აშენებული იყო საუკუნეში აბას მირზა კოვანლი-ყაჯარის მიერ. მეჩეთის ფასადი მოპირკეთებული იყო მწვანე და ლურჯი შუშით, სპარსული სტილის გადმოცემით. ერევნის რუსების მიერ დაპყრობის შემდეგ, მეჩეთი გადააქციეს ყაზარმად. საბჭოთა პერიოდში მეჩეთი, ისევე როგორც სხვა რელიგიური ნაგებობები მიატოვეს და დღემდე მოაღწია მხოლოდ მეჩეთის ერთმა კედელმა.