iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
არჩილ გულისაშვილი

არჩილ ალექსის ძე გულისაშვილი (დ. 1 აპრილი, 1887, საგარეჯო — გ. 30 დეკემბერი, 1971, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-მეტალურგი, პროფესორი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
დაიბადა მღვდლის ოჯახში. დაამთავრა თბილისის გიმნაზია, ხოლო 1916 წელს პეტროგრადის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტი პირველი ხარისხის დიპლომით. სტუდენტობის პერიოდში დაიწყო მუშაობა პუტილოვოს ქარხანაში მუშად, შემდეგ ობუხოვის ქარხანაში ოსტატად. 1914 წელს დაინიშნა რუსეთის ვაჭრობისა და მრეწველობის სამინისტროს სამთო დეპარტამენტში უმცროს ინჟინრად. 1915 წელს ამავე სამინისტროს დავალებით შეუდგა სპეციალური შენადნობის დამზადებას. 1916 წელს ხელმძღვანელობდა ეკატერინებურგის მაზრის სოფელ ბოევკაში ვოლფრამიტის საბადოებზე ელექტრომეტალურგიული ქარხნის მშენებლობას და ორგანიზაციას უწევდა ახალი შენადნობების დამზადებას ურალის საბადოებზე. აქვე კითხულობდა ლექციებს სპეციალობის მიხედვით.

1921 წელს არჩილ გულისაშვილი დაბრუნდა სამშობლოში და დაინიშნა სპეციალისტ-კონსულტანტად სახალხო მეურნეობის უმაღლეს საბჭოში, პარალელურად ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას მაშინდელ პოლიტექნიკურ სასწავლებელში როგორც დირექტორი და მასწავლებელი. 1923 წელს გამოიგონა ყურძნის საწნეხი მანქანა, რისთვისაც დაჯილდოვდა საპატიო სიგელით.

1928 წელს ა. გულისაშვილის უშუალო მონაწილეობით უნივერსიტეტს გამოეყო და ცალკე ინსტიტუტად გაფორმდა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1930 წლიდან იგი არის ამ ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტის დეკანი და კათედრის გამგე, ხოლო წლების მანძილზე დირექტორის მოადგილე, პრორექტორი სასწავლო-სამეცნიერო დარგში.

ა. გულისაშვილს დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქართული ტექნიკური ლიტერატურის შექმნისა და განვითარების საქმეში, კერძოდ მას ეკუთვნის პირველი წიგნი ქართულად მხაზველობით გეომეტრიაში (1927), პირველი სახელმძღვანელო მეტალურგიული პროცესების თეორიაში, „მანქანათა ნაწილები“ (ორ წიგნად). ამ და სხვა ნაშრომებმა მკვიდრის საფუძველი დაუდვეს შემდგომში ქართული ტექნიკური ლიტერატურის განვითარებას. სულ იგი ასამდე ნაბეჭდი შრომის ავტორია.

არჩილ გულისაშვილი იყო მეცნიერული და ტექნიკური ცოდნის დაუცხრომელი პროპაგანდისტი და ახალგაზრდობის გულისხმიერი აღმზრდელი. 1930 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე სათავეში ედგა მხაზველობითი გეომეტრიისა და საინჟინრო გრაფიკის კათედრას, მისი ხელმძღვანელობით არაერთი სახელოვანი სპეციალისტი აღიზარდა.

ამასთანავე არ შეიძლება არ აღინიშნოს მეცნიერის დიდი ერუდიცია და მასშტაბურობა. ბავშვობიდან გატაცებული იყო ლიტერატურით. იგი ხომ გიორგი ლეონიძის მკვიდრი ბიძაშვილი იყო. 8 წლის ასაკიდან აქვეყნებდა ლექსებს ჟურნალ „ჯეჯილში“, სისტემატურად იბეჭდებოდა ჟურნალ „ნივაში“ ნიჭიერი ქართველი სტუდენტის კრიტიკული წერილები ლიტერატურაზე, მის მიერ რუსულ ენაზე თარგმნილი ნიკოლოზ ბართაშვილის „მერანი“, მიჩნეულია ერთ-ერთ საუკეთესოდ, გატაცებული იყო ტურიზმით და ალპინიზმით. მთასვლელობაში მინიჭებული ჰქონდა პირველი ანრიგი, მეცნიერის დიდი ღვაწლი აღინიშნა ლენინის, ორი შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
დინხა IV

დინხა (სირიული და ), (დ. 15 სექტემბერი, 1935 — გ. 26 მარტი 2015) — აღმოსავლეთის ასურული ეკლესიის კათოლიკოს-პატრიარქი.

დაიბადა ერაყის სოფელ დერბენდოკში. განათლება მიიღო პაპამისისგან ბენიამინ სოროსგან, რომელიც იყო მღვდელი. 1947 წლიდან მის განათლებაზე ზრუნავდა მიტროპოლიტი იოსიპ ხანიშო. 1949 წელს დიაკვნად აკურთხეს. 1957 წელს გახდა მღვდელი. 1962 წელს პატრიარქმა შიმუნ იშაიამ ეპისკოპოსად აკურთხა. 1976 წელს აირჩიეს კათოლიკოს-პატრიარად და სახელად აირჩია დინხა . დინხა გარდაიცვალა 2015 წლის 26 მარტს მინესოტას შტატის ქალაქ როჩესტერში.
კონსტანტინე გრძელიშვილი

კონსტანტინე კონსტანტინეს ძე გრძელიშვილი (დ. 13 სექტემბერი, 1902, თბილისი — გ. 13 სექტემბერი, 1970, იქვე) — ქართველი მხატვარი, საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
1921 წელს დაამთავრა რეალური სასწავლებელი და სწავლა განაგრძო სამხატვრო აკადემიაში. პირველი სამი კურსი გაიარა გამოჩენილი მხატვრის, პროფესორ გ. ი. გაბაშვილის კლასში, 1925 წელს გადავიდა აკადემიკოს ევგენი ლანსერეს სახელოსნოში, ხოლო აკადემია დაამთავრა 1927 წელს. ჯერ კიდევ აკადემიაში შესვლამდე სრულიად ახალგაზრდა ხატვასა და ხაზვას ასწავლიდა თბილისის სამხატვრო ტექნიკუმში, საფაბრიკო საქარხნო სასწავლებელსა და პირველ საალო სკოლაში; თეატრებსა და კლუბებში მხატვრულად აფორმებდა სპექტაკლებს, გამომცემლობებში წიგნებს, თანამშრომლობდა ჟურნალებში. 1924 წლიდან სისტემატურად მონაწილეობდა საქართველოს მხატვართა გამოფენებში, მისი ნამუშევრები იგზავნებოდა მოსკოვის, ლენინგრადის, ხარკოვისა და სხვა ქალაქების გემოფენებზე.

კ. გრძელიშვილი 1934 წლიდან პედაგოგობდა თბილისის სამხედრო-საშეფო სტუდიაში, სადაც მთელ თავის ნიჭსა და უნარს უშურველად ახმარდა ახალგაზრდა მხატვართა გამოვლენისა და აღზრდის საქმეს. 1943 წელს იგი საშეფო ხაზით გაგზავნეს ფრონტზე, სადაც მხატვრულ ტილოებზე აღბეჭდა ომის საინტერესო ეპიზოდები. თბილისის სამხატვრო აკადემიაში იგი პედაგოგად მუშაობდა 1943 წლიდან, იყო ფერწერის კათედრის დოცენტი, შემდეგ — პროფესორი.

კ. გრძელიშვილის შემოქმედების ძირითადი ჟანრია პეიზაჟი. მხატვარი დიდი სიყვარულით ასახავს მშობლიური მხარის სილამაზეს, ბუნების სიუხვეს, ადამიანთა გარჯას. მისი ნახატები რეალისტურია, გასაგები, მიმზიდველი, ღრმად ჩაფიქრებული და მარტივად გადმოცემული. ყურადღებას იპყრობს კომპოზიციის სისადავე, ფერთა სიუხვე, მუდამ იგრძნობა მზე, სინათლე, ჯანსაღი ოპტიმისტური განწყობა. ღვაწლმოსილი ხელოვანი დაჯილდოვებული იყო მედლებით და სიგელებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
გრიგოლ გრიგორაშვილი

გრიგოლ მაქსიმეს ძე გრიგორაშვილი (დ. 18 ივლისი, 1905, ქუთაისი — გ. 1 ივნისი, 1962, თბილისი) — ქართველი საოპერო თეატრის სოლისტი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1958).

ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის რეალური სასწავლებელი და შევიდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიულ ფაკულტეტზე, რომლის დამთავრების შემდეგ მუშაობა დაიწყო სპეციალობით. მაგრამ ჯერ კიდევ სტუდენტობის დროინდელმა გატაცებამ თავისი გაიტანა და თბილისის კონსერვატორიის ვოკალური ფაკულტეტის სტუდენტი გახდა. 1935 წელს დაამთავრა კონსერვატორია და რეჟისორ ალექსანდრე წუწუნავას მიწვევით ჩაირიცხა თბილისის საოპერო სტუდიაში. 1936 წელს იგი უკვე საოპერო თეატრშია. თავისი არტისტული კარიერის მანძილზე იმღერა ბანის ორმოცდაათამდე წამყვანი პარტია — მეფე გიორგი (მელიტონ ბალანჩივაძის „დარეჯან ცბიერი“), მეფისტოფელი (გუნოს „ფაუსტი“), ენგიჩარი, აბიო (ზაქარია ფალიაშვილის „ლატავრა“, „აბესალომ და ეთერი“), მეწისქვილე (დარგომიჟსკის „ალი“), მეფე ბორისი (მუსორგსკის „ბორის გოდუნოვი“), კოჩუბეი (ჩაიკოვსკის „მაზეპა“) დონ ბაზილიო (როსინის „სევილიელი დალაქი“) და სხვა.

1937 და 1958 წლების დეკადებზე მოსკოვში გ. გრიგორაშვილს დიდი წარმატება ხვდა წილად. კინოფილმ „ჯურღაის ფარში“ მონაწილეობისათვის 1950 წელს მიენიჭა ხარისხის სტალინური პრემია. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მასთან პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — ელენე გრიგოლის ასული ბუტალაშვილი (დ. დეკემბერი, 1905, ქუთაისი — გ. თებერვალი, 1976, თბილისი).

ჯილდოები და აღიარება
1941 : საპატიო ნიშნის ორდენი
1950 : სტალინური პრემია ( ხარისხის)
1950 : შრომის წითელი დროშის ორდენი
1958 : საქართველოს სახალხო არტისტი
ნიკოლოზ გოცირიძე

ნიკოლოზ (ნიკო) სიმონის ძე გოცირიძე (დ. 16 თებერვალი, 1872, თბილისი — გ. 30 ივლისი, 1949, იქვე) — ქართველი მსახიობი, ვანო სარაჯიშვილისა და ვასო აბაშიძის შემდეგ ერთ-ერთ პირველს მიენიჭა საქართველოს სახალხო არტისტის წოდება (1924).

ბიოგრაფია
შრომითი საქმიანობა დაიწყო თბილისის რკინიგზის დეპოში მღებავად. პარალელურად გამოდიოდა ავჭალის აუდიტორიაში, ხოლო 1909 წლიდან ზუბალაშვილების სახალხო სახლში (ახლანდელი კოტე მარჯანიშვილის თეატრი), ამასთან ნიკოლოზ გოცირიძე, როგორც კარგი ხმის პატრონი, მღეროდა იოსებ რატილის და ალექსანდრე (სანდრო) კავსაძეს გუნდებში.

1921 წელს მიიწვიეს რუსთაველის, ხოლო 1930 წლიდან მარჯანიშვილის თეატრში. ნიკოლოზ გოცირიძეს პოპულარობა მოუტანა ჯერ კიდევ მუშათა სცენაზე შესრულებულმა როლებმა: ავეტიქა (ავქსენტი ცაგარელის „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“), გრუშევსკი (ტრიფონ რამიშვილის „მეზობლები“), გასტონი („პარიზის ღარიბ-ღატაკები“), შმაგა („უდანაშაულო დამნაშავენი“), ბიზო („პარიზის ბიჭები“), პავლე მედროგე (გერჰარტ ჰაუპტმანის „მელანიას ოინები“), ოსიპი (ნიკოლოზ გოგოლის „რევიზორი“), საქუა („მსხვერპლი“), ოსეფა (რაფიელ ერისთავის „ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს“), აკოფა (ავქსენტი ცაგარელის „ხანუმა“). დიდ სცენაზე მისი პირველი როლი იყო ზაზა „სამშობლოში“. ამას მოჰყვა გეურქა (ზურაბ ანტონოვის „მზის დაბნელება საქართველოში“), ჟურდენი (მოლიერის „გააზნაურებული მდაბიო“), მოსამართლე (ხაკინტო ბენავენტე ი მარტინესის „ინტერესთა თამაში“), გიქო, გიჟმოზე (გაბრიელ სუნდუკიანის „პეპო“, „დაქცეული ოჯახი“), კოსტილევი (მაქსიმ გორკის „ფსკერზე“) და სხვა.

ნიკოლოზ გოცირიძე სცენაზე 60 წელი იდგა და მის მიერ განვლილ პერიოდზე დაწერა „მოგონებები“. დაჯილდოვებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
გორგაძე

საკუთარი სახელი გორგაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ანთიმოზ გორგაძე — მოქანდაკე
ბიძინა გორგაძე — ფერმწერი
ვასო გორგაძე — პოეტი, მთარგმნელი
ლევან გორგაძე — პროფესიონალი სუმოისტი
მიხეილ გორგაძე — სპორტის ისტორიკოსი
სერგი გორგაძე — ლიტერატურათმცოდნე, ისტორიკოსი, ენათმეცნიერი, პედაგოგი
ანთიმოზ გორგაძე

ანთიმოზ (ალეკო) მიხეილის ძე გორგაძე (დ. 2 ივლისი, 1924, ქუთაისი — გ. 21 იანვარი, 1970, თბილისი) — ქართველი მოქანდაკე, საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი (1962).

ბიოგრაფია
1949 წელს წარმატებით დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემიის ქანდაკების ფაკულტეტი (პროფესორ იაკობ ნიკოლაძის კლასი), სწავლა განაგრძო ასპირანტურაში, შემდეგ წლების მანძილზე ახალგაზრდა თაობის აღზრდის საქმეს ემსახურებოდა. 1951 წლიდან აქტიურად მონაწილეობდა გამოფენებში. სიცოცხლის ბოლო წლებში ა. გორგაძე წარმატებით იღწვოდა ლითონქანდაკების დარგში. მან მნიშვნელოვანი ნაწარმოებები შექმნა და ღირსეულად დაიმკვიდრა საპატიო ადგილი ქართული სახვითი ხელოვნების ისტორიაში. მოქანდაკემ დაგვიტოვა არაერთი საგულისხმო ნაწარმოები. მისი მთავარი ნამუშევრებია „მეშახტე ბოტკოველი“, „ჭაბუკის პორტრეტი“, „დეკაბრისტები“ და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ზაქარია გომელაური

ზაქარია (შაქრო) ნიკოლოზის ძე გომელაური (დ. 17 ნოემბერი, 1890, თბილისი — გ. 10 ივლისი, 1964, იქვე) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1950).

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სამოქალაქო სასწავლებელი და მუშაობა დაიწყო ავლაბრის ქართულ დრამატულ წრეში. 1909 წელს ამ წრის წევრებმა იუბილე გადაუხადეს ცნობილ ქართველ მსახიობს ნატო გაბუნიას, წარმოადგინეს „ხანუმა“, რომელშიც შაქრო გომელაურმა შეასრულა კოტე ფანტიაშვილის როლი. ამ საღამოს დამსწრე ვალერიან გუნიას მოეწონა ახალბედა მსახიობის თამაში და მიიწვია პროფესიულ დასში. აქედან მოყოლებული, შაქრო გომელაური ერთგულად ემსახურებოდა ქართულ თეატრს. სხვადასხვა დროს მუშაობდა ქუთაისსა და ბათუმში, 1928 წლიდან კი იგი მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობია. აქ შეასრულა ისეთი როლები, როგორიცაა ერეკლე ( აკაკი წერეთლის „პატარა კახი“), კილმანი, (ერნსტ ტოლერის „ჰოპლა, ჩვენ ვცოცხლობთ“), პეპია (ილია ჭავჭავაძის მიხედვით „ჩატეხილი ხიდი“), კომისარი (პოლიკარკე კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“), კოკოშკინი (ლეონიდ ლეონოვის „შემოსევა“), გიგო (ვიქტორ გაბესკირიას „უფსკრულთან“), სპირიდონ მცირიშვილი (შალვა დადიანის „ნინოშვილის გურია“), იაგო (უილიამ შექსპირის „ოტელო“), ტარტიუფი (ჟან-ბატისტ მოლერის „ტარტიუფი“) და სხვა მრავალი.

მსახიობის თამაში გამოირჩეოდა მკაფიო ინდივიდუალობით, განსაკუთრებით კარგად ასრულებდა სახასიათო როლებს. დაჯილდოვებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ჯილდოები
1950 — საქართველოს სახალხო არტისტი
საპატიო ნიშნის ორდენი
ვიტოშა

ვიტოშა — მთის მასივი ბულგარეთში. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალური ნაწილის დასავლეთში. ვიტოშას 19 კმ სიგრძისა და 17 კმ სიგანის გუმბათისებური ფორმა გაჩნია. ვიტოშის ძირში გაშენებულია ბულგარეთის დედაქალაქი სოფია. ვიტოშის მთის ტერიტორია ეროვნულ პარკსაც მოიცავს, რომელიც მასივის ყველაზე მონახულებადი ტურისტული მარშრუტების სიაშია. მასივის უმაღლესი წერტილია მწვერვალი ჩერნი-ვრიხი (2290 მ).
მაუნტ-ლავინია

დეჰივალა მაუნტ-ლავინია — ქალაქი შრი-ლანკის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროზე, ქალაქ კოლომბოს სამხრეთით, რომელთანაც ფაქტობრივად შეერთებულია. 2012 წლის მონაცემებით ქალაქში თითქმის 246 ათასი ადამიანი ცხოვრობს. მაუნტ-ლავინია წარმოადგენს სავაჭრო-სატრანსპორტო და ხელოსნობის ერთ-ერთ ცენტრს. ითავსებს კურორტის ფუნქციასაც.
ესტონეთის დამოუკიდებლობის დეკლარაცია

ესტონეთის დამოუკიდებლობის დეკლარაცია ასევე ესტონეთის ხალხთა მანიფესტი — 1918 წელს დაარსებული ესტონეთის რესპუბლიკის ფუნდამენტური აქტი. რეველში დამოუკიდებლობის გამოცხადების დღე - 24 თებერვალი - აღნიშნება, როგორც ეროვნული დღესასწაული ან, როგორც ესტონეთის დამოუკიდებლობის დღე.

დეკლარაციის პროექტი შეიმუშავა ესტონეთის ხსნის კომიტეტმა. თავდაპირველად დამოუკიდებლობის გამოცხადება იგეგმებოდა 21 თებერვალს, მაგრამ მოგვიანებით გადაიდო 23 თებერვლის საღამოსთვის. მანიფესტი ხმამაღლა წაიკითხეს ესტონეთის ქალაქ პიარნუში, თეატრ ენდლაში. მომდევნო დღეს 24-ში მანიფესტი დაიბეჭდა და გავრცელდა რეველში (ტალინი).
ფამაგუსტა

ფამაგუსტა — ქალაქი კუნძულ კვიპროსის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ნაწილობრივ აღიარებული ჩრდილოეთი კვიპროსის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე (საერთაშორისო საზოგადოება აღიარებს მის მდებარეობას კვიპროსის ტერიტორიაზე). ბერძნული სახელწოდებაა ამოხოსტოსი , თურქული — მაგუსა ან გაზიმაგუსა . მოსახლეობა 40 920 ადამიანი (2011).

მდებარეობს ხმელთაშუა ზღვის ფამაგუსტის ყურის სანაპიროზე. ქალაქი ნიქოზიასთან დაკავშირებულია საავტომობილო გზით. კვიპროსის რესპუბლიკის ოფიციალური ადმინისტრაციული დაყოფის მიხედვით ქალაქი არის ფამაგუსტის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

დაძმობილებული ქალაქები
იზმირი, თურქეთი (1994-დან).
ანტალია, თურქეთი
სტრუგა, ჩრდილოეთი მაკედონია
აბილაი-ხანი

აბილაი-ხანი (; დ. 1711, თურქესტანი — გ. 1781, ტაშკენტი) — შუა ჟუზის ხანი 1771-1781 წლებში.

ცხოვრება და მოღვაწეობა
მისი ნამდვილი სახელია აბილმანსური, აბილაი მისი სამხედრო მეტსახელია, რომელიც ეწოდა ბაბუის აბილაი-ხან კანშერის სახელის მიხედვით. აბილაი დაობლდა 7 წლის ასაკში, როდესაც მის სამშობლოში შეიჭრა ჯუნგარიის ხანი ცევან რაბდანი. 1739 წელს სამბეკეს გარდაცვალების შემდეგ ხანი გახდა აბილმამბეტ-ხანი ხოლო აბილაი - სამხედრო ლიდერი. 1742 წელს ტყვედ ჩაუვარდა ჯუნგარიელებს. ტყვეობაში ოირატების ნოინს ამურსანას დაუმეგობრდა. 1743 წელს გაათავისუფლეს ტყვეობიდან.

აბილმამბეტ-ხანის გარდაცვალების შემდეგ ხანად მისი შვილების და ძმების ნაცვლად აბილაი აირჩიეს. მან თავისი ხელისუფლება გაავრცელა უმცროსი და უფროსი ჟუზის ტერიტორიებზე და ითვლებოდა სამივე ჟუზის ხანად. პუგაჩოვის აჯანყების პერიოდში შეხვდა აჯანყების ლიდერს ემელიან პუგაჩოვს და დახმარებას დაპირდა. ამავდროულად მოლაპარაკებას აწარმოებდა რუსეთის მთავრობის წარმომადგენლებთან.

გარდაიცვალა 1781 წელს, დაკრძალულია ყაზახეთის ხანების პანთეონში, თურქესტანში. დარჩა 30 შვილი. მისი შვილიშვილია ყაზახი ისტორიკოსი, ეთნოგრაფი და ფოლკლორისტი ჩოკან ვალიხანოვი.
ქრისტინე იმედაძე

ქრისტინე იმედაძე (დ. 26 მარტი, 1984, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მომღერალი.

მუსიკალური კარიერა პატარაობიდანვე დაიწყო სტუდია ბასტი-ბუბუში, პარალელურად ბალეტით იყო დაკავებული.

აქტიური სოლო კარიერა 2000-იან წლებში დაიწყო, რის პარალელურადაც ნინი ბადურაშვილთან, თაკო გაჩეჩილაძესთან და ქეთა თოფურიასთან ერთად ჩამოაყალიბა ჯგუფი ოთხი გოგო (4). 2009 წელს ჯგუფი, ქეთა თოფურიას გამოკლებით, საქართველოს ევროვიზიის შიდა შესარჩევი კონკურსისთვის მომღერალ სტეფანე მღებრიშვილთან შევიდა კოლაბორაციაში და ექსპერიმენტული ჯგუფი ჩამოყალიბდა — სტეფანე და 3. ჯგუფს მოსკოვში ჩასატარებელ კონკურსზე უნდა წარედგინა სიმღერა — „ ’ “, რომელიც პოლიტიკური მიზეზების გამო კონკურსის ორგანიზატორმა, ევროპის სამაუწყებლო კავშირმა, შეუსაბამოდ ჩათვალა კონკურსისთვის და ჯგუფი კონკურსზე არ დაიშვა.

მუსიკალური კარიერის პარალელურად ქრისტინემ მსახიობობაშიც სცადა ბედი, მისი პირველი ფილმი იყო ირაკლი ჩხიკვაძის „თბილისური “.

2018 წელს იმედაძემ ითამაშა ერეკლე ბადურაშვილის თურქულ-ქართულ ფილმში „ხიდი“, სადაც მას პარტნიორობას მსახიობები მურატ ილდირიმი, ნინი ბადურაშვილი, ზურა ყიფშიძე, ზურაბ ცინცქილაძე, ზუზუ ბეჟაშვილი, გიორგი გურგულია და დათო დვალიშვილი უწევენ. ფილმი ორ სხვადასხვა ქვეყანაში დაბადებულ ძმაზე და საბჭოთა ტერორზე გვიამბობს.

პირადი ცხოვრება
ქრისტინე ცნობილი ქართველი მსახიობის და ტელეწამყვანის ია ფარულავას ძმისშვილია. ქრისტინემ ოჯახი 24 წლის ასაკში შექმნა. მისი მეუღლე საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელი ლაშა ჯაკობია იყო, მათმა ქორწინებამ წელიწადნახევარს გასტანა. წყვილს ქორწინებიდან ჰყავს გოგონა ტაისია.
შიშველლაყუჩა მოლუსკები

შიშველლაყუჩა მოლუსკები — უხერხემლო ცხოველების ქვერიგი მუცელფეხიანების კლასისა. ზოგიერთი მათგანი ჭიებს წააგავს, ხოლო ზოგი სახეობის შიშველლაყუჩა მოლუსკის სხეული სრულებით გამჭვირვალეა. ნიჟარა და ქტენიდიები არ გააჩნიათ. აქვთ მეორეული ლაყუჩები (გვირგვინისებურადაა განლაგებული უკანა გასავლის ხვრელის ირგვლივ) ან სხვადასხვა ფორმის ზურგის გამონაზარდები. ზოგი სახეობა ლაყუჩებს მოკლებულია და კანის მთელი ზედაპირით სუნთქავს. შიშველლაყუჩა მოლუსკების ქვერიგი აერთიანებს 2300-მდე სახეობას, რომელთა უმრავლესობა მტაცებელია. ბინადრობენ ზღვების სანაპირო ზოლში. ზოგიერთი მათგანი ცურავს კიდეც.
სერბეთის სოციალისტური რესპუბლიკა

სერბეთის სოციალისტური რესპუბლიკა  — იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის შემადგენლობაში შემავალი 6 რესპუბლიკიდან ერთ-ერთი, ამჟამად სერბეთი. მოსახლეობისა და ფართობის მიხედვით ყველაზე დიდი. 1963 წლამდე ეწოდებოდა სერბეთის სახალხო რესპუბლიკა. სერბეთის სოციალისტური რესპუბლიკის დედაქალაქი იყო იუგოსლავიის დედაქალაქი ბელგრადი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
სერბეთის შემადგენლობაში შედიოდა ორი ავტონომიური მხარე: ვოევოდინა და კოსოვო. სერბეთის სოციალისტური რესპუბლიკა დაყოფილი იყო ოლქებად, ოლქები მაზრებად, ხოლო მაზრები თემებად.
მირცხულავა

საკუთარი სახელი მირცხულავა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ალიო მირცხულავა — პოეტი
ალიოშა მირცხულავა — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე
დავით მირცხულავა — ინჟინერი, სახელმწიფო მოხელე
დიდიმ მირცხულავა — დირიჟორი
ველოდი მირცხულავა — სამეურნეო მოხელე, პოლიტიკოსი
ილია მირცხულავა — ისტორიკოსი
იონა მირცხულავა — ფიზიკოსი
ცოტნე მირცხულავა — მეცნიერი ჰიდროტექნიკის დარგში
მაიევტიკა

მაიევტიკა ( — „ბებიაქალის ხელობა“) — სოკრატეს პედაგოგიური მეთოდი. მაიევტიკა ემყარება წარმოდგენას, რომლის მიხედვითაც მასწავლებელი პირდაპირ ვერ გადასცემს მნიშვნელოვან ცოდნას და ჭეშმარიტებას მოწაფეს, არამედ მას შეუძლია მოწაფეში დაფარული ამ ცოდნის გამჟღავნება შეკითხვების დასმის გზით.

მეთოდის არსი
მაიევტიკის იდეა გამოთქმულია ძვ. წ. საუკუნის ფილოსოფოსის, პლატონის დიალოგებში — „მენონი“, „ნადიმი“, „ფედონი“, „თითეტუსი“.

„ნადიმში“ სოკრატე ამტკიცებს, რომ მოწაფე არ არის ცარიელი ჭურჭელი, რომელიც მასწავლებელმა ცოდნით უნდა აავსოს: „კარგი იქნებოდა, რომ სიბრძნე იყოს წყალივით, რომელიც ყოველთვის გადადინდება სავსე თასიდან ცარიელში, როდესაც მას ტყავის ძაფზე გადაატარებ“. არამედ, მასწავლებელმა მოწაფის სწავლებისთვის მეანის ფუნქცია უნდა შეასრულოს. “თეეტეტში” სოკრატე ამას შემდეგნაირად ხსნის: „ჩემი ხელობა ძალიან ჰგავს მეანისას; ერთადერთი განსხვავება ის არის, რომ ჩემი პაციენტები არიან მამაკაცები და არა ქალები და ჩემს საზრუნავს წარმოადგენს არა სხეული არამედ სული, რომელიც დაბადების წვალებაში იმყოფება“. სოკრატეს აზრით, მასწავლებლის ამოცანაა დაუსვას მოწაფეს ისეთი კითხვები, რაც მასში დაფარულ ცოდნას გაამჟღავნებს.

სოკრატეს იდეა, რომ ის ასრულებს მეანის როლს, გამომდინარეობს პლატონის „გახსნების თეორიიდან“ , სადაც პლატონი ავითარებს ორფეოსის მითის იდეას სულის უკვდავებისა და ყოვლისმცოდნეობის შესახებ, რომელიც მას ავიწყდება ყოველ შემდეგომ ცხოვრებაში რეინკარნაციის შედეგად. ჭეშმარიტებები, რომელიც სულმა იცის, დავიწყებულია თითოეულ ინდივიდში, მაგრამ მისი აღდგენა შესაძლებელია ცხოვრებაში შეხსენებების მეშვეობით.
კუნიგუნდა უნგრელი

კუნიგუნდა უნგრელი (დ. 5 მარტი, 1224 — გ. 24 ივლისი, 1292) — რომის კათოლიკური ეკლესიის წმინდანი, პოლონეთის და ლიტვის მფარველი.

ის დაიბადა ესტერგომში, უნგრეთის სამეფოში. მისი მშობლები იყვნენ ბელა უნგრეთის მეფე და ნიკეის იმპერიის პრინცესა მარია ლასკარინა. ის იყო ელიზაბეტა უნგრელის დის წული და იადვიგა სილეზიელის დის შვილიშვილი. მისი დები იყვნენ მარგარიტა უნგრელი და იოლანდა პოლონელი. ის საკუთარი სურვილის საწინააღმდეგოდ დააქორწინეს ბოლესლავ –ზე და გახდა პრინცესა როდესაც მისი ქმარი გახდა კრაკოვის ჰერცოგი. ქორწინების მიუხედავად წყვლს უბიწოების აღქმა ჰქონდათ დადებული.

კუნიგუნდა გამორჩეული იყო ქველმოქმედებით. 1279 წელს მისი ქმრის გარდაცვალების შემდეგ, მან მთელი ქონება გაყიდა და ღარიბებს დაურიგა. მან უარი განაცხადა ქვეყნის მართვაზე და შეუერთდა ქალ მონაზონთა კლარისიელების ორდენს. ის 1292 წლის 24 ივლისს 68 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

პაპმა ალექსანდრე –მ კულიგუნდას ბეატიფიკაცია 1690 წელს მოახდინა. 1695 წელს ის გახადეს პოლონეთისა და ლიტვის მთავარი მფარველი წმინდანი. 1999 წლის 16 ივნისს იოანე პავლე –მ მოახდინა მისი კანონიზაცია.
სამარა (მცხეთის მამასახლისი)

სამარა — მცხეთელი მამასახლისი (აღმოსავლეთ საქართველოს მმართველი) ძვ. წ. - სს. მიჯნაზე. თრაკია-მაკედონიის მეფის ლისიმაქეს დახმარებით ის ტახტიდან ჩამოაგდო არიან-ქართლის მეფის ძემ აზომ, რომელმაც ქართლი გააერთიანა, მცხეთა კი დედაქალაქად გაიხადა. სამარას შესახებ მოგვითხრობს, „ქართლის ცხოვრება“ (ლეონტი მროველი).
ჯაფნა

ჯაფნა — ქალაქი და ნავსადგური შრი-ლანკაში, ჯაფნის ნახევარკუნძულზე. წარმოადგენს ჩრდილოეთი პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრს. 2012 წლის მონაცემებით ქალაქში 88 138 ადამიანი ცხოვრობს. ჯაფნა არის რკინიგზის ბოლო სადგური და სავაჭრო ცენტრი. ჟაფნის მეშვეობით მყარდება კავშირი ინდოეთსა და ბირმასთან. ქალაქში აქტიურად მიმდინარეობს ნედლეულის გადამუშავება. კარგადაა განვითარებული სოფლის მეურნეობა.
მაკედონიის დამოუკიდებელი რესპუბლიკა

მაკედონიის დამოუკიდებელი რესპუბლიკა — მაკედონური ნაციონალისტური ორგანიზაციის არშემდგარი პროექტი, დამოუკიდებლობის გამოცხადება მეორე მსოფლიო ომის ბოლო ეტაპზე. რესპუბლიკის ფარგლებში შედიოდა იუგოსლავიისა და საბერძნეთის მაკედონიის ტერიტორიები.

ისტორია
1941-1944 წლებში მაკედონიის ტერიტორია დაიკავა ბულგარეთმა, ხოლო შემდეგ მოახდინა მისი ანექსირება. ბულგარეთი ამ დროისათვის ფაშისტური ალიანსის ქვეყნების შემადგენლობაში შედიოდა. 1944 წელს რუმინეთ-ბულგარეთის საზღვართან წითელი არმიის მოახლოების გამო ქვეყანაში მოხდა სახელმწიფო გაატრიალება, რომლის შედეგადაც ბულგარეთი გამოვიდა ღერძის ქვეყნების შემადგენლობიდან და ომი გამოუცხადა მესამე რაიხს.

გერმანულმა ძალები, რომელსაც ოკუპირებული ჰყავდა მაკედონია 1944 წლიდან, აქტიურად უჭერდა მხარს სლავურ ნაციონალიზმს. მაკედონიიდან ბულგარეთის არმიის გასვლის შემდეგ, მაკედონიიდან გავიდა გერმანული არმიაც. ამ ტერიტორიაზე აღდგა საბერძნეთისა და იუგოსლავიის კონტროლი.
მირჩა სნეგური

მირჩა სნეგური ( დ. 17 იანვარი, 1940, ტრიფანეშტი, მოლდოვა) — მოლდოვის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი (1991-1997 წწ.)

1956 წელს დაამთავრა სოფელ ფრუმუშიკის საშუალო სკოლა. 1961 წელს დაამთავრა კიშინიოვის სოფლის მეურნეობის ინსტიტუტი. 1961-1968 წლებში მუშაობდა სოფელ ლუნგის აგრონომად, შემდეგ მოლდავეთის სსრ-ის სოფლის მეურნეობის სამინისტროში. 1981-1990 წლებში სხვადასხვა პარტიულ თანამდებობაზეა. 1990 წელს უალტერნატივო არჩევნებში აირჩიეს მოლდავეთის სსრ-ის პრეზიდენტად. 1991 წლის 23 მაისს ქვეყანას ეწოდა მოლდოვა. ახალი საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგად 1991 წლის 8 დეკემბერს კვლავ პრეზიდენტად აირჩიეს. 1996 წლის არჩევნების პირველ ტურში მირჩა სნეგურმა მიიღო ხმების 38,7 %, ხოლო პეტრე ლუჩინსკიმ 27,7 %. მეორე ტურში ლუჩინსკიმ მიიღო ხმების 54,02 %, ხოლო სნეგურმა 45,98 %.

მირჩა სნეგურის შვილია ნატალია გერმანი, მოლდოვის საგარეო საქმეთა და ევროპული ინტეგრაციის მინისტრი.
პეტრე ლუჩინსკი

მირჩა სნეგური (; დ. 27 იანვარი, 1940, რედულენიი-ვეკი, მოლდოვა) — მოლდოვის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის მეორე პრეზიდენტი (1997-2001 წწ.).

დაიბადა 1940 წელს სოფელ რედულენიი-ვეკში. 1962 წელს დაამთავრა კიშინიოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1992-1993 წლებში მოლდოვის რესპუბლიკის სრულუფლებიანი და საგანგებო ელჩი იყო რუსეთში. 1993-1997 წლებში მოლდოვის მე-12 და მრ-13 მოწვევის პარლამენტის თავმჯდომარეა 1996 წელს აირჩიეს მოლდოვის პრეზიდენტად. მისი მმართველობის დროს გაგრძელდა მირჩა სნეგურის დროს დაწყებული რეფორმები. 2001 წლის საპარლამენტო არჩევნებში ხმების 50,07 % მიიღო მოლდოვის კომუნისტურმა პარტიამ. საპრეზიდენტო არჩევნებზე კი პარლამენტმა ვლადიმერ ვორონინი აირჩია.