iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შტარკის ეფექტი

შტარკის ეფექტი — სპექტრული ხაზების გახლეჩა ელექტრულ ველში; აღმოაჩინა ი. შტარკმა 1913 წელს წყალბადის ატომების სპექტრის შესწავლისას. შტარკის ეფექტი შეინიშნება ატომებისა და სხვა კვანტური სისტემების სპექტრებში. მისი მიზეზია კვანტური სისტემის ენერგიის დონეების წანაცვლება და ქვედონეებად გახლეჩა ელექტრულ ველში. ამიტომ ტერმინი "შტარკის ეფექტი" მიეკუთვნება არა მარტო სპექტრული ხაზების გახლეჩას ელექტრულ ველში, არამედ ენერგიის დონეების წანაცვლებასა და გახლეჩასაც ამ ველში.

შტარკის ეფექტი ახსნილ იქნება კვანტური მექანიკის საფუძველზე. განსაზღვრული ენერგიის მქონე მდგომარეობაში მყოფი ატომი (ან სხვა კვანტური სისტემა) გარე ელექტრულ ველში იძენს ენერგიას, რომელსაც შეესაბამება ატომის ერთი შესაძლებელი მდგომარეობა (გადაუგვარებელი დონე), ველში მიიღებს + ენერგიას, ე.ი წაინაცვლებს. გადაგვარებული ენერგიის დონის სხვადასხვა მდგომარეობას შეუძლია შეიძინოს სხვადასხვა დამატებითი ენერგია (=1,2,..., სადაც გადაგვარების ხარისხია). ამის შედეგად გადაგვარებული დონე იხლიჩება შტარკის ქვედონეებად, რომელთა რიცხვი უდრის განსხვავებულ მნიშვნელობათა რიცხვს. მაგალითად, ატომის ენერგიის დონე მოძრაობის რაოდენობის მომენტის განსაზღვრული ={ \ 2\}\{ (+1)} მნიშვნელობისას ( არის პლანკის მუდმივა, =0,1,2...-სრული მოძრაობის რაოდენობის მომენტის კვანტური რიცხვი) ელექტრულ ველში იხლიჩება ქვედონეებად,რომლებიც ხასიათდებიან მაგნიტური კვანტური რიცხვების სხვადასხვა მნიშვნელობით ( განსაზღვრავს -ის პროექციას მიმართულებაზე). ამასთან, - და + მდგომარეობებს შეესაბამება ერთნაირი დამატებითი ენერგია. ამიტომ შტარკის ყველა ქვედონე (გარდა ქვედონისა, რომლისთვისაც =0) ორჯერადად გადაგვარებული აღმოჩნდება (განსხვავებით გახლეჩისაგან მაგნიტურ ველში, სადაც ყველა ქვედონე გადაუგვარებელია).

არსებობს წრფივი შტარკის ეფექტი, როდესაც ენერგია პროპორციულია და კვადრატული შტარკის ეფექტი, როდესაც ენერგია ^2 პროპორციულია. პირველ შემთხვევაში ენერგიის დონეების გახლეჩის სურათი სიმეტრიულია, მეორეში - არასიმეტრიული.

შტარკის ეფექტის მნიშვნელოვანი შემთხვევაა იონის ენერგიის დონეების გახლეჩა კრისტალურ მესერში მეზობელი იონების მიერ შექმნილი შიგაკრისტალური კრ. ველის გამო. ეს მოვლენა გასათვალისწინებელია კრისტალთა სპექტროსკოპიაში და მნიშვნელოვანია კვანტური მაძლიერებლების მუშაობისთვის.

შტარკის ეფექტი შეინიშნება ცვლად ელექტულ ველებშიც. შტარკის ქვედონეების მდებარეობის ცვლილება ცვლად ელექტრულ ველში შეიძლება გამოყენებული იქნეს ხელსაწყოებში კვანტური გადასვლის სიხშირის შესაცვლელად (შტარკის მოდულაცია).

სწრაფად ცვლადი ელექტრული ველის გავლენა ატომების იონების ენერგიის დონეების მდებარეობაზე განსაზღვრავს პლაზმაში სპექტრული ხაზების შტარკის გაგანიერებას. შტარკის გაგანიერება საშუალებას იძლევა შეფასდეს დამუხტული ნაწილაკების კონცენტრაცია პლაზმაში (მაგალითად, ვარსკვლავთა ატმოსფეროში).
უკრაინული თეთრთავა ჯიში

მსხვილი რქოსანი საქონლის უკრაინული თეთრთავა ჯიში — სარძეო მიმართულების ჯიში. გამოყვანილია საუკუნის ბოლოს უკრაინაში. მიიღეს ადგილობრივი პოლესიური ჯიშის შეჯვარებით ჰოლანდიურთან. ტანი წაგრძელებული და ვიწროა, ზურგი არაერთგვაროვანი, გავა ხშირად ჩამოშვებული, სახურავისებური და შევიწროვებულია, ნაზია კონსტიტუციისაა, კუნთები მცირედაა განვითარებული. ფერად წითელი ან შავია, თავი, მუცელი, ფეხები და კუდის ბოლო — თეთრი. კუროს ცოცხალი მასაა 800–850 კგ (უდიდესი 1100 კგ); ფურისა 400–450 კგ (უდიდესი 500 კგ). იწველის 2500–3000 კგ რძეს წელიწადში, რეკორდულია 12 339 კგ. რძის ცხიმიანობაა 3,5–3,8%. სანაშენო საქმიანობა მიმდინარეობდა წველადობისა და ცხიმიანობის გაუმჯობესების და ექსტერიერის ნაკლების გასწორების მიზნით. საქონელი უმრავლეს შემთხვევაში გამრავლებულია „თავისში“, აგრეთვე გამოიყენება ჩართვითი შეჯვარება შავ-ჭრელ და სიმენტალური ჯიშების კუროებთან.
ვორონინის აგარაკი

ვორონინის აგარაკი — კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონული ძეგლი სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს დასახლება მოლოდიოჟნოეში, მისამართზე პრიმორსკის გზატკეცილი № 648, სანატორიუმ „ “-ს ტერიტორიის შესასვლელთან.

ისტორია
ხის სახლი ააგეს არქიტექტორ პეტრე პეტრეს ძე ბუკის პროექტის მიხედვით. სახლის მფლობელი ბოლო პერიოდამდე იყო ცნობილი მეცნიერი, ბოტანიკოსი მიხეილ სტეფანეს ძე ვორონინი (1838-1903 წწ.), მაგრამ ასევე არსებობდა მეცნიერის სრული თანამოსახელე ვაჭრის შვილი მიხეილ სტეფანეს ძე ვორონინი. 1912 წელს მან შეიძინა პატარა მიწის ნაკვეთი (საკადასტრო ნომერი 1-31) გზასთან, მაღაზიის ასაშენებლად. ეს მიწის ნაკვეთი მდებარეობდა ზუსტად სანატორიუმის დღევანდელი მთავარი შესასვლელის ადგილზე. გარდა ამისა, აგარაკი ააშენეს 1910 წელს, მეცნიერის გარდაცვალებიდან 7 წლის შემდეგ.

სახლი ბაღით მდებარეობდა ფინეთის ყურის ნაპირზე. შენობის დეკორატიული ელემენტები ხის ხუროთმოძღვრების შედევრია. სახლის ოთხივე ფასადი ერთმანეთისაგან განსხვავებულია.

ვორონინების მეზობელი იყო მწერალი ლეონიდ ანდრეევი და რუსი ეკონომისტის, ევგენი კარტავცევის ცოლი, მარია კრესტოვსკაია. ვორონინის აგარაკი აღწერა თავის მოთხრობაში „ის“ ლეონიდ ანდრეევმა, რომელმაც სტუდენტობა გაატარა ამ სახლში.

1958 წლიდან ტერიტორია გადავიდა სანატორიუმის მფლობელობაში. შენობაში კი განათავსეს ადმინისტრაციული სამსახური.

1991 წელს სახლი დაიწვა, მიუხედავად ამისა 2017 წელს იგი შეიტანეს რუსეთის ფედერაციის ხალხთა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების ერთიან სახელმწიფო რეესტრში, როგორც რეგიონული მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი.
როდაქსის სახლი

როდაქსის სახლი — ისტორიული შენობა ქალაქ პუშკინში. აშენდა 1836-1839 წლებში. მიეკუთვნება რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტებს . მდებარეობს ორანჟერეის ქუჩაზე, სახლი №19/18, პუშკინის ქუჩის კუთხეში, ტაძრის მოედანთან.

ისტორია
1835 წელს კერძო საცხოვრებელი კორპუსების მშენებლობისთვის მიწის ნაკვეთები გამოიყო. ხუთივე სახლის პროექტი არქიტექტორ სებასტიან ჩერფოლიომ შექმნა, რომელიც ერთიან დიდ კომპლექსს ქმნის. ამ კომპექსში შედის ასევე, როდაქსის სახლი. საუკუნის დასაწყისში, 1917 წლამდე, სახლში ცხოვრობდა მღვდელი იოანე (კოჩუროვი), ახალმოწამე. 1949 წელს, დიდი სამამულო ომის შემდგომ განადგურებული სახლი, აღადგინეს და საცხოვრებლად გადასცეს ლიტერატურის საკავშირო ინსტიტუტის თანამშრომლებს.

არქიტექტურა
სახლი გაფორმებულია კათედრის მოედანზე მდებარე ზვეგინცევის სახლის მსგავსად. იგი სამსართულიანია (ცოკოლის მაღალი სართულის ჩათვლით, რომელიც რუსტირებულია და კვადრატული გეგმისაა. სახლის ფასადი შესანიშნავი სტილით არის გაფორმებული კერძოდ, თხელი სანდრიკებით და ფრიზებით. ჭარბობს ყვავილების ორნამენტი, ფრიზზე მეორდება წყვილი გედის გამოსახულება. გაფორმებაში ჭარბობს ბიზანტიური მოტივები, რომელიც გამოიყენება ძველ რუსულ არქიტექტურაში.
მერტენსის სახლი

მერტენსის სახლი — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში, ნევის გამზირზე. ეს არის სავაჭრო სახლი, რომელიც აშენებულია მოდერნისა და ნეოკლასიციზმის სტილში.

ისტორია
დღევანდელი შენობის ადგილას, პირველი სახლი აშენდა 1740 წელს. 1911-1912 წლებში, ფ. ლ. მერტენსის დავალებით, რომელიც ეწეოდა ბეწვეულის ბიზნესს, ხოლო არქიტექტორ მ. ს. ლიალევიჩის მიერ აშენდა სავაჭრო ცენტრის შენობა.

შენობა გარკვეული ხნის განმავლობაში ეკუთვნოდა ვაჭარ სერებრიკოვს. - საუკუნეების დასაწყისში შენობა ეკუთვნოდა მერტენსის მემკვიდრეებს.

1944 წელს, აღნიშნულ სახლში გაიხსნა ლენინგრადის პირველი სამოდელო სახლი. ნევის გამზირზე მდებარე მოდის სახლს დაუბრუნდა თავისი ძველი სახელი - „მერტენსის სახლი“.

2008 წლის შუა პერიოდში, შენობა აღდგა და გაქირავდა. აღნიშნულ სახლში, გაიხსნა ბრენდული მაღაზია „ზარას“ ფილიალი პეტერბურგში.

არქიტექტურა
შენობის შექმნისას აბსოლუტურად ახალი საინჟინრო და მხატვრული მოტივები გამოიყენეს, მათ შორის: მონოლითური რკინაბეტონის კონსტრუქციული სტრუქტურა და სამი უზარმაზარი შემინული თაღი, რომელმაც შეამკო აღნიშნული სახლის მონუმენტური ფასადი. შენობის ექსტერიერი აერთიანებს რაციონალურ მოდერნიზმსა და ნეო-რენესანსის ტექნიკას. სკულპტურული გაფორმება შეიქმნა ვ. კუზნეცოვის მიერ.

შენობის ეზოში არის შადრევანი პოლარული დათვის ქანდაკებით, რომელიც კირქვისგან არის დამზადებული. პოლარული დათვი მერტენსმა თავისი სავაჭრო სახლის სასაქონლო ნიშნად აირჩია.
კაკულია

საკუთარი სახელი კაკულია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

აკაკი კაკულია — ფიზიოთერაპევტი, კურორტოლოგი
ეთერ კაკულია — საესტრადო მომღერალი
თეიმურაზ კაკულია — სპორტსმენი (ჩოგბურთელი)
თედო კაკულია — ქართველი (ფეხბურთელი)
იური კაკულია — რეჟისორი
მერაბ კაკულია — ეკონომისტი
ნელი კაკულია — ფიზიოთერაპევტი, კურორტოლოგი
რევაზ კაკულია — ეკონომისტი
რომან კაკულია — სახელმწიფო მოხელე, პოლიტიკოსი
გაუსვალდის აგარაკი

გაუსვალდის აგარაკი — კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ძეგლი სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს ქვის კუნძულზე. შენობა ააგეს 1898 წელს მოდერნის სტილში, მეფუნთუშის ცოლის ევგენია კარლის ასული გაუსვალდისთვის. პროექტის ავტორები არიან არქიტექტორები ვლადიმირ ჩაგინი და ვასილი შიონე. 1910-1916 წლებში დააშენეს და მიშენეს ახალი სათავსოები მოდერნის სტილში.

1918 წელს აგარაკზე განათავსეს ანატოლი ლუნაჩარსკის სახელობის მესამე საბავშვო კოლონია, რომელიც მოქმედებდა 1923 წლამდე. შემდეგ წლებშ დიდი ხნის განმავლობაში შენობას იკავებდა ლენინგრადის მეტალურგიული ქარხნის სანატორიუმ-პროფილაქტორიუმი.

1980-იანი წლების დასაწყისში აქ გადაიღეს ფილმი „შერლოკ ჰოლმსისა და დოქტორ ვატსონის თავგადასავალი“ (პერსონაჟ ირენ ალენის სახლი). გარდა ამისა შენობაში გადაიღეს ფილმები: „დონ სეზარ დე ბაზანი“, „მფრინავი თაგვი“, „მარიცა“ და „ოჯახის გარეშე“.

არქიტექტურა
შენობა ორსართულიანია, აქვს სარდაფი და დგას მაღალ ცოკოლზე. აგებულია ხისგან, ნაწილი — აგურისგან. გაუსვალდის აგარაკი ითვლება რუსეთში მოდერნის სტილში აგებულ პირველ ნაგებობად.

საბჭოთა პერიოდში შენობა არაერთხელ გადააკეთეს მის ფუნქციურ დანიშნულებასთან დაკავშირებით. ყველაზე სერიოზული ცვლილება განიცადა 1984 წლის კაპიტალური რემონტის დროს.

დღევანდელობა
პოსტსაბჭოთა პერიოდში შენობა გადავიდა კომერციული ფირმის მფლობელობაში. 2008 წლიდან შენობა ავარიულ მდგომარეობაშია.
კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის საბჭოს გადაწყვეტილებით (2008 წლის მარტი), გაუსვალდის კოტეჯის დაზიანებული ხის ნაწილების დემონტაჟი იყო საჭირო, მაგრამ 2009 წელს საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება ხელახალი ექსპერტიზა ჩაეტარებინა. ექსპერტიზის დამკვეთი იყო ძეგლთა დაცვის კომიტეტი. 2017 წელს, ახალი ექსპერტიზის დასკვნით კოტეჯის ხის ნაწილების 70-75 % უნდა შენახულიყო. ოქტომბერში დაიწყო სარესტავრაციო სამუშაოები, მაგრამ 2018 წელს, ეკონომიკური მდგომარეობიდან გამომდინარე სამუშაოები შეწყდა.
ზურაბ პატარაძე

ზურაბ პატარაძე (დ. 12 თებერვალი, 1973, ბათუმი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი, დიპლომატი, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარე 2016 წლის ივლისიდან 2018 წლის ივლისამდე, 2018 წლის 29 აგვისტოდან 2026 წლის 21 აპრილამდე საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში. 2026 წლის 28 აპრილს, მეორე ვადით, დაინიშნა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარედ.

ბიოგრაფია
ზურაბ პატარაძე დაიბადა 1973 წლის 12 თებერვალს, ბათუმში. დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ეკომინისტის კვალიფიკაციით. სწავლობდა ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი სამართალმცოდნეობის სპეციალობით, მუშაობდა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა სამინისტროს კრიმინალური პოლიციის დეპარტამენტის ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლისა და სისხლის სამართლის სამძებრო სამსახურში. სხვადასხვა წლებში მუშაობდა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საგარეო პოლიტიკის კვლევისა და ანალიზის ცენტრში, ამავე სამინისტროს საკონსულო დეპარტამენტის სავიზო პოლიტიკისა და სავიზო ურთიერთობის სამმართველოში, საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკონსულო დეპარტამენტში საერთო საკონსულო საკითხების სამმართველოს მეორე მდივნად, შემდეგ კი - ამავე დეპარტამენტის საკონსულო ურთიერთობების სამმართველოს მეორე მდივნად.

ზურაბ პატარაძეს 2012 წელს მინიჭებული აქვს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის დიპლომატიური რანგი. წლების განმავლობაში იყო რუსეთის ფედერაციაში საქართველოს საელჩოს მეორე მდივანი, შემდეგ კი - მრჩეველი და კონსული. მშაობდა ქ. სალონიკში საქართველოს გენერალური კონსულად. 2011-2012 წლებში ზურაბ პატარაძე იყო თურქეთის რესპუბლიკაში (ქ. სტამბოლი) საქართველოს გენერალური კონსული, ხოლო 2012-2013 წლებში თურქეთის რესპუბლიკაში საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი. 2013-2016 წლებში იყო ყაზახეთის რესპუბლიკაში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი. 2016 წლის ივლისიდან 2018 წლის ივლისამდე იყო აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარე. 2018 წლის 29 აგვისტოდან, საქართველოს პრეზიდენტის, გიორგი მარგველაშვილის განკარგულების თანახმად, ზურაბ პატარაძე აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩია.
ლევან ვარშალომიძე

ლევან ვარშალომიძე (დ. 17 იანვარი, 1972, ბათუმი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარე 2004-2012 წლებში.

ბიოგრაფია
ლევან ვარშალომიძე დაიბადა 1972 წლის 17 იანვარს, ბათუმში. მამამისი იყო სამთო ინჟინერი და პოლიტიკოსი გურამ ვარშალომიძე. დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობების ინსტიტუტის საერთაშორისო სამართლის ფაკულტეტი. 1998-2000 წლებში იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საერთაშორისო სამართლებრივი დეპარტამენტის ორმხრივი ურთიერთობების სამმართველოს უფროსი, 2000-2002 წლებში საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სააღსრულებლო დეპარტამენტის თავმჯდომარე, 2002 წელს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს იურიდიული დეპარტამენტის დირექტორი, 2004 წელს საქართველოს სახელმწიფო და კერძო სამართლის განყოფილების მეცნიერ-თანამშრომელი, „საქართველოს რკინიგზის" გენერალური დირექტორი. 2004-2012 წლებში აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარე. 2020 წლის 20 მაისს ცნობილი გახდა, რომ ვარშალომიძე უკრაინის „საინვესტიციო ოფისის“ ხელმძღვანელად დაინიშნებოდა.

2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე „ერთიანმა ნაციონალურმა მოძრაობამ“ და გაერთიანებულმა ოპოზიციამ „ძალა ერთობაშია“ ბათუმის საარჩევნო ოლქის მაჟორიტარობის კანდიდატად წარადგინა. მან ხმების 37,32% (28934) მიიღო და მეორე ადგილი დაიკავა. მეორე ტურში მონაწილეობაზე და პარლამენტში პარტიული სიით შესვლაზეც უარი განაცხადა (მთლიანად ოპოზიციასთან ერთად, გაყალბებული არჩევნების მოტივით). 2020 წლიდან 2022 წლამდე, დეპუტატის სტატუსის მოხსნამდე, იყო საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გაერთიანებული ოპოზიცია „ძალა ერთობაშია“. 2025 წლის მარტში დააკავეს ყაზახეთში, აეროპორტში, საზღვრის კვეთისას.
ბოლშეოხტინსკის ხიდი

ბოლშეოხტინსკის ხიდი — ორიგინალური დიზაინის მქონე ხიდი, რომელიც გადებულია მდინარე ნევაზე, სანქტ-პეტერბურგში. ხიდის სიგრძე 334 მეტრია, სიგანე კი — 23 მეტრია. 1917 წლამდე ხიდი ატარებდა პეტრე -ის სახელს, ხოლო 1917 წლიდან 1956 წლამდე ხიდი ბოლშეოხტინსკის სახელით იყო ცნობილი.

ისტორია
მდინარე ოხტის მახლობლად ხიდის აშენების თავდაპირველი იდეა 1829 წელს გაჩნდა. სანქტ-პეტერბურგის შექმნამდეც კი, ოხტა დასახლებული ადგილი იყო და ნელ-ნელა ქალაქის ზრდასთან ერთად სწრაფად გაიზარდა მისი დიდი სამრეწველო ცენტრიც. აქ იყო სამრეწველო და გემთსაშენი ქარხნები. თუმცა, საუკუნეში, ოხტის რაიონი არ იყო ოფიციალურად სანქტ-პეტერბურგის ნაწილი. ხიდი მნიშვნელოვანი ნაწილი იყო ინდუსტრიის განვითარების საქმეში, ამიტომ ნიკოლოზ -მა ხიდის აშენების ბრძანება გასცა და იგი შეიყვანა სტრატეგიული ქალაქის განვითარების გეგმის ნაწილში. თუმცა იმ დროს საჭირო თანხები ვერ გამოიყო და პროცესი შეჩერდა.

შემდეგ ხიდის მშენებლობის შესაძლებლობა 1860 წელს გაჩნდა, როდესაც იმპერატორმა დაამტკიცა გადაწყვეტილება ოხტის რაიონის სანქტ-პეტერბურგში გაწევრიანების შესახებ. ქალაქის დუმამ საერთაშორისო კონკურსი გამოაცხადა, ხიდის ასაშენებლად. კონკურსში, სულ 16 პროექტი იქნა მიღებული, აქედან გამოვლინდა გამარჯვებული - ნიკოლაევის საინჟინრო აკადემიის პოლკოვნიკ გრიგოლ კრივოშეინისა და სამხედრო ინჟინერ ვლადიმირ აპშიკოვის პროექტი, მაგრამ გამარჯვებულის შერჩევის შემდეგაც კი, მუშაობა დიდხანს არ დაწყებულა.

1907 წლის 24 სექტემბერს გაფორმდა ხელშეკრულება ხიდის მშენებლობის შესახებ. ხიდის საძირკველის ჩაყრის ოფიციალური ცერემონიალი 1909 წლის 26 ივნისს გაიმართა - სწორედ ამ დროს აღინიშნა პოლტავის ბრძოლის 200 წლის იუბილე. აქედან გამომდინარე ხიდს - იმპერატორ პეტრე დიდის სახელი მიენიჭა.

დღეს ადგილობრივები ამ ხიდს პეტრე დიდისა და ბოლშეოხიტინსკის ხიდის სახელით მოიხსენიებენ.
ემილიანო სალა

ემილიანო სალა (; დ. 31 ოქტომბერი, 1990, კულულუ, ლას-კოლონიასი, არგენტინა — გ. 21 იანვარი, 2019) — არგენტინელი ფეხბურთელი, „კარდიფ სიტის“ თავდამსხმელი.

კარიერა
ბორდო
„ბორდოში“ მისი დებიუტი შედგა 2012 წლის 8 თებერვალს საფრანგეთის საფეხბურთო თასის 2011–2012 სეზონზე, 1/8 ფინალში „ლიონის“ წინააღმდეგ, მოედანზე გამოჩნდა დამატებით დროში.

2012–2013 წლის სეზონზე იჯარით გადავიდა კლუბ „ორლეანში“, რომელიც გამოდიოდა საფრანგეთის ეროვნულ ჩემპიონატში. ემილიანომ 37 მატჩში 19 გოლი გაიტანა.

2013–2014 წლის სეზონზე იჯარით იყო გადასული კლუბ „ნიორში“, რომელიც ლიგა 2-ში გამოდიოდა. მის შემადგენლობაში ემილიანო სალამ 37 მატჩი ჩაატარა და 18 გოლი გაიტანა

2014–2015 წლის სეზონი ბორდოში დაიწყო, 2014 წლის 17 აგვისტოს, „მონაკოს“ წინააღმდეგ გამართული თამაშის დროს, პირველი გოლი გაიტანა საფრანგეთის ჩემპიონატში. 2015 წლის იანვარში, ნახევარი წლის იჯარით გადაეცა კლუბ „კანს“.

ნანტი
2015 წელს გადავიდა „ნანტში“, კლუბთან 5-წლიანი კონტრაქტი გააფორმა. ნანტის შემადგენლობაში, 3 სეზონის განმავლობაში მონაწილეობა მიიღო 101 მატჩში, სადაც 30 გოლის გატანა შეძლო.

კარდიფ სიტი
2019 წლის 19 იანვარს განაცხადეს, რომ ემილიანო სალა თავის კარიერას გააგრძელებდა ინგლისის პრემიერლიგის გუნდ „კარდიფ სიტიში“. ემილიანო სალა „კარდიფს“ რეკორდული თანხა დაუჯდა, სავარაუდოდ 15 მილიონი ფუნტი სტერლინგი.

გაუჩინარება
2019 წლის 22 იანვარს, ნანტიდან კარდიფისკენ მიმავალი კერძო თვითმფრინავი -46 ნორმანდიის კუნძულებთან ახლოს მოულოდნელად რადარების ეკრანებიდან გაქრა. ემილიანო სალა ბორტზე იმყოფებოდა. ამის შემდეგ დაიწყო სამძებრო-სამაშველო ოპერაცია, მაგრამ დაღუპული თვითმფრინავის კვალს ვერ მიაგნეს.

24 იანვარს გერნზის პოლიციამ გამოაცხადა დაკარგული თვითმფრინავის სამძებრო სამუშაოების შეწყვეტის შესახებ.

7 თებერვალს გაუჩინარებული სხეული ამოიყვანეს თვითმფრინავის ნამსხვრევიდან. იმავე დღესვე პოლიციამ დაადასტურა, რომ ეს ემილიანო სალა იყო.

სტატისტიკა
კლუბი
გიორგი ბადრიძე (დიპლომატი)

გიორგი ბადრიძე (დ. 13 მარტი, 1968, თბილისი) — ქართველი დიპლომატი, 2009–2013 წლებში იყო საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი დიდ ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებულ სამეფოში.

1992 წელს დიპლომატიურ სამსახურში ჩადგომის შემდეგ სხვადასხვა თანამდებობები ეკავა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში, მათ შორის ხელმძღვანელობდა დასავლეთ ევროპის სამმართველოს (1996–1998), ამერიკის დეპარტამენტს (2004–2006). 1999–2002 წლებში ეკავა თურქეთის რესპუბლიკაში საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანისა და მისიის ხელმძღვანელის მოადგილის თანამედებობა.

2007–2009 წლებში იყო საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი (ელჩის მოადგილე) დიდი ბრიტანეთის და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებულ სამეფოში. 2009-2013 წლებში ეკავა საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის თანამდებობა დიდ ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებულ სამეფოში, ამავე პერიოდში ეკავა საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციაში საქართველოს მუდმივმოქმედი წარმომადგნელის თანამდებობა.

2013 წლიდან არის რონდელის ფონდის უფროსი მკვლევარი, ასევე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და კავკასიის უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობების მოწვეული ლექტორი.
მატისოვის ხიდი

მატისოვის ხიდი — ხიდი მდინარე პრიაჟკაზე სანქტ-პეტერბურგში, საადმირალოს რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს მატისოვისა და კოლუმენის კუნძულებს. მას ადრე ერქვა „სუხარნის ხიდი“.

მდებარეობა
ხიდთან ახლოს მდებარეობს წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ფსიქიატრიული საავადმყოფო. აღნიშნული ხიდის ქვემოთ კიდევ ერთი აბანოს ხიდია. მატისოვის ხიდთან, უახლოესი მეტროსადგურია „სადოვაია“, რომელიც დაახლოებით 2,4 კილომეტრშია. ხიდის სიგრძე 39,7 მეტრია, სიგანე კი — 10,5 მეტრი.

ისტორია
ამ ადგილას 1737 წელს, ხის ხიდი აშენდა, რომელიც კუნძულ მატისოვთან აკავშირებდა სააადმირალოს რაიონის ნაწილს. 1836 წელს ინჟინერ ა. დ. გოტმანმა და ა. ფ. ბუტაცმა მოამზადეს ახალი ხის თაღოვანი ხიდის პროექტი.

1935 წელს ხის თაღები შეიცვალა ლითონის თაღებით, ასევე შეცვალეს იატაკი და მოაჯირეები. ამის შემდეგ ხიდის რამდენიმე რესტავრაცია განხორციელდა თუმცა არ შეცვლილა თავდაპირველი იერსახე.

1993 წლის ნოემბერში, ხიდი დაიკეტა ფეხით მოსიარულეთათვის, რადგან ჩატარებული გამოკვლევით ხიდი არამყარი იყო, თუმცა სამუშაოების პროცესი დროულად არ დაწყებულა. ხიდის კაპიტალური რემონტი 1995 წელს დაიწყო, რადგან მანამდე არ არსებობდა ფინანსები. ხიდი რეკონსტრუქციის დროს მთლიანად დაიშალა, ხის ბოძები შეიცვალა რკინაბეტონით, დამონტაჟდა ახალი რკინის მოაჯირები, იატაკი, ასევე მოხდა ხიდის გამაგრებაც.

ჩატარებული სამუშაოების საერთო ღირებულებამ 28,5 მილიონი რუბლი შეადგინა. ოფიციალურად ახალი ხიდი 2000 წლის 13 სექტემბერს გაიხსნა.
შუა აზიის აჯანყება

შუა აზიის აჯანყება — შუა აზიისა და ყაზახეთის მცხოვრებთა გამოსვლა პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918) პერიოდში მეფის რუსეთის მთავრობის პოლიტიკის წინააღმდეგ. აჯანყების საბაბი გახდა 1916 წლის 25 ივნისის ბრძანებულება ადგილობრივი მოსახლეობის მობილიზაციის შესახებ ფრონტისპირეთის რეგიონებში ზურგის სამუშაოებზე. აჯანყება დაიწყო 1916 წლის 4 ივლისს, ხოჯენდში. შემდეგ მან მოიცვა შუა აზიის და ყაზახეთის თანამედროვე ტერიტორია. აჯანყება ფართოვდებოდა სტიქიურად. სახელმწიფო მოძრაობა სხვადასხვა ფორმას ღებულობდა: ტოვებდნენ წარმოებას, მინდვრებს, გადიოდნენ ღრმა სტეპებში ან მთებში, გარბოდნენ უცხოეთში, სპობდნენ წვევამდელთა სიებს, თავს ესხმოდნნ მეფის ადმინისტრატორებს, გამოდიოდნენ მასობრივი შეიარაღებული ძალებით. აჯანყებამ ყველაზე დიდი გაქანება მიიღო თურღაის ოლქში. მისი ბელადები იყვნენ ამანგელდი იმანოვი და ალიბი ჯანგილდინი. აჯანყება სასტიკად ჩაახშეს.
შლისელბურგის ხიდი

შლისელბურგის ხიდი — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში, ცენტრალურ და ნევის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს მონასტრის კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. 1992 წელს აღიარეს რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლად. 2011 წელს სახელმწიფო ისტორიულ-კულტურული ექსპერტიზის დასკვნის შემდეგ მოუხსნეს არქიტექტურის ძეგლის სტატუსი. ხიდის სიგრძეა 27,2 მეტრი, ხოლო სიგანე — 24 მეტრი.

მდებარეობა
მდებარეობს ობუხოვის თავდაცვის პროსპექტის კვეთაზე, შემოვლითი არხის სათავესთან. ხიდის ახლოს განთავსებულია ალექსანდრე ნეველის ლავრა და ალექსანდრე ნეველის ლავრის ნიკოლსკის სასაფლაო.

დინების ქვემო მიმართულებით მდებარეობს ატამანის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურებია „ალექსანდრე ნეველის მოედანი 1“, „ალექსანდრე ნეველის მოედანი 2“.

სახელწოდება
თავდაპირველად, 1828 წლიდან, ხიდს ეწოდებოდა ქარხნის ხიდი, რადგან მის სიახლოვეს, არხის მარცხენა მხარეს მდებარეობდა იმპერატორის მინის ქარხანა. 1836 წლიდან 1846 წლამდე გამოიყენებოდა სახელწოდება შლისელბურგის ხიდი შლისელბურგის ტრაქტის (ამჟამად ობუხოვოს თავდაცვის პროსპექტის) მიხედვით.

1849 წლიდან ცნობილია მესამე სახელწოდება ნოვო-არხანგელსის ხიდი, რომელის მოქმედებდა 1868 წლამდე. იგი ფორმებს იცვლიდა: ერქვა არხანგელსკის ან არხანგელოგოროდსკის. უკანასკნელი ვარიანტი გამოიყენებოდა 1860 წლიდან 1929 წლამდე. 1930-იან წლებში დაუბრუნდა ძველი სახელწოდება შლისელბურგის ხიდი.

ისტორია
1832-1833 წლებში ინჟინერ პიერ-დომენიკ ბაზენის პროექტით შლისელბურგის გზის კვეთაზე ააგეს ერთმალიანი ხის თაღოვანი ხიდი. 1886 წელს ინჟინერ მ. ფ. ანდერსინის პროექტის მიხედვით მოხდა ხიდის კაპიტალური რემონტი.

1928 წელს ხიდი შეცვალეს რკინა-ბეტონის ერთმალიანი ხიდით.

2014 წელს სატრანსპორტო მშენებლობის დირექციამ გამოაცხადა კონკურსი ხიდის სარემონტოს სამუშაოების საპროექტო დოკუმენტაციის შემუშავებისათვის. გაიმარჯვა საპროექტო ინსტიტუტმა „“-მა.
დურნოვოს აგარაკი

დურნოვოს აგარაკი — ბაკუნინებისა ( საუკუნე) და დურნოვოების ( საუკუნე) აგარაკი სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია კლასიციზმის სტილში. არის არქიტექტურის ძეგლი.

ისტორია
ქალაქგარე აგარაკი ააშენა პ. ვ. ბაკუნინმა 1780-იან წლებში, სავარაუდოდ, ნ. ა. ლვოვის პროექტის მიხედვით. 1786 წელს კარ-მიდამო გადავიდა პ. პ. ბაკუნინის მფლობელობაში და შემდეგ კიდევ არაერთხელ გაყიდეს. ერთ-ერთი მფლობელი იყო პ. ი. კუტაისოვი, ხოლო 1813 წელს იგი შეიძინა დ. ნ. დურნოვომ, რომელმაც სავარაუდოდ არქიტექტორ ა. ა. მიხაილოვს დაუკვეთა აგარაკის გადაკეთება. სამშენებლო სამუშაოები გაგრძელდა 1813 წლიდან 1826 წლამდე. სახლთან ერთად, იქვე გააშენეს პარკი.

1870-იან წლებში სახლი კვლავ გადააკეთეს (ამჯერად შიგნიდან) არქიტექტორ ლიუდვიგ ფონტანას პროექტის მიხედვით. ამ პერიოდში აგარაკს ფლობდა მებაღე პ. პ. დურნოვო.

თებერვლის რევოლუციის შემდეგ აგარაკი ანარქისტების შტაბად იქცა და ადგილად სადაც ბოლშევიკები ინახავდნენ იარაღს.

საბჭოთა პერიოდში დურნოვოს აგარაკს გამოიყენებდნენ გაერთიანება „ლენინგრადის მეტალის ქარხნის“ კლუბად და მუზეუმად, რომელმაც იგი თავისი შეხედულების მიხედვით გადააკეთა. პოსტსაბჭოთა პერიოდში არქიტექტურის ძეგლი ძლიერ განადგურდა და საბოლოო განადგურებამდე ცოტაღა აკლდა. 1996 წელს შემოხსნეს ღობე, ხოლო 1998 წლის ხანძრის შემდეგ განადგურდა ცნობილი ფრონტონი და შენობის მეორე სართული.

2014 წლის მარტში აგარაკზე დაიწყო სარესტავრაციო სამუშაოები. 2015 წელს შენობა დაშალეს და 2016 წელს აღადგინეს, მაგრამ უკვე რკინა-ბეტონში. 2018 წლის დასაწყისში ცნობილი გახდა, რომ სანქტ-პეტერბურგის ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა დაცვის, გამოყენებისა და კონტროლის სახელმწიფო კომიტეტი აპირებდა სასამართლოს მეშვეობით მოეთხოვა შენობის გადაკეთება, რადგან დარღვეული იყო საუკუნის არქიტექტურის ნორმები.