iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლიმონი

ლიმონი , მრავალწლოვანი მარადმწვანე სუბტროპიკული მცენარე ციტრუსოვანთა გვარის ტეგანისებრთა ოჯახისა. ლიმონის ხის სიმაღლე 3—7 მ აღწევს. აქვს ეკლებიანი ტოტები, ღია მწვანე მოგრძო ლანცეტისებრი ან მოგრძო კვერცხისებრი, კიდედაკბილული, ტყავისებრი ფოთლები. ყვავილი ორსქესიანია, თეთრი, არომატული. ნაყოფი მრავალბუდიანი კენჯრაა, სიგრძე 6—7 სმ, დიამეტრი 5—6 სმ (120გ-მდე), ნაყოფის ქერქი 2—5 მმ სისქისაა, ყვითელი, გლუვი ან ამობურცულია. ზეთოვანი ჯირკვლებითაა მოფენილი, მწარე, დამახასიათებელი არომატი აქვს. რბილობი მომწვანო-მოყვითალოი, წვრილმარცვლოვანი, წვნიანი, ძალიან მჯავეა. თესლი ღია ფერისაა, გლუვი, ნაყოფში დაახლოებით 20 ცალი ან მეტია.

ლიმონი სითბოს და სინათლის მოყვარე მცენარეა, ციტრუსოვან მცენარეთა შორის ყველაზე უფრო უყვარს ტენი. მისი სამშობლოა სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია. ველურად არ არის შენიშნული. მოშენებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთში, აშშ-ის, მექსიკის, არგენტინისა და სხვა სუბტროპიკულ რაიონებში. ყოფილ სსრკ-ში 200 წელზე მეტია რაც მოჰყავთ. ღია გრუნტში ლიმონის მოშენების უმთავრესი რაიონებია კავკასიის შავი ზღვის სანაპირო, აზერბაიჯანი, შუა აზია. ლიმონი მოჰყავთ ტრანშეებში, აგრეთვე ოთახის პირობებში. ლიმონის ნაყოფი შეიცავს (%-ობით): მჟავებს (უმთავრესად ლიმონის) — 3,5—8,1, შაქრებს — 1,9—3, ვიტამინს — 45—140 მგ 100 გ-ში, აგრეთვე და ვიტამინებს, პექტინოვან ნივთიერებებს, კრინის მარილებს, ფოსფორს, კალიუმს, კალციუმსა და მაგნიუმს. იყენებენ ნედლად, წვენების წარმოებაში, ლიმონის მჟავად და სხვა. ლიმონს ამრავლებენ მყნობითა და კალმით. ნამყენი ლიმონი მსხმოიარობს მე-3 მე-4 წელს. მოსავალი ერთი ხიდან 150-300 ნაყოფია.

საქართველოში ლიმონის ნარგაობას დაახლოებით 1000 ჰა უკავია. ყინვით დაზიანების შემთხვევაში მისი მოსავლიანობა კლებულობს. საქართველოში ლიმონის მაქსიმალური წარმოება 4 ათას ტონამდე აღწევს.
ლიმონურა

ლიმონურა — მცენარეთა გვარი სქიზანდრასებრთა ოჯახისა.

შეიცავს 14 სახეობას. გამერქნებულღეროიანი ლიანაა, რომლის სიგრძე 15 მ აღწევს. აქვს ელიფსური ან ოვალური ფოთლები, თეთრი ან ვარდისფერი სურნელოვანი ყვავილები, წითელი კენკრა ნაყოფი. ნაყოფს (ისევე როგორც სხვა ნაწილებს) გასრესისას ლიმონის სუნი და გემო აქვს.

შეიცავს კრისტალურ ნივთიერებას — სქიზანდრინს, ეთეროვან ზეთებს, ორგანულ მჟავებს, ნახშირწყლებს, ვიტამინსა და სხვა. იყენებენ მედიცინაში მასტიმულირებელ საშუალებად. გვხვდება აღმოსავლეთ აზიის მთის ტყეებში. ყოფილ სსრ-ში — ამურის ოლქში, ხაბაროვსკის და პრიმორიეს მხარეებში, სახალინისა და კურილის კუნძულებზე. ზოგჯერ აშენებენ დეკორატიულ მცენარედ.
ლინკოლნური ცხვარი

ლინკოლნური ცხვარი — ნახევრად წმინდამატყლიანი ჯიშის ცხვარი სახორცე-სამატყლე მიმართულებისა. გამოყვანილია - საუკუნეებში ინგლისში (ლინკოლნშირის საგრაფოში) ადგილობრივი ცხვრის ლეისტერულ ერკემლთან შეჯვარების გზით. ერკემლის მასაა 130-160 კგ, ნერბის — 100-120 კგ. ლინკოლნური ცხვარს აქვს ერთგვაროვანი, კარგად მბზინვარე მატყლი. მატყლის ნაპარსი — ერკემლისა 10-12 კგ, ნერბისა — 5-6 კგ. ბეწვის სისხო 36-ე-44-ე ხარისხისა, სიგრძე 20-25, იშვიათად 45 სმ. წმინდა მატყლის გამოსავალი 55-65%. ყოფილ სსრკ-ში ლინკოლნებს ხალასად აშენებენ, ახალი ჯიშების შესაქმნელად წმინდამატყლიან ცხვრებს აჯვარებენ.
ლიპარიტისუბანი

ლიპარიტისუბანი, „ლამაზი საყდარი“ — საუკუნის მიწურულსა და საუკუნის დასაწყისის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი გომარეთის ჩრდილოეთით, მდინარე ხრამის ხეობის მარცხენა შენაკად ჭოჭიანას მარცხენა ფერდზე. სამონასტრო კომპლექსში შედიოდა ერთნავიანი ეკლესია (- საუკუნეები), კოშკი (შუა საუკუნეები), სასახლე (- საუკუნეები), ბჭე ( საუკუნე), გალავანი (შუა საუკუნეები) და სხვა ნაგებობანი (შუა საუკუნეები). შემორჩენილია ნანგრევები. სამონასტრო კომპლექსთან ახლოს გასული საუკუნის 50-იან წლებში ხრამჰესის მეორე კასკადის მშენებლობის დროს წარმოებული აფეთქებების შედეგად 1956 წელს ტაძარი ერთიანად ჩამოინგრა .

ეკლესია აუშენებიათ თამარ მეფის დროს. სამხრეთ კარიბჭის თავზე არსებული ვრცელი წარწერის ნაწილები აღმოჩენილია (ფრაგმენტები ინახება სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში) და ახალი წაკითხვის შედეგად ასე იკითხება:

წარწერა სამშენებლო ხასიათისაა და იხსენიებს თამარ მეფესა და დავით სოსლანს, რის საფუძველზეც მეცნიერები მას თამარისა და დავითის თანაცხოვრების პერიოდით, 1089-1207 წლებით ათარიღებენ.
სომხური დამწერლობა

}) — ანბანური დამწერლობის ორიგინალური სისტემა, რომელიც შექმნილია ფონეტიკურ პრინციპზე. იწერება მარცხნიდან მარჯვნივ. გამოიყენება სომხურ ენაში. სომხური ტრადიციის თანახმად იგი 405 წელს შექმნა სომეხმა სასულიერო და საზოგადო მოღვაწემ მესროპ მაშტოცმა. მესროპისეული ანბანი 36 ასოსაგან შედგებოდა, მოგვიანებით მას დაემატა კიდევ სამი ასო. დღესდღეობით თანამედროვე სომხურ ანბანში 39 ასოა, ამათგან 7 ხმოვანია, დანარჩენი კი თანხმოვანი. სომხურად სიტყვა „ანბანი“ არის (აიბუბენ), სომხური ანბანის პირველი ორის ასოს მიხედვით.

ისტორია
თავდაპირველად სომხური ანბანი 36 ასოსაგან შედგებოდა, მოგვიანებით საუკუნეში დაემატა 3 გრაფემა (, , ). სომხური დამწერლობის ანბანური სისტემა რიცხვების აღსანიშნავადაც გამოიყენებოდა. განვითარების ხანგრძლივი გზის მიუხედავად სომხურ ანბანს უძველესი დროიდან დღემდე არსებითად სახე არ შეუცვლია. მისი ძირითადი სახეობებია ერკათაგირი (ასომთავრული) და ბოლორგირი (ნუსხური). ცნობილია აგრეთვე მათ შორის გარდამავალი ტიპები. გვიანდელ შუა საუკუნეებში გავრცელდა ბოლორგირის ნაირსახეობანი: ნოტრგირი (მდივან-მწიგნობრული) და შღაგირი (გაკრული). საუკუნეების მანძილზე სომხურმა დამწერლობამ შექმნა დაქარაგმების, ლიგატურების, კრიპტოგრამებისა და სიმბოლოების უმდიდრესი სისტემა. სომხური დამწერლობის გენეზისისა და დათარიღების პრობლემა ჯერ კიდევ არაა გადაჭრილი. სომხური საისტორიო წყაროების ერთი ჯგუფის მიხედვით, იგი საუკუნის დასაწყისში შექმნა სომეხმა ბერმა მესროპ მაშტოცმა. მეორე ჯგუფის წყაროთა ცნობით მან უკვე არსებული ანბანი მხოლოდ შეავსო გარკვეული გრაფემებით. არმენოლოგთა შორის ყველაზე უფრო გავრცელებული შეხედულებით საუკუნემდე სომხური დამწერლობა არ არსებობდა და მისი შექმნა მთლიანად მაშტოცის დამსახურებაა. ზოგი სპეციალისტი, მართალია, ჩვენთვის ცნობილ დამწერლობას მაშტოცს მიაწერს, მაგრამ წყაროთა მონაცემების გათვალისწინებით ვარაუდობს, რომ მანამდეც არსებობდა სომხური დამწერლობა, რომელსაც ჩვენამდე არ მოუღწევია. არსებობს აგრეთვე ჰიპოთეზა, რომელიც მაშტოცის სახელით ცნობილ ადამიანს წინაქრისტიანული ხანის პროდუქტად მიიჩნევს.

საერთო აზრი არ არსებობს არც სომხური დამწერლობის წარმომავლობის საკითხში. უმთავრესი არგუმენტირებული შეხედულებებით მას საფუძვლად დაედო:
არამეული დამწერლობის რომელიმე განშტოება.
ბერძნული დამწერლობა
ეთიოპიური დამწერლობა
ყველა შემთხვევაში სპეციალისტები ხაზს უსვამენ ბერძნული სისტემის გავლენას. სომხური დამწერლობის თარიღიანი წარწერები დადასტურებულია საუკუნიდან.

ქართულ-სომხური პრაქტიკული ტრანსკრიფცია (სომხურად - ). ==ლიგატურები==
ძველ სომხურ ხელნაწერებში გვხვდება არაერთი ლიგატურა. მათ შორის ხშირად გამოიყენებოდა შემდეგი: (+), (+), (+), (+), (+), (+) და სხვა.

უნიკოდი
ბლოკი სომხური ენის ლიგატურებისათვის:

კლავიატურა
სომხურ დამწერლობისათვის განასხვავებენ აღმოსავლური და დასავლური სომხური ენების კლავიატურას.
ლირიკული გმირი

ლირიკული გმირი — ლირიკული „მე“, ის პირი, ვისი აზრი და განცდაც არის გამოხატული ნაწარმოებში. ტერმინი ეკუთვნის იური ტინიანოვს. ეს პირი უმთავრესად თვით პოეტია, მაგრამ არ შეიძლება ლირიკული გმირის გაიგივება პოეტთან. პოეტი ლექსებში გადმოგვცემს არა მარტო საკუთარ ბიოგრაფიასა და განწყობიებებს, არამედ მიმართავს მხატვრულ გამონაგონსაც. ლირიკული გმირის ცნება მოიცავს პოეტის მთელ შემოქმედებას და წარმოდგენას გვაძლევს მის მიერ შექმნილ ლირიკული ხასიათის თავისებურებებზე. ქართულ ლიტერატურაში ამ თვალსაზრისით აღსანიშნავია ნიკოლოზ ბარათაშვილის, ვაჟა-ფშაველას, გალაკტიონ ტაბიძის და სხვათა ლირიკული გმირები.
ლირიოდენდრონი

ლირიოდენდრონი, ხეტიტა — ფოთოლმცვივანი ხეების გვარი მაგნოლიასებრთა ოჯახისა. ცნობილია ორი სახეობა: ხეტიტას ლირიოდენდრონი , სიმაღლე 50-60 მეტრს, სისქე 3-3,5 მეტრს აღწევს. ქნარისებრი ფოთლები და დიდი ლამაზი ყვავილები აქვს (ტიტას წააგავს).

სამშობლოა ჩრდილოეთი ამერიკა. დეკორატიული მცენარეა. კულტივირებულია კავკასიასა და საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროზე, ყირიმსა და შუა აზიის სამხრეთ რაიონებში. ლირიოდენდრონის მერქანი მსუბუქი და რბილია, ვერხვის მერქანს წააგავს და ამერიკაში „ყვითელი ვერხვის“ სახელით არის ცნობილი.

ადვილი დასამუშავებელია, იყენებენ ფანერის დასამზადებლად, ავეჯის წარმოებაში. მეორე სახეობა — ჩინური ლირიოდენდრონი ბუნებრივად იზრდება ცენტრალურ ჩინეთში. კულტურულ მცენარედ იშვიათად გვხვდება.
ლისბონი

ლისბონი — ლიმონის ერთ-ერთი ჯიში. ხის სიმაღლე 3,5-4 მ აღწევს. ნაყოფი მოგრძო-ოვალურია. მასა 12-155 გ. მოყვითალოა, გლუვზედაპირიანი, უხვწვნიანი, მჟავე არომატული. კანის სისქეა 2-4 მმ.

მაგარი და ელასტიკურია, სიმწარე არ აქვს. რბილობი მოყვითალო-მომწვანოა. ნაყოფი შეიცავს 11-მდე საშუალო სიდიდის თესლს. კარგად ინახება.
ისტორიზმი

ისტორიზმი — სპეციალური ტერმინი ენათმეცნიერებაში, რომლითაც ისტორიულად არსებულ, მაგრამ დღეს არარსებულ საგნებსა და მოვლენებს გამოხატავენ. მაგ., ბოლშევიკი, კომკავშირელი, მეჭურჭლეთუხუცესი, და ა. შ..

არქაიზმისაგან განსხვავებით ისტორიზმები არ წარმოადგენენ მოძველებულ სიტყვებს, არამედ ისინი შეიძლება ასევე თანამედროვე ენაში, ან მეტყველებაში გამოიყენებოდნენ. ისტორიზმები წარსულზე საუბრებში გვხვდება წარსულის სურათის გასაცოცხლებლად, ანდა პარალელის გასავლებლად წარსულთან. მაგალითად, სიტყვა ვასალი ისტორიზმია და მისი თანამედროვე ალტერნატიული სიტყვა არ არსებობს, მაგრამ მისი დღეს გამოყენება ამ სიტყვის ისტორიულ მნიშვნელობას გაუსვამს ხაზს ახალ, თანამედროვე კონტექსტში.

სხვა განმარტებები
ფილოსოფიური მიმდინარეობა, რომელიც ადამიანური ეგზისტენციის გამოვლენას ისტორიულობაში ხედავს და ინსტიტუციების, იდეების წარმომავლობისა და ცვალებადობის ისტორიულობას უსვამს ხაზს.
მეცნიერულ-თეორიული აზრით, ისტორიზმი გულისხმობს კანონზომიერებების ისტორიული ინვარიანტების ძიებაზე, დროისა და სივრცისაგან დამოუკიდებელ ნომოლოგიურ გამონათქვამებზე უარის თქმას. ისტორიზმი ყოველ ისტორიულ ეპოქას უნიკალურად მიიჩნევს და ცალკეული სიტუაციის, მოქმედების ხერხებისა და თვით მოქმედი სუბიექტების ინდივიდუალურობას თავისი კვლევის ობიექტად აცხადებს. ისტორიზმის თანახმად, საგნის არსი მის განუმეორებლობაში უნდა იქნეს შემეცნებული, რაც ჰერმენევტიკისა და გაგების მეთოდებით ან ინტუიციით მიიღწევა.
იაპონოლოგია

იაპონოლოგია ან იაპონისტიკა — აკადემიური დისციპლინა და სპეციალობა, რომელიც იაპონური ენის, ისტორიისა და კულტურის შესწავლითაა დაკავებული.

მიზანი სხვადასხვა თეორიულად და მეთოდოლოგიურად შემუშავებული იაპონოლოგიური დისციპლინისა, უპირველეს ყოვლისა კი ჰუმანიტარული და საზოგადოებათმცოდნეობითი კვლევის სფეროში, არის იაპონური ენის, ისტორიის დიფერენცირებული და სიღრმისეული წვდომა, მთლიანად ამ ქვეყნის კულტურის უკეთ გაგება. იაპონოლოგია, ან იაპონისტიკა, როგორც დარგი ეფუძნება საუნივერსიტეტო სწავლებას მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში და მათ შორის საქართველოში, სადაც მას ჯერ კიდევ იმ ე. წ. ახალ დარგებს მიათვლიან, რომელთა დაფუძნება საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენისთანავე გახდა აუცილებელი.

1854 წელს ქვეყნის გახსნის შემდეგ, განსაკუთრებით რუსეთ-იაპონიის ომის შემდეგ 1904-05 წწ. იაპონია სულ უფრო და უფრო ექცეოდა ევროპის, ამერიკის და მთელი მსოფლიოს ყურადღების ცენტრში.

ტერმინ იაპონოლოგიის, ან იაპონისტიკის გაგება ყოველთვის ერთნაირად არ ხდება, რადგან მისი ძირითადი კვლევის საგანი შეიძლება იყოს ერთმანეთისგან სრულიად დამოუკიდებელი თანამედროვეობამდელი ან თანამედროვე კულტურა და ისტორია, პოლიტიკა, ან ეკონომიკა. ერთადერთი, რაც მათ შეიძლება აერთიანებდეს არის იაპონია. იმის გამო, რომ იაპონიას უპირატესად მისი ენობრივი ძეგლების საფუძველზე იკვლევენ, დიდ როლს თამაშობს პრაქტიკული უნარ-ჩვევების გამომუშავება თანამედროვე საკომუნიკაციო ენის, ყოველდღიური მეტყველებისა, თუ მედიის ენის დაუფლება.

ზოგიერთი ქვეყნის უნივერსიტეტში კლასიკურ საენათმეცნიერო განათლების მიღებასთან ერთად სწავლის მსურველთ სთავაზობენ ასევე ე.წ. აღმოსავლეთ აზიის „ლათინურს“ — კლასიკური ჩინური (სადამწერლობო) ენის შესწავლას.

იაპონიაშიც არსებობს სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც ევროპის, ან დასავლეთის შესწავლითაა დაკავებული. (იხ. რანგაკუ.)
ლისიმაქეს სტატერი

ლისიმაქეს სტატერი — თრაკიის მეფის ლისიმაქეს (ძვ. წ. 306-281) სახელით მოჭრილი ოქროს მონეტა. შებლზე გამოსახულია ალექსანდრე მაკედონელი პროფილში, ზურგზე — ტაზტზე მჯდომი ათენა პალადა, რომელსაც მარჯვნივ გაშლილ ხელში გამარჯვების ქალღმერთი ნიკე უჭირავს, ხოლო მარცხენათი შუბსა და ფარს ეყრდნობა. გამოსახულების წინ და უკან ბერძნული ზედქერილია:„ლისიმაქე მეფისა“. მონეტის ზურგზე დამატებითი სიმბოლოები და მონოგრამებია. იმის მიხედვით, თუ რომელ ზარაფხანაშია მოჭრილი. ლისიმაქეს სტატერი საერთაშორისო ფულადი ერთეულის როლს ასრულებდა. ფართოდ იყო გავრცელებული საქართველოშიც — აღმოჩენილია სოფ. ზემო მარღში, ენგურის ხეობაში ნენსკის ველზე (სვანეთი), სოფ. ეკში (სენაკის მუნიციპალიტეტი), ვანში, გულრიფშში.
Aerosmith-ის დისკოგრაფია

ამ სტატიაში წარმოდგენილია ჯგუფ აეროსმითის სრული დისკოგრაფია.

1973 წლიდან აეროსმითმა გამოსცა 14 სტუდიური ალბომი. აგრეთვე ჩაწერილი, შედგენილი და გამოცემული იქნა 5 საკონცერტო ალბომი და 8 კრებული (აქედან 2 - ყუთების სახით) - შედეგად ჯგუფს აქვს მთლიანად 27 ოფიციალური ალბომი. ცნობილია, რომ აქედან 25 ალბომს აქვს ოქროს, 18 - პლატინის, ხოლო 12 - ორმაგი პლატინის სტატუსი. მხოლოდ აშშ-ში გაიყიდა ჯგუფის ალბომების 66.5 მილიონი ასლი, ხოლო მსოფლიო მასშტაბით - 150 მილიონი.

წლების განმავლობაში გამოცემული ჯგუფის სინგლების ნაწილი განკუთვნილი იყო მხოლოდ რადიოეთერისათვის და არ იყო გატანილი გაყიდვაში. ჯგუფის 21 სიმღერა მოხვდა ბილბორდის ცხელ 100-ეულში, ხოლო მეინსტრიმული როკ სიმღერების ჩარტში ჯგუფს ჰქონდა ცხრა #1 ჰიტი. მსოფლიო ჩარტებში სხვადასხვა დროს მოხვდა ჯგუფის 28 სიმღერა.

ჯგუფს აგრეთვე გამოცემული აქვს რამდენიმე ვიდეოფილმი და დისკი. მისი სიმღერები გამოიყენება რამდენიმე ფილმში.

სტუდიური ალბომები
საკონცერტო ალბომები
კრებულები
ლიტერატურა და სხვა

„ლიტერატურა და სხვა“ — ქართველი „ფუტურისტ-ლეფელების“ ლიტერატურულ-მხატვრული ჟურნალი. გამოვიდა 1924 წელს თბილისში, გამოიცა ერთი ნომერი. რედაქტორი — ნიკოლოზ ჩაჩავა. ჟურნალში თანამშრომლობდნენ ბ. აბულაძე, შ. ალხაზიშვილი, ა. ბელიაშვილი, ბ. გორდეზიანი, პ. ნოზაძე, დ. შენგელაია, ნ. შენგელაია, ნ. ჩაჩავა, ს. ჩიქოვანი, ბ. ჟღენტი, მხატვარი — კირილ ზდანევიჩი.
ლიტერატურის მატიანე

„ლიტერატურის მატიანე“, საქართველოს სსრ გ. ლეონიძის სახელობის სახელმწიფო ლიტერატურული მუზეუმის ორგანო. გამოდიოდა თბილისში 1940-1952 წლებში. გამოცემულია 6 წიგნი: 1940 წ. — 1-2, 1942 წ. — 3-4, 1949 წ. — 5, 1952 წ. — 6. რედაქტორი — გიორგი ლეონიძე. „ლიტერატურის მატიანეში“ დაბეჭდილია გამოკვლევები ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან. გამოცემა განახლდა 1982 წელს.
ლიტერატურნაია გრუზია

„ლიტერატურნაია გრუზია“ — რუსული ლიტერატურულ-მხატვრული და საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ყოველდღიური ჟურნალი, საქართველოს მწერალთა კავშირის ორგანო. გამოდის 1957 წლის ინვისიდან თბილისში. ჟურნალის მიზანია რუსულად გააცნოს მკითხველს ქართული მწერლობისა და ქართული საბჭოთა ლიტერატურის საუკეთესო ნიმუშები. სხვადასხვა დროს რედაქტორები იყვნენ კ. ლორთქიფანიძე, მ. მრევლიშვილი, გ. ციციშვილი, გ. ასათიანი, თ. ბუაჩიძე. ტირაჟი 10 ათასი ცალი (1980).
ლიტერატურული საქართველო

„ლიტერატურული საქართველო“ — ქართული ყოველკვირეული ლიტერატურული გაზეთი, საქართველოს მწერალთა კავშირის ორგანო. გამოდის 1931 წლის ნოემბრიდან თბილისში. 1931–1934 წლებში ეწოდებოდა „სალიტერატურო გაზეთი“ (გამოდიოდა 10დღეში ერთხელ). 1935–1935 — „ლიტერატურული გაზეთი“ (გამოდიოდა 6 დღეში ერთხელ), 1936–1943 — „ლიტერატურული საქართველო“ (გამოდიოდა ყოველკვირეულად), 1943 წლის ოქტომბრიდან 1953 წლის თებერვლამდე — „ლიტერატურა და ხელოვნება“, 1953 წლის თებერვლიდან — „ლიტერატურული გაზეთი“, ხოლო 1963 წლის თებერვლიდან — „ლიტერატურული საქართველო“. იბეჭდება მხატვრული ლიტერატურა, კრიტიკული და პუბლიკაციური სტატიები, წერილები თანამედროვეობის აქტუალურ საკითხებზე და სხვა. 1981 წლიდან 16 გვერდიანი. ტირაჟი 22 ათასი (1981).
ლიტერატურული ფონდი

ლიტერატურული ფონდი — ხელმოკლე ლიტერატორებისა და მეცნიერების დამხმარე საზოგადოება. შეიქმნა 1859 წელს პეტერბურგში ა. დრუჟინინის თაოსნობით. მის ორგანიზატორთა შორის იყვნენ ნიკოლოზ ნეკრასოვი, ალექსანდრე ოსტროვსკი, ივანე ტურგენევი, ლევ ტოლსტოი, ნიკოლაი ჩერნიშევსკი და სხვები. გაუქმდა 1918 წელს. ლიტერატურული ფონდი, რომელსაც ევალება მწერალთათვის ყოველნაირი მატერიალურ-საყოფაცხოვრებო დახმარების აღმოჩნა, 1927 წელს ხელახლა ჩამოაყალიბა საბჭოთა მწერლების გაერთიანებათა ფედერაციამ, ხოლო 1934 — სსრკ მწერალთა კავშირმა. ლიტერატურული ფონდის გამგეობას ნიშნავს სსრკ მწერალთა კავშირი. საქართველოს მწერალთა კავშირთან ლიტერატურული ფონდი 1935 წელს შეიქმნა, მას ხელმძღვანელობდნენ მიხეილ ჯავახიშვილი, ნიკოლო მიწიშვილი, ალიო მირცხულავა, ბესარიონ ჟღენტი, იაკინთე ლისაშვილი, ალექსანდრე გომიაშვილი და სხვები.
ლიფანალი

ლიფანალი — ახალი წლის ციკლის დღესასწაული სვანეთში. იმართებოდა მიცვალებულთა სულების პატივსაცემად. ლიფანალი იწყებოდა 5 იანვარს და გრძელდებოდა რამდენიმე დღეს. მორწმუნეთა წარმოდგენით მიცვალებულთა სულები თავიანთ ოჯახებს უბრუნდებოდნენ და მათ „გასამასპინძებლად“ საწესო სუფრას იხდიდნენ. სუფრაზე ყველაფერი იყო გათვალისწინებული სხვადასხვა ასაკის მიცვალებულისათვის. მათი გულის მოსაგებად სვანები ართობდნენ მუსიკით, ალამაზებდნენ სახლსა და კარ-მიდამოს. ლიფანალის დღეებში სპეციალური წმინდა ფქვილისა და ნაცრის ხსნარით სახლის კარებზე, კედლებზე, საქონლის სადგომის ტიხარზე, კიდობნებზე და ა. შ. თითით გამოჰყავდათ ადამიანთა, შინაურ ცხოველთა და ფრინველთა თუ სასარგებლო ნადირის სილუეტური თუ ხაზოვანი გამოსახულებანი და ასტრალურ-კოსმოგონიური ნიშნები. ამ მხატვრობის სტილი, ტექნიკა, თემატიკა თუ გამოყენებული მასალა პრიმიტიულია. ლიფანალის დღეების დასრულებისას მიცვალებულთა სულებს დიდი პატივისცემით გააცილებდნენ ხოლმე და თან ჯანმრთელობას, საქონლის გამრავლებასა და მოსავლის სიუხვეს ევედრებოდნენ.

ლიფანალის რიტუალები არქაულ წარმოდგენას ემყარება, რომელთა თანახმად მიცვალებულებს შეეძლოთ ცოცხალთა ცხოვრებაზე სასიკეთო გავლენის მოხდენა და ღვთაებათა წინაშე შუამდგომლობა. იგი ასევე უკავშირდება შეხედულებებს, ბუნების ძალთა აღორძინების შესახებ და ამიტომ მოექცა ახალი წლის დღესასწაულთა ციკლში, რომლის წარმმართველი იდეა სწორედ მზის მობრუნება და ნაყოფის მიმნიჭებელ ძალთა განახლება იყო. მსგავსი დღესასწაულები წლის სხვადასხვა დროს საქართველოს მრავალ კუთხეშია დამოწმებული (სულთაკრეფა, სუნთობა და სხვა).

ანალოგიური წარმოდგენები გავრცელებული ყოფილა ძველი მსოფლიოს სხვადასხვა ხალხებში, კერძოდ ვედების დროიდან ინდოელებში, ბერძნებში, რომაელებში.
ლიქენები

ლიქენები , მღიერები, ქარაგოზები — ორგანიზმები, რომლებიც შედგება სოკოსა და წყალმცენარეებისაგან. ბოტანიკოსების ნაწილი ლიქენებს მცენარეთა დამოუკიდებელ ჯგუფად მიიჩნევს. მეცნიერებას ლიქენების შესახებ ლიქენოლოგია ეწოდება. ლიქენები აერთიანებენ 400-ზე მეტი გვარის 26 ათასამდე სახეობას.

არჩევენ ქაფისებრ (ანუ ქექისებრ), ფოთლისებრ (ანუ ფირფიტისებრ) და ბუჩქისებრ ლიქენებს. არსებობს მათ შორის გარდამავალი ფორმებიც.

ანატომიური აგებულებით ლიქენები ორნაირია: ჰომეომერული (წყალმცენარეები მეტნაკლებად თანაბრადაა განაწილებული თალუსში) და პეტერომერული (წყალმცენარეები თალუსში ერთ სღეს ქმნიან). ლიქენები მრავლდებიან სქესობრივად, უსქესოდ და ვეგეტატიურად. სქესობრივი პროცესის შედეგად ლიქენის სოკოს სპორები წარმოიშობიან ჩანთებში (ჩანთიანი ლიქენები — ) ან, ძალზე იშვიათად, ბაზიდიუმებზე (ბაზიდიუმიანი ლიქენები — ). ჩანთები ვითარდება პერითეციუმებში ან აპოთეციუმებში. უსქესო გამრავლების დროს წარმოიშობიან კონიდიემები და პიკნოსპორები. სოკოს გაღივებული სპორა ხვდება შესაბამის წყალმცენარეს და მასთან ერთად ქმნის ლიქენების ახალ თალუსს. ვეგეტატიური გამრავლება ხდება თალუსის ნაგლეჯებით ან სორედიუმებითა და იზოდიუმებით. ლიქენების მუდმივი კომპონენტი — წყალმცენარეები მრავლდებიან დაყოფით, მწვანე წყალმცენარეები — ხშირად ავტოსპორების წარმოქმნით.

წყლის რეჟიმის მიხედვით ლიქენები მიეკუთვნება პოიკილოჰიდრულ მცენარეებს. წყალს და მასში გახსნილ საკვებ ნივთიერებებს თალუსის მთელი ზედაპირი ითვისებს. ლიქენები შედარებით ადვილად იტანენ ხანგრძლივ და ძლიერ გამოშრობას. გამოშრობისას ფოტოსინთეზი სუსტდება ან წყდება. ლიქენები ნელა იზრდება, მათი წლიური ნაზარდი 0,01-100 მმ აღწევს. ლიქენები სახლდებიან მცენარეულობის გავრცელების უკიდურეს საზღვრამდე, უმთავრესად კარგად განათებულ ადგილებზე, სხვადასხვა სუბსტრატზე — მთის ქანებზე, მერქნიან მცენარეებზე, ნიადაგზე, ტყავზე, ძვალზე, მინაზე, რკინაზე, ქსოვილზე და სხვა. ლიქენებში სოკოსა და წყალმცენარის ურთიერთობის შესახებ ბოლო დრომდე ყველაზე მეტად გავრცელებული იყო სიმბიოზის მცდარი კონცეფცია, რომლის მიხედვითაც პარტნიორები ეხმარებიან ერთმანეთს: სოკო „ამარაგებს“ წყალმცენარეს წყლით და არაორგანული მარილებით, ხოლო წყალმცენარეები — სოკოს მზა ორგანული ნივთიერებებით. სინამდვილეში ლიქენებში სოკოს და წყალმცენარის ურთიერთობა დაფუძნებულია პარაზიტიზმზე. ლიქენები პოლიფილეტური წარმოშობისაა. ნამარხებიდან ყველაზე ადრეულ ლიქენებს ზედა ცარცული პერიოდს მიაკუთვნებენ.

ლიქენები ხშირად მცენარეულობის პიონერებია, სახლდებიან უნაყოფო ადგილებზე; მათი დაღუპვის შედეგად რჩება ორგანული ნივთიერებები, რომელზეც სხვა მცენარეებს შეუძლიათ დასახლება. ჩრდილოეთში ბუჩქისებრი ლიქენები ირმის საკვებია. ზოგიერთი ლიქენა სამკურნალოდ გამოიყენება (სისხლის წნევის ამწევი, პერისტალტიკის გამაძლიერებელი, ანტიბიოტიკებისა და ვიტამინების შემცველი), ზოგს სამღებრო საქმესა და პარფიუმერიაშიც ხმარობენ, ზოგიერთისაგან ლაკმუსს ამზადებენ.
ლიქოკი

ლიქოკი — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აღმოსავლეთ კავკასიონზე, მდინარე ხევსურეთის არაგვის მარცხენა შენაკადების — გუდანისჭალის, ლიქოკისხევისა და აკუშოსხევის სათავეებთან. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2868 მ. ლიქოკი აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებით. მთა დაფარულია სუბალპური და ალპური მდელოებით.
ლიჭადის მყინვარი

ლიჭადის მყინვარი — ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ენგურის აუზში. მყინვარ ტვიბერის ზემო ნაწილი. სიგრძე 2,3 კმ, ფართობი 2,0 კმ². ლიჭადის მყინვარი საზრდოობს ტვიბერის უღელტეხილისა და მის მახლობლად მდებარე მწვერვალების კალთებიდან ჩამონადენი მყინვარების ნაკადებით და ზვავებით.
ლიჭადის უღელტეხილი

ლიჭადის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3700 მ. აკავშირებს მდინარე ენგურის აუზს მდინარე ჩეგემის აუზთან. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი.
ლიხთიმერეთი

ლიხთიმერეთი, ლიხთიმირეთი — დასავლეთ საქართველოს ერთ-ერთი ზოგადი სახელწოდება. წყაროებში დამოწმებულია საუკუნიდან. შინაარსობრივად — ლიხის ქედსიქითა მხარე, ქვეყანა, იგივე იმერეთი. შემდგომ ხანაში ტერმინი ლიხთიმერეთის ნაცვლად ხმარობდნენ იმერეთს, თუმცა წერილობით წყაროებში საუკუნის დასაწყისამდე ლიხთიმერეთიც გვხვდება.
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1966

მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1966 — ფიფა-ს მსოფლიო თასის მე-8 გათამაშება, რომელიც ინგლისში ჩატარდა. ტურნირის ფინალური ეტაპი 11 ივლისიდან 30 ივლისამდე გრძელდებოდა და მასში 16 ეროვნული ნაკრები მონაწილეობდა. ინგლისმა პირველად უმასპინძლა ფიფა-ს მსოფლიო თასის გათამაშებას, ხოლო მასპინძელთა ეროვნულმა ნაკრებმა, ალფ რამზის თავკაცობით, ასევე პირველად მოიპოვა მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული.

შედეგები
1 ჯგუფი
----

----

----

----

----

----

----

2 ჯგუფი
} |
1 = ემერიჰი ზეელერი |
2 = ფუსტე |
 = ვილა პარკი, ბირმინჰემიმსაჯი: მარკესი
----

3 ჯგუფი
----

----

----

----

----

----

----

4 ჯგუფი
----

----

----

----

----

----

----

პლეი-ოფი
ფინალი
ლობელია

ლობელია — მცენარეთა გვარი ლობელიასებრთა ოჯახისა (ზოგჯერ მაჩიტასებრთა ოჯახს აკუთვნებენ). ერთწლოვანი და მრავალწლოვანი ბალახებია, ბუჩბალახები და ბუჩქებია.

350-მდე სახეობა ძირითადად გავრცელებულია ამერიკის და აფრიკის ტროპიკების და სუბტროპიკების ტენიან ადგილებში. სამკურნალო მცენარეებია (შეიცავენ ალკალოიდ ლობელინს). ზოგი დეკორატიულია.
ლობიო

ლობიო — ერთ და მრავალწლოვან მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. მოიცავს 150-ზე მეტ სახეობას, რომლებიც ამერიკის, აზიისა და აფრიკის ტერიტორიაზე იზრდება.

კულტურაში დაახლოებით 20 სახეობაა, რომელთაგანაც სასურსათო მნიშვნელობა 7-ს აქვს. უფრო გავრცელებული სახეობაა ჩვეულებრივი ლობიო , რომელიც ყველა კონტინენტზე მოჰყავთ. ეს არის საგაზაფხულო ერთწლოვანი ფორმის ღეროს სიმაღლე 20-45 სმ, ხოლო ხვიარა ფორმებისა — 2-5 მ აღწევს. ნაყოფი პარკია, რომლის სიგრძე 7-იდან 28 სმ-მდეა, აქვს 3-7 თესლი. თესლი სფეროსებრი, წაგრძელებული და თირკმელისებრია, ფერად თეთრი, მოწითალო, ყავისფერი ან ჭრელი. 1000 თესლის მასა 250-იდან 400 გ-მდეა. მცენარე სითბოს და სინათლის მოყვარულია, შედარებით გვალგამძლეა, ხარობს თითქმის ყველანაირ ნიადაგზე.

როგორც ჩვეულებრივი ლობიო, ისე მისი ყველა სხვა კულტურული სახეობა სასურსათო ცხოველთა საკვები, სასიდერაციო და დეკორატიული მცენარეა. ლობიოს მარცვალი შეიცავს 31%-მდე ცილას, 50-60% ნახშირწყლებს, 3,6%-მდე ცხიმს. საჭმელად იყენებენ მწიფე თესლს (მარცვალს) და მისგან დამზადებულ ფქვილს, მწვანე პარკს; ცხოველთა საკვებად — მწვანე მასას, მის სილოსს (სიმინდთან ერთად), ჩალას.

ლობიოს ბევრი სახეობის სამშობლოა ცენტრალური და სამხრეთი ამერიკა. ჩვეულებრივი ლობიო ამერიკიდან ევროპაში შემოიტანეს საუკუნეში. რუსეთში მისი მოყვანა საუკუნის დამდეგიდან დაიწყეს. დასავლეთ საქართველოში, კერძოდ, გურიასა და სამეგრელოში ლობიო საუკუნიდანაა კულტივირებული. აღმოსავლეთ საქართველოში უფრო მოგვიანებით გავრცელდა. ლობიოს საქართველოში უკავია — 11,3 ათასი ჰა ფართობი (1979), იგი სამარცვლე პარკოსანთა შორის პირველ ადგილზეა. მაღალმთიანი ზონის გარდა ყველგან მოჰყავთ. დარაიონებული ჯიშებია: წითელი, ინდური, ლიახვი, ჩიტიკვერცხა, ბერპი, ცანავა — 3 და სხვა. ლობიოს ყველაზე მეტად აზიანებენ ლობიოსა და ბარდის მემარცვლიები; დაავადებიდან ანთრაკნოზი და ბაქტერიოზი.