iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნიკოლოზ გომელაური (კერამიკოსი)

ნიკოლოზ ვლადიმერის ძე გომელაური (დ. 18 ნოემბერი, 1918, სიღნაღი — გ. 11 ნოემბერი, 1961, თბილისი) — ქართველი კერამიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1958).

ბიოგრაფია
1942 წელს დაამთავრა თბილ. სამხატვრო აკადემია. მისი პედაგოგები იყვნენ დ. ციციშვილი, ბ. შებუევი, ა. ფიცხელაური , ზ. პ. მაისურაძე. 1942-1944 წლებში გომელაური სიღნაღის დრამატული თეატრის მთავარი მხატვარი იყო. 1947 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. 1945 წლიდან მონაწილეობდა მხატვართა საერთაშორისო გამოფენებში (კერამიკოსთა საერთაშორისო გამოფენა, ჟენევა, 1945). გომელაური ქართული პროფესიული კერამიკის ერთ-ერთი ფუძემდებელია. მან ქართული კერამიკა გაამდიდრა ახალი ტექნიკური პროცესებით, შეისწავლა ბრინჯაოსა და ანტიკური ეპოქის კერამიკა, რომელიც შემოქმედებითად გამოიყენა თავის საქმიანობაში. გომელაური ძირითადად ქმნიდა დეკორაციულ ლარნაკებსა და კერამიკულ ქანდაკებებს. ნამუშევრები: ფიალები (1953), ყვავილების ლარნაკი (1958), ჭინჭილა (1960), დოქი (1961) და სხვ. გომელაურის შემოქმედებამ გარკვეული როლი ითამაშა ქართული მხატვრული პროფესიული კერამიკის განვითარების საქმეში.
გომბორის მთა

გომბორის მთა — მთა საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში.

მდებარეობს გომბორის ქედზე, გომბორის უღელტეხილის ჩრდილოეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1839 მ. აგებულია სარმატული თიხებით, ქვიშაქვებითა და კონგლომერატებით. აქვს მობრტყელებული წვერი და სამი მხრივ (ჩრდილოეთით, დასავლეთით, აღმოსავლეთით) ძალზე დამრეცი კალთები, სამხრეთით — ფლატოვანია. შემოსილია მეორეული სუბალპური მდელოებით.
აბლაუტი

აბლაუტი (; ასევე იწოდება, როგორც აპოფონია) — სიტყვაში ხმოვნის ფონოლოგიური მონაცვლეობის გამოყენება გრამატიკული ფორმის გასარჩევად. გავრცელებულია სხვადასხვა სტრუქტურის ენებში. მაგალითად:
~ აორისტი (/),
~ მრავლობითი რიცხვი ,
ქართ. ვდრეკ—წყვეტილი—ვ-დრიკ-ე (ე/ი).

ქართულში აბლაუტი, ისევე როგორც ინდოევროპულ ენებში, მორფოლოგიური სიჭარბის მოვლენაა (ე. ი. გვხვდება სხვა გრამატიკულ საშუალებებთან ერთად და არა დამოუკიდებლად).
აბლაცია (ართმევა)

აბლაცია — ნივთიერების მასის ართმევა მყარი სხეულის ზედაპირიდან გარსშემომდინარე ცხელი აირის ნაკადით სხეულის ეროზიის, ლღობის ან სუბლიმაციის შედეგად. აბლაცია შეიჩნევა, მაგ., მეტეორების ან ხელოვნური კოსმოსური სხეულების დიდი სიჩქარით მოძრაობისას ატმოსფეროში. იყენებენ რაკეტულ ძრავას, კოსმოსური საფრენი აპარატისა და ჰიპერბგერითი თვითმფრინავის აირის ნაკადით გახურებულ ნაწილთა თბოცვლისათვის (გასაცივებლად), რაც ხორციელდება კონსტრუქციული მასალის ან გასახურებელ ზედაპირზე დატანილი სპეციალური ნივთიერების შრის ლღობის ან სუბლიმაციის მეშვეობით. ნაკადის მიმართულებით მოძრავი სუბლიმაციის პროდუქტები წარმოქმნის აირის ფარდას, რომელიც იცავს კონსტრუქციის კედლებს ატმოსფეროსთან ან წვის პროდუქტებთან უშიუალო კონტაქტისაგან. აბლაციურ მასალად იყენებენ პლასტმასებს, კერამიკულ მასალებსა და მათ კომბინაციას (არმირებული პლასტმასები და კერამიკა, გაჟღენთილი მასალები და სხვა).
აბოლოცია

აბოლაცია (— გაუქმება) — სამართლებრივი აქტის (კანონის, გადაწყვეტილების და ა. შ.) ან თანამდებობის გაუქმება, თანამდებობიდან გადადგომა ან გადაყენება. ტერმინი აბოლაცია ცნობილი იყო ჯერ კიდევ რომის სამართალში. ამჟამად აბოლაცია ჩვეულებრივ ნიშნავს სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტას სასამართლო განჩენის გამოტანამდე (სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოები ადგენენ, არ აღიძრას, ხოლო აღძრული საქმე შეწყდეს განსაზღვრული კატეგორიის დანაშაულთა ან ცალკეულ პირთა მიმართ).
აბოლიციონისტური ლიტერატურა

აბოლიციონისტური ლიტერატურა — ლიტერატურა რომელიც საუკუნის 30-60-იანი წლების აშშ-ში ზანგთა მონობის მოსპობას ქადაგებდა. პლანტატორულ სამხრეთ შტატებში ზანგების განთავისუფლებისათვის ბრძოლა ერთ-ერთი მთავარი თემაა ამერიკელი პოეტების ჯ. გ. უიტიერის, ჯ. რ. ლოუელის, აგრეთვე პ. უ. ლონგფელოს (ლექსების ციკლი „მონობის სიმღერები“, 1842), უ. უიტმენის (1855 წლის ბევრი ლექსი) და ტრანსცენდენტალიზმის წარმომადგენელთა შემოქმედებაში. პირველი აბოლიციონისტური რომანია რ. ჰილდრეთის „მონა ანუ ურჩი მურის მოგონებები“ (1836). აბოლიციონისტური ლიტერატურის საუკეთესო ნაწარმოებად არის მიჩნეული საუკუნის ამერიკის რეალისტური პროზის თვალსაჩინო ნიმუში ჰარიეტ ბიჩერ სტოუს რომანი „ბიძია ტომის ქოხი“ (1852). აბოლიციონისტური მოძრაობის ბელადები უ. ლ. გარისონი, უ. ფილიდსი, ზანგი ფ. დუგლასი, ამავე დროს შესანიშნავი პუბლიცისტები იყვნენ. აბოლიციონისტური ლიტერატურას მიაკუთვნებენ ა. ლინკოლნის პუბლიცისტურ ნაწერებსა და სიტყვებსაც.
აბომაზოტომია

აბომაზოტომია ( და ) — მუცლის კედლიდან მაჭიკის (მცოხნავი ცხოველის კუჭი) გაკვეთის მეთოდი.

1936 წელს პირველად გამოიყენა საბჭოთა ვეტერინარმა ქირურგმა ს. ელცოვმა ცხვრის მაჭიკისაგან მცენარეული და ცხოველური წარმოშობის მკვრივი წარმონაქმნის (ბეზოარის) მოსაცილებლად. აბომაზოტომიას მიმართავენ აგრეთვე ძროხის მაჭიკის ჩაბრუნებისას ან მკვრივი საკვები მასითა და ლამით მისი დაცობის დროს.
აბორტი (ცხოველები)

ცხოველების აბორტი — მაკეობის შეწყვეტა, საშვილოსნოდან მკვდარი ან უდღეური, არასიცოცხლისუნარიანი ნაყოფის გამოძევება, ჩანასახის სრული ან ნაწილობრივი შეწოვა. თუ ყველა ნაყოფი (მრავალნაყოფიან ცხოველში) იღუპება, აბორტს სრულს უწოდებენ, ხოლო თუ ყველა არ იღუება და ცოცხლად დარჩენილი ნორმალურად იბადება — არასრულს. აბორტი დედის ორგანიზმს სერიოზულ საშიშროებას უქმნის, ცხოველი ზოგჯერ იღუპება კიდეც, ხშირად კი ხანგრძლივი დროით ბერწდება, კლებულობს პროდუქტიულობაც. განასხვავებენ არაგადამდებ და გადამდებ აბორტს. არაგადამდები აბორტის მიზეზია ჩანასახის თანდაყოლილი სიმახინჯე, საშვილოსნოს, ღვიძლის, გულის, თირკმლის, ფილტვისა და დედის სხვა ორგანოს დაავადება, მაკე ცხოველის არასრულფასოვანი კვება, ტრავმა, დაძაბული მუშაობა და სხვა გადამდები აბორტის მიზეზია ინფექციური ან ინვაზიური დაავადება (ვიბროზი, ბრუცელოზი, პარატიფი, ტრიქომონოზი, ჯილეხი, ქოტაო, ტუბერკულოზი, თურქული და სხვა). ინფექციური და ზოგიერთი ინვაზიური აბორტის დროს მეურნეობაში კარანტინს აწესებენ.
თესლის აბორტიულობა

თესლის აბორტიულობა — არაინფექციური დაავადება ძირითადად სამარცვლე-პარკოსანი და ჯვაროსანი მცენარეებისა. განპირობებულია მათი გენეტიკური თავისებურებით — ყვავილობისას და თესლის განვითარების საწყის ფაზაში არახელსაყრელი წყლის რეჟიმითა და მინერალების ქვების უკმარისობით. პარკსა და ჭოტში ნორმალური თესლის ნაცვლად წარმოიშობა მჭკნარი, განუვითარებელი ნასახი. მოსავალი 10-20%-ით მაინც მცირდება. საგრძნობლად უარესდება დანარჩენი, გარეგნულად ნორმალური მარცვლის ხარისხიც.
აბოს ხელშეკრულება

აბოს საზავო ხელშეკრულება — დაიდო 1743 წელს რუსეთ-შვედეთს შორის. ხელი მოეწერა 7(18) აგვისტოს აბოში (ფინეთი), რუსეთ-შვედეთის ომში (1741-1743) შვედეთის დამარცხების შემდეგ. აბოს ხელშეკრულება ითვალისწინებდა „საუკუნო მშვიდობასა და მეგობრობას“ მხარეებს შორის. მხარეები ვალდებულებას კისრულობდნენ არ შესულიყვნენ ერთმანეთისათვის სამტრო კავშირში. ტერიტორიის დათმობის ხარჯზე რუსეთმა აიძულა შვედეთი ტახტის მემკვიდრედ აერჩია რუსეთის ორიენტაციის მომხრე ჰოლშტაინის პრინცი ადოლფ ფრიდრიხი. რუსეთ-შვედეთის საზღვარი დაწესდა მდ. კიუმენზე. რუსეთს გადაეცა ომში დაკავებული კიუმენეგორის პროვინცია ვილმანსტრანდითა და ფრიდრიხსჰამითურთ და სავოლაკის პროვინციის ნაწილი ნეიშლოტითურთ. ხელშეკრულებამ განამტკიცა რუსეთის პოზიცია ბალტიის ზღვაზე და უზრუნველყო მისი ჩრდილო-დასავლეთის საზღვრების უშიშროება.
აბრაამი (პალიცინი)

აბრაამი, ერისკაცობაში ავერკი პალიცინი (; გ. 13 სექტემბერი, 1626) — რუსი საეკლესიო და პოლიტიკური მოღვაწე, მწერალი.

ცხოვრება
1588 წელს შერისხეს და ბერად აღკვეცეს სოლოვეცკის მონასტერში. ბორის გოდუნოვის მეფობის დროს, 1600 წელს, გადასახლებიდან დააბრუნეს. ვასილ შუისკის გამეფების შემდეგ დანიშნეს სერგის სამების ლავრის კელარად. 1610 წელს მონაწილეობდა ელჩობაში, რომელიც პოლონეთის მეფე სიგიზმუდ -თან გაემგზავრა რუსეთის ტახტზე უფლისწულ ვლადისლავის მოსაწვევად. 1612 წელს აქტიურად ეხმარებოდა მინინსა და პოჟარსკის პოლონელ ინტერვენტთა წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1618 წელს წარმატებით ხელმძღვანელობდა სერგის სამების ლავრის დაცვას პოლონელთა ჯარისაგან. 1619 წელს აიძულეს ისევ სოლოვეცკის მონასტერში დაბრუნებულიყო. იქვე გარდაიცვალა.

ავტორია თხზულებისა „ამბავი სერგის სამების მონასტრის გარემოცვისა...“
აბრაზიული იარაღი

აბრაზიული იარაღი — საჭრელი იარაღი, მზადდება სხვადასხვა შემკვრელით (კერამიკული, მაგნეზიური, ლითონური მასალა, ბაკელიტი, ვულკანიტი) შეკავშირებული აბრაზული მასალისაგან, იხმარება ლითონის, მინის, ქვის, ხის, პლასტმასის, რეზინის, მარმარილოს და სხვათა დასამუშავებლად. მრეწველობაში ფართოდ იყენებენ განსაკუთრებულად სუფთა ზედაპირის და ზუსტი დეტალების მისაღებად. აგრეთვე საჩორტნი სამუშაოებისათვის (უმეტესად სხმულების დასამუშავებლად), სხვადასხვა მკვრივი მასალის გადასაჭრელად და სხვა. აბრაზიული იარაღის ორი ძირითადი ჯგუფია: ხისტი (სახეხი ქარგოლი, თავი, სეგმენტი, ძელაკი) და მოქნილი (სახეხი ზუმფარა). აბრაზიულ იარაღებს განასხვავებენ ფორმის, მარცვლების სიდიდის, სისალის, ფორიანობისა და შემაკავშირებელი ნივთიერების მიხედვით. აბრაზიული იარაღის თავისებურებაა მუშაობის პროცესში მისი საჭრელი ზედაპირის თვითლესვა. საჭრელი ზედაპირის აღსადგენად აბრაზიული იარაღის პერიოდულად ასწორებენ ალმასით ან ალმასის შემცველელებით.
ეკონომიკური კიბერნეტიკა

ეკონომიკური კიბერნეტიკა — მეცნიერების დარგი, რომელიც სწავლობს კიბერნეტიკის ზოგადი კანონებისა და მეთოდების გამოყენებას ეკონომიკური პროცესების მართვასა და რეგულირებაში. ფართო გაგებით ეკონომიკური კიბერნეტიკა ეკონომიკაში მართვის პროცესების კვლევის მეთოდების ერთობლიობაა.

ეკონომიკური კიბერნეტიკის ცნება საუკუნის 60-იან წლებში გაჩნდა ვ. ნემჩინოვის (სსრკ), ო. ლანგეს და ჰ. გრენევსკის (პოლონეთი), ს. ბირის (დიდი ბრიტანეთი) შრომებში. იგი მოიცავს ეკონომკური სისტემებისა და მოდელების თეორიას, ეკონომიკის სისტემური ანალიზისა და მისი მოდელირების მეთოდოლოგიას, ეკონომიკური ინფორმაციის თეორიას, რომელიც ეკონომიკას განიხილავს როგორც ინფორმაციულ სისტემას და სწავლობს ეკონომიკურ-ინფორმაციულ ნაკადებს.

საქართველოში ეკონომიკური კიბერნეტიკა ვითარდებოდა სამეცნერო-კვლევით ინსტიტუტებსა და თსუ-ში. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პ. გუგუშვილის სახელობის ეკონომიკის ინსტიტუტში დაამუშავეს წარმოების ნატურალურ-ნივთობრივი ეფექტიანობის ამაღლების პრობლემები (ვ. პაპავა), რეგიონული ბუნებათსარგებლობის ეკონომიკური პრობლემების მრავალმიზნობრივი ოპტიმიზაციური მოდელები (გ. წერეთელი), დეფიციტური ეკონომიკის მოდელირების მექანიზმი (რ. სარჩიმელია) და სხვ.; საქართველოს სსრ სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტთან არსებული სახალხო მეურნეობის ეკონომიკისა და დაგეგმვის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში – საქართველოს დარგთაშორისი კავშირების მოდელირების (მ. კეკელიძე, ს. სანაძე და სხვ.) და მაკროეკონომიკური პროგნოზირების ერთპროდუქტიული და მრავალპროდუქტიული მოდელები (ი.მესხია), მიღწეულია რიგი მნიშვნელოვანი მეცნიერული შედეგები.

თბილისის სსახელმწიფო უნივერსიტეტში ეკონომიკის ანალიზის მათემატიკური მეთოდების (ახლანდ. ეკონომეტრიკის) კათედრაზე დამუშავდა აგრეგირებული დარგთაშორისი კავშირების მოდელირების საკითხები (ი. ანანიაშვილი) და რეგიონთაშორისი დარგთაშორისი კავშირების მოდელები, რომელთა საფუძველზეც შედგა სამხრეთ კავკასიის ქვეყნების (აზერბაიჯანი, საქართველო, სომხეთი) რეგიონთაშორისი ბალანსი (კ. აჩელაშვილი). ქართველ მეცნიერთა კვლევის შედეგები ეკონომიკური კიბერნეტიკის დარგში აღიარებულია საქართველოს ფარგლებს გარეთაც და ასახულია აღნიშნულ მეცნიერთა მონოგრაფიებსა და მრავალ სამეცნიერო სტატიაში. თბილისის სსახელმწიფო უნივერსიტეტში 1970–2006 ამზადებდნენ უმაღლესი კვალიფიკაციის შესაბამის სპეციალისტებს.
აბრაზიული მასალა

აბრაზიული მასალა, აბრაზივი — დიდი სისალის წვრილმარცვლოვანი ნივთიერებანი. ბუნებრივი აბრაზიული მასალაა ალმასი, კორუნდი, კვარცი, ზუმფარა, კაჟი და სხვა. საუკუნის დამლევიდან იხმარება ხელოვნური აბრაზიული მასალა: ელექტროკორუნდი, კარბორუნდი, ბორის კარბიდი, ბორის ნიტრიტი, სინთეზური ალმასი და სხვა. აბრაზიული მასალისაგან ამზადებენ აბრაზიულ იარაღს. იყენებენ თავისუფალი სახითაც (ფხვნილი, პასტა).
აბრამცევო-კუდრინოს ჩუქურთმა

აბრამცევო-კუდრინოს ჩუქურთმა — ხის მხატვრული კვეთა, რითაც სახელი გაითქვეს აბრამცევოს, კუდრინოს, ახტირკისა და მოსკოვის ოლქის ზაგორსკის რაიონის სხვა სოფლების ოსტატებმა. 1882 წელს პირველი სახელოსნო აბრამცევოს მამულში გახსნა მხატვარმა ე. პოლონოვამ. აბრამცევო-კუდრინოს ჩუქურთმიან საყოფაცხოვრებო საგნებსა და სუვენირებს, რომლებსაც უპირატესად ბრტყელი რელიეფი (გეომეტრიული და მცენარეული ორნამენტი, ფრინველთა და ცხოველთა გამოსახულებანი) და გაპრიალებული ზედაპირი აქვს.
მანჰეტენის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია — განახლებული მსოფლიო სავაჭრო ცენტრის მიმდებარედ მშენებარე მართლმადიდებლური ბერძნული ეკლესია მანჰეტენზე, ნიუ-იორკში. სამშენებლო სამუშაოებს აწარმოებს ნიუ-იორკისა და ნიუ-ჯერსის საპორტო მმართველობა. მთავარი არქიტექტორია ესპანელი სანტიაგო კალატრავა. ეკლესია დაექვემდებარება კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელ ეკლესიას. პირვანდელი ეკლესია განადგურდა 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტული აქტების შედეგად. მშენებლობა უნდა დასრულდეს 2018 წლის ნოემბერში.
პიტერ აბრაჰამსი

პიტერ ჰენრი აბრაჰამსი (; დ. 19 მარტი, 1919 — გ. 18 იანვარი, 2017) — სამხრეთ აფრიკელი მწერალი. მისი შემოქმედების მთავარი თემაა რასობრივი დისკრიმინაციისა და ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის პრობლემები. ავტორია რომანებისა: „მეშახტე“ (1945), „ჭექა-ქუხილის ბილიკით“ (1948), „გვირგვინი უდომოსათვის“ (1956), „ღამის ტყვეობაში“(1965), „ჩვენი კუნძული დღეს“ (1966) და სხვები.
აბრევი

აბრევი — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში, წინაგრის თემში, მდინარე ლეხურის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 880 მ, ახალგორიდან 55 კმ.

ისტორია
ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში აბრევი შედიოდა ქსნის ხევში, საუკუნიდან კი — საამილახვროში. ვახუშტის რუკაზე აღნიშნული აქვს, როგორც ქართული სოფელი. ძველი აბრევი თანამედროვე სოფლის ჩრდილოეთით 2 კმ-ზე იყო გაშენებული გორაკზე. შემორჩენილია ფეოდალური ხანის დარბაზული ტიპის წმინდა თევდორეს ეკლესია („თუთრი“). მის მახლობლად აღმოჩნდა ფეოდალური ხანის ქვევრები და საწნახელი, რაც მოწმობს , რომ ამ ადგილებში ძველთაგანვე მევენახეობა ყოფილა განვითარებული. 1865 წელს სოფელი შედიოდა გორის მაზრის საკორინთლოს სასოფლო თემში და მასში ცხოვრობდა 9 კომლი.
აბრეშუმის გრეხა

აბრეშუმის გრეხა — აბრეშუმის ხამი ძაფისაგან ან სუსტად დაგრეხილი ხელოვნური ბოჭკოსაგან ნაგრეხი ძაფის მიღების ტექნოლოგიურ პროცესთა კომპლექსი. სერიცინის დასარბილებლად ხამ ძაფს საპნიანსა და ცხიმიან ემულსიაში დებენ, ძაფი მეტ ჭიმვადობასა და სინაზეს იძენს, მცირდება მისი ხახუნის კოეფიციენტი და დაელექტროების უნარი. ამავე თვისებების მისანიჭებლად, აგრეთვე ცალკეული ელემენტარული ძაფების შესაწებებლად ხელოვნურ ბოჭკოს ზეთოვან-ჟელატინიან ან სხვა ემულსიაში გაახამებენ. ნაგრეხი ძაფის ასორტიმენტი და გრეხის მიმართულება იოლად რომ განსაზღვრონ, დალბობა-გახამებისას ძაფს ადვილად ჩამოსარეცხი საღებავით აფერადებენ. შემდეგ შულოებს წურავენ, ასწორებენ და აშრობენ. გამშრალ ძაფს შულოებიდან კოჭაზე ან სხვა რომელიმე საფუთავზე გადაახვევენ. ამ პროცესს ხშირად უთავსებენ ძაფის წმენდას, რისთვისაც ძაფს ჭვრიტეში ატარებენ. რამდენიმე ძაფს დაგრეხის წინ აერთებენ საორფებელ ან საორფებელ-საგრეხ მანქანაზე დაბალი შეგრეხით. მაღალი გრეხის ფიქსაციისათვის ძაფს ორთქლით ამუშავებენ და შემდეგ ახვევენ სხვადასხვა სახის საფუთავზე. აბრეშუმს გრეხენ სპეციალურ საგრეხ მანქანაზე.
ილია თავაძე

ილია თავაძე (დ. 26 დეკემბერი, 1905, ნატანები — გ. 9 ნოემბერი, 1973, თბილისი) — ქართველი ფილოსოფოსი. ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1965). საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1967).

ბიოგრაფია
სკკპ-ის წევრი 1931 წლიდან. დაამთავრა მოსკოვის პედაგოგიური ინსტიტუტი (1934). 1938 წლიდან იყო საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი აგიტაციისა და პროპაგანდის დარგში, 1943–1946 წლებში — საქართველოს სახელმწიფო კონტროლის სახალხო კომისარი, 1946-1949 წლებში – სსრკ-ის საელჩოს პირველი მდივანი პარიზში, 1951-1953 წლებში სსრკ-ის ელჩი სირიასა და ლიბანში, 1953–1955 წლებში სსრკ-ის საგარეო საქმეთა სამინისტროს პრესის განყოფილების გამგე, 1955-1973 წლებში — შოთა რუსთაველის სახელმწიფო თეატრის ინტსტიტუტის რექტორი. საქართველოს სსრ მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი (1938–1947), ცენტრალური კომიტეტის ბიუროს წევრი (1938–1943). იკვლევდა მატერიალისტური დიალექტიკისა და მარქსისტული ესთეტიკის პრობლემებს. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
აბრეშუმის მრეწველობა

აბრეშუმის მრეწველობა — საფეიქრო მრეწველობის დარგი. აწარმოებს აბრეშუმის ქსოვილსა და ძაფს ბუნებრივი აბრეშუმისა და ქიმიური (ვისკოზის, აცეტატის, კაპრონის, ნიტრონის, ლავსანის) ბოჭკოსაგან. პირველადს ნედლეულს თანმიმდევრობით ამუშავებენ ძაფსახვევ, სართავ, საგრეხ, საქსოვ და სამღებრო-გამოსაყვან წარმოებებში, რომელთა ერთობლიობა ქმნის აბრეშუმის მრეწველობის სრულ საწარმოო ციკლს. რუსეთში აბრეშუმის მრეწველობას საფუძველი პეტრე -ის დროს ჩაეყარა. ოქტომბრის რევოლუციამდე აბრეშუმის მრეწველობის საწარმოები თავმოყრილი იყო უმთავრესად ამიერკავკასიაში და ნაწილობრივ მოსკოვისა და ვლადიმირის გუბერნიებში.

საქართველო
საქართველოში აბრეშუმის ქსოვილების წარმოება ცნობილია უძველესი დროიდან. საუკუნემდე ჩვენში ფართოდ იყო გავრცელებული აბრეშუმის ძაფის ამოხვვეის, დართვისა და ქსოვის კუსტარული წესი. ამოსახვევად გადარჩეულ პარკს მზეზე დაყრიდნენ ხოლმე, რომ შიგ ჭუპრი მოეკლათ. მერე მდუღარეში ჩაყრიდნენ ნაწილ-ნაწილ და ძაფს შულოებად ამოახვევდნენ საგანგებო ხელსაწყოზე („ელართაშე“, „ოგიდაშე“ — სამეგრელოში, „ოგვადო“ — გურიაში, „სამხელი“, „სამუხველი“ — იმერეთში), კახეთში სპეციალურ ჯარას „მანჯანიკს“ ხმარობდნენ. შულოებს ფირფიტაზე გადაახვევდნენ, ამოხვეულ ძაფს დაართავდნენ თითისტარზე, რომელსაც სიმძიმისათვის ბოლოზე ქვის კვირისტავი ჰქონდა წამოგებული. ცალწვერად დართულ ძაფს შემდეგ ისევ თითისტარზე ორწვერად ან სამწვერად შეძახავდნენ. საძახავი თითისტარი სართავზე უფრო წვრილი, გრეხილი და თხელმუცლიანი იყო, კვირისტავი ზემოდან ეკეთა. დაძახულ ძაფს მუხლებზე შულოებად ამოახვევდნენ და დასარბილებლად და გასათეთრებლად ნაცარწყალში გამოხარშავდნენ. აბრეშუმისაგან საქსოვ დაზგაზე ქსოვდნენ თავთას, მერდინს, დარაიას, ჩხირებითა და ყაისნაყებით — თავსაფრებს, წინდებს, ტოღალებს, ქისებს, ხელთათმანებს, ბადეებს და სხვა, ფირფიტებით — ჩახსაკრავებს, სახიან სარტყლებს, ყაითნებს, ჩაფარიშებს და ტანსაცმლის სხვა საოლველს. საუკუნის დასაწყისიდან თანდათან გაიზარდა აბრეშუმის ნედლეულის სასაქონლო წარმოება და მისი ექსპორტი დასავლეთ ევროპასა და რუსეთში. გლეხობამ ტრადიციული აბრეშუმის ქსოვილების დამზადებას თავი დაანება და მათ ნაცვლად შემოტანილი იაფი ფაბრიკატების მოხმარებაზე გადავიდა. ამან საბოლოოდ მოშალა აბრეშუმის ქსოვილების შინამრეწველობა საქართველოში.
აბრეშუმის პარკის ამოხვევა

აბრეშუმის პარკის ამოხვევა — აბრეშუმის ხამი ძაფის მიღების ტექნოლოგიური პროცესი. სიდიდის, გარსის სიმკვრივის, ფერისა და სისუფთავის მიხედვით დახარისხებულ პარკს ხარშავენ და სპეციალური ჯაგრისით სცლიან გარსის ზედა ფენას. შემდეგ გადააქვთ ძაფსაღებ აუზში, ძაფებს უძებნიან წვერს და თვითწამღებებს გააწყობენ (3-10 და მეტი წვერი ერთად), გასაწურავად, გასასუფთავებლად და დასამრგვალებლად გრეხილში გაატარებენ და ჯარაზე შულოებად გადაახვევენ.

ისტორია
აბრეშუმის პარკის ამოხვევას 4000 წელზე მეტი ხნის ისტორია აქვს. დიდხანს იგი პრიმიტიული წესით სრულდებოდა. საუკუნის დასაწყისში იტალიელმა ბატალიმ შექმნა პირველი მექანიკური აბრეშუმსახვევი დაზგა. ამავე საუკუნის 80-იან წლებში ფრანგმა ე. სერელმა ავტომატური ძაფსარები დაზგა გამოიგონა. სსრკ-ში მექანიკური აბრეშუმსახვევი დაზგა („კმს“-10) პირველად თბილისის 26 კომისრის ქარხანამ დაამზადა.
აბრეშუმის რთვა

აბრეშუმის რთვა — მეაბრეშუმეობის და აბრეშუმის მრეწველობის ყველა დარგის ბოჭკოვანი ნარჩენებისაგან (წუნდებული პარკი, შავი ჩხარი, ყაჭი, ძაფის ნაწეწი და სხვა) აბრეშუმის ნართის მიღების ტექნოლოგიური პროცესი.

ნედლეულს სპეციალური მანქანებით აცლიან ჭუპრს, სხვადასხვა მინარევსა და მტვერს. შემდეგ ჭუჭყისა და სერიცინის მოსაშორებლად ხარშავენ სოდიანსა და საპნიან წყალში. გამოხარშული აბრეშუმის მასას წურავენ ცენტრიფუგაში, აშრობენ კამერაში და ჩეჩენ სპეციალური მანქანებით. ჩეჩის დროს ნედლეულის გრძელი ძაფები წყდება. მათ აშტაპელებენ და ბოჭკოებს ანაწილებენ სიგრძის მიხედვით (საშუალოდ 150-250 მმ). დაჩეჩილი ნედლეული 3-4-ჯერ დაივარცხნება მრგვალსავარცხლებიან მანქანებზე და ბოჭკოები პარალელურად დალაგდება. მათგან გამოვარცხნილ ყველაზე მოკლე ბოჭკოებს დაბალი ნომრის ნართად გადაამუშავებენ. ძირითადი ნედლეული გადააქვთ სალენტე მანქანაზე, სადაც ბოჭკოები ერთიმეორეს შეევარცხნება და მიიღება ლენტები. საფთილე მანქნაზე ლენტების მრავალჯერადი შეერტებითა და გაწელვით მიღებულ მსუბუქად შეგრეხილ ფთილას სპეციალურ მანქანებზე დართვა-დაგრეხის შემდეგ ბუსუსებს შეატრუსავენ, ნამწვს აცლიან და ძაფს შულოებად ან კოჭზე ახვევენ.
აბრეშუმის ქსოვილი

აბრეშუმის ქსოვილი — ბუნებრივი აბრეშუმის ან ქიმიური (ვისკოზური და სინთეზური) ბოჭკოს ძაფისაგან დამზადებული ქსოვილი. დანიშნულების მიხედვით შეიძლება იყოს ტექნიკური, საპარაშუტო, საწისქვილე (საცრებისათვის), სატანსაცმლე, სასარჩულე, საქოლგე, საფეხსაცმლე, გასაწყობი და სხვა. ბუნებრივი აბრეშუმის ქსოვილი ნაზი და ჰიგიენურია. ნაკლებად იჭმუჭნება. ცალკე ჯგუფს შეადგენს ბუნებრივი აბრეშუმისაგან მირებული კრეპის ქსოვილები: კრეპდეშინი, კრეპჟორჟეტი, კრეპსატენი და სხვა. ვისკოზური ქსოვილები ადვილად იჭმუჭნება და ნაკლებჰიდროსკოპიულია. სინთეზური ქსოვილები (კაპრონი, დედერონი და სხვა) ძალიან გამძლეა, არ იჭმუჭნება, მაგრამ მეტად დაბალი ჰიდროსკოპიულობით ხასიათდება. არის აგრეთვე ხაოიანი აბრეშუმის ქსოვილები: ხავერდი, პლუში და სხვა.
კვიპროსის საფეხბურთო თასი

კვიპროსის საფეხბურთო თასი — ყოველწლიური სათასო შეჯიბრება კვიპროსის საფეხბურთო გუნდებს შორის, რომელსაც ატარებს კვიპროსის ფეხბურთის ასოციაცია. გათამაშება პირველად ჩატარდა 1934 წელს. გამარჯვებული გუნდი კვალიფიკაციას გადის კვიპროსის სუპერთასზე და უეფა-ს ევროპა ლიგაზე.

ტურნირის ისტორიაში ყველაზე წარმატებული კლუბია ნიქოზიის „აპოელი“, რომელსაც 21-ჯერ აქვს თასი მოპოვებული. მოქმედი გამარჯვებულია ლარნაკას „აეკი“.

ფინალები
სტატისტიკა კლუბების მიხედვით
აბრეშუმის ხამი ძაფი

აბრეშუმის ხამი ძაფი — ერთად ამოხვეული და სერიცინით შეერთებულ-შეწებებული რამდენიმე აბრეშუმის პარკის ძაფი. ძაფის გამოსავლიანობა დამოკიდებულია პარკის ხარისხსა და ტექნოლოგიურ პროცესზე. ხარისხს ადგენენ ძაფსარები ფაბრიკის ლაბორატორიებში იმისდა მიხედვით, ძაფი სუფთაა, იოლი გადასახვევია, თანაბარი სისხოსია თუ არა და ა. შ. სხვა საფეიქრო ბოჭკოებთან შედარებით აბრეშუმის ხამი ძაფი არათანაბარი სისხოსია — სტანდარტით გათვალისწინებულია 3.23, 2.33, 1.89, 1.79, 1.55, 1.22 და 1.0 ტექსი. აბრეშუმის ხამი ძაფისაგან მზადდება საფეიქრო და სატრიკოტაჟო ნაწარმი, საკერავი და ქირურგიული ძაფი, საიზოლაციო მასალა და სხვა.
ალექსი აბრიკოსოვი

ალექსი ივანეს ძე აბრიკოსოვი (; დ. , მოსკოვი — გ. 9 აპრილი, 1955, იქვე) — საბჭოთა პათოლოგანატომი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიისა (1939) და სსრკ მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის (1944) აკადემიკოსი. სოციალისტური შრომის გმირი (1945). სკკპ წევრი 1939 წლიდან.

ბიოგრაფია
1899 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი, 1920-1953 წლებში მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის პროფესორი. 1944-1951 წლებში სსრკ მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის ნორმალური და პათომორფოლოგიური ინსტიტუტის დირექტორი. 1938 წლიდან მოსკოვის პათოლოგთა საზოგადოების ორგანიზატორი და საპატიო თავმჯდომარე. შეისწავლა ფილტვის ტუბერკულოზის საწყის სტადიაზე ფილტვებში მომხდარი მორფოლოგიური ცვლილებები, აღმოაჩინა კუნთოვანი სიმსივნის ახალი სახეობა — მიობლასტომიომა („აბრიკოსოსვის სიმსივნე“), მოგვცა ქსოვილის ალერგიული რეაქციების მორფოლოგიური დახასიათება და სხვა.

იყო პოლონეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1942). დაჯილდოვებული იყო 2 ლენინის ორდენითა და შრომის წითელი დროშის ორდენით.
ანდრია აბრიკოსოვი

ანდრია ლევის ძე აბრიკოსოვი (; დ. , სიმფეროპოლი — გ. 21 ოქტომბერი, 1973, მოსკოვი) — რუსი საბჭოთა მსახიობი, სსრკ სახალხო არტისტი (1968). სკკპ წევრი 1950 წლიდან.

ბიოგრაფია
სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1926 წლიდან. 1931-1937 წლებში მოსკოვის რეალისტური თეატრის მსახიობია, 1938 წლიდან გამოდის ვახტანგოვის სახელობის თეატრის სცენაზე. როლები: გრიმოვი (პოგოდინის „არისტოკრატები“), სემიონკოტკო (კატაევის „მშრომელი ხალხის შვილი ვარ“), ეგნატე გორდეევი (გორკის „თომა გორდეევის“ მიხედვით). კინოში განასახიერა გრიგოლ მელეხოვის („წყნარი დონი“, შოლოხოვის მიხედვით, 1931), პავლე კუგანოვის („პარტიული ბილეთი“, 1936), გავრილა ოლექსიჩის („ალექსანდრე ნეველი“, 1938; სახელმწიფო პრემია, 1941), სტეფანე რაზინის („სტეფანე რაზინი“, 1939), ილია მურომეცის („ილია მურომეცი“, 1956) და სხვა როლები.

დაჯილდოებულია 2 ორდენიტა და მედლებით.
აბრისი

აბრისი — საგნის მოხაზულობა.

სარეპროდუქციო ლითოგრაფია
სარეპროდუქციო ლითოგრაფიაში, დედნის გამოსახულების კონტური, რომელსაც ტუშით შემოხაზავენ გამჭვირვალე მასალაზე (კალკზე, პელურის ქაღალდზე, და სხვა) და შემდეგ ლითოგრაფიულ ქვაზე გადაიტანენ.

გეოდეზია
გეოდეზიაში, დამხმარე სქემატური ნახაზი, ადგენენ ველზე აგეგმვის დროს, აბრისზე გადააქვთ წვლილადების ზომა, ზოგჯერ პირობითი აღნიშვნებიც.
აბროგაცია

აბროგაცია — მოძველებული კანონის გაუქმება. ტერმინი ნასესხებია რომის სამართალიდან. მოძველებული კანონის ნაწილობრივ გაუქმებას დეროგაცია ეწოდება.

აბროგაციის სახეები
აბროგაცია — მოძველებული კანონის სრული გაუქმება;
დეროგაცია — მოძველებული კანონის ნაწილობრივი გაუქმება;
ობროგაცია — მოძველებულ კანონში ცვლილებების შეტანა;
სუბროგაცია — მოძველებულ კანონში დამატებების განხორციელება.
პავლე აბროსიმოვი

პავლე ვასილის ძე აბროსიმოვი (; დ. — გ. 21 მარტი, 1961, მოსკოვი) — რუსი საბჭოთა არქიტექტორი. სსრკ მშენებლობისა და არქიტექტურის აკადემიის ნამდვილი წევრი (1956), სსრკ-ის არქიტექტორთა კავშირის პასუხისმგებელი მდივანი (1955–1961), საერთაშორისო არქიტექტორთა კავშირის აღმასკომის წევრი (1957). სკკპ წევრი 1944 წლიდან.

ბიოგრაფია
1923–1928 წლებში სწავლობდა ლენინგრადის სამხატვრო აკადემიაში. მისი თანაავტორობით დაპროექტებულია საცხოვრებელი სახლი ლენინგრადში რევოლუციის მოედანზე (1928-1932), უკრაინის სსრ მინისტრთა საბჭოს სახლი კიევში (1934-1938), მოსკოვის უნივერსიტეტის მაღლივი შენობა (1949-1953; სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1949).

დაჯილდოებულია ორი ორდნითა და მედლებით.