iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ქართლოსი

ქართლოსი — ქართველთა ლეგენდარული წინაპარი, ბიბლიური ნოეს ძის იაფეთის შთამომავალი, თარგამოსის ძე, ჰაოსის შემდეგ უფროსი, ძმათა შორის უხუცესი და მთავარი.

ქართლოსის წინაპრები
ისტორია
მას შემდეგ რაც თარგამოსის მოდგმა გამრავლდა, გადაწყდა კავკასიის წილხვედრი მიწა განაწილებულიყო რვა ძმას შორის. ყველაზე უფროსი — ჰაოსი დარჩა მამის წიაღში (არარატსა და მასისის მთებს შორის გადაჭიმულ ტერიტორიაზე), ხოლო ქართლოსი დანარჩენ ექვს ძმასთან ერთად დასახლდა ჩრდილოეთით მდებარე მიწებზე. „ქართლოსს უხუცესი და მთავარი მათი მოვიდა, სად ერთვის მტკვარს არაგვი: აღაშენა ქალაქი და უწოდა სახელი თავისი ქალაქსა მას ქართლოს, (რომლის გამო ეწოდა ქვეყანასა ამას ქართლი)“.

ქართლის ცხოვრება
ლეონტი მროველი წერს:

მემატიანის ცნობები
მემატიანის ცნობით, „მას ჟამსა (მცხეთის მამასახლისის დროს) დაივიწყეს დამბადებელი ღმერთი და ექმნეს მსახურ მზისა, მთოვარისა და ვარსკვლავთა ხუთთა, ხოლო მტკიცე და უფროსი საფიცარი მათი იყო საფლავი ქართლოსისა“, რომელიც არმაზში (ქართლში) დაკრძალეს. ამრიგად, ასტრალური კულტის, კერპთაყვანისცემის შორეულ ჟამს ქართველთა დიდ მითურ წინაპარს თაყვანს სცემდნენ, როგორც ჰეროსს და ღვთაებას.

პირველ კაცს საქართველოში ერქვა ქართლოსი (ქართ(ლ)ისი), პირველ ქალაქს ქართ(ლ)ი, პირველი საფიცარი იყო საფლავი ქართლოსისა.

ქართლოსი პროზაში
შეიქმნა მითები, რომელთაგან ერთი ვაჟა-ფშაველამ დაამუშავა პოემაში „ჰაოს და ქართლოს“. ამ თქმულებით, „თვალცრემლიანი ჰაოსი ქართლოსს მოადგა კარზედა“, შესჩივლა მტერმა დამჩაგრა, საბრძაბენელი დავკარგე და შემივრდომეო. ქართლოსი ძმას ძმურად ეხვევა. ხარს უკლავს, სახლს და ქონებას უნაწილებს. ეუბნება: „ერთად ვიცხოვროთ ძმურადა, მტერს შევუთვალოთ მუქარა“. სიტყვით ჰაოსი ეთანხმება, ფიცს აძლევს: „ღმერთმა ჰქნას ჩვენი ერთობა ბოლომდე იყოს მტკიცეთა“. მაგრამ მერე ქართლოსს ომში იწვევენ. იქ საარაკო საგმირო საქმეებით იხვეჭს სახელს, ჩამოდის და ჰაოსი შინ არ უშვებს. სახლ-კარი და ქონება მიუთვისებია, ქართლოსი სიზმარშიც იტანჯება, მაგრამ ელანდება არა ძმის მუხანათობა, არამედ მტერთან შეხლა და ხმალთა ტრიალი.
ნოეს კიდობანი

ნოეს კიდობანი — ბიბლიური ნაგებობა, რომელშიც ჩაეტია ყველა ცხოველი წყვილ-წყვილად, ყველა თესლი და ნოეს ჯალაბობა.იგი დამზადებული იყო ურთხელის ხისაგან. მისი ზომები იყო: 300 წყრთა (~157 მეტრი) სიგრძეში, 50 წყრთა (~26.2 მეტრი) სიგანეში, ხოლო 30 წყრთა (~15.7 მეტრი) სიმაღლეში. როდესაც ყველაფერი წყალმა დაფარა, კიდობანი წარმატებით ატივტივდა და იცურა უკიდეგანო ოკენაში, ბოლოს მიადგა არარატის მთას, თუმცა რომელი მთა იგულისხმება (ათონის, ახლანდელი არარატის თუ პარნასის), უცნობია. ორჯერ წარუმატებლად გაგზავნილი ყორნის შემდეგ გაგზავნილმა მტრედმა აუწყა ნოეს წარღვნის დასრულება ზეთისხილის ტოტის მოტანით. პატრიარქი გადმოვიდა, გამოიყვანა ცხოველები და დაიწყო ახალი მოდგმის ისტორია.

წარღვნა, რასაც პარალელები მოეძებნება შუამდინარეთის, ბაბილონის, მესოპოტამიის, საბერძნეთის ხალხთა მითოლოგიაში, მსოფლიოს მრავალმა დიდოსტატმა ასახა ხელოვნებაში ( მიქელანჯელო, დორე, კაუბახი და სხვა).
საცეკვავო ველი

საცეკვავო ველი — ყოველწლიური საცეკვავო მუსიკალური ფესტივალი. პირველი ფესტივალი ჩატარდა სპაარნვოუდში, ნიდერლანდები, 1995 წელს. ამ ფესტივალს ესწრებოდა 8000 მაყურებელი. საცეკვავო ველი გაიზარდა სწრაფად, ხანგრძლივობაშიც და მაყურებლებშიც. 2005 წლის ფესტივალზე დაფიქსირდა რეკორდული მაჩვენებელი: 53,000 მაყურებელი.

დიჯეები
ბევრი ცნობილი დიჯეი გამოსულა საცეკვავო ველზე. ესენი არიან: პაულ ვან დიკი, ტიესტო, რიჩი ჰაუიტი, რიკარდო ვილალობოსი, პოლ ოკენფოლდი, ფერი კორსტენი და იოაი ბიომეჰანიკა.
მიქსომიცეტები

მიქსომიცეტები ( — ლორწო და — სოკო) , ლორწოვანი სოკოები — უქლოროფილო, სოკოს მსგავსი ორგანიზმების ტიპი. ცნობილია 400-მდე სახეობა. მათი ვეგეტატიური სხეული — პროტოპლაზმის შიშველი მასა პლაზმოდიუმია. იგი მრავალბირთვიანი და დიპლოდურია. აქტიურად მოძრაობს საკვებისაკენ და შეიწოვს მას მთელი ზედაპირით. პლაზმოდიუმზე ვითარდება გარსიანი სპორები ან სხვადასხვა ფორმისა და ფერის (უმთავრესად კაშკაშა) თოფრაკისებური ნაყოფსხეულები, რომლებიც სპორებია განვითარებული. მიქსომიცეტები გავრცელებულია ყველგან. უმრავლესობა საპროფიტია. ცხოვრობს უმთავრესად მცენარეულ ნარჩენებზე. ზოგიერთი სახეობა პარაზიტია და იწვევს კულტურულ მცენარეთა დაავადებას, მაგ., კომბოსტოს კილს ან კარტოფილს ტუბერის ფხვიერ ქეცს.
მიშეცკის ელჩობა

მიშეცკის ელჩობა — 1641-1643 წლებში რუსეთის სახელმწიფოს ელჩობა კახეთის სამეფოში. მეთაურობდა თავადი ეფიმ თედორეს ძე მიშეცკი. ელჩობა მოსკოვიდან გაემგზავრა 1641 წლის 9 ივლისს და დერბენდ-დარიალის გზით 2 აგვისტოს კახეთში ჩავიდა. კახეთის მეფემ თეიმურაზ -მა ელჩობა 1 სექტემბერს მიიღო. მოლაპარაკების დროს თეიმურაზ რუსეთის სახელმწიფოსაგან სამხედრო დახმარებას ითხოვდა, მაგრამ ამ საკითხზე შეთანხმებას ვერ მიაღწიეს. 1642 წლის 26 ოქტომბერს მიშეცკის ელჩობა კახეთიდან გაემგზავრა. ელჩობის ანგარიშში თავმოყრილია მნიშვნელოვანი მასალები კახეთის სამეფოს, მისი ცალკეული ადგილების (ალავერდის, გრემის, ზაგემის, შუამთისა და სხვა ადგილები) შესახებ, საერთოდ აღმოსავლეთ საქართველოსა და აგრეთვე კავკასიისა და კასპიისპირეთის ოლქების შესახებ.
მიწა (გაზეთი)

„მიწა“ — ქართული ყოველკვირეული საგლეხო გაზეთი, სოციალ-ფედერალისტების გამოცემა; გამოდიოდა 1906–1908 წლებში თბილისში გაზეთ „გლეხის“ ნაცვლად. 1906 წელს გამოვიდა №№ 1—16, 1907 — № 19, 1908 — №№ 1—2. ოფიციალური რედაქტორ-გამომცემელი — გ. ტატიშვილი, ფაქტობრივი რედაქტორი — ს. ფირცხალავა. გაზეთი აშუქებდა გლეხობის მდგომარეობას საქართველოსა და რუსეთში.
მიწავაშლა

მიწავაშლა, იგივე ტოპინამბური — მრავალწლოვანი გორგლიანი მცენარე რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. მიწისქვეშა ღეროებზე აქვს გორგლები (თეთრი, ყვითელი, იისფერი ან წითელი).

მიწავაშლას სამშობლოა ჩრდილოეთი ამერიკა. მოჰყავთ საქართველოშიც. გორგლი და მწვანე მასა (ნედლად და სილოსად) ცხოველთა კარგი საკვებია, განსაკუთრებით ღორებისათვის.
მიწაყარა

მიწაყარა, წოვანა — ქუდიანი სოკო რძიანა სოკოების გვარისა. მისი ქუდის დიამეტრი 15 სმ აღწევს. მოყვითალოა, ტალღოვანი, ტიტველი, შეკეცილკიდეებიანი, კიდეებისკენ კონცენტრული ზოლები დაჰყვება. ფეხი თეთრია და მოყვითალო ჩაღრმავებული ლაქები აქვს. ფირფიტები მოთეთრო-მოყვითალოა, რბილობი თეთრი; გადატეხისას გამოყოს თეთრ, ძალიან ცხარე რძის მაგვარ სითხეს. იზრდება ფოთლოვან ტყეში, განსაკუთრებით მუხნარში, ზაფხულში და შემოდგომით, საჭმელად იხმარება დამწნილებული.
მიწისვარსკვლავა

მიწისვარსკვლავა — გუდაფშუკოვანთა ჯგუფის სოკო. ნაყოფსხეული ჯერ ბურთისებრია და დაფარულია 2 გარსით. ნაყოფსხეულის მომწიფებისას გარეთა გარსი სკდება. 7-20 წვეტიან სამკუთხრა ნაწილად, რომელიც მშრალ ამინდში ეხვევა შიგნითა ბურთისებრ გარსს. ნესტიან ამინდში კი გართხმულია მიწაზე ვარსკვლავისებურად. იზრდება ტყეებსა და ტყის პირებზე, ზაფხულში და შემოდგომით. საჭმელად უვარგისია.

გალერეა
მიწის მუშა

„მიწის მუშა“ — საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ყოველდღიური სასოფლო და საკოოპერაციო გაზეთი (1921–1922), შემდეგ ყოველკვირეული ჟურნალი (1923-1924, №№ 305-320). 1925 წლიდან კვლავ ყოველდღიური გაზეთი იყო და „ახალი სოფელი“ ერქვა. იბეჭდებოდა მასალები სასოფლო-სამეურნეო კულტურების აგროტექნიკური და სოფლის მეურნეობის პრობლემებზე.
მიწის რწყილები

მიწის რწყილები — ხოჭოების ქვეოჯახი ფოთლიჭამიასებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძე 1,5-5 მმ აღწევს. ყველა მიწის რწყილები მცენარიჭამიაა. ხოჭოები აზიანებენ ფოთლებს, მატლები — ფესვებსა და ღეროებს. ცნობილია მიწის რწყილების 5000-მდე სახეობა. გავრცელებულია მთელ დედამიწაზე. საქართველოში ფართოდ არიან გავრცელებული. აღსანიშნავია ჭია-წურბელა, სატაცურის ჭახია, წიწმატის ფოთლიჭამია, მჟაუნას ფოთლიჭამია, თხილის რწყილი, ვაზის რწყილი, პურის რწყილი და სხვა.
მიხაკი

მიხაკი — ერთ და მრავალწლოვან, ძალზე იშვიათად ბუჩქბალახოვან მცენარეთა გვარი მიხაკისებრთა ოჯახისა. ხშირად სურნელოვანი, მარტოული ან ყვავილედად შეკრებილი, მეწამული, ვარდისფერი ან თეთრი ყვავილები აქვს.

აერთიანებს 300-მდე სახეობას, გავრცელებულია ევროპაში (ძირითადად ხმელთაშუაზღვისპირეთში), აზიასა და აფრიკაში. საქართველოში 21 სახეობა გვხვდება. იზრდება ქვიან და ღორღიან ფერდობებზე, მშრალ მდელოებზე, ბუჩქნარებში, ველის, ნახევარუდაბნოს, ტყის, სუბალპურსა და ალპურ სარტყელებში. მიხაკს, როგორც ლამაზად მოყვავილე დეკორატიულ მცენარეს, იყენებენ დეკორატიულ სამრეწველო მეყვავილეობაში. ფორმებისა და ჯიშების სიუხვით, ყვავილის სილამაზით გამოირჩევა ბაღის მიხაკი.

მისი ზოგიერთი ფორმა — შაბო, გრენადინი და მარგარიტა საქართველოში მოჰყავთ, როგორც მრავალწლოვანი მცენარე. კულტურაში გავრცელებულია ამერიკული ანუ კეთილშობილი მიხაკი, ჩინური მიხაკი, თურქული მიხაკი, ფრთისყვავილა მიხაკი და სხვა, რომელთაც მრავალი საბაღო ფორმა და ჯიში აქვთ და საქართველოში ადგილობრივი გრუნტის მეყვავილეობაში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავიათ.

მიხაკის წითელი ყვავილი ტრადიციულად მიღებულია რევოლუციის სიმბოლოდ. დეკორატიული მიხაკის გარდა არის სურნელოვანი მიხაკის ხე. მის ნაყოფს სამელებლად იყენებენ კვების მრეწველობაში.
მიჯნაძორი

მიჯნაძორი, მიძნაძორი — შუა საუკუნეების ქართული მონასტერი და კულტურის ცენტრი ისტორიულ კლარჯეთში (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია). წყაროებში პირველად მოხსენიებულია საუკუნეში. შემორჩენილია ცალკეულ ნაგებობათა ნანგრევები (მონასტერი, „საოსტიგნო“ და სხვა). მიჯნაძორელ მოღვაწეთაგან ცნობილი არიან: წინამძღვარი დავით დიდი ( საუკუნე), იაკობ დიდი ( საუკუნე), სინის მთის (პალესტინა) ქართული სავანის დეკანოზი კვირიკე ( საუკუნე), წინამძღვარი ზოსიმე მიძნაძორელი-ხანთუბისძე ( საუკუნე), წინამძღვარი იოსებ ხანთუბისძე ( საუკუნე).
მკვდართავა (პეპელა)

მკვდართავა — პეპელა სფინქსისებრთა ოჯახისა. სხეული 6 სმ-მდე სიგრძისაა, ფრთების შლილი 13 სმ-მდე. მუქ მურა. ზურგზე ქალას მსგავსი ნახატი აქვს (აქედან სახელწოდება). გავრცელებულია შუა და სამხრეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, წინა აზიაში, ჩრდილოეთ კავკასიასა და ამიერკავკასიაში. დასავლეთ საქართველოში მკვდართავა აზიანებს ბატატს, აფხაზეთში — კარტოფილს. მკვდართავას პეპელა ზოგჯერ სკაში შედის და თაფლით იკვებება. მუხლუხოები (15 სმ-მდე სიგრძისა) იკვებებიან უმთავრესად ძაღლყურძენასებრთა (მ. შ. კარტოფილის) ფოთლებით.
მლაშეს სამაროვანი

მლაშეს სამაროვანი — ადრინდელი ფეოდალური ხანის (- სს.) სამაროვანი სოფ. მლაშესთან (დუშეთის მუნიციპალიტეტი) ადგილობრივ ორხევში. გათხარეს 1974 წელს (ლ. წითლანაძე). მიცვალებულები დაკრძალული იყვნენ ბრტყელი ქვით ნაგებ ქვაყუთებში. სამარხები კოლექტიური იყო. მიცვალებულების ძვლებთან ერთად აღმოჩნდა გვიანდელი სასანური ( საუკუნე) გემა, რომელზეც ცხოველია გამოსახული, ბრინჯაოს ღეროიანი ქინძისთავი, ბეჭედი, თიხისა და მინის ჭურჭლის ნატეხები და სხვა ნივთები. მასალა დაცულია საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ინსტიტიტში, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიურ კვლევის ცენტრში.
მლაშობურა

მლაშობურა — მცენარეთა გვარი ჯიჯლაყასებრთა ოჯახისა. ერთწლოვანი ბალახები, ჯუჯა ბუჩქბალახები და ბუჩქებია, იშვიათად დაბალი ხეები.

150-მდე სახეობა გავრცელებულია ევრაზიასა და აფრიკაში (ამერიკასა და ავსტრალიაში შეტანილია). კავკასიაში გვხვდება 26 (მათ შორის 5 ენდემური), საქართველოში — 6. იზრდება ძირითადად დაბლობებში, მთის ქვემო ნაწილობრივ შუა სარტყელში, ჩვეულებრივ თიხიან, ქვიშიან, დამლაშებულ და აგრეთვე ქვიან ნიადაგებზე, კონტინენტურ მშრალი და ცხელი ჰავის პირობებში, თითო-ოროლა სახეობა - ზღვის სანაპიროს ქვიშაზე.

მლაშობურას სახეობები უმეტესად სუკულენტური ჰალოფიტები ან ქსეროფიტებია. ორიოდე უდაბნოსა და ნახევრად უდაბნოს მცენარეულ საფარში ავშანთან ერთად ქმნის დაჯგუფებებს. მაგ., აღმოსავლეთ საქართველოში (ქვემო ქართლის ვაკეებზე, ივრის ზეგანზე და სხვა ადგილებზე) ბევრგან დომინანტია ყარღანი, რომელიც ქმნის ყარღანიანსა და ავშნიან-ყარღანიანს.

მლაშობურას ზოგიერთი სახეობა ზამთრის საძოვრების კარგი საკვები მცენარეა. ზოგი გამოიყენება ალკალოიდების, პოტაშის, სოდის, საღებავი და სხვა ნივთიერეების მისაღებად. მერქნიანი სახეობები გამოსადეგია უდაბნოში მოძრავი ქვიშის გასამაგრებლად., ასევე მშრალი და დამლაშებული ადგილების გასამწვანებლად.

ზოგჯერ სახელწოდება „მლაშობურა“ იხმარება კრებითი მნიშვნელობით — ამავე ოჯახის სხვა გვარის (მაგ. ჩოღანოს, დურღენის, ხვარხვარას და სხვა გვარები) სუკულენტური ჰალოფიტების აღსანიშნავად.
მნის მყინვარი

მნის მყინვარი — ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის გვერდითი ქედის — ხოხის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე თერგის მარცხენა შენაკადის — მნაისისწყლის აუზში და რომელშიც ყველაზე დიდი მყინვარია. მისი ფართობი 2,60 კმ², ხოლო სიგრძე 3,37 კილომეტრია. მყინვარი ზღვის დონიდან 3360 მეტრზე მთავრდება. საველე კვლევებისა და უახლეს კოსმოსურ სურათებზე დაკვირვების საფუძველზე დადგინდა, რომ ამ ზომის მყინვარებში მნის მყინვარი საქართველოში პირველია თავისი უკანდახევის მაჩვენებლებით (არ იგულისხმება ისეთი დიდი ზომის მყინვარები როგორიც იყო მაგალითად ტვიბერი და ქვიში, სადაც უკანდახევის მაჩვენებელი იგივე პერიოდში კიდევ უფრო მაღალი იყო).
მნათე

მნათე, (სტიქაროსანი) — ქრისტიანული ეკლესიის მსახური, რომელსაც ევალება ზეთის კანდლების ანთება, ნახშირის გაღვივება საცეცხლურებში, ზარების რეკვა, სეფისკვერის დაჭრა, მოსახსენიებლების კითხვა, სამღვდელო პირის შემოსვა და სხვა დამხმარე საქმიანობა. მათ შეუძლიათ საკურთხეველში შესვლა, მაგრამ ტრაპეზზე შეხება — არა.
მნათობი (ჟურნალი)

„მნათობი“ — ქართული ყოველთვიური ლიტერატურული და სამეცნიერო ჟურნალი. გამოდიოდა 1869-1872 წლებში თბილისში (1869 წელს გამოვიდა 10 ნომერი; 1870 წელს — 4; 1871 წელს — 8; 1872 წელს — 11). რედაქტორი — ნიკოლოზ ავალიშვილი; გამომცემელი — ივანე ელიოზიშვილი. „მნათობი“ იყო ქართველი ხალხოსნების პროგრესული მიმართულების ჟურნალი, რომელიც უტოპიურ სოციალიზმს ქადაგებდა. გამოქვეყნებულია ნინო ორბელიანის, ალექსანდრე ჯამბაკურ-ორბელიანის, ნ. იაშვილის, დიმიტრი ჯანაშვილის, გიორგი იოსელიანის, ნიკოლოზ ავალიშვილის, ივანე ელიოზიშვილის, ანტონ ფურცელაძის, აკაკი წერეთლის, გ. ქიქოძის, რაფიელ ერისთავის, ეკატერინე გაბაშვილის და სხვათა ნაწარმოებები; ჯორჯ ბაირონის, უილიამ შექსპირის, ჟ. ბ. მოლიერის, ფრიდრიხ შილერის, ჰაინრიხ ჰაინეს, პიერ - ჟან დე ბერანჟე და სხვათა ნაწარმოებების თარგმანები. „მნათობს“ ლიტერატურულ საკითხებზე პოლემიკა ჰქონდა „ცისკართან“, „დროებასთან“ და „კრებულთან“.
სულ გამოვიდა ჟურნალის შემდეგი ნომრები:
1869: №1 (მარტი) 2, 3-4, 5-6, 7-8, 9-10 (დეკემბერი)
1870: №1 (იანვარი),2,3,4, (აპრილი?)
1871: №1 (იანვარი), 2,3,4,5,6,7,8 (აგვისტო)
1872: №1 (იანვარი), 2,3, 4-5, 6-7, 8-9, 10-11 (დეკემბერი)
მნათობი (გაზეთი)

„მნათობი“ — ქართული ყოველდღიური ლეგალური ბოლშევიკური გაზეთი, გამოდიოდა თბილისში 1907 წლის 1 იანვრიდან 6 იანვრამდე. რედაქტორ-გამომცემელი — ს. ჭანტურია. „მნათობს“, ისევე როგორც მის წინამორბედ გაზეთებს — „ახალ ცხოვრებასა“ და „ახალ დროებას“, ხელმძღვანელობდნენ იოსებ სტალინი, მიხა ცხაკაია, ფილიპე მახარაძე, მალაქია ტოროშელიძე, მიხეილ დავითაშვილი, გიორგი თელია, მიხეილ ბოჭორიძე და სხვანი. ოფიციალურად „მნათობს“ ნეიტრალური მიმართულება უნდა ჰქონოდა და კატეგორიულად ეკრძალებოდა რევოლუციური იდეების პროპაგანდა, მუშათა და გლეხთა მოძრაობის ამსახველი საკითხების გაშუქება. მიუხედავად ამისა, „მნათობი“ გამოირჩეოდა თავისი თანამიმდევრული რევოლუციური მიმართულებით, თვითმპყრობელობის საწინააღმდეგო სულისკვეთებით, საინტერესი თემატიკითა და ჟანრობრივი მრავალფეროვნებით. „მნათობში“ თანამშრომლობდნენ იროდიონ ევდოშვილი, გერონტი ქიქოძე, ნატალია აზიანი, ვარლამ რუხაძე, ია ეკალაძე, დომენტი თომაშვილი, იასამანი, შალვა შარაშიძე, ნიკო კურდღელაშვილი, მუშა პოეტები — მ. ბოჭორიძე, ლ. იაშვილი, ვ. ხანდაშვილი და სხვანი. 1907 წლის 6 იანვარს მეფის ხელისუფლების ორგანოებმა „მნათობი“ აკრძალეს, ხოლო სტამბა, სადაც ის იბეჭდებოდა, დაარბიეს.
მნათობი (XX საუკუნე)

„მნათობი“ — ქართულენოვანი ყოველთვიური ლიტერატურულ-მხატვრული და სამეცნიერო ჟურნალი, საქართველოს მწერლების კავშირის ორგანო, გამოდიოდა 1924-2007 წლებში.

„მნათობის“ პირველი ნომერი გამოიცა 1924 წლის თებერვალს თბილისში. იგი იყო ჟურნალ „შვიდი მნათობის“ გაგრძელება. ბოლშევიკებმა კი ამ სახელწოდებაში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სიმბოლო ამოიცნეს, ამიტომაც ახალ ჟურნალს სიტყვა „შვიდი“ ჩამოაშორეს და „მნათობი“ დატოვეს.

სხვადასხვა დროს რედაქტორად მუშაობდნენ ლ. ქართველიშვილი, მ. კახიანი, ვ. ბახტაძე, ბ. ყურულაშვილი, გ. აბაშიძე, ე. მაღრაძე, გ. ნატროშვილი, შალვა რადიანი (1930), ა. მაშაშვილი-მირცხულავა (1937-1946), ირაკლი აბაშიძე (1947-1953), ა. მაშაშვილი (1954-1955), სიმონ ჩიქოვანი (1956), ა. სულაკაური (1982 წლიდან). სარედაქციო კოლეგიის წევრები სხვადასხვა წლებში იყვნენ: ს. აბაშელი, ლ. ასათიანი, ნ. აგიაშვილი, ბ.ჟღენტი, დიმ. ბენაშვილი და სხვა მწერლები.

აშუქებდა თანამედროვეობის აქტიურ პრობლემებს, თანამიმდევრულად ნერგავდა საბჭოთა პატრიოტიზმისა და პროლეტარული ინტერნაციონალიზმის იდეებს, იბრძოდა ქართული ენისა და ლიტერატურის განვითარებისათვის, ლიტერატურაში სოციალური რეალიზმის დამკვიდრებისათვის. დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით (1974).

1927 წლამდე გამოსცემდა განსახკომის პოლიტგანათლების სამმართველო, ხოლო 1927 წლიდან სახელგამი. ტირაჟი 10,7 ათასი ცალი (1980).
მნის განძი

მნის განძი — ბილონური მონეტების განძი (926 ცალი), რომელიც შემთხვევით აღმოჩნდა სოფ. მნის ეკლესიის საძირკველში (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი). მონეტების უმრავლესოვა მოჭრილია ქართველი მეფეების ვახტანგ -ის (1443-1446), გიორგი -ის (1446-1466), კონსტანტინე -ისა (1479-1505) და დავით -ის (1505-1525) სახელით.

ქართულ ნუმიზმატიკურ ძეგლებს განეკუთვნება განძში აღმოჩენილი ანონიმური მონეტებიც, რომლებზეც ჯვრის, თევზისა და ცხოველების გამოსახულებებია. მნის განძის შემადგენლობაში შედის აგრეთვე თურქული ახჩებისა და შირვანული თანგების მინაბაძები. განძი ჩაფლულია საუკუნის ნახევარში.
მოამბე

„მოამბე“ —ქართული ყოველთვიური საზოგადოებრივ-პოლიტიკური, სამეცნიერო და ლიტერატურული ჟურნალი, გამოდიოდა თბილისში, 1894 წლის იანვრიდან 1905 წლის ნოემბრამდე; ლიბერალურ-ეროვნული მიმართულების ორგანო. რედაქტორი — ა. ჭყონია; გამომცემლები — ნ. ღოღობერიძე (1894), ა. ჯაფარიძე (1895–1905). „მოამბეში“ თანამშრომლობდნენ ილია ჭავჭავაძე, აკაკი წერეთელი, ნიკო ნიკოლაძე, ვაჟა-ფშაველა, ალექსანდრე ყაზბეგი, ეგნატე ნინოშვილი, ანასტასია ერისთავი, ივანე ჯავახიშვილი, ექვთიმე თაყაიშვილი, ნიკოლოზ ხიზანაშვილი, ალექსანდრე ყიფშიძე, ალექსანდრე ხახანაშვილი, იაკობ გოგებაშვილი, ლუარსაბ ბოცვაძე, ვლადიმერ აღნიაშვილი და სხვები.
მოაფერნე

მოაფერნე — კოლხეთის მმართველი ძვ. წ. - საუკუნეების მიჯნაზე. ქვეყნის მმართველად დანიშნა პონტოს მეფე მითრიდატე ევპატორმა. როგორც ირკვევა იგი დევნილ მითრიდატესთან ერთად იმყოფებოდა ჯერ კოლხეთში, დიოსკურიაში და შემდეგ თან გაყვა მას ბოსფორის სამეფოში. მას შემდეგ კოლხეთის მმართველად მითრიდატემ დატოვა ოლთაკე.

მოიხსენიებს სტრაბონი:
მობიდანი (მთავარეპისკოპოსი)

მობიდანი — ქართლის მთავარეპისკოპოსი საუკუნის 30-იან წლებში. წარმოშობით „სპარსი“. ქართლში გაბატონებული ქრისტიანული მრწამსის მოწინააღმდეგე მიმართულების — მანიქეიზმის — ფარული მიმდევარი. იგი მოიხსენიება, როგორც „შემშლელი წესთა“, რომელიც „ფარულად წესდა წიგნებსა ყოვლისა საცთურებისასა“. ქართლის მომდევნო მთავარეპისკოპოსმა მიქაელმა მობიდანის გავლენის აღმოსაფხვრელად მისი წიგნი დაწვა.
ხო ში მინი

ხო ში მინი, ნამდვილი სახელი და გვარი ნგუენ ტატ თანი (, დ. 19 მაისი, 1890, სოფ. კიმლიენი, ნგეანის პროვინცია — გ. 3 სექტემბერი, 1969, ჰანოი) — ვიეტნამის კომუნისტი მოღვაწე, ვიეტნამის აგვისტოს რევოლუციის ხელმძღვანელი და ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი (1946-1969) და პარალელურად პრემიერ-მინისტრი (1946–1955).

ბიოგრაფია
სწავლობდა ჰიუეს ეროვნულ კოლეჯში. 1911 წელს წავიდა ემიგრაციაში და მუშაობდა მატროსად. 1916–1923 წლებში ცხოვრობდა აშშ-ში, დიდ ბრიტანეთში და საფრანგეთში. სსრკ-ში კი ჩამოყალიბდა, როგორც კომუნისტი ლიდერი. 1920 წლიდან საფრანგეთის კომუნისტური პარტიის წევრია. 1924 წელს მონაწილეობდა კომინტერნის კონგრესის მუშაობაში. 1925 წელს ვიეტნამის კომუნისტური ჯგუფების ბაზაზე შექმნა ვიეტნამის რევოლუციური ახალგაზრდობის ამხანაგობა. 1930 წელს დააარსა ინდო-ჩინეთის კომუნისტური პარტია. ბევრჯერ იყო რეპრესირებული. 1929 წელს დაუსწრებლად მიუსაჯეს სიკვდილი. 1935 წელს მონაწილეობდა კომინტერნის კონგრესში. 1941 წელს დაბრუნდა ვიეტნამში და შექმნა ვიეტნამის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის ლიგა. 1945 წლის აგვისტოს რევოლუციის შემდეგ იყო ვიეტნამის დემოკრტიული რესპუბლიკის დროებითი მთავრობის თავმჯდომარე 1946 წლის მარტამდე. მარტიდან პრეზიდენტი და 1946–1955 წლებში პარალელურად პრემიერ-მინისტრიც. გარდაიცვალა 1969 წელს ქალაქ ჰანოიში.
მოგზაური

„მოგზაური“ — ქართული ჟურნალი, გამოდიოდა თბილისში საუკუნის დასაწყისში.

თავდაპირველად „მოგზაური“ ყოველთვიური ისტორიული, არქეოლოგიური და გეოგრაფიულ-ეთნოგრაფიული სურათებიანი ჟურნალი იყო. გამოდიოდა 1901-1904 წლებში მისი რედაქტორ-გამომცემელი ივანე როსტომაშვილი იყო. ჟურნალში თანამშრომლობდნენ ზაქარია ჭიჭინაძე, სიმონ ქვარიანი, ი. ფერაძე, ი. ჯანაშვილი და სხვები. დამატების სახით გამოსცემდა „მოგზაურის პრემიას“.

1905 წლის იანვრიდან „მოგზაური“ ქართველი სოციალ-დემოკრატების ყოველკვირეული ლეგალური გამოცემა გახდა კვალის ნაცვლად. ოქტომბრამდე გამოდიოდა ლეგალურად, 20 ნოემბრამდე კი უკვე არალეგალურად. რედაქტორ-გამომცემელი კვლავ ივანე როსტომაშვილი იყო, ფაქტობრივი რედაქტორი კი — ფილიპე მახარაძე. ჟურნალში ბოლშევიკებთან ერთად მენშევიკებიც თანამშრომლობდნენ. ბოლშევიკები აშუქებდნენ 1905 წლის რევოლუციურ მოვლენებს, მუშათა და გლეხთა მობილიზების საკითხებს, ჟურნალის საშუალებით ახერხებდნენ ბოლშევიკური იდეების პროპაგანდას, ცდილობდნენ „მოგზაურის“ ბოლშევიკურ ორგანოდ გადაქცევას, მაგრამ ეს არ მოხერხდა. ჟურნალში თანამშრომლობდნენ ალექსანდრე წულუკიძე, ივანე გომართელი, ნ. აზიანი, იროდიონ ევდოშვილი და სხვები.
მოგზაური დასის თეატრი

მოგზაური დასის თეატრი — შეიქმნა 1912 წლის სექტემბერში ქ. ბათუმში შალვა დადიანის ხელმძღვანელობით. დასში იყვნენ ე. ანდრონიკაშვილი, ს. ბეჟანიშვილი, ბ. რონელი, ე. და ც. წუწუნავები, პ. კორიშელი, ა. მურუსიძე, ვ. სარელი, ა. ყალაბეგიშვილი, ნ. ჩაგუნავა, ს. ხარაზიშვილი, ი. ხურციძე, ა. ჯაყელი და სხვები. დემოკრატიული მიმართულების ეს თეატრი მიზნად ისახავდა შავიზღვისპირა ქალაქების მოსახლეობისათვის პროფესიული, მაღალი დონის სპექტაკლების ჩვენებას. გასტროლები ჩაატარა სოხუმში, სენაკში, ლანჩხუთში. გამოსცა ალმანახი „სათეატრო ფურცელი“. საფუძველი შეუქმნა ბათუმის პროფესიულ თეატრს.
მოგზაურობანი

მოგზაურობანი — მხატვრული ლიტერატურის ჟანრი, აგრეთვე სამეცნიერო ლიტერატურის სახეობა. ნაწარმოებები, რომლებშიც მოთხრობილია ნამდვილი ან არანამდვილი მოგზაურობების შესახებ. მოგზაურობანს მრავალსაუკუნოვანი ისტორია აქვს. საყოველთაოდ ცნობილია დანიელ დეფოს, ჯონათან სვიფტის, ფენიმორ კუპერის, მაინ რიდის, რობერტ სტივენსონის, მარკ ტვენის, შტეფან ცვაიგის, ალექსანდრე რადიშჩევის, ნიკოლოზ კარამზინის და სხვათა მოგზაურული ჟანრის ნაწარმოებები.

ქართულ ლიტერატურაში ამ ჟანრის თვალსაჩინო ნიმუშია სულხან-საბა ორბელიანის „მოგზაურობა ევროპაში“, ტიმოთე გაბაშვილის „მიმოსლვა“, რაფიელ დანიბეგაშვილის „მოგზაურობა ინდოეთში“, გიორგი ავალიშვილის „მგზავრობა თბილისით იერუსალიმისადმი...“, ილია ჭავჭავაძის „მგზავრის წერილები“, გიორგი წერეთლის „მგზავრის წიგნი, ანუ ჩიკოლიკი, კიკოლიკი და კუდაბზიკა“ და სხვები.
საკრებულო

საკრებულო — მუნიციპალიტეტის (თვითმმართველი ქალაქი ან თვითმმართველი თემი) წარმომადგენლობითი ორგანო, რომელსაც ირჩევს შესაბამისი ტერიტორიის მოსახლეობა პირდაპირი, საყოველთაო და თანასწორი საარჩევნო უფლების საფუძველზე ფარული კენჭისყრით, 4 წლის ვადით.

საკრებულოს თანამდებობის პირებია: საკრებულოს თავმჯდომარე, საკრებულოს თავმჯდომარის მოადგილე, საკრებულოს კომისიებისა და ფრაქციების თავმჯომარეები.

დამატებითი რესურსები
თბილისის საკრებულოს საიტი
ივანე აივაზოვსკი

ივანე კონსტანტინეს ძე აივაზოვსკი (რუს. , , დ. 29 ივლისი [ ძვ. სტ. 17 ივლისი], 1817, ფეოდოსია — გ. 5 მაისი [ ძვ. სტ. 19 აპრილი], 1900, იქვე) — რუსი პეიზაჟისტ-მარინისტი. წარმოშობით სომეხი. 1833-1837 წლებში სწავლობდა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში. იყო მ. ვორობიოვისა და ფ. ტანერის მოწაფე. 1845 წლიდან — აკადემიკოსი, 1847 წლიდან პროფესორი, 1887-იდან სამხატვრო აკადემიის საპატიო წევრი. ევროპის რამდენიმე აკადემიის წევრი.

1845-იდან ცხოვრობდა ფეოდოსიაში. უკვე 1840-იდან საქვეყნოდ მოიხვეჭა სახელი თავისი ნამუშევრებით, რომლებშიც გადმოცემულია ზღვის სტიქიონის სიდიადე, ზღვასთან მებრძოლი ადამიანების სიმამაცე. მისი მნიშვნელოვანი ნაწარმოებია:„ჩესმენის ბრძოლა“, „ნავარინის ბრძოლა“ (ორივე — 1848, ფეოდოსიის სამხატვრო გალერეა), „მეცხრე ტალღა“ (1850, სანქტ-პეტერბურგი, რუსული მუზეუმი), „შავი ზღვა“ (1881, მოსკოვი, ტრეტიაკოვის გალერეა). აივაზოვსკის ორი ნამუშევარი „ნიკოლოზ -ის ჩასვლა გელენჯიკში“ და „ოსმალთა ფელუკის დატყვევება“ დაცულია საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში.

გალერეა
მოგუაშირხა

მოგუაშირხა — მწვერვალი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიისა და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს კოდორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მონაკვეთზე — სვანეთის ქედზე, მდინარე კოდორის ერთ-ერთი მდგენელის — საკენისა და ენგურის მარჯვენა შენაკადის — ნენსკრის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3847 მ. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. დამახასიათებელია ალპური და ნივალური ლანდშაფტი.
მოდამნახეს ციხე

მოდამნახეს ციხე, ტყემლიანის ციხე — ისტორიული ციხესიმაგრე აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლში, მდინარე ხრამის მარჯვენა კლდოვან ნაპირზე, კარწახის ხევისა და მდინარე ხრამის შესაყართან. მოდამნახეს ციხე კონტროლს უწევდა თრიალეთში გომარეთისა და კლდეისისაკენ მიმავალ გზებს.

მოდამნახეს ციხე შუა ფეოდალური ხანისაა. ფართობი 15 მ × 30 მ. აქვს 5 ნახევარწრიული ბურჯი, ოთხკუთხა და მრგვალი კოშკები. კლდის სიმაღლე ზოგან 10 მ-მდე აღწევს. შემორჩენილია მოზრდილი წყალსაცავი, მცირე ზომის საყრდები ნაშთი და სხვა.
ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი (ფილმი)

ჰარი პოტერი და საიდუმლო ოთახი — რეჟისორ კრის კოლამბუსის ფილმი, რომელიც გადაღებულია ჯოან როულინგის მიერ დაწერილი ჰარი პოტერის თავგადასავლების მეორე წიგნის მიხედვით.

ამ ფილმში ჰარი და მისი მეგობრები ბრუნდებიან ჰოგვორტსში. იქ ცნობილი ხდება, რომ მოსწავლეებს თავს ესხმის უცნობი არსება. იბადება ეჭვი, რომ იგი იმალება საიდუმლო ოთახში, რომელიც ოდესღაც სამუდამოდ დალუქული იქნა.