iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კოსმოსური გაშვება

კოსმოსური გაშვება — ბალისტიკური გაშვება კოსმოსში. განასხვავებენ ორბიტალურ და სუბორბიტალურ კოსმოსურ გაშვებას. დედამიწასა და კოსმოსს შორის მკაფიო საზღვარი არ არსებობს. საერთაშორისო საავიაციო ფედერაციის თანახმად, საზღვარი იწყება დედამიწის ზედაპირიდან 100 კმ-ში. იმისათვის, რომ ასეთ სიმაღლეზე საფრენმა აპარატმა იფრინოს აეროდინამიკური ძალის მოქმედების წყალობით საჭიროა პირველი კოსმოსური სიჩქარის ქონა. კოსმოსური გაფრენის პირველი თეორიული ასპექტები გამოიკვლია ცნობილმა რუსმა მეცნიერმა კონსტანტინე ციოლკოვსკიმ. მან პირველმა გადაწყვიტა უჰაერო პლანეტებზე კოსმოსური საფრენი აპარატის დაჯდომის პრობლემა. პირველმა გადაწყვიტა აგრეთვე რაკეტის მოძრაობის ამოცანა მიზიდულობის არაერთგვაროვან ველში და განიხილა (მიახლოებით) ატმოსფეროს გავლენა რაკეტის მოძრაობაზე. ციოლკოვსკი პლანეტათაშორისი მოგზაურობის თეორიის ფუძემდებელია. რობერტ გოდარდმა 1910 წელს შეიმუშავა პატარა სარაკეტო ძრავა და იყო სარაკეტო ტექნიკის ერთ-ერთი პიონერი. მანვე 1926 წელს გაუშვა თხევადი სარაკეტო ძრავა. სარაკეტო ტექნიკით დაკავებული იყო აგრეთვე მეცნიერი მაქს ვალიე.

1961 წლის 12 აპრილს იური გაგარინმა განხორციელდა ადამიანის პირველი კოსმოსური გაშვება კოსმოსურ სივრცეში კოსმოსურ ხომალდ-თანამგზავრ „ვოსტოკით“ და 1 სთ და 48 წთ-ში დედამიწას შემოუარა.
ლას-პიედრასი (ურუგვაი)

ლას-პიედრასი — ქალაქი ურუგვაიში, კანელონესის დეპარტამენტში. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, ლას-პიედრასი ურუგვაის სიდიდით მეხუთე ქალაქია მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ.

ლას-პიედრასი ეწოდება მუნიციპალიტეტსაც, რომელსაც ის მიეკუთვნება.

ისტორია
ლას-პიედრასი 1744 წელს დაარსდა და ამ დროისთვის მას სან-ისიდრო ერქვა.

„ვილიას“ (პატარა ქალაქი) სტატუსი მიიღო ჯერ კიდევ ურუგვაის დამოუკიდებლობამდე. 1925 წლის 15 მაისს სტატუსი ამაღლდა და ეწოდა „სიუდადი“ (ქალაქი).

მოსახლეობა
2011 წლის აღწერის მონაცემებით, ლას-პიედრასის მოსახლეობა 71 258 ადამიანია.

წყარო: ურუგვაის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი

გალერეა
რივერა

რივერა — ქალაქი ურუგვაიში, რივერის დეპარტამენტის დედაქალაქი. მდებარეობს ბრაზილიის საზღვართან, ქალაქ სანტანა-დუ-ლივრამენტუს გვერდით, რომლისგანაც მხოლოდ ერთი ქუჩითაა გამოყოფილი. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, რივერა ურუგვაის სიდიდით მეექვსე ქალაქია მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ.

ისტორია
დაარსდა 1860 წლის 21 მაისს, სოფლის სტატუსით. ქალაქის სტატუსი მიენიჭა 1912 წლის 10 ივნისს.

მოსახლეობა
2011 წლის აღწერის მონაცემებით, რივერის მოსახლეობა 64 465 ადამიანს შეადგენს.

წყარო: ურუგვაის სტატისტიკის ეროვნული სამსახური
ფრთამატყლიანები

ფრთამატყლიანები — ძუძუმწოვრების რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 40 სმ, კუდისა დაახლოებით — 25 სმ, მასა 1—1,7 კგ აღწევს. სხეული და საფრენი აპკი, რომელიც ერთმანეთთან აკავშირებს კისერს, კიდურებს და კუდს, დაფარული აქვთ რბილი და ხშირი ბალნით. გავრცელებული არიან ფილიპინებზე, სამხრეთ ინდოჩინეთში და მალაის არქიპელაგის კუნძულებზე; ტყის მეხეური ცხოველებია. აქტიური არიან ღამით. იკვებებიან მცენარეულობით (ფოთლები, კვირტები, ნაყოფები). მაკეობა 60 დღე-ღამემდე გრძელდება. შობენ 1, იშვიათად 2 ნაშიერს. რიგში 2 გვარის 2 სახეობაა: ფილიპინური ფრთამატყლიანა და მალაიური ფრთამატყლიანა . ზოგ კუნძულებზე ფრთამატყლიანები ნადირობის ობიექტია. იყენებენ ხორცსა და ტყავს.
ილარიონ სიხარულიძე

ილარიონ სიხარულიძე (დ. 2 იანვარი, 1902 — გ. 1985, მაკვანეთი) — ქართველი მომღერალი და ლოტბარი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1902 წლის 2 იანვარს სოფელ მაკვანეთში, გაბრიელ სიხარულიძის ოჯახში. ილარიონის დედა ელისაბედ მამინაშვილი ხალხური სიმღერების მცოდნე და მოყვარული ქალი იყო, კარგად უკრავდა ჩონგურზე და ცეკვაც ეხერხებოდა. სწორედ მან ჩაუნერგა თავის შვილს გურული სიმღერების სიყვარული. 15 წლისამ ხალხური სიმღერების საფუძვლიანი შესწავლა დაიწყო არტემ ერქომაიშვილთან. 1924 წელს გაიწვიეს სამხედრო სამსახურში. 1930 წელს სიხარულიძე საკუთარ ეთნოგრაფიულ გუნდში მიიღო ვარლამ სიმონიშვილმა. მოღვაწეობდა ტრიოში შერმადინ ჭკუასელთან და დომენტი ქარჩავასთან ერთად. 1932 წელს გახდა სოფელ ლიხაურის გუნდის ლოტბარი. შემდგომში სხვადასხვა დროს ხელმძღვანელობდა ჭანიეთის, ლაშეს, განახლების, გურიანთის, ქვედა ბახვის, მერიის, ნარუჯის, ლაითურის, მაკვანეთისა და სხვა სოფლების გუნდებს. 1963 წლიდან ხდება უხუცესთა ანსამბლ „დილას“ წევრი ხდება. გარდაიცვალა 1985 წელს.

ჰქონდა სიმღერის განსაკუთრებული მანერა, სიმღერის დროს პირს თითქმის არ აღებდა, შეუმჩნევლად, გვერდულად გამოსცემდა ბგერებს. ჰყავდა საოჯახო გუნდი, მღეროდნენ მისი ოჯახის წევრები: მისი შვილები ლია და ტრისტანი, შემდეგ კი შვილიშვილები მაია და ზაზა.
აილტონი

აილტონ გონსალვეს და სილვა ( დ. 19 ივლისი, 1973, მოჟეირუ, პარაიბა) — ყოფილი ბრაზილიელი ფეხბურთელი, თავდამსხმელი.

საფეხბურთო კარიერა ბრაზილიაში დაიწყო. რამდენიმე წლის განმავლობაში ასპარეზობდა ბრაზილიის ჩემპიონატის კლუბებში, მათ შორის იყო „იპირანგა“, „ინტერნასიონალი“, „მოჟი-მირინი“, „სანტა-კრუზი“ და სხვა; აგრეთვე 1 წელი თამაშობდა მექსიკის კლუბ „ტიგრესში“.

კარიერის საუკეთესო პერიოდი ბრემენის „ვერდერში“ გაატარა, სადაც 169 ჩატარებულ მატჩში 88 ბურთის გატანა მოახერხა. 2004 წელს ბუნდესლიგის საუკეთესო ბომბარდირი და პირველი უცხოელი ფეხბურთელი გახდა, რომელმაც მოიპოვა გერმანიის წლის ფეხბურთელის ტიტული. ამავე წელს „ვერდერთან“ ერთად გერმანიის ჩემპიონატი მოიგო.

მიუხედავად კარგი საკლუბო კარიერისა, აილტონს ბრაზილიის ეროვნულ და ასაკობრივ საფეხბურთო ნაკრებებში არასოდეს არ უთამაშია. დაქორწინებულია; ჰყავს 2 შვილი.
ფრაი-ბენტოსი

ფრაი-ბენტოსი — ქალაქი ურუგვაიში. რიო-ნეგროს დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთით, არგენტინის საზღვართან, მონტევიდეოდან 309 კმ-ის მანძილზე.

ქალაქი დაარსდა 1859 წლის 16 აპრილს და ეწოდებოდა ვილია-ინდეპენდენსია. 1900 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი.

2015 წლის 5 ივლისს ქალაქის კულტურულ-ინდუსტრიული ლანდშაფტი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
კონსტანტინე ჩლაიძე

კონსტანტინე ჩლაიძე (დ. 31 იანვარი, 1973, თბილისი) — ქართველი კინორეჟისორი.

ბიოგრაფია
კონსტანტინე გიორგის ძე ჩლაიძე დაიბადა 1973 წლის 31 იანვარს, თბილისში, კომპოზიტორ გოგი ჩლაიძის ოჯახში.

1979—1987 წ.წ. სწავლობდა თბილისის პირველ ექსპერიმენტულ სკოლაში, 1990 წელს დაამთავრა თბილისის მე-6 სკოლა.

1990—1995 წლებში სწავლობდა საქართველოს შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში, კინოსამენეჯერო ფაკულტეტზე.

1997-1999 წლებში გაიარა უმაღლესი სარეჟისორო კურსები ტელე-რადიო ინსტიტუტში (ალექსანდრე რეხვიაშვილისა და ოთარ შამათავას სახელოსნო)

1999—2004 წლებში მუშაობდა სატელევიზიო სტუდია ტიბისი ტივი, ტელეკოპანია მე-9 არხსა და პირველ არხზე გადაცემების რეჟისორად.

2004 წელს კონსტანტინე ჩლაიძე დაინიშნა კულტურის სამინისტროში მინისტრის თანაშემწედ კინოს დარგში.

კინემატოგრაფიის ეროვნულ ცენტრში მუშაობს 2005 წლიდან დირექტირის მოადგილის, 2008-10 წლებში დირექტორის, 2010 წლიდან კი კინოკომისიის პროექტის მენეჯერის თანამდებობზე.

ჰყავს მეუღლე და ერთი ქალიშვილი.

ფილმოგრაფია
რეჟისორი
მირზას დაბადების დღე, 2011
ნიძლავი, 2003

სცენარის ავტორი
მირზას დაბადების დღე, 2011
ნიძლავი, 2003

პროდიუსერი
ნიძლავი, 2003
თენგიზ პაპუაშვილი

თენგიზ პაპუაშვილი (დ. 1928, ქვემო მაჩხაანი, სიღნაღის რაიონი – გ. ივლისი, 2013) — ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

დაიბადა 1928 წელს სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო მაჩხაანში. 1944 წელს დაამთავრა თბილისის ვაჟთა მე-7 საშუალო სკოლა, იმავე წელს ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტზე, რომელიც 1949 წელს დაამთავრა და იქვე ჩაირიცხა ასპირანტურაში, რომელიც დაასრულა 1952 წელს აკადემიკოს ნიკო ბერძენიშვილის ხელმძღვანელობით. 1954 წელს დაიცვა დისერტაცია თემაზე: „ჭარ-ბელაქანი (კაკ-ელისენი) ს-ის მესამედში“, ხოლო 1971 წელს - სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: „ჰერეთის ისტორიის საკითხები“. 1960 წლიდან მოღვაწეობს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის შუა საუკუნეების საქართველოს ისტორიის განყოფილებაში ჯერ უფროს, ხოლო შემდეგ წამყვან მეცნიერ-თანამშრომლად.

შრომები
თენგიზ პაპუაშვილი არის 98 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, მათ შორის ექვსი მონოგრაფიისა. მისი გამოქვეყნებული წიგნებიდან აღსანიშნავია:

„ჰერეთის ისტორიის საკითხები“ (1970)
„ჭარ-ბელაქანი“ (1972)
„რანთა და კახთა სამეფო - - სს.“ (1982)
„ქართული კულტურის კერები საზღვარგარეთ“ (1989)
„წუქეთის სიძველენი“ (2002)
„საინგილოს ისტორიის ნარკვევები“ (2013)
დიდგორი 2

დიდგორი 2 — მრავალფუნქციური დაჯავშნული სამხედრო-სატრანსპორტო საშუალება. განკუთვნილია ბრძოლის ველზე პირადი შემადგენლობის გადასაყვანად და სადაზვერვო ოპერაციების ჩასატარებლად.

შექმნის ისტორია
შექმნილია 2011 წელს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაქვემდებარებაში მყოფი სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრი „დელტა“-ს მიერ რომელსაც ექვემდებარება ექვსი სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი და თბილისის საავიაციო ქარხანა

ტექნიკური მახასიათებლები
მანქანას გააჩნია მოდულური კონსტრუქცია, რაც საშუალებას იძლევა მის ბაზაზე შეიქმნას ათეულობით სხვადასხვა მოდიფიკაციის და სხვადასხვა შეიარაღების მატარებელი საბრძოლო მანქანა, დიდგორი 2 აღჭურვილია თერმული ვიზუალიზაციის კამერებით. ინფორმაცია კამერებისგან გადადის სამ სხვადასხვა მინიტორზე: ერთი მძღოლისთვის,ერთი მეთაურისთვის და ერთი დესანტისთვის. მძღოლ მექანიკოსის სამუშაო ადგილი აღჭურვილია ღამის ხედვის სათავალით და „“-ის ნავიგაციური სისტემით.

ჯავშანი
ჯავშანი უზრუნველყოფს დაცვას 7,6254 მმ კალიბრის ჯავშანგამტანი ტყვიებისგან.
მანქანას გააჩნია 3 ფენიანი სენდვიჩის ტიპის დაჯავშნული ფსკერი. შუა ფენა ნაღმის აფეთქებისას წარმოქმნილ დარტყმით ტალღას შთანთქავს, დანარჩენი ორი კი ეკიპაჟს ნამსხვრევებისგან იცავს.

შეიარაღება
მანქანის მულტიფუნქციური პლატფორმა საშუალებას იძლევა მასზე დამონტაჟდეს შეიარაღების სხვადასხვა სისტემები, მათ შორის: სხვადასხვა კალიბრის ტყვიამფრქვევები, ავტომატური ყუმბარმტყორცნები, საზენიტო და ტანკსაწინააღმდეგო მოდულები, სადაზვერვო სისტემები და სხვა
სტანდარტულ მოდიფიკაციაში მანქანა შეიარაღებულია 7,62 მმ კალიბრის -134 -ის ტიპის მსხვილკალიბრიანი ტყვიამფრქვევით ან დისტანციური მართვის საბრძოლო მოდულით, რომელშიც დამონტაჟებულია 12,7 მმ და მასთან შეწყვილებული 7,62 მმ-იანი -ს ტიპის ტყვიამფრქვევები

ვარიანტები
დიდგორი 1 — ჯავშანტრანსპორტიორი, 2+7 ეკიპაჟი, 356 ცხენის ძალიანი ძრავა, მაქსიმალური სიჩქარე 120 კმ/სთ.
დიდგორი 2 — ჯავშანტრანსპორტიორი, 3+6 ეკიპაჟი, 356 ცხენის ძალიანი ძრავა, მაქსიმალური სიჩქარე 120 კმ/სთ.
დიდგორი 2 — ინტეგრირებული ქსელების მანქანა
დიდგორი 3 — ჯავშანტრანსპორტიორი, 148 ცხენის ძალიანი ძრავა, 8+1 ეკიპაჟი, 66 წამყვანი თვლები.
დიდგორი მედევაკი — სამედიცინო-საევაკუაციო ჯავშანმანქანა

სურათები
მომხმარებლები
- რაოდენობა უცნობია
- 100 ცალი დიდგორი მედევაკი
ჯონ უეინი

ჯონ უეინი (; დ.26 მაისი, 1907, უინტერესტი — გ. 11 ივნისი, 1979, ლოს-ანჯელესი) — ამერიკელი მსახიობი, რეჟისორი და პროდიუსერი. სამი დეკადის მანძილზე იყო ერთ-ერთი ყველაზე მაღალშემოსავლიანი მსახიობი. ხშირად მონაწილეობდა ვესტერნებში. უეინის ბიოგრაფის, მაიკლ მენის მტკიცებით, უეინის, როგორც თავგამოდებული ანტიკომუნისტის მკვლელობა დაგეგმილი ჰქონდა სტალინს, რომელმაც ლოს-ანჯელესში დაქირავებული მკვლელებიც კი გაგზავნა, მაგრამ სტალინის სიკვდილის გამო ეს ამბავი ჩაიშალა.

ფილმოგრაფია
ეგბერტი (უესექსი)

ეგბერტი (, ; დ. 769 — გ. 839) — უესექსის მეფე 802–839 წლებში. მან იმდენად ძლიერი სამეფო შექმნა, რომ პრაქტიკულად მიაღწია ინგლისის პოლიტიკურ გაერთიანებას ( საუკუნის შუა ხანებში).

იყო კენტის მეფე ელმუნდის (784) ვაჟი და იმ ოჯახის წარმომადგენელი, რომელიც ადრე ფლობდა დასავლეთ საქსონთა (უესექსის) სამეფოს. 789 წელს ეგბერტი ევროპის კონტინენტზე გააძევეს დასავლეთ საქსონთა მეფე ბეორტრიკმა და მისმა მოკავშირემ, მერსიის მეფე ოფამ. ამის მიუხედავად, ეგბერტმა მოახერხა და 802 წელს, ბეორტრიკის გარდაცვალების შემდეგ, ტახტზე ავიდა. მან დაუყოვნებლივ გამოიყვანა უესექსი მერსიის კონფედერაციიდან და გაიმყარა თავისი ძალაუფლება, როგორც დამოუკიდებელმა მმართველმა.

825 წელს მან ელენდუნის ბრძოლაში დაამარცხა მერსიის მეფე ბეორნვულფი, რითაც მოსპო მერსიის ჰეგემონია და უესექსი ინგლისის სამეფოებს შორის ყველაზე ძლიერად აქცია. ისტორიული მემკვიდრეობითი პრეტენზიების საფუძველზე მიიღო კენტის, სასექსის, სარისა და ესექსის მიწები. 829 წელს დაიპყრო თავად მერსიაც, მაგრამ მომდევნო წელს იგი მეფე ვიგლაფმა დაიბრუნა. სიკვდილამდე ერთი წლით ადრე ეგბერტმა საოცარი გამარჯვება მოიპოვა დანიელთა და კორნუოლელელთა არმიაზე ჰინგსტონ-დაუნთან (ახლანდ. კორნუოლში). ეგბერტის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ავიდა მისი ვაჟი ეთელვულფი.
რეინაუტ ვილემ ვან ბემელენი

რეინაუტ ვილემ ვან ბემელენი ( დ. 14 აპრილი, 1904, ჯაკარტა — გ. 19 ნოემბერი, 1983, ობერდრაუბურგი, ავსტრია) — ნიდერლანდელი გეოლოგი და ვულკანოლოგი.

1927 წელს დაამთავრა დელფტის ტექნიკური უნივერსიტეტი. 1928-1943 წლებში იყო ყოფილი ჰოლანდიის ოსტ-ინდოეთის სახელმწიფო სამსახურის გეოლოგი. იყო გეოლოგიის ინსტიტუტის პროფესორი ქალაქ უტრეხტში. ვულკანოლოგიისა და ტექტონიკის დარგში წამოწია რიგი ორიგინალური იდეა. ამუშავებდა გეოტექტონიკურ ჰიპოთეზას, რომელსაც მან უნდაციური უწოდა. გეოსინკლინებში გაჩენილ აზევებებსა და დაძირვებს იგი გეოუნდაციებს უწოდებდა. უნდაციური ჰიპოთეზა ანუ ტალღური ჰიპოთეზა ბემელენმა 1933 წელს წამოაყენა.

თავდაპირველად ბემელენი გეოლოგიურ პროცესებს 50 კმ სიღრმემდე განიხილავდა, იყო ფიქსიზმის მომხრე. 1950-1960 წლებში შემოგვთავაზა ჯაჭვური რეაქციების თეორია, რომელიც მოიცავს პლანეტის ყველა ნივთიერებებს მის ბირთვამდე; ამრიგად კონტინენტების დრიფტის მომხრე გახდა. ცდილობდა ფიქსისტური და მობილისტური პოზიციების შეთავსებას.
ცეფევსის თანავარსკვლავედი

ცეფევსის თანავარსკვლავედი — ცის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედი. ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავის — ალდერამინის ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდეა 2,4. ცეფევსის თანავარსკვლავედშია ცვალებადი ვარსკვლავი ცეფევსისა, რომლის მსგავს ცვალებად ვარსკვლავთა კლასს ცეფეიდები ეწოდება. დაკვირვებისათვის საუკეთესო პირობებია ივლისსა და სექტემბერში. ჩანს მთელი წლის განმავლობაში.
ნესტორ ალმენდეროსი

ნესტორ ალმენდეროსი (; დ. 30 ოქტომბერი, 1930, ბარსელონა — გ. 4 მარტი, 1992, ნიუ-იორკი) — ესპანელი ოპერატორი. 18 წლის ასაკში საცხოვრებლად გადავიდა კუბაში. სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდა რომსა და პარიზში. პარიზში თანამშრომლობდა ერიხ რომერთან და ფრანსუა ტრიუფოსთან. 1978 წლიდან დაიწყო მოღვაწეობა ჰოლივუდში.

ფილმოგრაფია
კარლ ბერი

კარლ ერნსტ რიტერ ფონ ბერი ( დ. 28 თებერვალი [ძვ. სტ. 17 თებერვალი] 1792, პიიბის მამული, ახლანდელი პაიდეს რაიონი, ესტონეთი — გ. 28 ნოემბერი [ძვ. სტ. 16 ნოემბერი], 1876, ტარტუ) — პრუსიელ-ესტონელი ბუნებისმეტყველი. ემბრიოლოგიის ფუძემდებელი. რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების ერთ-ერთი დამაარსებელი. მოღვაწეობდა ბიოლოგიის, გეოლოგიის, მეტეოროლოგიისა და გეოგრაფიის დარგში. დაამთავრა ტარტუს უნივერსიტეტი 1814 წელს. 1817 წლიდან მუშაობდა კენიგსბერგის უნივერსიტეტში. 1826 წლიდან პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, 1828 წლიდან ორდინარული აკადემიკოსი, 1862 წლიდან საპატიო წევრი.

აღმოაჩინა კვერცხუჯრედი, ძუძუმწოვრებსა და ადამიანში (1827), შეისწავლა წიწილის ემბრიოგენეზი (1829, 1837), თევზების, ამფიბიების, ქვეწარმავლებისა და ძუძუმწოვრების ემბრიონული განვითარება. აღმოაჩინა ბლასტულის სტადია. გამოიკვლია ჩანასახის ფურცლებისა და ნაყოფის გარსის განვითარება. დაადგინა, რომ ცხოველთა ადრეული ჩანასახები ჰგვანან ერთმანეთს (ჩანასახოვანი მსგავსება) და რომ შემდეგ თანდათანობით ჩნდება ტიპის, კლასის, რიგის, ოჯახის, გვარისა და სახეობის ნიშნები (ბერის კანონები). დაწვრილებით შეისწავლა ხერხემლიან ცხოველთა თითქმის ყველა ორგანოს განვითარება. მუშაობდა ანთროპოლოგიაში. შექმნა ქალას გაზომვის სისტემა. ბერი მონაწილეობდა ახალ მიწაზე (1837) და კასპიის ზღვაზე (1853-1856) ჩატარებულ ექსპედიციებში. 1857 წელს წამოაყენა დებულება მდინარეთა მიერ ნაპირების გამორეცხვის კანონზომიერების შესახებ. მისი სახელი ჰქვია კონცხს ახალ მიწაზე, კუნძულს ტაიმირის ყურეში და ბორცვებს კასპიისპირა დაბლობზე.
რაზია სულთანი

რაზია სულთანი — დელის სასულთნოს მმართველი ქალი 1236–1240 წლებში. მამლუქების დინასტიის წარმომადგენელი.

1232 წელს სულთანი ილტუტმიში გვალიორის დაპყრობის შემდეგ შინ დაბრუნდა, სწორედ ამ დროს გარდაიცვალა მისი ვაჟი, ტახტის მემკვიდრე. სულთანმა მემკვიდრედ თავისი ქალიშვილი რაზია გამოაცხადა. ილტუტმიშის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ადის მისი ვაჟი რუქნ-ად-დინ ფირუზი, რომელსაც 1236 წლის ნოემბერში აპატიმრებენ და ციხეში კლავენ ემირები, ხოლო მმართველად აცხადებენ რაზია სულთანს. 1240 წელს მას ტახტიდან ჩამოაგდებს ილტუტმიშის უმცროსი შვილი მუიზუდ-დინ ბაჰრამი და გამოკეტავენ ციხეში, სადაც 13 ოქტომბერს სიკვდილით დასჯიან.
მერსედესი (ურუგვაი)

მერსედესი — ქალაქი ურუგვაიში, სორიანოს დეპარტამენტის უდიდესი ქალაქი. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, მერსედესი ურუგვაის სიდიდით მეათე ქალაქია მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ.

მესრსედესი მნიშვნელოვანი კომერციული ცენტრი და პორტია. მისი ძირითადი ინდუსტრია ემყარება სოფლის მეურნეობას, რძის პროდუქტებს, ქაღალდისა და სხვა სახის წარმოებებს. ქალაქი გაშენებულია მდინარე რიო-ნეგროს სამხრეთ ნაპირზე.

ისტორია
მერსედესი 1788 წელს დაარსდა და კაპილა-ნუევა-დე-ლას-მერსედესი ეწოდა. „ვილიას“ (პატარა ქალაქი) სტატუსი მიიღო ჯერ კიდევ ურუგვაის დამოუკიდებლობამდე. 1857 წლის 6 ივლისს სტატუსი ამაღლდა და ეწოდა „სიუდადი“ (ქალაქი).

მოსახლეობა
2011 წლის აღწერის მონაცემებით, მერსედესის მოსახლეობა 41 974 ადამიანია.

წყარო: ურუგვაის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
აიხახ-ფრიდბერგი

აიხახ-ფრიდბერგი  — რაიონი გერმანიაში. რაიონის ცენტრი — ქალაქი აიხახი. რაიონი შედის ბავარიის ფედერალურ მხარეში. ექვემდებარება შვაბიის ადმინისტრაციულ ოლქს. იკავებს 783,09 კვ. კმ. ფართობს. მოსახლეობა შეადგენს 127 246 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 162 ადამიანი/კვ.კმ-ზე.
რაიონის ოფიციალური კოდი — 09 7 71.

რაიონი იყოფა 24 თემად.
მისს ჯინ ბროდის გაფურჩქვნის ხანა (ფილმი)

მისს ჯინ ბროდის გაფურჩქვნის ხანა − 1969 წლის ბრიტანული მხატვრული ფილმი. დაფუძნებულია მურიელ სპარკის ამავე სახელწოდების რომანზე. მეგი სმითმა მიიღო ოსკარისა და -ს ჯილდოები საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის

სიუჟეტი
ახალგაზრდა პედაგოგი ჯინ ბროდი ედინბურგის ერთ-ერთ კერძო სკოლაში ასწავლის 1930 წელს. სწავლებისას ის არ მიჰყვება კურიკულუმს და 12 წლის მოსწავლეებს შთააგონებს საკუთარ ზერომანტიკულ შეხედულებებს.
საქართველო-ურუგვაის ურთიერთობები

საქართველო-ურუგვაის ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს ურუგვაისა და საქართველოს შორის. ურუგვაისთან დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა 1994 წლის 11 მაისს.

2011 წლის 6 ოქტომბერში მონტევიდეოში საქართველოსა და ურუგვაის საგარეო საქმეთა სამინისტროებს შორის პოლიტიკური კონსულტაციები გაიმართა. კონსულტაციების ფარგლებში განიხილეს საქართველოსა და ურუგვაის შორის პოლიტიკური, სამართლებრივი, კულტურული, სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობების განვითარებისა და საერთაშორისო ორგანიზაციებში თანამშრომლობის საკითხები.
ხილჯის დინასტია

ხილჯის დინასტია (; ჰინდი: ़िी) — თურქული წარმოშობის ისლამური დინასტია, რომელიც მართავდა ჩრდილოეთ ინდოეთს 1290-1320 წლებში. მისი დამაარსებელია ჯალალ-ად-დინ ფირუზ ხილჯი (1290-1296 წწ.). ხილჯის დინასტია მეორეა ღოლამების შემდეგ, რომელიც მართავდა დელის სასულთნოს. დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელია კუტბ ად-დინ მუბარაქი (1316-1320 წწ.).
მამლუქების დინასტია

მამლუქების დინასტია იგივე ღულამების დინასტია — მამლუქების დინასტია, რომელიც მართავდა ჩრდილოეთ ინდოეთს 1206-1290 წლებში. მისი დამაარსებელია კუტბ ად-დინ აიბაკი (1206-1210 წწ.). მამლუქების დინასტია დელის სასულთნოს პირველი მმართველი დინასტიაა. მისი უკანასკნელი წარმომადგენელია მუიზ-ად-დინ ქეიქუბადი (1287-1290 წწ.).
აარონ ეკჰარტი

აარონ ედვარდ ეკჰარტი ( დ. 12 მარტი, 1968) — ამერიკელი მსახიობი.

ბიოგრაფია
დაიბადა კალიფორნიის შტატის ქალაქ კუპერტინოში, დედამისის — მარი მართა ეკჰარტისა (ქალიშვილობის გვარი ლოურენსი) და მამამისის — ჯეიმზ კონრად ეკჰარტის ოჯახში. ძმებს შორის ყველაზე უმცროსია. მამამისი გერმანული (გერმანელ-რუსი), ხოლო დედამისი ინგლისური, შოტლანდიური, გერმანული და ჩრდილოეთ ირლანდიური (შოტლანდიელ-ირლანდიელი) წარმომავლობისაა. ეკჰარტების ოჯახი ინგლისში საცხოვრებლად 1981 წელს გადავიდა. მისი დებიუტი ტელევიზიაში შედგა 1992 წელს. 1997 წელს ითამაშა ნილ ლაბუტის ფილმში „მამაკაცების გარემოცვაში“, რომლის შემდეგ პუპულარული გახდა. ეკჰარტი შემდეგ ნილ ლაბუტის კიდევ რამდენიმე ფილმში გამოჩნდა: „შენი მეგობრები და მეზობლები“ (1998), „მედდა ბეტი“ (2000) და „შეშლილობა“ (2002). 2000 წელს მონაწილეობა მიიღო სტივენ სოდერბერგის ფილმში „ერინ ბროკოვიჩი“. აღსანიშნავია აგრეთვე ფილმები: „აქ ეწევიან“, „ბნელი რაინდი“ და სხვა. აარონ ეკჰარტი უკანასკნელი დღეების წმინდანთა იესო ქრისტეს ეკლესიის წევრია.

ფილმოგრაფია
ინფორმატორი (1935 წლის ფილმი)

ინფორმატორი — ჯონ ფორდის 1935 წლის მხატვრული ფილმი. დაფუძნებულია ირლანდეიელი მწერლის, ლიამ ო'ფლერტის ამავე სახელწოდების რომანზე. ფილმი მოიწონეს როგორც კრიტიკოსებმა, ასევე მაყურებლებმა.

სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება ერთი ღამის განმავლობაში დუბლინში, 1922 წელს. მთავარი გმირია ჯაიპო, რომელიც აჯანყებას დაასმენს.

გადაღება
ჯონ ფორდი ხუთი წლის მანძილზე ცდილობდა გადაღების უფლების მოპოვებას. მან ფილმში ირლანდელი მსახიობები გადაიღო, ხოლო მთავარი როლის შემსრულებლად ამერიკელი ვიქტორ მაკლალენი მიიწვია.

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო რეჟისორი: ჯონ ფორდი
საუკეთესო მსახიობი კაცი: ვიქტორ მაკლალენი
საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: დადლი ნიკოლსი
საუკეთესო ორიგინალური მუსიკა: მაქს შტაინერი

გარდა მიღებული ჯილდოებისა, ფილმი ასევე ნომინირებული იყო საუკეთესო სურათისა და საუკეთესო მონტაჟის კატეგორიებში.
ტყეტუნდრის ზონა

ტყეტუნდრის ზონა — ბუნებრივი ზონა ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს სუბარქტიკულ სარტყელში; გარდამავალია ზომიერი სარტყლის ტყის ზონასა (სამხრეთი) და ტუნდრის ზონას (ჩრდილოეთი) შორის. გადაჭიმულია როგორც 30—50-იდან 300-400 კმ სიგანის ზოლი ევრაზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ჩრდილოეთ ნაწილში. ტყესა და ნათელ ტყეს უკავია ტერიტორიის 10—20% ზონის ჩრდილოეთ ნაწილში და 40—50% სამხრეთ ნაწილში. თბილი პერიოდი დაახლოებით 4 თვემდე გრძელდება. ხმელეთის ზედაპირი წლის განმავლობაში იღებს 335 კჯ/სმ²-მდე (60 კკალ/სმ²-მდე) სითბოს. ივლისა და აგვისტოს საშუალო ტემბერატურაა 10—14°, იანვარი — 10-დან —40°-მდე. ღამის წაყინვები და თოვა მოსალოდნელია მთელი წლის განმავლობაში. ნალექები 200—400 მმ წელიწადში, თოვლის საბურველის სისქე 1 მკ აღწევს. მრავალწლიური მზრალი ქანები გავრცელება და აორთქლების სიმცირე იწვევს დაჭაობებას. ნიადაგები (ლებიან-ეწერი და ტორფიან-ჭაობიანი) მწირი და მცირე სისქისაა.ლანდშაფტი ნათელი ტყის, ტუნდრის, ჭაობისა და მდელოს რთულ კომპლექსს წარმოადგენს. ცხოველებიდან ბინადრობს ჩრდილოეთის ირემი, მგელი, სამურავი, კურდღელი; ფრინველებიდან — თეთრი გნოლი, ბატი, იხვი და სხვა. ტერიტორიის 85-90%გამოყენებულია ირმის საძოვრად.
სან-ხოსე-დე-მაიო

სან-ხოსე-დე-მაიო — ქალაქი სამხრეთ ურუგვაიში, სან-ხოსეს დეპარტამენტის დედაქალაქი.

ქალაქი მდებარეობს დეპარტამენტის ცენტრში, მონტევიდეოდან 90 კილომეტრში. ჩრდილო-აღმოსავლეთით და აღმოსავლეთით ჩამოუდის მდინარე სან-ხოსე.

ისტორია
სან-ხოსე-დე-მაიო დაარსდა 1783 წლის 1 ივლისს. „ვილიას“ (პატარა ქალაქი) სტატუსი მიიღო ჯერ კიდევ ურუგვაის დამოუკიდებლობამდე. 1856 წლის 12 ივლისს სტატუსი ამაღლდა და ეწოდა „სიუდადი“ (ქალაქი).

წყარო: ურუგვაის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
ბაროს-ბლანკოსი

ბაროს-ბლანკოსი — ქალაქი სამხრეთ ურუგვაიში, კანელონესის დეპარტამენტში. 1976 წელს, ეროვნული გმირის, ხოსე ხერვასიო არტიგასის პაპის პატივსაცემად ქალაქს ეწოდა ხუან-ანტონიო-არტიგასი, მაგრამ 2007 წელს კვლავ აღუდგა ძველი სახელი.

მოსახლეობა
2011 წლის აღწერის მონაცემებით, ლას-პიედრასის მოსახლეობა 31 650 ადამიანს შეადგენს.
სიუდად-დელ-პლატა

სიუდად-დელ-პლატა — ახლად ჩამოყალიბებული ქალაქი ურუგვაიში, სან-ხოსეს დეპარტამენტში.

გეოგრაფია
მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქ მონტევიდეოდან 22 კილომეტრით დასავლეთით, მდინარე სანტა-ლუსიას ნაპირზე.

ისტორია
ქალაქის სტატუსი მიიღო 2006 წლის 25 ოქტომბერს.

მოსახლეობა
2011 წლის აღწერის მონაცემებით, ლას-პიედრასის მოსახლეობა 31 145 ადამიანს შეადგენდა.

წყარო: ურუგვაის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი
ირმა გრეზე

ირმა გრეზე ( დ. 7 ოქტომბერი, 1923 — გ. 13 დეკემბერი, 1945) — რევენსბრიუკის, აუშვიც-ბირკენაუსა და ბერგენ-ბელზენის საკონცენტრაციო ბანაკების ზედამხედველი. ცნობილია როგორც მესამე რაიხის უსასტიკესი ქალი. ჰქონდა მეტსახელები:„ქერათმიანი ეშმაკი“ და „სიკვდილის ანგელოზი“. მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ, დასავლეთის პრესაში მუდამ განიხილებოდა შესაძლო სექსუალური დევიაციები გრეზეს მხრიდან, მისი მრავალრიცხოვანი კავშირი ესესელებთან.

დაიბადა 1923 წლის 7 ოქტომბერს ფელდბერგერ-ზეენლანდშაფტში, მამამისი ალფრედ გრეზე იყო ნაციონალ-სოციალისტური გერმანული მუშათა პარტიის წევრი 1937 წლიდან. 1936 წელს მისმა დედამ ბერტა გრეზემ სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაამთავრა. რამდენიმე წლის შემდეგ გრეზემ სკოლა მიატოვა. საკმარისი განათლება არ მიუღია. გარკვეული ხნით მუშაობდა მედდის ასისტენტად. 1942 წელს გახდა სს-ის წევრი, სამუშაოდ გაუშვეს რევენსბრიუკის საკონცენტრაციო ბანაკში, ხოლო 1943 წლის მარტში გადაინაცვლა აუშვიცის საკონცენტრაციო ბანაკში, კერძოდ მის ერთ-ერთ ქვედანაყოფში — ბირკენაუში, სადაც სულ მალე უფროს ზედამხედველად დანიშნეს. გამოირჩეოდა სისასტიკით. მუდამ მძიმე ჩექმებში დადიოდა, პისტოლეტთან ერთად თან ატარებდა აგრეთვე დაწნულ შოლტს. პატიმრებზე ცდებს ატარებდა, რისთვისაც იყენებდა ემოციურ და ფიზიკურ მეთოდებს,
აიხშტეტის რაიონი

აიხშტეტის რაიონი  — რაიონი გერმანიაში. რაიონის ცენტრი — ქალაქი აიხშტეტი. რაიონი შედის ბავარიის ფედერალურ მხარეში. ექვემდებარება ზემო ბავარიის ადმინისტრაციულ ოლქს. იკავებს 1.214,41 კვ. კმ. ფართობს. მოსახლეობა შეადგენს 123 295 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 102 ადამიანი/კვ.კმ-ზე. რაიონის ოფიციალური კოდი — 09 1 76.
ალტეტინგის რაიონი

ალტეტინგის რაიონი  — რაიონი გერმანიაში. რაიონის ცენტრი — ქალაქი ალტეტინგი. რაიონი შედის ბავარიის ფედერალურ მხარეში. ექვემდებარება ზემო ბავარიის ადმინისტრაციულ ოლქს. იკავებს 569,41 კვ. კმ. ფართობს. მოსახლეობა შეადგენს 109 286 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 192 ადამიანი/კვ.კმ-ზე. რაიონის ოფიციალური კოდი — 09 1 71.
ამბერგ-ზულცბახის რაიონი

ამბერგ-ზულცბახის რაიონი  — რაიონი გერმანიაში. რაიონის ცენტრი — ქალაქი ამბერგი. რაიონი შედის ბავარიის ფედერალურ მხარეში. ექვემდებარება ზემო პფალცის ადმინისტრაციულ ოლქს. იკავებს 1.255 კვ. კმ. ფართობს. მოსახლეობა შეადგენს 107 794 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 86 ადამიანი/კვ.კმ-ზე. რაიონის ოფიციალური კოდი — 09 3 71.