iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სან-ხუან-იაეე

სან-ხუან-იაეე ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ვილია-ალტის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 426 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.8%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 37.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 37.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-ხუან-იაცონა

სან-ხუან-იაცონა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ვილია-ალტის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 440 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.7%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 29.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 15.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-მატეო-კახონოსი

სან-მატეო-კახონოსი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ვილია-ალტის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 611 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.5%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 14.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 41.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-მელჩორ-ბეტასა

სან-მელჩორ-ბეტასა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ვილია-ალტის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 052 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.6%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 34.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 30.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-პაბლო-იაგანისა

სან-პაბლო-იაგანისა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ვილია-ალტის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 125 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 35.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 31.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-პედრო-კახანოსი

სან-პედრო-კახონოსი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ვილია-ალტის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 081 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.8%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 386.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
ფილიპე ნიუსი

ფილიპე ნიუსი (; დ. 9 თებერვალი, 1959) — მოზამბიკის პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის მეოთხე პრეზიდენტი 2015 წლიდან. 1975 წლიდან მოზამბიკის მმართველი პარტია ფრელიმოს ამჟამინდელი ლიდერი. სამხრეთ აფრიკის განვითარების საზოგადოების თავმჯდომარედ 2020 წლის აგვისტოდან. თანამდებობაზე ყოფნის დროს, პრეზიდენტმა ნიუსიმ ხელი შეუწყო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას და ხელი მოაწერა მრავალ ხელშეკრულებას მთავარ ოპოზიციურ პარტიებთან, -სთან, რათა მოზამბიკში საბოლოო და გრძელვადიანი მშვიდობა დამყარდეს.

ფილიპე ნიუსი თავდაცვის მინისტრის თანამდებობაზე იყო 2008 წლიდან 2014 წლამდე არმანდუ გებუსას მმართველობის პერიოდში. ნიუსიმ მოიგო 2014 და 2019 წლების საპრეზიდენტო არჩევნები, მიუხედავად დარღვევების შესახებ ბრალდებებისა ეროვნული საარჩევნო კომისიის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ „არჩევნები იყო თავისუფალი, სამართლიანი და გამჭვირვალე“.

2015 წლის მარტიდან მოზამბიკში სულ მცირე 10 გახმაურებული ფიგურა მოკლეს. მათ შორის არიან ოპოზიციური პარტიების ლიდერები, ჟურნალისტები და აკადემიკოსები.

ნიუსის თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში მოზამბიკის ცენტრალურ და ჩრდილოეთ რეგიონებში ომის ესკალაციის საფრთხე გაიზარდა.
სანტა-მარია-ტემასკალაპა

სანტა-მარია-ტემასკალაპა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ვილია-ალტის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 903 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.7%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 13.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 68.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
დიდი ნამტვრიანის ადგილის დედის ეკლესია

დიდი ნამტვრიანის ადგილის დედის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, სოფელ დიდ ნამტვრიანში.

აღწერა
ეკლესია დგას სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კიდეში. დარბაზულია ეკლესია, საპირე ქვად გამოყენებულია კარგად დამუშავებული ადგილობრივი კლდის ქვის კვადრები. წყობის ჰორიზონტალობა მკაცრად დაცულია. დგას ერთსაფეხურიან ცოკოლზე]. შესასვლელი ორი აქვს - სამხრეთის და ჩრდილოეთის. ჩრდილოეთი კარი საკურთხევლის წინაა გაჭრილი. ორივე კარი გარედან არქიტრავის ქვით იყო დასრულებული, შიგნიდან კი თაღოვანია. სარკმლებიდან ამჟამად იკითხება აღმოსავლეთის სარკმელი - ოდნავ ფართო და თაღით დასრულებული. სამხრეთის კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში განირჩევა სარკმლის ქუსლი. ოდნავ ნალისებური ფორმის აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი დარბაზისგან, რომელზეც სფერული კონქის საბჯენი თაღი გადადიოდა. საკურთხეველს ნიშები არ აქვს. მხოლოდ სამხრეთის კედლის შედარებით მაღლა მოწყობილია არასრული ნახევარწრის ფორმის თაღოვანი თავსართის მქონე სამალავი. საკურთხევლის სარკმლის ძირში, კედელზე მიდგმულია დიდი, ტრაპეციის ფორმის ტრაპეზის ქვა. მის წინ სანათლავი ემბაზია დადებული. გრძივი კედლები დაუნაწევრებელია. კამარა დარბაზის შუა ნაწილში შეკიდულ თაღზე ყოფილა დაბჯენილი. ეკლესიას მორთულობა არ აქვს. თუმცა, მისი მოწესრიგებული წყობა და ხასიათი ერთგვარ ხიბლს ძენს მას.
ვანის წმინდა გიორგის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 41.990713
| გრძედი = 43.199765
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ვანის წმინდა გიორგის ეკლესია — შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი სოფელ ვანში (ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი). ძეგლი პირველად 1962 წელს შეისწავლა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი — გიორგი ცქიტიშვილი).

ერთნავიანი ეკლესიაა, ნაგებია უხეშად გათლილი ქვით. მშენებლობის თავდაპირველი ფენა – საუკუნეებს მიეკუთვნება. ძეგლი დაზიანებულია. კომპოზიციით ორნავიან ეკლესიას წააგავს, მაგრამ სინამდვილეში ჩრდილოეთის ვიწრო მინაშენი აქ ვერ ასრულებს „ნავის“ ფუნქციას. საყურადღებოა დასავლეთის და აღმოსავლეთის სარკმლების, კარნიზის ქვებისა და ინტერიერთა პილასტრების კაპიტელების დეკორატიული მორთულობა.

მოგვიანებით, საუკუნის დასაწყისში ეკლესია აღადგინეს, შეაკეთეს და მოხატეს. კედელზე გამოსახული არიან იმერეთის მეფე ალექსანდრე და გელათის წინამძღვარი მელქიზედეგ აბაშიძე (დაახლ. 1505–1519). შენობას საუკუნის რესტავრაციის კვალიც აჩნია. დასავლეთის ამჟამად დანგრეული მინაშენი სულ გვიანდელი დანამატია. ეკლესიაში იდგა საკურთხევლის წინა ჭედური ჯვარი ( საუკუნე), რომელიც 1960-იანი წლებიდან დაცულია შ. ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმში. ამჟამად ძეგლი მთლიანად აღდგენილია. რეკონსტრუქციის დროს ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის ძირში აღმოჩნდა ქვით ნაგები, კამარით გადახურული სათავსი, სავარაუდოდ, საძვალე. ეკლესიის ეზოში დაცული ორი სვეტისთავი უფრო ადრინდელ ნაგებობას ეკუთვნის.
პუერტო-აიორა (ეკვადორი)

პუერტო-აიორა — ქალაქი ეკვადორში, გალაპაგოსის პროვინციაში, სანტა-კრუსის კანტონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქს სახელი დაერქვა ეკვადორის პრეზიდენტის, ისიდრო აიორას პატივსაცემად. პუერტო-აიორა გალაპაგოსის ქალაქებს შორის ყველაზე დასახლებულია. მისი მოსახლეობა, 2022 წლის მონაცემებით, 12 696 ადამიანია.

ქალაქი საკმაოდ პოპულარული ტურისტული ცენტრია. აქ ვნახავთ გალაპაგოსის ეროვნულ პარკსა და ჩარლზ დარვინის კვლევის სადგურს , აქ ტურისტები ეცნობიან კუნძულის ისტორიასა და კონსერვაციის მომავალ გეგმებს. ცენტრიდან თხუთმეტი წუთის სავალში მდებარეობს ტორტუგას ყურეს, რომელშიც შევხვდებით ადგილობრივი ფაუნის წარმომადგენლებს: ზღვის ხვლიკებს, ფრინველების მრავალ სახეობას, გალაპაგოსის კიბორჩხალებს, რიფის ზვიგენებსა და გალაპაგოსის კუს.
ვანის სახალხო თეატრი

ვანის კარლო საკანდელიძის სახელობის სახალხო თეატრი — თეატრი ქალაქ ვანში (ვანის მუნიციპალიტეტი). დაარსდა 1930 წელს თვითმოქმედი დრამატული კოლექტივის ბაზაზე, 1978 წელს მიენიჭა სახალხო თეატრის სტატუსი, 2015 წელს — კარლო საკანდელიძის სახელი.

თეატრი სპექტაკლებს მართავდა ვანის კულტურის სახლში, 2001 წლიდან — საკუთარ ახალ შენობაში. თეატრს სხვადასხვა დროს ხელმძღვანელობდნენ: ი. აბრამიძე, ს. შარაშენიძე, შ. გიორგაძე, დ. ნიკოლეიშვილი, კ. გიორგაძე, ნ. გაბუნია, ს. ხვიჩია, ლ. გერსამია, ბ. ტორონჯაძე, მ. პირველაშვილი. 1994–2010 წლებში თეატრის მიერ დადგმული სპექტაკლებიდან აღსანიშნავია ო. იოსელიანის „აიეტი, მედეას მამა” და „გამოქვაბული”, მ. ხეთაგურის „დატყვევებული ქარი”, პ. კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი”, ნ. დუმბაძის „კუკარაჩა”, ლ. თაბუკაშვილის „მაგრამ უფლება არ მიუცია”, ო. შანიძის „ვივა სურიდატს”, მ. პირველაშვილის „ღირსების მსხვერპლი” და სხვ.
სტაფილოკოკი

სტაფილოკოკი ( < და ) — სფერული ბაქტერიების გვარი სტაფილოკოკისებრთა ოჯახისა. უჯრედები (დიამეტრი 0,5–1,5 მკმ) დაყოფისას სხვადასხვა სიბრტყეზე რჩება ერთმანეთთან დაკავშირებული და წარმოიქმნება გროვები, რომლებიც ჰგავს ყურძნის მტევანს; თუმცა შეიძლება განლაგებული იყოს ცალ-ცალკეც. არიან უძრავები, გრამდადებითები, ფაკულტატური ანაერობები, ქემოორგანოჰეტეროტროფები, ზოგიერთი წარმოქმნის პიგმენტებს. ფართოდ არიან გავრცელებული ნიადაგში, ჰაერში, წარმოადგენენ ადამიანისა და ცხოველების კანის ნორმალური მიკროფლორის ნაწილს. ამ გვარის შემადგენლობაში შედის ასევე ადამიანისა და ცხოველებისთვის პათოგენური და პირობითად პათოგენური სახეობები (იხ. სტაფილოკოკური ინფექცია, სტაფილოკოკოზი). ყველაზე ცნობილია ოქროსფერი სტაფილოკოკი .
ლაქტობაცილა

ლაქტობაცილა — ჩხირისებრი გრამდადებითი არასპოროვანი ბაქტერიების გვარი ლაქტობაცილისებრთა ოჯახისა. ოჯახის სხვა გვარების მსგავსად, ხასიათდება გლუკოზის მეტაბოლიზმის თანაპროდუქტად რძემჟავას წარმოქმნის უნარით (იხ. რძემჟავას ბაქტერიები). ეს ორგანიზმები ფართოდაა გავრცელებული ცხოველთა საკვებში, სილოსში, ნაკელში, რძესა და რძის პროდუქტებში. ლაქტობაცილის სხვადასხვა სახეობა გამოიყენება რძემჟავა პროდუქტების (არაჟანი, ყველი, მაწონი, იოგურტი) წარმოებაში, ასევე მნიშვნელოვან როლს ასრულებს მწნილების, სასმელების (ღვინო და წვენები), საფუარიანი პურისა და ზოგიერთი ძეხვის დამზადებაში.

ლაქტობაცილები ზოგადად უმოძრაოებია და შეუძლიათ გადარჩნენ როგორც აერობულ, ისე ანაერობულ გარემოში. , გვარის ტიპური სახეობა, არის 0,5-დან 0,8 მიკრომეტრამდე სიგანის და 2-დან 9 მიკრომეტრამდე სიგრძის და გვხვდება ცალკეულად ან მცირე ჯაჭვებად. სხვა აღსანიშნავი სახეობებია: , , , .

სხვადასხვა ლაქტობაცილას მიერ წარმოქმნილი რძემჟავას რაოდენობა განსხვავებულია. რამდენიმე სახეობაში, მათ შორის . , . და , გლუკოზის მეტაბოლიზმი ჰომოფერმენტაციული, რადგანაც რძემჟავა არის ძირითადი თანაპროდუქტი, რომელიც წარმოადგენს საბოლოო მეტაბოლური პროდუქტების მინიმუმ 85%-ს. თუმცა, სხვა სახეობებში, როგორიცაა . და , გლუკოზის მეტაბოლიზმი ჰეტეროფერმენტაციულია, სადაც რძემჟავა შეადგენს მეტაბოლური თანაპროდუქტების დაახლოებით 50%, ხოლო ეთანოლი, ძმარმჟავა და ნახშირორჟანგი — დანარჩენი 50%-ის უმეტეს ნაწილს. ზოგიერთი ჰეტეროფერმენტაციული ლაქტობაცილა შედარებით არაეფექტურია გლუკოზის მეტაბოლიზმში და უკეთესად ავლენს თავს სხვა ტიპის ორგანულ ნაერთებში, როგორიცაა გალაქტოზა, ვაშლმჟავა ან ფრუქტოზა.

ლაქტობაცილა არის ცხოველებისა და ადამიანების კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის, ასევე ადამიანის პირის ღრუს და საშოს კომენსალური მცხოვრები. ლაქტობაცილების პრეპარატები გამოიყენება პრობიოტიკებად ანტიბიოტიკოთერაპიით გამოწვეული დისბალანსის შემდეგ ნორმალური მიკროფლორის აღსადგენად.
ლუი გოიე

ლუი-ჟერომ გოიე (დ. 27 თებერვალი, 1746 — გ. 29 მაისი, 1830) — საფრანგეთის რევოლუციის დროინდელი პოლიტიკოსი. წარმოშობით საფრანგეთის დეპარტამენტ ენდრი და ლუარადან იყო. დაიბადა ნოტარიუსის ოჯახში, გარკვეული პერიოდის განმავლობაში რენში ადვოკატად მუშაობდა. იგი 1789 წელს მოწვეული გენერალური შტატების ერთ-ერთი დეპუტატი იყო, სადაც მესამე წოდებას წარმოადგენდა. რევოლუციის მიმდინარეობისას, 1791 წლის წლის 1 ოქტომბერს შექმნილ საკანონმდებლო კრებაში გოიე დეპარტამენტ ილი და ვილენის წარმომადგენელი იყო.

1793-1794 წლებში საფრანგეთის რესპუბილიკის იუსტიციის მინისტრის თანამდებობა ეკავა, ასევე იყო რესპუბილიკის წარმომადგენელთა პალატის — ხუთასთა საბჭოს დეპუტატიც, 1799 წლის ივნისში კი დირექტორიის წევრი გახდა, ამ თანამდებობაზე მან ჟან-ბატისტ ტრელიარი შეცვალა.

1799 წლის ოქტომბერში, როდესაც ნაპოლეონ ბონაპარტი ეგვიპტის ექსპედიციიდან დაბრუნდა, გოიეს დირექტორიის პრეზიდენტის თანამდებობა ეკავა. იმავე წლის 9 ნოემბერს, როცა ნაპოლეონმა ქვეყანაში სახელმწიფო გადატრილება მოაწყო და დირექტორიის წევრები თანამდებობიდან ჩამოაგდო, გოიემ სცადა ბონაპარტისთვის წინააღმდეგობის გაწევა, თუმცა უშედეგოდ. იგი დააპატიმრეს და, თავდაპირველად, ლუქსემბურგის სასახლეში გადაიყვანეს. პატიმრობიდან გათავისუფლების შემდეგ იგი აქტიურ პოლიტიკურ ცხოვრებას ჩამოშორდა.
ვანის განძი

ვანის განძი — ძვ. წ. – საუკუნეების სპილენძის მონეტების განძი. აღმოჩენილია 1967 წელს ვანის ნაქალაქარის არქეოლოგიური გათხრების დროს მოზაიკური იატაკიანი ტაძრის საკურთხევლის წინ.

შეიცავს 119 ცალ მონეტას. განძის ერთი მონეტა მოჭრილია შავიზღვისპირა ქალაქ ამისოსში (თანამედროვე სამსუნის მახლობლად) და თარიღდება ძვ. წ. 111–105 წლებით (შუბლზე, მარჯვნივ, ომის ღმერთის არესის თავის გამოსახულებაა, ზურგზე — ქარქაშში ჩაგებული მახვილი). დანარჩენი მონეტები ერთნაირია (თარიღდება ძველი წელთაღრიცხვის პირველი საუკუნის 80-იანი წლებით), რომელთა შუბლზე გამოსახულია ნაყოფიერების ღვთაების ისიდას თავსამკაული — სტილიზებული ლოტოსი, ზურგზე — რვაქიმიანი ვარსკვლავი. მონეტები ასეთი მოტივით აღმოჩენილია მხოლოდ ძველი კოლხეთის ტერიტორიაზე (ვანი, ეშერა). სავარაუდოა, რომ ისინი ადგილობრივად იჭრებოდა.
ვანის ქვა-საყუდარი

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია = იმერეთის მხარე
| რაიონი = წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება = დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 42.486265983077566
| გრძედი = 42.74871326472844
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ვანის ქვა-საყუდარი — შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ვანის ნასოფლარის ტერიტორიაზე ახლანდ. სოფელ ვანისჭალის (წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი) მახლობლად, ხვამლის მთის მასივის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდ. რიონის მარჯვენა მხარეს. ჩვენამდე მოღწეულია ნანგრევების სახით. 2019 წელს განესაზღვრა კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი.

ძეგლი წარმოადგენს მთის მასივიდან მოწყვეტილ კირქვის მასიურ ლოდს (ზედაპირის ფართობი დაახლ. 250 მ², სიმაღლე — დაახლ. 7 მ), რომელსაც ზედაპირზე შემოუყვება კირქვისვე ნატეხი ქვით დუღაბზე ნაგები გალავანი, ხოლო შუაში დგას ეკლესია. თავდაპირველი ეკლესია (8.2 × 7.85 მ) შესაძლოა საუკუნის ახლო ხანებში აგებული სალოცავი-საყუდარი იყო განმარტოებული ბერებისთვის. გეგმით, ჩანს, ორეკლესიანი ნაგებობაა. ჩრდილოეთის ნაგებობას ჰქონდა 2 სართული: ზედა — ეგვტერი და ქვედა — კრიპტა. ტაძრის აღმოსავლეთი ფასადის გაწმენდისას (2020 წ.) ნაშალში აღმოჩნდა მოხატულობის ფრაგმენტები.

განვითარებულ შუა საუკუნეებში ეკლესია განუახლებიათ, გვიანდელ შუა საუკუნეებში კი ეკლესია დანგრეულა და თავისი დანიშნულებით აღარც აღდგენილა. მომდევნო პერიოდში მისი ტერიტორია სამაროვნად გამოიყენებოდა (ძირითადად ორმოსამარხებია), შემდეგ კი კომპლექსის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მცირე სამლოცველოც აუგიათ (5 × 3.9 მ). საუკუნეში ეს უკანასკნელიც უკვე ნანგრევების სახით იყო შემორჩენილი.
ვაჩაგან ვანციანი

ვაჩაგან უნანის ძე ვანციანი (დ. 14 მაისი, 1913, სოფ. ზაკვი, ახლანდ. ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1 მარტი, 1944, უკმერგე, ლიეტუვა) — საბჭოთა კავშირის გმირი (8 აპრილი 1945, სიკვდილის შემდეგ), სერჟანტი.

დაიბდა და ცხოვრობდა საქართველოში. აქვე მიიღო საშუალო განათლება. მეორე მსოფლიო (1939–1945) ომის დროს მონაწილეობდა ბრძოლებში ბელორუსიისა და ლიტვის ტერიტორიებზე. თავი გამოიჩინა ბრძოლაში მდინარე ნემანის გადალახვისას, სადაც სასიკვდილოდ დაიჭრა. მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება და ლენინის ორდენი (1945, სიკვდილის შემდეგ). მიღებული ჰქონდა ასევე მედალი „მამაცობისთვის“ (1944).
მექსიკის მუნიციპალიტეტები

მუნიციპალიტეტები — მეორე დონის ადმინისტრაციული დანაყოფები მექსიკაში. პირველი დონის ადმინისტრაციულ ერთეულს შტატები წარმოადგენენ. მუნიციპალიტეტები არ უნდა აირიოს დიდ და პატარა ქალაქებში, რომელთაც შეიძლება იგივე სახელი ჰქონდეთ, მაგრამ განსხვავებული ერთეულები არიან და გეოგრაფიული საზღვრებითაც არ ემთხვევიან მუნიციპალიტეტებს. 2024 წლის მარტის მდგომარეობით, მექსიკაში 2 476 მუნიციპალიტეტია, ქალაქ მეხიკოს 16 რაიონის გამოკლებით.

2015 წლის შემდეგ ორი მუნიციპალიტეტი შეიქმნა კამპეჩეში, სამი ― ჩიაპასში, სამი ― მორელოსში, ერთი ― კინტანა-როოში და ორი ― ჩრდილოეთ ქვემო კალიფორნიაში.

შიდა პოლიტიკური ორგანიზაცია და მათი პასუხისმგებლობები მექსიკსი 1917 წლის კონსტიტუციის 115-ე მუხლშია ხაზგასმული და დეტალურადაა გაწერილი იმ შტატების კონსტიტუციებში, რომელთაც მუნიციპალიტეტები ეკუთვნის.

სტრუქტურა
მექსიკის ყველა შტატი იყოფა მუნიციპალიტეტებად. ყოველი მუნიციპალიტეტი ავტონომიურია. მოქალაქეები ირჩევენ „მუნიციპალურ პრეზიდენტს“ , რომელიც მუნიციპალური საბჭოს ხელმძღვანელობს, ეს უკანასკნელი კი მუნიციპალიტეტის ფარგლებში ყველა საჯარო სერვისზეა პასუხისმგებელი. ეს პრინციპი, რომელიც მექსიკის რევოლუციის შემდეგ წარმოიშვა, ცნობილია როგორც „თავისუფალი მუნიციპალიტეტი .

სტატისტიკა
ვაჟასწყარო

ვაჟასწყარო — ბალნეოკლიმატური კურორტი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ფშავის არაგვის ხეობაში.

კურორტი მდებარეობს ზღვის დონიდან 1050 მ სიმაღლეზე, თბილისიდან 70 კმ-ის და დუშეთიდან 25 კმ-ის დაშორებით. იცის ზომიერად ცივი თოვლიანი ზამთარი (იანვრის საშუალო ტემპერატურა –4°) და თბილი ზაფხული (აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა +18°). ნალექები 1000 მმ წელიწადში. ბუნებრივი სამკურნალო ფაქტორად ითვლება მთის ჰავა და მინერალური წყალი „ვაჟას წყარო“, რომლის საბადო ფშავის არაგვისა და ჩარგლულის შესართავთან მდებარეობს.

„ვაჟას წყარო“ ნახშირორჟანგიანი ქლორიდულ-ჰიდროკარბონატული კალციუმ-ნატრიუმიანი მინერალური წყალია. წყალი განლაგებულია იურულ-ცარცული ასაკის კარბონატული ქანების ნაპრალოვან ზოლში. საბადოს ჯამური მარაგი (დებიტი) არის 229 მ³/დღ-ღ. წყლის ქიმიური შედგენილობა: ტემპერატურა 11–12°. მაღალი მინერალიზაციის წყალს ( – 12–22 გ/ლ) სეზონურად იყენებენ აბაზანების მისაღებად (წყალს ათბობენ 37–38°-მდე), დაბალი მინერალიზაციისას ( – 4–12 გ/ლ) – სასმელად.

კურორტი 1960-იან წლებში შეიქმნა. ამჟამად საკურორტო ინფრასტრუქტურა მოუწყობელია. „ვაჟას წყაროს“ ჩამომსხმელი ქარხანა (აშენდა 1961) 2007 წლიდან კომპანია „ჩარგლის წყაროების“ მფლობელობაშია.
სანტა-მარია-იალინა

სანტა-მარია-იალინა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ვილია-ალტის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 250 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 29.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 48.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 5.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტიაგო-კამოტლანი

სანტიაგო-კამოტლანი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ვილია-ალტის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 346 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 312.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 10.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტიაგო-ლალოპა

სანტიაგო-ლალოპა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ვილია-ალტის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 431 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.1%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 25.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 16.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტიაგო-სოოჩილა

სანტიაგო-სოოჩილა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ვილია-ალტის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 425 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 8.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 51.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტო-დომინგო-როაიაგა

სანტო-დომინგო-როაიაგა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ვილია-ალტის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 941 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 5.6%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 56.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 16.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტო-დომინგო-საგასია

სანტო-დომინგო-საგასია ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ვილია-ალტის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 205 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.7%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 56.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 21.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
ტანეცე-დე-სარაგოსა

ტანეცე-დე-სარაგოსა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ვილია-ალტის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 558 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.7%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 22.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 69.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
ვილია-იდალგოს მუნიციპალიტეტი (ოახაკა)

ვილია-იდალგო ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ვილია-ალტის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 885 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.7%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 59 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 31.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
ვილია-ტალეა-დე-კასტრო

ვილია-ტალეა-დე-კასტრო ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ვილია-ალტის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 011 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 16%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 61.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 32.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
ასუნსიონ-კაკალოტეპეკი

ასუნსიონ-კაკალოტეპეკი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის სიერა-მისეს რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 547 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 76.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 33.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
მისისტლან-დე-ლა-რეფორმა

მისიტლან-დე-ლა-რეფორმა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის სიერა-მისეს რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 487 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.2%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 67.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 36.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-ხუან-კოცოკონი

სან-ხუან-კოცოკონი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის სიერა-მისეს რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 22 444 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 382.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 16.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-ხუან-მასატლანი

სან-ხუან-მასატლანი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის სიერა-მისეს რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 19 032 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 627.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 11.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.