iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კრისტოფანო ალორი

კრისტოფანო ალორი , დ. 17 ოქტომბერი, 1577, ფლორენცია — გ. 2 აპრილი, 1621, ფლორენცია) — ფლორენციული სკოლის მანიერიზმის პერიოდის იტალიელი ფერმწერი. ფერმწერ ალესანდრო ალორის ვაჟი და მოწაფე, რომელსაც მეტსახელად უმცროს ბრონზინოს უწოდებდნენ, რადგან მამამისი საკუთარ თავს მასწავლებლის პატივსაცემად „ალესანდრო ბრონზინო ალორის“ უწოდებდა.

ბიოგრაფია
კრისტოფანო ალორი დაიბადა 1577 წლის 17 ოქტომბერს ფლორენციაში. ფერწერის პირველი გაკვეთილები მამისგან, ალესანდრო ალორისგან მიიღო, თუმცა მოგვიანებით გრეგორიო პაგანის სახელოსნოში შევიდა. პაგანი გვიანი ფლორენციული სკოლის ერთ-ერთი ლიდერი იყო, რომლის წარმომადგენლებიც ცდილობდნენ ვენეციელთა მდიდარი კოლორიტი გაეერთიანებინათ ფლორენციულ ნახატთან და ფორმის „შეხებით შეგრძნებასთან“ შუქჩრდილის გამოყენებით.

კრისტოფანო ასევე სწავლობდა სანტი დი ტიტოსა და ჩიგოლისთან (ლოდოვიკო კარდი). ჯერ კიდევ ახალგაზრდობაში იგი მედიჩების ოჯახის კარის პორტრეტისტი გახდა. მის მიერ მიღებული მრავალი შეკვეთა მისი წინამორბედის, ბრონზინოს პორტრეტების ასლებს წარმოადგენდა.

ალორის ყველაზე ცნობილი ნახატია „ივდითი ჰოლოფერნესის თავით“. მთავარი გმირი მხატვრის მეგობარი ქალის, ლამაზმან „ “ მიხედვითაა დახატული (რომელიც ასევე გამოსახულია მის „მარიამ მაგდალინელში“), ხოლო ჰოლოფერნესის თავი — ავტოპორტრეტია. ძირითად ვერსიად ითვლება ბრიტანეთის სამეფო კოლექციაში დაცული ტილო, რომელიც 1613 წლით თარიღდება. 1620 წლის ვარიანტი, რომელიც ფლორენციაში, პიტის სასახლეში ინახება, ყველაზე მეტად არის ცნობილი; ასევე არსებობს სახელოსნოს მოწაფეების მიერ შექმნილი რამდენიმე ასლი. 1613 წელს დაწერილი ერთი ასლი იმყოფება ვატიკანის პინაკოთეკაში, ხოლო მეორე — ბერლინის სურათების გალერეაში. კრისტოფანო ალორიმ განიცადა ტენებრისტებისა და კორჯოს შემოქმედების მნიშვნელოვანი გავლენა. ამაზე ირიბად მეტყველებს კორჯოს დაკარგული ნახატის — „მკითხველი მარიამ მაგდალინელის“ — უნიკალური, თუმცა ფერწერული თვალსაზრისით სუსტი ასლი.

სხვა ცნობილი ნამუშევრები: „წმინდა იულიანე მწირთმოწყალე“ (პიტის გალერეა), „იოანე ნათლისმცემელი უდაბნოში“ (იქვე), „მონანიე მარიამ მაგდალინელი“ (უფუცის გალერეა, ფლორენცია), „ყრმა ქრისტე, რომელსაც ჯვარზე სძინავს“ (უფიცი) და „იზაბელა არაგონელი შარლ -ის ფერხთით“ (ლუვრი, პარიზი).

ალფრედ დე მიუსემ ნახატი „ივდითი ჰოლოფერნესის თავით“ იტალიის საუკეთესო ხელოვნების ნიმუშთა რიცხვს მიაკუთვნა.

კრისტოფანო ალორი გარდაიცვალა 1621 წლის 2 აპრილს მშობლიურ ქალაქში.

სანქტ-პეტერბურგის ერმიტაჟში ინახება კრისტოფანო ალორის ნახატი „ტობია და ანგელოზი“.

გალერეა
თერმიტული შედუღება

თერმიტული შედუღება — შედუღების მეთოდი, რომლის დროსაც ლითონის გასახურებლად გამოიყენება თერმიტი, რომელიც შედგება ლითონების – ალუმინის ან მაგნიუმის და ქერცლის ფხვნილის მსგავსი ნარევისაგან.

თერმიტის გამოყენებისას ალუმინის საფუძველზე შესაერთებელ დეტალებს შემოახვევენ ცეცხლგამძლე მასალებით, გაახურებენ, შესადუღებელ ადგილში ასხავენ გამდნარ თერმიტს, რომელსაც წინასწარ ცეცხლს უკიდებენ (ელექტრორკალი ან ნაპერწკალი). თხევადი რკინა, მიედუღება რა ძირითად ლითონს, იღებს მტკიცე შენაერთის სახეს. ალუმინის საფუძველზე თერმიტით შედუღება გამოიყენება ფოლადისა და თუჯის დეტალების შესაერთებლად — რელსების, მილების შესადუღებლად, ბზარების დასადუღებლად, რემონტის დროს ზედაპირის ამოსავსებად, სხვადასხვა სახის ნაკეთობათა შესაერთებლად (მაგალითად, დამიწების კონტურის ელემენტები).

თერმიტი მაგნიუმის საფუძველზე ძირითადად გამოიყენება ტელეფონის და ტელეგრაფის მავთულების, კაბელის ძაფებისა და მათი მსგავსების შესაერთებლად. თერმიტული ნარევისაგან ამზადებენ ცილინდრული ყუთები მავთულისათვის ღერძული არხით და ბოლოში აალების წყაროსთვის ჩაღრმავებით. შედუღებისათვის განკუთვნილი მავთულის ბოლოებს ჩასვავენ ყუთში, რის შემდეგაც ყუთს აანთებენ და მავთულებს ერთმანეთზე წნეხავენ. თერმიტი მაგნიუმის საფუძველზე ასევე შესაძლებელია გამოყენებული იქნეს მცირე დიამეტრის მილების შესადუღებლად.
ტეოტიუაკანის მუნიციპალიტეტი

ტეოტიუაკანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 58,507 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.4 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 83.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 703.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1824 წლის 6 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ხუან-ტეოტიუაკან-დე-არისტა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50092.
ტეპეტლაოსტოკი

ტეპეტლაოსტოკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 32,564 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 16.5 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 178.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა ადამიანი 182 კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1827 წლის 2 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტეპეტლაოსტოკ-დე-იდალგო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50093.
ტეპეტლისპა

ტეპეტლისპის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 20,500 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.9 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 43.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 475.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1869 წლის 31 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტეპეტლისპა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50094.
ტეპოცოტლანი

ტეპოცოტლანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 103,696 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 17.1 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 207.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 500.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტეპოცოტლანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50095.
ტესკალტიტლანი

ტესკალტიტლანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 18,482 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.3 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 145.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 127 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1861 წლის 4 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტესკალტიტლანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50097.
ტესკალიაკაკი

ტესკალიაკაკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5,736 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.2 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 24.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 232.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1870 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-მატეო-ტესკალიაკაკი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50098.
ტესკოკოს მუნიციპალიტეტი

ტესკოკოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 277,562 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 18 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 428.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 648.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1824 წლის 6 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტესკოკო-დე-მორა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50099.
პერივენტრიკულური ლეიკომალაცია

პერივენტრიკულური ლეიკომალაცია — თავის ტვინის თეთრი ნივთიერების დაზიანება პარკუჭების მიმდებარედ, დღენაკლულ ახალშობილებში. დაზიანების გამომწვევი მიზეზია ჰიპოქსიურ-იშემიური ცვლილებები ნერვულ უჯრედებში, ვინაიდან დღენაკლულ ახალშობილებში აღინიშნება ნორმალური სისხლმომარაგების დარღვევა, რაც განსაკუთრებით გამოიხატება ლატერალური პარკუჭების მიმდებარე სპეციფიკურ უბნებში, სადაც გვხვდება სისხლძარღვთა მომარაგების აუზებს შორის საზღვრები (ინგ. ). შესაბამისად, აღნიშნული უბნები ყველაზე შორს მდებარეობს სისხლმომარაგების ძირითადი კერებისგან, რის გამოც ყველაზე მგრძნობიარენი არიან ჰიპოქსიისა და იშემიის მიმართ. დაზიანების ადგილას თავდაპირველად ვლინდება ნეკროზული უბნები, რომელიც თანდათან გარდაიქმნება კისტად, შემდეგ კი ხდება პარენქიმის სიკვდილი და, შესაბამისად, პარკუჭების გაფართოება. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს გონებრივ ჩამორჩენასა და მხედველობის დარღვევებს.
უკანა ქერქის ატროფია

უკანა ქერქის ატროფია (ასევე ცნობილი, როგორც ბენსონის სინდრომი) - პროგრესული ნეიროდეგენერაციული დაავადება - ფართოდ მიჩნეული, როგორც ალცჰაიმერის დაავადების ატიპური/ვიზუალური ფორმა. აღნიშნული დაავადების დროს ადგილი აქვს პათოლოგიურ ცვლილებებს თავის ტვინის უკანა წილებში (კეფის, თხემის, საფეთქლის უკანა). შესაბამისად, კლინიკური გამოვლინებების ძირითადი ნაწილი დაკავშირებულია მხედველობასთან (პროზოპაგნოზია (სახის ცნობის უნარის დარღვევა), სიმულტაგნოზია (ერთდროულად ორი ობიექტის აღქმის უნარის დარღვევა), ვიზუალური ჰალუცინაციები). ბენსონის სინდრომის დროს, ალცჰაიმერის დაავადების მსგავსად, აღინიშნება ბეტა-ამილოიდის ფოლაქები და ტაუ ცილის ნეიროფიბრილური გროვები (ინგ. ) თავის ტვინის დაზიანებულ უბნებში. რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) აღინიშნება მოცულობითი დანაკარგები კეფის, თხემისა და საფეთქლის უკანა წილებში - უმეტესად ორმხრივად (ბილატერალურად), თუმცა, მეტად გამოხატულია მარჯვენა მხარეს.
რეტინობლასტომა

რეტინობლასტომა — თვალის ყველაზე ხშირი პათოლოგიური წარმონაქმნი ბავშვთა ასაკში, რომელიც ვითარდება ბადურას მოუმწიფებელი უჯრედებისგან. რეტინობლასტომა ყველაზე ხშირია 5 წლამდე ასაკში, ხოლო გენეტიკური წარმომავლობის მიხედვით შეიძლება იყოს სპორადული (შეძენილი) ან სიმსივნის სუპრესორული ცილის - რეტინობლასტომას - გენის მუტაციით გამოწვეული (თანდაყოლილი). გავრცელების მიხედვით იყოფა ენდოფიტურ (სიმსივნე იზრდება თვალის შიგნით მინისებრ სხეულში), ეგზოფიტურ (სიმსივნე იზრდება თვალის გარეთ) და ენდოფიტურ-ეგზოფიტურ (იზრდება თვალის როგორც შიგნით, ისე - გარეთ) ტიპებად. პაციენტს აღენიშნება ლეიკოქორია (ბადურადან თეთრი ანარეკლი, ნაცვლად წითელისა), სტრაბიზმი (თვალების ასიმეტრია ერთმანეთის მიმართ), მხედველობის პრობლემები. სპორადული რეტინობლასტომა უმეტესად არის ცალმხრივი (უნილატერალური), ხოლო რეტინობლასტომას გენის მუტაციით გამოწვეული - ორმხრივი (ბილატერალური).
პერისილვიური სინდრომი

პერისილვიური სინდრომი — ნერვული სისტემის დაავადება, რა დროსაც აღინიშნება სილვიის ნაპრალისა (გვერდითი ღარი) და მიმდებარე ქერქის თანდაყოლილი ან შეძენილი პათოლოგია. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მეტყველების დარღვევებს (მაგ. დიზართრია), სახის, ენისა და ყბების კუნთების სისუსტეს, ეპილეფსიურ გულყრას, გონებრივ ჩამორჩენას, სმენის დარღვევებს. პერისილვიური სინდრომის გენეტიკური ფორმებიდან აღსანიშნავია თანდაყოლილი ბილატერალური პერისილვიური სინდრომი, რომელიც არის -ქრომოსომასთან შეჭიდული დომინანტური მემკვიდრეობის. ამ ფორმისას ადგილი აქვს ნეირობლასტების (ნერვული ღეროვანი უჯრედები) ქერქში მიგრაციის დარღვევას, რის შედეგადაც თავის ტვინის ხვეულები და ღარები არასწორად ყალიბდება და ვითარდება ბილატერალური პერისილვიური პოლიმიკროგირია.
განმზიდველი ნერვის დამბლა

განმზიდველი ნერვის დამბლა — მეექვსე კრანიალური ნერვის დაზიანება, რის შედეგადაც ირღვევა თვალის ნორმალური მოძრაობა. აღნიშნული ნერვი ახდენს თვალის გარეთა სწორი კუნთის კონტროლს. დაზიანებული ნერვის მხარეს (იფსილატერალურად) თვალს ახასიათებს ეზოტროპია - მიმართულია მედიალურად (შიგნით/ნაზალურად) და, შესაბამისად, პაციენტს აღენიშნება დიპლოპია (მხედველობის გაორება). დამბლა შეიძლება გამოიწვიოს: 1.ხიდის პათოლოგიამ, რომელიც აზიანებს განმზიდველი ნერვის ბირთვს, 2.ანევრიზმამ ან პათოლოგიურმა წარმონაქმნმა, რომელიც ახდენს ნერვის კომპრესიას ან/და შიდაქალის წნევის მომატებას, 3.ანთებითმა პროცესმა, 4.ტრავმამ. აღსანიშნავია, რომ კრანიალურ ნერვებს შორის განმზიდველ ნერვს აქვს ყველაზე გრძელი გზა სუბარაქნოიდულ სივრცეში, რის გამოც განსაკუთრებით მგრძნობიარეა შიდაქალის წნევის მომატების მიმართ.
ფანჯარა (რკინიგზა)

„ფანჯარა“ მატარებელთა მოძრაობის გრაფიკში — დრო, რომლის განმავლობაშიც მატარებელთა მოძრაობა გადასარბენზე, გადასარბენის ცალკეულ ლიანდაგებზე ან სადგურში იკეტება სარემონტო-სამშენებლო ან სამონტაჟო სამუშაოებისთვის.

„ფანჯარაში“ წარმოებული სამუშაოები
სამუშაოებს, რომლის შესრულებისთვისაც აუცილებელია „ფანჯარა“, მიეკუთვნება:
გაძლიერებული კაპიტალური, კაპიტალური, გაძლიერებული საშუალო, საშუალო და აწევითი ლიანდაგის რემონტი
რელსების მთლიანი ცვლა
უპირაპირო ლიანდაგის წნულების დაგება
ისრული გადამყვანების ცვლა
ხიდებისა და გვირაბების რემონტი
საკონტაქტო ქსელის, საჰაერო ხაზების, სიგნალიზაციის, ცენტრალიზაციის და ბლოკირების რემონტი და მოწყობილობების მონტაჟი
მიწის ვაკისის განკურნება და გაძლიერება
გეგმიურ-გამაფრთხილებელი ლიანდაგის გასწორება სამანქანო კომპლექსების გამოყენებით
წყალმომცილებელი ნაგებობების რემონტი სამანქანო კომპლექსებით
მექანიზირებული და ავტომატიზირებული გორაკების რემონტი
ზოგიერთი სამუშაოები მეორე ლიანდაგის მშენებლობისა და რკინიგზის ელექტროფიკაციის დროს, როდესაც აუცილებელია ასაწყობი, სამონტაჟო მატარებლების, ავტომოტრისების და ავტოდრეზინების გადასარბენზე გასვლა.

ამას გარდა, „ფანჯრები“ ეძლევათ აღმდგენი სამუშაოების ჩასატარებლადსაკონტაქტო ქსელის მოწყობილობების, საჰაერო ხაზების, ელექტრომომარაგების ხაზების და სიგნალიზაციის, ცენტრალიზაციის და ბლოკირების მოწყობილობების დაზიანებისას.

„ფანჯრის“ ხანგრძლივობა
რკინიგზის ლიანდაგის, საკონტაქტო ქსელის, სიგნალიზაციის, ცენტრალიზაციის და ბლოკირების მოწყობილობების მიმდინარე შეკეთების სამუშაოების ჩატარებისთვის ორლიანდაგიან უბნებზე იძლევიან ტექნოლოგიურ „ფანჯრებს“. „ფანჯრის“ ხანგრძლივობა ლიანდაგის კაპიტალური სამუშაოების ჩასატარებლად, როგორც წესი, 4—6 საათია, საშუალო რემონტისთვის — 3 საათი, აწევითი შეკეთებისთვის 2—2,5 საათი, ტექნოლოგიური „ფანჯრის“ ხანგრძლივობა 1,5—2 საათი.

„ფანჯრის“ მიცემა
„ფანჯარა“ გამოიყოფა დღე-ღამის ნებისმიერ დროს. სამუშაოთა ხელმძღვანელი ვალდებულია დააყენოს პოსტი, სატელეფონო ან რადიოკავშირი სამატარებლო დისპეტჩერთან. უბანზე, სადაც „ფანჯარა“ გათვალისწინებულია დღე-ღამის ბნელ დროს, უზრუნველყოფილია სამუშაო ადგილის განათება. „ფანჯრის“ ხანგრძლივობა ირჩევა ისე, რომ ხარჯები რემონტზე და მატარებელთა შეფერხების გამო იყოს მინიმალური. დიდი „ფანჯრების“ დროს მანქანების ნამუშევარი დიდი ხარისხით იზრდება, ვიდრე „ფანჯრის“ ზრდა, მაგრამ საანგარიშო დღე-ღამის განმავლობაში „ფანჯრები“ დიდ გავლენას ახდენენ უბნის სამუშაოს საექსპლოატაციო მაჩვენებლების შემცირებაზე. მეორე მხრივ, დიდი „ფანჯრების“ დროს მცირდება გადასარბენის დაკეტვის ჯამური ხანგრძლივობა სარემონტო სეზონში. „ფანჯრის“ ხანგრძლივობა მიზანშეწონილია გაიზარდოს იქამდე, სანამ გამომუშავების ზრდის ტემპი 1 საათში წინ უსწრებს მატარებელთა შეფერხების ზრდას. განსაზღვრულ უბანზე ყველა სამუშაოები, რომლებიც თავიანთი წარმოერისათვის ითხოვენ ცალკე „ფანჯრებს“, მიზანშეწონილია შესრულდეს ერთ მიმართულებაში და დროში შერწყმულ „ფანჯარაში“.
ფანჯარა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ფანჯარა შეიძლება აღნიშნავდეს:

ფანჯარა – შენობის კედელში დაყოლებული ღია ადგილი (სინათლისა და ჰაერისათვის), რომელშიც მომინული ჩარჩოა ჩასმული;
ფანჯარა – დრო, რომლის განმავლობაშიც მატარებელთა მოძრაობა გადასარბენზე, გადასარბენის ცალკეულ ლიანდაგებზე ან სადგურში იკეტება სარემონტო-სამშენებლო ან სამონტაჟო სამუშაოებისთვის.
ბრაზილიის კონსტიტუცია

ბრაზილიის ფედერაციული რესპუბლიკის კონსტიტუცია ან 1988 წლის ფედერალური კონსტიტუცია ( ან ) − ბრაზილიის უზენაესი კანონი. ბრაზილიისა და ბრაზილიის ფედერალური მთავრობის საფუძველი და სამართლებრივი ხელისუფლების წყარო. ჩაანაცვლა ბრაზილიის 1967 წლის ავტოკრატიული კონსტიტუცია, რითიც 21 წლიანი სამხედრო დიქატურა დასრულდა და ბრაზილიის ახალ რესპუბლიკას ჩაეყარა საფუძველი. დემოკრატიაზე გადასვლის პერიოდში მიღებულმა კონსტიტუციამ ხელახლა გამოკვეთა სახელმწიფოს როლი მოქალაქეთა ცხოვრებაში და ადამიანისა და ინდივიდუალურ უფლებათა დაცვის, სოციალური კეთილდღეობისა და დემოკრატიული ინსტრუმენტების ფართო სისტემის ჩამოყალიბება უზრუნველყო.

ისტორია
1988 წლის კონსტიტუცია ბრაზილიის მეშვიდე კონსტიტუციაა ქვეყნის დამოუკიდებლობის მოპოვების (1822) შემდეგ და მეექვსეა რესპუბლიკად გამოცხადების (1889) შემდეგ.

შინაარსი
მოქმედ კონსტიტუციას ბრაზილიური ტრადიციისთვის დამახასიათებელი ფორმა აქვს: შედგება პრეამბულის, ძირითადი ნაწილისა და გარდამავალი დებულებებისგან. ძირითადი ნაწილი 9 ნაწილისგან შედგება, რომლებიც 250 მუხლს მოიცავს. კონსტიტუცია სახელმწიფოს „კავშირად“ მოიხსენიებს.

კონსტიტუციის თანახმად, ბრაზილია არის დემოკრატიული სახელმწიფო და დაფუძნებულია სუვერენიტეტის, მოქალაქეობის, ადამიანის ღირსების, სოციალური ღირებულებების, თავისუფალი მეწარმეობისა და პოლიტიკური პლურალიზმის პრინციპებზე.

პრეამბულა
ნაწილი ― ფუნდამენტური პრინციპები
ნაწილი ― ფუნდამენტური უფლებები და გარანტიები
ნაწილი ― სახელმწიფოს ორგანიზაცია
ნაწილი ― ძალთა განაწილება
ნაწილი ― სახელმწიფოს დაცვა და დემოკრატიული ინსტიტუტები
ნაწილი ― გადასახადები და ბიუჯეტი
ნაწილი ― ეკონომიკური და ფინანსური წესრიგი
ნაწილი ― სოციალური წესრიგი
ნაწილი ― ზოგადი კონსტიტუციური დეულებები
დროებითი კონსტიტუციური დებულებები
საკონსტიტუციო შესწორებები
ეკვადორის კონსტიტუცია

ეკვადორის კონსტიტუცია ― ეკვადორის უზენაესი კანონი. მოქმედი კონსტიტუცია ქვეყნის მე-20 კონსტიტუციაა და 2008 წელს მიიღეს.

ისტორია
ეკვადორში კონსტიტუციები მიიღეს 1830, 1835, 1843, 1845, 1851, 1852, 1861, 1869, 1878, 1884, 1897, 1906, 1929, 1938, 1945, 1946, 1967, 1978 და 1998 წელს. ეკვადორის პრეზიდენტად არჩევის შემდეგ რაფაელ კორეამ რეფერენდუმი ჩანიშნა საკონსტიტუციო ასამბლეის ჩამოყალიბებასთან დაკავშირებით, რომელსაც ქვეყნის ახალი კონსტიტუცია უნდა შეემუშვებინა. რეფერენდუმი 2007 წლის 15 აპრილს ჩატარდა და ასამბლეის ჩამოყალიბებას მონაწილეთა 87.1%-მა დაუჭირა მხარი. ეკვადორის საკონსტიტუციო ასამბლეის არჩევნები იმავე წლის 30 სექტემბერს ჩატარდა. 130 ადგილიდან 74 ადგილი რაფაელ კორეას პოლიტიკურმა პარტიამ (რევოლუციური და დემოკრატიული ეთიკური მწვანე მოძრაობა) მიიღო. ასამბლეა პირველად 2007 წლის 29 ნოემბერს შეიკრიბა მონტეკრისტში და ახალი კონსტიტუციის დასაწერად ექვსი თვე მიეცა, პერიოდის ორთი თვით გახანგრძლივების შესაძლებლობით. 2008 წლის 24 ივლისს ასამბლეამ კონსტიტუციის პროექტი დაამტკიცა, რომელიც 494 მუხლისგან შედგებოდა. იმავე წლის 28 სექტემბერს ქვეყნის მასშტაბით ჩატარებულ საკონსტიტუციო რეფერენდუმზე ახალი კონსტიტუციის მიღებას ამომრჩეველთა 69%-მა დაუჭირა მხარი.
პარაგვაის კონსტიტუცია

პარაგვაის რესპუბლიკის კონსტიტუცია ― პარაგვაის უზენაესი კანონი. მიიღეს 1992 წელს. ესპანეთისგან დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ (1811) მეექვსე კონსტიტუცია. პირველი ხუთი კონსტიტუცია 1813, 1844, 1870, 1940, 1967 წლებში მიიღეს.

მიმოხილვა
1992 წლის კონსტიტუციამ მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა ფუნდამენტურ უფლებათა დაცვა. კონსტიტუცია ჰიბრიდულ სისტემას აყალიბებს. არც მთლად საპარლამენტო სისტემაა და არც სრულად საპრეზიდენტო სისტემა და საკანონმდებლო ხელისუფლებას რიგ უფლებამოსილებას ანიჭებს, როგორიცაა: ეროვნული ბიუჯეტის პროექტის მომზადება ან რესპუბლიკის პრეზიდენტის, ვიცე-პრეზიდენტის, აღმასრულებელი შტოს მინისტების, უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეების, გენერალური პროკურორის, ომბუდსმენის, გენერალური აუდიტორისა და აუდიტორის მოადგილის იმპიჩმენტისა და გადაყენების უფლებამოსილება.

შინაარსი
კონსტიტუცია იყოფა ორ ნაწილად. პირველი ნაწილი მოიცავს ფუნდამენტურ უფლებებს, გარანტიებსა და ვალდებულებებს. მეორე ნაწილი სახელმწიფოს სტრუქტურასა და ორგანიზაციას ეხება. თითოეული ნაწილი იყოფა სექციებად. პირველი ნაწილი მოიცავს ორ სექციას: ფუნდამენტურ დებულებებს და უფლებებს, გარანიებსა და მოვალეობებს. მეორე ნაწილი ხუთ სექციას მოიცავს: ერი და სახელმწიფო; სახელმწიფოს სტრუქტურა და ორგანიზაცია; საგანგებო მდგომარეობა; კონსტიტუციის გადასინჯვა და რეფორმა; საბოლოო და გარდამავალი დებულებები.
პერუს კონსტიტუცია

პერუს პოლიტიკური კონსტიტუცია ( ― პერუს უზენაესი კანონი. დღევანდელი კონსტიტუცია ამოქმედდა 1993 წლის 31 დეკემბერს. იგი პერუში საუკუნეში მიღებულ კონსტიტუციებს შორის მეხუთე კონსტიტუციაა. ჩაანაცვლა 1979 წლის კონსტიტუცია. კონსტიტუციის პროექტი დემოკრატიულმა საკონსტიტუციო კონგრესმა შეიმუშავა, რომელიც პრეზიდენტმა ალბერტო ფუხიმორიმ მოიწვია პერუს 1992 წლის საკონსტიტუციო კრიზისის დროს. დემოკრატიული საკონსტიტუციო კონგრესი 1992 წელს აირჩიეს და საბოლოო ტექსტი 1993 წლის რეფერენდუმზე დაამტკიცეს. კონსტიტუცია ფუხიმორისა და მისი მხარდამჭერების მიერ იქნა შემუშავებული, ოპოზიციის მონაწილეობის გარეშე.

ისტორია
პერუს 12 კონსტიტუცია ჰქონდა, რომლებიც 1823, 1826, 1828, 1834, 1839, 1856, 1860, 1867, 1920, 1933, 1979 და 1993 წლებში მიიღეს. ქვეყანაში მოქმედებდა 4 გარდამავალი წესდება (1821, 1855, 1879 და 1883) და ერთი კონფედერაციის კონსტიტუცია ბოლივია-პერუს კონფედერაციის (1837) დროს.

1823 წლის კონსტიტუცია
პერუს რესპუბლიკის პოლიტიკური კონსიტიტუცია პერუს პირველმა საკონსტიტუციო კონგრესმა 1823 წლის 12 ნოემბერს შეიმუშავა. იგი პრეზიდენტმა ხოსე ბერნარდო დე ტაგლემ გამოაქვეყნა. მისი მოქმედება თითქმის მთლიანად შეჩერდა, რათა სიმონ ბოლივარის კამპანია ფრთხილად დაგეგმილიყო. ხელახლა ამოქმედდა 1827 წლის 11 ივნისს, თუმცა მომდევნო წელს გაუქმდა.

1826 წლის კონსტიტუცია
პერუს რეპსუბლიკის კონსტიტუცია სიმონ ბოლივარმა დაწერა და სამთავრობო საბჭომ გამოაქვეყნა, რომელსაც ანდრე დე სანტა კრუსი ხელმძღვანელობდა. იგი ბოლივიის კონსტიტუციის და კოლუმბიის დაგეგმილი კონსტიტუციის მსგავსი იყო, რადგანაც ეს სამი ქვეყანა ბოლივარის გეგმის ნაწილი იყო, რომლის მიხედვითაც სამხრეთ ამერიკაში ფედერაცია უნდა შექმნილიყო. პერუში ბოლივარის საწინააღმდეგო განწყობა მომძლავრდა და მიღებიდან 49 დღის შემდეგ კონსტიტუციის მოქმედება შეჩერდა. მომდევნო წელს კვლავ 1823 წლის კონსტიტუცია ამოქმედდა.

1828 წლის კონსტიტუცია
პერუს რესპუბლიკის პოლიტიკური კონსტიტუცია ― გამოქვეყნდა 1828 წლის 18 მარტს, პრეზიდენტ ხოსე დე ლა-მარის მიერ. მართალია, კონსტიტუციამ 1834 წლამდე იმოქმედა, მაგრამ სწორედ მან ჩამოაყალიბა კონსტიტუციური საფუძვლები პერუში და თითქმის ერთი საუკუნის განმავლობაში მომდევნო კონსტიტუციების მოდელს წარმოადგენდა.
ვენესუელის კონსტიტუცია

ვენესუელის ბოლივარული რესპუბლიკის კონსტიტუცია ― ვენესუელის მოქმედი, 26-ე კონსტიტუცია. კონსტიტუციის პროექტი 1999 წლის შუა ხანებში მოამზადა სახალხო რეფერენდუმის შედეგად შექმნილმა საკონსტიტუციო ასამბლეამ. კონსტიტუცია 1999 წლის დეკემბერში ამოქმედდა და 1961 წლის კონსტიტუცია ჩაანაცვლა, რომელიც ყველაზე ხანგრძლივმოქმედი კონსტიტუცია იყო ქვეყანაში. კონსტიტუციას პირველ რიგში ვენესუელის პრეზიდენტი უგო ჩავესი უჭერდა მხარს, შემდეგ კი ძლიერი მხარდაჭერა მიიღო სხვადასხვა სექტორისგან, მათ შორის 1961 წლის კონსტიტუციის გამოქვეყნებაში ჩართული პირებისგან, როგორებიც არიან: ლუის მიკილენა და კარლოს ანდრეს პერესი. ჩავესი და მისი მიმდევრები (ჩავისტები) 1999 წლის კონსტიტუციას „ბოლივარულ კონსტიტუციას“ („ “) უწოდებენ, რადგან მიიჩნევდნენ, რომ იგი იდეოლოგიურად სიმონ ბოლივარისა და ბოლივარიზმის აზროვნებისა და პოლიტიკური ფილოსოფიიდან მომდინარეობდა.

1999 წლის კონსტიტუცია ვენესუელის ისტორიაში პირველი კონსტიტუცია იყო, რომელიც სახალხო რეფერენდუმმა დაამტკიცა. კონსტიტუციის საფუძველზე ჩამოყალიბდა „ვენესუელის მეხუთე რესპუბლიკა“. ოფიციალურად შეიცვალა ქვეყნის სახელწოდებაც და ვენესუელის ბოლივარული რესპუბლიკა ეწოდა . მნიშვნელოვანი ცვლილებები შევიდა ვენესუელის მთავრობის სტრუქტურასა და პასუხისმგებლობებში. კონსტიტუციაში გაცილებით მეტი ადამიანის უფლებაა გათვალისწინებული ყველა ვენესუელელისთვის, მათ შორის: უფასო განათლება მესამე დონემდე, უფასო ჯანდაცვა, სუფთა გარემოზე წვდომა, უმცირესობის უფლებები (განსაკუთრებით, მკვიდრი მოსახლეობის), რათა საკუთარი ტრადიციული კულტურა, რელიგია, ენა და სხვ. დაიცვან. 1999 წლის კონსტიტუცია 350 მუხლისგან შედგება და მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე გრძელი, ყველაზე რთული და ყოვლისმომცველი კონსტიტუციაა.
კოლომბიის კონსტიტუცია

კოლომბიის 1991 წლის პოლიტიკური კონსტიტუცია − კოლომბიის რესპუბლიკის უზენაესი კანონი. ძალაშია 1991 წლის 7 ივლისს. ასევე ცნობილია როგორც უფლებათა კონსტიტუცია. ჩაანაცვლა 1886 წლის პოლიტიკური კონსტიტუცია. მიიღეს პრეზიდენტ სესარ გავირიას პრეზიდენტობისას. შედგება 8 ნაწილისგან. კოლუმბიამ დეცენტრალიზებული უნიტარული სახელმწიფოს ფორმა მიიღო. ტერიტორიულ ერთეულებს გარკვეული ავტონომიე მიენიჭათ და საპრეზიდენტო სისტემა ჩამოყალიბდა. ოთხწლიანი საპრეზიდენტო ვადა შენარჩუნდა.

შინაარსი
ნაწილი ― ფუნდამენტური პრინციპები
ნაწილი ― უფლებები, გარანტიები და ვალდებულებები
ნაწილი ― მოსახლეობა და ტერიტორია
ნაწილი ― დემოკრატიული მონაწილეობა და პოლიტიკური პარტიები
ნაწილი ― სახელმწიფოს ორგანიზაცია
ნაწილი ― საკანონმდებლო შტო
ნაწილი ― აღმასრულებელი შტო
ნაწილი ― სასამართლო შტო