iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვენახჭალის კოშკი

ვენახჭალის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი ბაღდათის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ ვენახჭალის მთის თხემზე, მდინარე კვერშავეთის ხეობაში გამავალ ისტორიულ გზაზე. აღნიშნული გზა დასავლეთ საქართველოდან, კერძოდ იმერეთიდან კაკასხიდის გავლითა და ზეკარის უღელტეხილით გადადის აბასთუმან-ადიგენის მიმართულებით. კოშკი თავისი ადგილმდებარეობით ადვილად აკონტროლებს ამ ისტორიული გზის ვენახჭალის მონაკვეთს.

კოშკი ნანგრევის სახითაა წარმოდგენილი. აგებულია დიდი ზომის კვადრებითა (674530 სმ; 554025 სმ; 473028 სმ.) და კირხსნარით. კოშკის ზომებია 1110,5 მეტრი. ინტერიერში საპირე ქვები მთლიანად მოცლილია, რის გამოც კედლის სიგანე ზუსტად არ იზომება. იგი დაახლოებით 2 მეტრამდე უნდა იყოს. ადგილობრივთა გადმოცემით ძეგლის პირველ მპოვნელს ქვის თაღოვანი სახურავი უნახავს (სავარაუდოდ პირველი სართულის გადახურვის), რომელიც დღესდღეობით აღარ იკითხება. კოშკი დამხრობილია ჩრდილო-დასავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით. ჩრდილო-დასავლეთის ფასადზე შეინიშნება ორ საფეხუროვანი ცოკოლი. სამხრეთ-აღმოსავლეთით შეიმჩნევა კირხსნარიანი ქვების წყობა, რომელიც სავარაუდოდ კოშკის გაფართოების დროინდელია და წარმოადგენს მშენებლობის მეორე ეტაპს.
პავლე ურისონი

პავლე ურისონი (დ. 22 იანვარი, 1898, ოდესა ― გ. 17 აგვისტო, 1924, ბრეტანი) — რუსი მათემატიკოსი. 1919 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. იყო მოსკოვის უნივერსიტეტის მათემატიკის და მექანიკის ინსტიტუტის თანამშრომელი. იყო ტოპოლოგიის სპეციალისტი, 1921–1922 წლებში პირველმა წაიკითხა ტოპოლოგიის ლექციები რუსეთში. შექმნა განზომილების თეორია. ტრაგიკულად დაიღუპა ცურვის დროს.
მოსე ურიცკი

მოსე ურიცკი (დ. 2 იანვარი, 1873, ჩერკასი ― გ. 30 აგვისტო, 1918, პეტროგრადი) — რუსი რევოლუციონერი.

ბიოგრაფია
1897 წელს დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1898 წლიდან იყო რსდმპ–ის წევრი. წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. 1899 წელს დააპატიმრეს და გადაასახლეს იაკუტიის გუბერნიაში. 1903 წლის შემდეგ შეუერთდა მენშევიკებს. მონაწილეობდა 1905 წლის რევოლუციაში. 1906 წელს დააპატიმრეს და გადაასახლეს ჯერ ვოლოგდაში, შემდეგ არხანგელსკის გუბერნიაში. 1914 წელს წავიდა ემიგრაციაში. 1917 წელს თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დაბრუნდა რუსეთში და შევიდა ბოლშევიკურ პარტიაში. რსდმპ–ის ყრილობაზე აირჩიეს ცკ–ს წევრად. მონაწილეობდა 1917 წელს ოქტომბრის რევოლუციაში. 1918 წელს ბრესტ-ლიტოვსკის ზავის დადების დროს მიემხრო მემარცხენე კომუნისტებს. 1918 წელს მოკლეს. დაკრძალულია მარსის მოედანზე.
ხანის წყარო

ხანის წყარო ― საინჟინრო ეთნოგრაფიული ძეგლი ბაღდათში, მდებარეობს მდ. ხანისწყლის სათავიდან სოფლის მიმართულებით მიმავალი სამანქანო გზის მარჯვენა მხარეს, გზის პირას. მასიური დიდი ზომის კლდის ლოდის ქვეშ გამომავალი წყალი ქვაშივე გამოთლილ მართკუთხა ფორმის ავზში გროვდება. კლდიდან, საიდანაც წყალი გამოდის, პატარა ქვის სადინარის საშუალებით ჩაედინება ავზში. სოფლის უხუცესებს ამ წყაროს და ქვის ავზის არსებობა ბავშვობიდან ახსოვთ და ამბობენ რომ მათი ბაბუების გადმოცემით ეს წყარო 2-3 საუკუნის უნდა იყოს. წყლის შემკრები ავზი ჰგავს ქვის საწნახელს, სადაც პრესით ხდებოდა ყურძნის დაწურვა. სითხის გადმოსადენი ღარი ზედაპირზე აქვს და არა ფსკერზე. წყლის ავზის ზომებია: სიგრძე — გარე მხარე 120 სმ, შიდა მხარე 88 სმ; სიგანე — გარე მხარე 90 სმ, შიდა 62 სმ; სიმაღლე — 70სმ.
ფარვიზ ბაღიროვი

ფავრიზ ფიზული ოღლი ბაღიროვი (; დ. 10 თებერვალი, 1994) — აზერბაიჯანელი მოკრივე, დუბლინში 2011 წელს გამართული ევროპის 2011 წლის ახალგაზრდული ჩემპიონატის გამარჯვებული. 2015 წლის ბაქოში გამართული ევროპული თამაშების გამარჯვებული, 2015 წლის დოჰაში გამართული და 2012 წლის ერევანში გამართული მსოფლიო ახალგაზრდული ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანი. წარმოადგინა აზერბაიჯანი 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე რომელიც რიო-დე-ჟანეიროში ჩატარდა.

ბიოგრაფია
ფარვიზ ბაგიროვი დაიბადა 1994 წლის 10 თებერვალს.მან სპორტული კარიერა 2007 წელს დაიწყო. 2011 წელს მან დუბლინში ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატი მოიგო. ეს იყო ახალგაზრდა მოკრივის პირველი წარმატება., მეოთხედფინალში დაამარცხა ლიეტუველი ესიმანტას სტანიონისი ბაღიროვმა ნახევარფინალში წააგო გვატემალაელ მოკრივე ლესტერ ნორმანდი მარტინეს ტუტუსთან.

2015 წლის 27 ივნისს ბაქოში გამართულ პირველ ევროპულ თამაშებზე ფარვიზ ბაღიროვმა 69 კგ-მდე წონით კატეგორიაში ოქროს მედალი მოიპოვა, ფინალში რუსი ალექსანდრე ბესპუტინი დაამარცხა. ფინალურ მატჩს ბაქოს კრისტალ ჰოლში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი, მისი მეუღლე მეჰრიბან ალიევა და მათი ოჯახის წევრები ესწრებოდნენ. ფინალამდე ბაღიროვმა 3:0 დაამარცხა მოლდოველი ვასილი ბელუსი, გერმანელი აბას ბარონი და დიდი ბრიტნანეთის წარმომადგენელი ჯოშ კელი.. 29 ივნისს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა ხელი მოაწერა განკარგულებას პირველი ევროპული თამაშების გამარჯვებულებისა და აზერბაიჯანის სპორტის განვითარებაში დიდი წვლილის შემტანი პირების დაჯილდოების შესახებ. ფარვიზ ღაგიროვი დაჯილდოვდა „დიდების ორდენით“ პირველ ევროპულ თამაშებზე დიდი მიღწევებისთვის და აზერბაიჯანში სპორტის განვითარებაში მისი დამსახურებისთვის..

2015 წლის ოქტომბერში, ყატარის დედაქალაქ დოჰაში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე ფარვიზ ბაღიროვი 69 კგ-მდე წონით კატეგორიაში ნახევარფინალამდე მივიდა, სადაც წააგო ყაზახ დანიარ იელესუინოვთან. იმის გამო, რომ ერთ-ერთმა ფინალისტმა, მაროკოელმა მოჰამედ რაბიამ, უკვე მოიპოვა ოლიმპიადის ლიცენზია -ის მეშვეობით, ბაღიროვმა, როგორც ბრინჯაოს მედლის მფლობელმა, მიიღო ლიცენზია 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშებისთვის, რომელიც რიო-დე-ჟანეიროში გაიმართა..

ამჟამად ის არის კლუბ „ნეფთჩიშ“ წევრი. მისი მწვრთნელია სიდნეის 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს მედალოსანი ვუგარ ალეკპეროვი.
სამირ მამედოვი

სამირ მამედოვი (; დ. 15 მაისი, 1988, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მოკრივე, ასპარეზობდა ყველაზე მსუბუქ და მსუბუქ წონით კატეგორიებში. იყო აზერბაიჯანის მოკრივეთა ეროვნული ნაკრების წევრი 2003-2013 წლებში, მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანი, ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მედლის მფლობელი, საერთაშორისო მნიშვნელობის მრავალი ტურნირის გამარჯვებული და მედალოსანი, 2008 წლის პეკინის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მონაწილე.

ბიოგრაფია
სამირ მამედოვი დაიბადა 1988 წლის 15 მაისს აზერბაიჯანის სსრ-ის ქალაქ ბაქოში.

მისი საერთაშორისო დებიუტი შედგა 2003 წელს, გამოვიდა ევროპის კადეტთა ჩემპიონატზე კაუნასში და მსოფლიო კადეტთა ჩემპიონატზე ბუქარესტში, სადაც დაამარცხა ყველა მეტოქე და მოიპოვა ოქროს მედალი. ერთი წლის შემდეგ სარატოვის კადეტთა ევროპის ჩემპიონატზე კვლავ მოახერხა ოქროს მედლის მოპოვება.

2005 წელს იგი გახდა აზერბაიჯანის ნაკრების ძირითად შემადგენლობაში და გამოვიდა მიანიანგში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე, მოახერხა 1/8 ფინალამდე გასვლა სადაც დამარცხდა დომინიკელ ხუან კარლოს პაიანოსთან. გარდა ამისა, მან მოიგო ევროპის იუნიორთა ჩემპიონატი ტალინში და მონაწილეობა მიიღო ბუქარესტის საერთაშორისო ოქროს ქამრის ტურნირში, სადაც წინასწარ ეტაპზე მოლდოველმა ვიაჩესლავ გოიანმა დაამარცხა.

2006 წლის ევროპის ჩემპიონატზე [[პლოვდივი|პლოვდივში[[ მან ვერცხლის მედალი მოიპოვა, გადამწყვეტ ფინალურ შეხვედრაში წააგო რუს გიროგი ბალაკშინთან. [[მაროკო]]ში გამართულ იუნიორთა მსოფლიო ჩემპიონატზე 1/8 ფინალში დამარცხდა [[უზბეკეთი]]ს წარმომადგენელ ორზუბეკ შაიმოვთან.

[[2007]] წელს მონაწილეობდა [[ჩიკაგო]]ში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე, სადაც მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. გავიდა ნახევარფინალში სადაც აშშ-ის წარმომადგენელ როშ უორენთან დამარცხდა.

[[2008]] წელს პლოვდივში სტრანიას მემორიალზე ვერცხლის მედალი მოპოვა მოიპოვა, ფინალში ყაზახ კანატ აბუტალიფოვთან დამარცხდა, ტაიპეიში აიბას პრეზიდენტის თასი მოიგო და მონაწილეობდა [[ლივერპული|ლივერპულში]] გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე. წარმატებული გამოსვლის წყალობით მიიღო პეკინის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ქვეყნის ღირსების დაცვის უფლება, ოლიმპიური ლიცენზია. 51 კგ-მდე კატეგორიაში მან წარმატებით გაიარა პირველი მეტოქე სატურნირო ბადეში, ხოლო მეორეში დამარცხდა მომავალ ჩემპიონ, ტაილანდელ სომჩიტ ჩონგჩოხორთან, ანგარიშით 2:10.

[[2008]] წლის [[პეკინი]]ს ოლიმპიადის შემდეგ მამედოვი აზერბაიჯანის კრივის ნაკრებში დარჩა და განაგრძო მონაწილეობა დიდ საერთაშორისო ტურნირებზე. ასე რომ, [[2009]] წელს ის გამოვიდა მარიუპოლის მაკარ მაზაის მემორიალზე და ბაქოში -ს პრეზიდენტის თასზე, თუმცა ამ ტურნირებზე მედლის მოპოვება ვერ მოახერხა.

[[2013]] წელს მან მოიგო დიდი აბრეშუმის გზის საერთაშორისო ტურნირი ბაქოში და იასპარეზა მინსკში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე, სადაც მეოთხედფინალამდე მიაღწია და მსაჯთა გადაწყვეტილებით წააგო სომხეთის წარმომადგენელ [[არამ ავაგიანი|არამ ავაგიანთან]]. ამით დასრულდა მისი სპორტული კარიერა..

შემდგომში მამედოვი სამწვრთნელო საქმიანობით იყო დაკავებული..
არარის ბრძოლა

არარის ბრძოლა (ძვ. წ. 58) — გაიმართა მიგრაციაში მყოფი ჰელვეტიის ტომებსა და ექვს რომაულ ლეგიონს შორის (, ავგუსტა, , , და ლეგიონები) იულიუს კეისრის ხელმძღვანელობით. არარის ბრძოლა იყო გალური ომების პირველი უმნიშვნელოვანესი ბრძოლა და დასრულდა ტაქტიკური გამარჯვებით რიცხვობრივად მცირე რომაული არმიის სასარგებლოდ.

ფონი
როდესაც კეისარი რომის სენატის მიერ გადმოცემული პროვინციების გუბერნატორი გახდა, მისი ოთხი ლეგიონიდან სამი თრაკიელი ტომებისგან მოსალოდნელი ხიფათისგან დასაცავად ჩრდილოეთ იტალიაში იყო. ალპების ჩრდილოეთით მდებარე გალიის პროვინციას ერთი ლეგიონი იცავდა და ღია იყო შემოსევებისთვის რომის მტრების მხრიდან.

გუბერნატორად გახდომიდან მალევე კეისარმა შეიტყო, რომ ჰელვეტია დასავლეთ გალიაში მიგრაციას გეგმავდა გერმანული ტომების მის ტერიტორიაზე მომრავლების გამო. ჰელვეტიის მიგრაცია რომის გალიაში და ჰელვეტიის ახალი სახელმწიფოს შექმნის პოტენციალს რომი აღიქვამდა, როგორც საფრთხეს გალიის სტაბილურობისთვის, ტრანსალპური გალიისთვის და რომაული ჰისპანიისთვის.

როდესაც ჰელვეტებმა რომისგან ითხოვეს უფლება რომ პროვინცია გადაეკვეთათ, როდესაც გალიაში მიდიოდნენ, კეისარმა ისინი შეცდომაში შეიყვანა თავის მოჩვენებით, თითქოს მოთხოვნას უდასტურებდა. ჰელვეტებისთვის გავლის უფლების მიცემას ის არ გეგმავდა, კეისარმა გამოიყენა შეცდომაში შეყვანით მოგებული დრო რომ ჰელვეტებისთვის დაებლოკა გზა იმ ხიდის განადგურებით, რომელიც მდინარე რონზე იყო გენევაში და 30 კილომეტრიანი სიმაგრეების აშენებით. ცეზარმა გალიაში მისი არმია ორი ლეგიონით გაზარდა და დაამატა სამი ვეტერანი ლეგიონი რომიდან.

საბოლოო ჯამში, კეისარმა ჰელვეტების მოთხოვნა რომის გადაკვეთაზე უარყო. ამის გამო ჰელვეტებს ალტერნატიური გზით წასვლა მოუწიათ აედუის ტომის ტერიტორიის გავლით, მდინარე არარის გადაკვეთით ტივების და ნავების მეშვეობით.

ბრძოლა
როდესაც კეისარს შეატყობნეს რომ ჰელვეტები სხვა გზით მიდიოდნენ, მან თავისი ძალები ჰელვეტების თავდასასხმელად გაგზავნა დასავლეთით გალიაში. როდესაც რომაელები ჰელვეტებს დაეწივნენ, ისინი მდინარის გადაკვეთის პროცესში იყვნენ. ჰელვეტების სამ-მეოთხედს უკვე გადაკვეთილი ჰქონდა მდინარე, მდნარის აღმოსავლეთით ღიად თავდასხმისთვის დარჩეილი იყო მოგზაურების მხოლოდ ერთი-მეოთხედი. შედეგად, კესარს მხოლოდ მცირე ნაწილზე შეეძლო თავდასხმა, მარტივად მოკლა და გაფანტა ბევრი ქვეყნის ამ მხარეში.

ბრძოლის შემდეგ ჰელვეტებმა ვერ შეძლეს ისეთი სამშვიდობო შეთანხმების მიღწევა, რომელიც მათ გადაადგილების ნებართვას მისცემდა და გააგრძელეს მიგრაცია დასავლეთით, გალიის მიმართულებით. კეისარმა სწრაფად გადო ხიდი მდ.არარზე და დაედევნა ჰელვეტებს ორი კვირით სანამ არ დააძალეს რომ თავისი ჯარი ბიბრაქტის ქალაქში გადაეყვანა მარაგების შესავსებად. კეისარის არმიის ბიბრაქტისკენ მოგზაურობსას, ჰელვეტებმა უპირატესობის მოპოვება სცადეს და კეისარის არმიას მოგზაურობისას დაესხნენ თავს. მიუხედავად მათი შრომისა, ჰელვეტებმა მარცხი განიცადეს.

ჰელვეტები რომლებიც კეისარმა დაამარცხა ტიგურინის პაგუს მცირე ტომიდან იყვნენ რომლებმაც კონსულ ლუციუს კასიუს ლონგინუსი ძ.წ. 107 წელს მოკლეს, ამ დროს ასევე ლეგატი (სამხედრო ლიდერის წოდება რომში) ლუციუს კალპურნიუს პისო, ლუციუს კალპურნიუს პისოს, კეისრის სიმამრის ბაბუაც მოკლეს.
ნერსე კრიკორიანი

ნერსე „კრიკ“ კრიკორიანი (დ. 23 იანვარი, 1921 — გ. 18 აპრილი, 2018) — სომეხი-ამერიკელი ქიმიკოსი და დაზვერვის ოფიცერი ლოს-ალამოსის ეროვნულ ლაბორატორიაში.

ლოს-ალამოსის ეროვნული ლაბორატორიის დირექტორმა ტერი უოლასმა კრიკორიანს უწოდა ეროვნული უსაფრთხოების მეცნიერების გიგანტი. „მან უდიდესი წვლილი შეიტანა ლაბორატორიის მისიაში [...] მხოლოდ რამდენიმე ადამიანს ჰქონდა ჩვენს ისტორიაზე იმაზე მეტი გავლენა, ვიდრე კრიკს. ის ტოვებს მემკვიდრეობას, რომელიც გაგრძელდება მომავალშიც“ - თქვა უოლესმა.
თაიფურ ალიევი

თაიფურ ნარიმან ოღლუ ალიევი (; დ. 1 იანვარი, 1997, ნახიჩევანი) — აზერბაიჯანელი მოკრივე, აზერბაიჯანის ნაკრების წევრი. 2015 წლის ევროპული თამაშების ბრინჯაოს მედალოსანი. გამოდის 56 კგ-მდე წონით კატეგორიაში. 2020 წლის ოლიმპიური თამაშების მონაწილე. მონაწილეობა მიიღო 2015 და 2019 წლების მსოფლიო ჩემპიონატებში. და ევროპის 2017 და 2019 წლების ჩემპიონატები.

ბიოგრაფია
თაიფურ ალიევი დაიბადა 1997 წლის 1 იანვარს, აზერბაიჯანის ქალაქ ნახიჩევანში.

თაიფურ ალიევმა პირველ დიდ წარმატებას 2011 წელს რუსეთში, გროზნოში მიაღწია. მან ევროპის სასკოლო ჩემპიონატზე ოქროს მედალი მოიპოვა და ყველა მეტოქე დაამარცხა. შემდეგ ალიევმა 2012 წელს ოქროს მედალი მოიპოვა აზერბაიჯანის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე და ჰეიდარ ალიევის ახალგაზრდულ თასზე, დაამარცხა ყველა მისი მეტოქე. მან ამავე წელს ბულგარეთის ქალაქ სოფიაში ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატშიც მიიღო მონაწილეობა და მე-6 ადგილი დაიკავა. ალიევისთვის 2013 წელი იყო უფრო მეტად წარმატებული. მან კვლავ მოიპოვა ოქროს მედალი აზერბაიჯანის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე და ჰეიდარ ალიევის ახალგაზრდულ თასზე, მოახერხა ყველა მეტოქის დამარცხება. ასევე მიიღო მონაწილეობა რუსეთის ქალაქ ანაპაში გამართულ ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატში და ვერცხლის მედალი. 2014 წელს ალიევმა აზერბაიჯანის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე ოქროს მედლის მოპოვება მოახერხა.

2015 წელს მშობლიურ ბაქოში გამართულ პირველ ევროპულ თამაშებზე 56 კგ-მდე წონით კატეგორიაში ალიევმა ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. მერვედფინალში მან რუმინელი ადრიან ნიკოლაე დაამარცხა ანგარიშით 3:0. მეოთხედფინალში თაიფურის მეტოქე იყო დანიელი ფრედერიკ იენსენი, რომელიც ანგარიშით 3:0 დაამარცხა.. ნახევარფინალში თაიფურ ალიევი რუსეთის წარმომადგენელ ბახტოვარ ნაზიროვთან ანგარიშით 1:2 დამარცხდა. ნახევარფინალში მარცხის შედეგად თაიფურმა ავტომატურად მოიპოვა ბრინჯაოს მედლაი.

იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე თავის სადებიუტო გამოსვლაზე თაიფურ ალიევი, 57 კგ-მდე წონით კატეგორიაში ასპარეზობდა, იყო პირველი აზერბაიჯანელი მოკრივე რომელიც ამ ოლიმპიადაზე რინგზე გავიდა, მაგრამ პირველი ბრძოლა წააგო ვიეტნამმლ ნგუენ ვან დუონგთან, ანგარიშით 2:3 და ოლიმპიურ თამაშებზე გამოსვლა უმედლოდ დაასრულა. იმის მიუხედავად, რომ პირველი რაუნდის ბოლოს ალიევმა საგრძნობი აქტიურობა გამოჩინა, მსაჯების საბოლოო გადაწყვეტილებით გამარჯვება ვიეტნამელ მოკრივეს მიანიჭეს, ეს გადაწყვეტილება საკმაოდ საკამათოდ იქნა შეფასებული, რადგან მეორე რაუნდში, თაიფური არანაირად არ ჩამოუვარდებოდა მეტოქეს, მაგრამ ყველა მსაჯმა გამარჯვება ვიეტნამელებს მიანიჭა..

ჯილდოები
2015 წლის 29 ივნისს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა ხელი მოაწერა განკარგულებას პირველი ევროპული თამაშების გამარჯვებულთა და იმ პირთა დაჯილდოების შესახებ, რომლებმაც დიდი წვლილი შეიტანეს აზერბაიჯანში სპორტის განვითარებაში. თაიფურ ალიევს მიენიჭა მედალი „პროგრესი“ პირველ ევროპულ თამაშებზე გამოჩენილი მიღწევისა და აზერბაიჯანში სპორტის განვითარებაში არსებული წვლილისა და დამსახურებისთვის..
მოლოზანას ციხე

მოლოზანას ციხე — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვაბისხევთან, მდინარე ქვაბისხევურის მარჯვენა ნაპირზე. ციხე ძნელად მისასვლელ მაღალ კლდეზეა განლაგებული. ციხის განლაგების ადგილს მოლოზანას უწოდებენ და ციხემაც ადგილის მიხედვით მიიღო სახელწოდება. იგი მიუდგომელ ადგილზეა აგებული და მასთან მისასვლელად მნახველმა ორ კილომეტრიანი მთა უნდა გაიაროს საცალფეხო ბილიკით, ისიც მხოლოს ჩრდილოეთის მხრიდან. ციხეს კოშკი დასავლეთით აქვს. აგრეთვე ემჩნევა ქონგურები აღმოსავლეთისა და სამხრეთის კედლებში.

აღნიშნული ციხე დარაჯობს ქვაბისხევის ხეობასა და სამცხესაათაბაგოსკენ მიმავალ გზას. აქედან კარგად ჩანს ჭობისხევის ციხე-კოშკები, დვირისა და დემოთის ციხეები.
არტავაზდ III

არტავაზდ (დ. ძვ. წ. 20 — გ. 6) — ირანელი უფლისწული, რომელიც იყო ატროპატენის მეფე. გარდა ამისა, 4-6 წლებში იყო რომის ვასალი სომხეთის მეფე. მამის, მეფე არიობარზან -ის მსგავსად, მოკლეს ამბოხებულებმა.

ოჯახი და ადრეული ცხოვრება
არტავაზდი იყო ატროპატენისა და სომხეთის მეფე არიობარზან -ისა და მისი უცნობი სახელის მქონე მეუღლის ვაჟი. მას ერთადერთი უმცროსი ძმა ჰყავდა, სახელად გაიუს იულიუს არიობარზანი. არტავაზდს სახელი პაპის, ატროპატენისა და სოფენეს მეფე არტავაზდ -ის პატივსაცემად დაარქვეს. თავად არტავაზდი დაიბადა და გაიზარდა ატროპატენის სამეფოში.

ატროპატენისა და სომხეთის მეფე
ჩვ. წ. 2 წელს, მას შემდეგ, რაც სომხეთში დაემხო ტიგრან -ისა და დედოფალ ერატოს მმართველობა, რომის იმპერატორმა ოქტავიანე ავგუსტუსმა სომხეთში, როგორც თავის ვასალ სახელმწიფოში ატროპატენის მეფე არიობარზან გაამეფა. სომხები ერთობ მტრულად შეხვდნენ უცხოელის ტახტზე დასმას, რის გამოც გამეფებიდან ორ წელში, 4 წელს ამბოხებულებმა მოკლეს მეფე არიობარზანი. ამის შემდეგ ტახტი მისმა ძემ, არტავაზდ -მ დაიკავა, რომელიც მამის მსგავსად სომხეთისა და ატროპატენის მეფე იყო. მან მმართველობა მამის მიერ დედაქალაქად გამოცხადებულ არტაგირში დაიწყო. ვინაიდან იგი ორი ქვეყნის მეფე იყო, ხშირად მისი მეფური ნუმერაცია სადავოა. ატროპატენში იგი არტავაზდ იყო, ხოლო სომხეთში არტავაზდ .

არტავაზდის მეფობა ერთობ ხანმოკლე აღმოჩნდა. მამის მსგავსად, არტავაზდიც ერთობ არაპოპულარული იყო სომხეთში მისი უცხოური ფესვების გამო. ამ მხრივ მისი ისტორია ძალიან ჰგავს მამამისისას, რამეთუ გამეფებიდან ზუსტად ორ წელში, ჩვ. წ. 6 წელს არტავაზდ ამბოხებულმა სომხებმა მოკლეს. იქიდან გამომდინარე, რომ მას არც ცოლი ჰყოლია და, შესაბამისად, არც კანონიერი მემკვიდრე, ორივე სამეფოს ტახტი ცარიელი დარჩა.

ატროპატენის სამეფო ტახტი მისმა ბიძაშვილმა არტაბანემ დაიკავა, ხოლო სომხეთის ტახტზე იმპერატორმა ავგუსტუსმა იუდეველი პრინცი ტიგრან დასვა და თანამმართველის პოზიციაზე აღადგინა ტიგრან -ის ცოლი და და, დედოფალი ერატო.

მონეტები
არტავაზდის ერთობ ხანმოკლე მეფობის ხანიდან დღემდეა შემორჩენილი მისი გამოსახულების მქონე მონეტები. თანამედროვე დათარიღების მიხედვით, ეს მონეტები 2-დან 10-წლამდე უნდა იყოს მოჭრილი, რაც ემთხვევა მის მეფობას და იძლევა იმის საშუალებას, რომ ითქვას, მათზე დანამდვილებით არტავაზდია გამოსახული. მონეტების ავერსულ მხარეზე იმპერატორ ავგუსტუსის თავია წარმოდგენილი, რომლის გარშემოც ბერძნულად წერია: „კეისარი, ღმერთი, ქველმოქმედი“. მონეტის რევერსულ მხარეს უკვე გამოსახულია თავად მეფე არტავაზდის თავიც, გარშემო ასევე ბერძნულად გაკეთებული წარწერით, რომელიც ითარგმნება, როგორც: „დიდი მეფე არტავაზდი“.

მეფე არტავაზდი ასევე მოხსენიებულია -ის 27-ე და 33-ე პარაგრაფებში. რომში ასევე აღმოჩენილია ორი ეპიტაფია არტავაზდის სახელობისა, რომელიც მას მედია ატროპატენის მეფის ვაჟად და შვილიშვილად იხსენიებს, ამიტომაც უცნობია, კონკრეტულად არტავაზდ -ზეა საუბარი, თუ მის პაპაზე, არტავაზდ -ზე.
დროჰობიჩის რაიონი

დროჰობიჩის რაიონი — რაიონი უკრაინაში, ლვივის ოლქში. მისი ფართობია 1 206 კმ². 2021 წლის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 235 405 ადამიანს შეადგენდა ხოლო სიმჭიდროვე 200 კაცს კმ²-ზე. დროგობიჩის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი დროჰობიჩი.

რაიონი ჩამოყალიბდა 2020 წლის 17 ივლისს და მასში შევიდა:
დროჰობიჩის რაიონი (1940-2020)
სკოლეს რაიონის ნაწილი
ტურკის რაიონის ნაწილი
ასევე საოლქო დაქვემდებარების ქალაქები დროჰობიჩი, ბორისლავი, ტრუსკავეცი.
ტიგრან V

ტიგრან (დ. ძვ. წ. 16, იერუსალიმი — გ. 36, რომი) — იუდეის პრინცი ჰეროდიელთა დინასტიიდან. მეფე ჰეროდე დიდის შვილიშვილი. რომის ვასალი სომხეთის მეფე 6-12 წლებში დედოფალ ერატოსთან ერთად.

ადრეული ცხოვრება
ტიგრანი იყო იუდეის პრინც ალექსანდრესა და მისი მეუღლის, პრინცესა გლაფირა კაპადოკიელის პირველი ძე. მას ასევე ჰყავდა უმცროსი ძმა, პრინცი ალექსანდრე და ამასთან ერთი უმცროსი დაც. მამამისი თავად იუდეის მეფე ჰეროდე დიდისა და დედოფალ მირიამ -ის ვაჟი იყო. რაც შეეხება დედამისს, იგი კაპადოკიის მეფე არქელოსისა და მისი სომეხი მეუღლის ასული იყო.

ტიგრანს სახელი დედის მხრიდან არსებული სომხურ-ბერძნული გენების ხაზგასასმელად დაარქვეს. ამავდროულად, ეს ყველაზე გავრცელებული სახელი იყო სომხეთის მმართველ არტაშესიანთა დინასტიაში.

ტიგრანი დაიბადა და გაიზარდა იერუსალიმში, ჰეროდეს სამეფო კარზე. ძვ. წ. 7 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, მეფე ჰეროდემ თავისი რძალი აიძულა კაპადოკიაში დაბრუნებულიყო, შვილიშვილები კი იერუსალიმში დაიტოვა.

ძვ. წ. 4 წელს მეფე ჰეროდეც გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ტიგრანმა და მისმა ძმამ გადაწყვიტეს დაეტოვებინათ იერუსალიმი და დედასთან ერთად ეცხოვრათ კაპადოკიის სამეფო კარზე. კაპატოდიაში ჩასვლის შემდეგ მათ უარყვეს ებრაული რწმენა და ტრადიციები და ბერძნული მიიღეს. ამის შემდეგ მეფე არქელოსმა ტიგრანი რომში გააგზავნა კარგი განათლების მისაღებად.

სომხეთის მეფობა
ამ პერიოდისათვის სომხეთში ერთობ არაპოპულარული არტავაზდ მეფობდა. უკვე ჩვ. წ. 6 წელს სომხები მას აუჯანყდნენ და მოკლეს იგი. ვინაიდან დედის მხრიდან ტიგრანი სომხეთის სამეფო ოჯახის შთამომავალი იყო, რომის იმპერატორმა ოქტავიანე ავგუსტუსმა ტიგრან სომხეთის ახალ მეფედ გამოაცხადა. სომხეთში შესასვლელად მას თან ტიბერიუსი გააყოლა დიდი ჯარებით. ქვეყანაში ჩასვლის შემდეგ იგი ქალაქ არტაშატში მეფედ ეკურთხა. მოგვიანებით სწორედ არტაშატი გახდა ტიგრანის სამეფოს დედაქალაქი. ტიგრანს სომხები დიდად არ ენდობოდნენ, რამეთუ იგი უცხოელი იყო, ამიტომაც მას თანამმართველად განსვენებული ტიგრან -ის და და ქვრივი, დედოფალი ერატო დაუნიშნეს.

ტიგრანის მეფობის შესახებ არც თუ ისე ბევრი ინფორმაცია არსებობს. ამ დროიდან მხოლოდ რამდენიმე მონეტაა შემორჩენილი, რომელზეც იგი ბეძნულად იხსენიება, როგორც „დიდი მეფე ტიგრანი“. მისი მმართველობა სულ 6 წელს გაგრძელდა და ჩვ. წ. 12 წელს ტიგრანი და ერატო სომხებმა დაამხეს, მის ნაცვლად კი პართიელი უფლისწული ვონონ გაამეფეს.

დარჩენილი ცხოვრება
დამხობის შემდეგ ტიგრანი რომში, იმპერატორ ტიბერიუსის კარზე დაბრუნდა და რამდენიმე წელს პრეტენზიას აცხადებდა სომხეთის ტახტზე. 18 წელს ვონონ გარდაიცვალა და იმედიც გაჩნდა, თუმცა ტახტი ამჯერად უკვე პონტოელ პრინც არტაშეს -ს გადაეცა.

დამხობის შემდეგ ტიგრანზე ცნობები თითქმის აღარ არსებობს. იგი თავის უცნობი სახელის მქონე ბიძაშვილზე დაქორწინდა, თუმცა წყვილს შვილები არ გაუჩნდა. ტაციტუსის მიხედვით, ტიგრანი ტიბერიუსის ტერორული მმართველობის ერთ-ერთი მსხვერპლი გახდა 36 წელს.
ქამასებრი

} . .

აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 5-15 სმ, ხორციანი, ნახევარსფეროსებრი ან ჩაჩისებრი, ბრტყლად ამოზნექილი, განიერი დაკბილული კიდეებით, ნაცრისფერ-ყვითელი, ჩალისფერ-ყვითელი ან ჟანგმიწისფერი, კიდეებთან ზოლიანია. ნორჩობაში ქუდი სფეროსებრი ან კვერცხისებრია. ზედაპირი დანაოჭებული, დაფარულია (განსაკუთრებით ცენტრში) ღია ბოჭკოვანი ნაფიფქით. მშრალ ამინდში კიდეები ხშირად იბზარება.

რბილობი — ფხვიერი, რბილი, თეთრი, მოგვიანებით მოყვითალო, სასიამოვნო სუნითა და გემოთი.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები შედარებით მეჩხერი, შეზრდილი, არათანაბარი სიგრძის. ნორჩობაში მოყვითალო, მოგვიანებით
ჟანგმიწისფერ-ყავისფერი.

ფეხის სიგრძე — 4-12 სმ-მდე, სისქე — 1-3 სმ-მდე, მკვრივი, ცილინდრული, მთლიანი, ძირში გასქელებული, ზედაპირი აბრეშუმისებრ-ბოჭკოვანი.
საყელოს ზემოთ ფეხი ოდნავ ქერცლოვანია, მოყვითალო, საყელოს ქვემოთ ღია-ჟანგმიწისფერია, ძირში შეიმჩნევა საერთო საბურველის მკრთალ-იისფერი ნარჩენები.

საბურველის ნარჩენები: სოკოს ზედა მხარეს განთავსებულია არათანაბარი, თხელი აფსკისებრი საყელო, რომელიც თავიდან თეთრია, მოგვიანებით მოყვითალო.

სპორების ფხვნილი — ჟანგმიწისფერი, ჟანგისფერ-ყავისფერი. სპორები — ნუშისებრი, მეჭეჭებიანი.

კვებითი ღირებულება
კარგი ხარისხის საჭმელი სოკოა. იხმარება ახალი, შემწვარი და ძმარში დამარინადებული. ახასიათებს თხილის სასიამოვნო გემო. გაშრობის შემდეგ იყენებენ წვნიანი კერძების მოსამზადებლად.

მსგავსი სახეობები
ეკოლოგია და გავრცელება
მიკორიზას ქმნის როგორც წიწვოვან, (ნაძვი, ფიჭვი), ისევე ფოთლოვან ხეებთან (წიფელი, მუხა და არყი). უპირატესობას ანიჭებს ტენიან მჟავე და ქვიშიან ნიადაგს. მთებში გვხვდება ზღვის დონიდან 2000 მეტრამდე. როგორც წესი იზრდება მცირე ჯგუფებად. ხშირად ზიანდება ჭიების მიერ.

სოკო გავრცელებულია ევროპაში, უმეტესად ჩრდილოეთ ევროპის მთელ ტერიტორიაზე, განსაკუთრებით სკანდინავიაში, თუმცა იშვიათია დანიასა და ისლანდიაში. ნიდერლანდებში გადაშენების პირასაა. ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ამერიკის ჩრდილოეთ ნაწილში. აგრეთვე იზრდება აზიის ზომიერ სარტყლებში.

სეზონი — ივლისის დასაწყისიდან ოქტომბრის დასაწყისამდე.

გალერეა