iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აზოვის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი

აზოვის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი — მართლმადიდებლური ტაძარი აზოვში მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას.

მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ქ. აზოვი, მაკაროვსკის ქუჩა № 2.

ისტორია
1993 წელს როსტოვის მიტროპოლიტმა ვლადიმირმა დალოცა როსტოვის ოლქის ქალაქ აზოვში სამწყსოს შექმნა აზოვის ღვთისმშობლის ხატის პატივსაცემად.

ახალი მრევლისთვის საოლცავ სახლად გამოიყო ყოფილი კონოთეატრი „დონი“. კინოთეარს ჩაუტარდა რემონტი და ამის შემდეგ დაიწყო ღვთისმსახურება.

1996 წლიდან ქალაქში დაიწყო სამუშაოები ახალი ტაძრის მშენებლობისათვის. 1998 წელს კი უკვე დაიწყო მისი მშენებლობა. მშენებლობა აკურთხა როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის მთავარეპისკოპოსმა პანტელეიმონმა. ეკლესიის მშენებლობა გაჭიანურდა 2005 წლამდე. მშენებლობის დასაჩქარებლად აზოვში შეიქმნა სამეთვალყურეო საბჭო. საბჭოს მუშაობაში მონაწილეობას იღებდნენ აზოვის საქალაქო დუმის დეპუტატები და ქალაქის საწარმოების ხელმძღვანელები. კაზაკების ხელმძღვანელების თხოვნის მიხედვით ტაძარმა მიიღო პოლკის ტაძრის სტატუსი.

2006 წელს მშენებლობა გაგრძელდა. აღმართეს ტაძრის კედლები, დააყენეს გუმბათი. ტაძრის საერთი სიმაღლე გუმბათის ჩათვლით შეადგენდა 30 მეტრს. ტაძარი აშენდა ისე, რომ ერთდროულად შენობაში დაეტიოს 300 ადამიანი.

2007 წლის მარტში ტაძრის სამრეკლოზე დაკიდეს მეტრანახევრიანი ზარი, რომელსაც უწოდეს „თავადი ვლადიმირი“, რომლის საერთო წნაც შეადგენდა 1 270 კილოგრამს. ზარი ჩამოასხეს ქალაქ კამენსკე-ურალსკში და სვერდლოვსკის ოლქის გუბერნატორმა ვ. ფ. ჩუბამ საჩუქრად გადასცა ტაძარს. საღვთო ლიტურგია ტაძარში პირველად გაიმართა 2007 წლის გაზაფხულზე.

2008-2009 წლებში ტაძარში მიმდინარეობდა შიდა სამუშაოები, ტაძარი შეავსეს ახალი ხატებით, მოაწყვეს ტაძრის გარშემო ტერიტორია.

აზოვის ღვთისმშობლის ხატის ტაძრის წინამძღვარია ალექსანდრ მიროშნიჩენკო.
ადენი

ადენი — საპორტო ქალაქი იემენში. მდებარეობს წითელი ზღვის აღმოსავლეთით, ბაბ-ელ-მანდების სრუტიდან 170 კილომეტრში. ამ ტერიტორიაზე პირველი ნავსადგური ძვ. წ. აღ. - საუკუნეებში ანტიკური აუსანის სამეფოს დროს გამოიყენებოდა. თანამედროვე ნავსადგური ნახევარკუნძულის მეორე მხარეს, ადენის ყურეშია განთავსებული.

1990 წელს სამხრეთი იემენის და იემენის არაბული რესპუბლიკების გაერთიანებამდე წარმოადგენდა სამხრეთი იემენის დედაქალაქს. 2014-2015 წლების გადატრიალების და ჰუტისების მიერ სანას დაკავების შემდეგ, პრეზიდენტმა აბდ რაბუჰ მანსურ ალ-ჰადიმ ის დროებით დედაქალაქად გამოაცხადა. 2015 წლის ადენის ბრძოლის შემდეგ ქალაქში შეიქმნა საკვების და სამედიცინო საშუალებების კრიზისი. 14 ივლისს კონფლიქტში ჩაერთო საუდის არმია და ქალაქი ჰუტისებისგან გაათავისუფლეს.

დამეგობრებული ქალაქები
ნიკოლა იურიშიჩი

ბარონი ნიკოლა იურიშიჩი ( დ. 1490 — გ. 1545) — ხორვატი თავადაზნაური, ჯარისკაცი და დიპლომატი.

ბიოგრაფია
ნიკოლა იურიშიჩი დაიბადა ხორვატიის ქალაქ სენში.

1522 წლისთვის იურიშიჩი ფერდინანდ ჰაბსბურგის ჯარების ოფიცრად იხსენიება. ამ დროს ის ხორვატიის ციხეებს ოსმალთა იმპერიის შემოტევისგან იცავდა, რომელთაც სულეიმან მეთაურობდა და ვენისკენ მიემართებოდა. 1522-1526 წლებში იურიშიჩმა რაინდობა მიიღო.

მოჰაჩის ბრძოლის შემდეგ (1526) მეფემ იურიშიჩს საზღვრების მცველი ძალების უმაღლესი არმიის მთავარსარდლის მეთაურის წოდება მიანიჭა. იურიშიჩმა თავის მხრივ 1527 წლის ცეტინის არჩევნებში შუამავლის როლი ითამაშა, რითაც ფერდინანდ -ს გამეფებაში ხელი შეუწყო. 1530 წელს იურიშიჩი ოსმალებთან მოსალაპარაკებლად კონსტანტინოპოლში გაემგზავრა.
აქსაის ოდიგიტრიის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია

აქსაის ოდიგიტრიის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია — მართლმადიდებლური ტაძარი აქსაიში მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას.

მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ქ. აქსაი, გულაევის ქუჩა № 66.

ისტორია
მესამე ტაძარი რომელიც ააშენეს აქსაიში იყო ოდიგიტრიის ღვთისმშობლის ხატის პატივსაცემად 1897 წელს აგებული ეკლესია. მისი ისტორია დაკავშირებულია „ღვთისმშობლის სასწაულმოქმედ ხატთან“.

1830 წელს როდესაც დონზე გავრცელდა ქოლერის ეპიდემია, სოფელში მოხდა ღვთისმშობლის ხატის გამოცხადება. ხმები სასწაულმოქმედი ხატის შესახებ გავრცელდა ადგილობრივ მოსახლეობაში. ხატმა ქოლერის ეპიდემიისაგან დაიხსნა სოფლის მოსახლეობა, ხოლო თავად ხატი შემდეგ მოათავსეს სოფლის სამების ეკლესიაში.

1847 წელს, როდესაც ერთი დღის მანძილზე სოფელში დაიღუპა 100 კაცი, ადგილობრივი კაზაკობის ხელმძღვანელობამ მოითხოვა ხატი ნოვოჩერკასკიდან დაებრუნებინათ სოფელში. ხატი მოათავსეს აქსაის სამების ეკლესიაში. მის სახელზე 1848 წელს ეკლესიაში ააშენეს საკურთხეველი. ამის შემდეგ ეპიდემია ახალი ძალით უტევს ნოვოჩერკასკს. ამიტომ სასწაულმოქმედი ხატი დააბრუნეს ქალაქში. ხატისათვის სპეციალურად თანამედროვე ატამანის სასახლის წინ მდებარე სკვერში დადგეს კარავი, რომელშიც დააბრძანეს სასწაულმოქმედი ხატი. მოსახლეობა 24 საათის განმავლობაში თაყვანს სცემდა აქსაის ხატს.

1851 წელს დაამტკიცა წმინდა სინოდის გადაწყვეტილება ხატის აქსაიში დაბრუნების შესახებ.

1891წელს იმ ადგილზე სადა მდებარეობდა აქსიაის ღვთისმშობლის ხატი, გადაწყვიტეს აეშენებინათ ეკლესია. მის ასაშენებლად მოსახლეობამ გაიღო თანხები. 1897 წლი 6 ნოემბერს დონის ეპარქიის ეპისკოპოსმა იოანემ (მიროლიუბოვი) აკურთხა ტაძარი. ტაძრის მშენებლობაში მონაწილეობა მიიღო ასისთავ ლოტოშნიკოვის ქვრივმა ნადეჟდა ეფიმეს ასულმა. მოგვიანებით ააგეს პატარა სამლოცველო და სამრეკლო.

საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში ხატი დაიკარგა. ოდიგიტრიის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესიაში ღვთისმსახურებას ხელი შეუშალა მეორე მსოფლიო ომმა. 1945 წელს ტაძარს რემონტი ჩაუტარდა. აღდგა ღვთისმსახურება. 2000-იან წლებში მოახდიეს ეკლესიის რესტავრაცია.

ტაძრის წინამძღვარია ალექსანდრე ბუდკოვი.
შეჰზადე სულეიმანი (აჰმედ I-ის ვაჟი)

შეჰზადე სულეიმანი (დ. 1615, სტამბოლი — გ. 27 ივლისი, 1635, იქვე) — აჰმედ -ის ვაჟი. მისი დედა სავარაუდოდ იყო აჰმედის კანონიერი მეუღლე ქიოსემ სულთანი.

ბიოგრაფია
სულეიმანი დაიბადა 1615 წელს სტამბოლში, სულთან აჰმედ -ის ოჯახში. თუ მისი დედა ქიოსემ სულთანი იყო, მაშინ სავარაუდოდ, სულეიმანი იყო ოსმალეთის მომავალი სულთნის, იბრაჰიმ -ის ტყუპისცალი. თუმცა, შესაძლოა ის მაჰფირუზ სულთნის შვილიც ყოფილიყო. 1617 წელს, აჰმედი გარდაიცვალა და ტახტზე სულეიმანის უნარშეზღუდული ბიძა, მუსტაფა ავიდა. 1618 წლის 26 თებერვალს, მუსტაფა ტახტიდან ჩამოაგდო სულეიმანის უფროსმა ძმამ, ოსმან -მ, მაგრამ ისიც მალევე ჩამოაგდეს და მოკლეს. ტახტი კვლავ მუსტაფამ დაიკავა. მისი მმართველობა წელიწადსა და ოთხ თვეს გაგრძელდა.

1623 წელს იანიჩართა აჯანყების შედეგად ოსმალეთის ტახტი დაიკავა სულეიმანის უფროსმა ძმამ, მურად -მ. მისი მმართველობის პერიოდში სულეიმანი და მისი ძმები ჰარამხანაში, კაფესში (გალიაში) იყვნენ გამოკეტილნი. 1635 წელს, როცა მურად ერევნის დასაპყრობად მიდიოდა, მან ტახტის მოცილეების მოშორება გადაწყვიტა. 27 ივლისს სულეიმანი და მისი ძმა, ბაიაზიდი სიკვდილით დაისაჯნენ. შეჰზადე სულეიმანი დაკრძალულია ცისფერი მეჩეთის მავზოლეუმში, მამის გვერდით.
გიუზელჯე ალი-ფაშა

გიუზელჯე ალი-ფაშა (; დ. ქიოსი, საბერძნეთი — გ. 9 მარტი, 1621, ოსმალეთის იმპერია) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1619-1621 წლებში, ასევე კაპუდან-ფაშა 1617-1619 წლებში.

ბიოგრაფია
დაიბადა საბერძნეთის კუნძულ ქიოსზე. მამამისი, ისთანქოილუ აჰმედ-ფაშა იყო ტუნისის სანჯაყის მმართველი. მამამისის გარდაცვალების შემდეგ სულთან მეჰმედ -მ დანიშნა ტუნისის სანჯაყ-ბეიდ. 1599–1602 წლებში დაინიშნა ანატოლიური ოლქის, დიმეტოკის ბეგლარბეგად, 1602 წლიდან მართავდა იემენის ვილაიეთს. 1610–1615 წლებში განაგებდა მორეასა და კვიპროსს.

1616 წელს აჰმედ -მა დააწინაურა და ერთ-ერთ ვეზირად დანიშნა. სწორედ ამ დროს უწოდეს მას გიუზელჯე (სიმპათიური) მისი კარგი გარეგნობის გამო. 1617 წელს დაიკავა კაპუდან-ფაშას თანამდებობა. ფლოტის ადმირალობის პერიოდში ხმელთაშუა ზღვაში რამდენიმეჯერ დაამარცხა ქრისტიანი მეკობრეები და 200-მდე ტყვე წაიყვანა დედაქალაქში, რის გამოც სულთანმა ის ოქროთი დააჯილდოვა.

1619 წელს, ოსმან -მ გადააყენა დიდი ვეზირი ქარა მეჰმედ-ფაშა და მის ნაცვლად სწორედ გიუზელჯე ალი-ფაშა დანიშნა იმპერიის მეორე პირად. დიდი ვეზირის თანამდებობის დაკავების შემდეგ, გიუზელჯე ალი-ფაშა შეეცადა გარკვეული ეკონომიკური რეფორმების გატარებას, მაგრამ დიდი წინააღმდეგობა მიიღო სულთნისა და ფაშებისაგან. მან ვერ შეძლო დაკნინებული ოსმალეთისთვის რაიმე ღირებულის გაკეთება.

გარდაცვალება
1621 წლის 9 მარტს, ქიოსემ სულთანმა ფარული დივანი (საბჭო) შეკრიბა, რომელსაც ესწრებოდნენ გიუზელჯე ალი-ფაშა, ვეზირები და თვით შეიჰ-ულ-ისლამიც. ფაშების შეკრების ამბავი მივიდა სულთან ოსმან -ის ყურამდე. განრისხებული სულთანი მალევე მივიდა საბჭოს სხდომაზე და მემატიანეთა მტკიცებით, საკუთარით ხელით მოკვეთა თავი გიუზელჯე ალი-ფაშას.

ალი-ფაშას ცხედარი 40 წლის მანძილზე ვერ იპოვეს. 1661 წელს მისი საფლავი აღმოაჩინეს დედაქალაქში, იაჰია ეფენდის სახელობის სასაფლაოზე.
კრასნი-სულინის ალექსანდრე ნეველის ტაძარი

კრასნი-სულინის ალექსანდრე ნეველის ტაძარი — მართლმადიდებლური ტაძარი კრასნი-სულინში მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას.

მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ქ. კრასნი-სულინი, პირველი მაისის ქუჩა № 3.

ისტორია
1898 წლის 5 მარტს სულინის ქარხნის დასახლებისა და ახლომდებარე ხუტორების მოსახლეობამ დონისა და ნოვოჩერკასკის მთავარეპიკოპოსის სახელზე დაწერეს თხოვნა სულინის ქარხნის დასახლებაში ტაძრის მშენებლობის შესახებ.

1898 წელს ეკლესიის აშენებაზე მრევლმა თანხმობა მიიღო. მისი აშენება საკუთარი სახრებით გადაწყვიტა მეტალურგიული ქარხნის მფლობელმა ნიკოლოზ პეტრეს ძე პასტუხოვმა. მშენებლობის დასრულებისა და მიწის იჯარის გასვლის შემდეგ აგებული ეკლესია გადაეცემოდა დონელ კაზაკებს. მშენებლობის გეგმას ხელი მოაწერა ეპარქიის არქიტექტორმა, რომელიც დააკვირდებოდა მშენებლობას.

ქვის ტაძრის მშენებლობა გაგრძელდა 1900 წლამდე. ამ პერიოდში იგი აკურთხეს კიდეც. ტაძარს 1 000 მომლოცველის ერთდროულად დატევა შეეძლო.

ტაძართან ახლოს ააგეს სამეურნეო შენობები, რომელიც დღემდეა შემორჩენილი. ეკლესიასთან ააგეს და ფუნქციონირებდა სამრევლო სკოლა, სადაც მუშაობდნენ ის ბავშვები ვისი მშობლებიც ნიკოლოზ პასტუხოვის მეტალურგიულ ქარხანაში მუშაობდნენ. სკოლაში მასწავლებლებად მუშაობდნენ ალექსანდრე ნეველის ტაძრის მღვდელმსახურები.

ეკლესია მოქმედებდა 1900 წლიდან 1931 წლამდე. შემდეგ ეკლესია დახურეს. ეკლსია სანახევროდ დაინგრა. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ეკლესიის შენობას დაეცა და აფეთქდა ბომბი. საბჭოთა ძალების მიერ დასახლების გათავისუფლების შემდეგ ტაძარი გაძარცვეს და დაანგრიეს კიდეც.

ამჟამად ნანგრევები, რომელიც ძველი ტაძრისაგან დარჩა, მდებარეობს ქალაქ კრასნი-სულინის № 4 სკოლის ტერიტორიაზე. ქალაქში დროებით ტაძარში კვლავ აღევლინება ღვთისმსახურება, მუშაობს საკვირაო სკოლა, მიმდინარეობს ტაძრის აღდგენის სამუშაოები.
ძეგლებისა და ღირსშესანიშნავი ადგილების საერთაშორისო საბჭო

ძეგლებისა და ღირსშესანიშნავი ადგილების საერთაშორისო საბჭო — საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომლის მოღვაწეობაც მიმართულია მთელს მსოფლიოში კულტურული და ისტორიული ძეგლების დაცვისაკენ. იკომოსი დაარსდა 1965 წელს, მას შემდეგ, რაც 1964 წელს მიიღეს ვენეციის ქარტია. საბჭო ახორციელებს იმ ობიექტების შეფასებას, რომლებიც შესული არიან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში.

იკომოსის წინამორბედი იყო ათენის კონფერენცია კულტურის ძეგლების რესტავრაციის საკითხებში, რომელიც 1931 წელს მოიწვია მუზეუმების საერთაშორისო საბჭომ. 1931 წლის ათენის ქარტიამ პირველად გამოიყენა ტერმინი „მსოფლიო მემკვიდრეობა“. არქიტექტორებისა და სპეციალისტების მეორე კონფერენცია ისტორიული ძეგლების დაცვისათვის, გაიმართა 1964 წელს ვენეციაში. კონფერენციაზე მიიღეს 13 რეზოლუცია. პირველი რეზოლუციის ფარგლებში, რომელიც ცნობილია ვენეციის ქარტიის სახელით, მოახდინეს ძეგლებისა და ისტორიული ადგილების დაცვისა და რესტავრაციის საკითხებში საერთაშორისო ქარტიის რატიფიცირება. მეორე რეზოლუციის ფარგლებში, რომელიც წამოაყენა იუნესკომ, შეიქმნა ორგანიზაცია იკომოსი, რომლის მთავარი მიზანიც იყო ვენეციის ქარტიის დოქტრინების შესრულება.

ამჟამად იკომოსი მოითვლის 9 500 თანამშრომელს, მსოფლიოს 110 ქვეყანაში. ძეგლთა დაცვის პროფესიონალები მონაწილეობენ იკომოსის მუშაობაში ეროვნული ორგანიზაციების მეშვეობით. საბჭოს ყველ წევრს, იშვიათი გამონაკლისის გარდა, აქვს თავისი კვალიფიკაცია კუტურული მემკვიდრეობის ძეგლების დაცვის საკითხში: არქიტექტურაში, არქეოლოგიაში, ქალაქთმშენებლობაში, საინჟინრო საქმეში, კულტურული მემკვიდრეობის ადმინისტრირებაში, ხელოვნებათმცოდნეობაში, საარქივო საქმეში და სხვ.

ორგანიზაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს პარიზში. საერთაშორისო ორგანიზაციის წარმომადგენლობის შტაბ-ბინა მდებარეობს ლონდონში. ავსტრალიაში იკომოსის საზოგადოებრივი გაერთიანება დაარსდა 1976 წელს.

ეროვნული კომიტეტები
ეროვნული კომიტეტები ეს არის იკომოსის წარმომადგენელთა ქსელი, რომლებიც შექმნილია იუნესკოს წევრ ქვეყნებში. ამჟამად მოქმედებს 110 ეროვნული კომიტეტი. ყველა ეროვნულ კომიტეტს აქვს უფლება შეიმუშაოს თავისი საკუთარი პროგრამა და ახალი წევრის მიღების წესი, რომელიც რა თქმა უნდა მოდის იკომოსის წესდებასთან თანხვედრაში.

იკომოსის ეროვნული კომიტეტები შექმნილია შემდეგ ქვეყნებში:
ალექსანდროვკის მირქმის ეკლესია

ალექსანდროვკის მირქმის ეკლესია — მართლმადიდებლური ტაძარი სტანიცა ალექსანდროვკაში (ამჟამად დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონის შემადგენლობაშია). მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას.

მისამართი: 344048, რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ქ. დონის როსტოვი, ბავშვთა ქუჩა № 124 (ალექსანდროვკა).

ისტორია
1777 წელს დონი როსტოვთან ახლოს დაარსდა სტანიცა ალექსანდროვკა, რამდენიმე ხნის შემდეგ აქ გადასახლდნენ კაზაკები დიმიტრი როსტოველის ციხესიმაგრიდან. ციხესიმაგრეში ისინი ლოცულობდნენ პოლკის ეკლესიაში, რომელიც იყო მიქაელ მთავარანგელოზის სახელობისა.

გადასახლების შემდეგ 1778 წელს გადაწყვიტეს ალექსანდროვკაში მთავარანგელოზის ეკლესიის გადატანაც. 1800 წელს ეკლესიას მიაშენეს ქვის სამრეკლო ძველი ხის სამრეკლოს ნაცვლად. თვით დაძველებული ეკლესიაც გადაკეთეს. გაუკეთეს ქვის ფუნდამენტი და აკურთხეს 1800 წლის 29 სექტემბერს.

1896 წელს ძველი ეკლესია დაანგრიეს და ააშენეს ახალი ქვის ეკლესია. დღემდე ეს ეკლესია შემონახული არაა. სტანიცა ალექსანდროვკაში მიქაელ მთავარანგელოზის ეკლესიის გარდა მოქმედებდა ხის ეკლესია უფლის მირქმის სახელობისა.

 საუკუნის დასაწყისში ხის ეკლესია დაძველდა, გადაწყვიტეს შეეგროვებინათ თანხები და აეგოთ ახალი ხის ეკლესია. ეკლესიის მშენებლობა დაიწყეს 1907 წელს არქიტექტორ გ. ვასილევის პროექტის მიხედვით.

ახალი ეკლესიის მშენებლობა დასრულდა 1911 წელს, ამავე წელს მოხდა მისი კურთხევა. ეკლესიის არქიტექტურა ტრადიციულია დონელი კაზაკებისათვის: მთავარ დასავლეთის შესასვლელზე დაშენებულია სამრეკლო, კუთხეებში კუთხის საკურთხევლებია განთავსებული.

ალექსანდროვკის მირქმის ეკლესია დაიხურა 1930-იან წლებში. მის კედლებში განათავსეს საწყობი. 1943 წელს ეკლესიაში აღსდგა ღვთისმსახურება.

ამჟამად ეს მოქმედი ეკლესიაა. მისი გუმბათი ლურჯი საღებავითაა შეღებილი, მასზე აღმართულია მოოქროვილი მართლმადიდებლური ჯვარი, გვერდითი გუმბათებიც მოოქროვილია. ეკლესიასთან მოქმედებს საკვირაო სკოლა.

ეკლესიის წინამძღვარია ალექსი (ოსიაკი).
შახტის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

შახტის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ქალაქ შახტიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმის შენობა წარმოადგენს საუკუნის არქიტექტურულ ძეგლს. მუზეუმი დაარსდა 1966 წელს, ხოლო გაიხსნა 1967 წლის 18 მაისს.

მუზეუმის მისამართი: 346500, როსტოვის ოლქი, ქალაქი შახტი, შევჩენკოს ქუჩა № 149.

ისტორია
შახტინის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი მდებარეობს ქალაქის ცენტრში, ძველ შენობაში, რომელიც აგებულია 1886 წელს. ამჟამად შენობას აქვს არქიტექტურული ძეგლის სტატუსი. 1896 წლიდან შენობაში მუშაობდა ალექსანდრას სამრევლო სკოლა, რომელსაც სახელი ეწოდა დედოფალ ალექსანდრას პატივსაცემად იმპერატორ ნიკოლოზ -ისა და დედოფალ ალექსანდრა თედორეს ასულის კორონაციის დროს. სკოლა 1907 წლამდე იყო სანიმუშო. შენობის ცენტრალურ ნაწილში გუმბათოვანი წერია, რაც მუზეუმში სიძველის ატმოსფეროს ქმნის.

შახტის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი როსტოვის ოლქის ერთ-ერთი უმსხვილესი მუზეუმია. მისი ძირითადი ფონდი მოიცავს დაახლოებით 13 000 ექსპონატს. მუზეუმში თავმოყრილია უძველესი ხატები და ფოტოგრაფიები, სხვადასხვა პერიოდის ისტორიული დოკუმენტები და მოქალაქეების პირადი ნივთები. თავის დროზე სსრკ-ის სამხატვრო აკადემიამ საჩუქრად გაუგზავნა 200 ნახატი.

მუზეუმში მოქმედებს თემატური დარბზები: „ძველი ქალაქი“, „მეშჩანის ცხოვრება“, „ქალაქის საბრძოლო დიდება“, „დონის მხარის ბუნება“. მუზეუმის სურათების გალერეაში გამოფენილია, გრაფიკა, ფერწერა, გამოყენებითი ხელოვნება და სხვ. იმართება მუსიკალური და პოეტური საღამოები. შეხვედრები ცნობილ ადამიანებთან.

2015 წლის ნოემბერში დამწვარი ქვანახშირის მრეწველობის ისტორიის მუზეუმის ეზოდან ადმინისტრაციამ მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში გადაიტანა სამუზეუმო ექსპონატი — ლენინის ძეგლი. მომავალში განიხილება მისი აღდგენა.

შახტის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმთან მოქმედებს პოეტ ალექსი ნედოგონოვის (1914-1948 წწ.) სახელობის ლიტერატურული გაერთიანება. პოეტი წარმოშობით სწორედ ამ ქალაქიდან იყო.
ზალ მაჰმუდ-ფაშა

ზალ მაჰმუდ-ფაშა (გ. 1580, სტამბოლი) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე.

მაჰმუდ-ფაშა დაიბადა ბოსნიაში. მოგვიანებით, იგი სულთან სულეიმან -ის კარზე მოხვდა. ერთ-ერთი ვერსიით, იგი ემსახურებოდა ოსმალეთის იმპერიის დიდ ვეზირს, დამატი რუსტემ-ფაშას. 1553 წელს, მან სულთნის ბრძანებით მოკლა ოსმალეთის იმპერიის ტახტის მემკვიდრე შეჰზადე მუსტაფა.1566 წელს, მაჰმუდ-ფაშა დაინიშნა ანატოლიის გუბერნატორად.

ზალ მაჰმუდ-ფაშა გარდაიცვალა 1580 წელს, სტამბოლში. დაკრძალულია ეიუფის სასაფლაოზე. მისი ბრძანებით, ცნობილმა არქიტექტორმა სინანმა ააგო მისი სახელობის მეჩეთი.

1572 წელს, მაჰმუდ-ფაშა დაქორწინდა სულთან სელიმ -ის ქალიშვილზე, შაჰ სულთანზე). ამ ქორწინების შემდეგ იგი გახდა ოსმანების დინასტიის სიძე „დამატი“.
ბეკრენევის წმინდა ნიკოლოზის მონასტერი

ბეკრენევის წმინდა ნიკოლოზის მონასტერი — ყოფილი მართლმადიდებლური დედათა მონასტერი კონსტანტინოვსკის რაიონში როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ვოლგოდონის ეპარქიას.

მონასტერი შეიქმნა 1910 წელს. მონასტერთან აგებული იყო ხის ორსაკურთხევლიანი ეკლესია, რომლის ერთი საკურთხეველი იყო წმინდა ნიკოლოზის, ხოლო მეორე თავად ალექსანდრე ნეველის სახელზე. აქვე იყო სასტუმრო მომლოცველთათვის. სამლოცველოს ახლოს იყო მონასტრის სასაფლაო სერგი რადონეჟელის სახელზე აგებული ეკლესიით.

ისტორია
ბეკრენევის მონასტრის დაარსება დაკავშირებულია რუსეთ-ოსმალეთის ყირიმის ომთან. სევასტოპოლის დაცვის ერთ-ერთი მონაწილე იყო ციმლიანის რაიონის სტანიცა მარინსკელი კაზაკი სერგეი პოლიაკოვი. ომიდან დაბრუნების შემდეგ მან პირობა დადო, რომ დაღუპული მეგობრობის პატივისცემის ნიშნად გათხრიდა ჭას. მან ჭა გათხარა ბეკრენევის ხევში და მას უწოდა თათრებთან ბრძოლის გმირის ბეკრენიას სახელი, რომელიც ლეგენდის თანახმად სწორედ აქ იყო დაკრძალული. ჭის სიღრმე იყო 12,5 მ. მას გაუკეთეს ხის სახურავი და აკურთხეს.

1867 წლის 25 მაისს იმპერატორი ალექსანდრე გადაურჩა ტერორისტულ აქტს. ამ ფაქტის აღსანიშნავად პოლიაკოვის მეგობარმა ს. აბროსიმოვმა იმპერატორს გაუგზავნა დეპეშა, რომელშიც თხოვდა გადარჩენის სამახსოვროდ გაეღო 1 000 რუბლი შემოწირულობა ახალი ტაძრის ასაგებად.

ალექსანდრე -ის ბრძანებით ჭასთან ააშენეს ეგვტერი, რომელიც აკურთხეს წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. ყოველწლიურად წმინდა წყაროსთან 22 მაისს 5 000-მდე მომლოცველი მიდიოდა.

1888 წელს სარკინიგზო ავარიაში იმპერატორ ალექსანდრე -ის ოჯახის გადარჩენის გამო ეკლესიასთან ააშენეს სამლოცვლო, რომელიც აკურთხეს 1888 წელს. ეკლესიაში დააყენეს კანკელი და მოხატეს კედლები. 1910 წლიდან ეკლესია დედათა მონასტრად გადაკეთდა. მისი კურთხევა მოხდა 1913 წელს. დედათა მონასტრის მმართველად დაინიშნა იღუმენია ამფიანა.

1920-იანი წლების შუა წლებში ეკლესია დახურეს. უკანასკნელი იღუმენია იყო მიტროფანია. 1930-იან წლებში ეკლესიაში მოღვაწე იღუმენიები დააპატიმრეს რადგან მათი ბრალდებით, ისინი გამოდიოდნენ კოლექტივიზაციის წინააღმდეგ.

 საუკუნის 50-იან წლებში ეკლესია დაანგრიეს. ამჟამად მის ნანგრევებზე აღმართულია მართლმადიდებლური ჯვარი. ყოველი წლის 22 მაისს ამ ადგილზე მსვლელობას აწყობს მართლმადიდებელი მრევლი.
Laudakia Caucasia (პიესა)

„ “, ანუ მრისხანე საუკუნის მხიარული ფსიქოანალიტიკური პორტრეტი, შექმნილი მიხაელ ტონეტის ავეჯისა და ჩვენი ცრემლების გამოყენებით — მიხო მოსულიშვილის 2014 წლის ტრაგიკული ფარსი, ორ მოქმედებად, ჭადრაკის თამაშის ერთი ახალი წესით ფრიდრიხ დიურენმატის ჩანაწერიდან „მოჭადრაკე“.

ანოტაცია
1913 წლის 16 თებერვალი. ვენა, ბერგგასსეს 19, კაფე „ცენტრალი“. აქ ერთმანეთს ხვდებიან იოსებ სტალინი, ადოლფ ჰიტლერი, ზიგმუნდ ფროიდი და კიდევ ორი ქალბატონი. სტალინი და ჰიტლერი იწყებენ ჭადრაკის თამაშს.

ჭადრაკის თამაშის წესი ამ პიესისთვის
ჭადრაკის თამაშის საგანგებო წესი ამ პიესისთვის აღებულია ფრიდრიხ დიურენმატის ესკიზიდან „მოჭადრაკე“:
ბოკოვსკაიის რაიონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

ბოკოვსკაიის რაიონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი სტანიცა ბოკოვსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 1976 წელს, ხოლო გაიხსნა 1982 წლის 5 მაისს.

მუზეუმის მისამართი: როსტოვის ოლქი, ქალაქი ბოკოვსკაია, ტელიჩენკოს ქუჩა № 18.

ისტორია
1976 წელს მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანმა ალექსანდრე კრასნოგლაზოვმა გაზეთ „ “-ის (№ 57, 11 მაისი, 1976 წელი) გვერდებიდან მოუწოდა ადგილობრივ მოსახლეობას რაიონის ისტორიის უკვდავსაყოფად შეექმნათ მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი.

ბოკოვსკაიის რაიონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი გაიხსნა 1982 წლის 5 მაისს, ბოკოვსკაიის რაიონის პარტიის რაიკომის ინიციატივით, მას შემდეგ, რაც მისთვის ააშენეს ორსართულიანი შენობა. მუზეუმში დაცულია 2 637 ექსპონანტი, რომლებიც განთავსებულია შვიდ დარბაზში.

მუზეუმის დარბაზში „ჩვენი მხარის ბუნება“ გამოფენილია ექსპონატები ბოკოვსკაიის ფლორისა და ფაუნის ნიმუშები. კერძოდ, ცხოველებისა და მცენარეების ფიტულები, ჰერბარიუმი, ფოტოები ბოკოვსკაიის ხედებით.

მუზეუმის დარბაზში „ჩვენი მხარის შორეული წარსული“ გამოფენილია ძველი ხუტორის ბოკოვის პირველი სახლების ფოტოები, ძველი სამოვრები, საოჯახო ჭურჭელი და სტანიცის მაცხოვრებელთა ტანსაცმელი.

მესამე დარბაზი მოგვითხრობს დონში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებაზე, ხუტორის სოფლის მეურნეობაზე.

მეოთხე დარბაზში წარმოდგენილია ფ. პოდტეკოვისა და მ. კრივოშლიკოვის ექსპედიციის მასალები. აქვე გამოფენილია ძველი მონეტები და ფულადი კუპიურები. ასევე სოციალისტური შრომის გმირის ვ. ტეპლუხინას ექსპონატები: ფოტოები, მედლები, სიგელები.

„შოლოხოვის დარბაზში“ გამოფენილია მწერლის ფოტოები, პორტრეტები, წიგნები სხვადასხვა ენაზე. მის ნაწარმოებებზე გადაღებული ფილმების ფოტოების რეპროდუქციები.

დარბაზში „დონელი კაზაკობა“ გამოფენილია კაზაკთა საყოფაცხოვრებო ნივთები, კოსტიუმები.

სოფელში დგას საბჭოთა კავშირის გმირის იაკობ ტელიჩენკოს ბიუსტი, რომელიც 1992 წლის 17 დეკემბრის № 325 გადაწყვეტილების მიხედვით არის რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.
საადეთ II გირეი

საადეთ გირეი (; დ. 1560, ბახჩისარაი, — გ. 1587, დაღესტანი) — ყირიმის ხანი 1584 წელს, მეჰმედ გირეის უფროსი ვაჟი.

საადეთი მამამისის სიკვდილით დასჯის შემდეგ, გაებრძოლა ბიძას, ყაფლან გირეის და სასტიკად დაამარცხა, რის შემდეგაც გახდა ყირიმის ხანი. თუმცა ოსმალეთის სულთნის, მურად -ის განკარგულებით ყირიმის ტახტი ეკუთვნოდა საადეთის ბიძას, ისლამ გირეის.

საადეთმა ძალაუფლება არ დათმო და ნოღაის ურდოსა და კავკასიელების დახმარებით გააჩაღა ბრძოლა ოსმალეთის წინააღმდეგ, რომელშიც დამარცხდა და 4 თვიანი მმართველობის შემდეგ, 7 ივლისს გაიქცა ყირიმიდან. ხანი გახდა ისლამ გირეი.

მან თავი შეაფარა ასტრახანს, საიდანაც მარბიელი ლაშქრობა განახორციელა ყირიმზე, თუმცა უშედეგოდ. ამის შემდეგ, ოჯახთან ერთად გადაიხვეწა დაღესტანში, სადაც გარდაიცვალა 1587 წელს, 27 წლის ასაკში.

მოგვიანებით, 1623 წელს, მისმა ვაჟმა, მეჰმედ გირეიმ ტახტისათვის ბრძოლა გააჩაღა და მოიპოვა ყირიმის ხანის ტიტული.
შტეფან ბანიჩი

შტეფან ბანიჩი (; დ. 23 ნოემბერი, 1870 — გ. 2 იანვარი, 1941) — სლოვაკი კონსტრუქტორი და გამომგონებელი, რომელმაც დააპატენტა პარაშუტის ადრეული დიზაინი და შექმნა პირველი სამხედრო პარაშუტი.

დაიბადა 1870 წლის 23 ნოემბერს, გლეხის ოჯახში, სოფელ ნეშტიხში (სლომენიცეს ნაწილი), ავსტრია-უნგრეთის იმპერია (ამჟამინდელი სლოვაკეთის ტერიტორია). გარკვეული დროის განმავლობაში, იგი კალატოზად მუშაობდა, შემდეგ კი — ამერიკის შეერთებულ შტატებში გაემგზავრა, სადაც, ქვანახშირის მაღაროში, პენსილვანიაში დაიწყო მუშაობა. 1912 წელს, ბანიჩი, ავიაკატასტროფის მომსწრე გახდა, რის შემდეგაც, 1913 წელს, მან პარაშუტის პროტოტიპი შექმნა და მიენიჭა აშშ-ს პატენტი . 1,108,484.

დიზაინი რადიკალურად განსხვავდებოდა სხვებისგან — იგი, სხეულზე მიმაგრებული ქოლგის მსგავსი პარაშუტი იყო. 1913 წლის 3 ივნისს, პარაშუტის გამოსაცდელად და საკუთარი გამოგონების დემონსტრირების მიზნით, ბანიჩი ვაშინგტონში მდებარე ერთ-ერთი 15 სართულიანი შენობიდან გადმოხტა, ხოლო 1914 წელს — თვითმფრინავიდან. 1914 წლის 25 აგვისტოს, მან პატენტი მიიღო და აშშ-ს არმიას გადასცა, თუმცა, არ არსებობს მტკიცებულება იმისა, რომ აღნიშნული პარაშუტი, ოდესმე გამოყენებულ იქნა.

პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ, შტეფან ბანიჩი, ჩეხოსლოვაკიაში დაბრუნდა, სადაც, მარტო ცხოვრობდა და ქვის სამუშაოებს ატარებდა. მშობლიურ ქალაქ სლოვენიცესთან ახლოს, მცირე კარპატების მთისწინეთში, დრინის მღვიმე აღმოაჩინა, რომელიც, ბანიჩის საპატივცემოდ, პარაშუტიზმის ღონისძიებებში და მის ხელშეწყობაში მონაწილე პირებს, ბრინჯაოს, ვერცხლის და ოქროს მედლებით აჯილდოებს.

2006 წელს, სლოვაკეთის სამხედრო პარაშუტისტებმა, ბანიჩის დაბადების ადგილას, სმოლენიცეში, მისი მემორიალური დაფა განათავსეს.

სმოლენიცესთან მდებარე ერთ-ერთი აეროპორტი — ტრნავა, მის სახელს ატარებს.