iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მოლდავური საბჭოთა ენციკლოპედია

მოლდავური საბჭოთა ენციკლოპედია (მოლდ. ) — პირველი უნივერსალური ენციკლოპედია მოლდავურ ენაზე. გამოიცა 1970—1981 წლებში 8 ტომად 25 ათასიანი ტირაჟით.

მკპ ცკ-ის მიერ მოლდავური საბჭოთა ენციკლოპედიის გამოცემის დადგენილება 1967 წელს იქნა მიღებული. ამავე წელს ჩამოყალიბდა ენციკლოპედიის მთავარი რედაქცია. პირველი მთ. რედაქტორი აკადემიკოსი ია. ს. გროსული იყო. მისი ხელმძღვანელობით 1—3 ტომი გამოვიდა. 1974 წლიდან ეს პოსტი ი. კ ვარტიჩანმა დაიკავა.

აღწერილობა
ენციკლოპედია დაახლოებით 40 ათას სტატიას, 4400 ილუსტრაციას, 244 ჩანართს, 44 ფერად და 244 შავ-თეთრ რუკას მოიცავს.
გამოცემის მოცულობა — 693,3 ტექსტის საავტორი ფურცელია. ენციკლოპედიის საერთო მოცულობის დაახლოებით 30 % რეგიონული ხასიათის სტატიებია, რომლებიც მოლდავეთის ბუნებას, ისტორიას, ეკონომიკას და კულტურას ეძღვნება. გამოცემა 6000-მდე ბიოგრაფიულ ცნობარს, მათ შორის, მოლდაველ მოღვაწეთა შესახებ 2200 სტატიას მოიცავს.

1979 წელს რუსულ და მოლდავურ ენებზე გამოცემული, ენციკლოპედიის დასკვინითი მე-8 ტომი წარმოადგენს მოლდავეთის სსრ ენციკლოპედიურ ცნობარს, რომელიც თემატური პრინციპით არის შექმნილი.

1982 წელს მოლდავეთის საბჭოთა ენციკლოპედიის საფუძველზე გამოიცა მცირე ენციკლოპედია „საბჭოთა მოლდავეთი“ რუსულ ენაზე.

სხვა საბჭოთა ენციკლოპედიები
მექსიკა-საფრანგეთის ომი

ფრანგული ინტერვენცია მექსიკაში, იგივე მექსიკა-საფრანგეთის ომი წარმოადგენდა საფრანგეთის მეორე იმპერიის შეჭრას მექსიკაში. ამ ომში ფრანგების მხარეს იჭერდა ბრიტანეთი და ესპანეთიც. ომი გამოწვეული იყო მექსიკის პრეზიდენტის, ბენიტო ხუარესის 1861 წლის 17 ივლისის გადაწყვეტილებით, შეეჩერებინა იჯარების გადახდა მთავარი კრედიტორებისთვის, საფრანგეთის, ესპანეთისა და დიდი ბრიტანეთისათვის. ოპერაცისა ხელმძღვანელობდა საფრანგეთის მეთაური ნაპოლეონ . 31 ოქტომბერს, სამმა ქვეყანამ ხელი მოაწერა ლონდონის ხელშეკრულებას, რომლის თანახმადაც ისინი აერთიანებდნენ ძალებს, რათა მექსიკისგან დაებრუნებინათ ვალები. 8 დეკემბერს, ესპანელთა ძალები, მათი კონტროლირებადი კუბიდან მიადგნენ მექსიკის ყურეში მექსიკის მთავარ პორტს – ვერაკრუსს.

პუებლასთან გამართული (თანამედროვე ქალაქი კინკო-დე-მაიო) სასტიკი ბრძოლის შემდეგ, ყველაფერი დასრულდა მექსიკის მეორე იმპერიის ჩამოყალიბებით, რომელსაც მხარს მრავალი კონსერვატორი მექსიკელი უჭერდა. როდესაც პრეზიდენტ ბენიტო ხუარესის მმართველობა შეიცვალა ჰაბსბურგთა მონარქიის ბატონობით, მექსიკის ელიტამ მოისურვა მონარქიული წყობილების აღდგენა და ამისათვის მოითხოვეს მექსიკისთვის ერცჰერცოგის გამოყოფა ავსტრიის სამეფო სახლიდან. ეს იყო მაქსიმილიან ფერდინანდი, (შემდგომში მექსიკაში მაქსიმილიან ). ეს ყველაფერი საფრანგეთის სამხედრო მხარდაჭერით მოხდა, რომელიც დაინტერესებული იყო მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთით არსებული სასარგებლო წიაღისეულის საბადოებით.
ფარდობითობის სპეციალური თეორია

ფარდობითობის სპეციალური თეორია — 1905 წელს ალბერტ აინშტაინის მიერ (თეორიის ჩამოყალიბებაში მნიშვნელოვანი და დამოუკიდებელი წვლილი შეტანილი იქნა ჰენდრიკ ლორენცის, ანრი პუანკარესა და სხვათა მიერ) შემოთავაზებული ფიზიკური თეორია, რომელიც აღწერს მექანიკის კანონებს მაღალ სიჩქარეებზე. ეს თეორია არის გალილეის ფარდობითობის პრინციპის განზოგადება, რომელიც ამტკიცებს, რომ ყველა თანაბარი მოძრაობა არის ფარდობითი, და არ არსებობს აბსოლუტური, გამორჩეული უძრაობის სისტემა. ფარდობითობის სპეციალური თეორია ამ პრინციპს ამატებს კიდევ ერთ პრინციპს, რომლის მიხედვითაც სინათლის სიჩქარე ერთიდაიგივეა ათვლის ყველა ინერციული სისტემაში, მიუხედავად სინათლის წყაროს მოძრაობისა.

თეორიას აქვს მრავალი ექსპერიმენტულად შემოწმებული, ორიგინალური წინასწარმეტყველება, როგორიცაა სიგრძის შემცირება, დროის გაწელვა, ერთდროულობის ფარდობითობა, განსხვავებით კლასიკური მექანიკისგან, რომლის მიხედვითაც დრო ნებისმიერ ორ მოვლენას შორის ერთიდაიგივეა ნებისმიერი ორი დამკვირვებლისთვის. ფიზიკის სხვა კანონებთან ერთად ეს ორი პოსტულატი წინასწარმეტყველებს მასისა და ენერგიის ექვივალენტობას, რომელიც გამოისახება ფორმულით  = 2, სადაც არის სინათლის სიჩქარე ვაკუუმში. ფარდობითობის ზოგადი თეორია დადის კლასიკურ (ნიუტონის) მექანიკაზე როდესაც სხეულების სიჩქარე მცირეა სინათლის სიჩქარესთან შედარებით. ფარდობითობის სპეციალური თეორია ამტკიცებს, რომ არ არის მხოლოდ ელექტრომაგნიტური ტალღის გავრცელების სიჩქარე ვაკუუმში, არამედ არის ფუნდამენტური ფიზიკური მუდმივა. თეორიის ერთ-ერთი წინასწარმეტყველება იმაში მდგომარეობს, რომ არცერთ სხეულს, რომელსაც არანულოვანი მასა აქვს, არ შეუძლია მოძრაობა სინათლის სიჩქარით.

თეორიას ჰქვია სპეციალური, რადგან იგი უყენებს ფარდობითობის პრინციპს მხოლოდ ათვლის ინერციულ სისტემებს. შემდგომში აინშტაინმა განავითარა ფარდობითობის ზოგადი თეორია, რომელიც თავისუფალია ამ შეზღუდვისგან. გარდა ამისა, ეს თეორია აღწერს აგრეთვე გრავიტაციის ეფექტებს.
მექსიკის მეორე იმპერია

მექსიკის მეორე იმპერია – ეწოდებოდა მექსიკის მმართველობის რეჟიმს 1864-1867 წლებში. იგი შეიქმნა საფრანეგთის იმპერატორ ნაპოლეონ -ის მიერ, რომელმაც მექსიკის კამპანიით სცადა აღედგინა ადრეული, ნაპოლეონისეული საფრანგეთის დიდება. სამხედრო ჩარევის შედეგად (მექსიკა-საფრანგეთის ომი) მექსიკის სათავეში დასვეს ავსტრიის ერცჰერცოგი მაქსიმილიან ფერდინანდი, შემდეგში მაქსიმილიან . საფრანგეთის დიდი მცდელობისა და ავსტრიისა და ესპანეთის სამეფო კარის მხარდაჭერით, მექსიკაში ჩამოყალიბდა ევროპული ტიპის მონარქიული სისტემა.

საფრანგეთს მხარს უჭერდა მექსიკის კონსერვატიული ნაწილი და დიდგვაროვნები, რომლებიც იმედოვნებდნენ, რომ ამით წერტილი დაესმებოდა რევოლუციათა ციკლს და დამყარდებოდა სტაბილურობა.
ფარდობითობის ზოგადი თეორია

ფარდობითობის ზოგადი თეორია — გრავიტაციის გეომეტრიული თეორია, რომელიც ალბერტ აინშტაინმა გამოაქვეყნა 1915 წელს. ეს თეორია აერთიანებს ფარდობითობის სპეციალურ თეორიასა და მსოფლიო მიზიდულობის კანონს და აღწერს გრავიტაციას როგორც სივრცისა და დროის (ანუ სივრცე-დროის) გეომეტრიულ თვისებას. კერძოდ, ამ თეორიის მიხედვით სივრცე-დროის სიმრუდე უშუალოდაა დაკავშირებული ენერგიასა და იმპულსთან. ეს კავშირი მოიცემა აინშტაინის განტოლებებით.

ფარდობითობის ზოგადი თეორიის ბევრი წინასწარმეტყველება მნიშვნელოვნად განსხვავდება კლასიკური ფიზიკის წინასწარმეტყველებებისგან. ასეთი განსხვავებები მოიცავს გრავიტაციულ დროის გაწელვას, გრავიტაციულ წითელ წანაცვლებას და სხვა ეფექტებს. ფარდობითობის ზოგადი თეორიის წინასწარმეტყველებები დადასტურდა დღემდე ჩატარებული ყველა ექსპერიმენტით.

ფარდობითობის ზოგად თეორიას აქვს ბევრი მნიშვნელოვანი ასტროფიზიკური შედეგი. ეს თეორია მიუთითებს შავი ხვრელის არსებობას - ისეთი არისა, რომელიც იმდენად გამრუდებულია, რომ არაფერს, სინათლესაც კი არ შეუძლია მისი დატოვება.
ამპლიტუდა

ფიზიკაში ამპლიტუდა არის მერხევი სიდიდის მაქსიმალური გადახრა წონასწორობის მდგომარეობიდან. მაგალითად, ბგერითი ტალღის ამპლიტუდა არის ტალღის გავრცელების დროს წნევის რხევის მაქსიმალური გადახრა წონასწორობის მდგომარეობიდან.

წარმოდგენები
მაქსიმუმებს შორის ამპლიტუდა
მაქსიმუმებს შორის ამპლიტუდა არის მერხევი სიდიდის მაქსიმალურ გადახრებს შორის სხვაობა. სინუსოიდური ტალღისათვის მაქსიმუმებს შორის ამპლიტუდა (პიკური) ამპლიტუდის გაორმაგებული მნიშვნელობის ტოლია (იხილე სურათი).

პიკური ამლიტუდა
პიკური ამპლიტუდა, ან უბრალოდ ამპლიტუდა არის რაიმე სიგნალის გავრცელებისას/რხევისას მაქსიმალური გადახრა წონასწორობის მდგომარეობიდან.

საშუალო კვადრატული ამპლიტუდა
საშუალო კვადრატული ამპლიტუდა ხშირად გამოიყენება ელექტრობასა და მომიჯნავე დარგებში. ის განისაზღვრება როგორც წონასწორობის მდგომარეობიდან გადახრის საშუალო კვადრატული მნიშვნელობა. სინუსოიდური ტალღისთვის საშუალო კვადრატული საშუალო ამპლიტუდა არის ამლიტუდა/21/2.
ახალი მიწა

}), გამოყენებული იქნა 1958–1961 და 1961 წელს, ამავე წელს აქ გამოსცადეს ბომბი ცარი, ამ გამოცდამ რეკორდული მაჩვენებელი აჩვენა, 50-მეგატონი ჰაერის ნაკადი ავიდა ატმოსფეროში.

მოგვიანებით ბირთვული იარაღის გამოცდა სამხრეთის კუნძულებზეც დაიწყო, აქ მცხოვრები მოსახლეობა სხვაგან გადაასახლეს. ასეთი ინტენსივობით ჩატარებული აფეთქებები, ბუნებაზე და გარემოზე კატასტროფულად საზიანოდ მოქმედებდა ამ ყველაფერმა გამოიწვია აქ მიწისძვრების გახშირება. 1973 წლის 12 სექტემბერს აქ რიხტერის შკალით 6.97 ბალი სიმძლავრის მიწისძვრა მოხდა, ამ ყველაფერმა წარმოქმნა ზვავი 80 მილიონი ტონა ყინული მიწყდა მთების ფერდობებს. ამ კატასტროფას შედეგი იყო 2 კილომეტრი სიგრძის ტბის წარმოქმნა.

მთელი ისტორიის განმავლობაში ახალი მიწის ტერიტორიაზე გამოცდილი იქნა 224 ბირთვული ბომბი. ახალი მიწა, ყაზახეთის სემიპალატინთან ერთად საბჭოთა კავშირში, ბირთვული იარაღის გამოცდის მთავარ პუნქტს წარმოადგენდა. საბჭოთა კავშირის ბოლო წლებში, აქ ყოველგვარი იარაღის გამოცდა შეწყდა. ამ გამოცდებმა კუნძულს და საერთოდ გარემოს უდიდესი ზიანი მიაყენა.
მექსიკის ყურე

მექსიკის ყურე — ატლანტის ოკეანის ნაწილი, წყლის აუზი, რომელიც შემოფარგლულია ჩრდილოეთ ამერიკის კონტინენტითა და კუნძულ კუბით. უფრო კონკრეტულად, ჩრდილოეთით, ჩრდილო-დასავლეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით შემოფარგლულია აშშ-ის, სამხრეთით და სამხრეთ-დასავლეთით მექსიკის და სამხრეთ-აღმოსავლეთით კუბის სანაპირო ზოლით. ყურე წააგავს უხეშ ოვალს. ატლანტის ოკეანეს უერთდება ფლორიდის სრუტით, რომელიც კუბასა და აშშ-ს შორის მდებარეობს, კარიბის ზღვას კი - იუკატანის სრუტით კუბასა და მექსიკას შორის. ოკეანესთან ნაკლები კავშირის გამო, ყურეში მიქცევა-მოქცევის დონე საკმაოდ მცირეა. ყურის მთლიანი ფართობი 1.6 მლნ კვადრატულ კილომეტერს შეადგენს. ყურეს ნახევარზე მეტი საკმაოდ თავთხელია. უღრმესი წერტილი – სიგსბის ღრმული 4384 მეტრია, რომლის სიგრძეც 550 კილომეტრია. ეს ღრმული დაახლოებით 300 მილიონი წლის წინ წარმოიშვა ზღვის ფსკერის დაწევის შედეგად.

გეოლოგია
დღეისათვის, ცოტა რამაა ცნობილი მექსიკის ყურის გეოლოგიური წარსულის შესახებ. ზოგიერთი მეცნიერის აზრით, ეს აუზი წარმოიშვა პალეოზოიუკურ ხანის დასაწყისში, მაგრამ მკვლევართა უმრავლესობას მიაჩნია, რომ ეს მოხლდა ლაპეოზოიკური ხანის დასასრულს, როდესაც მოხდა ერთი დიდი სუპერკონტინენტის, პანგეას გახლეჩვა და კონტინენტური ფილების ერთმანეთთან შეჯახება.

ისტორია
მართალია ამერიკის კონტინენტი ქრისტეფორე კოლუმბმა აღმოაჩინა, მაგრამ მისი გემები მექსიკის ყურეში არ შესულან.

პირველი ევროპელი ვინც ამ ყურეში იმოგზაურა, იყო ამერიგო ვესპუჩი 1497 წელს. ის გაუყვა ცენტრალური ამერიკის სანაპირო ზოლს, შემდეგ ფლორიდის სრუტის გავლით ისევ უკან, ატლანტის ოკეანეში დაბრუნდა. თავის წერილებში ვესპუჩი ამ მოგზაურობას დაწვრილებით აღწერს. ევროპაში დაბრუნების შემდეგ, მისი ექსპედიციის ერთ-ერთმა წევრმა, ხუან-დე-ლა-კოსამ შეადგინა რუკა, რომელზეც კუბა როგორც კუნძული ისე დაიტანა.

ძირითადი მონაცემები
მექსიკის ყურის აღმოსავლეთი, ჩრდილოეთი და ჩრდილო-დასავლეთი სანაპირო, აშშ-ის სანაპირო ზოლს წარმოადგენს, კონკრეტულად ესაა შემდეგი შტატები: ფლორიდა, ალაბამა, მისისიპი, ლუიზიანა და ტეხასი. საერთო ჯამში, მექსიკის ყურეზე აშშ-ის სანაპირო ზოლის სიგრძე შეადგენს 2. 700 კმ-ს. აშშ-ს ტერიტორიიდან ყურეს ერთვის 31 მდინარე.

უბის სამხრეთ-დასავლეთი და სამხრეთი სანაპირო წარმოადგენს მექსიკის სანაპირო ზოლს, ესაა შტატები: ტამაულიპასი, ვერაკრუსი, ტაბასკო, კამპეჩე, იუკატანი და კინტანა-როო. ყურის სანაპირო ზოლის მექსიკის წილი შეადგენს 2. 243 კმ-ს.

მექსიკის ყურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთით ესაზღვრება კუბა. ყურე მექსიკის, კუბის და აშშ-ის თევზის მრეწველობის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანესი ადგილია.
დარდუბალა

დარდუბალა — ანიმაციური ტელესერიალი, რომელიც ტელეარხ რუსთავი 2-ის ეთერში 1999-2000 წლებში გადიოდა. სერიალს ამზადებდა სტუდია „ვაშა“, გიორგი ჭანტურიას და შალვა რამიშვილის ხელმძღვანელობით და იდეების მიხედვით. იგი ნაწილობრივ ეფუძნებოდა რადიო 105-ის ეთერში გასულ სახუმარო აუდიო-ტიხრებს და ცნობილი სიმღერების პაროდიებს.

დარდუბალა იყო პირველი ქართული ანიმაციური სერიალი პოლიტიკურ მოვლენებზე ყურადღების გამახვილებით. შეიძლება ითქვას, რომ მისი პერსონაჟების სახით წარმოდგენილი იყო თანამედროვე საქართველოს გროტესკული ვერსია.

2005 წელს ეთერში გავიდა სერიალის გაგრძელება, დარდუბალა 2, რომლის პერსონაჟი მიხეილ სააკაშვილი იყო.
ჩრდილოეთი კუნძული (ახალი მიწა)

ჩრდილოეთი კუნძული – ჩრდილოეთი კუნძული ახალი მიწის არქიპელაგში, მდებარეობს ჩრდილოეთ რუსეთში. კუნძულის ფართობი შეადგენს 48,904 კვადრატულ კილომეტრს (18,900 კვ.მილი), ჩრდილოეთი კუნძული თავისი ფართობის სიდიდით შესულია მსოფლიოს 30 უდიდეს კუნძულს შორის. იგი სამხრეთის კუნძულისგან გამოყოფილია მატოჩკინის სრუტის მეშვეობით.

ჩრდილოეთი კუნძული დაფარულია ყინულებით. აქ მდებარეობს რუსული არმიის ნავსადგური.
ხაინანი

ხაინანი (, ფინინი ) — პროვინცია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქია — ხაიკოუ. მოსახლეობა — 8,671,518 ადამიანი (28-ე ადგილი პროვინციებს შორის, 2010 წლის მონაცემებით.)

კუნძული გაშენებულია სამხრეთ ჩინეთის ზღვის ნაპირებზე, ჩინეთის კონტინენტური ნაწილისგან ხაინანი გამოყოფილია ხაინინის სრუტის მევეობით, სრუტის მეორე მხარეს მდებარეობს ლეიჩშოუბანდაოს ნახევარკუნძული. კუნძულის ფართობი შეადგენს 33,210 კვადრატულ კილომეტრს, ხაინინი თავისი ფართობის სიდიდის მხრივ შედის მსოფლიოს უდიდეს 50 კუნძულს შორის. ეს ტერიტორია შედის ჩინეთის სამხრეთული ავტონომიის შემადგენლობაში, პროვინციის სტატუსით. საუკუნეების განმავლობაში ეს ტერიტორია შედიოდა გუანდუნის პროვინციის შემადგენლობაში, მაგრამ 1988 წელს გამოეყო გუანდუნს. კუნძულის დედაქალაქია ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქი ჰაიკოუ.

2009 წლის მონაცემებით აქ ცხოვრობს 8,180,000 კაცი, სიმჭიდროვის თვალსაზრისით კმ²-ზე საშუალოდ 241 ადამიანი ცხოვრობს. აქ მცხოვრებთა სასაუბრო ენაა ჩინური, თუმცა კუნძულზე ასევე გავრცელებული პორტუგალიურიც. აღმსარებლობის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობა ბუდისტია. კუნძულზე არის ათი დიდი ქალაქი.

გეოგრაფია
ფართობის სიდიდით ეს კუნძული მეორეა ჩინეთში ტაივანის შემდგომ, ხაინანი ფართობით უსწრებს ბელგიას. კუნძულზე ძირითადად დაბლობებია, თუმცა არის მთებიც, უმაღლესი წერტილი შეადგენს 1,876 მეტრს, ეს არის მთა ვუზი რომელიც ხაინისნის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს. დასავლეთ ნაწილში არის ბაკბოს ყურე.

კუნძულზე არის კონტინენტური ჰავა. ჰიდროგრაფიული ქსელის მიხედვით ეს ტერიტორია საკმაოდ მდიდარია, აქ მდებარეობს რამდენიმე გრძელი მდინარე და დიდი ტბა. მათგან აღსანიშნავია მდინარე ნანდუ, ის სათავეს იღებს ჩრდილოეთიდან. მისი სიგრძე შეადგენს 314 კილომეტრს, ნანდუს უერთდება მდინარეები ხინსუ და ჩანგუე.
კამპეჩე

კამპეჩე — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი მექსიკაში. კამპეჩეს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს იუკატანის ნახევარკუნძულის დასავლეთ ნაწილში, კამპეჩეს ყურეს ნაპირზე. მოსახლეობა 211 671 ადამიანი (2005).

ქალაქი დაარსდა 1540 წლის 4 ოქტომბერს ესპანელი კონკისტადორების მიერ, მაიას ქალაქ „ “-ის ნანგრევებზე.

ქალაქში დაცულია მრავალი ესპანური საფორტიფიკაციო ნაგებობა. 1999 წელს ქალაქი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
ლიგა 3

ლიგა 3 (წარსულში — მეორე ლიგა) — საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ჩემპიონატის რანგით მესამე დივიზიონი ეროვნული ლიგის და ეროვნული ლიგა 2-ის შემდეგ, რომელსაც ატარებს საქართველოს ფეხბურთის ფედერაცია 1990 წლიდან.

ლიგის ფორმატი
ამჟამინდელი სახელწოდება ლიგას მიენიჭა 2017 წელს, როცა გათამაშებაში ოცი გუნდი მონაწილეობდა. 2019 წლის სეზონიდან კლუბების რაოდენობა განახევრდა.

მოქმედი რეგლამენტის თანახმად, გათამაშება ტარდება ოთხ წრედ. სეზონის განმავლობაში ყოველი კლუბი ატარებს ოთხ მატჩს თითოეულ მეტოქესთან - ორს შინ და ორს სტუმრად. 36 თამაშის შემდეგ ლიგის გამარჯვებული პირდაპირ გადადის ზედა ლიგაში, და ადგილოსანი ლიგა 2-ის შესაბამისად და ადგილზე გასული კლუბების წინააღმდეგ პლეი-ოფში იღებენ მონაწილეობას, ხოლო - ადგილებზე გასული გუნდები დაქვეითდებიან ლიგა 4-ში.

2020 წლის სეზონი
კორონავირუსის პანდემიის გამო სეზონი მხოლოდ ორ წრედ ჩატარდა. გათამაშებაში მონაწილეობდნენ შემდეგი გუნდები:

ჩატარებული 18 თამაშის შედეგად ლიგის გამარჯვებული "გარეჯი" გახდა, რომელმაც მომდევნო სეზონში ლიგა 2-ში მონაწილეობის უფლება მოიპოვა.

„ბახმარო“ და „მეშახტე“ ლიგა 4-ში დაქვეითდნენ, კოლხეთი-1913 და სკ გორმა კი ლიგა 2-ში გადასასვლელ პლეი-ოფში ითამაშეს, თუმცა ორი მატჩის ჯამში მარცხი განიცადეს:
კოლხეთი-1913 - ვიტ-ჯორჯია - 1-0, 0-1, პენალტების სერიის შემდეგ 3-4.
მერანი მარტვილი - გორი - 3-1, 0-0.
ლეონჰარდ ფრანკი

ლეონჰარდ ფრანკი (დ. 4 სექტემბერი, 1882 — გ. 18 აგვისტო, 1961) — გერმანელი მწერალი.

ბიოგრაფია
ლეონჰარდ ფრანკი 1882 წელს დიაბადა დასავლეთ გერმანიის ქალაქ ვიურცბურგში. ბავშვობაში ოცნებობდა მხატვარი გამოსულიყო. სიჭაბუკის წლები ლიტერატორთა და მხტვართა წრეში გაატარა.

მას რომანებმა „ყაჩაგთა ბანდა“, „მარცხნივ, სადაც გულია“, „იესოს მოწაფეები“, „ოქსენფურტელ მამაკაცთა კვარტეტი“, მსოფლიო აღიარება მოუპოვეს.

ფრანკი გარდაიცვალა 1961 წელს დასავლეთ გერმანიაში.
პაპალოაპანი

პაპალოაპანი – მდინარე მექსიკაში, ვერაკრუსის შტატის ერთ-ერთი უმთავრესი მდინარე. სახელწოდება მომდინარეობს აცტეკების ენიდან და ნიშნავს „პეპელის მდინარეს“.

პაპალოაპანი სათავეს იღებს აღმოსავლეთი სიერა-მადრეს მთიანეთში, ოახაკასა და ვერაკრუსის შტატების საზღვართან. მისი სიგრძე 122 კილომეტრია და ერთვის მექსიკის ყურეში, ალვარადოს ლაგუნას. პაპალოაპანის ნაპირებზე გაშენებულია ორი ქალაქი: სან-ხუან-ბაუტისტა-ტუშტეპეკი (ოახაკას შტატი) და ტლაკოტალპანი (ვერაკრუსი).
მექსიკის ეროვნული მოქმედების პარტია

მექსიკის ეროვნული მოქმედების პარტია — პოლიტიკური პარტია მექსიკაში. მმართველი პარტია 2000 წლიდან. მისდევს კონსერვატიზმსა და ქრისტიანული დემოკრატიის იდეებს. 2000 წელს საპრეზიდენტო არჩევნებში ვისენტე ფოქსის გამარჯვების შედეგად ქვეყანაში დაასრულა ინსტიტუციურ-რევოლუციური პარტიის 72-წლიანი მმართველობა.

მექსიკის პრეზიდენტები პარტიიდან
2000 — ვისენტე ფოქსი
2006 — ფელიპე კალდერონი
შოჩიკალკო

შოჩიკალკო — კოლუმბამდელი არქეოლოგიური ძეგლი მექსიკაში. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, მორელოსის შტატში. სახელწოდება ნაუატლზე (აცტეკების ენა) ნიშნავს „ყვავილების სახლში“. მეხიკოდან დაშორებულია 76 მილით. შოჩიკალკომ თავის განვითარების აპოგეას მიაღწია ტეოტიუაკანის დაცემის შემდეგ და არსებობს კიდეც მოსაზრება, რომ ტეოტიუაკანის იმპერიის დაცემაში ამ ქალაქს დიდი წვლილი მიუძღვის.

შოჩიკალკოს არქიტექტურა და იკონოგრაფია წააგავს მაიას, ტეოტიუაკანის და მატლაცინკას კულტურის არქიტექტურასა და იკონოგრაფიას. მთავარი საცერემონიო ცენტრი დგას ხელოვნურად გაკეთებულ გორაკზე. გორაკის დამრეცები დატერასებულია. ამ ტერიტორიაზე პირველი დასახლება გაჩნდა ძვ. წ. 200 წელს, მაგრამ მნიშვნელოვან დასახლებულ პუნქტად იგი მხოლოდ ჩვ. წ. 700-900 წლებში იქცა. აქ არსებული არქიტექტურაც სწორედ ამ პერიოდს განეკუთვნება. განვითარების პიკის პერიოდში, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 20 000 ადამიანს.

1999 წელს იუნესკომ შოჩიკალკო მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. იგი ტურისტებისთვის ღიაა და აქვე მოქმედებს საკმაოდ მდიდარი მუზეუმიც.
კასას-გრანდესი

კასას-გრანდესი , აგრეთვე ცნობილი როგორც პაკიმე – კოლუმბამდელი არქეოლოგიური კომპლექსი და მისი ცენტრალური ძეგლი მექსიკაში, ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ჩიუაუას შტატში. იგი მდებარეობს საკმაოდ ნაყოფიერ ხეობაში და წარმოადგენს მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ რეგიონის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს არქეოლოგიურ კომპლექსს, მდებარეობს მდინარე კასას-გრანდესის სანაპიროებზე. შტატის დედაქალაქ ჩიუაუადან ჩრდილოეთით 240 კმ-ზე.

ამ ტერიტორიაზე პირველი დასახლებები გაჩნდა ჩვ .წ. 1130-1300 წლებში და იზრდებოდა საუკუნის ბოლომდე. ყველაზე დიდი დასახლება იყო პაკიმე. თითოეული საცხოვრებელი ადგილი სპეციალური წყალმომარაგების სისტემით იყო უზრუნველყოფილი. ამ სისტემის ნაწილს წარმოადგენდა მიწისქვეშა რეზერვუარები და არხები. ეს ყველაფერი აშენდა საუკუნის განმავლობაში, მაგრამ საუკუნის დასაწყისში ქალაქი მოსახლეობის მიერ მიტოვებულ იქნა.
საყოველთაოდ მიღებული აზრების ლექსიკონი

საყოველთაოდ მიღებული აზრების ლექსიკონი — გიუსტავ ფლობერის სატირული ნაშრომი. მწერალი მთელი ცხოვრების განმავლობაში აკეთებდა ჩანაწერებს, რათა შეექმნა წიგნი „სადაც თავმოყრილი იქნებოდა ყველაფერი ის, რისი თქმაც საჭიროა საზოგადოებაში მის ღირსეულ წევრად გასახდომად“. წიგნის კითხვისას მკითხველი ვერ უნდა მიმხვდარიყო, მას დასცინოდნენ თუ სერიოზულ რჩევებს აძლევდნენ, მაგრამ ფლობერმა სიცოცხლეში ვერ შეძლო ამ სურვილის განხორციელება. მისი გარდაცვალების შემდეგ მწერლის პირად ნივთებში აღმოაჩინეს ორმოციოდე ფურცელი სათაურით „საყოველთაოდ მიღებული აზრების ლექსიკონი“. ეს ჩანაწერები პირველად გამოქვეყნდა 1913 წელს, მოგვიანებით კი იპოვეს სხვა ჩანაწერებიც და შესაძლებელი გახდა ლექსიკონის ვერსია უფრო სრულყოფილი გამხდარიყო.

მაგალითები
საფრანგეთის აკადემია – რაც შეგიძლიათ აძაგეთ; მაგრამ თუ შესაძლებლობა მოგეცემათ, ეცადეთ როგორმე მისი წევრი გახდეთ.
არქიმედე – ამ სახელის გაგონებაზე წამოიძახეთ: ევრიკა! მომეცით საყრდენი წერტილი და მე გადავაბრუნებ დედამიწას! არსებობს კიდევ რაღაც არქიმედეს ხრახნი, მაგრამ კაცმა არ იცის რისთვის გამოიყენება.
მინისტრი – ადამიანური დიდების ბოლო ზღვარი.
მეხსიერება – ყოველთვის იწუწუნეთ საკუთარ მეხსიერებაზე. შეგიძლიათ, თავმოწონების მიზნით, ისიც კი თქვათ, რომ მეხსიერება საერთოდ არ გაქვთ; მაგრამ თუ ვინმე გეტყვით, რომ საღი განსჯის უნარი არ გაგაჩნიათ, გაფითრდით და ღრიალი მორთეთ.
ზამთარი – ყოველი ზამთარი განსაკუთრებით ცივია. ჯანმრთელობისთვის უფრო სასარგებლოა, ვიდრე წელიწადის სხვა დროები.
ჰარამხანა – დედლებს შორის მოსიარულე მამალი შეადარეთ ჰარამხანაში მოსიარულე სულთანს. კოლეჯის მოსწავლეთა ოცნება.
მჟავური წვიმა

მჟავა წვიმა, მჟავური წვიმა — ატმოსფერული ნალექების ყველა სახეობა — წვიმა, თოვლი, სეტყვა, ნისლი და სხვ. — რომელიც გოგირდისა და აზოტის მჟავების მაღალი შემცველობით ხასიათდება. ბევრი რეგიონისთვის იგი გარემოს დაბინძურების თვალსაზრისით ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პრობლემაა. ეს დასახელება ისეთ მოვლენებს აერთიანებს, როგორიცაა მჟავა ნისლი, მჟავა თოვლი და ა. შ. მაგრამ თითოეული მათგანი ატმოსფერულ ტენში მჟავათა არსებობას და გარემოზე მათ დამაზიანებელ მოქმედებას გულისხმობს.
ასე მაგალითად, სამრეწველო წვიმების არსებობა სერიოზულ პრობლემას უქმნის ჩინეთსა და რუსეთს.

1852 წელს შოტლანდიელმა ქიმიკოსმა რობერტ ანგუს სმითმა მანჩესტერში (ინგლისი) პირველმა უჩვენა, რომ არსებობს კავშირი მჟავური წვიმასა და დაბინძურებულ ატმოსფეროს შორის.
ეს პროცესი ბუნებრივ წვიმასთან შედარებით წვიმის წყლის მჟავიანობის მომატებას გულისხმობს. ტერმინი „მჟავური წვიმა“ დაამკვიდრა რობერტ ანგუს სმითმა 1872 წელს.

მჟავური წვიმის ორი უმთავრესი კომპონენტია გოგირდმჟავა და აზოტმჟავა. ზოგჯერ მჟავური წვიმები საკმაოდ შორს მოდის იმ ადგილებიდან, სადაც პირველადი დამაბინძურებელი ნაერთების წყაროებია. ამრიგად, მჟავური წვიმის პრობლემა ამა თუ იმ ქვეყნის ფარგლებით არ შემოისაზღვრება, რადგანაც ატმოსფერული დამაბინძურებლები დიდი მასშტაბით გადაადგილებას ხშირად განიცდიან. მაგალითად, მჟავური წვიმების უმეტესობა, რომელიც ნორვეგიაში, შვედეთსა და ნიდერლანდებში მოდის, ევროპის სხვა ქვეყნებში გამოყოფილი გოგირდისა და აზოტის ოქსიდებიდან წარმოიქმნება.

მჟავიანობის მომატება უარყოფითად მოქმედებს როგორც მცენარეულ, ისე ცხოველთა სამყაროზე. გაზრდილი მჟავიანობა თევზის პოპულაციის მკვეთრ შემცირებას იწვევს. თევზების სახეობათა მხოლოდ მცირე რიცხვს შეუძლია გადარჩეს და მჟავე არეში გამრავლდეს.

ბოლო დროს ცხადი გახდა, რომ ჰაერის დაბინძურებას ტყის მასივზეც შეუძლია მნიშვნელოვანი გავლენის მოხდენა, რის შედეგადაც შეინიშნება ტყის მასივების შემცირების ტენდენცია.
ტლაკოტალპანი

ტლაკოტალპანი — ქალაქი მექსიკაში, ქვეყნის აღმოსავლეთ სანაპირო ზოლში, ვერაკრუსის შტატში. ეს ტერიტორია დასახლებული იყო ჯერ კიდევ კოლუმბამდელ ხანაში, ხოლო დღეს არსებული დასახლება აქ გაჩნდა საუკუნეში, მდინარე პაპალოაპანის სანაპიროებთან. ამჟამად ქალაქი წარმოადგენს ამავე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის ცენტრს.

1998 წელს, ტლაკოტალპანი იუნესკოს მიერ შეტანილი იქნა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში, რადგან: "ტლაკოტალპანის საქალაქო დაგეგმარება და არქიტექტურა წარმოადგენს განსაკუთრებული ხარისხით გაკეთებულ ესპანური და კარიბული ტრადიციების შერწყმის ასახვას... გამორჩეული ხასიათი ასახულია ქალაქის ნებისმიერ დეტალზე – ვიწრო ქუჩებზე, ფერტა საოცარ და უხვ ცვალებადობაზე და ა.შ." (, 1998).

სახელი "ტლაკოტაპლანი" ნიშნავს "ადგილს მდინარეებს შორის", იგივეს, რასაც "მესოპოტამია".
იაკობაშვილი

საკუთარი სახელი იაკობაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ბიძინა იაკობაშვილი — აგრონომი
ზურაბ იაკობაშვილი — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა)
თემურ იაკობაშვილი — პოლიტოლოგი, დიპლომატი
იაკობი (იაკობიშვილი) — სასულიერო პირი
ნიკოლოზ იაკობაშვილი — კვების მრეწველობის დარგის სპეციალისტი
სოზარ იაკობაშვილი — მეტალურგი
ლეზგიური ენა

ლეზგიური ენა (თვითდასახელება: ) — ნახურ-დაღესტნური ენათა ოჯახის ლეზგიურ ენათა ჯგუფის ერთ-ერთი ენა.

გავრცელებულია დაღესტნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში — კასუმქენთის, მაჰარამქენთის, ქურახისა და ნაწილობრივ ხივისა და რუთულის რაიონებში, აგრეთვე ჩრდილოეთ აზერბაიჯანის გუსარის, ყუბისა და ხუდათის რაიონების ზოგიერთ სოფელში.

ლეზგიურ ენაზე ლაპარაკობს 783 720 კაცი.

აქვს 3 ძირითადი დიალექტი — კიურიული, ახტისა და ყუბის (დიალექტებში გამოიყოფა კილოკავები). სალიტერატურო ლეზგიურ ენას საფუძვლად უდევს კიურიული დიალექტი.

ლეზგიურ ენაში ხმოვანთა სისტემა მარტივია — , , , , , . გვხვდება მხოლოდ რუსულიდან ნასესხებ სიტყვებში. თანხმოვნებში გამოიყოფა სონორებისა და ჩქამიერების კლასები. ჩქამიერებში დასტურდება ოთხეულთა სისტემა — მჟღერი, ფშვნვიერი, მკვეთრი და პრეპუპტივი (არაფშვინვიერი ყრუ). აფრიკატების რიგში აკლია ძ, ჯ (გვხვდება მხოლოდ ზოგიერთ თქმაში). მახვილი მოუდის მეორე მარცვალს სიტყვის დასაწყისიდან.

გრამატიკული კლასების სისტემა დაკარგულია, დაცულია მხოლოდ ცალკეული ექსპონატები გადმონაშთების სახით როგორც სახელებში, ისე ზმნებში. ბრუნების სისტემა განვითარებულია. ძირითად ბრუნვებთან (სახელობითი, ერგატიული, ნათესაობითიი, მიცემითი) ერთად არის ადგილობითი ბრუნვების რამდენიმე სერია (14 ბრუნვა). ბრუნებისას გატარებულია ორფუძიანობის პრინციპი — ბრუნება ემყარება ერგატივის ფორმას. თვლის სისტემა ოცობითია. მიუხედავად მისა, რომ ზმნას გრამატიკული კლასისა და პირის კატეგორიები არ აქვს, იგი მდიდარია როგორ ორგანული, ისე აღწერითი წარმოების ფორმებით. ზმნას აქვს დრო-კილოს, მიმღეობისა და კაუზატივის კატეგორიები, ბრძანებითი, პირიბოთი, კითხვითი და უარყოფითი ფორმები. გვარი არაა დიფერენცირებული. გარჩეულია გარდამავალი და გარდაუვალი ზმნები (ლექსიკურად და სემანტიკურად). გარდამავალი ზმნისათვის დამახასიათებელია ერგატიული კონსტრუქცია.

დამწერლობა შეიქმნა 1928 წელს.

ანბანი
შეფერადებული ასოები გვხვდება მხოლოდ რუსულიდან ნასესხებ სიტყვებში.