iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კოსმოსური ოპერა

კოსმოსური ოპერა — სამეცნიერო ფანტასტიკის ქვეჟანრი, რომელშიც ყურადღება მეტწილად გამახვილებულია კოსმოსურ საბრძოლო მოქმედებებზე და მელოდრამატულ თავგადასავლებზე. მოქმედების ადგილი ასეთ ნამუშევარში, როგორც წესი, არის ღია კოსმოსი. ორიგინალური ტერმინი არ უკავშირდება მუსიკას - იგი მომდინარეობს „ცხენის ოპერიდან“, ტერმინიდან, რომელიც მუნჯი კინოს ეპოქაში ჩამოყალიბდა და აღნიშნავდა კლიშეებით სავსე ფილმს. კოსმოსური ოპერები 1930-იან წლებში გაჩნდა და გავრცელდა ლიტერატურაში, კინემატოგრაფიაში, კომიქსებსა და ვიდეო თამაშებში.

ჟანრის აღსანიშნავი წიგნებია: სერია „დაარსება“ (1942–1999, აიზეკ აზიმოვი) და „ენდერის თამაში“ (1985-დღემდე, ორსონ სკოტ კარდი). კინემატოგრაფიაში ადრეული პერიოდის აღსანიშნავი კოსმოსური ოპერაა „ფლეშ გორდონი“ (1936-დღემდე, ალექს რეიმონდი). 1970-იანების ბოლოს ჟანრისადმი დიდი ინტერესი გამოიწვია „ვარსკვლავური ომების“ ფრენჩაიზის (1977-დღემდე, ჯორჯ ლუკასი) გამოჩენამ.
კერი ფიშერი

კერი ფრენსის ფიშერი (დ. 21 ოქტომბერი, 1956 — გ. 27 დეკემბერი, 2016) — ამერიკელი მსახიობი და მწერალი. ყველაზე მეტად ცნობილია პრინცესა ლეიას როლით „ვარსკვლავური ომების“ ორიგინალურ ტრილოგიაში. პერსონაჟი მან აგრეთვე განასახიერა ფილმებში გაგრძელების ტრილოგიიდან - „ვარსკვლავური ომები: ძალის გამოღვიძება“ და „ვარსკვლავური ომები: უკანასკნელი ჯედაი“.

ფილმოგრაფია
ადამ დრაივერი

ადამ დაგლას დრაივერი (დ. 19 ნოემბერი, 1983) — ამერიკელი მსახიობი. მისი დებიუტი შედგა ბროდვეიზე, „მის უორენის პროფესიაში“ (2010). იგი აგრეთვე მონაწილეობს ფილმებში „ლინკოლნი“ და „ვარსკვლავური ომები: ძალის გამოღვიძება“ (კაილო რენის როლში), ისევე, როგორც უკანასკნელის გაგრძელებაში, „ვარსკვლავური ომები: უკანასკნელი ჯედაი“.

ფილმოგრაფია
ნინო (მოთხრობა)

„ნინო“ — ალექსანდრე ყაზბეგის მოთხრობა. პირველად დაიბეჭდა 1883 წელს გაზეთ "დროებაში" (ნომერი 9), მეორედ – 1892 წელს მწერლის თხზულებათა მეოთხე ტომში. მოთხრობა გვიყვება რუსეთის მოხელეების უზნეო და უარყოფით დამოკიდებულებაზე, რასაც ისინი იჩენდნენ ქართველი გლეხების და ხალხის მიმართ.

სიუჟეტი
მოქმედება მიმდინარეობს სოფელ გერგეთში. ქვრივ გოდერძიაანთ მახიას ქმარი ადრე მოუკვდა, დარჩა ახალგაზრდა ქალიშვილი – ნინო და 3 ვაჟი. ერთ ჩვეულებრივ საღამოს მას კარზე ნაცვალი დაადგება, რომელიც მოითხოვს, რომ 5 რუსი ჯარისკაცი დააპუროს. მახია ეტყვის, რომ მას პურის მეტი არაფერი არ აქვს და შეაცოდებს თავს, თუმცა უშედეგოდ. ჯარისკაცები საჭმლის გარდა სითბოსაც მოითხოვენ, თუმცა როცა მახია ეტყვის, რომ შეშა არ აქვს ისინი ეზოში დაუწყებენ ძიებას. როცა ვერაფერს ნახავენ ყუთებს და ურემს მიადგებიან. მახიას თხოვნის მიუხედავად ურემს მაინც დაშლიან. ნინოს კი გაუპატიურებას დაუპირებენ. მახია ვეღარ მოითმენს და ერთ–ერთ ჯარისკაცს დაჭრის. დანარჩენები მას გაკოჭავენ და სახლს გადაატრიალებენ. ნინო გაიქცევა. რამდენიმე ხნის შემდეგ მას გამდნარ თოვლში ძაღლთან ერთად იპოვიან.
ჯადოქრის პირამიდა

ჯადოქრის პირამიდა — მექსიკაში იუკატანის ნახევარკუნძულზე მდებარე ქალაქ უქსმალში მაიას ტომის ხალხმა ააგო ახ. წ. 700-1000 წლებში. საუკუნეში ქალაქი დაცარიელდა. ლეგენდის თანახმად, ჯადოქრის 39-მეტრიანი პირამიდა ერთ ღამეში ააგო ღმერთ-ჯადოქარმა იტცამნამ. არქეოლოგიურმა გათხრებმა გვიჩვენეს, რომ ეს პირამიდა ხუთ ეტაპად შენდებოდა. უსქმალის ცენტრს დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ადგილობრივი ღვთისმსახურებისთვის, ხოლო მისი განლაგება იმ დროისთვის ცნობილ პლანეტებზე მიანიშნებდა. პირამიდის დასავლეთი კედლის კიბე წელიწადის ყველაზე გრძელ დღეს ზუსტად ჩამავალი მზისკენ არის მიმართული.
ქოსა გახუ

ქოსა გახუ — კონსტანტინე გამსახურდიას ნახევრად ავტობიოგრაფიული ნოველა.

ნოველის შესახებ
ქოსა გახუ, თავად მანუჩარის ნაშიერი, ფეოდალური წარსულის ერთ-ერთი უკანასკნელი მოჰიკანი, ხეზე ცხოვრობს. გიჟის პერანგი ჩაიცვა გახუმ, რომ თანასოფლელებმა შეიცოდონ და ისტორიის ქარტეხილს, განადგურებას გადაარჩინოს ბატონიშვილთა შთამომავალი, თავისი პირმშო თემრა. თემრა იზრდება. ქოსა გახუ და ნახუცარი იონა დარწმუნებული არიან, რომ ძველი დრო დაბრუნდება და ბატონიშვილის შენახვის დიდი მისია მათ აწევთ კისერზე. ისინი ეფუთში ამაოდ ეძებენ ბოლშევიკების წასვლის დღეს, მაგრამ ყველაფერი სხვაგვარად წარიმართა. თემრას მსხლის ტოტი ჩამოუტყდა და დაიღუპა. ქოსა გახუმ იმედი დაჰკარგა. მან მოიცილა შეშლილის ნიღაბი და ანგარიში გაასწორა უკუღმართ ცხოვრებასთან. ცეცხლს მისცა ხეზე აშენებული ფაცხა, ხოლო თვითონ მდინარეში თავი დაიხრჩო.

სიუჟეტი
სიუჟეტის მსვლელობა დასავლეთ საქართველოში მიმდინარეობს. მწერალი სანადიროდაა ოდიშის ერთ-ერთ სოფელში. მისი სიყრმის მეგობარი ტაგუ სამუგია გამოცდილი მონადირეა და ნადირობის სეზონზე ერთობლივი ძალებით გადაწყვეტენ კურდღლის ძიებას. მის სოფელში რევოლუციის გამო ყველა გაიქცა. ასევე იყვნენ მანუჩარ ბატონიშვილის შვილები. ყველა გაიქცა გახუს გარდა, რადგან მას პატარა შვილი ჰყავდა. თანაც ცოლი იმ პერიოდში გაექცა და ბერძენს გაჰყვა. ამიტომ გახუმ თავის მოგიჟიანება გადაწყვიტა და ამით გადაირჩინა თავი. მწერალს მისი გაცნობა მოუნდება და შესთავაზებს მათთან ერთად ინადიროს.

ყველაფერი კარგად მიდის, მაგრამ ერთ დღეს მისი პატარა შვილი თემრა ხიდან ჩამოვარდა და დაიღუპა. გახუმ ყველაფრის სურვილი დაკარგა. ბავშვის გასვენებას სულ 4 კაცი დაესწრო. ტაგუ სამუგია და კონსტანტინე კი აგრძელებდნენ ნადირობას. ტაგუ ამბობდა, რომ გახუ ვაჟკაცი რომ ყოფილიყო, თავს მოიკლავდა. ის მოჰყვება ახალგაზრდობის ამბავს. ის და მისი მეგობარი ჯანსუღ აგირბა აფხაზეთის ერთ-ერთი დიდი გვარის წარმომადგენლის ქორწილში იყვნენ. ორივეს პატარძალი – თათია მოეწონათ. ჯანსუღმა ჰკითხა ტაგუს მოეწონა თუ არა ის ქალი და მოტაცების სურვილი გამოთქვა. ტაგუმ, როგორც მეგობარმა თავისი გრძნობა დამალა და მეორე დღეს მისი ნაცნობი — ფიფიას მეშვეობით თავს დაესხნენ. უშედეგოდ. ქალი ვერ მოიტაცეს, ჯანსუღმა კი თავი მოიკლა. შემდეგ წელს მეგობრის სისხლის გამო შური იძია ტაგუმ. თავს დაესხა ანჩაბაძეს და თათია მოიტაცა.

ამ დროს ხმაური გაისმა. მონადირეებმა კვამლი დაინახეს. აღმოჩნდა, რომ ქოსა გახუს ცეცხლისთვის მიუცია თავის ხის სახლი, თვითონ კი გაქცეულა. ცეცხლი 5 სხვა სახლსაც გადაედო, თუმცა მალევე ჩააქრეს გლეხებმა. აღმოჩნდა, რომ წინა დღეს გახუს მეზობლების ყველა ვალი დაუბრუნებია. ტაგუმ აღნიშნა, რომ გახუს ვაჟკაცობამ მეტი ვერ გაბედა და თავი ვერ მოიკლა. მაგრამ მეორე დღეს ენგურმა ცხედარი გამორიყა. სოფლელებმა კი მისი უპატივცემულობა და ცუდი დამოკიდებულება იმით გამოხატეს, რომ ის კვლავ წყალს გაატანეს.

პერსონაჟები
კონსტანტინე გამსახურდია — მწერალი, მთხრობელი. დასავლეთში სანადიროდ მოხვდა და იქაურ ამბავს ჰყვება.
ტაგუ სამუგია — არაკანონიერი შვილი მანუჩარ ბატონიშვილის. მწერალთან ერთად ნადირობს.
ქოსა გახუ — მანუჩარ ბატონიშვილის ფსიქიკურად დაავადებული შვილი.
ნახუცარი იონა — მოხუცი სოფლელი გლეხი.
ჯანსუღ აგირბა — ტაგუ სამუგიას მეგობარი.
ვალერიან გვილია

ვალერიან (ვაკო) გვილია (დ. 24 მაისი, 1994, ზუგდიდი) — ქართველი ფეხბურთელი, თბილისის „დინამოს“ შემტევი ნახევარმცველი.

საკლუბო კარიერა
დაიბადა ზუგდიდში. 16 წლის ასაკში, მას შემდეგ რაც მისი ოჯახი საცხოვრებლად უკრაინაში გადავიდა, სინჯებზე მიიწვიეს ხარკივის „მეტალისტში“. საბუთებთან დაკავშირებული პრობლემების გამო ნახევარი წელი ვერ შეძლო უკრაინაში გამგზავრება, რის გამოც მხოლოდ სეზონის მეორე ნახევარი გაატარა ხარკივულ გუნდში.

2012 წელს გადავიდა ზაპორიჟიის „მეტალურგში“, სადაც ჯერ 19 წლამდელთა, შემდეგ კი ახალგაზრდულ გუნდში ითამაშა.

უკრაინის უკრაინის პრემიერ-ლიგაში მისი დებიუტი შედგა 2014 წლის 15 აგვისტოს, „დნიპროს“ წინააღმდეგ. შემდეგი წლის გაზაფხულიან იგი ძირითადი შემადგენლობის ფეხბურთელი გახდა.

სეზონის დასრულების შემდეგ გვილია წლის აღმოჩენად აღიარეს.

2015 წლის 24 ნოემბერს ორმხრივი შეთანხმების საფუძველზე ვაკომ კლუბთან კონტრაქტი გაწყვიტა. შეთავაზებები ჰქონდა როგორც ბელარუსული „ბატესგან“, ასევე პორტუგალიის პრიმეირა ლიგის კლუბებისგან, თუმცა საბოლოოდ ტრანსფერი არ შედგა და ერთ წლიანი კონტრაქტი გააფორმა საფეხბურთო კლუბ „მინსკთან“.

შემდგომ წლებში იგი შვეიცარიული „ლუცერნის“, პოლონური „გურნიკის“, „ლეგიას“, „რაკუვისა“ და „პიასტის“ ღირსებას იცავდა.

გვილია სამჯერ გახდა პოლონეთის ჩემპიონი, მოიგო ქვეყნის თასი და სუპერთასი. ბელარუსში კი ორჯერ ჩემპიონობა მოიპოვა, ხოლო ერთხელ ქვეყნის სუპერთასს დაეუფლა.

2025 წლის თებერვლიდან ვაკო გვილიამ კარიერის გაგრძელება თბილისის „დინამოში“ გადაწყვიტა, რის შესახებაც ინფორმაცია კლუბის ოფიციალურმა საიტმა 2025 წლის 29 იანვარს გაავრცელა. ქართველმა ნახევარმცველმა დედაქალაქურ კლუბთან ერთწლიანი კონტრაქტი გააფორმა.

სანაკრებო კარიერა
2015 წლის ივნისში სერგეი კოვალცევმა გვილია უკრაინის 21 წლამდელთა ნაკრებში მიიწვია. პირველი მატჩი ვაკომ ვალერი ლობანოვსკის სახელობის ტურნირზე ჩაატარა, სადაც „ყვითელ-ლურჯები“ პანალტების სერიაში დამარცხდნენ სლოვენიელ თანატოლებთან. ტურნირის შემდეგ უკრაინის ახალგაზრდული ნაკრები გაემგზავრა ავსტრიაში, სადაც ორი ამხანაგური მატჩი დათმო ჩეხეთის 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებთან.

გვილიას ჯამში ოთხი მატჩი აქვს ჩატარებული უკრაინის ახალგაზრდულ ნაკრებში. „მეტალურგის“ დატოვების შემდეგ ვაკომ გადაწყვიტა საქართველოს მოქალაქეობა დაებრუნებინა.

საქართველოს ახალგაზრდული ნაკრების მწვრთნელმა, გია გეგუჩაძემ, 2016 წლის 28 მარტს, უკრაინის 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებთან გასამართი მატჩისთვის ვაკოც გამოიძახა.

საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში მისი დებიუტი 2016 წლის 6 ოქტომბერს, მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის ფარგლებში, ირლანდიის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ დუბლინში გამართულ მატჩში შედგა. გვილიამ შეხვედრა ძირითად შემადგენლობაში დაიწყო და შეუცვლელად ითამაშა.

ეროვნული ნაკრების რიგებში ბოლოს 2022 წლის 5 ივნისს, უეფა-ს ერთა ლიგის ჯგუფის შეხვედრაში, ბულგარეთის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ ითამაშა. გვილია 74-ე წუთზე გიორგი აბურჯანიას ნაცვლად შემოვიდა მოედანზე. მატჩი რაზგრადში გაიმართა და ქართველ ფეხბურთელთა გამარჯვებით, ანგარიშით 5–2 დასრულდა.

2016–2022 წლებში საქართველოს ეროვნული ნაკრების მაისურით ვაკო გვილიამ საერთო ჯამში 44 მატჩი ჩაატარა, რომელშიც 3 გოლი გაიტანა და 3 საგოლე გადაცემა გააკეთა.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
ბატე ბორისოვი
ბელარუსის უმაღლესი ლიგა: 2016
ბელარუსის სუპერთასი: 2017
ლეგია ვარშავა
ექსტრაკლასა: 2019–20, 2020–21
რაკუვი ჩენსტოხოვა
ექსტრაკლასა: 2022–23
პოლონეთის თასი: 2021–22
დონალ გლისონი

დონალ გლისონი (დ. 12 მაისი, 1983) — ირლანდიელი მსახიობი, რეჟისორი და მწერალი. 2006 წლის ტონის ჯილდოს მფლობელი. მონაწილეობა აქვს მიღებული სხვადასხვა ფილმში, რომელთა შორის არის ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 1 და ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 2, ანა კარენინა, დრედი, მანქანიდან და ვარსკვლავური ომები: ძალის გამოღვიძება.

ფილმოგრაფია
კომერსინიუ

კომერსინიუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 580 მეტრზე. მიეკუთვნება ჟეკიტინონიის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პედრა-აზულის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 298 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,67 კმ²-ზე. ფართობი 654 961 კმ²-ია.
იტაობინი

იტაობინი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 180 მეტრზე. მიეკუთვნება ჟეკიტინონიის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პედრა-აზულის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 001 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 30,93 კმ²-ზე. ფართობი 679 024 კმ²-ია.
მედინა (მინას-ჟერაისი)

მედინა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1587 მეტრზე. მიეკუთვნება ჟეკიტინონიის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პედრა-აზულის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 026 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14,64 კმ²-ზე. ფართობი 1 435 კმ²-ია.
პედრა-აზული

პედრა-აზული — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 617 მეტრზე. მიეკუთვნება ჟეკიტინონიის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პედრა-აზულის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 23 839 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14,95 კმ²-ზე. ფართობი 1 594 კმ²-ია.
მაკრატელა დარტყმა

მაკრატელა დარტყმა — ფეხბურთში ბურთისთვის ფეხის აკრობატული მანერით დარტმა, როდესაც მოთამაშე ამას ჰაერში ახტომისას მიმართავს. ფეხბურთის კულტურის და ნიჭის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გამოვლინება, რომელიც ფეხბურთელის პროფესიონალიზმის მაღალ დონეზე მიუთითებს. მაკრატელა დარტყმის წარმოშობაზე დღესაც დავაა, თუმცა მიჩნეულია, რომ იგი პირველად სამხრეთ ამერიკაში შესრულდა.
ბნელი კოშკი: მსროლელი

„მსროლელი“ — ამერიკელი მწერალ სტივენ კინგის რომანი, პირველი „ბნელი კოშკის“ სერიაში, რომელსაც კინგი თვლის თავის -ად. თავდაპირველად ეს უნდა ყოფილიყო შემაჯამებელი ნაწარმოები, რომელშიც 1978-1981 წლებში გამოცემული მოთხრობები გაერთიანდებოდა. 1982 წელს რომანი გამოიცა და 2003 წელს კიდევ ერთხელ, გადამუშავებული სახით გამოჩნდა (ეს ვერსია დღეს გაყიდვაში არსებული ტირაჟია).

რომანის მთავარი პერსონაჟია როლანდ დისკეინი, მსროლელი, რომელიც მისდევს და ეძებს თავის მეტოქეს, რენდალ ფლეგს, ადამიანს შავებში. იგი მოგზაურობს უდაბნოში, გზად ხვდება რამდენიმე პერსონაჟს, მათ შორის - ჯეიკ ჩემბერზს, რომელიც ბოლოს იღუპება, მაგრამ ბრუნდება სხვა ნაწილებში.
ბანქოს სახლი (ამერიკული ტელესერიალი)

ბანქოს სახლი — ამერიკული პოლიტიკური დრამატული ტელესერიალი, რომლის ავტორია ბო უილიმონი. იგი ეფუძნება ბრიტანულ, ამავე სახელწოდების მინი-სერიალს და მაიკლ დობსის რომანს. პირველი სეზონი, რომელშიც 13 ეპიზოდი შევიდა, ეთერში გავიდა 2013 წლის 1 თებერვალს, ნაკადიან სერვისზე . მეორე სეზონშიც 13 ეპიზოდი იყო, რომლებიც 2014 წლის 14 თებერვლიდან გადიოდა, ხოლო მესამე სეზონი 2015 წლის 27 თებერვალს დაიწყო. დაიგეგმა სერიალის მეოთხე სეზონიც, რომელიც დაიწყება 2016 წლის 4 მარტს. უილიმონის თქმით, სერიალის შემდეგი სეზონის ეთერში გასვლის საკითხი მხოლოდ მიმდინარე სეზონის დასრულების შემდეგ წყდება.

სერიალის მოქმედება მიმდინარეობს თანამედროვე ვაშინგტონში. სიუჟეტი ასახავს ამბიციური ფრენკ ანდერვუდის (კევინ სპეისი), დემოკრატიული პარტიის კონგრესმენის ცხოვრებას და კარიერას. როდესაც იგი გარეტ უოკერს ეხმარება აშშ-ის პრეზიდენტის თანამდებობის მოპოვებაში, ფრენკს იმედი აქვს, რომ ახალი პრეზიდენტი მას სახელმწიფო მდივნის თანამდებობაზე დანიშნავს, მაგრამ პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსი, ლინდა ვასკესი, ანდერვუდს ამცნობს, რომ იგი ამ თანამდებობას ვერ მიიღებს. იმ დროიდან მოყოლებული, ღალატით გაოგნებულები ფრენკი და მისი მეუღლე, კლერი (რობინ რაიტი), ცდილობენ, უოკერს სამაგიერო გადაუხადონ. სერიალის თემებია ულმობელი პრაგმატიზმი, მანიპულირება და ძალაუფლება.

ბანქოს სახლის ჩვენებას საქართველოს ტერიტორიაზე 2015 წლიდან ახორციელებს საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველი არხი.
მანუელ როხასი

მანუელ როხასი (; დ. 1 იანვარი, 1892, კაპისი, ფილიპინები — გ. 15 აპრილი, 1948, კლარკის ავიაბაზა ანჯელისი, ფილიპინები) — ფილიპინელი პოლიტიკოსი, ფილიპინების პირველი პრეზიდენტი აშშ-ისაგან დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ (1946—1948 წწ.).

დაიბადა 1892 წელს. 1913 წელს დაამთავრა ფილიპინების უნივერსიტეტი იურისტის სპეციალობით. 1917 წელს მშობლიური ქალაქის კაპისის მუნიციპალიტეტში არჩევით დაიწყო მისი პოლიტიკური კარიერა. 1919–1921 წლებში კაპისის პროვინციის გუბერნატორია. 1935–1938 წლებში ფილიპინების საკანონმდებლო კრების დეპუტატია, ხოლო 1938–1941 წლებში — ფინანსთა მინისტრი. იაპონური ოკუპაციის შემდეგ მხარი დაუჭირა პრო-იაპონურ პრეზიდენტ ხოსე ლაურელის, რის გამოც ომის შემდეგ დაადანაშაულეს კოლაბორაციონიზმში. დაგლას მაკარტურის მხარდაჭერის შემდეგ ბრალდება მოუხსნეს.

მეორე მსოფლიო ომის დასრულების დროს მანუელ როხასი სენატის თავმჯდომარეა. 1946 წლის 28 მაისს აირჩიეს ფილიპინების თანამეგობრობის პრეზიდენტად. 1946 წლის 4 ივლისს, მას შემდეგ, რაც ფილიპინებმა დამოუკიდებლობა მიიღო ამერიკისაგან გახდა დამოუკიდებელი ფილიპინების პირველი პრეზიდენტი.

გარდაიცვალა 1948 წლის 15 აპრილის გულის შეტევით.
გრიმა ენაგესლი

გრიმა ენაგესლი — ჯ. რ. რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმის პერსონაჟი, როჰანის მეფე თეოდენის მრჩეველი. მან უღალატა მეფეს და ქვეყანას და იქცა სარუმანის შიკრიკად. სწორედ ამ უკანასკნელის დავალებით დაასუსტა მან თეოდენი და ხელი შეუწყო როჰანის დაპყრობასაც. საბოლოოდ, მან თავად მოკლა ჯადოსანი და მოკლული იქნა, რითაც დასრულდა ბეჭდის ომი.

წარმოშობა
გრიმა გალმოდის ძე იყო. ჰქონდა გაფითრებული სახე და ბნელი თვალები. არაფერია ცნობილი მის ადრეულ ცხოვრებაზე ან იმაზე, თუ ზუსტად როგორ მოხდა მისი მოქცევა სარუმანის მხარეს. სავარაუდოდ, ჯადოსანმა მას არა მხოლოდ სიმდიდრე, არამედ თეოდენის დისშვილი, ეოვინიც აღუთქვა - რომელიც გრიმას მოსწონდა.

სარუმანის მსახური
მესამე ეპოქის 3014 წელს გრიმამ სარუმანის დავალებით დაიწყო თეოდენზე ზეგავლენის მოხდენა. ვარაუდობენ, რომ აქ გარეული იყო შხამებიც, რამაც მეფე გარეგნულად სრულიად შეცვალა. მან დააჯერა თეოდენს, რომ მისი დღეები აღსრულდა. ცნობილია, რომ გარდა მეფეზე დიდი ზეგავლენისა, გრიმა იპარავდა ეორლის საგვარეულოს ძვირფასეულობებს და ისინი სარუმანთან დაჰქონდა.

გრიმას ბატონობა დასრულდა, როდესაც ედორასში გამოჩნდნენ განდალფი, არაგორნი, ლეგოლასი და გიმლი. იგი გაძევებული იქნა, ხოლო თეოდენი - განკურნებული.
დენეთორი

დენეთორ , ძე ეკთელიონ -სა — ჯ. რ. რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმის პერსონაჟი, გონდორის 26-ე და უკანასკნელი მოურავი. ჰყავდა ორი ძე, ბორომირი და ფარამირი. ხშირად იხედებოდა პალანტირში, რომელიც მინას ტირითში ინახებოდა და ამიტომ მისი გონება დაბნელდა. იგი დარწმუნებული იყო, რომ მშვიდობის ყველა შანსი ამოიწურა და გონდორის ალყის დროს აპირებდა საკუთარი თავის ფარამირთან ერთად (რომელიც მკვდარი ეგონა) დაწვას. სასოწარკვეთაზე მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია ბორომირის დაღუპვამ.
საისი

საისი , თანამედროვე სა ელ-ჰაგარი — ნილოსის დასავლეთ დელტის მეხუთე ქვემოეგვიპტური ნომის მთავარი ქალაქი კანოპის ტოტთან. საისი ერთ-ერთი უძველესი ეგვიპტური ქალაქია, რომელიც, შესაძლებელია, ჯერ კიდევ წინადინასტიურ პერიოდში პოლიტიკური გაერთიანების ცენტრი ყოფილიყო. ქალაქი ცნობილია, ასევე, ფარაონ ჰორ აჰას ხის ფირფიტებიდან. ადგილობრივი ღვთაება იყო ნეიტი, რომელიც ერთ-ერთ უძველეს ღვთაებადაა მიჩნეული. დინასტიურ პერიოდში საისი არ თამაშობდა მნიშვნელოვან როლს ქვეყნის პოლიტიკურ ისტორიაში ძვ. წ. საუკუნის შუა ხანებამდე, როცა დინასტიის ფარაონმა ტეფნახტ -მა საისიდან ბრძოლა გამოუცხადა ნუბიელ ფარაონებს. ქალაქმა განსაკუთრებული მნიშვნელობა ძვ. წ. საუკუნეში მოიპოვა, როდესაც საისელმა ფარაონმა ფსამეტიქ -მა მოახერხა ქვეყნის გაერთიანება და უკანასკნელი ეგვიპტური დინასტია დააარსა.
მოსე (მთავარეპისკოპოსი)

მოსე — სომხურ წყაროებში (კორიუნის „მაშტოცის ცხოვრებასა“ და მოვსეს ხორენაცის „სომხეთის ისტორიაში“) მოხსენიებული როგორც ქართლის ეპისკოპოსი, რომლის დროსაც მესროპ მაშტოცმა დაუწერა ივერიელებს ქართული ანბანი — ასომთავრული. იგი არ მოიხსენიება არცერთ ქართულ წყაროში.

ქართული ანბანის შექმნა
კორიუნის "მაშტოცის ცხოვრებაში" და ხორენაცისეულ "სომხეთის ისტორიაში" გვხვდება ცნობა მაშტოცის მიერ ქართული ანბანის შექმნის თაობაზე, მეფე ბაკურისა და მისი თანადროული მთავარეპისკოპოსი მოსეს მოღვაწეობის პერიოდში.

კორიუნი თავის თხზულებაში — „მაშტოცის ცხოვრება“ წერს: „რამდენიმე ხანის შემდეგ ღვთისმოყვარემ (მაშტოცმა) იზრუნა ბარბაროსულ ქვეყნებზეც. და ღვთის შეწევნით ივერიელებისათვის ანბანის შედგენას შეუდგა. მაშტოცმა გამოხაზა ყოველივე ასო, დაალაგა და გამართა. თავის საუკეთესო მოწაფეებთან ერთად გამოემართა ივერთა ქვეყანაში, სადაც იგი წარუდგა ივერიის მეფე ბაკურს და ეპიკოპოს მოსეს. მეფე და მთელი მისი დარბაზი ღვთის შეწევნით უსმენდნენ და ემორჩილებოდნენ მას“.

აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ აღნიშნულ 1962 წლის წიგნში მკვლევარებმა ბაკურ მეფე ვარაზ-ბაკურად წარმოადგინეს.

მოვსეს ხორენაცის „სომხეთის ისტორიაში“ წერია: „მესროპი გაემართა ივერთა ქვეყანაში, რათა მათვის შეექნა დამწერლობა. მას თან ახლდა ბერძნულისა და სომხური ენების მცოდნე ვინმე ჯახა. ივერთა მეფე ბაკური და მოსე ეპისკოპოსი ეხმარებოდნენ მესროპს“.

სომხური წყაროების შეუთავსებლობა ქართლის ცხოვრებასთან
არსებობს რიგი შეუთავსებლობა სომხურ და ქართულ წყაროებს შორის:

1. მეფე ბაკური მოღვაწეობდა 405 წლამდე (სომხური ანბანის შექმნამდე)

2. მეფე ბაკურის დროს არ მოღვაწეობდა მოსე ეპისკოპოსი.

ბაკურის (რევის ძე) დროს მოღვაწეობდნენ იოანე და იაკობი მთავარეპისკოპოსები. ("და მოკუდა იოვანე ებისკოპოსი და დაჯდა იაკობ, მღდელი იგი მუნით-ვე მოსრული, მთავარეპისკოპოსად." - მოქცევაი ქართლისაი).
ვარაზ-ბაქარის დროს მოღვაწეობდა იობ მთავარეპისკოპოსი. ("და მთავარებისკოპოსი იყო იგი-ვე იობ." - მოქცევაი ქართლისაი).
ბაკურის (თრდატის ძე) დროს მოღვაწეობდა ელია მთავარეპისკოპოსი. ("და მთავარებისკოპოსი იყო ელია." - მოქცევაი ქართლისაი)

შესაბამისად ქართლის ცხოვრებაში არათუ ვარაზ ბაკურის, არამედ ზოგადად ბაკურ მეფეების დროს, რომლებიც მირიანიდან არჩილადმე მეფობდნენ, არ მოიხსენიება არსად მოსე მთავარეპისკოპოსი.

3. ეპისკოპოსი მოსე არც მხითარ აირივანეცს ჰყავს შეყვანილი თავის სიაში. ქართლის ცხოვრების მიხედვით, ცნობილია, რომ არჩილის დროს ზედიზედ რამდენიმე ეპისკოპოსი გარდაიცვალა: გრიგოლი, ბასილი და მობიდან. მხითარ აირივანეცის მიერ ასევე მოყვანილია მათი სახელები ოდნავი დამახინჯებით და იგივე თანმიმდევრობით: (გრიგოლი), (ბასილი), (მობიდანი).

4. არსებობდა ეპისკოპოსი მობიდანი, რომელიც მხითარ აირივანეცის მოხსენიებული ჰყავს როგორც .

5. მობიდანი/ / მოღვაწეობდა არჩილის პერიოდში, ანუ სომხური ანბანის შექმნის - 405 წლის შემდგომ და 440 წელი მაშტოცის გარდაცვალებამდე, მაგრამ არა მეფე „ბაკურის“ დროს.
ივლიანე ხაინდრავა

ივლიანე ლევანის ძე ხაინდრავა (დ. 8 აპრილი, 1951, თბილისი) — ქართველი სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწე, ქიმიკოსი. ეროვნული კონგრესის პრეზიდიუმის წევრი (1990-1992). საქართველოს რესპუბლიკური პარტიის წევრი 1992 წლიდან და თავმჯდომარე 1996-2000 წლებში. საქართველოს პარლამენტის 2 მოწვევის პარლამენტის (1992, 2004) წევრი.

დაიბადა 1951 წელს მწერალ ლევან ხაინდრავას ოჯახში. 1973 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი ქიმიკოსის სპეციალობით. 1973-1989 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სისტემაში სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებში ლაბორანტის თანამდებობიდან უფროს მეცნიერ-თანამშრომლამდე; 1987 წელს მიიღო მთარგმნელ-რეფერენტის წოდება თბილისის უცხოენათა სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის სინქრონული თარგმნის კურსებზე.

1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „11 ოქტომბერი“. 1996-2009 წლებში იყო პლურალიზმის ცენტრში სამხრეთკავკასიური კვლევების განვითარებისა და თანამშრომლობის პროგრამის დირექტორი; 2002 წლის აპრილ-აგვისტოში მოწვეული მკვლევარი დემოკრატიის კვლევების საერთაშორისო ფორუმში, ეროვნული ფონდი დემოკრატიისათვის (ვაშინგტონი, აშშ).

2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით. პარლამენტში შევიდა საარჩევნო ბლოკიდან „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“ (კოალიცია, საპარლამენტო უმრავლესობა). თუმცა მალევე, 2004 წლის 30 ივნისს, „რესპუბლიკური პარტიის“ ოთხმა წარმომადგენელმა, მ.შ. ივლიანე ხაინდრავამ, საპარლამენტო უმრავლესობა დატოვა. მათი თქმით, აჭარაში გაყალბდა 20 ივნისს ჩატარებული უმაღლესი საბჭოს არჩევნები, ამასთან, არ ეთანხმებოდნენ აჭარის სტატუსის ისეთ მოდელს, რაც ხელისუფლებამ წარადგინა პარლამენტში.

2008-2012 წლებში სამხრეთკავკასიური კვლევების პროგრამის დირექტორი რესპუბლიკურ ინსტიტუტში; 2012 წლის დეკემბრიდან — რესპუბლიკური ინსტიტუტის დირექტორი. 2013 წლიდან საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე იყო.

ხაინდრავას პროფესიულ ინტერესთა ძირითადი სფეროებია: ეროვნული და რეგიონული უსაფრთხოება, კონფლიქტები, არჩევნები, დემოკრატია და სამოქალაქო საზოგადოება. არის რამდენიმე ასეული პუბლიკაციის ავტორი ქართულ და უცხოურ ბეჭდვით და ელექტრონულ გამოცემებში, მრავალი საერთაშორისო კონფერენციისა და სემინარის მონაწილე, მომხსენებელი და მოწვეული ექსპერტი.

მისი ძმა არის გოგა ხაინდრავა, აგრეთვე აქტიური პოლიტიკური მოღვაწე.
ბუდაპეშტური გამბიტი

ბუდაპეშტური გამბიტი (იგივე ბუდაპეშტური დაცვა) — დებიუტი ჭადრაკში, რომელიც შემდეგი სვლებით იწყება:

4 6
4 5

მიუხედავად იმისა, რომ ის დიდი ხნის წინ მორ ადლერისა და გეზა მაროცის 1896 წელის ბუდაპეშტურ პარტიაში გამოჩნდა, წამყვანი მოთამაშეების ყურადღება მან 1918 წლის შემდეგ მიიპყრო. მიზეზი ავსტრო-უნგრელი (ამჟამად სლოვენიელი) დიდოსტატის მილან ვიდმარის მიერ შავი ფიგურებით გამარჯვება აღმოჩნდა. პოპულარულობის პიკს ბუდაპეშტურმა გამბიტმა 1920-იან წლებში მიაღწია, თუმცა დღეს მას ძალიან იშვიათად იყენებენ უმაღლეს დონეზე. მსგავსი გამბიტის გამოყენება წარსულის პრაქტიკის გათვალისწინებით შავი ფიგურებით მოთამაშე მოჭადრაკის მხრიდან გამართლებული ხერხია, თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ რისკი ამ შემთხვევაში ძალიან დიდია.
ვისაიასი

ვისაიასი ან ვისაიას კუნძულები (ვისაური: -; ტაგალური: ) — ფილიპინების სამი გეოგრაფიული დანაყოფიდან ერთ-ერთი. დანარჩენი ორია: მინდანაო და ლუსონი. ის შედგება ვისაიანის ზღვის ირგვლივ განლაგებული კუნძულებისგან. მისი მოსახლეობის უმეტესობას შეადგენენ ეთნიკური ვისაიები.

ეტიმოლოგია
ზოგიერთი მეცნიერის მოსაზრებით დასახელება ვისაიასი მოდის საუკუნის მალაიზიური იმპერია შრივიჯაიადან. სანსკრიტში შრი (्ी) აღნიშნავს იღბლიანს, წარმატებულს ან ბედნიერს. ხოლო ვიაია (ि) გამარჯვებულს ან უპირატესს. საუკუნეში სულუს არქიპელაგის ნაწილი და ვასაიასი შედიოდა იმპერიის დაქვემდებარებაში.

ენა
მოსახლეობის უმეტესობა ურთიერთობისთვის იყენებს ვასაიურ ენებს. დასავლეთ ვასიასში გამოიყენება ჰილიგაიონონიური, ცენტრალურში სებუანური ენა ხოლო აღმოსავლეთში ვარაიული ენა. სხვა ფართოდ გავრცელებული ენებია: აკლანონური, კარაიული, კაპიზნონური.
მაიკლ ჯონ უაიზი

მაიკლ ჯონ უაიზი ( დ. 17 აგვისტო, 1918 — გ. 13 ოქტომბერი, 2015) — ბრიტანელი გეოგრაფი. ლონდონის უნივერსიტეტის გეოგრაფიის პროფესორი. 1976-80 წლებში იყო საერთაშორისო გეოგრაფიული კავშირის პრეზიდენტი. სალტლის საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, სწავლა განაგრძო ბირმინგემის უნივერსიტეტში, სადაც 1939 წელს გახდა გეოგრაფიის ბაკალავრი. მეორე მსოფლიო ომის განმავლობაში მსახურობდა ევროპაში, ბრიტანეთის არმიის რიგებში და ახლო აღმოსავლეთში. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, დაბრუნდა ბირმინგემში, როგორც ლექტორის ასისტენტი და ლექტორი და 1951 წელს გახდა ფილოსოფიის დოქტორი, რის შედეგადაც, გადაინაცვლა ლონდონის ეკონომიკის სკოლაში. 1944 წელს მიიღო მაიორის წოდება. 1979 წელს მიენიჭა ბრიტანეთის იმპერიის ორდენი. დაჯილდოებულია სამხედრო ჯვრით.