ანტონიო ხოსე კანიასი

ანტონიო ხოსე კანიას კინტანილია (დ. 26 ოქტომბერი, 1785 — გ. 24 თებერვალი, 1844) — სალვადორელი სამხედრო ოფიცერი, დიპლომატი და პოლიტიკოსი. ორჯერ, მცირე ვადით, იგი იკავებდა სალვადორის შტატის მეთაურის თაზნამდებობას ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკის შემადგენლობაში (1839 და 1840 წლებში).

ცენტრალური ამერიკის პროვინციებმა ესპანეთისგან დამოუკიდებლობა 1821 წლის 15 სექტემბერს გამოაცხადეს. კანიასი იყო ერთ-ერთი კომისარი, რომელიც სალვადორის საკანონმდებლო ორგანომ დანიშნა 1822 წელს მექსიკის იმპერიასთან ანექსიის წინააღმდეგ საბრძოლველად. მიუხედავად ამისა, ცენტრალურმა ამერიკამ მთლიანობაში მხარი დაუჭირა ანექსიას და რეგიონი 1822 წელს მექსიკის იმპერიის ნაწილი გახდა. 1823 წელს აგუსტინ დე იტურბიდე დაამხეს იმპერატორად გამოცხადებიდან ერთ წელზე ნაკლებ დროში და იმპერიამ არსებობა შეწყვიტა. ცენტრალური ამერიკა გამოეყო მექსიკას და ჩამოაყალიბა ფედერაციული რესპუბლიკა.

1824 წლის მაისში პრეზიდენტმა ჯეიმს მონრომ აღიარა ცენტრალური ამერიკის ეს ახალი რესპუბლიკა. ამერიკის შეერთებული შტატები გახდა პირველი ქვეყანა, რომელმაც ეს ნაბიჯი გადადგა, რის შემდეგაც მალევე მონრომ მიიღო ცენტრალური ამერიკის ელჩი, ანტონიო ხოსე კანიასი. კანიასის მიზნები იყო მექსიკისგან (და შესაძლოა ესპანეთისგანაც) დაცვის მოპოვება და სავაჭრო ხელშეკრულებაზე მოლაპარაკება. იგი ასევე დაინტერესებული იყო დახმარების მიღებით ცენტრალურ ამერიკაზე გამავალი დაგეგმილი ოკეანეთაშორისი არხის მშენებლობისთვის. შეერთებულმა შტატებმა უარი თქვა უსაფრთხოების ხელშეკრულების გაფორმებაზე და არ დაინტერესებულა არხის პროექტით, თუმცა დაინტერესდა სავაჭრო ხელშეკრულებით. შეთანხმებას ხელი მოეწერა 1825 წლის 5 დეკემბერს.

თითქმის 150 წლის შემდეგ, აშშ-ის პრეზიდენტმა ჯონ ფ. კენედიმ სან-ხოსეში (კოსტა-რიკა) ცენტრალური ამერიკის პრეზიდენტების სამიტზე სიტყვით გამოსვლისას შემდეგი რამ განაცხადა:

„1825 წელს სალვადორის შვილმა და ცენტრალური ამერიკის მოქალაქემ ანტონიო ხოსე კანიასმა, პირველმა მინისტრმა, რომელიც ცენტრალური ამერიკის გაერთიანებულმა პროვინციებმა შეერთებულ შტატებში წარადგინა, სახელმწიფო მდივან ჰენრი კლეის მიწვევა გადასცა. მან სთხოვა მას, გაეგზავნა წარმომადგენლები პანამის პირველ ინტერამერიკულ კონგრესზე, შეხვედრაზე, სადაც, მისი თქმით, ნახევარსფეროს ახალბედა, მებრძოლ ერებს შეეძლოთ „განეხილათ და მიეღოთ საუკეთესო გეგმა ახალი სამყაროს სახელმწიფოების უცხოური აგრესიისგან დასაცავად და... აემაღლებინათ ისინი იმ კეთილდღეობისა და ძალაუფლების დონემდე, რომლის მიღწევაც მათ საკუთარი რესურსებით შეუძლიათ“.

დღეს, 138 წლის შემდეგ, ჩვენ შევიკრიბეთ ამ თეატრში სწორედ ამ მიზნების მისაღწევად: ჩვენი დამოუკიდებლობის შესანარჩუნებლად, თავისუფლების გასაფართოებლად და ჩვენი მოქალაქეების კეთილდღეობის იმ დონემდე ასამაღლებლად, რამდენადაც ამის საშუალებას „ჩვენი რესურსები“ იძლევა. დღეს მე ჩამოვედი შეერთებული შტატებიდან ცენტრალური ამერიკის მიწვევით, რომელიც პანამასთან ერთად სწრაფად აღწევს მიზნების, ძალისხმევისა და მიღწევების იმგვარ ერთიანობას, როგორიც უცნობი იყო იმ ადრეული ფედერაციის დაშლის შემდეგ“.

1838 წლის მაისში, სალვადორის შტატის მეთაურმა, ტიმოტეო მენენდესმა, კანიასი უპორტფელო მინისტრად დანიშნა. მან დაიწყო გულმოდგინე მუშაობა საჯარო ადმინისტრაციის ოთხ დეპარტამენტად ჩამოსაყალიბებლად: (ფინანსები), (ომი), (საგარეო საქმეები) და (შინაგანი საქმეები). სალვადორის ისტორიაში კანიასი მიიჩნევა თითოეული ამ ოთხი კაბინეტის დეპარტამენტის პირველ მინისტრად.

1839 წლის 23 მაისს მენენდესმა ძალაუფლება დროებით პოლკოვნიკ კანიასს გადასცა. იგი ამ თანამდებოობაზე 1839 წლის 11 ივლისამდე მსახურობდა. მისი მემკვიდრე გახდა გენერალი ფრანსისკო მორასანი, რომელიც ქვეყანას 1840 წლის თებერვლამდე მართავდა.

1840 წლის 15 აპრილს სან-სალვადორის მუნიციპალურმა საბჭომ კანიასი მეორედ დანიშნა სალვადორის შტატის მეთაურად. იგი ამ თანამდებობაზე 1840 წლის 20 სექტემბრამდე იმყოფებოდა, როდესაც გენერალ ფრანსისკო მალესპინის აჯანყებამ იგი აიძულა გადამდგარიყო (მალესპინს განზრახული ჰქონდა მართვა კანიასის მეშვეობით, თუმცა კანიასი ამაზე არ დათანხმდა). მას შემდეგ, რაც ხოსე დამიან ვილიაკორტამ უარი თქვა დანიშვნაზე, მთავრობის მართვა სენატორმა ნორბერტო რამირეს არეასიმ გადაიბარა.