iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ქავთარ ქაჯიფაისძე

ქავთარ ქაჯიფაისძე — გიორგი ბრწყინვალის (1318-1346 წწ.) ამირეჯიბი, ფიტარეთის მთავარი ტაძრის განმაახლებელი, ბარათაშვილების საგვარეულოს დამაარსებლის, ბარათა ქაჩიბასძის წინაპარი.

ფიტარეთის (მდებარეობს ქვემო ქართლში, დღევანდელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი) მარიამ ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიის სამშენებლო წარწერის მიხედვით, გიორგი მეფის ამირეჯიბმა, ქავთარ ქაჯიფაისძემ, ომში “მონაგებითა საფასითა” (ნადავლი ქონებით) ააშენა ფიტარეთის ტაძარი, იყიდა ორი სოფელი - თევდორეწმინდანი და ტანძია და შესწირა ისინი ფიტარეთის მონასტერს. წარწერა, როგორც ეტყობა, იმ მიზნით, რომ უკეთ შემონახულიყო, ამოჭრილია ტაძრის სამხრეთი კარიბჭის შიგნითა კედელზე და გადანაწილებულია რამდენიმე ქვაზე. აშკარაა, წარწერა არ არის ტაძრის თანადროული და იგი შესრულებულია უკვე აშენებულ კედელზე. როგორც ტაძრის აღდგენა, ასევე მისთვის სოფლების შეწირვა დაკავშირებული ჩანს მონასტრის ქაჯიფაისძის საგვარეულოსათვის გადაცემასთან. ამ დროისათვის, როგორც ჩანს, ფიტარეთის ტაძარი დაზიანებული იყო და ახალ მფლობელს იგი აღუდგენია (ძველ ქართულში „შენება“ განხლებასაც ნიშნავდა). ამასთან, წარწერის შინაარსი, კერძოდ, ფიტარეთისათვის სოფლების შეწირვის ფაქტი იმის მაუწყებელია, ფიტარეთის მონასტერი ამ დროს მოქმედი იყო და მატერიალურ დახმარებას საჭიროებდა.

ქაჯიფაისძე-ქაჩიბასძეები დასავლეთ საქართველოდან ჩანან მოსული ქვემო ქართლში. ქავთარ ქაჩიბაისძე//ქაჯიფოისძე, მართლაც, ახალი მოსული ჩანს ქართლში და იწყებს ფეოდალური მამულის დაფუძნებას - იძენს საგვარეულო მონასტერს, ყიდულობს სოფლებს და სხვ. ამ საგვარეულოს შთამომავალია ალექსანდრე -ის (1412-1442 წწ.) თანამედროვე ბარათა ქაჩიბასძე, რომლის ერთ-ერთი შვილის, ბარათას სახელის მიხედვით, საგვარეულო ბარათაშვილთა სახელით განაგძობს არსებობას და გაბატონებულ მდგომარეობას აღწევს ქვემო ქართლში.

ფიტარეთის ტაძარი - საუკუნის მიჯნით თარიღდება. იგი განეკუთვნება ბეთანია-ქვათახევის ხუროთმოძღვრული ძეგლების ჯგუფს. ტაძრის გარეპერანგი ამოყვანილია ფერადი ქვებით და შემკულია ნატიფი ჩუქურთმებით. როგორც ქაჯიფაისძის წარწერა იუწყება, ფიტარეთი საუკუნიდან გამხდარა ბარათაშვილების საგვარეულო საძვლე, ხოლო საუკუნის მიწურულს კი იგი ყაფლანისშვილების (ბარათაშვილების ერთ-ერთი განშტოება) ხელში გადავიდა. ფიტარეთის კუთვნილი სოფელი ტანძია, რომელიც ქავთარ ქაჯიფაისძემ შესწირა ფიტარეთის მონასტერს, ყაფლანისშვილ-ორბელისშვილების რეზიდენცია გახდა.
საფარისი

საფარისი - წმინდა გიორგის სახელობის საუკუნის ეკლესია, ქართული ხუროთმოძღვრების შესანიშნავი ნიმუში, მდებარეობს თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინანდლიდან 5 კმ-ზე, მდინარე კისისხევის მარჯვენა ნაპირზე. ნაგებია რიყის ქვით. აღმოავლეთის ფასადის სარკმლები, თაღები და კარნიზი შირიმის თლილი ქვისაა. მთავარი ეკლესია შუა ნავშია მოთავსებული. გადახურულია კოლოფა კამარით. აღმოსავლეთ ფასადზე ჩარჩოში ჩასმული რელიეფური ჯვარია ამოკვეთილი, ჯვარია ამოკვეთილი დასავლეთ ფასადზეც. ეკლესიის ჩრდილოეთით აღმართული აგურის ორსართულიანი სამრეკლო - საუკუნეებშია აგებული.
ლესლი ნილსენი

ლესლი უილიამ ნილსენი (; დ. 11 თებერვალი, 1926 — გ. 28 ნოემბერი, 2010) — კანადელი მსახიობი და კომიკოსი. იგი გადაღებულია ასზე მეტ ფილმში, 1500-ზე მეტ ტელეგადაცემაში, განსახიერებული აქვს 220-ზე მეტი პერსონაჟი. სიცოცხლეშივე მას მიენიჭა ერთ-ერთი უმაღლესი ჯილდო, კანადის ორდენი.

ნილსენი დაიბადა რეჯაინაში (სასკაჩევანი, კანადა). მსახიობის კარიერამდე მან თავი სხვადასხვა ამპლუაში მოსინჯა - მაგალითად, დიჯეის სახით. 1948 წელს მან მიიღო პირველი სატელევიზიო როლი და შემდეგი 2 წლის მანძილზე - 50-ზე მეტი. პირველ სრულმეტრაჟიან ფილმებში ნილსენი 1956 წელს გამოჩნდა - ეს იყო დრამები, ვესტერნები და რომანტიკული ფილმები. დადებითი შეფასება მიიღეს მისმა როლებმა ფილმებში აკრძალული პლანეტა (1956) და პოსეიდონის მოგზაურობა (1972)

მიუხედავად იმისა, რომ პოპულარობა მას ყოველთვის ჰქონდა, 1980 წლის ფილმში თვითმფრინავი! განსახიერებულმა ექიმის როლმა კარიერაში დიდი გარდატეხა მოახდინა. კრიტიკოსმა როჯერ ებერტმა მას უწოდა „პაროდიული კინოს ლოურენს ოლივიე“.. დიდი წარმატება ხვდა წილად ფილმების სერიით შიშველი პისტოლეტი. ნილსენის პერსონაჟები გამოირჩევიან აბსოლუტურად აბსურდულ სიტუაციაში სერიოზული განწყობის შენარჩუნებით. სიცოცხლის უკანასკნელი ოცი წელიწადი ნილსენის კარიერაში აღსანიშნავია ძირითადად პაროდიული ფილმებით, რომელთა უმეტესობას კრიტიკოსებმა დაბალი შეფასება მისცეს. თუმცა, მიუხედავად ამისა, კინოგაქირავებასა და გაყიდვაში მათ წარმატება იქონიეს. მთელი ცხოვრების მანძილზე ნილსენს არაერთი ჯილდო მიენიჭა. ასევე შეყვანილი იყო კანადისა და ჰოლივუდის დიდების ხეივანში. ნილსენი ოთხჯერ იყო დაქორწინებული. მეორე ქორწინებიდან მას ორი ქალიშვილი დარჩა.
ჩილეს ლიბერალური პარტია

ჩილეს ლიბერალური პარტია წარმოადგენდა პიპილოსის მიერ 1849 წელს შექმნილ პოლიტიკური პარტიას. 1829 წლის ჩილეს სამოქალაქო ომში კონსერვატორების გამარჯვების შემდეგ, ლიბერალები გახდნენ კონსერვატიული პარტიის ძირითადი ოპოზიციური ძალა. ლიბერალური პარტიის ადრეულ წლებში, მათი ძირითადი მიზანი იყო ჩილეს 1833 წლის კონსტიტუციის ახალი კონსტიტუციით შეცვლა. არჩევნების გააყალბების გამო, 1861 წლამდე ლიბერალური პარტიის წარმომადგენლები ვერ ახერხებდნენ არჩევნებში გამარჯვებას. ამ პერიოდში, ლიბერალური პარტიის ელემენტები ცდილობდნენ მთავრობის ჩამოგდებას, ეს მოხდა 1851 და 1859 წლების რევოლუციების დროს. ამ წარუმატებელ მცდელობებს ლიბერალების დიდი ნაწილის ქვეყნიდან გაძევება მოყვა. 1857 წელს ლიბერალებს გამოეყო ერთი ჯგუფი და შექმნეს რადიკალური პარტია, რომელიც ხელისუფლებაში იყო 1938 წლიდან 1952 წლამდე. თავიდან პარტია ატარებდა კლასიკური ლიბერალიზმის პოლიტიკას, მოგვიანებით კი გახდა მემარჯვენე პარტია.

1966 წელს პარტია შეურთდა მის ძველ მეტოქეს, კონსერვატიულ პარტიას და ჩამოაყალიბეს ნაციონალური პარტია რომელიც 1966-1973 წლებში არსებობდა.

პრეზიდენტობის კანდიდატები
ქვემოთ მოყვანილია იმ საპრეზიდენტო კანდიდატთა სია რომლებსაც ლიპერალური პარტია ან პიპილო უჭერდა მხარს. (ინფორმაცია შეგროვებულია ჩილელეს არჩევნების არქივიდან).
1829: ფრანსისკო ანტონიო პინტო (მოიგო), ხოაკინ ვიკუნა (დამარცხდა)
1831: არ ჰყავდა
1836: არ ჰყავდა
1841: ფრანსისკო ანტონიო პინტო (დამარცხდა)
1846: არ ჰყავდა
1851: ხოსე მარია დე ლა კრუზი (დამარცხდა)
1856: არ ჰყავდა
1861: ხოსე ხოაკინ პერესი (მოიგო)
1866: ხოსე ხოაკინ პერესი (მოიგო)
1871: ფედერიკო ერასურის სანიარტუ (მოიგო), ხოსე ტომას დე ურმენეტა (დამარცხდა)
1876: ანიბალ პინტო (მოიგო)
1881: დომინგო სანტა მარია (მოიგო), მანუელ ბაქვედანო (დამარცხდა)
1886: ხოსე მანუელ ბალმასედა (მოიგო)
1891: ხორხე მონტი (მოიგო)
1896: ვისენტ რეიესი (დამარცხდა)
1901: ხერმან რიესკო (მოიგო)
1906: პედრო მონტი (მოიგო)
1910: რამონ ბაროს ლუკო (მოიგო)
1915: ხავიერ ანგელ ფიგუეროა (დამარცხდა)
1920: ალიანსის ფრაქცია: არტურო ალესანდრი პალმა (მოიგო), კავშირის ფრაქცია: ლუის ბაროს ბორგონო (დამარცხდა)
1925: ემილიანო ფიგეროა (მოიგო)
1927: არ ჰყავდა
1931: ხუან ესტებან მონტერო (მოიგო), არტურო ალესანდრი პალმა (დამარცხდა)
1932: არტურო ალესანდრი პალმა (მოიგო), ენრიკო ზანარტუ პრიეტო (დამარცხდა)
1938: გუსტავო როსსი (დამარცხდა)
1942: კარლოს იბანიეს დელ კამპო (დამარცხდა)
1946: ფერნანდო ალესანდრი (დამარცხდა)
1952: არტურო მატე (დამარცხდა)
1958: ხორხე ალესანდრი როდრიგესი (მოიგო)
1964: ედუარდო ფრეი მონტალვა (მოიგო)
დელუვიონი

დელუვიონი, დელუვიური ნალექები — ნალექები, რომლებიც წარმოიქმნება კალთების ქვედა ნაწილებსა და მთის ძირში გამოფიტვის ფხვიერი პროდუქტების გადაადგილებით წვიმისა და თოვლის წყლის ნაკადების მიერ, ან სიმძიმის ძალით. კონტინენტური მეოთხეული დანალექების გენეტიკური ტიპი; გამოყო გეოლოგმა ალექსი პავლოვმა 1888 წელს.

ჩვეულებრივ, განიხილება კოლუვიონის შემადგენლობაში. მეტად ფართოდაა განვითარებული სემიარიდულ კლიმატურ რეგიონებში, სადაც არ გვხვდება უწყვეტი მცენარეული საფარი. მაღლობის დამრეცი კალთების საფუძველში დელუვიური შლეიფების, — მდინარეთა ხეობების, ტერასების, ხევების ამგებელია. შედგენილობაში ჭარბობს ქვიშნარი და თიხნარი.

მყარი ქანებით აგებულ კალთებზე, ყალიბდება უფრო რთული შედგენილობის დელუვიონი. ვაკე რელიეფის პირობებში მდიდარია ქვიშებით, ხრეშითა და წვრილი კენჭით, მთებში — ხვინჭითა და ღორღით. ლიოსის განვითარების არეებში დელუვიონი წარმოდგენილია ლიოსისებრი თიხნარით, რომელშიც ზოგჯერ გვხვდება დამარხული ნიადაგის ჰორიზონტები.
ტენო (მდინარე)

ტენო — მდინარე ჩილეში, მაულეს რეგიონში. წარმოიქმნება მდინარეების - მალოსა და ნასიმენტოს შეერთების შედეგად. მდინარის სიგრძეა 102 კმ, ხოლო აუზის ფართობი 1,590 კმ².

ტენო კვეთს პანამერიკულ მაგისტრალსა და ჩილეს მთავარ სარკინიგზო ხაზს, შემდეგ ქალაქ კურიკოსთან უერთდება მდინარე ლონტუეს, რის შედეგადაც წარმოიქმნება მდინარე მატაკიტო.
მაულე (მდინარე)

მაულე — ჩილეს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მდინარე. სწორედ ამ მდინარეზე გადიოდა ინკების იმპერიის სამხრეთი საზღვარი. მდინარის სახელს ატარებს ჩილეს ერთ-ერთი რეგიონი - მაულე. მდინარის სიგრძეა 240 კმ, ხოლო აუზის ფართობი 20,600 კმ², აუზის 30% მოქცეულია ანდებში. სათავეს იღებს ანდებში, ლაგუნა-დე-მაულეს ტბიდან, ზღვის დონიდან 2,200 მეტრ სიმაღლეზე, არგენტინის საზღვართან ახლოს. ყველაზე მნიშვნელოვანი შენაკადია მდინარე მელადო.
დიდი მცხეთის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალი

დიდი მცხეთის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალი — მუზეუმ–ნაკრძალი მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ქალაქ მცხეთასა და მის შემოგარენში. მდებარეობს თბილისიდან 25 კმ-ში. დაარსდა 1958 წელს. ფართობი 30 ჰა.

ისტორია
დიდი მცხეთის არქეოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალის წინამორბედს საფუძველი ჩაეყარა 1940 წელს, როდესაც პიტიახშთა არმაზისხევის კომპლექსი და მისი მიმდებარე ტერიტორია საქართველოს სსრ სახალხო კომისართა საბჭოს დადგენილებით გამოცხადდა არქეოლოგიურ ნაკრძალად, 1957 წელს კი საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს დადგენილებით შეიქმნა მცხეთის არქეოლოგიური ნაკრძალი, რომელიც მოიცავდა ტერიტორიას მდ. მტკვრისა და მდ. არაგვის შესართავის ხერთვისიდან (ნახევარკუნძული) ბებრისციხემდე.

1977 წლის 14 სექტემბერს საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს დადგენილებით მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის ბაზაზე დაფუძნდა მცხეთის ხელოვნებისა და ისტორიულ-არქიტექტურული ნაკრძალი, რომელსაც 2001 წელს ეწოდა დიდი მცხეთის მუზეუმ-ნაკრძალი. პრეზიდენტის 2006 წლის ბრძანებულებით შეიქმნა სსიპ დიდი მცხეთის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალი, რომელიც 2008 წლის ნოემბერში საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს სტრუქტურული ერთეული გახდა.
აღწერილობა
მუზეუმ-ნაკრძალის ფონდებში დაცულია სხვადასხვა ეპოქისა (ძვ. წ. ათასწლეული – ახ. წ. – სს.) და ეთნოკულტურული წრის არქეოლოგიური და ეთნოლოგიური ძეგლები (– სს.) და ფოტოარქივი (– სს.) — სულ 30 ათასამდე საკოლექციო ერთეული.

მუზეუმ-ნაკრძალის არეალში შედის პიტიახშთა არმაზისხევის კომპლექსი, სამეფო აკლდამა, სამთავროს ძვ. წ. ს-ის ნამოსახლარი და მრავალფენიანი სამაროვანი, არმაზციხის (ბაგინეთი) აკროპოლისი და სხვ.

დიდი მცხეთის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალის მიერ განხორციელებულია არაერთი საგამოფენო პროგრამა, სამეცნიერო-კვლევითი პროექტი, სადაზვერვო-სტაციონარული არქეოლოგიური გათხრები დიდი მცხეთის სხვადასხვა უბანზე.
ვარძიის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალი

ვარძიის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალი — მუზეუმ-ნაკრძალი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთში, ვარძიასა და მისი შემოგარენის ტერიტორიაზე.

შეიქმნა 1938 წელს საქართველოს სსრ მთავრობის დადგენილებით ამ სახელწოდებით, ხოლო 1981 წელს მას ეწოდა ხელოვნების, ისტორიის და არქიტექტურის მუზეუმ-ნაკრძალი „ვარძია“. 2004 წლიდან მუზეუმ-ნაკრძალზე კონტროლს ახორციელებს საქართველოს კულტურის სამინისტრო. 2008 წლიდან საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით მუზეუმ-ნაკრძალი გადავიდა საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს დაქვემდებარებაში და ეწოდა ვარძიის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალი.

მუზეუმ-ნაკრძალი მოიცავს ასპინძის, ახალქალაქისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიებს. მისი საერთო ფართობია 40 054 მ².

მუზეუმ-ნაკრძალი შედგება საუკუნის ვარძიის კლდეში ნაკვეთი ისტორიული არქიტექტურული გამოქვაბულთა კომპლექსისა და უფრო ადრინდელი ხანის (– საუკუნეები) ანანაურის ძეგლისაგან. მრავალსართულად (13 სართული) გამოკვეთილი კომპლექსი (ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი, თავდაცვითი და საირიგაციო ნაგებობები, მონაზონთა სენაკები და სხვ.) ძირითადად შეიქმნა 1156–1203 წლებში, ეკურთხა 1185 წელს თამარის მეფობის ხანაში (1184–1213). ვარძიის მრავალსათავსიანი პალატებისა (120 საცხოვრებელი კომპლექსის 420 სათავსი, 25 მარანი 185 ქვევრით და სხვ.) და ანსამბლის სხვა ელემენტების (სენაკები, სამრეკლო, სატრაპეზო და სხვ.) აგება – საუკუნეებში დასრულდა.

2010 წლის 1 იანვრისათვის კომპლექსში შედიოდა: 242 გამოქვაბული, „სადარბაზო“ მცირე ეკლესიით, თამარის სენაკი, სათათბირო ოთახი, სატრაპეზო, სალხინო მარნით, აფთიაქი, წყალსადენის ტრასა, თავდაცვითი ნაგებობები (საგანგებო სამალავები, საიდუმლო გვირაბები), საუკუნის სამრეკლო და მთავარი ეკლესიის კარიბჭე, ანანაურის ეკლესია – საუკუნეების მოხატულობით, „ლიტანიის ეკლესია“ (სულ 15 ეკლესია); განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ღვთისმშობლის მიძინების ტაძრისა და კარიბჭის მოხატულობა (1184–1203), სადაც მაცხოვრის ცხოვრების ამსახველ სცენებთან ერთად გამოსახულია გიორგი -ისა და თამარ მეფის პორტრეტები. მუზეუმ-ნაკრძალი ზედამხედველობას ახორციელებს, სწავლობს და პოპულარიზაციას უწევს მის სამოქმედო ზონაში განლაგებულ ისტორიულ, არქიტექტურულ და არქეოლოგიურ ძეგლებს.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პოლონეთში

2010 წლის მონაცემებით პოლონეთში 14 იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია.

სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 911 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 1,4 % პოლოეთის ძეგლებია.

პოლონეთის მსოფლიო მემკვიდრეობის 14 ძეგლიდან:
13 კულტურული ობიექტია
1 ბუნების ძეგლი.

2 კულტურული ობიექტი აღიარებულია ადამიანური გენიის შედევრად (კრიტერიუმი ), ხოლო 1 – ბუნების ფენომენად (კრიტერიუმი ).

სია
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში მათი დამატების მიხედვით.

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
კანდიდატების სია
სიაში ძეგლები შეტანილია საცდელ სიაში მათი დამატების თარიღის მიხედვით.

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
ზამოსცი

ზამოსცი – ისტორიული ქალაქი პოლონეთში, ლუბლინის სავოევოდოში. მდებარეობს ვარშავიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 240 კმ-ზე.

ისტორია
ქალაქი 1580 წელს დააარსა პოლონეთის სახელმწიფო კანცლერმა იან ზამოისკიმ. მშენებლობა დაიწყო 1587 წელს ვენეციელი არქიტექტორის, რენესანსის ეპოქის ქალაქების სტილის ავტორის ბერნარდო მორანდოს პროექტის საფუძველზე. სწორედ ამიტომ ამ ქალაქს უწოდეს „ჩრდილოეთის პადუა.“ 1992 წელს ქალაქის რენენსასული ცენტრი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
ენდრიუ ბერდი

ენდრიუ ბერდი ( დ. 11 ივლისი 1973) — ამერიკელი მუსიკოსი. დაიბადა ილინოისის შტატში. ამჟამად ცხოვრობს ჩიკაგოში. ბერდი არის მომღერალი, გიტარისტი, კომპოზიტორი, აგრეთვე უკრავს ვიოლინოზე.

მან კარიერა დაიწყო -ით და ტრადიციული ფოლკით. მისი შემოქმედება ძირითადად მოიცავს ინდის, ფოლკს, ინდი პოპს, ალტერნატივას და აკუსტიკურს.
პოლონეთის დემოგრაფია

პოლონეთის დემოგრაფია არის პოლონეთის მოსახლეობის ისეთი დემოგრაფიული მაჩვენებლები როგორიცაა: მოსახლეობის სიმჭიდროვე, ეთნიკური შემადგენლობა, განათლების დონე, მოსახლეობის ჯანმრთელობა, ეკონომიკური მდგომარეობა, რელიგიური შეხედულებები და სხვა ასპექტები.

პოლონეთის სტატისტიკიც ცენტრალური ოფისის მიხედვით 2007 წლის ბოლოსთვის პოლონეთს ჰყავდა 38,115,000 მოსახლე, რაც შეადგენს საშუალოდ 122 ადამიანს ერთ კვადრატულ კილომეტრზე (ქალაქური დასახლებების ტერიტორიაზე 1105 ადამიანი 1 კმ²-ზე, სოფლის ტერიტორიებზე 50 ადამიანი 1 კმ²-ზე). ქალაქის მაცხოვრებლების პროცენტული წილი ნელ-ნელა მცირდება და ახლა შეადგენს 61.5%-ს. პოლონეთი მოსახლეობის რაოდენობით მსოფლიოში 33-ეა, ხოლო ევროპაში მე-9 (მისი მოსახლეობა შეადგენს მთელი ევროპის მოსახლეობის 5.4%-ს). მოსახლეობის ზრდის მაჩვენებელი თითქმის სტაგნაციას განიცდის (0,08%). 2009 წლის მიხედვით კაცების სიცოცხლის ხანგრძლივობა საშუალოდ 73.1 ხოლო ქალების 79.5 წელია. მოსახლეობის განაწილება არის არათანაბარი. ეთნიკური თვალსაზრისით პოლონეთი არის ჰომოგენური. მოსახლეობის 96.7% პოლონელია.
პოლონეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

პოლონეთის ადმინისტრაციული დაყოფა ― პოლონეთი არის უნიტარული სახელმწიფო, რომელსაც გააჩნია სამსაფეხურიანი დაყოფა. ქვეყანა იყოფა სავოევოდოებად , სავოევოდოები თავის მხრივ იყოფიან პოვიატებად , ხოლო პოვიატები – გმინებად .

ახალი ადმინისტრაციული დაყოფა შემოიღეს 1999 წელს. 2017 წლის მონაცემებით პოლონეთში 16 სავოევოდო, 380 პოვიატი (66 საქალაქო და 314 სასოფლო) და 2479 გმინაა (302 საქალაქო, 718 სასოფლო-საქალაქო და 1459 სასოფლო). წინა ადმინისტრაციული დაყოფა შემოიღეს 1975 წლის 1 ივნისს. სამსაფეხურიანი დაყოფიდან გადავიდნენ ორსაფეხურიანზე: გააუქმეს პოვიატები და პოლონეთი დაყვეს სავოევოდოებად (49) და გმინებად.

სავოევოდოები
პოვიატები
გმინები
დავითი

დავითი, დავით წინასწარმეტყველი, დავით მეფსალმუნე (; დ. დაახ. ძვ. წ. 1035, ბეთლემი — გ. ძვ. წ. 965, იერუსალიმი) — ისრაელის სამეფოს მეორე მეფე, იესეი ბეთლემელის უმცროსი ვაჟი.

მეფობდა 40 წელს (დაახ. ძვ. წ. 1005—965): შვიდი წელი და ექვსი თვე იყო იუდეის მეფე, დანარჩენი 33 წელი ისრაელის მეფე. ის არის მმართველის იდეალური განსახიერება. წმინდა წერილების მიხედვით მესია სწორედ დავით წინასწარმეტყველის შთამომავალია.

ბიბლიის მიხედვით დავითი იყო მწყემსი. ღმერთმა ნახა მისი სიკეთე, ამიტომ მოაშორა საული სამეფოს და ტახტზე დავით წინასწარმეტყველი აიყვანა.

დავითი აბრაამისეული რელიგიების ერთ-ერთი მთავარი წმინდანია. ის გვხვდება იუდეველთა, ქრისტიანთა და მუსულმანთა ტრადიციებში. ყურანში ის დაუთის სახელითაა მოხსენიებული.

ხსენების დღე
დავით წინასწარმეტყველი იუდაიზმში, ქრისტიანობაში და მუსულმანობაში აღიარებულია წმინდანად. მართლმადიდებლურ ეკლესიაში მისი ხსენების დღე გარდამავალ დღესასწაულთა რიცხვს განეკუთვნება და უწევს შობის შემდეგი კვირა დღე (თუ შობის დღესასწაული კვირა დღეა, მაშინ იდღესასწაულება მომდევნო კვირა დღეს).
მართვის მოწმობა

მართვის მოწმობა — დოკუმენტი, რომელიც გვაძლევს სატრანსპორტო საშუალებების მართვის უფლებას.

მართვის მოწმობის სახეები
არსებობს მართვის მოწმობის 5 სახე, კატეგორია: “”, “”, “”, “”, “”

საქართველოს მოქალაქის მართვის მოწმობა
საქართველოს მოქალაქის მართვის მოწმობა გაიცემა საქართველოს შსს სამინისტროს მიერ. მის ასაღებად საქართველოს მოქალაქემ რამდენიმე პროცედურა უნდა გაიაროს:

თეორიული გამოცდა;
პრაქტიკული გამოცდა;
ქალაქის გამოცდა.

მართვის უფლების მისაღებ თეორიულ გამოცდაზე დაშვებამდე მძღოლობის კანდიდატი ვალდებულია გაიაროს ფერთა აღქმის ელექტრონული ტესტი. ტესტი შედგება სამი ილუსტრირებული კითხვისაგან. თითოეული ტესტის კითხვა მოიცავს ოთხ სავარაუდო პასუხს, რომლიდანაც სწორია მხოლოდ ერთი. მძღოლობის კანდიდატს ევალება სავარაუდო პასუხებიდან ამოირჩიოს სწორი პასუხები. ფერთა აღქმის ტესტის დადებითი შეფასების მისაღებად საჭიროა 10 წუთის განმავლობაში სამივე კითხვაზე სწორი პასუხის გაცემა.

თუ მოქალაქემ აღნიშნული ფერთა აღქმის ტესტი ვერ ჩააბარა, მან უნდა წარადგინოს სამედიცინო ცნობა ფორმა 100, ე.წ. "ფსიქო".

თეორიული გამოცდა შედგება 30 კითხვისგან, აქედან აუცილებელია 27 კითხვაზე სწორი პასუხის გაცემა. ამ გამოცდისთვის დათმობილია 30 წთ.

პრაქტიკული გამოცდა ტარდება ავტოდრომზე ან დახურულ მოედანზე, რომელიც არის იზოლირებული და გამოცდების მისაღებად შესაბამისი მოწყობილობებით აღჭურვილი მყარსაფარიანი ტერიტორია. ტერიტორიებს, რომლებიც გამოიყენება სატრანსპორტო საშუალებებზე პრაქტიკული გამოცდების ჩასატარებლად, გააჩნია 6 ელემენტი, რომელთა სწორად გაკეთების შემთხვევაში გამოცდა ითვლება ჩაბარებულად. ეს ელემენტებია:
ბოქსი ”უკუსვლით შესვლისათვის"
ზიგზაგი
საგაბარიტო შესვლა
რვიანი
აღმართი
პარკირება
თამარ დედოფლის საყდარი

თამარ დედოფლის საყდარი – კლდეში გამოკვეთილი საყდარი რაჭაში, სოფლების ბოყვასა და ქორთას ზევით, ფოცხრევის მთის კირქვიან მასივში, ფრიალო კლდეზე. ადრე ვარაუდობდნენ, რომ აქ თამარ მეფის კუბო და შესაბამისი ძვირფასეულობა ინახებოდა, რის გამოც საუკუნის ბოლოს განძის მაძიებელი, სოფელ ბოყვას მკვიდრი პეტრე ომანიძე მასზე ავიდა, თუმცა დიდი განძი არ უნახავს. ვარაუდობენ, რომ ტაძარი თამარ მეფის დროს აიგო.
შოდის მონასტერი

შოდის მონასტერი – ნამონასტრალი რაჭაში, ონის მუნიციპალიტეტში. შემორჩენილია წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიის ნაშთები. სავანე უნდა დაარსებულიყო საუკუნეში. თუმცა, საუკუნისათვის მონასტერი აღარ არსებობს, რასაც ადასტურებს 1503 წელს შედგენილი ალექსანდრე მეფის სიგელი: „შოდას წმიდის გიორგის ეკლესია და სოფელი, ოცდახუთი კუამლი კაცი და ციხე“. შემორჩენილია ქუთაისის მუზეუმში დაცული ჭედური ჯვარ–ხატები. ისინი თარიღდება - საუკუნეებით.

1910 წლამდე ღების მაცხოვრის ეკლესიაში ინახებოდა პლატინის მასიური, 35 სმ სიმაღლის, უნიკალური ჯვარი, რომელიც შოდის მონასტერში უნდა ყოფილიყო დამზადებული. მოგვიანებით, ჯვარი ავაზაკებმა გაიტაცეს და მისი კვალი დაკარგულია.
სორის მონასტერი

სორის მონასტერი – ნამონასტრალი რაჭაში, ონის მუნიციპალიტეტში, მდინარე სონტარულას მარჯვენა მხარეს, მთის ძირში, ვაკე ადგილას. სორის მონასტრის ჯვარცმის ეკლესიის აგებას მკვლევრები საუკუნეს მიაწერენ. გიორგი ბოჭორიძის აღწერის მიხედვით (1920–იანი წლები), ეკლესია ერთნავიანი შენობაა, 14,5 8,5 მ, ნაგებია ქვითკირისგან. „გადმოცემით ეკლესია აშენებული და მოხატულია საპყარ ერისთავის ჭარელისძის ქველის მიერ, ხოლო განახლებულია შოშიტა ერისთავის მიერ საუკუნეში. პირველი დახატულია ჩრდილოეთ კედელზე, მეორე სამხრეთ კედელზე.

წარწერები მხატვრობას აქვს ასომთავრულად, ხუცურად, მდივანმწიგნობრულად და მხედრულად“.

ეკლესია უნიკალური სიძველეებით ყოფილა მდიდარი. თუმცა, - საუკუნეებში გაძარცვულა. საუკუნის პირველი ნახევრის რაჭის საეკლესიო წიგნებში მოხსენიებულნი არიან სორის მონასტრის მღვდელ–მონაზვნები: დავით შიოს ძე მინდელი და იოანე ქაიხოსროს ძე. სორის მონასტერში ბერმონაზვნური ცხოვრება 1850-იან წლებში მოიშალა.
საზოგადოებრივი გეოგრაფია

საზოგადოებრივი გეოგრაფია — დასავლური მიდგომის შესაბამისად, ეს არის გეოგრაფიის ის ნაწილი, რომელიც მოიცავს ამ მეცნიერების ყველა ასპექტს, გარდა იმ საკითხებისა, რომლებიც უშუალოდ ეხება ფიზიკურ (ბუნებრივ) გარემოს, და ისეთი გეოგრაფიული დისციპლინებისა, რომლებიც შეისწავლიან წმინდა ტექნიკურ საკითხებს. მთლიანად გეოგრაფიის მსგავსად, საზოგადოებრივი გეოგრაფიაც მოიცავს სამ ერთმანეთთან დაკავშირებულ სფეროს:
სივრცობრივ ანალიზს — საზოგადოების არსებობის და საქმიანობის აღრიცხვასა და აღწერას დედამიწის ფარგლებში.
ადამიანებისა და მათი გარემოს (როგორც ბუნებრივის, ასევე სოციალურ-ეკონომიკურის) ურთიერთკავშირსა და ურთიერთქმედებას.
რეგიონულ სინთეზს — რომელიც ახდენს პირველი ორი საკითხის კომბინირებას განსაზღვრული ადგილმდებარეობის ფარგლებში.

გვიანდელი საბჭოური მეცნიერება მას განიხილავდა როგორც სოციალურ-ეკონომიკურ გეოგრაფიას — სამეცნიერო დისციპლინების კომპლექსს, რომელიც სწავლობს საზოგადოებრივი წარმოების გადაადგილებისა და მოსახლეობის განსახლების კანონზომიერებებს, სხვა სიტყვებით — საზოგადოების ტერიტორიულ ორგანიზაციას.

დღესდღეობით, საზოგადოებრივი გეოგრაფია მარტივად შეიძლება დახასიათდეს როგორც მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის ადამიანის საზოგადოების ორგანიზაციისა და ფუნქციონირების სივრცე-დროით თავისებურებებს.
6 000 გარეჯელი მოწამე

6 000 გარეჯელი მოწამე — წმიდანი ექვსი ათასნი მოწამენი, დავით გარეჯის უდაბნოში მოწყვეტილნი (გ. 1616). საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანნი. ხსენების დღე ბრწყინვალე შვიდეულის სამშაბათს.

დავით გარეჯის ლავრა დასაბამს საუკუნიდან იღებს და იმთავითვე ხდება საქართველოს სულიერებისა და კულტურის ერთ-ერთი ბრწყინვალე კერა. დავით გარეჯის ლავრას იქ მოღვაწე ბერ-მონაზონთა სიმრავლის გამო ბერთა ქალაქს უწოდებდნენ. ლავრა მრავალგზის დარბეულა მტერთა მიერ, მრავალი გარეჯელი მამა აღსრულებულა მოწამეობრივად, მაგრამ განსაკუთრებულია 1616 წლის აღდგომა ღამეს „სიკვდილითა სიკვდილის დათრგუნვა“.

1615 წელს სპარსეთის შაჰ-აბასი დიდძალი ლაშქრით თავს დაესხა საქართველოს, ქვეყნის დაპყრობისა და აოხრების შემდეგ, იგი სანადიროდ გაემართა გარეკახეთის ველებში. გარეჯის სერის მთებში მას შემოაღამდა და იქვე დაბანაკდა მხლებლებთან ერთად. შუაღამისას შაჰის ყურადღება მიიპყრო შორს, მთაზე მოძრავმა ცეცხლოვანმა მწკრივმა. უსჯულოს თავიდან მოჩვენება ეგონა, მაგრამ შემდეგ აუხსნეს: ამ ადგილებში ბერები ცხოვრობენ, რომლებიც ახლა ქრისტეს აღდგომას აღნიშნავენ და ანთებული სანთლებით გარს უვლიან ეკლესიასო. შაჰმა ბრძანა, მონასტერში მეომრები გაეგზავნათ და ამოეხოცათ ბერები.

ამავე ღამეს ღვთის ანგელოზი გამოეცხადა დავით გარეჯის ლავრის წინამძღვარს არსენს და აუწყა: „უფალი ჩვენი იესო ქრისტე დღეს თავის ზეციურ სავანეში მოგიწოდებთ ყველას. ამ ღამით თქვენ დიდი გამოცდა გელით - მახვილით მოისრებით. ვისაც სურს, დაზოგოს თავისი დროებითი სიცოცხლე, დაე, გაიქცეს ან დაიმალოს, ხოლო ვისაც სწყურია იხსნას სული თვისი მარადისობისათვის, მახვილით მოწყდება და უფლის მიერ უხრწნელი გვირგვინით შეიმკობა. გამოუცხადე ღმრთის ეს მოწოდება სავანეში შეკრებილ ყველა ბერს“.

წინამძღვარმა ყველას აუწყა ჩვენების შესახებ და მამებმაც იწყეს მოწამეობრივი ღვაწლისთვის მზადება. მხოლოდ ორ მორჩილს შეეშინდა სიკვდილის და მონასტრის მოშორებით ერთ-ერთ მთაზე დაიმალა.

წირვის ბოლოს „მამაო ჩვენოს“ გალობისას სპარსი მეომრები გარს შემოერტყნენ სავანეს. მონასტრის წინამძღვარი მაშინვე გავიდა რაზმის მეთაურთან და თხოვა წირვის დასრულებისა და ზიარების ნება დაერთოთ საძმოსთვის.

სპარსელებმა მოითათბირეს და გადაწყვიტეს, მცირე დროის შემდეგ აღესრულებინათ შაჰის ბრძანება. მამებმა მიიღეს წმინდა ზიარება, ერთმანეთი გაამხნევეს და საზეიმოდ შემოსილები წარდგნენ უსჯულოთა წინაშე.

სპარსელებმა პირველად წინამღძვარს მოჰკვეთეს თავი, შემდეგ კი მხეცებივით დაერივნენ მამებს და უწყალოდ აჩეხეს ყველანი. ამ დროს სიკვდილის შიშით მონასტრიდან წასულმა ორმა მორჩილმა იხილა ზეციდან გარდამოსული ბრწყინვალე გვირგვინები, რომელთაგან ორი საწყალობლად ტივტივებდა ჰაერში. მორჩილები სასწრაფოდ დაბრუნდნენ უკან. სპარსელებმა ისინიც ნაკუწებად აჩეხეს და მიწაზე მიმოფანტეს ფრინველებისა და გარეული მხეცების შესაჭმელად. შემდგომ ამ ადგილას ამოვიდა ვარდის ბუჩქი, რომელიც საუკუნეშიც ხარობდა, უწყლო, მშრალ და ქვიან ნიადაგზე.

მოგვიანებით ქართველთა მეფემ არჩილმა დიდი გულმოდგინებით შეაგროვა მოწამეთა ძვლები და ქვის დიდ საწნახელში მოათავსა ტრაპეზის მარცხენა მხარეს. წმიდა ძვლებიდან კეთილსურნელოვანმა მირონმა იწყო დენა.

წმიდა დავითისა და წმიდა იოანე ნათლისმცემლის მონასტერთა ძმობამ თხოვნით მიმართა კათოლიკოს ანტონ , შეედგინა მათთვის ღვთისმსახურება და მათ პატივსაცემად დაედგინა ბრწყინვალე შვიდეულის სამშაბათი.