iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ანგილია

ანგილია  — დიდი ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორია, რომელიც მდებარეობს კარიბის ზღვაში და არის მცირე ანტილის კუნძულების უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარე კუნძული. შედგება კუნძულ ანგილიას და პატარა კუნძულებისა და რიფებისგან. კუნძულის სიგრძე არის დაახლოებით 26 კმ (16 მილი), ხოლო სიგანე 5 კმ (3,1 მილი). ანგილიას ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ვალი. კუნძულის ფართობი შეადგენს 91 კმ²-ს (35 კვ. მილი), ცხოვრობს დაახლოებით 13 452 ადამიანი (2011 წლის აღწერით).

ისტორია
ანგილიას პირველ მოსახლეები იყვნენ ამერინდის ტომელები. ისინი სამხრეთ ამერიკიდან იყვნენ წამოსული. ანგილიაში აღმოჩენილი უძველესი ნაშთები დათარიღდა დაახლოებით ძვ. წ 1300 წლით, ხოლო კუნძულზე ამერინდების ინტენსიური დასახლება დაიწყო ძვ. წ 600 წლიდან. ევროპული აღმოჩენის თარიღი გაურკვეველია: ზოგიერთი წყაროს თქმით კოლუმბმა აღმოაჩინა ეს კუნძული 1493 წელს, ზოგნი აცხადებენ, რომ კუნძული საფრანგეთმა აღმოაჩინა 1564 ან 1565 წლებში. სახელი ანგილია მომდინარეობს სიტყვა „“-დან და სხვადასხვა რომანულ ენაზე ეს სიტყვა ასე ჟღერს (თანამედროვე ესპანურად: '; ფრანგული: '; იტალიური: ').

კოლონიზაცია დაიწყო 1650 წლიდან, როდესაც ანგილია კუნძულ სენტ-კიტსისთან ერთად პირველად დაასახლეს ინგლისელებმა. საფრანგეთმა 1666 წელს დროებით დაიბრუნა კუნძული, თუმცა ბრედას ხელშეკრულებით ანგილია ისევ ინგლისელების კონტროლს დაუბრუნდა. მოგვიანებით კუნძულზე ევროპელებმა აფრიკიდან მონების ჩაყვანა დაიწყეს. ისტორიკოსები ადასტურებენ, რომ აფრიკელ მონებს ამ რეგიონში ჯერ კიდევ მეჩვიდმეტე საუკუნის დასაწყისიდან უცხოვრიათ. მაგალითად სენეგალელი მონების დასახლება წმინდა ქრისტეფორეს (დღეს სენტ-კიტსი) კუნძულზე 1626 წლიდან დაიწყო. ანგილიას კუნძულზე აფრიკელების ჩასვლის თარიღი ზუსტად არ არის ცნობილი.

1967 წელს ბრიტანეთმა სენტ-კიტსი და ნევისს სრული შიდა ავტონომია მიანიჭა. ანგილია გაერთიანდა სენტ-კიტსთან და ნევისთან. 1967 და 1969 წლებში კუნძულზე მოხდა ორი აჯანყება (ანგილიის რევოლუცია), რომელსაც მეთაურობდა რონალდ ვებსტერი. კუნძულმა დამოუკიდებლობა სენტ-კიტსისგან და ნევისისგან გამოაცხადა, ეს იყო ხანმოკლე პერიოდი ანგილიას ისტორიაში. 1971 წელს ბრიტანეთის ხელისუფლებამ მთლიანად აღადგინა ძველი ვითარება, კუნძული კვცლავ დიდი ბრიტანეთის შემადგენლობაში შევიდა. 1980 ანგილიას საბოლოოდ მიენიჭა დამოუკიდებელი უფლებები და გახდა ბრიტანეთის ოკეანის ტერიტორია.

გეოგრაფია
ანგილიაში არ გვხვდება მთები, ტერიტორია მთლიანად დაბლობს უჭირავს. კუნძული მდებარეობს კარიბის ზღვაში, პუერტო-რიკოს აღმოსავლეთით. ჩრდილოეთით მდებარეობს კუნძული სენ-მარტენი, რომლისაგანაც გამოყოფილია ანგილიის სრუტის მეშვეობით. ნიადაგის საფარი საკმაოდ ღარიბია.

ანგილიას აქვს მნიშვნელოვანი მარჯნის რიფი. გარდა ძირითადი კუნძულ ანგილიისა, ტერიტორია მოიცავს რამდენიმე სხვა მცირე კუნძულს და რიფს, ესენია:

ანგუილიტა
დოგი
პრიკლ პეარის რიფი
სანდი
სკრუბი
სეალი
სომბრერო, ასევე ეძახიან ცხელ კუნძულს
ვარდისფერი ვარდები

„ვარდისფერი ვარდები“ — ვინსენტ ვან გოგის ერთ-ერთი უკანასკნელი ნამუშევარი. სიცოცხლის ბოლო ორი თვე - 1890 წლის მაისი და ივლისი ვან გოგმა პარიზთან ახლოს, ოვერ სიურ უაზში გაატარა, სადაც მან ყვავილების შესახებ რამდენინიმე ნახატი დაწერა. ამ სერიის საუკეთესო ნაშრომად ითვლება ვარდისფერი ვარდები. ეს ნახატი მხატვრის ბოლო წლებისთვის ტიპიურია.
მანდა (კუნძული)

მანდა – მცირე კუნძული კენიაში, მიეკუთვნება ლამუს არქიპელაგს. საუკუნის დასაწყისში მოსახლეობამ მიატოვა კუნძული წყლის უკმარისობის გამო. კუნძულზე მიმდინარეობს არქეოლოგიური გათხრები. 1970 წელს კენიის ხელისუფლებამ კუნძულზე გადაიტანა და დაამონტაჟა წყლის რეზერვუარები წვიმის წყლის მოსაგროვებლად, რათა მოსახლეობისათვის დაბრუნების საშუალება მიეცათ. დღესდღეობით კუნძულის მოსახლეობა მისდევს სოფლის მეურნეობას. კუნძულზე შენდება აეროპორტი.

გეოგრაფია
კუნძული მატერიკისგან და არქიპელაგში შემავალი კუნძულებისაგან გამოყოფილია ვიწრო სრუტეებით. კუნძულის ჩრდილოეთი ნაწილი ქვიშიანია, სამხრეთი – ჭაობიანია. კლიმატი ეკვატორულია, დამახასიათებელი კენიის სამხრეთ-აღმოსავლეთი სანაპიროსათვის.

ისტორია
კუნძულს აქვს რამდენიმე მოხერხებული ყურე, ამის გამო გამოიყენება, როგორც პორტი ჯერ კიდევ საუკუნიდან. ყველაზე უფრო ცნობილი დასახლებაა მანდა და ტაკვე.

მანდა
კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარე მანდის ნანგრევები აღმოაჩინა არქეოლოგმა ნევილ ჩიტიკმა 1965 წელს. შეფასების მიხედვით ქალაქის აყვავების ხანა მოიცავს - საუკუნეებს, რის შემდეგაც ქალაქი დაეცა. ქალაქის მოსახლეობა აღემატებოდა 3,5 ათ. მაცხოვრებელს.

ტაკვე
მუსულმანური დასახლება კუნძულის სამხრეთ ნაწილში. დაარსდა დაახლ. 1500 წელს და მიტოვებულ იქნა დაახლ. 1700 წელს. ნანგრევები ცნობილი გახდა 1951 წელს ჯეიმზ კირკმანის მიერ. 1982 წელს ტაკვე გახდა კენიის ეროვნული ძეგლი.

 საუკუნის გვალვა
კუნძული უკანსასკნელმა მაცხოვრებელმა მიატოვა საუკუნეში. 1890 წლიდან კუნძული იჯარით აიღო ინგლისის აღმოსავლეთ-აფრიკულმა კომპანიამ.

კუნძული კენიის შემადგენლობაში
კუნძული კენიის შემადგენლობაში შევიდა დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ 1963 წელს.

ამჟამად მანდა მეზობელ კუნძულ ლამუს უკავშირდება ბორანით.
ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიები

ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორია მოიცავს თოთხმეტ ტერიტორიას, რომლებიც არ არიან გაერთიანებული სამეფოს ტერიტორიის მთავარი ნაწილები, თუმცა მის იურისდიქციაში შედიან. ეს ტერიტორიები ბრიტანეთის იმპერიის გადმონაშთია, ამ სახელმწიფოებს არა აქვთ მოპოვებული დამოუკიდებლობა.

ბრიტანეთის შემადგენლობაში არსებულ ამ მიწებს სახელი „ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორია“ ეწოდა 2002 წელს მიღებული აქტის შემდეგ. 2002 წლამდე ამ ტერიტორიას ერქვა ბრიტანეთის დამოუკიდებელი ტერიტორია. 1981 წლამდე კი ერქვა კოლონია ან სამეფო კოლონია.

ბრიტანეთის თოთხმეტი ზღვისიქითა ტერიტორიაა: ანგილია, ბერმუდა, ბრიტანეთის ანტარქტიდული ტერიტორია, ბრიტანეთის ინდოეთის ოკეანის ტერიტორია, ბრიტანეთის ვირჯინის კუნძულები, კაიმანის კუნძულები, ფოლკლენდის კუნძულები, გიბრალტარი, მონსერატი, წმინდა ელენე, ამაღლება და ტრისტანი-და-კუნია, ტერქსისა და კაიკოსის კუნძულები, პიტკერნის კუნძულები, სამხრეთი ჯორჯია და სამხრეთ სენდვიჩის კუნძულები და აკროტირი და დეკელია. ინგლისის პრეტენზიები და გავლენა ანტარქტიდაზე არ უღიარებია ყველა ქვეყანას. ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიების სავარაუდო ფართობი არის 1 728 000 კმ², ამ ტერიტორიებზე საერთო ჯამში ცხოვრობს დაახლოებით 260 000 ადამიანი.

ტერიტორიები ჯერსი და გერნსი (ცნობილი როგორც ნორმანდიის კუნძულები) და კუნძული მენი, წარმოადგენს ბრიტანეთის გვირგვინის ქვეშ გაერთიანებულ ტერიტორიებს, თუმცა მათ განსაკუთრებული უფლებები გააჩნია.

ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიები
დიდი ბრიტანეთის 14 ზღვისიქითა ტერიტორიებია:
ბრიტანეთის ანტარქტიდული ტერიტორია

ბრიტანეთის ანტარქტიდის ტერიტორია (ბატ)  — გაერთიანებული სამეფოს 14 ზღვისიქითა ტერიტორიიდან ერთი-ერთი, რომელიც ანტარქტიდაში მდებარეობს დასავლეთის გრძედის 20°-დან 80°-მდე და სამხრეთის განედის 60°-ის სამხრეთით. მისი ფართობია — 1 709 400 კმ².

ბრიტანეთის ანტარქტიდის ტერიტორიას ესაზღვრება არგენტინის და ჩილეს ანტარქტიდული ტერიტორიები. აქ ხორციელდება დიდი ბრიტანეთის კვლევები ანტარქტიდაზე.

დიდმა ბრიტანეთმა ამ ტერიტორიაზე პრეტენზიების წამოყენება დაიწყო 1908 წლიდან. დღეისათვის ბრიტანეთის ანტარქტიდის ტერიტორიაში შედის: სამხრეთ შეტლანდის კუნძულები, სამხრეთი ორკნეის კუნძულები, ანტარქტიდის ნახევარკუნძული, უედელის ზღვის სანაპირო, ასევე ანტარქტიდის მიწები, რომლებიც მდებარეობენ სამხრეთით, თითქმის სამხრეთ პოლუსამდე.

ანტარქტიდის შესახებ შეთანხმების თანახმად, რომელსაც ხელი მოეწერა 1959 წლის 1 დეკემბერს ვაშინგტონში და ძალაში შევიდა 1961 წლის 23 ივნისს, პრეტენზიები ტერიტორიაზე, რომელიც მდებარეობს სამხრეთი განედის 60°-ის სამხრეთით, უვადოდ გაყინულია. კერძოდ, აკრძალულია მათი გაფართოება, რეგიონის მილიტარიზაცია და სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვება, მაგრამ არც ერთ ქვეყანას არ ეკრძალება სამეცნიერო გამოკვლევების ჩატარება.

ხელმოწერილი შეთანხმების სტატიის საფუძველზე დიდმა ბრიტანეთმა შეინარჩუნა პრეტენზიები ამ ტერიტორიაზე. ამავე დროს ბრიტანეთის ანტარქტიდის ტერიტორიის ნაწილი კვეთს ტერიტორიებს, რომელზეც პრეტენზიები გააჩნიათ არგენტინას და ჩილეს, და რომლებსაც შესაბამისად ჰქვიათ: არგენტინის ანტარქტიკა და ჩილეს ანტარქტიდული ტერიტორია.

ანტარქტიდის ნახევარკუნძული ახლომდებარე კუნძულებით — ანტარქტიკაში ყველაზე მისაღები ადგილია ადამიანისთვის კლიმატიკური კუთხით, ამიტომ სამეცნიერო პოლარული სადგურების მაცხოვრებლებმა ზაფხულში (დეკემბერი-თებერვალი) შეიძლება მიაღწიონ დაახლოებით 3 ათას ადამიანს, ამასთან მათი უმრავლესობა არ არის დიდი ბრიტანეთის მოქალაქე. ზამთარში მაცხოვრებლების რაოდენობა კლებულობს 500—700 ადამიანამდე. მუდმივი მოსახლეობა, როგორც მთელ ანტარქტიდაში, არ არსებობს. ტურიზმი გავრცელებულია მხოლოდ ზაფხულში.

ბრიტანეთის ანტარქტიდა ფართედაა წარმოდგენილი ანტარქტიკის ფილატელიაში.
Rm

, ინგლ. ანუ წაშლა, არის იუნიქსის ბრძანება რომლის მეშვეობით შესაძლოა ფაილის (დოკუმენტის) ან საქაღალდის წაშლა, თუ ამისთვის შესასრულებელი უფლებები დართულია.

მაგალითები
ფაილის წაშლა

საქაღალდის წაშლა, და რასაც იგი მოიცავს

საქაღალდის წაშლა, და რასაც იგი მოიცავს, ოღონდ წაშლამდე უნდა მიუთითოთ თუ მისი წაშლა მართლა გსურთ (და არ გეშლებათ სხვა რამესთან)
Canon Inc.

) — იაპონური საინჟინრო კომპანია. ერთ-ერთი ლიდერი მსოფლიოში ციფრული ტექნიკის სფეროში. 1937 წელს დაარსების დღიდან -მა დაიკავა მყარე პოზიციები ფოტო, ვიდეო და სფეროებში. კომპანიის შტაბ-ბინა მდებარეობს ქალაქ ტოკიოში (იაპონია).

კომპანიის ისტორია იწყება 1933 წელს დაარსებული ოპტიკური ლაბორატორიიდან. ეს ლაბორატორია მდებარეობდა ტაკიკავაიას შენობის მესამე სართულზე. ლაბორატორია გახსნეს ახალგაზრდებმა გორო იოშიდამ და საბურო უშიდამ. თავდაპირველად ლაბორატორიის მიზანი იყო გერმანულ ფოტოაპარატებზე (რომლებიც იმ პერიოდში საუკეთესოდ ითვლებოდნენ) არანაკლები ხარისხის ფოტოკამერის შექმნა. ამ კვლევების სპონსორი გახდა ტაკეში მიტარაი, რომელიც გახდა კომპანიის პირველი პრეზიდენტი. კომპანიამ სახელი ბუდისტური ღვთაების, კანონის პატივსაცემად მიიღო.

1934 წელს მათ შექმნეს პირველი იაპონური 35 მმ კამერა. რელიგიურმა იოშიდამ კამერას კვანონი დაარქვა. ჟურნალ „ “-ს ივნისის ნომერში იყო განთავსებული რეპორტაჟი კამერის შესახებ. ერთი წლის შემდეგ, 1935 წლის 26 ივნისს, უეშიდამ დაარეგესტრირა საქონლის ნიშანი და ლოგო „“. განსხვავებით რელიგიური იოშიბასგან, უშიდას სურდა რომ კამერას უფრო ჟღერადი სახელი ჰქონოდა.

საინტერესო ფაქტები
მონღოლეთში ასლდაგადაღების საზოგადო სახელია „“ და არა „“, როგორც უმრავლეს ქვეყნებში. მიზეზი ისაა, რომ იქ პირველად სწორედ ქენონის ფირმის ასლგადამღები აპარატები გავრცელდა.
კენიის მოსახლეობა

კენიის მოსახლეობა — ტერმინი, რომლითაც აღინიშნება აფრიკის ერთ-ერთი ქვეყნის — კენიის მოსახლეობა. კენიის მოსახლეობა შეადგენს 45 მილიონ ადამიანს (2014 წლის მინაცემები).
შობადობა 37 ყოველ 1 000 ადამიანზე.
ახალშობილთა სიკვდილიანობა 55 ადამიანი 1000 ადამიანზე.
სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა შეადგენს 58 წელს.

კენიის მოსახლეობა წლების მიხედვით
5 უდიდესი ქალაქი (2010)
ნაირობი — 3 246 000
მომბასა — 918 000
ნაკურუ — 275 000
ელდორეტი — 252 000
კისუმუ — 231 000
ნათელხილვა

ნათელხილვა, ნათელმხილველობა — სავარაუდოდ არის ადამიანის ზებუნებრივი უნარი, რის დახმარებითაც ექსტრასენსი იღებს ინფორმაციას მეცნიერებისთვის უცნობი არხებით. ნათელმხილევლები ადასტურებენ, რომ ისინი იღებენ ინფორმაციას გამოსახულების სახით, ესმით ხმები, ხედავენ აგრეთვე ასოებს, წინასწარმეტყველობენ, მუშაობენ აურასთან და ადამიანის ბიოველთან.

ნათელხილვა მჭიდროდაა დაკავშირებული ექსტრასენსორიკასთან, ტელეპატიასთან სა მედიუმიზმთან.

პროსკოპია — ნათელხილვის განშტოება. პროსკოპები თავს წინასწარმეტყველებად თვლიან.

ხშირად ნათელხილვის თვითმარქვიები და შარლატანები იყენებენ.
ნახევარმთვარე

ნახევარმთვარე — ერთ-ერთი სიმბოლო ჰერალდიკაში და მთავარი სიმბოლო ისლამში. ნახევარმთვარე, მთვარის ნამგალი - სახვით ხელოვნებაში ფორმა, რომელიც შედგება ორი წრის რკალისა ან ოვალებისგან, რომლებსაც აქვთ ურთიერთშეხების ორი წერტილი. ინგლისურ და კანადურ ჰერალდიკაში ნახევარმთვარე აღნიშნავს მეორე, უმცროს შვილს. ნახევარმთვარე და ვარსკვლავი ითვლება ისლამის მთავარ სიმბოლოდ.
ნენები

ნენები — სამოედური ხალხი, მცხოვრები ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანის ნაპირებიდან ტაიმირის ნახევარკუნძულამდე. ჩვ. წ. პირველ ათასწლეულში მოახდინეს მიგრაცია ციმბირის ტერიტორიიდან თანამედროვე განსახლების არეალში.

რუსეთის ჩრდილოეთის მკვიდრი მოსახლეობიდან ნენელები ყველაზე მრავალრიცხოვანნი არიან. 2002 წლის აღწერით რუსეთში ცხოვრობდა 41 302 ნენთა, რომელთაგან 27 000 ცხოვრობდა იამალ-ნენთა ავტონომიურ ოკრუგში.

ტრადიციულად ნენელები ავრცელებენ ირმებს. იამალის ნახევარკუნძულზე ათასობით ნენელი ირმის მაშენებელია, რომლებსაც ჰყავთ 500 000 ირემი. მათი უმრავლესობა მომთაბარე ცხოვრებას ეწევა.

რუსეთის ორი ავტონომიური რეგიონების სახელი ახსენებს ნენელებს როგორც ძირითად მოსახლეობას (ნენთა და იამალ-ნენთა).

არსებობს ნენელთა ორი ტომი — ტუნდრული და ტყისა. ნენთა უმრავლესობა ტუნდრელია. ისინი ცხოვრობენ ორ ავტონომიურ რეგიონში. ტყის ნენლთა რიცხვია 1500 ადამიანი.
Google Translate

— -ის ვებ-სერვისი, რომელიც განკუთვნილია ტექტის ნაწილის ან საიტის თარგმნისთვის სხვა ენაზე. სისტემას აქვს აგრეთვე ფუნქცია, რომელიც ახმოვანებს ტექსტს. -ში მხარდაჭერილია 133 ენა, მათ შორისაა ქართული.

მხარდაჭერილი ენები
აზერბაიჯანული ენა
აიმარა (ენა)
ალბანური ენა
ამჰარული ენა
არაბული ენა
ასამური ენა
აფრიკაანსი
ბამანა
ბასკური ენა
ბელარუსული ენა
ბენგალური ენა
ბერძნული ენა
ბირმული ენა
ბოსნიური ენა
ბოჯპური
ბულგარული ენა
გალისიური ენა
გერმანული ენა
გუარანის ენა
გუჯარათული ენა
დანიური ენა
დასავლეთფრიზული ენა
დოგრი
ებრაული ენა
ევე (ენა)
ესპანური ენა
ესპერანტო
ესტონური ენა
ვიეტნამური ენა
ზულუ (ენა)
თათრული ენა
თურქმენული ენა
თურქული ენა
იავური ენა
იაპონური ენა
იგბო (ენა)
იდიში
ილოკური ენა
ინგლისური ენა
ინდონეზიური ენა
იორუბა (ენა)
ირლანდიური ენა
ისლანდიური ენა
იტალიური ენა
კანადა (ენა)
კატალანური ენა
კონკანი (ენა)
კორეული ენა
კორსიკული ენა
კოსა (ენა)
კრიო
ლათინური ენა
ლაოსური ენა
ლატვიური ენა
ლიეტუვური ენა
ლინგალა
ლუგანდა
ლუქსემბურგული ენა
მაიტილი
მაკედონური ენა
მალაგასიური ენა
მალაიალამური ენა
მალაიური ენა
მალდივური ენა
მალტური ენა
მანიპურული ენა
მაორი ენა
მარათული ენა
მიზო (ენა)
მონღოლური ენა
ნეპალური ენა
ნიანჯა
ნიდერლანდური ენა
ნორვეგიული ენა
ორია (ენა)
ორომო (ენა)
პენჯაბური ენა
პოლონური ენა
პორტუგალიური ენა
პუშტუ
რუანდა (ენა)
რუმინული ენა
რუსული ენა
სამოური ენა
სამხრეთი კეჩუა
სამხრეთი სოთო
სანსკრიტი
სებუანური ენა
სერბული ენა
სინდჰი ენა
სინჰალური ენა
სლოვაკური ენა
სლოვენური ენა
სომალი ენა
სომხური ენა
სპარსული ენა
სუაჰილი ენა
სუნდური ენა
ტაი ენა
ტამილური ენა
ტაჯიკური ენა
ტელუგუ ენა
ტიგრინია
ტსონგა (ენა)
უელსური ენა
უზბეკური ენა
უიღურული ენა
უკრაინული ენა
უნგრული ენა
ურდუ ენა
ფილიპინური ენა
ფინური ენა
ფრანგული ენა
ქართული ენა
ქმერული ენა
ქურთული ენა (კურმანჯი)
ქურთული ენა (სორანი)
ყაზახური ენა
ყირგიზული ენა
შვედური ენა
შონა (ენა)
შოტლანდიურ-გელური ენა
ჩეხური ენა
ჩვი
ჩინური ენა (გამარტივებული)
ჩინური ენა (ტრადიციული)
ჩრდილოეთი სოთო
ხორვატული ენა
ჰავაიური ენა
ჰაიტიური კრეოლი
ჰაუსა (ენა)
ჰინდი ენა
ჰმონგი
მაგნუს II ერიქსონი

მაგნუს ერიქსონი, მაგნუს ერიქსონი (დ. 1316 — გ. 1 დეკემბერი, 1374) — შვედეთის მეფე, მაგნუს ლადულოსის შვილიშვილი.

სამი წლისას ნორვეგიის ტახტი ერგო სამკვიდროდ, თუმცა შვედეთის ტახტზე დასვეს. მაგნუსის მეფობისას ქვეყნის სალაროს დიდი ზარალი მიადგა მისი და კარის მკვიდრთა მდიდრული ცხოვრების შედეგად. 1338 წელს შვედურ არისტოკრატიას უკმაყოფილების ტალღამ გადაუარა, რაც განსაკუთრებული სიმწვავით ნორვეგიაში გამოვლინდა. სწორედ ნორვეგიაში 1343 წელს ტახტზე მისი ვაჟი ჰოაკინი აიყვანეს.

1344 წელს მაგნუსის მეორე ვაჟი შვედეთის ტახტის მემკვიდრედ აკურთხეს. მაგნუს -მ ესტლანდიისა და ლივონიის ხელში ჩაგდება რამდენიმეჯერ სცადა, თუმცა უშედეგოდ. ნოვგოროდში გერმანელი ვაჭრების შევიწროვებამ მაგნუსს ჰანზელებთან შეტაკებები მოუტანა. მეფესა და ქალაქებს შორის შუამავლად ჰერცოგი ალბრეხტ მაკლენბურგი გამოდიოდა.
ალბრეხტ მაკლენბურგი

ალბრეხტ მაკლენბურგი (; დ. დაახლოებით 1340, მაკლენბურგი — გ. 1412, დობერანის მონასტერი) — შვედეთის მეფე 1363—1389 წლებში, მაკლენბურგის ჰერცოგი 1384—1412 წლებში როგორც ალბერტ .

მიუხედავად იმასა, რომ დასავლეთი შვედეთის უმეტესობა მას მხარს არ უჭერდა მან შეძლო შვედეთის ტახტი 19 წლის განმავლობაში შეენარჩუნებინა. მან სტოკჰოლმში მხარდაჭერა საბოლოოდ მას შემდეგ დაკარგა რაც 1389 წელს დიდ მიწათმფლობელებს მიწები ჩამოართვა. მიწების და სიმდიდრის დაკარგვის შემდეგ შვედეთის რეგენტის საბჭომ დახმარებისთვის მიმართა მარგარიტა დანიელს. მარგარიტამ დასახმარებლად იმავე წლის თებერვალში ჯარი გააგზავნა, რომელმაც ალბრეხტის მომხრეები ასლეს ბრძოლაში დაამარცხა. ალბრეხტი შეიპყრეს და სკონეში ლინდოლმენის ციხე-სიმაგრეში 6 წლით ჩასვეს. ციხიდან ის 1395 წელს გამოუშვეს იმ პირობით, რომ სამი წლის განმავლობაში ის ან დატოვებდა სტიკჰოლმს ან მარგარიტას სანაცვლოდ დიდ თანხას გადაუხდიდა. სამი წლის შემდეგ, 1398 -ში ალბერტმა თანხის გადახდას სტოკჰოლმის დატოვება არჩია.

ალბრეხტი 1412 წელს გარდაიცვალა და დასაფლავებულია მაკლენბურგის საგრაფოში კერძოდ დობერანის მონასტერში.

წინაპრები
კუევა-დე-ლას-მანოსი

კუევა-დე-ლას-მანოსი, ხელების გამოქვაბული – გამოქვაბული არგენტინის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე პინტურასის ხეობაში. ცნობილია არქეოლოგიური და პალეონტოლოგიური მონაპოვრებით, რომელთაგან აღსანიშნავია კედელზე გამოსახული ადამიანის ხელის ფიგურები, რომლებიც თარიღდება ძვ. წ. ათასწლეულით. უკანასკნელი ნახატები შესრულებულია ძვ. წ. ათასწლეულში. საღებავი, რომლითაც შესრულებულია ნახატები, ბუნებრივი წარმოშობისაა.

გარდა ხელებისა, გამოქვაბულის კედლებზე გამოსახულია ნადირობის სცენებიც.

1999 წელს გამოქვაბული შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
პინტურასის ხეობა

პინტურასის ხეობა — ხეობა არგენტინაში. მდებარეობს 160 კმ მანძილზე ქალაქ პერიტო-მორენოდან. ხეობაში მდებარეობს არგენტინაში და მთელ მსოფლიოში ყველაზე ცნობილი ხელების გამოქვაბული კუევა-დე-ლას-მანოსი, უძველესი კლდეში ნაკვეთი ხელოვნების ნიმუში, რომელიც თარიღდება ძვ. წ. ათასწლეულით. ხეობაში გადის მდინარე პინტურასი.
კოსმოსი (საიდუმლო მასალები)

კოსმოსი — ამერიკული ზებუნებრივი და სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის სერიალ საიდუმლო მასალების პირველი სეზონის მეცხრე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში გავიდა 1993 წლის 12 ნოემბერს.

სიუჟეტი
მალდერს და სკალის ხვდება მიშელ ჯენერო, კოსმოსური ხომალდების მართვის ცენტრიდან. იგი მათ ამცნობს უცნაური ამბის შესახებ, რომელიც ერთ-ერთ კოსმოსურ შატლზე მოხდა - მოულოდნელ ტექნიკურ სირთულეზე. გამოძიების მსვლელობისას დადგინდება, რომ კოსმონავტებს ხელს უშლის გარკვეული ფორმის მქონე აჩრდილი.
ლევან ხარანაული

ლევან ბესიკის ძე ხარანაული (დ. 29 სექტემბერი, 1963, თბილისი) — ქართველი მხატვარი.

ბიოგრაფია
ლევან ხარანაული დაიბადა 1963 წლის 29 სექტემბერს, თბილისში.

მშობლები: დამანა მელიქიშვილი, ბესიკ ხარანაული.

მეუღლე – ლელა სულაკაური (დაბადებული 1967 წ.).

შვილები: მარიამი (1988), ქიტო (1990), ბესიკი (1992), გიორგი (1997), ელენე (2002), ფეფო (2005), მართა (2009).

1986 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ფერწერის ფაკულტეტი.

გამოფენებში მონაწილეობს 1983 წლიდან.

1988 წელს მთავარი როლი ითამაშა გოდერძი ჩოხელის ფილმში „აღდგომის ბატკანი“.

გამოფენები
გალერეა "ვერნისაჟი", თბილისი, საქართველო – 2009 წ.

გალერეა "ვერნისაჟი", თბილისი, საქართველო – 2007 წ.

საფრანგეთი – 1999 წ.

გალერეა "", თბილისი, საქართველო – 1998 წ.

ბოლონია, იტალია – 1998 წ.

ბოლონია, იტალია – 1996 წ.

"ძველი გალერეა", თბილისი, საქართველო – 1993 წ.

თიანეთი, საქართველო – 1987 წ.

თიანეთი, საქართველო – 1980 წ.

ილუსტრირებული წიგნები
ბესიკ ხარანაული "ლექსები, პოემები", რედაქტორი ნ. ინასარიძე, გამომცემლობა "საქართველო", თბ. 1991 წ.
ბესიკ ხარანაული "ლექსები (1992-2002)", რედაქტორი გივი ალხაზიშვილი, მხატვარი ლევან ხარანაული, თბ. "მერანი" 2002
მარიამ ხუცურაული "სანათას წიგნი", რედაქტორი მიხო მოსულიშვილი, გამომცემლობა "საარი", თბ. 2009 წ.
გოდერძი ჩოხელი "ბინდისფერი ხეობიდან ცამდე", რედაქტორი მიხო მოსულიშვილი, გამომცემლობა "გრიგოლ ხანძთელის სახელობის ფონდი", თბ. 2013 წ. 978-9941-0-5805-9

მისი ნამუშევრები დაცულია
სენტ ისაიას გალერეაში, იტალია.

საქართველოს ეროვნულ გალერეაში.

თბილისის მხატვრის სახლში.

კერძო კოლექციებში - გერმანიაში, საფრანგეთში, ესპანეთში, ლუქსემბურგში და საქართველოში.

ჯილდოები
თბილისის საკრებულოს ლიტერატურული პრემია "გალას" ლაურეატი, როგოროც "წიგნის მხატვრობის საუკეთესო ავტორი" ბავშვებისთვის ადაპტირებული "დონ კიხოტის" ილუსტრაციებისათვის – 2007 წ.
აჭარის სახელმწიფო მუზეუმი

აჭარის სახელმწიფო მუზეუმი – მუზეუმი ქალაქ ბათუმში, საქართველო. დაარსდა 1908 წელს.

პირველ ხანებში მას სასკოლო ხასიათი ჰქონდა, შემდეგ გადაკეთდა საქალაქო მუზეუმად, აჭარაში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ კი — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმად, ხოლო 1943 წლიდან — აჭარის სახელმწიფო მუზეუმად.

მუზეუმში დაცულია ძვ. წ. – სს.-ის, აგრეთვე - სს.-ის უნიკალური არქეოლოგიური მასალები: ანტიკური პერიოდის ბერძნული შავლაკიანი კრატერი, გრავირებული ცულები, ბრინჯაოს ვერძი, გონიოს განძი — ინტალიო აფროდიტესა და ეროსის გამოსახულებით, - სს.-ს ოქროს ჭედური ფიალა, ბადროს მტყორცნელის ოქროს ფიგურა, ოქროს სარტყლის ფრაგმენტები, გულსაკიდები ჰელიოსისა და სტილიზებული გამოსახულებებით, სხვადასხვა მასალისგან დამზადებული მძივები, კილიტები, გულსაბნევი, საკულტო დანიშნულების სკულპტურები (ბრინჯაო), სკივრის მორთულობის ფრაგმენტი მუხის ფოთლებისა და ნაყოფის გამოსახულებით; აგრეთვე: ბუნების იშვიათი ძეგლები (მათ შორის 25 მლნ. წლის გაქვავებული ხე), - სს-ის მიჯნის ეთნოგრაფიული, ხალხური და გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშები, ხელნაწერები, სახვითი ხელოვნების ნიმუშები.
უნგრული რუნები

უნგრული რუნები, ძველი უნგრული დამწერლობა — ძველი ევროპული დამწერლობა, რომელიც ძველი იტალიური ანბანის უნგრულ ენაზე ტრანსკრიფციაში გამოიყენებოდა. სახელწოდება მომდინარეობს იმ მსგავსების გამო, რომელიც უნგრულ რუნებს ძველ გერმანიკულ რუნებთან აქვთ, თუმცა ეს ამ ორი დამწერლობის ნათესაობაზე არ მეტყველებს.

უნგრული რუნების ერთ–ერთი ვარიანტი. ასოთა ტრანსკრიფცია შეესაბამება თანამედროვე უნგრული ენის ორთოგრაფიას.

უნგრული რუნები შესაძლოა ენათესავებოდეს თურქულ რუნებს (ორხონი). იწერება მარჯვნიდან მარცხნივ.
აჭარის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი

აჭარის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი — მუზეუმი საქართველოში, ქალაქ ბათუმში.

მუზეუმში დაცულია ცნობილ ქართველ და უცხოელ მხატვართა ფერწერული ტილოები (ნიკო ფიროსმანი, დავით კაკაბაძე, ლადო გუდიაშვილი, ელენე ახვლედიანი, შტეფან ბაკალოვიჩი, ზომერი, ა. ტერნი, რუსუდან ფეტვიაშვილი, ნიკოლოზ იგნატოვი, ა. ზანკოვსკი, გოგი წერეთელი და სხვა), გრაფიკული (ნ. ჭურღულია, ლ. ზამბახიძე და სხვა) ნამუშევრები, კერამიკის, ხის, მინის, ჭედურობის, გობელენის ნიმუშები, სკულპტურა (ე. ფანტარელის „ნიმფა და პატარა ფავნი”, გ. ოჩიაურის „პორტრეტი“ და სხვა).
ბათუმის არქეოლოგიური მუზეუმი

ბათუმის არქეოლოგიური მუზეუმი — მუზეუმი ბათუმში, საქართველო. დაარსდა 1994 წელს.

მუზეუმში დაცულია აჭარისა და ქალაქ ბათუმის ტერიტორიაზე (ფიჭვნარი, ნამჭედური, ხიხაძირი, კვაშტა და სხვა) საქართველო-ინგლისის ერთობლივი არქეოლოგიური გათხრების შედეგად და შემთხვევით აღმოჩენილი უნიკალური მასალა მოყოლებული ბრინჯაოს ხანიდან ახ. წ. შუასაუკუნეების ჩათვლით. მათ შორის: ქართული და უცხოური წარმომავლობის მონეტების უნიკალური ნიმუშები, ბრინჯაოს, მინისა და კერამიკის ჭურჭელი და სხვა.

1998 წლიდან მუშაობს ბათუმის არქეოლოგიური და ოქსფორდის უნივერსიტეტის აშმოლის მუზეუმების ფიჭვნარის ერთობლივი ექსპედიცია, რომელმაც ახალი აღმოჩენებით გაამდიდრა მუზეუმის საგანძური. 2007 წლის ბოლოს მუზეუმში გაიხსნა მუდმივმოქმედი სამეცნიერო ექსპოზიცია, რომელიც ვიზიტორებს აცნობს აჭარის უძველეს ისტორიასა და კულტურას ცალკეული ეპოქების მიხედვით.
ეკვატორული კლიმატური სარტყელი

ეკვატორული კლიმატი — ტროპიკული კლიმატი, რომელიც წარმოდგენილია ეკვატორის გასწვრივ. ამ რეგიონისათვის დამახასიათებელია ხშირი ტროპიკული წვიმები. კლიმატის ამ სახეობას არ გააჩნია მშრალი სეზონი, ასევე მკვეთრად გამოხატული ზაფხული ან ზამთარი, საკმაოდ ცხელი და ტენიანია. ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი 2000 მმ-ია, ზოგიერთ ადგილას კი 5000-6000 მმ. ყოველი დღე საოცრად ჰგავს მომდევნო დღეს. დღისა და ღამის ტემპერატურებს შორის სხვაობა საკმაოდ დიდია და შეიძლება შევადაროთ ზაფხულისა (დღე) და ზამთრის (ღამე) ტემპერატურებს.
კოპენის კლიმატის კლასიფიკაციაში აღინიშნება როგორც „.“

ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელში არსებული ქალაქები
აფრიკა
კისანგანი, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა
მორონი, კომორის კუნძულების კავშირი
კისუმუ, კენია
კამპალა, უგანდა

ჩრდილოეთი ამერიკა
ჩანგუინოლა, პანამა

სამხრეთი ამერიკა
ბელემი, ბრაზილია
მაკაე, ბრაზილია
მედელინი, კოლუმბია
იკიტოსი, პერუ
პარამარიბო, სურინამი
სანტა-ელენა-დე-უაირენი, ვენესუელა

აზია
ბანდარ-სერი-ბეგავანი, ბრუნეი
ბანდა-აჩეჰი, ინდონეზია
ბოგორი, ინდონეზია
კოტა-კინაბალუ, მალაიზია
კუალა-ლუმპური, მალაიზია
მირი, მალაიზია
სინგაპური
კოლომბო, შრი-ლანკა

ოკეანეთი
სუვა, ფიჯი
აპია, სამოა
ჰონიარა, სოლომონის კუნძულები
პორტ-ვილა, ვანუატუ
ივანე ტბელი

ივანე ტბელი — ქართლის დიდი აზნაური საუკუნის მეოთხედში, ტბელების საგვარეულოდან.

სოფელ ერედვის წმ. გიორგის ეკლესიის სამშენებლო წარწერაში ის მოხსენიებულია როგორც ქართლის უფალი (აფხაზთა მეფის ძის კონსტანტინეს შიდა ქართლში ბატონობის დროს). მის მიერ აშენებულ დოდოთის ცხრაკარის ეკლესიის სამშენებლო წარწერაში იხსენიება ერისთავად. ქართლის ერისთავად ალბათ აფხაზთა მეფის მიერ იყო დანიშნული.

920-იან წლებში ტბელებმა (ალბათ ივანემ და მისმა ხუთმა ძემ) მონაწილეობა მიიღეს ქართლის გამგებლის კონსტანტინეს აჯანყებაში მისი მამის, აფხაზთა მეფე გიორგი -ის წინააღმდეგ. აჯანყებულები დამარცხდნენ.
კარსლბადის მღვიმეების ეროვნული პარკი

კარსლბადის მღვიმეების ეროვნული პარკი — აშშ-ის ქალაქ კარლსბადის სამხრეთ-დასავლეთით, ნიუ-მექსიკოს შტატის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს მიწისქვეშა მღვიმეების მსოფლიოში უდიდესი სისტემა (საერთო სიგრძე 60 კილომეტრი), რომელმაც 1923 წელს ეროვნული ძეგლის, ხოლო 1930 წელს ეროვნული პარკის სტატუსი მიიღო. 81 მღვიმეში, რომელიც გადაჭიმულია 189 კმ2-ზე, ბინადრობს 11 სახეობის ღამურების მსოფლიოში ყველაზე მრავალრიცხოვანი კოლონია. მღვიმეები კირქვის წყალში გახსნის შედეგად გაჩნდა. კირქვამ ჭერსა და კედლებზე სხვადასხვა ფორმა შექმნა, მათ შორის სტალაქტიტები და სტალაგმიტები.