ერნესტო პერეს ბალადარესი

ერნესტო პერეს ბალადარესი (დ. 29 ივნისი, 1946) — პანამელი პოლიტიკოსი, რომელიც იყო პანამის პრეზიდენტი 1994 წლიდან 1999 წლამდე.

აშშ-ში განათლება მიღებული პერეს ბალადარესი ბანკირად მუშაობდა, სანამ სამხედრო მმართველის, ომარ ტორიხოსის მთავრობის წევრი გახდებოდა; 1989 წელს იგი ასევე იყო მანუელ ნორიეგას მომხრე საპრეზიდენტო კანდიდატის, კარლოს დუკეს საარჩევნო კამპანიის მენეჯერი. იგი პრეზიდენტად 1994 წელს აირჩიეს, როგორც „დემოკრატიული რევოლუციური პარტიის“ კანდიდატი, დაძაბულ სამმხრივ ბრძოლაში „არნულფისტური პარტიის“ კანდიდატ მირეია მოსკოსოსა და სალსას მომღერალ რუბენ ბლეიდსთან.

პერეს ბალადარესის ვადა აღსანიშნავი იყო თავისუფალი ბაზრის რეფორმებითა და სახელმწიფო სერვისების პრივატიზაციით. მან ასევე მოახდინა ნორიეგას წლების არაერთი ოფიციალური პირის რეაბილიტაცია და გილერმო ენდარას წინა ადმინისტრაციასთან შედარებით აშშ-სთან უფრო მჭიდრო ალიანსს ესწრაფოდა. მას შემდეგ, რაც საკონსტიტუციო რეფერენდუმი, რომელიც მას მეორე ვადით კენჭისყრის უფლებას მისცემდა, ჩაიშალა, 1999 წელს პერეს ბალადარესი მოსკოსომ შეცვალა.

2009 წელს პროკურატურამ დაიწყო გამოძიება პერეს ბალადარესის მმართველობის პერიოდის კორუფციის ბრალდებებზე. მომდევნო წელს იგი შინაპატიმრობაში მოათავსეს, რითაც იგი გახდა პანამის პირველი ყოფილი პრეზიდენტი, რომელიც დააპატიმრეს, ხოლო 2010 წლის ოქტომბერში მას ბრალი წაუყენეს ფულის გათეთრებაში. მოსამართლემ ბრალდება 2011 წლის აპრილში მოხსნა. 2012 წლის თებერვალში პერეს ბალადარესი დამნაშავედ ცნეს კონტროლიორ ელვინ ვიდენის ცილისწამებაში (მას ნარკოკრიმინალი უწოდა) და მიესაჯა 3000 დოლარის ოდენობის ჯარიმა ან ერთწლიანი პატიმრობა.

წარმომავლობა
პერეს ბალადარესმა მაგისტრის ხარისხი აშშ-ში, ნოტრ-დამის უნივერსიტეტსა და პენსილვანიის უნივერსიტეტის უორტონის სკოლაში მიიღო.

პოლიტიკური კარიერა
პერეს ბალადარესი სამხედრო მმართველ ომარ ტორიხოსის დროს მსახურობდა ეკონომიკისა და ფინანსების მინისტრად. 1979 წლის მარტში იგი იყო „დემოკრატიული რევოლუციური პარტიის“ ერთ-ერთი თანადამფუძნებელი. 1982 წელს იგი პარტიის მდივნად აირჩიეს. თუმცა, 1984 წელს მას კონფლიქტი მოუვიდა ახალ სამხედრო ლიდერ მანუელ ნორიეგასთან და რამდენიმე თვე ემიგრაციაში, ესპანეთში გაატარა.

მოგვიანებით პერეს ბალადარესი იყო კარლოს დუკეს (ნორიეგას რჩეული კანდიდატი 1989 წლის არჩევნებში) საარჩევნო კამპანიის მენეჯერი. საერთაშორისო დამკვირვებლების ცნობით, ოპოზიციის კანდიდატი გილერმო ენდარა ხმების 3-ით 1-თან პროპორციით იგებდა, თუმცა ნორიეგას მთავრობამ შედეგები დათვლის დასრულებამდე გააუქმა. 1989 წლის დეკემბრის აშშ-ის ინტერვენციის დროს ენდარა გამარჯვებულად აღიარეს. ინტერვენციისას პერეს ბალადარესი აშშ-ის ძალებმა ნორიეგასთან კავშირის გამო მცირე ხნით დააკავეს და დაკითხეს, თუმცა შემდეგ გაათავისუფლეს.

პრეზიდენტობა (1994–1999)
პერეს ბალადარესის მთავრობა ხასიათდებოდა თავისუფალი ბაზრის მომხრე პოლიტიკით. მან თავის კაბინეტში არაერთი ეკონომისტი შეიყვანა. 1995 წელს მან შეცვალა პანამის შრომის კოდექსი, რამაც 49 პროფკავშირის პროტესტი და მისი პოპულარობის ვარდნა გამოიწვია. სხვა არაპოპულარულ ნაბიჯებს შორის იყო 35 მილიონი დოლარის გადახდა ნორიეგას გასამხედროებული „ღირსების ბატალიონებისთვის“ და კაბინეტის წევრებისთვის ხელფასების გაორმაგება ქვეყანაში არსებული სიღარიბის ფონზე.

მან მთავრობაში ნორიეგას დროინდელი არაერთი ყოფილი ჩინოვნიკი დააბრუნა, მათ შორის საბინაო მინისტრი ექიმი, რომელსაც ბრალი ედებოდა ნორიეგას მმართველობისას პოლიტიკური პატიმრების წამებაში და მისი პირველი ვიცე-პრეზიდენტი ტომას ალტამირანო დუკე. პერეს ბალადარესმა საბოლოოდ 200-ზე მეტი ადამიანი შეიწყალა ნორიეგას წლებში ჩადენილი დანაშაულებისთვის და ამას „ეროვნული შერიგებისკენ გადადგმული ნაბიჯი“ უწოდა.

პერეს ბალადარესმა მჭიდრო კავშირები დაამყარა აშშ-სთან და დათანხმდა პრეზიდენტ ბილ კლინტონს 10000 კუბელი ლტოლვილის მიღებაზე აშშ-ის სამხედრო ბაზებზე (რაზეც ენდარამ უარი თქვა), ასევე თავშესაფარი მისცა ჰაიტის ყოფილ სამხედრო მმართველ რაულ სედრასს მოლაპარაკების ფარგლებში. პერეს ბალადარესი ასევე დაჰპირდა აშშ-ს ნარკოტიკების წინააღმდეგ ბრძოლაში ჩართვას და ახალი კანონების მიღებას ფულის გათეთრების აღსაკვეთად.

პერუელი რეპორტიორი გუსტავო გორიტი, რომელიც გაზეთ „ “-ში მუშაობდა, 1996 წელს წერდა, რომ კოლუმბიურმა „კალის კარტელმა“ 51000 დოლარი შეიტანა პერეს ბალადარესის საპრეზიდენტო კამპანიაში. თუმცა, როდესაც მომდევნო წელს გორიტის სამუშაო ვიზას ვადა ამოეწურა, პანამის მთავრობამ უარი თქვა მის განახლებაზე, რამაც საერთაშორისო პრესის კრიტიკა გამოიწვია. ზეწოლის შედეგად პერეს ბალადარესის მთავრობა დათმობაზე წავიდა და ვიზა განაახლა.

1998 წელს მან მოაწყო რეფერენდუმი კონსტიტუციის შესაცვლელად, რათა მეორე ზედიზედ ვადით კენჭისყრის უფლება ჰქონოდა, თუმცა წინადადება ხმების თითქმის 2-ით 1-თან პროპორციით ჩავარდა; -მა ეს შეაფასა როგორც „დამტკიცება იმისა, რომ პანამის დემოკრატია იმაზე მედეგია, ვიდრე ბევრს ეგონა“." მან ასევე წამოაყენა საკონსტიტუციო ცვლილებები ჟურნალისტების დასასჯელად, რომლებიც „ძალადობრივ პროტესტს აქეზებდნენ“.

რადგან თავად კენჭს ვეღარ იყრიდა, -მ კანდიდატად მარტინ ტორიხოსი შეარჩია, რომელიც მირეია მოსკოსოსთან დამარცხდა. მისი პრეზიდენტობის ბოლო კვირებში მას ბრალი დასდეს სახელმწიფო ქონების გაყიდვიდან მიღებული თანხების უკანონო გამოყენებასა და აზიელებზე ვიზების გაყიდვაში. კრიტიკოსები ასევე ადანაშაულებდნენ მას პანამის არხის ახალი ადმინისტრაციის საკუთარი ბიზნეს-პარტნიორებითა და „ახლობლებით“ შევსებაში.