iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შაქრო მოსულიშვილი

ზაქარია (შაქრო) დავითის ძე მოსულიშვილი (გ. 1923), მეტსახელად „გიჟო“ — ქართველი ყაჩაღი. ხელმძღვანელობდა კრიმინალურ დაჯგუფებას რუსეთის იმპერიის, საქართველოს დამოუკიდებლობისა და მისი გასაბჭოების შემდგომ პერიოდებში.

იყო სიღნაღის მაზრის სოფელ არაშენდას მკვიდრი, ქურდ-რეციდივისტები იყვნენ მისი ძმებიც. 16-18 წლის იყო, როდესაც პირველად მიიღო მონაწილეობა სისხლის სამართლის მძიმე დანაშაულში. ის, თანამზრახველებთან ერთად, თავს დაესხა სიღნაღის მაზრის სოფელ ჩალაუბნის მოსახლეობას. ბოროტმოქმედებმა გაძარცვეს ერთი ოჯახი, სცემეს რამდენიმე კაცს და მძიმედ დაასახიჩრეს ქალი. ამ დანაშაულისთვის მას 15 წლით კატორღა მიესაჯა, თუმცა მალე მეფის რეჟიმი დაემხო და შაქრო მოსულიშვილი გაათავისუფლეს. 1917 წელს ის თავის სოფელში დაბრუნდა და დაიწყო ადგილობრივი მოსახლეობის დაშინება, გამოძალვა და ძარცვა-გლეჯა. მენშევიკურმა მთავრობამ გიჟო 1921 წლის დასაწყისში დააპატიმრა, თუმცა ტუსაღი ქვეყნის გასაბჭოებამდე ორი კვირით ადრე მეტეხის ციხიდან გამოიქცა. ქართულ წითელ ნაწილებთან ურთიერთობისა და თანადგომის შედეგად, გიჟო ჩაეწერა არაშენდას კომკავშირულ უჯრედში და თავი კომუნისტად გამოაცხადა, მაგრამ ძველი საქმიანობისთვის თავი მაინც არ მიუნებებია. მისი დაჯგუფება კვლავ განაგრძობდა მოსახლეობის ძარცვას, მკვლელობებს, შეტაკებებს მაზრის მილიციასთან. 1922 წლის ზაფხულში, სიღნაღის პოლიტბიურო იძულებული გახადა, გადამჭრელი ზომები მიეღო. 1923 წელს, ხელისუფლებისგან შევისწროებულმა შაქრო მოსულიშვილმა, შერიგება სცადა და შეწყალება და თავის სოფელში ცხოვრების უფლება მიიღო. გიჟოს მიერ გამართულ შემორიგების აღსანიშნავ ქეიფზე, ცეკვის დროს, მილიციელმა ლეონტი ჭიჭინაძემ ხმლით დახოცა გიჟო და მისი ძმისშვილი დათა მოსულიშვილი. მოგვიანებით, დააპატიმრეს და დასაჯეს მისი ბანდის სხვა შემორიგებული ყაჩაღებიც.
ელისონ ჰანიგანი

ელისონ ჰანიგანი (; დ. 24 მარტი, 1974, ვაშინგტონი, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი. სახელი გაითქვა სერიალ „ბაფფი ვამპირებზე მონადირეში“ შესრულებული უილოუ როზენბერგის, ასევე სერიალში „როგორ შევხვდი დედათქვენს“ შესრულებული ლილი ოლდრინისა და ფილმ „ამერიკულ ნამცხვარში“ შესრულებული მიშელ ფლაერტის როლებით. 2009 წელს, ლილი ოლდრინის როლისათვის მიიღო ხალხის რჩეულისა და სატურნის ჯილდოები.

ბავშვობა
ელისონ ჰანიგანი დაიბადა 1974 წლის 24 მარტს ვაშინგტონში. ემილი პონსერ ჰაასისა და ალან ჰანიგანის ერთადერთი შვილი. დედამისი წარმოშობით ებრაელია, ხოლო პროფესიით სამკვიდრო აგენტია, ხოლო მამამისი ირლანდიელია და ჯგუფ „-ის“ მძღოლად მუშაობდა.

კარიერა
ელისონის სამსახიობო კარიერა ჯერ კიდევ მაშინ დაიწყო, როდესაც იგი სულ ოთხი წლის იყო. თავდაპირველად იგი საბავშვო რეკლამებში მონაწილეობდა, უკვე 11 წლის ასაკში კი ჰოლივუდში გადავიდა.

ლოს-ანჯელესში იგი დედასთან ერთად დასახლდა, სადაც დაამთავრა ჩრდილოეთ ჰოლივუდის სკოლა. ამის შემდეგ იგი დროებით მამამისთან გადავიდა სანტა-ბარბარაში, სადაც იგი სამსახიობო აგენტს შეხვდა, რომლის გავლენითაც კალიფორნიის საშტატო უნივერსიტეტში ჩააბარა ფსიქოლოგიური განხრით.

ჰანიგანი სრულმეტრაჟიან ფილმში პირველად 1988 წელს გამოჩნდა ფილმში „ჩემი დედინაცვალი უცხოპლანეტელია“ შესრულებული ჯესი მილსის როლით. აქ იგი კინოვარსკვლავ სეთ გრინთან ერთად თამაშობდა, რომელიც ელისონს დაეხმარა, რომ 1997 წელს სერიალში „ბაფფი ვამპირებზე მონადირე“ ერთ-ერთ მთავარ, უილოუ როზენბერგის როლზე დამტკიცებულიყო. სერიალის გადაღებები 2003 წლამდე გაგრძელდა, რამაც მას საოცარი აღიარება მოუტანა და მალევე მიიწვიეს სხვა ფილმებშიც. მან მალევე ითამაშა -ის ფილმში „თავისუფალი სული“.

თინეიჯერობის პერიოდში იგი ძირითადად მაინც ძიძობით ირჩენდა თავს. იგი თავისი მომავალი დამსაქმებლის, ბობ სეგეტის ბავშვის ძიძა იყო, რომელმაც მოგვიანებით მთავარ როლზე დაამტკიცა.

1999, 2000, 2001 და 2003 წლებში მან მიშელ ფლაერტის როლი შეასრულა ფილმების სერიაში „ამერიკული ნამცხვარი“, სადაც მონაწილეობა მიიღო მის ოთხ ნაწილში: „ამერიკული ნამცხვარი“, „ბიჭები და გოგონები“, „ამერიკული ნამცხვარი2“ და „ამერიკული ქორწილი“. მომდევნო 2005 წელს, ბობ სეგეტმა ელისონი თავის ცნობილ სერიალში „როგორ შევხვდი დედათქვენს“, ერთ-ერთ მთავარ — ლილი ოლდრინის როლზე დაამტკიცა. ამ როლმა ელისონს ხალხის განსაკუთრებული სიყვარული და აღიარება მოუტანა. ლილის როლის გამო მას გადაეცა ხალხის რჩეული მსახიობისა და სატურნის ჯილდოები. სერიალის გადაღებები 2014 წლამდე გაგრძელდა, რომელშიც ელისონი თითქმის ყველა სერიაში მონაწილეობდა, გარდა იმ გამონაკლისისა, როდესაც მშობიარობის გამო ვერ მოახერხა გადასაღებ მოედანზე მისვლა.

ამის პარალელურად იგი რამდენიმე ფილმსა და სერიალშიც თამაშობდა. 2011-2013 წლებში იგი ანიმაციურ სერიალში „ამერიკელი მამიკო“ ახმოვანებდა ჩელსსა და გლეხის ქალიშვილს.
ვლადიმერ ჭანტურია

ვლადიმერ ჭანტურია (დ. 1 ივლისი, 1978, ფოთი) — ქართველი მოკრივე, სიდნეის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი (2000).

ვლადიმერ ჭანტურიას შედეგები 2000 წელს, სიდნეის ოლიმპიადაზე:
1/8-ფინალი: მუსტაფა ამრო (ეგვიპტე) — მოგება (12:8; მეტოქეს წარბი გაუსკდა და ბრძოლა შეწყდა)
1/4-ფინალი: რუსლან ჩაგაევი (უზბეკეთი) — მოგება (18:13)
1/2-ფინალი: სულთანაჰმედ იბრაგიმოვი (რუსეთი) — წაგება (4:19)

ძირითადი შედეგები
ლიანა ცოტაძე

ლიანა ცოტაძე (დ. 5 ივნისი, 1961, თბილისი) — ქართველი წყალში მხტომელი, მოსკოვის ოლიმპიადის ბრინჯაოს პრიზიორი (1980), ორგზის სსრკ ჩემპიონი (1979, 1980), სსრკ ვიცე-ჩემპიონი (1978, ჩელიაბინსკი), სსრკ ხალხთა სპარტაკიადის ჩემპიონი (1979, მოსკოვი), სსრკ თასის მფლობელი (1978, 1979, 1981), ესპანეთის და ბულგარეთის საერთაშორისო ტურნირების ჩემპიონი.

ძირითადი შედეგები
მიღწევები
სსრ კავშირის ჩემპიონი: 1979, 1980
სსრ კავშირის თასის მფლობელი: 1978, 1979, 1981
სსრ კავშირის ხალხთა სპარტაკიადის ჩემპიონი: 1979
 ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი: 1980

პერიოდიკა
ვოლფგანგ დრემლერი

ვოლფგანგ დრემლერი (; დ. 12 ივლისი 1954, ზალცგიტერი, გერმანია) — გერმანელი ფეხბურთელი, ნახევარმცველი. იცავდა ბრაუნშვაიგის „აინტრახტის“, მიუნხენის „ბაიერნისა“ და გფრ-ს ეროვნული ნაკრების ღირსებას. 1982 წლის მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი გფრ-ს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

სანაკრებო კარიერა
1981–1984 წლებში გფრ-ს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში 27 მატჩი ითამაშა და 3 გოლი გაიტანა.

მიღწევები
საკლუბო
ბაიერნი
ბუნდესლიგა
ჩემპიონი: 1979–80, 1980–81, 1984–85, 1985–86
გერმანიის თასი
თასის მფლობელი: 1981–82, 1983–84, 1985–86
ფინალისტი: 1984–85
ევროპის ჩემპიონთა თასი
ფინალისტი: 1981–82
სანაკრებო
გფრ
მსოფლიო ჩემპიონატი
ვიცე-ჩემპიონი: 1982
ანზორ ხმიადაშვილი

ანზორ ხმიადაშვილი (დ. 19 აპრილი, 1991, გორი) — ქართველი მოჭიდავე (ძიუდო). საქართველოს ჩემპიონატის ვერცხლის (2009, 73 კგ) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2015, 73 კგ). 20-წლამდელებს შორის საქართველოს ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2010, 73 კგ) და 20-წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2010, 73 კგ).
ნიკო ნიკოლაძის კოშკი

ნიკო ნიკოლაძის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ ფოთში.

ძეგლის აღწერა
ძეგლი წარმოადგენს ანსამბლურ ხუროთმოძღვრულ ძეგლს, რომელიც დაშენებულია საუკუნის 30-იან წლების ციხე გალავნის კედელზე. ნაგებობა შედგება ხუთსართულიანი კოშკის, ორსართულიანი საცხოვრებელი ნაწილისა და საუკუნის 80-იან წლებში აშენებული კაფე-ბარისაგან. საშენ მასალად გამოყენებულია მომწვანო-მონაცრისფრო ქვა, რომელიც სწორ რიგებად არის დალაგებული. ძირითადი ნაგებობა (რომელიც თურქულ ციხეზე რუსებმა დააშენეს) თავდაპირველად სამსართულიანი იყო. ნიკო ნიკოლაძის მიერ საუკუნის 90-იან წლებში მოირღვა ხის ნაწილი, დააშენეს ორი სართული, ბოლო სართულზე დადგეს საათი. ეს ძეგლი დღემდე ამ სახითაა შემორჩენილი. ამავე პერიოდში ნაგებობაზე მიშენებული იქნა ორსართულიანი ფლიგელი, საცხოვრებელი დანიშნულებით ღია რიკულებიანი აივნით, ნაწილობრივ შემინული. (თავდაპირველად იყო შუშაბანდი, შემდეგ ღია აივანი, ხოლო დღეის მდგომარეობით კი სახეზეა კაპიტალური მოაჯირებიანი შუშაბანდი, რომელიც ნიკოლაძისეულ, პირვანდელ იერსახესთან არის მისადაგებული). ხუროთმოძღვრული ძეგლის კომპოზიციურ ცენტრს წარმოადგენს ხუთსართულიანი კოშკი, რომელიც სართულიდან სართულში ლოგიკურად გადადის და ერთიანად აღიქმება. კოშკის მთავარი ფასადის პირველი სართული წარმოდგენილია შეწყვილებული ვიწრო კარით, თითოეული მათგანი ბოლოვდება შეისრული თაღით. მათ აერთიანებს საერთო ფონიდან რელიეფიურად ამოწეული წარბი, რომლის თავზე მოთავსებულია ქვაში ამოკვეთილი წარწერა. მეორე სართულზე შეისრული ფორმის სარკმელია გამოჭრილი. მესამე სართული კი შეწყვილებული თაღოვან სარკმელით არის წარმოდგენილი, რომელსაც რელიეფურად დამუშავებული შეისრული თაღის სტილიზებური არქივოლტი აერთიანებს. მეოთხე სართულზე ცრუ სარკმელია რელიეფური მოჩარჩოებით, ხოლო მეხუთე სართულზე კი ლუნეტია წარმოდგენილი. ფასადზე სართულები ჰორიზონტალური, რელიეფური სარტყლებით არის დანაწევრებული. კოშკი ბოლოვდება პროფილირებული კარნიზითა და ქონგურებით. კოშკში შესვლა ხდება ფლიგელისა და კოშკის გამაერთიანებელი ნაწილში განთავსებული ქვის კიბეების საშუალებით. კოშკის ძირითადი ხუთსართულიანი შენობის პირველ სართულზე ქვის ასასვლელი კიბის გარდა დამხმარე სათავსოებია განთავსებული. მეორე და მესამე სართულზე კი ნიკო ნიკოლაძის მემორიალური მუზეუმის საექსპოზიციო მასალები; მეოთხე სართულზე ნიკო ნიკოლაძის სტუმრების მისაღები ოთახია ბუხარით. მეხუთე სართულზე განთავსებულია სამ ციფერბლატიანი მექანიკური საათის მექანიზმი. კოშკი ბოლოვდება სათვალთვალო ტერასით, სადაც ასვლა აღმოსავლეთის ფასადზე დაკიდული მეტალის კიბით ხდება. საკუთვრივ კოშკის სართულები ერთმანეთთან ხის, სპირალური, რიკულებ- მოაჯირიანი შიდა კიბით არიან დაკავშირებული. თითოეული სართულის კიბის უჯრედი სართულების მიხედვით იხურება იატაკში ამოჭრილი ხის ლუქით. ნიკო ნიკოლაძის კოშკის ინტერიერი და ექსტერიერი გამოირჩევა თავისი სისადავით. კერძოდ; კედლები გალესილია ბათქაშით და გათეთრებულია დეკორატიული ცემენტის ხსნარით.
კასპიური სელაპი

კასპიური სელაპი, კასპიური ნერპა — ძუძუმწოვარი ცხოველი ნამდვილი სელაპების ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 1,5 მეტრამდე, მასა 80 კილოგრამამდე. შეფერილობა ძლიერ ვარიაციულია: მოყვითალო-ზეთისხილისფრიდან რუხ-მურამდე, აყრია ყავისფერი და შავი ლაქები; მუცელი ზურგთან შედარებით ღიაა. ახალშობილი შემოსილია გრძელი თეთრი ბეწვით, რომელიც პირველი ცვენის შემდეგ ბევრად მოკლე მოვერცხლისფრო-რუხი საფარველით იცვლება. კასპიური სელაპი მხოლოდ კასპიის ზღვაშია გავრცელებული; შემოდგომაზე მის ჩრდილოეთ ნაწილში მიგრირებს, ყინულებზე ჯგუფებად გროვდება, შობს ნაშიერს და ბეწვს იცვენს. გაზაფხულსა და ზაფხულში ძირითადად ზღვის სამხრეთ, ღრმაწყლოვან ნაწილში ინაცვლებენ. იკვებება თევზითა და მცირე ზომის კიბოსნაირებით. შეტანილია -ის წითელ ნუსხაში როგორც მოწყვლადი სახეობა.
მარისოლ ტურენი

მარისოლ ტურენი (; დ. 7 მარტი 1959, პარიზი) — ფრანგი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, სოციალური საკითხებისა და ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრი 2012 წლის 16 მაისიდან 2017 წლის 17 მაისამდე.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1959 წლის 7 მარტს პარიზში, არის ცნობილი ფრანგი სოციოლოგის ალენ ტურენისა და წარმოშობით ჩილელის, ადრიან არენას სოლისის სამეცნიერო მრჩევლის შვილი, რომელიც გარდაიცვალა 1990 წელს. მარისოლმა დაამთავრა გოგონათა უმაღლესი სკოლა და პარიზის პოლიტიკურ მეცნიერებათა სკოლა, სწავლობდა ჰარვარდის უნივერსიტეტში.

პოლიტიკური კარიერა
პოლიტიკური კარიერა დაიწყო, როგორც საფრანგეთის თავდაცვისა და ეროვნული უსაფრთხოების გენერალურმა მდივანმა.

1988 წლიდან 1991 წლამდე იყო პრემიერ-მინისტრ მიშელ როკარის მრჩეველი. 1997 წელს პირველად მიიღო მონაწილეობა არჩევნებში და გახდა საფრანგეთის ეროვნული კრების დეპუტატი ენდრი და ლუარის დეპარტამენტიდან. ასევე გახდა პრეზიდენტ ფრანსუა ოლანდის პარტიის წევრი, სადაც პასუხისმგებელი იყო სოლიდარობის პოლიტიკის ფორმულირების საკითხებზე.

1998 წელს აირჩიეს ენდრი და ლუარის დეპარტამენტის გენერალურ საბჭოში, 2002 წელს წააგო ეროვნული კრების არჩევნები ამ დეპარტამენტის მესამე ოლქში, 2007 წელს დაიბრუნა მანდატი. 2008-2011 წლებში ენდრი და ლუარის დეპარტამენტის გენერალური საბჭოს ხელმძღვანელის მოადგილე. 2011-2012 წლებში კი — ხელმძღვანელი.

სოციალისტების მთავრობის მინისტრი
2012 წლის 16 მაისს გახდა სოციალური საკითხებისა და ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრი ჟან-მარკ ეროს მთავრობაში, ამავე წლის 18 ივნისს შეინარჩუნა პორტფელი ეროს მეორე მთავრობაში.

2013 წელს წამოაყენა წინადადება აეკრძალათ საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილებში და ასევე 18 წლამდე ასაკის პირთათვის ელექტრონული სიგარეტის გამოყენება.

2013 წლის ივლისში გამოვიდა საკანონმდებლო ინიციატივით თამბაქოსგან თავისუფალი ზონების შექმნის შესახებ - მაგალითად, საზოგადოებრივ პარკებში, პლაჟებზე, საუნივერსიტეტო კამპიუსებში და სკოლების შემოგარენში.

2014 წლის 31 მარტს ფორმირებულ მანუელ ვალსის პირველ კაბინეტში შეინარჩუნა თანამდებობა, ხოლო ვალსის მეორე კაბინეტში 2014 წლის 26 აგვისტოს გახდა სოციალური საკითხების, ჯანმრთელობის დაცვისა და ქალთა უფლებების უზრუნველყოფის მინისტრი.

2016 წლის 6 დეკემბრიდან სოციალური საკითხებისა და ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრია ბერნარ კაზნევის მთავრობაში.

2017 წლის 17 მაისს ჩამოყალიბდა ედუარდ ფილიპის მთავრობა, რომელშიც სოციალური საკითხებისა და ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრის თანამდებობა დაიკავა ანიე ბუზინმა, ხოლო ტურენი თანადებობის გარეშე დატოვეს.

2017 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ დაუბრუნდა საფრანგეთის ეროვნულ კრებას, თავისი კანდიდატურა წარადგინა ენდრი და ლუარის მესამე ოლქში, მაგრამ მეორე ტურში მიითღო ხმების 43,41 % და წააგო ცენტრისტ სოფი ოკონთან.

ოჯახი
1989 წლის 4 სექტემბერს მარისოლ ტურენი ცოლად გაჰყვა დიპლომატ მიშელ რევრან დე მენტონს, რომელიც შემდეგ იყო საფრანგეთის ელჩი მალიში (2006-2011 წწ.) და ჩადში (2011-2013 წწ.), ხოლო 2013 წელს დანიშნეს ევროპის კავშირში სპეციალურ წარმომადგენლად საჰელის ქვეყნების საკითხებში. ცოლ-ქმარს ჰყავს სამი შვილი.
ელენა ბონგუელა აბელი

ელენა ბონგუელა აბელი (; დ. 3 ივნისი, 1957, კაჩიუნგო, უამბოს პროვინცია, ანგოლა) — ანგოლელი პოლიტიკური მოღვაწე, პოლიტიკური პარტია უნიტას აქტივისტი ანგოლის სამოქალაქო ომის მონაწილე ჟონას სავიმბის მხარეს. უნიტას ქალთა ორგანიზაციის ხელმძღვანელი, ანგოლის ეროვნული ასამბლეის დეპუტატი. ანგოლელი პოლიტიკოსისა და უნიტას ერთ-ერთი დამაარსებლის, ჟოზე სამუელ შივალეს ყოფილი ცოლი და ასევე პოლიტიკოსის, ადრიანო საპინიალის დედა.

ბიოგრაფია
ელენა ბონგუელა აბელი დაიბადა 1957 წლის 3 ივნისს ანგოლაში, უამბოს პროვინციის სოფელ კაჩიუნგოში, გლეხის ოჯახში. მეკუთვნება ოვიმბუნდუს ტომს. სოფლის სკოლის დასრულების შემდეგ სწავლა გააგრძელა სერპა-პინტუს ეროვნულ სკოლაში. გარკვეული პერიოდი მუშაობდა საფოსტო-სატელეფონო კომპანიაში. ანგოლის დამოუკიდებლობის გამოცხადების დროს, 1975 წლის 11 ნოემბერს იყო 18 წლის და სწავლობდა სერპა-პინტუში.

ახალგაზრდობიდანვე ელენა აბელი იცავდა ანტიკოლონიულ ნაციონალისტურ შეხედულებებს. 1974 წელს გახდა უნიტას წევრი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ჟონას სავიმბი.

1976 წელს იგი უნიტას მეამბოხე ჯარს შეუერთდა. მან სამხედრო და პოლიტიკური მომზადება პარტიზანულ ბაზებზე გაიარა. 1977 წელს იგი დაესწრო პოლიტიკურ მეცნიერებისა და საერთაშორისო ურთიერთობების კურსს, რომელსაც ჟონას სავიმბი ასწავლიდა.

ელენა ბონგუელა აბელი მონაწილეობდა ანგოლის სამოქალაქო ომში, როგორც უნიტას პოლიტიკური ფუნქციონერი. აქტიურ სააგიტაციო საქმიანობას ეწოდა კვანდო-კუბანგოში. იყო უნიტას ახალგაზრდული ორგანიზაციის მდივანი სერპა-პინტუში. ამავდროულად მუშაობდა დაწყებითი კლასების მასწავლებლად უნიტას მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე, მათ შორის მოძრაობის სამხედრო დედაქალაქ ჯამბაში.

1982 წელს აბელი უკვე უნიტას ქალთა ორგანიზაციის ფუნქციონერია. 1980-იან წლები ხელმძღვანელობდა ქალთა ორგანიზაციას ჯამბაში და კვანდო-კუბანგოში. აქტიურად მონაწილეობდა უნიყტას წინასაარჩევნო კამპანიაში 1992 წლის არჩევნებში, მაგრამ დეპუტატი ვერ გახდა, არჩევნები კი დასრულდა ჰელოუინის ხოცვა-ჟლეტით. 1990-იანი წლების მეორე ნახევარში ხელმძღვანელობდა ქალთა ორგანიზაციებს ბაილუნდოში და უამბოში.

2015 წლიდან ელენა აბელი უნიტას ქალთა ორგანიზაციის ეროვნული ხელმძღვანელია. არის უნიტას ხელმძღვანელის ისაიაშ სამაკუვას აქტიური მომხრე]. გამოდის ანგოლის პატრიოტიზმის, დემოკრატიისა და სოციალური სამართლიანობის პოზიციით და საკუთარ დავალებად თვლის ანგოლელი ქალების მობილიზებას ამ იდეების გარშემო. მწვავედ აკრიტიკებს მმარტელ ანგოლის განთავისუფლების სახალხო მოძრაობას ადამიანის უფლებების დარღვევის, ოპოზიციის ჩახშობისა და ანტისოციალური პოლიტიკის გამო (განსაკუთრებით ქალების მიმართ). მონაწილეობდა სიკვდილით დასჯის შესახებ გამართულ დისკუსიებში. არის სიკვდილით დასჯისა და სამუდამო პატიმრობის მოწინააღმდეგე.

ოჯახი
ელენა ბონგუელა აბელი არაერთხელ იყო გათხოვილი. ამჟამად ოფიციალურად ქვრივია. ჰყავს ხუთი შვილი. 1977 წელს ელენა ცოლად გაყვა აჯანყებვულთა ხელმძღვანელს ჟოზე სამუელ შივალეს, უნიტას ერთ-ერთ დამაარსებელს. ეს ქორწინება მალევა დიმხსვრა, მაგრამ წყვილს ჰყავთ შვილი, უნიტას სამხედრო-პოლიტიკური აქტივისტი ადრიანო საპინიალუ.

ელენას უყვარს ამერიკელი პასტორის ჯონ მაქსველის ნაწერები, რომლებიც ითვლება ლიდერების საკითხების წამყვან ექსპერტად. უპირატესობას ანიჭებს კლასიკურ და ქრისტიანულ-ევანგელურ მუსიკას. დასვენების საყვარელი სახეობაა — სეირნობა.
იზაბელა გონძაგა

იზაბელა გონძაგა (; დ. 1576 — გ. 1627) — გონძაგას დინასტიის წარმომადგენელი. მანტუისა და მონფერატოს ჰერცოგინია 1626-1627 წლებში როგორც ვინჩენცო -ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
იზაბელა დაიბადა 1576 წელს. იგი იყო ნოველარას გრაფ ალფონსო -ისა და მისი მეუღლის, ვიტორია დი კაპუას მერვე შვილი ცამეტიდან. მიუხედავად იმისა, რომ გონძაგები მანტუას მართავდნენ, იზაბელას ოჯახი ნეაპოლში ცხოვრობდა, სადაც ისინი ერთ-ერთ ყველაზე მდიდარ და დიდი ძალაუფლების მქონე ოჯახად მიიჩნეოდნენ. იზაბელას მამა და მისი წინაპრები საკუთრივ ნოველარას გარდა განაგებდნენ ბანიოლოს, კოსტანცასა და კორეჯოს, ხოლო იზაბელას დედის ოჯახი კაპუას, ფრანკოლიზეს, კოლონასა და ძაგაროლოს მართავდნენ.

1594 წელს იზაბელა მიათხოვეს მიისავე ბიძაშვილ ფერანტე გონძაგას, სან-მარტინოს სენიორს. ერთგული სამსახურისათვის ფერანტემ ესპანეთის მეფე ფილიპე -ისაგან მწავალი წოდება და ესპანური არმიის გენერლობა მიიღო. მასა და იზაბელას სულ შვიდი შვილი შეეძინათ:

სციპიონე (1595-1670), მამის მემკვიდრე, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
ალფონსო (1596-1669), პომაროს მარკიზი;
კარლო (1597-1637), ბოცოლოს გუბერნატორი;
ლუიჯი (1599-1660), ავსტრიის საიმპერატორო არმიის გენერალი. ცოლად შეირთო პრინცესა იზაბელა ფრანჩესკა დე ლინიე;
კამილო (1600-1658), ვენეციური არმიის გენერალი, მანტუის არმიის კომანდირი, მონფერატოს გუბერნატორი და ვენეციური არმიის ხელმძღვანელი დალმაციაში;
იზაბელა (1601-?), მონაზონი;
ანიბალე (1602-1668), ჯავარინოს გუბერნატორი. პირველად იქორწინა ჰედვიგ მარია საქსენ-ლაუენბურგელზე, მეორედ კი ცოლად შეირთო ბარბარა ჩაკი დე კოეროშეგი;

1605 წელს იზაბელას მეუღლე გარდაიცვალა, რის შემდეგაც მთელი მისი მემკვიდრეობა მათ პირველ ვაჟზე, სციპიონე გონძაგაზე გადავიდა.

1615 წელს იზაბელა პირველად შეხვდა თავის მომავალ ქმარს, კარდინალ ვინჩენცო გონძაგას, რომელიც იმ ხანად მანტუის ჰერცოგ ფერდინანდო გონძაგას უმცროსი ძმა იყო. ჰერცოგი ფედერიკო უშვილო კაცი იყო და არც ცოლის შერთვას გეგმავდა და ვინაიდან მათი უფროსი ძმა, ჰერცოგი ფრანჩესკო გონძაგაც უშვილოდ აღესრულა, გვარის გაგრძელება, ფაქტობრივად ვინჩენცოს ევალებოდა, რომელმაც იზაბელასთან შეხვედრის შემდეგ მალევე მიატოვა სასულიერო ცხოვრება. 1616 წლის აგვისტოში ვინჩენცომ საიდუმლოდ დაიწერა ჯვარი იზაბელაზე. აღსანიშნავია, რომ პაპმა პავლე -მ მას ქორწინებიდან ერთ თვეში, 5 სექტემბერს ჩამოართვა სასულიერო წოდება.

მიუხედავად იმისა, რომ იზაბელას პირველ ქმართან შვიდი შვილი ჰყავდა და ქვრივობის პერიოდში მერვე უკანონო ბავშვიც გააჩინა საყვარლისგან, ვინჩენცოსგან ერთხელაც ვერ დაფეხმძიმდა, რის გამოც მანტუის მემკვიდრის კრიზისი გადაუჭრელი დარჩა. 1626 წლის 29 ოქტომბერს მისი მაზლი, ფერდინანდო გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ტახტი ვინჩენცო -მ დაიკავა, იზაბელა კი მანტუისა და მონფერატოს ჰერცოგინია გახდა, თუმცა ერთობ მცირე ხნით. იგი ამ ამბიდან სულ რამდენიმე თვეში, 1627 წელს გარდაიცვალა. ამავე წლის დეკემბერში აღესრულა ვინჩენცოც, რითაც შეწყდა გონძაგას დინასტიის ძირითადი შტო, რასაც მოჰყვა ომი მანტუის მემკვიდრეობისათვის, რომელიც მხოლოდ 1631 წელს დასრულდა ნევერის ჰერცოგ კარლო გონძაგას გამარჯვებით.
ანა იზაბელა გონძაგა

ანა იზაბელა გონძაგა (; დ. 12 თებერვალი, 1655 — გ. 11 აგვისტო, 1703) — გონძაგას დინასტიის წარმომადგენელი. გუასტალას ჰერცოგ ფერანტე -ის ასული. მანტუისა და მონფერატოს ჰერცოგინია 1671-1703 წლებში როგორც კარლო -ის პირველი მეუღლე. მანტუის რეგენტი ესპანური მემკვიდრეობის ომის პერიოდში.

ბიოგრაფია
ანა იზაბელა დაიბადა 1655 წლის 12 თებერვალს იტალიაში. იგი იყო გუასტალას ჰერცოგ ფერანტე გონძაგასა და მისი მეუღლის, ჰერცოგინია მარგერიტა დ’ესტეს ქალიშვილი. დედამისი თავის მხრივ მოდენისა და რეჯოს ჰერცოგ ალფონსო -ის მეუღლე და ფრანჩესკო -ის და იყო.

ვინაიდან ფერანტეს ვაჟი არ ჰყავდა, როგორც მისი უფროსი ქალიშვილი, ანა იზაბელა გონძაგა გუასტალასა და ლუცარა-რეჯოლოს ტახტის მემკვიდრე იყო. მოგვიანებით ეს ყველაფერი სადავო გახდა, რადგან პრეტენზია გამოთქვა მისმა უმცროსმა დამ, პრინცესა მარია ვიტორიამ, რომელმაც თავის ქმართან ერთად ომიც კი გამოუცხადა ანა იზაბელას. ამასთან, გუასტალა ისედაც წარმოადგენდა გონძაგას დინასტიის ორი შტოს: გუასტალელი და მანტუელი გონძაგების სადავო მიწას.

1671 წელს, მემკვიდრეობის შესანარჩუნებლად ჯერ კიდევ სიცოცხლეში, ფერანტე -მ ანა იზაბელა ცოლად შერთო მანტუისა და მონფერატის ჰერცოგ კარლო გონძაგას, განსვენებული ჰერცოგის, კარლო -ისა და ერცჰერცოგინია იზაბელა კლარა ავსტრიელის ვაჟს. მიუხედავად ხანგრძლივობისა, მათი ქორწინება უნაყოფო იყო.

1678 წელს მამამისი, ჰერცოგი ფერანტე გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ანა იზაბელას დამ, მარია ვიტორიამ და მისმა ქმარმა, დონ ვინჩენცო გონძაგამ პრეტენზია განაცხადეს ტახტზე და მეტიც, ვინჩენცომ თავი გუასტალას ჰერცოგად გამოაცხადა. მანტუელმა გონძაგებმა ეს გააპროტესტეს, თუმცა გუასტალელ გონძაგებს ესპანეთის მეფე კარლ დაეხმარათ და მანტუელებს დაემუქრათ, მანტუელების მოკავშირე საფრანგეთის მეფე ლუი -მ კი ამის წინააღმდეგ არაფერი იღონა.

მიუხედავად ყველაფრისა, გუასტალასთვის ბრძოლა გრძელდებოდა, რის გამოც 1691 წელს ესპანელებმა მანტუა დაიპყრეს, რის გამოც კარლო თავის ცოლთან და მინისტრებთან ერთად ვენეციაში გაიქცა. ანა იზაბელამ მარტივად მოახერხა ახალი მოკავშირეების გაჩენა და მანტუიდან ესპანელების გაძევება. მოგვიანებით, სწორედ მან აწარმოა ესპანეთის მეფესთან სამშვიდობო მოლაპარაკებები. იგი ასევე დაუზავდა მილანის გუბერნატორსა და ნეაპოლის მეფისნაცვალს, რომლებიც ასევე ესპანეთის მეფის ქვეშევრდომები იყვნენ.

1700 წელს კარლ -ის უშვილოდ გარდაცვალებით შეწყდა ჰაბსბურგთა დინასტიის ესპანური შტო, რის გამოც დაიწყო ომი ესპანური მემკვიდრეობისათვის, სადაც ერთმანეთს კარლის სიძეები: საფრანგეთის მეფე ლუი და საღვთო რომის იმპერატორი ლეოპოლდ დაუპირისპირდნენ. ფრანგების გავლენით 1702 წელს მანტუაც ჩაება ომში. კარლო -ს იმედი ჰქონდა, რომ მოახერხებდა გუასტალასა და მისი მიმდებარე მიწების მოერთებას, რის გამოც დატოვა მანტუა და ომში წავიდა, საჰერცოგოს კი რეგენტის სტატუსით მართავდა ანა იზაბელა. იგი საკმაოდ დიდი წარმატებით მართავდა მანტუას, თუმცა რამდენიმე თვეში, 1703 წლის 11 აგვისტოს მოულოდნელად გარდაიცვალა, 48 წლის ასაკში, უშვილოდ, რის გამოც კარლო -მ მეორე ცოლი შეირთო, თუმცა შვილები არც მასთან ეყოლა.
ფრემტეხი

თამაშებსა და სპორტებში ფრემტეხი ან ყაიმმტეხი (ხშირად "ტაიბრეიკი") — მეთოდი, რომლის დახმარებითაც გამოირჩევა გამარჯვებული ორი დაპირისპირებული მხარიდან, როდესაც შეჯიბრის მიწურულს მათ შორის ფიქსირდება ფრე.

ზოგადი აღწერა
მატჩებში
რიგ შემთხვევებში, ფრემტეხი უბრალოდ დამატებითი რაუნდია. მაგალითად, ქვიზური ტიპის თამაშებში, მოთამაშეებში გამარჯვებულს დამატებითი შეკთხვები წყვეტს, რომლებიც გრძელდება მანამ, სანამ ერთი მოთამაშე მეორეს წესების მიხედვით დათქმული ქულების რაოდენობით არ გადაასწრებს ან არ ამოიწურება განსაზღვრული შეკითხვები. სპორტული შეჯიბრებების შემთხვევაში ფრემტეხის როლს თამაშობს "დამატებითი დროის" პრინციპი. გადამწყვეტი, დამატებითი რაუნდი შეიძლება განსხვავდებოდეს სტანდარტული ფორმატისგან, მაგ: ფრემტეხი ჩოგბურთში ან პენალტების სერია ფეხბურთში.