iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ელექტრობა

ელექტრობა — ცნება, რომელიც გამოხატავს ფიზიკური სხეულებისა და პროცესების სტრუქტურით გამოწვეულ მოვლენებსა და თვისებებს, რომლის დროსაც ურთიერთქმედებს ნივთიერების დამუხტული მიკროსკოპული ნაწილაკები (ელექტრონები, იონები, მოლეკულები, მათი კომპლექსები და მისთ.) ელექტრული ენერგია ჩვენ ხელთ არსებული ენერგიის ერთ–ერთი ყველაზე გამოსადეგი ფორმაა. მისი საშუალებით მუშაობს ჯიბის ფარანი, ტელევიზორი და ა. შ. ელექტრობა ბატარეებიდან ან დიდი გენერატორებიდან მიიღება. ასეთ გენერატორებში გამომუშავებული ენერგიის დიდ მანძლზე გადაცემაა შესაძლებელი. ელექტრობა მრავალი პაწაწინა ნაწილაკის ერთბლიობაა. ამ ნაწილაკებს ელექტრონები ჰქვია. ელექტრონები ატომის შემადგენელი ნაწილებია. ბუნებაში ყველაფერი ატომებისგან შედგება, ამიტომ ელექტრობა ყველაფერშია. თუმცა, მის არსებობას ვერ ვამჩნევთ, ვიდრე ელექტრონები რაიმე ძალის ზემოქმედებით ატომებს არ მოსცილდება.

შეგიძლიათ, ელექტრონები ხახუნით გაააქტიუროთ. როდესაც ნეილონის ქსოვილი კანზე გეხახუნებათ, მას ქსოვილის ატომებიდან ელექტრონები გამოაქვს და ეს ელექტრონები კანზე რჩება. ატომები ცდილობენ, ელექტრონები კვლავ მიიზიდონ, ამიტომ ქსოვილი კანზე გეწებებათ. ასეთ დროს მეცნიერები ამბობენ, რომ ნეილონის ქსოვილს გააჩნია ელექტრული მუხტი, ანუ სტატიკური ელექტრობა.

ბატარეებიდან და გენერატორებიდან ელქტრონები სადენებში გადადიან და იმ ლითონის ატომის შორის მოძრაობენ, რომლისგანაც დამზადებულია სადენი. ამ მოძრაობას ელექტრული დენი ეწოდება.

გამტარი და იზოლატორი
მასალას, რომელშიც დენი გადის, გამტარი ჰქვია. კარგი გამტარებია ისეთი ლითონები, როგორიცაა სპილენძი და ალუმინი. გამტარია ნახშირბადიც.

მასალას რომელშიც დენი ვერ გადის, იზოლატორი ჰქვია. იზოლატორებს მიეკუთვნება რეზინი, პლასტმასები, მაგალითად, პოლივინიქლორიდი (პვქ).

ზოგიერთი სადენი, ელექტრული დენის გატარებისას იოლად ხურდება. ელექტროტოსტერში დენი ლითონის სპირალს წითლად ავარვარებს, ხოლო ელექტრონათურის ვარვარების ძაფი ისე ცხელდება, რომ თეთრად ანათებს.

ელექტრული წრედის გამოყენება
ნათურის ასანთებად იგი ბატარეას უნდა მივუერთოთ. ბატარეას ორი პოლუსი აქვს: დადებითი (+) და უარყოფითი (–). თუ მათ გამტარით, მაგალითად, ნათურით დავაკავშირებთ, ელექტრონები უარყოფით პოლუსიდან გამტარის გავლით დადებითი პულუსისკენ ამოძრავდება. სადენების, ნათურისა და ბატარეის მთლიანობას ელექტრული წრედი ჰქვია. თუ მათ ჩამრთველს დავუმატებთ, დენის ჩართვა–გამორთვაც გახდება შესაძლებელი. ჩამრთველის გადატრიალებისას ორი კონტატქი ერთმანეთს დაშორდება და წრედი გაწყდება.

ელექტროენერგიის გამომუშავება
გენერატორი, ანუ დინამო ბრუნვისას გამოიმუშავებს ელექტროენერგიას. ველოსიპედზე დამაგრებულ დინამოს პატარა ბორბალი ატრიალებს, რომელიც სალტეს აწვება. ამ დინამოს შიგნით მაგნიტია, რომელიც მავთულის კოჭის მახლობლად ბრუნავს. მაგნიტური ველის კოჭაში გავლისას, ელექტრული დენი აღიძვრება. ეს დენი კოჭის მახლობლად მბრუნავი მაგნიტის ხან ერთ პოლუსს გაივლის, ხან კი — მეორეს, ამიტომ ხან წინ მიედინება, ხანაც — უკან. ასეთ დენს ცვალდი დენი ეწოდება, ხოლო მის წარმომქნელ გენერატორს — ცვლადი დენის გენერატორი. ბატარეის ან აკუმულატორის მიერ გამომუშავებულ დენს, რომელიც მხოლოდ ერთი მიმართულებით მოძრაობს, მუდმივი დენი ჰქვია. ელექტროსადგურში მდგარი დიდი გენერატორები ცვლად დენს წარმოქმნის. მძლავრ ელექტრომაგნიტებს ტურბინები ამოძრავებს, რომელიც, თავის მხრივ, მაღალი წნევით, შეკუმშული ორთქლის, აირის ან წყლის მეშვეობით მოძრაობს.
მარგარეტ მიჩელი

მარგარეტ მანერლინ მიჩელი (; დ. 8 ნოემბერი, 1900 — გ. 16 აგვისტო, 1949) — ამერიკელი მწერალი, ყველაზე უკეთ ცნობილი როგორც რომანი-ბესტსელერის „ქარწაღებულნი“ ავტორი. ამ რომანისთვის, რომელიც 1936 წელს გამოქვეყნდა, 1937 წელს დაჯილდოვდა პულიცერის პრემიით. რომანის ამერიკული კინოადაპტაცია (1939) ჰოლივუდის ისტორიაში ყველაზე მოგებიანი ფილმი გახდა და რეკორდული რაოდენობის კინოაკადემიის ოსკარი აქვს მიღებული.

ბიოგრაფოა
დაიბადა ტრადიციულ სამხრეთულ ოჯახში. წერდა დღიურებს, პატარა მოთხრობებს და პიესებს. ეს ჩანაწერები გახდა „ქარწაღებულნის“ საფუძველი. მისი პირველი საქმრო, ლეიტენანტი ჰენრი მოხალისედ წავიდა პირველ მსოფლიო ომში, სადაც დაიღუპა. საქმროს გარდაცვალების შემდეგ მალე დედაც გარდაეცვალა და იძულებული გახდა კოლეჯიდან ატლანტაში დაბრუნებულიყო, რათა ავადმყოფი მამისთვის მიეხედა. იქვე გათხოვდა, მაგრამ ქმრისგან ძალადობის მსხვერპლი გახდა და ქმარს დასცილდა. მუშაობდა ჟურნალისტად, თუმცა 25 წლის ასაკში მეორედ გათხოვდა ჯონ მარშზე და საქმიანობას თავი დაანება. 10 წლის განმავლობაში წერდა რომანს, ინტენსიურად მუშაობდა ბიბლიოთეკაში აშშ-ის სამოქალაქო ომის შესახებ. რომანი გამოაქვეყნა ქალიშვილობის გვარით. მიუხედავად მომგებიანი ფინანსური შეთავაზებებისა, უარი თქვა რომანის გაგრძელების დაწერაზე, ასევე იაფად გაყიდა რომანის ეკრანიზაციის უფლება. გარდაიცვალა ავტომანქანის შეჯახების გამო.
ზუგდიდის მაზრა

ზუგდიდის მაზრა — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიის ქუთაისის გუბერნიის შემადგენლობაში. შეიქმნა 1867 წლის 16 აპრილს. მისი ცენტრი იყო დაბა (1917 წლიდან ქალაქი) ზუგდიდი.

ზოგადი ცნობები
ზუგდიდის მაზრა ყოფილი სამეგრელოს სამთავროს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილს მოიცავდა, ფართობი 2975,9 კმ², მოსახლეობა 11 500 კაცი (1894), ძირითადად ქართველები. მაზრას ესაზღვრებოდა: აღმოსავლეთით და სამხრეთით — სენაკის მაზრა; ჩრდილო-დასავლეთით — სოხუმის ოკრუგში შემავალი სამურზაყანოს საპოლიციო უბანი; ჩრდილოეთით — ლეჩხუმის მაზრის სვანეთის საპოლიციო უბანი.

საბჭოთა ადმინისტრაციული რეფორმის შედეგად, 1930 წელს ზუგდიდის მაზრა გაუქმდა. თანამედროვე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით მოიცავდა ზუგდიდის, ხობის, წალენჯიხისა და ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტების ტერიტორიას.

ადმინისტრაციული დაყოფა
1867 წელს ზუგდიდის მაზრის სოფლები სასოფლო თემებად გაერთიანდნენ. 1888 წელს, როდესაც მაზრები საპოლიციო უბნებად დაყვეს, ზუგდიდის მაზრა სამ საპოლიციო უბნად დანაწილდა: ზუგდიდის, რედუტკალესა და წალენჯიხის. ზუგდიდის საპოლიციო უბანში 1888-1917 წლებში შემდეგი სასოფლო თემები შედიოდა: აბასთუმნის, დარჩელის, ზუგდიდის, კახათის, კოკის, კორცხელის, გულისკარის, ნიკოსიის, ობუჯის, ხიბულის, ცაიშის, წაქვინჯისა და ჭკადუაშის. 1909–1912 წლებში ობუჯის სასოფლო საზოგადოება გადაეცა წალენჯიხის საპოლიციო უბანს და ზუგდიდის საპოლიციო უბნის შემადგენლობაში 12 სასოფლო თემი დარჩა. რედუტ-კალეს საპოლიციო უბანი დაყოფილი იყო შვიდ სასოფლო თემად: ზანას, ქვალონის, ნოჯიხევის, საჯიჯავოს, ხეთის, ხორგისა და ხორშის. 1900 წელს ამ სასოფლო თემებს დიდი ნეძვის სასოფლო საზოგადოება შეუერთდა. წალენჯიხის საპოლიციო უბანში შედიოდა სასოფლო თემები: ახუთის, ჯვარის, ჯგალის, კირცხის, ლესიჭინეს, ლეწურწუმეს, ლიას, მუხურის, ფახულანის, წალენჯიხის, ჭოგისა და ჩხოროწყუს.
ჰიმალაი

ჰიმალაი (, „თოვლის სავანე“, , , ) — მსოფლიოს უმაღლესი მთათა სისტემა აზიაში. განფენილია ავღანეთის, პაკისტანის, ინდოეთის, ჩინეთის, ნეპალის, ბჰუტანისა და მიანმარის ტერიტორიებზე. მოქცეულია ტიბეტის მთიანეთსა და ინდ-განგის ვაკეს შორის. სიგრძე 2400 კილომეტრზე მეტი, სიგანე 180 კილომეტრიდან 350 კილომეტრამდე. ფართობი დაახლოებით 650 ათასი კმ². საშუალო სიმაღლე დაახლოებით 6000 მ. ჰიმალაიზე აღმართულია დედამიწის უმაღლესი მწვერვალი ევერესტი (8848 მ). 11 მწვერვალის სიმაღლე აღემატება 8000 მ-ს, რომელთაც სხვანაირად რვაათასიანებს უწოდებენ. ჰიმალაი არის დიდი ოროგრაფიული, კლიმატური და ფლორისტიკული ზღუდე ცენტრალური აზიის უდაბნოებსა და სამხრეთ აზიის ტროპიკულ ლანდშაფტებს შორის.

ჰიმალაი ინდ-განგის ვაკიდან 3 უზარმაზარ ციცაბო საფეხურებად მაღლდება, რომლებიც ერთმანეთისაგან გამოყოფილია რღვევის ხაზებითა და მთათაშორისი ტექტონიკური ქვაბულებით. საფეხურს ქმნის ხეობებით ძლიერ დანაწევრებული ჰიმალაის სამხრეთი მთისწინეთი — სივალიკის ქედი. საფეხურია მცირე ჰიმალაი — ცალკეული მთის მასივებისა და ქედების სისტემა. მთები ძლიერ დანაწევრებულია, სამხრეთი კალთები ციცაბოა, ჩრდილოეთი დამრეცი. აქ არის პირ-პანჯალის, დჰაოლადჰარის, მაჰაბჰარატის ქედები. საფეხურია დიდი ჰიმალაი, ანუ ჰიმალაის მთავარი ქედი. იგი ჩრდილო-დასავლეთით ნანგაპარბატის მასივიდან იწყება. სატლეჯის ხეობიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით აღმართულია მუდმივი თოვლითა და მყინვარებით დაფარული ჰიმალაის უმაღლესი მთის მასივები და მწვერვალები.

ჰიმალაი ფართობით თითქმის ათჯერ აღემატება საქართველოს ფართობს. შედარებისთვის შესაძლებელია მწვერვალ აკონკაგუას მოყვანა, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან 6962 მ-ია და უმაღლესი მწვერვალია აზიის ფარგლებს გარეთ, მაშინ როდესაც ჰიმალაის სისტემა შეიცავს 100-ზე მეტ მწვერვალს, რომელთა სიმაღლე 7 200 მეტრს აღემატება. მათი დაპყრობის მცდელობა და ისტორია საუკუნის ბოლოდან იწყება. ჰიმალაის მწვერვალებზე მოწყობილმა ექსპედიციებმა ბევრი ცნობილი ალპინისტის სიცოცხლე შეიწირა.
ზუგდიდის დრამატული თეატრი

შალვა დადიანის სახელობის ზუგდიდის სახელმწიფო დრამატული თეატრი — ქართული პროფესიული თეატრი ქალაქ ზუგდიდში. დაარსდა 1932 წელს.

წინაისტორია
ზუგდიდში სცენისმოყვარეთა სპექტაკლები საუკუნის ნახევრიდან იმართებოდა. პირველი სპექტაკლი, მოლიერის „ძალად ექიმი“, 1869 წლის 11 აპრილს დადგა ანტონ ფურცელაძემ. 1907-1908 წლებში ზუგდიდში შეიქმნა სოციალ-დემოკრატიული პარტიის დრამატული წრე, ე. წ. „მუშური დრამწრე“, რომელიც 125 სცენისმოყვარეს აერთიანებდა. წრის წევრები 1915 წლიდან მართავდნენ ლიტერატურულ საღამოებს, დგამდნენ სპექტაკლებს. საგასტროლოდ ჩამოდიოდნენ ლ. მესხიშვილი, ვალერიან გუნია, შალვა დადიანი, ელეფთერ ანდრონიკაშვილი, ალექსანდრე იმედაშვილი, ვახტანგ ურუშაძე და სხვ.

ზუგდიდის სახელმწიფო დრამატული თეატრი
1932 წელს ზუგდიდში დაარსდა პირველი პროფესიული დრამატული თეატრი, რომელსაც 1959 წელს შალვა დადიანის სახელი მიენიჭა. თეატრისათვის აგებულ ახალ შენობაში 1932 წლის 11 აგვისტოს პირველ სპექტაკლებად წარმოადგინეს ნიკოლოზ შიუკაშვილის „სამართალი“ (რეჟისორი გიორგი ფრონისპირელი) და პეტრე სამსონიძის „სალტე“ (რეჟისორი გ. ფრონისპირელი და ა. ციციაშვილი). სხვადასხვა წლებში თეატრში მოღვაწეობდნენ: რ. ქართველიშვილი, ვ. დარასელი, ლ. ჭედია, ა. თარხან-მოურავი, პ. პატარაია, გ. იოსელიანი, გრიგოლ ლაღიძე, შ. მჟავანაძე, ვ. მჭედლიძე, ვახტანგ გარიკი, ვ. ყუშიტაშვილი, გ. გაბუნია და სხვები. წლების მანძილზე თეატრში მხატვრად მუშაობდა ირაკლი გამრეკელი. დადგმებიდან აღსანიშნავია: სანდრო შანშიაშვილის „ანზორი“ (1933), ბორის ლავრენიოვის „რღვევა“ (1934), აკაკი წერეთლის „პატარა კახი“ (1941), ლოპე დე ვეგას „თივა და ავი ძაღლი“ (ვ. ყუშიტაშვილის დადგმა), ივანე დარასელის „კიკვიძე“ (1965), ა. გეწაძის „წმინდანები ჯოჯოხეთში“, შალვა დადიანის „გვირგვილიანების ოჯახი“ (1967), ლ. ქიაჩელის „ჰაკი აძბა“ (1970), ნ. ჰიქმეთის „ყეყეჩი“ (1972), ოტია იოსელიანის „ექვსი შინაბერა და ერთი მამაკაცი“ (1973), რეზო თაბუკაშვილის „რაიკომის მდივანი“ (1974), ალექსანდრე ჩხაიძის „შთამომავლობა“ (1978) და სხვ.

2018 წელს მოხდა თეატრის დაზიანებული შენობის სრული დემონტაჟი. თეატრი დროებით ზუგდიდის კულტურის სახლში განთავსდა. კომპანია „ქართუ ჯგუფის“ მხარდაჭერით დაიწყო ახალი შენობის მშენებლობა, რომელიც 2020 წელს უნდა დასრულებულიყო, თუმცა ამ დრომდე არ აშენებულა.
დეტროიტი

დეტროიტი (, ფრანგულიდან — სრუტე) — ქალაქი აშშ-ის ჩრდილოეთში, მიჩიგანის შტატში. მდებარეობს შტატის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში, მდინარე დეტროიტზე, კანადის საზღვართან.

დაარსდა 1701 წლის 24 ივნისს ფრანგი ვაჭრების მიერ. ამჟამად ქვეყნის უმსხვილესი ავტოსამშენებლო ცენტრია. მოსახლეობა 677.116 ათას ადამიანს შეადგენს (2015), აგლომერაციით — 4.4 მილიონს.
ზურაბიშვილები

ზურაბიშვილები — ფეოდალური საგვარეულო ქართლში. საუკუნის შუა წლებში საბარათიანოს სარდალი ზურაბ ბარათაშვილი გამოეყო სახლიკაცებს და ცალკე სათავადო — საზურაბიშვილო ჩამოაყალიბა.

 საუკუნის დასაწყისისათვის ზურაბიშვილები 100-მდე კომლს ფლობდნენ. მამულები უმთავრესად დმანისისა და ხრამის ხეობაში ჰქონდათ, რეზიდენცია სასახლითა და ეკლესია-მონასტრით — კაზრეთის ხეობაში. ზურაბიშვილებს ქართლის სამეფო კარზე სუფრაჯის, მორდლის, ბოქაულთუხუცესის თანამდებობანი ეპყრათ. საუკუნის დასასრულს მათი მამული გააჩანაგა და ააოხრა ლეკთა გამუდმებულმა თარეშმა.
ლინკოლნის მემორიალი

ლინკოლნის მემორიალი  — მონუმენტი ვაშინგტონში ნაციონალურ მოლზე, აგებული აშშ-ის მე-16 პრეზიდენტი აბრაჰამ ლინკოლნის პატივსაცემად. მონუმენტის არქიტექტორი იყო ჰენრი ბეიკონი, მოქანდაკე — დენიელ ჩესტერ ფრენჩი, ხოლო ინტერიერის მიურალების მხატვარი — ჯულს გერინი.

შენობას ბერძნული დორიული ტაძრის ფორმა აქვს, მასში მოთავსებულია დიდი ზომის დამჯდარი აბრაჰამ ლინკოლნის ქანდაკება, რომლის კვრაცხლბეკზე მისი ორი ყველაზე ცნობილი სიტყვაა გამოკვეთილი. ამ მემორიალთან წარმოთქმულ იქნა მრავალი განთქმული სიტყვა, მათ შორის მარტინ ლუთერ კინგის „მე მაქვს ოცნება“ 1963 წლის 28 აგვისტოს, დასაქმებისა და თავისუფლების დემონსტრაციული მარშის ბოლოს.
ელისაბედ II

მისი უდიდებულესობა დედოფალი ელისაბედ , ელისაბედ ალექსანდრა მერი უინძორი (; დ. 21 აპრილი, 1926, ლონდონი — გ. 8 სექტემბერი, 2022, ბალმორალის მამული) — დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს დედოფალი და სახელმწიფოს მეთაური 2022 წლამდე(მის გარდაცვალებამდე). ტახტზე ავიდა 1952 წლის 6 თებერვალს, გვირგვინი დაიდგა 1953 წლის 2 ივნისს. ელისაბედ ასევე იყო თანამეგობრობის 14 სახელმწიფოს მეთაური (ავსტრალია, ანტიგუა და ბარბუდა, ბაჰამის კუნძულები, ბელიზი, გრენადა, კანადა, ახალი ზელანდია, პაპუა-ახალი გვინეა, სენტ-ვინსენტი და გრენადინები, სენტ-კიტსი და ნევისი, სენტ-ლუსია, სოლომონის კუნძულები, ტუვალუ, იამაიკა), ანგლიკანური ეკლესიის მეთაური, შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი და კუნძული მენის ლორდი.

ელისაბედი დაიბადა 1926 წლის 6 თებერვალი, იორკის ჰერცოგ ჯორჯისა და მისი მეუღლის, ელისაბედის ოჯახში. განათლება მიიღო სასახლეში. მამამისი ტახტზე ავიდა 1937 წელს, ხოლო მისი მემკვიდრე სწორედ ელისაბედი იყო. 1947 წელს ელისაბედი დაქორწინდა პრინც ფილიპზე და ჰყავდა ოთხი შვილი: ჩარლზი, ანა, ენდრიუ და ედუარდი.

ადრეული წლები
ელისაბედი 1926 წელს დაიბადა. იგი მოინათლა ბუკინგემის სასახლეში და იორკის არქიეპისკოპოსმა უწოდა მას დედის სახელი. თავდაპირველად, ელისაბედს უჭირდა საკუთარი სახელის წარმოთქმა და საკუთარ თავს ლილიბეთს ეძახდა, სწორედ ამიტომ შეარქვა მას მამამისმა ეს ზედმეტსახელი. ელისაბედმა განათლება სასახლეში თავის უმცროს და მარგარეტთან ერთად მიიღო.

ელისაბედი თავდაპირველად არ მოიაზრებოდა ტახტის მემკვიდრედ. მისი ბიძა, უელსის პრინცი ედუარდი ახალგაზრდა იყო და სწორედ მას ეკუთვნოდა ტახტი, მაგრამ ჯორჯ -ის გარდაცვალების შემდეგ ედუარდმა უარი თქვა ტახტზე და იგი ელისაბედის მამა ჯორჯ -მ დაიკავა, ხოლო ელისაბედი ტახტის პირველი მემკვიდრე გახდა.

მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ელისაბედი შოტლანდიაში იმყოფებოდა, მაგრამ ლონდონში დაბრუნდა. როცა შეტევა ლონდონზე მიიტანეს, მეფემ და მისმა ოჯახმა უარი განაცხადა, რომ კანადაში გამგზავრებულიყო.

1940 წელს, 13 წლის ასაკში, რადიოს საშუალებით ელისაბედმა პირველად მიმართა ხალხს ოფიციალურად. მან განაცხადა, რომ ყველა ყველაფერს აკეთებდა, რათა ომი კარგად დამთავრებულიყო.

ელისაბედი მართლაც ყველაფერს აკეთებდა. იგი ცდილობდა ხალხის გამხნევებას, ის უარს არ ამბობდა ემუშავა მუშად და მექანიკოსადაც კი. ის, რომ პრინცესაც ჩართული იყო საქმის მოგვარებაში, ხალხს მეტი სტიმული ეძლეოდა. 1945 წელს, ომის დამთავრების შემდეგ, ელისაბედი ლონდონელებთან ერთად აღნიშნავდა ფაშიზმზე გამარჯვებას.

ელისაბედი დიდი ხნის განმავლობაში იცნობდა თავის მომავალ მეუღლეს. მათი სიყვარული მაშინ დაიწყო, როცა ისინი მეორედ შეხვდნენ ერთმანეთს. მაშინ ელისაბედი სულ რაღაც 13 წლის იყო. ფილიპმა და ელისაბედმა ერთმანეთთან მიწერ-მოწერა დაიწყეს. 1947 წლის 20 ნოემბერს ფილიპი და ელისაბედი დაქორწინდნენ.

1952 წლის 6 თებერვალს, როცა ფილიპი და ელისაბედი ვიზიტით კენიაში იმყოფებოდნენ ჯორჯ გარდაიცვალა. ელისაბედი დაბრუნდა ლონდონში, მაგრამ უკვე დედოფლის და არა პრინცესას სტატუსით.

გენეალოგია
გალერეა
ადამიანის ჩონჩხი

მოზრდილი ადამიანის ჩონჩხი შედგება 206 ძვლისაგან, რომლებიც ერთმანეთთან არიან შეერთებული. ზოგიერთი ძვალი სრულიად უძრავად არიან შეერთებული, მაგალითად, ქალის ძვლების შეერთება, სხვები მოძრავად ან ნახევრად მოძრავად. დაბადებისას ადამიანს 270 ძვალი აქვს, რომელთა ნაწილიც ზრდა-განვითარებისას ერთიანდება.

ძვლების მოძრავ შეერთებას სახსრები ეწოდება. ერთ-ერთ ძვალზე, რომელიც სახსარშია შენაწევრებული, ჩვეულებრივ, მოთავსებულია ღრმული - სახსარსფერო. მასში შედის მეორე შენაწევრებული ძვლის შესაბამისი ფორმის თავი. ფოსო და ძვლის თავი დაფარულია მბრიწყნავი, გლუვი, ხრტილოვანი ფენით. ეს აადვილებს ძვლის თავის ფოსოში სრიალს სახსარში მოძრაობის დროს.

სახსრის შემადგენელი ძვლები ძალიან მტკიცე იოგებით ერთდება. სახსარი ზემოდან დაფარულია სასახსრე ჩანთით. მასში მოთავსებულია სასახსრე სითხე. იგი ამცირებს ხახუნს და ხელს უწყობს ძვლის თავისუფალ მოძრაობას.

თავის ჩონჩხი
ქალა შედგება ტვინისა და სახის ნაწილებისაგან. ტვინის ქალა ერთმანეთთან მჭიდროდ და უძრავად შეერთებული ძვლებისაგან შედგება.ეს არის წყვილი თხემის და წყვილი საფეთქლის, კენტი შუბლისა და კენტი კეფის ძვალი.

სახის ქალა 15 ძვალს შეიცავს. მათგან ყველაზე დიდი ყბის ძვლებია. ქვედა ყბის ძვალი ქალის ერთადერთი მოძრავი ძვალია.

ტანის ჩონჩხი
ხერხემალი 33-34 მოკლე ძვლისგან - მალისგან შედგება. ყოველ მალას აქვს სხეული და რამდენიმე მორჩი. მალები ერთმანეთზეა დალაგებული. მათ შორის მოთავსებულია მკვრივი ხრტილოვანი ქსოვილის ფენები, რაც ხერხემლის მოქნილობას განაპირობებს. ხერხემლის შიგნით არის ზურგის ტვინი.

ადამიანის ხერხემალში განასხვავებენ კისრის, გულმკერდის, წელის, გავის და კუდუსუნის ნაწილებს. გულმკერდი 12 წყვილი ნეკნისა და მკერდის ძვლისაგან შედგება. გულმკერდის ყოველ მალასთან 12 წყვილი ნეკნიდან თითო წყვილი ნეკნია შენაწევრებული.

მალებთან შენაწევრება ნეკნებს საშუალებას აძლევს მდებარეობა შეიცვალოს, აიწიოს ჩასუნთქვის დროს და დაიწიოს ამოსუნთქვის დროს.

ზედა კიდურების ჩონჩხი
ლავიწის და ბეჭის ძვლები მხრის სარტყლის ჩონჩხს ქმნის. მასთან მოძრავად არის შეერთებული თავისუფალი ზედა კიდურების ჩონჩხი. კიდურების ძვლები მოძრავად არის შეერთებული. კიდურები უზრუნველყობს ადამიანის გადაადგილებას სივრცეში და მოქმედებას, როგორც ბერკეტების რთული სისტემა.

ქვედა კიდურების ჩონჩხი
მენჯის ორი მასიური ბრტყელი ძვალი უკანა მხრიდან მჭიდროდ არის შეზრდილი გავასთან, წინა მხრიდან კი ერთმანეთს უერთდება. ისინი ქვედა კიდურების სარტყელს ქმნის. მენჯის ძვლის თითოეულ ფოსოში ბარძაყის ძვლის მრგვალი თავი შედის. თავისუფალი ქვედა კიდურების ჩონჩხი შედგება ბარძაყის მასიური ძვლის, წვივისა და ტერფის ძვლებისაგან.
ქარვასლა

ქარვასლა ( [ქარევან] და [სარაი] სასახლე) — თურქულ ენებზე ქარავნის სახლს ნიშნავს — დიდი სახალხო დაწესებულება აზიის ქალაქებში, გზებზე და დაუსახლებელ პუნქტებში, რომელიც მოგზაურთა, როგორც წესი, სავაჭრო ქარავნების ღამის გასათენებელი და გასაჩერებელი ადგილის ფუნქციას ატარებდა.

ქარვასლები ზოგჯერ საკმაოდ ფუფუნებით მოწყობილი, თუმცა უფრო ხშირად ძალიან მარტივი და მოუწყობელი შენობები იყო, სადაც მოგზაურებს თავად უნდა ჰქონოდათ საწოლი ხალიჩები და სურსათი თავიანთთვის და მათი პირუტყვისთვის. ხშირად ამ დაწესებულებაში მხოლოდ წყალი იყო, რომელიც შორიდან მოჰქონდათ და დიდი შეფერხებებით. ქარვასლას აუცილებლად ჰქონდა პირუტყვის დასაბმელი თავლა. მსხვილ ქალაქებში ქარვასლა სრულფასოვან თანამედროვე სასტუმროს ჰგავდა, დამატებითი მომსახურებით — კვებით,აბანოებით და ფულის გაცვლის პუნქტებით.სავაჭრო გზებზე კი ეს იყო მარტივი კონსტრუქციის ოთხკუთხა ნაგებობა შუაში ეზოთი და მის ცენტრში კი ჭით. შენობის გარე კედლები როგორც წესი გამაგრებული იყო ავაზაკთა თავდასხმის ან ალყის მოკლე ხნით მოგერიებისთვის.

ტერმინი „ქარვასლა“ საქართველოში გაბატონებულია უკვე — საუკუნეებში. უფრო ადრე სასტუმრო სახლის აღმნიშვნელ ტერმინად იხმარებოდა ფუნდუკი. შენდებოდა ორ-, სამ- და ოთხსართულიანი ქარვასლები, ძირითადად კი გავრცელებული იყო შიგაეზოიანი და დარბაზული. ქარვასლას ჰქონდა საცხოვრებელი ოთახები, სავაჭრო დუქნები, საქონლის შესანახი სარდაფები, საჯინიბოები და ეზოები პირუტყვის გასაჩერებლად. საუკუნეში თბილისში 13 დიდი ქარვასლა იყო. თბილისის ქარვასლებში ინახებოდა და მერე ნაწილდებოდა მთელ ამიერკავკასიაში უცხოეთიდან შემოტანილი საქონელი. ქარვასლაში გაჩერებული ვაჭარი იხდიდა ბაჟს — საქონლის ფასის 1/4-ს. გარდა სავაჭრო ოპერაციებისა, აქ ხდებოდა სავაჭრო გარიგებები, დგებოდა კომერციული ხასიათის საქმეები და სხვა. საუკუნის 70-იან წლებში, სარკინიგზო ხაზის გაყვანის შემდეგ ქარვასლამ დაკარგა მნიშვნელობა.

გალერეა
ზურგისძვალი

ზურგისძვალი — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, მდინარე ალაზნის მარცხენა შენაკადის — დურუჯის სათავეებში, საქართველოსა და რუსეთის დაღესტნის საზღვარზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2766 მ.

აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. ზურგისძვლის ჩრდილოეთი და დასავლეთი კალთები ციცაბოა, აღმოსავლეთი — დამრეცი. მდინარე შავი დურუჯისაკენ (დურუჯის ერთ-ერთი სათავე) მიმართული კალთა გაშიშვლებულია, დანარჩენი შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.
ბალე-რუსი

ბალე-რუსი (ფრანგ. ), ან დიაგილევის რუსული ბალეტი — საბალეტო კომპანია, დაარსებული 1911 წელს რუსული თეატრალური მოღვაწისა და ხელოვნებათმცოდნის სერგეი დიაგილევის მიერ. მისი იდეა 1909 წელს გამართულ "რუსულ სეზონზე" გაჩნდა და წარმოდგენები 20 სეზონის განმავლობაში იდგმებოდა დიაგილევის სიკვდილამდე 1929 წელს. კომპანია განსაკუთრებული წარმატებით სარგებლობდა საფრანგეთსა და დიდი ბრიტანეთში.

დიაგილევის ანტრეპრიზამ დიდი გავლენა იქონია არა მხოლოდ რუსულ ბალეტზე, არამედ მთელი მსოფლიოს ქორეოგრაფიულ ხელოვნებაზე. დიაგილევმა აღზარდა უაღრესად ნიჭიერ მოცეკვავეთა და ქორეოგრაფთა მთელი პლეადა — ვაცლავ ნიჟინსკი, ლეონიდ მიასინი, მიხაილ ფოკინი, სერჟ ლიფარი, ჯორჯ ბალანჩინი. დიაგილევის დადგმებისთვის სცენურ დეკორაციებსა და კოსტიუმებზე მისი თანაგუნდელები მუშაობდნენ გაერთიანებიდან "მირ ისკუსტვა" - ლეონ ბაქსტი და ალექსანდრე ბენუა. მოგვიანებით დიაგილევმა დეკორატორების სახით მიიზიდა ევროპის მოწინავე მხატვრები - პაბლო პიკასო, ანდრე დერენი, კოკო შანელი, ანრი მატისი და მრავალი სხვა, ასევე რუსი ავანგარდისტები - ნატალია გონჩაროვა, მიხაილ ლარიონოვი, ნაუმ გაბო, ანტუან პევზნერი. არა ნაკლებ წარმატებული იყო თანამშრომლობა იმ წლების განთქმულ კომპოზიტორებთან - რიხარდ შტრაუსთან, ერიკ სატისთან, მორის პაველთან, სერგეი პროკოფიევთან, კლოდ დებიუსისთან, განსაკუთრებით კი მის მიერ აღმოჩენილ იგორ სტრავინსკისთან.
ალექსანდრე ბენუა

ალექსანდრე ბენუა (; 3 მაისი, 1870, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 9 თებერვალი, 1960, პარიზი) — სანქტ-პეტერბურგის ხელოვან ინტელექტუალ ბენუათა ოჯახის წარმომადგენელი, გავლენიანი ხელოვნებათმცოდნე, მხატვარი, გაერთიანების მირ-ისკუსტვა დამფუძნებელი წევრი. მისი გავლენა თანამედროვე ბალეტსა და სცენურ დიზაინზე სახელმძღვანელოა ხელოვნებათმცოდნეთათვის.

ნამუშევრები
პერედვიჟნიკები

„პერედვიჟნიკები“ (, სრულად:  — მოძრავი სამხატვრო გამოფენების ამხანაგობა) — რუსი მხატვრების შემოქმედებითი გაერთიანება, რომელიც შეიქმნა 1870 წელს პეტერბურგში ივანე კრამსკოის, გრიგოლ მიასოედოვის, ნიკოლოზ გესა და ვასილი პეროვის ინიციატივით. ქვეყნის ძირითადი სამხატვრო ძალა დემოკრატიისათვის ბრძოლაში დაუპირისპირდა ხელოვნების ოფიციალურ ცენტრს — პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიას.

ახალი გაერთიანების იდეური ხელმძღვანელი გახდა ი. კრამსკოი. „პერედვიჟნიკები“ განიცდიდნენ ბელარიონ ბელინსკისა და ნიკოლოზ ჩერნიშევსკის საზოგადოებრივ და ესთეტიკურ შეხედულებების გავლენას. სამხატვრო აკადემიის მეურვეობისაგან განთავისუფლებისთანავე „პერედვიჟნიკებმა“ გააჩაღეს საგანმანათლებლო მოღვაწეობა. 1871 წლიდან ამხანაგობამ 48 მოძრავი გამოფენა მოაწყო პეტერბურგში, მოსკოვში, კიევში, ხარკოვში, ყაზანში, რიგაში, ოდესაში და სხვა ქალაქებში. მათ საბოლოოდ გაწყვიტეს კავშირი კლასიციზმთან, თავიანთ შემოქმედებას საფუძვლად დაუდეს კრიტიკული რეალიზმი. „პერედვიჟნიკები“ რეალისტურად ასახავდნენ ხალხის ცხოვრებასა და ისტორიას, მშობლიურ ბუნებას, ისწრაფოდნენ თავიანთ ხელოვნებით სამსახური გაეწიათ ხალხისათვის.

„პერედვიჟნიკების“ სურათები გამოირჩეოდა ფსიქოლოგიზმისა და სოციალურის განზოგადების დიდი ძალით, ტიპიზაციის მაღალი ოსტატობით. „პერედვიჟნიკების“ შემოქმედებაში წამყვანი იყო საყოფაცხოვრებო ჟანრი და პორტრეტი, რითაც მათ საშუალება ეძლეობათ სრულყოფილად ეჩვენებინათ ხალხის ნამდვილი ცხოვრება, შეექმნათ მოწინავე ადამიანთა სახეები, განემტკიცებინათ დემოკრატიული იდეალები. „პერედვიჟნიკებმა“ მნიშვნელოვნად განავითარეს აგრეთვე ისტორიული ჟანრი და პეიზაჟი; „პერედვიჟნიკების“ შემოქმედება ხანაში (1870-1890-იანი წლები) ფართოდ ასახავდა ცხოვრებას. მშრალ და შეზღუდული ნახატის ნაცვლად „პერედვიჟნიკებმა“ განავითარეს ხატვის ბუნებრივი და თავისუფალი მანერა. მანამდე არსებული ჩაბნელებული კოლორიტის სანაცვლოდ ახლებურად გადმოსცემდნენ შუქ-ჩრდილს. მათი კომპოზიციები მრავალფეროვანი და ბუნებრივია.

ამხანაგობა კოოპერატიულ საწყისებზე არსებობდა.

პერედვიჟნიკები
აბრამ არხიპოვი
ნიკოლოზ გე
არხიპ კუინჟი
ივანე კრამსკოი
ისააკ ლევიტანი
ვლადიმირ მაკოვსკი
ვასილი მაქსიმოვი
გრიგოლ მიასოედოვი
ლეონიდ პასტერნაკი
ვასილი პეროვი
ვასილი პოლენოვი
ნიკოლოზ დუბოვსკი

ილარიონ პრიანიშნიკოვი
ილია რეპინი
ანდრეი რიაბუშკინი
კონსტანტინე სავიცკი
ალექსეი სავრასოვი
ვალენტინ სეროვი
ემილი შანკსი
ივანე შიშკინი
ვასილი სურიკოვი
აპოლინარი ვასნეცოვი
ვიქტორ ვასნეცოვი
ნიკოლოზ იაროშენკო
მაშველები

„მაშველები“ — ამერიკული სატელევიზიო სერიალი, რომელიც ლოს-ანჯელესის ზღვის სანაპიროს მაშველებზეა, რომლებიც ამ ქალაქის პლაჟებზე პატრულირებენ. სერიალი 1989 წლიდან 2001 წლამდე გადიოდა და გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნის მიხედვით მსოფლიოში ყველაზე ყურებადი შოუ იყო 1.1 მილიარდი აუდიტორიით. მთავარ როლში მონაწილეობს დევიდ ჰასელჰოფი. პრემიერა გაიმართა 1989 წელს. შედგება 11 სეზონისაგან (სულ 242 ეპიზოდი).
იოჰან ოტო ფონ სპრეკელსენი

იოჰან ოტო ფონ სპრეკელსენი (; დ. 4 მაისი, 1929, ვიბორგი, დანია — გ. 16 მარტი, 1987, ჰორშოლმი, დანია) — დანიელი არქიტექტორი.

სწავლობდა კოპენჰაგენის ხელოვნების სამეფო აკადემიაში. მოგვიანებით აკადემიის დირექტორად მსახურობდა გარდაცვალებამდე. მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარია გრანდ არკი პარიზის ლა დეფანსის რაიონში.