iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ოპოდეპეს მუნიციპალიტეტი

ოპოდეპეს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 438 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15.3%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2 224.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ოპოდეპე.
ოკიტოის მუნიციპალიტეტი

ოკიტოის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 496 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 916.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 0.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ოკიტოა.
პიტიკიტოს მუნიციპალიტეტი

პიტიკიტოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9 122 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.7%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 9 820 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 0.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია პიტიკიტო.
პუერტო-პენიასკოს მუნიციპალიტეტი

პუერტო-პენიასკოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 62 689 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 6 193.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 10.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1952 წლის 7 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია პუერტო-პენიასკო.
სერაფიმა ვეკუა

სერაფიმა გიორგის ასული ვეკუა (დ. 8 აგვისტო, 1914, თბილისი, — გ. 19 იანვარი, 2000, თბილისი) — ქართველი ბალეტის მსახიობი და კლასიკური ცეკვის პედაგოგი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1958).

1922-1930 წლებში სწავლობდა თბილისის მ. პერინის საბალეტო სკოლა-სტუდიაში, 1936-1939 წლებში — ლენინგრადის ქორეოგრაფიულ ტექნიკუმში (პედაგოგები – ა. ვაგანოვა და მ. რომანოვა). 1931-1935 წლებში ცეკვავდა თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დასში. 1939-1943 წლებში ლენინგრადის ოპერისა და ბალეტის თეატრის, ხოლო 1943-1959 წლებში კვლავ თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი იყო, პარალელურად — საბალეტო დასის პედაგოგ-რეპეტიტორიც.

შეასრულა არაერთი მნიშვნელოვანი სოლო პარტია როგორც საბალეტო, ისე საოპერო სპექტაკლებში. მისი შესრულება გამოირჩეოდა აქტიორული ოსტატობით და გამომსახველობით. 1943 წლიდან მუშაობდა თბილისის ვ. ჭაბუკიანის სახელობის ქორეოგრაფიულ სასწავლებელში წამყვან პედაგოგად. 1964-1972 წლებში იყო ამ სასწავლებლის სამხატვრო ხელმძღვანელი. მისი მოსწავლეები იყვნენ ირმა ნიორაძე, ნათელა არობელიძე, რ. ლევინა და სხვ.
ანდრო ვეკუა

ანდრო ვლადიმერის ძე ვეკუა (დ. 27 ოქტომბერი, 1977, სოხუმი) — ქართველი მხატვარი და ვიზუალური არტისტი.

აფხაზი ნაციონალისტების მიერ 1989 წელს სოხუმში მოკლული ვლადიმერ ვეკუას შვილი. 1992 წლიდან ცხოვრობდა თბილისში, 1995 წლიდან — შვეიცარიაში. 1999 წელს დაამთავრა ასენზას უმაღლესი სამხატვრო სკოლა ქ. დორნახში (შვეიცარია). ცხოვრობს და მუშაობს ციურიხსა და ბერლინში. მუშაობს ვიზუალური ხელოვნების სხვადასხვა მედიუმში (ქანდაკება, ფერწერა, ვიდეო, ინსტალაცია, ტექსტი), ძირითადად ქმნის კოლაჟურ ნამუშევრებს. ხშირად მისი თემები მოიცავს სამეცნიერო ფანტასტიკას და საშინელებათა ჟანრებს. 2000 წლიდან ვეკუას ნამუშევრები წარმოდგენილი იყო მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში პერსონალური და ჯგუფური გამოფენების ფარგლებში. მისი ნამუშევრები ასევე დაცულია ნიუ-იორკის და სან-ფრანცისკოს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმებში, პომპიდუს ცენტრში (პარიზი), შვეიცარიის ხელოვნების მუზეუმში, კერძო კოლექციებში.
ალექსი ველიამინოვი

ალექსი ალექსანდრეს ძე ველიამინოვი (; დ. 1785 — გ. 27 მარტი, 1838, სტავროპოლი) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი (1829).

მონაწილეობდა ომებში მესამე ანტიფრანგული კოალიციის ომში (1805), რუსეთ-ოსმალეთის (1806-1812) და რუსეთ-საფრანგეთის (1812-1814) ომებში. 1816-1829 წლებში იყო კავკასიის ჯარების შტაბის უფროსი. 1818 წელს მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება.

იმერეთის 1819–1820 წლების აჯანყების დროს, მთავარმართებელ ალექსი ერმოლოვის დავალებით, ხელმძღვანელობდა აჯანყებულთა წინააღმდეგ მიმართულ მოქმედებას, იმერეთში სერიოზული სამხედრო ძალა გააგზავნა, თუმცა შემდეგ შეეცადა დაპირებებით დაეცხრო მოძრაობა, თბილისიდან პროკლამაციით მიმართა იმერეთის მოსახლეობას და დაპირდა, რომ აღარ განახორციელებდა საეკლესიო რეფორმას, უკან გაიწვევდა საყოველთაოდ საძულველ ეგზარქოს თეოფილაქტეს. შედეგად აჯანყება დროებით დაცხრა. რუსებმა განსაკუთრებით დაარბიეს რაჭა, ცეცხლს მისცეს და მიწასთან გაასწორეს სოფლები, დაანგრიეს ციხესიმაგრეები. რაჭის შემდეგ ველიამინოვი გურიაში გაემართა. 24 ივლისს სისხლისმღვრელი ბრძოლის შემდეგ შემოქმედის ციხე აიღო.

ველიამინოვი აქტიურად მონაწილეობდა რუსეთ-სპარსეთისა (1826-1828) და რუსეთ-ოსმალეთის ომებში. 1831 წლიდან გარდაცვალებამდე (1838) იყო კავკასიის ხაზის ჯარების სარდალი და კავკასიის ოლქის უფროსი, ხელმძღვანელობდა კავკასიის მთიელების წინააღმდეგ მიმართულ ექსპედიციებს. მისი ძმა იყო გენერალი ივანე ველიამინოვი.
ივანე ველიამინოვი

ივანე ალექსანდრეს ძე ველიამინოვი (; დ. 1771 — გ. 26 ოქტომბერი, 1837, მოსკოვი) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთის იმპერიის არმიის ინფანტერიის გენერალი.

მონაწილეობდა ომებში საფრანგეთთან (1805-1807, 1812-1814) და შვედეთთან (1808-1809). 1814 წელს მიენიჭა გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. 1818-1827 წლებში მეთაურობდა ქვეით დივიზიას საქართველოში. 1827-1833 წლებში იყო ციმბირის ცალკე კორპუსის მეთაური და დასავლეთ ციმბირის გენერალ-გუბერნატორი, 1833 წლიდან — სამხედრო საბჭოს წევრი. მისი უმცროსი ძმა იყო ალექსი ველიამინოვი.
ველის ტოროლა

ველის ტოროლა — ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა. მისი სიგრძე 17.5-20 სმ-ია. შეფერილობა ზევიდან მურა-რუხი აქვს, მუქი მურა კოპლებიანი, ქვევიდან კი მოთეთრო, მკერდი მოყვითალო, წვრილი მურაკოპლებიანი. სხეულის გვერდები, ფრთის უკანა კიდე და ბოლოს გვერდები თეთრია.

გავრცელებულია სამხრეთ ევროპასა და სამხრეთ აზიაში (სპორადულად). საქართველოში მომთაბარე ცხოვრებას ეწევა. მცირერიცხოვანი და იშვიათი ფრინველია. ცხოვრობს ბალახით დაფარულ ველებსა და მარცვლოვანი კულტურების ნათესებში. ბუდეს იკეთებს მიწაზე. მაისში დედალი დებს 4-6 კვერცხს, ინკუბაცია გრძელდება 16 დღე-ღამე. იკვებება მწერებით, მატლებით და მცენარეთა თესლებით.
სტალინის ნოტები

სტალინის ნოტები , ასევე ცნობილი როგორც მარტის ნოტები ან ეშმაკთან [გარიგების] ნოტები — რამდენიმე დიპლომატიური დოკუმენტი (ნოტა), რომელიც მოკავშირეებთან (აშშ, გაერთიანებული სამეფო, საფრანგეთი) და ორივე (აღმოსავლეთი და დასავლეთი) გერმანიის სახელმწიფოებთან გააგზავნა სსრკ-ის დიქტატორმა იოსებ სტალინმა. პირველი ნოტა 1952 წლის 10 მარტს გაიგზავნა. საბჭოთა კავშირმა სულ 4 ნოტა გააგზავნა. დოკუმენტმა, რომელიც შეიცავდა გერმანიის სავალდებულო ნეიტრალიტეტისა და დასავლურ სამხედრო ალიანსებში არგაწევრიანების ვალდებულებას, თავიდანვე მიიღო გერმანიის კანცლერის კონრად ადენაუერის მკვეთრად უარყოფითი შეფასება, რომელიც მას დასავლეთში გერმანიის რეინტეგრაციის აგრესიულ ხელის შეშლად და პროპაგანდისტულ ხრიკად აფასებდა, რომლის შედეგად გერმანია შეიძლება საბჭოთა გავლენის სფეროში მოხვედრილიყო.

დღემდე ბოლომდე დაუდგენელია, თუ რამდენად რეალისტური იყო ნოტებში ჩამოყალიბებული შემოთავაზება; თუმცა, საბჭოთა არქივების გრიფი „საიდუმლო“ მოხსნილი დოკუმენტები ადასტურებს საბჭოთა კავშირის განზრახვას, აღმოსავლეთ გერმანიის საბჭოთა სამხედრო ბლოკში გაწევრიანების შესახებ; ამავდროულად, გერმანიის გახლეჩა უნდა დაბრალებოდა დასავლეთს, და არა - საბჭოთა კავშირს.
კვების მრეწველობა აზერბაიჯანში

აზერბაიჯანის კვების მრეწველობა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ქვეყნის ეკონომიკასა და დიდი წვლილი შეაქვს სასურსათო უსაფრთხოების უზრუნველყოფაში. ეს სექტორი მრავალფეროვან პროდუქციას მოიცავს, როგორიცაა სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტები, გადამუშავებული საკვები, სასმელები და სხვა.

აზერბაიჯანი ახორციელებს პროდუქციის ექსპორტს როგორც მეზობელი ქვეყნების, რუსეთის, ირანის, თურქეთისა და საქართველოს ბაზრებზე, ასევე მსოფლიო ბაზრებზე.

აზერბაიჯანის კვების მრეწველობა ფოკუსირებულია როგორც პირველადი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტების წარმოებაზე, ასევე მათ გადამუშავებაზე. ძირითადი პროდუქციები მოიცავს:

ხორბალსა და სხვა მარცვლეულს,
ხილსა და ბოსტნეულს,
ჩაის,
ძროხის, ცხვრისა და თევზის ხორცს,
რძის პროდუქტებს,
შაქრისა და ტკბილეულის წარმოებას.
2003 წელს -ის კომპანიების პირველი საკონსერვო ქარხანა - კავკასიურმა საკონსერვო ქარხანამ- საქმიანობა ხაჩმაზის რაიონში დაიწყო.

კომპანიამ დაიწყო მრავალფეროვანი პროდუქციის წარმოება და ექსპორტი ბევრ ქვეყანაში, მათ შორის აშშ-ში, განახორციელა.

პურის წარმოება ძირითადად ბაქოში ხორციელდება. ბაქოში არის პურის და მაკარონის სხვადასხვა ქარხანა: „აღსუ“, „კარმენი“, „მუღანი“, „ყარაბაღი“, „№1“ (გილან ჰოლდინგი).

სასმელების ინდუსტრია
აზერბაიჯანში ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სასმელი ბროწეულის წვენია. 2009 წელს ბროწეულის წვენი სახელად „გრანტე“ (, გოიჩაის რაიონი) მე-16 საერთაშორისო სურსათის გამოფენაზე „ 2009“ დაჯილდოვდა სამი ოქროს მედლით.

გარდა ამისა, არსებობს მრავალი კომპანია, რომელიც სპეციალიზირებულია გაზიანი და არაგაზირებული წყლის სექტორში: “”, “”, “”,” ” და სხვა. შაჰბუზსა და ნახიჩევანში ორი მინერალური წყლის საწარმოა: „ბადამლი“ და „სირაბი“. 1999 წლის 1 ოქტომბერს სოფელ სულუთეფეში გაიხსნა „პეპსი-კოლას“ წყლის საწარმო.

2014 წელს მეწარმეობის ეროვნული მხარდაჭერის ფონდის მიერ დაფინანსდა 70 პროექტი. მათგან 57 იყო სურსათის წარმოების პროექტი.
პარმის სავანე (ფილმი)

„პარმის სავანე“ — 1948 წლის ფრანგულ-იტალიური ფილმი, რომლის რეჟისორია კრისტიან-ჟაკი. ფილმი სტენდალის იგივე სახელწოდების რომანის ეკრანიზაციაა.

როლებში
ჟერარ ფილიპი — ფაბრიციო დელ დონგო
რენე ფორი — კლელია კონტი
მარია კასარესი — ჰერცოგინია ჯინა სანსევერინა
ტულიო კარმინატი — გრაფი მოსკა
ლუი სალუ — პრინცი ერნესტო 
კლაუდიო გორა — კრეშჩენცო
ალდო სილვანი — გენერალი კონტი
ლუსიენ კიოდელი — რასი, პოლიციის უფროსი
ლუი სენიე — გრილო, მცველი
ატილიო დატესიო — ფერანტე პალა
ა ინგი

ა ინგი (, ნამდვილი სახელი — ციან სინგცუნი; დ. 6 თებერვალი, 1900, უხუ — გ. 17 ივნისი, 1977) — ჩინელი ლიტერატურათმცოდნე და დრამატურგი. ჩინეთის ლიტერატურისა და ხელოვნების მოღვაწეთა ასოციაციის მდივანი. 1927 წელს პოეტ ძიანგ კუანგცჰისთან ერთად დააარსა საზოგადოება „თაიანგი“ ( „მზე“), რითაც ჩინეთში პროლეტარული ლიტერატურის მოძრაობის ერთ-ერთი წამომწყები გახდა. 1930 წელს შეუერთდა მემარცხენე მწერალთა ლიგას. 30-იან წლებში დაწერა დრამები: „გაზაფხულის ქარი და შემოდგომის წვიმა“, „ლი ჩუანგვანგი“ და სხვ. ავტორია ნაშრომებისა ახალი და უახლესი ჩინური ლიტერატურის ისტორიის შესახებ: „თანამედროვე ჩინელი მწერლები“ (1928), „ისტორიული მასალების ინდექსი“ (1935, კრებულში „ახალი ჩინური ლიტერატურის დიდი ანთოლოგია“), „საუბრები პროზაზე“ (1936), „გვიანი ცინგის პროზის ისტორია“ (1937), „გვიანი ცინგის დრამატული და პროზაული ნაწარმოებების კატალოგი“ (1954), „ოპიუმის ომების პერიოდის ნაწარმოებთა კრებული“ (1957), „საფრანგეთ-ჩინეთის ომის პერიოდის ნაწარმოებთა კრებული“ (1957) და სხვ.
პლუტარკო-ელიას-კალიესი (სონორა)

პლუტარკო-ელიას-კალიესი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 13 627 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.8%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 3 656.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 3.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1989 წლის 21 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სონოიტა.
კირიეგოს მუნიციპალიტეტი

კირიეგო ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 090 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.9%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 3 780.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 0.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კირიეგო.
რაიონის მუნიციპალიტეტი

რაიონი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 496 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 879.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1828 წლის 17 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია რაიონი.
როსარიო-დე-ტესოპაკოს მუნიციპალიტეტი

როსარიო-დე-ტესოპაკო ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 830 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.6%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 3 519.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 2 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია როსარიო-დე-ტესოპაკო.
საუარიპის მუნიციპალიტეტი

საუარიპის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 257 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.7%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 5 003.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 2 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია საუარიპა.
სან-ფელიპე-დე-ხესუსის მუნიციპალიტეტი

სან-ფელიპე-დე-ხესუსი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 369 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.8%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 151.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 2.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ფელიპე-დე-ხესუსი.
სან-იგნასიო-რიო-მუერტოს მუნიციპალიტეტი

სან-იგნასიო-რიო-მუერტო ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 14 279 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 383.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 10.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1996 წლის 26 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-იგნასიო-რიო-მუერტო.
სან-ხავიერის მუნიციპალიტეტი

სან-ხავიერის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 537 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 535.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ხავიერი.
სან-ლუის-რიო-კოლორადოს მუნიციპალიტეტი

სან-ლუის-რიო-კოლორადოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 199 021 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 8 860 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 22.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1939 წლის 1-ელ ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ლუის-რიო-კოლორადო.
სან-მიგელ-დე-ორკასიტასის მუნიციპალიტეტი

სან-მიგელ-დე-ორკასიტასის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 729 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 28%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 115.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 9.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1837 წლის 20 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-მიგელ-დე-ორკასიტასი.
სან-პედრო-დე-ლა-კუევის მუნიციპალიტეტი

სან-პედრო-დე-ლა-კუევა ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 458 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.1%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2 229.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 0.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1864 წლის 14 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-პედრო-დე-ლა-კუევა.
სანტა-კრუსის მუნიციპალიტეტი

სანტა-კრუსის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 835 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.2%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 001.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სანტა-კრუსი.
სანტა-ანას მუნიციპალიტეტი

სანტა-ანას მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 16 203 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 476.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 11 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სანტა-ანა.
სან-პაბლო-ვილია-დე-მიტლა

სან-პაბლო-ვილია-დე-მიტლა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტლაკოლულის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 13 587 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 14.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 280.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 48.5 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-პედრო-კიატონი

სან-პედრო-კიატონი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტლაკოლულის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 11 930 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 564.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 21.1 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-პედრო-ტოტოლაპა

სან-პედრო-ტოტოლაპა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტლაკოლულის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 294 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 26.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 401.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 8.2 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-სებასტიან-აბასოლო

სან-სებასტიან-აბასოლო ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტლაკოლულის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 999 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 15.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 129.8 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1878 წლის 6 დეკემბერს შევიდა.
სან-სებასტიან-ტეიტიპაკი

სან-სებასტიან-ტეიტიპაკი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტლაკოლულის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 189 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 30.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 71.8 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტა-ანა-დელ-ვალიე

სანტა-ანა-დელ-ვალიე ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტლაკოლულის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 179 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 27.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 78.1 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტა-კრუს-პაპალუტლა

სანტა-კრუს-პაპალუტლა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტლაკოლულის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 242 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.7 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 14.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 151.5 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
ველისციხის სახალხო თეატრი

ვასო გოძიაშვილის სახელობის ველისციხის სახალხო თეატრი — თეატრი სოფელ ველისციხეში (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი).

დაარსდა 1885 წელს როგორც სცენისმოყვარეთა დრამატული წრე. პირველად წარმოადგინა გიორგი ერისთავის „ძუნწი” და რაფიელ ერისთავის „ბიძიასთან გამოხმაურება”. 1917 წლის რევოლუციამდე თეატრის სცენაზე დაიდგა სპექტაკლები: ჰ. ჰაჯიბეკოვის ოპერეტა „არშინ მალ-ალან”, „მაშტი იბადი”, დ. ერისთავის „სამშობლო”, ა. წერეთლის „პატარა კახი”, ა. სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი”, ა. ცაგარლის „ციმბირელი”, „ხანუმა”, კურსელის „ორი ჯიბგირი” (დადგმა შ. საფაროვისა). შ. დადიანის ინიციატივითა და ხელმძღვანელობით თეატრის სცენაზე დაიდგა მისივე პიესა „საშინელი შურისძიება” ანუ „შვილი თუ საყვარელი”, ა. შაშიაშვილმა დადგა ა. ყაზბეგის „კონსტანტინე ბატონიშვილი”, ქ. ანდრონიკაშვილი-კახიძისამ — შ. დადიანის „გუშინდელნი”.

ი. მებურიშვილმა და შ. დადიანმა საფუძველი ჩაუყარეს მუდმივ თეატრალურ დასს, რომელსაც „ლურჯხალათიანთა კოლექტივი“ უწოდეს. დასი 1929 წლამდე მუშაობდა და დგამდა პიესებს: ტ. რამიშვილის „სტუმარმასპინძლობა” (ი. მებურიშვილის დადგმა), ჰ. ჰაჯიბეკოვის „აშუღ-ყარიბი”, „ლეილ-მაჯნუნი” (ი. ბეჟანოვის დადგმა), ი. გედევანიშვილის „მსხვერპლი”, დ. თაქთაქიშვილის „ოჯახი” (რეჟ. ა. ჯაყელი), ნ. გოგოლის „რევიზორი”, ა. შირვანზადეს „ნამუსი” (რეჟ. ი. მებურიშვილი).

1929 წლიდან ველისციხეში „ლურჯხალათიანთა კოლექტივის“ ბაზაზე შეიქმნა საკოლმეურნეო თეატრი, რომელიც 1931 წლიდან პროფესიულ სახელმწიფო დრამატულ თეატრად გადაკეთდა, 1960 წელს კი ეწოდა ველისციხის სახალხო თეატრი. 1986 წლის 14 იანვარს აღინიშნა თეატრის საუკუნოვანი იუბილე.

ველისციხის სახალხო თეატრში სხვადასხვა პერიოდში მოღვაწეობდნენ საქართველოს დამსახურებული არტისტები: ლ. თევზაძე, მ. მესხი, მ. ღაღაშვილი; კულტურის დამსახურებული მუშაკები: ც. ისაკოვი, ქ. მელექსაშვილი, ა. დავიდოვი, ა. თომაძე, ბ. ტატიშვილი და სხვ.; რეჟისორები: ა. ყაზაროვი, ი. გოგოლაძე, მ. ბაბლოიანი, ვ. კარდენახიშვილი, გ. ხოსიტაშვილი; მხატვრები: ა. ფერიშვილი, მ. არბოლიშვილი, ვ. შალვაშვილი, ზ. თათარაშვილი, ბ. ზეინალოვი.
ვასილ ველიჩკო

ვასილ ლვოვის ძე ველიჩკო (; დ. 2 ივლისი, 1860, პრილუკი, ახლანდ. უკრაინა, — გ. 31 დეკემბერი, 1903, პეტერბურგი) — რუსი მწერალი, პუბლიცისტი. გამოირჩეოდა კონსერვატიული და მონარქისტული შეხედულებებით, იყო რუსული თვითმპყრობელობის აპოლოგეტი.

დაამთავრა პეტერბურგის სამართალმცოდნეობის სასწავლებელი (1883), მუშაობდა რუსეთის იმპერიის იუსტიციის და სახელმწიფო ქონების სამინისტროებში. 1880 წლიდან აქვეყნებდა საკუთარ ლექსებსა და მოთხრობებს. ახალგაზრდობაში ახლოს იყო პეტერბურგის ლიბერალურ ლიტერატურულ წრეებთან, 1890-იანი წლების შუა პერიოდიდან მისი შეხედულებები უკიდურესად კონსერვატიული და ნაციონალისტური გახდა. 1896–1899 წლებში იყო თბილისში გამოცემული რუსულენოვანი გაზეთის „კავკაზის“ მთავარი რედაქტორი. 1899 წელს მონაწილეობდა პეტერბურგში ერთ-ერთი პირველი მემარჯვენე-მონარქისტული და რელიგიურ-კონსერვატიული ორგანიზაციის „რუსული კრების“ დაფუძნებაში. 1902 წლიდან იყო ჟურნალ „რუსკი ვესტნიკის“ თანარედაქტორი.

ველიჩკო თავის ნაწერებში ხოტბას ასხამდა საქართველოს და კავკასიაში რუსული სახელმწიფოებრივი ინტერესების გამტარებელ ბურჯს უწოდებდა, ხოლო სომხებს — არასაიმედო პარტნიორებს. ეწეოდა აქტიურ ანტისომხურ პროპაგანდას; ამასთანავე, მიიჩნევდა, რომ ქართველებისთვის, როგორც რაინდულ ტრადიციებზე აღზრდილი მეომარი ხალხისათვის, მავნებელი იყო ევროპული კულტურა და განათლება. 1894 წელს პეტერბურგში გამოსცა ორიგინალური და ნათარგმნი ლექსების კრებული „აღმოსავლური მოტივები“, რომელშიც ქართველი პოეტების (ნიკოლოზ ბარათაშვილი, გიორგი ერისთავი, ილია ჭავჭავაძე) თარგმანებიც შეიტანა (თარგმნა აგრეთვე აკაკი წერეთლის, გრიგოლ ვოლსკის და სხვათა ნაწარმოებები). ქართული თემატიკით მდიდარია პეტერბურგშივე გამოცემული ველიჩკოს პოეტური კრებული „არაბესკები“ (1904). ქართული საზოგადოება ველიჩკოში ქართული კულტურის პოპულარიზატორს ხედავდა და მის ჩამოსვლას თბილისში (1895) ხაზგასმული პატივისცემითა და საგანგებო ნადიმით შეხვდა, თუმცა ველიჩკოს მზარდ შოვინისტურ და რუსიფიკატორულ შეხედულებებთან ერთად ქართველი მოღვაწეთა უმეტესობა უარყოფითად განეწყო მის მიმართ (ველიჩკოს საქმიანობის უკიდურესად ნეგატიური შეფასებაა მოცემული აკაკი წერეთლის ლექსში — „ყიზილბაშურში“).