iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლევან დოლიძე

ლევან გიორგის ძე დოლიძე (დ. 30 ნოემბერი, 1939, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი, სამხედრო ისტორიის მკვლევარი. საქართველოს დამსახურებული ჟურნალისტი (1989).

დაამთავრდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი (1968). 1959 წლიდან სამხედრო თემატიკაზე მისი მასალები იბეჭდებოდა საბჭოთა კავშირის, საქართველოს და უცხოეთის ქვეყნების პრესაში; რეპორტაჟები გადაიცემოდა ტელევიზიით და რადიოთი. აფხაზეთის ომის (1992-1993) პერიოდში იყო სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარის ედუარდ შევარდნაძის პირადი წარმომადგენლი ინფორმაციის დარგში. 1990-იან წლებში მუშაობდა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს პრესსამსახურის უფროსად, სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარის მრჩევლად, 1993 წლიდან ასევე ქართული ენციკლოპედიის მთავარი სამეცნიერო რედაქციის სამხედრო სექციის თავმჯდომარედ. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი ნაშრომი საქართველოს სამხედრო ისტორიის საკითხების შესახებ, მ. შ. ქართველი მხედართუფროსების ბიოგრაფიები. მიღებული აქვს საქართველოს ჟურნალისტთა კავშირის პრემია (1975), დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2000).
ნოდარ დოლიძე

ნოდარ გიორგის ძე დოლიძე (დ. 12 თებერვალი, 1928, თბილისი, — გ. 5 აგვისტო, 2001, იქვე) — ქართველი ქირურგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1973), პროფესორი (1979). საქართველოს მედიცინის დამსახურებული მოღვაწე (1987).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (თსსი) (1952). სხვადასხვა დროს მუშაობდა ქირურგად სანატორიუმ „ბორჯომ-ლიკანის“, ნ. ყიფშიძის სახელობის რესპუბლიკურ ცენტრალურ კლინიკურ საავადმყოფოში, ასევე თსსი სამკურნალო ფაკულტეტის ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრაზე (1979 წლიდან პროფესორი), საქართველოს სეფსისის საწინააღმდეგო ცენტრის ქირურგიული სტაციონარის ხელმძღვანელად, 1995 წლიდან — თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის „საქართველოს“ ქირურგიულ სნეულებათა კათედრის გამგედ. მის მიერ შემოთავაზებული იყო ჩირქოვანი სეფსის მკურნალობის მეთოდები: ავადმყოფის სისხლის გაფილტვრა ღორის ცოცხალ ელენთაში გავლით; ავადმყოფის სისხლის ულტრაიისფერი სხივებით დასხივება; ჰემო და იმუნოსორბცია; პლაზმოფორეზი; ანტიბიოტიკების ენდოლიმფურად შეყვანა და სხვ. 1985 წელს მიიღო საქართველოს სახელმწიფო პრემია. დაჯილდოებულია ზაზა ფანასკერტელის მედლით (1998) და ღირსების ორდენით (1998).
დომ პოდ ჩინარამი

„დომ პოდ ჩინარამი“ ( – „სახლი ჭადრების ქვეშ“) — რუსულენოვანი ლიტერატურული ალმანახი, საქართველოს მწერალთა კავშირის რუსული სექციის ორგანო. გამოდიოდა თბილისში 1969-1989 წლებში (1974 წლიდან — ყოველწლიურად).

ალმანახში იბეჭდებოდა საქართველოში მცხოვრები რუსულენოვანი ავტორების ნაწარმოებები, მ. შ. მ. ზლატკინის, ბ. ბებუთოვისა და სხვათა მოგონებები, სტატიები მხატვრული თარგმანის პრობლემებზე და ა. შ. სარედაქციო კოლეგიაში სხვადასხვა დროს შედიოდნენ მ. ზლატკინი, ლ. კალანდაძე, მ. ლოხვიცკი (შემდგენელი), ე. ფეიგინი, გ. ციციშვილი, ხ. ბერულავა, ი. ბოგომოლოვი, გ. ონანიანი, უ. რიჟინაშვილი.
ლევ სედოვი

ლევ სედოვი (; დ. 24 თებერვალი, 1906 — გ. 16 თებერვალი, 1938),— საბჭოთა კომუნისტი ლიდერის, ლევ ტროცკის უფროსი ვაჟი, შეძენილი მის მეორე ცოლთან, ნატალია სედოვასთან; ლევ სედოვი დაიბადა ლევ ტროცკის პატიმრობაში ყოფნის დროს (ტროცკი სასჯელს იხდიდა 1905 წლის რევოლუციაში მონაწილეობის ბრალდებით).

ცხოვრება ემიგრაციაში
1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ცხოვრობდა ოჯახისაგან დამოუკიდებლად, რათა პროვილეგირებულად არ ჩათვლილიყო. 1925 წელს დაქორწინდა, ხოლო მომდევნო წელს კი ვაჟი შეეძინა. ის მხარს უჭერდა მამას იოსებ სტალინის წინააღმდეგ ბრძოლაში და ტროცკისტული მოძრაობის ერთრთი ლიდერი გახდა.

დევნილობა თურქეთსა და ევროპაში

ლევ სედოვი 1929 წელს თან გაჰყვა თურქეთში საბჭოთა კავშირიდან განდევნილ ტროცკის, ხოლო მოგვიანებით ბერლინში გაემგზავრა განათლების მიღების მიზნით. სედოვი რედაქტორი და მწერალი გახდა, ის მონაწილეობდა რუსულენოვანი ე.წ. „ოპოზიციური ბიულეტენის“ მომზადებაში. ..

1932 წელს ლევ სედოვი მამას ეხმარებოდა საბჭოთა კავშირის შიგნით ანტისტალინური ოპოზიციური პოლიტიკური ბლოკის ჩამოყალიბებაში, რომლის ერთ-ერთი ორგანიზატორი ბოლშევიკი ივანე სმირნოვი იყო. სედოვი აგრესიული პოლიტიკის მომხრე იყო. მისი სიტყვებით: „პირველ რიგში, ჩვენ უნდა განვდევნოთ ახლანდელი მთავრობა და თავი დავიხსნათ სტალინისაგან, გარდა ლიკვიდაციისა, სხვა გზა, გამარჯვებას არ მოგვიტანს". ოპოზიციური ბლოკი საქმიანობას 1933 წელს შეუდგა.
1933 წელს, ადოლფ ჰიტლერის ხელისუფლებში მოსვლის შემდეგ სედოვი იძულებული გახდა დაეტოვებინა გერმანია და საფრანგეთში წასულიყო. სედოვი პარიზის მუშათა მოძრაობაში ჩაერთო და ტროცკისტული მოძრაობის გავლენიანი აქტივისტი გახდა. მისი საქმიანობა საბჭოთა შინსახკომის აგენტურის ინტერესის საბაბი გახდა.

გარდაცვალება

1938 წლის თებერვალში ლევ სედოვს აპანდიციტის შეტევა დაემართა. მისმა მეგობარმა მარკ ზბოროვსკიმ, რომელიც სინამდვილეში შინსახკომის მიერ ჩანერგილი აგენტი იყო, ის პარიზის ჰოსპიტალის ნაცვლად კერძო კლინიკაში წაიყვანა. კლინიკის მფლობელი საბჭოთა დაზვერვასთან იყო დაკავშირებული. ოპერაციის შემდეგ სედოვს საჭირო მკურნალობა არ ჩაუტარეს, რის გამოც მისი მდგომარეობა გართულდა. მოგვიანებით ის პარიზის საავადმყოფოში გადაიყვანეს, სადაც გარდაიცვალა კიდეც.

შინასახკომის გენერალ-ლეიტენანტის პავლე სუდოპლატოვის მტკიცებით, საბჭოთა აგენტურას არ მიუძღვის წვლილი სედოვის გარდაცვალებაში. 1956 წელს, მარკ ზბოროვსკიმ აშშ-ს სენატის ქვეკომიტეტთან დაადასტურა, რომ ის თანამშრომლობდა შინსახკომთან და მან შეატყობინა საბჭოთა აგენტურას სედოვის კლინიკაში გადაყვანის შესახებ.
ლევ სედოვი დაკრძალულია პარიზში.
დომენტი (ჯანდიერიშვილი)

დომენტი (ჯანდიერიშვილი) — საუკუნის დასაწყისის ქართველი სასულიერო მოღვაწე, არქიმანდრიტი, კალიგრაფი.

დომენტი (ჯანდიერების საგვარეულოდან) ცნობილია მისი მოღვაწეობით ემიგრაციაში, მოსკოვის ქართველთა ახალშენში, სადაც ის დარეჯან ბატონიშვილის (არჩილ მეფის ასული) კარის წინამძღვარი იყო. 1735 წელს დაასრულა „სადღესასწაულოს“ სლავურთან შეჯერება და აღწერა იგი სრული თვენით, გალობებით, სვინაქსარით, „სადღესასწაულოს მეტაფრასით, ოთხითა და იბაკოთი (სადღესასწაულო სათქმელები)“. მისი გადაწერილი უნდა იყოს ასევე „ქრონოგრაფის“ ერთი ნუსხაც. გასწორებული და გამრავლებული აქვს საღვთისმეტყველო ლიტერატურის მრავალი ძეგლი.
ემზარ ჭუმბურიძე

ემზარ ჭუმბურიძე (დ. 2 ივნისი, 1945, სოფელი ზედა სიმონეთი, თერჯოლის რაიონი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ელექტრიკოსი, მწვრთნელი და საჭადრაკო კომპოზიტორი. შედგენილი აქვს 300-მდე საჭადრაკო კომპოზიცია. მან 2010 წელს გამოსცა სამსვლიანი საჭადრაკო ამოცანების წიგნი, სადაც განლაგებულ ფიგურებს ლათინური ანბანის და არაბული ციფრების ფორმა აქვს.

საჭადრაკო კომპოზიცია
ამოხსნა:

1. ე7 კ3
2. 5 კ:5
3.მფ8 მფ1
4.ე7 1ლ
5.ე1 ლ1 პატი
გიურსუ (ფინდიქლის რაიონი)

გიურსუ — სოფელი ფინდიქლის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 71 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ფინდიქლიდან 11 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 126 ადამიანი ცხოვრობს.
ისტორია
მისი ძველი სახელი იყო ფიცხალა-ი ულია. ეს დასახლება სახელს იღებს ფიცხალას მდინარიდან. კულტურის ისტორიკოსმა ნიკო მარმა სოფლის სახელი დაწერა როგორც ფიცხელა. ეს ადგილის სახელი, რომელიც ნიშნავს ზედა ფიცხალას, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში წერია როგორც ფიშალა-ი ულია . 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიაში კი სოფლის სახელი დაწერილია როგორც ფისკალა-ი ულია. ეს წერის ფორმა შემდგომში გადაიქცა „ფიშალაიულიად“.

სოფელი ფიშალა-ი ულიას მდებარეობის რეგიონი ანტიკურ ეპოქაში შედიოდა კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში. ოსმალებმა ეს რეგიონი ხელში ჩაიგდეს ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ 1461 წელს. ფიშალა-ი ულია, როდესაც ტრაპიზონის პროვინციის საზღვრებში იყო, 1867 წელს ახლად დაარსებული ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის სოფელი გახდა. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში ის მოიხსენიება როგორც ამ სანჯაყის ჰოფას ოლქის არჰავის თემის სოფელი. სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 59 კომლში მცხოვრები 130 ადამიანისგან. თითოეულ კომლზე დაახლოებით 2.2 ადამიანის მოსვლა მიუთითებს, რომ მხოლოდ მამაკაცი მოსახლეობა იყო აღრიცხული. თუ ქალების რაოდენობას დავამატებთ მამაკაცების რიცხვს, სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 260 ადამიანს. ფიშალა-ი ულიაში, რომელიც სოფლის მეურნეობით ირჩენდა თავს, აღრიცხულია 531 ცხვარი და თხა, 250 ძროხა და 12 ხარი.

ფიშალა-ი ულია, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიაში, ეკუთვნოდა რიზეს პროვინციის ჰოფას ოლქის ვიჩეს თემს. სახელის შეცვლის მიუხედავად, სოფლის ძველი სახელი ახალთან ერთად „გურსუ (ფიშალაულია)“ ფორმით კიდევ გარკვეული დროის განმავლობაში გამოიყენებოდა ოფიციალურ ჩანაწერებში.
ჰარა (ფინდიქლის რაიონი)

ჰარა — სოფელი ფინდიქლის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 66 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ფინდიქლიდან 6 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 186 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
1800-იანი წლების სოფლის ძველი ლაზური სახელი იყო ხარა, რაც ნიშნავს „მარცვლეულის ჭურჭელს“.შემდეგ მან მიიღო „ჰარაქოი“-ს სახელი და მოიპოვა სოფლის სტატუსი.
გრიგოლ კალანდარიშვილი

გრიგოლ კალანდარიშვილი (დ. 27 აგვისტო, 1911, ოზურგეთი, რუსეთის იმპერია — გ. 2004, ოზურგეთი, საქართველო) — ქართველი ინჟინერი, მოჭადრაკე და საჭადრაკო კომპოზიტორი, იყო ცნობილი „გურულების ბოტვინიკის“ მეტსახელით. იყო გურიის მრავალგზის ჩემპიონი, ადგენდა ორსვლიან ამოცანებს.

საჭადრაკო ამოცანა
ამოხსნა:
1. კ5
ეკლესია ღმერთის საელჩო

ეკლესია ღმერთის საელჩო ― პროტესტანტული მიმართულების ეკლესია. დააარსა 1994 წელს პასტორმა სანდი ადელაჯამ. დაარსებიდან 15 წლის განმავლობაში „ღმერთის საელჩო“ გადაიქცა ყველაზე მსხვილ ქარიზმატულ ეკლესიად ევროპაში. მათ 45 ქვეყანაში 600-ზე მეტი ეკლესია გახსნეს. ამ ეკლესიის სამი ათას ლიდერზე მეტი მსახურობს კიევში. „ღმერთის საელჩოს“ ცენტრალურ ტაძარში ყოველთვიურად ათასობით ადმაიანი დადის. უშუალოდ სანდი ადელაჯა 25000-წევრიან ეკლესიას ხელმძღვანელობს. ეკლესია ევროპის სხვადასხვა ქვეყნებში 200-მდე სამრევლოს აერთიანებს. ის წარმოდგენილია ასევე ისრაელში, ინდოეთსა და აშშ-ში.

ისტორია
1994 წლის 6 თებერვალს კიევის ერთ-ერთ ბინაში 7 ადამიანი შეირკიბა. ისინი იყვნენ ეკლესია „რწმენის სიტყვის“ დამფუძნებლები. 12 სექტემბერს ეკლესიამ ოფიციალურად გაიარა რეგისტრაცია. ათი წლის შემდეგ ეკლესიამ 20 000 წევრი შეიძინა. ამ ეკლესიის მრევლის რწმენით, სანდი ადელაჯა არის ადამიანი, რომელიც ღმერთა გამოარჩია მქადაგებლად. სანდი ადელაჯა დაიბადა ნიგერიაში და აღმოსავლეთ ევროპაში ჩავიდა ჟურნალისტიკის სასწავლებლად. მან ცხრა თვეში ისწავლა რუსული ენა და დაიწყო ქადაგება ამ ენაზე. ის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო ნარინჯისფერი რევოლუციისდ როს.

მოძღვრება და მსახურება
ეკლესია აღიარებს სამებას, სწამს ქრისტეს განკაცება სამყაროს გადარჩენისთვის. ეკლესიის ყოველი წევრი იღებს ვალდებულებას, იქადაგოს ქრისტიანობა.

ეკლესიას სხვადასხვა ქალაქში გახსნილი აქვს უფასო სასადილოების ქსელი „სტეფანიას სამზარეულო“, ასევე სარეაბილიტაციო ცენტრები, უსახლკაროთა და ბავშვთა თავშესაფრები.

„ღმერთის საელჩო“ საქართველოში
საქართველოში ეკლესია „ღმერთის საელჩო“ დაფუძნდა 1994 წელს სახელწოდებით „გამარჯვება“, ხოლო „ღმერთის საელჩო“ ეწოდა 2004 წლიდან. მას ჰყავს ერთი პასტორი და 50-მდე წევრი. ეკლესია წარმოდგენილია მხოლოდ თბილისში, სადაც მოქმედებს ერთი ტაძარი. 1999 და 2005 წლებში ეკლესია ფუნდამენტალისტურად განწყობილი ადამიანების თავდასხმის ობიექტი გახდა.
დონაუროვები

დონაუროვები, დონაურები — ქართული წარმოშობის აზნაურთა საგვარეულო რუსეთის იმპერიაში. შეტანილია ყაზანისა და სანქტ-პეტერბურგის გუბერნიების სათავადაზნაურო საგვარეულო წიგნებში.

დონაუროვების საგვარეულოს ფუძემდებელი გერასიმე დონაური 1720-იან წლებში რუსეთში გადასახლდა, სავარაუდოდ ვახტანგ -ის ამალის შემადგენლობაში და ასტრახანში დამკვიდრდა. 1761 წელს მისი შვილს — ივანეს იმხანად პეტერბურგში მყოფმა თეიმურაზ -მ აზნაურობა დაუმტკიცა, რის საფუძველზეც 1762 წელს რუსეთის მთავრობამ დონაურების ოჯახი ქვეშევრდომობაში მიიღო და რუსეთის აზნაურთა შორის ჩარიცხა.

ივანეს შვილი მიხეილ დონაუროვი (დ. 1757, — გ. 1817) იყო გენერალ-მაიორი (1796), იმპერატორ პავლე -ის მდივანი, ოხტას აგარაკის მფლობელი. მისი შვილებიდან: პეტრე (დ. 1802, სანქტ-პეტერბურგი, — გ. 1863, იქვე) იყო ვლადიმირის (1842–51) და სანქტ-პეტერბურგის (1851–62) სამოქალაქო გუბერნატორი, 1851 წლიდან იყო საიდუმლო მრჩეველი, 1855–63 წლებში — სენატორი და სახელმწიფო კონტროლიორის ამხანაგი (მოადგილე); ივანე (დ. 1806, სანქტ-პეტერბურგი, — გ. 1849, იქვე) — იაროსლავის ვიცე-გუბერნატორი (1843 წლიდან), სახელმწიფო მრჩეველი (1846), რომანსების ავტორი.

პეტრე მიხეილის ძე დონაუროვის ვაჟებიდან: ალექსი (დ. 1830, სანქტ-პეტერბურგი, — გ. 1897, იქვე) — გენერალ-ლეიტენანტი (1888), ყირიმისა (1853–56) და რუსეთ-ოსმალეთის (1877–78) ომების მონაწილე; სერგეი (დ. 1838, სანქტ-პეტერბურგი, — გ. 1897, იქვე) — კომპოზიტორი და პოეტი.
იოსებ კრიხელი

იოსებ კრიხელი (დ. 10 მაისი, 1931, სტალინირი — გ. 20 სექტემბერი, 1988, ეშერა, სოხუმის რაიონი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფიზიკოსი და საჭადრაკო კომპოზიტორი. საერთაშორისო ოსტატი (1971) და საერთაშორისო დიდოსტატი (1984) საჭადრაკო კომპოზიციაში. მრავალსვლიან ამოცანებში საბჭოთა კავშირის 7 ჩემპიონატის მონაწილე (საუკეთესო შედეგები: ადგილი (1984), ადგილი - (1971, 1983), ადგილი - (1976, 1981, 1985).

ბიოგრაფია
იოსებ კრიხელი დაიბადა სტალინირში (თანამედროვე ცხინვალი), თუმცა, მთელი ცხოვრება გორში გაატარა. 1948 წელს მან ოქროს მედალზე დაამთავრა გორის ვაჟთა პირველი საშუალო სკოლა. 1949-1952 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-ტექნიკურ ფაკულტეტზე სწავლობდა. 1955 წელს დაასრულა ალექსანდრე პუშკინის სახელობის პედაგოგიური უნივერსიტეტის ასპირანტურა ფიზიკის სპეციალობით. 1956 წელს დაბრუნდა გორში, სადაც მუშაობა დაიწყო ახალგახსნილ მრეწველობის საწარმოო პროცესების ავტომატიზაციის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. მოგვიანებით მან დაიცვა დისერტაცია ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხის მოსაპოვებლად.

იოსებ კრიხელი გარდაიცვალა 1988 წლის 20 სექტემბერს ეშერაში, სადაც საჭადრაკო კომპოზიტორთა მორიგი სესია მიმდინარეობდა. ის ელვისებურ პარტიას თამაშობდა ერთ-ერთ კოლეგასთან, როცა გული გაუჩერდა. ის გორში დაკრძალეს.

საჭადრაკო შემოქმედება
იოსებ კრიხელმა საჭადრაკო კომპოზიციაში პირველ წარმატებას 17 წლის ასაკში მიაღწია, როცა მისი ერთ-ერთი პირველი ეტიუდი ჟურნალ „ზატეინიკის“ საკავშირო კონკურსზე დაჯილდოვდა, რასაც მალე სხვა წარმატებებიც მოჰყვა.

იოსებ კრიხელი საჭადრაკო კომპოზიციის ყველა ჟანრში მოღვაწეობდა. ყველაზე დიდი წარმატებები მრავალსვლიან ამოცანებსა და ზღაპრულ ჭადრაკში ჰქონდა. მისი საუკეთესო ნაწარმოებები სისტემატურად იბეჭდებოდა ჟურნალ "ფიდეს ალბომში". 1968-1970 წლის ალბომში მისი 16 ამოცანა და ეტიუდი დაიბეჭდა, რაც მაღალი მაჩვენებელია. საერთო ჯამში, აღნიშნულ ჟურნალში მისი 96 ამოცანა და ეტიუდია დაბეჭდილი. საქართველოსა და საერთაშორისო კონკურსებში მიღებული აქვს 250 პრიზი (აქედან 90 - პირველი).

ამოცანები
1.კ6! მფ8 2.ლ5+ მფ8 3.ლ8+ კ8 4.კ7 მფ7 5.ლ3+ მფ8 6.ლ3+ კ7.
მივიღეთ საწყისი პოზიცია, მაგრამ ლაზიერი ამჯერად საჭირო უჯრაზე დგას. თეთრები იმეორებენ მანევრს: 7.კ6! მფ8 8.ლ6+ მფ8 9.ლ8+ კ8, და ამჯერად 10.კ7! მფ:7 11.ლ5# (10…5 11.ლ:8#)

ამაოა თამაშის ფორსირების მცდელობები: 1.ე1? ე6 (მაგრამ არა 1…3 2.კ2) 2.ე2+ ე2 3.ე:2 კ6! ან 1.კ4? ე6 (1…6 2. ე1) 2.კ2 ე3 3.კ:3 5 4.კ2 6+!
თავდაპირველად თეთრები ცდილობენ ეტლის ყურადღების გადატანას — 1.კ2! ე 2.კ6 ე7, შემდეგ ბლოკავენ 6 უჯრას შემდეგი სვლებით — 3.კ4 6 4.კ5 (4.ე1? კ6!) 4…ე6 და, საბოლოოდ, 5.ე1! 3 6.კ2 და 7.კ#
ვარლამ დონაძე

ვარლამ ბარნაბის ძე დონაძე (დ. 15 მაისი, 1908, სოფ. ლიხაური, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 6 სექტემბერი, 1989, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1965), პროფესორი (1966). საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1979).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური ფაკულტეტი (1929). იკვლევდა დასავლეთ ევროპის და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ახალი და უახლესი ისტორიის პრობლემებს, აგრეთვე ს. ნახევრის ქართული საზოგადოებრივი აზრის დამოკიდებულებას ახალი დროის მსოფლიო ისტორიის აქტუალური პრობლემებისადმი. პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თსუ-ში.
მერაბ კილაძე

მერაბ კილაძე (დ. 2 ივნისი, 1959, ჭიათურა — გ. 22 დეკემბერი, 2016) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1985–1988 წლებში მუშაობდა ჭიათურის ქალაქის საავადმყოფოს ქირურგიულ განყოფილებაში. 1988–1990 წლებში იყო თბილისის ექსპერიმენტულ კლინიკურ სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკური ორდინატორი. 1990 წლიდან თბილისის პირველი კლინიკური საავადმყოფოს თორაკოაბდომინალური კლინიკის თანამშრომელია. ავტორია 19 სამეცნიერო ნაშრომის ჰეპატობილარული სისტემის პრობლემებზე.

1994 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — ექსტრაკორპორალური დეტოქსიკაცია და იმუნოკორექცია ბილიარული სისტემის ჩირქოვან–სეპტიკური დაავადების კომპლექსურ მკურნალობაში.

ჯილდოები
2024 — თბილისის საპატიო მოქალაქე
2001 — ღირსების ორდენი
1998 — გრიგოლ მუხაძის სახელობის მედალი
1998 — ლაპაროსკოპიული ქირურგიის სერთიპიკატი (იტალია)
1997 — ლაპაროსკოპიული ქირურგიის სერთიპიკატი (აშშ)
1997 — ღირსების მედალი
თეატრალური იმერეთი (ფესტივალი)

საერთაშორისო ფესტივალი „თეატრალური იმერეთი“ — თეატრალური ფესტივალი, რომელსაც 2010 წლიდან იმერეთში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია და იმერეთის თეატრალური საზოგადოება ერთობლივად მართავს. ფესტივალი ყოველწლიურად, ივნისში ტარდება ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის დრამატულ თეატრში. 2016 წლიდან მას მიენიჭა საერთაშორისო სტატუსი. ფესტივალი სფეციფიკური ხასიათისაა, ის აერთიანებს მხოლოდ იმერეთის რეგიონის პროფესიულ და სამოყვარულო თეატრებს, თუმცა სტუმრის სტატუსით ფესტივალში მონაწილეობს ერთი ქართული (ძირითადად, დედაქალაქიდან მოწვეული თეატრი) და ერთიც უცხოური თეატრი.

კოლექტივებს სპეციალური პროფესიული ჟიური აფასებს და ფესტივალის ბოლოს სხვადასხვა ნომინაციაში გამარჯვებულები ცხადდება. გამარჯვებულები ვლინდებიან შემდეგ ნომინაციებში: საუკეთესო სპექტაკლი, საუკეთესო რეჟისორული ნამუშევარი, საუკეთესო სცენოგრაფია, საუკეთესო მუსიკალური გაფორმება, საუკეთესო დრამატურგია, ქალის მთავარი როლი, მამაკაცის მთავარი როლი, ახალგაზრდა ქალის როლი, ახალგაზრდა მამაკაცის როლი, ქალის ეპიზოდური როლი, მამაკაცის ეპიზოდური როლი. საერთაშორისო ფესტივალი „თეატრალური იმერეთი“ განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს, იმერეთში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაციის, რეგიონის მუნიციპალიტეტების და იმერეთის თეატრალური საზოგადოების მხარდაჭერით ხორციელდება.

ფესტივალს მუდმივად ჰყავს პროფესიონალი თეატრმცოდნეებისგან დაკომპლექტებული ჟიური, რომელიც წლიდან წლამდე როტაციას განიცდის. ფესტივალი გამოირჩევა მაყურებლის სიმრავლით. ფესტივალის სამხატვრო ხელმძღვანელია ლევან გაბრიჭიძწ, ხოლო გენერალური მენეჯერი - მაია პაქსაშვილი.
ველიმირ კალანდაძე

ველიმირ კალანდაძე (დ. 10 მაისი, 1935, ლაგოდეხი, საქართველოს სსრ — გ. 27 ოქტომბერი, 2017, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ფიზიკოსი და საჭადრაკო კომპოზიტორი. ოსტატი საჭადრაკო კომპოზიციაში (1979), საერთაშორისო ოსტატი (1984), პრაქტიკულ თამაშში იყო ოსტატობის კანდიდატი. იყო საერთაშორისო კონკურსების პრიზიორი: პრიზი - „ლელო“ (1961, ვაჟა ნეიძესთან ერთად), ოლიმპიური კონკურსი (1976, დავით გურგენიძესთან ერთად), „შახმატი ვ სსსრ“ (1979), „64-შახმატნოე ობოზრენიე“ (1984) და სხვ.

ბიოგრაფია
ველიმირ კალანდაძე 1950-იანი წლებიდან მამამისთან - იოსებ კალანდაძესთან - ერთად აქვეყნებდა საჭადრაკო ამოცანებს გაზეთ „ლელოში“, მოგვიანებით დამოუკიდებლად დაიწყო კომპოზიციების შედგენა. ამავე პერიოდში მან დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი და რამდენიმე წელიწადი სპეციალობით იმუშავა სამეცნიერო დაწესებულებებში.

ველიმირ კალანდაძეს პროფესიული ჭადრაკიც იტაცებდა. მას მონაწილეობა მიუღია საქართველოს ჩემპიონატის ნახევარფინალში. მას წლების მანძილზე მიჰყავდა საჭადრაკო განყოფილება გაზეთებში - „მოლოდიოჟ გრუზიი“ და „საქართველოს რესპუბლიკა“.

საჭადრაკო კომპოზიცია
აღნიშნული ნაწარმოები ინგლისელი საჭადრაკო კომპოზიტორის, ჟურნალ „ენდგეიმის“ მთავარი რედაქტორის ჯონ როიკროფტის თავმჯდომარეობით 1990 წლის საუკეთესო ეტიუდად გამოცხადდა.

ამოხსნა:

1. ე3+ მფ8
2. ე7! ე8
3. მფ7 ე8
4. მფ6 3
5. ე7+ მფ8
6.ე7 ე:8
7.ე7 2
8.ე8+ მფ7
9.ე:8 1ლ
10.ე8+ მფ:8
11.8ლ+ მფ7
12.ლ3+ ლ5
13.ლ7+ მფ6
14.ლ7#
კონკურსის ჟიურიმ აღნიშნა: „ეფექტური თამაში ჯერ ეტლების, შემდეგ კი ლაზიერების დაბოლოებაში ლამაზი შამათით გვირგვინდება. ენდშპილის შეცვლის ეს რთული მაგალითი საუცხოო ქმნილებად მოგვევლინა“.

ამოხსნა:'1. ლ4+!  მფ6 (მფ7)
2. ლ7+!  მფ7.  მაგრამ არა 2. ...მფ8 3. ლ8+ მფ7 4. 8=ლ#, ასევე წაგებისკენ მივყავართ 2. ...მფ6 3. 8=ლ+ მფ6 4. ლ7 +–
3. 8=მ+  მფ6+
4. მ7  მფ5
5. მფ6  მფ4
6. მფ5  მფ3
7. მფ4  მფ2
8. მფ3  მფ2
9. მფ2  მფ1
10. მ5  მფ2
11. მ3  მფ1
12. მ1  2
13. მ3#

აღნიშნული ეტიუდი 2009 წელს მსოფლიოს საჭადრაკო კომპოზიციის კონგრესზე, რომელიც 2009 წელს რიო დე ჟანეიროში გაიმართა, წლის საუკეთესო ეტიუდად დასახელდა.
მოსკოვის ხელშეკრულება (რსფსრ-სომხეთი)

მოსკოვის ხელშეკრულება — საზავო ხელშეკრულება საბჭოთა რუსეთსა და სომხეთის დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის, გაფორმებული 1920 წლის 10 აგვისტოს ქალაქ მოსკოვში. აღნიშნული შეთანხმებით რუსეთმა დე იურე ცნო სომხეთის დამოუკიდებლობა სანაცვლოდ პირობისა, რომ სომხეთი საკუთარ მიწაზე საბჭოთა რესპუბლიკის მიმართ მტრულად განწყობილი ძალების ჯარებს არ განალაგებდა.

ხელშეკრულება ექვსი პუნქტისაგან შედგებოდა. ის მოიცავდა ინფომარციას, რომ სომხეთსა და საბჭოთა რუსეთს შორის არსებული შეწყვეტილად გამოეცხადათ; გამიჯნულიყო საზღვარი სომხეთსა და აზერბაიჯანის სსრ-ს შორის.

ხელშეკრულებაზე ხელი მოაწერეს: სომხეთში რსფსრ-ის სრულუფლებიანმა წარმომადგენელმა ბ. ვ. ლეგრანმა და სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის დელეგატებმა ა. ბაბალიანმა და ჯამალიანმა.
ბეტი ალვერი

ბეტი ალვერი (, დ. 23 ნოემბერი, 1906, იიგევმაა, ლივონიის პროვინცია, რუსეთის იმპერია — გ. 19 ივნისი, 1989, ტარტუ, ესტონეთის სსრ, სსრკ) — ესტონელი პოეტი, პროზაიკოსი, მთარგმნელი. ესტონეთის სსრ დამსახურებული მწერალი (1966 წ.). ესტონეთის სსრ სახალხო მწერალი (1981).

ბიოგრაფია
ელიზაბეტ ალვერი დაიბადა 1906 წლის 23 ნოემბერს იოგევაში. 1924 წელს დაამთავრა ტარტუს საშუალო სკოლა და 1924-1927 წლებში სწავლობდა ესტონურ ენასა და ლიტერატურას ტარტუს უნივერსიტეტში.

1927 წელს გამოიცა მისი რომანი „ქარის მოყვარული“, ხოლო ალვერის ლექსების პირველი კრებული „მტვერი და ცეცხლი“ — 1936 წელს. ბეტი ალვერესმა ეტონურ ენაზე თარგმნა და გამოაქვეყნა ალექსანდრე პუშკინის ლექსები და მისი რომანი ლექსებში „ევგენი ონეგინი“ (1964), მაქსიმ გორკის „ბავშვობა“ და „ჩემი უნივერსიტეტები“. მან ასევე გერმანული ენიდან ესტონურად თარგმნა კრისტიან იაკ პეტერსონის ლექსები. ბეტი ალვერის ლექსები ითარგმნა პოლონურ, გერმანულ, ინგლისურ, ჩეხურ, იტალიურ და სხვა ენებზე, ხოლო ალვერის ლექსები რუსულად თარგმნა იუნა მორიცმა.

ბეტი ალვერის პატივსაცემად, შემოდგომის პოეზიის დღეები „ “ მის მშობლიურ ქალაქ, იიგევამააში იმართება. 2013 წელს მერკურიზე კრატერს მის პატივსაცემად ალვერი დაარქვეს.

ესტონეთის სსრ-ს იუჰან სმულის სახელობის ლიტერატურული პრემიის ლაურეატი (1980).

დაკრძალულია ტარტუს ვანა-ჯაანის სასაფლაოზე..

ბეტი ალვერი შეტანილია საუკუნის ესტონეთის 100 დიდი მოღვაწის სიაში, რომელიც შედგენილია 1999 წელს წერილობითი და ონლაინ კენჭისყრის შედეგების საფუძველზე.

ლექსების კრებულები
მტვერი და ცეცხლი (1936);
ვარსკვლავური საათი (1966);
სიცოცხლის ფანტელები (1971);
მფრინავი ქალაქი (1979);
 (1986).

ბეტი ალვერი ფილატელიაში
2006 წელს ესტონურმა ფოსტამ ბეტი ალვერის 100 წლის იუბილე აღნიშნა საფოსტო მარკის გამოცემით.

ოჯახი
დაქორწინებული იყო პოეტ ჰეიტი ტალვიკზე. 1956 წელს დაქორწინდა მარტ ლეპიკზე (ლიტერატურათმცოდნე, ლიტერატურული მუზეუმის პირველი დირექტორი, 1940-1945 წწ.)

ნათესავები: ედუარდ ალვერი (თავდაცვის ლიგის მეთაური ესტონეთის განმათავისუფლებელი ომის დროს) და სიიმ კალასი.
ვლადიმერ დონაძე

ვლადიმერ (ლადო) გრიგოლის ძე დონაძე (დ. 5 მარტი, 1905, ოზურგეთი, — გ. 10 დეკემბერი, 1986, თბილისი) — ქართველი მუსიკათმცოდნე, პედაგოგი. ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1958), პროფესორი (1956), საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1958).

დაამთავრა თბილისის კონსერვატორიის მუსიკათმცოდნეობის ფაკულტეტი (1934), ლენინგრადის კონსერვატორიის ასპირანტურა (1937). 1937 წლიდან მუშაობდა თბილისის კონსერვატორიაში, სადაც იმავე წელს დააარსა მუსიკის ისტორიის კათედრა (1937-1976 — კათედრის გამგე). პირველმა დაამუშავა და შემოიღო, როგორც სასწავლო საგანი, ქართული მუსიკის ისტორიის სპეციალური კურსი. ითვლება ქართული საისტორიო მუსიკალური მეცნიერებისა და პროფესიული მუსიკალური კრიტიკის ფუძემდებლად. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიული ნარკვევები ქართველ კომპოზიტორებზე (მ. შ. „ზაქარია ფალიაშვილი“ — ზ. ფალიაშვილის სახელობის პრემია, 1972), შრომები ფრანც შუბერტის სიმფონიური შემოქმედების შესახებ და სხვ.
მერაბ დონაძე

მერაბ გენადის ძე დონაძე (დ. 17 ივლისი, 1937, თბილისი, — გ. 16 დეკემბერი, 2010, იქვე) — ქართველი მომღერალი (ბარიტონი), საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1983).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (1961), პარალელურად — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი. 1962–1981 წლებში იყო თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის სოლისტი, 1975-1977 წლებში — კიევის საოპერო თეატრის სოლისტი. 1993–2006 წლებში მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის გენერალურ დირექტორად. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტში. სიცოცხლის ბოლომდე თანამშრომლობდა ვაჟა აზარაშვილთან (კონცერტებით შემოიარეს საქართველოს ქალაქები). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998).

ჯილდოები და აღიარება
1961 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1997 — ღირსების ორდენი
1997 — იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პრემია