iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დიდი შიფრი

} )-„მტრები“ და ამ თანმიმდევრობის გაშიფვრის შემდეგ მან შეძლო მთელი შიფრის გაშიფვრა.

კაცი რკინის ნიღაბში
ერთ დაშიფრულ წერილში ლუი მე_14სა და მის მარშალ ნიკოლას დე კატინას შორის გამოჩნდა საიდუმლო კაცის შესახებ რკინის ნიღაბში.წერილი ეხებოდა გენერალ ვივიენ დე ბულონდეს, რომელიც თავს უნდა დასხმოდა იტალიის ერთ-ერთ ქალაქს, კუენოს, მაგრამ ამის ნაცვლად გაიქცა.ავსტრიელების ჩამოსვლის შიშით და მთელი საფრანგეთის კამპანიის წარმატების საფრთხის მიყენების გამო. წერილი ამბობდა:

მისმა უდიდებულესობამ ნებისმიერ სხვა ადამიანზე უკეთ იცის ამ ქმედების შედეგები და მან ასევე იცის, რამდენად ღრმად დააზარალებს ადგილის დაკავება ჩვენს საქმეს, მარცხი რომელიც აუცილებლად უნდა გამოსწორდეს ზამთარში. მის უდიდებულესობას სურს რომ, თქვენ დაუყონებლი დააპატიმროთ გენერალი ბულონდე და გადაიყვანოთ იგი პინიეროლის ციხესიმაგრეში, სადაც ის ღამით საკანში იქნება დაცვის თანხლებით და 333 309-ით
დღის ანმავლობაში ბრძოლის ველზე გასვლის უფლებას მიცემენ.
"330" და "309" მხოლოდ ერთელ გამოჩნდა კორესპონდენციაში, ამიტომ შეუძლებელია იმის დადგენა თუ რას ნიშნავს ის. ბაზერებმა დაადასტურეს, რომ გენერალი ბულონდე მოხსნილი იყო ბრძანებიდან, ამიტომ მან დაასაბუთა რომ "330" ნიშნავდა ნიღაბს, ხოლო "309" წერტილს. რკინის ნიღბის პერიოდში გამოყენებული არცერთი შიფრული ვარიანტი არ მოიცავდა ნიღაბს , ამიტომ ნაკლებ სავარაუდოა რომ, ის შედიოდეს შეფრის მცირე რეპერტუარში.
ტექნიკური მხარე
ბაზერის მიერ გატეხილი კოდის საფუძველს წარმოადგენა 587 ციფრის ნაკრები, რომელიც ნიშნავდა შიფრებს.იყო სხვა ვარიანტებიც და ლუი მე-14-ის საზღვარგარეთის მინისტრებს გაუგზავმეს სხვადასხვა დაშიფრული ფურცლები, რომლებიც შიფრავდა არა მხოლოდ მარცვლებს, არამედ ასოებსა და სიტყვებსაც კი. ზოგიერთი ციფრების ნაკრები იყო ნული, რომელიც ნიშნავდა იგნორირებას, ასევე იყო "მახეებიც" რომელიც ნიშნავდა წინა დაშიფრული ჯგუფის იგნორირებას.

როგორც ნომენკლატორის შიფრი, დიდმა შიფრმა შეცვალა ძირითადი გენერლების სახლები, როგორიცაა ოგიუსტ დე მარმონი, მითითებები მტრებზე და სხვა ტერმინებიც შეიცვალა ჰომოფონიური ჩანაცვლებით, კოდექსის ფურცლები მოიცავდა ალტერნატიულ ციფრებს და ასოებს. რადგან ყველაზე ხშირად გამოყენებადი ასობგერაა ფრანგულში, როგორც წესი მას ყველაზე მეტი კოდი ენიჭებოდა ხმოანთა დასაწერად. ერთ ნომენკლატურააში 711 კოდიდან 131 მხოლოდ იყო.
ვლადიმერ ბურაკოვსკი

ვლადიმერ ბურაკოვსკი (დ. 20 აგვისტო, 1922, ქ. თბილისი — გ. 22 სექტემბერი, 1994) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1946 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. მუშაობდა თბილისში. 1960–1966 წლებში — მოსკოვის ალექსანდრე ბაკულევის სახელობის გულ–სისხლძარღვთა ქირურგი. ამავე ინსტიტუტის თანდაყოლილი მანკების განყოფილების გამგე. 1966 წლიდან — დირექტორი. ავტორია სამეცნიერო ნაშრომების. კარდიოქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი(1962), პროფესორი.
ჯილდოები
1973 — სსრკ სახელმწიფო პრემია
1973 — სერგო სპასოკუკოცკის სახელობის პრემია
1976 — ლენინური პრემია
1981 — თბილისის საპატიო მოქალაქე
1982 — სოციალისტური შრომის გმირი
2+2=5

მათემატიკურად არასწორი ფრაზა „ორს პლუს ორი უდრის ხუთს“ (2 + 2 = 5) მომდინარეობს ჯორჯ ორუელის 1949 წელს გამოქვეყნებული ანტიუტიპიური რომანიდან „1984“, როგორც ინგსოცის (ინგლისური სოციალიზმი) ფილოსოფიის შესაძლო მტკიცება, მსგავსად დოგმისა „ომი მშვიდობაა“, რომელიც უნდათ, რომ ხალხს დააჯერონ. 1984 წელს, დღიურის წერისას, მთავარი გმირი უინსტონ სმიტი იწყებს ფიქრს, შეუძლია თუ არა შიდა პარტიას იმის გამოცხადება, რომ „ორს პლუს ორი უდრის ხუთს“. სმიტი შემდეგ იმაზე ფიქრობს, ამგვარი კონსენსუსური რეალობა სიმართლედ აქცევს თუ არა სიცრუეს.

აღსანიშნავია, რომ ფრაზა 2 + 2 = 5 ორუელამდეც არსებობდა, მაგალითად — ნაშრომი (ორს დამატებული ორი უდრის ხუთს), რომელიც 1895 წელს ალფონს ალემ დაწერა და წარმოადგენს აბსურდული მოთხრობების კრებულს.
რუსუდან კიკნაძე

რუსუდან კიკნაძე (დ. 7 მარტი, 1946 — გ. 20 იანვარი, 2022, ლოს-ანჯელესი, აშშ) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი.

დაამთავრა თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი 1969 წელს. მუშაობდა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში. მონაწილეობა აქვს მიღებული ფილმებში „გიორგობისთვე“ (რეჟისორი ოთარ იოსელიანი, 1966), „ვედრება“ (რეჟისორი თენგიზ აბულაძე, 1967), „ფერისცვალება“ (ეკა; რეჟისორი ლანა ღოღობერიძე, 1968), „სინათლე ჩვენს ფანჯრებში“ (ტატა; რეჟისორი გუგული მგელაძე, 1969), „თვალი პატიოსანი“ (მედეა; რეჟისორი შოთა მანაგაძე, 1976), „მონანიება“ (რეჟისორი თენგიზ აბულაძე, 1984), „ფესვები“ (რეჟისორი გუგული მგელაძე, 1987), „დანაშაული მოხდა“ (რეჟისორი ნანა მჭედლიძე, 1988) და სხვ. სიცოცხლის უკანასკნელ წლებში ამერიკის შეერთებულ შტატებში ცხოვრობდა.
ჩეპეში

ჩეპეში, ჩუპეში — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან. ჩეპეშისგან დგება სუფრის სასიამოვნოდ მომჟავო და საკმაოდ ჰარმონიული წითელი, მშრალი ღვინო. მისი მარცვლის კანში საღებავი ნივთიერებაა, ამიტომ ჭაჭა ღვინის საღებავად გამოიყენება.

გავრცელება
ივანე ჯავახიშვილის აზრით, ჩუპეში (ამ სახელით მოიხსენიებს) გურიაში სამეგრელოდანაა შეტანილი (იხ. ჩეჭიფეში), გურიიდან კი აჭარაში გავრცელდა, სადაც მას ჩიჭიბე ეწოდება. გურიაში ჩეპეში მცირედ, თითო-ორლა ნარგავის სახით იყო გავრცელებული.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო და საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრად საშუალოდაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, კუმსი, იშვიათ-ად თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი წითელი, თითქმის შავი. კანი სქელი და მკვრივი აქვს საკმაოდ სქელი ცვილისებრი ნაფიფქით დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი, გემო — ტკბილი.

ჩეპეში საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლი-დან სრულ სიმწიფემდე 198 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 100 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.5-6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.5-9 გ/ლ-ს.
ისა-ბეკ გაჯინსკი

ისა-ბეკ აბდუსალამ-ბეკ-ოღლი გაჯინსკი (; 1861, ბაქო — 1919, იქვე) — საუკუნის დასაწყისის ერთ-ერთი უმსხვილესი ბაქოელი ნავთობმრეწველი და მეცენატი, პირველი გილდიის ვაჭარი.

ბიოგრაფია
ისა-ბეკ გაჯინსკი 1861 წელს ბაქოში წარჩინებულთა ოჯახში დაიბადა. განათლება სახლში მიიღო. გაჯინსკის ოჯახს მიწის დიდი ფართობი ეკუთვნოდა, ძირითადად ბალხანისა და რამანის დასახლებებში. მოგვიანებით ამ ფართობებზე ნავთობის მნიშვნელოვანი საბადოები აღმოჩნდა. ამგვარად, ს-ის დასაწყისში გაჯინსკი საქმიანობას იწყებს ნავთობმრეწველობის სფეროში.

1903 წელს გაჯინსკიმ საკუთარი ნავთობკომპანია დააარსა. საწყის ეტაპზე (პირველ ორ წელიწადში) მისმა კომპანიამ ნახევარ მილიონ ფუთზე მეტი ნავთობი მოიპოვა წელიწადში. 1910 წელს მის კომპანიას 11 ჭაბურღილი, 5 ორთქლის ქვაბი და 5145-ცხენისძალიანი ორთქლის მანქანა ეკუთვნოდა. აქ 30 კვალიფიციური მუშა მუშაობდა.

ბალახანის სარეწების გარდა ისა-ბეკ გაჯინსკი ნავთობის მოპოვებას თურქმენეთის სანაპიროსთან, კუნძულ ჩელექენზე ეწეოდა. მის მფლობელობაში იყო ნავთის ქარხანა ბაქოში. 1912 წელს ნავთობმრეწველმა ფორმამ „გაჯინსკი საბეკ“ სრული ერთი ხმა მიიღო ბაქოელ ნავთობმრწველთა ყრილობის საბჭოში. ამ საბჭოში კიდევ ერთ ხმას ფირმა „ისა ბეკ გაჯინსკი და ძმები გადიმოვები“ დაეუფლა.

გაჯინსკი ასევე დაკავებული იყო კასპიის ზღვაში თევზის რეწვითა და ქვირითის წარმოებით. 1916 წლის ოქტომბერში ისა-ბეკ გაჯინსკიმ სავაჭრო-სამრეწველო საწარმო „გაჯინსკი-ბაქო“ დააარსა. 1896-1916 წლებში გაჯინსკი ბაქოს საქალაქო დუმის ხმოსანი იყო. 1906 წლიდან გარდაცვალებამდე იკავებდა ქალაქ ბაქოს საპატიო მომრიგებელი მოსამართლის თანამდებობას.

1918 წლის მარტის მოვლენებით გამოწვეულმა ზიანმა, რაც ბიზნესს მიადგა, ისა ბეკ-გაჯინსკის ჯანმრთელობა სერიოზულად შეარყია. 1919 წლის იანვარში იგი გარდაიცვალა.
ამინა დილბაზი

ამინა ფაშა-ყიზი დილბაზი (; დ. 26 დეკემბერი, 1919 — გ. 30 აპრილი, 2010) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი მოცეკვავე, ქორეოგრაფი, აზერბაიჯანის სსრ-ის სახალხო არტისტი (1959).

ბიოგრაფია
ამინა დილბაზი დაიბადა 1919 წლის 26 დეკემბერს, ყაზახში. 1935 წელს სცენაზე პირველად გამოსულმა მსახიობმა უზეირ ჰაჯიბეკოვის სიმღერა „კოლმეურნული ველები“ შეასრულა. იგი 1936 წლიდან 1939 წლამდე აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლის სოლისტი იყო, რის შედეგად დილბაზი საცეკვაო ჯგუფის ხელმძღვანელი გახდა. 1959 წელს მოცეკვავეთა სტუდენტური კოლექტივის „ჩანარის“ ხელმძღვანელია. იმავე წელს მიენიჭა აზერბაიჯანის სსრ-ის სახალხო არტისტის წოდება. 1967 წელს შექმნა ქალთა ანსამბლი „სევინჯი“. 1949 წლიდან ქორეოგრაფიულ სკოლაში ასწავლიდა. ამინა დილბაზის მეუღლე კომპოზიტორი ჯოვდეთ გაჯიევი იყო.

მსახიობი 90 წლის ასაკში 2010 წლის 30 აპრილს გარდაიცვალა. ამინა დილბაზი დაკრძალულია საპატიო მემორიალური ხეივანში.
თაირა სალახოვის სახლ-მუზეუმი

თაჰირ სალაჰოვის სახლ-მუზეუმი — მუზეუმი ბაქოში, იჩერი-შეჰერის რაიონში, ილიას ეფენდიევის ქუჩაზე და რაიონის ერთ-ერთ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს. მუზეუმი შეიქმნა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებით 2011 წელს და გაიხსნა 2012 წელს იმ სახლში, რომელშიც დაიბადა და გაიზარდა მხატვარი.

მუზეუმის ექსპოზიცია ეძღვნება საბჭოთა აზერბაიჯანელი მხატვრის თაჰირ სალაჰოვის (1928-2021 წწ.) ცხოვრებასა და შემოქმედებას. მუზეუმში მნიშვნელოვანწილად შენარჩუნებულია მხატვრის ბავშვობის დროინდელი ვითარება. 600-ზე მეტი ნახატი მუზეუმს თავად ავტორმა გადასცა.
ნარიმან ნარიმანოვის სახლ-მუზეუმი (ბაქო)

მემორიალური მუზეუმი 1977 წლის 6 ნოემბერს გაიხსნა. წითელი ლენტი აზერბაიჯანის კომპარტიის ცკ-ს პირველმა მდივანმა ჰეიდარ ალიევმა გაჭრა.

აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ სამუზეუმო ფონდი ნარიმანოვის შესახებ დოკუმნტებით გამდიდრდა, რომლებიც ადრე მიუწვდომელი იყო. მუზეუმში დაცული ერთეულების რაოდენობა 400-დან 5200-მდე გაიზარდა. მუზეუმის კოლექცია ისეთმა ექსპონატებმა შეავსეს, როგორებიცაა ნარიმანოვის ქარვის კრიალოსანი და ყარაყუმის ფაფახი, მაგიდის ძველი საათები.

აღწერილობა
მუზეუმი განთავსებულია იმ შენობაში, რომელიც ოდესღაც მეწარმე ბაბაევს ეკუთვნოდა და არქიტექტორ ისმაილოვის პროექტით იქნა აგებული 1905 წელს. თავდაპირველად სახლი ორსართულიანი იყო, შემდეგ მესამე სართული დაშენდა. ნარიმანოვი აქ თავის ოჯახთან ერთად 1913 წლიდან 1918 წლამდე ცხოვრობდა.

სასადილოში ექსპონირებულია ნარიმანოვის დაბადების მოწმობა, გორის სემინარიის დამთავრების მოწმობა, მასალები, რომლებიც მოწმობენ ნარიმანოვის პედაგოგიური საქმინაობის შესახებ თბილისი გუბერნიის ბორჩალოს მაზრის სოფელ ყიზილ-აჯლოში. ამასთან ერთად ოთახში გამოფენილია ნარიმანოვისა და მისი ოჯახის ფოტოები. აქვეა თბილისში მდებარე იმ სახლის მაკეტი, რომელშიც ნარიმანოვი დაიბადა. „შეითანბაზარის“ მახლობლად მდებარე ამ სახლმა, რომელშიც აზერბაიჯანლები ცხოვრობდნენ, ჩვენამდე ვერ მოაწია.

საძინებელი
ნარიმანოვის საძინებელში გამოფენილია ვაჟიშვილ ნაჯაფთან ერთად გადაღებული ფოტოები, რომელიც დიდი სამამულო ომის პერიოდში ვოლნოვახის დაცვისას დაიღუპა. ასევე ამ ოთახში ექსპონირებულია ტარი, რომელიც ნარიმანოვს ეკუთვნოდა და რომელზეც დაკვრა მას უყვარდა.

სადოქტორო კაბინეტი
მეოთხე ოთახი ნარიმანოვის სამუშაო კაბინეტს წარმოადგენს. ყველა ნივთი, მათ შორის სამედიცინო დანიშნულების, ნარიმანოვის კუთვნილებაა. ნარიმანოვი ავადმყოფებს ამ ოთახის გარდა იღებდა შენობაში სადაც ამჟამად აზერბაიჯანის მედიცინის მუზეუმია განთავსებული. აქვე განტავსებული ნარიმანოვის შრომები მედიცინაში. სამუშაო მაგიდის თავზე ნარიმანოვის დიპლომია მოთავსებული, როგორც ნოვოსიბირსკის უნივერსიტეტის დამთავრების საბუთი.

მუზეუმი ინარჩუნებს მჭიდრო კავშირებს პროფილურ მუზეუმებთან აზერბაიჯანში, რუსეთში, საქართველოსა და უზბეკეთში. რიგ ადგილებში მუზეუმმა თავისი ფილიალები, სასკოლო მუზეუმები და ნარიმანოვის სახელობის კუთხეები გახსნა. ასევე მუზემში ტარდება თემატური ღონისძიებები. მათ რიცხვშ ტრადიციული ყოველწლიური შეხვედრა 14 აპრილს, ნარიმანოვის დაბადების დრის აღსანიშნავად.
ლუბა ნაზაძე

ლუბა კონსტანტინეს ასული ნაზაძე (დ. 1915, სოფელი ოთხარა, რუსეთის იმპერია — გ. 15 აპრილი, 1986, საქართველოს სსრ) — ქართველი და საბჭოთა სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. დამსახურებული ეკონომისტი, სკკპ წევრი (1940), საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, აფხაზეთის ასსრ-ის - მოწვევეის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ბიოგრაფია
ლუბა კონსტანტინეს ასული ნაზაძე დაიბადა 1915 წელს სოფელ ოთხარაში, კოლმეურნის ოჯახში. 1924-1926 წლებში სწავლობდა ოთხარის სასოფლო სკოლაში, ხოლო 1926-1932 წლებში — სოხუმის ქალთა ინტერნატში.

1932 წელს კომკავშირული საგზურით წავიდა ქალაქ მოსკოვში სასწავლებლად, სადაც 1936 წლამდე სწავლობდა სსრ კავშირის სახელმწიფო-საგეგმო კომიტეტის საგეგმო ინსტიტუტის მუშფაკში. 1936 წელს ჩაირიცხა მოსკოვის სახალხო-სამეურნეო აღრიცხვის ინსტიტუტში. დაამთავრა რა იგი, 1941-1942 წლებში მუშაობდა ფინანსთა სახალხო კომისარიატის საშტატო განყოფილების უფროსად. ერთი წლის შემდეგ დაინიშნა აფხაზეთის ასსრ-ის ვაჭრობის სახახლო კომისრის მოადგილედ, ხოლო 1944 წლიდან სსრ კავშირის დამზადების სამინისტროს რწმუნებულად — პურის ინსპექციის უფროსად აფხაზეთის ასსრ-ში. 1945 წლიდან გადაყვანილ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის სტატისტიკური სამმართველოს უფროსად.

1953 წელს ლ. ნაზაძე არჩეულ იქნა საქართველოს კომპარტიის სოხუმის საქალაქო კომიტეტის მეორე მდივნად, 1957 წელს კი დაინიშნა აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ. 1953-1974 წლებში იყო აფხაზეთის ასსრ-ის სახელმწიფო საგეგმო კომისიის თავმჯდომარე, ხოლო 1974 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს ფასების განყოფილების უფროსად.

ლ. ნაზაძე არჩეული იყო საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად და საქართველოს სსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ, აფხაზეთის ასსრ-ის - მოწვევეის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად, საქართველოს კომპარტიის აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის წევრად. ხანგრძლივი დროის მანძილზე იყო „სსრ კავშირ-კამპუჩიის“ მეგობრობის საზოგადოების გამგეობის წევრი და „სსრ კავშირ-კამპუჩიის“ მეგობრობის საზოგადოების სოხუმის განყოფილების თავმჯდომარე.

ჯილდოები და მედლები
დაჯილდოებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით, ბევრი მედლით, საქართველოს სსრ-სა და აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოების პრეზიდიუმების საპატიო სიგელებით.
ლუბა კემულარია-ნათაძე

ლუბა მანუჩარის ასული კემულარია-ნათაძე (დ. 28 მარტი, 1891, სოფ. ზუბი, ახლანდ. ხობის მუნიციპალიტეტი — გ. 15 თებერვალი, 1985, თბილისი) — ქართველი ბოტანიკოსი. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1965), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1966).

სამეცნიერო საქმიანობა დაიწყო თბილისის ბოტანიკურ ბაღში (1911). 1933 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაბდა თბილისის ბოტანიკის ინსტიტუტში. ავტორია ნაშრომებისა კავკასიის და საქართველოს სისტემატიკისა და ნომენკლატურის, ფარულთესლოვან მცენარეთა ფილოგენეტიკისა და სხვ. საკითხების შესახებ, რომელშიც მოცემულია რანალების რიგის კავკასიური ტაქსონების ორიგინალური კლასიფიკაციური სისტემა. „საქართველოს ფლორის“ და გამოცემის ერთ-ერთი ორგანიზატორი და ავტორი. ლუბა კემულარია-ნათაძის მიერ აღწერილია ფარულთესლოვან მცენარეთა უცნობი ერთი ახალი ოჯახი, 3 ტრიბი, 2 გვარი და 80-ზე მეტი სახეობა, მრავალი შიდასახეობრივი ტაქსონი. ეწეოდა ნაყოფიერ პედაგოგიურ საქმიანობას საქართველოს უმაღლეს სასწავლებლებში: კითხულობდა ზოგადი ბოტანიკის, მცენარეთა სისტემატიკისა და ფიტოგეოგრაფიის კურსებს.

ლუბა კემულარია-ნათაძის ღვაწლი ღირსეულად არის დაფასებული: მისი სახელი ეწოდა ფარულთესლოვან მცენარეთა ერთ გვარს, ერთ სექციასა და 20 სახეობას.
თავგადასავლების მაძიებლები

თავგადასავლების მაძიებლები (ფრ. ) — ჟოზე ჯოვანის რომანის მიხედვით 1967 წელს გადაღებული მხატვრული ფილმი. რეჟისორი რობერ ენრიკო.

სიუჟეტი
ახალგაზრდა ხელოვანი-აბსტრაქციონისტი ლეტიცია გაიცნობს ავტომექანიკოს როლანს და მის მეგობარს, პილოტ-ინსტრუქტორს მანიუს. მათი ნაცნობობა მეგობრობაში გადაიზრდება. სამივე განძის საძიებლად გაემგზავრება, რომელიც ბელგიელ ბიზნესმენს კონგოდან მიჰქონდა და ავიაკატასტროფის დროს კონგოს სანაპიროსთან ზღვაში ჩაიძირა. განძის ძიებისას ისინი ჩაძირული ვერტმფრენის პილოტს ხვდებიან, რომელიც ზუსტად უთითებს ავიაკატასტროფის ადგილს. მანიუ და როლანი განძს იახტაზე ამოიტანენ. მაგრამ მალე განძის სხვა მაძიებელთა თავდასხმისას იღუპება ლეტიცია.

როლანი და მანიუ ლეტიციას წილ განძს მის 11 წლის დეიდაშვილს უფორმებენ, რომელიც თავის მხრივ ეუბნება, რომ მანაც აღმოაჩინა განძი და აჩვენებს სანაპიროდან ახლოს მდებარე მიტოვებულ საზღვაო ფორტში გერმანელების მიერ ომის წლებში შენახული იარაღის საწყობს. როლანი შეიძენს მიტოვებულ ფორტს ლეტეციას ხსოვნის პატივსაცემად.

პარიზში დაბრუნებულ მანიუს განძის მაძიებლები უთვალთვალებენ, რომლებმაც ჩაძირული ვერტმფრენის პილოტი დაიჭირეს და მოკლეს. მანიუ როლანს ეძებს გასაფრთხილებლად და მას ფორტზე პოულობს, სადაც მკვლელთა ბანდა დაესხმება მათ თავს. შეტაკებისას მანიუ იღუპება.

როლებში
ალენ დელონი — მანიუ ბორელი
ლინო ვენტურა — როლან დარბანი
ჯოანა შიმკუსი — ლეტიცია ვაისი
სერჟ რეჯანი — ვერტმფრენის პილოტი
ჰანს მაიერი — დაქირავებული მკვლელი
გი დელორმი — დაქირავებული მკვლელი
ჯონ სკოტის მედალი

ჯონ სკოტის მედალი — 1816 წელს დაწესებული ჯილდო, რომელიც გადაეცემა მეცნიერებისა და ტექნიკის იმ მოღვაწეებს, რომელთა გამოგონებებმა მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა „ადამიანის კომფორტი, კეთილდღეობა და ბედნიერება". 1836-1919 წლებში კანდიდატებს წარადგენდა ფრანკლინის ინსტიტუტი (ფილადელფია, პენსილვანიის შტატი). ამჟამად წარდგენილი კანდიდატებიდან ლაურეატებს ირჩევს ფილადელფიის საქალაქო საბჭო.

ისტორია
ედინბურგელმა აფთიაქარმა, ჯონ სკოტმა ჩამოაყალიბა 4000 დოლარიანი ფონდი, რომელსაც მისი გარდაცვალების შემდეგ, 1815 წლიდან პირველ დაჯილდოებამდე მართავდა ვაჭარი. ჯილდოდ დაწესდა სპილენძის მედალი და „თანხა, რომელიც არ უნდა აღემატებოდეს ოც დოლარს". იგი პირველად გაიცა 1822 წელს (იმ დროს 20 დოლარით შეიძლებოდა ერთი ხარის ან 12 ტომიანი ენციკლოპედიის ყიდვა). იმ დროიდან მოყოლებული ფილადელფიის საქალაქო საბჭომ რამდენიმე ასეული ლაურეატი შეარჩია, რომლებმაც ეს ჯილდო მიიღეს.

ჯილდოების უმეტესობა მიენიჭა გამოგონებებს მეცნიერებასა და მედიცინაში. ცნობილი ლაურეატები არიან ტომას ედისონი, ნიკოლა ტესლა, მარი კიური, ძმები რაიტები, გულიელმო მარკონი, ირვინგ ლენგმიური, ალექსანდერ ფლემინგი, ფრედერიკ გ. ბანტინგი, ჯონ ბარდინი, ედვინ ლენდი, ლუის ალვარესი, გლენ სიბორგი და სხვ.

ბოლო წლებში დაჯილდოვდნენ
თეიიაზინ ბინ ჰაითამი

ზი-იაზან ბინ ჰაითამ ალ საიდი (; დ. 21 აგვისტო 1990, მასკატი) — ომანის სულთნის, ჰაითამ ბინ თარიქ ალ საიდის უფროსი შვილი, ალ საიდის დინასტიის წარმომადგენელი. სპორტის, კულტურისა და ახალგაზრდობის მინისტრი 2020 წლის 18 აგვისტოდან და ტახტის მემკვიდრე 2021 წლის 12 იანვრიდან.

ბიოგრაფია
თეიიაზინ ბინ ჰაითამი დაიბადა 1990 წლის 21 აგვისტოს მომავალი სულთნის ჰაითამ ბინ თარიქისა და მისი მეუღლის აჰად ბინტ აბდულა ალ ბუსაიდიას ოჯახში. ჰყავს უმცროსი ძმა და 2 უმცროსი და. დაამთავრა ოქსფორდის ბრუქსის უნივერსიტეტი, სადაც მიიღო ბაკალავრის ხარისხი პოლიტიკურ მეცნიერებებში.

საზოგადოებრივი მოღვაწეობა 2013 წელს დაიწყო ომანის საგარეო საქმეთა სამინისტროში. 2014 წლიდან 2019 წლამდე მუშაობდა ლონდონში ომანის საელჩოში. 2020 წლის 18 აგვისტოს გახდა კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის მინისტრი.

2021 წლის 12 იანვარს გამოცხადდა, რომ იგი გახდა ქვეყნის ისტორიაში პირველი ტახტის მემკვიდრე პრინცი, რადგან მანამდე მემკვიდრეს ირჩევდნენ სულთნის გარდაცვალების შემდეგ.
გივი ქაჯაია

გივი ანტონის ძე ქაჯაია (დ. 1928, დაბა ახალი ათონი, აფხაზეთის სსრ, საქართველოს სსრ — გ. იანვარი, 1987, სოხუმი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველო სსრ) — საბჭოთა აფხაზეთის სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე, სკკპ წევრი (1958), აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ბიოგრაფია
გივი ანტონის ძე ქაჯაია დაიბადა 1928 წელს გუდაუთის რაიონის დაბა ახალ ათონში. 1955 წელს, მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, სპეციალობით „პოლიტიკური ეკონომია“, მუშაობა დაიწყო სოხუმის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში — ჯერ ლაბორანტ-ასისტენტად მარქსიზმ-ლენინიზმის კათედრაზე, შემდეგ პოლიტეკონომიის მასწავლებლად. ეწეოდა აქტიურ საზოგადოებრივ საქმიანობას, არჩეული იყო ინსტიტუტის კომკავშირის კომიტეტის წევრად, კომკავშირის კომიტეტის მდივნის მოდგილედ, პოლიტეკონომიის კურსს კითხულობდა პარტიის სოხუმის საქალაქო კომიტეტთან არსებულ მარქსიზმ-ლენინიზმის საღამოს უნივერსიტეტში.

1958 წლიდან გ. ქაჯაია პარტიულ სამუშაოზეა. მუშაობდა საქართველოს კომპარტიის აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის აპარატში: ჯერ სოფლის მეურნეობის განყოფილების, შემდეგ ადმინისტრაციული და სავაჭრო-საფინანსო ორგანოების განყოფილების ინსტრუქტორად. 1967 წლის სექტემბერში იგი გადაყვანილ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის სახელმწიფო საგეგმო კომისიის თავჯდომარის მოადგილედ.

1968 წელს გ. ქაჯაიას რეკომენდაცია მიეცა სკკპ ცენტრალურ კომიტეტთან არსებულ უმაღლეს პარტიულ სკოლაში სასწავლებლად წასვლის თაობაზე. უმაღლესი პარტიული სკოლის წარჩინებით დამთავრების შემდეგ, 1970 წელს იგი დაინიშნა გულრიფში სახახლო დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომის თავჯდომარის მოადგილედ. 1973 წლის მაისში კი საქართელოს კომპარტიის სოხუმის საქალაქო კომიტეტის ადმინისტრაციული და სავაჭრო-საფინანსო ორგანოების განყოფილების გამგედ, ხოლო 1973 წლის ნოემბერში არჩეულ იქნა საქართველოს კომპარტიის გალის რაიონული კომიტეტის მდივნად.

1976 წლის აპრილში გ. ქაჯაია გადაყავთ საქართველოს კომპარტიის აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის აპარატში — საერთო განყოფილების გამგედ, ხოლო შემდეგ — 1977 წლის ივნისში დამტკიცებულ იქნა საქართელოს კომპარტიის აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის ვაჭრობისა და საყოფაცხოვრებო მომსახურების, საგეგმო და საფინანსო ორგანოების განყოფილების გამგედ, სადაც მუშაობდა სიცოცხლის ბოლომდე.

გ. ქაჯაია სხვადასხვა დროს არჩეული იყო საქართველო სკომპარტიის აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის, პარტიის გულრიფშისა და გალის რაიონული კომიტეტების წევრად, აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.

გ. ქაჯაია გარდაიცვალა 1987 წელს.
ანა ფიჩხაძე

ანა ფიჩხაძე (, 16 აგვისტო, 1956 წელი) — საბჭოთა და რუსი ლინგვისტი, ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (2011), რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (2019), ა.ა. შახმატოვის სახელობის პრემიის ლაურეატი (2012).

აკადემიური და სამეცნიერო გზა
დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტის კლასიკური ფილოლოგიის განყოფილება.

1978 წლიდან მუშაობს ვ.ვ. ვინოგრადოვის სახელობის რუსული ენის ინსტიტუტში.

1988 წელს ა.ა. ალექსეევის ხელმძღვანელობით დაასრულა სლავური იგავთა წიგნის მეცნიერული შესწავლა და დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე „სლავური პარემიათა კრებულის ლინგვოტექსტოლოგიური შესწავლის საკითხები“.

2011 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „— საუკუნეების თარგმნილი წერილობითი ძეგლებში არსებულ აღმოსავლეთსლავურ ლექსიკურ ელემენტთა ენობრივი თავისებურებები“.

აქტივობები მედიაში
ძველ რუსულ მატიანეებში ლექსიკის ფუნციონირების თავისებურებები

აღნიშვნები
2012 წელს ანა აბრამის ასული ფიხჩაძის მეცნიერული შრომა ა.ა. შახმატოვის პრემიით აღინიშნა მონოგრაფიისათვის „მთარგმნელობითი საქმიანობა მონღოლებამდელ რუსეთში: ლინგვისტური ასპექტი“
ვლადიმერ აშხაცავა

ვლადიმერ არდაშის ძე აშხაცავა (აშხაწავა) (; დ. 1936 — გ. 29 მარტი, 2018) — აფხაზი სახელმწიფო მოღვაწე, ინჟინერი. სკკპ წევრი (1962). აფხაზეთის ასსრ-ის და მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ბიოგრაფია
1959 წელს ხარკოვის საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ მუშაობა დაიწყო ოჩამჩირის საკოლმეურნებათაშორისო სამშენებლო ორგანიზაციაში. 1960-1963 წლებში იყო ამ სამშენებლო კოლექტივის ჯერ სამუშაოთა მწარმოებელი, ხოლო შემდეგ მთავარი ინჟინერი.

1963 წელს გადაჰყავთ პარტიის აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის აპარატში სამრეწველო-სატრასპორტო განყოფილების ინსტრუქტორის თანამდებობაზე, ხოლო 1969 წელს ამტკიცებენ ამ განყოფილების გამგედ.

1975 წელს შევიდა სკკპ ცკ-თან არსებული უმაღლეს პარტიული სკოლაში, რომლის დამთავრების შემდეგ 1976-1980 წლებში მუშაობდა პარტიის აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის ჯერ ორგანიზაციულ-პარტიული მუშაობის განყოფილების გამგის მოადგილედ, ხოლო შემდეგ — საფინანსო-სამეურნეო განყოფილების გამგედ.

1980 წლიდან ვ. აშხაცავა პარტიის აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის მშენებლობისა და საქალაქო მეურნეობის განყოფილების გამგეა. 1987 წლის 29 იანვარს დაინიშნა აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილისა და სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტის თავმჯდომარის თანამდებობაზე. მოგვიანებით ეკონომიკის მინისტრად.
შოთა შარანგია

შოთა უშანგის ძე შარანგია (დ. 5 აპრილი, 1940, სოფელი მუხური, გალის რაიონი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ — გ. 2 თებერვალი, 1987, სოხუმი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — აფხაზეთის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. აფხაზეთის ასსრ-ის - მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ბიოგრაფია
შოთა უშანგის ძე შარანგია დაიბადა 1940 წლის 5 აპრილს აფხაზეთის ასსრ-ის გალის რაიონის სოფელ მუხურში, პედაგოგების ოჯახში. აჩიგვარის №1 საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, მუშაობა დაიწყო სოფელ მუხურის ჯგებურიას სახელობის კოლმეურნეობაში, კოლმეურნედ. 1960 წელს ჩაირიცხა საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტში, რომლის დამთავრების შემდეგ 1965 წელს გაიარა სამსახური საბჭოთა არმიის რიგებში. თადარიგში დათხოვნის შემდეგ, 1966 წელს დაბრუნდა მშობლიურ სოფელში, სადაც მუშაობდა აგროქიმიური ლაბორატორიის გამგედ.

1969 წელს შევიდა სკკპ რიგებში. არჩეული იყო ჯგუბურიას სახელობის კოლმეურნეობის პირველადი კომკავშირული და პარტიული ორგანიზაციების მდივნად.

1976-1979 წლებში მუშაობდა სიდის ჩაის, ხოლო შემდეგ მზიურის ციტრუსების საბჭოთა მეურნეობების დირექტორად. 1979 წელს ინიშნება გალის რაიონის სასოფლო-სამეურნეო საწარმოო გაერთიანების თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ — მთავარ აგრონომად. იმავე წელს აირჩიეს გალის სახალხო დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარედ. 1981 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო საქართველოს კომპარტიის გალის რაიონული კომიტეტის პირველი მდივანი.

იყო აფხაზეთის ასსრ-ის - მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, არჩეული იყო აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარის მოადგილედ.

შოთა შარანგია გარდაიცვალა 1987 წლის 2 თებერვალს.