iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ასტრიდ შვედი

ასტრიდ შვედი (, ; დ. 17 ნოემბერი, 1905, სტოკჰოლმი, შვედეთი — გ. 29 აგვისტო, 1935, შვიცი, შვეიცარია) — ბერნადოტების დინასტიის წარმომადგენელი. შვედეთის მეფე ოსკარ -ისა და დანიის მეფე ფრედერიკ -ის შვილიშვილი, ნორვეგიის მეფე ჰარალდ -ის დეიდა. ბელგიის დედოფალი 1934-1935 წლებში როგორც მეფე ლეოპოლდ -ის პირველი ცოლი. ბელგიის ორი მეფის: ბოლდუენისა და ალბერტ -ის, აგრეთვე ლუქსემბურგის დიდი ჰერცოგინია ჟოზეფინ შარლოტ ბელგიელის დედა.

ბიოგრაფია
ასტრიდი დაიბადა 1905 წლის 17 ნოემბერს სტოკჰოლმში. იგი იყო ვასტერგოტლანდის ჰერცოგ კარლ ბერნადოტისა და მისი მეუღლის, პრინცესა ინგებორგ დანიელის ქალიშვილი. მამის მხრიდან მისი პაპა-ბებია შვედეთისა და ნორვეგიის მეფე ოსკარ და დედოფალი სოფია ნასაუელი, ხოლო დედის მხრიდან დანიის მეფე ფრედერიკ და დედოფალი ლუიზა შვედი ერგებოდნენ, რომელიც თავის მხრივ შვედეთის მეფე კარლ -ის ასული იყო. გარდა ამისა, დედის მხრიდან მას ბიძაშვილებად ერგებოდნენ რუსეთის იმპერატორი ნიკოლოზ , დანიის მეფე კრისტიან და დიდი ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ . აღსანიშნავია ისიც, რომ თავისი დის ქორწინების წყალობით იგი დეიდად ერგებოდა ნორვეგიის მეფე ჰარალდ -ს.

1926 წლის 21 სექტემბერს ასტრიდი დანიშნეს ბელგიის მეფე ალბერტ -ისა და დედოფალ ელიზაბეთ ბავარიელის უფროს ვაჟზე, პრინც ლეოპოლდზე, რომელთა ქორწილიც ამავე წლის 4 ნოემბერს შედგა სტოკჰოლმში. ამ ქორწილს მთელი ევროპის მონარქები დაესწრნენ, მათ შორის ბელგიის, შვედეთის, ნორვეგიისა და დანიის მეფე-დედოფლები, აგრეთვე ლეოპოლდის და, იტალიის დედოფალი მარი ჟოზე ბელგიელი.

ქორწილის შემდეგ სამეფო წყვილი ბრიუსელის სასახლეში დასახლდა. აქ ასტრიდი ბეჯითად შეისწავლიდა ფრანგულ და ნიდერლანდურ ენებს, რათა ბელგიელებთან კონტაქტი შესძლებოდა. აღსანიშნავია, რომ წყვილს ბედნიერი და ნაყოფიერი ქორწინება ჰქონდა, რომელშიც ასტრიდმა ორი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი გააჩინა. მისი ორივე ვაჟი შემდგომში ბელგიის მეფე გახდა.

1934 წლის 17 თებერვალს მისი მამამთილი, მეფე ალბერტ გარდაიცვალა, რის გამოც ტახტი ლეოპოლდ -მ დაიკავა, ასტრიდი კი ბელგიის დედოფალი გახდა. მისი მმართველობა მეტად ხანმოკლე აღმოჩნდა, რადგან 1935 წლის 29 აგვისტოს შვეიცარიაში ვიზიტისას, 29 წლის ასტრიდი ავტოკატასტროფას ემსხვერპლა. იგი გადაასვენეს და დიდი პატივით დაკრძალეს ბრიუსელში. მის დაკრძალვას ათასობით ბელგიელი დაესწრო.

ამ ამბიდან რამდენიმე წელიწადში, 1941 წელს ლეოპოლდი მეორედ დაქორწინდა ბელგიელ დიდგვაროვანზე, რომელთანაც კიდევ სამი შვილი შეეძინა, თუმცა მას დედოფლის წოდება არასოდეს ჰქონია.

შვილები
ჟოზეფინ შარლოტი (1927-2005), ცოლად გაჰყვა ლუქსემბურგის დიდ ჰერცოგ ჟანს, რომელთანაც შეეძინა ხუთი შვილი;
ბოლდუენი (1930-1993), ბელგიის მეფე 1951-1993 წლებში. ცოლად შეირთო ფაბიოლა დე მორა ი არაგონი, მაგრამ შვილები არ ჰყოლია;
ალბერტ (1934-ცოცხალია), ბელგიის მეფე 1993-2013 წლებში. ცოლად შეირთო პაოლა რუფო დი კალაბრია, რომელთანაც შეეძინა სამი შვილი, მათ შორის ბელგიის დღევანდელი მეფე ფილიპე.

წინაპრები
მაგალი თოდუა

მაგალი თოდუა (დ. 19 იანვარი, 1927, სოფ. სალხინო — გ. 3 მაისი, 2016, თბილისი) — ქართველი მთარგმნელი, ენათმეცნიერი და აღმოსავლეთმცოდნე (ირანისტი), ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი, გელათის აკადემიის პირველი პრეზიდენტი, რუსთაველის პრემიის ლაურეატი (2013).

ბიოგრაფია
საშუალო სკოლა დაამთავრა სოფელ სალხინოში, 1943 წელს. 1949 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. თარგმანების პირველი წიგნი „ტაჯიკური პოეზია“ გამოსცა 1952 წელს. 1950-1961 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის უფროსი ლაბორანტი და უფროსი მასწავლებელი; 1961-1966 წლებში აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1991-1995 წლებში ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი სრექტორი; 2002-2008 წლებში „გელათის მეცნიერებათა აკადემიის ჟურნალის“ დამფუძნებელი და მთავარი რედაქტორი. 2008 წლიდან ჟურნალ „ქართველოლოგიის“ დამფუძნებელი და მთავარი რედაქტორი.

1954 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე — „გოლესთანის მიბაძვანი სპარსულ ლიტერატურაში“; 1967 წელს —  სადოქტორო დისერტაციის თემაზე — „ქილილა და დამანას“ საბასეული ვერსია.

1965-1988 წლებში ოთხ ტომად გამოსცა აღმოსავლური მწერლობის კრებული „არმაღანი“, რომელიც 2016 წელს გადააკეთა ჟურნალად და დღემდე გამოიცემა.

მაგალი თოდუას ნათარგმნი აქვს ირანელ კლასიკოსთა ნაწარმოებები. ქართულად თარგმნა და გამოსცა რუდაქის, დაყიყის, ომარ ხაიამის, ფირდოუსის, ნიზამი განჯელის, საადის, ჯალალ ედ-დინ რუმის, ხაყანის, ათარის, ნასერ ხოსროვის და სხვა მრავალ პოეტის შემოქმედება.

2013 წელა ქართული ლიტერატურის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისათვის მიენიჭა რუსთაველის პრემია. 2008 წელს კი ირანის ისლამური რესპუბლიკის პრეზიდენტის მიერ დაწესებული პრემია, „მსოფლიოში საუკეთესო ირანისტი“.

მაგალი თოდუა გარდაიცვალა 2016 წლის 3 მაისს თბილისში. დაკრძალულია თაბორის მონასტრის ეზოში.
ფულვიო კოლოვატი

ფულვიო კოლოვატი (; დ. 9 მაისი, 1957, ტეორი, უდინე, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, მცველი. იცავდა „მილანის“, „ინტერის“, „უდინეზეს“, „რომას“, „ჯენოას“ და იტალიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას.

სანაკრებო კარიერა
1979–1986 წლებში იტალიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში 50 მატჩი ითამაშა და 3 გოლი გაიტანა.

მიღწევები
საკლუბო
მილანი
სერია : 1978–79
კონსტანტინე თავზარაშვილი

კონსტანტინე თავზარაშვილი (დ. 15 აგვისტო, 1957, გორი) — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი და პოლიტიკოსი. გორის მუნიციპალიტეტის მერი 2017–2021 წლებში.

ბიოგრაფია
1974 წელს დაამთავრა ქ. გორის №3 საშუალო სკოლა. 1981 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1975–1982 წლებში იყო გორის რაიონის საპროექტო ბიუროს არქიტექტორი, 1982–1985 წლებში — ქ. გორის საქალაქო კომიტეტის საორგანიზაციო განყოფილების ინსტრუქტორი, 1988–1991 წლებში — ავტოსატრანსპორტო გაერთიანების პარტიული კომიტეტის მდივანი, 1991–1992 წლებში — ავტოსატრანსპორტო გაერთიანების მშნებლობის განყოფილების უფროსი, 1992–1998 წლებში — გორის სასურსათო კომბინატის დირექტორის მოადგილე, 1998–2002 წლებში — შპს „მარინის“ დირექტორი. 2002–2004 წლებში იყო ქალაქ გორის გამგებლის მოადგილე, 2004–2006 წლებში გამგებლის მოვალეობას ასრულებდა. 2013–2014 წლებში იყო „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველოს“ გორის რაიონული ორგანიზაციის თავმჯდომარე, არჩევნების კოორდინატორი და შტაბის უფროსი. 2014 წლიდან 2017 წლის 14 ნოემბრამდე იყო გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარე, ამავე დღიდან იყო გორის მუნიციპალიტეტის მერი.

ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.

ფლობს ქართულ და რუსულ ენებს.
გეოსმინი

გეოსმინი — ორგანული ნივთიერება, ასევე ცნობილი, როგორც წვიმის არომატი. წარმოქმნიან გარკვეული ბაქტერიები. მისი სუნი მკაფიოდ იგრძნობა, მაშინ, როდესაც გამომშრალ ნიადაგზე წვიმის წყალი მოხვდება. ადამიანის ცხვირი ძალიან მგრძნობიარეა გეოსმინის მიმართ, ცხვირის რეცეპტორებს შეუძლიათ მისი ისეთ კონცენტრაციაში აღმოჩენა, როგორიცაა ტრილიონში მინიმუმ ხუთი.

არის დეკალინისგან წარმოებული ბიციკლური სპირტი, მისი ქიმიური ფორმულაა 1222. ტერმინი გეოსმინი მომდინარეობს ძველი ბერძნულიდან „“- [] ნიშნავს „დედამიწას“, ხოლო „“- [] „სუნს“.

ბიოსინთეზი
ბიოსინთეზის 1-ლ ეტაპზე გვხვდება ფარნეზილის პიროფოსფატის მოლეკულა, რომელიც შემდეგ გადადის ციკლურ მდგომარეობაში, მე-2 ეტაპზე მიღებული ნივთიერება დროებით წარმოიქმნება. მე-3 ეტაპზე მიღებულ ნივთიერებას სცილდება აცეტონის მოლეკულა და მიიღება ბიციკლური ნაერთი რომელიც მე-4 ეტაპს წარმოადგენს, მე-5 ეტაპზე კი ნუკლეოფილური რეაციითა და ორმაგი ბმის პროტონაციით მიიღება გეოსმინი.

გეოსმინისა და დეჰიდროგეოსმინისგან წარმოებული ნივთიერებები გადიან ერთმანეთის მსგავს ბიოსინთეზურ გზას. ეს შეიძლება იყოს მიზეზი, იმისა, რომ ორივე ნივთიერებას შეიცავენ კაკტუსები.
გურჯაანის კვირაცხოვლის ეკლესია

გურჯაანის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ველისციხის სამხრეთ განაპირას. შემორჩენილია მხოლოდ სამხრეთ კედელი (სიგრძე - 9 მეტრი სიმაღლე - 13 მეტრი) რაზედაც მოგვიანებით აგურის გალავანი დაუშენებიათ. ეკლესია ნაგები ყოფილა რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. 2003 წელს ეკლესიის ახლოს მოსახლეობამ პატარა (1.5 0.66 მეტრი სიმაღლე - 0.98 მეტრი) ნიში ააგო.
ვაჩნაძიანის წმინდა გიორგის ეკლესია

ვაჩნაძიანის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანში. დგას სოფლის დასავლეთით 1,5 კილომეტრზე, ფალახოსროიანად წოდებულ ადგილზე, მთაზე. განეკუთვნება გვიანი შუა საუკუნეებს, ითვლება მეგრელიშვილების საგვარეულო სალოცავად.

ეკლესია დარბაზულია (6,44,4 მ.) ნაგებია მსხვილი და საშუალო რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. წყობა ირეგულარულია, ტლანქია ძლიერაა დაზიანებული: ჩამონგრეულია კამარა. შემორჩენილ კედლებს ბზარები დაუყვება. ფასადებზე საპირე ქვები ალაგ-ალაგ გამოცვენილია; ინტერიერი დაახლოებით 1 მეტრ სიმაღლეზე მიწითა და ჩამონაშალი ქვით არის ამოვსებული.

შესასვლელი დასავლეთიდანაა (შემორჩენილია წირთხლების მცირე ნაწილი) ეკლესია აღმოსავლეთით დასრულებულია ბრტყელი აფსიდით, რომელიც დარბაზის გრძივი კედლებიდან განიერი მხრები ყოფილა გამოყოფილი. აფსიდში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი.
ვაჩნაძიანის წმინდა მარიამის ეკლესია

ვაჩნაძიანის წმინდა მარიამის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანში. დგას სოფლის სამხრეთ დასავლეთით, გუჯიაურებად წოდებულ ტერიტორიაზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, გეგმით თითქმის კვადრატული (3,753,2 მ). ნაგებია რიყის ქვით და დუღაბით. დაზიანებულია: ჩამონგრეულია გადახურვა, კონქი, დანგრეულია კედლების ზედა ნაწილები და გარე კუთხეები: ფასადებზე საპირე ქვების დიდი ნაწილი ჩამოცვენილია. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი გარედან აგურითაა ნაწყობი, ნახევარწიული თაღითაა დასრულებული, შიგნით — სწორკუთხაა. კარის ზემოთ პატარა სწორკუთხა სარკმელია. აფსიდი ნახევარწრიულია. (შემორჩენილია 0,5 მეტრ სიმაღლეზე). სამხრეთ კედელზე კამარის ქუსლის მცირე ნაწილია შემორჩენილი.
ვაზისუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია

ვაზისუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბანში, მდებარეობდა სოფლის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, თადიაანთ უბანში.

ეკლესია მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია რიყის ქვების გროვა. საუკუნის სოფლის მოსახლეობას ნაეკლესიარზე აუგია პატარა ოთხკუთხა ნიშა (1,4×1 მ, სიმ. - 1,6 მ), რომელიც შელესილ-შეთეთრებულია და კრამიტის ორკალთა სახურავი ხურავს. ნიშის ჩრდილოეთით ოთხიოდე მეტრზე, პატარა ნაგებობების ნანგრევებია, რომლის იატაკში მცირე ზომის ქვევრებია ჩადგმული.
ვაზისუბნის ნამოსახლარი და სამაროვანი

ვაზისუბნის ნამოსახლარი და სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს სოფელ ვაზისუბნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ განაპირას, მდინარე მღვრიეხევის მარჯვენა ნაპირზე ე. წ. სამკარიანი ეკლესიის ჩრდილოეთით 100 მეტრზე. სავარაუდოდ განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს.

ნამოსახლარზე რომელიც ბუჩქნარითაა დაფარული შეინიშნება დიდი ნაგებობების ნაშთები, სამაროვანზე დადასტურდა ქვის ფილებით შედგენილი რამდენიმე სამარხი. სამარხები გაძარცულია. 1984 წელს სპეციალური სამეცნიერ-სარესტავრაციო საწარმო სახელოსნომ ეკლესიას ჩაუტარა სარესტავრაციო სამუშაოები. შენობის ირგვლივმოიხსნა მიწის გადმოშვერილი ქვის ფილებით შედგენილი სამი საფეხური შენობის ქვედა ნაწილზე. ეკლესია გადაიხურა ღარისებრი კრამიტით. შესასვლელი ორია — სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან ორივე კარს თარაზული გადახურვა აქვს. საკურთხევლის იატაკი დარბაზის იატაკზე ერთი საფეხურით მაღალია. აფსიდში გაჭრილია ვიწრო და მაღალი სარკმელი. რომელიც ისევე როგორც მის გვერდებზე მდებარე ორი ნიშა და ეკლესიის ჩრდილოეთი შესასვლელი გადახურულია შავი ქვის თხელი ფილით — თარაზულად.
ვაზისუბნის ყველაწმინდის ეკლესია

ვაზისუბნის ყველაწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი კახეთის მხარის გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ვაზისუბნის მიდამოებში, დაახლოებით 0,5 კილომეტრზე. ადგილობრივი მოსახლეობა ამ ადგილს დიდ ველს უწოდებს.

ეკლესია დარბაზულია, განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. შენობა ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით. წყობა ირეგულარულია, ძლიერ დაზიანებულია. ჩამონგრეულია კამარა, დანგრეულია დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილი. სამხრეთ დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებს მთელ სიმაღლეზე განიერი ბზარები დაუყვება. ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რაომელშიც გაჭრილია გარეთკენ დავიწროებული სარკმელი, სარკმელს თარაზული გადახურვა და საფეხურებად დამუშავებული რაფა აქვს. სარკმლის ორივე მხარეს თითო, გეგმითი ნალისებრი, ღრმა ნიშაა. ორივე ნიშა ერთმანეთზე კუთხით მიყრდნობილი ორ-ორი ბრტყელი ქვითაა გადახურული. საკურთხევლის სარკმლის გარდა თითო სწორკუთხა სარკმელია სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში.
ვაზისუბნის მეორე სამაროვანი

ვაზისუბნის მეორე სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბანში, სოფლის ცენტრში. დადასტურდა ქვის ფილებით შედგენილი სამარხები, რომლებიც დაზიანდა 1960-იან წლებში საცხოვრებელი სახლების საძირკვლების გათხრისას. სამარხებში გამოჩნდა ადამიანის ჩონჩხი, ბრინჯაოს რგოლები და ბეჭდები. ინვენტარი დაკარგულია.
ვაზისუბნის სამების ეკლესია

ვაზისუბნის სამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბანში, სოფლის თავში, კოჭლიაანთეულად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს.

2008-2009 წლებში ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია საკმაოდ დაუდევრად აღადგინა. აღდგენისას გრძივი კედლების ხაზზე ახალი კედლები ააგეს და ეკლესია მნიშვნელოვნად დააგრძელეს (გარეთა ზომები 11,7×4,8 მეტრი). ეკლესიის ძველი ნაწილი (5,6×4,8 მეტრი) ნაგებია რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. შემორჩენილი იყო ნახევარწრიული აფსიდი - კონქით და გრძივი კედლების აღმოსავლეთი ნაწილი (სიგრძე დაახლოებით - 3 მეტრია) წყვილ პილასტრთან და მათზე დაყრდნობილ საბჯენ თაღთან ერთად. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს. სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. ორივე კარი აღდგენილ კედლებშია მოწყობილი. აფსიდში გაჭრილია ვიწრო სარკმელი, რომლის ქვემოთ, კედელზე, მიშენებულია ქვითკირის ტრაპეზი. მსგავსი ნაგებობა აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდზეა მიდგმული. იგი როგორც ჩანს სამკვეთლოს დანიშნულებას ასრულებდა. საკურთხეველი დანარჩენი სივრცისაგან გამიჯნულია აღდგენის დროინდელი, კვადრატული აგურით ნაშენი კანკელით. გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში, აფსიდის ბოლოებთან, თითო განიერი, სწორკუთხა სარკმელია. ეკლესიის ძველი ნაწილი ცილინდრული კამარითაა გადახურული.
აღდგენილი ნაწილი კი ხის კოჭებზე დაწყობილი ღარისებრი კრამიტით.
ვაზისუბნის წმინდა გიორგის ეკლესია

ვაზისუბნის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბნის სამხრეთ-დასავლეთით 1 კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია საშუალო და მსხვილი ზომის რიყის ქვით. გარე კუთხეებში საგანგებოდ შერჩეული რიყის ქვებია გამოყენებული. წყობა ირეგულარულია. ეკლესიის შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რაშიც სწორკუთხა, გარეთკენ თანდათან დავიწროებული სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშაა, ხოლო ქვემოთ კედელზე ოთხწახნაგა ტრაპეზია მიდგმული. მეორე ასეთივე ტრაპეზი მიშენებულია აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდზე. იგი როგორც ჩანს, სამკვეთლოდ გამოიყენებოდა. აფსიდი წესიერი ფორმის კონქითაა გადახურული, კონქის თაღი ნახევარწრიულია. საკურთხეველი დარბაზის იატაკთან შედარებით ერთი საფეხურითაა შემაღლებული. დარბაზი გადახურული იყო, ცილინდრული კამარით. ეკლესია დაბურული ყოფილა ღარისებრი კრამიტით.
ვაზისუბნის მეორე სამარხი

ვაზისუბნის მეორე სამარხი — არქეოლოგიური ძეგლი, გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 500 მეტრზე, მდებარეობს მხვრივხევის მარჯვენა ნაპირზე ე. წ. სამკარიანი ეკლესიიდან ჩრდილოეთით 200 მეტრზე. განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს.

ძეგლი აღმოჩნდა 2010 წელს. წყალდიდობის დროს ადიდებულმა ხევმა მიწა წაიღო და სამარხი გაშიშვლდა. იგი ინდივიდუალურია, წარმოადგენს ქვაყუთს, რომელიც შედგენილია კარგად გათლილი ოთხი ფილაქვით და გადახურულია სამით. დამხრობილია აღმოსავლეთის და სამხრეთის მიმართულებით. გადახურვის ერთ-ერთი ფილა ჩამტვრეულია. სამარხი გაძარცვულია მიცვალებულის ძვლები ერთმანეთშია არეული. ინვენტარი არ აღმოჩენილა.
ვაჩნაძიანის პირველი ეკლესია

ვაჩნაძიანის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთით, გუჯიაურებად წოდებულ ტერიტორიაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და დუღაბით. წყობა ირეგულარულია. ძლიერაა დაზიანებული: სახურავზე აყრილია კრამიტი და ზედ ხეებია ამოსული. ჩამონგრეულია ლავგარდანი, დაბზარულია კამარა, მონგრეულია გარე კუთხეები, ალაგ-ალაგ ჩამოცვენილია საპირე ქვები, კედლებს სიმაღლეზე ღრმა ბზარები დაუყვება. ეკლესიის დასავლეთი ფასადი დაახლოებით 1,2 მეტრ სიმაღლეზე დაფარულია მიწით. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი გარედან ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული,ხოლო შიგნიდან თარაზულად. მის ზემოთ რიყის ქვით თარაზულად გადახურული პატარა სარკმელია. აღმოსავლეთით ნახევრადწრიული აფსიდია. აფსიდის ღერძზე გაჭრილია პატარა თაღოვანი სარკმელი, რომლის ღიობი შიგნიდან გარეთკენ ოდნავ მაღლდება. სარკმლის ორივე მხარეს თითო, შეისრული თაღით დასრულებული ნიშაა, ხოლო ქვემოთ რიყის ქვით ნაშენი ოთხწახნაგა ტრაპეზი. იატაკი მიწატკეპნილია. აფსიდი დასრულებულია ოდნავ დადაბლებული პროპორციების კონქით. შიგნით ეკლესია გადახურულია ნახევარწრიული კამარით. გარედან ეკლესიის დასავლეთ სარკმლის ძირი შირიმის კვადრატული ქვისაა, რაზეც ტოლმკლავა ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ეკლესიის დასავლეთით ფრონტონის წვერზე დადგმული ყოფილა გეგმით კვადრატული სამრეკლო.
ვაჩნაძიანის გომართის ეკლესია

ვაჩნაძიანის გომართის ეკლესია — კომპლექსი, არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის დასავლეთით ერთ კილომეტრზე, სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კომპლექსში შედის ეკლესია, გალავანი და სატრაპეზო.

ეკლესია დარბაზულია, დგას გალავნით შემოზღუდული პატარა ეზოს შუაში. ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და დუღაბით. წყობა ირეგულარულია, ტლანქი. ეკლესია დაზიანებულია:სახურავზე აყრილია კრამიტი და ხეებია ამოსული, ჩამოშლილია ლავგარდანი და კედლების ზედა ნაწილებში ალაგ-ალაგ საპირე ქვები, დაბზარულია კამარა. შესასვლელი დასავლეთიდანაა, კარი გარედან ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული, შიგნით თარაზულად. კარის გასწვრივ პატარა ოთხკუთხა სარკმელია. ეკლესია აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორკუთხა საკურთხევლით რომელსაც კუთხეების ქვედა ნახევარი ოდნავ აქვს მომრგვალებული. საკურთხეველი დარბაზისგან გამიჯნული ყოფილა რიყის ქვითა და აგურით ნაგები კანკელით (შემორჩენილია 0,5 მ-ზე). კანკელს მხოლოდ აღსავლის კარი აქვს. აღმოსავლეთ კედლის შუაში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის ქვემოთ კედელზე, სწორკუთხა ტრაპეზია მიდგმული. საკურთხევლის ორივე კუთხესთან თითო სწორი ორკუთხა ნიშაა. დარბაზის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში შესასვლელის წინ არის სამარხი. შიგნით ეკლესია გადახურულია ქარგილზე სხმული ერთიანი ცილინდრული კამარით.

გალავანი არაწესიერი ფორმისაა ნაგებია რიყის ქვით და კირის ხსნარით. გალავნის სამხრეთ კედელში ჩართულია კამაროვანი კარიბჭე, ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლების შეერთების ადგილზე კი დგას ოთხკუთხა ნაგებობა. შესასვლელი მას აღმოსავლეთის მხრიდან აქვს. შიგნით კარის სამხრეთით მცირე სწორკუთხა ნიშაა, ერთი მსგავსი ნიშა ჩრდილოეთ კედელშიცაა. გალავნის ჩრდილოეთ კედლის შუაში მოწყობილია ვიწრო შესასვლელი.
ოზურგეთის ჩაის ფაბრიკა

ოზურგეთის ჩაის ფაბრიკა — ჩაის საწარმო საქართველოში, ქალაქ ოზურგეთში.

ოზურგეთის ჩაის ფაბრიკა გაიხსნა 1914 ერმილე ნაკაშიძის თაოსნობით ზვანში, თამბაქოს საცდელ პლანტაციაში, და იყო პირველი ინდუსტრიული საწარმო ქალაქში. 1918 წლის გაზაფხულზე საწარმო მძიმედ დაზიანდა ოსმალეთის იმპერიასთან ომის დროს. 1926 წელს ჩაის ფაბრიკა აღდგა. 1933 წელს აშენდა ახალი შენობა და ეწოდა მახარაძის 1 ჩაის ფაბრიკა. 1947-1948 წლებში ჩაის ფაბრიკის მთავარ ინჟინრად და დირექორის მოადგილედ მუშაობდა გიორგი სალუქვაძე.

საბჭოთა კავშირის დროს ფაბრიკა აწარმოებდა სხვადასხვა ასორტიმენტის ბაიხაოს შავ და მწვანე ჩაის. წარმოებული პროდუქცია მოიხმარებოდა როგორც საბჭოთა კავშირში, ასევე იგზავნებოდა საექსპორტოდ. 1930-1976 წლებში ნატურალური პროდუქციის გამოშვება 22 ტონიდან 1530 ტონამდე გაიზარდა, ხოლო მთლიანი პროდუქციის ღირებულება 60 ათასი მანეთიდან 10600 ათას მანეთამდე. ჩაის ფაბრიკა დაჯილდოებული იყო სხვადასხვა საბჭოთა ჯილდოებით.

ამჟამად ჩაის ფაბრიკას ფლობს შ.პ.ს. „გეპლანტი“, რომელიც აწარმოებს ჩაის ბრენდული სახელწოდებებით „გურიელი“ და სხვა.
რგოლებიანი ნერპა

რგოლებიანი ნერპა, რგოლებიანი სელაპი — ფარფლფეხიანი ძუძუმწოვარი ნამდვილი სელაპების ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 1,6 მეტრამდე, გარშემოწერილობამ შესაძლოა სიგრძის 80%-იც შეადგინოს; მასა 110 კილოგრამამდე. თავი მომრგვალებულია, დინგი მოკლე, ბლაგვი. ფერად მუქი რუხია, აყრია ღია ფერის რგოლები (აქედან სახელწოდება), მუცელი ვერცხლისფერი, თითქმის სულ ლაქების გარეშე, ნაშიერებს ხშირი თეთრი ბეწვი აქვთ. გავრცელებულია ყველა არქტიკულ ზღვასა და წყნარი და ატლანტის ოკეანეების ჩრდილოეთ ნაწილებში, უმთავრესად ნაპირებთან ახლოს ან პაკის ყინულების საზღვრებთან. გამოყოფენ 5 ქვესახეობას, რომელთაგან ორი ლადოგისა და საიმის ტბებში ბინადრობს. იკვებება მცირე ზომის თევზებითა და კიბოსნაირებით. დაახლოებით 60 სანტიმეტრის სიგრძის ნაშიერს ყინულზე შობს, ჩვეულებრივ ხორგებს შორის თოვლის სოროში, ზამთრის ბოლოს და გაზაფხულზე; სქესობრივ სიმწიფეს 5–6 წელში აღწევს. პოპულაციის დიდი ნაწილი არ მიგრირებს და ერთ რაიონში მთელი წლის მანძილზე რჩება. არქტიკული სანაპიროს ყველა მკვიდრი ხალხის სარეწაო ობიექტია, წარმოადგენს ბეწვის ნედლეულის, საჭმლისა და ძაღლების საკვების ერთ-ერთ მთავარ წყაროს.
ფაბიოლა დე მორა ი არაგონი

ფაბიოლა დე მორა ი არაგონი (; დ. 11 ივნისი, 1928, მადრიდი, ესპანეთი — გ. 5 დეკემბერი, 2014, ბრიუსელი, ბელგია) — ესპანელი არისტოკრატი. ბელგიის დედოფალი 1960-1993 წლებში როგორც მეფე ბოდუენის მეუღლე.

ბიოგრაფია
ფაბიოლა დაიბადა 1928 წლის 11 ივნისს მადრიდში. იგი იყო კასა-დერეირას მარკიზ გონსალო დე მორასა და მისი მეუღლის, მარკიზა ბლანკა დე არაგონ ი კარილოს ქალიშვილი. მშობლების მაღალი სოციალური წარმომავლობის გამო ფაბიოლას ნათლია თავად ესპანეთის დედოფალი ვიქტორია ევგენია ბატენბერგელი გახდა.

1960 წლის 15 დეკემბერს, ბრიუსელში ფაბიოლა ცოლად გაჰყვა ბელგიის მეფე ბოდუენს, რითაც იგი დედოფალი გახდა. ბოდუენი ტახტზე 1951 წელს მამის, მეფე ლეოპოლდ -ის გადადგომის შემდეგ ავიდა. აღსანიშნავია ისიც, რომ ფაბიოლა ბელგიის პირველი დედოფალი გახდა 1935 წლის შემდეგ, მას მერე, რაც მისი დედამთილი, დედოფალი ასტრიდ შვედი ავტოკატასტროფაში გარდაიცვალა. ფაბიოლას საქორწინო კაბა მადრიდში დაამზადა გამოჩენილმა დიზაინერმა კრისტალ ბალენსიაგამ, რომელიც მისი ახლო მეგობარი იყო. ქორწილის შემდეგ ესპანელმა მცხობელებმა მის პატივსაცემად შექმნეს პურის ახალი სახეობა, სახელად „ფაბიოლა“, რომელსაც დღემდე აცხობენ ესპანეთის მრავალ ქალაქში.

მიუხედავად იმისა, რომ დედოფალი ფაბიოლა ხუთჯერ დაორსულდა, ხუთჯერვე მოეშალა მუცელი, რის გამოც მათი ხანგრძლივი და ჰარმონიული ქორწინება უნაყოფო აღმოჩნდა.

1993 წლის 31 ივლისს, მეფე ბოდუენი უშვილოდ გარდაიცვალა, რის გამოც ტახტი მისმა ძმამ, მეფე ალბერტ -მ დაიკავა.

2009 წლის ივლისში, ასევე 2010 წლის იანვარსა და ივლისში დედოფალ ფაბიოლას მკვლელობა სცადეს, თუმცა წარუმატებლად. ამის გამო 2010 წლის 21 ივლისიდან მისმა მაზლმა, მეფე ალბერტმა სპეციალური დაცვა დაუქირავა. მიუხედავად ამისა, საზოგადოებისაგან მომავალი საფრთხის გამო, დედოფალი ფაბიოლა უკანასკნელი წლების განმავლობაში ძალიან იშვიათად გადიოდა ხალხში. იგი გარდაიცვალა 2014 წლის 5 დეკემბერს ბრიუსელში, 86 წლის ასაკში. დაკრძალეს განსვენებული მეუღლის გვერდით.
ლუის კარლოს ფერეირა

ლუის კარლოს ფერეირა (; დ. 22 ოქტომბერი, 1958, ნოვა-ლიმა, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, მცველი. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც ლუიზინიო . სხვადასხვა დროს იცავდა ნოვა-ლიმას „ვილა-ნოვას“, „ატლეტიკო მინეიროს“, ლისაბონის „სპორტინგის“, ბელუ-ორიზონტის „კრუზეიროს“ და ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. 1982 წლის ესპანეთის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

სანაკრებო კარიერა
1980–1983 წლებში ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში 34 მატჩი ითამაშა და 2 გოლი გაიტანა.

მსოფლიო ჩემპიონატზე
ლუიზინიომ 1982 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის 5 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა.

მიღწევები
საკლუბო
ატლეტიკო მინეირო
მინეიროს ჩემპიონატი: 1979, 1980, 1981, 1982, 1985, 1986, 1989
მინას-ჟერაისის თასი: 1979, 1986, 1987

კრუზეირო
ბრაზილიის თასი: 1993
ლიბერტადორესის სუპერთასი: 1992

ინდივიდუალური
ბრაზილიის ჩემპიონატის ვერცხლის ბურთი: 1980, 1987
მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1982
ალექსანდრე რეხვიაშვილი

ალექსანდრე (საშა) რეხვიაშვილი (დ. 17 იანვარი, 1938, მოსკოვი — გ. 10 დეკემბერი 2020, თბილისი) — ქართველი კინორეჟისორი.

ბიოგრაფია
1955 წელს დაამთავრა მოსკოვის 167-ე საშუალო სკოლა. 1962 წელს — საკავშირო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის საოპერატორო ფაკულტეტი (ალექსანდრე გალპერინის სახელოსნო), ხოლო 1971 წელს — ამავე ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი (სერგეი გერასიმოვის სახელოსნო). 1971 წლიდან მოღვაწეობდა კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“, ასწავლიდა რეჟისურას თბილისის თეატრალურ ინსტიტუტში. საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი.

არის მანჰეიმის საერთაშორისო კინოფესტივალის გრან-პრის, კინოპრესის საერთაშორისო ფედერაცია „ფიპრესის“ პრიზის, გერმანიის კათოლიკური ეკლესიის პრიზის (ფილმისთვის „მეცხრამეტე საუკუნის ქართული ქრონიკა“) მფლობელი (1979); საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1988); მიუნხენის საერთაშორისო კინოფესტივალის პრიზიორი (ჟიურის სპეციალური პრიზი ფილმისთვის „მიახლოება“, 1990); ღირსების ორდენის კავალერი (1998); მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის პრიზის მფლობელი (კინოში გაწეული ღვაწლისთვის, კინოფესტივალი „საჩუქარი“, 2007).

ალექსანდრე რეხვიაშვილი გარდაიცვალა 2020 წლის 10 დეკემბერს, -19 კორონავირუსით.

ფილმოგრაფია
დამდგმელი რეჟისორი და სცენარის ავტორი:
„ნუცა“ (1971)
„ საუკუნის ქართული ქრონიკა“ (1978)
„გზა შინისაკენ“ (1981)
„საფეხური“ (1986)
„მიახლოება“ (1989)
„სამკუთხა წრეში“ (დოკუმენტური, 1992)
„აღქმული მიწა“ (დოკუმენტური, 1999-2000)
„რუსული პალესტინა“ (დოკუმენტური, 2000)
„უკანასკნელნი“ (დოკუმენტური, 2006)
„იგორ სანოვიჩი, ესკიზი პორტრეტისთვის“ (დოკუმენტური, 2008)
„რამაზ ჩხიკვაძე“ (დოკუმენტური, 2013-2015)
„ჩუბჩიკა თოჯინები და სხვა“ (დოკუმენტური, 2017)
„დროის აღდგომა“ (დოკუმენტური, 2019)

პროდიუსერი:
„რამაზ ჩხიკვაძე“ (დოკუმენტური, 2013)

დამდგმელი ოპერატორი:
„ალავერდობა“ (1962)
„მიქელა“ (1965)
„ფიროსმანი“ (1969)
„ძაღლი“ (1974)
„რამაზ ჩხიკვაძე“ (დოკუმენტური, 2013)
გადაღებულია ფილმში:
„ფიროსმანი“ (1969)