iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნებკა

ნებკა — ძველი ეგვიპტის ფარაონი ძველი სამეფოს მესამე დინასტიიდან. ძველი სამეფოს ფარაონებიდან ნებკა ყველაზე სადავო მეფეა, თუმცა მის სახელთან დაკავშირებული წყაროებიდან ჩანს, რომ ნებკა ისტორიულად მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო. დღესაც კი ეგვიპტოლოგთა შორის ფარაონი ნებკა დავის საგანია. ზოგი ეგვიპტოლოგი, როგორებიც არიან ტობი უილკინსონი, კენეთ კიტჩენი, სტეფან საიდლმაიერი და რაინერ სტადელმანი დარწმუნებულები არიან, რომ ნებკა ფარაონ სანახტის იდენტური იყო. მათი ვარაუდი ეფუძნება თიხის პატარა ფრაგმენტს, რომელიც გვიჩვენებს ნიშან კა-ს, ეგვიპტოლოგებს მიაჩნიათ, რომ რეალურად აქ ეწერა ფარაონ ნებკას სრული სახელი.
ჰაგე გეინგობი

ჰაგე გოტფრიდ გეინგობი (; დ. 3 აგვისტო 1941, ოჩივარონგო — გ. 4 თებერვალი, 2024) — ნამიბიელი პოლიტიკოსი, ნამიბიის პრეზიდენტი 2015 წლის 21 მარტიდან. ნამიბიის პირველი პრემიერ-მინისტრი 1990-2002 წლებში, მეორედ 2012-2015 წლებში. 2008-2012 წლებში იყო ვაჭრობისა და მრეწველობის მინისტრი.

2017 წლის ნოემბერში, პარტიის მეექვსე კონგრესზე სდახოს მესამე პრეზიდენტად აირჩიეს. 2018-2019 წლებში იყო სამხრეთაფრიკული განვითარების საზოგადოების თავმჯდომარე.

გარდაიცვალა 2024 წლის 4 თებერვალს 82 წლის ასაკში.
ბეჯი კაიდ ეს-სებსი

ბეჯი კაიდ ეს-სებსი ( , ; დ. 26 ნოემბერი 1926, სიდი-ბუ-საიდი, ტუნისი — გ. 25 ივლისი, 2019) — ტუნისელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ადვოკატი, ტუნისის პრემიერ-მინისტრი 2011 წლის 27 თებერვლიდან 24 დეკემბრამდე. წარსულში ეკავა მნიშვნელოვანი პოლიტიკური და დიპლომატიური თანამდებობები. 2014 წელს აირჩიეს ტუნისის პრეზიდენტად.
ეკატერინა მეჩეტინა

ეკატერინა მეჩეტინა ( დ. 16 სექტემბერი 1978, მოსკოვი) — რუსი პიანისტი. ახალგაზრდული პრემია „ტრიუმფის“ ლაურეატი (2003), მოსკოვის სახელმწიფო აკადემიური ფილარმონიის სოლისტი, მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგი. რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის საბჭოს წევრი ხელოვნებისა და კულტურის სფეროში.

ბიოგრაფია
დაიბადა მამამისის, ვიოლონჩელისტის ვასილი მეჩეტინისა და დედამისის, ფორტეპიანოს მასწავლებლის ოლგა ზუბოვას ოჯახში. მუსიკაში მეცადინეობა 4 წლის ასაკში დაიწყო, ხოლო სცენაზე გამოდის 5 წლიდან. მისი პირველი სოლო კონცერტი შედგა 10 წლის ასაკში ცენტრალური მუსიკალური სკოლის დარბაზში. ორი წლის შემდეგ იაპონიაში გამართა საკონცერტო ტურნე. წელიწადში დაახლოებით 60 კონცერტს მართავს. კონცერტებით მსოფლიოს 40-ზე მეტ ქვეყანაში გამოვიდა.

1985–1996 წლებში სწავლობდა მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორიის ცენტრალურ მუსიკალურ სკოლაში, რომელიც წარჩინებით დაასრულა. 1996–2001 წლებში სწავლობდა მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორიაში (ტამარა კოლოსის კლასი), ხოლო შემდეგ მოსკოვის კონსერვატორიაში (ვლადიმერ ოვჩინიკოვის კლასი), რომელიც აგრეთვე წარჩინებით დაასრულა. 2001–2004 წლებში იყო მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორიის ასპირანტი (სერგეი დორენსკის კლასი).

2001 წლიდან მოსკოვის ფილარმონიის სოლისტია. 2008, 2009 და 2010 წლებში იყო მუსიკალური კონკურსის „მაკნატუნას“ ჟიურის წევრი. 2009 წლიდან მონაწილეობას იღებს ყოველწლიურ საერთაშორისო მუსიკალურ ფესტივალში „“. 2011 წლის სექტემბერში მონაწილეობა მიიღო ფესტივალში „ვარსკვლავები ბაიკალზე“.
ჯან გალეაცო ვისკონტი

ჯან გალეაცო ვისკონტი (დ. 16 ოქტომბერი 1351 — გ. 3 სექტემბერი 1402) — მილანის პირველი ჰერცოგი 1395—1402 წლებში ვისკონტების საგვერულოდან. გალეაცო ვისკონტის შვილი.

ბიოგრაფია
ჯან გალეაცო ვისკონტი იყო გალეაცო ვისკონტის შვილი, რომელიც თავის ძმასთან, ბერნაბოსთან ერთად მართავდა მილანს. ვისკონტის გვარი მილანის მმართველობაში პირველად 1262 წელს მოექცა, როცა ქალაქის არქიეპისკოპოსად ოტონე ვისკონტი დაინიშნა. მის საგვარეული ემბლემაზე გამოსახული იყო გველი — ცბიერების სიმბოლო, რომელიც ადამიანის გადაყლაპვას ლამობს.

ჯან გალეაცო 1351 წელს დაიბადა. საფრანგეთის მეფის ქალიშვილთან, იზაბელა ვალუასთან ქორწინებით განიმტკიცა პოლიტიკური მდგომარეობა. 1378 წელს მამა გარდაეცვალა და მას მემკვიდრეობით ქალაქის დასავლეთ ნაწილი ერგო, რომელსაც იმთავითვე მრისხანე მმართველად მოევლინა. თუმცა ბერნაბო მასზე უარესი იყო. ქუჩაში ყველა გამვლელს მის წინაშე უნდა დაეჩოქა. ყველა, ვინც შეეწინააღმდეგებოდა ან თუნდაც რამით მის გაღიზიანებას გამოიწვევდა, სასტიკად ისჯებოდა. ბერნაბომ შეიმუშავა ადამიანის წამების პროგრამა, რომელიც 40 დღე გრძელდებოდა, და საგანგებოდ იმ მიზნით გამოაქვეყნა, რათა ქვეშერვდომებში შიში დაენერგა.

ბერნაბო 1382 წელს საფრანგეთის პრინცს, ლუი ანჟუელს დაუახლოვდა და მისი ვაჟის და საკუთარი ქალიშვილის დაქორწინება შესთავაზა. ჯან გალეაცო შიშობდა, რომ ეს კავშირი ძლიერ გაზრდიდად ბერნაბოს ძალაუფლებას. მომლოცველობის საბაბით მან ბერნაბო ქალაქგარეთ შესახვედრად გაიხმო, მერე შეიპყრო და დილეგში ჩააგდო. რამდენიმე თვეში ბერნაბო იქვე გარდაიცვალა, სავარაუდოდ — მწოამლეს. ჯან გალეაცომ მილანი გააერთიანა და საკუთარი მმართველობის ქვეშ მოაქცია.

1387 წელს მან საფრანგეთის მეფის ძმას, ორლეანის ჰერცოგს — ლუის შესთავაზა თავისი ქალიშვილის ცოლად მოყვანა. ქალაქ ვერონიდან განდევნა სკალას დინასტია და ვენეციის ჩრდილოეთ ნაწილი — ტრვიზო დაიპყრო. 100 ათასი ფლორინის ქრთამის საფასურად, გერმანიის მეფე ვაცლავმა მას საღვთო რომის იმპერიის მემკვიდრეობითი უფლისწულობა უბოძა, 1398 წელს მილანის ჰერცოგად გამოცხადდა, ხოლო 1396 წელს პავიის გრაფის წოდებაც მიანიჭა.

1399 წელს ჯან გალეაცომ პიზა და სიენა აიღო. პერუჯა და უმბრიის სხვა ქალაქები 1400 წელს დაიმორჩილა, ხოლო 1402 წელს ბოლონიის ანექსირება მოახდინა. ამგვარად, მისი გამგებლობის ქვეშ უკვე იტალიის მთელი ჩრდილოეთ ნაწილი მოექცა, ფლორენციის გარდა. ამ ქალაქ-სახელმწიფოებზე სალაშქროდ ემზადებოდა, როცა დაავადდა და 1402 წლის 3 სექტემბერს გარდაიცვალა.
ზაგრების ოლქი

ზაგრების ჟუპანია — ჟუპანია ხორვატიის ჩრდილო-ცენტრალურ ნაწილში. იგი გარს ეკვრის ქვეყნის დედაქალაქ ზაგრებს, თუმცა ქალაქი არ შედის მის შემადგენლობაში და წარმოადგენს ცალკე ადმინისტრაციულ ერთეულს. თავდაპირველად, ჟუპანია და დედაქალაქი ერთ ერთეულს წარმოადგენდნენ, თუმცა 1997 წელს ისინი განცალკევდნენ მას შემდეგ, რაც დედაქალაქს სპეციალური სტატუსი მიენიჭა. ამის მიუხედავად, ოლქს კვლავ მნიშვნელოვანი ტერიტორიული თუ ადმინისტრაციული კავშირები აქვს ზაგრებთან. 2011 წლის აღწერის მიხედვით, ჟუპანიაში ცხოვრობს 317 642 ადამიანი.

ზაგრების ჟუპანიას, დედაქალაქ ზაგრების გარდა, ესაზღვრება ექვსი ჟუპანია: კარლოვაცი (სამხრეთ-დასავლეთით), სისაკ-მოსლავინა (სამხრეთ-აღმოსავლეთით), ბელოვარ-ბილოგორა (აღმოსავლეთით), კოპრივნიცა-კრიჟევცი (ჩრდილო-აღმოსავლეთით), ვარაჟდინი (ჩრდილოეთით) და კრაპინა-ზაგორჟე ჩრდილო-დასავლეთით.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ზაგრების ჟუპანია ადმინისტრაციულად იყოფა 9 ქალაქად და 25 მუნიციპალიტეტად.

ქალაქები
ლუკა მთიბელაშვილი

ლუკა მთიბელაშვილი (დ. 1927) — ქართველი პოეტი. დაიბადა ლაფანყურში, გლეხის ოჯახში. დაამთავრა 4 კლასი და დაიწყო შრომითი საქმიანობა კოლმეურნეობაში. ხშირად ავადმყოფობდა, მაგრამ საკუთარ ჯანმრთელობას ყურადღებას ვერ აქცევდა. 1973 წლიდან მესამე ჯგუფის ინვალიდად ითვლებოდა. მალე მხედველობა დაუქვეითდა და 1980 წლიდან სრულიად დაეკარგა. თუმცა, იგი ჯერ ზეპირად თხზავდა ლექსებს, შემდეგ კი კარნახობდა ჩასაწერად. ზეპირად იცოდა არა მხოლოდ თავისი ლექსები, არამედ ბევრი ხალხური ლექსიც და ვაჟა-ფშაველას თითქმის ყველა პოემა.
დამიეტის ალყა (1218-1219)

დამიეტის ალყა — მეხუთე ჯვაროსნული ლაშქრობის ბრძოლა ეგვიპტეში. აიუბიდ ალ-ქამელის კონტროლის ქვეშ მყოფი ქალაქი 1218 წელს ალყაში მოაქციეს და აიღეს ჯვაროსნებმა 1219 წელს.

რაინდებმა ალყაში მოაქციეს ეგვიპტის საპორტო ქალაქი დამიეტა, ფრიზების ფლოტისა და გენუის რესპუბლიკის ფლოტილიის დახმარებით, რომელთაც ხელმძღვანელობდა მამა-შვილი, სიმონი და პიეტრო დორიები. ჯვაროსნებმა შექმნეს ალიანსი კაი კაუს -თან და ანატოლიაში სელჩუკთა სასულთნოსთან. კაუსი უტევდა აიუბიდებს სირიაში, რის გამოც ჯვაროსნებს არ სურდათ ორ ფრონტზე ბრძოლა. დამიეტის გარნიზონში ეპიდემია და შიმშილი მძვინვარებდა, რის გამოც 1219 წლის 5 ნოემბერს დანებდა.
იერუსალიმის ალყა (1244)

იერუსალიმის ალყა — მეექვსე ჯვაროსნული ლაშქრობაში ქრისტიანთა წარმატების საპირისპიროდ რევანშის აღების დასაწყისი. გაიმართა 1244 წლის 15 ივლისს.

საღვთო რომის იმპერატორი ფრიდრიხ გაუძღვა მეექვსე ჯვაროსნულ ლაშქრობას საღვთო მიწაზე 1228 წელს და იერუსალიმის მეფედ თავისი ცოლი დედოფალი იოლანდა იერუსალიმელი გამოაცხადა, რომელმაც მემკვიდრეობით მიიღო ტიტული იერუსალიმის დედოფალი დედამისისგან, მარია მონტფერატისგან.

ფრიდრიხ -ის არმიის ზომა და რეპუტაცია ისლამურ სამყაროსთან, იყო საკმარისი, რომ ისევ დაებრუნებინა იერუსალიმი, ბეთლემი, ნაზარეთი და სხვა მეზობელი ციხესიმაგრეები ძალადობის გარეშე. ისინი იყვნენ ხელშეკრულებით აიუბიდ სულთან ალ-ქამილის ხელში. თუმცა, იერუსალიმი დიდი ხნით ქრისტიანთა ხელში არ დარჩენილა.

აიუბიდმა მოიწვია ხვარაზმელთა კლანი, რომ დაეპყრო ქალაქი. ქალაქის ალყის დროს 1244 წლის 15 ივლისს, ხვარაზმელებმა მთლიანად გაანადგურეს იერუსალიმი. მეშვიდე ჯვაროსნული ლაშქრობის მეთაურს ლუი -ს უნდოდა ამ ხოცვა-ჟლეტისათვის რევანშის აღება.
ნადიკვარი

ნადიკვარი — კულტურისა და დასვენების პარკი ქალაქ თელავში. მდებარეობს ქალაქის აღმოსავლეთ ნაწილში არსებულ ბორცვზე. პარკის ჩრდილოეთ ნაწილიდან იშლება ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთის ხედი, რომელიც გრძელდება ალაზნის ველზე კავკასიონის მთებამდე.

სახელწოდების წარმოშობასთან დაკავშირებით არის ვერსია, რომ მისი სახელი დაკავშირებულია მცენარე დეკასთან. ვარაუდობენ, რომ ამ ადგილზე ხარობდა დეკა. ადგილი თავდაპირველად იწოდებოდა, როგორც „ნადეკარი“, ხოლო დროთაგანმავლობაში შეიცვალა და მიიღო დღევანდელი სახელწოდება.
აგუსტინ I (მექსიკა)

აგუსტინ (; დ. 27 სექტემბერი, 1783 — გ. 19 ივლისი, 1824) — მექსიკური არმიის გენერალი და პოლიტიკოსი. 1822–1823 წლებში მექსიკის იმპერატორი.

ბიოგრაფია
მეცხრამეტე საუკუნის დასაწყისში, როცა მექსიკა ესპანეთის წინააღმდეგ დამოუკიდებლობისათვის იბრძოდა, რევოლუციის ლიდერმა მიგელ იდალგო ი კოსტილიამ არმიის გამოცდილ ოფიცერს, აგუსტინ დე იტურბიდეს რევოლიციური ძალების ხელმძღვანელობა შესთავაზა. მაგრამ ამის ნაცვლად მან მიიღო მეფისნაცვლის წინადადება, ესარდლა სამეფო ჯარისთვის, რომელსაც ამბოხებულთა წინააღმდეგ უნდა ებრძოლა.

მან ჩაახშო გლეხთა აჯანყება და დაამარცხა რევოლუციონერები, შეიპყრო და სიკვდილით დასაჯა მისი ლიდერები. გადამეტებულმა ძალადობამ, გამომძალველობამ ხალხი მის წინააღმდეგ აამხედრა და საბოლოოდ, თანამდებობიდან გადადგომა მოუწია. მაგრამ ესპანეთში მომხდარი ლიბერალური სახელმწიფო გადატრიაელების შედეგად, როიალისტები კოლონიური ხელისუფლების წინააღმდეგ გაილაშქრნენ. იტურბიდეს არმიის სარდლობა ჩააბარეს და მაინც მალევე გამონახა საერთო ენა მეამბოხეებთან.

იგუალას გეგმის საფუძველზე, რომელიც 1821 წელს გამოქვეყნდა, მექსიკამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა, მაგრამ ამას არ მოჰყოლია რაიმე სოციალური რეფორმები, რომლებსაც იდალგო ქადაგებდა. ულტრაკონსერვატორული დროებითი მთავრობის მეთაური იტურბიდე დიქტატორად ჩამოყალიბდა. და როცა მექსიკის ტახტზე ასაყვანად, ბურბონთა ვერც ერთი ჩამომავალი ვერ ნახეს, იტურბიდემ თავი იმპერატორ აგუსტინ -ად გამოაცხადა თავი.

დესპოტმა და მფლანგველმა მმართველმა მალე შეაძულა თავი მექსიკელებს. დიდი ხანი არ დასჭირვებია იმას, რომ ასპარეზზე გამოსულიყო რევოლუციური არმია ანტონიო ლოპეს დე სანტა ანას სარდლობით. 1823 წელს იტურბიდე იძულებული გახდა, თანამდებობიდან გადამდგარიყო და გაქცეულიყო ჯერ იტალიაში, ხოლო შემდეგ — ინგლისში. კონგრესმა ის მოღალატედ და ბოროტმოქმედად გამოაცხადა და მექსიკაში დაბრუნება აუკრძალა. იტურბიდემ, რომელმაც ამ დადგენილების შესახებ არაფერი იცოდა, 1824 წელს მექსიკაში დაბრუნდა. იგი შეიპყრეს, გაასამართლეს და დახვრიტეს. მისის დესპოტური პოლიტიკის მიუხედავად, კონსერვატორებმა და კათოლიკურმა ეკლესიამ იტურბიდე მაინც გამოაცხადა მექსიკის „დამოუკიდებლობის მამად“ და 1838 წელს კონსერვატორულმა მთავრობამ მისი ნეშტი მექსიკის საკათედრო ტატძარში გადაასვენა.
ანდრეი კრამარიჩი

ანდრეი კრამარიჩი ( დ. 19 ივნისი, 1991, ზაგრები) — ხორვატი ფეხბურთელი, ხორვატიის ეროვნული ნაკრებისა და საფეხბურთო კლუბ „ლეიკესტერის“ წევრი. 2014 წლის დეკემბერში დასახელდა ხორვატიის ჩემპიონატის საუკეთესო ფეხბურთელად. 2014-15 ლების სეზონის პირველ 7 მატჩში მან 10 გოლი გაიაანა. ხორვატიის ეროვნული ნაკრების მწვრთნელმა ნიკო კოვაჩმა ის ნაკრებში გამოიძახა. კრამარიჩის დებიუტი შედგა 4 სექტემბერს კვიპროსის ნაკრების წინააღმდეგ ამხანაგურ მატჩში. მან პირველივე ეროვნულ მატჩში საგოლე პასი გააკეთა. ამის შემდგომ ორ მატჩში ევრო 2016-ის საკვალიფიკაციო ეტაპზე კრამარიჩმა ორი გოლი გაუტანა მალტასა და აზერბაიჯანს. ნიკო კოვაჩმა ის დავორ შუკერს შეადარა.
დმიტარ ზვონიმირი

დმიტარ ზვონიმირი (; გ. 1089) — ხორვატიის მეფე 1075-1089 წლებში. მისი მეფობის დროს ხორვატიის სამეფომ თავისი ძლიერების პიკს მიაღწია, ხოლო გარდაცვალების შემდეგ ქვეყანამ სწრაფი ვარდნა განიცადა.

იგი იყო ტრპიმიროვიჩების დინასტიის უფროსი შტოს წარმომადგენელი. 1075 წელს ნორმანები თავს დაესხნენ ხორვატიას და დაიპყრეს კუნძული რაბი. მალევე გარდაიცვალა მეფე პეტარ კრეშემირ , ზოგიერთი ცნობით იგი ნორმანთა ტყვეობაში დაიღუპა. მისი გარდაცვალების შემდეგ ხორვატი თავადების ნაწილი განეწყო ზვონომირის საწინააღმდეგოდ და მეფედ აირჩიეს სლავაცი (1074-1075 წწ.). პაპ გრიგოლ -ის დახმარებით ზვონომირი ხორვატიის მმართველობის სათავეში მოექცა, მისი კორონაცია მოხდა სპლიტში 1076 წელს.

დაქორწინებული იყო ელენაზე, უნგრეთის მეფის ბელა -ის ქალიშვილზე. ქორწინების შედეგად დაიბადა ბიჭი რადოვანი, რომელიც მამაზე ადრე გარდაიცვალა და გოგონა კლავდია. მემკვიდრის არ ყოლის გამო ხორვატიის ტახტი გადავიდა სტეფან -ის შვილიშვილის სტეფან -ის ხელში.

მის გარდაცვალების შესახებ არსებობს რამდენიმე ვერსია. ერთ-ერთი ვერსიის თანახმად იგი მოკლეს საკუთარმა ჯარისკაცებმა.
ზაგრებ-ფილმი

ზაგრებ-ფილმი — ხორვატული სტუდია, დაარსებული 1953 წელს ზაგრებში, როგორც ანიმაციური ფილმების სტუდია. აქ შეიქმნა 600-ზერ მეტი ანიმაციური, 14 მხატვრული და 600 დოკუმენტური ფილმი, აგრეთვე 800 სარეკლამო რგოლი და 600 საგანმანათლებლო ფილმი. სტუდიის ფილმებს მიღებული აქვს 400 ჯილდომდე, მათ შორის ოსკარი ფილმისთვის „სუროგატი“ (1962). 1957 წლიდან სტუდიის ხელმძღვანელი იყო ვიქტორ პოპოვიჩი. სტუდიაში სტაჟირება გაიარა საბჭოთა ანიმატორმა ანატოლი პეტროვმა.
ზაგრების ანიმაციური ფილმების სკოლა

ზაგრების ანიმაციური ფილმების სკოლა — 1956 წელს დაარსებული ანიმაციური ფილმების სტუდია, რომელიც მდებარეობს ზაგრებში და წარმოადგენს კომპანიის ზაგრებ-ფილმი ნაწილს. სტუდიის ერთ-ერთი პირველი დიდი წარმატება იყო ჯილდო ანიმაციური მოკლემეტრაჟიანი ფილმისთვის „მარტოსული“ (რეჟ. ვატროსლავ მიმიცა). სტუდიის დღეისთვის ყველაზე ცნობილი ნამუშევარია ოსკარის მფლობელი „სუროგატი“.
სუროგატი (1961 წლის ფილმი)

სუროგატი — 1961 წლის ხორვატული მოკლემეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. მისი რეჟისორია დუშან ვუკოტიჩი. ფილმი გადაღებულია ზაგრებ-ფილმის მიერ, რომელიც ამ პერიოდში იუგოსლავური კომპანია იყო.

ფილმს მიღებული აქვს ოსკარი მოკლემეტრაჟიანი ფილმების კატეგორიაში, 1962 წელს. სიუჟეტით, მამაკაცი მიდის ზღვის ნაპირთან. ყოველი ნივთი, რომელიც თან მიაქვს, გასაბერია.
ქართული წიგნის ეროვნული ცენტრი

ქართული წიგნის ეროვნული ცენტრი — საჯარო სამართლის იურიდიული პირი (სსიპ), შეიქმნა საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს მიერ, 2014 წლის 20 მარტს, მთავრობის დადგენილების საფუძველზე. 2019 წლის მაისში ქართული წიგნის ეროვნული ცენტრი და მწერალთა სახლი გაუქმდა და მათ ნაცვლად სსიპ ლიტერატურის ეროვნული ფონდი შეიქმნა.

ცენტრს დაეკისრა ქართული წიგნისა და ლიტერატურის საზღვარგარეთ პოპულარიზაციის მიმართულებით სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელება, მათ შორის ქართული ლიტერატურის და უცხოური ლიტერატურის თარგმნის პროცესის განვითარების, ლიტერატურის მეშევეობით კულტურთაშორისო დიალოგის გაღრმავების და საერთაშორისო ლიტერატურულ და საგამომცემლო სივრცეში საქართველოს ინტელექტუალური რესურსის წარმოჩენის ხელშეწყობა.

პრიორიტეტები
ქართული ლიტერატურის ქვეყნის საზღვრებს გარეთ პუპულარიზაციის სტრატეგიის განსაზღვრა და ქართული ლიტერატურის უცხო ენებზე თარგმნისა და გამოცემის ხელშეწყობა;
უცხოური ლიტერატურის ქართულ ენაზე თარგმნისა და გამოცემის ხელშეწყობა;
ქართული და უცხოური ლიტერატურის მხატვრული თარგმანების ხარისხის გაუმჯობესების სტრატეგიის შემუშავება და ლიტერატურის მთარგმნელებისათვის სპეციალური სემინარების, კონფერენციების მოწყობა და მოკლევადიანი სარეზიდენტო პროგრამების შეთავაზება;
საქართველოში საგამომცემლო სექტორის განვითარების მიმართულებით სპეციალური პროფესიული სემინარების, კონფერენციების და ფორუმების ორგანიზება;
საერთაშორისო წიგნის ბაზრობებზე ქართველი გამომცემლების მონაწილეობის უზრუნველყოფა და საქართველოს ეროვნულო სტენდების ორგანიზება.

2015-2018 წლებში ცენტრის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პროექტია 2018 წლის ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობაზე საქართველოს სტუმარი ქვეყნის პრეზენტაციის კოორდინირება.
პლანეტოშენადედი

პლანეტოშენადედი — მყარი ობიექტი, რომელზეც ფიქრობენ, რომ პროტოპლანეტურ და ნარჩენების დისკოში არსებობს.

პლანეტების ფორმირების ფართოდ მიღებული თეორიის, ე.წ. პლანეტოშენადედის ჰიპოთეზის, ჩამბერლინ-მაულტონის პლანეტოშენადედის ჰიპოთეზის, მიხედვით, პლანეტები წარმოიქმნება კოსმოსური მტვრის მარცვლებისაგან, რომლებიც ერთმანეთს ეჯახება, ეწებება და წარმოქმნის უფრო და უფრო დიდ სხეულებს. როდესაც ეს სხეულები 1 კილომეტრის ზომის ხდება, ისინი ერთმანეთს იზიდავს პირდაპირ მათი საერთო გრავიტაციით და ამის წყალობით ხელს უწყობენ მთვარის ზომის ობიექტის პროტოპლანეტების ჩამოყალიბებას. უმეტესად ასე განიმარტება პლანეტოშენადედები. პლანეტოშენადედებზე მცირე სხეულები დამოკიდებული უნდა იყოს ბრაუნის ან ტურბულენტურ მოძრაობაზე გაზში, რომ დაიწყოს შეჯახებები, რამაც, თავის მხრივ, შეწებების პროცესი უნდა წარმართოს. სხვანაირად, პლანეტოშენადედები შესაძლოა წარმოიქმნას მტვრის მარცვლების ძალიან მკვრივ ფენაში, რომელიც განიცდის ერთობლივ გრავიტაციულ არასტაბილურობას პროტოპლანეტარულ დისკოში. პლანეტოშენადედთა უმეტესობა მძლავრი შეჯახებებისას შუაზე იგლიჯება, როგორც შესაძლოა დაემართა 4 ვესტასა და 90 ანტიოპს, მაგრამ ყველაზე დიდ პლანეტოშენადედთა მცირე ნაწილი შეიძლება გადაურჩეს ასეთ შეჯახებებს და გააგრძელოს ზრდა პროტოპლანეტებად და მოგვიანებით პლანეტებად.

ზოგადად მიჩნეულია, რომ დაახლოებით 3,8 მილიარდი წლის წინ, „[მძიმე დაბომბვის“ პერიოდის შემდეგ, მზის სისტემაში არსებული პლანეტოშენადედების უმეტესობა ან მთლიანად გაიტყორცნა მზის სისტემიდან შორეულ ექსცენტრიულ ორბიტებზე, როგორიცაა ურტის ღრუბელი, ან უფრო დიდ ობიექტებს შეეჯახა რეგულარული გრავიტაციული ბიძგების დახმარებით, რომლებიც გამოწვეული იყო გიგანტური პლანეტებისგან (განსაკუთრებით იუპიტერისა და ნეპტუნისაგან). შესაძლებელია მცირე რაოდენობის პლანეტოშენადედი მთვარეებად იქნა ჩაჭერილი, როგორებიცაა ფობოსი და დეიმოსი (მარსის თანამგზავრები) და გიგანტური პლანეტების უმეტესი თანამგზავრები.

ის პლანეტოშენადედები, რომლებიც გადაურჩა ყველაფერს დღემდე, ძალიან ღირებულია მეცნიერებისათვის, რადგან ისინი შეიცავს მზის სისტემის ფორმირების შესახებ უზარმაზარ ინფორმაციას. მიუხედავად იმისა, რომ მათი გარე ნაწილები მზისგანაა დასხივებული, რაც მის ქიმიურ შედგენილობას შეცვლის, მათი შიგა ნაწილები შეიცავს უძველეს მატერიას, რომელზედაც პლანეტოშენადედის წარმოქმნის შემდეგ არანაირი გავლენა არ მომხდარა. ამის გამო თითოეული პლანეტოშენადედი „დროის კაფსულაა“ და მათ შედგენილობას შეუძლია გვითხრას, რა მდგომარეობა იყო მზიურ ნისლეულში — საიდანაც ჩვენი პლანეტური სისტემა წარმოიქმნა.
მოლეკულური ღრუბელი

მოლეკულური ღრუბელი — ვარსკვლავთშორისი ღრუბლის ტიპი, იმ სიმკვრივის და ზომის, რომელიც მოლეკულების წარმოქმნის საშუალებას იძლევა, უმეტესად მოლეკულური წყალბადისა (2). მას ვარსკვლავურ ინკუბატორსაც უწოდებენ, თუ მასში ვარსკვლავების ფორმირების პროცესი მიმდინარეობს. ეს კონტრასტულია ვარსკვლავთშორისი სივრცის იმ სხვა ადგილებისა, რომლებიც უმეტესად იონიზირებულ გაზს შეიცავს.

მოლეკულური წყალბადის დაფიქსირება ინფრაწითელი და რადიო დაკვირვებებით რთულია, ამიტომ 2-ის არსებობისათვის ყველაზე ხშირად გამოყენებადი მოლეკულა არის ნახშირჟანგი . მეცნიერთა ვარაუდით, ფარდობა -ს სიკაშკაშესა და 2-ის მასას შორის მუდმივი უნდა იყოს, მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს მიზეზები, რომ ეს მოსაზრება ეჭვქვეშ იქნეს დაყენებული სხვა გალაქტიკების დაკვირვებების შედეგად.
ხორვატიის პარლამენტი

ხორვატიის პარლამენტი — ხორვატიის ერთპალატიანი საკანონმდებლო ორგანო. ისტორიული სახელწოდებაა - „საბორი“.

საბორის წევრთა რაოდენობა მერყეობს 100-დან 161-მდე. ირჩევენ პირდაპირი, საყოველთაო, ფარული კენჭისყრის საფუძველზე ოთხწლიანი ვადით. დეპუტატთა მანდატი შეიძლება გაგრძელდეს მხოლოდ საომარი ვითარების პერიოდში. ადგილების გარკვეული რაოდენობა განკუთვნილია ეროვნული უმცირესობებისათვის და ხორვატიული დისაპორისათვის. ამჟამინდელ პარლამენტში 8 ადგილი უწირავს ეროვნულ უმცირესობებს, ხოლო 5 ადგილი ხორვატიულ დიასპორას.

1990-2001 წლებში ხორვატიის პარლამენტი ორპალატიანი იყო და შედგებოდა დეპუტატთა პალატისა (ირჩევდნენ პირდაპირი არჩევნების გზით) და ჟუპანიების პალატისაგან (3 წარმოამადგენელს ნიშნავდა თითოეული ჟუპანია მოსახლეობის რაოდენობის მიუხედავად).
სუიძეი

იმპერატორი სუიძეი (; დ. ძვ. წ. 669 — გ. ძვ. წ. 548) — იაპონიის მეორე ლეგენდარული იმპერატორი ძვ. წ. 581 — ძვ. წ. 549 წლებში.

ბიოგრაფია
სანდო ინფორმაცია მისი დაბადების, გარდაცვალების და მმართველობის შესახებ არ მოიპოვება. ამის გამო ისტორიკოსების მიერ სუიძეი მოიხსენიება, როგორც „ლეგენდარული იმპერატორი“, რაც სულაც არ ნიშნავს იმას, რომ ის არ არსებობდა. მეცნიერები სინანულს გამოთქვამენ, რომ დღეისათვის არ არსებობს საკმარისი მონაცემები მის შესახებ კვლევა-ძიების ჩასატარებლად.

კოძიკიში და ნიჰონ შოკიში ნახსენებია მისი სახელი და გენიოლოგია. იაპონელები აღიარებენ სუიძეის არსებობის ფაქტს და უვლიან იმპერატორის საფლავს. მიჩნეულია, რომ იგი იყო რვა იმპერატორიდან ერთ-ერთი, რომლზეც არ დაწერილა რაიმე ლეგენდა. ეს იმპერატორები ასევე ცნობილები არიან, როგორც „რვა არადარეგისტრირებული მონარქი“ .

ძიენი წერდა, რომ სუიძეი იყო იმპერატორ ძიმუს ვაჟი და ის მართავდა „ტაკაოკა ნო მიას“ სასახლიდან კაცურაგის, რომელსაც მოგვიანებით მოიხსენიებენ, როგორც იამატოს პროვინციას.

იმპერატორის გარდაცვალების შემდგომი სახელი სიტყვასიტყვით ნიშნავს „ბედნიერ ჯანმრთელ სამყაროს“. საკამათო არ არის, რომ ფორმით ეს სახელი ჩინურია, ხოლო მნიშვნელობით ბუდისტური, რაც მიანიშნებს იმაზე, რომ სახელი მოფიქრებულია იმპერატორის გარდაცვალებიდან ასი წლის შემდეგ. შესაძლებელია ეს მოხდა იმ დროს, როცა ლეგენდა იამატოს დინასტიის წარმოშობის შესახებ შეგროვილ იქნა და დაიწერა კოძიკიში.

დანამდვილებით შეიძლება ითქვას, რომ სუიძეის მმართველობა თარიღდება ძვ. წ. საუკუნის დასაწყისით.
ცელქი ბავშვები

ცელქი ბავშვები — ქართული ფილმი, რომლის სრული სახელწოდებაა "ცელქი ბავშვები: ოპერაცია ახალი წელი".

სიუჟეტი
ფილმში პატარა ბავშვები, ნია და ნიკა მშობლებთან ერთად აპირებენ საახალწლო მოგზაურობაში წასვლას, თუმცა გამოიწვევენ დიდ აჟიოტაჟს და ამის გამო დაისჯებიან: არ გაჰყვებიან მშობლებს და ახალ წელს პაპის სახლში შეხვდებიან. თუმცა, მათი პაპა არის არქეოლოგი. მან იპოვა მედალიონი, რომელიც სურვილებს ასრულებს (როგორც შემდეგში გაირკვა, იგი სულაც არაა ჯადოსნური). ნიამ და ნიკამ ჩაიფიქრეს, რომ ახალ წელს მარტო შეხვედრილიყვნენ. კოლექციონერი დაიქირავებს მძარცველებს, რომ მოიპარონ მედალიონი. მძარცველები ჯერ პაპას გაიტაცებენ, ამიტომ ბავშვები ერთმანეთთან შეხვედრამდე დარწმუნებულები არიან, რომ მათი ოცნება ასრულდა. ბაბუს არყოფნაში ისინი თავის ნებაზე ერთობიან — ერთმანეთისთვის ხაფანგებს მოამზადებენ, თუმცა მათში მძარცველები გაებმებიან, რომლებიც მიუხედავად დაბრკოლებებისა, სახლში შედიან. ბავშვები იძულებულები ხდებიან, მათ საკუთარი ძალებით გაუმკლავდნენ.

2014 წელს გამოვიდა ფილმის გაგრძელება, „ცელქი ბავშვები 2: ოპერაცია მონერიბუსი“.

როლებში
ნიკა — ზუკა დარჯანია
ნია — ნიტა ლომიძე
მძარცველები — რუსკა მაყაშვილი, ნიკა გრიგოლია
პაპა — ლეო ანთაძე
კოლექციონერი — გიორგი ყიფშიძე
თოვლის პაპა — ვახო ბიჭიკაშვილი
დედა — ნანიკო ხაზარაძე
მამა — დუტა სხირტლაძე
პოლიციელი — დიმიტრი ალავიძე
ბრანიმირი

ბრანიმირი (; გ. 892) — ხორვატიის თავადი (879-892 წწ.). დომაგოევიჩების დინასტიის წარმომადგენელი. დამოუკიდებელი ხორვატიის სამთავროს პირველი მთავარი. სრულიად დამოუკიდებელი იყო ფრანკებისაგან და ბიზანტიისაგან. რომის პაპ იოანე -საგან მიიღო ხორვატიის მთავრის ტიტული.

რიგი ისტორიკოსების ცნობით იგი არ მიეკუთვნებოდა ტრპიმიროვიჩების დინასტიას დაიყო თავად დომაგოის შთამომავალი. ასევე ნაწილი ისტორიკოსებისა თვლის, რომ მის მეუღლეს ერქვა მარუშა (მარია).

ბრანიმირი ტახტზე ავიდა რომის პაპთან მოკავშირეებისა და ბიზანტიის მოწინააღმდეგეების მხარდაჭერით. 879 წელს ბრანიმირის წინამორბედი, თავადი ზდესლავი, მისმა მომხრეებმა მოკლეს კნინთან ახლოს. მალევე რომის პაპისაგან მიიღო ხორვატიის თავადის ტიტული, რაც, ფაქტობრივად, ნიშნავდა სამთავროს დამოუკიდებლობის აღიარებას. ბრანიმირის რეზიდენცია იყო ქალაქი ნინი.

ბრანიმირი გარდაიცვალა 892 წელს, მისი მემკვიდრე გახდა ტრპიმირ -ის შვილი მუნციმირი.
დომაგოი

დომაგოი (; გ. 876) — ხორვატიის თავადი (864-876 წწ.). დომაგოევიჩების დინასტიის წარმომადგენელი.

ფლობდა მიწებს კნინში. მას შემდეგ, რაც 864 წელს გარდაიცვალა თავადი ტრპიმირ , მან მოაწყო აჯანყება მისი შვილის, ზდესლავის წინააღმდეგ და მოახინა ტახტის უზურპაცია. ტრპიმირ -ის სამივე შვილი იძულებული გახდა საზღვარგარეთ წასულიყო.

ლუდვიგ გერმანელის გარდაცვალების შემდეგ დამაგოი აჯანყდა დალმაციის ფრანკთა გავლენისაგან გათავისუფლებისათვის. თუმცა მისმა სიკვდილმა გეგმები ჩაშალა, მისი საქმე გააგრძელა მსიმა შვილმა, რომლის სახელიც შემონახული არაა.
დალმაცია (რომის პროვინცია)

დალმაცია — რომის იმპერიის პროვინცია. სახელწოდება მიიღო ილირიელების ტომობრივი გაერთიანების დალმატებისაგან, რომლებიც ძვ. წ. ათასწლეულში ადრიატიკის სანაპიროზე ცხოვრობდნენ.

ძვ. წ. საუკუნიდან ილირიული ომების დაწყებამდე (ძვ. წ. 220 წ.) რეგიონი იყო ილირიის სამეფოს ჩრდილოეთი ნაწილი. ილირიული ომების შემდეგ ტერიტორიაზე მყარდება რომის პროტექტორატი.