iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აჩკიკიჟი

აჩკიკიჟი , ააცკიკა, ცხენისძუძუ აფხაზური — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან თირკმლისებური, სამნაკვთიანი, მცირედ დანაკვთული, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალო სიხშირის აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებურადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალოზე დიდი ზომისაა. ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, დატოტვილი, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მარცვალი მსხვილია, ოვალური ან მოგრძო, მუქი ვარდისფერი. კანი სქელი და მკვრივი აქვს. რბილობი ხორციანი და კნატუნა, მცირეწვნიანი. გემო ტკბილი და სასიამოვნო, სუსტად გამოსახული ჯიშური არომატით.

აჩკიკიჟი საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მისი სავეგეტაციო პერიოდი გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 180 დღეა. მტევნის წონა 150-200 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 12.0-15.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.0-20.9%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.7-10.3 გ/ლ-ს.

სასუფრე ყურძენია, იშვიათად გამოიყენება საღვინედ.
აკაბილი

აკაბილი , აკაბული — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან განივოვალური, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სქელი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვითაა დაფარული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, ფართოკონუსური ფორმის, ფრთიანი, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა. მომრგვალებული ან ოდნავ ოვალური. მუქი ლურჯი, შავ ფერში გარდამავალი. თხელკანიანია, ცვლილისებრი ნაფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანი და მდნარია, წვენი შეუფერავი. სასიამოვნო გემოთი.

ჯიში საშუალო ზრდისა და საკმაოდ მოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს, ნოემბრის დასაწყისში შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 200-210 დღეა.მტევნის წონა 160-200 გრამს შორის მერყეობს. საჰექტარო მოსავლიანობა 8.0-12.0 ტონაა. ყუძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 21.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.2 გ/ლ-ს.

მიიღება კარგი ხარისხის სუფრის წითელი ღვინო, რომელიც ხასიათდება ორიგინალური ბუკეტითა და მაღალი ექსტრაქტულობით. ასევე გამოიყენება წვენის დასამზადებლად და სასუფრე ყურძნად.
გარეჯი საგარეჯო (საფეხბურთო კლუბი)

— ქართული საფეხბურთო კლუბი ქალაქ საგარეჯოდან, დაარსდა 1960 წელს. 2025 წლიდან კლუბი ასპარეზობს ეროვნულ ლიგაში.

ისტორია
საბჭოთა პერიოდში, 1960 წელს დაარსებული „გარეჯი“ მრავალი წლის განმავლობაში მონაწილეობდა საქართველოს რესპუბლიკურ ჩემპიონატში. 1990 წლის შემდეგ გუნდმა რამდენიმე სეზონი მეორე და მესამე დივიზიონებში გაატარა.

კლუბის ბოლოდროინდელი წარმატება, 2018 წელს რეგიონულ ლიგაში დაიწყო. აღმოსავლეთის ჯგუფში გამარჯვების შემდეგ, გარეჯიმ იოლად დაამარცხა მესამე ლიგის მოწინააღმდეგე გუნდი ორ მატჩში გამართულ პლეი-ოფში. ახალშექმნილ ლიგა 4-ში დებიუტანტებმა მე-3 ადგილი დაიკავეს, რაც წარმატებად ჩაითვალა. 2020 წელს, მთავარი მწვრთნელის - თენგიზ კობიაშვილის - ხელმძღვანელობით, ახალაღზევებულმა გუნდმა ლიგა 3-ში ლიდერთა შორის დაიმკვიდრა ადგილი და 18 თამაშიდან 14 გამარჯვებით პირველი ადგილი დაიკავა. ამით გარეჯმა რეკორდული სისწრაფით განვლო გზა მეხუთე დივიზიონიდან მეორე ლიგამდე.

მეორე ლიგაში გადასვლის შემდეგ, 2021 წელს, გარეჯი გამარჯვებისთვის იბრძოდა მარტვილის მერანთან ერთად. საბოლოოდ, უპირატესობა მერანმა მოიპოვა, თუმცა გარეჯმა რამდენიმე შთამბეჭდავი გამარჯვება მოიპოვა, მათ შორის 8–0, რაც ლიგა 2-ის ისტორიაში ყველაზე დიდი ანგარიშით მოგება იყო, ამ მატჩში გიორგი ხარებაშვილმა ექვსი გოლი გაიტანა.

2023 წლის სეზონში გუნდი ლიგის ფავორიტად ითვლებოდა, ივნისში კლუბი თერთმეტი ქულით იყო დაწინაურებული. თუმცა კოლხეთი 1913-მა შეძლო სხვაობის აღმოფხვრა და სეზონის ბოლო ტურში საგარეჯოში გამართული გადამწყვეტი მატჩი ფრე 1-1 კოლხეთისთვის ჩემპიონობის მომტანი აღმოჩნდა. გარეჯის შანსი კვლავ რჩებოდა პლეი-ოფის მეშვეობით, მაგრამ სამტრედიასთან 5-4 ჯამური ანგარიშით დამარცხდა. გუნდის თავდამსხმელი ლევან პაპავა 23 გოლით ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი გახდა

2024 წლის სეზონში ლევან პაპავამ შედეგი კიდევ უფრო გააუმჯობესა და კვლავ საუკეთესო ბომბარდირი გახდა. იმ წელს კლუბმა ისტორია შექმნა — გადამწყვეტი ეტაპების წარმატებით დაძლევის შემდეგ გუნდი ეროვნული ლიგის საგზურს დაეუფლა, ჩემპიონის ტიტული ხობის კოლხეთთან გასვლაზე 3–2 გამარჯვებით, ერთი ტურით ადრე გაიფორმა.

2025 წლიდან ქვეყნის ეროვნული ლიგის ჩემპიონატში ასპარეზობს.

სეზონები
შემადგენლობა
2025 წლის 1 აპრილის მონაცემებით

მწვრთნელები
სტადიონი
საფეხბურთო კლუბი საშინაო თამაშებს თამაშობს საგარეჯოს ცენტრალურ სტადიონზე, რომელიც 2000 მაყურებელზეა გათვლილი. სტადიონს რეკონსტრუქცია 2018 წელს ჩაუტარდა.
კორჟენევსკის მყინვარი

კორჟენევსკის მყინვარი — რთული ხეობის მყინვარი პამირზე, ყირგიზეთში. მდებარეობს იმიერალთაის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ლენინის პიკის აღმოსავლეთით, მდინარე ჯანაიდართაქის (მდ. ყიზილსუს მარცხენა შენაკადი, ვახშის აუზი) სათავეებში. სიგრძე 21,5 კმ, ფართ. 73 კმ². მყინვარი გაწოლილია ღრმა ხეობაში და ეშვება 6210 მეტრიდან 3800 მეტრ სიმაღლემდე. მყინვარის ენის დიდი ნაწილი დაფარულია მორენული საფრით. სახელი ეწოდება აღმომჩენის, საბჭოთა მკვლევარ ნიკოლოზ კორჟენევსკის პატივსაცემად (აღმოაჩინა 1928 წელს).
ხახვთესლა

ხახვთესლა — ერთწლიანი ბალახოვანი მცენარე. ღერო წამოწეულია, მარტივი ან დატოტვილი, დანაწევრებული ბეწვით მოფენილი. ფოთლები მოპირისპირეა, მომრგვალოკვერცხისებური ან კვერცხისებური, ორივე მხარეზე მოკლედ და გაფანტულად შებუსული. ჯამი თითქმის ძირამდეა განკვეთილი, ლანცეტა ფორმის. გვირგვინი ყვითელია კვერცხისებური ან მოგრძოკვერცხისებური. იზრდება მთის ქვედა სარტელში ტენიან ადგილებში. სარეველა მცენარეა. გვხვდება საქართველოში დასავლეთ ნაწილსა და კახეთში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს ცენტრალურ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიას.
ვალდემარას რუპშისი

ვალდემარას რუპშისი (დ. 2 მაისი, 1967, შიაულიაი, ლიეტუვა) — ლიეტუველი სამხედრო ოფიცერი, გენერალ-ლეიტენანტი, რომელიც მსახურობს ლიტვის ამჟამინდელი თავდაცვის მეთაურად.

ვალდემარას რუპშისის სამხედრო კარიერა ლიეტუვის შეიარაღებულ ძალებში დაიწყო 1990 წლის 1 ნოემბერს . 2005 წელს დაიწყო მსახური ლიეტუვის გენერალ იონას ჟემაიტის სამხედრო აკადემიაში. 2011 წელს დაინიშნა „რკინის მგლის“ მექანიზებული ქვეითი ბრიგადის მეთაურად. 2016 წელს დაინიშნა სახმელეთო ჯარების მეთაურის თანამდებობაზე, ბრიგადის გენერლის წოდებით, რომელიც მას პრეზიდენტის დალია გრიბაუსკაიტეს ბრძანებულებით მიენიჭა. 2018 წლის ნოემბერში, ლიეტუვის შეიარაღებული ძალების აღდგენის 100 წლისთავის აღსანიშნავად, მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება. 2019 წლის 25 ივლისს გახდა თავდაცვის მეთაური პრეზიდენტ გიტანას ნაუსედას დროს.
აღმოსავლური მზიურა

აღმოსავლური მზიურა — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. აქვს სწორი ღერო, 20-50 სმ სიმაღლის, მეტწილად მარტივი, ქვედა ნაწილში სუსტად შებუსული, ზედა ნაწილში მოფენილია გრძელი, ხშირი ბეწვით. ქვედა ფოთლები მოგრძონიჩბისებურია, ზედა ფოთლები ელიფსურია, ნახევრად ღერომხვევი. ყველა ფოთოლი მჯდომარეა, ორივე მხარეზე მიტკეცილი, რბილი ბეწვით შებუსული. კალათები მარტოულია. ენისებური ყვავილები კაშკაშა ყვითელი ფერისაა.

იზრდება სუბალპურ და ალპურ სარტყლებში, მდელოებზე, კლდეებსა და ღორღიან ფერდობებზე, ფიჭვნარებში. გავრცელებულია თითქმის მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიასა და მცირე აზიას.
ბელგიის ეროვნული დღე

ბელგიის ეროვნული დღე ( ; ; ) — ბელგიის ეროვნული დღესასწაული, რომელიც აღინიშნება ყოველწლიურად 21 ივლისს. ეს არის ქვეყნის ათი სახალხო დღესასწაულიდან ერთ-ერთი და აღნიშნავს ლეოპოლდ -ის, როგორც ბელგიის პირველი მეფის ინაუგურაციის დღეს.

ისტორია
ნაპოლეონის ომების შემდეგ ბელგია გაერთიანებული ნიდერლანდების შემადგენლობაში შევიდა. მზარდი არეულობების პერიოდის შემდეგ, ბელგიის რევოლუციამ აიძულა ჰოლანდიური ძალები, 1830 წლის აგვისტოს თვეში დაეტოვებინა ქვეყანა. ნოემბრისთვის სხვადასხვა რევოლუციური ფრაქცია გაერთიანდა ეროვნული დამოუკიდებლობის იდეის გარშემო, შეიქმნა კონსტიტუცია და დაიწყო ბელგიის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს მშენებლობა. მონარქის ძებნისას, რევოლუციონერებმა არჩევანი შეაჩერეს გერმანელ არისტოკრატზე, საქსენ-კობურგ-გოთის პრინც ლეოპოლდზე. ლეოპოლდი პოპულარული იყო და დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა გაერთიანებულ სამეფოში. პრინცი ლეოპოლდი ბრიუსელში 1831 წლის ივლისის დასაწყისში ჩავიდა, 21 ივლისს კონსტიტუციის ერთგულების ფიცი დადო და ქვეყნის პირველი მონარქი გახდა. ამრიგად, 1831 წლის 21 ივლისი ითვლება პრინცი ლეოპოლდ-ის მეფედ გამოცხადების და ბელგიის თანამედროვე სამეფოს შექმნის დღედ.

ბელგიის ეროვნული დღე თავდაპირველად აღინიშნებოდა 27 სექტემბერს, „სექტემბრის დღეების“ რევოლუციის დროს, ბრიუსელიდან ჰოლანდიური ძალების განდევნის თარიღს. 1890 წელს ეს თარიღი შეიცვალა 21 ივლისით, ხოლო 1991 წლიდან 27 სექტემბერი გახდა ბელგიაში მცხოვრები ფრანგული საზოგადოების ოფიციალური დღესასწაული. პირველი და მეორე მსოფლიო ომების პერიოდში ბელგია ოკუპირებული იყო და პატრიოტიზმის საჯაროდ გამოხატვა აიკრძალა. შედეგად, 21 ივლისს დღესასწაულის აღნიშვნა სიმბოლური წინააღმდეგობის გავრცელებულ ფორმად იქცა.

პროგრამა
ბელგიის ეროვნული დღე აღინიშნება 21 ივლისს, ბელგიაში და ბელგიის ემიგრანტულ თემებში საზღვარგარეთ. ისტორიულად, ეროვნული დღე იწყება მეფის საჯარო გამოსვლით.

მთავარი ზეიმი ქალაქ ბრიუსელში იმართება. ისინი ტრადიციულად იწყებენ თე დეუმს, წმინდა მიქაელისა და წმინდა გუდულის ტაძარში, რომელსაც ესწრებიან მეფე, სამეფო ოჯახი და სხვა დიდებულები. დღის მეორე ნახევარში, მეფე ესწრება ბელგიის შეიარაღებული ძალებისა და პოლიციის წვრთნებს, აღლუმი ეწყობა -სა და ბრიუსელის პარკის პერიმეტრზე სამეფო სასახლის წინ. ასევე ეწყობა ბელგიის საჰაერო ძალების ფლაიპასტი. საღამოს იმართება გრანდიოზული ფოიერვერკი. 2003 წლიდან ასევე იმართება კონცერტი, რომელიც ცნობილია როგორც „ნაციონალური ბურთი“ . 2019 წელს ბრიუსელში დღესასწაულს დაახლოებით 100 000 ადამიანი დაესწრო.

ეწყობა საეკლესიო მსახურებები, ველმანების ბაზრები და საჯარო კონცერტები. ბელგიის დროშები ჩვეულებრივ გამოფენილია მაღაზიებსა და კერძო სახლებში. ბელგიის კლიმატის გათვალისწინებით, წვიმა ჩვეულებრივი მოვლენაა ეროვნულ დღეს. ბელგიის ნაციონალურ დღეს წვიმას ფრანგულად უწოდებენ „ნაციონალურ წვიმას“ .

აღსანიშნი მოვლენები
2013 წლის 21 ივლისს, ეროვნულ დღეს, მეფე ფილიპე ოფიციალურად ავიდა ტახტზე მამამისის, ალბერტ -ის ის გადადგომის შემდეგ.
ტახტიწყაროს ეკლესია

ტახტიწყაროს ეკლესია — არტიტექტურული და არქეოლოგიური ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ივანოვკაში. აგებულია - საუკუნეებში.

ტახტიწყაროს ნასოფლარის კიდეში, ძირითადი ბირთვის ჩრდილოეთით, გახსნილ მდელოზე, გალავნით შემოსაზღვრულ ტერიტორიაზე, ბაზალტის უშველებელი ქვებით ნაგები მცირე ზომის ეკლესიაა განთავსებული. მის ეზოში ძველი საფლავის ქვებია. ეკლესია მცირე ზომის დარბაზული ტიპის ნაგებობაა, რომელიც ერთსაფეხურიან ცოკოლზე დგას. ის ძალიან დიდი ზომის, ბაზალტის ქვით კარგად დამუშავებული კვადრებითაა ნაგები. ქვები არასწორი მოხაზულობისაა, ერთმანეთთან მჭიდროდ მიმაგრებული. დუღაბის თხელი ფენა, ჩასხმულია საპირე ქვებს შორის. ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კუთხის ქვები ძალიან დიდია და ასეთივე გრანდიოზული არქიტრავის ქვით არის დასრულებული. მის აღმოსავლეთ ნაწილში რელიეფური ჯვარია ამოკვეთილი. ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადთან უშველებელი ქვაა, რომლის ცენტრშიც სარკმლის ვიწრო თაღია ამოკვეთილი. ეზოში დიდი ზომის ზეთსახდელი ქვაცაა დაცული.
პატარა დარბაზის ღვთისმშობლის ეკლესია

პატარა დარბაზის ღვთის მშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა დარბაზში.

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა და ლოროფნითაა გადახურული, ბათქაშში "ჩაძირული" დიდი ზომის ნამტვრევი ქვითაა ნაგები, აღმოსავლეთ ფასადის ფორნტონის კეხში ქვათა ზომა მცირდება და წყობაც სხვა ხასიათისაა. არქიტრავით დახურული ერთდაერთი კარი სამხრეთ კედელშია გაჭრილი, სარკმლები აღმოსავლეთ, სახმრეთ და დასავლეთ კედლებშია. სამხრეთი სარკმელი ეკლესიაზე ამ მხრიდან მოგვიანებით მიდგმული მინაშენის სახურავმა ამოქოლა. ნახევარწრიული საკურთხევლის აფსიდის არდაბაგი მცირედაა შემაღლებული და მას ერთსაფეხურიანი ხარისხი მიუყვება. ტრაპეზის ქვა აფსიდის კედელზეა მიდგმული. აფსიდშივე ორი მაღალი ნიშაა შემორჩენილი, რომლებიდანაც ჭისებრი ასასვლელბით ეკლესიის კონქის თავზე შეიძლება მოხვედრა. ეკლესიას სამხრეთიდან მთელ სიგრძეზე დიდი, ნამტვრევი ქვით ნაგები, გეგმით სწორკუთხა მინაშენი აქვს მიდგმული. იგი ორკალთა სახურავითაა გადახურული და სახურავის ფერდები აღმოსავლეთისა და დასავლეთისკენ ეშვება. მინაშენში შესასვლელი კარი სამხრეთ კედელშია გაჭრილი და სამკუთხადაა გადახურული. ეს სათავსი აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლებში გაჭრილი ორი სარკმლით ნათდება. მზიდი თაღი ამ ნაგებობას ორად ყოფს და ეკლესიის სამხრეთ კარის წინ შემაღლებული მოცულობა იქმნება. ეკლესიის საქტიტორო წარწერა, სადაც ბარსეღ ეპისკოპოსის მიერ 1465 წელს ამ შენობის განახლებაზეა საუბარი, ეკლესიის აღმოსავლეთი ფასადის ჩრდილოეთი კუთხის ქვაზეა ამოკვეთილი.
პატარა მიტარბის წმინდა გიორგის ეკლესია

პატარა მიტარბის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა მიტარბში. აგებულია - საუკუნეებში.

ეკლესია დგას სოფლის აღმოსავლეთ განაპირას. ირგვლივ მოქმედი სასაფლაოა. ძველი ნაეკლესიარიდან შემორჩენილია მხოლოდ წყობის ქვედა რიგი. მსხვილი, მასიური თლილი კვადრები გეგმა ვერ იკითხება. ირგვლივ გალავნის ნაშთებია. აგრეთვე არის ძველი საფლავის ქვები. ამ ნანგრევის ჩრდილოეთ მხარეს 2005 წელს აშენდა დარბაზული ტიპის ახალი ეკლესია, გადახურული გოფრირებული თუნუქით, ნაგებობა არაპროპორციულია და უსახო. გამოყენებულია ძველი ეკლესიის თლილი კვადრები. სამხრეთ შესასვლელის თავზე ძველი ეკლესიის ქვაა-ღვინისფერ ქვაში ამოკვეთილია ჯვარი. სარკმელები თაღოვანია.
აღა ალიევი

აღა ალიგამა ოღლი ალიევი (დ. 5 მაისი, 1940 — გ. 25 ნოემბერი, 2007) — აზერბაიჯანელი მეცნიერი, აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი, პოეტი, (1969), ფილოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი.

ცხოვრება
აღა ლაჩინლი დაიბადა 1940 წლის 5 მაისს, ლაჩინის რაიონის სოფელ ოღულდარაში. 1963-1966 წლებში სწავლობდა მოსკოვის მაქსიმ გორკის სახელობის ლიტერატურული ინსტიტუტის პოეზიის განყოფილებაში.

მისი ლიტერატურული შემოქმედება დაიწყო 1958 წელს აღდამის რაიონის გაზეთ „ლენინ იოლუში“ გამოქვეყნებული ლექსით „მწყემსი“. 1966 წელს გამოიცა მისი პირველი წიგნი სახელწოდებით "იმედი". მოგვიანებით „დუმილი“, „იდუმალი მთები“, „უკიდურობების წინაშე“, „როცა დრო მომწიფდება“, „გვიყვარდეს ჩვენი სიყვარული“, „ტყის სიმღერა“, „ღამის სიზმარი“, „აიღე ჩვენი წერილი“ და სხვა. მისი წიგნები გაყიდულია.

აღა ლაჩინლი 1970 წლიდან მუშაობდა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში და იყო ასოცირებული პროფესორი „მსოფლიო ლიტერატურის“ განყოფილებაში. 1980 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია „აზერბაიჯანული ზღაპრების მხატვრული თავისებურებები“ და მიენიჭა აკადემიკოსის წოდება. დაასრულა სადოქტორო დისერტაცია „თურქიზმი ჰომეროსის ეპოსებში“. აღა ლაჩინლიმ, ძველი ბერძნული ლიტერატურის სპეციალისტმა, თარგმნა რჩევები ძველი შუმერული, ძველი ბერძნული, ძველი რომაული, ჩინური, ინდოელი, ასევე პოლონური, რუსული, ვიეტნამელი, სლოვაკი, იაპონელი, კორეელი, არგენტინელი და სხვა ხალხების კლასიკური პოეზიიდან.

1967-2006 წლებში ხელმძღვანელობდა და მუშაობდა ფილოლოგიის ფაკულტეტის ლიტერატურულ ასოციაციაში. კითხულობდა ლექციებს აზერბაიჯანული კულტურის, ლიტერატურისა და მეცნიერების შესახებ რუსეთში, თურქეთში, ლიტუვაში, ლატვიაში, ესტონეთში, საქართველოში და სხვა ქვეყნებში.
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2022-2023

გადამისამართება

2022-23 უეფას ჩემპიონთა ლიგა იქნება ევროპის საკლუბო ჩემპიონატის 68-ე სეზონი და 31-ე სეზონი მას შემდეგ, რაც ევროპის თასს უეფას ჩემპიონთა ლიგა ეწოდა.

ტურნირის ფინალი სტამბოლში ათათურქის ოლიმპიურ სტადიონზე გაიმართება. ტურნირის გამარჯვებული კვალიფიცირდება უეფას ჩემპიონთა ლიგის შემდეგი სეზონის ჯგუფურ ეტაპზე და ასევე მიიღებს კვალიფიკაციას 2023 წლის უეფას სუპერთასის მატჩში.

ასოციაციებს 1-დან 4-მდე ჰყავს ოთხი გუნდი;
მე-5 და მე-6 ასოციაციას სამი გუნდი ჰყავს;
მე-7-დან მე-15-ე ასოციაციებიდან (რუსეთის გარდა) მონაწილეობს ორი გუნდი;
დანარჩენი ასოციაციებიდან (მე-16-დან 55-მდე, ლიხტენშტაინის გარდა) მონაწილეობს ერთი გუნდი

2021-22 უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის და 2021-22 წლების უეფა-ს ევროპა ლიგის გამარჯვებულებს უფლება ექნებათ ითამაშონ ტურნირზე, მაშინაც კი, თუ ისინი არ მოხვდნენ თავიანთი ეროვნული ლიგის მეშვეობით.

ფეხბურთის ასოციაციის რეიტინგი
თითოეული ეროვნული ასოციაციის გუნდების რაოდენობა, რომლებიც მონაწილეობას მიიღებენ 2022-23 წლების უეფას ჩემპიონთა ლიგაში, განისაზღვრება 2021 წლის უეფა-ს რეიტინგით, რომელიც ითვალისწინებს მოცემულ ქვეყანაში კლუბების წარმატებებს ბოლო ხუთი სეზონის განმავლობაში, 2016-17 წლიდან. 2020-21 ასოციაციებს ასევე შეიძლება ჰყავდეთ დამატებითი გუნდები, რომლებიც მონაწილეობენ უეფას ჩემპიონთა ლიგაში:
კლოდ ლორეინი

კლოდ ლორენი (დ. 1600 — გ. 23 ნოემბერი, 1682) — ბაროკოს ეპოქის ფრანგი მხატვარი. ის არის იმ დროის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი შემოქმედი. მისი პეიზაჟები, როგორც წესი, გადაიქცევა ისტორიული ნახატების უფრო პრესტიჟულ ჟანრში რამდენიმე პატარა ფიგურის დამატებით, რომლებიც, ხშირად, წარმოადგენს სცენას ბიბლიიდან ან კლასიკური მითოლოგიიდან.
ადრეული თეთრი

ადრეული თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

ჯიშის სახელწოდება ყურძნის სიმწიფის პერიოდს გამოხატავს.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეთითქმის შეუბუსავია (აქვს ძალიან სუსტი ჯაგრისებრი შებუსვა). ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი საშუალოზე დიდი ზომისაა, კონუსური ფორმის, დატოტვილი, თხელი ან ძალიან თხელი. მარცვალი ძალიან მსხვილია, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, ქარვისფერი. კანი სქელია, საკმაოდ მკვრივი და ცვილისფებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, სასიამოვნო გემოთი.

ადრეული თეთრი ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანი ვაზია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 140-300 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა 13.5 ტონაზე მეტი. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-17%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-6.5 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
აკაბილიჟი

აკაბილიჟი , აკუბილაჟი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური ფორმის, სუსტად დანაკვეთული, სამნაკვეთიანი ან თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს აქვს სქელი ქეჩისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ უფორმო, თხელი ან საშუალო სიმკვრივის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი, იშვიათად ოვალური. მუქი ლურჯი, თითქმის შავი ფერის. კანი თხელი აქვს, საკმაოდ მკვრივი ცვილისებრი ფიფქით სქლად დააფრული. რბილობი წვნიანია, მდნარი, წვენი უფერულია, გემო — სასიამოვნო, სუსტად და გამოსახული ჯიშური არომატით.

აკაბილიჟი საშუაო ზრდისა და მაღალმოსავლიანი ვაზია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბრის დასაწყისში შედის. სავეგეტაციო პერიოდი გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 177 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 135-172 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 8.0-12.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.8-20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-10 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის წითელი ღვინო, რომელსაც ახასიათებს ორიგინალური ბუკეტი და მაღალი ექსტრაქტულობა. ასევე გამოიყენება წვენის დასამზადებლად და სასუფრე ყურძნად.
წყალწყვა

წყალწყვა — გემის ზომების მახასიათებელი; მცურავი გემით გაძევებული წყლის რაოდენობა. პირობითი აღნიშვნაა . ( — გამოდევნა, გადაადგილება, — ადგილი).

განასხვავებენ მოცულობით წყალწყვას (გემის წყალქვეშა ნაწილის მოცულობა მ³ წყალხაზის ქვეშ) და მასის წყალწყვას, რომელიც გემის წყალქვეშა ნაწილში მოთავსებული წყლის მასის (ტონებში) ტოლია. მუდმივი მასის წყალწყვის დროს მოცულობითი წყალწყვა იცვლება წყლის სიმკვრივის მიხედვით. მასის წყალწყვა იცვლება, მაგალითად, საწვავის, საჭურვლის (სამხედრო გემებზე) ხარჯის, ტვირთის მიღების ან მოხსნის გამო.
აკომშტალი

აკომშტალი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან გულისებრი ფორმის, სამ-ხუთნაკვეთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა, მტევანი საშუალო ზომის, კონუსური ფორმის, მხრიანი, თხელი ან მეჩხერი, იშვიათად საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო. მოწითალო-ყავისფერი. დაფარული მოიასამნისფრო-მოლურჯო სქელი ცვილისებრი ფიფქით. რბილობი წვნიანია, წვენი — უფერული, გემო — სასიამოვნო.

აკომშტალი ძლიერი ზრდისა და დაბალმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 180-210 დღეს შორის მერყეობს. მტევნის წონა 60-70 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 1.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 13 გ/ლ-ს.

მიიღება კაგი ხარისხის სუფრის წითელი ღვინო.
ადრეული თხელკანა

ადრეული თხელკანა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

ჯიშის სახელწოდება ყურძნის სიმწიფის პერიოდს გამოხატავს.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან გულისმაგვარი ფორმის, მთლიანი, ზოგჯერ ხუთნაკვეთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სუსტადაა აბლაბუდისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია, მტევანი საშუალო ზომის, კონუსური ან განიერ კონუსური ფორმის, ზოგჯერ მხრიანი, საშუალო სიკუმსის ან მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან მომრგვალო-ოვალური, თეთრი. რბილობი საშუალო წვნიანია, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.

ადრეული თხელკანა საშუალო ან საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის დასაწყისში შედის. მტევნის წონა 150-165 გრამია. საშუალო მოსავლიანია. ყურძნის სრულის სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.0-21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.5-6.8 გ/ლ-ს.

მიიღება მშრალი ღვინო და აგრეთვე გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
აკუბასა

აკუბასა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია თხელი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ფორმის, საკმაოდ კუმსი. მარცვალი მცირე ზომის აქვს, ოვალური, შავი. სქელკანიანია საკმაოდ სქელი ნაცრისფერი ფიფქით დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — უფერული.

ვაზი საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. აკუბასა სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის.

მიიღება სუფრის წითელი ღვინო.
ნორმან რიდუსი

ნორმან მარკ რიდუს (; დ. 6 იანვარი 1969) — ამერიკელი მსახიობი და მოდელი. ის ცნობილია - ის პოპულარულ საშინელებათა დრამატულ სერიალში „მოსიარულე მკვდრები“ დერილ დიქსონის როლში, ფილმში „წმინდანი ბოუნდოკიდან“ (1999) და მის გაგრძელებაში „წმინდანი ბოუნდოკიდან :წმინდანთა დღე“ (2009) მერფი მაკმანუსის როლში. დანა (2002), (2002). მან ითამაშა უამრავ ფილმსა და სატელევიზიო სერიალში და მოდელირდა სხვადასხვა მოდის დიზაინერებისთვის (ყველაზე ცნობილი პრადა 1990-იან წლებში). რიდუსმა ასევე უზრუნველყო მოძრაობის გადაღება და ხმოვანი მოქმედება მთავარი გმირის სემ პორტერისთვის ვიდეო თამაშში სიკვდილის დაშლა (2019).

ადრეული ცხოვრება
რიდუსი დაიბადა ჰოლივუდში, ფლორიდაში, მარიანას (ძვ. იარბერი), მასწავლებლისა და აირა ნორმან რიდუსის ვაჟი. რიდუსის ბებია წარმოშობით იტალიელი იყო, ბაბუას კი ინგლისელი, შოტლანდიელი და ირლანდიელი წარმოშობა ჰქონდა. იგი დაესწრო ბეთანის კოლეჯს ლინდსბორგში, კანზასი, ერთი სემესტრის განმავლობაში. ტოკიოში ცხოვრების შემდეგ, ის გადავიდა კალიფორნიაში სამუშაოდ ჰენრი დევიდსონის მაღაზიაში ვენეციაში,კალიფორნია, და მონაწილეობა მიიღო სხვადასხვა შოუში, როგორც მხატვარი, ფოტოგრაფი, მოქანდაკე და ვიდეო მხატვარი. მან პირველად ითამაშა სპექტაკლში ტიფანის თეატრში სანეტ ბულვარზე. ის აღმოაჩინეს ბარში ჰოლივუდის ცენტრში, მღეროდა და ცეკვავდა, სადაც ვიღაცამ ჰკითხა, სურდა თუ არა სპექტაკლში თამაში.

მოსიარულე მკვდრები
2010 წელს რიდუსმა დაიწყო დერილ დიქსონის თამაში -ის სატელევიზიო სერიალში , საშინელებათა დრამა მეგობრებისა და ოჯახის წევრების ჯგუფზე, რომლებიც იბრძვიან გადარჩენისთვის ძალადობრივ აპოკალიფსურ სამყაროში, რომელიც დასახლებულია ხორციჭამია ზომბებით და რამდენიმე გადარჩენილი ადამიანით. პერსონაჟი თავდაპირველად არ იყო ამავე სახელწოდების კომიქსების სერიაში, მაგრამ შეიქმნა სპეციალურად რიდუსისთვის მერლ დიქსონის პერსონაჟის აუდიტის შემდეგ. მოსიარულე მკვდრების კომიქსების შემქმნელი რობერტ კირკმანი გრძნობს, რომ დრამა გადაიქცა საკაბელო ისტორიაში ყველაზე მაღალ რეიტინგში, რომელმაც ყველა წინა რეკორდი გაანადგურა. რიდუსი იყო ნომინირებული სატურნის ჯილდოზე საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლის შემსრულებლად.