iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მარინა რამაზაშვილი

მარინა რამაზაშვილი (დ. 27 მარტი, 1960, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

განათლება
1984 წელს დაამთავრა მოსკოვის პირველი სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1986 წელს კი მოსკოვის თვალის დაავადებათა ჰელმჰოლცის სახელობის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ორდინატურა და 1988 წელს ასპირანტურა.

ბიოგრაფია
1991-1993 წწ. მუშაობდა ჰელმჰოლცის თვალის სნეულებათა ინსტიტუტის თვალის ფსკერის განყოფილებაში; 1993-1994 წწ. იყო საქართველოში ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის წარმომადგენლობის ოფის-მენეჯერი; 1994-1995 წწ. მუშაობდა ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს საერთაშორისო ჰუმანიტარული სააგენტოს მენეჯერის მოადგილედ; 1995-2000 წწ. იყო მენეჯერი და ოფთალმოლოგი თვალის მიკროქირურგიის ჯავრიშვილის კლინიკაში - „ოფთალმიჯი“; 2000 წლიდან კლინიკა "კარაპს მედლაინის" ოფთალმოლოგიური სამსახურის ხელმძღვანელი. გამოქვეყნებული აქვს 30-მდე სამეცნიერო ნაშრომი. არის მსოფლიო დიაბეტური ასოციაციის და ევროპის დიაბეტური სწავლების ასოციაციის წევრი , მსოფლიო და ევროპის ოფთალმოლოგიური და დიაბეტური კონგრესების მონაწილე, კლინიკის დამფუძნებელი, მედიცინის დოქტორი, ოფთალმოლოგი.
ელგუჯა უძილაური

ელგუჯა უძილაური (დ. 1959) — ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
ელგუჯა უძილაური დაიბადა 1959 წელს, ჭართალში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მთიულეთის არაგვის ხეობაში. მამა ორი წლისას გარდაეცვალა, ობლობაში იზრდებოდა; სკოლის დამთავრების შემდეგ ოჯახი ახმეტაში გადასახლდა და ცხოვრების მოწიფული ასაკი სწორედ ამ ქალაქში გაატარა. პირველი ლექსი ცამეტი წლის ასაკში დაწერა. არის ავტორი ლექსისა "აყვავებულა არაგვზე დეკა", რაც პოპულარულ სიმღერას დაედო საფუძვლად, 2012 წელს გამოიცა მისი 64 ლექსი, რასაც ხსენებული სიმღერის პირველი სტრიქონები აქვს სათაურად.
გივი ჩიხლაძე

გივი ჩიხლაძე (დ.1921 — გ. 1996) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი, მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე.

ბიოგრაფია
გივი ჩიხლაძე დაიბადა 1921 წელს, საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი დაამთავრა 1949 წელს. იგი გახლდათ მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე. ის მუშაობდა ტრესტ „საქჰიდროენერგომშენში.“ 1955 წელს დაიცვა დისერტაცია რათა მოეპოვებინა მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. მანამდე 1953 წლიდან მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. გივი ჩიხლაძე იყო ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტის დეკანი, ხოლო ლექციებს კითხულობდა შემდეგ თემებზე: ავტომატიკის ელექტრომაგნიტური მოწყობილობები, ავტომატიკის საფუძვლები, ავტომატიკისა და ტელემექანიკის ელემენტები. გამოქვეყნებული აქვს 40-მდე მეცნიერული ნაშრომი. ჩართული იყო რესპუბლიკურ და საერთაშორისო კონფერენციებში. აჯილდოვებდნენ მთავრობის ორდენებით და მედლებით. პროფესორის სახელი ავტომატიკის და ტელემექანიკის ელემენტების ლაბორატორიას გივი ჩიხლაძის გარდაცვალების შემდეგ მიენიჭა. ის იყო ავტომატიკის და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტის დამაარსებელი და ამავე კათედრის პროფესორი.
ნოდარ ასლანიკაშვილი

ნოდარ ასლანიკაშვილი (დ. 22 ოქტომბერი, 1939, თბილისი — გ. 13 აგვისტო, 1988) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი, გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი.

ბიოგრაფია
ნოდარ ასლანიკაშვილი დაიბადა 1939 წელს, თბილისში. 1963 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი მეტეოროლოგია-კლიმატოლოგიის სპეციალობით. იმავე წელს დაიწყო მუშაობა ამიერკავკასიის ჰიდრომეტეოროლოგიურ ინსტიტუტში, ინჟინრის თანამდებობიდან კლიმატოლოგიის განყოფილების გამგემდე. გამოქვეყნებული აქვს 40-მდე სამეცნიერო ნაშრომი, რომლებშიც მოცემულია ამიერკავკასიის და, კერძოდ, საქართველოს მზის რადიაციის პირობები, ატმოსფეროს გაჭუჭყიანების საკითხები, მეტეოროლოგიური ელემენტებისა და კლიმატური პირობების აღწერა, საქართველოს ტერიტორიის დარაიონება წაყინვების, ციტრუსებისათვის საშიში მოვლენების მიხედვით, თბილისის კლიმატის თავისებურება და სხვ.
მზია ხეთაგური

მზია ხეთაგური (დ. 14 მარტი, 1945, ცხინვალი, საქართველო) — ქართველი დრამატურგი, მეცნიერი, მწერალი, პოეტი, მსახიობი, პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
დაიბადა და გაიზარდა ცხინვალში. დამთავრებული აქვს თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის თეატრმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1985 წელს გაიარა უმაღლესი კურსები მაქსიმ გორკის სახელობის ლიტერატურულ ინსტიტუტში, მოსკოვში. მუშაობდა გალაკტიონ ტაბიძის სახლ-მუზეუმში, ცხინვალის თეატრში. მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებში უდიდესი წარმატებით სარგებლობდა მისი პიესების მიხედვით დადგმული სპექტაკლები. თბილისის და ბათუმის თოჯინების თეატრში დაიდგა პიესა „ხეტიალა„. ამავე სპექტაკლმა პირველი ადგილი მოიპოვა პოლონეთის საერთაშორისო ფესტივალზე. მისი შემოქმედება თარგმნილია სხვადასხვა ენაზე. მას უდიდესი ღვაწლი აქვს გაწეული ქართულ-ოსური ურთიერთობის მოგვარებისთვის.

ჯილდოები
ვლადიმერ მაიაკოვსკის სახელობის პრემია
მიხეილ ყიფიანის სახელობის სიგელი
კოსტა ხეთაგუროვის სახელობის სიგელი
წმინდა გიორგის ოქროს ორდენი
ღირსების ორდენი
ვლადიმერ ელისაშვილი

ვლადიმერ ილიას ძე ელისაშვილი (დ. 29 მაისი, 1944, ოლოვიანაია, ახლანდ. იმიერბაიკალეთის მხარე, რუსეთი) — ქართველი ბიოლოგი. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1993), პროფესორი (1996).

დაამთავრა ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი (1970). 1973-1983 წლებში მუშაობდა იმავე უნივერსიტეტის მიკრობიოლოგიის კათედრაზე, 1983 წლიდან — სერგი დურმიშიძის სახელობის ბიოქიმიისა და ბიოტექნოლოგიის ინსტიტუტში. 2012 წლიდან საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის პროფესორია. 2012-2018 წლებში იყო საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის პროფესორი მეცხოველეობის და საკვებწარმოების ინსტიტუტის დირექტორი, 2018 წლიდან — ამავე უნივერსიტეტის მიკრობული ბიოტექნოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი. ელისაშვილის კვლევის ძირითადი მიმართულებაა: უმაღლესი ბაზიდიომიცეტების ფიზიოლოგია, ბიოქიმია, ბიოტექნოლოგია; ლიგნოცელულაზური ფერმენტების ბიოსინთეზი; ბიოლოგიურად აქტიური ნაერთების წარმოქმნა მცენარეული ნედლეულის ბიოკონვერსიის გზით; იაფი კონკურენტუნარიანი ტექნოლოგიების შემუშავება.
იზოლდა ელისაშვილი

იზოლდა ივანეს ასული ელისაშვილი (დ. 18 აპრილი, 1929, თბილისი, — გ. 15 ივლისი, 2016, იქვე) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1979).

დაამთავრა კოტე მარჯანიშვილის თეატრალური სტუდია (1949). 1950 წლიდან თბილისის მოზარდ-მაყურებელთა ქართული თეარტის მსახიობი იყო. ძირითადად ასრულებდა „ინჟენიუ ტრავესტის“ ამპლუის (პატარა ბიჭებისა და გოგონების) როლებს. შესრულებული აქვს 60-მდე როლი, მ. შ. ნიკო (გ. ბერძენიშვილის „ბედნიერებისაკენ“), კუწო (გ. ნახუცრიშვილის „კომბლე“), ეტიენი (ც. სოლოდარის „მარსელელი ბიჭები“), წითელქუდა (ე. შვარცის „წითელქუდა“) ვოვკა (ს. მიხალკოვის „სომბრერო“), პეტია (მ. შატროვის „რევოლუციის სახელით“), პეტკა (ი. დიკის „პეტკა კოსმოსში“), ჯიმი (რ. სტივენსონის „განძთა კუნძული“).
ვასილ ყავლაშვილი

ვასილ ყავლაშვილი (დ. 4 აპრილი, 1911, ამბროლაური — გ. უცნობია) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1939 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1947-1961 წლებში შრომითი საქმიანობა დაიწყო სამშენებლო ტრესტ „ხრამჰესმშენში“ სამუშაოთა მწარმოებლად. ასევე მუშაობდა სამშენებლო ტრესტებში „საქჰიდროენერგომშენი“ და „ტყიბულმშენი“, „უმათჰესისა“ და „თბილსრესის“ სამშენებლო სამმართველოების უფროსად. იყო „ენგურჰესისა“ და „ხრამჰეს-2-ის“ მშენებლობის და სამშენებლო ტრესტ „საქჰიდროენერგომშენის“ თბილისის სამშენებლო-სამონტაჟო სამმართველოების უფროსი. 1966 -1977 წლებში იყო სამშენებლო ტრესტ „საქჰიდროენერგომშენის“ სამოქალაქო ბინათმშენებლობის სამმართველოს ჯერ მთავარი ინჟინერი შემდეგ, კი უფროსი.

იგი იყო მსოფლიო ომის მონაწილე, იბრძოდა საბჭოთა არმიის რიგებში. მიღებული აქვს საბრძოლო ჯილდოები.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
ბოგდან ხმელნიცკის ხარისხის ორდენი
ბოგდან ხმელნიცკის ხარისხის ორდენი
შრომის წითელი დროშის ორდენი
სამამულო ომის ხარისხის ორდენი
სამამულო ომის ხარისხის ორდენი
წითელი ვარსკვლავის ორდენი
საქართველოს დამსახურებული ინჟინერიშრომის წითელი დროშის ორდენი
ელისე თბილელი

ელისე თბილელი (საგინაშვილი) — საუკუნის ქართველი საეკლესიო და საზოგადო მოღვაწე, თბილელი ეპისკოპოსი და მიტროპოლიტი დაახლ. 1628-1660 წლებში.

დაახლოებული იყო ქართლის მეფე როსტომთან (ზეობდა 1632–1658 წლებში) და დედოფალ მარიამთან. რუსეთის ელჩობის წევრის არსენი სუხანოვის მოწმობით, ელისე დედოფლის „სულიერი მამა“ იყო. მეფე-დედოფლის დახმარებით ელისემ განაახლა თბილისის სიონის ტაძარი (როსტომმა ტაძრისთვის მუდმივი შემოსავალიც განაჩინა). ელისეს მიეწერება ასევე 1657 წელს მცირე სამლოცველოს მიშენება სიონის ტაძრისათვის სამხრეთის მხრიდან. ის იყო ცნობილი კალიგრაფი და გადამწერი. 1652 წელს მეფის დავალებით მოლაპარაკებას მართავდა რუს დიპლომატ არსენი სუხანოვთან.
ვლადიმერ ოთარაშვილი

ვლადიმერ ოთარაშვილი (დ. 16 ოქტომბერი, 1952) — ქართველი არქიტექტორი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1952 წლის 16 ოქტომბერს. მან დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის არქიტექტურული რესტავრაციის ფაკულტეტი 1979 წელს. მუშაობდა საქართველოს ძეგლთა დაცვის მთავარი სამმართველოს „ხუროთმოძღვრული მემკვიდრეობის რესტავრაციის ცენტრში“. თბილისში გამართულ არქიტექტორთა პირველ საერთაშორისო ბიენალეზე 1988 წელს მიიღო სიგელი. მისი ძირითადი ნამუშევრებია ბეთლემის ზედა ეკლესია (კვლევა), წრომის ტაძარი (რესტავრაცია), მრავალძალის წმინდა გიორგის ეკლესია (აღდგენა-რესტავრაცია), ხობის არქიტექტურული კომპლექსი, ცაიშის პალატა, ჯუმათის არქიტექტურული კომპლექსი, ხოტევის მაცხოვრის სახელობის ეკლესია, სხალთის არქიტექტურული კომპლექსი, მარტვილის ტაძარი, ჩიქოვანების მცირე ეკლესია და ა.შ.
ხოჯა ალი რიზა

ჰოჯა ალი რიზა (, დ. 1858, უსკუდარი, სტამბოლი — გ. 20 მარტი, 1930, უსკუდარი, სტამბოლი) — თურქი მხატვარი და ხელოვნების მასწავლებელი, რომელიც ცნობილია ძირითადად თავისი იმპრესიონისტული პეიზაჟებითა და არქიტექტურული ნახატებით.

ბიოგრაფია
მისი მამა იყო კავალერიის მაიორი და კალიგრაფიის მოყვარული. დაწყებითი განათლების დასრულების შემდეგ რიზა სწავლობდა ყულელის სამხედრო ლიცეუმში, შემდეგ თურქეთის სამხედრო აკადემიაში, სადაც სწავლობდა ხატვას ოსმან ნური ფაშასთან და სულეიმან სეიდთან. 1881 წელს მან სულთან აბდულ ჰამიდ -ისგან ჯილდო მიიღო. სამი წლის შემდეგ მან სასწავლებელი დაამთავრა ლეიტენანტის წოდებით და დაინიშნა ნური ფაშას თანაშემწედ. ის აპირებდა სწავლის გაგრძელებას ნეაპოლში, მაგრამ იძულებული იყო გეგმები შეეცვალა, იქ ქოლერის ეპიდემიის გამო.

1891 წელს შეუერთდა თურქულ-ისლამური არტეფაქტების შემსწავლელ სამთავრობო კომისიას. ოთხი წლის შემდეგ მას მიენიჭა კოლგასის (უფროსი კაპიტანი) წოდება და დაიწყო მუშაობა დიზაინერად ახალ საიმპერატორო ფაიფურის ქარხანაში. ის ასევე მუშაობდა ფაუსტო ზონაროსთან, რომელიც ხატვას ასწავლიდა ილდიზის სასახლეში ადგილობრივი წარჩინებულის მეუღლეს. ბერძნულ-თურქეთის ომის დროს იგი საბრძოლო მხატვარი იყო იონიაში. 1903 წელს მსახურობდა სიძველეთა მუზეუმის შექმნის კომისიაში. ექვსი წლის შემდეგ იგი გახდა „ომის პუბლიკაციების ოფისის“ ხელმძღვანელი და იქ მსახურობდა ორი წლის განმავლობაში. იმ წლებში იგი ასევე იყო ოსმალეთის ხელოვანთა ასოციაციის თავმჯდომარე. 1911 წელს პენსიაზე გავიდა იარბაის (პოდპოლკოვნიკის) წოდებით.

1914 წელს მან დაიწყო პეიზაჟის მხატვრობის სწავლება სახვითი ხელოვნების სკოლაში (ახლანდელი მიმარ სინანის სახვითი ხელოვნების უნივერსიტეტი). განათლების სამინისტროში სამსახურიდან გათავისუფლების შემდეგ გადავიდა ჩამლიჯაში, გოგონების საშუალო სკოლაში, სადაც სამი წელი დაჰყო. შემდეგ მუშაობდა უსკუდარის სხვა გოგონათა სკოლაში, ხოლო 1929 წლიდან სიკვდილამდე მუშაობდა ვაჟთა სკოლაში.

სიცოცხლის განმავლობაში მისი ბოლო გამოფენა, რომელიც ორგანიზებული იყო მხატვრისა და პარლამენტის წევრის, ჯელალ ესათ არსევენის მიერ, გაიმართა პარიზში 1928 წელს. ხოჯა ალი რიზას ნამუშევრები ძალიან ღირებული იყო თურქეთის ახალგაზრდა რესპუბლიკის დროსაც კი. მისი გარდაცვალებიდან მრავალი წლის შემდეგ, მისი ნამუშევრების გამოფენა კვლავაც ეწყობა სახელმწიფო გამოფენებზე. 1933 წელს ანკარაში ჰალკევლერის საზოგადოებამ მხატვრის ნამუშევრები თავის პირველ გამოფენაზე წარადგინა. ამას მოჰყვა კიდევ 16 პერსონალური გამოფენა, რამაც გააძლიერა მისი, როგორც თურქეთის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ლანდშაფტის მხატვრის რეპუტაცია.
დომენტი ქორიძე

დომენტი ქორიძე (დ. 1910 — გ. 1971) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1910 წელს. იგი ბრინჯაოს ხანის მეტალურგიულ საკითხებზე მუშაობდა, ამავდროულად თბილისის არქეოლოგიურ ძეგლებს იკვლევდა.
მცხეთა-სამთავროს, ურბნისის არქეოლოგიურ ექსპედიციებში მონაწილეობდა, რასთან ერთადაც იგი ღრმახევის, ნავთლუღისა და ნოსირის არქეოლოგიურ გათხრებს ხელმძღვანელობდა. ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატის სტატუსი 1955 წელს მიენიჭა.
ავგუსტუსების ისტორია

„ავგუსტუსების ისტორია“ — პირობითი სახელწოდება კრებულისა, რომელიც მოიცავს რომის იმპერატორების (ავგუსტუსების) ცხოვრებათა აღწერილობებს ადრიანედან ნუმერიანუსამდე (117-284 წლები).

კრებული რომის იმპერიის ისტორიის მნიშვნელოვანი პირველწყაროა. ჩვენამდე მოღწეულია არასრული სახით (აკლია 244-259 წლების მოვლენების აღწერილობა). სახელწოდება „ავგუსტუსების ისტორია“ 1603 წელს შემოიღო ანტიკურობის მკვლევარმა ისააკ კაზობონმა. კრებულის თავდაპირველი სახელწოდება უცნობია, ავტორების ვინაობისა და შედგენის თარიღის საკითხები კი გადაუჭრელია. თავად თხზულების ხელნაწერიდან ცნობილია 6 ავტორის სახელი (ელიუს სპარტიანუსი, იულიუს კაპიტოლინუსი, ვულკაკიუს გალიკანუსი, ელიუს ლამპრიდიუსი, ტრებელიუს პოლიო, ფლავიუს ვოპისკუს სირაკუზანუსი), თუმცა ბევრი თანამედროვე ისტორიკოსი „ავგუსტუსების ისტორიის“ შემოქმედად ერთ, საუკუნის მეორე ნახევარში მცხოვრებ მემატიანეს მიიჩნევს.

„ავგუსტუსების ისტორია“ შეგნებულად წარმართული თვალთახედვითაა დაწერილი (შესაძლოა ქრისტიანობისგან განდგომილი იმპერატორის იულიანეს გავლენით). კრებულის პირველი ნაწილი, რომელიც ეძღვნება კეისართა ცხოვრებას ადრიანედან კარაკალამდე, სანდო ისტორიულ მონაცემებს შეიცავს, მომდევნო ნაწილებში კი მრავლადაა ყალბი და ზოგჯერ ანეკდოტური ცნობებიც.

საქართველოს ისტორიის თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია ელიუს სპარტიანუსის ის ცნობები, რომლებიც ეხება ადრიანესა და იბერიის მეფე ფარსმან -ის ურთიერთობას. თხზულებაში მოთხრობილია, რომ ფარსმანმა „ქედმაღლურად უარი თქვა მიპატიჟებაზე“, როდესაც ადრიანემ მცირე აზიაში მოგზაურობისას თავისთან მიიწვია ვასალური და მოკავშირე სახელმწიფოთა ხელისუფალნი. მიუხედავად არაერთგზის მიწვევისა და ძვირფასი საჩუქრებისა, ფარსმანი არც რომში ჩასულა ადრიანესთან. საჩუქრების გარდა, იმპერატორს მისთვის ორმოცდაათი კაცისაგან შემდგარი კოჰორტაც უბოძებია; ფარსმანს საპასუხოდ იმპერატორისათვის გაუგზავნია ძღვენი, რომელშიც ოქრომკედით ნაქარგი მოსასხამებიც ყოფილა, ადრიანეს კი ცირკის არენაზე გამოუშვია ამ მოსასხამებში გამოწყობილი სამასი ბოროტმოქმედი. ასე გადაუხდია სამაგიერო ფარსმანისათვის იმპერატორს.
ნიკოლოზ აივაზოვი

ნიკოლოზ აივაზოვი (დ. 1889, სიღნაღი — გ. 1938) — ქართველი ტოპოგრაფი.

ბიოგრაფია
სწავლობდა სიღნაღის სამოქალაქო სასწავლებელში, მონაწილეობდა მოსწავლეთა რევოლუციურ გამოსვლებში. 1905 წელს შევიდა ბოლშევიკური პარტიის რიგებში. 1905-1906 წლებში იყო სიღნაღის საქალაქო სასწავლებლის მოსწავლეთა სოციალ-დემოკრატიული წრის ორგანიზატორი, ხელმძღვანელობდა წლის მოსწავლეთა საპირველმაისო გაფიცვას. 1906 წელს სასწავლებელის დამთავრების შემდეგ მუშაობა დაიწყო სიღნაღის სტამბაში ასოთამწყობად. 1906 წელს შევიდა თბილისში საბუღალტრო კურსებზე, სადაც მოაწყო პარტიული უჯრედი და ბიბლიოთეკა. საბუღალტრო კურსების დამთავრების შემდეგ და ცბრუნდა სიღნაღში და ისევ ასოთამწყობად გააგრძელა მუშაობა. ბეჭდავა პროკლამაციებს, ორგანიზაციებისათვის აგროვებდა ფულს. ადგილობრივმა ხელისუფლებამ მისი დევნა დაიწყო, ამიტომ პარტიულმა ორგანიზაციამ სამუშაოდ გორისა და დუშეთის მაზრებში გაუშვა. 1909 წლის თებერვალში თბილისში ჩამოვიდა. მუშაობდა სტამბა „პროგრესში“ ხოლო შემდეგ სტამბა „კულტურაში.“ 1909-1912 წლებში დაკავშირებული იყო სტასოვთან და თბილისის ბოლშევიკური ორგანიზაციის სხვა ხელმძღვანელ ამხანაგებთან, მათი დავალებით სტამბაში ბეჭდავდა პროკლამაციებს, ხელმძღვანელობდა სტამბის მუშათა წრეებს, ავრცელებდა გაზეთ „პრავდას“ და „პრავდი“ ფონდის გასაძლიერებლად კრეფდა ფულს. 1912 წლის ივნისში, როდესაც ჩავარდა თბილისის ბოლშევიკური ორგანიზაცია, იგი დაპატიმრებას გადაურჩა და დახმარებას უწევდა პატიმარ ამხანაგებს.
ნანა ფურცელაძე

ნანა ფურცელაძე (დ. 1930, თბილისი — გ. 19 ივლისი, 2024) — ქართველი მთარგმნელი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
დამთავრებული აქვს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. ორმოცდათხუთმეტ წელზე მეტია, რაც ეწეოდა პედაგოგურ მოღვაწეობას და სამოცდაათამდე სამეცნიერო სტატიის ავტორია ისლამურ პოეზიაში, კლასიკურ თუ ახალ არაბულ ლიტერატურაში. მინიჭებული აქვს ივანე მაჩაბლის პრემია.
ასკალონ მაგრაქველიძე

ასკალონ მაგრაქველიძე (დ. 10 აპრილი, 1912, თბილისი, საქართველო — გ. 1988) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1958).

ბიოგრაფია
დაიბადა ქალაქ თბილისში. 1928 წელს სწავლობდა რუსთაველის თეატრთან არსებულ სტუდიაში. მალევე იგი რუსთაველის თეატრშიც მიიწვიეს. დიდი წარმატება მას ს. ახმეტელის სპექტაკლ „თეთნულდში“ ხვდა 1932 წელს, სადაც ბაქირმის როლს თამაშობდა. ა. მაგრაქველიძე სხვადასხვა წლებში ფოთისა (1933-1948) და სოხუმის (1948-1958) თეატრებშიც მუშაობდა. მისი ნათამაშები როლენიდან გამოსარჩევია: ერემია წარბა (გ. წერეთელი „სამი სიცოცხლე“), ურიელი (კ. გუცკოვის „ურიელ აკოსტა“), ოთარ ბეგი (ა. სუმბათაშვილი „ღალატი“), გოდუნი(ბ.ლავრენოვი „ღალატი“), ოსმან აღა (დ. ჭონქაძე „სურამის ციხე“), ოიდოპოსი (სოფოკლე ოიდოპოსის მეფე) და სხვა. ა. მაგრაქველიძემ ფილარმონიაში მუშაობა 1959 წელს დაიწყო და ხალხის წინაშე როგორც მკითხველ-მსახიობი წარსდგა.

აღსამიშნავია მისი მუსიკალურ-ლიტერატურული ნაწარმოებები: ვაჟა-ფშაველა, გალაკტიონ ტაბიძე, მწერალი და პედაგოგი იაკობ გოგებაშვილი, ვანო სარაჯიშვილი, ერის მამა-ილია ჭავჭავაძე და ა. შ.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1954 — აფხაზეთის ასსრ სახალხო არტისტი
1958 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი

გამოყენებული ლიტერატურა
ხელოვნების კალენდარი : თეატრი, მუსიკა, კინო, თბ., 1992, გვ. 47-48
ნიკოლოზ კალაძე

ნიკოლოზ კალაძე (დ. 28 მაისი, 1909, კულაში — გ. 29 მარტი, 1997) — ქართველი სამხედრო პირი, გენერალ-მაიორი.

ბიოგრაფია
1927 წელს დაამთავრა თბილისის სამხედრო მეთაურთა ქართული გაერთიანებული სკოლა და 1933 წელს საზოგადოებრივ-ეკონომიკური ფაკულტეტი თბილისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში.
1938 წლის მიწურულს დაინიშნა დივიზიის პოლიტგანყოფილების უფროსად კიევის განსაკუთრებულ სამხედრო ოლქში, 1939 წელს მიანიჭეს დივიზიის სამხედრო კომისრის სტატუსი.მონაწილეობდა დასავლეთ უკრაინის განთავისუფლებაში (1939), იბრძოდა თეთრფინელების წინააღმდეგ (1940), დიდი სამამულო ომის (1941-1944) დროს ეკავა დივიზიის მეთაურის მოადგილის პოზიცია (1942-დან) და შემდგომში მეთაურის პოზიცია(1943-დან). მონაწილეობას იღებდა ხარკოვთან, კიევთან, ლვოვთან, სტალინგრადთან, დონის ველზე, კურკსთან და უკრაინაში გამართულ ბრძოლებში. ასევე ჩართული იყო ბერლინის ოპერაციაში და პოლონეთის განთავისუფლებაში. მეთაურობდა სამხედრო შენაერთებს კ. ვოროშვილის სახელობის უმაღლესი სამხედრო აკადემიის დამთავრების (1948) შემდეგ. 1962 წლიდან თადარიგში იმყოფებოდა. იყო სამხედრო-ისტორიული ნარკვევების ავტორი.

ჯილდოები
1940-წითელი ვარსკვლავის ორდენი
1940-წითელი დროშის ორდენი(4 ორდენი)
1944-სუვოროვის სახელობის ხარისხის ორდენი
1945-სუვოროვის სახელობის ხარისხის ორდენი
1945-ლენინის ორდენი
1950-ლენინის ორდენი
1985-სამამულო ომის ხარისხის ორდენი
მიხეილ ზაგიუ

მიხეილ მიხეილის ძე ზაგიუ (; დ. 1 აგვისტო, 1875, თბილისი, — გ. 7 ივნისი, 1951, მოსკოვი) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი (1917), საბჭოთა არმიის გენერალ-ლეიტენანტი (1940). სამხედრო მეცნიერებათა დოქტორი (1933).

დაიბადა ჩინოვნიკის ოჯახში. დედა ქართველი ჰყავდა (ყარანგოზიშვილი). გენერალ ნიკოლოზ ზაგიუს ძმა.

1892 წელს დაამთავრა თბილისის კადეტთა კორპუსი, 1894 წელს — კონსტანტინეს მე-2 სამხედრო სასწავლებელი სანქტ-პეტერბურგში, 1902 წელს — გენერალური შტაბის აკადემია. მსახურობდა ყაბარდოს მე-80 ქვეით პოლკში და კავკასიის მსროლელ ბატალიონში. 1917 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება. 1918 წლიდან მსახურობდა წითელ არმიაში. იყო უმაღლესი სამხედრო საბჭოს წევრი, საველე შტაბის ერთ-ერთი სამმართველოს უფროსი. 1921 და 1926 წლებში ორჯერ იყო დაპატიმრებული (მისი ძმა თეთრი მოძრაობის მონაწილე იყო), თუმცა გაამართლეს. 1932 წლიდან კითხულობდა ლექციებს სამხედრო-ქიმიურ აკადემიაში (მოსკოვი). 1936 წელს მიენიჭა ბრიგადის ინტენდანტის სამხედრო წოდება. ავტორია რამდენიმე წიგნისა, მათ შორის სახელმძღვანელოებისა სამხედრო ადმინისტრაციის სფეროში. დაჯილდოებულია წმ. ვლადიმირის, წმ. სტანისლავის, წმ. ანას სხვადასხვა ხარისხის, აგრეთვე საბჭოთა წითელი დროშისა (1944) და ლენინის (1944) ორდენებით.
აკაკი გოგიჩაიშვილი

აკაკი გოგიჩაიშვილი (დ. 26 ივლისი, 1966, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ჟურნალისტი, ტელეკომპანია „იბერია“-ზე ბიზნესგადაცემის წამყვანი.

განათლება
1991 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოლოგიის ფაკულტეტი, ხოლო 1993 წელს ასპირანტურა. 1995 წელს დაამთავრა კოლორადოს უნივერსიტეტის ეკონომიკის ინსტიტუტი, 1997 წელს კი დიუკის უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი. 2004 წელს განათლება დაასრულა სტენფორდის უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტით.

კარიერა
1993-1996 წლები, „რეზონანსის“ გაზთის მთავარი რედაქტორის მოადგილე იყო. 1996-1997 წლები, „ამერიკის ხმის“ ქართული რეპორტიორი და რედაქციის წამყვანი იყო. 1997-1999 წლები, „რუსთავი 2“-ში „კურიერის“ რეპორტიორი იყო. 1993-2003 წლები, წამყვანი და მთავარი რედაქტორი იყო ტელეშოუ „60 წუთის“. 2006 წლიდან პროდუსერია „იდეა, ფული და ერთი შანსი“ და ხელმძღვანელია გახდა ბიზნეს-ახალი ამბების. 2006-2018 წლები, მუშაობდა ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ში ავტორად და წამყვანად „კვირის გამოძიება“ და „ბიზნეს კურიერ“-ში ასევე გადაცემა „..“-ის კორესპონდენტად. 2018 წლიდან, წამყვანია „იბერიაზე“ გამოსული გადაცემის „ბიზნეს კოდი აკაკი გოგიჩაიშვილთან ერთად“.
ესინ ენგინი

ესინ ენგინი (, დ. 17 მაისი, 1945 — გ. 4 მაისი, 1997) — თურქი კომპოზიტორი, არანჟირების ავტორი, მომღერალი, დირიჟორი და მუსიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1945 წლის 17 მაისს ყირიმელი თათრების ოჯახში. მუსიკის შესწავლა მან ხუთი წლის ასაკში დაიწყო. ესინ ენგინი ბავშვობიდან სწავლობდა კლასიკური მუსიკის ცნობილი კომპოზიტორების შემოქმედებას და თურქულ ხალხურ მუსიკას. მისი მთავარი მუსიკალური ინსტრუმენტი იყო უდი. აშშ-ში, სადაც საშუალო განათლება მიიღო, სწავლობდა ფორტეპიანოს და ასევე გაეცნო დასავლური მუსიკის გამორჩეულ ნიმუშებს. პარალელურად ეუფლებოდა ჰარმონიისა და კომპოზიციის ხელოვნებას. შემდეგ დაამთავრა სტამბოლის უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის უმაღლესი სკოლა და სტამბოლის მუნიციპალიტეტის კონსერვატორიის ვოკალის განყოფილება.

კარიერის დასაწყისში მუშაობდა მუსიკოსად, ზოგჯერ სოლო ვოკალისტად იმ პერიოდის ცნობილ ორკესტრებში. მან გაახმოვანა საუნდტრეკები ფილმებში და ასევე ასრულებდა სიმღერებს ფილმებში. მისი პირველი გრამოფონის ჩანაწერი 1968 წელს მოხდა. ენგინმა პირველად ხმამაღლი განაცხადი გააკეთა თავისი დიდი დებიუტით, როდესაც 1972 წელს გამოუშვა ორი ჩანაწერი: „მოდი კასტინგზე, ზულფია“ და „ტანგო“. „მოდი ზულფიას კასტინგზე“ მან პირველად შეასრულა კლასიკური თურქული მუსიკა. ნაწარმოებში „ტანგო“ მან გაიმეორა მეოცე საუკუნის 30-იანი წლების ცნობილი ტანგო, თუმცა, პარალელურად მან შემოიტანა სხვადასხვა არანჟირება, ცდილობდა ახალი ჟღერადობა მიეცა ცნობილი სტილისტური ჟანრებისთვის. 1973 წელს მან გამოუშვა ნაწარმოები სახელწოდებით „მომეცი შენი ხელები / თვალების ზღვა“ და კიდევ ერთი ნაწარმოები — „თანამედროვე პიესები“. მათ შემდეგ ესინ ენგინმა გამოუშვა სხვა ალბომები სხვადასხვა წლებში, ისეთები როგორიცაა 1974 წელს, 1978 წელს და . მოგვიანებით მის შემოქმედებაში იყო სხვადასხვა მიღწევა: 1974 წელს ალბომები „წლები, რომლებიც არ დაბრუნდა / შეხედე ანკარას ქვას“, „ტანგოლარი“ და „წარსულიდან დღემდე“, „მე შემიყვარდა, მოვედი შენთან“ 1976 წელს.

კინომუსიკის სფეროში მუშაობდა ისეთ რეჟისორებთან და ოსტატებთან, როგორებიც იყვნენ ოსმან სედანი და ატიფ ილმაზი. 1986 წელს მან დაწერა მუსიკა სერიალ „“-სთვის, რომელშიც მთავარი როლი აიდან შენერმა შეასრულა. ფილმები, როგორიცაა „ციუბიუკი“, „ჩემი ოცნებები, ჩემი სიყვარული და შენ“, „ქალს სახელი არ აქვს“, „მოგზაურთა მეფე“. მან შექმნა კომპოზიციები სატელევიზიო სერიალებისთვის, როგორიცაა „იოლას სასახლის მკვლელობა“, „ორი ქალი“, „ტატლ ბეტიუშ“, „გულ დიკენი“, „ორი და“, „ციურე“.

1994 წელს ესინ ენგინი დაავადდა სისხლის კიბოთი და თავისი საუნდტრეკის უმეტესობა საწოლში დაწერა.

სიცოცხლის ბოლო პერიოდში მან შექმნა ალბომები, როგორიცაა „ნოსტალგიური რუსი ბოშა“, „ბოშათა ცეცხლი“, „საუნდტრეკები“. ესინ ენგინი გარდაიცვალა 1997 წლის 4 მაისს.
მზია წერეთელი

მზია წერეთელი (დ. 14 აგვისტო, 1963, თბილისი) — ქართველი თანამდებობის პირი, პედაგოგი, ფსიქოლოგი.

ბიოგრაფია
1985 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიისა და ფილოსოფიის ფაკულტეტი.

1990-1993 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის ფაკულტეტის მიწვეული ლექტორი. 1993-2006 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის ფაკულტეტის ზოგადი ფსიქოლოგიის კათედრა. 2006-2008 წლებში ასოცირებული პროფესორი. 2006-2008 წლებში კავკასიის ბიზნეს სკოლის მიწვეული ლექტორი. 2008 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის მიმართულების პროფესორი, ფსიქოლოგიის მიმართულების საბაკალავრო პროგრამის თანახელმძღვანელი, ასევე განათლების ფსიქოლოგიის კონცენტრაციის ხელმძღვანელი, სამაგისტრო პროგრამების ხელმძღვანელი. 2008-2010 წლებში ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში მიწვეული ლექტორი. 2010-2011 წლებში განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს ე„როვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრის“ ეროვნული შეფასებების, კვლევებისა და ანალიზის დეპარტამენტის უფროსი. 2012-2013 წლებში ფსიქომეტრიკოსი ექსპერტის პოზიცია საქართველოს დაწყებითი განათლების პროექტში. 2013 წლიდან იყო საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს კვლევისა და შეფასების სამმართველოს უფროსი, ხოლო 2014 წლიდან განათლების ფსიქოლოგიის სასწავლო-სამეცნიერო ინსტიტუტის დირექტორი.

1990 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მეხსიერებაში სემანტიკური ინფორმაციის შენახვის ფორმებისა და მექანიზმების შესახებ.“
2005 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „გენდერული ცნობიერების ფორმირებისა და მოქმედების ფსიქოლოგიური მექანიზმები.“