iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საფრანგეთის მესამე რესპუბლიკა

საფრანგეთის მესამე რესპუბლიკა არსებობდა 1870 წლიდან , ნაცისტური გერმანიის მიერ 1940 წელს საფრანგეთის დაპყრობამდე, რასაც ვიშის რეჟიმის შექმნა მოყვა.

მესამე რესპუბლიკამდე არსებობდა საფრანგეთის მეორე იმპერია. საფრანგეთი აწარმოებდა ომს პრუსიასთან, 1870 წელს სედენას ბრძოლაში საფრანგეთის 80 ათასიანი არმია და იმპერატორი ნაპოლეონ პრუსიელებს დანებდნენ. კათოლიკური ეკლესიის ხელშეწყობით 1871 წლის არჩევნებში მონარქისტებმა გაიმარჯვეს. ეროვნული კრება ბორდოში შეიკრიბა, შექმნა საფრანგეთის მთავრობა რომლის სათავეში ადოლფ ტიერი მოექცა. კრება დათანხმდა გერმანელების მიერ შემოთავაზებულ საზავო პირობებს.

ეროვნულმა კრებამ რამდენიმე წელიწადში მიიღო ქვეყნის კონსტიტუცია, რომლის მიხედვითაც საფრანგეთის მმართველი პრეზიდენტი გახდა, რომელსაც 7 წლის ვადით ირჩევდნენ.
საფრანგეთის მეორე იმპერია

საფრანგეთის მეორე იმპერია  — პერიოდი საფრანგეთის ისტორიაში, 1852 წლიდან 1870 წლამდე. მისი წინამორბედი საფრანგეთის მეორე რესპუბლიკა იყო. მეორე იმპერიას სათავეში ნაპოლეონ , ნაპოლეონ ბონაპარტის ძმისშვილი ედგა. დამფუძნებელი კრების გადაწყვეტილებით, ლუი ნაპოლეონი 1848-1851 წლებში პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა.

1851 წელს ნაპოლეონ მოაწყო სახელმწიფო გადატრიალება. ქვეყანაში ერთპიროვნული მმართველობა დამყარდა. მომდევნო 1852 წელს მან თავი იმპერატორად გამოაცხადა. ნაპოლეონის მიერ გატარებული პოლიტიკით ისარგებლა პრუსიამ და საფრანგეთი საერთაშორისო იზოლაციაში მოაქცია, ამას მოჰყვა საფრანგეთ-პრუსიის ომი, რომელშიც საფრანგეთი დამარცხდა. ბორდოში შეკრებილმა ეროვნული კრებამ პრუსიის მიერ წამოყენებული საზავო პირობები მიიღო და საფრანგეთის მესამე რესპუბლიკა გამოაცხადა.
ამბერკი იერაპოლელი

წმინდა ამბერკი იერაპოლელი — მოციქულთასწორი, იერაპოლისის ეპისკოპოსი საუკუნეში, მარკუს ავრელიუსის იმპერატორობის (161–180) დროს, სასწაულთმოქმედი. მართლმადიდებელ ეკლესიაში ხსენების დღე 22 ოქტომბერი.

წმ. ამბერკის ცხოვრება შედგენილია ან საუკუნეში, რომლის 50–მდე ხელნაწერია ჩვენამდე შემორჩენილი (ყველა ბერძნულად). მასში მოთხრობილია, რომ ამბერკი ბაძავდა მოციქულ პავლეს, ბევრს მოგზაურობდა რომში, სირიასა და მესოპოტამიაში, სადაც ქადაგებითა და სასწაულებით ბევრი ადამიანი მოაქცია ქრისტიანობაზე. ზოგიერთ ხელნაწერში იგი მოიხსენიება, როგორც მოციქულთასწორი.

გარდაიცვალა დაახ. 167 წ.
იერაპოლისი

იერაპოლისი ( „წმინდა ქალაქი“) – ანტიკური ქალაქი, რომლის ნანგრევებიც მდებარეობს დღევანდელ სამხრეთ–დასავლეთ თურქეთში, ქალაქ დენიზლიდან 17 კილომეტრში. თანამედროვე ფამუქ-ქალე ( „ბამბის ციხე“). მნიშვნელოვანი ტურისტული ცენტრი. 1988 წლიდან ფამუქ-ქალე და ქალაქ იერაპოლისის ნანგრევები იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობად ითვლება.

ისტორია
იერაპოლისის ადგილას პირველი დასახლება გაჩნდა ძვ. წ. ათასწლეულში.

პერგამონის მეფემ, ევმენოს -მ ძვ. წ. 190 წელს ძველი დასახლების ადგილას ააშენა ახალი ქალაქი და მას იერაპოლისი, ანუ წმინდა ქალაქი უწოდა.

ძვ. წ. 133 წელს ქალაქი რომის მფარველობაში შევიდა.

ახ. წ. 17 წელს მომხდარი მიწისძვრით დანგრეული იერაპოლისი აღდგენილ იქნა 60-იან წლებში და რომის არისტოკრატიის ერთ–ერთი მნიშვნელოვანი საკურორტო ქალაქი გახდა თავისი თერმული წყლების წყალობით. ამ პერიოდს ემთხვევა ქალაქის გაფურჩქვნის ხანა.

გადმოცემის თანახმად, ქ. იერაპლოსში 87 წელს წამებით აღესრულა ერთი ათორმეტთაგანი მოციქული ფილიპე, რომლის სახელობის ეკლესიის (მარტირიუმის) ნანგრევებიც შემორჩენილია.

395 წლიდან აღმოსავლეთ რომის, ანუ ბიზანტიის იმპერიის ნაწილია.

1210 წლიდან იერაპოლისი გადადის თურქების მფლობელობაში.

ქალაქი საბოლოოდ დაინგრა 1534 წლის მიწისძვრის შედეგად.

ღირსშესანიშნაობები
იერაპოლისი, ანუ ფამუქ-ქალე დღეს ცნობილია თავისი არქეოლოგიური და არქიტექტორული ძეგლებით:
ნეკროპოლი — თურქეთის ტერიტორიაზე უდიდესი ანტიკური ნეკროპოლი.
კლეოპატრას აუზი — მოქმედი აბაზანები მინერალური წყლით. აშენებულია მიწისძვრის შედეგად დანგრეული რომაული აბანოების ადგილას.
თეატრი — თურქეთის ტერიტორიაზე შემორჩენილი სამი ანტიკური თეატრიდან ერთ-ერთი. იტევს 15 ათას მაყურებელს.
წმ. ფილიპეს მარტირიუმი — იერაპოლისში 87 წელს წამებული ფილიპე მოციქულის სახელზე აგებული მარტირიუმის ნანგრევები.
აპოლონის ტაძარი — აპოლონის ტაძრის ნანგრევები. ქალაქის ყველაზე დიდი ანტიკური ტაძარი.
ტრავერტინი — კალცით გაჯერებული წყაროების მარილის დალექვის შედეგად წარმოშობილი თეთრი ტერასები.
გალია

გალია — ისტორიული სახელმწიფო ძველი რომის აღმოსავლეთით. გალიას ეკავა საფრანგეთის, ლუქსემბურგის და ბელგიის მიწები. გარკვეულ პერიოდებში გალიაში შედიოდა პოს დაბლობი, დასავლეთი შვეიცარია, ნიდერლანდებისა და გერმანიის გარკვეული ნაწილები და მდინარე რაინის დასავლეთი სანაპირო. ამ ტერიტორიაზე მკვიდრი გალები ცხოვრობდნენ, რომლებიც გალურ ენაზე საუბრობდნენ, ეს ენა იმდროინდელ ევროპაში საკმაოდ ფართოდ იყო გავრცელებული, მას აგრეთვე გააჩნდა სხვადასხვა დიალექტები.

გალების ტერიტორიაზე მრავალი არქეოლოგიური გათხრა ჩატარდა. მოგვიანებით უკვე გალების შესახებ არსებობს მრავალი რომაულ წყარო.

ძველი წელთაღრიცხვის ბოლოსთვის იწება რომაული სახელმწიფოს გაძლიერების პერიოდი. ძვ. წ. 58 წელს იულიუს კეისარი გაგზავნილი იქნა გალიაში რადგანაც მას მოეხდინა ამ ტერიტორიის დამორჩილება, ამას მოჰყვა გალებთან ომი რომელიც ძვ. წ. 58-დან ძვ. წ. 51 წლამდე გრძელდებოდა. გალებთან ომში ყველაზე გადამწყვეტი ბრძოლა მოხდა ქალაქ ალეზიასთან. აქ იულიუს კეისარმა შეძლო მოწინააღმდგეების დამრცხება და სრულიად გალიის დამორჩილება.
ბირჟა

ბირჟა (ფრ. , ინგ. , რუს. ) — იურიდიული პირი, რომელიც უზრუნველყოფს სასაქონლო, სავალუტო, ფასიანი ქაღალდებისა და ფინანსური ინსტრუმენტების ბაზრის ორაგნიზებულ ფუნქციონირებას.

განვითარება
ბირჟამ თავისი განვითარების გზაზე მრავალი ეტაპი გაიარა. ყველაფერი დაიწყო მევაჭრეობით, როდესაც საქონელი გასაყიდათ გადაჰქონდათ სხვა ქვეყნებში, იმ დროს გადაადგილებისათვის გამოიყენებოდა მხოლოდ აქლემებთა ქარავნები, ხოლო გარე ვაჭრობა იყო თითქმის ერთადერთი საშუალება რომლითაც შეიძლებოდა საქონლის რეალიზაცია. იმ შორეულ წარსულში ხალხი იკრიბებოდა მხოლოდ ყოველწლიურ ბაზრობებზე სადაც ხდებოდა ბითუმი ვაჭრობა. დროთა განმავლობაში დაიხვეწა და განვითარდა ვაჭრობის სფერო, რის საფუძველზეც რიგ ქვეყნებში გაჩნდა ყოველდღიური ვაჭრობის აუცილებლობა. თანდათან ვაჭრობამ ქუჩის ბაზრის ტერიტორიებიდან გადაინაცვლა შეძლებულ ვაჭართა მიერ იჯარით აღებულ შენობებში, სწორედ ამ შენობებს დაერქვა შემდგომში სახელი - ბირჟა. ამ დროისათვის ხდება საბირჟო ვაჭრობის ძირითადი პრინციპების ჩამოყალიბება, სწორედ ამ სავაჭრო ბირჟის მემკვიდრედ ითვლება დღევანდელი სავაჭრო ბირჟა სადაც საბოლოოდ ჩამოყალიბდა და დაიხვეწა ურთიერთობის ყველა ეტაბი.

კომპიუტერიზაციის ეპოქამდე, გარიგებებზე მხარეთა შეთანხმება ზეპირ ხასიათს ატარებდა. დღეს კი ვაჭრობა ელექტრონულია და გამოიყენება სპეციალიზებული პროგრამები. ბროკერები თავისი ან კლენტთა ინტერესების გათვალისწინებით აცხადებენ მოთხოვნას სავაჭრო სისტემაში ამა თუ იმ ფასიანი ქაღალდის შესყიდვაზე, რომელიც შესაბამისად დასტურდება სხვა შემხვედრი შეთავაზების მიერ. ბირჟა მხოლოდ აწარმოებს აღრიცხვას შემდგარი გარიგებსა,ასევე ორგანიზებას უკეთებს და გარანტირებს გადახდას, უზრუნველყოფს ფუნქციონირებას - ”მიწოდება გადახდის სანაცვლოდ” .

როგორც წესი ბირჟები იღებენ საკომისიო მოსაკრებელს თითოეული გარიგებიდან, რომელიც მის ძირითადი შემოსავლის წყაროს წარმოადგენს. სხვა შემოსავლები შეიძლება იყოს როგორც საწევრო შენატანი, ასევე ვაჭრობაზე დაშვების გადასახადი და საბირჟო ინფორმაციის გაყიდვა.

კლასიფიკაცია
სავაჭრო აქტივებდან (ინსტრუმენტები) გამომდინარე ბირჟები შეიძლება დაიყოს:
სავაჭრო
საფონდო
სავალუტო
ფიუჩერსული
ოფციური
თუმცა ყოველთვის არსებობდა უნივერსალური ბირჟებიც — ბირჟები, რომლებიც მოიცავენ ვაჭრობას სხვადასხვა ინსტრუმენტებით, ერთი ორგანიზაციული სრუქტურის ფარგლებში (მაგრამ სხვადასხვა სექციებში).
ფიუჩერსული ბირჟა

ფიუჩერსული ბირჟა — სასაქონლო ბირჟის თანამედროვე ფორმა, რომელზეც ფიუჩერსული კონტრაქტებით მიმდინარეობს ვაჭრობა. ფიუჩერსულ ბირჟაზე სასაქონლო ბირჟაზე რეალური საქონლით ვაჭრობისგან განსხვავებით: გარიგებები უმეტესწილად ფიქციური ხასიათისაა (გარიგების მხოლოდ 1-2% მთავრდება საქონლის მიწოდებით, ხოლო დანარჩენი ფასებს შორის განსხვავების დაფარვით ხორციელდება); კონტრაქტის ყველა პირობა (გარდა ფასებისა) უნიფიცირებულია; გარიგებები გაუპიროვნებელია, რადგან მყიდველსა და გამყიდველს შორის შუამავლობას ასრულებს საანგარიშსწორებო პალატა.
იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკა

იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკა (ისფრ) — სახელმწიფო ევროპის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდებარეობდა ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე 1945-1992 წწ.

ფედერაციაში გაერთიანებული იყო 6 სოციალისტური რესპუბლიკა (მაკედონია, ბოსნია-ჰერცეგონია, სლოვენია, ხორვატია, სერბია და ჩერნოგორია) და 2 მხარე (ვოევოდინა და კოსოვო).

ქვეყნის უმეტეს მოსახლეობას სლავები შეადგენდნენ. აგრეთვე ცხოვრობდნენ ალბანელები, უნგრელები, თურქები, რუმინელები, იტალიელები.
მონტანიერები

მონტანიარები — პარტია საფრანგეთის ეროვნულ კონვენტში. სახელი სადეპუტატო ადგილების მდებარეობის გამო ეწოდათ ვინაიდან შემაღლებულ ადგილას იყვნენ განლაგებულნი. ( – მთა) პარტია ძირითადად პარიზიდან არჩეული დეპუტატებისგან შედგებოდა ლიდერები იყვნენ: დანტონი, ჟან პოლ მარატი.

კონვენტში მცირედ იყვნენ წარმოდგენილნი, თეორიტიკოს ჟირონდელებზე გაცილებით უკეთ აკეთებდნენ პრაქტიკულ საქმეს, ძალიან ბრძოლისუნარიანები და კარგად ორგანიზებულები იყვნენ. დიდი გავლენა ჰქონდათ პარიზის მოსახლეობაზე, რაც მათ წონას მატებდა, გარდა ამისა მოახერხეს იაკობინელთა კლუბიდან ჟირონდელების განდევნა. ამის შემდეგ მონტანიარი და იაკობინელი ფაქტობრივად სინონიმები გახდა და მათ ერთპარტიულ რეჟიმს 1793–1795 წ.წ. იაკობინელთა დიქტატურა ეწოდა.
პერგამონი

პერგამონი (იგივეა, რაც პერგამოსი. ) — ანტიკური ქალაქი მცირე აზიის სანაპიროზე, ისტორიულ მიზიაში , დღევანდელ თურქეთში, იზმირის პროვინციაში შემავალ ქ. ბერგამას ჩრდილო-დასავლეთით. მდებარეობს 26 კმ-ში ეგეოსის ზღვიდან, მდ. კაიკოსის, დღევანდელი ბაკირჩაის ჩრდილო სანაპიროზე.

ქალაქი დაარსდა ძვ. წ. საუკუნეში ბერძენი მოახალშენეების მიერ. ელინისტურ ხანაში, ძვ. წ. 283–133 წლებში იყო პერგამონის სამეფოს დედაქალაქი, ატალიდების დინასტიით სათავეში. პოლიტიკურ და ეკონომიკურ გაფურჩქვნას მიაღწია ევმენოს -ს (ძვ. წ. 263–241) და ევმენოს -ს (ძვ. წ. 197–159) მეფობის დროს. იყო ელინისტური სამყაროს ერთ-ერთი უდიდესი ეკონომიკური და კულტურული ცენტრი.

ელინისტურ ხანაში პერგამონს გარს ერტყა მძლავრი გალავანი ე. წ. ევმენეს კარიბჭით. ქალაქს გადმოჰყურებდა ტერასებად განლაგებული აკროპოლისი, ზედა ბაქანზე იყო მეფეთა სასახლეები, არსენალი და ტრაიანეუმი, ქვემოთ ათენა ნიკეფოროსის სამლოცველო.
გელასი კესარიელი

გელასი კესარიელი (გ. 395 წ.) — კესარიის ეპისკოპოსი (367–373, 379–395 წწ.) და საეკლესიო მწერალი.

373–379 წლებში, როგორც ნიკეის კრების მტკიცე მიმდევარს, არიანელებმა იძულებით დატოვებინეს საპისკოპოსო კათედრა.

მონაწილეობდა კონსტანტინოპოლის პირველ საეკლესიო კრებაში 381 წელს.

გელასის არც ერთი შრომა ჩვენამდე არ შემორჩენილა, მაგრამ ზოგი წყარო იმოწმებს მის ნაშრომებს, საიდანაც ჩანს, რომ მას დაუწერია ევსები კესარიელის ეკლესიის ისტორიის გაგრძელება.

გელასი იყო კირილე იერუსალიმელის ძმისწული.
იოანე XI (პაპი)

იოანე (; დ. 910 — გ. დეკემბერი, 935) — რომის პაპი 931-935 წლებში, წარმოშობით რომაელი. პორნოკრატიის პერიოდის პაპი.

მაროზიას და სერგიუს -ის უკანონო შვილი და კანონიერი პაპი, რომელიც დედამ 25 წლის აიყვანა ტახტზე. მერე ამბოხება მოუწყო დედით ნახევარძმამ, სენატორმა ალბერიხმა, შეიპყრო, გადააყენა და მაროზიასთან ერთად ჩასვა ციხეში, სადაც დაიღუპა კიდეც.
იოანე XII (პაპი)

იოანე (; გრაფი ოქტავიანე; დ. 937 — გ. 14 მაისი, 964) — რომის პაპი 955–964 წლებში. წარმოშობით იტალიელი. პორნოკრატიის პერიოდის პაპი. მაროზიას შვილიშვილი.

მეორე პაპი (იოანე -ის შემდეგ 533–535), რომელმაც გამოიცვალა სახელი. 18 წლისამ ჯერ მემკვიდრეობით მიიღო საერო ძალაუფლება, მერე პაპის ტახტი. იგი ზნედაცემული ტირანი იყო, რომელმაც წმინდა პეტრეს სასახლე საროსკიპოდ აქცია. დაიღუპა საყვარლის სარეცელში.
თეოდორე სტრატილატი

}, ხოლო კათოლიკურში — 7 თებერვალი.

ცხოვრება
წმინდა დიდმოწამე თეოდორე სტრატილატი ჰერაკლიაში ეწამა ქრისტესთვის 319 წლის 8 თებერვალს. წამების დროს წმინდანმა მსახურს - უარს სთხოვა, რომ მისი ცხედარი მშობლების მამულში დაეკრძალა. უარმა შეუსრულა ბატონს უკანასკნელი სურვილი - იმავე წლის 8 ივნისს პატივით გადაასვენა მისი წმინდა ნაწილები ევესიტში.

ამავე დღეს იხსენიება დიდმოწამის წმინდა ხატის მიერ აღსრულებული ერთი სასწაული, რომელიც მისივე სახელობის ტაძარში მოხდა. საყდარი, რომელიც დამასკის მახლობლად, დაბა კარსატაში მდებარეობდა, სარკინოზებს საცხოვრებლად გაეხადათ. ერთმა მათგანმა ისარი სტყორცნა წმინდა თეოდორეს ხატს და მხარში მოარტყა. უეცრად ამ ადგილიდან სისხლმა იფეთქა. მალე ტაძარში დამკვიდრებული ურჯულოები ერთმანეთის მიყოლებით დაიხოცნენ. ამ სასწაულის შესახებ მოგვითხრობენ ანტიოქიის წმინდა პატრიარქი ანასტასი (ხს. 3 მაისს) და ღირსი იოანე დამასკელი (ხს. 27 დეკემბერს).
ეფრემი (ანტიოქიის პატრიარქი)

ეფრემი (; გ. 545) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 8 ივნისი, ახალი სტილით - 21 ივნისი. ანტიოქიის პატრიარქი.

ცხოვრება
ღირსი ეფრემი მხედართმთავარი იყო ანასტასი (491-518) და იუსტინე (518-527) იმპერატორების დროს. სირიელი ჭაბუკი გამოირჩეოდა სიკეთით, კეთილმსახურებითა და გულმოწყალებით.

526 წელს უფალმა სასჯელი დაატეხა თავს ანტიოქიას ნესტორისა და ევტიქის ერესებისაკენ გადადრეკისათვის: მიწისძვრამ ნანგრევებად აქცია ეს დიდებული ქალაქი. უამრავი მცხოვრები დაიღუპა. პატრიარქი ევფრასიუსი ჩამოქცეულმა სვეტმა იმსხვერპლა.

იმპერატორმა ეფრემი გაგზავნა ქალაქის აღსადგენად. მუშებს შორის იყო ერთი ეპისკოპოსი, რომელსაც ფარული ღვაწლის სურვილით დაეტოვებინა კათედრა. მან წმინდანს პატრიარქობა უწინასწარმეტყველა და სთხოვა, ხელი არ აეღო ქველმოქმედებაზე და მტკიცედ ებრძოლა ერეტიკოსებთან. 526 წელს წმინდა ეფრემი პატრიარქად აკურთხეს. იგი მტკიცედ და ბრძნულად მართავდა სამწყსოს და საკუთარი ცხოვრების წესით, ქადაგებითა და ეპისტოლეებით იცავდა მას მწვალებლურ სწავლებათაგან.

მისი რწმენის სიძლიერეზე მეტყვველებს ერთი შემთხვევა: იეროპოლის მახლობლად მოსაგრეობდა ერთი მესვეტე, რომელიც მწვალებლობაში ჩავარდა. ეს რომ შეიტყო, წმინდა ეფრემი მივიდა ბერთან და მოუწოდებდა, დაბრუნებოდა მართლმადიდებლობას. მესვეტე უარზე იყო. მან პატრიარქის დაშინებაც კი სცადა და შესთავაზა, დიდი კოცონი დაენთოთ და ერთად შესულიყვნენ ცეცხლში. კოცონი დაანთეს, მაგრამ ერეტიკოსმა ბერმა ვერ გაბედა შიგ შესვლა. მაშინ პატრიარქი მხურვალედ ევედრა უფალს, დაემოწმებინა, ვისი სარწმუნოება იყო უცდომელი, მოიხსნა ომოფორი და ცეცხლს მისცა. სამი საათის შემდეგ შეშა დაიფერფლა, ომოფორი კი უვნებლად დარჩა. ამ სასწაულის მხილველმა მესვეტემ უარყო ერესი და მართლმადიდებლებს შეუერთდა.

წმიდა პატრიარქი მშვიდობით მიიცვალა 545 წელს.

თავის ნაშრომებში ღირსი ეფრემი იცავდა მართლმადიდებლურ სწავლებას ქრისტეს ორბუნებოვნების შესახებ.
ზოსიმე ფინიკიელი

ზოსიმე ფინიკიელი — – საუკუნეების ქრისტიანი ბერი და ასკეტი. ზოსიმეს შესახებ ბიოგრაფიული ცნობები საუკუნის მოღვაწის ევაგრიოს სქოლასტიკოსის „საეკლესიო ისტორიიდან“ მომდინარეობს. ზოსიმე მიჩნეულია ბიზანტიურ „დიდ პატერიკონში“ შეტანილი და დოროთე ღაზელის მიერ დამოწმებული „საუბრების“ ავტორად. მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანია, ხსენების დღეა 8 ივნისი (ძველი სტილით), 21 ივნისი (ახალი სტილით).

ევაგრიოსის თხზულების მიხედვით ზოსიმე წარმომავლობით ქალაქ ტვიროსის (ისტორიული ფინიკია) ახლოს მდებარე სოფელ სინდიდან იყო, მოღვაწეობდა მშობლიურ ადგილებში მდებარე მონასტერში და თავისი ასკეტური ცხოვრების გამო დიდი სახელით სარგებლობდა. მას ახლო ურთიერთობა ჰქონია კესარიის ეპისკოპოს იოანე მდუმარესთან. გადმოცემა მას მიაწერს წინასწარ განჭვრეტის უნარს; ზოსიმეს უწინასწარმეტყველია ანტიოქიაში 526 წელს მომხდარი დამანგრეველი მიწისძვრა. სხვა გადმოცემის მიხედვით ზოსიმეს დაუმორჩილებია ლომი, რომელსაც კესარიის გზაზე მისი ტვირთის მზიდავი სახედარი შეუჭამია; მოთვინიერებულ მხეცს თავად უტვირთია ბერის ნივთები ქალაქამდე.

თანამედროვე მკვლევარები (ს. ველე, 1901, და სხვ.) ზოსიმეს აიგივებენ ბიზანტიურ „დიდ პატერიკონში“ (წმინდა მამათა სწავლანი) შეტანილი და საუკუნის მოღვაწის დოროთე ღაზელის მიერ ციტირებული „საუბრების“ ავტორ აბბა ზოსიმესთან. ეს ტექსტი წარმოადგენს მოწაფეებისთვის განკუთვნილ დარიგებებს ღვთის მინდობისა და განსაცდელთა დათმენისათვის, საუკუნო ცხოვრებისა და ღვთის მცნებათა შესრულებისათვის, სიმდაბლისათვის, სათნოებებისათვის და ა.შ. „საუბრები“ ქართულად ნათარგმნია ექვთიმე მთაწმინდელის მიერ („სწავლაჲ წმიდისა მამისა ჩუენისა ზოსიმესი“) და შეტანილია ათონურ ასკეტიკურ-დოგმატიკურ კრებულში (1042–1044 წწ.).
პავლე კაიუმელი

პავლე კაიუმელი (გ. 766) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 8 ივნისი, ახალი სტილით — 21 ივნისი.

ცხოვრება
წმინდა პავლე კაიუმელი დაიბადა და აღიზარდა კონსტანტინოპოლში. ხატმებრძოლი იმპერატორის კონსტანტინე კოპრონიმის მხილებისთვის ცხვირი მოაჭრეს, ადუღებული ფისი და გოგირდი გადაასხეს, თვალები დათხარეს და ასე ნატანჯი და დამცირებული დიდხანს შეკრული ფეხებით ათრიეს ქალაქის ქუჩებში.

წმინდა პავლე ტანჯვაში აღესრულა 766 წლის 7 ივნისს. 122 წლის შემდეგ აღმოჩნდა, რომ კაიუმის მონასტერში დაფლული მისი ნეშტი უხრწნელად იყო დაცული. იგი ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის ტაძარში გადააბრძანეს. 1222 წელს წმინდა ნაწილები კონსტანტინოპოლიდან ვენეციაში გადაასვენეს.
ღირსი ნავკრატიუსი

ღირსი ნავკრატიუსი (გ. 848) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი. ხსენების დღე არის ძველი სტილით 8 ივნისი, ახალი სტილით - 21 ივნისი.

ღირსი ნავკრატიუსი წმინდა თეოდორე სტუდიელის (ხს. 24 ნოემბერს) მოწაფე იყო. მართლმადიდებლობის მხნე აღსარებისთვის და წმინდა ხატთა თაყვანისცემისთვის ნეტარმა მამამ ხატმებრძოლთაგან დევნა და შევიწროება დაითმინა. ამ მწვალებლობის დაგმობის შემდეგ კი პატრიარქმა მეთოდემ გადასახლებიდან გამოიწვია იგი და სტუდიონის მონასტრის იღუმენად დაადგინა. წმიდანი აღესრულა 848 წელს.
კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულება (1724)

კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულება, რუსეთ-ოსმალეთის ხელშეკრულება, სპარსეთის დანაწილების ხელშეკრულება – 1724 წლის 12 (23) ივნისს ოსმალეთის იმპერიასა და რუსეთს შორის დადებული გარიგება, რომლის მიხედვით ამ ორმა სახელმწიფომ გაიყო სპარსეთის მიერ დაპყრობილი კავკასიური მიწები.

რუსები და ოსმალები ერთმანეთს ეცილებოდნენ დასუსტებული სპარსეთის მიწების მიტაცებაში და განჯის ოკუპირების გამო ომის პირას იყვნენ. საფრანგეთის ჩარევითა და შუამდგომლობით ამ ორმა მთავრობამ 1724 წლის 12 ივნისს ხელი მოაწერა ხელშეკრულებას, რომლის მიხედვით მათ ერთმანეთს შორის სპარსეთის დიდი ნაწილი გაიყვეს. ამგვარად მდინარე მტკვრისა და არაქსის აღმოსავლეთით მდებარე ტერიტორიები რუსეთის მფლობელობაში გადავიდა, ხოლო დასავლეთით (ერევნისა და თბილისის ჩათვლით) ოსმალეთისაში.
გეგის ჩანჩქერი

გეგის ჩანჩქერი — ჩანჩქერი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გაგრის მუნიციპალიტეტში, ბზიფის სასასოფლო საკრებულოს ტერიტორიაზე. მდებარეობს არაბიკას კარსტული მასივის სამხრეთ-აღმოსავლური სექტორზე, მდინარე გეგას (მდინარე ბზიფის მარჯვენა შენაკადი) აუზში, ზღვის დონიდან 650 მეტრზე. წყლის ვარდნილის სიმაღლე 70 მ.

მანძილი თბილისიდან 530 კმ. სოხუმიდან 85 კმ, გაგრიდან 50 კმ. თბილისი-სენაკი-ლესელიძის გზატკეცილიდან გზა გამოიყოფა სოფელ ბზიფთან და მიემართება რიწის ტბის გზატკეცილისკენ, რიწის ტბის გზატკეცილიდან, მდინარე გეგის შესართავიდან მანძილი ჩანჩქერამდე 5 კმ-ია.

გეგის ჩანჩქერი წარმოადგენს 70 მეტრი სიმაღლის ჩანჩქერს, რომელიც თავისი დინების ერთ-ერთ მონაკვეთში ხვდება კარსტულ ნაპრალში, მიწისქვეშა დერეფნების გავლის შემდეგ გადმოჩქეფს მღვიმიდან და უერთდება მდინარე გეგას მარცხნიდან, მდინარე გეგის შესართავიდან 6 კმ. მანძილზე. გეგის ჩანჩქერის წყალი გამოდის ზედაიურული კირქვის ჰორიზონტალური ნაპრალიდან სამ ნაკადად, რომელთა ერთობლივი დებიტი მერყეობს 0,5-დან 2,5 კუბური მეტრი/წამში ფარგლებში. აქ წყალი ძალიან ცივია, ამიტომაც მიმდებარე ტერიტორიაზე, თითქმის ზაფხულის ბოლომდეა თოვლი შენარჩუნებული.

მდინარე გეგა წარმოადგენს მდინარე ბზიფის მარჯვენა შენაკადს, რომლის სიგრძე 26 კმ-ია. სათავე აქვს გაგრის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2400 მეტრ სიმაღლეზე. მთავარი შენაკადებია აგეფსთა და იუფშარა (ორივე მარცხენა). საზრდოობს ძირითადად თოვლისა და წვიმის წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირეა ზამთარში. საშუალო მრავალწლიური ხარჯი 27 მ3/წმ.

ფილმში „შერლოკ ჰოლმზისა და დოქტორ ვატსონის თავგადასავალი“ სცენა პროფესორ მორიარტრისა და ჰოლმზის ბრძოლა რაიხენბახის ჩანჩქერთან ამ ადგილასაა გადაღებული.

გეგას ჩანჩქერი დიდი პოპულარობით სარგებლობს. ზაფხულობით დიდი რაოდენობით ხალხი მოდის მის სანახავად და მის ძირში დასასვენებლად, მიდამო შემოსილია კოლხური ტყით. ჩანჩქერის ძირში არის მოხერხებული მოედანი ავტომანქანების გასაჩერებლად. გეგას ჩანჩქერთან მისვლა შეიძლება რიწის ტბისკენ მიმავალი გზიდან ავტომობილით.

გეგას ჩანჩქერთან ახლოს, მდინარე გეგას მარჯვენა ფერდობზე მდებარეობს გეგის მღვიმე, სადაც მოსალოდნელია არქეოლოგიური მასალის აღმოჩენა. გამოკვლეულია ზურაბ ტატაშიძის მიერ 1964 წელს; მღვიმე გეგის ჩანჩქერთან ერთად საუკეთესო სპელეოტურისტულ ობიექტს წარმოადგენს.
ბერნარდენ განტენი

ბერნარდენ განტენი (; დ. 8 მაისი 1922, ტოფო, ბენინი — გ. 13 მაისი 2008, პარიზი, საფრანგეთი) — პირველი შავკანიანი კარდინალი, უმაღლესი რანგის აფრიკული წარმოშობის საეკლესიო პირი რომის კათოლიკურ ეკლესიაში. კოტონუს არქიეპისკოპოსი 1960-1971 წწ. კარდინალი 1977 წლიდან.

ბიოგრაფია
ბერნარდენ განტენი დაიბადა 1922 წლის 8 მაისს კოტონუს ეპარქიის ქალაქ ტოფოში. იგი რკინიგზის მუშაკის შვილი იყო. მისი სახელი ითარგმნება, როგორც "რკინის ხე" ( – ხე და –რკინა).

2002 წლის 8 მაისს განტენი გახდა 80 წლისა და დაკარგა კონკლავში კარდინალის წოდება, რის გამოც იგი დაბრუნდა ბენინში.

2008 წლის 13 მაისს 86 წლის ასაკში გარდაიცვალა პარიზში ჟორჟ პომპიდუს სახელობის ჰოსპიტალში.
ფხოვი

ფხოვი, ფხოეთი — ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე აღმოსავლეთ საქართველოში, არაგვის ხეობაში, ძირითადად, მოიცავს დღევანდელი ფშავისა და ხევსურეთის ტერიტორიებს და მათი უძველესი სახელწოდებაა.

ი. ჯავახიშვილი ფხოვის ისტორიულ ტერიტორას ასე ფარგლავს:

„ფხოელები“, ანუ ფხოველები პირველად იხსენიებიან „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“–ში, სადაც ვკითხულობთ, რომ წმინდა ნინოს ქართლის მოქცევის და მცხეთაში ეკლესიის ორგანიზების შემდგომ (326 წ.), აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთშიც უქადაგია:

ფხოვისა და ფხოველებზე ინფორმაციას იძლევა აგრეთვე საუკუნის ანონიმი ავტორის „სომხური გეოგრაფია“. შემდეგ საუკუნეებში ფხოელნი მოხსენიებულია კახეთის „ქორიკოზის“ (ქორეპისკოპოსი) კვირიკე დიდი დროს (1014 წ. ), როდესაც მან კახეთი ხელმეორედ დაიპყრო და ახალი საერისთავოები განაწესა, ნათქვამია:

ამ მოკლე ცნობიდან ირკვევა, რომ ფხოვი საშუალო საუკუნეებში კვეტერის საერისთავოში შედიოდა.

 საუკუნეში, თამარის მეფობის უკანასკნელ წლებში, დაახლოებით 1212 წელს, ფხოელები და დიდოელები გამდგარან. „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“ მოგვითხრობს, რომ გამდგარ მთიულებს დაუწყიათ საქართველოს სამეფოს ტერიტორიების აწიოკება. ივანე ათაბაგს სამ თვეში კვლავ დაუმორჩილებია ფხოველნი და დიდოელნი, მათთვის ხარაჯა (საადგილმამულო გადასახადი) დაუწესებია და მეკავშირეობის გამტკიცების მიზნით მძევლები წამოუსხია. ამ ამბების აღწერისას მემატიანე ხაზს უსვამს განდგომილ მთიულთა სარწმუნოებასაც და გვაძლევს მათ მოკლე დახასიათებას:

ამ დროიდან ამ მხარეს სახელიც ეცვლება და ფხოვის ნაცვლად შემდეგ საუკუნეებში ის ფშავად იხსენიება. მისი ძველი ისტორიული სახელი ფხოვი დღეს მხოლოდ ერთ სოფელს, შუაფხოს შერჩენია, რომელიც ფხოვის არსებობის უტყუარი მოწმეა. შესაძლებელია, ეს შუაფხო საუკუნეში თავისი პოლიტიკურ–ეკონომიკური მნიშვნელობით ფხოვის ცენტრი ყოფილიყო, სადაც დაცულია ფშავის ძლიერი სალოცავი იახსრის ხატი და ნასოფლართა ნანგრევები. ფხოელების სახელწოდებაც ამ გეოგრაფიული ფხოვიდან უნდა ყოფილიყო წარმოშობილი, მაგრამ ამბოხების შემდეგ ფხოვის ხეობაშიც სახელი ფხოვი იცვლება, რომლის ნაცვლად შემოდის „ფშავი“.

ახლანდელი ხევსურეთის სოფლების მოსაზღვრე არაქართული მოსახლეობა ხევსურებს „ფხიას“ უწოდებს, რაც ფხოვის სახელწოდების შემორჩენილ ფორმას წარმოადგენს.
მათემატიკური მუდმივა

მათემატიკური მუდმივა განსაკუთრებული მნიშვნელობის რიცხვია (ხშირად ნამდვილი რიცხვი), რომელიც მათემატიკის რომელიმე დარგში იჩენს თავს. ფიზიკური მუდმივებისგან განსხვავებით, მათემატიკურ მუდმივას არ გააჩნია საზომი ერთეული.

ზოგიერთი მათემატიკური მუდმივა — მაგალითად, და — მათემატიკის მრავალ დარგში იჩენს თავს. ზოგი მუდმივა კი — მაგალითად, გრეჰემის რიცხვი და სკიუზის რიცხვი — უფრო ვიწრო კონტექსტში გამოიყენება, თუმცა მათ მაინც მუდმივის სტატუსი აქვთ სხვადასხვა თვისებების ქონის გამო: ზოგიერთი რიცხვთა გარკვეული კლასის ყველაზე ადრე აღმოჩენილი წარმომადგენელია, ზოგი — უმცირესი ან უდიდესი წარმომადგენელი. მრავალ მათემატიკურ მუდმივას საკუთარი სახელი აქვს. მიიჩნევა, რომ მუდმივები მათემატიკაში „ბუნებრივად“ ჩნდება, თუმცა, ცხადია, რიცხვისთვის მუდმივის სტატუსის მინიჭება სუბიექტური გადაწყვეტილებაა და უმთავრესად გემოვნების საკითხია. ზოგიერთი მათემატიკური მუდმივა მისი ისტორიითაა უფრო ცნობილი, ვიდრე მათემატიკური თვისებებით.

შესაძლებელია მუდმივების დალაგება მათი ზომის მიხედვით, თუმცა კლასიფიკაციის სხვა გზებიც არსებობს (მაგალითად, უწყვეტი წილადის ფორმულების მიხედვით).