iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ედუარდ უგულავა

ედუარდ უგულავა (დ. 19 სექტემბერი 1973, გორდი, ახლანდ. ხონის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი მწერალი, პედაგოგი, პოეტი.

ბიოგრაფია
1999 წელს დაამთავრა კულტურის სახელმწიფო ინსტიტუტი ლიტერატორის სპეციალობით. 2004 წელს დაამთავრა მასმედიისა და საზოგადოებრივი კომუნიკაციების ინსტიტუტი მაგისტრატურის ხარისხით. მუშაობდა ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად, ასევე — რედაქტორად გამომცემლობა „ეროვნული მწერლობა“ და „მერანი“. 2015–2018 წლებში მუშაობდა კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტის „ღვინის თეატრის“ დირექტორად. 2020 წლიდან არის „რუსთავის გიგა ლორთქიფანიძის სახელობის დრამატული თეატრის“ ლიტერატურული ნაწილის ხელმძღვანელი. ავტორია ექვსი პოეტური კრებულისა: „გულში შენ ხარ!“, „ეს შენა ხარ-მომავალი ჩვენი!“, „თუ გეყვარება…“, „ვერცხლის ტყვიები“, „შენ რომ არა…“, „ფრთათათმანები“.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
2016 ილია მართლის (ჭავჭავაძის) გაზეთ „ივერიის“ სახელობის პრემია
2018 — შიო მღვიმელის სახელობის პრემია
2018 — პრემია „საგურამო“
2018 — გალაკტიონ ტაბიძის სახელობის პრემია
2021 — დავით აღმაშენებლის სახელობის ოქროს მედალი
2023 — ილია ჭავჭავაძის სახელობის ოქროს მედალი
2023 — იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პრემია
2024 —
კიდევაც დაიზრდებიან (ძეგლი)

„კიდევაც დაიზრდებიან“ — მონუმენტური ძეგლი, რომელიც დგას თბილისის აზერბაიჯანისა და სომხეთის რესპუბლიკებთან დამაკავშირებელი საავტომობილო მაგისტრალის მიმდებარედ, ქალაქ მარნეულის შესასვლელში. გაიხსნა 1975 წელს მსოფლიო ომში გამარჯვების 30 წლისთავის აღნიშვნასთან დაკავშირებით. ქანდაკების ავტორია მერაბ ბერძენიშვილი.

ძეგლი დგას საგანგებოდ მოსწორებულ ადგილზე და მთავარი გზიდან თვალსაჩინოდ აღიქმება. პლატფორმის ზედაპირი შავი მარმარილოს ფილებითაა მოპირკეთებული, მასზე აღმართული ძეგლის სიმაღლე 13,480 მეტრია, სამფიგურიანი კომპოზიციის შექმნა პატრიოტულ მოტივზეა აგებული.

კომპოზიცია
კომპოზიციაში ფრონტალურად დგას ქალი. მის წინ ორი მცირეწლოვანი ვაჟია. ქალი წარმოადგენს ზოგად სახეს დედისა, რომელიც შვილებს სამშობლოს უზრდის. ბავშვებს უჭირავთ უზარმაზარი მახვილი, რაც სამშობლოს დასაცავად მათ შინაგან მზაობაზე მოგვანიშნებს. დედის ჟესტი — მისი ოდნავ წინ გაწვდილი ხელები და ყრმების ხელში არსებული მახვილი კრავს და აერთიანებს კომპოზიციას.
იგორ ნაგორნი

იგორ ნაგორნი (დ. 13 ინვისი, 1933, თბილისი - გ. 24 ივნისი, 2020) — ქართველი ხელოვნების მუშაკი.

ბიოგრაფია
1957 წელს დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო ფიზკულტურის ინსტიტუტი.

1958 წლიდან მოღვაწეობდა საქართველოს ტელევიზიაში, ის იყო საქართველოს ტელევიზიის მთავარი კინოოპერატორი. მის მიერ გადაღებული ფილმებიდან აღსანიშნავია: "დედის ხელი" 1957 წელს, სსრკ ხალხთა სპარტაკიადა1958 წელს, "სოფლის ცხენოსნების შეჯიბრი" 1958 წელს, "სულერთია დაგეწევი" 1964 წელს, "ჭადრაკის დედოფალი" 1968 წელს, "ჟან ვილარი თბილისში" 1967 წელს, "მიხაი ზიჩი" 1968 წელს, "მოქანდაკე კანდელაკი" 1968 წელს, "მოქანდაკე ამაშუკელი" 1970 წელს, "შეხვედრამდე" 1970 წელს, "ცეკვის ჯადოქარი" 1971 წელს, "შეხვედრა ლადო გუდიაშვილთან" 1976 წელს, "ქართველ კინომოღვაწეთა შემოქმედებითი პორტრეტები" 1980 წელს, "მომღერალთა ოჯახი" 1981 წელს. მას ასევე აქვს აღებული ჯილდოები, პრემიები და პრიზები: 1999 წელს ღირსების ორდენი, 1977 წელს საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, საკავშირო სატელევიზიო ფილმების ფესტივალის ლაურიატი და ამიერკავკასიის ფილმების ფესტივალის ლაურიატი.

ორგანიზაციის წევრი
საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირი, წევრი
ოკომტუნი

ოკომტუნი — არქეოლოგიური ძეგლი ბალამკუს არქეოლოგიური ზონის ტერიტორიაზე, კალაკმულის მუნიციპალიტეტში, კამპეჩეს შტატში, მექსიკაში. ქალაქი არქეოლოგებმა ივან შპრაიცის ხელმძღვანელობით აღმოაჩინეს 2023 წლის ივნისში აეროგადაღების ტექნოლოგიის მეშვეობით.

ახალ ქალაქს „ოკომტუნი“ უწოდეს, რაც „ქვის სვეტს“ ნიშნავს. ძეგლი მოიცავს მოედნებს, პირამიდის სტილის დიდ ნაგებობებს, ქვის სვეტებს და კონცენტრირებული რგოლების სახით განლაგებულ სხვა სტრუქტურებს.
მაკა ელბაქიძე

მაკა ელბაქიძე (დ. 5 სექტემბერი, 1965) — ქართველი პედაგოგი და ფილოლოგი.

ბიოგრაფია
1994-2006 წლებში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქართულ-საზღვარგარეთული ლიტერატურული ურთიერთობების ლაბორატორიაში.
2006 წელს სამეცნიერო მივლინებით იმყოფებოდა კემბრიჯის უნივერსიტეტში. იყო ჰუმანიტარული ფაკულტეტის ფილოლოგიის მიმართულების დარგობრივი კოლეგიის თავმჯდომარე და საუნივერსიტეტო საგამომცემლო კოლეგიის წევრი. 2008 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის სადისერტაციო საბჭოს დარგობრივი ფილოლოგიის სექციის სადისერტაციო კომისიის, კომპარატივისტული ლიტერატურის საერთაშორისო ასოციაციისა და ასევე კომპარატივისტული ლიტერატურის ქართული ასოციაციის გამგეობის წევრი. აქტიურად მონაწილეობდა არაერთ საერთაშორისო და ადგილობრივ სამეცნიერო კონფერენციაში.

იგი ავტორია 40-ზე მეტი გამოქვეყნებული ნაშრომისა და მონოგრაფიის. მისი სამეცნიერო ინტერესების სფეროა: რუსთველოლოგია, ქართული ლიტერატურა, კომპარატივისტული ლიტერატურა და ა.შ. 2006 წლიდან ყოველწლიური სამეცნიერო ჟურნალ „ლიტერატურული ძიებანის“ მთავარი რედაქტორი, ასევე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის ასოცირებული პროფესორი და შოთა რუსთაველის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე.
თორელიანთ კოშკი

თორელიანთ კოშკი — კოშკი განთავსებულია ჭართლის ხევის სამხრეთით, დაქანებულ ფერდობზე.

დღესდღეობით კოშკისგან მხოლოდ ორი სართული შემორჩა. ის აგებულია სხვადასხვა ზომის ქვებით. მისი
კედლები ქვემოდან ზემოთ ვიწროვდება, რაც მას ტრაპეციის მაგვარ ფორმას სძენს. კარს აქვს არქიტრავული გადახურვა და გაჭრილია აღმოსავლეთ ფასადზე. არქიტრავის ქვა საკმაოდ დიდია. კარის ქვემოთ ოთხ დიდი ზომის ქვას ვხვდებით, რომლებიც აივნის კონსტრუქციის ნაწილს უნდა შეადგენდეს. სავარაუდოდ მასზე მიდგმული იყო ხის კიბე, რომლის გამოყენებითაც კოშკში ასვლა ხერხდებოდა. მოსახლეობის თქმით, კოშკის ქვემოთ თავდაცვის მიზნით გვირაბია მოწყობილი.
სოკრატ უგულავა

სოკრატ უგულავა (დ. 24 იანვარი, 1907, ყუმისთავი, წყალტუბოს რაიონი — გ. 21 ივნისი, 1986) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1937 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტის გეოგრაფიული განყოფილება.

1928-1929 წლებში მუშაობდა ქუთაისის ბარიტის ქარხანაში. 1929-1932 წლებში საბჭოთა არმიის რიგებში იყო. 1932-1934 წლებში მუშაობდა საუწყებო დაცვის ბრიგადაში ქ.ჭიათურაში და ოცეულის მეთაურის თანამდებობაზე ქ.თბილისში. გაიარა ასპირანტურის კურსი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური გეოგრაფიის კათედრაზე, პარალელურად, მუშაობდა ქ.გორში გეოგრაფიის მასწავლებლად. 1953 წლიდან მუშაობდა სოხუმის პედაგოგიურ ინსტიტუტში, იქვე იყო კათედრის გამგე. 1959 წელს გადაიყვანეს ქუთაისის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში. 1966-1974 წლებში იყო კათედრის გამგე. შესრულებული აქვს 35 სამეცნიერო ნაშრომი, რომელთა ნაწილი გამოქვეყნებულია. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი (1956).
დავით ლაგრაძე

დავით ლაგრაძე (დ. 20 ოქტომბერი, 1967) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1991 წელს სწავლა დაასრულა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის „ელ. ამძრავი და სამრეწველო დანადგართა ავტომატიზაციის“ ფაკულტეტზე.

1990 წლიდან 1992 წლამდე პერიოდში მუშაობდა „თბილქალაქგანათებაში“ დისპეტჩერის თანამდებობაზე.

1992 წელს იყო „საქმთავარენერგო“ იმედიანობის სამსახურის ინჟინერი. 1993-2001 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობებზე „ენერგოსისტემის ტექნიკური ექსპლიატაციის ზედამხედველობის საინსპექციო და შრომის დაცვის სამმართველო“-ში.

2001-2004 წლებში — სს „ელექტროგადაცემის“ გამანაწილებლი ქსელის განყოფილების უფროსი ინჟინერის იუფროსი იყო, ხოლო 2004 წლიდან — სს „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის“ თბილისის სერვის ცენტრის მთავარი ინჟინერი.

2005-2009 წლებში „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის“ თბილისის სერვის ცენტრის მთავარი ინჟინერი იყო.

2009 წლიდან კი „საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის“ თბილისის რეგიონული ქსელის მენეჯერი გახდა.
ძველი სენაკის მაცხოვრის შობის ეკლესია

ძველი სენაკის მაცხოვრის შობის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დგას სამეგრელოში, სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძველ სენაკში. ძველი სენაკის მაცხოვრის ეკლესია აიგო საუკუნეში. ტაძარი ნაკურთხია, როგორც მაცხოვრის შობის ტაძარი.

ისტორია
ტაძარი თავიდან დიდი ზომის ბაზილიკა იყო, შემდეგ გუმბათოვან ნაგებობად გადააკეთეს. ეკლესიას ყოველი მხრიდან ოთხ-ოთხი თაღოვანი სარკმელი აქვს. ფასადებზე გვხვდება სიბრტყის შეწევით მიღებული გოლგოთის ჯვრები. გუმბათი რვაწახნაგაა და რვა სარკმელი აქვს, რომლებიც თაღებშია მოქცეული. ტაძარს სამი შესასვლელი აქვს - დასავლეთით, სამხრეთითა და ჩრდილოეთით, სამივე შესასვლელი სწორკუთხაა. ეკლესია ნაგებია აგურით.
გამოჩინებულის წმინდა გიორგის ეკლესია

გამოჩინებულის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი იმერეთის მხარეში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფელ გამოჩინებულში (ყოფ. ზემო აბაშა). ეკლესია საუკუნით თარიღდება. ამჟამად აღდგენილია.

ტაძარი დარბაზულ ნაგებობას წარმოადგენს აღმოსავლეთით სწორკუთხედში ჩაწერილი ნახევარწრიული აფსიდით. ეკლესიას დასავლეთიდან მინაშენი აქვს, მინაშენი ყოფილა ჩრდილოეთიდანაც, თუმცა მისგან მხოლოდ ნანგრევია შემორჩენილი. ტაძარი ნაგებია თლილი ქვით, ფასადები სადაა. ნაგებობა მთაზე დგას და ვრცელი, ლამაზი ხედით გამოირჩევა.
პრინკიპოს ბერძნული ობოლთა თავშესაფარი

პრინკიპოს ობოლ ბავშვთა თავშესაფარი — ისტორიული 20,000 კვადრატულ მეტრიანი ხის შენობაა ბუიუქადაზე, პრინცის კუნძულები ერთ-ერთზე, სტამბოლის სანაპიროზე (თურქეთი), მარმარილოს ზღვაში. პრინკიპოს თავშესაფარი ევროპაში უდიდესი ხის შენობაა, მსოფლიოში კი მეორე ადგილი უჭირავს. ის 1903-დან 1964 წლამდე მოქმედებდა, როგორც ობოლ ბავშვთა თავშესაფარი.

ისტორია
პრინკიპოს თავშესაფრის პროექტი შექმნა და შენობა ააგო ფრანგულ-ოსმალური წარმომავლობის არქიტექტორმა, ალექსანდრე ვალაურმა 1898 წელს. ამ შენობის თავდაპირველი ფუნქცია იყო კაზინო და უმაღლესი კლასის სასტუმრო და მას ერქვა პრინკიპოს სასახლე. ის აშენდა „ -“-თვის. ის გაიყიდა 1903 წელს, როცა სულთანი აბდულჰამიდ არ ადასტურებდა ამ ოპერაციას, პრინკიპოს სასახლე შეიძინა ბერძენი ბანკირის ცოლმა, ელენი ზარიფიმ და შემდეგ გადასცა კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოს, რის შემდეგაც მათ ეს შენობა ობოლთა თავშესაფრად აქციეს. 1964 წლის 21 აპრილს, კვიპროსის კონფლიქტის დროს ადგილობრივ ბერძენთა დევნის გამო, თავშესაფარი მთლიანად დაიხურა. 1997 წელს ის ჩამორთმეულ იქნა თურქეთის მიერ. არსებობის მანძილზე ამ თავშესაფარში იცხოვრა 5,800-მა ობოლმა ბავშვმა.

შენობა
პრინკიპოს თავშესაფარი ევროპაში უდიდესი ხის შენობაა, მსოფლიოში კი მეორე ადგილზეა ზომით, ტოდაი-ძის შემდეგ. თავშესაფარში იყო ჯამში 206-მდე ოთახი, სამზარეულო, ბიბლიოთეკა, სკოლა და სახელოსნო. ის იდგა ისა ტეპესის მთაზე, რომელიც 206 მეტრითაა დაშოებული ზღვის დონიდან და ეს მთა ბუიუქადაზე მდებარეობს.

დანგრევა და რესტავრაცია
მას შემდეგ რაც შენობა დაიხურა (დაახლოებით ნახევარი საუკუნის წინ), ის დღემდე მძიმე ავარიულ მდგომარეობაშია. 1980 წლის ხანძრის შემდეგ ის ძლიერ დაზიანდა.

2012 წელს თურქეთის ხელისუფლებამ ბავშვთა სახლი ბერძნულ თემს დაუბრუნა. თემი ჩიოდა, რომ სახელმწიფომ შენობა არ დაუბრუნა იმ ფორმით, როგორშიც თავდაპირველად იყო, ჩამორთმევის დროს. უახლესმა კვლევებმა ყოველგვარი ეჭვის გარეშე გამოავლინა, რომ მილიონობით ევრო იქნება საჭირო ბავშვთა სახლის აღსადგენად და 2000 ყველაზე შეძლებული ბერძენისთვისაც კი ამ ხარჯების დაფარვა შეუძლებელი იქნებოდა. გავრცელებული ინფორმაციით, 65 მილიონი ევრო იქნებოდა საჭირო ბავშვთა სახლის ფეხზე დასაყენებლად.

2018 წელს ევროპა ნოსტრამ და ევროპის საინვესტიციო ბანკმა ბავშვთა სახლი შეიტანა 12 კულტურულ მემკვიდრეობათა შორის, რომლებიც ნომინირებულია შვიდი ყველაზე საფრთხის ქვეშ მყოფი კულტურული მემკვიდრეობის სიაში. იმავე წელს კონსტანტინოპოლის მსოფლიო პატრიარქმა ბართლომე -მა თურქეთის მთავრობას დახმარება სთხოვა შენობის დაცვაში, მაგრამ საპროცესო იმ დროს მოვიდა, როდესაც ახალი დაძაბულობა ჩამოყალიბდა საბერძნეთსა და თურქეთს შორის მთელი რიგი საკითხების გამო, მათ შორის კი იყო სტამბოლში ბიზანტიური და ბერძნული მემკვიდრეობის დაცვა.

2023 წლის მაისში დაგეგმილია სკოლის აღდგენის ტენდერი.
პავლე ფრანგიშვილი

პავლე ფრანგიშვილი (დ. 17 ოქტომბერი, 1897 — გ. 22 ივნისი, 1966, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, მწერალი, რეჟისორი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1941)

1911 წლიდან გამოდიოდა ავჭალის აუდიტორიის მუშათა დრამატულ წრეში: აგრეთვე ხარფუხის, ნაძალადევის, ავლაბრის თვითმოქმედ დრამატულ წრეებში. 1913 წელს ჩაირიცხა თბილისის დრამატულ დასში. მუშაობდა აგრეთვე ქუთაისში, გორში. 1929-1939 და 1949-1958 წლებში იყო ჭიათურის დრამატული თეატრის, 1939-1949 კი — გორის დრამატული თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი. უმთავრესად ასრულებდა ჰეროიკულ-რომანტიულ როლებს: ხიმშიაშვილი (დ. ერისთავის „სამშობლო“), ოტელო (შექსპირის „ოტელო“), კარლ მოორი (შილერის „ყაჩაღები“) და სხვა. დადგა სპექტაკლები: ა. წერეთლის „თამარ ცბიერი“, ი. მოსაშვილის „ჩაძირული ქვები“, ვ. კანდელაკის „მაია წყნეთელი“, მ. ბარათაშვილის „ჭრიჭინა“, ი. ვაკელის „შამილი“, სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“, ს. კლდიაშვილის „ირმის ხევი“ და სხვა.

ჯილდოები და აღიარება
1941 — საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი
შრომის წითელი დროშის ორდენი
მუედინ სურმანიძე

მუედინ (მოედინ) ფერხატის ძე სურმანიძე (დ. 1875, სოფ. ქედა, — გ. 3 ოქტომბერი, 1937, თბილისი) — ქართველი საბჭოთა სახელმწიფო მოხელე, საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი.

1925-1926 წლებში იყო აჭარის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მიწათმოქმედების სახალხო კომისარი, 1925-1930 წლებში — აჭარის ასსრ ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარე, 1931-1932 წლებში — აჭარის ასსრ სოციალური უზრუნველყოფის სახალხო კომისარი. 1937 წლის ივნისში დააპატიმრეს კონტრრევოლუციური ორგანიზაციის წევრობის ბრალდებით და იმავე წლის ოქტომბერში დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1958 წელს.
ტაკიძე

საკუთარი სახელი ტაკიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ამირან ტაკიძე — პარტიული და სახელმწიფო მოხელე, პოლიტიკოსი
ამირან ტაკიძე (1935-2004) — თეატრის მსახიობი
ანი ტაკიძე — პიანისტი
დავით ტაკიძე (შემოქმედელი) — მწერალი, პუბლიცისტი
დარეჯან ტაკიძე — სოფლის მეურნეობის მუშაკი
ემენ ტაკიძე — სამართალმცოდნე, საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე
ირაკლი ტაკიძე — ფეხბურთელი
ომარ ტაკიძე — პოლიტიკოსი, თანამდებობის პირი
დიმიტრი მჟავია

დიმიტრი მჟავია (დ. 12 აპრილი, 1896 — გ. 22 ოქტომბერი, 1965, თბილისი) — ქართველი მსახიობი.

ბიოგრაფია
1920 წელს დაამთავრა გ. ჯაბადარის საესტრადო სტუდია. 1920 წლიდან მიიწვიეს თბილისის ქართულ დრამაში (ახლანდელი შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრი), სადაც გარდაცვალებამდე მუშაობდა. მის მიერ შექმნილ სახეებს ახასიათებდა დამაჯერებლობა, დრამატული სიმძაფრე, ემოციურობა. როლებიდან აღსანიშნავია ბარონი როზენი, შადიმანი (ს. შანშიაშვილის „არსენა“, „გიორგი სააკაძე“), გარსია კასტრო (გ. მდივნის „ალკაზარი“), შმაგა, მამაევი (ა. ოსტროვსკის „უდანაშაულოდ დამნაშავენი“, „ზოგჯერ ბრძენიც შეცდება“), შუისკი (ვ. სოლოვიოვის „დიდი ხელმწიფე“), შპილბერგი (ფ. შილერის „ყაჩაღები“) და სხვა.

ჯილდოები და აღიარება
1941 — საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი
თენგიზ მუშკუდიანი

თენგიზ მუშკუდიანი (დ. 12 ივნისი, 1927, თბილისი — გ. 2 ივლისი, 2023, იქვე) — ქართველი საოპერო მომღერალი (ბანი), მსახიობი, პედაგოგი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1965), ღირსების ორდენის კავალერი (1996).

ბიოგრაფია
1951 წელს დაამთავრა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტი. შემდეგ სწავლა განაგრძო ვ. სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიის ვოკალურ ფაკულტეტზე. 1955 წლიდან ზ. ფალიაშვილის სახ. ოპერისა და ბალეტის თეატრის წამყვანი სოლისტია. მისი შესრულებული პარტიებიდან აღსანიშნავია: ბორისი, პიმენი (მუსორგსკის „ბორის გოდუნოვი“), მეფისტოფელი (გუნოს „ფაუსტი“), მეწისქვილე (დარგომიჟსკის „ალი“), დონ ბაზილიო (როსინის „სევილიელი დალაქი“), გალიცკი (ბოროდინის „თავადი იგორი“), ცანგალა, ენგიჩარი (ზ. ფალიაშვილის „დაისი“, „ლატავრა“), ხევისბერი (ო. თაქთაქიშვილის „მინდია“), შერგილი (რ. ლაღიძის „ლელა“), მეფე გიორგი (მ. ბალანჩივაძის „დარეჯან ცბიერი“), დონ ჯოვანი (მოცარტის „დონ ჯოვანი“). სასცენო კარიერის დასრულების შემდეგ განაგრძო აქტიური პედაგოგიური მოღვაწეობა. 1985-2005 წლებში იყო თბილისის პირველი სამუსიკო სკოლის დირექტორი. გადაღებულია ფილმებში.

2016 წლის 14 ივლისს, თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის წინ საზეიმოდ გაიხსნა მომღერლის ვარსკვლავი.

ჯილდოები და აღიარება
1957 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
1965 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
1996 — ღირსების ორდენი

ფილმოგრაფია
1956 — „აბეზარა“ — არქიტექტორი
1969 — „დიდოსტატის მარჯვენა“ — ჭიაბერი
ჩარლზ ბარბერი

ჩარლზ ბარტონ ბარბერი (; დ. 1845 — გ. 1894) — ბრიტანელი მხატვარი, რომელმაც დიდ წარმატებას მიაღწია ბავშვებისა და მათი შინაური ცხოველების ხატვით.

ბიოგრაფია
ბარბერი დაიბადა გრეით-იარმუთში, (ნორფოლკის საგრაფო). 18 წლის ასაკიდან სწავლობდა სამეფო აკადემიაში, ლონდონში. იქ 1864 წელს მიიღო ვერცხლის მედალი ნახატისთვის და 1866 წელს პირველად მოეწყო მისი გამოფენა.

მისი სიცოცხლის განმავლობაში ბარბერი ითვლებოდა ბრიტანეთის ერთ-ერთ საუკეთესო ცხოველების მხატვრად და იღებდა შეკვეთებს დედოფალ ვიქტორიასგან, დაეხატა მისი სურათები შვილიშვილებთან და ძაღლებთან, ასევე უელსის პრინცის (მოგვიანებით ედუარდ ) მის შინაურ ცხოველებთან. ბარბერის რამდენიმე პორტრეტი სამეფო კოლექციაშია. 1866-1893 წლებში გამოფენილი იყო სამეფო აკადემიაში. 1883 წელს აირჩიეს მენავთობე მხატვართა სამეფო ინსტიტუტის წევრად.

ბარბერი გახდა ძალიან პოპულარული სპორტული და ცხოველების მხატვარი, რომელიც სპეციალიზებული იყო ძაღლების სენტიმენტალურ პორტრეტებში, უფრო მეტად ბავშვებთან ერთად. მისი ნამუშევრები კვლავ პოპულარულია, ძირითადად მათი კომპეტენტური მხატვრობის გამო.

ბარბერმა მიიღო ბოლო დავალება 1894 წელს, რათა დაეხატა დედოფალი ვიქტორია შვილიშვილებთან ერთად ეტლში. ამ შეკვეთის შემდეგ მალევე გარდაიცვალა ლონდონში.

ბარბერის ბევრი ნახატი დამზადდა ფოტოგრავიურების სახით. მან გამოფენა მოაწყო მენავთობე მხატვრების სამეფო ინსტიტუტში, უოლკერის სამხატვრო გალერეასა და მანჩესტერის სამხატვრო გალერეაში. მისი ნამუშევრების დიდი ნაწილი არის ლედი ლევერის სამხატვრო გალერეაში, პორტ-სანლაითში (მერსისაიდის საგრაფო, ინგლისის დასავლეთში).

გალერეა
ალისარჩული (გვარი)

ალისარჩული — ერთ- ან მრავალწლოვანი ბალახების გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. ღეროს სიმაღლე 1 მეტრამდეა, ტყავისებრი ფრთადანაკვთული ფოთლები მორიგეობითაა განლაგებული. ყვავილები მილისებრია, ყვითლიდან წითელ ფერამდე, ორსქესიანი, კალათებად შეკრებილი. ნაყოფი ოთხწახნაგოვანი თესლურაა. ბუნებრივად იზრდება კანარის კუნძულებიდან შუა აზიამდე და დასავლეთ ინდოეთამდე.

საქართველოში გავრცელებული სახეობები:
დოდო ჩოგოვაძე

დოდო ჩოგოვაძე (დ. 1 თებერვალი, 1951, თბილისი) — ქართველი მსახიობი. პოპულარობა მოუტანა პრინცესას როლის შესრულებამ მ. გორკის სახელობის კინოსტუდიაში გადაღებულ ფილმში „ალადინის ჯადოსნური ლამპარი“ (1966). 1967 წელს ჟურნალ „საბჭოთა ეკრანის“ გარეკანზე მოხვდა. გდრ-ში კი გამოსცეს ღია ბარათები მისი გამოსახულებით.

თავდაპირველად კინოეკრანზე 12 წლის ასაკში, 1963 წელს, რე­ჟი­სო­რე­ბის — ნელი ნე­ნო­ვა­სა და გენო წუ­ლა­ი­ას „ცე­რო­დე­ნა რა­ინ­დებში“ გა­მოჩ­ნდა, მოგ­ვი­ა­ნე­ბით კი, მსა­ხი­ო­ბის სი­ლა­მა­ზემ და არ­ტის­ტუ­ლო­ბამ რუსი რე­ჟი­სო­რე­ბიც მო­ხიბ­ლა.

ფილმოგრაფია
1963 — „ცეროდენა რაინდები“ — ნანა (რეჟ. ნელი ნენოვა და გენო წულაია)
1966 — „ალადინის ჯადოსნური ლამპარი“ — პრინცესა ბუდური (რეჟ. ბორის რიცარევი)
1981 — „ცაში „ღამის ალქაჯები“ არიან“ — სოფიკო (რეჟ. ევგენია ჟიგულენკო)
სხვა სამყაროს სამეფო

სხვა სამყაროს სამეფო (ინგლ. ) არის ვირტუალური სახელმწიფო, რომელიც ფემინისტების ინიციატივით ჩამოყალიბდა ჩეხეთის დედაქალაქ პრაღაში 1996 წელს. მმართველობის ფორმა არის აბსოლუტური მონარქია -ის ელემენტებით.

ჩამოყალიბება
სამეფოს შექმნის ოფიციალური თარიღი 1996 წლის 1 ივნისია. ის ჩერნას მუნიციპალიტეტში, ჟძიარ-ნად-საზავოუს რაიონში მდებარეობს, მე-16 საუკუნის ციხესიმაგრის ტერიტორიაზე. პირველი მოქალაქეების მიღება სამეფომ 1997 წელს დაიწყო. სამეფოს გააჩნია თავისი სასამართლო სისტემა, პოლიცია, ვალუტა (დომი), პასპორტი და სახელმწიფო ჰიმნი. მმართველობის ფორმა არის ელემენტების მქონე აბსოლუტური მონარქია. ამჟამად ქვეყნის მეთაური დედოფალი პატრიცია -ია.

სახელმწიფო მოწყობა
სამეფო წარმოადგენს აბსოლუტურ მონარქიას. ქვეყნის მეთაური არის დედოფალი პატრიცია , რომლის კორონაცია 1997 წლის 30 მაისს შედგა. ქვეყნის კანონმდებლობის თანახმად, დედოფალს შეუძლია ცვლილებების შეტანა კანონებში და სხვა იურიდიულ აქტებში.

სახელმწიფოს საზოგადოება დაყოფილია რამდენიმე კლასად, რომელთაგან უმაღლესად მიჩნეულია "ამაღლებული ქალბატონები" ან "ქალბატონები მოქალაქეები", რომლებიც ქმნიან სამეფოს თავადაზნაურობას.

მოქალაქეობის მისაღებად ქალი უნდა აკმაყოფილებდეს გარკვეულ კრიტერიუმებს, კონკრეტულად კი:

უნდა მიაღწიოს თანხმობის ასაკს.

უნდა ფლობდეს მინიმუმ ერთ მონა-კაცს.

უნდა ემორჩილებოდეს სახელმწიფოს პრინციპებს და კანონებს.

მოქალაქეობის მისაღებად უნდა გააგზავნოს განცხადება.

უნდა გაატაროს მინიმუმ ხუთი ღამე სამეფო სასახლის რაიონში.

მეორე კლასი არის დედოფლის ქვეშევრდომები - კაცები, რომლებიც იცავენ სამეფოს კანონებს, ემორჩილებიან დედოფალს და უხდიან მას გადასახადებს, მაგრამ ამავდროულად გააჩნიათ გარკვეული უფლებები, მაგალითად მოგზაურობის, ბიზნესით დაკავების, საკუთარი აზრის გამოხატვის, შვილის ყოლის და სხვა უფლებები.

ქვედა კლასი არიან დედოფლის და კეთილშობილი ქალბატონების კუთვნილი კაცი მონები, რომლებსაც არავითარი უფლებები არ აქვთ და ქალების შინაურ ცხოველებად ითვლებიან.

ტერიტორია
სამეფოს საკუთრებაშია 3 ჰექტარის მიწის ნაკვეთი რამდენიმე შენობით, 250 მეტრიანი ოვალური გზით, პატარა ტბით და ა.შ. სამეფოში მთავარ შენობად დედოფლის სასახლე ითვლება, რომელსაც გააჩნია საბანკეტო დარბაზი, ბიბლიოთეკა, სატახტო დარბაზი, წამების კამერა, საკლასო ოთახი, სავარჯიშო დარბაზი, დიდი მიწისქვეშა ციხე და კამერები, რომელთა ქირაობა არის შესაძლებელი. სასახლეს ასევე გააჩნია დამატებითი ოთახები ვიზიტორებისთვის, მათ შორის აუზი, პაბი, რესტორანი და ღამის კლუბი.
ძევრის მაცხოვრის ეკლესია

ძევრის მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძევრში. ეკლესია მდებარეობს ჩხარ-ეწერსა და ბოსელას შორის, გრიგოლ რობაქის სახლ-მუზეუმიდან სამხრეთით, სასაფლაოზე. ეკლესია კურთხეულია, როგორც მაცხოვრის ტაძარი.

ისტორია
1872 წელს, ტაძრის აშენების ბრძანება გასცა იმპერატორმა, ალექსანდრე ნიკოლოზის ძემ და ეს საქმე დაავალა იმერეთის იმდროინდელ ეპისკოპოსს გაბრიელ ქიქოძეს.
თენგიზ რიჩკოვი

თენგიზ რიჩკოვი (დ. 14 ნოემბერი, 1950, ბათუმი) — საზღვაო უსაფრთხოების დეპარტამენტის უსაფრთხოებისა და უშიშროების სამმართველოს ნავსადგურის სახელმწიფო კონტროლის ეროვნული საინფორმაციო ცენტრის მენეჯერი, ნავსადგურის სახელმწიფო კონტროლის კოორდინატორი. შტურმან-გემთწამყვანი.

ბიოგრაფია
თენგიზ რიჩკოვი, დაიბადა 1950 წელს, ქალაქ ბათუმში. 1973 წელს დაამთავრა ბათუმის საზღვაოსნო სასწავლებლის გემთწამყვან-სანავიგაციო ფაკულტეტი შორეული ნაოსნობის შტურმანის სპეციალობით; 2001 წელს, საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციის ეგიდით, სწავლობდა ტრიესტის საერთაშორისო საზღვაო აკადემიაში, განხრით - "ნავსადგურის სახელმწიფო კონტროლი და დროშის გამოყენება".1968 წელს, საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, მუშაობა დაიწყო ბათუმის გემთმშენებელი ქარხნის ზეინკლად; 1974 წლიდან, საქართველოს საზღვაო სანაოსნოს მცურავ შემადგენლობაში მყოფმა, გემბანის მატროსობიდან შტურმანობამდე ყველა საფეხური გაიარა, იგი იყო კაპიტნის მეოთხე, მესამე და მეორე თანაშემწე; სხვადასხვა სანაოსნო გემის ეკიპაჟების წევრობისას, 1987 წელს, იგი უფროსი ოფიცერი გახდა; 1991 წლიდან დასაქმდა ხმელეთზე და მრავალი წელი საქართველოს საზღვაო სანაოსნოს ზღვაოსნობის უსაფრთხოების სამსახურის საზღვაო ინსპექტორის მოვალეობას ასრულებდა; 1997 წელს იგი კვლავ ზღვას დაუბრუნდა და 1999 წლამდე შორეული ნაოსნობის კაპიტნის უფროსი თანაშემწე იყო. ხოლო 1999-2001 წლებში სუპერინტენდანტად საქმიანობდა; 2002-2011 წწ. საჯარო სამსახურს შეუერთდა და საქართველოს საზღვაო ადმინისტრაციაში სხვადასხვა მნიშვნელოვან პოზიციაზე იდგა და ასრულებდა მენეჯერის, ინსპექტორისა და მთავარი სპეციალისტის მოვალეობებს; 2011-2013 წწ. საჯარო სამართლის იურიდიული პირის "საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოს საზღვაო უსაფრთხოების დეპარტამენტის" უსაფრთხოებისა და უშიშროების სამმართველოს მთავარი სპეციალისტი იყო; 2018 წლის 1 აპრილიდან კი საზღვაო უსაფრთხოების დეპარტამენტის უსაფრთხოებისა და უშიშროების სამმართველოს ნავსადგურის სახელმწიფო კონტროლის ეროვნული საინფორმაციო ცენტრის მენეჯერი და ნავსადგურის სახელმწიფო კონტროლის კოორდინატორი, შტურმან-გემთწამყვანი.
ვიქტორ ცენტერაძე

ვიქტორ (ბიქტორ) ლუკას ძე ცენტერაძე (დ. 1888, სოფ. ბერეჟოული, ახლანდ. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1 სექტემბერი, 1924, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, სოციალ-დემოკრატი (მენშევიკი).

დაიბადა გლეხის ოჯახში. იყო მუშა-რკინიგზელი, სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი 1912 წლიდან. პირველი რესპუბლიკის წლებში (1918-1921) იყო აქტიურ პარტიულ და პროფკავშირულ სამუშაოებზე. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, 1921 წელს 3 თვით დააპატიმრეს. 1922 წლის აგვისტო-ოქტომბერში კვლავ პატიმრობაში იყო მეტეხის ციხეში. გათავისუფლებისთანავე საბჭოთა ხელისუფლებამ საზღვარგარეთ გაასახლა. 1924 წელს ცენტერაძე, როგორც სოციალ-დემოკრატიული პარტიის საზღვარგარეთის ბიუროს რწმუნებული, ვალიკო ჯუღელთან და სხვა ლიდერებთან ერთად მალულად დაბრუნდა საქართველოში საყოველთაო აჯანყების მომზადებაში მონაწილეობის მიზნით, მაგრამ საბჭოთა უშიშროების სამსახურმა დააპატიმრა და შეიარაღებული გამოსვლების ჩახშობის შემდეგ დახვრიტა.
კარლუკები

კარლუკები (ასევე ქარლუქები, ქარლუკები, კარლუქები, ძველი თურქული:, ქარლუქ,, , ხარლლოხ, ქარლუქ) — მომთაბარე თურქული ტომების კავშირი, რომლებიც ცხოვრობდნენ ყარა-ირტიშის (შავი ირტიში) რეგიონში და ტარბაგატაის მთებში ალთაის დასავლეთით ცენტრალურ აზიაში. მათი სახელი ქვია თურქული ენების სამხრეთ-აღმოსავლურ ჯგუფს კარლუკური ენები, რომელიც სხვებთან ერთად მოიცავს: უზბეკურ, უიღურულ და ილი თურქულ ენებს.