iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მორაი (პერუ)

მორაი — არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, ქალაქ კუსკოდან დაახლოებით 50 კილომეტრით ჩრდილო-დასავლეთით, სოფელ მარასის სიახლოვეს, ზღვის დონიდან 3500 მეტრზე. ძეგლი მოიცავს ინკების იშვიათ ნანგრევებს, რომელიც ძირითადად შედგება რამდენიმე უზარმაზარი წრიულად დატერასებული დეპრესიისგან, რომელთაგან უდიდესის სიღრმე 30 მეტრია. დეპრესიის დანიშნულება ბოლომდე უცნობია, თუმცა, მათი სიღრმე და მიმართულება მზისა და ქარების მიმართ, ფსკერსა და ზედა ნაწილს შორის 15 °-იან ტემპერატურულ სხვაობას წარმოშობს. ტემპერატურის ასეთი დიდი სხვაობა ინკებს შესაძლებლობას აძლევდა შეესწავლათ განსხვავებული კლიმატური პირობების ეფექტი სხვადასხვა მცენარეზე. შეიძლება ითქვას, რომ მორაი ინკების აგრარული ექსპერიმენტების სადგური იყო.

ინკების სხვა მრავალი ძეგლის მსგავსად, მორაიც უზრუნველყოფილია საირიგაციო სისტემით.
პარამონგა

პარამონგა — არქეოლოგიური ძეგლი პერუში. ერთ დროს იგი მნიშვნელოვანი ქალაქი ყოფილა, რომელიც ჩვ. წ. 1200-1400 წლებში ჩიმორის სამეფოში ააგეს.

მდებაროობს მდინარე ფორტალეზაზე, ლიმის ჩრდილოეთით, ქალაქ პატივილკის სიახლოვეს. ვარაუდობენ, რომ იგი პაჩაკამაკის მსგავსად, მნიშვნელოვანი რელიგიური დასახლება ყოფილა. ამჟამინდელი სახელი თანამედროვე ქალაქ პარამონგისგან ეწოდა, თუმცა თავდაპირველი სახელი უცნობია.
პეტერ შმეიხელი

პეტერ შმეიხელი (; დ. 18 ნოემბერი, 1963) — დანიელი ფეხბურთელი, მეკარე.

საკლუბო კარიერა
თავი საუკეთესო კუთხით წარმოაჩინა მშობლიურ „ბრონდბიუში“, საიდანაც „მანჩესტერ იუნაიტედში“ გააგრძელა კარიერა. პირველი მატჩი „უიმბლდონის“ წინააღმდეგ ჩაატარა. მანჩესტერში ასპარეზობისას პეტერმა საყოველთაო აღიარება და პოპულარობა მოიპოვა, მოიგო ყველა საფეხბურთო ტურნირი, სადაც კლუბთან ერთად ასპარეზობდა.

სანაკრებო კარიერა
დანიის ნაკრებთან ერთად გახდა ევროპის ჩემპიონი 1992 წელს, სადაც გუნდის ლიდერობა იტვირთა მიკაელ ლაუდრუპის არყოფნაში. დანიის ნაკრებში ჩატარებული აქვს ყველაზე მეტი, 129 მატჩი. მონაწილეობა მიიღო ევროპის ოთხ (1988, 1992, 1996, 2000) ჩემპიონატზე. უეფა-მ სამჯერ დაასახელა ევროპის საუკეთესო მეკარედ: 1992, 1993 და 1998 წლებში.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
ინდივიდუალური
ფიფა-ს ასეული ( 100): 2004
კრუშევოს მანიფესტი

კრუშევოს მანიფესტი — სავარაუდი მანიფესტი, რომელიც გამოქვეყნდა კრუშევოს რესპუბლიკის რევოლუციური კომიტეტის მიერ 1903 წლის ილინდენის აჯანყების დროს. მანიფესტი დაწერეს ნიკოლა კარევმა და ნიკოლა კიროვმა. მასში გამოკვეთილია აჯანყების მიზნები. იგი მოუწოდებს მუსლიმან მოსახლეობას, შეუერთდეს მთავრობის ძალებს ტირანიისა და მონობის წინააღმდეგ ბრძოლაში, რათა მოიპოვონ თავისუფლება და დამოუკიდებლობა. მანიფესტის ტექსტი პირველად გამოქვეყნდა 1923 წელს. ამ მანიფესტის ორიგინალი შემორჩენილი არ არის და მისი ისტორიული უტყუარობა საკამათოა.
განათლება ჩრდილოეთ მაკედონიაში

ჩრდილოეთ მაკედონიაში, კონსტიტუციის საფუძველზე, ხორციელდება უფასო და სავალდებულო დაწყებითი და საშუალო განათლება. კანონი დაწყებითი განათლების შესახებ ავალდებულებს ყველა ბავშვს, 7-დან 15 წლამდე ისწავლოს სკოლაში 8 წლის მანძილზე. ასევე კანონი უმაღლესი სკოლის შესახებ განსაზღვრავს 15-დან 19 წლამდე ყველა მოზარდისთვის უმაღლეს სკოლაში სწავლის ვალდებულებას 4 წლით (ან 3 წლით - დამოკიდებულია სკოლის ტიპზე)

1996 წელს, დაწყებით განათლებაში ჩართულთა პროცენტმა 99.1%-ს. სასწავლო განათლების მიტოვება, როგორც წესი, არადამაკმაყოფილებელი ნიშნების გამო გოგონებში დაწყებითი და საშუალო განათლებაში მაღალია, განსაკუთრებით ეთნიკურ ბოშებსა ან ალბანელ ბავშვებში.
ოსკარის 53-ე დაჯილდოება

ოსკარის 53-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 53-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1981 წლის 31 მარტს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1980 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა . დაჯილდოებაზე ყველაზე მეტი, 4 ჯილდო მიიღო ფილმმა „ჩვეულებრივი ადამიანები“.

ლაურეატები
ილინდენის აჯანყება

ილინდენის აჯანყება — მაკედონიისა და ოდრინის თრაკიის მოსახლეობის აჯანყება ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ. აჯანყებას ხელმძღვანელობდა შიდა მაკედონურ-ოდრინული რევოლუციური ორგანიზაცია.

აჯანყება დაიწყო ილინ-დენის დროს, 1903 წლის 2 აგვისტოს. მოიცვა ძირითადად მაკედონიის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი, ბიტოლის ვილაიეთი. აჯანყებულებმა დაიკავეს რამდენიმე სოფელი, ხოლო 4 აგვისტოს ნიკოლა კარევის ხელმძღვანელობით აიღეს ქალაქი კრუშევო და გამოაცხადეს კრუშევოს რესპუბლიკა, რომელმაც იარსება 13 აგვისტომდე.

20 ათასამდე ცუდად შეიარაღებულ აჯანყებულებს დაუპირისპირდა 200-ათასიანი თურქული არმია. აჯანყება სექტემბრის თვეში სასტიკად ჩაახშეს.
აბიდოსის დინასტია

აბიდოსის დინასტია — ძველი ეგვიპტის ფარაონების დინასტია. მართავდა ზემო ეგვიპტის ნაწილს ეგვიპტის მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს ძვ. წ. 1650-1600 წლების განმავლობაში. სხვა დინასტიებისაგან განსხვავებით, რომელთაც ნომერი მისცა მანეთონმა, ამ დინასტიას ნომერი არ აქვს.

იმის შესახებ, რომ მსგავსი დინასტია აბიდოსში არსებობდა, პირველად 1988 წელს განაცხადა დეტლეფ ფრანკემ. 1997 წელს ეგვიპტოლოგმა კიმ რიჰოლტმა გამოთქვა ვარაუდი, რომ აღნიშნული დინასტია მართავდა ეგვიპტეს და დინასტიების პარალელურად.

დინასტიის არსებობა დადასტურდა 2014 წლის იანვარში, როდესაც არქეოლოგმა ჯოზეფ ვეგნერმა აბიდოსში აღმოაჩინა აქამდე უცნობი ფარაონის სენებკაის საფლავი, რომელიც აგებული იყო დაახლოებით ძვ. წ. 1650 წელს.

დინასტია სავარაუდოდ იყო ადგილობრივი წარმოშობისა და სრულიად დამოუკიდებელნი იყვნენ ჰიქსოსებისაგან. თუ ვიმსჯელებთ საფლავის მცირე ზომებით, უნდა ვივარაუდოთ, რომ დინასტიას ჰქონდა მცირე რესურსები.

სამეფო ნეკროპოლისი მდებარეობს აბიდოსის სამხრეთში ე. წ. ანუბისის მთასთან, მის ახლობლად მდებარეობს შუა სამეფოს ფარაონების სენუსერტ -ისა ( დინასტია) და სებეხოტეპ -ის ( დინასტია) საფლავები.
ყველა ამბობს, რომ მე შენ მიყვარხარ

ყველა ამბობს, რომ მე შენ მიყვარხარ — ვუდი ალენის 1996 წლის მუსიკალური კომედია. გადაღებულია ნიუ-იორკში, პარიზსა და ვენეციაში. მიმომხილველები მას ალენის ერთ-ერთ საუკეთესო ფილმად მიიჩნევენ, მიუხედავად ამისა, ფილმი კომერციულად არც ისე წარმატებული იყო.

როლებში
ედვარდ ნორტონი — ჰოლდენ სპენსი
დრიუ ბერიმორი — სკაილარ დენდრიჯი
ალან ალდა — ბობ დენდრიჯი
ნატალი პორტმანი — ლორა დენდრიჯი
გოლდი ჰოუნი — სტეფი დენდრიჯი
ტიმ როთი — ჩარლზ ფერი
ჯულია რობერტსი — ფონ სიდელი
ვუდი ალენი — ჯოი ბერლინი
ლივ ტაილერი — გოგონა
ბილი კრუდაპი — კენ რისლი
ივლისის კრიზისი

ივლისის კრიზისი — 1914 წლის ივლისში ევროპის მთავარ ძალებს შორის წარმოქმნილი დიპლომატიური კრიზისი, რომელიც გახდა პირველი მსოფლიო ომის დაწყების მთავარი მიზეზი. სერბი ნაციონალისტის გავრილო პრინციპის მიერ ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის ტახტის მემკვიდრის ფრანც ფერდინანდის სარაევოში მკვლელობას დაუყოვნებლივ მოყვა დიპლომატიური მანევრები. ჯერ იყო ავსტრია-უნგრეთის მიერ სერბეთის სამეფოს მიმართ წაყენებული ულტიმატუმები, ხოლო შემდეგ ომი.

ამ ულტიმატუმების მიზანი იყო სერბეთის სამეფოს დასუსტება, რათა ავსტრია-უნგრეთის იმპერიას ქონოდა ჩრდილოეთ ბალკანეთის კონტროლის საშუალება. ამის შესრულება იგეგმებოდა დიპლომატიური გზით, ან ლოკალური ომით თუკი მოხდებოდა ულტიმმატუმის უგულვებელყოფა. ავსტრია-უნგრეთი ომს ამჯობინებდა, თუმცა ავსტრია-უნგრეთის უნგრეთის ნაწილის პრემიერ-მინისტრი იშტვან ტისა იმედოვნებდა: რომ ულტიმატუმი იყო საკმაოდ გონივრული იმისთვის, რომ არ მომხდარიყო სერბების მხრიდან მისი პირდაპირი უარყოფა.

ფრანც ფერდინანდის მკვლელობიდან ერთი თვის თავზე ავსტრია-უნგრეთმა სერბეთის სამეფოს გამოუცხადა ომი, რაც იყო პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისი.
უკანასკნელი რაზმი

უკანასკნელი რაზმი — ჰელ ეშბის 1973 წლის ამერიკული ტრაგიკომედია. ფილმი ნომინირებული იყო სამ ოსკარზე.

სიუჟეტი
სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ორ ოფიცერს, ბილი ბადაასკისა და რიჩარდ მალჰოლს დაევალება ბოსტონის ციხემდე ლარი მედოუსის ბადრაგირება. გზაში ოფიცრები იგებენ, ლარი მედოუსს 8 წელი მიუსაჯეს საქველმოქმედო ფონდიდან 40 დოლარის მოპარვის მცდელობისთვის. მედოუსი 18 წლისაა და ოფიცრებს ის ებრალებათ. მათ ბოსტონამდე დაპატიმრებულის მისაყვანად ერთი კვირა და სამივლინებო ფული აქვთ. ისინი გადაწყვეტენ, ბოსტონში ჩასვლამდე მედოუსი კარგად გაართონ.

როლებში
ჯეკ ნიკოლსონი — ბილი ბადასკი
რენდი კუეიდი — ლარი მედოუსი
ოტის იანგი — რიჩარდ მალჰოლი
კლიფტონ ჯეიმსი — კაპტენარმუსი
კეროლ კეინი — ახალგაზდა მეძავი
მაიკლ მორიარტი — ლეიტენანტი
ნენსი ალენი — ნენსი
ჯილდა რედნერი — ნიჩირენ შოშუს წევრი
ალესილი დანა

ალესილი დანა — 1996 წლის დრამატული ფილმი. რეჟისორი, სცენარის ავტორი და მთავარი როლის შემსრულებელია ბილი ბობ თორნტონი. მან მიიღო ოსკარი საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისთვის.

სიუჟეტი
მოქმედება არკანზასის ერთ-ერთ სოფელში ხდება. კარლი, რომელმაც 12 წლის ასაკში დანაშაული ჩაიდინა, 25 წელს საგიჟეში გაატარებს. იქიდან გამოსვლის შემდეგ კარლი მშვიდად და გონივრულად იქცევა. კარლი სამუშაოსაც იპოვის და პატარა ბიჭსა და მის ქვრივ დედას დაუმეგობრდება. პრობლემას მხოლოდ ქალის უხეში და ალკოჰოლიკი საყვარელი ქმნის. მას არც კარლი უყვარს და არც პატარა ბიჭი ეხატება გულზე. კარლი გადაწყვეტილებას მიიღებს, რომ პრობლემები მან თავად უნდა მოაგვაროს.

როლებში
ბილი ბობ თორნტონი - კარლ ჩილდერსი
დუაით იოაკამი - დოილ ჰარგრივზი
ჯონ რიტერი - ვოგან კანინჰემი
ლუკას ბლეკი - ფრენკ უითლი
ნატალი კალერდეი - ლინდა უითლი
ჯეიმზ ჰემპტონი - ჯერი ვულდრიჯი
რობერტ დიუვალი - კარლის მამა
ოსკარის 66-ე დაჯილდოება

ოსკარის 66-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 66-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1994 წლის 21 მარტს დოროთი ჩენდლერის პავილიონშილოს-ანჯელესი, კალიფორნია და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1992 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა .

ლაურეატები
ქალკედონის ნახევარკუნძული

ქალკედონის ნახევარკუნძული, ქალკიდიკე — ნახევარკუნძული საბერძნეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, თერმოკოსისა და სტრიმონიკოსის ყურეებს შორის. შეჭრილია ეგეოსის ზღვაში 120 კილომეტრზე. ქმნის სამ შვერილს: კასანდრა, სითონია და აიონ-ოროსი. რელიეფი მთაგორიანია, სიმაღლე 2033 მ-მდე (მთა ათონი). შემოსილია ხმელთაშუა ზღვის ბუჩქნარითა და მთის ტყით. ჩრდილო-დასავლეთით არის ქალაქი სალონიკი.
სენებკაი

უოსერიბრა სენებკაი — ძველი ეგვიპტის ფარაონი აბიდოსის დინასტიიდან. ქვეყანას მართავდა დაახლ. ძვ. წ. 1650 წლისთვის, მეორე გარდამავალ პერიოდში. მისი საფლავი არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს 2014 წლის იანვარში. ამ აღმოჩენამ დაადასტურა დამოუკიდებელი აბიდოსის დინასტიის არსებობა, რომელიც მართავდა ეგვიპტეს და დინასტიების პარალელურად.

სენებკაის საფლავი აღმოაჩინა პენსილვანიის უნივერსიტეტის არქეოლოგთა ჯგუფმა ჯოზეფ ვეგნერის ხელმძღვანელობით 2014 წლის იანვარში, ისტორიულ ქალაქ აბიდოსის მახლობლად. სამარხის კედელზე და სარკოფაგზე ორნამენტები აღმოაჩინეს, რომელზეც ამოტვიფრული იყო სახელი სენებკაი. საფლავში აღმოჩენილია ფარაონის ჩონჩხი, რომელიც 185 სანტიმეტრის სიმაღლისაა. გათხრებისას აღმოჩენილია კანოპები, სპეციალური ჭურჭელი, რომელშიც შენახულია ფარაონის ორგანოები. სამარხში არ იყო ღმერთების ქანდაკებები, არქეოლოგები ფიქრობენ, რომ იგი გაძარცულია.
სატანიზმი

სატანიზმი — რელიგიურ-ოკულტური მიმდევრობა, მსოფლმხედველობისა და რწმენათა წარმოდგენა, რომელიც ჩამოყალიბდა საუკუნეში, როგორც გაბატონებული ქრისტიანობის მდგომარეობის წინააღმდეგ არსებული პროტესტი, რომელშიც სატანის იერ-სახე განმარტებულია როგორც ძლევამოსილებისა და თავისუფლების სიმბოლო. სატანიზმი არის ეშმაკის რელიგიური თაყვანისცემის პრაქტიკა ან მასთან ხელშეკრულობის დადება. მაგიაში, ჯადოქრობასა და ჯადოსნობაში გულისხომბენ ადამიანის მიერ განსაზღვრული მიზნის მიღწევის ცდას, რომელიმე ზებუნებრივი არსების დაქვემდებარებას საკუთარი ნებისადმი, ან მასთან ხელშეკრულების დადებას, ან ბუნების ფარული ძალების გამოყენებას. ასეთი პრაქტიკები ყოველთვის არ არის დაკავშირებული სატანიზმთან. ასე, წინაპართა სულებისაგან მომავლის გაგების ცდა არ ითხოვს ეშმაკის არსებობის დაშვებას. ძველ აღთქმაში ბოროტი სულების შესახებ ცოტა რამ არის ნათქვამი. ბიბლიაში სატანა წარმოდგენილია მოწინააღმდეგის სახით. სატანა გაიგივებულია ოდითგანვე ადამიანის მტერ ეშმაკთან, ეწოდება აგრეთვე, ბოროტი, მტერი, ცრუ, მაცდუნებელი, მუდამ მებრძოლი ქრისტესთან და ქრისტეს მორწმუნეებთან.

 საუკუნის დასაწყისში შეიქმნა , ეგრეთ წოდებული „ეშმაკის ბიბლია“, რომელიც დაწერილია ლათინურ ენაზე. სატანიზმმა ფართოდ მოიკიდა ფეხი აშშ-ში. ამ მოძრაობის წინამძღოლი იყო ანტონ ლავეი, რომელმაც სან-ფრანცისკოში დააარსა სატანის ეკლესია და იყო მისი ქურუმი. დასავლურ კულტურაში გვხვდება უძველესი სატანისტური კულტები. მაგალითად, გერმანიაში, სატანიზმს 100 ათასამდე მომხრე ჰყავს; სატანისტური დაჯგუფებები გამოვლინებულია დიდ ბრიტანეთში, იტალიაში, საბერძნეთში, ბელარუსში და სხვა.
ოსკარის 1-ლი დაჯილდოება

ოსკარის 1-ლი დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების 1-ლი დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1929 წლის 16 მაისს და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1927 და 1928 წელს გამოსულმა საუკეთესო ფილმებმა. დაჯილდოება გაიმართა სადილზე რუზველტის სასტუმროში, ჰოლივუდი, ლოს-ანჯელესი. შოუს უმასპინძლა აკადემიის პრეზიდენტმა დაგლას ფერბენკსმა. ცერემონიას, რომელიც 15 წუთი გაგრძელდა, 270 ადამიანი დაესწრო. დასასწრები ბილეთების ღირებულება იყო 5 დოლარი. დაჯილდოება ჩამოაყალიბა ლუი მაიერმა, . -ის დამფუძნებელმა. ცერემონია არ გადაცემულა არც ტელევიზიით და არც რადიოთი.

ცერემონიაზე აკადემიამ გასცა ჯილდოები 12 კატეგორიაში. გამარჯვებულები ცერემონიამდე სამი თვით ადრე გამოაცხადეს. ზოგიერთი ნომინაცია დასახელდა კონკრეტული ფილმის მითითების გარეშე, მაგალითად რალფ ჰამერასისა და ნუგენტ სლოთერის, რომელთაც ნომინაციები მიიღეს საუკეთესო საინჟინრო ეფექტების კატეგორიაში.

ყველაზე მეტი, 3 ჯილდო მიიღეს ფილმებმა მე-7 სამოთხე და მზის ამოსვლა: ორი ადამიანის სიმღერა. ფრთებმა დაიმსახურა 2 ჯილდო, მათ შორის ოსკარი საუკეთესო სურათისთვის. დაჯილდოების მთავარ პრიზად საუკეთესო სურათის კატეგორიასთან ერთად ითვლებოდა ნომინაცია ყველაზე უნიკალური და არტისტული ნაწარმოებისთვის, რომელიც მზის ამოსვლამ მიიღო. მიუხედავად ამისა, მომავალ წელს აკადემიამ ეს უკანასკნელი ნომინაცია მოხსნა დაჯილდოებიდან და გადაწყვიტა, რომ ფრთების მიერ მიღებული ჯილდო იყო ყველაზე მნიშვნელოვანი ცერემონიაზე.

გამარჯვებულები და ნომინანტები
შემდგომმა ექვსმა ფილმმა მიიღო რამდენიმე ნომინაცია:

შემგდომმა სამმა ფილმმა მიიღო რამდენიმე ჯილდო:

საპატიო ჯილდოები
ჩარლი ჩაპლინი
მიშელ ჯოტოდია

მიშელ ჯოტოდია (; დ. 1949, ვაკაგის პრეფექტურა, უბანგი-შარი) — ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 2013-2014 წლებში. ხელისუფლებაში მოვიდა ფრანსუა ბოზიზეს წინააღმდეგ მოწყობილი სამხედრო გადატრიალების შედეგად.

დაიბადა 1949 წელს ვაკაგის პრეფექტურაში, უბანგი-შარი. სარწმუნოებით ისლამის მიმდევარია, მაშინ როდესაც ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის მოსახლეობის უმეტესობა ქრისტიანობას მისდევს. სწავლობდა სსრკ-ში, ჯერ ქალაქ ორიოლის ტექნიკუმში, ხოლო შემდეგ პატრის ლუმუმბას სახელობის ხალხთა მეგობრობის უნივერსიტეტში. 10 წელი ცხოვრობდა საბჭოთა კავშირში, ცოლად ჰყავდა სსრკ-ს მოქალაქე, რომელთანაც შეეძინა გოგონა.

2014 წლის 9 იანვარს ჯოტოდიამ პირველად დატოვა ქვეყანა და გაფრინდა ჩადის დედაქალაქ ნჯამენაში, სადაც მიმდინარეობდა ცენტრალური აფრიკის ქვეყნების ეკონომიური გაერთიანების სამიტი. 10 იანვარს ბანგის მოსახლეობა გამოვიდა აქციებზე პრეზიდენტის გადადგომის მოწოდებით. ამავე დღეს მან საკუთარი ნებით უარი განაცხადა მოვალეობის შესრულებაზე, რადგან ვერ შეძლო ქვეყანაში მიმდინარე ძალადობის ტალღის გამკლავება და გაიქცა ბენინში.
მონობის 12 წელი (ფილმი)

მონობის 12 წელი — 2013 წლის ეპიკურ-ისტორიული ფილმი. დაფუძნებულია სოლომონ ნორთაპის რეალურ ისტორიაზე და მის მიერ 1853 წელს გამოცემულ მემუარებზე.

სიუჟეტი
შავკანიანი სოლომონ ნორთაპი იყო ნიუ-იორკის შტატში დაბადებული თავისუფალი შავკანიანი. ნორთაპი იყო განათლებული ადამიანი, რომელიც ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა ქალაქ სარაგოტა-სპრინგზში. 1841 წელს ორმა ადამიანმა მას შესთავაზა მიმზიდველი სამუშაო ვაშინგტონში. ჩასვლისას, მას იტაცებენ, გახდა მონა და ეწია უმწეო სიცოცხლე, ერთი მეპატრონიდან მეორესთან გადასვლით. 12 წლის მონობის შემდეგ ნორთაპი ახერხებს გათავისუფლებას და ოჯახთან დაბრუნებას.

როლებში
ჩიუეტელ ეჯიოფორი - სოლომონ ნორთაპი
მაიკლ ფასბენდერი - ედვინ ეპსი
სარა პაულსონი - მერი ეპსი
ბენედიქტ კამბერბეჩი - უილიამ ფორდი
ლუპიტა ნიონგ’ო - პეტსი
ბრედ პიტი - სემუელ ბასი
პოლ ჯიამატი - თეოფილუს ფრიმენი

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო ფილმი
საუკეთესო მსახიობი ქალი მეორეხარისხოვან როლში: ლუპიტა ნიონგ'ო
საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: ჯონ რიდლი

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო დრამა

საუკეთესო ფილმი
საუკეთესო მსახიობი კაცი: ჩიუეტელ ეჯიოფორი
ოსკარის მე-2 დაჯილდოება

ოსკარის მე-2 დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების მე-2 დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1930 წლის 3 აპრილს და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1928 წლის 1 აგვისსტოდან და 1929 წლის 31 ივლისამდე გამოსულმა საუკეთესო ფილმებმა. დაჯილდოება გაიმართა სასტუმრო ამბასადორში, ლოს-ანჯელესი. შოუს უმასპინძლა უილიამ დე მილმა. ცერემონია პირდაპირ ეთერში გადაიცემოდა რადიოთი.

პირველი დაჯილდოებისაგან განსხვავებით, აკადემიას გამარჯვებულთა ვინაობა წინასწარ არ გამოუცხადებია. ამასთან, კატეგორიათა რაოდენობა 12-დან 7-მდე შემცირდა. მე-2 დაჯილდოება ერთადერთი იყო, რომელზეც არ დასახელებულან ოფიციალური ნომინანტები. არაოფიციალური ნომინანტების სია აკადემიამ მხოლოდ მოგვიანებით გამოაქვეყნა, იმის მიხედვით თუ რომელ ფილმებს შორის აკეთებდნენ არჩევანს მსაჯები.

ამ სიის მიხედვით, ყველაზე მეტი, 5 ნომინაცია მიიღეს ფილმებმა ძველ არიზონაში და პატრიოტი. ცერემონიის მთავარი ჯილდო გადაეცა ფილმს ბროდვეის მელოდია.

ღვთაებრივი ქალბატონი არის ერთადერთი ფილმი, რომელმაც მოიგო საუკეთესო რეჟისორის ნომინაციაში, ისე რომ საუკეთესო სურათზე ნომინირებულიც არ ყოფილა, თუ არ ჩავთვლით ოსკარის პირველ დაჯილდოებას, როდესაც ერთდოულად რეჟისორის ორი ნომინაცია არსებობდა. დაჯილდოება უნიკალური იყო იმითაც, რომ არც ერთ ფილმს მიუღია ერთზე მეტი ჯილდო.

რადგანაც ცერემონია იმართებოდა მონაწილე ფილმების გამოსვლის პერიოდიდან 8 თვის შემდეგ, გადაწყდა, რომ შემდეგი დაჯილდოების ცერემონია 1930 წლის ნოემბერში ჩატარდებოდა ამ სხვაობის შესამცირებლად. შედეგად, 1930 იყო ერთადერთი წელი, როდესაც ერთდროულად ორი დაჯილდოების ცერემონია გაიმართა.

გამარჯვებულები და ნომინანტები
რამდენიმე ნომინაცია და ჯილდო
შემდგომმა ცხრა ფილმმა მიიღო რამდენიმე ნომინაცია:

5 ნომინაცია: პატრიოტი და ძველ არიზონაში
3 ნომინაცია: ბროდვეის მელოდია, ალიბი და ღვთაებრივი ქალბატონი
2 ნომინაცია: მადამ იქსი, გულადი, ჩვენი მოცეკვავე ქალიშვილები და ქუჩის ანგელოზი

არცერთ ფილმს არ მიუღია ერთზე მეტი ჯილდო.
ადამიანური ლაქა (რომანი)

ადამიანური ლაქა — ამერიკელი მწერლის ფილიპ როთის 2000 წელს გამოცემული რომანი, რომელშიც მოქმედება 1990-იანი წლების ბოლოს მიმდინარეობს აშშ-ში, ახალი ინგლისის რეგიონში.

მოკლე შინაარსი
ნაწარმოების ძირითადი ხაზი გადის 34 წლის დამლაგებელი ქალისა და 65 წლის ლექტორის ურთიერთობაზე. ამბის მთხრობელია მწერალი ნათან ცუკერმანი, რომელსაც როთის სხვა რომანებშიც ვხვდებით.

ქართული გამოცემა
ქართული გამოცემა ეკუთვნის გამომცემლობა „პალიტრა “-ს. ქართული თარგმანი გამოვიდა 2013 წელს.
ეკრანიზაცია
ნაწარმოები „ადამიანური ლაქა“ ამავე სახელწოდებით ფილმად გადაიღო რეჟისორმა რობერტ ბენტონმა 2003 წელს. მთავარ როლებს ასრულებენ ენტონი ჰოპკინზი, ნიკოლ კიდმანი და გერი სინიზი.
ნუკრი (ფილმი)

ნუკრი — 1946 წლის საოჯახო ფილმი . გადაღებულია -ის მეთოდით. ფილმი. დაფუძნებულია ამავე სახელწოდების რომანზე.

სიუჟეტი
ამერიკის სამოქალაქო ომის შემდეგ ეზრა ბაქსტერი აშენებს სახლს ფლორიდაში. მას ჰყავს მეუღლე ორი და 11 წლის შვილი ჯოდი. ჯოდი ცნობისმოყვარე ბიჭია და მთელ დროს ტყეში ატარებს, ცხოველებს აკვირდება. ის მშობლებს ყოველდღე სთხოვს ნებართვას, რომ რომელიმე ნადირი სახლში მიიყვანოს და მოიშინაუროს. დედა, რომელმაც უკვე სამი შვილი დამარხა, ბიჭს ამის ნებას არ რთავს. ერთხელ, ნადირობისას ეზრას გველი უკბენს. ის იძულებულია, ფურირემი მოკლას, რათა მისი გულ-ღვიძლი იარაზე მიიდოს და გადარჩეს. ფურირემს პატარა ნუკრი დარჩება, რომელსაც აუცილებლად დაღუპვა ელის. მამა ნებას რთავს ჯოდის, რომ ნუკრი სახლში მიიყვანოს. ორა ეთანხმება ეზრას გადაწყვეტილებას. გაივლის ერთი წელი და აღმოჩნდება, რომ რთულია ცხოველის ყოლა შინაურ პირობებში.

როლებში
გრეგორი პეკი - ეზრა ბაქსტერი
ჯეინ ვაიმანი - ორა ბაქსტერი
კლოდ ჯარმან უმცროსი - ჯოდი ბაქსტერი
ჩილ ვილსი - ბაკ ფორესტერი
კლემ ბევანსი - მამილო ფორესტერი
მარგარეტ ვაიშერლი - დედილო ფორესტერი
ფორესტ ტაკერი - ლემ ფორესტერი
ჰენრი ტრევერსი - მისტერ ბოილზი
დონ გიფტი - ფოდერვინგი

გადაღება
ფილმის გადაღებისთვის მოსამზადებელი სამუშოები 1941 წელს დაიწყო, მაგრამ ამერიკის მეორე მსოფლიო ომში ჩართვის გამო დაფინანსება შეჩერდა და აღდგა მხოლოდ 1945 წელს. გადაღებები ათ თვეს გრძელდებოდა. მასში მონაწილეობდა 158 შველი, 9 მურა დათვი, 37 ძაღლი, 53 გარეული ფრინველი, 1 ბუ, 83 წიწილა, 36 ღორი, 8 გველი, 18 ციყვი, 4 ცხენი და 17 ენოტი.

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო ოპერატორი: ჩარლზ როშერი, ლეონარდ სმითი, არტურ არლინგი
საუკეთესო მხატვრული გაფორმება: სედრიკ გიბონსი, პოლ გროსე, ედვინ უილისი

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო მსახიობი კაცი დრამაში: გრეგორი პეკი
ჯონ ბარდინი

ჯონ ბარდენი ( დ. 23 მაისი, 1908 — გ. 30 იანვარი, 1991) — ამერიკელი ფიზიკოსი, ერთადერთი ადამიანი, რომელმაც ორჯერ მიიღო ნობელის პრემია ფიზიკაში: პირველად 1956 წელს, ვილიამ შოკლისა და ვოლტერ ბრეტანთან ერთად ტრანზისტორის გამოგონებისთვის, ხოლო მეორედ 1972 წელს, ლეონ კუპერთან და ჯონ შრიფერთან ერთად ზეგამტარობის მიკროსკოპული თეორიის შექნისთვის (ე.წ. ბკშ თეორია).

ელექტრონ ინდუსტრიაში ტრანზისტორებს ძალიან დიდი ადგილი უკავიათ - მასთან არის დაკავშირებული პრაქტიკულად ყველა თანამედროვე ელექტრული მოწყობილობა, ტელეფონიდან დაწყებული კომპიუტერებით დამთავრებული. ბარდენმა განავითარა ზეგამტარების ფიზიკა, რასაც დიდი გამოყენება აქვს მრავალ სფეროში, მაგალითად ბირთვული მაგნიტური რეზონანსი (ბმრ), მაგნიტორეზონანსული ტომოგრაფია და სხვა.
ოსკარის მე-3 დაჯილდოება

ოსკარის მე-3 დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების მე-3 დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1930 წლის 5 ნოემბერს და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1929 წლის 1 აგვისტოდან და 1930 წლის 31 ივლისამდე გამოსულმა საუკეთესო ფილმებმა. დაჯილდოება გაიმართა სასტუმრო ამბასადორში, ლოს-ანჯელესი. შოუს უმასპინძლა კონრად ნეიჯელმა.

ცერემონიაზე აკადემიამ გასცა ჯილდოები 8 კატეგორიაში. ამ დაჯილდოებაზე შემოღებული ნომინაცია საუკეთესო ხმის ჩაწერისთვის არის პირველი ნომინაცია, რომელიც დაემატა პირველ დაჯილდოებაზე წარმოდგენილ კატეგორიებს.

დასავლეთის ფრონტი უცვლელია გახდა პირველი ფილმი, რომელმაც ჯილდო მიიღო ერთდროულად საუკეთესო სურათისა და საუკეთესო რეჟისორის ნომინაციებში, ლუის მაილსტოუნი კი პირველი ადამიანი, რომელმაც მეორეჯერ მიიღო ოსკარი. ყველაზე მეტი, 6 ნომინაცია დაიმსახურა ფილმმა სიყვარულის აღლუმი, თუმცა არცერთ მათგანში არ გაუმარჯვია.

ოსკარის მე-2 დაჯილდოების შემდეგ გადაწყდა, რომ შემდეგი ცერემონია 1930 წლის ნოემბერში ჩატარდებოდა, რათა შემცირებულიყო დრო ცერემონიასა და მასში მონაწილე ფილმების გამოსვლის პერიოდს შორის. შედეგად, 1930 იყო ერთადერთი წელი, როდესაც ერთდროულად ორი დაჯილდოების ცერემონია გაიმართა.

გამარჯვებულები და ნომინანტები
რამდენიმე ნომინაცია და ჯილდო
შემდგომმა რვა ფილმმა მიიღო რამდენიმე ნომინაცია:

6 ნომინაცია: სიყვარულის აღლუმი
4 ნომინაცია: დასავლეთის ფრონტი უცვლელია, დიდი სახლი და განქორწინებული
3 ნომინაცია: დიზრაელი და ანა კრისტი
2 ნომინაცია: ბულდოგი დრამონდი და რომანი

შემდგომმა ორმა ფილმმა მიიღო რამდენიმე ჯილდო:

2 ჯილდო: დასავლეთის ფრონტი უცვლელია და დიდი სახლი
ქარა ჰალილ-ფაშა

ქარა ჰალილ-ფაშა (; დ. უცნობია — გ. 22 იანვარი, 1387) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1364–1387 წლებში, სულთან მურად -ის დროს. იგი არის პირველი ადამიანი, რომელმაც ოფიციალურად მიიღო წოდება „დიდი ვეზირი“. განეკუთვნება ცნობილი ჩანდარლების ოჯახს.

ვეზირად დანიშვნამდე ეჭირა სამხედრო მოსამართლის (ყადიასქერი) თანამდებობა. 1364 წლის სექტემბრიდან გარდაცვალებამდე იყო დიდი ვეზირი. სარგებლობდა დიდი გავლენითა და ავტორიტეტით. მის სახელთანაა დაკავშირებული ე.წ იანიჩართა აღმზრდელობითი დაწესებულების, "დევშირმეს" შემოღება. მისი რამდენიმე შთამომავალი გახდა დიდი ვეზირი. ჩანდარლების ოჯახის ბოლო წარმომადგენელი ვეზირის თანამდებობაზე იყო მისი შვილიშვილი - ჩანდარლი ჰალილ-ფაშა უმცროსი.იგი ყველაზე ხანგრძლივად მმართველი დიდი ვეზირია ოსმალეთის იმპერიის ისტორიაში. გარდაიცვალა 1387 წლის 22 იანვარს.
ჩანდარლი ალი-ფაშა

ჩანდარლი ალი-ფაშა (; გ. 18 დეკემბერი, 1406) — ოსმალეთის იმპერიის მეექვსე დიდი ვეზირი 1387-1406 წლებში. თანამდებობა ეკავა სულთნების მურად -ის, ბაიაზიდ -ისა და სულეიმან ჩელების დროს. განეკუთვნება ცნობილი ჩანდარლების ოჯახს. დიდი ვეზირი გახდა მამის, ასევე დიდი ვეზირის ქარა ჰალილ-ფაშას შემდეგ და ამ მოვალეობას ასრულებდა გარდაცვალებამდე. მისი ვეზირობის დროს ოსმალეთის იმპერიამ მნიშვნელოვან წარმატებებს მიაღწია საგარეო პოლიტიკაში. 1389 წელს ოსმალებმა კოსოვოს ბრძოლაში დაამარცხეს სერბებისა და უნგრელების გაერთიანებული არმია. 1390-იან წლებში დაიპტრეს ვლახეთი, ბესარაბია და სერბეთი. 1400 წელს ჩანდარლი ალი-ფაშა თან ახლდა ოსმალთა არმიას კონსტანტინოპოლის ალყის დროს. 1402 წელს მონაწილეობა მიიღო თემურ ლენგის წინააღმდეგ ანგორის ბრძოლაში, რომელშიც თურქები სასტიკად დამარცხდნენ. ბაიაზიდ -ის დატყვევების შემდეგ დაიწყო ოსმალეთის იმპერიის უმეფობის ხანა. ერთმანეთის წინააღმდეგ საბრძოლველად გამოსული შეჰზადეებიდან ჩანდარლი ალი-ფაშა სულთან ბაიაზიდის უფროს ვაჟს, სულეიმან ჩელების უჭერდა მხარს. 1406 წელს ალი-ფაშა გარდაიცვალა.