iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პრჟიბორი

პრჟიბორი — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის მორავია-სილეზიის მხარეში. ის ნოვი-იიჩინის რაიონში მდებარეობს. ამ პატარა ქალაქში დაიბადა ფსიქოანალიზის ფუძემდებელი ლეგენდარული ზიგმუნდ ფროიდი.

პრჟიბორი სამი ადმინისტრაციული ერთეულისგან შედგება, თავად ქალაქის გარდა მის მუნიციპალიტეტში ერთიანდებიან ჰაიოვი და პრხალოვი.

სახელწოდება
ქალაქს მის ისტორიაში ორი განსხვავებული სახელწოდება ჰქონდა. ქალაქს გერმანული ფრაიბურგი ერქვა, რაც „თავისუფალ ციხესიმაგრეს“ ნიშნავს. დღევანდელი ჩეხური სახელწოდება კი სავარაუდოდ ფიჭვთან და ფიჭვნართან უნდა იყოს დაკავშირებული. მისი დღევანდელ ჩეხურ სიტყვა „პრჟიბორისთან“ მსგავსება კი მხოლოდ შემთხვევითობაა, ეს სიტყვა ჩეხურად დანა-ჩანგალს ნიშნავს.

გეოგრაფია
პრჟიბორი რაიონულ ცენტრ ნოვი-იჩინიდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 10 კილომეტრში მდებარეობს. მისი მუნიციპალური ტერიტორია მორავია-სილეზიის მთისწინეთშია გაშლილი. ქალაქის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილის სიმაღლე 370 მეტრია ზღვის დონიდან. პრჟიბორში მიედინება მდინარე ლუბინა.

ისტორია
პრჟიბორის გრაფმა ფრანკო ფონ ჰიუკესვაგენმა 1251 წელს დააარსა, ეს ფაქტი დადასტურებულია იმავე წლის ჩეხეთის მეფის ოტოკარ -ის მიერ დაწერილ სიგელში. ამ ისტორიულ წყაროში ქალაქს ვრიბურხი ეწოდბა. ქალაქის მოედანი დაარსდა პოლონეთისკენ მიმავალ ძველ სავაჭრო გზაზე.

ფრანკო ფონ ჰიუკესვაგენმა აქ ძლიერი ციხესიმაგრე ააშენა და მისი შთამომავლები ქალაქს 1359 წლამდე ფლობდნენ. ამ წელს პრჟიბორი ოლომოუცის ეპარქიის მფლობელობაში გადავიდა. ოლომოუცის ეპისკოპოსებს აქაურობა ძალიან მოსწონდათ, ქალაქი განსაკუთრებით უყვარდა ეპისკოპოს ფრანც ფონ დიტრიხშტაინს. მან პრჟიბორს არაერთი პრივილეგია უბოძა და ამით ქალაქი საკმაოდ განვითარდა.

ოცდაათწლიანი ომის დროს ქალაქი სამჯერ დაარბიეს. განსაკუთრებით განადგურდა შვედთა არმიის შემოსევისას 1643 წელს. პრჟიბორს რამდენიმე ათეული წელი დაჭირდა კვლავ აღსადგენად.

1694 წელს პიარისტთა ქრისტიანული ორდენის წარმომადგენლებმა პრჟიბორში გიმნაზია დააარსეს და განათლება ღარიბი მოსახლეობისთვისაც ხელმისაწვდომი გახდა. სწორედ ამის გამო ქალაქი განათლების მნიშვნელოვან ცენტრად გადაიქცა. მათ აგრეთვე დააარსეს თეატრი და ბიბლიოთეკა. მორავიაში უძველესი ჩეხური სამოყვარულო თეატრი 1809 წელს პრჟიბორში დაარსდა.

1875 წლიდან 1938 წლამდე აქ ფუნქციონირებდა ჩეხეთის მასწავლებელთა ინსტიტუტი, სადაც განათლებისა თუ კულტურის მრავალი მნიშვნელოვანი პედაგოგი და ექსპერტი აღიზარდა.

პიარისტთა მონასტერი აქ 1694 წელს აშენდა, დღეს მონასტრის შენობაში ქალაქის მუზეუმი, ბიბლიოთეკა და დაწყებითი სამხატვრო სკოლაა განთავსებული.

ქალაქში ოთხი ეკლესიაა. ყველაზე მნიშვნელოვანია რომანულ-გოტიკური სტილის ღვთისმშობლის შობის სამრევლო ეკლესია. ეკლესია ქალაქთან ერთად დაარსდა, ამჟამინდელი აგურის შენობა საუკუნით თარიღდება. თავდაპირველად ეს იყო საკმაოდ უხეში ნაგებობა, რომელსაც მოგვიანებით ბაროკოსა და რენესანსის ელემენტები დაემატა. ეკლესია როკოკოს ძვირფასი ავეჯითაა გაწყობილი.

პრჟიბორში მდებარეობს ზიგმუნდ ფროიდის სახლმუზეუმი, სადაც მისი ცხოვრების ამსახველი ექსპონატებია გამოფენილი. მუზეუმი ფროიდი სახლშია მოწყობილი.

ცნობილი ადამიანები
იან სარკანდერი (1576–1620) - მღვდელი და წმინდანი
ანტონინ კირილ სტოიანი (1851–1923) - ოლომუცის მთავარეპისკოპოსი
ზიგმუნდ ფროიდი (1856–1939) - ნევროლოგი და ფსიქოანალიზის დამფუძნებელი
ფილიპ პანაკი (დაიბადა 1995 წელს) - ფეხბურთელი

დაძმობილებული ქალაქები
ფშედბუჟის გმინა, პოლონეთი
არუშის დეკლარაციის მონუმენტი

არუშის დეკლარაციის მონუმენტი — ტურისტული ღირსშესანიშნაობა არუშაში, ტანზანია. იგი 1977 წელს გაიხსნა ქვეყნის მმართველი პარტიის, ჩამა ჩა მაპინდუზის დაკვეთით არუშის დეკლარაციის ათი წლისთავის აღსანიშნავად. ის მდებარეობს მაკონგოროს ქუჩის გასწვრივ, წრიული გზის ცენტრში.

2015 წლის აპრილში, ძეგლის ნაწილი ვანდალიზმის მსხვერპლი გახდა, როდესაც მისი ერთ-ერთი სპილენძის დაფა მოიპარეს.
ჰაილიგერლეეს ბრძოლა (1568)

ჰაილიგერლეეს ბრძოლა — ნიდერლანდების რევოლუციის დროს მომხდარი დაპირისპირება ჰოლანდიისა და ესპანეთის არმიებს შორის, 1568 წლის 23 მაისს, გრონინგენის ტერიტორიაზე მდებარე სოფელ ჰაილიგერლეეს ტერიტორიაზე. მებრძოლ მხარეთა შორის მომხდარი ოთხმოცწლიანი ომის განმავლობაში, ეს იყო პირველი დაპირისპირება, რომელშიც აჯანყებულმა ჰოლანდიელებმა გამარჯვება მოიპოვეს.

ომის საწყის ეტაპზე, ჰოლანდიელების მიზანი იყო ნიდერლანდების ესპანელი მმართველების წინააღმდეგ შეიარაღებული აჯანყების მოწყობა. სწორედ ამიტომ, გრონინგენის პროვინციაში შეიჭრა 3 900 ქვეითი 200 ცხონოსანი ვილემ ორანელის ძმების — ლუი ნასაუელისა და ადოლფ ნასაუელის მეთაურობით.

მათ წინააღმდეგ საბრძოლველად გამოგზავნილ ფრისლანდიის შტატჰალტერს იოჰან დე ლინგს 3 200 ქვეითი და 20 ცხენოსანი ჰყავდა. ამიტომ მან გადაწყვიტა დაპირისპირებისთვის დროებით თავი აერიდებინა, ვიდრე დამხმარე რაზმები გამოჩნდებოდნენ. თუმცა, ადოლფ ნასაუელმა მოახერხა მათი ჰაილიგერლეეს მონასტერთან მიტყუება, სადაც ლუი ნასაუელის არმიის ძირითადმა ნაწილებმა მოახერხეს ესპანეთის მხარეს მებრძოლი ადოლფის ჯარების დამარცხება. ესპანელებმა დაკარგეს 460 მეომარი, ხოლო მათმა მოწინააღმდეგეებმა 50, დაღუპულთა შორის იყო ადოლფ ნასაუელიც. აღსანიშნავია, რომ მისი სახელი ნახსენებია ნიდერლანდების სამეფოს ეროვნულ ჰიმნში.

მოპოვებული გამარჯვების მიუხედავად, აჯანყებულმა ჰოლანდიელებმა ვერ მოახერხეს პოზიციების გამაგრება და ახლომდებარე სტრატეგიული ადგილების დაკავება. ისინი მალევე დამარცხდნენ ესპანელების წინააღმდეგ გამართულ მომდევნო დაპირისპირებაში — იემინგენის ბრძოლაში.
ლიოტო მაჩიდა

ლიოტო კარვალიო მაჩიდა (დ. 30 მაისი 1978) იაპონური წარმოშობის ბრაზილიელი პროფესიონალი შერეული საბრძოლო ხელოვნების მებრძოლი. ასპარეზობდა “აბსოლუტურ საბრძოლო ჩემპიონატში” , სადაც იყო ქვემძიმე წონის ჩემპიონი და საშუალო წონის საჩემპიონო პრეტენდენტი. კარიერის ბოლოს ის ასპარეზობდა „ბელატორ“-ის შერეული საბრძოლო ხელოვნების ორგანიზაციაში ქვემძიმე და საშუალო წონით კატეგორიებში.

ბიოგრაფია
ლიოტო დაიბადა სალვადორში, ბაიას შტატში, შოტოკან კარატეს ოსტატის, იოშიზო მაჩიდას ოჯახში, რომელიც იყო იაპონიის კარატეს ასოციაციის ბრაზილიური წარმომადგენლობის ხელმძღვანელი. იოშიზო 22 წლის ასაკში იაპონიის იბარაკის პრეფექტურიდან ბრაზილიაში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც გაიცნო და იქორწინა ლიოტოს ბრაზილიელ დედაზე, ანა კლაუდიაზე. იაპონურად ლიოტოს სახელი იკითხება როგორც „რიუტა“ (ან „ლიუტა“ - იაპონური ენა არ ასხვავებს ასოებს „ლ“ და „რ“). თუმცა, დედამისი წინააღმდეგი იყო, რადგან პორტუგალიურად „ა“-ზე დაბოლოებული სახელები ძირითადად მდედრობითი სქესისაა. ამის გამო, მათ გადაწყვიტეს მისთვის ლიოტო დაერქმიათ, მამრობითი სქესის დაბოლოებით „ო“. ბელენში გაზრდილმა ლიოტომ კარატეში ვარჯიში 3 წლის ასაკში დაიწყო და შავი ქამარი 13 წლის ასაკში მოიპოვა. მან ასევე დაიწყო სუმოს ვარჯიში 8 წლის ასაკში, შემდეგ კი ბრაზილიური ჯიუ-ჯიცუსა და ძიუდოში 16 წლის ასაკში. მან მოიგო არაერთი სამოყვარულო კარატეს ტურნირი, მათ შორის 2001 წლის პანამერიკის კარატეს ტურნირი. მოგვიანებით ის ტაილანდში გაემგზავრა ტაილანდური კრივის შესასწავლად. ამის შემდეგ იაპონიაში მბოჭავი ჭიდაობის შესასწავლად გაემგზავრა და რესლინგის ორგანიზაცია "დოჯო"-ში გაწევრიანდა. მისი საბრძლო კარიერის პიკი კი ყველასათვის ცნობილი ამერიკული აბსულუტური საბრძოლო ორგანიზაცია იყო.

2000 წლის ბრაზილიის სუმოს ჩემპიონატზე ის მეორე ადგილზე გავიდა 115 კგ წონით კატეგორიაში. ზრდასრულთა შორის ორჯერ გახდა ბრაზილიის ჩემპიონი და მეორე ადგილი დაიკავა სამხრეთ ამერიკის ჩემპიონატში. სუმოსა და კარატეში მიღწევების გარდა, მას აქვს ფიზიკური აღზრდის კოლეჯის აკადემიური ხარისხი.
სტუდენკა

სტუდენკა — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის მორავია-სილეზიის მხარეში. ის ნოვი-იიჩინის რაიონში მდებარეობს. ქალაქის მუნიციპალური ტერიტორიის ერთი ნაწილი ისტორიულ მორავიაშია და მეორე ნაწილი ისტორიულ სილეზიაში. სტუდენკა სამი მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება, თავად სტუდენკის გარდა მუნიციპალიტეტში გაერთიანებულია ბუტოვიცე და ნოვა-ჰორკა.

გეოგრაფია
სტუდენკა რაიონულ ცენტრ ნოვი-იჩინიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით დაახლოებით 13 კილომეტრში მდებარეობს. თავად ქალაქის ცენტრი სტუდენკა მდებარეობს ჩეხურ სილეზიაში, ხოლო გაეუბნები ბუტოვიცე და ნოვა-ჰორკა მორავიაში.

სტუდენკა მორავიის კარიბჭის ვაკე რელიეფზეა გაშენებული, ის მდინარე ოდრას მარცხენა სანაპიროზე მდებარეობს. ქალაქის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში პოოდრჟის დაცული ლანდშაფტის ტერიტორიაა.

ისტორია
სტუდენკა ისტორიულ წყაროებში პირველად 1436 წელს არის მოხსენიებული, თუმცა მის მუნიციპალიტეტში შემავალი სოფლები უფრო ადრე იხსენიება.

ბუტოვიცეს შესახებ ცნობები პირველად 1324 წელს, ხოლო ნოვა-ჰორკას შესახებ 1374 წელს გვხვდება წყაროებში. თავდაპირველად ბუტოვიცე პატარა სოფელი გახლდათ და ჩეხებით იყო დასახლებული, მათი ძირითადი საქმიანობა სოფლის მეურნეობა იყო. ბუტოვიცე გერმანელებით დასალხებული სოფლეი იყო, აქაურთა ძირითად საქმიანობას მეცხოველეობა წარმოადგენდა.

1467–1569 წლებში სტუდენკა ფულშტეინელი თავადების საკუთრება იყო, შემდეგ ის ბილკოველმა პრაჟმას გვარის დიდგვაროვნებმა შეიძინეს, მათ სტუდენკა ბილოვეცის მამულს შეუერთეს.

ბოჰემიის აჯანყების შემდეგ, პრაჟმებს ქონება ჩამოართვეს და 1634 წელს სტუდენკას მამულები ვრბნოელმა დიდგვაროვანმა ვაცლავმა შეიძინა. მან აქაურობა ფულნეკის მამულს შეუერთა.

ღირსშესანიშნაობები
სტუდენკას ციხესიმაგრე ორი ბაროკოს სტილის შენობისგან შედგება, რომლებიც ცნობილია როგორც ძველი ციხესიმაგრე და ახალი ციხესიმაგრე. ძველი ციხესიმაგრე 1705 წელს აშენდა, ხოლო ახალი ციხესიმაგრე 1750 წელს. სტუდენკას ციხეს ახალი კოშკი 1860–1863 წლებში დაემატა. დღეს ციხესიმაგრე კულტურული და კომერციული მიზნებისთვის გამოიყენება, მასში განთავსებულია სარიტუალო დარბაზი, ბიბლიოთეკა, დაწყებითი სამხატვრო სკოლა და მატარებლის ვაგონების მუზეუმი.

ყველაზე ღირებული რელიგიური ნაგებობაა წმინდა ბართლომეს სამრევლო ეკლესია. იგი ნეო-გოტიკურ სტილში 1880 წელს აშენდა.

ცნობილი ადამიანები
ჰუგო გორგე (1883–1934) - არქიტექტორი
ავგუსტინ ნოვაკი (1890–1970) - სამხრედრო მფრინავი
ფრანტიშეკ ტომაშეკი (1899–1992) - პრაღის 34-ე არქიეპისკოპოსი.
მარტინ ადამსკი (დაბ. 1981) - ჰოკეისტი
ვლადიმირ სვაჩინა (დაბ. 1987) - ჰოკეისტი

დაძმობილებული ქალაქები
დაბროვა-გურნიჩა, პოლონეთი
მესადი

მესადი — ქალაქი ალჟირის ჯელფის პროვინციაში. მის ადგილზე პირველი დასახლება ძველმა რომაელებმა დააარსეს და „ “ უწოდეს.

სახელწოდება
ქალაქის ძველი სახელწოდება „დიმიდის ციხეს“ ნიშნავს. დღევანდელ სახელს კი არაბული ფესვები უნდა ჰქონდეს და სიტყვა „ბედნიერებასთან“ უნდა იყოს კავშირში. „საადა“ არაბულად ბედნიერებას ნიშნავს და ქალაქს ადგილობრივები „მესაადას“, ანუ „ბედნიერების“ ადგილს უწოდებენ.

გეოგრაფია
ქალაქი დედაქალაქ ალჟირიდან სამხრეთით დაახლოებით 290 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილის სიმაღლე 1 010 მეტრია ზღვის დონიდან. მესადი სემიარიდულ პლატოზეა გაშენებული, ნალექების საშუალო რაოდენობა 232 მილიმეტრია წელიწადში. ნალექები ძირითადად ზამთარში და ადრე გაზაფხულზე მოდის. ამ დროს ქალაქში რამდენიმე მდინარე ჩნდება და მშრალი ხეობები წყლით ივსება. გამორჩეულია სეზონური მდინარეები: ვადი-მესადი, ვადი-დეფილა და ვადი-ტამდითი.

ისტორია
მესადის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ქვის ხანის დროინდელი ადამიანის მიერ შესრულებულიქ მხატვრობები. ეს მოწმობს, რომ აქაურობა ძალიან დიდი ხნის წინ დასახლდა.

ჩვენი წელთაღრიცხვით საუკუნეში ქალაქი რომაელმა იმპერატორმა ლუციუს სეპტიმიუს სევერუსმა დაიპყრო და მას რომაული სახელწოდება უწოდა.

ის ნუმიდიის სამეფოს სამხრეთ საზღვარზე მდებარეობდა და იყო საკმაოდ მდიდარი სოფელი. აქ 198 წლიდან 240 წლამდე რომაული გარნიზონი იდგა.

ფოტოგალერეა
კაიენა (მდინარე)

კაიენა — მდინარე საფრანგეთის გვიანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ჩაედინება ატლანტის ოკეანეში დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრის დასავლეთ განაპირა მხარეს. მიედინება მონსინერი-ტონეგრანდეს, მაკურიის და მატურის კომუნების ტერიტორიებზე.

მდინარის სიგრძე შეადგენს 43,73 კმ-ს.

უდიდესი შენაკადია — მონსინერი (38 კმ), ჩაედინება კაიენაში მარცხენა მხრიდან შესართავთან ახლოს.
კურუ (მდინარე)

კურუ — მდინარე საფრანგეთის გვიანის ჩრდილოეთით, ჩაედინება ატლანტის ოკეანეში. მიედინება კურუს კომუნის ტერიტორიაზე. ქმნის ესტუარს, სადაც მდებარეობს ქალაქი კურუ[1] და აგებულია იახტების გასაჩერებელი ადგილი.

ჰიდროგრაფია
მდინარე იწყება ბაგოტის მთების სამხრეთ-დასავლეთით[1], ეკვატორიალური ტყეების შემაღლებულ ადგილას. მისი სიგრძე შეადგენს 143,7 კმ-ს.

ფაუნა
მდინარეში ბინადრობს თევზის 73 სახეობა, რომელთა დიდი ნაწილი მიეკუთვნება ქარაცინებს (29 სახეობა) და ლოქოებს (25 სახეობა). ბევრ სახეობას ადგილობრივი მოსახლეობა იყენებს საკვებად. მდინარის ნაპირებზე ბინადრობს ამერიკული შავი კატარტა .
მუსაზადე

მუსაზადე — ართვინის პროვინციის არჰავის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრის ქალაქ არჰავის ერთ-ერთი უბანი. ის ქალაქის ცენტრალურ უბანს წარმოადგენს.

ისტორია
ძველად სოფელი მუსაზადე 2009 წლის ლაზური ტოპონიმების ლექსიკონშიც იმავე სახელით გვხვდება. ნოღა, ოხვამე, რაკანი და ზენი კი სოფელ მუსაზადეს უბნებად არის მოცემული. მაგრამ ეს დასახლება ოსმალურ ჩანაწერებსა და 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიაში არ ფიგურირებს.

სოფელი მუსაზადე პირველად 1935 წელს ჩატარებულ საყოველთაო აღწერაში სოფლად გვხვდება. 1940 წლის საყოველთაო აღწერაში კი ეს დასახლება ართვინისა და რიზეს პროვინციების გაერთიანებით შექმნილ ჩორუხის პროვინციაში, ხოფის კაზის არჰავის ნაჰიის ქვეშ შემავალი სოფელი და ამ ნაჰიის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო. მისი მოსახლეობა 655 კაცისგან შედგებოდა, მათ შორის 293 მამაკაცი და 362 ქალი. არჰავის ნაჰია ამ დროს 30 სოფელს მოიცავდა და ნაჰიაში სულ 12404 ადამიანი ცხოვრობდა.

მუსაზადე 1945 წლის საყოველთაო აღწერაში ადმინისტრაციულ ცენტრად არჰავის ბუჯაღის სოფლებს შორის ფიგურირებდა, თუმცა 1950 წლის საყოველთაო აღწერაში სოფლად აღარ გვხვდება. ნამდვილად, 1946 წელს მუსაზადე, სოფელ ჰაჯილარისა და ჩარნავუტის გაერთიანებით შეიქმნა არჰავის მუნიციპალიტეტი და მუსაზადე ცენტრალურ უბნად იქცა.

უბან მუსაზადეში 2024 წელს 7571 ადამიანი დაფიქსირდა, მათ შორის 3631 მამაკაცი და 3940 ქალი.
ბუდიშოვ-ნად-ბუდიშოვკოუ

ბუდიშოვ-ნად-ბუდიშოვკოუ — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის მორავია-სილეზიის მხარეში. ის ოპავის რაიონში მდებარეობს. ქალაქი 4 მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება. ბუდიშოვ-ნად-ბუდიშოვკოუს გარდა მის მუნიციპალიტეტში ერთიანდებიან გუნტრამოვიცე, პოდლესი და სტარე-ოლდრჟუვკი.

ბუდიშოვ-ნად-ბუდიშოვკოუს ისტორიული ცენტრი კარგად არის შემონახული და ჩეხეთის კულტურული ძეგლის სტატუსი აქვს.

სახელწოდება
ქალაქის სახელწოდების წარმოშობის შესახებ ორი ვერსია არსებობს. ერთი ვერსიით ის ჰრადისკოს მონასტრის წინამძღვრის - ბუდიშის სახელთანაა კავშირში, მეორე ვერსიით კი მაღაროელის სახლს ნიშნავს (ჩეხურად ).

გეოგრაფია
ბუდიშოვ-ნად-ბუდიშოვკოუ რაიონულ ცენტრ ოპავიდან სამხრეთ-დასავლეთით დაახლოებით 24 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქი ნიზკი-იესენიკის ქედის ფერდობებზეა გაშენებული. მის მუნიციპალურ ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილია ჩერვენა-ჰორა, ამ მთის სიმაღლე 749 მეტრია ზღვის დონიდან.

ქალაქს ჩრდილოეთით ესაზღვრება კრუჟბერკის წყალსაცავი, რომელიც მდინარე მორავიცეზე 1955 წელს ააგეს.

ჩერვენა ჰორას მთაზე მდებარეობს „ჩერვენას“ მეტეოროლოგიური სადგური, რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე იზოლირებული მეტეოროლოგიური სადგურია ჩეხეთში. ის 1952 წელს ლიბავას სამხედრო საწვრთნელი ტერიტორიის საჭიროებებისთვის შეიქმნა.

ისტორია
ბუდიშოვ-ნად-ბუდიშოვკოუ საუკუნეში კრავარჟეს დიდგვაროვნებმა დააარსეს. ქალაქის დაარსება ახლოს მდებარე ტყვიისა და ვერცხლის მაღაროებთან იყო დაკავშირებული. ქალაქი წერილობით წყაროებში პირველა 1301 წელს არის მოხსენიებული. ამ წყაროში ის ოლომოუცის დიდგვაროვანთა საკუთრებად არის დახასიათებული.

საუკუნეების განმავლობაში ბუდიშოვ-ნად-ბუდიშოვკოუ რამდენჯერმე გადაიწვა, ის განსაკუთრებით მძიმედ დაზარალდა ოცდაათწლიანი ომის დროს. ქალაქი დაიპყრეს და დაარბიეს შვიდწლიანი ომის დროსაც.

1876 წელს აქ თამბაქოს ფაბრიკა გაიხსნა, რომელშიც საუკუნის დასაწყისში 1000 ადამიანი იყო დასაქმებული. 1891 წელს ქალაქში გაიყვანეს რკინიგზა.

მეოცე საუკუნის დასაწყისში ქალაქი გერმანელებით იყო დასახლებული. 1938 წელს ქალაქი ნაცისტურმა გერმანიამ დაიპყრო. მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ გამოცემული პრეზიდენტ ბენეშის ბრძანებულებების თანახმად, გერმანულენოვანი მოსახლეობა რეგიონიდან განდევნეს. ძველი გერმანელი მაცხოვრებლები ჩაანაცვლეს ჩეხებით ქვეყნის შიდა რეგიონებიდან და აღმოსავლეთ ევროპიდან დაბრუნებული ემიგრანტებით.

ღირსშესანიშნაობები
ბუდიშოვ-ნად-ბუდიშოვკოუს ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია გვიან ბაროკოს სტილში 1745–1755 წლებში აშენდა. ეკლესიაში 1500 წლით დათარიღებული ღვთისმშობლისა და ყრმა იესოს გოტიკური ქანდაკება დგას.

აღსანიშნავია ბაროკოს სტილის ქვის ხიდი წმინდა იან ნეპომუკელის ქანდაკებით. ხიდის გვერდით წყლის წისქვილია, რომელშიც ფიქალის მუზეუმია განთავსებული.

ცნობილი ადამიანები
ფრანც იგნაცი კასიან ჰალაშკა (1780–1847) - ფიზიკოსი, პრაღის კარლის უნივერსიტეტის რექტორი
ერნსტ კუნშერი (1899–1971) - გერმანელი პოლიტიკოსი
ოსკარ შნირხი (1902–1995) - კინოოპერატორი

დძმობილებული ქალაქები
გლუბჩიცეს რაიონი, პოლონეთი
მშანის გმინა, პოლონეთი
სტრანევი, სლოვაკეთი
ფილიპ-ემანუელი (მერკურის ჰერცოგი)

ფილიპ-ემანუელ დე ლოთარინგია, მერკურისა და პენტიევრის ჰერცოგი (დ. 9 სექტემბერი, 1558 — გ. 19 თებერვალი, 1602 ) — საღვთო რომის იმპერიის პრინცი, ფრანგი ჯარისკაცი, კათოლიკური ლიგის გამოჩენილი წევრი.

ფილიპ-ემანუელი დაიბადა 1558 წლის 9 სექტემბერს. ის იყო ვოდემონის გრაფ ნიკოლასისა და ჟანა სავოია-ნემურის უფროსი ვაჟი. 1575 წელს ფილიპი დაქორწინდა მარი დე ლუქსემბურგზე, სებასტიან დე ლუქსემბურგელის ქალიშვილზე, რამაც, პენტიევის ჰერცოგის ტიტულთან ერთად, მას ბრეტანის საჰერცოგოს გვირგვინის ტარების უფლებაც მოუპოვა.

1582 წელს საფრანგეთის მეფე ანრი ვალუამ, რომელიც ფილიპ-ემანუელის ნახევარდაზე იყო დაქორწინებული, იგი ბრეტანის გუბერნატორად დანიშნა. 1588 წელს იგი კათოლიკურ ლიგას შეუერთდა და თავი, საკუთარ პროვინციაში, რომის კათოლიკური ეკლესიის მფარველად გამოაცხადა.

საფრანგეთის რელიგიური ომების პერიოდში, ფილიპ-ემანუელი ესპანელებთან ალიანსში შევიდა და საფრანგეთისგან დამოუკიდებლობის მოპოვებისთვის ბრძოლა განაგრძო. აქტიურად უპირისპირდებოდა საფრანგეთის მომავალ მეფეს ანრი ბურბონს. მართალია 1592 წელს გამართულ დაპირისპირებაში ფილიპმა მოახერხა საფრანგეთის როიალისტური ჯარების დამარცხება, მაგრამ ფრანგებს მალევე დაეხმარნენ ინგლისელები და აღიდგინეს უპირატესობა. საფრანგეთის მეფის წინააღმდეგ ბრძოლა, საბოლოოდ, 1598 წლის მარტში დასრულდა, ფილიპ-ემანული იძულებული გახდა თავის დამარცხებულად ეცნო, უარი ეთქვა თავის საგამგებლო ტერიტორიებსა და ტიტულებზე.

საფრანგეთში ძალაუფლების დაკარგვის შემდეგ ფილიპს უნგრეთში მოუწია გამგზავრება, სადაც იმპერატორ რუდოლფ -ის სამსახურში შევიდა. იგი საღმრთო რომის იმპერატორს ეხმარებოდა ოსმალების წინააღმდეგ ბრძოლაში. მონაწილეობდა 1601 წლის სამხედრო კამპანიაში. ფილიპ-ემანუელი გარდაიცვალა 1602 წელს, ავადმყოფობის შედეგად, უკან, ლოთარინგიაში დაბრუნებისის დროს.
დანიელ ჰა

დანიელ ჰა (დ. 1986) — ამერიკელი მეწარმე, ბლოგის კომენტარების პლატფორმა -ის თანადამფუძნებელი და აღმასრულებელი დირექტორი.

ჰამ შექმნა თავის თანადამფუძნებელთან, ჯეისონ იანთან ერთად, 2007 წელს. ჰა და იანი ერთმანეთს მე-7 კლასიდან იცნობდნენ. იმ დროს ჰა სწავლობდა კალიფორნიის უნივერსიტეტში, დევისში, სადაც კომპიუტერული ინჟინერია შეისწავლა.

მას შემდეგ, რაც . დარეგისტრირდა როგორც მომხიბლავი დომენი, რომელიც ნებისმიერი პროექტისთვის უნდა გამოეყენებინათ, რაც მათ ჰქონდათ გონებაში, პროექტი უბრალო დომენის რეგისტრაციიდან ბლოგის კომენტარების პლატფორმად გადაიქცა. მას შემდეგ რაც დაიწყეს, მათ განაცხადი შეიტანეს და მიღებული იქნა -ში, სტარტაპების ინკუბატორში, და ამ საფუძვლით შეძლეს უფრო მეტი შეხვედრების უზრუნველყოფა ინვესტორებთან, საბოლოოდ 2011 წლის მაისში 10 მილიონი დოლარის დაფინანსება მოიზიდეს.
კამპანიური სართული

კამპანური სართული — ცარცული სისტემის ზედა მონაკვეთში შემავალი გეოლოგიური სართული, რომელიც მეზოზოურ ერას ეკუთვნის. კამპანური ხანაში ზღვის დონემ მსოფლიო მასშტაბით მნიშვნელოვნად აიწია და მრავალი სანაპირო ტერიტორია დაფარა.

იგი 1857 წელს ფრანგმა გეოლოგმა, ანრი კოკანმა, გამოყო. ის მოიცავს ქანებს, რომლებიც კამპანიური ხანის განმავლობაში, 83.6 ± 0.2-დან 72.1 ± 0.2 მილიონი წლის წინ წარმოიქმნა.

კამპანიურ ხანას წინ უსწრებდა სანტონური ხანა, ხოლო მას მოსდევს მაასტრიხტული ხანა, რომელიც დინოზავრებისა და ცოცხალი ორგანიზმების სხვა ჯგუფების გადაშენებით დასრულდა.
უღუზთაში

უღუზთაში ან უღუზი — მეზრა (პატარა დასახლება) ისტორიულად ჯავახეთის მხარეში მდებარეობდა, დღევანდელი არდაჰანის ოლქის ჩილდირის რაიონის სოფელ დირსექაიას საზღვრებში.

ისტორია
გვიან პერიოდში უგუზის სახელით ცნობილი მეზრას სახელი 1595 წლის ოსმალური მუფასალ დეფთერში მოიხსენიება როგორც ოღუზთაში ან უღუზთაში . ქართველი თურქოლოგი სერგი ჯიქია გაკვირვებულია ამ ადგილის თურქული სახელით და მიუთითებს, რომ იმ დროს, როდესაც საქართველოს ვილაიეთში ჯერ კიდევ არ იყო თურქი მოსახლეობა, შესაძლოა ქართული ტოპონიმი ასე ყოფილიყო ჩაწერილი.

მეზრა ოღუზთაშის ან უგუზთაშის მდებარეობდა ისტორიულად ჯავახეთის მხარეში, რომლის უმეტესი ნაწილი დღესაც საქართველოს საზღვრებშია. ოსმალებმა ეს მხარე და სოფელი 1578 წელს დაიპყრეს.

მეზრა უგუზთაშის ან ოღუზთაშის 1595 წლის „დეფთერ-ი მუფასალ-ი ვილაიეთ-ი გურჯისტან“ სახელწოდების ოსმალურ ტაჰრირ დეფთერში მოხსენიებულია უგუზთაშის ან ოღუზთაშის ფორმით. ამ დროს მეზრა შედიოდა საქართველოს ვილაიეთში, ჩილდირის ლივის ქურთა ქალა (მღელცხე) ნაჰიაში. იმ დროს ცარიელად რეგისტრირებული მეზრისთვის 1000 აქჩე გადასახადი იყო გათვალისწინებული.

მეზრა უგუზთაშის ან ოღუზთაშის 1886 წლის რუსული მოსახლეობის აღწერაში დარეგისტრირებულია როგორც „უგუზი“ სახელწოდების სოფელი. ამ დროს უგუზი იყო არდაჰანის სანჯაყის არდაჰანის ყაზას ნაქალაქარის ნაჰიის რვა სოფლიდან ერთ-ერთი. სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 42 კაცისაგან, რომლებიც ცხოვრობდნენ 8 კარში 20 კაცი და 22 ქალი. ამ მოსახლეობაში 1 კარი (3 კაცი) იყო ქურთი, 6 კარი (33 კაცი) თურქი და 1 კარი (6 კაცი) ყარაპაპახი.

უგუზი 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიაში არ ფიგურირებს როგორც სოფელი. თუმცა ისტორიკოს ფახრეთინ ყირზიოღლუმ 1948 წელს ჩილდირის სოფლების შესახებ მოგზაურობის ჩანაწერებში დაწერა, რომ მაღლისა მთის უკან მდებარეობს სოფელი „უგუზდუზის“. ის ადგილი, რომელიც უგუზადაც მოიხსენიებოდა, იყო სოფელ „ველის“, „გუგუბეს“, „ბორკის“ და „კონკის“ საძოვრები. ყირზიოღლუ მიუთითებს, რომ ზემოდან მომდინარე მდინარე უგუზი სოფელ ქერთენეს ვენახებად გარდაქმნილი ძველი სოფელ გაჩიანის ადგილას მარცხნიდან უერთდება არდაჰანის წყალს.
ალვანა

ალვანა — ისტორიულ პალაკაციოს რეგიონში, დღეს ყარსის პროვინციის არპაჩაის რაიონის სოფელ გულუზუს (პეკრაშენი) ფარგლებში გამქრალი სოფელი.

ისტორია
ქართული ადგილსახელი ალვანა (ალვანა) მომდინარეობს ვერხვის ერთი სახეობის „ალვა“-დან (ალვა; ) და ნიშნავს „ვერხვნარს“. ეს ადგილსახელი 1595 წლის ოსმალური მუფასალ დეფტერსა და ჩილდირის ეიალეთის ჯებე დეფტერში ჩაწერილია ალვანა ფორმით.

სოფელი ალვანას ისტორიული პალაკაციოს რეგიონი შუა საუკუნეებში საქართველოს საზღვრებში იმყოფებოდა. ოსმალოებმა ეს რეგიონი და სოფელი 1578 წელს ქართველებისგან დაიკავეს.

სოფელი ალვანა 1595 წელს გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი (საქართველოს ვილაიეთის დეტალური რეგისტრი) ოსმალურ თახრირ დეფტერში მოხსენიებულია როგორც „ალვანა“ . ამ დროს სოფელი საქართველოს ვილაიეთში, ჩილდირის ლივას ჯანბაზის ნაჰიეს ეკუთვნოდა.სოფელი პეკრაშენის გვერდით განლაგებული ალვანა ამ დროისთვის გაცარიელებული იყო.

სოფელი ალვანა ჩილდირის ეიალეთის 1694-1732 წლების პერიოდის ოსმალურ ჯებე დეფტერშიც მოხსენიებულია როგორც „ალვანა“. სოფელს ამ დროსაც იგივე ადმინისტრაციული სტატუსი ჰქონდა. ჰიჯრი 1132 წელს (1719/1720) სოფელი ალი სახელის პირს მიენიჭა და 3000 აქჩეს გადასახადი დაედო.
სან დიეგოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი

სან დიეგოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი (, შემოკლებით - ) — საჯარო კვლევითი უნივერსიტეტი აშშ-ის კალიფორნიის შტატში, ქალაქ სან-დიეგოში. დაარსდა 1897 წელს. კალიფორნიის სახელმწიფო უნივერსიტეტის 23 წევრიანი სისტემის სიძველით მესამე, და ყველაზე სამხრეთით მდებარე უნივერსიტეტი. არის სან-დიეგოს უძველესი უმაღლესი განათლების სასწავლებელი. 2024 წლის შემოდგომაზე უნივერსიტეტში 38 000-ზე მეტი სტუდენტი სწავლობდა.
პრეფიქსული ხე

კომპიუტერულ მეცნიერებაში, პრეფიქსული ხე, ასევე ცნობილი როგორც ციფრული ხე, არის სპეციალიზებული ძებნის ხის მონაცემთა სტრუქტურა, რომელიც გამოიყენება სიმრავლეში სტრინგების შენახვასა და მოძიებისთვის. ორობითი ძებნის ხისგან განსხვავებით, ნოდები პრეფიქსულ ხეში არ ინახავენ ასოცირებულ მნიშვნელობას. არამედ თითოეული ნოდის პოზიცია განსაზღვრავს მისთვის ასოცირებულ მნიშვნელობას.

პრეფიქსული ხეები უპირატესობას წარმოადგენენ ჰაშ-ცხრილებთან შედარებით, რაც განსაკუთრებით აისახება ისეთი დავალებებისთვის, როგორიცაა მართლწერის შემოწმება და როუტინგი. თითოეული შვილი ნოდი იზიარებს იმავე პრეფიქსს, რასაც მისი მშობელი; ფუძის ნოდი ცარიელ სტრინგს წარმოადგენს. რადგანაც შესაძლოა პრეფიქსული ხის საბაზისო იმპლემენტაციები მეხსიერება-ინტენსური იყოს, მათი ეფექტურობის გასაუმჯობესებლად შემუშავებულია ოპტიმიზაციები, როგორიცაა შეკუმშვა და ბიტური წარდგენა. აღსანიშნავია რადიქსული ხე.

მიმოხილვა
პრეფიქსული ხე ძებნის მონაცემთა სტრუქტურაა, რომელიც გამოიყენება სიტყვების ისე შესანახად, რომ მათი მოძიებაც ეფექტური იყოს. იგი წარმოადგენს დალაგებულ ხეს, რომელიც აღწერს სასრული ალფაბეტიდან შედგენილი სტრინგების იმ ნაკრებს, რომლებსაც საერთო პრეფიქსი გააჩნიათ.

ოპერაციები
პრეფიქსული ხე მხარს უჭერს ოპერაციებს როგორიცაა ჩასმა, წაშლა და ძიება. ის შედგება ნოდებისგან, რომლებიც შეიცავენ ბმულებს; თითოეული ბმული მიუთითებს სხვა სუფიქსის შვილობილ ნოდზე, ან ნულზე. როგორც ყველა ხის, ასევე პრეფიქსული ხის თითოეული ნოდი (ფუძის გარდა), მიუთითებს მხოლოდ ერთ სხვა მშობელ ნოდზე, თითოეული ნოდი შეიცავს იმდენ ბმულს, რამდენ სიმბოლოსაც შეიცავს შესაბამისი ალფაბეტი.

ნოდის ძირითადი სტრუქტურის ტიპი პრეფიქსულ ხეში შემდეგნაირია; ნოდი შეიძლება შეიცავდეს არასავალდებულო მნიშვნელობას .
 :
: []
_: 
: