iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჩადის სამოქალაქო ომი (2005-2010)

ჩადის სამოქალაქო ომი დაიწყო დარფურის კონფლიქტის შედეგად, მას შემდეგ რაც საომარმა მოქმედებებმა გაიდაინაცვლეს ჩადის ტერიტორიაზე. ომში მონაწილეობდა როგორც სუდანის აჯანყებულთა დაჯგუფებები, ასევე ამ ქვეყნის შეიარაღებული ძალები. ამავე დროს მრავალმა დაქირავებულმა შეაღწია დარფურში ჩადის ტერიტორიიდან.

კონფლიქტის მსვლელობა
სუდანის მთავრობამ ოფიციალურად დაუჭირა მხარი ჩადის აჯანყებულებს, რომლებმაც 2005 წლის დეკემბერში დაიკავეს სასაზღვრო ქალაქი ადრე. ჩადის პრეზიდენტმა ამავე დღეს ქვეყნის მოქალაქეებისადმი მიმართვის დროს განაცხადა, რომ დაიწყო ომი სუდანსა და ჩადს შორის. ნიგერიის დედაქალაქ აბუჯაში მიმდინარე სამშვიდობო მოლაპარაკება ჩიხში შევიდა. აჯანყებულებმა სუდანელთა დახმარებით აიღეს დედაქალაქი ნჯამენა.

ჩადის მთავრობამ უპასუხა დარფურის აჯანყებულების მხარდაჭერით. ამავე დროს ჩადის მებრძოლებმა მიაღწიეს წარმატებას ნჯამენასთან ბრძოლაში, რითაც ხელი შეუშალეს ხართუმის გეგმას მეზობელ სახელმწიფოში დაემყარებინა ლოიალური ხელისუფლება. ამასთანავე საფრანგეთმა ოფიციალურად დაუჭირა მხარი თავის ტრადიციულ მოკავშირეს და გააგზავნა სამხედრო დანაყოფები ჩადის ტერიტორიაზე აჯანყებულთა წინააღმდეგ დასახმარებლად.
საპოვნელა

საპოვნელა, საპოვნელო, საპოვნელი — დაკარგული ნივთის პოვნის გასამრჯელო საქართველოში. საპოვნელა აღბუღას სამართლით დაკანონდა ( საუკუნე): ვინც ნაპოვნს პატრონს დაუბრუნებდა, მისგან „მსგავსიერ საპოვნელა“ — შესაფერ ჯილდოს მიიღებდა (მ. 92). ი. ბაგრატიონის „სჯულდებით“ ( საუკუნე), საპოვნელა (ნაქურდლის 5%) ლეგალურ, ერთგვარ მოხელესავით მოქმედ „ქურდების უფროსს“ ჩაბარდებოდა და მისი მეშვეობით ნაპარავის დამბრუნებელ ქურდებს გაუნაწილდებოდა (მ. 62). „სამართალი სომხური“ (მ. 264) კრძალავდა საპოვნელას აღებას.
მონაგასის შტატი

მონაგასი — შტატი ვენესუელაში. მისი ფართობია 28 900 კმ², ხოლო მოსახლეობა 2007 წლის მონაცემებით 908 626 ადამიანს შეადგენს.

ჩრდილოეთით ესაზღვრება სუკრეს შტატი, დასავლეთით და სამხრეთით — ანსოატეგის შტატი, სამხრეთით — ბოლივარის შტატი, სამხრეთით და აღმოსავლეთით — დელტა-ამაკუროს შტატი, ჩრდილო-აღმოსავლეთით კი პარიის ყურე.

სახელი ეწოდა გენერალ ხოსე ტადეო მონაგასისა და მისი ძმის — ხოსე გრეგორიო მონაგასის პატივსაცემად.

შტატის დედაქალაქია მატურინი.

გეოგრაფია
შტატის სამხრეთ-დასავლეთში ბევრი პლატო და სავანაა. ჩრდილო-აღმოსავლეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით გავრცელებულია დელტის სავანები, სადაც გაედინება რამდენიმე მდინარე. ჩრდილო-დასავლეთში წარმოდგენილია მთათა ჯგუფი. ლიანოსში კლიმატი ცხელია, მაგრამ ჩრდილოეთის მთიან არეალებში საკამაოდ ცივი.

ისტორია
მონაგასის შტატი წარსულში ნუევა-ანდალუსიის პროვინციის შემადგენლობაში შედიოდა, რომელსაც მოგვიანებით კუმანის პროვინცია ეწოდა. 1856 წელს მონაგასს პროვინციის სტატუსი მიენიჭა და ეწოდა მატურინის პროვინცია, 1864 წელს კი გაფორმდა როგორც მატურინის შტატი. 1891 წელს შევიდა დიდი ბერმუდესის შტატში, სადაც მის გარდა შედიოდნენ სუკრეს, ანსოატეგისა და ბოლივარის შტატები. 1901 წელს მონაგასმა კვლავ მოიპოვა ავტონომია მატურინის შტატის სახელით. 1904 წელს ის კვლავ კარგავს ამ სტატუსს და უერთდება ბერმუდესის შტატს.

საბოლოოდ, 1909 წელს მონაგასი გამოეყო ბარსელონის შტატს და ეწოდა ამჟამინდელი სახელი.

ეკონომიკა
ეკონომიკური აქტივობის მთავარი დარგია ნავთობმოპოვება, რომლითაც საზრდოობს მრავალი ქალაქი. ასევე განვითარებულია მიწათმოქმედება და მეცხოველეობა. მოყავთ კაკაო, ყავა, სიმინდი, პომიდორი, ბანანი, შაქრის ლერწამი, თამბაქო, ბრინჯი და ტროპიკული ხილი. შტატი საკმაოდ ტყიანია, შესაბამისად ხედება ხე-მასალის წარმოებაც.

ნავთობმოპოვების წყალობით, დედაქალაქი მატურინი არა მარტო შტატის, არამედ მთლიანად აღმოსავლეთ ვენესუელის კომერციული და საბანკო ცენტრია.

მუნიციპალიტეტები და მუნიციპალური ცენტრები
მონაგასის შტატი ადმინისტრაციულად 13 მუნიციპალიტეტად იყოფა:
აკოსტა (სან-ანტონიო-დე-კაპაიაკუარი)
აგუასაი (აგუასაი)
ბოლივარი (კარიპიტო)
კარიპე (კარიპე)
სედენიო (კაიკარა-დე-მატურინი)
ესეკიელ-სამორა (პუნტა-დე-მეტა)
ლიბერტადორი (ტომბლადორი)
მატურინი (მატურინი)
პიარი (არაგუა-დე-მატურინი)
პუნსერესი (კირიკირე)
სანტა-ბარბარა (სანტა-ბარბარა)
სოტილიო (ბარანკასი)
ურაკოა (ურაკოა)
ტუკუპიტა

ტუკუპიტა — ქალაქი ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ ვენესუელაში, დელტა-ამაკუროს შტატის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე ორინოკოს დელტის ფარგლებში, ზღვის დონიდან 5 მ სიმაღლეზე. ქვეყნის დედაქალაქ კარაკასიდან დაშორებულია 730 კილომეტრით.

2001 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 72.856 კაცს. მოჰყავთ სიმინდი, ბანანი, კაკაო, შაქრის ლერწამი და თამბაქო. ქალაქის იერ-სახის შეცვლა განაპირობა მდინარე მანამოზე აშენებულმა კაშხალმა და ასევე ნავთობის წარმოების განვითარებამ. კაშხლის ზედა მხარეს გაშენებულია გზატკეცილი, რომლის საშუალებით დამყარებულია საავტომობილო მიმოსვლა ტუკუპიტასა და მატურინს შორის.

ქალაქი ტუკუპიტა გაშენებულია მდინარე ორინოკოს ტოტის კანიო-მანამოს ნაპირებზე, კარიბის ზღვის სანაპიროდან 110 კილომეტრში. ორინოკოს დელტა უმეტესად დაკავებულია წყალ-ჭაობური მცენარეებით, გაბატონებულია ცხელი და ნოტიო კლიმატი. დელტის ტერიტორიაზე უხვადაა ტბები, ასევე მდიდარია აქაური ფლორისტული შედგენილობა, რის გამოც ტერიტორია ეკოლოგიური თვალსაზრისით მეტად მრავალფეროვანია. ქალაქის მიდამოებშია (ორინოკოს დელტის დასავლეთ ნაწილში) ნავთობის მნიშვნელოვანი მარაგი, სადაც დაახლოებით 1930-იანი წლებიდან მოყოლებული 1960 წლამდე მიმდინარეობდა მისი ინტენსიური მოპოვება.

დაარსდა 1885 წელს. ქალაქ ტუკუპიტის ჰაერის ტემპერატურის საშუალო მაჩვენებელი უტოლდება 26,8 °-ს.
ლიბერტადის მუნიციპალიტეტი (ანსოატეგი)

ლიბერტადი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება სიმონ-ბოლივარის მუნიციპალიტეტი, დასავლეთიდან — არაგუის მუნიციპალიტეტი, სამხრეთიდან და სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან — პედრო-მარია-ფრეიტესის მუნიციპალიტეტი, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან — სუკრეს შტატის სუკრეს მუნიციპალიტეტი.

ლიბერტადის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 14 720 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 2 043 კმ².
მანუელ-ესეკიელ-ბრუსუალის მუნიციპალიტეტი

მანუელ-ესეკიელ-ბრუსუალი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება სან-ხუან-დე-კაპისტრანოს მუნიციპალიტეტი, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან — ფერნანდო-დე-პენალვერის მუნიციპალიტეტი, დასავლეთიდან — ფრანსისკო-დელ-კარმენ-კარვახალის მუნიციპალიტეტი, სამხრეთიდან — ხუან-მანუელ-კახიგალის მუნიციპალიტეტი, ხოლო ჩრდილო-დასავლეთიდან — მირანდას შტატი.

მანუელ-ესეკიელ-ბრუსუალის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 32 532 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 1 566 კმ².
პედრო-მარია-ფრეიტესის მუნიციპალიტეტი

პედრო-მარია-ფრეიტესი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ლიბერტადის მუნიციპალიტეტი, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან — სუკრეს შტატი, დასავლეთიდან — ანაკოს მუნიციპალიტეტი, სამხრეთ-დასავლეთიდან — არაგუის და სიმონ-როდრიგესის მუნიციპალიტეტები, სამხრეთიდან — სან-ხოსე-დე-გუანიპას მუნიციპალიტეტი, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან — ინდეპენდენსიის მუნიციპალიტეტი, ხოლო აღმოსავლეთიდან — მონაგასის შტატი.

პედრო-მარია-ფრეიტესის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 76 892 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 7 153 კმ².
პირიტუს მუნიციპალიტეტი (ანსოატეგი)

პირიტუ — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს სამხრეთიდან ესაზღვრება ხუან-მანუელ-კახიგალის მუნიციპალიტეტი, ხოლო აღმოსავლეთიდან, დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან — ფერნანდო-დე-პენალვერის მუნიციპალიტეტი.

პირიტუს მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 24 532 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 225 კმ².
სან-ხოსე-დე-გუანიპას მუნიციპალიტეტი

სან-ხოსე-დე-გუანიპა — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება პედრო-მარია-ფრეიტესის მუნიციპალიტეტი, დასავლეთიდან — სიმონ-როდრიგესის მუნიციპალიტეტი, სამხრეთიდან — ფრანსისკო-დე-მირანდას მუნიციპალიტეტი, ხოლო აღმოსავლეთიდან — ინდეპენდენსიის მუნიციპალიტეტი.

სან-ხოსე-დე-გუანიპას მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 76 914 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 792 კმ².
საპონინები

საპონინები (ლათ. , ნათ. ბრ. — საპონი) — რთული ორგანული უაზოტო ნაერთები მცენარეული გლიკოზიდების ჯგუფისა. ფერმენტული ან მჟავური ჰიდროლიზის დროს საპონინები იძლევა მონოსაქარიდებს და აგლიკონს (საპოგენინი). საპონინები ზოგჯერ ურონის მჟავებსაც შეიცავს. საპონინებს ძირითადად შეიცავენ მცენარეები (ვარდისებრთა, მიხაკისებრთა და სხვა ოჯახები) და ზოგი ზღვის ცხოველი (ზღვის ვარსკვლავა, ჰოლოთურია).
სან-ხუან-დე-კაპისტრანოს მუნიციპალიტეტი

სან-ხუან-დე-კაპისტრანო  — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება კარიბის ზღვა, დასავლეთიდან — მირანდას შტატი, სამხრეთიდან — მანუელ-ესეკიელ-ბრუსუალის მუნიციპალიტეტი, ხოლო აღმოსავლეთიდან — ფერნანდო-დე-პენალვერის მუნიციპალიტეტი.

სან-ხუან-დე-კაპისტრანოს მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2011 წლის მონაცემებით, შეადგენს 12 315 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 123 კმ².
სანტა-ანას მუნიციპალიტეტი (ანსოატეგი)

სანტა-ანა — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს ჩრდილოეთიდან, დასავლეთიდან და სამხრეთიდან ესაზღვრება არაგუის მუნიციპალიტეტი, ხოლო აღმოსავლეთიდან — ანაკოს მუნიციპალიტეტი.

სანტა-ანას მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 10 919 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 1 184 კმ².
სიმონ-ბოლივარის მუნიციპალიტეტი (ანსოატეგი)

სიმონ-ბოლივარი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება კარიბის ზღვა და დიეგო-ბაუტისტა-ურბანეხას მუნიციპალიტეტი, დასავლეთიდან — ფერნანდო-დე-პენალვერის მუნიციპალიტეტი, სამხრეთ-დასავლეთიდან — არაგუის მუნიციპალიტეტი, სამხრეთიდან — ლიბერტადის მუნიციპალიტეტი, ხოლო აღმოსავლეთიდან — ხუან-ანტონიო-სოტილოს მუნიციპალიტეტი და სუკრეს შტატი.

სიმონ-ბოლივარის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 428 391 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 1 706 კმ².
სიმონ-როდრიგესის მუნიციპალიტეტი

სიმონ-როდრიგესი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება პედრო-მარია-ფრეიტესის მუნიციპალიტეტი, დასავლეთიდან — არაგუის მუნიციპალიტეტი, სამხრეთიდან — ფრანსისკო-დე-მირანდას მუნიციპალიტეტი, ხოლო აღმოსავლეთიდან — სან-ხოსე-დე-გუანიპას მუნიციპალიტეტი.

სიმონ-როდრიგესის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 183 185 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 703 კმ².
სერ-ართურ-მაკგრეგორის მუნიციპალიტეტი

სერ-ართურ-მაკგრეგორი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ხუან-მანუელ-კახიგალის მუნიციპალიტეტი, დასავლეთიდან — გუარიკოს შტატი, სამხრეთიდან — ფრანსისკო-დე-მირანდას მუნიციპალიტეტი, ხოლო აღმოსავლეთიდან — არაგუის მუნიციპალიტეტი.

სერ-ართურ-მაკგრეგორის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 9 434 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 1 115 კმ².
პორტუგესის შტატი

პორტუგესა — შტატი ვენესუელაში. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ლარას შტატი, აღმოსავლეთით — კოხედესის შტატი, დასავლეთით — ტრუხილიოს შტატი და სამხრეთით — ბარინასის შტატი. დედაქალაქია გუანარე.

მთლიანი ფართობი შეადგენს 15 200 კმ²-ს, მოსახლეობა კი 2008 წლის მონაცემებით 1 000 000 ადამიანია.

ისტორია
ევროპელთა მოსვლამდე ეს ტერიტორია რამდენიმე ადგილობრივი ეთნიკური ჯგუფით იყო დასახლებული. 1530 წელს ის გამოიკვლიეს ესპანურმა და გერმანულმა ძალებმა. 15 დეკემბერს მათ ქალაქი ჰაკარიგუას მიაღწიეს, რომელიც მოგვიანებით ესპანური აკარიგუა გახდა.

1657 წელს რეგიონში გამოჩნდნენ პირველი კათოლიკე მისიონერები.

ეკონომიკა
ეკონომიკური აქტივობის ძირითადი დარგია აგრარული სექტორი, განსაკუთრებით მეცხოველეობა. ბოლო დროს, ნავთობის ინდუსტრიის ზრდასთან ერთად მნიშვნელოვნად იზრდება ტურიზმის ინდუსტრიაც.

მუნიციპალიტეტები და მუნიციპალური ცენტრები
პორტუგესის შტატი ადმინისტრაციულად იყოფა 14 მუნიციპალიტეტად:
აგუა-ბლანკა (აგუა-ბლანკა)
არაურე (არაურე)
ესტელიერი (პირიტუ)
გუანარე (გუანარე)
გუანარიტო (გუანარიტო)
მონსენიორ-ხოსე-ვისენტე-დე-უნდა (პარაისო-დე-ჩაბასკენი)
ოსპინო (ოსპინო)
პაესი (აკარიგუა)
პაპელონი (პაპელონი)
სან-ხენარო-დე-ბოკონოიტო (ბოკონოიტო)
სან-რაფაელ-დე-ონოტო (სან-რაფაელ-დე-ონოტო)
სანტა-როსალია (ელ-პლაიონი)
სუკრე (ბისკუკუი)
ტურენი (ვილია-ბრუსუალი)
ვენესუელის მეორე რესპუბლიკა

ვენესუელის მეორე რესპუბლიკა ეწოდება სიმონ ბოლივარის მიერ 1813 წლის 7 აგვისტოს ვენესუელის რესპუბლიკის აღდგენას. დამოუკიდებლობის აღდგენა მოყვა ბოლივარის მიერ დასავლეთში ხუან დომინგო დე მონტევერდეს დამარცხებას და აღმოსავლეთში სანტიაგო მარინიოს საომარ მოქმედებებს. რესპუბლიკამ მომდევნო წელს ხოსე ტომას ბოვესის მიერ მიყენებული რამდენიმე მარცხის შემდეგ არსებობა შეწყვიტა.

დასახელება
იმ იტრიულ ეპოქაში დასახელებას „ვენესუელის რესპუბლიკა“ ოფიციალურად მხოლოდ ბოლივარის მთავრობა იყენებდა. პირველი რესპუბლიკის პერიოდში მისი მთავრობა იყენებდა ტერმინებს „ვენესუელის ამერიკული კონფედერაცია“ ან „ვენესუელის გაერთიანებული პროვინციები“. ვენესუელის დამოუკიდებლობის დეკლარაციაში ორივე ტერმინი ურთიერთ ჩანაცვლებით გამოიყენება, ხოლო 1811 წლის კონსტიტუციაში კონფედერაციასთან ერთად ასევე „ვენესუელის გაერთიანებული შტატებიც“ გამოიყენება.

ისტორია
1813 წელს ბოლივარი შეუერთდა ახალი გრანადის არმიას. რამდენიმე ბრძოლის მოგების შემდეგ, ბოლივარმა ახალი გრანადის კონგრესისგან მიიღო თანხმობა განმათავისუფლებელ არმიას გასძღოლოდა ვენესუელაში, ამ კამპანიას ეწოდა - საუცხოო კამპანია . ამავე დროს სანტიაგო მარინიომ წამოიწყო დამოუკიდებელი კამპანია და ვენესუელაში ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან შეიჭრა. ორივე ძალამ შეძლო როიალისტები ბრძოლებში დამარცხება მათ შორის ალტო-დე-ლოს-გოდოს ბრძოლაშიც. ბოლივარი კარაკასში 1813 წლის 6 აგვისტოს შევიდა და მისი ხელისუფლების ქვეშ ვენესუელის რესპუბლკის აღდგენა გამოაცხადა. რასაც კუმანაში დაბანაკებული მარინიო არ აღიარებდა, თუმცა ამას მათ სამხედრო თანამშრომლობისთვის ხელი არ შეუშლია.

რესპუბლიკას წინააღმდეგობას სამხრეთის დაბლობების მაცხოვრებლები უწევდნენ, რომლებსაც ლიანეროებს უწოდებდნენ (თარგმანში: ვაკის მცხოვრები). მათი წინამძღოლი ხოსე ტომას ბოვესი იყო. ომმა სახე იცვალა, ლიანეროებს ანტიპათიის განცდა ჰქონდათ ქალაქელი ელიტარული კრიოლოების მიმართ, რომლებიც დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლას ხელმძღვანელობდნენ. ბოვესის ლიანეროები მიზანმიმართულად ხოცავდნენ თეთრ ვენესუელელებს. როიალისტები შვკანიან მოსახლეობას ურიგებდნენ რუკებს და რესპუბლიკის მომხრე პლანტატორების სიას. ლიანეროებმა მოახეხეს რესპუბლიკელების ცენტრისკენ შევიწროება. საბოლოოდ ბოვესმა განდევნა ისისნი კარაკასიდან და რესპუბლიკელები იძულებული გახდნენ დაეხიათ ქვეყნის აღმოსავლეთით, რითც მეორე რესპუბლიკის არსებობა შეწყდა.
პუერტო-აიაკუჩო

პუერტო-აიაკუჩო — ქალაქი სამხრეთ ვენესუელაში, ამასონასის შტატის დედაქალაქი.
მდებარეობს მდინარე ორინოკოს ჭორომიან ნაპირებზე, რის გამოც მდინარეზე შეფერხებულია ნაოსნობა.
წარმოადგენს სავაჭრო ცენტრს. უმთავრესად აწარმოებენ რეზინს და ბალატას.

2005 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 80.000 კაცს.
ქალაქის განაშენიანება დაიწყო 1924 წელს. პუერტო-აიაკუჩო ქვეყნის დანარჩენ ნაწილთან დაკავშირებულია ორი გზით,
რომლის მეშვეობით უკავშირდება ორინოკო-კაიკარას და სან-ფერნანდო-დე-აპურეს.
საჰაერო მიმოსვლით უკავშირდება ქალაქ მაიკეტიას.

1970 წლამდე პუერტო-აიაკუჩო მიუწვდომელი იყო საავტომობილო გზით, შემდეგ გაშენდა გზა ბოლივარის შტატიდან, რის შემდეგ დაიწყო ქალაქის სწრაფი ზრდა. ჰავა ეკვატორულია. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა შეადგენს 26,8 °-ს. ნალექების რაოდენობა წელიწადში 2260 მმ. ქალაქში არის მეტეოსადგური.
პორტს თანადროულ დროში მნიშვნელობა დაეკარგა. განვითარებულია ტურიზმი.
ანდრეს-ელოი-ბლანკოს მუნიციპალიტეტი

ანდრეს-ელოი-ბლანკო — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბარინასის შტატში. წარმოადგენს ბარინასის შტატის 12 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 1 493 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ანდრეს-ელოი-ბლანკოს მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 18 816 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია ელ-კანტონი.

ბარინასის შტატის მთელი მოსახლეობის 2.5% მოდის ანდრეს-ელოი-ბლანკოს მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 12.6 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
ანტონიო-ხოსე-დე-სუკრეს მუნიციპალიტეტი

ანტონიო-ხოსე-დე-სუკრე — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბარინასის შტატში. წარმოადგენს ბარინასის შტატის 12 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 2 975 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ანტონიო-ხოსე-დე-სუკრეს მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 74 968 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია სოკოპო.

ბარინასის შტატის მთელი მოსახლეობის 9.9% მოდის ანტონიო-ხოსე-დე-სუკრეს მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 25.2 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
არისმენდის მუნიციპალიტეტი

არისმენდი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბარინასის შტატში. წარმოადგენს ბარინასის შტატის 12 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 7 209 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით არისმენდის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 20 305 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია არისმენდი.

ბარინასის შტატის მთელი მოსახლეობის 2.7% მოდის არისმენდის მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 2.8 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე. რამონ ფრიასი არის მუნიციპალიტეტის მერი, რომელიც აირჩიეს 2004 წლის 31 ოქტომბერს და მიიღო ხმათა 61%.
ბარინასის მუნიციპალიტეტი

ბარინასი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბარინასის შტატში. წარმოადგენს ბარინასის შტატის 12 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ბარინასის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 319,387 ათასი ადამიანი. ფართობი 3 304 კმ².

ადმინისტრაციულ ცენტრს წარმოადგენს ქალაქი ბარინასი. ბარინასის შტატის მთელი მოსახლეობის 42.2% მოდის ბარინასის მუნიციპალიტეტზე. ხულიო სესარ რეიესი არის მუნიციპალიტეტის მერი, რომელიც ხელახლა იყო არჩეული 2004 წლის 31 ოქტომბერს.
ბოლივარის მუნიციპალიტეტი (ბარინასი)

ბოლივარი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბარინასის შტატში. წარმოადგენს ბარინასის შტატის 12 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ბოლივარის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 47 878 ათასი ადამიანი. ფართობი 1 047 კმ².

ადმინისტრაციულ ცენტრს წარმოადგენს ქალაქი ბარინიტასი. მუნიციპალიტეტს სახელი ეწოდა სიმონ ბოლივარის პატივსაცემად. ბარინასის შტატის მთელი მოსახლეობის 6,3% მოდის ბოლივარის მუნიციპალიტეტზე.
კრუს-პარედესის მუნიციპალიტეტი

კრუს-პარედესი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბარინასის შტატში. წარმოადგენს ბარინასის შტატის 12 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით კრუს-პარედესის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 25 178 ათასი ადამიანი. ფართობი 778 კმ². ადმინისტრაციულ ცენტრს წარმოადგენს ქალაქი ბარანკასი.

მუნიციპალიტეტის მერია მარია გუადალუპე ფერნანდეს აკუნია, რომელიც აირჩიეს 2004 წლის 31 ოქტომბერს.
ესეკიელ-სამორა

ესეკიელ-სამორა — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბარინასის შტატში. წარმოადგენს ბარინასის შტატის 12 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ესეკიელ-სამორას მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 51 436 ათასი ადამიანი. ფართობი 4 042 კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი სანტა-ბარბარა.

ბარინასის შტატის მთელი მოსახლეობის 6,8% მოდის ესეკიელ-სამორას მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 12.7 ადამიანს კვადრატულ კილომეტრზე.
ობისპოსის მუნიციპალიტეტი

ობისპოსი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბარინასის შტატში. წარმოადგენს ბარინასის შტატის 12 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ობისპოსის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 31,694 ათასი ადამიანი. ფართობი 1 753 კმ². ადმინისტრაციულ ცენტრს წარმოადგენს ქალაქი ობისპოსი.

ბარინასის შტატის მთელი მოსახლეობის 4,2% მოდის ობისპოსის მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 18.1 ადამიანს კვადრატულ კილომეტრზე.
პედრასას მუნიციპალიტეტი

პედრასა — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბარინასის შტატში. წარმოადგენს ბარინასის შტატის 12 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 6 693 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით პედრასას მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 62 847 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია სიუდად-ბოლივია. მუნიციპალიტეტის ჩრდილოეთით მდებარეობს კორდილიერა-დე-მერიდის ქედი, ხოლო სამხრეთით დაბლობი ტერიტორიებია.

პედრასას მუნიციპალიტეტი ვრცელდება ბარინასის შტატის დასავლეთ ნაწილში. ჰაერის საშუალო ტემპერატურა უდრის 27°-სს. მდიდარია ფლორითა და ფაუნით. მოიპოვება არქეოლოგიური ძეგლები.
როხასის მუნიციპალიტეტი

როხასი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბარინასის შტატში. წარმოადგენს ბარინასის შტატის 12 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით როხასის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 40,264 ათასი ადამიანი. ფართობი 1 591 კმ². ქალაქი ლიბერტადი არის მუნიციპალიტეტის მთავარი ქალაქი. დაარსდა 1820-1825 წლებს შორის.

ბარინასის შტატის მთელი მოსახლეობის 5.3% მოდის როხასის მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 25.3 ადამიანს კვადრატულ კილომეტრზე.
სოსას მუნიციპალიტეტი

სოსა — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბარინასის შტატში. წარმოადგენს ბარინასის შტატის 12 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 3 546 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოსას მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 27 445 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია სიუდად-დე-ნუტრიასი.

მუნიციპალიტეტის მერია ფრანცისკო რამონ რამირესი, რომელიც ხელახლა იქნა არჩეული 2004 წლის 31 ოქტომბერს და მოაგროვა ხმათა 41%.
კარონის მუნიციპალიტეტი

კარონის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბოლივარის შტატში. წარმოადგენს ბოლივარის შტატის 11 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 1 612 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით კარონის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 777 283 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია სიუდად-გაიანა. ბოლივარის შტატის მთელი მოსახლეობის 50.6% მოდის კარონის მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 482.2 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
მაიკეტია

მაიკეტია — საპორტო ქალაქი ჩრდილოეთ ვენესუელაში, ვარგასის შტატის შემადგენლობაში. მდებარეობს სანაპირო ბორცვებსა და კარიბის ზღვას შორის, ზღვის დონიდან 19 მ სიმაღლეზე, შტატის დედაქალაქ ლა-გუაირიდან დასავლეთით.

2007 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 87 909 კაცს. დაარსდა 1670 წელს. მაიკეტია არის ვენესუელის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საპორტო ქალაქი. სანაპირო კეთილმოწყობილია საკურორტო პლაჟით. ქალაქთან არის სიმონ ბოლივარის სახელობის საერთაშორისო აეროპორტი, რომელიც ასრულებს როგორც საერთაშორისო, ისე ადგილობრივ რეისებს. 1999 წლის დეკემბერში მაიკეტია, ისევე როგორც მთლიანად ვარგასის შტატი დაზარალდა ძლიერი სტიქიური უბედურების შედეგად.
გიორგი გურამიშვილი

თავადი გიორგი გურამიშვილი, მეტსახელად ქუმელა (გ. 1795) — ქართველი არტილერისტი, ერეკლე -ს არმიის მაიორი. დედის მხრიდან ერეკლე -ის ნათესავი და მისი ნათლული. გმირულად დაიღუპა კრწანისის ბრძოლაში.

„თავადი გურამისშვილი გიორგი, ქუმელად სახელდებული, ესე იყო ერთი უპირველესთა მოხელეთაგანი არტილერიისა და მეცნიერიცა არტილერიის ხელოვნებისა.“ ასე ახასიათებს მას თეიმურაზ ბატონიშვილი.

კრწანისის ბრძოლის დროს გიორგი გურამიშვილის მეზარმაბზნეთა რაზმი, რომელიც სავარაუდოდ, თაბორის ქედის ფერდობებზე იყო განლაგებული, სპარსელებს თბილისისაკენ წინსვლის საშუალებას არ აძლევდა, ამიტომ სპარსელთა ჯარის ნაწილი მათ გასანადგურებლად დაიძრა. ქართველთა არტილერია საკმაო რაოდენობის, გამოცდილი არტილერისტებისაგან შედგებოდა, მაგრამ ქართველებს, მებრძოლთა სიმცირის გამო, არ ჰყავდათ მეზარბაზნეთა დამცველი ჯარი, რათა მათ დროულად გადაეტენათ ზარბაზნები. მეზარბაზნეებს თავად უხდებოდათ ხმალდახმალ ბრძოლით თავის დაცვა.

როდესაც სპარსელები გარს შემოერტყნენ გიორგი გურამიშვილის მეზარბაზნეების რაზმს, მათ დანებება შესთავაზეს, რადგან აღა მაჰმად ხანი ცდილობდა არტილერისტები არ დაეხოცა და დატყვევებულები სპარსეთში წაეყვანა, სადაც მათ თავისი არტილერიის გასაძლიერებლად გამოიყენებდა. მიუხედავად იმისა, ქართველმა არტილერისტებმა იცოდნენ, რომ სიკვდილი გარდაუვალი იყო, გადაწყვიტეს მაინც არ დანებებოდნენ სპარსელებს. გიორგი გურამიშვილმა მეზარბაზნეებს მიმართა – „ქართველებო ძმებო! ცხადად ვხედავთ ჩვენზე აუცილებელი სიკვდილია მოსული, მაგრამ ისიც შეგვიძლია უნამუსოდ დავნებდებდეთ ყიზილბაშებს. აბა რომელი გინდათ, სახელით სიკვდილი მამულისათვის და კარგი მეფისათვის თუ უნამუსოდ სიცოცხლეო“. ამაზე ყველამ ერთხმად უპასუხა: „ჩვენ მამა პაპასა უნამუსობა არ უქნიათ და ჩვენც სიკვდილი გვირჩევნია უნამუსო სიცოცხლესო“. „ღმერთო შეგვიწყალეო“ შესძახეს მეზარბაზნეებმა, ჯერ ზარბაზნის ცეცხლი დაუშინეს სპარსელებს, მერე კი ხმლები იშიშვლეს და ისე შეებრძოლენ ბევრად მეტ მტერს. მაიორმა გურამიშვილმა სამი სპარსელი აჩეხა ხმლით, მეოთხესთან შებრძოლებისას ხმალი გადაუტყდა.

გურამიშვილი ერთ ზარბაზანს გადახვევია სიტყვებით: „ღმერთო! ოღონდ მეფე ერეკლე მშვიდობით გაიყვანე ამ საშინელებიდან და მე მამულის ჭირის სანაცვლო ვიყოო.“ სპარსელები მიცვივდნენ და „ზედ ზარბაზანზე დაკაფეს, ის სიკვდილს შეუშინები, მამულის მოყვარული, მეფის ერთგული, თავისი ვალის აღმსრულებელი, რიგის დამცველი, სრული პატიოსანი და სულით დიდი კეთილშობილი!“ წერს გიორგი გურამიშვილის შესახებ, ერეკლე მეორის შვილიშვილი, ალექსანდრე ორბელიანი (ჯამბაკურ–ორბელიანი).