iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კლუჟ-ნაპოკა

კლუჟ-ნაპოკა — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ რუმინეთში, კლუჟის ჟუდეცის ადმინისტრაციული ცენტრი; გარდა ამისა, წარმოადგენს ტრანსილვანიის ისტორიულ ცენტრს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 340 მ სიმაღლეზე, მდინარე სომეშულ-მიკის ნაპირზე. 2011 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 324,576 ადამიანი. ტრანსილვანიის დიდი სამრეწველო და მნიშვნელოვანი კულტურული ცენტრია.

ისტორია
პირველად მოიხსენიება 1173 წელს კლუჟის სახელწოდებით. 1316 წლიდან ქალაქია. მოიხსენიება საუკუნეში პტოლემეს მიერ როგორც დაკიური სიმაგრე ნაპოკა. 1178-1180 წლებში კოლონიზებული იყო გერმანელების მიერ, რომლებმაც ირგვლივ მრავალი მონასტერი დააარსეს. ბარბაროსების შემოსევის შემდეგ ეწოდებოდა კულუსი. ავსტრია-უნგრეთის შემადგენლობაში შესვლის შემდეგ გამოიყენებოდა აგრეთვე უნგრული სახელწოდება კოლოჟვარი. 1920 წელს შეუერთა რუმინეთს (1940-1945 წწ. უნგრეთის შემადგენლობაშია). მას შემდეგ რაც რუმინეთს ტრანსილვანია შეუერთდა ქალაქს ეწოდებოდა კლუჟი. 1970-იან წლებში ეწოდა კლუჟ-ნაპოკა.

ღირსშესანიშნაობა
შემორჩენილია ციხესიმაგრის კედლების ნაშთი (- საუკუნეები), წმინდა მიხეილის გოტიკური ეკლესია (- საუკუნეები, ჩრდილოეთი კოშკი — ფსევდოგოტიკა, საუკუნე), კორვინების სახლი (- საუკუნეები) და ფრანცისკელთა მონასტერი (- საუკუნეები), იეზუიტების ბაროკოს სტილის ეკლესია (1718-1724 წწ.) და ბანფის სასახლე (1774-1785 წწ.). აღსანიშნავია უნივერსიტეტისა და თეატრის ეკლექტიკური ხასიათის შენობები, სასტუმრო „ნაპოკა“ და სხვა.
სომეშულ-მიკი

სომეშულ-მიკი — მდინარე ჩრდილოეთ-დასავლეთ რუმინეთში. სიგრძე 178 კმ, აუზის ფართობი 3,773 კმ². სათავე აქვს დასავლეთ რუმინეთის მთებში. იქმნება მდინარეების სომეშულ-კალდისა და სომეშულ-რეკეს შეერთების შედეგად. ძირითადად მიედინება აღმოსავლეთისაკენ ფართო ხეობაში და კვეთს ქალაქ კლუჟ-ნაპოკას. მდინარე სომეშულ-მარესთან ერთად ქნის მდინარე სომეშს. ერთვის მრავალრიცხოვანი შენაკადები.
ოლტი

ოლტი, ოლტული — მდინარე რუმინეთში. მდინარე დუნაის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 709 კმ, აუზის ფართობი 24 010 კმ². სათავე აქვს აღმოსავლეთ კარპატების დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1280 მ სიმაღლეზე. კვეთს სამხრეთ კარპატებს და მიედინება ქვემო დუნაის ვაკეზე. ზემო დინებაში აცურებენ ხე-ტყეს. ქალაქ სლატინის ქვემოთ სანაოსნოა. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნები — ზაფხულში. წყლის საშუალო ხარჯი ქვემოთში დაახლოებით 160 მ³/წმ. მდინარის ნაპირზე გაშენებულია ქალაქები: ფეგერაში, რიმნიკულ-ვილჩა და სლატინა.
ვიჰორლატი

ვიჰორლატი — მთის მასივი აღმოსავლეთ კარპატებში, სლოვაკეთსა და ნაწილობრივ უკრაინაში. სიმაღლე 1076 მ (მთა ვიჰორლატი). აგებულია ძირითადად ანდეზიტებით. აქვს მკვეთრად გამოხატული კლდოვანი თხემები.

 საუკუნეში ვიჰორლატის მთებში აღმოჩნდა რკინის მადნის საბადო, რის შემდეგ დაიწყო სამთო სამუშაოები. წიაღისეულის მოპოვება შეწყდა 1904 წელს. ვიჰორლატიდან სათავეს იღებს მრავალრიცხოვანი მდინარეები, რომელთაგან აღსანიშნავია მდინარე ბოდროგის შენაკადები.

შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით, სადაც ბინადრობს მგელი, ჩვეულებრივი ფოცხვერი, ტყის კატა, წავი. ფრინველებიდან აღსანიშნავია ტყის ბუ და ზარნაშო. აგრეთვე გვხვდება იშვიათი მწერები ალპური ხარაბუზა და მარტორქა ხოჭო.

მასივის გარკვეული ნაწილი შეტანილია მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
ოხლოკრატია

ოხლოკრატია — ძველბერძნულ პოლიტიკურ თეორიებში ტერმინი აღნიშნავდა ბრბოს ბატონობას. თანამედროვე პოლიტიკურ ლიტერატურაში ტერმინი შეიძლება იხმარებოდეს უარყოფითი ფორმით, რომელიმე პოლიტიკური რეჟიმის გასაქილიკებლად. ძველ ლიტერატურაში ოხლოკრატიის სინონიმად იხმარება აგრეთვე ლაოკრატია.

ტერმინი ოხლოკრატია ანტიკურ პოლიტიკურ თეორიებში პირველად ბერძენმა ისტორიკოსმა პოლიბიოსმა გამოიყენა. მის შრომებში ოხლოკრატია წარმოდგენილია, როგორც დემოკრატიის დასუსტებული ან გადაგვარებული ფორმა. ამასთან ერთად, დაკარგულია მისწრაფება საზოგადოებრივი კეთილდღეობისაკენ და, მის ნაცვლად, მოქალაქეთა ვაჭრობა ანგარებითა და სიხარბითაა გაჯერებული.

ჰეროდოტე უკვე ერთმანეთისაგან ასხვავებს ყველა მოქალაქის მმართველობის ცუდ და კარგ ფორმებს. წარმატებულ და წარუმატებელ დემოკრატიას ერთმანეთისაგან გამოყოფს პლატონიც, თუმცა საკუთარი ტერმინოლოგია მათ აღსანიშნავად არ შემოაქვს. მოგვიანებით არისტოტელემ პოლიტიკა განმარტა როგორც „კარგი“, ხოლო დემოკრატია, როგორც „ცუდი“ გამოვლინება ხალხის მიერ სახელმწიფოს მმართველობისა. საბოლოოდ პოლიბიოსმა ტერმინოლოგიურად გამიჯნა ერთმანეთისაგან „ოხლოკრატია“ — უარყოფითი — და „დემოკრატია“ — დადებითი ვარიანტი ხალხის მმართველობისა.
სებასტიან კაბოტი

სებასტიან კაბოტი (; დ. 1474, ვენეციის რესპუბლიკა — გ. 1557) — იტალიელი მოგზაური, ჯონ კაბოტის შვილი. დაიბადა ვენეციის რესპუბლიკაში. 1508 წელს უფლებამოსილება მიიღო აზიაში მიმავალი ჩრდილოეთის გზა მოეძებნა. მან ჩრდილოეთ ამერიკისაკენ გაცურა, სავარაუდოდ, ლაბრადორს მიაღწია და ინგლისში დაბრუნდა. 1526 წელს მოლუკის კუნძულებზე ესპანეთიდან გაემგზავრა ოთხგემიანი ფლოტით. სამხრეთ ამერიკაში ჩასვლის შემდეგ მოიხსნა დაკისრებული ვალდებულება და მდინარე პლეიტის ნაპირების კვლევა დაიწყო ოქროსა და ვერცხლის მოსაძიებლად. ამასთანავე, თანამედროვე ურუგვაისა და არგენტინის ტერიტორიებზე მცირე კოლონიები დააარსა. 1530 წელს ესპანეთში დაბრუნებულს ბრალი დასდეს დაკისრებული მოვალეობის უგულებელყოფაში, მაგრამ მალევე შეიწყალეს.

სებასტიან კაბოტი ინგლისისა და ესპანეთისათვის ეძებდა აზიისაკენ მიმავალ საზღვაო გზას. 1508-09 წლებში ჩრდილო-დასავლეთის გასასვლელს ინგლისისათვის ეძებდა, 1526-30 წლებში კი ესპანეთისათვის.
ალფონსო დე ალბუკერკე

ალფონსო დე ალბუკერკე (; დ. 1453, ვილა-ფრანკა-დე-შირა — გ. 1515, ძველი გოა) — პორტუგალიელი მთავარსარდალი. მისმა ექსპედიციებმა პორტუგალია წითელი ზღვიდან და აღმოსავლეთ აფრიკიდან სამხრეთ ჩინეთის ზღვასა და სანელებლების (მოლუკის) კუნძულებამდე გადაჭიმულ იმპერიად აქცია. 1503 წელს ალბუკერკემ ინდოეთისკენ გაცურა და კოჩინში სიმაგრე ააგებინა. 1506-09 წლებში დაიპყრო აფრიკის აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარე არაბული ნავსადგურები და არაბეთის ნახევარკუნძული. 1510 წელს დაიპყრო გოა, 1511 წელს მალაკის სრუტე და სპარსეთის ყურის უკიდურეს აღმოსავლეთში მდებარე ჰორმუზის სრუტე.

პირველი მოგზაურობა
1503 წელს ალფონსო ალბუკერკე ინდოეთის ოკეანეში პირველად შეუდგა მოგზაურობას. მას კოჩინსა და კვილონში, რომლებსაც პილპილის პორტებს უწოდებდნენ ციხესიმაგრეების აშენება ევალებოდა.

მიღწევები
1510 წელს ალბუკერკემ ხელთ იგდო გოა და ამით უფრო გაამყარა პორტუგალიის ექსპანსიონისტური მისწრაფებანი. მართალია, გოაში სანელებლები არ იყო, მაგრამ სამაგიეროდ ხელსაყრელი ადგილმდებარეობა ჰქონდა და მისი მეშვეობით შეიძლებოდა აღმოსავლეთ-დასავლეთის სავაჭრო გზის გაკონტროლება, ვიდრე ინდოეთის დასავლეთ სანაპირომდე. მან გოა თავის შტაბბინად გამოაცხადა და პორტუგალიელებს მოუწოდა, იქ დასახლებულიყვნენ. ნებადართული იყო ადგილობრივ მოსახლეობასთან ქორწინება და ცდილობდნენ კათოლიციზმი უფრო პრივილეგირებული ყოფილიყო.

იგი გარდაიცვალა 1515 წელს, ძველ გოასთან ცურვისას.
ჟიუ

ჟიუ — მდინარე სამხრეთ რუმინეთში. მდინარე დუნაის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 339 კმ, აუზის ფართობი 10,070 კმ². სათავე აქვს სამხრეთ კარპატებში. ზემო დინებაში კვეთს პეტროშენის ქვაბულს, შემდეგ სურდუკის ხეობის გავლით იჭრება ოლტენიის ბორცვიან მთისწინა ვაკეზე; ქვემო დინებაში აჩენს ფართო ხეობას. დამახასიათებელია გაზაფხულის წყალდიდობები და მძაფრი არარეგულარული წყალმოვარდნები. წყლის საშუალო ხარჯი ქვემოთში 80 მ³/წმ.
ვაგი

ვაგი — მდინარე სლოვაკეთში, დუნაის მარცხენა შენაკადი. სლოვაკეთის უგრძესი მდინარე. სიგრძე 406 კმ, აუზის ფართობი 15,075 კმ². წარმოიქმნება მდინარეების ბიელი-ვაგისა და ჩიერნი-ვაგის შეერთებით, რომლებსაც სათავეები აქვთ მაღალი ტატრებისა და დაბალი ტატრების მთებში. მეტწილად მიედინება მთაში, ქვემოთ — შუა დუნაის ვაკეზე. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე. სანაოსნოა ქალაქ სერედამდე. იყენებენ სარწყავად, წყალმომარაგებისა და ენერგეტიკული მიზნით, ხე-ტყის დასაცურებლად. ვაგზე და მის შენაკად ორავაზე შექმნილია ჰესების სისტემა. ვაგის ნაპირზე გაშენებულია ქალაქები რუჟომბეროკი, ჟილინა, ტრენჩინი. წყლის საშუალო ხარჯი 152 მ³/წმ. მდინარის სახელწოდება წარმოსდგება ლათინური სიტყვისაგან , რაც „მოხეტიალეს“ ნიშნავს.
ნოვოსარატოვკა

ნოვოსარატოვკა — სოფელი სვერდლოვის საქალაქო დასახლებაში, ლენინგრადის ოლქში. ლეგენდის თანახმად, დასახლების სახელი წარმოიშვა შემდეგნაირად: დაგეგმილი იყო, რომ კოლონისტები თავდაპირველად უნდა დასახლებულიყვნენ სარატოვში, თუმცა ასე არ მოხდა და დასახლდნენ ამჟამინდელ ტერიტორიაზე, დასახლებას კი დაერქვა ნოვოსარატოვკა (ახალი სარატოვი). ნოვო-სარატოვის კოლონია დაარსდა ეკატერინე -ის დროს გერმანელი კოლონისტების მიერ, მდინარე ნევის მარჯვენა სანაპიროზე. გერმანელი მოსახლეობა აქ 1942 წლის მარტამდე ცხოვრობდა, შემდეგ კი მთლიანად დეპორტირებულ იქნენ დასახლებიდან.
ოსკარის მე-4 დაჯილდოება

ოსკარის მე-4 დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების მე-4 დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1931 წლის 10 ნოემბერს და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1930 წლის 1 აგვისტოდან 1931 წლის 31 ივლისამდე გამოსულმა საუკეთესო ფილმებმა. დაჯილდოება გაიმართა ბილტმორის სასტუმროში, ლოს-ანჯელესი. შოუს უმასპინძლა ლორენს გრანტმა.

ცერემონიაზე აკადემიამ გასცა ჯილდოები 9 კატეგორიაში. აკადემიამ დააბრუნა ნომინაცია საუკეთესო ლიტერატურული წყაროსთვის, რომელიც პირველი დაჯილდოების შემდეგ პროგრამიდან ამოღებული იყო.

ყველაზე მეტი, 7 ნომინაცია დაიმსახურა ფილმმა სიმარონი, რითიც ნომინაციების რეკორდი მოსხნა. მანვე მიიღო საუკეთესო სურათის ჯილდო და მოხსნა ჯილდოების რეკორდი 3 მიღებული ოსკარით. ფილმი ასევე იყო პირველი და ერთადერთი ვესტერნი, რომელმაც საუკეთესო სურათის ნომინაცია, სანამ 59 წლის შემდეგ, 1990 წელს იგივე მგლებთან მოცეკვავემ არ გაიმეორა.

საუკეთესო მსახიობი კაცის კატეგორიაში ნომინირებული იყო ცხრა წლის ჯეკი კუპერი, პირველი ბავშვი ნომინანტი ოსკარის ისტორიაში. ის ყველაზე ახალგზარდა ნომინანტად რჩებოდა კიდევ თითქმის 50 წლის განმავლობაში. ცერემონიის დროს, კუპერს საუკეთესო მსახიობი ქალის კატეგორიაზე ნომინირებული, მარი დრესლერი მხარზე ჩაეძინა.

გამარჯვებულები და ნომინანტები
რამდენიმე ნომინაცია და ჯილდო
შემგდომმა შვილმა ფილმმა მიიღო რამდენიმე ნომინაცია:

7 ნომინაცია: სიმარონი
4 ნომინაცია: სკიპი და მაროკო
3 ნომინაცია: პირველი გვერდი და თავისუფალი სული
2 ნომინაცია: მოგზაურობა და სვენგალი

შემდგომმა ფილმმა მიიღო რამდენიმე ჯილდო:

3 ჯილდო: სიმარონი
თიხაფიქალი

თიხაფიქალი — ნაცრისფერი, მოყვითალო ან მოშავო-მონაცისფრო სუსტად მეტამორფიზებული ქანები. ახასიათებს წვრილმარცვლოვნება, აქვს ფიქლებრივი ტექსტურა და მჭიდრო აგებულება. ფორიანობა 1-3%. შეიცავს: ჰიდროქარსებს, სერიციტს, ქლორიტებს, კაოლინიტს, მონტმორილონიტს, კვარცს, მინდვრის შპატებს, ზოგჯერ — ნახშიროვან ნივთიერებას, კარბონატებს და სხვა. წარმოიქმნება თიხოვანი ნალექების შედარებით სუსტი მეტამორფიზმის შედეგად. თიხოვანი ფიქლების ჯგუფს განეკუთვნება აგრეთვე სახურავი და ასპიდური ფიქლებიც, რომელნიც გარდამავალ ტიპს წარმოადგენენ მეტამორფიზებულსა და ნამდვილ მეტამორფულ ქანებს შორის. თიხოვანი ფიქლები საქართველოში გავრცელებულია კავკასიონის ნაოჭა სისტემაში.
ყარაბაღი (საფეხბურთო კლუბი)

ყარაბაღი აღდამი — აზერბაიჯანული კლუბი, რომელიც ჩამოყალიბდა ქალაქ აღდამში, ასპარეზობს აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგაში. აზერნბაიჯანის თასის სამგზის მფლობელი.

ტიტულები
აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგა
გამარჯვებული (12): 1993, 2013-14, 2014-15, 2015-16, 2016-2017, 2017-2018, 2018-2019, 2019-20, 2021-22, 2022/23, 2023/24, 2024/25.

აზერბაიჯანის თასი
გამარჯვებული (6): 1993, 2005-06, 2008-09, 2014-15, 2015-16, 2016/17.

აზერბაიჯანის სუპერთასი
გამარჯვებული (1): 1994.

ყველა დროის ბომბარდირები
ევროპული რეკორდი
კლუბის პერსონალი
დირექტორთა საბჭო
სამწვრთნელო შტაბი
ოსკარის 67-ე დაჯილდოება

ოსკარის 67-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 67-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1995 წლის 27 მარტს შრინის აუდიტორიაში. პავილიონშილოს-ანჯელესი, კალიფორნია და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1994 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა .

ლაურეატები
ბერკუტი

ბერკუტი — უკრაინის მილიციის სპეცდანიშნულების რაზმის სისტემა, შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაქვემდებარების ქვეშ. იგი საბჭოთა კავშირის -ის მემკვიდრეა უკრაინაში. ბერკუტი ნახევრად ავტონომიურია და იმართება ადგილობრივ ან რეგიონულ დონეზე (პლქი, რაიონი, ქალაქი). ძირითადად გამოიყენება ორგანიზებულ დანაშაულთან საბრძოლველად. ბოლო დროს კი მას საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მიზნით იყენებენ როგორც მილიციას. მისი სრული სახელია მილიციის განცალკევებული სპეცრაზმი „ბერკუტი“.

ბერკუტის დანაყოფები წარმოდგენილია უკრაინის ყველა რეგიონსა (ოლქი) და ყველა დიდ ქალაქში. რამდენიმე სპეციალურ პოლიციურ დანაყოფს შორის, „ბერკუტი“ ყველა მათგანისთვის ყველაფრისმომცველი სახელი გახდა.

ეტიმოლოგია
უკრაინულ ენაზე „ბერკუტი“ მთის არწივს ჰქვია, რომელიც დიდ ცხოველებზე, ძირითადად მელიებზე ნადირობს.

ისტორია
უკრაინის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში -ის შექმნის გადაწყვეტილება 1988 წლის 28 დეკემბერს მიიღეს, საბჭოთა -ის შექმნიდან ერთი წლის თავზე. პირველი დანაყოფები ჩამოყალიბდა კიევში, დნეპროპეტროვსკში, ოდესაში, ლვოვსა და დონეცკში; ექვემდებარებოდა სსრკ შინაგან საქმეთა სამინისტროს საბჭოთა შინაგან ძალებს. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ გადაწყდა, რომ ყველა ოლქის ცენტრში შექმნილიყო იგივე პრინციპის ძალები, რომლებიც უკრაინის შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაექვემდებარებოდა. 1992 წლის 16 იანვრის ბრძანებით შეიქმნა სწრაფი რეაგირების ძალები სახელად „ბერკუტი“, რომელიც სრული დატვირთვით 1993 წლიდან შეუდგა მუშაობას.

უკრაინის პოლიტიკისა და ეკონომიკის ბრიტანელი მკვლევრის, ტარას კუზიოს 2012 წლის განცხადების თანახმად, ბოლო წლებში ბერკუტს სულ უფრო ხშირად იყენებენ ანტისამთავრობო დემონსტრაციების დასაშლელად და საარჩევნო პროცესებზე გავლენის მოსახდენად. 2013 წლის 30 ნოემბერს, ბერკუტმა ძალისმიერი გზით დაარბია ევრომაიდანზე შეკრებილი მომიტინგეები. 2014 წლის 21 იანვარს სპეცრაზმმა მომიტინგეთა წინააღმდეგ მოლოტოვის კოქტეილები გამოიყენა.

მოვალეობები
სპეცდანიშნულების რაზმის უმთავრესი მოვალეობაა საზოგადოებრივი წესრიგის უსაფრთხოება და სამოქალაქო წესრიგის ძალისმიერი უზრუნველყოფა ნებისმიერი მასობრივი სამოქალაქო აქტივობის დროს (დემონსტრაციები, პარადები, სპორტული ღონისძიებები, კონცერტები და ა. შ.) ან კრიმინალური აქტივობების არეალში, ასევე ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლა.

ორგანიზაცია
ბერკუტი წარმოადგენს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სარეზერვო დანაყოფს, რომელსაც სუბორდინაციას უწევს რეგიონული დეპარტამენტები.

ბერკუტის ბატალიონის შემადგენლობა დამოკიდებულია ოლქზე და მერყეობს 50-დან 600 კაცამდე. მიღებული დავალების გათვალისწინებით, რპეცრაზმი შესაძლოა გაერთიანდეს ლეგიონებად. 2008 წლის იანვრისთვის, ძალები შედგებოდა 2 ლეგიონის, 6 განცალკევებული ბატალიონის და 19 კომპანიისაგან, წევრთა საერთო რაოდენობა 3 250 კაცი იყო. ერთი ლეგიონი განთავსებულია კიევში, მეორე კი ყირიმში.

ბერკუტის წევრთა მთავარი განმასხვავებელი ნიშანია წაბლისფერი ბერეტი.

ბერკუტის დანაყოფები ლეონიდ კუჩმას რეჟიმის დროს ხშირად მონაწილეობდა ოპოზიციის წინააღმდეგ (ნარინჯისფერი რევოლუცია). უფრო უახლეს წარსულში, ბერკუტმა დაარბია ევრომაიდანზე შეკრებილი პრო-ევროპული მომიტინგეები.
დიდი ფატრა

დიდი ფატრა — ქედი დასავლეთ კარპატებში, ჩრდილოეთ სლოვაკეთში. უმაღლესი წერტილის სიმაღლეა 1595,6 მ (მთა ოსტრედოკი). გეომორფოლოგიურად ფატრა-ტატრების ოლქის ნაწილია. მნიშვნელოვანი ნაწილი აგებულია მეზოზოური ასაკის ქანებით; ცენტრალური ნაწილი ფიქლებით, ხოლო სამხრეთი და სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი — კირქვებითა და დოლომიტებით. დანაწევრებულია კანიონისმაგვარი ხეობებით. ტერიტორიის დიდი ნაწილი, დაახლოებით 90% დაფარულია წიფელითა და სოჭით, გვხვდება აგრეთვე ნაძვი. 1971 წელს დიდი ფატრის ტერიტორია ნაკრძალად გამოცხადდა, ხოლო 2002 წლის 1 აპრილიდან ეროვნული პარკია. განვითარებულია ტურიზმი.
პატარა ფატრა

პატარა ფატრა — ქედი დასავლეთ კარპატებში, ჩრდილოეთ სლოვაკეთში. უმაღლესი წერტილის სიმაღლეა 1709 მ (მთა ველკი-კრივანი). გეომორფოლოგიურად ფატრა-ტატრების ოლქის ნაწილია. მდინარე ვაგით დაყოფილია ორ ნაწილად. არის ძველი გამყინვარების კვლები. განვითარებულია კარსტი. უხვადაა კარსტული ფორმები. აგებულია მეტწილად გრანიტებით, კირქვებითა და დოლომიტებით. განვითარებულია ტურიზმი.
ვალკირიები

ვალკირიები (ძვ. ისლანდიური — „მოკლულთა ამომრჩევები“) — სკანდინავიურ მითოლოგიაში მეომარი ქალწულები. ემორჩილებოდნენ ოდინს და ბრძოლის დროს ანაწილებდნენ (არიგებდნენ) გამარჯვებასა და სიკვდილს. ქსოვდნენ ქსოვილს ადამიანის ნაწლავებისგან და თან ავისმომასწავებელ სიმღერას მღეროდნენ; დაღუპულ ვაჟკაცებს მიჰყვებოდნენ ვალჰალაში, სადაც ნადიმის დროს ემსახურებოდნენ.
ადამიანის დაბადებისას მათი ბედის განმსაზღვრელ ნორმებთან ერთად წარმოადგენდნენ ღვთაებათა დაბალ კატეგორიებს.
ეფუზია

ეფუზია ( — ამონთხევა) — ბლანტი ლავის ამონთხევის პროცესი დედამიწის ზედაპირზე. მისი გაცივების შედეგად წარმოიქმნება ეფუზიური ქანები, რომლებიც განლაგებულია ლავური ნაკადებისა და ლავური საფარების სახით. ეფუზია ვულკანური მოქმედების გამოვლინების ერთ-ერთი ფორმაა. ეფუზიას თან სდევს ექსპლოზია — პატარა (ვულკანური ფერფლი, ქვიშა ან ტუფი) ან დიდი (ვულკანური ყუმბარა და შლაკები) ნატეხების ამოსროლა. მჟავა, ბლანტი ლავა ზოგჯერ არ იღვრება, არამედ იჭყლიტება, რის გამოც იქმნება ვულკანური გუმბათი (ექსტრუზია). გამოიყოფა ლატერალური, სუბტერმინალური და ტერმინალური ეფუზია.
ვალი (მითოლოგია)

ვალი (ძვ. სკანდ. ) — სკანდინავიურ მითოლოგიაში ერთ-ერთი ღმერთი, ოდინისა და რინდას ვაჟი, მამაცი მეომარი, რომელმაც ერთი წლის ასაკში შური იძია ღმერთ ჰედუზე ბალდრის დაღუპვისთვის.
რაგნარეკი
რაგნარეკის შემდეგ ვალი უმცროს ღმერთებთან, ძმა ვიდართან და თორის ვაჟებთან: მაგნისა და მოდისთან, ერთად იცხოვრებს განახლებულ სამყაროში.
ხმლების ქარიშხალი

ხმლების ქარიშხალი — მესამე წიგნი ეპიკური ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიაში „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერა“, რომლის ავტორია ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინი. წიგნი პირველად გამოიცა 2000 წლის 8 აგვისტოს დიდ ბრიტანეთში, ამერიკული გამოცემა კი იმავე წლის ნოემბერში შედგა. მანამდე გამოიცა ნოველა დრაკონის გზა, რომელშიც შევიდა დენირეს ტარგარიენის რამდენიმე თავი წიგნიდან.

ხმლების ქარიშხალმა მოიგო 2001 წლის ლოკუსის ჯილდო, 2002 წლის გეფენის ჯილდო საუკეთესო რომანისთვის და ნომინირებული იყო 2001 წლის ნებულას ჯილდოზე.

-ს ტელესერიალის, სატახტოთა თამაშის მესამე სეზონი წიგნი პირველ ნახევარზეა დაფუძნებული.

თხრობა
წიგნი მოთხრობილია 10 ძირითადი პერსონაჟის პერსპექტივიდან. ასევე, დამატებითი ეპიზოდური პერსონაჟების თვალთახედვითაა გადმოცემული პროლოგი და ეპილოგი. ყოველი თავი დასათაურებულია იმ პერსონაჟის მიხედვით, რომლის პერსპექტივიდანაც მიმდინარეობს თხრობა.

პროლოგი: ჩეტი, ღამის ებგურის კაცი.
სერ ჯეიმი ლანისტერი, მეფის გვარდიის რაინდი,
ჯონ სნოუ — ედარდ სტარკის ბუში, ღამის ებგურის კაცი.
ლედი კეტლინ სტარკი — ედარდ სტარკის ქვრივი.
ტირიონ ლანისტერი — ტივინ ლანისტერის ჯუჯა ვაჟი, ჯეიმი ლანისტერი ძმა.
სანსა სტარკი — ედარდ და კეტლინ სტარკების უფროსი ქალიშვილი.
არია სტარკი — ედარდ და კეტლინ სტარკების უმცროსი ქალიშვილი.
ბრან სტარკი — ედარდ და კეტლინ სტარკების მეორე ვაჟი, უინტერფელისა და ჩრდილოეთის ტახტის მემკვიდრე.
სემველ ტარლი — ლორდი რენდილ ტარლის მშიშარა ვაჟი, ღამის ებგურის კაცი.
სერ დავოს სივორთი — ყოფილი კონტრაბანდისტი, რაინდი სტანის ბარათეონის სამსახურში, ცნობილი როგორც ხახვის რაინდი.
დედოფალი დენერის ტარგარიენი — შვიდი სამეფოს ტახტის კანონიერი მფლობელი ტარგარიენთა გვარიდან.
ეპილოგი: მერეტ ფრეი.
ბუჩეჯი

ბუჩეჯი — მთის მასივი ცენტრალურ რუმინეთში, სამხრეთი კარპატების ნაწილი. გადაჭიმულია ქალაქ ბრაშოვიდან სამხრეთით. სიმაღლე 2505 მ (ომუ). აგებულია ცარცული კონგლომერატებით. აღმოსავლეთი კალთები ციცაბოა. კალთებიდან სათავეს იღებს მდინარე იალომიცა. მასივის ზოგიერთ ადგილზე ქანების დამუშავების გამო შექმნილია მეტად ეფექტიანი ფორმები, რომელთაგან აღსანიშნავია ეგრეთ წოდებული „სფინქსი“.
შურიანუს მთები

შურიანუს მთები, სებეშის მთები — ქედი რუმინეთში, სამხრეთ კარპატებში. მაღალი ზეგანია, რომელზედაც აღმართულია ცალკეული, ცირკებით დანაწევრებული გუმბათისებური მწვერვალები. ოვალური კონტურებიანი მასივი გუმბათისებურად და ციცაბოდ ეცემა კიდეებისაკენ, რის გამოც მის კალთებში ჩაჭრილ მდინარეთა ხეობები მარაოსებურადაა განლაგებული. სამხრეთ ნაწილში გავრცელებულია კირქვები, რომლებშიც გამომუშავებულია მღვიმეები.
მატრა

მატრა — ვულკანური მასივი დასავლეთ კარპატების სამხრეთ ნაწილში, ჩრდილოეთ უნგრეთში. მაქსიმალური სიმაღლე 1014 მ (მთა კეკეში, უნგრეთის უმაღლესი წერტილი). აგებულია უმეტესწილად ანდეზიტური ლავებითა და მათი ტუფებით. ღრმად არის დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით, დამახასიათებელია ციცაბო კალთები და კონუსისებრი მწვერვალები. ფერდობები შემოსილია მუხნარ-წიფლნარით. მთისძირში გაშენებულია ბაღები, ვენახები. არის თერმული წყაროები და კურორტები, რომელთაგან აღსანიშნავია პარადი, მატრაფიურედი და სხვა. განვითარებულია ტურიზმი.
პოლივანოვის სისტემა

პოლივანოვის სისტემა — იაპონური სიტყვების დაწერის კირილური ანბანით გადმოტანის სატრანსკრიფციო სისტემა, რომელიც 1917 წელს შექმნა რუსმა აღმოსავლეთმცოდნემ, ცნობილმა იაპონოლოგმა ევგენი დიმიტრის ძე პოლივანოვმა.

ევგენი პოლივანოვის სატრანსკრიფციო სისტემა გამოქვეყნდა 1930 წელს და დღემდე იგი ყველაზე გავრცელებულ სისტემას კირილური ანბანის საფუძველზე შექმნილ სისტემათა წარმოადგენს. გარდა პოლივანოვის ხსენებული სისტემისა, არსებობს აგრეთვე იაპონური სიტყვების კირილიზაციის სხვა ალტერნატიული (სპალვინის, პოზდნეევის) საშუალებებიც.

როსიჲაჯის და კირიჯი
პოლივანოვის სისტემას აგრეთვე „როსიჲაჯის“, ან „კირიჯის“ უწოდებენ მსგავსად რომაჯისა, რომელიც იაპონური სიტყვების გადმოტანის ლათინურ (მაშასადამე საერთაშორისო მასშტაბით აღიარებულ) ტრანსლიტერაციას წარმოადგენს.

კირიჯი და საბჭოთა საქართველო
საბჭოთა პერიოდში საქართველოს სსრ უმაღლეს სასწავლებლებში არ ასწავლიდნენ იაპონურ ფილოლოგიას. ამ მიზეზის გამო კერძო, საკუთარი, ან გეოგრაფიული სახელების ქართულად გადმოტანა უმთავრესად ხდებოდა კირიჯის მეშვეობით, ანუ რუსული ე.წ. პოლივანოვის კირილიზებული ფორმებით.

დღესდღეობით სულ უფრო ფეხს იკიდებს რომაჯი. მაგ. ნაცვლად ფუკუსიმასი შეხვდებით ფუკუშიმას, ჰონსიუსი - ჰონშუს, ჰიროსიმას ნაცვლად ჰიროშიმას, ცუსიმას ნაცვლად ცუშიმას, ფუძიამას ნაცვლად ფუჯიამას და ა.შ..

აქედან გამომდინარე, ე.წ. „გურუძიჲაჯის“ შექმნა ჯერ კიდევ სამომავლო საქმედ რჩება ქართველ და იაპონელ ენათმეცნიერთათვის.

კირიჯის წესები
პოლივანოვის სისტემის დახმარებით სუფთა იაპონური სიტყვების გადმოცემისას, კანჯითა და ჰირაგანით შესრულებული სიტყვები ტრანსლიტერირდება ნუსხურად, ანუ ე.წ. „პატარა“ ასოებით, ხოლო სესხების გზით შემოსული სიტყვები, რომლებიც, როგორც ცნობილია კატაკანით იწერება, კირილურად გადატანება ჩვეულებრივ მეტყველებაში დიდად წოდებული, ანუ მთავრული ასოებით.

კირილიზაციის პოლივანოვისეული ცხრილი
მოცემულ ცხრილში ჯერ ჰირაგანა მოდის, შემდეგ მარჯვნივ დგას კატაკანას შესაბამისი ნიშანი, რომელთაგან ორივე პოლივანოვის სისტემით ერთნაირად იწერება, ხოლო შემდეგ ცნობისათვის ფრჩხილებში მოცემულია ჰეპბერნის სისტემის ლათინური ტრანსლიტერაცია.
ნადიმი ყვავებისთვის

ნადიმი ყვავებისთვის — მეოთხე წიგნი ეპიკური ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიაში „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერა“, რომლის ავტორია ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინი. წიგნი პირველად გამოიცა 2005 წლის 17 ოქტომბერს დიდ ბრიტანეთში, ამერიკული გამოცემა კი იმავე წლის 8 ნოემბერს შედგა.

2005 წლის მაისში მარტინმა განაცხადა, რომ დაუსრულებელი ნამუშევრის დიდი მოცულობის გამო, მან და მისმა გამომცემლებმა გადაწყვიტეს, რომ ის ორ ნაწილად გაეყოთ. უბრალოდ შუაზე გაყოფის ნაცვლად, მარტინმა მასალა გაყო პერსონაჟებისა და მოქმედებების ადგილების მიხედვით. შედეგად სერიის მეოთხე და მეხუთე წიგნებში მოქმედება პარალელურად მიმდინარეობს. ფენტეზის მწერლებს შორის ეს მანამდე მხოლოდ რობერტ ჯორდანმა და ნილ გემანმა შეძლეს. 2006 წელს რომანი ნომინირებული იყო ჰიუგოსა და ლოკუსის ჯილდოებზე.

თხრობა
წიგნი მოთხრობილია 12 პერსონაჟის პერსპექტივიდან. წინა რომანებისგან განსხვავებით, მათ შორის რამდენიმე მეორეხარისხოვანი პერსონაჟია. ასევე, დამატებითი ეპიზოდური პერსონაჟის თვალთახედვითაა გადმოცემული პროლოგი.

პროლოგი: პეიტი — შეგირდი ოლდტაუნის ციტადელში.
სერსეი ლანისტერი — შვიდი სამეფოს რეგენტი.
სერ ჯეიმი ლანისტერი — მეფის გვარდიის მეთაური.
ბრიენ ტარსელი — ახალგაზრდა მებრძოლი ქალი, რომელიც ეძებს სანსა და არია სტარკებს.
სანსა სტარკი — თავს ასაღებს პეტირ ბეილიშის ბუშ ქალიშვილად, ალაინ სტოუნად (ასეა მისი ზოგი თავის სათაური).
არია სტარკი — შემდგომში „არხების კეტი“, იმალება ბრაავოსში.
სემველ ტარლი — ლორდი რენდილ ტარლის მშიშარა ვაჟი, ღამის ებგურის კაცი.
რკინის კუნძულებზე:
 , : აერონ გრეიჯოი — დამხრჩვალი ღმერთის მსახური, რკინის კუნძულების მეფის, ბალონ გრეიჯოის უმცროსი ძმა.
კრაკენის ქალიშვილი: პრინცესა აშა გრეიჯოი — მეფე ბალონის ქალიშვილი.
რკინის კაპიტანი, მოალაფე: პრინცი ვიქტარიონ გრეიჯოი — რკინის ფლოტის კაპიტანი, მეფე ბალონის უმმცროსი ძმა
დორნში:
მცველთა კაპიტანი: არეო ჰოტა — დორნის პრინცის, დორან მარტელის დაცვის უფროსი
 : სერ ერის ოუკჰარტი — მეფის გვარდიის რაინდი
გამდედოფლებელი, პრინცესა კოშკში: არიან მარტელი — პრინცი დორანის ქალიშვილი და მემკვიდრი
ნევსკი-პარკლესხოზი

ნევსკი-პარკლესხოზი — სოფელი სვერდლოვის საქალაქო დასახლებაში, ლენინგრადის ოლქში. ნევსკი-პარკლესხოზის ადგილას არსებული პირველი დასახლება ჯერ კიდევ 1500 წლით დათარიღებულ წიგნშია მოხსენიებული, ეს იყო ორი სოფელი ვალიტოვო, მდინარე ვარვისტის ნაპირას. ეს დასახლებები არსებობდა საუკუნის დასაწყისამდე. სოფელი — ნევსკი-პარკლესხოზი მდებარეობს მდინარე ნევის ნაპირას, ნევის ტყე-პარკის მახლობლად.

მოსახლეობა
უკრაინის კარპატები

უკრაინის კარპატები — ქედი უკრაინაში, აღმოსავლეთი კარპატების ჩრდილოეთი ნაწილი. გადაჭიმულია უმეტესწილად ლვივის, ივანო-ფრანკივსკის, იმიერკარპატებისა და ჩერნივცის ოლქების ტერიტორიებზე.

სიგრძე დაახლოებით 280 კმ, სიგანე 100 კმ-ზე მეტი. ფართობი 24 ათ. კმ². სიმაღლე 2061 მ (მთა ჰოვერლა). გეოლოგიურ აღნაგობაში ჭარბობს ცარცულ-პალეოგენური ასაკის ფლიში; არის იურული კირქვებისა და პალეოზოური კრისტალური ფიქლების გამოსავლები. ნეოგენური ვულკანოგენური წარმონაქმნები წარმოდგენილია ანდეზიტებით, ბაზალტებითა და ტუფებით.

ფერდობები დაფარულია შერეული და მუქწიწვოვანი ტყით, ქვედა სარტყელში გვხვდება წიფლის ტყეები. ზედა სარტყელში არსებული მდელოები ზაფხულის საძოვრებად გამოიყენება. მოიპოვება ნავთობის, აირის, მურა ნახშირის, გოგირდის, ოზოკერიტის, კალიუმის მარილის, ქვამარილის საბადოები და სხვა. უკრაინის კარპატების ფარგლებში განვითარებულია ტურიზმი.