iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გრიმსვეტნი

გრიმსვეტნი — მოქმედი ვულკანი ისლანდიის სამხრეთ ნაწილში. სიმაღლე 1725 მ. ვულკანის კრატერის სიგრძე ძლიერ რყევადია, რაც დაკავშირებულია ხშირ და უძლიერეს ამოფრქვევებთან. 1989 წლისათვის კრატერის სიგრძე 200 მ-ს უდრიდა, 1998 წლისათვის კი 500 მ-ზე მეტს. 2004 წლის ნოემბერში დაფიქსირდა გრიმსვეტნის ახალი ამოფრქვევა, რამაც გამოიწვია კალდერის სიგრძეში გაზრდა დაახლოებით 2 კმ-ით. გეოლოგიურად იგი დაკავშირებულია ასევე ისლანდიის მოქმედ ვულკანებთან ლაკისთან და კატლასთან. ნაწილობრივ დაფარულია მყინვარით.

უკანასკნელი ამოფრქვევა მოხდა 2011 წლის 21 და 28 მაისს.

ბოლო 100 წლის განმავლობაში დაფიქსირდა დაახლოებით 20-მდე უძლიერესი ამოფრქვევა. უახლოეს წარსულში ამოფრქვევები მოხდა 1996, 1998, 2004 და 2011 წლებში. ყინულქვეშა ამოფრქვევების დროს ინტენსიურად მიმდინარეობს ყინულის დნობა, რასაც მოჰყვება ამ რეგიონის დატბორვა გამდნარი წყლით. 1996 წლის ამოფრქვევამ გამოიწვია მყინვარის მასიურად გადნობა, ხოლო 2004 წლის ამოფრქვევას მოჰყვა ვულკანური ფერფლის ამოტყორცნა.

2011 წლის 21 მაისს დაიწყო გრიმსვეტნის ახალი ძლიერი ამოფრქვევა. ვულკანიდან ამოსული კვამლი ჰაერში 15 კილომეტრამდე აიწია. ამასთანავე 220 კმ მანძილზე დაიკეტა საჰაერო სივრცე.
ანდრეა პალადიოს ვილები

ანდრეა პალადიოს ვილები ვენეტოში — არქიტექტორ ანდრეა პალადიოს მიერ დაპროექტებული ვილები, რომლებიც 1994 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში, მდებარეობს იტალიაში, ვენეტოს რეგიონში. თავდაპირველად მსოფლიო მემკვიდრეობის ობიექტს ეწოდებოდა „ვიჩენცა, პალადიდოს ქალაქი“ და მოიცავდა არქიტექტორის მხოლოდ იმ ნამუშევრებს, რომლებიც ვიჩენცაში მდებარეობდნენ. ძეგლის სხვადასხვა ტიპის ნაგებობებს მოიცავს, მათ შორისაა ტეატრო-ოლიმპიკო, პალაციო და რამდენიმე ვილა. 1996 წელს, ობიექტის სახელი შეიცვალა, რადგან მას დაემატა პალადიოს ის ნამუშევრები, რომლებიც ვიჩენცას ფარგლებს გარეთ არიან განლაგებულნი.

ტერმინი ვილა გამოყენებულია სასოფლო სახლის აღსანიშნავად. ხშირად, ვენეტოს მდიდარ ოჯახებს ასევე ჰქონდათ სახლები ქალაქში, რომლებსაც პალაციოს უწოდებდნენ. ამ სახელს ემატებოდა ოჯახის გვარი. ამის მაგალითია პალაციო-ჩერიკატი და პალაციო-ფოსკარი ვენეციაში.
კრესპი-დ’ადა

კრესპი-დ'ადა — ისტორიული დასახლება ჩრდილოეთ იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. წარმოადგენს საუკუნისა და საუკუნის დასაწყისის ე. წ. „კომპანიის დასახლებებს“, ანუ სოფლების დაგეგმარების ახალ მოდელს, როდესაც მათ მდიდარი მრეწველები თავიანთ მუშებისთვის აშენებდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ დღეს სოციალური და ეკონომიკური პირობები შეცვლილია, 30 მათგანი თითქმის ხელუხლებლადაა გადარჩენილი და კვლავ სამრეწველო მიზნებისთვის გამოიყენება. 1995 წლიდან ისინი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

1869 წელს, ტექსტილის მწარმოებელმა ბუსტო არსიზიომ მდინარე ბრემბოსა და ადას შორი მოქცეული 1 კმ სიგრძის ხეობა იყიდა, რათა იქ ბამბის საწარმოები გაეხსნა. ამას ხელს უწყობდა მდინარე ადას წყალი.

ადამ ბამბის დართვის ახალი ტექნოლოგიები შეიმუშავა, რომლებსაც თავის საწარმოებში იყენებდა. 1906 წელს, საწარმოების ელექტროენერგიით მომარაგების მიზნით, მდინარე ადაზე აშენდა ჰიდროელექტროსადგური. საწარმოების გვერდით მდებარე დასახლება, რომელიც 1878 წელს აშენდა,მუზრუნველყოფილი იყო ისეთი სოციალური მომსახურებებით, როგორიცაა კლინიკა, სკოლა, თეატრი, სასაფლაო, აბანო და ეკლესია.

სოფელიც და საწარმოებიც განათებული იყო ელექტროენერგიით. შესაბამისად, სოფელი კრესპი-დ'ადა პირველი იყო იტალიაში, რომელსაც თანამედროვე ტიპის საზოგადოებრივი განათება ჰქონდა. მუშების სახლები, გადაწყვეტილი იყო ინგლისურ სტილში და პარალელური ქუჩების გასწვრივ მდებარეობდა, საწარმოების აღმოსავლეთით. სამხაზოვანი გამზირი დასახლებას საწარმოო ზონისგან გამოყოფდა. მთლიანი არქიტექტურა და სოფლის დაგეგმარება არქიტექტორ ერნესტო პიროვანოს ეკუთვნის.
არეულშრეებრივი კონგლომერატები

„არეულშრეებრივი კონგლომერატები“ — თბილისში მამადავითის ანტიკლინის თაღურ ნაწილში არსებული ქაოსურად განლაგებული ტუფოგენური მასალით შეცემენტებული შუაეოცენური ასაკის ქანები (ლოდბრექჩიები), რომელიც პირველად შეისწავლა ცნობილმა გერმანელმა გეოლოგმა ჰერმან აბიხმა (1806-1886) და მანვე უწოდა „არეულშრეებრივი კონგლომერატები“. არეულშრეებრივი კონგლომერატები გამოირჩევა თავისებური სტრუქტურით. მისი განსაკუთრებით თვალსაჩინო გაშიშვლებაა მდინარე მტკვრის მარცხენა ქარაფოვან ნაპირზე, მეტეხის ხიდიდან ორთაჭალჰესამდე.

მეტეხის ტაძრის ქვემოთ, ფლატეზე, მათი სისქე 20-30 მეტრია, ცალკეული ლოდების სიგრძე 10-20 მ-ია, ზოგან მეტიც, სიგანე 1-2 მ.
ერთიმეორის მორიგეობით ენაცვლება ტუფების, ტუფოგენური ქვიშაქვებისა და თიხა კარბონატული შედგენილობის დანალექი ქანის შრეები. ამავე ქანებითაა აგებული ლოდბრექჩიების აუშლელი შრეები. საგები, რომელიც მხოლოდ მდინარე მტკვრის წყალმცირობისას ჩანს მათი წარმოშობა წყალქვეშა მეწყრული მოვლენებითაა ახსნილი (აკად. ალექსანდრე ჯანელიძე). მეტეხის „არეულშრეებრივი კონგლომერატები“ შეტანილია საქართველოს წითელ წიგნში.
ჩელთი

ჩელთი — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში (ყვარლის მუნიციპალიტეტი), მდინარე ალაზნის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2595 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 28 კმ, აუზის ფართობი 144 კვ.კმ. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. გაზაფხულზე ახასიათებს წყალდიდობა, შემოდგომაზე – წყალმოვარდნები, ზაფხულში – ხანმოკლე და ზამთარში – მდგრადი წყალმცირობა.

საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 3,74 მ³/წმ.
ჩაილური

ჩაილური — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1435 მ სიმაღლეზე. ერთვის მდინარე იორს მარცხენა მხრიდან. სიგრძე 29,6 კმ, აუზის ფართობი 167 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე. იყენებენ სარწყავად. მდინარის ნაპირას მდებარეობს სოფლები: დიდი ჩაილური და ბურდიანი.
ტინოვროსო

ტინოვროსო (, , ) — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე მაწიმისწყლის სათავეში, საქართველოს, აზერბაიჯანის ბელაქანის რაიონისა და რუსეთის დაღესტნის საზღვარზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3367 მ. აგებულია ქვედა და შუაიურული თიხაფიქლებით. მთის ზედა ნაწილი კლდოვანია, ქვემოთ ალპური და სუბალპური მდელოებია, მთისძირში — წიფლის ტყეები.
ბედლენდი

ბედლენდი — ძლიერ დასერილი, ძნელად სავალი და მიწათმოქმედებისათვის გამოუსადეგარი დაბალმთიანი რელიეფი. შედგება დატოტვილი ხევების რთული ქსლისა და მათი გამყოფი ვიწრო თხემებისაგან.

ბედლენდი ყალიბდება უმთავრესად მშრალი ჰავის პირობებში კოკისპირული წვიმის ღვარების მიერ წყალგაუმტარი თიხოვანი ქანებით აგებული ზედაპირის გარეცხვის შედეგად. გავრცელებულია ძირითადად მთიან-უდაბნო და ნახევარუდაბნო რაიონებში, ხოლო ნიადაგის არარაციონალური დამუშავებისა და მთის ტყეების გაჩეხვის შედეგად აგრეთვე სტეპებსა და ტყესტეპებში. და მდინარე პატარა მისურის ხეობა ჩრდილოეთ დაკოტაში. ბედლენდური ტერიტორიები არსებობს ასევე კანადაში, სასკაჩევანისა და ალბერტის პროვინციებში; ფიქსირდება აგრეთვე სამხრეთ ამერიკაში, აზიაში, ახალ ზელანდიაში და სხვა.

ბედლენდის მსგავსი ფორმები წარმოიქმნება აგრეთვე სასარგებლო წიაღისეულის ღია მოპოვების რაიონებში, ნაყარებზე (ანთროპოგენული ბედლენდი), აგრეთვე სეისმოდისლოკაციის ადგილებში (ტექტონიკური ბედლენდი).

 საუკუნეში ქართულ სამეცნიერო ლიტერატურაში ისმოდა ტერმინი „ღრატოიანი ადგილი“, რომელშიც გულისხმობდნენ სწორედ ისეთ რელიეფს, რომელიც „ბედლენდს“ შეესაბამება. მიუხედავად ზოგიერთი ქართველი გეოგრაფის მცდელობისა, ღრატოიანი რელიეფი ქართულ სამეცნიერო ლიტერატურაში არ დამკვიდრებულა.

აღსანიშნავია, რომ „ღრატოიანი“ ადგილის შესახებ მითითებული აქვს აგრეთვე ქართველ გეოგრაფს ვახუშტი ბატონიშვილს. თუმცა იგი არ იძლევა ამ ტერმინის განმარტებას, მაგრამ წინადადებაში აშკარად ჩანს, რომ „ღრატოიანი“ ადგილი სწორედ ბედლენდურ რელიეფს გამოხატავს. ვახუშტი ძლიერ დანაწევრებულ რელიეფზე „ღრატოიან“ ადგილებზე საუბრობდა, რაც ახლანდელი გაგებით ბედლენდს შეესაბამება.

საქართველოში ბედლენდური წარმონაქმნები გვხვდება ქართლსა და გარეკახეთში. აღსანიშნავია ბანოჯის ბედლენდი და გომბორის ქედის ბედლენდები. ბედლენდი გავრცელებულია აგრეთვე ვაშლოვანის დაცულ ტერიტორიებზე და ახალციხის ქვაბულში.
სალხინო (მარტვილის მუნიციპალიტეტი)

სალხინო — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ვახა, ლეგულორდავე, ლესხულუხე, ლეცავე, პატარა ჟინოთა, სალხინო, წაჩხური). მდებარეობს მდინარე ტეხურის მარცხენა ნაპირიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით ქვიბიის მთების კალთებამდე გაშლილ ვაკე-ბორცვიან სივრცეზე. სამხრეთ-აღმოსავლეთით მას ეკვრის სოფლები გაჭედილი და ბალდა, ხოლო ჩრდილოეთით ნობულევი. სამხრეთ-დასავლეთით დიდი ჭყონისა და ტალერისაგან ჰყოფს ტეხური. ზღვის დონიდან 250 მეტრზეა. მარტვილიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1335 ადამიანი.

ლევან დადიანის სასახლე
სოფელში დგას ლევან დადიანისეული სასახლე. სასახლე მდებარეობს მდინარე წაჩხურას ნაპირზე. 1825-1826 წლებში იქ უბრალო ხის ოდა იდგა. მიუხედავად რეზიდენციის ღარიბულობისა აქ სამეგრელოს დედოფალი, ქვრივი ანა ცხოვრობდა. სალხინოშივე იჯდა სალიაპარტიანოს მფლობელი მანუჩარ დადიანი. ლევან დადიანმა (1804-1840) აქ ორსართულიანი ქვის სასახლის მშენებლობა არჩილ ბატონიშვილისა და გიორგი გეგელიას რჩევით დაიწყო. საბოლოო სახე შენობამ სალომე მიურატის დროს მიიღო. სასახლეს ზუგდიდის მსგავსად თურქები და ბერძნები აშენებდნენ, ლეცავედან საჭირო მასალა გლეხებს მოჰქონდათ.

სასახლის ქვედა სართულზე განლაგებული იყო 35 მეტრი სიგრძისა და 10 მეტრი სიგანის მუხის სვეტებითა და ლამაზი ორნამენტებით მორთული მარანი. დიდ დარბაზში ჩაშენებული იყო ქვევრი და მასიური, მდიდრულად გაფორმებული ბუხარი, რომლის თავზედაც ბახუსის ქანდაკება იყო წამომჯდარი. კედლები მუხისა და წაბლის პანელებით იყო მოპირკეთებული.

ბოლო დიდი ზეიმი სასახლეში 1897 წელს ლუსიენ მიურატისა და ჰერცოგინია დე როანის ჯვრისწერის დროს იყო.
ფაფრისხევი

ფაფრისხევი — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში, შიგნიკახეთში (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი), ჭერმისხევის მარჯვენა შენაკადი (ალაზნის აუზი). სათავე აქვს გომბორის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 915 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 22 კმ, აუზის ფართობი 55 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმცირობა — ზამთარში.

საშუალო წლიური ხარჯი 1,4 მ³/წმ.
ქვაბების მთა

ქვაბების მთა — დაბალი ანტიკლინური სერი აღმოსავლეთ საქართველოში, კახეთის მხარის სიღნაღისა და დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტებში. მდებარეობს ივრის ზეგნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 581 მ. აგებულია ნეოგენური ქანებით.

შესწავლილია აქაური უხვი ნამარხი შუააქჩაგილური ფაუნა, რომელიც აფრიკის ფაუნას ენათესავება. სერის ფლატეებზე გამოქვაბულებია. შუა საუკუნეებში მას თავდაცვისთვის იყენებდნენ.
ხისოს წყალი

ხისოს წყალი, ხისოს ალაზანი, ჭანჭახოვნისწყალი — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში. მიედინება თუშეთში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს კავკასიონის მთავარი ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2945 მ სიმაღლეზე. ერთვის თუშეთის ალაზანს მარჯვენა მხრიდან, ზღვის დონიდან 1642 მ სიმაღლეზე.. სიგრძე 19,6 კმ, აუზის ფართობი 123 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის მაის-ივნისში, წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 2,44 მ³/წმ.
როდოპები

როდოპები, როდოპის მთები – მთები ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, ბულგარეთსა და საბერძნეთში. სიგრძე დაახლ. 240 კმ. სიმაღლე 2191 მ-მდე. შედგება ცალკეული მასივებისაგან, რომლებიც აღმოსავლეთით თანდათან დაბლდება. დასავლეთ ნაწილში ძველი მოსწორების ზედაპირებზე აზიდულია კუნძულა მთები. აღმოსავლეთ როდოპებში ჭარბობს დაბალ და საშუალომთიანეთები. როდოპები აგებულია კირქვებით, ქვიშაქვებით, კრისტალური და ვულკანური ქანებით. მდინარეები ჭორომიანია. სამხრეთ კალთების ქვედა ნაწილში ბუჩქნარი და მარადმწვანე მუხის ჭალებია. ჩრდილოეთ კალტებზე – მუხის, წიფლისა და წიწვოვანი ტყეები, 1800-2000 მ-ს ზევით სუბალპური მდელოები და ბუჩქნარებია.

გალერეა
სიენა

სიენა — ქალაქი იტალიაში, ტოსკანის რეგიონში, სიენის პროვინციის დედაქალაქი. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 54 526 ადამიანს შეადგენს.

1995 წლიდან, ქალაქის ისტორიული ცენტრი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. ის ქვეყნის ერთ-ერთი უმთავრესი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა, სადაც 2008 წელს 163 000 საერთაშორისო ჩასვლა დაფიქსირდა. ქალაქი ცნობილის სამზარეულოთი, ხელოვნებით, შუა საუკუნეების ხედებითა და პალიოთი - საცხენოსნო ტრასით.

ისტორია
არქეოლოგიური გათხრების თანხმად, დღევანდელი სიენის ტერიტორია დასახლებული ყოფილა ეტრუსკების დროს, ძვ. წ. - საუკუნეებში. სახელი სავარაუდოდ სწორედ ეტრუსკული ან გალიური წარმოშობისაა. დღევანდელი ქალაქის წინაპარი, რომაული ქალაქი სიენა-იულია იმპერატორმა ავგუსტუსმა დააარსა. ლეგენდის თანახმად კი ქალაქი რემუსის ვაჟებმა სენიემმა და შესაბამისად რომულუსის ძმისშვილებმა - (სენიუსი) და აკსიემმა დააარსეს. ტყუპებმა თავშესაფრად ტოსკანის გორაკები აირჩიეს, სადაც მოგვიანებით ქალაქი აშენდა, რომელსაც სენიემის პატივსაცემად სიენა უწოდეს. ეს ლეგენდა ასახულია ქალაქის ოფიციალურ სიმბოლოზე, სადაც ჩვილი რემუსი და რომულუსია გამოსახული, რომლებიც ძუ მგელს წოვენ.

ხელოვნება
მრავალი საუკუნის განმავლობაში, სიენას ხელოვნების მდიდარი ტრადიციები გააჩნდა. სიენის სკოლის მხატვართა სია ისეთ ცნობილ ხელოვანებს მოიცავს, როგორებიც არიან: დუჩო, სიმონე მარტინი, ამბროჯო ლორენცეტი, პიეტრო ლორენცეტი, მარტინო დი ბართოლომეო, ფრანჩესკო დი ჯორჯო.

არქიტექტურა
ლა-პიაცა-დელ-კამპო — ქალაქის მთავარი მოედანი, რომელიც თავდაპირველად ბაზარი იყო, - საუკუნებში კი აქ ადმინისტრაციული შენობები აიგო.
ილ-დუმიო-დი-სიენა — სიენის მთავარი საკათედრო ტაძარი, საუკუნის კომპლექსი, რომელიც რომანულ-გოთიკურ სტილშია აშენებული და ერთ-ერთი ულამაზესია მთლს ტოსკანაში.
ლა-ბაზილიკა-დი-სანტა-მარია-დეი-სერვი — საუკუნის ბაზილიკა, რომელიც მრავალჯერ გადაკეთდა. ნაგებია გოთიკურ სტილში.
კასტელ-დელ-მონტეს ციხესიმაგრე

კასტელ-დელ-მონტე — საუკუნის ციხესიმაგრე სამხრეთ-დასავლეთ იტალიაში, აპულიის რეგიონის ქალაქ ანდრიაში, ბარიდან 70 კმ-ით დასავლეთით. ააშენა საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორმა ფრიდრიხ -მ, დაახლოებით 1240 — 1250 წლებში. შემდგომ პერიოდებში, ის რამდენიმეჯერ გაიძარცვა ყაჩაღების მიერ. მას არც თხრილი გააჩნია გარშემო და არც ასაწევი ხიდი, აქედან გამომდინარე, იგი არასოდეს გამოიყენებოდა როგორც თავდაცვითი ციხესიმაგრე. 1996 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

ციხესიმაგრე პატარა ბორცვზე, ზღვის დონიდან 550 მეტრზე, სანტა-მარია-დელ-მონტეს მონასტრის სიახლოვეს მდებარეობს. როდესაც იგი აშენდა, ეს რეგიონი საკმაოდ ნაყოფიერი იყო და დაფარული იყო სხვადასხვა სახის მცენარეულობით.

ციხესიმაგრეს მისი მფლობელი, ფრედერიკ სანადირო სახლად იყენებდა, სანამ ის 1250 წელს გარდაიცვლებოდა. ამის შემდეგ, ნაგებობა ციხედ გადააკეთეს, რომელსაც თავს გასაჭირის დროს აფარებდნენ. თავდაპირველად, შენობას მარმარილოს კედლები და სვეტები გააჩნდა, რომლებიც მოგვიანებით ყაჩაღებმა შემოაცალეს.

 საუკუნეში, ციხის მთელი მორთულ-მოკაზმულობა გაიძარცვა. ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენლებმა, მისი მარმარილოს სვეტები და ფანჯრების ჩარჩოები კაზერტის სამეფო სასახლის მშენებლობაში გამოიყენეს. ამის შემდეგ იწყება ციხესიმაგრის ხანგრძლივი მიტოვებისა და მივიწყების პერიოდი. 1876 წელს, იტალიის მთავრობამ ის 25 000 ლირად იყიდა და უკვე 1928 წლიდან სარესტავრაციო სამუშაოები დაიწყო.

ამჟამად, ნაგებობა გამოსახულია 1 ევრო-ცენტიან იტალიურ მონეტაზე.
ალბერობელო

ალბერობელო — პატარა ქალაქი და კომუნა იტალიაში, აპულიის რეგიონის ბარის პროვინციაში. 2007 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 11 040 ადამიანს შეადგენს, ფართობი 40 კმ²-ს. ქალაქი ცნობილია თავისი უნიკალური ნაგებობებით - ტრულოებით, რომლებიც 1996 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

ქალაქის ისტორია საუკუნის მეორე ნახევრიდან იწყება, როდესაც აქ გლეხები მოვიდნენ, რომლებიც მიწას ამუშავებდნენ. ლეგენდის თანახმად, ახალმოსახლეებმა სახლების ცარიელი ქვებისგან შენება დაიწყეს, რათა სამეფო შემოწმების შემთხვევაში, მათი ადვილად დაშლა შეძლებოდათ. ამავე დროს, ფერდინანდ არაგონელი ყველასგან მოითხოვდა გადასახადს, ვინც ფიქსირებულ სახლში ცხოვრობდა.

ამ სარისკო მდგომარეობით შეწუხებულმა ალბერობელოს მაცხოვრებელმა მამაკაცთა გარკვეულმა ჯგუფმა, 1797 წელს ბურბონ მეფეს, ფერდინანდ -ს მიმართეს. მეფემ ისინი მიიღო და დაპირდა, რომ მათ თავისუფლად ცხოვრება შეეძლებოდათ, რაც 1797 წლის 20 მაისის ბრძანებით შეასრულა კიდეც.
კაზერტის სამეფო სასახლე

კაზერტის სამეფო სასახლე — ყოფილი სამეფო რეზიდენცია სამხრეთ იტალიის ქალაქ კაზერტაში, აშენებულია ნეაპოლის ბურბონ მეფეთათვის. ის იყო უდიდესი სასახლე და ერთ-ერთი უდიდესი ნაგებობა, რაც კი საუკუნის ევროპაში აშენებულა. 1997 წელს, სასახლე იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

სასახლის მშენებლობა 1752 წელს, მეფე კარლ -მ დაიწყო. პროცესს სათავეში მისი არქიტექტორი ლუიჯი ვანვიტელი ჩაუდგა. როდესაც მეფემ ვანვიტელის მიერ გაკეთებული სასახლის გრანდიოზული მოდელი ნახა, გაოცებისა და სიხარულისგან ცრემლები ვერ შეიკავა. პროექტი საბოლოოდ მისმა უმცროსმა ვაჟმა და ტახტის მემკვიდრემ, ფერდინანდ -მ დაასრულა. სასახლე ვერსალისა და მადრიდის სამეფო სასახლის სტილშია ნაგები, სადაც მეფემ ბავშვობა გაატარა.

მეფის მთავარი ამოცანა იყო ჰქონოდა ახალი, დიდებული სამეფო სასახლე და სამეფოს ადმინისტრაციული ცენტრი, რომელიც ამავე დროს დაცული იქნებოდა საზღვაო შემოტევებისგან.

1773 წელს, აქრიტექტორი ვანვიტელი გარდაიცვალა და მშენებლობა მისმა ვაჟმა კარლომ განაგრძო, რაც საბოლოოდ 1780 წელს დასრულდა.

სასახლეში სულ 1200 ოთახია, რომელთა შორისაცაა 12 სახელმწიფო აპარტამენტი, ბიბლიოთეკა და თეატრი, რომელიც ნეაპოლის ტეატრო-სან-კარლოს მსგავსია.

სასახლეს გარშემო იტალიაში ერთ-ერთი ყველაზე ფართო ბაღები აკრავს, რომლებიც მრავალი შადრევნითა და უზარმაზარი აკვედუკით გამოირჩევა.
ვანვიტელის აკვედუკი

ვანვიტელის აკვედუკი ან კაროლინოს აკვედუკი — აკვედუკი, რომელიც კაზერტის სამეფო სასახლისა და სან-ლეუჩიოს კომპლექსს წყლით ტაბურინოს მთებიდან ამარაგებდა. მისი სიგრძე 38 კმ-ია და უმეტესი ნაწილი მიწისქვეშაა განლაგებული.

აკვედუკის მშენებლობა 1753 წელს ბურბონმა მეფე კარლ -მ დაიწყო, პროექტი მისმა არქიტექტორმა ლუიჯი ვანვიტელიმ შეადგინა. მშენებლობა 1762 წელს დასრულდა.

დღეისათვის შესანიშნავადაა შემორჩენილი აკვედუკის 529 მეტრი სიგრძისა და 55.8 მეტრი სიმაღლის ხიდის სქეცია ვალე-დი-მადალონის პროვინციაში. აკვედუკის აღნიშნული სექცია 1997 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
სან-ლეუჩიო

სან-ლეუჩიო — ფრაციონე (კომუნის შემადგენელი ადმინისტრაციული ერთეული იტალიაში) სამხრეთ იტალიაში, კამპანიის რეგიონის კაზერტის კომუნაში. ცნობილია აბრეშუმის ძველი ფაბრიკის გარშემო შექმნილი კურორტით, რომელიც 1997 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მდებარეობს ქალაქ კაზერტიდან 3.5 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით, ზღვის დონიდან 145 მეტრზე.

1750 წელს, ნეაპოლის მეფე კარლ -მ გადაწყვიტა ამ ადგილას სანადირო სახლი აეშენებინა. მშენებლობა უჩვეულო, განსხვავებული მოდელის, ტექნიკურ ინოვაციებზე უნდა ყოფილიყო დამყარებული. ადრეულ წლებში, კურორტი მართლაც სამეფო სანადირო ნაკრძალსა და გასართობ ადგილს წარმოადგენდა. მასზე გადიოდა ვანვიტელის აკვედუკი, რომელიც კაზერტის სამეფო სასახლის ბაღებს წყლით ამარაგებდა. მოგვიანებით, კარლმა და მისმა ვაჟმა, მომავალმა მეფე ფერდინანდ -მა აქ აბრეშუმის ფაბრიკა ააშენეს. სულ მალე, კომპლექსი აბრეშუმის წარმოების არეალად გადაიქცა და დაემატა ახალი სამრეწველო შენობები, რომლებიც გვიანდელი საუკუნის ევროპოსთვის საკმაოდ უნიკალური იყო.

მუშათა საცხოვრებლად ახალი სოფელი აშენდა და მალე აბრეშუმის ფეიქართა ეს გაერთიანება სამრეწველო ქალაქად გადაიქცა, რომელიც 1789 წლისთვის „აბრეშუმის ფეიქართა სამეფო კოლონიად მიიჩნეოდა.
ჰერკულანუმი

ჰერკულანუმი — უძველესი რომაული ქალაქი, რომელიც ახ. წ. 79 წელს ვულკან ვეზუვის ამოფრქვევამ გაანადგურა. მდებარეობს თანამედროვე იტალიაში, კამპანიის რეგიონის ერკოლანოს კომუნაში, ვეზუვის მთის ძირში.

79 წლის 24 აგვისტოს, ვეზუვიდან ამოტყორცნილმა ვულკანური ტუფის მასამ, ჰერკულანუმთან ერთად სხვა ქალაქები — პომპეი, სტაბაიი და ოპლონტისიც გაანადგურა. ქალაქი უნიკალურია მეცნიერული შესწავლის თვალსაზრისით, რადგან უამრავ გაქვავებულ ნაშთს მოიცავს, რომლებიც ხელუხლებლად იქნა შემონახული. 1981 წელს, აქ აღმოაჩინეს 3000 ჩონჩხი, ძირითადად ზღვის სანაპიროზე, რაც იმის ნიშანია, რომ მოახლოებული საფრთხისას მოსახლეობა ევაკუაციას ცდილობდა, მაგრამ ამაოდ. განადგურების პერიოდში, ჰერკულანუმი პატარა ქალაქი ყოფილა, მაგრამ უფრო მდიდარი მოსახლეობის მქონე, ვიდრე პომპეი.

ჰერკულანუმი 12 ჰექტარზე იყო გადაჭიმული და მისი მოსახლეობა დაახლოებით 4 000 ადამიანს შეადგენდა. ნაგებობების უმრავლესობა კულტურული დანიშნულების იყო.

ვეზუვის ამოვრქვევა შუადღისას დაწყებულა. აღსანიშნავია, რომ იმ დროისთვის, ის თითქმის 800 წლის მიძინებული იყო და მას არავინ მიიჩნევდა მოქმედ ვულკანად.

ერთი მხრივ არქეოლოგიური გათხრების და მეორე მხრივ პლინიუს უმცროსის ორი წერილის საფუძველზე, რომლებსაც ის რომაელ ისტორიკოს ტაციტუსს სწერდა, შესაძლებელია ამოფრქვევის სცენის გაცოცხლება.

24 აგვისტოს შუადღის 1 საათზე, ვეზუვმა ვულკანური ფერფლისა და ქვების ამოტყორცნა დაიწყო, რომელიც ცაში ათასობით მეტრზე გაიფანტა. როდესაც მან ტროპაპუზას (საზღვარი ტროპოსფეროსა და სტრატოსფეროს შორის) მიაღწია, ღრუბლები ცას ბრტყელი ღრუბელი გადაეფარა და როგორც ტაციტიუსი ადარებს, იტალიური ფიჭვის ხეს დაემსგავსა. გაბატონებულმა ქარმა, რომელიც იმ დროისთვის სამხრეთისკენ ქროდა, ვულკანური ნივთიერებები პომპესიკენ წაიღო და ჯერ ის და მისი შემოგარენი გაანადგურა. იმის გამო, რომ ჰერკულანუმი ვეზუვის დასავლეთით მდებარეობდა, ამოფრქვევის პირველ ფაზაში ის ნახევრად დაზიანდა. მაშინ, როდესაც პომპეის ციდან ვულკანური ნამტვრებისა და ფერფლის წვიმა დაატყდა თავს, ჰერკულანუმი სულ რამდენიმე სანტიმეტრიანი ფერფლით დაიფარა, მაგრამ ქალაქიდან გაქცევა მოსახლეობის ძალიან მცირე ნაწილმა შეძლო.
სისტემა

სისტემა (ძვ.ბერძნ. — „შესატყვისობა“) — გარკვეული წესრიგი, რომელიც დაფუძნებულია რისამე ნაწილების გეგმაზომიერ განლაგებასა და ურთიერთკავშირზე.
ერთობლიობა პრინციპებისა, რომლებიც რაიმე მოძღვრების საფუძველს წარმოადგენს
დაჯგუფება, კლასიფიკაცია (მაგ. ლინეს ბოტანიკური სისტემა)
სტრუქტურა, მთლიანობა, რომელიც შედგება ერთმანეთთან კანონზომიერად დაკავშირებული ნაწილაკებისაგან (მაგ. მზის სისტემა, ნერვული სისტემა)
სტრუქტურა
სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი

სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი — ამა თუ იმ სახელმწიფო საკანონმდებლო ორგანოს მიერ მიღებული უმეტესად კოდიფიცირებული სახის ნორმათა ერთობლიობა, რომელიც განსაზღვრავს სისხლის სამართალწარმოებისას მასში მონაწილე ყველა მხარისა თუ პირის უფლებამოვალეობებსა და კონკრეტული მოქმედების გატარების წესს და თანმიმდევრობას. ამ კოდექსით რეგულირდება პროკურორის, მოსამართლის, ადვოკატის, დაზარალებულის, ბრალდებულის, მოწმის და სისხლის სამართალწარმოებაში მონაწილე სხვა პირების მიერ განხორციელებული კანონიერი ქმედების წესები და თანმიმდევრობა.
განაჩენი

განაჩენი — სასამართლოს მიერ სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი გადაწყვეტილება, პირის ქმედების ბრალეულად ცნობის ან გამართლების და შემდგომში მის მიმართ გასატარებელი ღონისძიების შესახებ (სასჯელის შეფარდება ან განთავისუფლება). განაჩენი ორი სახისაა: გამამტყუნებელი და გამამართლებელი.

ძველ ქართულ სამართალში ტერმინი განაჩენი დამკვიდრდა ტერმინ განჩინებასთან ერთად და საუკუნემდე იხმარებოდა ყოველგვარი საკანონმდებლო აქტის მნიშვნელობით. საუკუნის ბოლოდან ამ ტერმინებმა შეიძინეს სამოქალაქო და სისხლის სამართლებრივ საქმეებზე გამოტანილი გადაწყვეტილების მნიშვნელობა.
რობი უილიამსის დისკოგრაფია

აქ წარმოდგენილია ინგლისელ მომღერალ და სიმღერების ავტორ რობი უილიამსის ოფიციალური დისკოგრაფია. დღეისთვის მას გამოცემული აქვს 11 სტუდიური, ერთი საკონცერტო, 7 კომპილაციური და 10 ვიდეო ალბომი, აგრეთვე 56 მუსიკალური ვიდეო, ერთი და 59 სინგლი.

ალბომები
სტუდიური ალბომები
საკონცერტო ალბომები
კომპილაციური
-ები
სინგლები
როგორც წამყვანი შემსრულებელი
სხვა შემსრულებლებთან ერთად
პრომოსინგლები
სხვა წარმატებული სიმღერები
როგორც მიწვეული შემსრულებელი
ვანჯიახი

ვანჯიახი (2023 წლამდე ფედჩენკოს მყინვარი; ) — დიდი მყინვარი ცენტრალურ ტაჯიკეთში. პამირის უდიდესი მყინვარი. მთა-ხეობის ტიპისაა. სათავე აქვს იაზღულემის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, დამოუკიდებლობის, 26 კომისრისა და პარიზის კომუნის პიკების მთისძირზე, ეშვება ტაჯიკეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ქედის აღმოსავლეთი კალთის გასწვრივ და იერთებს 45-მდე მყინვარს. სიგრძე 71 კმ, სიგანე 2600 მ. ფართობი დაახლოებით 650 კმ². უკან დახევის სტადიაშია.

ევრაზიის მყინვარებს შორის იგი ჩამორჩება მხოლოდ სიაჩენისა და ბალტოროს მყინვარებს. ვანჯიახი იწყება მყინვარულ ცირკში, ზღვის დონიდან 6280 მ სიმაღლეზე. მყინვარის ენა ეშვება 2900 მ სიმაღლემდე. ყინულის სისქე შუა ნაწილში 1000 მ-მდეა. ყინულის მოძრაობის სიჩქარე 66,8 სმ/დღ-ღ-მდე. გააჩნია არაერთი დიდი შენაკადი. თოვლის მიჯნა გადის 4650 მ-ზე. ფედჩენკოს მყინვარზე კარგად არის გამოსახული შუა და გვერდითი მორენები. მყინვარიდან გამოდის მდინარე სელდარა. ჰიდრომეტეოროლოგიური ობსერვატორია ზღვის დონიდან 4200 მ სიმაღლეზეა.

მყინვარის ქვედა ნაწილი აღმოაჩინა რუსმა მკვლევარმა ვასილი ოშანინმა 1878 წელს. შუა და ზედა ნაწილი აღმოაჩინეს პამირის ექსპედიციის დროს 1928 წელს. მყინვარისა და მისი შემოგარენის პირველი რუკა შეადგინა ტოპოგრაფმა ივანე დოროფეევმა. სახელი ეწოდა შუა აზიის მკვლევრის ალექსი ფედჩენკოს პატივსაცემად. 2023 წლიდან ეწოდება ვანჯიახი.
ტორე-ანუნციატა

ტორე-ანუნციატა — ქალაქი და კომუნა იტალიაში, კამპანიის რეგიონის ნეაპოლის პროვინციაში. მდებარეობს ნეაპოლის ყურის სანაპიორზე, ვეზუვის მთის ძირში.

ქალაქი ვულკან ვეზუვის ამოფრქვევამ ორჯერ გაანადგურა, პირველად 79 წლის 24 აგვისტოს და მეორედ 1631 წელს. ტორე-ანუნციატა ერთ დროს მნიშვნელოვანი მეტალურგიული ცენტრი იყო, და ამავე დროს განვითარებული იყო კვების მრეწველობა, განსაკუთრებით მაკარონის წარმოება. დღეისათვის მრეწველობის მთავარ დარგებად საზღვაო, შეიარაღების და ფარმაცევტული წარმოება რჩება.

კომუნის ტერიტორიაზე, გათხრების შედეგად აღმოჩენილია ძვ. წ. საუკუნის რომაული ვილები, რომლებიც სავარაუდოდ ნერონის მეუღლეს, პოპეიას ეკუთვნოდა. ამიტომ მათ პოპეიას ვილებს უწოდებენ.

1997 წლიდან, ქალაქი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.