iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბერძნები

ბერძნები ( „ელლინეს“ — ელინები) — ერი, ეთნიკური ჯგუფი, საბერძნეთის ძირითადი მოსახლენი (9,72 მლნ). ცხოვრობენ აგრეთვე კვიპროსზე (659 ათ.), აშშ-ში (1-3 მლნ.), გერმანიაში (449 ათ.), ავსტრალიაში (424 ათ.), რუსეთის ფედერაციაში (92 ათ.).

სახელები: []; იონი;
საერთო რაოდენობა: 14 მლნ.
ენა: ახალბერძნული.
მორწმუნეები: ძირითადად მართლმადიდებლები.

საქართველოში მცხოვრები ბერძნები
საქართველოში მცხოვრებმა ბერძნებმა (აფხაზეთსა და აჭარაში) შემოინახეს ძველი ტანისამოსის ელემენტები. მამაკაცის ტანისამოსიდან შეიძლება გამოიყოს „ზიპუნი“ ან „ენტერი“ (ზედატანის სამოსი), „გელანი“ (თბილი ჟილეტი ან მოკლე თბილი პიჯაკი), ფართო შარავარები, ხოლო ქალის ტანსაცმელში — „ხიტონი“. წარსულში ურუმები კაბის ნაცვლად ხელნაკეთი მაუდისგან შეკერილ „ჩხუს“ ატარებდნენ, პიჯაკის ნაცვლად — არხალუხს, შარვლის ნაცვლად — ფართო შარავარებს; ფეხთ ემოსათ შალის მოხატული ნაქსოვი წინდები და მოქნილი ტყავის ფეხსაცმელი — „ჩარუზი“, თავზე ცხვრის ტყავის ფაფახი ეხურათ. მრავალფეროვნებით გამოირჩეოდა ქალების თავის, მხრის, მკერდის, ყურისა და ხელის მორთულობა.

საქართველოში მცხოვრები ბერძნების საკვებიც არაერთგვაროვანი იყო. მდიდრებს უფრო მეტი ჰქონდათ ხორციანი საჭმელი, ღარიბები კი ახალდაკრეფილი, საკვებად ვარგისი ველური ბალახით — ღიმითა და პავალიკით კმაყოფილდებოდნენ. ბალახებს იმარაგებდნენ და უხვად ინახავდნენ ზამთრისთვის. ბერძნები აცხობდნენ ხორბლის პურს ან სიმინდის მჭადს, წარსულში საკვებად გამოიყენებოდა ქერის ან ასლის პურიც (წალკა). აფხაზი ბერძნების ეროვნულ ნაციონალურ საკვებს წარმოადგენდა ფაფა.
ესტონელები

ესტონელები ( — ეესტლასედი) — ხალხი, ესტონეთის ძირითადი მოსახლენი (963 ათ.); ცხოვრობენ აგრეთვე რუსეთის ფედერაციაში (46,4 ათ.), აშშ-ში, კანადაში, შვედეთსა და ავსტრალიაში. წარმომავლობით განეკუთვნებიან ბალტიისპირა-ფინური ჯგუფის ფინურ-უნგრულ ხალხებს. ესტონელების წინაპრები — ფინურენოვანი ტომები ესტონეთის ტერიტორიაზე ძვ.წ. ათასწლეულში გამოჩნდნენ. შემდეგ ათასწლეულებში მათ შემადგენლობაში შევიდნენ ბალტიისპირეთის, ნაწილობრივ ჩრდილოეთ-გერმანული (სკანდინავიური), ხოლო ათასწლეულის დასასრულს აღმოსავლეთ სლავური ელემენტები. რუსულ მატიანეებში სხვა ბალტიისპირა ფინურ ტომებთან ერთად ჩუდებად იხსენიებიან, დასავლეთ ევროპულ წყაროებში — ესტებად. ესტონელი ხალხის ჩამოყალიბება ძირითადად - საუკუნეებში დასრულდა. საუკუნეში მიიღეს კათოლიკობა, რომელიც საუკუნეში რეფორმაციის პერიოდში, ლუთერანობით შეიცვალა. საუკუნის შუა წლებში მოსახლეობის 10-12%-მა მართლმადიდებლობა მიიღო. საუკუნის ნახევრისა და საუკუნის დასაწყისში მძიმე ეკონომიკური პირობების გამო ესტონელები მასობრივად გაასახლეს, ძირითადად, რუსეთის სხვა გუბერნიებში.

საერთო რაოდენობა: დაახლ. 1,1 მლნ.
ენა: ესტონური.
მორწმუნეები: ძირითადად ლუთერანები, არიან აგრეთვე მართლმადიდებლები (ძირითადად სეტუს ჯგუფი).
ესტონელები საქართველოში
 საუკუნის 80-იანი წლებიდან ესტონელების დასახლებები გაჩნდა საქართველოში, კერძოდ, აფხაზეთში. თავდაპირველი მოსახლენი იყვნენ 1857 წელს კუუსალეს მიწაზე (ესტონეთი) გლეხთა მღელვარების შედეგად დარბეული გლეხები. 1882 წელს ერმოლოვსკის (ახლანდელი ლესელიძის) მახლობლად (მდ. ფსოუს მარცხენა ნაპირზე), დააარსეს სოფ. სალმე, შემდეგ იმავე ხეობაში — სოფ. სულევო და, გულრიფშთან ახლოს, კოდორის ხეობაში — სოფ. ესტონკა (ყოფილი ბაღნაშენი). ესტონელებმა ხელი მოჰკიდეს მებოსტნეობას, მეთამბაქოეობას, მეჩაიეობას და მალე ეკონომიკურად დაწინაურდნენ. 1990-იანი წლების კონფლიქტამდე აფხაზეთში 1 500-მდე ესტონელი ცხოვრობდა. სეპარატისტული ხელისუფლების მონაცემებით (2011), აფხაზეთში მხოლოდ 357 ესტონელია დარჩენილი.

ესტონელების მცირე ჯგუფი ცხოვრობს თბილისშიც, სადაც 1993 წელს რეგინა კახიძის თავმჯდომარეობით ჩამოყალიბდა ესტონელთა სათვისტომო.
თათრები

თათრები — ხალხი, თათარსტანის ძირითადი მოსახლენი (1,765 მლნ). ცხოვრობენ აგრეთვე ბაშკირეთში, მარი-ელში, მორდვეთში, უდმურტეთში, ჩუვაშეთში და რუსეთის ფედერაციის სხვა რეგიონებში. თათრებს უწოდებენ აგრეთვე სხვა თურქულენოვან ხალხებსაც: ციმბირელი თათრები, ყირიმელი თათრები და ა. შ.

ეთნოგენეზის თეორიები
თათართა ეთნოგენეზის შესახებ არსებობს რამდენიმე თეორია. სამეცნიერო ლიტერატურაში ყველაზე დეტალურად აღწერილია სამი მათგანი:
ბულგარულ-თათრული თეორია
თათრულ–მონღოლური თეორია
თურქულ-თათრული თეორია.

დიდი ხნის განმავლობაში ყველაზე ფართოდ აღიარებული ითვლებოდა ბულგარულ-თათრული თეორია. ხოლო ამჟამად, მზარდ აღიარებას იღებს თურქულ-თათრული თეორია.

სახელები: თვითწოდება — ტატარ
საერთო რაოდენობა: 6,8 მლნ, მათ შორის რუსეთის ფედერაციაში (ყირიმელი თათრების გარდა) 5,52 მლნ.
ენა: თათრული.
მორწმუნეები: სუნიტი მუსლიმები
რუსები

რუსები — ხალხი, რუსეთის ფედერაციის ძირითადი მოსახლენი (111,02 მლნ). ცხოვრობენ აგრეთვე უკრაინაში — 8,33 მლნ, ყაზახეთში — 3,51 მლნ, უზბეკეთში — 750 ათ., ბელარუსში — 706,9 ათ., ლატვიაში — 487,3 ათ., ყირგიზეთში — 344,9 ათ., ესტონეთში — 322,7 ათ., თურქმენეთში — 242,3 ათ., ლიეტუვაში — 176,9 ათ., აზერბაიჯანში — 119,3 ათ., მოლდოვაში — 111,7 ათ., ტაჯიკეთში — 34,8 ათ., საქართველოში — 26,5 ათ., სომხეთში — 11,8 ათ., ჩრდილოეთ ამერიკაში (ძირითადად აშშ-ში) და დასავლეთ ევროპაში. მიეკუთვნება ევროპეიდული რასის ბალტიურ, აღმოსავლეთევროპულ და სხვა ტიპებს.

სახელები: თვითწოდება — ; ფრანგულად — .
საერთო რაოდენობა: 134 მლნ.
ენა: რუსული.
მორწმუნეები: ძირითადად მართლმადიდებლები.

ფოტოგალერეა
უზბეკები

უზბეკები (, მრავლობითი: ) — უდიდესი თურქულენოვანი ეთნიკური ჯგუფი ცენტრალური აზიაში. ისინი წარმოადგენენ უზბეკეთის ძირითად მოსახლეობას. ასევე ყავთ მსხვილი დიასპორები შემდეგ ქვეყნებში: ავღანეთი, ტაჯიკეთი, ყირგიზეთი, ყაზახეთი, თურქმენეთი, რუსეთი და ჩინეთი.

სახელები: თვითწოდება - უზბეკ;
საერთო რაოდენობა: 18,5 მლნ.
ენა: უზბეკური.
მორწმუნეები: სუნიტი მუსლიმები.
ყაზახები

ყაზახები — თურქულენოვანი ხალხი. ყაზახეთის ძირითადი მოსახლეობა. ცხოვრობენ აგრეთვე ცენტრალური აზიის სხვა ქვეყნებში: უზბეკეთში, ყირგიზეთში, თურქმენეთში, ტაჯიკეთში, მონღოლეთის დასავლეთ ნაილში, ჩრდილო-დასავლეთ ჩინეთსა და სხვა. საერთო რაოდენობა დაახლოებით 16 მლნ. ადამიანი. ლაპარაკობენ ყაზახურ ენაზე, გარდა ამისა, გავრცელებულია რუსული, უზბეკური და ჩინური ენები. მორწმუნენი ჰანაფიტური მაზჰაბის სუნიტი მუსლიმანები არიან. წარსულში დიდ როლს თამაშობდა შამანიზმი და წინაპართა კულტი.
ჩინელები

ჩინელები — დედამიწის ყველაზე მრავალრიცხოვანი ერი, ჩინეთის ძირითადი მოსახლენი (1,207 მლნ). დიდი ჩინური დიასპორებია მალაიზიაში (5,2 მლნ), ინდონეზიაში (5,2 მლნ), სინგაპურში (3,684 მლნ), ფილიპინებში (1.146 მლნ).

სახელები: თვითწოდება - ხან, ხანჟენ; ფრანგ.- ; რუს. - .
საერთო რაოდენობა: დაახლ. 1,4 მილიარდი. მიეკუთვნება მონგოლოიდური რასის წყნარი ოკეანის შტოს.
ენა: ჩინური.
რელიგია: ბუდისტები, დაოსისტები, კონფუციანელები, არიან აგრეთვე ქრისტიანები.

ჩინელების წინაპრებს მიეკუთვნებიან იანძის და ხუანხეს აუზში მცხოვრები მიწათმოქმედი ტომები, რომლებმაც ძვ. წ. - ათასწლელებში შექმნეს ერთმანეთისგან განსხვაებული ნეოოლითური კულტურები. ძვ. წ. ათასწლეულში აღმოცენდა სახელმწიფოებრივი გაერთიანება ინი, რომელიც ძვ. წ. საუკუნეში დაიპყრეს მეზობელმა ჯოუს ტომებმა. ძველი ჩინელი ხალხი წარმოიშვა ხანის დინასტიის დროს, ძვ. წ. –ახ. წ. საუკუნეებში. ხანის სახელმწიფოს ზრდას მოჰყვა ჩინელების გადასახლება სამხრეთით. - საუკუნეებში ჩინელების ეთნიკურ კონსოლიდაციას ხელი შეუწყო ტანის დინასტიის არსებობამ. საუკუნის შუა წლებში ჩინეთის სახელმწიფოები დაიპყრეს მონღოლებმა. მათი განდევნის შემდეგ გრძელდებოდა ჩინელების გადასახლება სამხრეთთ. - საუკუნეების მანჯურიული ცინის დინასტიის დროს ჩამოყალიბდა ჩნეთის თანამედროვე პოლიტიკური საზღვრები. საუკუნის ბოლოსა და საუკუნის დასაწყისიდან ჩინელები დასახლდნენ მანჯურიაშიც.
ამერიკელები

ამერიკის შეერთებული შტატების ხალხი ან უბრალოდ ამერიკელები, ან ამერიკელი ხალხი — ხალხი, აშშ-ს მცხოვრებნი ან მოქალაქეები. ანთროპოლოგიურად ძალიან განსხვავებულნი არიან. ცალკე ეთნორასობრივ ჯგუფს ქმნიან აფრო-ამერიკელები.

სახელები: თვითწოდება - ;
საერთო რაოდენობა: 316.5 მლნ.
ენა: ლაპარაკობენ ინგლისური ენის ამერიკულ ვარიანტზე (თუმცა ოფიციალურ ენად არცერთი ენა არ არის მიჩნეული).
მორწმუნეები: ძირითადად პროტესტანტები და კათოლიკები.
ბენგალელები

ბენგალელები ( ბენგალი) — ხალხი, ბანგლადეშის ძირითადი მოსახლენი (109,5 მლნ). ცხოვრობენ აგრეთვე ინდოეთში (80 მლნ), ნეპალში, ბჰუტანში, სინგაპურში. მიეკუთვნებიან ევროპეიდული რასის ინდო-მედიტერანეულ შტოს. სამხრეთ-აღმოსავლეთში ჭარბობს მონღოლოიდური ელემენტები, სამხრეთში - დრავიდული.

ბენგალელები ჩინელებისა და არაბების შემდეგ სიდიდით მესამე ეთნიკური ჯგუფია.
იაპონელები

იაპონელები — ერი, იაპონიის ძირითადი მოსახლეობა (99%). საერთო რაოდენობა 111 მლნ. (1975, შეფასება), იაპონიის გარდა ცხოვრობენ აშშ-ში, კანადაში, ბრაზილიაში და ლათინური ამერიკის სხვა ქვეყნებში. ლაპარაკობენ იაპონურ ენაზე, ანთროპოლოგიურად განეკუთვნებიან მონღოლოიდურ რასას.

სახელები: თვითწოდება - – ნიჰონჯინ;
საერთო რაოდენობა: 125,6 მლნ.
ენა: იაპონური.
რელიგია: ბუდიზმი, მაჰაიანის ფორმა, რომელშიც მრავალი სექტა შედის. მასთან ერთად აღიარებულია სინტოიზმი. არიან აგრეთვე ქრისტიანები და სინკრეტული კულტების მიმდევრები.

ტომთა ჯგუფის სახით იაპონელები ჩამოყალიბდნენ ძვ. წ. ათასწლეულის შუა ხანებში სამხრეთ კორეის ნახევარკუნძულიდან ენეოლითური კულტურის მქონე იაელთა დიდი ჯგუფია გადმოსახლების შედეგად იაპონიის კუნძულებზე, რომლებზეც მანამდე დასახლებული იყვნენ აინები და ნაწილობრივ მალაიურ-პოლონეზიური ტომები. საუკუნეში ჩამოყალიბდა პირველი ერთიანი იაპონიური სახელმწიფო (იამატოს სამეფო). ამით დასრულდა ძვ. იაპონელ ტომთა კონსოლიდაცია ერთ ეროვნებად, რომელიც შემდგომში განვითარდა ჩინეთის, კორეის, ინდოეთის ძვ. ცივილიზაციის გავლენით.
ბრაზილიელები

ბრაზილიელები — ხალხი, ბრაზილიის ძირითადი მოსახლენი; 149 მლნ. წარმოადგენენ 3 მთავარი რასობრივი კომპონენტის ერთობას - ევროპეიდული, მონგოლოიდური და ნეგროიდული. ევროპული წარმოშობის ბრაზილიელები შეადგენენ მთელი მოსახლეობის 48%-ს, მეტისები და მულატები - 44%, შავკანიანები და ინდიელები - 8%. ცხოვრობენ აგრეთვე არგენტინაში, პარაგვაიში, აშშ-ში, პორტუგალიაში.

სახელები: თვითწოდება — .
საერთო რაოდენობა: 190,732,694 მლნ
ენა: პორტუგალიური (ბრაზილიური პორტუგალიური) .
მორწმუნეები: ძირითადად კათოლიკეები.
იაველები

იაველები - ხალხი ინდონეზიაში (89,0 მლნ), კუნძულ იავას ცენტრალური ნაწილის ძირითადი მოსახლენი. ცხოვრობენ აგრეთვე მალაიზიაში, ავსტრალიაში, ნიდერლანდებში. მიეკუთვნება სამხრეთაზიურ გარდამავალ რასობრივ ტიპს.

სახელები: ფრანგულად - ;
საერთო რაოდენობა: 89,6 მლნ.
ენა: იავური; ფართოდ იყენებენ ასევე ინდონეზიურს.
სარწმუნოება: ძირითადად სუნიტი მუსლიმები.
იტალიელები

იტალიელები — ხალხი, იტალიის ძირითადი მოსახლენი. ანთროპოლოგიურად მიეკუთვნება ევროპეიდული რასის ინდო-მედიტერანეულ შტოს.

წარმოშობა
თავდაპირველად, იტალია იტალიკების ტომებით იყო დასახლებული, ლატინები, ოსკები, უმბრები, პიცენები, და სხვ. მათგან ყველაზე დიდი ტომი ლატინები იყვნენ, რომლებიც რომის გარშემო ოლქში სახლობდნენ, ლაციუმი. ძველ დროს იტალიკები უდიდესი რომის იმპერიის ფუძემდებლები იყვნენ. გარდა ამისა, იტალიის ცენტრი ეტრუსკებით იყო დასახლებული, რომლებმაც მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინეს იტალიის კულტურაზე, და შემდგომში, ალბათ,რომაელების მიერ იყვნენ ასიმილირებულნი.

სახელები: თვითწოდება - ;
საერთო რაოდენობა: დაახ. 130 მლნ
სუბეთნიკური ჯგუფები: ვენეციელები, ლიგურიელები, კალაბრიელები, ლომბარდიელები, პიემონტელები, ტოსკანელები. განკერძოებით დგანან სიცილიელები და სარდინიელები.
ენა: იტალიური.
მორწმუნეები: ძირითადად რომაული კათოლიკები.
მექსიკელები

მექსიკელები — ხალხი, მექსიკის ძირითადი მოსახლენი (78 მლნ) და მეზობელ რაიონებში აშშ-ში (13 მლნ); ანთროპოლოგიური ტიპი - ძირითადად მეტისები, რომლებიც ჩამოყალიბდნენ ესპანელთა შერევით აბორიგენ ინდიელებთან (აცტეკები, მაია, ოტომიტები, მიშტეკები, საპოტეკები და ა.შ.).

სახელები: თვითწოდება - ;
ენა: ესპანური.
მორწმუნეები: ძირითადად კათოლიკეები.
კორეელები

კორეელები (კორ.: /) — იზოლირებული ეთნოლინგვისტური ოჯახის ხალხი, კორეის ნახევარკუნძულის ძირითადი მოსახლენი. ცხოვრობენ ჩრდილოეთ კორეაში (22,5 მლნ), სამხრეთ კორეაში (44 მლნ), რუსეთის ფედერაციაში 107 ათ., უზბეკეთში 183 ათ., ყაზახეთში 103,3 ათ. მიეკუთვნება მონგოლოიდური რასის აღმოსავლეთაზიურ შტოს. კორეელთა ეთნოგენეზში მონაწილეობდნენ პალეოაზიური, ალთაური და ავსტრონეზიული ტომები.

სახელები: თვითწოდება - ჩოსონ სარამ;
საერთო რაოდენობა: 70,2 მლნ.
ენა: კორეული.
მორწმუნეები: ბუდისტები, კონფუციანელები, არიან აგრეთვე ქრისტიანები (პრესვიტერიანელები).

გალერეა
ტელუგები

ტელუგები — ხალხი ინდოეთში, ანდჰრა-პრადეშის შტატის ძირითადი მოსახლენი. ცხოვრობენ აგრეთვე ტამილნადუსა და კარნატაკის შტატებში; მიეკუთვნება სამხრეთინდურ რასას. ტელუგების ეთნოგენეტიკური ბაზა იყო დრავიდული ტომები - ანდჰრა, კალინგა და ტელუგუ. ძვ. წ. მე-2 ს. - ახ. წ. მე-3 ს-ში ისინი ერთმანეთს შეერწყნენ.

სახელები: თვითწოდება - ანდჰრა;
საერთო რაოდენობა: 74,5 მლნ.
ენა: ტელუგუ.
მორწმუნეები: ძირითადად ინდუისტები, ნაწილი - სუნიტი მუსლიმები.
მარათები

მარათები (მარათები ाी ां ან ाा््ी) — ხალხი ინდოეთში, მაჰარაშტრას შტატის ძირითადი მოსახლეობა, მცირე ჯგუფები ცხოვრობენ მეზობელ შტატებში. ამის გარდა, არსებობს დიასპორები ისრაელში და მავრიკიაში. რაოდენობა 2007 წლისათვის 80 მლნ. ადამიანი. ლაპარაკობენ მარათის ენაზე. უმრავლესობა აღიარებს ინდუიზმს, დანარჩენები ჯაინიზმს, ისლამს, ქრისტიანობას. ძირითადი საქმიანობა — მიწათმოქმედება.
მრავალდარგოვანი კუსტარული მრეწველობა და უძველესი საზღვაო ვაჭრობის ტრადიციები დაეხმარა მათ კაპიტალიზმის სწრაფად განვითარებაში, მუშათა კლასის და ეროვნული ბურჟუაზიის წარმოქმნაში უფრო ადრე, ვიდრე ინდოეთის მრავალ სხვა ხალხში მოხდებოდა ეს.
მე- საუკუნეში მარათებთან იმყოფებოდა რუსი ვაჭარი ათანასე ნიკიტინი, რომელმაც აღწერა ინდოელი ხალხის და პირველ რიგში, სწორედ მარათების ყოფა-ცხოვრება და, ტრადიციები. თითქმის ასი წლის მანძილზე მარათები ეწეოდნენ უთანასწორო ბრძოლას დიდ მოგოლთა იმპერიასთან (მაგალითად, საუკუნეში ბრძოლა შივაჯის მეთაურობით), პორტუგალიელებთან, ხოლო შემდეგ ინგლისელ კოლონიზატორებთან. ანგლო-მარათების ომების შედეგად მარათების სახელმწიფო დაპყრობილ იქნა ინგლისელთა მიერ. ინდოეთის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების (1947) შემდეგ 1960 წელს შეიქმმნა მაჰარაშტრას ეროვნული შტატი.
ინგლისელები

ინგლისელები — დიდი ბრიტანეთის ძირითადი მოსახლეობა. მიეკუთვნება ევროპეიდული რასის ატლანტურ-ბალტიურ შტოს. – სს-ის ინგლისური კოლონიზაციის დროს გადასახლდნენ ჩრდილოეთ ამერიკაში, ავსტრალიაში, ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ აფრიკაში და აბორიგენ მოსახლეობასთან შერევის შედეგად სათავე დაუდეს ახალ ინგლისურენოვან ხალხებს — ამერიკელებს, ანგლო-კანადელებს, ანგლო-ახალზელანდიელებს, ანგლო-აფრიკელებს, ფოლკლენდელებს და სხვა.

ინგლისელი ერის ჩამოყალიბება
1006 წელს დამთავრდა ბრიტანეთის დაპყრობების ეპოქა. მოსულმა ხალხმა — იბერებმა, კელტებმა, რომაელებმა, ანგლო-საქსებმა, დანიელებმა, ფრანგ-ნორმანდელებმა იქ თავიანთი ეთნიკური და კულტურული კვალი დატოვეს.
ინგლისელები ძირითადად ანგლო-საქსების, დანიელებისა და ფრანგ-ნორმანდელების საფუძველზე წარმოიშვნენ. მათი ენაც ანგლო-საქსურის, გერმანულისა და ნორმანდულ-ფრანგულის საინტერესო შერწყმის შედეგია.
შოტლანდიელები ძირითადად ბრიტებისა და ანგლო-საქსების, უფრო ნაკლებად კი დანიელების ნარევს წარმოადგენენ.

სახელები: თვითწოდება — 
საერთო რაოდენობა: 90 მლნ
ენა: ინგლისური.
მორწმუნეები: ძირითადად ანგლიკანები.
ტამილები

ტამილები — ხალხი ინდოეთში (ტამილნადუს შტატის ძირითადი მოსახლენი), 61 მლნ; ცხოვრობენ აგრეთვე შრი-ლანკის ჩრდილოეთში (დაახლ. 2,8 მლნ) და სინგაპურში. წარმოშობით დრავიდები არიან, იყოფიან შრი-ლანკისა და ინდოეთის ტამილებად.

სახელები: ფრანგულად - , ;
საერთო რაოდენობა: 64,1 მლნ
ენა: ტამილური.
მორწმუნეები: ინდუისტები, არიან აგრეთვე სუნიტი მუსლიმები და ქრისტიანები.
ვიეტნამელები

ვიეტნამელები — ხალხი, ვიეტნამის ძირითადი მოსახლენი (82,085,826). ცხოვრობენ აგრეთვე კამბოჯაში, ტაილანდში, ლაოსში, აშშ-ში და ა.შ. მიეკუთვნება სამხრეთაზიურ რასას.

სახელები: თვითწოდება — კინ, ვიეტ;
საერთო რაოდენობა: 89 მლნ.
ენა: ვიეტნამური.
მორწმუნეები: ძირითადად ბუდისტები, დაოსისტები, კონფუციანელები, ნაწილი - კათოლიკეები.
ფრანგები

ფრანგები (ფრანგ. ) — ხალხი, საფრანგეთის ძირითადი მოსახლენი. ცხოვრობენ აგრეთვე საფრანგეთის სამფლობელოებში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, ამერიკის შეერთებულ შტატებში (600 ათ.), იტალიაში (300 ათ.), ბელგიაში (120 ათ.). ანთროპოლოგიურად ევროპეიდული რასის სხვადასხვა ტიპებს მიეკუთვნებიან. ფრანგების მთავარი ეთნოკომპონენტი იყო გალების კელტური ტომი, რომელიც შეერია ფრანკებს, ბურგუნდებსა და სხვა გერმანულ ტომებს. საფრანგეთში ჩამოყალიბდა 2 მონათესავე ეთნოერთობა — ჩრდილო-ფრანგული და სამხრეთ-ფრანგული (ანუ პროვანსული, ოქციტანური).

სახელები: თვითწოდება — 
საერთო რაოდენობა: 47.5 მლნ.
ენა: ფრანგული.
მორწმუნეები: კათოლიკეები.

მთავარი ენა
ძირითადი ენა — ფრანგული.

ფრანკოფონები (ფრანგულად მალაპარაკენი) უმცირესობები სხვა ქვეყნებში (მაგალითად, ვალონები ბელგიაში ან შვეიცარიელები), ფრანგებად არ ითვლებიან.
პოლონელები

პოლონელები — ხალხი, პოლონეთის ძირითადი მოსახლეობა (37,75 მლნ). ცხოვრობენ აგრეთვე აშშ-ში 3.8 მლნ, საფრანგეთში 300 ათ., რუსეთის ფედერაციაში 94,6 ათ., უკრაინაში 219,2 ათ., ლიეტუვაში 258 ათ., ბელარუსში 417,7 ათ.. ზოგიერთი ეთნოგრაფიული ჯგუფი (კაშუბები, მაზურები და ა.შ.) ინარჩუნებენ ენისა და კულტურის თავისებურებებს.

სახელები: თვითწოდება - ;
საერთო რაოდენობა: 44,2 მლნ.
ენა: პოლონური.
მორწმუნეები: ძირითადად კათოლიკეები.
გუჯარათელები

გუჯარათელები — ხალხი ინდოეთში (46 მლნ), გუჯარათის შტატის ძირითადი მოსახლენი. ცხოვრობენ აგრეთვე პაკისტანში. მიეკუთვნებიან ევროპეიდული რასის ინდო-მედიტერანეულ შტოს. 1975 წლისთვის გუჯარათელების რაოდენობა იყო დაახ. 32 მლნ ადამიანი. გუჯარები ინდოეთში ადრინდელი შუა საუკუნეებიდანაა ცნობილი. გუჯარათულ ენაზე არსებობს დამწერლობა და მდიდარი ლიტერატურა.

სახელები: ფრანგულად ; რუსულად .
საერთო რაოდენობა: 47 მლნ.
ენა: გუჯარათული.
მორწმუნეები: ძირითადად ინდუისტები, არიან აგრეთვე სუნიტი მუსლიმები და ჯაინისტები, ასევე აღიარებენ ფარსიზმს და ქრისტიანობას.
ესპანელები

ესპანელები — ხალხი, ესპანეთის ძირითადი მოსახლენი (27,6 მლნ). ცხოვრობენ აგრეთვე საფრანგეთში 500 ათ., არგენტინაში 400 ათ., აშშ-ში 200 ათ., ბრაზილიაში 200 ათ.. ანთროპოლოგიურად მიეკუთვნებიან ევროპეიდული რასის ინდო-მედიტერანულ შტოს. ესპანელი ეთნოსი ჩამოყალიბდა იბერების ტომებისაგან, რომელთაც შეერია მოსული კელტური და გერმანული ტომები.

სახელები: თვითწოდება - .
საერთო რაოდენობა: 29,0 მლნ.
ენა: ესპანური.
მორწმუნეები: ძირითადად კათოლიკები.

ესპანეთის ხალხები
ნაციონალიზმი და რეგიონალიზმი
ესპანეთს შიგნით რამდენიმე რეგიონის მოსახლეობა რომლებიც საუბრობენ განსხვავებულ რომანულ ენებზე (კასტილიელები, კატალონიელები, ვალენსიელები, ბალეარელები), ასევე არა ინდოევროპულ ენებზე (ბასკები) და ძველ გალისიურ-პოტუგალიურზე (გალისიელები).

კულტურული პლურალიზმის პატივისცემა მნიშვნელოვანია ესპანელებისათვის. ზოგიერთ ადგილას ძლიერია რეგიონული იდენტობის შეგრძნება (ასტურიელები, არაგონელები, კანარიელები, ანდალუსიელები, ლეონესიელები), ხოლო ზოგიერთ მხარეში ნაციონალური გრძნობები იმდენად ძლიერია, რომ ისინი თავს ესპანელებად არ მიიჩნევენ (კატალონია, ბასკეთი, გალისია).
რეგიონული ეთნიკური ჯგუფები:
ანდალუსიელები
არაგონელები
ასტურიელები
ბალეარელები
ბასკები
კანარიელები
კანტაბრიელები
კასტილიელები
კატალონიელები
ესტრემადურიელები
გალისიელები
ლეონესიელები
ვალენსიელები

ენები
ესპანეთში სასაუბრო ენების პროცენტული წილები დაახლოებით შემდეგნაირად ნაწილდება: ესპანური ( ან )- 74%; კატალანური - 17%; გალისიური - 7% და ბასკური . სხვა უფრო მცირე ენებია: ასტურიული , არანიული , არაგონული და ლეონსიური. თითოეულს აქვს კიდევ რამდენიმე დიალექტი. ესპანეთის ოფიციალური ენა არის ესპანური, ხოლო დანარჩენ ენებს აქვთ ოფიციალური სტატუსი მხოლოდ რამდენიმე რეგიონში.
ლიეტუველები

ლიეტუველები — ხალხი, ლიეტუვის ძირითადი მოსახლენი (2,924 მლნ). რუსეთის ფედერაციაში 70 ათ., ლატვიაში 34,6 ათ.; აშშ-ში 300 ათ..
სახელები: თვითწოდება - ;
საერთო რაოდენობა: 3,45 მლნ.
ენა: ლიეტუვური.
მორწმუნეები: ძირითადად კათოლიკეები.
ლიეტუველები, მათ მეზობელ ლატვიელებთან ერთად ქმნიან ინდოევროპული ოჯახის ბალტიურ ჯგუფს. (ადრე ამ ჯგუფს ეკუთნოდნენ პრუსები და იატვიაგები, მაგრამ უძლიერესი პოლონური და განსაკუთრებით გერმანული ასიმილაციის შედეგად გადაშენდნენ). ამდენად, მათ მჭიდრო ნათესაობა გააჩნიათ ერთმანეთთან. იყოფიან ოთხ ეთნოჯგუგად – აუქშტაითიელებად, ჟემაიტიელებად, სუვალკიელებად და ძუკიელებად. ისტორიული მემკვიდრეობით გამოწვეულ ამ ეთნოჯგუფებს შორის სხვაობები დღესაც საგრძნობია, თუმცა თანამედროვე ლიეტუვა და მისი ცენტრალური მთავრობა ყველანაირად ცდილობს მის წაშლას.
მოლდოველები

მოლდოველები — ხალხი, მოლდოვის ძირითადი მოსახლენი (2,24 მლნ). ცხოვრობენ აგრეთვე უკრაინაში (258,6 ათ.), რუსეთის ფედერაციაში (156,4 ათ.).

სახელები: თვითწოდება — ;
საერთო რაოდენობა: დაახლ. 2,9 მლნ;
ენა: რუმინული;
ძირითადი რელიგია: მართლმადიდებლობა.

რაოდენობა სხვა ქვეყნებში
— 258 619;
— 161 846;
— 156 400;
— 142 583;
— 17 426;
— 14 245;
— 13 586;
— 13 000;
— 9920;
— 8050;
— 7859;
— 5260;
— 5117;
— 3465;
— 2284.

მათი ძირითადი გავრცელების არეალია ევროპა.

ისტორია
მოლდოველების ეთნოგენეზში გამოიყოფა ორი ეტაპი ვოლოხების (ვლახელების) ფორმირება და თანამედროვე მოლდოველი ერის ჩამოყალიბება. ვოლოხების ფორმირება მიმდინარეობდა ჩრდილოეთ ბალკანეთის და კარპატების მთისწინეთის არეალში იმ თრაკიელი ტომების საფუძველზე, რომლებმაც საუკუნეში განიცადეს რომანიზაცია, ხოლო სუაკუნიდან სლავების გავლენა. საუკუნის პირველ ნახევარში შეიქმნა მოლდავეთის სამთავრო, რომლის შემადგენლოპბაში შევიდა მდინარე პრუტის აღმოსავლეთთ მდებარე მიწებიც. ამ სახელმწიფოს შემადგენლობაში დასრულდა მოდლაველი ერის ჩამოყალიბება. - საუკუნეებში მოლდაველები ოსმალეთის იმპერიას ემორჩილებოდნენ, საუკუნეში ბესარაბია დაიპყრო რუსეთის იმპერიამ. 1918 წელს ბესარაბია რუმინეთმა შეიერთა. 1924 წელს შეიქმნა მოლდოვეთის ასსრ. 1940 წელს ბესარაბია დაიკავა საბჭოთა კავშირმა.
ნიდერლანდელები

ნიდერლანდელები — ხალხი, ნიდერლანდების ძირითადი მოსახლენი (17.2 მლნ). მათ აქვთ ერთიანი კულტურა და საუბრობენ ნიდერლანდურად. ნიდერლანდელების დიასპორები განსაკუთრებით დიდია: სურინამში, ჩილეში, ბრაზილიაში, კანადაში, ავსტრალიაში, სამხრეთ აფრიკაში, ახალ ზელანდიასა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში.

სახელები: თვითწოდება - ;
საერთო რაოდენობა: 17.2 მლნ.
ენა: ნიდერლანდური.
მორწმუნეები: ძირითადად პროტესტანტები (კალვინისტები, მენონიტები), კათოლიკეები.
რუმინელები

რუმინელები — ერი, ეთნიკური ჯგუფი, რუმინეთის ძირითადი მოსახლენი (16,89 მლნ). მონათესავე ეთნოგრაფიული ჯგუფებია - მეგლენელი რუმინელები, არომუნები, ისტრიელი რუმინელები. რუმინული ეთნოსის საფუძველია თრაკიული ტომები - გეტები, დაკები. მიეკუთვნება ინდო-მედიტერანეული რასის პონტოურ ტიპს.

სახელები: თვითწოდება - (მომდინარეობს ლათინურიდან - „რომაელი“);
საერთო რაოდენობა: 23,8 მლნ.
ენა: რუმინული.
მორწმუნეები: ძირითადად მართლმადიდებლები.

გალერეა
სლოვენები

სლოვენები — სამხრეთი სლავების ეთნიკური ჯგუფის ყველაზე ჩრდილოეთით მცხოვრები ხალხი, რომლებიც ისტორიულად ცხოვრობდნენ სლოვენიურ მიწებზე. სლოვენებს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრებიან გერმანულ ენოვანი ავსტრიელები, იტალიურად და ფრიულიურად მოლაპარაკეები დასავლეთიდან, უნგრულ ენოვანი ხალხები ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან და ხორვატიულ-სლავურად მოსაუბრეები სამხრეთ-აღმოსავლეთით. სლოვენები საუბრობენ სლოვენურად, რომელიც არის სამხრეთსლავური ენების ჯგუფიდან და მნიშვნელოვანი მსგავსებები აქვს დასავლეთსლავურ ენებთან. დღეისთვის სლოვენები ძირითადად ცხოვრობენ სლოვენიაში, ასევე იტალიაში, ხორვატიაში, უნგრეთსა და ავსტრიაში წარმოადგენენ მკვიდრ უმცირესობებს. ემიგრანტების მნიშვნელოვანი რაოდენობა ცხოვრობს ევროპის ქვეყნებში, ამერიკაში, ავსტრალიაში, კანადასა და არგენტინაში.

სლოვენიელებს შორის ყველაზე მეტად გავრცელებულია კათოლიციზმი, არიან აგრეთვე ლუთერანები და მართლმადიდებლები.
ფინელები

ფინელები - ერი, ფინეთის ძირითადი მოსახლენი (4,65 მლნ). თვითწოდება „სუომალაისეტ“ (ფინ. ). ფინეთის ძირითადი მოსახლეობა. ცხოვრობენ ასევე აშშ-ში—300 000, შვედეთში —300 000, კანადაში—50 000-ზე მეტი, რუსეთში —34,1 ათასი, ნორვეგიაში—20 ათასი, ესტონეთში—16,6 ათასი, უკრაინასა და ყაზახეთში—ათას-ათასამდე. ლაპარაკობენ ფინურ ენაზე. დამწერლობა ლათინური ანბანით. მორწმუნეთა უმეტესობა ლუთერანებია, არის მართლმადიდებელთა დიდი რაოდენობაც.

ფინელი ხალხის წარმომავლობა ძველი ბალტიურ-ფინური ტომების ჩვ.წლთ.აღ-მდე მეორე ათასწლეულში თანამედროვე ფინეთის ტერიტორიაზე შეჭრასა და მკვიდრი საამების ჩრდილოეთით განდევნას და ნაწილობრივ ასიმილაციას უკავშირდება. უკვე მე-7 საუკუნეში ფინელები ფინეთ-კარელიის ტერიტორიის უდიდეს ნაწილს იკავებდნენ. ფინელი ერი ჩამოყალიბდა ორი ძირითადი ტომის—სუომისა და ჰიამეს შერწყმით, რასაც მოგვიანებით, კარელებიც დაემატა.

სახელები: თვითწოდება - 
საერთო რაოდენობა: 5,43 მლნ, მათ შორის რუსეთის ფედერაციაში 47,1 ათ. (1989).
ენა: ფინური.
მორწმუნეები: პროტესტანტები (ლუთერანები).