კასტილიის ობერჟი

კასტილიის ობერჟი (, ისტორიული სრული სახელწოდება — ) — ობერჟი მალტის დედაქალაქ ვალეტაში. იგი მდებარეობს კასტილიის მოედანზე , წმინდა იაკობის ციხესიმაგრესთან, მალტის საფონდო ბირჟასთან და ზედა ყაზარმის ბაღებთან ახლოს. შენობა დგას ვალეტას ყველაზე მაღალ წერტილზე და გადაჰყურებს ფლორიანას და დიდ ნავსადგურს.

ობერჟი აშენდა ბაროკოს სტილში პორტუგალიელი დიდი ოსტატის მანუელ პინტო დე ფონსეკას მმართველობის დროს, 1740-იან წლებში. მან ჩაანაცვლა 1574 წელს აგებული ძველი შენობა, რომელიც განკუთვნილი იყო წმინდა იოანეს ორდენის იმ წევრებისთვის, რომლებიც წარმოადგენდნენ კასტილიის, ლეონისა და პორტუგალიის ლანგებს.

ისტორია
ჰოსპიტალერების მმართველობის პერიოდში
კასტილიის ობერჟი თავდაპირველად აშენდა 1573–1574 წლებში არქიტექტორ ჯიროლამო კასარის პროექტით. მისი წინამორბედი იყო ძველი ობერჟი ქალაქ ბირგუში, რომელიც ორდენის დასაწყისში დედაქალაქად ითვლებოდა. თავდაპირველი ობერჟი აგებული იყო მანერისტულ სტილში და ითვლებოდა კასარის ერთ-ერთ ყველაზე ინოვაციურ ქმნილებად. შენობას მხოლოდ ერთი სართული ჰქონდა, ხოლო ფასადი 11 არკადად იყო დაყოფილი პილასტრების მეშვეობით. ამ ნაგებობის არქიტექტურული სახე ჩვენთვის ცნობილია საუკუნის ბოლოს ფერწერული ტილოებიდან და საუკუნის დასაწყისის ნახაზებიდან.

აღნიშნული ობერჟი დემონტაჟდა და მთლიანად თავიდან აშენდა ესპანური ბაროკოს სტილში 1741–1744 წლებში, დიდი ოსტატი პინტოს მმართველობისას. ახალი ნაგებობა დაიგეგმა არქიტექტორ ანდრეა ბელის მიერ, ხოლო მშენებლობას ხელმძღვანელობდა კაპომასტრო დომენიკო კაკია.

ფრანგული ოკუპაცია და ბრიტანეთის მმართველობა
წმინდა იოანეს ორდენი მალტიდან განიდევნა ფრანგების შემოსევისა და ოკუპაციის შედეგად. ამ პერიოდის განმავლობაში კასტილიის ობერჟი ფრანგული ძალების შტაბ-ბინად იქცა, ხოლო შემდგომში იქ განთავსდა ეროვნული ქონების კომისია.

1800 წელს ბრიტანეთმა დაიკავა მალტა და იმავე წლის სექტემბერში დააარსა მალტის პროტექტორატი. მიუხედავად იმისა, რომ იგი ფორმალურად სიცილიის სამეფოს იურისდიქციაში შედიოდა, რეალურად ბრიტანეთის იმპერიის ნაწილი იყო. 1805 წელს ობერჟი ბრიტანული შეიარაღებული ძალების შტაბ-ბინად იქცა. 1813 წლიდან მალტა ოფიციალურად გახდა ბრიტანეთის იმპერიის კოლონია . ამ პერიოდის განმავლობაში ობერჟში დაბინავდნენ ბრიტანელი ოფიცრები.

1814 წელს კასტილიის ობერჟი თავშესაფრად გამოიყენა ეგვიპტის სამხედრო კამპანიიდან დაბრუნებულმა დაკნინებულმა ჯარისკაცთა ჯგუფმა. 1840 წელს შენობის პირველ სართულზე გაიხსნა პროტესტანტული სამლოცველო. 1889 წელს, შენობის სახურავზე დამონტაჟდა სიგნალიზაციის სადგური დიდი ანძით, რომელიც უკავშირდებოდა ფლოტში შემავალ სამხედრო გემებს, რომლებიც დიდ ნავსადგურში შედიოდნენ. ამ პერიოდში შენობა ცნობილია როგორც „კასტილიის კოშკი“ .

მომავალი დედოფალი ელიზაბეთ , მაშინ პრინცესა, მუშაობდა ჯარისკაცთა, მეზღვაურთა და მფრინავთა ოჯახების ასოციაციაში , რომელიც იმ პერიოდში კასტილიის ობერჟში იყო განთავსებული.

1942 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დროს, შენობის მარჯვენა ფლიგელი დაზიანდა საჰაერო დაბომბვების შედეგად.

დროთა განმავლობაში ობერჟის ფასადზე ქვის ელემენტები დაიშალა და გაშავდა. შენობის სარესტავრაციო სამუშაოები მიმდინარეობდა 2009–2014 წლებში და მოიცავდა სრულ გამაგრებას, წმენდასა და არქიტექტურული დეტალების აღდგენას.

შენობა ჯერ კიდევ 1925 წელს მოხვდა ანტიკვარული ძეგლების სიაში, სხვა ვალეტას ობერჟებთან ერთად. ამჟამად ობერჟი რეგისტრირებულია როგორც კლასის ეროვნული ძეგლი მალტის გარემოს დაცვისა და დაგეგმარების ორგანოს მიერ და შეტანილია მალტის კულტურული მემკვიდრეობის ეროვნული ინვენტარიზაციის სიაშიც.

არქიტექტურა
კასტილიის ობერჟი აგებულია ბაროკოს სტილში. შენობა ორსართულიანია და გეგმით მართკუთხაა, ცენტრალური შიდა ეზოთი. მისი ფასადი დაყოფილია თერთმეტ არკადად (ბეიზე), ცენტრალური ნაწილის არქიტექტურული ელემენტებია პილასტრები, ხოლო გვერდითი ნაწილები მორთულია მარტივი პანელებით. დეკორატიული ფანჯრები ჩასმულია რელიეფურ ჩარჩოებში. შენობას შემოვლებული აქვს უწყვეტი კორნიზი, ხოლო კუთხეები გამოყოფილია რუდსტიკირებული ქვებით.

შენობის მთავარ შესასვლელამდე მიიყვანეს კიბეები, ხოლო კარის ორივე მხარეს მოათავსეს სვეტები, რომელთა ზემოთ განთავსებულია იარაღის საცავი და დიდი ოსტატ მანუელ პინტოს ბრინჯაოს ბიუსტი. ბიუსტის ზემოთ მოთავსებულია დეკორატიული მოლდინგით შემკობილი ფანჯარა, რომელსაც თავზე აზის პინტოს საგვარეულო გერბი. მის ზემოთ, ფასადის ცენტრალურ ნაწილში მოთავსებულია კასტილიისა და ლეონის და პორტუგალიის გერბები.

კასტილიის ობერჟს ხშირად მოიხსენიებენ როგორც „ალბათ მალტის საუკეთესო ნაგებობას“. შენობის როგორც ექსტერიერი, ისე ინტერიერი — განსაკუთრებით შთამბეჭდავი ფასადი და მასიური კიბეები — შექმნილია დიდებულებისა და ძალაუფლების გამოსახატავად.

ობერჟი მიწისქვეშა ჰაერის იერიშის თავშესაფრით დაკავშირებულია იტალიის ობერჟთან ( '), რომელიც მდებარეობს ვაჭართა ქუჩის გადაღმა. აღნიშნული თავშესაფარი აშენდა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში.

სარეკომენდაციო მონეტები
2008 წელს მალტის ცენტრალურმა ბანკმა გამოუშვა ორი სარეკომენდაციო მონეტა, რომელთაც უკანა მხარეს გამოსახული აქვთ კასტილიის ობერჟის პორტიკი, ხოლო წინა მხარეს — მალტის გერბი. აღნიშნული მონეტები გამოუშვეს „ევროპას პროგრამის“ ფარგლებში თემით „კულტურული მემკვიდრეობა“.

დამატებითი ლიტერატურა
კასტილიის პირველი ობერჟის ერთადერთ შემორჩენილ ნაწილს წარმოადგენს კლდეში გამოკვეთილი მეზანინი. ის მოგვიანებით გადაკეთდა. იხილეთ სტატია:

 – ’ .