ჰაიკ კოტანჯიანი

ჰაიკ სარგისი კოტანჯიანი (; დ. 1945; გიუმრი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — სომეხი სამხედრო დიპლომატი, აკადემიური და პოლიტიკური მრჩეველი. ავტორი რამდენიმე მონოგრაფიისა რუსულ, ინგლისურ და გერმანულ ენებზე, ასევე მრავალი სტატიის კრიზისის მენეჯმენტის, ეთნიკური კონფლიქტების, უსაფრთხოების, თავდაცვისა და სტრატეგიული კვლევებისა და კიბერფსიქოლოგიის შესახებ. 2005 წლიდან ხელმძღვანელობს ერევნის ეროვნული სტრატეგიული კვლევების ინსტიტუტს, ხოლო 2016 წლიდან არის თავდაცვის ეროვნული კვლევითი უნივერსიტეტის ხელმძღვანელი. ის ასევე თავმჯდომარეობს პოლიტიკურ მეცნიერებათა ასოციაციას და სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის პოლიტიკურ მეცნიერებათა და საერთაშორისო ურთიერთობების აკადემიური ხარისხების მინიჭების საბჭოს.

ბიოგრაფია
 საუკუნეში მისი წინაპრები დასავლეთ სომხეთის მთიან რეგიონებიდან ყარსში, შემდეგ კი ალექსანდრაპოლში ჩავიდნენ. მისი ბაბუა არარატ ავოიანი და მისი დიდი ბაბუა სოტნიკ მელკონი იყვნენ რუსეთის საიმპერატორო არმიის ოფიცრები და წმინდა გიორგის ჯვრის კავალერიები. 1971 წელს კოტანჯიანმა დაამთავრა ერევნის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ტექნიკური კიბერნეტიკის განყოფილება.

სამხედრო კარიერა
კოტანჯიანი სომხეთის შეიარაღებულ ძალებში 1992 წლიდან მსახურობდა, მანამდე კი საბჭოთა საზღვაო ძალებში იყო გაწვეული. მას აქვს სომხეთის შეიარაღებული ძალების გენერალ-ლეიტენანტის სამხედრო და საგანგებო დესპანის და სრულუფლებიანი მინისტრის დიპლომატიური წოდება. აქვს აშშ-ს ეროვნული თავდაცვის უნივერსიტეტის დიპლომი ანტიტერორიზმის მიმართულებით.

სამხედრო კარიერის განმავლობაში იგი ომში გადაიყვანეს სომხეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის სამეცნიერო განყოფილების უფროსის მოადგილის თანამდებობიდან, დაევალა პირველი ავღანეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის დაარსების კოორდინაცია. (პროგრამის აკადემიური ხელმძღვანელი იყო საბჭოთა ტაჯიკეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის პრეზიდენტი აკადემიკოსი მ. ასიმოვი).

ის იყო სომხეთის თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო პოლიტიკის განყოფილების დამფუძნებელი, რომელიც შემდგომ გადაკეთდა საერთაშორისო ურთიერთობებისა და სამხედრო თანამშრომლობის დეპარტამენტად (1996), ასევე არის 1994 წელს თავდაცვის აკადემიური ჟურნალის ("სომხური არმია") დამფუძნებელი და მთავარი რედაქტორი. ის მსახურობდა სომხეთის შეიარაღებული ძალების სამხედრო დიპლომატიის სისტემაში 1995-1998 წლებში, ჩამოაყალიბა პირველი თავდაცვის ოფისი აშშ-ში.

მისი კარიერის სხვა ასპექტები
1986 წელს კოტანჯიანი დაინიშნა კომუნისტური პარტიის ჰრაზდანის რაიონული კომიტეტის ხელმძღვანელად. ჰრაზდანის რეგიონი იყო სსრკ-ს თავდაცვის ინდუსტრიის ერთ-ერთი ენერგოცენტრი. 1987 წლის ივლისსა და დეკემბერში, როგორც სომხეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრმა, ცენტრალური კომიტეტის პლენარულ სხდომებზე მან საჯაროდ დაადანაშაულა სომხური კომუნისტური პარტიის ლიდერები კრონიზმსა და კორუფციაში და საზოგადოების მოდერნიზაციისკენ მიმართული რეფორმების პოლიტიკის საბოტაჟში. კოტანჯიანის შეხედულებებს რეფორმებზე მხარს უჭერდნენ სსრკ-ს ლიბერალურ-დემოკრატიული წრეები და სსრკ კომუნისტური პარტიის რეფორმისტული ფრაქცია.

ღირსებები
მიღებული აქვს საბჭოთა კავშირის, სომხეთისა და ავღანეთის სახელმწიფო ჯილდოები. სომხეთ-ამერიკისა და სომხეთ-ნატოს თავდაცვის თანამშრომლობაში კოტანჯიანის წვლილის აღსანიშნავად, მან მიიღო ლეგიონის ღირსების ჯილდო გაერთიანებული შტატის მთავრობისგან. 2008 წელს იგი დასახელდა ჯორჯ კ. მარშალის უსაფრთხოების კვლევების ევროპული ცენტრის წარჩინებულ კურსდამთავრებულად. არის სომხეთის მარშალის ცენტრის კურსდამთავრებულთა ასოციაციის დამფუძნებელი წევრი, და ასევე კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების ორგანიზაციის აკადემიურ ექსპერტთა საბჭოს წევრი . არის 2010 წელს ჰარვარდის უნივერსიტეტის ჯონ კენედის სახელობის სამთავრობო სკოლის ეროვნული უსაფრთხოების პროგრამაში მოწვეული მეცნიერი.