iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
Bart the Daredevil

„'“ — სერიალ „სიმფსონების“ მეორე სეზონის მერვე ეპიზოდი. იგი ეთერში 1990 წლის 6 დეკემბერს გავიდა. სიუჟეტის მიხედვით, სიმფსონები მიდიან გიგანტური მანქანების რალის სანახავად, რომელშიც მონაწილეობს ლენს მერდოკი, ცნობილი თავქარიანი. ბარტსაც სურს მსგავსი კარიერის გაკეთება, მაგრამ მისი პირველი მცდელობა დაზიანებით სრულდება. იგი განაგრძობს ვარჯიშს და გადაწყვიტავს, დაეშვას სპრინგფილდის ხეობაში. ჰომერი შეიტყობს ამის შესახებ და ბარტი ჰპირდება, რომ არ გააკეთებს ამას. მიუხედავად ამისა, იგი ხეობაში მიდის, სადაც მას ჰომერი მიუსწრებს და შეაჩერებს.
ქარი ტირიფებში

ქარი ტირიფებში — საბავშვო ლიტერატურის კლასიკური ნაწარმოები, რომლის ავტორია კენეთ გრემი. იგი პირველად 1908 წელს დაიბეჭდა. რომანის მთავარი მოქმედი გმირები არიან ანთროპომორფული ცხოველები, რომლებიც ინგლისში, პასტორალურ გარემოში ცხოვრობენ. რომანი აღსანიშნავია მისტიურობის, თავგადასავლების, მორალის და მეგობრული სულისკვეთების თემებით. იგი აღინიშნება თემზის ველის ბუნების აღწერით.

1908 წელს გრემმა დატოვა ინგლისის ბანკში დაკავებული თანამდებობა. იგი დაბრუნდა კუკჰემში (ბერკშირი), სადაც გაიზარდა და თემზის ნაპირთან ხანგრძლივი პერიოდი გაატარა. ისევე, როგორც წიგნის პერსონაჟები, იგი მოგზაურობდა ნავებით და თავის შვილს, ალისტერს, სხვადასხვა გამოგონილ ამბავს უამბობდა, შემდეგ კი მათ იწერდა.

1909 წელს თეოდორ რუზველტმა გრემს მისწერა, რომ მას იმდენად ხშირად ჰქონდა წაკითხული ეს წიგნი, რომ მისი პერსონაჟები მეგობრებად იქცნენ. ალან მილნის მიერ რომანი ადაპტირებული იქნა სპექტაკლად , 1929 წელს. 2003 წელს -ის გამოკითხვაში რომანმა მე-16 პოზიცია დაიკავა.

2014 წელს წიგნი რობერტ ინგემის ფერადი ილუსტრაციების თანხლებით ქართულ ენაზე ქარჩხაძის გამომცემლობამ გამოსცა.
ოსკარის 47-ე დაჯილდოება

ოსკარის 47-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 47-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1975 წლის 8 მარტს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1974 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა . საუკეთესო ფილმი და ყველაზე მეტი ჯილდოს მფლობელი გახდა ფილმი „ნათლია “

ლაურეატები
ფილიპე ზაიცევი

ფილიპე ადამის ძე ზაიცევი (; დ. 26 მარტი 1877, კიევი — გ. 10 ივნისი 1957, თბილისი) — ენტომოლოგი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1941). საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1946).

1900 წელს დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის საბუნებისმეტყველო განყოფილება. 1902 წელს იგი იწყებს დიდ სამუშაოს ნოვგოროდის გუბერნიის ხეშეშფრთიანი და ქერცლფრთიანი მწერების ფაუნის შედგენილობის შესასწავლად. 1911 წლიდან მოღვაწეობდა საქართველოში. 1912 წელს ზაიცევის თაოსნობით ჩამოყალიბდა თბილისის ბოტანიკური ბაღის ენტომოლოგიური კაბინეტი. 1920-1928 წლებში იგი იყო თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სასოფლო-სამეურნეო ფაკულტეტის პროფესორი და დეკანი, ხოლო 1929-1936 წლებში — რექტორი. 1920 წელს იგი სათავეში ჩაუდგა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰისტოლოგიის კათედრას. 1932 წელს სათავეში ჩაუდგა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ამიერკავკასიის (1934 წლიდან საქართველოს) ფილიალის ზოოლოგიურ სექტორს (1941 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ზოოლოგიის ინსტიტუტი), რომელსაც განაგებდა გარდაცვალებამდე.

შეისწავლა საქართველოსა და ამიერკავკასიის მწერების (მათ შორის მავნე მწერების) მრავალი ოჯახი და ჯგუფი, გამოავლინა ახალი გვარები და სახეობები, იკვლევდა მწერების ფაუნას, სისტემატიკას, ეკოლოგიისა და ზოოგეოგრაფიის საკითხებს.

მეორე მსოფლიო ომში ზაიცევი იყო ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის სანიტარულ-ეპიდემიოლოგიური რაზმის კონსულტანტი, რისთვისაც 1944 წელს დააჯილდოვეს მედლით „კავკასიის დაცვისათვის“, ხოლო 1946 წელს — მედლით „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის“.
ალ რაშიდები

ალ რაშიდები — არაბეთის ნახევარკუნძულის ყოფილი დინასტია, რომლებიც მართავდნენ ჯებელ-შამარის საამიროს. ისინი იყვნენ საუდების (რომლებიც მართავდნენ ნეჯდს) მთავარი მოწინააღმდეგე ნახევარკუნძულზე ბატონობისთვისს. რაშიდების ცენტრი იყო ქალაქი ჰაილი, რომელიც მდებარეობდა ჰაჯის შემსრულებელი პილიგრიების გზაზე. ქალაქი ასევე წარმოადგენდა მნიშვნელოვან სავაჭრო ცენტრს, რომელიც მრავალ მოგზაურს იზიდავდა. ქალაქის მმართველები იყვნენ აბდულ იბნ რაშიდის შთამომავლები.

ისტორია
რაშიდების დინასტია მოდის აბდულ იბნ რაშიდისგან, რომელმაც შექმნა ჯებელ-შამარის საამირო და იყო მისი პირველი ემირი. რაშიდებს მჭიდრო ურთიერთობა ჰქონდათ ოსმალეთის იმპერიასთან.

1890 წელს რაშიდებმა მოახდინეს ერ-რიადის ოკუპაცია. მათ დაამარცხეს საუდები და აიძულეს დევნილობაში წასულიყვნენ, ჯერ ბაჰრეინში, შემდეგ ყატარში, ხოლო შემდეგ ქუვეითში.

რაშიდების დინასტიაში (ისევე როგორც სხვა არაბულ ოჯახებში) არ იყო ცალსახად განსაზღვრული მმართველი ამირას არჩევის წესი, რამაც გამოიწვია კლანის შიგნით ომები. საუკუნის ბოლო წელს 6 რაშიდი ლიდერი დაიღუპა ძალადობრივი გზით. ამის მიუხედავად ისინი ერთად იბრძოდნენ საუდი-რაშიდების ომში.

 საუკუნის პირველი 20 წელი არაბეთის ნახევარკუნძულზე მიმდინარეობდა განუწყვეტელი ომები. რაშიდებს ემხრობოდა არაბული ტომების უმეტესობა და მათ ჰქონდათ გარკვეული უპირატესობა, თუმცა 1921 წელს რაშიდების მთავარი ქალაქი ჰაილი დაიპყრეს ბრიტანელებმა და ის გადასცეს საუდებს. ამის შემდეგ რაშიდებმა დატოვეს არაბეთი და გადავიდნენ ერაყში. 1990-იანი წლებისთვის რაშიდების მხოლოდ მცირე რაოდენობა შემორჩა.
იოახიმ ერნსტი (ანჰალტის მთავარი)

იოაჰიმ ერნსტ ფონ ანჰალტი  — ანჰალტ-ცერბსტის მთავარი 1561—1570 წლებში, 1570 წლიდან იყო ყველა ანჰალტური მიწის მმართველი ასკანიების სახლიდან. მთავარ იოჰან ფონ ანჰალტ-ცერბსტის შვილი.

მშობლების გარდაცვალების შემდეგ, 1570 წელს მან ყველა ანჰალტური მიწა გააერთიანა. იოახიმი თავისი დროს ერთ-ერთი ყველაზე განათლებული ადამიანი იყო, მან შეცვალა რომაული სამართალი ადგილობრივით, 1582 წელს დააარსა ქალაქ ცერბსტში, აამაღლა სამთო-მოპოვებითი სამუშაოების დონე, ააშენა ხიდი მდინარე ელბაზე; დედაქალაქი გადაიტანა ქალაქ დესაუში.

ის მონაწილეობას იღებდა საუკუნის პროტესტანტული ღვთისმეტყველების პოლემიკაში.

საფრანგეთის მეფე ანრი -სთან იოახიმს კარგი დამოკიდებულება ჰქონდა, მაგრამ 1586 წელს ის შეუერთდა იმპერიის მთავრებს, რომელთაც ანრის პროტესტი გამოუცხადეს მისი პროტესტანებისთვის მიმართვის გამო.

ოჯახი
იოახიმ-ერნსტი ორჯერ იყო დაქორწინებული.

პირველად დაქორწინდა 1560 წლის 3 მარტს ქალაქ ბარბიში აგნესასთან (1540—1569), ვოლფგანგ -ის, ბარბის გრაფის ქალიშვილთან. ამ ქორწინების შედეგად დაიბადნენ:
ანა მარია ფონ ანჰალტი (1561—1605); ჰერნროდის მონასტრის აბატისა; 1577 წელს დაქორწინდა იოახიმ ფრიდრიხზე (1550—1602), ბრიგის ჰერცოგზე;
აგნესა (1562—1564);
ელიზაბეთ ფონ ანჰალტი (1563—1607); 1577 წელს დაქორწინდა იოჰან გეორგზე (1525—1598), ბრანდენბურგის კურფიურსტზე;
სიბილა ფონ ანჰალტი (1564—1614); აბატისა; 1581 წელს დაქორწინდა ფრიდრიხ -ზე, (1557—1608), ვიურტემბერგის ჰერცოგზე;
იოჰან გეორგი (1567—1618), ანჰალტ-დესაუს მთავარი; 1588 წელს დაქორწინდა გრაფინია დოროთეა მანსფელდ-არნშტაინზე (1561—1594), 1595 წელს — დოროთეა ფონ პფალც-ზიმერნზე (1581—1631), ზიმერნის პფალცგრაფინიაზე;
კრისტიან (1568—1630), ანჰალტ-ბერნბურგის მთავარი; 1595 წელს დაქორწინდა გრაფინია ანა ფონ ბენტჰაიმ-ტეკლენბურგზე (1579—1624).

იოახიმ ერნსტი მეორეჯერ დაქორწინდა 1571 წლის 9 იანვარს შტუტგარტში ელეონორაზე (1552—1618), კრისტოფის, ვიურტემბერგის ჰერცოგის ქალიშვილზე. ამ ქორწინებიდან დაიბადნენ:
ბერნარდ ფონ ანჰალტი (1571—1596), ზემო საქსონიის ოლქის პოლკოვნიკი, დაიღუპა ომში;
აგნესა ჰედვიგა ფონ ანჰალტი (1573—1616), 1586 წელს დაქორწინდა ავგუსტზე (1526—1586), საქსონიის კურფიურსტზე, 1588 წელს — ჰანს -ზე (1545—1622), შლეზვიგ-ჰოლშტაინ-ზონდერბურგის ჰერცოგზე;
დოროთეა მარია ფონ ანჰალტი (1574—1617), 1593 წელს დაქორწინდა იოჰან -ზე (1570—1605), საქსენ-ვაიმარის ჰერცოგზე;
ავგუსტი (1575—1653), ანჰალტ-პლოცკაუს მთავარი; 1618 წელს დაქორწინდა სიბილაზე (1590—1659), სოლმს-ლაუბახის გრაფინიაზე;
რუდოლფი (1576—1621), ანჰალტ-ცერბსტის მთავარი; 1605 წელს დაქორწინდა დოროთეა ჰედვიგაზე (1587—1609), ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელის პრინცესაზე, 1612 წელს — მაგდალენაზე (1585—1657), ოლდენბურგის გრაფინიაზე;
იოჰან ერნსტი (1578—1601);
ლუდვიგ (1579—1650), ანჰალტ-კეთენის მთავარი; 1606 წელს დაქორწიდნა ამენა ამალიაზე (1586—1625), ბანტჰაიმ-ტეკლენბურგ-შტაინფურტის გრაფინიაზე, 1626 წელს — გრაფინია სოფია ლიპსზე (1599—1654);
საბინა (1580—1599);
იოახიმ კრისტოფი (1582—1583);
ანა სოფია ფონ ანჰალტი (1584—1652), 1613 წელს დაქორწინდა კარლ გიუნტერზე (1576—1630), შვარცბურგ-რუდოლშტადტის გრაფზე.
სანამ დაღამდება (ფილმი)

სანამ დაღამდება — ჯულიან შნაბელის 2000 წლის ფილმი. ფილმი დაფუძნებულია კუბელი ჰომოსექსუალი პოეტისა და რომანისტის, რეინალდო არენას ამავე სახელწოდების ავტობიოგრაფიულ წიგნზე, რომელიც 1993 წელს გამოქვეყნდა ფილმი გახდა 2000 წლის ვენეციის კინოფესტივალის 2 ჯილდოს მფლობელი. ფილმი გარეთვე გახდა ხავიერ ბარდემის წარმატების საწინდარი. მან შესრულებული როლისთვის ოსკარის ნომინაცია და ვოლპის თასი მიიღო.

როლებში
ხავიერ ბარდემი — რეინალდო არენა
ჯონი დეპი — ბონ ბონი
ოლივიე მარტინესი — ლაზარო გომეს კარილესი
ანდრეა დისტეფანო — პეპე მალასი
სანტიაგო მაგილი — ტომას დიეგო
ჯონ ორტიზი — ჟან ობრუ
ექტორ ბაბენკო — ვირჯილიო პინეირა
ფრანსისკო გატორნო — ხორხე კამაჩო
მარისოლ პადილა სანჩესი — მარგარიტა კამაჩო
მაიკლ ვინკოტი — ჰერბერტო ზორილა ოჩოა
შონ პენი — კუკო სანჩესი
დიეგო ლუნა — კარლოსი
ბარბეტი

ბარბეტი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია საფრანგეთში შუა საუკუნეებში.

ბარბეტი არის წყლის ძაღლების ერთ-ერთი უძველესი ევროპული ჯიში და შესაძლოა პუდელის წინაპარიც, ბარბეტი გამოიყვანეს მონადირისთვის წყალში ჩაცვენილი ისრების და მოკლული ფრინველის ამოსატანად. ეს მამაცი ძაღლი უძველესი წარმომავლობისაა. გარეგნულად ის მოგვაგონებს დღეს გადაშენებულ ინგლისურ წყლის ძაღლს და, შესაძლოა, გამოიყენეს ბრიარის, ფრანგული გრიფონის და სხვა, უფრო ახალგაზრდა ჯიშების გამოსაყვანად. ბარბეტის ხსენების და ნახატებზე მისი სიხშირის მიხედვით უნდა ვივარაუდოთ, რომ ეს ძაღლი ერთ დროს ძალიან პოპულარული იყო ევროპაში.

ბარბეტს წყალგაუმტარი ბალანი იცავს გაცივებისგან ყინულივით ცივ წყალშიც კი. როგორც კომპანიონი ბარბეტი იშვიათია, შესაძლოა იმის გამო, რომ მისი ბალნის მოვლა საკმაოდ რთულია. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს თეთრი, ნაცრისფერი, შავი, წაბლისფერი, ხორბლისფერი. აქვს გრძელი ყურები. წინა თათები დაკუნთულია, მსხვილი ძვლებით. კუდი დაფარულია ხშირი ბალნით. ადვილად ეგუება ბავშვებს და სხვა ძაღლებს. კარგად იტანს სიცივეს. ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას.
მონმუთის აჯანყება

მონმუთის აჯანყება — ჯეიმზ -ის დამხობის წარუმატებელი მცდელობა. იგი მეფე გახდა 1685 წლის 6 თებერვალს, მას შემდეგ, რაც გარდაიცვალა მისი უფროსი ძმა ჩარლზ .

ჯეიმზ ვერ გახდა ინგლისელებისათვის პოპულარული მეფე, რადგანაც იგი კათოლიკე იყო, ხოლო ანგლიკანების უმატესობას არ მოსწონდა „პაპისტი“ მეფე.

ნიდერლანდებში მცხოვრებმა პროტესტანტმა ჯეიმზ სკოტმა, ჩარლზ -ის უკანონო შვილმა, პრეტენზია განაცხადა ტახტზე და გაემართა ინგლისისაკენ ჯეიმზ -ის დასამხობად. სეჯმურის ბრძოლაში დამარცხების შემდეგ იგი შეიპყრეს და თავი მოკვეთეს.
საბუესო ესპანიოლი

საბუესო ესპანიოლი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ესპანეთში შუა საუკუნეებში.

საბუესოს მსგავსება მასტიფთან ამ ჯიშის ძველ წარმოშობაზე მიგვითითებს. ის წარმოიშვა იმავე ჯიშებისგან, რომლებისგანაც წარმოიშვა ბლადჰაუნდი და შესაძლოა, გადაშენებული, ტალბოტის მეძებრის შთამომავალია. იბერიის ნახევარკუნძულზე იზოლირების გამო ამ ჯიშმა სისუფთავე შეინარჩუნა. უახლოეს დრომდე არსებობდა ამ ჯიშის ორი ნაირსახეობა, რომლებსაც ზომით არჩევდნენ. დღესდღეობით დარჩა მხოლოდ დიდი ზომის დე მონტი, შედარებით მცირე ლებრერო კი პრაქტიკულად გადაშენებულია. ჩვეულებრივ საბუესო მარტოხელა მონადირეა, რომელიც მხოლოდ საკუთარ პატრონთან ერთად მუშაობს. მას უყვარს რთული სამუშაოს შესრულება და დაუღალავად მიჰყვება კვალს დილიდან დაღამებამდე.

საბუესოს აქვს იმპულსური ხასიათი: ბავშვებს და უცხო ადამიანებს ფრთხილად უნდა გააცნოთ. ასევე შეიძლება ძნელად შეეგუოს სხვა ძაღლებს. საბუესო კარგი მოდარაჯეა. ადვილად იტანს სიცხეს, ვერ ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა. მის ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს თეთრი-ჟღალით ან შავი-თეთრით. აქვს წაბლისფერი თვალები, ძალიან გრძელი ყურები, წინა თათები სწორი და ძლიერია, კისერი ძლიერი და დაკუნთულია.
პირენეული ნაგაზი

პირენეული ნაგაზი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია საფრანგეთში საუკუნეში.

კატალონიური ნაგაზის მსუბუქ, მცირე ზომის ნათესავს, პირენეულ ნაგაზს ბალნის მიხედვით სამ სახეობად ჰყოფენ: გრძელბალნიან, გლუვბალნიან და საშუალო სიგრძის ბალნიანად. ეს მოძრავი, ამტანი ძაღლი გამოიყვანეს პირენეებში, ლურდის და ჰავარნის რაიონებს შორის და მისი დანიშნულება იყო მთაში მეცხვარის დახმარება. პირენეული ნაგაზი აქტიური ცხოვრების მოყვარულია. ბალნის სიგრძის ფართო სპექტრი კი იმაზე მიუთითებს, რომ ჯიში გამოყვანილია უპირველეს ყოვლისა, სპეციფიკურ კლიმატურ პირობებში სამუშაოდ და არა ძაღლების გამოფენების მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად. მშობლიურ, მთიან ადგილებში პირენეული ნაგაზი ოდესღაც მუშაობდა პირენეულ მთის ძაღლთან ერთად — მწყემსავდა შინაურ ცხოველებს, მაშინ როდესაც მთის ძაღლი ფარას მგლისგან იცავდა.

გრძელბალნიანი სახეობა კარგად უძლებს უამინდობას ზამთარშიც კი. ამ ძაღლს აქვს შედარებით მცირე ზომები, კარგად იწვრთნება რაც აადვილებს მის სახლში ყოლას. პირენეულ ნაგაზს აქვს მეტყველი, მუქი-ყავისფერი თვალები, დაკუნთული წინა ფეხები, თავზე ბალანი მოკლე და თხელია. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს ჟღალი, ნაცრისფერი, ზონარული-ჟღალი, ცისფერი, ვეფხვისებრი. პირენეული ნაგაზი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, ბავშვებს და სიცივეს, ადვილად იწვრთნება, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა.
ჯეიმზ სკოტი

ჯეიმზ კროფტსი, მოგვიანებით ჯეიმზ სკოტი, მონმუთის პირველი გრაფი, ბაკლიუს ჰერცოგი (; დ. 9 აპრილი, 1649, როტერდამი — გ. 15 ივლისი, 1685, ლონდონი) — ჩარლზ -ისა და მისი საყვარლის, ლუსი უოლტერის, უკანონო შვილი. ლუსი უოლტერი ჩარლზ -ის მკვლელობის შემდეგ ქვეყნიდან გააძევს. მონმუთის გრაფს 1685 წელს თავი მოკვეთეს, მას შემდეგ, რაც წარუმატებელი აჯანყებით სცადა ჯეიმზ -ის დამხობა.
ჯებელ-შამარის საამირო

ჯებელ-შამარების საამირო, ასევე ალ რაშიდების საამირო — სახელმწიფო რომელიც არსებობდა არაბეთის ნახევარკუნძულზე დაახლოებით დღევანდელი ნეჯდის რეგიონში. საამირო არსებობდა 1836 - 1921 წლებში. ჯებელ-შამარი ითარგმნება როგორც შამარების მთიანეთი. მისი დედაქალაქი იყო ჰაილი.

ისტორია
საამირო შეიქმნა 1836 წელს და არსებობის მანძილზე იმართებოდა ალ რაშიდების მიერ. რაშიდებმა შეძლეს 1891 წელს მულაიდის ბრძოლაში გამარჯვებით საუდების ერ-რიადიდან გაყრა. რითიც გაუქმდა ნეჯდის საამირო და მისი ტერიტორიებიც ჯებელ-შამარების საამიროს შეუერთდა.

საუდების ქუვეითში გადახვეწის შემდეგ რაშიდებმა დაამყარეს კავშირი ოსმალეთის იმპერიასთან, მაგრამ ეს წაგებიანი კავშირი გამოდგა. ოსმალები რეგიონში გავლენას თანდათან კარგავდნენ.

1902 წელს იბნ საუდმა შეძლო ერ-რიადის განთავისუფლებას და დაიწყო სამხედრო კამპანია რეგიონის დასაბრუნებლად. ოთხ წლიანი საუდი-რაშიდების ომის შედეგად რაშიდები დამარცხდნენ ხოლო მათი ემირი აბდულ-აზიზ იბნ მიტაბი დაიღუპა.

პირველ მსოფლიო ომში საუდებს ბრიტანეთის იმპერიის მხარე ეჭირათ, ხოლო რაშიდებთ ოსმალების. შედეგად მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ ჯებელ-შამარების საამირო კიდევ უფრო დასუსტებული იყო, ხოლო საუდები გაძლიერებული.

საამიროს ბოლო მოუღო საუდების 1921 წლის სამხედრო კამპანიამ. საამირო საუდებს 1921 წლის 2 ნოემბერს დანებდა და შეუერთდა ნეჯდის სასულთნოს.
წითელი ტელეფონი

წითელი ტელეფონი ან ცხელი ხაზი ვაშინგტონი-მოსკოვი — პირდაპირი კავშირის ხაზი აშშ-ს პრეზიდენტსა და სსრკ-ის ხელმძღვანელობას შორის. შეიქმნა 1963 წელს, კარიბის კრიზისის დროს, მას შემდეგ, რაც ვითარება უკიდურესად დაიძაბა ცივი ომის ორ უდიდეს დაპირისპირებულ ქვეყანას აშშ-სა და სსრკ-ს შორის. კარიბის კრიზისის პერიოდში ამერიკელებს დასჭირდათ მთელი 12 საათი, რათა გაეშიფრათ 3 000 სიტყვისაგან შედგენილი ნიკიტა ხრუშჩოვის გზავნილი ჯონ კენედისადმი. ამასთან დაკავშირებით 1963 წლის 20 ივნისს ჟენევაში, ხელი მოაწერეს მემორანდუმს, რომლის ძალითაც დამყარდა პირდაპირი სატელეფონო კავშირი ორი ქვეყნის მეთაურებს შორის.

გამოყენების ცნობილი შემთხვევები
5 ივნისი, 1967 — ექვსდღიანი ომის პირველი დღე. გაიგზავნა 20 შეტყობინება.
1971 — პაკისტანსა და ინდოეთს შორის დაძაბულობის ესკალაციის დროს.
1979 — ავღანეთში საბჭოთა კავშირის შეჭრის პერიოდში.
ტარასი კვარაცხელია

ტარასი კვარაცხელია (დ. 10 მარტი, 1889, ნაკიფუ, ახლანდელი წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი — გ. 27 აგვისტო, 1951 თბილისი) — ქართველი აგრონომი. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1936), პროფესორი (1946). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1941). საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1946).

იკვლევდა სუბტროპიკული კულტურების დიფერენცირებული აგროტექნიკის, ნიადაგის ეროზიის და მის წინააღმდეგ ბრძოლის საკითხებს. შეისწავლა და გამოავლინა სუბტროპიკული კულტურების ახალი რაიონები; დაადგინა, რომ კონტინენტური სრულასაკოვანი ხეხილის ფესვთა სისტემა იკავებს რიგთშორისების მთელ ფართობს, სიღრმეში კი აქტიური ფესვების უმეტესი ნაწილი საშუალოდ 30 სმ-ზე ღრმად არ ვრცელდება. ამ გამოკვლევების საფუძველზე დამუშავდა ბაღის გაშენებისა და მოვლის აგროტექნიკა. 1912 წელს კვარაცხელია გვთავაზობს ატმის გამრავლების ახალ ხერხს — კურკით, საყოველთაოდ მიღებული კალმით მყნობის მაგივრად. აქვე იძლევა ატმის თესლით გამრავლების აგროტექნიკას და სამეგრელოში გავრცელებული ატმის საწარმოო ჯიშების აღწერას. აქვს რამდენიმე სახელმძღვანელო. სულ გამოქვეყნებული აქვს 80-ზე მეტი შრომა. მისი თანაავტორობით არის გამოცემული შრომა „მეჩაიეობა“ (1950), რომელიც თარგმნილია რუსულ და ჩინურ ენებზე.

დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, 3 შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით. მეცნიერული კვლევის გარდა იგი 25 წლის მანძილზე ნაყოფიერ პედაგოგიურ და საზოგადოებრივ მუშაობას ეწეოდა. მონაწილეობდა დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიის შედგენაში და სხვა ცნობარული ხასიათის გამოცემებში.

პ. კრასილნიკოვი აღნიშნავდა:
იოჰან VI (ანჰალტ-ცერბსტის მთავარი)

იოჰან ფონ ანჰალტ-ცერბსტი  — ანჰალტ-ცერბსტის მთავარი ასკანიების დინასტიიდან.

ბიოგრაფია
იოჰანი იყო მთავარ რუდოლფისა და მისი მეორე მეუღლის, მაგდალენა ოლდენბურგის, გრაფ იოჰან ფონ ოლდენბურგის ქალიშვილის ერთადერთი ვაჟი. ის დაბადებიდან მალევე გახდა ტახტის მემკვიდრე და მთავარ ავგუსტ ფონ ანჰალტ-პლოცკაუს მეურვეობის ქვეშ იყო.

ოცდაათწლიანი ომის დროს იოჰანი იმყოფებოდა ცერბსტში, კოსვიგსა და უიტენბერგში. 1633 წლიდან ის სწავლობდა თავისი ბიძის ანტონ გიუნტერ ფონ ოლდენბურგის სასახლის კარზე. ბარბის გრაფების გაქრობის შემდეგ იოჰანმა შეიძინა მიულინგენი, შემდეგ ვალტერნინბურგი, დორნბურგი და მეკერნი.

იოჰანი გარდაიცვალა 46 წლის ასაკში.

ოჯახი
1659 წლის 16 სექტემბერს ჰოტორპის სასახლეში, იოჰანი დაქორწინდა სოფია ავგუსტა ფონ შლეზვიგ-ჰოლშტაინ-ჰოტორპიზე, ჰერცოგ ფრიდრიხ ჰოლშტაინ-ჰოტორპის ქალიშვილზე. ამ ქორწინებიდან დაიბადნენ:

იოჰან ფრიდრიხი (1650—1651)
გეორგი (1651—1652)
კარლ ვილჰელმი (1652—1718), ანჰალტ-ცერბსტის მთავარი, დაქორწინდა პრინცესა სოფია ფონ საქსენ-ვაიზენფელზე (1654—1724)
ანტონი (1653—1714), დაქორწინდა ავგუსტა ანტონია მარშალ ფონ ბიბერშტაინზე (1659—1736)
იოჰან ადოლფი (1654—1726)
იოჰან ლუდვიგ (1656—1704), ანჰალტ-ცერბსტ დონბურგის მთავარი, დაქორწინდა კრისტინა ელეონორა ფონ ცაიჩზე (1666—1669)
იოახიმ ერნსტი (1657—1658)
მაგდალენა სოფია (1658—1659)
ფრიდრიხი (1660)
ჰედვიგა მარია ელეონორა (1662)
სოფია ავგუსტა (1663—1694), დაქორწინდა ჰერცოგ იოჰან ერნსტ საქსენ-ვაიმარის ჰერცოგზე (1664—1707)
ალბრეხტი (1665)
ავგუსტი (1666—1667)
დასავლეთციმბირული ლაიკა

დასავლეთციმბირული ლაიკა — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია რუსეთში საუკუნეში.

რუსული ლაიკებიდან ეს ყველაზე პოპულარული და გავრცელებულია. დასავლეთ ციმბირული ლაიკა გამოიყენება ისეთ ნადირზე სანადიროდ, როგორიცაა ჩრდილოეთის ირემი, ცხენირემი და დათვი. ასევე, კარგად გრძნობს თავს ტვირთის გადატანისას, რადგან ძალიან დიდი ფიზიკური ძალა გააჩნია. შეიძლება მისი გაწვრთნა წვრილ ნადირზე, ფრინველზე სანადიროდაც. დამოუკიდებელი ხასიათის მიუხედავად, დასავლეთ-ციმბირული ლაიკა კარგად ეგუება პატრონს, თუმცა ძნელად იტანს ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და სიცხეს. მათგან ცუდი მოდარაჯეები დგებიან, რადგან ადამიანის მიმართ სიბრაზეს არ გრძნობენ.

დასავლეთ ციმბირული ლაიკის ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს თეთრი, შავი-თეთრით, მურა-ჟღალი, შავი. ყურებზე ხშირი სითბოიზოლირებადი ბალანი აქვს, ძლიერ თათებზე სქელი კანია, პატარა ყავისფერი თვალები კეთილგანწყობით იყურებიან.
არტეზიანულ-ნორმანდიული ბასეტი

არტეზიანულ-ნორმანდიული ბასეტი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია საფრანგეთში საუკუნეში.

ეს არც ისე მაღალი, მაგრამ სწორფეხა ძაღლი უფრო ფეხმარდი და პოპულარული ბასეტ-ჰაუნდის წინაპარია. მისი სამშობლოა არტუა და ნორმანდია. საუკუნეში ევროპაში მიმდინარე ომებმა მნიშვნელოვნად შეამცირეს ბასეტების რაოდენობა. თუმცა ლეპარუ დე კომბრეს წყალობით ეს ჯიში განადგურებას გადაურჩა. ბასეტი — ჩვეულებრივი ძაღლია, ოღონდ შეცვლილი პროპორციებით: მას შენარჩუნებული აქვს წინაპრებისათვის დამახასიათებელი სხეულის სიგრძე, თუმცა უფრო მსხვილი თავი, კიდურების დამოკლებული ძვლები და უფრო მსხვილი სახსრები აქვს. მისი პატარა სიმაღლე მონადირეს საშუალებას აძლევს ფეხით მიჰყვეს მას. საუკუნის დასაწყისისთვის ამ ჯიშში გამოიკვეთა ორო განსხვავებული ხაზი — მონადირე ძაღლები სწორი ფეხებით და ფეხმრუდი, გრძელყურა საგამოფენო ძაღლი-კომპანიონები. დაახლოებით 1900 წელს ფრანგმა ლეონ ვერიემ შეიმუშავა თანამედროვე სტანდარტი, რომელშიც გააერთიანა ორივე ხაზის ნიშნები.

ეს ძაღლი მომხიბვლელი კომპანიონია, იგი თავს კარგად გრძნობს ქალაქშიც და სოფელშიც, მისი გაწვრთნა საკმაოდ ადვილია, კარგად ეწყობა ადამიანებს. მის ბეწვს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება. მისი შეფერილობა შეიძლება იყოს წითური-თეთრით, და სამფერი(შავი,წითური,თეთრი). რბილი ნაზი ყურები გრძელია და ნაკეცებად ჰკიდია, გრძელი კუდი ბოლოსკენ ვიწროვდება, დიდ თვალებს სერიოზული გამოხედვა ახასიათებს. არტეზიანულ-ნორმანდიული ბასეტი კარგად იტანს ცივ კლიმატს, კარგად ეგუება ბავშვებს და სხვა ძაღლებს, ცუდი მოდარაჯეა.
კლინტ დემპსი

კლინტ დემპსი (; დ. 9 მარტი, 1983, ნეკოდოუჩესი) — ყოფილი ამერიკელი ფეხბურთელი. ძირითადად ასპარეზობდა პრემიერ-ლიგაში. უკანასკნელად თამაშობდა ამერიკულ კლუბ „სიეტლ საუნდერსში“.

მონაწილეობა აქვს მიღებული მსოფლიოს 2006, 2010 და 2014 წლის ჩემპიონატებზე. დემპსის მსოფლიო ჩემპიონატებზე გატანილი აქვს ოთხი გოლი და ამ მაჩვენებლით ამერიკელთაგან ჩამორჩება მხოლოდ ლინდონ დონოვანს, რომელსაც ერთით მეტი გოლი აქვს გატანილი. ამავდროულად, ის არის პირველი ამერიკელი ფეხბურთელი, რომელმაც მიყოლებით სამ მუნდიალზე შეძლო გოლის გატანა. დემპსიმ კლუბთან ერთად შეძლო 2016 წლის კონფედერაციის თასი ფინალში გასვლა, თუმცა ბრაზილიის ნაკრებთან დამარცხდა. იგი მიჩნეული ყველა დროის საუკეთესო ამერიკელ ფეხბურთელად.

აკლუბო
ნიუ-ინგლენდ რევოლუშენი
-ის თასი: ფინალისტი 2005, 2006

ფულემი
უეფა-ს ევროპა ლიგა: ფინალისტი 2009–10

სიეტლ საუნდერსი
’ : 2014
აშშ-ის ღია თასი: 2014
-ის თასი: 2016, ფინალისტი 2017

სანაკრებო
ფიფა-ს კონფედერაციის თასი: ფინალისტი 2009
კონკაკაფის ოქროს თასი: 2005, 2007, 2017, ფინალისტი 2011
სერგი დურმიშიძე

სერგი ვასილის ძე დურმიშიძე (დ. 27 თებერვალი, 1910, საჩხერე — გ. 29 მაისი, 1989, თბილისი) — ქართველი ბიოქიმიკოსი, მცენარეთა ბიოქიმიისა და ტექნიკური ბიოქიმიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1952), პროფესორი (1952), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1955), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961), სსკპ წევრი 1939 წლიდან. დურმიშიძე 5 მონოგრაფიის, 300-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა და 6 გამოგონების ავტორია.

1954-1955 წლებში საქართველოს კპ ცკ-ის წევრი. საქართველოს სსრ - მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

იგი წლების განმავლობაში იყო საქართველოს ბიოქიმიკოსთა საზოგადოების პრეზიდიუმის თავმჯდომარე. იყო მრავალი საპრობლემო საბჭოს, კომისიის, სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე და წევრი, სამეცნიერო საზოგადოებრივ-პოლიტიკური და კულტურულ-მხატვრული ჟურნალების სარედაქციო საბჭოების წევრი და საყურადღებო ნაშრომების ავტორი. მსოფლიო აღიარება ჰპოვა მისმა გამოკვლევებმა სპირტული დუღილის ბიოქიმიაში, ორგანული მჟავებისა და ამინომჟავების ცვლაში, ფლავონოიდების ქიმიასა და ბიოქიმიაში, ფენოლური ბუნების ქიმიური რეგულატორების მეტაბოლიზმში, ქსენობიოქიმიაში.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ახალგვინეური მომღერალი ძაღლი

ახალგვინეური მომღერალი ძაღლი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ახალ გვინეაში უძველეს ხანაში.

ეს ძაღლი 10-15 ათასი წლის წინ აზიატური მგლის მოშინაურების შედეგად გაჩენილი უძველესი ცხოველების ახლო ნათესავია. საუკუნეში მკვლევარებმა აღწერეს ახალი გვინეის სოფლებში მცხოვრები ძაღლები: ზოგან ძაღლები ძალიან უყვარდათ, ზოგან კი არც ისე კარგად ექცეოდნენ. საუკუნის დასაწყისისთვის ჩამოყვანილ ძაღლებთან შეჯვარების გამო ახალგვინეური ძაღლი თითქმის მთლიანად განადგურდა. თუმცა, 1950-იან წლებში, სამხრეთის მთების მდელოებზე დაიჭირეს ორი წმინდასისხლიანი ძაღლი და სიდნეის ზოოპარკში გააგზავნეს. 1970-იან წლებში ძაღლების კიდევ ერთი წყვილი დაიჭირეს ინდონეზიის შემადგენლობაში შემავალ ახალგვინეურ პროვინცია ირან ჯაიაში. ევროპასა და ამერიკაში არსებული პრაქტიკულად ყველა მომღერალი ძაღლი ამ ორი წყვილის შთამომავალია.

ამ ძაღლს ახასიათებს უნიკალური, საოცრად საწყალი, მონოტონური ყმუილი. მისი ბეწვი ჟღალის სხვადასხვა ფერისაა. მცირე ზომის, მოძრავი ყურები თვალების დონეზეა. თათებზე ბეწვი ყოველთვის თეთრია. დინგოსთან შედარებით უკეთ განვითარებული ყბები აქვს. ახალგვინეური მომღერალი ძაღლი ცუდად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, სჭირდება დიდი ფიზიკური დატვირთვა, მისი გაწვრთნა ადვილია, ვერ ეგუება სხვა ძაღლებთან ცხოვრებას, კარგად იტანს სიცხეს.