iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თეონა ქუმსიაშვილი

თეონა ქუმსიაშვილი (დ. 27 იანვარი, 1984, სიონი — გ. 22 ივლისი, 2010, მუცოს ხეობა, ხევსურეთი) — ქართველი მომღერალი. ქართული ხალხური სიმღერების, საკუთარი ფოლკლორული კომპოზიციების შემსრულებელი. იყო ანსამბლ „სიონის ზარების“ სოლისტი.

ბიოგრაფია
თეონა ქუმსიაშვილი დაიბადა დაბა სიონში, 1984 წლის, 27 იანვარს. 2007–2010 წლებში მონაწილეობდა ქართული ხალხური სიმღერის ფესტივლებზე: „ხევსურული საღამო“ და „არტგენი“. აღსანიშნავია, რომ 2007 წელს, თეონა ქუმსიაშვილი, ანსამბლ „შავნაბადა“-სთან ერთად იმყოფებოდა ფესტივალზე თურქეთში. სახელი გაითქვა თავისი უნიკალური ხმითა და მუსიკალური კომპოზიციების შესრულებით.

გამოცემული აქვს სოლოალბომები: 2005 წელს — „პირიმზე“, 2009 წელს — „მარტო სიმღერით გითხარ ამდენი სიყვარული“.

2010 წლის 22 ივლისს, ათენგენობიდან (მთიელთა უძველესი დღესასწაული, რომელიც გაიმართა სოფელ მუცოში), მომავალი ავტომობილი, რომელშიც იჯდა თეონა ქუმსიაშვილი 2 მცირეწლოვან ვაჟთან, დასთან და კიდევ 3 ადამიანთან ერთად, ავტოკატასტროფაში მოჰყვა. ავტომობილი მდინარე არღუნის ხეობაში გადაიჩეხა. კატასტროფის შედეგად დაიღუპა თეონა ქუმსიაშვილი თავის ორ მცირეწლოვან ვაჟთან ერთად. კატასტროფის შედეგად დაიღუპა თეონას დაც.

ოჯახი
მეუღლე, ხევსური პოეტი - გელა დაიაური. მათ შეეძინათ ორი ვაჟი — დემეტრე (08.07.2008) და ჯარჯი (30.09.2009).

ყოველი წლის 27 იანვარს იმართება თეონა ქუმსიაშვილისადმი მიძღვნილი საღამო.
სანტიაგო ბერნაბეუ

სანტიაგო ბერნაბეუ იესტე ( დ. 8 ივნისი 1895, ალბასეტე — გ. 2 ივნისი 1978, მადრიდი) — „მადრიდის რეალის“ ესპანელი ფეხბურთელი (1912—1927), მწვრთნელი (1926—1927) და პრეზიდენტი (1943—1978). მის სახელს ატარებს „მადრიდის რეალის“ საშინაო არენა.

„რეალში“ თავის 18 წლიან საფეხბურთო კარიერაში (მათ შორის ახალგაზრდულ გუნდებშიც) მან გაიტანა არანაკლებ 1200 გოლი.

1927 წელს დაასრულა კარიერა და მუშაობა დაიწყო კლუბის მწვრთნელად. 1936 წელს დაიწყო სამოქალაქო ომი და ბერნაბეუ წავიდა ფრონტზე. 1943 წელს კი აირჩიეს „რეალის“ პრეზიდენტად.

2002 წელს კი ფიფამ ის დააჯილდოვა საპატიო ორდენით, ფეხბურთში შეტანილი წვლილისთვის.
ფილონ ალექსანდრიელი

ფილონ ალექსანდრიელი — ებრაული ელინიზმის გამოჩენილი წარმომადგენელი, ღვთისმეტყველი, მწერალი, იუდაიზმის აპოლოგეტი (დამცველი) და რელიგიური მოაზროვნე. დაიბადა ალექსანდრიაში, მდიდარ და გავლენიან ოჯახში. მის ოჯახს ახლო კავშირები ჰქონდა მეფე იროდთან. რომის სახელმწიფო უწყებებში მის ძმასა და ნათესავებს მაღალი თანამდებობები ეკავათ. ერთადერთი წყარო, რომელიც მასზე ინფორმაციას გვაწვდის, ეს მისივე დაწერილი ნაშრომია. ფილონის მნიშვნელოვან საზოგადაოებრივ სტატუსზე მეტყველებს ისიც, რომ იგი ალექსანდრიის იუდეისტური საზოგადოების მიერ იერუსალიმის ტაძარში გაგზავნილ საჩუქრებს აცილებდა. ახ. წ. 40 წელს კი რომში, იმპერატორ კალიგულას კარზე ალექსანდრიელ იუდაისტთა ელჩობის ერთ-ერთი წევრი იყო, რომლებმაც მეფეს იუდაისტთა უფლებების დაცვა სთხოვეს. ამ ფაქტთან დაკავშირებით დაწერა ფილონმა საგანგებო თხზულება, რომელიც კალიგულას სიკვდილის შემდეგ წაიკითხეს რომის სენატში.

რესურსები ინეტერნეტში
ორიგინალი ტექსტები (ბერძ.)
ფილონის ნაწარმოებების ინგლისური თარგმანი
ჰამად იბნ ისა ალ-ჰალიფა

ჰამად იბნ ისა ალ-ჰალიფა (; დ. 28 იანვარი, 1950) — ბაჰრეინის ამირა 1999 წლიდან და მეფე 2002 წლიდან.

მეფე დაიბადა 1950 წლის 28 იანვარს რიფაში, ბაჰრეინში. 1964 წელს, საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ გამოცხადდა ტახტის უშუალო მემკვიდრედ. შემდეგ სწავლა გააგრძელა ლის სკოლაში, კემბრიჯში. სამხედრო განათლებას დაეუფლა დიდ ბრიტანეთსა და აშშ-ში. ჰყავს სამი მეუღლე.

მისი პირველი მეუღლეა შეიჰა საბიკა ბინთ იბრაჰიმ ალ-ჰალიფა, რომელზეც 1968 წლის 9 ოქტომბერს დაქორწინდა. მეფეს ჰყავს ოთხი ვაჟი და ქალიშვილი, მათ შორის ტახტის პირდაპირი მემკვიდრე სალმან იბნ ჰამადი, რომელიც 1969 წელს დაიბადა. მონარქის უმცროსი ვაჟი ფეიასლი ავტოკატასტროფაში დაიღუპა 2006 წლის 12 იანვარს ბაჰრეინში, ზალაქთან ახლოს.

2002 წლიდან ამირა ატარებს მეფის ტიტულს. ის ცნობილია არაერთი დემოკრატიული რეფორმით, მაგალითად, მან გამოაცხადა პოლიტიკური ამნისტია და გაათავისუფლა მრავალი პოლიტპატიმარი, ქალებს ხმის მიცემის უფლება უბოძა და 2002 წელს ჩაატარა (თითქმის 20 წლიანი შესვენების შემდეგ) დემოკრატიული საპარლამენტო არჩევნები. მონარქის საგარეო პოლიტიკა პროდასავლურია, განსაკუთრებით ახლო ურთიერთობა აქვს აშშ-სა დაგაერთიანებულ სამეფოსთან.

მეფე განსაკუთრებულ ინტერესს იჩენს ქვეყნის კულტურული მემკვიდრეობისა და სპორტისადმი. 1978 წელს, მისი ბრძანებით, დაარსდა ისტორიული დოკუმენტაციის ცენტრი, რომელიც მდებარეობს მეფის სასახლეში და უშუალოდ მონარქის განსაკუთრებული მეთვალყურეობით ფუნქციონირებს. მონარქს იტაცებს შევარდნებით ნადირობა, თევზაობა, ჩოგბურთი და ფეხბურთი. იგი განსაკუთრებით დაინტერესებულია არაბული ცხენების მოშენებით, მან ამ მიზნით შექმნა კიდეც არაბული ცხენების საჯინიბო 1977 წელს. მომავალი მონარქი ბავშვობიდანვე იჩენდა ინტერესს ავიაციისადმი. 1975 წელს დაიწყო როგორც თეორიული, ისე პრაქტიკული მეცადინეობები ავიაციაში და დაეუფლა კიდეც ვერტმფრენის მართვის ოსტატობას და საფუძველი ჩაუყარა ქვეყნის საჰაერო ძალების შექმნას.
ადრიანოპოლის ხელშეკრულება (1568)

ადრიანოპოლის 1568 წლის ხელშეკრულება გაფორმდა 1568 წლის 21 თებერვალს საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან -სა და ოსმალეთის სულთან სელიმ -ს შორის. ამ ხელშეკრულების თანახმად დასრულდა ავსტრია-ოსმალეთის ომი (1566-1568 წწ.), რომელიც დაიწყო სიგეტვარის ბრძოლით. ხელშეკრულებამ დაამყარა 25-წლიანი მშვიდობა ორივე იმპერიას შორის.

მაქსიმილიანის ელჩები ხორვატიელი ანტუნ ვრანჩიჩი და შტირიელი კრისტოფ ტოიფენბახი სტამბოლში 1576 წლის 26 აგვისტოს ჩავიდნენ. ელჩებმა დისკუსია გამართეს სოკოლუ მეჰმედ-ფაშასთან. ხუთთვიანი მოლაპარაკებების შემდეგ შეთანხმებას მიაღწიეს 1568 წლის 17 თებერვალს, ხოლო ხელი მოაწერეს 21 თებერვალს. დასრულდა ავსტრია-ოსმალეთის ომი.

მაქსიმილიან დასთანხმდა ყოველწლიურად გადაეხადა 30 000 დუკატი „საჩუქრად“ და არსებითად ოსმალეთის იმპერიას აჩუქა მოლდოვა და ვალახია.
კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულება (1590)

კონსტანტინოპოლის 1590 წლის ხელშეკრულება — გაფორმდა 1590 წელს სეფიანთა ირანსა და ოსმალეთის იმპერიას შორის. ამ ხელშეკრულების თანახმად დასრულდა ირან-ოსმალეთის ომი (1578-1590 წწ.).

ხელშეკრულების თანახმად მთელი ამიერკავკასია გადავიდა ოსმალეთის მფლობელობაში. დაღესტნის საშამხლო გადავიდა სულთნის მფარველობაში.

ხელშეკრულების პირობები მოგვიანებით დადასტურდა 1612 და 1619 წლებში.
ბუშის ზავი

ბუშის ზავი, ასევე ნობილია, როგორც იარუგის ზავი — გაფორმდა 1617 წლის 23 სექტემბერს რეჩ-პოსპოლიტასა და ოსმალეთის იმპერიას შორის, თანამედროვე უკრაინის სოფელ ბუშაში. რეჩ-პოსპოლიტას მხრიდან ხელს აწერდა სტანისლავ ჟელკევსკი, ხოლო ოსმალეთის მხრიდან ისკანდერ-ფაშა.

პოლონეთისა და ოსმალეთის ჯარები ერთმანეთის საბრძოლველად გაემზადნენ, მაგრამ გადაწყვიტეს ბრძოლამდე მოლაპარაკება.

ხელშეკრულება დაიდო 1617 წელს, მის მიხედვით გადაწყდა, რომ პოლონეთი არ ჩაერეოდა ოსმალეთის ვასალების ტრანსილვანიის, მოლდოვისა და ვლახეთის საშინაო საქმეებში. თავის მხრივ ოსმალეთმა პირობა დადო, რომ შეწყვეტდა თათრების დარბევას. ოსმალეთის იმპერიას ეძლეოდა უფლება ჩარეულიყო ვასალების მეთაურების არჩევის საქმეში.

ხელშეკრულება დაარღვია ორივე მხარემ, რამაც გამოიწვია პოლონეთ-ოსმალეთის ომი (1620-1621 წწ.), რომელიც დარეგულირდა ხოტინის ხელშეკრულებით.
სატრანსპორტო რიბონუკლეინის მჟავა

სატრანსპორტო რიბონუკლეინის მჟავა, ტ-რნმ — რიბონუკლეინის მჟავა, რომლის ფუნქციაც არის ამინომჟავების ტრანსპორტირება ცილის ბიოსინთეზის ადგილზე. აქვს ტიპური სიგრძე 73-დან 93 ნუკლეოტიდამდე და ზომები დაახლოებით 5 ნანომეტრი. ტ-რნმ აგრეთვე უშუალო მონაწილეობას იღებს პოლიპეპტიდური ჯაჭვის დაგრძელებაში. იგი უერთდება ი-რნმ-ის კოდონს, რომელიც კომპლექსში ამინომჟავასთან ერთადაა, და ახალი პეპტიდური ბმის წარმოსაქმნელად საჭირო კომპლექსის კონფორმაციას უზრუნველყოფს.
ზუჰაბის ხელშეკრულება

ზოჰაბის ზავი, კასრი შირინის ზავი — საზავო ხელშკრულება ოსმალეთის იმპერიასა და სეფიანთა ირანს შორის, ხელი მოეწერა 1639 წლის 17 მაისს ქალაქ კასრი შირინის მახლობლად (ახლანდ. ქირმანშაჰის ოსტანი, ირანი). ზოჰაბის ზავით დასრულდა დამთავრდა ოსმალეთ-ირანის ომები (1514–1639), რომლებიც მიმდინარეობდა ახლო აღმოსავლეთსა და ამიერკავკასიაში ბატონობისათვის.

ავით საბოლოოდ დადგინდა საზღვარი ოსმალეთსა და ირანს შორის დაპყრობილ ქვეყნებზე, ხოლო ის ქვეყნები, რომლებიც დასაპყრობი რჩებოდა, გავლენის სფეროებად განაწილდა. საზღვარი გავიდა ახალციხის, ყარსის, ვანის, შეჰრიზორის, ბაღდადისა და ბასრის აღმოსავლეთით. აზერბაიჯანი მთლიანად ირანს დარჩა, არაბული ქვეყნები — ოსმალეთს, აღმოსავლეთი სომხეთი და აღმოსავლეთი ქურთისტანი — ირანს, დასავლეთი სომხეთი და დასავლეთი ქურთისტანი — ოსმალეთს. ასევე გაინაწილეს საქართველო: აღმოსავლეთ საქართველო ირანს დარჩა, დასავლეთი საქართველო და სამცხე-საათაბაგო — ოსმალეთს. ზავის პირობები არ დარღვეულა 1723 წლმდე, ამიტომ მას „საუკუნოვან ზავსაც“ უწოდებენ.
უ წეთიენი

უ წეთიენი ასევე ცნობილია, როგორც ვუ ხუ ( დ. 17 თებერვალი 624, სიჩუანი — გ. 16 დეკემბერი 705, ლოიანგი) — ჩინეთის იმპერატორი ქალი.

ბიოგრაფია
13 წლის ასაკში უ წეთიენი ჩინეთის თანგის დინასტიის პირველი იმპერატორის — ტაი ცუნგის უმცროსი ხარჭა გახდა. ქმრის გარდაცვალების შემდეგ, 649 წელს მან იმპერატორის მემკვიდრის, კაო წუნგის ყურადღების მიპყრობა მოახერხა და მალე მისი საყვარელი ცოლიც გახდა. მერე ქმრის საყვარლებსა და სხვა ცოლებს, მათ შორის — იმპერატოის მეუღლეს მოუსწრაფა სიცოცხლე და 655 წელს თავად დაიკავა მისი ადგილი.

ვუ ხუმ იმთავითვე მოახერხა მთავრობაზე საკუთარი კონტროლის დაწესება და თავიდან მოიცილა ყველა, ვინც მისი და იმპერატორის კავშირს სისხლის აღრევად მიიჩნევდა. არაერთი მაღალჩინოსანი, მათ შორის იმპერატორის ბიძაც, ან სიკვდილით დასაჯეს, ან გადაასახლეს. 660 წელს იმპერატორს მძიმე სენმა დარია ხელი და მთელი ძალაუფლება დედოფლის ხელში აღმოჩნდა. იგი ნიშნავდა და ათავისუფლებდა მინისტრებს, ირჩევდა სარდლებს, რომლებმაც მისი ბრძანებით, 660-დან 668 წლების პერიოდში კორეა დაიპყრეს.

683 წელს კაო წუნგის გარდაცვალების შემდეგ, მისი მემკვიდრე ვუ ხუს ვაჟი — ჩუნ ცუნგი გახდა. ერთ თვეში უ წეთიენმა ის ტახტიდან გადმოაგდო და ქვეყნიდან გააძევა, ხოლო გვირგვინი მეორე ვაჟს — ჯუი ცუნგს დაადგა თავზე, თუმცა ქვეყანას, როგორც რეგენტი, თავად მართავდა. ჩუნ ცუნგის მხარდამჭერთა მიერ მოწყობილი ამბოხება დამარცხდა.

690 წელს ვუ ჰუმ სამეფო ტახტის უზურპირება მოახდინა და 15 წლის განმავლობაში მართავდა ქვეყანას. ის დიდად წყალობდა სამეფო კარის ორ გარყვნილ მსახურს — ძმებ ჩანებს, რომლებიც აგდებულად ექცეოდნენ მინისტრებსა და გენერლებს. 705 წელს მომხდარი გადატრიალების შემდეგ, ჩანები სიკვდილით დასაჯეს, უ წეთიენი კი აიძულეს, ძალაუფლება თავისი ვაჟისთვის — ჩუნ ცუნგისთვის გადაეცა. 80 წლის ასაკში ის სახელმწიფო საქმეებს ჩამოშორდა და საზაფხულო სასახლეში დაბინავდა, სადაც მალევე გარდაიცვალა
მუდროსის დროებითი ზავი

მუდროსის დროებითი ზავი — სამშვიდობო ხელშეკრულება ოსმალეთის იმპერიასა და ანტანტის ქვეყნებს შორის, რომელიც 1918 წლის 30 ოქტომბერს გაფორმდა კუნძულ ლემნოსის პორტ მუდროსში, ინგლისური კრეისერის „აგამემნონის“ ბორტზე. ხელშეკრულება იცავდა სომხეთის ინტერესებს. ყველა სომეხი სამხედრო ტყვე ოსმალეთის იმპერიას უნდა შეეკრიბა სტამბოლში, რათა იგი გადაეცათ მოკავშირეებისათვის.

ხელშეკრულების პუნქტები ასეთი იყო

დარდანელისა და ბოსფორის სრუტეები იხსნება და მოკავშირეთა გემებს ეძლევათ თავისუფლად მიმოსვლის საშუალება
დაუყოვნებლივ დაიშალოს ოსმალეთის შეიარაღებული ძალები. დაშვებულია მხოლოდ სასაზღვო და შიდა წესრიგისთვის აუცილებელი ძალების არსებობა'
დაუყოვნებლივ გამოიყვანონ ოსმალეთის ჯარები კავკასიიდან და ირანიდან.
ანტანტის წევრი ქვეყნები იღებენ სრულ კონტროლს ოსმალეთის რადიოზე, ტელეგრაფზე, რკინიგზაზე, პორტებზე, სამხედრო გარნიზონებე
აუცილებლობის შემთხვევაში ანტანტის ქვეყნები იტოვებენ ოსმალეთის ამა თუ იმ პროვინციის ოკუპაციის უფლებას
საომარი მოქმედებები შეწყდება 1918 წლის 31 ოქტომბრის 24:00 საათზე ადგილობრივი დროით

არსებული ვალდებულებების გასაკონტროლებლად ოსმალეთის მთელ ტერიტორიაზე დაფუძნდა ანტანტის წევრი ქვეყნების სამხედრო მისიები. დანიშნული ზედამხედველი ინსპექტორები აღიჭურვნენ ფართო უფლებამოსილებით.
სერავის ხელშეკრულება

სერავის ხელშეკრულება —გაფორმდა 1618 წლის 26 სექტემბერს სეფიანთა ირანსა და ოსმალეთის იმპერიას შორის.

1590 წელს ირანის შაჰი აბას დიდი იძულებული იყო კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულებით ოსმალეთისათვის დაეთმო ამიერკავკასია. 1593 წელს ოსმალეთმა წამოიწყო ხანგრძლივი ომი ევროპასთან. შაჰ აბას -მა დაიწყო ლაშქრობისათვის მზადება და 1603 წელს, როდესაც ოსმალეთის იმპერიის ტახტზე ავიდა 14 წლის აჰმედ , ოსმალეთთან ახალი ომი დაიწყო. 1612 წელს ოსმალეთის იმპერიის ახალმა დიდმა ვეზირმა ნასუჰ-ფაშამ ირანელებთან ხელი მოაწერა ხელშეკრულებას, თუმცა მისი რატიფიკაცია არ მომხდარა, ომი კიდევ 6 წელი გაგრძელდა.

1612 წლის ხელშეკრულება ოდნავ შეიცვალა და დამტკიცდა 1618 წელს. ხელშეკრულების მიხედვით ყარსი და ახალციხე ოსმალებს დარჩათ. ამ ხელშეკრულებით დამყარებული ძალთა ბალანსი ორ იმპერიას შორის საუკუნემდე გაგრძელდა.
ჰანს-ადამ II

პრინცი ჰანს-ადამ — ლიხტენშტაინის მონარქი და სახელმწიფოს მეთაური 1989 წლიდან. პრინცი დაიბადა 1945 წლის 14 თებერვალს ციურიხში. მამა, ლიხტენშტაინის პრინცი ფრანს-იოსებ იყო, ხოლო დედა პრინცესა ჯინა (ჯორჯიანა ვონ ვილჩექი). ისინი 1943 წელს დაქორწინდნენ და შეეძინათ ოთხი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი, მათ შორის, უფროსი, დღევანდელი მონარქი ჰანს-ადამი.

ჰანს-ადამი სახელმწიფოს მეთაურია 1989 წლიდან, 2003 წლის რეფერენდუმმა (მოსახლეობის 2/3 მხარდაჭერით) მას მნიშვნელოვანი ძალაუფლება მიანიჭა. პრინცი ერთ-ერთი უმდიდრესი მონარქია მსოფლიოში. მისი ქონება 3,9 მილიარდ დოლარს აჭარბებს. მის მფლობელობაშია ბანკი (დაარსდა 1920 წელს), ასევე ხელოვნების ნიმუშთა მნიშვნელოვანი კოლექცია. მონარქი თავისუფლად საუბრობს გერმანულ, ფრანგულ, ინგლისურ და იტალიურ ენებზე.

პრინცი თავის და-ძმებთან ერთად იზრდებოდა ვადუცის ციხე-სიმაგრეში. მან დაწყებითი განათლება ვადუცში მიიღო და მონაწილეობდა სკაუტთა სამსახურში. 1956 წელს, მამამისის მსგავსად, შევიდა სახელმწიფო „შოტენგიმნაზიაში“, ვენაში, შემდეგ სწავლა გააგრძელა შვეიცარიაში. მოგვიანებით მუშაობდა ლონდონის ერთ-ერთ ბანკში. მიიღო ეკონომიკური განათლება . -ში. პრინცის მეუღლეა პრინცესა მარია აგლას ვონ ქინსკზე. სამეფო წყვილს ოთხი შვილი ჰყავს, მათ შორის ტახტის მემკვიდრე, პრინცი ალოუსი, რომელიც 1968 წელს დაიბადა.

ლიხტენშტაინის პრინცისა და მისი ოჯახის ოფიციალური რეზიდენცია ვადუცში არის ვადუცის ციხესიმაგრე, რომელიც ალპებში მდებარეობს. მართალია, ციხესიმაგრე ღია არ არის ფართო საზოგადოებისათვის, მაგრამ მდებარეობიდან გამომდინარე, ის მაინც მრავალ ტურისტს იზიდავს.
კინიეტი

კინიეტი — მთა სამხრეთ სუდანში. ქვეყნის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 3187 მ. მდებარეობს უგანდის სახელმწიფო საზღვართან. ერთ-ერთი პირველი ევროპელი, რომელმაც მოინახულა კინიეტი იყო ბოტანიკოსი ტომას ფორდ ჩიპი. მანვე მთის სიახლოვეს აღმოაჩინა იშვიათი მცენარის -ის ნიმუშები. კალთების ქვედა ნაწილი შემოსილია ხშირი ტყით.
გეოგრაფიული დეტერმინიზმი

გეოგრაფიული დეტერმინიზმი — მსოფლმხედველობითი კონცეფცია, რომელიც მსოფლიოს ხალხებისა და ქვეყნების სოციალურ-ეკონომიკურ განვითარებას ხსნის გეოგრაფიული ფაქტორებით — გეოგრაფიული მდებარეობით, რელიეფით, კლიმატით, წყლის, ნიადაგურ-მცენარეული და მინერალური რესურსებით. საზოგადოების სრულყოფილი განვითარება მხოლოდ ხელსაყრელ გეოგრაფიულ პირობებში ხდება. ამიტომ ის ხალხები და ქვეყნები დაწინაურდნენ, სადაც კარგი ბუნებრივი პირობები იყო (კერძოდ, ზომიერი და სუბტროპიკული სარტყლები). ცივ და ცხელ კლიმატურ სარტყლებში კი მოსახლეობა პრიმიტიულ დონეზე დარჩა.

იმპერიალიზმის განვითარების ეპოქაში გეოგრაფიულმა დეტერმინიზმა საფუძველი დაუდო რეაქციულ გეოპოლიტიკას. რეაქციული გეოპოლიტიკის იდეის მამამთავარი იყო გერმანელი მეცნიერი ფრიდრიხ რატცელი, რომელმაც სახელმწიფო ცოცხალ ორგანიზმად მიიჩნია. ამჟამად, გეოგრაფიულმა დეტერმინიზმა დაკარგა თავისი პოზიციები და გამოიყენება როგორც სამუშაო კონცეფცია ქვეყნებისა და რაიონების ეკონომიკური განვითარების რეგულირებისათვის.
ტრაპიზონის სამშვიდობო კონფერენცია

}, ტრაპიზონი) — სამშვიდობო კონფერენცია ამიერკავკასიის სეიმისა და ოსმალეთის იმპერიის წარმომადგენლებს შორის. მოლაპარაკებების მიზანი იყო ამიერკავკასიის ქვეყნების ჩამოშორება პირველი მსოფლიო ომის მოვლენებისაგან. სეიმის წარმომადგენლები მოითხოვდნენ 1914 წლის საზღვრებში დაბრუნებას და აღმოსავლეთ ანატოლიის თვითგამორკვევას. ოსმალეთის ხელისუფლება მოითხოვდა ეღიარებინა სეიმის წარმომადგენლებს ბრესტ-ლიტოვსკის ზავის პირობები, რომლის მიხედვითაც ბათუმის ოლქი და ყარსის ოლქი სხვა ტერიტორიებთან ერთად თურქეთმა დაიკავა საომარი მოქმედებების დაწყებამდე. საქართველოსა და სომხეთის წარმომადგენლები ეწინააღმდეგებოდნენ ამ მოთხოვნის შესრულებას, აზერბაიჯანის წარმომადგენლები კი თანახმა იყვნენ შეესრულებინათ მოთხოვნა, რადგან არც ერთი სადავო ტერიტორია მას არ ეკუთვნოდა, გარდა ამისა, მათ დელეგაციაში პანთურქული განწყობა შეიმჩნეოდა. სეიმის არამუსულმანი უმრავლესობის წარმომადგენლებმა ხმა მისცეს ოსმალეთის იმპერიასთან ომს და 13 აპრილს დაბრუნდნენ თბილისში.

ოსმალეთის იმპერიის არმიას კონფერენციის პარალელურად საომარი მოქმედებები არ შეუჩერებია. მან 12 მარტს აიღო არზრუმი, 5 აპრილს – სარყამიში, 7 აპრილს – ვანი. მოლაპარაკებების გაგრძელების წინაპირობად ოსმალეთი მოითხოვდა ამიერკავკასიის დამოუკიდებლობას. 22 აპრილს ოსმალეთი და ამიერკავკასიის სეიმი შეთანხმდნენ აღედგინათ სამშვიდობო მოლაპარაკებები. ოსმალეთის ზეწოლის შედეგად 22 აპრილს, ამიერკავკასიის სეიმმა მიიღო ამიერკავკასიის დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკის შექმნისა და დამოუკიდებლობის დეკლარაცია. მიუხედავად ამისა, ოსმალეთი აგრძელებდა შეტევას და აიღო ბათუმი, ოზურგეთი და ახალციხე. 11 მაისს მოლაპარაკებები განახლდა ქალაქ ბათუმში.
ბელგიის გერბი

ბელგიის გერბი — თანამედროვე სახით ბელგიის გერბი დამტკიცდა მეფის დეკრეტით 1837 წლის 17 მარტს. დეკრეტში აღწერილი იყო დიდი და მცირე გერბების ფორმა.

დიდი გერბი
შავ ფარზე გამოსახულია ოქროს ლომი წითელი ბრჭყალებით და წითელი გამოყოფილი ენით (ე. წ. ბელგიური ლომი). ფარის თავზე განლაგებულია გახსნილი პირის მქონე ოქროს ჩაფხუტი. ჩაფხუტის თავზე მოთავსებულია დიდი ჰერცოგის გვირგვინი. ფარს უკან განლაგებულია სკიპტრები - ერთი მათგანს წარმოადგენს ხელი, რომელის სამართალს განასახიერებს, ხოლო მეორე წარმოადგენს ლომის გამოსახულებას - სიძლიერის სიმბოლოს. ჩაფხუტს გარს აკრავს ლეოპოლდ -ის ორდენის ოქროს ძეწკვი. ფარისმტვირთველ ლომებს უკავიათ აგრეთვე მოოქროვილ ხის ტარზე წამოცმული ბელგიური დროშები. ქვემოთ განთავსებულია წითელი ლენტი, რომელზეც ოქროს ასოებით არის ამოკვეთილი ბელგიელი ხალხის დევიზი: ”ერთობა გვაძლევს ძალას” („’ “ ფრანგულად ან „ “ ჰოლანდიურად). მთელი ეს კომპოზიცია მოთავსებულია ოქროსფერფოჩებიან წითელ მანტიაზე, რომელსაც თავზე ადგას დიდი ჰერცოგის გვირგვინი. მანტიის თავზე აღმართულია 1837 წლის მდგომარეობით არსებული ბელგიის პროვინციების დროშები გერბებით. მიუხედავად იმისა, რომ პროვინციების რაოდენობა დროთა განმავლობაში იცვლებოდა, გერბზე ამ ფაქტმა ასახვა ვერ ჰპოვა.

დიდი გერბი გამოიყენება იშვიათად. ის ამშვენებს მხოლოდ იურიდიულ კანონთა და საერთაშორისო ხელშეკრულებათა ბეჭდებს.

მცირე გერბი
მცირე გერბი გამოიყენება ხშირად ბელგიის ხელისუფლების მიერ. ის შედგება შემდეგი ნაწილებისაგან:
შავი ფარი ლომის გამოსახულებით
ურთიერთგადაჯვარედინებული სკიპტრები
დევიზი
გვირგვინი
ლეოპოლდ -ის ორდენი

გალერეა
კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულება (1700)

კონსტანტინოპოლის 1700 წლის ხელშეკრულება — ხელშეკრულება დაიდო 1700 წლის 3 (14) ივლისს რუსეთის იმპერიასა და ოსმალეთის იმპერიას შორის კონსტანტინოპოლში. ხელშეკრულება არის აზოვის ლაშქრობის შედეგი.

რუსეთმა აზოვი და მიმდებარე ტერიტორიები ისევ მიიღო და ააშენა რამდენიმე ციხესიმაგრე (ტაგანროგი, პავლოვსკი, მიუსი) და გაათავისუფლა ყირიის ხანის მიერ დაწესებული ყოველწლიური ხარკისაგან. ოსმალებს დაუბრუნდათ რუსეთის ძალების მიერ დაპყრობილი პატარა ციხესიმაგრე. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ სასაზღვრო ზონაში არ ააშენებდნენ საფორტიფიკაციო ნაგებობებს. ოსმალეთს ასევე უნდა გაეთავისუფლებინა რუსი სამხედრო ტყვეები. ხელშეკრულებით პეტრე -მა უზრუნველყო ოსმალეთის ნეიტრალიტეტი ჩრდილოეთის ომში.

ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო 30 წლით ოსმალეთმა დაარღვია 1710 წელს როდესაც სულთანმა ომი გამოუცხადა რუსეთს.
ცისი

ცისი (; დ. 29 ნოემბერი, 1835 — გ. 15 ნოემბერი, 1908, პეკინი) — ჩინეთის იმპერატორი ქალი.

ბიოგრაფია
მართალია, ცისი თავდაპირველად, უბრალო ხარჭა იყო, მაგრამ საბოლოოდ, ისეთ სიმაღლეზე ავიდა, რომ შემდგომ 50 წელიწადზე მეტხანს მართავდა ჩინეთს. ეს ყველაფერი კი იმით დაიწყო, რომ თავისი სილამაზით იმპერატორი სიენ ფენი მოხიბლა, შემდეგ კი მას ერთადერთი მემკვიდრე — ტუნ ჩინი გაუჩინა. როცა სიენ ფენი გარდაიცვალა, ტუნ ჩინი მხოლოდ 6 წლის იყო, ამიტომ ცისი რეგენტი გახდა. მან სასტიკად ჩაახშო ტაიპინის აჯანყება 1864 წელს და წიანის აჯანყება 1868 წელს.

ცისიმ მაშინაც არ დათმო ძალაუფლება, როცა ტუნ ჩიმ 1873 წელს სრულწლოვანებას მიაღწია. ორი წლის შემდეგ კი მოულოდნელად გარდაიცვალა, სავარაუდოდ — დედამისმა მოაკვლევინა. ტახტის მემკვიდრეობითობის ყველა კანონის დარღვევით, ცისი ჰსიმ ტუნ ჩის 3 წლის ბიძაშვილი — კუან სიუ გაამეფა, თავად კი კვლავ რეგენტად დარჩა. მისი სრული ტიტული იყო — „კეთილშობილი, სამართლიანი დედა, ჭეშმარიტი, ღვთივკურთხეული, მდიდარი, მზრუნველი, კაშკაშა, ნათელი, მშვიდი, გაწონასწორებული, სრულყოფილი, დღეგრძელი, პატივსაცემი, ღირსეული, სათაყვანებელი, სახელოვანი, ამაღლებული ქვრივი იმპერატრიცა“ — მაგრამ ე.წ. „აკრძალულ ქალაქში“ მას „ბებერ ბუდას“ უწოდებდნენ.

1889 წელს კუან სიუს სრულწლოვანების მიღწევის შემდეგ, ცისი გადაბარგდა საზაფხულო სასახლეში, რომელიც ფლოტის განახლებისთვის განკუთვნილი სახსრებით აიშენა. მაგრამ როცა კუან სიმ რადიკალური რეფორმების გატარება დაიწყო, ცისიმ სახელმწიფო გადატრიალება მოაწყო, იმპერატორი მისივე სასახლეში გამოკეტა და სახელმწიფოს მართვა-გამგეობა საკუთარ ხელში აიღო.

1900 წელს ხელი შეუწყო ბოქსერთა (ნაციონალისტური მოძრაობა) ამბოხებას, რომელიც ჩინეთიდან ყველა უცხოელის გაძევებას ისახავდა მიზნად. როცა ევროპულმა ჯარებმა ეს მოძრაობა სასტიკად დაამარცხეს, ცისი ჰსი პეკინში გაიქცა, 1902 წელს კი იძულებული გახდა, დამამცირებელი სამშვიდობო ხელშეკრულებისთვის მოეწერა ხელი. ცისის გარდაცვალების წინა დღეს, 1908 წლის 15 ნოემბერს მისი დავალებით, კუან სიუ მოკლეს.
კარიოკის ლიგა

კარიოკის ლიგა — რიო-დე-ჟანეიროს შტატის საფეხბურთო ჩემპიონატი, იმართება შტატის ფეხბურთის ფედერაციის უშუალო ეგიდით. პირველ (ანუ უმაღლეს) დივიზიონში გამოდის 2 ჯგუფად დაყოფილი 16 გუნდი. ჩემპიონატი ტარდება 1906 წლიდან, ლიგის ისტორიის განმავლობაში 4 ნათლად გამოკვეთილი ლიდერია, ესენია: „ფლუმინენსე“, „ფლამენგო“, „ვასკო და გამა“ და „ბოტაფოგო“.
სანტიაგო კანისარესი

ხოსე სანტიაგო კანისარეს რუისი ( დ. 18 დეკემბერი 1969, მადრიდი, ესპანეთი) — ესპანელი ფეხბურთელი, თამაშობდა მეკარის პოზიციაზე. ეროვნულ ნაკრებში ჩაატარა 46 შეხვედრა, მონაწილეობდა მსოფლიო ჩემპიონატებზე 1994, 1998 და 2006 წლებში.1992 წლის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი.

კარიერა
საკლუბო
კანისარესი არის მადრიდის „რეალის“ აღზრდილი. 1988-1998 წლებში თამაშობდა „რეალის“ სხვადასხვა ასაკობრივ ნაკრებებში. ძირითად გუნდში მოხვედრამდე „რეალის“ ხელმძღვანელობამ გადაწყვიტა, რომ კანისარესი გაენათხოვრებინათ, ფეხბურთელი არენდის წესით თამაშობდა „ელჩეში“ და „მერიდაში“ 2 წლით კი სელტას რიგებშიც გამოდიოდა. 1994 წელს კლუბმა სანტიაგო დაიტოვა და 4 წლის განმავლობაში სამეფო გუნდის რიგებში ირიცხებოდა. ის მეორე მეკარედ რჩებოდა. ჯერ ფრანსისკო ბუიოს, შემდეგ კი ბოდო ილგნერის შემცვლელი იყო. ძირითადი მეკარე კანისარესი 1997-98 წლის სეზონში გახდა. მან სეზონში 26 მატჩი ჩაატარა, ილგნერმა კი 12.

1998 წელს კანისარესი გადავიდა „ვალენსიაში“, სადაც მან კარიერადამთავრებული ანდონი სუბისარეტა შეცვალა. სანტიაგო „ვალენსიას“ შეუცვლელი და საჭირო ფიგურა გახდა. კანისარესმა 2-ჯერ შეძლო ქვეყნის თასის მოპოვება, 2-ჯერ გავიდა ჩემპიონთა ლიგის ფინალში და დაეუფლა უეფას თასს. 2007 წლის 20 დეკემბერს კლუბმა უთანხმოების გამო სანტიაგო კანისარესს კონტრაქტი გაუწყვიტა, თუმცა „ვალენსიას“ მეკარეებმა ტიმო ჰილდებრანდმა და ხუან ლუის მორამ ტრავმები მიიღეს, ამის გამო კლუბმა კანისარესთან კონტრაქტი აღადგინა. 2008 წლის 18 მაისს სანტიაგო კანისარესმა ჩაატარა გამოსამშვიდობებელი შეხვედრა, რომელშიც „ვალენსიამ“ „ატლეტიკოს“ სძლია.

ეროვნული
კანისარესი ნაკრებში ადრეული ასაკიდანვე გამოიძახეს. ოლიმპიურ ნაკრებთან ერთად მან ბარსელონაში 1992 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე ოქროს მედალი მოიპოვა.

ეროვნულ ნაკრებში კანისარესს დებიუტი 1993 წლის 17 ნოემბერს ჰქონდა, როდესაც ერთ-ერთ შეხვედრაში ანდონი სუბისარეტამ წითელი ბარათი მიიღო და ახალგაზრდა კანისარესს მოედანზე შესვლა მოუწია. კანისარესმა უდიდესი წვლილი შეიტანა ესპანეთის ნაკრების გამარჯვებაში (1:0)

უფრო ხშირად კანისარესს ნაკრებში მეორე მეკარედ თამაში უწევდა. თავისი ნაკრებში ჩატარებული 46 შეხვედრიდან მან მხოლოდ 5 შეხვედრა ითამაშა ევროპის და მსოფლიო ჩემპიონატებზე. ერთი შეხვედრა კანისარესმა 1994 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ჩაატარა, 2000 წლის ევროპის ჩემპიონატზე და ერთი 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე. ასევე ის იყო განაცხადში 1996 წლის ევროპის ჩემპიონატზე, 1998 წელს მსოფლიო ჩემპიონატზე და ევრო 2004-ზე, თუმცა მას ამ ტურნირებში მონაწილეობა არ მიუღია, 90-იან წლებში ის სუბისარეტას დუბლიორი იყო, 2004 წლიდან კი იკერ კასილიასის.

მიღწევები
გუნდური
ესპანეთის ოლიმპიური ნაკრები
ოლიმპიური ჩემპიონი: 1992
მადრიდის რეალი
ესპანეთის ჩემპიონი: 1995, 1997
ესპანეთის სუპერთასის მფლობელი: 1997
ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული: 1998
ვალენსია
ესპანეთის ჩემპიონი: 2002, 2004
ესპანეთის თასი: 1999, 2008
ესპანეთის სუპერთასის მფლობელი: 1999
უეფას თასი: 2004
უეფას სუპერთასი: 2004
ჩემპიონთა ლიგის ფინალისტი: 2000. 2001

ინდივიდუალური
რიკარდო სამორას თასის მფლობელი: 1993, 2001, 2002, 2004
კორინთიანსი

კორინთიანსი (სრული სახელი „სპორტ კლუბი კორინთიანსი პაულისტა“, ბრაზილიაში კლუბის სახელს ასევე აღნიშნავენ აბრევიატურით ) — ბრაზილიური საფეხბურთო კლუბი სან-პაულუდან. უფრო მეტად ცნობილია თავისი საფეხბურთო გუნდით.

კლუბი დაარსდა 1910 წლის 1 სექტემბერს, სახელი ეწოდა ლონდონური კლუბის „კორინთიანის“ პატივსაცემად. კორინთიანსი, ბარსელონასთან ერთად, ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატის მოგებების მხრივ მსოფლიო რეკორდსმენია, ორივე კლუბმა ამ ტიტულის მოპოვება ორ-ორჯერ შეძლო.