ტივოლის პარკი (ლიუბლიანა)

ტივოლის პარკი — პარკი სლოვენიის დედაქალაქ ლიუბლიანაში.

პარკი მდებარეობს ქალაქის ცენტრალური ნაწილის ჩრდილო-დასავლეთ კიდეზე. ის გადაჭიმულია შიშკას რაიონამდე ჩრდილოეთით, ვიჩის რაიონამდე — სამხრეთით და როჟნიკის რაიონამდე — დასავლეთით.

ტივოლის პარკი ლიუბლიანას ყველაზე დიდი პარკია, მისი ფართობი 500 ჰექტარია (5 კმ²). 1984 წლიდან ის ტივოლი — როჟნიკის გორა — შიშკას გორას ლანდშაფტური პარკის შემადგენლობაშია.

ისტორია
ტივოლის პარკი დაარსდა 1813 წელს ინჟინერ ჟან ბლანშარის გეგმის მიხედვით, იმ დროს, როდესაც ლიუბლიანა ფრანგული ილირიის პროვინციების ადმინისტრაციული ცენტრი იყო.

პარკმა გააერთიანა ორი არსებული ბაღი — ერთი ტივოლის ციხესიმაგრის (იმ პერიოდში ცნობილი როგორც პოდტურნის მამული) მახლობლად მდებარეობდა, ხოლო მეორე — ცეკინის სასახლის გვერდით. თავისი დღევანდელი სახელწოდება პარკმა საუკუნის მეორე ნახევარში მიიღო, მას შემდეგ რაც იქ მდებარეობდა „კაზინოს საზოგადოების“ საზაფხულო რეზიდენცია, ასევე გართობის პარკი, ბარი და კაფე.

პარკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში 1880 წელს გათხარეს მართკუთხა ფორმის ტბორი. მისი ზომებია: სიგრძე — 140 მეტრი, სიგანე — 50 მეტრი, სიღრმე — 0,9-დან 1,3 მეტრამდე. ტბორი თავდაპირველად განკუთვნილი იყო თევზჭერისთვის, ზაფხულში — ნავებით სეირნობისთვის, ხოლო ზამთარში — ციგურაობისთვის.

1894 წელს პარკში შეიქმნა დენდრარიუმი, რომელსაც სათავეში ჩაუდგა ჩეხი მებაღე ვაცლავ ჰეინიკი — ტივოლის პირველი პროფესიონალი მებაღე.

1920-1939 წლებში ტივოლის პარკში ჩატარდა რეკონსტრუქცია იოჟე პლეჩნიკის ხელმძღვანელობით. სწორედ მან დააპროექტა იაკოპიჩის გამზირი , რომელმაც ტივოლის სასახლე ლიუბლიანას ციხესთან დააკავშირა ცანკარისა და ჩოპის ქუჩების, პრეშერნის მოედნისა და სამმაგი ხიდის გავლით. ამ პერიოდში პარკში გაშენდა ხეივნები და მრავალრიცხოვანი საფეხმავლო ბილიკები, შეიქმნა ყვავილოვანი კომპოზიციები და შადრევნები, დაიდგა ქანდაკებები.

მე-20 საუკუნეში პარკის ბაღში აშენდა სპორტული ნაგებობები, რაც სხვადასხვა სპორტით დაკავების საშუალებას იძლეოდა. მათ შორის იყო საზაფხულო აუზი „ილირია“ (1929), სპორტის სასახლე „ტივოლი“ (1965), დახურული აუზი სავარჯიშო დარბაზით (1973), ჩოგბურთის კორტები, კალათბურთის მოედნები და მინი-გოლფის მინდორი. ასევე გაჩნდა ბავშვთა სათამაშო მოედანი (1942), მცირე ბოტანიკური ბაღი და ორანჟერეა.

ტივოლის დარბაზი წარმოადგენს ორ მრავალფუნქციურ შიდა სპორტულ არენას, რომლებიც მდებარეობს ცეკინის სასახლის მახლობლად. კომპლექსი, რომლის არქიტექტურული პროექტი შეიმუშავა მარჯან ბოჟიჩმა, ხოლო საინჟინრო ნაწილი — სტანკო ბლოუდეკმა, გაიხსნა 1965 წელს. დიდი ყინულის ჰოკეის არენას 7,000 კაცის დასაჯდომი ადგილი აქვს. როცა ის კალათბურთის მატჩებისთვის არის კონფიგურირებული, ტევადობა 6,000-მდე მცირდება. პატარა კალათბურთის დარბაზს 4,500 მაყურებლს იტევს. სწორედ ამ დარბაზში თამაშობდა პროფესიონალური კალათბურთის გუნდი „ “-ის საშინაო მატჩებს 2011 წლამდე, ხოლო დიდი არენა პროფესიონალური ყინულის ჰოკეის კლუბის, „ “-ის, საშინაო მოედანია.

ძირითადი ღირსშესანიშნაობები
ტივოლის სასახლე — აშენდა საუკუნეში წინა ციხესიმაგრის ნანგრევებზე. საუკუნის შუა ხანებში გადაკეთდა ნეოკლასიკური სტილში ფელდმარშალ იოზეფ რადეცკისთვის, რის შემდეგაც მიიღო თანამედროვე სახე. 1986 წლიდან შენობაში მდებარეობს გრაფიკული ხელოვნების საერთაშორისო ცენტრი.

ცეკინის სასახლე — აშენდა 1720 წელს ლეოპოლდ ლამბერგის დაკვეთით, ვენელი არქიტექტორის, იოჰან ბერნჰარდ ფიშერ ფონ ერლახის პროექტით. 1951 წლიდან შენობაში ფუნქციონირებს სლოვენიის თანამედროვე ისტორიის ეროვნული მუზეუმი .

ტივოლის დარბაზი (