მამადი დუმბუია

მამადი დუმბუია (დ. 5 დეკემბერი, 1984) — გვინეელი გენერალი და გვინეის მოქმედი, რიგით მეხუთე პრეზიდენტი. მან პრეზიდენტის თანამდებობა 2026 წლის 17 იანვარს დაიკავა მას შემდეგ, რაც 2025 წლის გვინეის საპრეზიდენტო არჩევნებში დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა. მანამდე, 2021 წლის 5 სექტემბერს, დუმბუია სათავეში ჩაუდგა სახელმწიფო გადატრიალებას, რომლის შედეგადაც დაემხო ყოფილი პრეზიდენტის, ალფა კონდეს მმართველობა.

იგი გვინეის არმიის სპეციალურ დანაყოფთა ჯგუფის წევრი და საფრანგეთის უცხოური ლეგიონის ყოფილი სამხედროა. გადატრიალების დღეს დუმბუიამ სახელმწიფო ტელევიზიით განაცხადა, რომ მისმა ფრაქციამ მთავრობა დაითხოვა და კონსტიტუციის მოქმედება შეაჩერა. 2021 წლის 1 ოქტომბერს დუმბუიამ დროებითი პრეზიდენტის ფიცი დადო, რითაც ოფიციალურად გახდა იმ სამხედრო ხუნტის ხელმძღვანელი, რომელმაც ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო.

ადრეული წლები
დუმბუია დაიბადა 1984 წლის 5 დეკემბერს გვინეის კანკანის რეგიონში. წარმოშობით იგი მანდინკას ეთნიკურ ჯგუფს მიეკუთვნება. ამ თანამდებობაზე დანიშვნისას მას ბატალიონის მეთაურის წოდება მიენიჭა, რასაც საფუძვლად მისი საერთაშორისო გამოცდილება და სხვადასხვა ქვეყნებში გავლილი წვრთნები დაედო. მოგვიანებით ორივე მათგანმა საკუთარი ქვეყნების მთავრობების წინააღმდეგ სამხედრო გადატრიალება მოაწყო. 2021 წელს ვრცელდებოდა ინფორმაცია, რომ იგი სპეციალურ ძალთა ჯგუფისთვის მეტი უფლებამოსილების მოპოვებას ცდილობდა.

მისი 15-წლიანი სამხედრო კარიერა მოიცავს მისიებს ავღანეთში, კოტ-დ’ივუარში, ჯიბუტიში, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში, ისრაელში, კვიპროსში, გაერთიანებულ სამეფოსა და გვინეაში. მიმართ ადამიანის უფლებების სავარაუდო დარღვევის გამო.

2021 წლის სახელმწიფო გადატრიალება
დუმბუია იყო 2021 წლის 5 სექტემბრის გვინეის სახელმწიფო გადატრიალების ინიციატორი, რომლის დროსაც გვინეის პრეზიდენტი, ალფა კონდე, დააკავეს. დუმბუიამ სახელმწიფო ტელევიზიით მიმართვა გაავრცელა და გამოაცხადა, რომ მისმა ფრაქციამ მთავრობა დაითხოვა და კონსტიტუციის მოქმედება შეაჩერა.

მან ასევე აღნიშნა, რომ „შერიგებისა და განვითარების ეროვნული კომიტეტი“ იძულებული გახდა, საკუთარ თავზე აეღო პასუხისმგებლობა მას შემდეგ, რაც ქვეყანაში შეიქმნა „სავალალო პოლიტიკური ვითარება, მოხდა სასამართლო ხელისუფლების ინსტრუმენტალიზაცია, დემოკრატიული პრინციპების უგულებელყოფა, საჯარო ადმინისტრირების უკიდურესი პოლიტიზება, ასევე გამეფდა სიღარიბე და კორუფცია“.

სამხედროების ქმედებების გასამართლებლად დუმბუიამ განას ყოფილი პრეზიდენტის, ჯერი როლინგსის სიტყვები მოიყვანა: „თუ ელიტა ხალხს თრგუნავს, ხალხისთვის თავისუფლების დაბრუნება არმიის ვალია“.

გვინეის დროებითი პრეზიდენტი (2021–2026)
ძალაუფლების ხელში ჩაგდების შემდეგ, დუმბუიამ აიძულა მოქმედი თანამდებობის პირები, დასწრებოდნენ პირველ ოფიციალურ შეხვედრას, წინააღმდეგ შემთხვევაში კი მათ ამბოხებულებად შერაცხვით დაემუქრა. მოგვიანებით, სატელევიზიო მიმართვისას, მან განაცხადა, რომ ყოფილი პრეზიდენტი ალფა კონდე არ გათავისუფლდებოდა, თუმცა მას სამედიცინო მომსახურებაზე წვდომა ექნებოდა. დუმბუიამ უგულებელყო -ის მხრიდან მოსალოდნელი ეკონომიკური სანქციები და წარმომადგენლის მეშვეობით აღნიშნა, რომ „როგორც ჯარისკაცები, ისინი გვინეაში მოღვაწეობენ და მათ ანგარიშებზე დასაყადაღებელი არაფერია“. -ის წარმომადგენლებმა მოუწოდეს ხუნტას, დაერთოთ ნება გადაყენებული პრეზიდენტისთვის, დაეტოვებინა ქვეყანა, რაზეც მათ უარი განაცხადეს. მან დააანონსა გეგმა „სახელმწიფოს ხელახალი დაფუძნების“ შესახებ, რაც გულისხმობდა „თავისუფალი, სანდო და გამჭვირვალე“ არჩევნების ჩატარებასა და ქვეყნის მიერ ნაკისრი ყველა ეროვნული თუ საერთაშორისო ვალდებულების პატივისცემას.

მოგვიანებით დუმბუია გვინეაში რუანდის პრეზიდენტს, პოლ კაგამეს შეხვდა; ეს იყო უცხო ქვეყნის მეთაურთან გამართული პირველი შეხვედრა 2021 წლის გადატრიალების შემდეგ. დუმბუიასთვის შთაგონების წყაროდ იქცა კაგამეს გამოცდილება, რათა განეხორციელებინა რეფორმები და მიეღწია ეროვნული შერიგებისთვის ისევე, როგორც ეს კაგამემ რუანდაში შეძლო.

დუმბუია და ხუნტა ანტისამთავრობო დემონსტრანტებს უვადო თავისუფლების აღკვეთით დაემუქრნენ.

2024 წლის 19 თებერვალს, დუმბუიამ და „შერიგებისა და განვითარების ეროვნულმა კომიტეტმა“ გამოსცეს ბრძანება დროებითი მთავრობის დათხოვნის შესახებ, რაც მოგვიანებით დაგეგმილი ახალი საპრეზიდენტო არჩევნების მოსამზადებელ ეტაპს წარმოადგენდა.

2024 წლის 22 ივლისს, მას შემდეგ, რაც გაუჩინარდნენ პოლიტიკური აქტივისტები — ფონიკე მენგე და ბილო ბა, რომლებიც დაკავშირებულნი არიან „კონსტიტუციის დაცვის ეროვნულ ფრონტთან“ , მათმა ოჯახებმა პარიზში (საფრანგეთი) მამადი დუმბუიას წინააღმდეგ სარჩელი შეიტანეს.

2025 წლის 28 მარტს, დუმბუიამ ჯანმრთელობის მდგომარეობის საფუძვლით შეიწყალა ყოფილი პრეზიდენტი მუსა დადის კამარა, რომელიც მსჯავრდებული იყო 2009 წლის საპროტესტო აქციების დროს 156 ადამიანის მკვლელობისთვის.

2025 წლის ივნისში, გვინეის ადვოკატთა ორდენმა ორკვირიანი ბოიკოტი გამოუცხადა სასამართლო მოსმენებს, ხოლო მისმა წევრებმა დატოვეს ის სახელმწიფო ინსტიტუტები, რომლებშიც მსახურობდნენ. ეს იყო პროტესტი ორდენის ყოფილი თავმჯდომარის (ბატონიეს) და დუმბუიას კრიტიკოსის, მოჰამედ ტრაორეს გატაცებისა და წამების გამო.

დუმბუიას მმართველობის პერიოდში, 21 სექტემბერს, ჩატარდა 2025 წლის გვინეის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი, რომელზეც ამომრჩეველთა დაახლოებით 89%-მა მხარი დაუჭირა ახალ კონსტიტუციას. 3 ნოემბერს დუმბუიამ ოფიციალურად წარადგინა თავისი კანდიდატურა 2025 წლის 28 დეკემბრის საპრეზიდენტო არჩევნებისთვის. მან ხმების 86,72%-ით გაიმარჯვა და 2026 წლის 17 იანვარს მოხდა მისი ინაუგურაცია, როგორც ქვეყნის სამოქალაქო პრეზიდენტისა.

ეკონომიკური პოლიტიკა
მამადი დუმბუია მხარს უჭერს ჩინურ ინვესტიციებსა და დაფინანსებას, რაც ძირითადად მოპოვებით სექტორში არის მიმართული.

პირადი ცხოვრება
დუმბუია დაქორწინებულია ლორიან დარბუზე, რომელიც საფრანგეთის ეროვნული ჟანდარმერიის მოქმედი თანამშრომელია. წყვილს ოთხი შვილი ჰყავს.