iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ქაიაღანთაში (პაზარის რაიონი)

ქაიაღანთაში — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 52 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 17 კილომეტრში. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 40 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
სოფელ ქაიაღანთაშის ძველი სახელია „სითორი“. ეს ტოპონიმი თურქულში შევიდა როგორც „სითორ“.

სოფელი სითორი მდებარეობდა ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა, მას შემდეგ რაც 1461 წელს გაანადგურეს ტრაპიზონის იმპერია, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს. თუმცა, ეს დასახლება ძველ ჩანაწერებში ცალკე სოფლად არ მოიხსენიება. ცნობილია, რომ ის ადრე სოფელი „ჰაქოს“ უბანი იყო. კერძოდ, 1957 წელს „სითორის“ უბანი, რომელიც სოფელ ჰაქოს ეკუთვნოდა, გადაკეთდა სოფლის სახელწოდებით „ქაიაღანთაში“. 1965 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით, ქაიაღანთაშის სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 90 ადამიანს, რომელთაგან მხოლოდ 8 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.
მაგნეზიტი

მაგნეზიტი — კარბონატების კლასის მინერალი; ქიმიური შედგენილობა 3. იზომორფული მინარევის სახით შეიცავს , , . კრისტალდება ტრიგონურ სინგონიაში. კრისტალები რომბოედრული ან უსწორმასწორო წაგრძელებული აქვს, აგრეგატები — ფარულ-კრისტალური. თეთრია ან მოყვითალო-ნაცრისფერი. მყიფეა; რომბოედრის გასწვრივ აქვს სრული ტკეჩადობა. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 3.75-4.25; სიმკვრივე 2900-3100 კგ/მ³. მაგნეზიტის ძირითადი დანაგროვები გვხვდება მეტამორფიზებულ დოლომიტებში. მაგნეზიტი გამოიყენება ცემენტის, ცელულოზის, სინთეზური კაუჩუკის, პლასტმასის, ცეცხლგამძლე ნაწარმის, კერამიკულ და სხვათა წარმოებაში. ძირითადი საბადოებია რუსეთში, ჩინეთში, კორეაში, ბრაზილიაში.
თათია ჩხეიძე

თათია ჩხეიძე (დ. 25 მაისი, 1969, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მუსიკოსი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის მუსიკალური სასწავლებელი და ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. 1997 წლიდან არის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის თეორიის კათედრის მეცნიერ–თანამშრომელი. 2000 წელს გახდა მასწავლებელი, 2001 წლიდან უფროსი მასწავლებელი, 2005 წელს დოცენტი, 2013 წლიდან ასოცირეული პროფესორი. 2005 წლიდან მუშაობს თბილისის კონსერვატორიის ხარისხის უზრუნველყოფის სამსახურის უფროსის მოადგილედ, 2013 წლიდან ხარისხის უზრუნველყოფის სამსახურის, საეკლესიო მუსიკის მიმართულების ხელმძღვანელად. 2011 წლიდან განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის პროგრამული აკრედიტაციის ექსპერტი, 2015 წლიდან გიორგი მთაწმინდელის სახელობის საეკლესიო გალობის უმაღლესი სასწავლებლის, საეკლესიო მუსიკოლოგიის კათედრის გამგე. მუშაობს ქართული საეკლესიო მუსიკალური კვლევის დარგში. მუსიკისმცოდნე–თეორეტიკოსი. არის მუსიკისმცოდნეობის კანდიდატი. 1997 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა – "საღვთო ლიტურგია ღვთისმსახურების ქართულ პრაქტიკაში".

რესურსები ინტერენტში
მაგნეტიტი

მაგნეტიტი ( ^{2+}2^{3+}4. ^{2+} ხშირად ჩანაცვლებულია , ^{2+}, -ით, ხოლო ^{3+} — , , , -ით. კრისტალდება კუბურ სინგონიაში. კრისტალები ოქტაედრული, რომბულ-დოდეკაედრული, კუბური აქვს, აგრეგატები – მარცვლოვანი, დრუზული, რადიალურ-სხივოსნური თირკმლისებრი, ოოლითური, ჭვარტლისებრი. ძლიერ მაგნიტურია. კარგად ატარებს დენს. შავი, ზოგჯერ მოლურჯო ფერისაა. ელვარება ნახევრად ლითონისებრი ან ლითონისებრი აქვს. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 5.5-6; სიმკვრივე 4800-5300 კგ/მ³. მაგნეტიტი წარმოიქმნება მაგმური, პეგმატიტური, სკარნული, ჰიდროთერმული, ეგზოგენური და მეტამორფოგენული პროცესების შედეგად. მაგნეტიტი რკინის ერთ-ერთი ძირითადი მადანია.
ქესიქოფრუ (პაზარის რაიონი)

ქესიქოფრუ — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 43 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 6 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 452 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
სოფელ ქესიქოფრუს ძველი სახელია ჰუდისა. ჰუდისა (ჰუდისა) არის ლაზური ტოპონიმი, რომელიც თურქულში იგივე ფორმით შევიდა. კერძოდ, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულსა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ის მოხსენიებულია როგორც ჰუდისა .

სოფელი ჰუდისა მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, 1461 წელს ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულის მიხედვით, ეს დასახლება ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ათინის კაზას ექვემდებარებოდა. მოსახლეობა შედგებოდა 32 კომლში მცხოვრები 162 ადამიანისგან. თუმცა, შესაძლებელია ეს რიცხვი მხოლოდ მამრობითი სქესის მოსახლეობას მოიცავდა. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა შემდეგნაირად იყო აღრიცხული: 16 ცხვარი, 30 თხა, 40 ძროხა და 11 ხარი.

კულტურის ისტორიკოსმა ნიკო მარმა, 1910 წელს ლაზისტანის რეგიონში მისი კვლევითი მოგზაურობის დროს დაწერა, რომ ათინის კაზაში 69 სოფელი იყო და ამ სოფლებიდან 64-ში ლაზურად საუბრობდნენ. სოფელი ჰუდისაც ლაზურენოვან დასახლებებს შორის მოიხსენია. ჰუდისას სოფელი პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა. რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზისტანის რეგიონში კვლევით მოგზაურობაში მყოფმა ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ სოფლის სახელი რუსულად დაწერა როგორც ჰუდისა . ამ პერიოდში ჰუდისას სოფელში 58 კომლში 352 ადამიანი ცხოვრობდა.

სოფელი ჰუდისა, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, რიზეს პროვინციის ათინის კაზას ცენტრალურ ნაჰიეს ექვემდებარებოდა. ვინაიდან ჰუდისა არ იყო თურქული სახელი, 1959 წელს სოფლის სახელი შეიცვალა და გახდა კესიკკოპრუ. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის დროს კესიკკოპრუს სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 999 ადამიანისგან, რომელთაგან 329 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.
ბრავეს მესერი

ბრავეს მესერი — კრისტალთა სივრცობრივი მესრების სახე. პირველად დაადგინა ფრანგმა მეცნიერმა ო. ბრავემ 1848 წელს. მის მიერ წამოყენებული ჰიპოთეზის მიხედვით კრისტალთა მესრები აგებულია სივრცეში კანონზომიერად განლაგებული წერტილების — კვანძებისაგან სადაც მოთავსებულია ატომები. მესრების მიღება შეიძლება მოცემული წერტილების განმეორების შედეგად. პარალელური გადაადგილებით (ტრანსლაციით). ამ წერტილებზე სწორი ხაზებისა და სიბრტყეების გატარებით სივრცობრივი მესერი თანასწორ პარალელეპიპედებდ (ელემენტარულ უჯრედებად) დაიყოფა. არსებობს ასეთი მესრის 14 სახე, მათი საშუალებით დიდი სიზუსტით შეიძლება აღიწეროს ნებისმიერი კრისტალის სტრუქტურა. ბრავეს მესრები იყოფა 4 ძირითად ტიპად: პრიმიტიული ( და ), სადაც კვანძები (ატომები) მხოლოდ პარალელეპიპედის წვეროებშია განლაგებული; ბაზოცენტრირებული , სადაც ურთიერთსაწინააღმდეგო ორ წახნაგზე დამატებით კიდევ ორი კვანძია. ცენტრირებული , სადაც პრიმიტიულ ტიპს ცენტრში ერთი ატომი აქვს დამატებული, და წახნაგცენტრირებული , რომელსაც ყველა წახნაგზე თითო-თითო კვანძი (ატომი) აქვს.

ბრავეს 14 მესერი სინგონიების მიხედვით შემდეგნაირად ნაწილდება: ტრიკლინურში მხოლოდ პრიმიტიული მესერი გვაქვს, მონოკლინურში — პრიმიტიული და ბაზოცენტრირებული , რომბულში მესრის ოთხივე (, , და ) ტიპი გვხვდება, ტეტრაგონურში , ტრიგონურში , ჰექსაგონურში მხოლოდ ბაზოცენტრირებული მესერი, კუბურ სინგონიაში კი მესრების პრიმიტიული , ცენტრირებული და წახნაგცენტრირებული ტიპები.
კალიროე (თანამგზავრი)

კალიროე , იუპიტერ , /1999 1 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის პასიფაეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
კალიროე აღმოაჩინეს 1999 წლის 6 ოქტომბერს ასტრონომებმა ტიმოთი სპარმა, ჯეიმს სკოტმა, რობერტ მაკმილანმა, ჯეფ ლარსენმა, ჯო მონტანმა, არიანა გლისონმა და ტომ გერელსმა პროგრამის ფარგლებში. თავდაპირველად ციური სხეული შეცდომით მიიღეს ასტეროიდად (1999 18). 2000 წლის 18 ივლისს ტიმოთი სპარმა დაადგინა, რომ საუბარია იუპიტერის ახალ თანამგზავრზე, რომელმაც შემდეგ მიიღო დროებითი აღნიშვნა /1999 1.

თანამგზავრს სახელი ეწოდა განიმედეს დედის კალიროეს პატივსაცემად, ბერძნული მითოლოგიიდან.

ორბიტა
კალიროე იუპიტერის ირგვლივ სრულ ბრუნვას აკეთებს საშუალოდ 24102000 კმ მანძილზე 759 დღეზე ნაკლებ დროში. ეკუთვნის პასიფეს ჯგუფს. ორბიტა რეტროგრადულია; აქვს დახრილობა 147.1° და ექსცენტრიულობა 0.283.

ფიზიკური მახასიათებლები
კალიროეს საშუალო დიამეტრი დაახლოებით 7 კმ-ია. სიმკვრივე უხეშად შეფასებულია 2.6 გ/სმ³-ზე, ვინაიდან თანამგზავრი სავარაუდოდ შედგება ძირითადად სილიკატური ქანებისგან. ზედაპირი ძალიან მუქია: მისი ალბედო არის 0.04. ვარცკვლავიერი სიდიდე 20.8 მ.
ავტონოე (თანამგზავრი)

ავტონოე, ავთონოე , იუპიტერ , /2001 1 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის პასიფაეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
ავტონოე აღმოაჩინა ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ შეპარდის ხელმძღვანელობით 2001 წელს და მიენიჭა დროებითი აღნიშვნა /2001 1.

ავტონოეს სახელი ეწოდა 2003 წლის აგვისტოში ქარიტების დედის ავტონოეს სახელი ბერძნული მითოლოგიიდან.

ორბიტა
ავტონოეს დიამეტრი დაახლოებით 4 კილომეტრია და იუპიტერის გარშემო ბრუნავს საშუალოდ 24 264 000 კმ მანძილზე 719.01 დღეში. ის ბრუნავს ეკლიპტიკის მიმართ 151° დახრილობით (იუპიტერის ეკვატორისკენ 150°) რეტროგრადული მიმართულებით და ექსცენტრიულობით 0.369.

ის მიეკუთვნება პასიფაეს ჯგუფს, არარეგულარული რეტროგრადული მთვარეები, რომლებიც ბრუნავენ იუპიტერზე 22,8-დან 24,1 გმ-მდე მანძილზე და 144,5°-დან 158,3°-მდე დახრილობით.
იუპიტერ LXIII

იუპიტერ , /2017 2 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის კარმეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
თანამგზავრი აღმოაჩინა კარნეგის ასტრონომმა სკოტ შეპარდმა 2017 წლის 23 მარტს სერრო ტოლოლოს ობსერვატორიაში გადაღებულ ორ სურათზე. მოგვიანებით, იგივე თანამგზავრი აღმოაჩინეს 2016 წლის 5 თებერვალს მაუნა კეას ობსერვატორიაში გადაღებულ ფოტოებზე. აღმოჩენა გამოცხადდა 2018 წლის 17 ივლისს.

2018 წლის 25 სექტემბერს აღმოჩენა აღიარა საერთაშორისო ასრტონომიულმა კავშირმა და თანამგზავრმა მიიღო მუდმივი ნომერი იუპიტერ, მაგრამ უსახელო დარჩა.

ორბიტა
თანამგზავრი იუპიტერის გარშემო ორბიტას დაახლოებით 723.8 დღეში ასრულებს. დიდი ნახევარღერძი დაახლოებით 23.24 მილიონი კილომეტრია. ორბიტის გასწვრივ მოძრაობის მიმართულება ეწინააღმდეგება იუპიტერის ბრუნს მისი ღერძის გარშემო.

ფიზიკური მახასიათებლები
ფიზიკური მახასიათებლები დანამდვილებით უცნობია, მაგრამ მისი სიკაშკაშის მიხედვით, ასტრონომები ვარაუდობენ, რომ თანამგზავრის დიამეტრი დაახლოებით 1 კილომეტრია.
S/2022 J 2

/2022 2 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის კარმეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
თანამგზავრი აღმოაჩინა სკოტ შეპარდმა 2022 წლის 15 ოქტომბერს 6.5 მეტრიანი მაგელან-ბაადეს ტელესკოპის გამოყენებით ლას-კამპანასის ობსერვატორიაში, ჩილე. ეს გამოცხადდა მცირე პლანეტების ცენტრმა 2023 წლის 22 თებერვალს, მას შემდეგ რაც დაკვირვებები შეგროვდა საკმარისად ხანგრძლივი დროის მანძილზე, რათა დაადასტუროს თანამგზავრის ორბიტა.

ორბიტა
/2022 2 არის კარმე ჯგუფის ნაწილი, იუპიტერის რეტროგრადული არარეგულარული მთვარეების მჭიდრო გროვა, რომელიც მიჰყვება კარმეს მსგავს ორბიტას ნახევრად მთავარ ღერძებზე 22–24 მილიონი კმ, ორბიტალური ექსცენტრისტები 0.2-0.3, და დახრილობა 163-166°.
S/2021 J 4

/2021 4 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის კარმეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
თანამგზავრი აღმოაჩინა სკოტ შეპარდმა 2021 წლის 14 აგვისტოს 6.5 მეტრიანი მაგელან-ბაადეს ტელესკოპის გამოყენებით ლას-კამპანასის ობსერვატორიაში, ჩილე. ეს გამოცხადდა მცირე პლანეტების ცენტრმა 2023 წლის 19 იანვარს, მას შემდეგ რაც დაკვირვებები შეგროვდა საკმარისად ხანგრძლივი დროის მანძილზე, რათა დაედასტურებინა თანამგზავრის ორბიტა.

ორბიტა
/2021 4 არის კარმეს ჯგუფის ნაწილი, იუპიტერის რეტროგრადული არარეგულარული მთვარეების მჭიდრო გროვა, რომელიც მიჰყვება კარმეს მსგავს ორბიტას ნახევრად მთავარ ღერძებზე 22–24 მილიონი კმ, ორბიტალური ექსცენტრიულობა 0.2-0.3, და დახრილობა 163-166°.
იუპიტერ LXXII

იუპიტერ , /2011 1 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის კარმეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
თანამგზავრი აღმოაჩინა 2011 წლის 27 სექტემბერს სკოტ შეპარდმა 6.5 მეტრიანი მაგელან-ბაადეს ტელესკოპის გამოყენებით ლას-კამპანასის ობსერვატორიაში. აღმოჩენა გამოცხადდა 2012 წლის 29 იანვარს.

ორბიტა
/2011 1 ბრუნავს იუპიტერს საშუალოდ 20.101 მილიონი კმ მანძილზე 580.7 დღეში. ორბიტას აქვს ექსცენტრიულობა 0.296. ორბიტის დახრილობა ადგილობრივი ლაპლასის სიბრტყისკენ არის 162.8°, ანუ ის რეტროგრადულია. ორბიტალური პარამეტრები არ გვაძლევს საშუალებას მივანიჭოთ /2011 1 იუპიტერის თანამგზავრების რომელიმე ცნობილ ჯგუფს: მას აქვს კარმეს ჯგუფისთვის დამახასიათებელი დახრილობა და ანანკეს ჯგუფისთვის საერთო ნახევრად მთავარი ღერძი.

ფიზიკური მახასიათებლები
/2011 1-ის დიამეტრი დაახლოებით 1 კმ-ია. ვარაუდობენ, რომ გარე თანამგზავრები ძირითადად შედგება სილიკატური ქანებისგან, ამიტომ მისი სიმკვრივე შეიძლება შეფასდეს 2.6 გ/სმ³-ით.
იუპიტერ LXI

იუპიტერ , /2003 19 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის კარმეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
თანამგზავრი აღმოაჩინა ასტრონომთა ჯგუფმა ბრეტ ჯ. გლადმანის ხელმძღვანელობით 2003 წელს. თანამგზავრი დაკარგულად ითვლებოდა ვიდრე იგი თავიდან არ აღმოაჩინეს 2003 წელს. მისი აღდგენა მოხდა 2018 წელს და მიენიჭა მისი მუდმივი აღნიშვნა იმავე წელს.

ორბიტა
იუპიტერ დიამეტრით დაახლოებით 2 კილომეტრია და ბრუნავს იუპიტერზე საშუალოდ 22709 მმ მანძილზე 699,125 დღეში, ეკლიპტიკისკენ 165° დახრილობით (იუპიტერის ეკვატორისკენ 164°), რეტროგრადული მიმართულებით და ექსცენტრიულობა 0.1961.

ის მიეკუთვნება კარმეს ჯგუფს, რომელიც შედგება არარეგულარული რეტროგრადული მთვარეებისგან, რომლებიც ბრუნავენ იუპიტერზე 23-დან 24 გმ-მდე მანძილზე და დაახლოებით 165°-ის დახრილობით.
იუპიტერ LI

იუპიტერ , /2010 1 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის კარმეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
/2010 1 აღმოაჩინეს 2010 წლის 7 სექტემბერს რობერტ იაკობსონმა, მარინა ბროზოვიჩმა, ბრეტ გლადმანმა და მ. ალექსანდრესენმა 5.1 მეტრიანი ჰეილის ტელესკოპის გამოყენებით პალომარის ობსერვატორიაში. გახსნა გამოცხადდა 2011 წლის 1 ივნისს.

ორბიტა
/2010 1 ბრუნავს იუპიტერს საშუალოდ 23.314 მილიონი კმ მანძილზე 724.34 დღეში. ორბიტას აქვს ექსცენტრისიტეტი 0.320. ორბიტის დახრილობა ადგილობრივი ლაპლასის სიბრტყისკენ არის 163.2186°, ანუ ის რეტროგრადულია. ეს ვარაუდობს, რომ /2010 1 ეკუთვნის კარმეს ჯგუფს და აქვს ყველაზე დაბალი ორბიტალური დახრილობა მის წევრებს შორის.

ფიზიკური მახასიათებლები
/2010 1-ის დიამეტრი დაახლოებით 2 კმ-ია. თანამგზავრი სავარაუდოდ შედგება ძირითადად სილიკატური ქანებისგან, ამიტომ მისი სიმკვრივე შეიძლება შეფასდეს 2.6 გ/სმ³-ით.
S/2003 J 9

/2003 9 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის კარმეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
იგი აღმოაჩინეს 2003 წლის 6 თებერვალს ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ შეპარდის ხელმძღვანელობით. როდესაც მცირე პლანეტების ცენტრმა გამოაცხადა /2003 9-ის აღდგენა სკოტ შეპარდის მიერ 2011 წლის სექტემბრიდან 2018 წლის აპრილამდე დაკვირვებით.

ორბიტა
/2003 9 ბრუნავს იუპიტერს საშუალოდ 22441680 კმ მანძილზე 683 დღეში, 6 საათსა და 58 წუთში. ორბიტას აქვს ექსცენტრიულობა 0,269. რეტროგრადული ორბიტის დახრილობა 164,5°-ია. ეკუთვნის კარმე ჯგუფს.

ფიზიკური მახასიათებლები
/2003 9-ის დიამეტრი დაახლოებით 1 კმ-ია. სიმკვრივე შეფასებულია 2,6 გ/სმ³-ზე, ვინაიდან თანამგზავრი სავარაუდოდ შედგება ძირითადად სილიკატური ქანებისგან. ძალიან ბნელ ზედაპირს აქვს ალბედო 0,04. მაგნიტუდა 23,7 მ
დასავლეთ ბენგალის ტურიზმი

დასავლეთი ბენგალი შტატია ინდოეთის აღმოსავლეთ რეგიონში. იგი ქვეყნის მასშტაბით მეოთხე ადგილზეა მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით. შტატის დედაქალაქია კალკუტა. დასავლეთი ბენგალი მოიცავს ორ ვრცელ ბუნებრივ რეგიონს: ინდ-განგის ვაკეს ― სამხრეთ ნაწილში და ჰიმალაებს ― ჩრდილოეთ ნაწილში. შტატის მასშტაბით ტურიზმს კომპანია აკონტროლებს.

დასავლეთი ბენგალი ინდოეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს. იგი ჩრდილოეთით ჰიმალაებიდან სამხრეთით ბენგალის ყურემდეა გაშლილი. ქვეყნის მასშტაბით მოწინავე სამოგზაურო დანიშნულების ადგილებს შორისაა დარჯილინგის ჰიმალაები შტატის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში, შტატის უმაღლესი მწვერვალი სანდაკფუ და სუნდარბანსი მანგროს ტყეები უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში.

ბრიტანიულ კოლონიურ ხანაში, 1700 წლიდან 1912 წლამდე, ბრიტანეთის ინდოეთის დედაქალაქი კალკუტა იყო და დედაქალაქში გაცხოველებული მშენებლობა მიმდინარეობდა. ამ პერიოდის არქიტექტურა ნეოგოთიკური, ბაროკოს, ნეოკლასიკური, აღმოსავლური და ისლამური სკოლების ნარევს წარმოადგენს. ჩრდილოეთ ინდოეთის ბევრი სხვა ქალაქისგან განსხვავებით, სადაც მინიმალიზმი ჭარბობს, კალკუტის არქიტექტურული მრავალფეროვნება ევროპული სტილებითაა განპირობებული, რომელიც მეტწილად ბრიტანელების, მცირედით კი, პორტუგალიელებისა და ფრანგებსი დამსახურებაა.

ბოლივუდის ვარსკვლავი, შაჰ რუხ ხანი დასავლეთ ბენგალის ტურიზმის ელჩია. დასავლეთ ბენგალის სარეკლამო ფილმები, რომლებშიც შაჰ რუხ ხანი მონაწილეობს, ანირუდჰა როი ჩოუდჰურის მიერაა გადაღებული.

არქიტექტურული ღირსშესანიშნაობები
დასავლეთ ბენგალის შტატი არქიტექტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობით გამოირჩევა. კალკუტა ასევე ცნობილია როგორც „სასახლეთა ქალაქი“. შტატი ასევე ცნობილია ბიშნუპურის ტერაკოტის ტაძრებით.

კალკუტის სიმბოლოებია ვიქტორიას მემორიალი, ჰოვრაჰის ხიდი და ვიდიასაგარ-სეტუ. გარდა კოლონიური ხანის შენობა-ნაგებობებისა, ქალაქი ცათამბჯენებითა და სხვა ნაგებობებითაც გამოირჩევა. ბრიტანეთის ინდოეთის დედაქალაქობის პერიოდში ბრიტანელებმა რამდენიმე სასაფლაოც შექმნეს. მათ შორის აღსანიშნავია: შოტლანდიური სასაფლაო და სამხრეთ პარკის სასაფლაო.

ფლორა და ფაუნა
2009 წლის მონაცემებით, შტატში სატყეო ტერიტორიას 11 879 კმ² უკავია, რაც დასავლეთ ბენგალის გეოგრაფიული ტერიტორიის 13.38%-ს შეადგენს და საშუალო ეროვნულ მაჩვენებელზე (21.02%) ნაკლებია. მსოფლიოში უდიდესი მანგროს ტყის ნაწილი, სუნდარბანსი, დასავლეთ ბენგალის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს. დასავლეთ ბენგალის სამხრეთი ორ ნაწილად შეიძლება დაიყოს: ინდ-განგის ვაკე და სუნდარბანსის მანგროს ტყეების ლიტორალი.

დასავლეთ ბენგალის 7 საოცრება
2008-2009 წლებში ნიუ-დელის ტელევიზიამ ტურიზმის სამინისტროსთან და ინდოეთის მთავრობასთან ერთად ქვეყნის მასშტაბით კამპანია ჩაატარა „ინდოეთის შვიდი საოცრების“ გამოსავლენად. კამპანიის ფარგლებში ინდოეთის შტატების მასშტაბით 200-მდე ადგილის მოკლე სია შეიქმნა, საიდანაც მოსახლეობას ფავორიტების აღნიშვნა ხმის მიცემით შეეძლო. სიასთან ერთად შეიქმნა შვიდი საოცრების სიები ცალკეული შტატებისთვის. დასავლეთ ბენგალის შემთხვევაში, ხმის მიცემის შედეგების საფუძველზე, შტატის შვიდ საოცრებად დასახელდა: სუნდარბანსი, ვიქტორიას მემორიალი, დარჯილინგის რკინიგზა, ბიშნუპურის ტერაკოტის ტაძრები, ინდური ბოტანიკური ბაღი ბანიანის დიდ ხესთან ერთად, ჰოვრაჰის ხიდი და დალჰაუზის მოედანი.
აიდე (თანამგზავრი)

აიდე, აიოდე , იუპიტერ , /2003 7 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის პასიფაეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
თანამგზავრი აღმოაჩინა ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ შეპარდის ხელმძღვანელობით 2003 წელს. მან მიიღო დროებითი აღნიშვნა /2003 7.

2005 წლის მარტში სახელი ეწოდა სამი ორიგინალური მუზიდან ერთ-ერთი აიდეს სახელი ბერძნული მითოლოგიიდან.

ორბიტა
აოედე დიამეტრის დაახლოებით 10 კილომეტრია და ბრუნავს იუპიტერზე საშუალოდ 23,044,000 კმ მანძილზე 714,657 დღეში, ეკლიპტიკისკენ 160° დახრილობით (იუპიტერის ეკვატორის მიმართ 162°), რეტროგრადული მიმართულებით და ექსცენტრიულობით 0.4311.

აიდე მიეკუთვნება პასიფაეს ჯგუფს, არარეგულარული რეტროგრადული მთვარეები, რომლებიც ბრუნავენ იუპიტერზე 22,8-დან 24,1 გმ-მდე დისტანციებზე და 144,5°-დან 158,3°-მდე დახრილობით.
ტუალი

ტუალი — ინდონეზიის მალუკუს პროვინციაში მდებარე ქალაქი. გეოგრაფიულად კეის კუნძულებზეა განლაგებული. 2007 წლის 17 ივლისს იგი კეის კუნძულების დანარჩენ ნაწილს გამოეყო (რომელიც სამხრეთ-აღმოსავლეთ მალუკუს სარეგენტოში შედის) და დამოუკიდებელი ქალაქის სტატუსი მიენიჭა.

ქალაქის სახმელეთო ფართობი 254.39 კმ²-ია. ტუალი 19 088 კმ²-ის ფართობის საზღვაო ტერიტორიასაც მოიცავს. მასში შედის ურბანიზებული დულის კუნძული , რომელიც გაცილებით დიდი კუნძულის, კეი-კეჩილის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს. ქალაქი ასევე მოიცავს კეი-კეჩილის დასავლეთით მდებარე რამდენიმე პატარა კუნძულს.

გეოგრაფია
ქალაქი კუნძულ დულას და კეი-კეჩილის კუნძულის ჩრდილოეთით მდებარე მრავალ პატარა კუნძულს მოიცავს. ასევე მის შემადგენლობაშია კეის კუნძულების დასავლეთით მდებარე პატარა არქიპელაგები ― ტაიანდოს კუნძულები და კურის კუნძულები. ამ კუნძულების ხმელეთის საერთო ფართობი 254.39 კმ²-ს შეადგენს. ტაიანდოს კუნძულების მაქსიმალური სიმაღლე დაახლოებით 100 მეტრია ზღვის დონიდან, ხოლო კურის კუნძულების ― დაახლოებით 400 მეტრი.
სინოპე

სინოპე — მდინარის ღმერთ ასოპოსის უმანკო ასული, ასირიელი ფერია, ქალაქ სინოპის ეპონიმი. მის ამბავს მოგვითხრობს აპოლონიოსი: „აქ დაასახლა ღმერთმა სინოპე — ნიმფა, ასული აზოპოსისა, ზევსმა ისურვა მასთან დაწოლა“, პირობა მისცა, შეგისრულებ ყოველგვარ თხოვნასო. „მაშ ქალწულობა შემინახეო“ — მიუგო ნიმფამ. ასე გადარჩა. არც აპოლონი გაიკარა, ვერც მდინარის ღმერთი ჰალისი ეღირსა მასთან წოლას, ვერც ვინმე მოკვდავთაგანი.

მის სახელს ატარებს იუპიტერის ერთ-ერთი თანამგზავრი სინოპე.
გიორგი ინგოროყვა

გიორგი ინგოროყვა (დ. 8 დეკემბერი, 1950, ბათუმი) — ქართველი ნეიროქირურგი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი სამკურნალო ფაკულტეტი 1973 წელს 1972–1973წწ. იყო ბათუმის რესპუბლიკური საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების ექიმი–ინტერნი; 1973–1979წწ. რესპუბლიკური ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს ნეიროქირურგიული განყოფილების ექიმი–ნეიროქირურგი; 1979–1987წწ. თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ნეიროქირურგიის კურსის ასისტენტი; 1987 წელს ამავე კურსის დოცენტი; 1994 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ნეიროქირურგიის კურსის ხელმძღვანელი. ავტორია 40 სამეცნიერო ნაშრომის. ნაშრომთაგან 7 გამოქვეყნებული აქვს საზღვარგარეთ. არის სამი საკანდიდატო თემის ხელმძღვანელი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.
ანტიოპე (ამფიონის დედა)

ანტიოპე — ზევსის საყვარელი, ბეოტიელი მდინარის ღმერთის ასოპოსის მშვენიერი ასული. სხვა ვერსიით, თებეს მეფის ნიქტევსის ასულია.

ზევსი სატირის სახით გამოეცხადა, „მიუდგა“ და შვა სწორუპოვარი ტყუპი — ამფიონი და ძეთოსი. მამამ გაუგო და სიკვდილით დაემუქრა, ქალი სიკიონში გაიქცა. იქ მეფე ეპოპევსმა ითხოვა. მამა დარდმა გადაიტანა და თავის ძმას, თებეს მეფეს ლიკოსს დაუბარა შურისძიება. ლიკოსმა მეფე ეპოპევსი მოკლა, ძმისწული კი შინ დააბრუნა და ყოველნაირად ავიწროვებდა. ბოლოს მისმა ცოლმა — ბოროტმა დირკემ სულაც ველური ხარის რქებზე გაკვრა უბრძანა გმირ ძმებს. ძმებმა გამზრდელი მწყემსის წყალობით დედა შეიცნეს და რქებზე თვით დირკე გააკრეს, თვითონ კი ახალი მძლავრი შვიდჭიშკრიანი თებე და მისი კოშკები ააშენეს.
სინოპე (თანამგზავრი)

სინოპე , იუპიტერ — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის პასიფაეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
თანამგზავრი აღმოაჩინა 1914 წლის ივლისში ამერიკელმა ასტრონომმა სეტ ბარნს ნიკოლსონმა ლიკის ობსერვატორიაში. 1975 წელს სახელი ეწოდა ნიმფა სინოპეს სახელი ბერძნული მითოლოგიიდან. მანამდე, მისი აღნიშვნა იყო იუპიტერი . 1955-1975 წლებში თანამგზავრს ზოგჯერ „ჰადესს“ უწოდებდნენ.

სინოპი იყო იუპიტერის ყველაზე ცნობილი თანამგზავრი 1999 და 2000 წლებში პლანეტის 12 თანამგზავრის აღმოჩენამდე, რომელთაგან ორი შესაძლოა იუპიტერისგან უფრო შორს იყოს ვიდრე სინოპე.
კილენე (თანამგზავრი)

კილენე , იუპიტერ , /2003 13 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის პასიფაეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
იგი აღმოაჩინეს ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ შეპარდის ხელმძღვანელობით 2003 წლის 8 თებერვალს და მიიღო დროებითი აღნიშვნა /2003 13. 2003 წლის 30 მარტს ოფიციალურად მიენიჭა სახელი კილენე, ერთ-ერთი ნიმფის პატივსაცემად ბერძნული მითოლოგიიდან.

ორბიტა
თანამგზავრი იუპიტერის გარშემო ბრუნავს საშუალოდ 24 349 000 კილომეტრის მანძილზე 737.8 დღეში. რეტროგრადულ ორბიტას ექსცენტრიულობით 0.319 აქვს 149.3° დახრილობა ეკლიპტიკისკენ (140° ეკვატორის მიმართ). არის პასიფეს ჯგუფის ნაწილი.

ფიზიკური მახასიათებლები
კილენის დიამეტრი დაახლოებით 2 კმ-ია. სიმკვრივე შეფასებულია 2.6 გ/სმ³-ზე. სავარაუდოდ შედგება სილიკატური ქანებისგან. ზედაპირი ძალიან ბნელია, ალბედო არის 0.04. მაგნიტუდა 23.2.
მეგაკლიტე (თანამგზავრი)

მეგაკლიტე , იუპიტერ , /2000 8 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის პასიფაეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
თანამგზავრი აღმოაჩინა ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ ს. შეპარდის ხელმძღვანელობით 2000 წელს და მიენიჭა დროებითი აღნიშვნა /2000 8.

სახელი ეწოდა 2002 წლის ოქტომბერში ბერძნულ მითოლოგიაში მეგაკლიტეს პატივსაცემად.

ორბიტა
მეგაკლიტი დიამეტრის დაახლოებით 6 კილომეტრია და ბრუნავს იუპიტერზე საშუალოდ 24687000 კილომეტრის მანძილზე 747.09 დღეში, ეკლიპტიკისკენ 150° დახრილობით (იუპიტერის ეკვატორის მიმართ 148°), რეტროგრადული მიმართულებით და ექსცენტრიულობით 0.308.

ის მიეკუთვნება პასიფაეს ჯგუფს, არარეგულარული რეტროგრადული მთვარეები, რომლებიც ბრუნავს იუპიტერზე 22,8-დან 24,7 გმ-მდე დისტანციებზე და 144,5°-დან 158,3°-მდე დახრილობით.