iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სიმკვრივე

სიმკვრივე (აღნიშვნა: \ .

ეს ისეთი ერთგვაროვანი ნივთიერების სიმკვრივეა, რომლის ყოველი 1 სმ3 მოცულობა შეიცავს 1 გ მასას.

პრაქტიკაში სარგებლობენ აგრეთვე სიმკვრივის სისტემის გარეშე ერთეულებით: გ/ლ, ტ/მ3 და სხვა.

ფოროვანი და ფხვიერი სხეულებისათვის განარჩევენ ჭეშმარიტ სიმკვრივეს (განსაზღვრავენ სხეულშ არსებული სიცარიელების გაუთვალისწინებლად) და მოჩენებითს სიმკვრივეს (სხეულის მასის ფარდობა თავის მიერ დაკავებულ მთელ მოცულობასთან). სიმკვრივე, როგორც წესი, მცირდება ტემპერატურის გადიდებით და იზრდება წნევის გაზრდით. ნივთიერების აგრეგატული გარდაქმნისას სიმკვრივე იცვლება ნახტომისებურად. სიმკვრივეს ზომავენ არეომეტრით, პიკნომეტრით, სიმკვრივესაზომით და სხვა.

ბუნებრივი სხეულებისა და გარემოს სიმკვრივის მნიშვნელობის დიაპაზონი ძალიან ფართოა. მაგალითად, ვარსკვლავთშორისი გარემოს სიმკვრივე არ აღემატება 10-21 კგ/მ3, ხოლო ნეიტრონული ვარსკვლავების სიმკვრივე აღწევს 1020 კგ/მ3-ს.

ზოგიერთი ნივთიერების, მასალისა და მინერალის სიმკვრივე
სენტ-ჯონზი (კანადა)

სენტ-ჯონზი — ქალაქი კანადაში. ქალაქი მდებარეობს ნიუფაუნდლენდი და ლაბრადორის შტატში. სენტ-ჯონზი შტატის ადმინისტრაციული ცენტრია და მოსახლეობით პირველი ადგილი უკავია. 2006 წლის აღწერის შედეგად აქ მცხოვრებთა რაოდენობა შეადგენს 100 646 ადამიანს, ქალაქს მე-20 ადგილი უკავია მოსახლეობის მიხედვით კანადაში, სენტ-ჯონზის აგლომერაციაში ცხოვრობს 151 322 ადამიანი. ქალაქში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 225,6 ადამიანს. სენტ-ჯონზის ფართობი შეადგენს 446,04 კმ²-ს. ქალაქი გაშენებულია ავალონის ნახევარკუნძულზე, ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე და, მას გააჩნია ერთ-ერთი ყველაზე დიდი პორტი მთელს ამ რეგიონში. მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ კანადელები, ინგლისელები და ირლანდიელები. მოსახლეობის უმრავლესობა საუბრობს ინგლისურ ენაზე, ხოლო აღმსარებლობის მიხედვით სენტ-ჯონზის მოსახლეობის დიდი ნაწილი კათოლიკეა. ქალაქის სიახლოვეს მდებარეობს სენტ-ჯონზის საერთაშორისო აეროპორტი. აქ მრავლადაა ისტორიული შენობები და ეკლესიები, მათგან აღსანიშნავია კაბოტის კოშკი. ქალაქის მერია დენისო ო'კიფი.

სენტ-ჯონზი ერთ-ერთი ყველაზე ძველი დასახლებული პუნქტია კანადაში, ქალაქი დაარსდა 1583 წლის 5 აგვისტოს ინგლისის დედოფლის ელისაბედ -ის ბრძანებით, სწორედ ამ პერიოდიდან დაიწყო დიდმა ბრიტანეთმა თავისი კოლონიური იმპერიის გაფართოება. მოგვიანებით ეს ტერიტორიები ახალი საფრანგეთის შემადგენლობაში შევიდა. 1712 წლის უტრეხტის ზავით სენტ-ჯონზი და სრულად კუნძული კვლავ ინგლისს დაუბრუნდა. სენტ-ჯონზის ყველაზე ცხელი თვეებია ივლისი და აგვისტო, ხოლო ყველაზე ცივი იანვარი და თებერვალი. ქალაქის ყოველწლიური ნალექების რაოდენობა საკმაოდ მაღალია და ის შეადგენს 1 513,7 მმ-ს.

დაძმობილებული ქალაქები
უოტერფორდი, ირლანდია

კლიმატი
ნატო გელაშვილი

ნატო გელაშვილი (დ. 18 აპრილი, 1972, ბორჯომი) — ქართველი კომპოზიტორი, პოეტი და ავტორ-შემსრულებელი.

ბიოგრაფია
ნატო გელაშვილმა დაამთავრა ბორჯომის პირველი საშუალო სკოლა. პარალელურად სწავლობდა მუსიკალურ შვიდწლედში. ამ პერიოდში მას უკვე, დაახლოებით, ათი მუსიკალური ნაწარმოები ჰქონდა დაწერილი. პირველი სიმღერა თოვლზე დაწერა, მაშინ მეოთხე კლასში იყო.

1989 წელს ნატომ მე-3 მუსიკალურ სასწავლებელში ჩააბარა. ეს პერიოდი მისი შემოქმედებისთვის საკმაოდ აღმავალი იყო. სწორედ ამ დროს დაიწერა ისეთი სიმღერები, როგორებიცაა: „ყვავილების დედოფალა“, „ლოთიანი“, „ეშხიანი ქალები“, „ერთი რამე გულიანი“, „ერთი კაცი მიყვარდა“. 1998 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საგუნდო-სადირიჟორო ფაკულტეტი.

1995 წელს ჩატარდა ბათუმის ფესტივალი. ამ დროს ნატო უკვე კონსერვატორიის საგუნდო სადირიჟორო ფაკულტეტის მე-3 კურსის სტუდენტი იყო, მისმა სიმღერამ ფესტივალზე დიდი წარმატება მოიპოვა. ეს იყო პირველი წარმატება, საიდანაც ამოტივტივდა მისი სახელი, თუმცა, მანამდეც ჰქონდა პატარ-პატარა კონცერტები და წარმატებები.

მიუხედავად ბათუმში მიღწეული წარმატებისა ნატო ამის შემდეგ ფესტივალზე აღარ გასულა.

სტუდენტობის პერიოდიდან დაიწყო გასტროლები ბულგარეთში, საბერძნეთში, იტალიაში, ისრაელში და ეს გასტროლები დღემდე გრძელდება. ტარდებოდა აგრეთვე საქველმოქმედო კონცერტებიც.
გრანდ-პრერი

გრანდ-პრერი — ქალაქი კანადაში. მდებარეობს ალბერტას პროვინციაში. 2016 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 63,166 ადამიანს. ფართობი შეადგენს 62.30 კმ²-ს. მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ კანადელები და ფრანგები. გრანდ-პრერი არის ფრანგულენოვანი ქალაქი. ქალაქის სიახლოვეს მიედინება მდინარე ვაპეტი. გრანდ-პრერი დაარსდა 1914 წელს, თავდაპირველად ის სოფელი იყო, მაგრამ უკვე 1958 წლიდან მას ქალაქის სტატუსი მიენიჭა.

კლიმატი
პიპინ მოკლე

პიპინ მოკლე (; დ. 714 — გ. 24 სექტემბერი, 768, სენ-დენი) — ფრანკთა მეფე 751–768 წლებში, კაროლინგების დინასტიის პირველი წარმომადგენელი. მაიორდომი 741-751 წლებში. დაამხო მეროვინგების დინასტიის უკანასკნელი მეფე და რომის პაპის სანქციით თავი მეფედ აარჩევინა. თავისი მამის – კარლოს მარტელის – მიბაძვით სამხედრო სამსახურისათვის არიგებდა ბენეფიციუმებს. დაიმორჩილა აკვიტანია, არაბების წინააღმდეგ ლაშქრობისას დაიპყრო სეპტიმანია. 754 და 756 წლებში ილაშქრა იტალიაში, ლანგობარდებისათვის წართმეული მიწების ნაწილი გადასცა რომის პაპს, რითაც საფუძველი ჩაუყარა პაპის ოლქს. მისი ვაჟი იყო იმპერატორი კარლოს დიდი. მისი ზედმეტსახელი მოკლე მოდის მისი სიმაღლიდან.
ოზბორნ რეინოლდსი

ოზბორნ რეინოლდსი (; დ. 23 აგვისტო, 1842, ბელფასტი – გ. 21 თებერვალი, 1912, უოჩეტი) — ინგლისელი ფიზიკოსი და ინჟინერი, რომელიც ძირითადად მოღვაწეობდა ჰიდროდინამიკის დარგში. მისმა გამოკვლევებმა სითბოგამტარობაში მყარ სხეულებსა და სითხეებს შორის გამოიწვია სახარში და გამაციებელი დანადგარების ტექნოლოგიის დახვეწა.

იყო ლონდონი სამეფო საზოგადოების წევრი 1877 წლიდან.

ცხოვრება და მოღვაწეობა ჰიდროდინამიკაში
1867 წელს დაამთავრა კემბრიჯის უნივერსიტეტი. 1888 წელს სათავეში ჩაუდგა უიტუორთის საინჟინრო ლაბორატორიას. მისი მთავარი შრომები ეხება ბლანტი სითხის დინებათა დინამიური მსგავსების, ტურბულენტურობისა და შეზეთვის თეორიებს. 1876-83 წლებში ექსპერიმენტულად დაადგინა ცილინდრულ მილებში ლამინარული დინების ტურბულენტურ დინებად გადასვლის კრიტერიუმი. ამ ექსპერიმენტების შედეგად რეინოლდსმა იპოვა დინების მახასიათებელი უგანზომილებო რიცხვი (რეინოლდსის რიცხვი), რომელიც წარმოადგენს სითხეში ინერციული და ბლანტი ძალების ფარდობას. გარდა ამისა, რეინოლდსი იყო პირველი მეცნიერი, რომელმაც გამოიყენა ტურბულენტური სიდიდეების ე.წ. რეინოლდსის გასაშუალოება, რაც დინების მახასიათებელი სიდიდეების (მაგ. სიჩქარის და წნევის) საშუალო და შეშფოთებულ ნაწილად დაშლას გულისხმობს.

დიდი წვლილი შეიტანა შეზეთვის ჰიდროდინამიკური თეორიის განვითარებაში.

გამოიკვლია აგრეთვე მბრუნავი ხრახნის ფრთაზე კავიტაციის მოვლენა, ბგერის ატმოსფერული რეფრაქცია და სხვ.

სხვა შრომები
სულ რეინოლდსმა დაახლოებით 70 სამეცნიერო ნაშრომი გამოაქვეყნა. მისი სამეცნიერო მოღვაწეობის ბოლოს, გამოიცა რეინოლდსის შრომების სრული კრებული სამ ტომად . ჰიდროდინამიკის გარდა მისი სამეცნიერო ინტერესები მოიცავდა ისეთ არეებს, როგორიცაა თერმოდინამიკა, გაზების კინეტიკური თეორია და სხვა.
ინგული

ინგული — მდინარე სამხრეთ უკრაინაში. სამხრეთი ბუგის მარცხენა და ყველაზე დიდი შენაკადი. მიედინება კიროვოჰრადისა და მიკოლაივის ოლქებში. სიგრძე — 354 კმ, აუზის ფართობი — 9890 კმ². მცირე გემები დაცურავენ 55 კმ. ყელიდან სოფელ პერესადოვკამდე.

ეტიმოლოგია
სიტყვა ინგული , რუსული ენის ეტიმოლოგიური ლექსიკონის (მაკს ფასმერი) მიხედვით, შესაძლებელია თურქული წარმომავლობისა იყოს, უკავშირენენ თურქულ „წყნარი, “.

ჰიდროგრაფია
ინგული სათავეს იღებს პატარა ტყის ტბიდან სოფელ ბროვკოვეში ნოვომირგოროდსკის რაიონი კიროვოჰრადის ჩრდილოეთით. მიედინება სამხრეთისაკენ და იყოფა 2 ტოტად. მიკოლაივთან უერთდება მდ. სამხრეთ ბუგს. სათავეებისკენ მდინარეს გაცილებით ნაკლები კალაპოტი აქვს, ის ნაკლებად დაკლაკნილია.

შუა წელში კალაპოტი ფართოვდება 30 მ, ქვედა წელში — 80 მ-მდე და მაქსიმალური სიღრმე უმეტესწილად 0,7-1,2 მ, დინების სიჩქარე — 0,5 მ /წ (1,8 კმ / სთ). ინგულის შენაკადებია: სუგოკლია, აჯამკა, კამიანკა, გრომოკლია, ბერეზივკა და სხვა.

მდინარე იკვებება უმეტესწილად თოვლით და წვიმით. იყინება დაახლოებით დეკემბრის პირველ ნახევარში, ყინული არამდგრადია; დნობას იწყებს თებერვლის ბოლოს და მარტის დასაწყისში.

გამოყენება
ინგულის წყალი გამოიყენება წყალმომარაგებისათვის და მორწყვისათვის — მდინარის აუზში მოწყობილია სარწყავი სისტემები 33 ათ. ჰა. ასევე ზედა წელში მოწყობილია ხელოვნური ტბები სადაც თევზებს ამრავლებენ.

სხვადასხვა
ზემო ინგულზე, სტეპებს შორის სოფელ პელეგიივკაში (ნოვობუჰის რაიონი), სოფიევკის წყალსაცავის ნაპირზე მდებარეობს „პერლინა სტეპუ“ — წმინდა მიხაილის სახელობის ქალთა მონასტერი, ცნობილი როგორც .
მიკოლაივის ოლქში 2002 წელს შეიქმნა რეგიონული ლანდშაფტური პარკი , რომლის ფართობია 3,15 ათ.ჰა.

ქალაქები
კროპივნიცკი
მიკოლაივი
შავი ზღვის გემთმშენებელი ქარხანა

სახელმწიფო აქციონერული ჰოლდინგური კომპანია (საჰკ) „შავი ზღვის გემთმშენებელი ქარხანა“ ( ) — უკრაინული საგემთმშენებლო საწარმო. მდებარეობს ქალაქ მიკოლაევში.
იგი ამ დარგის ყველაზე მსხვილი წარმოება უკრაინაში (ასევე ყოფილ საბჭოთა კავშირში) და ერთ-ერთი უმსხვილესი ევროპაში. დაარსებული იყო 1897 წელს.

ამ წლების განმავლობაში ქარხანამ გამოუშვა 1000 მეტი სხვა და სხვა ტიპისა და დანიშნულების ხომალდი და გემი: ესკადრის ნაღმოსნები, ხაზის ხომალდები, წყალქვეშა ნავები, კრეისერები, ყინულმჭრელები, ბუქსირები, ვეშაპის ბაზები, ბელკერი, სამეცნიერო-კვლევითი გემები, სარაკეტო შეიარაღების მცურავი ბაზა, წყალქვეშა ნავების მცურავი ბაზები, მცურავი სახელოსნოები, გემები ტვირთის ჰორიზონტალური დამუშავებით, ნავსაწინააღმდეგო კრეისერები, სუპერტრაულერი-თევზობაზა, ზღვის ფსკერის საკვლევი გემები, ავიამზიდები, ტანკერები, ასევე ათი ათასობით მანქანები, მექანიზმები, ქვაბები და სხვა და სხვა დანიშნულების დანადგარები.

60 პროექტის სხვადასხვა ტიპის ხომალდებისა და გემების მშენებლობის გამოცდილება, იძლევა იმის შესაძლებლობას, რომ შესრულდეს ყველანაირი დაკვეთა გემთმშენებლობაში.

კომპანია წარმოადგენს უნიკალურ გემთმშენებელ-მანქანათმშენებელ საწარმოს, ფლობს დიდ ავტონომიურობას. თანამედროვე დანადგარები, უნიკალური ტექნოლოგიები, მაღალკვალიფიცირებული სპეციალისტები იძლევიან შეკვეთის მსოფლიო სტანდარტებით შესრულებას.

ისტორია
1895
25 სექტემბერი: გემთმშენებელი, მექანიკური და ჩამომსხმელი ქარხნის „ნავალის“ მშენებლობის დაწყება («»).
ოქტომბერი: ქარხანა „ნავალთან“ ერთად შავი ზღვის მექანიკური და საქვაბე ქარხნის (შავი ზღვის ქარხანა) მშენებლობის დაწყება.

1896
ნოემბერი: შავი ზღვის ქარხნის გახსნა.

1897
21 ოქტომბერი: ქარხანა «ნავალის» გახსნა.

1898
კონტრაქტის დადება მთავარი ორთქლის მანქანის, ქვაბების და საარტელერიო კოშკის დამზადების და მონტაჟის შესახებ ნიკოლაევის ადმირალტეისტვის ქარხანაში მშენებარე ჯავსნოსსანი „თავადი პოტიომკინ-ტავრიელისათვის“.

1899
პირველი მსხვილი პოლიტიკური გაფიცვა 700 მუშის მონაწილეობით.

1901
კონტრაქტის დადება მთავარი ორთქლის მანქანის, ქვაბების და საარტელერიო კოშკის დამზადების და მონტაჟის შესახებ ნიკოლაევის ადმირალტეისტვის ქარხანაში მშენებარე ჯავსნოსსანი „იოანე ოქროპისათვის“.
„ევსტაფისათვის“ და კრეისერი „კაგულისათვის“. ამ დროიდან ქარხანა ხდება მანქანათმშენებლობის მთავარ ბაზად სამხრეთ ნაწილში.
ივლისი: დაიწყო ესკადრის ნაღმოსანის „ზავეტნის“. მშენებლობა შავი ზღვის ფლოტისათვის 1903 წ. „ზავიდნი“, „ზადორნი“, „ზვონკი“ და „ზორკი“ აგებული იქნა 1903—1905 წ. პერიოდში.

1902
მუშათა საყოველთაო გაფიცვა.

1903
ჩაბარდა იმპერიის შავი ზღვის ფლოტს ესკადრის ნაღმოსანი „ზავეტნი“.

1904
დიზელ-კომპრესორის სადგურის მშენებლობა და პნევმატური შეერთების დანერგვა.

1905—1907
არა ერთი ლოკალური და საერთო გაფიცვები. დემონსტრაციები და სამხედრო შეტაკებები პოლიცილიებთან.
შავი ზღვის ქარხნის შერწყმა ქარხანა „ნავალთან“ აქციების შერწყმის მეთოდით და ქარხნის რეკონსტრუქციის დაწყება.

1909
მსოფლიოში პირველი ნაღმსაწინააღმდეგო წყალქვეშა ნავის კრაბის მშენებლობის დაწყება.
ჩაბარებულ იქნა შავი ზღვის ფლოტში ნაღმზიდი კრეისერი „ლეიტენანტი შესტაკოვი“, „კაპიტან-ლეიტენანტი ბარანოვი“, ლეიტენანტი ზაცარენი (ესნაღმმზიდი) „ლეიტენანტი პუშჩინი“.

1910
ტექნიკური კანტორის ახალი შენობის მშენებლობა.

1911
1 სტეპელის რეკონსტრუქციის დასასრული და ხაზის ხომალდის მშენებლობიდ დაწყება ასევე „იმპერატრიცა ეკატერინე დიდი“.
ზმეინი

ზმეინი (, , ) — კუნძული შავ ზღვაში. ეკუთვნის უკრაინას. კუნძული შედის ოდესის ოლქის შემადგენლობაში. მისი ფართობია 20,5 ჰა. სანაპირო ძირითადად კლდოვანია, მაგრამ არის რამდენიმე პლაჟიც. კუნძული კლასიკური ანტიკურობიდან არის ცნობილი და ბერძნებს აქ აქილევსისადმი მიძღვნილი ტაძარი ჰქონდათ. კუნძულს ბერძნები „თეთრი კუნძულის“ სახელით იცნობდნენ. დიონისე პერიეგეტეს თქმით, ეს სახელი მას კუნძულზე ბინადარი თეთრი გველების გამო შეერქვა, თუმცა არსებობს მოსაზრება, რომ ეს სახელწოდება კუნძულზე არსებული თეთრი მარმარილოს გამო მიიღო.
დნეპრო-ბუგის ლიმანი

დნეპრო-ბუგის ლიმანი ;— ღია მტკნარი ლიმანი შავი ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილში, უკრაინის ხერსონის და მიკოლაევის ოლქების ტერიტორიაზე. მთავარი პორტი ლიმანზე არის ოჩაკოვი. შედგება სუბგანედის მიმართულებით გაჭიმული დნეპრის ლიმანისა (სიგრძე — 55 კმ., სიგანე — 17 კმ.) და სუბმერიდიანული მიმართულებით გაჭიმული შედარებით ვიწრო 5-11 კმ. სიგანის, 47კმ — სიგრძის და 6-7 მ-ის — სიღრმის -12 მ. სამხრეთ ბუგის ლიმანი.

დნეპრო-ბუგის ლიმანი წარმოიქმნა დნეპრისა და სამხრეთი ბუგის ქვედა წელზე შავი ზღვის წყლების ტრანსგრესიის (ტრანსგრესია- ზღვის შეტევა მიწაზე დედამიწის ქერქის დაწევის დროს) ლიმანი შავ ზღვასთან ერთდება სრუტის (3,6 კმ. სიფართის) მეშვეობით. რომელიც მდებარეობს ოჩაკოვის კონცხსა და კინბურნის ნახევარკუნძულს შორის. მისი სამხრეთი სანაპირო დაბალი და ქვიშიანია ხოლო, ჩრდილოეთ სანაპირო უმეტესწილად მაღალი (20-35 მ.) ჩამოშლილია და შედგება თიხამიწა ნიადაგისაგან. მიახლოებით 25-30% დნეპრისა და ს. ბუგის წყლებისა გამოიყენება სარწყავად და წყალმომარაგებაში, რაც იწვევს წყალში მარილის შემცველობის მომატებას რაც ცუდად მოქმედებს ფლორასა და ფაუნაზე. დნეპრო-ბუგის ლიმანს აქვს ძალიან დიდი სატრანსპორტო მნიშვნელობა, ამ ლიმანზე აქვთ გამოსასვლელი მიკოლაევისა და ხერსონის საზღვაო პორტებს და ასევე დნეპრის სამდინარო პორტებსაც. ლიმანზე განვითარებულია თევზის მრეწველობა და რეკრეაციული რაიონები.
ყარსის ოლქი

ყარსის ოლქი (; 1878—1921) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთული რუსეთის იმპერიაში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ყარსი.

ყარსის ოლქს ესაზღვრებოდა თბილისისა და ქუთაისის გუბერნიები, ხოლო აღმოსავლეთიდან ერევნის გუბერნია. ყარსის სამხრეთელი მეზობელი იყო ოსმალეთის იმპერია. ოლქის ფართობი შეადგენდა 16 473 კმ²-ს.

ისტორია
1877 წლის 1(13) ნოემბერს რუსეთ-ოსმალეთის 1877-1878 წლების ომის მსვლელობისას, დაკავებულ ტერიტორიაზე, კავკასიის არმიის მეთაურის ბრძანებით შეიქმნა ყარსის ოლქი. ყარსის ოლქის პირველი გუბერნატორი იყო ვიქტორ ფრანკინი.

1877-1881 წლებში იყოფოდა 6 ოკრუგად (არტაანის, ზარუშადის, ტახტის, შურაღელის, ყაღიზმანისა და ოლთისის) და სამ საბოქაულოდ (ფოცხოვის, ჩილდირისა და ხორასანის), 1881-1917 წლებში — 4 ოკრუგად (ყარსის, ატყაანის, ყაღიზმანისა და ოლთისის).

1921 წელს არტაანის და ყარსის ოლქები, შევიდა კვლავ თურქეთის შემადგენლობაში. მოსკოვის შეთანხმებით.

ადმინისტრაციული დაყოფა
 საუკუნისთვის ყარსის ოლქი იყოფოდა 4 ოკრუგად:
იონიზაციის ხარისხი

იონიზაციის ხარისხი — ატომებისა და მოეკულებისგან შემდგარი სუბსტანციის, მაგალითად აირის იმ ნაწწილაკების ფარდობით წილს, რომლებიც იონიზირებული არიან დამუხტულ ნაწილაკებად. პლაზმაში იონიზაციის ხარისხი \ განიმარტება როგორც:

\ = \{_}{_ + _}

სადაც _ არის იონების კონცენტრაცია, ხოლო _ არის ნეიტრალური ნაწილაკების კონცენტრაცია. იონიზაციის დაბალი ხარისხის მქონე სუბსტანციას ხშირად სუსტად ან ნაწილობრივ იონიზირებუს უწოდებენ.

იონიზაცია არის ფიზიკური პროცესი, რომლის დროსაც ნეიტრალური ატომებისა ან მოლეკულებისაგან წარმოიქმნება იონები პროტონებისა და ელექტრონების რაოდენობის ცვლილებით. იონიზაციის პროცესი ძირითადად ასოცირდება ნივთიერებიდან ელექტრონების ამოგლეჯით, რომლის დროსაც ბმულ მდგომარეობაში მყოფმა ელექტრონმა უნდა მიიღოს საკმარისი ენერგია რათა გადალახოს იონიზაციის პოტენციალი.
კონცენტრაცია

კონცენტრაცია, ნაწილაკების კონცენტრაცია (აღნიშვნა: ) — სიდიდე, რომელიც აღწერს რაიმე თვლადი ობიექტების (მოცემული სახის ელემენტატული ნაწილაკების, მოლეკულების, ფონონების, გალაქტიკების და ა. შ.) კონცენტრაციას სამგანზომილებიან ფიზიკურ სივრცეში. ზედაპირული კონცენტრაცია (ობიექტების რაოდენობა ფართობის ერთეულზე) და წრფივი კონცენტრაცია (ობიექტების რაოდენობა ფართობის ერთეულზე) ანალოგიურად განიმარტება.

განმარტება
კონცენტრაცია არის რაიმე ობიექტების ოდენობა მოცულობის ერთეულში. :
 = \{}{} ,

სადაც
 არის ობიექტების სრული რაოდენობა მოცულობაში.

აქ იგულისხმება რომ დიდი რიცხვია, ისე რომ ნაწილაკების დათვლისას უახლოეს მთელ რიცხვამდე დამრგვალება საბოლოო შედეგზე მნიშვნელოვან გავლენას არ ახდენს. მეორე მხრივ იგულისხმება, რომ შერჩეულია საკმაოდ მცირედ, რის შედეგად არ არის დამოკიდებული მოცულობის ზომასა და ფორმაზე.

ერთეულები
 სისტემაში კონცენტრაციის ერთეულია მ−3, თუმცა ხშირად გამოიყენება აგრეთვე სმ−3 ერთეულები. თუმცა ასეთი ერთეულები ხშირად არ არის მოხახერხებელი როდესაც საქმე გვაქვს აირების ან სითხეების ნაწილაკებთან ოთახის ტემპერატურაზე ატმოსფერული წნევის პირობებში, რადგან რიცხვითი მნიშვნელობა ძალიან დიდი გამოდის (1020 რიგის).

ზოგჯერ კონცენტრაციას ანორმირებენ იდეალური აირის კონცენტრაციაზე 0 ° და 1 ატმ წნევის დროს. შედეგად კონცენტრაციას ხშირად ზომავენ 1 ამაგატი = 2.6867774×1025 მ−3 ერთეულებში.
{}\ .
აქ / არის ერთი ატომის მასა კილოგრამებში.

მაგალითები
ცხრილში მოცემულია კონცენტრაციის ტიპური მნიშვნელობები ნორმალურ პირობებში (1 ატმ წნევასა და 20 ° ტემპერატურაზე თუ სხვა რამ არ არის მითითებული.
მარონიტები

მარონიტები — ქრისტიანული რელიგიური თემების წარმომადგენლები, რომლებიც ძირითადად ლიბანში ცხოვრობენ; ემორჩილებიან ვატიკანს; თემები წარმოიშვა სირიაში - საუკუნეებში აღმოსავლური ეკლესიის განხეთქილების შედეგად (ლეგენდარული დამაარსებლის მარ მარონის სახელის მიხედვით). რელიგიურად ლიბანელი ქრისტიანები სხვადასხვა მიმდინარეობას მიეკუთვნებიან, თუმცა უმრავლესობა მარონიტები არიან – კათოლიციზმის ლიბანური ვერსიის მიმდევრები. ქრისტიანების გარდა, ლიბანის მთავარი ეთნო-რელიგიური ჯგუფები არიან სუნიტები, შიიტები და დრუზები.
მოლი

}; აღნიშვნა: ', ') — ნივთიერების რაოდენობის ძირითადი საზომი ერთეული ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში.

ისტორია
სახელწოდება მოლი წარმოიშვა 1897 წელს როგორც გერმანული სიტყვა -ის თარგმანი, რომელიც გამოიყენა ვილჰელმ ოსვალდმა 1893 წელს თუმცა მსგავსი ეკვივალენტური მასის კონცეფცია მანამდე ერთი საუკუნის განმავლობაში გამოიყენებოდა.

მოლი განიმარტება როგორც რაიმე ნივთიერების რაოდენობა, რომელიც შეიცავს იმდენივე სტრუქტურულ ელემენტს (მაგ. ატომს, მოლეკულას, იონს, ელექტრონს) რამდენ ატომსაც შეიცავს 12 გრამი ნახშირბადი (12). მოლის თანამედროვე განმარტება მიღებული იქნა 1960-იან წლებში: მანამდე გამოიყენებოდა განმარტება, რომელიც ეყრდნობოდა წყალბადის ატომურ მასას (წყალბადის 1 გრამში არსებული ატომების ოდენობას, მისი უფრო მძიმე იზოტოპების ჩაუთვლელად), თუმცა ყველა ალტერნატიული განმარტება ერთმანეთს ემთხვევა 1%-ის სიზუსტით.

ნივთიერების რაოდენობის განსაზღვრის ტიპური მეთოდი გულისხმობს მისი მასის განსაზღვრას, და შემდეგ მის გაყოფას მოლურ მასაზე
თბილისის ოლქი

თბილისის ოლქი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული საქართველოს სსრ-ში, 1929–1930 და 1951-1953 წლებში. ადმინისტრაციული ცენტრი — თბილისი.

პირველი თბილისის ოლქი
პირველი თბილისის ოლქი შეიქმნა 1929 წლის 11 ივლისს. მის შემადგენლობაში შედიოდა აღბულაღის (ახლანდ. თეთრიწყაროს), ბაშქიჩეთის (ახლანდ. დმანისის), ბორჩალოს (ახლანდ. მარნეულის), გარეკახეთის (ახლანდ. საგარეჯოს), ერწო-თიანეთის (ახლანდ. თიანეთის), ლუქსემბურგის (ახლანდ. ბოლნისის), მანგლისის, მცხეთის, თბილისის, წალკისა და ხევის (ახლანდ. ყაზბეგის) რაიონები. რესპუბლიკის ოლქებად დაყოფამ ვერ გაამართლა, ამიტომ 1930 წლის ოქტომბრის დასაწყისში თბილისის ოლქი გაუქმდა.

მეორე თბილისის ოლქი
თბილისის ოლქი შეიქმნა სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1951 წლის 5 ნოემბერის ბრძანებების საფუძველზე. მის დაქვემდებარებაში შედიოდა ქალაქები: გორი, რუსთავი, ასევე ადიგენის, ახალქალაქის, ახალციხის, ახმეტის, ასპინძის, ბოგდანოვკის (ახლანდ. ნინოწმინდის), ბოლნისის, ბორჯომის, გარდაბნის, გორის, გურჯაანის, დმანისის, დუშეთის, თეთრი წყაროს, თელავის, თიანეთის, კასპის, ლაგოდეხის, მარნეულის, მცხეთის, საგარეჯოს, სიღნაღის, ქარელის, ყაზბეგის, ყვარლის, წალკისა და წითელწყაროს (ახლანდ. დედოფლისწყაროს) რაიონები.

ეს იყო ცდა ახალი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობისა, თუმცა ვერ გაამართლა, რადგან ძველ, რუსეთის იმპერიის დროინდელ ადმინისტრაციულ მოდელს წააგავდა. აღმოსავლეთ საქართველოს გარდა (სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის გამოკლებით), თბილისის ოლქის შემადგენლობაში ასევე შედიოდა ახალხევის რაიონი. თბილისის ოლქი გაუქმდა სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1953 წლის 23 აპრილის ბრძანებების საფუძველზე.

მეთეურები:
ირაკლი ნიბლაძე — გენერალ-მაიორი.
ქუთაისის ოლქი

ქუთაისის ოლქი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული საქართველოს სსრ-ში, 1951-1953 წლებში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქუთაისი.

ქუთაისის ოლქი შეიქმნა სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1951 წლის 5 ნოემბერის ბრძანებების საფუძველზე. ეს იყო ცდა ახალი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ მოწყობისა, თუმცა ოლქი მალევე გაუქმდა, რადგანაც ძველ, რუსეთის იმპერიის დროინდელ ადმინისტრაციულ მოდელს წააგავდა. ქუთაისის ოლქის შემადგენლობაში შედიოდა სრულიად დასავლეთი საქართველო, აფხაზეთისა და აჭარის ასსრ-ების გამოკლებით. მოიცავდა ქლუხორის რაიონსაც. ქუთაისის ოლქი გაუქმდა სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1953 წლის 23 აპრილის ბრძანებების საფუძველზე.

მეთეურები:
აკაკი ბერია — მაიორი.
თვლის სისტემა

თვლის სისტემა, ნუმერაცია — რიცხვების სახელწოდებისა და აღნიშვნის ხერხების ერთობლიობა.

სხვადასხვა ხალხს სხვადასხვა დროს თვლის სხვადასხვა ჯგუფი, ანუ თვლის სხვადასხვა სისტემა ჰქონდა. სათვლელ ჯგუფად ნებისმიერი რიცხვი შეიძლება მივიღოთ. პოზიციურ თვლის სისტემას საფუძვლად უდევს ციფრების მნიშვნელობის პოზიციური, ანუ ადგილობითი პრინციპი, რომლის თანახმად ერთსა და იმავე ციფრს აქვს სხვადასხვა რიცხვითი მნიშვნელობა იმისდა მიხედვით, თუ რა ადგილი უკავია მას რიცხვის ჩაწერისას.

მსოფლიოს ხალხთა კულტურის ისტორიაში ერთ-ერთი ძირითადი და მნიშვნელოვანი ეტაპი იყო რიცხვის გამოსახვა პოზიციური, ანუ ადგილობითი სისტემით. ეს არ იყო შემთხვევითი მოვლენა, რაც იმით დასტურდება, რომ თვლის პოზიციური სისტემა ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად წარმოიშვა სულ მცირე სამ სხვადასხვა ხალხში:
დაახლოებით ძვ. წ. 2000 წლის წინ ბაბილონში, მდინარეების ტიგროსისა და ევფრატის შუამდინარეთში;
ახალი წელთაღრიცხვის დასაწყისში, მაიას ტომებში, რომლებიც ცხოვრობდნენ ცენტრალურ ამერიკაში იუკატანის ნახევარკუნძულზე და
ახალი წელთაღრიცხვის - საუკუნეებში ინდოეთში.

ჯერ კიდევ ძვ. წ. მესამე ათასწლეულში ძველი ბაბილონის ტერიტორიაზე მოსახლე შუმერებმა და აქადებმა მიაღწიეს კულტურის, მათ შორის მათემატიკის, განვითარების საკმაოდ მაღალ დონეს. მათ არ გააჩნდათ პაპირუსები, მაგრამ ისინი წარმატებით იყენებდნენ თიხის ფილებს, რომლებზეც შესრულებული იეროგლიფური ნაწერები დიდი რაოდენობით არის აღმოჩენილი შუამდინარეთის ტერიტორიებზე. ამ ფილების შესწავლით მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ძვ. წ. 2000 წლის წინ ბაბილონელთა მათემატიკამ განვითარების მაღალ საფეხურს მიაღწია.

დღეისათვის ცნობილი პირველი პოზიციური სისტემა არის ბაბილონელთა სამოცობითებური (და არა სამოცობითი) სისტემა, რომლის ფუძე იყო 60. ეს სისტემა არ იყო სრულყოფილი – აკლდა ნულის სიმბოლო, რის გამოც პოზიციურობის პრინციპს არ ჰქონდა დასრულებული სახე.

მიუხედავად იმისა, რომ თვლის სამოცობითებური სისტემის წარმოშობა გაურკვეველია, თვით ფაქტი ამ სისტემის არსებობისა და ბაბილონის სახელმწიფოში მისი ფართოდ გავრცელებისა საკმაოდ კარგადაა დადგენილი. ბაბილონურმა სამოცობითებურმა სისტემამ დიდი როლი შეასრულა მათემატიკისა და ასტრონომიის განვითარებაში. მისი კვალი დღემდეა შემონახული. მაგალითად, საათს დღემდე ვყოფთ 60 წუთად, ხოლო წუთს 60 წამად. ბაბილონელთა მაგალითის მიხედვით წრეწირსაც 360 ნაწილად (გრადუსად) ვყოფთ.
სენტ-ალბერტი

სენტ-ალბერტი — ქალაქი კანადაში. ქალაქი მდებარეობს ალბერტას შტატში. დასახლებული პუნქტი მდებარეობს ქალაქ ედმონტონის ჩრდილოდასავლეთით, მდინარე სტურგეონის ნაპირებზე. 2006 წლის აღწერის შედეგად აქ მცხოვრებთა რაოდენობა შეადგენს 57,719 ადამიანს, აქ მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 1,647 ადამიანს. სენტ-ალბერტის ფართობი შეადგენს 35.04 კმ²-ს. სენტ-ალბერტი დაარსდა 1861 წელს, 1907 წლისათვის ამ ტერიტორიაზე გაყვანილი იქნა ჩრდილოეთისაკენ მიმავალი რკინიგზა.
ბრუქსი (ალბერტა)

ბრუქსი — ქალაქი კანადაში. ქალაქი მდებარეობს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ალბერტაში. დასახლებული პუნქტიდან 186 კილომეტრში მდებარეობს, შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი კალგარი, ხოლო 110 კილომეტრში მდებარეობს ქალაქი მედისინ ჰეტი. 2006 წლის აღწერის შედეგად აქ მცხოვრებთა რაოდენობა შეადგენს 12,498 ადამიანს, აქ მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 706 ადამიანს. ბრუქსის ფართობი შეადგენს 17.70 კმ²-ს. ბრუქსი დაარსდა 1910 წელს, თავდაპირველად ის სოფლის სტატუს ატარებდა 2005 წლიდან კი უკვე ქალაქია.
ტალავარი

ტალავარი — ხევსურული ქალის სამოსელი. გამოირჩევა ორიგინალური თარგითა და ჭარბი ნაქარგობით. მას შინ ქსოვდნენ შალის ძაფისაგან.

ტალავარი შედგება რამდენიმე ნაწილისაგან, ესენია: შალის გრძელი კაბა - „სადიაცო“, ზემოდან შემოსაცმელი შალისავე „ფაფანაგი“ ან მოკლესახელოებიანი „ქოქლო“. ხევსური ქალის თავსაბურავია „სათაურა“ და „მანდილი“, ფეხსამოსი კი - „თათები“ ან ქალამან-წინდა და „ბაჭიჭები“.

სადიაცოს ორი ძირითადი ნაწილი აქვს: „მხარ-ზურგი“ და „გულისპირი“. კაბას საყელოსთან სარჩულიანი საყელო აქვს მოყოლებული, მხრებზე მოკერებულია სახელოები, ხოლო კაბის კალთებს ქვემოთ ეკერება ბრტყელი და ზოლიანი არშია, რომელსაც ეწოდება „ქოქომონი“. „ქოქომონის“ ფერები გარკვეული კანონზომიერებითაა განლაგებული: ჯერ შავი ფერია, შემდეგ წითელი და ლურჯი. კაბის ყელთან სამკუთხედის ფორმის პატარა ამოჭრილია, რომელზეც შეიძლება მიეკეროს ღილებითა და მძივებით გაწყობილი პატარა შალის ნაჭერი, ე.წ. „ქოქა“.