iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გოლიათი

გოლიათი — ბიბლიური პერსონაჟი, ფილისტინელი მეომარი, პალესტინის წინარე ბუმბერაზ მოსახლეთა – რეფაიმთა შთამომავალი, რომელიც ორთაბრძოლაში შურდულით დაამარცხა ყრმა დავითმა, ისრაელის მომავალმა მეფემ, და სირცხვილისგან იხსნა თავისი ხალხი ( მეფეთა, 17, 4).

ქართულ ენაში სიტყვა „გოლიათი“ ბიბლიის გავლენით განსაკუთრებულად დიდი ტანის ადამიანის მნიშვნელობით დამკვიდრდა; მაგ., „ქართლის ცხოვრებაში“ გოლიათებად მოიხსენიებიან ქართველთა მეფეები: ადერკი („ტანით დიდი და გოლიათი“) და ამაზასპი („კაცი ძლიერი და გოლიათი“), ასევე ბაყათარ ოვსი.
ლავრენტი გოლიაძე

ლავრენტი (კოტე) ალექსის ძე გოლიაძე (დ. 14 იანვარი, 1909, სოფ. მაკვანეთი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 6 ივნისი, 1973, იქვე) — ქართველი სამხედრო მფრინავი, საბჭოთა არმიის ავიაციის გენერალ-მაიორი (1958).

ბიოგრაფია
1931 წელს დაამთავრა ბაქოს 26 კომისრის სახელობის ქვეითთა სკოლა, 1938 წელს – კიევის საავიაციო სკოლა, 1951 წელს – კ. ვოროშილოვის სახელობის უმაღლესი სამხედრო აკადემია მოსკოვში. მონაწილეობდა სსრკ-ფინეთის ომში (1939–40), მსოფლიო ომში, აგრეთვე იაპონიის კვანტუნის არმიის განადგურებაში (მანჯურიის ოპერაცია, 1945); პოლკოვნიკი (1944). 1954-1960 წლებში იყო შადრინის შტურმანთა სამხედრო-საავიაციო სასწავლებლის უფროსი რუსეთში, 1961–63 წლებში – საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სამმართველოს უფროსი, 1963-1971 წლებში – სსრკ სამოქალაქო ავიაციის სამინისტროს ინფორმაციის განყოფილების უფროსი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
შოთა გოლიაძე

შოთა კირილეს ძე გოლიაძე (დ. 1 სექტემბერი, 1925, სოფ. ცხემლისხიდი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 19 აგვისტო, 2008, იქვე) — ქართველი აგრონომ-სუბტროპიკოსი; სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1993), საქართველოს დამსსახურებული აგრონომი (1979), საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1994).

ბიოგრაფია
მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1953 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო–სამეურნეო ინსტიტუტის სუბტროპიკული კულტურების ფაკულტეტი. 1963–2006 წლებში ანასეულის ჩაის, სუბტროპიკული კულტურებისა და ჩაის მრეწველობის სამეცნიერო-საწარმოო გაერთიანების სუბტროპიკული კულტურების სელექციისა და გენეტიკის განყოფილების გამგე იყო. გოლიაძე იკვლევდა სუბტროპიკული კულტურების სელექციის თეორიულ და პრაქტიკულ საკითხებს, მისი უშუალო ხელმძღვანელობითა და მონაწილეობით გამოყვანილია სუბტროპიკული კულტურების (ციტრუსები, ფეიხოა, აქტინიდია, ბამბუკი და სხვ.) 24 ახალი პერსპექტიული ჯიში და ფორმა; დარაიონებულია ლიმონის, მანდარინის, ბამბუკის ჯიშები. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. იყო მსოფლიო ომის მონაწილე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. ღირსების ორდენი (1999).
ივანე გოლიაძე

ივანე გოლიაძე (დ. 2 მაისი, 1875, სოფ. გომი, ახლანდელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 27 თებერვალი, 1963, სოხუმი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ცირკის მსახიობი, ეკვილიბრისტი, აკრობატი, ჯამბაზი, კლოუნი, ქართული საცირკო კოლექტივის ერთ–ერთი დამაარსებელი. პირველმა დაიწყო ველოსიპედით მავთულზე სიარული. რვა წლის ასაკიდან ცირკის მანეჟზე გამოდიოდა 1943 წლამდე. 1943–1952 წლებში იყო საოჯახო საცირკო დასის მხატვრული ხელმძღვანელი. 1952 წელს საბოლოოდ დატოვა ცირკი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. ეკვილიბრისტები და აკრობატები იყვნენ ასევე ივანე გოლიაძის მეუღლე — დარია, ვაჟი — ნიკოლოზი (საქართველოს სახალხო არტისტი, 1980), მანეჟზე გავიდა 1913 წლიდან, ქალიშვილი — ვერონიკა. ცირკის მანეჟზე გამოდიოდნენ აგრეთვე ნიკოლოზის მეუღლე ადა, მისი ძმისშვილი სოფიო, ნიკოლოზის შვილები: სვეტლანა (საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი, 1968), რაფაელა და თამარი. საგასტროლოდ იყვნენ ჩინეთში, ირანში, რუმინეთში, ბულგარეთში, იუგოსლავიაში და სხვ. მეორე მსოფლიო ომის დროს გოლიაძეებმა 1000-მდე კონცერტი გამართეს.
ნიკოლოზ კოსტომაროვი

ნიკოლოზ ივანეს ძე კოსტომაროვი ( დ. 4 მაისი, 1817, სოფ. იურასოვკა, ოლხოვატკის რაიონი, ვორონეჟის ოლქი — გ. 7 აპრილი, 1885, პეტერბურგი) — უკრაინელი და რუსი ისტორიკოსი, ეთნოგრაფი, მწერალი, კრიტიკოსი. 1837 წელს, დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტი. კოსტომაროვის საზოგადოებრივი პოლიტიკა და ისტორიული მსოფლმხედველობა ჩამოყალიბდა ი. სრეზნევსკის, დ. ბანტიშ-კამენსკისა სხვათა გავლენით. 1846 წლიდან იყო კიევის უნივერსიტეტის კათედრის პროფესორი. კირილესა და მეთოდეს საზოგადოების შექმნის ორგანიზატორი (ტარას შევჩენკოსთან ერთად). 1847 წელს, ეს საზოგადოება გაანადგურეს, კოსტომაროვი დააპატიმრეს და ერთი წლის შემდეგ სარატოვში გადაასახლეს.

1859-1862 წლებში, ნოკოლოზ კოსტომაროვი იყო პეტერბურგის უნივერსიტეტის რუსეთის ისტორიის პროფესორი. სახალხო მოძრაობას მიუძღვნა შრომა „სტენკა რაზინის ამბოხება“ (1858).

რუსული და უკრაინული ისტორიის უმნიშვნელოვანეს საკითხებს კოსტომაროვი ბურჟუაზიელი ისტორიოგრაფიის პოზიციებთან განიხილავდა. მისი თეორია „ორი საწყისი“ — ვეჩესა და ერთმპყრობელობის შესახებ — აიდეალებდა უკრაინელი ხალხის წარსულს. ნ. კოსტომაროვის მიერ ხალხის ისტორიის გაგება არამეცნიერულია.
პართენიონი

პართენიონი — მთა არკადიასა და არგოლიდას შორის, ტეგის ზემოთ, ისთმოს-სპარტის გზაზე, სადაც პანის სამლოცველო იყო. გადმოცემით, აქ გამოეცხადა პანი ათენელთა შიკრიკ ფედიპიდეს და გამოესაუბრა. უთხრა, რომ ათენელები აღარ ზრუნავდნენ მასზე. ათენელებმა პანს სამლოცველო სწორედ მარათონის ბრძოლის შემდეგ აუგეს, რადგან გამარჯვებას სწორედ მას მიაწერდნენ. ამავე მთებში დაიჭირა ჰერაკლემ კერინიის ფურ-ირემი.
ჰალითერსე

ჰალითერსე — ფრინველთა ფრენის მენცარი, მასტორ ითაკელის ძე, მოხუცი, გამოცდილი მისანი, ტელემაქეს დამხმარე სასიძოებთან ბრძოლაში. არწივთა ფრენის მიხედვით აფრთხილებდა სასიძოებს, რომ ოდისევსი ახლო იყო და სასახლე დაეტოვათ. ხალხს უყვარდა. მომავალი წარსულივით იცოდა. ამბოხებულ ითაკელებს დამშვიდებისკენ მოუწოდა, რადგან იცოდა, რომ ისინი თავს უბედურებას დაიტეხდნენ. დახოცილი სასიძოების მემკვიდრეებმა არ დაუჯერეს და დამარცხდნენ.
თარზე დაკვრის აზერბაიჯანული ხელოვნება

თარზე დაკვრის აზერბაიჯანული ხელოვნება — აზერბაიჯანული მუსიკის შესრულების ხელოვნება თარზე, სიმიან მუსიკალურ ინსტრუმენტზე, რომელსაც გრძელი ყელი გააჩნია.

თარზე შესრულება, ისევე როგორც მისი წარმოების ხელოვნება განვითარებულია აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე. ამ ტრადიციასთან დაკავშირებული უნარ-ჩვევები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ აზერბაიჯანის კულტურული იდენტურობის ჩამოყალიბებაში. თარი გამოიყენება ხალხური მუსიკის შესრულებაში. ეს მუსიკალური ინსტრუმენტი ძირითადად გამოიყენება მუღამის ტრიოს შემადგენლობაში წამყვან ინსტრუმენტად. ის არის აზერბაიჯანული ხალხური ფოლკლორული ორკესტრისა და ანსამბლების მთავარი ინსტრუმენტი. თარი ითვლება აზერბაიჯანის მუსიკალურ სიმბოლოდ. თარზე დაკვრის აზერბაიჯანული ხელოვნება შედის იუნესკოს ზეპირი და არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ნუსხაში.

ისტორია
აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე თარი პოპულარული გახდა საუკუნეში. ისტორიულად თარს გააჩნდა 5 სიმი, მსხვილი და ღრმა კორპუსი. იგი იყო მძიმე და დაკვრისას მას მუხლებზე იკავებდნენ.

 საუკუნის დასაწყისში აზერბაიჯანულ მუსიკაში გავრცელება ჰპოვა მუღამური ოპერის ახალმა ჟანრმა. ამ ჟანრის შემქმნელი უზეირ ჰაჯიბეკოვი იყო. სავოკალო პარტიები ამ ოპერებში თარის თანხლებით სრულდებოდა, კორპუსის სიმაღლე - 165 მმ, სიგანე - 185 მმ.

თარის გრიფზე 22 კილოა. ინსტრუმენტის კორპუსზე კეთდება ფურჩი და 11 სხვადასხვა დიამეტრის მეტალის სიმი.

თარის კორპუსი რეზონატორის როლს თამაშობს. ის გრძელი და ამობურცულია გვერდებზე.

თარის ყელი გრძელია. წინა მხრიდან ბრტყელი, ქვედა მხრიდან კი მრგვალი.

თავს გააჩნია ვიწრო და ღრმა სახის ყუთი, რომელიც ღიაა წინა, ზედა და ქვედა მხრებიდან. გვერდებზე არის მრგვალი და ფიგურული ჭრილები. ზედა მხრიდან თავზე უკეთებენ სამ დიდ და სამ პატარა კოჭებს. მოპირდაპირე მხარეს კი სამი დიდი კოჭია:

თეთრი, ყვითელი და დაწყვილებული სიმები;
სქელი ოდინარული სიმი
ორი წყვილი თხელი და ხმოვანი სიმები.

მასალა
თარის კორპუსი მზადდება მთლიანი ხის ნაწილისგან. მისი დამზადებისას, როგროც წესი იყენებენ თუთის ხეს. გრიფის თავებს ამზადებენ კაკლის ხისგან. კოჭებისთვის იყენებენ ან კაკლის ხეს ან მსხლის. ყელის დამზადებისთვის იყენებენ კაკლის ხის გულს. კონდახს ამზადებენ თუთის, კაკლისა და გარგარის ხისგან. განბრჯენი კეთდება ფიჭვის ხისგან.

ტექნოლოგია
აზერბაიჯანული თარი მზადდება მთლიანი ხის გარკვეული ზომის ერთ-ერთი ნაჭრის მეთოდით. ამ ნაჭერს შიგნიდან თლიან, ზედაპირს კი საჭირო სისქის მიხედვით ხეხავენ. მთლიანი კოპრუსის გათლისას ითვალისწინებენ თუ რომელ სეზონზე იქნა ხე მოჭრილი. კორპუსის დამზადებისთვის ხე უნდა იყოს მოჭრილი იანვრის ან თებერვლის თვეში, როდესაც ხის გატეხვის დონე დაბალია.

სხვადასხვა წლებში აზერბაიჯანში არსებობდნენ ოსტატები, რომლებიც თარს ამზადებდნენ. დღესაც, აზერბაიჯანში, აგრძელებენ ამ ტრადიციას. აზერბაიჯანული თარები არაერთხელ იყო დემონსტრირებული თურქეთში, ირანში, ინდოეთში, საფრანგეთში, ჰოლანდიაში. მათი ნაწილი ინახება მსოფლიოს წამყვან მუზეუმებში.
აზერბაიჯანული ფოლკლორი

აზერბაიჯანული ფოლკლორი — აზერბაიჯანელი ერის ზეპირი ხელოვნება, რომელიც წარმოდგენილია სიმღერებით, ლეგენდებით, სასიყვარულო და ისტორიული ეპოსებით, დასთანებით (მოთხრობებით), ზღაპრებით, ანეკდოტებით, ანდაზებით. აზერბაიჯანის ფოლკლორში ცნობილია ისეთი დასთანები, როგორიცაა „ქოროღლი“, „ასლი და ქერემი“, „აშუღ-გარიბი“, „შაჰ ისმაილი“. ზოგი მათგანი დაკავშირებულია ისტორიულ მოვლენებთან.

დასთანები
დასთანი არის თურქულენოვანი ერებისთვის დამახასიათებელი მოთხრობის სახეობა. ასევე ის აკავშირებს აშუღების ხელოვნებასა და ზეპირ ეროვნულ ლიტერატურას. დასთანში პოეზია და პროზა ერთიანია. აზერბაიჯანულ ერში ყველაზე გავრცელებული და ცნობილი დასთანებია „დედე-გორგუდი“, „ქოროღლი“, „სათთარხანი“, „ასლი და ქერემი“, „თაჰირი და ზოჰრა“, „აბასი და გულგეზი“, „შაჰ ისმაილი“ და სხვა.

სიმღერები
სიმღერის ხელოვნება აღწერს ერის ცხოვრებას.იგი მოიცავს შრომით, ისტორიულ, ლირიკულ, რიტუალურ, სახუმარო და სხვა სიმღერებს.

ზღაპრები
აზერბაიჯანული ზღაპრები ზეპირი ხელოვნებაა. ისინი მრავალფეროვანი არიან შინაარსობრივად და მდიდარი თავისი ფორმით. აზერბაიჯანულ ზღაპრებში გამოისახება აზერბაიჯანული ერის ჰეროიკული წარსული, მისი ბრძოლა ადგილობრივი და გარე მტრების წინააღმდეგ, სულიერ-მორალური და საზოგადოებრივ-ფილოსოფიური ხედვები. ზღაპრებში ასახულია აზერბაიჯანელების უძველესი ეროვნული ტრადიციები და წესები, ასევე ბუნებაც.

ლეგენდები
აზერბაიჯანული პროზის ფორმის ერთ-ერთი ჟანრი ლეგენდებია. ისინი მოიცავენ კონკრეტულ ისტორიულ ფაქტებსა და მოვლენებს და სრულდებიან მორალური დამრიგებლობით. აზერბაიჯანული ლეგენდები 3 სახეობად იყოფა: მორალურ-დამრიგებლობითი, ტოპონიმური, რელიგიური.

ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი აზერბაიჯანული ლეგენდა ქალწულის კოშკის (ყიზყალასი) შესახებაა.

აზერბაიჯანელი აშუღების ხელოვნება
აზერბაიჯანელი აშუღების ხელოვნება ითვლება ეროვნული იდენტობისა და ენის, ლიტერატურისა და მუსიკის შენარჩუნების სიმბოლოდ. აშუღის ხელოვნება არის თავისუფალი, რომელიც მოიცავს ეპიკურ დასთანებს, სიმღერებს, რომლებიც ადიდებენ სიყვარულს, მეგობრობას, თავისუფლებასა და ერის გმირობას.
სკოტ უილსონი

სკოტ უილსონი , დაბადების სახელი უილიამ დელანო უილსონი (; დ. 29 მარტი, 1942, თომასვილი, ჯორჯია, აშშ — გ. 6 ოქტომბერი, 2018, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი, ოქროს გლობუსის პრემიის ნომინანტი 1981 წელს.

ბიოგრაფია
დაიბადა პატარა ქალაქ თომასვილში, ჯორჯიის შტატში. 1961 წელს, 19 წლის ასაკში ლოს-ანჯელესში გადავიდა საცხოვრებლად. 1967 წლიდან დაიწყო მსახიობად მუშაობა. დებიუტი შედგა ფილმში „შუაღამის სიცხე“. კარიერის ერთ-ერთი მთავარი როლი შეასრულა რიჩარდ ბრუკსის ფილმში „ცივსისხლიანი მკვლელობა“. მთელ მის კარიერაში შეასრულა 60-ზე მეტი როლი, რომელთაგან უმრავლესობაში მეორე პლანზე ითამაშა. 2007 წელს მიიღო კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო. წესით მას სერიალი მეორე სეზონის ბოლოს უნდა დაეტოვებინა, მაგრამ ამ შეფასების წყალობით იგი ჯერ მესამე, ხოლო შემდეგ მეოთხე სეზონშიც გამოჩნდა.

1977 წლიდან დაქორწინებული იყო ჰარვენლი უილსონზე. მათ შვილი არ ჰყოლიათ.

2018 წლის 6 ოქტომბერს გამოცხადდა, რომ სკოტ უილსონი სერიალის მე-9 სეზონშიც დაბრუნდებოდა, მაგრამ ამავე დღესვე იგი გარდაიცვალა. გარდაცვალების მიზეზი ლეიკემია გახდა.
კოსტუმბრიზმი

კოსტუმბრიზმი — საუკუნის მიმდინარეობა. ესპანურ და ლათინო ამერიკის ესპანურენოვან ლიტერატურასა და სახვით ხელოვნებაში. ემყარებოდა რეალისტური ასახვის პრინციპებს და გამოხატავდა ეროვნული თვითშეგნების აღმავლობას ხალხთან ყოფის თავისებურებას. აიდეალებდა პატრიარქალურ ზნე-ჩვეულებებს. ლიტერატურაში კოსტუმბრიზმმა გავრცელება პოვა უმეტესად ნარკვევის ჟანრში, აგრეთვე დრამატურგიაში, პოეზიასა და რომანში. კოსტუმბრიზმის წარმომადგენლები ესპანეთში იყვნენ: რ. მესონერო რომანოსი, მ. ხ. დე ლარა, ს. ესტევანეს კალდერონი და სხვა. ჩილეში — ხ. ხ. ვალიესო, კოლუმბიაში — ხ. დე დიოს რესტრეპო, ტ. კარასკილია, პერუში — ფ. პარდო, მექსიკაში — მ. პაინო და სხვა. კოსტუმბრიზმმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ლათინო-ამერიკული ქვეყნის გრაფიკასა და სახვით ხელოვნებაში. მისი ესთეტიკური პრინციპია ბუნების დოკუმენტურად ასახვა, ხალხის ცხოვრების თავისებურებათა ეთნოგრაფიული სიზუსტით გადმოცემა, მშრომელთა ყოფის იდეალური სურათების შექმნა. კოსტუმბრისტების მნიშვნელოვანი სკოლა ჩამოყალიბდა კუბაზე (ვ. პ. დე ლანდალუსე, ფ. მიალე). კოსტუმბრიზმი განვითარდა აგრეთვე კოლუმბიაში (რ. ტორეს მენდესი), არგენტინაში (კ. მორელი), ურუგვაიში (ხ. მ. ბესნეს, ი. ირიგოიენი), ჩილეში (მ. ა. კარო), მექსიკასა (ხ. ა. არიეტა, 1802 — 1879) და სხვა ქვეყნებში.
კორკინო

კორკინო — ქალაქი რუსეთის ჩელიაბინსკის ოლქში. რკინიგზის სადგურზე, ჩელიაბინსკიდან 35 კილომეტრზე. მურა ნახშირის მოპოვების ერთ-ერთი ცენტრი. საექსკალატორო-ვაგონთსარემონტო, ავტოსარემონტო, ცემენტის საკედლემასალის, საშახტე სამაგრების, მინის ქარხნები, აზბესტცემენტის ნაკეთობათა კომბინანტი, სამკერვალო ფაბრიკა. სამთო-სამშენებლო, საშენ მასალათა და კვების მრეწველობის ტექნიკუმები. 2017 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობს 34 967 ადამიანი.
კოტერა

იან კოტერა ( დ. 18 დეკემბერი, 1871, ბრნო — გ. 17 აპრილი, 1923, პრაღა) — საუკუნის ჩეხი არქიტექტორი. ჩეხური არქიტექტურული სკოლის დამაარსებელი. სწავლობდა პლზენსა და ვენაში ო. ვაგნერთან. 1898 წლიდან ასწავლიდა პრაღის სამხატვრო-სახელოსნო სკოლაში. თავდაპირველად, „მოდერნის“ სტილის წარმომადგენელი იყო, 1906-დან ფუნქციონალისტი. ძირითადი ნამუშევრები: ადმინისტრაციული შენობა ქალაქ გრადეც-კრალოვეში (1903-1904), სახ. სახლი პოსტეიოვში (1905-1906), პრაღის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის შენობა (1907-1920), ბანკი „სლავია“ სარაევოში (1911-1912) და სხვა.
პერვიგილიები

პერვიგილიები — რომაელთა საწესო „ღამისთევები“, ღამეული ღვთისმსახურება, ღამეული ღვთისმსახურება. ღამეს უთევდნენ ბონა დეას, ვენერას, რომელსაც უცნობმა პოეტმა უძღვნა „ვენერას პერვიგილიები“. პირველ ხანებში საკულტო ღამისთევას მხოლოდ გათხოვილი ქალები ესწრებოდნენ. საბერძნეთშიც იყო ასეთი ღამისთევები — დემეტრეს, პერსეფონეს დადიონისეს პატივსაცემად.
პერდიკე

პერდიკე, პერდიქსი — დედალოსის და ტალოსის დედა. ათენელმა დიდოსტატმა შურით აკროპოლისის კლდიდან გადაჩეხა დისწული ტალოსი, რომელიც თითქოს კაკბად იქცა, რადგან ხელოვანთა მფარველმა ათენამ ყმაწვილი არ გასწირა. ამიტომაც კაკაბი სიმაღლეს ერიდება. სულ დაბლა-დაბლა დაფრინავს; ზოგი ვერსიით, დედალოსმა თვით თავისი ნათესავი პერდიკე გადააგდო, მაგრამ აპოლოდორე და სხვა ავტორები გარკვევით წერენ, რომ პერდიკე დედალოსის და იყო, აკროპოლიდან (და არა ტაძრიდან) კი გადააგდო პერდიკეს ძე ტალოსი.
პერიფანტე

პერიფანტე — ატიკის მეფე, ავტოხთონი, საყოველთაო პატივისცმით გარემოცული მოკვდავი, ჯერ კიდევ კეკროპამდე, აპოლონის ერთგული მსახური, რომელსაც ხალხმა სიკეთე ისე დაუფასა, რომ მეფედ აირჩიეს. სამაგიეროდ არ დაუფასა ზევსმა და შურით ანთებულმა, რომ ხალხი ვინმე მოკვდავს ასე პატივს სცემს, მისის მოკვლა განიზრახა, მაგრამ აპოლონის თხოვნა შეისმინა და იმით დაკმაყოფილდა, რომ არწივად აქცია.
პერიფეტე

პერიფეტე — ჰეფესტოს შვილი, ავი ბუმბერაზი, კომბლისმქნევლად წოდებული („კორინეტეს“: კორინე — კომბალი, ლახტი), რადგან გამვლელ-გამომვლელს რკინის კომბლით (გურზით) უხეთქავდა თავს. ტროიძენიდან ათენს მიმავალ ჭაბუკ თეზევსს პირველად ეს ლახტოსანი სემოეყარა, გმირმა თეზევსმა მისისვე კომბლით განგმირა პერიფეტე და შენდეგ ამ კომბალს ატარებდა.
ბაყათარი

ბაყათარი — „ქართლის ცხოვრების“ მიხედვით, ოვსთა წინამძღოლის სახელწოდება. შეესაბამება თურქულენოვან საპატიო ტიტულს, „ბაღათურს“. ტერმინი გვხვდება ზელენჩუკის ბერძნული ასოებით შესრულებულ საფლავის ქვის წარწერაში (დაახლ. 941 წ., ყუბანის რეგიონი); მის სახეცვლილ ვარიანტს იხსენიებს ასევე არაბი ისტორიკოსი იბნ რუსთა (დაახლ. 903 წ.), როგორც ალანთა მეფის ტიტულს. ოსურ ზეპირსიტყვიერ გადმოცემებში ოს-ბაღათირი ოსების ერთ-ერთი პირველწინაპარია.

შუა საუკუნეების ქართულ წყაროებში ამ სახელით მოხსენიებულია სამი სხვადასხვა ისტორიული პერსონაჟი. ჯუანშერის თხზულებაში ბაყათარი იყო ოსი გოლიათი, რომელიც ორთაბრძოლაში დაამარცხა და მოკლა 16 წლის ვახტანგ გორგასალმა ოვსებზე ლაშქრობის დროს (დაახლ. 450-იანი წწ). „მატიანე ქართლისას“ მიხედვით, ოვსთა მთავარი ბაყათარი ბაგრატ აფხაზთა მეფისა და ტაოელი ბაგრატიონის, ნასრას მხარეზე იბრძოდა ქართველთა მეფე ადარნასე -ისა და მისი სომეხი მოკავშირეების წინააღმდეგ და ამ ომში დაიღუპა 888 წელს.

ჟამთააღმწერლის თხზულებიდან ცნობილი ბაყათარი, საქართველოში დამკვიდრებულ ოვსთა მთავარი, მონღოლებთან ერთად ებრძოდა აჯანყებულ მეფე დავით -ს, თავს ესხმოდა და აჩანაგებდა ქართლს. მისი თავდასხმების შეჩერებას ცდილობდნენ ჰამადა და რატი სურამელები. ბაყათარმა გამრეკელ კახას ძეს წაართვა ძამის ციხე (შიდა ქართლში), მაგრამ დაახლ. 1304 წელს დამარცხდა ბექა ჯაყელთან შეტაკებაში და ძამის ციხეს შეაფარა თავი. საბოლოოდ, ალყაშემორტყმული ბაყათარი იძულებული გახდა ბექას დანებებოდა და მალევე გარდაიცვალა. თედო ჟორდანია ამ ბაყათარს აიგივებდა ოსეთში, ნუზალის სამლოცველოს კედელზე ასომთავრულ წარწერაში განდიდებულ ბაყათართან.
ალთაები

ალთაები — ციმბირში, ალთაის რესპუბლიკასა და ალთაის მხარეში მცხოვრები თურქულენოვანი ხალხი. ალთაები წარმოდგენილი არიან ორ ეთნოგრაფიულ ჯგუფად:
ჩრდილოეთ ალთაელები: ტუბალარები, ჩელკანები, კუმანდინები, შორები
სამხრეთ ალთაელები: ალტაები, ტელეუტები, ტელენგიტები
ჩრდილოეთ და სამხრეთ ალტაები ჩამოყალიბდნენ ალტაის რეგიონში კიმეკების და ყივჩაყების ბაზაზე.
ზანგი

ზანგი, მრავლობითში ზანგები — ტროპიკული და სამხრეთ აფრიკის აბორიგენი მოსახლეობის, ანუ ნეგროიდული რასის, წარმომადგენლის აღმნიშვნელი ტერმინი.

ეტიმოლოგია
არაბულ ენაში სიტყვა „ზანჯი“ გამოიყენებოდა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აფრიკის ნაწილის (ძირითადად სუაჰილის სანაპიროს) და მისი ადგილობრივი ბანტუს ხალხის აღსანიშნავად. სხვა ტრანსლიტერაციებია „ზენჯი“, „ზინჯი“ და „ზანგი“. ის აღნიშნავდა „შავების ქვეყანას“. ბრიტანელი ორიენტალისტი ენტონი კრისტი მიიჩნევდა, რომ სიტყვა „ზანჯი“ ან „ზანგი“ არ იყო არაბული წარმოშობის, რადგან ჩინური ფორმა დაფიქსირებულია ჯერ კიდევ ახალი წელთაღრიცხვით 607 წელს. კრისტი ამტკიცებდა, რომ სიტყვა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიური წარმოშობის იყო. იავურ ენაში სიტყვა ნიშნავს აფრიკელ ხალხს, სპეციფიურად კი ზანზიბარის მოსახლეობას.

გამოყენება
პირველად ტერმინ „ზანგს“ ქართულ ენაში შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსანში“ ვხვდებით:
ავთანდილ ჯდა მარტო საწოლს, ეცვა ოდენ მართ პერანგი,
იმღერდა და იხარებდა, წინა ედგა ერთი ჩანგი.
შემოვიდა მას წინაშე თინათინის მონა ზანგი,
მოახსენა: „გიბრძანებსო ტანი ალვა, პირი მანგი“.

„ზანგის“, როგორც საერთო ეთნიკური სახელწოდების აღმნიშვნელი ტერმინის ხმარება არასწორია, რადგანაც აფრიკის ზანგებს განეკუთვნებიან ბანტუ, აღმოსავლეთ ბანტოიდური, გური, ატლანტური, ნილოტური და სხვ. ენათა ოჯახისა და ჯგუფის ენებზე მოლაპარაკე ხალხები და ტომები.

ამერიკის ზანგები
ამერიკის ზანგები — – საუკუნეებში აფრიკიდან შემოყვანილი სხვადასხვა ეთნიკური წარმომავლობის მონათა შთამომავლები. მათი დიდი ნაწილი თეთრი, ნაწილობრივ ინდიელი მოსახლეობის ნარევია. ლაპარაკობენ ინგლისურ, პორტუგალიურ, ესპანურ, ფრანგულ, ნიდერლანდურ ენებზე. მათგან 2/3-ზე მეტი მულატია. აშშ-ში მოსახლეობის (325 719 178 მლნ., 2017) დაახლ. 13,3 %-ია ზანგი, ბრაზილიაში — 50 %-მდე. დანარჩენი უმეტესად კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნებშია თავმოყრილი. ზოგიერთ ქვეყანაში ზანგები შედიან ძირითადი მოსახლეობის — ამერიკელების (აშშ), ბრაზილიელების, კუბელების, ვენესუელელების, კოლუმბიელების, პუერტორიკელების და სხვ. ხალხთა შემადგენლობაში. საუკუნეში ამერიკის ქვეყნების ზანგები (სოციალისტური კუბის გარდა) წარმოადგენდნენ მშრომელთა ყველაზე დაჩაგრულ ფენას. მიუხედავად იმისა, რომ 60-იან წლებში თანასწორი სამოქალაქო უფლებებისთვის ბრძოლაში ზანგებმა გარკვეულ წარმატებას მიაღწიეს, ფაქტობრივად მაინც განიცდიდნენ სეგრეგაციას (უმეტესობა ცხოვრობდა ე. წ. შავ გეტოში) და დისკრიმინაციას როგორც სამუშაოზე მიღებისას, ისე შრომის ანაზღაურების, განათლების, სამედიცინო მომსახურების და სხვა სფეროში.
გიედრიუს პუოჯუნასი

გიედრიუს პუოჯუნასი ( დ. 20 ივლისი, 1967, პანევეჟისი, ლიეტუვა) — ლიეტუველი დიპლომატი, ისტორიკოსი, 2015 წლის 20 ივლისიდან 2020 წლამდე ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საქართველოში.

ბიოგრაფია
გიედრიუს პუოჯუნასი დაიბადა 1967 წლის 20 ივლისს, ლიეტუვის ქალაქ პანევეჟისში. 1986–1991 წლებში სწავლობდა ვილნიუსის უნივერსიტეტში, ისტორიის ფაკულტეტზე, პროფესიით ისტორიკოსი.

სამუშაო გამოცდილება
2015 წლის 20 ივლისიდან ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საქართველოში. 2012–2015 წლებში იყო ლიეტუვის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციული და საზოგადოებასთან ურთიერთობის დეპარტამენტის დირექტორი. 2010–2012 წლებში იყო ლიეტუვის რესპუბლიკის მუდმივი წარმომადგენელი საერთაშორისო ატომური ენერგიის სააგენტოში, საყოველთაო ბირთვული იარაღის გამოცდის აღმკვეთ ორგანიზაციაში, გაერთიანებული ერების მრეწველობის განვითარების ორგანიზაციასა და გაერთიანებული ერების განყოფილებაში ვენაში. 2007–2012 წლებში ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ხორვატიაში, სლოვაკეთსა და ლიხტენშტაინში. 2007 წელს ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი სლოვენიის რესპუბლიკაში.
2006–2012 ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ავსტრიის რესპუბლიკაში;
2001–2006 ლიეტუვის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო და დიპლომატიური პროტოკოლის დეპარტამენტის დირექტორი;
2000–2001 პოლონეთში ლიეტუვის რესპუბლიკის საელჩოს დროებითი რწმუნებული, მრჩეველი;
1997–2000 პოლონეთში ლიეტუვის რესპუბლიკის საელჩოს პირველი მდივანი;
1993–1997 ლიეტუვის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროს აღმოსავლეთ და ცენტრალური ევროპის ქვეყნების პირველი, მეორე მდივანი.

ჯილდოები
ორდენი „დამსახურებებისთვის ლიტვის წინაშე“ (2003);
ორდენი „დამსახურებებიათვის პოლონეთის წინაშე“ კომანდორის ჯვარი;
იონას პასლაუსკასი

გიედრიუს პუოჯუნასი ( დ. 20 ივლისი, 1967, პანევეჟისი, ლიეტუვა) — ლიეტუველი დიპლომატი, ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საქართველოში 2010-2015 წლებში.

ბიოგრაფია
იონას პასლაუსკასი დაიბადა 1957 წლის 12 ივნისს, ლიეტუვის ქალაქ ვაბალნინკასში. 2010-2015 წლებში იყო ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საქართველოში. 2017 წლიდან არის ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ნორვეგიაში.
დიმიტრი ყიფიანის სახელობის პრემია

დიმიტრი ყიფიანის სახელობის პრემია — ხაშურის მუნიციპალიტეტის საპატიო ჯილდო 2015 წლის 1 ივნისიდან. იგი ერთჯერადად ენიჭება საქართველოს მოქალაქეებს საქართველოსა და ხაშურის მუნიციპალიტეტის წინაშე მნიშვნელოვანი დამსახურებისათვის. გამარჯვებული კანდიდატის გამოსავლენად ხაშურის მუნიციპალიტეტის მერის მიერ იქმნება დროებითი სამუშაო ჯგუფი, რომლის შემადგენლობაც განისაზღვრება შვიდი წევრით. კონკურსი ხაშურის მუნიციპალიტეტის მერის გადაწყვეტილებით ცხადდება ორ წელიწადში ერთხელ ხაშურის მუნიციპალიტეტის ოფიციალურ ვებგვერდზე. დიმიტრი ყიფიანის ცხოვრებისა და შემოქმედების კვლევისათვის ნომინანტს გამოქვეყნებული უნდა ჰქონდეს დიმიტრი ყიფიანის ცხოვრებასა და შემოქმედებაზე სამეცნიერო ნაშრომები- მონოგრაფია, სტატიები, დოკუმენტური მასალა და იყოს ამ საკითხისა და სფეროს აღიარებული მკვლევარი. პრემია აგრეთვე ენიჭება ნომინანტს განსაკუთრებული დამსახურებისათვის ქვეყნისა და მუნიციპალიტეტის წინაშე, ნომინანტს მნიშვნელოვანი წვლილი უნდა ჰქონდეს შეტანილი ისტორიის, კულტურის და ხელოვნების განვითარების, მოზარდი თაობის აღზრდისა და განათლების საქმეში. ხაშურის მუნიციპალიტეტის ავტორიტეტისა და ცნობადობის გაზრდაში, რეგიონისა და ქვეყნის მნიშვნელოვანი პრობლემების გადაწყვეტაში.

ქვემოთ მოტანილია დიმიტრი ყიფიანის სახელობის პრემიის მფლობელები წლების მიხედვით:

2015 წელი
გურამ ყორანაშვილი — ისტორიკოსი, მკვლევარი;
თამაზ ლაცაბიძე — ისტორიკოსი, მკვლევარი, ხაშურის ისტორიული წარსული კვლევის საქმეში შეტანილი წვლილისთვის.

2017 წელი
თამაზ ჯოლოგუა — ფილოლოგი, პროფესორი, მკვლევარი;

თამარ მიქაძე — მწერალი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი.
ლიეტუვის რესპუბლიკის საელჩო საქართველოში

ლიეტუვის რესპუბლიკის საელჩო საქართველოში ( — ლიეტუვის რესპუბლიკის დიპლომატიური წარმომადგენლობა საქართველოში. საქართველოს და ლიეტუვას ახლო მეგობრული და პარტნიორული ურთიერთობები აკავშირებთ თანამშრომლობის ყველა სფეროში. ქვეყნებს შორის გაფორმებულია 20-ზე მეტი საერთაშორისო შეთანხმება, რომლებიც სამართლებრივ საფუძველს ქმნიან ნაყოფიერი თანამშრომლობისთვის ეკონომიკის, კულტურის, განათლების, სპორტისა და ახალგაზრდობის, სოფლის მეურნეობის, ჯანმრთელობის დაცვის და სხვა სფეროებში. მჭიდროა თანამშრომლობა საერთაშორისო ორგანიზაციების ფარგლებში.

საქართველოსა და ლიეტუვის რესპუბლიკას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა 1994 წლის 16 სექტემბერს.

2001-2005 წლებში ლიეტუვის რესპუბლიკის მიერ საქართველოს გადაფარვა ხორციელდებოდა უკრაინაში ლიეტუვის საელჩოს მიერ. 2005 წელს საქართველოში გაიხსნა ლიეტუვის რესპუბლიკის საელჩო.

ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩები საქართველოში
ანდრიუს კალინდრა — 2020-დღემდე
გიედრიუს პუოჯუნასი — 2015-2020
იონას პასლაუსკასი — 2010-2015
მეჩის ლაურინკუსი — 2008–2010
რიჩარდას დეგუტისი — 2005–2008
ოსკარ გოლმბლატი

ოსკარ ედუარდის ძე გოლმბლატი (; დ. 14 აგვისტო, 1843 — გ. 9 იანვარი, 1898, თბილისი) — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი (1897).

ბიოგრაფია
დაიბადა ბორჩალოს მაზრაში, საქართველოში ჩასახლებული გერმანელი კოლონისტების ოჯახში. 1862 წლიდან მსახურობდა სამხედრო იუსტიციის ორგანოებში. მონაწილეობდა 1877–1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში. 1883–1888 წლებში იყო კავკასიის სამხედრო საოლქო სასამართლოს სამხედრო პროკურორი, 1894–1898 წლებში – ამავე სასამართლოს თავმჯდომარე. დაჯილდოებული იყო წმ. ვლადიმირის, წმ. ანას და წმ. სტანისლავის ორდენებით.