iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აჰმედ ნიჰად ოსმანოღლუ

აჰმედ ნიჰად ოსმანოღლუ (; დ. 5 ივლისი, 1883 — გ. 4 ივნისი, 1954) — ოსმანთა დინასტიის თავმჯდომარე. მურად -ს შვილიშვილი და მეჰმედ სელაჰადინ ეფენდის ვაჟი. დედამისი იყო ნაზიქნაზ ჰანიმეფენდი. 1924 წელს, როდესაც ოსმანთა დინასტიის ყველა წევრი თურქეთიდან განდევნეს, აჰმედ ნიჰადი დასახლდა ბეირუთში, ლიბანის ქალაქში, სადაც იქვე გარდაიცვალა.

1944 წელს, უკანასკნელი ხალიფის, აბდულმეჯიდ -ის გარდაცვალების შემდეგ, იგი გახდა ოსმანთა სახლის თავმჯდომარე.

მისი მეუღლე იყო საფირუ ჰანიმეფენდი (1884-1975), რომლისგანაც ჰყავდა ერთადერთი შვილი ალი ვასიბი, რომელიც შემდეგში გახდა დინასტიის თავმჯდომარე.
ჯუჯა ანტილოპები (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტაქსონომიური ტერმინი ჯუჯა ანტილოპები/ჯუჯა ანტილოპა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ჯუჯა ანტილოპები — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვრების ტრიბა ნამდვილი ანტილოპების ქვეოჯახისა.
ჯუჯა ანტილოპა — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვრების გვარი ნამდვილი ანტილოპების ქვეოჯახისა.
ჯუჯა ანტილოპა — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი გვარი ნამდვილი ანტილოპების ქვეოჯახისა.
ყიზილაღაჯი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ყიზილაღაჯი შეიძლება აღნიშნავდეს:

ყიზილაღაჯი — სოფელი აზერბაიჯანში, გოქჩაის რაიონში
ყიზილაღაჯი — სოფელი აზერბაიჯანში, მასალის რაიონში
ყიზილაღაჯი — სოფელი აზერბაიჯანში, სალიანის რაიონში
ყიზილაღაჯის ყურე — ყურე აზერბაიჯანში, კასპიის ზღვის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროსთან.
ყიზილაღაჯის ნაკრძალი — სახელმწიფო ნაკრძალი აზერბაიჯანში
ნაშიდე გიოზდე დურმუში

ნაშიდე გიოზდე დურმუში (; დ. 1985, იზმირი, თურქეთი) — თურქი მეცნიერი და გენეტიკოსი.

მისი კვლევა ყურადღებას ამახვილებს ნანოტექნოლოგიასა და მიკროტექნოლოგიურ ტენდენციებზე, მსოფლიო ჯანმრთელობისათვის მიმდინარე საფრთხის შემცველ საკითხებზე, როგორიცაა კიბოს და ანტიბიოტიკების წინააღმდეგობაზე. მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტის გამომცემლობამ, იგი პიონერთა კატეგორიაში შექიყვანა ჟურნალ „ 35“-ში, როგორც 2015 წლის 35 ახალგაზრდა ლიდერთაგან.

ბიოგრაფია
დურმუში დაიბადა 1985 წელს იზმირში, თურქეთში. 2003 წელს სწავლა დაიწყო ახლო აღმოსავლეთის ტექნიკურ უნივერსიტეტში, სპეციალობით მოლეკულალური ბიოლოგი და გენეტიკოსი. მოგვიანებით, ფულბრაიტის სტიპენდია მოიპოვა და გააგრძელა უმაღლესი განათლება ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სადაც 2009 წელს ბოსტონის უნივერსიტეტში ინჟინრის მაგისტრის წოდება და 2013 წლის მაისში ბრაუნის უნივერსიტეტის ბიოსამედიცინო ინჟინრის სადოქტორო ხარისხი მოიპოვა.

2014 წელს, სტენფორდის უნივერსიტეტში პოსტ-დოქტორანტი მკვლევარის პოზიცია დაიკავა. ამჟამად იგი განაგრძობს კვლევას რონალდ დევისთან ერთად, სტენფორდის უნივერსიტეტის გენომი ტექნოლოგიის ცენტრში და სტენფორდის მედიცინის სკოლაში.

კარიერა
მისი კვლევა ყურადღებას ამახვილებს დაბალი ფასის მქონე ნანოტექნოლოგიის ხელსაწყოების განვითარებაზე, რომელიც შეიძლება გამოყენებულ იქნას დაავადების დიაგნოსტიკისა და მკურნალობისთვის. მაგალითად, უჯრედის ფიზიკური მახასიათებლების გამოვლენის სწრაფი მეთოდი, რომელსაც იძლევა მაგნიტური ველის პირობა.
გუაპიმირინი

გუაპიმირინი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 48 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რიო-დე-ჟანეიროს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 51 483 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 142,7 კმ²-ზე. ფართობი 360 766 კმ²-ია.
იტაბორაი

იტაბორაი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 17 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რიო-დე-ჟანეიროს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 218 008 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 506,55 კმ²-ზე. ფართობი 430 374 კმ²-ია.
ჟაპერი

ჟაპერი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 30 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რიო-დე-ჟანეიროს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 95 492 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1 166,4 კმ²-ზე. ფართობი 81 869 კმ²-ია.
მარიკა (რიო-დე-ჟანეირო)

მარიკა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 5 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რიო-დე-ჟანეიროს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 127 461 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 351,55 კმ²-ზე. ფართობი 362 571 კმ²-ია.
ნილოპოლისი

ნილოპოლისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 16 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რიო-დე-ჟანეიროს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 157 425 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8 117.62 კმ²-ზე. ფართობი 19 393 კმ²-ია.
მესკიტა (რიო-დე-ჟანეირო)

მესკიტა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რიო-დე-ჟანეიროს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 168 376 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4 310.48 კმ²-ზე. ფართობი 168 376 კმ²-ია.
კეიმადუსი

კეიმადუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 29 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რიო-დე-ჟანეიროს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 137 962 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1 822,6 კმ²-ზე. ფართობი 75 695 კმ²-ია.
ტანგუა

ტანგუა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 20 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ რიო-დე-ჟანეიროს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 30 732 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 211,21 კმ²-ზე. ფართობი 145 503 კმ²-ია.
ხარები

ხარები — წყვილჩლიქოსან ძუძუმწოვართა ტრიბა ხარისებრთა ქვეოჯახისა. ადრე ხარები ხარისებრთა ქვეოჯახის ერთადერთი ტრიბა იყო, მაგრამ უკანასკნელი კვლევების შედეგად მას დაემატა რამდენიმე ტრიბა, მაგ. ხრახნილრქებიანი ანტილოპები. მოიცავს დღემდე მოღწეულ ცამეტ სახეობას და მათ ქვესახეობებს. თითო-თითო სახეობა ცხოვრობს ევროპაში (დომბა), აფრიკასა (აფრიკული კამეჩი) და ჩრდილოეთ ამერიკაში (ბიზონი), ხოლო დანარჩენი აზიაში. ამ ტრიბის ბევრი წარმომადგენელი ისტორიულ ეპოქაში გადაშენდა. აერთიანებს რამდენიმე ნამარხ გვარსაც.
თეთრი ორიქსი

თეთრი ორიქსი ან არაბული ორიქსი — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ორიქსების ოჯახისა. საშუალო ზომის ანტილოპაა, ძალზე გრძელი, სწორი, ბოლოში უკან გადაღუნული რქებით და ფოჩებიანი კუდით. თავის გვარში ყველაზე პატარა წევრია. გავრცელებულია არაბეთის ნახევარკუნძულის სტეპებსა და უდაბნოებში. ადრეულ 1970-იანებში თეთრი ორიქსი ბუნებაში გადაშენდა, მაგრამ შენარჩუნებული იქნა ზოოპარკებში და 1980 წელს რეინტროდუცირებული იქნა. 1986 წელს იგი შეიყვანეს წითელი წიგნის საფრთხეში მყოფი სახეობების სიიაში, 2011 წელს, ის იყო პირველი ცხოველი, რომელიც მოწყვლად სახეობებს დაუბრუნდა. თეთრი ორიქსი მოცემულია -ის დანართში. 2011 წელს მისი საერთო რაოდენობა ბუნებაში 1000 ინდივიდი იყო, ხოლო ტყვეობაში 6 000-7 000. იგი არაბთა გაერთიანებული საამიროების ეროვნული ცხოველია.
საჰარის ორიქსი

საჰარის ორიქსი, რქახმლიანი ორიქსი ან რქახმლიანი ანტილოპა — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ორიქსების გვარისა.

საჰარის ორიქსს ხანგრძლივი ტაქსონომიური ისტორია აქვს. 1816 წელს, იგი ლორენც ოკენმა აღმოაჩინა და უწოდა . სიმაღლე მინდაოში ერთ მეტრზე ოდნავ მეტია (3,3 ფტ). ზრდასრული მამრის წონაა 140-210 კგ, მდედრისა 91-140 კგ. მისი ბეწვი ძირითადად თეთრია, მკერდი წითელ-ყავისფერი აქვს. შუბლზე და შუბლიდან ცხვირამდე ზოგჯერ შავი ნიშანი აქვს. ხბო დაბადებისას ყვითელია და არ გააჩნია განმასხვავებელი ნიშნები.

საჰარის ორიქსები აყალინბებენ 70 წევრზე მეტიან ჯოგებს, სადაც ორივე სქესის წარმომადგენლები არიან თავმოყრილები, ძირითადად კუროს წინამძღოლობით. ისინი ცხოვრობდნენ ნახევარუდაბნოებსა და უდაბნოებში. კარგად არიან შეგუებულები უკიდურეს სიცხეს საკუთარი შიდა ორგანიზმის გამაგრილებელი სისტემითა და წყლის დაბალი მოთხოვნილებით. იკვებებიან ფოთლებით, ბალახებით, წვნიანი მცენარეებითა და მცენარის ნაწილებით ღამით და დილით ადრე. შობადობის სეზონია მარტიდან ოქტომბრამდე. მაკეობა გრძელდება 8-9 თვე და შობს ერთ ხბოს.

ერთ დროს საჰარის ორიქსი ფართოდ გავრცელებული იყო ჩრდილოეთ აფრიკაში. მისი რაოდენობის შემცირება კლიმატის ცვლილების შედეგად დაიწყო და მოგვიანებით გაძლიერდა მისზე ნადირობისგან, მისი რქების გამო. 1998 წელს იგი ბუნებაში გადაშენდა. დღეს, მისი გამრავლება მიმდინარეობს ტუნისის, მაროკოსა და სენეგალის სპეციალურ რეზერვებში და ტეხასის შტატის კერძო ეგზოტიკური ცხოველების რანჩოებზე. 2016 წელს დაიწყო ინტროდუცირების პროგრამა და 2017 წელს მცირე ჯოგი იქნა ინტროდუცირებული ჩადიში. ბუნების მსოფლიო ფონდის მონაცემებით, 2017 წელს საჰარის ორიქსს 'ბუნებაში გადაშენებული სახეობიდან' 'კრიტიკული საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობაში' გადაიყვანს ჩადიში მისი რეინტროდუცირების გამო.

საჰარის ორიქსი ძველ ეგვიპტეში მოშინაურებული იქნა. მას იყენებდნენ სახორცე დანიშნულებისთვის და ღმერთებისადმი შესაწირად. ძველ რომში მას მდიდარი მოქალაქეები ამრევლებდნენ. შუა საუკუნეებში იგი გამოიყენებოდა ძვირფასი ტყავის დასამზადებლად.
ჩლიქები

ჩლიქები — რქოვანი წარმონაქმნები ზოგიერთი ძუძუმწოვრის (უმთავრესად ჩლიქოსნების) თითების ბოლოებზე. ჩლიქები სახეცვლილი ბრჭყალებია. შედგება კედლისაგან (შეესაბამება ბრჭყალის ფირფიტას), ფეხის გულისა (ფეხის გულის ფირფიტა) და ისრისგან (თითის ბალიში). ფართო ბრტყელი ჩლიქები დამახასიათებელია იმ ცხოველებისთვის, რომლებიც შედარებით რბილ გრუნტზე მოძრაობენ (მაგ.: ჩრდილოეთის ირემი), ხოლო ძალზე მაგარკიდეებიანი ჩლიქები უვითედებათ მკვრივ კლდოვან გრუნტზე მოძრავ ცხოველებს (მაგ.: თხა). სპილოს ჩლიქებს თხელი კედელი აქვს და თითის ბოლოების მხოლოდ წინა ნაწილს ფარავს.
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1981

საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1981 — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის 44-ე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა კიევის „დინამო“, მეორე ადგილზე გავიდა მოსკოვის „სპარტაკი“, მესამეზე – თბილისის „დინამო“. დაიწყო 25 მარტს და დასრულდა 11 ნოემბერს.

შედეგები
უმაღლესი ლიგა: ცხრილი
ჩემპიონი
პერიოდიკა
ენჟენეირუ-პაულუ-დი-ფრონტინი

ენჟენეირუ-პაულუ-დი-ფრონტინი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 395 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვასორასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 237 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 99,57 კმ²-ზე. ფართობი 132 940 კმ²-ია.
მენდისი (რიო-დე-ჟანეირო)

მენდისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 446 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვასორასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 935 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 184,83 კმ²-ზე. ფართობი 97 035 კმ²-ია.
მიგელ-პერეირა (რიო-დე-ჟანეირო)

მიგელ-პერეირა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 618 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვასორასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 24 642 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 85,21 კმ²-ზე. ფართობი 289 183 კმ²-ია.
პარაკამბი

პარაკამბი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 60 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვასორასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 47 124 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 262,27 კმ²-ზე. ფართობი 179 680 კმ²-ია.
პატი-დუ-ალფერისი

პატი-დუ-ალფერისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 610 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვასორასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 26 359 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 82,68 კმ²-ზე. ფართობი 318 801 კმ²-ია.
ვასორასი

ვასორასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 434 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციას. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვასორასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 34 410 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 63,94 კმ²-ზე. ფართობი 538 129 კმ²-ია.
ატლასის ქურციკი

ატლასის ქურციკი, ქურციკი-ედმი ან კიუვიეს ქურციკი — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ძროხისებრთა ოჯახის გაზელის გვარისა. გვარცელებულია ალჟირის, მაროკოს და ტუნისის ტერიტორიაზე. მას ხანდახან ჯეირანთან და ქვიშის ქურციკთან ერთად აერთიანებენ გვარში «». იგი ფერით ერთ-ერთი ყველაზე მუქი ქურციკია გამომდინარე იქიდან, რომ ტყის ჰაბიტატში ცხოვრობს. ძალზე იშვიათია ბუნებაში — 2000 შემორჩენილი ინდივიდი.
ივან მატვეიჩი

ივან მატვეიჩი — ანტონ ჩეხოვის მოთხრობა, რომელიც 1886 წელს დაიწერა. პირველად, 1886 წლის 3 მარტს, გაზეთ „პეტერბურგის გაზეთში“-ს მე-60 ნომერში გამოქვეყნდა.

გამოქვეყნება
მოთხრობა „ივან მატვეიჩი“ პირველად „პეტერბურგის გაზეთში“-ს მე-60 ნომერში გამოქვეყნდა ხელმოწერით ა. ჩეხონტე.

შესწორებული ვერსიით მოთხრობა შევიდა კრებულში „ჭრელი მოთხრობები“. 1899 წლის 24 მარტს, მას შემდეგ რაც პეტრე პერცოვმა დაგეგმილი გამოცემის შესახებ გაიგო, ჩეხოვს კრებულ „ჭრელი მოთხრობები“-დან თავისი ნაწარმოებების კრებაში ჩართვის შესახებ შესთავაზა. ამ მოთხრობებს შორის მან „ივან მატვეიჩიც“ დაასახელა, რომელიც პერცოვის აზრით „ძალიან კარგი“ იყო. როგორც ჩანს, ჩეხოვი გამოეხმაურა ამ თხოვნას და ჩართო მოთხრობა 1899—1901 წლებში ადოლფ მარქსის მიერ გამოცემულ ნაწარმოებების ნაკრების პირველ ტომში.

ჩეხოვის სიცოცხლეშივე მოთხრობა ბულგარულ, გერმანულ და სერბო-ხორვატულ ენებზე ითარგმნა.

ფონი
მოთხრობა „ივან მატვეიჩში“ აღწერილი ისტორია, ნაწილობრივ მწერლის ბიოგრაფიდანაა. მიხეილ ჩეხოვი იხსენებდა: „თავად ამ მოთხრობის მთავარი გმირი ივან მატვეიჩის სახე ჩემი ძმის ივანისგანაა აღებული. სანამ ის პედაგოგიურ საქმიანობას დაიწყებდა, სამუშაოს ეძებდა და ამისათვის მოსკოვში მცხოვრებ პ. ბობორიკინთან დადიოდა“.

სიუჟეტი
ცნობილ მეცნიერს (ორიგინალში მწერეალს), ძლიერ აღიზიანებს პეტრე დანილიჩი, რომელმაც მას ახალგაზრდა გადამწერის რეკომენდაცია მისცა. გადამწერი ივან მატვეიჩი, ორი-სამი საათით მუდმივად იგვიანებს. მეცნიერს სურს გადამწერს ეჩხუბოს, არ გადაუხადოს სამუშაოს გასამრჯელო და გააგდოს სამსახურიდან. გადამწერი მოდის და უხსნის, რომ დეიდასთან იყო დღეობაზე, ხოლო დეიდა კი აქედან ძალიან შორს ცხოვრობს. მეცნიერი გადამწერს ჩაის უსხამს და სამუშაოს აძლევს.
ჩემი ცხოვრება (ნოველა)

ჩემი ცხოვრება — ანტონ ჩეხოვის ნოველა, რომელიც 1896 წელს დაიწერა. პირველად, 1896 წლის ოქტომბერ-დეკემბერში, ჟურნალ „ნივა“-ს ყოველთვიური ლიტერატურული დამატების მე-10 ნომერში გამოქვეყნდა.

გამოქვეყნების ისტორია
ნაწარმოები პირველად 1896 წლის ოქტომბერ-დეკემბერში, ჟურნალ „ნივა“-ს ყოველთვიური ლიტერატურული დამატების № 10-12-ში გამოქვეყნდა. ნოველის რამდენიმე ნომერში დაბეჭდვა დასაბუთებული იყო შემდეგი შეხედულებებით: ნიკოლოზ -ის კორონაციის შემდეგ მუშათა გაფიცვიების ზრდისა და ახალი ცენზორის დანიშვნის გამო გამომცემლებიუფრო მეტ სიმკაცრეს ელოდნენ. ამიტომ ჟურნალში დასაბეჭდად ნოველის ტექსტი ისე დაყვეს, რომ პირველ წიგნში ცენზურული თვალსაზრისით შედარებით ყველაზე უსაფრთხო პირველი ხუთი თავი შევიდა. ამით ისინი ცენზორის სიფხიზლის მოდუნებას ცდილობდნენ.

ავტორის მიერ გადამუშავებული ნაწარმოები, შევიდა ალექსეი სუვორინის მიერ გამოცემულ მოთხრობათა კრებულში „კაცები“. ნოველა ჩემი ცხოვრება უცვლელად იბეჭდებოდა კრებულის შვიდივე გამოცემაში (1897-1899). ჩეხოვის მცირე შესწორებებით ნოველა შევიდა 1899-1901 წლებში ადოლფ მარქსის მიერ გამოცემულ მისივე ნაწარმოებების კრებულის მეცხრე ტომში.

ნოველაში ნაჩვენებია ცხოვრებისეული შთაბეჭდილებების ჯაჭვი, მწერლის ბავშვობიდან დაწყებული. პ. სუროჟსკი (პ. შატილოვი) წერდა: „...თითქოს, როდესაც ჩეხოვი ამას წერდა, ტაგანროგზე ფიქრობდა“.

ფონი
ჩეხოვმა ნაწარმოებზე მუშაობა 1896 წლის თებერვალში დაიწყო და იმავე წლის ივლისის ბოლოს დაასრულა. ხშირად მისი სახელწოდების გამო უთანხმოება წარმოიშობოდა ხოლმე. სახელწოდება „ჩემი ცხოვრება“ ჩეხოვს არ მოსწონდა, მას სურდა მისთვის „ოთხმოცდაათიან წლებში“ დაერქმია. „ნივა“-ში ჟურნალ ნივის რედაქტორმა ალექსეი ტიხონოვ-ლუგოვოიმ გადაწყვიტა, რომ შემოთავაზებული სახელწოდება რარაც მემორიალის მსგავსია და უკვე ამჟამად არსებული სახელწოდება შესთავაზა. ავტორმა წინააღმდეგობა არ გაუწია.
ფრანკფურტის ლინგვისტური წრე

ფრანკფურტის ლინგვისტური წრე — ფრანკფურტის გოეთეს უნივერსიტეტის ემპირიული ენათმეცნიერების ინსტიტუტის მუდმივმოქმედი ლინგვისტური წრე, რომელიც ძირითადად კავკასიოლოგიის სპეციალურ პრობლემებს მიმოიხილავს. დაარსდა 2010 წელს პროფესორ მანანა თანდაშვილის ინიციატივით.

ფრანკფურტის ლინგვისტური წრე დაარსდა ფაკულტატიური სემინარების ბაზაზე, რომელსაც ფრანკფურტის გოეთეს სახელობის უნივერსიტეტის ემპირიული ენათმეცნიერების ინსტიტუტში ატარებდა მანანა თანდაშვილი კავკასიური ენების კვლევაში სტუდენტთა და დოქტორანტთა აქტიურად ჩაბმის მიზნით. 2010 წლიდან სემინარი გადაიქცა მუდმივმოქმედ აკადემიურ ორგანოდ და ეწოდა ფრანკფურტის ლინგვისტური წრე. ლინგვისტური წრის სხდომები რეგულარულად იმართება ზამთრისა და ზაფხულის სემესტრების დროს, კვირაში ერთხელ (პარასკევობით) და საშუალებას აძლევს სტუდენტებსა და დოქტორანტებს სადისკუსიოდ წარმოადგინონ რეფერატები, მოხსენებები, საკურსო, სამაგისტრო და სადისერტაციო ნაშრომები.

ფრანკფურტის ლინგვისტური წრის მუდმივი წევრები არიან ფრანკფურტის უნივერსიტეტში მოღვაწე აკადემიური პერსონალი: მანანა თანდაშვილი, ზაქარია ფურცხვანიძე, ლელა სამუშია, ნათია დუნდუა, თამარ ჯულუხაძე. სხვადასხვა წლებში ფრანკფურტის ლინგვისტური წრის წევრები იყვნენ უტა რიგერი, სუზანე შმიდტი. ფრანკფურტის ლინგვისტური წრე მიზანმიმართულად მუშაობს ქართველოლოგიისა და კავკასიოლოგიის სპეციალურ პრობლემებზე და აქტიურად თანამშრომლობს ქართველ ენათმეცნიერებთან.

2011 წელს ფრანკფურტის ლინგვისტურმა წრემ მანანა თანდაშვილისა და ზაქარია ფურცხვანიძის რედაქტორობით გამოსცა სამეცნიერო კრებული „ “, რომელიც მიეძღვნა იოსტ გიპერტის იუბილეს. კრებულში შესულია ქართველი და უცხოელი ენათმეცნიერების სტატიები.

ფრანკფურტის ლინგვისტური წრის ერთ-ერთ მთავარ აქტივობას წარმოადგენს საზაფხულო სკოლების ორგანიზება საქართველოში. იგი თანამშრომლობს ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის უნივერსიტეტთან. 2012 და 2013 წლებში ჩატარდა ბათუმის საზაფხულო სკოლები.

ფრანკფურტის ლინგვისტური წრის ფარგლებში შემუშავდა დიდაქტიკური სცენარის „24 საათიანი სასწავლო სივრცე“ გამოყენების კონცეფცია კავკასიოლოგიის სპეციალობის სტუდენტებისათვის.
ქოჩორ-ყურა ბეიზა

ქოჩორ-ყურა ბეიზა — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ორიქსების გვარისა, ბეიზას ქვესახეობა. 1892 წელს იგი ტომას ოლდფილდმა აღწერა, როგორც განსხვავებული სახეობა, მაგრამ 1912 წელს რიჩარდ ლიდეკერმა იგი ქვესახეობად გამოაცხადა. ცოტა ხნის წინ, ფილოგენური სახეობის კონცეფციის გამოყენებით ანალიზმა გამოიწვია ზოგიერთი ავტორის დასკვნა, რომ ის უნდა დაბრუნდეს სრული სახეობის სტატუსზე .
ფრანკფურტის გოეთეს უნივერსიტეტი

იოჰან ვოლფგანგ გოეთეს სახელობის ფრანკფურტის უნივერსიტეტი — სახელმწიფო უნივერსიტეტი გერმანიაში, ფრანკფურტში. დაარსდა 1912 წელს, ხოლო გაიხსნა 1914 წელს. შედის გერმანიის 10 უმსხვილეს უნივერსიტეტს შორის. ფრანკფურტის გოეთეს უნივერსიტეტს აქვს 4 კამპუსი: ვესტენდი, ბოკენჰაიმი, რიდბერგი და ნიდერადი. თითოეულ მათგანს ემსახურება საზოგადოებრივი ტრანსპორტი.
ცხენისებრი ანტილოპა

ცხენისებრი ანტილოპა — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ძროხისებრთა ოჯახისა. გვარცელებულია დასავლეთ, ცენტრალურ, აღმოსავლეთ და სამხრეთ აფრიკაში. პროგრამა -ს სახელი ამ ანტილოპის ფრანგული სახელიდან მომდინარეობს .

ცხენისებრი ანტილოპა ერთ-ერთი ყველაზე დიდია ანტილოპებში. მისი სიგრძე თავიდან კუდამდე 190-240 სმ-ია (75-94 ინჩი), ხოლო კუდის სიგრძე 37-48 სმ (15-19 ინჩი). მამრის სხეულის მასაა 240-300 კგ (534–661 გირვანქა), მდედრისა 223–280 კგ (492–617 გირვანქა). სიმაღლე მინდაოში დაახლ. 130–140 სმ (51–55 ინჩი). ფერით მუქი წითელი-ყავისფერია, მუცელი შედარარებით ღია ფერისაა, წარბები და ლოყები თეთრია, ხოლო სახე შავი (მდედრებში შედარებით ღიაა). აქვთ მოკლე, ყალყზე დამდგარი ფაფარი, თეთრი წვერი და წითელი ნესტოები. მისი რქები შემორგოლილია და შეიძლება მიაღწიოს ერთ მეტრს, მდედრებში ოდნავ ნაკლებს; მცირედ არის გადაღუნული უკან.

ცხენისებრი ანტილოპა ძალიან უახლოვდება შავ ანტილოპას სხეულის მოყვანილობით და სხვან ასპექტებით. მათ შორის განნსხვავება ფერია: შავი ანტილოპა მუქი შავი ფერისაა.

გავრცელებულია ტყეებში, სავანის საძოვრებზე, ძირითადად ტროპიკულ და სუბტროპიკულ სავანებში, ბუჩქნარებსა და საძოვრებზე. ტყეებში მათი გავრცელების სპექტრი მეჩხერ ტყეებზე მოდის, სადაც იკვებებიან საშუალო სიმაღლის ბალახებით. ცხენისებრი ანტილოპები ქმნიან თხუთმეტ წევრიან ჯოგებს, სადაც დომინანტი მამრია. ჩვეულებრივ მამრები იბრძვიან ერთმანეთში დომინანტობის მოსაპოვებლად, მუხლდაჩოქილები.
ტაგანროგის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი

ტაგანროგის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი — ტაგანროგის სახელმწიფო ლიტერატურული და ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალის ფილიალი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.

მისამართი:347900, როსტოვის ოლქი, ქალაქი ტაგანროგი, ფრუნზეს ქუჩა 41.

ისტორია
მუზეუმი დაარსდა საუკუნის ბოლოს ანტონ ჩეხოვის ინიციატივით. 1902 წელს ჩეხოვის თხოვნით ხატვის საიმპერატორო აკადემიამ მუზეუმს გამოუგზავნა რუსი მხატვრების 8 ნამუშევარი. ნახატებს შორის იყო იული ფედერსის, ს. ვასილკოვსკის და ვ. შტემბერგის ნამუშევრები. თავად ჩეხოვმა მუზეუმს გადასცა თავისი კუთვნილება ლევ ტოლსტოის ფოტო მისივე ხელმოწერით.

1927 წელს მუზეუმი გადავიდა ალფერაკის სასახლეში, ტაგანროგში. 1989-1996 წლებში შენობას უტარდებოდა სარესტავრაციო სამუშაოები. 1995-1996 წლებში მუზეუმში შეიქმნა ამჟამად მოქმედი კოლექცია.

სამუზეუმო ექსპოზიციას უკავია 15 დარბაზი. ექსპონატები დაყოფილია კოლექციებად:„იმპერატორი ალექსანდრე “, „ნიკოლაი ალფერაკის ოჯახი“, „პეტრე და სამხრეთ-რუსული პოლიტიკა“, „არქეოლოგია“, „მეტალი“, „იარაღი“, „კერამიკა“, „მინა“, „ქსოვილები“, „ფერწერა“, „სკულპტურა“, „ნუმიზმატიკა“.

მუზეუმის არქეოლოგიურ კოლექციაში დაახლოებით 78 580 ექსპონატია. არქეოლოგიური ექსპოზიცია შეიქმნა ჩრდილო-აღმოსავლეთი აზოვისპირეთის ქვის ხანის კულტურის ძეგლების გათხრების შედეგად. არქეოლოგიური კოლექციის ნაწილი მუზეუმმა მიიღო 1903 წელს საიმპერატორო არქეოლოგიური კომისიისაგან.

მუზეუმის ფონდში დაცულია ძვლის, ქვისა და ბრინჯაოს ნივთები. ასევე დაცულია ოქროს ურდოს დროინდელი მასალები ნეკლინოვის, მატვეევო-კურგანისა და ციმლიანის რაიონებიდან.

მუზეუმის ყველაზე დიდი ექსპონატია ბრინჯაოს მოოქროვილი, ლოტოსის ფორმაში მჯდომი ბუდას ქანდაკება.

დარბაზში „ტაგანროგელები საუკუნის ომებში“ წარმოდგენილია იარაღი - ხმლები, შაშხანები, ტყვიამფრქვევი, ნაღმები; სამხედრო ფორმები, დოკუმენტები.

მუზეუმის შენობა
ნიკოლაი ალფერაკის სასახლე განეკუთვნება ისტორიისა და არქიტექტურის ფედერალური მნიშვნელობის ძეგლებს. სასახლე აგებულია 1848 წელს. ეკუთვნოდა ტაგანროგელ მსხვილ ვაჭარს ნიკოლაი ალფერაკის. პროექტის ავტორი იყო პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიის პროფესორი, არქიტექტორი ანდრეი შტაკენშნეიდერი. თავის დროზე ალფერაკის სასახლე იყო ქალაქის კულტურული ცხოვრების ცენტრი. სასახლის მახლობლად ააშენეს დერეფნული სისტემის ფლიგელი, სადაც ცხოვრობდნენ ალფერაკის შვილების მასწავლებლები და გუვერნორები.

1870-იან წლებში სასახლის მფლობელი გახდა ვაჭარი ნეგროპონტე, რომელმაც ქონება გაყიდა ნაწილ-ნაწილ. სასახლე ბაღით იყიდა მყიდველთა საზოგადოებამ კომერციული შეხვედრებისათვის. სასახლეში იმართებოდა კონცერტები, რომელსაც სხვადასხვა დროს ესწრებოდნენ ანტონ ჩეხოვი, პეტრე ჩაიკოვსკი ტაგანროგში სტუმრობისას.

გალერეა
კავად II

კავად (; დ. 590 — გ. 628, ქტესიფონი) — სასანიდური ირანის 26-ე შაჰინშაჰი 628 წელს, ხოსრო ფარვიზისა და ბიზანტიის იმპერატორ, მავრიკიოსის ასულის, მარიას ვაჟი.

ბიოგრაფია
კავად -მ შაჰინშაჰის ტიტული მიიღო მამის ტახტიდან ჩამოგდებისა და მოკვლის შედეგად. მან აჯანყების თავიდან ასაცილებლად სიკვდილით დასაჯა თავისი 18 ძმა, რითიც ისტორიაში შევიდა „სასტიკი შაჰის“ სახელით.

კავადმა სასანიანთა ირანი მხოლოდ 6 თვის მანძილზე მართა, თუმცა ამ პერიოდში რამდენიმე დიპლომატიური შეთანხმების დადება მოასწრო. მან სომხებს დააკისრა მძიმე გადასახადი, ასევე დაიწყო ქრისტიანთა აქტიური დევნა. ბიზანტიელების წინააღმდეგ გამართული ომი კი სპარსელებისთვის სამარცხვინო ზავით დაასრულა, რომლის მიხედვითაც მესოპოტამიის დიდი ნაწილი ბიზანტიის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა.
საკოპალიანო

საკოპალიანო — მცირე სამოურავო ისტორიული ლეჩხუმის ტეტიტორიაზე. ლეჩხუმის სათავადოს შემადგენელი ნაწილი. მოიცავდა დღევანდელი ლუხვანოს თემს (ქვედა ლუხვანო, ზედა ლუხვანო, ზარაგულა) და ქვედა ცაგერის თემის ნაწილს (ჭალისთავი). არსებობდა - სს ში. განადგებდა კოპალიანების საგავრეულო. ცენტრი ინაცვლებდა პოლიტიკური სიტუაციის შესაბამისად ლუხვანო-ზარაგულას შორის. გამორჩეული იყო მეურნეობის წარმოებით და სამხედრო პოტენციალით. მუდმივ მზადყოფნაში ჰყავდა 150 კარგად შეიარაღებული და აღჭურვილი მებრძოლი და სამი ათ ფუთიანი ზარბაზანი. გაუქმდა საუკუნის ბოლოს.