iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სვეტის ციხე

სვეტის ციხე — ისტორიული ციხე თურქეთში, ისტორიულ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, შავშეთში

ისტორია
სვეტის ციხე ისტორიული წყაროებში მხოლოდ ერთხელ იხსენიება საუკუნის მოვლენების აღწერისას. „მატიანე ქართლისას“ მიხედვით ეს ციხე ააგო საბა მტბევარმა დაახლოებით 1027-1028 წლებში. ციხე საქართველო-ბიზანტიის ომი დროს შავშეთის დასაცავად იქნა აგგებული, რადგან შავშეთის სხვა სიმაგრები, წეფთისა და გარყლობის სიმაგრეები ბიზანტიელებს ჰქონდათ დაკავებული. სვეტის ციხე მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა ამ ომის დროს. ბიზანტიელებმა სცადეს მისი აღება, თუმცა უშედეგოდ.

არქიტექტურა
ციხესიმაგრე ტბეთის ეკლესიის მახლობლად იყო აგებული, ამ ეკლესიიდან 5-6 კილომეტრის დაშორებით მდებარე სოფელ ციხისძირში. ციხე სამი მხრიდან მიუვალია. მ,ისადგომი ჩრდილოეთ და ჩრდილო-დასავლეთ ფერდობიდან აქვს. ციხე მომცრო ზომისაა, გალავანი რელიეფს მიუყვება. ნაგებია საშუალო ზომის ქვებით.
რომან მკურნალი

რომან კონსტანტინეს ძე მკურნალი (დ. 1887 — გ. 1947) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, პუბლიცისტი.

ცნობილი ქუთაისელი პედაგოგის, ბერძნული წარმოშობის კონსტანტინე (კოწია) მკურნალის (დ. 1856 — გ. 1918) შვილი. 1908 წელს დაამთავრა თბილისის სამხედრო სასწავლებელი და მიიღო რუსეთის არმიის პოდპორუჩიკის წოდება. მსახურობდა მე-20 მსროლელთა პოლკში (სუვალკი, პოლონეთი), შემდეგ ხარკოვის გუბერნიის ჟანდარმერიის სამმართველოს ადიუტანტად. დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის ხარისხის ორდენით (1915). 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის გენერალური შტაბის სადაზვერვო განყოფილებაში, პოდპოლკოვნიკი. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ პოლიტიკური ემიგრანტი. ცხოვრობდა ბერლინში. იყო ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 1933 წელს მონაწილეობა მიიღო „ქართველ ნაციონალისტთა ორგანიზაციის“ დაარსებაში. თანამშრომლობდა ქართველი ნაციონალისტების გაზეთ „კლდესთან“ (რედაქტორი — შალვა ქარუმიძე, 1934-1936). აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებს (მ. შ. ფსევდონიმებით: ბს., ხ., კ., რ. მ., რ. მ-ლი და სხვ.). მათ შორის აღსანიშნავია 1934 წელს „კლდეში“ (№4-5) დაბეჭდილი „მიზეზნი ჩვენი დამარცხებისა“, რომელშიც 1918-1921 წლების საქართველოს სინამდვილის ფართო სურათია ასახული. გარდაიცვალა იტალიაში.
კომბოსტოს ხვატარი

კომბოსტოს ხვატარი — მწერი ხვატრისებრთა ოჯახისა. მავნებლის ზრდასრული მატლის სიგრძე დაახლოებით 50 მმ-ია, პეპლის ფრთების შლილიც 50 მმ-მდეა. შეფერილობა ძალზე ცვალებადია, დაწყებული ღია-მწვანიდან, დამთავრებული შავით. ფრთები მუქი შეფერილობისაა, გარეთა კიდეზე გასდევს ტალღისებრი მოყვითალო-თეთრი ხაზი. მავნებელი მწერია. მისი მატლები ღრღნიან კომბოსტოს ფოთოლს და აკეთებენ დიდი ზომის ხვრელებს. როდესაც კომბოსტო თავს გაიკეთებს, მავნებლის უფროსი ხნოვანების მატლები იჭრებიან კომბოსტოს თავში და ღრღნიან მასაც. წარმოშობილი ხვრელებიდან მცენარეში ჩადის წვიმის წყალი და იწვევს კომბოსტოს ლპობას. მავნეა გაზაფხულზე და ზაფხულში.

მზრალად ხვნა კულტივაციით, მცენარეული ნარჩენების განადგურება, ქიმიური წამლობები (დელტამეტრინის, ლამბდაციგალოტრინის, მალათიონის და მავნებლის წინააღმდეგ ეფექტის მქონე სხვა მოქმედ ნივთიერებათა ბაზაზე დამზადებული ინსექტიციდები).

გალერეა
გიორგი მაჩაბელი (რევოლუციონერი)

გიორგი ზაალის ძე მაჩაბელი (დ. 16 სექტემბერი, 1879, ქურთა, გორის მაზრა, ახლანდ. ქურთის მუნიციპალიტეტი, — დ. 19 მარტი, 1918, ცხინვალი) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, რევოლუციონერი.

დაამთავრა თბილისის ქართული გიმნაზია. იყო თავადური საგვარეულოს წარმომადგენელი და გორის მაზრის შეძლებული მემამულე. მიუხედავად წოდებრივი წარმოშობისა, რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს მაჩაბელი აქტიურად მონაწილეობდა შიდა ქართლის გლეხთა მოძრაობაში. იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი, თუმცა მისი საქმიანობა ვიწრო პარტიულ ინტერესებს სცდებოდა; მაგალითად, მაჩაბელს პარიზიდან ჩამოჰქონდა და ხალხში ავრცელებდა ეროვნულ-დემოკრატების გაზეთ „საქართველოს“ ნომრებს. ზურაბ (ზუბიკო) აბდუშელიშვილის მიერ გორის მაზრაში კონტრრევოლუციური თავადაზნაურული მილიციის („შავი რაზმის“) შექმნის შემდეგ მაჩაბელმა მას „წითელი რაზმი“ დაუპირისპირა. 1906 წელს მაჩაბელი დააპატიმრეს და რამდენიმე წლით ციმბირის კატორღაში გაგზავნეს.

1915 წლიდან მაჩაბელი იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ მაჩაბელი კვლავ დაუბრუნდა პოლიტიკურ საქმიანობას. მონაწილეობა მიიღო ქართული წითელი გვარდიის (შემდგომში სახალხო გვარდია) შექმნაში. მაჩაბელი იყო გორის მაზრის კომისარი, სოციალ-დემოკრატიული პარტიის გორის კოლექტივის და მუშათა დეპუტატების საბჭოს თავმჯდომარე, ასევე გორის ქალაქის საბჭოს წევრი. 1918 წელს ხელმძღვანელობდა გორის ქართული პოლკის ამბოხებული ჯარისკაცების განიარაღებას, შემდეგ მონაწილეობდა გვარდიის ექსპედიციაში ბორჯომ-ახალციხის მხარეში.

1918 წლის მარტში ბოლშევიკების ხელმძღვანელობით ოსების აჯანყების დაწყების შემდეგ გიორგი მაჩაბელი გორის გვარდიით დაბა ცხინვალში გაემართა. ამბოხებულებთან უშედეგო მოლაპარაკებების შემდეგ მაჩაბელი სათავეში ჩაუდგა ცხინვალის დაცვას. პირადად იბრძოდა გვარდიის პოზიციებზე ტყვიამფრქვევით. დაიჭრა და გადაიყვანეს ცხინვალის საავადმყოფოში, სადაც ხიშტებით მოკლეს შენობაში შეჭრილმა ამბოხებულებმა. ცხინვალის ქუჩებში დაიღუპნენ ასევე მაჩაბლის თანამებრძოლები — ვეტერანი სოციალ-დემოკრატი ალექსანდრე (სანდრო) კეცხოველი და ოსი კოსტა ყაზიევი. მაჩაბლის მკვლელობამ ქართულ საზოგადოებაში საყოველთაო აღშფოთება გამოიწვია. მისი ცხედარი დიდი პატივით წაასვენეს თბილისში და დაკრძალეს წმინდა ნინოს ეკლესიის ეზოში. ჰყავდა ცოლი — ალექსანდრა ილიას ასული ხარაშვილი და ქალიშვილი — დარეჯანი.
წითელი ბაღლინჯო

წითელი ბაღლინჯო, ჯარისკაცა — ნახევრადხეშეშფრთიანების რიგის წითელი ბაღლინჯოების ოჯახის ტიპური წარმომადგენელი. მისი სხეულის სიგრძეა 7–12 მმ. ზევიდან შეფერილია ღია წითლად, აყრია შავი ლაქები, ქვედა ნაწილი შავია. ჩვეულებრივ, ზედა ფრთები მოკლეა, ქვედები არ აქვს. ფართოდაა გავრცელებული შუა და სამხრეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, დასავლეთ აზიაში. ძირითადად ცხოვრობს ნათელ ტყეებსა და პარკებში.
კომბოსტოს გაზაფხულის ბუზი

კომბოსტოს გაზაფხულის ბუზი — მწერი ყვავილის ბუზების ოჯახისა. ზრდასრული დედალი ბუზი ღია ნაცრისფერია. მუცელზე გასდევს ვიწრო ლაქებად დაყოფილი მურა ზოლი. მამალი ამავე ფერისაა. მკერდზე ზურგის მხარეს გასდევს სამი მუქი ფერის ზოლი. ბუზის სხეულის სიგრძე 6–6,5 მმ-ია. მატლი ცილინდრისებრი ფორმისაა, თეთრი ან მოყვითალო ფერის. მისი სიგრძე 7–8 მმ შეადგენს. მავნებელი მწერია. ძირითადად აზიანებს კომბოსტოს (თავიანი, ყვავილოვანი, ბროკოლი) საადრეო ჯიშებს, მატლები აზიანებენ კომბოსტოს ფესვებს, რის შედეგადაც მცენარე ან იღუპება, ან მისი განვითარება ფერხდება. მავნეა გაზაფხულზე და ზაფხულში.

კომბოსტოს მოსავლის აღების შემდეგ დარჩენილი მცენარეული ნარჩენების განადგურება, სარეველების წინააღმდეგ ბრძოლა, ქიმიური წამლობები (მალათიონის და მავნებლის წინააღმდეგ ეფექტის მქონე სხვა მოქმედ ნივთიერებათა ბაზაზე დამზადებული ინსექტიციდები).
ალექსანდრე ოდიშელიძე

ალექსანდრე ილიას ძე ოდიშელიძე (დ. უცნობია — გ. 10 მაისი, 1933, პარიზი) — ქართველი სამხედრო ოფიცერი, გენერალ ილია ოდიშელიძის შვილობილი.

სწავლობდა ნოვოჩერკასკის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, რომელიც არ დაუმთავრებია მსოფლიო ომში რუსეთის იმპერიის არმიის რიგებში მოხალისედ წასვლის გამო. მსახურობდა პორუჩიკად 1-ლ საავტომობილო მეტყვიამფრქვეველთა ასეულში, შემდეგ შტაბს-კაპიტნად 1-ლ ჯავშნოსან ავტომობილთა დივიზიონში. განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი 1915 წელს პოლონეთში, ქალაქ პულტუსკთან ბრძოლაში. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას , წმ. სტანისლავის (ორივე 1915) და წმ. გიორგის ხარისხის (1916) ორდენებით. 1917 წელს შტაბს-კაპიტნის წოდებით გადაიყვანეს დვინსკის სამხედრო ოლქის შტაბის რეზერვში. რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს უცხოეთის მოქალაქის სტატუსით ცხოვრობდა დონის როსტოვში (განზრახული ჰქონდა ნოვოჩერკასკის ინსტიტუტის დამთავრება). ირიცხებოდა თეთრი მოძრაობის ე. წ. დონის არმიაში. 1919 წლიდან პოდპოლკოვნიკი, პოლკოვნიკი. შემდეგ ემიგრაციაში ცხოვრობდა საფრანგეთში.
კომბოსტოს ღეროს მალულხორთუმა

კომბოსტოს ღეროს მალულხორთუმა — მწერი ცხვირგრძელასებრთა ოჯახისა. ზრდასრული ხოჭოს სხეულის სიგრძეა 25–32 მმ. სხეული შავი ფერისაა, ზედა მხარე დაფარულია ბეწვებით და ნაცრისფერი ქერცლით. ხორთუმი მოღუნულია. მატლი მოყვითალო-თეთრია, აქვს ყავისფერი თავი. ჭუპრი მოყვითალო შეფერილობისაა. მავნებელი მწერია. ზიანს აყენებს თავიან კომბოსტოს, ყვავილოვან კომბოსტოს, ბროკოლს. ახლადგამოჩეკილი მატლები მცენარეში (ყუნწში და ღეროში) აკეთებენ ხვრელებს, ჭამენ ღეროს გულგულს და ავსებენ მას ექსკრემენტებით. საბოლოოდ მატლები ღეროს ფესვის ყელამდე გამოღრღნიან და ისე ჩადიან მიწაში. ამ სახით დაზიანებული მცენარე შესაძლოა დაიღუპოს, ან როგორც მინიმუმ, დაუქვეითდეს პროდუქტიულობა. მავნეა გაზაფხულზე, ზაფხულში და შემოდგომაზე. გავრცელებულია ევროპაში.

კომბოსტოს მოსავლის აღების შემდეგ დარჩენილი მცენარეული ნარჩენების განადგურება, სარეველების წინააღმდეგ ბრძოლა, ქიმიური წამლობები (დელტამეტრინის და მავნებლის წინააღმდეგ ეფექტის მქონე სხვა მოქმედ ნივთიერებათა ბაზაზე დამზადებული ინსექტიციდები).
გიორგი ოდიშელიძე

გიორგი ზაქარიას ძე ოდიშელიძე (; დ. 12 ნოემბერი [ახ. სტ. 25 ნოემბერი], 1899, ყვარელი — გ. 1970, პარიზი, დაკრძალულია შატუს სასაფლაოზე) — ქართველი იუნკერი, საფრანგეთის უცხოური ლეგიონის ოფიცერი.

დაამთავრა თბილისის 1-ლი გიმნაზია (1917). 1918 წელს მსახურობდა ქართულ ცხენოსან ასეულში, შემდეგ თელავის მაზრის სამხედრო ბეგარის უფროსის სამმართველოში. 1919 წელს გახდა თბილისის სამხედრო სკოლის, იუნკერთა სასწავლებლის კურსანტი, 1921 წელს — სკოლის ქვეითი ასეულის ზემდეგი. მონაწილეობდა ჩოლოქის (1918 წლის აპრილი), კოჯორ-ტაბახმელას (1921 წლის თებერვალი) და ბათუმის (1921 წლის მარტი) ბრძოლებში. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ ემიგრაციაში იყო ჯერ სტამბოლში, შემდეგ — საფრანგეთში. იმავე წლის ბოლოს ოთხ ქართველ იუნკერთან (ნიკოლოზ თოხაძე, ივანე ვაჩნაძე, ალექსანდრე ჯინჭარაძე, ალექსანდრე კინწურაშვილი) შეირჩა სასწავლებლად საფრანგეთის სენ–მიქსენის სამხედრო სასწავლებელში, რომლის დამთავრების შემდეგ უმაღლეს სატანკო სასწავლებელში სწავლობდა.

1922 წლიდან მსახურობდა საფრანგეთის უცხოური ლეგიონის რიგებში სირიასა და ალჟირში. 1935 წელს მიიღო კაპიტნის წოდება. მსოფლიო ომის დასაწყისში, 1940 წლის აპრილში სამხრეთ საფრანგეთში, ბარკარესის სამხედრო ბანაკში დაავალეს ქართული შენაერთის შექმნა. 1941-1943 წლებში მაიორის წოდებით ასრულებდა საფრანგეთის არმიის საჰაერო ჯარების კავშირგაბმულობის სამსახურის უფროსის მოვალეობას. 1943 წელს იბრძოდა ტუნისში, მონაწილეობდა საფრანგეთის განთავისუფლების ოპერაციებში. 1944 წელს გახდა პოლკოვნიკი (კოლონელი). 1945-1947 წლებში იყო საფრანგეთის რესპუბლიკის სამხედრო სამინისტროს რადიოკომუნიკაციების სამსახურის ხელმძღვანელი. სამხედრო პენსიაზე გასვლის შემდეგ მუშაობდა სამოქალაქო სექტორში, აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებს. მიღებული ჰქონდა სხვადასხვა ჯილდო, მათ შორის საპატიო ლეგიონის ორდენი. ცოლად ჰყავდა (1938) გენერალ გიორგი კვინიტაძის ქალიშვილი თამარი; შვილები — ნოდარი, მერაბი და ეკატერინე.
ნიკოლოზ ოდიშელიძე

ნიკოლოზ ზურაბის ძე ოდიშელიძე (დ. 30 ივნისი, 1861 — გ. 5 ივნისი, 1916, სოფ. კურნიკი, ახლანდ. ტერნოპილის რაიონი, უკრაინა) — ქართველი აზნაური, რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი.

გენერალ ილია ოდიშელიძის უფროსი ძმა. დაამთავრა თბილისის გიმნაზია, შემდეგ იუნკერთა ქვეითი სასწავლებელი. ჰქონდა პრაპორშჩიკის (1883), პოდპორუჩიკის (1884), პორუჩიკის (1888), შტაბს-კაპიტნის (1898), კაპიტნისა (1900) და პოდპოლკოვნიკის (1905) წოდებები. მსახურობდა 84-ე შირვანის ქვეით პოლკში. 1909 წელს პოლკოვნიკის წოდებით თადარიგში გავიდა. მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ, 1914 წელს ე. წ. სახელმწიფო ლაშქარში (არმიის რეზერვი ომიანობისას) გაიწვიეს. მეთაურობდა 153-ე ვორონეჟის ქვეით დრუჟინას. დაიღუპა ბრძოლაში უკრაინის ტერიტორიაზე. დაჯილდოებული იყო წმ. ვლადიმერის და , წმ. სტანისლავის და წმ. ანას ხარისხის ორდენებით.
იუტა საქსონიელი

იუტა საქსონიელი (; დ. 1223 — გ. 2 თებერვალი, 1267) — ასკანიების დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის დედოფალი 1239-1250 წლებში როგორც მეფე ერიკ -ის მეუღლე. საქსონიის ჰერცოგ ალბრეხტ -ის ასული.

ბიოგრაფია
იუტა დაიბადა 1223 წელს გერმანიაში. იგი იყო საქსონიის ჰერცოგ ალბრეხტ -ისა და მისი მეუღლის, აგნეს ავსტრიელის ქალიშვილი. 1239 წელს იგი მიათხოვეს დანიის უმცროს მეფე ერიკ -ს, რითაც იგი დანიის უმცროსი დედოფალი გახდა. მას შემდეგ, რაც 1242 წელს მისი მამამთილი, მეფე ვალდემარ გარდაიცვალა, ერიკი გახდა მთავარი მეფე და შესაბამისად იუტაც დანიის ერთადერთ დედოფლად იქცა.

დედოფალ იუტას ცხოვრების შესახებ არც თუ ისე ბევრი ცნობა არსებობს. ცნობილია, რომ იგი ჩართული იყო დანიელ ბერმონაზვნებთან კონფლიქტში, რომელთაც საბოლოოდ ჩამოართვა ხორბლის მოსავალი და თავის მამულებში წაიღო. ასევე მისი ხელმოწერა ფიქსირდება ერიკ -ის დაკრძალვის დოკუმენტზე, იმის თაობაზე, რომ დედოფალმა მას უკანასკნელი სურვილი შეუსრულა და ბერის სამოსით დაკრძალა. მისი დედოფლობა დანიაში სულ 8 წელს გაგრძელდა და 1250 წელს, მაშინ დასრულდა, როცა მეფე ერიკი მოკლეს. ცნობილია, რომ დაქვრივების შემდეგ იუტამ ქალიშვილები დანიაში დატოვა და თავად საქსონიაში დაბრუნდა.

უცნობია თარიღი, თუმცა ცნობილია, რომ გერმანიაში ჩასული იუტა მეორედ დაქორწინდა მაგდებურგის ბურგრაფ ბურხარდ -ზე. იგი მისი პირველი ცოლი გახდა და გაუჩინა პირველი ქალიშვილი. იუტა გარდაიცვალა 1267 წლის 2 თებერვალს, მისი საფლავის ადგილი უცნობია.

შვილები
პირველი ქმრისგან:

სოფია (1241-1286), ცოლად გაჰყვა შვედეთის მეფე ვალდემარს;
კნუდი (1242), გარდაიცვალა ჩვილი;
ინგებორგი (1244-1287), ცოლად გაჰყვა ნორვეგიის მეფე მაგნუს -ს;
იუტა (1246-1284), როსკილეს წმინდა აგნესას დედათა მონასტრის წინამძღვარი;
კრისტოფი (1247), გარდაიცვალა ჩვილი;
აგნესა (1249-1295), როსკილეს წმინდა აგნესას დედათა მონასტრის წინამძღვარი;

მეორე ქმრისგან:

სოფია (????-1325), ცოლად გაჰყვა ლანგელანდის ჰერცოგ ერიკ ერიკსონს;
სვანური მარილი

სვანური მარილი — ტრადიციული, სანელებლებით შეზავებული მარილი. ამზადებენ სვანეთში. სვანეთის ისტორიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმში დაცულია საუკუნის დროინდელი თასი, რომელსაც სვანური მარილის დასამზადებლად იყენებდნენ.

ისტორიულად სვანეთი მარილის ნაკლებობას განიცდიდა. ხალხური გადმოცემით, სვანები მარილის ამოსატანად სხვადასხვა ადგილას მიემგზავრებოდნენ .
ენიდ ბლაიტონი

ენიდ მერი ბლაიტონი (დ. 11 აგვისტო, 1897 — გ. 28 ნოემბერი, 1968) — ინგლისელი საბავშვო მწერალი. 1930-იან წლებში მისი წიგნები მსოფლიო ბესტსელერი იყო და 600 მილიონ ეგზემპლარზე მეტი გაიყიდა. ბლაიტონის წიგნები დღემდე პოპულარულია და თარგმნილია 90-მდე ენაზე. წერდა სხვადასხვა თემის შესახებ: განათლება, ბუნების ისტორია, ფენტეზი, საიდუმლოებები და ბიბლიური ნარატივები. ავტორის ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებებია: ცნობილი ხუთეული, საიდუმლო შვიდეული, მელორი ტაუერსი და ნადი.

მისი პირველი წიგნი „ბავშვის ჩურჩული“, ლექსების 24 გვერდიანი კრებული 1922 წელს გამოიცა. თავდაპირველი რომანების („სურვილების სავარძლის თავგადასავლები“ (1937) და მოჯადოებული ტყე) კომერციული წარმატების შემდეგ ბლაიტონმა უზარმაზარი ლიტერატურული მემკვიდრეობა შექმნა და გარდა გაზეთებსა და ჟურნალებში დაგროვებული წვლილისა ზოგჯერ წელიწადში 50-ზე მეტ წიგნს გამოსცემდა. ბლაიტონის წერის სტილი დაუგეგმავი იყო და წერის პროცესში არაცნობიერად იშლებოდა. მოკლე დროში გამოცემული დიდი რაოდენობით ნაწარმოებების გამო ბლაიტონთან დაკავშირებით ჭორები გავრცელდა, თითქოს ის „მოჩვენება-მწერლებს“ ქირაობდა, რასაც ავტორი თავგამოდებით უარყოფდა.

1950-იანი წლებიდან ბლაიტონის ნაწარმოებები მათში გადმოცემული თემების გამო კიდევ უფრო საკამათო აღმოჩნდა ლიტერატურის კრიტიკოსთა, მასწავლებელთა და მშობელთა შორის განსაკუთრებით, ნადის სერია. ზოგიერთ ბიბლიოთეკასა და სკოლაში ბლაიტონის ნაწარმოებები აკრძალეს. -მ 1930-იანი წლებიდან 1950-იან წლებამდე ბლაიტონის ნაშრომების გადაცემაზე უარი თქვა მათი ლიტერატურული ღირებულების ნაკლოვანების გამო. ბლაიტონის წიგნები გააკრიტიკეს ელიტისტური, სექსისტური, რასისტული და ქსენოფობიური განცხადებების გამო, თუმცა ისინი ავტორის გარდაცვალების შემდეგაც საუკეთესოდ გაყიდვად სერიებს შორისაა.
დონ-ჰოი-ლოთი

დონ-ჰოი-ლოთი — ჭარბტენიანი ტერიტორია სამუტსონგხრამის პროვინციაში, ბანგკოკის ყურის ჩრდილო-დასავლეთით. იგი1999 წელს დაარსდა და სიგანეში 3, ხოლო სიგრძეში 5 კმ-ია. მდინარე მაე-კლონგის დანალექი ზღვის დანალექთან ერთად ტალახით დაფარულ სისტემას წარმოქმნის, რომელიც ძირითადად -ითაა დასახლებული. ეს ტაილანდის ყურის ჩრდილოეთში ენდემური სახეობაა და მდონ-ჰოი-ლოთი აღნიშნული სახეობის პოპულაციით უდიდესია. ჭარბტენიან ტერიტორიასა და მეზობელ მანგროს ტყეების სანაპიროებზე 18 სახეობის ფრინველი და 42 სახეობის უხერხემლოა დაფიქსირებული. დონ-ნაის მახლობლად პრინც აპაკონ კიანტივონგის სამარხი მდებარეობს, რომელსაც ტაილანდელები ხშირად სტუმრობენ.

2001 წლის 5 ივლისიდან დონ-ჰოი-ლოთი რამსარის კონვენციის 1099-ე ძეგლად შეიტანეს.
ისპანი II

ისპანი — სფაგნუმიანი ტორფნარიანი ჭაობი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, მდებარეობს ბათუმიდან 28 კილომეტრში, ქობულეთის სახელმწიფო ნაკრძალის ფარგლებში.

1997 წლიდან ისპანი რამსარის კონვენციის საერთაშორისო მნიშვნელობის მქონე ჭარბტენიანი ტერიტორიაა. ტორფნარი ინახავს მნიშვნელოვან არქეოლოგიურ ღირსშესანიშნაობებს, ნამოსახლარებს, რომელიც თარიღდება ძვ. წ. - საუკუნეებით.

ისპანის ტორფნარი ჟანგბადის ამოუწურავი წყაროა და უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებს ნახშირბადის წარმოქნის ციკლში. ისპანის ტორფნარი ქობულეთს წყალდიდობისგან იცავს. სფაგნუმის ხავსი ისრუტავს წყალს, რის გამოც მის მოცულობასთან შედარებით გაცილებით დიდი რაოდენობის წყლის დატევა შეუძლია.
ნინო ჯორჯაძე

ნინო ზაქარიას ასული ჯორჯაძე (დ. 15 დეკემბერი, 1884, თბილისი, — გ. 1968, იქვე, დაკრძალულია ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფ. საბუეს საგვარეულო სასაფლაოზე) — ქართველი მოწყალების და პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918) წლებში, მოყვარული ფოტოგრაფი.

დაიბადა ცნობილი მეღვინის, ზაქარია ჯორჯაძისა და თამარ ბაგრატიონ-მუხრანელის ოჯახში. ჰყავდა ძმები — ალექსანდრე და გიორგი. დაამთავრა თბილისის იმპერატორ ნიკოლოზ –ის სახელობის ამიერკავკასიის ქალთა ინსტიტუტი (1902). 1902-1908 წლებში სწავლობდა შვეიცარიის ერთ­-ერთ პანსიონში, ვენის კონსერვატორიაში, შემდეგ პარიზში, სორბონის უნივერსიტეტში ფორტეპიანოს განხრით. 1910 წელს ბათუმი-მარსელის რეისით ზღვით გაემგზავრა საფრანგეთში ფრანგული ენის დასახვეწად (მოგზაურობა აღწერა დღიურებში). 1910-იან წლებში თბილისში, მიხეილის საავადმყოფოში, გაიარა წითელი ჯვრის მოწყალების დის კურსები. პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ, 1914 წელს, როგორც მოწყალების და, მოხალისედ წავიდა კავკასიის ფრონტზე. მსახურობდა სარიყამიშის საევაკუაციო პუნქტში, შემდეგ კავკასიის წითელი ჯვრის მოწინავე რაზმში. ბრძოლის ველზე გამოჩენილი მამაცობისთვის დაჯილდოებული იყო წმ. გიორგის (1915) და (1916) ხარისხის მედლებით. ომის წლებში ძმის, პორუჩიკ გიორგი ჯორჯაძის „კოდაკის“ წარმოების ფოტოაპარატით შექმნა სურათების სერია, რომელიც ასახავს საბრძოლო მოქმედებებსა და ფრონტისპირა გარემოს. წერდა დღიურსაც („სულის დღიური“). საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ ჯორჯაძეების ოჯახი იდევნებოდა. ნინო ჯორჯაძე უმეტესად ცხოვრობდა კახეთში, საბუეს მამისეულ სახლში, 1950-იანი წლებიდან კი თბილისში თავისი ახლო ნათესავის, ჟურნალისტ ელისაბედ ბაგრატიონის ოჯახთან ერთად.
ზაქარია ჯორჯაძე

ზაქარია ალექსანდრეს ძე ჯორჯაძე (დ. 1847 — გ. 1895) — თავადი, ქართველი მეწარმე და საზოგადო მოღვაწე.

სწავლობდა და მუშაობდა მეღვინეობის ცნობილ ევროპულ ცენტრებში — კლოსტერ-ნაიბურგსა (ავსტრია) და მონპელიეში (საფრანგეთი). ჰქონდა მამული კახეთში, თელავის მაზრის სოფელ საბუეში. საქართველოში პირველმა დანერგა მოსახლეობიდან ყურძნის შესყიდვის და ღვინის ევროპული ტექნოლოგიით დამზადების პრაქტიკა. 1888 წელს ბრიუსელის საერთაშორისო სასოფლო-­სამეურნეო გამოფენაზე „ზ. ჯორჯაძისა და კომპანიის“ მიერ ექსპონირებულ ქართულ ღვინოს ოქროს მედალი მიენიჭა. არჩეული იყო კავკასიის სასოფლო-­სამეურნეო საზოგადოების საპატიო თავმჯდომარედ.

ცოლად ჰყავდა თამარ ირაკლის ასული ბაგრატიონ-მუხრანელი (დ. 1855 — გ. 1940). მათი შვილები:
ალექსანდრე ჯორჯაძე (დ. 1880 — გ. 1939) — ინჟინერი, რეპრესირებული;
გიორგი ჯორჯაძე (დ. 1882 — გ. 1918) — ოფიცერი, მოყვარული ფოტოგრაფი, მოკლეს რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს;
ნინო ჯორჯაძე (დ. 1884 — გ. 1968) — მოწყალების და, მოყვარული ფოტოგრაფი.
ალექსანდრე ჯორჯაძე

ალექსანდრე (საშა) ზაქარიას ძე ჯორჯაძე (დ. 1 თებერვალი, 1882, თბილისი, — გ. 1939, სოლოვეცკის კუნძულები) — ქართველი ინჟინერი, გზების და გვირაბების მშენებელი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი (1930).

დაიბადა ცნობილი მეღვინის, ზაქარია ჯორჯაძისა და თამარ ბაგრატიონ-მუხრანელის ოჯახში. ჰყავდა და — ნინო და ძმა — გიორგი. დაამთავრა პეტერბურგის მიმოსვლის გზათა ინჟინრების ინსტიტუტი (1908). 1917 წლამდე მუშაობდა რუსეთის რკინიგზის მშენებლობაზე, 1922 წლიდან რუსეთში სამოქალაქო ომის დროს დანგრეული რკინიგზების აღდგენაზე. 1923 წლიდან საქართველოში ხელმძღვანელ თანამდებობებზე იყო გზების მშენებლობის დარგში. 1928 წელს საბჭოთა ხელისუფლების მიერ საგზაო საქმის დახვეწის მიზნით გაიგზავნა ამერიკის შეერთებულ შტატებში.

ჯორჯაძე არის სამხრეთ კავკასიასა და საქართველოში თანამედროვე გზატკეცილების მშენებლობის ფუძემდებელი. მისი ხელმძღვანელობით აიგო მრავალი ხიდი, მათ შორის, საბჭოთა კავშირში პირველი ბონდის ხიდი მდინარე მაგანაზე, სოფელ ჯვარში (ახლანდელი ქ. ჯვარი, 1932; ინჟინერ კრილცოვის პროექტი). მისი ინიციატივით დაარსდა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინრების ინსტიტუტში საავტომობილო გზების მშენებლობის ფაკულტეტი. 1937 წელს, საბჭოთა რეპრესიების დროს, დააპატიმრეს და გადაასახლეს სოლოვეცკის კუნძულებზე, სადაც გარდაიცვალა.
ვასილ ჯორჯაძე (სამხედრო ინჟინერი)

ვასილ ნიკოლოზის ძე ჯორჯაძე (დ. 29 თებერვალი, 1856, სოფ. გრემი, ახლანდ. ყვარლის მუნიციპალიტეტი, — გ. 20 დეკემბერი, 1927, თბილისი, დაკრძალულია სოფ. გრემის სასაფლაოზე) — ქართველი სამხედრო ინჟინერი, რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1916).

დაამთავრა კიევის სამხედრო გიმნაზია. 1872 წლიდან მსახურობდა რუსეთის არმიაში. მონაწილეობდა რუსეთ-თურქეთის ომში (1877-1878). თავი გამოიჩინა ყარსის იერიშში, რისთვისაც წმ. გიორგის ხარისხის ორდენი მიიღო (1878). 1882 წლიდან სამხედრო ინჟინრად მუშაობდა თბილისში, ქუთაისში, ბაქოში, მაჰაჩყალაში, სტავროპოლში. 1906 წლიდან იყო კავკასიის სამხედრო ოლქის საინჟინრო სამმართველოს შტაბ-ოფიცერი. თადარიგში გავიდა 1916 წელს პოლკოვნიკის ხარისხით. დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის (1914) და წმ. ანას (1915) ხარისხის ორდენებით.

სამხედრო სამსახურთან ერთად სამოქალაქო საინჟინრო საქმიანობასაც ეწეოდა. კავკასიაში პირველმა მან დაიწყო რკინაბეტონის ასაწყობი კონსტრუქციების დამზადება (1907 წელს დააპროექტა და განახორციელა რკინაბეტონის თხელი კედლების კონსტრუქცია). ქართული გიმნაზიის (ახლანდელი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი) მშენებლობაზე ხელმძღვანელობდა ბეტონისა და რკინაბეტონის სამუშაოებს (1900-1906), ამავე დროს განაგებდა თბილისის უნივერსიტეტის მშენებლობისათვის მატერიალური სახსრების შეგროვების საქმესა და ხელმძღვანელობდა საირიგაციო მშენებლობას მდინარე არაქსის ველზე, აგრეთვე მდინარე დურუჯის სარეგულაციო სამუშაოებს, აქტიურად მონაწილეობდა მდინარე ალაზანზე შაქრიანის ხიდის მშენებლობაში. იმ პერიოდის პრესაში (ჟურნალი „კავკაზსკოე სელსკოე ხოზაისტვო“, გაზეთი „კავკაზი“ და სხვ.) გამოქვეყნებული აქვს სტატიები მთის მდინარეთა რეგულირებისა და ნიაღვრის წყლებთან ბრძოლის, ტყისა და ბუნების დაცვის შესახებ.

ჯორჯაძე ასევე იყო ცნობილი სპორტსმენი, კავკასიაში ერთ-ერთი პირველი ველომრბოლელი, საქართველოში ველომოყვარულთა ნაკრების შემქმნელი და დამფუძნებელი; თბილისში (მ. შ. დ. უზნაძის ქუჩაზე ყოფ. ველოდრომი), სტავროპოლსა და ვლადიკავკაზში ველოტრეკების მშენებლობის ინიციატორი. ცნობილია ჯორჯაძის 1894 წლის პუბლიკაცია „საზოგადოებისთვის მავნე რეკლამები და მათთან ბრძოლა“ (რუსულ ენაზე), რომელიც ავტორმა ველოჟურნალებში „ველოსიპედსა“ და „სამოკატში“ განთავსებული არასაიმედო სარეკლამო განცხადებების საპასუხოდ გამოაქვეყნა და რუსეთის საზოგადოებაში პირველად წამოჭრა არაკეთილსინდისიერი რეკლამების საკითხი.
ვასილ ჯორჯაძე (მხატვარი)

ვასილ დიმიტრის ძე ჯორჯაძე, ბაზილ ჯორჯაძე (დ. 29 მაისი, 1886, თბილისი, — გ. 10 დეკემბერი, 1952, პარიზი, დაკრძალულია სენტ–ჟენევიევ დე ბუას სასაფლაოზე) — ქართველი ფერმწერი, რუსეთის იმპერიის არმიის პოდპოლკოვნიკი.

დაამთავრა თბილისის კადეტთა ქვეითი სასწავლებელი (1901). სპეციალური სამხატვრო განათლება არ მიუღია; სამხედრო სასწავლებელში ხატვას ასწავლიდა ოსკარ შმერლინგი. იყო სახვითი ხელოვნების წამახალისებელი კავკასიური საზოგადოების წევრი. 1914 წელს საზოგადოებამ თბილისში ჯორჯაძის პერსონალური გამოფენაც მოაწყო. მსოფლიო ომის (1914-1918) წლებში იყო თბილისის გრენადერთა პოლკოს პოდპოლკოვნიკი. იბრძოდა ჯერ თურქეთის, შემდეგ გალიციის ფრონტზე. დაიჭრა და ტყვედ ჩავარდა. 1918 წელს საქართველოშო დაბრუნდა. 1919-1920 წლებში მონაწილეობდა საქართველოს სამხატვრო საზოგადოების გამოფენებში. 1921 წლიდან ემიგრაციაში იყო. ცხოვრობდა პარიზში. 1925 წელს პარიზში მოღვაწე ქართველ მომღერალთა გუნდისთვის შექმნა ძველაქართული კოსტუმები. 1926 და 1945-1953 წლებში იყო დამოუკიდებელ მხატვართა საზოგადოების („დამოუკიდებელთა სალონი“) წევრი. 1945 წელს მისი ნამუშევრები წარმოდგენილი იყო პარიზში გამართულ რუს მხატვართა და მოქანდაკეთა გამოფენაზე. ჯორჯაძის ნამუშევრები დაცულია საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ხელოვნების მუზეუმში (1958 წელს შესწირა მხატვრის დამ, მუსიკოსმა თამარ ჯორჯაძემ), თბილისის ისტორიის მუზეუმში („ქარვასლა“) და საზღვარგარეთის კერძო კოლექციებში.
აკაკი ოთხმეზური

აკაკი გაბრიელის ძე ოთხმეზური (დ. 1 ივლისი, 1874, ოზურგეთის მაზრა, — გ. 20 ივლისი, 1916, სმორგონი, ახლანდ. გროდნოს ოლქი, ბელარუსი, დაკრძალულია სოფ. მიხნევიჩის ღვთისმშობლის ეკლესიის ეზოში) — ქართველი სამხედრო ოფიცერი, რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1916).

დაიბადა ოფიცრის ოჯახში. განათლება შინ მიიღო. 1892 წლიდან მოხალისედ მსახურობდა მე-14 გრენადერთა ქართულ პოლკში. 1897 წელს თბილისის ქვეით იუნკერთა სასწავლებლში ჩააბარა გამოცდა ოფიცრის ხარისხის მისაღებად. მსოფლიო ომში იბრძოდა გერმანიის ფრონტზე, მეთაურობდა ბატალიონს, მიიღო პოდპოლკოვნიკის (1915) და პოლკოვნიკის (1916) წოდებები. გმირულად დაიღუპა სოფ. სმორგონთან მისი ბატალიონის პოზიციებზე გერმანელთა იერიშის მოგერიების დროს. დაჯილდოებული იყო წმ. ვლადიმირის, წმ. სტანისლავის, წმ. ანას სხვადასხვა ხარისხის ორდენებით, წმ. გიორგის ხარისხის ორდენით (სიკვდილის შემდეგ, 1917).