iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გომისჯვარი

გომისჯვარი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, (წინარეხის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ნიჩბისისწყლის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 900 მეტრზე. ქალაქ კასპიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით.

ისტორია და კულტურა
გომისჯვარი პირველად საუკუნეში მოიხსენიება. ვახუშტი ბატონიშვილს შეტანილი აქვს ქართლის სოფელთა სიაში. საუკუნეში დავით გაბადაძეს ებოძა თელათგორისა და გომისჯვრის მოურავობა.

სოფელში შემონახულია საუკუნის ნადირაანთ კოშკი. ნაგებია ნატეხი ქვით და ბათქაშით. კოშკი გეგმით კვადრატული, მაღალი პროპორციების შვიდსართულიანი სამხედრო ნაგებობაა. პირველი სართული დაბალია და ყრუ, სანახევროდ მიწით ამოვსებული. შესასვლელი სართულზეა. სართულებშუა გადახურვა ხისა იყო და ერთმანეთს მისადგმელი კიბეებითა და ლუკების საშუალებით უკავშირდებოდა. – სართულებზე თითო ბუხარია, ხოლო –-ის სამხრეთ ფასადზე, რომელიც სოფელსა და მის ქვემოთ გაშლილ სივრცეს გადაჰყურებს – ხის დაკიდებული აივნები ჰქონდა. აივანზე გასასვლელთა თაღები აგურისაა. ყოველ სართულზე სათოფურებია. სამხრეთ შესასვლელის თავზე ჩასმულია დიდი გათლილი ქვა, რომელზეც წარწერა იყო (გადარჩენილია მხოლოდ სამი ასო „წად“). კოშკი თარხნიშვილების საკუთრება იყო.

თვით გომისჯვარში ადრე 4 ეკლესია მდგარა, ახლა მხოლოდ ორიღაა შემორჩენილი. ერთი მათგანი იოანე მახარებლის სახელზეა აგებული. მის აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, აგურის წყობის შეღრმავებით გამოყვანილია „გოლგოთის ჯვარი“ და 2 შეისრულთაღოვანი ნიში. დასავლეთის შესასვლელის თავზე მოთავსებული იყო რუხი-მოწითალო ქვა (დაცულია კასპის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში). ქვაზე ამოკვეთილი წარწერის თანახმად ეკლესია 1684 წელს აუგია ლევან ბატონიშვილს, ვახტანგ -ის ძეს. აქვე მახლობლად შემორჩენილია აგურით ნაშენი კამარიანი ნაგებობის, სავარაუდოდ აბანოს ნაშთი. სოფლის განაპირას სამხრეთ-დასავლეთით, სასაფლაოზე დგას – საუკუნეების წმ. გიორგის დარბაზული ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 18 ადამიანი.
გიორგიწმინდა (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)

გიორგიწმინდა — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში (კახეთის მხარე), გიორგიწმინდის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ანთოკი, მარიამჯვარი, ქვემო სამგორი).

მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ მთისწინეთში, მდინარე წიფლისხევის (ივრის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 720 მ. საგარეჯოდან 5 კმ.

ისტორია
წერილობით წყაროებში სოფელი პირველად საუკუნეში იხსენიება. იგი დავითგარეჯს ეკუთვნოდა. თემურლენგის მრავალგზის შემოსევების შედეგად, დავითგარეჯის სამონასტრო ცხოვრება მოიშალა და მისი კუთვნილი სოფლები, მათ შორის გიორგიწმინდაც, საქართველოს მეფემ ალექსანდრე -მა დიდმა 1424 წელს მცხეთის სვეტიცხოვლის საპატრიარქო ეკლესიას შესწირა. 1589 წელს გიორგიწმინდა კვლავ დავითგარეჯს დაუბრუნდა. მოგვიანებით აქ მამულები თოხლიაურელმა თავადებმა ჩერქეზიშვილებმა შეიძინეს. საუკუნეში სოფელში თავისი ყმა-ხელოსნები ჰყავდა სამეფო კარს. ერეკლე -ის ბრძანებით გიორგიწმინდაში სამშენებლო სამუშაოები უწარმოებიათ. ამას მოწმობს სოფელში მდგარი ერთ-ერთი კოშკის შესასვლელის თავზე ამოკვეთილი წარწერა.

ამჟამინდელი გიორგიწმინდა უბნებად არის დაყოფილი. უბნების სახელწოდება აქ მცხოვრები ძირითადი გვარებიდან მიმდინარეობს: გულისაანი, დიღმელაანი, კევლიაანი, მარიდაანი, მეკოკიაანი, ჭიაბერიაანი.

გიორგიწმინდის მეურნეობაში წამყვანია მიწათმოქმედება, ჭარბობს მემინდვრეობა. უმთავრესად ითესება ხორბალი, სიმინდი. მისდევენ მევენახეობასაც. მეცხოველეობაში ჭარბობს მსხვილფეხა, რქოსანი საქონელი. ცხვარი ადრე შეძლებულ კომლებს ჰყავდათ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2307 ადამიანი.

ღირსშესანიშნაობანი
სოფელში, ერთმანეთისგან ოციოდე მეტრის დაშორებით დგას საუკუნის ნახევრის რიყის ქვით ნაგები ორი ცილინდრული კოშკი, მათ შორის კი — სოფელში დგას ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — დარბაზული ეკლესია. ეკლესიის სამხრეთ შესასვლელის თავზე ამოკვეთილი წარწერიდან ჩანს, რომ ეკლესია საკუთარი სახსრებით აუგია მღვდელ ივანე კევლიშვილს 1800 წელს (ეკლესია რესტავრირებულია 2010 წელს).
The House of Blue Light

— -ის მეთორმეტე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1987 წელს. ეს არის მეორე ალბომი, რომელიც ჩაწერილი იქნა ჯგუფის შემადგენლობით.

ალბომის იქმნებოდა რთული პროცესის გავლით და რიჩი ბლეკმორის თქმით, მასალის დიდ ნაწილს რამდენიმეჯერ ჩაწერა დასჭირდა: „ალბომს რომ გადავხედოთ, მასზე რამდენიმე კარგი სიმღერა არის, მაგრამ მთლიანობაში მას რაღაც აკლია. ჯგუფის სულს ვერ იგრძნობთ, თქვენ უსმენთ ან ხედავთ ხუთ პროფესიონალს, რომელიც თავის საქმეს კარგად აკეთებს, მაგრამ ეს უფრო ფეხბურთის გუნდს ჰგავს, ეს უმოქმედოა. თითქოს თერთმეტი სუპერვარსკვლავი თამაშობს ერთ მოედანზე, მაგრამ არ არის ერთმანეთთან დაკავშირებული სულიერად ან გულით“.

ორიგინალური გამოცემის რამდენიმე სიმღერა უფრო მოკლეა, ვიდრე კომპაქტ დისკის ვარიანტში. 1999 წლის კომპაქტ დისკის შედგენაში გამოყენებული იქნა ორიგინალური ფირები, ასე რომ მისი ხანგრძლივობა ახლოს არის კომპაქტ დისკთან.

სიმღერების სია
პერსონალი
იენ გილანი - ვოკალი, ჰარმონიკა, კონგა
რიჩი ბლეკმორი - გიტარა
ჯონ ლორდი - ორგანი, კლავიშები
როჯერ გლოვერი - ბას-გიტარა, სინთეზატორი
იენ პეისი - დასარტყმელი საკრავები

ჩარტები
ალბომი

სინგლები

სერტიფიცირებები
ჰელსინკის მეტროპოლიტენი

ჰელსინკის მეტროპოლიტენი ან შემოკლებით ჰელსინკის მეტრო (ფინურად , შვედურდ ) — მეტროსისტემა ფინეთის ქალაქ ჰელსინკიში.

ესაა მსოფლიოში ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე და ამ ეტაპზე ფინეთში ერთადერთი მეტროპოლიტენი. 27-წლიანი დაგეგმარებისა და მშენებლობის შემდეგ მეტროს საჯაროდ გახსნა 1982 წლის 2 აგვისტოს მოხდა . მეტროს ჰელსინკის საქალაქო ტრანსპორტის უწყება მართავს . მეტროსისტემა 21,1 კილომეტრის სიგრძის ხაზს მოიცავს 17 სადგურით. ქსელი ქალაქის გარეუბნებს ცენტრთან აკავშირებს. სტატისტიკური მონაცემებით, მგზავრთა წლიური ნაკადი 50 მლნ-ს აჭარბებს.

სადგურები
1971: «ჰერტონიემი» — დეპო «როიჰუპელტო» (სატესტო გზა)
1 ივნისი 1982: «ჰაკანიემი» — «იტიაკესკუსი» (პიკის საათში)
1 ივლისი 1982: «რაუტატიენტორი» — ჰაკანიემი (პიკის საათში)
2 აგვისტო 1982: გახსნის ოფიციალური ცერემონია
1 მარტი 1983: «კამპი» — ცენტრალური რკინიგზის სადგური
1 სექტემბერი 1984: გაიხსნა სადგური «სიორნიაინენი»
21 ოქტომბერი 1986: «იტიაკესკუსი» — «კონტულა»
1 სექტემბერი 1989: «კონტულა» — «მელუნმიაკი»
16 აგვისტო 1993: «რუოჰოლახტი» — «კამპი»
1 მარტი 1995: გაიხსნა სადგური «კაისანიემი»
31 აგვისტო 1998: «იტიაკესკუსი» — «ვუოსაარი»
1 იანვარი 2007: ღია სადგური «კალასატამა»
სანკიულოტები

სანკიულოტები ( — მოკლე შარვლის გარეშე) — საფრანგეთის რევოლუციის დროს შემოღებული ტერმინი. პირველად გამოიყენეს 1790 წელს. არისტოკრატები სანკიულოტებს დაცინვით უწოდებდნენ თავიანთ პოლიტიკურ მოწინააღმდეგეებს − ქალაქის ღარიბთა წარმომადგენლებს, რომლებსაც უხეში ქსოვილისაგან შეკერილი გრძელი შარვლები ეცვათ (განსხვავებით ბურჟუაზიისაგან, რომლებიც მოკლე შარვლებსა და აბრეშუმის წინდებს ატარებდნენ). შემდგომში „სანკიულოტი“ პატრიოტის, რევოლუციონერის აღმნიშვნელ ტერმინად იქცა.
პროფესორი

პროფესორი (ლათ. – მასწავლებელი) — სამეცნიერო წოდება, რომელსაც ანიჭებენ უმაღლესი სასწავლებლების ყველაზე უფრო კვალიფიციურ მასწავლებლებს (აგრეთვე სამეცნიერო-კვლევით დაწესებულებათა მეცნიერ-თანამშრომლებს, რომლებიც ხელმძღვანელობენ სამეცნიერო-კვლევით მუშაობას); ამ წოდების მქონე პირი. ტერმინი პროფესორი შემოიღეს რომის იმპერიაში (ძველი წელთაღრიცხვის საუკუნე — ახალი წელთაღრიცხვის საუკუნიას დასასრული) გრამატიკოსთა და რიტორთა სკოლების მასწავლებელთა აღსანიშნავად. ადრეულ შუა საუკუნეებში პროფესორს უწოდებდნენ სასულიერო სკოლების, საუკუნიდან უნივერსიტეტების მასწავლებლებს. ასისტენტ-პროფესორი — უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების აკადემიური თანამდებობა; სრული პროფესორი — უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების აკადემიური თანამდებობის მქონე პირი, რომელიც უძღვება სასწავლო პროცესს და ხელმძღვანელობს სტუდენტების სამეცნიერო-კვლევით მუშაობას.
მაგდებურგი

მაგდებურგი — გერმანიის ერთ-ერთი ისტორიული ქალაქი, საქსონია-ანჰალტის მხარეში.

მასში 1 წლით დატუსაღებული იყო საუკუნის გამოჩენილი ქართველი მწერალი დავით გურამიშვილი, რომელიც ტყვედ რუსეთ-პრუსიის ომში ჩავარდა.

1990 წელს გერმანიის გაერთიანების შემდეგ, მაგდებურგი საქსონია-ანჰალტის დედაქალაქი გახდა. ქალაქის დიდი ნაწილი და მისი ცენტრი თანამედროვე სტილში ხელახლა ააშენეს. ყოფილი აღმოსავლეთ გერმანიის მხარეებს შორის მისი ეკონომიკა ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად მზარდია.

2005 წელს ქალაქმა სიმბოლური თარიღი, დაარსების 1200 წლისთავი იზეიმა.
კიდანები

კიდანები, ხატაელები — მონღოლური ჯგუფის ტომები, რომლებიც უძველეს დროს მომთაბარეობდნენ ახლანდელი შიდა მონღოლეთისა და მონღოლეთის სრულ ტერიტორიაზე. ცნობილები არიან მე-4 საუკუნიდან. 907 წელს ტომის ბელადმა ილა-აბუგიმ თავი კიდანების იმპერატორად გამოაცხადა, დაიმორჩილა მეზობელი ტომები, გააფართოვა თავისი იმპერია დასავლეთით და ჩრდილოეთით, ხოლო 926 წელს სახელმწიფოს დაერქვა დიდი ლიაო, 983 წელს — კიდანების დიდი სახელმწიფო, ხოლო 1066 წელს კვლავ დიდი ლიაო. ლიაოს სახელმწიფო ერთ-ერთი უძლიერესი სახელმწიფო იყო აღმოსავლეთ აზიაში. 1005 წლიდან მას ჩინეთი უხდიდა ყოველწლიურ ხარკს. ლიაოს სახელმწიფო 1125 წელს გაანადგურეს ჯურჯენებმა. კიდანების ნაწილი გადასახლდა დასავლეთით, შუა აზიაში (ყარაკიდანები, ყარახატაელები).
იაკუტები

იაკუტები (იაკუტ.: ) — ერი, იაკუტიის ავტონომიური რესპუბლიკის მკვიდრი მოსახლეობა. ცალკეულ ჯგუფებად ცხოვრობენ კრასნოიარსკის მხარის ჩრდილოეთ რაიონებში, მაგადანის, სახალინის და ამურის ოლქებში. საერთო რაოდენობა 296 000, მათ შორის იაკუტიის ავტონომიურ რესპუბლიკაში 286 000 (1970 წლის აღწერა). იაკუტური ენა განეკუთვნება თურქული ენების ჩრდილო-აღმოსავლურ ჯგუფს. არქეოლოგიური და ეთნიკურ მონაცემებით იაკუტები ჩამოყალიბდნენ ბაიკალისპირეთიდან გადმოსახლებული სამხრეთ თურქულენოვანი ტომების მიერ ადგილობრივი ტომების ასიმილაციის შედეგად. ვარაუდობენ, რომ იაკუტების სამხრეთ წინაპართა ბოლო ტალღამ შუა ლენაზე - საუკუნეებში შეაღწია. ზოგიერთი ლოკალური ჯგუფი, მაგალითად ჩრდილო-დასავლეთ მეირმეები, შედარებით ახალია, რომელიც წარმოიქმნა ევენკების ცალკეული ჯგუფების ცენტრალური რაიონებიდან გამოსულ იაკუტებთან შერევის შედეგად. რუსეთთან შეერთებამ ( საუკუნის 20-30ანი წლები) დააჩქარა იაკუტების სოციალ-ეკონომიური და კულტურული განვითარება და ცალკეული ტომების ერთმანეთთან დაახლოება. - საუკუნეებში იაკუტების მთავარი საქმიანობა იყომსხვილფეხა მესაქონლეობა, მიწათმოქმედება და თევზჭერა. ხელოსნობიდან განვითარებული იყო მჭედლობა. ცხოვრობდნენ ე.წ. ბალაგანში (იურტა). საუკუნის მეორე ნახევარში იაკუტების უმრავლესობამ ქრისტიანობა მიიღო, მაგრამ დიდხანს იყო შემორჩენილი შამანისტური რწმენა-წარმოდგენები. სოციალური განვითარების პროცესში ძირფესვიანად გარდაიქმნა იაკუტების ეკონომიკა, ყოფა და კულტურა.
ბურიატეთი

ბურიატეთის რესპუბლიკა, ბურიატეთი — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი. შედის ციმბირის ფედარალურ ოკრუგში. დედაქალაქია ულან-უდე.

ჩრდილოეთით და დასავლეთით (აკვატორიით ბაიკალის ტბასთან) რესპუბლიკა ესაზღვრება ირკუტსკის ოლქს, შორეულ დასავლეთით ძალიან მოკლე მანძილით გადის საზღვარი რესპუბლიკა ტუვასთან, სამხრეთით გადის სახელმწიფო საზღვარი მონღოლეთთან, აღმოსავლეთით — საზღვარი იმიერბაიკალეთის მხარესთან.

შეიქმნა 1923 წლის 30 მაისს.
კანცეროფობია

კანცეროფობია (ასევე კარცინოფობია) — შიში ავთვისებიანი ახალი წარმონაქმნის მიმართ (იგივე კიბოს დაავადება).

ამგვარი შიში ძირითადად წარმოიქმნება ფსიქოლოგიურ ნიადაგზე. კერძოდ, ახლობლის კიბოთი დაღუპვის ან ექიმის წინდაუხედავი დიაგნოზის დასმის შემდეგ. ამ დროს ავადმყოფმა შეიძლება დაირწმუნოს თავი, რომ ის კიბოთია დაავადებული. ამის შედეგად მას ეწყება კიბოს მიმართ პანიკური შიში, რასაც შედეგად მოჰყვება ადამიანის მდგომარეობის გაუარესება — ნერვიული შეტევები, რამაც შეიძლება ფსიქოპატია გამოიწვიოს.

კანცეროფობია
კონფორმისტი (ფილმი)

„კონფორმისტი“ — 1970 წლის იტალიური ფილმი, გადაღებული ბერნარდო ბერტოლუჩის მიერ, ალბერტო მორავიას ამავე სახელწოდების რომანის (1951) მიხედვით. ფილმში მთავარ როლებს ასრულებენ ჟან-ლუი ტრენტინიანი, სტეფანია სანდრელი და სხვები. ფილმი იყო იტალიური, ფრანგული და გერმანული კინოკომპანიების ერთობლივი ნამუშევარი.

ფილმი ფაშისტური მენტალიტეტის ერთგვარი ანალიზია. მთავარი გმირი მარჩელო კლერიცი მთელს ცხოვრებას სხვების გულის მოგებას ახმარს და იტალიის ფაშისტურ პარტიაში შედის, რათა ბრბოს შეერწყას და მისი ნაწილი გახდეს. ბერტოლუჩი თავის ფილმში იყენებს 1930-იანი წლების დეკორს, რომელიც ფაშისტურ მენტალიტეტთან და ერასთან არის ასოცირებული: საშუალო კლასის საცხოვრებელ ბინებსა და მმართველი ელიტის უზარმაზარ დარბაზებს.

ფილმმა მიიღო უმაღლესი შეფასებები კინოკრიტიკოსებისგან. 1971 წელს მას საუკეთესო იტალიური ფილმის წოდება მიენიჭა. თხრობის გართულებული სტრუქტურითა და ნოვატორული კინემატოგრაფიით „კონფორმისტმა“ მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია მსოფლიო კინემატოგრაფიის განვითარებაზე, გაუხსნა რა გზა ფსიქოლოგიური დრამების ახალ თაობას, როგორიც იყო „ნათლია“ (1972) და „აპოკალიფსი ახლა“ (1979). გარდა ამისა, ფილმს მიღებული აქვს ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალის, დავიდ დი დონატელოსა და სატელიტის ჯილდოები. აგრეთვე ნომინირებული იყო ოსკარსა და ოქროს გლობუსზე. საერთო განხილვების საიტ -ზე ფილმის საერთო რეიტინგია 98% (53 მიმოხილვაზე დაყრდნობით).
ჟან-ლუი ტრენტინიანი

ჟან-ლუი ტრენტინიანი ( დ. 11 დეკემბერი, 1930, პიოლენკი, ვოკლიუზი — გ. 17 ივნისი, 2022, იუზესი, გარის დეპარტამენტი) — ფრანგი მსახიობი, რეჟისორი, სცენარისტი. ცნობილია თავისი როლებით ფილმებში „და ღმერთმა შექმნა ქალი“, „კონფორმისტი“ და „ქალი და მამაკაცი“ და სხვ.

ბიოგრაფია
ბუნებით მორცხვი და ჩუმი, ჟან-ლუი ტრენტინიანი ბავშვობაში ბიძამისი მორის ტრენტინიანის მსგავსად ავტომრბოლელობაზე ოცნებობდა. მიუხედავად ამისა, ოცი წლის ასაკში ტრენტინიანი პარიზში გადავიდა დრამატურგიის შესასწავლად, სადაც მისი დებიუტი თეატრში 1951 წელს შედგა. რამდენიმე თეატრალურ დადგმაში მონაწილეობის შემდეგ, მისი პირველი გამოჩენა კინოფილმში 1955 წელს შედგა. უკვე მომდევნო წელს მისმა შესრულებამ ბრიჯიტ ბარდოსა და როჯერ ვადიმის გვერდით ფილმში „და ღმერთმა შექმნა ქალი“ მას ვარსკვლავის რეპუტაცია მოუტანა. კლოდ ლელუშის ფილმში „ქალი და მამაკაცი“ (1966) ავტომრბოლელის როლის შესრულებამ კი მას საერთაშორისო აღიარება მოუტანა.

ფილმოგრაფია
ნეირულაცია

ნეირულაცია — ქორდიანი ცხოველებისა და ადამიანის ჩანასახის განვითარების სტადია, როდესაც ნერვული ფირფიტა წარმოიქმნება და ნერვულ მილად იკვრება. ამ სტადიაზე ჩანასახს ნეირულა ეწოდება. ნეირულაციის პროცესში ჩანასახის ექტოდერმა ზურგის მხარეზე სქელდება და წარმოქმნის ნერვულ ფირფიტას, რომლის კიდეები ერთმანეთს უახლოვდება, ერთდება და ქმნის ნერვულ მილს. მილის ზევით დარჩენილი ექტოდერმის კიდეები ერთმანეთს ერწყმის და გარდაიქმნება მფარავ ეპითელიემად. სრული დანაწევრების მქონე ცხოველების ექტოდერმა იზრდება ზურგის მხარისაკენ და მთლიანად გარს ერტყმის გასტროცელს, რომელიც გარდაიქმნება ნაწლავის ღრუდ. კვერცხის არასრული დანაწევრების მქონე ცხოველებს ღრუ მუცლის მხარეზე ღიად რჩებათ და მის ქვედა კედელს წარმოადგენს დაუნაწევრებელი ყვითრი. შუა ჩანასახოვანი ფურცელი — მეზოდერმა — იყოფა ქორდის ჩანასახად, მის გვერდებზე მდებარე ზურგის სეგმენტებად (სომიტებად), სეგმენტების ფეხებად (ნეფროტომებად) და გვერდით ფირფიტებად. ნეირულაციის ბოლოს ჩანასახის აგებულების სქემა ისეთივეა, როგორც მოზრდილი ორგანიზმისა.
ნეკერჩხალი

ნეკერჩხალი — მცენარეთა გვარი საპინდუსისებრთა ოჯახისა. 5-40 მ სიმაღლის ერთ-, ორ- ან მრავალსახლიანი (პოლიგამური) ფოთოლმცვივანი ხეები ან ბუჩქებია.

შეიცავს 150-მდე სახეობას, რომელიც გავრცელებულია ევრაზიაში, ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ამერიკასა და ზონდის არქიპელაგის კუნძულებზე, ზომიერი და სუბტროპიკული ჰავის პირობებში, ნოყიერ და დაწრეტილ ნიადაგებზე. ზოგი ეგუება ნიადაგის სუსტ დამლაშებას. უმეტესად მეზოფილური და ყინვაგამძლე მცენარეებია, ნაწილობრივ — ქსეროფიტები. კავკასიაში 11 სახეობაა, მათგან საქართველოში — 9.

ჩვენში ნეკერჩხალი გავრცელებულია დაბლობიდან სუბალპურ სარტყლამდე, უმრავლესობა — მთის შუა და ზემო სარტყლამდე. მხოლოდ კავკასიის ენდემი — მაღალმთის ბოყვი — ქმნის სუბალპურ სარტყელში ნაირბალახოვან მეჩხერ კორომებს, დანარჩენი კი შერეულია ფოთლოვან და წიწვოვან (უფრო ნაკლებად) ტყეებში.

მეორე ენდემი სოსნოვსკის ნეკერჩხალი იზრდება მხოლოდ აფხაზეთში კირქვიანებზე. ქართული ნეკერჩხალი — მესამე კავკასიის ენდემი, რომელიც საქართველოს წითელ წიგნში არის შესული. სახეობებისა (ლეკა, თათრული ნეკერჩხალი, მთის და მაღალმთის ბოყვები) გამოსადეგია სატყეო და საცავი ნარგევებისათვის, ბაღ-პარკების გასაფორმებლად (შემოდგომაზე ძალზე ლამაზია, მათი ნაირფერი ფოთოლი და ნაყოფი); ზოგი მათგანი შეიცავს მრავალ მაღურ ფორმას.

საქართველოში ინტროდუცირებული სახეობებიდან ამ მხრივ პერსპექტიულია ჩრდილოეთ ამერიკის წითელი ნეკერჩხალი , შაქრის ნეკერჩხალი , იფანფოთოლა ნეკერჩხალი და სხვა. აღმოსავლეთ აზიური ნეკერჩხალი „გინალა“ , თათისებრი ნეკერჩხალი და სხვა. ნეკერჩხალის მერქანი მკვრივი, გამძლე და მაგარია, კარგად პრიალდება.

იყენებენ ავეჯის, სპორტის ნივთიერების, მუსიკალური საკრავებისა და სხვათა დასამზადებლად. ზოგიერთი სახეობა შეიცავს „ნეკერჩხლის შაქარს“. ფოთლებისაგან მიიღება საღებავი. თაფლოვანი მცენარეებია. ამრავლებენ თესლით, ბაღურ ჯიშებს — მყნობით. კალმები ძნელად ფესვიანდება. უხვად ივითარებს ძირკვის ამონაყარს.
ნეკრობაქტერიოზი

ნეკრობაქტერიოზი, ნეკრობაცილიოზი — შინაური და გარეული ცხოველების ინფექციური დაავადება. უფრო მეტად ცხვარი და ირემი ზიანდება. ზოგჯერ ფარაში ყველა ბატკანი დაავადებულია. აღინიშნება როგორც საძოვრული, ისე ბაგური შენახვის დროს. იწვევს ნეკროზის ჩხირი (. ), რომელიც იჭრება დაზიანებულ ქსოვილში კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის, აგრეთვე ჭრილობის გზით, სწრაფად მრავლდება და გამოყოფილი ტოქსინით იწვევს უჯრედისა და ქსოვილის ნეკროზს. დაავადება მიმდინარეობს ქვემწვავედ ან ქრონიკულად. ინკუბაციური პერიოდი 1-3 დღე გრძელდება. ზიანდება კანი და ლორწოვანი გარსი, განსაკუთრებით ჩლიქები. აღინიშნება შესივება, ტკივილი, კოჭლობა, ტემპერატურა 40° აღწევს. ინტოქსიკაციის შედეგად ცხოველი სუსტდება და კვდება. დიაგნოზს ადგენენ დაზიანებული კერიდან აღებული მასალის ბაქტერიოლოგიური გამოკვლევით.
მკურნალობა და პრევენცია
დაავადებული ცხოველი უნდა გავაცალკეოთ და ვუმკურნალოთ სადეზინფექციო ხსნარებით, სულფანილ-ამიდური პრეპარატებით, ანტიბიოტიკებით (ბიომიცინი და სხვა), დანეკროზებული ქსოვილის ამოკვეთით. ლეში უნდა დავწვათ და 30-დღიანი კარანტინი გამოვაცხადოთ, ჩავატაროთ დეზინფექცია. პროფილაქტიკის მიზნით ცხოველები უნდა ვამყოფოთ მშრალ სადგომში და მოვარიდოთ ჭაობიან საძოვარს.
ნელამავალნი

ნელამავალნი — პატარა უხერხემლოების ტიპი, რომლებიც უახლოვდებიან ფეხსახსრიანებს. მათი სხეული მოკლეა (0,1-1,0 მმ), მკვეთრ სეგმენტაციას მოკლებული. ტიპში 300-მდე სახეობაა.

გავრცელებული არიან ყველგან; ბინადრობენ ზღვაში, მტკნარ წყალში, ხავსსა და ნიადაგში. ხმელეთის ნელამავალნს შეუძლიათ გამოშრენ და წლობით ანაბიოზში იმყოფებოდნენ. რამდენიმე საათს უძლებენ გაცივებას –271°-მდე და გახურებას 150 °-მდე.
დოქტორი ნოუ

დოქტორი ნოუ — პირველი ფილმი ჯეიმზ ბონდის შესახებ, რომელიც გადაღებულია იენ ფლემინგის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით 1962 წელს. მისი რეჟისორია ტერენს იანგი.

ამ ფილმში ბონდი, საიდუმლო დაზვერვის აგენტი, გაგზავნილია იამაიკაზე, რათა გამოიძიოს ბრიტანელი აგენტის სიკვდილის გარემოებები. გამოძიება მას მიიყვანს დოქტორ ჯულიუს ნოუსთან. ბონდი აღმოაჩენს, რომ ნოუ აპირებს ამერიკული რაკეტები და მის მიზნებს ჩაახშობს.

ფილმში ჯერ არ არის ნახსენები, რომ ბონდს გააჩნია ორმაგი ნულის სტატუსი (რაც მას აძლევს ნებისმიერი ადამიანის მოკვლის ლიცენზიას) - იგი წარმოგვიდგება, როგორც ომის ვეტერანი. თუმცა, ბონდის ფილმებისათვის დამახასიათებელი ტრადიციები ჩამოყალიბდა უკვე ამ ნამუშევარში. აღსანიშნავია ფილმის დაწყებისას ეკრანზე ბონდის გამოსვლის სცენა და გასროლა მაყურებლის მიმართულებით და სტილისტური შესავალი სიმღერის თანხლებით. დიზაინერ კენ ადამის ინიციატივით შეიქმნა უნიკალური ვიზუალური სტილი, რომელიც დღემდე ახლავს 007-ის ყველა ფილმს.

ფილმის წარმატებამ მის შემქმნელებს უბიძგა გაგრძელებებზე მუშაობა. ამასთან, ბონდის კინოში გამოჩენამ საფუძველი ჩაუყარა ე.წ. „ჯაშუშური ფილმების“ ტრადიციას და გავლენა იქონია ამ ქვეჟანრზე.

მუსიკა
რუსეთიდან სიყვარულით

რუსეთიდან სიყვარულით — მეორე ფილმი ჯეიმზ ბონდის შესახებ. ფილმი გადაღებულია იენ ფლემინგის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. მისი რეჟისორია ტერენს იანგი.

ფილმში ბონდის დავალებაა, სოციალური სახელმწიფოდან გამოიყვანოს და გადაარჩინოს რუსი აგენტი ტატიანა რომანოვა. ტატიანას გააჩნია ინფორმაცია გამშიფრავ აპარატზე „ლექტორი“, მაგრამ ჩნდება დაბრკოლება - კიდევ ერთი აგენტი, რომელიც ცდილობს, დააპირისპიროს ინგლისი და რუსეთი.

რუსეთიდან სიყვარულით კრიტიკოსებისა და თავად შონ კონერის მიერ ითვლება ბონდიანის ერთ-ერთ საუკეთესო ფილმად, რომელიც დიდ ინტერესს იპყრობს გამოსვლიდან 40 წლის შემდეგ. მაიკლ ჯ. უილსონის, ფილმის ამჟამინდელი თანაპროდიუსერის კომენტარი: „ჩვენ ყოველთვის ვცდილობთ, გადავიღოთ კიდევ ერთი რუსეთიდან სიყვარულით, მაგრამ შედეგად ვღებულობთ ცეცხლოვან ბურთს“.

2005 წელს ფილმი კომპიუტერულ თამაშად აქციეს, სახელწოდებით ჯეიმზ ბონდი 007: რუსეთიდან სიყვარულით. კომპანიის მიერ შექმნილ ამ თამაშში შონ კონერის სპეციალურად ჩაწერილი ხმა არის გამოყენებული, ხოლო პერსონაჟები ვიზუალურად მაქსიმალურად ახლოს არიან ორიგინალურ მხასიობებთან.

მუსიკა
ნემერტინები

ნემერტინები , უხერხემლო ცხოველების ტიპი, რომელსაც ზოგჯერ განიხილავენ როგორც უმდაბლესი ჭიების ქვეტიპს. მათი სხეული ორმხრივსიმეტრიულია, დაუნაწევრებელი, სიგრძე 10-იდან 20 სმ, ზოგჯერ 2 მ-ზე მეტსაც აღწევს. სხეუი გარედან დაფარულია ერთშრიანი წამწამიანი ეპითელიუმით, რომლის ქვეშ კან-კუნთოვანი პარკია მოთავსებული. ნემერტინების უმრავლესობა მტაცებელია, ზოგი — პარაზიტი და მოლუსკების სიმბიონტი. აქვთ გრძელი მილის მსგავსი, სხეულის შიგნით ჩაბრუნებული ხორთუმი, რომელიც თავდასხმისა და თავდაცვის საშუალებაა. აქვთ საჭმლის მომნელებელი, სისხლის მიმოქცევის, გამომყოფი და ნერვული სისტემები, გრძნობის ორგანოები. ცალსქესიანი ცხოველებია. ვითარდება პირდაპირ ან მეტამორფოზით.

ტიპში 110 გვარის 1000-მდე სახეობაა. გავრცელებული არიან ყველა ოკეანესა და ზღვაში. უმეტესად ბენთოსური ცხოველებია, მოძრაობენ კან-კუნთოვანი პარკის შეკუმშვით, ზოგი მცირე ფორმა — წამწამების რხევით. მრავალი სახეობიხ ნემერტინები თევზების საკვებია.
ნემსთევზასნაირნი

ნემსთევზასნაირნი, კონალაყუჩნაირნი — წვრილი ძვლოვანი თევზების რიგი. აქვთ მილისებრი დინგი. ბინადრობენ მსოფლიო ოკეანის ტროპუკულ და სუბტროპიკულ წყლებში, ზოგი — ზომიერად თბლის წყლებში. რიგში 6 ოჯახია, რომელთაგან საქართველოში გვხვდება მხოლოდ ნემსთევზასებრნი . ოჯახში 50-მდე გვარია. ოჯახში შემავალი სახეობები გავრცელებულია შავ, აზოვის, კასპიის, ბალტიისა და იაპონიის ზღვებში. საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროებში ყველგანაა. ტოფობენ გაზაფხულ-ზაფხულში. დედალი ქვირითს ყრის მამლის გამოსაჩეკ კამერაში. სარეწაო მნიშვნელობა არა აქვთ.
კომის რესპუბლიკა

კომის რესპუბლიკა (კომი ) 1936 წლამდე ზირიანების მხარე - რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაშია.

დედაქალაქი — ქ. სიქტივკარი.

რესპუბლიკა ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება ნენთა ავტონომიური ოკრუგს, ჩრდილო-აღმოსავლეთით და აღმოსავლეთით — იამალ-ნენთა ავტონომიურ ოკრუგს, სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სამხრეთით — ხანტა-მანსის ავტონომიურ ოკრუგს, სამხრეთით სვერდლოვსკის ოლქს, პერმის მხარეს, სამხრეთით, სამხრეთ-დასავლეთით და დასავლეთით — კიროვის ოლქს, ჩრდილო-დასავლეთით, ჩრდილოეთით არხანგელსკის ოლქს.
გოლდფინგერი

გოლდფინგერი (1964) — მესამე ფილმი ჯეიმზ ბონდის შესახებ. გადაღებულია იენ ფლემინგის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. ეს იყო პირველი ოთხი ფილმიდან, რომლებიც გადაიღო რეჟისორმა გაი ჰემილტონმა.

ფილმში ჯეიმზ ბონდი ეძებს აურიკ გოლდფინგერს, რომელიც გეგმავს ფორტ ნოქსის ოქროს საცავის ბირთვული ძალებით აფეთქებას.

გოლდფინგერი ითვლება ჯეიმზ ბონდის პირველ ოფიციალურ ბლოკბასტერად, რომლის გადაღების დანახარჯი ანაზღაურებული იქნა რეკორდულ დროში, მიუხედავად მცირე ბიუჯეტისა. ეს აგრეთვე იყო ბონდის პირველი ფილმი, რომელშიც მთავარ მუსიკალურ თემას ასრულებდა პოპულარული მომღერალი. ეს ტრადიცია ყველა ფილმში გაგრძელდა, გარდა ერთადერთისა - მისი აღმატებულების საიდუმლო სამსახურში.

მუსიკა
სფერული ელვა (ფილმი)

სფერული ელვა (1965) — მეოთხე ფილმი ჯეიმზ ბონდის შესახებ. ფილმი გადაღებულია იენ ფლემინგის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით, რომელიც თავის მხრივ, კინოსცენარს ეფუძნება.

ფილმში ბონდი ეძებს ნატოს ორ ატომურ ბომბს, რომელიც მოიპარა კორპორაციამ ’’სპექტრი’’. ეს უკანასკნელი, აშანტაჟებს მსოფლიოს, რათა მას გადასცენ 100 მილიონი ფუნტი - წინააღმდეგ შემთხვევაში იგი ჰპირდება ყველას, რომ ბომბები ამოქმედებული იქნება ინგლისის ან აშშ-ს რომელიმე ქალაქში.

ფილმის ეკრანებზე გამოსვლას დიდი წარმატება ხვდა წილად. მსოფლიო მასშტაბით შემოსავალმა მისი ჩვენებებიდან შეადგინა 141,2 მილიონი დოლარი, რაც ბევრად აღემატებოდა სამივე წინა ფილმის შემოსავალს.

ფილმს გადაეცა ამერიკის კინოაკადემიის ჯილდო, სპეციალური ეფექტებისათვის და სპეციალური ვიზუალური ეფექტებისათვის. მიუხედავად კომერციული წარმატებისა, ფილმმა მწარე კრიტიკა დაიმსახურა.

მუსიკა
ტაიისტიკა

ტაიისტიკა, ან ტაისტიკა (ტაიზე ึ — ტაისიქსა), აგრეთვე სიამისტიკა, ან სიამოლოგია — სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც სიამური ენისა და ტაილანდის მოსახლეობის, საერთოდ ამ ქვეყნის ისტორიისა და კულტურის შესწავლითაა დაკავებული.

ტაისტიკის წარსული
ტაისტიკის პირველი ცენტრს წარმოადგენდა 1904 წელს მეფის პატრონაჟით დაფუძნებული „სიამური საზოგადოება“. ერთ-ერთ მთავარ ცენტრად ითვლება ჩულალონკორნის უნივერსიტეტი.
სასწავლო დაწესებულება, სადაც პირველად (1954 წ.) ხელი მოჰკიდეს ტაის ენის შესწავლას, იყო მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი .
პირველი საბჭოთა მასწავლებელი ტაიისტი იყო ლევ ნ. მორევი , მან შეადგინა ტაი-რუსული და ლაოსურ-რუსული ლექსიკონები.
ტაილანდის დასავლურ კვლევებს სათავე პროტესტანტი მისიონერების საქმიანობით დაედო, რომელთა შორის იყო ჯონ ტეილორ ჯონსი (1802—1851). ჯონ ტეილორ ჯონსმა პირველმა თარგმნა ბიბლია ტაი ენაზე.
ამერიკის შეერთებულ შტატებში ტაილანდის კვლევის პირველი აქტიური ცენტრი გახდა კორნელის უნივერსიტეტი დევიდ უაიეტის ხელმძღვანელობით.