ლანჟჰოტი

ლანჟჰოტი — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ მორავიის მხარეში. ქალაქი ბრჟეცლავის რაიონში მდებარეობს. ლანჟჰოტი ყველაზე სამხრეთით მდებარე ქალაქია მორავიაში, რომელიც ავსტრიისა და სლოვაკეთის საზღვართან მდებარეობს.

სახელწოდება
ქალაქის თავდაპირველი ლათინური სახელწოდება „ლანჩჰუტი“ და გერმანული სახელწოდება „ლანდშუტი“ „მიწის მცველს“ ნიშნავს, რაც ქალაქს ავსტრიისა-უნგრეთის იმპერიის საზღვარზე მდებარეობის გამო დაერქვა. თანამედროვე სახელწოდება ქალაქის თავდაპირველი სახელწოდების ჩეხური ვარიანტია.

ისტორია
ლანჟჰოტი ისტორიულ წყაროებში პირველად 1384 წელს არის ნახსენები. ის სავაჭრო გზების გზაჯვარედინზე 1370-იან წლებში დაარსდა. 1496 წელს ქალაქი ლიხტენშტაინების ოჯახის ხელში გადავიდა, რომელთა მფლობელობაშიც ის მე-19 საუკუნემდე დარჩა.

ქალაქი მისი მდებარეობის გამო არაერთხელ დაარბიეს, განსაკუთრებით მძიმედ დაზარალდა 1605 წელს, იშტვან ბოჩკაის მეომართა შემოსევის დროს. სამაგიეროდ ქალაქმა ოცდაათწლიანი ომის დროს ნაკლები ზარალი განიცადა, ვიდრე მისმა მეზობელმა ქალაქებმა.

 საუკუნის დასაწყისში ლანჟჰოტმა სტაბილური ზრდა დაიწყო და 1850 წელს მუნიციპალური თვითმმართველი უფლებები მოიპოვა. ამ დროს ქალაქში თითქმის 2 700 მოსახლე ცხოვრობდა.

1900 წელს ლანჟჰოტს ქალაქის სტატუსი მიენიჭა და ამავე წელს აქ რკინიგზა გაიყვანეს. რკინიგზის არსებობის მიუხედავად აქ მატარებელი არ ჩერდებოდა და რკინიგზის სადგური მხოლოდ 1922 წელს აშენდა.

1920 წელს დიიეს სამკუთხედი ჩეხოსლოვაკიის ხელში გადავიდა. მისი ტერიტორიის უმეტესობა ლანჟჰოტის ნაწილი გახდა, ხოლო მცირე ნაწილი ბრჟეცლავს შეუერთდა. ამის შედეგად ლანჟჰოტის ტერიტორია გაფართოვდა და ვრცელი ჭალის ტყეები მოიცვა.

მეორე მსოფლიო ომის დასასრულს მძიმე ბრძოლები გაიმართა ლანჟჰოტის გათავისუფლებისთვის. 1945 წლის 5-11 აპრილის პერიოდში ქალაქისთვის ბრძოლამ რამდენიმე ასეული საბჭოთა ჯარისკაცის სიცოცხლე შეიწირა. სავარაუდოდ გერმანელების დანაკარგებიც მსგავსი იყო. ბრძოლების დროს აგრეთვე დაიღუპა 56 ადგილობრივი მცხოვრები დაიღუპა. ქალაქის 924 საცხოვრებელი შენობიდან 230 მთლიანად განადგურდა, დანარჩენების უმეტესობა კი დაზიანდა. 1945 წლის 11 აპრილს ლანჟჰოტი სამხრეთ მორავიაში პირველი მუნიციპალიტეტი გახდა, რომელიც მოკავშირეებმა გაათავისუფლეს.

2001 წელს ლანჟჰოტს ქალაქის სტატუსი მიენიჭა.

ღირსშესანიშნაობები
ლანჟჰოტი ღარიბია ღირსშესანიშნაობებით. ქალაქში კულტურული ძეგლის სტატუსი მხოლოდ ორ იტროიულ შენობასა და 1953 წელს აღმართულ წითელი არმიის ჯარისკაცის ძეგლს აქვთ.

ისტორიული შენობაა ლიხტენშტაინების დიდგვაროვანთა მიერ 1890 წელს აგებული სამონადირეო სახლი. გამორჩეული ღირსშესანიშნაობაა სკოლის ეზოში მდგარი ჩეხოსლოვაკიის პირველი პრეზიდენტის ტომაშ გარიგ მასარიკის ძეგლი.

ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა წმინდა ჯვრის ამაღლების ეკლესია. ამ ეკლესიის აგების ზუსტი თარიღი უცნობია, ზოგი ისტორიკოსის აზრით ის პირველად საუკუნეში უნდა აეგოთ. აქ არსებული სასულიერო სემინარია პირველად 1373 წელს არის ისტორიულ წყაროებში ნახსენები. დღევანდელი შენობის ფუნდამენტი საუკუნისაა, ის 1893 წელს დღევანდელი სახით აღადგინეს. ძველი ეკლესიიდან მხოლოდ მცირე სამლოცველო და საკურთხეველია შემორჩენილი.

ცნობილი ადამიანები
ედმუნდ ფონ კრიგჰამერი (1832–1906) — ავსტრიელი გენერალი
ანტონინ ბარტოში (1910–1998) — ჯარისკაცი და წინააღმდეგობის მებრძოლი
ბოჟენა შებეტოვსკა (1919–1982) — ხალხური მომღერალი
იოზეფ „იოჟულკა“ უჰერი (1933–2024) — ფეხბურთელი და სახელმწიფო მოღვაწე
მილან პუზრლა (1946–2021) — ველომრბოლელი, ოლიმპიელი და მსოფლიო ვიცე-ჩემპიონი 100 კილომეტრ დისტანციაზე გუნდურ შეჯიბრში
მიროსლავ ნემეჩეკი (დაბ. 1963) — პროგრამისტი და დეველოპერი

დაძმობილებული ქალაქები
რაბენსბურგი, ავსტრია