რაფაელ ანტონიო გუტიერესი

რაფაელ ანტონიო გუტიერესი ( დ. 24 ოქტომბერი, 1845 — გ. 9 იანვარი, 1921) — სალვადორის პრეზიდენტი 1894 წლის 10 ივნისიდან 1898 წლის 13 ნოემბრამდე. იგი იყო „44-ის რევოლუციის“ ლიდერი, რომელმაც 1894 წლის აპრილიდან ივნისამდე პერიოდში დაამხო პრეზიდენტ გენერალ კარლოს ეზეტას მმართველობა. გუტიერესი იყო დროებითი პრეზიდენტი 1895 წლის მარტში ოფიციალურ ინაუგურაციამდე, მას შემდეგ რაც გაიმარჯვა იმავე წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, სადაც ის ერთადერთი კანდიდატი გახლდათ.

თავისი ოთხწლიანი პრეზიდენტობის განმავლობაში, გუტიერესმა მოაგვარა მიწასთან დაკავშირებული დავები, სცადა ებრძოლა ეკონომიკურ კრიზისთან და იყო ცენტრალური ამერიკის ხანმოკლე, საკვანძო ფიგურა. იგი 1898 წლის 13 ნოემბერს გენერალმა ტომას რეგალადომ დაამხო. გუტიერესის დამხობას მოჰყვა მეორე დღეს აჯანყება ისალკოში და ცენტრალური ამერიკის დიდი რესპუბლიკის დაშლა 1898 წლის 29 ნოემბერს.

ადრეული და პირადი ცხოვრება
რაფაელ ანტონიო გუტიერესი დაიბადა ილობასკოში, კაბანიასი, სალვადორი, 1845 წლის 24 ოქტომბერს. მამამისი ესპანელი იყო, ხოლო დედა — მარსელა გუტიერესი. გუტიერესი იდეალისტი ლიბერალი იყო.

1885 წლის მაისში გუტიერესმა მხარი დაუჭირა დივიზიის გენერალ ფრანცისკო მენენდესს რევოლუციაში, რომელმაც დაამხო პრეზიდენტი რაფაელ სალდივარი და მენენდესი სალვადორის პრეზიდენტად დასვა. გადატრიალების დროს გუტიერესი ხელმძღვანელობდა სალვადორელ მკვიდრ ჯარისკაცებს ნაუისალკოში.

პრეზიდენტობა
ხელისუფლებაში მოსვლა
1894 წლის 29 აპრილს გუტიერესმა, რამდენიმე სხვა სამხედრო ოფიცერთან ერთად, დაიწყო ამბოხება პრეზიდენტ კარლოს ეზეტას წინააღმდეგ — პრაგმატული რეფორმატორისა, რომელმაც ფინანსური კრიზისის წარმოშობა დაუშვა. გვატემალის, ჰონდურასისა და ნიკარაგუის დახმარებით, ეზეტა დაემხო 1894 წლის 9 ივნისს მოვლენის შედეგად, რომელიც ცნობილია როგორც „44-ის რევოლუცია“.

პრეზიდენტობისთვის გენერალ მანუელ რივასთან მეტოქეობისა და ბრძოლის შემდეგ, რომელშიც რივასმა გზა გუტიერესს დაუთმო, ეს უკანასკნელი 1894 წლის 10 ივნისს ერის დროებითი პრეზიდენტი გახდა. მან აღადგინა უნივერსიტეტის საბჭო, რომელიც ეზეტას პრეზიდენტობისას გაუქმდა. 1897 წელს სალვადორი ეკონომიკური კრიზისის წინაშე აღმოჩნდა. საპასუხოდ, გუტიერესმა კრიზისთან საბრძოლველად „უკიდურესი ფისკალური პოლიტიკა“ გაატარა. ეს პოლიტიკა მოიცავდა რკინიგზის მშენებლობას სან-მიგელიდან ლა-უნიონამდე და სან-სალვადორიდან ნეხაპამდე. კრიზისამდე მას ასევე აშენებული ჰქონდა სარკინიგზო ხაზი ატეოსიდან ლა-ხოიამდე 1895 წელს და ლა-ხოიადან სანტა-ანამდე 1896 წელს. თუმცა, მისი პოლიტიკა არაპოპულარული აღმოჩნდა და მის მთავრობას ბრალი დასდეს კრიზისის არასწორ მართვაში.

ეკონომიკური კრიზისის გამო მას უნივერსიტეტის სტუდენტების პროტესტი დაატყდა თავს; შედეგად, მან უნივერსიტეტს მოსთხოვა ყველა იმ სტუდენტის გარიცხვა, ვინც მისი ან უნივერსიტეტის ოფიციალური პირების წინააღმდეგ გამოდიოდა. 1898 წლის 28 სექტემბერს მან გამოსცა დეკრეტი, რომელიც უნივერსიტეტს მთავრობისგან მეტ ავტონომიას ანიჭებდა და რომელსაც ხელი მოაწერა საჯარო განათლების მინისტრმა ფრანსისკო გავიდიამ, თუმცა ეს კანონპროექტი ძალაში არასოდეს შესულა.

ცენტრალური ამერიკის კავშირი და დამხობა
გუტიერესი ცენტრალური ამერიკის კავშირის მომხრე იყო და 1895 წლის 20 ივნისს ხელი მოაწერა ამაპალას პაქტს ჰონდურასთან და ნიკარაგუასთან, რამაც ჩამოაყალიბა ცენტრალური ამერიკის დიდი რესპუბლიკა. თუმცა, კავშირმა დიდხანს არ გასტანა, რადგან 1898 წლის 13 ნოემბერს იგი სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად დაამხო გენერალმა ტომას რეგალადომ — პრაგმატულმა ლიბერალმა, რომელიც მას 1894 წელს ხელისუფლებაში მოსვლაში დაეხმარა. რეგალადომ გუტიერესი იმიტომ დაამხო, რომ ეს უკანასკნელი აპირებდა მომავალი საპრეზიდენტო არჩევნების გაყალბებას, რათა პრეზიდენტის თანამდებობაზე დარჩენილიყო. გუტიერესი და მისი ზოგიერთი მხარდამჭერი ჰონდურასში გაიქცნენ, ხოლო 1898 წლის გადატრიალება იყო უკანასკნელი შემთხვევა, როდესაც პოლიტიკურმა მეტოქემ სალვადორის მოქმედი პრეზიდენტი თანამდებობიდან გადააყენა.

გუტიერესის დამხობის მომდევნო დღეს, ისალკოს ინდიელებმა სალვადორის მთავრობის წინააღმდეგ აჯანყება მოაწყვეს. გუტიერესის მმართველობის დასრულებამ საბოლოოდ გამოიწვია ცენტრალური ამერიკის დიდი რესპუბლიკის დაშლა 1898 წლის 29 ნოემბერს.

შემდგომი ცხოვრება და გარდაცვალება
გუტიერესმა მონაწილეობა მიიღო 1907 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, თუმცა მხოლოდ ერთი ხმა მიიღო. იგი გარდაიცვალა 1921 წლის 9 იანვარს, 75 წლის ასაკში, საღამოს 10:00 საათზე ბარიო სან-ხასინტოში, სან-სალვადორი, სალვადორი. იგი მომდევნო დღეს სრული პატივით დაკრძალეს გამორჩეულ მოქალაქეთა სასაფლაოზე, ხოლო პრეზიდენტმა ხორხე მელენდესმა სამდღიანი ეროვნული გლოვა გამოაცხადა.