iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დიმიტრი სააკაძე

დიმიტრი სააკაძე (დ. დაახლოებით - საუკუნეების მიჯნაზე ― გ. დაახლოებით საუკუნის 80-იან წლებში) — ქართველი პოეტი. იყო სოფელ ბობნევიდან (ატენის ხეობა). 1734 მოსკოვში ჩავიდა, ვახტანგ -ის ამალას შეუერთდა და პრესიაზე დასახლდა. 1741-იდან სამხედრო სამსახურში იყო. მეგობრობდა პოეტ დიმიტრი ბაგრატიონთან.

სააკაძის ლექსებში, რომლებიც ბარათების სახით არის დაწერილი, ასახულია რუსეთში გადახვეწილ ქართველთა საქმიანობა, ფიქრი და განცდა, მათი ყოველდღიური ცხოვრების ჭირ-ვარამი. პოეტი უჩივის „სამკვიდროსაგან აღმოხვრას“, ნატრობს სამშობლოში დაბრუნებას. მისი შვილი ― პოდპოლკოვნიკი დავით სააკაძე (გ. 20 მაისი, 1805) იყო თბილისის კომენდანტი 1803-1805 წლებში.
იორამ სააკაძე

იორამ გიორგის ძე სააკაძე (გ. 1664) — გიორგი სააკაძის მესამე ვაჟი. ბაზალეთის ბრძოლის შემდეგ მამასთან და ოჯახთან ერთად ოსმალეთში გადაიხვეწა. მამისა და ძმის დაღუპვის შემდეგ დედასთან ერთად ერთხანს ოსმალეთში ცხოვრობდა. საუკუნის 30-იანი წლების ბოლოს ოჯახთან ერთად საქართველოში ჩამოვიდა და იმერეთში იყო, 40-იანი წლების დასაწყისში როსტომ მეფემ ქართლში გადაიყვანა, მამის სამფლობელო აღუდგინა და თარხნობა უბოძა.

სააკაძე ჯერ როსტომისა და შემდეგ ვახტანგ -ის უახლოესი თანამშრომელი იყო. 1663 წელს ვახტანგ -ის დავალებით იმერეთში გაამეფა ბაგრატ . გარდაიცვალა იმერეთში ყვავილით. იორამის ჩამომავლები თარხნიშვილებად იწოდებიან.
პაატა სააკაძე

პაატა გიორგის ძე სააკაძე (გ. 1625) — გიორგი სააკაძის მეორე ვაჟი. მძევლად იყო ირანში შაჰ აბას -ის კარზე. 1625, ქართლ-კახეთში აჯანყების დაწყების შემდეგ, შაჰის ბრძანებით თავი მოჰკვეთეს და მამას გაუგზავნეს საქართველოში, ტანი კი კათოლიკე მისიონერებს დაუსაფლავებიათ ისპაანში. მოგვიანებით გიორგი სააკაძემ თბილისელი ვაჭრების დახმარებით ფარულად ჩამოასვენა საქართველოში და საგვარეულო მონასტერში, ერთაწმინდაში, დაკრძალა.
როსტომ-ხან სააკაძე

როსტომ-ხან სააკაძე (დ. 1588 ― გ. 1642/1643, მეშჰედი) — სპარსეთის სამეფო კარზე მოღვაწე ქართველი მხედართმთავარი. 1599 წელს შევიდა შაჰ-აბას -ის სამსახურში. იყო შაჰის პირადი მსახური, შემდეგ სოჰბათიასაული, 1626-1627 წლებში – მდივანი, 1632-1633 წლებში — სარდალი, დივანბეგი და თოფანგჩიაღასი, 1634-1635 წლებში — ირანის სპასალარი და აზერბაიჯანის ბეგლარბეგი. მისი მეთაურობით ყიზილბაშებმა გაილაშქრეს ვანის ციხეზე და დაამარცხეს ქურთები, თურქებს წაართვეს ბაღდადი, იომეს ოსმალთა სარდალ ექრემ ჰუსრევ-ფაშასთან, დაიპყრეს ჰელეს ციხე. სააკაძე თან ახლდა როსტომს საქართველოში შემოსვლის დროს. 1634-1635 წლებში თურქებს წაართვა ერევანი. მან შეიმუშავა ომის ახალი ტაქტიკა — წინა ხაზზე გამოიყვანა მეთოფენი და მსუბუქი არტილერია. ბრალი დასდეს სახელმწიფო ღალატში, რის გამოც, შაჰ-აბას -მ სიკვდილით დასაჯა.
გაბრიელ საგინაშვილი

გაბრიელ საგინაშვილი — საუკუნის დასასრულსა და საუკუნის დასაწყისში ქართველი კალიგრაფი. დავითგარეჯის ბერი. მოღვაწეობდა ნათლისმცემლის მონასტერში.

გაბრიელს, როგორც ფრიად განსწავლულ კალიგრაფს, კარგად იცნობდნენ მეფის კარზე. წიგნებს ვახტანგ -ის ბრძანებითაც წერდა. 1704-1713 დომენტი კათოლიკოსის თაოსნობით გაბრიელმა გადაწერა პირველი ქართული ჰაგიოგრაფიული კრებული - ქართველი წმინდანების ცხოვრებათა კრებული (ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი, -130 და მისივე ნაწილი - -1557). საყურადღებოა 1707 გადაწერილი კონდაკი (საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, ხელნაწერთა ინსტიტუტი, -624). 1719 წლით თარიღდება მისივე გადაწერილი ოთხტავი (საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, ხელნაწერთა ინსტიტუტი, -85) და „საქმე მოციქულთა“ (ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი, -86).

საგინაშვილის წიგნები ნაწერია ნუსხურით, ძლიერ დახრილი, გადაბმული, სქელხაზიანი, „წვეტიანი“ და თითქოს ცოტა მიჭყლეტილი ასოებით. -624-ს ზოგიერთი სათაური შესრულებულია ოქროთი ნაწერი დიდი ჩართული მთავრული ასოებით. -85-ში ჩართულია მახარებელთა სურათები რუსული წარწერებით, ბაროკულ ჩარჩოებში. ეს ერთ-ერთი ნიმუშია იმხანად ევროპული მოტივების შემოჟონვისა ქართულ ხელოვნებაში.
სარგის I

სარგის ჯაყელი (გ. 1285) — საქართველოს სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე საუკუნის ნახევარში, მეჭურჭლეთუხუცესი, სამცხის სპასალარი, 1260 მონღოლთა ბატონობის წინააღმდეგ აჯანყების ერთ-ერთი ინიციატორი და აქტიური მონაწილე იყო.

დავით ულუმ დანიშნა მონღოლთა ლაშქრის (რომელიც აჯანყების ჩასაქრობად იყო შემოსული საქართველოში) წინააღმდეგ მებრძოლ ქართველთა ჯარის მეთაურად. სარგის -ს 8000 ცხენოსანი ჰყავდა, მონღოლთა ლაშქარში კი, რომელსაც არღუნი მეთაურობდა, 20000 მარტო მონღოლი და ერაყელი მოლაშქრე ირიცხებოდა, რამდენიმე ათასი კი ქართველი იყო. 1260 ტაშისკართან ბრძოლაში სარგის -ის 1500 ცხენოსანმა დაამარცხა არღუნის 6000-იანი მეწინავე ლაშქარი. შემდეგ თვით სარგის დაიძრა მტრის წინააღმდეგ. არღუნი გაქცევას აპირებდა, მაგრამ მის ლაშქარში მყოფმა ქართველებმა შეაკავეს. მთავარი ძალების გადამწყვეტ ბრძოლაში ქართველები დამარცხდნენ.

სარგის -ის შეცდომა ის იყო, რომ ბორჯომის ხეობის ვიწროებიდან გამოვიდა და მონღოლებს გაშლილ ველზე შეებრძოლა, სადაც მტერს მანევრირების საშუალება მიეცა. 1261 წელს სარგის წარმატებით იბრძოდა სამცხეში მეორედ შემოსული არღუნის ლაშქრის წინააღმდეგ. მტერი იძულებული გახდა 20 დღის შემდეგ უკან გაბრუნებულიყო. 1262 სარგის დავით -ს ურდოში გაჰყვა ჰულაგუ-ყაენთან და გამოძიების დროს მეფის გადარჩენის მიზნით აჯენყების მოწყობა თვითონ დაიბრალა. გამოძიება არ იყო დამთავრებული, რომ ილხანთა წინააღმდეგ ოქროს ურდოს ყაენმა ბერქამ გამოილაშქრა. სარგის -მა მის წინააღმდეგ ბრძოლაში სიმამაცით თავი გამოიჩინა და ჰულაგუ-ყაენი სიკვდილს გადაარჩუნა. მადლიერმა ყაენმა მას კარნუ ქალაქი და მისი მომიჯნე ოლქი უბოძა. სარგის -ის განდიდებით უკმაყოფილო ქართველმა დიდებულმა მეფესა და სარგის -ს შორის მტრობა ჩამოაგდეს. მეფის მიერ დაპატიმრებული სარგის ყაენმა გაათავისუფლა. სარგის -ის თხოვნით 1266 წელს სამცხე საქართველოს ჩამოშორდა და უშუალოდ ყაენს დაექვემდებარა. სარგის -ის ეს ნაბიჯი საერთო ეროვნულ ინტერესების ღალატს ნიშნავდა: ფაქტობრივად პოლიტიკურად ორად გაყოფილ საქართველოს მესამე ნაწილიც გამოეყო - სამცხე, რომლის ტერიტორია ტაშისკარიდან არზრუმამდე ვრცელდებობა. მიუხედავად ამისა სარგის -სა და საქართველოს მეფეს შორის პოლიტიკური ურთიერთობა მთლად არ შეწყვეტილა — სარგის -მა სამცხის სპასალარის წოდება შეინარჩუნა და დემეტრე -ის დროს მეჭურჭლეთუხუცესობაც მიიღო.
თხუნელასებრნი

თხუნელასებრნი — ძუძუმწოვართა ოჯახი მწერიჭამიების რიგისა. გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ოჯახში 4 ქვეოჯახია. აქვთ მკვრივი, მოგრძო (20 სმ-მდე) სხეული. ყურის ნიჟარები არა აქვთ. თვალები განუვითარებელია ან დაფარულია აპკით. წინა კიდურები მოკლეა, ნიჩბისებური, უკან მიმართული ფართო მტევნები მაგარი გრძელი ბრჭყალებით ბოლოვდება. სხეული დაფარულია ხშირი, მოკლე და ხავერდოვანი ბეწვით, რომელსაც ხაო არ აქვს. შეფერილობა ჩვეულებრივად შავია, რუხი ან მოწაბლისფრო.

თხუნელასებრნი კარგად არიან შეგუებული მიწაში ცხოვრებას. კარგად აქცთ განვითარებული ყნოსვა და შეხება. ჩვეულებრივი თხუნელა საქართველოში ბევრგან გვხვდება. ბინადრობენ ტყეში, მდელოზე, ბოსტნებში, ბაღებში, მთებში. ბუდობენ სოროში, 30 სმ სიღრმეზე. მრავლდებიან წელიწადში ერთხელ. მაკეობა 40 დღემდე გრძელდება. შობენ 1-9 უსუსურ ნაშიერს. სასარგებლო ცხოველებია, ანადგურებენ მავნე მწერებს. მცირე ზიანს აყენებენ ბაღ-ბოსტებსა და სათიბებს, რადგან მიწას თხრიან და მცენარის ფესვთა სისტემას აზიანებენ.
სარგის II

სარგის ჯაყელი — სამცხის (მესხეთის) მმართველი 1306-1334 წლებში, სამცხის სპასალარი, ბექა -ის ძე. მამის მმართველობის დროს თავი გამოიჩინა რუმის თურქების შემოსევათა წინააღმდეგ ბრძოლაში. ქართველთა ლაშქარმა მისი მეთაურობით ვაშლოვანთან დაამარცხა თურქები, რომელთაც აზატ მოსე მეთაურობდა. მის დროს სამცხე აღმოსავლეთ საქართველოს მეფის მეშვეობით ემორჩილებოდა ილხანთა სახელმწიფოს.

ვახუშტის ცნობით, სარგის -ს გიორგი ბრწყინვალემ ათაბაგობა და ამირსპასალარობა უბოძა.
სუპერკომპიუტერი

სუპერკომპიუტერი ეწოდება დიდი შესაძლებლობების გამომთვლელ მანქანას, რომელიც თანამედროვე ტექნიკურ პროგრესის შესაბამისადაა აღჭურვილი. უმთავრესი დამახასიათებელი ნიშანია პროცესორების რაოდენობა და მყარი დისკების სიდიდე. შესაბამისია ფასიც, რომელიც ასეულობით მილიონ დოლარს აღწევს.

უმთავრესად, სუპერკომპიუტერები გამოიყენებაიან რეალისტური სიმულაციების შესადგენად მეცნიერების შემდეგ დარგებში: ბიოლოგია, ქიმია, ფიზიკა, მეტეოროლოგია, ასტრონავტიკა, სეისმოლოგია და ა.შ.

ყოველ ნახევარწლედში ხდება სუპერკომპიუტერების ტოპ-500 სიის შედგენა, რომელშიც დღესდღეობით / (დანიშნულება: ფიზიკური მოვლენების სიმულაცია) ლიდერობს.
ფუღუ

ფუღუ — ძუძუმწოვარი ცხოველი მწერიჭამიების რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 45 მმ, კუდისა — 31 მმ, მასა — 1,5 გ აღწევს. ძუძუმწოვრებს შორის ყველაზე მომცროა. გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და აფრიკაში. საქართველოში გვხვდება მხოლოდ თბილისის მიდამოებში. როგორც უნიკალური და მცირე არეალის მქონე სახეობა, შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“. იკვებება მწერებით. ფუღუს ბიოლოგია ჯერჯერობით არ არის შესწავლილი.
სვიმონი (ინაურიძე)

სვიმონი (გვარად ინაურიძე) — გარეჯის მრავალმთის დოდოს მონასტრის წინამღვარი 1746-1760. დოდოს მონასტრის გაუქმების შემდეგ მეფე ერეკლე -მ და საბა ნინოწმინდელმა სვიმონი გადაიყვანეს იოანე ნათლისმცემლის მონასტრის არქიმანტრიტად, სადაც მოღვაწეობდა 1760-1772 წლებში. საკუთარი სახსრებით დოდო მონასტერს შეუძინა ადგილ-მამული თბილისში, მისი ინიციატივით იოანე ნათლისმცემლის მონასტერმა ნასყიდობით თუ შეწირულების გზით მიიღო საშემოსავლო ობიექტები სოფ. საბუეში, გიორგიწმინდასა და თვალში.
ერაყის ეროვნული მუზეუმი (ბაღდადი)

ერაყის ეროვნული მუზეუმი მდებარეობს ერაყის დედაქალაქ ბაღდადში. დაფუძნდა ბრიტანელი მოგზაურისა და მკვლევრის, გერტრუდ ბელის მიერ და გაიხსნა მისი გარდაცვალების შემდეგ 1926 წელს. თავდაპირველად ეწოდებოდა ბაღდადის არქეოლოგიური მუზეუმი. შუამდინარეთის არქეოლოგიური სიმდიდრის წყალობით მუზეუმი ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესია მსოფლიოში. ბრიტანეთის მკვლევრებთან ასოციაციის გამო მუზეუმის გამოფენები ორენოვანია (არაბული და ინგლისური). მუზეუმი მოიცავს 28 გალერეასა და საცავს.

სპარსეთის ყურის ომის დროს, 1991 წელს მუზეუმი დაიხურა აშშ-ის საჰაერო დაბომბვის შიშით. მუზეუმი ხელახლა გაიხსნა 2000 წლის 28 აპრილს ყოფილი პრეზიდენტი სადამ ჰუსეინის დაბადების დღეს.
ეგვიპტის მუზეუმი (კაირო)

ეგვიპტური ანტიკურობის მუზეუმი, შემოკლებით ეგვიპტის მუზეუმი — ფარაონთა პერიოდის ანტიკური ნიმუშების უდიდესი და უმნიშვნელოვანესი კოლექცია მსოფლიოში, მდებარეობს კაიროში. მუზეუმის კოლექციაში არსებული ასობით ათასი ხელოვნების ნიმუშისა თუ საყოფაცხოვრებო ნივთიდან გამოფენილი მხოლოდ 136.000 საგანია.

მუზეუმის წინამორბედი ეგვიპტის მთავრობის მიერ 1835 წელს დაფუძნდა, როგორც ეგვიპტური ანტიკური ნიმუშების სამსახური, რათა შეეზღუდათ უძველესი ისტორიული ნივთების ძარცვა არქეოლოგიური გათხრების ადგილებიდან. თავად მუზეუმი გაიხსნა 1858 წელს ფრანგი არქეოლოგის ოგიუსტ მარიეტის მიერ შეგროვებული კოლექციით. კოლექცია 1880 წლიდან ისმაილ ფაშას სასახლის ფლიგელში იყო გამოფენილი, 1900 წლიდან კი მუზეუმის ამჟამინდელ ნეოკლასიკური სტილის შენობაში გადმოვიდა თაჰრირის მოედანზე, კაიროს ცენტრში.

კოლექციის მთავარი ნაწილია ფარაონ ტუტანხამონის სამარხიდან გამოტანილი ნიმუშები. ეს სამარხი თითქმის ხელუხლებად იპოვა ჰოვარდ კარტერმა მეფეთა ხეობაში 1922 წელს.

მუზეუმის სამეფო მუმიათა ოთახი, რომელშიც ფარაონთა ეპოქის 27 სამეფო მუმია ინახება, პრეზიდენტ ანვარ სადათის ბრძანებით 1981 წელს დახურეს. 1985 წელს ოთახი ისევ გაიხსნა ოდნავ სახეცვლილი ფორმით, თუმცა მუმიათა უმრავლესობას ფარდა აქვს აფარებული.
გუგენჰაიმის მუზეუმი (ნიუ-იორკი)

სოლომონ გუგენჰაიმის მუზეუმი — თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი, დაფუძნდა 1937 წელს, მდებარეობს ზემო ისტ-საიდზე, ნიუ-იორკში და ყველაზე ცნობილია სოლომონ გუგენჰაიმის ფონდის მიერ დაარსებულ რამდენიმე მუზეუმს შორის; ხშირად მოიხსენიება უბრალოდ როგორც „გუგენჰაიმი“.

მუზეუმს თავდაპირველად ერქვა „არა-ობიექტური მხატვრობის მუზეუმი“ ( - ) და დაფუძნდა ადრეულ მოდერნისტთა მიერ, როგორებიც იყვნენ ვასილი კანდინსკი და პიტ მონდრიანი, ავანგარდული ხელოვნების გამოსაფენად. მუზეუმი მის ამჟამინდელ ადგილზე, მეხუთე ავენიუსა და 89-ე ქუჩის გადაკვეთაზე ცენტრალურ პარკთან, 1959 წელს გადმოვიდა, როდესაც ფრენკ ლოიდ რაიტის პროექტის შენობა დასრულდა. შენობის არქიტექტორი შეარჩია სოლომონ გუგენჰაიმის მეგობარმა ბარონესა ჰილა ფონ რებაიმიმ. რაიტს საკმაო უთანხმოება ჰქონდა ბარონესასთან შენობის ფორმასა და დიზაინზე, თუმცა ბარონესამ საბოლოოდ მაინც თავისი გაიტანა და შენობა ოვალური ფორმისა და თეთრი ფერის დარჩა.
დედოფალ სოფიას მუზეუმი (მადრიდი)

დედოფალი სოფიას ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი — ესპანეთის მე-20 საუკუნის ხელოვნების ეროვნული მუზეუმია (შემოკლ. დედოფალი სოფიას მუზეუმი). მუზეუმის ოფიციალური ინაუგურაცია 1992 წლის 10 სექტემბერს მოხდა და სახელი ესპანეთის დედოფფლის სოფიას პატივსაცემად დაერქვა. მდებარეობს მადრიდში, ე.წ. ხელოვნების სამკუთხედის სამხრეთ ბოლოში (მუზეო დელ პრადოსა და მუზეო თისენ-ბორნამისცასთან ერთად).

მუზეუმის მთავარ კოლექციათა შორისაა მე-20 საუკუნის უდიდეს ხელოვანთა პაბლო პიკასოსა და სალვადორ დალის ნამუშევრები. უდავოდ ყველაზე განთქმული ხელოვნების ნიმუში მუზეუმში არის პიკასოს "გერნიკა". რეინა სოფიაში ასევე ხუან გრის, ხოან მიროს, ხულიო გონზალესის, ედუარდო ჩილიდას, პაბლო პალზუელოს, ანტონი ტაპიეს, ლუციო მუნიოს და სხვა მრავალ განთქმულ მხატვართა თვალსაჩინო კოლექციებია. აქვეა თავისუფალი ბიბლიოთეკა 100.000-ზე მეტი წიგნით, 3.500 ხმისა და 1.000-ზე მეტი ვიდეო ჩანაწერებით. 2019 წელს მუზეუმს ესტუმრა 4,425,699 ადამიანი, რითაც იქცა მეცხრე ყველაზე მონახულებად ხელოვნების მუზეუმად მსოფლიოში.

მუზეუმის ცენტრალური შენობა მე-18 საუკუნეში საავადმყოფო იყო. ინტენსიური თანამედროვე რესტავრაციითა და დამატებებით ძველი შენობა მნიშვნელოვანწილად განახლდა 1980 წელს. 1988 წელს ახალი მუზეუმის ნაწილიც გახსნა და ამავე წელს იგი ეროვნულ მუზეუმად გამოცხადდა. ფრანგი არქიტექტორი ჟან ნუველის პროექტის 8000 კვ.მ. ექსპანსია, რომელიც 92 მილიონი ევრო დაჯდა, 2005 წლის ოქტომბერში გაიხსნა.

გალერეა
ბრიტანეთის მუზეუმი

ბრიტანეთის მუზეუმი — საჯარო მუზეუმი, რომელიც კაცობრიობის ისტორიას, ხელოვნებასა და კულტურას ეძღვნება. მდებარეობს ლონდონში, ბლუმსბერის ისტორიულ რაიონში. მისი მუდმივი კოლექცია რვა მილიონ ნამუშევარს მოიცავს და მსოფლიოში უდიდესია. იგი ასახავს ადამიანის კულტურის ისტორიას მისი საწყისი ეტაპიდან დღემდე. ბრიტანეთის მუზეუმი 1753 წელს დაარსდა და იმ დროს პირველი საჯარო ეროვნული მუზეუმი იყო.

2023 წელს მუზეუმმა 5 820 860 დამთვალიერებელს უმასპინძლა, რაც 2022 წელთან შედარებით 42%-ით მეტია. ის იყო გაერთიანებული სამეფოს ყველაზე პოპულარული ღირსშესანიშნაობა, წამყვანი ტურისტული ღირსშესანიშნაობების ასოციაციის მიხედვით. ის საზოგადოებისთვის 1759 წელს გაიხსნა, ამჟამინდელი შენობის ადგილზე მდებარე მონტაგუს სახლში. მომდევნო 250 წლის განმავლობაში, მუზეუმის გაფართოება ძირითადად ბრიტანული კოლონიზაციის შედეგი იყო, რამაც გამოიწვია რამდენიმე ფილიალი დაწესებულების ან დამოუკიდებელი განშტოებების შექმნა, რომელთაგან პირველი 1881 წელს გახსნილი ბუნებისმეტყველების მუზეუმი იყო. მისი ზოგიერთი ყველასთვის კარგად ნაცნობი შენაძენი, როგორიცაა ბერძნული ელგინის მარმარილოები და ეგვიპტური როზეტის ქვა, ხანგრძლივი დავებისა და რეპატრიაციის მოთხოვნის საგანი გახდა.

1973 წელს, ბრიტანეთის ბიბლიოთეკის აქტმა 1972, ბიბლიოთეკის დეპარტამენტი ბრიტანეთის მუზეუმისგან გამოყო, მაგრამ მან უკვე განცალკევებული ბრიტანეთის ბიბლიოთეკის მასპინძლობა, 1997 წლამდე იმავე სამკითხველო დარბაზსა და მუზეუმის შენობაში განაგრძო. მუზეუმი არის არასაუწყებო საჯარო ორგანო, რომელსაც სპონსორობას უწევს კულტურის, მედიისა და სპორტის დეპარტამენტი. სხვა ბრიტანული ეროვნული მუზეუმების მსგავსად, მუზეუმში შესვლა უფასოა, გარდა დროებითი გამოფენებისა.
ჟოან მირო

ჟოან მირო (; 20 აპრილი, 1893, ბარსელონა, ესპანეთი — 25 დეკემბერი, 1983, პალმა, ესპანეთი) — კატალონიელი მხატვარი, სკულპტორი და კერამისტი.

მის ნამუშევრებს მიაკუთვნებენ სიურრეალიზმს; ისინი წარმოადგენენ ქვეცნობიერის აღტკინებას, ბავშვური გულუბრყვილობის წარმოსახვის ინტერესს, ისევე როგორც კატალონიური და ესპანური სიამაყის განსახიერებას. მრავალრიცხოვან ნაწერებსა თუ ინტერვიუებში 1930 წლიდან მოყოლებული მიროს არაერთხელ განუცხადებია კონვენციური ხატვის მეთოდების მიმართ უარყოფითი დამოკიდებულება და თვითგამოხატვის თანამედროვე მეთოდების დამკვიდრების სურვილი.

გალერეა
ოკეანოგრაფიული მუზეუმი (მონაკო)

ოკეანოგრაფიული მუზეუმი — მდებარეობს მონაკოს რაიონ მონაკო-ვილში. დაფუძნდა 1910 წელს მონაკოს დიდ რეფორმატორ პრინც ალბერ -ის მიერ.

მუზეუმში დიდი რაოდენობით ზღვის ცხოველია თავმოყრილი (ზღვის ვარსკვლავები, ცხენთევზები, კუები, მედუზები, კიბორჩხლები, კიბოსნაირნი, გველთევზასნაირნი, ზვიგენები, და მრავ. სხვა). მუზეუმის საკუთრებაშია ასევე დიდი რაოდენობით ზღვასთან დაკავშირებული საგნები, მათ შორის გემების მოდელები, ზღვის ცხოველთა ჩონჩხები, ხელსაწყოები, იარაღი და სხვა.

მუზეუმის დირექტორი დიდი ხნის განმავლობაში, 1957 წლიდან მოყოლებული იყო ჟაკ კუსტო.

გალერეა
ედუარდ ფონ ლევინსკი

ედუარდ იულიუს ლუდვიგ ფონ ლევინსკი (გერმ.: ) (დ. 22 თებერვალი, 1829, მიუნსტერი — გ. 17 სექტემბერი, 1906, მისსავე სასახლეში ბურგვიც-ტრებნიცში) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, პრუსიის არმიის არტილერიის გენერალი.

ბიოგრაფია
1864
დანიის წინააღმდეგ წარმოებულ ომში იგი მეთაურობდა 1-ელ გვარდიულ ასეულს.
1866
გერმანულ ომში ლევინსკი 1-ლი არმიის შტაბში მსახურობდა.
1867
მიენიჭა მაიორის სამხედრო წოდება და გადაყვანილ იქნა გენერალურ შტაბში.
1870-1871
საფრანგეთის წინააღმდეგ ომში იგი ჯერ ისევ 1-ლი არმიის შტაბში მსახურობდა, ხოლო მოგვიანებით სამხეთის არმიის ობერკვარტერმაისტერად დაინიშნა
1871
ლევინსკი გადაყვანილ იქნა მე-9 არმიული კორპუსის გენშტაბის შეფის თანამდებობაზე.
1872
მიენიჭა ვიცე-პოლკოვნიკის სამხედრო წოდება და დაინიშნა 24-ე საარტილერიო პოლკის სარდლად.
1877
დაინიშნა მე-2 საველე საარტილერიო ბრიგადის მეთაურად.
1880
მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება.
1884
გადაიყვანეს მე-2 საველე საარტილერიო ინსპექციის ინსპექტორად
1885
მიენიჭა გენერალ-ლეიტენანტის სამხედრო წოდება.
1889
დაინიშნა მე-6 არმიული კორპუსის ხელმძღვანელ გენერლად.
1890
მიენიჭა არტილერიის გენერლის წოდება.
1895
ლევინსკი სამხედრო სამსახურიდან გადადგა.
1906
17 სექტემბერი : ედუარდ ფონ ლევინსკი გარდაიცვალა საკუთარ სასახლეში ბურგვიც-ტრებნიცში.

მისი უმცროსი ძმა ალფრედ ფონ ლევინსკიც პრუსიის არმიის გენერალი იყო, ხოლო სახელგანთქმული გერმანელი გენერალ-ფელდმარშალი ერიხ ფონ მანშტაინი მისი ღვიძლი შვილი (დაბ.: ერიხ ფონ ლევინსკი), რომელიც მოგვიანებით ბიძამ გენერალმა გეორგ ფონ მანშტაინმა იშვილა და თავისი გვარი მისცა.
გუგენჰაიმის მუზეუმი (ბილბაო)

ბილბაოს გუგენჰაიმის მუზეუმი — თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი ბილბაოში, ბასკეთი, ესპანეთი. ის ერთ-ერთია სოლომონ გუგენჰაიმის ფონდის მუზეუმთაგან.

შენობის სტრუქტურის პროექტი ეკუთვნის ფრენკ გერის არქიტექტურულ ფირმას, საზოგადოებისთვის 1997 წელს გაიხსნა და მყისვე მოიხვეჭა მსოფლიოს ყველაზე წარმტაცი შენობის სახელი დეკონსტრუქტივიზმის სტილში. მუზეუმის შენობის დიზაინი და კონსტრუქცია ფრენკ გერის სტილისა და მეთოდის შესწავლის სანიმუშო მაგალითია. გერის სხვა ნამუშევართა მსგავსად მუზეუმის სტრუქტურა შედგება რადიკალურად ნაგები ორგანული კონტურებისგან. მუზეუმის მტკიცებით შენობას არც ერთი ბრტყელი ზედაპირი არ გააჩნია მთელ სტრუქტურაში. შენობის ნაწილს ჰკვეთს ავტოსტრადა, და სტრუქტურის უდიდესი ნაწილი დაფარულია სიფრიფანა ტიტანიუმის პანელებით.

შენობა, რომელიც საპორტო ქალაქში დგას, შორიდან აფრიან გემს ჰგავს. მისი ამრეკლი პანელები თევზის ქერცლს ემსგავსება, რაც გამოძახილია გერის დიზაინში განმეორებადი სხვა ორგანული ფორმების და ერწყმის მდინარე ნერვიონს, რომლის პირასაც ის მდებარეობს. შენობა იმენად ჰაეროვანია, რომ შთაბეჭდილებას ქმნის თითქოს დღის სხვადასხვა მონაკვეთში ფორმას იცვლიდეს, როდესაც ქუჩის მხრიდან აკვირდები.

ასევე გერის სიტლისთვის ტიპურად შენობა ტექნოლოგიის პერიოდის უნიკალური პროდუქტია. შენობის კონსტრუქციის შექმნაში უდიდესი წვლილი მიუძღვის კომპიუტერულ გრაფიკასა და ვიზუალიზაციებს. კომპიუტერულმა სიმულაციებმა შესაძლებლობა მისცა ინჟინრებს შეექმნად ისეთი ფორმები, რომელიც ადრეული პერიოდის არქიტექტორებისთვის თითქმის მიუწვდომელი იყო. კონსტრუქციის მშენებლობის დროს ქვის პანელები ლაზერით დაიჭრა.

ასევე მნიშვნელოვანია, რომ მიუხედავად შენობის ფასადის გრანდიოზულობისა მდინარის მხრიდან, ის საკმაოდ სადად გამოიყრება ქუჩის მხრიდან და მის შემოგარენს არ ჩრდილავს.

მუზეუმისთვის ეს ადგილი შეირჩა ქალაქ ბილბაოსა და მთლიანად ბასკეთის ეკონომიკური და კულტურული გადახალისების მცდელობის პროექტის ფარგლებში. შენობის გახსნიდან თითქმის მყისვე ბილბაო ტურისტების პოპულარული ადგილი გახდა, მოიზიდა რა დამთვალიერებლები მთელი მსოფლიოდან. როგორც ამბობენ, მუზეუმმა ბილბაო მსოფლიო რუკაზე დასვა.

მუზეუმის გამოფენები ხშირად იცვლება, თუმცა ყველაზე ხშირად აქ მე-20 საუკუნის ხელოვნება ჭარბობს და ტრადიციულ ფერწერასა და სკულპტურებს მუზეუმი უფრო ინსტალაციურ და ელექტრონულ ფორმებს ამჯობინებს. ზოგიერთი ხელოვნებათმცოდნის შეფასებით თავად შენობა იმდენად შთამბეჭდავია, რომ ის სრულიად ჩრდილავს მუზეუმის კოლექციას.
როდენის მუზეუმი (პარიზი)

როდენის მუზეუმი გაიხსნა 1919 წელს პარიზში, სასტუმრო ბირონსა და მის შემოგარენში. აქ გამოფენილია ფრანგი სკულპტორის ოგიუსტ როდენის ნამუშევრები. კოლექცია 6600 სკულპტურას, 8000 ნახატს, 8000 ძველ ფოტოგრაფიას და 7000 ხელოვნების სხვადასხვა საგანს მოიცავს. ყოველწლიურად მუზეუმს 700 000 მნახველი სტუმრობს.

როდენი სასტუმრო ბირონში ცხოვრობდა 1908 წლიდან და შემდეგ მთელი საკუთარი სკულპტურების კოლექცია (ვინსენტ ვან გოგისა და პიერ ოგიუსტ რენუარის ტილოებთან ერთად) საფრანგეთის სახელმწიფოს გადასცა იმ პირობით, რომ მთავრობა სასტუმროს შენობას მისი ნამუშევრებისადმი მიძღვნილ მუზეუმად აქცევდა.

მუზეუმის კოლექცია შეიცავს როდენის ყველაზე მნიშვნელოვან ქმნილებებს, მათ შორისაა „მოაზროვე“ და „კოცნა“. მის სკულპტურათა უმრავლესობა მუზეუმის ვრცელ ბაღშია გამოფენილი.

მუზეუმს ასევე გააჩნია ოთახი, რომელიც კამილა კლოდეს ნამუშევრებს ეძღვნება.

სკულპტურათა გალერეა
სიმონ ბატონიშვილი

სიმონ ბატონიშვილი, ბაგრატიონი (დ. 3 თებერვალი, 1683 — გ. 26 იანვარი, 1740) — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე, ვახტანგ -ის ძმა. აქტიურად მონაწილეობდა სამეფო კარის საქმიანობაში, როდესაც ვახტანგი სპარსეთში გაემგზავრა, სიმონ ბატონიშვილი ქართლის გამგედ დატოვა (1712-1716). მეფე იესეს დროსაც გამგედ იყო. შემდეგ თან გაჰყვა ვახტანგ -ს რუსეთში, სადაც გარდაიცვალა (დაკრძალულია ალექსანდრე ნეველის ლავრაში). სიმონ ბატონიშვილის განკარგულებითა და ხარჯით თბილისში დაისტამბა ერთ-ერთი პირველი ქართული ნაბეჭდი წიგნი „კურთხევანი“ (1713). მისივე აგებულია თბილისის წმინდა გიორგის კარის ეკლესია.
ძვ. წ. 42

| ძვ. წ. 46 | ძვ. წ. 45 | ძვ. წ. 44 |ძვ. წ. 44 | ძვ. წ. 43 | ძვ.წ. 42 | ძვ. წ. 41 | ძვ. წ. 40 | ძვ. წ. 39 | ძვ. წ. 38 |ძვ. წ. 37

მოვლენები
23 ოქტომბერს ანტონიუსის ჯარი რესპუბლიკელების არმიას, რომელსაც სათავეში მარკუს ბრუტუსი და კასიუსი უფდგნენ, მაკედონიის ქალაქ ფილიპიასთან შეხვდა.
რესპუბლიკელები დამარცხდნენ და ბრუტუსმა და კასიუსმა თავი მოიკლეს.

დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
მარკუს იუნიუს ბრუტუსი — რომაელი პოლიტიკური მოღვაწე (დ. ძვ. წ. 85)
ძვ. წ. 27

მოვლენები
13 იანვარს ოქტავიანე ავგუსტუსს სენატმა მიანიჭა პრინცეპსისა და იმპერატორის წოდება. ამ დღიდან რომის რესპუბლიკამ შეწყვიტა არსებობა, იგი გარდაიქმნა იმპერიად.
ტიტუს ლივიუსმა დაიწყო თავის ფუნდამენტურ ნაშრომზე „რომის ისტორია ქალაქის დაარსებიდან“ მუშაობა.

დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
მარკუს ტერენციუს ვარონი — რომაელი მწერალი და მეცნიერი, ენციკლოპედისტი (დ. ძვ. წ. 116)
ალბა-ლონგა

ალბა-ლონგა (ლათ. ) — ლათინთა უძველესი ქალაქი იტალიაში. მდებარეობს ალბანოს მთის ძირში. გადმოცემით, ქალაქი დაუარსებია ენეოსის ძეს ასკანიუსს ძვ. წ. 1152, რომზე 400 წლით ადრე. ალბა-ლონგა სათავეში ედგა 30 ლათინური ქალაქის კავშირს. ძვ. წ. საუკუნეში რომის მეფე ტულუს ჰოსტილიუსიმ დაანგრია იგი, მოსახლეობა რომში გადაასახლა და მათ რომის მოქალაქეობა უბოძა.
სიმონ I გურიელი

სიმონ გურიელი — გურიის ერისთავი საუკუნეში. მოხუცებულობის ჟამს პოლიტიკურ საქმიანობას ჩამოსცილებია და ბერად აღკვეცილა. მას განსაკუთრებული ღვაწლი მიუძღვის ზარზმის ტაძრის წინაშე. ცნობილია მისი ფრესკული პორტრეტი ზარზმაში, ტაძრის ჩრდილო-დასავლეთით, გუმბათქვეშა ბურჯის სამხრეთ პირზე. რომლის წარწერაშიც სიმონ გურიელი მოიხსენიება როგორც „ერისთავთერისთავი, მსახურთუხუცესი , სვანთა ერისთავი სუიმეონ გურიელი“.
სიმონ III გურიელი

}

იყო ფიზკურად სუსტი ადამიანი და სუსტი მმართველი. წინააღმდეგობა ვერ გაუწია ძმებს, რომლებისთვისაც საბატონიშვილოების გამოყოფაზე დათანხმდა. მას ეურჩებოდა ძმა, ვახტანგ გურიელი, რომელიც საჯუმათლოს ფლობდა. სიმონის მმართველობის დროს გურიაში კვლავ გაძლიერდა ტყვის სყიდვა. 1791-1792 წლებში გურიის სამთავროზე გახშირდა ოსმალების თავდასხმები. სიმონ წავიდა ახალციხის ფაშა ისაკთან მოსალაპარაკებლად. გზად ის აჭარის ბეგმა ახმედ ხიმშიაშვილმა შეიპყრო, მხლებლები დაუხოცა, ხოლო თავად ხულოში მძევლად წაიყვანა და არ გაათავისუფლა, სანამ უმცროსი ძმის, აბდი-ბეგის ცოლად გურიელის ასულის, კესარიას შერთვაზე თანხმობა არ მიიღო. სიმონ ამის შემდეგ ახალციხეში აღარ გადასულა და გურიაში დაბრუნდა.

ოჯახი
სიმონ გურიელს ცოლად ჰყავდა ზურაბ წერეთელის და მარინე ქაიხოსროს ასული წერეთელი (გ. 4 მარტი, 1814), რომლისაგანაც შეეძინა ერთი ვაჟიშვილი და სამი ქალიშვილი:

კესარია (1785–1861) — ცოლად ჰყავდა სელიმ-ფაშას ძეს — აბდი-ბეგ ხიმშიაშვილს (გ. 1859). (შვილები: დედა-ბეგი, კამილ-ბეგი, ნარი-ბეგი, შექარ-ბეგი და ესმა);
ელისაბედი//ლიზა (1786-) — ცოლად ჰყავდა ივანე აბაშიძეს;
მამია გურიელი (1789–1826) — გურიის მთავარი;
პრინცესა ნ. — ცოლად ჰყავდა ტარიელ დადიანს.