iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ივანე ცხოვრებოვი

ივანე დავითის ძე ცხოვრებოვი [დ. 2 თებერვალი, 1913, სოფ. ალიბარი (ან თიღვა), ახლანდ. თიღვის მუნიციპალიტეტი — გ. 18 დეკემბერი, 1943] — საბჭოთა კავშირის გმირი, უმცროსი ლეიტენანტი (1943). სკკპ წევრი 1943 წლიდან.

დაიბადა გლეხის ოჯახში. ეროვნებით ოსი. დაამთავრა 7 კლასი. შემდგომ კოლმეურნეობაში მუშაობდა მოანგარიშედ. 1936–1938 წლებში მსახურობდა წითელ არმიაში. 1939–1941 მუშაობდა ზნაურის საშუალო სკოლაში მასწავლებლად (სამხედრო ხელმძღვანელად).

დიდი სამამულო ომის (1941–1945) ფრონტზე იბრძოდა 1942 წლის ივლისიდან. მეთაურობდა 1118-ე მსროლელი პოლკის (333-ე მსროლელი დივიზია, მე-6 არმია, უკრაინის მე-3 ფრონტი) ოცეულს. 1943 წლის 26 ნოემბრის ღამეს ოცეულთან ერთად პირველმა გადალახა მდინარე დნეპრი სოფელ კანევსკოეს რაიონში (ზაპოროჟიეს რაიონი, ზაპოროჟიეს ოლქი, უკრაინა) და ორი დღის განმავლობაში ეჭირა ხაზი, რითაც უზრუნველყოფდა პოლკის სხვა ქვედანაყოფების მიერ მდინარის გადალახვას. გადალახვის დროს ბრძოლებში გამოჩენილი მამაცობისათვის 1944 წლის 22 თებერვალს (სიკვდილის შემდეგ) მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება.

დაიღუპა ბრძოლაში, 1943 წლის 18 დეკემბერს. დაკრძალულია კანევსკოეში.

დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით.
მიხეილ გრიგორიანი

მიხეილ კარაპეტის ძე გრიგორიანი (დ. 2 ოქტომბერი, 1940, თბილისი) — საქართველოში მოღვაწე სომეხი რეჟისორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1984).

1965 წელს დაამთავრა თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი. 1959 წლიდან მუშაობდა თბილისის სომხურ დრამატულ თეატრში მსახიობად, შემდეგ დამდგმელ რეჟისორად და მთავარ რეჟისორად. ძირითადი დადგმებია: ნ. ზარიანის „მშვენიერი არა“, ა. კასონას „ხეები ზეზეურად კვდებიან“, გ. სუნდუკიანის „ხათაბალა“, ა. შირვანზადეს „ავი სული“, ვ. ჰიუგოს „ანჟელო“, ი. ჭავჭავაძის „კაცია-ადამიანი?!“, ნ. მაკიაველის „მანდრაგორა“, ნ. დუმბაძის „მარადისობის კანონი“, ევრიპიდეს „მედეა“ და სხვ. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998).
სერგო გრიგორიანი

სერგო ვართანის ძე გრიგორიანი (დ. 21 იანვარი, 1921, თეთრიწყარო, — გ. 4 ოქტომბერი, 1943, სოფ. ანოვკა, დნეპროპეტროვსკის ოლქი) — მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე, საბჭოთა სამედიცინო სამსახურის გვარდიის ლეიტენანტი, საბჭოთა კავშირის გმირი (20 დეკემბერი, 1943).

სწავლობდა თბილისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში. 1942 წლიდან საბჭოთა არმიის რიგებში იყო მსროლელთა ბატალიონის სანიტარული ოცეულის მეთაური. დაიღუპა ბრძოლაში სოფ. ანოვკასთან უკრაინაში. მიღებული აქვს საბრძოლო ჯილდოები.
ვასილი გრიგოროვიჩ-ბარსკი

ვასილი გრიგოლის ძე გრიგოროვიჩ-ბარსკი (; დ. 1 იანვარი, 1701, კიევი, — გ. 7 ოქტომბერი, 1747, იქვე) — მალოროსიელი მოგზაურ-მომლოცველი, მწერალი.

სწავლობდა კიევის სასულიერო აკადემიაში, მაგრამ სწავლა ავადმყოფობის გამო შეწყვიტა. 1724 წელს შევიდა ლვოვის იეზუიტთა აკადემიაში მოგონილი გვარით (ბარსკი), მაგრამ, როგორც მართლმადიდებელი ქრისტიანი, გარიცხეს აკადემიიდან. 1724 წლიდან იმოგზაურა და მოილოცა რომი, საბერძნეთი, სირია და პალესტინა. 1735 წელს ანტიოქიის პატრიარქმა სილვესტრმა ბერად აკურთხა ვასილის სახელით. 1747 წელს, უკვე მძიმედ დაავადებული, დაბრუნდა კიევში. გრიგოროვიჩ-ბარსკის მოგზაურობის დროინდელი ჩანაწერები რუსულ ენაზე ცალკეულ ფრაგმენტებად რამდენჯერმე გამოიცა – საუკუნეებში. აქვს ცნობები იერუსალიმისა და ათონის ქართული სავანეების შესახებ. იერუსალიმის ჯვრის მონასტერში უნახავს ქართველ მეფეთა პორტრეტები. დაწვრილებით აქვს აღწერილა ათონის ივერთა მონასტერი, მისი ისტორია, ქართველთა საქმიანობა, შეისწავლა სავანეში დაცული ძველი საბუთები. ქართველთა ნაკვალევი მან ფილოთეოსის მონასტერშიც შენიშნა.
ვლადიმერ გრივი

ვლადიმერ დიმიტრის ძე გრივი (დ. 10 ოქტომბერი, 1959, ფოთი, — გ. 25 თებერვალი, 1999, თბილისი) — საქართველოში მოღვაწე ინჟინერ-მეტალურგი.

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტი ლითონმცოდნეობის სპეციალობით 1981 წელს. 1981–84 წლებში მუშაობდა ტაგანროგის მეტალურგიულ კომბინატში, 1984 წლიდან გარდაცვალებამდე — საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში მეტალურგიული ფაკულეტეტის მასალათა თვისებების სამეცნიერო-კვლევით ლაბორატორიაში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად. 1993 წელს სპეციალისტების ჯგუფთან ერთად მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია „1975-90 წლებში ეკონომიურად ლეგირებული ფოლადებისა და პროგრესული ტექნოლოგიური პროცესების შემუშავება დანერგვისათვის საწარმოო ციკლში ფოლადი — მზა პროდუქცია“.
ამირან დარბაისელი

ამირან დარბაისელი (დ. 29 მაისი, 1999, საგარეჯო) — ქართველი ძიუდოისტი და სამბისტი. ძიუდოში საქართველოს ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2017, 60 კგ) და ჭაბუკებს შორის საქართველოს ჩემპიონი (2016, 55 კგ). სამბოში ჭაბუკებს შორის მსოფლიოს და ევროპის ჩემპიონატების ბრინჯაოს პრიზიორი (2017, 56 კგ).

ძირითადი შედეგები
საზარელი ხეობის ფენომენი

საზარელი ხეობის ფენომენი — ჰიპოთეზა, რომლის მიხედვითაც ჰუმანიზირებული რობოტი ან ნებისმიერი სხვა ობიექტი, რომელიც გარეგნობით თუ მოქმედებებით ცდილობს ადამიანის მიმსგავსებას, იწვევს უხერხულობას და ზიზღს დამკვირვებლებს შორის.

ისტორია
ჰიპოთეზა პირველად იაპონელმა მეცნიერმა მასაჰირო მორიმ 1978 წელს გამოთქვა. მან ჩაატარა გამოკითხვა იაპონელ ხალხს შორის, იგი აჩვენებდა მათ ადამიანის მსგავს ობიექტების ფოტო-სურათებს რითიც სწავლობდა გამოკითხული ხალხის ემოციურ მდგომარეობას და მათ რეაქციას ამ სურათებზე. თავდაპირველი რეაქცია მარტივად გამოსაცნობი იყო - რაც უფრო მეტად წააგავდნენ რობოტები ადამიანებს, მით უფრო მისაღები იყო რობოტი ადამიანებისთვის, თუმცა ეს გარკვეულ წერტილამდე გრძელდებოდა, რომლის შემდეგ მსგავსება იწვევდა დისკომფორტის გრძნობას და ზოგიერთ შემთხვევაში შიშსაც.

მასაჰირო მორიმ შეამჩნია დიდი ემოციური ჩავადრდნა გამოკითხულ ხალხს შორის და სწორედ ამ ჩავადნას მის მიერ წარმოებულ გრაფიკზე ეწოდა საზარელი ხეობის ფენომენი.

შესაძლო მიზეზები
ამ ფსიქოლოგიური ფენომენის გამომწვევი მიზეზები დღეისათვის არ არის ცნობილი. შესაძლებელია, პრობლემა იმალება იმაში რომ, ადამიანი ქვეცნობიერ დონეზე აანალიზებს ნებისმიერ გადახვევას ნორმალურობისგან და აქედან არის გამოწვეული ამ ობიექტების მიმართ ასეთი დამოკიდებულება.

არის ვარიანტი რომლის მიხედვითაც რაღაც დონეზე არაცოცხალი მანქანა ადამიანის თვალში წყვეტს არაცოცხალ მანქანად არსებობას და გარდაიქმნება ნორმისგან გადახვეულ ადამიანად ან სულაც გაცოცხლებულ გვამად. ამის გარდა ასეთი ობიექტების უკუგდების მიზეზი შეიძლება იყოს ასეთი რობოტების სახის სიმეტრია, რომელიც იშვიათია ხალხში და გამოიყურება არაბუნებრივად.

ხელოვნებაში გამოვლინებები
საზარელი ხეობის ფენომენზე არის დამყარებული თანამედროვე კინემატოგრაფიის ძალიან დიდი ნაწილი. ფილმები სადაც ადამიანის მსგავსი რობოტები აწყობენ რევოლუციას ან უპირისპირდებიან ადამიანს არის სწორედ ამ ფენომენზე თამაში, მაგალითისთვის ფილმი „მე, რობოტი“ სადაც ადამიანს მიმსავსებული რობოტები მიდიან მათი შემქმნელი ადამიანების წინააღმდეგ. ზოგისთვის ეს ფილმი საკმაოდ რთული საყურებელია რადგანაც აქ ვლინდება საზარელი ხეობის ფენომენი.

ასევე აწ უკვე ლეგენდარული ნაწარმოები „ფრანკენშტეინი“, იგი წვდება ამ საზარელი ხეობის გრაფიკზე ყველაზე ღრმა წერტილს, გამოკითხულთა უმეტესმა ნაწილმა სწორედ ამ ნაწარმოებზე გამოავლიანა ემოციური ფონის ყველაზე ღრმა ჩავარდნა, რასაც შემდგომ ეწოდა საზარელი ხეობის ფენომენი.

თანამედროვე მაგალითებისთვის შეგვიძლია მივადგეთ „მოსიარულე მკვდრების“ მთელ მულტისამყაროს. ტელესერიალს აქვს საკმაოდ კარგი რეიტინგი -ზე და ჰორორ ჟანრის სერიალებს შორის ითვლება საკმაოდ კარგ წარმომადგენლად, რადგან აქ ხდება ამ ფენომენის ძალიან დიდი გამოვლინება. მოსიარულე გვამების (ზომბების) ორდები ამ ფენომენის საკმაოდ კარგ გამოვლინებას აკეტებს, ამ სანახაობის შეხედვისას ქვეცნობიერ დონეზე ხდება ამ ყველაფრის უკუგდება და მოულოდნელი დაძაბულობაც კი, რაც გამოწვეულია სწორედ ხეობაში ემოციური ჩავარდნის გამო.

არსებობს კიდევ ათასობით ფილმები თუ რაიმე სხვა ნაწარმოებები სადაც ხდება ამ ფენომენზე თამაში. დამატებით ინფორმაციას შეგიძლიათ თავად გაეცნოთ და თქვენ თავზეც გამოსცადოთ ეს მართლაც რომ იდუმალი ფსიქოლოგიური ფენომენი.
ჯუმათის მიქაელ და გაბრიელ მთავარანგელოზთა ხატი

ჯუმათის მიქაელ და გაბრიელ მთავარანგელოზთა ხატი — ტვიფრული მინანქრით ტექნიკით შესრულებული ოქროს ხატი (0,590,41) ჯუმათის მონასტრიდან. ამჟამად ხატი დაკარგულია. ხატზე მოხსენიებული არიან საუკუნის ისტორიული პირები: მამია გიორგის ძე გურიელი და მისი მეუღლე თინათინი.

ხატი აღწერილი აქვს დიმიტრი ბაქრაძეს, ასევე შეტანილი აქვს ნიკოდიმ კონდაკოვს თავის შრომაში. ხატს ამშვენებდა წარწერები:

კონდაკოვის აზრით მინანქრები - საუკუნეებს მიეკუთვნება.
კორონავირუსი

კორონავირუსები — მონათესავე ვირუსთა ჯგუფი, რომლებიც ცხოველებსა და ფრინველებში დაავადებებს იწვევენ. ადამიანებში კორონავირუსები იწვევენ სასუნთქი გზების ინფექციებს, რომელთაგან ზოგიერთი შეიძლება იყოს მსუბუქი, მაგალითად, ჩვეულებრივი გაციება, ზოგიერთი კი შეიძლება სასიკვდილოც აღმოჩნდეს — მაგალითად, -ი, -ი და -19. სხვა სახეობებში სიმპტომები სხვადასხვაგვარია: ქათმებში კორონავირუსები იწვევენ ზედა სასუნთქი გზების დაავადებას, ძროხებსა და ღორებში კი დიარეას. ადამიანის კორონავირუსული ინფექციების ვაქცინები ან სამკურნალო ანტივირუსული პრეპარატები ჯერ არ არსებობს.

კორონავირუსები მიეკუთვნება -ს სამეფოს -ის რიგის -ს ოჯახის ქვეოჯახს. ისინი გარსიანი ვირუსებია დადებითი მნიშვნელობის ცალსპირალური რნმ გენომითა და სპირალური სიმეტრიის ნუკლეოკაპსიდით. კორონავირუსების გენომის ზომა დაახლოებით 27-34 კილოფუძეა და ამ მხრივ უდიდესია რნმ ვირუსებს შორის. სახელი კორონავირუსი მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან კორონა, რაც გვირგვინს ნიშნავს; ელექტრონულ მიკროსკოპში ვირიონების (ვირუსული ნაწილაკები) გარშემო ჩანს მათი ზედაპირიდან წვეტების სახით გამოშვერილი ცილები, რის გამოც ისინი მზის კორონას წააგვანან.

ეტიმოლოგია
სახელი „კორონავირუსი“ მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან „კორონა“, რაც „გვირგვინს“ ნიშნავს. თავის მხრივ, სიტყვა ლათინურში ნასესხებია ბერძნულიდან, , სადაც ის ასევე „გვირგვინს“ ნიშნავს. ამ ვირუსებს ეს სახელი ხუან ალმეიდამ და დევიდ ტაირელმა უწოდეს, რომლებიც პირველები დააკვირდნენ კორონავირუსს და შეისწავლეს კიდეც. ბეჭდვით წყაროში, ვირუსთა ახალი ოჯახის აღსაწერად სახელი პირველად 1968 წელს გამოჩნდა ჟურნალ -ში. სახელი აღნიშნავს ვირიონების (ვირუსების ინფექციური ფორმა) სახასიათო ვიზუალს ელექტრონულ მიკროსკოპში, ზედაპირიდან გამოშვერილ დიდ, ფოჩების მსგავს მახასიათებლებს, რომელთა გამოც ის მზის კორონას წააგავს. ეს მორფოლოგია წარმოქმნილია ვირუსის წვეტი პეპლომერების, ანუ მის ზედაპირზე არსებული ცილების მიერ.

აღმოჩენა
კორონავირუსი პირველად 1930-იან წლებში აღმოაჩინეს, როდესაც დადგინდა, რომ შინაური ქათმების მწვავე რესპირატორული ინფექცია გამოწვეული იყო ინფექციური ბრონქიტის ვირუსით . 1931 წელს, ჩრდილოეთ დაკოტაში, არტურ შალკმა და მაკ ჰაუნმა პირველად აღწერეს ქათმების რესპირატორული ინფექცია. ახლად გამოჩეკილი წიწილების ინფექცია ხასიათდებოდა მძიმედ სუნთქვითა და მოშვებულობით. წიწილების სიკვდილიანობის მაჩვენებელი 40-90 პროცენტი იყო. ექვსი წლის შემდეგ, ფრედ ბოდეტმა და შარლ ჰუდსონმა წარმატებით მოახდინეს დაავადების გამომწვევი ინფექციური ვირუსის იზოლირება და კულტივირება. 1940-იან წლებში, მოხდა ცხოველების კიდევ ორი კორონავირუსის იზოლირება — თაგვების ჰეპატიტის ვირუსი და გადამდები გასტროენტერიტის ვირუსი . იმ დროს მეცნიერებმა არ იცოდნენ, რომ ეს სამი ვირუსი ერთმანეთის მონათესავე იყო.

ადამიანის კორონავირუსები 1960-იან წლებში აღმოაჩინეს. მათი იზოლირება ორი სხვადასხვა მეთოდით შეძლეს გაერთიანებულ სამეფოსა და აშშ-ში.
ივეტ გრიმო

ივეტ გრიმო (; დ. 29 იანვარი, 1920, ალჟირი, — გ. 19 თებერვალი, 2012) — ფრანგი კომპოზიტორი, პიანისტი და ეთნომუსიკოლოგი, ქართული მუსიკალური ფოლკლორის მკვლევარი.

დაამთავრა პარიზის კონსერვატორია (ოლივიე მესიანის მოწაფე). ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ლიონისა და პარიზის კონსერვატორიებში. იყო ფრანგი კომპოზიტორის და დირიჟორის — პიერ ბულეზის ნაწარმოების პირველი შემსრულებელი. როგორც ეთნომუსიკოლოგი, იწერდა და იკვლევდა სხვადასხვა ხალხის (ბუშმენების, პიგმეების, კაბილიელი და ალჟირელი ბერბერების, ირანელების, იაპონელების და სხვ.) ფოლკლორს. დაინტერესებული იყო ქართული ხალხური მუსიკით. 1967 წელს ჩამოვიდა საქართველოში და გრიგოლ ჩხიკვაძესთან ერთად მოიარა საქართველოს არაერთი კუთხე, ჩაიწერა 350-ზე მეტი ხალხური სიმღერა. 1989 წელს ამ საექსპედიციო მასალის ნაწილი პარიზში გამოსცა დისკის სახით (. , ). ქართული მუსიკალური ფოლკლორის შესახებ გამოქვეყნებული აქვს სტატიები პარიზის ქართველოლოგიურ ჟურნალში „ბედი ქართლისა“.
ივანე გრიქუროვი

ივანე (ვანო) სტეფანეს ძე გრიქუროვი (დ. 5 იანვარი, 1951, ცხინვალი — გ. 27 ნოემბერი, 2021) — სპორტსმენი (ძალოსნობა), მწვრთნელი, საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელი (1991).

მისი აღზრდილები არიან ოლიმპიური და მსოფლიოს ჩემპიონები კახი კახიაშვილი და გიორგი ასანიძე, ოლიმპიური თამაშების ვერცხლის პრიზიორი შიმონ კოლეცკი და ბრინჯაოს პრიზიორი ანჟეი ცოფალაკი (პოლონეთი). პერიოდულად მოღვაწეობდა საქართველოსა და პოლონეთში. იყო საქართველოს ძალოსანთა ნაკრების მწვრთნელი. გარდაიცვალა 2021 წლის 27 ნოემბერს. დაჯილოდებულია ღირსების ორდენით (2000).
ბერნარდ მონტგომერი

სერ ბერნარდ ლოუ მონტგომერი, ალემეინის პირველი ვიკონტ მონტგომერი (, მეტსახელად „მონტი“ და „სპარტელი გენერალი“; დ. 1887 წლის 17 ნოემბერი — გ. 1976 წლის 24 მარტი) — ბრიტანეთის არმიის ფელდმარშალი. მონაწილეობდა პირველ და მეორე მსოფლიო ომებში.

პირველი მსოფლიო ომი
მონტგომერიმ პირველი ბრძოლა როგორც უმცროსმა ოფიცერმა გადაიხადა უორიკშირის სამეფო პოლკის შემადგენლობაში ყოფნისას მეტერანში, ბელგია-საფრანგეთის საზღვართან ახლოს. ფლანდრიის ბრძოლში ის სნაიპერმა ფილტვში დაჭრა. დასავლეთ ფრონტზე დაბრუნებისას როგორც გენერალური შტაბის ოფიცერმა მიიღო მონაწილეობა არასის ბრძოლაში. მონტგომერიმ ომის დასრულებამდე ასევე ფლანდრიის მესამე ბრძოლაშიც მიიღო მანაწილეობა.

მეორე მსოფლიო ომი
მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1942 წლის აგვისტოდან, მეთაურობდა დიდი ბრიტანეთის მერვე არმიას. დიუნკერკის ბრძოლის და ევაკუაციის დროს მეთაურობდა კორპუსს, სადაც 300 000-ზე მეტი ბრიტანელი სამხედროს ევაკუაცია მოხდა. ელ-ალამეინის მეორე ბრძოლაში, რომელიც დაიწყო 1942 წლის 23 ოქტომბერს და დასრულდა 12 დღის შემდეგ; მონტგომერის ძალებმა დაამარცხეს ერვინ რომელის ძალები. 1943 წელს მონტგომერი კვლავ მერვე არმიას მეთაურობდა, მაგრამ, ამჯერად, სიცილიაში შეჭრისას. 1944 წლის იანვარში მონტგომერი ბრიტანეთში დაბრუნდა, დაინიშნა 21-ე არმიათა ჯგუფის მეთაურად (რომელიც ოპერაცია „ოვერლორდში“ და ოპერაცია „ნეპტუნში“ შემავალ ყველა სახმელეთო დანაყოფს და ფორმირებას მოიცავდა) და ნორმანდიაში შეჭრისთვის მზადება დაიწყო, ამ პერიოდში როგორც ჩერჩილს ასევე ეიზენჰაუერს მონტგომერისთან მუშაობა გაუჭირდათ და მისი სერ სერ ჰაროლდ ალექსანდერით ჩანაცვლებას განიხილავდნენ, თუმცა ნორმანდიაში შეჭრის შემდეგ ომის დასრულებამდე 21-ე არმიას ბერნარდ მონტგომერი მეთაურობდა.
სოციალური გეოგრაფია

სოციალური გეოგრაფია — საზოგადოებრივი გეოგრაფიის დარგი, რომელიც იკვლევს სოციალური მოვლენებისა და პროცესების ტერიტორიულ დიფერენციაციას. ტერმინი „სოციალური გეოგრაფია“ გაჩნდა საუკუნის დასაწყისში საფრანგეთში, როგორც ადამიანის გეოგრაფიის სინონიმი. გერმანულენოვან გეოგრაფიულ ლიტერატურაში სოციალური გეოგრაფიის თეორიულ საფუძველში გამოიყენებოდა კულტურულ-ლანდშაფტური მიდგომა, სადაც კულტურის ლანდშაფტი განიხილებოდა როგორც სოციუმისა და ბუნებრივი სივრცის ურთიერთკავშირის შედეგი. თანამედროვე სოციალური გეოგრაფია შეისწავლის მოსახლეობის დემოგრაფიულ და სოციალურ კვლავწარმოებას (მის პირობებს, კანონზომიერებებსა და ტენდენციებს), აგრეთვე სივრცულ სისტემებსა და სტრუქტურებს, რომლებიც უზრუნველყოფს მის კვლავწარმოებას. სოციალური გეოგრაფიის საკვანძო გაგებაა ადამიანთა ტერიტორიული ერთიანობა, სადაც იგულისხმება სოციალური ჯგუფი, რომელიც წარმოიქმნება საერთო ტერიტორიაზე ბინადრობის შედეგად. ტერმინი წარმოიშვა საფრანგეთში, სადაც მას შესაძლოა ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად იყენებდნენ ელიზე რეკლიუ და ფრედერიკ ლე პლეს სკოლის სოციოლოგისტები. მიუხედავად იმისა, რომ ტერმინს აქვს დაახლოებით 100-წლიანი ისტორია, არ არსებობს ერთიანი კონსენსუსი მისი რაობის შესახებ.
ჯეიმზ კეგნი

ჯეიმზ ფრენსის კეგნი უმცროსი ( დ. 17 ივლისი, 1899 — გ. 30 მარტი, 1986) — ამერიკელი თეატრისა და კინოს მსახიობი და მოცეკვავე. ცნობილია თავისი თანმიმდევრული ენერგიული წარმოდგენებით, განმასხვავებელი ვოკალური სტილითა და უემოციო კომიკური ტაიმინგით, რითაც მოიპოვა საყოველთაო აღიარება და ფართო და მრავალმხრივი გამოსვლებისათვის მთავარი ჯილდოებიც დაიმსახურა. მაყურებელს თავი დაამახსოვრა მრავალმხრივი მაგარი ბიჭების როლის შესრულებით ისეთ ფილმებში, როგორიცაა: „საზოგადოების მტერი“ (1931), „ტაქსი!“ (1932), „ანგელოზები ბინძური სახეებით“ (1938), „ხმაურიანი ოციანები“ (1939) და „თეთრი ცხელება“ (1949). ფილმებში გვევლინებოდა როგორც მოცეკვავე და აკადემიის ჯილდო მოიპოვა მიუზიკლში შესრულებული როლისთვის („იანკი დუდლ დენდი“). 1999 წელს ამერიკის კინოინსტიტუტმა ჰოლივუდის ოქროს ხანის -ის 100 წელი... 100 ვარსკვლავი მამაკაცი მსახიობების რეიტინგში იგი მე-8 ადგილზე განაწესა. ორსონ უელსმა კეგნი დაახასიათა როგორც „ალბათ, კამერის წინაშე ოდესმე გამოჩენილი უდიდესი მსახიობი“.
კომენდანტის საათი

კომენდანტის საათი, საკომენდანტო საათი — ქუჩასა და საზოგადოებრივი თავშეყრის ადგილებში მოქალაქეთა ყოფნის აკრძალვა დროის გარკვეულ მონაკვეთში, რომელიც, როგორც წესი, ცხადდება საგანგებო ან საომარი მდგომარეობის დროს. აკრძალვის აღსრულება, როგორც წესი, ევალება საპოლიციო ან საჯარისო პატრულებს. უმეტეს შემთხვევაში, კომენდანტის საათი ცხადდება საღამოს და ღამის საათებში.

საქართველო
საქართველოში კომენდანტის საათი რეგულირდება ორი სამართლებრივი დოკუმენტით — საქართველოს კანონი საომარი მდგომარეობის შესახებ და საქართველოს კანონი საგანგებო მდგომარეობის შესახებ. საგანგებო მდგომარეობის შესახებ კანონის მოქმედებისას, კონკრეტულ გარემოებათა მიხედვით, საქართველოს აღმასრულებელი ხელისუფლების უმაღლეს ორგანოებს, თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში, კანონმდებლობის მოთხოვნათა შესაბამისად, შეუძლიათ გამოიყენონ კომენდანტის საათი.

მოქალაქეებს კომენდანტის საათის დროს აკრძალული აქვთ ოფიციალურად გაცემული საშვების, მათი პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტების გარეშე იყვნენ ქუჩაში ან საზოგადოებრივი თავშეყრის სხვა ადგილებში, გამოვიდნენ თავიანთი ბინის ფარგლებს გარეთ. კომენდანტის საათით გათვალისწინებული წესის დამრღვევ პირებს აკავებს პოლიცია ან პატრული კომენდანტის საათის დამთავრებამდე, ხოლო ვისაც თან დოკუმენტები არა აქვს, მათი პიროვნების დადგენამდე, მაგრამ არაუმეტეს 72 საათისა. დაკავებულნი შეიძლება პირადად გაისინჯონ, აგრეთვე — გაუსინჯონ ნივთები.

იდენტური შეზღუდვები მოქმედებს საომარი მდგომარეობის შემოღების დროს.

საქართველოს უახლესი ისტორიის განმავლობაში კომენდანტის საათი გამოცხადებული იყო სამჯერ:
1989 წლის 9 აპრილს 23:00 საათიდან თბილისში გამოცხადდა კომენდანტის საათი, რომელიც მოსახლეობას ეცნობა 22:15 სთ-ზე. ქალაქის სამხედრო კომენდანტად დაინიშნა საბჭოთა არმიის გენერალი იგორ როდიონოვი.
1992 წლის 22 დეკემბრის მოვლენების შემდეგ არაკონსტიტუციურმა გაერთიანებამ საქართველოს სამხედრო საბჭომ ჯაბა იოსელიანის და თენგიზ კიტოვანის მონაწილეობით გამოაცხადა კომენდანტის საათი.
2020 წლის 30 მარტს საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა გიორგი გახარიამ საქართველოში „ფაქტობრივი საყოველთაო კარანტინი“ და „ფაქტობრივი კომენდანტის საათი“ გამოაცხადა კორონავირუსის პანდემიასთან ბრძოლის ღონისძიებების ფარგლებში.
ნიკიფორე მამინაიშვილი

ნიკიფორე იესეს ძე მამინაიშვილი (დ. 1870 — გ. 1922, თბილისი) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი, სოციალისტ-ფედერალისტების წევრი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ოზურგეთის მაზრაში. დაასრულა პეტერბუგრის სასულიერო აკადემია 1895 წელს. მსახურობდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში ინსპექტორის თანაშემწედ. შემდეგ მუშაობდა ზედამხედველის თანაშემწედ თელავის სასულიერო სემინარიაში. შემდეგ გახდა თელავის წმინდა ნინოს სახელობის გიმნაზიის დირექტორი. აქ ის მოღვაწეობდა მეუღლესთან, პელაგია მამინაიშვილთან ერთად. მათი აღზრდილები იყვნენ: ელენე ახვლედიანი, ლილი ღოღობერიძე (ლანა ღოღობერიძის მამიდა), ხახე ანდრონიკაშვილი, თამარ მამულაიშვილი. თელავში მათ ოჯახს ხშირად სტუმრობდა აკაკი წერეთელი.

ერთი პერიოდი იჯარით მართავდა ვერის ხიდს თბილისში. 1917 წელს ესწრებოდა საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის კრებას. 1918 წელს გადაიყვანეს თბილისის სასულიერო სემინარიაში ინსპექტორად დეკანოზ კორნელი კეკელიძის რექტორობის დროს. სიცოცხლის ბოლო წლებში იყო თბილისსი 22-ე (39-ე) სკოლის გამგე. გარდაიცვალა ფილტვების ანთებით. დაკრძალეს 28 მარტს, ვერის სასაფლაოზე.
პოლონეთის აკადემიური გაცვლის ეროვნული სააგენტო

პოლონეთის აკადემიური გაცვლის ეროვნული სააგენტო – საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, სათაო ოფისით ვარშავაში, რომლის ფუნქცია არის იმ დავალებების რეალიზება, რომლებიც უმაღლესი განათლებისა და მეცნიერების ინტერნაციონალიზაციას უწყობს ხელს. პოლონეთის აკადემიური გაცვლის ეროვნული სააგენტოს დირექტორის ფუნქციას 2020 წლის აპრილამდე ლუკაშ ვოიდიგა ასრულებდა, ამჟამინდელი დირექტორი კი გრაჟინა ჟებროვსკაა.

სააგენტოს ამოცანები მოიცავს:

იმ ქმედებების ინიცირებასა და რეალიზებას, რომლებიც მხარს უჭერს საერთაშორისო აკადემიურ გაცვლასა და უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებებისა და სამეცნიერო ერთეულების ინტერნაციონალიზაციას;
პოლონეთის უმაღლესი განათლებისა და მეცნიერების სისტემის შესახებ ინფორმაციის  გავრცელებას;
პოლონური ენის პოპულარიზება პოლონეთის რესპუბლიკის საზღვრებს მიღმა.
მარგარიტა გრიშკევიჩი

მარგარიტა ნიკონის ასული გრიშკევიჩი (დ. 5 აგვისტო, 1917, პეტროგრადი, — გ. 2003, იქვე) — რუსი ბალეტის მსახიობი, პედაგოგი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1958).

დაამთავრა ლენინგრადის ქორეოგრაფიული სასწავლებელი 1937 წელს, ამავე სასწავლებლის პედაგოგიური განყოფილება 1940 წელს. 1937–1940 წლებში ლენინგრადის ოპერისა და ბალეტის თეატრის, ხოლო 1942 წლიდან — თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის პროფესიული სახელმწიფო თეატრის სოლისტი. 1948–1992 წლებში იყო თბილისის ვახტანგ ჭაბუკიანის სახელობის საბალეტო ხელოვნების სასწავლებლის კლასიკური ცეკვის მასწავლებელი. ბალეტის პედაგოგად მიწვეული იყო კუბაში (1963-1964), ეგვიპტესა (1966-1967) და კოლუმბიაში (1971-1972).
სერობ გრიჩი

სერობ გრიჩი (; დ. 1770 — გ. 1836) — სომეხი ავტორი, აღა-მაჰმად-ხანის მიერ თბილისის აოხრების (1795) თვითმხილველი.

მასწავლებლობდა მშობლიურ კონსტანტინეპოლში, საიდანაც თბილისში გამოიქცა და თავი გაბრიელ მაიორს შეაფარა. ერეკლე -ის მხარდაჭერით სომეხი ბავშვებისთვის გახსნა სკოლა, რომელიც 1805 წლამდე არსებობდა. 1805 წლიდან მასწავლებლად მუშაობდა ჯერ ასტრახანში, შემდეგ — ნორ-ნახიჭევანში, სადაც გარდაიცვალა.

თბილისში 1795 წელს დატრიალებული ტრაგედია გრიჩმა საკუთარ მოკლე თხზულებაში აღწერა. მისი სიტყვებით, „ამ ბრძოლის ნახვა ერთ რამედ ღირდა. ხმლისა და ფარის შეჯახების ქუხილი მთებს გადასწვდა, ხმლის ჟღრიალმა იქაურობა გააყრუა, არ წყდებოდა ქვემეხთა გუგუნი, რომელიც ისართა შხუილს ახშობდა...“ ავტორის მიხედვით, მტრის სიმრავლემ თავისი გაიტანა. სპარსელები შეიჭრნენ ქალაქში, „აივსნენ ძვირფასი თვლებითა და თვალმარგალიტით“... მოსახლეობის ნაწილი გაწყვიტეს, ნაწილი ტყვედ წაასხეს. ქრისტიანებზე მეტად მათივე სარწმუნოებისანი ტანჯეს. კავკასიის მთებში გაქცეულ ლტოლვილებს, ვინც განსაცდელს გადაურჩა, გზაში „თავშიშველთა“ (ე. ი. იმერელი) ავაზაკები წამოეწივნენ და გაძარცვეს. სპარსელთა საჭურისი ხანი ექვსი დღის შემდეგ გაეცალა ქალაქს.
რობერტ დინგაშვილი

რობერტ დინგაშვილი (დ. 23 ივნისი, 1997, ყვარელი) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა), ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2015, სოფია, ბულგარეთი, 50 კგ), ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2016, რიგა, ლატვია, 55 კგ), 23 წლამდელებს შორის საერთაშორისსო ტურნირის გამარჯვებული (2019, ბლაგოევგრადი, ბულგარეთი, 57 კგ).

ძირითადი შედეგები
კონსტანტინე გრიცაი

კონსტანტინე ვლადიმერის ძე გრიცაი (; დ. 14 ივლისი, 1901, ეკატერინოდარი, ახლანდ. ქ. კრასნოდარი, რუსეთი, — გ. 14 მაისი, 1980, თბილისი) — საქართველოში მოღვაწე რუსი არქიტექტორი, საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (1971).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია ფერწერის განხრით 1929 წელს და საქართველოს საინჟინრო–სამშენებლო ინსტიტუტი არქიტექტურის განხრით 1932 წელს. სხვადასხვა დროს მუშაობდა „საქსახპროექტში“, „სოიუზგიპროტორგის“ ამიერკავკასიის თბილისის ფილიალში. 1943-1949 წლებში იყო კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ არქიტექტორ–მხატვარი.

მისი პროექტებით აგებულია სამრეწველო, საცხოვრებელი, საკურორტო, სავაჭრო ნაგებობები ზუგდიდში და წყალტუბოში; მონაწილეობდა სამრეწველო ცენტრებისა და საბჭოთა მეურნეობების დასახლებების პროექტირებასა და განაშენიანებაში. კინოსტუდიაში მუშაობის დროს ჩართული იყო არქიტექტურული დეკორაციების შექმნასა და გაანგარიშებაში (ფილმები „გიორგი სააკაძე“, სერია, „ჯურღაის ფარი“, „პოეტის აკვანი“, „დავით გურამიშვილი“ და სხვ.).
ლიუდმილა გრიციკი

ლიუდმილა ვასილის ასული გრიციკი (; დ. 19 მარტი, 1946, ქ. ანდრუსოვკა, ჟიტომირის ოლქი, უკრაინა) — უკრაინელი ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი, ქართველოლოგი; ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1992), პროფესორი (1994).

დაამთავრა კიევის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1969 წელს. სწავლის პერიოდში, 1967-1969 წლებში მივლინებული იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ქართული ენისა და ლიტერატურის შესასწავლად. სხვადასხვა დროს სათავეში ედგა აღმოსავლეთმცოდნეობის კათედრას კიევის უნივერსიტეტში და შედარებითი კვლევის განყოფილებას უკრაინისმცოდნეობის ინსტიტუტში; კითხულობდა ქართული ლიტერატურის ისტორიის კურსს კიევის უნივერსიტეტში; აქვეყნებდა შრომებს ქართული ლიტერატურისა და უკრაინულ–ქართული ლიტერატურის ურთიერთობების შესახებ; ნათარგმნი აქვს ქართველი მწერლების ნაწარმოებები უკრაინულ ენაზე.

ავტორია ნაშრომებისა: „გრიგოლ აბაშიძის შემოქმედება“ (1975), „ნოდარ დუმბაძე და მისი გმირები“ (1977), "ირაკლი აბაშიძე" (1979), „ნოდარ დუმბაძის პროზა“ (1983) და სხვ. თარგმნა გურამ ფანჯიკიძის „მეშვიდე ცა“ (1972), ლადო მრელაშვილის „იყალთოელი ბიჭები“ (1975), ნოდარ წულეისკირის „თუთარჩელა“ (1977), ხალხური ზღაპარი „მზის ასული“ (1977) და სხვ. მიღებული აქვს უკრაინის და საქართველოს ლიტერატურული და სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის, საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელი (1979), ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი (1993), ღირსების ორდენი (2006), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორის წოდება (2013).