ადოლფ დოიხერი

ადოლფ დოიხერი (დ. 15 თებერვალი, 1831 – გ. 10 ივლისი, 1912) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, შტეკბორნის (ტორგაუ) ბურჟუაზიის წარმომადგენელი, ფედერალური საბჭოს წევრი 1883-დან 1912 წლამდე (ისტორიაში 27-ე ფედერალური მრჩეველი).

ბიოგრაფია
ექიმ გუნტრამ დოიშერისა და კატარინა ჰუბერის უფროსი ვაჟი, დაიბადა ვიპკინგენში, რომელიც დღეს ქალაქ ციურიხის ერთ-ერთი რაიონია. ერთი წლის შემდეგ ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა შტეკბორნში, ტორგაუს კანტონში. იქ მან მიიღო დაწყებითი განათლება, მოგვიანებით კი მშობლებმა იგი ფიშინგენის სააბატოს გიმნაზიასა და კონსტანცის ლიცეუმში გაგზავნეს. 1847 წელს მან მედიცინის შესწავლა დაიწყო ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში. იმ პერიოდში მან აითვისა რადიკალური და ლიბერალური აზროვნება, რითაც გაწყვიტა კავშირი კათოლიკურ და კონსერვატიულ ტრადიციებთან, რაც მრავალი წლის განმავლობაში ახასიათებდა მის ოჯახს: დოიშერები წარმოადგენდნენ რაიხენაუს სააბატოს ინტერესებს ქვემო ტბის სამხრეთ სანაპიროზე და ეწინააღმდეგებოდნენ ნებისმიერ დემოკრატიულ რეფორმას იგი იყო ექიმ გუნტრამ არბოგასტისა და კატარინა ჰუბერის ვაჟი. მისი წარმოშობის ადგილია შტეკბორნი.

1847-1851 წლებში იგი სწავლობდა მედიცინას ჰაიდელბერგში, პრაღაში, ვენასა და ციურიხში, რის შემდეგაც 1851 წელს ციურიხში მიიღო დოქტორის ხარისხი. ამის შემდეგ იგი საექიმო საქმიანობას ეწეოდა შტეკბორნში 1851-დან 1862 წლამდე, ხოლო ფრაუენფელდში 1862-დან 1879 წლამდე.

1860 წელს იგი დაქორწინდა პაულინა შნებლიზე, ბადენელი ფრანც ადამის ქალიშვილზე.

კანტონალური კარიერა
1858 წელს დოიშერი ჩაება ტორგაუს პოლიტიკაში ედუარდ ჰებერლინის ოპოზიციაში. 1858-დან 1879 წლამდე იგი იყო დიდი საბჭოს დეპუტატი (თავმჯდომარე 1871-1872 წლებში). იგი გამოდიოდა სამოქალაქო ქორწინებისა და სკოლებში შერეული კონფესიური სწავლების სასარგებლოდ (1859), თუმცა ეწინააღმდეგებოდა სანკტ-კატარინენტალის მონასტრის გაუქმებას (1869). ლუკმანიეს რკინიგზის მომხრე, იგი ჰებერლინის საპირისპიროდ თანაუგრძნობდა ტორგაუს კომიტეტს, რომელიც ზეეტალის ხაზს იცავდა.

1868 წელს იგი იყო ტორგაუს კონსტიტუციის გადახედვის ერთ-ერთი ინიციატორი. როგორც დამფუძნებელი კრების წევრი, იგი მხარს უჭერდა „ჰებერლინის მუხლს“ (ფუნქციათა შეთავსების აკრძალვა), ინიციატივის უფლებას, სავალდებულო რეფერენდუმს, ხალხის მიერ მთავრობის არჩევასა და კანტონალური ბანკის შექმნას. 1869-დან 1872 წლამდე იყო რადიკალი ეროვნული მრჩეველი და იბრძოდა ფედერალური კონსტიტუციის სრული გადახედვისთვის ცენტრალისტური და დემოკრატიული მიმართულებით. 1872 წელს მან დატოვა პოსტი საპარლამენტო ჯგუფში არსებული უთანხმოების გამო. 1873 წელს დოიშერმა თანადააფუძნა „შვეიცარიის პატრიოტული ასოციაცია“ (რადიკალური) და ხელმძღვანელობდა მის ტორგაუს სექციას. 1879 წელს იგი აირჩიეს ტორგაუს კანტონის სახელმწიფო საბჭოში (სახალხო განათლება და კულტები) და დაბრუნდა ეროვნულ საბჭოში (თავმჯდომარე 1882-1883 წლებში).

გვიანდელი კარიერა
იგი აირჩიეს შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1883 წლის 10 აპრილს და გარდაიცვალა თანამდებობაზე ყოფნისას 1912 წლის 10 ივლისს, 81 წლის ასაკში. იგი აფილირებული იყო „დემოკრატიულ მემარცხენეებთან“, რომელიც მოგვიანებით ჩამოყალიბდა როგორც „სოციალურ-პოლიტიკური ჯგუფი“. თანამდებობაზე ყოფნისას მას ეკავა შემდეგი დეპარტამენტები:

ფედერალურ საბჭოში
1883 წელს დოიშერი აირჩიეს ფედერალურ საბჭოში. იგი ხელმძღვანელობდა შემდეგ დეპარტამენტებს: იუსტიციისა და პოლიციის (1883), ფოსტისა და რკინიგზის (1884), შინაგან საქმეთა (1885), ვაჭრობის, მრეწველობისა და სოფლის მეურნეობის (1887-დან 1912 წლამდე). იგი იყო შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტი 1886, 1897, 1903 და 1909 წლებში. როგორც ეროვნული ეკონომიკის მინისტრმა, დოიშერმა განავითარა სოციალური სახელმწიფო (უბედური შემთხვევების დაზღვევა და ავადმყოფობის სალაროების სუბსიდირება 1911 წელს). მან წინ წასწია მუშათა დაცვა ასანთის წარმოებაში ფოსფორის გამოყენების აკრძალვით (1898) და ფაბრიკების შესახებ კანონის გადახედვით (1904-1912). მომგებიანი სავაჭრო ხელშეკრულებების გაფორმებით, დოიშერმა საფუძველი ჩაუყარა შვეიცარიის საგარეო ვაჭრობის აყვავების პერიოდს. 1884, 1887, 1892 და 1902 წლების ახალმა საბაჟო ტარიფებმა მონიშნა გადასვლა თავისუფალი ვაჭრობიდან ზომიერი პროტექციონიზმის პოლიტიკაზე. იგი ხელმძღვანელობდა სოფლის მეურნეობის შესახებ პირველი კანონის შემუშავებას (1893) და 1898 წელს, ბერნთან ახლოს, ლიბეფელდში, სოფლის მეურნეობის ფედერალური საცდელი სადგურის დაარსებას (რომელიც მოგვიანებით რძის პროდუქტების კვლევის ფედერალურ სადგურად იქცა). დოიშერმა მიიღო ფრაუენფელდის (1886) და ჟენევის (1896) საპატიო ბურჟუას წოდებები.

იგი გარდაიცვალა 1912 წლის 10 ივლისს ბერნში, იმ დროს, როდესაც გავრცელებული ინფორმაციით, მას საკუთარმა პარტიამ გადადგომა აიძულა.