iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ყუმის ტაძარი

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =უმოქმედო
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| ვებ-გვერდი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 41.458333
| გრძედი =46.911111
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=

ყუმის წმინდა ღვთისმშობლის ეკლესია — საუკუნის ბაზილიკური ტაძარი ჰერეთში. მდებარეობს დღევანდელი აზერბაიჯანის კახის რაიონში.

ძეგლის აღწერა
ყუმის ტაძარი სამნავიან ბაზილიკას წარმოადგენს (36,519,3 მ), რომელიც გეგმის კომპოზიციითა და სივრცობრივ-ხუროთმოძღვრულ ბაზილიკურ ფორმით ენათესავება ბოლნისისა და ვაზისუბნის ტაძრებს. შეიძლება ითქვას, რომ ყუმის ტაძრის გეგმა ზემოთხსენებული ტაძრების გეგმის კომპოზიციების განმეორებას წარმოადგენს.

ძეგლის შესახებ პირველი ცნობები სამეცნიერო ლიტერატურაში გამოქვეყნებულია ა. ხახანაშვილის მიერ 1895 წელს. აღნიშნული ძეგლის მეცნიერულ შესწავლას ხელი მოჰკიდა არქიტექტორმა პ. ბარანოვსკიმ, რომელმაც პირველად აწარმოა ყუმის ტაძრის არასრული, დაუმთავრებელი არქეოლოგიური გათხრები 1940 წელს.

ყუმის ტაძარზე ყოფილა ასომთავრული ქართული წარწერები, მაგრამ ამჟამად წარწერებიანი ქვები ყველა დაკარგულია და სადღეისოდ ამ ძეგლის შესახებ ადგილზე არავითარი ეპიგრაფიკული სახის ნიშნები ჯერჯერობით არ მოგვეპოვება.

1946 წ. არქიტექტორ პ. ბარანოვსკის მოწვევით, ქართველმა მეცნიერმა აკადემიკოსმა გ. ჩუბინაშვილმა ადგილზე დაათვალიერა, ეს ძეგლი. მისი აზრით ყუმის ბაზილიკის ფორმა, გეგმის კომპოზიცია, ტრომპების გამოყენება და მრგვალი მოხაზულობის აგურის ბურჯების ამოყვანა, თავისთავად არ ეწინააღმდეგება, რომ ყუმის ტაძარი მივაკუთვნოთ - საუკუნეებს.

ფოტო გალერეა
ქურმუხის წმინდა გიორგის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =კახი
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =უმოქმედო
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| ვებ-გვერდი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =ჯვრული
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =აგური
| =
| =
| =
| =
| განედი =41.388889
| გრძედი =46.921389
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=

ქურმუხის წმინდა გიორგის ეკლესია — ქართული მართლმადიდებლური ტაძარი ჰერეთში, დღევანდელ აზერბაიჯანში. მდებარეობს მდინარე ქურმუხისწყლის ხეობაში (კახის რაიონი), რაიონული ცენტრიდან დაახლოებით 2 კილომეტრის დაშორებით, ნუხისაკენ მიმავალი გზის მარცხენა მხარეზე. კანგარაკის მთის კლდოვან წვერზე. იგი საინგლოს (ისტორიული ჰერეთის) ქართველობის მთავარი რელიგიური სიწმინდე და სალოცავია. ქურმუხის ეკლესიაში წირვა-ლოცვა ჯერჯერობით არ ტარდება, იგი წელიწადში მხოლოდ ორჯერ (გიორგობებზე) იღება მომლოცვეელებისათვის და აღესრულება პარაკლისი.

ისტორია
თანამედროვე ისტორიოგრაფიაში ქურმუხის ეკლესიის აშენების, აღმშენებლის და დათარიღების შესახებ განსხვავებული მოსაზრებები არსებობს. დღევანდელი ეკლესია აშენდა ძველი დანგრეული ტაძრის ნაცვლად 1890-იან წლებში არქიმანდრიტ (შემგომში კათოლიკოს-პატრიარქის) ლეონიდეს ხელმღვანელობით.

ქართულ საისტორიო წყაროებში ქურმუხის ეკლესია პირველად მოხსენიებულია ე. წ. მაღალაშვილისეული სახარების 1310 წლით დათარიღებულ მინაწერში. აქ აღწერილია საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქ ექვთიმეს მის იურისდიქციაში მყოფ სხვადასხვა ეპარქიაში მოგზაურობა, მათ შორის გიშ-ქურმუხის ეპარქიაშიც. აღნიშნული მოგზაურობის დროს პატრიარქმა ექვთიმემ მოინახულა გიშ-ქურმუხის ეპარქიის ეკლესიები და ქურმუხის მთავარეპისკოპოსს კირილე დონაურს ყველა ეკლესიისთვის სახარების გადაწერა დაავალა.

არქიტექტურა
ქურმუხის ტაძრის გეგმა წარმოადგენს ჩაწერილი ჯვრის ტიპს გარე კედლების სწორკუდხედში მოქცეული განვითარებული სამნაწილიანი საკურთხევლით. ტაძარს სამი შესასვლელი აქვს – დასავლეთიდან, სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან. ტაძარი აშენებულია კარგად გამომწვარი წითელი აგურისაგან, კირის დუღაბზე. კედლებში გამოყენებულია აგრეთვე ქვებიც; ფრონტონები და გუმბათის ყელი მთლიანად აგურისაა. ძირითადი სამშენებლო ერთეული კვადრატის მოხაზულობის თხელი აგურია.

ფოტო გალერეა
კასრის საყდარი

კასრის საყდარი — ეკლესია აზერბაიჯანში, კახის რაიონში, ისტორიულ საინგილოში, კახიდან დასავლეთით, მდინარე კობალას მარჯვენა ნაპირზე.

ისტორია
კასრის სამების საყდრის აშენების შესახებ ცნობა მოიპოვება ქართულ მატიანეში. იგი აგებული ყოფილა საქართველოს მეფე არჩილის მიერ ( საუკუნე). ჯუანშერის თხზულებაში ვკითხულობთ, რომ არჩილ მეფე „დაჯდა წქეთს და აღაშენა კასრი და ხევსა ლაკაუსტისასა აღაშენენ ციხე“. კასრის სამების საყდარი მრავალგზის აოხრებული და აღდგენილი ძეგლია. უკანასკნელად იგი 1912 წელს აღუდგენია საკუთარი სახსრებით მღვდელ მიხეილ ყულოშვილს. აღდგენიდან 10 წლის შემდეგ კასრის საყდარი საბოლოოდ დაარბიეს მუსავატელებმა, გასული საუკუნის 80–იან წლებში საყდრისაგან მხოლოდ ნანგრევები იყო შემორჩენილი. ზ. ედილის ცნობა სწორედ ამ ნანგრევებში დარჩენილ „კლდის ნამტვრევ ქვებზე“ მიუთითებს. დღეს მისგან ფაქტობრივად მხოლოდ ნანგრევების გროვაა დარჩენილი.

არქიტექტურა
კარსის საყდრის შემორჩენილი კედლის ფრაგმენტებში (დასავლეთის კარიბჭესთან და აბსიდაში დაახლოებით 1.50–2.00 მ სიმაღლეზე) საშენ მასალად გამოყენებულია ხევის რიყის ქვა და ნაწილობრივ ფორებიანი გაუთლელი ქვა. კედლის სისქე 80 სმ უდრის. საყდარი წარმოადგენდა დარბაზულ ეკლესიას გარე კედლების სწორკუთხედში მოქცეული ნახევარწრიული აფსიდით.

კასრის საყდრის გეგმა სწორკუთხედს წარმოადგენს (8.25 5.56 მ), კედლების გარეთა სიბრტყეები სრულიად გლუვია, არ გააჩნია არავითარი გამოწევა ან ჩაღრმავება.

კასრის საყდარი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კულტურის ძეგლთა დაცვის სამინისტროს დაქვემდებარებაშია. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის დაყოფით ხორნაბუჯისა და ჰერეთის ეპარქიის დაქვემდებარებაშია.
ვაჩნაძიანთ მადლის ეკლესია

ვაჩნაძიანთ მადლის ეკლესია, ნურ-ქილისა — ეკლესია აზერბაიჯანში, ბელაქანის რაიონში, ბელაქანის მახლობლად ლაგოდეხ-კახის მაგისტრალური გზის მარჯვენა მხარეზე დაახლოვბით 5 კილომეტრის დაშორებით. მას ადგილობრივი მცხოვრებნი ნურ-ქილისას ეძახიან.

ძეგლის გეგმის კომპოზიცია და საშენი მასალა, რომლითაც აგებულია, აშკარად მიუთითებენ მშენებლობის ორ პერიოდზე: პირველ პერიოდს ეკუთვნის თვით ეკლესია, რომელიც წარმოადგენს წრიული მოხაზულობის ერთ აფსიდიან ბაზილიკისებრივ სივრცობრივი ფორმის ნაგებობას, რომელიც აგებულია ადგილობრივი საშენი მასალისაგან, კირის მოჭარბებულ ხსნარზე; მეორე პერიოდს უნდა მივაკუთვნოთ აგურისაგან აგებული სამრეკლო, რომელიც დასავლეთ მხარეზეა ეკლესიის კარიბჭის კედელზე მიშენებული.

ძეგლის თარიღის დადგენა ეპიგრაფიკული მასალის უქონლობის გამო ძნელდება, ამიტომ ჯერჯერობით ხუროთმოძღვრულ ანალიზს, მის სამშენებლო ელემენტებისა და ტექნიკის დონის განსაზღვრას უნდა დავეყრდნოთ. აღნიშნულ ძეგლს პარალელები ეძებნება თვით საინგილოს ტერიტორიაზე. ასევე იდენტური ტიპის ძეგლების არსებობა დამოწმებულია საქართველოს სხვადასხვა მხარეში; აგრეთვე ისტორიული ტაოს მიწა-წყალზე. ამ ძეგლის ერთ-ერთ იდენტურ ტიპს წარმოადგენს იშხნის ტაძრის გვერდით მდებარე ე. წ. „მცირე ეკლესია“, რომელიც აგებულია 1006 წ., ხოლო მშენებლობის მეორე პერიოდის მიშენებული ნაწილი - სამრეკლო, დღევანდელი კახეთის ტერიტორიაზე გავრცელებუღი ქართული ხუროთმოძღვრების გვიან პერიოდის დამახასიათებელი ტიპური სამრეკლოების განმეორებას წარმოადგენს. სამრეკლოს პირველი სართულის გეგმის კვადრატული მოხაზულობა და მეორე სართულის რვაწახნაგოვანი ტიპური ღია ფანჩატურისებრივი გადაწყვეტა თავისი სივრცობრივი ფორმითა და კონსტრუქციული სტრუქტურით – საუკუნეებს არ სცილდება, ხოლო ეკლესიის მშენებლობის პირველი პერიოდი - საუკუნეებში უნდა ვივარაუდოთ.

ამჟამად დანგრეულია და უპატრონოდ დგას დიდ ველზე - ძეგლი ახლო სოფლებიდან მორეკილი ნახირისა და მწყემსების სადგომად არის ქცეული.
ვალკენრიდის მონასტერი

ვალკენრიდის მონასტერი — ცისტერციან ბერთა ყოფილი სააბატო გერმანიაში, ვალკენრიდის თემში. მდებარეობს ჰარცის მთების სამხრეთ კალთაზე, სამი გერმანული მიწის, ქვემო საქსონიის, საქსონია-ანჰალტისა და თიურინგიის საზღვართან. მონასტერი ეკუთვნის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებს. მოიცავს სამონასტრო ეკლესიის ნანგრევებსა და კარგად შემორჩენილ გოთურ კლაუზურის ნაგებობას, რომელიც 2006 წლიდან მუზეუმის შემადგენლობაშია. მონასტრის ყოფილი მთავარი დარბაზი საუკუნიდან ევანგელური ეკლესიის ფუნქციას ასრულებს.
დანიელ პენაკი

დანიელ პენაკი (; დ. 1 დეკემბერი 1944) — ფრანგი მწერალი, ნოველისტი 2007 წელს მიიღო ფრანგული ლიტერატურული პრემია ესესთვის „სკოლის სევდა“ ( '). გამოცემული აქვს 30-მდე წიგნი, რომელთა შორისაა ესეები და კომიკური ჟანრის ნაწარმოებები ბავშვებისთვის და მოზრდილებისთვის. მისი წიგნები თარგმნილია მსოფლიოს 30-ზე მეტ ენაზე. ბევრი მათგანი ბესტსელერი გახდა ევროპის მასშტაბით

ბიოგრაფია
დანილეპ პენაკი 1944 წლის 1 დეკემბერსმაროკოში, კასაბლანკაში დაიბადა
მას შემდეგ რაც მამა სამხედრო გახდა, ოჯახი ხშირად მოგზაურობდა. ამის გამო პენაკს მოუწია ცხოვრება ევროპაში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიასა და აფრიკაში. ვიდრე მწერალი გახდებოდა, პენაკი მუშაობდა ტყისმჭრელად, ტაქსის მძღოლად, ილუსტრატორად, შემდეგ კი ნიცის საშუალო სკოლაში მასწავლებლობა დაიწყო.

მისი პირველი საბავშვო წიგნი „დიდი მეფე“ 1980 წელს გამოქვეყნდა. 1982 წელს დაწერა წიგნი „ძაღლი“, რომელიც საკუთარ ძაღლს მიუძღვნა. "მე და ჩემი ძაღლი ერთ დღეს დავიბადეთ, ჩვენ ერთად გავიზარდეთ", თქვა პენაკმა

პენაკის პირველი წიგნი, რომელიც ინგლისურად ითარგმნა იყო „მგლის თვალი“. მოთხრობა ცალთვალა მგლის, ალესკენის ამბავს მოგვითხრობს, რომელიც გალიაშია გამომწყვდეული და დროს წინ და უკან სიარულში ატარებს იქამდე, სანამ მოულოდნელად არ შეამჩნევს, რომ მას პატარა ბიჭი აკვირდება. ყოველდღე ბიჭი მიდის მგლის გალიასთან. მგელი აშტერდება თვალებში, ბიჭი კი მას ცალთვალში უყურებს. ბოლოს ბიჭი და მგელი ერთმანეთისთვის საკუთარი ფიქრების გადაცემას ახერხებენ. ბიჭმა გაიგო, როგორ მგელი წამოიყვანეს ათი წლის წინ ალასკიდან და დაატარებდნენ სხვადასხვა ზოოპარკსა და გალიაში. მგელი კი მიხვდა, რომ ბიჭი ობოლი იყო და განსაკუთრებული გრძნობა ჰქონდა ცხოველების მიმართ, რადგან ბიჭიც წამოეყვანათ აფრიკიდან, საკუთარი სახლიდან.

პენაკმა პატარა მკითხველებისთვის წერა შემდეგაც განაგრძო და 1985 წელს „მალუსენეს საგა“ გამოსცა.

1992 წელს დაიბეჭდა მისი ესე „რომანივით საკითხავი“, რომელიც მკითხველებსა და კითხვის წესს ეხება, აქვე ჩამოაყალიბა მკითხველის 10 უფლება

პენაკის ბოლო ნაწარმოები „სკოლის სევდა“ 2010 წელს გამოიცა. როგორც მწერალი ამბობს, ეს წიგნი სკოლის შესახებ კი არა, გონებაჩლუნგ ადამიანებზეა, „იმ ზიანზე, რაც სუსტმა აზროვნებამ შეიძლება მოგვიტანოს“
ფინსტერაარჰორნი

ფინსტერაარჰორნი — მწვერვალი ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. სიმაღლე 4274 მ. ალპის მთების ერთ-ერთი უმაღლესი წერტილი. ფინსტერაარჰორნი არის აგრეთვე ალპების მთავარი ქედის გარეთ მდებარე ყველაზე მაღალი მწვერვალი. 2001 წლიდან ფინსტერაარჰორნი იუნგფრაუ-ალეჩის დაცული ტერიტორიის შემადგენლობაშია, რომელიც შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. დაფარულია მყინვარებით. დასავლეთ ნაწილიდან ეშვება ფიშერის მყინვარი. გეოლოგიური თვალსაზრისით, წარმოადგენს აარის მასივის კულმინაციას, რომელიც აგებულია გრანიტებითა და გნაისებით. მასივის ტექტონიკური აზევება მოხდა 6 მლნ. წლის წინ.

პირველი ასვლა განხორციელდა 1812 წელს. თუმცა აღნიშნული თარიღი საკამათოა, რადგან არსებობს ცნობა, რომ ფინსტერაარჰორნზე ასვლა 1829 წლამდე არ განხორციელებულა.
წყაროსყელი

წყაროსყელი — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონზე. მდინარეების გუროსწყლისა და წყაროსთავის სათავეებში (არღუნის სისტემა). სიმაღლე ზღვის დონიდან 3394 მეტრი. აგებულია იურული თიხაფიქლებითა და კირქვებით. კალთები შემოსილია სუბალპური და ალპური ბალახეულობით.
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1941

საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1941 — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის გათამაშება, რომელიც დაიწყო 27 აპრილს და უნდა დასრულებულიყო 9 ნოემბერს. თუმცა საბჭოთა კავშირზე გერმანიის თავდასხმის გამო ჩემპიონატი შეწყდა. უკანასკნელი ტური ჩატარდა 24 ივნისს.

შედეგები
ჯგუფი „“: ცხრილი
ჩემპიონატის შეწყვეტისას ცხრილი შემდეგნაირად გამოიყურებოდა:
გრან-პარადიზო

გრან-პარადიზო — მთა გრაის ალპებში, იტალიაში. სიმაღლე 4061 მ. მდებარეობს ალპების პოპულარულ საკურორტო ზონაში გრან-პარადიზოს ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე, რომელმაც მოგვიანებით ხელი შეუწყო ვანუაზის ეროვნული პარკის შექმნას. გრან-პარადიზოს მასივი მდებარეობს იტალიის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. აგებულია ძირითადად გნაისებით. 1860 წლის სექტემბერში გრან-პარადიზო პირველად დაიპყრო ინგლისელმა ჯონ კოუელმა.
წყაროსმთა

წყაროსმთა — მთა საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, წალკის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთზე. მდინარე ჭოჭიანის შუა აუზში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1860 მეტრი. აგებულია ზედაპლიოცენურ-შუამეოთხეული დიაბაზული, ბაზალტური და ანდეზიტური ლავებით. შემოსილია მთის გასტეპებული მდელოს მცენარეულობით.
სახალხო ფურცელი

„სახალხო ფურცელი“ — ქართული პოლიტიკური და ლიტერატურული ყოველდღიური გაზეთი, სოციალ-ფედერალისტთა პარტიის ორგანო. გამოდიოდა 1914–1917 წლებში თბილისში გაზეთ „სახალხო გაზეთის“ ნაცვლად. 1917–1921 წლებში „სახალხო საქმე“ ერქვა. 1914–1917 წლებში გაზეთს ჰქონდა ყოველკვირეული „სურათებიანი დამატება“. რედაქტორ-გამომცემელი — დ. ჯორჯაძე.
გერმანიის კავშირი

გერმანიის კავშირი — გერმანულენოვანი სახელმწიფოების კონფედერაცია 1815 წლიდან 1866 წლამდე. დაარსდა 1815 წლის 8 ივნისს ვენის კონგრესზე. გერმანიის კავშირი, როგორც ცალკეული ფედერაციული ერთეულების გაერთიანება, იყო 1806 წელს დაშლილი საღვთო რომის იმპერიისა და ნაპოლეონის მიერ დაარსებული რაინის კავშირის მემკვიდრე.

კონფედერაციის დამფუძნებელი დოკუმენტი, გერმანიის ფედერალური აქტი, ხელმოწერილი იქნა 38 წევრი სახელმწიფოს, 34 სამთავროსა და ოთხი თავისუფალი ქალაქის მიერ; 39-ე წევრი სახელმწიფო ჰესენ-ჰომბურგი კონფედერაციას მხოლოდ 1817 წელს შეუერთდა. შეძენით ან მემკვიდრეობით სახელმწიფოთა გაერთიანებების შედეგად წევრთა რაოდენობა 1863 წლამდე 35-მდე შემცირდა. კონფედერაციას პრუსიისა და ავსტრიის მხოლოდ ის ნაწილები ეკუთვნოდა, რომლებიც წინათ გერმანელი ერის საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაშიც შედიოდა. გერმანიის კავშირის ფართობი 1815 წლისათვის დაახლოებით 630 100 კვადრატულ კილომეტრს შეადგენდა, მოსახლეობა კი 29,2 მილიონს. მოსახლეობის რაოდენობა 1865 წლამდე 47,7 მილიონამდე გაიზარდა.

გერმანიის კავშირი გერმანიის ომის (1866) შედეგად პრაღის ზავით ოფიციალურად გამოცხადდა დაშლილად. 1870 წლიდან სამი სამხრეთგერმანული სახელმწიფოს ჩრდილოგერმანულ კავშირთან მიერთების შედეგად გერმანიის კავშირი მცირე ხნით აღდგა და არსებობდა მანამ, სანამ არ დაარსდა გერმანიის იმპერია.
აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფო

აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფო ასევე აღმოსავლეთ საფრანგეთი ან . ლუდვიგ გერმანელის სამეფო, რომელიც 843 წელს ვერდენის ხელშეკრულებით გამოეყო ფრანკთა იმპერიას. ის იყო საღვთო რომის იმპერიის წინამორბედი. ლუი ღვთისმოშიშის გარდაცვალების შემდეგ მისმა შვილებმა ვერდენის ხელშეკრულებით ფრანკთა იმპერია დაყვეს აღმოსავლეთ შუა და დასავლეთ ფრანკთა სამეფოებად. სამივე სამეფოს მართავდა კაროლინგების დინასტია. უფროსი შვილი ლოტარ (795-855) იმპერატორის ტიტულს ატარებდა. ფორმალურად ფრანკთა იმპერია მაინც ერთიანი სამეფო იყო.

დასასრული
კაროლინგების დინასტიის ფრანკული ფრთის ბოლო წარმომადგენლის ლუდოვიკ ჩვილის (893-911) გარდაცვალების შემდეგ, 911 წლის 10 ნოემბერს ფორხაიმის ყრილობაზე საქსონიის, შვაბიის და ბავარიის ჰერცოგებმა აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფოს მეფედ აირჩიეს კონრად (881 — 918) ფრანკონიის ჰერცოგი და გარდაცვლილი მეფის ძმისშვილი. მისი მეფობის დროს შიდა არეულობები კიდევ უფრო გამწვავდა და შესუსტდა ცენტრალური ხელისუფლება. კონრად -ის გარდაცვალების შემდეგ მეფედ საქსონიის ჰერცოგი: ჰაინრიხ ფრინველმჭერი აკურთხეს. რითიც ფაქტობრივად დასრულდა აღმოსავლეთ ფრანკული სახელმწიფო და დაიწყო გერმანიის სამეფოს ისტორია.
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1941 (ჯგუფი „А“)

საბჭოთა კავშირის 1941 წლის გათამაშება დაიწყო 27 აპრილს და უნდა დასრულებულიყო 9 ნოემბერს. თუმცა საბჭოთა კავშირზე გერმანიის თავდასხმის გამო ჩემპიონატი შეწყდა. უკანასკნელი ტური ჩატარდა 24 ივნისს.

შედეგები
ცხრილი
ჩემპიონატის შეწყვეტისას ცხრილი შემდეგნაირად გამოიყურებოდა:

საუკეთესო ბომბარდირი: ალექსეი სოკოლოვი − 8 (9) − „სპარტაკი“ (მ.)

მატჩები
ჩიტაურები (თიანეთის მუნიციპალიტეტი)

ჩიტაურები — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში, სიმონიანთხევის თემში. მდებარეობს ერწოს ქვაბულში, მდინარე აძეძის (ივრის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1150 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 25 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1945

საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1945 — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის მეშვიდე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა მოსკოვის „დინამო“, მეორე ადგილზე გავიდა მოსკოვის „ცდკა“, მესამეზე – მოსკოვის „ტორპედო“. დაიწყო 13 მაისს და დასრულდა 24 სექტემბერს.

შედეგები
პირველი ჯგუფი: ცხრილი
მეორე ჯგუფი: ცხრილი
ახალი გოგონა

ახალი გოგონა — ამერიკული სატელევიზიო სიტკომი, რომელიც 2011 წლის 20 სექტემბრიდან, ტელეკომპანია -ის ეთერში გადის. მთავარ როლებს ზოი დეშანელი, ჯეიკ ჯონსონი, მაქს გრინფილიდი, ლემორნ მორისი და ჰანა საიმონი ასრულებენ. თავდაპირველად გეგმაში იყო პირველი სეზონი, 13 ეპიზოდით შემოფარგლულიყო, თუმცა შემდგომ გადაწყდა, რომ სერიალის 24 ეპიზოდი გადაეღოთ.

სიუჟეტი
ჯესიკა „ჯეს“ დეი მომხიბლავი გოგონაა, რომელიც საყვარელ ადამიანთან დაშორების შემდეგ საცხოვრებლად სამ ბიჭთან, ნიკთან, შმიტთან და უინსტონთან გადადის. ჯესის ბავშვობის მეგობარი სისი კი ცდილობს დაქალს მხარში ამოუდგეს.

პერსონაჟები
ჯესიკა „ჯეს“ დეი
„ახალი გოგონა“ ის შეყვარებულთან დაშორების შემდეგ სამ ბიჭთან გადავიდა საცხოვრებლად, რომლებიც განცხადებით იპოვა. ის დაახლოებით 30 წლისაა და სკოლაში მასწავლებლად მუშაობს.

ნიკ მილერი
ნიკი ერთ-ერთია იმათგან, ვინც ჯესისთან ერთად ლოს-ანჯელესში, ერთ ჭერქვეშ ცხოვრობს. დიდი ხანი არაა, რაც მას 30 წელი შეუსრულდა. ნიკი ბარმენია ერთ-ერთ კლუბში.
წარმოშობით ის ჩიკაგოდანაა.

შმიტი
ჯესის გამოჩენამდე შმიტი, ნიკთან და უნსტონთან ერთად ცხოვრობდა. შმიტს იმედი ჰქონდა, თუკი სახლში გოგონას აცხოვრებდნენ მის დაქალებთან გართობის საშუალება ექნებოდა. მან თვალი ჯესის საუკეთესო მეგობარს, სისის დაადგა, თუმცა მას არასოდეს უმართლებს ქალებთან ურთიერთობაში რადგან საკუთარ თავზე დიდი წარმოდგენები აქვს.

უინსტონ ბიშოპი
უინსტონი დიდხანს თამაშობდა კალათბურთს ლატვიაში, თუმცა სპორტს თავი დაანება და ახლა ლოს-ანჯელესში მეგობრებთან ერთად ცხოვრობს.

სესილია „სისი“ მაიერსი
ჯესის სკოლის საუკეთესო მეგობარი და პროფესიონალი მოდელი.
იულიოს თუხარელი

იულიოს თუხარელი (გ. ქართლი, ურბნისი, 1807) — ურბნელი ეპისკოპოსი 1791—1807 წლებში. თავიდან ის იყო სამთავნელი და ნიქოზელი ეპისკოპოსი. მისი სახელით გაცემულია მრავალი დოკუმენტი, დაკავშირებული ურბნისის საეპარქიო საქმეებთან. 1819 წელს პეტერბურგში გადაწერილ ქართულ ხელნაწერში, დაცულია ცნობა იულიოს თუხარელის გარდაცვალების შესახებ: „წმინდა ურბნელი იულიოს თუხარელი მიიცვალა ქართლს, ურბნისს“. იულიოს ურბნელი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო საუკუნის დასაწყისის საქართველოს პოლიტიკურ და საეკლესიო ცხოვრებაში, რადგან მისი გარდაცვალებას პეტერგბურგში გადახვეწილი ქართველები საგანგებოდ იუწყებოდნენ.
ღმერთების ომი: უკვდავები

ღმერთების ომი: უკვდავები — რეჟისორ ტარსემ სინგჰის კინოფილმი. ჟანრი ფენტეზი, სათავგადასავლო და მძაფრ-სიუჟეტიანი ფილმი. მთავარ როლებში მონაწილეობენ: ჰენრი კეველი, ფრიდა პინტო და მიკი რურკი. ფილმის პრემიერა გაიმართა 2011 წლის 11 ნოემბერს.

ახალგაზრდა თესევსი უბრალო გლეხია, რომელიც დედასთან ერთად ცხოვრობს ერთ-ერთ სოფელში ზღვის სანაპიროსთან. იგი მამაცია და კარგად ფლობს საბრძოლო ხელოვნებას. იგი მეომრად გამოზარდა ადგილობრივმა მოხუცმა, რომელმაც მას ასწავლა ხმლისა და ფარის ფლობა. თესევსის დედა ხშირად სტუმრობს ადგილობრივ ტაძარს, თუმცა თესევსს არცთუ ისე სწამს ღმერთების. ამასობაში ძალაუფლების წყურვილით შეპყრობილ მეფეს ჰიპერიონს ადამიანების განადგურება და ღმერთების დამარცხება სურს. ჰიპერიონმა ომი გამოუცხადა ღმერთებს და მათ სდებდა ბრალს მისი ოჯახის სიკვდილში. მას სურს მოძებნოს ეპირული მშვილდი, რომელიც გაკეთებული იყო ომის ღმერთის არესის მიერ და ათასწლიანი პატიმრობიდან გაათავისუფლებს ტარტაროსის მთებში გამომწყვდეულ ტიტანებს. ჰიპერიონის ხალხი ნელ-ნელა იპყრობს ელადას და ერთ-ერთ ტაძარს, სადაც ეპირული მშვილდი ინახება და თესევსი ერთადერთია, რომელსაც მისი დამარცხება შეუძლია.

რეჟისორმა განაცხადა, რომ აპირებს შექმნას ვიზუალური შედევრი ეკშენის სახით, შესრულებული რენესანსის ეპოქის სტილში. -ის მიმოხილვაში კინოკრიტიკოსთა 90 წევრიდან მხოლოდ 38% მისცა დადებითი შეფასება ფილმს. საშუალოდ ფილმმა 10 ქულიდან მოაგროვა 5.
თეთრახევა

თეთრახევა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე).

მდებარეობს თიანეთის ქვაბულში, მდინარე თეთრახევის (ქუსნოს მარჯვენა შენაკადი) ნაპირას, ზღვის დონიდან 1120 მეტრზე, თიანეთიდან დაშორებულია 2 კილომეტრით.

ისტორია
თეთრახევას ტერიტორია უძველესი დროიდანვე წარმოადგენდა ადამიანის სამოსახლოს. სოფლის ტერიტორიაზე მდებარეობს მოლამურის ციხე, აქვეა ძველი ნამოსახლარიც. ამ მინდორს სულხანას ქალის კვირიას სახელს ეძახიან. ვარაუდობენ რომ სოფელს ადრე მოლამური ერქვა და მოგვიანებით, – საუკუნეებში, ბარის მოსახლეობის კლებისა და ქართველ მთიელთა მიგრაციის შემდეგ სახელი გადაერქვა.

მოლამური ადრე სვეტიცხოვლის საკუთრებად განიხილებოდა (სოფლის მფლობელობა ალექსანდრე კახთა მეფემ 1579 წელს განუახლა სვეტიცხოველს). მოგვიანებით, აქ ყმა-მამულს ფლობდნენ ჩოლოყაშვილები და ნაწილობრივ ალავერდის მონასტერი. ადმინისტრაციულად იგი თიანეთის სამოურავოში შედიოდა. თეთრახევაზე (თიანეთთან ერთად) პრეტენზიებს აცხადებდა სამეფო კარიც, რომელიც ცდილობდა ამ მიწების უშუალოდ სახასო საკუთრებად ქცევას. გვიანდელი შუა საუკუნეების სამხედრო-ტერიტორიული დაყოფის შედეგად, სამეფო ხელისუფლებამ თიანეთის მხარე რუსთველ ეპისკოპოსს დაუქვემდებარა.

 საუკუნეში მოლამურის მოსახლეობა შეთხელდა. დაიწყო ქართველ მთიელთა მიგრაციის პროცესი. აქაური მოსახლეობა სალოცავად ივრის შენაკად ხაშრულასთან მიმდებარე ნასოფლარ ბაჩალში ადიოდა, სადაც „გაბიდაურთ თემის ფშაველების სახუთმეტო“ ძელის ანგელოზისა და დედა ღვთისმშობლის სალოცავი ნიშებია. ამიტომ ვარაუდობენ, რომ დღევანდელ თეთრახევაში მოსახლეობის ნაწილი სწორედ ამ მხრიდან არის გადმოსახლებული.

სოფლის მოსახლეობა ძველთაგანვე ძირითადად მესაქონლეობასა და მემინდვრეობას მისდევდა. სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით, მდ. კავახევას მარჯვენა ნაპირზე, ადგილის დედის ხატია ( საუკუნის), სოფლის დასავლეთით — წმ. გიორგის ხატი (სავარაუდოდ, გვიანდელი შუა საუკუნეების).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 39 ადამიანი.
გერმანიის ფედერალური აქტი

გერმანიის ფედერაციული აქტი — გერმანიის კავშირის კონსტიტუცია. მიღებულ იქნა ვენის კონგრესზე 1815 წლის 8 ივნისს. ფედერალური აქტის პრეამბულა აფუძნებდა ახალ კონფედერაციას გერმანულენოვანი სახელმწიფოებისათვის გერმანიის კავშირის სახელწოდებით. აქტის მუხლები 53-ედან 63-ის ჩათვლით ამავდროულად წარმოადგენენ ვენის კონგრესის დასკვნითი აქტის ოფიციალურ შემადგენელ ნაწილსაც. გერმანიის ფედერალურმა აქტმა სამართლებრივი ძალა 1866 წელს, გერმანიის კავშირის გაუქმების შემდეგ დაკარგა.
ბადენის კონსტიტუცია

ბადენის კონსტიტუცია შემუშავდა კარლ ფრიდრიხ ნებენიუსის მიერ და ხელი მოეწერა 1818 წლის 22 აგვისტოს ბადენის დიდი ჰერცოგის კარლ ლუდვიგ ფრიდრიხის მიერ. გერმანიის კავშირში შემავალ სახელმწიფოთა კონსტიტუციებს შორის ის ერთ-ერთი ყველაზე თანამედროვეა. ამ კონსტიტუციის გამო ბადენი, სამხრეთგერმანულ სახელმწიფოებთან ვიურტემბერგსა (1819 წლის კონსტიტუციით) და ბავარიასთან (1918), ასევე ცენტრალურგერმანულ საქსონია-ვაიმარ-აიზენახთან (1816) ერთად შედიოდა იმ მცირერიცხოვან გერმანულ სახელმწიფოთა სიაში, რომლებიც სახელმწიფო წყობილებად კონსტიტუციურ მონარქიას აღიარებდნენ.

ბადენის კონსტიტუცია შეიძლება ჩაითვალოს გერმანიის ფედერალური აქტის მე-14 მუხლის განხორციელებად, რომელიც ითვალისწინებდა გერმანიის კავშირში შემავალი სახელმწიფოებისათვის კონსტიტუციების შემუშავებას. კონსტიტუციის ორნაწილიანი სტრუქტურა ორიენტირებულია საფრანგეთის მეფის ლუი -ის 1814 წლის ქარტიაზე. ბადენის კონსტიტუციაში შეიმჩნევა მიდგომები შარლ ლუი დე მონტესკიესა და განმანათლებლობის სხვა ფილოსოფოსთა მიერ შემუშავებული ხელისუფლების დანაწილების თეორიის განსახორციელებლად.