iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მარია ტერეზა პორტუგალიელი

მარია ტერეზა პორტუგალიელი (; დ. 29 აპრილი, 1793 — გ. 17 იანვარი, 1874) — ბრაგანსას დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე ჟუან -ისა და დედოფალ კარლოტა ხოაკინა ესპანელის უფროსი ქალიშვილი. პირველად ცოლად გაჰყვა კარლ -ის შვილიშვილ პედრო კარლოს ესპანელს, რომელთანაც ერთი შვილი შეეძინა, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი იქორწინა კარლ -ის ვაჟ კარლოს ესპანელზე.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
მარია ტერეზა დაიბადა 1793 წლის 29 აპრილს ლისაბონში. იგი იყო პორტუგალიის მეფე ჟუან -ისა და მისი ცოლის, დედოფალ კარლოტა ხოაკინა ესპანელის უფროსი ქალიშვილი. როგორც მეფის უფროსი ასული და დროებით ტახტის მემკვიდრე, იგი დაბადებიდანვე გახდა ბეირას პრინცესა. მამის მხრიდან მისი ბებია-ბაბუა პორტუგალიის მეფე პედრუ და დედოფალი მარია , ხოლო დედის მხრიდან ესპანეთის მეფე კარლ და მარია ლუიზა პარმელი იყვნენ.

ქორწინება
მას შემდეგ რაც პორტუგალიაში საფრანგეთის იმპერატორი ნაპოლეონ შეიჭრა, სამეფო ოჯახი ბრაზილიაში გაიქცა, სადაც 1810 წლის 13 მაისს მარია ტერეზა დაქორწინდა თავის ბიძაშვილ პედრო კარლოს ესპანელზე. 1812 წლის 26 მაისს იგი უკვე დაქვრივდა, თუმცა პირველი ქმრისაგან ვაჟი დარჩა, სახელად სებასტიანი.

შემდეგ ოც წელზე მეტ ხანს იგი აღარ გათხოვილა, თუმცა 1838 წელს იგი ცოლად გაჰყვა ესპანეთის მეფე კარლ -ის ვაჟ კარლოსს, მონილას გრაფს, რომელიც ამის სანაცვლოდ მარია ტერეზას ძმას, მეფე მიგელ -ს სამოქალაქო ომის ჩახშობაში დახმარებას ჰპირდებოდა. კარლოსს დიდი პრეტენზიები ჰქონდა ესპანეთის ტახტზე, რაც განსაკუთრებით მისი ძმის, ფერდინანდ -ის გარდაცვალებისა და ტახტზე მცირეწლოვანი ისაბელ -ის ასვლის შემდეგ გაიზარდა, რომლის რეგენტიც მისი იტალიელი დედა იყო, რაც ესპანელებში უკმაყოფილებას იწვევდა. მალევე დაიწყო ესპანეთის სამოქალაქო ომი, რომელშიც ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ მონარქისტები (ანუ ისაბელის მომხრეები) და კარლისტები (ანუ კარლოსის მომხრეები). ამ ომის განმავლობაში, კარლისტები მარია ტერეზას უკვე ესპანეთის დედოფლად მოიხსენიებდნენ.

ესპანური მემკვიდრეობა
1837 წლის 15 იანვარს ესპანელების დიდმა ნაწილმა ოფიციალურად აღიარა კარლი ესპანეთის მეფედ, ხოლო მარია ტერეზა დედოფლად. ყოველივე ამას ცხადია დიდი სამოქალაქო ომი მოჰყვა, რომელშიც 1859 წლიდან დახმარების მიზნით მარია ტერეზას ძმა, მეფე მიგელ -ც ერთვება.

უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ მარია ტერეზასა და კარლის ქორწინება ზოგიერთში დიდ უკმაყოფილებას იწვევდა, გარდა იმისა, რომ ისინი ერთმანეთის ბიძა-დის შვილი იყვნენ, კარლოსი მარია ტერეზას დის, მარია ფრანსისკას ქვრივიც იყო და მასთან სამი ვაჟი ჰყავდა.

ყველაფრის მიუხედავად ომში ისაბელ -მ გაიმარჯვა და კარლი საბოლოოდ მაინც ვერ გამეფდა. იგი გარდაიცვალა 1855 წელს. მარია ტერეზა კი ბოლოს იძულებული გახდა დაეტოვებინა ესპანეთი, როდესაც აქ კიდევ ერთი სამოქალაქო ომი დაიწყო, რის შედეგადაც დაამხეს დედოფალ ისაბელას მმართველობა. მარია ტერეზა იტალიის ქალაქ ტრიესტში გაიქცა და იქვე გარდაიცვალა 1874 წლის 17 იანვარს, 80 წლის ასაკში.
მანასაროვარი

მანასაროვარი, მაპამიუმ-ცო, მაპამ-იუმცო — მაღალმთიანი მტკნარწყლიანი ტბა სამხრეთ-დასავლეთ ჩინეთში, ტიბეტის ავტონომიურ რეგიონში. გაწოლილია ტიბეტის მთიანეთზე, მთა კაილასის სიახლოვეს, მთათაშუა ხეობაში, რომელიც სამხრეთიდან შემოსაზღვრულია ჰიმალაით, ხოლო ჩრდილოეთიდან კაილასის ქედით. მდებარეობს ზღვის დონიდან 4586 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 412 კმ², საშუალო სიღრმე 46 მ, მაქსიმალური სიღრმე 90 მ. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 23 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ დაახლოებით 25 კმ-ზე.

აქვს შედარებით მომრგვალო ფორმა. მანასაროვარი განგა-ჩუს 10 კილომეტრიანი ფშანით დაკავშირებულია ტბა ლანგა-ცოსთან. წყალუხვობისას, როდესაც მანასაროვარი ივსება ხდება მისი წყლების ჩადინება ლანგა-ცოში. ტიბეტელი ბუდისტებისთვის ეს დრო დიდი დღესასწაულია: წყლის ბალანსი დადებითი და უარყოფითი ენერგიის ჰარმონიის სიმბოლოა. დიდი ხნის განმავლობაში იყინება. დაბალი ტემპერატურის პირობებში ზაფხულშიც კი წარმოიქმნება ტბაზე ყინულის ქერქი.

დამახასიათებელია მაღალმთიანი კლიმატი. ტბის რაიონი ვრცელდება სუბტროპიკული და სუბეკვატორული კლიმატის სარტყლების საზღვარზე. ნიშანდობლივია ტემპერატურის მკვეთრი დღე-ღამური რყევები. დღისით, მზეზე წყალი თბება +4°-მდე. ჰაერის საშუალო ტემპერატურა იანვარში –14,2°, ხოლო ივნისში 3,5°. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა დაახლოებით 400 მმ შეადგენს. ნალექების 87 % ივნისში და სექტემბერშია. ტბის სიახლოვეს ცხელი წყაროებია.

წყალი ძალიან სუფთაა და გამჭვირვალე, ხილვადობა ათეულობით მ-ს შეადგენს. ფსკერი ქვიანია, ქვები წვრილია და ბასრი. მანასაროვარის სიახლოვესაა სატლეჯის, ინდის, გჰაგჰრისა და ბრაჰმაპუტრის სათავეები.

ტიბეტური ლეგენდების თანახმად, მანასაროვარი კარიბჭეა ფიზიკურ სამყაროსა და საიქაო სამყაროს შორის. რელიგიური მომლოცველობის ადგილია. ინდუიზმსა და ბუდიზმში მისი მნიშვნელობა დიდია. წარსულში ტბის სიახლოვეს აღმართული იყო 8 მონასტერი. შემორჩენილია ჩერკიპის, იერნგოსა და ბიონრის მონასტრების ნანგრევები. ტრუგოს, სერალუნგის, გოსულის, ჩიუ-გუმპისა და ლანგბონის მონასტრები აღდგენილია 1980-იან წლებში.

გალერეა
ჩვეულებრივი საჯა

ჩვეულებრივი საჯა — ფრინველი გვრიტჩიტასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძეა დაახლოებით 42 სმ, იწონის 250 გ-ს. ფეხები — სამთითიანი, შეზრდილი, თითის ბრჭყალებამდე დაფარულია ბუმბულით. შეფერილია ჭრელად, ჟანგმიწოვან-ქვიშისფრად, მუცელი შავია. გავრცელებულია ცენტრალური აზიის უდაბნოებში. სახლობს თიხოვან და ქვიან უდაბნოებში. დიდ მანძილს ფრენს სარწყულებლამდე. დებს 2, ხშირად 3 კვერცხს (აპრილ–ივნისში), ინკუბაცია ერთ თვემდე გრძელდება. იკვებება თესლებით, ყლორტებითა და ყვავილებით, იშვიათად კენკრით. დროდადრო (მაგ., 1863, 1888, 1908, 1913, 1922, 1944 წლებში) მასიურად სახლდება დასავლეთით (იტალიასა და ინგლისამდე) და აღმოსავლეთით (პრიმორიემდე). ნადირობის ობიექტია, უმთავრესად სარწყულებლებთან.
სებასტიან დე ბურბონ-ბრაგანსა

სებასტიან დე ბურბონ-ბრაგანსა (, ; დ. 4 ნოემბერი, 1811 — გ. 14 თებერვალი, 1875) — ბურბონ-ბრაგანსას დინასტიის წარმომადგენელი. პედრო კარლოს ესპანელისა და მარია ტერეზა პორტუგალიელის ერთადერთი ვაჟი. ესპანეთისა და პორტუგალიის ინფანტი.

ბიოგრაფია
ოჯახი
სებასტიანი დაიბადა 1811 წლის 4 ნოემბერს რიო-დე-ჟანეიროში, პორტუგალიის კოლონია ბრაზილიაში. იგი იყო პედრო კარლოს ესპანელისა და მარია ტერეზა პორტუგალიელის ერთადერთი შვილი. ამ დროს პორტუგალიის სამეფო ოჯახი ბრაზილიაში იყო გაქცეული ნაპოლეონის შემოჭრების გამო. მისი დაბადებიდან სულ ერთ წელიწადში მამამისი გარდაიცვალა. მამის მხრიდან მისი ბებია-ბაბუა იყვნენ ესპანეთის მეფე კარლ -ის ვაჟი გაბრიელ ესპანელი და პორტუგალიის მეფე პედრუ -ის ასული მარიანა ვიქტორია პორტუგალიელი, ხოლო დედის მხრიდან პორტუგალიის მეფე ჟუან და დედოფალი კარლოტა ხოაკინა ესპანელი. 1824 წელს ესპანეთის მეფე ფერდინანდ -მ მას ესპანეთის ინფანტის წოდება უბოძა.

სამოქალაქო ომი
ნაპოლეონის ჩამოგდების შემდეგ პორტუგალიის სამეფო ოჯახი კვლავ ლისაბონში დაბრუნადა. მას შემდეგ რაც სებასტიანის ბიძა, მეფე პედრუ უშვილოდ გარდაიცვალა, ტახტზე მისი ძმა მიგელ ავიდა, რომელსაც ამ დროისათვის შვილები არ ჰყავდა, რის გამოც პორტუგალიის ტახტის პირველ მემკვიდრედ 1826-34 წლებში სებასტიანი ითვლებოდა, როგორც მიგელის უფროსი დის შვილი.

1838 წელს სებასტიანის დედა მეორედ გათხოვდა თავისსავე განსვენებული დის ქვრივზე, მონილას გრაფ კარლოს ესპანელზე, რომელიც 1833 წლიდან კარლისტების პარტიის დამფუძნებელი და ესპანეთის ტახტის მოსარჩელე იყო.

ამის შემდეგ სებასტიანი კარლისტების პარტიაში გაწევრიანდა და ესპანელი მონარქისტების წინააღმდეგ იბრძოდა. მან მონაწილეობა მიიღო ბილბაოს მეორე ალყაში. აგრეთვე იბრძოდა ბრიტანელი ლეგიონელის ჯორჯ დე ევანზის წინააღმდეგ ორიამენდის ბრძოლაში. თუმცა, მიუხედავად ყველაფრისა ომი კარლისტების მარცხით დასრულდა.

სულ რამდენიმე წელიწადში სამოქალაქო ომი კვლავ დაიწყო, თუმცა ამჯერად რესპუბლიკელებსა და მონარქისტებს შორის. რესპუბლიკელებმა დაამხეს დედოფალი ისაბელ და მასთან ერთად საფრანგეთსა და იტალიაში გააძევეს სრულიად ესპანური არისტოკრატია. ამის შემდეგ სებასტიანი საფრანგეთის სამხრეთულ ქალაქ პოში დასახლდა, სადაც გარდაიცვალა კიდეც 1875 წლის 14 თებერვალს, 63 წლის ასაკში.

ქორწინებები და შვილები
1832 წლის 25 მაისს, მადრიდში სებასტიანი დაქორწინდა სიცილიისა და ნეაპოლის მეფე ფრანჩესკო -ისა და მარია ისაბელ ესპანელის ასულ მარია ამალია დე ბურბონ-სიცილიელზე, რომელიც 1857 წელს, 39 წლის ასაკში უშვილოდ გარდაიცვალა. ამ ამბიდან სულ სამ წელიწადში, 1860 წლის 19 ნოემბერს სებასტიანმა ცოლად შეირთო ესპანეთის მეფე კარლ -ის ვაჟის, კადისის ჰერცოგ ფრანსისკოსა და მისი მეუღლის, ლუიზა კარლოტა დე ბურბონ-სიცილიელის ქალიშვილი მარია კრისტინა ესპანელი, რომელთანაც ხუთი ვაჟი შეეძინა:
ფრანსისკო (1861-1923), ცოლად შეირთო მარია დელ პილარ დე მახუირო;
პედრო (1862-1892), ცოლად შეირთო მარია დე ლა კარიდად დე მადანი;
ლუისი (1864-1889), ცოლად შეირთო მარია ანა ბერნალდო დე კიროს ი მუნიოსი;
ალფონსო (1866-1934);
გაბრიელი (1869-1889);
ანტონიო პასკალ ესპანელი

ანტონიო პასკალ ესპანელი (; დ. 31 დეკემბერი, 1755 — გ. 20 აპრილი, 1817) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ესპანეთის, ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე კარლ -ისა და დედოფალ მარია ამალია საქსონიელის უმცროსი ვაჟი. ესპანეთის მეფე კარლ -ისა და ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე ფერდინანდ -ის უმცროსი ძმა. ცოლად ჰყავდა საკუთარი ძმის შვილი მარია ამალია ესპანელი, თუმცა შვილები არ ჰყოლია.

ბიოგრაფია
ანტონიო პასკალი დაიბადა 1755 წლის 31 დეკემბერს ნეაპოლში. იგი იყო ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე კარლ -ისა და დედოფალ მარია ამალია საქსონიელის ნაბოლარა ვაჟი. ღრმა ბავშვობიდანვე იგი ჰუმანისტი რეპეტიტორების სწავლების ქვეშ იზრდებოდა თავის ძმასთან, კარლთან ერთად. 1759 წელს მისი ბიძა, ესპანეთის მეფე ფერდინანდ უშვილოდ გარდაიცვალა, რის გამოც ტახტზე მამამისი კარლ ავიდა, რომელიც ცოლ-შვილთან ერთად ესპანეთში გადასახლდა. ეს ყოველივე ვერ აიტანა დედოფალმა მარია ამალია საქსონიელმა, ღრმა დეპრესიაში ჩავარდა და 1760 წელს გარდაიცვალა, რა დროსაც ანტონიო სულ ოთხი წლის იყო. ამის შემდეგ ანტონიო თავის უფროს და-ძმებთან: გაბრიელთან, მარია ხოსეფასთან და მარია ლუისასთან ერთად იზრდებოდა მადრიდის სამეფო კარზე.

1795 წლის 25 აგვისტოს 40 წლის ანტონიო პასკალმა ცოლად შეირთო თავისი ძმის, კარლის უფროსი ასული მარია ამალია, რომელიც ამ დროს 16 წლის იყო. ეს იყო ორმაგი დინასტიური ქორწინება, რა დროსაც მათთან ერთად იქორწინეს მარია ამალიას უმცროსმა დამ, მარია ლუისამ და ერტურიის მეფე ლუიჯიმ. მარია ამალია ქორწინებიდან სულ სამ წელიწადში, 19 წლის ასაკში გადაჰყვა მშობიარობას, რა დროსაც მან მკვდარი ბავშვი გააჩინა.

ნახევარკუნძულის ომის დროს იგი შატო დე ვალენსაში იყო გამოკეტილი სამეფო ოჯახის ბრძანებით. იგი მხარს უჭერდა აბსოლუტიზმს და მონაწილეობაც მიიღო თავისი ძმის შვილის, მეფე ფერდინანდ -ის ტახტზე აყვანაში. ანტონიო პასკალი გარდაიცვალა მადრიდში, 1817 წლის 20 აპრილს, 61 წლის ასაკში.

წინაპრები
ანტონიო პასკალ ესპანელის წინაპრები
ბერინგის კუნძული

ბერინგის კუნძული — აღმოსავლეთი კუნძული კომანდორის კუნძულების შემადგენლობაში. შედის რუსეთის შემადგენლობაში. ფართობი 1660 კმ². კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი მთიანია (უმაღლესი მწვერვალი 751 მ), აგებულია პალეოგენ-ნეოგენის ტუფოგენური დანალექი და ანთროპოგენის ეფუზიური ქანებით. ჰავა ოკეანური სუბტროპიკულია. ნალექის რაოდენობა 500 მმ-ს შეადგენს. დაფარულია ტუნდრის მცენარეულობით, ხეობები — მდელოებით, ქვისა და ბუჩქოვანი არყით. სანაპიროები ვეშაპებისა და ზღვის ძაღლების თავშესაყარია, გვხვდება ზღვის წავი. მოსახლეობა — რუსები და ალეუტები. სახელი ეწოდა ვიტუს ბერინგის პატივსაცემად.
მარია ამალია ესპანელი

მარია ამალია ესპანელი (; დ. 9 იანვარი, 1779 — გ. 22 ივლისი, 1798) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ესპანეთის მეფე კარლ -ისა და დედოფალ მარია ლუიზა პარმელის ქალიშვილი. 1795 წელს ცოლად გაჰყვა თავისსავე ბიძას, ანტონიო პასკალ ესპანელს. ქორწინებიდან სამ წელისადში მარია ამალია მშობიარობას გადაჰყვა.

ბიოგრაფია
ადრეული ცხოვრება
მარია ამალია დაიბადა 1779 წლის 9 იანვარს. იგი იყო ესპანეთის მეფე კარლ -ისა და დედოფალ მარია ლუიზას მეორე ქალიშვილი. მას სახელი ბებიის, ესპანეთის დედოფალ მარია ამალია საქსონიელის პატივსაცემად დაარქვეს. აღსანიშნავია, რომ დედამისი საფრანგეთის მეფე ლუი -ის ფავორიტი შვილიშვილი იყო.

თავდაპირველად დედოფალი მარია ლუიზა მარია ამალიას მითხოვებას თავის ძმის შვილზე, პარმის პრინც ლუიჯიზე გეგმავდა. 1794 წელს ლუიჯი ესპანეთის სამეფო კარზეც ჩავიდა. იგი საკმაოდ სიმპატიური შესახედაობის, ქერა, ინტელიგენტი და ათლეტური აღნაგობის ახალგაზრდა იყო, და ამავდროულად ხუთი წლით უმცროსიც მარია ამალიაზე. ლუიჯიმ მისი ასაკისა და გარეგნობის გამო უარი თქვა მარია ამალიაზე და სანაცვლოდ მის უმცროს დაზე, მარია ლუისაზე დაქორწინების ნებართვა ითხოვა, რომელიც მისი თანატოლი და ბევრად უკეთესი გარეგნობის გოგონა იყო. მარია ამალიას დები დიდი წარმატებით გათხოვდნენ: კარლოტა ხოაკინა პორტუგალიისა და ბრაზილიის იმპერატორს გაჰყვა, მარია ლუისა ლუკას ჰერცოგსა და ერტურიის მეფეს, მარია ისაბელი კი სიცილიისა და ნეაპოლის მეფეს. ცხადია მარია ამალიას მშობლებს მისი ასეთივე სარფიანად გათხოვება სურდათ, თუმცა ევროპის მონარქებს მასზე დაქორწინება არ სურდათ.

ქორწინება და გარდაცვალება
მისმა მშობლებმა მარია ამალიასათვის საქმრო საბოლოოდ ისევ ესპანეთში იპოვნეს. ეს იყო მარია ამალიაზე 24 წლით უფროსი მისივე ბიძა ანტონიო პასკალი, რომელიც აქამდე არასდროს დაოჯახებულა. მიუხედავად დიდი ასაკობრივი სხვაობისა, მათ ბევრი საერთო აღმოაჩინეს და ისინი ერთად ხშირად საათობით სეირნობდნენ და ნადირობდნენ კიდეც.

1795 წლის 25 აგვისტოს შედგა მარია ამალიასა და ანტონიო პასკალის ქორწინება. ეს იყო ორმაგი დინასტიური ქორწინება, რა დროსაც მათთან ერთად დაქორწინდნენ მარია ამალიას და — მარია ლუისა და ლუიჯი პარმელი.

1797 წელს მარია ამალია პირველად დაფეხმძიმდა, თუმცა მალევე მუცელი მოეშალა. ამ ამბიდან მალევე იგი კვლავ დაფეხმძიმდა, თუმცა 1798 წლის 22 ივლისს, 19 წლის მარია ამალია პირველივე მშობიარობას გადაჰყვა, მან მკვდარი ბავშვი გააჩინა. იგი დაკრძალეს ესკორიალის სამეფო ბაზილიკაში.

წინაპრები
მარია ამალია ესპანელის წინაპრები
ვენეციის კოლონიები

ვენეციის კოლონიები ( ან ; „საზღვაო სამფლობელოები“) — ვენეციის რესპუბლიკის საზღვაო და ზღვისგადაღმა სამფლობელოების საერთო სახელწოდება, რომელიც მოიცავდა: ისტრიას, დალმაციას, ნეგროპონტეს, მორეას (მორეის სამეფო), ეგეოსის კუნძლებს (არქიპელაგოს სამთავრო), კუნძულ კრეტას (კანდიას სამეფო) და კვიპროს. ეს სამფლობელობი ქმნიდნენ ვენეციის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული მოწყობის სამიდან ერთ-ერთ ტიპს, დანარჩენი ორი კი იყო — დოჟადო, ანუ თვით ქალაქი ვენეცია და მატერიკული სამფლობელოები ჩრდილოეთ იტალიაში.

ისტორია
ვენეციის ზღვისგადაღმა იმპერიის შექმნა დაახლოებით 1000 წელს დალმაციის დაპყრობით დაიწყო და მის ზენიტს, 1204 წელს, მეოთხე ჯვაროსნულ ლაშქრობებში მიაღწია, რომლის შედეგადაც ვენეციას ბიზანტიის იმპერიის ყოფილი სამფლობელოები ერგო. მიუხედავად ამისა, ამ ტერიტორიების უდიდესი ნაწილი ვენეციის მიერ არ იმართებოდა, რადგან მას ყოფილი იმპერიის მემკვიდრე ბერძნულ/ბიზანტიური სახელმწიფოები დაეუფლნენ (ეპირის დესპოტატი, ნიკეის იმპერია და ტრაპიზონის იმპერია), ხოლო დარჩენილი ნაწილი ნიკეის იმპერიამ შთანთქა, მათ შორის კონსტანტინეპოლი, რომელიც 1261 წელს ნიკეის იმპერიამ გაათავისუფლა და შედეგად ბიზანტიისი იმპერია აღადგინა.

„საზღვაო სამფლობელოები“ ბალკანეთის დასავლეთ ნაწილში, ადრიატიკის ზღვის სანაპიროებზე შემორჩა, რომელსაც და საუკუნეემდე „ვენეციის ზღვასაც“ უწოდებდნენ. ოსმალეთის იმპერიის აღზევებას უკავშირდება ტერიტორიების უმნიშვნელოვანესი ნაწილის დაკარგვა. ისტრია, დალმაცია და იონიის კუნძლები, 1797 წლამდე ვენეციის ნაწილად ითვლებოდა, იქამდე სანამ ვენეციის რესპუბლიკას ნაპოლეონი გააუქმებდა.

ვენეციის სამფლობელოები
ვენეციის ისტრია, მოიცავდა ისტრიას, დღევანდელი ხორვატია.
ვენეციის დალმაცია, მოიცავდა დალმაციას და მცირე სამფლობელოებს მთიან ნაწილში, დღევანდელი ხორვატია.
ვენეციის ალბანეთ, მოიცავდა კოტორის ყურეს და მცირე სამფლობელოებს მთიან ნაწილში, თანამედროვე მონტენეგრო.
ვენეციის იონიის კუნძლები, კანდიის სამეფო და მრავალი სხვა მცირე სამფლობელოები, თანამედროვე საბერძნეთი.
ვენეციის კვიპროსი, ყოფილი კვიპროსის სამეფო.
თეთრი გიორგი

თეთრი გიორგი შეიძლება აღნიშნავდეს:

თეთრი გიორგი (ჰერალდიკური სიმბოლო) — ჰერალდიკური სიმბოლო;
თეთრი გიორგი (1924 - 1954) — 1924 - 1954 წლებში მოქმედი ქართული საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ორგანიზაცია;
თეთრი გიორგის ეკლესია - წმინდა გიორგის სახელობის კომპლექსი ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ აწყურის სამხრეთით;
წმინდა გიორგი - ქრისტიანი წმინდანი, დიდმოწამე.
თეთრი გიორგი (ჰერალდიკური სიმბოლო)

თეთრი გიორგი — საქართველოში ფართოდ გამოყენებული ჰერალდიკური სიმბოლო, საქართველოს გერბის ნაწილი 1918-1921 და 1991-2004 წლებში.

საქართველოს (რესპუბლიკის) გერბი (1990-2004)
გერბი შემოღებულია საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს გადაწყვეტილებით 1990 წლის 14 ნოემბრის „საქართველოს სახელმწიფო გერბის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის კანონის საფუძველზე, რომლითაც არსებითად აღადგინეს 1918-21 წლებში არსებული სახელმწიფო გერბი, იმ განსხვავებით, რომ გერბის ვარსკვლავი ნაკლებ ორნამენტირებულია. 1990 წლის 28 დეკემბრის მიღებულ იქნა „საქართველოს სახელმწიფო გერბის დებულების დამტკიცების თაობაზე“ კანონი, რომელმაც განსაზღვრა ახალი გერბის აღწერილობა და გამოყენების წესი:
მიხეილ ქურდაძე

მიხეილ ზაქარიას ძე ქურდაძე (დ. 1937 — გ. 10 მარტი, 1993, თბილისი) — ქართველი იურისტი, იუსტიციის სახელმწიფო მრჩეველი, იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი.

საქართველოს პროკურატურაში მუშაობდა 1964 წლიდან. 1987–1990 წლებში იყო ქ. რუსთავის პროკურორი, 1990 წელს დაინიშნა თბილისის პროკურორად. ამავდროულად, მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სისხლის სამართლის კათედრაზე; იყო 4 მონოგრაფიის, 2 სახელმძღვანელოს (თანაავტორობით), 60-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა და პუბლიცისტური სტატიის ავტორი.

1993 წლის 10 მარტს თბილისში, მ. კოსტავას ქუჩაზე, საკუთარი სახლის წინ, ქურდაძე მოკლეს რამდენიმე გასროლით. 2002 წელს ქურდაძის მკვლელობის საქმეში დამნაშავედ სცნეს დაქირავებული მკვლელი კობა გურგენიძე, თუმცა შემკვეთი არ დასახელებულა.
ვერცხლის(I) სულფიდი

ვერცხლის სულფიდი — არაორგანული ნივთიერება. ქიმიური ფორმულა 2. მიეკუთვნება ბინარულ ნივთიერებებს, აგრეთვე შეიძლება განვიხილოთ, როგორც ვერცხლისა და გოგირდწყალბადის მჟავის მარილი.

ბუნებაში გავრცელება
ვერცხლის სულფიდი ბუნებაში გვხვდება მინერალების არგენტიტის, აკანტიტის და მაკინსტრიიტის სახით. ამ მინერალების ძირითადი თვისებები წარმოდგენილია ცხრილში:

ფიზიკური თვისებები
ვერცხლის სულფიდი რუხ-შავი ფერის მყარი ნივთიერებაა. ვერცხლის ნაერთებს შორის ყველაზე ცუდად იხსნება წყალში. ძალიან თხელ აფსკებში მეტალურ ვერცხლს ვარდისფერ შეფერილობას აძლებს. ეთანოლში არ იხსნება.

2 არსებობს სამ კრისტალურ მოდიფიკაციაში:
კატალონიის კრიზისი (2017)

კატალონიის 2017 წლის კრიზისი, ასევე ცნობილი როგორც ესპანეთის 2017 წლის კონსტიტუციური კრიზისი — პოლიტიკური კრიზისი ესპანეთში, რომელის მთავარი თემა კატალონიის დამოუკიდებლობა იყო. 2017 წლის 1 ოქტომბერს კატალონიაში ჩატარდა დემოუკიდებლობის რეფერენდუმი, სადაც 90,2 პროცენტმა კატალონიის ესპანეთისგან განცალკევებას დაუჭირა მხარი . ამასთანავე, რეფერენდუმში მოსახლეობის მხოლოდ 42,3 პროცენტმა მიიღო მონაწილეობა. 10 ოქტომბერს კატალონიის ჟენერალიტეტმა რეფერენდუმის შედეგებზე დაყრდნობით მიიღო დამოუკიდებლობის დეკლარაცია. 27 ოქტომბერს კატალონიის რეგიონულმა პარლამენტმა ხმების 52 პროცენტით დაამტკიცა დამოუკიდებლობის დეკლარაცია და მაშასადამე გამოაცხადა კატალონიის რესპუბლიკის შექმნა. 28 ოქტომბერს ესპანეთის სენატმა აამოქმედა კონსტიტუციის 155-ე მუხლი, შეაჩერა კატალონიის ავტონომიური სტატუსი და დაშალა კატალონიის ჟენერალიტეტი. 31 ოქტომბერს ესპანეთის საკონსტიტუციო სასამართლომ კატალონიის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადება არაკონსტიტუციურად ცნო.

2017 წლის 30 ოქტომბერს ესაპანეთის გენერალურმა პროკურორმა დაიწყო სისხლის სამართლებრივი დევნა ამბოხების ორგანიზებისა და კორუფციულ გარიგებებში მონაწილების ბრალდებით კატალონიის ჟერენერალიტეტის პრეზიდენტ კარლეს პუჩდემონისა და სხვა 13 საჯარო მოხელის წინააღმდეგ. მათ მოახერხეს ესპანეთის დატოვება და ბრიუსელში გაქცევა, საიდანაც კატალონიის სეპარატისტულად განწყობილ მოსახლეობას არაძალადობრივი წინააღმდეგობისკენ მოუწოდებდნენ.
შაპელი (ცარსკოე-სელო)

შაპელი — პავილიონი ალექსანდრეს პარკში, ქალაქ პუშკინში, აგებულია 1825-1828 წლებში, არქიტექტორ ადამ მენელასის მიერ.

ისტორია
პავილიონი შაპელი მდებარეობს ალექსანდრეს პარკის განაპირა ტერიტორიაზე. იგი ააგეს 1825-1828 წლებში მასში იესო ქრისტეს მცირე ქანდაკების დასადგმელად, რომელიც დაამზადა ცნობილმა გერმანელმა მოქანდაკემ, შტუტგარტელმა პროფესორმა იოჰან-ჰენრიხ ფონ დანეკერმა. დედოფალმა მარია თეოდორეს ასულმა ქანდაკება იყიდა 100 000 რუბლად და სურდა დაემონტაჟებინა მოსკოვის ერთ-ერთ ეკლესიაში, მაგრამ გადაიფიქრა და საჩუქრად გადასცა იმპერატორ ალექსანდრე -ს.

პავილიონის შიგნით განთავსებულია ანგელოზების ფიგურები, რომელიც შესრულებულია მოქანდაკე ვ. ი. დემუტ-მალინოვსკის მიერ. აქვე იყო განთავსებული ქრისტეს ქანდაკება, რომელიც დამზადებულია თეთრი მარმარილოსაგან და ამჟამად ინახება ერმტაჟში.

მეორე მსოფლიო ომის წლებში შენობა ძალიან დაზიანდა და 2018 წლამდე პრაქტიკულად ნანგრევების სახით იყო შემორჩენილი. 2009 წელს მოხდა პავილიონის კონსერვაცია და გარშემო შემოავლეს ღობე. 2011-2018 წლებში მიმდინარეობდა მოსამზადებელი და სარემონტო-სარესტავრაციო სამუშაოები. 2018 წლის 14 სექტემბერს გამოაცხადეს რესტავრაციის დასრულების შესახებ. 15 სექტემბერს კი პავილიონი შაპელი გაიხსნა დამთვალიერებლებისათვის.

საინტერესო ფაქტები
არსებობს თქმულება, რომ პავილიონ შაპელში იკრიბებოდნენ ნეორელიგიური და ტერორისტული ორგანიზაცია აუმ-სინრიკეს სექტის წევრები, რომლებიც კედლებზე ხატავდნენ საიდუმლო ნიშნებს და ნიღბებს.
არსებობს ნიშნები, რომ 1921 წელს კოშკის ორი შესასვლელი ამოქოლილი იყო, რადგან მასში იმალებოდნენ მძარცველები.
იუსუფოვის ბაღი

იუსუფოვის ბაღი — ბაღი სანქტ-პეტერბურგში.

ისტორია
9 ჰა მიწის ნაკვეთი მდინარე ფონტანკასა და სადოვაიის ქუჩას შორის პეტრე -მა 1724 წელს საჩუქრად გადასცა თავად გრიგორ იუსუფოვს. მოგვიანებით მისმა შვილმა გააშენა რეგულარული ბაღი ორი ჭაობით, არხებითა და ყვავილნარით. 1730 წელს კი ამ მიწის ნაკვეთზე ააშენეს ხის ერთსართულიანი სახლი, რომლის პროექტიც შეიმუშავა დომენიკო ტრეზინიმ.

1790-იან წლებში ნ. იუსუფოვმა არქიტექტორ ჯაკომო კვარნეგის დაუკვეთა კარ-მიდამოს მოწყობა. მან გადააკეთა სასახლე და დააგეგმარა ბაღი.

1810 წელს კარ-მიდამო შეიძინა ხაზინამ, ხოლო მოგვიანებით გადასცეს რუსეთის კომუნიკაციების სამმართველოს. პარკში მოაწყვეს ორანჟერეა და შადრევნები.

1863 წლის გაზაფხულზე იმპერატორმა ალექსანდრე -მ უბრძანა იუსუპოვის ბაღის ნაწილის გახსნა დამთვალიერებლებისათვის. ამისათვის სამხრეთი და ჩრდილოეთი ნაწილი მკაცად გამიჯნეს ერთმანეთისაგან. სამხრეთის ნაწილში განათავსეს ორი ჭაობი კუნძულებით, რომელიც ერთმანეთს უკავშირდებოდა ჯაჭვის ხიდებით, ხოლო ნაპირს ხის ხიდებით.

ზამთრით ბაღი არ მუშაობს. შობის დღესასწაულზე ბაღში მასობრივი სეირნობა იმართება.

იუსუპოვის ბაღმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა რუსეთში ფიგურული სრიალის განვითარებაში. აქ გაიმართა პირველი მსოფლიო ჩემპიონატი ფიგურულ სრიალში. ბაღის ფიგურული სრიალის სკოლაში სწავლობდა ნიკოლაი პანინ-კოლომენკინი, პირველი რუსი ოლიმპიური ჩემპიონი.

საბჭოთა პერიოდში პარკს ერქვა „ოქტომბრის რაიონის საბავშვო პარკი“. 1955 წელს აქ დადგეს ვ. ლენინის ძეგლი. 1990 წელს კი ბაღს დაუბრუნეს ისტორიული სახელი, ხოლო ლენინის ძეგლი მოშალეს.

ამჟამად ბაღი ეკუთვნის იმპერტორ ალექსანდრე -ის სახელობის კომუნიკაციების უნივერსიტეტს.
მთავარი აფთიაქის შენობა (სანქტ-პეტერბურგი)

მთავარი აფთიაქის შენობა — ნაგებობა სანქტ-პეტერბურგში. კლასიციზმის არქიტექტურული ძეგლი. აგებულია 1796 წელს არქიტექტორ ჯაკომო კვარნეგის პროექტითა და ხელმძღვანელობით, 1722 წელს დომენიკო ტრეზინის მიერ ბაროკოს სტილში აგებული სახლის ადგილზე.

ისტორია
სასახლის აფთიაქი შეიქმნა 1704 წელს და თავდაპირველად განთავსებული იყო პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრეში, რომლის ხელმძღვანელიც 1721 წელს გახდა ი. ლ. ბლიუმენტროსტი.

 საუკუნის დასაწყისში დღევანდელი მთავარი აფთიაქის შენობის ადგილზე იდგა აფთიაქარ ლეკენსის სახლი.

1722 წელს ამ ადგილზე დომენიკო ტრეზინის პროექტის მიხედვით ააგეს მთავარი აფთიაქის ქვის შენობა, სადაც განათავსეს პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრეში მდებარე აფთიაქი. 1731 წელს ი. ლ. ბლიუმენტროსტი გაათავისუფლეს ხელმძღვანელის თანამდებობიდან და მთავარი აფთიაქი გააერთიანეს სასახლის აფთიაქთან, ახალ დანაყოფს ეწოდა იმპერატორის მთავარი აფთიაქი.

აფთიაქის პირველი შენობა დაიწვა 1735 წელს, იგი აღადგინეს, თუმცა 1737 წელს კვლავ ხანძარმა გაანადგურა.

 საუკუნის ბოლოსთვის შენობა ძალიან მოძველდა და 1789 წელს დაიწყო ახალი შენობის მშენებლობა ჯაკომო კვარნეგის პროექტის მიხედვით. 1796 წელს ააგეს ახალი შენობა.

მთავარი ფასადი შემკულია ოთხი კორინთული ნახევარკოლონით და სამკუთხა ფრონტონით, ხოლო კუთხეები პილასტრებითა და ფრონტონით. საუკუნის მეორე ნახევარში ფასადის გარკვეული დეტალები შეცვალეს, თუმცა შენობა დღევანდელ დღემდე კარგადაა შემონახული.

1839 წლიდან აფთიაქი გადაიტანეს სხვა შენობაში, ხოლო აფთიაქის მთავარ შენობაში განათავსეს პავლოვსკის პოლკის ოფიცერთა ბინები, რომელიც აქ განთავსებული იყო 1917 წლამდე.
გორის ბამბეულის კომბინატი

გორის ბამბეულის კომბინატი, მოგვიანებით გორის ბამბეულის საფეიქრო-სამკერვალო საწარმოო გაერთიანება, „ლაინი“ — ბამბეულის სამრეწველო კომბინატი. მდებარეობდა საქართველოს სსრ-ის ქალაქ გორში. მის შემადგენლობაში იყო 2 სართავი და 2 საქსოვი ფაბრიკა, ასევე გამწყობი წარმოება. პროდუქციის ძირითადი სახეები ბამბის ნართი და ბამბეულის ქსოვილები იყო; უშვებდა მაღალხარისხოვან ქსოვილებს: ნარმა, ფლანელი, შოტლანდურა, პიკე და სხვ. კომბინატის მშენებლობა დაიწყო 1947 წელს; პირველი რიგი ამოქმედდა 1951 წელს გამომყვანი საამქროს გარეშე, ამიტომ აქ დამზადებული ხამი ქსოვილი გამოსაყვანად ტაშკენტის საფეიქრო კომბინატში იგზავნებოდა. 1954 წლიდან კომბინატი სრული საწარმოო ციკლით მუშაობდა. 1955 წელთან შედარებით, საწარმოს პროდუქციის მოცულობა გაიზარდა: 1960 წელს 3-ჯერ, 1965 წელს 4,3-ჯერ, 1970 წელს 5,3-ჯერ.

1961–1962 წლებში საექსპლუატაციოდ გადაეცა მეორე რიგის სართავ-საქსოვი ფაბრიკები. 1975 წელს კომბინატში დამზადდა 7125,1 ტ ნართი და 58279,4 ათასი მ მზა პროდუქცია. გორის ბამბეულის კომბინატის საწარმოთა ახალი ტექნიკით აღჭურვა დაიწყო 1962 წელს.