iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ხოსე მარია სან მარტინი

ხოსე მარია სან მარტინი ( დ. 29 მარტი, 1811 — გ. 12 აგვისტო, 1857) — ცენტრალურამერიკელი სამხედრო ოფიცერი და პოლიტიკოსი, სალვადორის პრეზიდენტი 1852 წელს ხოლო მეორედ 1854 – 1856 წლებში.

ადრეული ცხოვრება
დაიბადა კრეოლების ოჯახში ნაკაომეში, ჰონდურასი. იყო ხოაკინა ფუგონისა და კონსერვატორი პოლიტიკოსის, ხოაკინ დე სან-მარტინ ი ულოას ვაჟი, რომელიც ასევე იყო სალვადორის მეთაური. ბავშვობაში მისი ოჯახი სალვადორის ქალაქ ჩალატენანგოში გადავიდა საცხოვრებლად. იგი ფილოსოფიას სწავლობდა გვატემალის სან-კარლოსის უნივერსიტეტში , თუმცა სწავლა არ დაუსრულებია. ამის ნაცვლად, 1829 წელს დაბრუნდა სალვადორში, სადაც მოგვიანებით დაქორწინდა ისაბელ გარსია დე მაჩონზე.

პოლიტიკური კარიერა
1832 წელს იგი გახდა სალვადორის პროვინციის პარლამენტის დეპუტატი. იმავე წელს აირჩიეს სალვადორის დეპუტატად. 1834 წელს კი შეუერთდა არმიას, იმავე დროს, როდესაც ხოაკინ დე სან-მარტინმა გამოაცხადა სალვადორის შტატის გამოყოფა ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკიდან. ფრანსისკო მორასანმა, რომელიც მაშინ მართავდა ფედერაციულ რესპუბლიკას, გაგზავნა ჯარები ხოაკინ დე სან-მარტინზე თავდასხმისთვის მდინარე ხიბოაზე 1834 წლის ივნისში. მორასანის გამარჯვების შემდეგ სან-მარტინის ოჯახი მექსიკაში გადასახლდა.

ხოსე სალვადორში 1840 წელს დაბრუნდა და გაიწვიეს შტატის არმიაში ვიცე-პოლკოვნიკის ჩინით. 1842 წელს მან უხელმძღვანელა შეიარაღებულ აჯანყებას გენერალ ფრანცისკო მალესპინის, შტატის სამხედრო ლიდერის წინააღმდეგ. ეს ამბოხი ჩავარდა და სან-მარტინი ჰონდურასში გადაასახლეს.

სან-მარტინი სალვადორში 1845 წელს დაბრუნდა. 1846 წლის 16 მაისს პრეზიდენტმა ეუხენიო აგილარმა იგი ფინანსთა მინისტრად და, ამავდროულად, თავდაცვის მინისტრად დანიშნა. სან-მარტინი ამ თანამდებობაზე 1847 წლის 19 სექტემბრამდე იყო. 1850 წელს აირჩიეს სენატორად, ასევე იყო მოწვევის თავმჯდომარე (1851-1853). იგი მსახურობდა ქვეყნის დროებით პრეზიდენტად 1852 წლის 30 იანვრიდან 1 თებერვლამდე. 1853 წლის ბოლოს აირჩიეს სალვადორის პრეზიდენტად და თანამდებობა დაიკავა 1854 წლის 15 თებერვალს.

1854 წლის 16 აპრილს მიწისძვრამ მთლიანად გაანადგურა ქალაქი სან-სალვადორი. იმავე წლის 27 აპრილს მთავრობამ შექმნა კომისია ქალაქისთვის შესაფერისი ახალი ადგილის მოსაძებნად. 8 მაისს პრეზიდენტი სან-მარტინი გაემგზავრა კოხუტეპეკედან რეკომენდებული ადგილის შესამოწმებლად, თუმცა მან ვერ დააკმაყოფილა მისი სტანდარტები. შედეგად, მან შექმნა ახალი კომისია რამდენიმე ინჟინრის შემადგენლობით და 4 ივნისს მათ აირჩიეს სანტა-ტეკლა.

1855 წლის 14 თებერვალს მან გამოსცა დეკრეტი ჩალატენანგოს დეპარტამენტის შექმნის შესახებ. ისიდრო მენენდესმა გასცა მითითება სალვადორის შესაბამისი კანონების ამოქმედების შესახებ. გვატემალაში ხოსე რაფაელ კარერა ტურსიოსის კონსერვატიულ მთავრობასთან შედარებით, იგი მშვიდობიანად იქცეოდა. მისი მემკვიდრის, პრეზიდენტ რაფაელ კამპოს კაბინეტში, ხოსე მარია სან-მარტინი 1856 წელს ომის მინისტრი იყო.

გარდაცვალება
1857 წლის 12 აგვისტოს სან-მარტინი გარდაიცვალა ქოლერისგან თავის რანჩოში, სან-კრისტობალში. ინფექცია გავრცელდა ნიკარაგუადან დაბრუნებული ჯარისკაცების მიერ ხერარდო ბარიოსთან ერთად, რომელმაც არ შეასრულა პრეზიდენტ კამპოს ბრძანება ნიკარაგუაში დარჩენის შესახებ.
ლარნაკის რაიონის არქეოლოგიური მუზეუმი

ლარნაკის რაიონის არქეოლოგიური მუზეუმი — მუზეუმი კვიპროსში, ქალაქ ლარნაკაში, სადაც წარმოდგენილია ექსპონატები, რომლებიც ასახავს ქალაქ კიტიონისა და ზოგადად ლარნაკის რეგიონის ისტორიულ განვითარებას. მუზეუმი 1969 წელს გაიხსნა და ადრე ლარნაკის რაიონული არქეოლოგიური მუზეუმი ერქვა. მუზეუმს სიძველეთა დეპარტამენტი განაგებს.

კიტიონი-ბამბულას არქეოლოგიური ძეგლი მუზეუმიდან დაახლოებით 100 მეტრით ჩრდილოეთით მდებარეობს. ინფორმაცია ამ ძეგლის შესახებ მუზეუმის ტერიტორიაზეა განთავსებული. მუზეუმში შესვლის საფასური 1,70 ევროს შეადგენს (2013 წლის მონაცემებით), ხოლო ბამბულას ძეგლის დათვალიერებია უფასოა.

მუზეუმიდან ასევე 500 მეტრითაა დაშორებული კიტიონ-კათარის არქეოლოგიური ძეგლი.
ლორენსო სეპედა

ლორენსო სეპედა იყო სალვადორის პრეზიდენტი 1858 წლის 1-დან 8 თებერვლამდე. ის ისტორიაში შევიდა, როგორც სალვადორის რესპუბლიკის ერთ-ერთი პრეზიდენტი უკიდურესად მოკლე ვადით, რადგან მაშინდელი პრეზიდენტის, მიგელ სანტინ დელ კასტილიოსა და მოქმედი ვიცე-პრეზიდენტის, ეუფრასიო გუსმანის არყოფნის გამო, მას მოუწია მმართველობის საკუთარ თავზე აღება.

ბიოგრაფია
1848 წელს ლორენსო აირჩიეს მეტაპანის ოლქის დეპუტატის შემცვლელად, ხოლო მარიანო ერნანდესი იყო ძირითადი წარმომადგენელი.

1857 წლის დეკემბერში იგი აირჩიეს სენატორად სანტა-ანას სამართავად. მისი აღმასრულებელი ხელისუფლება გარდამავალი იყო და მან თანამდებობა დონ რაფაელ კამპოსგან ჩაიბარა, სადაც იგი გაიგზავნა სამსახურისთვის პრეზიდენტის დედაქალაქში არყოფნის პერიოდში.

1858 წლის 7 თებერვალს მან მთავრობა გადააბარა არჩეულ პრეზიდენტს, გენერალ მიგელ სანტინ დელ კასტილიოს. როდესაც სანტინმა ივნისში თავის მამულებში წასვლა გადაწყვიტა, აღმასრულებელი ხელისუფლების ჩასაბარებლად ვიცე-პრეზიდენტს მოუხმეს. მას შემდეგ, რაც ვიცე-პრეზიდენტმა თანამდებობაზე უარი განაცხადა, მიიწვიეს სეპედა, რომელმაც ასევე უარი თქვა თავისი პროგრესირებადი დაავადების გამო.
ვერნონ შოუ

ვერნონ ლორდენ შოუ (დ. 13 მაისი, 1930 – გ. 2 დეკემბერი 2013) — დომინიკის მეხუთე პრეზიდენტი, შოუ თანამდებობას იკავებდა 1998 წლიდან 2003 წლამდე.

ვერნონმა განათლება მიიღო დომინიკის გრამატიკულ სკოლაში, ხოლო შემდეგ დაამთავრა ტრინიტის უნივერსიტეტი ოქსფორდში. ფარული კენჭისყრის შედეგად ხმები განაწილდა 18–13-ზე პარტიული ნიშნით. ვერნონ ლორდენმა პრეზიდენტის თანამდებობა ოფიციალურად 1998 წლის 6 ოქტომბერს დაიკავა, მას შემდეგ რაც წინა პრეზიდენტის, კრისპინ სორჰაინდოს, ერთჯერადი ხუთწლიანი ვადა ამოიწურა.

შოუმ თანამდებობა დატოვა 2003 წლის 1 ოქტომბერს. შოუს შემცვლელი გახდა ნიკოლას ლივერპული. ვერნონ ლორდენ შოუ გარდაიცვალა 2013 წლის 2 დეკემბერს, 83 წლის ასაკში.
ანტონინო ზიკიკი

ანტონინო ზიკიკი (; დ. 15 ოქტომბერი, 1929, ტრაპანი, იტალია, — გ. 9 თებერვალი, 2026, ლოზანა, შვეიცარია) — იტალიელი ფიზიკოსი, ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკის სპეციალისტი.

დაამთავრა პალერმოს უნივერსიტეტი. 1955 წლიდან მუშაობდა ბირთვული კვლევების ევროპულ ცენტრში (ცერნი). 1981 წელს იტალიის მთავრობის მიერ წარდგენილი იყო ცერნის გენერალური დირექტორის თანამდებობაზე, თუმცა არ აირჩიეს. 1963 წლიდან იყო ბოლონიის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1977–1982 წლებში არჩეული იყო იტალიის ბირთვული ფიზიკის ეროვნული ინსტიტუტის, 1978–1980 წლებში — ევროპის ფიზიკის საზოგადოების პრეზიდენტად.

გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო შრომა ელემენტარული ნაწილაკების თვისებებსა და ბუნებაში არსებულ ფუნდამენტურ ძალებზე. მას ეკუთვნის ჰადრონული ურთიერთქმედების პროცესში წარმოქმნილი ლეპტონური წყვილების შესწავლის ახალი მეთოდი, ე. წ. „ეფექტური ენერგიის“ მეთოდი ორი სხეულის ურთიერთქმედების შესასწავლად, აგრეთვე იდეა მძიმე ლეპტონის არსებობის შესახებ. შემუშავებული აქვს ექსპერიმენტული მეთოდი ზემოაღნიშნული ლეპტონის აღმოსაჩენად –+ ანიჰილაციებში. 1965 წელს ექსპერიმენტატორთა ჯგუფმა მისი ხელმძღვანელობით ცერნ-ში მიიღო პირველი ანტიდეიტრონი. ზიკიკს შემოთავაზებული აქვს გრიგორიანული კალენდრის დაზუსტების სქემა. არის ღირსების ორდენების კავალერი, წმ. პაპის სილვესტერის ორდენის დიდი ჯვრის რაინდი (ვატიკანი, 1985), მიღებული აქვს სხვა ჯილდოებიც. არის მრავალი ქვეყნის ქალაქის საპატიო მოქალაქე. 1996 წელს აირჩიეს საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის უცხოელ წევრად.
ტელოლოაპანის მუნიციპალიტეტი

ტელოლოაპანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 53,817 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.1 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1,012.59 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 53.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტელოლოაპანი. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „კენჭების მდინარეზე“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12058.
ტეპეკოაკუილკო-დე-ტრუხანოს მუნიციპალიტეტი

ტეპეკოაკუილკო-დე-ტრუხანოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 30,806 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.1 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 855.63 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 36 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტეპეკოაკუილკო-დე-ტრუხანო. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „მოხატულ გველთა ბორცვზე“. სახელი ასევე ეწოდა გენერალ ვალერიო ტრუხანოს (1767-1812) პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12059.
ტეტიპაკის მუნიციპალიტეტი

ტეტიპაკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 13,552 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.2 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 218.48 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 62 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1872 წლის 1-ელ ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტეტიპაკი. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ქვებზე“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12060.
ტისტლა-დე-გერეროს მუნიციპალიტეტი

ტისტლა-დე-გერეროს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 43,171 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.8 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 389.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 110.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1824 წლის 6 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტისტლა-დე-გერერო. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „სიმინდის ცომი“. სახელი ასევე ეწოდა პრეზიდენტ ვისენტე გერეროს პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12061.
ტლაკოაჩისტლაუაკის მუნიციპალიტეტი

ტლაკოაჩისტლაუაკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 22,781 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.9 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 805.48 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 28.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1872 წლის 11 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტლაკოაჩისტლაუაკა. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ოპოსუმები ვაკეზე“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12062.
ტლაკოაპის მუნიციპალიტეტი

ტლაკოაპის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10,092 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.3 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 280.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 35.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1837 წლის 27 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტლაკოაპა.მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12063.
ტლალჩაპის მუნიციპალიტეტი

ტლაჩაპის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 11,681 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.6 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 473.52 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 24.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1851 წლის 20 ოქტომბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტლალჩაპა. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ბურთის თამაშის მდინარე“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12064.
ტლალისტაკილია-დე-მალდონადო

ტლალისტაკილია-დე-მალდონადოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7,602 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.1 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 117.83 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 64.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1944 წლის 13 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტლალისტაკილია. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „თეთრი მიწა“. სახელი ასევე ეწოდა გუბერნატორ კარიტინო მალდონადო პერესის (1915-1971) პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12065.
ტლაპა-დე-კომონფორტის მუნიციპალიტეტი

ტლაპა-დე-კომონფორტის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 96,125 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 18.1 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 611.02 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 157.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1824 წლის 20 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტლაპა-დე-კომონფორტი. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ადგილი, სადაც რეცხავენ“. სახელი ასევე ეწოდა პრეზიდენტ იგნასიო კომონფორტის (1812-1863) პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12066.
ვილჰელმ მათიას ნეფი

ვილჰელმ მათიას ნეფი (დ. 19 თებერვალი, 1802 – გ. 21 იანვარი, 1882) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს იმ პირველ შვიდ წევრს შორის ერთ-ერთი, რომლებმაც ქვეყნის მართვა 1848 წელს დაიწყეს. ნეფი აღნიშნულ თანამდებობაზე 1875 წლამდე მოღვაწეობდა.

ვილჰელმ მათიას ნეფი რაინის ხეობის ძველ და დამკვიდრებულ ოჯახში, ალტშტეტენში დაიბადა. ნეფის მამა გავლენიან ვაჭარს წარმოადგენდა. ნეფმა სამართალი ჰაიდელბერგში (გერმანია) შეისწავლა, ხოლო შვეიცარიაში დაბრუნების შემდეგ, წმინდა გალენის კანტონის მთავრობაში აირჩიეს. ვილჰელმი ფართოდაა ცნობილი იმით, რომ პრინციპულად არ ერეოდა ლიბერალებსა და კონსერვატორებს შორის არსებულ კონფლიქტში, რომელიც იმ პერიოდში შვეიცარიაში დომინირებდა. რაინის ხეობა ლიბერალების საყრდენ პუნქტს წარმოადგენდა, რის გამოც ნეფს მხარდამჭერების იმედი მუდმივად ჰქონდა.

ვილჰელმ მათიას ნეფი „შვიდეულის ჯგუფის“ წევრი გახლდათ. აღნიშნულმა შვიდკაციანმა ჯგუფმა ნაპოლეონის ოკუპაციის შემდეგ შვეიცარიის კონფედერაციის 1848 წლის კონსტიტუცია შეიმუშავა, რომელიც ქვეყნის ამჟამინდელი კონსტიტუციის საფუძველს წარმოადგენს. 1848 წლის 16 ნოემბერს ვილჰელმ მათიას ნეფი, როგორც წმინდა გალენის წარმომადგენელი, შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს. ვილჰელმ მათიას ნეფი აღნიშნულ პოსტზე 27 წლის განმავლობაში მოღვაწეობდა, რაც იმ დროის სხვა კოლეგების მმართველობის ვადას მნიშვნელოვნად აღემატებოდა.

მართალია, ხანგრძლივი მმართველობის პერიოდში ნეფმა გავლენა თანდათან დაკარგა და „უსარგებლო მოღვაწის“ რეპუტაციაც კი შეიძინა. ვილჰელმ მათიას ნეფის ხელახალი არჩევა მხოლოდ მცირე უპირატესობით ხერხდებოდა. 1875 წლის 31 დეკემბერს ნეფი საბოლოოდ გადადგა. ვილჰელმ მათიას ნეფი შვეიცარიის თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიასთან (ლიბერალ-დემოკრატები/რადიკალები) იყო აფილირებული.

ხანგრძლივი მმართველობის პერიოდში ვილჰელმ მათიას ნეფი შემდეგ დეპარტამენტებს (სამინისტროებს) ხელმძღვანელობდა:

ფოსტისა და მშენებლობის დეპარტამენტი (1848–1852)
პოლიტიკური დეპარტამენტი (1853)
ვაჭრობისა და საბაჟო დეპარტამენტი (1854)
ფოსტისა და მშენებლობის დეპარტამენტი (1855–1859)
ფოსტის დეპარტამენტი (1860–1866)
ვაჭრობისა და საბაჟო დეპარტამენტი (1867–1872)
რკინიგზისა და ვაჭრობის დეპარტამენტი (1873)
ფინანსთა დეპარტამენტი (1873–1875)

1853 წელს ვილჰელმ მათიას ნეფი კონფედერაციის პრეზიდენტს წარმოადგენდა და საბჭოს თავმჯდომარეობდა. თანამდებობიდან 1875 წლის 31 დეკემბერს გადადგა.
ალფრედო გონსალეს ფლორესი

ალფრედო გონსალეს ფლორესი (დ. 15 ივნისი, 1877 – გ. 28 დეკემბერი, 1962) — კოსტა-რიკის პრეზიდენტის პოსტს 1914-დან 1917 წლამდე იკავებდა. მან ვერ შეძლო საპრეზიდენტო ვადის ბოლომდე დასრულება 1917 წლის 27 იანვრის სახელმწიფო გადატრიალების გამო, რომელსაც მისივე სამხედრო და საზღვაო მინისტრი, ფედერიკო ტინოკო ხელმძღვანელობდა.

ადრეული ცხოვრება
გონსალესი დაიბადა ერედიაში (კოსტა-რიკა), 1877 წლის 15 ივნისს, დომინგო გონსალეს პერესისა და ელემბერტა ფლორეს სამორას ოჯახში. 1896 წელს მან დაამთავრა კოსტა-რიკის ლიცეუმი , ხოლო 1903 წელს სამართლის ხარისხი მიიღო.

პოლიტიკური მოღვაწეობა
1914 წლის 8 მაისს იგი კონგრესმა პრეზიდენტად დანიშნა. ეს იყო ორი ძირითადი პოლიტიკური ძალის — „რესპუბლიკური პარტიისა“ და „დურანისტების პარტიის“ — შეთანხმების შედეგი, რადგან არჩევნებში მონაწილე სამი პარტიიდან ვერცერთმა ვერ მოიპოვა აბსოლუტური უმრავლესობა. პოლიტოლოგი ჯეიმს ლ. ბიუზი მას „კომპრომისულ, მოულოდნელ კანდიდატს“ უწოდებდა.

თავისი მმართველობის პერიოდში მან დააარსა ერედიას ნორმალური სკოლა (1915), ეროვნული ელექტროენერგიის კაბინეტი და კოსტა-რიკის საერთაშორისო ბანკი (ამჟამინდელი კოსტა-რიკის ეროვნული ბანკი). მან ასევე შექმნა სასოფლო-სამეურნეო საკრედიტო საბჭოები, რამაც ხელი შეუწყო ქვეყნის ეკონომიკური, კომერციული და ინდუსტრიული საქმიანობის გამოცოცხლებას. მანვე დაამკვიდრა საერთო საწყობების სისტემა, პირდაპირი დაბეგვრის მეთოდი და საქველმოქმედო გადასახადის შესახებ კანონი.

მისი მმართველობა დაემთხვა პირველ მსოფლიო ომს, რის გამოც მას სერიოზულ ფინანსურ სირთულეებთან გამკლავება მოუხდა.
ჯესი ჯექსონი

ჯესი ლუის ჯექსონი (; ნამდვილი გვარი — ბერნზი, ; დ. 8 ოქტომბერი, 1941, გრინვილი, სამხრეთი კაროლინა, აშშ, — გ. 17 თებერვალი, 2026, ჩიკაგო) — ამერიკელი სამოქალაქო აქტივისტი, ადამიანის უფლებათა დამცველი, ბაპტისტური ეკლესიის მღვდელი.

განათლება მიიღო ჩრდილოეთ კაროლინის აგრონომიულ და ტექნიკურ უნივერსიტეტში სოციოლოგიის მიმართულებით და ჩიკაგოს სასულიერო სემინარიაში. 1968 წელს ბაპტისტური ეკლესიის მღვდლად აკურთხეს.
1960-იანი წლებიდან ჩართული იყო სამოქალაქო უფლებებისთვის მოძრაობაში, რომელსაც მარტინ ლუთერ კინგი ხელმძღვანელობდა. ჯექსონის მიერ დაარსებული ორგანიზაციები 1971 წელს /-ის სახელით კოალიციად გაერთიანდა.

ჯექსონი ცნობილი იყო სექსუალური უმცირესობების უფლებათა დაცვით, რესპუბლიკური პარტიის და რონალდ რეიგანის ადმინისტრაციის პოლიტიკის, ძალგადამეტებული პოლიციური მეთოდების კრიტიკით. 1984 და 1988 წლებში, როგორც აშშ საპრეზიდენტო კანდიდატი, მონაწილეობდა დემოკრატიული პარტიის საარჩევნო პრაიმერებში. 1991–1997 წლებში ჯექსონი არჩეული იყო კოლუმბიის ოლქის „ჩრდილოვან დელეგატად“ და „ჩრდილოვან სენატორად“. 1992–2000 წლებში კომპანია „სი-ენ-ენის“ ეთერში მიჰყავდა გადაცემა „ორივე მხარე ჯესი ჯექსონთან ერთად“. ჯექსონი მიჩნეულია თავისი დროის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან აფროამერიკელ პოლიტიკურ აქტივისტად.
ღვიძლის ტორტი

}
ამ ინგრედიენტს ნამცხვრის ცომში ურევენ იმის ნაცვლად, რომ შიგთავსად გამოიყენონ.

ცომის ფენებს შორის, ნამდვილი ტორტის მსგავსად, ნაღებიან ყველს ან მაიონეზს ანაწილებენ. კერძს ზოგჯერ უმატებენ სტაფილოს, წვრილად დაჭრილ კვერცხს, მწვანილს ან ხახვს.

ღვიძლის ტორტი უმეტესად მზადდება ოჯახურ ზეიმებზე, მათ შორის დაბადების დღეებზე ან დღესასწაულებზე.
ჩაალი (გვატემალა)

ჩაალის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ალტა-ვერაპასის დეპარტამენტში, გვატემალაში. 2018 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 26,266 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის სახელწოდება მაიას ენიდანაა წარმოშობილი.

კლიმატი
კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტი ტროპიკულ სარტყელში მდებარეობს.
ჩისეკი

ჩისეკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ალტა-ვერაპასის დეპარტამენტში, გვატემალაში. 2018 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 84,553 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 244 კმ². დაფუძნდა 1814 წელს. მდეაბრეობს ზღვის დონიდან 230 მეტრის სიმაღლეზე.

კლიმატი
კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტი ტროპიკულ სარტყელში მდებარეობს.
ენრიკო ჩელიო

ენრიკო ჩელიო (დ. 19 ივნისი, 1889 – გ. 23 თებერვალი, 1980) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, რომელიც შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი იყო 1940 წლის 22 თებერვლიდან 1950 წლის 15 ოქტომბერს გადადგომამდე. ენრიკო ეკუთვნოდა შვეიცარიის ქრისტიან-დემოკრატიული სახალხო პარტიას.

სამსახურებრივი მოღვაწეობის პერიოდში ჩელიო ხელმძღვანელობდა ფოსტისა და რკინიგზის დეპარტამენტს. ასევე, ორჯერ იყო შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტი — პირველად 1943 წელს ხოლო შემდეგ 1948-ში

ბიოგრაფია
ენრიკო ჩელიო დაიბადა ამბრიში, რომელიც კანტონ ტიჩინოში სოფლის ტიპის დასახლებაა. ენრიკო იყო ემილიო ჩელიოს — სკოლის ინსპექტორის — და მარია დანცის მეორე ვაჟი. სწავლობდა ბალერნაში სალეზიანელთა გიმნაზიაში, ხოლო საშუალო განათლების დამადასტურებელი დიპლომი მილანში იეზუიტებთან მიიღო.

1915 წელს დაამთავრა ფრიბურის უნივერსიტეტი ლიტერატურისა და ფილოსოფიის სპეციალობით. 1916–1921 წლებში მუშაობდა ჟურნალისტად, შემდეგ კი გახდა ტიჩინოს კონსერვატიული პარტიის გაზეთ „ხალხი და თავისუფლება“ დირექტორი.
1921 წელს ენრიკო ჩელიომ განაახლა იურიდიული განათლება ფრიბურში და მიიღო ადვოკატის ლიცენზია. 1913–1932 წლებში იყო ტიჩინოს დიდი საბჭოს წევრი კონსერვატიული პარტიის რიგებიდან.

ენრიკო ჩელიო არჩეულ იქნა შვეიცარიის ეროვნული საბჭოში 1924 წელს, ასევე 1927–1928 და 1932 წლებში.
1932 წელს ჩელიომ ჯუზეპე კატორი შეცვალა ტიჩინოს სახელმწიფო საბჭოში, სადაც ხელმძღვანელობდა საზოგადოებრივი განათლების, იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტებს.

1940 წლის თებერვალში ენრიკო არჩეულ იქნა შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში, რათა შეეცვალა ჯუზეპე მოტა. ამ თანამდებობაზე ათი წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა ფედერალურ ფოსტისა და რკინიგზის დეპარტამენტს.
ენრიკო ჩელიო ორჯერ იყო შვეიცარიის პრეზიდენტი — 1943 და 1948 წლებში. ენრიკო ჩელიომ ოფიციალურად გახსნა 1948 ზამთრის ოლიმპიური თამაშები.

ნაშრომები
ენრიკო ჩელიო, ცხოვრების მაგალითი: ჯუზეპე მოტა, , ბელინცონა, 1957.
იგივე ავტორი, ლევენტინის აჯანყება 1755 წელს, & , ბელინცონა, 1958.
ვერცხლისფერი მანქანა

„ვერცხლისფერი მანქანა“ — 1921 წლის, მუნჯი, კრიმინალური ფილმი. რეჟისორობდა დევიდ სმიტი, ხოლო მთავარ როლებს ასრულებდნენ ეარლ ვილიამსი და ქეთრინ ადამსი. გადაიღეს და დისტრიბუტირდა -ს დახმარებით. ჩანაწერი დაკარგულია.
როლებში
ანტონი ტრენტი — ეარლ ვილიამსი;
დაფნე გრენვილი — ქეთრინ ადამსი;
არტურ გრენვილი — ჯოფრი ვები;
გრაფი მაიკლ ტემსვარი — ერიკ მეინი;
როზეკარელის ერლი — ემეტ კინგი;
პაულინა — მონა ლიზა;
ვიკარი — ჯონ სტეპლინგი;
ჰენტცი — მაქს აშერი;
კოლონელი ლანგლი — ვალტერ როჯერსი;
ჰალუშკი

ჰალუშკი ― სქელი, რბილი მაკარონის ან პელმენის ტრადიციული სახეობა, რომელიც გვხვდება ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის სამზარეულოში სხვადასხვა ადგილობრივი სახელწოდებით.

უნგრეთში კერძი პოპულარულია, როგორც პაპრიკაშის ინგრედიენტი. მას ასევე მიირთმევენ ყველთან, არაჟანთან, ხაჭოსთან, კვერცხთან, სემოლინასთან და კარაქთან ერთად, ხოლო სლოვაკეთში უმატებენ ცხვრის ყველს, ბეკონს ან ისპანახს.

ტერმინი „ჰალუშკი“ ეწოდება როგორც თავად პელმენებს, აგრეთვე მათგან მომზადებულ სხვა კერძსაც, რომელიც შეიცავს დამატებით ინგრედიენტებს. ერთ-ერთი ასეთი კერძი არის ჰალუშკი შემწვარი კომბოსტოთი და ხახვით.

„ბრინდზოვის ჰალუშკი“, რომელიც ამ სახის პელმენითა და ცხვრის ყველით მზადდება, სლოვაკეთის ერთ-ერთი ეროვნული კერძია.

სამხრეთ თურქეთში მდებარე ანტალიის პროვინციის ზოგიერთ რეგიონში ჰალუშკი უფრო დიდი ზომისაა, ვიდრე მისი ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპული ვარიანტები. კერძის მოსამზადებლად სპეციალური, კოვზის მსგავსი ჭურჭელი გამოიყენება.
ზოზულია

ზოზულია — ტრადიციული უკრაინული კერძი, რომელიც ფეტვისგან მზადდება. 2024 წელს ვინიცის ოლქში ზოზულიას ფაფის მომზადების ტრადიცია უკრაინის არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ეროვნულ სიას დაემატა. ფაფა ტრადიციულად ვინიცის ოლქის სოფელ დაშკივციში მზადდება.

კერძის სახელი მისი ვიზუალიდან მომდინარეობს – ფეტვისა და ყაყაჩოს თესლის ნაზავი გუგულივით ჭრელია, ზოზულია კი უკრაინულად სწორედ გუგულს ნიშნავს.

მომზადება
ფეტვს რძესთან ერთად ხარშავენ ღუმელში ან ქურაზე, სანამ ნახევრად არ მომზადდება. შემდეგ უმატებენ შაქართან, ყაყაჩოს თესლთან და კარაქთან შერეულ კვერცხს. ფაფა მხოლოდ ამის შემდეგ ასრულებს ხარშვას.