iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალექსანდრე ნეველის სამლოცველო

ალექსანდრე ნეველის სამლოცველო — სამლოცველო, რომელიც იყო განთავსებული მოსკოვში, მანეჟის მოედნის სიახლოვეს. აშენდა 1882-1883 წლებში არქიტექტორ დიმიტრი ჩიჩაგოვის პროექტით „1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში დაღუპულ მეომართა სამახსოვროდ“.

სამლოცველოს შექმნის ინიციატორები რუსეთ-ოსმალეთის ომში დაღუპულ მეომართა სამახსოვროდ გახდა შრომის წამახალისებელი საზოგადოება. სამლოცველოს პირველი ქვა აიგო 1882 წლის 31 ივლისს. სამლოცველო სზეიმოდ იკურთხა 1883 წლის 28 ნოემბერს პლევნის აღების მეხუთე წლისთავს. .

სამლოცველო იყო განლაგებული მანეჟის მოედანზე (სასტუმრო „ნაციონალის“ მოპირდაპირე მხარეს, ტვერისა და მოჰოვის ქუჩების გადაკვეთაზე). სამლოცველო დაიდგა იმ ადგილზე, სადაც ადრე იდგა მოისეევის მონასტერი, გაუქმებული 1764 წელს, ხოლო სამონასტრო ეკლესია 1789 წელს დაიშალა.

სამლოცველო იყო აშენებული თუჯის პირამიდის სახით, რამაც გამოიწვია ასოციაციები „ეგვიპტურ სტილთან“. კარავისებრი სამლოცველოს თავზე იყო აღმართული ჯვარი, თვით პირამიდა იყო მორთული კომპოზიციებით სამხედრო ჯავშნებისგან. სამლოცველოს სამი შესასვლელი ჰქონდა - ჩრდილოეთითა და სამხრეთით იდგა წყვილი ბოძები, რომლებზეც ორთავიანი არწივები იდგა. სამლოცველოს შიგნით არსებობდა ალექსანდრე ნეველის სახე. .

შემოსავალი სამლოცველოსგან იგზავნებოდა ალექსანდრესეული თავშესაფრის შესანახად.

1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ დაიწყო საუბრები სამლოცველოს დანგრევასთან დაკავშირებით. სამლოცველოს დანგრევის მთავარი მომხრე აღმოჩნდა იუსტიციის სახალხო კომისარიატის უფროსი პეტრე კრასიკოვი. მან მისწერა რუსეთის განათლების კომისარიატს შემდეგი წერილი „სამლოცველო მოხატულია მეფეების პატივსაცემი ხატებით“ და „არ წარმოადგენს ისტორიულ ან ხელოვნურ ფასეულობას“. მიუხედავად ამისა, განათლების კომისარიატიც კი მიიჩნევდა, რომ სამლოცველო არის „ხელოვნურ-ისტორიული ხასიათის ძეგლი, რომელიც განსაკუთრებულია 80-იანი წლებისთვის და რომელიც უნდა იყოს შენახული“.

კამათი გრძელდებოდა ორი წლის მანძილზრ, სანამ 1922 წელს მოსკოვის საბჭოს პრეზიდიუმმა არ ბრძანა სამლოცველოს დანგრევა. იგი დაინგრა ოქტომბრის რევოლუციის მეხუთე წლისთავის აღსანიშნავად. ალექსანდრე ნეველის სამლოცველო გახდა მოსკოვში პირველი საეკლესიო შენობა, რომელიც საბჭოთა ხელისუფლებამ დაანგრია..
მეფე ჯორჯის კუნძული (ტასმანია)

მეფე ჯორჯის კუნძული — მდებარეობს ავსტრალიის ტასმანიის შტატში. ის შედის დახრილი კუნძულების ჯგუფში და მდებარეობს კუნძულ ტასმანიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროს ტყიან ნახევარკუნძულთან ახლოს. ერთ დროს კუნძული დასახლებული იყო და მის აღმოსავლეთ ნაწილში ორი შენობის ნანგრევია შემორჩენილი.

ხანდახან ამ კუნძულს შეცდომით აიგივებენ ანტარქტიკაში მდებარე მეფე ჯორჯის კუნძულთან ან ჯორჯის კუნძულთან რომელიც ფოლკლენდის კუნძულების ჯგუფის წევრია.

ფლორა და ფაუნა
კუნძულის ბუნებრივი საფარის უმეტესობა განადგურებულია სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოების გამო, ამის მიუხედავად იქ მაინცაა შემორჩენილი ალოკაზუარინასა და ევკალიპტის მცირე ტერიტორიები. კუნძულზე ასევე გავრცელებულია კურდღლები.
სამოქალაქო და პოლიტიკურ უფლებათა პაქტი

სამოქალაქო და პოლიტიკურ უფლებათა პაქტი — მიღებულია გაეროს გენერალური ასამბლეის მიერ 1966 წლის 16 დეკემბერს (ძალაშია 1976 წლიდან). პაქტი იურიდიულად სავალდებულოა სახელმწიფოებისათვის. მასში თავმოყრილია მრავალი სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლება და თავისუფლება. პაქტის თანახმად, შექმნილია ადამიანის უფლებათა კომიტეტი, რომელიც ზედამხედველობას უწევს სახელმწიფოებს პაქტით გათვალისწინებულ უფლებათა დაცვაში. პაქტს დართული აქვს ორი ფაკულტატური ოქმი. პირველი ოქმის თანახმად, კომიტეტს ენიჭება უფლება, განიხილოს ინდივიდუალური საჩივრები სახელმწიფოს მიერ ცალკეულ პირთა უფლებების დარღვევის შესახებ. მეორე ოქმი მიზნად ისახავს სიკვდილით დასჯის გაუქმებას. საქართველო ამ პაქტს შეუერთდა 1994 წელს.
პერიტო-მორენოს ეროვნული პარკი

პერიტო-მორენოს ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი არგენტინაში. მდებარეობს დასავლეთ რეგიონში, სანტა-კრუსის პროვინციაში ჩილეს საზღვართან. პარკი მდებარეობს ზღვის დონიდან 900 მ. სიმაღლეზე. გაიხსნა 1937 წელს და მისი ფართობი 115 000 ჰექტარია. პარკში მდებარეობს ტურისტებში საკმაოდ პოპულარული მყინვარი პერიტო-მორენო.
ჯორჯის კუნძული

ჯორჯის კუნძული — ფოლკლენდის კუნძულების, სპიდველის კუნძულების ჯგუფში სიდიდით მეორე, რომლის ფართობიცაა 24 კმ². ის მდებარეობს სპიდველის კუნძულებიდან და აღმოსავლეთ ფოლკლენდიდან სამხრეთით და გამოყოფილია ლაფონიასგან არწივის სრუტით. კუნძული ძირითადად ბრტყელია, ყველაზე დიდ სიმაღლეს ზღვის დონიდან წარმოადგენს 18 მეტრი, ასევე არის რამდენიმე ტბორი და ეროზიული ნაშალი კუნძულის ცენტრში.

ჯორჯის და ბარენის კუნძულები ერთად გამოიყენებიან მეცხვარეობისათვის, კუნძულზე ასევე განვითარებულია ტურიზმიც.
ცეცხლოვანი მიწის ეროვნული პარკი

ცეცხლოვანი მიწის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი არგენტინაში, კუნძულ ცეცხლოვანი მიწის არგენტინის კუთვნილ ტერიტორიაზე. შეიქმნა 1960 წელს.

მდებარეობს ქალაქ უშუაიას შემოგარენში, ჩილეს საზღვრის გასწვრივ. მოიცავს 630 კმ²-ს. პარკში მრავალი ჩანჩქერი, ტყე, მთა და მყინვარია. შექმნილია ადგილობრივი გარემოს დაცვის მიზნით. აქ ბინადრობს მრავალი სახეობის ცხოველი.
არგენტინის დემოგრაფია

2001 წლის აღწერის მონაცემებით, არგენტინის მოსახლეობა შეადგენდა 36,260,130 ადამიანს. მოსახლეობის ზრდის მაჩვენებელი 0.917% იყო, შობადობის მაჩვენებელი შეადგენდა 16.32 ადამიანს ყოველ 1.000 ადამიანზე, მოკვდავობის მაჩვენებელი 7.54 ყოველ ათასზე. უკვე 2008 წლის მონაცემებით, ქვეყნის მოსახლეობა 40,301,927 ადამიანს შეადგენს.
მიგრაციის სალდო დადებითია და შეადგენს 0.39 იმიგრანტს ყოველ ათას მოსახლეზე. არგენტინა ერთადერთი სახელმწიფოა მთელს ლათინურ ამერიკაში, რომალსაც მიგრაციის დადებითი სალოდ აქვს. მოსახლეობის ასაკობრივი სტრუქტურა შემდეგნაირია:
15 წელზე ქვემოთ - 24.6%, ამ მაჩვენებლით არგენტინა ოდნავ ჩამორჩება მსოფლიოს საშუალო მაჩვენებელს (28%)
65 წელზე ზემოთ - 10.8%, საკმაოდ მაღალი მაჩვენებელი.

ხანდაზმული ადამიანების პროცენტული მაჩვენებელი მსოფლიოს საშუალო მაჩვენებელთან შედარებით არგენტინაში მაღალია და ლათინურ ამერიკაში მხოლოდ ურუგვაის ჩამორჩება.

მოსახლეობის ზრდა არგენტინაში ყველაზე დაბალია ლათინური ამერიკის მასშტაბით, მაგრამ ასევე დაბალია მოკვდავობის მაჩვენებელი. სიცოცხლის ხანგრძლივობის საშუალო მაჩვენებელი 76 წელია.

არგენტინელთა უმრავლესობა თანამედროვე არგენტინის ტერიტორიაზე ევროპიდან კოლონიალიზმის ეპოქასა და - საუკუნეებში დასახლდა. მოსახლეობის 86% ევროპული წარმომავლობისაა. 8%-ს შეადგენენ მეტისები, ბოლო აღწერისას, 600,000 არგენტინელი თავს ინდიელთა შთამომავლად მიიჩნევდა (1.6 %). (იხილეთ # სექცია).

ყველაზე მსხვილ ეთნიკურ ჯგუფებს იტალიელები და ესპანელები შეადგენენ. მოსახლეობის 60%-ზე მეტი სწორედ იტალიური წარმოშობისაა.
კონრად I

კონრად მაზოვიელი (მაზოვეცკი) ( დ. 1187 კრაკოვი, პოლონეთი — გ. 31 აგვისტო 1247) — პიასტების დინასტიის წარმომადგენელი, ფეოდალური დაქუცმაცების პერიოდის პოლონეთის ერთ-ერთი მთავარი.

კაზიმირ -ის და ჩეხეთის მთავრის ქალიშვილის ელენა ზნოემელის მეოთხე და უმცროსი ვაჟი (ძველ ისტორიოგრაფიაში მას მიიჩნევდნენ რუსეთის მთავრის ქალიშვილად — ელენა ვსევოლოდის ასული ან როსტისლავ გალიციელის ქალიშვილი, იან დლუგოშის შეცდომის გამო, რომელმაც მოიგონა მისი წარმომავლობა, მხოლოდ მისი არა პოლონური სახელის გამო ), ლეშეკ თეთრის უმცროსი ძმა.

კუიავიის მთავარი 1202—1247 წლებში, სერაძის მთავარი, კრაკოვის მთავარი 1229—1232, 1241—1243 წლებში. დააარსა დამოუკიდებელი მაზოვიის სამთავრო, რომელიც შედიოდა პოლონეთის სამეფოში. მართავდა მას 1207—1247 წლებში.

1227 წელს თავისი ძმის ლეშეკ თეთრის გარდაცვალების შემდეგ კონრადი სამართლიანად თვლიდა მალოპოლსკის ტახტზე თავის პრეტენზიებს ყველაზე საფუძვლიანად და ბრძოლა ტახტისათვის შეიარაღებული გზით დაიწყო. 1229 წელს დაამარცხა კრაკოვის მთავარი ანრი წვერა და აიყვანა ის ტყვედ. კონრადის გამარჯვებით ისარგებლა ვლადისლავ წვრილფეხამ და დაჯდა კრაკოვში მთავრად. კონრადმა დახმარებისათვის მიმართა დანილ რომანის ძე გალიციელს და მასთან მოკავშირეობის ხელშეკრულებას მოაწერა ხელი. გააერთიანა თავისი და დანილო გალიციელის ძალები და დაიძრა ქალაქ კალიშისაკენ რომელიც ვლადისლავ მწვრილფეხას ეკუთვნოდა, კალიში ალყის შემდეგ დანებდა მას.

მჭიდროდ თანამშრომლობდა გერმანელების (ტევტონთა) ჯვაროსნების ორდენთან, 1226 წ. მას გადასცეს პოლონეთის ჰელმინის მიწები. 1237 წლის 3 მარტს დობჟინსკის რაინდებს გადასცა ვოლინის ქალაქი დოროგიჩინი (დროხიჩინი) მნიშვნელოვანი მიწებით დასავლეთ ბუგსა და მდინარე ნუროის შორის. 1238 წლის მარტში გალიჩ-ვოლინის მთავარი დანილო გალიციელი დიდი ჯარით მოადგა ქალაქ დროხიჩინს, აიღო ქალაქი, დაატყვევა ქალაქის დობჟინის ორდენის მაგისტრი, და დაიბრუნა დროგიჩინის მიწები ბუგზე (დღეს — პოდლასის სავოევოდო პოლონეთის რესპუბლიკის შემადგენლობაში).

1241 წლის 10 ივლისი, გამოიყენა რა დიდი მთავრის ანრი ღვთისმოსავის სიკვდილით ბათო-ყაენის შემოსევის დროს, სექტემბერში დაიკავა კრაკოვი, და გახდა კრაკოვის მთავარი (1241–1243). მაგრამ 1243 წლის 25 მაისის სუხოდოლთან ბრძოლის შემდეგ, სადაც მან თავის შვილებთან ერთად მარცხი განიცადა მცირე პოლონეთის (მალოპოლსკის) მთავრისაგან ბოლესლავ მორცხვისაგან, იძულებული იყო დაეტოვებინა კრაკოვი და დაბრუნებულიყო მაზოვიაში. მაგრამ იმავე წელს მაზოვიის მთავარმა გაანადგურა კრაკოვის მიწები და კელცე, დაიყოლია რომანოვიჩები აეღოთ ლუბლინი. 1244 წ. კონრად თავს დაესხა სეცეხოვსკისა და ლუბლინის მიწებს. განსაკუთრებით შედეგიანი იყო მისი 1246 წლის კომპანიები, როდესაც კონრადმა მოახერხა დაემარცხებინა ბოლესლავის ძალები ზარიშოვის ბრძოლაში და დაიწყო ლელოვის და ტინიეჩის ციხესიმაგრეების მშენებლობა, რომლებიც საკმაოდ ეფექტურად გარს ერტყა კრაკოვს. მაგრამ მაშინაც არ ეყო გამბედაობა და საბოლოოდ დარჩა სერაძში. კონრად მაზოვიელი, გარდაიცვალა 1247 წლის 31 აგვისტოს და დაასაფლავეს პლოცკის საკათედრო ტაძარში.
მეფე ჯორჯის კუნძულები

}
| მდებარეობა = წყნარი ოკეანე
| კუნძულთა რაოდენობა = 5
| მთავარი კუნძული = ტაკაროა
| ფართობი_კმ2 = 64
| სია =
| სიგრძე_კმ =
| სიგანე_კმ =
| სანაპიროს სიგრძე =
| სანაპიროზოლი_კმ =
| უმაღლესი მთა =
| სიმაღლე_მ =
| ქვეყნის სახელი =
მეფე ჯორჯის კუნძულები — ტუამოტუს კუნძულების ჯგუფის ჩრდილოეთ ნაწილში, საფრანგეთის პოლინეზიაში.

გეოგრაფია
მეფე ჯორჯის კუნძულები შედგება ოთხი მარჯნის რიფისაგან და ერთი კუნძულისაგან:

ტიკეის კუნძული ჯგუფში ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარეობს, ხოლო აჰე (მარჯნის რიფი) ყველაზე დასავლეთით. მათ შორის მანძილი წარმოადგენს 200 კილომეტრს. პილიზერის კუნძულების მარჯნის რიფებისგან განსხვავებით, რომლებიც განლაგებულია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მეფე ჯორჯის კუნძულები განლაგებულია სიმეტრიულად სამხრეთ-დასავლეთსა და ჩრდილო-აღმოსავლეთს შორის.

ისტორია
კუნძულების ჯგუფი 1616 წელს აღმოაჩინა იაკობ ლემერმა და ვილემ სხაუტენმა, მაგრამ კუნძულებზე გადასვლა მათ ვერ მოახერხეს. კუნძულების ამ ჯგუფს სახელი "მეფე ჯორჯის კუნძულები" ინგლისელმა მკვლევარმა ჯონ ბაირონმა დაარქვა ინგლისის მეფის ჯორჯ -ის პატივსაცემად, რომელმაც მანიჰის, ტაკაროას და ტაკაპოტოს 1765 წელს მიაღწია. 1880 წელს ტუამოტუზე პრეტენზია გამოაცხადა საფრანგეთმა და 1946 წელს პოლინეზიის მკვიდრმა მოსახლეობამ მიიღო საფრანგეთის მოქალაქეობა.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციულად მეფე ჯორჯის კუნძულები იყოფა ორ კომუნად:

მანიჰის კომუნა, რომელშიც შედის მანიჰის და აჰეს მარჯნის რიფები.
ტაკაროას კომუნა, რომელშიც შედის ტაკაროას და ტაკაპოტოს მარჯნის რიფები და ტიკეის კუნძული.
ნუკრი რევიშვილი

ნუკრი რევიშვილი (დ. 2 მარტი, 1987, ქუთაისი) — ქართველი ვეტერანი ფეხბურთელი, თამაშობდა მეკარის პოზიციაზე.

კარიერა
საკლუბო
ნუკრი რევიშვილმა კარიერა ქუთაისის საფეხბურთო კლუბ „ტორპედოში“ დაიწყო. მისი პირველი მწვრთნელი იყო თემურ ნადირაძე. თავდაპირველად ნუკრი „ტორპედოს“ დუბლებში გამოდიოდა, მაგრამ 2005 წელს, 18 წლის ასაკში, „ტორპედოში“ იური კვერნაძის მოსვლის შემდეგ იგი გუნდის ნომერ პირველი მეკარე გახდა. ჯამში 14 მატჩი ჩაატარა მშობლიურ გუნდში. 2006 წელს ქართველი ფეხბურთელი ყაზანის „რუბინში“ გადავიდა, მაგრამ ძალიან მცირე სათამაშო პრაქტიკა ჰქონდა – სულ 7 მატჩი ჩაატარა 3 წლის მანძილზე. 2010 წელი ნუკრისთვის უთამაშებლობისგან თავის დაღწევის და ეროვნულ გუნდში დამკვიდრების წელი გახდა. „რუბინიდან“ მაჰაჩყალაში გადმოსულმა რევიშვილმა 30 ტურიდან 14-ში დაიცვა „ანჟის“ კარი. 2011 წლის მიწურულს ნუკრიმ „ანჟი“ დატოვა და მეტი სათამაშო პრაქტიკის მიზნით ისევ რუსულ საფეხბურთო კლუბ „კრასნოდარში“ ჩაირიცხა ,სადაც უკვე თამაშობდნენ ქართველები – ოთარ მარცვალაძე და ალექსანდრე ამისულაშვილი. კრასნოდარში 2013 წლამდე დარჩა, შემდეგ გორის დილაში გადავიდა, რომელთან ერთადაც უეფა-ს ევროპის ლიგის პლეი-ოფში გავიდა, სადაც ვენის „რაპიდთან“ დამარცხდა. 2014 წლის იანვრიდან თანაგუნდელ ირაკლი მაისურაძესთან ერთად მალტურ „ვალეტაში“ გადავიდა. მალტის ჩემპიონატისა და თასის მოგების შემდეგ რევიშვილი ახალშექმნილ რუსულ კლუბ „ტოსნოში“ გადავიდა, რომელიც 2013 წელს დაარსდა და 2014-15 წლების სეზონში უკვე რუსეთის მეორე დონის ჩემპიონატში აღზევდა. მასთან ერთად „ტოსნოში“ ქართველი მცველი გიორგი ნავალოვსკიც გადავიდა, კლუბში უკვე ირიცხებოდა ასევე ქართველი, რომელსაც რუსეთის მოქალაქეობაც აქვს - მიხეილ გორელიშვილი. 2015 წლის ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრის გაღების შემდეგ ნუკრი სარანსკის „მორდოვიას“ შეუერთდა.

სანაკრებო
რევიშვილის სანაკრებო კარიერა ახალგაზრდულ ნაკრებებში თამაშით დაიწყო, 17 წლამდელთა ნაკრებში მან 1 ოფიციალური შეხვედრა ჩაატარა, 19 წლამდელთა ნაკრებში 6, ხოლო 21 წლამდელთა ნაკრებში 7 მატჩი. ეროვნულ ნაკრებში დებიუტი 2005 წლის 8 ოქტომბერს ჰქონდა ყაზახეთის წინააღმდეგ. იმ მატჩში ნუკრიმ მშრალად დაიცვა კარი .შემდეგ იყო დიდი ხნის უთამაშებლობის პერიოდი კლუბში და აქედან გამომდინარე სანაკრებო პაუზა, თუმცა მაჰაჩყალის „ანჟიში“ კარიერის აწყობის და ნაკრებიდან გიორგი ლომაიას წასვლის შემდეგ რევიშვილი ნაკრების ნომერი პირველი მეკარე გახდა. საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში მწვრთნელად თემურ ქეცბაიას მოსვლის შემდეგ, ნუკრი რევიშვილი საქართველოს ნაკრების ნომერ პირველი მეკარე გახდა. ევროპის ლიგაზე „დილას“ სახელით წარმატებით ასპარეზობის შემდეგ ისევ დაიბრუნა ნაკრებში პირველობა, რომელიც დროებით თბილისის „დინამოს“ მეკარის გიორგი ლორიას ხელში იყო.

ტიტულები
რუსეთის პრემიერ ლიგა ჩემპიონი (2): 2008, 2009
მალტის პრემიერ ლიგა ჩემპიონი (1): 2013/2014
რუსეთის თასის ფინალისტი (1): 2008/2009
მალტის თასის გამარჯვებული (1): 2013/2014
რუსეთის სუპერთასის ფინალისტი (1): 2009
უჯრედის კედელი

უჯრედის კედელი — მცენარეების, აგრეთვე ბაქტერიების, ლურჯ-მწვანე წყალმცენარეებისა და სოკოების უჯრედების ზედაპირზე მოთავსებული მკვრივი გარსი.

უჯრედის კედელი განსაკუთრებით მნიშვნელოვან როლს ასრულებს: ის წარმოადგენს გარეგან ჩონჩხედს, დამცავ გარსს, უზრუნველყოფს მცენარეული უჯრედების ტურგორს; კედლის გავლით უჯრედში შედის წყალი, მარილები, ბევრი ორგანული ნივთიერების მოლეკულები.

ცხოველთა ზედაპირული უჯრედების გარეთა შრე მცენარეთა უჯრედის კედლისაგან განსხვავებით, ძალზე თხელი და ელასტიურია. ის არ ჩანს სინათლის მიკროსკოპში და სხვადასხვა პოლისაქარიდისა და ცილისგან შედგება. ცხოველთა უჯრედების ზედაპირულ შრეს გლიკოლიქსს უწოდებენ.

გლიკოლიქსი, უპირველეს ყოვლისა, გარემოსთან და ყველა მის გარემომცველ ნივთიერებასთან ცხოველთა უშუალო კავშირის ფუნქციას ასრულებს. ცხოველთა უჯრედის კედელი, რომელსაც უმნიშვნელო სისქე (1 მკმ-ზე ნაკლები) აქვს, არ ასრულებს საყრდენ როლს, როგორც ეს მცენარის უჯრედის კედლისათვის არის დამახასიათებელი. გლიკოლიქსის, ისევე როგორც მცენარეთა უჯრედის კედლის, წარმოქმნა თვით უჯრედების ცხოველქმედების შედეგად ხდება.
გუდალეთის ტაძარი

გუდალეთის ტაძარი – - საუკუნეების სამონასტრო კომპლექსი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გუდალეთში. მდებარეობს მდინარე გუდალურას მაღალი ხევის პირას. კომპლექსში შედის: ღვთისმშობლის ტაძარი და კოშკებიანი ციხე-გალავანი.

ტაძარი
ღვთისმშობლის ტაძარი ჯვარ-გუმბათოვანი ნაგებობაა. აგებულია - საუკუნეების მიჯნაზე, ნაშენია თლილი ქვით, გამოყენებულია რიყის ქვა და აგურიც. ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია: გუმბათი და კამარები ჩაქცეულია, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლები 1-2 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი; დანგრეულია მეორე სართული (სადიაკვნისა და სამკვეთლოს თავზე), არ შემორჩენილა გუმბათქვეშა ბოძები და თაღები; ეკლესიის დასავლეთ კარიბჭის სამხრეთ კედელი მთლიანად დანგრეულია. შედარებით უკეთესად არის შემონახული აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადები.

ტაძარს სამი შესასვლელი აქვს - დასავლეთიდან, სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან. სამივე შესასვლელი თაღოვანია. აღმოსავლეთით ღრმა ბემიანი აფსიდი ნახევარწრიულია. მის ორივე მხარეს თითო აფსიდიანი სათავსი, სამკვეთლო და სადიაკვნეა. მათ თავზე არსებული სათავსები ინტერიერს სწორკუთხა გასასვლელით უკავშირდებოდა. აქედან საკურთხევლის კონქის თავზე გამართულ სამალავშიც შეიძლებოდა მოხვედრა. აფსიდის სარკმლის ქვეშ სწორკუთხა, ხოლო მის ორივე მხარეს თითო ნახევარწრიული ნიშია. თითო სარკმელი ყოფილა აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში. მცირე ზომის თითო მრგვალი სარკმელი აქვს სამკვეთლოს, სადიაკვანესა და მათ თავზე მოთავსებულ სათავსებს. გუმბათი ეყრდნობოდა აფსიდის კედლებსა და დასავლეთით ორ თავისუფლად მდგომ ბოძს. აღმოსავლეთ ფასადის კუთხეებთან პატარა, მრგვალი, საგანგებოდ მოჩარჩოებული სარკმლების ორი რიგია, ამ ფასადს მარტივპროფილიანი, სადა ლავგარდანი აქვს. დასავლეთ ფასადზე, განიერი თაღოვანი შესასვლელის ზემოთ სარკმელი ჩუქურთმიან საპირეშია ჩასმული. ეკლესიის სამივე შესასვლელი თაღოვანი ლილვებით, ბურთულებითა და ფესტონებით ყოფილა მორთული.

გალავანი
ღვთისმშობლის ტაძარს შემოვლებული აქვს ხუთკუთხა გალავანი (28 30 მ), რომელიც აგებულია საუკუნის მეორე ნახევარში, ნაშენია რიყის ქვით. მოსწორებულ ადგილზე ნაგები ციხე-გალავნის ყოველ კუთხეში თითო ცილინდრული (ზემოთკენ შევიწროებული) კოშკი დგას. გალავანი ძლიერ დაზიანებულია: დანგრეულია კედლების ზედა მონაკვეთები (განსაკუთრებით აღმოსავლეთ მხარეს), ჩამონგრეულია კოშკების ზედა ნაწილები, სართულშუა გადახურვები, თახჩები, სათოფურები და სარკმლები ბევრგან გაგანიერებული ან ჩამოშლილია.
კაციაანთ ეკლესია

კაციაანთ ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გუდალეთის აღმოსავლეთით 1,5 კილომეტრზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია: გადახურვა, კონქის მნიშვნელოვანი ნაწილი და სამხრეთ-დასავლეთ კუთხე ჩამონგრეულია. აღმოსავლეთ ფასადს მთელ სიგრძეზე ბზარი გასდევს.

ეკლესია დარბაზულია (9,2 5,5 მ). ნაგებია ქვიშაქვის დიდი ზომის ლოდებით. შესასვლელი ორი აქვს - ჩრდილო-დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. ერთი სარკმელი ნახევარწრიულ, არასწორი მოყვანილობის აფსიდშია, ორი (საკმაოდ მაღალი) - სამხრეთ კედელში, ერთი - ჩრდილოეთისაში. კამარა ეყრდნობა მარტივპროფილიან იმპოსტებზე დადგმულ სატრიუმფო საბჯენ და დასავლეთის კედელთან მდებარე თაღებს. სამხრეთით და ჩრდილოეთით ეკლესიაზე, მთელ სიგრძეზე, მიშენებულია ეგვტერები. ჩრდილოეთ მინაშენს ორი შესასვლელი ჰქონდა - ერთი ჩრდილოეთიდან, ეკლესიის შესასვლელის პირდაპირ, მეორე - დასავლეთიდან (ამოშენებულია). აღმოსავლეთ ფასადზე, მაღლა, მწვანე ტუფის ფილაზე გამოსახულია წრე, ხოლო დასავლეთ ფასადზე, ასევე მაღლა, მწვანე ტუფის ქვაზე - ჯვარი.
ვარჯაანის მთავარანგელოზის ეკლესია

ვარჯაანის მთავარანგელოზის ეკლესია – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, ნასოფლარ ვარჯაანში, სოფელ გუდალეთის სამხრეთით 4 კილომეტრზე. თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (8 4 მ), ნაგებია საშუალო და დიდი ზომის ნატეხი ქვით, გამოყენებულია ქვიშაქვაც. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ნალისებრი აფსიდის ღერძზე მოზრდილი სარკმელია, რომლის ქვეშ კედელზე სატრაპეზო ქვაა მიდგმული. ეკლესიაში ყოფილა მოჩუქურთმებული ხის კანკელი (ინახება კასპის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში). სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებზე წყვილი სამსაფეხურიანი პილასტრია, რომელზეც გადადის კამარის საბჯენი თაღი. სამხრეთ კედელში ორი სარკმელია. ეკლესია შელესილი და მოხატული ყოფილა. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის ზემოთ ჩასმულია ცისფერი ტუფის ფილა. ლავგარდანი შირიმისაა. ეკლესიის სახურავი ორფერდაა. ეკლესიას სამხრეთით ჰქონია მინაშენი, რომელსაც შესასვლელი სამხრეთით აქვს. ეკლესიას შემოვლებული ჰქონია ქვის ოთხკუთხა გალავანი (შემორჩენილია ფრაგმენტები).
ვარჯაანი

ვარჯაანი – ნასოფლარი კასპის მუნიციპალიტეტში, სოფელ გუდალეთიდან სამხრეთით 4 კილომეტრზე. ნასოფლარზე დადასტურებულია 4 ქრონოლოგიური ფენა: თიხის ჭურჭლის ნამტვრევები ანტიკურ და ადრეფეოდალურ ხანას განეკუთვნება. განვითარებული ფეოდალური ხანისაა მთავარანგელოზის ეკლესია და სამაროვანი. გვიანდელი ფეოდალური ხანისაა უინვენტარო ქვაყუთი, რომელშიც ადამიანის ჩონჩხი ესვენა.
გუდალეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

გუდალეთის წმინდა გიორგის ეკლესია – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გუდალეთის დასავლეთით, თაგვიანთ უბანში. თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (8,2 4,5 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია: გადახურვა და კედლის ზედა ნაწილი ჩამონგრეულია. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. შვერილი აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია. მის გვერდებზე თითო ოთხკუთხა ნიშია. თითო თაღოვანი სარკმელი სამხრეთ და დასავლეთ მხარესაა. ყველა სარკმელი გარეთკენ ვიწროვდება. აფსიდის სარკმელში შემორჩენილია შელესილობა, რომელზეც მოხატულობის კვალი ჩანს.
გუდალეთის წმინდა ესტატეს ეკლესია

გუდალეთის წმინდა ესტატეს ეკლესია – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გუდალეთის აღმოსავლეთით, ტყის პირას. თარიღდება საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია (9 5,5 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და ნატეხი ქვის კვადრებით. დაზიანებულია: ჭერი ჩაქცეულია, აღმოსავლეთ ფასადი შუა ადგილზე გარღვეულია. შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. კარი სქელი მუხის მერქნისაა. ეკლესიას ადრე შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთის სარკმელი ამოშენებულია. ეკლესია გადახურული ყოფილა ღარიანი კრამიტით. ეკლესიას სამხრეთით და ჩრდილოეთით ორი მინაშენი ჰქონია. სამხრეთ მინაშენი მხოლოდ ერთი კედელია შემორჩენილი, ჩრდილოეთისა ნახევრად დანგრეულია. ეკლესიის ირგვლივ, გალავნის მხოლოდ საძირკველია გადარჩენილი.
გუდალეთის წმინდა მარინეს ეკლესია

გუდალეთის წმინდა მარინეს ეკლესია – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გუდალეთის განაპირას, ხოკერაანთ უბანში. თარიღდება ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია ( 11,5 6,4 მ), ნაგებია უხეშად გათლილი საშუალო და მოზრდილი ქვებით. ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია: ჩაქცეულია კამარა და კონქი, ჩამონგრეულია კედლების ზედა ნაწილი, აღმოსავლეთ ფასადი გაბზარულია: ეკლესია ქვა-ღორღითაა ამოვსებული. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. იგი ორივე მხრიდან სწორკუთხაა და გადახურულია არქიტრავით. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია, მის ორივე მხარეს ღრმა სწორკუთხა ნიშები. აფსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია მცირე მხრებით; მისი იატაკი ერთი საფეხურით ამაღლებულია.
ჭოტისუბნის წმინდა მარინეს ეკლესია

ჭოტისუბნის წმინდა მარინეს ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ გუდალეთის სამხრეთით 6 კილომეტრში, ბორცვზე. თარიღდება საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია დიდი ზომის ქვის ბრტყელი ფილებით. ძლიერ დაზიანებულია: მთლიანადაა ჩანგრეულია სახურავი და კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი; მხოლოდ აღმოსავლეთ კედელს აქვს შემორჩენილი პერანგის ნაწილი და ერთი პატარა სარკმელი. ეკლესია ამოვსებულია მიწითა და ნანგრევებით. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. კარის არქიტრავზე ხუთსტრიქონიანი წარწერაა, რომელიც ძნელად იკითხება. მასში მოხსენიებულია ეკლესიის მშენებელი ვინმე გაბრიელ გალატოზი. წარწერის ორივე მხარეს გამოსახულია ჯვრები, რომელთა მხრები და თავი წყვილბოლოიანია და სტილიზებული ფრთების გამოსახულებითაა დასრულებული. მეორე, შედარებით მცირე ზომის დაზიანებულწარწერიანი ქვა დარბაზის ჩრდილოეთ კედელშია ჩატანებული.
დოესის მინდორი

დოესის მინდორი — ისტორიული ადგილი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ დოესთან, მცხეთა-ძეგვ-ხიდისთავ-გორის საავტომობილო გზაზე, კასპიდან 25 კმ-ზე.
გეოგრაფია
ვრცელდება ყარაღაჯიდან ხიდისთავ–ქვახვრელ–ხოვლემდე. წარმოადგენს სოფელ დოესის მოსახლეობის მთავარი სამეურნეო ბაზას. უწინ მინდვრის მხოლოდ ქვედა ნაწილი ირწყვებოდა თეძმისა და მტკვრის (გორის) არხებით. თეძმის არხი „მამაპაპური“ იყო, სოფ. ახალქალაქიდან მოდიოდა და დურსუ ერქვა. მას სათავე ედო სოფ. თეძმისხევზე (ქონდარიანი). გორის არხი გაიყვანეს 1917–1918 წლებში.
ბრძოლა დოესის მინდორზე
1638 წელს დოესის მინდორზე მოხდა ბრძოლა როსტომსა და თეიმურაზ -ს მომხრეებს შორის. ეს იყო ერთ-ერთი ეპიზოდი იმ პერიოდში ქართლის სამეფო ტახტისათვის მიმდინარე მწვავე კონფლიქტისა.

თეიმურაზის მომხრე ფეოდალებმა არაერთხელ მოუწყეს შეთქმულება გამაჰმადიანებულ ტახტის მფლობელს. მათი გამოხდომები მარცხით მთავრდებოდა. 1638 წელს თეიმურაზ -სი მომხრეებმა — ნოდარ ციციშვილმა, იოთამ ამილახვარმა, ზაალ არაგვის ერისთავმა და ქართლის კათალიკოსმა ევდემოზ დიასამიძემ მორიგი შეთქმულება მოაწყვეს. თეიმურაზ -ს სთხოვეს ქართლში გადმოსვლა და ტახტის დაჭერა. შეიკრიბა ლაშქარიც, რომელიც ნოდარ ციციშვილის სარდლობით დოესის მინდორზე დაბანაკდა. თავის მხრივ, როსტომიც დოესისაკენ გამოემართა. ციციშვილმა გადამწყვეტ ბრძოლას თავი აარიდა. როსტომს მხოლოდ იმერელი თავადები — ძმები ჩხეიძეები შეებრძოლნენ, რომლებიც დამარცხდნენ და ტყვედ ჩაუვარდნენ როსტომს.
წეროაანთ წმინდა გიორგის ეკლესია

წეროაანთ წმინდა გიორგის ეკლესია – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ დოესის სამხრეთ-დასავლეთით 2,5 კილომეტრზე, მთის ფერდობზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. საყდრის აღმოსავლეთით უცხოვრიათ წერუაშვილებს (აქედან მომდინარეობს საყდრის სახელწოდება), ხოლო დასავლეთით ყოფილა დასახლება აგარა, საიდანაც ბატონს ხალხი ახლანდელ დაბა აგარაში (ქარელის მუნიციპალიტეტი) გაუსახლებია.

ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია: გაურკვეველია გეგმა, შემორჩენილია საძირკვლის კვალი და აღმოსავლეთ კედლის ნაწილი (სიგრძე 4,1 მ). ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. გადმოცემით საყდარს შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია, გადახურული ყოფილა კრამიტით. საყდრის ჩრდილოეთით აღმოჩნდა თიხის მილები.