iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აშშ-ის უზენაესი სასამართლო

აშშ-ის უზენაესი სასამართლო — აშშ-ის უმაღლესი სასამართლო ინსტანცია. სასამართლოს შემადგენლობაში შედის 9 მოსამართლე, რომელთაგან ერთ-ერთი თავჯდომარეა. მოსამართლეებს სამუდამო ვადით ნიშნავს პრეზიდენტი სენატის თანხმობით.

უზენაესი სასამართლო დაარსდა 1789 წელს. თავისი პირველი გადაწყვეტილება 1792 წელს გამოიტანა. 1835 წლამდე უზენაესის სასამართლოს წევრები იყვნენ მამაკაცი-პროტესტანტები. 1835 წელს ენდრიუ ჯექსონმა მოსამართლედ დანიშნა კათოლიკე როჯერ ტოუნი. 1916 წელს პრეზიდენტმა ვუდრო უილსონმა მოსამართლედ დანიშნა ებრაელი ლუის ბრანდესისი. 1967 წელს ტარგუდ მარშალი გახდა პირველი აფრო-ამერიკელი უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეებს შორის. 1981 წელს რონალდ რეიგანმა მოსამართლედ დანიშნა პირველი ქალი უზენაესი სასამართლოს ისტორიაში - სანდრა დეი ო’კონორი. 2009 წლის აგვისტოში უზენაესი სასამართლოს წევრად პირველად დანიშნეს ლათინოამერიკული წარმოშობის სონია სოტომაიორი.

მოსამართლეები
2005 წლიდან, სასამართლოს უწოდებენ „რობერტსის სასამართლოს“ , გამომდინარე თავმჯდომარის, ჯონ რობერტსის გვარიდან.
მონტან-პელე

მონტან-პელე — მოქმედი ვულკანი ვესტ-ინდოეთში, კუნძულ მარტინიკაზე. სიმაღლე 1397 მ.

ვულკანური კონუსი შედგება ვულკანური ფერფლისა და გამყარებული ლავისაგან. ცნობილია 1902 წლის კატასტროფული ამოფრქვევა, როდესაც მძიმე მხურვალე ღრუბელმა, რომელიც შედგებოდა ფერფლისაგან, ვულკანური ყუმბარისაგან და სხვა პროდუქტებისაგან გაანადგურა იმ დროისათვის კუნძულის უდიდესი ქალაქი სენ-პიერი და შეიწირა დაახლოებით 30 ათასი ადამიანის სიცოცხლე. ეს იყო საუკუნის ყველაზე კატასტროფული ვულკანური ამოფრქვევა. ამ ამოფრქვევის გამო მსგავს ვულკანებს პელეს ტიპის ვულკანებს მიაკუთვნებენ.

საფუძველის დიამეტრი 15 კმ აღწევს. ვულკანის მწვერვალი წარმოადგენს შიშველ ლავურ კონუსს. მწვერვალზე ოვალური კრატერია, რომლის ზომებია 1000750 მ. აქვს ორი ექსტრუზიული გუმბათი, რომლებიც შეიქმნა ბლანტი მაგმის გამოწნევის შედეგად. 1929 წლის ამოფრქვევის შედეგად შეიქმნა ახალი გუმბათი. გეოლოგიური თვალსაზრისით, მონტან-პელე, სუბდუქციური ზონის ტიპური შედეგია. საკუთრივ, სუბდუქციის შედეგად შეიქმნა მცირე ანტილის კუნძულების რკალი და 850 კმ სიგრძის ვულკანების თაღოვანი ჯაჭვი.

ვულკანოლოგებმა დაადგინეს მონტან-პელეს ევოლუციის სამი განსხვავებული ფაზა: დაწყებითი, შუალედური და თანამედროვე. დაწყებით ფაზაში, რომელსაც „პალეო-პელე“ ეწოდება მონტან-პელე სტრატოვულკანი იყო. „პალეო-პელეს“ კონუსი შედგება სხვადასხვა ლავური ფენებისაგან. „პალეო-პელეს“ კონუსის ნაშთის ხილვა დღესაც არის შესაძლებელი ვულკანის ჩრდილოეთ მხარეს. მეორე, შუალედური ფაზა დაიწყო დაახლოებით 100,000 წლის წინ. ამ ფაზაში მოხდა რამდენიმე ამოფრქვევა, მათ შორის 1902 წლის ამოფრქვევა. უკანასკნელ თანამედროვე ფაზაში პემზის ბუდობებთან ერთად შეიქმნა ამჟამინდელი კონუსის დიდი ნაწილი.

უკანასკნელი 5,000 წლის განმავლობაში იდენტიფიცირებულია ვულკანის 30-ზე მეტი ამოფრქვევა. შედარებით სუსტი ამოფრქვევები მოხდა 1929-1932 წლებში. მთისძირის სიახლოვეს გახსნილია ვულკანოლოგიური მუზეუმი.
კუ ნინძები II: შლამის საიდუმლო

კუ ნინძები : შლამის საიდუმლო — 1991 წლის ამერიკული ფილმი, რომელიც ეფუძნება კუ ნინძების პერსონაჟების ისტორიებს. მას ასევე მოჰყვა ორი ფილმი - კუ ნინძები (1993) და სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური კუ ნინძები.

ფილმის სიუჟეტით სამი კუ ნინძა, ლეონარდო, მიქელანჯელო, დონატელო და რაფაელი, აგრეთვე მათი სენსეი სპლინტერი, კვლავ ებრძვიან შრედერს. ამჯერად იგი ბრუნდება, რათა კვლავ მართოს ტერფის კლანი და შური იძიოს კუ ნინძებზე. როდესაც აღმოაჩენს მათი მუტაციის საიდუმლოს, იგი უფრო საშიში ხდება. ფილმში ჩნდება ორი ახალი პერსონაჟი - ტოკა და რაზარი.

განსხვავებით პირველი ფილმისგან, მეორეში კუ ნინძები იარაღს იშვიათად იყენებენ და საბრძოლო ხელოვნების სხვა მეთოდებით იცავენ თავს - ამით ადგილი ჰქონდა წინა ფილმთან შედარებით ძალადობის სცენების შემცირების მცდელობას. ფილმი გამოვიდა 1991 წლის 22 მარტს და არაერთგვაროვანი შეფასებები მიიღო. იგი იყო ნაკლებად ბნელი, ვიდრე 1990 წლის წინამორბედი ნაწილი. ფილმს წარმატება ხვდა წილად, აშშ-ში იგი 1991 წლის რიგით მე-13 ყველაზე შემოსავლიან ფილმად იქცა.

მუსიკა
ხუან კარლოს ვარელა

ხუან კარლოს ვარელა როდრიგესი (; დ. 12 დეკემბერი 1963, პანამა, პანამა) — პანამელი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, ვიცე-პრეზიდენტი 2009 წლის 1 ივლისიდან, ქვეყნის პრეზიდენტი 2014 წლის 1 ივლისიდან 2019 წლის 1 ივლისამდე.

ბიოგრაფია
ხუან კარლოს ვარელა დაიბადა პანამის დედაქალაქში. მისი ოჯახი დიდი ხნის განმავლობაში ცხოვრობდა ერერას პროვინციაში. კოლეჯის დასრულების შემდეგ სწავლა განაგრძო ჯორჯიის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში, სადაც 1985 წელს მიიღოსამრეწველო მშენებლობის ბაკალავრის ხარისხი. 1985 წელს ვარელა გახდა საოჯახო ფირმის „ “ წევრი და 2008 წლამდე ასრულებდა აღმასრულებელი ვიცე-პრეზიდენტის მოვალეობას.

1990-იან წლებში დაიწყო პოლიტიკური კამპანია. 2008 წელს იყო პრეზიდენტობის კანდიდატი. 2009 წელს დაიკავა ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა. 2014 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მიიღო ამომრჩეველთა ხმების 39,15% და 2014 წლის 1 ივლისს ჩაიბარებს ქვეყნის მეთურის სავარძელს.
ლონდონის კონფერენცია (1832)

ლონდონის კონფერენცია — საერთაშორისო კონფერენცია, რომელიც საბერძნეთში სტაბილური მთავრობის შექმნის მიზნით გაიმართა. სამ სახელმწიფოს შორის (დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი, რუსეთი) მოლაპარაკება დასრულდა საბერძნეთის სამეფოს შექმნით, რომელსაც სათავეში ბავარიის პრინცი ოტონ ვიტელსბახი ჩაუყენეს.

კონფერენციის მოწვევა განაპირობა ოსმალეთის იმპერიასთან რუსეთის, საფრანგეთისა და დიდი ბრიტანეთის დახმარებით საბერძნეთის გამარჯვებამ დამოუკიდებლობისათვის ომში (1821-1829 წწ.). კონფერენცია მოიწვიეს დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის პალმერსტონის ინიციატივით.
სენ-პიერი (მარტინიკა)

სენ-პიერი — პატარა საპორტო ქალაქი ვესტ-ინდოეთში, კუნძულ მარტინიკაზე. 2007 წლის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 4,590 ადამიანი. დაარსდა 1635 წელს ფრანგი ახალმოსახლეების მიერ. 1692 წლამდე მანამ სანამ გუბერნატორის რეზიდენცია იქნა გადმოტანილი ფორ-დე-ფრანსში, იყო ამავე სახელწოდების ფრანგული კოლონიის ადმინისტრაციული ცენტრი. შემდეგი ორი საუკუნის განმავლობაში რჩებოდა ეკონომიკურად ყველაზე განვითარებულ ქალაქად კუნძულ მარტინიკაზე. ვულკან მონტან-პელეს ამოფრქვევის შედეგად, თითქმის მთლიანად დაინგრა 1902 წელს. ამასთანავე ვულკანიდან წამოსულმა პიროკლასტურმა ნაკადმა შეიწირა უამრავი ადამიანის სიცოცხლე. შაქრის წარმოების ცენტრია. არის გეოლოგიური ლაბორატორია და ვულკანოლოგიური მუზეუმი.
რიჩარდ ნიქსონის მკვლელობა

რიჩარდ ნიქსონის მკვლელობა — 2004 წლის ამერიკული ფილმი. დაფუძნებულია რეალურ ისტორიაზე.

სიუჟეტი
სემუელ ბიკი ჩვეულებრივი ამერიკელია. ის ცხოვრებისგან იმედგაცრუებულია, ქორწინება თვალწინ ენგრევა, გამყიდველის თანამდებობა უაზრობად ეჩვენება. ბიკი ცდილობეს, ყველაფერი მოაწესრიგოს, აღადგინოს ოჯახი, დაიწყოს საკუთარი საქმე. მაგრამ საზოგადოებაში, რომელსაც აწუხებს კორუფცია, ვიეტნამის ომი და სხვა პრობლემები, არ არსებობს ბიკის მსგავსი მეოცნებეთა ადგილი. ტელევიზიაში მუდმივად რიჩარდ ნიქსონს, აშშ-ის 37-ე პრეზიდენტი ჩანს. ბიკი ჩათვლის, რომ ყველა მისი პრობლემის სათავე პოლიტიკური სისტემა და პრეზიდენტია და გადაწყვეტს თეთრ სახლზე თავდასხმას. ბიკი თვითმფრინავის გატაცების უშედეგო მცდელობისას იღუპება.
ტახუმულკო

ტახუმულკო — მოქმედი ვულკანი სამხრეთ-დასავლეთ გვატემალაში, სიერა-მადრე-დე-ჩიაპასის ნაწილია. სიმაღლე 4203 მ. გვატემალისა და ცენტრალური ამერიკის უმაღლესი წერტილი. აქვს ორმწვერვალიანი სწორი კონუსი. აღმოსავლეთი ძველი კონუსი შეიცავს კრატერს, რომლის დიამეტრია 50-70 მ; დასავლეთი კონუსი ახალგაზრდაა. კალთები შემოსილია მუხნარ-ფიჭვნარით, ზევით ქსეროფიტული მთის მდელოა. მწვერვალზე ასვლა შესაძლებელია ქალაქ სან-მარკოსიდან, რომელიც განლაგებულია ვულკანიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 14 კმ-ში. 1956 წელს ტახუმულკო გამოცხადდა დაცულ ლანდშაფტად. უკანასკნელი ამოფრქვევა მოხდა 1863 წელს (?). არსებობს მოწმობა 1808 წლის ამოფრქვევასთან დაკავშირებით, აგრეთვე საეჭვო ცნობები 1821 (ან 1822), 1863, 1893 წლებში მომხდარი ამოფრქვევების შესახებ.
ანალემა

ასტრონომიაში ანალემა ( — „ძირითადი“, „ფუნდამენტი“) — მრუდე ხაზი ან დიაგრამა რომელიც აერთიანებს პლანეტარული სისტემის (ამ შემთხვევაში — მზის „ძირი“) თანმიმდევრობითი ადგილმდებარეობის რიგს ამ სისტემის ერთ-ერთი პლანეტის ცის კამარაზე წელიწადის ერთსა და იმავე დროს. ანალემის ფორმა განისაზღვრება დედამიწის ღერძის ეკლიპტიკის სიბრტყესთან მიმართებაში დახრილობით და დედამიწის ორბის ელიპტურობით. მზის უმაღლესი მდებარეობა ანალემაზე შეესაბამება ზაფხულის ნაბუნიობას, ყველაზე დაბალი — ზამთრისას. „რვიანის“ ფორმის მდგომარეობას მზე იძენს წელიწადში ორჯერ, აპრილის დასაწყისსა და აგვისტოს ბოლოს. ეს თარიღები არ ეთხვევა გაზაფხულის და შემოდგომის ბუნიაობებს და ზაფხულის მოახლოებისას იწყება (სამხრეთ ნახევარსფეროში — ზამთრის მოახლოებისას), დედამიწის ორბიტის ელიპტურობის გამო.
გამოძიების ფედერალური ბიურო

გამოძიების ფედერალური ბიურო — აშშ-ის იუსტიციის სამინისტროს უწყება. ექვემდებარება გენერალურ პროკურორს. დაარსდა 1908 წელს. შედის ამერიკის სადაზვერვო სამმართველოს შემადგენლობაში. აქვს უფლება გამოიძიოს ფედერალური კანონის დარღვევები, პასუხს აგებს ქვეყნის, ერისა და პრეზიდენტის უსაფრთხოებაზე.

2013 წლის 22 აგვისტოს მონაცემებით -ში მუშაობს 35 902 ადამიანი. მათგან — 13 785 „სპეციალური აგენტია“ და 22 117 მომსახურე პერსონალი: ანალიტიკოსები, ლინგვისტები, -სპეციალისტები და სხვ. მისი პირველი დირექტორი იყო ედგარ ჰუვერი.
ბრონქსული ისტორია (ფილმი)

ბრონქსული ისტორია — 1993 წლის ამერიკული ფილმი, რობერტ დე ნიროს სარეჟისორო დებიუტი. დე ნირო ამავდროულად ასრულებს ერთ-ერთ მთავარ როლს. დე ნირომ ფილმი მიუძღვნა თავის მამას, რობერტ დე ნირო უფროსს.

სიუჟეტი
ნიუ-იორკის იტალიურ კვარტალში, ბრონქსის უბან ფორდჰემში იზრდება ბიჭი კალოჯერო. მისის მამა ავტობუსის მძღლია და პატიოსანი შრომით გამოიმუშავებს ფულს. კალოჯერო უნებლიეთ მკვლელობის ერთადერთი მოწმე გახდება. კალოჯერი არ დაასმენს ადგილობრივ მაფიოზს, სანის. სანი კალოჯეროს პატრონაჟს დაიწყებს, რასაც კალოჯეროს მამა, ლორენცო სასტიკად ეწინააღმდეგება.

როლებში
ჩაზ პალმინტერი - სანი
რობერტ დე ნირო - ლორენცო ანელო
ფრენსის კაპრა - 9 წლის კალოჯერო
ლილო ბრანკატო - 17 წლის კალოჯერო
ჯოუ პეში - კარმინი

გადაღება
ფილმი დაფუძნებულია ჩაზ პალმინტერის წიგნზე, რომელიც ეხება ბრონქსში გატარებული მის ბავშვობას. პალმინტერის მანამ არ გასცა საკუთარი პიესის ეკრანიზაციის უფლება, სანამ თავად არ გახდა სცენარისტი და არ მიიღო ერთ-ერთი მთავარი როლი.
ტაპა ჩერმოევი

ტაპა ჩერმოევი (დ. 3 (15) მარტი, 1882, გროზნო, ჩეჩნეთი — გ. 1936, პარიზი, სხვა მონაცემებით 28 აგვისტო, 1937, ლოზანა) — ჩრდილოეთ კავკასიის ერთ-ერთი პოლიტიკური მოღვაწე, ნავთობმომპოვებელი, რუსეთის გენერალ არცუ ჩერმოევის შვილი.

თებერვლის რევოლუციის შემდეგ გახდა ჩრდილოეთ კავკასიის მთიელთა რესპუბლიკის ლიდერი. 1919 წლის შემდეგ ემიგრაციაშია, სადაც ასევე დაკავებული იყო საზოგადოებრივ-პოლიტიკური მოღვაწეობით.
ბერინგის მყინვარი

ბერინგის მყინვარი — ხეობის ტიპის მყინვარი ალასკაზე. იწყება ჩუგაჩისა და წმინდა ილიას მთებში, ბეგლის ყინულოვანი ველიდან. ჩრდილოეთ ამერიკის უდიდესი მყინვარია. სიგრძე 190 კმ, ფართობი 5175 კმ². მყინვარიდან გამოედინება რამდენიმე მდინარე. მყინვარი გამოდის ალასკის ყურის სანაპიროს დაბლობზე, სადაც ქმნის ყინულის მთისძირა ფრთას, რომლის სიგრძეა 80 კმ, ხოლო სიგანე 43 კმ. მყინვარის ფრონტის დაახლოებით 10 % მთავრდება ტბებში. 1960-იან წლებში მოხდა მყინვარის დაძვრა, რომლის შედეგად მისი ბოლო წინ წაიწია 1200 მ-ით, ხოლო ფართობი გაიზარდა 52 კმ²-ით. სახელი ეწოდა ცნობილი ზღვაოსნის ვიტუს ბერინგის პატივსაცემად.
ედგარ ჰუვერი

ჯონ ედგარ ჰუვერი (; დ. 1 იანვარი 1895, ვაშინგტონი — გ. 2 მაისი 1972) — ამერიკელი სახელმწიფო მოღვაწე, ფედერალური საგამოძიებო ბიუროს თანამდებობა ეკავა თითქმის ნახევარი საუკუნის განმავლობაში 1924 წლიდან 1972 წლამდე. საგამოძიებო ბიუროს (1935 წლიდან ეწოდება გფბ) სათავეში ჩაუდგა 29 წლის ასაკში და ამ თანამდებობაზე იყო დიდი დეპრესიის ფრანკლინ დელანო რუზველტის რეფორმების, მეორე მსოფლიო ომის, ცივი ომის პირველი ეტაპის, კორეის, ვიეტნამის ომების პერიოდში და იყო ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ფიგურა აშშ-ში. მისი გარდაცვალების შემდეგ გფბ-ს დირექტორის მაქსიმალური მმართველობის ვადა განისაზღვრა 10 წლით.
ჩუგაჩის მთები

ჩუგაჩის მთები, ჩუგაჩი — ქედი აშშ-ის ალასკის შტატში. ჩრდილოეთით შემოზღუდულია მდინარეების მატანუსკისა და კოპერის ხეობებით. სიგრძე დაახლოებით 400 კმ. მაქსიმალური სიმაღლე 4016 მ (მწვერვალი მარკუს-ბეიკერი). არის მყინვარები, რომელთაგან აღსანიშნავია მყინვარი კოლუმბია, რომელიც ზღვის დონეს აღწევს. მნიშვნელოვანია აგრეთვე ბერინგის მყინვარი, რომლის სიგრძეა 190 კმ. გამყინვარების საერთო ფართობი 21,6 ათ. კმ²-ს აღწევს. ბევრია ტბა და მდინარე. გეოლოგიური თვალსაზრისით მიეკუთვნება წყნარი ოკეანის კორდილიერებს. ფერდობები 600 მ სიმაღლემდე შემოსილია წიწვოვანი ტყით, უფრო მაღლა — ალპური მდელოა. ჩუგაჩის მთების სამხრეთით მდებარეობს ქალაქი ანკორიჯი. ჩუგაჩის მთები ჩუგაჩის საშტატო პარკისა და ჩუგაჩის ეროვნული ტყის ნაწილია. პოპულარულია თხილამურებით სრიალი, საფეხმავლო ტურიზმი, ველოსიპედით სიარული.

მთები
ქვემოთ მოცემულია ჩუგაჩის მთების ყველაზე მაღალი მწვერვალების სია:
ყელის ციხე

ყელის ციხე, თამარის ციხე — ციხესიმაგრე დუშეთის მუნიციპალიტეტის დაბა ჟინვალის ჩრდილოეთით 2 კმ-ში. ფშავ-ხევსურეთისაკენ მიმავალი გზის მარჯვენა მხარეს, მაღალი მთის თხემზე. შეიცავს ორ ძირითად სამშენებლო ფენას. თავდაპირველი ფენა - საუკუნეებს მიეკუთვნება, მომდევნო გვიან შუა საუკუნეებს.

ყელის ციხე (სავარაუდოდ თამარ მეფის ბრძანებით ჭიაბერ მანდატურთუხუცესისათვის ნაბოძები ციხეა ჟინვალსა და „შვიდთა მთიულეთთან“ ერთად) ქალაქ ჟინვალის მნიშვნელოვანი სტრატეგიული სიმაგრე იყო. ციხიდან დასავლეთით (ქალაქისკენ) ეშვებოდა დამცავი ზღუდე, რომლის ძირში კარიბჭე იყო მოწყობილი. 1973 და 1989 წწ. ციხე გათხარა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი მ. მარგველაშვილი). გათხრების შედეგად გამოვლინდა მოუჭიქავი და მოჭიქული თიხის ჭურჭლის, ბრტყელი და ღარიანი კრამიტის ნატეხები და სხვ. არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.

რელიეფის თავისებურების გამო ციხესიმაგრე საკმაოდ მცირე ფართობს (500 მ²) მოიცავს. ნაგებია ნატეხი ქვით. ციხე სხვადასხვა დონეზე განლაგებული ორი ნაწილისაგან შედგება. ზედა ნაწილში ეკლესია და ორსართულიანი ნაგებობაა. ზედა ეზოს სამხრეთიდან ეკვრის ქვედა ეზო, სადაც სავარაუდოდ უნდა ყოფილიყო ციხის შესასვლელი კარი.

ადგილმდებარეობა
ციხე წარმოადგენდა ქალაქ ჟინვალის მნიშვნელოვან სტრატეგიულ ციხეს. ციხის დასავლეთით მდებარე დამცავი ზღუდე, რომლის ძირში კარიბჭე იყო მოწყობილი, ასევე ის რომ აღნიშნული ციხე იდგა ფშავის არაგვის — არაგვთან შეერთებამდე პირველივე თხემზე (აღნიშნული კარგად ჩანს ძველ საბჭოთა ტოპოგრაფიულ რუკაზე) ნათლად მიუთითებს იმას, რომ აღნიშნული თხემთან და შესაბამისად ციხის ძირში არსებული კართან მთავრდებოდა კუხეთის ისტორიულ-გეოგრაფიული ნაწილი — ხერკი, ხოლო კარის შემდეგ იწყებოდა საკუთრივ ფშავის არაგვის ხეობა, რომელსაც შევყავდით ფხოვში. მთის თხემი რომელზეც აგებულია აღნიშნული ციხე, მისი ჩრდილო-დასავლეთი მიუდგომელი მხარე ესაზღვრება ფშავის არაგვს, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით კი უყურებს ვიწრო ხეობას რომელიც ჩაედინება არა ფშავის არაგვში არამედ საკუთრივ არაგვში. სწორედ ამ ხეობიდან აქვს როგორც ასასვლელი, ასევე შესასვლელი-კარი ციხეს, რაც იძლევა იმის დასკვნას, რომ იქიდან გამომდინარე რომ ის მცირე ხეობა, რომელსაც ციხე განეკუთვნება არ არის ფშავის არაგვის აუზის ნაწილი, შესაბამისად ციხე შეიძლება მიეკუთვნოს კუხეთის მხარის ციხეთა რიგს.
ჯონ ჯულიუს ენგერსტაინი

ჯონ ჯულიუს ანგერსტაინი (დ. 1732 — გ. 22 იანვარი, 1823) — ლონდონის მკვიდრი, წარმოშობით რუსი ბიზნესმენი და მეცენატი, ლლოიდის წევრი. იგი იყო სახვითი ხელოვნების მოტრფიალე და კოლექციონერი. 1824 წელს მისი სურათების კოლექციის უმეტესობა გაიყიდა მისივე მამულში, რამაც საფუძველი ჩაუყარა ლონდონის ეროვნულ გალერეას.

ანგერსტაინი დაიბადა ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში, ხოლო ლონდონში დაახლოებით 1749 წელს დასახლადა. მცდარი ვარაუდით, იგი იყო რუსეთის იმპერატრიცების ეკატერინე -ის ან ელისაბედ -ის უკანონო შვილი. ოჯახური ტრადიცია კი მის მშობლებად დედოფალ ანასა და ლონდონელ ბიზნესმენ ენდიუ პოულეტ თომპსონს მიიჩნევს. ლონდონში ჩამოსვლის შემდეგ მისი პირველი სამსახური თხუთმეტი წლის ასაკში თომპსონის საბუღალტრო კანტორაში იყო.
სლოვენიური მიწები

სლოვენიური მიწები ან სლოვენური მიწები ( ან ) — ტერიტორია ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპაში, სადაც ისტორიულად საუბრობდნენ სლოვენურად. დროის განმავლობაში სლოვენიური მიწები წარმოადგენდნენ: ილირიის პროვინციის, ავსტრიის იმპერიის და ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის ნაწილს. ისინი მოიცავდნენ კარნიოლას, შტირიისა და კარინტიის საჰერცოგოს სამხრეთ ნაწილს, ისტრიას, გორიცია და გრადიშკას, ტრიესტს და პრეკმურეს. ამ ტერიტორიის უმეტესობა სადაც მკვიდრი სლოვენები ცხოვრობენ მოქცეულია თანამედროვე სლოვენიის ფარგლებში, ხოლო ნაწილი შედის იტალიის, ხორვატიის და უნგრეთის შემადგენლობაში.
ოქსირინჰუსის პაპირუსები

ოქსირინჰუსის პაპირუსები — ხელნაწერთა საკმაოდ მრავალრიცხოვანი ჯგუფი, აღმოჩენილია არქეოლოგთა მიერ ეგვიპტეში ოქსირინჰუსის მახლობლად. უძველესი პაპირუსი თარიღდება ძვ.წ. 50 წლით, უახლესი ს. შუახანებით. ისინი მოიცავს ათასობით ბერძნულ და ლათინურ დოკუმენტს, წერილს თუ ლიტარეტურულ ნაწარმოებს. გარდა ამისა, ვხვდებით ხელნაწერებს თხელ პერგამენტზე, უფრო გვიანდელ არაბულს და აგრეთვე, ხელნაწერებს ქაღალდზე (მაგალითად, შუა საუკუნეების პ. ოქსი. 1006).

1896 წელს ოქსფორდელმა სწავლულებმა ბერნარდ გრენფელმა და არტურ ჰანტმა ყურადღება მიაქციეს იმას, რომ ოქსირნიხის გამომშრალ მიწაში, დაუსახლებელ ადგილას, ძველი ქალაქის ნასახლარზე უამრავი პაპირუსი იყო შემონახული, რომელთაგან ბევრი ფაქტობრივად ფეხებში ებლანდებოდა გამვლელს. მას შემდეგ ოქსირნიხი გახდა პაპიროლოგებისათვის მექა, გათხრები აქ ფაქტობრივად შეუჩერებლად მიმდინარეობდა.

ოქსირნიხის პაპირუსთა შორის აღმოჩნდა – ფრაგმენტები საფოს დაკარგული შრომებიდან, სოფოკლეს, ევრიპიდეს და სხვათა პიესები, უცნობ ავტორთა მიერ შედგენილი თუკიდიდეს გაგრძელებები, ტიტუს ლივიუსის მივიწყებული წიგნის მონათხრობი, აგრეთვე, მრავალრიცხოვანი ადრექრისტიანული ხანის ტექსტები („ოქსირნიხის სახარება“, თომას აპოკალიფსური სახარება).

ბიზანტიის ეგვიპტის მსხვილი მიწათმფლობელობის კვლევისთვის დიდი მნიშვნელობა აქვს აპიონების საოჯახო არქივს.

საღვთისმეტყველო ხელნაწერები
ახალი აღთქმა
ოქსირნიხის პაპირუსებში განსაკუთრებით მრავალრიცხოვანი აღმოჩნდა ახალი აღთქმის ტექსტთა ქვეჯგუფი. ეს ტექსტები დაწერილია ბერძნული უნციალური შრიფტით.

ბიბლიის ორიგინალი (თანახი) ივრითიდან გადაითარგმნა ბერძნულ ენაზე ძვ.წ. ს.
თარგმანს ეწოდება ე. წ. სეპტუაგინტა (ბერძნულენოვანი ბიბლია) - (ან , როგორც ლათინური 70), რამდენადაც არსებობს ტრადიცია, რომ იგი თარგმნა 72 ებრაელმა მწიგნობარმა. მწიგნობრები პტოლომეოს ფილადელფოსის თხოვნით იერუსალიმის პირველმღვდელთმთავარმა ალექსანდრიაში გაგზავნა სპეციალურად ძველი აღთქმის ბერძნულ ენაზე გადმოსათარგმნელად.

ამჟამად, პაპირუსების უდიდესი ნაწილი დაცულია დიდი ბრიტანეთის მუზეუმებში, უნივერსიტეტებსა და ბიბლიოთეკებში, ნაწილი შეერთებულ შტატებში, მხოლოდ მცირეოდენი მასალა მოიპოვება ეგვიპტეში, კაიროს მუზეუმში. მათ შორის არის მათეს, მარკოზის, იოანეს სახარების ნაწილები, კორინთელთა მიმართ ეპისტოლეები, უცნობ ავტორთა სახარებები, ონომასტიკონი, დიდაქე, ფილონ ალექსანდრიელის შრომები და სხვ.
მესტიის აეროპორტი

მესტიის აეროპორტი, აგრეთვე ცნობილია როგორც მესტიის თამარ მეფის სახელობის აეროპორტი — ადგილობრივი მნიშვნელობის აეროპორტი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, დაბა მესტიაში, ზღვის დონიდან 1400 მ სიმაღლეზე. აქვს ასაფრენ-დასაფრენი ზოლი, რომლის ზომებია 850 მ 30 მ. ხელოვნური საფარის ტიპს შეადგენს ცემენტ-ბეტონი. მშენებლობის პროექტზე რამდენიმე ქართული კომპანია მუშაობდა და დასაქმებული იყო 300-მდე ადამიანი. მთავარი არქიტექტორი იურგენ მეიერ-ჰერმანი. აეროპორტის მშენებლობა დასრულდა 2010 წლის 24 დეკემბერს. ზამთრის პერიოდში აეროპორტი იღებს ერთმოტორიან თვითმფრინავებსა და მცირე 18 ადამიანის ტევადობის სამგზავრო თვითმფრინავებს. ზაფხულის პერიოდში აეროპორტს შეუძლია 50 ადამიანის ტევადობის თვითმფრინავის მიღება. ავიაკომპანია „ავიასერვის“ ხარჯზე თბილისის საერთაშორისო აეროპორტიდან ფრენების შესრულება ხორციელდება მესტიის მიმართულებით. რეისიები კვირაში ორჯერ, ორშაბათს და პარასკევს, ბოლო მოდიფიკაციის -171 ტიპის ვერტმფრენით სრულდება. მესტიის აეროპორტის მშენებლობა სახელმწიფოს დაახლოებით 8 მლნ. ლარი დაუჯდა. მესტიის აეროპორტი მსოფლიოს 10 ყველაზე უჩვეულო აეროპორტთა სიაში მოხვდა. ვებ-გვერდ -ის არქიტექტორებმა მსოფლიოს უჩვეულო აეროპორტების სიაში მესტიის აეროპორტი შეიყვანეს და „პატარა ქართული სასწაული“ უწოდეს.

სტატისტიკა
ოსკარის 63-ე დაჯილდოება

ოსკარის 63-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 63-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1991 წლის 25 მარტს შრინის აუდიტორიაში, (ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია) და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1990 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა .

ლაურეატები
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1967

საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1967 — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ოცდამეცხრე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა კიევის „დინამო“, მეორე ადგილზე გავიდა მოსკოვის „დინამო“, მესამეზე – თბილისის „დინამო“. დაიწყო 2 აპრილს და დასრულდა 4 დეკემბერს.

შედეგები
კლასი „“, პირველი ჯგუფი: ცხრილი
ჩემპიონი
გეოგრაფიული სახელწოდებების საინფორმაციო სისტემა

გეოგრაფიული სახელწოდებების საინფორმაციო სისტემა — მონაცემთა ბაზა, რომელიც შეიცავს აშშ-ის ტერიტორიაზე არსებულ 2 მლნ.-ზე მეტ ფიზიკური თუ კულტურული ობიექტის სახელწოდებასა და ინფორმაციას. წარმოადგენს გეოგრაფიულ ცნობარს. გეოგრაფიული სახელწოდებების საინფორმაციო სისტემა აშშ-ის გეოგრაფიული სახელწოდებების საბჭოსთან თანამშრომლობით შემუშავებულია აშშ-ის გეოლოგიური სამსახურის მიერ, ობიექტების სახელწოდებების სტანდარტიზაციის მიზნით.
ოსკარის 70-ე დაჯილდოება

ოსკარის 69-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 70-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1998 წლის 23 მარტს შრინის აუდიტორიაში ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1997 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა . დაჯილდოების ტრიუმფატორი გახდა ფილმი „ტიტანიკი“.

ლაურეატები
ნივათჰუმრონგ ბუნსონპაისანი

ნივათჰუმრონგ ბუნსონპაისანი (, ; დ. 25 იანვარი 1948) — ტაილანდის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ტაილანდის 29-ე პრემიერ-მინისტრი, მოვალეობის შესრულებას შეუდგა 2014 წლის 7 მაისიდან. მანამდე იყო ვიცე-პრემიერი, ვაჭრობის მინისტრი, ტაილანდის პარლამენტის დეპუტატი. 2014 წლის 22 მაისს ტაილანდის სამეფო არმიის ხელმძღვანელმა პრაიუთ ჩან-ოჩამ გამოაცხადა ახალი სახელმწიფო გადატრიალების შესახებ და ბუნსონპაისანის ნაცვლად შეუდგა პრემიერ-მინისტრის მოვალეობის შესრულებას.
ოსკარის 71-ე დაჯილდოება

ოსკარის 71-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 71-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1999 წლის 21 მარტს დოროთი ჩენდლერის აუდიტორიაში ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1998 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა . დაჯილდოების ტრიუმფატორი გახდა ფილმი „შეყვარებული შექსპირი“.

ლაურეატები
მატანუსკა

მატანუსკა — მდინარე ალასკაზე. სიგრძე 121 კმ, აუზის ფართობი 5439 კმ². სათავე აქვს ჩუგაჩის მთებში არსებულ მატანუსკის მყინვარზე, ზღვის დონიდან 617 მ სიმაღლეზე. მეტწილად მიედინება სამხრეთ-დასავლეთის მიმართულებით და ერთვის კუკის ყურის ნიკ-არმის ტოტს. ძირითადად საზრდოობს მყინვარული წყლით. მატანუსკა პოპულარულია რაფტიგის მოყვარულთა შორის.
მატანუსკის მყინვარი

მატანუსკის მყინვარი — ხეობის ტიპის მყინვარი ალასკაზე, ჩუგაჩის მთებში. მდებარეობს ანკორიჯიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 160 კმ-ში. სიგრძე 43 კმ, სიგანე 6,4 კმ. მყინვარის ბოლო კვებას მდინარე მატანუსკას. უკანასკნელი 30 წლის განმავლობაში ჩატარებულმა დაკვირვებებმა უჩვენა, რომ მყინვარის ფართობი იზრდება. მყინვარი დღე-ღამეში მოძრაობს დაახლოებით 30 სმ სიჩქარით. მატანუსკის მყინვარი აღწევს გზატკეცილამდე, რის გამოც შესაძლებელია მყინვარამდე მიღწევა ავტომობილით.
ტაილანდის საკონსტიტუციო სასამართლო

ტაილანდის საკონსტიტუციო სასამართლო — ტაილანდის დამოუკიდებელი სასამართლო. დაარსდა ტაილანდის 1997 წლის კონსტიტუციის მიხედვით. სასამართლოს იურისდიქციის ქვეშ ექცევა პარლამენტის მოქმედებების კონსტიტუციურობა, სამეფო დეკრეტები და კანონპროექტები, ასევე თანამდებობების პირთა დანიშვნა და გათავისუფლება. 2006 წელს სასამართლო დაიშალა სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად. სასამართლო შედგება 15 ადამიანისაგან, 7 მიეკუთვნება სასამართლო ხელისუფლებას, ხოლო 8-ს ნიშნავს სენატი.
კონრად ცუზე

კონრად ცუზე (; დ. 22 ოქტომბერი, 1910, ბერლინი, გერმანიის იმპერია — გ. 18 დეკემბერი, 1995, ჰიუნფელდი, გერმანია) — გერმანელი ინჟინერი. კომპიუტერების წარმოების პიონერი. უფრო მეტად ცნობილია, როგორც მრავალფუნქციური პროგრამულად მართვადი კომპიუტერის (1941) და პირველი მაღალი დონის პროგრამირების ენის (1948) შემქმნელი.
ანდიჟანი

ანდიჟანი — ქალაქი უზბეკეთში. ანდიჟანის ოლქის კულტურული, ადმინისტრაციული და ეკონომიკური ცენტრი. მდებარეობს ფერღანის ხეობის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ყირგიზეთის საზღვართან.

ისტორიულ წყაროებში იხსენიება საუკუნიდან ანდუკანის, ხოლო საუკუნიდან - ანდიგანის სახელით. 2005 წლის მაისში ქალაქში გაიართა დემონსტრანტების მასობრივი დახვრეტა.
ტეხასის ანექსია

ტეხასის ანექსია — ტეხასის რესპუბლიკის ანექსია აშშ-ის მიერ 1845 წელს. აშშ-მა ტეხასის რესპუბლიკა თავის 28-ე შტატად გამოაცხადა. ამან ამერიკა-მექსიკის ომი გამოიწვია, რის შედეგადაც აშშ-მა დაიპყრო მრავალი ტერიტორია და გააფართოვა თავისი საზღვრები. ტეხასის ტერიტორია გაიზარდა და მოიცვა ის მიწები, რომლებიც ამჟამად შედის კოლორადოს, კანზასის, ნიუ-მექსიკოს, ტეხასის, უაიომინგის, იუტასა და ოკლაჰომას შტატების შემადგენლობაში.