პემბე მარმარა

პემბე მარმარა (; დ. 25 დეკემბერი, 1925 — გ. 31 იანვარი, 1984) — თურქი კვიპროსელი პოეტი. იგი 1940-იან წლებში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი თურქი კვიპროსელი პოეტი იყო და ერთ-ერთი პირველი ქალი პოეტი თურქი კვიპროსელთა მწერლობაში. მისი პოეზია ძლიერად იყო შთაგონებული გარიპის მოძრაობით თურქეთში და დაწერილი იყო თავისუფალ ვერლიბრში სატირული ტონით. მარმარას პოეზია გამოირჩევა იმ პერიოდის ეროვნული პოეზიისგან, რადგან ყურადღებას ამახვილებდა თურქი კვიპროსელის პირად გამოცდილებაზე და არა მხოლოდ ნაციონალიზმზე.

ბიოგრაფია
პემბე მარმარა დაიბადა შეძლებულ სარაჩების ოჯახში, რომლის წარმოშობა უკავშირდება 1571 წლის ოსმალეთის მიერ კვიპროსის დაპყრობის პერიოდს. მამამისი, იუსუფ სარაჩ ჰუსეინი, ცნობილი იყო როგორც "სუპერმარკეტ ჰასანი". მარმარამ განათლება მიიღო ენიჩამის სკოლაში, შემდეგ სწავლობდა. სელიმიეს გოგონათა დაწყებით სკოლაში]] და ვიქტორიას საშუალო სკოლაში. ამის შემდეგ დაამთავრა ათათურქის მასწავლებელთა აკადემია და გახდა დაწყებითი სკოლის მასწავლებელი სელიმიეს სკოლაში.

საწყის ეტაპზე იგი იყენებდა ფსევდონიმებს, როგორებიცაა ნევინ ნალე, გიულენ გაიე, ლაფაზან მეჩჰულ ("უცნობი ლაპარაკი"), ფუნდა და ფირთინა. ამგვარად, იგი თავს იცავდა საზოგადოების და მამის რისხვისგან, რადგან იმ დროისთვის ქალის მიერ პოეზიის წერას სკანდალურობად აღიქვამდნენ, და ბრიტანეთის კოლონიური მმართველობა კრძალავდა სამოქალაქო მოხელეთა გამოქვეყნებას.

იგი იყო იმ რამდენიმე გამორჩეულ ქალთაგან 1940-იან წლებში თურქი კვიპროსელთა საზოგადოებაში, როგორებიც იყვნენ პოეტი ურქიე მინე ბალმანი, მუსიკოსები ქამრან აზიზი და თიურქან აზიზი, ასევე ბიზნესმენი ვედია ბარუთი.

მოგვიანებით მარმარა მეგობრობდა თურქ პოეტებთან, მათ შორის უმით იაშარ ოღუზჯანთან, რომელთანაც რომანტიკული ურთიერთობა ჰქონდა. ისინი დაინიშნენ ბეჭდით, რომელიც ოღუზჯანმა წიგნში ჩადო და გაუგზავნა მარმარას. მიუხედავად ამისა, მარმარას ძმამ, რომელიც სტამბოლში ჩავიდა, უარყო ქორწინება იმ მიზეზით, რომ ოღუზჯანი "სქელი და ბორძიკია".

დაჭრილი გულით მარმარა შვილთან ერთად დაბრუნდა სტამბოლში, მოგვიანებით კი, სიმსივნის დიაგნოზის შემდეგ, კვლავ დაბრუნდა კვიპროსში და გარდაიცვალა 31 იანვარი 1984 წელს.

თამერ ონჯული მარმარას აღწერს, როგორც "ეპოქის ერთ-ერთ ყველაზე კვალიფიციურ პოეტს" და აღნიშნავს, რომ იგი შორს იდგა ეროვნული პროპაგანდით გატაცებული "რომანტიკულ ჰეჯეცებისგან" და ნაციონალისტური ჟურნალ -ის პოეტებისგან.

მისი პოეზია ხშირად იყო სატირული და ირონიული, სოციალური პრობლემების ამსახველი, და მისი თემატიკა ასახავდა ნაზიმ ჰიქმეთის და გარიპის მოძრაობის გავლენას. ონჯულის თქმით, მარმარამ "ინდივიდუალურობის პრობლემა" გადაჭრა: მისი ლექსები არ იყო "შოვინისტური იდეოლოგიის" ან "ნაციონალისტური ქადაგებების" ინსტრუმენტი — ის წერდა საკუთარ ხალხზე, თურქი კვიპროსელებზე.

თუმცა, ლიტერატურულ კარიერაში პაუზის შემდეგ, მისი პოეზია უფრო ჰეჯეცების სტილს დაუახლოვდა. თალათ საით ჰალმანი აღნიშნავდა, რომ მარმარას ნაწარმოებებში შეიმჩნეოდა დაპირისპირება "პერიფერიის" — კვიპროსის და "მეტროპოლიის" — სტამბოლური ლიტერატურული ტრადიციების შორის.

ნერიმან ჯაჰითი მარმარას ასახელებს, როგორც "ყველაზე მეტად კვიპროსულობის მატარებელ" პოეტს თავისი თაობის ქალ პოეტებს შორის (ურქიე მინე ბალმანი, ნეჯლა სალიჰ სუფი და ენგინ გონული/ემინე ოქთანი). მისი შეფასებით, მარმარა იყო ერთ-ერთი პირველი თურქი კვიპროსელი პოეტი, რომელიც სატირას იყენებდა და ლირიკულობაში აერთიანებდა პირადულ და საზოგადოებრივ ხედვებს. მისი პოეზია მოიცავდა სიყვარულის, შიშის და ტკივილის თემატიკას, რაც მის პირად ცხოვრებას ასახავდა.

ჰიქმეთ დიზდაროღლუ თავის კრიტიკულ სტატიაში ოღუზი (1952) წერდა, რომ მარმარას ენობრივი სტილი დახვეწილი იყო და ენგინ გონულის ლექსებში უცხო სიტყვები მარმარას ლექსებში ბუნებრივად ჯდებოდა. მან მარმარას სტილი შეადარა ჰალიდე ნუსრეთ ზორლუთუნას "მოჩვენებით ლირიკას" და დააკავშირა მარმარას ლექსი ზორლუთუნას ლექსთან !.

მარმარას სიცოცხლეში მხოლოდ ერთი წიგნი გამოიცა — – , რომელიც 1986 წელს, პოსტუმურად გამოაქვეყნა მისმა დამ.