iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნაფოტი (ფილმი)

ნაფოტი — 1993 წლის ამერიკული ეროტიკული თრილერი. რეჟისორი ფილიპ ნოისი. ფილმი გადაღებულია აირა ლევინის რომანის მიხედვით. მთავარ როლებში მონაწილეობენ შერონ სტოუნი და უილიამ ბოლდუინი.

სიუჟეტი
ნაომი სინგერი ბრუნდება თავის ბინაში, სლივერ-ჰაიტში და გადის აივანზე. ამ დროს ვინმე ქურთუკში მყოფი მამაკაცი, კაპიუშონიანი აღებს მის ბინას, ნელა მიიმართება აივნისკენ, გადაეხვევა ნაომის, რომელიც მას უყურებს და იღიმის, უცნობი მამაკაცი ქალს ხელს კრავს და აივნიდან გადააგდებს.

ახალგაზრდა ქალი კარლი ნორისი, რომელიც გამომცემლობაში რედაქტორად მუშაობს, ჩქარობს შეხვდეს უძრავი ქონების აგენტს, რომელიც მას სთავაზობს შეისყიდოს განთავისუფლებული ბინა პრესტიჟულ ნიუ-იორკის აპარტამენტში სლივერ-ჰაიტში. ბინის დათვალიერების შემდეგ, კარლი ბრუნდება რედაქციაში. მასთან მივა მისი დამხმარე და მეგობარი ქალი რედაქტორი ჯუდი, რომელიც ცდილობს დაარწმუნოს კარლი წავიდეს სადმე გასართობად. კარლი სულ ახლახან დაშორდა ქმარს 7-წლიანი ურთიერთობის შემდეგ. მის კაბინეტში რეკავს უძრავი ქონების აგენტი და ატყობინებს მას, რომ 1 კვირაში მას შეეძლება ახალ ბინაში გადასახლება. კარლი თავისი ნივთებით გადადის ახალ სახლში, სადაც მის წინ კარებს აღებს და ნივთების წაღებაში ეხმარება ზიკ ჰოკინსი, რომელიც აგრეთვე იმავე სახლში ცხოვრობს.

საღამოს, იმავე დღეს, რესტორანში შეხვდება მთავარ რედაქტორს, რომელიც ცდილობს კარლი შეახვედროს მწერალ ჯეკ ლენდსფორდს. აღმოჩნდება, რომ ჯეკიც სლივერ-ჰაიტში ცხოვრობს. ეზოს იქით მდებარე მაღაზიაში კარლი გაიცნობს ბერიკაცს გას ჰეილს, რომელიც მეზობლად ცხოვრობს. ისინი საუბრობენ და ბერიკაცი კარლის ეტყვის, რომ იგი ძალიან ჰგავს ნაომის, ქალს, რომელიც მისსავე ბინაში ცხოვრობდა და რომელიც აივნიდან გადმოხტა.

ასე გაიგებს კარლი, რომ რამდენიმე ქალი, რომელიც იმ ბინაში ცხოვრობდა იქნა მოკლული და პოლიციას ეჭვი აქვს, რომ სახლში სერიული მკვლელი ცხოვრობს. კარლისა და ზიკს შორის ნამდვილი რომანი გაჩაღდება, თუმცა კარლიმ არ იცის, რომ ზიკი მას ჩუმად უთვალთვალებს.

როლებში
შერონ სტოუნი — კარლი ნორისი
უილიამ ბოლდუინი — ზიკ ჰოკინსი
ტომ ბერენჯერი — ჯეკ ლენდსფორდი
პოლი უოლკერი — ვიდა უორენი
კოლინ კემპი — ჯუდი მარქსი
ამანდა ფორმანი — სამანთა მური
მარტინ ლანდაუ — ალექს პარსონსი
ნიკოლას პრაიორი — პიტერ ფერელი
სი სი ეიჩ პაუნდერი — ვიქტორია ჰენდრიქსი
ნინა ფოში — ეველინ მაკევოი
კინ კერტისი — გას ჰეილი
ენ ბეტანკური — ჯეკი კინსელა
ტონი პეკი — მარტინ კინსელა
ელისონ მაკი — ნაომი სინგერი
იმპერიის არმია

იმპერიის არმია  — საღვთო რომის იმპერიის შეიარაღებული ძალები. სხვა ფეოდალური არმიების მსგავსად, იყო ირეგულარული და იკრიბებოდა მხოლოდ ომებისა და ლაშქრობების დროს. ოცდაათწლიანი ომის წლებში იმპერიის არმიის მთავარსარდალი იყვნენ ვალენშტაინი (1625—1630) და ტილი. მთავარსარდლებს იმპერატორის რჩევით ნიშნავდა კურფიურსტების კოლეგია.
ვორმსის ედიქტი

ვორმსის ედიქტი  — ედიქტი, რომელის გამოსცა საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორმა კარლ ჰაბსბურგმა 1521 წლის 25 მაისს, 1521 წლის ვორმსის რაიხსტაგის მუშაობის ბოლოს, რომელმაც მარტინ ლუთერი ერეტიკოსად და დამნაშავედ შერაცხა და აკრძალა მისი ნაშრომების გამოცემა და გავრცელება. გარდა ამისა, ვორმსის ედიქტმა დააწესა, რომ ლუთერისთვის თავშესაფრის ბოძება ან სხვა სახის დახმარების გაწევა ჩაითვლებოდა იმპერიის კანონთა წინააღმდეგ დანაშაულად. საბოლოოდ ვორმსის ედიქტმა ძალა დაკარგა 1555 წელს, აუგსბურგის რელიგიური ზავის დადების შემდეგ.
Hellados

— ნოდარ დუმბაძის მოთხრობა. სხვადასხვა დროს გამოქვეყნდა მწერლის მოთხრობების კრებულებში.

მოთხრობის შესახებ
ნაწარმოებში ნათლად ჩანს ორი მოზარდის – იანგულისა და ჯემალის ბრძოლა თვითდამკვიდრებისათვის. თუმცა მათი პაექრობა არასდროს სცილდება ადამიანურობის საზღვრებს და ყველაზე მძაფრ და გადამწყვეტ მომენტებში პერსონაჟები არ ჰკარგავენ ერთმანეთის პატივისცემისა და დაფასების უნარს. „სამშობლო უფრო ღრმადაა, უფრო შიგნით“ – ამბობს ბერძენი იანგული და სწორედ ეს განცდა ეძახის მას სოხუმისკენ დასაბრუნებლად, როცა მამასთან და უამრავ ადამიანთან ერთად, გემით საბერძნეთში მიმავალი საბედისწერო გადაწყვეტილებას იღებს.

შინაარსი
იანგული იყო ბერძენი, რომელიც სოხუმში ცხოვრობდა. აქვე ცხოვრობდა ჯემალიც დეიდასთან ერთად. ჯემალის გამოჩენამდე იანგული იყო უბნის ყოჩი. ის ყველა ბავშვს ართმევდა სხვადასხვა ნივთს, რომელსაც ისევ მათთან ასაღებდა. შემდეგ ამ ფულზე ეთამაშებოდა მათ და სახლში ჯიბეებგამოტენილი ბრუნდებოდა. ერთხელ იანგული და ჯემალი ერთმანეთს შეხვდნენ. იანგულის ჯემალის გაძარცვაც მოუნდა, მაგრამ ვერაფერს გახდა. ასე იმიტომ მოხდა, რომ ჯემალიც საკმაოდ ღონიერი იყო და იანგულიმ მას ვერაფერი დააკლო. ისინი თითქმის ყოველდღე ჩხუბობდნენ. ბოლოს კი დამეგობრდნენ. იანგულის გულზე ამოსვირინგებული ჰქონდა „“ (ბერძნ. ელადა), რაც მხოლოდ ჯემალმა იცოდა. ერთ დღეს სოხუმელი ბერძნების წასაყვანად გემი გამოემართა. იანგულის არ უნდოდა წასვლა, მაგრამ მამამისმა ძალით წაიყვანა ის. იანგულის წასვლიდან მესამე დღეს მეთევზეებმა მდინარეზე გამორიყული გვამი იპოვეს. ჯემალიც იქვე იყო და სანახავად მივიდა. უცებ მას თავზარი დაეცა მან გარდაცვლილის მკერდზე ამოიკითხა „“.

პერსონაჟები
ჯემალი - მთავარი პერსონაჟი, მთხრობელი ახალგაზრდა ბიჭი.
იანგული - სოხუმელი, წარმოშობით ბერძენი ბიჭი.
კოკა - ჯემალის ნათესავი.
პეტია - იანგულის მეგობარი.
ელენა მიხაილოვნა - მუსიკის მასწავლებელი.
დეიდა ნინა - ჯემალის დეიდა.

ეკრანიზაცია
1979 წელს გამოვიდა მისი ეკრანიზაცია.
მხიარული დამბაჩა

მხიარული დამბაჩა (სრული სათაური: „მხიარული დამაბაჩა, ანუ ენკი, ბენკი, სიკლისას და ბას საახალწლო ზღაპარი“) — პიესა–ზღაპარი ერთ მოქმედებად, ათი სიმღერის თანხლებით, დაწერილი მიხო მოსულიშვილის მიერ 2002 წელს.

პერსონაჟები
სიკლისა — სიკეთის ფერია, ენკის და ბენკის დედა.
ბა — ბრძენი და მძინარა ბუ, ენკის და ბენკის მამა.
ენკი — საათის პატარა ისარი, ბიჭი.
ბენკი — საათის დიდი ისარი, გოგო.
ნიშხა — კულტურული ურჩხული.
ლუკა — ღარიბი და ობოლი ბიჭი, ბარბალუკას უფროსი ძმა.
ბარბალუკა — ღარიბი და ობოლი გოგო, ლუკას უმცროსი და.
თოვლის ბებია
თოვლის პაპა
ანუკა — ლევანუკას უფროსი და.
ლევანუკა — ანუკას უმცროსი ძმა.
დე — ანუკას და ლევანუკას შეძლებული დედა.
მა — ანუკას და ლევანუკას შეძლებული მამა.
მხიარული დამბაჩა — ზოგჯერ ლაპარაკობს კიდეც.

შინაარსი
ეს არის მხიარული საახალწლო ამბავი ათი სასიმღერო ლექსის თანხლებით. მდიდარი და ღარიბი ბავშვები ერთად გამართავენ საახალწლო კარნავალს, სადაც თოვლის პაპაც ესტუმრებათ, თოვლის ბებიაც და, რაც მთავარია, ურჩხული ნიშხაც, რომელიც კეთილი გახდება იმიტომ, რომ სიკეთით დატენილ დამბაჩას ესვრიან და დააძინებენ, ხოლო რომ გამოიღვიძებს, უკვე კეთილია, რადგან ასე სჩვევია მხიარულ დამბაჩას.

დადგმები
„მეორე თეატრი“, (საბავშვო თეატრი, მის: დავით აღმაშენებლის გამზირი # 60), შვიდიდან თორმეტ წლამდე პატარა მსახიობების მონაწილეობით, რეჟისორი ნათია კავსაძე, 2008

ჯილდო
2009 წლის 27 თებერვალს მაყვალა მრევლიშვილის ასი წლის იუბილესთან დაკავშირებით და საბავშვო ლიტერატურაში აქტიური მოღვაწეობისათვის დრამატურგი მიხო მოსულიშვილი დაჯილდოვდა საბავშვო ფონდის „ლიბოს“ მედლით „კიკლი-კიკლი“ (2008 წელს დადგმული საბავშვო პიესებისთვის მოპარული ახალი წლის ზღაპარი და ენკი-ბენკი (მხიარული დამბაჩა)).
გერმანიის კავკასიური ექსპედიცია

გერმანიის კავკასიური ექსპედიცია — სამხედრო ექსპედიცია, რომელიც გაგზავნა გერმანიის იმპერიამ სამხრეთ კავკასიაში, კავკასიის ფრონტის დროს (პირველი მსოფლიო ომი). 1918 წელს, მსოფლიო ომის მიმდინარეობის ბოლო წელს კავკასიაში მოვლენები ძალიან სწრაფად იცვლებოდა. ბოლშევიკური გადატრიალების შემდეგ კავკასია, ფაქტობრივად, გამოეყო რუსეთს, ამასთანავე, კავკასიის ფრონტი დატოვა რუსულმა არმიამ, რომლის ჩანაცვლება მცირერიცხოვანმა კავკასიურმა ეროვნულმა შენაერთებმა დაიწყეს.

1918 წლის მარტში ბრესტ-ლიტოვსკის ხელშეკრულებით ზურგგამაგრებულმა ოსმალებმა კავკასიის ფრონტზე წარმატებული შეტევა დაიწყეს. ამავე პერიოდში კავკასიური პოლიტიკა გაააქტიურეს გერმანელებმაც, მათი დაინტერესება კავკასიით განპირობებული იყო ომისთვის საჭირო ნედლეულის მიღებით; გეოგრაფიული პლაცდარმის შექმნით მომავალში თურქესტანსა და ინდოეთში ინგლისის წინააღმდეგ საბრძოლველად; ქართული სამოკავშირეო არმიის ჩამოყალიბებით. გერმანია გამოვიდა შუამავლად საქართველოსა და ოსმალეთს შორის და გერმანიის პროტექტორატით საქართველომ 1918 წლის 26 მაისს დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.

გერმანიის კავკასიური ექსპედიცია 1918 წლის ივნისიდან დაიწყო, საქართველოში ჩავიდა რამდენიმე ათასი გერმანელი ჯარისკაცი,

მაისში ჩასული ორი გერმანული ბატალიონი შეივსო მძიმე არტილერიით, ნაღმმტყორცნებით, ჯავშანტექნიკით, თვითმფრინავით, კავშირგაბმულობის ოფიცრებითა და ორი მძლავრი რადიოსადგურით. შევსება უკრაინიდან ფოთში გემით რუმინეთის – ბრაილასა და კონსტანცას – გავლით ჩავიდა.

20 აგვისტოსთვის ჩასულთა რაოდენობა 5250 ოფიცერსა და ჯარისკაცს უტოლდებოდა. 1918 წლის ზაფხულში ოსმალურმა გერმანულმა და ბრიტანულმა სამხედრო ძალებმა ბაქოს დასაპყრობად ბრძოლა დაიწყეს. ამის გამო კავკასიას კიდევ უფრო მეტმა გერმანელმა სამხედრომ მიაშურა და 15 სექტემბრისათვის მათი რაოდენობა 19 000 იყო

მისიას ხელმძღვანელობდა გერმანელი გენერალ-მაიორი ფრიდრიხ კრეს ფონ კრესენშტაინი. მისიის შტაბი თბილისში იყო განთავსებული, მისიის ლეგაციის მდივანი იყო ფრიდრიხ შულენბურგი. გერმანული სამხედრო მისია არ ერეოდა საქართველოს შიდა საქმეებში, პირიქით, გერმანელი სამხედრო მრჩევლები ხელს უწყობდნენ ქართველებს შეიარაღებული ძალების ჩამოყალიბების საქმეში, ასევე, ზოგიერთ სამხედრო ოპერაციაში ქართული ჯარის გვერდით გერმანელი ჯარისკაცებიც იბრძოდნენ.

გერმანული სამხედრო მისია კავკასიიდან გერმანელთა მიერ მსოფლიო ომის წაგების შემდეგ გავიდა. 23 დეკემბერს თბილისი უკანასკნელმა გერმანელმა ჯარისკაცმა დატოვა.
ცენტრალური კასპიის დიქტატურა

ცენტრალური კასპიის დიქტატურა ან ცენტროკასპიის დიქტატურა — ანტისაბჭოთა სტრუქტურა, რომელიც გამოცხადდა ბაქოში, აზერბაიჯანის დღევანდელ დედაქალაქში, პირველი მსოფლიო ომის დროს.

ფონი
ცენტრალური კასპიის დიქტატურას ბრიტანეთის ძალებიც ეხმარებოდნენ, რათა შეეჩერებინათ ოსმალეთის იმპერიის სვლა ბაქოსაკენ. ბრიტანეთის ძალებმა გენერალი დენსტერვილის მეთაურობით შეძლეს ქალაქის ოკუპირება და დაშნაკ-სომხებთან ერთად ცდილობდნენ ქალაქის დაცვას ბაქოს ბრძოლის დროს. კავკასიის ისლამურმა არმიამ ნური ქილიგილის მეთაურობით მოიგო ბაქოს ბრძოლა, აიღო ბაქო და დაამხო ცენტრალური კასპიის დიქტატურა.
ჰოვერლა

ჰოვერლა — უკრაინის კარპატების უმაღლესი მთა. სიმაღლე 2061 მ. ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, მოქცეულია იმიერკარპატებისა და ივანო-ფრანკივსკის ოლქებში. რუმინეთის სახელმწიფო საზღვრიდან მდებარეობს დაახლოებით 17 კმ-ში. მწვერვალი გუმბათისებურია. მთისძირში მდინარე პრუტის ერთ-ერთი სათავეა. ფერდობები შემოსილია წიფლისა და წიწვოვანი ტყით, მაღლა — მეტწილად ალპური მდელოა. განვითარებულია ტურიზმი.
რისი

რისი — მთა პოლონეთ-სლოვაკეთის საზღვარზე, მაღალ ტატრებში. სიმაღლე 2503 მ. აქვს სამი მწვერვალი, რომელთაგან ყველაზე მაღალია შუა — რომელიც სლოვაკეთის ტერიტორიაზეა (2503 მ), ხოლო ჩრდილოეთი მწვერვალი წარმოადგენს პოლონეთის უმაღლეს წერტილს (2499 მ). პირველი ასვლა განხორციელდა 1840 წელს. განვითარებულია ტურიზმი.
ჰომეოსტაზი

ჰომეოსტაზი (ბერძ. - მსგავსი და - უძრაობა)— ადამიანის, ცხოველთა და მცენარეთა ორგანიზმის შინაგანი გარემოს შედგენილობისა და ფიზიკურ-ქიმიური თვისებების შედარებითი დინამიკური მუდმივობა და ძირითადი ფიზიოლოგიური ფუნქციების მედეგობა.

ჰომეოსტაზი გულისხმობს ადამიანის, ძუძუმწოვრებისა და ფრინველების სხეულის ტემპერატურის, სისხლისა და ქსოვილთა სითხის, ოსმოსური წნევის, მათში , , , -ის, ცილების, შაქრის შემცველობის, წყალბადიონთა კონცენტრაციის და სხვ. მუდმივობის შენარჩუნებას. ადამიანისა და უმაღლეს ცხოველთა ყველაზე სრულყოფილი ჰომეოსტაზური მექანიზმია თერმორეგულაცია. ჰომეოსტაზის შენარჩუნებაში დიდი როლი განეკუთვნება ნერვულ და ენდოკრინულ სისტემას.

მცენარეების ჰომეოსტაზის მაგალითია წყლით მომარაგების მუდმივობის შენარჩუნება ფოთლების ბაგეების გახსნისა და ჩაკეტვის გზით. ჰომეოსტაზის ცნებას იყენებენ აგრეთვე ორგანიზმთა თანასაზოგადოების მიმართ, მაგ; ჰომეოსტაზს უწოდებენ ბიოცენოზში ინდივიდების შემადგენლობისა დარაოდენობის მუდმივობას.

გენეტიკური ჰომეოსტაზი
პოპულაციის უნარი შეინარჩუნოს გენეტიკური შედგენილობის მუდმივობა, რაც მის მაქსიმალურ სიცოცხლის უნარიანობის შენარჩუნებას უზრუნველყოფს.
რომაჯი

რომაჯი ( , სიტყვასიტყვით „ლათინური ასოები“) — იაპონური დამწერლობის ტრანსლიტერაციის სისტემათა ერთობლიობა, რომლებიც ლათინური ანბანის მეშვეობით იაპონური ენის სიტყვათა ჩასაწერად შეიქმნა.

რომაჯი თუ რატენმოჯი
ზოგჯერ სიტყვა რომაჯით იაპონურ ენაში აღნიშნავენ ლათინურ ანბანს, არადა, თანამედროვე იაპონურში ლათინურ ანბანს აღნიშნავენ სიტყვით (რატენმოჯი). მაშასადამე, რომაჯი იაპონურის ლათინიზაციის სისტემის ისტორიულად დამკვიდრებული ტერმინია.

ლათინიზაციის სისტემები
არსებობს ლათინიზირების რამდენიმე სისტემა. ძირითადად არის მიჩნეული ჰეპბერნის სისტემა, კუნრეი-შიკი ( 3602) და ნიჰონ შიკი ( 3602 ), ყველაზე მეტად გავრცელებულია (მათ შორის იაპონიაშიც) ჰეპბერნის სისტემა, თუმცა თავდაპირველად იგი ინგლისური ენის მატარებლებისთვის იყო განკუთვნილი.

გამოყენების სფეროები
რომაჯი გამოიყენება სხვადასხვა მიზნისთვის. იაპონიის დიდ ქალაქებში რომაჯის მეშვეობით ხდება მეტროსა და ქუჩის ტრაფარეტების დუბლირება; გამოიყენება ლექსიკონებში, სახელმძღვანელოებში, სასაუბროებში; ზოგჯერ გამოიყენება იაპონურ ტექსტებში როგორც აზრობრივი ხაზგასმის საშუალება; იაპონური კომპანიები, რომლებიც საერთაშორისო ბაზარზე აგირებენ, რომაჯიზე წერენ თავიანთ სახელწოდებებს, თავიანთ თანამშრომელთა სახელებს.

ისტორია
ქრისტიანთა იაპონიიდან გაძევების შემდეგ საუკუნის დასაწყისში, რომაჯი ხმარებიდან გამოვიდა და გამოიყენებოდა მხოლოდ დროდადრო მეიჯის რესტავრაციამდე საუკუნის მეორე ნახევარში, როცა კვლავ გაააღეს ქვეყნის კარები უცხოეთთან საურთიერთოდ. მთელი დღეს არსებული სისტემები შემუშავებული იქნა საუკუნის მეორე ნახევარში.

პორტუგალიელთა მისია
იაპონური ენის ლათინიზაციის სულ პირველი სისტემა ეფუძნებოდა ლათინური ანბანის საუკუნის პორტუგალიური ვარიანტის ფონეტიკურსა და ფონოლოგიურ შესაძლებლობებს.

პირველი სისტემა იაპონელმა კათოლიკემ, სახელად იაჯირომ შეადგინა 1548 წელს. ხსენებულ სისტემას გამოიყენებდნენ კათოლიკურ წიგნებში, რომელსაც იეზუიტთა ორდენი გამოსცემდა მისიონერთათვის, რათა ამ უკანასკნელთათვის გაეიოლებინა ქადაგება იაპონიაში.

განსხვავების შესახებ
პორტუგალიური სისტემა იმ გამონაკლისით ჰგავს თანამედროვე ნიჰონ-შიკის, რომ მასში თანხმოვანი ბგერები სხვაგვარად გადმოიცემოდა: მაგალითად, ბგერა [კ] იწერებოდა როგორც ლათინურ-რომანული „“, ხოლო [ჰ] — როგორც „“. ასე რომ, სიტყვათშეხამება ნიჰონ ნო კოტობა, რომელიც დღევანდელი წესების მიხედვით რომაჯიზე იწერება როგორც „ “, ხოლო მანამდე კი ასე იწერებოდა: „ “.
ურუგვაის პოლიტიკური სისტემა

ურუგვაის პოლიტიკური სისტემა ემყარება წარმომადგენლობითი დემოკრატიის საპრეზიდენტო რესპუბლიკასა და მრავალპარტიულ სისტემას, სადაც სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურია პრეზიდენტი. აღმასრულებელ ხელისუფლებას ახორციელებს პრეზიდენტი, საკანონმდებლო ხელისუფლება კი გაყოფილია ურუგვაის საყოველთაო ასამბლეის ორ პალატას შორის. სასამართლო ხელისუფლება აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლებებისგან დამოუკიდებელი შტოა.

ხელისუფლებისთვის ბრძოლაში გამოიკვეთება ორი პარტია — კოლორადო და ნაციონალური პარტია, რომელთაგანაც ურუგვაის ისტორიის მანძილზე ძალაუფლება უფრო ხშირად კოლორადის აქვს ხელში ჩაგდებული. თუმცა, 2004 წლის არჩევნებში, პარლამენტის ორივე პალატაში უმრავლესობა მოიპოვა ფართო ფრონტმა , კოალიციამ, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდნენ სოციალისტები, ყოფილი ტუპამაროსები, კომუნისტები, სოციალ-დემოკრატები და ქრისტიან დემოკრატები. პრეზიდენტად აირჩიეს ტაბარე ვასკესი.

2009 წელს ფართო ფრონტმა კიდევ ერთხელ გაიმარჯვა, საპრეზიდენტო არჩევნებში კი მეორე ტური დაინიშნა, რადგან მათმა კანდიდატმა ხოსე მუხიკამ ხმათა მხოლოდ 47.96 % მიიღო. მეორე ტურში ამ უკანასკნელმა ადვილად სძილია ნაციონალური პარტიის კანდიდატ ლუის ალბერტო ლაკალიეს.

კონსტიტუცია
პირველი კონსტიტუცია ურუგვაიმ 1830 წელს მიიღო, სამწლიანი ომის შემდეგ, სადაც ურუგვაი და არგენტინა ერთმანეთს რეგიონული ფედერაციის — რიო-დე-ლა-პლატის გაერთიანებული პროვინციების სახით ებრძოდნენ. 1828 წელს გაერთიანებული სამეფოს შუამდგომლობით დაიდო მონტევიდეოს ხელშეკრულება, რამაც საფუძველი ჩაუყარა ურუგვაის სახელმწიფოს შექმნას. 1830 წლის კონსტიტუციის რეფორმა 1966 წელს დაიწყო და 1967 წელს მიღებულ იქნა სრულიად ახალი დოკუმენტი. 1980 წელს სამხედრო რევოლუციის შედეგად შემოღებული კონსტიტუცია საყოველთაო ხმის მიცემის შედეგად მოგვიანებით უარყოფილ იქნა.

აღმასრულებელი შტო
ურუგვაის 1967 წლის კონსტიტუციამ შექმნა ძლიერი საპრეზიდენტო მმართველობა, სადაც ასევე არსებობდა საკანონმდებლო და აღმასრულებელი შოტები. ბევრი ამ ცვლილებათაგანი 1973 წელს შეაჩერეს, თუმცა 1985 წელს კვლავ აღადგინეს. პრეზიდენტი, რომელიც როგორც სახელმწიფოს, ისე მთავრობის მეთაურია, აირჩევა საყოველთაო ხმის მიცემის შედეგად 5 წლიანი ვადით. პრეზიდენტი ნიშნავს მინისტრთა კაბინეტის წევრებსაც. სხვადასხვა აღმასრულებელ დეპარტამენტს ხელმძღვანელობს 13 მინისტრი, რომელთა მოხსნაც ხმათა უმრავლესობით შეუძლია ურუგვაის საყოველთაო ასამბლეას.

საკანონმდებლო შტო
საყოველთაო ასამბლეას ორი პალატა აქვს. დეპუტატთა პალატა 99 წევრისგან შედგება, რომლებიც 5 წლიანი ვადით არიან არჩეულნი პროპორციული წესით, თითო დეპარტამენტიდან მინიმუმ 2 წევრი. სენატორთა პალატაში 31 წევრია. მათგან 30 ხუთწლიანი ვადით არის არჩეული პროპორციული წესი.

სასამართლო შტო
ურუგვაის ყველაზე მაღალი ინსტანციის სასამართლოა უზენაესი სასამართლო.
პრაღის დეფენესტრაციები

დეფენესტრაცია (წარმოდგება ლათინური თავსართიდან (ზოგადად — ამოღება) და არსებითი სახელიდან — ფანჯარა) — ადამიანის ფანჯრიდან გადმოგდების აქტი. ჩეხური ისტორიულ-პოლიტიკური ფენომენი, მოვლენა, რომელსაც თან ახლდა ღრმა შედეგები. ჩეხეთის ისტორიაში პრაღის დეფენესტრაციის სახელით ცნობილია, როგორც მინიმუმ, ორი შემთხვევა: პირველი 1419 წელს, ხოლო მეორე — 1618 წელს. ორივემ ჩეხეთსა და მის მეზობელ ქვეყნებში ხანგრძლივი კონფლიქტების ბიძგის როლი ითამაშა. როგორც მინიმუმ, კიდევ ორი მოვლენა ჩეხეთის ისტორიაში (მათ შორის ერთ-ერთი — საუკუნეში) შეიძლება განვიხილოთ, როგორც „დეფენესტრაცია“.
თაფლი

თაფლი, ფუტკრის თაფლი — ძვირფასი საკვები პროდუქტი. ყველაზე ხშირად საუბრობენ ნატურალურ, ე.ი. ფუტკრის თაფლზე, რომელიც წარმოადგენს ტკბილ, სიროფისებრ ნივთიერებას, რომელსაც ყვავილის ნექტრისაგან ან მანანასაგან აგროვებს მუშა ფუტკარი, გადაამუშავებს და იყენებს საკვებად; სკაში შეტანილი ნექტრიდან ფუტკარი ახდენს აქტიურ ვენტილაციას და ზედმეტი წყალი თანდათან ორთქლდება, ხდება რთული შაქრების ინვერსია. ამ პროცესს თაფლის მომწიფება ეწოდება. საბოლოოდ თაფლში რჩება 18-22% წყალი, მარტივი შაქრები, მარილები, ვიტამინები, არომატული და მღებავი ნივთიერებები და სხვა, რომელთა შემცველობაზეც არის დამოკიდებული თაფლის ფიზიკური და ქიმიური თვისებები. მისი ქიმიური შემადგენლობა დამოკიდებულია მცენარეების სახეობაზე, კლიმატურ პირობებზე და სხვა. თაფლის შემადგენლობაში შედის 13-20% წყალი, 80%-ზე მეტი ნახშირწყლები (გლუკოზა, ფრუქტოზა, საქაროზა, მალტოზა), 0,4% ცილა, 0,3% ნაცარი, აგრეთვე ორგანული მჟავები, ფერმენტები, ასკორბინის მჟავა და სხვ. თაფლს გააჩნია მრავალმხრივი სამკურნალო, დამაკონსერვებელი, ობის სოკოების საწინააღმდეგო და სხვა თვისებები.

წარმოშობის მიხედვით თაფლი შეიძლება იყოს მონო- ან პოლიფლორული. პირველს განეკუთვნება აკაციის, ცაცხვის, წაბლის, მზესუმზირას ან სხვა რომელიმე მცენარისაგან მიღებული თაფლი, ხოლო მეორეს — მდელოს მრავალნაირი ყვავილისაგან ან ტყის თაფლოვანთა ნექტრისაგან მიღებული თაფლი. ნატურალურ თაფლს მასში გლუკოზის ან ფრუქტოზის მაღალი კონცენტრაციის გამო ახასიათებს კრისტალიზაცია. ეს პროცესი სწრაფად მიმდინარეობს 13-14 ° ტემპერატურაზე. ფუტკრის თაფლი შეიძლება იყოს ფიჭიანი ან გამოწურული. როგორც ერთი, ისე მეორე მაღალი კვებითი ღირებულებითა და სამკურნალო თვისებებით გამოირჩევა. მისი მაღალი კვებითი ღირებულება და სამკურნალო თვისებები განისაზღვრება არა მარტო ადვილად ასათვისებელი შაქრების დიდი რაოდენობით, არამედ ფიზიოლოგიურად სრულფასოვანი მინერალური ნივთიერებების, ფერმენტების, ვიტამინებისა და ანტიმიკრობული ნივთიერებების შემცველობითაც. ნატურალური თაფლი აძლიერებს ნივთიერებათა ცვლას, ახდენს ბაქტერიოციდულ, ანთების საწინააღმდეგო და მატონიზებელ მოქმედებას, აჩქარებს ქსოვილების აღდგენას, აწესრიგებს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მუშაობას, ასტიმულირებს შინაგანი ორგანოებისა და იმუნური სისტემის მუშაობას.

არსებობს აგრეთვე ხელოვნური თაფლი, რომელსაც არაფერი აქვს საერთო ნატურალურ თაფლთან. მას აწარმოებენ საქაროზის ინვერსიით ლიმონის მჟავის დამატებით. ზოგჯერ უმატებენ სინთეთიკურ არომატიზატორებს. ხელოვნური თაფლი შესაძლოა გამოყენებული იყოს როგორც საკვები ნივთიერება, მაგრამ მას, არ გააჩნია სასარგებლო და სამკურნალო თვისებები. თაფლის ფალსიფიკაცია ფართოდ არის გავრცელებული. თაფლის ფალსიფიცირების ყველაზე მარტივი ხერხი: შაქრის სიროპს უმატებენ ძმარს და საღებავს; ასეთ „თაფლს“ ბოშურს უწოდებენ.

თაფლის ნაირსახეობები:
მაისის თაფლი
ცაცხვის თაფლი
წიწიბურას თაფლი
აკაციის თაფლი
მზესუმზირის თაფლი
მანანის თაფლი
რაფსის თაფლი
წაბლის თაფლი
ფათალოს თაფლი

გალერეა
ტერიტორიული სუვერენიტეტი

ტერიტორიული სუვერენიტეტი — ტერმინი, რომელიც გამოიყენებოდა საღვთო რომის იმპერიის საიმპერიო წოდებების საკუთარ ტერიტორიებზე უზენაესი უფლებების აღსანიშნავად. ტერიტორიული სუვერენიტეტი ითვალისწინებდა საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში შემავალი სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნების მმართველების უზენაესობას შესაბამისი სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნის საკანონმდებლო, სასამართლო და ადმინისტრაციულ სფეროებში. იზღუდებოდა იმპერატორისა და საიმპერიო ინსტიტუტების განსაზღვრული პრეროგატივებით.
სამხრეთ ამერიკის საუკეთესო ფეხბურთელი 2010

სამხრეთ ამერიკის საუკეთესო ფეხბურთელი 2010 — სამხრეთ ამერიკის კონტინენტის 2010 წლის საუკეთესო ფეხბურთელი, რომელიც გამოვლინდა ურუგვაული გაზეთის ელ პაისის მიერ, კონტინენტის მასშტაბით ჟურნალისტთა გამოკითხვის საშუალებით.
ჯილდო გადაეცა ინტერნასიონალის ფეხბურთელს, ანდრეს დ'ალესანდროს, 2010 წლის 30 დეკემბერს.

რეიტინგი
შენიშვნა: ეს არ არის სრული რეიტინგი, მოცემული მხოლოდ სამეული.
ფუფალა

ფუფალა — პალმისებრთა ოჯახის მცენარე. ტანწერწეტა პალმაა. სიმაღლე 12-18 მ, ზოგჯერ 30 მ. წვერში 2 მ სიგრძის 8-10 ლამაზი, ფრთისებრი ფოთლები აქვს.

ველურად იზრდება კუნძულ ტაივანზე ტენიან ტროპიკულ ტყეებში, ზღვის დონიდან 600 მ სიმაღლეზე. კულტურაში საკმაოდ გავრცელებულია; თესლი შეიცავს არეკოლინს და სხვა ალკალოიდებს, რომლებიც ეგრეთ წოდებულ ბეტელის კომპონენტებია და მედიცინაში იყენებენ.
ნაბოპალასარი

ნაბოპალასარი (აქად: --; დ. ძვ.წ. 658 - ძვ.წ. 605) — ნეო-ბაბილონური იმპერიის მეფე, რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ასურეთის იმპერიის დაშლაში, ასურეთის ბოლო ძლიერი მეფის ასურბანიფალის გარდაცვალების შემდეგ. იგი მართავდა ბაბილონს ოცი წლის მანძილზე, ძვ.წ. 626 წლიდან ძვ.წ. 605 წლამდე. წარმოშობით ქალდეველი, მსახურობდა ასურეთის ჯარში მთავარსარდლად. შემდეგ გახდა ბაბილონეთის მეფისნაცვალი. ძვ. წ. 626 წელს ქურუმებსა და სავაჭროარისტოკრატიაზე დაყრდნობით აუჯანყდა ასურეთს და თავი ბაბილონის მეფედ გამოაცხადა. 620 წელს აიღო ურუქი, 615 წელს ნიფური. შეკრა კავშირი მიდიის მეფე კიაქსარესთან. 612 წელს მათ გართიანებული ძალებით აიღეს ასურეთის დედაქალაქი ნინევია.
ჯინ დუპრო

ჯინ დუპრო (; დ. 9 ივნისი 1944, სან-ფრანცისკო, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი მწერალი. ყველაზე მეტად ცნობილია მოზარდებისთვის განკუთვნილი წიგნების სერიით ემბერის წიგნები. ამჟამად ცხოვრობს მენლოუ პარკში (კალიფორნია).

ნაშრომები
ქალაქი ემბერი
ქალაქი ემბერი (2003)
ნაპერწკლების ხალხი (2004)
იონვუდის წინასწარმეტყველი (2006)
ბნელი ციხესიმაგრის ალმასი (2008)

სხვა რომანები
მანქანის უსიამოვნება (2005)
სახლი დედამიწაზე (1993)

კინოადაპტაციები
ემბერის წიგნების პირველი რომანის ადაპტაცია, გამოსული 2008 წელს. გადაღებულია ბელფასტში (ჩრდილოეთი ირლანდია). მონაწილეობენ ბილ მარი, სირშა რონანი, ჰარი ტრედუეი, ტიმ რობინსი და მარტინ ლანდაუ.
რომან-ყოში

რომან-ყოში — ყირიმის მთებისა და საერთოდ, ყირიმის ნახევარკუნძულის უმაღლესი წერტილი. მდებარეობს ბაბუგან-იაილის მასივის დასავლეთ კიდეზე. სიმაღლე 1545 მ. აგებულია კირქვებით. დამახასიათებელია ქვიანი მთის მდელოს ლანდშაფტი, აღმოსავლეთ მთისძირში არის ტიპური კარსტული ლანდშაფტი. მოქცეულია ყირიმის ბუნებრივი ნაკრძალის ფარგლებში. პუპულარული ტურისტული ობიექტია.
ქერჩის ნახევარკუნძული

ქერჩის ნახევარკუნძული — ყირიმის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთი ნაწილი. ჩრდილოეთით ეკვრის აზოვის ზღვა, აღმოსავლეთით ქერჩის სრუტე, სამხრეთით შავი ზღვა, დასავლეთით 17 კმ სიგანის ყელით უერთდება ყირიმის ნახევარკუნძულს. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 90 კმ-ზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 17-იდან 50 კმ-ზე. ფართობი 2700-3000 კმ². უმაღლესი წერტილია მთა პიხბოლაი (189 მ).

ქერჩის ნახევარკუნძულის რელიეფი ყირიმის ვაკის რელიეფის მსგავსია და წვრილმთიანეთის ხასიათს ატარებს. იგი აგებულია მესამეული ქანებით: მაიკოპის თიხებით, კირქვებით, ქვიშაქვებითა და მერგელებით. აშკარად შეინიშნება მჭიდრო კავშირი მისი ამგები წყებების პეტროგრაფიულ აგებულებასა და რელიეფს შორის. ნახევარკუნძულის სამხრეთ-დასავლეთი ვაკე ნაწილი თიხაფიქლებითაა წარმოდგენილი, ჩრდილო-აღმოსავლეთი კი იზოკლინური აგებულების სხვადასხვა სიმტკიცის შრეთა მონაცვლეობით ხასიათდება, რაც ხელს უწყობს რელიეფის ძლიერ დანაწევრებას.

ბევრია ტალახის ვულკანი. ქერჩის ნახევარკუნძულზე, 400 მ სიგრძის გაქვავებული ტალახის დიდ სივრცეებს შორის, ბევრია მცირე სიმაღლის ტალახის სოპკები. მათი შეფარდებითი სიმაღლეა 45 მ. სოპკების კალთები უდაბნოს ხასიათს ატარებს: მისი მცენარეული საფარი ღარიბია. ტალახის კრატერები პირამდეა სავსე ლამით, რომელშიც ზოგჯერ გაზის ბუშტუკებიც ჩნდება. ლამი ნელა გადმოედინება კრატერის ნაპირებიდან. ჰავა ზომიერად კონტინენტურია. ნალექები 400 მმ წელიწადში. იცის ძლიერი აღმოსავლეთის და ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთის ქარები. მდინარეული ქსელი სუსტადაა განვითარებული. არის ტბები და მშრალი ხევები. ქერჩის ნახევარკუნძულის დიდი ნაწილი დახნულია. მდიდარია რკინის მადნით.