iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კილიკია

კილიკია — ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი მზირე აზიის სამხრეთ-აღმოსავლეთში.

ისტორია
ძვ. წ. ათასწლეულში კილიკიის ტერიტორიაზე ცხოვრობდნენ ლუვიელები, ხეთები და ხურიტები. ძვ. წ. ათასწლეულიდან კილიკიის მოსახლეობა გახდა მეტწილად სემიტურ-არამეული და ინდოევროპული. ძვ. წ. საუკუნიდან ასურეთის შემადგენლობაში შედიოდა. ზოგი მკვლევარი კილიკიის სახელწოდებას უკავშირეს ასურული წყაროების „ხილაქუს“. ანტიკურ ხანაში კილიკია იყოფოდა „კილიკია ტრაქეად“ და „კილიკია პედიადად“. ძვ. წ. ათასწლეულის შუა ხანებიდან კილიკია შევიდა აქემენიდების იმპერიის შემადგენლობაში, სომხეთის სატრაპიაში. ძვ. წ. 333 წელს დაიპყრო ალექსანდრე მაკედონელმა. ძვ. წ. 297 წლიდან შედიოდა სელევკიდების სახელმწიფოში. ძვ. წ. 103 წლიდან მოექცა რომის რესპუბლიკაში.

მას შემდეგ, რაც მე-4 საუკუნეში ქრისტიანობა რომის იმპერიის ოფიციალური რელიგია გახდა, კილიკია მოექცა ანტიოქიის საპატრიარქოს შემადგენლობაში. კილიკია დაიყო ორ ეპარქიად, რომელთა მღვდელმთავრები ესწრებოდნენ ნიკეის პირველ საკლესიო კრებას 325 წელს ისევე. რომის იმპერიის დაყოფის შემდეგ, კილიკია გახდა ბიზანტიის იმპერიის ნაწილი.
ირაკლი კოვზანაძე

ირაკლი კოვზანაძე (დ. 29 მაისი, 1962, ქუთაისი) — ქართველი ეკონომისტი, თანამდებობის პირი, მათემატიკოსი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი.

1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულატეტი, ხოლო 1995 წელს ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1987 წელს — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ალგებრა-გეომეტრიის კათედრის ასპირანტურა. ლონდონის უნივერსიტეტი, დიდი ბრიტანეთი, საერთაშორისო უმაღლესი საფინანსო და საბანკო სკოლა.

1984-1987 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ალგებრა-გეომეტრიის კათედრის ასპირანტი. 1988-1990 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამოთვლითი მათემატიკის კათედრის უფროსი ლაბორანტი. 1990-1991 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ალგებრა-გეომეტრიის კათედრის უფროსი მასწავლებელი. 1991-1999 წლებში — იმავე უნივერსიტეტის ალგებრა-გეომეტრიის დოცენტი. 1993-1998 წლებში სააქციო საზოგადოება „კომერციული ბანკი კრწანისი“, მარკეტინგისა და სავალუტო ოპერაციების განყოფილების უფროსი, გამბეობის თავმჯდომარის მოადგილე, გამგეობის თავმჯდომარე, გენერალური დირექტორი; 1998-2003 წლებში იყო სააქციო საზოგადოება „გაერთიანებული ქართული ბანკის“, გენერალური დირექტორი; 2003 წლიდან — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ფინანსებისა და კრედიტის კათედრის პროფესორი, კათედრის გამგე; 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “. 2008-2012 წლებში იყო ევროპის რეკონსტრუქციის და განვითარების ბანკი. 2012-2015 წლებში იყო სააქციო საზოგადოება „საპარტნიორო ფონდის“ აღმასრულებელი დირექტორი. 2015-2016 წლებში კი საქართველოს ეროვნული ბანკი, ფინანსური ზედამხედველობის საბჭოს თავმჯდომარე. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

2020 წლიდან 2023 წლის 24 მარტამდე იყო საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
ვანო ზარდიაშვილი

ვანო ზარდიაშვილი (დ. 12 სექტემბერი, 1982, თბილისი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.

2004 წელს იყო საქართველოს იუსტიციის მინისტრის აპარატის თანამშრომელი, საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების მინისტრის თანაშემწე; 2004-2006 წლებში იყო საქართველოს გენერალური პროკურორის მრჩეველი; 2007 წელს იყო თბილისის მერიის საერთო განყოფილების უფროსი; 2007-2010 წლებში კი თბილისის მერიის ადმინისტრაციის საორგანიზაციო სამსახურის უფროსის მოადგილე; 2010-2012 წლებში თბილისის საქალაქო სასამართლოს აპარატის უფროსი; 2012-2013 წლებში საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე; 2013 წელს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის შიდა აუდიტის დეპარტამენტის უფროსი; 2013-2016 წლებში სახელმწიფო სამსახურის გენერალური აუდიტორის პირველი მოადგილე. 2016-2019 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. ეკა ბესელიასთან მომხდარი ინციდენტის შემდეგ, პარლამენტი პირადი სურვილის საფუძველზე დატოვა.
თეიმურაზ კოხრეიძე

თეიმურაზ კოხრეიძე (დ. 1 იანვარი, 1963 ) — ქართველი ექიმი, პოლიტიკოსი

1986 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1979-1980 წლებში იყო თბილისის კალინინის რაიონის თბომეურნეობის სამმართველო, საექსპლუატაციო-სარემონტო კანტორა, თანრიგის ზეინკალი; 1986-1987 წლებში მუშაობდა რესპუბლიკური ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფო, ექიმი-ინტერნი; 1987-1989 წლებში იყო ტყვარჩელის ქალაქის ცენტრალური საავადმყოფო, ცეხის ექიმი-თერაპევტი; 1989-1990 წლებში მარნეულის რაიონული საავადმყოფო, სისხლის გადასხმის განყოფილების გამგე; 1990-1991 წლებში იყო სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ლაზერული გამზომი სისტემების ცენტრი; 1991 წელს 25-ე პოლიკლინიკა, უბნის თერაპევტი; 1991-1993 წლებში იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტრო, მინისტრის თანაშემწე; 1993-1995 წლებში იყო საქართველოს მინისტრთა კაბინეტი, პრემიერ-მინისტრის მოადგილის სამდივნოს გამგე; 1995-2009 წლებში საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო, მინისტრის თანაშემწე, მინისტრის სამდივნო — დეპარტამენტის დირექტორი, საგანგებო დავალებათა ელჩი; 2004-2007 წლებში სს „საქნავთობი“, აპარატის უფროსი; 2006-2008 წლებში საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო, სსიპ „დიპლომატი“, უფროსი; 2009-2011 წლებში შპს „ფიუჩარ პროდაქტს კომპანი“, დირექტორი; 2012-2013 წლებში იყო შპს „ჯორჯია ტრანზიტი“, დირექტორის მრჩეველი ადმინისტრაციულ საკითხებში; 2012-2016 წლებში შპს „პეტროკას ენერჯი ჯორჯიას“, კონსულტანტი ადმინისტრავიულ საკითხებში; 2013-2016 წლებში შპს „არგოტრანსჯორჯია“, კონსულტანტი. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
კობა ლურსმანაშვილი

კობა ლურსმანაშვილი (დ. 5 მარტი, 1970, დაბა ხარაგაული) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.

1990 წელს დაამთავრა თბილისის სამრეწველო ეკონომიკური ტექნიკუმის სამართალმცოდნეობის სპეციალობა, ხოლო 1995 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი საერთაშორისო სამართლის სპეციალობით.

1987-1988 წლებში იყო სოფ. თეთრიწყაროს კოლმეურნეობის კოლმეურნე წევრი; 1994-1996 წლებში ა/ს ორგანიზაცია „ადამიანის უფლებების დაცვის ლიგა“-ში იურისტი; 1996-1997 წლებში იყო საქართველოს პარლამენტის იურიდიული კომიტეტის აპარატის უფროსი სპეციალისტი; 1997 წელს საქართველოს პარლამენტის აპარატის წამყვანი სპეციალისტი; 1998-2002 წლებში ხარაგაულის რაიონის საკრებულო, „ადამიანის უფლებების კომისია“, თავმჯდომარე; 2002-2003 წლებში კიცხის თემის, გამგებელი; 2003-2004 წლებში იყო ფინანასთა სამინისტროს ხარაგაულის რაიონის საგადასახადო ინსპექციაში, უფროსის მოვალეობის შემსრულებელი. 2004-2009 წლებში იყო ინდივიდუალური მეწარმე; 2009-2013 წლებში მუშაობდა საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციაში, ადვოკატი; 2013-2016 წლებში იყო ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის გამგებელი. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ხარაგაულისა და ბაღდათის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

2020 წლის 31 ოქტომბერს არჩეული იქნა ხარაგაულის მერად. მან 7239 ხმა (55,71%) მიიღო.
დავით მათიკაშვილი

დავითი მათიკაშვილი (დ. 14 აგვისტო, 1978) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი. საქართველოს 2 მოწვევის (2016, 2020) პარლამენტის წევრი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.

2000 წელს სააქციო საზოგადოება „ქართუ ჯგუფის“ იურისტი; 2000-2006 წლებში სააქციო საზოგადოება (სს) „ბანკი ქართუს“ იურისტი; 2006-2007 წლებში სააქციო საზოგადოება „ბანკი ქართუს“ წამყვანი იურისტი; 2007-2008 წლებში იყო სააქციო საზოგადოება „ბანკი ქართუს“ საგარეო ურთიერთობათა სამმართველოს რეგულირების უფროსი იურისტი; 2008-2014 წლებში მუშაობდა სააქციო საზოგადოება „ბანკი ქართუს“ საგარეო ურთიერთობათა სამმართველოს რეგულირების განყოფილების უფროსი; 2014-2015 წლებში სააქციო საზოგადოება „ბანკი ქართუს“ იურიდიული დეპარტამენტის დირექტორი, მოადგილე; 2015-2016 წლებში სააქციო საზოგადოება „ბანკი ქართუს“ იურიდიული დეპარტამენტის უფროსი.2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით (ჩაანაცვლა კახა კალაძე), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. მხარი დაუჭირა კანონპროექტს „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“.
დარვინის მთიულები

დარვინის მთიულები, გალაპაგოსის მთიულები — ფრინველთა ქვეოჯახი ტანაგრისებრთა (ზოგიერთი კლასიფიკაციით — გრატასებრთა) ოჯახისა. ადრე მთიულასებრთა ოჯახს მიეკუთვნებოდა. მიიჩნევა, რომ დარვინის მთიულები წარმოიშვნენ დაახლოებით 2,3 მილიონი წლის წინ, გალაპაგოსის ერთ-ერთ კუნძულზე, ცენტრალური და სამხრეთ ამერიკიდან გადმოფრენილი ფრინველების გუნდისაგან. ადაპტიური რადიაციის შედეგად, მათ დასაბამი დაუდეს 5 გვარის 18 სახეობას, რომლებიც გავრცელებული არიან გალაპაგოსისა და ქოქოსის კუნძულებზე (ქოქოსის მთიულა, ). ამ მთიულებმა ფართო ცნობადობა მოიპოვეს ჩარლზ დარვინის დამსახურებით, რომელმაც ისინი აღწერა როგორც ცალკეულ კუნძულებზე ბუნებრივი გადარჩევის გზით სახეობათაწარმოქმნის დამარწმუნებელი მაგალითი.

მათი სხეულის სიგრძეა 10–15 სმ, მასა 8–40 გ. სხეულის აგებულება მაგარია; ბოლო მოკლე. შეფერილი არიან მორუხო-ზეთისხილისფრად; ზოგიერთი სახეობის მამალი ნაწილობრივ ან მთლიანად შავია. ახასიათებთ მკვეთრი სახეობათაშორისი სახესხვაობა ნისკარტის სიდიდესა და ფორმაში, რაც დაკავშირებულია კვების სპეციალიზაციასთან. მაგალითად, მიწის მთიულებს (, 9 სახეობა), რომლებიც ძირითადად თესლებითა და კაქტუსებით იკვებებიან, კონუსისებრი და მასიური ნისკარტი აქვთ; ასპუჭაკასებრ მთიულას , რომელიც პატარა რბილ მწერებს ჭამს — სწორი და წაგრძელებული; კოდალასებრ მეხეურ მთიულას ხის ქერქიდან ნისკარტით დაჭერილი ოპუნციის ჩხირით ან ეკლით ამოჰყავს ნადავლი. ბუდობენ ხშირ ხეებსა და ბუჩქნარში, მათ შორის მანგროს ტყეებში. მონოგამური ფრინველებია. მამალი ხის ტოტზე ან ბუჩქში აშენებს რამდენიმე დიდი ზომის ჯამისებრ ბუდეს, რომელსაც აქვს გვერდითი შესასვლელი და სახურავი; დედალი ერთ-ერთ მათგანს ირჩევს და მშენებლობას ასრულებს. ბუდეში 4 (6-მდე) კვერცხია; დედალი კრუხობს 12 დღე. 10 სახეობა შეტანილია -ის წითელ ნუსხაში.
ენდრიუ პორტერი

ენდრიუ პორტერი (; დ. 16 იანვარი, 1996) — ირლანდიელი მორაგბე. ამჟამად თამაშობს დუბლინის ლენსტერში და ირლანდიის ეროვნულ ნაკრებში, ბურჯის პოზიციაზე.

მან სარაგბო კარიეკა ლენსტერში დაიწყო, 2016 წლიდან კი მისი მთავარი გუნდის წევრია. პორტერის დებიუტი 2016 წლის 2 სექტემბერს ბენეტონის წინააღმდეგ მატჩში შედგა. იმავე წელს მან ირლანდიის 20-წლამდელთა ნაკრებში ითამაშა და გუნდმა თავის ყველა დროის საუკეთესო შედეგს მიაღწია - მსოფლიო თასის ფინალში გავიდა. 20-წლამდელთა ნაკრებში პორტერმა სულ 12-ჯერ ითამაშა და 2 ლელოს დადება მოახერხა.

ენდრიუ პორტერი მიიჩნევა ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ მორაგბედ. მას შეუძლია 350 -ის აწევა, რაც პორტერს 20 წლამდე მორაგბეებს შორის უძლიერეს მორაგბედ აქცევს ასეთ ძალის მიუხედევად, პორტერს ახასიათებს დიდი სისწრაფე და მოქნილობა.

ტიტულები
ირლანდია
ექვსი ერის ჩემპიონატი:
გამარჯვებული(1): 2018
დიდი სლემი:
გამარჯვებული (1): 2018
სამმაგი გვირგვინი:
გამარჯვებული (1):2018

ლენსტერი ევროპის ჩემპიონთა თასი
იოსებ მაკრახიძე

იოსებ მაკრახიძე (დ. 2 იანვარი, 1946, გორი) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1972 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი საავტომობილო გზების სპეციალობით.

1965-1973 წლებში იყო №3 ტრესტის მე-10 მოძრავი მექანიზებული კოლონის საქმისმწარმოებელი; 1974-1975 წლებში მუშაობდა №32 მოძრავ-მექანიზებულ კოლონის უფროსი სამუშაოთა მწარმოებელად; 1075-1977 წლებში ქ. ვოლოგდის №3 ტრესტის უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად; 1977-1979 წლებში იყო №3 ტრესტის მე-10 მოძრავ-მექანიზებულ კოლონაში მთავარი ინჟინერი; 1980-1981 წლებში კი 35-ე მოძრავ-მექანიზებული კოლონის უფროსი; 1981-1985 წლებში მუშაობდა №23 მოძრავ-მექანიზებული კოლონის მე-13 ტრესტის უფროსად; 1985-1999 წლებში იყო საავტომობილო გზების სამინისტროს №28 საგზაო-საექსპლუატაციო უბნის უფროსი; 1999 წლიდან შპს „იბოლიას“ დირექტორი.

2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (გორის მაჟორიტარი დეპუტატი, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
გენადი მარგველაშვილი

გენადი მარგველაშვილი (დ. 12 აპრილი, 1968 ) — ქართველი მათემატიკოსი, პოლიტიკოსი.

1991 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1991-1995 წლებში იყო ქუთაისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის უმაღლესი მათემატიკის კათედრის ასისტენტი, შეთავსებით — ანდრია რაზმაძის სახელობის ქუთაისის ფიზიკა-მათემატიკის წრის მასწავლებელი; 1995-2010 წლებში მუშაობდა ქუთაისის ანდრია რაზმაძის სახელობის ფიზიკა-მათემატიკის რეგიონული გიმნაზიის მათემატიკის მასწავლებელი; 2010-2011 წლებში იყო სსიპ ანდრია რაზმაძის სახელობის ქუთაისის 41 საჯარო სკოლის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი; 2011-2016 წლებში სსიპ ანდრის რაზმაძის სახელობის ქუთაისის 41 ფიზიკა მათემატიკის საჯარო სკოლის დირექტორი. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ცენტრალური ქუთაისის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
ელენე ცაგარეიშვილი

ელენე ცაგარეიშვილი (დ. 1 ივლისი, 1930, ქუთაისი — გ. 13 მაისი, 2020) — ქართველი მეცნიერი, ისტორიკოსი, არმენოლოგი და წყაროთმცოდნე.

1954 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. არმენოლოგი, საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის კორნელი კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ინსტიტუტის საისტორიო წერილობითი ძეგლების განყოფილების ხელმძღვანელი, უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი. ელენე ცაგარეიშვილი, რომელიც ხელნაწერთა ინსტიტუტის დამაარსებლის ილია აბულაძის მოსწავლე იყო, ინსტიტუტის დაარსების დღიდან ჩაება მის საქმიანობაში.

წლების მანძილზე ეწეოდა სამეცნიერო საქმიანობას. ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი, სადისერტაციო თემა— „იოანე დრასხანაკერტელი. სომხეთის ისტორია“, დაიცვა 1965 წელს. ელენე ცაგარეიშვილს ეკუთვნის ძველი სომხური საისტორიო წყაროების არაერთი გამოცემა და თარგმანი, მათ შორის სტეფანოს ორბელიანის „ცხოვრება ორბელიანთა“, არისტაკეს ლასტივერტცის „ისტორია“, იოანე დრასხანკერტცის „სომხეთის ისტორია“ და სხვა, რომელთაც სამეცნიერო მიმოქცევაში შემოიტანეს ამ ტექსტებში დაცული უმნიშვნელოვანესი ცნობები საქართველოს შესახებ.

ელენე ცაგარეიშვილის მეუღლე იყო აღმოსავლეთმცოდნე, ისტორიკოსი, ირანისტი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი დავით (დევი) კაციტაძე.
ოდოარდო ფარნეზე (პარმის ჰერცოგი)

ოდოარდო ფარნეზე (; დ. 28 აპრილი, 1612, პარმა, იტალია — გ. 11 სექტემბერი, 1646, პიაჩენცა, იტალია) — ფარნეზეების დინასტიის წარმომადგენელი. პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგი 1622-1646 წლებში. ჰერცოგ რანუჩო -ისა და მარგერიტა ალდობრანდინის ვაჟი. რანუჩო -ის მამა.

ბიოგრაფია
ოდოარდო დაიბადა 1612 წლის 28 აპრილს პარმაში. იგი იყო ჰერცოგ რანუჩო -ისა და მისი მეუღლის, ჰერცოგინია მარგერიტა ალდობრანდინის უფროსი ვაჟი. მაშინ, როდესაც იგი ათი წლის იყო, 1622 წელს რანუჩო გარდაიცვალა, რის გამოც ტახტი ოდოარდომ დაიკავა. თავიდან მას რეგენტად ბიძამისი, ოდოარდო ფარნეზე დაენიშნა, თუმცა იგი 1626 წელს გარდაიცვალა, რის გამოც ახალი რეგენტი დედამისი, მარგერიტა ალდობრანდინი გახდა.

1628 წლიდან ოდოარდო სრულწლოვანი გახდა და დამოუკიდებლად დაიწყო მართვა. იმავე წელს იგი ტოსკანის დიდი ჰერცოგის ასულ მარგერიტაზე დაქორწინდა. მის მთავარ მიზანს მამის დროს გადამტერებული მეზობლების შემორიგება წარმოადგენდა. 1633 წლიდან ოდოარდომ ალიანსი გააფორმა საფრანგეთთან ესპანეთის წინააღმდეგ. ეს მან პარმაზე ესპანელების გავლენის შესამცირებლად გააკეთა, რომელთაც მთელ ჩრდილო იტალიაში გაბატონება სურდათ. საპასუხოდ ესპანეთის მეფე ფილიპე -მ იტალიაში გააგზავნა ჯარები და მოდენის ჰერცოგ ფრანჩესკო -ის სარდლობით ესპანელებმა პიაჩენცის ოკუპაცია მოახდინა, რა დროსაც ოდოარდოს ფრანგები არ დაეხმარნენ. საფრანგეთიდან დახმარების ვერ მიღების გამო ოდოარდო ისევ ესპანეთს მიემხრო და 1637 წელს, რომის პაპ ურბან -ის ჩარევით მათ შორის მშვიდობა დამყარდა და პიაჩენცა ისევ ფარნეზეებს დაუბრუნდა.

მიუხედავად პაპის დახმარებისა, ოდოარდომ მშვიდობის დამყარებისთანავე მოახდინა ბარბერინების საგვარეულოს (ამ გვარის წარმომადგენელი იყო პაპი ურბანი) მფლობელობაში მყოფი მამულები დაიკავა, რის პასუხადაც ურბან -მ 1641 წელს იგი ეკლესიიდან განკვეთა. ამ ამბიდან მალევე ტოსკანის, ვენეციისა და მოდენის მხარდაჭერით იგი 7,000 ჯარისკაცით შეიჭრა ლაციოში. პაპმა მისი ჯარები მიწასთან გაასწორა, რასაც 1644 წელს სამშვიდობო ხელშეკრულების გაფორმება მოჰყვა. მან აღიარა პაპის ძალაუფლება, პაპმა კი იგი აღადგინა ეკლესიაში.

ოდოარდო ფარნეზე გარდაიცვალა 1646 წლის 11 სექტემბერს პიაჩენცაში, 34 წლის ასაკში, თავისი საყვარლის რეზიდენციაში. ამის შემდეგ ტახტი მისმა ვაჟმა, რანუჩო -მ დაიკავა.

ქორწინება და შვილები
1628 წლის 11 ოქტომბერს ოდოარდომ ცოლად შეირთო მარგერიტა მედიჩი (1612-1679), ტოსკანის დიდ ჰერცოგ კოზიმო -ისა და ერცჰერცოგინია მარია მაგდალინა ავსტრიელის ასული, რომელთანაც შეეძინა ხუთი შვილი:

რანუჩო (1630-1694), პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგი. ცოლად შეირთო მარგერიტა ვიოლანტე სავოიელი, დაქვრივების გამო მეორედ დაქორწინდა იზაბელა დ'ესტეზე, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი ცოლად მისივე და, მარია დ'ესტე შეირთო;
ალესანდრო (1635-1689), ესპანური ნიდერლანდების შტატჰალტერი 1678-1682 წლებში. გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
ორაციო (1636-1656), გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
კატერინა (1637-1684), მონაზონი;
პიეტრო (1639-1677), გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
მარია კატერინა ფარნეზე

მარია კატერინა ფარნეზე (; დ. 18 თებერვალი, 1615, პარმა, იტალია — გ. 25 ივლისი, 1646, მოდენა, იტალია) — ფარნეზეების დინასტიის წარმომადგენელი. პარმის ჰერცოგ რანუჩო -ისა და მარგერიტა ალდობრანდინის ასული. მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგინია 1631-1646 წლებში როგორც ფრანჩესკო -ის მეუღლე. ჰერცოგ ალფონსო -ის დედა.

ბიოგრაფია
მარია კატერინა დაიბადა 1615 წლის 18 თებერვალს პარმაში. იგი იყო პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგ რანუჩო -ისა და მისი მეუღლის, ჰერცოგინია მარგერიტა ალდობრანდინის შუათანა შვილი და უფროსი ქალიშვილი.

1622 წელს პარმის ახალი ჰერცოგი მისი უფროსი ძმა, ოდოარდო ფარნეზე გახდა. 1628 წლამდე რეგენტი მათი დედა, მარგერიტა იყო, რა დროსაც პარმაში აშკარად გაიზარდა რომაელთა გავლენა.

თავდაპირველად მარია კატერინა მოიაზრებოდა ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის მეფე ჩარლზ -ის საცოლედ, თუმცა მან ცოლად პორტუგალიის მეფე ჟუან -ის ასული კატარინა ბრაგანსა შეირთო.

ამის შემდეგ იგი დაინიშნა მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგ ფრანჩესკო -ზე, ჰერცოგ ალფონსო -ისა და მისი ცოლის, იზაბელა სავოიელის ვაჟზე.

1631 წლის 11 იანვარს პარმაში შედგა ფრანჩესკო -ისა და მარია კატერინა ფარნეზეს ქორწინება. ამ ქორწინებაში მათ ცხრა შვილი შეეძინათ, თუმცა მხოლოდ ოთხი მათგანი გადაურჩა ბავშვობაში სიკვდილს.

მარია კატერინა ფარნეზე 1646 წლის 25 ივლისს, 31 წლის ასაკში გადაჰყვა მშობიარობას, რა დროსაც მან ვაჟი გააჩინა, რომელიც მალევე დაიღუპა.

მოგვიანებით პარმა-მოდენის ალიანსის შესანარჩუნებლად მისმა ქვრივმა ცოლად მისი და, ვიტორია ფარნეზე შეირთო, ხოლო მარია კატერინას ორივე ქალიშვილი მის ძმისწულ რანუჩო -ს მიათხოვეს.

შვილები
ალფონსო (1632), გარდაიცვალა ჩვილი;
ალფონსო (1634-1662), მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგი. ცოლად შეირთო ლაურა მარტინოცი, რომელთანაც შეეძინა მომავალი ჰერცოგი ფრანჩესკო და ასევე ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის დედოფალი მარია;
იზაბელა (1635-1666), ცოლად გაჰყვა პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგ რანუჩო -ს, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
ლეონორა (1639-1640), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ტედალდი (1640-1643), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ალმერიგო (1641-1660), გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
ელეონორა (1643-1722), გარდაიცვალა დაუქორწინებელი;
მარია (1644-1684), ცოლად გაჰყვა თავისი დის ქვრივს, რანუჩო -ს, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
ტედალდი (1646), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ვიტორია ფარნეზე

ვიტორია ფარნეზე (; დ. 29 აპრილი, 1618, პარმა, იტალია — გ. 10 აგვისტო, 1649, მოდენა, იტალია) — ფარნეზეების დინასტიის წარმომადგენელი. პარმის ჰერცოგ რანუჩო -ისა და მარგერიტა ალდობრანდინის ასული. მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგინია 1648-1649 წლებში როგორც ფრანჩესკო -ის მეორე ცოლი.

ბიოგრაფია
ვიტორია ფარნეზე დაიბადა 1618 წლის 29 აპრილს პარმაში. იგი იყო პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგ რანუჩო -ისა და მისი მეუღლის, ჰერცოგინია მარგერიტა ალდობრანდინის უმცროსი ქალიშვილი.

მისი ცხოვრებისა და მოღვაწეობის შესახებ ძალიან მწირი ცნობები არსებობს. 1631 წელს მისი უფროსი და, მარია კატერინა ფარნეზე მიათხოვეს მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგ ფრანჩესკო -ს. მის დას ჰერცოგთან ცხრა შვილი შეეძინა და 1646 წელს მეცხრე მშობიარობას 31 წლის ასაკში გადაჰყვა.

მოდენა-პარმის ალიანსის შესანარჩუნებლად სულ მალე, 1648 წლის 12 თებერვალს ვიტორია დააქორწინეს მისი დის ქვრივ ფრანჩესკო -ზე, რითაც იგი მოდენისა და რეჯიოს ახალი ჰერცოგინია გახდა, თუმცა ეს ძალიან ცოტა ხანს გაგრძელდა.

ქორწინებიდან მალევე ვიტორია დაორსულდა და 1649 წლის 10 აგვისტოს, 31 წლის ასაკში გადაჰყვა პირველივე მშობიარობას. მან გოგონა გააჩინა, რომელსაც მის პატივსაცემად ვიტორია დაარქვეს, თუმცა იგი 1656 წელს გარდაიცვალა. ამის შემდეგ ფრანჩესკო მესამედ და უკანასკნელად დაქორწინდა ლუკრეცია ბარბერინიზე, რომელთანაც კიდევ შეეძინა შვილები.
გუგული მაღრაძე

გუგული მაღრაძე (დ. 9 აპრილი, 1945, წყალტუბო) — ქართველი ფსიქოლოგი, პოლიტიკოსი. საქართველოს პარლამენტის სამგზის (2004, 2012, 2016) წევრი.

1968 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ფილოსოფია-ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი, ხოლო 1974 წელს დასავლეთ ევროპის ენების და ლიტერატურის ფაკულტეტი და 1997 წელს სამართლისმცოდნეობის ფაკულტეტი.

1964-1968 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის დიმიტრი უზნაძის სახელობის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომლად. 1964-1969 წლებში — დიმიტრი უზნაძის სახელობის სტიპენდიატი. 1978-1981 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სამართლის ინსტიტუტის არასრულწლოვანი დამნაშავეების ფსიქოლოგიის განყოფილების გამგედ. 1992-1998 წლებში — ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირის პრესსამსახურის უფროსად. 1994-1997 წლებში იყო თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა კათედრის გამგე. 1995-1998 წლებში — საქართველოს დავით აღმაშენებლის უნივერსიტეტის პრორექტორია. 1981-2001 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორია. 2000-2001 წლებში — აშშ-ს ჯორჯ მეისონის უნივერსიტეტის მიწვეული პროფესორი.ა; 2001-2006 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალური ფსიქოლოგიის კათედრის გამგეა. 2006 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი, კონფლიქტოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი. არის 2 მონოგრაფიის — „სოციალური ჯგუფისადმი განწყობა და კონფორმულობა“ (1980), „სოციალური გავლენების ფსიქოლოგია“ (2007) და სახელმძღვანელოს — „კონფლიქტი, გენდერი და მშვიდობის მშენებლობა“ (2005) ავტორი. 1976 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „სოციალური ჯგუფისადმი განწყობა და კონფორმულობა“; სადოქტორო დისერტაციის თემა კი („უმრავლესობის და უმცირესობის ურთიერთობის ფსიქოლოგიური კანონზომიერებები“) დაიცვა 1992 წელს.

2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “. 2012-2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. 2016-2020 წლებში — საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
კუდნემსა ნამგალა

კუდნემსა ნამგალა — ფრინველი ნამგალასებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 21 სმ. ფეხები და კუდი მოკლეა, საჭის ბუმბულების ღეროები 3–5 მმ-ზეა გამოწეული და ერთგვარ ეკლებს წააგავს, რომლებიც ცოცვაში ეხმარება. შეფერილია მურად, ზურგის შუა ნაწილი უფრო ღიაა; კუდქვეშა მიდამო, ყელი და შუბლზე არსებული ლაქები თეთრი. გავრცელებულია შუა ციმბირიდან და ჩრდილოეთ მონღოლეთიდან სახალინამდე, კურილის კუნძულებზე (იაპონია), აგრეთვე ჰიმალაიდან, დასავლეთ სიჩუანიდან და დასავლეთ ინდოჩინეთიდან სუმატრასა და იავამდე. კარგად ფრენს. იკვებება მწერებით, რომლებსაც ჰაერში იჭერს. ბუდეს ფუღუროებში და კლდეებზე იკეთებს. დებს 3–7 კვერცხს. კრუხობს ორივე მშობელი 18–20 დღის განმავლობაში, ბარტყებზეც ორივე ზრუნავს.