iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კაროლაინ კენედი

კაროლაინ კენედი (დ. 27 ნოემბერი, 1957) — ამერიკელი ადვოკატი და დიპლომატი. მუშაობდა შეერთებული შტატების ელჩად იაპონიაში 2013 წლიდან 2017 წლამდე. კაროლაინ არის ჯონ კენედის შვილი.

კაროლაინის მეექვსე დაბადების დღემდე 5 დღე იყო დარჩენილი, როდესაც მამამისი მოკლეს, 1963 წლის 22 ნოემბერს. მომდევნო წელს, კაროლაინი, მისი დედა და უმცროსი ძმა დასახლდნენ მანჰეტენის ზემო ისტ-საიდში, სადაც დაამთავრეს სკოლა. კაროლაინმა დაამთავრა რედკლიფის კოლეჯი და მუშაობდა მანჰეტენის მეტროპოლიტენის ხელოვნების მუზეუმში, სადაც გაიცნო მისი მომავალი ქმარი, გამოფენის დიზაინერი ედვინ შლოსბერგი. მან მიიღო იურისპრუდენციის დოქტორის ხარისხი კოლუმბიის იურიდიულ სკოლაში. კენედის პროფესიულ ცხოვრებაში უმეტესი ნაწილი უჭირავს სამართალსა და პოლიტიკას, ასევე განათლების რეფორმასა და საქველმოქმედო საქმიანობას.

მას შემდეგ, რაც ობამამ სენატორი ჰილარი კლინტონი დანიშნა სახელმწიფო მდივნის თანამდებობაზე, კაროლაინმა გამოთქვა ინტერესი რომ ნიუ-იორკში კლინტონის ვაკანტურ თანამდებობაზე დაენიშნათ, მაგრამ ბოლო მომენტში პირადი მიზეზების გამო უკან დაიხია, საბოლოოდ კონგრესმენმა კირსენ გილიბრანდმა კაროლაინი დანიშნა როგორც ნიუ-იორკის ვიცე-სენატორი. 2013 წელს პრეზიდენტმა ობამამ კენედი დანიშნა იაპონიაში შეერთებული შტატების ელჩად.

განათლება და პირადი ცხოვრება
კაროლაინ კენედი დაიბადა 1957 წლის 27 ნოემბერს მანჰეტენზე, ნიუ-იორკში. კაროლაინიის დაბადებამდე ერთი წლით ადრე, მის მშობლებს ჰყავდათ ქალიშვილი, სახელად არაბელა. კაროლაინს ჰყავდა უმცროსი ძმა, ჯონ უმცროსი, რომელიც დაიბადა 1960 წელს. მისი ჩვილი ძმა, პატრიკი გარდაიცვალა ნაადრევი მშობიარობიდან 2 დღის შემდეგ, 1963 წელს. პირველი სამი წელი კაროლაინი მშობლებთან ცხოვრობდა ჯორჯტაუნში, ვაშინგტონში. როდესაც კაროლაინი სამი წლისა იყო, ოჯახი საცხოვრებლად თეთრ სახლში გადავიდა მას შემდეგ, რაც მამამისი შეერთებულიი შტატების პრეზიდენტი გახდა.

კაროლაინმა დაამთავრა ბრირლის სკოლა და 1975 წელს მასაჩუსეტსის კონკორდის აკადემია. კენედი იყო ფოტოგრაფის ასისტენტი 1976 წლის ზამთრის ოლიმპიადაზე, ინსბრუკში, ავსტრია. 1977 წელს იგი მუშაობდა სტაჟიორად ნიუ-იორკის –ში, კვირაში 156 აშშ დოლარს გამოიმუშავებდა. 1980 წელს მან ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხი მიიღო ჰარვარდის უნივერსიტეტის რედკლიფის კოლეჯში. 1988 წელს მან მიიღო იურისტის დოქტორის ხარისხი კოლუმბიის იურიდიულ უნივერსიტეტში.

მეტროპოლიტენის ხელოვნების მუზეუმში მუშაობისას კენედი შეხვდა თავის მომავალ მეუღლეს, ექსპონატების დიზაინერ ედვინ შლოსბერგს. ისინი დაქორწინდნენ 1986 წელს, სენტერვილის ეკლესიაში, მასაჩუსეტსში. ზოგჯერ კენედის არასწორად მოიხსენიებენ „კაროლაინ კენედი შოლოსბერგად“, მაგრამ მას არ შეუცვლია გვარი ქორწინების დროს. კენედის სამი შვილი ჰყავს: როზ კენედი შლოსბერგი (დაიბადა 1988), ტატიანა სელია კენედი შლოსბერგი (დაიბადა 1990) და ჯონ ბუვირი კენედი შლოსბერგი, ცნობილი როგორც ჯეკი (დაიბადა 1993 წელს).

კენედი ფლობს დედამისის 375 აკრ (152 ჰა) ქონებას. -მა კენედის სუფთა ღირებულება 2008 წელს შეაფასა 100 მილიონ დოლარზე მეტად. 2013 წელს იაპონიაში ელჩად დანიშვნის დროს მისი ქონება 278 მილიონ აშშ დოლარს შეადგენდა.
ავგუსტა სოფია ბრიტანელი

ავგუსტა სოფია ბრიტანელი (; დ. 8 ნოემბერი, 1768, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი — გ. 22 სექტემბერი, 1840, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი) — ჰანოვერის დინასტიის წარმომადგენელი. დიდი ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ -ისა და დედოფალ შარლოტა მეკლენბურგ-შტრელიცელის ასული. მეფე ჯორჯ -ისა და უილიამ -ის და, დედოფალ ვიქტორიას მამიდა.

ბიოგრაფია
ავგუსტა სოფია დაიბადა 1768 წლის 8 ნოემბერს ბუკინგემის სასახლეში, ლონდონში. იგი იყო დიდი ბრიტანეთის, ირლანდიისა და ჰანოვერის მეფე ჯორჯ -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ შარლოტა მეკლენბურგ-შტრელიცელის შუათანა ქალიშვილი. თავიდანვე, პრინცესა ავგუსტა თავის დანარჩენ დებზე უფრო ლამაზად ითვლებოდა. 1771 წლიდან მისმა უფროსმა დებმა ძმებთან ერთად დაიწყეს განათლების მიღება, ავგუსტამ კი მცირე ასაკის გამო შედარებით უფრო გვიან დაიწყო სწავლა. იგი სწავლობდა მუსიკას, ცეკვას, ხელოვნებასა და გეოგრაფიას, ასევე ინგლისურ, ფრანგულ და გერმანულ ენებს. დების მსგავსად, პრინცესა ავგუსტაც საზოგადოებისაგან იზოლირებულად, დედის გვერდით ცხოვრობდა. ამის გამო მას ყოველთვის ეშინოდა ხალხმრავლობის, იყო ძალიან მორცხვი, და მისი მეგობრები მხოლოდ მისი ყოფილი თანაკლასელები იყვნენ.

პრინცესა ავგუსტა საზოგადოებაში პირველად მხოლოდ 1782 წელს, მამის დაბადების დღის საზეიმო ცერემონიალზე გამოჩნდა. ამ წლების განმავლობაში იგი დედ-მამასა და დებთან ერთად ესწრებოდა თეატრალურ და საოპერო წარმოდგენებს, მაგრამ მხოლოდ ისეთებს, რომლებიც სასახლეში იმართებოდა. საზოგადოებაში გამოჩენილმა ავგუსტამ საოცარი შთაბეჭდილება დატოვა დიდებულებზე თავისი სილამაზითა და მოხდენილი ფიგურით.

ცნობილია, რომ რადგან ისინი ყველასაგან იზოლირებულები იყვნენ, ავგუსტა და მისი დები ან ძალიან სადად იცვამდნენ, ან მთელი დღის განმავლობაში საერთოდ არც კი ივამდნენ კაბებს და სააბაზანოს სამოსით დადიოდნენ. თავისი დისა და უმცროსი ძმის ნაცვლად, პრინცესა ავგუსტა სოფიაც აქტიურად აგროვებდა მონეტებს.

ავგუსტა განსაკუთრებულად ახლოს იყო თავის უფროს ძმასთან, პრინც უილიამთან (შემდგომში მეფე უილიამ ), რომელსაც გერმანიაში ყოფნის დროს წერილებს სწერდა ხოლმე. და-ძმისათვის ეს კონტაქტი ბევრს ნიშნავდა, თუმცა მათი დედა ამას არაფრად თვლიდა.

მიუხედავად განათლებისა და ფიზიკური მომხიბლავობისა, რაც სარფიანი ქორწინების გარანტი იყო, პრინცესა ავგუსტა სოფია გაუთხოვარი დარჩა. მას 1785 წელს ცოლობა დანიის პრინცმა სთხოვა, ხოლო 1788 წელს შვედეთის პრინცმა, ოსტერგოტლანდის ჰერცოგმა ფრედრიკ ადოლფმა, მაგრამ მამამისმა, მეფე ჯორჯ -მ, რომელსაც რამდენიმე ქალიშვილის გათხოვება არ სურდა, ორივე სასიძოს უარი განუცხადა.

ამრიგად, ავგუსტა სოფიამ მთელი ცხოვრებ მარტოობაში გაატარა, გაუთხოვარმა და უშვილომ. იგი მოესწრო როგორც მამის, ისე ორივე ძმის გარდაცვალებას და 1837 წელს ტახტზე თავისი ძმისწულის, დედოფალ ვიქტორიას ასვლას. 1840 წელს იგი დაესწრო ვიქტორიასა და პრინცი ალბერტ საქსენ-კობურგ-გოთელის ქორწინებასაც. ავგუსტა სოფია ამავე წლის 22 სექტემბერს, 71 წლის ასაკში გარდაიცვალა ლონდონში.
ელიზაბეთ ბრიტანელი (1770-1840)

ელიზაბეთ ბრიტანელი (, ; დ. 23 მაისი, 1770, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი — გ. 10 იანვარი, 1840, ფრანკფურტი, გერმანია) — ჰანოვერის დინასტიის წარმომადგენელი. დიდი ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ -ისა და დედოფალ შარლოტა მეკლენბურგ-შტრელიცელის ქალიშვილი. ჰესენ-ჰომბურგის ლანდგრაფინია 1820-1829 წლებში როგორც ფრიდრიხ -ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
შარლოტა დაიბადა 1770 წლის 22 მაისს ლონდონში, ბუკინგემის სასახლეში. იგი იყო დიდი ბრიტანეთის, ირლანდიისა და ჰანოვერის მეფე ჯორჯ -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ შარლოტა მეკლენბურგ-შტრელიცელის შუათანა ქალიშვილი. მამის მხრიდან იგი უელსის პრინც ფრედერიკისა და პრინცესა ავგუსტა საქსენ-გოთელის შვილიშვილი იყო.

მსგავსად თავისი დებისა, პრინცესა ელიზაბეთიც საზოგადოებისაგან იზოლირებულად იზრდებოდა და იღებდა განათლებას. ამის გამო, მან მთელი თავისი ბავშვობა მხოლოდ და-ძმებთან, მშობლებსა და მასწავლებლებთან ერთად გაატარა. ამ გზით მეფე-დედოფალი თავიანთი ქალიშვილების „სწორად აღზრდას“ ცდილობდნენ.

1782 წლიდან იგი საზოგადოებაში გამოვიდა და დაიწყო აქტიური ცხოვრება. 1812 წელს მან ბერკშირში საკუთარი სასახლე შეიძინა და იქ გადასახლდა, სადაც ხშირად აწყობდა ბალებსა და მასკარადებს. სწორედ ერთ-ერთ ასეთ მასკარადზე ცეკვისას, 1814 წელს შეხვდა ელიზაბეთ გერმანელ პრინც ფრიდრიხ ჰესენ-ჰომბურგელს, რომელიც საკმაოდ სიმპათიური და წარმოსადეგი იყო და ავსტრიელი ოფიცრის ფორმაში იყო გამოწყობილი. ელიზაბეთს იგი პირველივე დანახვისას ისე მოეწონა, რომ განაცხადა: „ის თუ თავისუფალია, ჩემი ქმარი გახდება!“.

მრავალი წინააღმდეგობის გადალახვის შემდეგ, 1818 წლის 7 აპრილს ბუკინგემის სასახლის სამლოცველოში შედგა ელიზაბეთისა და ფრიდრიხის ქორწინება. მიუხედავად გაგებისა და ურთიერთპატივისცემისა, ეს ქორწინება „სიყვარულს“ მაინც არ ემყარებოდა. ეს უფრო შეთანხმება იყო, რომელიც ორივეს აწყობდა. ქორწილის შემდეგ ელიზაბეთი ქმართან ერთად გადავიდა საცხოვრებალად გერმანიაში.

1820 წლის 20 იანვარს ფრიდრიხმა მამისაგან მემკვიდრეობით მიიღო ჰესენ-ჰომბურგის ლანდგრაფობა, რითაც ელიზაბეთი ამ პატარა გერმანული სამთავროს ლანდგრაფინია გახდა. თავისი ბრიტანული პენსიისა და სეფექალების დახმარებით, ელიზაბეთმა მოახერხა იქაური პატარა სასახლისათვის რეკონსტრუქციის ჩატარება და ჰომბურგის დიდებულ სასახლედ გადაქცევა. თავის მხრივ, ეს სამეფო კარი არაფრით ჰგავდა ბრიტანეთისას. აქ ელიზაბეთმა უარი თქვა მკაცრ ინგლისურ ეტიკეტზე და თავის ქმართან ერთად სრულიად თავისუფლად და ბედნიერად დაიწყო ცხოვრება.

მიუხედავად ბედნიერი ქორწინებისა, ფრიდრიხსა და ელიზაბეთს შვილები არ ჰყოლიათ. ფრიდრიხი 1829 წლის 2 აპრილს, 59 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ამის შემდეგ ელიზაბეთმა კიდევ თერთმეტი წელი იცოცხლა და გარდაიცვალა 1840 წლის 10 იანვარს ფრანკფურტში, 69 წლის ასაკში. იგი დაკრძალეს ჰომბურგის მავზოლეუმში, მეუღლის გვერდით.
ელიზაბეტ ბლეკბერნი

ელიზაბეტ ჰელენ ბლეკბერნი (; დ. 26 ნოემბერი, 1948, ჰობარტი, ტასმანია, ავსტრალია) — ავსტრალიელი და ამერიკელი მოლეკულური ბიოლოგი და ბიოქიმიკოსი. 2009 წელს კეროლ გრეიდერთან და ჯეკ შოსტაკთან ერთად ქრომოსომების სტაბილურობის დაცვაში ტელომერებისა და ფერმენტ ტელომერაზას როლის კვლევისთვის მიიღო ნობელის პრემია ფიზიოლოგიის და მედიცინის დარგში.
ბიოგრაფია
ელიზაბეტ ჰელენ ბლეკბერნი დაიბადა ექიმების ოჯახში კუნძულ ტასმანიაზე 1948 წელს. დაამთავრა მელბურნის უნივერსიტეტის საბაკალავრო (1970) და სამაგისტრო (1972) პროგრამები და კემბრიჯის უნივერსიტეტის დოქტურანტურა (1975). კემბრიჯში მუშაობდა ბრიტანელი ბიოქიმიკოსის, ფრედერიკ სანგერის ლაბორატორიაში ბაქტერიოფაგ 174-ის ნუკლეინის მჟავების შემადგენლობაზე და გაეცნო დნმ სექვენირების მეთოდს. დოქტურანტურის შემდგომი სამეცნიერო მუშაობა იალეს უნივერსიტეტში, ამერიკელი უჯრედული ბიოლოგისა და გენეტიკოსის ჯოზეფ გალის ლაბორატორიაში განაგრძო. ბლეკბერნი დაინტერესდა გალის კვლევებით ქრომოსომების სტრუქტურისა და რეპლიკაციის შესახებ და დაიწყო უმარტივეს ტეტრაჰიმენას ქრომოსომების შესწავლა. მან შეძლო ამ ორგანიზმის ტელომერების შემადგენლობის სექვენირება და აღმოაჩინა, რომ ტელომერები დნმ-ის მოკლე განმეორებადი სეგმენტებისგან შედგება.

1978 წელს ბლეკბერნი გახდა ბერკლიში კალიფორნიის უნივერსიტეტის მოლეკულური ბიოლოგიის ასისტენტ-პროფესორი და განაგრძო ტეტრაჰიმენას ტელომერების კვლევა. 1980 წელს შეხვდა ამერიკელ მეცნიერ ჯეკ შოსტაკს, რომელიც ასევე დაინტერესებული იყო ტელომერებით. სოკოსა და ტეტრაჰიმენას მოდელებზე დაყრდნობით ორმა მეცნიერმა დაიწყო ერთობლივი კვლევა ტელომერების ფუნქციის გარკვევის მიზნით. 1984 წელს ბლეკბერნმა და მისმა უმცროსმა თანამშრომელმა, კეროლ გრეიდერმა აღმოაჩინეს ფერმენტი ტელომერაზა. მათმა შემდგომმა კვლევამ აჩვენა, რომ ტელომერაზა გადამწყვეტ როლს თამაშობს ქრომოსომების დაცვაში, რადგან შეუძლია ტელომერებს მიამატოს დნმ-ის ფრაგმენტი. 1990 წელს ბლეკბერნი სან-ფრანცისკოში კალიფორნიის უნივერსიტეტის ბიოქიმიისა და ბიოფიზიკის, ასევე მიკრობიოლოგიისა და იმუნოლოგიის დეპარტამენტების პროფესორად აირჩიეს. 1993 წელს იგი გახდა ამავე უნივერსიტეტის მიკრობიოლოგიისა და იმუნოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. ბლეკბერნის შემდგომდროინდელი კვლევები შეეხებოდა ტელომერებისა და ტელომერაზას გენური შემადგენლობასა და ფუნქციებს, ასევე მათი როლის გარკვევას სიმსივნურ და დაბერების პროცესებში.
მერი ბრიტანელი (1776-1857)

მერი ბრიტანელი , აგრეთვე ცნობილია როგორც პრინცესა მერი, გლოსტერისა და ედინბურგის ჰერცოგინია (; დ. 25 აპრილი, 1776, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი — გ. 30 აპრილი, 1857, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი) — ჰანოვერის დინასტიის წარმომადგენელი. დიდი ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ -ისა და დედოფალ შარლოტა მეკლენბურგ-შტრელიცელის ქალიშვილი. გლოსტერისა და ედინბურგის ჰერცოგინია როგორც თავისი ბიძაშვილის, უილიამ ფრედერიკის მეუღლე.

ბიოგრაფია
მერი დაიბადა 1768 წლის 8 ნოემბერს ბუკინგემის სასახლეში, ლონდონში. იგი იყო დიდი ბრიტანეთის, ირლანდიისა და ჰანოვერის მეფე ჯორჯ -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ შარლოტა მეკლენბურგ-შტრელიცელის შუათანა ქალიშვილი.

იგი დაბადებიდან მალევე მონათლეს, მისი ნათლიები კი იყვნენ: ჰესენ-კასელის ლანდგრაფი ფრიდრიხი (მისი პირველი თაობის ბიძაშვილი, წარმოადგენდა ლორდი ჩემბერლინი), საქსენ-გოთა-ალტენბურგის ჰერცოგინია შარლოტა საქსენ-მაინინგენელი (მისი ბიძაშვილის მეუღლე, წარმოადგენდა არგილის ჰერცოგინია ელიზაბეთ კაპბელი) და მეკლენბურგ-შტრელიცის მთავარი კარლი (მისი მესამე თაობის ბიძაშვილი, წარმოადგენდა ლორდი ბედჩამბერი).

მსგავსად თავისი დებისა, პრინცესა ელიზაბეთიც საზოგადოებისაგან იზოლირებულად იზრდებოდა და იღებდა განათლებას. ამის გამო, მან მთელი თავისი ბავშვობა მხოლოდ და-ძმებთან, მშობლებსა და მასწავლებლებთან ერთად გაატარა. ამ გზით მეფე-დედოფალი თავიანთი ქალიშვილების „სწორად აღზრდას“ ცდილობდნენ.

იგი ძალიან ახლოს იყო თავის უფროს ძმასთან, უელსის პრინც ჯორჯთან (მომავალში მეფე ჯორჯ ), რის გამოც მოგვიანებით მერიმ გაიზიარა თავისი ძმის ზიზღი მისი ცოლის, დედოფალ კაროლინა ბრაუნშვაიგელისადმი.

1795-1796 წლებში მერის სასიყვარულო ურთიერთობა ჰქონდა რევოლუციის გამო ბრიტანეთში გაქცეულ პრინც ფრედერიკ ორანელთან, რომელიც იყო ნიდერლანდების შტატჰალტერ ვილემ ორანელისა და პრინცესა ვილჰელმინა პრუსიელის ვაჟი. აღსანიშნავია, რომ მოგვიანებით ფრედერიკის უფროსი ძმა, ვილემ ნიდერლანდების პირველი მეფე გახდა, თუმცა ის და მერი არ დაქორწინებულან. ეს იმიტომ, რომ მეფე ჯორჯ -ის აზრით მერი თავის უფროს დებზე უფრო სარფიანად არ უნდა დაქორწინებულიყო, რის გამოც იგი ფრედერიკს დააშორა და 1816 წლის 22 ივნისს მერი ცოლად შერთო მისსავე ბიძაშვილს, გლოსტერისა და ედინბურგის ჰერცოგ უილიამ ფრედერიკს. წყვილი უინძორში დასახლდა, მერის გლოსტერისა და ედინბურგის ჰერცოგინიობა მიენიჭა, თუმცა მათ შვილები არ ჰყოლიათ.

მერი გარდაიცვალა 1857 წლის 30 აპრილს გლოსტერის სასახლეში, ლონდონში, 81 წლის ასაკში. იგი დაკრძალეს უინძორის სასახლის წმინდა გიორგის სახელობის სამლოცველოში. იგი მეფე ჯორჯისა და დედოფალ შარლოტას შვილებიდან უკანასკნელი გარდაიცვალა.
ისაია ფურცელაძე

ისაია იოველის ძე ფურცელაძე (დ. 1851, სოფ. მერეთი, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტი — გ. 1924) — ქართველი აგრონომი (მეხილე), მემამულე, საზოგადო მოღვაწე (სახალხო მასწავლებელი) და საქართველოში მეხილეობის ერთ-ერთი პიონერი. ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ნამდვილი წევრი (1900–1918).

ბიოგრაფია
აგრონომიული განათლება საფრანგეთში მიიღო; შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა, ჩამოიტანა ხეხილის ახალი ჯიშები და ნამყენები და თავის სოფელში, საგვარეულო კარმიდამოში ხეხილის ბაღების გაშენება დაიწყო. იმდროინდელ პრესაში შემონახულია ინფორმაცია ისაია ფურცელაძის ხეხილის ბაღებზე, სანერგე მეურნეობასა და სამეურნეო სკოლაზე:

მან ხეხილის ბაღები მერეთის ერთ-ერთუბანში, ხაშილაურში გააშენა. თანასოფლელებს ნერგებს უფასოდ ურიგებდა. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, მისი ბაღები კოლმეურნეობის გამხდარა.

მის სახელს უკავშირდება ისეთი ახალი ჯიშების გამოყვანა, რომლებსაც დღესაც აშენებენ; მას ხეხილის ბაღში 200-მდე ჯიში ჰქონდა დარგული: მსხლის ჯიშები — ჟოზეფინა დე-მალინ, მადამ დიუპუი, შარლ კონიე, ბერგამოტ ესპერინა (მსხალი), ვაშლისა — ბანანი, ლანზბერგის რენეტი, ვაგნერის რენეტი, ედელბემერი (ტიროლისა). ვაშლის სხვადასხვა ჯიშის დამყნობით „მერეთულა“ გამოიყვანა.

ისაია ფურცელაძის საფლავი მის მიერ გაშენებული ბაღების ტერიტორიაზე მდებარეობს.
კეროლ გრეიდერი

კეროლინ უიდნი (კეროლ) გრეიდერი (; დ. 15 აპრილი, 1961, სან-დიეგო, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი მოლეკულური ბიოლოგი. 2009 წელს ელიზაბეტ ბლეკბერნთან და ჯეკ შოსტაკთან ერთად ქრომოსომების სტაბილურობის დაცვაში ტელომერებისა და ფერმენტ ტელომერაზას როლის კვლევისთვის მიიღო ნობელის პრემია ფიზიოლოგიის და მედიცინის დარგში.
ბიოგრაფია
გრეიდერი დაიბადა სან-დიეგოში (კალიფორნია) 1961 წელს. მამამისი იყო ფიზიკის პროფესორი. გრეიდერს აქვს დისლექსიის პრობლემა, რომლის დაძლევას ის დიდი შრომით ცდილობდა.

1983 წელს გრეიდერმა ბიოლოგიის ბაკალავრის ხარისხით დაამთავრა კალიფორნიის უნივერსიტეტი სანტა-ბარბარაში. მომდევნო წელს ჩაირიცხა ბერკლიში კალიფორნიის უნივერსიტეტის სადოქტორო პროგრამაში და შეუერთდა ელიზაბეტ ბლეკბერნის გუნდს. გრეიდერი და ბლეკბერნი ერთობლივად მუშაობდნენ უჯრედებში ქრომოსომების სტაბილურობის დაცვის მექანიზმებზე და აღმოაჩინეს ფერმენტი ტელომერაზა, რომელიც მათ თავდაპირველად მტკნარი წყლების უმარტივესი ტეტრაჰიმენას ორგანიზმიდან გამოყვეს. მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ტელომერაზა დნმ ფრაგმენტებს ამატებს ტელომერს და ამგვარად უნარჩუნებს ქრომოსომას ფუნქციურ მდგრადობას. 1987 წელს გრეიდერმა მიიღო დოქტორის ხარისხი მოლეკულურ ბიოლოგიაში და შემდგომი სამეცნიერო მუშაობისთვის ნიუ იორკის ქოლდ-სპრინგ-ჰარბორის ლაბორატორიაში გადავიდა. იქ მან გააგრძელა ტელომერაზას კვლევა და 1994 წელს ლაბორატორიის მთავარ მკვლევარად დაინიშნა.

1990-იანი წლების შუა ხანებში გრეიდერის კვლევების ძირითად საგანი ტელომერების სიგრძე და უჯრედის სიკვდილში მისი როლი გახდა. გრეიდერი ეჭვობდა, რომ ტელომერაზას ნორმალური რეგულირების დარღვევა ხელს უწყობდა გარკვეული სიმსივნეების განვითარებას. მან დაადგინა, რომ ტელომერაზას აქტიურობის ინჰიბირება დისფუნქციური ტელომერების შემცველ სიმსივნურ უჯრედებში ხელს უწყობდა უჯრედის სიკვდილს და, ამგვარად, აფერხებდა სიმსივნის ზრდას. ამ აღმოჩენამ ტელომერაზა ანტისიმსივნური პრეპარატების პოტენციურ სამიზნედ აქცია.
დები ვასერმან-შულცი

დები ვასერმან-შულცი (; დ. 27 სექტემბერი 1966, ნიუ-იორკი, აშშ) — ებრაული წარმოშობის ამერიკელი პოლიტიკოსი, აშშ-ის დემოკრატიული პარტიის წევრი, ფლორიდის შტატის წარმომადგენელი აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატაში 2004 წლიდან. დემოკრატიული პარტიის ეროვნული კომიტეტის თავმჯდომარე 2011 წლის 4 მაისიდან 2016 წლის 28 ივნისამდე.

ბიოგრაფია
დებო ვასერმანი დაიბადა კუინზში და გაიზარდა ლონგ-აილენდზე. ცოლად გაჰყვა სტივენ შულცს, არის სამი შვილის დედა, ამჟამად ცხოვრობს ფლორიდაში, ქალაქ უესტონში. 1990 წელს დაასრულა ფლორიდის უნივერსიტეტი პოლიტოლოგიის სპეციალობით. მუშაობდა კოლეჯის პროგრამულ ადმინისტრატორად და ფლორიდელი კონგრესმენის პიტერ დეიჩის ასისტენტად. 1992 წელს დეიჩი გახდა აშშ-ის კონგრესის წევრი, ხოლო ვასერმან-შულცმა დაიკავა მისი ადგილი შტატის საკანონმდებლო კრებაში და გახდა ყველაზე ახალგაზრდა ქალი კანონმდებელი ფლორიდის შტატის ისტორიაში.

2004 წელს პიტერ დეიჩი ტოვებს წარმომადგენელთა პალატას, რათა კენჭი იყაროს აშშ-ის სენატში და ამომრჩევლებს საკუთარ შემცვლელად შესთავაზა ვასერმან-შულცის კანდიდატურა. ოლქი სადაც კენჭს იყრიდა ვასერმანი, დემოკრატებს არ სწყალობდა და შტატში დემოკრატების ყველაზე მთავარ ოპონენტად ითვლებოდა. ამავდროულად ამ შტატში ძალზე ბევრი ებრაელი ცხოვრობდა. მისი ოპონენტი მოუწოდებდა ხალხს ხმა მიეცა ქრისტიანული ფასეულობებისათვის (ვასერმან-შულცი იუდაიზმის მიმდევარი არის) და მოსახლეობას არწმუნებდა, რომ იგი სამიშ ვილის გამო სათანადო ყურადღებას ვერ დაუთმობდა კონგრესში მუშაობას.

2004 წლის 4 ნოემბერს ვასერმან-შულცმა მიიღო ხმების 70,2 %. ფიცის დადების ცერემონიალის დროს მან ბიბლიაზე ფიცის დადებაზე უარი თქვა, მოუწიათ თანახის გამოყენება.

დები ვასერმან-შულცის პოლიტიკური შეხედულებები ზოგადად ლიბერალურია. იგი მხარს უჭერს შეიარაღებაზე კონტროლს, სექსუალური უმცირესობების უფლებებს და ა. შ.

2011 წელს დები ვასერმან-შულცი აირჩიეს აშშ-ის დემოკრატიული პარტიის ეროვნული კომიტეტის ხელმძღვანელად და გახდა მესამე ქალი, რომელსაც ეკავა აღნიშნული თანამდებობა. მისთვის გადამწყვეტი იყო ბარაკ ობამას მხარდაჭერა.

სკანდალი 2016 წლის პრაიმერიზზე
2016 წლის 25 ივლისს ფილადელფიაში მუშაობა დაიწყო აშშ-ის დემოკრატიული პარტიის ეროვნულმა კონვენტმამ, რომელსაც უნდა წამოეყენებინა ერთიანი კანდიდატი 2016 წლის არჩევნებზე. წინა დრეს კი გავრცელდა ინფორმაცია აშშ-ის დემოკრატიული პარტიის ეროვნული კომიტეტის ხელმძღვანელის თანამდებობიდან დები ვასერმან-შულცის გადადგომის შესახებ. „ვაშინგტონ პოსტის“ თანახმად, იგი არ აპირებდა გადადგომას, თუკი ბარაკ ობამას პირად მითითებას არ მიიღებდა.

სკანდალის მიზეზი გახდა ორგანიზაცია -ის მიერ დემოკრატიული პარტიის კომიტეტის სამსახურებრივი მიმოწერის გამოქვეყნება, რომლის მიხედვითაც ცხადი ხდებოდა, რომ დეპარტამენტის ზედა ეშელონები მხარს უჭერდნენ ჰილარი კლინტონს და ამის გამო დაიგზავნა ათსობით მეილი. კომიტეტი კი, რომელსაც ვასერმან-შულცი ხელმძღვანელობდა, ნეიტრალიტეტის ნაცვლად, ეძებდა აქტიურ გზებს კლინტონის წინსვლისთვის, მისი მთავარი კონკურენტის, ვერმონტის სენატორის ბერნი სანდერსის საზიანოდ. ვასერმან-შულცი კლინტონის ოპონენტებმა გააკრიტიკეს.

დები ვასერმან-შულცის გადადგომისთანავე გადადგა ჰილარი კლინტონის საარჩევნო შტაბის მეთაური რობი მუკი, რომელიც დემოკრატიული პარტიის ეროვნული კომიტეტის მიმოწერის გამოქვეყნებაში რუსეთის ხელს ხედავდა.

ვასერმან-შულცის გადადგომას ბერნი სანდერსი მიესალმა. მისი შემცვლელი გახდა დონა ბრეზილი.
პეიტონ ლისტი

პეიტონ ლისტი (; დ. 8 აგვისტო, 1986 სწავლობდა სკოლამდელ დაწესებულება სიდარკროფტში, შემდეგ კი როლანდ-პარკის სკოლაში განაგრძო სწავლა. სწავლობდა ბალეტს, ბალეტის ამერიკულ სკოლაში, ნიუ-იორკში. ცოტა ხნის შემდეგ მან სერიალი დატოვა, ხოლო შემდეგ მონაწილეობა მიიღო სერიალ „სმოლვილში“, როგორც ლუსი ლეინი. 2010 წელს იგი გადაიღეს შემდეგ სერიალებში: „უკვალოდ“, „დანაშაულის ადგილი:მიამი“, „დანაშაულის ადგილი:ნიუ-იორკი“, „ერთი ხის ბორცვი“ და სხვა.

2006 წელს ლისტი რეგულარულად იღებდა მონაწილეობას, -ს დრამა სერიალ „“-ში. სერიალის გადაღება პირველი სეზონის გამოშვების შემდეგ შეწყდა, ხოლო პეიტონმა განმეორებადი როლი -ს პროგრამა „ “-ში შეასრულა. 2007 წელს, იგი გადაღებული იქნა -ს სერიალ „ “-ში, სადაც მან ქემერონ ქოლინსვორთის როლით ითამაშა, ამ სერიალის გადაღებაც 1 წლის შემდეგ შეწყდა. იგი ასევე გადაღებულია რამდენიმე სატელევიზიო შოუში, მათ შორისაა: „მთვარის შუქი“, „აჩრდილებთან მოსაუბრე“, „დანაშაულის ადგილი:ლას ვეგასი“, „მონქი“, „ჰავაის პოლიცია“, „ტყუილების სახლი“. 2008 წლიდან 2013 წლის ჩათვლით, მას განმეორებადი როლები ჰქონდა -ს სერიალ „შეშლილებში“. 2009 წლიდან 2010 წლამდე, ნიკოლ კირბის როლით თამაშობდა, -სერიალში „გაიხსენო მომავალში”. პეიტონ ლისტი ასევე გადაღებულია რამდენიმე ფილმში, მათ შორისაა: „ყველა დროის დიდებული თამაში“ (2005), „“ (2008), „შეხვედრა ბოროტებასთან“ (2011).

2013 წელს, პეიტონმა კარა კობურნის როლით, -ს სერიალ „მომავლის ადამიანებში“ მიიღო მონაწილეობა. სერიალის გადაღება პირველი სეზონის გადაღების შემდეგ შეწყდა. ამავე წელს, იგი გამოჩნდა -ს სერიალ, „ფლეშში“, და -ს სერიალ „სისხლი და ნავთობი“-ში.

2016 წელს იგი გადაღებული იქნა -ს სამეცნიერო მისტიურ, სატელევიზიო დრამა სერიალში, სახელად „სიხშირე“, სადაც მან მთავარი როლი მოირგო. 2017 წლის ოქტომბერს -ის დრამა სერიალ „გოთემში“, მან ივი პიპერის როლი შეასრულა.
სოფია ბრიტანელი

სოფია ბრიტანელი (; დ. 3 ნოემბერი, 1777, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი — გ. 27 მაისი, 1848, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი) — ჰანოვერის დინასტიის წარმომადგენელი. დიდი ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ -ისა და დედოფალ შარლოტა მეკლენბურგ-შტრელიცელის ქალიშვილი. დიდი ბრიტანეთის ორი მეფის: ჯორჯ -ისა და უილიამ -ის და, დედოფალ ვიქტორიას მამიდა. თავისი მამის რეგენტი 1818-1820 წლებში.

ბიოგრაფია
სოფია დაიბადა 1777 წლის 3 ნოემბერს ბუკინგემის სასახლეში, ლონდონში. იგი იყო დიდი ბრიტანეთის, ირლანდიისა და ჰანოვერის მეფე ჯორჯ -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ შარლოტა მეკლენბურგ-შტრელიცელის მეთორმეტე შვილი და მეხუთე ქალიშვილი. თავისი დების მსგავსად, პრინცესა სოფიაც საზოგადოებისაგან იზოლირებულად იზრდებოდა და იღებდა განათლებას. ამის გამო, მან მთელი თავისი ბავშვობა მხოლოდ და-ძმებთან, მშობლებსა და მასწავლებლებთან ერთად გაატარა. ამ გზით მეფე-დედოფალი თავიანთი ქალიშვილების „სწორად აღზრდას“ ცდილობდნენ.

ახალგაზრდობაში სოფია ყველაზე ახლოს მამასთან იყო, რომელსაც თავისი ქალიშვილები ვაჟებზე უფრო მეტად უყვარდა. ამის პარალელურად, ის და მისი დები გამუდმებით მკაცრი დედის შიშში იყვნენ. მართალია პრინცესებმა კარგი განათლება მიიღეს, თუმცა საკმაოდ მკაცრად აღიზარდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ მეფე ჯორჯი თავისი ქალიშვილების გათხოვებას არ აპირებდა, როდესაც შესაბამის ასაკს მიაღწიეს იგი მაინც ეცადა მათთვის შესაფერისი ქმრები ეპოვნა. თუმცა, ამ პერიოდში მეფე ჯორჯი ჭკუიდან შეიშალა, რასაც დედოფალ შარლოტას სურვილი — სიბერეში ქალიშვილებთან ერთად ეცხოვრა — დაემატა, რის გამოც მათ საქმროების ძებნა შეწყვიტეს. ამის გამო მეფე ჯორჯისა და დედოფალ შარლოტას ექვსი ქალიშვილიდან მხოლოდ სამი იყო გათხოვილი. შედეგად, სოფია და მისი დები: ავგუსტა და ამელია გაუთხოვრები დარჩნენ და მთელი ცხოვრება დედასთან გაატარეს, რის გამოც ბრიტანელები ამ პრინცესებს „მონაზვნებს“ უწოდებდნენ.

მიუხედავად იმისა, რომ იგი არასოდეს გათხოვილა, სარწმუნო წყაროებზე დაყრდნობით პრინცესა სოფია 1800 წელს მამის მცველის, თომას გართისაგან დაფეხმძიმდა და უკანონო ვაჟი გააჩინა, რომელიც გაჩენისთანავე მოსწყვიტეს დედას და გაურკვეველ ადგილას გააგზავნეს. წყაროების მიხედვით სოფიას თომასთან რომანი ჰქონდა, მაგრამ სამეფო კარმა „სირცხვილის ჩამოსარეცხად“ განაცხადა, რომ ბავშვი გაუპატიურების ნაყოფი იყო, რის გამოც თომასი თანამდებობიდან მოხსნეს და ქვეყნიდან გააძევეს.

1818 წელს სოფიას დედა, დედოფალი შარლოტა გარდაიცვალა, რომელიც თითქმის მთელი 20 წლის განმავლობაში იყო შეშლილი მეფე ჯორჯის რეგენტი. ამის გამო მეფეს რეგენტად მისი „რჩეული“ ქალიშვილი, ანუ პრინცესა სოფია დაუნიშნეს. იგი მამის ნაცვლად ქვეყანას თითქმის ორ წელიწადს მართავდა.

1820 წელს ჯორჯ გარდაიცვალა, რითაც დასრულდა სოფიას რეგენტობა და ტახზე მისი ძმა, ჯორჯ ადის, რომელსაც ცუდი ურთიერთობა ჰქონდა დასთან. ამის გამო სოფიამ დატოვა ბუკინგემი და დარჩენილი ცხოვრება კენსინგტონის სასახლეში გაატარა თავის პატარა, ობოლ ძმისწულ ვიქტორიასთან ერთად. 1837 წელს სოფია დაესწრო ვიქტორიას კორონაციას, ხოლო 1840 წელს მის ქორწინებას პრინც ალბერტზე. მიუხედავად ვიქტორიას ტახტზე ასვლისა, სოფია სამეფო კარზე აღარ დაბრუნებულა და 1848 წლის 27 მაისს გარდაიცვალა კენსინგტონის სასახლეში, ლონდონში, 70 წლის ასაკში.