iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ინაბი

ინაბი ინნაბი — აზერბაიჯანული ხალხური იმპროვიზაციული ცეკვა ზომიერი ტემპით. ასრულებენ ძირითადად ქალები. მუსიკალური ზომაა 6/8 (3/4), რომელსაც ყველაზე ხშირად თან ახლავს საზანდარების მუსიკალური ანსამბლი, რომელიც შედგება ხალხური საკრავებისგან — თარისგან, კემანჩისგან და ტამბურინისგან. საუკუნის დასაწყისში იგი დაარსდა, როგორც საყოფაცხოვრებო ცეკვა. ინაბს ასრულებენ ახალგაზრდა ქალები და გოგონები გოგონების წვეულებებზე, ქორწილებსა და დღესასწაულებზე. ცეკვაში მოძრაობები გლუვი და მშვიდია, ტემპი ზომიერად ძლიერია.
კოჩარი

კოჩარი არის აზერბაიჯანული ცეკვა, ცეკვა იალლას ერთ – ერთი სახეობა. 2018 წელს იალაჰები (კოჩარი, ტენზერი), ნახჭევანის ტრადიციული ჯგუფური ცეკვები აზერბაიჯანიდან შეიტანეს იუნესკოს სიაში, რომელიც მოითხოვს სასწრაფო დაცვას.

კოჩარი, რომელიც შედგება ნელი და სწრაფი ნაწილებისგან, აქვს სამი ვარიანტი. მამაკაცი ან ქალი ორ ჯგუფში ხვდებიან ან ერთი გზით, ცეკვის ლიდერს ("იალიბაშს") ხელში ლერწამი უჭირავს.

ცეკვა, იალას სხვა სახეობებთან ერთად (ტენზერი, თელო, ლოლო, ხალიფა) შეასრულა ცნობილმა სამოყვარულო ანსამბლმა ჩინარმა როგორც აზერბაიჯანში, ისე სხვა ქვეყნებში.

2008 წლის 15 აგვისტოს, ბავშვთა მეშვიდე საერთაშორისო ფესტივალზე "შეცვალეთ სამყარო უკეთესობისკენ", "იალი კოჩარი" შეასრულა გუნდმა - "აზერბაიჯანული მარგალიტები".
სარი გიალინი (ცეკვა)

სარი გიალინი — აზერბაიჯანული ხალხური ცეკვა.

ფრაზა "სარა გიალინი" აზერბაიჯანულიდან ითარგმნება, როგორც "პატარძალი ყვითელ ტანსაცმელში" და "უმცროსი პატარძალი". ვინაიდან "გიალინი" არის პატარძალი, და სიტყვას "სარი" -ს აქვს ორი მნიშვნელობა - "ახალგაზრდა" და "ყვითელი", რაც სიმბოლოა ადამიანის სულის ნათელი დასაწყისის, რომელიც გამოირჩევა მისი მაღალი, სუფთა თვისებებით და კორელაციაშია ქალის სილამაზის იდეალთან. ყურანში ”ბაგარა” (ძროხა) ცნობარში არსებობს აიათი ”მკვდრეთით აღმდგენი ყვითელი ძროხის” შესახებ, რომელშიც სიტყვა ”სარი” უკავშირდება წმინდა ფატიმა ზაჰრას სახელს, რომელიც თავის გარშემო შეიკრიბა სუფთა, პატიოსანი ქალები. ასე რომ, ყვითელი იყო სიმბოლო, რომელიც მათ აერთიანებდა. ანუ, სიმღერა "სარი გიალინი" ქალთა სიწმინდეს და კეთილშობილებას ეძღვნება.

ცეკვის სტრუქტურა
2018 წლის მაისში ბაქოს ქორეოგრაფიულ აკადემიაში შესდგა სამეცნიერო სემინარი სახელწოდებით "სიმფონიური მუღამების გამოვლინება სიმფონიური ბალეტების დადგმაში". სემინარზე მოხსენებით "ცეკვები "სამანი", "სარი გიალინი", "უზუნდარა", "თერექემე"; მუღამებზე "რასტი", "შური", "შუშტერი"" გამოვიდა აზერბაიჯანის დამსახურებული არტისტი ეთერი ჯაფაროვა.

აღსრულება
ცეკვა ახალგაზრდა გოგონების მიერ იმავე სახელწოდების ხალხური სიმღერის "სარი გიალინ"-ის ნელი ლირიკული მუსიკის ქვეშ სრულდება. მოცეკვავე ქალიშვილებს, როგორც წესი, ყვითელი ტანსაცმელი აცვიათ.

ცეკვის კოლექტივების რეპერტუარი
ცეკვა "სარი გიალინი", სხვა ხალხურ ცეკვებთან ერთად, ჩართულია აზერბაიჯანის წამყვანი ქორეოგრაფიული კოლექტივის - აზერბაიჯანის ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის რეპერტუარში.

ნახიჩევანის სახელმწიფო ფილარმონიის დირექტორის, აზერბაიჯანის დამსახურებული არტისტის, მუსიკოს ელმან ალიევის სიტყვებით (აზერბ.)რუს, აზერბაიჯანული ხალხური ცეკვა "სარი გიალინი" ჩართულია ფილარმონიის სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლის რეპერტუარში (აზერბ.)რუს. ალიევის თანახმად, ეს ცეკვა სხვა ხალხურ ცეკვებთან ერთად, როგორიცა "გავალა", "სამი ყვავილი", "ტერეკემე", ანსამბლის კოლექტივის მიერ წერილობითი წყაროების გამოყენებისა და უფროსი თაობის გახსენების საფუძველზე იქნა აღდგენილი.

საერთაშორისო კონკურსებზე
2017 წლის მარტში არტისტული ცეკვის ჩემპიონატზე ევროპაში, რომელიც მოსკოვში მიმდინარეობდა, ემილია პანახოვის აზერბაიჯანულმა კოლექტივმა "" მესამე ნომინაციაში (ფოლკლორული სტილიზაცია, ანსამბლი შემდგარი 9 ადამიანისაგან) ცეკვით "სარი გიალინი" მეორე ადგილი დაიკავა. ამავე წელს იტალიაში საბავშვო კონკურსების საერთაშორისო ფესტივალზე "შემოქმედება საზღვრების გარეშე-2017" აზერბაიჯანის ბავშვთა და მოზარდთა შემოქმედებითმა კოლექტივმა ნომინაციაში "ცეკვა" შეასრულა კომპოზიცია "ცეცხლების ქვეყანა — აზერბაიჯანი", რომელიც ასევე ცეკვა "სარი გიალინისაგან" წარმოიქმნა, შედეგად 15 ქვეყნის ცეკვებს შორის პირველი ადგილი დაიკავა და ფესტივალის გრან-პრი დაიმსახურა.

2019 წლის დეკემბერში მოსკოვში გამართულ კონკურსზე "ერის ოქრო" აზერბაიჯანელი მოცეკვავე ლეილა გადიმლი ცეკვა "სარი გიალინი"-ს შესრულებისათვის ხარისხის დიპლომით დაჯილდოვდა.
თელო

ტელო — აზერბაიჯანული ხალხური ცეკვა, იალას ცეკვის ერთ-ერთი სახეობა. სახელი ასოცირდება გოგონას სახელთან.

ცეკვა დამახასიათებელია როგორც ქალებისთვის, ასევე მამაკაცებისთვის. მოცეკვავეები ხელებს იმაღლებენ მხრის დონეზე, მოცეკვავეები ერთმანეთთან პატარა თითებით არიან დაკავშირებულნი. თავად ცეკვის პროცესი ორი სწრაფი ნაწილისაგან შედგება, რომელთა შესრულების დროს მხრები წინ და ზემოთ მოძრაობენ.

თელოს აზერბაიჯანის უმეტეს რეგიონში ცეკვავენ.

თელო
იამაზაკი

იამაზაკი — ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული იაპონური ვისკი.

აღნიშნული ვისკი ერთ სახდელ ქარხანაში გამოხდილი ქერისა და ალაოს ვისკთა კატეგორიას მიეკუთვნება, რომელიც ცნობილი როგორც - . იამაზაკის ვისკს საკმაოდ რბილი, ძირითადად ხილის ტონებით მდიდარი და ტკბილ-მწარე არომატი ახასიათებს. იამაზაკის სახდელ ქარხანაში ვისკისთვის იაპონური მუხის კასრებს (მიძუნარა) იყენებენ, რომელიც შოტლანდიური ვისკისგან განსხვავებით ოდნავ ვანილისა და ქოქოსის არომატსაც მატებს სასმელს. უნდა აღინშნოს, რომ იამაზაკი ყველაზე იდეალური "პირველი იაპონური ვისკია". ასეთი დაბალსებული ვისკი ძალიან ბევრ, ბევრად უფრო გამოცდილ შოტლანდიურ სახდელ ქარხანასც კი არ გააჩნია. ნებისმიერი დაძველების იამაზაკი ძალიან სასიამოვნო დასალევია — 12 და 25 წლის დაძველებით საზღვარგარეთ იყიდება. მათ გარდა არსებობს უთარიღო (6-8 წელი), 18, 35 და 50 წლის დაძველებული ვერსიებიც, თუმცა მათი შოვნა იაპონიის საზღვრებს გარეთ ძალზედ ძნელია და ძირითადად ლიმიტირებული სპირტებია.

იაპონური ვისკის უმრავლესობა შოტლანდიური ინგრედიენტებით და მეთოდებით მზადდება, ამის გამო მას განიჯვისას და პრესაში სკოჩს ადარებენ ხოლმე.

იაპონიაში უთარიღო ვისკი საშუალოდ 8 წლისაა, გამონაკლისებში უფრო ძველიცა თუმცა იამაზაკის უთარიღო ვისკი შუალოდ 8 წლისა სპირტების ნარევია. თანამედროვე შოტლანდიური უთარიღო ვისკი კი, როგორც წესი 3 წლისა. იამაზაკი ძირითადად არის 43-45 პროცენტიანი ვისკი, ხოლო ერთ-კასრიანი 45-60 პროცენტიანი ჩამოსხმაც კი ხშირია.

სადისტილაციო ქარხანა
იამაზაკი ერთ-ერთი პირველი სადისტილაციო ქარხანაა. იაპონური ვისკის ქარხანა, მდებარეობს იაპონიაში, შიმამოტოში, ოსაკას პრეფექტურაში. ვისკის ქარხანა გაიხსნა 1923 წელს. დაახლოებით შვიდი ათასი ბოთლი ალაოს ვისკი გამოფენილია მის "ვისკის ბიბლიოთეკაში".

სახეობები
აღნიშნული ვისკის ოთხი ძირითადი ვარიანტი არსებობს, რომელიც ყველაზე პოპულარულია:
იამაზაკი ერთ ალაოიანი უთარიღო 8 წლის ვისკი
იამაზაკი ერთ ალაოიანი 12 წლის ვისკი
იამაზაკი ერთ ალაოიანი 18 წლის ვისკი
იამაზაკი ერთ ალაოიანი 25 წლის ვისკი

იამაზაკის ერთ ალაოიანი ვისკი სხვა დაძველებითაც გვხვდება, როგორიცაა 10, 25, 35 და 50 წლის ვისკი. ზოგიერთი შეთავაზება დათარიღებულია წლებით, მაგალითად, 1980, 1984, 1993 წლებით.

ჯილდოები
იამაზაკი ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი და ტიტულოვანი ვისკია, მთელ იაპონიაში. იამაზაკის 25 წლის ვისკს მოპოვებული აქვს "საუკეთესო იაპონური სინგლი" 2013 წლის მსოფლიო ვისკის კონკურსზე. ჯიმ მურის ვისკის ბიბლიაში 2015 წელს იამაზაკის ერთ ალაოიანი ხერესის კასრში დაძველებულ ვისკს მიენიჭა წლის მსოფლიო ვისკის წოდება.
ელდარ კულიევი

ელდარ ტოფიგ ოღლუ კულიევი (; დ. 18 იანვარი, 1941, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ — გ. 16 აპრილი, 2021, იქვე) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი კინორეჟისორი, სცენარისტი და მსახიობი. აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1978), აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1982).

ელდარ კულიევი დაიბადა 1941 წლის 18 იანვარს ბაქოში. 1960-1966 წლებში სწავლობდა კინემატოგრაფიის სახელმწიფო საკავშირო სახელმწიფო ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტზე სერგეი გერასიმოვის კურსებზე. სკოლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა „აზერბაიჯანფილმი“-ს სტუდიაში. პირველად სერიოზულად წარმოჩინა თავი 1969 წელს ფილმის „ამ სამხრეთ ქალაქში“ გამოშვებით. თავის 70-იანი წლების ფილმებში, კულიევი ძირითადად იკვლევს ახალგაზრდა თაობის პერსონაჟების ჩამოყალიბებას. 1977 წელს ფილმისთვის „სიხარულის სრუტე“ მიიღო აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო პრემია. 1983 წელს მას მიენიჭა ერთიან საკავშირო ფესტივალის პრემია ფილმისთვის „ნიზამი“. 1987 წელს გახდა ექსპერიმენტული ახალგაზრდული კრეატიული სტუდია „დებიუტის“ ხელმძღვანელი, სადაც მან ცოდნა და გამოცდილება გადასცა ახალგაზრდა კინორეჟისორებს. აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტის კინოს კათედრის პროფესორი. მას მიენიჭა შრომის წითელი დროშის ორდენი, აზერბაიჯანული „ღირსებისა“ და „დიდების“ ორდენები.

გარდაიცვალა 2021 წლის 16 აპრილს ბაქოში გულის შეტევით.
ნეთანია

ნეთანია — ისრაელის ჩრდილოეთ ცენტრალურ ოლქში მდებარე ქალაქი და არის მიმდებარე შერონის დაბლობის დედაქალაქი. ნეთანიამ სახელწოდება მიიღო მე-20 საუკუნის დასაწყისში, ნათელ სტრაუსის, გამოჩენილი ებრაელი ამერიკელი ვაჭრისა და ქველმოქმედის პატივსაცემად, რომელიც იყო მეისის საცავის მაღაზიის თანამფლობელი. მისი 14 კილომეტრიანი პლაჟი დაშორებულია ქალაქიდან და წარმოადგენს პოპულარულ ტურისტულ კურორტს. 2018 წელს ქალაქში ცხოვრობა 217,244 მოსახლე, ის ისრაელის მე-7 უდიდესი ქალაქი გახდა. ქალაქის მერი არის მირიამ ფეიბერგი.

ისტორია
ნეთანია არაჩვეულებრივი ქვიშის პლაჟები, თვალუწვდენელი სანაპირო, ფანტასტიკური სასეირნო ადგილები, მწვანე პარკები და ბუნებრივი ნაკრძალები. არ არსებობს ისრაელში სხვა ადგილი, რომელიც ასე თანაბრადაა დაშორებული ქვეყნის ნებისმიერი წერტილიდან, ამიტომ ნეთანიაში მოგზაურობა ნიშნავს მინიმალურ დროში მაქსიმალურ სიამოვნებას. ნეთანიის ოქროს პლაჟები 13,5 კმ-ზეა გადაჭიმული. ზღვის ლიფტი, რომელსაც სანაპირომდე ჩაჰყავხარ, ერთადერთი ასეთი სახის ტურისტული ატრაქციონია ისრაელში. ორი მაღალსიჩქარიანი გამჭვირვალე სალონი 60 მგზავრს იტევს. ნეთანიის სასეირნო სანაპირო ზოლი ქვეყანაში ყველაზე გრძელია და ეროვნული მარშრუტების სიაში შედის. საბანაო სეზონი ხმელთაშუა ზღვის ამ ნაწილში წელიწადში 9 თვეს გრძელდება და ზღვის წყლის საშუალო ტემპერატურა +35 °-ია.

ნეტანია რამდენჯერმე პალესტინის მხრიდან დაბომბვის შედეგად დაზარალდა.

90-იან წლებში ყოფილი საბჭოთა კავშირის ემიგრანტების დიდი ნაწილი დასახლდა ნეთანიაში, რამაც მნიშვნელოვნად გააფართოვა ქალაქის მოსახლეობა და შედეგად ფართომასშტაბიანი საცხოვრებელი სახლები აშენდა.

2000 და 2010 წლებში ფრანგი ებრაელების ისრაელის მიერ გაზრდილი ემიგრაციის შემდეგ, ნეთანია გახდა მათი ერთ-ერთი მთავარი მიმართულება. ათასობით ფრანგი ემიგრანტი დასახლდა ნეთანიაში, რამაც გავლენა მოახდინა ადგილობრივ კულტურაზე.

ეკონომიკა
ტურიზმი დიდ როლს ასრულებს ნეთანიას ეკონომიკაში. აღნიშნულ ქალაქში 19 სასტუმროა განთავსებული. საშუალოდ, ეს ქმნის 589 სამუშაო ადგილს. 2006 წელს სასტუმროების საშუალო მაჩვენებელი 51.7% იყო. ნეთანიას გრძელი ზღვის სანაპირო და მრავალი პლაჟი ქმნის ერთად სადღესასწაულო ინდუსტრისა, რაც თავის მხრივ მოიცავს საკურორტო სასტუმროებს, რესტორნებსა და სავაჭრო ცენტრებს.

ღირსშესანიშნაობები
ქალაქში არაერთი ცნობილი ღირსშესანიშნაობაა განთავსებული, მათ შორის არის მარგალიტის მუზეუმი, ნეთანიას ისტორიის მუზეუმი. ბოლო მათგანის ისტორიული შენობა 1928 წელს არის აგებული. გარდა ამ მუზეუმებისა ნეთანიაში მდებარეობს: კლდის გალერეა, გოსერის გალერეა და ასევე აბეკასის გალერეა.

ნეთანიასთან ახლოს მდებარეობს საოცარი ადგილი, სადაც სტუმრებს დაუვიწყარი დასვენება ელით. ამ კურორტს („გააშის ცხელი წყლები“) ჰქვია. გააშის კიბუცი რამდენიმე წლის წინათ ძვირადღირებულ კურორტად გადაიქცა.
შალვა კიკნაველიძე

შალვა კიკნაველიძე (დ. 19 მარტი, 1987, ზესტაფონი) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკოსი. საქართველოს ორი მოწვევის (2012, 2016) პარლამენტის წევრი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1987 წლის 19 მარტს. 2009 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტი, მოგვიანებით გრიგოლ რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტის მაგისტრატურა და დოქტორანტია. 2007-2008 წლებში იყო შპს „ნანსტუდიის“ დირექტორი. 2009-2012 წლებში იყო კავშირი „ახალგაზრდული ფორუმის“ თავმჯდომარე. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. 2016-2020 წლებში — საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ზესტაფონის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
ფარსის რეგიონის სასანიდური არქეოლოგიური ლანდშაფტი

ფარსის რეგიონის სასანიდური არქეოლოგიური ლანდშაფტი — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლის ოფიციალური ნომინაცია, რომელიც აერთიანებს სასანიდური ირანის დროინდელ რვა არქეოლოგიურ ძეგლს, რომლებიც მდებარეობენ ფარსის ოსტანის ტერიტორიაზე, ირანში. ძეგლები იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანეს 2018 წლის 30 ივლისს.

ძეგლები
ბიშაპური

ბიშაპური  — ირანის ისტორიული ქალაქი. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, თანამედროვე ქალაქ კაზერუნიდან სამხრეთით. სპარსეთისა და ელამის ძველ გზაზე, რომელიც აკავშირებდა სასანიდების დედაქალაქ ისთახრსა და ქტესიფონს. ქალაქი ბიშაპური გარკვეული პერიოდის განმავლობაში სასანიანების იმპერიის დედაქალაქი იყო.

ისტორია
ქალაქი 266 წელს მდინარე რუდე-სეფუდის ნაპირზე დააარსა შაპურ -მა, სასანიანების მეორე მეფემ. ქალაქის სახელწოდება ნიშნავს „შაპურის ქალაქს“, რადგან სწორედ შაპურ -მა გადაიტანა აქ თავისი დედაქალაქი ისთახრიდან. ქალაქს ამშვენებს მრავალრიცხოვანი რელიეფები, რომელიც შაპურის რომაელებზე გამარჯვებას აღნიშნავენ. მშენებლობაში მონაწილეობდნენ იმპერატორ ვალერიანეს ჯარისკაცები, რომლებიც 260 წელს გამარჯვების შემდეგ ტყვედ ჩაუვარდნენ შაპურს. როგორც ჩანს ქალაქი ცარიელ ადგილზე არ აუშენებიათ. არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს პართიული და ელამური ცივილიზაციის კვალი.

მოგვიანებით დედაქალაქი გადაიტანეს ქტესიფონში მაგრამ ქალაქმა ბიშაპურმა შეინარჩუნა მნიშვნელობა არაბების დაპყრობებამდე, ხოლო მასში მოსახლეობა საუკუნემდე ცხოვრობდა.

2018 წლის 30 ივლისს ქალაქი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიყვანეს, როგორც ფარსის რეგიონის სასანიდური არქეოლოგიური ლანდშაფტის ერთ-ერთი ძეგლი.
შოთა მილორავას ქუჩა

შოთა მილორავას ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (ვერა); მიხეილ ზანდუკელისა და დიმიტრი ბაქრაძის ქუჩებს შორის. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც იზმაილოვის შესახვევი. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ელისე ლომინაძის შესახვევი, შემდეგ კოლხიდის, ივანე ჯავახიშვილის, მიხეილ ზანდუკელის შესახვევი ერქვა. შოთა მილორავას სახელი ეწოდა 1992 წელს. აქვს ერთი ჩიხი.
ელიზბარ მინდელის ქუჩა

ელიზბარ მინდელის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ვაკის რაიონში (დელისი); შალვა ნუცუბიძის ქუჩიდან ანა პოლიტკოვსკაიას ქუჩამდე. ქუჩის ეს მონაკვეთი ადრე უსახელო იყო. 1994 წელს ელიზბარ მინდელის სახელი დაერქვა. ქუჩაზე განთავსებულია გიორგი წულუკიძის სახელობის სამთო, ვასილ გულისაშვილის სახელობის სატყეო, რაფიელ დვალის სახელობის მანქანათა მექანიკის, რაფიელ აგლაძის სახელობის არაორგანული ქიმიისა და ელექტროქიმიის ინსტიტუტები.
ივანე მაჩაბლის ქუჩა

ივანე მაჩაბლის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი); გიორგი ლეონიძის ქუჩიდან ლადო ასათიანის ქუჩამდე. ქუჩის განაშენიანება საუკუნის 30–40-იან წლებში დაიწყო. თავდაპირველად ბაღის ქუჩა ერქვა, შემდეგ ეწოდა იმპერატორ ნიკოლოზ -ის შვილიშვილის, დიდი მთავრის სერგის სახელი. შეტანილია 1851 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში. 1923 წლიდან ივანე მაჩაბლის სახელი ჰქვია. ქუჩის ხუროთმოძღვრული სახე საუკუნის ბოლო ათეულ წლებსა და საუკუნის დასაწყისში ჩამოყალიბდა და ამ პერიოდის თბილისის ხუროთმოძღვრების საუკეთესო ნიმუშად იქცა. შენობები ძირითადად რენესანსულ-ბაროკოული და მავრიტანული სტილისაა, მათგან აღსანიშნავია დავით სარაჯიშვილის საცხოვრებელი სახლი № 13 (შემდგომში მწერალთა კავშირის შენობა, 1905 არქიტექტორი კ. ცაარი), საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლი № 17 და სხვა. ქუჩაზე დგას სანდრო ახმეტელის (მოქანდაკე მერაბ ბერძენიშვილი, არქიტექტორი შოთა ყავლაშვილი) და გალაკტიონ ტაბიძის (მოქანდაკე ბიძინა ავალიშვილი) ბიუსტები.
გიორგი მიროტაძის ქუჩა

გიორგი მიროტაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს საბურთალოს რაიონში (საბურთალო); კონსტანტინე გამსახურდიას გამზირიდან ვახტანგ ბოჭორიშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 20-იან წლებში. ადრე ოჟიოს ქუჩა ერქვა. 1925-1926 წლების ცნობათა წიგნში „მთელი ტფილისი“ შეტანილია საბურთალოს ახალი ქუჩების სიაში. აფხაზეთის ომში დაღუპული მედიკოსი სტუდენტის — გიორგი მიროტაძის სახელი ეწოდა 1994 წელს.
იაპონური ვისკი

იაპონური ვისკი — ერთ-ერთი გამორჩეული ქვეყანა მთელ მსოფლიოში. იაპონია და ვისკი ერთმანეთს პირველად 1854 წელს შეხვდნენ. ამ დროს ორასწლიანი ჰოლანდიური და ჩინური ვაჭრობის მოლაპარაკება იაპონიასთან დასრულდა და მის სანაპიროს პირველი ამერიკული შავი გემი მოადგა. მეთიუ პერის ამ ექსპეციდიას გემზე 400 ლიტრზე მეტი ვისკი ჰქონდა სპეციალურად გამოყოფილი იაპონიის იმპერატორისათვის. სრულიად შეყვარებულებს ამ ოქროსფერ სასმელზე და სმაში გართულებს ამერიკელებისათვის დამზადების წესის კითხვა დაავიწყდათ, სწორედ ამ დროს როდესაც პერის ექსპედიცია შინ გაბრუნდა, იაპონელებს მხოლოდ რამდენიმე დღის მარაგი ჰქონდათ დარჩენილი.

ისტორია
დიდი ხნის განმავლობაში ვისკის დამზადება იაპონიაში არავინ იცოდა. გადაწყდა "მეცნიერების" მეშვეობით ერთგვარი იმიტაციის შექმნა. დამზადების მეთოდი ალქიმიასთან უფრო ახლოს იყო, ვიდრე ალკოჰოლის გამოხდასთან. ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული "ვისკი" და საუკუნეების საზღვარზე იყო " ".

აღსანიშნავია, რომ 1918 წლის ივნისში ერთ-ერთმა "ვისკის" მწარმოებელმა კომპანიამ თავიანთი 24 წლის ქიმიკოსი, მასატაკა ტაკეცურუ, შოტლანდიაში გააგზავნა, რათა მას "წესიერი" ვისკის დამზადება და ტექნოლოგიები შეესწავლა. დაახლოებით თითქმის სამი წელი, ძალიან ბევრი დაბრკოლების მიუხედავად, ტაკეცურუ შოტლანდიის ვისკის სახდელ ქარხნებში მუშაობდა და სწავლობდა ყველაფერს ამ სასმელის ტექნოლოგიისა და სპირტის შესახებ. 1920 წლის ოქტომბერში ახალშერთულ შოტლანდიელ ცოლთან ერთად და ცოდნით შეიარაღებული, ტაკეცურუ იაპონიაში დაბრუნდა. მის ბლოკნოტებში იაპონური ვისკის ინდუსტრიის საფუძვლები ეწერა. მას შემდეგ, რაც ტაკეცურის დამქირავებელმა შეიტყო, თუ რამდენად შრომატევადია ხარისხიანი ვისკის დამზადება, მას ყველანაირი ენთუზიაზმი დაკარგა ამ ბიზნესის მიმართ.

სანტორიში, იამაზაკის რეგიონში, 1924 წელს ამავე სახელის მქონე სახდელი ქარხანა აშენდა და მათ პირველი იაპონური ვისკი (ამჯერად, ბრჭყალების გარეშე) ჩამოასხეს. ათი წლის შემდეგ, ტაკეცურუ ჰოკაიდოზე გადავიდა ქალაქ იოიჩიში და თავისი საკუთარი ვისკის სახდელი კომპანია შექმნა, რომელსაც ნიკა დაარქვა. ნიკამ თავისი პირველი ვისკი 1940 წელს გაყიდა.

დღეს სანტორი და ნიკა ვისკის ყველაზე დიდი იაპონური ბრენდებია.

იაპონური ვისკის უმრავლესობა შოტლანდიური ინგრედიენტებით და მეთოდებით მზადდება, ამის გამო მას განიჯვისას და პრესაში სკოჩს ადარებენ ხოლმე.

იაპონიაში უთარიღო ვისკი საშუალოდ 8 წლისაა, გამონაკლისებში უფრო ძველიც გვხვდება.

იამაზაკი ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული იაპონური ვისკია. იგი ერთ სახდელ ქარხანაში გამოხდილი ქე­რის ალაოს ვისკია. იამაზაკი რბილია, გამორირჩევა ერთგვარი ხილის ტონებით მდიდარი და ტკბილ-მწარე არომატი ახასიათებს.

ერთ-ერთი გამორჩეული გა ნათქმული ვისკია ასევე ჰაკუშიუ. მისი სახდელი ქარხანა ორჯერ უფრო მაღლა მდებარეობს ზღვის დონიდან ვიდრე შოტლანდიის ბრივალი. ჰაკუშიუ ალბათ ყველაზე წმინდა და სასიმოვნო ერთ ალაოიანი ვისკია. იგი ოდნავ უფრო ძლიერია ვიდრე იამაზაკი, მაგრამ ამავდროიულად მცენარეული სიგრილე და ოდნავ შებოლილი არომატი აქვს.

შემდეგი ვისკი არის ჰიბიკი, იგი არის სანტორის სხვადასხვა ვისკების ნარევი, რომლის ორი მთავარი შემადგენელი ჰაკუშუი და იამაზაკია. ჯამში, ჰიბიკი არის ხუთ სხვადასხვა კასრში დაძველებული ათი სხვადასხვა ვისკის ნარევი. ერთ-ერთი ამ ვისკთაგან არის უმეშუს, იაპონური ტრადიციული ხილის ლიქიორის, კასრში დაძველებული. ჰიბიკი ეს ის სასმელია, რომელიც ძალიან გამოირჩევა განსაკუთრებული სირბილით, კარამელის, დარიჩინის და ფორთოხლის ტონებით.
კემარი

კემარი — ერთ-ერთი უძველესი ბურთის თამაში, რომელიც იაპონიიდან მომდინარეობს და თანამედროვე ფეხბურთთან აქვს ბევრი მსგავსება. კემარი საუკუნიდან მოდის, თუმცა აღსანიშნავია, რომ მისი წესები ოდნავ მოგვიანებით ჩამოყალიბდა. კემარი ჰეიანის პერიოდში ძალზედ პოპულარული იყო, თუმცა მას შემდეგ იგი თანამედროვე პერიოდში უფრო აღორძინდა.

კემარი იაპონიაში ჩინეთიდან დაახლოებით 644 წლამდე მოვიდა. მისი ყველაზე ადრეული მოხსენიება გვხვდება იაპონიის ერთ-ერთ უძველესს წიგნში ნოჰონ შოკიში. იგი პირველად ითამაშეს ქალაქ ნარაში. აღნიშნულ თამაშს თამაშობდა პრინცი ნაკო ნო ოე, რომელიც შემდგომში გახდა იმპერატორი ტენჯი. წესები სტანდარტიზებულია საუკუნიდან. თამაშზე გავლენა მოახდინა კუჯუს ჩინურმა სპორტმა. კემარისთვის პერსონაჟები იგივეა, რაც კუჯუ ჩინურად. სპორტის სახეობა იაპონიაში დაახლოებით 600 წელს დაარსდა, ასუკას პერიოდში. დღესდღეობით ის ტარდება შინტოს სალოცავებში ფესტივალებზე. ჯორჯ ბ. ბუშმა ითამაშა ეს თამაში მისი ერთ–ერთი ვიზიტის დროს იაპონიაში.

კემარის დროს ბურთი მიწაზე არ უნდა მოხვდეს. უნდა აბურთავო ხელების გარდა სხვა ნებისმიერი სხეულის ნაწილით. კემარს თამაშობს ექვსი ან რვა მოთამაშე და მათი ერთგვარი დანიშნულეებაა ბურთი რაც შეიძლება დიდხანს გააჩერონ ჰაერში. კემარს განსხვავებით სხვა თამაშებისა იაპონიასა და ჩინეთში თამაშობდნენ მაღალი კლასის წარმომადგენლები.

კამაკურად პერიოდისას და საუკუნეებს შორის, სამურაებს შორის კემარი ძალზე პოპულარული სპორტის სახეობა იყო. ედოს პერიოდში, და საუკუნეებს შორი, აღნიშნული სპორტის სახეობა დაბალ კლასებშიც გავრცელდა. თუმცა იყო პერიოდი როდესაც, აღნიშნული თამაშის პოპულარობა საკმაოდ დაეცა, რადგან ეს თამაში არ მოსწონდათ იმპერატორებს.

დღეისათვის იაპონიაში კემარი ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ თამაშად. წელიწადში ორჯერ იმართება დღესასწაულზე საყოველთაო თამაში კემარის.

ეს არაკონკურენტული სპორტია. ბურთი, რომელიც ცნობილია როგორც მარი, დამზადებულია დერსკინისგან, რომელსაც თმა შიგნით აქვს მოქცეული და გარედან დამალულია. აღნიშნული ბურთი ივსება ქერის მარცვლეულით, რომ მისცეს მას ერთგვარი ფორმა. მას, ვინც ბურთს ურტყამს, მასარიაში ჰქვია. კარგი მასარიაში აადვილებს მიმღებს, რომ გააკონტროლოს მარი, და ემსახურება მას რბილი შეხებით, რათა გაადვილდეს მარის ყოფნა ჰაერში.

კემარს თამაშობენ ბრტყელ ადგილზე, 6-7 მეტრ კვადრატში. მოთამაშეებს აცვიათ, საკმაოდ ორიგინალური ტრადიციული სამოსი. ამ ტიპის ტანსაცმელს უწოდებდნენ კარიგინუას და ის ძველ დროში საკმაოდ მოდური იყო.

აღნიშნულ თამაშს ბევრი საერთო აქვს თანამედროვე სტანდარტულ ფეხბურთთან, როგორც წესებით. კემარი არა მარტო იაპონიაშია პოპულარული, არამედ აზიის სხვა ქვეყნებშიც, ერთ-ერთ პოპულარულ და საყოველთაო თამაშად ითვლება.
ეგნატე და ვახტანგ ფიფიების ქუჩა

ეგნატე და ვახტანგ ფიფიების ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს დიდუბის რაიონში (დიდუბე); რკინიგზიდან აკაკი წერეთლის გამზირამდე. წარმოიქნმა საუკუნის მიწურულს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ტრამვაის ქუჩა, 70–იან წლებში – ვლადიმერ ვორონინის, 1997 წელს ეგნატე და ვახტანგ ფიფიების სახელი ეწოდა.
ძიტო

იმპერატორი ძიტო (; დ. 645 — გ. 703) — იაპონიის რიგით 41-ე იმპერატორი 686-697 წლებში. იმპერატორ ტენძის ქალიშვილი და იმპერატორ ტენმუს მეუღლე.

ბიოგრაფია
ძიტო დაიბადა 645 წელს. იგი იყო იაპონიის იმპერატორ ტენძის ქალიშვილი. დედამისი იყო მინისტრ იო-ომ სოგა ნო იამადას ასული სოგა ნო ოჩი-ნო ირაცუმე. 673 წელს, ტახტზე ასვლისას ძიტო თავის ბიძაზე, იმპერატორ ტენმუზე დააქორწინეს.

როგორც ცნობილია, ქორწინების პერიოდში ძიტოს უნონოსარარა, ან უნონოსასარა, ან უნო ერქვა.

მასა და ტენმუს მხოლოდ ერთი ვაჟი, კუსაკაბე შეეძინათ, რომელმაც მართალია ტახტზე ასვლა ვერ მოახერხა, თუმცაღა ორი იმპერატორის მამა გახდა.

686 წელს, იმპერატორ ტენმუს გარდაცვალების შემდეგ ტახტი ძიტომ დაიკავა, რომელსაც თავიდან მხოლოდ სასამართლო და ადმინისტრაციული მოვალეობები უნდა შეესრულებინა. 687 წელს იგი ოფიციალურად გახდა იაპონიის იმპერატორი, რათა თავისი ვაჟის უფლებები დაეცვა. თავისი ხანმოკლე მონარქობისას, ძიტო ქვეყანას ფუძივარას სასახლიდან მართავდა. 689 წელს მან აკრძალა სამაგიდო თამაშ სუგოროკუს თამაში. 690 წელს ბრძანება გააუქმა და სოგოროკუს თამაში კვლავ ნებადართული გახდა. რამდენადაც ცნობილია, ძიტოს ეს ნაბიჯი მისმა მინისტრმა, მივა-ნო-ასონო-ტაკეშიმარომ უკარნახა.

პრინცი კუსაკაბე ძიტოს მემკვიდრედ ითვლებოდა და კრონპრინცის წოდებასაც ატარებდა, თუმცაღა იგი სრულიად მოულოდნელად, 689 წელს გარდაიცვალა 27 წლის ასაკში. ამის გამო, ძიტომ თავის მემკვიდრედ კუსაკაბეს უფროსი ვაჟი, პრინცი მომუ გამოაცხადა, რომელმაც მამისაგან განსხვავებით მოახერხა საიმპერატორო ტახტის დაკავება.

ძიტოს მმართველობა იაპონიაში სულ 11 წელს გაგრძელდა. იგი იაპონიის ისტორიაში 7 ქალი მმართველიდან ერთ-ერთია, რის გამოც დღეისათვის ფემინისტური ორგანიზაციები აქტიურად იბრძვიან იმპერატორ აკიჰიტოს ქალიშვილის მემკვიდრეობისათვის.

697 წელს იმპერატორი ძიტო ტახტიდან თავისი ნებით გადადგა საკუთარი შვილიშვილის, მომუს სასარგებლოდ. როგორც იმპერატორ ტენმუს ქვრივი, ძიტო დარჩენილი ცხოვრების განმავლობაში ატარებდა იმპერატორის ქვრივის წოდებას.

აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ 707 წელს, იმპერატორ მომუს გარდაცვალების შემდეგ ტახტი არა მისმა ვაჟმა, არამედ დედამისმა, ძიტოს ვაჟის ქვრივმა, იმპერატორმა გემეიმ დაიკავა, რომელიც ქვეყანას რვა წელი მართავდა, რის შემდეგაც თავისმა ქალიშვილმა, იმპერატორმა გენშომ დაიკავა. თავად გენშო, იაპონიის ტახტზე 1724 წლამდე იჯდა.

გადადგომის მიუხედავად, ძიტო აქტიურად ერეოდა პოლიტიკაში და ქვეყანაში კვლავ დიდი ძალაუფლებით სარგებლობდა. იგი 703 წელს, 57-58 წლის ასაკში გარდაიცვალა ფუძივარა-კიოში, თუმცა მისი დაკრძალვის ადგილი დღემდე უცნობია.
პეტრე ქავთარაძის ქუჩა

პეტრე ქავთარაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ვაკის რაიონში (საბურთალო); ანა პოლიტკოვსკაიას ქუჩიდან, ალექსანდრე ყაზბეგის გამზირამდე. ალექსანდრე ყაზბეგის გამზირის გაგრძელება. ქუჩას პეტრე ქავთარაძის სახელი დაერქვა საუკუნის 70-იან წლებში. ქუჩაზეა საქართველოს მაღალი ტექნოლოგიების ეროვნული ცენტრი. შპს სამკურნალო კომბინატი. აქვს 1 ჩიხი.
ავთანდილ კვეზერელი-კოპაძის ქუჩა

ავთანდილ კვეზერელი-კოპაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი); ქეთევან დედოფლის გამზირიდან ალექსანდრე წურწუმიას ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის ბოლოს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ფოსტის ქუჩა. რევოლუციამდე ამ ქუჩის მახლობლად მდებარეობდა თბილისის საფოსტო განყოფილება. 2017 წელს ავთანდილ კვეზერელი-კოპაძის სახელი ეწოდა. აქვს 1 შესახვევი და 1 ჩიხი.