iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ატლანტიდის ეკლესია

ატლანტიდის ეკლესია  — რომაულ-კათოლიკური სამრევლო ეკლესია და იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ურუგვაიში, ესტასიონ-ატლანტიდაში.

აღწერა
ტაძარი ეძღვნება ქრისტეს და ლურდის ღვთისმშობელს. ის წარმოადგენს ცნობილ არქიტექტურულ ნიშანსვეტს, რომელიც 1958 წელს დააპროექტა ინჟინერმა ელადიო დიესტემ. არქიტექტურულად თვალშისაცემია, აღწერილია როგორც „მარტივი მართკუთხედი, გვერდითი კედლებით, რომლებიც ტალღისებური მრუდებით ადიან მათი რკალების მაქსიმალურ ამპლიტუდამდე“, ეს კედლები კი იჭერენ ტალღისებურ სახურავს, რომელიც შედგება ელადიო დიესტეს მიერ შექმნილი არმირებული აგურის გაუსის თაღების თანმიმდევრობისგან.

ცილინდრული სამრეკლო, აშენებული ღია აგურის წყობით, მიწიდან ამოდის ეკლესიის მთავარი ფასადის მარჯვენა მხარეს, ხოლო მიწისქვეშა საბაპტისტერიო მდებარეობს შესასვლელის მარცხენა მხარეს, რომელიც ხელმისაწვდომია სამკუთხა პრიზმული შესასვლელიდან და განათებულია ცენტრალური ოკულუსის საშუალებით.

ეკლესია წარმოადგენს ლათინურ ამერიკაში საუკუნის მეორე ნახევარში თანამედროვე არქიტექტურის შესანიშნავი ფორმალური და სივრცული მიღწევების გამორჩეულ მაგალითს, რომელიც განასახიერებს სოციალური თანასწორობის ძიებას რესურსების მცირე გამოყენებით, სტრუქტურული იმპერატივების დაკმაყოფილებით დიდი ესთეტიკური ეფექტისათვის.

მასალა არის ძალიან მარტივი აგურის წყობა, რომელიც წარმოადგენს ღია აგურის ნოვატორულ გამოყენებას არმირებულ კერამიკულ სტრუქტურაში.

2021 წელს ეკლესია გამოცხადდა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად სახელწოდებით „ინჟინერ ელადიო დიესტეს ნამუშევარი: ატლანტიდის ეკლესია“.
კულანსუ

კულანსუ — ფეხით სავალი კუნძული ქსიამენის სანაპიროსთან, ფუძიანის პროვინციაში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ჩინეთში. იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი, კუნძული დაახლოებით 2 კმ² ფართობისაა და მასთან მისვლა შესაძლებელია 8-წუთიანი ბორნით ქსიამენის ცენტრიდან. მიუხედავად იმისა, რომ კუნძულზე მხოლოდ დაახლოებით 20 000 ადამიანი ცხოვრობს, კულანსუ არის მნიშვნელოვანი შიდა ტურისტული დანიშნულების ადგილი, რომელიც წელიწადში 10 მილიონზე მეტ ვიზიტორს იზიდავს, რაც მას ჩინეთის ერთ-ერთ ყველაზე მონახულებად ტურისტულ ღირსშესანიშნაობად აქცევს. კულანსუ კრძალავს არა მხოლოდ მანქანებს, არამედ ველოსიპედებსაც. ერთადერთი ნებადართული სატრანსპორტო საშუალებებია პატარა ელექტრო ბაგები და მთავრობის ელექტრო სამსახურებრივი მანქანებია.

კუნძული ცნობილია თავისი პლაჟებით, დაკლაკნილი ქუჩებითა და მდიდარი არქიტექტურით. კუნძული შეტანილია ჩინეთის ეროვნული ლანდშაფტური ადგილების სიაში და კლასიფიცირებულია როგორც 5 ტურისტული ღირსშესანიშნაობა ჩინეთის ეროვნული ტურიზმის ადმინისტრაციის მიერ. ის პროვინციის ათი ყველაზე ლამაზი ადგილის სიაში პირველ ადგილზეა.
ავღანეთის საერთაშორისო მისიაში დაღუპული ქართველი მებრძოლები

ავღანეთში მიმდინარე საერთაშორისო უშიშროების დახმარების ძალების ოპერაციაში (ნატოს ეგიდით) საქართველოს სამხედრო ქვედანაყოფი 2009 წლის ნოემბრიდან მონაწილეობდა (2015–2021 წლებში ჩაანაცვლა მტკიცე მხარდაჭერის მისიამ, ). წლების განმავლობაში განმავლობაში საქართველოს ხელისუფლებამ ასეულის ზომის ქვედანაყოფი 10-ჯერ გაზარდა. 2012 წლის სექტემბრიდან, საქართველოს ხელისუფლების გადაწყვეტილებით, საქართველოს წვლილი გაორმაგდა და ავღანეთში უკვე 1600-მდე ქართველი სამხედრო მოსამსახურე იმყოფებოდა ჰილმენდის პროვინციაში.

ნატოს -ის სარდლობის ერთსულოვანი შეფასებით, ქართველმა სამხედროებმა გაბედული და თავდადებული საქმიანობით მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს გლობალური ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლის საქმეში. მისიაში ჩართვიდან საქართველოს ქვედანაყოფმა ავღანეთში 32 სამხედრო მოსამსახურე დაკარგა. ყველაზე დიდი მსხვერპლი მოჰყვა 2013 წლის 6 ივნისს ჰილმენდის პროვინციაში მეამბოხეთა მიერ განხორციელებულ თავდასხმას (დაიღუპა შვიდი ჯარისკაცი).

ავღანეთში დაღუპული ჯარისკაცების ოჯახებისათვის კანონით დადგინდა სოციალური დახმარება: ქართველი ჯარისკაცები დაიკრძალნენ მხედრული პატივით, ოჯახის წევრებს ეძლეოდათ ერთჯერადი მატერიალური დახმარება, მარჩენალდაკარგულ მშობლებს, მეუღლეებსა და შვილებს დაენიშნათ პენსია და გადაეცათ ბინები სახელმწიფო ხარჯებით აშენებულ ოფიცერთა სახლებში.

დაღუპული სამხედროების სია
G7-ის მე-4 სამიტი

7-ის მე-4 სამიტი, დიდი შვიდიანის მეოთხე სამიტი (; 16-17 ივლისი, 1978) — შვიდი უდიდესი ინდუსტრიული სახელმწიფოს არაოფიციალური შეხვედრა გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის ქალაქ ბონში. სამიტის შეხვედრის ადგილი იყო გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის კანცლერის ბონის ყოფილი ოფიციალური რეზიდენცია — შაუმბურგის სასახლე.

დიდი შვიდიანის (7) სამიტი იყო არაოფიციალური ფორუმი, რომელიც აერთიანებდა უდიდესი ინდუსტრიული ქვეყნების ხელმძღვანელებს: საფრანგეთი, დასავლეთ გერმანია, იტალია, იაპონია, დიდი ბრიტანეთი, შეერთებული შტატები, კანადა, და ევროკომისიის პრეზიდენტი (ოფიციალურად შეუერთდა 1981 წელს). ეს და მომდევნო სამიტები, არ იყო თავდაპირველად ჩაფიქრებული, როგორც მისი უფრო ფართო საერთაშორისო ინსტიტუტებთან დაკავშირების მცდელობა. აღნიშნული სამიტები მოიტანა აუცილებლობამ, რომელთა ინიციატორები იყვნენ საფრანგეთის პრეზიდენტი — ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი და დასავლეთ გერმანიის კანცლერი — ჰელმუტ შმიდტი. სწორედ მათი ინიციატივით შედგა დიდი ექვსიანის (6) პირველი არაოფიციალური შეხვედრა 1975 წელს.

ლიდერები სამიტზე
7 იყო არაოფიციალური ყოველწლიური ფორუმი, კანადის, საფრანგეთის, დასავლეთ გერმანიის, იტალიის, იაპონიის, გაერთიანებული სამეფოსა და შეერთებული შტატების ლიდერებისთვის.

განხილული საკითხები
სამიტი ჩაფიქრებული იყო, როგორც მის წევრებს შორის არსებული უთანხმოების მოგვარების საშუალება. წმინდა პრაქტიკული თვალსაზრისით, სამიტის წევრებს მიეცათ საშუალება გაეწიათ ერთმანეთისთვის დახმარება რთული ეკონომიკური პრობლემების მოსაგვარებლად. ეს იყო პირველი სამიტი, სადაც მონაწილეებმა ერთობლივი განცხადების პარალელურად, პოლიტიკური გადაწყვეტილებების ვალდებულებაც აიღეს.

გალერეა
მახონჯუა

მახონჯუის მთები  — მცირე მთებისა და გორაკების რიგი, რომელიც მოიცავს 120 × 60 კილომეტრის ფართობს, დაახლოებით 80 % მდებარეობს მპუმალანგაში, სამხრეთ აფრიკის პროვინციაში, ხოლო დანარჩენი — მეზობელი ესვატინის ტერიტორიაზე. ის შეადგენს ბარბერტონის მწვანე ქვის სარტყლის 40 %-ს.

ისტორია
სვაზები და სხვა მწყემსი ხალხები სავარაუდოდ აძოვებდნენ იქ თავიანთ საქონელს, ვიდრე ევროპელები არ ჩამოვიდნენ 1860-იან წლებში.

2009 წელს განაცხადი წარადგენეს რეგიონის მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად კლასიფიკაციისთვის.
G7-ის 51-ე სამიტი

7-ის 51-ე სამიტი, დიდი შვიდიანის ორმოცდამეთერთმეტე სამიტი (; 15-17 ივნისი, 2025) — შვიდი უდიდესი ინდუსტრიული ქვეყნის არაოფიციალური შეხვედრა კანადაში, ალბერტის დასახლებულ პუნქტ კანანასკისში. 2002 წელს კანანასკისმა 8-ის 28-ე სამიტს უმასპინძლა.

დიდი შვიდიანის (7) სამიტი იყო არაოფიციალური ფორუმი, რომელიც აერთიანებდა უდიდესი ინდუსტრიული ქვეყნების ხელმძღვანელებს: საფრანგეთი, დასავლეთ გერმანია, იტალია, იაპონია, დიდი ბრიტანეთი, შეერთებული შტატები, კანადა, და ევროკომისიის პრეზიდენტი (ოფიციალურად შეუერთდა 1981 წელს) და რუსეთი (1997 წლიდან 2014 წლის მარტამდე). როდესაც შვიდმა დამფუძნებელმა ქვეყანამ გადაწყვიტა მე-40 სამიტის ჩატარება რუსეთის გარეშე, მაშინ ის გახდა „დიდი შვიდეულის მე-40 სამიტი“. ეს და მომდევნო სამიტები, არ იყო თავდაპირველად ჩაფიქრებული, როგორც მისი უფრო ფართო საერთაშორისო ინსტიტუტებთან დაკავშირების მცდელობა. აღნიშნული სამიტები მოიტანა აუცილებლობამ, რომელთა ინიციატორები იყვნენ საფრანგეთის პრეზიდენტი — ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი და დასავლეთ გერმანიის კანცლერი — ჰელმუტ შმიდტი. სწორედ მათი ინიციატივით შედგა დიდი ექვსიანის (6) პირველი არაოფიციალური შეხვედრა 1975 წელს.

ლიდერები სამიტზე
2025 წლის სამიტი იქნება პირველი სამიტი ბრიტანეთის პრემიერ მინისტრისთვის კირ სტარმერისთვის, რომელიც აირჩევა კანადის პრემიერ მინისტრად, გერმანიის კანცლერმა ფრიდრიხ მერცმა და იაპონიის პრემიერ მინისტრმა შიგერუ იშიბამ. ეს ასევე იქნება პირველი სამიტი აშშ-ს პრეზიდენტის დონალდ ტრამპისთვის 2019 წლის 7-ის 45-ე სამიტის შემდეგ.

გალერეა
ნელსონ მანდელას მემკვიდრეობის ძეგლები

ნელსონ მანდელას მემკვიდრეობის ძეგლები  — ძეგლების მთელი რიგი, რომელიც წარმოადგენს სამხრეთ აფრიკის ბრძოლის მემკვიდრეობას ადამიანის უფლებებისთვის, განთავისუფლებისა და შერიგებისათვის. ის შედგება თოთხმეტი კომპონენტისგან, რომლებიც მდებარეობს ქვეყნის სხვადასხვა ადგილას და ყველა მათგანი დაკავშირებულია სამხრეთ აფრიკის საუკუნის პოლიტიკურ ისტორიასთან.

ძეგლები მოიცავს კავშირის შენობებს (პრეტორია), რომელიც ახლა მთავრობის ოფიციალური ადგილსამყოფელია; შარპევილის ადგილები, რომლებიც უსამართლო გადასვლის კანონების წინააღმდეგ გამართულ პროტესტზე 69 ადამიანის მკვლელობას უკავშირდება; დიდი ადგილი მქჰეკეზვენიში, ტრადიციული ლიდერობის სიმბოლური ადგილი, სადაც ნელსონ მანდელა ახალგაზრდობაში ცხოვრობდა.

ეს ადგილები ასახავს აპარტეიდის წინააღმდეგ ხანგრძლივ ბრძოლასთან დაკავშირებულ მთავარ მოვლენებს; მანდელას გავლენას ურთიერთგაგებისა და პატიების ხელშეწყობაში და მრწამსს, რომელიც დაფუძნებულია არა-რასისტულ ფილოსოფიაზე და პანაფრიკანიზმზე.

ძეგლების სია
ფორტ-ჰეირის უნივერსიტეტი
კავშირის შენობები
სოფიატაუნი და მეექვსე რაიონი
კლიფთაუნი
ალბერტ ლუთულის სახლი და მუზეუმი; ჰოვიკი, ნელსონ მანდელას დაკავების ადგილი ნატალში; მანაიეს დარბაზი და შერიგების ადგილები პიტერმარიცბურგში; ნელსონ მანდელას მეხსიერების ცენტრი
იუსტიციის სასახლე
შარპევილისა და ლანგას 1960 წლის ხოცვა-ჟლეტის მემორიალები
ლილისლიფ ფარმი განთავისუფლების მემორიალი
ვილაკაზის ქუჩა და ჰექტორ-პიტერსონის მუზეუმი სოვეტოში
კონსტიტუციური ბორცვი და სიმართლისა და შერიგების კომისია
მემორიალი თავისუფლების პარკი და ვაიჰოეკის ადგილი
ნელსონ-მანდელას ადგილები (ქუნუ, მვეზო, მქეკეზვენი)
სტივ ბანტუ ბიკოსთან დაკავშირებული ადგილები და ზანემპილოს კლინიკა;
თრომბოზი

თრომბოზი ( < ) — თრომბის წარმოქმნის პროცესი გულ-სისხლძარღვთა სისტემაში. თრომბოზის მიზეზებია: სისხლძარღვის შიგნითა კედლის (ენდოთელიუმის) პათოლოგიური ცვლილებები — დაზიანება ინფექციის, ინტოქსიკაციის და სხვათა შედეგად, ათეროსკლეროზი, ანთებითი პროცესი (თრომბოფლებიტი, თრომბარტერიიტი), გულის სარქვლების ანთება (მაგალითად, ენდოკარდიტი), სისხლის თვისებების შეცვლა, კერძოდ, სისხლის შედედებისა და სიბლანტის, გაძლიერება, სისხლის ნაკადის შენელება, რაც სისხლძარღვთა პათოლოგიურ გაგანიერებითაა გამოწვეული. თრომბოზის შედეგად სიისხლის მიმოქცევა ირღვევა იმ მიდამოში, რომელსაც დაზიანებული სისხლძარღვი ამარაგებს. მაგალითად, გულის გვირგვინოვანი არტერიების თრომბოზი იწვევს გულის კუნთის ინფარქტს, ტვინის არტერიებისა – დარბილებასა და ინსულტს, ხოლო კიდურების მსხვილი არტერიების თრომბოზი შეიძლება განგრენის მიზეზი გახდეს. ვენის სანათურში თრომბოზის შედდეგად ვითარდება ვენური შეგუბება. სისხლის ნელი დინების გამო თრომბოზი უფრო ხშირია ვენებში, ვიდრე არტერიებში.

მკურნალობა: ანტიკოაგულაციური, ფიბრინოლიზური და სპაზმოლიზური საშუალებანი თრომბის მოცილება ქირურგიული გზით.
ვერსალი (მრავალმნიშვნელოვნება)

საკუთარი სახელი ვერსალი შეიძლება აღნიშნავდეს შემდეგს:

ვერსალი (ვერსალის სასახლე) — სასახლისა და პარკის ანსამბლი, ფრანგი მეფეების ყოფილი რეზიდენცია.
ვერსალი (ქალაქი) — ქალაქი პარიზის გარეუბანში, რომელიც მდებარეობს ყოფილი სამეფო რეზიდენციის გარშემო; ამავე სახელწოდების რაიონის ქვეპრეფექტურა.
ვერსალი (ოკრუგი) — ოკრუგი ივლინის დეპარტამენტში, ილ-დე-ფრანსის რეგიონში.
ვერსალი (სასტუმრო) — სასტუმრო ვლადივოსტოკში, აშენებული 1907-1909 წლებში; ქალაქის ერთ-ერთი უძველესი შენობა.
ვერსალი (ტელესერიალი) — ისტორიული სერიალი, რომელიც ეძღვნება ლუი -ს და მის გადასვლას ვერსალში (საფრანგეთი-კანადა, 2015 წ.).
ვერსალი (საფეხბურთო კლუბი) — ფრანგული საფეხბურთო კლუბი ამავე სახელწოდების ქალაქიდან.
ვერსალი (ქალაქი)

ვერსალი, ვერსაი — ქალაქი საფრანგეთში, პარიზის სამხრეთ-დასავლეთით. გარეუბანი, იველინის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ისტორია
1632 წელს ვერსალი (როცა იგი ლუი -მ შეიძინა) პატარა სოფელი იყო. 1682 წლიდან 1789 წლამდე — საფრანგეთის მეფეთა რეზიდენციაა. - საუკუნეებში ვერსალში შეიქმნა სასახლე-პარკის ანსამბლი, რომელსაც საფუძვლად დაედო ლუი -ის პატარა სამონადირეო ციხე-დარბაზი (1624, არქიტექტორი ფ. ლერუა). დროთა განმავლობაში რამდენიმე სამშენებლო პერიოდის შემდეგ (1661-1668, არქიტექტორი ლ. ლევო; 1670-1674, არქიტექტორი ფ. დ' ორბე; 1678-1689, არქიტექტორი ჟ. არდუენმანსარი) ვერსალილ გადაიქცა დიდ სასახლედ (ფასადის სიგრძე 576.2 მ) მდიდრულად მორთული საზეიმო და საცხოვრებელი ინტერიერებითა (მხატვარი შ. ლებრენი, 1661 წლიდან, და სხვ.) და 6 ათას ჰა-ზე გაშლილი პარკით. სასახლიდან მარაოსავით გაშლილი სამი გზა საფუძვლად დაედო ქ. ვერსალის დაგეგმარებას. ამ გზათა თავშესაყარში, სასახლის წინ, კურდონერში (საზეიმო ეზო), აღმართულია ლუი -ის ქანდაკება ( საუკუნის მეოთხედი, მოქანდაკე ლ. მ. ლ. პტიტო და კარტელიე). სასახლის მეორე მხარეს ხეივანი და დიდი არხია (სიგრძე 1520 მ). რეგულარული პარკის სწორხაზოვანი ხეივნები დამშვენებულია პავილიონებით, შადრევნებით, ქანდაკებებით (მოქანდაკე ფ. ჟირარდონი და სხვა). დიდი არხის ჩრდილოეთით დიდი ტრიანონის (1687, არქიტექტორი ჟ. არდუენ-მანსარი) და მცირე ტრიანონის (1762-1764, არქიტექტორი ჟ. ა. გაბრიელი) სასახლეებია. აქვეა მარი ანტუანეტის „სოფელი“ (1782-1786, არქიტექტორი რ. მიკი, მხატვარი ი. რობერი). ვერსალის ანსამბლმა, რომელშიც ბაროკოსა და კლასიციზმის ნიშნები ჰარმონიულადაა შეხამებული, დიდი გავლენა იქონია ევროპის ქალაქთმშენებლობასა და საპარკო ხელოვნებაზე. 1830 წლიდან ვერსალის ანსამბლები ვერსალისა და ტრიანონების ეროვნული მუზეუმია.

1870-1871 წლებში საფრანგეთ-პრუსიის ომის დროს (1870 წლის სექტემბრიდან 1871 წლის მარტამდე) ოკუპირებული იყო პრუსიის არმიის მიერ. 1871 წლის 18 იანვარს აქ აკურთხეს გერმანიის იმპერატორი ვილჰელმ ჰოენცოლერნი. პარიზის კომუნის (1871) დროს კონტრრევოლუციის ცენტრი გახდა. ვერსალში დაიდო ვერსალის 1783 წლის და 1919 წლის საზავო ხელშეკრულებები. მსოფლიო ომის (1939-1945) დროს ოკუპირებული იყო (1940 წლიდან) გერმანიის ფაშისტთა ჯარების მიერ. გაათავისუფლეს 1944 წლის აგვისტოს.
G8-ის 23-ე სამიტი

8-ის 23-ე სამიტი, დიდი რვიანის ოცდამესამე სამიტი (; 20-22 ივნისი, 1997) — რვა უდიდესი ინდუსტრიული სახელმწიფოს არაოფიციალური შეხვედრა აშშ-ში, კოლორადოს შტატის ქალაქ დენვერში. სამიტის შეხვედრის ადგილი იყო ახლად აშენებული დენვერის საჯარო ბიბლიოთეკა ქალაქის ცენტრში.

დიდი შვიდიანის (7) სამიტი იყო არაოფიციალური ფორუმი, რომელიც აერთიანებდა უდიდესი ინდუსტრიული ქვეყნების ხელმძღვანელებს: საფრანგეთი, დასავლეთ გერმანია, იტალია, იაპონია, დიდი ბრიტანეთი, შეერთებული შტატები, კანადა, და ევროკომისიის პრეზიდენტი (ოფიციალურად შეუერთდა 1981 წელს). 1997 წელს ჯგუფს დაემატა ახალი წევრი რუსეთის სახით, რის გამოც მან მიიღო ახალი სახელი — დიდი რვიანი (8). ეს და მომდევნო სამიტები, არ იყო თავდაპირველად ჩაფიქრებული, როგორც მისი უფრო ფართო საერთაშორისო ინსტიტუტებთან დაკავშირების მცდელობა. აღნიშნული სამიტები მოიტანა აუცილებლობამ, რომელთა ინიციატორები იყვნენ საფრანგეთის პრეზიდენტი — ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი და დასავლეთ გერმანიის კანცლერი — ჰელმუტ შმიდტი. სწორედ მათი ინიციატივით შედგა დიდი ექვსიანის (6) პირველი არაოფიციალური შეხვედრა 1975 წელს.

ლიდერები სამიტზე
8 არის არაოფიციალური ყოველწლიური ფორუმი კანადის, ევროკომისიის, საფრანგეთის, გერმანიის, იტალიის, იაპონიის, რუსეთის, გაერთიანებული სამეფოსა და შეერთებული შტატების ლიდერებისთვის.

განხილული საკითხები
სამიტი ჩაფიქრებული იყო, როგორც მის წევრებს შორის არსებული უთანხმოების მოგვარების საშუალება. წმინდა პრაქტიკული თვალსაზრისით, სამიტის წევრებს მიეცათ საშუალება გაეწიათ ერთმანეთისთვის დახმარება რთული ეკონომიკური პრობლემების მოსაგვარებლად.

გალერეა
მუმბაის ვიქტორიანული გოთიკისა და არტ-დეკოს ანსამბლი

მუმბაის ვიქტორიანული გოთიკისა და არტ-დეკოს ანსამბლი — წარმოადგენს საუკუნის ვიქტორიანული აღორძინების საჯარო და საუკუნის მუმბაის არტ-დეკოს სტილის კერძო შენობების კოლექციას მუმბაის ფორტის უბანში. ეს ანსამბლი 2018 წელს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად გამოცხადდა.

ეს შენობები განლაგებულია ოვალ-მაიდანის გარშემო, დიდი რეკრეაციული მოედნის ირგვლივ, რომელსაც ოდესღაც ესპლანადა ერქვა.

 საუკუნის ვიქტორიანული გოთიკური შენობები, რომლებიც ოვალის აღმოსავლეთით მდებარეობს, ძირითადად არის მუმბაის უმაღლესი სასამართლო, მუმბაის უნივერსიტეტი (ფორტის კამპუსი) და საქალაქო სამოქალაქო და სასამართლო პალატა (განთავსებულია ძველი სამდივნოს შენობაში).
ილია ბაბუციძე

ილია ბაბუციძე (დ. 1982, ქვემო აჩაბეთი — გ. 2008) — ქართველი სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
კადეტთა კორპუსის დამთავრების შემდეგ 4 წელი ქალაქ ხმელნიცკში, უკრაინის სასაზღვრო აკადემიაში სწავლობდა. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ გირევში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში გაანაწილეს, ასევე მსახურობდა ლაგოდეხშიც, შემდეგ კი თავდაცვაში გადავიდა. მეხუთე ბრიგადაში მსახურობდა, ბათუმში, ბატალიონის კავშირგაბმულობის უფროსად. ბოლოს მეოთხე ბრიგადის 42-ე ბატალიონში იყო. ილია ბაბუციძე 9 აგვისტოს ორჯერ შევიდა ცხინვალში – დაჭრილებისა და დაღუპულების გამოსაყვანად. მესამედაც შევიდა თანამებრძოლებთან ერთად – ცხინვალის სამხრეთით, ნიქოზის მხარეს, შანხაის ტერიტორიაზე, როდესაც მტერს მშენებარე სახლში ასეული ჰყავდა ალყაში. ალყა გაარღვიეს, სნაიპერმა არტერია დაუზიანა და გარდაიცვალა. ილია 9 აგვისტოსვე გადმოასვენეს გორში. 2008 წელს, მარილისის ქუჩას თბილისში, ილია ბაბუციძის სახელი ეწოდა.

ჯილდოები
2008 — ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენი (გარდაცვალების შემდეგ).
ციური ბობოხიძე

ციური ბობოხიძე (დ. 22 დეკემბერი, 1940 — გ. 14 ოქტომბერი, 2023) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი 1965 წელს.

1965 წელს იყო ბორჯომის სანატორიუმ „ლიკანის“ ორდინატორი. 1982 წლიდან ქალაქის პირველი კლინიკური საავადმყოფოს ენდოკრინოლოგიური განყოფილების ორდინატორი, განყოფილების გამგე 1996-2011 წლებში. კლინიკა „ენმედიცში“ იკავებდა, დირექტორის მოადგილის პოზიციას, ასევე იყო წამყვანი ექიმი-ენდოკრინოლოგი. ავტორია 10 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება შაქრიანი დიაბეტის და თანმხლები გართულებების დროს იმუნური სისტემის გამოკვლევას. ექიმი–ენდოკრინოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა „შაქრიანი დიაბეტის და მისი თანმხლები ღვიძლის დაავადებათა დროს იმუნიტეტის და სისტემების გამოკვლევის კლინიკური მნიშვნელობა“.
კარდიოსკლეროზი

კარდიოსკლეროზი ( და ) — გულის კუნთის პათოლოგიური მდგომარეობა, რომლის დროსაც კუნთოვანი ქსოვილის ადგილს იკავებს შემაერთებელი ქსოვილი. კარდიოსკლეროზი შეიძლება იყოს დიფუზიური და კეროვანი. კეროვანი კარდიოსკლეროზი ვითარდება გულის კუნთის ინფარქტის შედეგად. კარდიოსკლეროზის ერთ-ერთი მთავარი და ადრეული სიმპტომია ქოშინი (დაავადების დასაწყისში ფიზიკური დატვირთვისას, მოგვიანებით – მოსვენების დროსაც). დაავადების განვითარებასთან ერთად ვლინდება გულის უკმარისობის ნიშნები: აჩქარებული მაჯისცემა, ფეხების შეშუპება, ღვიძლის გადიდება, ფილტვის სისხლმარღვებში სისხლის შეგუბება, ხუთვის შეტევები. კარდიოსკლეროზის ხშირი სიმპტომებია გულის რიტმის დარღვევა (ექსტრასისტოლა, მოციმციმე არითმია და სხვა), შეიძლება განვითარდეს გულის მანკი.

მკურნალობა: გული კუნთის სისხლით მომარაგების გაუმჯობესება (სისხლძარღვთა გამაფართოებელი საშუალებანი, ანტიკოაგულანტები); გულის უკმარისობისა (სტროფანტინი, სათითურას პრეპარატები, შარდმდენი საშუალებანი და სხვ.) და არითმიის (ქინიდინი, ნოვოკაინამიდი და სხვ.) ლიკვიდაცია.
გულძმარვა

გულძმარვა — წვის უსიამოვნო შეგრძნება გულის კოვზთან და საყლაპავის გასწვრივ. იწვევს კუჭიდან საყლაპავში კუჭის მჟავე შიგთავსის დაბრუნება ზოგჯერ დაკავშირებულია საყლაპავი მილის, კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის მოტორიკის მოშლასთან. გულძმარვა აღინიშნება წყლულოვანი დაავადების, გასტრიტის, ქოლეცისტიტის, კუჭის წვენის მომეტებული მჟავიანობისა და სხვათა დროს. შეიძლება გამოიწვიოს მლაშე, ცხარე, ცხიმიანმა საკვებმა.

მკურნალობა: გულძმარვის გამომწვევი დაავადების მკურნალობა, სპეციალური დიეტა, ნახშირწყლებისა და ისეთი ნივთიერებების შეზღუდვა, რომლებიც აძლიერებს კუჭის წვენის გამოყოფას. მიმართავენ აგრეთვე ჭარბი მჟავიანობის გამანეიტრალებელ საშუალებებს (საჭმელი სოდა, მწვარი მაგნეზია და სხვა). მკურნალობა უნდა ჩატარდეს ექიმის მეთვალყურეობით, ვინაიდან ტუტეების ხშირმა და უსისტემო ხმარებამ შეიძლება დააზიანოს კუჭის ლორწოვანი გარსი.
სკლეროზი

სკლეროზი — ადამიანისა და ცხოველების რაიმე ორგანოსა ან ქსოვილში შემაერთებელი ქსოვილის ზრდა. ორგანოს სკლეროზის დროს მისი პარენქიმა (ფუნქციური ელემენტები) იღუპება და მის ნაცვლად ვითარდება მწიფე, ზოგჯერ უხეში ბოჭკოვანი შემაერთებელი ქსოვილი. ამ უკანასკნელის ახლად წარმოქმნა ჩვეულებრივ ხდება შემაერთებელქსოვილოვანი უჯრედების – ფიბრობლასტების გამრავლებისა და მათ მიერ კოლაგენის მოლეკულების ინტენსიურად წარმოქმნის შედეგად. პარენქიმის ფუნქციური ელემენტების დაღუპვის მიზეზი შეიძლება იყოს ანთება, ჩვეულებრივგ ქრონოლოგიური (ტუბერკულოზის, რევმატიზმის, სიფილისის დროს), სისხლის მიმოქცევის მოშლა (ვენური შეგუბების დროს), ინვოლუციური (მაგალითად, მშობიარობის შემდგომ პერიოდში საკვერცხის ყვითელი სხეულის სკლეროზი) და ასაკობრივი ცვლილებები, ნივთიერებათა ცვლის მოშლა და სხვა. სკლეროზი შეიძლება იყოს კეროვანი და დიფუზიური. გაზრდილი შემაერთებელი ქსოვილი შეიშლება შეიჭმუხნოს და გამოიწვიოს ორგანოს დეფორმაცია – ციროზი.
ლარისა ალექსანდროვსკაია

ლარისა პომპეის ასული ალექსანდროვსკაია (; დ. 15 თებერვალი, 1904, მინსკი — გ. 23 მაისი, 1980) — ბელორუსი საოპერო მომღერალი (სოპრანო), თეატრალური რეჟისორი, საზოგადო მოღვაწე. ბელორუსიის სსრ სახალხო არტისტი (1938), სსრკ სახალხო არტისტი (1940).. მან პირველი საოპერო როლი შეასრულა 1928 წელს (მარგარიტა შარლ გუნოს „ფაუსტში“). 1933-1960 წლებში მოღვაწეობდა ბელორუსიის სსრ ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრში.

მისმა დიაპაზონმა მომღერალს საშუალება მისცა შეესრულებინა როგორც სოპრანოს, ასევე მეცო-სოპრანოს პარტიები. მისმა თანდაყოლილმა მუსიკალურობამ, დრამატულმა ტემპერამენტმა და ცხოვრების ღრმა ცოდნამ განსაზღვრა მის მიერ შექმნილი სურათების ძლიერი ემოციური გავლენა. ლარისა ალექსანდროვსკაიას შესრულების სტილი გამოირჩეოდა გამჭოლი ლირიზმითა და როლების უნიკალური ვოკალური და სცენური ინტერპრეტაციით. მან წარმატებით შეასრულა როლები კლასიკურ და ეროვნულ ოპერებში. იგი გამოდიოდა როგორც საკონცერტო მომღერალი და ბელორუსულმა ხალხურმა სიმღერებმა მნიშვნელოვანი ადგილი დაიკავა მის რეპერტუარში.

ხსოვნა
1982 წელს მინსკში, ზახაროვის ქუჩა № 27-ში, სახლში, სადაც ალექსანდროვსკაია ცხოვრობდა, დამონტაჟდა მემორიალური დაფა (მოქანდაკე გ. მურომცევი)
1987 წლიდან იმართება ლარისა ალექსანდროვსკაიას სახელობის რესპუბლიკური ვოკალური კონკურსი
1992 წელს დაარსდა ლარისა ალექსანდროვსკაიას პრემია თეატრალური ხელოვნების სფეროში
ლარისა ალექსანდროვსკაიას სახელს ატარებს მინსკის № 1 მუსიკალური სკოლა
ლ. ალექსანდროვსკაიას სახელს ატარებს ბელორუსიის დიდი თეატრის კამერული დარბაზი (120 ადგილი)
ანა რასპუტინა

ანა მიხეილის ასული რასპუტინა (, (ქალიშვილობაში შულიატიკოვა), დ. 6 დეკემბერი, 1874, სოფელი ნოვოიე უსოლიე, პერმის პროვინცია — გ. 17 თებერვალი, 1908, ლისი-ნოსი) — რუსეთის რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე, ვლადიმირ შულიატიკოვის და. 1906 წლიდან სოციალისტურ-რევოლუციური პარტიის ჩრდილოეთ რეგიონის „მფრინავი საბრძოლო რაზმის“ წევრი და რამდენიმე მკვლელობის მცდელობის მომზადების მონაწილე.

1908 წლის თებერვალში იგი დააპატიმრეს და სიკვდილით დასაჯეს (ჩამოხრჩობ).

ბიოგრაფია
ანა რასპუტინა დაიბადა 1874 წელს პერმის პროვინციაში, ალექსანდრა და მიხაილ შულიატიკოვების ოჯახში. მას ყავდა ძმა ვლადიმერი და და ოლგა (ქორწინებით კრავცოვა). 1883 წელს იგი ოჯახთან ერთად პერმიდან მოსკოვში გადავიდა საცხოვრებლად. 1893 წელს მან დაამთავრა მოსკოვის მე-4 ქალთა გიმნაზია ვერცხლის მედლზე, ხოლო 1896 წელს — ქალთა ბესტუჟევის უმაღლესი კურსები.

პირველი დაპატიმრება
როგორც „ნაროდნაია ვოლიას“ ჯგუფის წევრი, მონაწილეობდა არალეგალური ლახტას სტამბის ორგანიზებასა და მუშაობაში. 1896 წლის ივლისში, სტამბის განადგურების შემდეგ, იგი ძმასთან, ვლადიმირთან და დასთან ოლგასთან ერთად ქალაქ ჩერეპოვეცში დაიმალა.

1896 წელს ანა რასპუტინა დააპატიმრეს მარია ვეტროვასთან ერთად და გადაიყვანეს პეტრეპ-პავლეს ციხესიმაგრეში. იმ წლებში იგი ქალიშვილობის გვარს ( შულიატიკოვა) ატარებდა. ხოლო 1898 წლის იანვარში იგი გადაასახლეს აღმოსავლეთ ციმბირში. იაკუტსკში იგი ცოლად გაყვა პოლიტიკურ გადასახლებულ პატიმარ ივან რასპუტინს (ისინი დაქორწინდნენ იაკუტსკის ციხის ეკლესიაში). მათ მოგვიანებით, ნიჟნეკოლიმსკში შეეძინათ ორი ქალიშვილი: ეკატერინა (18 ივნისი, 1899) და ნატალია (13 ივლისი, 1902).

გადასახლების შემდეგ და მეორე პატიმრობა
1903 წლის ზაფხულში ციმბირიდან დაბრუნების შემდეგ, ანა დასახლდა ბიძის, ალექსანდრე პეტროვიჩის მამულში, კალუგის პროვინციის მალოიაროსლავეცის რაიონში. მამულის მმართველი იყო ივან ჩარუშნიკოვი. იქ ცხოვრობდა მათი და, კლავდია პეტროვნაც.

1904 წლის ნოემბერში იგი არალეგალურად ჩავიდა პეტერბურგში. 1906 წლიდან იგი გახდა სოციალისტურ-რევოლუციური პარტიის ჩრდილოეთ რეგიონის „მფრინავი საბრძოლო რაზმის“ წევრი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ა. ტრაუბერგი (მეტსახელად „კარლ“). ანა რასპუტნამ მონაწილეობა მიიღო პეტერბურგის ციხის უფროსის პოლკოვნიკ ივანოვის, მთავარი სამხედრო სასამართლოს პროკურორის გენერალ პავლოვის, მთავარი ციხის ადმინისტრაციის უფროსის მაქსიმოვსკის და გენერალ მინზე, რომელიც ცნობილია კრასნაია პრესნიაზე მოსკოვის აჯანყების ჩახშობით, მკვლელობის მცდელობის მომზადებაში. ანა ასევე არის, იუსტიციის მინისტრ შჩეგლოვიტოვზე, მკვლელობის მცდელობის ორგანიზატორი.

ევნო აზეფის პროვოკაციული საქმიანობის შედეგად, იგი დააპატიმრეს 1908 წლის 7 თებერვალს თანამებრძოლებთან ერთად და მოათავსეს პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრეში. პეტერბურგის სამხედრო ოლქის სასამართლომ მას მიუსაჯა სიკვდილით დასჯა.

ანა რასპუტინა ჩამოახრჩვეს 1908 წლის 17 თებერვალს სანქტ-პეტერბურგის მახლობლად ე. ლებედევთან, ვსევოლოდ ლებედინცევთან, ლევ სინეგუბომთან, ლიდია სტურესთან, სერგეი ბარანოვთან ერთად.

„მფრინავი საბრძოლო რაზმის“ წევრების ისტორიამ და ე. აზეფის ღალატმა, საფუძველი ჩაუყარა ლეონიდ ანდრეევის ცნობილ „ზღაპარს შვიდი ჩამოხრჩობილის შესახებ“ (1908).

მისი ქალიშვილი, ნატალია რასპუტინი, გარდაიცვალა 1926 წელს კუნცევოში დიაბეტის შეტევის შემდეგ. მისი მეუღლის ივან რასპუტინისა და ქალიშვილის ეკატერინა რასპუტინას ბედი უცნობია.