iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თოთიაურნი

თოთიაურნი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. გუდამაყრის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე ბაკურხევის (გუდამაყრის არაგვის აუზი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1580 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 61 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 16 ადამიანი.

}
თანდილაანთკარი

თანდილაანთკარი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტის ანანურის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე).

მდებარეობს მდინარე არყალის (მთიულეთის არაგვის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირას, ზღვის დონიდან 1020 მ-ზე, ქალაქ დუშეთიდან 30 კმ-ში. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

თანდილაანთკარი წარსულში არყალის ხეობის მთავარი სოფლის ქაისხევის ერთ-ერთი უბანი იყო. საუკუნის ნახევარში ცალკე სოფლად ჩამოყალიბდა. თანდილაანთკარში დაიბადა (1867) ქართველი ნოველისტი შიო არაგვისპირელი (დედაბრიშვილი). სოფლის ცენტრში შემორჩენილია დედაბრიშვილების სახლიც. თანდილაანთკარში, არყალის მარცხენა მხარეს დგას გვიანდელი შუა საუკუნეების ქაისხევის წმინდა გიორგის დარბაზული ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 14 ადამიანი.

}
მართა დედოფალი (საქართველო)

მართა ( - სს.) — აფხაზეთის, შემდგომში კი საქართველოს დედოფალი. ბაგრატ -ის მეუღლე, გიორგი -სა და ბასილის დედა. ქართულ ისტორიოგრაფიაში მართა დედოფლის შესახებ თითქმის არაფერია ცნობილი. იხსენიება ბრეთის საწინამძღვრო ჯვრის ასომთავრულ წარწერაში: „(ქრისტე დაამყარე) და ადიდე ბაგრატ აფხაზთა მეფე, ძეი მეფეთა მეფისა გურგენისა. ქრისტე შეიწყალე მართა დედოფალი“.
უოტერტონ-გლეიშერის მშვიდობის საერთაშორისო პარკი

უოტერტონ-გლეიშერის მშვიდობის საერთაშორისო პარკი — კანადის ტერიტორიაზე მდებარე უოტერტონ-ლეიკსის ეროვნული პარკისა და აშშ-ის ტერიტორიაზე მდებარე გლეიშერის ეროვნული პარკის გაერთიანების საერთო სახელი. ორივე პარკი იუნესკოს მიერ გამოცხადებულია ბიოსფერულ ნაკრძალებად და 1995 წლიდან შეტანილია მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

პარკების გაერთიანება შეიქმნა 1932 წლის 18 ივნისს , ორგანიზაცია როტარი ინტერნეიშენალის ალბერტელი და მონტანელი წევრების ძალისხმევით. იგი მშვიდობის პირველი პარკია მთელ მსოფლიოში და წარმოადგენს ორ ქვეყანას შორის მეგობრობისა და მშვიდობის სიმბოლოს. სამომავლოდ არის მცდელობა მსგავსი პარკი შეიქმნას აშშ-სა და მექსიკას შორისაც.

პარკის ფართობი 4572 კმ²-ია და მდებარეობს ალბერტას სამხრეთ-დასავლეთ და მონტანას ჩრდილო-დასავლეთ ტერიტორიებზე. მის ტერიტორიაზე გავრცელებულია ვაკეები, ტყეები, ალპური მთები და მყინვარები, ასევე მცენარეთა და ცხოველთა დიდი მრავალფეროვნება.
ვუდ-ბუფალოს ეროვნული პარკი

ვუდ-ბუფალო — კანადის უდიდესი ეროვნული პარკი. მისი ფართობი 44 807 კმ²-ია. მდებარეობს ალბერტას რეგიონის ჩრდილო-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ ტერიტორიების სამხრეთ ნაწილში. პარკი 1922 წელს შეიქმნა ბიზონების მსოფლიოში უმსხვილესი მოხეტიალე ჯოგების დაცვის მიზნით, რომელთა რაოდენობაც ამჟამად 5 000 ერთეულადაა შეფასებული. ამავე დროს, პარკი ამერიკული წეროს გავრცელების ერთადერთი ცნობილი არეალია.

პარკის სიმაღლე ზღვის დონიდან მერყეობს 183 მეტრიდან 945 მეტრამდე, დაწყებული მდინარე პატარა ბუფალოდან, დამთავრებული კარიბუს მთებით. პარკის სამმართველო მდებარეობს ქალაქ ფორტ-სმიტში, ხოლო შედარებით მცირე თანმხლები ოფისი ფორტ-ჩიპეივანში. პარკი მოიცავს მსოფლიოში უმსხვილეს მტკნარი წყლის დელტებს, მათ შორისაა მდინარე ფისისა და ბირჩის მიერ შექმნილი ფის-ატაბასკის დელტა. ვუდ-ბუფალო განლაგებულია ატაბასკის ნავთობის ქვიშების მოპირდაპირედ, ჩრდილოეთ მხარეს.

1983 წლიდან პარკი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში, რისი მიზეზიც უპირველესად ფის-ტაბასკის დელტა და გარეული ბიზონების გავრცელებაა.
ორანჟის თავისუფალი სახელმწიფო

ორანჟის თავისუფალი სახელმწიფო წარმოადგენდა ბურების დამოუკიდებელ რესპუბლიკას სამხრეთ აფრიკაში, რომელიც მეცხრამეტე საუკუნის მეორე ნახევარში არსებობდა. შემდგომში ამ ტერიტორიას ეწოდებოდა მდინარე ორანჟის კოლონია, ხოლო სამხრეთ აფრიკის კავშირის შექმნის შემდეგ ის გახდა პროვინცია. ის დღევანდელი პროვინცია თავისუფალი შტატის წინამორბედია. მდებარეობდა მდინარეებს ორანჟი ვაალს შორის. მისი საზღვრების განსსაზღვრა დიდმა ბრიტანეთმა 1848 წელს, როდესაც რეგიონი გამოცხადდა მდინარე ორანჟის დამოუკიდებელი სახელმწიფოდ, და ექვემდებარებოდა ბრიტანეთს. მეფის წარმომადგენელი იჯდა ბლუმფონტეინში, რომელიც შემდგომში დედაქალაქად ჩამოყალიბდა.

ამ ტერიტორიის ჩრდილოეთით 1837 წელს ჩამოყალიბდა ვორტრეკერების სახელმწიფო ცენტრში ვინბურგით. ის შემდგომ შეუერთდა პოტჩეფსტრუმის სახელმწიფოს და მოგვიანებით გახდნენ ტრანსვაალის რესპუბლიკის ნაწილი.

1854 წლის 17 თებერვალს ტრანსვაალის მიერ დამოუკიდებლობის მიღების შემდეგ, 23 თებერვალს ბრიტანეთმა ორანჟის მდინარის დამოუკიდებელ სახელმწიფოს დამოუკიდებლობა აღიარა და მას ოფიციალურად ეწოდა ორანჟის თავისუფალი სახელმწიფო. ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა და ორანჟის თავისუფალმა სახელმწიფომ ურთიერთ აღიარება მოახდინეს 1871 წელს.
ყულევი

ყულევი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში. ისტორიული ქალაქი რედუტ-კალე. სოფელში მოქმედებს ნავთობტერმინალი.

გეოგრაფია
მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ხობისწყლის შესართავთან, შავი ზღვის ნაპირას. ზღვის დონიდან 2 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ხობიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით, ფოთიდან 15 კმ-ით. ყულევი წარმოადგენს ერთ ქუჩას, რომელიც გასდევს მდინარე ხობისწყლის მარცხენა ნაპირს გაღმა ქარიატადან ზღვამდე.

ისტორია
ყულევის ტერიტორია დასახლებული იყო ძვ. წ. - ათასწლეულებში. გამოვლენილია ორი ნამოსახლარი. ერთი მდინარე ხობის მარჯვენა მხარეს, ზღვის ნაპირას, და მეორე მისგან 300 მეტრზე, მდინარე ცივზე. მეორე ნამოსახლარის ზედა უგვიანესი ფენა ქალაქის ტიპის დასახლებადაა მიჩნეული.

1804 წელს ხობისწყლის შესართავში დაარსდა დასახლება სახელწოდებით რედიტ-კალე. მისი დაარსება უკავშირდება ამ ადგილებში რუსეთის ჯარის ნაწილების განლაგებას და რედუტის მოწყობას. რედუტ-კალე დასავლეთ საქართველოში განლაგებული რუსეთის ჯარის მთავარ სასურსათო ბაზად იქცა. იგი აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის ერთ-ერთი ნავსადგური იყო, საიდანაც ამიერკავკასიაში შემოდიოდა ევროპული საქონელი. განსაკუთრებით გაიზარდა რედუტ-კალის მნიშვნელობა 1821 წლიდან, როდესაც ამიერკავკასიაში შეღავათიანი სატრანზიტო სავაჭრო ტარიფი დაწესდა. ამ დროს მისი მოსახლეობა 400 ადამიანი იყო, ხოლო გარნიზონში 600-700 ჯარისკაცი იდგა. 1822 წელს რედუტ-კალეში ინგლისური საქონლის სავაჭრო დუქანი გახსნა იაკობ მარმა. ვაჭრების უმეტესობა იყო სომეხი და ბერძენი. 1846 წელს დასახლებამ სანავსადგურო ქალაქის სტატუსი მიიღო. ყირიმის ომის (1853-1856) დროს, 1854 წელს, რედუტ-კალე ჯერ ოსმალეთის ესკადრამ დაბომბა, შემდეგ რუსეთის ჯარებმა ააფეთქეს. პარიზის საზავო ხელშეკრულების (1856) თანახმად, 21 მარტს ოსმალებმა დათმეს რედუტ-კალე, მაგრამ ქალაქიდან გასვლისას გადაწვეს. ამის შემდეგ მისი მნიშვნელობა დაეცა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 280 ადამიანი.

}
პაჭკორია მ., რედუტ-კალე ყულევი, თბ., 1968;
ყორათი

ყორათი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, შუა ხორგის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: გამოღმა შუა ხორგა, გაღმა შუა ხორგა, ყორათი). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე. ზღვის დონიდან 10 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ხობიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 190 ადამიანი.

}
ქართული კინოს ენციკლოპედიური ლექსიკონი

ქართული კინოს ენციკლოპედიური ლექსიკონი — ენციკლოპედიური ლექსიკონი, შექმნილი კომპანია „დამოუკიდებელი კინოპროექტის“ პროექტით. ეს არის პირველი ბიოგრაფიული საცნობარო გამოცემა, რომელშიც საქართველოში კინოს შემოსვლიდან დღემდე ქართული კინოს ისტორიაა წარმოდგენილი.

ლექსიკონში ქართულ მხატვრულ, დოკუმენტურ, სამეცნიერო-პოპულარულ და ანიმაციურ კინოში მოღვაწე ძირითადი შემოქმედებითი პროფესიების წარმომადგენლების - რეჟისორების, სცენარისტების, მსახიობების, ოპერატორების, მხტავრების, კომპოზიტორებისა და ხმის ოპერატორების, პროდიუსერების, კინოისტორიკოსების, თეორეტიკოსებისა და კინოკრიტიკოსების შესახებ ბიოგრაფიულ-ფილმოგრაფიული ხასიათის ცნობებია თავმოყრილი.

გამოცემის ავტორი, შემდგენელი და რედაქტორია მარინა კერესელიძე.
ოხვამეკარი

ოხვამეკარი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, ხეთის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: ლარჩვა, ნოჩხონი, ოხვამეკარი, წინაგოლა, ხეთა). მდებარეობს ურთის მთის ძირას. ზღვის დონიდან 80 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ხობიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით, ხეთიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 2 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 391 ადამიანი.

}
ნაფოშტუ

ნაფოშტუ — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, ნოჯიხევის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: დასახლება, ზენი, კუთხენოჯიხევი, ნაფოშტუ, ნოჯიხევი). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ხობისწყლის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 60 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ხობიდან დაშორებულია 4,5 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 417 ადამიანი.

}
ნოჩხონი

ნოჩხონი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, ხეთის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: ლარჩვა, ნოჩხონი, ოხვამეკარი, წინაგოლა, ხეთა). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე. ზღვის დონიდან 25 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ხობიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით, ხეთიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 2 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 269 ადამიანი.

}
პირველი გურიფული

პირველი გურიფული — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, გურიფულის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: მეორე გურიფული, პირველი გურიფული). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ხობისწყლის ნაპირას. ზღვის დონიდან 10 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ხობიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 351 ადამიანი.

}
ზემო ყარაბულაღი

ზემო ყარაბულაღი, ზემო ყარაბულახი, ზემო კარაბულახი — სოფელი საქართველოში, დმანისის მუნიციპალიტეტში (ქვემო ქართლის მხარე), ყარაბულაღის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ახა, ახალი გედაგდაღი, ზემო კარაბულახი, მამიშლარი, მეორე სალამალექი, პირველი სალამალექი, სოღუთლო, უსეინქენდი, ქვემო ყარაბულაღი, ძველი გედაგდაღი).

მდებარეობს მდინარე შავწყაროსწყლის (ხრამის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირას, ზღვის დონიდან 1320 მეტრზე, დმანისიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით.

ისტორია
ზემო ყარაბულაღი მდებარეობს გვიანი შუა საუკუნეების ზურტაკეტის მხარეში, ისტორიული ყარაბულაღის ტერიტორიაზე. წყაროებში ყარაბულაღი (ყარაბულახი, კარაბულახი) იხსენიება საუკუნის ბოლოდან. ვახუშტი ბატონიშვილი მას დაბად მოიხსენიებს: „ხოლო არს დაბა ველსა ზედა შავი-წყარო — ყარაბულახი“. საუკუნის დასაწყისში ზურტაკეტის ხეობაში 3 ყარაბულახი მოიხსენიება — ზემო, ქვემო და სასახლის ყარაბულახი. ამ სოფლებში ყმა-მამულს ფლობდნენ ყაფლანიშვილები, იარალიშვილები და ბაგრატიონთა სამეფო ოჯახის წევრები.

სოფლის მახლობლად, მდინარეების შავწყაროსწყლისა და თეთრწყაროსწყლის შესართავთან, დგას საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — ზემო ყარაბულაღის (შავწყაროს) ეკლესია. გეგმით ერთნავიანი ეკლესიაა, დასრულებულია გეგმით სწორკუთხა, ნახევარწრიული აფსიდით. შიგა სივრცე სიგრძივი კედლებიდან ძლიერ გამოშვერილი კედლის სვეტებით (პილასტრებით) გაყოფილია სამ ნაწილად. სვეტებს შორის გადაყვანილი ისრისებრი თაღები ქმნიან ღრმა უბეებს. ჩუქურთმებით ძუნწად მორთული ფასადები შემოსილია ბაზალტის ქვით, შიგა პირი — შერეული წყობით. სამხრეთი კარის თავზე ამოკვეთილ ასომთავრულ წარწერაში მოხსენიებული არიან დავით და კვირიკე მეფეები. შენობის ზედა ნაწილს ემჩნევა შეკეთების კვალი. ირგვლივ სასაფლაო ყოფილა.

ზემო ყარაბულაღის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, შავწყაროსწყლის ნაპირზე კლდის კონცხზე დაზიანებული სახით შემორჩენილია საუკუნის ორთაშუას ეკლესია.

ზემო ყარაბულახში არქეოლოგიურად შესწავლილია მეზოლითური ხანის სადგომი ზურტაკეტის ეხი. ადგილ „ორთაშუაზე“, სოფლებს ახას, ზემო ყარაბულაღსა და უსეინქენდს შორის გათხრილია ყორღანული ველი — ძვ. წ. – საუკუნეებით დათარიღებული 9 ყორღანი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 871 ადამიანი.
საგვიჩიო (ხობის მუნიციპალიტეტი)

საგვიჩიო — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი საგვიჩიო). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე. ზღვის დონიდან 5 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ხობიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით, ჭალადიდიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 5 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 531 ადამიანი.

}
საქორქიო

საქორქიო — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, ჭალადიდის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: საბაჟო, საქორქიო, საღვამიჩავო, საჭოჭუო). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე. ზღვის დონიდან 5 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ხობიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით, ჭალადიდიდან (უახლოესი რკინგზის სადგური) 5 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 20 ადამიანი.

}
ჭითაუშქური

ჭითაუშქური (ჭითაუშკური) — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეული შუა ქვალონის შემადგენლობაში (სოფლები: გვიმარონი, ჭითაუშქური).

მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე. ზღვის დონიდან 25 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ხობიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 368 ადამიანი.

}
ხამისკური

ხამისკური — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ხამისკური, საკუკავო, საქირიო). მდებარეობს ურთის მთის სამხრეთ-დასავლეთ კალთის ძირას. ზღვის დონიდან 30 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ხობიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით, ხეთიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 3 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 443 ადამიანი.

}
ძველი ხიბულა

ძველი ხიბულა (ყოფილი ხიბულა) — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი ძველი ხიბულა). მდებარეობს მდინარე ჭანისწყლის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 170 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ხობიდან დაშორებულია 24 კილომეტრით.

ისტორია
სოფელი ძველი ხიბულა წყაროებში პირველად იხსენიება საუკუნის 60-იან წლებში. საუკუნეში სოფელში აფხაზეთის კათალიკოსთა ორი სასახლე იდგა. შემორჩენილია ერთ-ერთი სასახლის ნანგრევები.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 712 ადამიანი.

}
წინაგოლა

წინაგოლა — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, ხეთის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: ლარჩვა, ნოჩხონი, ოხვამეკარი, წინაგოლა, ხეთა). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე მუნჩიის (ჭურიის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 20 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ხობიდან დაშორებულია 9 კილომეტრით, ხეთიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 3 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 648 ადამიანი.

}
ალმაზბეკ ატამბაევი

ალმაზბეკ ატამბაევი (დ. 17 სექტემბერი, 1956, სოფ. არაშანი, ალამუდუნის რაიონი, ჩუის ოლქი, ყირგიზეთის სსრ) — ყირგიზეთის სახელმწიფო მოღვაწე, ქვეყნის ყოფილი პრემიერ-მინისტრი. სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ლიდერი. ყირგიზეთის სამბოს ფედერაციის საპატიო თავმჯდომარე. ქვეყნის პრეზიდენტი 2011 წლის 1 დეკემბრიდან 2017 წლის 1 დეკემბრმდე.

1995-2000 წლებში ქვეყნის პარლამენტის ჟოგორკუ-კენეშის დეპუტატია. აპრილის რევოლუციის შემდეგ ქვეყნის დროებითი მთავრობის მეთაურის მოადგილეა ეკონომიკის დარგში. 2010 წლის 17 დეკემბრიდან, ახალი კონსტიტუციის მიღების შემდეგ აირჩიეს ქვეყნის პრემიერ-მინისტრად.

2011 წლის 30 ოქტომბრის საპრეზიდენტო არჩევნებში მოაგროვა ხმების 63 %-მდე და გახდა ქვეყნის პრეზიდენტი.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში

2018 წლის მონაცემებით სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 9 ძეგლია. ეს საერთო რაოდენობის 0,9 %-ია (სუულ იუნესკოს ძეგლია 1092)

მათ შორის:
5 კულტურის ობიექტი
3 ბუნების ძეგლი
1 შერეული ტიპის

სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკამ მსოფლიო კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის დაცვის კონვენციის რატიფიცირება მოახდინა 1997 წლის 10 ივლისს. პირველი ობიექტი, რომელიც სიაში შეიტანეს იყო ისიმანგალისოს პარკი, იგი ძეგლი გახდა 1992 წელს 23-ე სესიაზე.

ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

გეოგრაფიული მდებარეობა
ფლორინი

ფლორინი (სიმბოლო: .; კოდი: ) — ფულის ერთეული არუბაში. 1 ფლორინი შედგება 100 ცენტისგან.

ისტორია
ფლორინი მიმოქცევაში შევიდა 1986 წელს, მან შეცვალა ნიდერლანდების ანტილის კუნძულების გულდენი (იგივე ფლორინი).

ბანკნოტები და მონეტები
1986 წელს მიმოქცევაში შევიდა მონეტები ნომინალით 5, 10, 25 და 50 ცენტი, ბანკნოტები ნომინალით 5, 10, 25, 50 და 100 ფლორინი. 2005 წელს ბანკნოტი ნომინალით 5 ფლორინი შეიცვალა მონეტით და მიმოქცევაში შევიდა ბანკნოტი ნომინალით 500 ფლორინი. ყველა მონეტა დამზადებულია ფოლადისგან და ნიკელითაა დაფარული, გარდა 5 ფლორინისა, ის სპილენძისგანაა დამზადებული. 50 ცენტი — ერთადერთი მონეტაა, რომელიც კვადრატული ფორმისაა.

1990 წლის სერია

10 ფლორინი
25 ფლორინი
50 ფლორინი
100 ფლორინი
ახალზელანდიური დოლარი

ახალზელანდიური დოლარი ( 4217 ) — ფულის ერთეული, რომელიც მიმოქცევაშია შემდეგ ქვეყნებში:

ვალუტის ოფიციალური აბრევიატურა — $. 1 $ შედგება 100 ცენტისგან.

ისტორია
ახალზელანდიურ დოლარამდე, ახალ ზელანდიაში ფულის ერთეული იყო ფუნტი, რომელიც 1933 წლიდან განსხვავდებოდა ფუნტი სტერლინგისგან.
1963 წელს ხელისუფლებამ მიიღო გადაწყვეტილება ახალ ზელანდიური ვალუტის ათობით ფულად სისტემაზე გადასვლაზე.
კანონი ათობითი ფულადი სისტემის შესახებ მიღებული იქნა 1964 წელს და ათობით ფულად სისტემაზე გადასვლის თარიღად დადგინდა 1967 წლის 10 ივლისი, სიტყვა დოლარს იმ დროისთვის ყველა უკავშირებდა ამერიკულ დოლარს, ამიტომ შეთავაზებული იქნა სიტყვა კივი, რადგან თავიდან აეცილებინათ მისი ამერიკულ დოლართან გაიგივება. ბოლოს მაინც დოლარი შეირჩა ვალუტის სახელად.

1967 წლის 10 ივლისს ახალზელანდიური დოლარი შევიდა მიმოქცევაში და მან შეცვალა ფუნტი. დაახლოებით 27 მილიონი ახალი ბანკნოტი იქნა დაბეჭდილი და 165 მილიონი მონეტა იქნა მოჭრილი ახალ ვალუტაზე გადასვლისთვის.

მონეტები
50 ცენტი
20 ცენტი
10 ცენტი
5 ცენტი
2 ახალზელანდიური დოლარი
1 ახალზელანდიური დოლარია

ბანკნოტები
1967 წელს მიმოქცევაში ჩაშვებული იქნა ბანკნოტები ნომინალით 1, 2, 5, 10, 20 და 100 ახალზელნდიური დოლარი. ახალზელანდიური დოლარის ავერსზე გამოსახული იყო დედოფლების პორტრეტი, ხოლო რევერსზე ადგილობრივი ჩიტები და მცენარეები. 1983 წელს დაემატა ახალი ბანკნოტი ნომინალით 50 ახალზელნდიური დოლარი. 1991 წელს ბანკნოტები ნომინალით $ 1 და $ 2 შეიცვალა მონეტებით.

ბანკნოტების ახალი სერია მიმოქცევაში შევიდა 1992 წელს. ბანკნოტის ავერსზე გამოსახული იყო გამოჩენილი ადამიანები ახალ ზელანდიაში, ხოლო რევერსზე ადგილობრივი ჩიტები და მცენარეები. 1999 წელს პოლიმერულმა ბანკნოტებმა შეცვალეს ქაღალდის ფული. ბანკნოტების დიზაინი დარჩა თითქმის იგივე, დაემატა ახალი უსაფრთხოების მახასიათებლები, ყველაზე აშკარა ცვლილება არის ორი გამჭვირვალე ფანჯარა.
წიო

წიო — მთა აღმოსავლეთ საქართველოში, კახეთის მხარეში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თუშეთში, მაკრატელას ქედის შუა მონაკვეთის თხემზე, მდინარეების თუშეთის ალაზნისა და პირიქითის ალაზნის წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3380 მ. აგებულია ლიასური ასპიდური თიხაფიქლებით, აგრეთვე ქვიშაქვებით. ჩრდილოეთი და სამხრეთი კალთები ციცაბოა, აღმოსავლეთი და დასავლეთი შედარებით დამრეცი. წიოზე გვხვდება მყინვარული ფორმები. შემოსილია სუბალპური და ალპური ბალახეულით.
საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი

საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი — საქართველოს სახელმწიფოს დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტი, მიღებულ იქნა 1991 წლის 9 აპრილს, 12 საათსა და 30 წუთზე, თბილისში, მთავრობის სასახლეში.

ისტორია
წინა პერიოდი
1989 წლის 9 აპრილის შემდეგ, საქართველოს სსრ-ის უზენაესი საბჭო კომუნისტური რეჟიმის დასუსტების, ეროვნული მოძრაობისა და საზოგადოებრივი აზრის ზეგავლენის პირობებში იძულებული გახდა 1990 წლის 9 მარტსა და 20 ივნისს მიეღო დადგენილებები, რომლითაც, ფაქტობრივად, უკანონოდ აცხადებდა საბჭოთა ხელისუფლებას საქართველოში. 9 მარტს უზენაესი საბჭოს რიგგარეშე სესიაზე მიღებულ იქნა დადგენილება „საქართველოს სახელმწიფო სუვერენიტეტის დაცვის გარანტიების შესახებ“, რომლითაც აღიარებულ იქნა, რომ 1921 წლის თებერვალში საქართველოში საბჭოთა რუსეთის ჯარების შემოყვანა და მთელი ტერიტორიის დაკავება, სამართლებრივი თვალსაზრისით, წარმოადგენდა ინტერვენციასა და ოკუპაციას არსებული პოლიტიკური წყობის დამხობის მიზნით, ხოლო, პოლიტიკური თვალსაზრისით — ანექსიას. ხაზი გაესვა, რომ უზენაესი საბჭო გმობს ამ ოკუპაციასა და ფაქტობრივ ანექსიას, როგორც საერთაშორისო დანაშაულს და ესწრაფვის 1920 წლის 7 მაისის ხელშეკრულების დარღვევის შედეგების გაუქმებასა და საბჭოთა რუსეთის მიერ ამ ხელშეკრულებით აღიარებული უფლებების აღდგენას. უზენაესმა საბჭომ უკანონოდ და ბათილად გამოაცხადა 1921 წლის 21 მაისის მუშურ-გლეხური სამოკავშირეო ხელშეკრულება საქართველოს საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკასა და რუსეთის საბჭოთა ფედერაციულ სოციალისტურ რესპუბლიკას შორის.

1990 წლის 20 ივნისს საქართველოს უზენაესმა საბჭომ გაუქმებულად გამოაცხადა საქართველოს ოკუპაციისა და ანექსიის შედეგად შექმნილი ხელისუფლების ორგანოები — რევოლუციური კომიტეტები და საბჭოები, რადგან ისინი არ გამოხატავდნენ ქართველი ხალხის ჭეშმარიტ, თავისუფალ ნება-სურვილს. უკანონოდ და ბათილად გამოაცხადა ყველა აქტი, რომლებიც აუქმებდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პოლიტიკურ ინსტიტუტებს.

საქართველოს სსრ-ის უზენაესმა საბჭომ აღიარა მრავალპარტიული არჩევნები და მიიღო დადგენილება, რომლის მიხედვითაც არჩევნებში გამარჯვებული პოლიტიკური ძალა დაკანონებული იქნებოდა არა როგორც საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ფორმალური გამგრძელებელი, არამედ როგორც საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სამართალმემკვიდრე. არჩევნები დაინიშნა 1990 წლის 28 ოქტომბერს. მასში კომუნისტური პარტია დამარცხდა და გაიმარჯვა პოლიტიკურმა ორგანიზაციამ „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველო“, რომელსაც ზვიად გამსახურდია ხელმძღვანელობდა.

შინაარსი
საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აქტი შინაარსობრივად შეიძლება ორ ნაწილად დაიყოს. პირველ ნაწილში მოთხრობილია საქართველოს ახლო წარსულის შესახებ:

მეორე შინაარსობრივი ნაწილი კი ეხება სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტით მიერ აღიარებულ დებულებებს:
ანა ნიკოლ სმითი

ანა ნიკოლ სმითი ( დაბადებით ვიკი ლინ ჰოგანი; დ. 28 ნოემბერი, 1967, ჰიუსტონი, აშშ — გ. 8 თებერვალი, 2007, ჰოლივუდი, აშშ) — ამერიკელი მოდელი, მსახიობი და სელებრითი. ანა ნიკოლ სმითმა თავდაპირველად პოპულარობა მოიპოვა როგორც ჟურნალ „“-ს გოგონამ.

ბიოგრაფია
ვიკი ლინ ჰოგანი დაიბადა 1967 წლის 28 ნოემბერს, ტეხასის შტატის ქალაქ ჰიუსტონში, მამამისის, მუშის — დონალდ იუჯინ ჰოგანისა და დედამისის, ოფიცრის — ვირჯი ტაბერსის ოჯახში. ცხოვრების უკანასკნელი წლები გაატარა ბაჰამის კუნძულებზე.

ნიკოლ სმითის პირველი მეუღლე იყო ბილი სმითი, რომელთანაც ქორწინებაში იმყოფებოდა 1985—1993 წლებში. წყვილმა ერთმანეთი გაიცნო რესტორანში, სადაც ბილი მზარეულად მუშაობდა. დაქორწინდნენ 1985 წლის 4 აპრილს. წყვილს შვილი შეეძინა. 1994 წელს ანა ნიკოლ სმითი დაქორწინდა ჯეიმზ ჰოვარდ მარშალზე, რომელიც მალევე გარდაიცვალა. ნიკოლ სმითის მესამე მეუღლე იყო პროფესიით ადვოკატი ჰოვარდ სტერნი. დაქორწინდნენ 2006 წლის 26 სექტემბერს. ქორწინებიდან ხუთი თვის შემდეგ ანა ნიკოლ სმითი გარდაიცვალა.

გარდაცვალება
ანა ნიკოლ სმითი გარდაიცვალა 2007 წლის 8 თებერვალს. ღამით ფლორიდის ერთ-ერთ სასტუმროში იგი უგონო მდგომარეობაში იპოვეს. ნიკოლ სმითის თაცვის მუშაკმა ცნობილ მოდელსა და მსახიობს ხელოვნური სუნთქვა ჩაუტარა, თუმცა უშედეგოდ. ნიკოლ სმითი იმთავითვე საავადმყოფოში წაიყვანეს, სადაც დაახლოებით ნახევარი საათის შემდეგ უგონო მდგომარეობაში გარდაიცვალა.

ფილმოგრაფია
პრეს-რელიზი

პრესრელიზი — ინფორმაციას იძლევა თქვენს ორგანიზაციაზე. იგი უნდა მომზადდეს და წარდგინდეს სტანდარტული ფორმით. ჩვეულებრივ, პრესრელიზი ერთ გვერდზე ეტევა, შეიძლება მეტიც იყოს, მაგრამ ორ გვერდს არ უნდა აღემატებოდეს. მისი მიზანია, გვიჩვენოს იმ თემის მნიშვნელობა, რომლითაც გსურთ დააინტერესოთ ნებისმიერი მედია-საშუალება — ბეჭდვითი თუ ელექტრონული. პრესრელიზი უნდა იყოს მოკლე და კონკრეტული.

რა ინფორმაციას უნდა შეიცავდეს პრესრელიზი
კარგი პრესრელიზი დასაწყისშივე იძლევა პასუხს შეკითხვებზე: ვინ? სად? რა? რატომ? როდის?

შესავალი ან სათაური ისე უნდა იყოს დაწერილი, რომ მკითხველის ყურადღება მიიპყროს და ბოლომდე წააკითხოს პრესრელიზი.

როგორ მივაწოდოთ პრესრელიზი ადრესატს
მკაფიოდ ჩაბეჭდეთ პრესრელიზში მიმღებ პირთა სახელები. თუ პრესრელიზს გაზეთს უგზავნით, უნდა იცოდეთ რედაქტორის სრული სახელი, მისი სწორი დაწერილობა და ტიტული.
სან-მიგელი (ვულკანი)

სან-მიგელი — მოქმედი ვულკანი სალვადორის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სან-მიგელის დეპარტამენტში. წარმოადგენს ცენტრალური ამერიკის ერთ-ერთ ყველაზე აქტიურ ვულკანს. სიმაღლე 2130 მ. სალვადორის ვულკანებს შორის სიმაღლით მესამეა. მთავარი კრატერის გარსშემოწერილობა დაახლოებით 3 კილომეტრია, სიღრმე 150 მეტრი. კალთებზე ბევრი თანაკონუსი და ფუმაროლია. აგებულია ანდეზიტ-ბაზალტებით. მნიშვნელოვანი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 1787 წელს. უკანასკნელი ამოფრქვევები შეინიშნებოდა 1976 და 2022 წლებში. სეისმური აქტივობა აღინიშნა აგრეთვე 2006 წელს. ვულკან სან-მიგელს უწოდებენ ასევე ჩაპარასტიკუეს.
ჯეიკობ ზუმა

ჯეიკობ ზუმა (, დ. 12 აპრილი 1942, ნკანდლა, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა) — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტი 1999-2005 წწ., ქვეყნის მმართველი პარტიის აფრიკის ეროვნული კონგრესის ხელმძღვანელი 2007 წლის 18 დეკემბრიდან. სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 2009 წლიდან 2018 წლის 14 თებერვლამდე.

ბიოგრაფია
მიეკუთვნება ზულუს ეთნიკურ ჯგუფს.

1959 წელს შეუერთდა აფრიკის ეროვნულ კონგრესს, ხოლო 1963 წელს — სამხრეთ აფრიკის კომუნისტურ პარტიას. 1975-1990 წწ. იმყოფებოდა ემიგრაციაში, ერთ-ერთი პირველი დაბრუნდა სამშობლოში, მას შემდეგ რაც მოეხსნა აკრძალვა აფრიკის ეროვნულ კონგრესს.

2009 წლის 6 მაისს პარლამენტმა 227 ხმით აირჩია ქვეყნის პრეზიდენტად.

2018 წლის 14 თებერვალს კორუფციაში დადანაშაულების შემდეგ გადადგა თანამდებობიდან.

პირადი ცხოვრება
ჯეიკობ ზუმა მრავალცოლიანია, ჰყავს 8 (მათ შორის 5 ოფიციალური) მეუღლე და 20 შვილი.