მარიანა ვერიოვკინა

მარიამნა (მარიანა) ვლადიმერის ასული ვერიოვკინა (; დ. 29 აგვისტო (10 სექტემბერი), 1860, ტულა — გ. 6 თებერვალი, 1938, ასკონა, შვეიცარია) — რუსული ემიგრაციის წარმომადგენელი მხატვარი, რომელიც მოღვაწეობდა გერმანიასა და შვეიცარიაში; „მშვენიერი ეპოქის“ ბოლო ათწლეულების მხატვრული ავანგარდის მნიშვნელოვანი ფიგურა. „მხატვართა ახალი გაერთიანების“, მოგვიანებით კი ჯგუფ „ლურჯი მხედრის“ მონაწილე.

ცხოვრება და შემოქმედება
დაიბადა ტულაში; წარმომავლობით აზნაური, ყირიმის ომის მონაწილე მაღალი რანგის ოფიცრისა და სახელმწიფო მოხელის, ვლადიმერ ვერიოვკინისა და ელისაბედ დარაღანის (ხატწერითა და პორტრეტული ფერწერით დაკავებული) სამი შვილიდან უფროსი. დედის მხრიდან იყო მწერლისა და პედაგოგის, ანა დარაღანის შვილიშვილი. 1862 წელს მშობლებთან ერთად ტულადან გადავიდა ვიტებსკში, სადაც მამამისი სამხედრო გუბერნატორად დაინიშნა. 1868 წლიდან 1878 წლამდე ოჯახი ცხოვრობდა ვილნოში, რაც ოჯახის უფროსის ვილნოს სამხედრო ოლქის უფროსად დანიშვნას უკავშირდებოდა. 1872 წელს მარიანა შევიდა ვილნოს მარიამის უმაღლეს ქალთა სასწავლებელში, სადაც განათლებას 1876 წლამდე იღებდა. 1879 წელს გადავიდა პოლონეთის ქალაქ ლუბლინში და იქ მშობლებთან ერთად მოსკოვში გამგზავრებამდე დარჩა. 1883 წლიდან კერძო გაკვეთილებს იღებდა ილარიონ პრიანიშნიკოვისგან, ასევე ვასილი პოლენოვის ხელმძღვანელობით ეუფლებოდა ნატურმორტს. დედის გარდაცვალების შემდეგ, 1885 წელს, მამასთან ერთად გადავიდა სანქტ-პეტერბურგში, სადაც გაიცნო ილია რეპინი და მისგან ხატვის გაკვეთილებს იღებდა.

1888 წელს ნადირობისას მოხდა უბედური შემთხვევა: ვერიოვკინას მარჯვენა ხელის გულში ტყვია მოხვდა და დაიჭრა; მას შემდეგ მან ფუნჯის შუა და არათითს შორის ჭერა ისწავლა. ვისბადენის მუზეუმში ინახება რეპინის მიერ შესრულებული ვერიოვკინას პორტრეტი გადახვეული ხელით, რომელიც შემთხვევის შემდეგ მალევე დაიწერა.

1889 წელს მან იმოგზაურა კავკასიაში. 1891 წელს გაიცნო ალექსეი იავლენსკი, რომელიც ასევე რეპინის მოწაფე იყო. 1892 წელს მონაწილეობას იღებს „პერედვიჟნიკების“ მე-20 გამოფენაში. იმავე წელს რეპინმა ვერიოვკინას „რუსი რემბრანტი“ უწოდა, ასევე მას ადარებდა ველასკესსა და ფრანსისკო დე სურბარანს.

1896 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, იავლენსკისთან ერთად მიუნხენში გადავიდა და რამდენიმე წლით ხატვა შეწყვიტა. 1897
წელს ვერიოვკინა გაემგზავრა ვენეციაში სამოგზაუროდ იავლენსკისთან, გრაბართან, აჟბესა და კარდოვსკისთან ერთად.

1905 წელს კვლავ დაუბრუნდა ფერწერას. 1906 წელს გაიცნო მხატვრები ფ. ფონ ლენბახი და ფ. ფონ შტუკი. 1908 წლის ზაფხულის დიდი ნაწილი იავლენსკისთან და კანდინსკისთან ერთად გაატარა გაბრიელ მიუნტერის სახლში (მურნაში). იმავე წელს მონაწილეობა მიიღო ბერლინის სეცესიონის გამოფენასა და სანქტ-პეტერბურგის სალონში.

1909 წლის 22 მარტს, კანდინსკისთან, იავლენსკისთან, კანოლდტთან და ერბსლიოსთან ერთად, აფუძნებს „მიუნხენის მხატვართა ახალ გაერთიანებას“ ( , ....). გაერთიანების პირველი გამოფენა მიუნხენში, თანჰაუზერის გალერეაში გაიმართა. იმ პერიოდში ვერიოვკინა დაინტერესებული იყო იაპონური ხელოვნებითა და ქსილოგრაფიით. 1910 წელს ვერიოვკინას ნამუშევრები გამოიფინა რიგასა და სანქტ-პეტერბურგში. 1911 წელს იავლენსკისთან ერთად ეწვია პარიზს, სადაც ანრი მატისს შეხვდა.

1912 წელს თავისი ნამუშევრები ჯგუფ „ლურჯ მხედართან“ ერთად ბერლინის გალერეა „ “-ში გამოფინა. 1912 წლის დეკემბრის დასაწყისში ვერიოვკინამ და იავლენსკიმ „მიუნხენის მხატვართა ახალი გაერთიანება“ დატოვეს. 1913 წელს მონაწილეობა მიიღო ბუდაპეშტის გამოფენასა და პირველ გერმანულ შემოდგომის სალონში ბერლინში.

1914 წელს იავლენსკისთან ერთად გადავიდა შვეიცარიაში, რის შემდეგაც მონაწილეობს დრეზდენის გამოფენაში, მოგვიანებით კი, ჯგუფ „ლურჯ მხედართან“ ერთად — ჰელსინგფორსში, ტრონჰეიმსა და გეტებორგში. 1917 წელს ბალეტის დადგმაში ეხმარებიან ალექსანდრე სახაროვს ლუგანოში. 1919 წლიდან ცხოვრობდა ასკონაში (ტიჩინოს კანტონი). 1921 წელს საბოლოოდ დაშორდა იავლენსკის.

1924 წელს დააფუძნა მხატვართა ჯგუფი „დიდი დათვი“ , რომელიც, ისევე როგორც დიდი დათვის თანავარსკვლავედი, შვიდ წევრს აერთიანებდა: ვალტერ ჰელბიგი, ოტო ნაიმაიერი, ერნსტ ფრიკი, ალბერტ კოჰლერი, გორდონ მაკ-კუხი, ოტო ვან რაისი და რიჰარდ ზევალდი. 1928 წელს ვერიოვკინამ მონაწილეობა მიიღო ჯგუფ „დიდი დათვის“ გამოფენაში შმიდტ-როტლუფთან და როლფსთან ერთად ბერლინის ნირენდორფის გალერეაში.

სიცოცხლის ბოლო წლებში იგი პლაკატებს ხატავდა. მისი მეგობრები, კარმენ და დიეგო ჰაგმანები, მას მატერიალურად ეხმარებოდნენ და უკიდურესი სიღარიბისგან იცავდნენ.

მარიანა ვერიოვკინა გარდაიცვალა ასკონაში 1938 წლის 6 თებერვალს. იგი იქვე, რუსულ სასაფლაოზეა დაკრძალული.

რჩეული ნამუშევრები
„შემოდგომა. სკოლა“. 1907. ასკონა, მ. ვერიოვკინას ფონდი
„კაფეში“. 1909
„სევდიანი განწყობა“. 1910
„ავტოპორტრეტი “. 1910. მიუნხენი, ლენბახჰაუზის საქალაქო გალერეა
„საკლავის სასაკლაო“. 1910. ვისბადენი, ხელოვნების საქალაქო მუზეუმი
„მოციგურავე“. 1911