iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მთავარანგელოზ მიქაელის მონუმენტი

მთავარანგელოზ მიქაელის მონუმენტი — მონუმენტური სვეტი მიქაელ მთავარანგელოზის ქანდაკებით რუსეთის ქალაქ სოჭში. მდებარეობს ქალაქ სოჭის ცენტრალური რაიონის საკურორტო გამზირის ესპლანადაზე.

აღწერა
7 მეტრის ქანდაკება ბრინჯაოსგან არის დამზადებული. მონუმენტის ავტორები არიან არქიტექტორი სერგეი სუხორუკოვი და მოქანდაკე ვლადიმერ ზელენკო. ქანდაკება ჩამოსხმულია ბელარუსულ საწარმო „ “-ში. ქანდაკების საფუძველს წარმოადგენს წითელი გრანიტის ხუთმეტრიანი კვარცხლბეკი და 20-მეტრიანი რკინა-ბეტონის სვეტი. მონუმენტი 2006 წლის 10 მაისს დაიდგა. კვარცხლბეკზე დამაგრებულია ბრინჯაოს აბრა წარწერით:

მთავარანგელოზი მიქაელი ქალაქ სოჭის მფარველს წარმოადგენს. ქალაქის მთავარი ტაძრის - მთავარანგელოზ მიქაელის ტაძრის ტახტი ამ წმინდანს ეძღვნება.

ისტორია
მონუმენტი თანამედროვე ქალაქ სოჭის ციტადელის - ალექსანდრიის ფორტის დაცვის დროს დაღუპული რუსი სამხედროების სამარხის სიახლოვეს მდებარეობს.
თეთრთავა იხვი

თეთრთავა იხვი — ფრინველი იხვისებრთა ოჯახისა. საშუალო ზომის იხვია. მისი სხეულის სიგრძეა 43-48 სმ, მასა 500-900 გ. მამლის ფრთის სიგრძეა 15,7-17,2 სმ, დედლისა — 14,8-16,7 სმ, ფრთის შლილი 62-70 სმ. მამალს თეთრი თავი აქვს შავი „ქუდით“, ნისკარტი — ცისფერი, ტანზე ყავისფერია, დედალი მამლისაგან ნისკარტის შეფერილობით განსხვავდება. გავრცელების არეალი ძლიერ ფრაგმენტულია; მაროკოდან და ესპანეთიდან მონღოლეთამდე. შეუძლია ყვინთვა 30-40 მ-მდე. სხვადასხვა ადგილზე განსხვავებულია კვერცხის დადების დრო. გაზაფხულზე დებს 4-9 (უმეტესად 5-6) დიდ კვერცხს. მისი სიგრძეა 60-80 მმ, მაქსიმალური დიამეტრი 42-58 მმ, უდიდესი წონა 100 გ (უმეტესად 90). ინკუბაცია 22-26 დღე-ღამეს გრძელდება. იკვებება მოლუსკებით, წყლის მწერებით, მათი ლარვებით, წყლის მცენარეთა ფოთლებითა და თესლით.
ნიჟნი-ნოვგოროდის მენელსაცხებლე დედათა ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია = ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქი
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი = ოფიციალური ვებგვერდი
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1649
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 56.324186
| გრძედი =43.994956
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ნიჟნი-ნოვგოროდის მენელსაცხებლე დედათა ეკლესია — მართლმადიდებლური მონასტერი ნიჟნი-ნოვგოროდში. დაარსებულია 1649 წელს. ძველი რუსული ხუროთმძოღვრების პირველი ძეგლი, რომელიც აგებულია „გემის“ არქიტექტურულ სტილში. ეკლესიის მრევლში დაიბადა ექვთიმე სუზდალელი და მაკარი ჟელტოვოველი. ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას.

ერთ შენობაში გაერთიანებულია ორი ეკლესია: ზამთრის - ღვთისმშობლის ხატის სახელზე და ზაფხულის - მენელსაცხებლე დედების სახელზე.

ნიჟნი-ნოვგოროდის მენელსაცხებლე დედათა ეკლესია რუსეთის ფედერაცის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია.

ისტორია
თავდაპირველად, საუკუნეში ააგეს ხის ეკლესია, ხოლო ამჟამად მოქმედი ქვის ორსართულიანი ეკლესია ააგეს 1649 წელს. 1805 წელს ნიჟნი-ნოვგორდელი ვაჭრის პ. პერეპლეტჩიკოვის ფინანსებით ჩრდილოეთ ნაწილში მიაშენეს ორსართულიანი ეკვდერი, რომელიც ქვემოთ ნაკურთხი იყო პეტრე და პავლე მოციქულების, ხოლო ზედა - ექვთიმე სუზდალელის, ეკვდერი კი - მაკარი ჟელტოვოდელის სახელზე. 1848 წლის ხანძრის შემდეგ განაახლეს ინტერიერის ფრესკები. 1894-1896 წლებში მინაშენი გააფართოეს.

რევოლუციის შემდეგ ეკლესია დახურეს, ხოლო გუმბათი მოანგრიეს, შენობაში კი განათავსეს მძიმე მრეწველობის ტექნიკუმი.

ეკლესია ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას დაუბრუნდა 1990-იან წლებში. 2004 წლის ივლისში მაკარი ჟელტოვოდელის ეკვდერს დაადგეს გუმბათი, ხოლო მთავარი გუმბათი მოაოქროვეს. 2004 წლის სექტემბერში ნიჟნი-ნოვგოროდისა და არზამასის ეპისკოპოსმა გიორგიმ აკურთხა ახალი გუმბათი და გუმბათის ჯვარი, ხოლო 2006 წელს დაადგეს დიდი ჯვარი სამრეკლოზეც.

2008 წელს ნიჟნი-ნოვგოროდის მთავრობის გავაწყვეტილებით დამტკიცდა ფევერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის, მენელსაცხებლე დედატა ეკლესიისა და ჩატიგინის სახლის (პეტრე -ის სახლი) საზღვრები.

2009 წლის 31 დეკემბერს მთავარეპისკოპოსმა გიორგი დანილოვმა შეასრულა საღვთო ლიტურგია.

2011 წლისათვის დასრულდა რესტავრაციის პირველი ეტაპი - ეკლესიის გარე ხედი კეთილმოაწყვეს, შემდეგ დაიწყეს შიდა ხედის კეთილმოწყობა და კანკელების დაყენება ოთხ ეკვდერში. ხის კანკელი ორსართულიანი იქნებოდა, რომელიც მოხატული იქნებოდა ბიზანტიურ სტილში.

2012 წლის 25 იანვარს ქვედა ეკვდერი მთავარეპისკოპოსმა გიორგიმ აკურთხა. შემდეგ აღესრულა პირველი საღვთო ლიტურგიაც. ამავე წლის 29 დეკემბერს აკურთხეს მაკარი ჟელტოვოდელისა და ექვთიმე სუზდალელის ეკვდერი. 2013 წლის 18 დეკემბერს კი აკურთხეს პეტრე და პავლე მოციქულების სახელობის ეკვდერი.
ოლივია დე ჰევილენდი

ოლივია მერი დე ჰევილენდი (; დ. 1 ივლისი, 1916, ტოკიო, იაპონია — გ. 25 ივლისი, 2020, პარიზი, საფრანგეთი) — ორი ოსკარის მფლობელი ბრიტანელ-ამერიკელი მსახიობი, რომლის კარიერა გრძელდებოდა 1935–88 წლებში. ითამაშა 49 მხატვრულ ფილმში და იყო კლასიკური ჰოლივუდის ოქროს ხანის ერთ-ერთი წამყვანი კინოვარსკვლავი. ცნობილია თავისი ადრინდელი როლებით ფილმებში: „რობინ ჰუდის თავგადასავალი“ (1938) და „ქარწაღებულნი“ (1939) და ჯილდოთი აღნიშნული შედარებით გვიანდელი გამოსვლებით ფილმებში „ყველას თავისი“ (1946) „გველის სორო“ (1948) და „მემკვიდრე“ (1949).
პეშავარის შვიდეული

პეშავარის შვიდეული (ოფიციალური სახელწოდება — „ავღანეთის მოჯაჰედთა ისლამური კავშირი“, აგრეთვე, „შვიდის ალიანსი“ ან „შვიდის კავშირი“)
— ავღანეთის ომის პერიოდში ავღანეთის მოჯაჰედთა ლიდერების სამხედრო-პოლიტიკური კავშირი. იგი შეიქმნა 1982 წელს. მისი შტაბ-ბინა მდებარეობდა პაკისტანის ქალაქ პეშავარში. მასში შედიოდნენ ფუნდამენტური ისლამის მიმართულების სხვადასხვა პარტიათა ლიდერები, რომლებიც, ძირითადად, იყვნენ პუშტუნთა უმრავლესობიდან და წარმოადგენდნენ ისლამის სუნიტურ მიმართულებას.

გამოიყენებოდა, ასევე, როგორც ინსტრუმენტი აშშ-დან (პროგრამა "ოპერაცია ციკლონი" ცსს), საუდის არაბეთიდან, პაკისტანიდან, ისლამურ ქვეყნებში და დასავლეთ ევროპაში ფინანსური და სამხედრო დახმარების მოსაზიდად.

„7-ის კავშირი“ („პეშავარის შვიდეული“) სხვა ისლამური პოლიტიკური ალიანსების მსგავსად (მაგ: „შიიტური რვიანი“, რომელიც შედგებოდა ავღანელი შიიტების რვა მსხვილი პარტიისაგან) შეიქმნა კონფესიური პრინციპით ომის პერიოში მრავალი მიზნისა და ამოცანების შესასრულებლად.

ავღანეთის მოჯაჰედთა ისლამური კავშირი
ავღანეთის საზოგადოება ისტორიულად მრავალ განსხვავებულ სოციალურ ჯგუფს წარმოადგენს, რომლებიც ერთმანეთისაგან განსხვავდებიან ეთნიკური, კონფესიური და სხვა ნიშნებით. ისინი ცხოვრობენ პატარა ავტონომიურ ჯგუფებად, ან სხვა ჯგუფებთან მჭიდრო კავშირში. 1981 წლის ბოლოს ავღანეთის სხვადასხვა ოპოზიციური პარტიები გაერთიანდნენ ავღანეთის მოჯაჰედთა ისლამური კავშირშში. ალიანსი შეადგენდა შვიდი პოლიტიკური ორგანიზაციის გაერთიანებას, რომელთა საერთო მიზანი იყო ავღანეთის ისლამური რესპუბლიკის შექმნა.

„ავღანეთის ისლამური პარტია“ გულბედინ ჰექმათიარის მეთაურობით. ის სარგებლობდა აშშ-ს განსაკუთრებული ყურადღებით და ავღანური ოპოზიციის ამერიკული დახმარების 40%-ანი წილით.
„ავღანეთის ისლამური საზოგადოება“ („ჯამიათ-ი-ისლამი“), მეთაური ბურჰანუდინ რაბანი - ქაბულის უნივერსიტეტის ღვთისმეტყველების ყოფილი პროფესორი.
„ავღანეთის განთავისუფლების ისლამური კავშირი“, მეთაური აბდულ რასულ საიაფი, ძირითადად ორიენტირებული იყო საუდის არაბეთზე და დახმარების დიდ ნაწილს მისგან იღებდა.
„ავღანეთის ისლამური პარტია“ - გულბედინ ჰექმათიარის პარტიიდან გამოსული სამხედრო დაჯგუფება საველე მეთაურის იუნუს ჰალესის ხელმძღვანელობით.
„ავღანეთის ისლამური რევოლუციის მოძრაობა“, ერთი დაჯგუფების ლიდერი საიდ მანსური, მეორე დაჯგუფების ლიდერი ნაბი მუჰამადი, ცნობილი, აგრეთვე, როგორც მუჰამადი - რელიგიური მოღვაწე.
„ავღანეთის ეროვნული ისლამური ფრონტი“, ხელმძღვანელი საიდ აჰმად გილანი. პარტიის შეიარაღებული დაჯგუფების ლიდერი აბდულ რაჰიმ ბარდაკი
ავღანეთის გადარცენის ეროვნული ფრონტი, მეთაური სიბგატულა მოჯადედი, პარტია მცირერიცხოვანი იყო და იდგა მონარქიულ პოზიციაზე, მხარს უჭერდა ავრანეთში ყოფილი მეფის ზაჰირ შაჰის დაბრუნებას.
მერი ავიძბა

მერი ხაფიზის ასული ავიძბა (; დ. 24 იანვარი, 1917, სოხუმი, რუსეთის იმპერია — გ. 5 დეკემბერი, 1986, სოხუმი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — პირველი აფხაზი მფრინავი ქალი, ბელორუსიის მე-2 ფრონტის, მე-4 საჰაერო არმიის, 46-ე გვარდიის ღამის ავიაციის შტურმანი, გვარდიის ლეიტენანტი. აფხაზეთის ასსრ-ის - მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1917 წელს ქალაქ სოხუმში. 1933 წელს დაამთავრა აფხაზური სკოლის 7 კლასი. 1935 წელს შევიდა სრულიად საკავშირო ლენინური კომკავშირის რიგებში. შევიდა ბატაისკის ბარანოვის სახელობის სამწლიან საავიაციო-საფრენოსნო სკოლაში, რომელიც წარჩინებით დაამთავრა 1938 წელს. სოხუმის აეროკლუბში მისი მასწავლებელი იყო ვიქტორ არგუნი, რომელიც მუშაობდა საფრენოსნო ნაწილის უფროსად. ერთი წლის განმავლობაში მუშაობდა მფრინავ-ინსტრუქტორადსოხუმის აეროკლუბში. 1939 წელს გახდა ლენინგრადის სამხედრო-სამედიცინო აკადემიის კურსანტი.

მეორე მსოფლიო ომის დაწყების წინ ჩაირიცხა ლენინგრადის კიროვის სახელობის სამხედრო-სამედიცინო აკადემიაში. ჯანმრთელობის გამო ის სწავლას თავს ანებებს და ამის დამიუხედავად ჩაეწერა მოხალისედ წითელ არმიაში და 122-ე ავიაჯგუფის, ავიასკოლის მფრინავი გახდა. მსახურობდა კავშირგაბმულობის ცალკე ესკადრილიაში. 1942 წლის დეკემბრიდან გერმანიის დამარცხებამდე, სწავლება გაიარა პერმის ავიასკოლაში. იგი იბრძოდა ჩრდილო-კავკასიის მე-4 საჰაერო არმიის შემადგენლობაში, მე-4 უკრაინის და მე-2 ბელორუსიის ფრონტებზე. ოპერაცია „ბაგრატიონის“ შესრულების შემდეგ, მერი ავიძბა იბრძოდა ბელორუსიის მე-2 ფრონტზე. ერთ-ერთ სამხედრო გაფრენაზე, მისი თვითმფრინავი მტრის მიერ იქნა დაზიანებული და გაუჭირდა აეროდრომამდე მიღწევა. მან მიიღო მონაწილეობა კავკასიის დაცვაში და ყირიის, ბელორუსიის, პოლონეთის განთავისუფლებაში. აგრეთვე გერმანიის ტერიტორიის დაბომბვაში. 1944 წელს, გადავიდა სხვა საავიაციო პოლკში. საომარი ქმედებების დროს, მერი ავიძბამ შეასრულა 477 საბრძოლო აფრენა და ჰაერში გაატარა 1000 საათი, ხოლო მტერზე 63 000 კილოგრამი ბომბი ჩამოაგდეს. ომის შემდგომ, საომარი მოქმედედების დროს მიღებული ტრავმის გამო, პარალიზებულ იქნა, ხოლო 7 წლის შემდეგ ჩაუტარდა წარმატებული ოპერაცია. პენსიაზე მყოფი, მერი ავიძბა ცხოვრობდა საზოგადოებრივი ცხოვრებით, იგი არჩეულ იქნა აფხაზეთის უზენაესი საბჭოს დეპუტატად ახალგაზრდებს შორის. ატარებდა დიდ პატრიოტულ აღმზრდელობით მუშაობას.

იყო აფხაზეთის ასსრ-ის - მოწვევეის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

გარდაიცვალა 1986 წელს, სოხუმში, აფხაზეთში.

ჯილდოები და მედლები
დაჯილდოვებული იყო:
 ხარისხის სამამულო ომის ორდენი;
 ხარისხის სამამულო ომის ორდენი;
მედლებით;
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის სიგელით.
აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვარი

აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვარი  — ხაზი, რომელიც განსაზღვრავს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო საზღვრებს. აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვრის მთლიანი სიგრძე 3370,4 კილომეტრია.

ქვეყნის საზღვრები
აზერბაიჯანის ტერიტორია 5 სახელმწიფოს ესაზღვრება — საქართველოს, თურქეთს, რუსეთს, ირანსა და სომხეთს. სახმელეთო საზღვრის მთლიანი სიგრძე 2657,4 კილომეტრია: 390,3 კმ რუსეთის ფედერაციასთან, 480 კმ საქართველოსთან, 1007,1 კმ სომხეთთან, 15 კმ თურქეთთან და 765 კმ ირანთან.

საზღვარი საქართველოსთან
აზერბაიჯანისა და საქართველოს სახელმწიფო საზღვარი 480 კმ-ია. საქართველო ესაზღვრება ყაზახის, აღსთაფის, თოვუზის, სამუხის, კახის, ზაქათალის და ბელაქანის რაიონებს. საზღვართან აზერბაიჯანის უკიდურესი ჩრდილოეთი წერტილი მდებარეობს.

1996 წლიდან ორივე ქვეყანა მუშაობს საზღვრის დელიმიტაციაზე. დღემდე ამ მიმართულებით არანაირი წინსვლა არ შეიმჩნევა.

საქართველო-აზერბაიჯანის საზღვრის ზოგიერთი ნაწილი რჩება სადაოდ. ჯერ კიდევ არ არსებობს შეთანხმება სამონასტრო კომპლექსის „დავით გარეჯის“ ტერიტორიის თაობაზე. ქართული მხარე ამტკიცებს, რომ ისტორიული ძეგლი ქართულია და საქართველოს ტერიტორიაზეა, ხოლო აზერბაიჯანი ამ ტერიტორიას დაობს.

საზღვარი რუსეთთან
რუსეთისა და აზერბაიჯანის თანამედროვე საზღვარი 390,3 კილომეტრია. რუსეთს ესაზღვრება ბელაქანის, ზაქათალას, კახის, შაქის, ოღუზის, გაბალის, გუსარისა და ხაჩმაზის რაიონები. საზღვარი დაარსებულია 2010 წლის 3 ოქტომბერს ბაქოში ხელმოწერილი შეთანხმებით. იგი ძალაში შევიდა 2011 წელს მე-7 მუხლის შესაბამისად, რატიფიცირების დოკუმენტების გაცვლის დღიდან.

საზღვარი სომხეთთან
ყარაბაღის კონფლიქტთან დაკავშირებით სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის საზღვარი დახურულია, რადგან სომხეთის შეიარაღებული ძალების მხარდაჭერით აზერბაიჯანის ოკუპირებული ტერიტორიებზე სომხეთის დახმარებით შეიქმნა არაღიარებული მთიანი ყარაბახის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების კონტროლი. აზერბაიჯანი სომხეთს ოკუპანტ ქვეყნად მიიჩნევს. სომხეთთან საზღვარი შედგება ორი ნაწილისგან: საზღვრის ძირითადი ნაწილი მდებარეობს სომხეთის აღმოსავლეთით. იგი იწყება ჩრდილოეთით სომხეთის, აზერბაიჯანისა და საქართველოს საზღვრების გადაკვეთის წერტილიდან და მთავრდება სამხრეთში სომხეთის, აზერბაიჯანისა და ირანის საზღვრების გადაკვეთით. სომხეთს აქ ესაზღვრება ყაზახის, აღსთაფის, თოვუზის, გედებეის, დაშქესანის, ქალბაჯარის, ლაჩინის, გუბადლისა და ზენგილანის რაიონები. ბოლო ოთხი რაიონი მთლიანად კონტროლდება არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. საზღვრის მეორე ნაწილი სომხეთის სამხრეთით მდებარეობს და ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკას ყოფს დანარჩენი აზერბაიჯანის ტერიტორიისგან. ამ მხარეს, სომხეთს ესაზღვრება სადარქის, შარურის, კენგერლის, ბაბეკის, შაჰბუზის, ჯულფინსკისა და ორდუბადის რაიონები. მხარეებს შორის ურთიერთობები კვლავ დაძაბულია.

საზღვარი თურქეთთან
აზერბაიჯანისა და თურქეთის საზღვარი, რომლის სიგრძე მხოლოდ 15 კმ გადის მდინარე არაქსზე და მდებარეობს ნახიჩევანის რესპუბლიკის ჩრდილო-დასავლეთზე. თურქეთს ესაზღვრება აზერბაიჯანის სადარაქსის რაიონი. საზღვარზე მდებარეობს აზერბაიჯანის უკიდურესი დასავლეთი წერტილი.

საზღვარი ირანთან
ირანი ესაზღვრება აზერბაიჯანის ასტარის რაიონს, რომელიც წარმოადგენს ქვეყნის უკიდურეს აღმოსავლეთ წერტილს.

კასპიის ზღვით, აზერბაიჯანი ესაზღვრება რუსეთს, ყაზახეთს, თურქმენეთსა და ირანს. ზღვის საზღვრის სიგრძეა 713 კმ.
ეთერ თათარაიძე

ეთერ თათარაიძე (დ. 15 მარტი, 1956, ზემო ალვანი, ახმეტის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი პოეტი, პედაგოგი, ფოლკლორისტი.

ბიოგრაფია
ეთერ თათარაიძემ 1984 წელს დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

1998 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „დემონოლოგიური გადმოცემები აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში“.

მუშაობდა პედაგოგად, თბილისის მე-6 და 53-ე სკოლებში (1984-1999).

1985-2005 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში უძღვებოდა ლექციების კურსს ზოგად ფოლკლორისტიკაში.

2004 წლიდან, ხელმძღვანელობს საქართველოს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის ზეპირსიტყვიერების მიმართულებას.

ეთერ თათარაიძის ლექსები თარგმნილია ინგლისურ და იტალიურ ენებზე.

წიგნები
ორი, სამი, ოთხი (პოეტური მინიატურები), გამომცემლობა „მერიდიანი“, 2018
დემონოლოგიური თქმულებები (მონოგრაფია), თბილისი, ინტელექტი, 2016
დევიღუპეთ! (პროზაული კრებული), რედაქტორი ამირან არაბული, ნახატი გარეკანზე თენგიზ მირზაშვილის, გარეკანის დიზაინერი თეონა ჭანიშვილი, თბილისი, ინტელექტი, 2016
ჩიტ რო იძახს, წიავ (ლექსები), თბილისი, საუნჯე, 2012
100 ლექსი, თბილისი, ინტელექტი, 2011
ავაგე ეკლესიები (თანაავტორი), თბილისი, 2010
აღათო = , თუში ქალ-ვაჟის სიყვარულის ისტორია, თბილისი, უნივერსალი, 2009
მამამა ღმერთს ჩამაჰყარა სახელი, გულქან რაზიკაშვილის ნაამბობი, თბილისი, ეროვნული მწერლობის გამომცემლობა, 2008
ჩამომიარ საწუთრომ... (ლექსები), თბილისი, ლომისი, 1998
მოთხრობები, ავტორები: ზაზა ენუქიძე, ეთერ თათარაიძე, ირაკლი (შმაგი) დოლიძე; თბილისი, ივერია, 1990
მთვარის ნალი (ლექსები), თბილისი, მერანი, 1988
იმედის გვირილა'ო (ლექსები), წინასიტყვაობის ავტორი ვახუშტი კოტეტიშვილი, თბილისი, ნაკადული, 1979

პრემიები და ჯილდოები
წიგნისთვის „მამამა ღმერთს ჩამაჰყარა სახელი” (ვაჟა-ფშაველას შესახებ) მიენიჭა პარიზის ქართულ-ევროპული ინსტიტუტის ილია ჭავჭავაძის სახელობის პრემია (1991)
კრებულისთვის „შენდობით მომიხსენიეთ” (ამირან არაბულის თანაავტორობით) — ლიტერატურული პრემია „საბა” (2008).
ღირსების ორდენი (2007).

შეფასება
ეთერ თათარაიძის შესახებ ერთ-ერთ ინტერვიუში ცნობილი მხატვარი თენგიზ მირზაშვილი (ჩუბჩიკა) ასე პასუხობდა მიხო მოსულიშვილს:
.

ფილოლოგი და პოლიტიკოსი ლევან ბერძენიშვილი აღნიშნავს:
.
სათვალიანი სუსხური

სათვალიანი სუსხური — ფრინველი იხვისებრთა ოჯახისა. რამდენადმე მცირეა ჩვეულებრივ სუსხურზე; მისი სხეულის სიგრძეა 51-58 სმ, მასა დაახლოებით 1630 გ. მამალი ზურგსა და თავზე შეფერილია თეთრად, თვალების გარშემო გააჩნია „სათვალე“ (აქედან სახელი), ნისკარტის ზემოთ მწვანე ფართო ზოლი, ფრთის ბოლოები, კუდი და მუცელი შავია. მდედრი მამრისგან ფართოდ განსხვავდება; შეფერილია მუქი-ყავისფერი ბუმბულით. იშვიათი, ფრაგმენტულად გავრცელებული სახეობაა. ბინადრობს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ტუნდრაში; ციმბირში, ჩრდილოეთ ამერიკის სანაპიროებსა და სხვ. ზამთარში ინაცვლებს უფრო სამხრეთით, მაგალითად ბერინგის ზღვა. ბუდობს ალასკისა და ჩრდილო-დასავლეთ ციმბირის სანაპიროებზე. სხვა სუსხურების მსგავსად იკვებება მოლუსკებით, რისთვისაც ყვინთავს ზღვის ფსკერზე. აგრეთვე საკვებად იყენებს კიბოსნაირებს, მწერებსა და მათ ლარვებს, ბალახის ყლორტებს და თესლს, კენკროვნებს. გამრავლების სეზონი მაის-ივნისში იწყება. დედალი დებს 4-5 კვერცხს. ინკუბაცია 24 დღე-ღამე გრძელდება. ბარტყები მუქი-ყავისფერი ღინღლით არიან შეფერილნი. 50-53 დღისანი ფრთიანდებიან.
ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ფერისცვალების ტაძარი

ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ფერისცვალების ტაძარი — დანგრეული მართლმადიდებლური ტაძარი ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლში. დაარსებულია 1830 წელს. გააუქმეს და დაანგრიეს 1918 წელს. ეკლესია მიეკუთვნებოდა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას.

ისტორია
პირველი ტაძარი, რომელიც ააგეს კრემლის ფერისცვალების ტაძრის ადგილზე, ააშენეს ძალიან მალევე ნიჟნი-ნოვგოროდის დაარსებისთანავე. ეს იყო ეკლესია უფლის ფერიცვალების სახელზე, რომელიც ააგო ვლადიმირის დიდმა მთავარმა იური ვსევოლოდის ძემ 1225-1227 წლებში. ვლადიმირის დიდი სამთავროსაგან ნიჟნი-ნოვგოროდის სამთავროს გამოყოფის შემდეგ მისმა მთავარმა კონსტანტინე ვასილის ძემ მის ადგილზე ააგო დიდი საკათედრო ტაძარი, რომელიც ასევე ფერისცვალების სახელობის იყო. იგი აკურთხეს 1352 წელს. სუზდალიდან აღნიშნულ ეკლესიაში გადააბრძანეს მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატი, რომელიც დაიწერა საბერძნეთში. 1377 და 1378 წლებში ეკლესია ძლიერ დააზარალა თათართა თავდასხმებმა, თუმცა მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატი დროებით ევაკუირებული იყო და თავდასხმებს გადაურჩა. 1380-იან წლებში ნიჟნი-ნოვგოროდის დიდმა მთავარმა ტაძარი განაახლა.

 საუკუნეში მეფე მიხეილ თევდორეს ძემ და მისმა მამამ, პატრიარქმა ფილარეტმა, მეორე სახალხო აჯანყების ორგანიზებისათვის ნიჟნი-ნოვგოროდელიბისადმი მადლიერების გამო, რომლის დროსაც გაათავისუფლეს მოსკოვი, ხაზინიდან გამოყვეს თანხა ახალი ტაძრის მშენებლობისათვის, რადგან ძველი ტაძარი ამ დროისათვის საკმაოდ დაძველებული იყო. სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა ცნობილი ხუროთმოძღვარი ლავრენტი ვოზოულინი. ეკლესია ააშენს მოსკოვის მიძინების ტაძრის მსგავსად. ძველი ეკლესია ახალთან ერთად იდგა კიდევ 40 წელი. 1672 წელს ძველი ტაძრიდან ახალში გადაიტანეს ნიჟნი-ნოვგოროდის თავადებისა და მათი ცოლების საფლავები, ასევე ეროვნული გმრის კუზმა მინინის ცხედარი.
ნიჟნი-ნოვგოროდის ჯვართამაღლების მონასტერი

ნიჟნი-ნოვგოროდის ჯვართამაღლების მონასტერი — დედათა მართლმადიდებლური მონასტერი ნიჟნი-ნოვგოროდში. დაარსებულია საუკუნეში. ეკლესია მიეკუთვნებოდა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას.

ისტორია
1355 და 1365 წლებში ნიჟნი-ნოვგოროდისა და სუზდალის მთავარის ანდრეი კონსტანტინეს ძის მეუღლემ ანასტასიამ (სქემაში - თეოდორა) ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლთან დააარსა ზაჩატევის მონასტერი. 1478 წელს ნოვგორდში ლაშქრობის დროს ივანე -მ იძულებით გადააყენა თანამდებობიდან ქალაქის მმართველი მართა ბორეცკაია.

1685 წლისა და 1715 წლების ხანძარმა ძველი ხის მონასტერი სრულიად გაანადგურა. რის გამოც საუკუნის შეუა წლებში ეპისკოპოსმა დიმიტრი სეჩენოვმა ბერ-მონაზვნები გადაიყვანა პროისხოჟდენის დედათა მონასტერში, რომელიც მდებარეობდა ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის გეორგიევსკის კოშკსა და ამავე სახელწოდების ეკლესიას შორის. აქვე ნიჟნი-ნოვგოროდის მთავარეპისკოპოსმა პიტირიმმა გადაიყვანა აღდგომის ტაძრის თემი, რომელიც კრემლის ნიკოლსკის კოშკი იმყოფებოდა. საერთო ჯამში, 1764 წლის საეკლესიო რეფორმის პერიოდში ნიჟნი-ნოვგოროდის სამივე დედათა მონასტერი (ზაჩატევის, აღდგომისა და პროისხოჟდენის) გაერთიანდა ერთ მონასტერში.

1814 წელს მორიგი ხანძრის დროს მონასტერი გადაიტანეს არზამასის (ამჟამად ლიადოვის მოედანი) ტერიტორიაზე და უწოდეს ჯვართამაღლების ეკლესია. ამავე წელს ამოიყვანეს მონასტრის კედლები, სამრეკლო, რვა კორპუსი, სასტუმრო ოთახი. 1814-1823 წლებში ააშენეს ჯვართანაღლების ეკლესია(გადააკეტეს 1848 წელს). 1838 წელს მონასტერთან გაიხსნა გოგონათა სასწავლებელი.

ოქტომბრის რევოლუციამდე ყოველწლიურად წმინდა შვიდეულის შაბათს იმართებოდა ლიტანიობა ორანკის ღვთისმშობლის მონასტრიდან ჯვართამაღლების ეკლესიაში, ორანკის ვლადიმირის ღვთისმშობლის ხატით, რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე პატივსაცემი იყო ნიჟნი-ნოვგოროდში.

1848 წელს ჯვართამაღლების მონასტერში ირიცხებოდა პირველ კლასში, შტატი 30-დან გაიზარდა და გახდა 100 ადამიანი.

 საუკუნის ბოლოს მონასტერში ცხოვრობდა სქიმ-მონაზონი, 30 მონაზონი და 149 მორჩილი. 1935 წლის წმინდა შვიდეულში დააპატიმრეს გორკისა და არზამასის მიტროპოლიტი ევგენი (ზერნოვი). 1935 წლის 19 აგვისტოს გორკის საოლქო აღმასკომმა მიიღო გადაწყვეტილება ჯვართამაღლების მონასტრის დანგრევამდე ლიკვიდაციის შესახებ. საბჭოთა პერიოდში მის შენობა გამოიყენებოდა საწყობებად, კანტორად. ეკლესიაში გახსნეს სამართებლების ქარხანა.

ჯვართამაღლების ტაძარი აღადგინეს 1995 წელს. 2004 წლის 25 მარტს წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით კვლავ ჩამოყალიბდა ჯვართამაღლების დედათა მონასტერი. ამავე წლის 18 აგვისტოს ეკლესიის წინამძღვრად დაინიშნა დივეევოს მონასტრის მონაზონი ტატიანა (გაჟუ). 2005 წლის 26 სექტემბერს მონასტრის უფროსმა მღვდელმა შეასრულა სამრეკლოს კურთხევა . სამრეკლოზე დაკიდეს რვა ზარი, რომელთაგან ყველაზე მძიმე იყო 600 კგ.
ზეთისხილის რტო

2018 წლის 20 იანვარს, თურქეთის შეიარაღებულმა ძალებმა დაიწყეს სამხედრო ოპერაცია კოდური სახელწოდებით ზეთისხილის რტო , რომლის მიზანი არის ქურთების მიერ კონტროლირებადი აფრინის და თელ-რიფათის რაიონების, ქურთი ტერორისტებისგან გასუფთავება. ოპერაცია მიმართულია ქურთების მეთაურობით მოქმედი დემოკრატული კავშირის პარტიის, მისი შეიარაღებული ფრთის, კერძოდ სახალხო დამცველთა გაერთიანებისა და სირიის დემოკრატიული ძალების წინააღმდეგ, რომლებიც ბოლო დრომდე აკონტროლებდნენ აფრინს.
ლალი კიკნაველიძე

ლალი კიკნაველიძე (დ. 12 მაისი, 1969, თბილისი) — ქართველი კინორეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1969 წლის 12 მაისს, თბილისში.

1991 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ფილოლოგიისა და კინოდრამატურგიის ფაკულტეტები.

1998-2003 წლებში სწავლობდა საქართველოს შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში, კინო-ტელე რეჟისურის სპეციალობით.

2002-2006 წლებში მუშაობდა საქართველოს შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ასევე საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის ინსტიტუტში, სარეჟისორო ჯგუფის რეჟისორის ასისტენტად. 2003 წლიდან იყო პირველი კლასიკური გიმნაზიის დამდგმელი რეჟისორი.

2008 წლიდან არის შემოქმედებითი საწარმოო გაერთიანება „ლირა ფროდაქშენის“ დამფუძნებელი და დირექტორი.

2015 წელს შემოქმედებითი საწარმოო გაერთიანება „ლირა პროდაქშენის“ ბაზაზე, ლალი კიკნაველიძის, როგორც პროდიუსერისა და კინორეჟისორის მონაწილეობით, მიხო მოსულიშვილმა საკუთარი რომანის „დიდი ძუ დათვი“ მიხედვით შექმნა სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმის სცენარი, რომელიც ერთ-ერთი გამარჯვებული გახდა საქართველოს კინემატოგრაფიის ეროვნული ცენტრის, საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს და ქართული წიგნის ეროვნული ცენტრის ერთობლივი პროექტის „21-ე საუკუნის ქართული ლიტერატურული ნაწარმოების მიხედვით სცენარის შექმნის კონკურსში“ (საექსპერტო კომისიის წევრები: ლევან ბერძენიშვილი, ნანა ჯორჯაძე, ვაჟა გიგაშვილი, ლევან თუთბერიძე, დავით ჩუბინიშვილი, ლელა ოჩიაური, დავით გაბუნია, მანანა ანასაშვილი).

კანის ფესტივალის ექსპერტები იზაბელ ფოვიე და ნიკოს პანაიოტოპულოსი ამ კონკურსში გამარჯვებული პროექტების ავტორებთან ერთად მუშაობდნენ სცენარების განვითარებაზე.

2016 წელს ნორვეგიის ქალაქ ჰაუგესუნდის ინტერნაციონალური კინოფესტივალის კოორდინატორის ოისტეინ ეგეს შერჩევის შემდეგ, კინოპროექტი „დიდი ძუ დათვი“ ლალი კიკნაველიძის, როგორც პროდიუსერის მიერ წარდგენილი იყო ნორდიკის ერთობლივი პროექტების ბაზრობაზე

ლალი კიკნაველიძის სხვა პროექტებიც და ფილმებიც აქტიურად მონაწილეობს საერთაშორისო ფესტივალებში, კინო მარკეტებსა და ტრენინგ-პროგრამებში.

ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

ფილმოგრაფია
რეჟისორი
კახეთის მატარებელი (მხატვრული), 2018
. 25 , 2012

სცენარის ავტორი
კახეთის მატარებელი (მხატვრული), 2018
განდეგილი (ანიმაციური), 2011
ვაკუუმი (ანიმაციური), 2009

პროდიუსერი
კახეთის მატარებელი (მხატვრული), 2018
ჯინო (ანიმაციური), 2017
განდეგილი (ანიმაციური), 2011
ვაკუუმი (ანიმაციური), 2009