iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჩინური კვარტალი

ჩინური კვარტალი ან ჩაინათაუნი — ჩინელი ხალხის ეთნიკური ანკლავის სახელწოდება, მდებარეობს ჩინეთის საზღვრებს გარეთ, უმეტესად ქალაქის შიდა ტერიტორიაზე.
ჩინური კვარტლის ან ჩაინათაუნის სახელით ცნობილი ტერიტორიები გვხვდება მთელ მსოფლიოში, მათ შორის ევროპაში, აზიაში, აფრიკაში, ოკეანეთსა და ამერიკაში.

ჩინური კვარტლების დაარსება, როგორც წესი გამოწვეული იყო ჩინელების მზარდი მიგრაციით და რაიონში მათი რაოდენობის ზრდით. 1594 წელს, ბინონდო, მანილაში დაარსებული ჩინური კვარტალი, დღეს მსოფლიოში უძველეს ჩინურ კვარტლად არის აღიარებული. აზიის ფარგლებს გარეთ, უძველესი კვარტლები გვხვდება ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და მელბურნში, ავსტრალიაში, დაარსებული 1850-იან წლებში, კალიფორნიისა და ვიქტორიას ოქროს ციებ-ცხელების პერიოდში. 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტული თავდასხმების შემდეგ, ახალი კვარტლები დაარსდა მონტვილში, კონექტიკუტში.
განმარტება
ოქსფორდის ლექსიკონები „ჩაინათაუნს“-ს განსაზღვრავს, როგორც „რაიონი ნებისმიერი არააზიური ქალაქის, განსაკუთრებით ქალაქის ან საზღვაო პორტის ტერიტორიაზე, სადაც მოსახლეობა ძირითადად ჩინური წარმოშობისაა“. თუმცა, ზოგიერთ ჩინურ ქალაქს შესაძლოა მხოლოდ მცირედი კავშირი ჰქონდეს ჩინეთთან. ზოგიერთი "ვიეტნამური" ანკლავი ფაქტობრივად არის ქალაქის "მეორე ჩინური კვარტალი", ხოლო ზოგიერთი ჩინური კვარტალი ფაქტობრივად პან-აზიურია, რაც იმას ნიშნავს, რომ ისინი ასევე შეიძლება ჩაითვალოს კორეათაუნად ან პატარა ინდოეთად.აზიათაუნი კლივლენდში, ოჰაიოში თავდაპირველად მოიხსენიებოდა, როგორც ჩინური კვარტალი, მაგრამ შემდგომში არაჩინელი აზიელი ამერიკელების შემოდინების გამო, რომლებმაც ადგილზე ბიზნესები წამოიწყეს, კვარტალს სახელი შეუცვალეს და აზიათაუნი უწოდეს. დღეს ოლქი მოქმედებს როგორც გამაერთიანებელი ტერიტორია კლივლენდის ჩინური, ტაივანის, კორეული, იაპონური, ფილიპინელი, ინდოელი, ვიეტნამური, კამბოჯის, ლაოსის, ნეპალის და ტაილანდური თემებისთვის.

ტერმინთან დაკავშირებული შემდგომი გაურკვევლობა შეიძლება შეიცავდეს ჩინურ ეთნიკურ თემებს, რომლებიც განიმარტება როგორც „გარეუბნების ეთნიკური კლასტერები საცხოვრებელი ტერიტორიებისა და ბიზნეს უბნების დიდ მეტროპოლიტებში."
დიორდ დე ჰევეში

დიორდ დე ჰევეში (ასევე ცნობილი როგორც გეორგ ჩარლზ დე ჰევეში ან გეორგ კარლ ფონ ჰევეში , , დ. 1 აგვისტო 1885, ბუდაპეშტი — გ. 5 ივლისი, 1966, ფრაიბურგი) — ებრაელი ქიმიკოსი. ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიის დარგში (1943). 1923 წელს ჰოლანდიელ ფიზიკოს დ. კოსტერთან ერთად აღმოაჩინა ჰაფნიუმი.

უნგრეთის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო აკადემიკოსი, ლონდონის სამეფო საზოგადოების უცხოელი წევრი (1939), გერმანიის ნატურალისტთა აკადემიის "ლეოპოლდინას" (1960) და პაპის მეცნიერებათა აკადემიის (1961) წევრი.

ბიოგრაფია
დაიბადა მდიდარ ებრაულ ოჯახში, რომელმაც მიიღო კათოლიციზმი . 1908 წელს დაამთავრა ბუდაპეშტის უნივერსიტეტი. ბუდაპეშტის ( 1918 ), კოპენჰაგენის ( 1920 - 1926, 1934 - 1943 ), ფრაიბურგის ( 1926 - 1934 ) და სტოკჰოლმის უნივერსიტეტიების ( 1943 ) პროფესორი.

მეორე მსოფლიო ომის დროს იყო კოპენჰაგენის ნილს ბორის ინსტიტუტის მკვლევარი. როდესაც გერმანიის ჯარები შევიდნენ დანიაში და დაიკავეს დედაქალაქი 1940 წლის აპრილში, დე ჰევეშიმ გერმანელი ფიზიკოსების მაქს ფონ ლაუსა და ჯეიმზ ფრანკის ოქროს ნობელის მედლები სამეფო წყალში გახსნა, რათა ისინი ოკუპანტებისგან დაემალა. ფონ ლაუ და ფრანკი გერმანიაში ნაციონალ-სოციალისტების ოპოზიციაში იყვნენ და თავიანთი მედლები მიაბარეს ნილს ბორს, რათა თავიდან აეცილებინათ მათი კონფისკაცია გერმანიაში, სადაც ნობელის მედლის მიღება და ტარება აკრძალული იყო მას შემდეგ, რაც ნაციონალ-სოციალისტების მოწინააღმდეგე კარლ ფონ ოსიეცკიმ 1935 წელს მიიღო ნობელის მშვიდობის პრემია . ომის დასრულების შემდეგ, დე ჰევეშიმ ოქრო ხსნარიდან გამოყო და გადასცა შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიას, რომელმაც დაამზადა ახალი მედლები ლაუესა და ფრანკისთვის.

რადიოიზოტოპების პირველი გამოყენება
1911 წელს ახალგაზრდა სტუდენტი ჰევეში, რომელიც მანჩესტერში მუშაობდა რადიოაქტიურ მასალებზე, სიღარიბის გამო ჰოსტელში ცხოვრობდა. დროთა განმავლობაში ჰევეშს გაუჩნდა ეჭვი, რომ საერთო საცხოვრებლის კაფეტერია საჭმლის მოსამზადებლად იყენებდა საკვების ნარჩენებს, თანაც სავარაუდოდ, ზოგჯერ საკმაოდ ძველს. თავისი ჰიპოთეზის შესამოწმებლად მან მორჩენილ კერძს დაუმატა მცირე რაოდენობით რადიოაქტიური მასალა. რამდენიმე დღის შემდეგ, როცა მსგავსი კერძი მიაწოდეს, მან აიღო ნიმუში და მარტივი ელექტროსკოპის გამოყენებით დაადასტურა საკუთარი ვარაუდი, რომ საკვები რადიოაქტიური იყო. ეს საინტერესო ამბავი ხშირად გამოიყენება მაგალითად და მიუთითებს მეცნიერის საგამომძიებლო ბუნებაზე, მაგრამ ჰევეში ამავე დროს დაკავებული იყო ამ სფეროში უფრო სერიოზული კვლევებით, კერძოდ, ქიმიური პროცესების შესასწავლად ნიშანდებული ატომების (იზოტოპური ინდიკატორები) გამოყენებით.

ძირითადი სამუშაოები
1913 — წარადგინა იზოტოპური ინდიკატორების მეთოდი (ნიშანდებული ატომები), ფრიდრიხ პანეტთან ერთად მისი გამოყენება ბიოლოგიური კვლევისთვის.
1922 წელი — დირკ კოსტერთან ერთად ჰაფნიუმის აღმოჩენა.
1936 — უნგრელ ქიმიკოს ს. ლევისთან ერთად პირველად გამოიყენეს აქტივაციის ანალიზი.

დამსახურების აღიარება
ნობელის პრემია ქიმიაში ( 1943 ) — „იზოტოპების ნიშანდებული ატომების გამოყენებისათვის ქიმიური პროცესების შესასწავლად“
კოპლის მედალი (1949)
ფარადეის ლექცია (1950)
კოტენიუსის მედალი (1959)
პრემია "მშვიდობიანი ატომისთვის" ( 1959 ).

ხსოვნა
2009 წელს საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა მთვარის ჩრდილოეთ პოლუსის რეგიონში მდებარე კრატერს მეცნიერის საპატივსაცემოდ უწოდა ჰევეში.
გიორგი სტურუა

}, სოფელი კულაში, ქუთაისის მაზრა, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 1 აპრილი, 1956, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი რევოლუციონერი, საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე. კომპარტიის წევრი 1901 წლიდან.

ბიოგრაფია
1901–1903 წლებში მუშაობდა თბილისის, ბაქოსა და ბათუმის ქარხნებში და აქტიურ მონაწილეობას იღებდა მუშათა გაფიცვა-დემონსტრაციებში. 1903–1905 წლებში მუშაობდა რსდმპ ბაქოს კომიტეტის არალეგალურ სტამბაში, 1905 წელს — მოსკოვის რსდმპ ცკ-ის არალეგალურ სტამბაში. არაერთხელ იყო დაპატიმრებული და გადასახლებული. დიდი როლი შეასრულა ჩრდილოკავკასიასა და აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლებისა დამყარებისათვის ბრძოლაში. 1919–1920 წლებში იყო რკპ (ბ) კავკასიის სამხარეო კომიტეტის წევრი. 1919 წლის ოქტომბერ-ნოემბერში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის წინააღმდეგ აჯანყების ერთ-ერთი ორგანიზატორი. მუშაობდა რკ (ბ) აზერბაიჯანის ცკ-ის მდივნად. 1921–1922 წლებში იყო საქართველოს სსრ-ის სასურსათო საქმეთა კომისრის მოადგილე; 1923–1925 წლებში საქართველოს კპ (ბ) თბილისის საქალაქო, 1925–1927 წლებში საქართველოს კპ (ბ) აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის მდივანი; 1929–1931 წლებში საქართველოს სსრ-ის იუსტიციის სახკომი; 1932–1934 წლებში საქართველოს კპ (ბ) ცენტრალური საკონტროლო კომისიის და საქართველოს სსრ-ის მუშათა და გლეხთა ინსპექციის თავმჯდომარე; 1931–1933, 1934–1937 და 1953 წლებში საქართველოს პროფსაბჭოს თავმჯდომარე; 1938–1941 წლებში საქართველოს სსრ-ის სახკომსაბჭოს თავჯდომარის პირველი მოადგილე; 1942–1948 წლებში საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე; 1955–1956 წლებში ლენინის ცენტრალური მუზეუმის თბილისის ფილიალის დირექტორი. არაერთხელ იყო საკავშირო კპ (ბ) ყრილობის დელეგატი, სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

დაჯილდოვებულია 2 ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენით, სამამულო ომის ხარისხის ორდენით, აგრეთვე მედლებით.
ოთარ ჩერქეზია

ოთარ ევტიხის ძე ჩერქეზია (დ. 26 სექტემბერი, 1933, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 23 ოქტომბერი, 2004, თბილისი) — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, სკკპ წევრი 1955 წლიდან.

ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა საქართველოს ვ. ლენინის სახელობის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი, სპეციალობით ინჟინერ-მშენებელი. შრომითი საქმიანობა დაიწყო 1957 წლიდან. 1957-1959 წლებში იყო ალკკ ცკ-ის სტუდენტ ახალგაზრდობასთან მუშაობის გამგე. 1959-1960 წლებში მუშაობდა სრულიად საკავშირო ალკკ ცკ-ის აპარატში მოკავშირე რესპუბლიკების კომკავშირულ ორგანოთა განყოფილების პასუხისმგებელ ორგანიზატორად, შემდეგ — სტუდენტ ახალგაზრდობასთან მუშაობის განყოფილების გამგის მოადგილედ.

1961 წლიდან იყო საქართველოს ალკკ ცკ-ის პირველი მდივანი. 1967 წლიდან პარტიულ სამუშაოზეა: 1967-1970 წლებში საქართველოს კომპარტიის თბილისის ორჯონიკიძის რაიკომის პირველი მდივანი; 1970-1972 წლებში საქართველოს კპ ცკ-ის მეცნიერთა და მასწავლებელთა განყოფილების გამგე, ორგანიზაციულ-პარტიული მუშაობის განყოფილების გამგე. წლების მანძილზე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. 1973 წლის თებერვლიდან საქართველოს სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავჯდომარის მოადგილეა, 1985 წლის სექტემბრიდან პირველი მოადგილე, 1986-1989 წლებში — თავჯდომარეა. 1989 წელს იყო საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე.

1992 წლიდან იგი დიპლომატიურ სამუშაოზეა, იყო საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი რუსეთის ფედერაციაში, ხოლო 2004 წლიდან ასოციაციაში „რუსეთ-საქართველოს საქმიანი საბჭო“.

ჩერქეზია არჩეული იყო საქართველოს სსრ-ის -, სსრკ , მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად. იყო საქართველოს კპვ ცკ-ის ბიუროს წევრი.

დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის, ხალხთა მეგობრობის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით.
ანუშ ბაბაჯანიანი

ანუშ ბაბაჯანიანი (; დ. 23 ოქტომბერი,1983, ერევანი) — სომეხი ფოტოჟურნალისტი და ქალთა ფოტოკოლექტივის 4-ის დამფუძნებელი. ის ყველაზე მეტად ცნობილია კავკასიის კონფლიქტურ ზონებში ცხოვრების ამსახველი ფოტოდოკუმენტებით.

ბიოგრაფია
ანუშ ბაბაჯანიანი სწავლობდა კავკასიის მასობრივი ინფორმაციის ინსტიტუტში. 2005 წელს ბაბაჯანიანმა დაამთავრა ფოტოგრაფიის კურსი, რომელიც ორგანიზებული იყო რუბენ მანგასარიანის მიერ. 2006 წელს დაამთავრა ბულგარეთის ამერიკული უნივერსიტეტი მასობრივი კომუნიკაციების სპეციალობის განხრით.

კარიერა
სკოლის დამთავრების შემდეგ ბაბაჯანიანი მუშაობდა სომხეთში -ის მონიტორინგის სამსახურში კონტრაქტორად, რის შემდეგაც იგი გახდა თავისუფალი ფოტოჟურნალისტი.

2016 წელს ბაბაჯანიანმა დაიწყო პროექტი სირიელი სომხების გამოცდილების ფოტოდოკუმენტაციისთვის, რომლებიც სირიის სამოქალაქო ომიდან გაიქცნენ ერევანში. მიუხედავად იმისა, რომ სომხეთის მთავრობამ სწრაფი ზომები მიიღო ლტოლვილებისთვის მოქალაქეობის მინიჭების მიზნით, მათი ეკონომიკური მდგომარეობა კვლავ სახიფათო იყო: არ იყო სამუშაო, ასევე არ იყო საკმარისი ოფიციალური საცხოვრებელი სახლები. ბაბაჯანიანის ფოტოები ასახავს ლტოლვილთა საშინაო ცხოვრებას. კერძოდ, მან აჩვენა მნიშვნელოვანი არტეფაქტები, რომლებიც მათ თან მოიტანეს წარსული ცხოვრების გასახსენებლად. ჯონ სტანმეიერთან და სერა აკჩანთან ერთად მან წამოიწყო , ფოტოგრაფიის სასწავლო პროგრამა თურქებისა და სომხებისთვის, რათა გადაეღო მათი ყოველდღიური ცხოვრება,გაეზიარებინა ისინი ინსტაგრამზე და ამით ხელი შეეწყოთ ხალხებს შორის ურთიერთპატივისცემისთვის.

2017 წელს ბაბაჯანიანი მოგზაურობს კოტ დ'ივუარში,სადაც დოკუმენტალურად ასახა ხალხის რწმენა ტყუპების მისტიკური ძალების შესახებ. ერთნაირად ჩაცმული დები და ძმები დახეტიალობდნენ მეჩეთებში და გამვლელები მათ ფულს აძლევდნენ კურთხევის სანაცვლოდ. ფოტოების სერია გამოიფინა აბიჯანიში. იგი ასევე გამოჩნდა ლევისონ ვუდის სატელევიზიო გადაცემაში „რუსეთიდან ირანში“, სადაც წამყვანი ამოგზაურა მთიან ყარაბაღში.
მიხალ შიმეჩკა

მიხალ შიმეჩკა ( დ. 10 მაისი, 1984, ბრატისლავა) — სლოვაკი ჟურნალისტი, მკვლევარი და პოლიტიკური აქტივისტი. 2022 წლიდან სოციალ-ლიბერალური პარტიის პროგრესული სლოვაკეთის თანადამფუძნებელი და ლიდერი. სლოვაკეთის ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე 2023 წლის 25 ოქტომბრიდან.

შიმეჩკა 2002 წლიდან 2004 წლამდე იყო სლოვაკური გაზეთის -ის რეპორტიორი, ხოლო 2004 წლიდან 2006 წლამდე — -ის. შიმეჩკა პარლამენტში მსახურობდა სამოქალაქო თავისუფლებების, იუსტიციისა და შინაგან საქმეთა კომიტეტში (2019–2022). დამატებით ის არის უკრაინა-ევროკავშირის საპარლამენტო ასოცირების კომიტეტში, საპარლამენტო დელეგაციებში და ევრონესტის საპარლამენტო ასამბლეაში. შემჩკა ასევე არის ევროპარლამენტის ლგბტ უფლებების საკითხებში და ევროპარლამენტის ტრადიციული უმცირესობების, ეროვნული თემებისა და ენების ინტერჯგუფის წევრი. 2022 წლის 18 იანვრიდან კი ევროპარლამენტის ბიუროს წევრი.

2020 წლის 12 იანვრიდან 2021 წლის 18 ოქტომბრამდე შემეჩკა იკავებდა საპარლამენტო გუნდის „განახლებული ევროპა“ თავჯდომარის, დაცანა ჩალოშას, მოადგილის პოზიციას. 2019 წლის ნოემბერში შიმეჩკა აირჩიეს ევროკავშირის დემოკრატიის, კანონის უზენაესობისა და ფუნდამენტური უფლებების მექანიზმის ჩამოყალიბების საკითხებში მომხსენებლად. 2020 წლის ოქტომბერში მან წარმოადგინა წინადადება იმ მექანიზმის შესახებ, რომელიც აერთიანებს რამდენიმე ინსტრუმენტს კანონის უზენაესობისა და ევროპული ღირებულებების დაცვის მონიტორინგისთვის,რასაც ევროპარლამენთში უმრავლესობამ მხარი დაუჭირა. შიმეჩკა ამტკიცებდა, რომ ევროკავშირმა უფრო მეტი უნდა გააკეთოს ევროკავშირის დაფინანსების ბოროტად გამოყენების წინააღმდეგ საბრძოლველად და დაწერა: „ჩვენ ვიხდით,რათა წვდომა გვქონდეს ბაზარზე, თქვენ თავისუფლად შეგიძლიათ ბოროტად გამოიყენოთ თანხები — ეს უნდა დასრულდეს“. 2022 წლის 7 მაისს იგი აირჩიეს პროგრესული სლოვაკეთის პარტიის თავმჯდომარედ, მან შეცვალა ირენა ბიჰარიოვა მიიღო რა 152 ხმა შესაძლო 156 ხმიდან.

2023 წლის 30 სექტემბრის საპარლამენტო არჩევნების შედეგების მიხედვით, „პროგრესულმა სლოვაკეთმა“ 32 მანდატი მიიღო. 16 ოქტომბერს შიმეჩკამ დატოვა ევროპარლამენტის ვიცე-პრეზიდენტის პოსტი, ხოლო 24 ოქტომბერს დატოვა ევროპარლამენტი.

პირადი ცხოვრება
ცხოვრობს ბრატისლავაში თავის პარტნიორ, მოცეკვავე სონა ფერიენჩიკოვასთან (დ. 1987) და მათ ქალიშვილ ტანიასთან ერთად (დ. 2020 წ).
სინქრონული ელექტროძრავა

სინქრონული ელექტროძრავა — სინქრონული ელექტრული მანქანა, რომელიც მუშაობს ძრავას რეჟიმით. სინქრონული ელექტროძრავის სტატორს აქვს მრავალფაზიანი (უმეტესად სამფაზიანი ღუზის გრაგნილი). როტორზე მდებარეობს აგზნების გრაგნილი, რომელსაც იმდენივე პოლუსი აქვს, რამდენიც სტატორის გრაგნილს. სტატორის გრაგნილს უერთებენ ცვლადიდ ენის ქსელს, როტორის გრაგნილს კი (სინქრონული ელექტროძრავას უმრავლეს კონსტრუქციაში) — მუდმივი დენის წყაროს. სინქრონული ელექტროძრავის აღსაგზნებად იყენებენ მუდმივი დენის გენერატორებს ან ტირისტორულ გამმრთველებს, რომლებიც უზრუნველყოფენ ძრავის მუშაობის უფრო მაღალ (ელექტრომანქანურ ამგზნებებთან შედარებით) საიმედოობას. მცირე სიმძლავრის (2 კვტ-მდე) სინქრონული ელექტროძრავას ზოგჯერ აღაგზნებენ მუდმივი მაგნიტით ან სტატორის რეაქტიული დენით. სინქრონული ელექტროძრავის ამუშავება შეიძლება სამნაირად: დამხამრე ძრავას მეშვეობით, სიხშირულად და ასინქრონულად (ყველაზე გავრცელებული).

ასინქრონული ელექტროძრავასაგან განსხვავებით, სინქრონული ელექტროძრავას შეუძლია მოცემული დატვირთვის დროს იმუშაოს სხვადასხვა სიმძლავრის კოეფიციენტით (\\). აღგზნების დენის გაზრდისას სიმძლავრის კოეფიციენტი იზრდება და ამ დენის გარკვეული მნიშვნელობის დროს უტოლდება 1-ს. აგზნების დენის სიდიდის შესაბამისად რეაქტიული სიმძლავრე შეიძლება გადაეცეს ქსელს (გადამეტაგზნება) ან მოხმარებულ იქნეს ქსელიდან (უკმარაგზნება). სინქრონული ელექტროძრავას იყენებენ ისეთ ელექტროამძრავებში , რომლებიც არ საჭიროებენ ბრუნვის სიხშირის რეგულირებას, მაშინ როცა ძრავას ლილვზე არაა მნიშვნელოვანი გადამეტვირთვა (მაგალითად, ტუმბოს, კომპრესორის, ვენტილატორისა და მისთა ასამუშავებლად).
ვლადიმერ ცხოვრებაშვილი

ვლადიმერ გედევანის ძე ცხოვრებაშვილი (დ. 1905, სოფელი ბუღაური, გორის მაზრა, ტფილისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 12 ოქტომბერი, 1976, თბილისი, საქართველოს სსრ) — საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოხელე. სკკპ წევრი 1926 წლიდან.

ბიოგრაფია
1916 წლიდან ცხოვრობდა და სწავლობდა დაბა სურამში, სადაც 1919-1920 წლებში მონაწილეობდა ადგილზე მოქმედი ბოლშევიკური პარტიზანული რაზმის ბრძოლებში. 1921 წელს შევიდა კომკავშირში. 1924 წელს დაამთავრა გორის სამაზრო პარტიული სკოლა. 1924-1931 წლებში იმყოფებოდა ხელმძღვანელ კომკავშირულ სამუშაოზეა. 1932-1938 წლებში აირჩიეს საქართველოს კპ (ბ) ბორჯომის რაიკომის მდივნად, საქართველოს კპ (ბ) თბილისის ორგანიზაციის ლენინის რაიონის რაიკომის მდივნად, საქართველოს კპ (ბ) თბილისის კომიტეტის მდივნად. 1938-1949 წლებში მუშაობდა საქართველოს კპ (ბ) სამხრეთ ოსეთის საოლქო კომიტეტის პირველ მდივნად. 1949 წლის იაანვარში საქართველოს კპ (ბ) ცკ-ის მდივნად.

1946 წელს ვ. ცხოვრებაშვილმა დაამთავრა საკავშირო დაუსწრებელი იურიდიული ინსტიტუტი. 1951-1953 წლებში მუშაობდა საქართველოს კპ ცკ-ის მდივნად, ცკ-ის მეორე მდივნად, საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავჯდომარედ. 1954-1964 წლებში მუშაობდა ხელმძრვანელ სამეურნეო სამუშაოზე, ხოლო 1965 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო საქართველოს სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს უფროსი რეფერენტი.

იყო სსრ კავშირის - მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოვებული იყო ლენინის ორდენით, სამამულო ომის პირველი და მეორე ხარისხის ორდენებით, შრომის წითელი დროში ორდენითა და მედლებით.
მურმან დავითაძე

მურმან იუსუფის ძე დავითაძე (დ. 1 სექტემბერი, 1943, სოფ. ტბეთი, ახლანდ. შუახევის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ბიოლოგი. ბიოლოგიის მეცნიერების დოქტორი (1998), პროფესორი (2000).

დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის ბათუმის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ბიოლოგიურ-გეოგრაფიული ფაკულტეტი (1968). 1968–1985 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბათუმის ბოტანიკურ ბაღში, 1985–1989 წლებში — ეკონომიკის, დაგეგმვისა და მართვის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში ბუნებრივი რესურსებისა და გარემოს დაცვის სექტორის გამგედ. 1995–2006 წლებში იყო შოთა რუსთაველის სახელობის ბათუმის უნივერსიტეტის ბოტანიკის კათედრის გამგე, 2006 წლიდან არის ამავე უნივერსიტეტის ბიოლოგიის დეპარტამენტის სრული პროფესორი.

დავითაძის კვლევის საგანია აჭარის ადვენტურ მცენარეთა ფლორისტიკული და ბიომორფოლოიგური ანალიზი, ადაპტაციისა და განსახლების თავისებურებანი; სამხრეთ კოლხეთის — აჭარის ბუნების ღირსშესანიშნაობის პოპულარიზაცია.
აკაკი დავითიანი

აკაკი დავითიანი (დ. 26 ივნისი, 1924, სოფ. ლახამულა, ახლანდ. მესტიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 15 მარტი, 1980, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი, პედაგოგი. ფილოლოგიის მეცნიერების დოქტორი (1970), პროფესორი (1971).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1947). იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენის, ისტორიისა და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტის (ენიმკი) ქართველურ ენათა განყოფილების უმცროსი მეცნიერი თანამშრომელი (1947–1948), მასწავლებელი მესტიის რაიონისა და თბილისის სკოლებში (1948–1954), ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის ქართული ენის კათედრის უფროსი მასწავლებელი (1954–1956), საქართველოს ი. გოგებაშვილის სახელობის პედაგოგიურ მეცნიერებათა სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი მეცნნიერ თანამშრომელი (1955–1960), თბილისის ა. პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ქართული ენის კათედრის თანამშრომელი (1960 წლიდან). აქვს შრომები ქართილი ენის სტრუქტურისა და სკოლაში მისი სწავლების მეთოდიკის საკითხებს. იყო სახელმძღვანელოების ავტორი და თანაავტორი.
არჩილ დავითიანი

არჩილ ივანეს ძე დავითიანი (დ. 27 დეკემბერი, 1917, სურამი, — გ. 30 იანვარი, 1987, თბილისი) — საქართველოში მოღვაწე პუბლიცისტი, მთარგმნელი, ეროვნებით სომეხი.

მისი პირველი წერილი 1937 წელს ჟურნალ „ოქტომბერში" გამოქვეყნდა. დავითიანმა ქართულ ენაზე თარგმნა ა. შირვანზადეს, მურაცანის, რაფის, ნარ-დოსის, ჰ. თუმანიანის, ს. ზორიანის, რ. ქოჩარის, გ. მაჰარის, ს. ხანზადიანის, ბ. სეირანიანის და სხვა სომეხი კლასიკოსებისა და თანამედროვე მწერლების თხზულებანი. სომხურ ენაზე თარგმნა (ბ. სეირანიანთან ერთად) ნოდარ დუმბაძის ნაწარმოებები.
დაიჯესტი

დაიჯესტი ( – მოკლე მონათხრობი, რეზიუმე < – დაყოფა) — პუბლიკაცია, კონკრეტული ტექსტიდან ადაპტირებული ან ამოკრებილი მასალების შენარჩევი, რომელშიც მოკლედაა გადმოცემული ამ ტექსტის შინაარსი; ასევე კრებული, რომელიც შეიცავს სხვა გამოცემებიდან გადმობეჭდილ (ხშირად შემოკლებული სახით) საინტერესო მასალას. დაიჯესტი უხშირესად თემატური ხასიათისაა და გამოიყენება ამა თუ იმ თემატიკის ირგვლივ გაერთიანებულ მთავარ სიახლეთა გასაცნობად.

სიტყვა „დაიჯესტი" გვხდება მთელი რიგი გამოცემების დასათაურებაში, რომლებიც სხვა წყაროებიდან მასალების (როგორც წესი, შემცირებული და სისტემატიზებული სახით) გადმობეჭდვაზე სპეციალიზდება. ამგვარ გამოცემათა რიგს მიეკუთვნება ამერიკული ყოველთვიური ლიტერატურულ-პოლიტიკური ჟურნალი „რიდერს დაიჯესტი" („’ “). ხშირად გვხვდება ამ ტიპის გამოცემები ქართულ ინტერნეტსივრცეში; მათ შორისაა საქართველოს პარლამენტისა და სხვადასხვა სამინისტროს საინფორმაციო ინტერნეტ-გამოშვებები.

თანამედროვე დაიჯესტების მსგავსი პერიოდული გამოცემები ჯერ კიდევ – საუკუნეებში გავრცელდა, თუმცა სიტყვა „დაიჯესტის" ნაცვლად გამოიყენებოდა მსგავსი შინაარსიის სხვა სახელწოდებები (მაგ: , „ამონარიდები“; , „შენიშვნები“ და სხვ.) ქართულ ენაში ტერმინი „დაიჯესტი" 1980-იანი წლებიდან დამკვიდრდა და დღემდე ფართოდ გამოიყენება. სხვა ენებში მისი მნიშვნელობა უტოლდება „პრესის მიმოხილვის" ცნებას.
ირმა მულონენი

ირმა ივანოვნა მულონენი (დაიბადა 1956 წლის 29 იანვარი, პეტროზავოდსკი ) — ფინელი-რუსი ენათმეცნიერი, ფილოლოგიის დოქტორი, პეტროზავოდსკის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის კარელიის სამეცნიერო ცენტრის ენის, ლიტერატურისა და ისტორიის ინსტიტუტის დირექტორი (2005-2015 წწ.), რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (2019), რუსეთის ფედერაციის და კარელიის რესპუბლიკის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
ირმა მულონენი დაიბადა ინგრიელი ფინელების ოჯახში. მამა — ივან მულონენი (1928-2017) — დაკავებული იყო პარტიული და საზოგადოებრივი საქმიანობით. დედა — მ. მულონენი (1930-2008) — ენათმეცნიერი, პეტროზავოდსკის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი.

ირმამ 1978 წელს დაამთავრა პეტროზავოდსკის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი ფინური ენისა და ლიტერატურის განხრით. 1978-1981 წლებში სწავლობდა ასპირანტურაში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის კარელიის ფილიალში.

1981 წლიდან რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის კარელიის სამეცნიერო ცენტრის ენის, ლიტერატურისა და ისტორიის ინსტიტუტის ენათმეცნიერების სექტორის თანამშრომელი იყო. ( სსრკ). 1983 წელს ტარტუში დაიცვა დისერტაცია თემაზე „მდინარე ოიატის აუზის ჰიდრონიმია“.

1993 წლიდან მუშაობს პეტროზავოდსკის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბალტიურ-ფინური ფილოლოგიის და კულტურის ფაკულტეტის ფინური ენისა და ლიტერატურის კათედრაზე, ხოლო 2001 წლიდან არის პროფესორი . 2000 წელს იოშკარ-ოლაში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „პრისვირის ტოპონიმიკა: ეთნოლინგვისტური კონტაქტის პრობლემები“. პეტროზავოდსკის სახელმწიფო უნივერსიტეტში კითხულობს ლექციების კურსს: „ფინური ენის ისტორია“ და „ფინო-ურგიულ კვლევების შესავალი.“

2005 წლიდან 2015 წლამდე იყო რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის კარელიის სამეცნიერო ცენტრის ენის, ლიტერატურისა და ისტორიის ინსტიტუტის დირექტორი. რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის კარელიის სამეცნიერო ცენტრის ენის, ლიტერატურისა და ისტორიის ინსტიტუტის აკადემიური საბჭოს თავმჯდომარე, პეტროზავოდსკის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის აკადემიური საბჭოს წევრი, ჟურნალ „ ონომასტიკის საკითხების“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი.

საზოგადოებრივი პოზიცია
ირმა მულონენი უკრაინაში რუსეთის შეჭრის წინააღმდეგ გამოდის. 2022 წლის თებერვალში მან ხელი მოაწერა რუსი მეცნიერებისა და მეცნიერი ჟურნალისტების ღია წერილს, სადაც სხვებთან ერთად დაგმო რუსეთის შეჭრა უკრაინაში და მოუწოდა რუსული ჯარების გაყვანისკენ უკრაინის ტერიტორიიდან.

სამეცნიერო საქმიანობა
ირმა მულონელი არის გამოჩენილი სპეციალისტი თეორიული და ფინო-უგრიული ონომასტიკის, ბალტიისპირულ-ფინური ლინგვისტიკის და ენობრივი კონტაქტების თეორიის დარგში. 1994 წელს მან შეადგინა სამენოვანი (ვეფსურ-ფინურ-რუსული) სია კარელიაში ვეფსური ტოპონიმების შესახებ.

მთავარი ნაშრომები
ირმა მულონენს გამოქვეყნებული აქვს 200-მდე სამეცნიერო ნაშრომი ტოპონიმების პრობლემებსა და ბალტიურ-ფინური ენათმეცნიერების საკითხების შესახებ.