ლოკმა

ლოკმა (თურქულად: ) ასევე ლოუკოუმადეს (ბერძნულად: ) — საკონდიტრო ნაწარმი, რომლის ცომიც ზეთში იწვება და სიროფით ან თაფლითაა გაჟღენთილი. ზემოდან ზოგჯერ დაფარულია დარიჩინით ან სხვა ინგრედიენტებით. კერძი ალ – ბაღდადიმ ჯერ კიდევ მე –13 საუკუნეში აღწერა როგორც ლუქმატ ალ – ქადი , „მოსამართლის ლუკმას".

ეტიმოლოგია
არაბული სიტყვა ლუქმა (მრავლობითი რიცხვში ლუქმატ) ნიშნავს მცირე ნაწილს, ლუკმას. მე -13 საუკუნის არაბული კულინარიის წიგნებში კერძი ცნობილი იყო როგორც ლუქმატ ალ ქადი ან "მოსამართლის ლუკმა". კერძის სახელს ხშირად ამოკლებდნენ და შესაბამისად გამოიყენებოდა ლუქმა და ლუკმა. კერძის თურქული სახელწოდება ლოკმა მომდინარეობს არაბულიდან, ისევე როგორც ბერძნული და კვიპრული სახელი ლოუკოუმადეს.

ისტორია
ლუქმატ ალ ქადის რეცეპტი მოიცავს საფუვრიან ცომს, რომელიც დიდი რაოდენობით ზეთში იწვება. მოგვიანებით ალაგებენ თაფლში ან ტკბილი სახის სიროფებში. ზოგიერთ შემთხვევაში ასხამენ ვარდის წყალს. კერძი თარიღდება მინიმუმ ადრეული შუასაუკუნეების პერიოდისა და საუკუნის აბასიანთა ხალიფატის პერიოდით. ეს კერძი ამ პერიოდის კულინარიული კერძების წიგნებშია განთავსებული. ლოკმა ნახსენებია ათას ერთ ღამეში, კერძოდ კი მოთხრობაში ,,ბაღდადელი სამი ქალბატონის პორტრეტი". მკვლევარმა იბნ ბატუტამ მე-14 საუკუნეში მოიხსენია კერძი, როგორც ლუქაიმატ ალ ქადი. ეს კერძი მან მულთანში მიირთვა ინდოეთში მოგზაურობის დროს. ადგილობრივები ამ კერძს ალ ჰაშიმის უწოდებდნენ.

ლოკმას ოსმალეთის იმპერიაში სასახლის მზარეულებს საუკუნეების განმავლობაში ამზადებდნენ. ოსმალეთის იმპერიის გავლენამ განაპირობა ის, რომ დღეს ეს კერძი ყოფილი ოსმალეთის იმპერიაში შემავალ სახელმწიფოებში გვხვდება, როგორიცაა: ბალკანეთის ნახევარკუნძულის ქვეყნები, ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნები და კავკასიაში მდებარე ქვეყნები.

რეგიონალური ვარიაციები
არაბულ სახელმწიფოებში
დღესდღეობით, სპარსეთის ყურის არაბულ სახელმწიფოებში ლუქაიმატი, კარდიომის ან ზაფრანის სანელებლებიანი კერძი მე -13 საუკუნეში არსებული კერძისაგან მცირედით განსხვავდება. ახლო აღმოსავლეთის ზოგიერთ ნაწილში, მათ ასევე შეიძლება ეწოდოს ავამეჰ (‎) რაც ,,მოცურავეს ნიშნავს, ან ზალაბია (‎). ეს სახელწოდებები ლოკმასთვის ძალიან პოპულარულია, მაგრამ მათ ზოგჯერ იყენებენ მსგავსი სტილის სხვა კერძების აღსანიშნავადაც. ლოკმას ტრადიციულად მიირთმევენ რელიგიური დღესასწაულების დროს. მაგალითად, ლევანტში ამ კერძს მუსლიმები რამადანზე მიირთმევენ, ებრაელები ჰანუკახის დროს, ხოლო ქრისტიანები ნათლისღების დღესასწაულზე. 280

საბერძნეთსა და კვიპროსში
საბერძნეთსა და კვიპროსში კერძს ლოუკოუმადესს და ლოკმადეს უწოდებენ. ისინი ჩვეულებრივ დარიჩინს შეიცავს და თაფლის სიროფითაა გაჟღენთილი. არც თუ ისე იშვიათად შესაძლებელია მას შაქრის პუდრა მოაყარონ.

ბერძენი ებრაელები მათ ასევე უწოდებენ ზვინგოის , რომლებიც ამ კერძს ხანუქას დღესასწაულისთვის ამზადებენ. ტერმინი არაბულიდან ითარგმნება როგორც ,,ღრუბელი". როგორ ჩანს, თავდაპირველად ეს სახელი ძველი ბიზანტიური საკონდიტრო ნაწარმის სახელი იყო, მოგვიანებით კი ლოკმას აღსანიშნავადაც გამოიყენეს.

თურქეთში
თურქეთში არსებობს კერძი თუზუ ლოკმა, რომელიც ყველანაირი სიროფისა და სიტკბოს გარეშეა. ეს კერძი მონღოლური და თურქული სამზარეულოსთვის მთავარ კერძს წარმოადგენს. დესერტის სახით ლოკმას ამზადებენ ფქვილის, შაქრის, საფუარის და მარილის საშუალებით, რომელსაც ზეთში წვავენ და ამოღების შემდეგ სიროფში ან თაფლში ალბობენ. მიუხედავად იმისა, რომ ოსმალეთის ყოფილ ქვეყნებში, როგორიცაა ერაყი და საბერძნეთი, ეს ჩვეულებრივი დესერტია, კერძს თურქეთში საზეიმო მნიშვნელობა აქვს და ყოველდღიურობისთვის არ ამზადებენ.