iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჭარხლის ბაღლინჯო

ჭარხლის ბაღლინჯო — მწერი ნახევრადხეშეშფრთიანების რიგისა. მისი სხეულის სიგრძეა 3—5 მმ. ზრდასრულის ფრთები ყვითელი-მურა ფერისაა, შავი სურათით და სოლისებრი ან სამკუთხა ლაქით. ხორთუმი მოყვითალო-რუხია, წინა ზურგის უკანა კუთხეებში აქვს ორი შავი ლაქა. ფრთები მინისებრი და გამჭირვალეა. ბაღლინჯოს მატლი მწვანე ფერისაა, აქვს წითელი თვალები და შავი მრგვალი ლაქა ზედა მხარეს შუა ადგილზე. ფარზე აქვს ორი შავი წერტილი. გავრცელებულია ევროპასა და აზიაში.

მავნებელი მწერია. იკვებება და ზიანს აყენებს ჭარხალს, სოიოს, მზესუმზირას, კანაფს, სელს, სამყურას, ლობიოს, ბარდას, ოსპს, ცერცველას, აბუსალათინს, მდოგვს და სხვ. ზამთარს მკვებავი მცენარეების ღეროს ქსოვილში და ფოთლის ძარღვებში ატარებს კვერცხის სტადიაში. გაზაფხულზე (მარტის ბოლო – აპრილის დასაწყისი) იჩეკებიან მატლები და მალევე იმავე მცენარეზე იწყებენ კვებას, რომელზეც გამოიჩეკნენ. სიგრძეში 4,4 მმ-მდე არიან. მატლი მცენარეში უშვებს ხორთუმს და წოვს წვენს. მისი განვითარება გრძელდება 3–4 კვირის განმავლობაში, რის შემდეგაც იქცევა ზრდასრულ ბაღლინჯოდ და იწყებს გამრავლებას. სქესობრივად მომწიფებული ბაღლინჯო კვერცხს დებს ჭარხლის აღმონაცენის ფოთლის ყუნწში ან მთავარ ძარღვში. კვერცხის დასადებად ხორთუმით ჩხვლეტს მცენარის ზედაპირს და კვერცხს დებს შიგ ქსოვილში. ფოთლიდან პატარა მუქი წერტილის სახით ჩანს მხოლოდ კვერცხის საცობი. მავნებლის მიერ დადებული კვერცხების რაოდენობა დამოკიდებულია თაობაზე, გარემო პირობებსა და მცენარის სახეობაზე. ამ ფაქტორების მიხედვით კვერცხის რაოდენობა მერყეობს 20-დან 2000 ცალამდე. ემბრიონული განვითარება კლიმატური პირობების და თაობის მიხედვით 4 დღიდან 2 კვირამდე გრძელდება. წელიწადში იძლევა 2–4 თაობას.

მავნებელი ზოგიერთი ვირუსული დაავადების გადამტანია; ჭარხალზე მიყენებული პირდაპირი ზიანის გარდა, შეუძლია გაავრცელოს მოზაიკური დაავადების გამომწვევი ვირუსი. მის მიერ დაზიანებულ ჭარხლის აღმონაცენებს ზრდაში ჩამორჩენა აქვთ, კლებულობს მათი პროდუქტიულობაც. რიგ შემთხვევებში მცენარის დაზიანებული ფოთოლი ჭკნება, განიცდის დეფორმაციას და საბოლოოდ მცენარე იღუპება, მავნებლის მოქმედების შედეგად მოზაიკური დაავადების გაჩენის შემთხვევაში კიდევ უფრო მეტად ზიანდება.

ბრძოლის ღონისძიებები: ბრძოლა სარეველების წინააღმდეგ, პარკოსანი მცენარეების ადრესაგაზაფხულოდ მოთიბვა დაბალ სიმაღლეზე, ჭარხლის თესლის ინსექტიციდებით დამუშავება, მზრალად ხვნა, მცენარეული ნარჩენების განადგურება, მინერალური სასუქების სწორი შეტანა, შესაბამისი ქიმიური წამლობების დროული და ხარისხიანი განხორციელება.
ლუიზა მარგარეტ პრუსიელი

ლუიზა მარგარეტ პრუსიელი (, ; დ. 25 ივლისი, 1860, პოტსდამი, გერმანია — გ. 14 მარტი, 1917, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი) — ჰოენცოლერნთა დინასტიის წარმომადგენელი და პრუსიის პრინცესა. დედოფალ ვიქტორიას უმცროსი ვაჟის, კონაქტის ჰერცოგ არტურის მეუღლე. შვედეთის მეფე კარლ -ისა და დანიის დედოფალ მარგრეტე -ის დიდი ბებია.

ბიოგრაფია
ლუიზა მარგარეტი დაიბადა 1860 წლის 25 ივლისს პოტსდამში. იგი იყო პრინც ფრიდრიხ კარლ პრუსიელისა და მისი მეუღლის, პრინცესა მარია ანა ანჰალტ-დესაუელის ასული. მამის მხრიდან იგი პრუსიის მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ -ის შვილთაშვილი იყო, რის გამოც იგი დაბადებიდანვე პრუსიის პრინცესა იყო.

1879 წლის 13 მარტს იგი ცოლად შერთეს დიდი ბრიტანეთის დედოფალ ვიქტორიას შუათანა ვაჟს, კონაქტისა და სტრეთერნის ჰერცოგ არტურს. მათ ქორწინებას ბრიტანეთისა და გერმანიის სამეფო ოჯახების მრავალი წევრი ესწრებოდა. ჯვრისწერის შემდეგ ლუიზა მარგარეტს კონაქტისა და სტრეთერნის ჰერცოგინიის წოდებები მიენიჭა, რომელთაც იგი გარდაცვალებამდე ფლობდა.

არტურსა და ლუიზას ბედნიერი და ხანგრძლივი ქორწინება ჰქონდათ, რომელშიც ჰერცოგინიამ ორი გოგონა და ერთი ვაჟი გააჩინა. თავისი უფროსი ქალიშვილის ხაზით იგი დიდ ბებიად ერგება შვედეთის მეფე კარლ -სა და დანიის დედოფალ მარგრეტე -ს.

1911 წლის 13 ოქტომბერს არტური კანადის მეფისნაცვლად დაინიშნა, რის გამოც წყვილი ოტავაში გადასახლდა. რამდენიმეწლიანი ცხოვრების შემდეგ, 1916 წლის 11 ნოემბერს პარლამენტმა ჰერცოგს მეფისნაცვლობა მოუხსნა, ამიტომაც იგი ცოლ-შვილთან ერთად ლონდონში დაბრუნდა.

მათი ბრიტანეთში ჩასვლიდან მალევე ლონდონს გრიპის ეპიდემია მოედო და სულ მალე ლუიზა მარგარეტიც დაავადდა. ექიმებმა მისი გადარჩენა ვერ მოახერხეს და იგი 1917 წლის 14 მარტს, 56 წლის ასაკში გარდაიცვალა ლონდონში. მისი ქმარი მხოლოდ 1942 წელს აღესრულა, თუმცა იგი მეორედ აღარ დაქორწინებულა.

შვილები
მარგარეტი (1882-1920), ცოლად გაჰყვა შვედეთის კრონპრინც გუსტავ ადოლფს (შემდეგში მეფე გუსტავ ), რომელთანაც შეეძინა ხუთი შვილი, მათ შორის კრონპრინცი გუსტავ ადოლფი და დანიის დედოფალი ინგრიდი;
არტური (1883-1938), სამხრეთ აფრიკის გენერალ-გუბერნატორი. ცოლად შეირთო თავისი ბიძაშვილი, ფაიფის ჰერცოგინია ალექსანდრა დაფი, რომელთანაც შეეძინა ერთი ვაჟი;
პატრიცია (1886-1974), ცოლად გაჰყვა სერ ალექსანდერ რამზის, რომელთანაც შეეძინა ერთი ვაჟი.
მაიკ ფოგელი

მაიკლ ჯეიმზ ფოგელი (; დ. 17 ივლისი, 1979) — ამერიკელი მსახიობი და ყოფილი მოდელი. ფოგელმა მსახიობობა 2001 წელს დაიწყო და მონაწილეობა მიიღო არაერთ ფილმსა და სერიალში, რომელთა შორისაა „ტეხასური ჟლეტა ხერხით“ , „ჯინსის შარვალი — თილისმა“ , „სკეიტბორდერები“ , „პოსეიდონი“ , „სევდიანი ვალენტინი“ , „მოსამსახურე“ , „ბეიტსის მოტელი“ , „მონსტრო“ , „გუმბათის ქვეშ“ და „საქმე ქრისტესათვის“ . ის მთავარ როლს ასრულებდა -ის სამხედრო დრამატულ ტელესერიალში „მამაცნი“ 2017-2018 წლის სეზონებში.

ფილმოგრაფია
ელენ კარერ დ’ანკოსი

ელენ კარერ დ’ანკოსი (, ქალიშვილობაში — ელენე გიორგის ასული ზურაბიშვილი) (დ. 6 ივლისი, 1929, პარიზი — გ. 5 აგვისტო, 2023, პარიზი) — ფრანგი პოლიტოლოგი, საბჭოთა კავშირის და რუსეთის პოლიტიკური ისტორიის მკვლევარი. პოლიტიკურ მეცნიერებათა პროფესორი, საფრანგეთის აკადემიის წევრი (1989) და მისი მდივანი.

დაიბადა ქართველი პოლიტიკური ემიგრანტის გიორგი ზურაბიშვილის (ივანე ზურაბიშვილის ვაჟი) და ნატალი ფონ პელკენის ოჯახში; ამგვარად, საქართველოს მეხუთე პრეზიდენტის სალომე ზურაბიშვილის ბიძაშვილია. დაამთავრა პარიზის პოლიტიკურ მეცნიერებათა ინსტიტუტი. 1976 წელს სორბონის უნივერსიტეტში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე — „ბოლშევიკები და ეროვნებები 1929 წლამდე“, სადაც მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია საქართველოს.

კარერ დ’ანკოსი პარიზის უნივერსიტეტში ლექციებს კითხულობდა სსრკ პოლიტიკურ და სოციალურ ისტორიაზე. საერთაშაშორისო ურთიერთობათა კვლევით ცენტრში ხელმძღვანელობდა სსრკ სექციას. იყო კვლევის უფროსი პოლიტიკურ მეცნიერებათა ეროვნულ ინსტიტუტში (საფრანგეთი). 1971 წლიდან მონაწილეობდა ჩიკაგოს უნივერსიტეტის სლავური კომიტეტის სლავურ ჯგუფში. 1972 წელს პარიზში გამოვიდა მისი ფუნდამენტური ნაშრომი „საბჭოთა კავშირი — ლენინიდან სტალინამდე. 1917–1953 წლები“. 1978 წელს გამოიცა მისი გახმაურებული ნაშრომი „დამსხვრეული იმპერია“, რომელშიც იწინასწარმეტყველა საბჭოთა კავშირის დაშლა და უჩვენა, რომ საბჭოეთში სრულებითაც არ არის მოგვარებული ეროვნული საკითხი, მწვავედ დგას ეროვნულ უმცირესობათა პრობლემა, რაც ეროვნულ ერთეულებად დაშლის საფრთხეს უქადის მას. 1986 წელს გამოქვეყნდა მისი ნაშრომი „არც ომი, არც ზავი“, რომელიც ეხება ლეონიდ ბრეჟნევის დროინდელ სსრკ-სა და მის პოლიტიკას. 1994-1999 წლებში ის იყო ევროპარლამენტის წევრი მემარჯვენე-კონსერვატული პარტიიდან . გამოირჩევა ვლადიმერ პუტინის პოლიტიკის მიმართ შემრიგებლური დამოკიდებულებით.

მიღებული აქვს საფრანგეთის უმაღლესი ჯილდოები, მ. შ. საპატიო ლეგიონის რაინდის ორდენი და საფრანგეთის ღირსების ორდენი. 2003 წელს მაისში თბილისში ვიზიტისას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორმა იგი დააჯილდოვა ივანე ჯავახიშვილის მედლით. დაჯილდოებულია ასევე ლომონოსოვის ოქროს მედლით (რუსეთი, 2008), ღირსების ორდენის ვარსკვლავის დიდი ჯვრით (პოლონეთი, 2011) და სხვ.

იგი 2023 წლის 5 აგვისტოს, 94 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
ალია (მდინარე)

ალია — მდინარე იტალიაში, ტიბრის მარცხენა შენაკადი, რომის ჩრდილოეთით 10 კილომეტრზე. ძვ. წ. 390 წლის 18 ივლისს მდინარესთან გაიმართა ალიის ბრძოლა. გალებმა დაამარცხეს რომალებები, რომს მიადგნენ და მხოლოდ დიდი გამოსასყიდის მიღების შემდეგ დატოვეს ქალაქი. 18 ივლისი შევიდა რომის ისტორიაშ, როგორც დიდი მარცხის და გლოვის, ალიის დღე. ამ დღეს უკავშირდება ცნობილი გამოთქვა „ვაი დამარცხებულთ!“
ალიგარჰი

'ალიგარჰი — ქალაქი ინდოეთში, უტარ-პრადეშის შტატში, არის სატრანსპორტო კვანძი, განვითარებულია მრეწველობა და ვაჭრობა. შემორჩენილია 1524 წელს აგებული ფორტი და მოქმედებს 1920 წელს გახსნილი მუსლიმური უნივერსიტეტი. 1971 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენდა 254 ათასს, ხოლო 2018 წლის მონაცემებით — 1,131,160 ადამიანს.
ფილ ჯექსონი

ფილ დუგლას ჯექსონი (დ. 17 სექტემბერი, 1945) — ყოფილი ამერიკელი კალათბურთელი, მწვრთნელი და ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის აღმასრულებელი დირექტორი. ჯექსონმა ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციაში 12 სეზონის განმავლობაშ ითამაშა როგორც მოთამაშემ და ნიუ იორკ ნიქსთან ერთად ორჯერ, 1970 და 1973 წლებში, გახდა ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის ჩემპიონი. 1989 წლიდან 1998 წლამდე იყო ჩიკაგო ბულზის მთავარი მწვრთნელი, სადაც მაიკლ ჯორდანთან და სკოტი პიპენთან ერთად 1991-1993 წლებშ და 1996-1998 წლებში გახდა ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის ჩემპიონი, ხოლო 1999-დან 2004 წლამდე და 2005-დან 2011 წლამდე იყო ლოს-ანჯელეს ლეიკერსის მთავარი მწვრთნელი, სადაც 5-ჯერ გახდა ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის ჩემპიონი და 11-ჯერ მოგებული ჩემპიონატით იგი რეკორდსმენია ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის ისტორიაში, ხოლო მეორე ადგილზე ბოსტონ სელტიქსის მთავარი მწვრთნელი -ია 9 ჩემპიონობით. ფილ ჯექსონს, სათამაშო ტაქტიკის (" ") და მისი აღმოსავლური ფილოსოფიისადმი დამოკიდებულების გამო მეტსახელი „ძენ მასტერი“ შეარქვეს.
გიორგი დარახველიძე

გიორგი (ბუხუტი) ვიქტორის ძე დარახველიძე (დ. 15 ივლისი, 1914, სოფ. ლეხიდრისთავი, ახლანდ. წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი, — გ. 25 ნოემბერი, 1982, თბილისი) — ქართველი მოცეკვავე, ქორეოგრაფი და პედაგოგი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1962).

1940 წელს დაამთავრა საქართველოს ფიზკულტურის ინსტიტუტი. ცეკვა დაიწყო 1937 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის თვითმოქმედ ქორეოგრაფიულ ანსამბლში. შემდეგ ცეკვავდა აღმოსავლეთ საქართველოს ეთნოგრაფიულ გუნდში (1937-1938), თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრში და საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლში (1937–1941, 1946–1949; 1940-1941 — წამყვანი სოლისტი). მის მიერ მაღალი ოსტატობით, დარბაისლური მანერით შესრულებულ ცეკვებს შორის განსაკუთრებით გამოირჩეოდა „ქართული“, „ხევსურული ფარიკაობა“. ქორეოგრაფობა დაიწყო 1939 წლიდან. 1951 წელს მიიწვიეს საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სტუდენტთა ქორეოგრაფიული ანსამბლის ხელმძღვანელად. 1957 წლიდან აყალიბებდა სხვადასხვა ქორეოგრაფიულ ანსამბლს. ცეკვებს დგამდა დრამატულ თეატრებსა და საოპერო წარმოდგენებში, კინოფილმებში. 1977 წელს წარმატებით გააფორმა ო. თაქთაქიშვილის „მთვარის მოტაცების“ საცეკვაო სცენები მოსკოვის დიდ თეატრში. 1976–1982 წლებში იყო საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის მთავარი ქორეოგრაფი. ანსამბლთან ერთად საგასტროლოდ დადიოდა საბჭოთა კავშირის ქალაქებსა და საზღვარგარეთის ქვეყნებში. იყო ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა , , და მსოფლიო ფესტივალების (მოსკოვი, 1957; ვენა, 1959; ჰელსინკი, 1962; ბერლინი, 1973) ლაურეატი.
კომბოსტოს ბუგრი

კომბოსტოს ბუგრი — მწერი ბუგრისებრთა ოჯახისა. განვითარების მიხედვით, გვხვდება როგორც ფრთიანი, ასევე უფრთო ბუგრი. უფრთო ბუგრის სხეულის სიგრძეა 1,8–2,4 მმ, დაფარულია მოთეთრო-ცვილისებრი მტვრით. ფერად ღია მწვანეა, აქვს შავი თავი. ფრთიანი ბუგრის სიგრძე 1,5–2 მმ-ს შეადგენს. თავი და მკერდი მუქია, მუცელი — მოყვითალო-მწვანე და დაფარულია ცვილისებრი მტვერით. მავნებელი მწერია. ყვავილოვან კომბოსტოს, ცხოვრობს დიდ კოლონიებად. მისი კოლონიებით დასახლებული და დაზიანებული ფოთლები თავის ფუნქციას ვეღარ ასრულებენ და იკრუნჩხებიან, მცენარე ზრდაში ჩამორჩება, ხარისხიანი თავები არ მიიღება, სათესლე მცენარეები სუსტდებიან და სრულფასოვან თესლს აღარ იძლევიან. მავნეა გაზაფხულზე, ზაფხულსა, შემოდგომაზე. ზამთრობს კვერცხის ფაზაში, ველური ჯვარყვავილოვნების ფოთლებისა და კომბოსტოს მოსავლის ნარჩენებში.

არასრული გარდაქცევის მწერია, მრავლდება ჰეტეროგენეზურად (სქესობრივი და უსქესო გამრავლება ერთ სავეგეტაციო პერიოდში მორიგეობით ხორციელდება), გააჩნია
მჩხვლეტ-მწუწნი პირის აპარატი, დამზიანებელი ფაზებია მატლი და იმაგო.

ბრძოლა სარეველების წინააღმდეგ, მცენარეული ნარჩენების შეგროვება და განადგურება, რაც ამცირებს ბუგრების რაოდენობას, ქიმიური წამლობები (ამ დროს რეკომენდებულია დელტამეტრინის, თიამეთოქსამის, ციპერმეტრინის და მავნებლის წინააღმდეგ ეფექტის მქონე სხვა მოქმედ ნივთიერებათა ბაზაზე დამზადებული ინსექტიციდების გამოყენება).
კომბოსტოს თეთრულა

კომბოსტოს თეთრულა — მწერი თეთრულასებრთა ოჯახისა. ზრდასრული მატლი მოყვითალო-მომწვანოა, ზურგსა და გვერდებზე შავი წერტილები და ყვითელი ზოლები აქვს. დედალ პეპელას ფრთის ქვედა მხარეზე ორი შავი ლაქა აქვს, მამლის ფრთები სადაა, ზედა მხარეს ლაქის გარეშე, გააჩნია მხოლოდ ორი ლაქა ფრთების ქვედა მხარეს და ნამგლისებური ლაქა ფრთების წვეროზე. ახასიათებს სრული მეტამორფოზი, მატლს აქვს მღრღნელი პირის აპარატი, ზრდასრულ ფაზას — მწუწნი.

მავნებელი მწერია. ზიანს აყენებს უმთავრესად კომბოსტოს, აგრეთვე სხვა სასოფლო-სამეურნეო კულტურებსა და ხეხილს. მატლები იკვებებიან ფოთლის რბილობით. დაზიანების შემდეგ მთელი ფოთლიდან მხოლოდ მთავარი ძარღვიღა რჩება. მავნეა გაზაფხულზე და ზაფხულში. წელიწადში იძლევა 2-3 თაობას. ზამთრობს ჭუპრის ფაზაში სხვადასხვა მცენარეულ ნარჩენებსა და სხვა თავშესაფრებში.

ბრძოლის ღონისძიებები: მცენარეული ნარჩენების მოცილება და განადგურება, ქიმიური წამლობა (რეკომენდებულია ციპერმეტრინის, დელტამეტრინის, ლამბდა
ციჰალოტრინის, ბიფეტრინის, მალათიონის, იმიდაკლოპრიდის და მავნებლის წინააღმდეგ ეფექტის მქონე სხვა მოქმედ ნივთიერებათა ბაზაზე დამზადებული ინსექტიციდების გამოყენება). ეფექტიანი ბიოაგენტია , რომელიც პარაზიტობს მატლის ფაზაში.

გალერეა
დიეგო ველასკეს დე კუელარი

დიეგო ველასკეს დე კუელარი (; დ. 1465 — გ. 1524) — ესპანელი კონკისტადორი. დაიპყრო და მართავდა კუბას ესპანეთის სახელით, გადაიტანა ჰავანა დასავლეთ კუბის სამხრეთ სანაპიროდან ჩრდილოეთ სანაპიროზე და დააწესა იგი ესპანეთის სავაჭრო პორტად.

ადრეული ცხოვრება
ცოტა რამ არის ცნობილი დიეგო ველასკესის ადრეული ცხოვრების შესახებ. დაიბადა 1465 წელს კუელარში, ესპანეთის სეგოვიას რეგიონში. დიეგო ველასკესი ესპანურ არმიაში იყო, მსახურობდა ნეაპოლში, შემდეგ კი ესპანეთში დაბრუნდა და განაგრძო სამსახური სევილიაში.

ველასკესი დასახლდა ესპანოლას კუნძულზე, სადაც იგი დაუმეგობრდა ბართოლომეო კოლუმბს, ქრისტეფორე კოლუმბის უმცროს ძმას. ველასკესმა კოლუმბის მოწონება დაიმსახურა და როდესაც კოლუმბს კუნძული უნდა დაეტოვებინა, გარკვეული პერიოდით, ველასკესს ინდიელთა გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებლად ტოვებდა. ველასკესმა 1503 წელს ჩაახშო ინდიელთა აჯანყება კუნძულის ნაწილში, როდესაც ის წავიდა და დაატყვევა აჯანყებულ ინდიელთა მეფე. ინდიელთა გუბერნატორი ამ დროს იყო ნიკოლას დე ოვანდო კასერესი, რომელმაც აჯანყების შემდეგ გადაწყვიტა ხუთი ახალი ქალაქის აშენება. ველასკესი დაეხმარა სამი მათგანის აშენებაში: სალვატიერა დე ლა ზაბანა, იაკიმო და სან ხუან დე ლა მაგუანა .

მან ცოლად შეირთო კრისტობალ კუელარის ქალიშვილი, რომელიც მალევე გარდაიცვალა. იგი მეტად აღარ დაქორწინებულა.

კუბის დაპყრობა
იგი დაასახელეს 1511 წელს კუბის დაპყრობის ექსპედიციის ხელმძღვანელად, რომელშიც 300 კაცი შედიოდა. იგი მოქმედებდა ახლად აღდგენილი ინდიელთა ვიცე-მეფის დიეგო კოლუმბის ბრძანებით. კუნძულზე დააარსა მრავალი, ახალი ესპანური დასახლება და ქალაქი, პირველი იყო ბარაკოა 1511 წელს, შემდეგ სანტიაგო დე კუბა 1514 წელს და ჰავანა 1515 წელს. ველასკესი დაინიშნა კუბის გუბერნატორად . ახალმოსახლეებს არ სურდათ დიეგო კოლუმბის პირადი უფლებამოსილების ქვეშ მოქცევა, ამიტომ ველასკესმა მოიწვია კაბილდო ( ადგილობრივი სამთავრობო საბჭო), რომელსაც სათანადო უფლებამოსილება ჰქონდა გარიგებოდა, უშუალოდ, ესპანეთს, ამრიგად ველასკესი და დამპყრობლები კოლუმბის მმართველობის ქვეშ აღარ იქნებოდნენ.

მექსიკის დაპყრობა
იგი უფლებამოსილი იყო სხვადასხვა ექსპედიციებით შეესწავლა დასავლეთით მდებარე ტერიტორიები, მათ შორის 1517 წლის ფრანსისკო ერნანდეს დე კორდობას ექსპედიცია იუკატანში და ხუან დე გრიხალვას 1518 წლის ექსპედიცია. მან შექმნა კუბის პირველი ადელანტადო. ველასკესმა, თავდაპირველად, მხარი დაუჭირა ერნან კორტესის ექსპედიციას მექსიკაში, მაგრამ უკან დაიხია, ვიდრე ექსპედიციას დაიწყებდნენ. კორტესი არ დაემორჩილა ველასკესის ბრძანებებს, დაეშალა მისი ექსპედიციური ძალები, და მაინც გაემგზავრა მექსიკაში.

უკანასკნელი წლები
ველასკესმა დაკარგა კუბის მმართველის პოზიცია 1521 წელს, მკვიდრი მოსახლეობის შრომის ბოროტად გამოყენების გამო, მაგრამ ის კვლავ დაბრუნდა 1523 წელს. მისი მოულოდნელი გარდაცვალებისას, 1524 წელს, 59 წლის ასაკში, იგი იყო "ყველაზე მდიდარი ესპანელი ამერიკაში", მიუხედავად ფინანსური ზარალისა ფრანსისკო ერნანდეს დე კორდობასა და ერნან კორტესის ექსპედიციებისას. მან კუბის დაპყრობა წარმატებით განახორციელა, დააარსა ქალაქები, რომლებიც კვლავ მნიშვნელოვანია და კუბა ეკონომიკურად გააძლიერა.
ნოდარ ჯობავა

ნოდარ ჯობავა (დ. 20 მაისი, 1938, სოფ. დიდინეძი, ახლანდ. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი — გ. 18 ივნისი, 1991) — ქართველი ინჟინერი. მინიჭებული აქვს საქართველოს რესპუბლიკის დამსახურებული მშენებელ-ინჟინრის საპატიო წოდება.

ბიოგრაფია
1967–1969 წლებში იყო თბილისის საშენ მასალათა დამუშავების კომბინატის მთავარი ინჟინერი, შემდეგ დირექტორი.
1969–1974 წლებში იყო საქართველოს სპორტის სახელმწიფო კომიტეტის „ბაკურიანმშენის“ უფროსი.
1974–1979 წლებში იყო დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიული სპორტნაგებობების მშენებლობის უფროსი.
1985–1990 წლებში საქართველოს სპორტისა და ტურიზმის სამინისტროს სპეციალიზებული სამშენებლო-სარემონტო ტრესტ „საქოლიმპიადმშენის“ მმართველი.
1990 წელს აირჩიეს ზუგდიდის რაიონის ადგილობრივი საკრებულოს წევრად.

გარდაიცვალა 1991 წლის 18 ივნისს; დაკრძალულია ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცაიშში, ყოვლადწმინდა ღმრთისმშობლის მიძინების ტაძრის ეზოში.
ირაკლი მგალობლიშვილი

ირაკლი სერგის ძე მგალობლიშვილი (დ. 31 იანვარი, 1915, ქუთაისი — გ. 12 დეკემბერი, 1997, თბილისი) — ქართველი ქირურგი, საქართველოს სსრ-ის მედიცინის დამსახურებული მოღვაწე (1982), მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1962), პროფესორი (1969), საქართველოს მედიკო-ბიოლოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, გრიგოლ მუხაძის სახელობის ქირურგიული საზოგადოების თანათავმჯდომარე.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1915 წლის 31 იანვარს თბილისში, რუსეთის იმპერიაში. 1937 წელს ლენინგრადის (სანქტ-პეტერბურგი) სამე­დიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკუ­ლ­ტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობას იწყებს ქირუ­რ­გად ქალაქ ჯეზყაზღანში (ყაზახეთი).

1940 წელს გაიწვიეს წითელი არმიის რიგებში, ლენინგრადის სამხედრო ოლქში, სადაც მუშაობდა ქირურგად ვოლოგდის სამხედრო ჰოსპიტალში.

1941-1945 წლებში მგალობლიშვილმა გაიარა გზა ასეულის ქირურგიდან უკრაინის ფრონტის მეშვიდე გვარდიული არმიის ჰოსპიტალის ქირურგიული განყოფილების უფროსის თანამდებობამდე.

1945 წელს, მგალობლიშვილი იწყებს მუშაობას ლე­ნი­ნგრადის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის ქირურგიული კლინიკის ორდინატორად, სადაც ამუშავებდა კლინიკურ-მორფოლოგიურ თემას ძვლის სიმსივნეების შესახებ. 1950 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე — „ძვლის სიმსივნეების დიაგ­ნოზი და მკურნალობა“ .

1951 წელს მას კვლავ იწვევენ არმიის რიგებში კადრის ოფიცრად, ჯერ ჩიტა­ში, შემდეგ კი — ლენინგრადის სამხედრო სამედიცინო აკადემიის უფროს მასწავლებლად ზო­გა­­დი ქირურგიის კათედრაზე. აკადემიაში მუშაობის პერიოდში მგალობლიშვილმა პირველმა საბჭოთა კავშირში დაამუშავა მსხვილი ნაწლავიდან ხელოვნური საყლაპავი მილის შექმნის ოპე­რაციის მეთოდოლოგია.

1961 წელს ხელოვნური საყლაპავი მილის შექმნის თემაზე მუშაობის დასრულების შემდეგ დაიცვა სადოქტორო დისერტაციას თემაზე — „ხელოვნური საყლაპავის შექმნა მსხვი­ლი ნაწლავიდან“ („ “). დისერტაციის დაც­ვისთა­ნავე იგი ინიშნება ლენინგრადის სამხედრო ოლქის მთავარ ქირუ­რ­გად.

1965 წელს, ორმოცდაათი წლის ასაკში, ი.მგალობლიშვილი გადადის თადარიგში — სამედი­ცი­­ნო სამსახურის პოლკოვნიკის რანგში. ამავე წელს ირჩევენ ჩრდილოეთ ოსეთის სამედი­ცი­ნო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრის გამგედ. 1969 წელს მიენიჭა პროფე­სო­რის წოდება.

1971 წელს მგალობლიშვილი სამუშაოდ გადმოდის საქართველოში, რესპუბლიკის მთავა­რი ქირურგის რანგში. მგალობ­ლი­შვილი ასევე ორი წელი მუშაობდა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის საფაკულტეტო ქირურ­გიის კათედრის, შემდეგი სამი წლის პერიოდში კი — ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედ­რის პრო­ფესორად.

1976-1979 წლებში იგი ხელმძღვანელობდა მის მიერ დაფუძნებულ თბილისის სამედი­ცი­ნო ინსტი­ტუტის ონკოლოგიის კათედრას; 1980-1985 წელებში მუშაობდა თბილისის სამედიცინო ინსტი­ტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის ქირურგიულ დაავადებათა კათედრის გამგედ. სიცოცხლის ბოლომდე, ეწეოდა დიდ საკო­­ნ­­სულტაციო და პრაქტიკულ მუშაობას საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს სამმა­რთ­ვე­ლოს და ომის ვეტერანთა ჰოსპიტალის ქირურგიულ განყოფილებებში.

მიღებული აქვს წითელი ვარსკვლავისა (ორჯერ) და სამამულო ომის ხარისხის ორდენები.

ირაკლი მგალობლიშვილი გარდაიცვალა 1977 წლის 12 დეკემბერს. დაკრძალულია საბურთალოს სამხედრო მემორიალურ სასაფლაოზე, თბილისში.

ჯილდოები
სამამულო ომის ხარისხის ორდენი
წითელი ვარსკლავის ორი ორდენი
ოთხი საბრძოლო მედალი
საქართველოს სსრ-ის მედიცინის დამსახურებული მოღვაწე (1982)
ჟაკ დე სორე

ჟაკ დე სორე — ფრანგი მეკობრე, რომელიც თავს დაესხა და გადაწვა ჰავანა (დღ. კუბა) 1555 წელს.

ჰავანაზე მისი თავდასხმის გარდა, სორე ნაკლებად ცნობილია. მას მეტსახელად „გამანადგურებელი ანგელოზი“ ერქვა ("' "). იგი იყო ჰუგენოტების მეკობრეების ჯგუფის ლიდერი. კიდევ ერთი ფრანგი მეკობრე, ფრანსუა ლე კლერკი და სორე საფრანგეთიდან გაემგზავრნენ 1553 წელს სამი სამეფო გემით, საფრანგეთის მეფის ფრანსუა -ის დავალებით, მის დაქვემდებარებაში მყოფ კერძო პირებთან ერთად, რომელთაც გამდიდრებულებს სურდათ ახალი მსოფლიოდან ესპანეთში დაბრუნება. ლე კლერკმა 1554 წელს დაარბია სანტიაგო-დე-კუბა, ასევე, ზოგიერთ ცნობარში ნახსენებია დე სორეს სანტიაგო-დე-კუბაზე თავდასხმა, თუმცა ეს კლერკის თავდასხმის ნაწილი იყო თუ არა, უცნობია. მან შესაძლოა გამოიყენა კაიო-რომანო და კაიო-კოკო, ხარდინეს-დელ-რეის არქიპელაგის მიმდებარედ, ჩრდილოეთ კუბის სანაპიროზე განხორციელებული ოპერაციების ბაზად.

ჰავანაზე თავდასხმის დეტალები საეჭვოა: გემების რაოდენობა, რომლებიც დე სორემ თავდასხმისას გამოიყენა, რაოდენობა მერყეობს 2-დან 20-მდე. მიუხედავად გემების რიცხვისა, დე სორეს მცირე პრობლემები ჰქონდა, მსუბუქად დაცული ქალაქის, ხელში ჩაგდებისას. მან გაანადგურა ლა ფუერსა ვიეხას ციხე, დღევანდელ კალე ტაკონში, და გადაწვა ქალაქის დიდი ნაწილი. დე სორეს ქმედებებმა აიძულა ესპანეთის გვირგვინი დაეწყო მასიური გამაგრების პროგრამა. დე ლა რეალ ფუერსას ციხე აშენდა ვიეხა ფუერსას შესაცვლელად, მოგვიანებით კი მოროს ციხესიმაგრე და მცირე ზომის სან სალვადორ დე ლა პუნტას ციხე აშენდა ჰავანის ნავსადგურის შესასვლელის მოპირდაპირე მხარეს.

1570 წლის 15 ივლისს დე სორემ მოკლა 40 პორტუგალიელი იეზუიტი მისიონერი და მათი სხეულები ზღვაში გადაყარა ტასაკორტეში, კანარის კუნძულებზე.
ოსტატი ჰაროლდი...და ბიჭები (2010 წლის ფილმი)

ოსტატი ჰაროლდი...და ბიჭები — 2010 წლის ამერიკული დრამატული ფილმი, რომელიც დაფუძნებულია ატოლ ფუგარდის ამავე სახელწოდების პიესაზე, ხოლო გადაღებულია რეჟისორ ლონი პრაისის მიერ. ფილმში მონაწილეობენ ფრედი ჰაიმორი და ვინგ რეიმსი.

სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება პორტ-ელიზაბეთში, სამხრეთ აფრიკაში, ადრეულ აპართეიდულ წლებში. ამბავი ჩვიდმეტი წლის ჰალის (ფრედი ჰაიმორი) შესახებაა. ის არის სამხრეთ აფრიკელი თეთრკანიანი ბიჭი, რომელსაც ცუდი ურთიერთობა აქვს საკუთარ ბიოლოგიურ მამასთან. ჰალი დილემის წინაშეა მამამისისა და შემცვლელი მამების, ფერადკანიანი ოფიციანტების, სახელად სემის (ვინგ რეიმსი) და უილის (პატრიკ მოფოკენგი) მოლოდინებისა და შეხედულებების გამო. ახალგაზრდა ჰალი ვალდებულია გაიცინოს მამამისის რასისტულ ხუმრობებზე და შეასრულოს დამამცირებელი სამუშაოები, როგორიცაა ღამის ქოთნების დაცლა. ამისდა მიუხედავად, სემი ჰალის არაერთი დადებითი გამოცდილების შეძენაში ეხმარება. მას შემდეგ, რაც საკუთარმა მამამ დაამცირა, სემი ჰალის ფრანის გაკეთებასა და ფრენაში დაეხმარება, რითაც აჩვენებს, თუ როგორ იამაყოს საკუთარი მიღწევებით.

ერთ დღეს ჰალი იგებს, რომ მისი რეალური მამა, რომელიც მოძალადე და ალკოჰოლიკია, საავადმყოფოში დიდ ხნიანი მუშაობის შემდეგ სახლში ბრუნდება. ამ ამბით აღშფოთებული ჰალი ჯავრს თავის ორ ფერადკანიან მეგობარზე იყრის.

წარმოება
ფილმის გადაღება დაიწყო კეიპტაუნში, სამხრეთ აფრიკაში, 2009 წლის იანვრის შუა ხანებში და გრძელდებოდა ხუთი კვირის განმავლობაში. ორი საერთაშორისო მსახიობისა (ფრედი ჰაიმორი და ვინგ რეიმსი) და ამერიკელი რეჟისორის, ლონი პრაისის გამოკლებით, ეს ფილმი სრულიად სამხრეთ აფრიკულია. ფილმი წარმოებულია -ის მიერ -ის საავტორო უფლებებით. მუსიკა დაწერილია ფილიპ მილერის მიერ.

გამოსვლა
„ოსტატი ჰაროლდი...და ბიჭები“ აშშ-ში -სა და --ზე გამოვიდა 2011 წლის 5 ივლისს.