iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გაგის მონასტერი

გაგის წმინდა სარქისის მონასტერი — შუა საუკუნეების ქრისტიანული ძეგლი თანამედროვე აზერბაიჯანში, ყაზახის რაიონში. შემორჩენილია ნანგრევებად. დგას გაგის მთაზე, ზღვის დონიდან 922 მეტრზე, მთის ფუძიდან 420 მეტრზე; სომხეთის საზღვრიდან აღმოსავლეთით 500 მეტრში და სოფელ დაშ-სალაჰლიდან დასავლეთით 4 კილომეტრში.

კირაკოს განძაკეცის ცნობით, მონასტერი მესროპ მაშტოცმა დააარსა სომხეთში ქრისტიანობის მქადაგებელი წმ. სარქისის სახელზე. მოვლენა აღწერილია ქართულ წყაროებშიც. მონასტერი პილიგრიმობის მნიშვნელოვანი ცენტრი იყო. მას ძირითადად აღდგომებზე და კვირაობით სტუმრობდნენ. საარქივო მასალითა და კედლებზე გაკეთებული წარწერებით დასტურდება, რომ კომპლექსი რესტავრირებულია 1851 წელს თბილისელი სომხის, ესაი ნურიანცის, მიერ. მონასტერი შემდეგშიც განუახლებიათ. მონასტერში შემონახული ეპიგრაფიკა - საუკუნეებს განეკუთვნება. მთავარი ტაძრის კარიბჭის ტიმპანზე სომხურთან ერთად ქართული ტექსტიც იყო ამოკვეთილი. 1986 წელს ძეგლს სპეციალისტთა ჯგუფი ეწვია, რომელმაც დააფიქსირა, რომ წარწერების უმრავლესობა ვანდალურად იყო განადგურებული.
სუნჯის რაიონი (ინგუშეთი)

სუნჯის რაიონი — ინგუშეთის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული და მუნიციპალური რაიონი. ინგუშეთის რესპუბლიკის ჩრდილოეთით მდებარე რაიონი. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი სუნჯა (რომელიც 2016 წლიდან არ შედის რაიონის შემადგენლობაში).

გეოგრაფია
სუნჯის რაიონი მდებარეობს ინგუშეთის რესპუბლიკის ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ნაწილში. ჩრდილო-დასავლეთთ ესაზღვრება მალგობეკის რაიონი, დასავლეთიდან — ნაზრანის რაიონი და ჩრდილოეთი ოსეთი, სამხრეთიდან — ჯეირახის რაიონი, აღმოსავლეთიდან — ჩეჩნეთი.

ისტორია
1860-1920 წლებში შედიოდა თერგის ოლქის შემადგენლობაში. 1920 წლიდან მთიელტა ავტონომიურ საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის შემადგენლობაშია. 1944-1957 წლებში გროზნოს ოლქის ნაწილია. რაიონი თანამედროვე სახით ჩამოყალიბდა ჩეჩნეთისა და ინგუშეთის გაყოფის შემდეგ.
მარიული ენა

მარიული ენა, ჩერემისული ენა — ურალური ოჯახის, ფინურ-უნგრული ჯგუფის ენა. გავრცელებულია მარეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ასევე ბაშკირეთის, უდმურტის და თათარსტანის რესპუბლიკებში, კიროვის, გორკის, პერმისა და სვერდლოვსკის ოლქებში. მარიულ ენაზე ლაპარაკობს დაახლოებით 540 ათ. კაცი (1979). ადრინდელი წერილობითი ძეგლები — სასულიერო ხასიათის ლიტერატურული თარგმანები საუკუნის მიწურულით თარიღდება. დამწერლობა ემყარება რუსულ გრაფიკას. მარიულ ენაში დაცულია ხმოვანთა ჰარმონია. მორფოლოგიური მოდელი აგლუტინაციურია. ზმნას ასპექტი არ გააჩნია. მსაზღვრელი პრეპოზიციურია საზღვრულისადმი. წინადადება ნომინატიური კონსტრუქციისაა. ჭარბადაა ნასესხები სიტყვები თურქული, ირანული და რუსული ენებიდან.

დამწერლობა
აღმოსავლურ-დაბლობის მარიული ანბანი
ბარის მარიული დამწერლობა ეფუძნება კირილიცას და მოიცავს 36 ასო–ნიშანს (გრაფემას).

მთის მარიული ანბანი
მთის მარიული დამწერლობა ეფუძნება კირილიცას და მოიცავს 37 ასო–ნიშანს (გრაფემას).

ჩრდილო-დასავლური მარიული ანბანი
ჩრდილო-დასავლური მარიული დამწერლობა ეფუძნება კირილიცას და მოიცავს 40 ასო–ნიშანს (გრაფემას).
56 (რიცხვი)

ორმოცდათექვსმეტი — ორმოცდამეთექვსმეტე ნატურალური რიცხვი. არის ორმოცდათხუთმეტის მომდევნო და ორმოცდაჩვიდმეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 56. 56 არის ლუწი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „ორმოცდათექვსმეტი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ორი ოცი და ათ-ექვს-მეტი (იგულისხმება ორმოცდაათზე ექვსი ერთეულით მეტი).
57 (რიცხვი)

ორმოცდაჩვიდმეტი — ორმოცდამეჩვიდმეტე ნატურალური რიცხვი. არის ორმოცდათექვსმეტის მომდევნო და ორმოცდათვრამეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 57. 57 არის კენტი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „ორმოცდაჩვიდმეტი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ორი ოცი და ათ-შვიდ-მეტი (იგულისხმება ორმოცდაათზე შვიდი ერთეულით მეტი).
58 (რიცხვი)

ორმოცდათვრამეტი — ორმოცდამეთვრამეტე ნატურალური რიცხვი. არის ორმოცდაჩვიდმეტის მომდევნო და ორმოცდაცხრამეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 58. 58 არის ლუწი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „ორმოცდათვრამეტი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ორი ოცი და ათ-რვა-მეტი (იგულისხმება ორმოცდაათზე რვა ერთეულით მეტი).
მარიან შარეცი

მარიან შარეცი (; დ. 2 დეკემბერი, 1977, ლიუბლიანა, იუგოსლავია) — სლოვენი მსახიობი, ჟურნალისტი და პოლიტიკოსი. სლოვენიის პრემიერ-მინისტრი 2018 წლის 17 აგვისტოდან.

ბიოგრაფია
მარიან შარეცი დაიბადა 1977 წლის 2 დეკემბერს ლიუბლიანაში. 2001 წელს დაასრულა ლიუბლიანის უნივერსიტეტის თეატრის, რადიოს, კინოსა და ტელევიზიის აკადემია. მომდევნო წლებში აქტიურად მუშაობდა ეროვნულ ტელევიზიაში . მონაწილეობდა რადიო-შოუში „რადიო გა-გა“ და სატელევიზიო შოუში „ხრი-ბარ“, როგორც კომედიანტი და პოლიტიკური სატირიკოსი. გარდა ამისა ახდენდა ცნობილი პოლიტიკოსების, სლოვენიის ყოფილი პრეზიდენტის იანეს დრნოვშეკის, ოსამა ბინ ლადენის, ფიდელ კასტროსა, ცნობილი სლოვენი პოლიტიკოსის ანტონ როპის, სლოვენიის პრემიერ-მინისტრების იანეს იანუშისა და ანდრეი ბაიუკის იმიტირებას. მუშაობდა როგორც ჟურნალისტი და რედაქტორი.

პოლიტიკური კარიერა
2010 წელს მონაწილეობდა ცენტრალური სლოვენიის ქალაქ კამნიკის მერის არჩევნებში. მან პირველ ტურში აიღო მეორე ადგილი, ხოლო გაიმარჯვა მეორე ტურში.

2017 წლის მაისში განაცხადა, რომ მონაწილეობას მიიღებდა საპრეზიდენტო არჩევნებში. იგი აკრიტიკებდა პრეზიდენტ ბორუტ პაჰორს. მეორე ტურში მიიღო ხმების 47 % და დამარცხდა ბორუტ პაჰორთან.

2018 წლის 17 აგვისტოს შარეცი 55 ხმით აირჩიეს პრემიერ-მინისტრად. მის წინააღმდეგ წავიდა პარლამენტის 31 დეპუტატი.
დამბალხაჭო

დამბალხაჭო, ხაჭოერბო — ქართული ეროვნული კერძი, რომელსაც ამზადებენ ისტორიული ფშავისა და ერწო-თიანეთის ტერიტორიაზე. წერილობითი წყაროებით ის ორ საუკუნეზე მეტს ითვლის და ივარაუდება, რომ 1800-იანებამდეც ფართოდ უნდა ყოფილიყო გავრცელებული. საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს 2014 წლის 3 სექტემბრის გადაწყვეტილებით, დამბალხაჭოს და მის დამზადების ტექნოლოგიას საქართველოს არამატერიალური ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.

დამზადების ტექნოლოგია
ხაჭოს მომზადება
ახლადგამოწველილ რძე ისხმება ფართოპირიან ჭურჭელში დამჟავებამდე, რის შემდეგაც ისხმება სპეციალურ ხელსაწყოში, ჩხუტში, რომლითაც იდღვიბება და წარმოიქმნება კარაქი, კარაქის ამოღების შემდეგ დარჩენილ სითხეს დო ეწოდება. დოს გაცხელებით მიიღება ის ხაჭო, რომლითაც მოგვიანებით დამბალხაჭო მზადდება.

გაშრობა
მიღებული ხაჭო კარგად იწურება. შემდეგ იწურება და მოეყრება მარილი გემოვნებით. მარილმოყრილი ხაჭო იზილება და იკვერება, ანუ გუნდებად იკვრება, უკვე შეკვერილი კი ეწყობა ძობანში გასაშრობად. ძობანი წნელით მოწნული შუცეცხლის თავზე ჩამოკიდებული სათავსოა, რომელის ქვემოდან ანთებული ცეცხლის კვამლითაც შეწყობილი ხაჭოს კვერები დაახლოებით ერთი კვირა იბოლება და შრება. გამშრალი ხაჭო ირეცხება რძის შრატით.

დალბობა
დამზადების შემდეგი ეტაპი გამშრალი ხაჭოს დამწიფება, დალბობა, ანუ დავარგებაა. ამისათვის ხაჭოს კვერები ეწყობა თიხის ქოთანში ან ქვევრში, სადაც ჰერმეტულად დაახლოებით ორ თვეს ატარებს, ზოგჯერ აღნიშნული თიხის ჭურჭელი მიწაშიცაა ჩაფლული. ხაჭოს კვერები გარედან ობდება, შიგნიდან კი ლბება და ოქროსფერი ხდება. „ხაჭოერბოს“ მოსამზადებლად ცეცლზე გააცხელებენ ერბოს, სურვილისამებრ ჩააყრიან პურს და შემდეგ უკვე გასუფთავებულ და დაჭრილ დამბალხაჭოს.

წარმოების პერიოდი და არეალი
დამბალხაჭო მაისიდან ოქტომბრის ჩათვლით მზადდება. მისი წარმოების არეალია ისტორიული ივრისა და არაგვის ფშავის, ერწო-თიანეთის ტერიტორიები. აგრეთვე მას ამზადებენ ახმეტისა და თელავის მუნიციპალიტეტის ფშავლებით დასახლებულ სოფლებში, როგორებიცაა, მაგალითად ჭართალა და ლაფანყური.

წერილობითი ცნობები
პირველი წერილობითი ცნობები, სადაც დამბალხაჭოა ნახსენები ეკუთვნის ვაჟა-ფშაველას მამას, პავლე მღვდელსა და ცნობილ მოლექსეს, ჯაბანს ეკუთვნით. პავლე რაზიკაშვილის ნაწარმოებში „მოკლე მოთხრობა ჩემი წინაპარით ჩამომავლობაზე, მათ ზნე-ჩვეულებებზედ“ ვკითხულობთ:
მარჯანი

მარჯანი — ზღვის უხერხემლოები მარჯნის პოლიპების კლასისა. წარმოადგენს მარჯნის პოლიპების კოლონიის ჩონჩხის მასალას. მარჯნის დიდი დაჯგუფება წარმოქმნის მარჯნის რიფებსა და მარჯნის კუნძულებს. მარჯნის ზრდა ხელსაყრელ პირობებშიც კი გრძივი მიმართულებით შეადგენს არაუმეტეს 1 სმ წელიწადში, ამიტომ საშუალო რიფის ფორმირებისთვის ასწლეულები იხარჯება, ხოლო კუნძულების შემთხვევაში ათასწლეულები. მარჯანი ახლოს ენათესავება აქტინიებს, თუმცა მათგან პრინციპულად განსხვავდება. მსოფლიო ოკეანეში ბინადრობს 6000-ზე მეტი სახეობის მარჯანი. საიუველირო საქმეში უფრო ხშირად გამოიყენება კეთილშობილი მარჯანი, რომლისაგანაც ამზადებენ სამკაულებს — მძივებს, სამაჯურებსა და სხვა.

ძველ ქართულ წყაროებში მარჯანს ზოგჯერ ძოწი და ძოწეული ეწოდება. მარჯნის მძივები და ამ ქვით შემკული სხვადასხვა ნივთი უკვე ბრინჯაოს ხანიდან გვხვდება საქართველოში. მისი მოხმარება მომდევნო პერიოდშიც ძალზე მიღებული ყოფილა.
ატმოსფეროს ცირკულაცია

ატმოსფეროს ცირკულაცია, ატმოსფეროს ზოგადი ცირკულაცია — ატმოსფეროში ჰაერის დინებათა სისტემა. მოიცავს კონტინენტთა და ოკეანეთა შესაბამის სივრცეს. ატმოსფეროს ცირკულაცია დამოკიდებულია წლის განმავლობაში ატმოსფეროში ტემპერატურის ზოგად განაწილებასა და მის ცვლილებებზე. ჰაერი მიედინება წნევის მკვეთრი დაცემის მიმართულებით. მასზე მოქმედებს წნევის გრადიენტის ძალა და აგრეთვე დედამიწის ბრუნვით განპირობებული გადამხრელი ანუ კორიოლისის ძალა, რაც ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში მოძრავი ჰაერის მარჯვნივ, ხოლო სამხრეთ ნახევარსფეროში — მარცხნივ გადახრას იწვევს. ამ ორი ძალის თანაფარდობისას ჰაერის მოძრაობა მდგრადია. ეს წესი ირღვევა დედამიწის ზედაპირის მახლობლად, სადაც ჰაერის მოძრაობაზე ხახუნის ძალაც მოქმედებს. იგი ამინდისა და კლიმატის ფორმირების მნიშვნელოვანი ფაქტორია.

სიმაღლის ზრდასთან ერთად ატმოსფეროში ეცემა ჰაერის წნევა, ამასთან თბილ ჰაერში უფრო ნელა, ვიდრე ცივში. ამიტომ ტროპოსფეროში, ქვედა რამდენიმე კილომეტრის გარდა, ატმოსფერული წნევა ეკვატორთან უფრო მაღალია, ვიდრე პოლუსთან, რის გამოც ჰაერის დინება აქ ძირითადად დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენაა მიმართული. ჰაერის საერთო გადატანა სტრატოსფეროს ქვედა ფენებში დასავლეთიდანაც ხდება. სტრატოსფეროში ეკვატორის გასწვრივ ზაფხულობით ჰაერი უფრო ცივია, ვიდრე პოლუსზე, რის გამოც დაახლოებით 20-25 კმ სიმაღლიდან წნევის მერიდიანული გრადიენტი პოლუსიდან ეკვატორისკენაა მიმართული და ჰაერის გადატანა აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ ხდება. ტროპოსფეროს ქვედა ფენებში ატმოსფეროს ცირკულაციაზე დიდ გავლენას ახდენს ხმელეთისა და ზღვის არათანაბარი გათბობა. ატმოსფეროს ცირკულაციის თავისებურებებთან დაკავშირებულია ქარის სიჩქარის წლიური სვლა.
ულტრაფუძე ქანები

ულტრაფუძე ქანები, ულტრაბაზიტები, ჰიპერბაზიტები — მაგმური ქანები, რომლებიც უმთავრესად აგებულია რკინამაგნიუმიანი სილიკატების — ოლივინისა და პიროქსენისაგან; მცირე რაოდენობით შეიცავს აგრეთვე ქრომიტს, მაგნეტიტს და სხვა მინერალებს. ულტრაფუძე ქანები სხვა ქანებთან შედარებით ღარიბია 2-ით (45%-ზე ნაკლები) და მდიდარია -ით (-ზე გადათვლით 42%-ზე მეტი). არსებობს ულტრაფუძე ქანების მრავალი სახეობა, რომელთაგან აღსანიშნავია დუნიტი, პერიდოტიტი, პიროქსენიტი და პიკრიტი. ულტრაფუძე ქანები იკავებს დედამიწის ზედაპირის დაახლოებით 1%-ს. სიღრმესთან ერთად მათი როლი მკვეთრად იზრდება. იყოფა სამ: ნორმალურ, სუბტუტე და ტუტე ჯგუფებად.

ულტრაფუძე ქანები ფართოდაა გავრცელებული მასივების სახით მაგმური ქანების განვითარების ყველა მხარეში. ისინი გვხვდება აგრეთვე შუაოკეანური ქედების მხარეებშიც. ულტრაფუძე ქანები ხშირად ასოცირდება გაბროსთან, ტუტე ქანებთან და კარბონატიტებთან. 1970-იანი წლების დასაწყისში ავსტრალიაში შეისწავლეს ულტრაფუძე ქანების ლავური ნაკადები. ეფუზიური ულტრაფუძე ქანები აღმოჩენილია ციმბირსა (მეიმეჩიტები) და კამჩატკაზე.
კოიანი

კოიანი (, -) — ქალაქი კიონგიდოს პროვინციაში, სამხრეთი კორეა. კოიანი მოიცავს ილსანის მუნიციპალიტეტს, რომელიც სეულთან მეტროთია დაკავშირებული.

გეოგრაფია
კოიანი მდებარეობს სეულის ჩრდილოეთით. აღმოსავლეთიდან მას იანჯუ ესაზღვრება; ჩრდილოეთიდან - პჰაჯუ, ხოლო დასავლეთიდან - კიმპჰო.

დაძმობილებული ქალაქები
ულჯინი
ციციკარი (პროვინცია ხეილუნძიანი)
სან-ბერნარდინო
ჰერჰიუგოვარდი, ჩრდილოეთი ჰოლანდია
კიმპჰო

კიმპჰო (, -) — ქალაქი კიონგიდოს პოვინციაში, სამხრეთი კორეა. მის ტერიტორიაზე მდებარეობს კიმპჰოს საერთაშორისო აეროპორტი, რომელიც 2001 წლამდე ქვეყნის მთავარი აეროპორტი იყო, ახლა კი ძირითადად შიდა ფრენებს ემსახურება.

სიმბოლოები
ხე: ძელქვა - კეთილი ნების სიმბოლო.
ყვავილი: ფორციზია - იმედის სობოლო.
ფრინველი: კაჭკაჭი - უსაფრთხოებისა და კეთილდღეობის სიმბოლო.
პერსონაჟი-თილისმა: სალრი და სანი - მშვიდობისა და კორეის ნახევარკუნძულის გაერთიანების სიმბოლო.
ლერიდა

ლერიდა ასევე ცნობილი, როგორც ლეიდა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, ლერიდის პროვინციის დედაქალაქი, კატალონიის ავტონომიურ რეგიონში. მუნიციპალიტეტი მდებარეობს სეგრიას რაიონში. მისი ფართობია 211.7 კმ². ქალაქის მოსახლეობა 139 176 ადამიანს შეადგენს.

ცნობილი ადამიანები
კარლეს ჰაკ მორი - კატალონიელი მწერალი.
საულ კრავიოტო - ოლიმპიური ჩემპიონი (2008).

დაძმობილებული ქალაქები
ფერარა
ჰეფეი
ტოლიმა
ფუა
პერპინიანი
247 გრადუსი ფარენჰაიტით

247 გრადუსი ფარენჰაიტით — რეჟისორების ლევან ბახიასა და ბექა ჯგუბურიას მიერ 2011 წელს გადაღებული მხატვრული ფილმი. კინოსტუდია „ -ში“.

სიუჟეტი
ფილმის სიუჟეტი ეფუძნება რეალურ მოვლენებს. ოთხი მეგობარი ტბის ნაპირას მდებარე ქოხში მიემგზავრება დასასვენებლად. სამი მათგანი აღმოჩნდება საუნაში გამოკეტილი. ისინი ცდილობენ თავი დააღწიონ განსაცდელს.

როლებში
ტრავის ვან ვინკლი — იანი
მაიკლ კოპონი — მაიკლი
ტაილერ მეინი — ვეიდი
სკაუტ ტეილორ კომპტონი — ჯენა
ქრისტინა ულოა — რენე
თორნიკე გოგრიჭიანი — ჯიმი
ჯერემი ინაბნიტი — ტყის ადამიანი
იგორ ლუბკინი — ვეიდის დუბლი (დუბლიორი მსახიობი)
მიშა არობელიძე — იანის დუბლი (დუბლიორი მსახიობი)
იბრაჰიმ ოდოვუ — კლუბის მცველი # 1
რენე ეტორე — ბო
მაიკლ ენდრიუ — პოლიციელი #1
ხმა კახეთისა

„ხმა კახეთისა“ — ქართული ყოველდღიური სამეურნეო და ლიტერატურული სახალხო გაზეთი. წვრილბურჟუაზიული მიმართულებისა. გამოდიოდა სიღნაღში 1912–1917 წლებში. რედაქტორ-გამომცემელი — კონსტანტინე ტყავაძე. გაზეთი ასახავდა საქართველოს ეკონომიკურ და კულტურულ ცხოვრებას. ჰყავდა კორესპონდენტები საქართველოს ქალაქებსა და დაბებში. იბეჭდებოდა მხატვრული ნაწარმოებები. თანამშრომლობდნენ ვაჟა-ფშაველა, ა. შანშიაშვილი, ს. ფაშალიშვილი და სხვ.
სუვერენული ბოლივარი

სუვერენული ბოლივარი  — ვენესუელის ახალი ვალუტა, რომელიც მოქმედებაშია 2018 წლის 20 აგვისტოდან. მან შეცვალა ვენესუელის ბოლივარი, რომელმაც ჰიპერინფლაცია განიცადა. ახალ ფულის ერთეულს აქვს 2, 5, 10, 20, 50, 100, 200 და 500 სუვერენული ბოლივარის ნომინალები. თავდაპირველად იგეგმებოდა, რომ მას ვენესუელის ბოლივარი შეეცვალა კურსით 1000:1-ზე, 2018 წლის 4 ივლისის კურსით, მაგრამ, მას შემდეგ, რაც ვენესუელის ცენტრალურმა ბანკმა გამოაცხადა ახალი მონეტებისა და ქაღალდის ფულის ნომინალის გამოშვება, ჰიპერინფლაციამ უკვე თავისი კორექტივები შეიტანა გეგმებში. ფულადი ნიშნების გამოშვებასთან დაკავშირებული პრობლემის გამო ფინანსური რეფორმა გადაიტანეს 4 აგვისტოსთვის.

2018 წლის ივლისის დასასრულს ვენესუელის პრეზიდენტმა ნიკოლას მადურომ გამოაცხადა, რომ რეფორმა დაიწყებოდა 2018 წლის 20 აგვისტოს კურსით 100 000:1-ზე.

გალერეა
ხომლი (გაზეთი)

„ხომლი“ — საქართველოს მწერალთა კავშირის ყოველკვირეული ლიტერატურული გაზეთი. გამოდიოდა თბილისში 1923 წელს, სულ გამოვიდა 5 ნომერი. რედაქტორი — სარედაქციო კოლეგია. გაზეთი ბეჭდავდა ლექსებს, მოთხრობებს, კრიტიკულ წერილებს ლიტერატურისა და ხელოვნების საკითხებზე. თანამშრომლობდნენ ი. გრიგალაშვილი, ვ. ბარნოვი, ი. მოსაშვილი, ტერენტი გრანელი (კვირკველია), ვ. რუხაძე, გ. ქუჩიშვილი (ჩხეიძე), ს. ფაშალიშვილი, დ. შენგელაია, მ. ბოჭორიშვილი, მარიჯანი (ალექსიძე-ტყემალაძე), ი. გომართელი, დ. კასრაძე, შ. ჯანბერიძე, გერცელ ბააზოვი, ს. შანშიაშვილი და სხვ. „ხომლის“ შემდეგ გამოიცა გაზეთი „ივერია“.
ხეპრი

ხეპრი — ღვთაება ძველეგვიპტურ მითლოგიაში, ის არის ამომავალი მზის ღმერთ რომელიც ძირითადად განხილურლია როგორც დაბადების, სიცოცხლის წარმოშობის წყარო.

სიმბოლოები
ხეპრი „“ არის ეგვიპტური სახელი, რომელიც წარმოქმნილია სიტყვისგან „“, რაც ნიშნავს „განვითარებას“, "წარმოშობას", ან "შექმნას". ღვთაება დაკავშირებულია დიდი ზომის ხოჭოსთან, მას აქვს ადამიანის ტანი და ხოჭოს თავი, თუმცა შესაძლოა წარმოჩენილი იყოს მხოლოდ ხოჭოს სახით სწორედ ამ მწერის გამო ეწოდა მას ეს სახელი (ეგვიპტურად „“), რადგან ის ატრიალებს ექსკრემენტებისაგან გაკეთებულ რგოლებს მიწაზე, ამ ქმედებაში ეგვიპტელებმა დაინახეს მზის მოძრაობის სისტემა და დააკავშირეს ხოჭოსთან. სწორედ ამიტომ ხეპრის თაყვანს სცემდნენ როგორც მზის ღვთაებას. ხოჭები მათ მიერ წარმოქმნილ რგოლებში ათავსებენ კვერცხებს, საიდანაც ახლები იბადებიან, აქედან გამომდინარე ხეპრი განიხილება როგორც წარმოშობის, ხელახლა დაბადების ღვთაებაც. საბოლოოდ ხეპრი არის ამომავალი მზის ღმერთი, რომელსაც მნიშვნელოვანი ადგლილი უჭირავს ეგვიპტურ მითლოგიაში. ეს არის ღვთაება, რომელიც მონაწილეობას იღებდა სამყაროს შექმნაში.

რელიგია
ეგვიპტეში არ არსებობდა კეპრის კულტი გასაგები მიზეზების გამო. ის მჭიდროდ არის დაკავშირებული ეგვიპტურიმი თლოგიის ერთ-ერთ უმთავრეს ღვთაება რასთან,რომელიც არის მზის მთავარი ღვთაება. ხშირად ხეპრი და სხცა მზის ღვთაება, ატუმი, განიხილებიან როგორც მზის უმთავრესი ღვთაების რას ასპექტები:ხეპრი არის დილის ამომავალი მზის ღმერთი, რა არის შუადღის მზის, ხოლო ატუმი საღამოს ჩამავალი მზის ღმერთ.
უდმურტული ენა

უდმურტული ენა — ურალურ ენათა ოჯახის, ფინურ-უნგრული ჯგუფის, პერმული განშტოების ენა. უდმურტების სალაპარაკო ენა. გავრცელებულია უდმურტეთში, ბაშკირეთში, თათრეთისა და მარეთის რესპუბლიკებში. ასევე კიროვის, პერმისა და სვერდლოვსკის ოლქებში. უდმურტურ ენაზე ლაპარაკობს 714 ათასი კაცი (1978).

უდმურტულ ენას აქვს ორი დიალექტი — სამხრეთისა და ჩრდილოეთის. უდმურტულ ენაში მახვილი სიტყვის ბოლოზეა, აქვს 15 ბრუნვა, ბევრია ზმნიდან სახელების მაწარმოებელი სუფიქსი. უღვლილება 2 ტიპისაა, დროის ფორმა — 4: აწმყო, მყოფადი და 2 ნამყო. ლექსიკაში ბევრია თურქულიდან და რუსულიდან ნასესხები სიტყვები.

დამწერლობა
უდმურტული დამწერლობა ეფუძნება კირილიცას და მოიცავს 38 ასო–ნიშანს (გრაფემას). დამწერლობა შეიქმნა საუკუნის ნახევარში რუსული გრაფიკის საფუძველზე.
რავანა

რავანა — მითოლოგიური პერსონაჟი რამაიანასა და ინდუიზმში, რომელთა მიხედვითაც რავანა რაკშასისა და ლანკას მეფეა.

მითოლოგიაში გადმოცემულია, რომ რავანა იყო შივას მიმდევარი, დიდებული სწავლული, ძლევამოსილი მმართველი, რომელიც არნახულად უკრავდა ვინაზე, მაგრამ ის იყო ამბიციური, და სურდა დევაზელიერი ყოფილიყო. მისი ათი თავი მისი ცოდნის გამომხატველია. ექვსი გამოხატავს შასტრას, ოთხი კი ვედას. რამაიანას მიხედვით, იგი შეიპყრობს რამას მეუღლე სიტას რათა შური იძიოს რამასა და მის ძმა ლაკშმანაზე რომლებმაც რავანას დას, შურპანაკას.

ინდოეთის გარკვეულ რეგიონებში რავანას თაყვანს სცემენ, ესენიაშრი-ლანკა და ბალი (ინდონეზია). იგი მიჩნეულია შივას ყველაზე ერთგულ თაყვანისმცემლად. რავანას ფრესკებზე მრავალ შემთხვევაში გამოსახულია შივაც. იგი ასევე გვხვდება ბუდისტურ ტექსტებშიც როგორიცაა „ “, ბუდისტური რამაიანა და ჯეტაკა, ასევე რამაიანას სხვა ალტერნატიულ ვერსიებშიც, რომლებიც ძირითადად ინდუიზმიდანაა ინსპირირებული.

ეტიმოლოგია
სიტყვა „რავანა“ (სანსკრიტი: ा) „ღრიალს“ ნიშნავს, საპირისპიროა რაც ნიშნავს, „სიჩუმეს“. ორივე, რავანაცა და ვიშრავანაც, რომელიც ასევე ცნობილია კუბერას სახელით.

რავანას ტიიტული შემდგომში დაშანანდამ მიიღო, სანსკრიტულად ეს ნიშნავს მას ვინც ყვირის. რავანა მღეროდა ჰიმნებს. „რორავანა“ არის სანსკრიტული შესაბამისობა „ღრიალისა“. ეს არის ტერმინები რომლებიც ადვილად გასაგებია ადგილობრივ მცხოვრებთათვის, რომლებიც კარგად ერკვევიან რელიგიასა და მითოლოგიაში, და რომელთათვისაც დიდი მნიშვნელობა აქვს მსგავს გარე ფაქტორებს.

პარგიტერის მიხედვით, ეს სახელი შეიძლება სხვანაირადაც ჟღერდეს თუ გავითვალისწინებთ ტამილურ ენას მისი სახელი შეიძლება ჟღერდეს, როგორც „ირაივანი“ როგორც ამ ენაზე მეფესა თუ ლორდს მიმართავენ

რავანას სხვა მრავალი პოპულარული სახელიც აქვს, როგორიცაა დასის რავანა, დასის საკვითი, მაჰა რავანა, დაშანანი, რავულა, ლანკეშვარი, ლანკეშვანარი, რავანასურა, რავანაშვარან, ელა ვანდარი.

იკონოგრაფია
რავანას მითლოგიის მიხედვით ათი თავი ჰქონდა, ასევე ხშირია მისი გამოსახულებები, რომლებზეხც იგი მხოლოდ ცხრა თავითაა გამოსახული, ვინაიდან მან ერთ თავიერთგულების ნიშნად შვას შესწირა. ის არის აღწერილი, როგორც შივას ერთგული მიმდევარი, დიდებული სწავლული, ვინას უბადლო ოსტატი და მაესტრო. ასევე მას ეკუთვნის ნაწარმმოები „რავანა სამიტა“, ინდუისტური ასტროლოგიური წიგნი. ასევე მას ეკუთვნის წიგნი მეცდიცინის შესახებ. წყაროების მიხედვით რავანამ შეისწავლა სიდა და პოლიტიკის მეცნიერება. მას გადმოცემით შეესო უკვდავების ნეკტარი, და სწრაფადვე გავრცელდა მის მუცელში. ეს ყველაფერი ბრაჰმამ ისურვა.
ანჩოუსი

ანჩოუსი — ჯოგური ზღვის თევზების გვარი ქაფშიასებრთა ოჯახისა. მათი ზომა არ აჭარბებს 15-20 სმ-ს. ქაშაყისებრთა წარმომადგენლებისაგან განსხვავებით ახასიათებთ დიდი პირი, მომრგვალებული დინგი, გრძელი ქვედა ყბა, მსხვილი თვალები და ქვირითის ელიფსური ფორმა. სხეული წაგრძელებული აქვთ, განივ კვეთში მრგვალი. მოიცავს 9 სახეობას, რომლებიც უმეტესწილად გავრცელებულია ყველა ოკეანის ტროპიკული და ზომიერი ზონის სანაპირო წყლებში; ჩვეულებრივ ესტუარებსა და მტკნარ წყლებშიც კი. ამ ჯოგური თევზების რაოდენობა ძალზე დიდია. იკვებებიან პლანქტონებით, თავის მხრივ, ანჩოუსით იკვებებიან მტაცებელი თევზები, ფრინველები, დელფინები და თავფეხიანი მოლუსკები. თევზის რეწვაში ერთ-ერთ პირველ ადგილს იკავებენ, ამასთან დაახლოებით 80 % პერუს ანჩოუსზე მოდის.
სეგრია

სეგრია — რაიონი ესპანეთში, ლერიდის პროვინციაში. შედის კატალონიის ავტონომიურ გაერთიანებაში. მის შემადგენლობაში შედის 38 მუნიციპალიტეტი.

მუნიციპალიტეტები
1. აიტონა
2. ალფარასი
3. ალბატარეკი
4. ალკანო
5. ალკარასი
6. ალკოლეჯე
7. ალფესი
8. ალგუაირე
9. ალმასელესი
10. ალმატრეტი
11. ალმენარი
12. ალპიკატი
13. არტესა დე ლეიდა
14. ასპა
15. ბენევენტ დე სეგრია
16. ელს ალამუსი
17. ვილანოვა დე ლა ბარკა
18. ვილანოვა დე სეგრია
19. კორბინსი
20. ლა გრანჯა დე ესკარპ
21. ლიარდეკანსი
22. ლერიდა
23. მაიალსი
24. მასალკორეჩი
25. მოტოლიუ დე ლეიდა
26. პორტელია
27. პუჩვერდ დე ლეიდა
28. ჟიმენელს ი ელ პლა დე ლა ფონტი
29. როსელიო
30. სეროსი
31. სოსესი
32. სუდანელი
33. სუნიერი
34. საროკა დე ლეიდა
35. ტორებესესი
36. ტორეფარერა
37. ტორეს დე სეგრე
38. ტორე სერონა
ვიტო მარკანტონიო

ვიტო ენტონი მარკანტონიო (; დ. 10 დეკემბერი, 1902 — გ. 9 აგვისტო, 1954) — იტალო-ამერიკელი ადვოკატი და სოციალისტი პოლიტიკოსი. პოლიტიკური კარიერის დასაწყისში იყო რესპუბლიკური პარტიის წევრი, თუმცა შემდეგ გადავიდა ამერიკელ მუშათა პარტიაში. მიიღო საქვეყნო ყურადღება 1940-იან წლებში მისდამი კომუნისტების მიერ გამოხატული მხარდაჭერის გამო.

კონგრესში წარმოადგენდა ნიუ იორკის აღმოსავლეთ ჰარლემს, რომელშიც დიდი რაოდენობით ბინადრობდნენ ეთნიკური პუერტო-რიკოელები და იტალიელები. მარკანტონიო იყო წარმომადგენელტა პალატის წევრი 1935-1937 და 1939-1951 წლებში.
აუტოპსია

აუტოპსია — პროცედურა, რომელიც გვამზე ტარდება გარდაცვალების მიზეზის დასადგენად. აუტოპსია აჩვენებს ყველანაირ დაავადებას და დაზიანებას გვამზე. ამ პროცედურას ასრულებს სპეციალური დოქტორი, რომელსაც ეწოდება „პათოლოგ-ანატომი“.

აუტოპსია ხორციელდება მხოლოდ იურიდიული და სამედიცინო დაკვირვების მიზნით. მაგალითად სასამართლო აუტოპსია ხორციელდება იმ შემთხვევაში თუ სიკვდილის მიზეზი არის მკვლელობა, ხოლო კლინიკური აუტოპსია ხორციელდება გარდაცვალების სამედიცინო მიზეზით და გამოიყენება შემთხვევითი ან გაურკვევლი სიკვდილის შემთხვევაში ან კვლევის მიზნით. აუტოპსია კლასიფიცირებული შეიძლება იყოს მაშინ, როდესაც გარე ტესტირება არ არის საკმარისი და იმ შემთხვევაში, თუ სხეულის დანაწევრება და შიდა გამოკვლევაა აუცილებელი. ზოგიერთ შემთხვევაში აუტოპსიის ჩასატარებლად შეიძლება საჭირო გახდეს, გარდაცვლილის უახლოესი ნათესავებისგან ნებართვის აღება. როდესაც აუტოპსია სრულდება სხეულის აღდგენა ხდება ჭრილობებზე ნაკერების დადების საშუალებით.
ვასილ ცომაია

ვასილ ცომაია (დ. 1 ოქტომბერი, 1919, პატარა კვათანა, აბაშის რაიონი — გ. 1 თებერვალი, 2018) — ქართველი გეოგრაფი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
ვასილ ცომაიამ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-ეკოლოგიის ფაკულტეტი 1948 წელს. სადისერტაციო ნაშრომი დაიცვა დაიცვა 1995 წელს თემაზე: „მთიან რეგიონებში თოვლდაგროვების კანონზომიერებათა გლაციოლოგიური და ჰიდროლოგიური საფუძვლები (საქართველოს მაგალითზე)“. საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტის ჰიდროლოგიური სექტორის უფროსი, სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტის ლექტორი. ეწეოდა სამეცნიერო და პედაგოგიურ მოღვაწეობას. ვასილ ცომაია დაჯილდოებულია 13 მედლით. ნაშრომისათვის „კოლხეთის დაბლობი: ბუნებრივი პირობები და სოციალურ-ეკონომიკური ასპექტი“ მიენიჭა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პრემია, ხოლო მონოგრაფიისთვის „ამიერკავკასიის წყლის რესურსები“ გადაეცა სსრ სახელმწიფო ჰოდრომეტეოროლოგიის კომიტეტის ვიქტორ გლუშკოვისა და ვალერიან ურივაევას სახელობის პრემია.

თხზულებები
ჭაღარა კავკასიონის ახალგაზრდობის ხანა. თბ., 1985;
ნაზღვლევი წყალდიდობები და წყალმოვარდნები საქართველოში (თანაავტორი). თბ., 2009.