გაეროს გენერალური მდივანი

გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალური მდივანი (, ან ) — გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მთავარი ადმინისტრაციული ოფიცერი და გაეროს სამდივნოს ხელმძღვანელი.

გენერალური მდივნისა და სამდივნოს როლი ასახულია გაეროს ქარტიის თავში (მუხლები 97-დან 101-მდე). თუმცა, ოფისის კვალიფიკაცია, შერჩევის პროცესი და ვადა ღიაა ინტერპრეტაციისთვის; ისინი დადგენილია ჩვეულებით.

არჩევა და უფლებამოსილების ვადა
გენერალურ მდივანს ნიშნავს გენერალური ასამბლეა უშიშროების საბჭოს წარდგინებით. ვინაიდან რეკომენდაცია უნდა მოდიოდეს უშიშროების საბჭოსგან, საბჭოს ხუთი მუდმივი წევრიდან ნებისმიერს შეუძლია ვეტო დაადოს ნომინაციას. გენერალური მდივნების უმეტესობა არის კომპრომისული კანდიდატები და ნაკლებად არიან პოპულარულები.

არაოფიციალური კვალიფიკაცია წინა შერჩევის პრეცედენტით შეიქმნა. დანიშნული პირი არ შეიძლება იყოს უშიშროების საბჭოს ხუთი მუდმივი წევრიდან რომელიმეს მოქალაქე. 1997 წლის გენერალური ასამბლეის 51/241 რეზოლუციაში ნათქვამია, რომ „საუკეთესო კანდიდატის“ დანიშვნისას სათანადო ყურადღება უნდა მიექცეს დანიშნულების ეროვნული წარმომავლობის რეგიონულ (კონტინენტურ) როტაციას და გენდერულ თანასწორობას,თუმცა გენერალური მდივნის თანამდებობა ჯერ არც ერთი ქალს დაუკავებია. ყველა დანიშნული პირი პროფესიითა და კარიერით დიპლომატია.

ვადის ხანგრძლივობა დისკრეციულია, მაგრამ 1971 წლიდან ყველა გენერალური მდივანი დაინიშნა ხუთწლიანი ვადით. 1961 წლიდან ყველა გენერალური მდივანი ხელახლა იქნა არჩეული მეორე ვადით, გარდა ბუტროს ბუტროს-გალისა, რომელსაც ვეტო დაადო ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა 1996 წელს. არსებობს ჩვეულებითი, მაგრამ არაოფიციალური, ვადის ლიმიტი ორი სრული ვადით, რომელიც დადგეინდა, როდესაც ჩინეთმა, 1981 წლის შერჩევისას, დადო რეკორდული 16 ვეტო კურტ ვალდჰაიმის მესამე ვადით არჩევას. 1981 წლის შემდეგ არცერთ გენერალურ მდივანს არ უცდია მესამე ვადის მოპოვება.

შერჩევის პროცესი გაუმჭვირვალეა და ხშირად ადარებენ პაპის კონკლავს . 1981 წლიდან უშიშროების საბჭომ კენჭისყრა ფარულად მიიღო ჩალის გამოკითხვების სერიაში; შემდეგ ის გამარჯვებულ კანდიდატს წარუდგენს გენერალურ ასამბლეას რატიფიკაციისთვის. არცერთი კანდიდატი არ ყოფილა უარყოფილი გენერალური ასამბლეის მიერ და მხოლოდ ერთხელ, 1950 წელს, კანდიდატს კენჭი უყარეს გაეროს უშიშროების საბჭოს ვეტოს მიუხედავად.

2016 წელს გენერალურმა ასამბლეამ და უშიშროების საბჭომ მოითხოვეს ნომინაციები და პირველად ჩაატარეს საჯარო დებატები. თუმცა, უშიშროების საბჭომ ხმა მისცა ფარულად და მიჰყვა იგივე პროცესს, როგორც წინა შერჩევისას, რის გამოც გენერალური ასამბლეის პრეზიდენტი ჩიოდა, რომ ეს „არ შეესაბამება წევრობის მოლოდინებს და ღიაობისა და გამჭვირვალობის ახალ სტანდარტს“.

უფლებამოსილებები და მოვალეობები
გენერალური მდივნის როლი აღწერილია, როგორც ადვოკატის, დიპლომატის, საჯარო მოხელისა და აღმასრულებელი დირექტორის ფუნქციებისა და პასუხისმგებლობების გაერთიანება. გაეროს ქარტია განსაზღვრავს გენერალურ მდივანს, როგორც გაეროს „მთავარ ადმინისტრაციულ ოფიცერს“ და საშუალებას აძლევს მას შეასრულოს „სხვა ფუნქციები, რომლებიცმ ას დაევალება“ გაეროს სხვა ორგანოების მიერ. ქარტია ასევე უფლებას აძლევს გენერალურ მდივანს აცნობოს უშიშროების საბჭოს „ნებისმიერი საკითხის შესახებ, რომელიც მისი აზრით შეიძლება საფრთხეს შეუქმნას საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას“. ეს დებულებები განიმარტება, როგორც ფართო თავისუფლების მინიჭება ოფისის მფლობელებისთვის, რათა შეასრულოს სხვადასხვა როლი, რაც შეეფერება მის პრეფერენციებს, უნარების კომპლექტს ან გარემოებებს.

გენერალური მდივნის რუტინული მოვალეობები მოიცავს სამდივნოს საქმიანობისა და მოვალეობების ზედამხედველობას; გაეროს ორგანოებთან სესიებზე დასწრებას; კონსულტაციებს მსოფლიო ლიდერებთან, მთავრობის წარმომადგენლებთან და სხვა დაინტერესებულ მხარეებთან და მოგზაურობას მსოფლიოში, რათა ყურადღება მიაქციოს გარკვეულ საერთაშორისო საკითხებს.

გენერალური მდივნების სია
სტატისტიკა
რეგიონული ჯგუფის მიხედვით