iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სომხეთის ვირტუალური კოლეჯი

სომხეთის ვირტუალური კოლეჯი არის აკრედიტირებული ონლაინ სასწავლო დაწესებულება, რომელიც ხელს უწყობს არმენოლოგიის შესწავლას თანამედროვე ტექნოლოგიების საშუალებით. მიუხედავად იმისა, რომ იგი მდებარეობს სომხეთში, ერევანში, კოლეჯის ძირითადი მიზანია მოემსახუროს სომხურ დიასპორას, სადაც ნაკლებად შესაძლებელია სომხური ენის სწავლის შესაძლებლობა. – ს მისიაა შეინარჩუნოს სომხური იდენტობა, რითაც მსოფლიოს სხვადასხვა წერტილიდან კურსის სტუდენტებს საშუალებას აძლევს მიიღონ სრულყოფილი სომხური განათლება, მათი ასაკის, საცხოვრებელი ქვეყნის ან ცოდნის დონის მიუხედავად. ასევე ცდილობს შექმნას ვირტუალური სასწავლო საზოგადოება, რომელიც ხელს შეუწყობს, როგორც კულტურული განათლების მიღებას და გავრცელებას, ასევე სოციალურ კომუნიკაციას, იმ სტუდენტებისთვის რომლებიც ვერ ახერხებენ სწავლას თუმცა სურთ მიჰყვნენ არმენოლოგიის სფეროს. დღეისათვის მოემსახურა დაახლოებით 4000 სტუდენტს 75-ზე მეტი ქვეყნიდან. სტუდენტებს შეუძლიათ თვითონ აირჩიონ კრედიტები და საგნები თითოეული კურსისთვის, რომელიც საჭიროა სერტიფიკატისთვის. ასევე, სტუდენტებს შეუძლიათ -ს კურსებიდან მიღებული კრედიტები გადაიტანონ მსოფლიოს სხვადასხვა უნივერსიტეტებსა და სასწავლო ინსტიტუტებში.

ისტორია
– ს იდეა დაიბადა და პროექტი წამოიწყო 2004 წელს სომხეთის საერთო საქველმოქმედო კავშირის სილიკონის ველის განყოფილებამ, რათა განევითარებინათ შესაძლებლობები იმ სტუდენტებისთვის, რომელთაც სურდათ სომხური ენის, ისტორიისა და კულტურის შესწავლა, მაგრამ ამის გაკეთება ვერ შეძლეს მათ საცხოვრებელ ადგილას სომხური სკოლების არარსებობის გამო; პროექტი ასევე გულისხმობდა პროგრამის დანერგვას არმენოლოგიის კვლევებში ინოვაციური მიდგომით და ტექნოლოგიებით, რომლებიც თანამედროვე სტუდენტებზე უნდა ყოფილიყო მორგებული. პირველი აკადემიური სემესტრი დაიწყო 2009 წელს, სომხური ენისა და სომხეთის ისტორიის კურსებით. მოგვიანებით, – მ დაამატა კურსები: სომხური კულტურა, ჭადრაკი და ასევე დაემატა უფრო მეტი სასწავლო ენა. დღესდღეობით, კურსები ხელმისაწვდომია სწავლების შვიდ ენაზე: აღმოსავლეთ სომხური, დასავლეთ სომხური, ინგლისური, ფრანგული, რუსული, ესპანური და თურქული.

2013 წელს გამოცხადდა პარტნიორობა გრანადას უნივერსიტეტთან, რომლის მიხედვითაც უზრუნველყოფს აღმოსავლეთ სომხური ენის კურსებს გრანადას უნივერსიტეტის სტუდენტებისთვის, როგორც მესამე უცხოენოვანი ვარიანტი.

2014 წელს - მ ხელახლა განსაზღვრა „სომხეთის განცდის“ მიღების შესაძლებლობა, ახალი მულტიპლატფორმული მედიაპროდუქტების -ს მულტიმედიური ელექტრონული წიგნების სერიის პრეზენტაციით, რომელიც მოიცავს მრავალფეროვან თემებს სომხეთის ისტორიის, კულტურისა და თანამედროვე საქმიანობის შესახებ.„სომხეთის მთიანეთის“ გამოსვლისთანავე, პირველი ინტერაქტიული ელექტრონული წიგნით სერიაში, -მ გაფართოება ახალი მიმართულებით დაიწყო.
ბისკაიის მუნიციპალიტეტები

ბისკაიის პროვინცია შედის ბასკეთის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 112 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

ბისკაიის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან შვიდ კომარკაში: გრან-ბილბაო (26 მუნიციპალიტეტი), ბუსტურიალდეა-ურდაიბაი (20), ურიბე (15), არატია-ნერვიონი (15), დურანგესადო (14), ლეა-არტიბაი (12) და ლას-ენკარტასიონესი (10).

ბისკაიის პროვინციის ფართობია 2217,2 კმ² და 2019 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 152 651 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია ბილბაო, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია კარანსა (137,66 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარა — ლანესტოსა (1,25 კმ²).

მუნიციპალიტეტების სია
რუკა
ჯანან დაღდევირენი

ჯანან დაღდევირენი (, დ. 4 მაისი, 1985) — თურქი აკადემიკოსი, ფიზიკოსი და მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტის ასისტენტ პროფესორი. დაღდევირენი არის პირველი თურქი მეცნიერი ჰარვარდის საზოგადოების ისტორიაში, რომელიც გახდა ჰარვარდის უნივერსიტეტის სტიპენდიანტთა საზოგადოების უმცროსი თანამშრომელი. დაღდევირენს მიაჩნია, რომ ბუნებისა და ადამიანის სხეულის სასიცოცხლო ინფორმაცია „კოდირებულია“ სხვადასხვა ფორმის ფიზიკური ანაბეჭდებით. მისი კვლევები ფოკუსირებულია ამგვარი კოდირებული ანაბეჭდების გაშიფვრაზე და მათგან გამომავალი სასარგებლო სიგნალების ან ენერგიების ამოცნობაზე. მისი დაინტერესების ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად ჯანანი მამის მიერ მიცემულ წიგნს ასახელებს, რომელშიც მარი სკლოდოვსკა-კიურის ბიოგრაფია იყო აღწერილი. იგი სწრაფად გატაცდა არა მხოლოდ კიურის შემოქმედებამ, არამედ მარის მეუღლის, პიერ კიურის ჩატარებულმა კვლევებმა, რომლებსაც ჯანანი „მეცნიერულ სიყვარულს“ უწოდებდა. პიერმა და მისმა ძმამ ჟაკმა 1880 წელს პირველად აღწერეს პიეზოენერგია, მან სწავლის გაგრძელება ილინოისის უნივერსიტეტში გადაწყვიტა, სადაც ტექნიკის შესწავლასა და პიეზოელექტრული ბიოსამედიცინო სისტემების შექმნაზე იყო ორიენტირებული. სწორედ აქ განავითარა ჯანანმა კომფორტული, პიეზოელექტრული ენერგიის დამშლელი, რომელიც მექანიკურ ენერგიას სამედიცინო მოწყობილობებისთვის საჭირო ელექტროენერგიად გარდაქმნიდა. ამ ტექნოლოგიას შეუძლია კვების ელემენტის მუშაობის დროის გაზრდა ან ბატარეის შეცვლის საჭიროების აღმოფხვრა. 2014 წელს მან მიიღო დოქტორის ხარისხი.

მოგვიანებით დაღდევირენი კემბრიჯის უნივერსიტეტში გადავიდა ადგილობრივ კვლევებში მონაწილეობის მისაღებად. ის ისტორიაში პირველი თურქია, რომელიც ჰარვარდის უნივერსიტეტის სტიპენდიანტთა საზოგადოების უმცროსი თანამშრომელი გახდა. მისი პოსტდოქტორული მრჩეველი იყო მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტის მკვლევარი ლობერტ ლენგერი.

ამჟამად ჯანანი მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში ასისტენტ პროფესორად მუშაობს.

პირადი ცხოვრება
დაღდევირენმა ინტერვიუში განაცხადა, რომ მისი შტაგონების წყარო ორი წიგნი გახდა. პირველი იყო ნობელის პრემიაზე ორჯერ ნომინირებული პოლონელ-ფრანგის, მარი სკლოდოვსკა-კიურის (1867–1934) ბიოგრაფია. მასზე დიდი გავლენა მოახდინა თურქი თეორიული ფიზიკოსის, ერდალ ინიუნიუს (1926–2007) მემუარებმა სახელწოდებით: . ის შთაგონებას პოულობს ჯალალედინ რუმის, მე-13 საუკუნის პოეტის შემოქმედებაში, რომელიც სუფიზმის მიმდევარი იყო.
ბლანშ ჰუბერი

ბლანშ ჰუბერი (მალტ. და ინგლის. ; დ. 17 აგვისტო, 1901, ბირკირკარა, მალტა — გ. 19 ივლისი, 1940, ბირკირკარა, მალტა) — მალტელი ექიმი, ფარმაცევტი, აფთიაქარი. პირველი ქალი ექიმი მალტის ისტორიაში.

ბიოგრაფია
ბლანშ ჰუბერი-ღირსი ჯოზეფ ჰუბერის ქალიშვილი, დაიბადა 1901 წლის 17 აგვისტოს ბირკირკარში. 1919 წლის ზაფხულში მან ტესი კამილერთან ერთად მალტის უნივერსიტეტში ჩააბარა.

ტესი ჰუმანიტარულ ფაკულტეტზე შევიდა, ხოლო ბლანში-სამედიცინოზე, რომელიც დაამთავრა 1925 წელს. ბლანშ ჰუბერი და ტესი კამილერი პირველი ქალები იყვნენ, რომლებმაც უმაღლესი განათლება მიიღეს მალტაზე.

1915 წლამდე უნივერსიტეტის რამდენიმე დებულება არ კრძალავდა ქალების შესვლას  უმაღლეს სასწავლებელში, მაგრამ  იმ დროისთვის წარმოუდგენელი იყო ქალის უნივერსიტეტში სწავლის სურვილი. ვინაიდან  ტესი კამილერის კურსი უფრო ხანმოკლე იყო, 1922 წლიე 2 მაისს ის გახდა მალტის პირველი ქალი კურსდამთავრებული.

უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, ბლანშ ჰუბერი მუშაობდა არა საავადმყოფოში, არამედ აფთიაქში, ქალაქ ზეიტუნში.

ბლანში ცოლად გაჰყვა ექიმ ჯოზეფ კარუანს. იგი გარდაიცვალა 1940 წლის 19 ივლისს 40 წლის ასაკში.

ხსოვნა
ბლანშ ჰუბერი კვლავ პოპულარულია მალტელთა შორის, როგორც პიონერი ქალი. მალტის უნივერსიტეტის დაარსების წლისთავზე (100 წლის იუბილეს ჩათვლით), უნივერსიტეტში ტარდება მისდამი მიძღვნილი ღონისძიებები.

მალტის უნივერსიტეტის ანატომიის კათედრის ხელმძღვანელმა პროფესორმა ჟან კალეჟა აგიუსმა პატივი მიაგო ქალ ექიმებს და მათ შორის,  განსაკუთრებულად აღნიშნა ბლანშ ჰუბერის წვლილი ქალთა შორის განათლების პოპულარიზაციაში მალტაზე.

ბლანშ ჰუბერის სახელი უწოდეს ქუჩას ქალაქ სლიმში, სადაც მალტაში 2017 წელს პირველად დაიწყეს გაყიდვა, მათ შორის, ბიტკოინების (თუმცა ბიტკოინების  ბანკომატის დემონტაჟი მოხდა ინსტალაციიდან ორი თვის შემდეგ).
მოლა ვალი ვიდადი

მოლა ვალი ვიდადი (; დ. 17 მარტი, 1709, შამქორი, ახლანდ. შამქორის რაიონი, აზერბაიჯანი, — გ. 13 მაისი, 1809, სოფ. შიხლი, ახლანდ. ყაზახის რაიონი) — აზერბაიჯანელი პოეტი.

ვიდადის შესახებ ბიოგრაფიული მონაცემები მწირია. ძირითადად მშობლიურ შამქორში ცხოვრობდა, ერთხანს გულისტანის სახანოში და თბილისში, ერეკლე -ის კარზე ცხოვრობდა. საბოლოოდ შიხლიში დასახლდა. ვიდადი იყო პოეტ ვაგიფის ნათესავი. მათი მიმოწერა მნიშვნელოვანი ფაქტია აზერბაიჯანის ლიტერატურის ისტორიისათვის. ვიდადის შემოქმედება პესიმიზმითა და მისტიციზმითაა გამსჭვალული, განიცდის ფოლკორის (აშუღური პოეზიის) გავლენას. საქართველოში ყოფნისას შექმნა ელეგია ერეკლე -ის ძის, ლევან ბატონიშვილის გარდაცვალების გამო.
ჰალილ ინალჯიქი

ჰალილ ინალჯიქი (, დ. 7 სექტემბერი, 1916, სტამბოლი — გ. 25 ივლისი, 2016, ანკარა) — თურქი ისტორიკოსი. მისი აკადემიური მოღვაწეობა დაიწყო ანკარის უნივერსიტეტში, სადაც დოქტორის ხარისხი მოიპოვა და მუშაობდა 1940–1972 წლებში. 1972–1986 წლებში ასწავლიდა ოსმალეთის იმპერიის ისტორიას ჩიკაგოს უნივერსიტეტში. 1994 წლიდან ასწავლიდა ბილქენთის უნივერსიტეტში, სადაც დააარსა ისტორიის დეპარტამენტი. ჰალილი ასევე ითვლება ევრაზიული აკადემიის ერთ-ერთ დამაარსებლად.

ბიოგრაფია
იგი დაიბადა სტამბოლში 1916 წლის 7 სექტემბერს ყირიმელი თათრების ოჯახში, რომლებმაც ყირიმი 1905 წელს დატოვეს და თურქეთში გადასახლდნენ. მან ჩააბარა ბალიქესირის მასწავლებლობისთვის მოსამზადებელ სკოლაში, მოგვიანებით კი ანკარის უნივერსიტეტში ენების, ისტორიისა და გეოგრაფიის ფაკულტეტზე, ისტორიის განხრით, რომელიც 1940 წელს დაასრულა. მისმა შემოქმედებამ თემურლენგის შესახებ მეჰმეთ ფუათ ქიოპრიულიუს ყურადღება მიიპყრო, რომელმაც ინალჯიქი უნივერსიტეტის თანამედროვე ხანის განყოფილების ასისტენტად დანიშნა. მან დოქტორანტურა დაამთავრა 1942 წელს. მისი სადოქტორო ნაშრომი იყო ბუგარეთის შესახებ ოსმალეთის იმპერიის გვიანდელ პერიოდში, კერძოდ თანზიმათის დროს და წარმოადგენდა ერთ-ერთ პირველ სოციალურ-ეკონომიკურ მიდგომას თურქულ ისტორიოგრაფიაში. 1943 წლის დეკემბერში ჰალილი გახდა ასისტენტ პროფესორი. ის მუშაობდა ბურსას სამართლებრივ ჩანაწერებზე, ასევე ოსმალეთის იმპერიის არქივებზე სტამბოლში. 1947 წელს ინალჯიქი გახდა თურქეთის ისტორიული საზოგადოების წევრი. 1990-1992 წლებში ის მოწვეული პროფესორი იყო ჰარვარდისა და პრინსტონის უნივერსიტეტებში. 1992 წელს ის დაბრუნდა თურქეთში და ბილქენთის უნივერსიტეტში დაიწყო მუშაობა, სადაც დააარსა ისტორიის განყოფილება და ასწავლიდა ასპირანტურაში. 1993 წელს მან ბილქენთის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკას შესწირა თავისი წიგნების, გაზეთებისა და ჟურნალების კოლექცია. იგი იყო მრავალი საერთაშორისო ორგანიზაციის წევრი და პრეზიდენტი, მათ შორის სერბეთის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემიისა და თურქული კვლევების ინსტიტუტის წევრი.

ჯილდოები
თურქსოის (თურქული კულტურის საერთაშორისო ორგანიზაცია) საპატიო მედალი.
სერჟ გნაბრი

სერჟ გნაბრი ( დ. 14 ივლისი, 1995) — გერმანელი ფეხბურთელი. მიუნხენის „ბაიერნისა“ და გერმანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების გარემარბი. კარიერა ლონდონის „არსენალში“ დაიწყო. გუნდში 4 სეზონი გაატარა და ამ დროის მანძილზე ორი სეზონით გაიჯარებული იყო. 2017 წელს შეუერთდა მიუნხენის „ბაიერნს“. 2017-2018 წლების სეზონი „ჰოფენჰაიმში“ გაატარა.

მიღწევები
საკლუბო
არსენალი

ასოციაციის თასი (1): 2013-14

ბაიერნი

ბუნდესლიგა (6): 2018–19, 2019–20, 2020–21, 2021–22, 2022–23, 2024–25
გერმანიის თასი (2): 2018–19, 2019–20
გერმანიის სუპერთასი (4): 2020, 2021, 2022, 2025
ჩემპიონთა ლიგა (1): 2019-20
უეფა-ს სუპერთასი (1): 2020
ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი (1): 2020

ინდივიდუალური
ბუნდესლიგის თვის საუკეთესო ფეხბურთელი: ოქტომბერი 2019, ნოემბერი 2022
ბუნდესლიგის თვის საუკეთესო გოლი: აპრილი 2025
ილიას ილიადისი

ილიას ილიადისი (დაბადების სახელი: ჯარჯი ოთარის ძე ზვიადაური; დ. 10 ნოემბერი, 1986, ახმეტა) — სპორტსმენი (ძიუდო), ოლიმპიური ჩემპიონი, წარმოშობით ქართველი, 2002 წლიდან ასპარეზობს საბერძნეთის სახელით. ქართველი ძიუდოისტის ზურაბ ზვიადაურის ბიძაშვილი.

2002 წელს გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი ახალგაზრდებში, 2004 წელს — ევროპის ჩემპიონი. იმავე წელს მოიპოვა ოქროს მედალი ათენის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში 81 კგ წონით კატეგორიაში. 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე იყო საბერძნეთის ოლიმპიური ნაკრების მედროშე. 2012 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე 90 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. ამავე კატეგორიაში 2011 წელს გახდა ევროპის ჩემპიონი, 2010 და 2015 წლებში — მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი. 2005 და 2009 წლებში მოგებული აქვს ხმელთაშუა ზღვის თამაშები. 2019–2025 წლებში იყო უზბეკეთის, 2025 წლიდან საუდის არაბეთის ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელი.
ოლგა სკაბეევა

ოლგა ვლადიმერის ასული სკაბეევა (; დ. 11 დეკემბერი, 1984, ვოლჟსკი, ვოლგოგრადის ოლქი, რსფსრ, სსრკ) — რუსი ჟურნალისტი და ტელეწამყვანი. თავის მეუღლესთან, ევგენი პოპოვთან ერთად, ტელეარხზე „-1“ თოქ-შოუს „60 წუთი“ წამყვანია.

ბიოგრაფია
ოლგა სკაბეევა დაიბადა 1984 წლის 11 დეკემბერს, ვოლგოგრადის ოლქის ქალაქ ვოლჟსკში, აქვე დაამთავრა საშუალო სკოლა. საკუთარი ჟურნალისტური კარიერა დაიწყო ადგილობრივ გაზეთში „ “.

ის სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე სწავლობდა. სწავლის დროს მუშაობდა პროგრამაში „ -“. პოტანინის ფონდის სტიპენდიატი იყო.

2007 წელს, დაჯილდოვდა „ოქროს კალმით“ ნომინაციაში „წლის პერსპექტივა“ და სანქტ-პეტერბურგის ადგილობრივი მთავრობის ახალგაზრდული პრემიით.

2008 წელს, კონკურსის, „პროფესია — რეპორტიორის“ ლაურეატი გახდა ნომინაციაში „ჟურნალისტური გამოძიება“.

2008 წელს უნივერსიტეტი წარჩინებით დაამთავრა და რუსეთის სახელმწიფო ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის კომპანიაში მუშაობა დაიწყო, სადაც კორესპონდეტად მუშაობდა პროგრამებზე „“ (ამბები) და „ “ (კვირის ამბები). ფედერალირ ეთერში მისი პირველი რეპორტაჟი 2008 წლის 2 ივლისს გავიდა.

2015–2016 წლებში, საავტორო პროგრამის „.“ წამყვანი იყო ტელეარხზე „-1“. ამ ტელეპროექტში ჟურნალისტური გამოძიება სტუდიურმა დისკუსიებმა ჩაანაცვლეს.

2016 წლის სექტემბრიდან, ტელეარხზე „-1“, თავის მეუღლესთან, ევგენი პოპოვთან ერთად საზოგადოებრივ-პოლიტიკური თოქ-შოუს „60 წუთის“ წამყვანია. პროგრამა 60 წუთი მოწოდებულია გახმაურებულ თემებზე სადისკუსიოდ.

კრიტიკა
ოლგა სკაბეევა, თავის რეპორტაჟებში სისტემატუტად აკრიტიკებს რუსულ ოპოზიციას. ტელეკრიტიკოსები, ირინა პეტროვსკაია და სლავა ტაროშინა, მისი რეპორტინგის სტილს აღნიშნავდნენ, როგორც „პროკურორულ-ბრალმდებლური“ ხასიათისას. ასეთი სტილის რეპორტაჟებისთვის, სკაბეევამ ინტერნეტში „პუტინის ტელევიზიის რკინის თოჯინის“ მეტსახელი მიიღო. ის პირდაპირ ეთერში, დამამცერებლად მიმართავდა და შეურაცხყოფას აყენებდა პროგრამა „60 წუთის“ მონაწილეებს, ასევე რიგ უკრაინელ პოლიტიკოსს (მაგალითად, უკრაინის გენერალურ პროკურორს, იური ლუცენკოს და უმაღლესი რადის სპიკერს, ანდრეი პარუბის, ეუთოში უკრაინის დელეგაციის წევრებს). რუსეთის კომუნისტური პარტიის დეპუტატები, სკაბეევას, ზედმეტად აგრესიულ ანტი-უკრაინულ რიტორიკაში ადანაშაულებენ. მწერალმა და პუბლიცისტმა კირილ ბენედიქტოვმა, თოქ-შოუ „60 წუთის“ ერთ-ერთ ეპიზოდში, სადაც ოლგა სკაბეევამ თანამოსაუბრეს უხამსი სიტყვებით მიმართა, არაპროფესიული საქციელი უწოდა.
სვეტი-სტეფანი

სვეტი-სტეფანი  — საკურორტო ქალაქი და კუნძული მონტენეგროში. მდებარეობს ადრიატიკის ზღვის სანაპიროზე, ბუდვის სანაპიროზე, ქალაქ ბუდვიდან 5 კილომეტრში. ზღვის დონიდან 252 მეტრზე, ხოლო მისი ფართობია 12400 მ² (0,0124 კმ²).

ისტორია
ისტორიულ დოკუმენტებში პირველად მოიხსენიება 1442 წელს. ოსმალებზე გამარჯვებისა და მათ მიერ მოპარული საქონლის ჩამორთმევის შემდეგ, გადაწყდა, რომ სტეფანე პირველმოწამის პატივისცემის ნიშნად კუნძულზე ეკლესია და ციხე დაედგათ.

თავდაპირველად მეთევზეთა პატარა კუნძული გახდა ვენეციის რესპუბლიკის პერიოდის მთავარი სავაჭრო ცენტრი და სატრანსპორტო კვანძი. საუკუნის დასაწყისში აქ მოითვლიდნენ 100 კომლსა და 400 მაცხოვრებელს.

კუნძულზე მდებარეობს სამი ძველი ეკლესია: წმინდა სტეფანეს ეკლესია (მდებარეობს კუნძულის ყველაზე მაღალ ადგილზე), ალექსანდრე ნეველის ეკლესია და ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია.
იზმირის ყურე

იზმირის ყურე წარსულში ცნობილი, როგორც სმირნის ყურე — ყურე ეგეოსის ზღვაში, რომელიც მდებარეობს ქარაბურუნის ნახევარკუნძულსა და ფოჩას შორის. ყურის სიგრძე 64 კილომეტრია, სიგანე კი - 32 კილომეტრი. იზმირი, თურქეთის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საპორტო ქალაქი სწორედ იზმირის ყურის სანაპიროზე მდებარეობს.

გეოგრაფია
იზმირის ყურის ჩრდილოეთ საზღვრად განისაზღვრება 13 საზღვაო მილით დაშორებული ტერიტორია ქანლიკაიას კონცხიდან , რომელიც ქარაბურუნის ნახევარკუნძულზე მდებარეობს, ფოჩაში მდებარე ასლანის კონცხამდე . ყურის ზედაპირის ფართობია 960,4 კვადრატული კილომეტრი, ხოლო ნაპირის სიგრძე 464 კილომეტრს შეადგენს.

თურქთის სიდიდით მეოთხე კუნძული - უზუანდა სწორედ იზმირის ყურეში მდებარეობს. ყურის სხვა კუნძულებს შორისაა: ჰექიმი, ფოჩას კუნძულები (ორაკი, ფენერ ადა, ინჯირ ადა, მეტალიკ ადა), ჩიჩექის კუნძულები (იასიჯა, პირნარლი, აქჩა, ინჯირლი), კარანტინას კუნძული, ილანის კუნძული და ბიუიუქ ადა.

ყურეში ჩვიდმეტი მდინარე ჩაედინება, მათ შორის კი ყველაზე ცნობილი გედიზი და მელესია.

ეკონომიკა
იზმირის პორტი არის სატვირთო და სამგზავრო პორტი, რომელიც მდებარეობს ყურის აღმოსავლეთ ნაწილში. ეს არის ქვეყნის სიდიდით მეშვიდე პორტი (კონტეინერების მოცულობით) და სიდიდით მეცამეტე ტვირთის მოცულობის მიხედვით.

ყურეში არის ცხრა აქტიური სამგზავრო ბორანი. -ის პროექტი, რომელიც ითვალისწინებს ყურის ორი მხარის შეერთების გეგმა ხიდის საშუალებით ხელოვნური კუნძულებისა და გვირაბების დახმარებით შეიქმნება და უზრუნველყოფს საგზაო და სარკინიგზო კავშირებს ბალჩოვას და ჩიღლის რაიონებს შორის.

დაბინძურება
იმ პერიოდში, როდესაც ყურის მიდამოებში 200 000 ადამიანი ცხოვრობდა, ჩამდინარე წყლები ყურეს არ აბინძურებდა. 2010-იანი წლებისთვის დაფიქსირდა, რომ ყურის დაბინძურების დონე შემცირდა და ზღვას „სიცოცხლე დაუბრუნდა“. იზმირის ყურის ოკეანოგრაფიული მონიტორინგის პროექტი, რომელსაც კომპანია ანხორციელებს 2000 წლიდან მუდმივად ამოწმებს ყურის დაბინძურების დონეს.
ბილწა სოკო

ბილწა სოკო  — ამანიტას გვარის სოკო ამანიტასებრთა ოჯახისა.

ერთი წყარო პირობითად საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, მეორე წყარო არასაჭმელ ან მცირედ შხამიანად. ფართოდაა გავრცელებული ევროპა, აზია, ჩრდილოეთ ამერიკა, ჩრდილოეთ აფრიკა, ავსტრალიასა და ახალზელანდიაში. იზრდება წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში, ზაფხულ-შემოდგომით.

სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა იაკობ კრისტიან შეფერმა 1774 წელს როგორც . მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა 1797 წელს.

აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 5-12 სმ, სქელხორციანი, თავდაპირველად ნახევარსფეროსებრი, შემდგომში ამოზნექილი და თითქმის გაშლილი, ზოგჯერ ოდნავ ჩაჭყლეტილი, კიდეები თხელი, გლუვი. მონაცრისფრო-ყვითელი ან მომწვანო ელფერით, ზოგჯერ ტალახისფერ-თეთრი. ზედაპირზე ახასიათებს თეთრი ფიფქები.

რბილობი — რბილი, მოთეთრო, კანქვეშ მოყვითალოა, ახასიათებს უმი კარტოფილის არასასიამოვნო სუნი.

ფეხის სიგრძე — 5-12, ძირისკენ თანდათან მსხვილდება, ძირში ბოლქვისებურად გასქელებული, მოთეთრო-ყვითელი. გააჩნია მკრთალი ფირფიტისებრი სადა საყელო და ფეხის ფუძეზე მოზრდილი საერთო საბურველის ნარჩენები.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები ხშირი, სუსტად შეზერდილი, შემდგომში — თავისუფალი, ვიწრო, მოთეთრო, ზოგჯერ მოყვითალო კიდეებით.

სპორების მტვერი — თეთრი. სპორები 9-11×7-9 მკმ, უფერული ფართოოვალური. ბაზიდიუმი — ოთხსპორიანი, 25-40×5-9 მკმ, უფერული, თხელკედლიანი. ფირფიტების ტრამა — ბილატერალური. ჰიფები — 3-7 დიამეტრის.

ცვალებადობა
ქუდის ფერი ვარირებს ლიმნისფერ-ყვითლიდან მომწვანო-ყვითლამდე (ზოგჯერ თეთრი). ფეხი — თეთრიდან ლიმნისფერ-ყვითლამდე. ფირფიტები — თეთრიდან ლიმნისფერ-ყვითლამდე.

ნაირსახეობები
— ძირითადი ნაირსახეობაა, მოყვითალო-მწვანე ქუდით.
— თეთრი შეფერილობის.
— რუხი ქუდით.
— მორუხო-ყვითელი ქუდით.

ეკოლოგია და გავრცელება
ფართოდაა გავრცელებული ევროპა, აზია, ჩრდილოეთ ამერიკა, ჩრდილოეთ აფრიკა (ალჟირი, მაროკო) ავსტრალიასა და ახალზელანდიაში. მათ შორის გვხვდება საქართველოშიც.

სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე (მასიურად ხარობს სექტემბერში).

მსგავსი სახეობები
კვებითი ღირებულება
სხვადასხვა წყაროზე დაყრდნობით, სოკო ან მცირედ შხამიანია, ან პირობითად საჭმელი ან არა საჭმელი უსიამოვნო სუნის გამო. სოკო მცირე რაოდენობით შეიცავს შხამიან ნივთიერება ბუფოტენინს, რომელიც აძლიერებს სისხლის მიმოქცევას და ამასთანავე გააჩნია ჰალუცინოგენური მოქმედება. გამოუცდელ მესოკოვეს იგი შეიძლება ადვილად აირიოს შხამიან სოკოებში, მაგალითისთვის როგორიცაა მომაკვდონებლად შხამიანი შხამასოკო.

სამეცნიერო სინონიმები

გალერეა
ნინის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია — საუკუნის ბოლოს ან საუკუნის დასაწყისის რომაული კათოლიკური ეკლესია პრერომანულ სტილში, რომელიც მდებარეობს პრაჰულეს რეგიონში, ზადარიდან რამდენიმე კილომეტრის დაშორებით, ხორვატიაში ზატონსა და ნინს შორის. იგი აშენდა მიწის გორაზე ლიბურნიის პრეისტორიული საფლავის თავზე. ეს ეკლესია დალმაციაში ადრეული რომანული ხუროთმოძღვრების ერთადერთი შემორჩენილი ნიმუშია. იგი ეძღვნება წმინდა ნიკოლოზს.

აღწერა
წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აგებულია ციხესიმაგრის სახით. იგი ჰგავს შამროკს. ოთხი ტოტი განლაგებულია ცენტრალური წრიული ბირთვის გარშემო, რომელთაგან სამი ქმნის აფსიდას, ხოლო მეოთხე შესასვლელ განშტოებას. მისი გუმბათოვანი კამარა გამაგრებულია წრიული თაღებით, რომელთა ზემოთ 8 პატარა საბრძოლო კოშკი დამცავი აგურის კედლებით აშენებულია მე-16 ან მე-17 საუკუნეებში ასწლიანი ხორვატია – ოსმალეთის ომის (1493—1593) დროს. ეკლესია ნაგებია პატარა ქვებით და აქვს გლუვი გარეთა ზედაპირი. აქვს ძალიან მცირე ზომა; სიგრძე: 5,90 მ, სიგანე: 5,70 მ, სიმაღლე = 6 მ.

პრიულის ვიზიტი 1603 წელს
1603 წელს პრიულმა მოინახულა წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია, რომელმაც აღმოაჩინა გლაგოლიცაზე შესრულებული ნათლობისა და ქორწინების წიგნები, მისი ვიზიტის დროს ეკლესიაში მოქმედებდა 28 წევრისგან შემდგარი სულიწმინდის საძმო. პრიულმა საძმოს დაავალა, დაეწერა საკუთარი წესები, რომლებიც უნდა დამტკიცებულიყო ადგილობრივი ეპისკოპოსის მიერ.

დანიშნულება
ეკლესიას უდიდესი დანიშნულება ჰქონდა ხორვატიის ისტორიაში. კერძოდ, იგი ძალიან მნიშვნელოვანი იყო ხორვატიის მეფეებისთვის. შვიდი მეფე აკურთხეს ნინში და თითოეული მმართველი, ტრადიციის თანახმად, ცხენზე ამხედრებული მივიდა წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაში. სწორედ აქედან ხდებოდა მონარქის წარდგენა ხალხის წინაშე სიმბოლური რიტუალის საშუალებით.
ალექს სალმონდი

ალექსანდრ ელიოტ ანდერსონ სალმონდი (; დ. 31 დეკემბერი, 1954) — შოტლანდიელი პოლიტიკოსი. 2021 წლიდან პარტია „ალბას“ ლიდერი. შოტლანდიის პირველი მინისტრი 2007-2014 წლებში. 20 წლის მანძილზე იყო შოტლანდიის ნაციონალური პარტიის ლიდერი, თანამდებობას იკავებდა 1990-2000, 2004-2014 წლებში. 1987-2010 და 2015-2017 წლებში იყო დიდი ბრიტანეთის პარლამენტის წევრი. 1987-1990 წლებში შოტლანდიის ნაციონალური პარტიის ლიდერის მოადგილე. შოტლანდიის პარლამენტის წევრი 1999-2001 და 2007-2016 წლებში.
ლეფკა

ლეფკა — ქალაქი კვიპროსში, მოროფოუს ყურის სანაპიროზე. ქალაქი დე ფაქტო ჩრდილოეთი კვიპროსის შემადგენლობაშია. 2011 წელს ქალაქში 3 009 ადამიანი ცხოვრობდა. ეს არის ჩრდილოეთ კვიპროსის ლეფკეს რაიონის (მოს. 11 091) დედაქალაქი, რომელიც 2016 წლამდე გიუზელიურთის რაიონის შემადგენლობაში შედიოდა.

ლეფკა ცნობილია თავისი ციტრუსის ბაღებისა და მაღაროებით. აქ მდებარეობს ლეფკას ევროპული უნივერსიტეტი.

ვენეციური პერიოდის განმავლობაში ლეფკაში კათოლიკე იტალიელები ცხოვრობდნენ. ოსმალეთის იმპერიის მმართველობის პერიოდში კი ქალაქში თურქები გადასახლდნენ.

ისტორია
პირველი დასახლება თანამედროვე ლეფკას ტერიტორიაზე ნეოლითის ხანაში შეიქმნა. ერთი ჰიპოთეზის თანახმად, ქალაქი ძვ.წ. საუკუნეში დააარსა ლეფკოსმა, ეგვიპტელი პტოლემე -ის ვაჟმა, რომელმაც ასევე ჰიპოთეზის თანახმად ნიქოზია (ძველად ცნობილი, როგორც ლეფკოსია) დააარსა. სხვა მოსაზრების თანახმად ავადმყოფი ქრისტიანი გოგონა, სახელად „ლეფკა“ (ბერძნულად ეს სახელი ვერხვს ნიშნავს) თანამედროვე ქალაქის ტერიტორიაზე დასახლდა, რათა მთის ჰაერით გამოჯანმრთელებულიყო. ლეგენდის თანახმად, იგი დიდხანს ცხოვრობდა ლეფკაში და იქვე გარდაიცვალა კიდეც, ქალაქს კი მის პატივსაცემად ლეფკა ეწოდა.

ლეფკა ისტორიულად სპილენძის მომპოვებელი ქალაქი იყო. ქალაქის გარშემო სპილენძის მოპოვება პირველად ბრინჯაოს ხანაში დაიწყეს. ეს პროცესი ფინიკიელთა და რომალეთა მმართველობის პერიოდშიც გაგრძელდა. სპილენძის საბადოები რომაული მმართველობის დასრულებისას, დაახლოებით 150 წელს დაიხურა. ქალაქის ირგვლივ აღმოჩენილია ელინისტური და რომაული ეპოქებით დათარიღებული უძველესი სამარხები (ძვ. წ. 310-დან ახ. წ. 150-მდე). რომის იმპერიის მმართველობისას ლეფკასთან ახლოს მდებარე კარავოსტასი საპორტო ქალაქი იყო, რომელიც ეგვიტესთან სავაჭრო და სატრანსპორტო კავშირებს ამყარებდა. მე-14 და მე-15 საუკუნეებში კუნძულზე მოჰყავდათ შაქარი. ლეფკასა და მორფიუში მიწებს წარჩინებულები ყიდულობდნენ და შაქრის პლანტაციებს აშენებდნენ.

1571 წელს ოსმალეთის იმპერიის მიერ კვიპროსის დაპყრობის შედეგად ანატოლიიდან ჩამოსული თურქები დასახლდნენ ლათინელების სახლებში და მათი მიწები დაიკავეს. მოგვიანებით, ქალაქში ასევე დასახლდნენ ოსმალეთის იმპერიის ოფიცრები და მათი შთამომავლები.

1921 წლის შემდეგ მოსახლეობა სწრაფად გაიზარდა, რადგან სპილენძის მაღაროებში ვიპროსის მაღაროს კორპორაციამ საქმიანობა განაახლა. 1931 წელს მოსახლეობა 1781, 1946 წელს კი 3 666 (2685 თურქი და 981 ბერძენი კვიპროსელი) იყო. 1950-იან წლებში ბერძნებსა და თურქებს შორის წარმოქმნილი დაპირისპირებების გამო ქალაქში მცხოვრები ბერძენი კვიპროსელების უმეტესობა ლეფკადან გაიქცა.
მალათია, თურქეთი
სილიფკე, მერსინის პროვინცია, თურქეთი
ელმადაღი, ანკარის პროვინცია, თურქეთი