iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სნარის კუნძულები

}, უმაღლესი წერტილი — 44 მ.

უახლოესი დიდი კუნძული — სტიუარტის კუნძული — მდებარეობს დაახლოებით 100 კმ-ში ჩრდილო-აღმოსავლეთით. კუნძულები ცნობილია ენდემური პოპულაციით — დიდი პინგვინი . ასევე ეს ახალი ზელანდიის ტყით დაფარული ყველაზე სამხრეთი კუნძულებია.

კუნძულების ახლოს მდებარეობს წყალქვეშა მაჰუიკას კრატერი.
ნეფერკაურა

ნეფერკაურა — ძველი ეგვიპტის ფარაონი დინასტიიდან. ქვეყანას მართავდა ძვ. წ. საუკუნეში.

ფარაონი ცნობილია მხოლოდ აბიდოსის მეფეთა სიის მიხედვით. არაა შემონახული არც მისი საფლავი და არც რაიმე ძეგლი მისი მმართველობის პერიოდიდან. თუკი ფარაონი რომელიც მოხსენიებულია კაკაურა იბის შემდეგ ტურინის პაპირუსში № /12, რომლის სახელწოდებაც არ შემორჩენილი, შეესაბამება ნეფერკაურას, მაშინ მისი მეფობა უნდა გაგრძელებულიყო 2 წელი, 1 თვე და 1 დღე.
კემპბელის კუნძულები

}) ფართობი — 0,07 კმ².

ეკოლოგია
კუნძულები კიდევ იმითაა ცნობილი, რომ ადამიანის ჩარევის შედეგად კუნძულებს მიადგა ძლიერი ეკოლოგიური ზარალი: საუკუნის ბოლოს — საუკუნის დასაწყისში ვირთხები მოხვდნენ კემპბელის კუნძულებზე, სავარაუდოდ, ვეშაპის დამჭერი გემებიდან. მხოლოდ დაახლოებით 200 წლის შემდეგ, 2003 წელს, ახალი ზელანდიელი მეცნიერების ძალისხმევით გაანადგურეს ისინი. ამ პერიოდის განმავლობაში ვირთხებმა უზარმაზარი ზარალი მიაყენეს ადგილობრივი — ქარიშხალას და პინგვინის სახეობებს. ზოგიერთი სახეობა იძულებული გახდა ბუდე გაეკეთებინა მხოლოდ არქიპელაგის მცირე კლდეებზე.

ყველაზე ეული ხე
სიტხენის ნაძვი არქიპელაგზე ერთადერთი ხეა. ის, სავარაუდოდ, დაირგო 1907 წელს, მაგრამ მისი სიმაღლე დღემდე არ აღემატება 10 მეტრს. ნიგერიის უდაბნოში აკაცია ტენერეს ხის გახმობის შემდეგ, ეს ხე მსოფლიოში შეიძლება ჩაითვალოს ყველაზე ეულად მდგომ ხედ. უახლოესი სოფელი მდებარეობს 222 კმ-ში ოკლენდის კუნძულებზე.
სკორპიონ I

სკორპიონ — ზემო ეგვიპტის ნაქადა -ის პერიოდის ორი მეფიდან ერთ-ერთი. მისი სახელი შეიძლება უკავშირდებოდეს მორიელ ქალღმერთ სერქეტს, თუმცა იქიდან გამომდინარე, რომ სერქეტის კულტის აღზევება ძველი სამეფოს ხანას უკავშირდება, ეჭვს ბადებს, მეფე მორიელს სახელი მისგან აეღო.

მიჩნეულია, რომ სკორპიონ თინისში ცხოვრობდა, მასზე უკეთ ცნობილ მეფე მორიელზე ერთი ან ორი საუკუნით ადრე, რომელიც ნეხენიდან იყო. სავარაუდოდ, სკორპიონ ზემო ეგვიპტის პირველი ნამდვილი მეფეა. მას ეკუთვნის სამარხი -, აბიდოსი-ს მეფეთა სასაფლაოზე, სადაც თინისელი მეფეები იყვნენ დამარხული. სამარხი ჯერ კიდევ ანტიკურ ხანაში გაეძარცვათ, მაგრამ მასში ბევრი პატარა ძვლის ნაკეთობა აღმოჩნდა, რომლებსაც პატარა ხვრელები ჰქონდა რაიმეზე მისამაგრებლად და თითოეული დანიშნული იყო ერთი ან რამდენიმე იეროგლიფის ტიპის ამოკაწრული სურათებით, რომლებიც შეიძლება ქალაქების სახელები იყოს ან შესაძლოა, ნაკეთობა შემოწირულობებზე და ძღვენზე მისამაგრებელ ფუნქცის ასრულებდა, რათა გაეგოთ, ძღვენი რომელი ქალაქიდან მოდიოდა. ამათგან ორ ნაკეთობას აწერია ნილოსის დელტის ქალაქების სახელები ბასეტი და ბუტო, რაც გვიჩვენებს, რომ მეფე მორიელის არმია ნილოსის დელტაში შეჭილა. შეიძლება იმის გამო, რომ მორიელის დაპყრობები დაიწყო და ამ ყველაფრის წერილობითი შენახვა გადაწყვიტეს,ეგვიპტური იეროგლიფური სისტემის შემოღება გახდა საჭირო.

რამდენიმე ხნის წინ, იელის უნივერსიტეტის პროფესორმა, ჯონ დერნელმა, 5,000-წლიანი სიძველის გრაფიტი აღმოაჩინა, რომელზეც მორიელის სიმბოლოებია გამოსახული და ასახავს მის გამარჯვებას სხვა წინადინასტიური პერიოდის მმართველზე (შესაძლოა ნაქადა-ს მეფე). დამარცხებული მეფე ან ადგილი გრაფიტზე "ხარის თავი"-ს სახელით არის დასახელებული, მსგავსი ნიშნები, ასევე, ნაპოვნია სამარხში - -.
ნეფერკარა III

ნეფერკარა ნები — ძველი ეგვიპტის ფარაონი, მართავდა ძვ. წ. საუკუნეში მიეკუთვნება დინასტიას.

ფარაონი ცნობილია აბიდოსის წარწერებიდან, მისი სახელი შემორჩენილია დედოფალ ანხესენპიოპის სარკოფაგზე და დედოფალი პუტის პირამიდის შესასვლელზე. მისი საფლავი არ არის აღმოჩენილი, მაგრამ დედამისის სტელა აჩვენებს, რომ მან დაიწყო პირამიდების მშენებლობა. სავარაუდოა რომ იგი იყო ფარაონ პეპი -ის ვაჟი.
ნეფერკარა IV

ნეფერკარა ხენდუ — ძველი ეგვიპტის ფარაონი, მართავდა ძვ. წ. საუკუნეში მიეკუთვნება დინასტიას.

ფარაონი ცნობილია აბიდოსის წარწერებიდან, ფარაონის საფლავი და მისი მართველობის დროინდელი ძეგლებიც არ არის შემონახული, გარდა ცილინდრის ფორმის ბეჭდისა სახელად „ჰენდი“, რომელიც ჰენრი ფრანკფორტმა 1926 წელს მიაკუთვნა ამ ფარაონს, მაგრამ თანამედროვე მკვლევართა ერთი ჯგუფფი ამ ბეჭედს უკავშირებს გვიანდელი ჰიქსოსების ფარაონ ხამუდს. მისი მეფობა სავარაუდოდ რამდენიმე წელი უნდა გაგრძელებულიყო.
ნეფერკაუჰორი

ნეფერკაუჰორი — ძველი ეგვიპტის ფარაონი, მართავდა ძვ. წ. საუკუნეში მიეკუთვნება დინასტიას.

ფარაონი ცნობილია არა მარტო აბიდოსის წარწერებიდან. შემონახულია მისი გამოცემული ბრძანება, რომელიც ეხება მინა-იდის ტაძრის უმაღლეს ქურუმს და კოპტების ნომარხს, სადაც ამ უკანასკნელს ენიჭებოდა მამიდან გადასული თანამდებობა ზემო ეგვიპტის მმართველისა, ყოველივე აქედან გამომდინარე ჩანს, რომ მერვე დინასტიის ბოლოს ზემო ეგვიპტის რამდენიმე რაიონში მმართველები იყვნენ კოპტი ნომარხები. ფარაონის ქალიშვილი ნებეთი ცოლად გაყვა ვეზირ შემაის.
აილენდსი

აილენდსი  — ერთ-ერთი რეგიონი პაპუა-ახალი გვინეის ოთხი რეგიონიდან. მდებარეობს ბისმარკის არქიპელაგის ტერიტორიაზე და ჩრდილოეთ სოლომონის კუნძულებზე. ეს ქვეყნის ყველაზე ნაკლებად დასახლებული რეგიონია მოსახლეობით 1 096 543 ადამიანი (2011 წელი), რაც შეადგენს ქვეყნის მოსახლეობის 13,6 %-ს. ამ რეგიონს სხვა რეგიონებთან შედარებით აქვს სხვანაირი ისტორია: აქ გავრცელებულია ავსტრონეზიული ენები და არქეოლოგიური გათხრების დროს ნაპოვნია ლაპიტას კულტურის ელემენტები.

რეგიონში შედის 4 პროვინცია და 1 ავტონომიური რეგიონი:

აღმოსავლეთი ახალი ბრიტანეთი
მანუსი
ახალი ირლანდია
ბუგენვილის ავტონომიური რეგიონი
დასავლეთი ახალი ბრიტანეთი.
ტიუ (ფარაონი)

ტიუ — ეგვიპტის დინასტიამდელი პერიოდის ფარაონი. მართავდა ძველი ეგვიპტის ქვემო სამეფოს ძვ. წ. ათასწლეულის ბოლოს. მისი ცხოვრებისა და მოღვაწეობის შესახებ თითქმის არაფერია ცნობილი. ტიუს არსებობის შესახებ პალერმოს ქვის პირველი ზოლიდან ვიგებთ. ამ ქვაზე ასევე მოხსენიებულნი არიან სხვა ნულოვანი დინასტიის სხვა ფარაონებიც, მაგრამ დღემდე მხოლოდ რამდენიმეს სახელია შემორჩენილი. გერმანელი ეგვიპტოლოგის, ლუდვიგ დავიდ მორენცოს, აზრით, მისი სახელი მიახლოებით „საწნეხს“ ნიშნავს ან „გამოსახულებას“.
დედაქალაქის ეროვნული ოლქი (პაპუა-ახალი გვინეა)

დედაქალაქის ეროვნული ოლქი  — პორტ-მორზბის და მისი შემოგარენის ურბანული ტერიტორია. ოლქის შემადგენლობაში შედიან შემდეგი დასახლებული პუნქტები: კოკი, კონედობუ, ნიუთაუნი, ბადილი, გაბუტუ, კილა, მატიროგო, ფრიმაილი, კაუგერე, საბამა, კორობოზეა, ჰოჰოლა, ჰოჰოლა-ნორტი, ბოროკო, გორდონსი, გორდონს-ნორდი, ერიმა, ვაიგანი, მორატა, სარაგა და გერეჰუ. ოლქი შედის პაპუას რეგიონში, ხოლო თვითონ ოლქის შემადგენლობაში შედის პაპუა-ახალ გვინეაში ყველაზე დიდი სოფელი — ჰანუაბადა.
დასავლეთი პროვინცია (პაპუა-ახალი გვინეა)

დასავლეთი პროვინცია  — პაპუას რეგიონი პაპუა-ახალი გვინეის სამხრეთ-დასავლეთში. პროვინცია ესაზღვრება ინდონეზიას (პროვინციასთან პაპუა). პროვინციის ფართობია — 98 115 კმ², მოსახლეობა — 201 351 ადამიანი (2011 წლის აღწერით). პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი დარუ (მდებარეობს კუნძულ დარუზე), ყველაზე დიდი ქალაქია — ტაბუბილი.
კლაუს იოჰანისი

კლაუს ვერნერ იოჰანისი (, ; დ. 13 ივნისი, 1959) — რუმინეთის პრეზიდენტი 2014-2025 წლებში, გერმანული წარმოშობის რუმინელი ფიზიკის მასწავლებელი და პოლიტიკოსი. 2002-2013 წლებში რუმინეთში გერმანელთა დემოკრატიული ფორუმის ლიდერობის შემდეგ, გახდა რუმინეთის ეროვნული ლიბერალური პარტიის ლიდერი. 2014 წლის 16 ნოემბერს აირჩიეს რუმინეთის მეხუთე პრეზიდენტად. თანამდებობა დაიკავა 21 დეკემბერს.

აქტიურ პოლიტიკაში იოჰანისი 2000 წელს ჩაერთო, როდესაც რუმინეთში გერმანელთა დემოკრატიული ფორუმის წარმომადგენლის სტატუსით ის ქალაქ სიბიუს პირველი არჩეული მერი გახდა. იმის მიუხედავად, რომ ადრე ქალაქ სიბიუში უმრავლესობაში მყოფი გერმანული თემი დროთა განმავლობაში შემცირდა და უმცირესობად იქცა, იოჰანისმა დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა და შემდგომაც ხელახლა აირჩიეს 2004 და 2008 წლებში. იოჰანისმა დიდი წვლილი შეიტანა საკუთარი ქალაქის რუმინეთის ყველაზე პოპულარულ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობად გადაქცევაში და 2007 წელს სიბიუ ევროპის კულტურულ დედაქალაქად დაასახელეს. 2013 წელს, იოჰანისი დათანხმდა ლიბერალი ლიდერის კრინ ანტონესკუს რუმინეთის ეროვნულ ლიბერალურ პარტიაში გაწევრიანების მოწვევას და პირდაპირ პარტიის პირველ ვიცე-პრეზიდენტად დაინიშნა, ხოლო მომდევნო წელს მისი პრეზიდენტი გახდა.

2009 წლის ოქტომბერში, რუმინეთის პარლამენტის ხუთი პოლიტიკური ჯგუფიდან ოთხმა, იმჟამინდელი პრეზიდენტის ტრაიან ბესესკუს დემოკრატიულ-ლიბერალური პარტიის გამოკლებით, იოჰანისი რუმინეთის პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატად წარადგინა, თუმცა პარლამენტის დეკლარირებული მხარდაჭერის მიუხედავად ბასესკუმ უარყო მისი კანდიდატურა. ამავე წლის არჩევნებზე რუმინეთის ეროვნულ ლიბერალური პარტიისა და სოციალ-დემოკრატიული პარტიის მიერ იგი ხელმეორედ დასახელდა პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატად.

იოჰანესი ტრანსილვანიელი საქსონია, საუკუნეში ტრანსილვანიაში ჩამოსახლებული რუმინელი გერმანელების უმცირესობის შთამომავალი.
გრიგოლ ჩაბრაძე

გრიგოლ ჩაბრაძე (დ. 20 აპრილი, 1996, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ფეხბურთელი, გორის „დილას“ მცველი.

საკლუბო კარიერა
2013–2019 წლებში თამაშობდა საფეხბურთო კლუბ „საბურთალოს“ შემადგენლობაში, სადაც ეროვნული ლიგის 137 (გაიტანა 5 გოლი) და საქართველოს თასის გათამაშების ექვსი შეხვედრა ჩაატარა.

2020 წელს იჯარით „თელავის“ რიგებში იასპარეზა, სადაც ეროვნული ლიგის 15 და საქართველოს თასის გათამაშების სამ შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა.

2021–2024 წლებში იცავდა ეროვნული ლიგის მონაწილე საფეხბურთო კლუბ ბათუმის „დინამოს“ ღირსებას.

2024–2025 წლებში ირანულ საფეხბურთო კლუბ „ზობ აჰანის“ რიგებში ასპარეზობდა. პირველი შეხვედრა 28 თებერვალს გიორგი გველესიანის „პერსეპოლისთან“ ითამაშა. მატჩი „პერსეპოლისმა“ გიორგი გველესიანის მიერ შეხვედრის მე-9 წუთზე გატანილი თერთმეტმეტრიანით 1–0 მოიგო.

სანაკრებო კარიერა
ჩაბრაძე საქართველოს 17, 19 და 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების წევრი იყო. ქვეყნის ეროვნულ ნაკრებში პირველად 2021 წლის 25 მარტს, შვედეთის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო შეხვედრაში ითამაშა. მატჩი სტოკჰოლმში გაიმართა და შვედების გამარჯვებით, ანგარიშით 1–0 დასრულდა.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
საბურთალო
ეროვნული ლიგა
ჩემპიონი: 2018
საქართველოს თასი
თასის მფლობელი: 2019
საქართველოს სუპერთასი
ფინალისტი: 2019

დინამო ბათუმი
ეროვნული ლიგა
ჩემპიონი: 2021, 2023
ვიცე-ჩემპიონი: 2022
საქართველოს თასი
ფინალისტი: 2023
საქართველოს სუპერთასი
თასის მფლობელი: 2022
ფინალისტი: 2023
პორტუგალიური ნაგაზი

პორტუგალიური ნაგაზი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია პორტუგალიაში საუკუნეში.

ეს კომპაქტური ძაღლი შესანიშნავი მეცხვარე და მოდარაჯეა. ჯიში, როგორც ჩანს, სათავეს იღებს პორუგალიის სამხრეთ რაიონებიდან შემოყვანილი ბრიარებისგან, რომლებიც შემდეგ შეაჯვარეს ადგლიობრივ მთის ძაღლებთან, შესაძლოა, კატალონიურ ნაგაზთან. საუკუნის უმეტესი ნაწილი ნაგაზები იყვნენ სამხრეთ პორტუგალიის მწყემსების თანმხლებლები, მაგრამ 1970 წელს ისინი თითქმის მთლიანად გადაშენდნენ. მათი ბალნის სილამაზემ და მეგობრულობამ საშუალო კლასის ძაღლების მოყვარული პორტუგალიელების ყურადღება მიიქცია, ამის წყალობით დღესდღეობით ჯიში გადარჩენილია. ეს შესანიშნავი ცხოველი ადვილად იწვრთნება და დამჯერია, კეთილადაა განწყობილი ბავშვების და სხვა ძაღლების მიმართ, არასოდეს იღრინება და იკბინება, თუ არ გააღიზიანეთ.

მიუხედავად იმისა, რომ პორტუგალიური ნაგაზი ქვეყნის გარეთ პრაქტიკულად უცნობია - ეს კლასიკური ძაღლია, რომელიც საერთაშორისო აღიარებას იმსახურებს. გრძელი ბალანი ფარავს მის სხეულს, მათ შორის, წინა და უკანა ფეხებს და კუდს. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს ყვითელი, ხორბლისფერი, ნაცრისფერი, ყავისფერი, შავი. აქვს ძლიერი, სწორი წინა ფეხები, საშუალო ზომის ყურები, მუქი თვალები, წვერები. კარგად უძლებს სიცივეს, მის ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება.
ბრიარი

ბრიარი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია საფრანგეთში შუა საუკუნეები/ საუკუნე.

ბრიარის წარმოშობა უცნობია, თუმცა ოდესღაც ამ ძაღლს ბოსერონის გრძელბალნიან სახესხვაობად მიიჩნევდნენ. ფიქრობდნენ, რომ ის ბოსერონისა და ბარბეტის შეჯვარების შედეგად გაჩნდა. ძაღლები, რომლებიც წარმოშობით პროვინცია ბრიდან არიან, მთელ საფრანგეთში გავრცელდნენ და გამოიყენებოდნენ როგორც მოდარაჯე და მეცხვარე ძაღლები. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ ამერიკელმა სამხედროებმა ეს ძლიერი ძაღლი აშშ-ში ჩაიყვანეს, მაგრამ მყარი მდგომარეობის დასაკავებლად 50 წელი დასჭირდათ. დღესდღეობით ბრიარი ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული კომპანიონია საფრანგეთში. 1970 წელს სერიოზული ყურადღება მიექცა იმ ნერვულ აგრესიულობას და მფრთხალობას, რომელიც ზოგჯერ აღინიშნებოდა ამ ჯიშის წარმომადგენლებში.

გადარჩევის შედეგად მიიღეს მყარი ფსიქიკის მქონე ძაღლი, რომელიც შესანიშნავად გრძნობს თავს ოჯახში და შენარჩუნებული აქვს მოდარაჯის თვისებები, ასევე ბრიარი კარგი მეცხვარე ძაღლია. გრძელი ბალანი კი უამინდობისგან იცავს. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს მოყვითალო-ყავისფერი, ან შავი და განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. ბრიარს აქვს მოკლე ყურები, რომელიც დაფარულია გრძელი ბალნით, გრძელი თავი, ფართო, ღრმა მკერდი, გრძელი წვერი. დიდ თვალებს მშვიდი გამოხედვა ახასიათებს.
ორო (პროვინცია)

ორო  — პაპუა-ახალი გვინეის პროვინცია. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი პოპონდეტა. ოროს ტერიტორიაზე მეორე მსოფლიო ომის დროს მიმდინარეობდა აქტიური საბრძოლო მოქმედებები. პროვინციაში განვითარებულია სამთო ტურიზმი: ვულკანი ლამინგტონი იზიდავს ბევრ ადამიანს.

ორო — პაპუა-ახალი გვინეის ერთადერთი პროვინციაა, სადაც ანგლიკანიზმი ძირითადი რელიგიური კონფესიაა. აქ მოჰყავთ ბევრი პალმების მცენარეულობა. ეს პროვინციის მეურნეობის ძირითადი დარგია.

ადმინისტრაციული დაყოფა
პროვინცია იყოფა ორ რაიონად: სოჰე და იჯვიტარი.
ჯეტი

ჯეტი ან ზეტი, უაჯი და უჯატი — ძველი ეგვიპტის მეოთხე ფარაონი ეგვიპტის პირველი დინასტიიდან. იგი მეფობდა დაახლოებით ძვ.წ. 2980 წლისთვის და იმეფა 10 წელი. ჯეტის მეუღლე (დედოფალი) იყო მისივე და მერნეიტი, რომელიც სავარაუდოდ ჯეტის გარდაცვალების შემდეგ სამეფო ტახტზე ავიდა და მომდევნო ფარაონი გახდა. დღეისათვის ჯეტის მმართველობის შესახებ მხოლოდ მცირე ინფორმაციაა ცნობილი, მის შესახებ ინფორმაციას გვაწვდის სტელა, რომელიც აღმოაჩინილ იქნა ფარაონის (ჯეტის) სამარხში. სტელა ამავდროულად არის მტკიცებულება იმისა, რომ ჯერ კიდევ დინასტიური ეპოქის დასაწყისისთვის ძველ ეგვიპტეში მხატვრობა კარგად იყო განვითარებული.
მერნეიტი

მერნეიტი — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მოგვიანებით კი ძველი ეგვიპტის რეგენტი. ზოგიერთი ოფიციალური ჩანაწერის თანახმად მერნეიტი იყო ეგვიპტის მმართველი, თუ ჩანაწერებიდან გამომდინარე მერნეიტი იყო ეგვიპტის პირველი ქალი ფარაონი. მერნეიტი მეფობდა ძვ. წ. საუკუნეში, დღეისათვის უცნობია მისი მმართველობის ზუსტი წლები და ხანგრძლივობა. სავარაუდოდ, მერნეიტი იყო ფარაონ ჯერის შვილი და ფარაონ ჯეტის მეუღლე, ასევე მისი შთამომავლის ფარაონ დენის დედა.
მილნ-ბეი

მილნ-ბეი — პაპუა-ახალი გვინეის პროვინცია, რომელიც მდებარეობს ახალი გვინეის კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში და 600-ზე მეტ სანაპირო კუნძულზე, რომელთაგან დაახლოებით 160 დასახლებულია. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ალოტაუ.

გეოგრაფია
პროვინციის საერთო ფართობია — 14 345 კმ².

პროვინციის ყველაზე დიდი კუნძულებია:
დ’ანტრკასტოს კუნძულები, მათ შორის, გუდენაფი (ნიდულა), ფერგუსონი (მორატაუ), სანაროა, დობუ და ნორმანბი (დუაუ).
ტრობრიანის კუნძულები, მათ შორის, კირივინა, კაილეუნა, ვაკუტა და კიტავა.
ამფლეტის კუნძულები.
ვუდლარკი.
ლუიზიადის არქიპელაგი, მათ შორის, როსელი (იელა), ვანატინაი (სადესტი, ტაგულა), მისიმა.
სამარაი.
კვატო, დეკა-დეკა, ლოგეა, სალიბა, ბასილაკი და სიდეია.
ენჯინიერის კუნძულები, მათ შორის ტუბეტუბე და კორაივე.

მოსახლეობა
მილნ-ბეის პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს — 276 512 ადამიანს (2011 წელი). ადგილობრივი მაცხოვრებლები ლაპარაკობენ 48 მკვიდრ ავსტრონეზიულ ენებზე. ბევრი მოსახლე თავისუფლად საუბრობს ინგლისურად.

ეკონომიკა
ადგილობრივი ეკონომიკის საფუძველს წარმოადგენს სოფლის მეურნეობა და ტურიზმი. საექსპორტოდ იწარმოება პალმის ზეთი, ხე-ტყე, კაკაო, ყავა. ზოგიერთ კუნძულზე მიმდინარეობს სამთო სამუშაოები.
დენი (ფარაონი)

დენი (უდიმუ) — ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფოს ფარაონი დინასტიიდან. ქვეყანას მართავდა ძვ. წ. 2870-2820 წლებში. მისი ჰორის სახელი იკითხება ასევე როგორც დენი, დევენი, უდიმუ და ითარგმნება, როგორც გამავრცელებელი, გადამჭიმველი, გამგრძელებელი. დენის პირადი სახელი, სეპატი, ცნობილია აბიდოსის სიის მიხედვით, ხოლო მანეთონი ბერძნულად მას უსეფაის უწოდებს.

არც ეგვიპტის სავარაუდო გამაერთიანებელს ჰორ აჰას, არც დენის წინამორბედ ფარაონებს ჯერის და ჯეტის, არ რგებიათ პატივი ეტარებინათ ორმაგი გვირგვინი. ზემოეგვიპტური თეთრი და ქვემოეგვიპტური წითელი გვირგვინების შეხამებით მიღებულ სამეფო გვირგვინს ატარებდა დენი, მან პირველმა მიიღო ასევე ტიტული „ზემო და ქვემო ეგვიპტის ფარაონი“.
ანეჯიბი

ანეჯიბი (აჯიბი) — ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფოს ფარაონი დინასტიიდან. ქვეყანას მართავდა 9 ან 26 წელი, ძვ. წ. საუკუნეში. მისი სახელი ითარგმნება როგორც „მისი გულის მფარველი“ ან „ერთიანი გული“. მისი პირადი სახელი ცნობილია აბიდოსის სიის მიხედვით და ეწოდება მერიბიაპუ, საკარის სიის მიხედვით ეწოდება მერიბიაპენი, ტურინის პაპირუსის მიხედვით - მერიგერეგპენი, ხოლო მანეთონი მის ბერძნულ ვარიანტს გვთავაზობს და მიებისს უწოდებს.

ამ ფარაონის მმართველობის შესახებ პრაქტიკულად არაფერია ცნობილი. ანეჯიბის აკლდამა მდებარეობს სხვა ფარაონების აკლდამებთან ერთად აბიდოსში, მისი სამარხი ყველაზე ცუდად არის შენახული, თუმცა გამოირჩევა მასშტაბებით და აგებულია აგურით. მის სამარხში აღმოაჩინეს ქვის ჭურჭელი. მანეთონი ამტკიცებდა, რომ მან 26 წელი იმეფა. თუმცა სხვა წარწერები გვამცნობენ, რომ ფარაონმა 9 არასრული წელი იმეფა.
სემერხეტი

სემერხეტი — ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფოს ფარაონი დინასტიიდან. ქვეყანას მართავდა დაახლ. 9 წელი. აბიდოსის სიის მიხედვით სემსუ ეწოდება, ტურინის პაპირუსის მიხედვით - სემსემი, ხოლო მანეთონი მის ბერძნულ ვარიანტს გვთავაზობს და სემემპსესს უწოდებს.

არსებობს ეჭვები ამ ფარაონის ლეგეტიმურობასთნ დაკავშირებით. მის სამარხზე სხვა მმართველების სახელებია დაწერილი. მკვლევარების ნაწილს ის უზურპატორად მიაჩნაით. მანეთონის აზრით იგი ქვეყანას მართავდა 18 წელი. ფარაონ სემერხეტის მასტაბა მდებარეობს აბიდოსში, უმ-ელ-ქააბის მეფეთა სასაფლაოზე.
სენეფერკა

სენეფერკა, სეკანეფერი, ნეფერსეკა — ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფოს ფარაონი დინასტიიდან. მისი მეფობის ზუსტი პერიოდი უცნობია. მისი სახელიც კი დისკუსიის საგანია, რადგან არსებობს სამეფო სერეხის წაკითხვის რამდენიმე ვარიანტი. ეგვიპტელი არქეოლოგი და ძველი ეგვიპტის ისტორიკოსი ზაჰი ჰავასი მის სახელს კითხულობს, როგორც ნეფერ-სიეკა. 2005 წელს საკარაში აღმოჩენილ ერთ-ერთ მასტაბაზე აღიშნული სახელი ხშირადაა გამოყენებული. ამ აღმოჩენის შედეგები ფართო საზოგადოებისათის ჯერ კიდევ არაა ცნობილი.
ჰორუს-ბა

ჰორუს-ბა, ჰორუს-ფრინველი — ფარაონი, რომელიც ძველ ეგვიპტეს მართავდა მცირე ხნით პირველ და მეორე დინასტიებს შორის.

მისი სახელწოდების შესახებ საკმაოდ მცირე წყაროები არსებობს. პირველი ცნობილი დადასტურებული სახელია ფარაონ კაას საფლავზე აღმოჩენილი წარწერა, რომალიც მდებარეობს აბიდოსში. კიდევ უფრო მკაფიო გამოსახულება ნაპოვნია საკარაში, ფარაონ ჯოსერის პირამიდების კომპლექსში, აქ სერეხში დაფიქსირებულია ფრინველის გამოსახულება. ასევე შესაძლებელია ჰორუს-ფრინველია ნახსენები თიხის ვაზაზე.

ძალიან ცოტა რამ არის ცნობილი ჰორუს-ბაზე. გამოვლენილია რამდენიმე არქეოლოგიური ძეგლი, სადაც მოხსენიებულია რამდენიმე სავარაუდო ფარაონი კაას გარდაცვალებიდან ჰოტეპსეხემუის მმართველობამდე, რომელთაგან ერთ-ერთი შესაძლებელია იყოს ჰორუს-ბა.

ჰორუს-ბას დაკრძალვის ადგილი უცნობია.
ბა (ფარაონი)

ბა, ჰორუს-ბა — ძველი ეგვიპტის ფარაონი, რომელიც შეიძლება ყოფილიყო, როგორც პირველი დინასტიის ისე მეორე და მესამე დინასტიის მეფე. ზუსტად არ არის ცნობილი მისი მეფობის ხანგძლივობა და არც მისი ქრონოლოგიური პოზიცია. ეგვიპტოლოგები ჩერნი და პეტერ კაპლონები ფიქრობენ, რომ ბა შეიძლება იყოს იგივე ჰორუს-ბა, თუმცა მათი თეორია არ არის საყოველთაოდ აღიარებული.

ბას დასაფლავების ადგილი უცნობია.
ჰოტეპსეხემუი

ჰოტეპსეხემუი — ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფოს ფარაონი მეორე დინასტიიდან. ქვეყანას მართავდა ძვ. წ. 2890 წლის შემდეგ.

სახელი ჰოტეპსეხემუი ითარგმნება მიახლოებით ასე „ორი მშვიდობისმყოფელი ძალა“, ჰოტეპ - (მშვიდობისმყოფელი). პირადი სახელი ამ ფარაონის ცნობილია, აბიდოსიის მეფეების სიიდან, როგორც ბეჯაუ, საქრიისა და ტურინის სიების მიხედვით ბაუნეჩერი. მანეთონი კი გადმოსცემს, მას ბერძნულ ვარიანტში როგორც ბოეტოსი.

ფარაონი ჰოტეპსეხემუი ითვლება ეგვიპტის ფარაონების მეორე დინასტიის ფუძემდებლად. ეს ფარაონი ხელისუფლებაში მოვიდა პირველი დინასტიის მემკვიდრე პრინცესაზე ქორწინების შედეგად, ამიტომ ისტორიკოსები ვერ ირწმუნებიან, რომ ის დაკავშირებულია თუ არა ძველთაძველი დინასტიის სამეფო ოჯახთან. ნაკლებ სავარაუდოა, რომ ფარაონი იყო თავისი წინამორბედ კაას ვაჟი. ზუსტად ჰოტეპსეხემუიმ ჩაატარა კაასის დასაფლავება, რაც ამტკიცებს წინამორბედ დინასტიის ძალადობრივ ჩამოგდებას. ჰოტეპსეხემუის სახელი იყო ნაპოვნი კაას მასტაბის ახლოს აბიდოსში. თვითონ ფარაონი დასაფლავებულია საქარაში, მისი სახელი გვხვდება სხვადასხვა არტეფაქტებში აბიდოსში, საქარში და გიზაში. მის ქვის საფლავზე სახელი ჰოტეპსეხემუი ხშირად გვხვდება, მის მემკვიდრესთან რანებთან ერთად. ცნობილია ქვის ჭურჭელი, თიხის ბეჭდები და ცილინდრები.

ჰოტეპსეხემუის მეფობის შესახებ საერთოდ არაფერი არ არის ცნობილი, მანეთონის თანახმად იმეფა 38 წელი.
ნინეჩერი

ნინეჩერი, ჰორ-ნი-ნეჩერი — ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფოს მეორე დინასტიის მესამე ფარაონი.

იურგენ ფონ ბეკერატის დათარიღების მიხედვით მისი მმართველობა გრძელდებოდა ძვ. წ. 2785 წლიდან ძვ. წ. 2742 წლამდე. ეგვიპტოლოგი ტომას შნაიდერი უფრო ფრთხილია და მის მმართველობას ათავსებს ძვ. წ. 2850-2740 წლებს შორის. პალერმოს ქვის მიხედვით ნინეჩერი ქვეყანას მართავდა 14 წელი. მისი მმართველობა მეორე დინასტიის ფარაონებს შორის ყველაზე ხანგრძლივი აღმოჩნდა. მანეთონი მას ბინოფრისს უწოდებს და მის მმართველობას 47 წლით განსაზღვრავს.

ნინეჩერის სავარაუდ საფლავი მდებარეობს საკარის კლდეში.
გალფის პროვინცია

გალფის პროვინცია (, — „ყურე“) — პაპუა-ახალი გვინეის პროვინცია, რომელიც მდებარეობს კუნძულ ახალი გვინეის სამხრეთ სანაპიროზე. პროვინცია იყოფა 2 რაიონად: კერემა და კიკორი. პროვინციის ძირითად ტომს ჰქვია ტოარიპი. პროვინციაში ოთხი აეროპორტია: იჰუ, კერემა, ბაიმურუ და კიკორი. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია კერემა — პროვინციების ერთ-ერთი ყველაზე პატარა ქალაქი-ადმინისტრაციული ცენტრი. მისი მოსახლეობა ძლივს აღწევს ხუთი ათას ადამიანს.

პროვინციის რელიეფს, მის აღმოსავლეთ ნაწილში ძირითადად შეადგენენ მთები და გორაკები. ცენტრალურ ნაწილში რელიეფი ზღვის დონიდან სულ აწეულია მხოლოდ რამდენიმე ათეული მეტრით.
ნეფერკარა I

ნეფერკარა — ძველი ეგვიპტის ფარაონი დინასტიიდან. მისი მმართველობის ზუსტი ხანგრძლივობა უცნობია. ისტორიკოს მანეთონის მიხედვით კი იგი მეფობდა 25 წელი. მისი სახელი მოხსენიებულია საქარის სიაში. ტურინის პაპირუსის მიხედვით კი მას ეწოდება ააკა-ნეფერკა. მანეთონი კი მის სახელს ბერძნულ ელფერს სძენს და ნეფერხერესს უწოდებს.
ცენტრალური პროვინცია (პაპუა-ახალი გვინეა)

ცენტრალური პროვინცია  — პაპუა-ახალი გვინეის პროვინცია, რომელიც მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ სანაპიროზე. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი პორტ-მორზბი, რომელიც ასევე ქვეყნის დედაქალაქიცაა. 2007 წლის 9 ოქტომბერს გამოცხადდა ახალი ადმინისტრაციული ცენტრის — ბაუტამას შექმნის თაობაზე, რომელიც მდებარეობს პორტ-მორზბიდან შორიახლოს, პროვინციის ცენტრში.

ტოკ-პისინი პაპუა-ახალი გვინეის ყველა ქალაქის ძირითადი ენაა, მაგრამ ცენტრალურ პროვინციაში ჭარბობს ჰირი-მოტუ. გამონაკლისს შეადგენს პორტ-მორზბი.

პროვინცია იყოფა 4 რაიონად:
აბაუ
გოილალა
კაირუკუ-ჰირი
რიგო