iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბესლახუბა

ბესლახუბა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე ღალიძგის მარჯვენა მხარეს. თემის ცენტრი (სოფლები:აბჟააფთრა, ახალი აკვასკია, დოდლანი). რკინიგზის ბაქანი. ზღვის დონიდან 30 მ, ოჩამჩირიდან 7 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
ნორვეგიის მონარქი

ნორვეგიის მონარქი, ანუ მეფე, ნორვეგიის სახელმწიფოს მეთაურია, სადაც კონსტიტუციურ მონარქიასთან ერთად მთავრობის საპარლმანეტო სისტემაა. ნორვეგიის მონარქიის ფესვებს ჰარალდ თმამშვენიერამდე მივყავართ. მანამდე ქვეყანა პატარ–პატარა სამეფოებად იყოფოდა, რომელთა გაერთიანების საფუძველზე ნორვეგიის სამეფო შეიქმნა. ნორვეგია დიდი ხნის მანძილზე დანიასთან და შვედეთთან უნიაში იმყოფებოდა.

ნორვეგიის მონარქი ამჟამად მეფე ჰარალდ -ეა, რომელიც ტახტზე 1991 წლის 17 იანვარს ავიდა. მისი მემკვიდრეა კრონ–პრინცი ჰააკონი. კრონ–პრინცს უამრავი საზოგადოებრივი ფუნქცია აკისრია ისევე როგორც დედოფალ სონიას. ჰააკონი რეგენტის ვალდებულებასაც ითავსებს მეფის არყოფნაში. ჰააკონის გარდა, მეფის სახლეული კიდევ რამდენიმე წევრისგან შედგება: მეფის ქალიშვლი, შვილიშვილები და დედმამიშვილები. ნორვეგიის სამეფო ოჯახი გლუქსბურგების მთავართა შტოს წარმომადგენელია და წარმოშობით გერმანიიდან – შლეზვიგ–ჰოლშტეინიდან არის; იგივე წარმოშობა აქვთ დანიის მონარქსა და საბერძნეთის ყოფილ სამეფო ოჯახს.
ჩონმიო

ჩონმიო — კონფუციანური სალოცავი სამხრეთ კორეაში, რომელიც ეძღვნება კორეის ჩოსონის დინასტიის მმართველთა ხსოვნას. 1995 წელს, იუნესკომ იგი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. იუნესკოს თანახმად, ჩონმიო უძველესი სამეფო კონფუციანური სალოცავია, რომელშიც საცერემონიო რიტუალები საუკუნიდან დღემდე გრძელდება.

მონუმენტი 1394 წელს მეფე ტაეჩოს ბრძანებით აშენდა და აზიის ერთ-ერთ უგრძეს ნაგებობას წარმოადგენდა. მთავარ დარბაზს შვიდი ოთახი გააჩნია. თითოეული ოთახი მხოლოდ მეფე-დედოფლისთვის იყო განკუთვნილი. შემდგომში, ნაგებობა კიდევ უფრო გააფართოვა მეფე სეოჩონგმა.

აქ ინახება კორეის მეფეების 19 და დედოფლების 30 მემორიალური დაფა, რომლებიც 19 ოთახშია განთავსებული.
სოკურამი

სოკურამის მღვიმე — განდეგილების საცხოვრებელი ადგილი, სამხრეთ კორეაში, რომელიც შედის ბულგუსკის სატაძრო კომპლექსში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 750 მეტრზე და გადაჰყურებს იაპონიის ზღვას. 1962 წელს, ის გაფორმდა როგორც სამხრეთ კორეის 24-ე ეროვნული საგანძური, ხოლო 1995 წელს, ბულგუსკის ტაძართან ერთად, იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. მღვიმეში ინახება ბუდას ერთ-ერთი საუკეთესო სკულპტურა მთელ მსოფლიოში.

სოკურამის მშენებლობა ახ.წ. 742 - 751 წლებში, სილას სამეფოს ზეობის პერიოდში მიმდინარეობდა.

დღეისათვის, მღვიმე ტურისტებისათვის ღიაა და სამხრეთ კორეის ერთ-ერთ ყველაზე მონახულებად ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს.

გალერეა
ბულგუკსა

ბულგუკსა — კორეული ბუდიზმის ჩოგიეს წესდების მთავარი ტაძარი სამხრეთ კორეაში, კიუნსან-პუკტოს პროვინციაში. მოიცავს ქვეყნის ეროვნული საგანძურის 7 ობიექტს, მათ შორისაა ორი პაგოდა და ბუდას ორი მოოქროვილი სკულპტურა. 1995 წელს, იუნესკომ ბულგუკსა მიდგან 4 კმ-ში მდებარე სოკურამთან ერთად მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

ტაძარი სილას სამეფოს ბუდისტური ხელოვნების ოქროს ხანის ნიმუშად მიიჩნევა. 1966 წელს აქ აღმოჩენილ იქნა მსოფლიოში უძველესი, ხით ბეჭდვის ნიმუშები, რომლებიც ახ.წ. 704 - 751 წლებით თარიღდება. დაბეჭდილია ბუდისტური ტექსტები.

თანამედროვე კომპლექსის ადგილას, პირველადი, პატარა ტაძარი ახ.წ. 528 წელს აშენდა.

ისტორია
ქრონიკების თანახმად თანამედროვე ბულგუკსის ტერიტორიაზე პირველი ტაძარი ააშენეს 538 წელს. სამგუგიუსაში (ლეგენდების კრებული) ლაპარაკია იმაზე, რომ ამჟამინდელი ტაძარი აგებულია 751 წელს კიმ დე სონოს მიერ თავისი წინაპრების სულთა საოხად. მშენებლობა დამთავრდა მისი გარდაცვალები შემდეგ 774 წელს. ახალ ტაძარს ეწოდა ბულგუკსა (ბუდას მიწის მონასტერი).

კორიოს დინასტიისა და ჩოსონის დინასტიის ადრეულ პერიოდში ტაძარი ნაწილობრივ გადააკეთეს. იმჯინის ომის დროს (1592-1598 წწ.) ხის ნაგებობები დაიწვა. 1604 წელს დაიწყო ტაძრის რეკონსტრუქცია და გაფართოება. 1805 წლამდე ჩატარდა 40-მდე სამშენებლო და აღდგენითი სამუშაო. იაპონიიის კოლონიური მმართველობის დროს 1910-1945 წლებში იაპონელებმა დაიწყეს ტაძრის რესტავრაცია, თუმაც ბოლომდე ვერ მიიყვანეს.

მეორე მსოფლიო ომისა და კორეის ომის შემდეგ, 1966 წელს დაიწყო ტაძრის ნაწილობრივი რესტავრაცია. ამის შემდეგ სამხრეთ კორეის პრეზიდენტი პაკ ჩონ ჰი იწყებს ტაძრის აღმშენებლობას და ბულგუკსა იღებს თანამედროვე იერსახეს.

სტრუქტურა
სოგემუნი, ტაძრის შესასვლელი, რომელიც შედგება ორი დონის კიბისა და ხიდისაგან, 23-ე ნომრითაა შეტანილი ეროვნული საგანძურის სიაში. კიბის 33 საფეხური სიმბოლიზებულია განათლებისაკენ გადადგმულ 33 საფეხურთან. 17 საფეხურისაგან შემდგარი ქვედა ნაწილი - ცონგუნგიო (ცისფერი ღრუბლების ხიდი) - 6,3 მეტრის სიგრძისაა. ზედა ნაწილი - ბეგუნგიო (თეთრი ღრუბლების ხიდი) – 16 საფეხურიანია და 5,4 მეტრი სიგრძისაა. კიბეები მიემართება ჯაჰოამუნი-იისფერი ღრუბლების ჭიშკრისკენ.

ტაძრის ეზოში ორი პაგოდაა, რაც კორეული ბუდისტური მონასტრებისათვის არ არის დამახასიათებელი. სოკატაპი - სამსართულიანი (პაგოდა სოგგამუნში) 8,2 მ. სიმაღლისაა, აგებულია ქვით ტრადიციული კორეული სტილით, მარტივი ხაზებით და მინიმალური მორთულობით. სოკატაპის ასაკი 13 საუკუნეზე მეტს ითვლის. 10, 4 მეტრის დაბოთაბი (საგანძურის პაგოდა) სოკატაპისაგან განსხვავებით ცნობილია ნატიფი ორნამენტებით. მისი გამოსახულება დატანილია სამხრეთ კორეულ 10 ვონიან მონეტებზე. დაბოთაბი და სოგათაბი მე-20 და 21-ე ნომრით შეიტანეს ეროვნული საგანძურის ნუსხაში.

ტაძრის მთავარი დარბაზი - დეუნძონი (განათლების დიდი დარბაზი). დაბოთაბი და სოგათაბი ამ დარბაზის წინ მდებარეობს. დარბაზი საკიამუნის ბუდას სალოცავია, აგებულია 681 წელს. მთავარი დარბაზის უკან არის მუსოლჯეონი - მდუმარების დარბაზი. მისი სხელი იმ რწმენას გამოხატავს, რომ ბუდას სწავლება მხოლოდ სიტყვებით არ მიიღება. ეს ბულგუკსას ტაძრის ერთ-ერთი უძველესი ნაგებობაა, დათარიღებული 670 წლით.

პირველი ნაბეჭდი წიგნი მსოფლიოში
1966 წელს აღმოაჩინეს ქსილოგრაფიული ტექსტი უშნიშა ვიჯაი დჰარანი სუტრა, დათარიღებული დაახლოებით 704-751 წლებით. გრაგნილი დაბეჭდილია იაპონურ ქაღალდზე ზომით 8630 სმ. იგი ნაბეჭდი წიგნის ყველაზე ადრეული ნიმუშია მსოფლიოში.
ჩხანდოკუნი

ჩხანდოკუნი, აგრეთვე ცნობილი როგორც ჩხანდოკუნის სასახლე — ისტორიული ნაგებობა სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში. იგი ერთ-ერთია ჩოსონის დინასტიის მიერ აშენებული „ხუთი დიდი სასახლიდან“. იმის გამო, რომ ჩხანდოკუნი კიონბოკუნის სასახლის აღმოსავლეთით მდებარეობს, მას ხშირად აღმოსავლეთ სასახლესაც უწოდებენ . იგი კორეელი პრინცების საყვარელი ადგილს წარმოადგნდა. სასახლე 1395 წელს აიგო.

ჩხანდოკუნი, ისევე როგორც სეულის ხუთივე დიდი სასახლე, მნიშვნელოვნად დაზიანდა კორეის იაოპნური ოკუპაციის დროს. დღეისათვის მისი სტრუქტურის მხოლოდ 30%-ია შემორჩენილი.

გალერეა
ჰვასონის ციხესიმაგრე

ჰვასონი — ციხესიმაგრე სამხრეთ კორეის ქალაქ სუვონის ცენტრში, რომელიც 1794 წელს ჩოსონის დინასტიის მეფე ჩონჯომ ააშენა. მდებარეობს სეულიდან 30 კილომეტრით სამხრეთით. მეფემ ციხესიმაგრე მიუძღვნა მამამისს — პრინც სადოს, რომელიც მამამისმა (ჩონჯოს პაპამ), მეფე იონჯომ ბრინჯის შესანახ ყუთში ჩაკეტა და აიძულა თავი მოეკლა. 1997 წელს, იუნესკომ იგი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

ციხესიმაგრე დასავლური და აღმოსავლური არქიტექტურის კომბინაციითაა ნაგები, რითაც მნიშვნელოვნად განსხვავდება სხვა კორეული ნაგებობებისგან.
ჰიდრომეტრია

ჰიდრომეტრია — ხმელეთის ჰიდროლოგიის დარგი, რომელშიც შემუშავებულია ხმელეთის წყლებისა და ზღვების ჰიდროლოგიური რეჟიმის ელემენტების გაზომვისა და დაკვირვების მეთოდიკა, აგრეთვე გაზომვის შედეგების დამუშავების, მათი შეკრების, შენახვისა და პუბლიკაციის წესები. წყლის შესახებ არსებული უძველესი მეცნიერებაა. ჩვეულებრივ პრაქტიკაში დამკვიდრებულ გაგებაში ჰიდრომეტრია შეიცავს მხოლოდ გაზომვისა და დაკვირვების მეთოდებს ხმელეთის ჰიდროლოგიაში, რომელიც გამოიყენება მდინარეთა რეჟიმის, ტბების, წყალსაცავებისა და ჭაობების შესასწავლად. ოკეანეებისა და ზღვების ჰიდრომეტრია ატარებს პრაქტიკული ოკეანოგრაფიის სახელწოდებას და მიეკუთვნება ოკეანოლოგიას.

ჰიდრომეტრიის კვლევის სფეროში შედის სიღრმეების, დონეების, ფსკერისა და ნაკადის თავისუფალი ზედაპირის, რელიეფის, წნევებისა და დაწნევების, სიჩქარეთა და სითხის დინების მიმართულებების, სიჩქარეების და წნევების პულსაციების, ტალღის ელემენტების, ჰიდრავლიკური ქანობების, სითხის მოცულობითი, წონითი და მასითი ხარჯების, ნაკადის სიმღვრივის, ნატანისა და პულპის ხარჯების, ნაკადის თერმული და ყინულოვანი რეჟიმების მახასიათებელი ელემენტების განსაზღვრა.

ჰიდრომეტრიული ინფორმაციის წყაროს ჰიდროლოგიურ სადგურებსა და პოსტებზე არსებული სტაციონარული დაკვირვებები შეადგენს, კვლევის საექსპედიციო, სპეციალური, დისტანციური და სხვა მეთოდები.

ჰიდრომეტრიას ფართოდ გამოიყენებენ ფიზიკური მოვლენების შესწავლისას (განსაკუთრებით ექსპერიმენტულ ჰიდროაერომექანიკაში); წარმოებასა და მშენებლობის პროექტირების და აგრეთვე მდინარეებისა და ზღვების ჰიდროტექნიკური კონსტრუქციებისა და ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობის დროს და ა.შ. ჰიდრომეტრია შეიძლება განვიხილოთ ბუნებაში წყლის შესწავლისა და სხვადასხვა ტექნოლოგიურ პროცესებში, მანქანებსა და აპარატებში სითხეების გამოყენების თვალსაზრისითაც.
წყალდიდობა ევროპაში (2005)

წყალდიდობა ევროპაში — ძლიერი წყალდიდობა, რომელიც დაფიქსირდა 2005 წლის აგვისტოში. გამოვლინდა რუმინეთში, შვეიცარიაში, ავსტრიასა და გერმანიაში; საერთო ჯამში წყალდიდობამ გადაუარა ცენტრალურსა და აღმოსავლეთ ევროპას. წყალდიდობას სხვადასხვა ქვეყნებში მასობრივი მსხვერპლიც მოჰყვა.

კატასტროფის შედეგად ყველაზე მეტად რუმინეთი დაზარალდა, სადაც წყალდიდობამ დაახლოებით 30-მდე კაცი იმსხვერპლა. საერთო ზარალმა ასტრონომიულ ციფრს მიაღწია; საჭირო გახდა ათასობით ადამიანის ევაკუაცია. დაინგრა სახლები და სხვადასხვა შენობები, რის შემდეგ მრავალი ადამიანი უსახლკაროდ დარჩა.

კატასტროფამ იმსხვერპლა შვეიცარიაც. აქ უწყვეტი თავსხმა წვიმების შემდეგ არაერთი კანტონი დაზარალდა. იყო მასობრივი ევაკუაცია. დაფიქსირდა მსხვერპლიც.

გერმანიაში საგანგებო სიტუაცია გამოცხადდა, მრავალი რაიონი წყლის ქვეშ მოექცა, რის შემდეგად შეუძლებელი გახდა გარე სამყაროსთან კავშირი. საგზაო მარშრუტები ტალახითა და ნაყარით დაიფარა, რის გამოც გადაიკეტა გზები.
კოჩანგის, ჰვასუნესა და კანჰვას დოლმენები

კოჩანგის, ჰვასუნესა და კანჰვას დოლმენები — მდებარეობს სამხრეთ კორეაში და წარმოადგენს ასამდე ქვის დოლმენს, რომლებასაც ჩვენს წელთაღრიხვამდე პირველ ათასწლეულში, კორეის ნახევარკუნძულზე არსებული მეგალითური კულტურა სამარხებად და სხვა სარიტუალო დანიშნულებისამებრ იყენებდა. 2000 წელს, იუნესკომ ობიექტები მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. როგორც კორეის სახელმწიფომ ოფიციალურად განაცხადა, მსოფლიო დოლმენების 40% სწორედ კორეაში მდებარეობს, ძირითადად ამ სამ ადგილში.

მეგალითები მართლაც შეუფასებელია. მათ ქვეშ დამარხულ მმართველთა საფლავებში აღმოჩენილია კერამიკა, ბრინჯაო, იუვილერია და სხვა სამგლოვიარო არტეფაქტები. ქვები მეტყველებენ, როგორ იქნნენ ისინი მოპოვებული, ტრანსპორტირებული და შემდეგ დოლმენების აშენებაში გამოყენებულნი. აღნიშნული დოლმენები ძვ.წ. საუკუნით თარიღდება.

ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრები 1956 წლიდან დაიწყო.
კიონჯუს ისტორიული ზონა

კიონჯუს ისტორიული ზონა — ტერიტორია სამხრეთ კორეაში, რომელიც 2000 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. დაცული არეალი მოიცავს ტაძრებისა და სასახლეების ნანგრევებს, პაგოდებსა და სტატუეტებს, ასევე სილას სამეფოს სხვა მრავალ არტეფაქტს. ამ ისტორიული ზონას ხანდახან მსოფლიოში ყველაზე დიდ ღია ცის ქვეშ მდებარე მუზეუმს უწოდებენ.
ჩეჯუ

ჩეჯუს ვულკანური კუნძული და ლავის ხვრელები — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი სამხრეთ კორეაში. ჩეჯუ, იგივე ჩეჯუდო ვულკანური კუნძულია, რომელიც კორეის სამხრეთი სანაპიროდან 130 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს. მისი ფართობი 1 846 კმ²-ია და წარმოადგენს სამხრეთ კორეის უდიდეს კუნძულსა და ყველაზე პატარა პროვინციას. კუნძულის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს სამხრეთ კორეის უმაღლესი მწვერვალი და ჩამქრალი ვულკანი ჰალასანი (1 950 მ). მისი ვულკანური აქტივობები დაიწყო ცარცულ პერიოდში და გრძელდებოდა მესამეულ სისტემამდე. ბოლო აქტივობა დაფიქსირდა 800 წლის წინ. კუნძული შედგება ვულკანური კლდეებისა და ნიადაგისგან, რომლებიც ჰალსანის მოქმედების შედეგია.

ჩეჯუ მეცნიერულად განსაკუთრებით ფასეულია, რადგან აქ მდებარეობს ლავური მილების სისტემა. ეს ბუნებრივი მილსადენები, რომლებშიც ერთ დროს მაგმა მიედინებოდა, ახლა ცარიელია და წარმოადგენს მღვიმეებს, რომლებიც ერთ-ერთი უდიდესია მსოფლიოში ამ ტიპის მღვიმეებს შორის.
SONAX

(სონაქსი, შემოკ. ) — გერმანული საწარმო, რომელიც მდებარეობს დუნაის ნოიბურგში. მისი საქმიანობის სფერო მოიცავს მანქანის მოვლის ქიმიური საშუალებების წარმოებას და მომსახურებას. გერმანიაში იგი არის თავისი სეგმენტის ლიდერი და მისი ბაზრის წილი 50%-ზე მეტს შეადგენს. აქვს ასევე ფილიალები ავსტრიასა და ნიდერლანდებში.
გუფი

გუფი — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები:აგვავერა, აკვასკია, აჯამფაზრა, ზეგანი, ფადგუ, ჩაწვქითი).

მდებარეობს სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე ღალიძგის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 170 მ, ოჩამჩირიდან 14 კმ. სოფლის მიდამოებში არის კარსტული მღვიმეები. მოსახლეობა — 345 მცხოვრები (1989).

მოსახლეობა
წყალდიდობა ევროპაში (2002)

წყალდიდობა ევროპაში — 2002 წლის აგვისტოში მომხდარი ძლიერი წყალდიდობა. ყველაზე მეტად დაზარალდა ჩეხეთი, ავსტრია, გერმანია, სლოვაკეთი, პოლონეთი, უნგრეთი, რუმინეთი და ხორვატია. სწორედ 2002 წელს დაფიქსირდა ბოლო 100 წლის განმავლობაში ევროპის უძლიერესი წყალდიდობა, რომელმაც ასობით ადამიანის სიცოცხლე იმსხვერპლა. წყალდიდობა კოკისპირულმა წვიმებმა გამოიწვია.

ძლიერი წვიმები 10 აგვისტოდან დაიწყო და დაახლოებით ერთ კვირას გაგრძელდა. ნაპირებიდან გადმოვიდა დიდი და პატარა მდინარეები, რომლებიც უძლიერეს ნაკადებად გადაიქცნენ და რომლებმაც წალეკეს გზა და გზა დასახლებული ადგილები.

პრაღაში მდინარე ვლტავის დონემ 7 მეტრით აიწია, ხოლო გერმანიაში ელბას დონე თითქმის 10 მეტრით გაიზარდა. ევროპის ერთ-ერთმა უმსხვილესმა მდინარემ დუნაიმ დატბორა ავსტრიის, სლოვაკეთის, ხორვატიის დიდი ნაწილები, ხოლო დუნაის შენაკადმა ტისამ დატბორა რუმინეთისა და ბულგარეთის რიგი სოფლები.

წყალი და ტალახიანი ნაკადები საკმაოდ ფართოდ გავრცელდა და საფრთხის ქვეშ დააყენა სხვადასხვა ქვეყნების კულტურული და ბუნებრივი ღირსშესანიშნაობები, როგორებიცაა: ქალაქები, სახლები, ქუჩქები, მეტროპოლიტენები, რკინიგზები, ხიდები, სასოფლო-სამეურნეო ტერიტორიები და ა.შ.
სუნი

სუნი — სპეციფიკური შეგრძნებაა ჰაერში მფრინავი არომატული ნივთიერებების (მან) არსებობისა, რისი გამოვლენა ხდება ყნოსვის შეგრძნების ქიმიური რეცეპტორების მეშვეობით (იხ. ხემეროცეპცია), რომელიც განლაგებულია ცხოველის ცხვირის ღრუში.

ადამიანის სუნის აღქმის სპეციფიკა
საერთო ცნობები
სუნი ადამიანების უმრავლესობისათვის არის — შედარებით სუსტად დიფერენცირებული, ინტეგრალური შეგრძნებაა, რადგანაც ის განისაზღვრება ყნოსვის რეცეპტორების, სამწვერა ნერვის რეცეპტორების და ვომერნოზალური ორგანოს რეცეპტორების გაღიზიანების ჯამური ეფექტით.

ფსიქოფიზიოლოგიური პროცესების ზეგავლენა აღქმაზე
შეიძლება გამოვყოთ რამდენიმე წამყვანი რგოლი და ფაქტორი, რომელიც მონაწილეობს სუნის აღქმის პროცესში:
რეცეპტორული დონე
ცხვირით სუნთქვის ხარისხი
ჰორმონალური ფონი
სპეციფიკური ანოსმიები
ასაკური თავისებურებები
ნერვთა კონების გამტარობა
ლიმბური სისტემა
ფსიქიკური დონე
ნერვული სისტემის აღზნების დონე
ინდივიდუალური გამოცდილება

სუნის აღქმის ფსიქოლოგიის თავისებურებანი
სუნის შეგრძნებაზე დიდი გავლენა აქვს ადამიანის ფსიქოფიზიოლოგიურ მდგომარეობას. გარკვეულ პირობებში შეიმჩნევა სუნის დამახინჯებული აღქმა, როდესაც გარკვეული, ჩვეულებრივი ნივთიერება მოულოდნელად ხდება მკვეთრად არასასიამოვნო.

სუნის ძალის გაზომვის მეთოდები
სუნის აღქმის გამოკვლევას აწარმოებს ოლფაქტომეტრია.

სუნის ძალის შეფასება მნიშვნელოვანია ეკოლოგიაში, კვების პროდუქტების ხარისხის ობიექტური შეფასებისათვის, პარფიუმერიაში, სხვადასხვაგვარი პათოლოგიების კლინიკური კვლევებისას.

სუნის რეპროდუქციის მოწყობილობა
 საუკუნეში ხმის (პატეფონი, მაგნიტაფონი) და გამოსახულების (ფოტოგრაფია, კინომატოგრაფი, ვიდეოკამერა) რეპროდუქციის მოწყობილობების ფართო გავრცელების შემდეგ, სულ უფრო ხშირად გამომგონებლები მიმართავენ სუნის რეპროდუქციის მოწყობილობების დამუშავებას.

ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ცდა იყო ასეთი სისტემის შემუშავება ამერიკა-ისრაელის ფირმის (2002 .) მიერ. ამ ფირმამ ვერ შეასრულა აღებული ვალდებულებები დროულად და პროექტი ჩაიშალა.
ეიზენჰაუერის დოქტრინა

ეიზენჰაუერის დოქტრინა მიუთითებს დუაიტ ეიზენჰაუერის მიმართვაში კონგრესისადმი 1957 წლის 5 იანვარს. დოქტრინის მიხედვით ქვეყანას შეეძლო ეკონომიკური ან (სხვა ქვეყნიდან აგრესისიის შემთხვევაში) სამხედრო დახმარება ეთხოვა ამერიკისთვის. აიზენჰაუერმა გამოარჩია სსრკ-დან საფრთხე და აშშ-ს სამხედრო კომიტეტს უფლება მისცა „დაეცვა ტერიტორიული მთლიანობა და პოლიტიკური დამოუკიდებლობა ისეთი ქვეყნებისა, რომლებიც ითხოვენ დახმარებას რომელიმე საერთაშორისო კომუნიზმს დაქვემდებარებული ქვეყნის აშკარა აგრესიის წინააღმდეგ“.

გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, დოქტრინა იყო გამოხმაურება შესაძლო ომისა, რომელსაც სსრკ-ს, სუეცის კრიზისის საბაბით, ეგვიპტეში შესაძლო შესვლა მოასწავებდა. რეგიონში წარმოქმნილი უხელისუფლებობის გამო, რომელიც ინგლისური და ფრანგული მხარეების წარუმატებლობას მოჰყვა, ეიზენჰაუერმა ჩათვალა, რომ თავისი გავლენის გაზრდა აუცილებელი იყო. სიტუაციას ართულებდა ეგვიპტის პრეზიდენტის ნასარის პოლიტიკა. მან განალაგა ბაზები, რომლებსაც იყენებდა აშშ-სა და სსრკ-ს ინტერესთა შესაჯახებლად. ამასთან ნასარი იღებდა სსრკ-სგან დახმარებას.

რეგიონულ დონეზე, დოქტრინის მიზანი იყო დახმარება არაბული რეჟიმებისა უზრუნველეყო ნასარის პოლიტიკური კონტროლის ალტერნატივა.

დოქტრინა 5 მარტს დაამტკიცა კონგრესმა 422 ხმით 79 ხმის წინააღმდეგ. 9 მარტს გამოცხადდა ოფიციალურად კონგრესის რეზოლუციაზე პრეზიდენტის ხელმოწერის შემდეგ.

შეიარაღებული ძალები პირველად გამოიყენეს ლიბანის კრიზისისას, როცა ამერიკის სამხედრო ძალებმა მოახდინეს ინტერვენცია ლიბანში.

დოქტრინის მიზნები
დოქტრინა მიზნად ისახავდა არაბულ ქვეყნებში ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ჩახშობას, აგრეთვე იქ (სუეცის კრიზისის გამო ინგლის-საფრანგეთის პოზიციების დასუსტებასთან დაკავშირებით) აშშ-ის პოზიციების განმტკიცებას. დოქტრინის განსახორციელებლად ასიგნებულ იქნა 200 მლნ. ამერიკული დოლარი.
პოლარული ნივთიერებები

პოლარული ნივთიერება — ქიმიაში არის ნივთიერება, რომლის მოლეკულებს გააჩნიათ ელექტრონული დიპოლური მომენტი. პოლარული ნივთიერებებისთვის, არაპოლარულ ნივთიერებებთან შედარებით, დამახასიათებელია მაღალი ფარდობითი დიელექტრიკული შეღწევადობა (თხევად ფაზაში 10-ზე მეტი), მაღალი დუღილისა და დნობის ტემპერატურა.

პოლარული მოლეკულები ურთიერთქმედებენ დიპოლ – დიპოლური მოლეკულათშორისი ძალების და წყალბადური ბმების საშუალებით. პოლარობას საფუძვლად უდევს უამრავი ფიზიკური თვისება, მათ შორის ზედაპირული დაძაბულობა, ხსნადობა, დნობის და დუღილის ტემპერატურები.

პოლარული გამხსნელებში ყველაზე უკეთ იხსნებიან პოლარული ნივთიერებები, მათ ასევე გააჩნიათ იონების სოლვატაციის უნარი. პოლარული გამხსნელების მაგალითებია წყალი, ამიაკი, სპირტები, და სხვა ნივთიერებები.

ბმების პოლარობა
იმის გამო, რომ ელექტრონებს აქვთ უარყოფითი მუხტი, ელექტრონების არათანაბარი გადანაწილება ბმის შიგნით იწვევს ელექტრული დიპოლის წარმოქმნას: ამიტომაც დადებითი და უარყოფითი ელექტრული მუხტები განცალკევდება. ასეთ დიპოლებში განცალკევებული მუხტები ჩვეულებრივ უფრო მცირეა, ვიდრე ფუნდამენტური მუხტი, ამიტომაც ასეთ მუხტებს უწოდებენ ნაწილობრივ მუხტებს, აღინიშნებიან + (დელტა პლუსით) და − (დელტა მინუსით). ეს სიმბოლოები შემოიღეს 1926 წელს სერ კრისტოფერ ინგოლდმა და დოქტორმა ედიტ ჰილდა ინგოოლდმა.

სუსტი ელექტრული გადახრა შესაძლებელია თუნდაც არაპოლარული სითხეებისთვისაც.

კლასიფიკაცია
ბმების პოლარობა, როგორც წესი, იყოფა სამ ჯგუფად, რომლებიც დამყარებული არის ელექტროუარყოფითობის განსხვავებაზე, ბმის მქონე ატომებს შორის. პაულინგის სკალის მიხედვით:

არაპოლარული ბმები, ძირითადად მაშინ ჩნდება, როდესაც ელექტროუარყოფითობის სხვაობა ორ ატომს შორის 0,5 – ზე ნაკლებია.
პოლარული ბმები, ძირითადად ჩნდება როდესაც ელექტროუარყოფითობა ორ ატომს შორის მერყეობს დაახლოებით 0,5-სა და 2.0-ს შორის.
იონური ბმები ზოგადად ჩნდება, როდესაც ელექტროუარყოფითობის სხვაობა ორ ატომს შორის 2.0-ს აღემატება.

პაულინგმა ეს კლასიფიკაციის სქემა დაფუძნა ბმის ნაწილობრივ იონურ თვისებაზე. მისი შეფასებით, 1.7-ი სხვაობა შეესაბამება 50% იონურ ბმას, ასე რომ უფრო დიდი სხვაობა შეესაბამება ბმას, რომელიც უფრო მეტად იონიურია.

როგორც კვანტურ-მექანიკური აღწერილობით, პაულინგმა გამოიყენა პოლარული მოლეკულის - ისთვის ტალღური ფუნქცია, რაც არის კოვალენტური და იონური მოლეკულების ტალღური ფუნქციების ხაზოვანი კომბინაცია: = (:) + (+−).

კოვალენტური და იონური თვისებები დამოკიდებულია კვადრატული კოეფიციენტების მნიშვნელობებზე 2 და 2-ზე.

პოლარობის პროგნოზირება
ნივთიერება შედგენილობის მიხედვით შესაძლებელია იმის პროგნოზირება ნივთიერება პოლარულია თუ არაპოლარული. ცხრილში მოცემულია მაგალითები:
ჩოსონის დინასტიის მეფეთა აკლდამები

ჩოსონის დინასტიის მეფეთა აკლდამები სამხრეთ კორეაში, მოიცავს კორეის ჩოსონის დინასტიის (1392-1910) მეფეთა 40 საფლავს. საფლავები 18 სხვადასხვა ადგილასაა გაფანტული მთელი სამხრეთ კორეის მასშტაბით. აგებულია მათი დიდებისა და მიღწევების პატივსაცემად. 2009 წელს, იუნესკომ ეს საფლავები მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

საფლავები ორ ტიპად იყოფა. მეფეეები და დედოფლები დაკრძალული არიან ნეუნგ-ის ტიპის საფლავებში, ხოლო ტახტის მემკვიდრეები და მათი საცოლეები, აგრეთვე სანმეფო ოჯახის ახლობლები ვონ-ის ტიპის საფლავებში.
ჰაჰოე

ჰაჰოე — ტრადიციული სოფელი სამხრეთ კორეაში. მის მთავარ ღირებულებას აქ წარმოდგენილი ჩოსონის დინასტიის პერიოდის არქიტექტურული სტილი, ხალხური ტრადიციები, ფასეული წიგნები და ძველი ტრადიციები წარმოადგენს.

სოფელი მდებარეობს ანდონის პროვინციაში, ნამსანის მთის ჩრდილოეთით. დაგეგმარებულია გეომანტიკის პრინციპებით და მას ლოტოსის ყვავილის ფორმა გააჩნია.

2010 წელს, იუნესკომ ჰაჰოე მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

გალერეა
იანგდონგი

იანგდონგი — ჩოსონის დინასტიის ტრადიციული სოფელი სამხრეთ კორეაში. მდებარეობს კიონსან-პუკტოს პროვინციაში, ქალაქ კიონჯუდან 16 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით, მდინარე ჰეიონგსანის გასწვრივ.

დაცვის ხარისხი, არაერთი კულტურული ასპექტი, ტრადიციონალიზმი, ულამაზესი ბუნება — ყველაფერი ეს იანგდონგში სრულადაა წარმოდგენილი. სოფელი ასევე ნათელი მაგალითია იანბანის (კორეული არისტოკრატია) ცხოვრების წესისა და ნეო-კონფიციანიზმისა.

2010 წელს, სოფელ ჰაჰოესთან ერთად, იუნესკომ იანგდონი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
მადაინ-სალიჰი

მადაინ-სალიჰი (არაბ. ) ასევე ალ-ჰიჯირი ან ჰეგრა — ისლამის წინა პერიოდის არქეოლოგიური ძეგლი საუდის არაბეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ალ-მადინას რეგიონში. თარიღდება ნაბატეის სამეფოს პერიოდით (ახ.წ. საუკუნე).

ოაზისი პეტრასა და ჰიჯაზის დამაკავშირებელ მთავარ საქარავნო გზაზე მდებარეობდა. სწორედ აღნიშნული სამეფოს აშენებულია ქალაქი პეტრაც იორდანიაში. კომპლექსში აღმოჩენილია 131 კლდეში გამოკვეთილი, მონუმენტური, ორნამენტებით საგულდაგულოდ მორთული სამარხი და წყალმომარაგების საშუალებები, რომლებიც ნაბატეის ქალაქ ჰეგრას მიეკუთვნებოდა. ასევე აღმოჩენილია კლდეებზე გაკეთებული 50 წარწერა, რომლებიც ნაბატეიმდელ პერიოდს მიეკუთვნება.

2008 წელს, იუნესკომ ძეგლი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
ბუსრა

ბუსრა — უძველესი ქალაქი სამხრეთ სირიაში. წარმოადგენს ქვეყნის მთავარ არქეოლოგიურ ტერიტორიას და 1980 წლიდან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლს.

პირველი დასახლებები ამ ტერიტორიაზე, ნახსენებია ძველი ეგვიპტის ფარაონების - თუთმოს -ისა და ამენჰოტეპ -ის დოკუმენტებში (ძვ.წ. საუკუნე). უკვე ძვ.წ. საუკუნეში, ბუსრა ნაბატეის სამეფოს ქალაქია. ახ.წ. 106 წელს, აღნიშნული სამეფო რომის იმპერატორ ტრაიანეს გენერალმა კორნელიუს პალმამ დაიპყრო.

რომის იმპერიის შემადგენლობაში, ქალაქს სახელი გადაერქვა და ეწოდა ნოვა-ტრაიანე-ბოსტრა და წარმოადგენდა რომის ერთ-ერთი პროვინციის - ქვიანი არაბეთის დედაქალაქს. ბუსრა რამდენიმე მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზის გადაკვეთაზე აღმოჩნდა, სულ მალე აყვავდა და რეგიონის მთავარი მეტროპოლია გახდა.

 საუკუნეში ქალაქი სასანიდებმა დაიპყრეს, შემდეგ მას მოჰყვა მცირე ხნიანი ბიზანტიური დაპყრობა და ბოლოს რაშიდთა არმიამ დაიპყრო ხალიდ იბნ ალ-ვალიდის მეთაურობით. ამის შემდეგ, ბუსრას ისლამური ისტორია იწყება.

გალერეა