iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რუმფის რაიონი

რუმფის რაიონი — მალავის რაიონი, მდებარეობს მალავის ჩრდილოეთ რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — რუმფი. ფართობი — 4769 კმ². მოსახლეობა — 172 034 კაცი (2008 წელი).

რაიონში დაიბადა მალავის რამდენიმე ცნობილი პოლიტიკოსი:
ტომ ჩაკუფა ჩიჰანა — ოპოზიციური პარტიის ლიდერი.
დენის ნხვაზი — მინისტრთა კაბინეტის ყოფილი წევრი.
კამლეპო კალუა — მალავის დემოკრატიული პარტიის ლიდერი.
ზომბის რაიონი

ზომბის რაიონი — მალავის რაიონი, მდებარეობს მალავის სამხრეთ რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ზომბა (სიდიდით მე-4-ე ქალაქი მალავიში). ფართობი — 2580 კმ². მოსახლეობა — 667 953 კაცი (2008 წელი).

ქალაქში მდებარეობს მალავის უნივერსიტეტის ყველაზე დიდი კოლეჯი, რომელსაც აქვს 5 ფაკულტეტი: ჰუმანიტარული, მეცნიერების, სამართლის, სოციალური მეცნიერებების და განათლების.
ქვედა აგარა

ქვედა აგარა — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, პირველი მაისის თემში (სოფლები: პირველი მაისი, ზედა აგარა, ქვედა აგარა, კოლოტაური). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლისს მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 400 მ, დაბა ქედიდან 6 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 109 კაცი. სოფელში არის შუა საუკუნეების ხიდი და საუკუნის მეჩეთი.

დემოგრაფია
ძენწმანი

ძენწმანი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, ქედის თემში (სოფლები: არსენაული, აქუცა, გულები, ზენდიდი, კორომხეთი, ორცვა, ქედა, შევაბური, ცხემნა, ძენწმანი, ხუნკუდა). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, დაბა ქედიდან დაშორებულია 1 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 197 კაცი. საბჭოთა პერიოდში სოფელში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა.

დემოგრაფია
ისტორიული ძეგლები
სოფელში არის შუა საუკუნეების ციხე-სიმაგრის ნანგრევები და საუკუნის ძენწმანის ჯამე.
გულები

გულები — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, ქედის ადმინისტრაციულ ერთეულში (სოფლები: არსენაული, აქუცა, გულები, ზენდიდი, კორომხეთი, ორცვა, ქედა, შევაბური, ცხემნა, ძენწმანი, ხუნკუდა).

მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 490 მ., დაბა ქედიდან დაშორებულია 1,5 კილომეტრით. სოფელში არის გოგირდოვანი მინერალური წყალი. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა, მეხილეობა, მევენახეობა, მეჩაიეობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 235 კაცი.

დემოგრაფია
ზენდიდი

ზენდიდი — სოფელი სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკაში, ქედის მუნიციპალიტეტის ქედის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 350 მ-ზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 1 კმ-ით.

ისტორია
ტოპონიმ „ზენდიდის“ საფუძველია ჭანური „ზენი“, რაც „ვაკე ადგილს“ ნიშნავს. სახელწოდება „ზენდიდი“ წერილობით წყაროებში პირველად ასახულია „ტბეთის სულთა მატიანეში“ (ძირითადი ნაწილი შედგენილია - საუკუნეებში), რომელშიც მოხსენიებულია „გჲორგასძე ზენდიდელი პაპა.“ ოსმალეთის ბატონობის პერიოდში, სულთან სელიმ -ის (ზეობდა 1566-1574 წწ.) დროს შედგენილი “ზემო და ქვემო აჭარის ლივის დიდი დავთრის“ მიხედვით ზენდიდში იყო 5 კომლი, რომელიც იხდიდა გადასახადს 5 000 ახჩის ოდენობით. სოფელი შედიოდა ქვემო აჭარის ნაჰიეში. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მევენახეობა. სოფელში არის ეროზიის საწინააღმდეგო სადგური.

კულტურული მემკვიდრეობა
სოფელში, ადგილ კონახში, მაღალ კლდოვან გორაზე შემორჩენილია გვიან შუა საუკუნეებში აგებული ბეჟანიძეების საგვარეულო ციხის ნანგრევები, რომლებიც 2001 წელს შეისწავლა ბათუმის ნ. ბერძენიშვილის სახ. სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღ. შ. მამულაძე). ციხის ჩრდილო-დასავლეთით გაითხარა შუა საუკუნეების დარბაზული ტიპის მცირე ეკლესია და ეკლესიის გარშემო არსებული განვითარებული და გვიანი შუა საუკუნეების ორმოსამარხები. სამარხეულ ინვენტარს ძირითადად შეადგენს მოჭიქული და სადა კერამიკა, იშვიათია მინისა (სასმისი) და ლითონის (ბრინჯაოს სამაჯური, რკინის ჯვარი) ნივთები. სოფლის ტერიტორიაზე აღმოჩნდა შუა საუკუნეების მარანი.

დემოგრაფია
ნამონასტრევი (ქედის მუნიციპალიტეტი)

ნამონასტრევი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, მერისის თემში (სოფლები: გარეტყე, გუნდაური, ინაშარიძეები, მერისი, ნამონასტრევი, სილიბაური, სიხალიძეები). მდებარეობს მდინარე მერისის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 820 მ. დაბა ქედიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით, მერისიდან 7 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 60 კაცი. სოფელში არის მინერალური წყალი.

დემოგრაფია
ცხმორისი

ცხმორისი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში. ცხმორისის თემის ცენტრი (სოფლები: ახო, გეგელიძეები, გობრონეთი, კოკოტაური, ჩეტკიძეები, ცხმორისი). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 600 კაცი. სოფელში იყო შუა საუკუნეების ხიდი.

დემოგრაფია
კოკოტაური

კოკოტაური — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, ცხმორისის თემში. მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 450 მ, დაბა ქედიდან 17 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 545 კაცი. სოფელში არის მინერალური წყალი.

დემოგრაფია
ისტორიული ძეგლები
სოფელში დგას საუკუნის ჯამე. ასევე სოფელში შემორჩენილია განვითარებული შუა საუკუნეების დროინდელი ქვის საწნახელი. საწნახელი გეგმით სწორკუთხა ნაგებობას წარმოადგენს და ნაგებია ფლეთილი ქვით. საწნახელი ორიენტირებულია დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ. უკეთესადაა შემორჩენილი დასავლეთი და სამხრეთი კედლის ნაწილი.

ლიტერატურრა
დანდალო

დანდალო — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, დანდალოს ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ბალაძეები, გოგიაშვილები, დანდალო, მოსიაშვილები, ტაკიძეები, ხარაულა, ჯალაბაშვილები).

გეოგრაფია
მდებარეობს აჭარის ქვაბულში, მდინარე აჭარისწყლის მარცხენა მხარეს ტაფობში, რომელიც საკმაოდ ვრცელ ველს წარმოადგენს. დანდალო ერთმანეთისგან ჰყოფს ზემო აჭარასა და ქვემო აჭარას. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 347 კაცი.

ისტორია და კულტურა
დანდალო პირველად მოხსენიებულია სამცხე-საათაბაგოს მღვდელმთავართა სამრევლოების აღწერილობათა წიგნში ( საუკუნე). სოფლის მახლობლად, მდ. აჭარისწყალზე, შემონახულია შუა საუკუნეების ქვის თაღოვანი ხიდი. წარსულში დანდალოზე გადიოდა შავი ზღვის სანაპიროდან ახალციხეში მიმავალი დიდი მაგისტრალი მდებარეობდა. რუსეთის იმპერიის ხელისუფლებამ აქ ბათუმი– ახალციხის გზატკეცილი გაიყვანა და ძველი ხიდის გვერდით ააშენა დიდი რკინის ხიდი (ამჟამად გაუქმებულია და მის ქვემოთ, 300 მ-ში, აგებულია ახალი ხიდი).

სოფლის განაპირას, აღმოსავლეთით, მაღალ კლდეზე დგას გვიან ფეოდალური ხანის კავიანის ციხე. გადმოცემით კავიანი ციხეს იმიტომ ჰქვია, რომ მხოლოდ კავით შეიძლება მასზე ასვლა. სხვა ვერსიით კი ქავი გალავანს ნიშნავს და აქედან მოდის ციხის ნამდვილი სახელი ქავიანი.

დემოგრაფია
ბალაძეები (ქედის მუნიციპალიტეტი)

ბალაძეები — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, დანდალოს თემში (სოფლები: ბალაძეები, გოგიაშვილები, დანდალო, მოსიაშვილები, ტაკიძეები, ხარაულა, ჯალაბაშვილები). მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა მხარეს. სოფელში არის შუა საუკუნეების ქვის ხიდი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 116 კაცი.

დემოგრაფია
ლიბერიის უნივერსიტეტი

ლიბერიის უნივერსიტეტი — საზოგადოებრივი ფონდებით მოქმედი უმაღლესი სწავლების დაწესებულება ლიბერიის დედაქალაქ მონროვიაში. ეროვნული მთავრობის 1851 წლის განკარგულებით დაწესებული სკოლა 1863 წელს გაიხსნა, როგორც ლიბერიის კოლეჯი, ხოლო უნივერსიტეტი კი იგი 1951 წელს გახდა. ეს ერთ-ერთი უძველესი უმაღლესი სასწავლებელია დასავლეთ აფრიკაში და აკრედიტაცია მიღებული აქვს ლიბერიის უმაღლესი განათლების კომისიისგან.

უნივერსიტეტს ექვსი კოლეჯი, სამი პროფესიული სკოლა (მათ შორის იურიდიული და სამედიცინო) და სამი სამაგისტრო პროგრამა აქვს და სულ 18.000 სტუდენტი ჰყავს მის სამ ძირითად კამპუსზე ქვეყნის დედაქალაქსა და მის გარშემო. უნივერსიტეტის იურიდიული სკოლა ერთადერთია ქვეყანაში. ამ სკოლის კურსთამდავრებულები ხშირად ლიბერიის პოლიტიკაში წამყვან როლს იჭერენ, მათ შორის იყო ყოფილი პრეზიდენტი არტურ ბარკლეი.
Firestone

ფაირსტოუნის საბურავისა და რეზინის კომპანია — ამერიკული კომპანია, დაფუძნებული 1900 წელს ჰარვი ფაირსტოუნის მიერ, ვაგონებისთვის, მარხილებისთვის და იმ პერიოდის სხვა ბორბლებიანი ტრანსპორტისთვის პნევმატური საბურავების მისაწოდებლად. კომპანია საბურავების მასიური წარმოების პიონერი იყო. ის ფორდ მოტორ კომპანიისთვის საბურავების პირველი მიმწოდებელი იყო და ასევე აქტიური იყო გამოცვლის ბაზარზე. 1988 წელს კომპანია იაპონურმა ბრიჯსტოუნ კორპორაციამ შეისყიდა.
ნიგაზეული

ნიგაზეული — სოფელი შუახევის მუნიციპალიტეტში, ზამლეთის თემში. მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე აჭარისწყლის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 800 მ, დაბა შუახევიდან 13 კმ. შემორჩენილია შუა საუკუნეების ციხესიმაგრის ნანგრევები. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 706 კაცი. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა, მეცხოველეობა, მევენახეობა.

დემოგრაფია
ზამლეთი

ზამლეთი — სოფელი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკაში, შუახევის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ზამლეთი, ბუთურაული, მომწვარი, მჭედლური, ნენია, ნიგაზეული, ფოთელაური, ფურტიო).

მდებარეობს ღორექეთის ქედის სამხრეთით, მდინარე აჭარისწყლის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 800 მ-ზე, დაბა შუახევიდან 10 კმ-ის დაშორებით. სოფელში დგას „სხალთის ხიდი“. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 115 კაცი.

დემოგრაფია
დარჩიძეები (შუახევის მუნიციპალიტეტი)

დარჩიძეები — სოფელი, შუახევის მუნიციპალიტეტში (შუბანის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს არსიანის ქედის განშტოებაზე, მდინარე ჩირუხისწყლის (აჭარისწყლის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1580 მ-ზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 276 კაცი.

სოფლის სახელწოდება მოდის მკვიდრი მოსახლეობის გვარ-სახელისაგან (დარჩი, დაჩი).

დემოგრაფია
ისტორიული ძეგლები
სოფელში შემორჩენილია შუა საუკუნეების ნამოსახლარი გოგოლაურის უბანში და გვიანდელი შუა საუკუნეების დაზიანებული ციხე (გოგოლაურის, მთისუბნის ციხე).
შუბანი (ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი)

შუბანი — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ერკეთის თემში (სოფლები: ზემო ერკეთი, ქვემო ერკეთი, ზემო ონჭიქეთი, ქვემო ონჭიქეთი, შუბანი). მდებარეობს მდინარე სუფსის ხეობაში, ზღვის დონიდან 380 მ, ჩოხატაურიდან 7 კმ., საჯავახოდან 27 კმ., ზემო ერკეთიდან 1 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა და მეცხოველეობა. სოფელში დაიბადა არსენ წითლიძე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 129 ადამიანი.

ეკლესია
სოფელში დგას საუკუნის დარბაზული ეკლესია. აშენებულია 1893-96 წლებში. ნაგებია თლილი ქვით, მსხვილი ქვა გამოყენებულია მხოლოდ კუთხეებში და გამოყოფილია ოდნავ შვერილი პროფილით. ოთხწახნაგოვანი კედლები დასრულებულია ერთი მთლიანი აბსიდით. ეკლესიის დასავლეთით იდგა სამრეკლოს ნანგრევები. ტაძარში დაცულია წმინდა გიორგის რელიეფური გამოსახულება, რელიეფის ორივე მხარეს არის მხედრული წარწერა. ეკლესია რეკონსტრუირებულია. მინიჭებული აქვს კულტურის ძეგლის სტატუსი.
ყინჩაური

ყინჩაური — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხულოს მუნიციპალიტეტში, სხალთის თემის ცენტრი. მდებარეობს მდინარე სხალთის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 800 მ. სოფელში დგას საუკუნის სხალთის ეკლესია, შუა საუკუნეების ხიდი და განვითარებული შუა საუკუნეების ნაგებობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 281 ადამიანი.
ზედა თხილვანა

ზედა თხილვანა — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხულოს მუნიციპალიტეტში, თხილვანის ადმინისტრაციული ერთეულის (სოფლები: ზედა თხილვანა, ბაკო, მთისუბანი, ქვედა თხილვანა) ცენტრი.

მდებარეობს არსიანის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ხიხანისწყლის (სხალთის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 1560 მ-ზე, ხულოდან 40 კმ-ის დაშორებით. სოფელის მიდამოებში არის შუა საუკუნეების რამდენიმე ნაეკლესიარი და ხიხანის ციხე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 293 ადამიანი.
ბაკო

ბაკო — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში, თხილვანის თემში. მდებარეობს არსიანის ქედის დასავლეთით, მდინარე ხირხატისწყლის მარცხნივ, სხალთის სათავესთან, ზღვის დონიდან 1380 მ. სოფელში დგას შუა საუკუნეების თამარის ციხე.

პირველად მოხსენიებულია ბასილი ზარზმელისა და ტბელი აბუსერისძის თხზულებებში. ეს უკანასკნელი აღნიშნავს ბაკოელთა განსაკუთრებულ ღვაწლს ხიხანის წმინდა გიორგის ახალი ეკლესიის აგებაში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 258 ადამიანი.
ვერნები

ვერნები — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხულოს მუნიციპალიტეტში (ფუშრუკაულის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს სხალთის ქედის (არსიანის ქედის დასავლეთი განშტოება) ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე სხალთის მარცხნენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1100 მ-ზე, ხულოდან 37 კმ-ის დაშორებით.

ვერნები აჭარის ერთ-ერთი უძველესი სოფელია სხალთის ხეობაში. აქ გავრცელებული ლეგენდის მიხედვით, სოფელს წარსულში „ტბიყელი“ („ტბის ყელი") ერქვა; ის სოფლის ზემოთ, მთაში მდებარე ტბის წყალს წაულეკავს და იქაურობას „ვერნები“ (ე. ი. გავერანებული) შერქმევია. სოფლის შუაში შემორჩენილია შემორჩენილია შუა საუკუნეების ეკლესიის ნანგრევები.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 253 ადამიანი.
თაგო

თაგო — სოფელი სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხულოს მუნიციპალიტეტის ვაშლოვნის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 1000 მ-ზე, დაბა ხულოდან 7 კმ-ში. სოფელი საბაგირო გზით უკავშირდება ხულოს.

ისტორია
თაგოს ტერიტორიაზე მიკვლეულია რკინის ზოდები. ვარაუდობენ, რომ აქ რკინის მეტალურგიის ერთ-ერთი კერა იყო.

ოსმალეთის ბატონობის პერიოდში, სულთან სელიმ -ის (ზეობდა 1566-1574 წწ.) დროს შედგენილი “ზემო და ქვემო აჭარის ლივის დიდი დავთრის“ მიხედვით თაგოში იყო 5 კომლი, რომელიც იხდიდა გადასახადს 5 000 ახჩის ოდენობით. სოფელი შედიოდა ზემო აჭარის ნაჰიეში.

საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ოქტომბრის სასოფლო საბჭოში, განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა. 1985 წელს გაიხსნა ხულო-თაგოს საბაგირო გზა (სიგრძე 1720 მ, სიმაღლე 280 მ).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 294 ადამიანი.
აგარა (ხულოს მუნიციპალიტეტი)

აგარა — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხულოს მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი აგარა). მდებარეობს მდინარე საყევარას მარცხნივ, ზღვის დონიდან 1280 მ., ხულოდან 13 კმ. სოფელში არის შუა საუკუნეების ეკლესია „ნასაყდრალი“.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 497 ადამიანი.
საციხური (ხულოს მუნიციპალიტეტი)

საციხური — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხულოს მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: საციხური, გელაური, ნამონასტრევი, პანტნარი). მდებარეობს არსიანის ქედის დასავლეთით, მდინარე ნაფლატისწყლის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 1120 მ, ხულოდან 11 კმ., აგარადან 3 კმ. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა აგარის სასოფლო საბჭოში. განვითარებული იყო მიწათმოქმედება და მეცხოველეობა. სოფელში არის მინერალური წყლები.

საციხურში მდებარეობს ისტორიული ძეგლები დიდაჭარის ჯამე და ეკლესიის ნანგრევები.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 346 ადამიანი.
დინამო თბილისი (საკალათბურთო კლუბი)

საკალათბურთო კლუბი დინამო თბილისი — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი ქალაქ თბილისიდან, საქართველო.

ისტორია
კლუბი დაარსდა 1934 წელს, არის ყოფილი საბჭოთა კავშირის ერთ-ერთი უძველესი და ტიტულოვანი საკალათბურთო გუნდი. პირველ დიდ წარმატებას დინამოელებმა მიაღწიეს 1949 წელს, როდესაც საბჭოთა კავშირის თასის გათამაშებაში გაიმარჯვეს. ერთი წლის შემდეგ „დინამომ“ ზედიზედ მეორედ მოიპოვა თასი და თასთან ერთად საბჭოთა კავშირის ჩემპიონის წოდებაც. მომდევნო წლებში „დინამომ“ საბჭოთა კავშირის ჩემპიონის ოქროს მედლები კიდევ ორჯერ მოიპოვა — 1953 და 1954 წლებში, ხოლო 1962 წელს ევროპის ჩემპიონთა თასის მფლობელი გახდა.

საბჭოთა კავშირის თასი 1949
1949 წლის საბჭოთა კავშირის თასის გათამაშების ფარგლებში „დინამომ“ დაამარცხა პეტროზავოდსკის ნაკრები (99–36), კიევის ოფიცერთა სახლი (52–25), ტარტუს უსკა (25–24) და რიგის „დინამო“ (24–19). თბილისის „დინამოს“ ღირსებას იცავდნენ: ალექსანდრე მესხი, ოთარ ქორქია, სულიკო თორთლაძე, შოთა ქორქაშვილი, ჯუმბერ ნიჟარაძე, დავით გოძიაშვილი, მიხეილ კეკელიძე, ლევან ინწკირველი, გივი რუხაძე, თენგიზ მეძმარიაშვილი. მწვრთნელი — შალვა დიასამიძე.

საბჭოთა კავშირის თასი 1950
1950 წლის საბჭოთა კავშირის თასის გათამაშების ფარგლებში „დინამომ“ დაამარცხა ერევნის სკიფ-ი (71–31), ბაქოს „დინამო“ (47–36), ოდესის „ნაუკა“ (39–31), ტარტუს უსკა სათამაშოდ არ გამოცხადდა და ამიტომ გამარჯვება დინამოელებს ჩაეთვალათ. ფინალში თბილისელმა კალათბურთელებმა მოსკოველ თანაკლუბელებს მოუგეს (49–36) და თასს დაეულნენ. თბილისის „დინამოს“ ღირსებას იცავდნენ: ოთარ ქორქია, ნოდარ ჯორჯიკია, ლევან ინწკირველი, ჯუმბერ ნიჟარაძე, დავით გოძიაშვილი, ალექსანდრე მესხი, ვაჟა ჟღენტი, შოთა ქორქაშვილი, თენგიზ მეძმარიაშვილი, გივი რუხაძე. მწვრთნელი — გიორგი ავალიშვილი.

საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი 1950
1950 წლის საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის გათამაშების ფარგლებში დინამოელებმა შემდეგი შეხვედრები ჩაატარეს — წინასწარი თამაშებისას მათ დაამარცხეს: ყაზანის „სპარტაკი“ (57–40), ოდესის „ნაუკა“ (71–43), ალმა-ათის „ბოლშევიკი“ (86–41). ნახევარფინალებში დაამარცხეს ლენინგრადის „დინამო“ (71–39), ლენინგრადის ოფიცერთა სახლი (46–39), მოსკოვის „დინამო“ (24–21), მოსკოვის „ლოკომოტივი“ (56–29), წააგეს მოსკოვის ვვს-თან (34–72). ფინალურ ტურნირში თბილისელებმა ყველა მეტოქე დაამარცხეს: ტარტუს უსკა (34–31), კაუნასის „ჟალგირისი“ (25–20), მოსკოვის ვვს (36–34) და ქვეყნის ჩემპიონის წოდება მოიპოვეს. თბილისის „დინამოს“ ღირსებას იცავდნენ: ოთარ ქორქია, ნოდარ ჯორჯიკია, ჯუმბერ ნიჟარაძე, ლევან ინწკირველი, ვაჟა ჟღენტი, დავით გოძიაშვილი, შოთა ქორქაშვილი, ალექსანდრე მესხი, სულიკო თორთლაძე, გივი რუხაძე. მწვრთნელი — გიორგი ავალიშვილი.

ჯილდოები
საბჭოთა კავშირი
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
გამარჯვებული (4): 1950, 1953, 1954, 1968
ვიცე-ჩემპიონი (4): 1947, 1960, 1961, 1969
ბრინჯაოს პრიზიორი (4): 1948, 1952, 1965, 1977
საბჭოთა კავშირის თასი
გამარჯვებული (3): 1949, 1950, 1969

საქართველო
საქართველოს სუპერლიგა
გამარჯვებული (4): 1991, 1992, 2003, 2014
საქართველოს თასი
გამარჯვებული (2): 2004, 2015

ევროპა
ჩემპიონთა თასი
გამარჯვებული (1): 1962
ფინალისტი (1): 1960
ევროთასი
ფინალისტი (1): 1969

მიმდინარე შემადგენლობა
პერიოდიკა
ადოლფო დიასი

ადოლფო დიასი (, დ. 15 ივლისი, 1875, ალახუელა, კოსტა-რიკა — გ. 29 იანვარი, 1964, სან ხოსე, კოსტა-რიკა) — ნიკარაგუის 31-ე და 41-ე პრეზიდენტი. 1911 წლის 9 მაისიდან 1917 წლის 1 იანვრამდე. მეორე ვადით-1926 წლის 14 ნოემბრიდან 1928 წლის 1929 წლის 1 იანვრამდე. დაიბადა 1875 წელს კოსტა-რიკაში, ნიკარაგუელი მშობლების ოჯახში. იგი მუშაობდა ლა ლუს ი ლოს ანხელესის სამაღარო კომპანიაში. ეს იყო დელავერში დარეგისტრირებული კომპანია, რომელიც აღმოსავლეთ ნიკარაგუაში ფლობდა ოქროს საბადოებს. ამის შემდეგ იგი აჯანყდა ლიბერალი პრეზიდენტის ხოსე სანტოს სელაიას წინააღმდეგ, რომელიც მოლაპარაკებებს მართავდა იაპონიასა და გერმანიასთან ნიკარაგუის არხის გაყვანის თაობაზე. ამის გამო ამერიკა გადამტერებული იყო მის ადმინისტრაციაზე. 1911 წელს დიასი გახდა ნიკარაგუის პრეზიდენტი. დიასს ლიბერალების აჯანყების ჩახშობაში დაეხმარა ამერიკის სამხედროები, რომლებიც ქვეყანაში დარჩნენ მომდევნო ორი ათეული წლის განმავლობაში. 1914 წელს მან მოაწერა ხელი ბრაიან-ჩამოროს ხელშეკრულებას. რომლის ძალითაც ამერიკამ მიიღო უფლება აეშენებინა საკონტინენტთაშორისო არხი ნიკარაგუაში.

მას შემდეგ, რაც დიასმა პრეზიდენტობის ვადა დაასრულა იგი ამერიკაში ცხოვრობდა. 1926 წელს იგი ჩავიდა ნიკარაგუაში და გაპრეზიდენტდა ემილიანო ჩამოროს სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ (აშშ-ის სამხედროების გაწვევის შემდეგ). დიასის პრეზიდენტობის მეორე ვადაში ლიბერალებმა მოაწყვეს აჯანყება. ლიბერალების ჯარები სადაც იყო აიღებდნენ მანაგუას, რომ მათ ამერიკის ჩარევით ხელი მოაწერეს ესპინო ნეგროს შეთანხმებას. ლიბერალმა მეთაურმა აუგუსტო სანდინომ უარყო შეთანხმების პირობები და შეუტია ამერიკის სამხედროებს, რომლებიც რჩებოდნენ ნიკარაგუაში დიასის მთავრობის მხარდასაჭერად და შეთანხმების პირობების შესასრულებლად. 1928 წელს არჩევნების შემდეგ პრეზიდენტი გახდა ლიბერალი ხოსე მარია მონკადა. ამის შემდეგ დიასმა უფლება მოიპოვა ნიკარაგუის ოქროს რამდენიმე საბადოზე, რომლებიც დაინგრნენ სანდინოს ჯარების მიერ. იგი წარუმატებლად შეეცადა აღედგინა საბადოებზე მუშაობა ლა ლუსის კომპანიის სასარგებლოდ.

1936 წელს ხელისუფლება ხელში აიღო ანასტასიო სომოსა გარსიამ და დიასი საცხოვრებლად წავიდა ამერიკაში. იგი ათწელიწადზე მეტ ხანს ცხოვრობდა აშშ-ში, ამის შემდეგ ჩავიდა კოსტა-რიკაში 1964 წელს, სადაც გარდაიცვალა.
ხოსე მარია მონკადა

ხოსე მარია მონკადა ტაპია (; დ. 8 დეკემბერი, 1870, მასატეპე — გ. 23 თებერვალი, 1945, მანაგუა) — ნიკარაგუელი სამხედრო, პოლიტიკოსი და ნიკარაგუის 42-ე პრეზიდენტი 1929 წლის 1 იანვრიდან - 1933 წლის 1 იანვრამდე.

კარიერა
მონკადა იყო ლიბერალური პარტიის წევრი. 1910 წელს ხოსე სანტოს სელაიამ დატოვა პრეზიდენტის პოსტი. მონკადა აგრძელებდა კონსერვატორების წინააღმდეგ ბრძოლას, რის გამოც იგი იძულებული გახდა კოსტა-რიკაში გადასულიყო. ლიბერალმა გეენერალმა იქაც ვერ მოისვენა და აწყობდა გეგმებს, როგორ დაბრუნებულიყვნენ ლიბერალები ნიკარაგუის მთავრობაში.

მას შემდეგ, რაც ადოლფო დიასი ხელმეორედ აირჩიეს ნიკარაგუის პრეზიდენტად 1926 წელს, ლიბერალები აჯანყდნენ კონსერვატორი პრეზიდენტის წინააღმდეგ. მონკადა იყო ერთ-ერთი წინამძღოლი ლიბერალების აჯანყებისა სანდინოსა და საკასასთან ერთად. გენერალი მონკადა მანაგუას მიადგა და მას შემდეგ რაც მექსიკისგან მიიღო დახმარება მზად იყო აერო დედაქალაქი, რომ არა ამერიკის ჩარევა. ლიბერალები აიძულა დასთანხმებოდნენ ცეცხლის შეწყვეტას. დიასის მთავრობა შემდეგ არჩვენებამდე დარჩა მთავრობაში. საკასამ და მონკადამ პირობები მიიღეს, სანდინო კი ბრძოლას განაგრძობდა.

მონკადა პრეზიდენტად აირჩიეს 1929 წელს.

რჩეული ნაწერები
მონკადა და გაანი (1912)- საზოგადოებრივი მსოფლიო
მონკადა (1913)- სამართლიანობა! მიმართვა აღმასრულებელ ძალაუფლებას და შეერთებული შტატების სენატი. ნიუ-იორკი
მონკადა და გაანი (1911) - იმპერიალიზმი და მონროს დოქტრინა (მათი გავლენა ცენტრალურ ამერიკაში)
მონკადა და გაანი (1911)- აშშ-ს საზოგადოებრივი და პოლიტიკური გავლენა ცენტრალურ ამერიკაში. ნიუ-იორკი.
ნიკარაო

ნიკარაო — საუკუნის ინდიელების ბელადი და/ან ინდიელებით დასახლებული დედაქალაქი, რომელიც ეკუთვნოდა ნიკარაგუაში მცხოვრებ ენდოგენურ მოსახლეობას. საუკუნეში, როდესაც ცენტრალურ ამერიკაში მოვიდნენ ესპანელები, ხილ გონსალეს დავილამ აღმოაჩინა პირველად ეს ადგილი. სწორედ მანვე განაზოგადა ეს ადგილი მთელს ნიკარაგუაზე. სიტყვების ნიკარაოსა და ესპანური აგუას შეერთებით. ნიშნავს წყალს ესპანურ ენაზე და მასში იგულისხმება ორი დიდი ტბა მანაგუას ტბა და ნიკარაგუის ტბა.
კასტორი (ვარსკვლავი)

კასტორი ( / მარჩბივი) — სიკაშკაშით მეორე ვარსკვლავი მარჩბივის თანავარსკვლავედში, ერთ-ერთი ყველაზე კაშკაშა ვარსკვლავი ცაზე. ბაიერის მიერ კი იყო აღნიშნული როგორც «», უფრო კაშკაშა ამ თანავარსკვლავედში პოლუქსია, აქვს უფრო ნაკლები ეკლიპტიკური კოორდინატი და ამიტომაც ბაიერის მიერ აღინიშნა როგორც მარჩბივი.

კასტორის ორმაგი ვარსკვლავი შემჩნეული კიდევ 1678 წელს იყო. კუთხური მანძილი კომპონენტებს შორის (რომელთა ბზინვა 1,96 (კასტორ ) და 2,91 (კასტორ )) 4″ შეადგენს, და ბრუნვის პერიოდი 350 წელს უტოლდება. ყოველი კომპონენტი სპექტრალურ-ორმაგი ვარსკვლავია.

იყო გამოკვლეული რომ დაბალი ნათების ცვალებადი ვარსკვლავი რომლის 9 ვარსკვლავურ სიდიდეს უტოლდება მარჩბივის ფიზიკურად დაკავშირებულია კასტორთან. იგი 73″ (1010 ასტრონომიული ერთეული) კუთხის მანძილით დაშორებულია ოთხი კომპინენტისგან, და მინიჭებულია აქვს კასტორ აღნიშვნა. კასტორ ბრუნავს მასთა ცენტრის გარშემო არა ნაკლებ ათობით ათას წელში და იგი სპექტრალურ-ორმაგი ვარსკვლავია.

ასე რომ კასტორი — ექვსი კომპონენტისგან შემდგარი ვარსკვლავია.

კასტორი — პირველი ორმაგი გარსკვლავია, როლმლის ორბიტალური აშკარა მოძრაობა ჯერ კიდევ 1804 წელს უილიამ გერშელმა აღმოაჩინა.

კასტორის სახელი ეწოდა ძველბერძნული მითოლოგიური ტყუპების დიოსკურების სახელით, მათი დედა ლამაზმანი ლედა ხოლო კასტორის მამა ტინდარეი იყო.

სივრცეში მოძრაობა
სხვა სარსკვლავთა გამოკვლევისას, რომლებიც ასაკით და დახასიათებით კასტორს ჰგვანან, აგრეთვე მოძრაობაშიც წააგვანან, ასტრონომებმა შეადგინეს კასტორის მოძრავ ვარსკვლავთა ჯგუფი. ეს მცირე ჯგუფი 16 ვარსკვლავისგან შედგება.