iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გურზისებრი კლიტოციბე

გურზისებრი კლიტოციბე — სოკოს ქუდი 4-6 სმ დიამეტრისაა. მისი ფერი მონაცრისფრო-ყავისფერია, ხოლო კიდეები შედარებით ღია შეფერილობისაა. თავდაპირველად ქუდი ამობურცული ფორმისაა, შემდგომ კი იშლება და იღებს ძაბრისებრ-ბრტყელ ფორმას ბორცვაკიანი ცენტრით. მისი ზედაპირი გლუვია და წყლიანი ტექსტურის, რაც მას ჰიგროფანულ თვისებას ანიჭებს. ქუდის კიდეები თავდაპირველად ოდნავ შეკეცილია, თუმცა შემდეგ იშლება, ტალღოვანდება და ხდება არათანაბარი.

ფეხი 4-8 სანტიმეტრის სიგრძისა და 1-3 სანტიმეტრის სიგანისაა. მისი შეფერილობა ემთხვევა ქუდის ფერს. ფორმით ცილინდრულია, თუმცა ძირში შეიმჩნევა გამსხვილება და განივ-გაბერილი, გურზისებრი სტრუქტურა. ფეხიც გლუვია და ჰიგროფანული, როგორც ქუდი.

ჰიმენოფორი შედგება საშუალო სიგანის ფირფიტებისგან, რომლებიც დაღმავლად ეშვება ფეხისკენ. ფირფიტები თეთრია. მათი კიდეები თავდაპირველად სწორი ფორმისაა, შემდეგ კი ტალღოვანი ხდება, ზოგჯერ კი დანაკვთულიც.

სპორები ელიფსური ფორმისაა, ზომით 5-7 3-4 მიკრომეტრი. სპორების ანაბეჭდი თეთრია.

რბილობი თეთრია, წყლიანი და ხასიათდება ხილის მსუბუქი სუნით.

სოკო იზრდება ზაფხულსა და შემოდგომაზე, უმეტესად მაღალმთიან რეგიონებში, ნიადაგზე. ხშირად გვხვდება წიწვოვან ტყეებში, განსაკუთრებით ფიჭვნარებში, თუმცა იშვიათად შეიძლება ფოთლოვან ტყეშიც შეგვხვდეს.

გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.

სოკო საკვებად ვარგისია, თუმცა მისი მიღება ალკოჰოლთან ერთად კატეგორიულად არ არის რეკომენდებული, რადგან ეს იწვევს ძლიერ ინტოქსიკაციას. მოწამვლის სიმპტომები ვლინდება მიღებიდან დაახლოებით 2-7 საათში და მოიცავს ძლიერ თავის ტკივილს, პულსაციის გაძლიერებას თავისა და კისრის არეში, იშვიათ შემთხვევებში კი – ხელების შეშუპებას.
არიაგის მუნიციპალიტეტი

არიაგის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 41 135 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 810.52 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 50.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1910 წლის 28 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია არიაგა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07009.
ბეხუკალ-დე-ოკამპო

ბეხუკალ-დე-ოკამპოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 365 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 79 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 93.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1912 წლის 4 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ბეხუკალ-დე-ოკამპო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07010.
ბელია-ვისტის მუნიციპალიტეტი

ბელია-ვისტის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 20 157 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 214.47 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 94 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1925 წლის 10 ივნისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ბელია-ვისტა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07011.
ბენემერიტო-დე-ლას-ამერიკასი

ბენემერიტო-დე-ლას-ამერიკასის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 23 603 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 36.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 096.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 21.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1999 წლის 28 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ენემერიტო-დე-ლას-ამერიკასი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07114.
ბერიოსაბალი

ბერიოსაბალის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 64 632 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 49.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 353.15 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 183 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1898 წლის 30 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ბერიოსაბალი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07012.
აბედის სოკო

აბედის სოკო — სოკოს ნაყოფსხეული განსხვავდება ზომით — მისი დიამეტრი მერყეობს 5-დან 45 სანტიმეტრამდე. თავდაპირველად იგი მომრგვალო ფორმისაა, შემდეგ კი იღებს ჩლიქისებრ, თაროსებრ ფორმას. სოკოს არ აქვს ფეხი. მისი ზედაპირის ფერი მერყეობს ღია კრემისფრიდან მუქ ნაცრისფერამდე და მოჭკნისკენ მუქი კონცენტრული ზოლები გამოესახება.

ჰიმენოფორი მილნაირია. იგი თავდაპირველად კრემისფერია, ხოლო დროთა განმავლობაში ყავისფერს იღებს. თითით შეხებისას მუქდება, რაც სოკოს ერთ-ერთი დამახასიათებელი ნიშანია.

რბილობი მკვრივი, რბილი და კორპისებრია. გადანაჭერზე ხავერდოვანია და შეფერილია მუქი ჟანგისფერ-ყავისფრად.

სპორები მოგრძოა, უფერული და მათი ზომებია 14-22 5-6 მიკრომეტრი. სპორების ანაბეჭდი მოთეთრო ფერისაა.

ეს სოკო იზრდება წლის ნებისმიერ დროს როგორც ცოცხალ, ისე გამხმარ ფოთლოვან ხეებზე. განსაკუთრებით ხშირად გვხვდება ხეკეცეულებზე, წიფელსა და არყზე.

გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და აფრიკაში.

სოკო საკვებად გამოუყენებელია. თუმცა წარსულში მას პრაქტიკული დანიშნულება ჰქონდა — მისგან ამზადებდნენ აბედს. ამ მიზნით, სოკოს შიგთავსს ჯერ კარგად ხარშავდნენ, შემდეგ მზეზე აშრობდნენ და შემდეგ წვრილად ჩეხავდნენ. ცეცხლის გასაღებად, ამ სოკოს ნაჭერს მჭიდროდ ადებდნენ ფოლადის ნაჭერს — ე.წ. კვესს — და ურტყამდნენ ტალს, ანუ კაჟს. რკინის დარტყმისას გაჩენილი ნაპერწკლები აბედს ეკიდებოდა და რამდენიმე დარტყმის შემდეგ იკიდებდა უალო ცეცხლს, რომელიც საკმარისი იყო დიდი კოცონის დასანთებად.

გარდა ამისა, აბედის სოკოს შიგთავსი გამოიყენებოდა სისხლდენის შესაჩერებლად. დღესდღეობით მისგან მზადდება სხვადასხვა სახის სუვენირები, ქუდები, ჩანთები და სხვა დეკორატიული ნივთები.
ბოჩილი

ბოჩილის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 37 263 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 21.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 366.42 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 101.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1929 წლის 28 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ბოჩილი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 013.
ელ-ბოსკე (ჩიაპასი)

ელ-ბოსკეს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 24 273 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 30.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 159.69კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 152 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ელ-ბოსკე. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07014.
კაკაოატანი

კაკაოატანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 50 112 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 14.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 174.80 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 286.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კაკაოატანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07015.
კაპიტან-ლუის-ანხელ-ვიდალი

კაპიტან-ლუის-ანხელ-ვიდალის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 315 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 18.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 225.24 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 19.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 2017 წლის 6 სექტემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კაპიტან-ლუის-ანხელ-ვიდალი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07120.
კატასახა

კატასახის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 17 619 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 631.76 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 27.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კატასახა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07016.
ივანე ციხანი

ივანე ციხანი (; დ. 24 ივლისი 1976) — ბელარუსი ჩაქუჩის მსროლელი, მსოფლიოს ორგზის ჩემპიონი და ოლიმპიური მედალოსანი.

ბიოგრაფია
ციხანი დაიბადა ბელორუსის სსრ-ის გროდნოს ოლქის სლონიმის რაიონის სოფელ ჰლოსიევიჩში. ამჟამად ცხოვრობს გროდნოში. მისი მეუღლე, ვოლჰა, ასევე სპორტსმენია. ივანეს და ვოლჰას ჰყავთ ერთი ვაჟი — ივანე. ციხანს ყოფილი ოლიმპიური ჩემპიონი სერგეი ლიტვინოვი წვრთნიდა.

სპორტული კარიერა
ციხანმა იასპარეზა თავის პირველ მსოფლიო ჩემპიონატზე 1997 წელს, სადაც მიაღწია ფინალს, მაგრამ რეკორდი ვერ დაამყარა. ასევე ვერ შეძლო ეს 1998 წლის ევროპის ჩემპიონატზე, მაგრამ 2000 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე ფინალში მესამე ადგილი დაიკავა. 2001 წლის ზაფხულის უნივერსიადაზე მეექვსე და 2002 წლის ევროპის ჩემპიონატზე მეცხრე ადგილი დაიკავა, ხოლო 2001 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ფინალში გასვლის გარეშე იასპარეზა.

2003 წელი ციხანის შესვენების სეზონი იყო. მან პირველად გადალახა 80 მეტრიანი ბარიერი. პირველად მსოფლიო ჩემპიონი პირველად 2003 წელს პარიზში, 83,03 მეტრის სროლით გახდა. 2003 წლის მოიგო ზაფხულის უნივერსიადა და მესამე ადგილი დაიკავა მძლეოსნობის მსოფლიო ფინალში.

2004 წელს ათენის ოლიმპიურ თამაშებზე ციხანმა 79,81 მეტრის სროლით ვერცხლის მედალი მოიპოვა, თუმცა 2012 წელს, ოლიმპიურმა კომიტეტმა დისკვალიფიკაცია მოახდინა მისი დოპინგის ნიმუშის ხელახალი ტესტირების შემდეგ. მძლეოსნობის მსოფლიო ფინალზე მან ვერცხლი აიღო.

2016 წელს ციხანმა ბელორუსის ნაკრებში ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე იასპარეზა, სადაც ვერცხლი მოიპოვა 77,79 მეტრის სროლით.
ჩალჩიუიტანი

ჩალჩიუიტანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 21 915 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 56.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 185.91 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 117.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩალჩიუიტანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07022.
ჩამულა

ჩამულის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 101 967 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 32.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 345.67 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 295 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩამულა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07023.
ჩანალი (ჩიაპასი)

ჩანალის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 13 678 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 26.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 408.07 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 33.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩანალი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07024.
ჩაპულტენანგო

ჩაპულტენანგოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 472 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 182.02 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 41 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩაპულტენანგო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07025.
ჩენალო

ჩენალოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 47 371 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 31.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 252.23 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 187.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩენალო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07026.
ჩიაპა-დე-კორსო (ჩიაპასი)

ჩიაპა-დე-კორსოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 112 075 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 27.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 833.39 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 134.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1849 წლის 31 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩიაპა-დე-კორსო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07027.
ჩიაპილია

ჩიაპილიის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 156 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 51.58 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 119.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩიაპილია. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07028.
ჩიკოასენი

ჩიკოასენის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 402 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 115.72 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 46.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩიკოასენი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07029.
ჩიკომუსელო

ჩიკომუსელოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 36 785 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 16.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 685.16 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 81.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩიკომუსელო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07030.
კამრან აზიზი

კამრან აზიზი (დ. 1922, ნიქოზია – გ. 7 მარტი, 2017, ჩრდილოეთ ნიქოზია) — კვიპროსელი მუსიკოსი და ფარმაცევტი. იგი იყო პირველი ქალი კომპოზიტორი და პირველი ქალი ფარმაცევტითურქულ-კვიპროსულ საზოგადოებაში. მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა თურქულ-კვიპროსული ფოლკლორული მუსიკის განვითარებაში — იმდენად, რომ ფაქტობრივად საფუძველი ჩაუყარა ჟანრს თანამედროვე გაგებით . ის ასევე იყო ერთ-ერთი პირველი ქალი მუსიკოსი, რომელმაც საზოგადოებრივ სივრცეში გამოსვლა დაიწყო, თავის კოლეგასთან ჯალე დერვიშთან ერთად, იყო პიონერი დასავლური მუსიკის დაკვრასა და სწავლების მიმართულებით.

ადრეული ცხოვრება
აზიზი დაიბადა 1922 წელს. ის იყო ექიმ მეჰმეტ აზიზის შვილი — კაცის, რომელსაც მიაწერენ მალარიის აღმოფხვრას კვიპროსში. მისი უფროსი და, თურქან აზიზი, მოგვიანებით გახდა კუნძულის პირველი მთავარი მედდა. სწავლა დაამთავრა ნიქოზიის ამერიკულ აკადემიაში.

მან ფარმაკოლოგიის განათლება მიიღო კვიპროსის მთავრობის მეშვეობით და 1944 წელს დაამთავრა სწავლა, რის შედეგადაც აიშე დანასთან ერთად გახდა პირველი თურქი კვიპროსელი ქალი ფარმაცევტი.
მუსიკალური კარიერა
აზიზმა მუსიკალური გადაცემები დაიწყო ბრიტანეთის სამხედრო რადიოზე 1945 წელს . თურქი კვიპროსელი პრეზიდენტი მუსტაფა აქინჯი და პრემიერ-მინისტრი ჰუსეინ ოზგიურგიუნი გამოეხმაურნენ მის გარდაცვალებას სამძიმრის შეტყობინებებით
მარკო მილიანოვი

მარკო მილიანოვ პოპოვიჩ დრეკალოვიჩი (, დ. 25 აპრილი, 1833, მედუნი, პოდგორიცასთან ახლოს — გ. 2 თებერვალი, 1901, ჰერცეგ-ნოვი) — ჩერნოგორიელი) მწერალი, მხედართმთავარი და სენატორი. კუჩის ტომის ვოევოდა. სერბული ეროვნული გაერთიანებისა და ოსმალეთის იმპერიის უღლისგან გათავისუფლებისთვის მებრძოლი.

ბიოგრაფია
სიჭაბუკიდანვე მსახურობდა თურქების წინააღმდეგ ბრძოლაში. მალე, პირადი ღირსებების წყალობით, ოფიცრის წოდება მიიღო. მამაცურად იბრძოდა რამდენიმე ომში და მალე ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ მხედართმთავრადა და საზოგადო მოღვაწედ იქცა.

კუჩის ვოევოდ მარკო მილიანოვის ირგვლივ შეიქმნა კუჩისა და მეზობელი ტომების წინააღმდეგობის ცენტრი, ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ.

მარკო მილიანოვი თავისი კულის ტომთან ერთად, 1876 წელს მონტენეგროს მთავარ ნიკოლასთან გაერთიანებული ძალებით, ოსმალეთის იმპერიასა და მონტენეგროს შორის ომის დროს, თურქეთის წინააღმდეგ გამოვიდა.

1873 წელს მარკო მილიანოვი ეხმარებოდა ოდესის ნოვოროსიისკის უნივერსიტეტის პროფესორ ვალტაზარ ბოგიშიჩს თავისი ტომის (კულის ტომი) და მეზობელი ტომების სამართლებრივი ჩვეულებების შესახებ მონაცემების შეგროვებაში.

1876 წელს, ფუნდინის ბრძოლაში, მილიანოვმა ჩერნოგორის მეორე ვოევოდასთან, ილია პლამენცთან ერთად, 5000-იანი გაერთიანებული ჯარით დაამარცხა 13 000-იანი თურქული არმია, რითაც უზრუნველყო ჩერნოგორიისა და ოსმალეთის ომში (1876-1878) გამარჯვება.

1878 წელს მან რუსეთის იმპერიულ არმიასთან ერთად გაიყო გამარჯვების დიდება თურქეთის წინააღმდეგ ბრძოლაში.

მარკო მილიანოვი გახდა პოდგორიცის პირველი მმართველი ქალაქის გათავისუფლების შემდეგ. თუმცა, ქვეყნის გათავისუფლების შემდეგ, მილიანოვი კონფლიქტში შევიდა მთავარ ნიკოლასთან, რის შემდეგაც დაბრუნდა მშობლიურ სოფელ მედუნში, სადაც გადაწყვიტა ეთნოგრაფიული მუზეუმის დაარსება.

შემოქმედება
მილიანოვი მრავალი ნაწარმოების ავტორია, რომლებიც შერნოგორიის ცხოვრებას ასახავს სხვადასხვა ისტორიულ პერიოდში.

ცნობილია, რომ მარკო მილიანოვი, როგორც მისი თანატომელების უმეტესობა, 50 წლის ასაკამდე უსწავლელი იყო. მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ნახევარ საუკუნეს გადააბიჯა, გადაწყვიტა წერა-კითხვა ესწავლა, რათა თავისი ცოდნა შთამომავლებისთვის დაეტოვებინა. 1901 წელს მის გარდაცვალებამდე არც ერთი მისი ნაშრომი გამოქვეყნებული არ ყოფილა.

მისი ფოლკლორულ-ეთნოგრაფიული ხასიათის ნაშრომები, რომლებიც დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლებში გმირად ქცეულ პირებს ეძღვნებოდა და მიზნად ისახავდა ბალკანეთის მოძმე ხალხთა დაახლოებას, მხოლოდ მისი გარდაცვალების შემდეგ გამოქვეყნდა.

მილიანოვის ნაწარმოებები წარმოადგენს ლიტერატურულ ძეგლს უბრალო ვაჟკაცებსა და გმირებზე, რომლებიც ჩერნოგორიის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლაში მონაწილეობდნენ.

ხსოვნა
მარკო მილიანოვს რამდენიმე ძეგლი დაუდგეს, მათ შორის ბელგრადში, პოდგორიცასა და მედუნში.
მედუნში, 1971 წელს, გაიხსნა მემორიალური მუზეუმი, რომელიც მწერლის მშობლიურ სახლში მდებარეობს. 1979 წელს მუზეუმის შენობა აღდგა და რესტავრაცია ჩაუტარდა, თუმცა სახლის გარე იერსახე უცვლელად დარჩა — ისეთად, როგორსაც მილიანოვის სიცოცხლეში ჰქონდა.
იუგოსლავიის ფოსტამ 1999 წელს და ჩერნაგორიის ფოსტამ 2008 წელს მარკო მილიანოვისადმი მიძღვნილი საფოსტო მარკები გამოუშვეს.

საინტერესო ფაქტი
ვოივოდი მარკო მილიანოვის თურქებზე გამარჯვებების გამო, ხალხი „ზდუხაჩად“ მიიჩნევდა — ადამიანად, რომელსაც ზებუნებრივი ძალები გააჩნდა (სლავური, განსაკუთრებით სერბული და მონტენეგრული ფოლკლორის მითური პერსონაჟი, „ჰაერის მბრძანებელი“).
ბრანკო მილკოვიჩი

ბრანკო მილკოვიჩი (, დ. 29 იანვარი, 1934, ნიში — გ. 12 თებერვალი, 1961, ზაგრები) — სერბი პოეტი, ნეოსიმბოლისტური მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი, რომლის მისია იყო სიმბოლიზმის სიურრეალიზმთან დაკავშირება. ასევე დაკავებული იყო ესეების წერით და თარგმანებით.

ბიოგრაფია
ბრანკო მილკოვიჩი დაიბადა ნიშში, ხოლო 1953 წელს ბელგრადში გადასახლდა. ბელგრადის უნივერსიტეტში შეისწავლა ფილოსოფია (1953-1957). იგი დადიოდა რედაქციებში , რათა თავისი ნაწარმოებები გამოექვეყნებინა (1956). 1957 წელს გამოქვეყნდა მილკოვიჩის პირველი ლექსების კრებული „ფუჭი გამოღვიძება“.

ბრანკო ბოჰემურ ცხოვრებას ეწეოდა. რეჟიმთან კონფლიქტებში იყო გახვეული. ხანმოკლე ცხოვრების მანძილზე მან ხუთი ლექსების წიგნი გამოაქვეყნა, წერდა კრიტიკულ წერილებსა და ესეებს, თარგმნიდა ფრანგულიდან, რუსულიდან და სლოვენურიდან.

კრებულში „სიკვდილით სიკვდილის წინააღმდეგ“ მილკოვიჩმა საცდელად მიმართა მოქალაქეობრივი ლირიკის ჟანრს. ჯარისკაცის თავგანწირვას სხვებისთვის გალობისას, იგი აღიარებს, რომ არარსებობისგან სივრცის დაპყრობა შესაძლებელია არა მხოლოდ სიტყვის, არამედ „სიკვდილით სიკვდილის დამარცხების“ გზით.
მილკოვიჩი ტრადიციულ სუბიექტურ ლირიკას უგულებელყოფდა. მას თითქმის არ აქვს სიყვარულზე ლექსები. მისთვის პოეზია არა გულის, არამედ „გონების პათოსის“ ნაყოფია.

სიურეალისტების მსგავსად, მილკოვიჩი მიმართავს „არსებობის მეორე მხარეს“ — ღამესა და სიცარიელეს, სადაც ის ცდილობს „ინტეგრალური არსებობის“ აზრის მოძიებას. თუმცა, ავტომატური წერა მისთვის უცხოა: იგი შემოქმედებით პროცესს სრული ცნობიერებით უერთდება.

კრებულში „ცეცხლი და არაფერი“ გამოხატულია სურვილი, მატერიალურ რეალობაში არსებული სიმბოლოების მეშვეობით აზრის ნაპერწკლები დაინახოს. მილკოვიჩის „ზეპიროვანი“ პოეზია მიზნად ისახავს ფილოსოფიური კატეგორიების „გაცოცხლებას“. მრავალი ლექსი მიუძღვნა ცეცხლს (რომელიც ჰერაკლიტესთვის პირვანდელი ელემენტი იყო).

თავის ლექსებში იგი ცდილობს გამოხატოს „პირვანდელი საწყისი“, შემაძრწუნებელი „სიცარიელე“ და „სიჩუმე“, სადაც სიცოცხლე და სიკვდილი ჯერ კიდევ განუყოფელია.

ხსოვნა
1971 წლიდან არსებობს ბრანკო მილკოვიჩის სახელობის პოეზიის პრემია.

მილკოვიჩს მიეძღვნა ფილმები:
„ცეცხლი და არაფერი“ (1995), რეჟისორი მარისლავ რადისლავლევიჩი.
„პოეზიის პრინცი – ბრანკო მილკოვიჩი“, რეჟისორი მიომირ სტამენკოვიჩი.

პოეტური კრებულები
„ფუჭი გამოღვიძება“ (1957)
„სიკვდილით სიკვდილის წინააღმდეგ“ (1959, ბლაჟე შეპანოვიჩთან ერთად)
„იმედის წარმოშობა“ (1960)
„ცეცხლი და არაფერი“ (1960)
„ “ („ნათელი სისხლი“) (1961, სერბულად)