მარია ნარიშკინა

} ; დ. 2 თებერვალი, 1779 — გ. 6 სექტემბერი, 1854) — დაბადებით მარია ჩეტვერტინსკა-შვიატოპელკი, იყო პოლონელი დიდგვაროვანი ქალი, რომელიც 19 წლის განმავლობაში რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე ფავორიტი ქალბატონი გახლდათ.

წარმოშობა და ქორწინება
მარია იყო დასავლურ-რუსული წარმომავლობის პოლონელი დიდგვაროვნის, ანტონი ჩეტვერტინსკის ქალიშვილი. მისი მამა მხარს უჭერდა პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის დაახლოებას რუსეთის იმპერიასთან, რის გამოც 1794 წელს ვარშავის აჯანყების (კოსტიუშკოს აჯანყების) დროს აჯანყებულებმა ლინჩის წესით მოკლეს. იმპერატორ ეკატერინე ბრძანებით, მისი ქვრივი და შვილები სანკტ-პეტერბურგში გადაიყვანეს. მარიამ 5 წლის ასაკში დედაც დაკარგა.

ბუნების მიერ საოცრად ლამაზი გარეგნობით დაჯილდოვებულმა მარიამ 15 წლის ასაკში საპატიო მოახლის ტიტული მიიღო, ხოლო 1795 წელს იგი დაქორწინდა 31 წლის დიმიტრი ნარიშკინზე, რომელიც ეკატერინე -ის მმართველობის ეპოქის ერთ-ერთი უმდიდრესი დიდგვაროვანი იყო. მათი ქორწინება პოეტმა გაბრიელ დერჟავინმა ლექსში „ახალგაზრდების სახლის დათბობა“ ასახა, სადაც მარიასა და დიმიტრის მითოლოგიურ პერსონაჟებად, დაფნისად და დაფნესად წარმოაჩენს.

ნარიშკინები ზამთარს სანქტ-პეტერბურგში, ფონტანკის სანაპიროზე მდებარე საკუთარ მდიდრულ სახლში ატარებდნენ, ზაფხულობით კი კრესტოვსკის უღელტეხილის მახლობლად, კუნძულზე. ისინი ცხოვრობდნენ უკიდურეს ფუფუნებაში, მეტად ღიად, მასპინძლობდნენ მთელ ქალაქს და მართავდნენ ბრწყინვალე მეჯლისებს. მარია ანტონოვნას სილამაზე იმდენად სრულყოფილი იყო, რომ ვიგელის თქმით, რომელიც არ იყო ქებას გულუხვად არ გასცემდა, ის „შეუძლებელი, არაბუნებრივი ჩანდა“. ქალი მუდამ დახვეწილი, სადა ჩაცმულობით გამოირჩეოდა და საჯარო თავყრილობებზე თავშეკავებულად იქცეოდა..

ურთიერთობა იმპერატორ ალექსანდრესთან
მარიას გამორჩეულმა სილამაზემ და მისმა თავშეკავების უნარმა უფლისწულ ალექსანდრე პავლოვიჩის ყურადღება მიიპყრო. მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალურად უშვილო (გარდაცვალების დროს) ალექსანდრე ლუიზ მარია ავგუსტა ბადენელზე იყო დაქორწინებული, ის, ფაქტობრივად, 15 წლის განმავლობაში ცხოვრობდა მარია ანტონოვნა ნარიშკინასთან ერთად.

ჭორების თანახმად ალექსანდრეს რამდენიმე შვილი ჰყავდა მასთან, თუმცა არც ერთ მათგანს არ უცოცხლია სრულწლოვნობამდე.

მიუხედავად იმისა, რომ პოლონელი პატრიოტები თანამემამულეზე პოლონეთის სახელმწიფოებრიობის აღორძინების იმედებს ამყარებდნენ, ხოლო ნაპოლეონის მომხრეები მეფის კართან ცდილობდნენ მისი მეშვეობით ტილზიტის ზავის დადების თავიდან აცილებას, მარია ანტონოვნა გულგრილი იყო სახელმწიფო საქმეების მიმართ.

მარია ანტონოვნა ნარიშკინამ სიცოცხლის ბოლო წლები ბროზინთან ერთად საზღვარგარეთ გაატარა და იშვიათად სტუმრობდა ოდესას. 1854 წელს სტარნბერგის ტბასთან ახლოს გარდაიცვალა. იგი მიუნხენში, ძველ სამხრეთ სასაფლაოზე დაკრძალეს.

შვილები
მარია ანტონოვნას ჰყავდა 6 შვილი, რომელთაგან 3 ჩვილობის ასაკში გარდაიცვალა. ექვსივე დიმიტრი ნარიშკინის შვილებად ითვლებოდა. საყოველთაოდ ცნობილი იყო, რომ სოფიას, ზინაიდას და ორივე ელიზავეტას მამა ალექსანდრე იყო. ერთხელ ნარიშკინამ „შეურაცხჰყო“ დედოფალი ელისაბედი, რაც ამ უკანასკნელმა ასე აღწერა დედისადმი მიწერილ წერილში: „ასეთი საქციელისთვის უნდა იყო იმდენად უსირცხვილო, რისი წარმოდგენაც კი მე არ შემეძლო. ეს მოხდა მეჯლისზე... მე მას ველაპარაკებოდი და ისევე როგორც ყველა დანარჩენს ვკითხე ჯანმრთელობის შესახებ. მან დაიჩივლა რომ შეუძლოდაა: „ეტყობა, ფეხმძიმედ ვარ“... მან მშვენივრად იცოდა, რომ ჩემთვის არ იყო უცნობი თუ ვისგან შეიძლებოდა ყოფილიყო ის ფეხმძიმედ“.
მარინა დმიტრიევნა (1798 — 11.08.1871) — თანამედროვეთა აზრით, ნარიშკინი მას თავის ერთადერთ შვილად თვლიდა; დაქორწინდა გრაფ ნ.დ.გურიევზე (1792 — 1849).
ელიზავეტა დმიტრიევნა (05.05.1802 — 28.12.1803);
ელენა დმიტრიევნა (01.11.1803 — 29.08.1804);
სოფია დიმიტრიევნა (10/01/1805 — 06/18/1824).
აგლაიდა დმიტრიევნა (19.12.1807 — 18.06.1810);
ემანუელ დიმიტრიევიჩი (30.07.1813 — 31.12.1901);