iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დავით ჩხეიძე (მწერალი)

დავით მელიტონის ძე ჩხეიძე (ფსევდონიმი დია ჩიანელი) (დ. 1890, დიმი, ბაღდათის რაიონი – 1937) — ქართველი მწერალი.

ბიოგრაფია
1915 წელს დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის ისტორიის-ფილოლოგიის ფაკულტეტი, რევოლუციური საქმიანობისათვის გადაასახლეს ბაქოში. 1915-1917 წლებში მასწავლებლად მუშაობდა ბაქოს გიმნაზიაში, 1917-33 წლებში მუშაობდა ქუთაისის ქალთა გიმნაზიაში, 1933-37 კი ქუთაისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში. 1933-34 იყო ქუთაისის თეატრის დირექტორი. მისი პირველი წიგნი - ნოველებისა და ლეგენდების კრებული „შემოდგომის ცრემლები“ 1918 წელს გამოქვეყნდა. დავით ჩხეიძის ძირითადი ნაწარმოები, რომანი „გიონ დარნა“ 1929 წელს გამოვიდა. თავის სიცოცხლეშივე გამოსცა პროზაული კრებული „ორბი“ (1933). თავკაცობდა ქუთაისის ლიტერატურულ ცხოვრებას, იყო საქართველოს მწერალთა კავშირის (1926-280), საქართველოს საბჭოთა მწერლების ფედერაციის (1928-32), საქართველოს საბჭოთა მწერლების კავშირის (1932-37) ქუთაისის განყოფილების თავმჯდომარე. დავით ჩხეიძეს ეკუთვნის პიესები: „ურაგანი“, „ბეთქილი“, „ბაილი“, „ნაირმალი“.
ვახტანგ გორგასლის აჯანყება

ვახტანგ გორგასლის აჯანყება — დაწყებული 482 წელს ირანის წინააღმდეგ.

ვახტანგ მეფეზე „ქართლის ცხოვრებაში“ ცელკე თხზულება არის შესული „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა“, რომლის ავტორია ჯუანშერი. ვახტანგ იყო შესანიშნავი სარდალი და მნიშვნელოვანი პოლიტიკური მოღვაწე. იბრძოდა ქართლის განთავისუფლებისათვის ირანელთა უღლისაგან. საქართველოს გაერეთიანებისათვის, ქვეყნის ცენტრალიზაციისთვის, შეუზღუდავი სამხედრო ხელისუფლებისათვის. 60-იან წლებში ვახტანგ ირანელებმა ქართლის ლაშქრით შუა აზიაში გაიწვიეს საომრად. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ დაიწყო აქტიური მოქმედება ქართლისან ირანელთა განდევნისათვის. ვახტანგს ძლიერი ოპოზიცია ჰყავდა, მათ ზურგს უმაგრებდა ირანი. პირველი იერიში მეფემ ეკლესიაზე მიიტანა. ჩაატარა მისი რეორგანიზაცია, შეცვალა ქართლის ეკლესიის მეთაური და ეპისკოპოსთა თავის მაგივრად კათალიკოსობა დააწესა. ქართლის ეკლესიას მოუპოვა ავტოკეფალია. შექმნა ახალი საეპისკოპოსოები. სამეფო დომენში (კახეღ-კუხეთ, ჰერეთი) ხუთი ახალი ეპისკოპოსი დანიშნა. ამ აქციით ვახტანგმა ეკლესია უფრო მეტად სამეფო ხელისუფლებას დაუქვემდებარა, მოუპოვა დამოუკიდებლობა საერთაშორისო ასპარეზზე და გაააქტიურა კავშირი კონსტანტინოპოლთან, რასაც დიდი მნიშვნელობა უნდა ჰქონოდა ირანის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ვახტანგმა ხელთ იგდო კავკასიონზე გადმოსასვლელები, რომლებიც მანამდე ირანელებს ეჭირათ და დაუკავშირდა ჩრდ. კავკასიის ჰუნებს. ვახტანგ -მა მოხერხებულად ისარგებლა ირანის გართულებული ვითარებით შუა აზიაში და 482 წელს დაიწყო აჯანყება. მან მოაკვლევინა ქართლის ოპოზიციონერ ფეოდალთა მეთაური ვარსქენ პიტიახში. თავდაპირველად წარმატება აჯანყებულთა მხარეს იყო, მაგრამ ვახტანგმა ვერ მიიღო დაპირებული დახმარება ჰუნებისაგან. არც ბიზანტია დაეხმარა. ამას დაერთო შინაურ მტერთა აშლილობა და 483–484 წლებში ირანელებთან შეტაკება ვახტანგის დამარცხებით დამთავრდა.
საქართველო-ჩეხეთის ურთიერთობები

საქართველო-ჩეხეთის ურთიერთობები — საქართველოსა და ჩეხეთის რესპუბლიკას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები გაფორმდა 1993 წლის 1 იანვარს. საქართველოსა და ჩეხეთს გააჩნიათ საელჩოები თბილისსა (ილია ჭავჭავაძის ქ. 37) და პრაღაში (მალოსტრანსკე ნამესტი 2/28). 2009 წლის 14 სექტემბერს საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ, დავით ჯალაღონიამ, მიიღო ჩეხეთის სრულუფლებიანი და საგანგებო ელჩი საგარეო საქმეთა სამინისტროში, სადაც მხარეებმა განიხილეს ქვეყნებს შორის ურთიერთობები მრავალ დარგში. 2009 წლის 28 ოქტომბერს ჩეხეთის საელჩომ ჩაატარა დამოუკიდებლობის დღისადმი მიძღვნილი საღამო, სადაც დაპატიჟებულნი იყვნენ საქართველოს პოლიტიკური სპექტრისა და დიპლომატიური კორპუსის წარმომადგენლები. ჩეხეთის სრულუფლებიანი და საგანგებო ელჩი საქართველოში არის ივან იესტრჟაბი, ხოლო საქართველოს ჩეხეთში — ნინო ნაკაშიძე.
უფსალის საკათედრო ტაძარი

უფსალის საკათედრო ტაძარი — ლუთერანული ტაძარი შვედეთის ქალაქ უფსალაში, აგებული საუკუნეში. ის ერთ-ერთი უძველესი ეკლესიაა ქვეყანაში, ხოლო 118.7 მეტრით ყველაზე მაღალია სკანდინავიაში. დიდი ხნის განმავლობაში ტაძარს ქვეყნის მმართველების კორონაციისთვის იყენებდნენ, ამჟამად კი აქ საეკლესიო ღვთისმსახურებას ატარებს შვედეთის არქიეპისკოპოსი.
Jack Daniel's

' (ჯეკ დენიელსი) — ტენესური ვისკის ბრენდი. გამორჩეულია თავისი კვადრატული ბოთლის ფორმითა და შავი იარლიყით. ის გვხვდება ფილმებში, სიმღერებში, რომანებში და არის ძლიერ დაკავშირებული როკ-ენ-როლთან, ქანთრისთან, ამერიკელ ჯიმი პეიჯთან, ფრენკ სინატრასთან, კიტ რიჩარდსთან, ლემისთან, ნიკი სიქსთან და სლეშთან.

ბრენდი არის წარმოებული ქალაქ ლენჩბურგში ჯეკ დენიელსის არყის სახდელ ქარხანაში, 1956 წლიდან მისი მფლობელი გახდა კომპანია ბრაუნ-ფორმენი. მიუხედავად ქარხნის ექსპლოატაციისა მისი სახლი მური რჩება.
უდიები

უდიები, (თვითსახელწოდება — „უდი, უტი / , “) — კავკასიაში მცხოვრები ერთ-ერთი ავტოქთონი ხალხი. ისტორიული საცხოვრებელი ადგილი თანამედროვე აზერბაიჯანის ტერიტორია. ამჟამად ცხოვრობენ რუსეთის, საქართველოს, აზერბაიჯანის, სომხეთის, ყაზახეთისა და უკრაინის ტერიტორიებზე. საერთო მოსახლეობა შეადგენს 8 440 კაცს. მიიჩნევიან კავკასიის ალბანელების შთამომავლებად.

მკვლევართა აზრით უდიების ხსენება ძველი დროიდან მოდის. ამის ძირითად საბუთად მოჰყავთ საისტორიო წყაროებში მოხსენებული სახელწოდება , [ვიტიქ] და სხვა. ფიქრობენ რომ ამ ტერმინით აღინიშნებოდა ძველი ალბანეთის ტერიტორიაზე მოსახლე ხალხი, რომელსაც დღეს უდიები ეწოდება.

უდიები ქრისტიანობის მიმდევრები არიან (სომხური სამოციქულო ეკლესია და აღმოსავლეთის მართლმადიდებელი ეკლესია).

საქართველოში ძირითადად ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზინობიანში ცხოვრობენ. აზერბაიჯანში ცხოვრობდნენ სოფელ ვართაშენსა (დღევანდელი ოღუზი) და ნიჟში.
ექსცესი (ჯგუფი)

ექსცესი — ქართული რეპ ჯგუფი, რომელიც 1999 წელს, თბილისში დაარსდა. ჯგუფი სამი წევრისგან შედგებოდა.

ისტორია
ჯგუფი ექსცესი შეიქმნა 1999 წლის ნოემბერში, ქ.თბილისში. ჯგუფის სადებიუტო სიმღერა იყო შაბაშის ღამე. პირველი სიმღერის ჩაწერის შემდეგ ჯგუფთან მუშაობას დაიწყო პროდიუსერმა, მიშა ჩხაიძემ. პირველი კონცერტი ჯგუფმა რუსთავში გამართა. თბილისში მათი დებიუტი გრიბოედოვის თეატრში შედგა, 1999 წლის 19 დეკემბერს. ამ დროისათვის ჯგუფს უკვე ჰქონდა თავისი ჩამოყალიბებული იმიჯი — შავი ანაფორები. ამის შემდეგ ჩაიწერა პირველი დუეტი ჯგუფ -თან(აპოკალიფსი).

„7 დღე და 7 ღამე“
2000 წელს ჯგუფს უკვე ჰქონდა დასრულებული პირველ ალბომზე მუშაობა, თუმცა პოლიციასთან შექმნილმა პრობლემებმა ალბომის გამოშვება დროებით შეაფერხა. 2000 წლის ოქტომბერში გამოვიდა პირველი ალბომი და ჯგუფმა თავისი პირველი მუსიკალური ვიდეო, „განკითხივს დღე“ წარადგინა.

„საფლავები“
2000 წლის სექტემბერში ჯგუფმა მეორე ალბომზე დაიწყო მუშაობა და 2001 წლის აგვისტოში უკვე დასრულებული წარედგინა საზოგადოებას. ალბომის სახელი „ფულის ხანა“ უნდა ყოფილიყო, თუმცა გადაწყდა, რომ ალბომს „საფლავები“ ეწოდებოდა. ალბომში შესული ერთ-ერთი კომპოზიცია, „საფლავები“ ორნაწილინია, რომელიც დაწერილია მიტოვებულ სასაფლაოზე, ღამის სამ საათზე.

კარიერა და წარმატებები
ექსცესის პირველი სიმღერა, „შაბაშის ღამე“ „თაობა 2000-ის“ კრებულში შევიდა და დიდი აჟიოტაჟიც გამოიწვია. რამდენიმე რადიომ ჯგუფს სატანისტობა დასწამა და კატეგორიული უარი განაცხადა ჯგუფის სიმღერების თავის ეთერში გაშვებაზე. ამას ჯგუფის კარიერული წინსვლისთვის ხელი არ შეუშლია.
ექსცესის პირველი კლიპი — „განკითხვის დღე“ , ნაჩვენები იყო სხვადასხვა ტელეარხებზე. ასევე წარმატებით იყო ნაჩვენები სტუდენტური ფილმების ფესტივალზე და ბათუმის ახალგაზრდული ფილმების საერთაშორისო ფესტივალზე. კლიპი არ გაუშვეს თბილისის ახალგაზრდული ფილმების საერთაშორისო ფესტივალზე. მიზეზი კი კვლავ ექსცესისადმი სატანიზმის პროპაგანდის უსაფუძვლო ბრალდება იყო.

კომპოზიცია „წარსულის აჩრდილები“ გამოყენებული იქნა მუსიკალურ გაფორმებად ფილმში „ქართული საბრძოლო იარაღი“ (რეჟისორი: ნინო ჩიჩუა), რომლისთვისაც თბილისის კინოფესტივალზე პირველი ადგილი დაიკავა.

თუმცა 2002 წელს გამართულ თბილისის კინოფესტივალ „დებიუტში“, „საუკეთესო მუსიკალური გაფორმების“ ნომინაციაში პირველი ადგილის აღების მიუხედავად ჯგუფს ჯილდო არ მიუღია. საქმე ისაა, რომ ამის შესახებ ჯგუფისთვის არავის არაფერი შეუტყობინებია, ხოლო ჯილდო თავად რეჟისორმა აიღო. თუმცა საქმე ასე არ დამთავრებულა, ამბავი კულტურის სამინისტროს ყურამდე მივიდა და გადაწყდა, რომ ჟიური თავიდან შეიკრიბებოდა და ჯგუფს თავისი კუთვნილი ჯილდო ოფიციალურად გადაეცემოდა.

დისკოგრაფია
7 დღე და 7 ღამე (2000)
საფლავები (2001)
ხაფანგი (2002)
ლოხ-ნესის ურჩხული

ლოხ-ნესის ურჩხული (; ნესი, ) — წყლის ურჩხული, რომელიც ლეგენდის თანახმად შოტლანდიის ლოხ-ნესის ტბაში ცხოვრობს.

პირველი წერილობითი საბუთი, სადაც ნახსენებია, არის 565 წლის წმინდა კოლუმბას ცხოვრება. წმინდანის აღსასრულის თხრობისას, ავტორი აღწერს „დიდსა ცხოველსა, უზარმაზარი ბაყაყის ნაირს, მაგრამ ბაყაყი არა იყო იგი“. წმინდა კოლუმბამ შეძლო ურჩხულის განდევნა ლოცვით.

1933 წელს გაზეთმა „ინვერნეს კურიერი“ პირველად გამოაქვეყნა ცოლ-ქმარ მაკეითა მონათხრობი ნესისთან შეხვედრის თაობაზე. ამავე წელს წყალში იყო შემჩნეული რამდენიმე კუზი, რომელნიც ტალღისებრ მოძრაობდნენ.
რაფაელ მთავარანგელოზი

რაფაელ მთავარანგელოზი — ქრისტიანულ რელიგიაში სნეულებათაგან ადამიანთა დამხსნელი მთავარანგელოზი. ხატებზე რაფაელ მთავარანგელოზს მარჯვენა ხელში უჭირავს ჭურჭელი მაკურნებელი წამლით, მარცხენათი კი მოჰყავს მართალი ტობიას ვაჟი, ჭაბუკი ტობია, რომელსაც თევზი მოაქვს. მთავარანგელოზ რაფაელს მიმართავენ სნეულებათა დროს, მგზავრობის წინ, შორეულ უცხო ქვეყანაში ყოფნისას, მწუხარების, უიმედობისა და სასოწარკვეთილების დროს.
ვარახიელ მთავარანგელოზი

ვარახიელ მთავარანგელოზი ან ვარაქიელი ან ბარაქიელი — ქრისტიანულ რელიგიაში ადამიანებისთვის ღვთიური მოწყალების გამომთხოველი მთავარანგელოზი. ძირითადად ვარახიელი მოწამეთა, აღმსარებელთა და მოსაგრეთა მფარველად ითვლება. ხატწერაში მთავარანგელოზ ვარახიელის სამოსელზე ვარდისფერ ყვავილთა სიმრავლე გამოისახება, რაც სულიწმიდის ნიჭთა სიმბოლოა.
ლიზინგი

ლიზინგი — ქირავნობის მსგავსი ურთიერთობა, რომელიც უმეტესად ქონების გამოსყიდვით სრულდება.

ლიზინგის დროს სალიზინგო კომპანია შეისყიდის საწარმოო აქტივს (დანადგარს, მოწყობილობას, სამშენებლო ტექნიკას, ავტომობილს და უძრავ ნივთსაც კი), რომელსაც ყოველთვიური საზღაურის გადახდის სანაცვლოდ გადასცემს ლიზინგის მიმღებს მფლობელობაში სარგებლობის უფლებით. ლიზინგის ვადის ბოლოს კი, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ყველა ვალდებულების შესრულების შემთხვევაში, აქტივი შეიძლება გადავიდეს ლიზინგის მიმღების საკუთრებაში. ლიზინგის ხელშეკრულება იჯარისა და ქირავნობის ხელშეკრულებების მსგავსია. თანამედროვე ლიზინგის წარმოშობა უკავშირდება სატელეფონო კომპანია „ბელს“ (აშშ), რომლის ადმინისტრაციამ 1877 წელს გადაწყვიტა გაყიდვის ნაცვლად ტელეფონების იჯარით გაცემა. სალიზინგო ოპერაციების შესრულება და სალიზინგო კომპანიების დაფუძნება მსოფლიოში საუკუნის ნახევრიდან დაიწყო. პირველი მსხვილი სალიზინგო ოპერაციები განხორციელდა 1941-1945 წლებში, როდესაც აშშ-ის მთავრობამ მსოფლიო ომში „ლენდ ლიზის კანონის“ (- ) საფუძველზე, საომარი აღჭურვილობა გრძელვადიანი იჯარით გადასცა თავის მოკავშირე ქვეყნებს, მეტწილად — საბჭოთა კავშირს.

სალიზინგო ურთიერთობის მარეგულირებელი მნიშვნელოვანი საერთაშორისო აქტია 2008 წლის 13 ნოემბრის, კერძო სამართლის უნიფიკაციის საერთაშორისო ინსტიტუტის მოდელური კანონი ლიზინგის შესახებ.

საქართველოში სალიზინგო ურთიერთობები რეგულირდებოდა 2002 წლის 7 მაისის საქართველოს კანონით „სალიზინგო საქმიანობის ხელშეწყობის შესახებ“, რომელიც ძალადაკარგულად გამოცხადდა 2011 წლის 13 ოქტომბერს, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსში ცვლილების შეტანის შედეგად. ლიზინგის ხელშეკრულების შინაარსი, სალიზინგო ურთიერთობის მხარეთა (ლიზინგის გამცემი და მიმღები) უფლებები, მოვალეობები და მასთან დაკავშირებული სხვა საკითხები დღეისათვის განსაზღვრულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 576-ე და 5806-ე მუხლებით. სალიზინგო ურთიერთობის მარეგულირებელ დებულებებს ასევე შეიცავს საქართველოს საგადასახადო კოდექსი.

2001 წელს დაარსდა სს „საქართველოს ბანკის“ შვილობილი საწარმო – შპს „საქართველოს სალიზინგო კომპანია“, რომელმაც პირველმა შესთავაზა კლიენტებს სალიზინგო მომსახურება. დღეისათვის სალიზინგო ბაზარს ინაწილებს შემდეგი საწარმოები: სს „თიბისი ლიზინგი“, შპს „ალიანს ჯგუფი საქართველო“, შპს „საქართველოს სალიზინგო კომპანია“, შპს „მოგო“, სს „ბბ ლიზინგი“.

აშშ-მა ლიზინგით შეიარაღების მიწოდების ფორმა კიდევ ერთხელ გამოიყენა 2022 წელს უკრაინის დასახმარებლად რუსეთის აგრესიის წინააღმდეგ.
შოთა ნიშნიანიძე

შოთა ნიშნიანიძე (ოფიციალურად მამაგეიშვილი; დ. 18 მარტი, 1929, თბილისი — გ. 23 ივლისი, 1999, იქვე) — ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
სწავლობდა ვაჟთა 37-ე სკოლაში. ფიზიკურად მეტად ძლიერი იყო და სპორტისკენაც ჰქონდა მიდრეკილება. განათლების სამინისტროს ფეხბურთის გუნდში თამაშობდა ცენტრალურ მცველად. ერთ-ერთი ვარჯიშის დროს მხარი დაიზიანა და საერთოდ ჩამოშორდა სპორტს.

მეთერთმეტე კლასში უკვე საკმაოდ ჰქონდა დაგროვილი პატარ-პატარა ლირიკული ლექსები. იმ დროისათვის შოთას დედობილთან ცხოვრობდა მისი მოსკოველი ბიძაშვილი. მან იოსებ ნონეშვილთან წაიყვანა. იოსებს რამდენიმე ლექსი მოსწონებია და „ახალგაზრდა კომუნისტში“ გამოუქვეყნებია.

1947 წელს დაამთავრა სკოლა და იმავე წელს ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. მაგრამ მალევე გაირიცხა პირველი სემესტრის დამთავრებამდე ლექციების გაცდენის გამო. შემდეგ, მეორედ ჩაირიცხა უნივერსიტეტში ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. უნივერსიტეტი დაამთავრა 1954 წელს. 1958 წელს მწერალთა კავშირმა გორკის ინსტიტუტთან არსებულ უმაღლეს ლიტერატურის კურსებზე მიავლინა.

1964 წელს დროებით დაიწყო მუშაობა გამომცემლობა „მერანის“ ქართული მხატვრული ლიტერატურის რედაქციის გამგედ. 1974 წელს მუშაობა დაიწყო მწერალთა კავშირის მთავარ ლიტერატურულ კონსულტანტად.

1958-60 წლებში სწავლობდა მოსკოვის მაქსიმ გორკის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტის უმაღლეს ლიტერატურულ კურსებზე. 1968–1974 წლებში იყო გამომცემლობა „მერანის“ ქართული მხატვრული ლიტერატურის რედაქციის გამგე; 1974–1977 წლებში — მწერალთა კავშირის კონსულტანტი, 1976–1982 წლებში — ალმანახ „საუნჯის“ მთავარი რედაქტორი, 1981–1984 წლებში-საქართველოს მწერალთა კავშირის მდივანი, 1984–1986 წლებში ამ კავშირის თავმჯდომარე. სიცოცხლის ბოლო წლებში რედაქტორობდა ჟურნალ "საუნჯეს".

მას დაწერილი აქვს ბელეტრისტული ოცი პოემა, რომელიც არ გამოქვეყნებულა. შოთა ნიშნიანიძის პირველი პოეტური კრებული „მე და შენ“ გამოვიდა 1956 წელს. ამ დროიდან მოყოლებული პოეტმა არაერთი წიგნი გამოსცა, რომელთაც მკითხველთა ფართო საზოგადოების დიდი სიყვარული და პატივისცემა მოიპოვეს.
ნაყოფიერი ლიტერატურული და საზოგადოებრივი მოღვაწეობისთვის იგი დაჯილდოებული იყო სხვადასხვა ორდენებითა და მედლებით. 1975 წელს გახდა შოთა რუსთაველის, ხოლო 1977 წელს გალაკტიონ ტაბიძის პრემიების ლაურეატი.

შოთა ნიშნიანიძე გარდაიცვალა 1999 წელს. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
ლია სტურუა

ლია სტურუა (დ. 15 მაისი, 1939) — ქართველი პოეტი. გალაკტიონ ტაბიძისა და საქართველოს სახელმწიფო პრემიების ლაურეატი.

ბიოგრაფია
ლია სტურუა დაიბადა 1939 წლის 15 მაისს, თბილისში. 1957 წელს დაამთავრა თბილისის 24-ე საშუალო სკოლა. იმავე წელს შევიდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქართული ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1962 წელს. შემდეგ კი სწავლა განაგრძო ასპირანტურაში და 1974 წელს დაიცვა დისერტაცია თემაზე - „ფერის მხატვრული ფუნქცია გ. ტაბიძის პოეზიაში“.

მუშაობდა უნივერსიტეტში — კითხულობდა ლექციებს, იმავდროულად, შოთა რუსთაველის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტში — უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად.

დაქორწინდა მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელზე, ჰყავს ერთი შვილი და ერთი შვილიშვილი.
1997 წელს ნორვეგიის ტელევიზიამ გადაიღო ფილმი ლია სტურუასა და იუნა მორიცზე. 1999 წლიდან მუშაობს გ. ტაბიძის მუზეუმში ლიტერატურულ კონსულტანტად.

შემოქმედება
პირველი წიგნი, ლექსების კრებული „ხეები ქალაქში“, გამოსცა 1965 წელს. გამოცემული აქვს 12-ზე მეტი ლექსების წიგნი „მზე დედაა ჩემი“ (1968), „ლექსები“ (1972), „ლექსები, პოემა“ (1977), „ლექსები, ორი პოემა“ (1980), „ლექსები, პოემა“ (1981), „ქართულის გაკვეთილები“ (1984). პროზაული — „ბედნიერი სიჩუმე“, „რძეში ჩავარდნილი ქვა“ (შეგრძნებების რომანი). წერს ესეებს, წერილებს. მისი ლექსები თარგმნილია გერმანულ, ფრანგულ, ინგლისურ, რუსულ, ესპანურ და ფინურ ენებზე.

გალერეა
ჯილდოები
შოთა რუსთაველის სახელობის პრემია
1988 — გალაკტიონ ტაბიძის სახელობის პრემია
2017 — პრემია „საბა“ ქართული ლიტერატურის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის
2023 — თბილისის საპატიო მოქალაქე
2025 — ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი
ონომასიოლოგია

ონომასიოლოგია — ლექსიკოლოგიის დარგი, რომელიც სიტყვებს შეისწავლის როგორც საგანთა (და მოვლენათა) სახელწოდებებს.
სიტყვა ლექსიკოლოგიისათვის მოცემულია საგანთა მიმართებაში (სიტყვა – საგანი); იგი ორი ასპექტით შეისწავლება: როდესაც მოცემულია სიტყვა და საკვლევია მისი საგნობრივი მიმართება, მნიშვნელობა (სიტყვა => მნიშვნელობა), ან როდესაც მოცემულია საგანი და საძიებელია მისი სახელწოდება (სახელწოდება
ლექსიკის ონომასიოლოგიური აღწერით ვიღებთ იდეოგრაფიულ ("იდეოლოგიურ") ლექსიკონს.
ისტორიული ონომასიოლოგია იკვლევს ცვლილებებს ლექსიკურ ფონდში.
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2015

რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2015 — რაგბის რიგით მე–8 მსოფლიო ჩემპიონატი, რომელიც გაიმართა 2015 წლის 18 სექტემბრიდან – 31 ოქტომბრამდე ინგლისში. ინგლისმა მასპინძლობის უფლება 2009 წლის ივლისში გამართულ კენჭისყრაზე მოიპოვა, სადაც მან კონკურენტ იტალიას, იაპონიასა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკას აჯობა.

ქალაქები და სტადიონები
ჩემპიონატზე გასული ნაკრებები
ინგლისმა, როგორც ტურნირის მასპინძელმა ავტომატურად მოიპოვა მონაწილეობის უფლება. ყველა ნაკრებმა რომლებმაც 2011 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ჯგუფურ ეტაპზე დაიკავა პირველი სამი ადგილი ავტომატურად მოიპოვა მონაწილეობის უფლება.

 (1)
(14)
 (2)
(2)
(21)
 / (4)
(8)
(18)
(16)
(19)

რაგბი ევროპა (8)
(4)
(7)
(13)
(3)
(15)
(17)
(11)
(6)

 (5)
(5)
(10)
(1)
(9)
(12)

ჯგუფური ეტაპი
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
პლეი-ოფის ეტაპი
მეოთხედფინალები
----

ნახევარფინალები
----

ბრინჯაოს ფინალი
----

ფინალი
მსაჯები
2015 წლის 7 აპრილს, მსოფლიო რაგბიმ ჯგუფური ეტაპის თამაშებზე მომსახურე თორმეტი მსაჯი, შვიდი დამხმარე მსაჯი და ოთხი ვიდეო მსაჯი დაასახელა. მსოფლიო ჩემპიონატისთვის შერჩეული მსაჯების სია შემდეგია:

მსაჯები
უეინ ბარნსი
ჯორჯ კლენსი
ჯონ პოლ დოილი
ჟერომ გარსე
პასკალ გაუზერი
გლენ ჯექსონი
კრაიგ იუბერი
ჯონ ლეისი
ნაიჯელ ოუენსი
იაკო პეიპერი
რომენ პუატი
კრის პოლოკი

დამხმარე მსაჯები
ფედერიკო ანსელმი
სტიუარტ ბერი
მაიკ ფრეიზერი
ანგუს გარდნერი
ლეიტონ ჰოჯესი
მარიუს მიტრეა
მატიე რეინალი

ვიდეო მსაჯები
ჯორჯ ეიაუბი
გრემ ჰიუზი
ბენ სკინი
შონ ფელდსმანი

მაუწყებლობა
 არის 2015 წლის ღონისძიების მასპინძელი მაუწყებელი, რომელსაც გაფორმებული აქვს 2011 და 2015 წლების რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატების ტრანსლირების ხელშეკრულება. ეს უფლება -სა და -ის გამოთიშვის შემდეგ მოიპოვა. გაერთიანებულ სამეფოში ის ტურნირის ყველა მატჩს პირდაპირ ეთერში გადასცემს და 4-ზე.

მონაწილე ქვეყნები
დანარჩენი ქვეყნები
იოსებ დამწინდველი

იოსებ დამწინდველი — მარიამ ღვთისმშობელის მეუღლე და იესო ქრისტეს მიწიერი მამა.

ცხოვრება
წარმოშობით წმინდა იოსები იყო დავითის ტომიდან. კვიპრისელი ეპისკოპოსი ეპიფანე (403) წერს: „იოსებ დამწინდველი 80 წლამდე წმინდად ცხოვრობდა. მას ჰყავდა მეუღლე სალომეა, ოთხი ძე (იაკობი, იოსები, სვიმონი და იუდა) და ორი ქალიშვილი (მარია და სალომეა). მეუღლის გარდაცვალების შემდგომ რამდენიმე წელი ქვრივად ცხოვრობდა ყოვლადწმინდა და მარადის ქალწული მარიამის ცოლად შერთვამდე“.

წმიდა ნაწილები
გადმოცემის თანახმად, ღვთისმშობლის დაწინდვის მომენტში იოსები 80 წელზე მეტი ხნისა იყო. სავარაუდოა რომ მართალი იოსები იესო ქრისტეს ამქვეყნად ცხოვრების პერიოდში გარდაიცვალა.
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2019

რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2019 — რაგბის რიგით მე–9 მსოფლიო ჩემპიონატი, რომელიც 2019 წლის 20 სექტემბრიდან – 2 ნოემბრამდე იაპონიაში გაიმართება. ტურნირის არსებობის მანძილზე ეს აზიაში გამართული პირველი ჩემპიონატი იქნება.

2009 წლის 28 ივლისს დუბლინში, –ის მიერ ორგანიზებულ კენჭისყრაზე იაპონია 2019 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მასპინძელ ქვეყანად დასახელდა.

ქალაქები და სტადიონები
1: 2002 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე გამოყენებული სტადიონები.

ჩემპიონატზე გასული ნაკრებები
იაპონიამ, როგორც ტურნირის მასპინძელმა ავტომატურად მოიპოვა მონაწილეობის უფლება. ყველა ნაკრებმა, რომლებმაც 2015 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ჯგუფურ ეტაპზე დაიკავა პირველი სამი ადგილი, ავტომატურად მოიპოვა მონაწილეობის უფლება.

ჯგუფური ეტაპი
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
}

მეოთხედფინალები
----

----

----

ნახევარფინალები
----

ბრინჯაოს ფინალი
ფინალი
იოსია (იოსტოსი) მოციქული

მოციქული იოსტოსი — ქრისტეს 70 მოციქულთაგანი, იოსებ დამწინდველის ვაჟი.

გადმოცემის თანახმად იოსებ მართალი თავის მამულებს ყოფდა რა თავის ძეებს შორის, მის სურვილს რომ იესოც თანამეწილედ გაეყვანათ წინ აღუდგა ოთხიდან სამი ძმა, მხოლოდ იაკობმა მიიღო იესო თავისთან მეწილედ. თუმცა შემდგომ მოინანია და ძმის მოციქულთა შორის ჩადგა, მან მატათა მოციქულთან ერთად იუდა ისკარიოტელის ჩასანაცვლებლად იყარა კენჭი.
ლექსიკოლოგია

ლექსიკოლოგია (ბერძ. (ლექსიკოს) - სიტყვისა და ... ლოგია) — ენათმეცნიერების დარგი, რომელიც შეისწავლის ენის ლექსიკურ ფონდს, მის შემადგენლობას, ფუნქციონირებასა და ცვალებადობას. ლექსიკოლოგია იკვლევს როგორც მნიშვნელობის მქონე ენობრივ ერთეულს, შეისწავლის სიტყვისა და საგნის ურთიერთობას; ამით განსხვავდება იგი ფონეტიკისა და მორფოლოგიისაგან, რომელთა შესწავლის საგანია სიტყვის ბგერადობა და აგებულება. როდესაც სიტყვის აგებულების ცვლა დერივაციული ხასიათისაა, წარმოიქმნება ახალი საგნობრივი მიმართება, ახალი სიტყვა; ამრიგად, დერივაცია შინაგანად არის დაკავშირებული ლექსიკოლოგიასთან.
ლექსიკოლოგია შეისწავლის სიტყვისა და საგნის (მაგალითად სიტყვა წრე და წრეხაზით შემოზღუდული სიბრტყის მონაკვეთის) ურთიერთობას, რომელსაც ჩვეულებრივ, განიხილავენ სემასიოლოგიურად – სიტყვიდან ამოსვლით (რას ნიშნავს სიტყვა წრე?) ან ონომასიოლოგიურად – იწყებენ საგნით როგორც ცნობილით და იძიებენ მის სახელწოდებას (რა ეწოდება წრეხაზით შემოზღუდული სიბრტყის მონაკვეთს?). სემასიოლოგია და ონომასიოლოგია ლექსიკოლოგიის განშტოებებია. ლექსიკოლოგიას მიეკუთვნება ეტიმოლოგიაც, ხოლო მომიჯნავე დარგებია: მორფოლოგია (დერივაცია), ლექსიკოგრაფია, ფრაზეოლოგია და სტილისტიკა.

ლექსიკის შედგენილობის კვლევა გულისხმობს, პირველ ყოვლისა, სიტყვათა კლასიფიკაციას. ყველაზე ზოგადია დაჯგუფება სრულმნიშვნელობიან და დამხმარე სიტყვებად. ლექსიკოლოგია ახდენს დაჯგუფებას იმის მიხედვითაც, თუ აღნიშვნის, მითითების და გამოხატვის ფუნქციებიდან მკაფიოდ ამა თუ იმ სიტყვაში (ა. არსებითი სახელები, ზედსართავები, ზმნები და ზმნისართები. ბ. ნაცვალსახელები და დეიქტური სიტყვები. გ. შორისდებულები). ლექსიკოლოგია იკვლევს ლექსიკური ფონდის იმ თვისებებს, რომლებსაც კოლექტივი განაპირობებს, და ახდენს სიტყვათა დაჯგუფებას მოლაპარაკეთა ტერიტორიული დანაწილების თუ საქმიანობის შესაბამისად (დიალექტური და დარგობრივი ლექსიკა).

ენობრივი კოლექტივისა და მისი ქვეჯგუფების ურთიერთობა აისახება ცალკე სიტყვის სემანტიკურ სტრუქტურაშიც: სიტყვას სხვადასხვა პროფესიულ ჯგუფში შეიძლება განსხვავებული მნიშვნელობები ჰქონდეს; მათი შეხვედრა საერთო ენაში იძლევა პოლისემიას, ხოლო ტერიტორიულ ჯგუფებში არსებულ ერთგვარმნიშვნელობიან სიტყვათა თავმოყრის შედეგად ვიღებთ სინონიმებს.

ლექსიკა ენობრივ მოვლენათა შორის ყველაზე სწრაფად იცვლება, ამიტომ ლექსიკური სისტემის საწვდომად აუცილებელია მის კომპონენტთა ცალკე სიტყვების თუ სიტყვათა ჯგუფების ისტორიული გათვალისწინება, ინოვაციათა გზებისა და მიზეზების დადგენა.

ლექსიკის როგორც ცალკე სისტემის განხილვა გულისხმობს გაირკვეს ლექსიკური ფონდის ელემენტთა (სიტყვების) ურთიერთმიმართება, კავშირი, რომლის საფუძველია სიტყვების აღნიშნული მოვლენების ურთიერთკავშირი. მაგრამ მას შემდეგ, რაც სიტყვები ერთმანეთს დაუკავშირდება და შექმნის სისტემას, ამ სისტემის (და მის კომპონენტთა) შემდგომ ბედს ენობრივი ტრადიციაც განსაზღვრავს. იგი შინაენობრივადაც არის შეპირობებული. ლექსიკოლოგიის ამოცანაა იკვლიოს ამგვარი (ტრადიციით შეპირობებული) სიტყვათკავშირები - პარადიგმატული (ასოციაციური) და სინტაგმატური (დისტრიბუციული) მიმართებები ლექსიკურ ერთეულთა შორის. ბ. ფოჩხუა