iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სტერჟის კუნძული

სტერჟის კუნძული — ყველაზე დიდი კუნძული დაუსახლებელი ბალენის კუნძულების სამი მთავარი კუნძულიდან, რომელიც მდებარეობს სამხრეთის ოკეანეში (სომოვის ზღვა), ახალი ზელანდიიდან სამხრეთით. ის იმყოფება 25 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთში ბაკლის კუნძულიდან და 95 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთში ანტარქტიდის მატერიკიდან.

გეოგრაფია
კუნძულს დაახლოებით აქვს პარალელოგრამის ფორმა, უფრო გრძელია აღმოსავლეთ და დასავლეთ სანაპიროებისკენ და მოკლეა ჩრდილო-დასავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთი სანაპიროებისკენ. მისი მაქსიმალური სიგრძე შეადგენს 37 კმ-ს, ჩრდილოეთით ფრიმენის კონცხსა და სამხრეთით კეიპ-სმიტის კონცხს შორის, ხოლო სიგანე დაახლოებით 9 კმ-ია.

კუნძულის ყველაზე მაღალი წერტილი ზღვის დონიდან არის 1705 მეტრი ან 1524 მეტრი (პიკი ბრაუნი). ეს ასევე ბალენის კუნძულების ყველაზე მაღალი წერტილია.

კუნძულები შედის ანტარქტიდის შესახებ შეთანხმების მოქმედების ზონაში, მაგრამ, ახალ ზელანდიას კუნძულები შეჰყავს საკუთარი ანტარქტიკის ტერიტორიების შემადგენლობაში (როსის ტერიტორია).

ისტორია
კუნძულები 1839 წელს აღმოაჩინა ინგლისელმა მეზღვაურმა ჯონ ბალენმა და სახელიც მის პატივსაცემად დაერქვა.
ცოცხმაგარა

ცოცხმაგარა — მცენარეთა გვარი ცოცხმაგარასებრთა ოჯახისა. ერთ- ან მრავალწლოვანი ბალახები, იშვიათად დაბალი ბუჩქებია.

30-მდე სახეობა გავრცელებულია მთელ დედამიწაზე, კავკასიაში გვხვდება 7 (2 ენდემი), საქართველოში 3. მეწამული ან ვარდისფერი ყვავილები აქვთ. ნაყოფი მშრალი კოლოფია.

იზრდებიან ტენიან მდელოებზე, მდინარეების, ჭაობებისა და თხრილების ნაპირებზე, ნესტიან ბუჩქნარებში, სარეველად ბრინჯის პლანტაციებში.
ცოცხმაგარასებრნი

ცოცხმაგარასებრნი — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ბალახები, იშვიათად ხეები და ბუჩქებია. 25 გვარის 500-მდე სახეობა ძირითადად გავრცელებულია ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. კავკასიაში გვხვდება 4 გვარის 14 სახეობა, საქართველოში 3 გვარის 6 სახეობა. როტალის და ამანიის გვარების სახეობები ბრინჯის ნათესების სარეველებია. ბრაზილიური ვარდისფერი ხე ძვირფას მერქანს იძლევა. ზოგიერთი საღებავი მცენარეა, ზოგი თაფლოვანი და დეკორატიულია.
საიპლი

საიპლი  — კუნძული სამხრეთის ოკეანეში, ამუნდსენის და როსის ზღვებს შორის საზღვართან.

საიპლის კუნძული მდებარეობს მერი ბერდის მიწის ჩრდილოეთით, მისი გეოგრაფიული კოორდინატები ხვდება ანტარქტიდის შესახებ შეთანხმების მოქმედების ზონაში.

კუნძული პრაქტიკულად მთლიანად დაფარულია მყინვარებით და თოვლით, სიგრძე აღწევს 110 კმ-ს, უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან — ფარისებრი ვულკანი მონტ-საიპლი (3110 მეტრი). აბსოლუტური სიმაღლის მიხედვით ეს 17-ე კუნძულია მსოფლიოში.

კუნძულმა თავისი სახელი მიიღო ამერიკელი ანტარქტიკის მკვლევრის, გეოგრაფის — პოლ საიპლის პატივსაცემად.
რუზველტის კუნძული

რუზველტის კუნძული — კუნძული ანტარქტიდაში, როსის ზღვაში. მიუხედავად იმისა, რომ ის შედის ანტარქტიდის შესახებ შეთანხმების მოქმედების ზონაში, კუნძული მაინც მიეკუთვნება როსის ტერიტორიას, რომელზეც პრეტენზიას აცხადებს ახალი ზელანდია.

გეოგრაფია
დღეისათვის რუზველტის კუნძული ფაქტობრივად აღარ არის ხმელეთის იზოლირებული ნაწილი, რადგანაც ის მთელი წელი იმყოფება როსის შელფური მყინვარის შიგნით. კუნძული წარმოადგენს დიდ, ყინულით დაფარულ ამაღლებულ ტერიტორიას, რომელიც ადვილად შეიმჩნევა მყინვარის ზედაპირზე.

ისტორია
პირველად რუზველტის კუნძული 1929 წლის ნოემბრის დასაწყისში შეამჩნია ჯგუფმა, რომელსაც მეთაურობდა გეოლოგი ლოურენს გულდი. იგი ძაღლების შებმული მწკრივით გაემართა ადრე რუალ ამუნდსენის მიერ აღმოჩენილი დედოფალ მოდის მიწის გამოსაკვლევად, გულდის ჯგუფმა აღმოაჩინა საკმაოდ დიდი ამოწეული ადგილი, რომელიც როსის მყინვარებიდან გამოდიოდა.

ოფიციალურად კუნძული აღმოაჩინეს 1934 წელს, როდესაც ამერიკელმა კონტრ-ადმირალმა რიჩარდ ბერდმა დაადგინა, რომ ეს ამაღლებული ადგილი სინამდვილეში კუნძულია და მას მაშინდელი მმართველი პრეზიდენტის პატივსაცემად ფრანკლინ დელანო რუზველტის სახელი დაარქვა.
ვაზგენ I

ვაზგენ (, , ერისკაცობაში ლევონ პალჩიანი, დ. 20 სექტემბერი, 1908 — გ. 18 აგვისტო, 1994) — სრულიად სომეხთა კათოლიკოს პატრიარქი 1955—1994 წლებში. სომხური სამოციქულო ეკლესიის მეთაურებს შორის ერთ-ერთია, რომელიც ხანგრძლივი დროის განმავლობაში სათავეში ედგა ეკლესიას. რუმინეთში დაბადებულმა, მან თავისი კარიერა დაიწყო როგორც ფილოსოფოსმა, შემდეგ გახდა თეოლოგიის დოქტორი და ადგილობრივი სომხური სამღვდელოების წევრი.

ბიოგრაფია
ვაზგენი დაიბადა ბუქარესტში სომხურ ოჯახში. მამამისი მეწაღე, ხოლო დედა სკოლის მასწავლებელი იყო. სწავლობდა სომხურ სკოლაში ოდესაში, სადაც პირველი მსოფლიო ომის დროს მისი მშოვლები ევაკუირებულნი იყვნენ ქვეყნიდან. შემდეგ — ბუქარესტის მისაკიან-კესიმიანის ლიცეუმში, 1924—1926 წლებში კი ბუქარესტის უმაღლეს სავაჭრო სასწავლებელში. 1929—1943 წლებში განათლება მიიღო ბუქარესტის სომხურ სკოლებში.

ის თეოლოგიით მაშინ დაინტერესდა, როცა პალჩიანი სომხურ სამოციქულო თეოლოგიას და ღვთისმეტყველებას სწავლობდა ათენში, საბერძნეთში. საბოლოოდ მან მიიღო ვარტაპედის წოდება (საეკლესიო ტიტული სომხურ სამოციქულო ეკლესიის მოქადაგეებისთვის და მასწავლებლებისთვის, მათთვის ვისაც სურდა მიეღო დოქტორის ხარისხი თეოლოგიაში). 1940-იანებში ის გახდა ეპისკოპოსი, მოგვიანებით კი სომხეთის სამოციქულო ეკლესსის არაჯნორდი (ლიდერი) რუმინეთში.

მან უდიდეს წარმატებას მიაღწია 1955 წელს, როცა აირჩიეს კათოლიკოს-პატრიარქად, რის შედეგადაც, გახდა სომხური სამოციქულო ეკლესიის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე ახალგაზრდა პატრიარქი. მან ეს წოდება სიცოცხლის ბოლომდე შეინარჩუნა. მისი ხანგრძლივი პატრიარქობის დროს, ის ცდილობდა განემტკიცებინა მისი ეკლესიის დამოუკიდებლობა საბჭოთა ტოტალიტარული მმართველობის წინაშე სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკაში და აღედგინა რელიგიური თანასწორობა სომხეთის ნაციონალურ მთავრობასთან 1991 წელს.

იქიდან მოყოლებული, ის დაკავებული იყო ძველი სომხური ეკლესიების აღდგენით და მათი რესტავრაციით. მან გადაარჩინა რამდენიმე ეკლესიის საგანძური დედათა მონასტრის ალექს მანუკიანის მუზეუმის შექმნით. ვაზგენმა გააძლიერა კონტაქტები სომხურ კათოლიკურ ეკლესიასთან. 1994 წლის 18 აგვისტოს ვაზგენ ხანგრძლივი ავადმყოფობის შედეგად გარდაიცვალა.
ამარალინა

ამარალინა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 485 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორანგატუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 434 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2,56 კმ²-ზე. ფართობი 1 343 კმ²-ია.
ალტუ-ორიზონტი

ალტუ-ორიზონტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 375 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორანგატუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 505 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8,94 კმ²-ზე. ფართობი 503 764 კმ²-ია.
ბონოპოლისი

ბონოპოლისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 290 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორანგატუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 503 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2,15 კმ²-ზე. ფართობი 1 628 კმ²-ია.
კამპინასუ

კამპინასუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 690 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორანგატუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 656 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1,85 კმ²-ზე. ფართობი 1 974 კმ²-ია.
კამპინორტი

კამპინორტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 537 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორანგატუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 111 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10,41 კმ²-ზე. ფართობი 1 067 კმ²-ია.
კამპუს-ვერდისი

კამპუს-ვერდისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 420 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორანგატუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 020 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11,37 კმ²-ზე. ფართობი 441 645 კმ²-ია.
ესტრელა-დუ-ნორტი (გოიასი)

ესტრელა-დუ-ნორტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 453 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორანგატუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 320 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11,01 კმ²-ზე. ფართობი 301 642 კმ²-ია.
ფორმოზუ (გოიასი)

ფორმოზუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 569 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორანგატუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 883 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5,78 კმ²-ზე. ფართობი 844 289 კმ²-ია.
მარა-როზა

მარა-როზა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 530 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორანგატუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 649 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6,31 კმ²-ზე. ფართობი 1 687 კმ²-ია.
მინასუ

მინასუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 351 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პორანგატუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31 154 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10,89 კმ²-ზე. ფართობი 2 860 კმ²-ია.
აღმოსავლური კაპარჭინა

აღმოსავლური კაპარჭინა — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 40 სმ, მასა — 1,2 კგ აღწევს. გავრცელებულია კასპიისა და არალის ზღვების აუზებში. მინგეჩაურის წყალსაცავის შექმნის შემდეგ (1953) აღმოსავლეთ საქართველოს წყალსატევებშიც (მტკვარი, ალაზანი, იორი, ჯანდარის ტბა, თბილისისა და პალდოს წყალსატევები) შემოვიდა. დასავლეთ საქართველოს მტკნარ წყლებში ბინადრობს აღმოსავლური კაპარჭინის მთავარი ფორმა . სამეურნეო მნიშვნელობის თევზია. საქართველოში იჭერენ ძირითადად ჯანდარის ტბაში. იყენებენ ნედლს, დამარილებულს, შებოლილსა და დაკონსერვებულს.
ჰანკა ბიელიცკა

ჰანკა ბიელიცკა (; დ. 9 ნოემბერი, 1915 — გ. 9 მარტი, 2006) — პოლონელი კინოს, თეატრისა და კაბარეს მსახიობი.

ჰანკა ბიელიცკა დაიბადა 1915 წლის 9 ნოემბერს პოლტავის მახლობლად სოფელ კონოვკაში. სამსახიობო განათლება მიიღო ვარშავაში, თეატრალური ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტში, რომელიც დაასრულა 1939 წელს. კინოში მისი დებიუტი შედგა 1946 წელს. მუშაობდა ვარშავის, ლოძის, ბელოსტოკისა და ვილნიუსის თეატრებში მსახიობად. გარდაიცვალა 2006 წლის 9 მარტს ვარშავაში.
ევა დემარჩიკი

ევა მარია დემარჩიკი (; დ. 16 იანვარი 1941, კრაკოვი — გ. 14 აგვისტო 2020) — პოლონელი მომღერალი.

დაიბადა 1941 წელს კრაკოვში. დაამთავრა კრაკოვის უმაღლესი სახელმწიფო თეატრალური სკოლა, როგორც მსახიობმა და პიანისტმა. 1962 წლიდან მღეროდა კრაკოვის კაბარეში. 1986 წელს დააარსა კრაკოვის მუსიკალურ-პოეტური თაეტრი.
ხაჩენის სამთავრო

ხაჩენის სამთავრო — შუა საუკუნეების სომხური სამთავრო არცახში (დღევანდელ მთიანი ყარაბაღის ტერიტორიაზე). ანტიკურ ხანაში არცახი და უტიქი სომხეთის სამეფოს ნაწილი იყო, მაგრამ შუა საუკუნეებში მასზე კონტროლი საქართველოს და ალბანეთის სამეფოებსაც ჰქონდათ. საუკუნიდან მოყოლებული სომხური ხაჩენის სამთავრო მართავდა რეგიონს.

არაბი მოგზაურის, აბუ დულაფის ჩანაწერების მიხედვით, ხაჩენი იყო სომხური სამთავრო სამხრეთ ბარდას ტერიტორიაზე. 1214 წელს ჰასან ჯალალიანის დინასტია მართავდა ხაჩენს და არცახს. 1216 წელს ჯალალიანებმა დააარსეს განძასარის მონასტერი, რომელიც გახდა კათოლიკოსის მუდმივი რეზიდენცია ქალაქის გამუსლიმებამდე. ხამსას სამთავროებმა მხარი დაუჭირეს სომხურ ავტონომიებს ოსმალეთ-სპარსეთის ომში. 1603 წელს სპარსელებმა შექმნეს პროტექტორატი კამსაში და ხელი შეუწყვეს ადგილობრივ სახანოს 1750 წელს.
ვოლოდიმირი (უკრაინა)

ვოლოდიმირი (; ყოფ. ვოლოდიმირ-ვოლინსკი) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ უკრაინაში, ვოლინის ოლქის ვოლოდიმირ-ვოლინსკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 38 200 მცხოვრები (2020). მდებარეობს მდინარე ლუგის (დასავლეთის ბუგის შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. რკინიგზის სადგური. 1941 წლის 23 ივნისს დაიკავეს ნაცისტური გერმანიის ჯარებმა. 1941 წლის სექტემბერში აქ შეიქმნა საკონცენტრაციო ბანაკი „შტალაგ-365“, სადაც მოთავსებული ჰყავდათ წითელი არმიის სამხედრო ტყვე ჯარისკაცები და ოფიცრები. სხვადასხვა შეფასებით, დაიღუპა რამდენიმე ათეული საბჭოთა სამხედრო ტყვე. სსრკ-ის სამხედრო ნაწილებმა დაიკავეს 1944 წლის 20 ივლისს ლვოვ-სანდომირის ოპერაციის დროს.

არქიტექტურა
დეტინეცში შემორჩენილია მიძინების ტაძარი — სამნავიანი, ერთგუმბათიანი, 6 საყრდენი ბოძით, იყო მთავართა აკლდამაც (1157–1160, ძველი ტაძრის ადგილზე; გადაკეთდა და საუკუნეებში, თავდაპირველი სახით აღდგა 1896–1900 წლებში, არქ. გ. ი. კოტოვი). წმინდა ვასილის სახელობის 8-კონქიანი ეკლესია ( საუკუნის ბოლო – საუკუნის დასაწყისი), ეპისკოპოსთა რენესანსის სტილის პალატები ( საუკუნე), ბაროკოს სტილის იოაკიმისა და ანას კოსტიოლი (1752). ფაშიზმის მსხვერპლთა ძეგლი „მგლოვიარე დედა“ (1965–1966, მოქანდაკე ე. ვ. ძინდრა და ტ. მ. ბრიჟი, არქ. ი. ი. ნაზარკევიჩი).

ეკონომიკა
მომსახურების სფეროში დომინირებს ვაჭრობა და ტურისტული ბიზნესი. არის ავეჯისა და სამკერვალო ფაბრიკები, კვების მრეწველობის საწარმოები (საკონსერვო ქარხანა და სხვ.).
ზვეზდან მისიმოვიჩი

ზვეზდან მისიმოვიჩი (; დ. 5 ივნისი 1982, მიუნხენი გფრ) — ბოსნიელი სერბი ყოფილი ფეხბურთელი. დაიბადა მიუნხენში, ბოსნიელი სერბი ემიგრანტების ოჯახში, რომლებიც იქ სამუშაოდ ბოსნიის ქალაქ ბოსანსკა გრადიშკადან გადავიდნენ 1960-იანი წლების ბოლოს. კარიერის განმავლობაში თამაშობდა ბაიერნში, გალათასარაისა და მოსკოვის დინამოში, როგორც შემტევი ნახევარმცველი. ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების შემადგენლობაში გატანილი 25 გოლით ქვეყნის ყველა დროის ბომბარდირთა შორის მესამე ადგილს იკავებს. მისიმოვიჩმა ეროვნულ ნაკრებთან ერთად მონაწილეობა მიიღო 2014 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატზე.

მოსკოვის დინამოსთან კონტრაქტის დადებამდე მან სახელი გაითქვა ბუნდესლიგის 2008 – 2009 წლის სეზონში, როდესაც მისი კლუბი ვოლფსბურგი ბუნდესლიგის ჩემპიონი გახდა. ამ სეზონზე მისიმოვიჩმა საუკეთესო შედეგი აჩვენა საგოლე პასების რაოდენობით.

2014 წლის აგვისტოში, 2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის დასრულების შემდეგ განაცხადა ნაკრებიდან წასვლის შესახებ, ხოლო 2017 წლის იანვარში დაასრულა საფეხბურთო კარიერა.
ივიცა ოსიმი

ივან (ივიცა) ოსიმი (; 6 მაისი 1941, სარაევო) — იუგოსლავი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. ევროპის 1968 წლის ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი. 2011 წლიდან ბოსნია და ჰერცეგოვინის საფეხბურთო კავშირის თავმჯდომარე.
დაიბადა 1941 წლის 6 მაისს სარაევოში, რომელიც იმ დროს გერმანიის ოკუპაციის ქვეშ იმყოფებოდა, ნახევრად სლოვენი-ნახევრად გერმანელი მიხაილოსა და ნახევრად პოლონელი-ნახევრად ჩეხი კაროლინა ოსიმების ოჯახში.
საფეხბურთო კარიერა დაიწყო სარაევოს კლუბ ჟელეზნიჩარში, შემდგომ თამაშობდა ჰოლანდიის ჩემპიონატში , შემდეგ ისევ სარაევოში და 1970 წლიდან ფეხბურთელი კარიერის დასასრულამდე – საფრანგეთში.
იუგოსლავიის ნაკრებში ოსიმმა ჩაატარა 16 მატჩი და გაიტანა 8 გოლი. მონაწილეობდა ნაკრებში 1964 წლის ოლიმპიადაზე და 1968 წლის ევროპის ჩემპიონატზე.
ფეხბურთელის კარიერის დასრულების შემდეგ ხდება მწვრთნელი, ბრუნდება იუგოსლავიაში და წვრთნის სარაევოს ჟელეზნიჩარს, შემდეგ კი იუგოსლავიის ნაკრებსა და კლუბ პარტიზანს. 1992 წლიდან იწყება მისი საერთაშორისო სამწვრთნელო კარიერა, სადაც იგი თავკაცობდა პანათინაიკოსს, შტურმს, ჯეფ იუნაიტედს და იაპონიის ნაკრებს.
ბოსნია და ჰერცეგოვინის პოლიტიკური სტრუქტურა

ბოსნია და ჰერცეგოვინს პოლიტიკური სტრუქტურა დეიტონის შეთანხმებაზეა დაფუძნებული. იგი საპარლამენტო კონფედერაციაა, სადაც საკანონმდებლო ხელისუფლება ეკუთვნის საპარლამენტო სკუპშჩინას, ხოლო აღმასრულებელი – მინისტრთა საბჭოს. რეალური უმაღლესი ხელისუფლება ეკუთვნის ბოსნია და ჰერცეგოვინის უმაღლეს წარმომადგენელს, რომელსაც შეუძლია დამოუკიდებელი გადაწყვეტილებების მიღება. ოფიციალურად უმაღლესი ორგანოა ბოსნია და ჰერცეგოვინის პრეზიდიუმი, რომელიც სამი წევრისგან ბოსნიელის, ხორვატისა და სერბისაგან, რომლებიც ენაცვლებიან ერთმანეთს პრეზიდიუმის თავმჯდომარის პოსტზე რვა თვეში ერთხელ.
ადმინისტრაციული მოწყობა
ქვეყანა წარმოადგენს ორი სუბიექტის ბოსნია და ჰერცეგოვინის ფედერაციისა და სერბთა რესპუბლიკის კონფედერაციას. ორივე სუბიექტს გააჩნია საკუთარი კონსტიტუცია, უზენაესი სასამართლო, საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლება. განსაკუთრებული სტატუსით სარგებლობს ბრჩკოს რაიონი, რომელიც საერთო ადმინისტრაციით იმართება.
პოლიტიკური ხელმძღვანელობა
უმაღლესი წარმომადგენელი – ავსტრიელი დიპლომატი ვალენტინ ინცკო, 2009 წლის 26 მარტიდან.
პრეზიდიუმის ბოსნიელი წევრი – ბაქირ იზეთბეგოვიჩი, , 2010 წლის 4 ოქტომბრიდან.
პრეზიდიუმის ხორვატი წევრი – დრაგან ჩოვიჩი, , 2014 წლის 6 ნოემბრიდან.
პრეზიდიუმის სერბი წევრი – მლადენ ივანიჩი, , 2014 წლის 6 ნოემბრიდან.
პრემიერ-მინისტრი – დენის ზვიზდიჩი, , 2015 წლის 11 თებერვლიდან.
საკონსტიტუციო სასამართლო
ოფიციალურად, ბოსნია და ჰერცეგოვინის საკონსტიტუციო სასამართლო ქვეყნის უმაღლესი სასამართლო ინსტანციაა, თუმცა მისი გადაწყვეტილებები ხშირად იგნორირებულია. სასამართლო ცხრა წევრისგან შედგება – ოთხს ირჩევს ფედერაციის წარმომადგენელთა პალატა, ორს სერბთა რესპუბლიკის სკუპშჩინა, ხოლო სამს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეზიდენტი ნიშნავს პრეზიდიუმთან კონსულტაციის შემდეგ.
მოსამართლე ხუთწლიანი ვადით ინიშნება, მისი გათავისუფლება მხოლოდ ნებაყოფლობითი გადადგომისა ან სხვა მოსამართლეების საერთო გადაწყვეტილებით შეიძლება.
სამართალწარმოება და განაჩენები საჯაროა. საკონსტიტუციო სასამართლოს ეკუთვნის იურისდიქცია კონფედერაციის სუბიექტებს შორის წარმოქმნილ დავებზე, თუ მას მიმართავს პრეზიდიუმის წევრი, პრემიერ-მინისტრი, რომელიმე საპარლამენტო სტრუქტურის თავმჯდომარე ან მისი მოადგილე, ან რომელიმე სუბიექტის დეპუტაციის ერთი მეოთხედი. სასამართლოს ასევე გააჩნია სააპელაციო იურისდიქცია ბოსნია და ჰერცეგოვინაში.
საკანონმდებლო ხელისუფლება
საკანონმდებლო ხელისუფლება კონფედერაციის ტერიტორიაზე ეკუთვნის საპარლამენტო სკუპშჩინას . სკუპშჩინა შედგება წარმომადგენელთა და თემთა პალატისაგან .
თემთა პალატას ჰყავს 15 წევრი – ხუთი სერბი სერბთა რესპუბლიკიდან, 5 ბოსნიელი და 5 ხორვატი ფედერაციიდან. ისინი ორწლიანი ვადით ირჩევიან. წარმომადგენელთა პალატას 42 წევრი ჰყავს – 14 სერბი, 14 ბოსნიელი და 14 ხორვატი. ისინი ოთხწლიანი ვადით ირჩევიან.
უმაღლესი წარმომადგენელი ბოსნია და ჰერცეგოვინაში

უმაღლესი წარმომადგენელი ბოსნია და ჰერცეგოვინაში არის საერთაშორისო საზოგადოების მიერ მივლინებული დიპლომატი, რომელსაც თავის შტაბთან ერთად ევალება დეიტონის შეთანხმების აღსრულების ზედამხედველობა ბოსნია და ჰერცეგოვინაში. ეს თანამდებობა ბოსნიის ომის დასრულებისთანავე შეიქმნა 1995 წელს.
ყველა უმაღლესი წარმომადგენელი ევროპის კავშირის წევრი 1995 წლიდან დღემდე ქვეყნების წარმომადგენელი დიპლომატებია, ხოლო მათი მოადგილე აშშ წარმომადგენელი დიპლომატია. მოადგილეები ასევე ასრულებენ საერთაშორისო ზედამხედველის ფუნქციას ბრჩკოს ოლქში.
უფლებამოსილება
1997 წელს ბონის შეხვედრაზე გადაწყდა წარმომადგენლის უფლებამოსილების გაფართოება, რათა მას უფრო ეფექტიანად შესძლებოდა დეიტონის შეთანხმების ზოგიერთი მუხლის განხორციელება. წარმომადგენელს უფლება მიეცა, მიეღო გადაწყვეტილება მაშინ, როდესაც ადგილობრივი ფრაქციები აყოვნებდნენ ან აფერხებდნენ მის მიღებას და გაეთავისუფლებინა თანამდებობიდან საჯარო მოხელე, ვინც აშკარად არღვევდა კანონს ან დეიტონის შეთანხმებას.
ეს უფლებამოსილება შემდეგი დეკადის განმავლობაში აქტიურად გამოიყენებოდა წარმომადგენლის მიერ. მაგალითად 2003 წლის აპრილში მან მიიღო თავდაცვის რეფორმის გადაწყვეტილება, თუმცა სერბთა რესპუბლიკის წარმომადგენლები ეწინააღმდეგებოდნენ მას. 2004 წლამდე წარმომადგენლის მიერ გათავისუფლებული იქნა 139 საჯარო მოხელე, მათ შორის მოსამართლეები, მინისტრები, პარლამენტის წევრები და დაბალი დონის მოხელეები, ზოგჯერ კი მათი საბანკო ანგარიშებიც დაყადაღდა. 2002 წლის არჩევნების დროს წარმომადგენლის შტაბმა დაწვრილებით გადაამოწმა ყველა მინისტრობის კანდიდატი როგორც სახელმწიფო, ასევე სუბიექტების დონეზე. წარმომადგენლის უმაღლესი ხელისუფლება ასევე სახელდება სახელმწიფოს მიმართ მოქალაქეების გულგრილი დამოკიდებულებისა (მაგალითად არჩევნებზე გამოცხადების დაბალი დონე) და პოლიტიკოსების გაუბედავი მოქმედებისა (რომლებიც წარმომადგენლის გადაწყვეტილების შემთხვევაში შესაძლებელია სამუდამოდ დაემშვიდობონ საჯარო კარიერას).
წარმომადგენლები
დამოუკიდებელი სოციალ-დემოკრატების კავშირი

დამოუკიდებელი სოციალ-დემოკრატების კავშირი — ბოსნიელ სერბთა პოლიტიკური პარტია. იგი 1996 წელს დაარსდა. პარტიის ლიდერი, მილორად დოდიკი, არის ბოსნია და ჰერცეგოვინის სუბიექტის, სერბთა რესპუბლიკის მოქმედი პრეზიდენტი.
ისტორია
პარტია ჩამოყალიბდა ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის პარლამენტის იმ სერბი დეპუტატებისგან, რომლებიც სერბთა დემოკრატიულ პარტიაში არ შედიოდნენ, თუმცა შეუერთდნენ ბოიკოტს 1992 წლის დასაწყისში, მას შემდეგ, რაც პარლამენტმა დანიშნა დამოუკიდებლობის რეფერენდუმი.

სერბმა დეპუტატებმა ჩამოაყალიბეს სერბთა რესპუბლიკის სკუპშჩინა, სადაც აბსოლუტურ უმრავლესობას სერბთა დემოკრატიული პარტია წარმოადგენდა.

1999 წლის დეკემბერში დამოუკიდებელ სოციალ-დემოკრატთა პარტიას სოციალ-ლიბერალური პარტია შეუერთდა, ხოლო 2000 წელს ნიკოლა შპირიჩის კრაინისა და ბანია-ლუკის დემოკრატიული პარტიაც. 2002 წელს მას შეუერთდა დემოკრატიულ-სოციალისტური პარტია, და ახალ ბლოკს დამოუკიდებელი სოციალ-დემოკრატების კავშირი ეწოდა. იმავე წლის აგვისტოში სერბთა რესპუბლიკის ახალი ლეიბორისტული პარტიაც შეუერთდა ამ კავშირს.

2011 წელს სოციალისტურმა ინტერნაციონალმა ალიანსს წევრობა შეუჩერა ნაციონალისტური და ექსტრემისტული იდეოლოგიის გამო, ხოლო 2012 წლის 4 სექტემბერს გააძევა თავისი რიგებიდან.

თანამდებობები
ჩერნოგორიის სანჯაყი

ჩერნოგორიის სანჯაყი (, , სიტყვასიტყვით შავი მთის სანჯაყი) — ოსმალეთის იმპერიის პროვინცია (სანჯაყი) ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, დღევანდელ მონტენეგროში. სანჯაყი შეიქმნა 1514 წელს ყოფილი ზეტას სასაზღვრო რაიონში, რომელსაც ადრე კრონჯევიცების ოჯახი მართავდა. 1499 წლიდან კი იქ შკოდერის სანჯაყი მდებარეობდა.

ისტორია
ზეტას სამთავროს დიდმა ნაწილმა დაკარგა დამოუკიდებელი სახელმწიფოს ტიტული და გახდა ოსმალეთის იმპერიის ვასალი, იქამდე, სანამ 1499 წელს ოსმალური ადმინისტრაციული ცენტრი, შკოდერის სანჯაყი შეიქმნებოდა. 1514 წელს ეს ტერიტორია გამოეყო შკოდერის სანჯაყს და შეიქმნა ცალკეული ჩერნოგორიის სანჯაყი, რომელსაც სკენდერბეგ ცრონდევიცი მართავდა. 1528 წელს როდესაც სკენდერბეგ ცრონდევიცი გარდაიცვალა, ჩერნოგორიის სანჯაყი შეურთდა შკოდერის სანჯაყს, როგორც უნიკალური ადმინისტრაციული ნაწილი მცირე ავტონომიის ხარისხით.
მონტენეგროს პრემიერ-მინისტრი

მონტენეგროს პრემიერ-მინისტრი (ჩერნოგორულად: ) — მონტენეგროს მთავრობის მეთაური. პრემიერ-მინისტრი მოვალეობაა უხელმძღვანელოს მთავრობის მუშაობას და წარუდგინოს პარლამენტს სამთავრობო პროგრამა. პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე უარის თქმა გამოიწვევს მთავრობის დაცემას.

ამჟამინდელი პრემიერ-მინისტრია პარტია ევროპა ახლა!-ს ლიდერი მილოიკო სპაიჩი, რომელიც თანამდებობაზე მონტენეგროს პარლამენტმა დანიშნა 2023 წლის 31 ოქტომბერს.