iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
წუღრუღაშენი

წუღრუღაშენი — საუკუნის ქართული მართლმადიდებლური გუმბათოვანი ტაძარი საქართველოში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბოლნისის სიონიდან 2 კმ-ზე, მდინარე ბოლნისისწყლის მარჯვენა ნაპირას, მთის ფერდზე. მინიჭებული აქვს ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ისტორია
ტაძარი აშენებულია 1212-1222 წლებში, ხუთშაბათის წმინდა გიორგის ჯვრის სახელზე. მსგავსი სახელის სხვა ტაძარს ქართული არქიტექტურა არ იცნობს. მისი მშენებელი იყო ჰასან არსენის ძე. ადგილის სახელწოდება წუღრუღაშენი მოდის სახელ წუღრუღადან, რომელიც მონღოლური წარმოშობისაა. სოფელი წუღრუღაშენი იხსენიება 1619-1620 წლების ორბელთა მამულების ნუსხაში. წუღრუღაშენი იხსენიება 1689, 1690 და 1691 წლის საბუთებშიც. 1721 წლის აღწერით არსებობდა ორი წუღრუღაშენი: წუღრუღაშენი და ახალი წუღრუღაშენი. ეს სოფლები სვიმონ ბატონიშვილს ეკუთვნოდა. წუღრუღაშენში ცხოვრობდა 9 კომლი გლეხი და სამი ბოგანო, ხოლო ახალ წუღრუღაშენში 9 კომლი გლეხი, ერთი აზნაური და სამი ბოგანო. საუკუნეში ორივე სოფელი დაცვლილი, ხოლო ტაძარი უმოქმედო იყო. ის შეაკეთეს 1938-1939 წლებში, ხოლო გალავანი 1936-1939 წლებში.

არქიტექტურა
წუღრუღაშენი გეგმით ბეთანია-ქვათახევ-ფიტარეთის ჯგუფს მიეკუთვნება, მაგრამ უფრო პატარაა და გუმბათის ყელიც ძლიერ აზიდული პროპორციებისა აქვს. ტაძრის სიგრძეა 12,5 მ, სიგანე 9 მ, ხოლო სიმაღლე 17 მ. ნაგებობა გარედან აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ წაგრძელებულ სწორკუთხედშია მოქცეული. შიგა სივრცე შექმნილია ჯვრის 4 მკლავისაგან, რომელთაგან მხოლოდ აღმოსავლეთის მკლავია აფსიდით დასრულებული. საკურთხევლის ორივე მხარეს 2 სართულად განლაგებული სათავსებია, რომელთა ქვედა სართულებში სამკვეთლო და სადიაკვნეა მოთავსებული. ჩრდილოეთით ეკლესიას აქვს მოგვიანო ხანის მინაშენი, როგორც ჩანს, საგვარეულო საძვალე-ეგვტერი. კიდევ ერთი მინაშენი ტაძარს აქვს სამხრეთის მხრიდან. ეს მინაშენი ძლიერ დაზიანებულია. განსაკუთრებული სიფაქიზითაა გამოყენებული ეკლესიაში ფერადი ქვები: თბილი მოყვითალო ოქროსფერი, ღვინისფერი და ცისფერი. ძეგლი უხვადაა შემკული მდიდრული ჩუქურთმით. განსაკუთრებით ოსტატურადაა გამოყვანილი მუქი ყვითელი ფერის ქვის გუმბათის ყელის საპირეები და ბაცი მოყვითალო ქვის კარნიზი.

ტაძარი მოხატული იყო. ინტერიერში გამოყენებულია შეისრული თაღები. ჩრდილოეთის და სამხრეთის მკლავები ორიარუსიანია, იატაკიდან 6 მეტრზე. კიბე შემორჩენილი არ არის.

წარწერები
ტაძარზე სამი წარწერაა შემორჩენილი. ერთი კარგად იკითხება, ერთი დაზიანებულია, მესამეს კი მხოლოდ რამდნეიმე ასო აქვს. წარწერები მრავალჯერაა გამოცემული, ისინი გამოსცეს მარი ბროსე, ექვთიმე თაყაიშვილმა, პარმენ ზაქარაიამ და სხვებმა. ბოლო გამოცემა ეკუთვნის ვ. სილოგავას.

პირველი, უკეთ შემორჩენილი წარწერა შესრულებულია ასომთავრულით და მოთავსებულია დასავლეთის კარის მარჯვნივ, დიდ ცისფერ ქვაზე. შედგება ათი სტრიქონისგან. მეორე წარწერა მდებარეობს სამხრეთის კარის არქიტრავის მორთულ ქვაზე და შესრულებულია ორი ოსტატის მიერ. ამ წარწერის პირველი ორი სტრიქონი უკეთაა შესრულებული, ვიდრე შემდეგი სამი სტრიქონი.

წარწერაში მოხსენებული არიან გიორგი მეფე და ეკლესიის მშენებელი ჰასან არსენის ძე. წარწერების თავდაპირველი გამომცემლები ვარაუდობდნენ, რომ ნახსენები გიორგი იყო გიორგი ბრწყინვალე და ძეგლსაც საუკუნით ათარიღებდნენ. რენე შმერლინგის აზრით, წარწერებში მოხსენიებული გიორგი მეფე გიორგი ლაშაა.

გალერეა
წყაროსთავი

საკუთარი სახელი წყაროსთავი შეიძლება აღნიშნავდეს:

წყაროსთავი – სოფელი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში.
წყაროსთავი – ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ჯავახეთში.
წყაროსთავი – ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი კლარჯეთში.
წყაროსთავი – წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია თელავის მუნიციპალიტეტში.
წყაროსთავი – არხოტისწყალის შენაკადი.
არჩილ ჭავჭავაძე

არჩილ გულბაათის ძე ჭავჭავაძე (დ. 1841, სოფ. წინანდალი, ახლანდელი თელავის მუნიციპალიტეტი ― გ. 10 ივლისი [ძვ. სტ. 27 ივნისი], 1902, თბილისი), რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი (1896). კავალერიის გენერალ ზაქარია ჭავჭავაძის უმცროსი ძმა.
ბიოგრაფია
სამხედრო სამსახური დაიწყო 1862 წელს პროპორშჩიკის ჩინით. ტვერის 43-ე დრაგუნთა პოლკისა და კავკასიის მე-12 სახაზო ათასეულის შემადგენლობაში 1862-1864 მონაწილეობდა კავკასიის ომების (1817–1864) უკანასკნელ ოპერაციებში დასავლეთ კავკასიაში. 1876 მიიღო მაიორის ჩინი. 1877 ახლადჩამოყალიბებული დაღესტნის ცხენოსანთა ბრიგადის მე-3 პოლკის მეთაური იყო. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1877-1878). განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი ავლარის მთასთან 1877 წლის 3 ოქტომბერს/15 ოქტომბერს გამართულ ბრძოლაში, ყარისის აღებაში 1877 წლის 6 ნოემბერს/18 ნოემბერს, არზრუმთან ბრძოლებში. 1879 წელს ჭავჭავაძე დანიშნეს დაღესტნის ცხენოსანთა 1-ლი პოლკის მეთაურად, იგი მონაწილეობდა იმიერკასპირეთში რუსეთის არმიის ახალთექის (1879 აგვისტო) ექსპედიაში. 1883 ჭავჭავაძეს მიენიჭა პოლკოვნიკობა. 1889-1896 წლებში იყო სევერსკის პოლკის მეთაური. 1896-1902 - კავალერიის ბრიგადის მეთაური, ხოლო 1902 წლის 11 ივნისს/24ივნისს დაინიშნა კავკასიის კავალერიის დივიზიის მეთაურად.
ჭალა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ჭალა შეიძლება აღნიშნავდეს:

ჭალა — ხეობის ძირის ნაწილი;
ჭალა — სოფელი გულრიფშის მუნიციპალიტეტში;
ჭალა — სოფელი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში;
ჭალა — სოფელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში;
ჭალა — სოფელი ონის მუნიციპალიტეტში;
ჭალა — სოფელი საჩხერის მუნიციპალიტეტში;
ჭალა — სოფელი შუახევის მუნიციპალიტეტში.
ნეობაროკო

ნეობაროკო — ხელოვნების ქმნილებები, რომელშიც გამოყენებულია ბაროკოს სტილის მნიშვნელოვანი ასპექტები, თუმცა ბაროკოს პერიოდს არ განეკუთვნება. ეს ეხება მუსიკას, არქიტექტურას, მხატვრობასა და დეკორატიულ ხელოვნებას, თუმცა ყველაზე ხშირად მუსიკასა და არქიტექტურაში გამოიყენება.

ნეობაროკოს არქიტექტურა
ნეო-ბაროკოს არქიტექტურის რამდენიმე თვალსაჩინო ნიმუშია:
აშტონის მემორიალი, ლანკასტერი, ინგლისი
ბელოსელსკი-ბელოზერსკის სასახლე, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთი
კრისტიანსბორგის სასახლე, კოპენჰაგენი, დანია
ორთაქის მეჩეთი, სტამბოლი, თურქეთი
გარნიეს სასახლე (პარიზის ოპერა), პარიზი, საფრანგეთი
ზემპერის ოპერა, დრეზდენი, გერმანია
სცეჩენის სამკურნალო აბანო, ბუდაპეშტი, უნგრეთი

არსებობს ასევე რამდენიმე პოსტ-მოდერნისტული შენობა, რომელიც ბაროკოს სტილშია ნაგები, მაგ. მოცეკვავე სახლი (პრაღა) ვალდო მილუნიჩისა და ფრენკ გერის მიერ.

ნეობაროკოს მუსიკა
იხ. აგრეთვე ნეოკლასიციზმი მუსიკაში
ქვემოთ მოყვანილია ზოგიერთი კომპოზიტორი, რომელიც საკუთარ ნაწარმოებებში ბაროკოს იდიომებსა და ფორმებს იყებდა ბაროკოს პერიოდის შემდეგ:
ბეთჰოვენი, ლუდვიგ ვან (1770–1827), გერმანელი
ბურმანი, ჰენდრიკ (1951–), ნიდერლანდელი
ჰინდერმიტი, პოლ (1895–1963), გერმანელი
ლუტენი, ელოდი (1950–), დაბ. ფრანგი, შემდეგ აშშ-ის მოქალაქე
ლუტოსლავსკი, ვიტოლდ (1913–1994), პოლონელი
მოია, მარკ (1980–), ამერიკელი
მოცარტი, ვოლფგანგ ამადეუს (1756–1791), ავსტრიელი
სტრავინსკი, იგორ (1882–1971), რუსი

: #
ნეო...

ნეო... — რთული სიტყვის შემადგენელი ნაწილი, პრეფიქსი, ნიშნავს ახალს, განახლებულს.

ნეო- „ახალის“ უმარტივესი მნიშვნელობით გვხვდება შემდეგ მაგალითებში:

ნეაპოლისი — ნეაპოლის თავდაპირველი ბერძნული სახელი „ახალი ქალაქი“;
ნეოანთროპი — თანამედროვე ტიპის ადამიანი;
ნეოლოგიზმი — ენაში ახლად შემოღებული სიტყვა;
ნეონი — ახლად აღმოჩენილი (1898) კეთილშობილი აირი;
ნეონატი — ახალშობილი ბავშვი;
ნეოლიბერალიზმი;
ნეოკლასიციზმი;
ნეოკონსერვატივიზმი.

რაიმე კონტინუუმის ნაწილების ფორმათა განსაზღვრისთვის „ნეო-“ ხშირად „პალეო“-სთან კონტრასტში გამოიყენება. შესაბამისად:

ნეოლითი, „ახალი“ ქვის ხანა, უპირისპირდება „პალეოლითს“.

იდეათა ისტორიაში „ნეო-“ მიუთითებს მივიწყებული თავდაპირველის აღორძინებას ახალი მახასიათებლებით ან ახალი აქცენტით, რაც განასხვავებს ამ იდეას ან მიმდინარეობას მისი ორიგინალისგან. თუმცა ასევე მიიჩნევა, რომ ძველ ფორმასთან იდენტურობა ახლისთვისაც მნიშვნელოვანი ნაწილია:

ნეოევანგელიზმი;
ნეოლუთერანიზმი;
ნეოჰასიდიზმი;
ნეონაციზმი.
ჭელიში

ჭელიში — შუა საუკუნეების მონასტერი დასავლეთ საქართველოში, რაჭაში (ახლანდელი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფ. ნიკორწმინდის დასავლეთით 4-5 კმ-ზე). შემორჩენილია ეკლესიის ნანგრევები და ორსართულიანი სამრეკლო. ჭელიში წყაროებში პირველად საუკუნეში იხსენიება. მომდევნო ხანაში აქ სამონასტრო ცხოვრება მოიშალა. საუკუნის 60-იან წლებში ჭელიშის ეკლესია განაახლა ეპისკოპოსმა მელქისედეკმა (საყვარელიძემ) იმერეთის მეფის გიორგი -ის შემწეობით. 1591 წლიდან ჭელიში ნიკორწმინდის ეპარქიაში შედიოდა, ხოლო 1637 წელს ჭელიშის მონასტერი იმერეთის მეფე გიორგი მესამემ გელათს გადასცა. საუკუნის ნახევრიდან აქ სამონასტრო ცხოვრება მნიშვნელოვნად გამოცოცხლდა და საუკუნის 20-იან წლებამდე გრძელდებოდა. ჭელიშში ინახებოდა მრავალი ქართული ხელნაწერი. 1902 წელს არქიმანდრიტმა ამბროსი ხელაიამ ეკლესიის ეზოში აღმოაჩინა აკლდამა, სადაც ინახებოდა „მოქცევაი ქართლისაის“ მანამდე უცნობი ხელნაწერის ვარიანტი, შატბერდულზე უფრო ვრცელი.
პურ-მარილი

პურ-მარილი — სლავური სტუმართმოყვარეობის, დახვედრის ცერემონია (მოიცავს, რუსებს, უკრაინელებს, ბელარუსებს, პოლონელებს, ჩეხებს, სლოვაკებს, ბულგარელებსა და სერბებს). სავარაუდოდ ეს ტრადიცია ძველი ადათიდან მომდინარეობს რომელსაც სტუმართმოყვარეობის ღმერთის რადიგოსტის პატივსაცემად მართავდნენ.

მსგავსი ტრადიცია არსებობს ლიეტუვაში , რომლის კულტურა ისტორიულად უკავშირდება ჩრდილო სლავურს. იგივე ტრადიცია შეიძლება ინახოს რუმინეთშიც . რუმინეთი ლათინური ქვეყანაა, თუმცა მას ემეზობლება სლავური ქვეყნები და ტრადიცია მათგან ნასესხები უნდა იყოს.

პურისა და მარილის ებრაულ ტრადიციას სხვა მნიშვნელობა აქვს.

როდესაც ძვირფასი, მნიშვნელოვანი სტუმარი მობრძანდება, მას ხვდებიან ახლადგამომხცვარი პურით რუშნიკზე (დაქარგული ხელსახოცი). სამარილე პურის თავზე იდება ან მაგრდება. თანამედროვე რუსეთში, ოფიციალურ შეხვედრებზე, პურ-მარილს სტუმარს ეროვნულ ტანისამოსში (სარაფანი და კოკოშნიკი) გამოწყობილი ახალგაზრდა გოგონები მიართმევენ.
ჭულის მონასტერი

}
| რელიგიური_წევრობა =

ჭულის მონასტერი ან ჭულევის მონასტერი — საუკუნის წმინდა გიორგის სახელობის გუმბათოვანი ტაძარი. მდებარეობს ისტორიულ სამცხეში, პატარა ზანავში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ქვაბლიანის მარცხენა ნაპირზე.

განეკუთვნება საფარისა და ზარზმის მონასტრების ხუროთმოძღვრულ ჯგუფს. ტაძრის გეგმა და შიგა სივრცე ტიპურია - იგი ოდნავ წაგრძელებული, გეგმით სწორკუთხა ნაგებობაა შვერილების გარეშე. გუმბათი დაყრდნობილია საკურთხევლის კედლებსა და 2 ჯვარისებრ გუმბათქვეშა ბურჯზე. საკურთხევლის აფსიდში 2 ნიშია. სამკვეთლოსა და სადიაკვნეს აღმოსავლეთით აფსიდები აქვთ. შესასვლელი ორია - დასავლეთით და სამხრეთით. გუმბათის ყელში 6 სარკმელია. კონქის ქუსლის სიმაღლეზე პროფილირებული სარტყელი გარს უვლის მთავარ ჯვაროვან სივრცეს. განსაკუთრებით თვალში ცრუპატრონიკეები. არის განმასხვავებელი ნიშნებიც: აქ შიგა სივრცე უფრო კომპაქტურია. მკლავები და კუთხის ნაწილები უფრო შემჭიდროებულია გუმბათქვეშა სივრცის გარშემო და გუმბათიც უფრო მაღალი ჩანს, რასაც ხელს უწყობს ქვედა კორპუსის ამაღლება და გუმბათის დიამეტრის სიმცირე. ტაძარი შიგნით მოხატულია არსენის მიერ 1381 წელს. სამხრეთის კედელზე, შესასვლელის ზემოთ, განირჩევა რამდენიმე მამაკაცის პორტრეტი. ესენი ჯაყელები არიან, რომლებიც საფარასა და ზარზმაშიც გვხვდება: სარგის-საბა, ბექა , სარგის , ყვარყვარე , აქვეა გამოსახული მეხუთე პირიც, ბექას უმცროსი ვაჟი შალვა. მხატვრობის სხვა ნაწილებში, ჩვეულებისამებრ, საღვთო წერილის სიუჟეტებია გადმოცემული.

გალერეა
ხადა

ხადა — ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში, მდინარე მთიულეთის არაგვის სათავეებთან (მისი მნიშვნელოვანი ნაწილი თავსდება ახლანდელი დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, მცირე ნაწილი — ახლანდელი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე), ისტორიული თემი.

ხალხური ლექსი: „არ ვიცი ხანდო-ჭართალი, გუდამაყარი სად არი, ხადაში გამიგონია სამოცი ციხე მაგარი“.

ცხავატთან ერთად ქმნიდა ეთნოგრაფიულ მთიულეთს. ადგილობრივი განსაზღვრით სახელწოდება „ხადა“ ნიშნავს მთას, მთიან ადგილს, ვარაუდით მისი ძველი სახელწოდებაა წილკანი. ვახუშტი ბაგრატიონის ( ს.) მიხედვით ხადა იგივეა, რაც ციკარა („ადგილი კლდოვანი და 60 კოშკოვანი“). ხადის ხევი დასახლებულია ნეოლითის ხანიდან. შუა საუკუნეებში ხადა უპირატესად არაგვის საერისთავოს შემადგენელი ნაწილი იყო. საუკუნის დასაწყისში ხადელები თამარ მეფის ხელისუფლების დასაცავად ებრძოდნენ აჯანყებულ დიდოელებსა და ფხოველებს. საუკუნის დასასრულს ხადა გახდა მონღოლთა დამსჯელი ჯარის თარეშის ობიექტი. მთიულეთის აჯანყების (1804) დროს პირველი შეტაკებები მთავრობის ჯარებთან ხადაში, სოფელ კაიშაურნთან (ახლანდელი დუშეთის მუნიციპალიტეტი) მოხდა.
ანიჩკოვის სასახლე

ანიჩკოვის სასახლე (რუს.: ) — ყოფილი საიმპერატორო სასახლე სანქტ-პეტერბურგში, ნევის გამზირისა და ფონტანკას გადაკვეთაზე. 1936 წელს გადაკეთდა ლენინგრადის პიონერთა სასახლედ, ამჟამად: სანქტ-პეტერბურგის ბავშვთა სასახლეა—უდიდესი ბავშვთა ცენტრი ევროპაში.

სასახლეს, რომელიც ვინმე ანტონიო დე ვიეირას კუთვნილ მიწაზე აიგო, სახელი დაექვა ფონტანკასთან ახლომდებარე ანიჩკოვის ხიდის გამო. სასახლის პროექტი მომზადდა იმპერატრიცა ელისაბედის შეკვეთით ბრწყინვალე ბაროკოს სტილში და ცნობილი გახდა, როგორც ელისაბედის ხანის ყველაზე დიდებული კერძო რეზიდენცია. ზოგიერთი ხელოვნებათმცოდნის მტკიცებით შენობის პროექტი ეკუთვნის ბართოლომეო რასტრელისა და მიხაილ ზემცევს, თუმცა ამის დოკუმენტური მტკიცება არ არსებობს. მთავარი ფასადი მდ. ფონტანკას გადაჰყურებს და თავდაპირველად მასთან არხით იყო შეერთებული.

სასახლის მშენებლობა 13 წელი გრძელდებოდა და საბოლოო სახე 1754 წელს მიიღო. დასრულებისთანავე იმპერატრიცამ სასახლე მის ფავორიტს გრაფ ალეკსეი რაზუმოვსკის უსახსოვრა. ამ უკანასკნელის გარდაცვალების შემდეგ სასახლე სამეფო ოჯახს დაუბრუნდა, თუმცა მალევე ეკატერინე დიდმა ის უკვე საკუთარ ფავორიტს პრინც პოტიომკინს უსახსოვრა 1776 წელს. 1778-9 წლებში სასახლეს სახელდახელო რესტავრაცია ჩაუტარდა არქიტექტორი ივან სტაროვის მიერ მოდაში ახლად შემოსულ ნეოკლასიკურ სტილში. იმავე პერიოდში სასახლის წინ გაშენდა პარკი ინგლისელი ბაღების არქიტექტორი უილიამ ჰულდის მიერ.

პოტიომკინის გარდაცვალების შემდეგ სასახლე ისევე საიმპერატორო ოჯახს დაუბრუნდა და მისი საიმპერატორო დიდებულების (იმპერატრიცის) სამუშაო კაბინეტის მოვალეობას ასრულებდა. ბოლო მნიშვნელოვანი სტრუქტურული დამატებები განხორციელდა ალექსანდრე -ის მმართველობის პერიოდში. ბოლო მიშენება ნეოკლასიკურ სტილში იყო და მრავალი კრიტიკოსის აზრით ის არ უხდება რასტრელისეულ თავდაპირველ ნამუშევარს. სამი წლის შემდეგ ალექსანდრემ სასახლე მის დას ელენა პავლოვნას უსახსოვრა. მას შემდეგ შენობის ინტერიერი კიდევ რამდენიმეჯერ განახლდა.

რუსეთის მომავალმა მეფე ალექსანდრე -მ სასახლეს ახალი ცხოვრება შეჰმატა, აღადგინა რა მისი დარბაზები სხვადასხვა ისტორიულ სტილში. აქ გაატარა ბავშვობა რუსეთის ბოლო მეფე ნიკოლოზ -მ. აქ ჩატარდა სამეფო ოჯახის არაერთი დღესასწაული, მათ შორის ნიკოლოზის დისწული ირინა რომანოვას ქორწინება პრინც ფელიქს იუსუპოვზე 1914 წელს. ხშირად აღნიშნავენ, რომ რუსეთის ბოლო მეფის ოჯახი ანიჩკოვის სასახლის სადა აპარტამენტებს ამჯობინებდა მათი ოფიციალური რეზიდენციის უკიდეგანო დარბაზებს ზამთრის სასახლეში. მისი დედა, მარია ფიოდოროვნა, ამ სასახლეში რჩებოდა თებერვლის რევოლუციამდე, რის შემდეგაც აქ მომარაგების სამინისტრომ გადმოინაცვლა.

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ანიჩკოვის სასახლეს ნაციონალიზაცია ჩაუტარდა და იგი სანქტ-პეტერბურგის საქალაქო მუზეუმი გახდა. 1934 წლიდან ის პიონერთა სასახლედ გადაკეთდა სადაც 100-მდე სკოლისგარე კლუბი და წრე მოქმედებდა 10.000-ზე მეტი ბავშვისთვის. შენობაში მცირე მუზეუმი დღესაც მოქმედებს, თუმცა მისი მთავარი ნაწილი ტურისტებისთვის დახურულია.

ფოტოგალერეა
უილიამ ლი

უილიამ ლი (დაახ. 1750 - 1828), ასევე ბილი ლი ან უილ ლი, იყო ჯორჯ ვაშინგტონის პირადი მოსამსახურე და ერთადერთი ვაშინგტონის მონათაგან, რომელიც მან საკუთარი ანდერძით გაათავისუფლა. ვინაიდან ის მუდამ ვაშინგტონს ახლდა და ემსახურებოდა ამერიკის რევოლუციური ომის პერიოდში მას ხშირად გამოხატავენ ვაშინგტონის პროტრეტებზეც, რის გამოც ლი საკუთარი დროის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი აფრიკელი ამერიკელი გახდა.
ეკატერინეს სასახლე

ეკატერინეს დიდი სასახლე — ყოფილი საიმპერატორო სასახლე, სამი რუსი მონარქის ეკატერინე -ის ელისაბედ -ისა და ეკატერინე -ის საზაფხულო რეზიდენცია. სასახლე მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგიდან 26 კმ-ში, ქალაქ პუშკინში.

რეზიდენციას დასაბამი 1717 წელს დაედო, როდესაც ეკატერინე -მა გერმანელი არქიტექტორი იოჰან-ფრიდრიხ ბრაუნშტაინი დაიქირავა საკუთარი სიამოვნებისთვის ზაფხულის რეზიდენციის ასაგებად. 1743 წელს იმპერატრიცა ანამ მიხაილ ზემცოვსა და ანდრეი კვასოვს შეუკვეთა ეკატერინეს სასახლის გაფართოება. თუმცა იმპერატრიცა ელისაბედმა დედამისის რეზიდენცია ძველმოდურად მიიჩნია და 1756 წლის მაისში კარის არქიტექტორ ბართოლომეო რასტრელის სთხოვა ძველი შენობის დანგრევა და მისი ახლით, უფრო გრანდიოზულით შეცვლა როკოკოს სტილში. მშენებლობა ოთხ წელს გაგრძელდა და 1756 წლის 30 ივლისს არქიტექტორმა იმპერატრიცასა და მის კარს წარუდგინა ახალი 325 მეტრი სიგრძის სასახლე.

ელისაბედის სიცოცხლის პერიოდში სასახლემ სახელი გაითქვა მისი ურცხვი ფუფუნებით. 100 კგ-ზე მეტი ოქრო იქნა გამოყენებული შენობის ფასადის ჩუქურთმების მოსავარაყებლად, სახურავზე კი უამრავი ქანდაკება დაიდგა. ერთ დროს ჭორიც გავრცელდა, რომ სახურავი მთლიანად ოქროსი იყო. სასახლის წინ ბაღი გაშენდა. მთელ კომპლექსს გარს ეტრყმის დელიკატური ჭედური რკინის გალავანი.

მიუხედავად იმისა, რომ სასახლეს ეკატერინე დიდს უკავშირებენ, ეს უკანასკნელი სასახლის ”ათქვეფილი კრემისებრ” არქიტექტურას ძველმოდურად მიიჩნევდა. ტახტზე ასვლისას პარკის რამდენიმე ქანდაკება ოქროთი დაიფარა, იმპერატრიცა ელისაბედის უკანასკნელი სურვილის აღსასრულებლად, თუმცა დაკავშირებული ხარჯების სიდიდის შეტყობისთანავე ახალმა მონარქმა სამუშაოები მყისვე შეაწყვეტინა. ეკატერინეს განუკიცხავს მისი წინამორბედის უყაირათო ექსტრავაგანტულობა: ”მილიონ ექვსასი ათასი მანეთის თანხა დაიხარჯა მშენებლობაზე. ამის დამამტკიცებელი ხარჯთაღრიცხვა არსებობს; მაგრამ გარდა ამისა იმპერატრიცა ფულს ხარჯავდა საკუთარი ჯიბიდან ისე, რომ არ კი ითვლიდა”.
ვლადიმირის სასახლე

ვლადიმირის სასახლე (რუს.: ) — ბოლო საიმპერატორო სასახლე, რომელიც აიგო სანქტ-პეტერბურგში, რუსეთი. სასახლის პროექტი ეკუთვნის არქიტექტორთა ჯგუფს (ალექსანდრე რეზანოვი, ანდრეი ჰუნი, იორონიმ კიტნერი, ვლადიმირ შრეტერი), განკუთვნილი იყო ალექსანდრე -ის ძის, დიდი თავადი ვლადიმირ ალექსანდროვიჩისთვის. მშენებლობა გრძელდებოდა 1867-72 წლებში.

მარმარილოსა და ზამთრის სასახლეების მსგავსად ვლადიმირის სასახლის წინა ფასადი სასახლეების სანაპიროს გადაჰყურებს, ვინაიდან მდ. ნევის სანაპირო რუსული არისტოკრატიისთვის განსაკუთრებით ღირსშესანიშნავი ხედი იყო. შენობის ფასადი, მდიდარი ბათქაშის ორნამენტებით, გადმოღებულია ლეონ ბატისტა ლებერტის ფლორენციული სასახლიდან.

სასახლე და მისი სატელიტი შენობები მოიცავს 360 ოთაცს, თითოეული მათგანი განსხვავებულ ისტორიულ სტილშია: ნეორენესანსი (მისაღები ოთახი, შემოსასვლელი), გოტიკური აღორძინება (სასადილო დარბაზი), რუსული აღორძინება (მუხის დარბაზი), როკოკო (თეთრი დარბაზი), ბიზანტიური სტილი (კაბინეტი), ლუი , სხვადასხვა აღმოსავლური სტილები და მისთ. ინტერიერის ამგვარი ორნამენტაცია მე-19 საუკუნის ისტორიციზმის უმნიშვნელოვანეს მონუმენტად ითვლება.
მაისურის სასახლე

მაისურის სასახლე (ჰინდუ: ೈೂು ) -- მაისურის სამეფო ოჯახის ყოფილი ოფიციალური რეზიდენცია, მდებარეობს ქალაქ მაისურში, სამხრეთ ინდოეთი.

მაისურში რამდენიმე ისტორიული სასახლეა, რის გამოც მას სასახლეების ქალაქს უწოდებენ. მიუხედავად ამისა, „მაისურის სასახლე“ მიუთითებს კერძოდ ამ სასახლეთაგან მხოლოდ ერთ-ერთზე. სასახლის მშენებლობა დასრულდა 1912 წელს და ამჟამად ეს ქალაქის ყველაზე განთქმული ღირსშესანიშნაობაა.
რავი ვარმა

რაჯა რავი ვარმა (კანადა: ಾಾ ಿ ್; *29 აპრილი, 1848, კერალა - 2 ოქტომბერი, 1906, კილიმანორი, ინდოეთი) -- ინდოელი მხატვარი, სახელი გაითქვა მაჰბჰარატასა და რამაიანას ეპოსის სცენების აღწერით. მისი ფერწერული ტილოები ინდური ტრადიციისა და ევროპული აკადემიური ხელოვნების შერწყმის საუკეთესო ნიმუშებად არის აღიარებული.

მის ყველაზე განთქმულ ნამუშევრებზე აღბეჭდილია ულამაზეს სარიში გამოწყობილი გრაციოზული ქალბატონები. რავი ვარმა მაჰარაშთრას ქალაქ ბომბეიში ცხოვრობდა რამდენიმე წელს და მრავალი ულამაზესი მაჰარაშთრელი ქალი ჰყავს დახატული. დასავლეთმა ის გაიცნო ვენის ხელოვნების გამოფენაზე 1873 წელს, სადაც რავის ნამუშევრებს პირველი პრემია ერგო. რავი ვარმა საყოველთაოდ მიჩნეულია, როგორც ინდოეთის ხელოვნების ისტორიაში ერთ-ერთი უდიდესი მხატვარი.

მნიშვნელოვანი ნამუშევრები
სოფლის ლამაზმანი
ფიქრებში ჩაფლული ქალბატონი
დამაიანთი ესაუბრება გედს
ორკესტრი
არჯუნა და სუბადრა
ქალბატონი ხილით
გულდაწყვეტილი
სვარბათელი მოთამაშე
შაკუნტალა
მეუფე კრიშნა, როგორც მოგზავნილი
მაღანადას გამარჯვება
მათხოვართა ოჯახი
სვარბათის მოთამაშე ქალბატონი
მეუფე რამა იპყრობს ვარუნას
შეყვარებული წყვილი
შანთანუ და მაციაგანდა

გალერეა
იტალიური რენესანსი

იტალიური რენესანსით (იტ.: ) დაიწყო რენესანსის პერიოდის საწყისი ფაზა, პერიოდი, რომელმაც უდიდესი კულტურული ცვლილებები და მიღწევები გამოიწვია ევროპაში მე-14 საუკუნის ბოლოდან ერთი საუკუნის განმავლობაში. მიუხედავად იმისა, რომ მიმდინარეობა მე-14 საუკუნის ადრეულ წლებში ჩაისახა, ამ პერიოდში იტალიური კულტურა ჯერ კიდევ შუასაუკუნეობრივი იყო და რენესანსი სრული ძალით მხოლოდ საუკუნის ბოლოს გაბატონდა. სიტყვა „რენესანსი“ ფრანგულად ნიშნავს „ხელმეორედ დაბადებას“ და ეს ხანა ხასიათდება კლასიკური ანტიკურობისადმი განახლებული ინტერესის გაღვივებით ე.წ. „ბნელი ხანის“ შემდეგ. ეს ცვლილებები უმეტესწილად შეეხო ელიტარულ ფენებს, მოსახლეობის უმრავლესობის ცხოვრება კი შუა საუკუნეების შემდეგ დიდად არ შეცვლილა.

იტალიური რენესანსი დაიწყო ტოსკანაში, ცენტრებით ფლორენციასა და სიენაში. შემდეგ ის სამხრეთშიც ვრცელდება და მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს რომზე, რომელიც თითქმის თავიდან აიგო რენესანსის პაპების მმართველობის პერიოდში. იტალიურმა რენესანსმა პიკს მე-15 საუკუნის ბოლოს მიაღწია, რის შემდეგად უცხოელი დამპრყობლების შემოსევებმა კულტურული ცხოვრების დაქვეითება გამოიწვია. მიუხედავად ამისა, რენესანსის იდეები და იდეალები დანარჩენ ევროპაშიც ვრცელდება, დასაბამს აძლევს რა ჩრდილოეთის რენესანსსა და ინგლისურ რენესანსს.

იტალიური რენესანსი განსაკუთრებით ცნობილია ამ პერიოდის კულტურული მიღწევებით. მათ შორისაა ლიტერატურული შრომები ისეთი ფიგურებისა, როგორიცაა ფრანჩესკო პეტრარკა, ბ. კასტილიონე და ნიკოლო მაკიაველი, ხელოვნები — მიქელანჯელო ბუონაროტი და ლეონარდო და ვინჩი, უდიდესი არქიტექტურული ქმნილებები -- სანტა მარია დელ ფიორეს ტაძარი ფლორენციაში და წმ. პეტრეს ტაძარი რომში. ამავე დროს თანამედროვე ისტორიკოსები ამ პერიოდს განიხილავენ როგორც ეკონომიკური რეგრესიისა და სამეცნიერო პროგრესის უქონლობის ხანას.
წმინდა პეტრეს ბაზილიკა

წმინდა პეტრეს ტაძარი (იტ. ) — რომის (ვატიკანის ჩათვლით) ოთხ მთავარ ბაზილიკათა შორის რანგით მეორე ტაძარი. სავარაუდოდ მსოფლიოში უდიდეს ქრისტიანულ ტაძარს 23.000 მ² ფართობი უჭირავს და 60.000 ადამიანს იტევს. ტაძარი ქრისტიანობის ერთ-ერთ უწმინდეს ადგილად ითვლება და აქ არის დაკრძალული პეტრე მოციქული (რომლის სახელსაც თავად ტაძარი ატარებს), იესოს თორმეტ მოციქულთაგანი, ანტიოქიის პირველი ეპისკოპოსი და მოგვიანებით რომის პირველი ეპისკოპოსი. მიუხედავად იმისა, რომ ახალი აღთქმა პეტრეს რომში ყოფნას ან იქ წამებას არ ასახელებს, ძველი ტრადიციით მიიჩნევა, რომ მისი სამარხი ტაძრის საკურთხევლის ქვეშ იმყოფება. ამ მიზეზით, მრავალი პაპი, პირველის ჩათვლით, ამ ადგილას იმარხება. თანამედროვე ბაზილიკის მშენებლობა დაიწყო 1506 წლის 18 აპრილს, ხოლო დასრულდა 1626 წელს. მის ადგილას უწინ კონსტანტინიანეს ბაზილიკა მდებარეობდა.
სიქსტეს კაპელა

სიქსტეს კაპელა — მდებარეობს მოციქულთა სასახლეში, ვატიკანში, რომელიც რომის პაპის ოფიციალური რეზიდენციაა.

მართკუთხა ფორმის კაპელა ზომით სოლომონის ტაძრის ტოლია (40.93 13.41 მ), როგორც მოცემულია ძველ აღთქმაში. მისი სიმაღლეა 20.70 მ. არქიტექტურული პროექტი ეკუთვნის ბაკიო პონტელის, ხოლო სამშენებლო სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა ჯოვანი დე დოლჩი 1473-84 წლებში, სიქსტუს -ის მითითებებით.

პირველი მესა სიქსტეს კაპელაში ჩატარდა 1483 წლის 9 აგვისტოს, რომლის დროსაც ის კურთხეულ იქნა და ქალწული მარიამის ამაღლებას მიეძღვნა.

2022 წლის 26 ივნისს სიქსტის კაპელაში თბილისის სამების საკათედრო ტაძრის მგალობელთა გუნდმა კონცერტი გამართა. კონცერტი საქართველოს პრეზიდენტსა და რომის პაპს შორის 2021 წელს, წმინდა საყდარში ოფიციალური ვიზიტისას მიღწეული შეთანხმების საფუძველზე გაიმართა. სიქსტის კაპელაში ქართველებმა პირველად იგალობეს. საქართველოს საპატრიარქო გუნდის კონცერტი ვატიკანის ტელევიზიით პირდაპირ ეთერში გადაიცემოდა.
სოლომონის ტაძარი

სოლომონის ტაძარი (ებრ.: , ბეით ჰამიკდაშ), ასევე პირველი ტაძარი, ბიბლიურად პირველი ებრაული ტაძარი იერუსალიმში. ტაძარი ლოცვებისა და მსხვერპლშერწირვის უმთავრესი ადგილის დანიშნულებას ასრულებდა. ტაძრის მშენებლობა დასრულდა ძვ. წ. საუკუნეში; ბაბილონელებმა გაანადგურეს ძვ. წ. 586 წელს.

თუმცა იერუსალიმი კარგი სტრატეგიული მდებარეობით არ გამოირჩეოდა, მან მაინც გაითქვა სახელი, რადგან ღმერთმა აქ თავისი სახელი დაავანა.
ის ღვთის ხალხის რელიგიური და ადმინისტრაციული ცენტრი იყო. იერუსალიმი იუდეის ცენტრალურ მთაგრეხილზე, ზღვის დონიდან 750 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. ბიბლიაში ნათქვამია, რომ ის „ლამაზი მაღლობია“ და ‘იქ ადიან’ ღვთის თაყვანისმცემელნი . ძველ იერუსალიმს დასავლეთითა და სამხრეთით ჰინომის ველი ერტყა, აღმოსავლეთით კი — კედრონის ხევი. კედრონის ხევში არსებული გიხონის წყარო და სამხრეთით მდებარე ენ-როგელი ქალაქს სასმელი წყლით ამარაგებდა, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო მტრის შემოსევის დროს .

სოლომონის ტაძარი, რომელიც ოქროთი და ძვირფასი ქვებით იყო მორთული, ოდესმე აგებულთაგან ერთ-ერთი ყველაზე ძვირადღირებული შენობა იყო. მნიშვნელოვანია, რომ ტაძრის სამშენებლო გეგმა თავად სოლომონისგან მომდინარეობდა. ტაძრის გვერდით უზარმაზარი ეზოები და ადმინისტრაციული შენობები იყო განლაგებული.

მისი მშენებლობა, რომელზეც 180000-ზე მეტი კაცი მუშაობდა, შვიდწელიწად-ნახევარს გაგრძელდა და ძვ. წ. 1027 წელს დასრულდა (1მფ. 5:13—16; 6:1, 38). კარვის მსგავსად ტაძარიც „ჭეშმარიტ კარავს“, ღმერთის სულიერ ტაძარს განასახიერებდა.

ტაძრისა და შიდა ეზოს გეგმა (მარცხნივ). ტაძრის შიდა ხედი (ქვემოთ) წარმოდგენას გვიქმნის ამ დიდებული ნაგებობის სილამაზეზე. ტაძრის კედლები შიგნიდან კედრის ხით იყო მოპირკეთებული და მათზე ქერუბიმები, პალმები და ყვავილები იყო ამოკვეთილი. ჭერი და კედლები ოქროთი იყო მოვარაყებული და ძვირფასი ქვებით მორთული.