iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სწავლის მრუდი

სწავლის მრუდი აღწერს სწავლის მოსწრებადობას, მის ხარისხს დროსთან შეფარდებაში. სწავლის მრუდს ნასწავლი მასალის მოცულობისა და შესწავლაზე დახარჯული დროის განაყოფით გამოიანგარიშებენ.

ხშირად, ახალი დავალების დასაწყისში ჯერ ბევრ შეცდომას აქვს ადგილი. შეცდომების რაოდენობა იკლებს მოგვიანებით, სწავლის მეორე ფაზაში, ხოლო მომდევნო მესამე ფაზაში კი იწყება ე.წ. „სწავლის პლატო“.

თუმცა შესაძლოა, სწავლის პროცესის შედეგი მხოლოდ შემთხვევით სწავლის მრუდზე ფიგურირებდეს ისე, რომ მსწავლელს სასწავლი დასწავლილი ეგონოს. (შდრ. არადეტერმინისტული ცდა)

ეკონომიკაში სწავლის მრუდს გამოიყენებენ პროდუქტიულობის ასამაღლებლად, ანდა მიმდინარე პროდუქციის ხარისხის ამაღლების ასახსნელად. სწავლის მრუდს მოიშველიებენ, რათა გაამართლონ განვითარებადი პროდუქციის კონევიერული დამზადების სიჩქარეები ფაბრიკა-ქარხნებში.
ნამცო

ნამცო (მონღოლურად თენგრი-ნური — ზეციური ტბა) — გაუდინარი მლაშე ტბა ტიბეტის მთიანეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ჩინეთში. მდებარეობს ნიენჩენ-ტანგლის ქედის სიახლოვეს, ზღვის დონიდან 4718 მ სიმაღლეზე. ფართობი 1920 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 125 მ. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 70 კმ-ზე. ტბაში არის ხუთი უკაცრიელი კუნძული. ხანგრძლივი დროის განმავლობაში დაფარულია ყინულით. მეტწილად საზრდოობს მდნარი და მიწისქვეშა წყლით. მდიდარია თევზით. ნაპირთან გაშენებულია მონასტერი.
ჰარი ჰუდინი

ჰარი ჰუდინი (ნამდვილი სახელი და გვარი ერიკ ვაისი , დ. 24 მარტი, 1874, ბუდაპეშტი — გ. 31 ოქტომბერი, 1926) — უნგრელ-ამერიკელი ილუზიონისტი და ტრიუკების ოსტატი, რომელმაც სახელი გაითქვა სხვადასხვა სპეციალური დაბრკოლებებისგან თავის დაღწევით. თავდაპირველად ის ყურადღების ცენტრში მოექცა ევროპული ტურნეს დროს, სადაც წარმოადგინა ნომერი პოლიციელთა მიერ მისთვის ბორკილების დადებით და მისგან თავდახსნით.

ამ საქმიანობის გარდა, ჰუდინიმ გადაიღო რამდენიმე ფილმი, თუმცა მას მოგება არ მოუტანია. ის ასევე გატაცებული იყო მფრინავობით და მიზნად ჰქონდა გამხდარიყო პირველი ადამიანი, რომელიც ავსტრალიამდე გაფრინდებოდა.

ჰარი ჰუდინი გარდაიცვალა 1926 წელს, მას შემდეგ, რაც ერთ-ერთმა თაყვანისმცემელმა მუცელში მუშტი ჩაარტყა. ჰუდინი ხალხს ნებას აძლევდა, მისთვის დაერტყათ, რათა საკუთარი არაჩვეულებრივი მუცლის პრესის დემონსტრირება მოეხდინა. ჰარი საავადმყოფოში გარდაიცვალა, შინაგანი სისხლჩაქცევებისგან.
უკანასკნელი სამურაი

უკანასკნელი სამურაი — 2003 წლის ამერიკული ეპიკური ფილმი სამურაების შესახებ. ფილმი მხატვრული გამოხმაურებაა საიგო ტაკამორის ხელმძღვანელობით მომხდარ საცუმას აჯანყებაზე. მთავარი გმირის პროტოტიპია ფრანგი სამხედრო ჟულს ბრუნეტი, რომელიც სამხედრო მრჩეველი იყო ბოშინის ომის დროს.

როლებში
მოქმედება ხდება იაპონიაში, 1870-იანი წლების მეორე ნახევარში მეიძის რესტავრაციის დროს. ამერიკელი სამხედრო პირი, კაპიტანი ნათან ოლგრენი ჩადის იაპონიაში. მას ქირაობს მუცუჰიტოს მთავრობა, რათა გაწვრთნას იაპონიის არმია და შეაძლებინოს მას ამბოხებული სამურაების დამარცხება, რომლებსაც მორიცუგუ კაცუმოტო უძღვება. სამურაები აჯანყებულები არიან, რადგან მოდერნიზაციის რეფორმები იაპონურ ტრადიციებს და სამურაების კლასსგაქრობით ემუქრება. პირველივე ბრძოლის შემდეგ ოლგრენი ტყვედ ვარდება. ის ერთ წელიწადს სამურაების ტყვედ გაატარებს, მათ კულტურას ახლოს გაეცნობა და შეხედულებებს შეიცვლის.
ალანია ვლადიკავკაზი (საფეხბურთო კლუბი)

საფეხბურთო კლუბი ალანია ვლადიკავკაზი — რუსეთის საფეხბურთო კლუბი, რომელიც დაარსდა 1921 წელს ვლადიკავკაზში (ყოფილი ორჯონიკიძე), კომუნისტურ პერიოდში კლუბი ასპარეზობდა საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატში, პირველი ტიტული მოიპოვა 1995 წელს.

2014 წელს კლუბი გაკოტრდა და დაიხურა. რის შემდეგაც მისმა სარეზერვო გუნდმა ალანია-დ დაიკავა მისი ადგილი.

გამოჩენილი ფეხბურთელები
ალექსანდრე ბუბნოვი
ვალერი გაზაევი
იური გაზაევი
თეიმურაზ კოზიროვი
ვასილი კუბკოვი
პეტერ ნეიშტეტერი
ნოდარ პაპელაშვილი
ვლადიმერ სოჩნოვი
კაზბეკ ტუაევი
სტანისლავ ცხოვრებოვი
სტანისლაც ჩერჩესოვი
ნიკოლაი ჩიტაშვილი
ალექსანდრე იანოვსკი
სერგეი ტიმოფეევი
მიხეილ აშვეთია
ვიტალი დარასელია უმცროსი
გიორგი დემეტრაძე
მიხეილ ყაველაშვილი
გიორგი კაიშაური
ჯაბა კანკავა
ლევან კობიაშვილი
ანანაური

ანანაური — ადგილი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭაბუკიანის მახლობლად, მდინარე ალაზნის ჭალაში, სადაც აღმოჩენილია ძვ. წ. ათასწლეულის სამი ყორღანი.

ანანაურის შედარებით მცირე ზომის ორი ყორღანი 40-50 წლის წინ გაიხსნა. შედარებით უნიკალურია მესამე ყორღანი ანანაური № 3, რომელზეც საქართველოს ეროვნული მუზეუმის არქეოლოგიის ცენტრის ექსპედიციამ 2012 წლის 5 ივნისიდან 5 ოქტომბრამდე იმუშავა. თავდაპირველად გორაკის თავი ხეებისა და ბუჩქნარისგან გაწმინდეს. შემდეგ კი ყორღანის გათხრა დაიწყეს. 12 მეტრის სიმაღლის მიწაყრილის ქვეშ 25 მეტრის სიგრძისა და 15 მეტრის სიგანის მოედანი იყო.

ყორღანში აღმოჩენილია თაფლით დამუშავებული თავის ქალები, რომელზეც არქეოლოგები ფიქრობენ რომ ეს მუმიფიცირების თავისებური მეთოდია. მესამე ყორღანის კიდევ ერთი განსაკუთრებულობა ორი ეტლია, რადგან როგორც წესი ყორღანში მხოლოდ ერთი – ბელადის, ეტლი იყო მოთავსებული. ასევე აღმოჩენილია სპილენძითა და უცნობი მადნით დამუშავებული ურმის ბორბლის სამაგრი, ქარვის მძივები, ხის და ოქროს სამკაულის ნარჩენები.

არქეოლოგებმა ანანაურის გათხრისას თხილი და წაბლი იპოვნეს. ასევე ნაპოვნია თაფლში ამოვლებული კენკროვნები: ონტკოფა და კვრინჩხი. კერამიკის ჭურჭელი დაზიანებულია და მისი აღდგენა მიმდინარეობს.
იენს იანსე

იენს იანსე (; დ.1 ივლისი, 1986) — ჰოლანდიელი ფეხბურთელი, თამაშობს მარჯვენა მცველის პოზიციაზე. 2014 წელს იცავდა თბილისის „დინამოს“ ღირსებას.

კარიერა
ადრეული კარიერა
იანსემ კარიერა დაიწყო კლუბ „მვც '19“-ის მოყვარულთა გუნდში, ქალაქ მასბრეში, სადაც გაიზარდა. წლების შემდეგ თამაში დაიწყო „ვვვ-ვენლოს“ ახალგაზრდულ გუნდში, რომელიც უდიდესი კლუბი იყო ქალაქში, რომელშიც იგი დაიბადა. მალე გადავიდა „“ ეინდჰოვენში. „“-ს ახალგაზრდულ გუნდში იგი თამაშობდა მარჯვენა გარემარბის პოზიციაზე, მაგრამ ნიჭიერი და გამოცდილი მწვრთნელის, რიკარდო მონისის რჩევის შემდეგ თამაში დაიწყო მარჯვენა მცველის პოზიციაზე. მარჯვენა მცველის პოზიციაზე კარგი თამაშის შემდეგ „“-ს სურდა შეეთავაზებინა პირველი გუნდის კონტრაქტი, მაგრამ იმის გამო, რომ პირველ გუნდში ირიცხებოდნენ კასპერ ბიოგელუნი, მაიკლ ლამეი, ანდრე იოერი და მიხაელ რეიზიგერი, მას ურჩიეს რომ წასულიყო სხვა გუნდში. მისით დაინტერესდა „ვილემ “ და იანსემ გადაწყვიტა კარიერა გაეგრძელებინა ტილბურგში.

ვილემ 
„ვილემ “-ის პირველ გუნდში სათამაშოდ იანსე შეირჩა 2005–06 წლების სეზონის დასაწყისში. მისი დებიუტი შედგა 2006 წლის 11 იანვარს, კეს ზვამბორნის მწვრთნელობის პერიოდში, მატჩში „ჰერაკლესის“ წინააღმდეგ. მატჩი „ვილემმა“ 2–1 დათმო. იანსე გამოირჩა საგოლე პასით და მიღებული ყვითელი ბარათით. იმ სეზონში კიდევ 8 მატჩი ჩაატარა.

მიუხედავად ერედივიზიაში „ვილემ “-თან ერთად კარგი დასაწყისისა, მას დიდი პერიოდი გაუცდა სანამ ფორმას აღიდგენდა. თუმცა 2006–07 წლების სეზონი იანსესთვის აღმავლობის წელი გამოდგა. როდესაც მისმა მთავარმა კონკურენტმა, ნუელსონ ვაუმ ტავმა მიიღო, იანსესთვის გზა გაიხსნა შესანიშნავი სეზონისთვის. ხშირად იგი ერთადერთი ნათელი წერტილი იყო არეულ კლუბში. იმის გამო, რომ იანსე გუნდს კარგად მოერგო, მისმა კონკურენტმა ვაუმ საბოლოოდ საფეხბურთო კლუბ „როდასთან“ გააფორმა კონტრაქტი.

2009 წლის 24 იანვარს იანსემ გაიტანა მისი პირველი გოლი ლიგაში, გასვლით მატჩში „ფეიენორდის“ წინააღმდეგ (1–1).

ბრედა
2010 წლის 8 აპრილს იანსემ კონტრაქტი გააფორმა „ვილემ “-ის კონკურენტ კლუბ „ბრედასთან“, გუნდს შეუერთდა 2009-10 წლების სეზონის დამთავრების შემდეგ.

კორდობა
2013 წლის 7 ივლისს კონტრაქტი გააფორმა „კორდობასთან“, რომელიც ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონში ასპარეზობს, კლუბი თავისუფალი აგენტის სტატუსით დატოვა 2014 წლის იანვარში.

დინამო თბილისი
2014 წლის 15 თებერვალს იანსემ გააფორმა კონტრაქტი თბილისის „დინამოსთან“. იგი წარადგინეს 17 თებერვალს, დიღმის ბაზაზე ოთარ მარცვალაძესთან ერთად. 2013-2014 წლების სეზონში უმაღლეს ლიგაში მხოლოდ 3 მატჩი ჩაატარა, ხოლო თასზე 1, გოლის გატანა ვერ შეძლო. სეზონის დასრულების შემდეგ იანსემ ორ ლეგიონერთან, დორინ გოგასთან და დარკო გლიშიჩთან ერთად „დინამო“ დატოვა.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (1): 2013/2014
საქართველოს თასი გამარჯვებული (1): 2013/2014

სტატისტიკა დინამოში გადასვლამდე
ტროპიკული ფაუნა

ტროპიკული ფაუნა — ეკვატორულ, სუბეკვატორულ და ტროპიკულ სარტყლებში ცხოველების ერთობლიობა. ხმელეთის ტროპიკული ფაუნა წარმოდგენილია ნოტიო ტროპიკული და ეკვატორული ტყეების, მარადმწვანე ხეშესფოთლოვანი და ფოთოლმცვივანი ტროპიკული ტყეების, სავანებისა და სხვა მცენარეულ თანასაზოგადოებებში მობინადრე ცხოველებით. ტროპიკული ფაუნის წარმომადგენლებს ახასიათებთ მთელი რიგი საერთო ნიშნები: სითბოს მოყვარულობა, ნაკლები ნაყოფიერება. სახეობების მიხედვით ტროპიკული ფაუნა სჭარბობს სხვა განედების ფაუნებს. ზოგიერთი ჯგუფი საკმაოდ გამოირჩევა თავისი მრავალრიცხოვნობით — ანტილოპები (სავანებში), ჭიანჭველები (ნოტიო ტროპიკულ ტყეებში), ტერმიტები (ყველგან). ზოგიერთი ჯგუფი მხოლოდ ტროპიკებშია გავრცელებული. ძუძუმწოვრებიდან ტროპიკულია მაიმუნების თითქმის ყველა სახეობა, ნახევრად მაიმუნები, სპილოები, მარტორქები, ჟირაფები, ტაპირები, პანგოლინები, ჭიანჭველაჭამიები, ზარმაცები, ხილიჭამია ხელფრთიანები და სხვა. ფრინველებიდან ტროპიკული ფაუნასთვის დამახასიათებელია თუთიყუშები, გუგულები, ტროგონები, ცხვირრქოსანი ფრინველები, ტუკანები, მენექტრები, კოლიბრების უმრავლესობა; ქვეწარმავლებიდან — იგუანები, ქამელეონები, გველები (უმეტესობა), ნიანგები; ამფიბიებიდან — ჭიამაგვარები, ვასაკები, ბაყაყები და სხვა. უხერხემლო ცხოველებიდან მრავალფეროვანია მორიელები, ობობები, ხოჭოები, პეპლები, სწორფრთიანები, ამათვე ეკუთვნის ბუზი ცეცე და სხვა. ოკეანის ტროპიკული ფაუნა ხასიათდება დიდი ნაირფეროვნებით. მხოლოდ (ან უმეტესად) ტროპიკებში გვხვდება ზვიგენები, სკაროსები, ზღვის კუები, ზღვის გველები, მემერგალიტე მოლუსკები და სხვა. ტროპიკული ზღვების სანაპიროებში ბინადრობენ ფრინველები — ფაეტონები და ფრეგატები. ტროპიკულ ზღვაში ძუძუმწოვრებიდან ცხოვრობენ დიუგონები და ლამანტინები.

როგორც ხმელეთის, ისე ოკეანის ტროპიკული ფაუნა წარმოდგენილია უძველესი ფორმებით. ადამიანის მოქმედების ზეგავლენით ხმელეთის ტროპიკული ფაუნა მნიშვნელოვნად დაზიანდა — მრავალი სახეობა ამოწყდა. ტროპიკული ფაუნის დაცვას დიდი მნიშვნელობა აქვს გენოფონდის შესანარჩუნებლად.
პეტერ პოლი

პეტერ პოლი ( დ. 5 დეკემბერი, 1940, ჰამბურგი, გერმანია) — შვედი მწერალი, მოკლემეტრაჟიანი ფილმების ყოფილი რეჟისორი და სცენარისტი. მიღებული აქვს ჯილდოები როგორც ფილმების, ასევე წიგნებისთვის. 1965 წლიდან 2005 წლამდე სტოკჰოლმის სამეფო ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში გამოთვლითი მათემატიკის ფაკულტეტზე ლექტორად მუშაობდა.

ბიოგრაფია
პეტერ პოლი 1940 წლის 5 დეკემბერს გერმანიის ქალაქ ჰამბურგში დაიბადა. მეორე მსოფლიო ომში მამა დაკარგა და 1945 წელს დედასთან ერთად შვედეთში ჩავიდა, სადაც 1947 წელს სკოლაში წავიდა. 1959 წელს სედრ ლათინის გიმნაზიაში ჩააბარა, სადაც კარგ შედეგებს მიაღწია, მაგრამ როდესაც 19 წელი შეუსრულდა, სწავლა მიატოვა და მუშაობა დაიწყო. თუმცა სწავლა მალევე განაგრძო და მათემატიკა და ფიზიკა შეისწავლა; 1963 წელს გახდა შვედეთის თავდაცვითი კვლევების სააგენტოს თანამშრომელი და რამდენიმე წელიწადი აღნიშნულ პოსტზე დაჰყო. მალე ცოდნის ტაძარს დაუბრუნდა, რათა სტოკჰოლმის სამეფო ტექნოლოგიურ უნივერსიტეტში უმაღლესი განათლება მიეღო. 1975 წელს გამოთვლით მათემატიკაში მიიღო დოქტორის ხარისხი. აღნიშნულ საგანში ლექციების კითხვა დაიწყო და რამდენიმე სახელმძღვანელოც შექმნა. პოლმა მოკლემეტრაჟიანი ფილმების გადაღება 1980 წელს დაიწყო და რამდენიმე ჯილდოც დაიმსახურა თავისი ნამუშევრებისთვის. სამწერლობო კარიერას 1983 წლიდან მიჰყო ხელი და უკვე ორი წლის შემდეგ თავისი პირველი და ყველაზე წარმატებული წიგნი „იანე, ჩემი მეგობარი“ გამოაქვეყნა. მას მერე 26 მხატვრული ნაწარმოები აქვს გამოცემული. 2005 წელს ლექტორის პოსტი დატოვა და პენსიაზე გავიდა.
პრეზიდენტის დღე (აშშ)

პრეზიდენტის დღე — ფედერალური დღესასწაული და უქმე დღე აშშ-ში. აგრეთვე ცნობილია, როგორც ჯორჯ ვაშინგტონის დაბადების დღე. დღესასწაული ყოველ წელს თებერვლის მესამე ორშაბათს აღინიშნება. თავდაპირველად ის ჯორჯ ვაშინგტონის ნამდვილ დაბადების დღეს, 22 თებერვალს აღინიშნებოდა. დღესასწაული აგრეთვე უკავშირდება აბრაამ ლინკოლნს, რომელიც აგრეთვე თებერვალშია დაბადებული.

პრეზიდენტის დღე არის აგრეთვე შტატების დღესასწაული, მაგრამ სხვადასხვა შტატში ის სხვადასხვა სახელწოდებით აღინიშნება: პრეზიდენტის დღე, ვაშინგტონისა და ლინკოლნის დღე. ზოგიერთი შტატი ამას ღნიშნავს, როგორც ვაშინგტონისა და ჯეფერსონის დღეს.
ზარაფხანა (კომპანია)

ზარაფხანა — ერთადერთი საიუველირო ნაწარმის კომპანია საქართველოში. დაარსდა 1939 წელს თბილისში.

კომპანიის ისტორია
კომპანიის ისტორია 1939 წლიდან იწყება. ამ დროს ლესელიძის ქუჩის ოქრომჭედლები „თბილისის საიუველირო ფაბრიკის“ გასახსნელად გაერთიანდნენ. ფაბრიკაში ამზადებდნენ ოქროსა და ვერცხლის სამკაულს, ასევე ვერცხლის ჭურჭელს, საათების ბუდეებს და სხვა ნივთებს.
1970 წელს თბილისის საიუველირო ფაბრიკისა და თბილისის საჩუქრების ფაბრიკის „მხატვარი“ გაერთიანების შემდეგ ჩამოყალიბდა თბილისის საიუველირო ნაკეთობათა ქარხანა. რომელიც საბჭოთა კავშირის ფარგლებში ქვეყნის საიუველირო ნაწარმის მწარმოებელი ხუთი საუკეთესო საწარმოს რიცხვში შედიოდა, მისი პროდუქცია დიდი წარმატებით იყიდებოდა საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკებში.

1997 წლიდან თბილისის საიუველირო ნაკეთობათა ქარხნის უფლებამონაცვლე გახდა საიუველირო ნაკეთობათა კომპანია „საქართველოს ეროვნული ზარაფხანა“. 2005 წელს საწარმო კერძო საკუთრება გახდა და ეწოდა „ზარაფხანა“.

პროდუქტები
კომპანია ზარაფხანა აწარმოებს ნაკეთობებს ოქროს, ვერცხლისა და თითბერისგან, როგორც ძვირფასი, ისე არაძვირფასი ქვების გამოყენებით. ამზადებენ სერიულ ნაკეთობებს, ასევე ექსკლუზიურ კოლექციებს, კორპორატიულ სუვენირებს და ინდივიდუალურ შეკვეთებს.
სანდრიკი

სანდრიკი — დეკორატიული არქიტექტურული დეტალი შენობის ფასადზე ან ინტერიერში, მცირე ზომის კარნიზი, ხშირად ფრონტონით, კარების ან ფანჯრის თავზე. სანდრიკი თავდაპირველად ფანჯრის და კარის წვიმისგან დასაცავად გამოიყენებოდა. დროთა განმავლობაში კი ფანჯრის უბრალო გამოშვერილობიდან გარდაიქმნა რთულ კონსტრუქციად ფრონტონთან ერთად, რომლეზეც შესაძლებელი იყო ბარელიეფური კომპოზოციის მიმაგრება. სანდრიკები ხშირად კრონშტეინებით მაგრდებიან.

სახეობები
სწორი სანდრიკი — უბრალო კარნიზის სახით
მშვილდმაგვარი სანდრიკი — აქვს რკალისებრი ფორმა
სამკუთხა სანდრიკი — სამკუთხა ფრონტონით
ალბერტო ასკარი

ალბერტო ასკარი (დ. 13 ივლისი, 1918 — გ. 26 მაისი, 1955) — ფორმულა ერთის იტალიელი ავტომრბოლელი და ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი ( და წლის სეზონების გამარჯვებული). ალბერტო ასკარი და ჯუზეპე ფარინა არიან ერთადერთი იტალიები, რომლებმაც მოიგეს ფორმულა ერთის მსოფლიო ჩემპიონატი, ხოლო ასკარი ერთადერთი იტალიელია, რომელმაც ორჯერ შეძლო ამ ტიტულის მოპოვება.

ფორმულა ერთის შედეგები
ფორმულა ერთის საჩემპიონატო შედეგები
სქელი ტექსტი - პოულ პოზიცია
დახრილი ტექსტი - უსწრაფესი რაუნდი
აბრევიატურების განმარტებები:
რვდ - რბოლა ვერ დაიწყო
სგ - სეზონს გამოეთიშა
გამ - გამოეთიშა (სხვადასხვა მიზეზების გამო რბოლას გამოეთიშა)

პოზიციის გაზიარება დორინო სერაფინისთან
† პოზიციის გაზიარება ხოსე ფროილან გონსალესთან
‡ პოზიციის გაზიარება ლუიჯი ვილლორეზისთან
ტროპოფიტები

ტროპოფიტები ( — მობრუნება და — მცენარე) — მცენარეები, რომლებიც სახლობენ ოლქებში, სადაც ტენიანი და გვალვიანი სეზონები ერთმანეთს ენაცვლებიან. ასეთ პირობებს ტროპოფიტები ეგუებიან წყლისა და სითბოს ბალანსის რეგულირებით, რაც უმთავრესად რადიაციის შთანმთქმელი ფოთლის ზედაპირის სიდიდის ხარჯზე მიიღწევა (ფოთლების ორიენტაციის შეცვლა, ჩამოცვენა, დიდი ფოთლების შეცვლა, პატარა ფოთლებით). ტერმინი „ტროპოფიტები“ შემოიღო 1898 წელს გერმანელმა ბოტანიკოსმა ანდრეას შიმპერმა.
ფორმულა ერთის სეზონი 1950

ფორმულა ერთის 1950 წლის სეზონი შეიცავდა სსფ-ს მსოფლიო ჩემპიონატის შესავალს, სადაც მრბოლელები შვიდ რბოლაში შეეჯიბრნენ ერთმანეთს, სეზონი დაიწყო 13 მაისს და დამთავრდა 3 სექტემბერს. 1950 წლის სეზონი მოიცავდა შვიდ გრან-პრის და ინდიანაპოლის 500-ის რბოლას, რომლის ჩატარებაზეც ამერიკის საავტომობილო ასოციაციამ იზრუნა. სეზონის გამარჯვებული გახდა ჯუზეპე ფარინა, მეორე ადგილი დაიკავა ხუან მანუელ ფანხიომ, რომელიც ფარინას მხოლოდ სამი ქულით ჩამორჩა, ლუიჯი ფაჯოლიმ კი მესამე ადგილი დაიკავა.
მონაკოს გრან-პრი
მონაკოს ქუჩებში რბოლისას შედგა სკუდერია ფერარის დებიუტი. ფერარის სახელითა მონაწილეობდნენ ალბერტო ასკარი და ლუიჯი ვილორეზი, რომლებმაც რბოლა მესამე რიგიდან დაიწყეს, ხოლო ფანხიომ და ფარინამ მაზერატის მრბოლელთან ხოსე ფროილან გონსალესთან ერთად რბოლა წინა რიგიდან დაიწყეს. ამ რბოლაში გამარჯვება ხუან მანუელ ფანხიომ მოიპოვა, მან ასევე აჩვენა უსწრაფესი წრე. კვარცხლბეკზე ფანხიოსთან ერთად იდგნენ ალბერტო ასკარი (დაიკავა მე-2 ადგილი) და ლუი შირონი (მე-3 ადგილი). ფანხიო ამ გამარჯვებით შეძლო და ქულებით გაუთანაბრდა ჯუზეპე ფარინას.
ინდიანაპოლის 500
ინდიანაპოლის 500-ის რბოლაში გამარჯვება კურტის კრაფტი-ოფენჰაუსერის გუნდის მრბოლელმა ჯონი პარსონსიმ მოიპოვა, მან ასევე აჩვენა უსწრაფესი წრე. რბოლაში მეორე ადგილი ბილ ჰოლანდმა დაიკავა, ხოლო მესამე მორი როუზმა. აღსანიშნავია რომ რბოლა მოიცავდა 200 წრეს, თუმცა 138-ე წრეზე წვიმის გამო რბოლა შეაჩერეს.

ჩემპიონატის მიმოხილვა
ფორმულა ერთის 1950 წლის სეზონში მონაწილეობა მიიღო 14 გუნდმა, ევროპის ექვსივე გრან-პრიში მონაწილე არაოფიციალურ მრბოლელებთან ერთად. მხოლოდ აშშ-ის გუნდებმა, კონსტრუქტორებმა და მრბოლელებმა მიიღეს მონაწილეობა ინდიანაპოლის 500-ის რბოლაში. შასები, ძრავები და ავტომობილის ნომრები რბოლიდან რბოლამდე იცვლებოდა.
გრან-პრი
სილვერსტოუნის წრე

სილვერსტოუნის წრე — ბრიტანული ავტოსპორტის ავტოდრომი რომელიც მდებარეობს სილვერსტოუნში, ნორტჰემპტონშირის ქაუნთში, ინგლისში. იგი მდებარეობს ნორტჰემპტონშირისა და ბუკინგემშირის საზღვარზე, ხოლო მთავარი შესასვლელი ბუკინგემშირის მხარეს აქვს. სილვერსტოუნის წრესთან ახლოს მდებარე დიდი ქალაქებია ნორტჰემპტონი და მილტონ-კინსი.
გლეხთა ომი გერმანიაში

გლეხთა ომი გერმანიაში (საზღვარგარეთ ხშირად უწოდებენ უბრალოდ „გლეხთა ომს“, ) — სახალხო აჯანყება ცენტრალურ ევროპაში, უპირველეს ყოვლისა, საღვთო რომის იმპერიის ტერიტორიაზე 1524—1526 წლებში.

როგორც მისი წინამორბედი ქალამნის მოძრაობა და ჰუსიტური ომები, იგი შედგებოდა ეკონომიკური და რელიგიური ხასიათის მასობრივი მღელვარებებით, რომელთა მამოძრავებელ ძალასაც წარმოადგენდნენ გლეხები, მოქალაქეები და დიდებულები. საერთო პროგრამა ამ გამოსვლებს არ ჰქონდა.

კონფლიქტმა, რომელიც ძირითადად თანამედროვე გერმანიის სამხრეთ, დასავლეთ და ცენტრალურ რაიონებში მიმდინარეობდა, ასევე მოიცვა მოზობელი ავსტრია და შვეიცარია, პიკს მიაღწია 1525 წლის გაზაფხულ-ზაფხულზე, როდესაც მოვლენებში მონაწილეობდა 300 000 გლეხი-მეამბოხე. თანამედროვე შეფასებით, დაღუპულთა რიცხვმა 100 000 ადამიანი შეადგინა.
ველზერები

ველზერები  — აუგსბურგისა და ნიურნბერგის პატრიციებისა და მსხვილი ვაჭრების გვარი. საიმპერიო ქალაქ აუგსბურგში ველზერების საგვარეულო დამკვიდრებული იყო 1246 წლიდან. ველზერების სახლი აუგსბურგში — ქალაქის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნაობა. ველზერების სავაჭრო კომპანია აუგსბურგში გაიხსნა 1420 წელს და ცნობილი გახდა ვერცხლის, ბამბის ნაჭრებისა და ვოლვეტების ვაჭრობის წყალობით.
რაიხენბახის კონვენცია (1790)

რაიხენბახის კონვენცია ან რაიხენბახის შეთანხმება — შეთანხმება ავსტრიასა, რომელსაც სათავეში ედგა საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი ლეოპოლოდ , და პრუსიას, რომელსაც სათავეში ედგა ფრიდრიხ ვილჰელმ , შორის. ხელი მოეწერა 1790 წლის 27 ივლისს რაიხენბახში (ამჟამად ძერჟონიუვი, პოლონეთი), 1790 წლის ივნის-ივლისში იქ ჩატარებულ კონფერენციაზე, რომელზეც მონაწილეობას იღებდნენ დიდი ბრიტანეთისა და ნიდერლანდების წარმომადგენლები. კონვენციას ხელი მოეწერა ავსტრიის უფლებამოსილი მთავრების, რაისისა და ბარონ შპილმანის და პრუსიის პირველი მინისტრის, გრაფ ჰერცბერგის მიერ.
ვიურტემბერგის სამეფო

ვიურტემბერგის სამეფო არსებობდა გერმანიაში 1806 წლიდან 1918 წლამდე. წინამორბედი — იმავე სახელწოდების საჰერცოგო. მმართველები — ვიურტემბერგის დინასტიიდან. დედაქალაქი — შტუტგარტი. ამჟამად ყოფილი სამეფოს ტერიტორიები შედის ბადენ-ვიურტემბერგის შემადგენლობაში.

მოსახლეობა
1890 წლის მდგომარეობით სამეფოში იყ 9844 დასახლებული პუნქტი, მათ შორის 136 ქალაქი. უფრო მსხვილ ქალაქებში 1904 წელს მოსახლეობა შეადგენდა: შტუტგარტში — 196 ათასს, ულმში — 46 ათასს, ჰაილბრონში — 41 ათასს, ესლინგენში — 30 ათასს, კანშტადტში — 29 ათასს; დანარჩენ დასახლებულ პუნქტებში იყო არაუმეტეს 25 ათასი მცხოვრებისა.

რელიგიური დაყოფის მიხედვით, სამეფოში ლუთერანობა ბატონობდა. 1885 წლის 1 დეკემბერს ვიურტემბერგში იყო 1 377 805 ლუთერანი, 598 223 კათოლიკე, 5986 სხვა ქრისტიანული აღმსარებლობის მქონე და 13 171 ებრაელი.
მეორე კოალიციის ომი

მეორე კოალიცია (1799—1802) — შეიქმნა დიდი ბრიტანეთის ინიციატივით მას შემდეგ, რაც შვეიცარია საფრანგეთის კონტროლის ქვეშ მოექცა. არსებობდა 1798 წლის სექტემბრიდან 1799 წლის მარტამდე. კოალიციაში მონაწილეობდნენ ავსტრია, ინგლისი, რუსეთი, ნეაპოლის სამეფო, თურქეთი, რამდენიმე გერმანული სამთავრო და შვედეთი. მათი მიზანი იყო რევოლუციური საფრანგეთის გავლენის შესუსტება 1792—1802 წლების რევოლუციური ომებისა და მონარქიული წყობის აღდგენის დროს.
ჟოზეფ ფეში

მისი უსამღვდელოესობა კარდინალი ჟოზეფ ფეში (; 3 იანვარი 1764, აიაჩო, კორსიკა — 13 მაისი 1839, რომი, პაპის ოლქი) — ფრანგი კარდინალი. ლიონის არქიეპისკოპოსი 1802 წლის 31 ივლისიდან. სანტა-მარია-დელა-ვიტორიას ეკლესიის მღვდელი-კარდინალი 1803 წლის 17 იანვრიდან 1822 წლის 2 დეკემბრამდე, იმავე დღიდან კომენდატორი. სან-ლორენცო-ინ-ლუჩინას ეკლესიის მღვდელი-კარდინალი 1822 წლის 2 დეკემბრიდან. კარდინალი-პროტოპრესვიტერი 1837 წლის 12 სექტემბრიდან.

ნაპოლეონის დედის ძმა, რომელიც მისი დახმარებით გახდა კარდინალი და მიიღო ლიონის არქიეპისკოპოსის კათედრა. ნაპოლეონის ომების დროს შეისყიდა 3000-მდე სურათი, რომლებმაც შექმნეს ფეშის მუზეუმის ბირთვი აიაჩოში.
პარიზის სამშვიდობო ხელშეკრულება (1814)

1814 წლის პარიზის სამშვიდობო ხელშეკრულება — სამშვიდობო შეთანხმება მეექვსე ანტიფრანგული კოალიციის წევრებსა (რუსეთი, დიდი ბრიტანეთი, ავსტრია და პრუსია) და ლუდოვიკო -ს შორის. ხელი მოეწერა პარიზში 30 მაისს. მოგვიანებით ხელშეკრულებას შეუერთდა შვედეთი, ესპანეთი და პორტუგალია. ხელშეკრულება ითვალისწინება საფრანგეთისთვის იმ საზღვრების შენარჩუნებას, რომლებიც მას 1792 წლის 1 იანვრისთვის გააჩნდა. ამ საზღვრებს ემატებოდა მხოლოდ სავოის საჰერცოგოს, რომის პაპის ყოფილი სამფლობელოების, ავინიონისა და ვენესენის ნაწილი და მიწების მცირე ზოლი ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ საზღვრებზე, რომლებიც მანამდე ავსტრიულ ნიდერლანდებსა და სხვადასხვა გერმანულ სამფლობელოებს ეკუთვნოდათ (სხვათა შორის, სუფთა გერმანული ქალაქი საარბრიუკენი, რომელიც მდიდარი იყო ქვანახშირით), საერთო ჯამში 5 ათას კმ²-ზე და 1 მილიონ ადამიანზე მეტი.
იოჰან იაკობ მოზერი

იოჰან იაკობ მოზერი (; 18 იანვარი, 1701, შტუტგარტი — 30 სექტემბერი, 1785, შტუტგარტი) — გერმანელი ისტორიკოს-პუბლიცისტი, სახელმწიფო სამართლის სპეციალისტი.

ბიოგრაფია
მოზერი პროფესორი იყო ტიუბინგენში, ერთი პერიოდი ოდერის ფრანკფურტის უნივერსიტეტის დირექტორი იყო. გულახდილი, მტკიცე, უშიშარი და ღრმად რელიგიური „წმინდანი“, მოზერი — საუკუნის გერმანიის ერთ-ერთი ტიპობრივი ფიგურა. როგორც პროფესორი, ის მკაცრად ახორციელებდა თავის მოვალეობებს აუდიტორიისადმი და ულმობლად ამხელდა თავის კოლეგებს არაკეთილსინდისიერების შემთხვევაში. 1737 წელს თავისი სამეცნიერო მოღვაწეობის გამო მას პირადი უთანხმოება ჰქონდა პრუსიის მეფესთან, ფრიდრიხ ვილჰელმ -თან, ხოლო 1758 წელს საერო ჩინების ინტერესების გაბედული დაცვისთვის ვიურტემბერგის ტირანმა ჰერცოგმა მოზერი სასამართლოს გარეშე მოათავსა მკაცრ ერთკაციან პატიმრობაში, ჰოენტვილის ციხე-სიმაგრეში: მხოლოდ 6 წლის შემდეგ მოზერი, რომლის ცოლიც წუხილით გარდაიცვალა, გაათავისუფლა იმპერატორის რესკრიპტმა.
ტუია

ტუია — წიწვოვან მცენარეთა გვარი კვიპაროზისებრთა ოჯახისა. მარადმწვანე ხეები და ბუჩქებია. მათი სიმაღლე 20—60 მ აღწევს. აქვთ ბრტყელი ყლორტები, ქერქლისებრი მოპირისპირედ განლაგებული წიწვები, პატარა და მოგრძო გირჩა.

გვარი შეიცავს 5 სახეობას, რომლებიც ბუნებრივად არიან გავრცელებულ ჩრდილოეთ ამერიკასა და აღმოსავლეთ აზიის სუბტროპიკული ზომიერი ჰავის სარტყლებში. ბიოტას სამშობლოდ ითვლება ჩინეთი და კორეა.

კავკასიაში (მათ შორის საქართველოში) მწვანე მშენებლობაში იყენებენ ინტროდუცირებულ 3 სახეობას, რომლებიც მაღალდეკორატიულობითა და გვალვაგამძლეობით გამოირჩევა. ტუიას მერქანი რბილია, ხმარობენ ქაღალდის მრეწველობაში. ტუია გვალვაგამძლეა. კარგად იტანს სხვლას.

გალერეა
ტულუზური ბატი

ტულუზური ბატი — ბატის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია საფრანგეთში, ქ. ტულუზის შემოგარენში. აქვს ღია ნაცრისფერი გვერდები, მუქი ნაცრისფერი ზურგი, მუქი ცისფერი ყელი, ნაცრისფერი თავი. მამლის მასაა 9-10 კგ, დედლისა — 7-8 კგ, 3 თვის მოზარდეულისა — დაახლოებით 3,8 კგ, 5 თვისა — 4,4 კგ. ხორცი მაღალხარისხოვანია. მეკვერცხულობა 25-30 ცალი წელიწადში. კვერცხის მასაა 150-165 გ. გავრცელებულია საფრანგეთში. მოშენებულია რუსეთში.
ტუპაიასებრნი

ტუპაიასებრნი — ნახევრად მაიმუნების ოჯახი პრიმატების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 10—25 სმ, მასა 30—350 გ. აქვთ მოკლე ფეხები, თითებზე — ნამგლისებური ბრჭყალები. ცერი არ უპირისპირდება დანარჩენ თითებს. აქვთ 38 კბილი. ბეწვი ხშირი და რბილია, უმეტესად მურა. აერთიანებს 5 გვარის 18 სახეობას. ბინადრობენ ინდოსტანისა და ინდოჩინეთის ტროპიკულ წვიმისა და მთის ტყეებში, კუნძულ ხაინანზე და მალაის არქიპელაგის მრავალ კუნძულზე. აქტიური არიან დღისით, ცხოვრობენ წყვილებად ან მარტოულად ხეებზე, ბუჩქებში, ხშირად მიწაზე. იკვებებიან მწერებით და ნაყოფებით. შობენ 1—4 ნაშიერს.
ქარა აჰმედ-ფაშა

ქარა აჰმედ-ფაშა (დ. დაახლ. 1500 - 29 სექტემბერი, 1555) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1553 წლის 6 ოქტომბერიდან, 1555 წლის 29 სექტემბრამდე. ქარა აჰმედ-ფაშას თანამდებობა ეკავა სულთან სულეიმან -ის მმართველობის დროს.

დიდი ვეზირის თანამდებობის დაკავებამდე იყო რუმელიის ბეგლარბეგი. დაქორწინებული იყო სელიმ -ის ასულ ფატმა სულთანზე. 1553 წლის 6 ოქტომბერს, მას შემდეგ, რაც დამატი რუსტემ-ფაშა გადააყენეს თანამდებობიდან, აჰმედ-ფაშამ დაიკავა მისი ადგილი. 1555 წელს რუსტემ-ფაშამ ჰიურემთან ერთად დაგეგმილი შეთქმულების შედეგად დაადანაშაულა მექრთამეობაში და სულეიმან -მა იგი სიკვდილით დასაჯა. დაკრძალულია მიმარ სინანის მიერ, მის პატივსაცემად აგებულ მეჩეთში.