iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
არმატურა

არმატურა — რკინაბეტონის კონსტრუქციების შემადგენელი ნაწილი, რომელიც წარმოადგენს ბეტონში დატანებული ელემენტების (ძირითადად ფოლადის ღეროების) ერთობლიობას, რომლის დანიშნულებაა ბეტონის გაძლიერება გამჭიმავი (იშვიათად — მკუმშავი) ძალვების თავის თავზე მისაღებად.

ძირითადად იყენებენ ფოლადის მოქნილ არმატურას (ცალკეული ღეროების ან შენადუღი ბადეებისა და კარკასების სახით); ზოგჯერ კი ხისტ არმატურასაც (გაგლინული ორტესებრები, შველერები, კუთხოვნები). არმატურა შეიძლება იყოს მუშა, რომელსაც აწყობენ რკინაბეტონის კონსტრუქციებში გაანგარიშების თანახმად, სამონტაჟო და მანაწილებელი, რომელთა დანიშნულებაა მუშა არმატურასთან ერთად კარკასებისა და ბადეების შექმნა და რომლებსაც კონსტრუქციული მოსაზრებებით აწყობენ.

არმატურის ძირითადი სახეობებია: ღეროვანი არმატურა (ცხლად გაგლინული, თერმულად და გაჭიმვით განმტკიცებული), რომელიც სიმტკიცის მიხედვით 7 კლასად იყოფა (მზადდება 6-90 მმ დიამეტრისა) და მავთულიანი არმატურა (3-8 მმ დიამეტრისა). წინასწარ დაძაბულ კონსტრუქციებში იყენებენ დაძაბულ არმატურას, რომელსაც გაგლეჯისადმი მაღალი დროებითი წინაღობა აქვს — 900 მეგნ/მ2 (90 კგძ/მმ2) და მეტიც. ბეტონთან არმატურის შეჭიდების გასაუმჯობესებლად სარგებლობენ პერიოდული არმატურით. წინასწარდაძაბული რკინაბეტონის კონსტრუქციებში ღეროვანი არმატურის გარდა იყენებენ დიდი სიმტკიცის ცივჭიმული მავთულის წნებსა და კონებს. არმოცემენტის კონსტრუქციები არმირებულია წვრილი მავთულის წმინდა ბადეებით. არმატურად შეიძლება სხვა მასალის გამოყენებაც (მინაპლასტიკები)
ციბრუტელები

ციბრუტელები  — უხერხემლო ცხოველების ტიპი პირველადღრუიანი ჭიების ჯგუფისა. მრავალუჯრედიან ცხოველებს შორის ყველაზე მცირე ზომისანი არიან. აქვთ მოგრძო, იშვიათად სფეროსებრი სხეული (სიგრძით 0,03–2,5 მმ, ჩვეულებრივ 1 მმ-მდე), რომელიც შედგება თავისაგან, ტანისა და ფეხისაგან. სხეულის უჯრედთა რაოდენობა მუდმივია; ქსოვილის უმრავლესობა წარმოდგენილია სინციტიუმით. ამ უკანასკნელის ეპიდერმისის წარმომქმნელი გარე პლაზმური მემბრანის ქვეშ მდებარეობს მჭიდრო შრე, რომელიც უზრუნველყოფს სხეულის ფორმის შენარჩუნებას.

გამჭვირვალე ნაწლავების წინა განყოფილებაში აქვთ საღეჭი მოწყობილობა — მასტაქსი. სხეულის უკანა ნაწილში მდებარეობს მამოძრავებელი ფეხი, რომელიც ბოლოვდება ერთი ან ორი გამონაზარდით; მათი დახმარებით ციბრუტელას შეუძლია სუბსტრატზე მიმაგრება. ნერვული სისტემა შედგება თავის განგლიონისა და ორი გვერდითი ნერვული ჭიმისაგან, რომლებიც შეერთებულია ბევრად მცირე გვერდითი განგლიონების რამდენიმე წყვილით (სულ 200-მდე ნეირონი); სენსორული ორგანოები წარმოდგენილია მექანო-, ჰემო- და ფოტორეცეპტორული სენსილებით. გამოყოფის ორგანოები (პროტონეფრიდიუმები) იხსნება კლოაკაში.

კვერცხმდები ან, იშვიათად, ცოცხლადმშობი ცხოველებია. საკვერცხეები (კენტი ან წყვილი) ოოციტების მუდმივი რიცხვითაა წარმოდგენილი, ხშირად საყვითრეებითაა (უზრუნველყოფს ჩანასახის კვებას). ნაწილი ციბრუტელების მამრები უცნობია (იხ. პართენოგენეზი). დანარჩენებში პართენოგენეზული გამრავლება ჭარბობს, მაგრამ იგი ენაცვლება სქესობრივს: განსაზღვრულ მომენტში ჩნდებიან ჯუჯა ჰაპლოიდური მამრები; შეჯვარების შემდეგ მდედრები დებენ მკვრივი ორმაგი გარსის მქონე კვერცხს, რომლიდანაც იჩეკებიან პართენოგენეზული მდედრები.

ცნობილია დაახლოებით 2000 სახეობა. გავრცელებული არიან მთელ მსოფლიოში; ბინადრობენ მტკნარ და მლაშე წყალსატევებში (ფსკერის და პლანქტონური ფორმები), ტენიან ნიადაგში, ქვიშაში, ხავსებს შორის და ა.შ. მრავალი ციბრუტელა არახელსაყრელი პირობების შემთხვევაში (მაგ., წყალსატევის ამოშრობის დროს) ეცემა ანაბიოზში. იკვებებიან ბაქტერიებით, უმარტივესებით, იშვიათად — სხვა ციბრუტელებით. ერთ დღე-ღამეში შთანთქმული საკვების მასა სხეულისას შესაძლოა 6-ჯერაც აღემატებოდეს. დიდი მნიშვნელობა აქვთ როგორც პლანქტონის შემადგენლებს (წარმოადგენენ სხვა ცხოველების საკვებს), განსაკუთრებით მტკნარ წყალსატევებში. მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ წყალსატევების თვითგაწმენდაში. ზოგიერთ სახეობას (მაგ., -ის გვარის წარმომადგენლებს) აშენებენ კულტურაში როგორც თევზის ლიფსიტის საკვებს.
ომარ კელაპტრიშვილი

ომარ კელაპტრიშვილი (დ. 1 იანვარი, 1943, კავთისხევი, კასპის რაიონი — გ. 16 აგვისტო, 1992) — ქართველი მუსიკოსი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1990).

ბიოგრაფია
ომარ კელაპტრიშვილი დაიბადა 1943 წლის 1 იანვარს დღევანდელი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ კავთისხევში. 1964 წელს დაამთავრა სერგო ზაქარიაძის სახელობის თბილისის კულტურულ-საგანმანათლებლო სასწავლებელი. 1971–1972 წლებში სწავლობდა ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. საერთაშორისო ფესტივალების (1970, ქ. კონფოლანი, საფრანგეთი, 1980, 1990, ქ. კიოლნი, გერმანია) ლაურეატი, პირველი ადგილისა და ოქროს მედლის მფლობელი.

ანსამბლ „რუსთავის“ დაარსებიდან ანსამბლის ინსტრუმენტული ჯგუფის ხელმძღვანელი და უცვლელი სოლისტი იყო.

სალამურზე მაღალი ოსტატობით უკრავდა ქართველ და სხვა კომპოზიტორთა რთულ მუსიკალურ ნაწარმოებებს. მან გააფართოვა სალამურის რეპერტუარი და აღმოაჩინა ამ საკრავისათვის მანამდე უცნობი შესაძლებლობები. დააარსა ანსამბლი „იავნანა“, რომელსაც შემდგომში მის პატივსაცემად „კელაპტარი“ დაერქვა. მოგზაურობდა საქართველოს ყველა კუთხეში და აგროვებდა ფოლკლორულ მასალებს. დიდი წვლილი მიუძღვის ეროვნული ინსტრუმენტული კულტურის განვითარებაში, მისი დამსახურებაა, რომ ქართულმა სალამურმა მთელი მსოფლიო მოიარა.

მისი სახელი მინიჭებული აქვს კავთისხევის საჯარო სკოლას. თბილისში, საცხოვრებელ სახლზე გაკრულია მემორიალური დაფა, მიმდებარე ტერიტორიაზე არსებული სკვერიც მისი სახელობისაა, იქვე აღმართულია ბიუსტი. მისი ბიუსტი ასევე აღმართულია კასპის კულტურის ცენტრის ტერიტორიაზე.

ჯილდოები და აღიარება
1980 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1990 — საქართველოს სახალხო არტისტი (1990).
ციმბირული აბრეშუმხვევია

ციმბირული აბრეშუმხვევია  — პეპელა პარკხვევიასებრთა ოჯახისა. წიწვოვან მცენარეთა საშიში მავნებელი. ფართოდაა გავრცელებული რუსეთის ტაიგის ზონაში. ზიანს აყენებს ნაძვს, ლარიქსს, სოჭს, კედრისებრ ფიჭვებს და სხვ. ფრთების შლილი 40–80 მმ-ია. შეფერილია ღია ყავისფრიდან მუქ რუხამდე. მუხლუხების სიგრძე 55–70 მმ-ია, იზამთრებენ ტყის ნაფენში, გაზაფხულზე იკვებებიან წიწვებითა და ახალგაზრდა გირჩებით. პეპლების მასიური ფრენა ივლისის შუა ხანებიდან იწყება, დედალი კვერცხს წიწვებზე დებს. ნაყოფიერება 200–300-დან 800 კვერცხამდეა. არეალის სამხრეთ ნაწილში გენერაცია ერთლიანია, დანარჩენ ადგილებში ერთი თაობის განვითარება 2 (იშვიათად 3) წელი მიმდინარეობს. ზაფხულში ცხელი და მშრალი ამინდები აჩქარებს მის განვითარებას, გამრავლების აფეთქებები მნიშვნელოვან ზიანს აყენებს სატყეო მეურნეობას. მასთან საბრძოლველად მუხლუხის განვითარების პერიოდში მავნებლის კერებს ავიაციით ან სახმელეთო გზით ამუშავებენ ინსექტიციდებით.
სერგეი ჩეტვერიკოვი

სერგეი სერგეის ძე ჩეტვერიკოვი (დ. , მოსკოვი — გ. 2 ივლისი, 1959, გორკი, ახლანდ. ნიჟნი-ნოვგოროდი) — რუსი ბიოლოგი, გენეტიკოსი. სერგეი ივანეს ძე ჩეტვერიკოვის ვაჟი. 1906 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. 1909–1917 წლებში იყო ქალთა უმაღლესი კურსების (მოსკოვი) დოცენტი, 1917–1919 წლებში — მოსკოვის მე-2 სახელმწიფო უნივერსიტეტისა, 1919–1929 წლებში — 1-ლისა. 1921–1929 წლებში იყო სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ექსპერიმენტული ბიოლოგიის ინსტიტუტის გენეტიკის განყოფილების გამგე. 1929 წელს დააკავეს პოლიტიკური ბრალდებით და გაასახლეს მოსკოვიდან. 1935–1948 წლებში იყო გორკის უნივერსიტეტის გენეტიკის კათედრის გამგე (1938-დან პროფესორი). 1948 წელს, როდესაც საბჭოთა კავშირში გენეტიკა ცრუმეცნიერებად გამოცხადდა, შეწყვიტა სამეცნიერო საქმიანობა. მისი ძირითადი ნაშრომები გენეტიკის, ევოლუციის თეორიის, მწერების მორფოლოგიისა და სისტემეტიკის დარგებშია. პირველმა წამოაყენა დებულება მუტაციებით წარმოქმნილი სახეობების მიერ ბუნების გაჯერების შესახებ, გენეტიკურ პროცესების (მუტაცია, თავისუფალი შეჯვარება, ბუნებრივი გადარჩევა) და სახეობათა წარმოქმნისა და ევოლუციის მნიშვნელობაზე; თვითონვე გადო ხიდი დარვინის სწავლებასა და გენეტიკას შორის, რითაც სათავე დაუდო ევოლუციურ გენეტიკას.

თხზულებები
ჟოვენელ მოიზი

ჟოვენელ მოიზი (დ. 26 ივნისი, 1968 – გ. 7 ივლისი, 2021) — ჰაიტელი მეწარმე და პოლიტიკოსი. ჰაიტის პრეზიდენტი 2017 წლის 7 თებერვლიდან გარდაცვალებამდე, 2021 წლის 7 ივლისამდე.

2016 წლის ნოემბერში მოიზიმ გაიმარჯვა ჰაიტის საპრეზიდენტო არჩევნებში. მან ჰაიტის პრეზიდენტის თანამდებობა 2017 წლის თებერვალში დაიკავა. 2019 წელს ქვეყანაში არსებულმა საპროტესტო გამოსვლებმა, რომელის ერთ-ერთი მოთხოვნა მისი გადადგომაც იყო, ჰაიტიში კრიზისი გამოიწვია.

2021 წლის 7 ივლისს, მოიზი მოკლეს საკუთარ რეზიდენციაში. მისი გარდაცვალების შემდეგ პრეზიდენტის მოვალეობის შესრულებას შეუდგა ჰაიტის პრემიერ-მინისტრი კლოდ ჟოზეფი.
ისოროკუ იამამოტო

ისოროკუ იამამოტო (; დ. 4 აპრილი, 1884 – გ. 18 აპრილი, 1943) — იაპონელი მარშალ-ადმირალი, იაპონიის საიმპერატორო ფლოტის მეთაური და იაპონიის გაერთიანებული ფლოტის მთავარსარდალი მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მის გარდაცვალებამდე.

იამამოტოს ეკავა რამდენიმე მნიშნველოვანი თანამდებობა იაპონიის საიმპერატორო ფლოტში, მან წამოიწყო და განახორციელა მრავალი ცვლილება და რეორგანიზაცია, განსაკუთრებული წვლილი მიუძღვის საზღვაო ფლოტის ავიაციის განვითარებაში. ის იყო იაპონიის საზღვაო ძალების მთავარსარდალი წყნარი ოკეანის თეატრის ადრეულ წლებში და იაპონურ ძალებს ხელმძღვანელობდა ისეთ მნიშვნელოვან და მასშტაბურ ოპერაციებში, როგორიცაა თავდასხმა პერლ-ჰარბორზე და მიდუეის ბრძოლა.

იამამოტო დაიღუპა, როცა ამერიკელებმა გაშიფრეს მისი ფრენის მარშრუტი და სპეციალურად მისი ლიკვიდაციისთვის დაგეგმილი ოპერაცია შურისძიების ფარგლებში სოლომონის კუნძულების კამპანიისას ჩამოაგდეს მისი თვითმრინავი კუნძულ ბუგენვილზე. ამერიკელთათვის ეს იყო შურისძიება იამამოტოზე, რომელიც პერლ-ჰარბორზე თავდასხმის მთავარი ინიციატორი იყო და რომელმაც გამოიწვია ომის დაწყება იაპონიასა და აშშ-ს შორის. ადმირალი იამამოტოს დაღუპვა დიდი დარტყმა იყო იაპონელთა საბრძოლო სულისკვეთებაზე მეორე მსოფლიო ომის დროს.
ანატოლი კინახი

ანატოლი კინახი (; დ. 4 აგვისტო, 1954) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. უკრაინის უმაღლესი რადის ყოფილი დეპუტატი. 2005 წლის 27 სექტემბრიდან 2006 წლის 16 მაისამდე იყო ეროვნული უსაფრთხოებისა და თავდაცვის საბჭოს მდივანი. 2005 წლის თებერვლიდან ამავე წლის სექტემბრამდე იყო უკრაინის პირველი ვიცე-პრემიერი. 2001 წლის 29 მაისიდან 2002 წლის 21 ნოემბრამდე იკავებდა უკრაინის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას.
ერნესტ გელნერი

ერნესტ გელნერი (; დ. 9 დეკემბერი, 1925, პარიზი, საფრანგეთი — გ. 5 ნოემბერი, 1995, პრაღა, ჩეხეთი) — ინგლისელი ფილოსოფოსი და სოციალური ანთროპოლოგი.

1984-1993 წლებში იყო კემბრიჯის უნივერსიტეტის სოციალური ანთროპოლოგიის პროფესორი; 1993-1995 წლებში – ბუდაპეშტის ცენტრალურ-ევროპული უნივერსიტეტში ნაციონალიზმის კვლევის ცენტრის დამაარსებელი და ხელმძღვანელი.

ბიოგრაფია
ერნესტ გელნერი 1925 წლის 9 დეკემბერს, პარიზში ჩეხური წარმოშობის გერმანულენოვანი ებრაელების ოჯახში დაიბადა. 1938 წელს ოჯახი საცხოვრებლად პრაღაში გადავიდა, სადაც გელნერი ინგლისურ სკოლაში სწავლობდა. 1939 წლიდან გელნერის ოჯახი დიდ ბრიტანეთში ცხოვრობდა და ომის დასრულების შემდეგ გელნერმა სწავლა ოქსფორდში განაგრძო. ფილოსოფიაში, ეკონომიკასა და პოლიტიკაში ხარისხის მინიჭების შემდეგ ერნესტ გელნერი ლონდონში ფილოსოფიის, ლოგიკისა და სამეცნიერო მეთოდიკის პროფესორი გახდა.

50-იან წლებში გელნერი ანთროპოლოგიით დაინტერესდა. მისი შრომები მოიცავდა ფართო სპექტრს საბჭოთა მარქსისტული ანთროპოლოგიის ნაშრომების ექსპოზციიდან დასავლური სოციოლოგიის ვებერისა და დურკჰემისეულ დახვეწილ სინთეზამდე. 1959 წელს გამოვიდა მისი პირველი წიგნი „სიტყვები და საგნები“.

60-იანი წლების დასაწყისიდან აქტიურად დაინტერესდა სოციალური ანთროპოლოგიითა და პოლიტოლოგიით. შეიმუშავა ნაციონალიზმის საკუთარი თეორია, რომლის თანახმად, საზოგადოებრივი წესრიგი მხოლოდ მაშინ ითვლება ლეგიტიმურად, როცა ის პასუხობს ნაციონალიზმისა და დოვლათის მოთხოვნებს. ნაციონალიზმი უპირველესად პოლიტიკური პრინციპია, რომელიც პოლიტიკური და ეროვნული ერთეულების თანხმობასა და ჰარმონიაზე დგას. გელნერის აზრით, ნაციონალიზმმა სოციოლოგიურად განსაკუთრებული მნიშვნელობა თანამედროვეობაში შეიძინა. ადრეულ პერიოდში მმართველებს არ ამოძრავებდათ მართულთა კულტურული ერთგვაროვნების თავს მოხვევის სურვილი. მაგრამ თანამედროვე ეპოქაში სამუშაო მექანიკური გახდა. იმისათვის რომ მართო მანქანა, საჭიროა ისწავლო მისი მართვა.

ერნესტ გელნერმა მნიშვნელოვანი ნაშრომი მიუძღვნა სამოქალაქო საზოგადოებას. გელენერის თანახმად, სამოქალაქო საზოგადოება ძლიერი არასამთავრობო ინსტიტუტების ერთიანობაა, რომელსაც შესწევს უნარი იყოს სახელმწიფოს საპირწონე და ამასთან, არ შეუშალოს მას ხელი შეასრულოს მშვიდოსბიმყოფელისა და სხვადასხვა ინტერესთა ჯგუფებს შორის არბიტრის როლი.

ერნესტ გელნერი 1995 წლის 5 ნოემბერს გარდაიცვალა პრაღაში.
იური ეხანუროვი

იური ეხანუროვი (დ. 23 აგვისტო, 1948) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. 1998-2007 წლებში უკრაინის რადის დეპუტატი. 1997 წელს იყო უკრაინის ეკონომიკის მინისტრი. 2005 წლის აპრილიდან სექტემბრამდე იყო დნიპროპეტროვსკის ოლქის გუბერნატორი. 2005-2006 წლებში იკავებდა უკრაინის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას. 2007-2009 წლებში – უკრაინის თავდაცვის მინისტრი.
გრენი

გრენი (, სიტყვასიტყვით — თესლი, მარცვალი) — აბრეშუმხვევია პეპლის კვერცხი, საიდანაც მეაბრეშუმეებს გამოჰყავთ მუხლუხი, რომელიც დაჭუპრების შემდეგ აბრეშუმის პეპლად გადაიქცევა. ოვალური, ოდნავ ჩაზნექილი კვერცხი დაფარულია ელასტიკური ნახევრად გამჭვირვალე ნაჭუჭით, რომელსაც ჩანასახის სასუნთქავად უამრავი საჰაერო ფორი აქვს. კვერცხის წაწვეტებულ ბოლოზე ხვრელია, საიდანაც სპერმატოზოიდი შედის და კვერცხუჯრედს ანაყოფიერებს. გრენის ზომა და მასა დამოკიდებულია ჯიშზე, კვების პირობებზე, კვერცხდების დროზე. თუთის აბრეშუმხვევიას კვერცხის საშუალო მასაა 0,5–0,7 მგ, კვერცხდების საშუალო მასა 280–380 მგ (500–600). 1 გრამში 1500–2000 კვერცხია. მუხის აბრეშუმხვევიას კვერცხი მსხვილია, 1 გრამში 120-მდე კვერცხია. ზოგიერთი ბივოლტინური ჯიში (ანუ რომელიც წელიწადში ორჯერ ბუდობს) ბუნებრივ (მაგ., ჩინეთსა და იაპონიაში) ან ინკუბაციის განსაკუთრებულ პირობებში იძლევა არამოზამთრე გრენის მქონე თაობას.
ქართველიშვილები

ქართველიშვილები — ქართული გვარი. ძირითადად გავრცელებულია საქართველოს შემდეგ დასახლებულ პუნქტებში: ახრისი, ბოლნისი, ბრილი, გომარეთი, გორი, გრაკალი, დმანისი, კასპი, კუმისი, ლამისყანა, ლისი, მუხრანი, მცხეთა, ოსიაური, რგვალი ჭალა, სათემო, სართიჭალა, სასხორი, სურამი, ქვახვრელი, ქვენატკოცა, ქვეში, ცხრამუხა და ხაშური. საქართველოში ცხოვრობს 3146 ქართველიშვილი (1664 ქალი და 1482 კაცი).
ლეონ ჭედია

ლეონ ჭედია (დ. 24 დეკემბერი, 1903, წალენჯიხა, ზუგდიდის მაზრა — გ. 1990) — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1958).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1903 წლის 24 დეკემბერს წალენჯიხაში პროვიზორის ოჯახში. ქუთაისის საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ შევიდა თბილისის დრამატულ სტუდიაში. 1926 წელს დაამთავრა თბილისის დრამატული სტუდია (ხელმძღვანელი დ. კობახიძე). 1926-1936 წლებში მსახიობად მუშაობდა საქართველოს სხვადასხვა თეატრში, 1936 წლიდან იყო სომხური თეატრის ქართულ დასში. ასრულებდა დრამატულ და კომედიურ როლებს. მათ შორის აღსანიშნავია: სიკო (ნინო ნაკაშიძის „ვინ არის დამნაშავე?“), იაგორი (გ. მდივნის „სამშობლო“), ონისე (ალ. ყაზბეგის „ხევისბერი გოჩა“), ყვარყვარე (პოლიკარპე კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“), ოტელო (უილიამ შექსპირის „ოტელო“), ურიელი (კ. გუცკოვის „ურიელ აკოსტა“), სულთანბეგი (უ. ჰაჯიბეკოვის „არშინ-მალ-ალან“) და სხვა. დადგმებიდან აღსანიშნავია მ. ჯაფარიძის „ლამპარი“, ვ. შკვარკინის „ნაბიჭვარი“, გარსია ლორკას „მეწაღის ჯადოქარი ცოლი“ და სხვა.

1946 წლის 9 თებერვალს კენჭს იყრიდა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებში დეპუტატად ქალაქ სოხუმის საქართველოს №12 საარჩევნო ოლქიდან, რომელზეც ხმების უმრავლესობით გახდა აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ჯილდოები და მედლები
კავკასიის დაცვისათვის
მამაცური შრომისათვის 1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში
ნიკოლას ტალიაფიკო

ნიკოლას ალეხანდრო ტალიაფიკო (; დ. 31 აგვისტო, 1992) — არგენტინელი ფეხბურთელი. ლიონის „ოლიმპიკისა“ და არგენტინის ეროვნული ნაკრების მარცხენა მცველი. 2021 წლის კოპა ამერიკისა და 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონი არგენტინის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
ინდეპენდიენტე
სამხრეთ ამერიკის თასი: 2017

აიაქსი
ერედივიზია: 2018–19, 2020–21, 2021–22
ნიდერლანდების თასი: 2018–19, 2020–21

სანაკრებო
არგენტინა
მსოფლიო ჩემპიონატი: 2022
კოპა ამერიკა: 2021
უეფა-კონმებოლის ჩემპიონთა თასი: 2022
5 ივლისის მოვლენები თბილისში (2021)

2021 წლის 5 ივლისს რუსთაველის გამზირზე დაგეგმილი „ღირსების მარშის“ წინააღმდეგ შეკრებილმა ულტრამემარჯვენე და ძალადობრივმა ჯგუფებმა პარლამენტის წინ ხელისუფლების წინააღმდეგ აღმართული კარვები დაშალეს. ამ მოვლენის მსვლელობისას, ადგილზე ფაქტობრივად არ იყო მობილიზებული პოლიცია. ამის შემდეგ, ულტრამემარჯვენე ჯგუფებმა პარლამენტის წინ აღმართული ევროკავშირის დროშა ჩამოხსნეს და ჯვარი აღმართეს.

იმავე დღეს, ამ ჯგუფებმა დაარბიეს სამოქალაქო მოძრაობა „სირცხვილიას“ და ლგბტქ+ უფლება დამცველი ორგანიზაციის „თბილისი პრაიდის“ ოფისები. შინაგან საქმეთა სამინისტრომ ოფისებზე თავდასხმის ფაქტებზე გამოძიება სხვისი ნივთის დაზიანების ან განადგურების მუხლებით დაიწყო.

5 ივლისს, ჰომოფობიურ ნიადაგზე თავდასხმის შედეგად პოლონელი ტურისტიც დაჭრეს. მედიის ცნობით, მიზეზი მისი საყურე გახდა. ინციდენტი კოსტა ხეთაგუროვის ქუჩაზე მოხდა, რაც მოვლენების ეპიცენტრიდან დაახლოებით 800 მეტრში მდებარეობს. ტელეკომპანია „ფორმულას“ ინფორმაციით, ერთ-ერთმა თვითმხილველმა განაცხადა, რომ ტურისტი მამაკაცი თავდამსხმელებს ჰომოსექსუალი ეგონათ. მედიის ინფორმაციით, იგი, სავარაუდოდ, ჯერ სცემეს, ხოლო შემდეგ დანით დაჭრეს. შინაგან საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ განზრახ მკვლელობის მცდელობის ბრალდებით საქართველოს ერთი მოქალაქეა დაკავებული.

ულტრამემარჯვენე და ძალადობრივი ჯგუფების მთავარი სამიზნე მედია და ჟურნალისტები გახდნენ. მათი თავდასხმის შედეგად 53 ჟურნალისტი და 2 სხვა ადამიანი დაშავდა. საქართველოში მყოფმა 20-მდე დიპლომატიურმა მისიამ ერთობლივი განცხადებით დაგმო ჟურნალისტების მიმართ ძალადობა და სამოქალაქო მოძრაობების ოფისების დარბევა.

6 ივლისს, წინა დღით სახელმწიფოს უმოქმედობის გასაპროტესტებლად მიმდინარე აქციაზე, ლგბტ აქტივისტებმა პარლამენტის წინ დროშა გაშალეს და ცაში ფერადი კვამლი გაუშვეს. მედიის წარმომადგენლები 6 ივლისსაც დაშავდნენ, თუმცა ამ შემთხვევაში პოლიცია მოძალადეებს აქტიურად აკავებდა. ისინი მშვიდობიანი აქციის მიმართულებით კვერცხებს, ქვებს, ქვებით სავსე ბოთლებს, რკინის ნაჭრებს, შუშებს და სხვა ნივთებს ისროდნენ. დაშავდა რამდენიმე პოლიციელიც.

11 ივლისს, ცნობილი გახდა, რომ „ტვ პირველის“ ოპერატორი ალექსანდრე ლაშქარავა, რომელიც აქციაზე ულტრამემარჯვენე, ძალადობრივი ჯგუფების მსხვერპლი გახდა, თავის სახლში გარდაცვლილი იპოვეს. ამ ფაქტს მწვავე გამოხმაურება მოჰყვა საზოგადოების მხრიდან. 14 ივლისს, ოთხმა კრიტიკულმა ტელევიზიამ – „მთავარმა არხმა“, ტელეკომპანია „პირველმა“, „ფორმულამ“ და „კავკასიამ“ პრემიერ ირაკლი ღარიბაშვილისა და 5 ივლისს ჟურნალისტებზე მოძალადეთა დასჯის მოთხოვნით დილის 07:00 სთ-დან 24 საათით მაუწყებლობა შეწყვიტეს. ოთხივე ტელევიზიის გამოსახულებაზე, შავ ფონზე, 5 ივლისს დაშავებული ჟურნალისტების სახელები და გვარები იკითხებოდა, ასევე ჩნდებოდა წარწერა – „გადადგეს ირაკლი ღარიბაშვილი! დაისაჯოს ყველა მოძალადე!“.
ფრანკო არმანი

ფრანკო არმანი (; დ. 16 ოქტომბერი, 1986) — არგენტინელი ფეხბურთელი. „რივერ პლეიტის“ მეკარე. 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონი, 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის და 2019, 2021 წლების კოპა ამერიკის მონაწილე არგენტინის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
ატლეტიკო ნასიონალი
კოლუმბიის ჩემპიონატი: 2011-, 2013-, 2013-, 2014-, 2015-, 2017-
კოლუმბიის თასი: 2012, 2013, 2016
კოლუმბიის სუპერლიგა: 2012, 2016
ლიბერტადორესის თასი: 2016
რეკოპა სუდამერიკანა: 2017

რივერ პლეიტი
არგენტინის პრიმერა დივიზიონი: 2021
არგენტინის სუპერთასი: 2017, 2019
ლიბერტადორესის თასი: 2018; მეორე ადგილი: 2019
რეკოპა სუდამერიკანა: 2019
არგენტინის თასი: 2019

სანაკრებო
არგენტინა
მსოფლიო ჩემპიონი: 2022
არტემიო ფრანკის თასი: 2022
კოპა ამერიკა: 2021, 2024
ნესტორ პიტანა

ნესტორ ფაბიან პიტანა (დ. 17 ივნისი, 1975) — არგენტინელი საფეხბურთო მსაჯი და ყოფილი მსახიობი. ნამსაჯები აქვს 2014 და 2018 წლების მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე. მან იმსაჯა 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის გახსნითი შეხვედრა რუსეთისა და საუდის არაბეთის ნაკრებებს შორის.. 2018 წლის 15 ივლისს პიტანამ იმსაჯა 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფინალი, რომელშიც საფრანგეთმა ხორვატიის ნაკრები დაამარცხა. ის გახდა მეორე მსაჯი რომელმაც მსოფლიო ჩემპიონატის ერთ გათამაშებაზე იმსაჯა როგორც გახსნითი შეხვედრა, აგრეთვე ფინალური შეხვედრა (თანამემამულე ჰორაციო ელიზონდოს შემდეგ, რომელმაც ეს 2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე გააკეთა).
ჯორდან პიკფორდი

ჯორდან ლი პიკფორდი (დაბადების გვარი: ლოგანი; დ. 7 მარტი, 1994) — ინგლისელი ფეხბურთელი. ინგლისის პრემიერლიგის გუნდ „ევერტონისა“ და ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მეკარე.

პიკფორდმა კარიერა „სანდერლენდის“ აკადემიაში დაიწყო ხოლი პირველი პროფესიონალური კონტრაქტი 2011 წელს მიიღო. 2011 წელს, მას შემდეგ რაც გახდა „სანდერლენდის“ წევრი, იჯარით თამაშობდა 6 ინგლისურ კლუბში. 2017 წლის ივნისში პიკფორდი გახდა „ევერტონის“ წევრი. გუნდმა მის სანაცვლოდ £25 მილიონი გადაიხადა.

პიკფორდი სხვადასხვა დროს იყო ინგლისის 16, 18, 18, 19, 20 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების წევრი. მისი დებიუტი ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების რიგებში 2017 წლის ნოემბერში, გერმანიის წინააღმდეგ გამართულ ამხანაგურ შეხვედრაში შედგა. პიკფორდი იყო ნაკრების ძირითადი მეკარე 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატსა და 2020 წლის ევროპის ჩემპიონატზე.

მიღწევები
სანაკრებო
ინგლისი:
ევროპის ჩემპიონატი: ფინალისტი: 2020
მეისონ მაუნტი

მეისონ ტონი მაუნტი (; დ. 10 იანვარი, 1999) — ინგლისელი ფეხბურთელი. ინგლისის პრემიერლიგის კლუბის „მანჩესტერ იუნაიტედის“ და ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ნახევარმცველი. შეუძლია ითამაშოს საყრდენი ნახევარმცველისა და შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე.

მაუნტის კარიერა ლონდონის „ჩელსიში“ დაიწყო საიდანაც 2017-2019 წლებში გაიჯარებული იყო არნემის „ვიტესსა“ და „დერბი ქაუნთში“. გუნდში დაბრუნების შემდეგ იქცა „ჩელსის“ ერთ-ერთ ძირითად მოთამაშედ და გუნდთან ერთად მოიგო უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა.

2017 წელს ინგლისის 19 წლამდე ფეხბურთელთა ეროვნულ ნაკრებთან ერთად მოიგო ახალგაზრდული ევროპის ჩემპიონატი. მისი დებიუტი ეროვნულ ნაკრებში 2019 წელს შედგა. მაუნტი იყო ინგლისის საფეხბურთო ნაკრების წევრი ევროპის 2020 წლის საფეხბურთო ჩემპიონატზე.

მიღწევები
საკლუბო
ჩელსი: (3)
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (1): 2020–21
უეფა-ს სუპერთასი (1): 2021
ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი (1): 2022

მანჩესტერ იუნაიტედი: (1)
ინგლისის ასოციაციის თასი (1): 2024

სანაკრებო
ინგლისი:
ევროპის ჩემპიონატი: ფინალისტი: 2020
ჯოვანი დი ლორენცო

ჯოვანი დი ლორენცო (; დ. 4 აგვისტო, 1994, კასტელნუოვო-დი-გარფანიანა, ლუკა, ტოსკანა, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი. იტალიური „ნაპოლისა“ და იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მარჯვენა მცველი. 2020 წელს იტალიის ნაკრებთან ერთად მოიგო ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
ემპოლი
სერია : 2017–18

ნაპოლი
სერია : 2022–23, 2024–25
იტალიის თასი: 2019–20

სანაკრებო
იტალია
ევროპის ჩემპიონატი: 2020

ინდივიდუალური
სერია -ს წლის გუნდის წევრი: 2021–22, 2022–23
სერია -ს სეზონის გუნდის წევრი: 2022–23, 2024–25
ევროპის სპორტული მედიის წლის გუნდის წევრი: 2022–23
მოლეკულური მასა

მოლეკულური მასა, მოლეკულური წონა — მოლეკულის (ატომის) 0 მასის ფარდობა 1/1212 მასის ატომურ ერთეულთან: =0/1/1212, ამგვარად, მოლეკულური მასის ნამრავლი მასის ატომურ ერთეულზე გვაძლევს მოლეკულურ მასას. მოლეკულური მასა მოლურ მასასთან დაკავშირებულია თანაფარდობით: =103·მოლ/კგ, ვინაიდან =0, სადაც ავოგადროს რიცხვია.

წყლის მოლეკულისათვის (2):

მოლეკულური მასა ტოლია წყალბადის პროტონებისა და ნეიტრონების მასისა (2·1 პრ=2 ამე) და ჟანგბადის პროტონებისა და ნეიტრონების მასის (8 პრ+8 ნეი=16 ამე) ჯამისა, ანუ 18 ამე.
მოლეკულის მასის შეწონილი საშუალო ტოლია წყალბადისა და ჟანგბადის ატომთა მასის საშუალო შეწონილების საერთო ჯამის, ანუ 2·1,008+15,999=18,015

ცნება „მოლეკულური მასა“ მტკიცედ დამკვიდრდა მეცნიერებაში მას შემდეგ, რაც ს. კანიცაროს შრომების შედეგად, რომელმაც ა. ავოგადროს შეხედულებები განავითარა, მკვეთრად იქნა ფორმულირებული განსხვავება ატომსა და მოლეკულას შორის. მოლეკულური მასა ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მუდმივაა, რომელიც ახასიათებს ინდივიდუალურ ნივთიერებას. მოლეკულური მასის განსაზღვრის ექსპერიმენტული მეთოდები დამუშავებულია ძირითადად აირებისა და ხსნარებისათვის. აირების მოლეკულური მასის განსაზღვრას საფუძვლად უდევს ავოგადროს კანონი. ხსნარების შემთხვევაში მოლეკულურ მასას კრიოსკოპიული და ებულიოსკოპიული მეთოდებით ნსაზღვრავენ. ცალკეული მოლეკულების მოლეკულური მასა შეიძლება მას-სპექტრომეტრული მეთოდითაც განსაზღვრონ. მოლეკულური მასა მაღალმოლეკულური ნაერთების (პოლიმერების) ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მახასიათებელია, რომელიც მათ ფიზიკურ (ტექნოლოგიურ) თვისებებს განსაზღვრავს.
ნიკოლო ბარელა

ნიკოლო ბარელა (; დ. 7 თებერვალი, 1997) — იტალიელი ფეხბურთელი. მილანის „ინტერისა“ და იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ნახევარმცველი.

სანაკრებო კარიერა
ნათამაშები აქვს იტალიის 15, 16, 17, 19, 20 და 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში. 2021 წელს იტალიის ნაკრებთან ერთად მოიგო ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
ინტერ მილანი
იტალიის სერია : 2020–21

სანაკრებო
იტალია
ევროპის ჩემპიონი: 2020

ინდივიდუალური
სერია -ს სეზონის გუნდის წევრი: 2024–25
ჯაკომო რასპადორი

ჯაკომო რასპადორი (; დ. 18 თებერვალი, 2000, ბენტივოლიო, ემილია-რომანია, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი. იტალიური „ნაპოლისა“ და იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების თავდამსხმელი. ნათამაშები აქვს იტალიის 17, 19, 20 და 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში. 2021 წელს იტალიის ნაკრებთან ერთად მოიგო ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
ნაპოლი
სერია : 2022–23, 2024–25

სანაკრებო
იტალია
ევროპის ჩემპიონატი: 2020
ინდივიდუალური
სერია -ს თვის საუკეთესო ფეხბურთელი: იანვარი 2022