iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ანდრანიკ პილოიანი

ანდრანიკ პილოიანი (; დ. 1962, მასისი) — სომეხი პოლიტიკოსი. 2020 წლის 20 ნოემბრიდან არის სომხეთის საგანგებო სიტუაციების მინისტრი.

ბიოგრაფია
1993 წლის 11 აგვისტოდან მსახურობდა სომხეთის შეიარაღებულ ძალებში. დაინიშნა სომხეთის თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ნაწილის დაზვერვის განყოფილების უფროსად. 1995-1996 წლებსა და 1996-1998 წლებში მსახურობდა ამავე სამხედრო ნაწილის მსროლელი ბატალიონის მეთაურის მოადგილედ -ზე. ამავე სამხედრო ნაწილის მსროლელი ბატალიონის მეთაური 1998-2000 წლებში - მსახურობდა თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ნაწილში მეთაურის მოადგილედ 2002-2003 წლებში ეკავა სომხეთის თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ნაწილის შტაბის უფროსის მოადგილის თანამდებობა. 2003-2006 წლებში სომხეთის თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ნაწილის მეთაური. 2006-2008 წლებსა და 2008 წელს. სამხედრო ნაწილის მეთაური 2006 წლის 13 მაისიდან 2010 წლამდე ამავე სამხედრო ნაწილის მეთაურის მოადგილე. თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ნაწილის შტაბის უფროსი 2014-2018 წლებში. ამავე სამხედრო ნაწილის შტაბის უფროსის მოადგილე. 2018-2020 წლებში თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ნაწილის მეთაური. 2020 წლის 20 ნოემბერს, დაინიშნა სომხეთის რესპუბლიკის საგანგებო სიტუაციების მართვის მინისტრად.

1981-1983 წლებში სამსახური სსრკ-ს შეიარაღებულ ძალებში. 1989-1994 წლებში მონაწილეობდა სსრ-საზღვრების დაცვაში, კერძოდ, სომხეთის რესპუბლიკის ჰადრუტის, შაჰუმიანის, ლაჩინის, მარტაკერტის რაიონების, იერასხავანის, ტავუშის, ნოემბერიანის, გორისის რაიონების სოფლების დაცვაში. 2020 წლის 6 ოქტომბერს მონაწილეობდა საომარ მოქმედებებში არცახის რესპუბლიკის სამხრეთ ფრონტზე. 2020 წლის 22 ოქტომბერს სომხეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებულებით მიენიჭა ეროვნული გმირის წოდება. სამსახურის განმავლობაში დაჯილდოვდა მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის ხარისხის საბრძოლო ჯვრით, მამაცობისთვის, შეიარაღებული ძალების იუბილე უმწიკვლო სამსახურისთვის 1-ლი, მე-2, მე-3, მე-4 ხარისხის უწყებრივი მედლები, მთაინი ყარაბარის მადლიერების მედალი, შაჰამირ შაჰამირიანის მედალი, სომხეთის იერაპაჰი იუსტიციის სამინისტროს სამახსოვრო მედლები და სხვ. 2020 წლის 7 ივლისს სომხეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებულებით მიენიჭა გენერალ-მაიორის სამხედრო წოდება.

ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.
ვაჰან კერობიანი

ვაჰან კერობიანი (დ. 1 ოქტომბერი, 1976, ერევანი) — სომეხი პოლიტიკოსი, პროფესიით მათემატიკოსი. 2020 წლის 26 ნოემბრიდან არის სომხეთის რესპუბლიკის ეკონომიკის მინისტრი.

ბიოგრაფია
ვაჰან კერობიანი დაიბადა 1976 წლის 1 ოქტომბერს, ერევანში. 1993-1998 წლებში სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მათემატიკის ფაკულტეტზე. სწავლა დაამთავრა მათემატიკოსის კვალიფიკაციით. 1996-1997 წლებში იყო შპს „“-ს კომპიუტერული სისტემების ინჟინერი. 1997-1998 წლებში მთავრობასთან დაკავშირებული საინფორმაციო და საგამომცემლო სააგენტოს ქსელის ინფორმაციის სამმართველოს მთავარი სპეციალისტი. 1998 წელს -ის საყოველთაო სომხური ფონდის აღმასრულებელი საბჭოს გამოთვლითი სამმართველოს მთავარი სპეციალისტი. 1998-1999 წლებში -ის ტექნოლოგიების განვითარებისა და ანალიზის დეპარტამენტის სპეციალისტი. 1999-2004 წლებში იყო სომხეთის ბანკის სავაჭრო-სესხების განყოფილება, სპეციალისტი, უფროსი სპეციალისტი და დეპარტამენტის უფროსი. 2005-2006 წლებში „ “-ის პროექტის მენეჯერი. 2006-2012 წლებში „ “-ის აღმასრულებელი დირექტორი. 2012-2020 წლებში იყო - -ის დამფუძნებელი და დირექტორი. 2016 წელს მან გახსნა კომპანიის ქვედანაყოფი ბელარუსში. ბელარუსში ასევე აფინანსებდა ბელარუსული ენის კურსებს. 2020 წელს მან დატოვა ბიზნესი. 2020 წლის 26 ნოემბერს დაინიშნა სომხეთის რესპუბლიკის ეკონომიკის მინისტრის თანამდებობაზე. ერთ-ერთი სომხური გამოცემის ცნობით, მისი თანამდებობაზე დანიშვნა სომხეთის პრემიერ-მინისტრის, ნიკოლ ფაშინიანის წინადადებით მოხდა. კერობიანმა თანამდებობაზე ჩაანაცვლა ტიგრან ხაჩატრიანი, რომელმაც თანამდებობა 2020 წლის 24 ნოემბერს, ქვეყანაში არსებული პოლიტიკური კრიზისის ფონზე დატოვა.

კერობიანი თავისუფლად ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს. 2019 წლიდან არის სომხეთის მწარმოებელთა და მრეწვეელთა კავშირის წევრი, 2020 წლიდან მანტაშოვის ბიზნეს კლუბის წევრი, ამავე წლიდან აგრეთვე არის სომხეთის დირექტორთა ასოციაციის წევრი. არის შეიარაღებული ძალების წევრი. მინიჭებული აქვს რიგითი ჯარისკაცის რანგი. მთიანი ყარაბაღის ომის დაწყების შემდეგ კერობიანი მოხალისედ წავიდა ფრონტზე. ომის დამთავრების შემდეგ მან მიიღო შეთავაზება, რომ გამხდარიყო ოფიციალური პირი

კერობიანს ჰყავს მეუღლე, ორი ქალიშვილი და სამი ვაჟი.
სმპად პიურადი

სმპად პიურადი (; დ. 3 მარტი, 1862 წელი, ზეიტუნი, ოსმალეთის იმპერია - გარდაიცვალა 1915 წელს, აიასი, ოსმალეთის იმპერია) — სომეხი ინტელექტუალი, მწერალი და საზოგადო მოღვაწე. მოკლეს სომეხთა გენოციდის დროს.

ცხოვრება და მოღვაწეობა
პიურადი დაიბადა 1862 წლის 3 მარტს ზეიტუნში. 1871 წელს გაემგზავრა იერუსალიმში და შევიდა ჯარანკავორაცის სკოლაში, სადაც სწავლა 1880 წელს დაასრულა. სკოლის დასრულებისთანავე სწავლა განაგრძო სორბონის უნივერსიტეტში. 1885 წელს დაინიშნა კილიკიის 36 სომხური სკოლისგან შემდგარი თემის ზედამხედველად. ამავე პერიოდში გამოაქვეყნა თავისი პირველი ლექსები იეგია დემირჯიბაშიანის ფილოსოფიურ ჟურნალში ,,დედამიწა" .

1885 წელს პიურადმა გახსნა სკოლა სომხებით დასახლებულ სოფელ სისში (დღევანდელი კოზანი).

როგორც პოლიტიკური აქტივისტი, პიურადი დააპატიმრეს მეუღლესთან (რომელიც თურქულ ციხეში დაბრმავდა) ერთად. მან მარაშისა და ალეპოს ციხეებში 5 წელი დაჰყო. ზეიტუნელების მიერ ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის უილიამ გლადსტონისთვის მიწერილ წერილში დეტალურადაა აღწერილი პიურადის დაპატიმრება და ციხის პირობები. ,,ამ დროს მათ დააპატიმრეს სემპად პიურადი და სასტიკი ცემითა და ყოველგვარი არასათანადო მოპყრობით მიიყვანეს მარაშის ციხეში. აქ მყოფი ერთადერთი პოეტი, ინტელექტუალური და განათლებული ახალგაზრდა, რომელიც ყველა თავის თანამედროვეს უყვარდა და რომელიც მშობლებისგან 20 წლიანი განშორების შემდეგ მათვე სანახავად დაბრუნდა, ვინაიდან 9 წლის ასაკში განათლების მისაღებად დატოვა სახლიც და მშობლებიც. საწყალი კაცი მშობლიურ სახლში მისვლამდე დააპატიმრეს, როგორც მაწანწალა, მიუხედავად იმისა რომ თან ახლდა ცოლი და ორი ვაჟი. ისინი 36 საათის განმავლობაში სასტიკად იტანჯებოდნენ შიმშილითა და სხვა მიზეზთა გამო. ალბეატადან მარაშამდე მიმავალ გზაზე ყოველგვარი მოწყალების გარეშე ბავშვებსაც კი წამებით კლავდნენ და წყლის მიღებას სასტიკად უკრძალავდნენ."

1985 წელს პიურადი ციხიდან გაათავისუფლეს. მალევე აქედან ის პირდაპირ კაიროში წავიდა, სადაც დააფუძნა სომხური ცენტრალური კოლეჯი და გაზეთი ,,ნორ ორ". ახალგაზრდა თურქი რევოლუციონერების მიერ წამოწყებული რევოლუციის შემდეგ დაბრუნდა თურქეთში, სადაც იყო რედაქტორი გაზეთების ,,პიუნიკი" და "გაღაფარი".

მან შექმნა არაერთი ნაწარმოები, მათ შორისაა: ,,ელდიზიდან სასუნამდე" (1910), ,,ავარაირის არწივი" (1909), ,,თავისუფლებისთვის" (1911) და მრავალი სხვა. მან გახსნა საკუთარი გამომცემლობაც და მალევე აირჩიეს ეროვნულ დეპუტატად.

გარდაცვალება
პიურადი მეორედ დააპატიმრეს და გადაასახლეს 1815 წელს სხვა სომეხ ინტელექტუალებთან ერთად. დააპატიმრეს აიასიში, ხოლო საბოლოოდ ანკარაში მოკლეს კიდეც.

წერის სტილი
პიურადი ითვლება გვიანდელ რომანტიკოს მწერლად. მისი ნაწერების უმრავლესობა ეხება თურქეთის მთავრობის მიერ სომეხთა რასის დევნას, გმირულ ზღაპრებსა და რევოლუციური ჟინით გაჟღენთილი სომხური საზოგადოების ყოფა-ცხოვრებას. ზოგიერთ რომანში მოქმედების არეალი თავად პიურადის მშობლიურ მხარე ზეიტუნშია გაშლილი. რევოლუციური მოძრაობით აღსავსე ნაწარმოებებმა სომეხი მკითხველის ყურადღებაც მიიპყრო, რამაც ის მეოცე საუკუნის დასაწყისის ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ მწერლად აქცია.

მემკვიდრეობა
სომხეთში პიურადის სახელს ატარებს დაწყებითი სკოლა.
ნიალას გორა

ნიალას გორა — არქეოლოგიური ძეგლი ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნიალასა და ლებისს შორის არსებულ ქედზე.

ქედის თხემზე, „ოჯაყარის“ მთის ჩრდილოეთ ფერდზე, არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, ოთარ ჯაფარიძის ხელმძღვანელობით, 1975 წელს გაავლო სადაზვერვო თხრილი. გათხრების შედეგად გამოვლინდა დიდი რაოდენობით ადრე-ბრინჯაოს ხანის მტკვარ-არაქსული და შუა საუკუნეების კერამიკის ფრაგმენტები. გორას თავზე შემოუყვება კედელი.

ნამოსახლარის პერიმეტრზე იკრიფებოდა მტკვარ-არაქსის კულტურისათვის დამახასიათებელი კერამიკის ფრაგმენტები. ასეთივე სურათი დადასტურდა ამავე მთის დაბლა მდებარე მოედანზე.
თოკის ციხე

თოკის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფელ თოკის სამხრეთ-აღმოსავლეთით.
ციხე არის კვადრატული ფორმის (1010 მ). მისი ქვედა ნაწილი კარგად არის შემონახული და შემორჩენილი კედლების სიმაღლე ზოგ ადგილას აღემატება 2 მეტრს. კედლების სისქე 2.5 მეტრს აღემატება და შიდა სივრცე, რომელიც ასევე კვადრატის მოყვანილობისაა მხოლოდ 33 მ ზომისაა. კედლები ნაგები არის კარგად ნათალი ქვით, მშრალი წყობით.
სატიკნეს ციხე

სატიკნეს ციხე — არქიტექტურული ძეგლი ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭობარეთში.
ნაგებობა ხელოვნურად მოსწორებულ თხემზეა აგებული. მას წაგრძელებული, ოვალის ფორმა აქვს, რომელსაც მთლიანად შემოუყვება გალავანი. არქეოლოგიურად შესწავლილი ნაწილში ფიქსირდება ორი წყება დიდი ზომის ქვებით ნაგები სწორკუთხა კედლები, რომლებიც შუაში მცირე ზომის ქვებითაა ამოვსებული. ადრე შუა საუკუნეების ნაგებობის ქვედა ფენებში დაფიქსირებულია რკინის ხანის არქეოლოგიური მასალა.
ახჩიის ყორღანი

ახჩიის ყორღანი — არქეოლოგიური ძეგლი ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახჩიაში.
ყორღანი თარიღდება ძვ.წ. - საუკუნეებით.
ყორღანს დაბალი ქვამიწაყრილი ქონდა. წრის შიგნით აღმოჩნდა ჭურჭლის ფრაგმენტები. ყორღანის სიმაღლე მიწის ზედაპირიდან იყო 0.4 მ. წრის დიამეტრი ჩრდილოეთიდან სამხრეთით 8.2 მ., დასავლეთიდან აღმოსავლეთით 9.36 მ. იყო. ყორღანის ცენტრალურ ნაწილში ამოღებული იყო 4.9 მ. დიამეტრის ორმო. ორმოში ჩადგმული იყო კამერა და დრომოსი. მშრალი წყობით, დიდი ქვებით ნაგები დრომოსი და კამერა ერთ მთლიან ტალანს წარმოადგენს და დამხრობილი არის ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან-სამხრეთ დასავლეთით. დრომოსის ზომებია: სიგანე შესასვლელთან - 1.91 მ., კამერასთან - 1.36 მ., სიგრძე ზედა რიგისა - 2.37მ, ქვედა რიგის სიგრძე - 1.4 მ., სიმაღლე - 2.9 მ. კამერის ზომებია: სიგრძე - 3.17 მ., სიმაღლე 2.32 მ., სიგანე თავთან - 0.94 მ., ძირთან - 1.85 მ. კამერის დასავლეთ ნაწილში ნიშა იყო. დრომოსში აღმოჩნდა ჭურჭლის ფრაგმენტები, წვრილფეხა და მსხვილფეხა საქონლის ძვლები. კამერაში რამდენიმე ადგილას აღმოჩნდა ადამიანის ძვლები, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ აქ რამდენიმე ადამიანი უნდა ყოფილიყო დაკრძალული.
ალიაშხაბ კებეკოვი

ალიაშხაბ ალიბულატოვიჩ კებეკოვი , ასევე ცნობილი როგორც ალი აბუ მუჰამედი , — დაღესტნელი მებრძოლი ისლამისტი რუსეთში და კავკასიის ემირატის ლიდერი დოკუ უმაროვის გარდაცვალების შემდეგ. სალაფიზმის მიმდევარი. შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტმა კებეკოვი სპეციალურად დანიშნულ გლობალურ ტერორისტთა სიაში 2015 წლის 25 მარტს დაამატა. 2015 წლის 19 აპრილს, კებეკოვი მოკლეს რუსეთის უშიშროების ძალებმა, სპეცოპერაციის დროს, ბუინაკსკში, გერეი-ავლაკის დასახლებაში. კებეკოვი იყო პირველი არაჩეჩენი, რომელიც ხელმძღვანელობდა ჩრდილოეთ კავკასიის აჯანყებას.

ადრეული ცხოვრება და კარიერა
ალიაშხაბ კებეკოვი დაიბადა 1972 წლის 1 იანვარს დაღესტანში, შამილსკის რაიონში. იგი შეუერთდა კავკასიის საამიროს დაღესტნის ვილაიეთის, ისლამისტ ჯიჰადისტურ ჯგუფს. 2010 წლის ოქტომბერში კებეკოვი დოკა უმაროვმა დანიშნა კავკასიის ემირატის მოსამართლედ, რომელიც პასუხისმგებელი იყო შარიათის წესების გაცემაზე, ჯგუფის ქმედებისდა მიხედვით. მიუხედავად იმისა, რომ კებეკოვი თვლიდა, რომ ეს თანამდებობა მისთვის შეუფერებელი იყო, რადგან იგი ყურანის და სუნას დიდი მცოდნე არ იყო, მან მაინც დაიკავა შესაბამისი თანამდებობა.

კავკასიის საამიროს ხელმძღვანელობა
2014 წლის 16 იანვარს -ზე გამოქვეყნდა აუდიო კლიპი, რომელშიც ხმა, რომელიც ამტკიცებდა, რომ კებეკოვი იყო, აღიარებდა, რომ მიიღო ინფორმაცია ჯგუფის ლიდერის, უმაროვის გარდაცვალების შესახებ. როგორც ჩანს, კებეკოვმა უარყო ჯგუფის სხვა ემირების წინადადება, რომ იგი უმაროვის შემცვლელი უნდა ყოფილიყო, მან თქვა, რომ მას არ ჰქონდა სამხედრო გამოცდილება და არასოდეს უმსახურია მეთაურად; ამის ნაცვლად მან როლისთვის ასლამბეკ ვადალოვი წარადგინა. მიუხედავად ამისა, მარტში იგი ჯგუფის მეთაური გახდა. კავკასიის ემირატთან დაკავშირებულმა კავკაზის ცენტრმა კებეკოვის დანიშვნა და უმაროვის გარდაცვალების შესახებ გამოაცხადა. ამ განცხადებიდან რამდენიმე კვირაში, საიტმა ასევე გამოაქვეყნა კებეკოვისადმი ერთგულების აღთქმა დაღესტანში, ჩეჩნეთში, ინგუშეთში და ყაბარდო-ბალყარეთში, ასევე ჩეჩნეთის ხელმძღვანელობით სირიაში დაფუძნებული ჯაიშ ალ-მუჰაჯირინ ვალ-ანსარში.

2014 წლის ივნისში ინტერნეტში გამოქვეყნებულ ვიდეოჩანაწერში კებეკოვმა ბოდიში მოუხადა მშვიდობიან მოქალაქეებს, რომლებიც დაზარალდნენ კავკასიის საამიროს თავდასხმების შედეგად და განაცხადა, რომ სამოქალაქო პირები არ უნდა იყვნენ დაჯგუფების სამიზნე. მან ასევე მოუწოდა ბოევიკებს, რომ არ გამოიყენონ ქვრივები შეიარაღებულ თავდასხმებსა და თვითმკვლელობებში. მათ აჯანყებულ საქმიანობაში გააქტიურდა კავკასიის საამირო. 2014 წლის 5 ოქტომბერს გროზნოს მერიასთან თვითმკვლელი ტერორისტული აფეთქება მოხდა. დაიღუპა ხუთი რუსი პოლიციელი და თვითმკვლელიც, დაიჭრა კიდევ 12 ადამიანი. თავდასხმაზე პასუხისმგებელი კავკასიის საამირო იყო. ბიუტუკაევმა აიღო პასუხისმგებლობა 2014 წელს გროზნოში მომხდარ შეტაკებებზე, რომლის დროსაც 14 რუსი პოლიციელი დაიღუპა და 35 ადამიანი დაიჭრა. ეს თავდასხმა ერთ-ერთი ყველაზე მასშტაბური იყო 2013 წლის დეკემბრის ვოლგოგრადის დაბომბვის შემდეგ, რომელიც ასევე განხორციელდა კავკასიის საამიროს მიერ. გროზნოში თავდასხმის მეორე დღეს მეზობელ დაღესტანში რუსეთის უშიშროების ფედერალური სამსახურის შენობას ცეცხლი გაუჩნდა. თუ ეს თავდასხმაც განხორციელდა კავკასიის საამიროს მიერ, ეს იქნებოდა სამი ფართომასშტაბიანი თავდასხმა სამ თვეში.

2015 წლის 19 აპრილს კებეკოვი მოკლეს რუსეთის უშიშროების ძალებმა, ბიუნასკიკში ერთ-ერთი სახლის დარბევის დროს.
პატუილარდას ბოჭკოვანა

პატუილარდას ბოჭკოვანა (; ადრე ) — სოკოს სახეობა ინოსპერმას გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას და აზიის ზოგიერთ რაიონს.

მომაკვდინებელად შხამიანი სოკოა. შეიცავს მომწამვლელ ნივთიერება მუსკარინს. იზრდება ფოთლოვან, წიწვოვან და შერეულ ტყეებში, პარკებში, ბაღებში, როგორც წესი კირიან და თიხიან ნიადაგზე, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად აღწერა ნორვეგიელმა მიკოლოგმა აქსელ გუდბრან ბლიტმა 1905 წელს როგოც . 2019 წელს გადატანილი იქნა ინოსპერმას გვარში.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ფეხის სიგრძე — 3-9 სმ, ხშირად მოწითალო, თავიდან ზარისებრ-კონუსისებური, დროთა განმავლობაში იშლება, ბორცვაკით ცენტრში, გლუვი, აბრეშუმისებრი ელფერით, მშრალი, კიდეები უფრო ღიაა და დაფარულია ღრმა რადიალური ბზარებით.

რბილობი — თეთრი, ნორჩობაში თითქმის სუნის გარეშე და თხილის გემოთი, შემდეგ ხილის სუნით, მოგვიანებით ახასიათებს უსიამოვნო და მწარე გემო. დაზიანებისას (განსაკუთრებით სიბერეში) წითლდება.

ფეხის სიგრძე — 4-10 სმ, სისქე — 0,8-1,5 სმ, ქუდის ფერია ან უფრო ღია, მკვრივი, მყარი, ცილინდრული, ძირში ოდნავ გასქელებული, ბოჭკოვანი, სიგრძივ დაღარული.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები ხშირი, ვარდისფერი, შემდეგ ყავისფერი, მოწითალო ლაქებით, კიდეებთან თეთრი.

სპორების ფხვნილი — მოყავისფრო ან ჟანგმიწისფერ-მურა. სპორები — 11-136-7 მკმ, ოვალური ან ლობიოსებრი, გლუვი, მოყავისფრო.

ცვალებადობა
ქუდის ფერი ვარირებს თეთრიდან ნაცრისფრამდე ან ჟანგმიწისფრამდე, სიმწიფეში შესაძლოა იყოს მოწითალო ან აგურისფერ-წითელი. დაჭერისას ფეხი წითლდება. ფირფიტები თავიდან მოწითალოა, მოგვიანებით ჟანგისფერ-ყავისფერი ან ზეთისხილისფერ-მურა, ჩვეულებრივ მოწითალო ლაქებით. ფეხის რბილობი ხშირად იძენს მოვარდისფრო ელფერს.

გავრცელება და ეკოლგია
იზრდება ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად ფოთლოვან, წიწვოვან და შერეულ ტყეებში, პარკებში, ბაღებში, უპირატესად კირიან და თიხიან ნიადაგზე. ხშირად მთიან ადგილებში. მიკორიზას უპირატესად ქმნის მუხასთან, წიფელთან, ცაცხვთან და ფიჭვთან.

გავრცელებულების არეალი მოიცავს ევროპას და აზიის ზოგიერთ რაიონს.

სეზონი — მაისიდან ოქტომბრამდე, განსაკუთრებით მასიურად აგვისტო-სექტემბერში.

ტოქსიკურობა
მომაკვდინებლად შხამიანი სოკოა. შეიცავს დიდი რაოდენობით მუსკარინს. მოწმავლის სიმპტომები ვლინდება მიღებიდან 0,5-2 საათის შემდეგ და მოიცავს ძლიერ ცრემლდენასა და ოფლიანობას, რასაც მოსდევს ტაქიკარდია, ჰალუცინაცია, არტერიული წნევის მკვეთრი ვარდნა, სუნთქვის გაძნელება, მხედველობის დაქვეითება, ღებინება და დიარეა, კანის შეწითლება, შემდეგ სიმკრთალე, რასაც თან ახლავს ძლიერი შეციება და მძიმე შემთხვევაში სიკვდილიც კი.

უკიდურეს შემთხვევაში რეკომენდებულია ატროპინის გამოყენება და მარილიანი წყლისა და გლუკოზის ერთდროულად მიღება. სამედიცინო ჩარევა აუცილებელია. გამოუცდელ მესოკოვეს ის შეიძლება აერიოს საჭმელად ვარგის მაისის სოკოში.

მსგავსი სახეობები
Genealogy

— სომხური ჯგუფი, რომელიც შეიქმნა სომხეთის წარსადგენად 2015 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე. ექვსიდან ხუთი წევრი იყო სხვადასხვა კონტინენტის სომხური დიასპორიდან. მათი ოჯახები მსოფლიოს გარშემო გაიფანტა 1915 წელს მომხდარი სომხების გენოციდის დროს. ხუთი მონაწილე იყო სომხური დიასპორის მრავალფეროვნების ნიშნად, აგრეთვე სომხეთის გენოციდის მეასე წლისთავის ოფიციალური ლოგოს სიმბოლიზების ნიშნად, სადაც 5 მონაწილე ხუთ ყავილს ასახავს, ყვავილის ცენტრს წარმოადგენს მეექვსე მონაწილე, რომელიც სომხეთიდანაა.
ჯგუფმა წარმოადგინა სომხეთი 2015 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე. 2015 წლის 23 მაისს გამართულ ფინალში, საერთო ჯამში მე-16 ადგილი დაიკავა, სულ 34 ქულით რომელიც 8 ქვეყნისგან მიიღო, მათ შორის უმაღლესი შეფასება, 12 ქულა მიიღო საქართველოსგან.

წევრები
ჯგუფის პირველი წევრი არის ფრანგი სომეხი, ესაი ალტუნიანი, ის რომ მომღერალი ჯგუფს შეუერთდებოდა 2015 წლის 16 თებერვალს გახდა ცნობილი. მეორე წევრი იყო ამერიკელი სომეხი თამარ კაპელიანი, რომელიც ჯგუფს 4 დღის შემდეგ, 2015 წლის 20 თებერვალს შეუერთდა. მესამე წევრი ვაჰე ტილბიანი, ეთიოპიელი-სომეხია, რომელიც ჯგუფს ალტუნიანის შეერთებიდან ერთი კვირის შემდეგ, 2015 წლის 23 თებერვალს შეუერთდა. ჯგუფის მეოთხე წევრი იყო სტეფანი ტოპალიანი, ამერიკაში დაბადებული ამერიკელი-სომეხი-იაპონელი მომღერალი რომელიც იაპონიაში ცხოვრობს. ის ჯგუფს 2015 წლის 27 თებერვალს შეუერთდა. მეხუთე წევრი იყო მერი-ჯეინ ო'დორეთი ბასმაჯიანი, სომხური წარმოშობის ავსტრალიელი ოპერის მომღერალი. ბასმაჯიანი ჯგუფს 2015 წლის 3 მარტს შეუერთდა. ჯგუფის მეექვსე წევრი იყო ინგა არშაკიანი, რომელმაც სომხეთი 2009 წლის მოსკოვში გამართულ ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე თავის დასთან, ანუშთან ერთად წარადგინა.

2015 წლის 28 აპრილს, ფრანგმა-სომეხმა ესაი ალტუნიანმა, ამერიკელმა-სომეხმა თამარ კაპელიანმა, ამერიკელმა-სომეხმა-იაპონელმა სტეფანი ტოპალიანმა, ავსტრალიელმა-სომეხმა მერი-ჯეინ ო'დორეთი ბასმაჯიანმა და ეთიოპიელმა-სომეხმა ვაჰე ტილბიანმა პრეზიდენტ სერჟ სარქისიანთან შეხვედრის შემდეგ მიიღეს სომხეთის მოქალაქეობა და სომხური პასპორტები. ჯგუფის მეექვსე წევრი ინგა არშაკიანი მანამდეც ფლობდა სომხეთის მოქალაქეობას.
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები (1959)

აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს 1959 წლის არჩევნები — აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატების რიგით მეხუთე არჩევნები, რომელიც გაიმართა 1959 წლის 15 მარტს. კენჭისყრის შედეგად ავტონომიური რესპუბლიკის მოსახლეობამ უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოს შემადგენლობა დააკომპლექტა. აფხაზეთის ასსრ-ის მეხუთე მოწვევის უმაღლესი საბჭოს პირველი სესია შედგა 1959 წლის 8 აპრილს ქალაქ სოხუმში.

ისტორია
1959 წლის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის დადგენილებით, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები დაინიშნა 1959 წლის 15 მარტს.

26 იანვარს „აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების დებულების“ 36 და 37 მუხლების საფუძველზე — აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა დაადგინა: დამტკიცებულ იქნეს აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების ცენტრალური საარჩევნო კომისია საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და მშრომელთა საზოგადოებების შემდეგი შემადგენლობით:
ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე — ხუხუტი სოლომონის ძე ბღაჟბა;
ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარის მოადგილე — ანა ნიკიტას ასული ბელოუსოვა;
ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მდივანი — ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე ბაღათურია;
ცენტრალური საარჩევნო კომისიის წევრები: ნადეჟდა იასონის ასული ჯახუა, ივანე კონსტანტინეს ძე თარბა, ასტიკო კონსტანტინეს ძე გვარამია, თამარ პლატონის ასული ხოჯავა, მერი დომენის ასული ჭაავა, თამარ პოღოსის ასული კაზარიანი, არდა შმატის ასული აიბა, მურმან ერასტოს ძე შაუთიძე, ლიდა ეკუპის ასული კვიწინია და შალვა ოქროპირის ძე თოდუა.

1959 წლის 15 მარტს გაიმართა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები. კენჭისყრა დაიწყო დილის 6 საათიდან და დამთავრდა ღამის 12 საათზე. ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ ყველა საოლქო საარჩევნო კომისიისაგან მიიღო სრული ცნობები აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების შედეგების შესახებ.

საარჩევნო ოლქების ამომრჩეველთა საერთო რიცხვმა შეადგენდა 251.975 კაცს, რომელთაგანაც აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭს დეპუტატების არჩევნებში მონაწილეობა მიიღო 251.971 კაცმა, ესეიგი ამომრჩეველთა 99,99%-მა.

კომუნისტებისა და უპარტიოების ბლოკის კანდიდატებს ყველა საარჩევნო ოლქში ხმა მისცა 251.974 ამომრჩეველმა, რაც შეადგენდა კენჭისყრით მონაწილე ამომრჩეველთა საერთო რიცხვის 99,98%-ს. დეპუტატობის წინააღმდეგ ხმა მისცა 177-მა კაცმა, ანუ კენჭისყრით მონაწილე ამომრჩეველთა საერთო რიცხვის 0,07%-მა.

ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ, განიხილა რა მასალები თითოეული საარჩევნო ოლქის მიხედვით, „აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების დებულების“ 38 მუხლის საფუძველზე რეგისტრაციაში გაატარა ყველა საარჩევნო ოლქში არჩეული აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები ყველა 112 საარჩევნო ოლქის მიხედვით.
1995 წლის აზერბაიჯანის სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობა

1995 წლის აზერბაიჯანის სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობა — სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობა აზერბაიჯანელი სამხედროების მიერ, პოლკოვნიკ როვშან ჯავადოვის მეთაურობით, რომელიც იყო სპეცდანიშნულების პოლიციის რაზმის ხელმძღვანელი . ჯგუფის მიზანი იყო ქვეყნის კონტროლის ხელში აღება და ყოფილი პრეზიდენტის, აბულფაზ ელჩიბეის ძველ თანამდებობაზე დაყენება.

გადატრიალება ჩაიშალა, როდესაც თურქეთის პრეზიდენტმა სულეიმან დემირელმა შეიტყო, რომ თურქეთში შეთქმულების მხარდამჭერები იყვნენ და აზერბაიჯანის პრეზიდენტს, ჰეიდარ ალიევს შეატყობინა ამის შესახებ. 1995 წლის 17 მარტს აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების ნაწილებმა ალყა შემოარტყა აჯანყებულთა ბანაკს და თავს დაესხა მათ, რის შედეგადაც მოკლეს პოლკოვნიკი ჯავადოვი.

ისტორია
1994 წლის 12 დეკემბერს სპეციალიზებული ჯგუფი, მათ შორის კორკუტ ეკენი (თურქეთის ეროვნული სადაზვერვო ორგანიზაცია, ), იბრაჰიმ შაჰინი, აიჰან ჩარკინი (თურქეთის პოლიციის სპეციალური ოპერაციების დეპარტამენტი) და აბდულა ჩატლი (მკვლელი), გაემგზავრნენ თურქეთიდან აზერბაიჯანში -ის 60 პოლიციელისგან შემდგარი ნაწილის მოსამზადებლად. ისინი მიიწვია -ის მეთაურმა და გადატრიალების მეთაურმა, როვშან ჯავადოვმა. / და ყურადღებით აკვირდებოდნენ მოვლენებს.

გაზეთ -ის ცნობით, გადატრიალება თურქი პოლკოვნიკის, ნეკაბეთინ ერგენეკონის ხელმძღვანელობით იყო განხორციელებული. ამ დროს ის ადიამანის ჟანდარმერიის პოლკის მეთაური იყო. თუმცა, სხვა გაზეთები იუწყებოდნენ, რომ ის 1982 წელს გადადგა დაკავებული თანამდებობიდან.

გადატრიალება ჩაიშალა მას შემდეგ, თურქეთის პრეზიდენტმა სულეიმან დემირელმა 1995 წლის 10 მარტს თავის აზერბაიჯანელ კოლეგას აცნობა ამის შესახებ. 14 მარტს აზერბაიჯანის შინაგან საქმეთა მინისტრმა რამილ უსუბოვმა ტელევიზიით გამოაცხადა -ის გაუქმების შესახებ. გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა იმის გამო, რომ „თითქმის უმართავ სუბიექტად იქცა, რომელიც მთლიანად სამინისტროს დაქვემდებარებაშია და კრიმინალურ სამყაროსთან თანამშრომლობს“.

1995 წლის 17 მარტს აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების ნაწილებმა ალყა შემოარტყეს აჯანყებულებს და თავს დაესხნენ მათ, რომლის დროსაც მოკვდა როვშან ჯავადოვი.

აჯანყების შემდგომი მდგომარეობა და თურქეთი
1996 წლის -ის ანგარიშის მიხედვით (თურქეთის ეროვნული სადაზვერვო ორგანიზაცია), თურქეთის პრემიერ-მინისტრმა ტანსუ ჩილერმა მინისტრს აივაზ გოკდემირს, პოლიციის უფროს მეჰმედ აგარს, იბრაჰიმ შაჰინს და კორკუტ ეკენს საშუალება მისცა ელჩიბეის პრეზიდენტად დაყენების მიზნით.

ელჩიბეი იყო თურქეთის ნაციონალისტური მოძრაობის პარტიის ერთ-ერთი პოლიტიკოსის ალფარსლან თურქეშის იდეოლოგიური მოკავშირე. თურქეთის მიერ გადატრიალების მცდელობის მხარდაჭერამ ასევე გამოიწვია დიპლომატიური კრიზისი თურქეთსა და აზერბაიჯანს შორის, ხოლო ამ უკანასკნელმა ქვეყანამ ოფიციალურად მოითხოვა მოხსენება გადატრიალების მოწყობის შესახებ.

1996 წლის -ის მოხსენებაში (სუსურლუქის სკანდალის შემდეგ) ნათქვამია, რომ პრემიერ მინისტრ ჩილერის მთავარი მრჩევლები, აკარ ოკანი და სულეიმან კამილ იუსეორალი, მონაწილეობდნენ გადატრიალებაში. სუსურლუქის კომისიის წევრი ფიქრი საღლარი ამტკიცებდა, რომ გადატრიალების მიზანი იყო ავღანეთიდან ნარკოტიკების შემოსატანი მარშრუტის დაცვა.

მოგვიანებით პრესაში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ერგენეკონის ბანდა, რომლის წევრიც გენერალი ველი ქუჩუკია, პასუხისმგებელი იყო გადატრიალების მცდელობაზე, რაც მიუთითებს სუსურლუქსა და ერგენეკონს შორის ურთიერთობაზე.