iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
იროდიონ ბეგიაშვილი

იროდიონ ბეგიაშვილი (დ. 31 იანვარი, 1909, ანაგა — გ. 8 იანვარი, 1991, პარიზი) — ქართველი არქიტექტორი.

ბიოგრაფია
იროდიონმა სწავლა სიღნაღში დაიწყო და თბილისის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში გააგრძელა, არქიტექტურის ფაკულტეტზე. პოლიტიკურმა მოვლენებმა ხელი შეუშალა მისი გეგმების ასრულებას. 1924 წლის აჯანყებაში ბიძებთან ერთად ჯერ კიდევ სულ ყმაწვილკაცი იროდიონიც იღებდა მონაწილეობას. შემდეგ ბიძებს დამალვაში ეხმარებოდა. ამას დაერთო დედის გარდაცვალება, მამის განკულაკება, ოჯახისთვის ქონების ჩამორთმევა და შავ სიაში შეყვანა. მომავლის რწმენა დაკარგულმა იროდიონმა გადაწყვიტა დროებით საზღვარგარეთ წასულიყო. 1928 წლის ივნისის ბოლოს იროდიონ ბეგიაშვილმა მეგობრებთან ერთად გადალახა თურქეთის საზღვარი. სულ ექვსნი იყვნენ. თურქეთში ორ წელიწადს გაჩერდნენ და მძიმე შრომით ირჩენდნენ თავს. იროდიონს გვერდიდან არ შორდებოდა მასზე ორი წლით უმცროსი ბიძაშვილი დიმიტრი. საფრანგეთის ვიზაზე მათ უარი უთხრეს. ბოლოს და ბოლოს, 1931 წელს მიიღეს ურუგვაის ვიზა. ისინი გამგზავრებას დათანხმდნენ, მაგრამ როგორც კი მათი გემი მარსელს მიადგა, ნაპირზე გადმოვიდნენ და საფრანგეთში დარჩნენ უვიზოდ.

იროდიონი პარიზში დასახლდა და ურთიერთობა დაამყარა ქართულ ემიგრაციასთან. იგი თანამშრომლობდა სხვადასხვა ემიგრანტულ ჟურნალ-გაზეთებში. მაგალითად, საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის საზღვარგარეთელი ახალგაზრდობის პარიზის კომიტეტის ჟურნალ „ახალ ივერიაში“ დაბეჭდილია მისი წერილი: „ნაციონალიზმისკენ“ და ნეკროლოგი „გრ. ნადარეიშვილი“. მეორე მსოფლიო ომის დროს იროდიონ ბეგიაშვილი გერმანელების მხარეს იბრძოდა, „თამარ პირველის“ რიგებში. 17 ქართველი ახალგაზრდისგან შედგენილი ეს ჯგუფი საიდუმლოდ და შერჩევით შეადგინა გერმანულმა კონტრდაზვერვამ, მიხეილ კედიას თანამშრომლობით. ჯგუფს ამზადებდნენ საქართველოში სამოქმედოდ, როგორც სადესანტო-სადივერსიო ნაწილს. 1980 წელს იროდიონმა დაწვრილებით აღწერა მისი ცხოვრების ეს ორწლიანი მონაკვეთი. მოგონებები „თამარ პირველის“ წევრთა ბედზე გამოქვეყნებულია 1990 წლის ჟურნალ „ივერიაში“.

მისი ოჯახური მდგომარეობიდან გამომდინარე, იროდიონ ბეგიაშვილი მარქსისტულ-ლენინური იდეოლოგიის შეურიგებელი მტერი იყო. იგი იზიარებდა ეროვნულ-დემოკრატთა იდეებს და ალბათ, ამოტომაც იყო, რომ მიხეილ ლაშქარაშვილმა სიკვდილის წინ მას მიანდო თავისი ბრძოლებისა თუ ემიგრანტული განცდების მოგონებათა წიგნი. იროდიონმა ნაშრომი საფუძვლიანად დაამუშავა, მაგრამ გამოქვეყნებას არ ჩქარობდა, რადგან ერიდებოდა უთანხმოებას, ისედაც დაპირისპირებულ ქართული ემიგრაციის რიგებში. იგი მუდამ ცდილობდა ემიგრაცია ერთსულოვანი ყოფილიყო. ბოლოს ავადმყოფობამ მიიყვანა ნაშრომის გამოქვეყნების გადაწყვეტილებამდე. 1990 წელს, მან ეს საქმე მიანდო ჟურნალ „რესპუბლიკას“. იროდიონ ბეგიაშვილი გარდაიცვალა 1991 წლის 8 იანვარს, პარიზში. დაკრძალულია ლევილის ქართველთა სასაფლაოზე.
დანიელა ჯუროვიჩი

დანიელა ჯუროვიჩი (დ. 27 მარტი, 1973, კოტორი) — მონტენეგროელი პოლიტიკოსი, მონტენეგროს პარლამენტის თავმჯდომარე 2022 წლის 28 აპრილიდან.

დაამთავრა ბელგრადის უნივერსიტეტის მენეჯმენტის ფაკულტეტი. მან მაგისტრის ხარისხი მიიღო ეკოლოგიისა და გარემოს დაცვის მიმართულებით მონტენეგროს უნივერსიტეტში, პოდგორიცაში. მუშაობდა ბელგრადში -ში გაყიდვების მენეჯერად, შემდეგ ჰერცეგ-ნოვიში -ს ფირმის სხვადასხვა მენეჯერულ პოზიციებზე.

პოლიტიკურ საქმიანობაში ჩაერთო მონტენეგროს სოციალისტური სახალხო პარტიის რიგებიდან. დაკავშირებული იყო ჰერცეგ-ნოვის ადგილობრივ თვითმმართველობასთან, ხოლო 2017 წელს გახდა ქალაქის მერის მოადგილე. 2022 წლის აპრილში აირჩიეს პარლამენტის თავმჯდომარედ.
დამიანე სააკაშვილი

დამიანე იაკობის ძე სააკაშვილი (დ. 21 ივნისი, 1865, ქუთაისი — გ. 23 აპრილი, 1943) — ქართველი პედაგოგი, კათოლიკური ეკლესიის სასულიერო პირი.

ბიოგრაფია
დამიანე სააკაშვილი დაიბადა 1865 წელს ქალაქ ქუთაისში, ქართველი კათოლიკეების იაკობ სააკაშვილისა და მაგდალინა ლაჩინაშვილის ოჯახში, რომლების 1860-იანი წლების ბოლოს გორიდან ქუთაისში გადმოვიდნენ საცხოვრებლად.

ქუთაისის კათოლიკური დაწყებითი სკოლის დასრულების შემდეგ სწავლა ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში განაგრძო, რომელიც 1883 წელს დაასრულა. დამიანეს უახლოესმა ნათესავმა, იმხანად ეკლესიის წინამძღვარმა და რომის აკადემიის ღვთისმეტყველების კანდიდატმა, კავკასიის კათოლიკეთა ეკლესიის ვიზიტატორმა, დონ ივანე ანტონოვმა მას სწავლისადმი განსაკუთრებული სურვილი და მონდომება შეამჩნია და 18 წლის ყმაწვილი სასწავლებლად რომს გააგზავნა.

რომიდან სამშობლოში დაბრუნებულ დონ დამიანე სააკაშვილს სასულიერო სემინარიაში პროფესორობა შესთავაზეს, მაგრამ მან ამ შემოთავაზებაზე უარი განაცხადი, რადგან გული ყოველთვის მრევლის მსახურებისკენ მიუწევდა. იგი დიდი სიხარულით ეკურთხა მღვდლად და ეს ღვთის წყალობად მიიღო. 1892-1903 წლებში დონ დამიანე ტირასპოლის ეპარქიის სხვადასხვა სამრევლოში მსახურობდა. 1893-1894 წლებში მისი ხელმძღვანელობით აიგო კათოლიკური ეკლესიები პერეკოპსა და ბერდიანსკში.

მის სახელს უკავშირდება 1903 წელს ბათუმის კათოლიკური ეკლესიის მშენებლობის იდეა. ამავე 1903 წელს, დონ დამიანემ, საქართველოში მოგზაურობისას მეგზურობა გაუწია კათოლიკური სამყაროს გამოჩენილ მოღვაწესა და ქართველი ერის დიდ გულშემატკივარს, ტირასპოლის კათოლიკეთა ეპისკოპოსს, ბარონ დე როპპს. ეს მოგზაურობა თავის წერილში აღწერილი აქვს ზაქარია ჭიჭინაძეს.1904 წელს მსახურობდა ოდესის კათოლიკურ ეკლესიაში, წირავდა იტალურ ენაზე.

1905 წლიდან 1939 წლამდე დონ დამიანე ქუთაისის კათოლიკური მონასტრის წინამძღვარია. იგი მღვდელმსახურებას ბრწყინვალედ უთავსებდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში. თეოლოგია-ფილოსოფიასთან ერთად, მან ბრწყინვალედ იცოდა საქართველოს ისტორია, ქართული ლიტერატურა, ზედმიწევნით ფლობდა უცხოურ ენებს: იტალიურს, ფრანგულს, პოლონურს, ლათინურსა და რუსულს. თავისუფლად ქადაგებდა იტალიურ და პოლონურ ენებზე, იყო ენციკლოპედიური განათლების, ჭეშმარიტად გამორჩეული ინტელიგენტი. იგი დღენიადაგ სრულყოფდა საკუთარ ცოდნას და გამოცდილებას, თავდადებით ემსახურებოდა ყველას ეროვნებისა და სარწმუნოების მიუხედავად.

საქართველოს ძალადობრივი გასაბჭოების შემდეგ, რომის მისიამ ჩვენს ქვეყანაში მოღვაწეობა შეწყვიტა. პაპის რწმუნებული, კავკასიის სამოციქულო ადმინისტრატორი, ეპისკოპოსი ნატალე გაბრიელ მორიონდო 1921 წლის მარტში იძულებული გახდა საქართველო დაეტოვებინა. კათოლიკეების მიმართ ანტირელიგიურმა დამოკიდებულებამ განსაკუთრებული ძალით იფეთქა, რადგან ისინი „იმპერიალისტური ევროპის“ პოტენციურ მოკავშირეებად ჩათვალეს. მათი ეკლესიები დაანგრიეს, ან არადანიშნულებისამებრ გადააკეთეს. სასტიკი რეპრესიებისა და შანტაჟის პირობებში უხდებოდათ ცხოვრება სიკვდილს გადარჩენილ მღვდლებს: დამიანე სააკაშვილს, ემანუელ ვარდიძეს, კონსტანტინე საფარაშვილს. მათ აქტიურად დევნიდა ბოლშევიკური რეჟიმი.

ეკლესიის დახურვის შემდეგ, დონ დამიანე სიცოცხლის ბოლომდე დარაჯად მუშაობდა ქუთაისის უბიწოდ ჩასახვის საყვარელ ეკლესიაში და დიდი რუდუნებით უვლიდა მას.

დამიანე სააკაშვილი 1943 წლის 23 აპრილს, 79 წლის ასაკში აღესრულა. დაკრძალეს ეკლესიის ეზოში, მისივე გაშენებულ ბაღში.
ინგა მამუჩიშვილი

ინგა მამუჩიშვილი (დ. 17 ივნისი, 1962, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (2006).

ბიგრაფია
1988 წელს დაამთავრა მოსკოვის სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი.

1991 წელს — კრწანისის რაიონის მთავარი პედიატრი. 1991 წელს (3 თვე) — არაბეთის გაერთიანებული ემირატები — წითელი ჯვრის კლინიკა — ექიმი-პედიატრი. 1992-1995 წლებში — თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტის პედიატრიის კათედრის ასპირანტი და ძმები ზუბალაშვილების სახელობის პედიატრიული კლინიკის ექიმი-პედიატრი. 1996-2004 წლებში – ამავე კათედრის ასისტენტი. 2004-2006 წლებში — დოცენტი. 2004-2011 წლებში — ძმები ზუბალაშვილების სახელობის პედიატრიული კლინიკის დირექტორი. 2004-2011 წლებში – თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორთა საბჭოს წევრი, დიდი საბჭოს წევრი, სადისერტაციო საბჭოს წევრი. 2011-2019 წლებში — „სეუ“-ს პროფესორი და კლინიკა სეუ-ს ექიმი-პედიატრი. 2011-2015 წლებში — მაღალი ტექნოლოგიების საუნივერსიტეტო კლინიკის კონსულტანტი. 2015-2017 წლებში — კლინიკა „ “, ექიმი პედიატრი. 2017 წლიდან — “მზიურიმედი”, ექიმი- პედიატრი. 2019 წლიდან — კლინიკა „ნიუ ჰოსპიტალს“-ის პედიატრიული ამბულატორიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. მონაწილეობს საერთაშორისო ფორუმებში, კონფერენციებისა და კონგრესების მუშაობაში. 72 სამეცნიერო პუბლიკაციის ავტორი და 2 სახელმძღვანელოს თანაავტორი. 2016 წელს მიენიჭა „წლის საუკეთესო პედიატრის“ წოდება.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ასთმური კომპონენტით მიმდინარე ბრონქო–პულმონური პათოლოგიების კლინიკური ვარიანტების განმსაზღვრელი ფაქტორები და იმუნომოდულაციის ეფექტურობა ბავშვთა ასაკში“, დაიცვა 1995 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ნეიროჰუმორული და ენერგოუზრუნველყოფის სისტემების ურთიერთკავშირის სტრესინდუცირებული დარღვევები მოზარდებში“, დაიცვა 2006 წელს.
მარიკა ჯიქია

მარიკა ჯიქია (დ. 1948) — ქართველი ენათმეცნიერი, მეცნიერი, პედაგოგი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი, სპეციალობა — თურქული ენა და ლიტერატურა, ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი. ასევე 1971 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ხელოვნების ფაკულტეტი, სპეციალობა — მუსიკათმცოდნე, 1972 წელს ასპირანტურის კურსი სტრუქტურული და გამოყენებითი ლინგვისტიკის კათედრაზე.

1973-1976 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, ზოგადი ენათმეცნიერების კათედრასთან არსებული ექსპერიმენტული ფონეტიკის ლაბორატორიის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1997-2004 წლებში იყო ამავე უნივერსიტეტის თურქოლოგიის კათედრის პროფესორი. 2004-2006 წლებში თურქოლოგიის კათედრის გამგე. 2006 წლიდან იყო ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის სასწავლო-სამეცნიერო ინსტიტუტის თურქოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი და პროფესორი. 1976-1995 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკად. გიორგი წერეთლის სახელობის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის ტიპოლოგიის განყოფილების უმცროსი, უფროსი და წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1996-2006 წლებში ამავე ინსტიტუტის ტიპოლოგიის განყოფილების გამგეა. 2006-2011 წლებში იყო ტიპოლოგიის განყოფილების მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი. 2011-2017 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის „თესაურუსის“ კომიტეტის მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1996-2011 წლებში იყო აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის სამეცნიერო საბჭოს წევრი. 1996-2006 წლებში აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტთან არსებული სადისერტაციო საბჭოს წევრი. 2004 წელს იყო საერთაშორისო ფორუმის, გლობალიზაცია და ცივილიზაციათა დიალოგის აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი. 2006-2011 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის სამეცნიერო საბჭოს წევრი. 2006 წლიდან კი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის სადისერტაციო საბჭოს წევრი. არის სამეცნიერო კონფერენციების მონაწილე, სამეცნიერო შრომების ავტორი. იყო გრაფინია მ. დოენჰოფის (გერმანია) სტიპენდიატი (1999), 2009 — შოთა რუსთაველის სახელობის სტიპენდიატი (2009). თურქული სამყაროს კვლევაში განსაკუთრებული დამსახურებისათვის მიღებული აქვს თურქი მწერლებისა და ხელოვანთა ასოციაციის ჯილდო (1999).

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „თურქიზმები ქართველურ ანთროპონიმიკონში“, დაიცვა 1995 წელს.
მიხეილ რევია

მიხეილ რევია (დ. 18 ივლისი, 1919, ხუნწი, მარტვილის რაიონი) — ქართველი თანამდებობის პირი, ინჟინერი. სამთო ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1938 წელს სწავლა დაიწყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამთო ფაკულტეტზე. მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე, გაიწვიეს საბჭოთა არმიის რიგებში. მონაწილეობდა ყირიმისა და ჩრდილოეთ კავკასიის ფრონტების საბრძოლო ოპერაციებში. მსახურობდა მოსკოვის სამხედრო ოლქში. სწავლა განაგრძო ინსტიტუტში 1946 წლიდან, რომელიც 1948 წელს დაამთავრა.

იგი სამუშაოდ გაანაწილეს ძერჟინსკში. 1948-1958 წლებში მუშაობდა ტრესტ "ძერჟინსკუგოლის" შახტებში სხვადასხვა თანამდებობებზე - უბნის უფროსად, მთავარ ინჟინრად და შახტის დირექტორად. ნახშირის მრეწველობის მინისტრის ბრძანებით გადაყვანილ იქნა "ახალციხნახშირის" 3 შახტის უფროსად 1958 წელს, 1959 წელს კი ტრესტ "საქშახტმშენის", "ახალციხეშახტმშენის" სამმართველოს მთავარ ინჟინრად. 1959-1963 წლებში ტრესტ "ტყვარჩელნახშირის" 2 შახტის უფროს იყო. ჩორდის ბარიტის მაღაროს უფროსად კი 1963-1971 წლებში. ასევე საქართველოს ტექზედამხედველობის სისტემაში მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობებზე 1969-1995 წლებში. "საქტექზედამხედველობაში" მუშაობისას დიდი წვლილი შეიტანა რესპუბლიკის სამთომომპოვებელ საწარმოებში უსაფრთხოების ტექნიკის მდგომარეობის გაუმჯობესების, საწარმოო ტრავმატიზმისა და ავარიის შემცირების საქმეში. აქტიურად მონაწილეობდა სამთო-ტექნიკური საზოგადოების საქმიანობაში, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სტუდენტთა საკვალიფიკაციო გამოცდებში. დაჯილდოებულია მრავალი საბრძოლო და შრომითი ორდენით და მედლით.

ჯილდოები
საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი
ჯეიმზ აპათურაი

ჯეიმზ აპათურაი (, ; დ. 7 აგვისტო, 1968, ტორონტო) — კანადელი ჟურნალისტი და ნატოს ყოფილი პრეს-სპიკერი. ნატოს გენერალური მდივნის სპეციალური წარმომადგენელი ამიერკავკასიისა და ცენტრალური აზიის ქვეყნებში.

დაიბადა 1968 წლის 7 აგვისტოს კანადის ქალაქ ტორონტოში. 1991 წელს დაამთავრა ტორონტოს უნივერსიტეტის პოლიტიკური მეცნიერებისა და ისტორიის ფაკულტეტი, სადაც მიიღო ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხი. 1993 წელს საერთაშორისო ურთიერთობების მაგისტრის ხარისხი მიიღო ამსტერდამის უნივერსიტეტში.

1993 წლიდან მუშაობდა კანადის ტელერადიომაუწყებლობის კორპორაციაქში, რედაქტორის თანაშემწედ. 1994 წლიდან კანადის ეროვნული თავდაცვის სამინისტროში გადადის სამუშაოდ.
კარლო თაბუკაშვილი

კარლო თაბუკაშვილი (დ. 5 აპრილი, 1925, თბილისი — გ. 24 სექტემბერი, 2004) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1991), პროფესორი (1992).

ბიოგრაფია
1948 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის საინჟინრო-სატრანსპორტო ფაკტულტეტი.

1948–1951 წლებში მუშაობდა ქ. ვლადიმირში წყალმომარაგების სექტორის ინჟინრად. შემდეგ საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წყალთა მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევით უნივერსიტეტში. 1972 წლიდან საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში თეორიული მექანიკის კათედრაზე ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას. მისი კვლევები ეხება ჰიდროტექნიკაში ჰიდრავლიკური პრობლემების გადაწყვეტას და მის დანერგვას პრაქტიკაში. კარლო თაბუკაშვილის მიერ გამოკვლეული ჰიდრავლიკური გაანგარიშების მეთოდები შესულია სსრკ-ის წყალთა მეურნეობის საპროექტო უნივერსიტეტების რეკომენდებულ ნორმატივებში. არის მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი.

ორგანიზაციის წევრი
საქართველოს საინჟინრო აკადემია, ნამდვილი წევრი (1992-)

ჯილდოები
2000 — ღირსების ორდენი
ლარნაკის ციხესიმაგრე

ლარნაკის ციხესიმაგრე —  შუა საუკუნეების  ციხესიმაგრე, რომელიც დააარსეს ევროპელებმა საუკუნეში და აღადგინეს თურქებმა 1625 წელს კვიპროსის სამხრეთ სანაპიროს და საპორტო ქალაქ ლარნაკას დასაცავად. ნაგებობა მდებარეობს კვიპროსის სამხრეთ სანაპიროზე. მოგვიანებით ასრულებდა საარტილერიო სადგურის და ციხის ფუნქციას. ამჟამად შენობაში განთავსებულია ისტორიული მუზეუმი.

ისტორია
ისტორიული მტკიცებულებების თანახმად, ციხესიმაგრე აშენდა ლარნაკას ნავსადგურში კვიპროსის მეფის იაკობ დე ლუზინიანის (1382-1398) დროს. ციხესიმაგრე გახდა კვიპროსის სამხრეთ სანაპიროს თავდაცვითი სისტემის განუყოფელი ნაწილი, რომელიც გადაჭიმულია ფამაგუსტას პორტიდან პილას და ლიმასოლის მიდამოებში კონცხის გავლით აკროტირის ყურემდე.

ვენეციელთა ბატონობის პერიოდში (1489-1571 წწ.) ციხესიმაგრე ლარნაკის საზღვაო პორტის თავდაცვითი ნაგებობის ფუნქციას ასრულებდა, შემდეგ კი მთელ კუნძულთან ერთად ოსმალეთის იმპერიის მმართველობის ქვეშ მოექცა. ციხესიმაგრე არაერთხელ აღადგინეს და ხელახლა ააშენეს. 1625 წელს თურქებმა აღადგინეს სიმაგრე, რომელიც იმ დროისთვის თითქმის მთლიანად ჩამოინგრა (ამას მოწმობს ციხის შესასვლელის ზემოთ განთავსებული დაფა), რის შემდეგაც ციხესიმაგრემ შეიძინა თანამედროვე სახე, რომელიც აერთიანებდა რომაული და ოსმალეთის არქიტექტურის თავისებურებებს. თუმცა, საუკუნისთვის ნაგებობა ნაწილობრივ განადგურდა.

1878 წელს ბრიტანელების მოსვლასთან ერთად ციხე გარემონტდა. ასრულებდა სასამართლოს ფუნქციას, მასში განთავსდა პოლიციის განყოფილება, ციხე, სისრულეში მოყავდათ სიკვდილით დასჯის განაჩენი. 1948 წელს ლარნაკის ციხეში ბოლო პატიმარი დასაჯეს სიკვდილით. ამის შემდეგ პოლიციის განყოფილება გადავიდა ფინიკუდესის ბულვარის მოპირდაპირე მხარეს და ციხესიმაგრის შენობაში გაიხსნა ისტორიული მუზეუმი. 1963 წელს ქალაქში მიმდინარე არეულობის დროს მუზეუმის ზოგიერთი ექსპონატი მოიპარეს ან მნიშვნელოვნად დაზიანდა.

აღწერა
არქეოლოგიური კვლევების თანახმად, თავდაპირველი ნაგებობა გაცილებით დიდი იყო ვიდრე ოსმალეთის მიერ 1625 წელს აღდგენილი ციხესიმაგრე. მისი ტერიტორია ვრცელდებოდა ჩრდილოეთით და სამხრეთ-დასავლეთით. თავდაპირველი ნაგებობიდან შემორჩენილია სიმაგრის მხოლოდ  სამხრეთ ნაწილის თაღები და ნახევარწრიული აფსიდა, რომლის გასწვრივ არის ნიქოზიის გოთური ტაძრებიდან  ჩამოტანილი საუკუნის საფლავის ქვები.

ციხესიმაგრის ჩრდილოეთ ნაწილში შემორჩენილია ოსმალური სტილის ორი მიმდებარე ორსართულიანი ნაგებობა, მათგან ერთ-ერთის პირველ სართულზე განლაგებულია თაღოვანი გალერეა, რომელიც ასრულებს შიდა ეზოს და ამავე დროს სიმაგრეში შესასვლელის ფუნქციას. შესასვლელიდან მარჯვნივ მდებარე ოთახი განკუთვნილი იყო მსჯავრდებულთა სიკვდილით დასჯისთვის, რისთვისაც ბრიტანელებმა ოთახში დამონტაჟეს სახრჩობელა.

შენობის მეორე სართულზე ლარნაკას ისტორიული მუზეუმია, რომელიც იკავებს ოთხ ოთახს. მუზეუმში განთავსებულია - საუკუნეების ადრეული ქრისტიანული ბაზილიკების ექსპონატები. კედლებზე  ადრეული ქრისტიანობის პერიოდის ფრესკების ფოტოებია. მუზეუმი მნახველებისთვის  ღიაა მთელი კვირის განმავლობაში.

ციხესიმაგრეში განლაგებულია საუკუნის დასაწყისის -ის ფირმის ქვემეხები, რომლებიც ზალპით ხვდებოდნენ ნავსადგურში შესულ გემებს. ციხესიმაგრის ეზოში ამჟამად რეგულარულად იმართება სიმფონიური მუსიკის კონცერტები და თეატრალური ფესტივალები.
გულნარა ტაბიძე

გულნარა ტაბიძე (დ. 15 აგვისტო, 1936, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი და პედაგოგი. კარდიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (2000).

ბიოგრაფია
1960 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1960-1968 წლებში იყო ბორჯომის საბაზო სანატორიუმ „ლიკანის“ ექიმი-ორდინატორი. 1968-1970 წლებში — კლინიკური და ექსპერიმენტული კარდიოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკური ორდინატორი. 1970-1975 წლებში — ამავე ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1975-1988 წლებში — უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1988 წლიდან — წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1996 წლიდან — ტექნიკური უნივერსიტეტის კათედრის პროფესორი. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. ავტორია 60 სამეცნიერო ნაშრომის კლინიკურ ფარმაკოლოგიასა და კარდიოლოგიაში. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფია: „ჰიპერტონული გული“ სტაბილური და ავთვისებიანი მიმდინარეობის არტერიული ჰიპერტონიის დროს (თბილისი, 1992). ეკუთვნის 3 მეთოდური რეკომენდაცია. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის: „ჯილდო პრევენციული მედიცინის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის“, „ . “ (2005), თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ჯილდო „ღვაწლმოსილი მკურნალი-გულნარა ტაბიძე“ კარდიოლოგი (2017).

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კვატერონის, განგლენორის, პექსონის, დიმეკოლინის შედარებითი კლინიკური ეფექტურობა კუჭის და 12–გოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადების დროს“, დაიცვა 1970 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ულის მარცხენა პარკუჭის სტრუქტურული ცვლილებები, ფუნქციური მდგომარეობა და მკურნალობის თანამედროვე მეთოდები ჰიპერტონიული დაავადების დროს“, დაიცვა 1995 წელს.
თამაზ ნათიძე

თამაზ ნათიძე (დ. 31 მარტი, 1932, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი, მეცნიერი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1958 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემიის არქიტექტურის ფაკულტეტი.

1958 წელს მუშაობა დაიწყო საპროექტო ინსტიტუტ "საქქალაქმშენსახპროექტში". სამუშაოდ გადავიდა მოსკოვის ცენტრალურ სამეცნიერო კვლევით, ტიპური და ექსპერიმენტული პროექტირების ინსტიტუტში უფროსი არქიტექტორის თანამდებობაზე 1961 წლიდან. 1964 წლიდან კი მუშაობდა თბილისის ზონალურ სამეცნიერო-კვლევით, ტიპური და ექსპერიმენტული პროექტირების ინსტიტუტში არქიტექტორთა ჯგუფის უფროსად, ხოლო შემდეგ განყოფილების გამგედ. დაინიშნა საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული საქართველოს ისტორიისა და ძეგლთა დაცვის მთავარ სამეცნიერო-საწარმოო სამმართველოში, სამმართველოს უფროსად 1978 წელს და 1988 წლიდან დაინიშნა მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილედ, სადაც მუშაობდა 2005 წლამდე. შეთავსებით ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას 1959 წლიდან, ჯერ თოიძის სახელობის სამხატვრო სასწავლებელში, 1968 წლიდან კი თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის არქიტექტურის ფაკულტეტზე. მუშაობდა უფროსი მასწავლებლის, ხოლო 2001 წლიდან პროფესორის თანამდებობაზე. მის მიერ დამუშავებულია ლექციების ციკლი დისციპლინებში: „არქიტექტურული კომპოზიციის საფუძვლები“, „საქართველოს არქიტექტურის ისტორია“, „არქიტექტურული მეცნიერება და კრიტიკა“, „ახალი ტიპის სკოლებისა და სკოლის გარეშე დაწესებულებების კომპლექსი“. ამ ტიპის სასწავლო დაწესებულებების კომპლექსი პირველად დაპროექტდა საბჭოთა კავშირის მასშტაბით. 1988 წელს არჩეულ იქნა „ძეგლებისა და ღირსშესანიშნავი ადგილების საერთაშორისო საბჭოს“ წევრ-კორესპონდენტად. 1988 წლიდან კი არჩეულია იყალთოს საპატიო მოქალაქედ. არჩეულ იქნა საქართველოს იკომოსის კომიტეტის წევრად 1998 წელს. 2006 წელს კი საქართველოს ჰუმანიტარულ და სახელოვნებო მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილ წევრად - აკადემიკოსად.

ჯილდოები
2007 - საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი
1997 - ღირსების ორდენი
შოთა ნიჟარაძე

შოთა ნიჟარაძე (დ. 1915, ვაიო — გ. 1989) — ქართველი ენათმეცნიერი, მეცნიერი, დიალექტოლოგი, ლექსიკოლოგი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1941 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი აღმოსავლური და კავკასიური ენების განხრით.

1946 წლიდან გარდაცვალებამდე სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა ბათუმის რუსთაველის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში, ხელმძღვანელობდა ქართული ენისა და ლიტერატურის კათედრას (1967-1985). არჩეული იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის დიალექტოლოგიისა და ენის ისტორიის საკოორდინაციო და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სპეციალიზებული საბჭოების წევრად. იგი ძირითადად იკვლევდა აჭარულ კილოს სხვადასხვა კუთხით. ავტორია 50-მდე ნაშრომისა, მათ შორის 4 მონოგრაფია. აჭარული დიალექტისთვის დამახასიათებელი ფონეტიკურ-გრამატიკული და ლექსიკური მოვლენები დაწვრილებით არის აღწერილი და გაანალიზებული მონოგრაფიებში „ზემო აჭარულის თავისებურებანი“ (ბათუმი, 1957), „ქართული ენის ზემოაჭარული დიალექტი“ (ბათუმი, 1961). აჭარული მეტყველების შესწავლის საფუძველზე მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ აჭარულში, ნაცვლად ორი (ზემო და ქვემო აჭარული) კილოკავისა, უნდა გამოიყოს სამი კილოკაური ერთეული: ზემოაჭარული (ხულოსა და შუახევის რაიონები), ქვემოაჭარული (ქედისა და ნაწილობრივ ხელვაჩაურის რაიონები) და ქობულეთური (ქედისა და ნაწილობრივ ხელვაჩაურის რაიონები). ამ კლასიფიკაციით, კილოკაური დიფერენციაცია შეესაბამება მხარის ისტორიულ-გეოგრაფიულ და ეთნიკურ დაყოფას. მისი აზრით, სპეციფიკური დიალექტური თავისებურებანი ყველაზე კოლორიტულად შემონახულია ქვემო აჭარულში, კერძოდ, ქედის რაიონის მეტყველებაში, რომელიც შედარებით დაცულია სხვა კილოთა გავლენისაგან. აღსანიშნავია მისი დამსახურება აჭარული კილოს ლექსიკის შესწავლაში, რაც აისახა მონოგრაფიაში „ქართული ენის აჭარული დიალექტი. ლექსიკა“ (ბათუმი, 1971). ავტორი გამოყოფს აჭარული ლექსიკისათვის დამახასიათებელ ძირითად პლასტებს: არქაიზმებს, ზანიზმებს, უშუალო და შუალობითი გზით შემოსულ თურქულ-არაბულ-სპარსულ ნასესხობებს. განსაკუთრებით ფასეულია მონოგრაფიის მეორე ნაწილი — ლექსიკონი, რომელიც 8000 სიტყვა-სტატიას შეიცავს. გამოირჩევა მასალის საიმედოობით, ფრაზეოლოგიზმებისა და იდიომატური გამოთქმების სიუხვით და დღემდე აჭარული კილოს შეუცვლელ ლექსიკონად რჩება.
ზურაბ ტაბატაძე

ზურაბ ტაბატაზე (დ. 15 მარტი, 1926, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1948 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი.

1950-1956 წლებში შრომითი საქმიანობა დაიწყო თბილისის რკინიგზის სახლის მშენებლობაზე — მშენებელ ოსტატად, უბნის უფროსად; მუშაობდა შორეულ აღმოსავლეთში (სსრ კავშირის რკინიგზის ჯარებში სამსახურის დროს), ბატალიონის ინჟინრად, რკინიგზის ნაგებობათა კომპლექსის მშენებლობაზე — უფროს ინჟინრად, საწარმოო-ტექნიკური განყოფილების უფროსის მოადგილედ; 1957 წლიდან 21 წლის განმავლობაში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს სამშენებლო გაერთიანება „მთავართბილმშენის“ სისტემაში: იყო ტრესტ „თბილგაზმშენის“ 1 სამმართველოს მთავარი ინჟინერი, უფროსი, გაერთიანება „მთავართბილმშენის“ მთავარი ინჟინრის მოადგილე, გაერთიანების უფროსის მოადგილე ეკონომიკის საკითხებში; 1977 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტში (შემდგომ ეკონომიკის სამინისტროში) ჯანდაცვის, სოცუზრუნველყოფისა და სამედიცინო მრეწველობის განყოფილების მთავარ სპეციალისტად, განყოფილების უფროსად; მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ჯილდოები
შრომის ვეტერანი
საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი