iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საჭადრაკო ოლიმპიადა 1931

მეოთხე საჭადრაკო ოლიმპიადა ჩატარდა 1931 წლის 11–26 ივლისს ჩეხოსლოვაკიის დედაქალაქ პრაღაში. ტურნირი ჩეხოსლოვაკიის საჭადრაკო ფედერაციის 50 წლის იუბილეს მიეძღვნა. ასპარეზობაში 19 ქვეყნის ნაკრები მონაწილეობდა.

ტურნირის მსვლელობა
ტურნირს პრაღის ცნობილმა კაფემ — „სტუმრად ნოვაკთან“ უმასპინძლა. მიუხედავად კარგი საყოფაცხოვრებო პირობებისა, რეგლამენტი მძიმე იყო: მოჭადრაკეებს დღეში ორი ტურის თამაში და დაფასთან 8-10 საათის გატარება უწევდათ, რაც პარტიების ხარისხზე აისახებოდა.

ოლიმპიადის ფავორიტებად ითვლებოდნენ მოქმედი ჩემპიონი პოლონეთი, ტრადიციულად ძლიერი უნგრეთი, აგრეთვე აშშ, გერმანია (რომელსაც ეფიმ ბოგოლიუბოვი ლიდერობდა) და საფრანგეთი მსოფლიოს ჩემპიონ ალექსანდრე ალიოხინის მეთაურობით.

ტურნირის დასკვნითი ნაწილი მეტად დაძაბული გამოდგა. ბოლო ტურის წინ აშშ-ის ნაკრებს 46 ქულა ჰქონდა, პოლონეთს — 45, ხოლო იუგოსლავიას — 44½. ჩემპიონის ბედი აშშ-ისა და პოლონეთის მატჩში გადაწყდა. მიუხედავად იმისა, რომ პოლონელები თავიდან დაწინაურდნენ (რუბინშტეინმა მოუგო კეჟდენს), გადადებულ პარტიებში ამერიკელებმა შეძლეს წონასწორობის აღდგენა. მატჩი ფრედ (2:2) დასრულდა, რაც აშშ-ის ნაკრებისთვის ჩემპიონობისთვის საკმარისი აღმოჩნდა. ჰამილტონ-რასელის თასი პირველად გადავიდა ატლანტის ოკეანის მიღმა.

აღსანიშნავია, რომ ამ ოლიმპიადაზე პირველად აიკრძალა მოჭადრაკეთა თვითნებური გადანაწილება დაფებზე — გუნდებს სავალდებულო ნუმერაცია განესაზღვრათ, რამაც დაფების მიხედვით საუკეთესოების გამოვლენა გახადა შესაძლებელი.

ტექნიკური შედეგები
ტურნირი ჩატარდა წრიული სისტემით.

გუნდური შედეგები
ჩემპიონის და პრიზიორების შემადგენლობა
საუკეთესო შედეგები დაფების მიხედვით
საჭადრაკო ოლიმპიადა 1933

მეხუთე საჭადრაკო ოლიმპიადა ჩატარდა 1933 წლის 12–23 ივლისს ინგლისის საკურორტო ქალაქ ფოლკსტონში. ასპარეზობაში 15 ქვეყნის ნაკრები მონაწილეობდა.

ტურნირის ორგანიზება
თავდაპირველად ფიდე-მ ოლიმპიადის ჩატარება ესპანეთს მიანდო, თუმცა მათ უარი განაცხადეს. მოგვიანებით მასპინძლობის სურვილი აშშ-მა გამოთქვა, მაგრამ ტურნირის დაწყებამდე ცოტა ხნით ადრე ამერიკელებმაც უარი თქვეს. საბოლოოდ, ინგლისის საჭადრაკო ფედერაციამ იკისრა ორგანიზატორობა. მოკლე ვადების გამო, ბევრმა ქვეყანამ ვერ მოახერხა გუნდის გაგზავნა. ოლიმპიადაზე არ გამოცხადდა გერმანია, რომელიც საერთოდ გამოვიდა ფიდე-დან (ქვეყნის სათავეში ნაცისტების მოსვლის გამო).

ტურნირის მსვლელობა
ამერიკელებმა თავიდანვე ენერგიული სტარტი აიღეს. მათ ძირითად მდევრებად ჩეხოსლოვაკია და შვედეთი მოგვევლინენ. ჩემპიონის ბედი ბოლო ტურში, აშშ-ისა და ჩეხოსლოვაკიის მატჩში გადაწყდა. ჩეხოსლოვაკიის ნაკრებს თასის მოსაპოვებლად მინიმუმ 3½:½ მოგება სჭირდებოდა. მატჩის მიმდინარეობისას ისინი 2½:½ ლიდერობდნენ, თუმცა ბოლო პარტიაში ვეტერანმა ფრენკ მარშალმა შეძლო კარელ ტრეიბლის დამარცხება. მატჩი 2½:1½ დასრულდა ჩეხების სასარგებლოდ, მაგრამ საერთო ქულებით აშშ-მა ჩემპიონობა შეინარჩუნა.

მესამე ადგილზე, დამატებითი მაჩვენებლების (მოგებული მატჩების რაოდენობა) წყალობით, შვედეთის ნაკრები გავიდა.

ტურნირი კვლავ დაამშვენა მსოფლიო ჩემპიონის, ალექსანდრე ალიოხინის გამოსვლამ, რომელმაც მძიმე სტარტის შემდეგ (წაგება ტარტაკოვერთან) ფორმა აღიდგინა და პირველ დაფაზე საუკეთესო შედეგი აჩვენა.

ტექნიკური შედეგები
ტურნირი ჩატარდა წრიული სისტემით.

გუნდური შედეგები
ჩემპიონის და პრიზიორების შემადგენლობა
საუკეთესო შედეგები დაფების მიხედვით
ავატარი (კომპიუტერული ტერმინი)

კომპიუტერულ ტერმინოლოგიაში ავატარი არის მომხმარებლის გამოსახვა ან სამგანზომილებიანი მოდელის სახით, რომელიც კომპიუტერულ თამაშებში გამოიყენება, ან ორგანზომილებიანი სურათის სახით, რომელიც გამოიყენება ინტერნეტ-ფორუმებზე.

წარმოშობა
ინგლისურ ენაში სიტყვა ავატარი დამკვიდრდა განსხეულების მნიშვნელობით, თვითონ ტერმინი კი ინდური წარმოშობისაა. სანსკრიტზე სიტყვა ავატარა ნიშნავს რეინკარნაციას.

კომპიუტერული თამაშები
მომხმარებლის ვირტუალური გამოსახულების მნიშვნელობით ტერმინი გამოიყენება 1985 წლიდან, როდესაც ის პირველად გამოიყენეს მოთამაშის პერსონაჟის სახელად -ს სერიის კომპიუტერულ თამაშებში. ამ სერიის პირველი თამაში 1981 წელს გამოვიდა, -ში კი პირველად გამოჩნდა ტერმინი ავატარი. -ში მოთამაშის საბოლოო მიზანი იყო გამხდარიყო ავატარი. მოგვიანებით გამოსულ თამაშებში უკვე მოთამაშე იყო ავატარი, ანუ ავატარი მიიჩნეოდა მოთამაშის თამაშისეულ გამოსახულებად. შესაძლებელი იყო თამაშის პერსონაჟის გარეგნობის შეცვლა, ანუ ავატარის რედაქტირება. მოგვიანებით ტერმინი ავატარი გამოიყენეს ასევე თამაშების (1987) და (1989) დიზაინერებმა.

ნილ სტივენსონი
ტერმინს ავატარი ონლაინ ვირტუალური პერსონაჟის მნიშვნელობით პოპულარიზაცია გაუწია ნილ სტივენსონმა თავის კიბერპანკ ჟანრის რომანში (1992). ამ რომანში სიტყვას ავატარი მწერალი იყენებს, რომ აღწეროს ადამიანის ვირტუალური სიმულაცია მეტასამყაროში (ინგლ. ), რომელიც წარმოადგენს ვირტუალურ რეალობად გარდაქმნილ ინტერნეტს. მეტასამყაროში მომხმარებლის სოციალური სტატუსი ხშირად დაფუძნებულია მისი ავატარის ხარისხზე, მაღალი დეტალიზაციის ავატარი მიუთითებს, რომ მომხმარებელი გამოცდილი პროგრამისტი ან ჰაკერია, მაშინ როდესაც ნაკლებად ნიჭიერებს ნაკლებად თვალსაჩინო ავატარები აქვთ.აი როგორი კომენტარი გაუკეთა სტივენსონმა თავის რომანს:

ვირტუალური რეალობის იდეა, ისეთის, როგორიც მეტასამყაროა, ახლა ფართოდაა გავრცელებული კომპიუტერულ საზოგადოებაში და მრავალმხრივი გამოყენება აქვს. ტერმინები ავატარი და მეტასამყარო ჩემი გამოგონებაა, ისინი ვიპოვე მაშინ, როდესაც გადავწყვიტე, რომ არსებული ტერმინები, როგორიცაა მაგალითად ვირტუალური რეალობა, ძალიან მოუხერხებელია გამოსაყენებლად. ' '-ის პირველად გამოცემის შემდეგ გავიგე რომ ტერმინი ავატარი უკვე რამდენიმე წელი იყო რაც გამოიყენებოდა ვირტუალური რეალობის სიტემაში . ავატარებთან ერთად შეიცავს ამ წიგნში აღწერილი მეტასამყაროს ბევრ დეტალს.
სიასამური

სიასამური — ძვირფასბეწვიანი ცხოველი კვერნისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 43-53 სმ, მასა 0,9 - 1,9 კგ. წარსულში გავრცელებული იყო კარელიიდან წყნარი ოკეანის სანაპირომდე. მტაცებლური ნადირობის შედეგად მრავალგან მოისპო. ამჟამად შემორჩენილია ჩრდილოეთ ურალის, ციმბირისა და შორეული აღმოსავლეთის ზოგიერთ ადგილას. მოიპოვება აგრეთვე კორეის, ჩინეთისა და მონღოლეთის ჩრდილოეთ რაიონებში. ბინადრობს ტაიგაში. ბუდეს იკეთებს მიწაზე, ხეზე იშვიათად ადის. იკვებება პატარ-პატარა ფრინველებით, მათი კვერცხებით და მართვეებით, წვრილ-წვრილი მღრღნელებით, მეტწილად ციყვებით. ჭამს აგრეთვე კედრის თესლს, კენკრას. მძუნაობს ივლისში, მაკეობა საშუალოდ 273 დღე გრძელდება, შობს 3-4 უსუსურ, თვალებაუხილავ ნაშიერს (თვალებს ახელენ 36 დღის შემდეგ). 2 წლისა სქესობრივად მწიფდება. ცნობილია სიასამურის 16 ქვესახეობა, რომელთაგან ყველაზე ძვირფასბეწვიანია ბარგუზინული სიასამური. უკანასკნელ ათწლეულებში გულმოდგინე დაცვის შედეგად სიასამურის რაოდენობამ საგრძნობლად იმატა. ზოგიერთ ქვეყანაში სიასამურს სარეწაო მიზნით ზოოფერმებში ამრავლებენ.
თეთრყელა კვერნა

თეთრყელა კვერნა, თეთრგულა კვერნა, ქვის კვერნა — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი კვერნისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია დასავლეთ ევროპაში, შუა და წინა აზიაში, ტიბეტში, რუსეთში. ბინადრობს მრავალგვარ სტაციაში: ტყეში, უტყეო ადგილებში, ბუჩქნარებში, პარკებში, კულტურულ ლანდშაფტში, კლდოვან ქვანაყარ კომპლექსებში, დასახლებულ ადგილებში. აღწევს ზღვის დონიდან 4000 მ-მდე. არის რამდენიმე ქვესახეობა. ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის მიერ ის მიჩნეულია მცირე საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობად.
ამერიკული ქრცვინი

ამერიკული ქრცვინი, პეკანი — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი კვერნისებრთა ოჯახისა. ერთ-ერთი უმსხვილესი ფორმაა ოჯახში. მისი სხელის სიგრძეა 75–120 სმ, მასა 2–5 კგ. შეფერილია მუქ მურა ფრად, თათები და კუდი შედარებით უფრო მუქია, ვიდრე სხეულის დანარჩენი ნაწილი, თავზე დაჰკრავს ვერცხლისფერი ბზინვარება. ბეწვი ხშირი, გრძელი და უხეშია. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკის ტყის ზონაში სიერა-ნევადის მთიდან (კალიფორნია) დასავლეთ ვირჯინიის აპალაჩებამდე. ბინადრობს წიწვოვან ტყეებში, ბინას იკეთებს ხეების (ძირითადად ნაძვი, სოჭი, ტუია და რამდენიმე ფოთლოვანიც) ფუღუროებში. ზამთარს ხშირად ატარებს სოროებში, ზოგჯერ თოვლში გათხრილშიც კი. ამერიკული ქრცვინი სწრაფად გადაადგილდება ხეებზე, მაგრამ უპირატესობას მაინც მიწაზე სიარულს ანიჭებს. მარტოსულ ცხოვრებას ეწევა. აქტიურია მთელი დღე-ღამის განმავლობაში. იკვებება მაჩვზღარბებით, თაგვებით, ციყვებით, კურდღლებით, ფრინველებითა და ბიგებით, აგრეთვე კენკროვნებითა და ნაყოფებით, მაგალითად ვაშლით. გამრავლების პერიოდია ზამთრის ბოლო–გაზაფხულის დასაწყისი. მაკეობა 11–12 თვეს გრძელდება. მდედრი ბადებს 5-მდე ნაშიერს. ისინი ზრდასრულობას 5 თვეში აღწევენ. მშობიარობის შემდეგ დედალი მალევე ისევ ჯვარდება. სიცოცხლის ხანგრძლივობა 10 წლამდე აღწევს.
ტაშკენტის მეტროპოლიტენი

ტაშკენტის მეტროპოლიტენი (უზბ. ) — მეტროპოლიტენის სისტემა ტაშკენტში; უზბეკეთი, პირველი მეტროპოლიტენი ცენტრალურ აზიაში.

ისტორია
ტაშკენტის მეტროპოლიტენის მშენებლობა 1968-1970 წლებში დაიწყო; პირველი ხაზი (ჩიალანზარის ხაზად წოდებული) 1977 წელს გაიხსნა 12,2 კმ სიგრძითა და 9 სადგურით.
უმოკლეს ვადებში შეიქმნა აუცილებელი სამეწარმეო ბაზა, რომელმაც ბეტონის კონსტრუქციიდან დაწყებული თუჯის ტიუბინგების ჩათვლით ყველაფრის ადგილობრივად წარმოება დაიწყო.

პირველი გასაშვები მონაკვეთი 1977 წელს ჩაბარდა. მეტროს მშენებლობა თავიდანვე მაღალი სეისმური აქტივობის გათვალისწინებით დაიწყო (სპეციალისტთა მტკიცებით, მეტროს კონსტრუქცია 9 ბალიან მიწისძვრაზეა გათვლილი). ტაშკენტში მიწისძვრების სიხშირის მიუხედავად, მეტროპოლიტენის პირველ ხაზს მუშაობა არასდროს შეუწყვეტია დღიდან გახსნისა.

ხაზები
ადანა

ადანა — ადანის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი, მდინარე სეიჰანზე, ზღვის სანაპიროდან 50 მეტრში. საუკუნის ბოლოსათვის ქალაქის მოსახლეობა 24 ათას მაცხოვრებელს შეადგენდა, ძირითადად თურქები, ბერძნები და სომხები. ქალაქი ადანა დღეისათვის უდიდესი სამრეწველო ცენტრია. აქ განვითარებულია საქსოვ-საფეიქრო, ქიმიური და კვების მრეწველობა.

დამეგობრებული ქალაქები
ადანა დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:
ანკარის მეტროპოლიტენი

ანკარის მეტროპოლიტენი — თურქეთის დედაქალაქ ანკარის მეტროსისტემა. დღევანდელი სწრაფი სატრანზიტო სისტემა შედგება ორი ხაზისგან, რომელთაც და ეწოდება, ამას გარდა არსებობს საგარეუბნო რკინიგზა. სამი დამატებითი ხაზი ამჟამად შენდება, დანარჩენები კი იგეგმება მომდევნო გაფართოებისას.

ისტორია
ანკარის მეტროპოლიტენი 1997 წელს გაიხსნა ქალაქის ცენტრში და ქიზილაის უბნიდან ჩრდილო-დასავლეთით ბათიქენთის გარეუბნის მიმართულებით გადის. ხაზი 14.7 კმ (6.5 კმ მიწისქვეშ, 4.5 მიწისზევით, ხოლო დაჩენილი 3.7 კმ ესტაკადებზე) სიგრძისა და 12 სადგურისგან შედგება.

ანკარის მეტროპოლიტენი ტორონტოს მეტროპოლიტენის 6-ის მოდელის -ის მოდიფიცირებულ ვაგონებს იყენებს. სისტემაში სულ 108 ვაგონია, 36 შემადგენლობად იყოფა თითო სამი ვაგონით. ხუთვაგონიანი შემადგენლობა პიკის საათებში გამოიყენება.
ვაგონებში დასაჯდომები პლასტმასისგან არის დამზადებული.
პო (მდინარე)

პო — მდინარე იტალიაში, სათავეს იღებს კოტის ალპებში, ჩაედინება ადრიატიკის ზღვაში. მისი სიგრძე — 652 კმ, აუზის ფართობი — 71 057 კვ. კმ (ამ მაჩვენებლით პო იტალიის უდიდესი მდინარეა).

გაედინება პროვინციებში როვიგო, პიემონტი, ლომბარდია, ვენეტო.

დელტაში ხუთ მსხვილ ნაკადად იყოფა. პოს დელტა 1990-იანი წლების ბოლოს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

შენაკადები
მარცხენა
აგონია
ტიჩინო
ლამბრო
ადა
ოლო
მინჩო

მარჯვენა
ვარიატა
მაირა
ტანარო
სკრივინა
ნურე
ტრებია
არდა
ტარო
პარმა
ენცა
სეკია
პანარო
რიო-დე-ჟანეიროს მეტროპოლიტენი

რიო-დე-ჟანეიროს მეტროპოლიტენი (პორტ. ) — მეტროპოლიტენის სისტემა რიო-დე-ჟანეიროში. სიდიდით მე-2 მეტროპოლიტენია ბრაზილიაში, (სან-პაულუს მეტროპოლიტენის შემდეგ.)

გაიხსნა 1979 წელს და შედგება სამი ხაზისგან: 1, 2 და 4. სამივე ხაზი ქალაქს კვირის შვიდივე დღეს ემსახურება. პირველი ხაზი მიემართება იპანემაში მდებარე გენერალ-ოსორიოდან ტიჟუკაში მდებარე სეანს-პენიასკენ. მეორე ხაზს კი პირველ ხაზთან ათი სადგური აქვს საერთო და მიემართება ბოტაფოგოდან ჩრდილოეთ რიოსკენ, პავუნამდე. ორშაბათიდან შაბათამდე მეტრო დილის 05:00 საათიდან ღამის 12:00 საათამდე მუშაობს, შაბათ კვირასა და დასვენების დღეებში კი დილის 07:00-დან ღამის 11:00-მდე.
ტარიფი
ბილეთების შეძენა შესაძლებელია სადგურებზე, თუმცა მგზავრობა ასევე შესაძლებელია სპეციალურ ბარათებზე თანხის ჩატვირთვით. ასევე, მგზავრებს მეტროს ბილეთების შეძენა ავტობუსებშიც შეუძლიათ. არსებობს მეტროსა და ავტობუსის ბილეთის გაერთიანების რამდენიმე შესაძლებლობა. მათ შორის, ასეთი მგზავრობაში მხოლოდ ერთხელ გამოყენებისათვის საჭიროა დამატებითი გადასახადი.
სისტემა
მოძრავი შემადგენლობა
მეტროს მატარებლები შედგება ერთსექციური ვაგონებისგან (მონობლოკებისგან), რომლებიც უჟანგავი ფოლადითაა დამზადებული. მატარებლები შედგება 6 ვაგონისგან. 1 ვაგონის მაქს. ტევადობა 351 მგზავრია (40 დასაჯდომი ადგილი). მთელი მატარებლის მაქს. ტევადობა 2 214 მგზავრია. ვაგონებში არის კონდიცირება.
ქსელი
მეტროს სისტემა შედგება სამი ხაზისგან:
1 (ნარინჯისფერი): 16კმ, 20 სადგური.
2 (მწვანე): 30,2კმ, 16 სადგური.
4 (ყვითელი): 16 კმ, 30 სადგური.

რიოში ასევე არის მიწისზედა მატარებლის ქსელი: , რომელიც რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციის დანარჩენ ადგილებთან აკავშირებს.
წყარო
სტატიაში გამოყენებულია მასალა სტატიიდან: რიო-დე-ჟანეირო
სტატიაში გამოყენებულია მასალა ჩეხური ვიკიპედიის სტატიიდან:
რაინი

რაინი ( //, /̃/, //) — მდინარე დასავლეთ ევროპაში. გაედინება შვეიცარიის, ლიხტენშტაინის, ავსტრიის, გერმანიის, საფრანგეთისა და ნიდერლანდების ტერიტორიაზე. სიგრძე — 1230 კმ, აუზის ფართობი — 185 ათასი კმ².

მდინარე სათავეს ალპებში იღებს, გაედინება ბოდენის ტბით, გაივლის იურასი და შვარცვალდის ქედებს, ამის შემდეგ ზემორაინის დაბლობზე მიედინება. ქვემო დინება საშუალო ევროპულ დაბლობზეა, სადაც კალაპოტები რიგ ადგილებში დამბებით არის შემოფარგლული. ჩრდილოეთის ზღვაში მოხვედრამდე დანაწევრებულ დელტას ჰქმნის.

ძირითადი შენაკადებია: ნეკარი, მაინი, რური (მარჯვენა). აარე, მოზელი (მარცხენა).

ზემო წელზე გაზაფხულ-ზაფხულის წყალმარჩხობა, საშუალო და ქვემო დინებაში კი საკმაოდ წყალუხვია მთელი წლის განმავლობაში.

მდინარე სანაოსნოა 953 კმ-ზე, ქალაქ ბაზელამდე ბოდენის ტბის ჩათვლით. სამდინარო გზების საერთო სიგრძე მდინარე რაინის აუზში 3000 კმ-ია.

რაინი არხებით უკავშირდება რონას, მარნას, ვეზერს, ელბას.

ქალაქები რეინზე: არნემი (ნიდერლანდები), დიუსელდორფი, კიოლნი, ბონი, მაინცი, მანჰაიმი, ბორმსი, სტრასბურგი (საფრანგეთი), ბაზელი (შვეიცარია).

კუნძულები რაინზე: ალტენა

მდინარის სახელწოდება ითარგმნება როგორც „დინება“ (კელტურიდან).

1986 წლის 1 ნოემბერს რეინზე ევროპაში ერთ-ერთი უმსხვილესი ეკოლოგიური კატასტროფა მოხდა. შვეიცარიის ქალაქ ბაზელში ფირმა „სანდოსის“ ქიმიურ ქარხანაში გაჩენილმა ხანძარმა მდინარეში 30 ტონა პესტიციდის, ვერცხლისწყლის და სხვა სასოფლო-სამეურნეო ქიმიკატების ჩაღვრა გამოიწვია. შედეგად, წყალს წითელი ფერი დაედო, მდინარის რაიონებში ხალხს სახლებიდან გამოსვლა აეკრძალა, გფრ-ში წყალსადენები დაიკეტა, რომელთა მაგივრად ცისტერნებით ჩაზიდული წყალი გამოიყენებოდა. 10 დღის განმავლობაში დაბინძურება ჩრდილოეთის ზღვამდეც ავიდა. ექსპერტთა შეფასებით, ნახევარი მილიონი თევზი დაიღუპა, ზოგიერთი სახეობა კი საერთოდ გაქრა.

საზოგადოების მწვავე რეაქციის გამო 1987 წელს მიიღეს „სამოქმედო პროგრამა — რაინი“, რომელიც 2000 წლამდე იყო გათვლილი. სხვაგვარად ამ პროგრამას „ორაგული 2000“ ერქვა, რადგანაც ამ დროისთვის დაბინძურებისადმი ამ მგრძნობიარე თევზის მდინარეში დაბრუნებაზე იყო ორიენტირებული. ხელისუფლების აქტიური ქმედებების შედეგად, მდინარეში ნიტრატებისა და ფოსფატის ჩადიენაბა 50%-ით შემცირდა, სხვა სახის დაბინძურების შემცირება კი 80-დან 100%-მდე მოხდა. ორაგულიც 1997 წელს, 3 წლით ადრე დაბრუნდა მდინარის წყლებში. ამჟამად პროგრამა „რაინი 2020“ ტარდება, რომელიც მიმართულია იმისკენ, რომ მდინარის წყალი 2020 წლისთვის საბანაოდ ვარგისი გახდეს.
ფაციტი

ფაციტი — სკანდინავიის ქვეყნებში გამოცემული საფოსტო მარკების კატალოგი, გამოდის შვედეთში 1947 წლიდან.

ფაციტი სრულად და დეტალურად წარმოაჩენს ალანდის კუნძულების, გრენლანდიის, დანიის, ისლანდიის, ნორვეგიის, ფარერების, ფინეთის, შვედეთის, ასევე დანიის დასავლეთ ინდოეთის საფოსტო მარკებს. კატალოგი ორენოვანია და ინფორმაცია მოწოდებლია შვედურად და ინლისურად. კატალოგზე მუშაობს სკანდინავიელი კოლექციონერების 20-კაციანი კომიტეტი.

ფაციტის კატალოგს გამოსცემს შვედური კომპანია , რომელიც მდებარეობს ქალაქ ვესტეროსში . 2007 წლიდან, ფილატელისტური კატალოგების თანამედროვე მოთხოვნების შესაბამისად, ფაციტი წარმოადგენს საფოსტო მარკების ფერად ილუსტრაციებს.

კატალოგში თითოეული მარკის შესახებ შემდეგი მონაცემებია წარმოდგენილი:
მარკის სერიის და ცალკეული მარკის სახელწოდება;
მარკის ცირკულაციაში გამოშვების თარიღი;
დიზაინერის, მხატვრის ან გრავიორის სახელი;
ბეჭვდის სახე, პოლირაფია;
დაკბილვა;
სიუჟეტი;
ნომერი კატალოგის მიხედვით;
ნომინალი;
ფერები, ფერადოვნება

კატალოგი ფაციტი ასევე იძლევა ინფორმაციას იმის შესახებ, თუ რა ღირს ესა თუ ის მარკა სუფთა ან ბათილი მარკა, ფურცელი, ბლოკი, მარკების სერია, პირველი დღის კონვერტი ამჟამინდელ ფილატელისტურ ბაზარზე.

არსებობს კატალოგის რამდენიმე ვერსია:
 — მოიცავს სკანდინავიის ყველა ქვეყნის საფოსტო მარკებს
 — შვედეთის ფოსტის და საფოსტო მარკების ისტორიისა და შვედეთის საფოსტო შეტმპელების სესახებ
 — მხოლოდ შვედური მარკები
ვალენსიის მეტროპოლიტენი (ესპანეთი)

ვალენსიის მეტროპოლიტენი — მეტროპოლიტენისა და ტრამვაის სისტემა ვალენსიასა და მის შემოგარენში.

ეს არის რიგით მესამე ყველაზე ძველი მეტროპოლიტენი ესპანეთში მადრიდის და ბარსელონის შემდეგ, მეორე ყველაზე გრძელი მადრიდის შემდეგ და მეოთხე მგზავრების გადატვირთვულობის მხრივ მადრიდის, ბარსელონისა და ბილბაოს შემდეგ.

ისტორია
თავდაპირველად, (1988) მეტროპოლიტენის ჩრ. და სამხ. რეგიონები ქალაქგარე ელმავლის ხაზებს წარმოადგენდა. ისინი ერთმანეთს ქალაქის ცენტრქვეშ გამავალი გვირაბებით უკავშირდებოდნენ. შემდეგ მოხდა მეტროპოლიტენისა და ტრამვაის გადაიარაღება (სრულიად მიწაზე მოსიარულე ტიპის 4 და 6 ხაზები).

2006 წელს ვალენსიის მეტროში მომხდარმა ავარიამ 43 ადამიანის სიცოცხლე იმსხვერპლა.

ხაზები და სადგურები
ბანგკოკის მეტროპოლიტენი

ბანგკოკის მეტროპოლიტენი წარმოდგენილია მიწისზედა და მიწისქვეშა მეტროს სისტემით. ბანგკოკი; ტაილანდი.
მიწისზედა მეტროპოლიტენს ტაილანდის მეფის “მისი აღმატებულების დაბადების დღის მეექვსე დამასრულებელი ციკლის პატივსაცემად მიწისზედა რკინიგზა” ეწოდება, რამდენადად მეტრო 1999 წლის 5 დეკმებერს, მეფის — პუმიპონ ადულიადეტის 72-ე დაბადების დღეზე გაიხსნა. ყოველდღიურ საუბარში მეტროპოლიტენს უბრალოდ ინგლისური აბრევიატურით მოიხსენიებენ, რაც ინგლისურადლ იშიფრება როგორც — ბანკოკის საზოგადოებრივი ტრანსპორტის სისტემა
.
ისტორია
თავდაპირველ პროექტებში მეტროპოლიტენის სისტემა “ლავალინ სქაითრეინად” იწოდებოდა და კანადური ფირმის მიერ იგეგმებოდა მშენებლობა , თუმცა, პოლიტიკური მოსაზრებებიდან გამომდინარე, 1992 წელს ფირმა უკან გაიწვიეს. ქალაქში საავტომობილო ტრანსპორტთან დაკავშირებული პრობლემის სიმწვავის გამო ტაილანდის ხელისუფლებამ ავტოსტრადების ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებისკენ მიმართა ყურადღება. მაგრამ, მიღებულმა ზომებმა ავტომობილების რაოდენობის მკვეთრი ზრდის გამო, მოსალოდნელი შედეგები ვერ მოიტანა. ამიტომაც გადაწყდა მიწისზედა მეტროპოლიტენის დღევანდელი სახით აშენება.
კანადური კომპანიის უკან გაწვევის შემდეგ, კომპანია ბანკოკ "ტრანზიტ სისტემი" დაარსდა, რომელმაც წარმატებით დააფინანსა პროექტი. მოძრავი შემადგენლობის მომწოდებლად ფირმა სიმენსი იქნა არჩეული, მშენებლობით კი კომპანია იყო დაკავებული.

მოგვიანებით მეტროპოლიტენს “სქაითრეინი” დაერქვა. სისტემა 1999 წლის 5 დეკემბერს იქნა გაშვებული. აღსანიშნავია, რომ პირველ ხანებში მეტრო საკუთარ დანახარჯებსაც გაჭირვებით ფარავდა. თუმცა, სიტუაცია 2005 წლისთვის შეიცვალა, როდესაც მატარებელთა დღიურმა მგზავრობამ 500 000 გაჩერებას გადააჭარბა.
დღეისათვის შემადგენლობაში სამ-სამი ვაგონია ჩაბმული.

ხაზები
მეტროპოლიტენი შედგება ორი ხაზისგან 23,1 კმ სიგრძეზე 23 სადგურით. სიკჰუმვიტის ხაზი (სქემებზე სალათისფრად არის აღნიშნული) 16,8 კმ და 17 სადგურით არის წარმოდგენილი, ხოლო ხაზი სი-ლომი (სქემებზე მუქმწვანედ არის აღნიშნული) 6,3 კმ-ია და 7 სადგური აქვს.

ხაზი სუკჰუმვიტი

ხაზი სი ლომი
პალმა-დე-მალიორკის მეტროპოლიტენი

პალმა-დე-მალიორკის მეტროპოლიტენი — მეტროპოლიტენის სისტემა ბალეარის კუნძულების დედაქალაქ პალმა-დე-მალიორკაში (ესპანეთი).

გაიხსნა 2007 წ.-ის 25 აპრილს. წარმოდგენილია 15 სადგურის მქონე 2 ხაზით, რომლის სიგრძეც 15,55 კმ.-ს შეადგენს და აკავშირებს ქალაქის ცენტრს (სადგური „პლასა-დე-ესპანია“) ბალეარის კუნძულის უნივერსიტეტთან (სადგური „უნივერსიდად-დე-ლეს-ბალეარესი“).

მეტრო ექსპლუატირდება მალიორკის სახელმწიფო სარკინიგზო გზების მიერ .

ისტორია
2004 წლის ნოემბერში წამოაყენეს წინადადება, პალმა-დე-მალიორკაში შეექმნათ მეტროს ხაზი, რომელიც ქალაქის ცენტრს დააკავშირებდა ბალეარის კუნძულის უნივერსიტეტთან. უკვე 2005 წ.-ის იანვარში დაიწყეს მშენებლობა. ამასთან, ქ. ინკაში არსებული სარკინიგზო გზები მოაშორეს და გადაიტანეს გვირაბებში. მეტროს რელსები ინკას სარკინიგზო გზების პარალელუად განთავსდა.
აბკლაჩი

აბკლაჩი — ფილატელიაში ამ ტერმინით მოიხსენიებენ ისეთ საფოსტო მარკას, რომლის ზურგზე ანუ უკანა მხარეს გამოსახულია სიუჟეტის სარკული ანარეკლი.

ჩვეულებრივ აბლკაჩი მიიღება ნორმალური ბეჭდვითი პროცესის შეფერხების შედეგად. ამისი მიზეზი შეიძლება იყოს:
ბეჭდვის პროცესში ანაბეჭდის აცურება - შედეგად ფურცელზე იბეჭდება შებრუნებული გამოსახულება.
საღებავის სქელი ფენა და თხელი ფორებიანი ფურცელი - საღებავი ჟღინთავს ქაღალდს ისე ,რომ ფურცლის მეორე მხარეს გაჟონავს და ფერად სარკულ გამოსახულებას ქმნის.
ცურცლების მიწოდების შეფერხება ბეწდვის დროს - ჯერ კიდევ საღებავ შეუმშრალი ფურცელი ზედ ედება სუფთა ფურცელს და საღებავის გადასვლის შედეგად მასზე სარკულ გამოსახულებს ქმნის.

აბკლაჩის დაბეჭდვის დროს, შესაძლოა გამოსახულება წარმოიქმნას ერთ, რამდენიმე ან ყველა ფერის საღებავის გადასვილის შედეგად. გამოსახულება შეიძლება იყოს პირდაპირი ან შებრუნებული. მარკა აბკლაჩად არ ჩათვლება, თუ ნახატი ზუსტად არის დაბეჭდილი წებოვან ზედაპირზე. ეს ხდება მაშინ, როდესაც გუმირებული ქაღალდი წებოვანი ზედაპირით მხრიდან ხვდება საბეჭდ დაზგაში.

აბკლაჩი წარმოადგენს მარკის ფილატელისტურ სახესხვაობას და ტრადიციული ფილატელიის ერთ-ერთი ექსპონატია.

თანამედროვე პოლიგრაფიული ტექნიკის დახვეწის გამო ბეჭდვითი ხარვეზები იშვიათად ხდება და შესაბამისად აბკლაჩიც იშვიათობას წარმოადგენს.
ეფრემ ასური

ეფრემ ასური („სინანულის მოძღვარი“; დ. დაახლ. 306 — გ. 9 ივნისი, 373) — სირიელი ქრისტიანი პოეტი, მწერალი, ასკეტური მიმართულების საეკლესიო მოღვაწე. მისი თხზულებები განსაკუთრებით პოპულარული იყო ქრისტიანულ აღმოსავლეთში, მათ შორის საქართველოში. ეფრემი წმინდანად შერაცხულია როგორც მართლმადიდებელი (ხსნების დღე — 28 იანვარი), ასევე რომის კათოლიკური (ხსნების დღე — 9 ივნისი) ეკლესიების მიერ.

ბიოგრაფია
დაიბადა ქალაქ ნისიბინში; ზოგიერთი ცნობით, წარმართთა ოჯახში. ქრისტიანად აღიზარდა ეპისკოპოს იაკობ ნიზიბიელის ზედამხედველობით. როდესაც 363 წელს ნისიბინი სპარსელთა ხელში გადავიდა, ეფრემი იძულებული გახდა დაეტოვებინა. 365 წელს დასახლდა ედესაში, სადაც გარდაცვალებამდე ასკეტურ მოღვაწეობას ეწეოდა.

ეფრემის ლიტერატურული მემკვიდრეობა მოიცავს მრავალ პროზაულ და პოეტურ თხზულებას. მას ეკუთვნის ბიბლიური ტექსტების კომენტარები, თეოლოგიური პოლემიკა, დიდაქტიკური ხასიათის ჰომილიები, აპოკრიფები, ჰიმნები საღვთისმეტყველო და ისტორიულ თემებზე. აღსანიშნავია მისი ჰიმნები ნისიბინზე „ “ (პირველი 20 ჰიმნი დაწერილია ნისიბინში, 350-363, დანარჩენი 52-ედესაში, 363-373). სირიულ პოეზიაში მის მიერ უნდა იყოს შეტანილი მადრაშის (სასიმღერო ლექსები) ერთ-ერთი სახეობა — „სოღითა“ და ლექსის შვიდმარცვლიანი ზომა. პროზაული თხზულებებიდან მნიშვნელოვანია ქრისტიანულ აღმოსავლეთში გავრცელებული „სახარების“ ტექსტის „დიატესარონეს“ კომენტარები.

ეფრემ ასურის თხზულებათა დიდი ნაწილი ადრინდელი თარგმანების სახით არის შემონახული ბერძნულ, სომხურ, კოპტურ და ეთიოპიურ ენებზე. სირიულ ენაზე ზოგიერთი თხზულება დაცულია სირიელი ბერის, სერვიუსის კრებულში „ “ (861), აგრეთვე უფრო გვიანდელ სირიელ ავტორებთან.

ეფრემ ასურის თხზულებანი ფართოდ იყო ცნობილი ჯერ კიდევ - საუკუნეების საქართველოში. ამ თხზულებებს სწავლობდნენ, თარგმნიდნენ. მათი ავტორი დიდი პატივისცემითა და ავტორიტეტით სარგებლობდა, რაც კარგად ჩანს გიორგი მერჩულეს „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაშიც“. 977 წელს ოშკში გადაწერილი ქადაგებათა კრებული ცხადყოფს, რომ მისი თხზულებანი ქართულად ჯერ კიდევ საუკუნემდე უთარგმნიათ. ეფრემ ასურის მთარგმნელთა შორის არიან ქართველი მოღვაწეები ექვთიმე მთაწმინდელი და ეფრემ მცირე („სწავლანი“, „ასკეტიკონი“, „ლოცვები“ და სხვ.)