iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თორმეტი ტაბულა

თორმეტი ტაბულის კანონები წარმოადგენს რომაული სამართალის საფუძველს.

ტიტუს ლივიუსის ცნობებზე დაყრდნობით, თორმეტ ტაბულამდე კანონებს ინახავდნენ პონტიფიკუსები, მათი გაცნობა მხოლოდ პატრიციუსებს შეეძლოთ და იგი არ იყო უბრალო ხალხისთვის ცნობილი. ძვ. წ. საუკუნის პირველ ნახევარში სახალხო ტრიბუნებმა წამოაყენეს მოთხოვნა, რომ შექმნილიყო ყველასთვის მისაღები და საჯაროდ ცნობილი კანონთა კრებული. ამ მოთხოვნით ყველაზე აქტიურად ძვ. წ. 462 წელს ტერენტილიუსი გამოდიოდა.

პატრიციუსები თავიდან შეეწინააღმდეგენ ამ ინიციატივას, მაგრამ ძვ. წ. 455 წელს სენატმა გაგზავნა ელჩობა ათენში სოლონის კანონების შესასწავლად.

ძვ. წ. 451 წელს მოხდა კონსულების ნაცვლად ათკაციანი საკანონმდებლო კოლეგიის არჩევა, რომელსაც დეცემვირატი ეწოდა. სულ ორჯერ იყვნენ დეცემვირები არჩეულნი, თავისი მოღვაწეობის პერიოდში მათ შექმნეს თორმეტი ტაბულის კანონები. ეს ტაბულები სახალხო კრებაზე იქნა განხილული და საყოველთაო კენჭისყრით მიღებული.

მიღებული კანონები ამოკვეთეს დაფებზე და ფორუმზე თვალსაჩინო ადგილზე დადეს. ორიგინალმა ჩვენამდე ვერ მოაღწია, იგი განადგურდა როდესაც რომი გალებმა აიღეს ძვ. წ. 390 წელს. დღემდე მოაღწია ამ კანონების ციტატებმა სხვადასხვა ავტორებთან. ციცერონი მიიჩნევდა რომ მიუხედავად მრავალი ცვლილებისა და ახალი კანონებისა, თორმეტი ტაბულის კანონი წარმოადგენს რომაული სამართლის საფუძველს.

ტაბულების შინაარსი
პირველი ორი ტაბულა მოიცავს სამოქალაქო სამართლის ნორმებს.
მესამე ეხება ვალებს.
მეოთხე - ოჯახური ურთიერთობები
მეხუთე - მემკვიდრეობა
მეექვსე და მეშვიდე - ქონება
მერვე - მოქალაქეთა უფლებების დარღვევა
მეცხრე - კონსტიტუციური პრინციპები
მეათე - დასაფლავების წესები
მეთერთმეტე - ქორწინება
მეთორმეტე - კრიმინალი
ეჰუდ ოლმერტი

ეჰუდ ოლმერტი (; დ.30 სექტემბერი, 1945) — ისრაელის მე-12 პრემიერ-მინისტრი 2006-2009 წლებში.

ოლმერტი პრემიერ-მინისტრი გახდა 2006 წლის 13 აპრილს, თუმცა, მოვალეობის შემსრულებლად ამავე წლის 4 იანვრიდან იყო მისი წინამორბედის არიელ შარონის ავადმყოფობის გამო. მანამდე ოლმერტი ისრაელის პრემიერ-მინისტრის მოადგილის, ფინანსთა, ინდუსტრიის, ვაჭრობისა და შრომის და მიწის ადმინისტრაციის მინისტრების და იერუსალიმის მერის პოსტზე მსახურობდა.
პოლ პოტი

პოლ პოტი (ნამდვილი სახელი და გვარი სალოტ სარი) (დ. 19 მაისი, 1928 — გ. 15 აპრილი, 1998) — კამბოჯის პრემიერ-მინისტრი, წითელი ქმერების ლიდერი. დაიბადა ფრანგული კოლონიური რეჟიმის დროს. ადგილობრივი ფრანგული სკოლის დასრულების შემდეგ გაემგზავრა პარიზში, სორბონის უნივერსიტეტში სწავლის გასაგრძელებლად, სადაც მემარცხენე-რადიკალური იდეების მომხრე გახდა. კამბოჯაში დაბრუნების შემდეგ დააარსა მოძრაობა სახელწოდებით წითელი კჰმერები, რომელმაც 1967 წელს დაიწყო ანტისამთავრობო პარტიზანული ომი. 1975 წელს პოლ პოტის არმიამ აიღო დედაქალაქი პნომპენი. ქვეყანას ოფიციალურად ეწოდა დემოკრატიული კამპუჩია. კამპუჩიაში დამყარდა სასტიკი ტერორის რეჟიმი, რომელიც მიმართული იყო ინტელიგენციისა და მდიდარი მოქალაქეების მიმართ. ოთხწლიანი მმართველობის პერიოდში, პოლ პოტი ცდილობდა ქვეყანაში უტოპიური კომუნიზმის განხორციელებას, რასაც, არაოფიციალური სტატისტიკით, რამდენიმე მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა. 1979 პოლ პოტის რეჟიმი დაემხო ქვეყანაში შეჭრილი ვიეტნამის ჯარის მიერ.
წითელი ქმერები

წითელი ქმერები — შეიარაღებული კომუნისტური მოძრაობა კამბოჯაში.

მოძრაობა შეიქმნა 1968 წელს პოლ პოტის ინიციატივით და აერთიანებდა 30 000 ადამინიანს. ფართო სოციალური ბაზა მოძრაობას შეექმნა 1970 წელს, როდესაც ვიეტნამთან ომის დროს აშშ-ის ჯარის შენაერთებმა კამბოჯის ტერიტორიაზე მოახდინეს ოპერაცია, რასაც 100 ათასამდე მშვიდობიანი მოსახლის სიცოცხლე შეეწირა. ამ მოვლენის შემდეგ მოძრაობა შეავსეს მეტწილად 12–13 წლის ობოლმა ბავშვებმა, რომლებიც გამოირჩეოდნენ „ამერიკელთა მოყვარე“ ქალაქელი თანამემამულეების სიძულვილით.

1975 წელა პარტიზანებმა ხელში ჩაიგდეს ქვეყნის დედაქალაქი პნომპენი. ქვეყანაში დამყარდა დიქტატორული რეჟიმი, რომლის დროს სხვადასხვა წყაროს მიხედვით დაიღუპა 1–3 მილიონი ადამიანი. რეჟიმის მიხედვით აიკრძალა დამწერლობა, ფული, უცხო ენები. მთელი ქვეყანა გარდაიქმნა სამუშაო სასოფლო-სამეურნეო კომუნებად 18–20 საათიანი სამუშაო დღის გრაფიკით. სიკვდილით ისჯებოდა ნებისმიერი დაუმორჩილებლობა (მაგალითად, შვილის გაჩენა კომუნის ხელმძღვანელობის ნებართვის გარეშე). კამბოჯას გადაერქვა სახელი და ეწოდა „დემოკრატიული კამპუჩია“. ქვეყანამ კონტაქტი გაწყვიტა მსოფლიოს ყველა ქვეყანასთან, ჩინეთისა და იუგოსლავიის გარდა. ქვეყნის მმართველთა (პოლ პოტი, იენგ სარი, ქიეუ სამფანი) სახელები და პორტრეტები მოსახლეობისგან დაფარული იყო.

არაეფექტური ეკონომიკური პოლიტიკის გამო ქვეყანა მალე დაეცა. ბიუჯეტის შესავსებად დაიწყო ომი ვიეტნამის წინააღმდეგ, თუმცა ვიეტნამის ჯარმა ადვილად მოიგერია აგრესია და მალევე კონტრშეტევაზე გადავიდა, რასაც ხელს უწყობდა „წითელი ქმერების“ რიგი დაჯგუფებების მათ მხარეს გადასვლა. ასე მაგალითად, ერთ-ერთი მაღალჩინოსანი პოლპოტელი ხენგ სამრინი პრო-ვიეტნამური მთავრობის სათავეში ჩადგა.

ვიეტნამელი ინტერვენტების მიერ მათი დამარცხების შემდეგ, „წითელმა ქმერებმა“ დაიწყეს პარტიზანული ბრძოლა ხენგ სამრინისა და ხუნ სენის მთავრობის წინააღმდეგ. ქმერების მოძრაობა აშშ-ის ხელშეწყობით მიმდინარეობდა, რომლებიც პარტიზანებში ვიეტნამის საპირწონეს ხედავდნენ. ქმერები აშშ-ისგან იღებდნენ იარაღს, სანაცვლოდ კი დაუმუშავებელ ძვირფას ქვებს აწვდიდნენ.

1998 წელს პოლ პოტის გარდაცვალების შემდეგ მოძრაობა დაიშალა. მოძრაობის ფორმალური ლიდერი ქიეუ სამფანი ფაქტობრივად ძალაუფლების გარეშე დარჩა და ახლა მარტოობაში ცხოვრობს. აჯანყებულთა მცირერიცხოვანი ფორმირებები (2–3 ათასი ადამიანი) აგრძელებდნენ პარტიზანულ ომს, თუმცა ცოტა ხნის წინ მათი ახალი ლიდერი იენგ სარი კამბოჯის ხელისუფლებას დაუზავდა, რომლითაც აღიარა მთავრობის კონტროლი ქვეყნის დასავლეთ ნაწილზე. წითელი ქმერები ბოლო რადიკალური საველე მეთაური ტა მოკი 2000 წლის მარტში დააპატიმრეს. მისი დაჯგუფების წევრები ახლაც ტყეს აფარებენ თავს და ხე–ტყის მასალისა და ძვირფასი ქვების კონტრაბანდით საქმიანობენ. ამ ომის შედეგად კამბოჯის ტყეებში 8 მილიონამდე გაუნებელყოფილი ნაღმია დარჩენილი.
წითელი არმია

მუშურ-გლეხური წითელი არმია (რუს. - ) — სსრკ-ის შეიარაღებული ძალების სახელწოდება 1918-1946 წლებში.

წითელი არმიის დაარსების დღედ მიჩნეულია 1918 წლის 23 თებერვალი, როდესაც, ოფიციალური საბჭოთა პროპაგანდის მიხედვით, მიღწეულ იქნა პირველი მნიშვნელოვანი გამარჯვება კაიზერის გერმანიასთან ომში. 1946 წლის თებერვალში სახელწოდება წითელი არმია შეიცვალა ტერმინით საბჭოთა არმია რომელიც გულისხმობდა სსრკ-ის შეიარაღებული ძალების ყველა სახეობას, გარდა სამხედრო-საზღვაო ფლოტისა.

საბჭოთა ფრონტების და არმიების შედგენილობა
საბჭოთა ფრონტები:
ბელორუსიის პირველი ფრონტი
ბელორუსიის მეორე ფრონტი
ბელორუსიის მესამე ფრონტი
უკრაინის პირველი ფრონტი
უკრაინის მეორე ფრონტი
უკრაინის მესამე ფრონტი
უკრაინის მეოთხე ფრონტი
დასავლეთის ფრონტი
ჩრდილოეთის ფრონტი
ჩრდილო-დასავლეთის ფრონტი
სამხრეთის ფრონტი
სტალინგრადის ფრონტი
კალინინის ფრონტი
ბრიანსკის ფრონტი
ვოლხოვის ფრონტი
კარელიის ფრონტი

ცნობილი მხედართმთავრები
ბარენცის ზღვა

ბარენცის ზღვა — არქტიკის ოკეანის ნაწილია; მდებარეობს ნორვეგიისა და რუსეთის ჩრდილოეთით. სახელი ეწოდა ჰოლანდიელი ზღვაოსანის ვილემ ბარენცის პატივსაცემად. ღრმა შელფური ზღვა (საშუალო სიღრმე 230 მ), ესაზღვრება ნორვეგიის ზღვა დასავლეთით, სვალბარგის კუნძული ჩრდილოდასავლეთით, კუნძული ფრანც-იოსეფის მიწა და ახალი მიწა ჩრდილოეთითა და აღმოსავლეთით.

ბარენცის ზღვის სამხრეთი ნახევარი, პორტების მურმანსკისა და ვარდოს მიმდებარე, არ იყინება მთელი წლის განმავლობაში ჩრდილო ატლანტის თბილი ნაკადის წყალობით. სექტემბერში მთელი ბარენცის ზღვა მეტ-ნაკლებად ყინულისგან თავისუფლდება. ზამთრის ომამადე ფინეთს ბარენცის ზღვაზე გასასვლელი ჰქონდა, სადაც მისი ერთადერთი წლის განმავლობაში გაუყინავი ყურე იყო პეტსამო.
ტროპიკული ციკლონი

ტროპიკული ციკლონი — მეტეოროლოგიაში შტორმის სისტემა დახურული ცირკულაციით დაბალი წნევის ცენტრის ირგვლივ, რომელსაც ორთქლიანი ჰაერის მასების ამაღლებითა და კონდენსაციით გამოთავისუფლებული სიმხურვალე იწვევს.

მათი სიძლიერისა და მდებარეობის მიხედვით არსებობს რამდენიმე ტერმინი, რომლითაც ტროპიკული ციკლონები მოიხსენიება, მათ შორის: ტროპიკული დეპრესია, ტროპიკული შტორმი, ქარიშხალი და ტაიფუნი.

ტროპიკულ ციკლონებს შეუძლია ექსტრემალურად ძლიერი ქარების, ტორნადოებისა და ტორენციული წვიმების (მეწყერისა და მყისიერი წყალდიდობის შემქმენლი) წარმოქმნა, რაც ყველაზე მძიმედ სანაპირო რაიონებში აისახება. მიუხედავად იმისა, რომ ტროპიკული ციკლონების ეფექტი მოსახლეობაზე შეიძლება კატასტროფული იყოს, მათ ასევე გვალვიან პირობებში დედამიწისთვის საჭირო ნესტი მოაქვს უზარმაზარი რაოდენობით. ციკლონებს სიმხურვალე გააქვს ტროპიკებიდან, რაც გლობალური ატმოსფერული ცირკულაციის მნიშვნელოვანი მექანიზმია, რომელიც დედამიწის ტროპოსფეროს წონასწორობის შენარჩუნების საშუალებას იძლევა.
ისპაანი

ისპაანი, ისპაჰანი ან ესფაჰანი (ძვ. სპარსულით ასპადანა, შუა სპარსულით სპაჰანი, ) — ქალაქი ირანში. მდებარეობს თეირანიდან 340 კმ-ში, ისპაჰანის პროვინციის დედაქალაქი და ირანის სიდიდით მესამე ქალაქი (თეირანის და მეშჰედის შემდეგ). 2000 წელს მოსახლეობა 2.040.000 ადამიანს შეადგენდა. ირანის ყოფილი დედაქალაქი, - საუკუნეებში.

ისპაჰანის იმამის მოედანი იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შეტანილი. ქალაქში ასევე მრავლადაა მე-11 საუკუნის და გვიანდელი ისლამური არქიტექტურის ნიმუშები. მისი მოსახლეობის ეროვნულმა და რელიგიურმა სიჭრელემ აქიტექტურაში და მის მხატვრობაში ქრისტიანული და ისლამური კულტურის საინტერესო სინთეზი მოგვცა. ამის მაგალითია ისპაჰანის შაჰის სასახლის, „ჩეჰელ სოთუნის“ (40 სვეტის), კედლების რელიფური მოხატულობა და წარწერები.

ისპაჰანის სილამაზეს და არქიტექტურულ ხიბლს გარკვეულწილად განსაზღვრავს მდინარე „ზაიანდე რუდი“ და მასზე გადებული ხიდები, რომელთა შორის აღსანიშნავია „პოლ-ე ხაჯუ“ და „სი-ო-სე-პოლი“. ეს უკანასკნელი (რომლის თარგმანი იქნება „ოცდაცამეტი ხიდი“) შაჰ აბასის სეფაჰსალარის, ალავერდი-ხანი უნდილაძის აშენებულია.

მეჩეთი
ქალაქი ისპაანი ცნობილია მეჩეთებით, განსაკუთრებით კი საუკუნეში აგებული სამეფო მეჩეთით, რომელსაც მაჯიდ-ე'იმანი ეწოდება. მეჩეთი, მის გარშემო არსებული უმშვენიერესი ბაღებით, შუა საუკუნეების ისლამური არქიტექტურის დიდებული ნიმუშია.

ქართული დიასპორა
ისპაჰანთან მდებარეობს მე-17 საუკუნის პირველ ნახევარში შაჰ აბასის მიერ კომპაქტურად ჩასახლებული ქართველების (ფერეიდუნ შაჰრი) და სომხების (ვანქი) დასახლებები. სომხურმა დიასპორამ შესძლო ქრისტიანობის შენარჩუნება, ქართულმა კი — ვერა. ამას ქართულ დიასპორას სისუსტეში ვერ ჩავუთვლით. ქართველები მეომრებად გამოიყენებოდნენ, ამიტომ ბრძოლის შედეგებში მათი დაინტერესებისთვის აუცილებელი იყო მათი ისლამზე მოქცევა. გამუსლიმების შემთხვევაში ისინი მამაცად იბრძოლებდნენ ქრისტიანთა წინააღმდეგ. რაც შეეხება სომხურ მოსახლეობას, ისინი, ტრადიციულად, ხელოსნობას მისდევდნენ. მათი ქრისტიანებად დარჩენა ირანის სახელმწიფოს საშიშროებას ვერ შეუქმნიდა. ამგვარად, რელიგიური შევიწროვება მეტისმეტად მძიმე ხასიათს არ ატარებდა. ქრისტიანობის შენარჩუნების მიზნით იმ პერიოდშიც და შემდეგაც ბევრი ქართველი სომხად დაეწერა. დღეს ისპაჰანში ან ირანის სხვა ქალაქებშიც თუ ვინმეს სპარსულად ჰკითხეს: „არმანი ჰასთი?“ ანუ სომეხი ხარო? სინამდვილეში კითხულობს მის რელიგიურ მრწამსს. უბრალო ირანელისთვის სომეხი ქრისტიანს ნიშნავს,ისევე როგორც, არც თუ შორეულ წარსულში ქართველისათვის „ფრანგი“ ერთდროულად ევროპელსა და კათოლიკეს აღნიშნავდა.
ტენოჩტიტლანი

ტენოჩტიტლანი, ალტერნატიულად მეხიკო-ტენიჩტიტლანი იყო აცტეკთა იმპერიის დედაქალაქი, აგებული ტბა ტესკოკოს კუნძულზე, რომელიც ამჟამად ცენტრალური მეხიკოს ფედერალური ოლქის ნაწილია. თავისი ძლიერების პერიოდში ტენოჩიტლანი მსოფლიოს უდიდესი ქალაქი იყო, 250 000-მდე მცხოვრებით.

ქალაქი 1521 წელს შემოსეულმა ესპანელმა კონკისტადორებმა გაანადგურეს. მეხიკო მის ნანგრევებზე აშენდა, და მომდევნო საუკუნეების განმავლობაში ტესკოკოს ტბა სრულიად ამოშრა.

ქალაქის გეგმა
ტესკოკოს ტბის შიგნით ჩვეულებრივი მოსახლეობა ცხოვრობდა. ქალაქში ისინი ერთმანეთს ხშირად ტივების დახმარებით ეკონტაქტებოდნენ რადგან ირგვლივ სულ წყლის არხები იყო გაკეთებული. ცენტრში დიდი მოედანი იყო. მოედანზე მსხვერპლთსაწირავი და ღმერთების ტაძრები იყო. ყველაზე დიდი ნაგებობა ქალაქში მზისა და ომის ღმერთ ჰუიცილოპოჩტილისა და წვიმის ღმერთ, ტალალაკის ტაძრები იყო. მის წინ კიდევ ერთი შედარებით მცირე გველ-ღმერთ კეცალკოატლის ტაძარი იყო. ცენრტალური მოედნის ოდნავ მოშორებით იყო მეფის სასახლე, ხოლო მის იქით მოტივტივე ყანები სადაც გლეხებს სიმინდი ჩილი და ლობიო მოჰყავდათ.
ჰაარლემი

ჰაარლემი, — მუნიციპალიტეტი და ქალაქი ნიდერლანდებში, ჩრდილოეთ ჰოლანდიის პროვინციის დედაქალაქი. ქალაქი მდებარეობს მდინარე სპარნეს ნაპირზე, დაახლოებით 20 კილომეტრში ამსტერდამის დასავლეთით, სანაპირო დიუნებთან სიახლოვეს. ყვავილების წარმოების რაიონისა და ყაყაჩოებისა და ყვავილის ნერგების ექსპორტის ცენტრი.

დამეგობრებული ქალაქები
ოსნაბრიუკი, გერმანია, 1961 წლიდან
ანჟე, საფრანგეთი, 1964 წლიდან
დერბი, გაერთიანებული სამეფო
მუტარე, ზიმბაბვე
რიო-ვერდე, ბრაზილია
ცენტრალ-პარკი (ნიუ-იორკი)

}) ვრცელი საზოგადოებრივი ურბანული პარკია (3.41 კმ², ოთხკუთხა 4 კმ 800 მ-ზე) მანჰეტენზე, ნიუ-იორკი. დაახ. 37,5 მილიონი მნახველით წელიწადში, ყველაზე პოპულარული ქალაქური პარკია აშშ-ში და მისი ხშირი გამოჩენა კინოფილმებსა თუ სატელევიზიო შოუებში მას ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ ქალაქურ პარკად ხდის მსოფლიოში. პარკი ნიუ-იორკ სიტის პარკებისა და რეკრეაციის დეპარტამენტის დაქვემდებარებაშია.

ცენტრალ პარკს ჩრდილოეთით ესაზღვრება ვესტ 110-ე ქუჩა, დასავლეთით მერვე ავენიუ, სამხრეთით ვესტ 59-ე ქუჩა, და აღმოსავლეთით მეხუთე ავენიუ. პარკის საზღვრების გასწვრივ ამ ქუჩებს როგორც წესი უწოდებენ ცენტრალ პარკ ნორზი, ცენტრალ პარკ ვესტი და ცენტრალ პარკ საუზი, შესაბამისად. მეხუთე ავენიუ საკუთარ სახელს ინარჩუნებს მთელი მისი აღმოსავლეთ საზღვრის გასწვრივ.

პარკის პროექტი ეკუთვნის ფრედერიკ ლოუ ოლმსტედსა და კალვერტ ვოქსს, რომელმაც მოგვიანებით ასევე შექმნა ბრუკლინის პროსპექტ პარკი. მიუხედავად იმისა, რომ პარკის უმეტესი ნაწილი ბუნებრივად გამოიყურება, ის ფაქტობრივად მთლიანად ხელოვნურად არის შექმნილი და შეიცავს რამდენიმე ხელოვნურ ტბას, საცალფეხო ბილიკებს, ორ საციგურაო მოედანს, საცხოველესა და მინდვრებს სხვადასხვა სპორტული დანიშნულებისთვის და ბავშვების სათამაშოდ. პარკი პოპულარული ოაზისია მიგრაციული ფრინველებისთვის, და შესაბამისად პოპულარულია ფრინველთა მოთვალთვალეთათვისაც. 10 კმ სიგრძის ველოსიპედის ბილიკი პარკის პერიმეტრზე პოპულარულია მორბენალთა, ველოსიპედისტთა და სკეიტერებისთვის, განსაკუთრებით უქმე დღეებში და საღამოს 7-ის შემდეგ, როდესაც საავტომობილო მოძრაობა იზღუდება.
სვიატო-კამენნი მონასტერი

სპასო-პრეობრაჟენსკი სვიატო-კამენნი მონასტერი (რუს.: - - , კოორდ. ) ერქვა რუსულ მართლმადიდებლურ მონასტერს, რომელიც ტბა კუბენსკის ცენტრში მცირე კუნძულზე მდებარეობდა და იყო პირველი ქვით ნაგები მონასტერი ჩრდილოეთ რუსეთში.

კუნძული კამენნი (ქვის კუნძული) ძალიან მცირეა (12070 მეტრზე). სახელი დაერქვა ბერთა მიერ კუნძულის გარშემო ქვის ჯებირების აგების შემდეგ, წყალს ეროზიით მისთვის მიწა რომ არ შემოეცალა. ტბა ცნობილია ხშირი შტორმებით და უამინდობით. გადმოცემით ერთ-ერთი ასეთი შტორმის დროს 1269 წელს თავადი გლებ ბელოოზერსკი ნავით წყალმა ნაპირს მოაშორა, როს გამოც მან შემთხვევით კუნძულზე მცირე განგდომილ ბერთა საძმო აღმოაჩინა. თავადმა მათ სახსრები გამოუყო პირველი ხის ტაძრის ასაგებად. დმიტრი დონსკოის მმართველობის დროს მონასტერს მართავდა ბერძენი ბერი დიონისიუსი, რომელმაც საძმოში მთა ათოსის მკაცრი წყობა დააწესა, სადაც ბერები გარემოს მოწყვეტილი იყვნენ, საჭმელს (ძირითადად პურსა და ბოსტნეულს) საკუთარ საკნებში ჭამდნენ და პირადი ნივთების ქონება აკრძალული ჰქონდათ.

მონასტერი საკმაოდ მდიდარი იყო, ფლობდა შვიდ მოზრდილ სოფელს (სელო), ოთხ საშუალო დასახლებას (სელსტვო) და 98 მცირე სოფელს, ასევე ორ ქვამარილის სატეხს ტოტმაში.

1476 წელს მონასტერი სრულიად გადაიწვა. ივანე -ს ძმა ანდრე მენშოის, ვოლოგდის მმართველი, ბრძანებით კუნძულზე ააგეს ოთხ სვეტიანი საკათედრო ტაძარი. ორსართულიანი ორგუმბათოვანი სახურავი დაემატა 1481 წელს როსტოველ ხელოსანთა მიერ, რომელთაც შემდგომში მის მსგავსად ტაძრები ააგეს ფერაპონტოვის მონასტერში (1490) და კირილო-ბელოზერსკის მონასტერში (1497). ვინმე დიონისუსს მოუხატავს კათედრალის კედლები, თუმცა 185 წლის შემდეგ გაჩენილ ხანძარს, რომლის შედეგად გუმბათები ჩამოინგრა, მოხატულობაც ვერ გადაურჩა.

მე-16 საუკუნიდან მონასტერი ნელ-ნელა დავიწყებას მიეცა. ამ პერიოდში მას იგონებენ, როგორ განდევნილთა ადგილს, სადაც ივან ნერონოვი იქნა განდევნილი. 1774 წელს ერთ-ერთმა განდევნილმა მონასწერს ცეცხლი წაუკიდა, რის შემდეგაც ბერები 26 წლით ვოლოგდაში გადაიყვანეს. 1801 წელს დაბრუნებულ ბერებს აქ აღდგენილი კათედრალი დახვთათ, რომელსაც ერთის ნაცვლად უკვე ხუთი გუმბათი ჰქონდა. შუა საუკუნეებიდან შემორჩენილი ერთადერთი ნაგებობები ამ დროისთვის იყო მხოლოდ საცხოვრებელი საკნები და ორი შუქურა.

საბჭოთა მთავრობამ კამენნი მონასტერი დახურა 1925 წელს, ხოლო ბერთა საძმო კუნძულიდან განდევნა. შენობებში კოლონია განთავსდა მცირე ზომის დამნაშავეთათვის. ამგვარმა მოწყობამ არ გაამართლა და 1937 წელს კუნძული მიტოვებულ იქნა. უყურადღებობით წაქეზებულმა ადგილობრივმმა მმართველობამ სიტუაციით დრო იხელთა და ჩრდილოეთ რუსეთის უძველესი შენობა ააფეთქა აგურის მოსაპოვებლად კულტურის სასახლისთვის, რომელიც საბოლოოდ მაინც განუხორციელებელი დარჩა.

2005 წლისთვის ერთადერთი შენობა, რომელიც ამ ადგილას ისტორიული მონასტრის მდებარეობაზე მიუთითებს არის 1540 წლით დათარიღებული ეკლესიის სამრეკლო. სამრეკლოს ამჟამად რესტავრაცია უტარდება ვოლოგდელ და მოსკოველ მოხალისეთა მიერ.
ვენიამინ ფლეიშმანი

ვენიამინ ფლეიშმანი ( დ. 20 ივლისი, 1913, ბეჟეცკი, ტვერის ოლქი, — გ. 14 სექტემბერი, 1941, კრასნოე სელო, ლენინგრადის ოლქი) — საბჭოთა პერიოდის ებრაული წარმოშობის რუსი კომპოზიტორი.

ლენინგრადის კონსერვატორიაში დიმიტრი შოსტაკოვიჩის ხელმძღვანელობით სწავლობდა (1939-1941), ამ პერიოდში დაიწყო ერთ-აქტიანი ოპერის როტშილდის ვიოლინოს შექმნა ანტონ ჩეხოვის მოთხრობის მიხედვით.

მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისას ფლეიშმანი ფრონტზე წავიდა მოხალისედ და მოკლეს ვიდრე ოპერის დასრულებას მოასწრებდა. შოსტაკოვიჩმა მოახერხა ხელნაწერების გადარჩენა ალყაშემორტყმული ლენინგრადიდან, თავად დაასრულა იგი და მის ორკესტრირებას ხელმძღვანელობდა 1943-44 წლებში. შოსტაკოვიჩმა ოპერის დასრულება 1944 წლის 5 თებერვლით დაათარიღა. მოგვიანებით იგი ხელმძღვანელობდა მის გამოქვეყნებასა და შესრულებას.

ოპერის მსოფლიო პრემიერა გაიმართა 1960 წლის 20 ივნისს სსრკ-ის კომპოზიტორთა კავშირის შეხვედრაზე, მოსკოვში, მოსკოვის ფილარმონიული საზოგადოების წევრთა შესრულებით. სცენაზე პირველად შესრულდა 1968 წლის აპრილში, ლენინგრადში კამერული ოპერის ექსპერიმენტულ სტუდიაში. მხატვრული ხელმძღვანელი იყო სოლომონ ვოლკოვი, დირიჟორი — მაქსიმ შოსტაკოვიჩი.
პატენტი

პატენტი — სახელმწიფოს მიერ გაცემული საბუთი (სიგელი), რომელიც ადასტურებს მისი მფლობელის განსაკუთრებულ უფლებას გამოგონებაზე, რომლის არსიც ის არის, რომ მფლობელს შეუძლია აკრძალოს მისი გამოგონების უნებართვო გამოყენება. პატენტი შეიძლება გაიცეს პროდუქტზე ან ხერხზე (ტექნოლოგიურ პროცესზე). გამოგონებად გაიგება განხორციელებამდე დაყვანილი პროდუქტის ან ხერხის ახალი საგამომგონებლო იდეა. ტერმინი „პატენტი“ მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან , რომელიც ნიშნავს „გახსნილად მყოფს“ (ანუ საზოგადოებისთვის მისაწვდომი). აქედან გამომდინარე, პატენტს რომ იურიდიული ძალა ჰქონდეს იგი უნდა გამოქვეყნდეს და იყოს საჯაროდ ხელმისაწვდომი. პატენტიდან გამომდინარე განსაკუთრებული უფლება მოქმედებს შეზღუდული დროით - როგორც წესი 20 წლით პატენტის მისაღებად განაცხადის შეტანის დღიდან.
პატენტის გამოყენება ნიშნავს დაპატენტებული გამოგონებისათვის ხორცის შესხმას - თუ პროდუქტია დამნზადებასა და სარგებლობას, მათ შორის, ვაჭრობას და სხვაგვარ კომერციულ გავრცელებას, მაგალითად, იმპორტს ან ექსპორტს. თუ დაპატენტებული გამოგონება ხერხია, მაშინ პატენტის გამოყენება ნიშნავს ხერხის ტექნოლოგიურ პროცესად განხორციელებას, რის შედეგადაც მიიღწევა ამ გამოგონებით დასახული მიზანი, მაგალითად, მზადდება ახალი ან გაუმჯობესებული თვისებების ნაწარმი. ეს ქმედებები მოცულია პატენტის მფლობელის განსაკუთრებული უფლებით მოცული და, შესაბამისად, თუ მისი ნებართვა არ არის მიღებული, მაშინ მას შეუძლია აკრძალოს და მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება ან სხვაგვარი პასუხისმგებლობის ზომების გატარება, მათ შორის სისხლის სამართლებრივი.პატენტის გაცემასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს ისევე, როგორც საპატენტო განსაკუთრებული უფლებების გამოყენებისა და პსუხისმგებლობის ზომებს ადგენს საქართველოს საპატენტო კანონი, რომელიც ძირითადად პასუხობს თანამედროვე მოთხოვნებთან, თუმცა მის სრულყოფაზე მუშაობა, განსაკუთრებით, ევროკავშირის მოთხოვნებთან ჰარმონიზაციის კუთხით ამჟამადაც მიმდინარეობს.
იეზდი

იეზდი — ქალაქი ირანში, იეზდის ოსტანის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 1,074,428 ადამიანი. არის რკინიგზის სადგური და საავტომობილო გზების კვანძი. ქალაქ ისპაანიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით დაშორებულია 270 კმ-ში. იეზდი ირანის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია, თავისი მკვეთრად აღმოსავლური სტილის მიხვეულ-მოხვეული ქუჩებით, ბაზრებით, აბანოებითა და ალიზით ნაშენი სახლებით. ზოროასტრები მუსლიმებისგან განსხვავებულ, ფერად ტანისამოსს ატარებენ. იეზდი მოინახულა მარკო პოლომ, რომლის 1272 წლის ნაამბობით ეს იყო აყვავებუული ქალაქი აბრეშუმის განვითარებული წარმოებით.
ალგებრული გეომეტრია

ალგებრული გეომეტირა — მათემატიკის დარგი, რომელიც შეისწავლის ალგებრულ მრავალნაირობებს. იგი აერთიანებს აბსტრაქტულ ალგებრას და გეომეტრიას. კლასიკური ალგებრული გეომეტრიის და ასევე ფერთო გაგებით, თანამედროვე ალგებრული გეომეტრიის შესწავლის მთავარი საგანია მრავალწევრების ამონახსენთა სიმრავლეები.

მრავალწევრების ამოხსნის ხერხები შეისწავლებოდა ისტორიული დროიდან. აღსანიშნავია პოეტი/მათემატიკოსის ომარ ხაიამის შრომები.

 საუკუნის 30-40–იან წლებში დარგის კომუტაციურ ალგებრაზე დაფუძნების იდეები ეკუთვნით ოსკარ ზარისკის და ანდრე ვეილს. თანამედროვე ალგებრული გეომეტრიის განვითარება დიდწილად დაკავშირებულია ფრანგი მათემატიკოსის ალექსანდრე გროტენდიკის სახელთან.
შარლ აზნავური

შაჰნურ ვახინაკ აზნავურიანი , უფრო მეტად ცნობილი, როგორც შარლ აზნავური (; დ. 22 მაისი, 1924, პარიზი — გ. 1 ოქტომბერი, 2018) — სომხური წარმოშობის ფრანგი მომღერალი, კომპოზიტორი და მსახიობი.

ბიოგრაფია
დაიბადა სომეხი ემიგრანტების ოჯახში, რომლებიც საფრანგეთში 1922 წელს გადასახლდნენ. შარლის დედა სომეხ ვაჭართა ოჯახიდან იყო, რომელიც თურქეთში ცხოვრობდა, მამა საქართველოში დაიბადა.

ფილმოგრაფია
1960 — „ორფეოსის ანდერძი“
1960 — „ესროლეთ პიანისტს“
1979 — „თუნუქის დოლი“
1987 — „მანჟკლუ“
2002 — „არარატი“
კიოლნის საკათედრო ტაძარი

კიოლნის საკათედრო ტაძარი (, სრული სახ. . ) — ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი არქიტექტურული მონუმენტია გერმანიაში და კიოლნის უმთავრეს ღირშესანიშნაობად ითვლება საუკუნის ბოლოდან, მისი დასრულების შემდგომი დროიდან მოყოლებული. კათედრალს მართავს რომის კათოლიკური ეკლესია და აქ მდებარეობს კიოლნის არქიეპისკოპოსის რეზიდენცია. მშენებლობა 1248 წელს დაიწყო და მხოლოდ 1880 წელს დასრულდა. 1880 წელს ტაძრის ქიმების დასრულებიდან, კათედრალი მსოფლიოს უმაღლესი ნაგებობა იყო ოთხი წლის განმავლობაში, რის შემდეგაც მას სიმაღლეში ვაშინგტონის მონუმენტმა გაუსწრო (ქ. ვაშინგტონში). ის ასევე მსოფლიოს უმაღლესი საცხოვრებლად ვარგისი შენობა იყო პარიზში 1889 წელს ეიფელის კოშკის დასრულებამდე. კიოლნის კათედრალის დასავლეთის ფასადი უდიდესია სხვა მსგავს ტაძართა შორის და ის დღემდე რჩება სიდიდით მეორე გოთურ ნაგებობად მსოფლიოში. ამ მხრივ მას მხოლოდ ულმის მიუნსტერის კოშკი უსწრებს.
იგნატიუს ლოიოლა

იგნატიუს ლოიოლა , ერისკაცობაში ინიაგო ლოპეს დე ლოიოლა (, ; დ. 24 დეკემბერი, 1491 — გ. 31 ივლისი, 1556) — წარმოშობით ბასკი, იეზუიტთა ორდენის მთავარი დამფუძნებელი და პირველი მამამთავარი. ეს რელიგიური ორდენი კათოლიკურ ეკლესიას ეკუთვნოდა და რომის პაპის პირდაპირ დაქვემდებარებაში იყო მისიით. ორდენის წევრებს იეზუიტები ჰქვიათ. იგნატიუს ლოიოლა ასევე ცნობილი იყო როგორც სულიერი ვარჯიშების შემდგენი, იმხანად საყოველთაოდ აღიარებული სულიერი მამა. აქტიურად იბრძოდა პროტესტანტული რეფორმაციის წინააღმდეგ და ხელს უწყობდა შემდგომ კონტრრეფორმაციას.

კათოლიკურმა ეკლესიამ წმინდანის წოდება მიანიჭა 1622 წლის 12 მარტს, მისი ხსენების დღეა 31 ივლისი.
ელდარ რიაზანოვი

ელდარ ალექსანდრეს ძე რიაზანოვი ( დ. 18 ნოემბერი, 1927 — გ. 30 ნოემბერი, 2015) — საბჭოთა და რუსი კინორეჟისორი, სცენარისტი, მსახიობი და პოეტი, სსრკ სახალხო არტისტი (1984).

ბიოგრაფია
1950 წელს დაამთავრა კინემატოგრაფიის საკავშირო ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი. მუშაობდა დოკუმენტური ფილმების ცენტრალურ სტუდიაში, შემდეგ — „მოსფილმში“. ძირითადად იღებდა კომედიებს. ამ ჟანრის პირველი ფილმია „საკარნავალო ღამე“ (1956). ავტორია მოთხრობებისა და სცენარებისა, რომელთა მიხედვით შექმნა ფილმები: „უფრთხილდი ავტომობილს“ (1966), „წარმატების ზიგზაგი“ (1968), „იტალიელების არაჩვეულებრივი თავგადასავალი რუსეთში“ (1973). 1962 წელს შექმნა ჰეროიკული კომედია „ჰუსარული ბალადა“. სახელი მოიხვეჭა აგრეთვე ფილმებით: ბედის ირონია, ანუ გაამოთ (1975), „სამსახურებრივი რომანი“ (1977) „ავტოფარეხი“ (1979), „სადგური ორისთვის“ (1982), „სასტიკი რომანსი“ (1984), „აღთქმული ზეცა“ (1993). მისი ბოლო ნამუშევრებია: „საძინებლის გასაღები“ (2003) „ანდერსონი: სიცოცხლე უსიყვარულოდ“ (2006) „საკარნავალო ღამე 2 ან 50 წლის შემდეგ“ (2006) და სხვა.