iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
Largo desolato

— ნახევრად ავტობიოგრაფიული პიესა, დაწერილი ვაცლავ ჰაველის მიერ. პიესა არის პოლიტიკური მწერლის, ლეოპოლდ ნეტელსის შესახებ, რომელიც შიშობს, რომ მას დააბრუნებენ ციხეში. პიესის განმავლობაში, ლეოპოლდის ცოლი, საიდუმლო პოლიციის ორი თანამშრომელი და სხვანი ლეოპოლდს დიდი წნეხის ქვეშ აყენებენ.

გმირები
ლეოპოლდ ნეტელსი (კოპრივა) — ყოფილი პროფესორი, ფილოსოფოსი/მწერალი, რომელიც პოლიტიკური მოძრაობის გმირი გახდა
ედვარდი — ლეოპოლდის მეგობარი
სუზანა — ლეოპოლდს და სუზანას აქვთ ცუდი ურთიერთობა
ლუსი — ლეოპოლდის საყვარელი
მარგერიტ — ფილოსოფიის სტუდენტი, რომელიც ლეოპოლდს რჩევებისათვის აკითხავს
ორი სიდნი — წისქვილი მომუშავეები, რომელიც წარმოადგენენ ჩვეულებრივი მუშა კაცის აზრებს
ორი კაცი — მთავრობის მიერ გამოგზავნილი კაცები, რომლებიც ცდილობენ ლეოპოლდმა შეწყვიტოს წერა

შინაარსი
ლეოპოლდ ნეტლესი, პოლიტიკური მწერალი და ფილოსოფოსი, შიშობს რომ მას ხელახლა გააგზავნიან ციხეში. ამიტომ იგი პოლიციას საკუთარ სახლში ემალება. პიესის განმავლობაში, ლეოპოლდს ეწვევა სხვადასხვა ხალხი, მათ შორის საიდუმლო პოლიციის წარმომადგენლები. საიდუმლო პოლიცია მას გაფრთხილებას აძლევს მის მიერ დაწერილი ერთ-ერთი ესეს შესახებ და ატყობინებენ, რომ თუ იგი სახელს შეიცვლის მაშინ შედეგი ნაკლებად მძაფრი იქნება. ლეოპოლდი ითხოვს მეტ დროს საფიქრელად. იგი ამ დროს იღებს, თუმცა საბოლოოდ იგი თავისივე სიგიჟეში იკარგება. პიესაში ხაზები ხშირად მეორდება, რაც ამძაფრებს ლეოპოლდის გამოცდილების სუბიექტურ ხასიეთს.
Relayer

— ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ -ის მეშვიდე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1974 წელს. იგი ჩაწერილია პატრიკ მორაზის მონაწილეობით, რომელმაც დროებით შეცვალა რიკ უეიკმენი. ბრიტანეთის ჩარტში ალბომმა #4, ხოლო აშშ-ში - #5 პოზიცია დაიკავა.

სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორები - ჯონ ანდერსონი, კრის სკუაირი, სტივ ჰაუ, ალან უაიტი და პატრიკ მორაზი, გარდა მითითებულისა.

პერსონალი
ჯონ ანდერსონი – ვოკალი
კრის სკუაირი – ბას გიტარა, ვოკალი
სტივ ჰაუ – გიტარა, ვოკალი
პატრიკ მორაზი – კლავიშები
ალან უაიტი – დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია
Going for the One

— ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ -ის მერვე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1977 წელს. ჯგუფში ამ დროისთვის დაბრუნდა რიკ უეიკმენი. მიუხედავად იმისა, რომ პატრიკ მორაზმა დატოვა კოლექტივი, მისი სახელი მითითებულია თანაავტორთა სიაში.

კრიტიკოსები ალბომს თვლიან ჯგუფის ყველაზე დაუფასებელ დისკად. მიუხედავად ამისა, კომპოზიციები ამ ალბომიდან ხშირად სრულდება -ის კონცერტებზე. აგრეთვე არსებობს ოფიციალური, მაგრად ბუტლეგად ქცეული ვიდეოჩანაწერი ალბომის შექმნის სესიების კადრებით.

სიმღერების სია
პერსონალი
ჯონ ანდერსონი – ვოკალი, პერკუსია, არფა
კრის სკუაირი – ბას გიტარა, ვოკალი
სტივ ჰაუ – გიტარა, ვოკალი, პორტუგალიური 12 სიმიანი გიტარა
რიკ უეიკმენი – ფორტეპიანო, მინიმუგი, პოლიმუგი, საეკლესიო ორგანი
ალან უაიტი – დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია

ჩარტები
ყოველკვირეული ჩარტები
წლის საბოლოო ჩარტი
სერტიფიცირებები
გიორგი ჭყონდიდელი

გიორგი ჭყონდიდელ-მწიგნობართუხუცესი — საქართველოს სამეფო კარის ვაზირი დაახლ. 1104–18, მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელის სახელოს პირველი მფლობელი, რუის-ურბნისის საეკლესიო კრების (1104) აქტიური მონაწილე და მეფის პოლიტიკის გამტარებელი. საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე 25 სექტემბერი [ძვ. სტ. 12 სექტემბერი].

ცხოვრება
„კაცი სრული ყოვლითა სიკეთითა სულისა და ხორცთასა, სავსე სიბრძნითა და გონიერებითა, განმჭრიახი, სვიანი და ფრთხილი“ დაიბადა საუკუნის პირველ ნახევარში. როგორც ვარაუდობენ, გიორგი, სამეგრელოს მთავართა გვარიდან იყო. 1104 წელს მოწვეული რუის-ურბნისის საეკლესიო კრების „ძეგლისწერა“ წმინდა გიორგი ჭყონდიდელს „კრების თვალს“ უწოდებს და კურთხევით იხსენიებს მის მეუფებას: „ღირსისა მეუფისა ჩვენისა და თუალად წმიდისა ამის კრების ცნობილისა გიორგი მონოზონისა და მწიგნობართა უხეცესისა მარავლმცა არიან წელნი“. ქმედით მონაწილეობას იღებდა ქვეყნის მართვა-გამგებლობაში. მისი მცდელობითა და ხელმძღვანელობით სამეფოს შემოუერთეს სამშვილდე (1110) და რუსთავი (1115). გიორგი ჭყონდიდელი საქართველოში ყივჩაყთა ჩამოსახლების ერთ-ერთი მოთავე იყო. ამ მისიით იგი დავით აღმაშენებელთან ერთად ჩრდილოეთ კავკასიაში გაემგზავრა, სადაც გარდაიცვალა. ვარაუდობენ, რომ დაკრძალულია გელათში, მეფეთა საძვალეში.
Empty Sky

— ბრიტანელ მუსიკოს/სიმღერების ავტორ ელტონ ჯონის სადებიუტო ალბომი. იგი გამოვიდა 1969 წელს, ლეიბლზე .

ალბომი ასევე 1975 წელს, აშშ-ში გამოიცა, განსხვავებული ყდით. მიუხედავად იმისა, რომ ალბომის თანხლება უფრო მეტად ფსიქოდელიურ როკს ჰგავს, დისკში პოპ მუსიკისადმი ინტერესი უფრო შეიმჩნევა.

მოგვიანებით ელტონ ჯონი აღნიშნავდა, რომ სტილთან დაკავშირებით დარწმუნებული არ იყო და მზად იყო, ლეონარდ კოენის მსგავსი სიმღერებიც დაეწერა.

სიმღერების სია
ჩარტები
ყოველკვირეული ჩარტები
წლის საბოლოო ჩარტი
სიდნეი შელდონი

სიდნეი შელდონი, სიდნი შეხტელი (; დ. 11 თებერვალი, 1917, ილინოისი, ჩიკაგო — გ. 30 იანვარი, 2007, კალიფორნია) — ამერიკელი მწერალი და სცენარისტი, რომლის ნამდვილი სახელი სიდნი შეხტელია, 1917 წლის 11 თებერვალს ილინოისის შტატის ქალაქ ჩიკაგოში, ებრაელების ოჯახში დაიბადა.

მისი კარიერა 1937 წელს ჰოლივუდში დაიწყო, სადაც ფილმებისთვის სწერდა სცენარებს და თავის დროზე კომედიური სცენარისთვის „ოსკარიც“ მიიღო. 1941 წელს ამერიკის სამხედრო საჰაერო ძალებში მსახურების შემდეგ შელდონი სამოქალაქო ცხოვრებას დაუბრუნდა, ბროდვეის დადგმებისთვის მუსიკას წერდა და კინოსტუდიებისთვის სცენარებზე მუშაობასაც აგრძელებდა.

შელდონმა რომანების წერა გვიან დაიწყო. მისი პირველი ნაწარმოები - „ნიღაბჩამოხსნილი სახე“ 1970 წელს გამოქვეყნდა, როდესაც ავტორი 53 წლის იყო. ნაწარმოები ძალიან მალე იქცა ბესტსელერად. იმ დროისათვის სიდნეი ტელესერიალების წარმატებული პროდიუსერი და ცნობილი სცენარისტი იყო. საკუთარ სამწერლებო კრედოს იგი მოკლედ განსაღვრავდა: „მინდა, რომ მკითხველმა ჩემი ნაწარმოები ერთი ამოსუნთქვით წაიკითხოს და გვერდზე არ გადადოს“. მისი წიგნების რეცეპტიც მარტივია: დეტექტიური ინტრიგა, სიმპათიური გმირები, მელოდრამული პასაჟები. ბესტსელერებად გცეული მისი დეტექტიური რომანები 180-ზე მეტ ქვეყანაში, 51 ენაზეა ნათარგმნი და მისი წიგნების ტირაჟები მილიონობით განისაზღვრება.

მწერალს სიცოცხლეშივე დიდი აღიარება ექვია, შელდონი 89 წლის ასაკში, 2007 წელს, კალიფორნიაში, თავის მდიდრულ რანჩოზე გარდაიცვალა.
Bleach (ალბომი)

— ჯგუფ ნირვანას სადებიუტო სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1989 წლის 15 ივნისს, ჯეკ ენდინოს პროდიუსერობით.

ალბომი ჩაწერილი იქნა ლეიბლის სტუდიაში სულ 606 დოლარად და 15 ცენტად. ეს თანხა გაიღო ჯეისონ ევერმენმა - მუსიკოსების ნაცნობმა. ამის შემდეგ მას უფლებას აძლევდნენ კონცერტებზე ხოლმე მეორე გიტარაზე დაეკრა. მაგრამ მან მალე დატოვა ჯგუფი - კურტ კობეინთან უთანხმოებების გამო.

გამოსვლისთანავე ალბომი დიდი პოპულარობით სარგებლობდა სტუდენტურ რადიოსადგურებზე. იგი მთლიანად 35.000 ასლის ოდენობით გაიყიდა, რაც უცნაური იყო ჯგუფისთვის, რომელსაც თითქმის არავინ იცნობდა. ძირითადად ალბომი გრანჟის სტილისტიკას ატარებს და ითვლება ამ მუსიკალური მიმართულების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან წარმომადგენლად.

სიმღერების სია
ჩარტები
1992 წლის განახლებული გამოცემა
2009 წლის 20 წლიანი იუბილეს აღსანიშნავი გამოცემა
სერტიფიცირებები
Incesticide

— ჯგუფ ნირვანას სიმღერების კომპილაციური ალბომი, რომელიც გამოიცა 1992 წლის 14 დეკემბერს.

ალბომის გარეკანზე გამოტანილია კურტ კობეინის მიერ 9 წლის ასაკში დახატული ნახატი. სათამაშო იხვი, რომელიც წარმოდგენილია ალბომის გარეკანის უკანა მხარეს, ასევე ეკუთვნოდა კურტს.

დისკის პირველი ასლების ანოტაციებში კურტ კობეინის მიერ დაწერილი დამატებითი ინფორმაცია იყო მითითებული.

სიმღერების სია
ჩარტები და სერტიფიცირებები
ალბომი
სერტიფიცირებები
დრამატურგი

დრამატურგი — ადამიანი, რომელიც წერს დრამატულ ლიტერატურას ან დრამას. ასეთი ნამუშევრები ჩვეულებრივ იწერება შემდგომში ცოცხალი აუდიტორიის წინაშე შესასრულებლად, თუმცა არა ყოველთვის. ეგრეთ წოდებული „საკუჭნაოს დრამა“ იწერება დრამატული ფორმის გამოყენებით, თუმცა არა შესასრულებლად.

ევროპის არაერთ ქვეყანაში, მათ შორის გერმანიაში, სიტყვა დრამატურგი თეატრის ლიტერატურული განყოფილების გამგეს ჰქვია, - თანამდებობის პირს, რომელიც არჩევს დრამებს, ადგენს და ამტკიცებს რეპერტუარს კონკრეტული თეატრისათვის. რაც შეეხება სიტყვა დრამატურგის ქართულ მნიშვნელობას, - პიესის, დრამატული ნაწარმოებების შემქმნელს, იგი ევროპის ქვეყნებში უმეტესწილად აღინიშნება სიტყვით დრამატიკოსი (გერმ. ).
Hero of the Day

„ “ — ამერიკული მძიმე მეტალ ჯგუფ მეტალიკის მესამე სინგლი და მეექვსე სიმღერა მათივე 1996 წლის სტუდიური ალბომიდან . ჩაიწერა რა 1995 წლის 13 დეკემბერს, სიმღერა იყო პირველი დანარჩენ სიმღერებს შორის, რომელიც ჩაიწერა ამ ალბომისთვის. გადაღებული იქნა ასევე სარეკლამო ვიდეო ამ სიმღერისათვის. სიმღერამ დაიკავა პირველი ადგილი ბილბორდის ჩარტში ცხელი მეინსტრიმული როკ ტრეკები.

დემო ვერსია
ჟურნალში ! გამოქვეყნებული სტატიის მიხედვით გამოსვლამდე სიმღერის დემოს ერქვა , რადგან მისი მთავარი რიფი ჰეტფილდსა და ულრიხს აგონებდათ ბობ მოულდის მუსიკის ტიპურ ჟღერადობას. დემო-ვერსია ჩაიწერა 1994 წლის 8 დეკემბერს და წარმოადგენს ერთ-ერთ პირველ დემო ჩანაწერს ალბომიდან.

საკონცერტო შესრულება
სიმღერა ცოცხლად პირველად 1996 წლის 23 სექტემბერს შესრულდა ბარსელონაში, ესპანეთი.

სიმღერა შესრულდა ცოცხლად 1999 წელს სან-ფრანცისკოს სიმფონიური ორკესტრის თანხლებითაც (დირიჟორი - მაიკლ კემენი), რომელიც ჩაიწერა და შესულია საკონცერტო ალბომში &. & ვიდეო ვერსიის პრემიერა გაიმართა იმავე წლის 6 ნოემბერს -ზე. გავრცელებული მოსაზრებით, იგი იმ პიროვნებებზეა, რომლებიც ეძებენ გმირებს მასობრივი მედიის საშუალებებით და ვერ ხვდებიან, რომ ვისაც უნდა „ეთაყვანონ“, არიან ადამიანები, რომელთაც ყოველდღიურ ცხოვრებაში ხვდებიან. მასში ნაჩვენებია ახალგაზრდა ბიჭი, რომელიც უყურებს ტელევიზორს და ყველა არხზე მეტალიკის წევრები არიან სხვადასხვა ფორმით. ტელევიზიით გადაცემები იწყება თამაშის შოუთი სახელწოდებით , სადაც ჯეისონ ნიუსტედი წამყვანია, ხოლო ჯეიმზ ჰეტფილდი, ლარს ულრიხი და კირკ ჰემეტი - მონაწილეები (ამ თამაშს ფაქტობრივად ჯეიმზი მოიგებს ვიდეოს დასასრულისთვის). შემდეგ მას ენაცვლება ვესტერნი , რომელშიც მთავარ როლებს ასრულებენ ჯეისონი და ჯეიმზი, და ახალი ამბების გამოშვება, რომელიც კირკს მიჰყავს, ხოლო მარცხენა ზედა კუთხეში ჩანს კლიპი წარწერით , სადაც ჯეიმზი მღერის სიმღერის ტექსტს. შემდეგ არხზე გადის ნიუსტედისა და ჰემეტის შეხვედრა ბოქსში, ხოლო ჰეტფილდი მსაჯია. მალე ტელეფონი რეკავს და ახალგაზრდა ბიჭი მოკლედ პასუხობს მას, რის შემდეგაც ოთახში შემოდის, სავარაუდოდ, ამ ბიჭის შეყვარებული, რომელიც მალევე ტოვებს მას. შემდეგ შარვალ-კოსტუმებში გამოწყობილი ულრიხი და ჰეტფილდი რეკლამას უკეთებენ სასმელს სახელად . არხები მუდმივად ენაცვლებიან ერთმანეთს. დასასრულისთვის ბიჭი სვამს რაღაც წამალს (სავარაუდოდ ნარკოტიკულს) დიდი რაოდენობით და გონებას კარგავს. სიზმარში იგი ხედავს პატარა რობოტულ არსებებს, რომელიც მისი ყურიდან ძვრებიან. შემდეგ მას ეღვიძება და არწყევს საკუთარ უნიტაზში.

სიმღერების სია
პერსონალი
ჯეიმზ ჰეტფილდი – წამყვანი ვოკალი, რიტმული გიტარა
კირკ ჰემეტი – წამყვანი გიტარა
ჯეისონ ნიუსტედი – ბასი, დამატებითი ვოკალი
ლარს ულრიხი – დასარტყმელი საკრავები

ჩარტები
მადანი

მადანი — ლითონის შემცველი ბუნებრივი მინერალური წარმონაქმნი, რომლისგანაც ლითონის მოპოვება ტექნიკურად შესაძლებელი და ეკონომიკურად ხელსაყრელია. მადანს უწოდებენ, აგრეთვე, ზოგიერთ არალითონურ მინერალურ ნედლეულსაც (მაგ.: გოგირდის, გრაფიტის, ბარიტის მადანი).

განარჩევენ მონომინერალურ მადანს, რომელიც ერთ მადნეულ მინერალს შეიცავს და პოლიმინერალურ მადანს, რომელიც რამდენიმე სასარგებლო და თანმხლებ (როგორც წესი, ძარღვულ) მინერალს შეიცავს.

სხვადასხვა საბადოთა და ლითონთა მადანში მადნეულ და ძარღვულ მინერალებს შორის რაოდენობრივი შეფარდება მნიშვნელოვნად მერყეობს. მკვიდრ ქანებში განლაგებული მადანი მკვიდრია. გადარეცხვის შედეგად - მდინარეულ, ტბიურ, ზღვიურ დანალექებში დაგროვილი მადანი კი - ქვიშრობულია. მადნეული კომპონენტის შემცველობის მიხედვით გამოყოფენ მდიდარ და ღარიბ მადნებს.
მასალათა გამძლეობა

მასალათა გამძლეობა — მექანიკის დარგი, რომელიც შეიწავლის ხელოვნური ნაგებობების ნაწილების (ელემენტების) გაანგარიშების ისეთნაირი ხერხები, რომელიც გამორიცხავენ როგორც მათ დანგრევასას (სიმტკიცის დაკარგვას), ასევე მათ ფორმებისა და ზომების ისეთნაირ შეცვლას, რომელებიც უვარგისს გახდიან ამ უკანასკნელთ შემდგომ გამოყენებისთვის (სიხისტის და მდგრადობის დაკარგვა).

სხეული წინააღმდეგობას უწევს გარეგან ზემოქმედებებს თავისი დაძაბულობის (დაძაბვის) ხარჯზე. მალასათა გამძლებაში არსებობს შემდეგი სახის დაძაბვები : გაჭიმვა , კუმშვა, ძვრა, გრეხა და ღუნვა.
მადნეული საბადოები

მადნეული საბადოები — დედამიწის ზედაპირზე ან მის წიაღში დაგროვილი მადნის ბუდობები, რომლებიც სიდიდით, ხარისხისა და განლაგების პირობების მიხედვით ხელსაყრელია დასამუშავებლად.

მადნეული საბადო ერთი ან რამდენიმე მადნეული სხეულისგან შედგება. წარმოიქმნება დედამიწის ქერქში ან ზედა მანტიაში მიმდინარე გეოლოგიური პროცესების შედეგად. არსებობს შავი, ფერადი, მსუბუქი, კეთილშობილი, იშვიათი და რადიაქტიური ლითონების, აგრეთვე გაფანტული და იშვიათ მიწათა ელემენტების მადნეული საბადოები.

შავი ლითონების მადნეულ საბადოს მიეკუთვნება რკინის, მანგანუმის, ქრომის, ტიტანისა და ვანადიუმის საბადოები. ფერადი ლითონის მადნეულ საბადოს — სპილენძის, ტყვიის, თუთიის, კობალტის, ნიკელის, სტიბიუმის საბადოები. მსუბუქი ლითონების მადნეული საბადოები ძირითადად ბოქსიტის დანაგროვებითაა წარმოდგენილი, საიდანაც მოიპოვებენ ალუმინის. იშვით ლითონთა მადნეულ საბადოს ქმნის კალის, ვოლფრამის, მოლიბდენის, ვერცხლისწყლის, ბერილიუმის, ტანტალისა და ნიობიუმის მინერალური დანაგროვები. კეთილშობილ ლითონთა მადნეულ საბადოებს აკუთვნებენ: ოქროს, ვერცხლის და პლატინის ჯგუფის ლითონთა საბადოებს. რადიაქტიურ ლითონთა საბადოებს ქმნის ურანისა და თორიუმის მინერალთა ბუნებრივი დანაგროვები დედამიწის ქერქში. გაფანტული ელემენტების მადნეული საბადოები დამოუკიდებლად არ გვხვდება, ეს ელემენტები უმთავრესად მოიპოვება სხვა ელემენტების მადნეული საბადოებიდან, ძირითადი კომპონენტების პარალელურად.

გენეზისის მიხედვით მადნეულ საბადოებში განარჩევენ მაგმურ, პეგმატიტურ, პნევმატოლიზურ, ჰიდროთერმულ, დანალექ და მეტამორფოგენულ საბადოებს.
სიმტკიცე

სიმტკიცე — მასალის თვისება გაუძლოს გარეგან მექანიკურ ზემოქმედებას ისე, რომ არ დაირღვეს მისი მთლიანობა. სიხისტე არის მყარის სხეულის ისეთი თვისება, რომელიც ეწინააღმდეგება გარეგან ზემოქმედებების შედეგად მისი პირვანდელი გეომეტრიული ზომების და ფორმების საგრძნობ შეცვლას. სიმტკიცეს ზომავენ სამ დიაპაზონში: მაკრო, მიკრო, ნანო.
დეზი ბაუტერსე

დეზი ბაუტერსე (, დ. 13 ოქტომბერი, 1945, დომბურგი, სურინამი — გ. 23 დეკემბერი, 2024) – სურინამელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. ცნობილი გახდა 1980-იან წლებში დიქტატორული მოღვაწეობით. იმყოფებოდა საერთაშორისო ძებნაში. 2010 წელს სურინამის პარლამენტმა აირჩია ქვეყნის პრეზიდენტად და თანამდებობა ეკავა 2020 წლამდე.

ბიოგრაფია
დაამთავრა პარამარიბოს სავაჭრო სკოლა, რომლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა სახელმწიფო დაწესებულებებში. 1968 წელს გაემგზავრა ნიდერლანდებში, სადაც მუშაობდა დორდრეხტის ფაბრიკაში და სწავლობდა სამხედრო აკადემიაში.

სამშობლოში დაბრუნდა სურინამის დამოუკიდებლობის მოპოვებიდან 2 კვირის შემდეგ და დაუბრუნდა სამხედრო სამსახურს. რამდენიმე ოფიცერთან ერთად 1980 წლის 25 თებერვალს მოახდინა სამხედრო გადატრიალება. ხელისუფლება ხელში აიღო „ეროვნულმა სამხედრო საბჭომ“ დაიწყო მკაცრი პოლიტიკის გატარება და ბრძოლა დისიდენტების წინააღმდეგ.

ბაუტერსე გარდაიცვალა ხანმოკლე ავადმყოფობის შემდეგ 2024 წლის 23 დეკემბერს, 79 წლის ასაკში, მაშინ როდესაც იმალებოდა სურინამის დაუდგენელ ადგილას, რათა თავიდან აეცილებინა პატიმრობა დეკემბრის მკვლელობებში მსჯავრდებისათვის. მისი ცხედარი 25 დეკემბერს გადაასვენეს მის საცხოვრებელ სახლში პარამარიბოში.
ფარუკი (ეგვიპტე)

ფარუკ (დ. 11 თებერვალი, 1920 — გ. 18 მარტი, 1965) — მუჰამად ალის დინასტიის მეათე წარმომადგენელი ასევე ეგვიპტისა და სუდანის ბოლოს წინა მეფე. მან მემკვიდრეობა მიიღო 1936 წელს მამამისისგან ფუად -სგან. მისი სრული ტიტული იყო : „მისი უდიდებულესობა ფარუკ , ღვთის წყალობა, მეფე ეგვიპტისა და სუდანისა, სუვერენული ნუბიისა, კორდოფანისა და დარფურისა“. ის 1952 წლის ეგვიპტის რევოლუციის დროს ჩამოაგდეს ტახტიდან. აიძულეს უარი ეთქვა ტახტზე თავისი ახალშობილი შვილის აჰმედ ფუადის სასარგებლოდ. რომელსაც ეწოდა მეფე ფუად . ის გარდაიცვალა გადასახლებაში, იტალიაში.
ფენტეზი

ფენტეზი ( — ფანტაზია) — ლიტერატურული ჟანრი, რომელშიც სიუჟეტის ძირითად ელემენტად გამოყენებულია მაგია და სხვა ზებუნებრივი მოვლენები. ამ ჟანრის ბევრ ნაწარმოებში მოქმედება ხდება გამოგონილ სამყაროში, სადაც ჯადოქრობაა გავრცელებული. ასევე, ხშირად გვხვდებიან მითური არსებები (დრაკონები, ჯუჯები, ტროლები და სხვა). სამეცნიერო ფანტასტიკისგან განსხვავებით, ფენტეზი არ იძლევა შეუძლებელი მოვლენების ლოგიკურ (ან ფსევდო-ლოგიკურ) ახსნას. თუმცა, ამ ორ ჟანრს ბევრი რამ აქვს საერთო.

პოპულარულ კულტურაში უფრო გავრცელებულია ფენტეზის მედივალისტური ფორმა, განსაკუთრებით ჯ. რ. რ. ტოლკინის ბეჭდების მბრძანებლის წარმატების შემდეგ. ფართო გაგებით, ფენტეზი მოიცავს ბევრი მწერლის, რეჟისორისა და მუსიკოსის ნამუშევრებს, უძველესი მითებიდან და ლეგენდებიდან თანამედროვე ნაწარმოებებამდე.
ქვრივი კაცების სახლები (პიესა)

ქვრივი კაცების სახლები — პიესა, დაწერილი გამოჩენილი ირლანდიელი დრამატურგის, ნობელის პრემიის ლაურეატის ჯორჯ ბერნარდ შოუს მიერ, 1892 წელს. ეს არის შოუს მიერ დაწერილი პირველი პიესა, რომლის პრემიერაც 1892 წელს, როიალტი თეატრში გაიმართა. პიესა თავდაპირველად 1885 წელს დაიწერა, ბერნარდ შოუსა და უილიამ არჩერის თანამშრომლობის შედეგად. თუმცა, პარტნიორები მალე დაშორდნენ, შოუმ უკვე არსებული პიესის რამდენიმე ფრაგმენტი შეცვალა, მას მესამე აქტი დაუმატა..

ეს პიესა, ორ სხვა პიესასთან ერთად, დაიბეჭდა შოუს კრებულში უსიამოვნო პიესები, რომელთაც უსიამოვნო იმიტომ ეწოდათ, რომ ისინი მიზნად არა აუდიტორიის გართობას არამედ მათი ყურადღების სოციალური პრობლემებისადმი მიმართვას ისახავდნენ.
ურალი (მდინარე)

ურალი (რუს.: , ყაზახ.: ,) — მდინარე რუსეთისა და ყაზახეთის ტერიტორიაზე. 1775 წლამდე ცნობილი იყო როგორც იაიკი. სათავეს იღებს ურალის მთების სამხრეთში და ჩაედინება კასპიის ზღვაში. მისი სიგრძე 2 428 კმ-ია და სიგრძით მესამე მდინარეა ევროპაში, ვოლგასა და დუნაის შემდეგ. ვოლგასთან ერთად, კასპიის ზღვაში ჩამდინარე ასევე ერთ-ერთი უდიდესი მდინარეა.

ურალზე გადის ევროპისა და აზიის ტრადიციული საზღვარი.
გალაკტიონის ხიდი

გალაკტიონის ხიდი — ხიდი ქალაქ თბილისში, მდინარე მტკვარზე, ვერის უბანში. აგებულია 1952 წელს (არქიტექტორი მიხეილ მელია, ინჟინერი გ. ჩომახიძე). ხიდმა ჩაანაცვლა აქ მანამდე არსებული ვერის ხიდი. ხიდი სამმალიანია, მოპირკეთებულია ალგეთის ბაზალტითა და ბოლნისის ტუფით. 1952-1990 წლებში ერქვა ელბაქიძის ხიდი, 1990-1999 წლებში — ვერის ხიდი. 1999 წელს მიენიჭა პოეტ გალაკტიონ ტაბიძის სახელი.

ისტორია
1880 წელს თბილისის თვითმმართველობამ 750 000 მანეთის საობლიგაციო სესხი აიღო. ამ ფულით სხვა სამუშაოებთან ერთად გათვალისწინებული იყო სამი — ორთაჭალის, ვერისა და მუხრანის — ხიდების აგება. გამგეობამ ნასესხები თანხიდან ვერის ხიდის ასაშენებლად 180 000 მანეთი გამოყო. მომავალი ხიდის მიმდებარე ტერიტორიაზე, მტკვრის ორივე მხარეს მდებარე მიწების მესაკუთრეები, ყორღანოვი და როტინოვი მიხვდნენ, რომ ხიდის აშენების შემთხვევაში მათი ნაკვეთების ფასი გაიზრდებოდა და ხელი შეუწყვეს ვერის ხიდის დაგეგმვასა და მშენებლობას. ქალაქის სათათბიროში დიდი დავა იყო იმის თაობაზე, თუ რომელი ხიდი უნდა აშენებულიყო უფრო ადრე, ვერის თუ მუხრანისა. ვერის ხიდის აქტიური მომხრე იყო ნიკო ნიკოლაძე, რომელიც ხედავდა, რომ ქალაქი ჩრდილოეთისკენ ვითარდებოდა, და სულ მალე ვერის ხიდის გარეშე მისი ნორმალური ფუნქციონირება შეუძლებელი იქნებოდა. ვერის ხიდის მნიშვნელობა განსაკუთრებით გაიზარდა ვერის დაღმართის გაჭრის შემდეგ. ამით უახლოესი კავშირი დამყარდა გოლოვინის პროსპექტს, ვერის უბანსა და რკინიგზის სადგურს შორის.

ხიდის მშენებლობა დაიწყო 1883 წელს, ს. უმანსკისა და პ. ზამიატინის პროექტით. ხიდი 1885 წლის 10 თებერვალს გაიხსნა. ეს იყო ქვის ბურჯებზე გადებული სამმალიანი რკინის კონსტრუქცია. ხიდის სავალი ნაწილი ლითონის ფერმებზე მოწყობილ
ფიცარნაგს წარმოადგენდა. მისი სიგანე 10 მეტრს არ აღემატებოდა. ხიდზე ტრანსპორტის გატარებისთვის დაწესებული იყო გადასახადი — 5 კაპიკი, რომელიც გაუქმდა 1915 წელს.

 საუკუნის შუა ხანებისათვის ხიდი ვეღარ აკმაყოფილებდა ქალაქის ამ ნაწილის გაზრდილ მოთხოვნებს. 1951 წელს დაიწყო ახალი სამმალიანი, ამჟამინდელი ხიდის მშენებლობა (არქიტექტორი მიხეილ მელია, ინჟინერი გიორგი ჩომახიძე), რომელიც 1952 წლის დეკემბერში დასრულდა.

ბოლნისის ტუფითა და ალგეთის ბაზალტით მოპირკეთებული, საბჭოთა სიმბოლიკით მორთული ახალი ხიდი სტალინის სახელს ატარებდა. შემდეგ ეწოდა ელბაქიძის ხიდი, 1990 წელს ისტორიული სახელი „ვერის ხიდი“ დაუბრუნდა, 1999 წელს კი გალაკტიონის სახელი მიენიჭა.

გალერეა
ვერცხლის ქუჩა

ვერცხლის ქუჩა — ქუჩა კრწანისის რაიონში მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე, კონსტანტინე აფხაზის (ყოფილი კონსტანტინე ლესელიძის) ქუჩიდან პუშკინის ქუჩამდე.

ქუჩა თბილისის ერთ-ერთ უძველეს უბანში მდებარეობს. სახელწოდება დაკავშირებილია ამ მიდამოებში არსებულ ოქრომჭედელთა რიგებთან („ზარგარხანა“). ამასთან მას დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა თბილისის ქუჩების ქსელში; იგი უშუალოდ აკავშირებდა დიღმის კარს შუაბაზართან (დღევანდელი კონსტანტინე აფხაზის ქუჩა). 1841 წელს ქუჩას გენერალ პავლე ციციანოვის სახელი მიენიჭა, 1843 წელს კი ვერცხლის რიგი ეწოდა. ქუჩამ სახე და ტრადიციები თითქმის საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებამდე შეინარჩუნა. აღსანიშნავია ქუჩაზე არსებული - საუკუნეების მიჯნის საცხოვრებელი სახლები.
მაჰაიანა

მაჰაჲანა (სანსკ.: ाा, , „დიდი ეტლი“) — ბუდიზმის ორ მთავარ მიმდინარეობათაგან ერთ-ერთი. მაჰაიანისტური ბუდიზმი ჩამოყალიბდა ინდოეთში.

მაჰაჲანა დღეს არსებულ ორ მთავარ მიმდინარეობას შორის უდიდესია, მეორე არის თერავადას სკოლა. მაჰაჲანას ტრადიციის სწავლების მიხედვით, მაჰაჲანა მიისწრაფვის ყველა ცოცხალი არსების ნირვანაში განთავისუფლებისკენ, მას ასევე ჰქვია ბოდდჰისატვაჲანა, ან „ბოდჰისატტვას ეტლი“.

მაჰაიანა ბუდიზმი ინდოეთიდან სხვა ქვეყნებშიც გავრცელდა, მაგალითად ჩინეთში, იაპონიაში, კორეაში, ვიეტნამსა, და მონღოლეთში. დღესდღეობით მაჰაიანა ბუდიზმის მთავარი მიმდინარეობები არის ძენი (ჩან), წმინდა მიწის ბუდიზმი, თენდაი, ნიჩირენი და ეზოთერული ბუდიზმი (შინგონი, ტიბეტური ბუდიზმი).

ეტიმოლოგია
ისტორია
ადრეული მაჰაიანა
მაჰაიანას წარმოშობა
ადრეული მაჰაიანური სუტრები
ადრეული წარწერები
გვიანდელი მაჰაიანა ბუდიზმი
ადრეული მაჰაიანური ბუდიზმის მემკვიდრეობა
დოქტრინა
უნივერსალიზმი
ბოდჰისატტვა
გათავისუფლება
ბუდას ბუნება
მაჰაიანური წერილები
მაჰაიანა და აგამები
დჰარმას ბორბლის ტრიალი
ბოდჰისატტვას როლი
ვაკე (თბილისი)

ვაკე — უბანი თბილისის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე; ვაკის რაიონის ნაწილი. გაშლილია ვარაზისხევის მარცხენა მხარეზე ბაგებამდე.

სახელწოდება გაჩნდა საუკუნეში, ნიშნავს დაცემულ, დაბალ ადგილს. ვაკე ძველი ვერის (საგაბაშვილო) ტერიტორიაზე წარმოშობილი დასახლებული პუნქტია. საუკუნის დასაწყისისთვის მისი საზღვრები იყო: აღმოსავლეთით ვარაზისხევი, ჩრდილოეთით — მდინარე ვერე, სამხრეთით და სამხრეთ-დასავლეთით — მთის კალთები. ამ პერიოდში წყნეთის ქუჩის (ახლანდ. პეტრე მელიქიშვილის ქუჩა) განაშენიანებამ მიაღწია ვარაზისხევს, რომელზეც მცირე ხიდი იყო გადებული. თბილისის 1906 წ. გეგმაზე ხევს გაღმა მხოლოდ სათავადაზნაურო გიმნაზიის შენობაა აღნიშნული (ამჟამად თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კორპუსი). შემდეგ გიმნაზიიდან მოშორებით აშენდა სასულიერო სემინარია (გვიან აქ დიდი ხნის მანძილზე სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი იყო განთავსებული, ახლა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ერთ-ერთი კლინიკაა [ყოფ. მე-9 საავადმყოფო]), ხოლო ტერიტორია, რომელიც შემდგომში თბილისის ფიზკულტურის ინსტიტუტს (მოგვიანებით, სპორტის აკადემია) ეკავა, კადეტთა კორპუსისათვის გამოიყო.

1906 წლის იანვრიდან ვაკე თბილისს შემოუერთდა. ინტენსიური განაშენიანება დაიწყო ს. 20-იან წლებში. დიდი ხნის განმავლობაში ეს უბანი თბილისის ცენტრს მხოლოდ მელიქიშვილის ქუჩით უკავშირდებოდა. 1957 წ. ვარაზისხევის ქვედა ნაწილის ამოვსების შედეგად იგი ფართო ქუჩით გავიდა გმირთა მოედანზე, 1958 წ. კი გაყვანილი იქნა ვაკე-საბურთალოს შემაერთებელი მაგისტრალი (ამჟამად მიხეილ თამარაშვილის ქუჩა).

ამჟამად ვაკე თბილისის ერთ-ერთი დიდი საცხოვრებელი უბანია. აქვე თავმოყრილია უმაღლესი სასწავლებლები, სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრები, ადმინისტრაციული დაწესებულებები და ა.შ. 1946 წ. გაშენდა ვაკის პარკი (ყოფ. გამარჯვების პარკი, არქიტექტორი კ. დგებუაძე, დენდროლოგი ნ. ციციშვილი), 1982 წ. გაიხსნა ბავშვთა ქალაქი და დასვენების პარკი „მზიური“. ვაკის მთავარი სატრანსპორტო არტერიაა ილია ჭავჭავაძის გამზირი.
ძველი თბილისი

ძველი თბილისი — ქალაქ თბილისის ისტორიული ნაწილი, დაახლოებით მოიცავს იმ უბნებსა და დასახლებებს, რასაც 1936 წლამდე „ტფილისი“ ეწოდებოდა. ძველი თბილისი მოიცავს შემდეგ უბნებს: აბანოთუბანი-ხარფუხი (ანუ ტფილისი, შემდგომ სეიდაბადი), კალა, ისან-ავლაბარი, სოლოლაკი, მთაწმინდა, ვერა, ორთაჭალა, ჩუღურეთი, დიდუბე, ნაძალადევი. ძველ თბილისშია თავმოყრილი თბილისის ღირსშესანიშნაობების უმეტესობა და შესაბამისად, ტურისტული მიზიდულობის მთავარი ცენტრია. ძველი თბილისი 2007 წლიდან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლობის კანდიდატია.

საინტერესო ფაქტები
2007 წლის 24 ოქტომბრიდან ძველი თბილისი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაშია.

გალერეა