ბორის სარალიძე

ბორის სარალიძე (დ. 1 ივლისი, 1932, ფუთი, ზესტაფონი, საქართველოს სსრ — გ. 22 აპრილი, 2023, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ინჟინერი და პოლიტიკოსი. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი. საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი. 1990-2002 წლებში იყო საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის თავმჯდომარე.

ბიოგრაფია
ბორის სარალიძე დაიბადა 1932 წლის 1 ივლისს, ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფუთში. მამა — ერასტი სარალიძე, დედა — ოლღა გიორგაძე. ჰყავდა ერთი და 3 სამი ძმა.

1940 წელს სწავლა დაიწყო სოფელ ფუთის რვაწლიან სკოლაში. საბაზო საფეხურის დასრულების შემდეგ, საშუალო განათლების მიღება შორაპნის საშუალო სკოლაში განაგრძო. 1950 წელს ჩაირიცხა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის (ამჟამად საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი) მექანიკა-მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტზე.

სტუდენტობის პერიოდში აქტიურად იყო ჩართული საუნივერსიტეტო ცხოვრებაში და გამოირჩეოდა ორგანიზატორული უნარებით. მეორე კურსზე აირჩიეს კომკავშირის კურსბიუროს მდივნად, ხოლო მომდევნო წელს — ფაკულტეტის კომკავშირის ბიუროს მდივნად.

1955 წელს ბორის სარალიძემ წარმატებით დაამთავრა პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, კვების მრეწველობის მანქანებისა და მოწყობილობების სპეციალობით.

კარიერა
1955 წელს ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ, სსრკ-ის განათლების სამინისტროს განაწილებით, გაიგზავნა უზბეკეთში, ქალაქ ბუხარაში, სადაც ექვსი თვის განმავლობაში მუშაობდა ადგილობრივ ქარხანაში. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ, 1957-1958 წლებში, მუშაობდა თბილისის სპეციალიზებულ საკონსტრუქტორო ბიუროში („გლავპროდმაში“) ინჟინერ-კონსტრუქტორად. ამ პერიოდში მისი საქმიანობა ძირითადად მეღვინეობისა და რძის მრეწველობის მანქანა-დანადგარების პროექტირებას მოიცავდა.

1958 წელს დაინიშნა ზესტაფონის ღვინის ქარხნის გაერთიანების მთავარ მექანიკოსად, მოგვიანებით კი დააწინაურეს სამონტაჟო სამუშაოების ხელმძღვანელად და მთავარ მექანიკოსად.

1959 წელს გადაინაცვლა პარტიულ-კომკავშირულ სამუშაოზე. პლენუმის გადაწყვეტილებით აირჩიეს კომკავშირის ზესტაფონის რაიკომის პირველ მდივნად, რა თანამდებობასაც 1961 წლამდე იკავებდა. აქტიური ორგანიზატორული საქმიანობის შედეგად, სამუშაოდ გადაიყვანეს საქართველოს კომკავშირის ცენტრალურ კომიტეტში, სადაც იკავებდა კომკავშირული ორგანოების განყოფილების გამგის მოადგილის პოსტს და ხელმძღვანელობდა სოფლის ახალგაზრდობის სამსახურს. 1964-1973 წლებში იკავებდა პარტიის რაიკომის მეორე მდივნის თანამდებობას.

მოღვაწეობა სვანეთში (1973-1978)
1973 წლის ივნისში ბორის სარალიძე დაინიშნა საქართველოს კომპარტიის მესტიის რაიკომის პირველ მდივნად. რეგიონში არსებული მძიმე ინფრასტრუქტურული მდგომარეობის (საგზაო, ენერგეტიკული და საკომუნიკაციო ქსელების არარსებობა) გამო, მან ადგილობრივი ვითარების კომპლექსური შესწავლა დაიწყო. მოსახლეობასთან შეხვედრებისა და რაიონის საჭიროებების ანალიზის საფუძველზე, მან შეიმუშავა „მესტიის რაიონის შემდგომი სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების ღონისძიებების გეგმა“.
1974 წლის 13 აგვისტოს საქართველოს კომპარტიის ცენტრალურმა კომიტეტმა და რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭომ აღნიშნული გეგმის საფუძველზე მიიღეს ერთობლივი დადგენილება „მესტიის რაიონის შემდგომი სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების ზოგიერთი ღონისძიების შესახებ“. ბორის სარალიძის ხელმძღვანელობით მესტიის რაიონში მასშტაბური ინფრასტრუქტურული პროექტები განხორციელდა, მათ შორის:

საგზაო ინფრასტრუქტურა: აშენდა ჯვარი-მესტიისა და მესტია-იფარი-ადიში-წვირმი-უშგულის საავტომობილო გზები. გაიყვანეს ათეულობით კილომეტრი გზა მთის სათიბებსა და საძოვრებთან მისასვლელად. აშენდა ახალი ხიდები, საბაგირო გზები და ადგილობრივი აეროდრომი.
ენერგეტიკა და კავშირგაბმულობა: აშენდა კავშირგაბმულობის სახლი, განხორციელდა სოფლების რადიოფიკაცია და სატელეფონო კავშირის ავტომატიზაცია. აშენდა ელექტროგადამცემი ხაზები და ქვესადგურები.
განათლება და კულტურა: ექსპლუატაციაში შევიდა ახალი სკოლები, გაიხსნა სკოლა-ინტერნატი ხაიშში და პროფტექნიკუმი. აშენდა მესტიის კულტურის სახლი და მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი.
სოფლის მეურნეობა და მრეწველობა: გაფართოვდა სასოფლო-სამეურნეო სავარგულები. გაიხსნა სამშენებლო ბლოკების, პარკეტისა და მარმარილოს დამამუშავებელი საამქროები.
ტურიზმი და ურბანული განვითარება: აშენდა ტურისტული ბაზა „უშბა“, პიონერთა ბანაკი და საჭიდაო დარბაზი. მოასფალტდა და განათდა მესტიისა და მიმდებარე სოფლების ცენტრალური ქუჩები.

მოღვაწეობა თბილისში (1978-1984)
1978 წელს ბორის სარალიძე დაინიშნა თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილედ. 1980 წელს დაიკავა პარტიის ლენინის რაიკომის პირველი მდივნის თანამდებობა.

1982 წელს აირჩიეს ქალაქ თბილისის აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარედ (ქალაქის მერად). მისი ხელმძღვანელობით დედაქალაქში განხორციელდა მნიშვნელოვანი ურბანული პროექტები: დაიწყო ქალაქის ახალი თბომომარაგების სისტემისა და თბოსადგურის მშენებლობა, აშენდა რესპუბლიკის მოედანი და სრული რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა არაერთ მნიშვნელოვან ქუჩასა თუ პროსპექტს.

მოღვაწეობა საგზაო ინფრასტრუქტურის სფეროში (1984-2003)
1984 წლიდან ბორის სარალიძის საქმიანობა მჭიდროდ დაუკავშირდა საგზაო ინფრასტრუქტურას:

1984-1988 — საქართველოს საავტომობილო გზების მინისტრი.
1988-1989 — საქართველოს საავტომობილო გზების მინისტრის პირველი მოადგილე.
1989-1990 — საქართველოს საავტომობილო ტრანსპორტისა და გზების მინისტრი.
1990-1991 — საქართველოს რესპუბლიკის საავტომობილო გზების კონცერნ „საქავტოგზის“ უფროსი.
1992-1997 — საქართველოს რესპუბლიკის საავტომობილო გზების სახელმწიფო კონცერნ „საქავტოგზის“ თავმჯდომარე.
1997-2003 — საქართველოს საავტომობილო გზების სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარე.

მისი ინიციატივით შეიქმნა „საგზაო ფონდი“. მისი ხელმძღვანელობით საფუძველი ჩაეყარა არაერთი სტრატეგიული გზის მშენებლობას. 1996-1998 წლებში მისი ძალისხმევით, საქართველოს საავტომობილო გზების რეაბილიტაციისათვის მსოფლიო ბანკმა 7 მილიონი დოლარის ოდენობის კრედიტი გამოყო. მოგვიანებით დარგში მნიშვნელოვანი სტრუქტურული რეკონსტრუქცია განხორციელდა.

შემდგომი პუბლიკაციები და შემდგომი საქმიანობა
1976 წელს ბორის სარალიძემ საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კვების მრეწველობის საწარმოთა მოწყობილობის კათედრაზე წარადგინა სადისერტაციო ნაშრომი: ,, ყურძნის მასის ჩამოდინების პროცესი და ყურძნის გადამუშავების ხაზის შექმნა".

სახელმწიფო სამსახურის დასრულების შემდეგ, ბორის სარალიძემ საქმიანობა კერძო სექტორში, კერძოდ სამშენებლო ბიზნესის მიმართულებით გააგრძელა. პარალელურად ეწეოდა სამეცნიერო მოღვაწეობას.

2011 წელს გამოსცა წიგნი „პატენტმცოდნეობა“, რომელშიც პროფესიონალურ დონეზეა განხილული ინტელექტუალური საკუთრებისა და საავტორო უფლებების დაცვის საკითხები.

პირადი ცხოვრება
ბორის სარალიძე იყო დაოჯახებული და და ჰყავდა სამი შვილი.

ჯილდოები და წოდებები
1971, 1974 — შრომის წითელი დროშის ორდენი.
1981 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში.
1990 — „საქართველოს დამსახურებული მშენებლის“ წოდება.
1998 — ღირსების ორდენი (მდინარე ხრამზე სტრატეგიული ობიექტის — „წითელი ხიდის“ მშენებლობის დადგენილ ვადაში დასრულებისა და მაღალი პროფესიონალიზმის გამოვლენისათვის).
2002 — ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენი (საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის ბრძოლისას სამხედრო შენაერთების უზრუნველყოფისათვის, სტრატეგიული ხიდებისა და გზების აღდგენისას გამოჩენილი თავდადებისათვის და ჭუბერის უღელტეხილით იძულებით გადაადგილებულ პირთა ევაკუაციის ორგანიზებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისათვის).
საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ხუთი საპატიო სიგელი.