iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ხანიმანა ალიბეილი

ხანიმანა ალიბეილი (; დ. 20 აპრილი, 1920, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ — გ. 7 მაისი, 2007, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი მწერალი, აზერბაიჯანის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, სახელმწიფო ჯილდოების ლაურეატი.

ბიოგრაფია
ოჯახი
ხანიმანა საბირ ყიზი დაიბადა 1920 წლის 20 აპრილს ბაქოს სოფელ ქეშლაში საინტერესო კულტურული ტრადიციების მქონე დიდგვაროვან ოჯახში. ბაბუამისი, გენერალი აღასალიმ ბეი ალიბეოვი და ბებია ხანიმანა, იმდროინდელი ინტელექტუალები იყვნენ. ხანიმანას მხატვრული ნიჭი ჰქონდა და ხანდახან წერდა ლექსებს.

მამამისი საბირ ბეი ალიბეკოვი დაიბადა ბაქოში 1886 წელს. ის დაქორწინდა მასუმა ყარაევაზე. ხანიმანა ალიბეილის მამამ დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტი და ცნობილი იყო, როგორც აზერბაიჯანის ერთ-ერთი პირველი მაღალგანათლებული პროფესიონალი იურისტი, რომელიც სპეციალიზებული იყო საზღვარგარეთ. მასუმა ყარაევა გარდაიცვალა 1966 წელს.

ალიბეილის დედა მასუმა ყარაევა სწავლობდა ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევის ჩამოყალიბებულ გოგონათა გიმნაზიაში, რომელიც წარმატებით დაამთავრა. შემდეგ სწავლობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. იყო ალი ბაირამოვის სახელობის ქალთა კლუბის აქტივისტი. მრავალი წლის განმავლობაში ასწავლიდა ბაქოს საშუალო სკოლებში. მუშაობდა სკოლის დირექტორად, რეგიონული საჯარო განათლების სამმართველოს გამგედ. ამ სფეროში ეფექტური საქმიანობისთვის მიენიჭა დამსახურებული მასწავლებლის საპატიო წოდება.

სწავლა
ახალგაზრდა პოეტი ბაქოს მე-13 საშუალო სკოლაში სწავლობდა. ყოველთვის კარგი სწავლით გამოირჩეოდა და მასწავლებლების საყვარელი მოსწავლე იყო. აზერბაიჯანელმა მწერალმა მაჰარამ ალიზადემ დაინახა ხანიმანას ნიჭი. გახდა მისი კონსულტანტი. მისი მეშვეობით დაიბეჭდა ხანიმანა ალიბეილის პირველი ლექსები მასმედიაში. ალიზადე ასევე ახალგაზრდა პოეტს აზერბაიჯანის რადიოს ეთერში გამოსვლაში დაეხმარა. ხანიმანას პირველი ლექსების გამოცემა პერიოდულ გამოცემებში დაიწყო 1938 წელს, ხოლო მისი პირველი წიგნი „პატარა ექიმი“ 1955 წელს გამოიცა 30000 ტირაჟით.

ალიბეილი ლიტერატურის სამყაროში შემოვიდა თავისი პირველი ლექსით „დედა“, რომელიც გამოქვეყნდა ჟურნალში „აზერბაიჯან გადინი“. მოგვიანებით მან ერთმანეთის მიყოლებით გამოსცა საბავშვო ლექსების კრებული.

მისი პიესები იდგმებოდა აზერბაიჯანის მოზარდ მაყურებელთა და თოჯინების თეატრის სცენებზე.

ხანიმანა ალიბეილი ითვლება საბავშვო დრამის ფუძემდებლად აზერბაიჯანში.

2010 წელს აზერბაიჯანის მოზარდ მაყურებელთა სახელმწიფო თეატრში ხანიმან ალიბეილის 90 წლის იუბილე აღინიშნა.
ვლადიმერ ლენინის ქუჩა

ვლადიმერ ლენინის ქუჩა ან ლენინის ქუჩა (რუსი რევოლუციონერის, ვლადიმერ ილიას ძე ლენინის პატივსაცემად) შეიძლება აღნიშნავდეს:

საქართველო
ყოფილი ლენინის ქუჩები:
თბილისი
ელეფთერ ანდრონიკაშვილის ქუჩა
მერაბ კოსტავას ქუჩა
სერგეი ესენინის ქუჩა
ია ეკალაძის ქუჩა (ყოფ. ლენინის შესახვევი)
ზაქარია მაისურაძის ქუჩა

გორი
სამეფო ქუჩა

დაკავშირებული სახელების ქუჩები
თბილისი
სანქტ-პეტერბურგის ქუჩა (ყოფ. ლენინგრადის ქუჩა)
კოლაუ ნადირაძის ქუჩა (ყოფ. ლენინაშენის ქუჩა)
სიუზან ბერტი

სიუზან ბერტი (; დ. 1554 - გ. უცნობია, სავარუდოდ 1596 წლის შემდეგ) — ინგლისელი არისტოკრატი, კეტრინ უილოუბის ტიუდორების კარზე მყოფი ფროილინას ქალიშვილი, კენტის გრაფინია.

ბიოგრაფია
სიუზან ბერტი დაიბადა 1554 წელს კათოლიციზმის აღდგენის დროს, რომელიც დაიწყო მერი ტიუდორის მეფობის დროს, რომელიც გამოირჩეოდა სისასტიკით პროტესტანტების მიმართ. სიუზანის მშობლები კი პროტესტანტები იყვნენ. მათ ეშინოდათ რელიგიური რწმენის გამო დევნის, რის გამოც ბერტის ოჯახი 1555 წელს გაიქცა კონტინენტურ ევროპაში და 1559 წელს შეძლო დაბრუნება სამშობლოში, როდესაც ელისაბედ უკვე დედოფალი იყო.

ინგლისში დაბრუნების შემდეგ ბერტის ოჯახი ცხოვრობდა გრიმსთორპის ციხესიმაგრეში, რომელსაც ფლობდა სიზანის დედა კეტრინი, საფოლკის ჰერცოგინია. სიუზანი უმცროს ძმასთან, პერეგრინ ბერტისთან ერთად გაიზარდა.

1570 წელს, 16 წლის ასაკში, სიუზან ბერტი დაქორწინდა რეჯინალდ გრეიზე, სერ ჰენრი გრეისა და მარგარეტ სენტ ჯონის ვაჟზე. გრეის ოჯახს არც სიმდიდრე ჰქონდა და არც სახარბიელო კავშირები. სერ ჰენრის ბიძამ, რიჩარდ გრეიმ, კენტის მე-3 გრაფმა, გაფლანგა ოჯახის ქონება და იძულებული გახდა ქონების უმეტესი ნაწილი გაეყიდა ვალების გამო. 1572 წლისთვის, სიუზანის დედის კეტრინ უილოუბის დახმარებით, რეჯინალდ გრეის დაუბრუნდა კენტის გრაფის ტიტული. 1573 წლის 17 მარტს გრაფი მოულოდნელად გარდაიცვალა. სიკვდილის მიზეზი დღემდე უცნობია. მას მემკვიდრე არ ჰყოლია. მისი გარდაცვალების შემდეგ ტიტული გარდაცვლილის უმცროს ძმას, ლორდ ჰენრი გრეის გადაეცა.

სიუზანმა, როგორც ქვრივმა მემკვიდრეობით მიიღო ქონების მინიმუმ მესამედი. იგი გარდაცვალებამდე ატარებდა კენტის გრაფის ცოლის ტიტულს. გარდა ამისა მას ჰქონდა უფლებამოსილება, რომ ხელი მოეწერა დოკუმენტებისთვის. ამისთვის მას არ სჭირდებოდა მამაკაცი რწმუნებული. იგი თავად იცავდა საკუთარ ინტერესებს იურიდიულ საკითხებში. დედოფალმა მას დაუნიშნა სამუდამო ყოველწლიური გადასახადი 100 ფუნტის სახით. დედოფლის მოწვევით სიზან ბერტმა რამდენიმე წელი გაატარა ელისაბედის კარზე. დაახლოებით 1589 წელს შეეძინათ პირველი შვილი, რომელსაც სიუზანის უმცროსი ძმის პატივსაცემად პერეგრინი დაარქვეს. 1591 წელს წყვილს ვაჟი რობერტი შეეძინა, რომელიც ერთი წლის შემდეგ 1592 წლის 18 აგვისტოს გარდაიცვალა.

გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ბერტი და უინგფილდი ცხოვრობდნენ ნიდერლანდებში, სადაც სერ ჯონი მსახურობდა ჯარში და კაპიტნის წოდებას ატარებდა. მოგვიანებით ის ჩრდილოეთ ბრაბანტის პროვინციის ქალაქ გერტრუდენბერგის გუბერნატორად დაინიშნა. ისინი იქ 1588 წლამდე დარჩნენ. 1596 წელს სუზანი მეორედ დაქვრივდა. ბერტის გარდაცვალების ზუსტი თარიღი უცნობია.
ელმირა საფაროვა

ელმირა საფაროვა (; დ. 16 სექტემბერი, 1934, ბაქო — გ. 1977, იქვე) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტი, პროფესორი, პედაგოგი და პიანისტი.

ბიოგრაფია
ელმირა საფაროვა დაიბადა 1934 წლის 16 სექტემბერს ბაქოში. მამამისი იუსიფი, იყო ცნობილი ნავთობის ინჟინერი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული ინჟინერი, ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი და კასპიის ზღვაზე უჩვეულო ქალაქის „ნავთობის ქვების“ ერთ-ერთი დამაარსებელი.

საფაროვას დედას ჯავაჰირს ჰქონდა ლამაზი ხმა და დიდი მუსიკალური ნიჭი. ახალგაზრდობაში ის მღეროდა უზეირ ჰაჯიბეკოვის გუნდში და გამოდიოდა სხვადასხვა კონცერტებზე, როგორც სოლისტი. .

მშობლებმა შვილებს ჩაუნერგეს სიყვარული ხალხური მუსიკის, მუღამებისა და აზერბაიჯანელი კომპოზიტორების, განსაკუთრებით უზეირ ჰაჯიბეკოვის შემოქმედებისადმი და აღზარდეს ისინი მუსიკალური ხელოვნებისადმი ღრმა სიყვარულისა და დიდი ინტერესის ატმოსფეროში.

ელმირას მუსიკისადმი სიყვარული ბავშვობაში დაიწყო. უკვე ორი წლის ასაკიდან ის მღეროდა და ცეკვავდა. მას ბავშვობიდანვე ჰქონდა ნიჭი მხატვრობისადმი. მისი და პროფესორი ზემფირა საფაროვა, რომელიც აზერბაიჯანის დამსახურებული მხატვარი და ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორია, თავის წიგნში თავისი დის ელმირას შესახებ წერს თუ როგორი ნიჭით გამოირჩეოდა ის ბავშვობაში.

1979 წლიდან ატარებს მეთოდურ მუშაობას და ლექციებს აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში რესპუბლიკის საშუალო მუსიკალური სკოლის მასწავლებლების პროფესიული განვითარების კურსებზე. არის არაერთი მეთოდოლოგიური სახემძღვანელოებისა და სამეცნიერო სტატიის ავტორი.

იგი 1997 წელს პედაგოგიური მოღვაწეობისა და შემოქმედების აყვავების პერიოდში ბაქოში გარდაიცვალა.
ქეთევან თურაზაშვილი

ქეთევან თურაზაშვილი — ქართველი იურისტი. პარტია „მოქალაქეების“ წევრი.

1997-2002 წლებში სწავლობდა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტზე. 2007 წელს დაასრულა -ს ტექნოლოგიების კურსი. 2002-2004 წლებში საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო და ადმინისტრაციულ პალატებში ასრულებდა მოსამართლის თანაშემწის მოვალეობას. 2005-2008 წლებში საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის დაფუძნების დღიდან, იყო აღმასრულებელი საბჭოს კოორდინატორი.

მშობლიური ქართულის გარდა ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს.
მაკ-მერდოს შელფური მყინვარი

მაკ-მერდოს შელფური მყინვარი — შელფური მყინვარი ანტარქტიდაში. წარმოადგენს როსის შელფური მყინვარის ნაწილს. ჩრდილოეთით ესაზღვრება მაკ-მერდოს ზუნდი, როსის კუნძული, ხოლო სამხრეთით მინა-ბლაფი. არსებული კვლევებით, მაკ-მერდოს შელფური მყინვარი როსის შელფური მყინარისგან სრულიად განსხვავდება და საკუთარ სახელწოდებას იმსახურებს.

1965–66 წლებში ზედაპირქვეშა ტემპერატურის, სიმჭიდროვისა და ელექტროწინაღობადობის გასაზომად ყინულში სამი ხვრელი გაბურღეს; ამას გარდა, შეგროვდა ფირნის ნიმუშები.

2010 წლის მარტში შელფური მყინვარის ქვედა ნაწილში აღმოაჩინეს ცოცხალი .
იულიან ბუცმანიუკი

იულიან ბუცმანიუკი (დ. 3 ივლისი, 1885, სოფ. სმორჟივი, ახლანდ. ლვივის ოლქი — გ. 30 დეკემბერი, 1967, ედმონტონი) — უკრაინელი ფერმწერი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე. დაამთავრა ლვივის გიმნაზია და სამხატვრო-სამრეწველო სკოლა, კრაკოვის ხელოვნების აკადემია (1914; ხელმძღვანელები ტ. აქსენტოვიჩი, ლ. ვიჩულკოვსკი). როგორც მოდესტ სოსენკოს ასისტენტმა, შეასრულა გალიჩინის ეკლესიების მოხატულობები, რისთვისაც დაჯილდოვდა მიტროპოლიტ ანდრეი შეპტიცკის სტიპენდიით (1911), იმყოფებოდა მიუნხენში, რომში, მილანში, ფლორენციაში. პირველი მსოფლიო ომის დროს იყო უკრაინელი სიჩის მსროლელთა ფორმირების მხატვარი (შეასრულა ბატალისტური ესკიზები), მსროლელთა აღმზრდელობითი და კულტურულ-განმათავისუფლებელი მუშაობის ცენტრის — პრესის ბინის ერთ-ერთი დამაარსებელი და აქტიური მუშაკი. მონაწილეობდა ლვივის აჯანყებაში (1918 წლის 1 ნოემბერი) და პოლონეთ-უკრაინის 1918–1919 წლის ომში, იყო უკრაინის გალიჩის არმიის (უგა) ზემდეგი, სარკინიგზო ჯარების გამგეობის უფროსი და სამხედრო საქმეთა სახელმწიფო სამდივნოს რეფერენტი. ომის შემდეგ სწავლობდა პრაღაში, 1927 წლიდან ხატვას ასწავლიდა ლვივის ამხანაგობაში „მშობლიური სკოლა“ (« »). მოხატა ქალაქ ჟოვკვის ბასილიელი ძმების ეკლესია. 1950 წელს ემიგრაციაში წავიდა კანადაში, დააარსა ედმონტონის ფერწერის სკოლა-სტუდია (1956), მოხატა წმინდა იოსების უკრაინული საკათედრო ტაძარი (მასზე 5 წელს მუშაობდა). მისი რელიგიური ფერწერული ნამუშევრები შესრულებულია ტრადიციულ სტილში, თუმცა აქვს თანამედროვე სტილთა ელემენტებიც, კერძოდ სამხედრო სეცესიისა. ავტორია სტატიებისა ხელოვნების შესახებ. სურათი „გრიგალის წინ“ (დაახლ. 1905) ინახება ლვოვის ხელოვნების გალერეაში.
ჰანა ვერესი

ჰანა ვერესი (დ. 21 დეკემბერი, 1928, სოფ. ობუხოვიჩი, ახლანდ. კიევის ოლქი — გ. 11 ივნისი, 2003, იქვე) — უკრაინელი ხელოვანი, მხატვრული ქსოვის ოსტატი. უკრაინის ტარას შევჩენკოს სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1968). უკრაინის სახალხო მხატვარი (1995). უკრაინის მხატვართა ეროვნული კავშირისა (1965) და უკრაინის სახალხო ხელოვნების ოსტატთა ეროვნული კავშირის (1999) წევრი. სახელმწიფო ჯილდოების მფლობელი. საოლქო (1945-დან), რესპუბლიკური და საერთაშორისო (1960-დან) სამხატვრო გამოფენების მონაწილე. პერსონალური გამოფენები კიევში მოეწყო 1968 და 1994 წლებში. ავტორია ტრადიციული პოლესიური ნაქსოვი ტილოების, დეკორატიული ქსოვილებისა და პანოების, რომელთაც ახასიათებს ნაჯერი ხატოვანი ფერთა გამა, ორნამენტულ გადაწყვეტათა მრავალფეროვნება; სიმბოლიკა ატარებს დაშიფრულ ინფორმაციას უკრაინული მიწისა და ხალხის შესახებ. შექმნა სახალხო ქსოვის მუზეუმი (1988–1992, ქ. ივანკივი, კიევის ოლქი). ნამუშევრები გამოფენილია ტარას შევჩენკოს ეროვნულ მუზეუმში, შევჩენკოს ეროვნულ ნაკრძალში (ქ. კანივი, ჩერკასის ოლქი), უკრაინული სახალხო დეკორატიული ხელოვნების ეროვნულ მუზეუმში. მის შემოქმედებას მიეძღვნა ფილმები „“ (1974), „ “ (1980).

ძირითადი ნამუშევრები
ტილოები — ციკლები „ჩვენი ფიქრი, ჩვენი სიმღერა“ (1967), „თავისუფლის, ახლის ოჯახში“ (1969), „გულუხვობა“ (1973), „ჩერნობილის ზარი“ (1988), „ელვა“ (1990); მხატვრული ქსოვილები — „კიევი – ბაღი“ (1975), „მიწის გულუხვობა“ (1985), „დაე იყო მშვიდობა მთელ დედამიწაზე“, „მარადიული ცეცხლი“; პანოები — „იდიდე, სამშობლო“ (1978, სასტუმრო „უკრაინა“ მოსკოვში), „მგზნებარე დროთა ხსოვნა“, „იაპრილე, უკრაინა“ (ორივე — 1984), „კოსმოსური სიშორეები“, „დედის ალუბალი“ (ორივე — 1990), „აფეთქება“ (1991).
ადალბერტ ერდელი

ადალბერტ ერდელი (დ. 25 მაისი, 1891, სოფ. ზაჰატია, ახლანდ. ზაკარპატიის ოლქი — გ. 19 სექტემბერი, 1955, უჟჰოროდი) — უკრაინელი ფერმწერი, პედაგოგი და კულტურული მოღვაწე. უკრაინის მხატვართა კავშირის წევრი (1946). დაამთავრა ბუდაპეშტის ხელოვნების აკადემია (1915). 1916 წლიდან იყო მუკაჩევოს გიმნაზიის ხატვის მასწავლებელი, 1917–1922 წლებში — უჟჰოროდის სამასწავლებლო სემინარიისა, 1945–1955 წლებში — გამოყენებითი ხელოვნების სასწავლებლისა. მხატვარ იოსიპ ბოქშაისთან ერთად 1920-იან წლებში მოაწყო ზაკარპატიელ და აღმოსავლეთ სლოვაკეთის მხატვართა გამოფენა ბერეჰოვესა და კოშიცეში. 1922–1926 წლებში ცხოვრობდა გერმანიაში (მიუნხენი), საფრანგეთში. აქტიურად მონაწილეობდა პრაღის სახელოვნებო ცხოვრებაში. შემოქმედებითი საქმიანობა დაიწყო უნგრელი მხატვრების ტ. ზემპლენისა და კ. ფერენცის ხელმძღვანელობით. 1927 წელს ბოქშაისთან ერთად დააარსა უჟჰოროდის ხატვის კერძო სკოლა. 1931 წლიდან იყო პოდკარპატიის რუსეთის სახვითი ხელოვნების მოღვაწეთა ამხანაგობის თანამონაწილე. უჟჰოროდის სამხატვრო სასწავლებლის ერთ-ერთი ინიციატორი, მასწავლებელი და 1-ელი დირექტორი (1946–1955). უკრაინის მხატვართა კავშირის ზაკარპატიის ორგანიზაციის პირველი უფროსი (1946–1955). გამოფენებში მონაწილეობდა 1913 წლიდან. პერსონალური გამოფენები ჰქონდა მიუნხენში (1923), პრაღაში (1929), უჟჰოროდში (1955), ლვივში (1958, სიკვდილის შემდეგ). მიეკუთვნება ფერწერის ზაკარპატიული სკოლის დამფუძნებლებს.

ერდელი პეიზაჟური და პორტრეტული ფერწერის, ნატურმორტების, სიუჟეტური კომპოზიციებისა და სატირული გრაფიკის ოსტატი იყო. მის შემოქმედებაზე გავლენა იქონია იმპრესიონიზმმა, განსაკუთრებით პოლ სეზანის ნამუშევრებმა. სამყაროს ღრმა ესთეტიკური აღქმისა და ფერის დეკორატიული გამომხატველობის დახვეწილად შეგრძნების წყალობით, მხატვრის შემოქმედება უკრაინული და საერთო-ევროპული ფერწერის მიღწევა გახდა. 1930-იანი წლების ბოლოდან ადალბერტ ერდელის შემოქმედების მთავარი თემა იყო იმიერკარპატეთი (ზაკარპატია). პორტრერებში ასახავდა ზაკარპატიელ უკრაინელთა სულიერ სილამაზეც, მათ გამოკვეთილ ნაციონალურ თავისებურებას. სიცოცხლის ბოლო წლებში მისი შემოქმედება უსაფუძვლო ბრალდებების საგანი გახდა, ბრალს სდებდნენ უიდეობასა და ფორმალიზმში. ტილოები ინახება ეროვნულ სამხატვრო მუზეუმში, ზაკარპატიის ხელოვნების მუზეუმში. ავტორია პერიოდულ გამოცემათა რიგი სტატიებისა, გამოუქვეყნებელი ავტობიოგრაფიული რომანისა და დღიურისა. უჟჰოროდში მისი სახელი მიენიჭა ხელოვნების კოლეჯსა და ქუჩას.

ძირითადი ნამუშევრები
„საუზმე“ (1915)
„ჭიქა წყლით“ (1921)
„უჟოკი“ (1933)
„ნატურმორტი ვაშლებით“ (1939)
„სოფელი“ (1940)
„მთის პეიზაჟი“ (1942)
„კულტურისა და ბეჭდვითი სიტყვის სახლი“ (1942)
„ხიდი დიორბში“ (1943)
„მუკაჩევოს ციხე“ (1947)
„სახლი სტავნეში“ (1951)
„ზვინის დადგმა“ (1951)
„მდინარე უჟი ნევიცკესთან ახლოს“ (1955)
პორტრეტები
„მოხუცი“ (1924)
„მამა“ (1926)
„მხატვარი მაგდა მ.“ (1928)
„ა. ოსტერლინდი“ (1930)
„ა. ს.“ (1931)
„ღარიბი ბავშვები“ (1937)
„მოხუცი მეჯინიბე“ (1942)
„უჟჰოროდელ მხატვართა ჯგუფური პორტრეტი“ (1947)
„კომკავშირელი“ (1949)
„ავტოპორტრეტი“ (1950)
„ზაკარპატიის სახალხო გუნდის არტისტი კ. ბალოგი“ (1951)
„დანიშნულები (ახალგაზრდა კოლმეურნეები)“ (1953)
„კომპოზიტორი ვ. ზადორი“ (1953)
„კოლმეურნეები ტურიანკის ხეობიდან“ (1954)
უმუგულსუმი

უმუგულსუმი (უმუგულსუმ სადიგზადე; ; ქალიშვილობის გვარი რასულზადე ; 1899, ნოვხანი — 17 სექტემბერი, 1944, შემახა) — აზერბაიჯანელი პოეტი ქალი, პირველი აზერბაიჯანელი პროზაიკოსი ქალი.

1915 წელს ჟურნალ „გურთულუშში“ გამოქვეყნდა უმმუგულსუმ სადიგზადეს მოთხრობა „ფერმკრთალი ყვავილი“. ამ მოთხრობით მან პირველი აზერბაიჯანელი პროზაიკოსი ქალის წოდება დაიმსახურა. ამ მოთხრობამ ჟურნალ „გურტულუშში“ ორგანიზებულ კონკურსში ერთ-ერთი პირველი ადგილი დაიკავა. უმუგულსუმის ვაჟები ოქტაი და თოღრული მსოფლიოში ცნობილი მხატვრები არიან. მისი სხვა ვაჟი ჩაღათაი შრომით ბატალიონში მძიმე შრომის შედეგად ტუბერკულოზით დაავადდა და 24 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
ყაისნაღით ქსოვა

ყაისნაღით ქსოვა — ტექსტილების შექმნის პროცესი, სადაც ქსოვილი ძაფის ან სხვა მასალის მარყუჟების ყაისნაღით ერთმანეთთან შეკავშირების შედეგად კეთდება. ყაისნაღი წვრილი, თავკაუჭიანი ჩხირია და შეიძლება დამზადებული იყოს როგორც ლითონისგან, ასევე ხისგან, ბამბუკისგან ანდა პლასტმასისგან.

ჩვეულებრივ ქსოვასა და ყაისნაღით ქსოვას შორის ძირითადი განსხვავება — გარდა გამოყენებული ხელსაწყოებისა — ის არის, რომ ყაისნაღით ქსოვისას ყოველი ყულფი ბოლომდე კეთდება, სანამ მომდევნოს დაიწყებენ. ჩვეულებრივი ქსოვისას კი ბევრი მარყუჟი ერთდროულად მუშავდება, თუმცა არსებობს რამდენიმე ყაისნაღით ქსოვის ვარიანტი, როგორც მაგალითად ტუნისური ყაისნაღით ქსოვა, რომელიც ასევე ამდაგვარი ქსოვის პროცესით განიმარტება.
ფატიმათუ აბდ ალ-მალიქი

ფატიმათუ აბდ ალ-მალიქი (არაბ. ‎; დ. 1958, თამშაკეტი, ჰოდ ალ-ღარბი, მავრიტანიის ისლამური რესპუბლიკა) — მავრიტანიელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე. 2001 წლიდან გახლავთ ტევრაგ ზეინას მერი, ასევე 2018 წლის სექტემბრიდან  ნუაქშოტის რეგიონული საბჭოს თავმჯდომარეა. ის გახდა პირველი ქალი მავრიტანიის ისლამურ რესპუბლიკაში, რომელმაც მერის თანამდებობა დაიკავა. 2012 წლიდან 2015 წლამდე მუშაობდა აფრიკის ადგილობრივ არჩეულ ქალთა ქსელის თავმჯდომარედ.

ბიოგრაფია
ფატიმათუ აბდ ალ-მალიქი  დაიბადა 1958 წელს მავრიტანიის ისლამური რესპუბლიკის ქალაქ  თამშაქეთში. გოგონას მამა მუშაობდა ადმინისტრატორად.  ფატიმათუ სწავლობდა კომპიუტერულ მეცნიერებას ---ში (ბელგია), მართავდა -ს კომპიუტერული სერვისების ოფისს ნუაქშოტში და მოგვიანებით მუშაობდა -ის ქსელის ადმინისტრატორად. შემდეგ  სამსახური დაიწყო ურბანული დაგეგმარებისა და ჰაბიტატის სამინისტროში, რის შემდეგაც დაინიშნა პრემიერ-მინისტრის აპარატში.

2001 წელს დემოკრატიისა და განახლების რესპუბლიკურმა პარტიამ ფატიმათუ აბდ ალ-მალიქი  წარადგინა მუნიციპალური თანამდებობის კანდიდატად, რის შედეგადაც ის ქალაქ ნუაქშოტის ცხრა კომუნიდან ერთ-ერთი კომუნის — ტევრაგ ზეინას მერად აირჩიეს. ფატიმათუ გახდა ისტორიაში პირველი ქალი, რომელმაც მავრიტანიის მერის თანამდებობა დაიკავა. პოლიტიკოსი დიდ  ყურადღებას უთმობს სასკოლო განათლებას, განსაკუთრებით გოგონების, ადმინისტრაციის რეფორმას.  ხელახლა მერის  თანამდებობაზე აირჩიეს  2006, 2011 და 2015 წლებში.

2012 წლიდან 2015 წლის დეკემბრამდე ფატიმათუ აბდ ალ-მალიქი  მუშაობდა აფრიკის ადგილობრივ არჩეულ ქალთა ქსელის თავმჯდომარედ, რომელიც დაარსდა მაროკოს ქალაქ ტანჟერში 2011 წლის მარტში და აერთიანებს მუნიციპალურ მთავრობებში არჩეულ ქალებს. პოლიტიკოსმა იმოგზაურა ქვეყანაში, რათა მხარი დაეჭირა ქალი კანდიდატების საჯარო თანამდებობაზე დანიშვნისთვის, რის შედეგადაც კიდევ ხუთი ქალი აირჩიეს ქალაქის მერად, მათ შორის მეთი მინთ ჰამადი.

2018 წლის 16 სექტემბერს ქალბატონმა ფატიმეთუ აბდ ალ-მალიქმა, ტევრაგ ზეინას ყოფილმა მერმა გაიმარჯვა  მავრიტანიის ისლამური რესპუბლიკის დედაქალაქ ნუაქშოტში ჩატარებულ რეგიონულ არჩევნებში გაიმარჯვა და გახდა ნუაქშოტის რეგიონული საბჭოს ახალი ხელმძღვანელი. (ნუაქშოტის რეგიონული საბჭო წარმოადგენს მავრიტანიის ყველაზე დასახლებულ რეგიონს, 1,1 მილიონი მოსახლეობით, რაც მთლიანი მოსახლეობის მესამედს შეადგენს) იგი გახდა რეგიონული საბჭოს პირველი ქალი პრეზიდენტი  მავრიტანიის ისტორიაში.

ჯილდოები
ფატიმათუ აბდ ალ-მალიქი არაერთი ჯილდოს და პრემიის მფლობელია. მათ შორის: 2013 წელს მიიღო კონგოს რესპუბლიკის საპატიო რაინდის წოდება; 2013 წელი  — „ ჩემპიონი გამძლეობისთვის“  წელს გაეროს საერთაშორისო კატასტროფების შემცირების ოფისიდან, ხოლო 2015 წელს ფატიმათუ აბდ ალ-მალიქი  დაჯილდოვდა გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის მედლით.

პირადი ცხოვრება
ფატიმათუ აბდ ალ-მალიქი არის მარტოხელა დედა. ჰყავს სამი შვილი.
გარიბსოლთან მალიქოვა

გარიბსოლთან მალიქოვა (; დ. 11 ივნისი, 1896, ზარდაბი, გოქჩაის რაიონი — გ. 9 მარტი, 1967, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი განმანათლებელი და პედაგოგი. ჰასან ბეი ზარდაბის შვილი.

ბიოგრაფია
გარიბსოლთან მალიქოვა დაიბადა 1886 წლის 11 ივნისს (ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, 1896 წ.) გოქჩაის რაიონის სოფელ ზარდაბში, განმანათლებელი ინტელექტუალის, პირველი აზერბაიჯანული გაზეთის „აქინჯის“ დამფუძნებლის ჰასან ბეი ზარდაბის ოჯახში.

სკოლის დამთავრების შემდეგ მალიქოვა სწავლობდა თბილისის რუსულ გოგონათა გიმნაზიაში. მამის, ჰასან ბეი ზარდაბის გარდაცვალებიდან სამი წლის შემდეგ იძულებული გახდა ბაქოში გადასულიყო და 1910 წელს დაიწყო მასწავლებლობა. 1914 წლის 10 მაისს მას მიენიჭა დაწყებითი სკოლის მასწავლებლის წოდება. ამ უბედურებებმა მასზე დიდი გავლენა იქონიეს.

ვინაიდან გარიბსოლთანის ოჯახის წევრები რეპრესიების მსხვერპლნი გახდნენ ის განჯაში გადადის, სადაც მშვიდი ცხოვრებით ცხოვრობს.

ჰასან ბეი ზარდაბის ძმისშვილი რაჰიმ ბეი მალიქოვი გარიბსოლთან მალიქოვაზე დაინიშნა. თუმცა, მათ ოჯახი ვერ შექმნეს. ქალბატონი გარიბსოლთანი სიცოცხლის ბოლომდე არ გათხოვილა. მან იშვილა რაუფ ჰაჯიევი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკისა და სსრკ-ის მომავალი სახალხო არტისტი, აზერბაიჯანის სსრ კულტურის მინისტრი (1965–1971 წწ.). გარიბსოთანმა ის აღზარდა საკუთარი მფარველობის ქვეშ და განათლება მიაღებინა. ისინი დედა-შვილივით ერთად ცხოვრობდნენ ქალაქ ბაქოში.

რაუფ ჰაჯიევის ბიოლოგიური დედა, ქალბატონი ნანა ხანუმი ზარდაბში დაიბადა. ბავშვობაში ობოლი დარჩა. ჰასან ბეი ზარდაბის მეუღლემ, ჰანიფა მალიქოვამ იშვილა 3 წლის ნანა და მის გარდა კიდევ 9 ობოლი ბავშვი. ისინი საკუთარ ოჯახში აღზარდა, განათლება მიაღებინა. გარიბსოლთანი ნანა ხანუმთან ერთად ზარდაბშიც ასწავლიდა სკოლაში.

გარიბსოლთან მალიქოვა დიდი ხნის განმავლობაში ასწავლიდა ბაქოს მიუსაფარ ბავშვთა სკოლა-ინტერნატში. მან მთელი ცხოვრება მიუძღვნა ახალგაზრდა თაობის სწავლებასა და აღზრდას. მას 1948 წელს მიენიჭა „აზერბაიჯანის დამსახურებული მასწავლებლის“ წოდება. 1956 წლამდე მალიქოვამ განაგრძო პედაგოგიური მოღვაწეობა.

განმანათლებელი ინტელექტუალი გარიბსოლთან მალიქოვა გარდაიცვალა 1967 წლის 9 მარტს ბაქოში.
ლუკრეცია მარტელი

ლუკრეცია მარტელი (დ. 14 დეკემბერი, 1966) — არგენტინელი კინორეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი, რომლის ფილმებიც ხშირად მონაწილეობს კანის, ვენეციის, ბერლინის, ტორონტოსა და სხვა საერთაშორისო კინოფესტივალებზე.

2015 წელს კინომცოდნე პოლ ჯულიან სმიტმა მარტელზე დაწერა, რომ ის „ლათინური ამერიკის გარეთ უდავოდ კრიტიკულად ყველაზე აღიარებული ავტორია ესპანურენოვან არტჰაუს კინოში“ და რომ „ტრანსნაციონალურმა ავტორიზმმა და გამოკვეთილმა მახასიათებლებმა მას მსოფლიოს არტჰაუს კინოფესტივალების წრეში მტკიცე რეპუტაცია დაუმკვიდრა.“. კინომცოდნე ჰეიდენ გესთმა მარტელს „თანამედროვე მსოფლიო კინოში ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული ნიჭით დაჯილდოებული რეჟისორი“ უწოდა, ხოლო დევიდ ოუბინამ მისი კინოშემოქმედება „იშვიათ სრულყოფილებად“ მოიხსენია. 2018 წლის აპრილში -მ მარტელს „თანამედროვე მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი კინორეჟისორი“ უწოდა.

რეჟისორის დებიუტი 2001 წელს ფილმით „ჭაობი“ შედგა. კინოსურათი მრავალრიცხოვანი ბურჟუაზიული ოჯახის შესახებ მოგვითხრობს, რომლის წევრებიც ზაფხულს ძველ სახლში არგენტინის პროვინციულ ქალაქ სალტაში ატარებენ. ფილმმა გამოსვლისთანავე საერთაშორისო აღიარება მოიპობა და მარტელის სახით, არგენტინულ კინოს ახალი და სიცოცხლით სავსე ხმა მოუტანა. დევიდ ოუბინამ „ჭაობს“ ახალი არგენტინული კინოს „ერთ-ერთი უდიდესი მიღწევა“ უწოდა. ახალი არგენტინული კინო წარმოადგენს თანამედროვე კინორეჟისორთა ტალღას, რომლებმაც ქვეყანაში ათწლეულობით მიმდინარე პოლიტიკური და ეკონომიკური კრიზისის საპასუხოდ 1990-იანი წლების შუა ხანებში დაიწყეს მოღვაწეობა. ოუბინა ფილმის შესახებ წერს: „ეს ერის უახლეს ისტორიაში უკიდურესად მწვავე მომენტის იშვიათი გამოხატულებაა.“ ფსიქოლოგიური თრილერი „უთავო ქალი“ (2008) და ისტორიული სერიალი „ზამა“ (2017).

ადრეული ცხოვრება
მარტელი არგენტინის ქალაქ სალტაში 1966 წელს დაიბადა. იგი შვიდიდან მეორე დედმამიშვილი იყო. მისი მამა საღებავების მაღაზიას ფლობდა და უძღვებოდა, დედამისი კი დიასახლისი იყო. ისინი ერთმანეთს უნივერსიტეტში შეხვდნენ, სადაც მამამისი - მეცნიერებას, ხოლო დედა ფილოსოფიას სწავლობდა. ისინი 24 წლის ასაკში დაქორწინდნენ, რის შემდეგაც შეწყვიტეს კარიერული ცხოვრება და სალტაში დასახლდნენ.

დაწყებით სკოლაში, მარტელს ბიძა მითოლოგიისადმი, ბერძნული და ლათინური ენებისადმი ინტერესის გაღვივებაში ეხმარებოდა. მეხუთე კლასში მან მიზნად დაისახა ჩარიცხულიყო ელიტარულ „უკიდურესას კათოლიკურ“ საშუალო სკოლა -ში, რადგან ეს იყო ერთადერთის სკოლა სალტაში, სადაც კლასიკური ენები ისწავლებოდა. მშობლები ეწინააღმდეგებოდნენ ამ სკოლას ელიტისტური ტრადიციის გამო, რომელიც, მათი აზრით, აძლიერებდა კლასთა შორის დაპირისპირებას და ზრდიდა მათ შორის უფსკრულს, თუმცა, სკოლის გამოჩენილ კურსდამთავრებულთა და მარტელის ინტელექტუალური ცნობისმოყვარეობის გამო, ისინი დაჰყვნენ თავიანთი ქალიშვილის ნებას. მარტელი სკოლაში მეექვსე კლასში მისაღები გამოცდების ჩაბარების შემდეგ ჩაირიცხა. როგორც საშუალო კლასის ოჯახის წარმომადგენელი, მარტელი სკოლაში თავს აუთსაიდერად გრძნობდა. მისი თქმით, მისი თანაკლასელები სკოლაში თავიანთი ოჯახების მოლოდინების გასამართლებლად დადიოდნენ, მისი მიზანი კი მხოლოდ ბერძნული და ლათინური ენების სწავლა იყო.
დედა-სამშობლო გვეძახის!

დედა-სამშობლო გვეძახის! — დიდი სამამულო ომის დროინდელი პლაკატი, რომელიც შექმნა ქართველმა გრაფიკოსმა ირაკლი თოიძემ 1941 წელს, სავარაუდოდ, ივნისის ბოლოს. შექმნის ზუსტი თარიღი უცნობია და დისკუსიის საგანს წარმოადგენს. პლაკატი მოიწონა იოსებ სტალინმა, რომელმაც ბრძანა მისი 5-მილიონიანი ტირაჟით გამოცემა და პარტიის ყველა ქალაქკომში, რაიკომსა და სამხედრო კომისარიატში დარიგება. გარკვეული როლი ითამაშა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მებრძოლეების სულისკვეთების ასამაღლებლად და სიმბოლოდ იქცა.

„დედა-სამშობლო“ აშკარად არის დაკავშირებული დედა-რუსეთის იერთან, რომელიც პროპაგანდის მიზნით ფართოდ გამოიყენებოდა პირველი მსოფლიო ომისა და რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს. თოიძის შვილის მოგონებით, მხატვარს უყვარდა ანდრეი ბელის შემოქმედება, რომელსაც აქვს სტრიქონი: „ნება მიბოძე, ო დედა-სამშობლოვ...“; შესაძლოა სწორედ ამან განაპირობა პლაკატის შინაარსის საფუძველი. „დედა-სამშობლოს“ იერსახე შემდგომში გახდა საბჭოთ პროპაგანდის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული იერი და აღიარებული იყო სსრკ-ში.

პლაკატზე გამოსახულია რუსი ქალი, რომელსაც მარჯვენა ხელში უკავია სამხედრო ფიცის ტექსტი, რომელშიც ნათქვამია საბჭოთა სახელმწიფოს მოღალატეთა უმოწყალო სასჯელზე, ხოლო მარცხენა ხელი ჰაერში აქვს აღმართული. პლაკატს თან ახლავს ი. თოიძის ხელმოწერა.

პლაკატზე განთავსებულია შემდეგი შინაარსის სამხედრო ფიცი:

რუსულად:
ქართულად: