iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თურქმენეთის კონსტიტუცია

თურქმენეთის კონსტიტუცია − თურქმენეთის უზენაესი კანონი. მიღებულ იქნა 1992 წლის 18 მაისს. კონსტიტუციის პრეამბულაში აქცენტი გაკეთებულია თურქმენების თვითგამორკვევაზე, კანონის უზენაესობასა და მოქალაქეთა უფლებებზე.

1992 წლის კონსტიტუციაში ცვლილებები შევიდა 1995, 1999, 2003 და 2006 წლებში. კონსტიტუციაში შესწორებები შევიდა 2008 წლის 26 სექტემბერს, რომლის საფუძველზეც გაუქმდა თურქმენეთის 2 500 წევრიანი სახალხო საბჭო , ხოლო თურქმენეთის მეჯლისის წევრთა რაოდენობა 65-დან 125 წევრამდე გაიზარდა. ახალი შესწორებები 2016 წლის 14 სექტემბერს მიიღეს. სახელმწიფო დროშისა და კონსტიტუციის დღეა 18 მაისი.

თურქმენეთის სსრ-ის კონსტიტუცია
თურქმენეთის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში კონსტიტუცია სამჯერ: 1927, 1937 და 1978 წელს მიიღეს. თურქმენეთის თანამედროვე კონსტიტუცია 1992 წელს შევიდა ძალაში. კონსტიტუციაში ცვლილებები 2008 და 2016 წელს შეიტანეს.

მიმოხილვა
სექცია 1
2008 წლის კონსტიტუციის პირველი სექცია 17 მუხლს მოიცავს. პირველი მუხლის მიხედვით, თურქმენეთი სეკულარულ დემოკრატიული სახელმწიფო და საპრეზიდენტო რესპუბლიკაა. სახელმწიფოს სუვერენიტეტი და ტერიტორიული მთლიანობა ხელშეუხებელი და განუყოფელია. მე-3 მუხლი ინდივიდუალურ უფლებებსა და ღირსებას სახელმწიფოს მიერ დაცულ ღირებულებად აცხადებს. მე-8 მუხლის მიხედვით, უცხოელი რეზიდენტები და მოქალაქეობის არმქონე პირები სარგებლობენ ისეთივე უფლებებით, როგორც თურქმენეთის მოქალაქეები, არსებული კანონებისა და საერთაშორისო შეთანხმებების შესაბამისად. კონკრეტულად ჩამოთვლილ უფლებებს შორისაა საკუთრების უფლება (მუხლი 9) და რელიგიის თავისუფლება (მუხლი 12).

კონსტიტუციის მე-4 მუხლი ადგენს ხელისუფლების დანაწილების პრინციპს, მათ შორის, სასამართლოს დამოუკიდებლობას. მე-14 მუხლი თურქმენულ ენას ოფიციალურ ენას აცხადებს, ხოლო მე-17 მუხლის მიხედვით, ქვეყნის დედაქალაქია აშხაბადი.

სექცია 2
კონსტიტუციის მეორე სექციაში ხაზგასმულია ინდივიდთა და მოქალაქეთა უფლებები. სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებები მოიცავს: თანასწორობის უფლებას (მულიხ 19), გენდერული თანასწორობა (მუხლი 20), სასტიკი სასჯელისგან თავისუფლების (მუხლი 23), გადაადგილების თავისუფლება (მუხლი 26). სოციალური და ეკონომიკური უფლებები მოიცავს: შრომის უფლებას (მუხლი 33), დასვენების უფლებას (მუხლი 34), განათლების უფლებას (მუხლი 38). სხვა სოციალურ უფლებებს შორისაა: ჯანდაცვის უფლება, საპენსიო ასაკის ადამიანთა პენსიის უფლება, სპეციალური საჭიროების მქონე პირთათვის შეღავათების უფლება (მუხლი 35). 2008 წლის კონსტიტუციაში დამატებული ახალი მუხლი (მუხლი 36) ადგენს გარემოსდაცვითი ხარისხის უფლებას და სახელმწიფოს ბუნებრივი რესურსების შენარჩუნებასა და გარემოს დაცვას ავალდებულებს.

სექცია 3
კონსტიტუციის მე-3 სექციაში თურქმენეთის მმართველობის ორგანოებია აღწერილი. სახელმწიფო ხელისუფლება დანაწილებულია პრეზიდენტს, მეჯლისს (პარლამენტი ან ასამბლეა), მინისტრთა კაბინეტსა და თურქმენეთის უზენაეს სასამართლოს შორის. 1992 წლის კონსტიტუციის მიხედვით განსაზღვრული თურქმენეთის სახალხო საბჭო 2008 წლის შესწორებების საფუძველზე გაუქმდა.

2008 წლის კონსტიტუციის 55-58-ე მუხლები აღწერს თურქმენეთის პრეზიდენტის ძალაუფლებას. პრეზიდენტი არის ქვეყნისა და მთავრობის მეთაური (მუხლი 50). პრეზიდენტი წარმოადგენს თურქმენეთს საგარეო ურთიერთობებში და არის ქვეყნის მთავარსარდალი (მუხლი 53).
ქემალ დადალ-იფა

ქემალ დადალ-იფა (დ. 15 აპრილი, 1932, ოჩამჩირე — გ. 1989) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1957 წელს დაამთავრა ხარკოვის სამშენებლო-საინჟინრო ინსტიტუტი.

მუშაობა დაიწყო „მთავარხარკოვმშენის“ 3 სამშენებლო სამმართველოში ტექნიკური განყოფილების ინჟინრად. შემდეგ იყო განყოფილების გამგის მოადგილე, განყოფილების უფროსი, 1962 წელს ამავე სამმართველოში დაინიშნა მთავარ ინჟინრად, 1963 წელს საცხოვრებლად გადმოვიდა ქალაქ სოხუმში და ათი წლის განმავლობაში, საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს 6 სამშენებლო ტრესტის სოხუმის სამშენებლო სამმართველოს ხელმძღვანელობდა, 1973 წელს დაინიშნა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს 6 სამშენებლო ტრესტის მმართველად, სადაც სრულად გამოავლინა პროფესიონალიზმი და ორგანიზატორული უნარი. მისი ხელმძღვანელობით აშენდა ისეთი გამორჩეული ობიექტები როგორებიცაა: აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის ადმინისტრაციული შენობა, რკინაბეტონის ნაკეთობათა კომბინატი, რესპუბლიკური მნიშვნელობის ავტოსატრანსპორტო გაერთიანების სპეციალიზებული საწარმო, არაერთი სანატორიუმი და დასასვენებელი სახლი, საცხოვრებელი სახლების მასივი ქალაქ სოხუმის ახალ კვარტალში, კინოთეატრები და საზოგადოებრივი დანიშნულების სხვა ობიექტები, ნაპირსამაგრი ნაგებობები შავი ზღვის სანაპიროზე.

ჯილდოები
აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელი;
აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის დამსახურებული ინჟინერი.
ნარიმან ალიევი (მომღერალი)

ნარიმან მოვსუმ ოღლუ ალიევი (; დ. 5 მაისი, 1930, ბაქო – გ. 28 აპრილი, 1998, ბაქო) — გამოჩენილი აზერბაიჯანელი მომღერალი, პედაგოგი, აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტი და „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული პედაგოგი“ (1992).

ცხოვრება და კარიერა
ნარიმან ალიევი დაიბადა ბაქოს ბუზოვნას დასახლებაში 1930 წლის 5 მაისს. 1942 წელს დაამთავრა 206-ე სკოლის მე-7 კლასი და მალევე დაიწყო მუშაობა მამასთან ერთად კოლმეურნეობაში. მოგვიანებით სწავლა განაგრძო 29-ე პროფესიულ სასწავლებელში, სადაც შეისწავლა ხუროსა და ავტომობილების ზეინკლის ხელობა. 1948 წელს დაამთავრა სამხატვრო სკოლა, ხოლო 1951-1954 წლებში სამხედრო სამსახურში მსახურობდა.

1956 წელს ნარიმან ალიევი ასაფ ზეინალის სახელობის ბაქოს მუსიკალურ კოლეჯში ჩაირიცხა. 1960 წელს, კოლეჯის დამთავრების შემდეგ, გახდა აზერბაიჯანის პოპ-კავშირის წევრი და მალევე აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტი. 1964 წელს დაიწყო პედაგოგიური მოღვაწეობა, თავდაპირველად მე-12 მუსიკალურ სკოლაში, ხოლო 1965 წლიდან ასაფ ზეინალის ბაქოს მუსიკალურ კოლეჯში, სადაც ხელმძღვანელობდა სიმღერის კათედრას 1997 წლამდე.

ნარიმან ალიევი ბავშვობიდანვე ინტერესდებოდა მუღამითა და აზერბაიჯანული ხალხური მუსიკით. 1955 წელს შეხვდა სახელგანთქმულ მუღამის შემსრულებელს სეიდ შუშინსკის, რომლის რჩევითაც სწავლა გააგრძელა ასაფ ზეინალის ბაქოს მუსიკალურ კოლეჯში. აქ მან გაიღრმავა ცოდნა და დაეუფლა მუღამის ნიუანსებს. მისი თანაკლასელები იყვნენ აზერბაიჯანის გამოჩენილი მომღერლები: ალიბაბა მამედოვი, ზეინაბ ხანლაროვა, გულუ ასკეროვი, ისლამ რზაევი და სხვები.

ნარიმან ალიევი აქტიურად მართავდა კონცერტებს აზერბაიჯანის რეგიონებში და სხვა რესპუბლიკებში, სადაც ასრულებდა მუღამისა და ხალხურ სიმღერებს.

პედაგოგიურ და შემოქმედებით საქმიანობაში შეტანილი წვლილისთვის ნარიმან ალიევი დაჯილდოვდა სხვადასხვა საპატიო ორდენებითა და დიპლომებით. 1983 წელს მიენიჭა სსრკ-ს შესანიშნავი მეორადი სპეციალისტის სამკერდე ნიშანი და პარტიული კომსომოლის კომიტეტების საპატიო ორდენები. 1992 წლის 20 ოქტომბერს მიენიჭა „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული მასწავლებლის“ წოდება.

1961 წელს ნარიმან ალიევი დაქორწინდა ფიზიკისა და მათემატიკის მასწავლებელ ხალიდა ხანუმზე. მათ ჰყავდათ ოთხი შვილი, რომელთაც სახელები მუღამის ტრადიციის შესაბამისად დაარქვეს: მაჰური, დილქეში და დილრუბა.

ნარიმან ალიევი გარდაიცვალა 1998 წლის 28 აპრილს და დაკრძალულია მშობლიურ ბუზოვნაში.
ზულფუგარ ადიგოზალოვი

ზულფუგარ (ზულფი) სამედ ოღლუ ადიგოზალოვი — მუღამისა და აზერბაიჯანული ხალხური სიმღერების ცნობილი შემსრულებელი, აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არტისტი (1943).

ბიოგრაფია
ზულფუგარ ადიგოზალოვი შუშას რაიონის სოფელ კარადოლაღში დაიბადა. საშემსრულებლო კარიერა 1927 წელს დაიწყო. საუკუნის 20-იანი წლების ბოლოს ჯაბარ ქარიაღდიოღლუმ შუშის ერთ-ერთ მეჯლისში მოუსმინა და ბაქოში მიიწვია.

ბაქოში ზულფუგარ ადიგოზალოვი კონცერტებით ფილარმონიის სცენაზე გამოდიოდა და მუღამ ოპერებში მონაწილეობდა. მან როგორც მომღერალმა და მსახიობმაც პოპულარობა სწრაფად მოიპოვა. ხალხი მას სიყვარულით "ზიულფის" უწოდებდა.

1936 წლიდან აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტი გახდა. მისი საფირმო ნომერი მუღამი რასტი იყო.

ის იყო კომპოზიტორ ვასიფ ადიგოზალოვისა და მევიოლინე რაუფ ადიგოზალოვის მამა.
მედეთ ჩობანოვი

მედეთ ნამაზ ოღლუ ჩობანოვი (; 1937, დარბაზი, ბოლნისის რაიონი — 2 ივნისი, 2023, ბაქო) — თურქოლოგი და ტოპონიმისტი, ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, თურქეთის ლინგვისტური საზოგადოების წევრი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
მედეთ ნამაზ ოღლუ ჩობანოვი დაიბადა 1937 წლის 11 აპრილს, ბოლნისის რაიონის სოფელ დარბაზში. თბილისის პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი დაამთავრა. უნივერსიტეტში სწავლის შემდეგ მშობლიურ სოფელ დარბაზში მასწავლებლად მუშაობა დაიწყო. ერთი წლის შემდეგ სამხედრო სამსახურში გამოიძახეს. დაამთავრა ოფიცრის სკოლა. 1992 წელს დაიცვა დისერტაცია ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის წოდებაზე თემაზე „აზერბაიჯანული ანთროპონიმიის საფუძვლები“. 1993 წელს დაინიშნა პროფესორად.

1994 წლიდან ცხოვრობდა ბაქოში. მუშაობდა აზერბაიჯანის ფუტუროლოგიის უნივერსიტეტის პრორექტორად, აზერბაიჯანის ელიტური უნივერსიტეტის რექტორად, აზერბაიჯანის პედაგოგიკის დარგში კვალიფიკაციის ამაღლებისა და კადრების გადამზადების ინსტიტუტის დეკანად.

ჰეიდარ ალიევის სახელობის აზერბაიჯანის უმაღლესი სამხედრო სკოლისა და აზერბაიჯანის საზღვაო აკადემიის ენების განყოფილების ხელმძღვანელი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან არსებული საექსპერტო კომისიის ექსპერტთა საბჭოს წევრი იყო.

აირჩიეს ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილ წევრად.

სხვადასხვა წლებში ასწავლიდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო პედაგოგიურ უნივერსიტეტსა და აზერბაიჯანის ტექნიკურ უნივერსიტეტში, ატარებდა ლექციებსა და სემინარებს.
ავტორია 80-ზე მეტი წიგნის, მათ შორის 15 მონოგრაფიის, სახელმძღვანელოსა და სასწავლო დამხმარე საშუალებების.

არჩეული იყო თურქეთის ლინგვისტური საზოგადოების წევრად.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის განათლების სამინისტროს განათლების ცენტრის მთავარი დირექტორი იყო. სხვადასხვა კომისიებისა და გაზეთებისა და ჟურნალების სარედაქციო კოლეგიის წევრი გახლდათ.

მედედ ჩობანოვი ასევე ოჯახის შესანიშნავი უფროსი იყო. მან მეუღლესთან, მედიცინის მუშაკ რიმასთან, ქალიშვილი ნადირთან ერთად 5 შვილი - 4 ქალიშვილი და 1 ვაჟი გააჩინა. ყველა მათგანმა მიიღო უმაღლესი განათლება და დაქორწინებულები არიან. ვაჟი და ორი ქალიშვილი მეცნიერები არიან. ჰყავს 9 შვილიშვილი და 15 შვილთაშვილი.

მედედ ნამაზ ოღლუ ჩობანოვი 2023 წლის 2 ივნისს 86 წლის ასაკში გარდაიცვალა და 3 ივნისს ბაქოში დაკრძალეს.
შიშლის მეჩეთი

შიშლის მეჩეთი (თურქ. ) — რომელიც მდებარეობს შიშლის მოედანზე, ბიუიქდერეს გამზირზე, ჰალასკარგაზისა და აბიდე-ი ჰიურრიეტის ქუჩებს შორის, შიშლის რაიონში, სტამბოლი, თურქეთი.

1940-იან წლებში სტამბოლის სწრაფი ურბანული ზრდის შედეგად შიში ქალაქის განუყოფელ ნაწილად იქცა, თუმცა რაიონში არც ერთი მეჩეთი არ არსებობდა. მოსახლეობის მოთხოვნით მეჩეთის მშენებლობის ინიციატივა აიღო ქალაქის მერმა ლუთფი ქირდარმა, რომლის შუამდგომლობით მეჩეთის მინდობილ პირებს სიმბოლურ ფასად გადაეცა მიწის ნაკვეთი.

მთავარ, ლურსმნებიან კარში ზემოდან მოთავსებულია კალიგრაფიული წარწერა არაბულ დამწერლობაზე, რომელიც შესრულებულია ჰამიდ აითაჩის (1891–1982) მიერ. ეზოს ცენტრში დგას თორმეტწახნაგა სადირვანი — წყარო რიტუალური განბანისათვის (უდუ)

მეჩეთი დღემდე სრულად ფუნქციონირებს და ყოველდღიურად იღებს მორწმუნეებს. პარასკევის ლოცვის დროს მეჩეთში თავმოყრილია მრავალი მორწმუნე — როგორც ადგილობრივი მცხოვრებლები, ისე მიმდებარე კომერციული ობიექტების თანამშრომლები. მეჩეთი ღიაა ვიზიტორებისთვის არალოცვის საათებშიც, რაც ზრდის მის როლს როგორც კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლისა და ტურისტული ღირსშესანიშნაობის.

აღსანიშნავია, რომ შიშლის მეჩეთი ხშირად ხვდება ფოტო და ვიდეო გადაღებების ობიექტივში. იგი შეტანილია არაერთ დოკუმენტურ ფილმსა და ფოტოალბომში, რომლებიც ასახავენ სტამბოლის ურბანულ განვითარებასა და ისლამური არქიტექტურის მემკვიდრეობას. მეჩეთის ირგვლივ არსებული თანამედროვე ურბანული სივრცე — კაფეები, მაღაზიები, სკვერები — ქმნის მრავალფუნქციურ გარემოს, სადაც რელიგიური სივრცე და თანამედროვე ქალაქური ცხოვრება ჰარმონიულად თანაარსებობს.
რაფიგ ბახშალიევი

რაფიგ მამედბაღირ ოღლუ ბახშალიევი (; დ. 31 მაისი, 1939, ერევანი) — აზერბაიჯანელი მეცნიერი, სპორტის მკვლევარი, პროფესორი (2003), აზერბაიჯანის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტის პრორექტორი (2002–2015).

ბიოგრაფია
რაფიგ მამედბაღირ ოღლუ ბახშალიევი 1939 წლის 31 მაისს ერევანში დაიბადა. 1948 წელს მისი ოჯახი განჯაში გადასახლდა, სადაც სკოლა და 1962 წელს ფიზიკური აღზრდის ინსტიტუტი დაამთავრა. 1966-1973 წლებში მუშაობდა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ხოლო 1973-1981 წლებში - უცხო ენების ინსტიტუტში. 1981 წლიდან 2001 წლამდე ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტის ფაკულტეტს, სადაც მოამზადა 2000-ზე მეტი ოფიცერი. 2002-2015 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის პოლიტიკურ მეცნიერებათა და სამართლის უნივერსიტეტის პრორექტორად.

ზოგადი განათლება, კარიერა და მეცნიერება ერთმანეთთან განუყოფლად დაკავშირებულია მისი ცხოვრების გზაზე.
დაოჯახებულია, ჰყავს ორი შვილი, რომლებიც სახელმწიფო სამსახურში არიან დასაქმებულნი.
ირინა კუქსენკოვა

ირინა კუქსენკოვა (, დ. 24 სექტემბერი, 1984, კიევი, უკრაინის სსრ, სსრკ) — რუსი ჟურნალისტი, ტელეკომპანია „პირველი არხის“ სამხედრო კორესპონდენტი, ასევე მოიხსენიება როგორც პროპაგანდისტი.

ბიოგრაფია
ირინა კუკსენკოვა დაიბადა კიევში, უკრაინის სსრ-ში. 2009 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სახელობითი ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი (მ. ვ. ლომონოსოვის სახ.). 2013 წელს დაამთავრა ასევე ლომონოსოვის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი — ახლო და შუა აღმოსავლეთის ქვეყნების ისტორიის კათედრა, სპეციალიზაციით „ირანის ისტორია“. იმავე წელს მიიღო კვალიფიკაციის ამაღლების დიპლომი ირანისტიკაში იმამ ხომეინის სახელობის საერთაშორისო უნივერსიტეტში (ყაზვინი, ირანი).

ირინა კუქსენკოვა თავისუფლად ფლობს ინგლისურ, არაბულ და სპარსულ ენებს. იგი სპორტული ტანვარჯიშის ოსტატობის კანდიდატია.

კარიერა
2004-2008 წლებში ირინა კუქსენკოვა მუშაობდა სპეციალურ კორესპონდენტად „მოსკოვსკი კომსომოლეცის“ ძალოვანი სტრუქტურების განყოფილებაში. 2008-2013 წლებში იყო კორესპონდენტი „როსია 24“-ში. 2013-2014 წლებში იყო ინგუშეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის, იუნუს-ბეკ ევკუროვის, პრეს-სამსახურის ხელმძღვანელი და პრეს-სპიკერი. იმავე პერიოდში იგი იყო ინგუშეთის ტელეარხის „ინგუშეტია“ საინფორმაციო გადაცემის წამყვანი. 2014-2017 წლებში კვლავ მუშაობდა სპეციალურ კორესპონდენტად „როსია 24“-ში. 2020 წელს იყო ექსპერტი ახლო აღმოსავლეთის პრობლემებზე გამოცემაში „თავისუფალი პრესა“.

2017 წლის მაისიდან ივლისამდე ირინა კუქსენკოვა მუშაობს სპეციალურ კორესპონდენტად „პირველი არხის“ საინფორმაციო პროგრამების დირექტორატში და სამხედრო კორესპონდენტად.

მან იმუშავა ომებისა და შეიარაღებული კონფლიქტების ზონებში, მათ შორის ჩეჩნეთში, საქართველოში, უკრაინაში და სირიაში.

2022 წელს, როდესაც მან გააშუქა მარიუპოლში მიმდინარე ბრძოლები რუსეთ-უკრაინის ომში, ფეხში მსუბუქად დაიჭრა. ის არის შეყვანილი უკრაინული საიტის „მიროტვორეცი“ ბაზაში.

2022 წელს ირინა კუქსენკოვა შევიდა რუსეთის მთლიანი სახალხო ფრონტის ცენტრალურ შტაბში.

2024 წლის იანვარში მისი ხელმძღვანელობით მოქმედმა ფონდმა „-ის საგამოძიებო ბიურო“ მიიღო 27.6 მილიონი რუბლი პრეზიდენტის გრანტების ფონდისგან, რომელიც გამოიყო უკრაინაში რუსეთის შეჭრის შედეგად დაზარალებულთა რეაბილიტაციის ბანაკის შენარჩუნებისთვის.

ოჯახი
მამა — იულია კუკსენკოვი, ყოფილი უკრაინის სპორტული ტანვარჯიშის ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელი, 2013 წლიდან რუსეთის ნაკრების მწვრთნელი.

უმცროსი ძმა — ნიკოლაი კუქსენკოვი, ყოფილი უკრაინელი ტანმოვარჯიშე, 2013 წლიდან ასპარეზობს რუსეთის ნაკრებში.

მეუღლე — ანდრეი კარნეევი (დ. 1964), აღმოსავლეთმცოდნეა.

ყოფილი მეუღლე — ვიქტორ სოკირკო (დ. 1963), ჟურნალისტი. ირინა კუქსენკოვას ჰყავს ქალიშვილი ევა (დ. 2005), რომელიც დაკავებულია სპორტული ტანვარჯიშით .

ჯილდოები
ირინა კუქსენკოვა დაჯილდოვებულია სხვადასხვა სახის მედლებით და პრემიით:
მედალი „ღირსებისათვის“ (2009).
რუსეთის ფედერაციის მთავრობის პრემია ბეჭდური მედიის სფეროში (2008).
მედალი ორდენით „სამშობლოს წინაშე დანსახურებისთვის“, ხარისხი (2015).
ეროვნული პრემია ინტერნეტ-კონტენტის სფეროში ნომინაცია —„ძალა სიმართლეშია“ (2022).
მამაცობის ორდენი (2022).

მას მიღებული აქვს ასევე სპეციალური პრიზი რუსეთის ჟურნალისტთა კავშირისგან „მამაცობისთვის ჟურნალისტური მოვალეობის შესრულებისას“ პრემიის „რუსეთის ოქროს კალამის“ ფარგლებში (2022).
ფეხიანი ცრუ გუდაფშუკა

ფეხიანი ცრუ გუდაფშუკა — ნაყოფსხეული ბოლქვისებრი ან ბურთისებრი ფორმისაა, ზემოდან ოდნავ დაბრტყელებული. მისი დიამეტრი მერყეობს 1.5-8 სანტიმეტრს შორის, სიმაღლე კი 3-6 სანტიმეტრია. ნაყოფსხეული გადადის 3-6 სმ სიგრძის დანაოჭებულ ფეხში, რომლის ძირიც ფესვისებრი მიცელიუმის ძაფებითაა დაფარული. გარე იერსახით იგი მოყვითალო-მოყავისფროა, ზოგჯერ კი მოწითალო მოყავისფრო ელფერიც შეინიშნება. მისი ზედაპირი დაფარულია მურა ფერის ქერცლებითა და მეჭეჭებით, ზოგჯერ კი დახეთქილიც არის. როცა ნაყოფი მწიფდება, მთლიან გარსზე (პერიდიუმზე) ხდება არათანაბარი გახეთქვა, საიდანაც სპორები იფრქვევა.

სპორები მურა-ყავისფერი და სფეროსებრია, მათი დიამეტრი 10-16 მიკრომეტრია. მათ ზედაპირზე შეინიშნება ეკლები და ხორკლები, თუმცა ბადისებრი ორნამენტი არ გააჩნიათ.

თავდაპირველად რბილობი თეთრია და მკვრივი, თუმცა დროთა განმავლობაში მურა-ყავისფერს იღებს და მომწიფებისას მის შიგთავსს მტვრისებრი მასა ცვლის.

ეს სოკო იზრდება ზაფხულსა და შემოდგომაზე, ძირითადად, ფოთლოვანი ტყეების ნიადაგზე. ის გვხვდება ასევე ტყისპირებში, ბაღებსა და პარკებში, ქვიშნარ ნიადაგზე, გზისპირებში და მშრალ გარემოში.

გავრცელებულია ყველა კონტინენტზე.

მიუხედავად იმისა, რომ გარეგნულად შეიძლება მიმზიდველიც კი ჩანდეს, იგი შხამიანია და ადამიანის საჭმლის მომნელებელი სისტემის სერიოზულ მოშლას იწვევს.
სტეპის ხეთამხალი

სტეპის ხეთამხალი — ქუდი 4-8 სანტიმეტრის დიამეტრისაა. მისი შეფერილობა მონაცრისფრო-ყავისფერ ტონებში მერყეობს. თავდაპირველად ქუდის ფორმა მრგვლად ამობურცულია და შიგნით განიერი ბორცვაკი იკვეთება, თუმცა შემდგომში იგი ბრტყლად ამოზნექილი ხდება, ხოლო შუაგულში ოდნავ ჩაზნევაც აღინიშნება. ტექსტურა ხორცოვანია, ხოლო ცენტრში ბოჭკოვან-ქერცლოვანი იერი შეინიშნება. ქუდის კიდეები ყოველთვის შეკეცილია, რაც მისი ერთ-ერთი დამახასიათებელი ნიშანია.

ფეხი 3-5 სმ სიგრძისა და 1-2.5 სმ სისქისაა. ფერით თეთრია. მისი მდებარეობა ქუდის მიმართ ცენტრალურიც შეიძლება იყოს და ექსცენტრულიც. ფორმით ცილინდრულია და ძირში შესამჩნევად სქელდება, რაც გურზისებრ იერს აძლევს. ტექსტურით იგი სქელხორცოვანი და გლუვია.

ჰიმენოფორს წარმოადგენენ ფირფიტები, რომლებიც მეტ-ნაკლებად მეჩხერად არიან განლაგებული. ისინი განიერია და ფეხზე დაღმავდება. ზოგიერთ შემთხვევაში ფირფიტები ტალღოვან ფორმასაც იღებს. შეფერილობა ძირითადად თეთრია, თუმცა ხშირად შეიმჩნევა მოვარდისფრო ელფერიც.

სპორები წაგრძელებულ-ელიფსური ფორმისაა, ზომით 10-14 4-5 მიკრომეტრი. მათი ანაბეჭდი კრემისფრად შეიმჩნევა.

რბილობი სქელხორცოვანია, მკვრივი და მოთეთრო შეფერილობის. არ გააჩნია არანაირი სუნი, რაც მას განასხვავებს ზოგიერთი სხვა სახეობის სოკოსგან.

ეს სოკო გაზაფხულსა და შემოდგომაზე იზრდება ჯგუფებად. ძირითადად გვხვდება ქოლგოსნების ფესვებსა და ღეროებზე, განსაკუთრებით კი ლურჯ ნარზე. მისი გავრცელების არეალში შედის სტეპები, უდაბნოები, ნახევარუდაბნოები და საძოვრები.

გავრცელებულია ევროპასა და აზიაში.
საკვებად ვარგისია და იჭმევა.
ეკა ბაქრაძე

ეკა ბაქრაძე (დ. 27 თებერვალი, 1976, ხაშური) — ქართველი პოეტი. არის ლიტერატურულ-შემეცნებითი ჟურნალ „გზაჯვარედინის“ დამფუძნებელი და მთავარი რედაქტორი.

სწავლობდა ხაშურის მე-9 (ყოფილი 25-ე) სკოლაში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. ლექსების წერა 10 წლის ასაკში დაიწყო. საზოგადოებამ პირველად გაზეთ „ახალგაზრდა კომუნისტის“ ფურცლებიდან გაიცნო. მისი პირველი კრებული 1987 წელს გამოიცა, შემდეგ − კიდევ ექვსი პოეტური კრებული.
თორნიკე ჭეიშვილი

თორნიკე ჭეიშვილი (დ. 8 ნოემბერი, 1991, საქართველო) — ქართველი თანამდებობის პირი, იურისტი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
2013 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სამართალმცოდნის სპეციალობით. ხოლო 2015 წელს ჩააბარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში სამართლის მაგისტრის ხარისხით. 2010-2014 წლებში იყო ა(ა)იპ "საქართველოს ახალგაზრდა კონსტიტუციონალისტთა ასოციაცია" პრეზიდენტი. 2011-2012 წლებში კი საზოგადოებრივი მოძრაობა "ქართული ოცნება", სამართლის სისტემის დარგობრივი ჯგუფის წევრი. 2014 წელს მუშაობდა თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ახალგაზრდულ საქმეთა მონიტორინგის განყოფილების უფროსის მოვალეობის შემსრულებელად. 2014-2016 წლებში პარლამენტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილის თანაშემწე. 2016-2022 წლებში გახლდათ კავკასიის უნივერსიტეტის მოწვეული ლექტორი. 2017-2018 წლებში პარლამენტის თავმჯდომარის კაბინეტის მთავარი სპეციალისტი. 2017-2024 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, იურიდიული ფაკულტეტის მოწვეული ლექტორი. 2018-2021 წლებში პარლამენტის თავმჯდომარის მრჩეველი. 2021-2022 წლებში საქართველოს საპარტიარქოს წმინდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის მოწვეული ლექტორი. 2017-2019-2020 წლებში საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პროექტის გამოქვეყნებისა და მათი საყოველთაო, სახალხო განხილვის საორგანიზაციო კომისიის მდივანი. 2021-2024 წლებში საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს, მინისტრის მოადგილე. 2024 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, იურიდიული ფაკულტეტის ასისტენტი, აგრეთვე საქართველოს მე-11 მოწვევის პარლამენტის წევრი, საარჩევნო სუბიექტი: "ქართული ოცნება - დემოკრატიული საქართველო", საარჩევნო ფორმა: პარტიული სიით.
თამარ კილაძე

თამარ კილაძე (დ. 22 იანვარი, 1962, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ეკონომისტი, მეცნიერი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, საინჟინრო-ეკონომიური ფაკულტეტი, ეკონომისტ-მათემატიკოსის კვალიფიკაციით. 1991 წელს წასრდგა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურა სამრეწველო საწარმოების ეკონომიკა, ორგანიზაცია და დაგეგმვის კათედრაზე. 1984-1988 წლებში ცეკავშირის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ინჟინერი.1992 წლიდან მუშაობს საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში. 1992-1995 წლებში სატრანსპორტო და მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტის მიწვეული სპეციალისტი (საათობრივი ანაზღაურებით). 1995-2006 წლებში კი სატრანსპორტო და მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტის დოცენტი. 2006 წლიდან ტრანსპორტისა და მრეწველობის მენეჯმენტის დეპარტამენტის (შემდგომში სატრანსპორტო სისტემების და მექანიკის ინჟინერიის ფაკულტეტი) ასისტენტ პროფესორი, ასოცირებული პროფესორი. არის 30-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. 2006 წელს გახლდათ ეკონომიკის აკადემიური დოქტორი და პროფესორი.
ნინო დარსაველიძე

ნინო დარსაველიძე (დ. 5 აპრილი, 1973, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ეკონომისტი, მეცნიერი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1998 წელს დაამთავრა საქართველოს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი მსუბუქი მრეწველობის წარმოების მენეჯერის კვალიფიკაციით. ხოლო, 2012 წელს საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის დოქტურანტურა. 2001 წლიდან მუშაობს საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში: ინფორმატიკისა და მანქანათმშენებლობის ეკონომიკისა და ორგანიზაციის კათედრის ასისტენტი, 2006-2010 წლებში სატრანსპორტო და მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტის მოწვეული სპეციალისტი. 2010-2021 წლებში კი ტრანსპორტისა და მანქანათმშენებლობის მენეჯმენტის დეპარტამენტის უფროსი მასწავლებელი, ასისტენტ პროფესორი, ასოცირებული პროფესორი. 2021 წლიდან სატრანსპორტო სისტემების და მექანიკის ინჟინერიის ფაკულტეტის ასოცირებული პროფესორი. 38 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. 2010-2012 წლებში ეკონომიკის აკადემიური დოქტორი და პროფესორი.
რუკარარა (მდინარე)

რუკარარას მდინარე (ლუკარარა) — მდინარე რუანდის დასავლეთ ნაწილში, რომელიც წარმოადგენს მვოგოს მდინარის შენაკადს, ხოლო მვოგო თავის მხრივ ნიაბარონგოს მდინარის შენაკადია. რუკარარა ნილოსის უშორესი სათავეა.
სათავეები
რუკარარას სათავე მდებარეობს რუანდის სამხრეთ ნაწილში, ტყიან მხარეში, კონგო-ნილოსის წყალგამყოფის აღმოსავლეთით. კამირანზოვუს ჭაობი, ნიუნგვეს ტყის ნაკრძალში წარმოადგენს რუკარარას ბუნებრივ რეზერვუარს. ახლა ცნობილია, რომ რუკარარას სათავე არის ნილოსის მთავარი სათავე. ეს დადასტურდა 2005/2006 წლებში ჩატარებული ექსპედიციის დროს, რომელიც მდინარეზე თანამედროვე სანავიგაციო აღჭურვილობით ავიდა. ნილოსის წარმოშობა, უშორესი წყარო მის შესართავიდან, მდებარეობს 7,966 ფუტის (2,428 მ) სიმაღლეზე, განედისა და გრძედის კოორდინატებით .

დინება
რუკარარას სათავეები მდებარეობს ნიამაგაბეს რაიონში. მდინარეები ნიირაბუგოი და რუბიირო მისი მთავარი სათავეებია, ორივე იწყება ნიუნგვეს ეროვნულ პარკში. რუკარარა არის უგრძესი ნაკადი იმ მდინარეებს შორის, რომლებიც კვებავენ მვოგოს. რუკარარა მიედინება სამხრეთით და შემდეგ აღმოსავლეთით, და ჩაედინება მვოგოს მდინარეში. მვოგო მიედინება ჩრდილოეთით და უერთდება მბირურუმეს მდინარეს ბვაკირას სამხრეთით, რის შედეგადაც იქმნება ნიაბარონგოს მდინარე.