iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
C-Train

სი-ტრეინი — მსუბუქლიანდაგიანი ტრანსპორტის სახეობა კანადის ქ. კალგარში. დღეისათვის გააჩნია 3 ნაწილად გაყოფილი 2 ხაზი. საერთო სიგრძე — 44,8 კმ. კავშირებს კალგარის ჩრ.-აღ., ჩრ.-დას. და სამხრ. რაიონებს. იგეგმება, აგრეთვე, დას., სამხრ.-აღ. და ჩრ. მიმართულებით ხაზთა მშენებლობა. 2008 წლის მონაცემებით, სი-ტრეინს ყოველდღიურად 297 500 მგზავრი გადაჰყავს.
რეიჩელ სამერსი

რეიჩელ სამერსი (აგრეთვე ცნობილია, როგორც რეიჩელ გრეი, მარველის გოგონა, ფენიქსი) — გამოგონილი პერსონაჟი, -ის სუპერგმირი. შექმნილია მწერალი კრის კლერმონისა და მწერალი/ილუსტრატორი ჯონ ბირნის მიერ. პირველად გამოჩნდა შემზარავი იქს-ადამიანების 141-ე ნომერში (1981 წლის იანვარი). მარველის გოგონა თანამშრომლობდა რამდენიმე გუნდთან, მათ შორის იქს-ადამიანებთან და ექსკალიბურთან.

იგი იქს-ადამიანების ციკლოპისა და ჯინ გრეი-სამერსის ქალიშვილია ულმობელი, ანტიუტოპიური ალტერნატიული მომავლიდან. მისი ბიძები, ჰავოკი და ვულკანი, აგრეთვე მეტად ძლევამოსილი მუტანტები არიან. იგი ფლობს დედისეულ ტელეპათიასა და ტელეკინეზისს, ასევე ლეგენდარულ ფენიქსის ძალას. ალტერნატიულ რეალობაში რეიჩელ გრეი ჰიპერშტორმისა და დრიმ სამერსის დედაა.
ნემენჩინე

ნემენჩინე — ქალაქი ლიეტუვაში, ვილნიუსის მაზრაში, ნემენჩინეს სამამასახლისოს ადმინისტრაციული ცენტრი.

მდებარეობს ვილნიუსიდან ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთით 23 კმ.-ზე, ვილნიუს - შვენჩიონისის გზატკეცილზე; სარკინიგზო ხაზის ვილნიუს - დაუგავპილსის სადგურ ბეზდონისიდან 6 კმ.-ში; მდინარე ვილიას (ნერისი) მარჯვენა სანაპიროზე, მდინარე ნემენჩის სათავესთან.

1986 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 5,7 ათ. ადამიანს. მოგვიანებით კი შეადგინა - 5 885 ად. (2005 წლის მონაცემებით).
პოეზიის დღე

„პოეზიის დღე“ — პოეზიის დღისადმი მიძღვნილი ერთდროული ქართული ლიტერატურული გაზეთი. გამოსცემდა საქართველოს მწერალთა კავშირის საბჭო თბილისში 1920–1925 წლებში 7 მაისს; 1927 და 1928 წლებში — 5 მაისს. საქართველოს მწერალთა კავშირისაგან გამოყოფილი „ახალი მწერლობის კავშირის“ საბჭო თბილისშივე 1922 და 1923 წლების 6 მაისს; აჭარის სახალხო განათლების კომისარიატის ხელეოვნების განყოფილების სალიტერატურო სექცია — ბათუმში 1921 და 1922 წლების 7 მაისს; მხატვრული მწერლობის ქუთაისის კავშირი ქუთაისში 1922 წლის 7 მაისს. რედაქტორი — სარედაქციო კოლეგია.
ვალენტინა ტერეშკოვა

ვალენტინა ვლადიმერის ასული ტერეშკოვა (; დ. 6 მარტი, 1937, სოფ. დიდი მასლენიკოვო, ტუტაევის რაიონი, იაროსლავლის ოლქი) — პირველი ქალი-კოსმონავტი, პოლკოვნიკ-ინჟინერი, საბჭოთა კავშირის გმირი (22 ივნისი, 1963).

ბიოგრაფია
1954 — 1960 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა ადგილას. კოსმონავტთა რაზმშია 1962 წლიდან. 1963 წლის 16—19 ივნისს ქალთა შორის პირველმა იფრინა კოსმოსში. ხომალდ „ვოსტოკ-6-ით“ ვალერი ბიკოვსკისთან ჯგუფური ფრენისას 48-ჯერ შემოუფრინა დედამიწას. 1969 წელს ტერეშკოვამ დაამთავრა ნ. ჟუროვსკის სახელობის სამხედრო-საჰაერო საინჟინრო აკადემია.

სსრკ — მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. საბჭოთა ქალთა კომიტეტის თავმჯდომარე (1968-1987), ქალთა საერთაშორისო დემოკრატიის ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტი (1969-). ქალთა მსოფლიო საბჭოს წევრი. სკკპ ყრილობაზე აირჩიეს სკკპ ცენტრალური კომიტეტის წევრად. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, ოქტომბრის რევოლუციისა და მრავალი უცხოური ორდენით. აქვს საპატიო წოდებები. მისი სახელი მიეკუთვნა მთვარის უკანა მხარის ერთ-ერთ კრატერს.

1982 წლამდე ანდრიან ნიკოლაევთან გაყრამდე ატარებდა ორმაგ გვარს ნიკოლაევა-ტერეშკოვას.
პოიკილოთერმული ცხოველები

პოიკილოთერმული ცხოველები ( — „განსხვავებული“, „ცვალებადი“ და — „სითბო“), ცივსისხლიანი ცხოველები — სხეულის ცვალებადი ტემპერატურის მქონე ცხოველები. მათი სხეულის ტემპერატურა 1–2 °-ით აღემატება გარემოს ტემპერატურას ან მისი ტოლია. პოიკილოთერმული ცხოველებს განეკუთვნება ყველა უხერხემლო ცხოველი, ხოლო ხერხემლიანებიდან — თევზები, ამფიბიები, ქვეწარმავლები. მრავალი პოიკილოთერმული ცხოველის ტემპერატურა იცვლება მზის სითბოს შთანთქმით ან კუნთების მუშაობით. მაგ., კელას სხეული ფრენისას, როდესაც ჰაერის ტემპერატურა 4–8 °-ია, 40 °-მდე და მეტად ხურდება, მაგრამ ფრენის შეწყვეტისთანავე ტემპერატურაც სწრაფად ეცემა. როდესაც პოიკილოთერმული ცხოველების ტემპერატურა სცილდება ოპტიმალურ საზღვრებს, ისინი ირინდებიან ან კვდებიან.

პოიკილოთერმული ცხოველების არასრულყოფილი თერმორეგულაცია აიხსნება ორგანიზაციის პრიმიტიული დონით, უპირველეს ყოვლისა, ნერვული სისტემის სუსტი განვითარებით ფრინველებთან და ძუძუმწოვრებთან შედარებით.
აპოკალიფსი (პერსონაჟი)

აპოკალიფსი (ინგ. ) — გამოგონილი პერსონაჟი, რომელიც ცნობილია -ის მიერ გამოცემული კომიქსებიდან და გრაფიკული ნოველებიდან. მისი დებიუტი 1980-იანი წლების შუაგულს შედგა კომიქსში იქს-ფაქტორი (ნაწ. 1, 1986-1991). შექმნილია ლუიზა სიმონსონისა და ჯექსონ გაისის მიერ. აპოკალიფსი მკითხველს გაეცნო, როგორც საუკუნეების-ხნის მუტანტი, რომელიც სოციალური დარვინიზმის ღირსეულთა გადარჩენის ფილოსოფიითაა შეპყრობილი. პერსონაჟი აღჭურვილია უმაღლესი-დონის ტექნოლოგიით, რაც საშუალებას აძლევს - გარდაქმნას ანგელოზი მის ერთ-ერთ მსახურად, აგრეთვე დააინფიციროს ციკლოპის ვაჟი ე.წ. ტექნო-ორგანული ვირუსით. თუმცაღა პერსონაჟი პირველად იქს-ფაქტორში გამოჩნდა, ცოცხალი მონოლითის უსახელო პარტნიორი (მარველის გრაფიკული ნოველის მე-17 (1985) ნომრიდან) გაიგივებულია შენიღბულ აპოკალიფსთან. სუპერბოროტმოქმედი მოსეს მაგნუმი, რომელიც ებრძოდა იქს-ადამიანებს 1970-იანი წლების მიწურულს, კლასიკური იქს-ადამიანების 25-ე ნომერში (ნაწ. 1, 1988 წლის სექტემბერი) აპოკალიფსის რჩეულად ევლინება მკითხველს. აპოკალიფსის ნამდვილი სახელი, ენ საბაჰ ნური, გამჟღავნდა კომიქსში იქს-ძალა #37 (ნაწ. 1, 1994 წლის აგვისტო). მასთან ერთად გაირკვა მის დაბადების ადგილი (ეგვიპტე) და ისიც, რომ აპოკალიფსის სუპერ-ტექნოლოგია უცხოპლანეტელთა ნახელავია. აპოკალიფსის წარმომავლობა ამტკიცებს, რომ იგი პირველი მუტანტია, 5,000 წლის წინ დაბადებული. 1995 წელს შეიქმნა იქს-ადამიანების ცნობილი ისტორია, სახელად აპოკალიფსის ჟამი. ესაა ალტერნატიული რეალობა, სადაც აპოკალიფსმა მსოფლიოს უდიდესი ნაწილი დაიპყრო. სწორედ ამ პარალელურმა განზომილებამ ჩაანაცვლა დროებით მარველის ძირითადი მსოფლიო.

2008 წელს აპოკალიფსმა დაიკავა მესამე ადგილი .-ის უკანასკნელი ოთხი ათწლეულის ათ საუკეთესო სუპერბოროტმოქმედს შორის. 2009 წელს კი -ის კომიქსების ყველა დროის 25 საუკეთესო ბოროტმოქმედის სიაში პერსონაჟი 24-ე პოზიციას დასჯერდა.
სამება

სამება — ქრისტიანული ღვთისმეტყველების უმთავრესი დოგმატი, რომლის მიხედვით, ღმერთი ერთი თავისი არსებით, მაგრამ „სამგვამოვანია“ (სამპიროვანი, სამბუნებოვანია); მამა ღმერთი, ძე ღმერთი (ლოგოსი — „სიტყვა“ ) და სულიწმინდა; სამების წევრნი თანასწორნი და თანაარსებულნი არიან. ტერმინი „სამება“ ახალ აღთქმაში არ გვხვდება. იგი ჩნდება საუკუნის მიწურულში (თეოფილე, ტერტულიანე), მოძღვრება სამების შესახებ განვითარდა საუკუნეში (ორიგენე). კონცეფციამ ღვთაების „სამგვამოვნების“ შესახებ ქრისტიანულ ეკლესიაში მწვავე დისკუსია გამოიწვია (ე. წ. ტრინიტარული პაექრობანი). სამების დოგმატი შემუშავდა ნიკეის პირველ საეკლესიო (325) და კონსტანტინოპოლის პირველ საეკლესიო (381) კრებებზე.
პოინტერი

პოინტერი ( — ნაბულის კეთება) — მოკლებეწვიანი მეძებარი ძაღლი. გამოყვანილია ინგლისში საუკუნეში ესპანური მეძებრისა და ინგლისური მელიის მადევრის — ფოქსჰაუნდის შეჯვარებით.

საქართველოში გავრცელდა საუკუნის ბოლოს. პოინტერის სიმაღლეა 63-65 სმ, აქვს სწორკუთხა თავი, დაკიდებული ყურები, წკეპლისებრი კუდი. ფერად შავი, ჩალისფერი ან ყავისფერია, გულსა და კიდურების ბოლოებზე თეთრი ლაქები აქვს. არის თეთრი პოინტერიც, რომელსაც ჩალისფერი, შავი და ყავისფერი ლაქები და წინწკლები აყრია. პოინტერი სწრაფია, ახასიათებს მახვილი ყნოსვა და ქანდაკებისებრი ნაბული. იყენებენ ჭაობის, ტყისა და ველის ფრინველზე სანადიროდ. საქართველოში დიდი პოპულარობით სარგებლობს.
პოლემიკა

პოლემიკა — ძველი ქართული მწერლობის დარგი. მისი წარმოშობა დაკავშირებულია ქრისტიანული რელიგიის საბოლოო გამარჯვებიასთან. პოლემიკის მიზანი იყო არაქრისტიანული რელიგიათა და თვით ქრისტიანობის წიაღში წარმოშობილ მწვალებლურ მოძღვრებათა გაბათილება, მათი სიყალბის გამოაშკარავება და მართლმადიდებლური დოგმების დამტკიცება. ნათარგმნი (უმთავრესად ბერძნული ენიდან) პოლემიკური ლიტერატურა ძირითადად თავმოყრილია არსენ იყალთოელის მიერ საუკუნის ნახევარში შედგენილ კრებულ „დოგმატიკონში“ და 1541 წელს გადაწერილი ხელნაწერში (ხელნაწერთა ინსტიტუტი, -312). სხვადასხვა ქართულ ხელნაწერში გვხვდება აგრეთვე გრიგოლ ნაზიანზელის, აპოლინარიოს ლაოდიკიელის, იოანე ოქროპირის, მაქსიმე აღმსარებლის, იოანე დამასკელისა და სხვათა პოლემიკური თხზულებების თარგმანებიც.

ორიგინალური ქართული პოლემიკიდან მნიშვნელოვანია: არსენ -ის (არსენ დიდი საფარელის) „განყოფისათჳს ქართლისა და სომხითისა“, ბაგრატ მუხრანბატონის „მოთხრობაჲ სჯულთა უღმრთოთა ისმაილიტთაჲ“, ბესარიონის (ბარათაშვილ-ორბელიშვილის) „გრდემლი“, ტიმოთე გაბაშვილის „გარდამოცემული ერთობისათჳს და სიყუარულისა წმიდათა ეკლესიათასა სარწმუნოებასა შინა ქრისტიანეთასა...“, ანტონ კათოლიკოსის „მზამეტყველება“ და სხვა.
სუსუ

სუსუ, სოსო — გვინეის რესპუბლიკის სასაზღვრო რეგიონებში მცხოვრები ხალხი. რაოდენობა — დაახლოებით 3,5 მილიონი. სუსუ ენა შედის მანდე ენების სამხრეთულ ჯგუფში. უმრავლესობა მუსლიმანია. ძირითადი საქმიანობაა მიწათმოქმედება და თევზჭერა.

ცნობილი წარმომადგენლები
ლანსანა კონტე - გვინეის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1984 წლის 5 აპრილიდან 2008 წლის 22 დეკემბრამდე.
პოლიმორფიზმი (ქიმია)

პოლიმორფიზმი (ბერძნ. — მრავალგვარი) — ზოგიერთი ნივთიერების უნარი არსებობდეს სხვადასხვა ატომური კრისტალური სტრუქტურით. ყოველ ასეთ მდგომარეობას (თერმოდინამიკური ფაზა) ეწოდება პოლიმორფული მოდიფიკაცია. მოდიფიკაციები აღინიშნება ბერძნული ასოებით; , , და ა. შ.

პოლიმორფიზმი აღმოაჩინეს 1798 წელს, როდესაც დადგინდა, რომ 3 არსებობს ორი მინერალის - კალციტისა და არაგონიტის სახით. პოლიმორფიზმი ახასიათებს მარტივ ნივთიერებებს (ალოტროპია), არაორგანულ და ორგანულ ნივთიერებებს, აგრეთვე თხევად კრისტალებს.
გაეროს მისია საქართველოში

გაეროს სადამკვირვებლო მისია საქართველოში (ინგლ. , ) გამოცხადდა გაეროს უშიშროების საბჭოს მიერ 1993 წლის აგვისტოში საქართველოსა და აფხაზეთის სეპარატისტული ხელისუფლების შეიარაღებულ ძალებს შორის ზავის , ასევე აფხაზეთის ტერიტორიაზე დსთ-ს სამშვიდობო ძალების მინიტორინგისათვის. მისიას აქვს ოფისები თბილისსა და სოხუმში.

შემადგენლობა
მისია უშუალოდ გაეროს გენერალურ მდივანს ემორჩილება. მას ხელმძღვანელობს გაეროს სპეციალური წარმომადგენელი, ბელგიელი იოჰან ვერბეკე, რომელმაც ფრანგი დიპლომატი ჟან არნო შეცვალა. 2009 წლის თებერვლის მონაცემებით, მისია შედგება 146 მოსამსახურისგან, მათ შორის 134 სამხედრო დამკვირვებელი და 12 პოლიციელი. გარდა ამისა, მისიას ემსახურება 100 საერთაშორისო და 182 ადგილობრივი სამოქალაქო პირი, ასევე 1 მოხალისე. მისიაში წარმოდგენილია 26 ქვეყანა. პირველ ადგილზეა გერმანია და პაკისტანი (12 შტატი), შემდეგ იორდანია, სამხრეთ კორეა და შვეიცარია (8 შტატი). სამხედრო მეთაურია გენერალ-მაიორი ანწარ ჰუსეინი (ბანგლადეში).

ამოცანები
გაეროს მისიის ძირითადი ამოცანაა ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შესრულების კონტროლი. ჯავშანტრანსპორტიორებით ხდება ყოველდღიური პატრულირება დემილიტარიზებულ ზონაში. ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების დარღვევები შეისწავლება ორივე მხარის შესაბამისი სურვილის შემთხვევაში. გაეროს მისია აკვირდება ასევე მოვლენებს ენგურის, გალის, ზუგდიდისა და კოდორის ხეობის მიდამოებში. გაეროს მისიის ფუნქციაში შედის დევნილებისათვის აფხაზეთში დაბრუნების ხელშეწყობა.

გაეროს მისიას აქვს ადამიანის უფლებათა დაცვის ოფისი აფხაზეთში, რომელიც უშუალოდ ექვემდებარება გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლეს კომისარს. ოფისი თანამშრომლობს ეუთოს ადამიანის უფლებათა დაცვის უმაღლეს კომისართან.

გარდა ამისა, მისია ხელს უწყობს კონფლიქტის ზონაში ინფრასტრუქტურის აღდგენას. ჯამში განხორციელებულია ქუჩებისა და ხიდების აღდგენის 31 პროექტი.

სამართლებრივი საფუძველი
მისიის მუშაობის თავდაპირველი სამართლებრივი საფუძველი იყო 1993 წლის 24 აგვისტოს გაეროს უშიშროების საბჭოს მიერ მიღებული 858 რეზოლუცია. ამ რეზოლუციამ მისიას მისცა მოქმედებათა 6 თვიანი მანდატი. 88 კაცისგან შემდგარ მისიას ევალებოდა თვალყური ედევნებინა იმავე წლის 27 ივლისს გაფორმებული ზავის ხელშეკრულების შესრულებისთვის. რამდენიმე კვირაში აფხაზური მხარის მიერ შეთანხმების დარღვევისა და კონფლიქტის გამწვავების შემდგომ გაერომ 4 ნოემბერს 881-ე რეზოლუციით შეამცირა მისიის მოცულობა, 1994 წლის 31 იანვარს კი შეწყვიტა მისი მოქმედება, სანამ სამშვიდობო პროცესში რეალური პროგრესი არ გამოჩნდებოდა. იმავე წლის 22 დეკემბერს გაერომ კვლავ გაზარდა მისიის კონტინგენტი, ხოლო მანდატი 2004 წლამდე გაუგრძელა.

რუსეთ-საქართველოს ომის შემდეგ გაეროს მისიის მანდატი გაფარდოვა, მას მიენიჭა დამატებითი უფლებამოსილებები ექვსპუნქტიანი შეთანხმების ფარგლებში. გაეროს მისიის მანდატი გაგრძელდა 2009 წლის 15 თებერვლამდე, ხოლო შემდეგ 15 ივნისამდე. 2009 წლის 15 ივნისს გაეროს უშიშროების საბჭოში რუსეთმა ვეტო დაადო საქართველოში გაეროს სადამკვირვებლო მისიის მანდატის გაგრძელებას.
სინახერიბი

სინახერიბი (ასურ. სინახერება) — ასურეთის მეფე ძვ. წ. 705-680 წლებში. თავისი მამის სარგონ -გან განსხვავებით, საშინაო პოლიტიკის გატარებისას ყველაფერს არმიის ინტერესებს უმორჩილებდა. ქურუმები და არისტოკრატიის ზედა ფენა გადაიმტერა. ძვ. წ. 702 წელს ჩააქრო ქალაქ ბაბილონის მეთაურობით მოწყობილი აჯანყება. მალე იუდეის მეფე იეზეკიაც აჯანყდა. სინახერიბმა ალყა შემოარტყა იერუსალიმს, მაგრამ მალე იძულებული გახდა გამოსასყიდი მიეღო და უკან გაბრუნებულიყო. ძვ. წ. 689 წელს აიღო ბაბილონი, რომელიც მეორეჯერ აუჯანყდა. ადგილობრივი მცხოვრებნი მონებად გაყიდა, ხოლო ქალაქი მთლიანად დაანგრია. სინახარიბმა დედაქალაქი დურ-შარუქინიდან ისევ ნინევიაში გადაიტანა, სადაც დიდი სამშენებლო სამუშაოები ჩაატარა. ძვ. წ. 680 წელს შეთქმულებმა მოკლეს.

არქეოლოგებმა ინფორმაცია ნინევეში სინახერიბის ანალებშიც ანუ ისტორიულ ჩანაწერებშიც აღმოაჩინეს. ექვსკუთხა თიხის პრიზმაზე გაკეთებული წარწერიდან ვიგებთ, როგორ იკვეხნის ასურეთის მეფე: „იუდეველმა ხიზკიამ არ დაიდგა ჩემი უღელი. ამიტომ ალყაში მოვაქციე და დავიპყარი მისი 46 გამაგრებული ქალაქი, გალავნიანი ციხე-სიმაგრეები, და ირგვლივ მდებარე უამრავი პატარა სოფელი . . .თვითონ ხიზკია, როგორც ჩიტი გალიაში, იერუსალიმში — მის სატახტო ქალაქში გამოვამწყვდიე“. სინახერიბი იმასაც ამბობს, რომ ხიზკიამ მას გაუგზავნა „30 ოქროს ტალანტი, 800 ვერცხლის ტალანტი, ძვირფასი ქვები . . . და ყოველგვარი ძვირფასეულობა“. სინამდვილეში, ის აზვიადებს ხიზკიასგან მიღებული ვერცხლის რაოდენობას.

აღსანიშნავია ისიც, რომ სინახერიბი არაფერს ამბობს იერუსალიმის დაპყრობის შესახებ და არც იმას მოიხსენიებს, ღვთის ჩარევით, როგორ დამარცხდა მისი ჯარი. როგორც ბიბლიაშია ნათქვამი, ღვთის ანგელოზმა ერთ ღამეში 185 000 ასურელი ჯარისკაცი დახოცა (2 მეფეები 19:35, 36). ერთ-ერთი მკვლევარი, ჯეკ ფინეგანი ამბობს:
სიმენსი (ერთეული)

სიმენსი (აღნიშვნა: ', ') — ელექტრული გამტარობის საზომი (წარმოებული) ერთეული ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. 1 სიმენსი ტოლია ისეთი გამტარის ელექტრული გამტარობისა, რომლის წინაღობა 1 ომია. სახელი ეწოდა ერნსტ სიმენსის პატივსაცემად. საუკუნეში სიმენსის სახელით იყო ცნობილი ახლა ხმარებიდან გამოსული ელექტრული წინაღობის ერთეული, რომელიც ტოლია 1 მ სიგრძისა და 1 მმ² განივკვეთის ფართობის მქონე ვერცხლისწყლის სვეტის წინაღობისა 0 °-ზე.
სილიკვა

სილიკვა (ლათ. ) — რომაული ვერცხლის მონეტა, უკნინესი წონითი ერთეული (მასა 0,19 გ). გვიანდელ რომისა და ბიზანტიის იმპერიის ხანაში საფუძვლად დაედო საანგარიშო სისტემას. სოლიდის 1/24 ნაწილი. დაახლოებით 324 წლიდან, კონსტანტინე -ის დროს (306-337), დაიწყო სილიკვას ემისია (მასა დაახლოებით 2 გ-მდე), რამაც კონსტანტინე -ის (351-361) დროს თანდათან საბოლოოდ განდევნა მიმოქცევიდან დენარი. საქართველოში (მცხეთა) აღმოჩეილია იმპერატომმრ ვალენტის (364-375) სახელით ანტიოქიაში მოჭრილი სილიკვა (მასა 1,85 გ).
სილაბური დამწერლობა

სილაბური დამწერლობა ( — მარცვალი), მარცვლოვანი დამწერლობა — ფონეტიკური დამწერლობის სახეობა, რომელშიც ნიშანი (სილაბემა) გადმოსცემს დამოუკიდებელი მარცვლის წარმომქმნელ ცალკე ხმოვანს ან თანხმოვან და ხმოვან ფონემათა თანმიმდევრულ ჟღერადობას. არსებობს წმინდა სილაბური და სიტყვიერ-მარცვლოვანი სილაბური დამწერლობები. წმინდა სილაბურთაგან აღსანიშნავია კუნძულ კვიპროსის დამწერლობა, აგრეთვე ეთიოპიური და ინდური დამწერლობები (ქაროშთი, ბრაჰმი და მათგან მომდინარე სისტემები, მათ შორის ტიბეთის, ინდონეზიის). სიტყვიერ-მარცვლოვან დამწერლობას (სიტყვიერი წერილობითი სისტემისა და სილაბურის შერწყმა) განეკუთვნება იაპონური, ძველი კორეული, გვიანდელი სოლისებრი (აქადური, ხეთური) და იეროგლიფური ლუვიური დამწერლობა. სიტყვიერ-მარცვლოვანი დამწერლობა შუმერული იდეოგრაფიულ-ფონეტიკური დამწერლობისაგან მომდინარეობს. იხმარება ძვ. წ. ათასწლეულის შუა ხანებიდან. იგი მრავალნიშნიანობითა და დიდი სირთულით ხასიათდება, ამიტომ გაანბანების ტენდენციამ ადრევე იჩინა თავი. ამ მხრივ განსაკუთრებით აღსანიშნავია სპარსული სოლისებრი ანბანი
შენობა

შენობა - ნაშენის ისეთი სახე, სადაც ძირითადი ტექნოლოგიური პროცესის უზრუნველსაყოფად, აუცილებელია სათავსის (სათავსების) არსებობა, მაგალითად: საცხოვრებელი სახლი, რომლის ძირითადი ტექნოლოგიური პროცესის წარმართვისთვის - ცხოვრებისთვის, აუცილებელია სათავსის (სათავსების) არსებობა. საქართველოს მთავრობის დადგენილება №57 მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ შენობას ამგვარად განმარტავს: „შენობა - ნაგებობა, რომელიც ქმნის გადახურულ სივრცეს, შემოსაზღვრულია კედლებით, კოლონებით ან/და სხვა შემომზღუდავი კონსტრუქციებით;“

თავისი დანიშნულებით შენობები განსხვავდება: ფუნქციის, ფორმის, კონსტრუქციის, სტილის, ტიპის და ა. შ. მიხედვით. არსებობს შემდეგი ფუნქციის შენობები: საცხოვრებელი, საზოგადოებრივი, საკულტო, სამრეწველო, ადმინისტრაციული და სხვა, ან შერეული. ფორმის მიხედვით შენობას შეიძლება ჰქონდეს სხვადასხვა გეომეტრიული მოყვანილობის ფორმა: სწორკუთხა, მრუდე, წრიული, ამორფული და ა. შ., როგორც გეგმაში, ისე მოცულობაში ზოგადად. კონსტრუქციის მიხედვით იყოფა: მზიდკედლიანად, კარკასულად და ბაგიროვანად. თანამედროვე შენობების აბსოლუტური უმეტესობა კარკასულია, შემდეგ მოდის მზიდკედლიანი და შემდეგ ბაგიროვანი. არსებობს ასობით განსხვავებული სტილის შენობა მოყოლებული ანტიკური ხანიდან: ბერძნული, რომაული, ჩინური, რომანული, გოთიკური, რენესანსული, კლასიცისტური, ბაროკოს, მოდერნის, ბრუტალისტური, ჰაი-ტექის და ა.შ., ან სულაც შეიძლება იყოს ეკლექტური. ტიპის მიხედვით შენობები იყოფა უშუალოდ ფუნქციის, კონსტრუქციის ან სტილის შიგნით. მაგალითად, საკულტო შენობების შემთხვევაში შეიძლება იყოს: როტონდული, ბაზილიკური, გუმბათოვანი, ჯვრული, ჯვარგუმბათოვანი და ა. შ.

შენობების ისტორია იწყება პრეისტორიულ ხანაში, როდესაც ადამიანი გამოვიდა გამოქვაბულიდან და შექმნა პირველი მარტივი თავშესაფარი - ფარდული, ხისგან და ტყავებისგან. ამას მოყვა უფრო რთული - ხისა და ალიზის სახლები. პირველი ფუქნცია ამ შენობებისა იყო საცხოვრებელი, საზოგადოების განვითარებასთან ერთად ჩნდება: საკულტო, ადმინისტრაციული, საზოგადოებრივი, სამრეწველო ფუქნციის შენობებიც. რაც უფრო რთულდება საზოგადოებრივი ფორმაცია, მით უფრო რთულდება შენობების არქიტექტურა შინაარსობრივად და კონსტრუქციულად. საუკუნემდე ძირითადი სამშენებლო მასალა შენობებში იყო: ხე, ქვა, აგური და კირი, ლითონის გამოყენება ხდებოდა ძალიან იშვიათად, ისიც მხოლოდ მცირე კვანძებში. ს. ლითონის გამოყენება კარკასში სულ უფრო და უფრო მატულობს, 1825 წელს პორტლანდცემენტის გამოგონებამ მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა ბეტონის თვისებები, ხოლო უკვე 1867 წელს რკინაბეტონის აღმოჩენამ, სამშენებლო რევოლუცია მოახდინა, შესაძლებელი გახდა უფრო რთული კონსტრუქციის მქონე შენობების აგება. - სს. მიჯნაზე ამერიკაში (ჩიკაგო, ნიუ იორკი) იწყება ცათამბრჯენების ციებ-ცხელება, რომელიც მალევე ედება მსოფლიოს.
ნაგებობა

ნაგებობა — ნაშენის ისეთი სახე, სადაც ძირითადი ტექნოლოგიური პროცესის უზრუნველსაყოფად, არ არის აუცილებელი სათავსის (სათავსების) არსებობა. მაგალითად: ხიდი, ანძა, კაშხალი. თითეულ მათგანს შეიძლება ჰქონდეს სათავსები, თუმცა ისინი დამხმარე ფუნქციით გამოიყენება და არა ძირითადი ტექნოლოგიური პროცესისთვის.

მაგალითები
არხი (ჰიდროგრაფია)
აკვედუკი
გზა
გვირაბი
კაშხალი
კოშკი
რკინიგზა
სათვალთვალო ბორბალი
სტატიური ამწე
სტადიონი
ხიდი
საერთაშორისო ენა

საერთაშორისო ენა — ენა, რომელსაც იყენებს ხალხის მნიშვნელოვანი რაოდენობა კომუნიკაციისთვის. ამავე მნიშვნელობით გამოიყენება ასევე ტერმინი მსოფლიო მნიშვნელობის ენა. ტერმინი გულისხმობს ასევე ე. წ. ხელოვნურ ენებს, მაგალითად ესპერანტოს . - საუკუნეებში იყო ხელოვნური დამწერლობის შექმნის მცდელობაც.მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ყველაზე გავრცელებული საერთაშორისო ენა ინგლისური გახდა.

საერთაშორისო ენათა ისტორია
ანტიკურ სამყაროში საერთაშორისო ენად ძველი ბერძნული ითვლებოდა, შემდეგ ლათინური. — საუკუნეებში, როგორც საერთაშორისო ენა ევროპაში გამოიყენებოდა ესპანური. საუკუნის დასაწყისში კი ფრაგნული გახდა ევროპის საერთაშორისო ენა. საუკუნეში დიდი უპირატესობა მიენიჭა გერმანულს, პარალელურად კი ვითარდებოდა ინგლისური და ესპანური ენები, რადგან ინგლისსა და ეპანეთს იმ დროისთვის ბევრი კოლონია ჰქონდათ მთელ მსოფლიოში. საუკუნის ნახევარში ინგლისური ენა საბოლოოდ დამკვიდრდა, როგორც მსოფლიო მნიშვნელობის ენა. სოციალისტური ბლოკის ქვეყნებში უმთავრეს საერთაშორისო ენად რუსული ითვლებოდა. რუსული სოციალისტური ქვეყნების ყველა სკოლაში ისწავლებოდა.

მსოფლიო მნიშვნელობის ენები
თანამედროვე საერთაშორისო ენებია:

გაეროს ოფიციალური ენები
ინგლისური, ესპანური, რუსული, არაბული, ფრანგული - გაერო–ს ოფიციალური ენებია. ამათ გარდა, გაერო–ს ოფიაციალურ ენად ჩინურიც ითვლება, მიუხედავად იმისა, რომ საერთაშორისო ენა არ არის.

საერთაშორისო ენათა რუკა
რუკებზე ნაჩვენებია საერთაშორისო ენებისს გავრცელების არეალები:
სიმბოლური ლოგიკა

სიმბოლური ლოგიკა, მათემატიკური ლოგიკა - თანამედროვე ფორმალური ლოგიკა, რომელიც შეისწავლის სწორი, გამართული ბჭობისა და დასაბუთების კანონებს სპეციალურად აგებული სიმბოლიკური ენების გამოყენებით (იხ. ლოგისტიკური მეთოდი). კვლევის ეს მეთოდი ტრადიციულ მეთოდებთან შედრებით გაცილებით უფრო ზუსტი და ნაყოფიერია. სიმბოლური ლოგიკის იდეა პირველად გ. ლაიბნიცმა ჩამოაყალიბა. მისი სისტემური განვითარება კი ჯ. ბულის შრომებით დაიწყო საუკუნის შუა წლებში (”ლოგიკის მათემატიკური ანალიზი”, 1847). ამჟამად სიმბოლური ლოგიკა ინტენსიურად განვითარებადი მრავალდარგობრივი მეცნიერებაა.

:
სენ-ჟაკის კოშკი

სენ-ჟაკის კოშკი (ფრანგ. -) — 52 მ გვიანდელი გოტიკის სტილის კოშკი პარიზის მეოთხე ოლქის ამავე სახელობის სკვერში; ყოფილი სენ-ჟაკ-ლა-ბუშერის ეკლესიის სამრეკლო.

ისტორია
1523 წელს დასრულებული კოშკი ამ ადგილას მდგარი რომანული ეკლესიის სენ-ჟაკ-ლა-ბუშერის ერთადერთი დღემდე შემორჩენილი ელემენტია, რომლის აგებაც ყასაბთა გილდიას დაუფინანსებია. ეკლესია საუკუნეში გადაუკეთებიათ; რომანული სტილი გოტიკურით შეუცვლიათ და ამ პერიოდში მიუშენებიათ კოშკიც.

ეკლესიის კრიპტაში დაუმარხავთ განთქმული ალქიმიკოსი ნიკოლა ფლამელი. 1648 წელს ფრანგი მენციერი ბლეზ პასკალი ამ კოშკიდან ატმოსფერულ წნევაზე დაკვირვებას აწარმოებდა. 1797 წელს ეკლესია სახალხო საკუთრებად გამოაცხადა რევოლუციურმა მთავრობამ და იგი შემოსავლიან საქონლად - ქვებად - დაშალეს. სამრეკლო არენდით გადასცეს ადგილობრივ ხელოსანს, რომელიც 50 მ სიმაღლიდან გამდნარ ტყვიას ასხამდა სპეციალური საცერზე, სადაც გაცივების შემდეგ ის მცირე ზომის ბურთულების სახეს იღებდა მის ქვეშ დადგმულ წყლიან კასრებში.

1981 წლიდან კოშკში და სკვერში მეტეოსადგური მდებარეობს.

აღწერა
კოშკის წვეროს წმინდა იაკობის ქანდაკება ამშვენებს, რომლის გარშემოც ანგელოზის, არწივის, ხარისა და ლომის სკულპტურებია — ოთხი ევანგელისტის სიმბოლო.
ლიეტუვის რაიონები

ლიეტუვის რაიონები — ლიეტუვაში არსებული ქვერეგიონული დონის ადმინისტრაციული ერთეულები. დღეისათვის ლიეტუვის ტერიტორიაზე 60 რაიონია. მსხვილი ქალაქების რაიონები (ალიტუსი, ვილნიუსი, კაუნასი, კლაიპედა, პანევეჟისი, შიაულიაი) მოიცავენ მხოლოდ ერთი ქალაქის ტერიტორიას. ასეთი ქალაქების შემოგარენები ქმნიან ცალკე რაიონს. კურორტების (პალანგა, ნერინგი) რაიონები მოიცავენ მათ ირგვლივ განლაგებულ დასახლებულ პუნქტებს. რაიონები იყოფიან სამამასახლისოებად. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით ყველაზე დიდი რაიონია ვილნიუსი 542 626 მცხოვრებით, ხოლო ყველაზე პატარა — ნერინგის რაიონი 2879 მცხოვრებით. ლიეტუვაში ერთ რაიონში მცხოვრებთა საშუალო რაოდენობა შეადგენს 46,6 ათას ადამიანს.

ლიეტუვის რაიონების სია
რუკა
ალოტროპია

ალოტროპია (ბერძ. სხვა და მობრუნება) — ელემენტის თვისება არსებობდეს ბუნებაში რამდენიმე მარტივი ნივთიერების სახით. ხოლო ამ მარტივ ნივთიერებებს ჰქვია ალოტროპიული სახესხვაობები, ამგვარად, ალოტროპიული სახესხვაობები ეწოდება მარტივ ნივთიერებებს, რომლებიც წარმოქმნილია ერთი და იმავე ელემენტისაგან.

ალოტროპიას განაპირობებს ატომების განსხვავებული რიცხვი მოლეკულაში( ამის მაგალითია ჟანგბადი 2 და ოზონი 3) ან განსხვავებული კრისტალური ფორმა (ალმასი და გრაფიტი).
ხოტევი

ხოტევი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ხოტევი, სხარტალი, წკადისი). მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ხოტეურის ნაპირას, ზღვის დონიდან 1000 მეტრი, ამბროლაურიდან 10 კილომეტრი.

სახელწოდება
ხოტევის სახელწოდების შესახებ ლეგენდა მოგვითხრობს: თითქოს იმერეთის ერთ მეფეს გადმოუსახლებია აქ თავადი წულუკიძეები, რომელთაც ციხე აუშენებიათ, როდესაც ციხის მშენებლობა დაუმთავრებიათ, სწორედ იმ დროს გზად გაუვლია მეფეს: იგი ციხეში შესულა და თავადებისათვის უკითხავს: „ხო ტევიხართ ამ ციხეშიო?“ ამის შემდეგ დაურქმევიათ თავადებს ამ ციხისათვის ხოტევის ციხე, შემდეგ ეს სახელი მთელ სოფელზე გავრცელებულა.

ისტორია
წყაროებში პირველად მოხსენიებულია საუკუნეში შედგენილ წერილობით ძეგლში „ნიკორწმინდის დაწერილი“. სოფელი ხოტევი ისტორიულად წულუკიძეთა სათავადოში, საწულუკიძეოში შედიოდა. იმერეთისა და ქვემო რაჭის დამაკავშირებელ გზაზე მდებარეობის გამო ხოტევი წარმოადგენდა დაწინაურებულ სავაჭრო პუნქტს. 1650-1652 წწ. იმერეთში ელჩობის დროს ალექსი იევლევი და ნიკიფორე ტოლჩანოვი ხოტევს იხსენიებენ იმერეთის ქვეყნის ქალაქებს შორის. ვახუშტი ბაგრატიონის ცნობით

 საუკუნეში აქ ერთხანს რაჭის მაზრის ცენტრი იყო და მას ქალაქად მოიხსენიებდნენ. იდგა 200-კაციანი გარნიზონი. მოსახლეობა მისდევდა მევენახეობას, მოჰყავდათ ხორბალი და ქერი. ხოტევში მოქმედებდა ორთქლის აბანო.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 130 ადამიანი.

ღირსშესანიშნაობები
სოფელში შემორჩენილია შუა საუკუნეების მთავარანგელოზის ეკლესია და - სს. ხოტევის ციხე.

გალერეა