iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰიჯრა (კალენდარი)

ჰიჯრა (არაბ. َِْ – გადასახლება, გადახვეწა, ემიგრაცია) — მუსლიმურ ქვეყნებში გავრცელებული კალენდრის სახელწოდება. ხალიფა უმარ -ის დროს (634-644) ჰიჯრა გამოცხადდა მუსლიმური წელთაღრიცხვის დასაწყისად (მუსლიმური ერა). ცნობილია მთვარისა და მზის ჰიჯრის კალენდრები. მთვარის კალენდარი გავრცელებულია ახლო და შუა აღმოსავლეთის უმეტეს მუსულმანურ ქვეყნებში, მზისა – ირანში, ავღანეთში, თურქეთში. ჰიჯრის მთვარის კალენდრის პირველი დღეა 622 წლის 16 ივლისი (მუსლიმური ტრადიციის მიხედვით, მაჰმადისა და მისი მიმდევრების (მუჰაჯირების) მექიდან მედინაში გადასახლების თარიღი), მზის კალენდრისა – 20-21 მარტი (გაზაფხულის ბუნიობის დრო). მუსლიმურ მთვარის წელიწადში 354 დღეა, თვეში – 29-30 დღე. ჰიჯრის კალენდრის დღეები 11-12-ით ნაკლებია საყოველთაოდ გავრცელებულ გრიგორიანული კალენდრის დღეებზე და ამიტომ ყოველ 33 წელიწადში ვიღებთ ერთი წლის განსხვავებას. ჰიჯრის წლების გადაყვანა გრიგორიანულზე და პირუკუ შესაძლებელია სპეციალური ფორმულებით ან ტაბულების საშუალებით.
ფილიგრანი

ფილიგრანი ( < და ) — საიუველირო ტექნიკის ერთ-ერთი სახეობა. ამზადებენ ოქროს, ვერცხლის ან სპილენძის მავთულისაგან აჟურულ (გამჯოლ) ან ლითონის ფონზე. ფილიგრანის ტექნიკით შესრულებულ ნაწარმს აქვს მსუბუქი და დახვეწილი დეკორატიული-ორნამენტული გამოსახულება. ფილიგრანი ცნობილი იყო ძველი აღმოსავლეთის ქვეყნებში ძველ საბერძნეთსა და რომში, შუა აზიასა და კავკასიაში, დასავლეთ ევროპაში. რუსეთში გავრცელდა - საუკუნეებში. განვითარების მაღალ დონეს მიაღწია - საუკუნეებში. აყვავდა საუკუნეში. საბჭოთა პერიოდში ფილიგრანის ტექნიკას ფართოდ იყენებდნენ სამხატვრო წარმოებაში.

საქართველოში ფილიგრანი ცნობილი იყო ძვ. წ. ათასწლეულიდან (თრიალეთის არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ალმოჩენილი ნივთები). ძვ. წ. ათასწლეულში ფილიგრანის ტექნიკამ განვითარების მაღალ დონეს მიაღწია (ვანი, არმაზისხევი და სხვა). ფილიგრანის ტექნიკის ტრადიცია გაგრძელდა შუა საუკუნეებში (ანჩისხატის ( საუკუნე), ხახულის ხატის ( საუკუნე) ფილიგრანული ნამუშევრები). საბჭოთა პერიოდში ფილიგრანის ტექნიკით მუშაობდნენ თბილისელი და ახალქალაქელი ოსტატები.
აფინაჟი

აფინაჟი, ( „გაწმენდა“) — მაღალი სიწმინდის კეთილშობილი ლითონების მიღების პროცესი, ლითონთა რაფინირების ერთ-ერთი სახეობა. პროცესი ხორციელდება კეთილშობილი ლითონების დაყოფისა და მათგან მინარევების გამოყოფის გზით. ცნობილია აფინაჟის სამი მეთოდი: ელექტროლიზური, სველი და მშრალი.

ელექტროლიზურ მეთოდს ძირითადად ოქროსა და ვერცხლის აფინაჟითვის იყენებენ (კათოდზე დაილექება სუფთა ლითონი, მინარევი კი ლამის სახით გამოიყოფა). ამ წესით მიიღება 999,9 სინჯის ოქრო.ელექტროლიზური მეთოდის გამოყენებისას ტექნოლოგიური პროცესი ნაკლებ ხარჯს მოითხოვს; ამასთანავე მიღებული ლითონი მაღალი სიწმინდისაა. ამ მეთოდით მიიღება აგრეთვე პლატინის ჯგუფის ლითონები რომელიმე სხვა ლითონის ტანაპროდუქტების სახით;

სველი მეთოდით (ლითონების თეზაფში გახსნა და შემდეგ სხბვადასხვა რეაგენტით ხსნარებიდან მათი გამოყოფა), იღებენ პლატინას, პლადიუმს, ირიდიუმს, რადიუმსა და ამ ჯგუფის სწხვა ლითონება;

მშრალი მეთოდით — ოქროს (გამდნარ ლითონს ამუშავებენ ქლორით, რის შედეგად არაკეთილშობილი მინარევებისაგან წარმოქმნილი ქლორიდები აქროლდება, ვერცხლის ქლორიდი კი ამოტოვტივდება გამდნარი სუფთა ოქროს ზედაპირზე). ოქროს სინჯის 996,5, ქლორიდიდან აღდგენილი ვერცხლისა კი — 999,0.
ბილონური მონეტა

ბილონური მონეტა ( — დაბალსინჯიანი ვერცხლი) — არასრულფასოვანი ლითონის მონეტა, რომლის ნომინალური ღირებულება აღემატება შემცველი ლითონის ღირებულებასა და მოჭრის ხარჯს. ბილონური მონეტა ასრულებს მიმოქცევის საშუალების ფუნქციას, მიმოქცევაში ცვლის სრულფასოვან ოქროსა და ვერცხლის ფულს და ღირებულების ნიშანია. მას ჩვეულებრივ დაბალი სინჯის ვერცხლის ან სპილენძის, ნიკელის, ალუმინისა და მათი შენადნობებისაგან ჭრიან. 1933 წლიდან ყველა ქვეყანაში მხოლოდ ბილონური მონეტა შემოდის მიმოქცევაში.
აიუს ლოკუციუსი

აიუს ლოკუციუსი — რომაული ღვთაება. გადმოცემის თანახმად ერთ ღამეს, რომზე გალების თავდასხმამდე ერთი წლით ადრე, რომაელებს საიდუმლო ხმამ მტრის მოახლოვება აუწყა, მაგრამ მაშინ ამას ყურადღება არავინ მიაქცია და მიივიწყეს. ერთი წლის შემდეგ, რომს მართლაც შეესიენ გალები და მიწასთან გაასწორეს. როდესაც გალები წავიდნენ და რომაელებმა დანგრეული ქალაქის აღდგენა დაიწყეს, გაახსენდათ საიდუმლო ხმა, რომელმაც ეს უბედურება აუწყა და მათ კი არ მოუსმინეს. ამ დანაშაულის გამოსყიდვის მიზნით, რომაელებმა საიდუმლო ხმას პალაცინუმის ბორცვზე ტაძარი აუგეს. ცოტა მოგვიანებით დამოუკიდებელ ღვთაებად აღიარეს და აიუს ლოკუციუსი უწოდეს (სახელწოდება მომდინარეობს ლათინური სიტყვებიდან და — ვლაპარაკობ, ვამბობ).
აკადემოსი

აკადემოსი (ბერძნ. ) — ატიკელი გმირი, რომელმაც დიოსკურებს თეზევსისაგან მოტაცებული ელენეს ადგილსამყოფელი ასწავლა.

ისტორიულ პერიოდში ქალაქის კედლის გარეთ, ათენელები აჩვენებდნენ აკადემოსის საფლავს. საფლავის გარს ერტყა ეგრეთ წოდებული აკადემიის წმინდა ჭალა, რომლის სახელწოდება გმირის სახელთანაა დაკავშირებული. ძვ. წ. საუკუნეში ამ ჭალაში ფილოსოფოსი პლატონი ლექციებს უკითხავდა თავის მსმენელებს. პლატონის ამ სკოლას აკადემია ეწოდა. აქედან მომდინარეობს აკედემიის სახელიც.
აკა ლარენცია

აკა ლარენცია (ლათ. ) — ძველიტალიური ღვთაება. გვიანდელი მითების მიხედვით, იგი მწყემს ფაუსტულუსის ცოლია. ფაუსტულუსმა იპოვა გადაგდებული რემუსი და რომულუსი და აღსაზრდელად მიუყვანა თავის ცოლს აკა ლარენციას. გადმოგცემენ, რომ აკა ლარენციას თორმეტმა ვაჟმა არვალელი ძმების პირველი კოლეგია შექმნეს. აკა ლარენციას ზოგჯერ დეა დიასთანაც აიგივებენ.
პოლიტიკის მეცნიერება

პოლიტიკის მეცნიერება, პოლიტოლოგია — მეცნიერება პოლიტიკაზე, ანუ ადამიანთა ცხოვრებისეული მოღვაწეობის განსაკუთრებულ ფორმაზე, რომელიც დაკავშირებულია ძალაუფლებრივ ურთიერთობებზე, საზოგადოების სახელმწიფო-პოლიტიკურ ორგანიზაციაზე, პოლიტიკურ ინსტიტუტებზე, პრინციპებზე, ნორმებზე, რომელთა მოქმედების მიზანი საზოგადოების ფუნქციონირების, ადამიანთა და საზოგადოებასა და სახელმწიფოს შორის ურთიერთობის უზრუნველყოფაა. პოლიტიკის მეცნიერება ხშირად განიხილება, როგორც ხელოვნებისა და მეცნიერების პრაგმატული გამოყენება იმის განსასაზღვრად თუ „ვინ რას იღებს, როდის და როგორ“, რაც ხშირად ბუნდოვანს ტოვებს კითხვას „რატომ“. პოლიტიკის მეცნიერებას რამდენიმე ქვესფერო გააჩნია: პოლიტიკური თეორია, საჯარო პოლიტიკა, სახელმწიფო პოლიტიკა, საერთაშორისო ურთიერთობები და შედარებითი პოლიტიკა.

პოლიტიკის მეცნიერება არის მეთოდოლოგიურად მრავალფეროვანი. შეიცავს დისციპლინებს, როგორებიცაა: კლასიკური პოლიტიკური ფილოსოფია, სტრუქტურალიზმი, ბიჰევიორიზმი, რეალიზმი, პლურალიზმი და ინსტიტუციონალიზმი. როგორც სოციალური მეცნიერებების ერთ-ერთი განშტოება, იყენებს ისეთ მეთოდებს და ტექნიკას, რაც გამოკველებთან არის კავშირში: ისტორიულ დოკუმენტებს და ოფიციალურ ჩანაწერებს, მეორად რესურსებს, როგორიცაა საგაზეთო სტატიებს, ნარკვევებს და სტატისტიკურ ანალიზებს.
საერთაშორისო ორგანიზაცია

საერთაშორისო ორგანიზაცია — სახელმწიფოთაშორისი, მთავრობათშორისი ან არასამთავრობო ხასიათის მუდმივი გაერთიანება, შექმნილი საერთაშორისო შეთანხმების საფუძველზე, საერთაშორისო პრობლემების ერთობლივად გადასაჭრელად. ამ ტერმინით ძირითადად აღნიშნავენ სახელმწიფოთაშორისსა და მთავრობოთაშორის ორგანიზაციებს, როგორიცაა გაერო, ევროპის საბჭო, მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია და მისთ. ამგვარი ორგანიზაციების საქმიანობის სფერო და მიზნები საზოგადოების ინტერესშია, თუმცა ზოგიერთი მათგანი უფრო სპეციფიკური მიზნისთვის არის შექმნილი (მაგ. ოპეკი).
ჯიმი კარტერი

ჯიმი კარტერი (, სრული სახელი ჯეიმზ ერლ კარტერი (უმცროსი), .; დ. 1 ოქტომბერი, 1924, პლეინზი — გ. 29 დეკემბერი, 2024, იქვე) — აშშ-ის 39-ე პრეზიდენტი (1977-1981) დემოკრატიული პარტიიდან.

კარტერმა ჯორჯიის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი და აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო აკადემია დაამთავრა, 1946–1953 წლებში აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ფლოტში მსახურობდა. სამხედრო სამსახურის შემდეგ იგი ხელმძღვანელობდა ოჯახურ ბიზნესს და არაქისის საკმაოდ წარმატებული ფერმერი იყო. პოლიტიკაში წასვლის შემდეგ კარტერი ორი ვადით ჯორჯიის სენატში მოღვაწეობდა, რის შემდეგაც ჯორჯიის გუბერნატორი იყო.

როგორც პრეზიდენტმა კარტერმა ენერგეტიკის და განათლების დეპარტამენტები შექმნა. მან ენერგეტიკული პოლიტიკა შეიმუშავა, რომელიც კონსერვაციას, ფასების კონტროლს და ახალ ტექნოლოგიებს გულისხმობდა. მისი პრეზიდენტობისას ნავთობის ფასმა ძალიან მაღლა აიწია. ამის ფონზე ინფლაცია და უმუშევრობა მაღალი იყო.

საგარეო საკითხებში კარტერმა პანამის არხის ხელშეკრულებას მოაწერა ხელი, რომლის მიხედვითაც პანამის არხის ზონა პანამას დაუბრუნდა. ეს ლათინურ ამერიკაში აშშ-ის გავლენის დიდი დათმობა იყო, რისთვისაც იგი ძალიან გააკრიტიკეს. 1978 წელს კემპ-დევიდის სამიტზე კარტერის ხელმძღვანელობით ეგვიპტის პრეზიდენტმა ანვარ სადათმა და ისრაელის პრემიერ-მინისტრმა მენაჰემ ბეგინმა ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას მშვიდობის, ურთიერთცნობისა და ეგვიპისთვის სინის ნახევარკუნძულის გადაცემის თაობაზე. ამით დასრულდა ეგვიპტე-ისრაელის ომების სერია. მისი მმართველობა ასევე აღინიშნა საბჭოთა კავშირთან ურთიერთობის მკვეთრი გაუარესებით, ამ უკანასკნელის მიერ 1979 წელს ავღანეთში ჯარების შეყვანის გამო. ამის გამო 1980 წელს აშშ-მ ბოიკოტი გამოუცხადა მოსკოვში ჩატარებულ ოლიმპიურ თამაშებს და დაჩქარებული წესით განაგრძო საკუთარი ბირთვული პოტენციალის ზრდა.

კარტერის მმართველობის პერიოდში მოხდა ისლამური რევოლუცია ირანში; აიათოლა ხომეინიმ აშშ „დიდ სატანად“ გამოაცხადა, 1980 წელს მძევლად აიყვანეს ამერიკის საელჩოს თანამშრომლები თეირანში. მოლაპარაკებები და ძალისმიერი მეთოდებით მძევლების განთავისუფლების მცდელობები უშედეგოდ დასრულდა. 1980 წლის ნოემბერში ჩატარებული არჩევნები, სადაც კარტერი მეორე ვადით იყრიდა კენჭს, რესპუბლიკელი რონალდ რეიგანის გამარჯვებით დასრულდა. 1981 წლის 20 იანვარს რეიგანის ინაუგურაციის დასრულებიდან 20 წუთში ირანელებმა მძევლები გაათავისუფლეს.

შემდგომი სამშვიდობო მოღვაწეობისთვის კარტერს მიღებული აქვს ნობელის პრემია 2002 წელს.

სიცოცხლის ბოლო წლებში ძლიერ ავადმყოფობდა. 2024 წლის 1 ოქტომბერს ჯიმი კარტერი ამერიკის ისტორიაში გახდა პირველი პრეზიდენტი, რომელსაც 100 წელი შეუსრულდა. გარდაიცვალა 2024 წლის 29 დეკემბერს, 100 წლის ასაკში.
აკამანტი

აკამანტი (ბერძნ. , -) — "დაუღალავი" — ბერძნულ მითოლოგიაში რამდენიმე პერსონაჟს ეწოდება. ქვემოთ ჩამოთვლილი სამივე აკამანტი ტროას ომში იღებდა მონაწილეობას. პირველი პერსონაჟი ერთადერთია, რომელიც ჰომეროსს არ ჰყავს ნახსენები.

აკამანტი თეზევსის ძე
აკამანტი იყო თეზევსისა და ფედრას ვაჟი. დემოფონტეს ნახევარძმა. ვერგილუსს აღუნიშნავს, რომ აკამანტი ტროას ცხენში იმყოფებოდა.

აკამანტი ევსორეს ძე
ტროელების დასახმარებლად მისული თრაკიელი ბელადი.

აკამანტი ანტენორის ძე
ტროელი მეომარი, ანტენორისა და თეანოსის ვაჟი.
პონ-დიუ-გარი

პონ-დუ-გარი (, სიტყვ. „ხიდი გარზე“) — ყველაზე მაღალი დღემდე შემორჩენილი ძველრომაული აკვედუკი. გადაჭიმულია მდინარე გარდონზე (უწინ გარი) საფრანგეთის დეპარტამენტში გარი, რემულანთან. აკვედუკის სიგრძეა 275 მ, სიმაღლე 47 მ. შეტანილია იუნესკოს მსოფლიოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში (1985 წლიდან).

დიდი ხნის განმავლობაში ითვლებოდა, რომ პონ დუ გარი ქალაქ რომისთვის წყლის მისაწოდებლად იყო აშენებული მარკუს აგრიპუსის ბრძანებით, რომელიც იმპერატორი ავგუსტუსის სიძე იყო (დაახ. ძვ. წ. 19). უახლესი გამოკვლევებით დასტურდება, რომ მშენებლობა მიმდინარეობდა ახ. წ. ს-ში. აკვედუკი სამშენებლო ხსნარის გარეშე შენდებოდა და 50 კილომეტრიანი წყალსადენის ნაწილს შეადგენდა. აკვედუკი სამიარუსიანია: ქვემო იარუსზე ექვსი არკაა, შუაზე - თერთმეტი, ხოლო ზედაზე - ოცდათხუთმეტი. ნაპირთან მოახლოებასთან ერთად არკების სიგანე ვიწროვდება.

წყალსადენმა ფუნქციონირება შეწყვიტა რომის იმპერის დაცემის შემდეგ, თუმცა თვით აკვედუკი მრავალი საუკუნე გამოიყენებოდა ხიდად მარხილების გადასაყვანად. გაბარიტული სატრანსპორტო საშუალებების მის ქვეშ გაყვანის მიზნით საბჯენების ნაწილი გამონგრეულ იქნა, რამაც მთელ კონსტრუქციას შეუქმნა საფრთხე. 1747 წელს მის შორიახლოს თანამედროვე ხიდი ააგეს, მოძრაობა პონ დუ გარზე გაუქმდა, თვით ეს არქიტექტურული ძეგლი კი ნაპოლეონ -ის ბრძანებით რესტავრირებულ იქნა.
აკარნანი

აკარნანი (ბერძნ. ) — ალკმეონისა და კალიროეს ვაჟი. კალიროე ზევსს შეევედრა, რომ მისი ვაჟები მალე გაზრდილიყვნენ, რათა მოსწრებოდა მათგან მამის მკვლელისათვის სამაგიეროს მიზღვას. ზევსმა შეისმისნა ქალის ვედრება და მისი შვილები მსწაფლ ძლევამოსილ გმირებად აქცია. მათ სამაგიერო მართლაც გადაუხადეს მამის მკვლელს — აიღეს და მიწასთან გაასწორეს ფსოტიდა ბეოტიაში. მოპოვებუული განძეულობა — ჰარმონიას სამკაულები და პეპლოსი დელფოს სამისნოს შესწირეს. ლეგენდის თანახმად, აკარნანი აკარნანიის დამაარსებელი და ეპონიმია.
აკასტოსი

აკასტოსი (ბერძნ. ) — იოლკოსის მეფე პელიასისა და ბიანტის ქალიშვილის — ანაქსიბიას ვაჟი. ზოგი ვარიანტით პელიასისა და ამფიონის ქალიშვილის — ფილომაქეს ვაჟი. პელოპეას და ალკესტიდას ძმა. კალიდონის ნადირობის და არგონავტთა ლაშქრობის ერთ-ერთი მონაწილე. მითები გადმოგვცემენ, რომ პელიასმა, რაკი მას სურდა არგონავტების დაღუპვა, (მან ხომ იასონი იმისათვის გაგზავნა ოქროს საწმისის დასაბრუნებლად, რომ იმედი ჰქონდა, იქ დაიღუპებაო) საიდუმლო ბრძანება გასცა, არგო სუსტი სოლებით გაემართათ, რათა ზღვაში გასვლისას მალე დაშლილიყო და არგონავტები დაღუპულიყვნენ. ამიტომ სასტიკი წინააღმდეგი იყო თავისი შვილის აკასტოსის არგონავტებთან გამგზავრებისა. როდესაც პელიასს შეეკითხნენ ასეთი სასტიკი წინააღმდეგობის მიზეზს, მან ვერაფერი უპასუხა და იძულებული გახდა, ნება დერთო აკასტოსისათვის, გამგზავრებულიყო არგონავტებთან ერთად. მითის მიხედვით თითქოს იასონმა აკასტოსს მისცა პელეასის ტახტი. სხვა მითის მიხედვით, როდესაც აკასტოსი მეფე გახდა, თავისი სამეფოდან განდევნა იასონი და მედეა.
აკესო

აკესო (ბერძნ. ) — მკურნალობის პროცესის ქალღმერთი ძველ საბერძნეთში. ასკლეპიოსისა და ეპიონეს ქალიშვილი, იასოს, ჰიგეას, პანაკეასა და ეგლის და, აპოლონის შვილიშვილი. დისგან, პანაკეასგან, განსხვავებით, აკესო გამოხატავდა მკურნალობის პროცესს და არა — თვითონ სამკურნალო პრეპარატს. მისი მამაკაცური ანალოგი იყო აკესისი. ბერძნულ სკულპტურულ რელიეფებში აკესო გამოსახული იყო მის მამას, ასკლპეიოსსა, და დებთან, ჰიგეასთან, პანაკეასა და იასოსთან, ერთად.
აკმონი

აკმონი — ბერძნულ მითოლოგიაში რამდენიმე პერსონაჟია:

აკმონი — ერთ-ერთი დიქტილთაგანი, დაქტილესა და იდეას ვაჟი, რომელიც გრდემლთან ან კორიბანტებთან აცოცირდებოდა.

აკმონი — ფრიგიელი მეფე, რომლის სახელიც აკმონიას უკავშირდება; იგი იყო მიგდონეს მამა და მისი წინამორბედი.

აკმონი — დიომედეს თანაშემწე იტალიაში, რომელიც ჩიტად გადააქციეს.

რომაულ მითოლოგიაში, აკმონი იყო ენევსის მეგობარი; კლიტიოსის (ეოლოსის ძის) შვილი.
აკონტიოსი

აკონტიოსი (ბერძნ. ) — ერთ-ერთი დელოსური ლეგენდის გმირი, რომელიც ცნობილი იყო დიდი სიმდიდრითა და სილამაზით. მას შეუყვარდა ათენელი ქალიშვილი კიდიპე. დიდხანს უტრიალა აკონტიოსმა კიდიპეს, მაგრამ მიუხედავად მრავალი დადებითი თვისებისა, ქალი მაინც ვერ დაითანხმა. ბოლოს აკონტიოსმა ასეთი ხერხი იხმარა: ერთხელ, როდესაც კიდიპე არტემიდეს ტაძარში ლოცულობდა, აკონტიოსმა, რაკი იცოდა, რომ ღმერთქალის ტაძარში წარმოთქმული ფიცი უცილობლად უნდა შესრულებულიყო, კიდიპეს წინ ფარულად დააგდო ოქროს ვაშლი წარწერით: "ფიცს ვდებ, რომ ცოლად გავყვები მხოლოდ და მხოლოდ აკონტიოსს". კიდიპემ ვაშლი აიღო და გულუბრყვილოდ ხმამაღლა წაიკითხა წარწერა. ქალმა რომ წარწერის შინაარსი გაიგო, განრისხდა და მაშინვე გადააგდო ვაშლი, მაგრამ უკვე ყველაფერი გვიან იყო — არტემიდეს ტაძარში წარმოთქმული ფიცი უნდა შესრულებულიყო. ეს ამბავი კიდიპეს არავისთვის გაუმხელია, მაგრამ როგორც კი გათხოვებას დააპირებდა, არტემიდეს სურვილის თანახმად ავად ხდებოდა. როდესაც ეს რამდენიმეჯერ განმეორდა და კიდიპეს მამამ არტემიდეს ტაძარში მომხდარი ისტორია გაიგო, ქალიშვილი აკონტიოსს მისცა.

თავისთავად ცხადია, რომ მითს საფუძვლად უდევს არტემიდეს ტაძრის უდიდესი ავტორიტეტი.
ზაალ სამადაშვილი

ზაალ შოთას ძე სამადაშვილი (დ. 3 ოქტომბერი, 1953, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 1 ნოემბერი, 2024, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მწერალი, ესეისტი, პოლიტიკოსი. თბილისის საკრებულოსთან ერთად ლიტერატურული პრემია „გალას“ დამაარსებელი.

ბიოგრაფია
დაიბადა თბილისში 1953 წლისა 3 ოქტომბერს. დედა — თამარ მიქაძე, მამა — შოთა სამადაშვილი. მეუღლე — ნანა იაშვილი (1954). შვილი — გიორგი (1981).

დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი.

პირველი მოთხრობა ბაბო დაჭრეს გამოაქვეყნა 1983 წელს ჟურნალ „ცისკარში“.

არის ავტორი სცენარისა სრულმეტრაჟიანი ფილმისათვის „თემო“.
ასევე დაწერილი აქვს სცენარი მოკლემეტრაჟიანი ფილმისათვის „გარსევანი“.

მისი ჰობი ფეხით სიარულია და აქვს ასეთი მრწამსი: „ვცდილობ განვახორციელო პრინციპი: როცა არ მოგწონს სხვის მიერ გაკეთებული საქმე, შეეცადე შენ თვითონ გააკეთო უკეთესად. კამათში დაღლას შრომით დაღლა მირჩევნია“.

ზაალ სამადაშვილმა 2007 წელს თბილისის საკრებულოს მხარდაჭერით დააარსა გალა (ლიტერატურული პრემია), რომელიც წარმატებით გრძელდება წლების განმავლობაში.

2008–2013 წლებში იყო თბილისის მუნიციპალიტეტის ორი მოწვევის საკრებულოს თავმჯდომარე. შემდგომში მუშაობდა მიხეილ სააკაშვილის საპრეზიდენტო ბიბლიოთეკაში.

გარდაიცვალა 2024 წლის 1 ნოემბერს, 71 წლის ასაკში.

გამოცდილება
1977 წ. ჰიდროენერგეტიკის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტი, ლაბოტრანტი.
1978-1980 წწ. გეოლოგიური ექსპედიცია.
კავკასიის მინერალური ნედლეულის ინსტიტუტის ინჟინერი.
საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, ავტომატიკისა და ტელემექანიკის კათედრის ასისტენტი.
1983-1989 წ.წ. კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ მწერალთა შემოქმედებითი გაერთიანება.
1989-1994 წ.წ. გაზეთების „მამულისა“ და „ქომაგის“ თანამშრომელი, ჟურნალის „ საუკუნე“ მთავარი რედაქტორი.
საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ჰუმანიტარული ფაკულტეტის ლექტორი.
2005-2007 წ.წ. თბილისის #53 საჯარო სკოლის დირექტორი.
2006 წ. ქალაქ თბილისის საკრებულოს წევრი.
2008 წლის 12 აპრილიდან, 2013 წლის 26 ივლისამდე იყო ქალაქ თბილისის საკრებულოს თავმჯდომარე.

წიგნები
გიტარაზე ამოთქმულ ხრინწიან სიმღერასავით (1994), 99928-39-04-
როგორც ძველ იტალიურ ფილმებში (1999), 99928-987-9-8
ალი გამურულ შუშაში (2001), 99928-39-26-0
ბოშები (2003), 99928-987-9-8
პლეხანოვური ამბები (2004), 99940-30-23-
როგორ უყვარდათ ერთმანეთი (2004), 99940-817-2-1
სანდრო კანდელაკის ჩექმა (2006), 99940-30-82-5
მოთხრობები ბიჭებისთვის (2010), 978-9941-15-128-6

კინო
თემო - კომპანია „ქართული ტელეფილმი“, რეჟისორი ლევან ზაქარეიშვილი, 1986

პრემიები და ჯილდოები
ლიტერატურული პრემია „საბა“ ნომინაციაში „წლის საუკეთესო პროზაული კრებული“ წიგნისათვის „იუნკერ ერისთავის ბუცები“, 2016
ალეტესი

ალეტესი (ბერძნ. ) — ჰერაკლეს შთამომავალი, მან დაიპყრო კორინთო და იქიდან განდევნა სიზიფოსის შთამომავლები. ალტესი ათენის დაპყრობასაც ცდილობდა, მაგრამ ვერ შესძლო ათენის მეფის — კოდროსის მიერ თავის მსხვერპლად შეწირვის გამო.

ალტესი ეგისთეს ძე
ეს ალტესი ეგისთეს ვაჟია. როდესაც ორესტე ტავრიდაში გაემგზავრა, მიკენის ტახტს ალეტესი დაეუფლა, მაგრამ შემდეგ ტახტი კვლავ ორესტემ დაიბრუნა. ალეტესის შესახებ ტრაგედია დაუწრია სოფოკლეს, რომელსაც ჩვენამდე არ მოუღწევია.
ალექტრიონი

ალექტრიონი (ბერძნ. — მამალი) — არესის მოსამსახურე ყმაწვილი. გადმოცემის თანახმად, იგი დარაჯობდა ხოლმე არესაა და აფროდიტეს, როდესაც ისინი დროს ატარებდნენ. იგი ვალდებული იყო შეყვარებულთათვის დღის მოახლოება ეცნობებინა, რათა "ყოვლისმხილველ" ჰელიოსს ისინი ერთად არ დაენახა. ერთხელ ალაქრიონს ჩაეძინა, შეყვარებულებს დღის დადგომა ვერ აცნობა, ტრფიალებით გართული წყვილი ჰელიოსმა დაინახა და ამის შესახებ აფროდიტეს ქმარს — ჰეფესტოს უამბო. ჰეფესტომ მაშინვე რკინის ბადე გააკეთა, ერთიმეორეს ჩახვეული შეყვარებულები დაიჭირა და შესარცხვენად ყველას წინაშე წარადგინა. გაჯავრებულმა არესმა ალექრიონი მამლად აქცია.
ტრანსნაციონალური კომპანია

ტრანსნაციონალური კომპანია (კორპორაცია) — კომპანია, რომელიც რამდენიმე ქვეყანაში ფლობს საწარმოო ქვედანაყოფებს ან მინიმუმ ორ ქვეყანაში მაინც აწარმოებს მომსახურებას. ზოგიერთ ვრცელ ტრანსნაციონალურ კომპანიას ბიუჯეტი მრავალ ქვეყანაზე მეტი აქვს. ამგვარ კომპანიებს ძლიერი გავლენა აქვს საერთაშორისო ურთიერთობებზე და ადგილობრივ ეკონომიკებზე. ეს კომპანიები ასევე მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ გლობალიზაციაში; ზოგიერთის მტკიცებით გლობალიზაციის საპასუხოდ ამჟამად ტრანსნაციონალური კორპორაციის ახალი ფორმა ვითარდება — „გლობალურად ინტეგრირებული საწარმო“.
საგარეო პოლიტიკა

საგარეო პოლიტიკა — ქვეყნის მიზნების ერთობლიობა, რომლითაც ის განსაზღვრავს მის ურთიერთობას მსოფლიოს სხვა ქვეყნებთან. საგარეო პოლიტიკის მიზანი ასევე ქვეყნის ეროვნული ინტერესების, ეროვნული უსაფრთხოების, იდეოლოგიური მისწრაფებებისა და ეკონომიკური განვითარების დაცვაა. შესაბამისად, შეიძლება ითქვას, რომ საგარეო პოლიტიკა იმდენად ძველია, როგორც თვით საზოგადოება.

საგარეო პოლიტიკის მნიშვნელობა მკვეთრად გაიზარდა საუკუნეში, ვინაიდან თითქმის ყველა ქვეყანამ შეძლო ერთმანეთთან ურთიერთობის დამყარება გარკვეული დიპლომატიური ფორმით. ნომინალურად საგარეო პოლიტიკის ჩამოყალიბება მთავრობის მეთაურისა და საგარეო საქმეთა მინისტრის საქმეა. ზოგიერთ ქვეყანაში მასში ასევე მონაწილეობს საკანონმდებლო ორგანო. გამონაკლისის სახით, საფრანგეთში, ფინეთსა და აშშ-ში საგარეო პოლიტიკაში პასუხისმგებელი სახელმწიფოს მეთაურია, ხოლო მთავრობის მეთაური ძირითადად შინაური პოლიტიკით არის დაკავებული.
ალთემენე

ალთემენე — კრეტის მეფის, კატრევსის ვაჟი. სამისნომ იწინასწარმეტყველა, რომ კატრევსი მოკვდებოდა თავისი ვაჟის სახელით. შეშინებული ალთემენე კუნძულ როდოსზე გაიქცა. კარგა დრომ რომ გაიარა, მოხუცებულმა კატრევსმა გადაწყვიტა მოენახა შვილი და სახელმწიფო გადაეცა. როდესაც მეფე ამალითურთ კუნძულზე გადავიდა, დამხვდურებმა მტრად მიიღეს და ომი გაუმართეს. კატრევსი მართლაც თავისი შვილის სახელით მოკვდა. როდესაც ალთემენემ საქმის ვითარება გაიგო, მეტისმეტად დამწუხრდა და ღმერთებს სიკვდილი შესთხოვა. ღმერთებმა თხოვნა შეისმინეს და ალთემენე მიწამ ჩაყლაპა, მითი მიეკუთვნება შვილთაგან მამის მოკვლის ფართოდ გავრცელებულ თქმულებათა ციკლს, რომლებსაც ხშირად რეალური საფუძველიც ჰქონდა.
ალკათოოსი

ალკათოოსი (ბერძნ. ) — ბერძნულ მითოლოგიაში ექვსი პერსონაჟის სახელია, რომლებიდანაც ყველაზე აღსანიშნავია პელოპის ვაჟი.

ალკათოოსი პელოპის ძე
1. მეგარელი გმირი, პელოპისა და ჰიპოდამიას ვაჟი. როდესაც მეგარის მეფისწული ლომმა დაგლიჯა, მამამ გამოაცხადა: ქალიშვილს ცოლად მისცემდა მას, ვინც მისი ვაჟის დამგლეჯ ლომს მოკლავდა. ალკათოოსმა მოკლა ლომი და ევეხმე ცოლად შეირთო. სიმამრის სიკვდილის შემდეგ მეფობა მან განაგრძო. აპოლონის დახმარებით ალკათოოსმა აღადგინა ადრე კრეტელებისგან დანგრეული ქალაქის კედლები. მოგვინაებით მეგარაში ააგეს ალკათოოსის საკურთხეველი და მის პატივსაცემად თამაშობებსაც მართავდნენ.
ალკიმედე

ალკიმედე (ბერძნ. ) — იასონის დედა. ერთი მითის მიხედვით, როდესაც იასონის მამა კვდებოდა, მოიხმო ძმა პელიასი. სახელმწიფო და შვილის მეურვეობა ჩააბარა იმ პირობით, რომ შემდეგ სამეფოს იასონს დაუბრუნებდა. მაგრამ პელიასს არ უნდოდა ტახტის დაკარგვა და ჩვილი იასონის მოკვლა განიზრახა. როდესაც ალკიმედემ მაზლის ბოროტი ზრახვები გაიგო განრიდების მიზნით, იასონი აღსაზრდელად მისცა კენტავრ ქირონს.
ალკინოოსი

ალკინოოსი (ბერძნ. ) — ფეაკთა მეფე კუნძულ სქერიაზე, პოსეიდონის შვილიშვილი. ბრძენი, ძლიერი და სტუმართმოყვარე მმართველი. მან კეთილად მიიღო მის ქვეყანაში შემთხვევით მოხვედრილი ოდისევსი და ყოველგვარი დაეხმარა. მანვე ხელი შეუწყო მედეასა და იასონის დაქორწინებას. კერკირას კუნძულზე არსებობდა ალკინოოსის კულტი.
ალკმენე

ალკმენე — იფიკლეს და ჰერაკლეს დედა. ჰერაკლე შეეძინა ზევსისგან. იფიკლე კი ჰყავდა კანონიერი მეუღლისაგან — ამფიტრიონისაგან. ზევსის სურვილისამებრ სიკვდილის შემდეგ გადაიტანეს ელისიაში, მკვდრეთით აღადგინეს და დააქორწინეს რადამანთისზე. როგორც ჰერაკლიდების გვარის ფუძემდებელს, ალკმენეს ხშირად უმღეროდნენ პოეტები.
ალკმეონი (მითოლოგია)

ალკმეონი — ერთ-ერთი ეპიგონთაგანი, ერიფილესა და ამფიარაოსის ვაჟი, „შვიდნი თებეს წინააღმდეგ“ ლაშქრობის მონაწილე, გამარჯვების შემდეგ დაბრუნებულმა ალკმეონმა მოკლა თავისი დედა (როგორც მამის დაღუპვაში დამნაშავე). ალკმეონს აედევნენ ერინიები და მოსვენებას არ აძლევდნენ. სამისნომ აუხსნა მას, რომ ერინიები მხოლოდ იმ ქვეყანაში დაეხსნებიან, რომელიც დანაშაულის ჩადენის დროს არ არსებობდა. ასეთ ადგილად გამოდგა იმ ხანებში მდინარის ფსკერიდან ამოწეული კუნძული. ალკმეონი დასახლდა იქ, ცოლად შეირთო მდინარის ღვთაების ქალიშვილი კალიროე და შეეძინა ვაჟები: აკარნანი და ამფოტეროსი. ბოლოს ალკმეონმა დატოვა კუნძული, რათა მამის ქონება დაებრუნებინა, მაგრამ გზაში მოკლეს. თებეში არსებობდა ალკმეონის ტაძარი. ალკმეონის მითი გახდა მრავალი ჩვენამდის მოუღწეველი ტრაგედიის წყარო.
სახლი ქიმერებით (კიევი)

სახლი ქიმერებით (; 1901-1902) — არქიტექტურული მოდერნის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული ნიმუში უკრაინის დედაქალაქ კიევში. მდებარეობს ბანკოვას ქუჩის #10-ში. აგებულია არქიტექტორ ვლადისლავ გოროდეცკის მიერ, რომელსაც თანამემამულენი კიევის გაუდიდ მიიჩნევდნენ.

შენობის სახელი მომდინარეობს მისივე ორნამენტული დეკორაციებისგან, რომლებიც სხვადასხვა ეგზოტიკურ ცხოველებსა და ნადირობის სცენებს განასახიერებენ, და გოროდეცკის ნადირობით პირადი გატაცების გამოძახილია. შენობა უკრაინის პრეზიდენტის ოფისის პირდაპირ მდებარეობს ისტორიულ პეჩერსკის უბანში. 2005 წლიდან მას საპრეზიდენტო რეზიდენციად იყენებენ ოფიციალური და დიპლომატიური ცერემონიებისთვის.
ჯო დასენი

ჯო დასენი (; სრული სახელი ჯოზეფ აირა დასენი, ; დ. 5 ნოემბერი, 1938 — გ. 20 აგვისტო, 1980) — ამერიკული წარმოშობის ფრანგი მომღერალი და მუსიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ნიუ-იორკში ფილმ-ნუარის სტილის რეჟისორის ჟულს დასენისა და ბეატრის ლონერის ოჯახში. ბავშვობა ჯერ ნიუ-იორკში, შემდეგ კი ლოს-ანჯელესში გაატარა. თუმცა სენატორ ჯოზეფ მაკკარტის ანტიკომუნისტური პოლიტიკის გამო ის და მისი ოჯახი შემდეგ ევროპაში გადადიან. ჟენევის საერთაშორისო სკოლასა და ლე როზის ინსტიტუტში სწავლის შემდეგ დასენი აშშ-ში ბრუნდება და მიჩიგანის უნივერსიტეტში სწავლობს. კოლეჯის დასრულების შემდეგ საფრანგეთში მიდის. აქ რადიო სადგურში მუშაობისას ხმის ჩამწერმა სტუდიამ მას საკუთარი სიმღერების ჩაწერა შესთვაზა.

ადრეული 1970-იანი წლებისთვის დასენის სიმღერები უკვე საფრანგეთის ჰიტებად იქცა. ის სიმღერებს, ფრანგულისა და ინგლისურის გარდა, ასევე გერმანულად, ესპანურად, იტალიურად და ბერძნულად წერდა.

დასენი გულის შეტევით გარდაიცვალა 1980 წლის 20 აგვისტოს ტაიტიზე შვებულების პერიოდში. დაკრძალულია ჰოლივუდში (კალიფორნია).

ფრანგული დისკოგრაფია
სტუდიური ალბომები