ტატი

ტატი — ძველი ეგვიპტის გარდამავალი პერიოდის (ძვ. წ. 1802 — ძვ. წ. 1550) ფარაონის მეუღლე მე-14 ან მე-15 დინასტიაში. მისი ცხოვრების ქრონოლოგია უცნობია.
მიძღვნები
ტატის არ გააჩნია მნიშვნელოვანი ან ყურადსაღები (მის მიერ ან მის სახელზე აშენებული) არქეოლოგიური ძეგლები.

მეფის მეუღლე ტატის შესახებ რამდენიმე სკარაბის სამეფო ბეჭედი გვაწვდის ცნობებს. მისი სახელობის სკარაბის ბეჭდების რაოდენობა ამჟამად თერთმეტია. ეს ბეჭდები ატარებენ როგორც მის სახელს, ასევე მის სამეფო ტიტულებს, და ზოგიერთ ბეჭედში ეს სახელი კარტუშშიცაა ჩასმული. სკარაბების ბეჭდების მიხედვით შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ ტატის მიერ კონტროლირებად მამულებში საქონელი ან ინახებოდა, ან მათგან იგზავნებოდა. თავად სკარაბებს იმგვარი ნიშან-თვისებები აქვთ, რომლებიც მე-14 და მე-15 დინასტიებთან ასოცირდება.
კარტუშიანი სკარაბები
კარტუშის ჩარჩო მხოლოდ მეფისა და (ზოგჯერ) ტახტის მემკვიდრის სახელის გარშემო იყო შემოყოლებული. მხოლოდ რამდენიმე მაგალითი არსებობს ქალის კარტუშიანი სახელისა. ის ფაქტი, რომ ტატის საკუთარი სახელი კარტუშში ჰქონდა ჩასმული, ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან ეს ნიშნავს, რომ ის უბრალო მმართველის მეუღლედ ვერ ჩაითვლებოდა. კარტუშის გამოყენება შესაძლოა გულისხმობდეს იმ ფაქტს, რომ ამგვარი სახელის გამოსახვის უფლების მისაღებად ის ტახტის მემკვიდრე, ქვეყნის მმართველი ან რეგენტი უნდა ყოფილიყო.
ბეჭედი, ბაზელი . 130
ბეჭედი, ბერლინი 32716
ბეჭედი, ბერლინი 32717
ბეჭედი, 20824 ნაპოვნი ტელ ელ-იაჰუდიაში.
ბეჭედი, 30.8.646
ბეჭედი, სოტბის აუქციონის სახლი, 21.04.1975 . 88 (5)

სკარაბები კარტუშის გარეშე
თუ მისი სახელით მრავალი კარტუშიანი სკარაბი გვხვდება, ისიც აღსანიშნავია, რომ რამდენიმე სკარაბზე ის უკარტუშოდაცაა მოცემული. ეს შეიძლება მიუთითებდეს იმაზე, რომ ტატიმ მოღვაწეობა მეფის მეუღლის სახით დაიწყო და შემდგომ მისი სტატუსი ამაღლდა, რითაც კარტუშის გამოყენება გამართლდებოდა. ერთ-ერთ შესაძლო თეორიად მისი ქმრის, მმართველის გარდაცვალება, არასრულწლოვანი მემკვიდრის გამეფება და ტატის მიერ რეგენტის როლის შეთვისება მიიჩნევა.
ბეჭედი, აბერდინი :81055 ნაპოვნი თელ ელ-იაჰუდიაში.
ბეჭედი, 37721
ბეჭედი, კაირო 75042
თეორიები
შეშის ცოლი, ნეჰესის დედა
რიჰოლტი (1997) თვლის, რომ ტატი ოფიციალურ პოლიტიკურ როლს თამაშობდა. სხვაგვარად, მეთოთხმეტე დინასტიაში ასეთი ბეჭდები მხოლოდ მეფეებს, მემკვიდრეებსა და სამეფო ხაზინდარებს გააჩნდათ, ამასთან, კარტუშის გამოყენება მხოლოდ მეფეს შეეძლო. ტატის ბეჭდები ლეონტოპოლისსა და აბიდოსში აღმოაჩინეს. ვინაიდან მისი სკარაბები ორი განსხვავებული დიზაინისაა, ამან მეცნიერებსა და ისტორიკოსებს საშუალება მისცა ისინი შეშის მეფობით დაეთარიღებინათ, რადგან ტატის ბეჭდების ცვლილება ემთხვევა იმ ცვლილებას, რომელიც შეშის მეფობის დროს განხორციელდა (რაც ფარაონის ასობით გადარჩენილი ბეჭდითაც დასტურდება). მისი ძალაუფლებისა და გავლენის ყველაზე სავარაუდო ახსნა არის თეორია, რომ ის შეშის ცოლი უნდა ყოფილიყო.

ეგვიპტოლოგმა კიმ რიჰოლტმა თქვა, რომ ტატის გათხოვება შესაძლოა შეშისა და კერმას ქუშ მმართველებს შორის პოლიტიკური ალიანსის ნაწილი ყოფილიყო. ეს მყარდება მეთოთხმეტე დინასტიის კერმასთან არსებული მტკიცე ურთიერთობებითა და მოკავშირეობით, ასევე ტატისა და მისი (სავარაუდო) ვაჟის სახელებით. სახელი ტატი ადრინდელ ქუშთა ტექსტებშია მოსხენიებული, სადაც ის ამ სახელის მატარებელ დედოფალს (ავავის მეუღლეს), ფარაონის ერთ-ერთ მტერს უწოდებს. შესაძლებელია, რომ ეგვიპტის დედოფალი ტატი მისი სეხნია და შთამომავალი იყოს. ტატის სამეფო წარმოშობა ასევე ახსნიდა თუ რატომ მოიაზრებოდა ის, ყველა სხვა მეთოთხმეტე დინასტიის დედოფალზე აღმატებულად, რადგან ქორწინება თანასწორების შეუღლებად აღიქმებოდა და სამეფოებს შორის ალიანსს აყალიბებდა.

რიჰოლტის თანახმად, ტატისა და შეშის ვაჟი ნეჰესი იყო , რომლის სახელი „ნუბიელს“ აღნიშნავდა, რაც კერმას გარშემო არსებულ რეგიონს გულისხმობდა. ამ თეორიის მიხედვით, ნეჰესის, საფიქრებელია, რომ ეს სახელი დედამისმა დაარქვა. როგორც ცნობილია, ნეჰესი ტახტზე ღრმა სიბერეში ავიდა. სავარაუდოდ მისი კორონაციის დროს ტატი უკვე გარდაცვლილი იყო, რადაგან ქალი არსადაა ნახსენები დედა-დედოფლის ტიტულით.
ახალი აღმოჩენები
რაიჰოლტის ინტერპრეტაციას ახლად აღმოჩენილი სტელას ირგვლივ გამოთქმული მოსაზრებები დაუპირისპირდა. ამ აღმოჩენის მიხედვით ნეჰესი, არა მეორე შუალედური პერიოდის დასაწყისში, არამედ დასასრულისკენ გადაინაცვლებს. სტელას შესწავლის საფუძველზე დგინდება, რომ ნეჰესი „მეფის დის“, ტანის, ძმა იყო, რომელსაც დიდი ალბათობით თებური წარმოშობა ჰქონდა, რაც ნაკლებსავარაუდოს ხდის იმ ფაქტს, რომ ნეჰესის დედა ტატი ყოფილიყო.