iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მარაკაი

მარაკაი — ქალაქი ვენესუელაში, არაგუის შტატის დედაქალაქი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, კარიბის ზღვის სანაპიროს სიახლოვეს. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 1 767 217 ადამიანს.

მარაკაი ვენესუელის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სამრეწველო და სავაჭრო ცენტრია. აქ იწარმოება ქაღალდი, ქიმიკატები, ტექსტილი, თამბაქო, ცემენტი, საკვები პროდუქტები და ა. შ.

ქალაქი 1701 წლის 5 მარტს ეპისკოპოსმა დიეგო ბანიოს ი სოტომაიორმა დააარსა. ყველაზე უფრო მისაღები განმარტების თანახმად, სახელი ეწოდა ადგილობრივი მმართველის გამო, რაც „პატარა ვეფხვს“ ნიშნავს. მარაკაი მნიშვნელოვნად გაიზარდა ხუან ვისენტე გომესის დიქტატორული რეჟიმის დროს (1908 - 1935). ამ პერიოდში აქ მდებარეობდა დიქტატორის რეზიდენცია. მისივე ბრძანებით აშენდა ტრიუმფალური თაღი, ხარის მოედანი, ოპერა, ზოოპარკი და ყველაზე გამორჩეული — ოტელ-ხარდინი ( — ბაღის სასტუმრო), დღესდღეობით ერთ-ერთი გამორჩეული ტურისტული ღორსშესანიშნაობა უზარმაზარი ბაღებითურთ. ქალაქში მდებარეობს გომესის მავზოლეუმი, სადაც დიქტატორის ნაწილები ინახება.
სიუდად-გუაიანა

სიუდად-გუაიანა — ქალაქი ვენესუელაში, ბოლივარის შტატში. მდებარეობს მდინარე ორინოკოს სამხრეთ ნაპირზე, სადაც მას ერთვის მდინარე კარონი. ქალაქი ოფიციალურად 1961 წელს დაარსდა და შედგება ძველი ქალაქი — სან-ფელიქსისა (აღმოსავლკეთით) და ახალი ქალაქი პუერტო-ორდასისგან (დასავლეთით), რომლებიც ორინოკოს ორივე ნაპირზე არიან განლაგებულნი და ერთმანეთს უკავშირდებიან სამი ხიდით. სიუდად-გაიანა ორინოკოს სამხრეთ ნაპიროს გასწვრივ 40 კმ-ზეა გადაჭიმული. მისი მოსახლეობა დაახლოებით ერთი მილიონი ადამიანია და ვენესუელის სტანდარტებით დიდ ქალაქთა რიცხვს მიეკუთვნება.

ქალაქი ვენესუელის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პორტია, ვინაიდან ბოლივარის შტატში წარმოებული საქონლის უდიდესი ნაწილი მდინარე ორინოკოს გავლით ატლანტის ოკეანეში სწორედ სიუდად-გუაიანიდან გაედინება. ქალაქს ასევე ემსახურება მანუელ კარლოს პიარ გაიანას აეროპორტი.

დაარსებიდან სულ მალე, ვენესუელის სხვა მეჩხრად დასახლებული ქალაქებისგან განსხვავებით, ორი ახლად შერწყმული ქალაქიდან იგი გაიანას რეგიონის უმნიშვნელოვანეს სამრეწველო ცენტრად და სწრაფად მზარდ ქალაქად იქცა.

საკმაოდ დიდი კრიტიკა გამოიწვია 1960-იან წლებში შექმნილმა ქალაქის დაპროექტების გეგმამ.

გალერეა
პუერტო-ლა-კრუსი

პუერტო-ლა-კრუსი — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ვენესუელაში. ანსოატეგის შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2013 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქ პუერტო-ლა-კრუსის მოსახლეობა შეადგენდა 306,261 კაცს.

მდებარეობს კარიბის ზღვის სანაპიროზე, ზღვის დონიდან 64 მეტრიდან 767 მეტრამდე. ტემპერატურის ტიპური მაჩვენებელი შეადგენს 25–28°.

თავდაპირველად მის ტერიტორიაზე დასახლებული იყვნენ ინდოელი მეთევზეები. დროდადრო ყოფილი მეთევზეთა სოფელი გადაიქცა საპორტო ქალაქად. 1930-იანი წლებიდან განვითარდა ნავთობის წარმოება.

ქალაქმა მონაწილეობა მიიღო საქალაქო ზრდის პროცესში — ბარსელონა-გუანტა-პუერტო-ლა-კრუსი. ქალაქიდან უმთავრესად გააქვთ ნავთობი. განვითარებულია ნავთობგადამუშავება და კვების მრეწველობა. ასევე განვითარებულია ტურიზმი. სანაპირო წყლები მეტწილად დაბინძურებულია.

დაძმობილებული ქალაქები
ბარსელონა —
იოჰანესბურგი —
სანტა-კრუსი —
პუერტო-დე-ლა-კრუსი —
ლოს-ანჯელესი —
ძველი იაპონური ენა

ძველი იაპონური ენა (იაპონურად მ.შ.ს.დ.მ. ) — იაპონური ენის უძველესი, დამწერლობის მქონე ერთ-ერთი ფორმა.

დათარიღების პრობლემა
ძველი იაპონური ენის ზუსტი დათარიღება გაძნელებულია. დასათარიღებელი დროის ყველაზე მისაღები ზემო ზღვარი უნდა იყოს 794 წელი, როცა დედაქალაქი
ჰეიჯო-კჲოდან ჰეიან-კჲოში გადაიტანეს. რაც შეეხება დროის ქვემო ზღვარს, იგი სრულიად გაურკვეველია.

ნაპოვნია ხის დაფებსა და სხვა რელიქტებზე შესრულებული ფრაგმენტული წარწერები, მაგრამ პირველი მეტ-ნაკლები სიდიდის ტექსტი არის კოჯიკი 712 წლიდან. ეს დრო კი სრულიად შემთხვევით ნარას პერიოდს ემთხვევა (710–794 წლები).

დამწერლობა
უძველესი დამწერლობის წყაროებს წარმოადგენს კოჯიკი (712), ფუდოკი (720), ნიჰონ შოკი (720) და მან’ჲოში (771 წლის შემდეგ).

ყველაზე ადრეული ტექსტები იაპონიაში შექმნილია კლასიკურ ჩინურზე, ტექსტებს, სავარაუდოდ, კანბუნის მეთოდით იაპონურად კითხულობდნენ. ტექსტების ნაწილში ჩანს იაპონური გრამატიკის გავლენა. მაგ. ზმნის დაყენება ობიექტის შემდეგ. ამგვარ „ჰიბრიდულ“ ტექსტებში დროდადრო ჩინურ ნიშნებს ფონეტიკურ ნიშნებად ანაცვლებდნენ-ხოლმე იაპონური ნაწილაკების გამოსახატავად. დროთა განმავლობაში ჩინური სადამწერლო ნიშნების გამოყენება ისე გახშირდა რომ საბოლოოდ მანიოგანა (’) წარმოიშვა. ეს სისტემა ადგილ-ადგილ ისედაც გამოიყენებოდა კოჯიკის არაპროზაულ ტექსტებში მანამ, სანამ უკვე ჩამოყალიბებული ფორმის მქონე მანიოშუს (’) გამოიყენებდნენ.
საბრინა ფერილი

საბრინა ფერილი ( დ. 28 ივნისი 1964, რომი, იტალია) — იტალიელი თეატრისა და კინოს მსახიობი.

ბიოგრაფია
საბრინა ფერილი დაიბადა 1964 წლის 28 ივნისს, იტალიის დედაქალაქ რომში. კარიერა დაიწყო 1980-იანი წლებიდან, როგორც კინომსახიობმა. მუშაობდა რომის კინემატოგრაფიულ ცენტრში, სადაც მონაწილეობას იღებდა ადგილობრივ დრამატულ დადგმებში. პირველი წარმატებული ფილმი იყო „წითელი ამერიკელი“, რომელიც გამოვიდა 1991 წელს. შემდგომ მონაწილეობას იღებდა სხვადასხვა პროექტებში. აღსანიშნავია ასევე ფილმი „შესანიშნავი ცხოვრება“. შემდეგ წლებში სერიალებსა და ფილმებში გვევლინებოდა მეორეხარისხოვან როლებში. 2000 წელს გადაიღო ჟურნალ -სთვის, რომელიც საბოლოო ჯამში 1 მლნ. ეგზემპლარად გაიყიდა.

საბრინა ფერილი ცნობილია ასევე როგორც საფეხბურთო კლუბ რომას გულშემატკივარი. 1998 წელს ფერილი საზოგადოებას დაპირდა, თუ რომა იტალიის ჩემპიონი გახდებოდა იგი სტრიპტიზს იცეკვებდა. 2001 წელს საფეხბურთო კლუბი რომა იტალიის ჩემპიონატის გამარჯვებული გახდა, სადაც საბრინა ფერილიმ რომში დიდი ცირკის ტერიტორიაზე პუბლიკის თანდასწრებით სტრიპტიზი იცეკვა.

ფილმოგრაფია
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2011 პლეი-ოფის ეტაპი

პლეი-ოფის ეტაპის მატჩები დაიწყო 8 ოქტომბერს და დასრულდა 23 ოქტომბერს იდენ პარკზე, ოკლენდში ფინალური მატჩით.

ყველა დრო მითითებულია თბილისის დროით.

ცხრილი
1/4 ფინალები
ირლანდია - უელსი
----

ინგლისი - საფრანგეთი
----

სამხრეთი აფრიკა - ავსტრალია
----

ახალი ზელანდია - არგენტინა
----

1/2 ფინალები
უელსი - საფრანგეთი
----

ავსტრალია - ახალი ზელანდია
----

მესამე ადგილი
უელსი - ავსტრალია
----

ფინალი
საფრანგეთი - ახალი ზელანდია
გაერთიანება 90/მწვანეები

გაერთიანება 90/მწვანეები — მწვანე პოლიტიკური პარტია გერმანიაში. ჩამოყალიბდა 1993 წელს „მწვანეებისა“ (შეიქმნა დასავლეთ გერმანიაში 1980 წელს) და გაერთიანება 90-ის (შეიქმნა აღმოსავლეთ გერმანიაში 1990 წელს) შერწყმით. „მწვანეები“ პირველად ხელისუფლების სათავეში - საუკუნეთა მიჯნაზე მოვიდნენ იოშკა ფიშერის მეთაურობით, სოციალ-დემოკრატებთან ერთად. ამჟამად, პარტიას სათავეში უდგას ცნობილი პოლიტიკოსი, ბუნდესტაგის მრავალგზის წევრი კლაუდია როტი. პარტიას ბუნდესტაგში 118 წარმომადგენელი ჰყავს.

მწვანეები წარმოდგენილნი არიან გერმანიის ყველაზე მდიდარი და შეძლებული მხარეების მთავრობებში (ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალია, რაინლანდ-პფალცი და ა.შ). 2011 წელს პარტიამ მნიშვნელოვან წარმატებებს მიაღწია რეგიონულ არჩევნებში. ბადენ-ვიურტემბერგში ისტორიაში პირველად გერმანიის ფედერალური მხარის მინისტრ-პრეზიდენტად აირჩიეს, არა სოციალ-დემოკრატიული ან ქრისტიან დემოკრატიული პარტიის წარმომადგენელი, არამედ მწვანეთა პარტიის წევრი ვინფრიდ კრეჩმანი. მწვანეთა პარტიას 60000-მდე წევრი ჰჰყავს. მასთან დაახლოვებულ ორგანიზაციად ჰაინრიხ ბიოლის ფონდს მიიჩნევენ.

პოლიტიკური პლატფორმა
პარტიის ძირითადი იდეოლოგიური მიმართულებებია მწვანე პოლიტიკა და სოციალური ლიბერალიზმი. მის პოლიტიკურ პოზიციას ზოგადად მემარცხენე-ცენტრისტულად აღწერენ, მაგრამ ზოგი წყარო მას ცენტრისტულად აღწერს. დასავლეთ გერმანიის „მწვანეებმა“ გადამწყვეტი როლი ითამაშეს ევროპაში მწვანე პოლიტიკის განვითარებაში.

შედეგები არჩევნებში
ფედერალური პარლამენტი (ბუნდესტაგი)
ევროპის პარლამენტი
წარბასთუმანი

წარბასთუმანი — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, არალის თემში. მდებარეობს მდინარე ქვაბლიანის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1280 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 20 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 44 ადამიანი.
უნწა

უნწა — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ბენარის თემში. მდებარეობს ახალციხის ქვაბულში, მდინარე ოცხის (ქვაბლიანის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1120 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 15,5 კილომეტრით. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ვარხანის სასოფლო საბჭოში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 275 ადამიანი.
ღორძე

ღორძე — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, სამყურის თემში. მდებარეობს ახალციხის ქვაბულის სამხრეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 1290 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 35 კმ-ით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 227 ადამიანი.
ქვემო ენთელი

ქვემო ენთელი — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ბოლაჯურის თემში. მდებარეობს ფერსათის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1260 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 10,5 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 21 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 350 ადამიანი.
იუნუს-ბეკ ევკუროვი

იუნუს-ბეკ ევკუროვი ( დ. 29 ივლისი, 1963, ტარსკოე, ჩრდილოეთ ოსეთი) — რუსი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე. 2008 წლის 30 ოქტომბრიდან ინგუშეთის პრეზიდენტი. რუსეთის ფედერაციის გმირი (2000).
დაიბადა 1963 წლის 29 ივლისს, სოფელ ტარსკოეში. ჰყავს ექვსი ძმა და ხუთი და. გაიზარდა ქალაქ მალგობეკში. სკოლა დაამთავრა ბელსანში.
1982-1984 წწ. მსახურობდა წყნაროკეანური ფლოტის ქვეით ჯარში. სწავლობდა აგრეთვე რიაზანის საჰაერო-სადესანტო უმაღლეს სასწავლებელში, რომელიც 1989 წელს დაამთავრა. 1997 წელს დაამთავრა ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია.

2009 წლის 22 ივნისს ევკუროვზე თავდასხმის მცდელობა განხორციელდა, რის შედეგად პრეზიდენტის ერთ-ერთი დაცვის წევრი ადგილზევე გარდაიცვალა. თვით ევკუროვი და კიდევ ორი ადამიანი მძიმედ დაშავდა; იმ მომენტისთვის ევკუროვი ჯანმრთელობის მხრივ საკმაოდ მძიმე მდგომარეობაში იყო. 2009 წლის 23 ივნისს ევკუროვის თავდასხმის მცდელობაში ოთხი ეჭვმიტანილი დააკავეს. ანონიმური წყაროების მიხედვით, დაკავებულ პირებს ჰქონდათ კავშირი არაკანონიერ სამხედრო ფორმირებასთან. 2009 წლის 13 ოქტომბერს ალექსანდრე ბორტნიკოვმა განაცხადა, რომ ევკუროვზე თავდასხმის მონაწილენი განადგურებულები არიან. საგამოძიებო კომიტეტის მიხედვით, თავდასხმის ორგანიზაციაში მონაწილეები არიან აგრეთვე ალექსანდრე ტიხომიროვი და მაჰომედ ცოკიევი, რომლებიც ძებნაში არიან გამოცხადებულები.
ალექსანდრე ტიხომიროვი მოკლულ იქნა 2010 წლის 2 მარტს სოფელ ეკაჟევოში (ინგუშეთი).
არგონი

არგონი (; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მესამე პერიოდის, მეთვრამეტე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მერვე ჯგუფის მთავარი ქვეჯგუფის, ა) ქიმიური ელემენტი. ატომური ნომერია — 18, ატომური მასა — 39.948. დედამიწის ატმოსფეროში მესამე ელემენტია თავისი გავრცელებით (აზოტის და ჟანგბადის შემდეგ) — 0,93 % მოცულობის მიხედვით. არგონი ინერტული ერთ ატომიანი, უფერო, უსუნო და უგემო აირია.

ისტორია
არგონის აღმოჩენის ისტორია იწყება 1785 წელს, როდესაც ინგლისელმა ფიზიკოსმ,ა და ქიმიკოსმაჰენრი კავენდიშმა, ჰაერის შემადგენლობის კვლევისას, გადაწყვიტა დაედგინა მთლიანად იჟანგებოდა თუ არა ჰაერში მყოფი აზოტი სრულად. რამდენიმე კვირის განმავლობაში -ს მაგვარ მილაკში ჰაერისა და ჟანგბადის ნარევზე დრო და დრო ზემოქმედებდა ელექტრო განმუხტვით, რის შედეგადაც წარმოიქმნებოდა რუხი ფერის აზოტის ოქსიდის სულ ახალი და ახალი პორციები, რომელსაც მკვლევარი პერიოდულად ხსნიდა ტუტეში. რამდენიმე ხნის შემდეგ ჟანგების წარმოქმნა შეწყდა, მაგრამ დარჩენილი ჟანგბადის დაკავშირების შემდეგ დარჩა აირის ბუშტი რომლის მოცულობა დიდი ხნის განმავლობაში არ იცვლებოდა ჟანგბადის გარემოში ელ. განმუხტვის ზემოქმედების მიუხედავად. კავენდიშმა ბუშტის მოცულობა შეაფასა თავდაპირველი ჰაერის მოცულობის 1/120-ად. ბუშტის გამოცნობა კავენდიშმა ვერ მოახერხა, ამიტომაც მიატოვა თავისი კვლევები, და არც გამოუქვეყნებია მისი შედეგები. მხოლოდ დიდი ხნის შემდეგ ინგლისელმა ფიზიკოსმა ჯეიმზ კლერკ მაკსველმა შეაგროვა და გამოაქვეყნა კავენდიშის ხელნაწერები და ლაბორატორიული ჩანაწერები.

არგონის აღმოჩენის შემდგომი ისტორია დაკავშირებულია ჯონ უილიამ სტრეტის სახელთან, რომელმაც რამდენიმე წელი დაუთმო აირების სიმკვრივეების კვლევას, განსაკუთრებით აზოტისას. გაირკვა, რომ ლიტრი აზოტი, რომელიც მიღებულია ჰაერისაგან უფრო მეტს იწონის, ვიდრე ლიტრი «ქიმიური» აზოტი (რომელიც მიიღება რომელიმე აზოტშემცველი ნაერთის დაშლით, მაგალითად, აზოტის ზეჟანგი, აზოტის ოქსიდები, ამიაკი, შარდი ან სელიტრა) განსხვავდება - 1,6 მგ-ით (პირველის წონა იყო 1,2521 გრ, ხოლო მეორესი 1,2505 გრ). ეს სხვაობა არც თუ ისე ცოტაა, ცდის შეცდომად რომ ჩაითვალოს. ამასთან ის ყოველთვის მეორდება მიუხედავად წყაროსი თუ საიდან მიიღებოდა ქიმიური აზოტი.

არგონი (ნეონთან ერთად) შეიმჩნევა ზოგ ვარსკვლავზე და პლანეტურ ნისლებში. საერთოდ ის კოსმოსში უფრო მეტია, ვიდრე კალციუმი, ფოსფორი, ქლორი, ამ დროს დედამიწაზე არის უკუ დამოკიდებულება.

დედამიწის ქერქი
არგონი — ჰაერში მესამე ელემენტია შემადგენლობით აზოტის და ჟანგბადის შემდეგ, დედამიწის ატმოსფეროში საშუალოსტატისტიკური შემცველობა შეადგენს მოცულობის 0,934 % და მასის 1,288 %. შესაძლოა ნაერთების არსებობა კავშირებით - და -: 3 და .

იზოტოპები
არგონი დედამიწის ატმოსფეროში წარმოდგენილია სამი სტაბილური იზოტოპით: 36 (0,337 %), 38 (0,063 %), 40 (99,600 %). მძიმე არგონის იზოტოპის 40 თითქმის მთლიანიი მასა დედამიწაზე წარმოქმნილია კალიუმის რადიოაქტიური იზოტოპის 40(ამ იზოტოპის შემცველობა ამოფრქვეულ ქანებში საშუალოდ შეადგენს 3,1 გრ/ტ) რადიოაქტიური დაშლის შედეგად. რადიოაქტიური კალიუმის დაშლა მიმდინარეობს ორი მიმართულებით ერთდროულად:

\
ლახეფა

ლახეფა — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში, ტვიშის თემში. მდებარეობს ხვამლის მთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე რიონის ხეობაში. ზღვის დონიდან 650 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 40 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 25 ადამიანი.
ლაჯანა

ლაჯანა — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში, ორბელის თემში. მდებარეობს მდინარე ლაჯანურის (რიონის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 630 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 289 ადამიანი.
მახურა

მახურა — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში, ზუბის თემში. მდებარეობს ასხის მასივის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 700 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 21 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 47 ადამიანი.
ნაკურალეში

ნაკურალეში — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ხვამლის მასივის ჩრდილოეთ კალთაზე. თემის ცენტრი (სოფლები: ცხუკუშერი). ზღვის დონიდან 840 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 16 კილომეტრით.

სოფელში შემონახულია საუკუნის დარბაზული ეკლესია. ინტერიერი მოხატულია საუკუნეში. ნაკურალეშის მახლობლად დგას წმინდა გიორგის გუმბათოვანი ეკლესია (განვითარებული შუა საუკუნეებში, გადაკეთებულია საუკუნეში).

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 39 ადამიანი.
ნასპერი

ნასპერი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში, ღვირიშის თემში. მდებარეობს ხვამლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მდინარეების ცხენისწყლისა და რიონის წყალგამყოფზე. ზღვის დონიდან 920 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 149 ადამიანი.
ორბელი (ცაგერის მუნიციპალიტეტი)

ორბელი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: გაგულეჩი, კურცობი, ლაჯანა, წილამიერი). მდებარეობს მდინარე ლაჯანურის (რიონის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში, ლაჯანურის წყალსაცავის ჩრდილოეთით. ზღვის დონიდან 600 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 705 ადამიანი.
სიმონ ჯაფარიძე

სიმონ ბიჭიას ძე ჯაფარიძე (დ. 25 მაისი, 1896, ხრეითი, ჭიათურის მუნიციპალიტეტი — გ. 27 აგვისტო, 1929 მწვ. თეთნულდი, დაკრძალულია თბილისში, ვერის ბაღში) — ქართველი სპორტსმენი, ალპინისტი, გეოლოგი, ლოპოტის თეთრი მარმარილოს საბადოს აღმომჩენი (1928), ქართული მთამსვლელობის ერთ-ერთი ორგანიზატორი და თვალსაჩინო წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
სიმონ ჯაფარიძე დაიბადა 1896 წლის 25 მაისს, სოფელ ხრეითში. 1922-1929 წწ. სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტექნიკურ ფაკულტეტზე, შემდეგ კი საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. 1925 წელს მონაწილეობდა გიორგი ნიკოლაძის მიერ იალბუზზე მოწყობილ პირველ საბჭოთა ასვლაში. 1926-1928 წლებში კი კავკასიონზე ყველა მნიშვნელოვანი ასვლის სულისჩამდგმელად და ორგანიზატორად გვევლინება. ამ პერიოდში გამოჩნდა მისი, როგორც უებრო მთამსვლელისა და ორგანიზატორის ტალანტი, მისი უშუალო ხელმძღვანელობით ეყრება საფუძველი კავკასიონის მაღალმთიანეთის მეცნიერულ შესწავლას.

1927 წელს თავის დასთან — ალექსანდრასთან, მოხევე გამყოლებთან გახა წიკლაურთან და იაგორ კაზალიკაშვილთან ერთად, სრულიად ახალი გზით — გერგეტის მყინვარის გავლით ადის მყინვარწვერზე და მწვერვალზე დგამს ჯიხურს, რომელშიც თვითმწერ მეტეოროლოგიურ ხელსაწყოებს ათავსებს ამინდზე დაკვირვებისათვის. ერთი კვირის შემდეგ იგი კვლავ ადის მყინვარწვერზე ავტომატური ჩანაწერის მოსახსნელად. იმდროისათვის ეს იყო მსოფლიოში პირველი ავტომატური ჩანაწერი ასეთ სიმაღლეზე. ამ ფაქტს დიდი საერთაშორისო გამოხმაურება ჰქონდა.

კვლევის შედეგები ინგლისის გეოგრაფიული საზოგადოების ჟურნალში დაიბეჭდა, ხოლო მწვერვალიდან მოხსნილი დიაგრამა, პარიზში, მსოფლიო მიღწევათა გამოფენაზე გაიგზავნა. 1928 წელს სიმონ ჯაფარიძის ხელმძღვანელობით მყინვარწვერზე ეწყობა პირველი რადიო და კინოექსპედიცია, რომლის შემადგენლობაში 41 კაცია (მათ შორის 7 ქალი). პირველად მთამსვლელობის ისტორიაში, მწვერვალზე ორი კინოაპარატი ამუშავდა და რეჟისორ ნიკოლოზ ლებედევის ხელმძღვანელობით გადაიღეს ფილმი „კავკასიის კარიბჭე“. იმავე წელს კახეთში, ლოპოტის ხეობაში მიაკვლია და აღმოაჩინა მანამდე სრულიად უცნობი თეთრი მარმარილოს საბადო, რომელიც თითქმის 60 წლის განმავლობაში მსოფლიოს 57 ქვეყანაში გაჰქონდათ და დიდი მოწონებით სარგებლობდა. 1929 წელს სიმონ ჯაფარიძე მონაწილეობს გიორგი ნიკოლაძის ექსპედიციაში, რომლის მიზანი თეთნულდზე ასვლა იყო. ასვლის მცდელობა ტრაგიკულად დამთავრდა. განსაცდელში ჩავარდნილი თანამგზავრის — პიმენ დვალის გადასარჩენად ყველაფერი იღონა, მაგრამ მისი გადარჩენა ვერ შეძლო და ისიც თან გადაჰყვა. ქართველ მთამსვლელთაგან ეს იყო პირველი მსხვერპლი კავკასიონზე.

სიმონ ჯაფარიძის ხსოვნის უკვდავსაყოფად მისი სახელი მიენიჭა მწვერვალს კავკასიონზე და ყაზბეგის მაღალმთიან მეტეოროლოგიურ სადგურს. სოფელ ხრეითში, მამაპაპეულ სახლში გახსნილია მთამსვლელ ჯაფარიძეთა მემორიალური სახლ-მუზეუმი (1983). დაკრძალულია ვერის ბაღში თავისი და-ძმის გვერდით.
ვალერიან ქანთარია

ვალერიან ირაკლის ძე ქანთარია (დ. 23 ივნისი, 1900, სოფ. აკეთი, ახლანდ. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი — გ. 16 ივნისი, 1973, თბილისი) — ქართველი საბჭოთა მეცნიერი, აგრონომი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1947), პროფესორი (1947), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1957), საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1961).

თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა სკოლაში პედაგოგად, თელავის მევენახეობისა და მეღვინეობის კავაშირო ინსტიტუტის უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად (1931–1937), საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მევენახეობის კათედრის გამგედ (1937–1973). იკვლევდა ვაზის ქირურგიის თეორიასა და პრაქტიკას, ვაზის აგროტექნიკასა და სელექციას. გამოიყვანა სუფრის ყურძნის ახალი ჯიში — „თბილისური“. არის 170 სამეცნიერო შრომის ავტორი, დაჯილდოებულია 2 შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.
ალექსანდრე ჯაფარიძე

ალექსანდრე (ალიოშა) ბიჭიას ძე ჯაფარიძე (დ. 20 თებერვალი, 1899, ხრეითი, ჭიათურის მუნიციპალიტეტი — გ. 12 ოქტომბერი 1945, მწვ. უშბა, დაკრძ. თბილისში, ვერის ბაღში) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი, ალპინისტი, მთამსვლელობის ორგანიზატორი და საქართველოს ალპური კლუბის ერთ-ერთი დამაარსებელი (1936), ქართული ალპინისტური სკოლის შემქმნელი. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1934), საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1941).

ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ელექტრო-მექანიკის ფაკულტეტი. შესრულებული აქვს ასზე მეტი ასვლა პამირისა და კავკასიონის მწვერვალებზე. საეტაპო და მნიშვნელოვანი იყო მისი ხელმძღვანელობით განხორციელებული პირველი ასვლები თეთნულდზე (1930), უშბაზე (1934), უსახელო მწვერვალზე პამირში (1936), ცენტრალური კავკასიონის მცირე (1938) და დიდი ტრავერსი (1940), ასვლები ახალი გზით მყინვარწვერზე (1931), 1943 წლის ზამთრის ასვლა უშბაზე.

პირველმა შეისწავლა და გამოიკვლია ხვამლის, ორხვის, ორპირის, ტვიშის, შიომღვიმისა და უფლისციხის გამოქვაბულები, კაცხის სვეტი. 1936-1940 და 1943-1945 წლებში იყო საქართველოს ალპური კლუბის თავმჯდომარე. ხსოვნის უკვდავსაყოფად მისი სახელი მიენიჭა მის მიერ დაარსებულ საქართველოს ალპურ კლუბს (1945), მწვერვალებს პამირსა და კავკასიონზე, სოფელ ხრეითში, მამაპაპეულ სახლში გახსნილია მთამსვლელ ჯაფარიძეთა მემორიალური სახლ-მუზეუმი (1983).

დაკრძალულია ვერის ბაღში თავისი და-ძმის გვერდით.
ოფიტარა

ოფიტარა — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში, ოყურეშის თემში. მდებარეობს ხვამლის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ცხენისწყლის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 650 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 25 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 27 ადამიანი.
ოყურეში

ოყურეში — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ოფიტარა). მდებარეობს ხვამლის ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ცხენისწყლის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 500 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. ოყურეში ერთ-ერთია იმ რამდენიმე სოფლიდან, სადაც მოდის ვაზის ჯიში ოყურეშის უსახელოური. სოფელში დგას კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი ოყურეშის ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 387 ადამიანი.
ვალენსიის ტბა

ვალენსიის ტბა, ტაკარიგუა — ტბა ჩრდილოეთ ვენესუელაში. ადმინისტრაციულად ვრცელდება კარაბობოსა და არაგუის შტატებში. გაწოლილია კორდილიერა-დე-ლა-კოსტის აუზში, ზღვის დონიდან 410 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 350 კმ². საშუალო სიღრმე 18 მ, მაქსიმალური სიღრმე 39 მ. აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 29 კმ-ზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 16 კმ-ზე.
სამძივარი

სამძივარი, სამძიმარი, ქართული ფოლკლორის პერსონაჟი, მითოლოგიური პანთეონის გმირი, ხახმატის ჯვრის დობილი წარმოშობით მატრიარქატის დროინდელი, დალის მსგავსი ქალღმერთია. იგი ლამაზია, კეკლუცად ირთვება, ხელსაქმეს მისდევს, აქვს მაქციობის უნარი. გამჟღავნებისას საცხოვრებელ ადგილს იცვლის სამძივარი ღვთის შვილთა და მახვეწართა კეთილი შუამავალია.
სიუდად-ბოლივარი

სიუდად-ბოლივარი ( — ბოლივარის ქალაქი) — ქალაქი ვენესუელის სამხრეთ-აღმოსავლეთში, ბოლივარის შტატის დედაქალაქი. დაარსდა 1764 წელს სახელით ანგოსტურა, 1846 წელს კი დღევანდელი სახელი ეწოდა. 2010 წელს მისი სავარაუდო მოსახლეობა 350 691 ადამიანს შეადგენდა.

ქალაქი გაშენებულია მდინარე ორინოკოს სიგანეში შევიწროვების ადგილას, სადაც მდინარის სიგანე 1,6 კმ-ია. აღსანიშნავია, რომ სწორედ სიუდად-ბოლივარში გაიდო პირველი ხიდი ორინოკოზე.

სიუდად-ბოლივარის ისტორიული ცენტრი სახელმწიფოს დაცვის ქვეშ იმყოფება, იგი გამოირჩევა ორიგინალური კოლონიური შენობებით პლასა-ბოლივარის გარშემო, მათ შორისაა კათედრალი. დღეისათვის, ქალაქი ვენესუელის აღმოსავლეთ რეგიონების უმნიშვნელოვანესი პორტია მდინარე ორინოკოზე. ამავე დროს, ის ორინოკოს აუზის მთავარო კომერციული ცენტრია, რომლის წარმოებაც მოიცავს ოქროს, რკინის მადანს, მსხვილფეხა რქოსან საქონელს, ტყავის ნედლეულსა და უიშვიათეს ხე-მასალას.

1973 წელს სიუდად-ბოლივარში გაიხსნა თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი, რომელსაც ქალაქის ცნობილი შვილის, დინამიკური სკულპტორის — ხესუს რაფაელ სოტოს სახელი ეწოდა.

გალერეა
სანორჩი

სანორჩი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში, ღვირიშის თემში. მდებარეობს მდინარეების ცხენისწყლისა და რიონის წყალგამყოფზე. ზღვის დონიდან 800 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 59 ადამიანი.
სპათაგორი

სპათაგორი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: სპათაგორი, ლაცორია, ლეშკედა). მდებარეობს ლაჯანურის წყალსაცავის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 640 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 106 ადამიანი.
სურმუში

სურმუში — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში, ლაილაშის თემში. მდებარეობს მდინარე ლაჯანურის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 800 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით. სურმუშს ჩრდილოეთიდან მდ. ხელიშური (თეთრიღელე) ჩამოუდის. აქვეა აგებული ლაჯანურჰესის კაშხალი, სოფელი ცნობილია სამკურნალო გოგირდოვანი წყლებით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 143 ადამიანი.
ტვიში

ტვიში — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ლახეფა, ორხვი, ქორენიში). მდებარეობს მდინარე რიონის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 400 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 33 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 205 ადამიანი.