iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბორნისთავის არქეოლოგიური ძეგლები

ნიჩბისისხევის სამაროვანი და ბორნისთავის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი აღმოსავლეთ საქართველოში, სოფელ ახალი ნიჩბისის (მცხეთის მუნიციპალიტეტი) მახლობლად, მდ. მტკვრისა და ნიჩბისისწყლის შესართავთან, ადგილ „ბორნისთავზე“. სხვადასხვა დროს აქ გაითხარა ნეოლითური, გვიანბრინჯაო-ადრე რკინის ხანის, გვიანანტიკური და ადრე შუა საუკუნეების სამაროვნები და კულტურული ფენები. ძეგლი ბოლომდე შესწავლილი არაა.

ძეგლი შემთხვევით აღმოჩნდა 1983 წელს მშენებლობის დროს. 1984 წელს მცხეთის მუდმივმოქმედმა არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღ. ა. აფაქიძე) დაიწყო ძეგლის შესწავლა. გაითხარა ადრესამიწათმოქმედო კულტურის ნამოსახლარის ფრაგმენტები, ბაზალტისა და რიყის ქვისაგან დამზადებული შრომის იარაღები, მოყავისფროდ გამომწვარი თიხის ჭურჭელი მცენარეული ჩანართებით. ნამოსახლარი თარიღდება ძვ. წ. ათასწლეულით. იქვე აღმოჩნდა ადრებრინჯაოს ხანის ნამოსახლარის ფრაგმენტები და სამეურნეო ორმოები კერამიკის ფრაგმენტებით, ობსიდიანის ანატკეცებით, საქონლის ძვლებით.

გვიანბრინჯაო-ადრერკინის ხანის (ძვ. წ. - საუკუნეების) სამაროვანზე გაითხარა რამდენიმე ათეული ქვაწრიანი და წრიულქვაყრილიანი ორმოსამარხები. მიცვალებულები დაკრძალული იყვნენ თავით ჩრდილოეთისაკენ, მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე, კიდურებმოკეცილნი. სამარხებში აღმოჩნდა ბრინჯაოს ფოთლისებური სატევრები, შუბისპირები, ისრისპირები, ირმის რქის ძირის კვერთხისთავი და სხვ. იმავე ტერიტორიაზე გაითხარა - საუკუნეებით დათარიღებული გვიანანტიკური ხანის სამაროვანი და ნამოსახლარი. ორმოსამარხებში აღმოჩნდა მოვარდისფროდ გამომწვარი თიხის ჭურჭელი და სხვადასხვა მასალის სამკაული.
ჭადრაკი და შაში

ჭადრაკი და შაში — პირველი ქართულენოვანი სპეციალური საჭადრაკო გაზეთი, რომელიც 1937 წელს გამოიცა თბილისში.

ისტორია და გამოცემა
გაზეთი „ჭადრაკი და შაში“ პირველი სპეციალიზებული ქართულენოვანი გამოცემა იყო, რომელიც მთლიანად ჭადრაკსა და შაშს ეძღვნებოდა. ის იყო ორენოვანი — მასალები ქვეყნდებოდა როგორც ქართულ, ისე რუსულ ენებზე. ამ გაზეთის, სულ მცირე, ოთხი ნომერი გამოიცა. ამ გამოცემის შექმნის იდეა ეკუთვნოდა ქართველ მოჭადრაკესა და საჭადრაკო მოღვაწეს კოტე ღამბარაშვილს. ღამბარაშვილმა, რომელიც აქტიურად მონაწილეობდა 1930-იანი წლების საქართველოს საჭადრაკო ცხოვრებაში, 1930-იან წლებში გამოაქვეყნა წერილი სპორტულ გაზეთ „ფიზკულტურელში“, სადაც ასაბუთებდა საქართველოში სპეციალური საჭადრაკო გაზეთის გამოცემის მნიშვნელობას (ამ პერიოდში მოსკოვში გამოდიოდა გაზეთი „64“).
გამბიტი (საჭადრაკო გამოცემა)

გამბიტი — ქართული საჭადრაკო გამოცემა 1990-იან-2000-იან წლებში. გამოდიოდა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის პროფესორის ავთანდილ წილოსანის ინიციატივით.

გამოცემის სტრუქტურა და შინაარსი
„გამბიტი“ წარმოადგენდა ჰიბრიდულ გამოცემას, რადგან მისი ნაწილი წარმოდგენილი იყო გაზეთის ფორმატით, ხოლო მეორე ნაწილი — ჟურნალის სახით. ეს სტრუქტურა ხელს უწყობდა როგორც ოპერატიული ინფორმაციის, ისე უფრო სიღრმისეული მასალების გამოქვეყნებას. გამოცემაში იბეჭდებოდა მრავალი საინტერესო წერილი, რომელთა ავტორები ძირითადად საქართველოს პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის პროფესორ-მასწავლებლები იყვნენ. ამან „გამბიტს“ მიანიჭა აკადემიური სიზუსტე და ხელი შეუწყო საჭადრაკო თეორიის, ისტორიისა და პრაქტიკის შესახებ მაღალი ხარისხის მასალების გავრცელებას. „გამბიტის“ ზუსტი და სრული არქივი ამჟამად საჭიროებს მოძიებას, რათა დადგინდეს გამოცემული ნომრების ზუსტი რაოდენობა.
შამათი (ჟურნალი)

შამათი — 1990-იანი წლების ქართული საჭადრაკო ჟურნალი, რომელიც განკუთვნილი იყო საჭადრაკო კომპოზიციის მოყვარულთათვის.

დაარსება და გამოცემა
ჟურნალი დააარსა დრამატურგმა და საჭადრაკო კომპოზიტორმა ვაჟა დადიანიძემ. „შამათის“ პირველი ნომერი 1992 წელს გამოიცა. მიუხედავად იმისა, რომ ჟურნალი ინტერესით სარგებლობდა, ეკონომიკური სირთულეების გამო, სულ ოთხი ნომრის გამოცემა გახდა შესაძლებელი.

შინაარსი
„შამათში“ ადგილი ეთმობოდა საჭადრაკო კომპოზიციის ორიგინალურ შემოქმედებას. ჟურნალში გამოქვეყნებული იყო იმ წლებში გამართული საერთაშორისო და რესპუბლიკური კონკურსების შედეგები. ოთხივე ნომერი მრავლად შეიცავდა ქართველი საჭადრაკო კომპოზიტორების მრავალ ორიგინალურ ეტიუდსა და ამოცანას. გარდა ამისა, გამოქვეყნებული იყო თემატური ხასიათის სტატიები, რომლებიც საჭადრაკო კომპოზიციის თეორიულ და ისტორიულ საკითხებს ეხებოდა.
ლაზიერი (საჭადრაკო გაზეთი)

ლაზიერი — გაზეთ „საქართველოს რესპუბლიკის“ ყოველთვიური საჭადრაკო დამატება. გამოიცემოდა 1996–2004 წლებში.

ისტორია და გამოცემა
„ლაზიერის“ პირველი ნომერი 1996 წლის მიწურულს, ერევნის მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადის დამთავრების შემდეგ, გამოიცა. გამოცემა თვეში ერთხელ მზადდებოდა და დეტალურად მიმოიხილავდა საქართველოს საჭადრაკო ცხოვრებას. გაზეთის მომზადებაში, რედაქციის თანამშრომლებთან ერთად, აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოს ჭადრაკის ფედერაცია.

სარედაქციო კოლეგია
გამოცემის სარედაქციო კოლეგიაში შედიოდნენ ცნობილი საჭადრაკო მოღვაწეები და ჟურნალისტები. პირველი ნომრის რედაქტორი იყო პირველი ქართველი დიდოსტატი ბუხუტი გურგენიძე. მეორე ნომრიდან დაწყებული, „ლაზიერს“ ხელმძღვანელობდა დავით გურგენიძე. გაზეთ „საქართველოს რესპუბლიკის“ მხრიდან საჭადრაკო გამოცემის კურატორი იყო ჟურნალისტი ანზორ ბასილაია. „ლაზიერს“ გააჩნდა მუდმივი რუბრიკები, რომლებსაც უძღვებოდნენ თენგიზ გიორგაძე, გივი გამრეკელი და ველიმირ კალანდაძე.
სკოლა ჭადრაკი

სკოლა ჭადრაკი - საქართველოს პედაგოგთა კვალიფიკაციის ამაღლებისა და გადამზადების ცენტრალური ინსტიტუტის გაზეთი, რომელიც გამოიცემოდა 2003–2005 წლებში.

ისტორია და გამოცემა
გაზეთის დამფუძნებელი და გამომცემელი იყო ვალერი მესხიშვილი, ხოლო რედაქტორი — დავით გურგენიძე. გამოცემა განკუთვნილი იყო სკოლის მოსწავლეებს შორის ჭადრაკის პოპულარიზაციისთვის.

„სკოლა ჭადრაკი“ გამოიცემოდა 2003 წლიდან 2005 წლამდე და ამ პერიოდში სულ 16 ნომერი გამოვიდა. 2003 წელს გამოვიდა 10 ნომერი, მათ შორის გაორებული იყო 5-6, 7-8 და 9-10. 2004 წელს გამოვიდა 11, 12, 13 და 14 ნომრები. 2005 წელს კი გამოვიდა 15 და 16 ნომრები.

შინაარსი
გაზეთი ფარავდა როგორც მიმდინარე ტურნირების შესახებ ინფორმაციას, ასევე აქვეყნებდა თემატურ სტატიებსა და დიაგრამებს სასწავლო პოზიციების ამოხსნის მიზნით. გაზეთს ჰქონდა რუბრიკა „კიდევაც დაიზრდებიან“, რომლის ფარგლებშიც მკითხველი ეცნობოდა ნიჭიერ ნორჩ მოჭადრაკეებს.
ჭადრაკის სამყარო

ჭადრაკის სამყარო — ქართული საჭადრაკო ჟურნალი, რომელიც გამოდიოდა 1997–1999 წლებში.

ისტორია და გამოცემა
ჟურნალის პირველი ნომერი 1997 წლის ნოემბერში გამოიცა. მისი დამფუძნებელი და გამომცემელი იყო შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება „დედა ენის“ ხელმძღვანელი ვალერი მესხიშვილი. ჟურნალის მთავარი რედაქტორი იყო თენგიზ გიორგაძე. „ჭადრაკის სამყარო“ 48 გვერდიანი იყო, თუმცა მისი გამოცემა ხანმოკლე აღმოჩნდა. სულ ცხრა ნომერი გამოვიდა და 1999 წელს ჟურნალი დაიხურა. ჟურნალში ადგილი ეთმობოდა ჭადრაკის ისტორიას, მიმდინარე საჭადრაკო სიახლეებს და საჭადრაკო კომპოზიციას.
მშოში

მშოში (სომხ. ) — ტრადიციული სომხური კერძი, რომელიც მზადდება ოსპის ან ლობიოს ბაზაზე. მშოშს ხახვს, ნიგოზსა და გარგრის ჩირს უმატებენ. მას მიირთმევენ როგორც ცხლად, ასევე ცივად, გარნირად ან მთავარ კერძად. თუ ის ლავაშზეა დადებული, აპეტაიზერად ითვლება. მისი სახელწოდება მომდინარეობს სიტყვა „მშოშ“-იდან („მიშოშ“-ის შემოკლებული ფორმა, რაც ველურ გარგარს ნიშნავს).

კერძს ტრადიციულად მარხვის დროს ამზადებენ და დასავლეთ სომხეთშია გავრცელებული. არსებობს ვარიაციები, რომლებშიც ხილს გოგრით, მწვანე ლობიოთი ან ჭარხლით ცვლიან, თუმცა ყველაზე ხშირი მაინც გარგარია.

ინგრედიენტები
მშოშის ძირითადი ინგრედიენტებია:

ოსპი ან ლობიო
ხახვი
ნიგოზი
გარგრის ჩირი
მცენარეული ზეთი
მარილი, შავი პილპილი და ოხრახუში

მომზადება
მშოშის მოსამზადებლად ოსპს ან ლობიოს არჩევენ, რეცხავენ და ხარშავენ, შემდეგ კი მარილს აყრიან. წვრილად დაჭრილ ხახვს ცალკე შუშავენ. ნიგოზს ფქვავენ ან წვრილად ჭრიან, ხოლო გარგარის ჩირს რეცხავენ. შემდეგ ყველა ინგრედიენტს ერთად აზავებენ და დაბალ ცეცხლზე 10-15 წუთის განმავლობაში ხარშავენ. მზა კერძს თეფშზე ათავსებენ და შავ პილპილსა და ოხრახუშს აყრიან. მშოშის სერვირება შესაძლებელია როგორც ცხლად, ასევე ცივად.
საჭადრაკო სამყარო

საჭადრაკო სამყარო — 2015-2016 წლებში გამომავალი ქართული ჟურნალი. ჟურნალის რედაქტორი იყო ჟურნალისტი ვაჟა დანელია, ხოლო მის მოადგილე — დავით გურგენიძე. 2015-2016 წლებში ჟურნალის რვა ნომერი გამოვიდა და ის 48 გვერდიანი იყო. ნომრებში იყო მასალები სხვადასხვა ტურნირებიდან. დიდოსტატი დავით ჯოჯუა დებიუტებზე წერდა სტატიებს, წერილები იბეჭდებოდა ქართველ დიდოსტატებსა და მწვრთნელებზე. ჟურნალთან თანამშრომლობდნენ გივი გამრეკელი, ლევან ბრეგაძე და გიორგი მაჭარაშვილი.
ტოსონ შიმაძაკი

}, „კარიბჭე აღმოსავლეთისკენ“)

კინოადაპტაციები
შიმაძაკის რამდენიმე ნამუშევარი ადაპტირებულია ფილმებში, მათ შორის:

1946: „ჰაკაი“, რეჟისორი იუტაკა აბე (დაფუძნებული „დარღვეულ მცნებაზე“)
1948: „განდგომა“, რეჟისორი კეისუკე კინოშიტა (დაფუძნებული „დარღვეულ მცნებაზე“)
1953: „გარიჟრაჟამდე“, რეჟისორი კოზაბურო იოშიმურა (დაფუძნებული „გარიჟრაჟამდე“)
1956: „არაში“, რეჟისორი ჰიროში ინაგაკი (დაფუძნებული „არაშიზე“)
1962: „განდევნილი“, რეჟისორი კონ იჩიკავა (დაფუძნებული „დარღვეულ მცნებაზე“)
2013: იე, რეჟისორი მასატოში აკიჰარა (დაფუძნებული „ოჯახზე“)

მემორიალური ადგილები
ტოსონის მემორიალური მუზეუმი გაიხსნა 1952 წელს მისი დაბადების ადგილას. კიდევ ერთი მემორიალური მუზეუმი გაიხსნა კომოროს ციხესიმაგრის ტერიტორიაზე კომოროში, ნაგანო, 1958 წელს. სახლი, სადაც მან თავისი ბოლო დღეები გაატარა ოისოში, კანაგავაში, ღიაა საზოგადოებისთვის.
ნოღა (სამტრედიის მუნიციპალიტეტი)

ნოღა — სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლების — ზემო ნოღასა და ქვემო ნოღას ძველი საერთო სახელწოდება.

ისტორიულად სოფელი ნოღა შედიოდა საჯავახოს მხარეში, რუსეთის იმპერიის მმართველობის დროს — ოზურგეთის მაზრის ჩოხატაურის უბანში. 1920-იანი წლების დასაწყისში სოფელი გაიყო ზემო ნოღად და ქვემო ნოღად. 1950 წლიდან 1990-იან წლებამდე ორივე სოფელი კვლავ გაერთიანებული იყო ნოღას სახელით. ნოღას მიდამოებში მდებარეობს ტელეფისის ციხის ნანგრევები. სოფელში დაიბადნენ ენათმეცნიერი აკაკი შანიძე და პედაგოგი ლუარსაბ ბოცვაძე.
პრჟიბისლავი

პრჟიბისლავი — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ვისოჩინის მხარეში, ჰავლიჩკუვ-ბროდის რაიონში მდებარეობს. ქალაქის ისტორიული ცენტრი კარგად არის შემონახული და ჩეხეთის კულტურული ძეგლის სტატუსი აქვს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
პრჟიბისლავის მუნიციპალიტეტი 8 ადმინისტრაციული ერთეულისგან შედგება:

პრჟიბისლავი
ჩესკა-იაბლონა
დობრა
დოლნი-იაბლონა
ჰრჟიშტე
პორჟიჩი
რონოვ-ნად-საზავოუ
უტინი

გეოგრაფია
პრჟიბისლავი ქალაქ ჰავლიჩკუვ-ბროდიდან აღმოსავლეთით, დაახლოებით 11 კილომეტრში მდებარეობს, ხოლო იიჰლავადან 21 კილომეტრითაა დაშორებული. მუნიციპალიტეტის ტერიტორია ზემო საზავის ბორცვებზეა, მის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილის სიმაღლე 592 მეტრია ზღვის დონიდან. პრჟიბისლავი მდინარე საზავის მარჯვენა სანაპიროზეა გაშენებული. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე რამდენიმე სათევზაო ტბორია, რომლებსაც წყლით მდინარე საზავა კვებავს.

პრჟიბისლავში ნოტიო კონტინენტური კლიმატია, იცის გრილი ზაფხული და ცივი ზამთარი. ქალაქის საშუალო წლიური ტემპერატურაა 11,9°, ხოლო ნალექების წლიური რაოდენობა 669 მილიმეტრი.

ისტორია
ისტორიულ წყაროებში პრჟიბისლავი პირველად 1257 წელს არის მოხსენიებული. ჰუსიტურ ომებამდე ის სამთო მოპოვების პატარა ქალაქი იყო, ომების დასრულების შემდეგ ეს ტრადიცია კვლავ გაგრძელდა. ომის პერიოდში პრჟიბისლავი ჰუსიტების სამხედრო ბაზა იყო, ის არაერთხელ დაზიანდა ომისა და ხანძრების გამო. ქალაქში ყველაზე დიდი ხანძარი 1767 წელს გაჩნდა, რამაც არაერთი ისტორიული ნაგებობა გაანადგურა.

ღირსშესანიშნაობები
ქალაქის უძველესი ნაგებობა 1497 წლის გოტიკური სტილის კოშკია. კოშკის გვერდით მდებარეობს წმინდა იოანე ნათლისმცემლის შობის ეკლესია, რომელიც ბაროკოს სტილში 1753 წელს აშენდა.

პრჟიბისლავის ციხესიმაგრე 1560 წელს დიდგვაროვანმა ზახარიაშ ჰრადეცელმა ააგო. ციხესიმაგრეში ორი ეზოა. ძველი ეზო ტოსკანური სტილის სვეტებით არის გამორჩეული. დღეს ციხესიმაგრეში მეხანძრეთა მუზეუმია განთავსებული.

ფოტოგალერეა
ზემო ოროზმანის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი = დმანისის მუნიციპალიტეტი
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 41.297955
| გრძედი = 44.181237
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ზემო ოროზმანის ეკლესია — – საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ისტორიულ ქვემო ქართლში, ახლანდ. დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ოროზმანში. მინიჭებული აქვს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი (2006).

ერთნავიანი მომცრო ეკლესიაა. შემორჩენილია დაზიანებული სახით. დგას შემაღლებულ კლდეზე. აგებულია თლილი ქვით. აღმოსავლეთის მხრით დატანებული აქვს ჩუქურთმიანი სარკმელი. კლდეში გამოკვეთილი დარანიდან ერთი გვირაბი თვით ეკლესიაში ადის, მეორე – მოშორებით, მაღალ მთაზე. ეკლესიის გარშემო, სასაფლაოზე ქართულწარწერიანი საფლავის ქვებია.
კალმარის კოქტეილი

კალმარის კოქტეილი ― ზღვის პროდუქტებისგან მომზადებული კერძი, რომელსაც ორდ’ივრად (აპეტაიზერი) მიირთმევენ. ის კრევეტების კოქტეილს წააგავს, მაგრამ მთავარი ინგრედიენტი კრევეტის ნაცვლად კალმარია.

1969 წელს შეერთებულ შტატებში კალმარის კოქტეილი ერთ-ერთი ისეთი კერძი იყო, რომელიც თევზის დეფიციტის პერიოდში ერთგვარ შემცვლელად გამოიყენებოდა. მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის მკვლევარებმა შექმნეს კალმარის მარტივად გასასუფთავებელი მოწყობილობა და კვლევისთვის 70 კაციან დეგუსტატორთა ჯგუფს წარუდგინეს მისი კოქტეილი, შემწვარი რგოლები და წვნიანი. მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ში კალმარი პოპულარული არ იყო, ის თითქმის მხოლოდ აზიურ რესტორნებში იყიდებოდა და გამოკითხვებმა კალმარის მიმართ საზოგადოების ნეგატიური აღქმა გამოავლინა, დეგუსტატორთა ჯგუფმა კერძებს მაღალი შეფასება მიანიჭა.
პიკი

პიკი — ლურჯი, სიმინდის ფქვილისგან მომზადებული პური, რომელიც ჰოპის ტომის სამზარეულოსთვისაა დამახასიათებელი.

პიკის მოსამზადებლად ლურჯ სიმინდს, ჰოპის ტომისთვის ძირითად და უმნიშვნელოვანეს მარცვლეულს, ჯერ ფქვილად აქცევენ, შემდეგ კი ურევენ წყალსა და დამწვარი ბუჩქების ან ღვიის ხეებისგან დარჩენილ ნაცარსნიქსტამალიზაციის მიზნით (სიმინდის კვებითი მოდიფიკაცია კირის ან სხვა ტუტეების საშუალებით). თხელ ცომს ხელით უსვამენ დიდ, ბრტყელ საცხობ ქვაზე, რომელიც ცეცხლზეა გაცხელებული და დაფარულია როგორც გოგრისა და მზესუმზირის ზეთით, ასევე საზამთროს თესლით. პიკის პური თითქმის მყისიერად ცხვება და ქვიდან ცვივა იმდენად თხელ ნაჭრებად, რომ გამჭვირვალეა.

პიკის დამზადებას რამდენიმე დღე სჭირდება. პურის ამ სახეობას ამზადებენ ქალები შეყვარებულობისა და ქორწინების რიტუალის სხვადასხვა ფაზაში და წყვილი მას ქორწინების ცერემონიის დილით მიირთმევს. ზოგიერთ შემთხვევაში მას კაჩინას მოცეკვავეები არიგებენ.
ესკეიშადა

ესკეიშადა — ტრადიციული კატალონიური კერძი, რომელიც მზადდება დაჭრილი, დამარილებული ვირთევზის, პომიდვრის, ხახვის, ზეითუნის ზეთისა და ძმრისგან, ზოგჯერ კი ზეთისხილი ან მოხარშული კვერცხიც ახლავს გარნირად. რეცეპტები განსხვავებულია, ზოგიერთი მზარეული კერძს ამატებს სხვა ინგრედიენტებს, მაგალითად ბადრიჯანსა და ბულგარულ წიწაკას. ესკეიშადას განსაკუთრებით ხშირად ამზადებენ თბილ ამინდში და ზოგჯერ ზაფხულის კერძადაც კი ითვლება.

ესკეიშადას ზოგჯერ „კატალონიურ სევიჩესაც“ უწოდებენ, რადგან დამარინადებულ უმ თევზს წარმოადგენს (მიუხედავად იმისა, რომ ვირთევზას მარილში ხარშავენ და აშრობენ). კერძის სახელწოდება მომდინარეობს კატალონიური ზმნიდან „”, რაც ნიშნავს დახევას ან დაქუცმაცებას. ხორცის სწორი ტექსტურის მისაღწევად, ესკეიშადასთვის ვირთევზას ყოველთვის თითებით აქუცმაცებენ, რაზეც საკვების სახელიც მეტყველებს.
პარსონსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი პარსონსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჯონ პარსონსის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 41.12 კმ, სიღრმე — 2.21 კმ.

სატელიტური კრატერები
პალმიერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი პალმიერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა იტალიელი ფიზიკოსის, სეისმოლოგის, მეტეოროლოგისა და პედაგოგის, ლუიჯი პალმიერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 39.84 კმ, სიღრმე — 2.19 კმ.

სატელიტური კრატერები
პიქტე (მთვარის კრატერი)

კრატერი პიქტე — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მარკ ოგიუსტ პიქტეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 59.95 კმ, სიღრმე — 2.71 კმ.

სატელიტური კრატერები
სინასი (მთვარის კრატერი)

კრატერი სინასი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა სიმონ გეორგ ფონ სინას პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 11.67 კმ, სიღრმე — 1.91 კმ.

სატელიტური კრატერები
მალაპერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი მალაპერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა შარლ მალაპერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 72.38 კმ, სიღრმე — 2.77 კმ.

სატელიტური კრატერები
პარკჰერსტი (მთვარის კრატერი)

კრატერი პარკჰერსტი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჯონ ედელბერტ პარკჰერსტის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 93.08 კმ, სიღრმე — 2.84 კმ.

სატელიტური კრატერები
მაკლაფლინი (მთვარის კრატერი)

კრატერი მაკლაფლინი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა დინ ბენჟამინ მაკლაფლინის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 75.29 კმ, სიღრმე — 2.78 კმ.

სატელიტური კრატერები
ნიქოზიის ხოცვა-ჟლეტა

ნიქოზიის ხოცვა-ჟლეტა — ოსმალეთის იმპერიის მიერ 1570-1573 წლების ოსმალეთ-ვენეციის ომის დროს მოწყობილი ხოცვა-ჟლეტა ნიქოზიაში, კვიპროსში, რომელსაც 20 000-ზე მეტი ბერძენის სიცოცხლე ემსხვერპლა.

მოვლენები
1570 წლის 3 ივლისს კვიპროსზე ოსმალეთის იმპერიის ჯარები შეიჭრნენ. 22 ივლისს პიალი ფაშამ, პაფოსის, ლიმასოლისა და ლარნაკას დაკავების შემდეგ, თავისი არმია ნიქოზიისკენ მიმართა და ქალაქს ალყა შემოარტყა. ქალაქმა ალყაში ერთ თვეზე მეტი ხნის განმავლობაში გაძლო და 1570 წლის 9 სექტემბერს დაეცა. იმ დღეს, ქალაქის მცველებს საბრძოლო მასალა გამოელიათ, ხოლო მე-15 შეტევამ კედლების გარღვევა მოახერხა. ალყის დროს და მის შემდეგ დაახლოებით 20 000 ბერძენი მცხოვრები დაიღუპა. ყველა ეკლესია, საზოგადოებრივი შენობა და სასახლე გაძარცვეს. ქალაქის ღორებიც კი, რომლებსაც მუსლიმები უწმინდურად მიიჩნევდნენ, მოკლეს და მხოლოდ მონებად გასაყიდი ქალები და ბიჭები დაიტოვეს ტყვედ.

აგვისტოს ბოლოს კრეტაზე შეკრებილი 200 გემისგან შემდგარი გაერთიანებულმა ქრისტიანულმა ფლოტმა, რომელიც შედგებოდა ვენეციური (ჯიროლამო ძანეს მეთაურობით), პაპის (მარკანტონიო კოლონას მეთაურობით) და ნეაპოლიტანური, გენუური და ესპანური (ჯოვანი ანდრეა დორიას მეთაურობით) ესკადრილიებისგან, უკან დაიხია, როდესაც ნიქოზიის დაცემის შესახებ შეიტყო.

შედეგები
ნიქოზიის მოსახლეობა ოსმალეთის შემოსევამდე დაახლოებით 21 100 ადამიანს შეადგენდა და 1572 წლის ოსმალეთის აღწერის მონაცემების მიხედვით, მოსახლეობა 1 100-1 200-მდე შემცირდა. ქალაქის განადგურება იმდენად მასშტაბური იყო, რომ დაპყრობიდან რამდენიმე წლის განმავლობაში კვიპროსის რამდენიმე სოფელში მოსახლეობა ქალაქზე მეტი იყო. მთავარი ეკლესიები, მათ შორის წმინდა სოფიას ტაძარი, მეჩეთებად გადაკეთდა.

არნოდ დე როკასი კვიპროსელი ლეგენდარული ფიგურაა, რომელსაც იქ მოწამედ და კვიპროსელ გმირად იხსენებენ.
გაზის კამერა

გაზის კამერა — მოწყობილობა, რომელიც ადამიანებისა და ცხოველების მოკვლას აირით უზრუნველყოფს და ჰერმეტულად დახურული სათავსისგან შედგება, სადაც შეჰყავთ მოწამლავი ან დახუთვის გამომწვევი აირი. მოწამლავ აგენტებს შორის გამოიყენება ციანოვანწყალბადი და ნახშირის მონოქსიდი. მაღალი კონცენტრაციის ნახშირორჟანგი ჩვეულებრივ გამოიყენება ცხოველებისთვის განკუთვნილ გაზის კამერებში.

ისტორია
ამერიკის შეერთებულ შტატებში გაზის კამერის გამოყენება პირველად ექიმმა ალან მაკლეინ ჰამილტონმა შესთავაზა ნევადის შტატს.

ამის შემდეგ გაზის კამერები გამოიყენებოდა სიკვდილით დასჯის მეთოდად აშშ-ში და დღემდე რჩება სამი შტატის კანონმდებლობით დაშვებულ ლეგალურ საშუალებად; უკანასკნელ პერიოდში ინერტული 2-ით აზოტით დახუთვის კანონით დაბრუნებაც მოხდა, თუმცა პრაქტიკაში ეს მეთოდი ფაქტობრივად ზედმეტი გახდა 1990-იანი წლების დასაწყისიდან. ლიტვაში გაზის კამერები გამოიყენებოდა სამოქალაქო, სასჯელაღსრულებითი მიზნებისთვის 1930-იან წლებში, ხოლო ბოლო ცნობილი სასიკვდილო დასჯა 1940 წელს განხორციელდა. თუმცა არც ერთი მათგანი მასობრივად არ გამოიყენებოდა და ისინი მხოლოდ „კრიმინალური“ დანაშაულებისთვის სასჯელის აღსრულებას ემსახურებოდა.

განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი მაგალითია გაზის კამერების ფართომასშტაბიანი გამოყენება ჰოლოკოსტის პერიოდში, როდესაც ისინი ნაცისტურმა გერმანიამ დანერგა 1930-იანი წლების ბოლოს, თავდაპირველად პროგრამის აქცია ტ-4 ფარგლებში, ხოლო მოგვიანებით — საკუთარი გენოციდური პროგრამის ნაწილად.

თანამედროვე ხანაში ჩრდილოეთ კორეიდან თავი გადარჩენილმა პირებმა განაცხადეს, რომ ციხე-ბანაკებში სიკვდილით დასჯა ხორციელდებოდა გაზის კამერებში, ხშირად სამედიცინო ექსპერიმენტებთან შერწყმით.
პიანინო (ფილმი)

„პიანინო“ — ჯეინ კემპიონის 1993 წლის რომანტიკული დრამატული ფილმი. ფილმისთვის კემპიონმა ოსკარი მოიპოვა საუკეთესო სცენარისათვის. იგი ასევე ნომინირებული იყო საუკეთესო რეჟისორის კატეგორიაშიც. ეს იყო სადებიუტო ფილმი ანა პეკუინისთვის.

სიუჟეტი
ფილმის მოქმედება ვითარდება მეცხრამეტე საუკუნეში. მისი ძირითადი თემაა მუნჯი ქალის სასიყვარულო ურთიერთობაა, რომელიც შოტლანდიიდან ახალ ზელანდიაში თავის საქმროსთან ჩადის.

როლებში
ჰოლი ჰანტერი — ადა მაკგრათი
ჰარვი კეიტელი — ჯორჯ ბეინზი
ანა პეკუინი — ფლორა მაკგრათი

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: ჯეინ კემპიონი
საუკეთესო მსახიობი ქალი: ჰოლი ჰანტერი
საუკეთესო მსახიობი ქალი მეორეხარისხოვან როლში: ანა პეკუინი

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო მსახიობი ქალი დრამაში: ჰოლი ჰანტერი

საუკეთესო მსახიობი ქალი: ჰოლი ჰანტერი
მეტიუსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი მეტიუსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ადრიან მეტიუსის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 83.81 კმ, სიღრმე — 2.81 კმ.

სატელიტური კრატერები
ტრისნეკერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ტრისნეკერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ავსტრიელი იეზუიტი ასტრონომი, ფრანც დე პაულა ტრისნეკერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება კოპერნიკული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 24.97 კმ, სიღრმე — 1.9 კმ.

სატელიტური კრატერები
მილერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი მილერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა უილიამ ალენ მილერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ადრეიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 61.37 კმ, სიღრმე — 2.72 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჰეიფორდი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჰეიფორდი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჯონ ფილმორ ჰეიფორდის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 28.15 კმ, სიღრმე — 1.97 კმ.

სატელიტური კრატერები
მილსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი მილსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მარკ მილსის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 35.65 კმ, სიღრმე — 2.12 კმ.

სატელიტური კრატერები