iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ივანე ვეფხვაძე

ივანე ალექსის ძე ვეფხვაძე (დ. 25 იანვარი, 1888, თბილისი — გ. 13 იანვარი, 1971, თბილისი) — ქართველი ფერმწერი, საქართველოს სსრ სახალხო მხატვარი (1966).

ბიოგრაფია
დაამთავრა საქალაქო სასწავლებელი და ხელი მოჰკიდა მხატვრობას. აკადემიური განათლება გვიან მიიღო. გიგო გაბაშვილის დახმარებით 1927 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. შემოქმედების დაწყებით პერიოდში გატაცებული იყო ძველი თბილისის პეიზაჟებით, რომელშიც აშკარად იგრძნობოდა ნატურალიზმის ნიშნები.

ივანე ვეფხვაძის პირველი ნამუშევრები გამოჩნდა ქართველ მხატვართა საზოგადოების მიერ მოწყობილ გამოფენაზე. აქედან მოყოლებული იგი რესპუბლიკური გამოფენების მუდმივი მონაწილეა. მას დიდი დამსახურება მიუძღვის ჩვენში პორტრეტული და ისტორიულ-რევოლუციური ჟანრის განვითარებაში. განსაკუთრებით აღსანიშნავია „გენერალ-პოლკოვნიკი კ. ლესელიძე“, „სვანეთის მთებში“, „სამგორის მშენებლობაზე“ და სხვა. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. პანთეონში მის გვერდით დასაფლავებულია მისი მეუღლე — ელისაბედ გიორგის ასული დემუროვა (დ. 22 ივნისი, 1896, თბილისი — გ. 11 დეკემბერი, 1988, იქვე). ასევე ფერმწერები იყვნენ მისი ვაჟი — ალექსი ვეფხვაძე და შვილიშვილი — ჯოვანი ვეფხვაძე.
გრიგოლ ვენაძე

გრიგოლ იობის ძე ვენაძე (ნამდვილი გვარი – ინაშვილი; დ. 25 იანვარი, 1896, თბილისი, — გ. 22 ივლისი, 1968, იქვე) — ქართველი მომღერალი (ბარიტონი), საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1941), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1943). მომღერლების, ალექსანდრე ინაშვილის და ანტონ ინოველის ძმა.

ბიოგრაფია
დაიბადა მუშის ოჯახში. დაამთავრა რკინიგზის სასწავლებელი და მუშაობდა ზეინკლად ამიერკავკასიის რკინიგზის მთავარ სახელოსნოში. 1913 წლიდან მონაწილეობდა ნაძალევიდეს სცენისმოყვარულთა დრამატული წრის სპექტაკლებში; პარალელურად, იყო ხალხური სიმღერების გუნდის სოლისტი, მოგვიანებით — ოპერეტის დასის წევრი.

დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია (ე. რიადნოვის კლასი, 1924). 1925–1941 წლებში იყო თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი. შესრულებული აქვს თბილისის საოპერო სცენაზე ბარიტონის ყველა წამყვანი პარტია: მურმანი, კაიზო (ზ. ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“, „დაისი“), აბდულ არაბი (დ. არაყიშვილის „თქმულება შოთა რუსთაველზე“), გოჩა (მ. ბალანჩივაძის „დარეჯან ცბიერი“), ონეგინი (პ. ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინი“), ელეცკი (პ. ჩაიკოვსკის „პიკის ქალი“), ჟერმონი (ჯ. ვერდის „ტრავიატა“) და სხვ.

1940-იან წლებში ხელმძღვანელობდა თბილისის ფილარმონიას, 1953 წლიდან იყო თბილისის ცირკის დირექტორი. მისი ინიციატივით შეიქმნა ქართული საცირკო კოლექტივი. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. დაჯილდოვებულია იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით.
ჯონდო ჯაფარიძე

ჯონდო ჯაფარიძე (დ. 1 იანვარი, 1933, თბილისი — გ. 2008) — ქართველი მეცნიერი, ქიმიკოსი.

1957 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიურ-ტექნოლოგიური ფაკულტეტი.

1957–1995 წლებში იყო არაორგანული და ელექტროქიმიის ინსტიტუტის უმცროსი, უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, ლაბორატორიის გამგე, დირექოტრის მოადგილე; 1995 წლიდან დირექტორი. ავტორია 182 სამეცნიერო ნაშრომი (1 მონოგრაფია) და 14 გამოგონების.

2001 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.

მიღებული აქვს მენდელეევის სახელობის და ხარისხი პრემიები და საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელი.
ვახვახიშვილი

საკუთარი სახელი ვახვახიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

აგაფონ ვახვახიშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
გრიგოლ დოდორქელი (ვახვახიშვილი) — საეკლესიო მოღვაწე, მწერალი
თამარ ვახვახიშვილი — კომპოზიტორი
თამარ ვახვახიშვილი-აბაშიძე — პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე
ნიკოლოზ ვახვახიშვილი — სამხედრო პირი
ემზარ ჯგერენაია (სოციოლოგი)

ემზარ ჯგერენაია (დ. 16 ოქტომბერი, 1963, გურძემი, მარტვილის რაიონი) — ქართველი პედაგოგი, სოციოლოგი, სოციოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი. ეწევა მთარგმნელობით საქმიანობას.

ბიოგრაფია
ემზარ ჯგერენაია დაიბადა 1963 წლის 16 ოქტომბერს, მარტვილის რაიონის სოფელს გურძემში. 1990 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიისა და ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი სოციოლოგის სპეციალობით.

1990-1993 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციოლოგიის კათედრის ასპირანტი, ხოლო 2000-2003 წლებში ბოხუმის უნივერსიტეტში (გერმანია) დოქტორანტი, 2002 წელს გაიარა სტაჟირება ბაიროიტის (გერმანია) უნივერსიტეტის სოციოლოგიის კათედრაზე. 1994-2003 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციოლოგიის კათედრის უფროსი მასწავლებელი, ფილოსოფიისა და სოციოლოგიის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე სასწავლო დარგში. 1998 წლიდან მუშაობს საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის მეცნიერების, კულტურისა და სამოქალაქო განათლების დეპარტამენტის დირექტორად. 1987-1998 წლებში იყო საერთაშორისო საზოგადოება „სამართლიანი არჩევნების“ აღმასრულებელი დირექტორი; 1999-2002 წლებში პოლიტიკური კონსალტინგის და კვლევების კოორდინატორი (ვენის გამოყენებითი პოლიტიკის ცენტრი); 2003 წლიდან ენისა და კულტურის უნივერსიტეტის ფილოსოფიისა და სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტის უფროსი მასწავლებელი; 2003-2005 წლებში საქართველოს პარლამენტის ილია ჭავჭავაძის სახელობის ეროვნული ბიბლიოთეკის გენერალური დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი; 2006 წლიდან დღემდე ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. 2012–2015 წლებში მონაწილეობდა ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და ბერლინის ლიტერატურისა და კულტურის კვლევის ინსტიტუტის ერთობლივ კვლევით პროექტში: „საქართველოს სემანტიკა კავკასიასა და შავ ზღვას შორის“. არის სამეცნიერო ნაშრომების ავტორი. ეწევა მთარგმნელობით საქმიანობას.
თამარ ვახვახიშვილი

თამარ ნიკოლოზის ასული ვახვახიშვილი (დ. 4 იანვარი, 1894, ვარშავა — გ. 31 ოქტომბერი, 1976, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
თამარ ვახვახიშვილი იყო პოლკოვნიკ ნიკოლოზ ვახვახიშვილის ქალიშვილი, ისტორიკოს ივანე ჯავახიშვილის ბიძაშვილი (დედის მხრიდან).

სწავლობდა (1912-1917) პეტროგრადის კონსერვატორიაში, შემდეგ (1926-1927) დაამთავრა პარიზის კონსერვატორიის პაულ ვიდალის (1863-1931) საკომპოზიციო კლასი. 1921–1926 წლებში იყო თბილისის მუსიკალური სკოლის დირექტორი, ამავე დროს რუსთაველისა და მარჯანიშვილის თეატრების მუსიკალური ნაწილის გამგე. 1933–1971 წლებში ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა მოსკოვში, რომლის წამყვან თეატრებში მუსიკალურად გააფორმა მრავალი სპექტაკლი.

თამარ ვახვახიშვილი იყო კოტე მარჯანიშვილის უახლოესი თანამშრომელი. მან დიდ ხელოვანთან ერთად საფუძველი ჩაუყარა და ტრადიცია შეუქმნა თბილისის დრამატულ თეატრში მუსიკალური ხელოვნების ფართოდ დამკვიდრებას. შექმნა მუსიკა 100-მდე დრამატული სპექტაკლისათვის. მათ შორის: „ცხვრის წყარო“, „ურიელა კოსტა“, „კაკალ გულში“, „გუშინდელნი“, „როგორ?“, „ხატიჯე“, „ყვარყვარე თუთაბერი“, „თეთრები“, „ჰოპლა ჩვენ ვცოცხლობთ“, „ბეატრიჩე ჩენჩი“, „მასკარადი“ და სხვა.

თამარ ვახვახიშვილი ავტორია ასევე სხვადასხვა ჟანრის ორიგინალური ნაწარმოებების, მაგალითად მის კალამს ეკუთვნის ბალეტები: „ბახუსის დღესასწაული“, „სიყვარულის ბანგი“, „სპარტაკი“, პანტომიმები: „მზეთამზე“, „ხანძარი“, მუსიკალური კომედია „დონ ჰილი — მწვანე შარვალი“ და მრავალი სხვა. თამარ ვახვახიშვილმა დაგვიტოვა შესანიშნავი მოგონებები „თერთმეტი წელი კოტე მარჯანიშვილთან“.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ლატვიის უნივერსიტეტი

ლატვიის უნივერსიტეტი — უნივერსიტეტი ლატვიაში, რიგაში. ეს 1919 წელს დაარსებული უნივერსიტეტი არის ბალტიისპირეთის ქვეყნების უდიდესი უნივერსიტეტი. უნივერსიტეტი მსოფლიოს მასშტაბით ხვდება 701 – 750 –ე ადგილებზე.

ფაკულტეტები
უნივერსიტეტი 13 ფაკულტეტისგან შედგება:
ბიოლოგიის ფაკულტეტი;
ქიმიის ფაკულტეტი;
ფიზიკის და მათემატიკის ფაკულტეტი;
ეკონომიკის და მენეჯმენტის ფაკულტეტი;
განათლების, ფსიქოლოგიის და ხელოვნების ფაკულტეტი;
გეოგრაფიის და დედამიწის მეცნიერებების ფაკულტეტი;
ისტორიისა და ფილოსოფიის ფაკულტეტი;
სამართლის ფაკულტეტი;
მედიცინის ფაკულტეტი;
ჰუმანიტარული მეცნიერებების ფაკულტეტი;
საზოგადოებრივი მეცნიერებების ფაკულტეტი;
თეოლოგიის ფაკულტეტი;
კომპიუტერული ტექნოლოგიების ფაკულტეტი.

უნივერსიტეტს ასევე აქვს რამდენიმე ბიბლიოთეკა, კვლევითი ლაბორატორიები და დასაქმების ცენტრები.

ცნობილი კურსდამთავრებულები
ივარს გოდმანისი – ლატვიელი პოლიტიკოსი, ლატვიის ყოფილი პრემიერ-მინისტრი, ევროპის პარლამენტის წევრი.
გუნტის ულმანისი – ლატვიელი პოლიტიკოსი, ლატვიის ყოფილი პრეზიდენტი.
ვაჩეიშვილი

საკუთარი სახელი ვაჩეიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ალექსანდრე ვაჩეიშვილი — მეცნიერი, იურისტი
გივი ვაჩეიშვილი — მეცნიერი, იურისტი
კონსტანტინე ვაჩეიშვილი — კრიმინალისტი
მალხაზ ვაჩეიშვილი — ეროვნული მოძრაობის და აფხაზეთის ომის მონაწილე
ნიკოლოზ ვაჩეიშვილი — ხელოვნებათმცოდნე
სანდრო ვაჩეიშვილი — ფერმწერი, გრაფიკოსი
ალექსანდრე ვაჩეიშვილი

ალექსანდრე კონსტანტინეს ძე ვაჩეიშვილი (დ. 12 აპრილი, 1886, ქუთაისი — გ. 31 ივლისი, 1964, თბილისი) — ქართველი იურისტი, სახელმწიფო და სამართლის სპეციალისტი, პროფესორი, საქართველოს იურიდიული მეცნიერების ერთ-ერთი ფუძემდებელი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1946).

ბიოგრაფია
1904 წელს წარჩინებით დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია და სწავლის გასაგრძელებლად უცხოეთში გაემგზავრა. ლექციებს ისმენდა პარიზის, ბრიუსელის და ჟენევის უნივერსიტეტებში, მაგრამ ავადმყოფობის გამო იძულებული შეიქმნა სამშობლოში დაბრუნებულიყო. 1908 წელს შევიდა ოდესის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, რომელიც 1912 წელს წარჩინებითი დიპლომით დაამთავრა და მიენიჭა სამართლის კანდიდატის წოდება.

1915 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ოდესის კერძო გიმნაზიაში. 1921 წელს ოდესის სახალხო განათლების ინსტიტუტში ჩააბარა სამაგისტრო გამოცდები და აირჩიეს ლექტორად, მაგრამ აქ დიდხანს არ დარჩენილა — 1922 წელს ივანე ჯავახიშვილის მოწვევით ჩამოდის სამშობლოში და აქტიურად მონაწილეობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ-ეკონომიკური ფაკულტეტის (ეკონომიკური და იურიდიული განყოფილებებით) ჩამოყალიბებაში.

1932 წლიდან ა. ვაჩეიშვილი სამი ათეული წლის მანძილზე განაგებდა უნივერსიტეტის სისხლის სამართლის კათედრას. ფართო ერუდიცია, მეცნიერული მუშაობის მაღალი კულტურა, უცხო ენების ცოდნა მას საშუალებას აძლევდა შეექმნა ფუნდამენტური გამოკვლევები სამართლის თეორიასა და ისტორიაში. დამუშავებული აქვს შუა საუკუნეების საქართველოს სისხლის სამართლის, ფეოდალური მიწთმფლობელობისა და ფეოდალური სახელმწიფოებრივი წყობილების მნიშვნელოვანი პრობლემები. მის კალამს ეკუთვნის 3 ტომიანი ნარკვევები ქართული სამართლის ისტორიიდან (მესამე ტომს თბილისის უნივერსიტეტის სამეცნიერო საბჭოს გადაწყვეტილებით პირველი პრემია მიენიჭა). დიდია მეცნიერის ღვაწლი ქართული იურიდიული ტერმინოლოგიის დადგენა-დამუშავებაშ და რუსულიდან ქართულ ენაზე იურიდიული ლიტერატურის თარგმნის საქმეში. დაჯილდოვებული იყო ლენინის ორდენით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — მარიამ გიორგის ასული ამილახვარი (დ. 1 აპრილი, 1898 — გ. 21 იანვარი, 1979, თბილისი).
ანზორ ხელაშვილი

ანზორ ხელაშვილი (დ. 19 აგვისტო, 1938, გურჯაანის რაიონი, სოფელი კარდანახი) — ქართველი ფიზიკოსი.

1962 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი.

1965-1969 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტის ბირთვული ფიზიკის სამეცნიერო კვლევითი ლაბორატორიის უმცროსი მეცნიერ თანამშრომელი; 1969-1973 წლებში ამავე ლაბორატორიის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი; 1973-1981 წლებში მაღალი ენერგიების ფიზიკის პრობლემური სამეცნიერო კვლევითი ლაბორატორიის თეორიული ფიზიკის ლაბორატორიის გამგე; 1981-1986 წლებში მაღალი ენერგიების ფიზიკის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ველის კვანტური თეორიის ლაბორატორიის გამგე; 1986-1995 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტის ზოგადი ფიზიკის კათედრის გამგე; 1993-2005 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პრორექტორი სამეცნიერო მუშაობის დარგში; 1995-2006 წლებში ამავე უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტის თეორიული ფიზიკის კათედრის გამგე; 2006 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზუსტი და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტის სრული პროფესორი. 2007 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მაღალი ენერგიების ფიზიკის ინსტიტუტის თეორიული ფიზიკის განყოფილების გამგე.

1998 წლიდან არის ამერიკის შეერთებული შტატების მეცნიერებათა ნაციონალური აკადემიის წევრი.
2002 წლიდან არის ამერიკის შეერთებული შტატების ფიზიკის პედაგოგთა ნაციონალური ასოციაციის წევრი
1997 წლიდან არის საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ–კორესპონდენტი.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
2010 — საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ი. ვეკუას სახელობის პრემია
2009 — საქართველოს ეროვნული პრემია
2005 — ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი
2002 — ფრიდრიხ ნანსენის საერთაშორისო ფონდის ოქროს მედალი
1998 — ღირსების ორდენი
1983 — პეტრე მელიქიშვილის სახელობის პრემია
კახი ხუციშვილი

კახი ხუციშვილი (დ. 14 ივლისი, 1928, სოფ. ართანა, თელავის რაიონი) — ქართველი მხატვარი. საქართველოს სახალხო მხატვარი (1983). შოთა რუსთაველის სახელობის და სსრკ სახელმწიფო პრემიების ლაურეატი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ფერწერისა და დეკორატიული ხელოვნების ფაკულტეტი.

1954 წლიდან იყო კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ დამდგმელი მხატვარი; როგორც ილუსტრატორი თანამშრომლობდა გამომცემლობებთან „ნაკადული“, „მერანი“, „საბჭოთა საქართველო“, „ცოდნა“. გააფორმა ფილმები: „მაგდანას ლურჯა“ (1954), „ჩვენი ეზო“ (1957), „სხვისი შვილები“ (1958), „მაია წყნეთელი“ (1959), „დიდოსტატის მარჯვენა“ (1970), „წიგნი ფიცისა“ (1983), „თეთრი ბაირაღები“ (1989) და სხვ.

1960 წლიდან არის საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1969 — საქართველოს დამსახურებული მხატვარი
1981 — სსრკ სახელმწიფო პრემია
1983 — საქართველოს სახალხო მხატვარი
1985 — შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია
1998 — ღირსების ორდენი
რობერტ ანდღულაძე

რობერტ ანდღულაძე (დ. 8 მარტი, 1937, თელათგორი — გ. 6 ნოემბერი, 2003) — ქართველი ეკონომისტი. 1959 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო სამეურნეო ინსტიტუტის აგრონომიული ფაკულტეტი. 1958–1969 წლებში იყო საქართველოს სოფლის მეურნეობის ეკონომიკისა და ორგანიზაციის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის მეცნიერი მუშაკი; 1973–1984 წლებში ამავე ინსტიტუტის განყოფილების გამგე და დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო ნაწილში; 1969–1973 წლებში საქართველოს მიწათმოქმედების სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის განყოფილების გამგე და დირექტორის მოადგილე; 1984–1991 წლებში საკავშირო სასოფლო–სამეურნეო მეცნიერებათა აკადემიის ამიერკავკასიის განყოფილების პრეზიდიუმის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე; 1991 წლიდან საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ვიცე–პრეზიდენტი. ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1988), პროფესორი (1990), აგრარიკოს–ეკონომისტი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
ოთარ ჭელიძე

ოთარ ჭელიძე (დ. 8 სექტემბერი, 1925, თბილისი — გ. 20 დეკემბერი, 1998) — ქართველი პოეტი.

1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი, ხოლო 1952 წელს — მოსკოვის მაქსიმ გორკის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტი.

მუშაობდა გაზეთ „ახალგაზრდა კომუნისტისა“ და ჟურნალ „ნიანგის“ რედაქციაში. 1966-1974 წლებში იყო გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველოს“ მხატვრული რედაქციის გამგე. მისი პირველი ლექსი გამოქვეყნდა 1941 წელს. ცალკე წიგნებადაა გამოცემული მისი პოემები: „რაჭველები“, „პოემები“, „რჩეული პოემები“. მან თარგმნა ალექსანდრე ტვარდოვსკის „ვასილი ტიორკინი“, „შორეთს იქით შორეთი“, „ზღაპრული ქვეყანა“ და ალექსანდრე პუშკინის „ევგენი ონეგინი“.
ამირან ჭიჭინაძე

ამირან ჭიჭინაძე (დ. 14 სექტემბერი, 1934, თბილისი — გ. 24 ივნისი, 2007) — ქართველი დრამატურგი, ინჟინერი, ხელოვნების მუშაკი.

1957 წელს დაამთავრა მოსკოვის ბაუმანის სახელობის უმაღლესი ტექნიკური სასწავლებელი; 1964 წელს კი მოსკოვის უმაღლესი სასცენარო კურსები.

1957-1962 წლებში გაიარა გზა ხელსაწყოთმშენებლობისა და ავტომატიზაციის საშუალებათა სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ტექნიკოსიდან უფროს ინჟინრამდე. 1968-1973 წლებში იყო საქართველოს ტელევიზიის ტელეფილმების სტუდიის, 1974-1977 წლებში კინემატოგრაფიის სახელმწიფო კომიტეტის, 1977-1985 წლებში კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ მთავარი რედაქტორი; ლიტერატურული განყოფილების უფროსი. ავტორია მხატვრული და დოკუმენტური ფილმების სცენარებისა და მოთხრობების.

კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ სასცენარო კომიტეტის და სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი. 1968 წლიდან იყო საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი.
ვახტანგ ჭიჭინაძე

ვახტანგ ჭიჭინაძე (დ. 28 სექტემბერი, 1918, სოფ. ოლუღი, ამბროლაურის რაიონი — გ. აგვისტო, 2015) — ქართველი მეცნიერი ელექტროტექნიკის დარგში.

ბიოგრაფია
1946 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1953–1956 წლებში იყო ენერგეტიკის ინსტიტუტის მეცნიერ თანამშრომელი; 1956–1971 წლებში მეცნიერებათა აკადემიის ელექტრონული, ავტომატიკისა და ტელემექანიკის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე; 1971–1974 წლებში სამეცნიერო კვლევითი გაერთიანება „მიონის“ დირექტორი; 1974–1978 წლებში უმაღლესი და საშუალო განათლების მინისტრის პირველი მოადგილე; 1974–2000 წლებში ა. ელიაშვილის მართვის სისტემების ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერ თანამშრომელი. გამოქვეყნებული აქვს 100 სამეცნიერო ნაშრომი. 1952 წლიდან არის ტექნიკის მეცნიერებათა კანდიდატი; 1968 წლიდან ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი; 1968 წლიდან პროფესორი.

1983 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრი.
ლევან ჭოღოშვილი

ლევან ჭოღოშვილი (დ. 22 მაისი, 1953, თბილისი) — ქართველი მხატვარი. ძველი ქრისტიანული მხატვრობის დაცვის საზოგადოების თავმჯდომარე.

დაიბადა მათემატიკოს გიორგი ჭოღოშვილის და ენათმეცნიერ მზია ანდრონიკაშვილის ოჯახში. 1976 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის სახვითი ხელოვნების ფაკულტეტი, მხატვარ-ფერმწერის სპეციალობით.

ლევან ჭოღოშვილის მხატვრობის თემას უმთავრესად პორტრეტი შეადგენს. მის შემოქმედებაში გვხვდება ქართველი არისტოკრატების ჯგუფური პორტრეტები, საქართველოს მეფეთა პორტრეტების სერიები, რელიგიურ თემატიკა, საქართველოს ისტორიის ამსახველი სურათები, ბერძნული მითოლოგიის პერსონაჟთა სახეები.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1995: ანკარის საერთაშორისო ხელოვნების ფესტივალი, მთავარი პრიზი
1995: კანის საერთაშორისო ხელოვნების ფესტივალი, საფრანგეთის პრეზიდენტის პრიზი, საუკეთესო ნაციონალური სელექციისათვის
ბიძინა ჭუმბურიძე

ბიძინა ჭუმბურიძე (დ. 1 მაისი, 1925, ქუთაისი — გ. 1 ივლისი, 2014) — ქართველი ექიმი.

1945 წელს დაამთავრა თბილისის ფარმაცევტული ინსტიტუტი.

1945–1946 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ფარმაცევტული ქიმიის კათედრის უფროსი ლაბორანტი; 1946–1954 წლებში ასისტენტი; 1954–1965 წლებში დოცენტი; 1965–1972 წლებში პროფესორი; 1972–1997 წლებში ამავე კათედრის გამგე; 1972–1994 წლებში ჯანდაცვის სამინისტროს მთავარი პროვიზორი; 1989 წლიდან ხელმძღვანელობდა სამკურნალო საშუალებათა სტანდარტიზაციის ლაბორატორიას. ავტორია 240 სამეცნიერო ნაშრომისა; გამოქვეყნებული აქვს 18 წიგნი, მათ შორის 6 მონოგრაფია, 7 სახელმძღვანელო. მისი ხელმძღვანელობით შესრულებული და დაცულია 17 დისერტაცია; 9 აპრილს ხელმძღვანელობდა ქიმიურ-ტოქსიკოლოგიურ კომისიას.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ღვიძლის ანტრაქინონების შესწავლა“, დაიცვა 1952 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „იონმცველი პოლიმერების გამოკვლევა მედიცინაში გამოყენების მიზნით“, დაიცვა 1964 წელს.
კონსტანტინე წერეთელი

კონსტანტინე წერეთელი (დ. 4 თებერვალი, 1921, თბილისი — გ. 27 თებერვალი, 2004) — ქართველი ფილოლოგი, ენათმეცნიერი. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1988).

ბიოგრაფია
1941 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის კავკასიურ-აღმოსავლურ ენათა განყოფილება.

საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის დაარსების დღიდან (1960) იგი ხელმძღვანელობდა ინსტიტუტის სემიტოლოგიის განყოფილებას. 1991 წლიდან მისი ინიციატივით თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტშო იქმნება ებრაულ-არამეული ფილოლოგიის კათედრა, რომელსაც უცვლელად ედგა სათავეში. 1994 წელს დაინიშნა განათლების სამინისტროსთან შექმნილი აღმოსავლურ ენათა სწავლების კოორდინაციის ცენტრის ხელმძღვანელად. მისმა შრომებმა არამეულ დიალექტოლოგიაში საფუძველი ჩაუყარა ამ სამეცნიერო დარგის პრობლემათა ფართო კვლევას და ბიძგი მისცა მსოფლიო ორიენტალისტიკაში მის ინტენსიურ განვითარებას. იგი ითვლება არამეული დიალექტოლოგიის მამათავრად. მეცნიერის შემოქმედებაში მნიშვნელოვანი ადგილი აქვს დათმობილი ქართულ-აღმოსავლურ ენობრივ და კულტურულ-ისტორიულ ურთიერთობებს.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
ამერიკის ორიენტალისტური საზოგადოება, საპატიო წევრი (1978-)
გერმანიის ორიენტალისტთა საზოგადოება, წევრი (1971-)
საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, აკადემიკოსი (1988-)
ხმელთაშუა ზღვის აუზის ცივილიზაციათა შემსწავლელი საერთაშორისო ასოციაცია, წევრი (1975-)

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1998 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია
1996 — ღირსების ორდენი
1989 — გიორგი წერეთლის სახელობის პრემია
1981 — საპატიო ნიშნის ორდენი
ბორის წიფურია

ბორის წიფურია (დ. 15 ივნისი, 1933, სოფ. ხორგა, ხობის რაიონი — გ. 28 ივნისი, 2005) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1979), საქართველოს ღირსების ორდენის კავალერი (1998), თბილისის საპატიო მოქალაქე (2003).

1956 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი.

1956–1962 წლებში მუშაობდა სოხუმის სამსონ ჭანბას სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის ქართულ დასში მსახიობად; 1962 წლიდან იყო თბილისის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის მსახიობი; 1984–1990 წლებში თბილისის სახელმწიფო ცირკის დირექტორი; ტელე–შოუ „ფორტუნას“ წამყვანი; 1966 წელს შედგა მისი დებიუტი რეჟისორ იური ქავთარაძის ფილმში „უყაიმო თამაში“; განსაკუთრებით დიდი წარმატება მსახიობს მოუტანა შემდეგმა როლებმა: ხუტა ოდიშარია („შერეკილები“, 1973), მეწისქვილე („დათა თუთაშხია“, 1978), სელიმი („მიზანში“, 1979).

1965–2005 წლებში იყო საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი.
ფილმოგრაფია
1966: „უყაიმო თამაში“ (მაღაზიის დირექტორი) რეჟ. იური ქავთარაძე
1969: „ფიროსმანი“ (დიმიტრი) რეჟ. გიორგი შენგელაია
1971: „გათენების წინ“ (ულვაშა) რეჟ. ყარამან (გუგული) მგელაძე
1973: „მოვდივართ და მოვიმღერით“ (ჯონ სილვერი) რეჟისორები ნელი ნენოვა, გენო წულაია
1973: „ბებერი მეზურნეები“ (მემაწვნე ლადო) რეჟ. ვალერიან კვაჭაძე
1973: „შერეკილები“ (ხუტა) რეჟ. ელდარ შენგელაია
1973: „ვერის უბნის მელოდიები“ (ძიბო) რეჟ. გიორგი შენგელაია
1973: „მთვარის მოტაცება“ (ჯოკია) რეჟ. თამაზ მელიავა
1974: „ღამის ვიზიტი“ (სიდამონიძე) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
1974: „კაპიტნები“ (ჯიბილო) რეჟ. თამაზ გომელაური
1974: „ბიჭები იასამნის ქუჩიდან“ (ზაურის მეზობელი) რეჟ. ნელი ნენოვა
1975: „მოხეტიალე რაინდები“ (მილიციელი) რეჟ. თემურ ფალავანდიშვილი
1976: „ნატვრის ხე“ (ქორია) რეჟ. თენგიზ აბულაძე
1976: „ქალაქი ანარა“ რეჟ. ირაკლი კვირიკაძე
1977: „სიცოცხლე ერმილეს“ (შალომა) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
1978: „დათა თუთაშხია“ (მეწისქვილე) რეჟისორები გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე, გურამ (გიზო) გაბესკირია
1979: „მიზანი“ (სელიმი) რეჟ. გენო ხოჯავა
1981: „წისქვილი ქალაქის გარეუბანში“ რეჟ. რეზო ესაძე
1981: „ყოჩაღად, პაპებო!“ (ლონგინოზი) რეჟისორები ნელი ნენოვა, გენო წულაია
1982: „მარადისობის კანონი“ (სანდრო მაღლაფერიძე) რეჟ. ვალერიან კვაჭაძე
1984: „მონანიება“ რეჟ. თენგიზ აბულაძე
1984: „ზოგი ჭირი მარგებელია“ (ხიზანა) რეჟ. პავლე ჩარკვიანი
1988: „გამოცხადება“ რეჟ. გიორგი (გია) მატარაძე
1989: „ცხოვრება დონ კიხოტისა და სანჩოსი“ (ხინესი, კატორღელი, თოჯინების თეატრის მფლობელი) რეჟ. რევაზ (რეზო) ჩხეიძე
1993: „ბრავო, ჯორდანო ბრუნო!“ რეჟ. ილია ჩაჩანიძე
1998: „ლუკას სახარება“ რეჟ. გოდერძი ჩოხელი
1998: „ჩემი ძვირფასი, სანატრელი ბაბუ“ (კოლონიის უფროსი) რეჟ. პავლე ჩარკვიანი

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1967: საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
1972: რესპუბლიკური კინოფესტივალის პრიზი, კომედიური როლების საუკეთესო შესრულებისათვის
1979: საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი
1998: ღირსების ორდენი
2003: თბილისის საპატიო მოქალაქე
გივი ძნელაძე

გივი ძნელაძე (დ. 23 აგვისტო, 1927, ბურნათი, ოზურგეთის მაზრა — გ. 16 ოქტომბერი, 2002) — ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
1947 წელს დაამთავრა კოხნარის საშუალო სკოლა,. 1952 წელს დაამთავრა ალექსანდრე პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის რუსული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. მუშაობდა გაზეთ „სამგორისა“ და ჟურნალ „პიონერის“ რედაქციებში. 1967 წლიდან იყო ჟურნალ „ცისკარის“, ხოლო შემდეგ ალმანახ „საუნჯის“ თანამშრომელი. მისი პირველი ლექსი დაიბეჭდა გაზეთში „ახალგაზრდა კომუნისტი“. გარდაიცვალა 2012 წლის 16 ოქტომბერს, დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

ავტორია კრებულებისა: „ლექსები“ (1963, 1969, 1973) „ვედრება“ (1971), „მადლიერება“ (1974), „მარადი მგზავრი“ (1977), „ერთტომეული“ (1982), „ადამიანური სასწაულები“ (1986), „ნუგეშინი“ (1987), „საუკუნიდან საუკუნეში“, „ადამიანს უყვარს ადამიანი“, „სიყვარულის წიგნი“ და სხვა. თარგმნა „კალევალა“ (მუხრან მაჭავარიანთან და შოთა ჩანტლაძესთან ერთად, 1965). ძნელაძის ლექსები თარგმნილია სხვადასხვა ენებზე.
გური ცაგარეიშვილი

გური ცაგარეიშვილი (დ. 25 ნოემბერი, 1934, ქუთაისი — გ. 1998) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი.

1958 წელს დაამთავრა სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტი.

1958 წელს იყო მეტალურგიის ინსტიტუტის უმცროსი, 1965-1990 წლებში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1990 წლიდან დირექტორის მოადგილე. არის 160-მდე სტატიისა და 4 მონოგრაფიის ავტორი. ინჟინერ-მეტალურგი, პროფესორი.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „-რომბოედრული ბორის წარმოქმნის პირობების, სტრუქტურისა და თვისებების თავისებურებათა გამოკვლევა“, დაიცვა 1972 წელს.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
ბორის, მისი ნაერთებისა და ბორიდების საერთაშორისო სიმპოზიუმების სამეცნიერო კომიტეტი, მუდმივი წევრი (1975-)
საქართველოს მასალათმცოდნეობის საზოგადოება, პრეზიდენტი (1996-)
საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, წევრ-კორესპონდენტი (1988-)

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1992 — პეტრე მელიქიშვილის სახელობის პრემია
1985 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
1980 — გიორგი ნიკოლაძის სახელობის პრემია