iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მზის ჩასვლა მონმაჟურში

მზის ჩასვლა მონმაჟურში — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი, შესრულებული ზეთის საღებავებით ტილოზე, 1888 წლის 4 ივლისს, პრეიოდში, როდესაც მხატვარი არლში ცხოვრობდა. ნახატზე ასახულია მონმაჟურის მონასტრის მიმდებარე ტერიტორია, მისი ფონი., მას შემდეგ დიდი ხნის მანძილზე არ მოიპოვებოდა ინფორმაცია ნახატის მფლობელსა და ადგილმდებარეობაზე, ნახატი დაკარგულად მიიჩნიეს.

1908 წელს ნორვეგიელმა ინდუსტრიალისტმა, კრისტიან ნიკოლაიმ იპოვნა, ამოიცნო,

ავთენტურობა
1990 წელს ნამუშევარი ვან გოგის მუზეუმის საკუთრებაში გადავიდა, მაგრამ ნამუშევრის ავთენტურობა არ იყო დამტკიცებული. იკვლევდნენ როგორცსაღებავს ისე ტილოს მასალასა და შესრულების სტილს. გამოკვლევებმა აჩვენა რომ ნამუშევარი ნახატების იმ სერიის იდენტურია, რომლებიც ვან გოგმა იმ პერიოდში შეასრულა,,
კაზაკ ბულანოვის წისქვილი

კაზაკ ბულანოვის წისქვილი — სამრეწველო არქიტექტურის დღემდე შემონახული ნიმუში, მდებარეობს ქალაქ აზოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. აგებულია საუკუნის დასაწყისში.

ისტორია
წისქვილი ააგეს 1905 წელს გიმნაზიის ქუჩისა (ამჟამად მშვიდობის ქუჩა) და კირსანოვის შესახვევის (ამჟამად ზოია კოსმოდემიანსკაიას პროსპექტი) გადაკვეთაზე. პირველი ცნობები იმის შესახებ, რომ ეს კაზაკ ნ. ნ. ბულანოვის კუთვნილება იყო, მიეკუთვნება 1912 წელს. 1925 წელს წისქვილის ტერიტორიაზე ორთქლის მანქანის დამონტაჟების გამო ააგეს ერთსართულიანი შენობა. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ნაწილობრივ დაზიანდა და ჩამოიქცა. შენობის აღსადგენი სარესტავრაციო სამუშაოები დასრულდა 1952 წელს. ახალი წისქვილის შემადგენლობაში შედის სამი სხვადასხვა პერიოდის და სხვადასხვა ტიპის ნაგებობა. ნაგებობები აგებული იყო 1950-1980 წწ. წისქვილის კომპლექსის მთავარი რქიტექტურული ელემენტია თავად წისქვილი. წისქვილის შენობას დასავლეთ ფასადზე მშვიდობის ქუჩის მხრიდან ეკვრის ორსართულიანი აგურის შენობა. ჩრდილოეთის ფასადის მხარეს დგას რთული დაგეგმარების ერთსართულიანი სამანქანე დარბაზი.

არქიტექტურული თვალსაზრისით წისქვილის ფასადი გაფორმებულია არქიტექტურული დეკორით, რომელიც განეკუთვნება ეკლექტიკის აგურის სტილის რაციონალურ მიმდინარეობას.

2000 წელს როსტოვის ოლქის ადმინისტრაციის დადგენილების შესაბამისად ძეგლს მიანიჭეს რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის ძეგლის სტატუსი და აიყვანეს სახელმწიფო დაცვის ქვეშ.
ლეა სედუ

ლეა ელენ სედუ-ფორნიე დე კლოსონი (, ცნობილი, როგორც ლეა სედუ, ; დ. 1 ივლისი, 1985) — ფრანგი მსახიობი.

მისი კარიერა დაიწყო 2007 წელს, ფილმით „უკანასკნელი მფლობელი“. მსახიობისთვის ასევე წარმატებული იყო ფილმი „ომში“ (2008). ფილმ „მშვენიერში“ შესრულებული როლისთვის მან კანის კინოფესტივალზე ტროპე შოპარის ჯილდო მოიპოვა. მსოფლიო პოპულარობა მოუტანა „ადელის ცხოვრებაში“ (2013) ლესბოსელი მოზარდის, ემას როლმა. აგრეთვე ითამაშა 2014 წლის ფილმში „მზეთუნახავი და ურჩხული“. 2015 წელს შეასრულა ბონდის გოგონას როლი ჯეიმზ ბონდის ფილმების მორიგ ნაწილში „სპექტრი“.

სედუ ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ თანამედროვე ფრანგ მსახიობად ითვლება. მას სხვადასხვა საპრიზო კატეგორიებში 38 ნომინაცია, აქედან 14 გამარჯვება აქვს მოპოვებული.
ესპანეთიდან ებრაელების განდევნა

ესპანეთიდან ებრაელების განდევნის ბრძანება (ალჰამბრის დეკრეტი) 1492 წელს ესპანეთის კათოლიკე მეფეებმა გამოსცეს. ოფიციალური მიზეზი ახალი ქრისტიანების იუდაიზერობისგან (ქრისტიანული მიმდევრობა, რომელიც მოსეს კანიონს აღიარებდა) დაცვა იყო. ებრაელების განდევნის და იუდაიზმის აკრძალვა დაკავშირებული იყო კასტილიისა და ლეონისა და არაგონის სამეფოებში ესპანური ინკვიზიციის ჩამოყალიბებასთან.

ისტორიკოსი ხულიო ვალდეონის მიხედვით იბერიის ნახევარკუნძულიდან ებრაელების განდევნა ესპანეთის ისტორიაში ყველაზე სადავო მიზეზით მოხდა. ისებ პერეზი პარალელეს ავლებს ესპანეთში ებრაელების დაახლოებით 1000 წლით ადრე მიმდინარე დევნაზე.

2015 წელს ესპანეთის პარლამენტმა მიიღო კანონი რომლის მიხედვითაც 1492 წელს გადასახლებული ებრაელების პირდაპირი შთამომავლები ესპანელებად აღიარეს.
აზოვის საგუშაგო კოშკები

აზოვის საგუშაგო კოშკები — ორი თავდაცვითი ნაგებობა, რომლებიც ააგეს 1660-იან წლებში როსტოვის ოლქის ქალაქ აზოვის მახლობლად.

ისტორია
1663 წელს აზოვის ციხესიმაგრიდან 3 ვერსის დაშორებით, მდინარე დონის ნაპირებზე, იმ ადგილზე სადაც მდინარე იყოფა ორ ტოტად, ოსმალებმა ააშენეს ორი საგუშაგო კოშკი: ვარდინ-ხულა და ჯან-ხულა, რომლებიც მოგვიანებით ცნობილი გახდნენ როგორც ნოვოსერგიევსკისა და ნიკონოვის კოშკები. კოშკები ერთმანეთს უკავშირდებოდნენ სამი რკინის ჯაჭვით.

1695 წელს ოსმალების მცდელობა დაეპყროთ აზოვი, უშედეგო აღმოჩნდა, მაგრამ ამ ლაშქრობის შედეგად დაიკავეს საგუშაგო კოშკები. ამის გამო დონელი კაზაკებისაგან შეარჩიეს მოხალისეები, რომელთაც იერიში უნდა მიეტანათ კოშკებზე. თითოეულ მოსახლეს პირობის მიხედვით აძლევდნენ 10 მანეთს. პირველი კოშკი აიღეს 14 ივლისს, მეორე 14-15 ივლისის ღამეს. კოშკებში აღმოაჩინეს თურქული ზარბაზნები. მოგვიანებით საგუშაგო კოშკები ისეთივე ცნობილები გახდნენ, როგორც ქალაქი ნოვოსერგიევსკი.

მდინარე დონის მარცხენა ნაპირზე, საგუშაგო კოშკების მახლობლად პეტრე -ის ბრძანებით ააგეს მცირე ზომის ციხესიმაგრე. 1695 წელს, როდესაც ალყა მოხსნეს აზოვის ციხესიმაგრეს, საგუშაგო კოშკებში დარჩა მხოლოდ 3 000 შეიარაღებული მუშკეტერი. 1696 წლის გაზაფხულზე ნოვოსერგიევსკისა და ნიკონოვის ციხესიმაგრეები გახდნენ რუსეთის იმპერიის სახმელეთო და საზღვაო ჯარის შეკრების ადგილი. მას შემდეგ რაც აზოვი გახდა საგუბერნიო ქალაქი საგუშაგო კოშკებმა დაკარგეს ისტორიული მნიშვნელობა. ამჟამად საგუშაგო კოშკების ადგილზე დგას მეტალის ორი მაღალი ძაბვის გადამცემი ბოძი, რომელიც აკავშირებს დონის ორივე მხარეს.
ზამბახები (ვან გოგი)

ზამბახები — ერთ-ერთი იმ ნამუშევრების სერიიდან, რომელიც ნიდერლანდელმა პოსტიმპრესიონისტმა მხატვარმა ამ მცენარეს მიუძღვნა, სენ-პოლის თავშესაფარში, სენ-რემი-დე-პროვანსში, საფრანგეთში ყოფნისას, სიკვდილამდე ერთი წლით ადრე.

ვან გოგმა ზამბახების ხატვა თავშესაფარში მოხვედრიდან ერთ კვირაში დაიწყო, 1889 წელს, მუშაობდა საავადმყოფოს ბაღში. ამ ნამუშევრებში შესამჩნევია ის დაძაბულობა რომელიც ვინსენტის საბოლოო ნახატებს ახასიათებს. ვინსენტი ნამუშევარს შემდეგნაირად მოიხსენიებს: „ჩემი დაავადების ნათელი ორიენტირი“. რადგან ის გრძნობდა, რომ შეეძლო დაავადებისგან თავის დაღწევა იმ შემთხვევაში თუ ხატვას გააგრძელებდა.

ნამუშევარი დიდი ალბთობით შთაგონებულია უკიო-ესა და მისი თანამედროვე მხატვრების ნახატებით. მსგავსებები საკმაოდ მრავლადაა. იდენტურია გლუვი ფერების პალიტრა, რომელიც არა დამოკიდებული სინათლის გავრცელებაზე, ძლიერი მონასმები, უჩვეულო ჩარჩო და დახურული ხედების აღქმა.

ნამუშევარი ეკუთვნის სტილს, რომელიც არ ყოფილა იმხნად პოპულარული, ეს არ ყოფილა უცნობი ვან გოგის ძმის თეო ვან გოგისათვის რის გამოც მან ნამუშევარი დამოუკიდებლების სალონში გამოფინა 1889 წლის სექტემბერში, გამოფენაზე ასევე წარდგენილი იყო ვარსკვლავიანი ღამე რონის თავზე. თეო სწერდა თავის ძმას: „ის თვალს შორიდანვე გტაცებს. ზამბახები ულამაზესია, ჰაერითა და სიცოცხლით სავსე“.

მფლობელები
პირვველი მფლობელი იყო ჯულიენ „პიერ“ ტანგი, საღებავებით მოვაჭრე, რომლის პორტრეტიც ვინსენტმა სამჯერ დახატა - მამილო ტანგის პორტრეტი. 1892 წელს ტანგიმ გაყიდა ზამბახები ხელოვნების კრიტიკოსსა და ანარქისტ ოქტავე მირბეაუზე, რომელიც მანამდე იყო ვან გოგის მომმარაგებელი. მირბეაუმ ნახატში 300 ფრანკი გადაიხადა.

1987 წელს ნამუშევარი ისტორიაში ყველაზე ძვირა გაიყიდა, დაამყარა რეკორდი, რომელიც ორ წელიწად ნახევარი არავის მოუხსნია. შემდეგ ის გაიყიდა $53.9 მილიონად ალან ბონდზე, თუმცაღა ბონდმა ტანხის სრულად დაფარვა ვერ მოახერხა. ზამბახები 1990 წელს შეიძინა გეტის მუზეუმმა ლოს ანჯელესში. 2012 წლის მონაცემებით ნამუშევარი მსოფლიოს 10 ყველაზე ძვირადღირებულ ნამუშევართა სიაში შედის.
სამშობლოსთვის დაღუპულთა მემორიალი (აზოვი)

სამშობლოსთვის დაღუპულთა მემორიალი — მემორიალური კომპლექსი აზოვში, როსტოვის ოლქი რუსეთის ფედერაცია. გაიხსნა 1971 წლის 9 მაისს. მემორიალი არის გრანიტის ორი სტელა, რომლის წინ მარადიული ცეცხლი ანთია.

ისტორია
მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ქალაქ აზოვის სამხრეთ-დასავლეთ გარეუბანში, სასაფლაოსთან მდებარეობს ადგილი, სადაც დაკრძალეს საკონცენტრაციო ბანაკებში დაღუპული ადამიანები, აქვე დაკრძალეს 1942 წელს აზოვის თავდაცვის დროს დაღუპული მეომრები, № 3207 ჰოსპიტალში ჭრილობებისაგან დაღუპული მეომრები, 44-ე არმიის დაღუპული მეომრები, 1943 წელს აზოვისა და აზოვისპირეთის გათავისუფლებს დროს დაღუპული მეომრები. ქალაქში თანდათანობით ჩამოყალიბდა ძმათა სასაფლაო. ომის შემდეგ აქ დადგეს ტიპური ძეგლი, რომელზეც გამოსახული იყო ჯარისკაცი დროშით ხელში.

1969 წელს გადაწყვიტეს სამშობლოსათვის დაღუპულთა ძეგლის რეკონსტრუქცია და მემორიალური კომპლექსის შექმნა ახალ მოედანზე. „“-ის ინჟინრებმა გ. ივანოვმა და ნ. ხაზაგეროვამ მოამზადეს მემორიალის პროექტი.

გადაწყვიტეს აქვე გადაესვენებინათ მეომართა ცხედრები საძმო სასაფლაოდან საძო საფლავში. ძეგლში გააკეთეს ნიში, რომელშიც ჩადეს კაფსულები იმ მიწებიდან სადაც იბრძოდნენ ჯარისკაცები მეორე მსოფლიო ომის დროს. ზოვში ჩაიტანეს მიწა სევასტოპოლიდან, ვოლგოგრადიდან, ნოვოროსიისკიდან, დონის როსტოვიდან, ნოვობატაისკიდან, პავლო-ოჩაკოვკიდან, აზოვის რაიონის ხუტორ ობუხოვკიდან, ჩრდილოეთი კავკასიიდან, სადაც 1942 წელს იბრძოდნენ აზოველი მეომრები ლ. ვ. კონდრატიევი და ა. პ. კირიჩენკო.

სამშობლოსთვის დაღუპულთა მემორიალი გაიხსნა 1971 წლის 9 მაისს გამარჯვების ახალ მოედანზე. იგი წარმოადგენს ორ გრანიტის სტელას, რომლის ახლოსაც მუდმივად ანთია ცეცხლი. მოგვიანებით სტელას ოთხივე მხრიდან შემოაკრეს 1918-1920 და 1941-1945 წლების მეომრების ბარელიეფი. მუდმივი ცეცხლის ჩირაღდანი აანთეს ნოვოჩერკასკში, შემდეგ იგი ჯავშანმანქანით აზოვში გადაიტანა პოდპოლკოვნიკმა გ. კ. ვოლკოვმა.

1989 წელს მუდმივ ცეცხლთან დაკიდეს მემორიალური დაფა ტექსტით, რომელიც გვეუბნება, რომ მემორიალი ეძღვნება საკონცენტრაციო ბანაკებში დაღუპული ადამიანების, 1942 წელს აზოვის თავდაცვის დროს დაღუპული მეომრების, № 3207 ჰოსპიტალში ჭრილობებისაგან დაღუპული მეომრების, 44-ე არმიის დაღუპული მეომრების, 1943 წელს აზოვისა და აზოვისპირეთის გათავისუფლებს დროს დაღუპული მეომრების ხსოვნას.

1983 წელს მიმდინარეობდა მემორიალის რეკონსტრუქცია, რომლის დროსაც სტელებზე თეთრი მარმარილოს მაგივრად გააკრეს წითელი-ყავისფერი გრანიტი. სტელაზე დააყენეს თეთრი თაბაშირის ბარელიეფი, ხოლო 1989 წელს დაკიდეს მემორიალური დაფა.
მარკ სტარზი (საფეხბურთო კლუბი)

„მარკ სტარზი“ — საქართველოს საფეხბურთო კლუბი ქალაქ თბილისიდან. დაარსდა 2012 წელს.

ისტორია
კლუბი დაარსდა 2012 წელს, ყოფილი ნიგერიელი ფეხბურთელის, კელვინ ოტუსის მიერ. სწორედ ის იმყოფება კლუბის ამჟამინდელი მფლობელი და პრეზიდენტი. ერთ-ერთ ინტერვიუში ოტუსმა განაცხადა, რომ მას სურს „მარკ სტარზი“ აქციოს ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებულ გუნდად, რომელიც ქართველ გულშემატკივრებს ევროტურნირებზე ასპარეზობით გაახარებს. 2015-2016 წლების სეზონში „მარკ სტარზმა“ ჩემპიონატი პირველ ადგილზე დაასრულა, რის შედეგადაც მეორე ლიგიდან პირველში აღზევდა, თუმცა შემდგომი წელი გუნდისთვის წარუმატებელი გამოდგა, „მარკ სტარზმა“ მხოლოდ ერთი თამაში მოიგო და შედეგად ისევ მეორე ლიგაში დაბრუნდა.

2018 წლის სეზონი გუნდისთვის ძალიან ცუდი გამოდგა. სეზონის განმავლობაში კლუბმა ორი მწვრთნელი გამოიცვალა საბოლოოდ კი გუნდი ლიგა 3-დან რეგიონულ ლიგაში დაქვეითდა, ამის შემდეგ გუნდმა დიდი ფინანსური კრიზისი განიცადა.

2019 წელი „მარკ სტარსის“ არსებობისთვის უკანასკნელი გამოდგა და გუნდი ჩემპიონატის დასრულებამდე 8 ტურით ადრე მოხსნეს გათამაშებიდან დაგროვილი დავალიანების გამო.

მთავარი მწვრთნელები :
მიღწევები
საქართველო
მეორე ლიგა (ცენტრალური ზონა)
გამარჯვებული (1): 2015–16
რამაზ შენგელიას სახელობის თასი
გამარჯვებული 2012–2013
ფინალისტი: 2014–2015
პირველი მსოფლიო ომის გმირების მემორიალი (აზოვი)

პირველი მსოფლიო ომის გმირების მემორიალი — ერთ-ერთი მონუმენტი ქალაქ აზოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი ეძღვნება რუსეთის საიმპერატორო არმიის იმ მებრძოლებს, რომლებმაც მონაწილეობა მიიღეს პირველი მსოფლიო ომის საომარ ოპერაციებში. ძეგლი დადგეს 2014 წელს. მდებარეობს პეტროვსკის ბულვარში.

ისტორია
პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918 წწ.) ბრძოლის ველზე დონის მიწიდან მონაწილეობა მიიღო 125 ათასმა კაზაკმა, სამოცმა ცხენოსანმა პოლკმა, 33-მა ცხენოსანმა ბატარეამ, ექვსმა პლასტუნკის ბატალიონმა, ხუთმა სათადარიგო პოლკმა და სამმა სათადარიგო ბატარეამ. დონელები მონაწილეობდნენ უმეტეს საომარ ოპერაციებში.

2014 წელს რუსეთში აღნიშნეს პირველი მსოფლიო ომის დაწყების 100 წლისთავი. რუსეთი ამ ომში მონაწილეობდა ანტანტის მხარეს. მისი არმია იბრძოდა აღმოსავლეთის ფრონტზე.

ქალაქ აზოვში ძეგლზე მუშაობა დაიწყო 2012 წელს. ძეგლი ჩამოასხეს 2014 წლის თებერვალში. ძეგლის გახსნა მოხდა 2014 წლის 30 ივლისს. გარდა აზოვისა „დავიწყებული ომის“ გმირების მემორიალი დადგეს დონის როსტოვში, შახტიში, ნოვოჩერკასკში, ბატაისკში და სხვა დასახლებულ პუნქტებში.

აღწერა
ძეგლი წარმოადგენს ფეხზე მდგომი კაზაკის გამოსახულებას, რომელიც რუსი ჯარისკაცების გმირული მიღწევების სიმბოლოს წარმოადგენს, ჯარისკაცის უკან დგას გეორგიევსკის ჯვარი. მარჯვენა ხელში კაზაკს უჭირავს ხმალი, ხოლო მარცხენაში — ხმლის ქარქაში. მგლოვიარე პოზაში მდგომი კაზაკი შეესაბამება პირველი მსოფლიო ომის შედეგებს. ძეგლი დგას გრანიტის წითელ კვარცხლბეკზე. მისი მოქანდაკეა ა. მ. დემენტიევი.

ძეგლის სიმაღლეა 2,5 მეტრი, იგი ჩამოსხმულია ბრინჯაოსაგან. სამმეტრიანი გეორგიევსკის ჯვარი ჩამოსხმულია ბრინჯაოსა და ლატუნისაგან. კვარცხლბეკისათვის საჭირო გრანიტი მოიტანეს კარელიიდან და უკრაინიდან. ძეგლი დადგეს აზოვის ადგილობრივი მცხოვრებლების სახსრებით.
ლაბირინთიტი

}
| 9 =
ლაბირინთიტი (< – ლაბირინთი, – ანთების აღმნიშვნელი ნაწილაკი) — ლაბირინთის ანთება. მიმდინარეობის მიხედვით ლაბირინთიტი შეიძლება იყოს მწვავე და ქრონიკული, ლოკალიზაციის მიხედვით — შემოფარგლული და გავრცობილი (დიფუზიური), ანთების ხასიათის მიხედვით — სერიოზული და ჩირქოვანი. ჩვეულებრივ ლაბირინთიტი შუა ყურის ანთების — ოტიტის (უმეტესად ქრონიკული) გართულებაა. ახასიათებს თავბრუ, გულისრევა, წონასწორობის დარღვევა, ნისტაგმი. არაჩირქოვანი (სერიოზული) ლაბირინთიტი სათანადო მკურნალობის შემდეგ გაივლის ხოლმე. ჩირქოვანი ლაბირინთიტის შედეგად ქვეითდება სმენა.
მკურნალობა
ლაბირინთიტს მკურნალობენ ანტიბიოტიკებით ან შუა ყურში ჩირქოვანი კერის ქირურგიული მოცილებით.
ლამბლიოზი

}
| 9 =
ლამბლიოზი — საჭმლის მომნელებელ ორგანოთა დაავადება, რომელსაც იწვევს ლამბლია. ინფექციის წყაროა დაავადებული ან პარაზიტმატარებელი ადამიანი. დასნებოვნება ხდება ლამბალიებით დაბინძურებული საკვების ან წყლის ორგანიზმში მოხვედრის შედეგად. გავრცელებულია მთელ მსოფლიოში. ვითარდება თანდათანობით, ახასიათებს კუჭნაწლავის ტრაქტის ფუნქციის მოშლა. დიაგნოზი ისმება ნაღველსა და განავალში ლამბალიების აღმოჩენის შედეგად.
მკურნალობა
ლამბალიოზს მკურნალობენ დიეტით ან მედიკამენტებით (ფურაზოლიდონი, ამინოქინოლი).
პროფილაქტიკა
წლის გაუსნებოვნება
საკვები პროდუქტების დაცვა ლამბალიებით გაბინძურებისგან
პირადი ჰიგიენის დაცვა
დაავადების კერის დეზინფექცია
აკარი (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

აკარი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 270 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ორიენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 035 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18,14 კმ²-ზე. ფართობი 608 466 კმ²-ია.
კარნაუბა-დუს-დანტასი

კარნაუბა-დუს-დანტასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ორიენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 429 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 30,16 კმ²-ზე. ფართობი 246 308 კმ²-ია.
კრუზეტა

კრუზეტა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 231 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ორიენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 967 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26,93 კმ²-ზე. ფართობი 295 830 კმ²-ია.
კურაის-ნოვუსი

კურაის-ნოვუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 341 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ორიენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 42 652 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 49,35 კმ²-ზე. ფართობი 864 349 კმ²-ია.
ეკუადორი (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

ეკუადორი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 572 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ორიენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 822 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21,97 კმ²-ზე. ფართობი 264 985 კმ²-ია.
ჟარდინ-დუ-სერიდო

ჟარდინ-დუ-სერიდო — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 218 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ორიენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 113 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32,95 კმ²-ზე. ფართობი 367 645 კმ²-ია.
ორუ-ბრანკუ (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

ორუ-ბრანკუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 100 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ორიენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 699 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18,56 კმ²-ზე. ფართობი 253 210 კმ²-ია.
პარელიასი

პარელიასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ორიენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 354 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 39,64 კმ²-ზე. ფართობი 513 507 კმ²-ია.
სანტანა-დუ-სერიდო

სანტანა-დუ-სერიდო — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ორიენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 526 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13,41 კმ²-ზე. ფართობი 188 403 კმ²-ია.
სან-ჟოზე-დუ-სერიდო

სან-ჟოზე-დუ-სერიდო — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერიდო-ორიენტალის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 231 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24,25 კმ²-ზე. ფართობი 174 505 კმ²-ია.
აზოვის სამხედრო ფლოტილიის მეზღვაურთა ძეგლი

აზოვის სამხედრო ფლოტილიის მეზღვაურთა ძეგლი — ერთ-ერთი მონუმენტი ქალაქ აზოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი აღმართეს 1975 წლის მაისში სამდინარო სადგურთან. წარმოადგენს რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს.

ისტორია
აზოვის სამხედრო ფლოტილიის მეზღვაურთა ძეგლი მდებარეობს ისტორიული ქალაქ აზოვის ცენტრალურ რაიონში, მდინარე დონის ნაპირზე სამდინარო სადგურთან ახლოს. ძეგლი წარმოდგენილია კატერის სახით, რომელიც დგას კვარცხლბეკზე. ძეგლი აღმართეს 1975 წელს სახალხო დეპუტატთა საბჭოს ქალაქის აღმასრულებელი კომიტეტის გადაწყვეტილების შესაბამისად.

მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში 680 დღის განმავლობაში ქალაქი აზოვი გერმანული ოკუპაციის ქვეშ იყო. 1941 წლის ოქტომბრიდან 1942 წლის ივლისამდე აზოვში იმყოფებოდა აზოვის სამხედრო ფლოტილიის დონის დანაყოფი. დანაყოფი იცავდა დონის შესართავსა და ტაგანროგის ყურეს. დონის დანაყოფის შემადგენლობაში იყო ჯავშანმატარებელი № 10 „ “, მდინარის კანონერების ნავები, საპატრულო კატარღების დივიზია, სანაპირო ბატარეა № 661, 40-ე საარტილერიო დივიზია. აზოვის სამხედრო ფლოტილიის მეზღვაურებს შორის იყო საბჭოთა კავშირის გმირი ცეზარ კუნიკოვი.

აზოვის სამხედრო ფლოტილიის მეომრებმა 1943 წლის 30 აგვისტოს ტაგანროგის რაიონში გადასხეს საზღვაო დესანტი. მეზღვაურები თავიანთი მოქმედებებით მონაწილეობდნენ ქალაქის გათავისუფლებაში, მოძრაობდნენ მცირეტონაჟიანი გემებით დონის დელტის შენაკადებში ოკუპირებული ტერიტორიების გასწვრივ. მას შემდეგ რაც აზოვი და აზოვისპირეთი დაიპყრო გერმანიამ აზოვის სამხედრო ფლოტილია გადვიდა შავი ზღვის სანაპიროსკენ ქალაქ ნოვოროსიისკის მახლობლად.

ომის წლებში აზოვის სამხედრო ფლოტილიის 1 500 მეზღვაური დაჯილდოვდა ორდენებითა და მედლებით. მათ შორის იყო საბჭოთა კავშირის გმირები. ომის შემდეგ აზოვის № 3 სკოლის შესასვლელთან დადგეს სსრკ-ის გმირის ცეზარ ლვოვის ძე კუნიკოვის ბიუსტი.

აღწერა
ძეგლი წარმოადგენს გრძელ ტორპედოიან ნავს, რომელიც დგას ბეტონის მაღალ კვარცხლბეკზე. მსგავსი კატერებით იბრძოდნენ დონის დანაყოფის მეღვაურები. ძეგლის არქიტექტორები არიან ა. ივანოვი და გ. სტულცევი.

ძეგლის კვარცხლბეკზე არის წარწერა:
პოლ გეტის მუზეუმი

პოლ გეტის მუზეუმი — პოლ გეტის მუზეუმი, რომელიც ცნობილია როგორც გეტის ხელოვნების მუზეუმი.
მდებარეობს კალიფორნიაში. გააჩნია ორი კამპუსი: გეტის ცენტრი და გეტის ვილა. გეტის ცენტრი არის ლონგლესის ბრენტვუდის სამეზობლოში და წარმოადგენს მუზეუმის ძირითად ადგილს. კოლექციაში წარმოდგენილია დასავლური ხელოვნება შუა საუკუნეებიდან დღემდე. ვიზიტორთა რაოდენობა წლის განმავლობაში არის 1,3 მილიონი. მუზეუმი აშშ-ში გამოირჩევა ვიზიტორთა რაოდენობით.. მუზეუმის მეორე ნწილია არის გეტის ვილა რომელიც მდებარეობს პასიფიკ-პალიზადესის უბანში. მუზეუმში გამოფენილია უძველესი ექსპონატები საბერძნეთიდან, რომიდან და ეტრურიიდან.

ისტორია
1974 წელს პოლ გეტმა გახსნა მუზეუმი პაპირის ვილაზე, ჰერკულანეუმში. მის საკუთრებაში მდებარე პასიფიკ-პალიზადესში, კალიფორნიაში. 1982 წელს მუზეუმი მსოფლიოში ყველაზე მდიდარი გახდა, როდესაც მას 1,2 მილიარდი აშშ დოლარი გადაეცა.
1983 წელს, დასავლეთ გერმნიაში ფინანსური კრიზისის დროს, გეტის მუზეუმმა შეიძინა 144 ხელნაწერი აახენის ლუდვიგის კოლექციიდან. ჯონ რასელი რომელიც წერდა გაზეთ „ნიუ-იორკ ტაიმსზში“ ამბობს, რომ: 1997 წელს, მუზეუმი გადავიდა მის ამჟამინდელ ადგილას ბრენტვუდში. პასიფიკ-პალიზადესის მუზეუმს ეწოდა გეტის ვილა. იგი აღადგინეს და ხელმეორედ გახსნეს 2006 წელს.
აზოვის ისტორიულ-არქეოლოგიური და პალეონტოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალი

აზოვის ისტორიულ-არქეოლოგიური და პალეონტოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალი — მუზეუმი ქალაქ აზოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი მუზეუმი სამხრეთ რუსეთში და პალეონტოლოგიური თვალსაზრისით ყველაზე მდიდარი მუზეუმი სამხრეთ რუსეთში. მუზეუმი დააარსა 1917 წლის 17 მაისს მიხეილ არონის ძე მაკაროვსკმა. მუზეუმში მუშაობს 168 თანამშრომელი, რომელთაგან 29-ს აქვს ხარისხი. მუზეუმის თანამშრომლები აქტიურად არიან ჩართულნი საგანმანათლებლო საქმიანობებში, პუბლიკაციებს აქვეყნებენ ჟურნალებში.

ისტორია
მუზეუმის პირველი ექსპოზიცია გაიხსნა 1917 წლის მაისში აზოვის „სახალხო განათლების“ გაერთიანებისა და ადგილობრივი მოსახლეობის ძალისხმევით, რომლებმაც მუზეუმს შესწირეს უძველესი მონეტები, მარკები, ზარბაზნის ყუმბარები, მაგრამ მალევე სამოქალაქო ომის წლებში მუზეუმი დაიხურა. 1937 წელს მუზეუმი მეორედ გაიხსნა, მაგრამ მისი კოლექცია მალევე დაიკარგა მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისა და ქალაქის გერმანელთა მიერ ოკუპაციის გამო. ომის დასრულების შემდეგ მოსახლეობა შეეცადა მის აღორძინებას, მაგრამ მათი მცდელობა დაგვირგვინდა მხოლოდ 1960 წელს.

მუზეუმის შენობა
1976 წლიდან მუზეუმის მთავარი კორპუსი მდებარეობს ყოფილ ქალაქის სამმართველოს სამსართულიან შენობაში, რომელიც აგებულია 1892 წელს არქიტექტორ თეოდორე ჰაუზენბაუმის პროექტის მიხედვით.

მუზეუმის შენობა შემონახულია თავდაპირველი, საუკუნის სახით. შენობა აგებულია ეკლექტიკის სტილში. დაახლოებით ასი წლის წინ შენობის მეორე სართულზე მდებარეობდა ქალაქის მთავრობა. შენობის პირველ სართულზე მუშაობდა მაღაზიები. შენობის ერთ ფრთაში განთავსებული იყო საქალაქო საზოგადოებრივი ბანკი, რომელსაც სათვეში ედგა მეორე გილდიის ვაჭარი კ. დაბახოვი. 1896 წელს, პეტრე პირველის მიერ აზოვის ციხესიმაგრის აღების 200 წლისთავთან დაკავშირებით შენობაში გაიმართა საზეიმო კრება, რომლის დასრულების შემდეგ პეტრეს სტილში გაიმართა საზეიმო ვახშამი.

საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში შენობაში მუშაობდა მუშათა და ჯარისკაცთა ბოლშევიკური საბჭო. მეორე მსოფლიო ომის დროს გერმანელთა ოკუპაციის პერიოდში, შენობაში განთავსებული იყო გერმანული კომენდატურა. გერმანელების წასვლის შემდეგ შენობა გადაეცა რაიონულ აღმასკომს, ასევე მასში განთავსდა პარტიის რაიკომი, სტამბა, მაღაზიები, უწყებრივი დაცვა.

შენობის მუზეუმისათვის გადაცემის საქმეში დიდი წვლილი მიუძღვს ლ. იზმაილოვს. 1966 წლის 13 ივლისს საქალაქო საბჭო გამოვიდა წინადადებით შენობა გადასცემოდა ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობით მუზეუმს მრავალწლიანი არენდით. 1970 წლის 28 აპრილს შენობა მუზეუმის ბალანსზე გადავიდა. თავად მუზეუმი 1976 წელს განთავსდა შენობაში. ძალიან მალე შენობაში გაიხსნა საგამოფენო დარბაზები, ამჟამად მუზეუმში 22 მსგავსი დარბაზია.

მუზეუმის ფართობი: საგამოფენო-საექსპოზიციო — 2 852 მ², დროებითი გამოფენები — 580 მ², ფონდსაცავები — 1 896 მ², პარკი (ღია ცის ქვეშ) — 7,13 ჰა.

მუზეუმის სიმბოლოს წარმოადგენს სტეპის მამონტის ჩონჩხი, რომელიც ცხოვრობდა 800-600 ათასი წლის წინ, გამყინვარებებს შორის პერიოდში. ეს არის ერთადერთი ჩონჩხი მსოფლიოში, რომელიც წარმოდგენილია სრული თავის ქალით და სოფელ სემიბალკში აღმოჩენილი პლეისტოცენის დროინდელი მცირე ძუძუმწოვრების ნაშთები.

ასევე დაცულია ძველი მომთაბარეების ცხოვრების ამსახველი ექსპონატები.

სამუზეუმო ნივთები დაცულია 35 სამუზეუმო ფონდსაცავში.