iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რადიკალური სამოქალაქო კავშირი

რადიკალური სამოქალაქო კავშირი — პოლიტიკური პარტია არგენტინაში, შედის სოციალისტური ინტერნაციონალის შემადგენლობაში. დაარსდა 1891 წელს.

პარტიის რიგებიდან პრეზიდენტები გახდნენ იპოლიტო ირიგოიენი (1916–1922; 1928-1930) და მარსელო ტორკუატო დე ალვეარი (1922–1928). 1930-1958 წწ. პარტია ოპოზიციაშია. 1958-1966 წწ. პარტიის ორი წარმომადგენელი კვლავ პრეზიდენტია: არტურო ფრონდისი (1958–1962) და არტურო უმბერტო ილია (1963–1966). 1966-1983 წწ. პარტია პერონისტებისა და სამხედრო დიქტატურის ოპოზიციაშია. 1983 წელს პარტიის წარმომადგენელი რაულ ალფონსინი აირჩიეს პრეზიდენტად (თანამდებობაზე იყო 1989 წლამდე). პარტიის წარმომადგენელია ასევე ფერნანდო დე ლარუა, რომელიც ქვეყანას სათავეში ედგა 1999–2001 წწ. ამჟამად პარტია ოპოზიციაშია.

არგენტინის დეპუტატთა პალატაში 257 ადგილიდან პარტია ფლობს 42 მანდატს, ხოლო სენატში, 14 მანდატს 72-დან. 24 პროვინციის გუბერნატორიდან 4 რადიკალური სამოქალაქო კავშირის წევრია.
სილვინა ოკამპო

სილვინა ოკამპო აგუირე (; დ. 28 ივლისი, 1903 წელი – გ. 14 დეკემბერი, 1993 წელი) — არგენტინელი პოეტი და მწერალი.

ოკამპო დაიბადა ბუენოს-აირესში, მანუელ ოკამპოსა და რამონა აგუირეს ოჯახში, სადაც ექვსი შვილიდან ყველაზე პატარა იყო. განათლება მიიღო სახლში კერძო მასწავლებლისგან. მისი ერთ-ერთი და იყო ვიქტორია ოკამპო, ლიტერატურული ჟურნალის „“ გამომცემელი.

სილვინა ოკამპო საფრანგეთში ჯორჯო დე კირიკოს ხელმძღვანელბით მხატვრობას სწავლობდა. 1940 წელს დაქორწინდა ადოლფო ბიოი კასარესიზე, რომლის საყვარელიც 1933 წლიდან იყო. 1954 წელს იშვილა მეუღლის ქალიშვილი – მარტა ბიოი ოკამპო (1954-1994).
დიდაკ ვილა

დიდაკ ვილა რუსელო (; დ. 9 ივნისი, 1989, მატარიო, ბარსელონა, ესპანეთი) — ესპანელი ფეხბურთელი, რომელიც ამჟამად თამაშობს ესპანურ კლუბ „ესპანიოლსა და კატალონიის ეროვნულ ნაკრებში ნახევარმცველის პოზიციაზე.

ვილას კარიერა „ესპანიოლში“ დაიწყო. 2008 წელს ის „ესპანიოლ “-ში გამოდიოდა, 2009-2011 წლებში კი პირველი გუნდის წევრი იყო. 2011 წლის 27 იანვარს ვილა 3 მილიონის სანაცვლოდ მილანში გადავიდა. მილანიდან სხვადასხვა დროს იჯარით თამაშობდა „ესპანიოლში“ (2011–2012), „რეალ ბეტისსა“ (2013–2014) და „ეიბარში“ (2014–2015). 2015 წელს სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა ბერძნულ კლუბ ათენის „აეკთან“. 2017 წელს დატოვა კლუბი და შეუერთდა „ესპანიოლს“.

ტიტულები
საკლუბო
ესპანიოლი 
ტერსერა დივიზიონი: 2008–09

მილანი
სერია : 2010–11

აეკი
საბერძნეთის თასი: 2015–16

სანაკრებო
ესპანეთი 21 წლ.
ევროპის 21 წლამდელების ჩემპიონატი: 2011

ესპანეთი 20 წლ.
ხმელთაშუაზღვის თამაშები: 2009
ანასტასია ერისთავ-ხოშტარია

ანასტასია (ტასია) გიორგის ასული ერისთავი-ხოშტარია (დ. 3 თებერვალი, 1868, გორი — გ. 1 მაისი, 1951, თბილისი) — ქართველი მწერალი, პედაგოგი, ქალთა უფლებების დამცველი.

ბიოგრაფია
ქსნის ერისთავთა საგვარეულოს წარმომადგენელი. დაიბადა პოდპურუჩიკ გიორგი დიმიტრის ძე ერისთავისა და ელისაბედ ზაალის ასულ ბაგრატიონ-დავითიშვილის ოჯახში. 1885 წელს დაამთავრა გორის ქალთა პროგიმნაზია, სოფ. ფცაში დააარსა უფასო სკოლა და უსასყიდლოდ ასწავლიდა გლეხთა ბავშვებს. სხვადასხვა დროს მეუღლესთან, მწერალ დუტუ მეგრელთან (დიმიტრი ხოშტარია), ერთად ცხოვრობდა ყარსში, ოლთისში, ნახიჩევანში, ერევანში. 1910 წლიდან დასახლდა გორში. 1915 წელს იქვე დააარსა ქალთა უფლებების დამცველი საზოგადოება „მანდილოსანი“ და პროპაგანდას უწევდა ხალხოსნურ იდეებს.

ტასია ერისთავი-ხოშტარიას ლიტერატურული დებიუტი შედგა 1885 წელს, როდესაც ჟურნალ „ნობათში“ დაიბეჭდა მისი თარგმნილი ოსური ლეგენდა „ბესო“, ხოლო მოგვიანებით, 1893 წელს, გაზეთ „კვალში“ აკაკი წერეთლის შუამდგომლობით გამოქვეყნდა მისი პირველი ორიგინალური მოთხრობა „ბატონებმა არ დაიწუნეს“. მას მალე მოჰყვა იმდროინდელი ქართული სოფლის რეალისტური სურათებით მდიდარი ნაწარმოებები, რ-ებშიც მწერალმა წამოჭრა სოფლად გამეფებული ცრუმორწმუნეობის, უმეცრების, გლეხთა დუხჭირი ცხოვრების, ქალთა დაბეჩავებული მდგომარეობის, სამღვდელოების უზნეობის მწვავე პრობლემები („ლაზარემ გადააჭარბა“, „კამისია“, „მიწა“, „ეკლესიის გარშემო“ და სხვ.). საკმაო წარმატება ხვდა წილად ერისთავ-ხოშტარიას პირველ რომანს „მოლიპულ გზაზე“, რომელიც 1896 წელს ჟურნალ „მოამბეში“. ქალთა უფლებებს ეძღვნება რომანი „ბედის ტრიალი“ (1901) და მოთხრობა „კერა“. ავტორია აგრეთვე საბავშვო მოთხრობებისა: „შეუბრალებელი“, „პატარა მკურნალი“, „ფელამუში“, „პატარა ნებიერი“ და სხვ.

საბჭოთა ოკუპაციის (1921) შემდეგ ერისთავ-ხოშტარია აქტიურ სამწერლობო მოღვაწეობას ჩამოშორდა და ძირითადად საკუთარი თხზულებების ახალი გამოცემებისთვის „პოლიტიკურად კორექტული“ წინასიტყვაობებით შემოიფარგლებოდა. ერისთავ-ხოშტარიამ დიდად შეუწყო ხელი ქართულ ლიტერატურაში რომანის ჟანრის დამკვიდრებას. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
მოსახლეობის დინამიკა

მოსახლეობის დინამიკა — მოსახლეობის რაოდენობის ცვლილება დროის მოცემულ მონაკვეშთი. მას ორი ფაქტორი განსაზღვრავს — ბუნებრივი და მექანიკური მოძრაობა. იმის მიხედვით, თუ როგორია მოსახლეობის ბუნებრივი და მექანიკური მოძრაობა, იცვლება მოსახლეობის დინამიკაც — იზრდება ან მცირდება მისი რაოდენობა.

მოსახლეობის დინამიკაზე დაკვირვებისათვის მათემატიკური მოდელი გამოიყენება.

მოსახლეობის დინამიკა მათემატიკური ბიოლოგიის ტრადიციულ დარგს შეადგენდა, რომელსაც 210 წლიანი ისტორია აქვს. მისი პირველი პრინციპები ბრიტანელმა დემოგრაფმა თომას მალთუსმა ჩამოაყალიბა.
ეკონომიკური გეოგრაფია

ეკონომიკური გეოგრაფია — საზოგადოებრივი გეოგრაფიის დარგი, რომელიც შეისწავლის ეკონომიკური საქმიანობის განაწილებას და სივრცულ ორგანიზაციას. ერთი გაგებით, იგი შეისწავლის საზოგადოებრივ (სოციალურ-ეკონომიკურ) პროცესთა გეიგრაფიულ თავისებურებებსა და კანონზომიერებებს, ხოლო მეორე, უფრო თანამედროვე გაგებით, ეკონომიკური გეოგრაფია მხოლოდ ეკონომიკის დარგების გეოგრაფიაა და შეისწავლის წარმოების განლაგების თავისებურებებსა და კანონზომიერებებს. ის საკმაოდ ფართო დისციპლინაა და მისი შესწავლისას ეკონომ-გეოგრაფები სხვადასხვა განსხვავებულ მეთოდოლოგიას იყენებენ.

ეკონომიკური გეოგრაფიის შემადგენელი ნაწილებია:
სოფლის მეურნეობის გეოგრაფია
მრეწველობის გეოგრაფია
საერთაშორისო ვაჭრობის გეოგრაფია
ბუნებრივი რესურსების გეოგრაფია
ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების გეოგრაფია
და ა.შ.
თერავადა

თერავადა, თჰერავადა, სთჰავირავადა (პალ: ेा ; სანს: ्ािा - „უფროსთა სწავლება“) — ადრეული ბუდიზმის 18 სკოლათაგან ერთადერთი გადარჩენილი. თერავადა თანამედროვე ბუდიზმის სამ ძირითად მიმდინარეობათაგან ერთ-ერთია. ამ სკოლას ადრე „ჰინაჲანადაც“ („მცირე ბორბალი“) მოიხსენიებდნენ, მაგრამ ახლა აღარ იხმარება, რადგან ითვლება, რომ მაჰაჲანასთან („დიდი ბორბალი“) უსამართლო შედარებაა; გარდა ამისა, შეურაცხმყოფელ აზრსაც ატარებს.

საფუძვლები
თერავადა ბუდისტურ სკოლათაგან ყველაზე კონსერვატულია. მის მიმდევართა მიზანია ყველანაირი დაბინძურებისა და ცდომილებისგან აბსოლუტური თავისუფლების მდგომარეობის მიღწევა. მაჰაიანასთან შედარებით, თერავადას ახასიათებს რაციონალისტური მიდგომა და რიტუალების შედარებით სიმარტივე.

თერავადას წმინდა წიგნია პალური კანონი, რომელიც დაწერილია პალურ ენაზე.

ისტორია
ითვლება, რომ თერავადა ჩამოყალიბდა მე-3 ბუდისტური კრებისას (დაახლ: ძვ.წ. 250) ინდოეთში იმპერატორ აშოკას მმართველობისას. მის პროზელიტურ საქმიანობათა გამო, თერავადა ელინისტურ დასავლეთშიც გახდა ცნობილი: ალექსანდრიაში, ანტიოქიაში, ათენსა და სხვ. აშოკას ზოგიერთი ედიქტი დაიწერა ძველბერძნულ და არამეულ ენებზე.

დღეს თერავადა ბუდიზმის მთავარი მიმდინარეობაა შრი-ლანკაზე (მოსახლეობის დაახლ. 70%) და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის უმეტეს ქვეყნებში (კამბოჯა, ლაოსი, მიანმარი, ტაილანდი). თერავადას ასევე მიდევენ ეროვნული უმცირესობები ჩინეთში, ვიეტნამში, ბანგლადეშსა და მალაიზიაში. თერავადა შედარებით გავრცელდა სინგაპურსა და ავსტრალიაში.

დღეს, მსოფლიოში თერავადას 100 მილიონამდე მიმდევარია. ნელ-ნელა ვრცელდება აშშ-სა და ევროპაშიც.
მოგზაურობა ევროპაში

მოგზაურობა ევროპაში — სულხან-საბა ორბელიანის დღიურების წიგნი, სადაც აღწერილია მწერლის 1713-1716 წწ. მოგზაურობა დასავლეთ ევროპაში. ნაწარმოების სათაური პირობითია (იგი არ არის ავტორისეული, ბეჭდური გამოცემებიდან მომდინარეობს). ნაწარმოების დედანს ჩვენამდე არ მოუღწევია. მისი ხელნაწერებიც იშვიათია. მეცნიერთა აზრით, „მოგზაურობის“ ტექსტის დიდი ნაწილი დაკარგულად უნდა ჩაითვალოს.

სულხან-საბას მოგზაურობის მარშრუტი ასეთი იყო: კონსტანტინოპოლი–მარსელი–პარიზი–რომი, აგრეთვე იტალიის სხვა ქალაქები, ბოლოს კონსტანტინოპოლი და თურქეთის გავლით საქართველო. სულხან-საბა ორბელიანის „მოგზაურობა ევროპაში“ პირველი ნიმუშია ქართული მხატვრულ–დოკუმენტური პროზისა. სულხან–საბამ „მოგზაურობის“ წიგნით ქართულ მწერლობაში მანამდე უცნობი ლიტერატურული ჟანრი დაამკვიდრა. შემდგომ საბას მრავალი მიმდევარი გაუჩნდა: ვახტანგ ორბელიანი, იონა გედევანიშვილი, ტიმოთე გაბაშვილი, გიორგი ავალიშვილი და სხვები.

შინაარსი
„მოგზაურობის“ წიგნში ავტორს დაკვირვებით აქვს აღწერილი განცდილი და ნანახი. ავტორი მკითხველს საგანგებოდ აფრთხილებს: „რაც არ მინახავს, არ დავსწერო“. ავტორის აზრით, „გრძელი ამბავი თავის საწყენია“, ამიტომაც აღწერილობა მოკლედ და სხარტადაა გადმოცემული. ავტორი შენიშნავს: „ჰრომი ასეთია, ასს წელს სულ იაროს კაცმა, მისს საკვირველებას ვერც გაუვიდეს, ვერც დაასრულოს“.

სულხან-საბა უმთავრესად ეკლესია-მონასტრებსა და სასულიერო დაწესებულებებს ათვალიერებდა, ამიტომ „მოგზაურობაში“ მნიშვნელოვანი ადგილი სწორედ ეკლესია-მონასტრების აღწერას უკავია. სხვადასხვა ღირსშესანიშნაობის ფონზე სულხან-საბა საუბრობს ქვეყნის გეოგრაფიულ მდებარეობაზე, ჰავაზე, მოსახლეობის საქმიანობაზე, საყოფაცხოვრებო მხარეებზე, პოლიტიკური წყობილების ფორმაზე, მმართველობის წესებზე და ა.შ.

შედარებით უფრო დაწვრილებით აღწერს სულხან-საბა სამხრეთ იტალიას. აღწერილია ზღვა, ძლიერი ქარების ქროლვა, ბუნება, ჰავა... კუნძულ მალთას ავტორი ასე აღწერს:
არგენტინის დეპუტატთა პალატა

არგენტინის დეპუტატთა პალატა – არგენტინის ეროვნული კონგრესის, არგენტინის პარლამენტის ქვედა პალატა. დაარსდა 1851 წელს არგენტინის კონსტიტუციის საფუძველზე. მისი ექსკლუზიური უფლებაა დააწესოს გადასახადები, შეუძლია ბრალი წაუყენოს პრეზიდენტს, მინისტრებს და უზენაესი სასამართლოს წევრებს სენატის წინაშე.

დეპუტატთა პალატაში 257 ადგილია, რომლის ნახევარი აირჩევა 2 წლის ვადით, ხოლო მეორე ნახევარი 4 წლით. პროპორციული არჩევნები ტარდება დ'ონდტის მეთოდის საფუძველზე. საარჩევნო ბარიერია 3 %. 2011 წლისათვის პალატის პრეზიდენტია ხუსტისიალისტური პარტიის წევრი ედუარდო ფელინერი.
აშოკა

აშოკა (დევანაგარი: ो : ; ძვ.წ. 304-232) — ინდოეთის იმპერატორი მაურიის დინასტიიდან, რომელიც მართავდა თითქმის მთელ ინდოეთის ნახევარკუნძულს ძვ. წ. 269-232 წელებში. რამდენიმე სამხედრო დაპყრობის შედეგად, ინდოეთის ერთ-ერთი უდიდესი იმპერატორი, თანამედროვე ინდოეთზე დიდ სახელმწიფოს მართავდა. მისი იმპერია გადაჭიმული იყო თანამედროვე პაკისტანიდან ბანგლადეშამდე და ქერალადან ანდჰრამდე. მან დაიპყრო კალინგის სამეფო, რომლის დაპყრობა ჩანდრაგუპტა მაურიას დინასტიიდან მოყოლებული ვერავინ შეძლო. მისი სამეფოს ცენტრი იყო მაგადჰაში (თანამედროვე ბიჰარი). კალინგის ომში მასიურ მკვლელობათა შესწრების შემდეგ, შემოიღო ბუდიზმი. მოგვიანებით, აზიაში ბუდიზმის პროპაგანდას ეწეოდა და ააგო ბუდდჰა შაკიამუნის ცხოვრების ამსახველი რამდენიმე ძეგლი. აშოკა იყო აჰიმსას (უძალადობის), სიყვარულის, ტოლერანტობისა და ვეგეტარიანელობის მიმდევარი. ისტორიაში ფილანტროპულ მმართველადაა ცნობილი.

მისი სახელი „აშოკა“ ნიშნავს „უმტკივნეულოს“. მის ედიქტებში ასევე მოიხსენიებდნენ დევანამპრიჲად („ღმერთებისთვის საყვარელი“).

აშოკას დიდი წვლილი მიუძღვის ბუდიზმის მსოფლიო სარწმუნოებად ქცევაში.
არგენტინის სენატი

არგენტინის სენატი – არგენტინის ეროვნული კონგრესის, არგენტინის პარლამენტის ზედა პალატა. შედგება 72 ადგილისაგან, რომელთაც იკავებს ქვეყნის თითოეული პროვინციიდან სამი-სამი წარმომადგენელი. წარმომადგენლების რაოდენობა გაისაზღვრა 1994 წელს, ხოლო ძალაში შევიდა 1995 წლის 14 მაისის არჩევნების შემდეგ. სენატს ხელმძღვანელობს არგენტინის ვიცე-პრეზიდენტი. 2019 წლის 10 დეკემბრიდან სენატის პრეზიდენტია ვიცე-პრეზიდენტი კრისტინა ფერნანდესი.

არგენტინის კონსტიტუციის 55-ე მუხლის თანახმად არგენტინის სენატის წევრობის კანდიდატი უნდა იყოს:

30 წლის მაინც;
არგენტინის მოქალაქე 6 წლით მაინც
წარმოშობით იმ პროვინციიდან, სადაც კენჭს იყრის, ან მუდმივად ცხოვრობდეს იმ პროვინციაში ბოლო 2 წლის განმავლობაში.
თელათგორის წმინდა გიორგის ეკლესია

თელათგორის წმინდა გიორგის ეკლესია – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ თელათგორის ცენტრში, შემაღლებულ ადგილზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. შეკეთებულია 1982 წელს.

ეკლესია დარბაზულია (7,25 4,8 მ), ნაგებია უხეშად გათლილი საშუალო ზომის ქვიშაქვის კვადრებით, წყობაში გამოყენებულია დიდი ქვებიც. ნახევარწრიული აფსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია მცირე მხრებით. საკურთხევლის იატაკი ერთი საფეხურით ამაღლებულია. აფსიდის ღერძზე შიგნიდან სწორკუთხა, გარედან თაღოვანი სარკმელია. ეკლესიისათვის მოგვიანებით შემოუვლიათ თაროსებრი ლავგარდანი. სახურავი ორფერდაა, გადახურულია კრამიტით.

ეკლესიას დასავლეთიდან მიშენებული აქვს სწორკუთხა ეკლესია (5,5 4,8 მ). იგი წმინდა თევდორეს სახელს ატარებს. ეს ეკლესიაც ნაგებია ქვიშაქვით, მხოლოდ უფრო მცირე ზომის ქვებით, ვიდრე ეკლესია. მინაშენი ეკლესიას უკავშირდება ეკლესიის დასავლეთ კედელში გაჭრილი განიერი სწორკუთხა ღიობით. მინაშენიც ღარიანი კრამიტითაა გადახურული.
არგენტინის ტურიზმი

ტურიზმი არგენტინაში საკმაოდ მაღალ დონეზეა განვითარებული, რაც უპირველეს ყოვლისა ქვეყნის გეოგრაფიული და კულტურული მრავალფეროვნების დამსახურებაა.

მიმოხილვა
2007 წელს, არგენტინაში 4,7 მლნ უცხოელი ტურისტი ჩავიდა, რაც თითქმის გაუთანაბრდა ქვეყნიდან სამოგზაუროდ გასულთა რიცხვს. მხოლოდ ბუენოს-აირესის მინისტრო პისტარინის აეროპორტით ქვეყანაში 2,3 მლნ ტურისტი შემოვიდა, მათგან 26 % ბრაზილიიდან, 25 % ევროპიდან, 14 % აშშ-დან და კანადიდან, 8 % ჩილედან, ხოლო 27 % სხვადასხვა ქვეყნიდან.

ტურისტული რეგიონები
ბუენოს-აირესი
ამ ქალაქს ხშირად „ამერიკის კონტინენტის პარიზსაც" ეძახიან. ის მნახველებს სთავაზობს არაერთ კულტურულ აქტივობას. დამთვალიერებელს აქ შეუძლია დატკბეს ტანგოს წარმოდგენებით, დრო გაატაროს თანამედროვე კაფეებსა და რესტორნებში, დააგემოვნოს ადგილობრივი სამზარეულო ან ესტუმროს თეატრს, ბუენოს-აირესი ხომ თეატრების რაოდენობით მსოფლიოს ქალაქებს შორის ერთ-ერთ მოწინავე ადგილზეა.

ცენტრალური რეგიონი
ბუენოს-აირესიდან ქვეყნის ცენტრალური რეგიონის - პამპასკენ ხშირი სარკინიგზო და საგზაო ქსელი მიემართება. ეს ტურისტებისთვის ერთ-ერთი ყველაზე მიმზიდველი რეგიონია. აქ მდებარეობს არაერთი საზღვაო კურორტი, მათ შორის მარ-დელ-პლატა.

ჩრდილოეთ რეგიონი
აქ მდებარეობს იგუასუ, ამ რეგიონის ყველაზე უკეთ ცნობილი ჩანჩქერი, სადაც საუკეთესო ტურისტული ინფრასტრუქტურაა შექმნილი. ჩანჩქერის გარშემო შექმნილია იგუასუს ეროვნული პარკი, სადაც დაცულია სუბტროპიკული ტყეების ეკოსისტემა. ასევე მრავალი ტირისტული ღირსშესანიშნაობა მდებარეობს კორდოვის პროვინციაში.

სამხრეთის რეგიონი
აქ არსებული ღირსშესანიშნაობებიდან აღსანიშნავია:
ლოს-გლასიარესის ეროვნული პარკი, სადაც თავმოყრილია არაერთი მყინვარი.
უშუაია, მსოფლიოში ყველაზე სამხრეთით მდებარე ქალაქი, მდებარეობს კუნძულ ცეცხლოვან მიწაზე.
ბარილოჩე - ქალაქი ანდების მთისწინეთში, რიო-ნეგროს პროვინციაში. შემოსაზღვრულია გასაოცარი სილამაზის ტბებით - ნაუელუაპი, მასკარდი, მორენო და ა.შ.
სანტა-კრუსის პროვინცია, ცნობილია პერიტო-მორენოს ულამაზესი მყინვარით, პატაგონიის ვრცელი პლატოთი და კენჭიანი პლაჟებით.

ეროვნული პარკები
არგენტინაში წარმოდგენილია ეროვნული პარკების ფართო სისტემა, სადაც წარმოდგენილია ბუნების საოცარი სილამაზეები. ამ პარკებს შორის აღსანიშნავია:

ელ-ლეონსიტოს ეროვნული პარკი
ელ-პალმარის ეროვნული პარკი
იგუასუს ეროვნული პარკი
ლანინის ეროვნული პარკი
ლოს-ალერსესის ეროვნული პარკი
ლოს-არაიანესის ეროვნული პარკი
ნაუელ-უაპის ეროვნული პარკი
ცეცხლოვანი მიწის ეროვნული პარკი

მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები
არგენტინაში წარმოდგენილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეტანილი 8 ძეგლი:
კუევა-დე-ლას-მანოსის მღვიმე
იგუასუს ეროვნული პარკი
ისჩიგუალასტოს პარკი
იეზუიტების მისია გუარანში
იეზუიტების კვარტალი და კორდობის მისია
ლოს-გლასიარესის ეროვნული პარკი
ვალდესის ნახევარკუნძული - ზღვის ფლორისა და ფაუნის ნაკრძალი
კებრადა-დე-უმაუაკა

მმართველობა
2010 წლის ივნისიდან, ტურიზმის სამდივნო გადაკეთდა არგენტინის ტურიზმის სამნინისტროდ.

გალერეა
ელიზაბეტ ბატორი

ეჩედის გრაფინია ელიზაბეტ ბატორი ან ეჩედის ერჟებეტ ბათორი-ნადაშდი ან ალჟბეტა ბატოროვა-ნადაშდი (დ. 17 აგვისტო, 1560 — გ. 21 აგვისტო, 1614) — ბატორების ოჯახის გრაფინია. იგი ისტორიაში შესულია როგორც ყველაზე სასტიკი სერიული მკვლელი, სისხლიანი გრაფინია, სისხლიანი ლედი.

მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ, ელიზაბეტი მის ოთხ მოსამსახურესთან ერთად დამნაშავედ ცნეს ასობით გოგონასა და ახალგაზრდა ქალების მკვლელობისთვის. ჯამში მათი რაოდენობა 600-მდეა, თუმცა რაოდენობა, რისთვისაც ისინი გაასამართლეს იყო 80. 1610 წელს ის დაატყვევეს თავისივე სასახლეში, სადაც სიცოცხლის უკანასკნელი 4 წელი გაატარა.

მოგვიანებით, უნგრული პროზა მას მოიხსენიებდა როგორც სისხლისმსმელ გრაფინიას. მწერლობაზე დაყრდნობით იგი ქალიშვილების სისხლს სვამდა და საბანაოდ იყენებდა, რომ ახალგაზრდობა შეენარჩუნებინა.
ლეჟვანიე

ლეჟვანიე — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტში. დოშაყის თემი (სოფლები: დოშაყე, ლეჟვანიე, ლექობალე). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ჩხოუშის (ტეხურის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 320 მ, მარტვილიდან 32 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 64 ადამიანი.
ლესხულუხე

ლესხულუხე — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტში. სალხინოს თემი (სოფლები: ვახა, ლეგულორდავე, ლესხულუხე, ლეცავე, პატარა ჟინოთა, სალხინო, წაჩხური). მდებარეობს ასხის მასივის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე წაჩხურის (ტეხურის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 310 მ, მარტვილიდან 18 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 167 ადამიანი.
ლეფოჩხუე

ლეფოჩხუე — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტში, ვედიდკარის თემი (სოფლები: ვედიდკარი, ლეფოჩხუე, მახათი, მუხურჩა, ორქა). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე აბაშის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 80 მ, მარტვილიდან 16 კმ, აბაშიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 20 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 434 ადამიანი.
ლექაჯაიე

ლექაჯაიე — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტში, აბედათის თემი (სოფლები: აბედათი, ლემიქავე, ლექაჯაიე, ჯოლევი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ტეხურის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 210 მ, მარტვილიდან 16 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 422 ადამიანი.
ლექობალე (მარტვილის მუნიციპალიტეტი)

ლექობალე — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტში, დოშაყის თემი (სოფლები: დოშაყე, ლეჟვანიე, ლექობალე). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე გურძემის (ტეხურის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 320 მ, მარტვილიდან 33 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 204 ადამიანი.
ლეცავე

ლეცავე — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სალხინოს თემი (სოფლები: ვახა, ლეგულორდავე, ლესხულუხე, ლეცავე, პატარა ჟინოთა, სალხინო, წაჩხური). მდებარეობს ასხის მასივის დასავლეთ კალთაზე. მდინარე წაჩხურის (ტეხურის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 290 მ, მარტვილიდან 19 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 158 ადამიანი.
ლეციცხვაიე

ლეციცხვაიე — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტში, ხუნწის თემი (სოფლები: ზემო ხუნწი, ლეციცხვაიე, ქვემო ხუნწი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ნოღელის (რიონის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 150 მ, მარტვილიდან 5 კმ. სოფელში დაიბადა მათემატიკოსი დავით კვესელავა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 364 ადამიანი.
პერიტო-მორენო

პერიტო-მორენო — მყინვარი სამხრეთ არგენტინაში, სანტა-კრუსის პროვინციაში, მდებარეობს პერიტო-მორენოს ეროვნულ პარკში. წარმოადგენს არგენტინის პატაგონიის ერთ-ერთ უმთავრეს ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას.

მყინვარის ფართობია 250 კმ², სიგრძე 30 კმ. პერიტო-მორენო ერთ-ერთია ანდებში, არგენტინა-ჩილეს საზღვარზე მდებარე პატაგონიის მყინვარული მინდვრის 48 მყინვარიდან. ეს მყინვარული ველი მესამეა მსოფლიოში მტკნარი წყლის მარაგებს შორის.

პერიტო-მორენო პატაგონიის იმ სამ მყინვარს შორის შედის, რომელიც იზრდება. ზრდის მიზეზები დადგენილი არაა და გლაციოლოგებს შორის დავის საგანია.

პერიტო-მორენოს ენის სიგანე 5 კმ-ს აღწევს, საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან 60 მ-ს. საშუალო სიღრმე 170 მ, ხოლო მაქსიმალური კი — 700 მ-ია. მისი გადაადგილების სიჩქარე შეადგენს 2 მეტრს დღეში (დაახლოებით 700 მ წელიწადში). მიუხედავად ამისა მისი მასის დანაკარგებიც დაახლოებით ამდენივეა, ამიტომ (მცირე გადახრების გათვალისწინების გარეშე) მყინვარის ენის სიგრძე ბოლო 90 წლის განმავლობაში არ შეცვლილა.
ლეხაინდრავო

ლეხაინდრავო — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ლეხაინდრავო, ნოჯიხევი, სტეფასდაბალი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე აბაშისა და ნოღელის შუამდინარეთში. ზღვის დონიდან 120 მ, მარტვილიდან 10 კმ, აბაშიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 26 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 754 ადამიანი.
მახათი (მარტვილის მუნიციპალიტეტი)

მახათი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტში, ვედიდკარის თემი (სოფლები: ვედიდკარი, ლეფოჩხუე, მახათი, მუხურჩა, ორქა). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე აბაშის (ტეხურის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 70 მ, მარტვილიდან 17 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 33 ადამიანი.
მეორე ბალდა

მეორე ბალდა — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტში, გაჭედილის თემი (სოფლები: გაჭედილი, პირველი ბალდა, მეორე ბალდა, მესამე ბალდა, პატარა თამაკონი, სკურდი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე აბაშის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 300 მ, მარტვილიდან 10 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 363 ადამიანი.
მეორე გურძემი

მეორე გურძემი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტში, გურძემის თემი (სოფლები: პირველი გურძემი, მეორე გურძემი, ნახურცილავო). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ტეხურის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 220 მ, მარტვილიდან 28 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 235 ადამიანი.
მეორე კიწია

მეორე კიწია — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტში, კიწიის თემი (სოფლები: ალერტი, პირველი კიწია, მეორე კიწია, ნოღა), მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე გურძემის (ტეხურის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 220 მ, მარტვილიდან 32 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 263 ადამიანი.
მესამე ბალდა

მესამე ბალდა — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტში, გაჭედილის თემი (სოფლები: გაჭედილი, პირველი ბალდა, მეორე ბალდა, მესამე ბალდა, პატარა თამაკონი, სკურდი). მდებარეობს მდინარე აბაშის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 225 მ, მარტვილიდან 11 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 341 ადამიანი.
მაპუდუნგუნი

მაპუდუნგუნი ( - დედამიწა, - ლაპარაკი) აგრეთვე ცნობილი როგორც არაუკანული ენა — მაპუჩეს (არაუკანების) ხალხის ენა. გავრცელებულია ცენტრალურ ჩილესა და მის მოსაზღვრე არგენტინის რაიონებში. ამ ენაზე მოსაუბრეთა ზუსტი რაოდენობა უცნობია. ამავე დამწერლობაზე გამოცემული პუბლიკცაციების თანახმად, მათი რიცხვი 2008 წლისთვის 700 000 იყო, სხვა მოხსენებების თანახმად კი 240 000, საიდანაც 200 000 ჩილეში ცხოვრობს, ხოლო 40 000 არგენტინაში. საერთო ჯამში კი მაპუდუნგუნზე ყოველდღიურად მოლაპარაკეთა რიცხვი 150,000 შეადგენს.

მაპუდუნგუნი დაცვის თვალსაზრისით სერიოზულ საფრთხეს განიცდის, მიუხედავად ჩილეს მთავრობის მიერ აღებული ვალდებულებისა სიტუაციის გამოსასწორებლად მაპუჩეს ხალხით დასახლებულ რაიონებში მის საგანმანათლებლო დონეზე აყვანისა. ასევე სერიოზული განხილვის საგანია თუ რომელი ანბანი უნდა იქნეს გამოყენებული ამ ენისთვის.
ლიმაი

ლიმაი — მდინარე არგენტინის პატაგონიის ჩრდილოეთ ნაწილში. გამოედინება ნაუელუაპის ტბიდან. მისი სიგრძე 380 კმ-ია. ქალაქ ნეუკენთან ერწყმის მდინარე ნეუკენს, რის შედეგადაც წამროიქმნება მდინარე რიო-ნეგრო.

ლიმაის წყალი ღრმა და სუფთაა. მდინარეზე აშენებულია რამდენიმე ჰიდროელექტროსადგური და დამბა.

ზოგიერთ ადგილას, მდინარის სანაპიროებზე პლაჟებია მოწყობილი. პოპულარულია თევზაობა.
ნეუკენი (მდინარე)

ნეუკენი — მდინარე არგენტინის პატაგონიაში, ნეუკენის პროვინციაში. წარმოადგენს პროვინციის მეორე უმთავრეს მდინარეს ლიმაის შემდეგ. სათავეს იღებს ანდებში, ზღვის დონიდან 2,300 მეტრზე. მისი სიგრძე დაახლოებით 500 კმ-ია.

მსვლელობისას, მდინარის წყალს ერევა ვულკან კოპაუესა და დომუიოდან გადმოსული ნალექი, რაც მის სუფთა წყალს აბინძურებს.

ქალაქ ნეუკენთან ერწყმის მდინარე ლიმაის, რის შედეგადაც წარმოიქმნება მდინარე რიო-ნეგრო.
რკინის გორები

რკინის გორები — რიგი მთებისა ჯ. რ. რ. ტოლკინის გამოგონილი სამყაროდან. ეს მთები მდებარეობდა შუახმელეთის ტერიტორიაზე, როვანიონის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილზე და რუნის ჩრდილო-დასავლეთს შორის. შუახმელეთის მესამე ეპოქაში ამ ადგილებში დასახლდნენ შუახმელეთის ჯუჯები. ტოლკინის რომანში ჰობიტი საუბარია ჯუჯების ჯარზე, რომელიც, მეფე დაინ -ს მეთაურობით რკინის გორებიდან თორინ მუხისფარის დასახმარებლად მოვიდა.
ბახტრიონის ეკლესია

ბახტრიონის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხორბალოს სამხრეთ-აღმოსავლეთით. აგებულია საუკუნეში.

ეკლესია დარბაზულია (13,26,5 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და კვადრატული აგურის რიგების მონაცვლეობით. კედლები შიგნით შელესილია. შესასვლელი დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან აქვს. აღმოსავლეთით დარბაზისაგან ფართო მხრებით გამოყოფილი წრიული შვერილი აფსიდია. აფსიდში ორი მაღალი თაღოვანი სარკმელია.

დასავლეთის ფრონტონის წვერზე გეგმით კვადრატული, ოთხივე მხარეს თაღებით გახსნილი აგურის ვიწრო სამრეკლოა დადგმული. თაღები კუთხის კუთხის სწორკუთხა ბურჯებზეა გადაყვანილი. ეკლესია დგას ერთსაფეხურიან ცოკოლზე. გადახურულია ღარიანი კრამიტით. 2008 წელს ჩაუტარდა რესტავრაცია.