iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სერანოპოლისი

სერანოპოლისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 750 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სუდესტი-დი-გოიასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 481 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1,35 კმ²-ზე. ფართობი 5 526 კმ²-ია.
აკრეუნა

აკრეუნა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 542 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვალი-დუ-რიუ-დუს-ბოისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 279 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,95 კმ²-ზე. ფართობი 1 565 კმ²-ია.
კამპესტრი-დი-გოიასი

კამპესტრი-დი-გოიასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 651 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვალი-დუ-რიუ-დუს-ბოისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 387 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,37 კმ²-ზე. ფართობი 273 815 კმ²-ია.
სეზარინა

სეზარინა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 596 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვალი-დუ-რიუ-დუს-ბოისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 545 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18,15 კმ²-ზე. ფართობი 415 811 კმ²-ია.
ედეალინა

ედეალინა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 578 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვალი-დუ-რიუ-დუს-ბოისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 733 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6,18 კმ²-ზე. ფართობი 603 654 კმ²-ია.
ედეია

ედეია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 601 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვალი-დუ-რიუ-დუს-ბოისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 266 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7,71 კმ²-ზე. ფართობი 1 461 კმ²-ია.
ინდიარა

ინდიარა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 550 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვალი-დუ-რიუ-დუს-ბოისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 687 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14,31 კმ²-ზე. ფართობი 956 475 კმ²-ია.
ჟანდაია (გოიასი)

ჟანდაია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 637 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვალი-დუ-რიუ-დუს-ბოისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 164 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7,13 კმ²-ზე. ფართობი 864 106 კმ²-ია.
პალმეირას-დი-გოიასი

პალმეირას-დი-გოიასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 600 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვალი-დუ-რიუ-დუს-ბოისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 23 338 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15,16 კმ²-ზე. ფართობი 1 539 კმ²-ია.
პალმინოპოლისი

პალმინოპოლისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 719 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვალი-დუ-რიუ-დუს-ბოისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 557 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9,17 კმ²-ზე. ფართობი 387 693 კმ²-ია.
პარაუნა

პარაუნა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 721 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვალი-დუ-რიუ-დუს-ბოისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 863 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2,87 კმ²-ზე. ფართობი 3 779 კმ²-ია.
სან-ჟუან-და-პარაუნა

სან-ჟუან-და-პარაუნა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 640 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვალი-დუ-რიუ-დუს-ბოისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 689 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5,87 კმ²-ზე. ფართობი 287 825 კმ²-ია.
ტურველანდია

ტურველანდია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 459 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვალი-დუ-რიუ-დუს-ბოისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 399 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4,71 კმ²-ზე. ფართობი 933 957 კმ²-ია.
ვარჟანი

ვარჟანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 609 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვალი-დუ-რიუ-დუს-ბოისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 659 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7,05 კმ²-ზე. ფართობი 519 194 კმ²-ია.
იბრაჰიმ აფშარი

იბრაჰიმ მირზა ან იბრაჰიმ აფშარი, (, გ. 1749) — ირანის შაჰი 2 თვის განმავლობაში, 1748 წელს. აფშარიდების მესამე წარმომადგენელი, ადილ-შაჰის ძმა და ნადირ-შაჰის ძმისშვილი, ტახტზე ავიდა ძმის ჩამოგდების შემდეგ.

მისი მმართველობა მხოლოდ ორი თვის განმავლობაში გაგრძელდა. აფშარიდების იმპერიის დამაარსებლის, ნადირ-შაჰის შვილიშვილმა, შაჰ რუჰ აფშარმა, იგი ტახტიდან ჩამოაგდო და თავად გახდა ირანის შაჰი და აფშარიდების ბოლო წარმომადგენელი.
შაჰ რუჰ აფშარი

შაჰ რუჰ აფშარი, (, დ. 1730 — გ. 1796) — აფშარიდების ბოლო, მეოთხე წარმომადგენელი, ნადირ-შაჰის შვილიშვილი.

იგი როგორც ირანის შაჰი არჩეულ იქნა დიდებულების მიერ, როცა იბრაჰიმ აფშარი აღარ იყო ირანის შაჰი.

ტახტზე ასვლიდან ერთი წლის შემდეგ, 1749 წელს, მან დაკარგა სრულიად ტახტი, მაგრამ ერთი წლის შემდეგ მოახერხა მისი დაბრუნება, თუმცა ვერ მოხერხდა აზერბაიჯანის და მაზადარანის დაბრუნება. აზერბაიჯანში იგი შეცვალა აზად ხანმა, ხოლო მაზადარანში იგი ჩაანაცვლა მუჰამედ ჰასან ხანმა.

შაჰ რუჰმა 1750 წელს დაიბრუნა სულეიმან -ის მიერ წართმეული ხორასანი.

1760 წელს მან კიდევ ერთხელ დაკარგა ირანის ტახტი და დარჩა მხოლოდ ხორასანის მმართველი, მაგრამ ამ შემთხვევაში მან ტახტის დაბრუნება ვეღარ მოახერხა და იგი შეცვალა კარიმ ხანმა.

1796 წელს, შაჰ რუჰი გარდაიცვალა და ხოროსანის ტახტზე ავიდა ყაჯარების დინასტიის დამაარსებელი და პირველი წარმომადგენელი, აღა-მაჰმად-ხანი, რომელმაც შეძლო და გააერთიანა რამდენიმე ნაწილად დაშლილი ირანი.
ორონა

ორონა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან.
ორონა გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

გავრცელება
სოკოვან დაავადებათა და ფილოქსერას გამოჩენამდე ორონა ფართოდ იყო გავრცელებული მაღლარების სახით ზემო და შუა გურიის მთისწინა სოფლებში. ივანე ჯავახიშვილის ცნობით ორონას იშვიათი 100-წლიანი ვაზები იყო შემორჩენილი სოფელ შემოქმედში. საუკუნის შუა წლებში ის იყო მხოლოდ შემოქმედში, ბრდადსა და ფარცხმაში.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, ოდნავ ოვალური ან მომრგვალო, სამნაკვთიანია, ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა სქელი ქეჩისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო და დიდი ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ძალიან მკვრივი, სიმკვრივისგან ხშირად მოხრილი. ზოგჯერ მუხლიდან ფრთა უვითარდება, რომლის ზომაც ძირითადი მტევნის ნახევარს აღწევს. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოდნავ ოვალური, თითქმის შავი. სქელკანიანია, ხრაშუნა. ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული რბილობი მკვრივია, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.

აგრობიოლოგიური დახასიათება
სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 210 დღეა. ვაზი გამოღვიძებას იწყებს მარტის ბოლოს ან აპრილის პირველ რიცხვებში. კვირტების გაფურჩქვნა მიმდინარეობს აპრილის შუაშ ყვვილობა მიმდინარეობს ივნისის პირველ ნახევარში, ყურძნის შეთვალება იწყება აგვისტოს ბოლოს, სრულ სიმწიფეში ნოემბრის დასაწყისში შედის. ფოთოლცვენა მიმდინარეობს ნოემბრის ბოლოს, დეკემბრის დასაწყისში.

ორონა საშუალო ზრდისაა და უხვმოსავლიანი. საკმაოდ გამძლეა სოკოვან დაავადებათა მიმართ. კარგ პროდუქციას იძლევა სამხრეთისკენ მიმართულ არამძიმე და კალციუმის კარბონატებიან ნიადაგებზე.

მტევნის საშუალო წონა 150-200 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7,5-8,5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19,5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7,5-8,9 გ/ლ-ს.

ღვინო
ორონას ღვინო ნორმალურად ალკოჰოლიანია (11,2%). ჭაჭაზე დადუღებული ღვინო მუქი ვარდისფერია, ექსტრაქტული, სხეულიანი და ხალისიანია, ჰარმონიული გემოთი და სასიამოვნო მჟავიანობით. ორონასგან დგება ადგილობრივი მნიშნელობის მასობრივი მოხმარების სუფრის ღვინო.
ანდრო კობალაძე

ანდრო კობალაძე (დ. 15 მარტი, 1920, ფერეთა, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა — გ. 1984) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1958). განსაკუთრებით სახელი გაითქვა იოსებ სტალინის როლების შესრულებით.

დაიბადა 1920 წლის 15 მარტს ფერეთაში (ამჟამინდელი ვანის მუნიციპალიტეტი). 1937 წელს დაამთავრა ქუთაისის პირველი საშუალო სკოლა. 1937–1941 წლებში სწავლობდა შოთა რუსთაველის სახელობის საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტში. სწავლობდა სამხატვრო სტუდიაში. 1941–1945 წლებში მუშაობდა ქუთაისის, 1938-1941 და 1945–1948 წლებში — რუსთაველის, ხოლო 1948 წლიდან გარდაცვალებამდე მარჯანიშვილის თეატრებში. ჯერ კიდევ მეორე კურსის სტუდენტმა, 1938 წელს პირველად შეასრულა იოსებ სტალინის როლი სპექტაკლებში: „ნაპერწკლიდან“ და „თოფიანი კაცი“. მას შემდეგ 35 წლის განმავლობაში ასრულებდა ამ როლს სოციალისტური ბანაკის თითქმის ყველა ქვეყნის სხვადასხვა კინოსტუდიების მიერ გადაღებულ ფილმებში.

ფილმოგრაფია
ნათამაშები როლები
სხვადასხვა თეატრში
შალვა დადიანის „ნაპერწკლიდან“ (სტალინი)
ნიკოლოზ პოგოდინის „თოფიანი კაცი“
გრიგოლ ბერძენიშვილის „დაჭრილი არწივი“
ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“ (ერეკლე, საბა ბერი)
ალექსანდრე ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი“ (ნეზნამოვი)
ავქსენტი ცაგარლის „ხანუმა“ (კოტე, ზაქარია)
ვანიონ დარასელის „კიკვიძე“ (დუდნიკოვი)
პოლიკარპე კაკაბიძის „ყვარყვარე თუთაბერი“ , „კახაბერის ხმალი“ (სევასტი, მეფე)
ვლადიმერ სოლოვიოვი ს „დიდი ხელმწიფე“ (ბატონიშვილი თევდორე)
უილიამ შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა“, „მეფე ლირი“, „ანტონიოს და კლეოპატრა“, „მეთორმეტე ღამე“ (ბენვილიო, საფრანგეთის მეფე, კეისარ პრინცი ორსინო, ჰერცოგი)
ბორის ლავრენიოვის „მეზღვაურები“ (ლაბინსკი)
ილო მოსაშვილის „მისი ვარსკვლავი“ (ანდრო ვაშაძე)
ალექსანდრე ყაზბეგის „ქეთევან დედოფალი“ (თეიმურაზ ბატონიშვილი)
ნიკოლოზ შიუკაშვილის „სულელი“ (ბარათაშვილი)
გიორგი მდივნის „ბატალიონი მიდის დასავლეთისაკენ“ (ოთარი)
კიტა ბუაჩიძის „მკაცრი ქალიშვილები“ (თენგიზი)
სერგო კლდიაშვილის „ნაირმალი“ (მურთაზი)
კარლო კალაძის „ერთი ღამის კომედია“ (არჩილი)
მარიკა ბარათაშვილის „მარინე“ ( შოთა კევლიშვილი)
ნინო ნაკაშიძის „ვინ არის დამნაშავე?“ (სიკო)
ალექსანდრ დიუმას „მარგარიტა გოტიე“ (გასტონი)
რევაზ ებრალიძის „ნანა“ (ზურაბ შევარდნაძე)
ვიქტორ გაბესკირიას „ახალწლის ღამე“ (აბელ ტალიაშვილი)
მიხეილ მრევლიშვილის „ზვავი“ (გოჩა მინდელი)
ჯემალ ქარჩხაძის „დევიძების ოჯახი“ (სამსონი)
ევრიპიდეს „მედეა“ (ეგოსი)
ედუარდო დე ფილიპოს „კომედიის ხელოვნება“ (კვინდო ბარეცი)
გიორგი ხუხაშვილის „მოსამართლე“ (იოსები)
გურამ ფანჯიკიძის „თვალი პატიოსანი“ (თავზიშვილი)

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1958: საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
ტუვა ენა

ტუვა ასევე: ტუვინური, ტივანი ან ტუვინი ( , ტივა დილ) — თურქული ენების ოჯახის ენა, რომელზეც ძირითადად საუბრობენ რუსეთის ფედერაციაში შემავალ ტუვას რესპუბლიკაში. ენას აქვს მნიშვნელოვანი კავშირები მონღოლურთან და ტიბეტურთან, ხოლო თანამედროვე ენაში ბევრია რუსულიდან ნასესხები სიტყვები. ტუველებს ასევე აქვთ რამდენიმე დიალექტი, რომლებზეც მონღოლეთსა და ჩინეთში საუბრობენ.
ვენის კონვენცია დიპლომატიური ურთიერთობის შესახებ

ვენის კონვენცია დიპლომატიური ურთიერთობის შესახებ — ერთ-ერთი მთავარი საერთაშორისო ხელშეკრულება დიპლომატიურ სამართალში. ვენის კონვენცია დიპლომატიური ურთიერთობის შესახებ დადებულია ვენაში, 1961 წლის 18 აპრილს. სახელმწიფოები, ამ კონვენციის მხარეები, აღნიშნავენ, რომ ყველა ქვეყნის ხალხები ოდითგანვე ცნობენ დიპლომატიური აგენტების სტატუსს. მხედველობაში იღებენ გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წესდების მიზნებსა და პრინციპებს სახელმწიფოთა სუვერენულ თანასწორობას, საერთაშორისო მშვიდობისა და უშიშროების მხარდაჭერას და სახელმწიფოთა შორის მეგობრული ურთიერთობის განვითარებისათვის ხელშეწყობას, დარწმუნებული არიან, რომ დიპლომატიური ურთიერთობის, პრივილეგიებისა და იმუნიტეტების შესახებ საერთაშორისო კონვენციის დადება ხელს შეუწყობს სახელმწიფოთა მეგობრული ურთიერთობის განვითარებას მათი სახელმწიფო და საზოგადოებრივი წყობილების განსხვავების მიუხედავად, შეგნებული აქვთ, რომ ასეთი პრივილეგიები და იმუნიტეტები ენიჭებათ არა ცალკეულ პირთა მხრივ გამორჩენის მიზნით, არამედ იმისათვის, რომ ნაყოფიერად აღასრულონ დიპლომატიურ წარმომადგენლობათა, როგორც სახელმწიფოთა წარმომადგენელი ორგანოების ფუნქციები, ადასტურებენ, რომ ჩვეულებითი საერთაშორისო სამართლის ნორმები კვლავაც დაარეგულირებენ საკითხებს, რომლებსაც უშუალოდ არ ითვალისწინებს ამ კონვენციის დებულებანი.

საქართველოს რესპუბლიკა შეუერთდა საქართველოს პარლამენტის
1993 წლის 13 მაისის დადგენილებით.
ივანე გუგუნავა

ივანე (ჩითან) გუგუნავა (დ. 24 მარტი, 1860, ლიტვინოვო — გ. 8 თებერვალი, 1919, მოსკოვი) — ქართველი მხატვარი, ფერმწერი, პეიზაჟისტი, პორტრეტისტი.

ბიოგრაფია
მისი მამა, გიორგი ჩითანის ძე გუგუნავა იყო საიმპერატორო არმიის ოფიცერი, გრენადერების პოლკის პრაპორშჩიკი, დედა კი — სოფიო ნიკოლოზის ასული ანდრეევსკაია — წარმოშობით ლიტველი იყო. 1865 წელს გიორგი გუგუნავა არმიიდან დაითხოვეს თავისუფალი შეხედულებების გამო. ოჯახი საქართველოში გადავიდა საცხოვრებლად და ძიმითში, წინაპრების ოჯახში დასახლდა. გიორგი გუგუნავამ სასიყვარულო ურთიერთობა გააბა თავადის ქალ მაკა შალიკაშვილთან, რაც განქორწინებით დასრულდა. 1872 წელს სოფიო და ივანე რუსეთში გადავიდნენ. 12 წლის შეიყვანეს პეტერბურგის სამხედრო სასწავლებელში, შემდეგ კი უგამოცდოდ ჩარიცხეს პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში. 1875-1880 წლებში სწავლობდა მოსკოვის ფერწერის, ქანდაკებისა და ხუროთმოძღვრების სასწავლებელში. 1876 და 1877 წლებში სასწავლებელში მოწყობილ გამოფენაზე გუგუნავამ წარადგინა საქართველოს ბუნების ამსახველი პეიზაჟები და ეტიუდები. 1881–1886 წლებში სწავლობდა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში სტუდენტობის პირველ წელს მიიღო ვერცხლის მედალი ნატურიდან შესრულებული ეტიუდისთვის. 1888 წელს მიიღო კლასგარეშე (თავისუფალი) მხატვრის წოდება. 1886-1887 წლებში თანამშრომლობდა ჟურნალთან „მსოფლიო ილუსტრაცია“. 1891 წლამდე ცხოვრობდა პეტერბურგში. 1892 წელს გადავიდა მოსკოვში. იყო მოსკოვის მხატვართა ამხანაგობის წევრი, ასწავლიდა მე-5 ვაჟთა გიმნაზიაში. 1897–1901 წლებში მამის გარდაცვალების გამო ცოლ-შვილთან ერთად დაბრუნდა საქართველოში. 1901 წლიდან სიკვდილის ბოლომდე ცხოვრობდა მოსკოვში. მონაწილეობდა მოსკოვის მხატვართა ამხანაგობის (1901-1913, 1910, 1916, 1918), მხატვართა ახალი საზოგადოების (1910), მხატვრული დაჯგუფება „სრედას“ (1918) და სხვა გამოფენებში, 1911 წელს მონაწილეობა მიიღო მსოფლიო გამოფენაზე რომში.

დახატული აქვს საქართველოს ბუნების ამსახველი 100–ზე მეტი სურათი; მისი ძირითადი ნამუშევრებია: „შემოდგომის დილა“ (1886), „ოკაზე“ (1888), „წმიდა ეგორის დღეობა“ (1890), „გურული ოდა“ (1893, საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი), „ჩონგურზე დამკვრელი ქართველი ქალი“ (1893, საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი), „სალომეს პორტრეტი“ (1893, საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი), „პატარა სიმონ ჯახუტაშვილი“ (1892–1893, ოზურგეთის ისტორიული მუზეუმი), „შემოღამება ბახვისწყალზე“ (საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი); „პატარა მაკას პორტრეტი“ (ოზურგეთის ისტორიული მუზეუმი);
ჯემშიდ გიუნაშვილი

ჯემშიდ შალვას ძე გიუნაშვილი (დ. 1 მაისი, 1931, თეირანი, ირანი — გ. 21 იანვარი 2017, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ენათმეცნიერი, ირანისტი; ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1970), დიპლომატი; 1994-2004 წლებში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ირანის ისლამურ რესპუბლიკაში.

ბიოგრაფია
ჯემშიდ გიუნაშვილი დაიბადა ირანის დედაქალაქ თეირანში, ემიგრანტ ინჟინერ შალვა გიუნაშვილის ოჯახში. 1947 წელს გიუნაშვილების ოჯახი რეპატრიაციის წესით დაბრუნდა საქართველოში, ხოლო 1951 წელს გადასახლებული იქნა სამხრეთ ყაზახეთში. 1953 წელს ექსტერნის წესით დაამთავრა შუა აზიის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ირანულ-ავღანური ფილოლოგიის განყოფილება ქალაქ ტაშკენტში, გადასახლებიდან გათავისუფლების შემდეგ გიუნაშვილი ეწეოდა სამეცნიერო და პედაგოგიურ მოღვაწეობას ტაშკენტის უნივერსიტეტში (1956-1958), შემდეგ თსუ-ში (1958-1994), ენათმეცნიერების ინსტიტუტში (1958-1960), აღმოსავლეთმცოდნ. ინსტიტუტში (დაარსებიდან – 1994 წლამდე) და აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტში (1991-1994). 1994 წლიდან 2004 წლის მაისამდე გიუნაშვილი საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი იყო ირანის ისლამურ რესპუბლიკაში. 2004 ივნისიდან განაგრძო ფართო სამეცნიერო და საზოგადოებრივი მოღვაწეობა. მისი კვლევის სფეროა ირანის ენათმეცნიერება და ფილოლოგია. ავტორია მრავალი შრომისა, რომელთაგან საერთო აღიარება მოუპოვა სპარსული ენის ფონეტიკასა და ფონოლოგიაში, აგრეთვე ლექსიკოლოგიასა და ტექსტოლოგიაში ჩატარებულმა გამოკვლევებმა. ირანის საზოგადოების სხვადასხვა ფენებში, მ. შ. ფერეიდნელთა შორის, ეწევა ქართული ენის, ლიტრის, კულტურის, საქართველოს ისტორიის პოპულარიზაციას. გიუნაშვილის უშუალო მონაწილეობითა და რედაქტორობით საქართველოს საელჩომ გამოსცა ფარშიდ დელშადის მიერ თარგმნილი „ვეფხისტყაოსნის“ სრული ტექსტი (პირველად სპარსულ ენაზე, თეირანი, 1998), ხოლო გილანის უნივერსიტეტმა – ლ. გეგუჩაძის „ქართული ენა სპარსულენოვანთათვის“ (ფარდინ ქომაის თარგმანი, რაშთი, 2004). გიუნაშვილი იყო „ევროპის ირანისტების საზოგადოების“ წევრი (1998) და „საქართველო-ირანის სამეცნიეროკულტურული ურთიერთობისა და თანამშრომლობის საზოგადოების“ დამფუძნებელი და თავმჯდომარე (1994). 1994-2004 წლებში ასრულებდა ირანის ისლამურ რესპუბლიკაში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის მოვალეობას.
ცხენისმუხლა

ცხენისმუხლა, ეფედრა, ჯორისძუა — შიშველთესლოვან მერქნიან მცენარეთა ერთადერთი გვარი ეფედრასებრთა ოჯახისა. ტოტებმცვივანი ორ- ან ერთსახლიანი ჯუჯა ბუჩქებია, ზოგჯერ ლიანასებრ მცოცავი, იშვიათად პატარა ხეები. სიმაღლე 2 სმ-დან 5 მეტრამდე აღწევს.

40-მდე სახეობა გავრცელებულია ევრაზიაში, აფრიკასა და ამერიკაში. კავკასიაში იზრდება 4 სახეობა, მათგან 2 საქართველოშიც გვხვდება. ცხენისმუხლა იზრდება უდაბნოს, ნახევრად უდაბნოს, ველისა და მთის ქსეროფიტების სარტყელებში, ქვიშიან, თიხიან, ხირხატიან კლდოვან ადგილებზე, მოშიშვლებულ მთის ქანებზე, რიყეზე. გვალვაგამძლეა, იტანს ნიადაგის დამლაშებას. შეიცავს ალკალოიდ ეფედრინს. თავდაპირველად შხამიანია, მოყინვის შემდეგ კი თითქმის უვნებელია. მისი კენკრა გირჩა იჭმება.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მონღოლეთში

2014 წლის მონაცემებით მონღოლეთში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 3 ძეგლია. იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით სულ 1007 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 0,3 % მონღოლეთის ძეგლებია. ერთი ობიექტი შეტანილია ბუნების ძეგლის კრიტერიუმებით, ხოლო ორი — კულტურული ძეგლის კრიტერიუმებით. მსოფლიო მემკვიდრეობისა და ბუნებრივი მემკვიდრეობის დაცვის კონვენციის რატიფიცირება მონღოლეთმა მოახდინა 1990 წლის 2 თებერვალს.

ცხრილი
ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
რუტანის პროვინცია

რუტანის პროვინცია  — ბურუნდის 17-დან ერთ-ერთი პროვინცია. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთში. ფართობი — 1959,45 კმ², მოსახლეობა — 333 510 ადამიანი (2008 წელი).

ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი რუტანა.

გეოგრაფია
ჩრდილოეთით ესაზღვრება მურამვიის პროვინციას, დასავლეთით — ბურურის პროვინციას, ჩრდილო-დასავლეთით — გიტეგის პროვინციას, ჩრდილოეთით — რუიიგის პროვინციას, აღმოსავლეთით გადის სახელმწიფო საზღვარი ტანზანიასთან.

ადმინისტრაციული დაყოფა
რუტანის პროვინცია იყოფა 6 კომუნად:

ბუკემბა
გიჰარო
გიტანგა
მპინგა-კავოიე
მუსონგატი
რუტანა
უვსის აიმაკი

უვსის აიმაკი — ერთ-ერთი მონღოლეთის 21 აიმაკიდან. შეიქმნა 1931 წელს. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ულანგომი. აიმაკის ფართობია 69 585,39 კმ², ხოლო მოსახლეობა — 73 323 ადამიანი (2012).

აიმაკს სახელი აქ მდებარე მონღოლეთის უდიდესი ტბის, უვსის ტბის მიხედვით ეწოდა.
ალექსანდრ შოვკოვსკი

ალექსანდრ შოვკოვსკი (; დ. 2 იანვარი, 1975, კიევი, უკრაინა) — უკრაინელი ფეხბურთელი, მეკარე. იცავდა კიევის „დინამოსა“ და უკრაინის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. უკრაინის თოთხმეტგზის ჩემპიონი, უკრაინის თასის ათგზის, უკრაინის სუპერთასის ექვსგზის და თანამეგობრობის თასის ოთხგზის მფლობელი კიევის „დინამოს“ შემადგენლობაში. 2006 წლის გერმანიის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე უკრაინის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. ცხრაჯერ იყო დასახელებული უკრაინის წლის საუკეთესო მეკარედ.

2018 წლიდან უკრაინის ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელის თანაშემწეა.

სანაკრებო კარიერა
1994–2012 წლებში უკრაინის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 92 შეხვედრას ატარებს.
სტატისტიკა
ტიტულები
საკლუბო
დინამო კიევი
უკრაინის პრემიერლიგა
ჩემპიონი (14): 1993–94, 1994–95, 1995–96, 1996–97, 1997–98, 1998–99, 1999–2000, 2000–01, 2002–03, 2003–04, 2006–07, 2008–09, 2014–15, 2015–16
უკრაინის თასი
თასის მფლობელი (10): 1995–96, 1997–98, 1998–99, 1999–2000, 2002–03, 2004–05, 2005–06, 2006–07, 2013–14, 2014–15
უკრაინის სუპერთასი
თასის მფლობელი (6): 2004, 2006, 2007, 2009, 2011, 2016
თანამეგობრობის თასი
თასის მფლობელი (4): 1996, 1997, 1998, 2002
ვალერი ლობანოვსკის მემორიალური ტურნირი
ჩემპიონი (2): 2003, 2004
ინდივიდუალური
უკრაინის წლის საუკეთესო მეკარე (9): 1994, 1997, 1998, 1999, 2003, 2004, 2005, 2006, 2011
უეფა-ს ევროპა ლიგის საუკეთესო მეკარე: 2010–11
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006: ჯგუფი H

მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006: ჯგუფი — მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006-ის ერთ-ერთი ჯგუფი. მატჩები დაიწყო 14 ივნისს და დასრულდა 23 ივნისს. ესპანეთის ნაკრებმა მოიგო ჯგუფური ტურნირი, ხოლო მეორე ადგილზე უკრაინა გავიდა.

ესპანეთი უკრაინა
ტუნისი საუდის არაბეთი
საუდის არაბეთი უკრაინა
ესპანეთი ტუნისი
საუდის არაბეთი ესპანეთი
უკრაინა ტუნისი
ჩრდილოეთის ლურჯი გამოქვაბულის ნახატები

ჩრდილოეთის ლურჯი გამოქვაბულის ნახატები — ხოვდის აიმაკში, მონღოლეთში.

აღწერა
ნახატები წარმოადგენს პალეოლითის ხანის გამოსახულებებს, რომლებზეც გამოყვანილია სხვადასხვა სიმბოლოები და ცხოველების: იმები, ხარები, კამეჩები, თხები, ლომები, ცხვრები, ანტილოპები, აქლემები, სპილოები, სირაქლემები და სხვა. ხშირად ნახატები ერთმანეთზეა გადახატული და ქმნიან პალიმფსესტებს. ნახატების ფერი არის წითელი ან ყავისფერი და სტილისტურად ჰგავს პალეოლითის ხანის მსოფლიოს დანარჩენ ქვებზე ნახატებს, თუმცა, მონღოლეთში, მსგავსი, სხვა არცერთია.

მსოფლიო მემკვიდრეობის სტატუსი
1996 წლის 1 აგვისტოდან ჩრდილოეთის ლურჯი გამოქვაბულის ნახატები შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელი სიის კულტურის კატეგორიაში.
კემპი

კემპი — თანამედროვე ესთეტიკაში სპეციფიკურად განვითარებული ესთეტიკური გემოვნების აღმნიშვნელი ტერმინი, რომელსაც საფუძვლად უდევს საგანგებოდ ათვისებული მგრძნობელობა, ყველაფერ არაბუნებრივზე, გროტესკამდე გაზვიადებულზე, ხანდახან ვულგარულსა და უხეშზე დამყარებული ესთეტიკური გრძნობა, ხშირად ობივატელისთვის შოკის მომგვრელი, მანერული, კიჩური, უხამსი, მოუხეშავი, ამორალური, პორნოგრაფიული, თუმცა ხშირ შემთხვევაში დახვეწილი ესთეტიზმის მქონეც. კემპის სტანდარტებია გადაჭარბებული თეატრალობა, ხელოვნურობა, ფრივოლურობა, მანერულობა, სტილიზაცია. კემპი თავისი თაყვანისმცემლების მიერ კულტის დონეზეა აყვანილი და გარკვეულწილად ჰერმეტულ სემანტიკას ატარებს, რომელიც ამაში გაურკვეველი ადამიანებისთვის ხელმისაწვდომი არ არის.

რაც შეეხება ტერმინ „კემპის“ წარმომავლობას, ამერიკელმა კულტუროლოგმა და ესეისტმა სიუზან ზონტაგმა 1964 წელს გამოაქვეყნა ესსე „შენიშვნები კემპის შესახებ“ , რომლის გამოსვლის შემდეგ, დასახელებულმა ტერმინმა თანამედროვე ესთეტიკის ლექსიკონში ადგილი მყარად დაიმკვიდრა.

ზონტაგმა კემპი ჰომოსექსუალურ სუბკულტურას და ესთეტიკას დაუკავშირა. ხშირ შემთხვევაში, ამ გემოვნების მატარებელნი ჰომოსექსუალები არიან, თუმცა არა მხოლოდ ისინი. ამ ესსეს მეშვეობით, ავტორმა გეი სუბკულტურა იატაკქვეშეთიდან გამოიყვანა და კულტურულ სივრცეში პირველად განსაზღვრა გეების ადგილი და მნიშვნელობა. ესსეს გამოქვეყნებისთანავე, კემპი იმთავითვე აღიარებული კულტურული ფენომენი ხდება და შეიძლება ითქვას, ჩნდება კემპური ესთეტიკის კულტი. ამასთანავე, შეწყდა მსჯელობა ჰომოსექსუალთა განსაკუთრებულ ესთეტიზმზე. მათი წვლილი აღიარეს კულტურულ და ინტელექტუალურ სფეროში, რაც 60-იანი წლებისთვის სერიოზული გარღვევა იყო.

კემპი „გარყვნილების სახეობაა, - წერს სიუზენ ზონტაგი, - რომლის დროსაც ორმაგი ინტერპრეტაციის შესაქმნელად ფერადოვანი მანერა გამოიყენება“. თამაში და ზღვრამდე მისული სერიოზულობა, ექსტრავაგანტულობა და მიამიტობა, უხამსობა და ესთეტიზმი კემპის ანტონიმური მახასიათებლებია.
არამე (მარანიანი)

არამე — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 10 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მეარინ-ი-გრაჟაუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31 702 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10,54 კმ²-ზე. ფართობი 3 008 კმ²-ია.
ბარა-დუ-კორდა

ბარა-დუ-კორდა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 148 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მეარინ-ი-გრაჟაუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 82 830 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15,92 კმ²-ზე. ფართობი 5 202 კმ²-ია.
ფერნანდუ-ფალკანი

ფერნანდუ-ფალკანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მეარინ-ი-გრაჟაუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 241 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1,82 კმ²-ზე. ფართობი 5 086 კმ²-ია.