iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საჰიფ ათას მუზეუმი

საჰიფ ათას მუზეუმი — ეთნოგრაფიული მუზეუმი კონიაში, თურქეთში. იგი ფონდების გენერალური დირექტორატის ზედამხედველობის ქვეშ არის.

მდებარეობა
მუზეუმი მდებარეობს კონიაში, მერამის მუნიციპალიტეტში. ქონიის არქეოლოგიური მუზეუმი და ეთნოგრაფიული მუზეუმი ორივე ახლოსაა საჰიპ ათას მუზეუმთან.

ისტორია
მუზეუმი საჰიფ ათას სამშენებლო კომპლექსის ნაწილია. საჰიფ ათა იყო ვეზირი, რაც თანამედროვე დროში მთავრობის მინისტრის ექვივალენტია, რუმის სასულთნოში საუკუნის მეორე ნახევარში. კომპლექსი შედგებოდა მეჩეთისგან, მედრესისგან, ჰამამისგან და მრავალი მაღაზიისგან, რომლების ფინანსებს იძიებდნენ სამშენებლო კომპლექსის შენარჩუნებისთვის. საჰიფ ათას საფლავიც კომპლექსშია განთავსებული. მშენებლობა დაიწყო 1258 წელს და დასრულდა 1277 წელს. არქიტექტორს ქოლუკი ერქვა. ოსმალეთის იმპერიის პერიოდში კომპლექსმა განიცადა სარესტავრაციო სამუშაოები 1570, 1702, 1825 და 1848 წლებში. რესპუბლიკურ პერიოდში შემდგომი რესტავრაციები ჩატარდა 1945 და 2006 წლებში. ბოლო რესტავრაციის შემდეგ იგი განვითარდა, როგორც მუზეუმი.

გამოფენილი ნივთები
მუზეუმში გამოფენილია 220 ეთნოგრაფიული ნივთი. ეს ნივთები არის ისტორიული არტეფაქტები, რომლებიც შეგროვებულია სხვადასხვა მეჩეთებიდან კონიის, აქსარაისა და ქარამანის პროვინციებში. ეს არის ხალიჩები, ხელით დაწერილი ყურანები, მახვილები, მარგალიტები და ა. შ. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მეჩეთებიდან მოტანილი ხის კარები. ასევე არის ქვის არტეფაქტები, ორიგინალი ფირმანები და ისტორიული კედლის საათი. მუზეუმში შესვლა უფასოა.
ვარდისფერი ვილა

ვარდისფერი ვილა — ოსმალური ეპოქის სახლი ანკარის ჩანკაია რაიონში, თურქეთში, რომელიც ქალაქის ყველაზე ძველი ვილაა და იყო თურქეთის პრეზიდენტ ისმეთ ინონუს სახლი 1925-დან 1973 წლამდე.

ინონუმ ვილა იყიდა 1924 წელს და იგი გამოიყენებოდა სტრატეგიული შეხვედრებისთვის მუსტაფა ქემალ ათათურქის მიერ, ასევე კონცერტებისთვის, გალერეის გახსნებისთვის, ბილიარდისა და ჭადრაკის ტურნირებისთვის და ქალაქის პირველი ბალისთვის, 1927 წლის 22 თებერვალს.

შენობაში ახლა განთავსებულია ინონუს პირადი ნივთებისა და დიპლომატიური ფოტოების მუზეუმი, რომელიც ზოგჯერ იხსნება საზოგადოებისთვის.
ცენტრალური ლიეტუვის ვაკე

ცენტრალური ლიეტუვის დაბლობი — ვაკე, რომელიც გადის ლიეტუვის ცენტრალურ ნაწილში, ჩრდილოეთით ლატვიის საზღვრიდან სამხრეთ-დასავლეთით რუსეთის (კალინინგრადის ოლქი) საზღვრამდე. ის დასავლეთით სამოგიტის ზეგანს აღმოსავლეთით ბალტიის ზეგანისგან ჰყოფს.

ვაკე ყველაზე განიერ ნაწილში 100 კილომეტრის სიგანისაა, მისი სიმაღლეა 80-90 მეტრი ცენტრალურ ნაწილში, 50-60 მეტრი ჩრდილოეთ ნაწილში და 35-40 მეტრი სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში.

ცენტრალური ლიეტუვის ვაკე შედგება შემდეგი მცირე გეოლოგიური რეგიონებისგან: მუშა-ნემუნელისის ვაკე, სემიგალიის ვაკე, ნევეჟისის ვაკე, კარშუვას ვაკე და უჟნემუნეს ვაკე. ვაკეს ასევე კვეთენ ლინკუვას და ვილკიას ქედები.

რელიეფი ძირითადად ბრტყელია, ზოგან ტალღოვანი. ნიადაგი ძირითადად ლიმნოგლაციალური თიხნარია, მცირე რაოდენობით ქვედა მორენული თიხნარით.

დაბლობის უმეტესი ნაწილი ნემანის აუზის ნაწილია (ნევეჟისის, შეშუპესა და მიტუვას მდინარეებით), ჩრდილოეთი ნაწილი კი ლიელუპეს აუზის (მდინარეები მუშა, ნემუნელისი).

ცენტრალური ლიეტუვის დაბლობი ძირითადად კულტივირებულია, თუმცა მოიცავს ვრცელ ტყეებს ( კაზლუ რუდას, პაშილიაის, ტაუჯენაის, ჟალიოის, კარშუვას, ლანჩიუნავა-შვენტიბრასტის ტყეები). ამ ტყეებში დომინირებს არყის, ფიჭვის, ნაძვის, იფანის, მუხისა და შავი მურყნის ხეები. ცენტრალური ლიეტუვის ვაკეზე ძირითადი დაცული ტერიტორიებია კრეკენავას რეგიონალური პარკი, ბირჟაის რეგიონალური პარკი და პანემუნიაის რეგიონალური პარკი.

ლიეტუვის ქალაქები: კაუნასი, პანევეჟისი, მარიამპოლე, კედაინიაი, იონავა, იონისკისი და შაკიაი მდებარეობენ ცენტრალური ლიეტუვის ვაკეზე.
ვილნიუსის ზარაფხანა

ვილნიუსის ზარაფხანა — ლიეტუვის დიდი სამთავროს მთავარი ზარაფხანა, რომელიც ვილნიუსში მონეტებს 1387 წლიდან 1666 წლამდე ჭრიდა. ვილნიუსის ზარაფხანაში მოჭრილ ბევრ მონეტას ლიეტუვის დიდი ხაზინადარის პირადი ნიშნები (გერბი და ინიციალები) ჰქონდა გამოსახული.

ისტორია
ოქროსა და სპილენძის ზარაფხანები ცალ-ცალკე ფუნქციონირებდა. 1546 წლიდან ზარაფხანა დღევანდელი ვოკიეჩიუს ქუჩაზე მდებარეობდა. მოგვიანებით, ვილნიუსის ქვედა ციხის ტერიტორიაზე იყო ოქროს, ხოლო საუკუნის მეორე ნახევარში - სპილენძის ზარაფხანა. ზარაფხანას მართავდა გუბერნატორი, რომელსაც ეხმარებოდა მდივანი (ის ზრუნავდა მონეტების შეძენაზე, გამოშვებაზე, ბუღალტერიაზე, ამოწმებდა მონეტების ხარისხს), ზარაფხანაში სხვა თანამდებობები იყო: სინჯის შემმოწმებელი, შტამპების გრავიორი, გამწმენდი და ფულის მოჭრის სპეციალისტი.

ზარაფხანის იჯარით აღება დიდი მთავრის, სტეფან ბატორის დროიდან იყო გავრცელებული. თავდაპირველად, ეს დამოკიდებული იყო მოჭრილი მონეტების რაოდენობაზე. დიდი მთავარი სიგიზმუნდ ვაზას დროიდან დამატებით გადასახდელი იყო განსაზღვრული თანხის ოდენობა (700-800 ოქროს მონეტა; თანხა იზრდებოდა, თუ ზარაფხანა იჯარით იყო აღებული).

ვილნიუსის ზარაფხანა 1666 წელს დაიხურა და კაუნასში ზარაფხანის ასევე დახურვის შემდეგ მონეტები აღარ იჭრებოდა პოლონეთ-ლიეტუვის თანამეგობრობის ლიეტუვის ნაწილში.
სინაფსიდები

სინაფსიდები — ოთხფეხა ხერხემლიანთა მრავალფეროვანი ჯგუფია, რომელიც მოიცავს ყველა ძუძუმწოვარს და მათ გადაშენებულ ნათესავებს. ის ამნიოტების ჯგუფის ორი ძირითადი კლადიდან ერთ-ერთია, მეორე კი უფრო მრავალფეროვანი ჯგუფია სავროპსიდები (რომელიც მოიცავს ყველა არსებულ ქვეწარმავალს და შესაბამისად, ფრინველებს). სხვა ამნიოტებისგან განსხვავებით, სინაფსიდებს აქვთ ერთი საფეთქლის ფანჯარა, თავის ქალის სახურავში დაბალი ხვრელი თითოეული თვალის კაკლის უკან, რომელიც თითოეულის ქვეშ ძვლოვან თაღს ტოვებს. აქედან მომდინარეობს სახელი „სინაფსიდი“. გამორჩეული საფეთქლის ფანჯარა განვითარდა დაახლოებით 318 მილიონი წლის წინ, გვიანი კარბონული პერიოდის განმავლობაში, როდესაც სინაფსიდები და სავროფსიდები გამოეყვნენ ერთმანეთს, მაგრამ შემდგომში ადრეულ ძუძუმწოვრებში მათი ორბიტები კვლავ გადაიკვეთა.იქიდან გამომდინარე რომ სინაფსიდები ძუძუმწოვრების წინაპრები არიან მათ „ძუძუმწოვრების მსგავს რეპტილიებსაც" უწოდებენ. პირველ სინაფსიდებს პელიკოზავრები ეწოდათ. მათ მძიმე სხეული ჰქონდათ და თანამედროვე ნიანგებივით გადაადგილდებოდნენ. გვიანდელ სინაფსიდებს კი ტეტრაპსიდები ეწოდათ.
კაპადოკიელი მამები

კაბადოკიელი მამები, ასევე ცნობილი როგორც სამი კაბადოკიელი — ბიზანტიელი ქრისტიანი იერარქების, თეოლოგებისა და ბერების სამეული, რომლებმაც ხელი შეუწყვეს როგორც ადრეული ქრისტიანობის, ისე ბერული ტრადიციის ჩამოყალიბებას. ბასილი დიდი (330–379 წწ.) იყო კეისარიის ეპისკოპოსი; ბასილის უმცროსი ძმა გრიგოლ ნოსელი (დაახლ. 335 – დაახლ. 395) იყო ნისის ეპისკოპოსი; ხოლო მათი ახლო მეგობარი გრიგოლ ღვთისმეტყველი (329–390 წწ.) გახდა კონსტანტინოპოლის პატრიარქი. კაპადოკიის რეგიონი, დღევანდელ თურქეთში, ქრისტიანული მოღვაწეობის ადრეული ადგილი იყო.

კაბადოკიელებმა ხელი შეუწყვეს ადრეული ქრისტიანული თეოლოგიის განვითარებას, მაგალითად, სამების დოქტრინას და დიდ პატივს მიაგებენ როგორც დასავლურ, ისე აღმოსავლურ ეკლესიებში.

ბიოგრაფია
ბასილისა და გრიგოლ ნოსელის უფროსმა დამ მაკრინემ, ოჯახის მამული ბერულ თემად გადააქცია. ბასილი დიდი იყო მაკრინეს ძმებში უფროსი, მომდევნო ძმა კი იყო ცნობილი ქრისტიანი იურისტი ნავკრატიოსი. კიდევ ერთი ძმა, პეტრე სებასტიელი, ასევე ეპისკოპოსი გახდა. მათი დედის მამა მოწამე იყო, ხოლო მათი მშობლები, ბასილი უფროსი და ემელია კეისარიელი, ასევე წმინდანებად არიან აღიარებულნი.

თეოლოგიური წვლილი
სამება
მამებს სურდათ ეჩვენებინათ, რომ ქრისტიანებს შეეძლოთ თავისი ადგილის დაჭერა განათლებულ ბერძნულენოვან ინტელექტუალებთან საუბრებში და რომ ქრისტიანული რწმენა, მიუხედავად იმისა, რომ ეწინააღმდეგებოდა პლატონისა და არისტოტელეს და სხვა ბერძენი ფილოსოფოსების მრავალ იდეას, იყო თითქმის სამეცნიერო და განსაკუთრებული მოძრაობა, რომლის ცენტრში იდგა ადამიანის სულის განკურნება და მისი ღმერთთან შეერთება, რაც საუკეთესოდ ბერობით იყო წარმოდგენილი. მათ ძირითადი წვლილი შეიტანეს სამების განმარტებაში, რომელიც დასრულდა კონსტანტინოპოლის პირველ კრებაზე 381 წელს და ნიკეის სარწმუნოების საბოლოო ვერსიაში.

მათ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს სამების მოძღვრებაში და არიანიზმისა და აპოლინარიანიზმის წინააღმდეგ პასუხებში. ზოგიერთი მეცნიერი გვთავაზობს, რომ მაკრინე ჯგუფში თანასწორი იყო და, შესაბამისად, უნდა იქნეს აღიარებული როგორც „მეოთხე კაპადოკიელი.“ მათ წვლილი შეიტანეს მარიამობრივი თეოლოგიის განვითარებაში; სამივე კაცმა დაადასტურა მარადიული ქალწულების მოძღვრება, რომელიც იმ დროს ზოგიერთი წრის კრიტიკის საგანი იყო. გრიგოლ ნოსელმა ასწავლა, რომ მარიამმა ქალწულების აღთქმა დადო და, შესაბამისად, ალბათ პირველი თეოლოგი იყო, რომელმაც ბოლო წიგნაკში მარიამი ტიპოლოგიურად დააკავშირა ცეცხლწაკიდებულ ბუჩქთან. კაპადოკიელებმა თეოტოკოსის ტიტული დაადასტურეს 50 წელზე მეტი ხნით ადრე, ვიდრე იგი ნესტორიანული დავის ცენტრი გახდებოდა. გრიგოლ ღვთისმეტყველმა განაცხადა, რომ „თუ ვინმე არ სჯერა წმინდა მარიამი თეოტოკოსად, ის ღვთაებისგან მოშორებულია.“ ორივე გრიგოლი ადრეული მოწმე იყო მარიამისა, სადაც ღმერთმა შეაერთა „ორი ბუნება ერთში.“

მიუხედავად იმისა, რომ კაპადოკიელებს ბევრი საერთო თვისება ჰქონდათ, თითოეულს განსაკუთრებული უნარები ახასიათებდა. მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ ბასილი იყო „მოქმედების კაცი“, გრიგოლ ღვთისმეტყველი „ორატორი„ და გრიგოლ ნოსელი „მოაზროვნე“.
ნევშეჰირის მუზეუმი

ნევშეჰირის მუზეუმი — მდებარეობს ნევშეჰირში, თურქეთში.

ნევშეჰირი არის საპროვინციო ცენტრი იმ რეგიონში, რომელიც ანტიკუირ ხანაში კაპადოკია იყო. მუზეუმი მდებარეობს ნევშეჰირის 350 ევლერის უბანში, თიურბეს ქუჩაზეა.

ნევშეჰირის ყოფილი მუზეუმი ისტორიულ შენობაში იყო განთავსებული, რომელიც 1967 წლიდან 1987 წლამდე ფუნქციონირებდა, სანამ ახალი შენობა გაიხსნა მუზეუმად.

მუზეუმში ორი დარბაზია - ერთი არქეოლოგიისთვის და ერთი ეთნოგრაფიისთვის. არქეოლოგიურ სექციაში წარმოდგენილია ნეოლითის, ქალკოლითის, ბრინჯაოს, ფრიგიის, უარარტუს, ელინისტური, რომაული და ბიზანტიური ეპოქების ექსპონატები. ასევე არის ნივთები ირანიდან, მესოპოტამიიდან და კვიპროსიდან. ეთნოგრაფიულ სექციაში გამოფენილია განათების საშუალებები, ხელნაწერი წიგნები, იარაღი, ადგილობრივი ტანსაცმელი, ხელნაკეთი ნივთები, სამკაულები, სამზარეულოს ხელსაწყოები.
მარკების მუზეუმი

მარკების მუზეუმი — მუზეუმი ანკარაში, თურქეთში.

შენობა
მუზეუმი მდებარეობს ანკარის ულუს უბანში. მუზეუმის შენობა იყო ყოფილი ბანკის - ემლაკ ვე ეითამ ბანკის შტაბ-ბინა. იგი დაგეგმა კლემენს ჰოლცმაისტერმა, ცნობილმა ავსტრიელმა არქიტექტორმა და აშენდა 1933-34 წლებში. ეს არის ხუთსართულიანი შენობა საერთო ფართობით 6,500 კვადრატული მეტრი (70,000 კვადრატული ფუტი). მას შემდეგ, რაც ბანკი 1946 წელს სხვა ბანკს შეუერთდა, შენობა გადაეცა თურქეთის -ს. 2013 წელს რეკონსტრუქციის შემდეგ შენობა საზოგადოებისთვის გაიხსნა როგორც მარკების მუზეუმი.

კოლექცია
მუზეუმში წარმოდგენილია თურქული და ოსმალური, ასევე ზოგიერთი უცხოური საფოსტო მარკა.
კულტურული მემკვიდრეობა
ათათურქი (თურქეთის დამფუძნებელი)
ტრანსპორტი
სპორტი
ბუნება
ტურიზმი
რესპუბლიკის მუზეუმი

რესპუბლიკის მუზეუმი ასევე ცნობილი როგორც „თურქეთის მეორე პარლამენტის შენობა“ — მუზეუმი ანკარაში, თურქეთი, განთავსებულია თურქეთის პარლამენტის (1924-1960 წწ.) ყოფილ შენობაში.

გეოგრაფია
მუზეუმი მდებარეობს ანკარის ულუსის რაიონში, ჯუმჰურიეთის ბულვარზე. დამოუკიდებლობისთვის ომის მუზეუმი, რომელიც ასევე თურქეთის პარლამენტის შენიობა იყო 1920-1924 წწლებში, მდებარეობს რესპუბლიკის მუზეუმის ჩრდილო-აღმოსავლეთით.

ისტორია
თურქეთის პარლამენტის ყოფილი შენობა (ახლა დამოუკიდებლობისთვის ომის მუზეუმი), რომელიც გამოიყენებოდა თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის დროს, სინამდვილეში იყო ოსმალური ეპოქის კავშირისა და პროგრესის კომიტეტის ფილიალის ოფისის შენობა. დამოუკიდებლობის ომის დროს კომიტეტი უკვე იყო დაშლილი და ნაციონალისტები იყენებდნენ პარლამენტის შენობად, მაგრამ ის იყო პატარა და მოუხერხებელი. რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ 1923 წელს, ახალი და უფრო დიდი შენობა აშენდა ყოფილი შენობის სამხრეთ-დასავლეთით. ახალი შენობის არქიტექტორი იყო ვედათ თეკი. პარლამენტი ახალ შენობაში გადავიდა 1924 წლის 18 სექტემბერს.

1960 წლამდე თურქეთის პრალამენტის მე-2-დან მე-11-მდე მოწვევა მუშაობდა ამ შენობაში.

1960 წლის შემდეგ, შენობაში განტავსდა -ს (ცენტრალური ხელშეკრულების ორგანიზაცია) შტაბ-ბინა. -ს დაშლის შემდეგ 1979 წელს, შენობა გადაეცა კულტურის სამინისტროს და სამინისტრომ შენობა გადააკეთა მუზეუმად. მუზეუმი გაიხსნა 1981 წლის 30 სექტემბერს, მუსტაფა ქემალ ათათურქის დაბადების 100-ე წელს.

მუზეუმი
მუზეუმში გამოფენილია ყველა ყოფილი პრეზიდენტებისა და თურქეთის პრემიერ-მინისტრის ფოტოები, ასევე ყველა ბანკნოტი და მონეტა, რომლებიც გამოიცა რესპუბლიკურ ეპოქაში. ასევე არის ფოტოები, საჩვენებელი დაფები და მაკეტები ქვეყნის განვითარების შესახებ რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ.
რესპუბლიკის მოედანი (ლიუბლიანა)

რესპუბლიკის მოედანი , თავდაპირველად რევოლუციის მოედანი — სლოვენიის დედაქალაქ ლიუბლიანას უდიდესი მოედანი. საუკუნის მეორე ნახევარში ედვარდ რავნიკარმა დააპროექტა. სლოვენიის დამოუკიდებლობა აქ 1991 წლის 26 ივნისს გამოცხადდა. ეროვნული ასამბლეის შენობა მის ჩრდილოეთ მხარეს მდებარეობს, ხოლო ცანკარის დარბაზი სამხრეთ მხარეს. 2010-იან წლებში მოედანი ავტოსადგომიდან ფეხით მოსიარულეთა სივრცედ გადაკეთდა.
ბორლის ციხე

ბორლის ციხე — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე დრავას ნაპირებზე, დოლანეს მთავარი დასახლების ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სლოვენიაში. სავარაუდოდ, ის მე-12 საუკუნით თარიღდება, მე-15 და მე-17 საუკუნეების დამატებებით. შემორჩენილია კედლის მხატვრობა, ქანდაკებები და ინტერიერის ზოგიერთი ნივთი. მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1941-1943 წლებში, ციხესიმაგრე გესტაპოს საპატიმროს წარმოადგენდა. თავდაპირველად ციხის საჯინიბო და მოგვიანებით თავად ციხე გამოიყენებოდა ეჭვმიტანილების დასაპატიმრებლად, დასაკითხად და წამებისთვის. 1956 წელს ციხესიმაგრეში გაიხსნა მემორიალური ოთახი და მემორიალური დაფა. ის დაცულია, როგორც ეროვნული მნიშვნელობის კულტურული ძეგლი.
იოზგათის მუზეუმი

იოზგათის მუზეუმი — მუზეუმი იოზღათში, თურქეთი.

მუზეუმის შენობა არის ძველი სახლი, რომელსაც ეწოდება ნიზამოღლუს სახლი. ის აშენდა 1871 წელს. სახლი შეიძინა კულტურის სამინისტრომ 1979 წელს. რესტავრაციის პერიოდის შემდეგ ის გაიხსნა როგორც მუზეუმი 1985 წელს.

მუზეუმში არის როგორც ეთნოგრაფიული, ასევე არქეოლოგიური ექსპონატები. ეთნოგრაფიულ ექსპონატებს შორისაა ხელით წერილი ხელნაწერები, ადგილობრივი ტანსაცმელი, ხალიჩები, სამზარეულოს და ყოველდღიური ხელსაწყოები, ხის ნაკეთობები და იარაღი. ქანდაკებები, სარკოფაგები, მონეტები, სპილენძისა და ქვის ბეჭდები და წარწერები შეადგენენ არქეოლოგიურ განყოფილებას. მუზეუმში არის 2800-ზე მეტი ეთნოგრაფიული და 1640 არქეოლოგიური ექსპონატი.
სომხური რუბლი

სომხური რუბლი — სომხეთის პირველი რესპუბლიკისა და სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დამოუკიდებელი ვალუტა 1919-1923 წლებში. მან ჩაანაცვლა პირველი ამიერკავკასიური რუბლი ნომინალურ ნიშნულზე და მეორე ამიერკავკასიური რუბლით შეიცვალა მას შემდეგ, რაც სომხეთი ამიერკავკასიის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის ნაწილი გახდა. ვალუტა მხოლოდ ბანკნოტების სახით არსებობდა.

ბანკნოტები
სომხეთის პირველი რესპუბლიკის მიერ გამოშვებული იყო დროებითი ბანკნოყები 5, 10, 25, 50, 100, 250, 500, 1000, 5000 და 10000 რუბლის ნომინალით. უმეტესობა საკმაოდ უხეშად იყო დაბეჭდილი, ძირითადად რუსული ტექსტით. თუმცა, დიდ ბრიტანეთში -ის მიერ დაიბეჭდა სამი რეალური ბანკნოტი 50, 100 და 250 რუბლის ნომინალით. ბანკნოტების დიზაინი შექმნეს მხატვრებმა არშაკ ფეტვაჯიანმა და ჰაკობ კოჯოიანმა. ეს ჩანაწერები გაფორმებულია სომხური, ფრანგული და რუსული ტექსტით.

სომხეთის სსრ-ში გამოშვებული იყო 5000, 10000, 25000, 100000, 500000, 1000000 და 5000000 რუბლის ნომინალის ბანკნოტები. ამ ჩანაწერების უკანა მხარეს სომხური და რუსული ტექსტები, სხვადასხვა ენაზე დაწერილი კომუნისტური სლოგანებით იყო გამოსახული.
ტისპეუალის მუნიციპალიტეტი

ტისპეუალის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 690 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 5.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 70.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 80.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა.

მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტისპეუალი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31095.
ტისიმინის მუნიციპალიტეტი

ტისიმინის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 80 672 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 3 884.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 20.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 6 აპრილს შევიდა.

მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტისიმინი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31096.
ტუნკასის მუნიციპალიტეტი

ტუნკასის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 684 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 413.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 8.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა.

მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტუნკასი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31097.
ცუკაკაბის მუნიციპალიტეტი

ცუკაკაბის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 15 346 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 765,6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 20 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა.

მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ცუკაკაბი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31098.
უაიმის მუნიციპალიტეტი

უაიმის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 191 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 187.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 22.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია უაიმა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31099.
უმანის მუნიციპალიტეტი

უმანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 69 147 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 35.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 354.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 195.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია უმანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31101.
მადაგიზის ბრძოლა

მადაგიზის ბრძოლა , ასევე სუგოვუშანის ბრძოლა — აზერბაიჯანის მიერ წარმოებული სამხედრო ოპერაცია თვითგამოცხადებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის და მისი მოკავშირე სომხეთის წინააღმდეგ ყარაბაღის მეორე ომის დროს. ბრძოლა 2020 წლის 28 სექტემბერს დაიწყო, როდესაც აზერბაიჯანულმა ძალებმა ოკუპირებული სოფლის, თალიშის მახლობლად მდებარე სომხური პოზიციების დაბომბვა დაიწყეს. 3 ოქტომბრისთვის აზერბაიჯანის ძალებმა სოფელ თალიშსა და მადაგიზზე სრული კონტროლი დაამყარეს.
ვალიადოლიდის მუნიციპალიტეტი (იუკატანი)

ვალიადოლიდის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 85 460 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 078.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 79.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 6 აპრილს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ვალიადოლიდი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31102.
უკუს მუნიციპალიტეტი

უკუს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 049 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 16.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 130.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 31 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია უკუ. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31100.
შოკჩელის მუნიციპალიტეტი

შოკჩელის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 451 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6,6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 110,8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 31.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია შოკჩელი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31103.
იასკაბის მუნიციპალიტეტი

იასკაბის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 16 350 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 474.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 11.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1840 წლის 30 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია იასკაბა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31104.
იასკუკულის მუნიციპალიტეტი

იასკუკულის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 293 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 14.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 49.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 66.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია იასკუკული. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31105.
იობაინის მუნიციპალიტეტი

იობაინის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 215 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 131.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 16.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია იობაინი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31106.
გუგარქის პოგრომი

გუგარქის პოგრომი — სომხეთის სსრ-ის გუგარქის რაიონში (ამჟამად ლორეს პროვინცია) მცხოვრები აზერბაიჯანული უმცირესობის წინააღმდეგ მიმართული პოგრომი.

1988 წლის მარტში მომხდარი გუგარქის პოგრომი მოჰყვა სუმგაითში 1988 წლის თებერვალში მომხდარ სუმგაითის პოგრომს, რა დროსაც სომხების დარბევა მოხდა აზერბაიჯანში. აზერბაიჯანელების დევნა გაგრძელდა რეგიონიდან ბოლო აზერბაიჯანელის გასვლამდე. პოგრომი იყო ეთნიკური ძალადობის ერთ-ერთი აქტი მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის კონტექსტში, რომელიც მოგვიანებით ომში გადაიზარდა.
ანკარის რომაული აბანოები

ანკარის რომაული აბანოები — ძველი რომაული აბანოების კომპლექსის ნანგრევები ანკარაში, თურქეთში, რომლებიც აღმოაჩინეს 1937–1944 წლებში ჩატარებული გათხრების შედეგად და საზოგადოებისთვის გაიხსნა როგორც ღია ცის ქვეშ მოქმედი მუზეუმი.

ისტორია
აბანოები მდებარეობს პლატოზე, რომელიც ტრადიციულად ცნობილია ჩანქირი კაპუს სახელით, რომელიც ჩანქირი კადესის დასავლეთ მხარეს 2,5 მეტრით მაღლა დგას, ძველი ანკარის რაიონის ულუსის ცენტრიდან დაახლოებით 400 მეტრში და იდენტიფიცირებულია როგორც ჰიუქი (თუმულუსი), რომლის ზედა ნაწილში არის რომაული მასალა ბიზანტიურ და სელჯუკურთან შერეული, ხოლო ძირში ფრიგიული დასახლების მასალაა.

აბანოები აშენდა საუკუნეში რომაელ იმპერატორ კარაკალას (მ. 198–217) მიერ, რომელმაც ასევე ააშენა კარაკალას აბანოები რომში, ასკლეპიოსის, მედიცინის ღმერთის, პატივსაცემად. აბანოები გამოიყენებოდა საუკუნემდე, სანამ ისინი ცეცხლმა არ გაანადგურა და მხოლოდ სარდაფისა და პირველი სართულის ნანგრევები არ დატოვა.

განლაგება
ობიექტზე შედიან ჩანქირი კადესის ბილეთების ოფისიდან, რომელიც იხსნება ძველ პალესტრაზე (ბრძოლის ეზო), რომელიც გარშემორტყმული იყო პორტიკით,დღეისთვის დანგრეული 128 მარმარილოს სვეტით (თითოეულ მხარეს 32) და არის სახლი საფლავების, საფლავის ქვების, სამსხვერპლოებისა და სხვა წარწერების საჩვენებლად რომაული, ბიზანტიური და გვიანი ელინისტური პერიოდებიდან.

პალესტრას უკან აპოდიტერიუმი (გასახდელი ოთახი) და სამი საბანაო პალატა, კალდარიუმი (ცხელი აბანო), ტეპიდარიუმი (თბილი აბანო) და ფრიგიდარიუმი (ცივი აბანო) განლაგებულია ტიპური დიზაინით. ტეპიდარიუმისა და კალდარიუმის არანორმალურად დიდი ზომები განპირობებულია ამ უფრო თბილი უბნების პოპულარობით ქალაქის ცივ ზამთარში. ყველაზე გამორჩეული შემორჩენილი ნიშნები არის აგურის სვეტები რომლის გარშემოც მიწისქვეშა ღუმელებში გამთბარი ჰაერი ცირკულირებდა ოთახების გასათბობად.

სვეტოვანი გზის ნაშთები ჩანს პალესტრის ჩრდილოეთით.

გალერეა