iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სერგო დავლიანიძე

სერგო სიმონის ძე დავლიანიძე (დ. 15 ივნისი, 1904, სოფ. სხვავა, რაჭის მაზრა, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია; ახლანდ. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 25 აგვისტო, 1967, სოფ. იავასი, მორდვეთი, რსფსრ ) — ქართველი საბჭოთა გენერალ-მაიორი, რეპრესირებული.

ბიოგრაფია
დაიბადა სიმონ დავლიანიძესა და ფედოსია სხირტლაძის ოჯახში. უმაღლესი განათლება მიიღო ქალაქ პიატიგორსკში.

1925 წლიდან 1948 წლამდე მსახურობდა საბჭოთა კავშირის უშიშროების სისტემაში მაღალ თანამდებობებზე. 1940 წლის 19 მარტს არჩეულ იქნა საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბოლშევიკების) ყრილობის მიერ საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბ) ცენტრალური კომიტეტის კანდიდატად. კანდიდატობის მანდატს № 5-ს ხელს აწერდა მდივანი კანდიდ ჩარკვიანი.1941 წლის 23 06 ს.დავლიანიძე დანიშნეს საქართველოს სსრ-ის სახელმწიფო უშიშროების სახალხო კომისარის მოადგილის თანამდებობაზე.1941 წლის ივლისში დაწინაურებით გადაიყვანეს ამიერკავკასიის რკინიგზის სსრკ-ის გაერთიანებული სახელმწიფო უშიშროების და შინაგან საქმეთა კომისარიატის განყოფილების უფროსის თანამდებობაზე და მიავლინეს ფრონტის ხაზზე. 1943 წლის 14 თებერვალს მიიღო კომისარის წოდება. 1944 წლის 14 ივნისს დააბრუნეს საქართველოს სსრ-ის სახელმწიფო უშიშროების სახალხო კომისარის მოადგილის თანამდებობაზე . 1945 წელს იოსებ სტალინის ბრძანებით მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება (09.07.1945, ბრძანება №166). 1945 წლის 14 ნოემბერს გადაიყვანეს ჩრდილოეთ კავკასიის რკინიგზის სსრკ-ის სახელმწიფო უშიშროების სატრანსპორტო განყოფილების უფროსის თანამდებობაზე. 1948 წლის 30 იანვარს სსრკ-ის სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს ბრძანებით № 336 გაათავისუფლეს თანამდებობიდან.1948 წლიდან 1956 წლის 9 მარტამდე მუშაობდა საქართველოს ინტურისტის მმართველის თანამდებობაზე.

1956 წლის 9 მარტის მოვლენებთან დაკავშირებით (საბჭოთა არმიის ნაწილებმა დახვრიტეს მშვიდობიანი დემონსტრაცია თბილისში) გამოვიდა სიტყვით მიტინგზე სტალინის ძეგლთან. მოითხოვა საქართველოს გამოსვლა საბჭოთა კავშირიდან და ახალი სახელმწიფოს შექმნა სოციალისტური ქვეყნების მოდელის გათვალისწინებით. ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის ჯარისკაცებმა დახვრიტეს მიტინგი, გენერალს არ ესროლეს, სავარაუდოდ იმიტომ, რომ მას ეცვა გენერლის ფორმა ლენინის ორი და სხვა ორდენებით. გენერალი დააპატიმრეს 1956 წლის 9 მარტს რუსთაველზე, სასტუმრო ინტურისტთან, მიტინგის ორგანიზებისა და მასზე სიტყვით გამოსვლის ბრალდებით. 1957 წლის 18 ოქტომბერს ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის უზენაესი ტრიბუნალის დახურულ სხდომაზე საქართველოს ს.ს.კ 58-7,58-8 მუხლით მიუსაჯეს პატიმრობა 25 წლით. გენერალი გარდაიცვალა 1967 წლის 25 აგვისტოს მორდოვის ციხეში. დაკრძალულია საპყრობილის სასაფლაოზე.
ჯაზის თეორიისა და პრაქტიკის სისტემური კურსი

„ჯაზის თეორიისა და პრაქტიკის სისტემური კურსი“ — მერაბ ოძელაშვილის მიერ შესრულებულ თეორიული კვლევა, რომელიც ეყრდნობა ჯაზის თეორიის მსოფლიოში არსებულ ტენდენციებს. წიგნში განიხილება ჯაზის ჰარმონიის თეორიული ასპექტები, ფორმისა და იმპროვიზაციის საკითხები. დიდი ადგილი ეთმობა პრაქტიკულ ნაწილს, დავალებებს, რითაც საგრძნობლად ადვილდება მასალის აღქმა. სახელმძღვანელოში თარგმნილი და განმარტებულია სპეციფიკური თეორიული ტერმინები, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია ქართული მუსიკალური ტერმინოლოგიის დახვეწისათვის.

წიგნის პრეზენტაცია საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროში 30 ნოემბერს გაიმართა. სახელმძღვანელოს პრეზენტაციას თან ახლდა და ოც წუთიანი კონცერტი, ჯაზმენების თამაზ ყურაშვილის, ზურა რამიშვილის და თბილისის კონსერვატორიის რექტორ რევაზ კიკნაძის შესრულებით. პრეზენტაციას სახელმძღვანელოს ავტორი მერაბ ოძელაშვილი, რეცენზენტი ივანე ჟღენტი, ჯაზის მოყვარულები, მოწვეული სტუმრები და საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრი ნიკოლოზ რურუა ესწრებოდნენ.

სახელმძღვანელოს ავტორია მერაბ ოძელაშვილი.

სახელმძღვანელოს რეცენზენტები არიან თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიის მუსიკის თეორიის მიმართულების ხელმძღვანელი, მუსიკოლოგიის დოქტორი, ასოცირებული პროფესორი ივანე ჟღენტი, ხოლო რედაქტორი – პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამის – „ჯაზის ხელოვნება“ – ხელმძღვანელი ზურაბ რამიშვილი.
ასტის პროვინცია

ასტის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, პიემონტის რეგიონში. დედაქალაქია ასტი. ჩრდილო-დასავლეთით ესაზღვრება ტურინის პროვინცია, სამხრეთ-დასავლეთით — კუნეოს პროვინცია. აღმოსავლეთით საზღვარი აქვს ალესანდრიის, სამხრეთით კი სავონის პროვინციასთან. პროვინციის ფართობი 1 504,5 კმ²-ია, მოსახლეობა 206 265 (2004).

ისტორია
ასტის პროვინცია 1935 წელს, მეფე ვიქტორ ემანუელ -ის სამეფო დეკრეტის საფუძველზე შეიქმნა, ალესანდრიის პროვინციისგან გამოყოფით.

კომუნები
პროვინცია შედგება 118 კომუნისგან. ცხრილში მოცემულია ძირითადი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:
ტურკინოს ეროვნული პარკი

ტურკინოს ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი კუბაში. მდებარეობს სიერა-მაესტრას მთების კალთებზე, სანტიაგო-დე-კუბის პროვინციაში, ქალაქ გუამიდან დასავლეთით 50 კილომეტრში. ეროვნული პარკის საერთო ფართობია 229.38 კმ². სახელწოდება წარმოსდგება კუბის უმაღლესი მწვერვალის — მთა ტურკინოს სახელწოდებიდან, რომელიც პარკის ტერიტორიაზეა აღმართული. ეროვნული პარკი შეიქმნა 1980 წლის 8 იანვარს. ტურკინოს მთის გარდა პარკის ტერიტორიაზე აღმართულია მთები: პიკო-კუბა, პიკო-რეალი, პიკო-სუეცია, რომელთა ხარჯზე დაცული ტერიტორია აღწევს კუბის სამხრეთ სანაპირომდე.
კუბის პროვინციები

ადმინისტრაციულად, კუბა იყოფა 15 პროვინციად და ერთ სპეციალურ მუნიციპალიტეტად, რომელიც არც ერთ პროვინციას არ მიეკუთვნება. ბოლო ცვლილებები მიღებულ იქნა 2010 წლის აგვისტოში (კუბის ეროვნული ასამბლეის მიერ), როდესაც ჰავანის პროვინცია ორ ახალ პროვინციად გაიყო: არტემისა და მაიაბეკე. ახალმა პროვინციებმა არსებობა 2011 წლის 1 იანვრიდან დაიწყო. ქალაქ ჰავანის პროვინციამ თავის თავდაპირველი სახელი — ლა-ჰაბანა დაიბრუნა.

პროვინციების სია
დასავლეთიდან აღმოსავლეთით, კუბის პროვინციებია:
პინარ-დელ-რიო
არტემისა
ლა-ჰაბანა
მაიაბეკე
მატანსასი
სიენფუეგოსი
ვილია-კლარა
სანკტი-სპირიტუსი
სიეგო-დე-ავილა
კამაგუეი
ლას-ტუნასი
გრანმა
ოლგინი
სანტიაგო-დე-კუბა
გუანტანამო

ისტორია
1976 წლამდე, კუბა შემდეგ პროვინციებად იყოფოდა (დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ):
პინარ-დელ-რიო
ლა-ჰაბანა, მოიცავდა ქალაქ ჰავანას, მაიაბეკეს და დღევანდელი არტემისის პროვინციის ზოგიერთ მუნიციპალიტეტს.
მატანსასი
ლას-ვილასი (1940 წლამდე სანტა-კლარა), შედგებოდა დღევანდელი კონფუეგოსის, ვილია-კლარასა და სანკტი-სპირიტუსის პროვინციებისაგან.
კამაგუეი (1899 წლამდე პუერტო-პრინსიპე), შედგებოდა დღევანდელი კამაგუეის და სიეგო-ავილის პროვინციებისგან, ისევე როგორც დღევანდელი ლას-ტუნასის პროვინციის ზოგიერთი მუნიციპალიტეტისგან.
ორიენტე (1905 წლამდე სანტიაგო-დე-კუბა), შედგებოდა დღევანდელი ლას-ტუნასის, გრანმის, ოლგინის, სანტიაგო-დე-კუბისა და გუანტანამოს პროვინციებისაგან.

დემოგრაფია
კუბის პროვინციები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:
ტურკინო

ტურკინოს პიკი  — კუბის რესპუბლიკის უმაღლესი წერტილი. მდებარეობს კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სიერა-მაესტრის ქედზე. სიმაღლე 1974 მ. სავარაუდოდ მთის სახელწოდება წარმოსდგება სიტყვა ფირუზისაგან . განსაზღვრული ადგილიდან მთას დაჰკრავს ლურჯი ელფერი, რაც სავარაუდოდ ხსნის სიტყვის მნიშვნელობას. ტურკინო რუკაზე პირველად დაიტანა ხერარდო კრამერმა საუკუნის ბოლოს.

მთის პიკზე დაიდგა ხილმა მადერას მიერ შექმნილი ხოსე მარტის ბიუსტი. მთის ირგვლივ განლაგებულია ტურკინოს ეროვნული პარკი, რომელსაც უკავია 229.38 კმ² ტერიტორია. მრავალფეროვანია ფლორა და ფაუნა. ფერდობებზე იზრდება ნახევრადმარადმწვანე და მარადმწვანე ტყეები. ყველაზე მაღალ ადგილებში ფიჭვის ტყეებია.
კუბის დროშა

კუბის დროშა — კუბის რესპუბლიკის სახელმწიფო დროშა, ოფიციალურად მიღებული იქნა 1902 წლის 20 მაისს.

აღწერა
დროშა თავის მხრივ წარმოადგენს მართკუთხა ქსოვილს, რომელიც დაყოფილია ხუთი ჰორიზონტალური ცვალებადი ლურჯი და თეთრი ზოლებით. ტარის მხარეს მდებარეობს წითელი ფერის ტოლგვერდა სამკუთხედი, რომლის ცენტრშიც გამოსახულია თეთრი ხუთქიმიანი ვარსკვლავი.

დროშის სიმბოლიკა
კუბის მთავრობის ოფიციალური ვერსიით დროშის სიმბოლიკა აღნიშნავს:
სამი ლურჯი ზოლი — ქვეყნის სამი ნაწილი, როგორც ესპანელებმა დაყვეს კუბა;
ორი თეთრი ზოლი — მისწრაფება დამოუკიდებლობისაკენ;
წითელი სამკუთხედი — თანასწორობა, ძმობა და თავისუფლება, ასევე დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლისთვის დაღვრილი სისხლი;
თეთრი ვარსკვლავი თავისუფლების სიმბოლოა.

ისტორია
დროშას, რომელსაც «მარტოხელა ვარსკვლავს» უწოდებენ, შემუშავებული იქნა 1848 წელს « »-ის რედაქტორის მიგელ ტოლონის და გენერალ ნარცისო ლოპესის მიერ.

პირველად დროშა აღმართული იქნა 1850 წლის 19 მაისს კარდენასიში გენერალი ლოპესის შეიარაღებული ძალების კუნძულზე გადმოსხმის შემდეგ, რომელსაც ჰქონდა ესპანელი კოლონიზატორების დამხობის წარუმატებელი მცდელობა.

1898 წწლს ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა დაიწყო ომი ესპანეთთან, რომელიც აშშ-ს გამარჯვებით დამთავრდა. კუბა აშშ-ზე დამოკიდებული გახდა და 1899 წლის 1 იანვარს კუბის დროშა გახდა ამერიკის შეერთებული შტატების დროშა.

1902 წლის 20 მაისს გამოცხადებული იქნა კუბის რესპუბლიკა და ოფიციალურად მიღებული იქნა მოქმედი სახელმწიფო დროშა.
პირველი ჭოღა

პირველი ჭოღა — სოფელი საქართველოში. მდებარეობს სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში. ჭოღის თემი (სოფლები: ლექობალე, მეორე ჭოღა, პირველი ჭოღა).

სოფელს დასავლეთით ესაზღვრება ხაბუმე, ჩრდილოეთით — თაია და ნაფიჩხოვო, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ნაკიანი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 724 ადამიანი.
სიერა-მაესტრა

სიერა-მაესტრა  — ქედი კუბის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. გადაჭიმულია აღმოსავლეთით კრუსის კონცხიდან დასავლეთით დაახლოებით გუანტანამოს უბემდე. სამხრეთი კალთები მიუყვება კარიბის ზღვის სანაპიროს. სიგრძე დაახლოებით 240 კმ, სიგანე 30 კმ. საშუალო სიმაღლე 300-იდან 1500 მ-მდე. სიერა-მაესტრა კუბის უმაღლესი მთათა სისტემაა. ქედი დაგვირგვინებულია ტურკინოს პიკით (1974 მ), რომელიც ქედის დაახლოებით აღმოსავლეთ ნაწილშია აღმართული და წარმოადგენს კუბის უმაღლეს წერტილს. აგებულია ქვიშაქვებით, კირქვებითა და ვულკანური ქანებით. სანტიაგო-დე-კუბის ღრმულის მეშვეობით დაყოფილია ორ ძირითად მასივად. სამხრეთ კალთები მოკლეა, ციცაბოდ ეშვება ზღვისკენ, შემოსილია მარადმწვანე ბუჩქნარებითა და წიწვოვანი ტყეებით. ჩრდილოეთი კალთა მკვეთრად აწეულია, ძლიერ არის დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით, შემოსილია ტროპიკული ფოთლოვანებით და მარადმწვანე ტყეებით. არის სასარგებლო წიაღისეულები, მათ შორის სპილენძი, რკინა, მანგანუმი, ვერცხლი, ქრომი, მარმარილო და სხვა. ქედის ფარგლებშია ტურკინოს ეროვნული პარკი. სიერა-მაესტრას გააჩნია პარტიზანული ომის ხანგრძლივი ისტორია. აღსანიშნავია, რომ ქედის კალთებზე მდებარეობდა ფიდელ კასტროს რევოლუციური არმიის ბაზა.
სიერა-დელ-როსარიო

სიერა-დელ-როსარიო — ქედი და ბიოსფერული ნაკრძალი კუბაში. გაწოლილია ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, პინარ-დელ-რიოს პროვინციაში. წარმოადგენს გუანიკუანიკოს ქედის დასავლეთ ნაწილს. სიმაღლე 692 მ (მთა გუახაიბონი). 1984 წლის 15 თებერვალს ქედის დიდი ნაწილი შეიტანეს იუნესკოს სიაში, როგორც ბიოსფერული ნაკრძალი. ამრიგად, კუბაში იგი გახდა პირველი ამდაგვარი ტერიტორია. ქედი იკავებს 266,86 კმ² ფართობს.

ძირითადად გაბატონებულია ტროპიკული და მარადმწვანე ტყეები. ნაკრძალის ტერიტორია რთული გეოლოგიური აგებულებისაა. ჭარბობს კირქვები, განვითარებულია კარსტი. კლიმატი რბილია. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 2013,9 მმ. განვითარებულია ლატერიტული, ყავისფერი და სხვა ტიპის ნიადაგები. მრავალფეროვანია ფლორა და ფაუნა. იზრდება 800-მდე სახეობის მცენარე, რომელთაგან 35% ენდემური ხასიათისაა. მრავლადაა ქვეწარმავლები, ფრინველები და სხვა.
ზემო ბარი

ზემო ბარი — სოფელი საქართველოში, ონის მუნიციპალიტეტში (რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარე), ბარის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ზემო ბარი, სამთისი, ქვემო ბარი).

მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდ. ბარულის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1200 მ-ზე, ონიდან 25 კმ-ში. ძველად იყო სოფელ ბარის ნაწილი. შემორჩენილია შუა საუკუნეების მთავარანგელოზთა ერთნავიანი ეკლესია ფრესკული მოხატულობით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 36 ადამიანი.
სიერა-კრისტალის ეროვნული პარკი

სიერა-კრისტალის ეროვნული პარკი — ქედი და ეროვნული პარკი კუბაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ოლგინის პროვინციაში. ეროვნული პარკი ვრცელდება სიერა-კრისტალის ქედზე, რომელიც კუბის ქედებს შორის სიმაღლით (სიერა-მაესტრას შემდეგ) მეორე ადგილზეა. უმაღლესი წერტილის სიმაღლეა დაახლ. 1300 მ (მთა კრისტალი). ტერიტორიის განსაკუთრებულობის გამო იგი 1930 წელს ეროვნულ პარკად გამოცხადდა. წარმოადგენს კუბის უძველეს ეროვნულ პარკს. ფართობი 185,37 კმ². მრავალფეროვანია ფლორა და ფაუნა. ჭარბობს ფიჭვის ტყეები. ამ მხარეებში კარიბული ფიჭვი სიმაღლეში 30 მ-ს აღწევს.

1988 წელს შეიქმნა სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი.
ზემო კოზი

ზემო კოზი — სოფელი საქართველოში, ონის მუნიციპალიტეტის ჩასავლის თემში (რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარე).

მდებარეობს მდინარე ღარულის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 1900 მეტრზე. წარსულში სოფელ კოზის ერთ-ერთი უბანი. 1922-1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ჯავის რაიონში. 1989 წლის აღწერით სოფელში მუდმივი მოსახლეობა არ იყო.
ზვარეთი (ონის მუნიციპალიტეტი)

ზვარეთი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, ონის მუნიციპალიტეტის კვაშხიეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში (რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარე).

მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ხეორის (რიონის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 1160 მ-ზე, ქალაქ ონიდან 10 კმ-ის დაშორებით. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

ისტორია
წყაროებში პირველად მოხსენიებულია საუკუნეში. ვახუშტი ბატონიშვილის რუკაზე აღნიშნულია დაბა ზვარე. ამავე სახელით იხსენიებს მას იოჰან გიულდენშტედტი რიონის მარცხენა ნაპირზე მდებარე სოფლებს შორის. ს. – ს. დასაწყისში შედიოდა რაჭის მაზრის ონის უბანში. 1901 წლის მონაცემებით ზვარეთის სასოფლო საზოგადოება მოიცავდა 10 სოფელს და 4 164 მცხოვრებს. 2000-იანი წლების მდგომარეობით ზვარეთი ფაქტობრივად დაცლილია მუდმივი მოსახლეობისგან.

სოფლის ცენტრში, მოედანზე დგას საუკუნის ბოლოს აგებული ფერისცვალების მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია. სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სასაფლაოს ტერიტორიაზე შემორჩენილია საუკუნის წმ. გიორგის სახელობის ქვითკირით ნაგები დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები. 1920-იან წლებში გიორგი ბოჭორიძეს ეკლესიაში უნახავს რამდენიმე სიძველე, მათ შორის ქვაზე მოჭრილი ქრისტეს შობის ხატი და „ვეფხისტყაოსნის“ საუკუნის ფურცელნაკლული ხელნაწერი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.
თერმოპილეს ბრძოლა

თერმოპილეს ბრძოლა — ბრძოლა ბერძნებსა და სპარსელებს შორის. გაიმართა ძვ. წ. 480 წელს თერმოპილესთან, მთის ვიწრო გასასვლელში, თესალიისა და შუა საბერძნეთის საზღვარზე. უთანასწორო ბრძოლაში დაიღუპა 300 სპარტელი.

ომის მსვლელობა
ძვ. წ. 480 წელს სპარსელები დარიოსის მემკვიდრის ქსერქსე -ის მეთაურობით კვლავ საბერძნეთისკენ დაიძრენ. სპარსელთა წინააღმდეგ რამდენიმე ბერძნული ქალაქ-სახელმწიფო შეკავშირდა. ბერძნებმა გადაწყვიტეს გამაგრებულიყვნენ თერმოპილეს გასასვლელში. მთის ამ ვიწრო კარში შესაძლებელი იყო მცირე ძალებით ძლიერი მტრის შეჩერება. ბერძენთა რაზმს ხელმძღვანელობდა სპარტელთა მეფე ლეონიდასი. ლეონიდასი და მისი მეომრები სპარსელთა შემოტევებს რამდენიმე დღე იგერიებდნენ. მტერმა უკან გაბრუნებაც კი გადაწყვიტა, მაგრამ მოღალატემ ქსერქსეს მთის ვიწრო ბილიკი აჩვენა. სპარსელებმა ბერძნებს ამ ბილიკით ზურგიდან მოუარეს. ლეონიდასმა 300 სპარტელი დაიტოვა, ხოლო მოკავშირეებს სახლში დაბრუნება უბრძანა. 300 სპარტელი სისხლის უკანასკნელ წვეთამდე იბრძოდა. მათ შეაფერხეს მოწინააღმდეგის წინსვლა და თავის მეთაურთან ერთად გმირულად დაიღუპნენ. თერმოპილესთან ბრძოლის შემდეგ ქსერქსეს ჯარმა ათენი აიღო.
სიერა-დელ-ესკამბრაი

სიერა-დელ-ესკამბრაი — ქედი ცენტრალურ კუბაში. ვრცელდება სანქტი-სპირიტუსის, სიენფუეგოსისა და ვილია-კლარას პროვინციებში. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 80 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 80 კმ-ზე. მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 931 მ (მთა პოტრერილიო). მდინარე აგაბამის ხეობით ქედი ორ ნაწილად იყოფა. დასავლეთ ნაწილს ეწოდება გუამუაია, ხოლო აღმოსავლეთ ნაწილს სიერა-დე-სანქტი-სპირიტუსი. ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილშია ტოპეს-დე-კოლანტესის ნაკრძალი, რომელიც შეიქმნა მღვიმეების, მდინარეების, ჩანჩქერებისა და კანიონების დასაცავად. აქვე მდებარეობს ინდიელების ხეობა, რომელიც იუნესკოს მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი. სამხრეთისაკენ ეშვება კარიბის ზღვისკენ. მდიდარია მინერალური რესურსებით. ხშირია ფიჭვის ტყეები. ხეობების გასწვრივ მოჰყავთ ყავა. კალთების ძირში მდებარეობს ქალაქი ტრინიდადი.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კუბაში

2011 წლის მონაცემებით კუბაში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 9 ძეგლია.

სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 936 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 1,0 % კუბის ძეგლებია.

ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
კოტ-დ’ივუარის პირველი სამოქალაქო ომი

კოტ-დ’ივუარის პირველი სამოქალაქო ომი — სამოქალაქო ომი კოტ-დ’ივუარში. მიმდინარეობდა 2002–2007 წწ. მუსულმანურ ჩრდილოეთსა და ქრისტიანულ სამხრეთს შორის.

სამოქალაქო ომი დაიწყო 19 სექტემბერს. აჯანყებულთა მხარეს გადავიდა დიულას ტომი. სულ მალე აჯანყებულებმა თავის მხარეს გააერთიანეს მანდინკას, სენუფოსა და ლობის ტომები.

2007 წლისათვის აჯნყებულები ფლობდნენ ქვეყნის ტერიტორიის 60 %-ს, რომელიც შეინარჩუნეს 2011 წლამდე.
ტომას ესტრადა პალმა

ტომას ესტრადა პალმა (; დ. 9 ივლისი, 1832, ბაიამო, კუბა — გ. 4 ნოემბერი, 1908, სანტიაგო-დე-კუბა, კუბა) — კუბელი პოლიტიკოსი. კუბის პირველი პრეზიდენტი 1902-1906 წწ.

იგი აქტიურ მოღვაწეობას იღებდა კუბის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში და გენერლის წოდებით ხელმძღვანელობდა სამხედრო ძალებს ათწლიან ომში (1868-1878).
ელ-იუნკე

ელ-იუნკე  — მთა კუბაში, სიერა-მაესტრის ქედზე. სიმაღლე 575 მ. ქალაქ ბარაკოადან დასავლეთით მდებარეობს 7 კილომეტრში. წარმოადგენს მაგიდა მთას, რომელიც მოგვაგონებს გრდემლს, რის გამოც ეწოდა აღნიშნული სახელწოდება ( — ). გაწოლილია ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარეების დუაბისა და ტოას ნაპირებს შორის. მთა ელ-იუნკე მოიხსენიება ქრისტეფორე კოლუმბის ამერიკის აღმოჩენის ქრონიკებში. მთის პერიმეტრის სიგრძე 1125 მ-ია, ხოლო საერთო ფართობი 461 000 მ².

1979 წლის 25 დეკემბერს კუბის ეროვნულმა კომისიამ ელ-იუნკე გამოაცხადა ეროვნულ ძეგლად.
კანარეოსის არქიპელაგი

კანარეოსის არქიპელაგი — არქიპელაგი კარიბის ზღვაში, კუნძულ კუბის სამხრეთ-დასავლეთით.

აღმოსავლეთით ესაზღვრება კასონესის ყურე, ჩრდილოეთით — ბატაბანოს ყურე, დასავლეთით კი ლოს-ინდიოსის არხი.

არქიპელაგი მოიცავს 350 მცირე კუნძულს და დაახლოებით იმავე სიგრძეზეა გადაჭიმული, რამდენზეც ფლორიდა-კისის არქიპელაგი. უდიდესი კუნძულია ხუვენტუდი, სიდიდით მეორე კუნძულია კაიო-ლარგო-დელ-სური.
გუაკანაიაბოს ყურე

გუაკანაიაბოს ყურე  — კარიბის ზღვის ყურე კუბის სამხრეთ სანაპიროს გასწვრივ. სიგრძე დაახლოებით 110 კმ. ჩრდილოეთიდან ისაზღვრება გრანმისა და ლას-ტუნასის პროვინციებით. ყველაზე დიდი პორტია ქალაქი მანსანილიო. მნიშვნელოვანია აგრეთვე ქალაქი გუაიაბალი. ყურის ცენტრალური ნაწილის სანაპიროები წყალ-ჭაობურია. არის ტბები, ჭაობები. გუაკანაიაბოს ყურეს ერთვის კუბის უგრძესი მდინარე კაუტო. მნიშვნელოვანია აგრეთვე მდინარე ხობაბო. სამხრეთით არის კრუსის კონცხი.

ყურეში უხვადაა მარჯნის რიფები. 2005 წელს ქარიშხალ დენისის პიკი გუაკანაიაბოს ყურეში დაფიქსირდა.
კაიო-გუახაბა

კაიო-გუახაბა — რიფული კუნძული კუბის ჩრდილოეთ სანაპიროსთან, კამაგუეის პროვინციაში.

კუნძული შედის ხარდინეს-დელ-რეის არქიპელაგში და მდებარეობს კაიო-საბინალის დასავლეთით და კაიო-რომანოს აღმოსავლეთით, ლა-გლორიას უბის ჩრდილოეთით. გარს აკრავს ატლანტის ოკეანის წყლები.

კუნძული ადმინისტრაციულად მიეკუთვნება კუბის სიერა-დე-ლა-კუბიტასის მუნიციპალიტეტს.
ბროას უბე

ბროას უბე (ენსენადა-დე-ლა-ბროა; ) — კარიბის ზღვის უბე, კუბის სამხრეთ ნაწილში. წარმოადგენს ბატაბანოს ყურის ნაწილს. ღრმად არის შეჭრილი ხმელეთში. ბროას უბე დასავლეთიდან ღიაა, ჩრდილოეთიდან, აღმოსავლეთიდან და სამხრეთიდან ჩაკეტილია წყალ-ჭაობური ხმელეთის მასივებით.

სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში წარმოდგენილია საპატის ნახევარკუნძული.
ბატაბანოს ყურე

ბატაბანოს ყურე  — კარიბის ზღვის ყურე და სრუტე კუბის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ. კუნძულ კუბას ყოფს კუნძულ ხუვენტუდისაგან. მისი ჩრდილოეთი საზღვარია კუბის სამხრეთ-დასავლეთი სანაპირო (პინარ-დელ-რიოს, ჰავანისა და მატანსასის პროვინციები), რომელიც საპატას ნახევარკუნძულით მთავრდება. აღნიშნული მონაკვეთი 130 კმ სიგრძისაა. სამხრეთი საზღვარი გრძელდება კუნძულ ხუვენტუდამდე. ბატაბანოს ყურის სიღრმე უდრის 61 მ-ს. მრავლადაა კუნძულები. ყურეში მდებარე ლოს-კანარეოსის არქიპელაგი შეიცავს 350 პატარა კუნძულს. ჩრდილოეთით მდებარეობს პატარა უბე ბროა. აღმოსავლეთით არის მარჯნის რიფები.

ბატაბანოს ყურე წარმოადგენს კუბაში თევზის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საჭერ ცენტრს. სანაპიროებზე გაშენებულია ქალაქები, რომელთაგან აღსანიშნავია: სურხიდერო-დე-ბატაბანო, ლა-კოლომა და კორტესი.
საპატის ნახევარკუნძული

საპატის ნახევარკუნძული — ნახევარკუნძული კუბის სამხრეთ სანაპიროს გასწვრივ. მდებარეობს მატანსასის პროვინციაში. ჩრდილოეთიდან შემოსაზღვრულია კასონესის ყურით, სამხრეთით ბროას უბით, ხოლო აღმოსავლეთით ბატაბანოს ყურით. ნახევარკუნძულზე ვრცელდება სიენაგა-დე-საპატის ეროვნული პარკი. აღმოსავლეთი საზღვარი მიუყვება პლაია-ხირონს. უკიდურესი დასავლეთი ნაწილია პუნტა-გორდას კონცხი.

ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი დაჭაობებულია.

საპატის ნახევარკუნძულს კუბის ისტორიაში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია, კერძოდ 1961 წელს აქ კუბელმა ემიგრანტებმა სცადეს ფიდელ კასტროს რეჟიმის დამხობა.
მარიო გარსია მენოკალი

მარიო გარსია მენოკალი (; დ. 17 დეკემბერი, 1866, ხაგუეი-გრანდე, კუბა — გ. 7 სექტემბერი, 1941, სანტიაგო-დე-კუბა, კუბა) — კუბელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. კუბის მესამე პრეზიდენტი 1913-1921 წწ. მისი მმართველობის დროს მიმდინარეობდა პირველი მსოფლიო ომი.

პრეზიდენტად აირჩიეს ორჯერ, მისი ყველაზე ცნობილი აქტია პირველ მსოფლიო ომში გერმანიისადმი ომის გამოცხადება 1917 წლის 7 აპრილს.
სატეხელი

სატეხილი — ლითონსაჭრელი იარაღი, რითაც ჭრიან შიგა და გარე მოდების სწორ და ირიბკბილა კბილა თვლებს, ღარაკიან და უღარაკო შევრონული თვლების კბილა გვირგვინებს, კბილა ლარტყებს და სხვა. სატეხელი კბილა თვლის ფორმისაა და აქვს შესაბამისად ალესილი მჭრელი ელემენტები; ამზადებენ სწრაფმჭრელი ფოლადისაგან. სატეხელი 5 ტიპისაა.

სატეხელები იყოფა 3 კლასად: აა კლასის სატეხელებს იყენებნ მე-6 ხარისხის სიზუსტის კბილა თვლების მოსაჭრელად, ა-ს მე-7 და ბ-ს მე-8 ხარისხის სიზუსტის კბილა თვლებისათვის.

კბილების მოჭრისას სატეხელი და დასამუშავებელი ნამზადი საწყის წრეხაზზე სრიალის გარეშე მოგორდება. ბრუნვითი მოძრაობის გარდა სატეხელი ასრულებს უკუქცევით-წინსვლის (მთავარ) მოძრაობას ნამზადის ღერძის გასწვრივ, აგრეთვე წინსვლითს რადიალური მიმართულებით (მოსაჭრელი კბილის სიმაღლის ტოლი სიდიდით). ბურბუშელა აითვლება სატეხელის ქვევით მოძრაობისას (მუშა სვლა); უკუსვლა უქმია.
კაიო-რომანო

კაიო-რომანო — კუნძული კუბის ჩრდილოეთ სანაპიროსთან, კამაგუეის პროვინციაში. იგი უდიდესი კუნძულია ხარდინეს-დელ-რეის არქიპელაგში და მისი ფართობი 777 კმ²-ს შეადგენს. ადმინისტრაციულად შედის ესმერალდას მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში.

კუნძული პოპულარულია ფრინველებზე დაკვირვების მოყვარულთა შორის, მაგრამ ძალზედ განუვითარებელია ახლოს მდებარე ინტენსიურ საკურორტო კუნძულ კაიო-კოკოსთან შედარებით.

სამხრეთით მდებარე ხიგეის უბე მას კუნძულ კუბისგან გამოყოფს. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ატლანტის ოკეანე, კერძოდ ძველი ბაჰამის სრუტე. ჩრდილო-დასავლეთ კუთხესთან მდებარეობს კუნძული კაიო-პარდეომ-გრანდე, რომელზეც აღმართულია ძველი შუქურა. ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე წარმოდგენილია მრავალი პატარა კუნძული და რიფი.
კაიო-საბინალი

კაიო-საბინალი — კუნძული კუბის ჩრდილოეთ სანაპიროსთან, კამაგუეის პროვინციის შემადგენლობაში. მისი ფართობი 335 კმ²-ია.

წარმოდაგენს ხარდინეს-დელ-რეის არქიპელაგის უკიდურეს სამხრეთით მდებარე კუნძულს, მდებარეობს ნუევიტასის უბის ჩრდილოეთით, კუნძულ კაიო-გუახაბისა და გლორიას უბის აღმოსავლეთით, ჩრდილოეთით ესაზღვრება ატლანტის ოკეანე.

კაიოს საბინალი პოპულარულ ტურისტულ დესტინაციას წარმოადგენს, გამოირჩევა რამდენიმე ღირეშესანიშნაობით.
კუბელები

კუბელები — კუბის რესპუბლიკის ძირითადი მოსახლეობა.
მოსახლეობის საერთო რაოდენობა — 11,451,652 ადამიანი. აშშ-ში ცხოვრობს 1 მილიონი კუბელი, კანადაში 10 ათასი, ესპანეთში 20 ათასი.
რელიგია — უმრავლესობა კათოლიკეები, იშვიათია პროტესტანტები და აფრიკული რელიგიური სინკრეტიზმის მიმდევრები.
ენა — ესპანური ენის კუბური ვარიანტი.

ეთნოგენეზი
კუბელები — მრავალეთნიკური ერია. ესპანელების გამოჩენის მომენტში , კუბაზე ცხოვრობდნენ არავაკის ტომის ინდიელები და ჰაიტიდან ჩამოსახლებული ინდიელები. ესპანური კოლონიზაციის შედეგად ინდიელთა უმრავლესობა ამოწყდა. შემდეგ აქ ჩამოიყვანეს მონები აფრიკიდან. მათი შთამომავლები შეადგენენ კუბის მოსახლეობის 40 პროცენტს. გარდა ამისა, ერი ჩამოაყალიბეს მულატებმა, მეტისებმა და ევროპელებმა. ესპანეთიდან კუბაში ჩამოვიდნენ ძირითადად გალისიელები, კასტილიელები, ნავარელები, კატალონიელები. მათ ყველას ერთად „გალეგოს“ ეძახიან. საუკუნის ბოლოდან აქ ჩამოვიდა ასევე ფრანგების (ჰაიტიდან და ლუიზიანიდან), იტალიელების, ჩინელების და ინდიელების (მექსიკიდან) დიდი ნაკადი.

2002 წლის მოსახლეობის აღწერა კუბაში
კუბაში მოსახლეობის ოფიციალური აღწერა ჩატარდა 2002 წელს.
მოსახლეობა რეგიონებში
ტოპეს-დე-კოლანტესი

ტოპეს-დე-კოლანტესი — დიდი დაცული ტერიტორია კუბის ცენტრალურ ნაწილში, სიერა-დელ-ესკამბრაის ქედზე. მდებარეობს ქალაქ ტრინიდადიდან 20 კილომეტრში. ტერიტორიის სიმაღლეა ზღვის დონიდან 800 მ. ფართობი 110 კმ². მღვიმური მდინარეები, ტბები, ჩანჩქერები, კანიონები და ბუნების სხვ. ღირსშესანიშნაობები ქმნიან თვალწარმტაც ლანდშაფტებს. განვითარებულია სხვადასხვაგვარი მიკროკლიმატი, ზომიერი ტენიანობა.

იზრდება ორქიდეის 40-ზე მეტი ადგილობრივი სახეობა, 100 სახეობის გვიმრისნაირი, გვხვდება აგრეთვე ფიჭვი, ევკალიპტი, მაგნოლია, ჟასმინი და ფლორის სხვა სახეობები. მრავალფეროვანია ცხოველთა სამყარო.