iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰანენდე

ჰანენდე — აზერბაიჯანული ხალხური მომღერლები, მუღამის შემსრულებლები.

ჰანენდე ჩვეულებრივ ფლობდა არა მხოლოდ მშვენიერ ხმოვანებს, არამედ დიდ ცოდნას მუღამის ხელოვნების სფეროში, რომელიც დაგროვდა აზერბაიჯანის ხალხური მუსიკოსების მრავალი თაობის მიერ. მუღამის მელოდიის და მუღამის შესრულების სილამაზე დამოკიდებულია თითოეული ჰანანდის უნარზე, მის ინდივიდუალურ ფანტაზიასა და იმპროვიზაციის უნარზე. მაშასადამე, ჰანენდე არა მხოლოდ მომღერლები, არამედ აზერბაიჯანული კულტურისა და მუსიკალური ხელოვნების პროპაგანდისტები იყვნენ. მათ სიმღერებში ჰანენდა იყენებდა სტრიქონებს ისეთი გამოჩენილი პოეტებისა და კლასიკოსების ნამუშევრებისგან, როგორებიცაა ნიზამი განჯევი, ფუზული, ნასიმი და მრავალი სხვა.
შაჰ აბასი და ხურშუდ ბანუ

„შაჰ აბასი და ხურშუდ ბანუ“ — აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის უზიეირ ჰაჯიბეოვის მიერ დაწერილი მეოთხე მუღამის ოპერა ოთხ მოქმედებად და ექვს სცენად. ლიბრეტო ასევე ეკუთვნის ჰაჯიბეოვს. ოპერა დაიწერა აზერბაიჯანულ ხალხურ მოთხრობებზე დაფუძნებით. ოპერა ბედნიერი დასასრულით მთავრდება, გმირი უბრალო გოგოა, მშვენიერი ქალიშვილია, ამარცხებს ძლიერი შაჰის ფსიქოლოგიას, რომელიც მისთვის სიყვარულის გამო სწავლობს ხალიჩების ქსოვას.

ოპერის პრემიერა გაიმართა 1912 წლის 10 მარტს (23 მარტს) ბაქოში, ძმები ნიკიტინიების ცირკის შენობაში. სპექტაკლის რეჟისორი იყო ჰუსეინ არაბილინსკი, რომელსაც მუსლიმ მაგომაევი ასრულებდა.
ნიკოლოზ სანებლიძე

ნიკოლოზ სანებლიძე (დ. 31 იანვარი, 1958) — ქართველი პოლიტიკოსი და მეცნიერი. საქართველოს უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკიდან „მრგვალი მაგიდა – თავისუფალი საქართველო“ 1990-1991 წლებში.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1958 წლის 31 იანვარს. 1979 წელს დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი .
1979-1988 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის თანამშრომელი, საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის მართვის სისტემების ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1988 წლიდან არის თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). იყო „ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირის“ პოლიტიკური მდივანი, თბილისის მერობის კანდიდატი 2017 წელს.
ანატოლი ლიადოვი

ანატოლი კონსტანტინეს ძე ლიადოვი (; დ. 11 (ან 12) მაისი [ძვ. სტ. 30 აპრილი], 1855, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 28 აგვისტო [ძვ. სტ. 15 აგვისტო], 1914, ბოროვიჩი) — რუსი კომპოზიტორი, დირიჟორი და პედაგოგი, პეტერბურგის კონსერვატორიის პროფესორი.

დაიბადა განთქმული რუსი დირიჟორის კონსტანტინე ლიადოვის ოჯახში. მომავალ კომპოზიტორს მუსიკა მამამ შეასწავლა. 1870 წელს მოეწყო პეტერბურგის კონსერვატორიაში, სადაც ფორტეპიაონოსა და ვიოლინოზე დაკვრას სწავლობდა.
რატნასირი ვიკრემანაიაკე

რატნასირი ვიკრემანაიაკე (, , დ. 5 მაისი 1933, შრი-ლანკა — გ. 27 დეკემბერი, 2016, კოლომბო, შრი-ლანკა) — შრი-ლანკის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 2000-2001 და 2005-2010 წლებში. იგი არის ასევე შრი-ლანკის პარლამენტის წევრი. 1970 წლიდან მოყოლებული მას სხვადასხვა მინისტრის თანამდებობა ეკავა შრი-ლანკის მთავრობაში. არის შრი-ლანკის თავისუფლების პარტიის წევრი.

ბიოგრაფია
ვიკრემანაიაკე დაიბადა 1933 წლის 5 მაისს ბრიტანეთის ცეილონში. იგი სწავლობდა მილევის დაწყებით სკოლაში, ხოლო მოგვიანებით სწავლა განაგრძო ლონდონის სამართლის სკოლა ლინკოლნს-ინში, სადაც სწავლობდა სამართალს. მან საბოლოოდ მაინც პოლიტიკაში წასვლა არჩია, სამართლის პრაქტიკის გაგრძელების მაგივრად. სამართლის სკოლაში სწავლის პერიოდში, 1955 წელს, აირჩიეს ცეილონელი სტუდენტების ასოციაციის პრეზიდენტად.

1960 წელს დაბრუნდა სამშობლოში და ჩაება პოლიტიკურ ცხოვრებაში. აირჩიეს პარლამენტის წევრად ტროცკისტული პარტიის ლანკა-სამა-სამაჯას რიგებიდან. ამის მერე კი შეუერთდა შრი-ლანკის თავისუფლების პარტიას. ჰორანის ოლქიდან პარლამენტის წევრად აირჩიეს კიდევ ორჯერ (1965 და 1970 წლებში), როგორც თავისუფლების პარტიის წევრი.

1970 წელს სირიმავო ბანდარანაიკეს მთავრობაში ხდება იუსტიციის მინისტრის მოადგილე, 1975 წელს იკავებს პლანტაციური მრეწველობის მინისტრის თანამდებობას, ხოლო 1976 წელს ასევე ხდება იუსტიციის მინისტრი. 1977 წლის საპარლამენტო არჩევნებში თავისუფლების პარტიამ მარცხი განიცადა და ვიკრემანაიაკემ დაკარგა დეპუტატის მანდატი, ხოლო 1978 წელს აირჩიეს შრი-ლანკის თავისუფლების პარტიის გენერალურ მდივნად. 1992 წლის საყოველთაო არჩევნებში, ვიკრემანეიაკმა მოიგო კალუთარას საოლქო ადგილი, შემდეგ კი გახდა პრეზიდენტ ჩენდრიკა კუმარატიუნას მთავრობაში სახელმწიფო ადმინისტრირების, საშინაო საქმეებისა და პლანტაციების ინდუსტრიების მინისტრი. 1994 წელს გახდა ქვეყნის შინაგან საქმეთა მინისტრი და ასევე თავისუფლების პარტიის საპარლამენტო ფრაქციის ლიდერი, ხოლო 2000 წელს პრეზიდენტმა ჩანდრიკა კუმარატუნგამ დანიშნა პრემიერ-მინისტრად სირიმავო ბანდარანაიკეს გადადგომის შემდეგ და ჩამოაყალიბა უმცირესობის მთავრობა. 2001 წელს მის მთავრობას უნდობლობის ვოტუმი გამოუტანა და ოპოზიციის ლიდერი რანილ ვიკრამასინგჰე გახდა ახალი პრემიერ-მინისტრი. 2004 წელს კვლავ შევიდა მთავრობაში, ხოლო 2005 წელს მაჰინდა რაჯაპაკსას ქვეყნის პრეზიდენტად არჩევის შემდეგ ვიკრემანაიაკე გახდა პრემიერ-მინისტრი.

რატნასირი ვიკრემანაიაკე მთელი თავისი პოლიტიკური ცხოვრების განმავლობაში გამოდიოდა ტამილ-ილამის განმათავისუფლებელ ვეფხვებთან მოლაპარაკებებისა და ხელშეკრულების დადების მოწინააღმდეგედ.

გარდაცვალება
2016 წლის 21 დეკემბერს რატნასირი ვიკრემანაიაკე მოხვდა კოლომბოს კერძო ჰოსპიტალში. იგი გარდაიცვალა 2016 წლის 27 დეკემბერს 83 წლის ასაკში დაუდგენელი დაავადებით. გარდაცვალების პერიოდში მუშაობდა პრეზიდენტ მაითრიპალა სირისენას მრჩევლად.
მაცა

მაცა — უმარილო ხმიადი, რომელსაც ებრაელები რელიგიური ჩვეულების მიხედვით აცხობენ სააღდგომოდ. მაცა უმარილოდ, ხორბლის ფქვილისა და წყლისაგან მომზადებული თხელი, ხმელი პურის. აღსანიშნავია, რომ მაცისგან დამზადებული ფქვილი მაცამელი, ებრაული სარიტუალო პურობის განუყოფელი ნაწილია. მას ებრაელები მიირთმევენ პასექის დღესასწაულზე, ვინაიდან ამ დროს აკრძალულია საფუარზე დამზადებული პროდუქტების მიღება. მაცის მომზადების დროს, ფირფიტებს დანამავენ მდუღარე წყლით, მოასხამენ კვერცხს,გამოაცხობენ და სწორედ ასეთ მომზადებულ მაცას პურის ნაცვლად მიირთმევენ. მაცამელს სხვადასხვანაირად იყენებენ. მას ბრინჯის ნაცვლად ამატებენ ხორცისა და ბოსტნეულის კერძებში, აცხობენ ნამცხვრებს და ღვეზელებს.

ისტორია
როგორც თორა მოგვითხრობს, ღმერთმა უბრძანა იუდეველებს შექმნათ ეს განსაკუთრებული უსაფუარო პური. პასექის დროს იგი იჭრება როგორც ბრტყელი, კრეკერის მსგავსი პური ან გამოიყენება კერძებში, როგორც პურის ტრადიციულ მატიოს ბურთულას სუპში.

მაცოს სიმბოლიზმის მიღმა უამრავი ახსნა არსებობს. ერთი ისტორიულია: პასექი არის ეგვიპტედან გამოსვლის ხსოვნის ხსენება. ბიბლიური მონათხრობი ნათქვამია, რომ ებრაელებმა ეგვიპტე დატოვეს ნაჩქარევად და სამწუხაროდ ვერ დაელოდნენ თავიანთ პურის ცომს.

ასევე, საფუარი სიმბოლოა კორუფციის და სიამაყის, როგორც საფუარი - "ტანჯვის პურის" ჭამა არის როგორც გაკვეთილზე თავმდაბლობა, ასევე მოქმედება, რომელიც თავისუფლებას აფასებს.

ნაირსახეობები
მაცოს ორი ძირითადი ფორმა არსებობს. დასავლეთის ბევრ ქვეყანაში ყველაზე გავრცელებული ფორმაა მაცოს რთული ფორმა, რომელიც გარეგნულად და გემოვნებით არის კრეკერი და გამოიყენება ყველა აშკენაზურ და სეპარატისტულ ყველა საზოგადოებაში. იემენიელებმა და ერაყელმა ებრაელებმა ტრადიციულად შექმნეს რბილი მაცას ფორმა, რომელიც ბერძნულ პიტას ჰგავს ან ტანჯულას ჰგავს. რბილი მაცო მზადდება მხოლოდ ხელით და, ზოგადად, შამურა ფქვილით.

მაზოს არომატიზებული ჯიშები იწარმოება კომერციულად, მაგალითად, ყაყაჩოს თესლი ან ხახვის არომატით. იწარმოება შვრიისა და დატრიალებული მაზოს კოზერული სერტიფიცირებით. შვრიის მაცო ზოგადად შესაფერისია მათთვის, ვისაც წებოვანა არ შეუძლია. ასევე ხელმისაწვდომია მთელი ხორბალი, ქატო და ორგანული მაზოზი. შოკოლადით დაფარული მაცო ბავშვებში ყველაზე საყვარელია, თუმცა ზოგი მიიჩნევს, რომ ის „გამდიდრებულია მაცოს“ და მას არ ჭამს პასექის დღესასწაულის დროს. შოკოლადისა და თხილის საკმაოდ განსხვავებულ ბრტყელ კონფიგურაციას, რომელიც წააგავს მაცოს, ზოგჯერ "შოკოლადის მაცოს" ეძახიან. მაცო შეიცავს, როგორც წესი, 111 კალორიას, დაახლოებით იგივეს, რასაც ჭვავის ხრაშუნა.

ებრაელები, რომლებიც თავიდან აიცილებენ გემბროტების ჭამას, ჭამენ მაზოს კერძებს პასექის მერვე დღეს ისრაელის მიწის გარეთ, რადგან მერვე დღე არის რაბინული და არა თორას წარმოშობის.

მეორე მსოფლიო ომის დასასრულს, ებრაელთა კეთილდღეობის ეროვნულ საბჭოს ჰქონდა მაცოს ქარხანა. ამერიკული ებრაული ისტორიული საზოგადოების თანახმად, ეს იყო ნიუ ჯერსის მანიქისტიცის მაცოს ქარხანა.
მსტისლავ როსტროპოვიჩის საერთაშორისო ფესტივალი

მსტისლავ როსტროპოვიჩის საერთაშორისო ფესტივალი — მუსიკალური ფესტივალი ბაქოში, რომელიც დაარსდა 2007 წლის დეკემბერს, და ეძღვნებოდა დიდი ბაქოელს, მსტისლავ როსტროპოვიჩს.

ამ ღონისძიების საფუძველი იყო როსტროპოვიჩის მიერ 2006 წელს ბაქოში ორგანიზებული ფესტივალი, რომელიც ეძღვნებოდა დიმიტრი შოსტაკოვიჩის დაბადების 100 წლის იუბილეს.

ფესტივალის ორგანიზატორია კულტურის სამინისტრო, მისტილავ როსტროპოვიჩის ფონდი და ჰეიდარ ალიევის ფონდი. ბაქოში ფესტივალში მონაწილეობის მისაღებად ყოველწლიურად უამრავი ცნობილი მუსიკოსი და შემსრულებელი ჩამოდის. ასევე, დამთვალიერებელს შეუძლია დატკბეს მსტისლავ როსტროპოვიჩის ფონდის სტიპენდიის მფლობელობის გამოსვლებით. ფესტივალის ფარგლებში ჩატარებული კონცერტები ტარდება ქალაქის საუკეთესო დარბაზებში.
ხოჯა

„ხოჯა“ — აზერბაიჯანელი რეჟისორის, -ის კომპანიების ჯგუფის პრეზიდენტ ვაჰიდ მუსტაფაევის ფილმი. გადაღებულია 2012 წელს კინოსტუდია -ის სტუდიაში და მიეძღვნა ხოჯალის ხოცვა-ჟლეტას. ფილმი მოგვითხრობს ყარაბაღის ომის დროს ორი მოსიყვარულე წყვილის ტრაგიკულ ბედზე. „ხოჯა“ მიიჩნევა პირველი ნეოექსპრესიონიზმის ჟანრში გადაღებულ ფილმად, ისევე როგორც პირველი სრულმეტრაჟიან ფილმად, რომელიც ასახავს ხოჯალის მთელ ტრაგედიას.
იცხაკ შამირი

იცხაკ შამირი (; დ. 22 ოქტომბერი, 1915, რუჟანი, რუსეთის იმპერია — გ. 30 ივნისი, 2012, თელ-ავივი, ისრაელი) — ებრაელი პოლიტიკოსი, ისრაელის მერვე და მეათე პრემიერ-მინისტრი, ქნესეთის თავმჯდომარე და ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრი. 1948 წლამდე იატაკქვეშა ტერორისტული ორგანიზაცია ლეჰის წევრი. მუშაობდა მოსადის მაღალ თანამდებობებზე.

ბიოგრაფია
იცხაკ შამირი (დაბადებით ეზერნიცკი) დაიბადა 1915 წლის 22 ოქტომბერს გროდნოს გუბერნიის სოფელ რუჟანში, რუსეთის იმპერია. სწავლობდა ბელოსტოკის გიმნაზიაში. 1934 წელს დაიწყო იურისპრუდენციის შესწავლა ვარშავის უნივერსიტეტში, მაგრამ ვერ დაასრულა სწავლა, რადგან იყო სიონისტი და მოძრობა ბეთარის წევრი. 1935 წელს დაბრუნდა პალესტინაში და სწავლა გააგრძელა იერუსალიმის ებრაულ უნივერსიტეტში. 1937 წელს შეუერთდა იატაკქვეშა ორგანიზაცია ირგუნს და აქტიურად მოთვაწეობდა მის საქმიანობაში. მისი ოჯახი დარჩა პოლონეთში და გაანადგურეს ჰოლოკოსტის დროს. 1940 წელს ორგანიზაცია ლეჰი გამოეყო ირგუნის მოძრაობას რადგან ამ მოძრაობის ლიდერმა დავით რაზიელმა გამოსცა ბრძანება შეეწყვიტათ ბრძოლა ინგლისელებთან მეორე მსოფლიო ომის განმავლობაში. იცხაკ შამირმა აირჩია აბრაამ შტერნის გზა და გაწევრიანდა მოძრაობა ლეჰში.

1941 წლის დეკემბერში იცხაკ შამირი დააპატიმრეს და გამოამწყვდიეს ქიბუც მიზრას მახლობლად ციხეში. 1942 წლის სექტემბერში შამირი ციხიდან გაიქცა. ამის შემდეგ იგი შევიდა მოძრაობა ლეჰის მმართველობაში, რომელიც შტერნის მკვლელობის შემდეგ იყო კოლექტიური, რადგან ვერ ნახეს ადამიანი, რომელიც შეცვლიდა აბრაამ შტერნს. ელიაჰ გილადის მკვლელობის შემდეგ (სავარაუდოდ, შამირის ბრძანებით) მოძრაობის ლიდერი გახდა ტრიუმვირატი: იცხაკ შამირი, ისრაელ ელდადი და ნათან ელინ-მორი. 1944 წელს იცხაკ შამირმა მოახდინა ბრიტანეთის უზენაესი კომისრის ჰაროლდ მაიკმაიკლის მკვლელობის ორგანიზაცია.

1946 წლის ზაფხულში შამირი დააპატიმრეს და ამჟამად მოახდინეს მისი დეპორტაცია ერიტრეაში, საიდანაც 5 თვეში გაიქცა პარიზში, სადაც მიიღო პოლიტიკური თავშესაფარი.

1948 წლის 20 მაისს დაბრუნდა ისრაელში. სახელმწიფოს დაარსების შემდეგ დაკავდა კერძო ბიზნესით. 1955წელს მიიწვიეს ისრაელის დაზვერვაში მოსადში და დანშნეს ევროპული განყოფილების უფროსად. 1965 წელს დატოვა მოსადი და კვლავ ბიზნეს სდაუბრუნდა. 1969 წელს შეუერთდა პარტია ჰერუთს, თანამედროვე ლიკუდის წინამორბედს. 1974 წელს აირჩიეს ქნესეთში, როგორც ლიკუდის თავმჯდომარე. 1975 წელს გახდა პარტიის ლიდერი. 1977 წელს გახდა ქნესეთის თავმჯდომარე. 1979 წელს საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობიდან მოშე დაიანის გადადგომის შემდეგ ხუთი თვის განმავლობაში ეს თანამდებობა ეკავა მენაჰემ ბეგინს, ხოლო 1980 წლის 10 მარტს ამ თანამდებობაზე იცხაკ შამირი დაინიშნა.

1983 წლის 11 ოქტომბრიდან კი ქვეყნის პრემიერ-მინისტრია. თანამდებობა დაახლოებით ერთი წელი ეკავა და 1984 წლის 14 სექტემბერს გადადგა. პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა ეკავა ასევე 1986-1992 წლებში.

პოლიტიკიდან წასვლის შემდეგ ცხოვრობდა თელ-ავივში. გარდაიცვალა 2012 წლის 30 ივნისს 96 წლის ასააკში.
სანჯუ

სანჯუ — ქალაქი სამხრეთი კორეაში. მდებარეობს კიონსან-პუქტოს პროვინციაში.

ისტორია
სანჯუ კორეის ისტორიაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა. ცნობილია დასახლებები, რომლებიც თანამედროვე სანჯუს ტერიტორიის სილას ძველი კორეული სამეფოს მიერ დაპყრობის შემდეგ გაჩნდა. მაშინ აქ განლაგებული იყვნენ ტომობრივი გაერთიანებები: კორიონ კაია და საბოლგუკი.

სილას მიერ კორეის გაერთიანების შემდეგ სანჯუ სილას დედაქალაქის გარშემო არსებული ცხრა რეგიონიდან ერთ-ერთი გახდა. ქალაქი მნიშვნელოვან სატრანსპორტო ხაზს წარმოადგენდა და აერთიანებდა კიონჯუსა და სუდოგვონს, დღევანდელი სეულის რაიონებს.

სილას ეპოქის დასასრულს საუკუნის მიწურულს სანჯუში, ისევე როგორც მთელი ქვეყნის ტერიტორიაზე, დაიწყო აჯანყებები, რომელიც სანჯუს ციხის აღებით დასრულდა, რის შემდეგაც აჯანყებულებმა საბოლგუკის დამოუკიდებლობა გამოაცხადეს. სანჯუ მალე დაიპყრეს ჰუპექჩეს ჯარებმა.

1895 წელს სანჯუს მიანიჭეს სტატუსი „კუნ“. იაპონიის კოლონიური მმართველობის დროს ქალაქი თანდათანობით მოდერნიზირდებოდა. 1924 წელს აქ ააშენეს რკინიგზა და დაახლოებით ამავე დროს იქნა დაარსებული სანჯუს უნივერსიტეტი.

1945 წლის შემდეგ სანჯუს მნიშვნელობა ეტაპობრივად ეცემოდა. კორეის მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო მაგისტრრალები ვითარდებოდა ქალაქისგან განცალკევებულად, ერთ-ერთი მათგანია კიონბუს ავტომაგისტრალი. ქალაქის ეკონომიკა კვლავ სოფლის მეურნეობაზე იყო დაფუძნებული. მიუხედავად ამისა სანჯუს მოსახლეობის აოდენობა იზრდებოდა და 1980 წელს მას ქალაქის სტატუსი მიენიჭა.

გეოგრაფია
სანჯუ მდებარეობს კიონსან-პუქტოს პროვინციის ჩრდილო-დასავლეთის საზღვართან, ესაზღვრება ჩჰუნჩჰონ-პუქტოს პროვინციას. საზღვრები აქვს ასევე პოინთან, კვესანთან, ოქჩონთან, იონდონთან, იეჩნთან, იისონთან და ქალაქებთან: მუნგიონი, კუმი, კიმჩჰონი.

სანჯუს ცენტრი მდებარეობს მდინარე ნაკტოგანის ხეობაში. ქალაქის ლანდშაფტი ძირითადად მთიანია, ყველაზე მაღალი წერტილია მდინარე სონისანი - ზღვის დონიდან 1058 მეტრი.

ქალაქის კლიმატი მუსონურია. საშუალო წლიური ტემპერატურა 12 - 13 °-ია, მაქსიმალური საშუალო თიური ტემპერატურა აგვისტოში 26 °-ია, მინიმალური საშუალო თიური ტემპერატურა იანვარში კი −3 °. საშუალო წლიური ნალექი 1 050 მილიმეტრს აღწევს.

ეკონომიკა
სანჯუს ეკონომიკა ტრადიციულად სოფლის მეურნეობაა. ამჟამად სოფლის მეურნეობა რეგიონის ეკონომიკის ყველაზე მნიშვნელოვან სექტორს წარმოადგენს, რადგანაც მოსახლეობის თითქმის 40% ამ სფეროშია დასაქმებული.

არანაკლებ მნიშვნელოვანი კულტურაა ბრინჯი, რომლი

განათლება
სანჯუში ორმოცდა სამი საგანმანათლებლო უმაღლესი სკოლაა განლაგებული. ამას გარდა, ჩვიდმეტი მუნიციპალური საშუალო სკოლა, რომელთაგან თითო-თითო გოგოებისა და ვაჟებიათვის ცალ-ცალკეა. ასევე, ქალაქში ხუთი კერძო სკოლაა, რომელთაგან მხოლოდ ერთში იღებენ განათლებას გოგოები და ბიჭები ერთად (ორი მხოლოდ გოგოებისთისაა, ორი კი ვაჟებისთის). ძველი სკოლების რაოდენობა კი თორმეტია.
უმაღლესი განათლების მიღება სანჯუს უნივერსიტეტშია შესაძლებელი, რომელიც აგრონომიული სფეროს მიმართულებისაა.

ქალაქში, მოსწავლეთა საერთო რაოდენობა დაახლოებით ოცი ათასს აღწევს.
ევგენი აქუბარდია

ევგენი აქუბარდია (დ. 22 ნოემბერი, 1926, ჯვარი, დღ. წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი — გ. 2009, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, მწერალი.

ბიოგრაფია
1953 წელს დაამთავრა გორკის სახელობის სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტის ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი.

1955 წლიდან საოლქო გაზეთ „საბჭოთა აფხაზეთი“-ის რედაქციის თანამშრომელი, 1957 წლიდან კულტურის, ლიტერატურისა და ხელოვნების განყოფილების გამგე. აფხაზეთის კულტურის დამსახურებული მოღვაწე, საქართველოს კულტურის დამსახურებული მოღვაწე 1987 წელს. ასევე იყო გაზეთ „ტყვარჩელის მაღაროელი“-ის რედაქციის განყოფილების გამგე. 2000 წელს გადაეცა გიორგი შერვაშიძის სახელობის სახელმწიფო პრემია.
აბდუშელიშვილები

აბდუშელიშვილები (მხ. რ. აბდუშელიშვილი) — ქართული გვარი. ძირითადად გავრცელებულია ჭიათურის, საჩხერის მუნიციპალიტეტებში და თბილისში, აგრეთვე ქუთაისში. გადმოცემის მიხედვით ირანული სახელიდან („აბდუშაჰილ“) მომდინარეობს:

ალტერნატიული ფორმაა აბდუშელაშვილი, რომლის 53 წარმომადგენელი ცხოვრობდა საქართველოში 1995 წლის მონაცემებით. ამავე წელს 567 აბდუშელიშვილი იყო ცნობილი. 2019 წელს ფიქსირდება 600 აბდუშელიშვილი და არცერთი აბდუშელაშვილი.
აბელიშვილები

აბელიშვილები (მხ. რ. აბელიშვილი) — ქართული გვარი. წარმოშობით ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოჟიოდან არის. გავრცელებულია გურჯაანის, თელავის მუნიციპალიტეტეტისა და თბილისის ტერიტორიაზე. პარალელურად ხმარებული ვარიანტია აბელაშვილი.

1995 წლისთვის საქართველოში ცხოვრობდა 101 აბელიშვილი. 2019 წელს ფიქსირდება 91.
ლაშა თაბუკაშვილი

ლაშა რევაზის ძე თაბუკაშვილი (დ. 23 ნოემბერი, 1950, თბილისი) — ქართველი მწერალი, დრამატურგი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2015).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1950 წლის 23 ნოემბერს, რევაზ თაბუკაშვილისა და მედეა ჯაფარიძის ოჯახში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1972). 1986–1988 წლებში იყო საქართველოს მწერალთა კავშირის გამგეობის მდივანი, 1987 წლიდან — ახალგაზრდული ალმანახის „სათავის“ რედაქტორი, ხოლო 1995 წლიდან — ლიტერატურული ჟურნალის „ საუკუნის“ გამომცემელი. 1998 წელს დააარსა მწერალთა კლუბი „ საუკუნე“.

შემოქმედება
თაბუკაშვილის ლიტერატურული დებიუტი შედგა 1969 წელს ჟურნალ „ცისკარში“ მოთხრობით „მოკლეს ბიჭი“. პირველი პიესა „ჭრილობა" 1973 დაიდგა ბათუმის ი. ჭავჭავაძის სახ. თეატრსა (რეჟ. დ. ხინიკიძე) და კ. მარჯანიშვილის სახ. სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში (რეჟ. გ. თოდაძე). არის ლექსების, მოთხრობების, პიესების ავტორი: „ძველი ვალსი“ (1975), „დარაბებს მიღმა გაზაფხულია“ (1977), „ათვინიერებენ მიმინოს“ (1981), „შენსკენ სავალი გზები“ (1984), „მერე რა, რომ სველია, სველი იასამანი“ (1997), „თოვლივით თეთრი თოვლი“ (2001), „ასტეროიდზე აღარ იწვიმებს“ (შოთა რუსთაველის პრემია), მოთხრობა „კომოციო“ (2000) და სხვ.

თაბუკაშვილის სცენარების მიხედვით გადაღებულია ფილმები: „ტერანგი“ (1984, რეჟ. ო. ლითანიშვილი), „სანამ წვიმა გადაივლიდეს“ (1985, რეჟ. ქ. დოლიძე), „ვამეხი მოდის“ (1987, რეჟისორები: ო. ლითანიშვილი, ო. შამათავა). ცალკე წიგნებად გამოქვეყნებულია „შენსკენ სავალი გზები“ (1985), „მერე რა, რომ სველია, სველი იასამანი“ (1999), „თოვლივით თეთრი თოვლი“ (2001), „ერთიც გაიცინე, გუინპლენ“ (2014).

ჯილდოები
ლიტერატურული პრემია საბა „დრამატურგიის“ ნომინაციაში წიგნისათვის – „სადღაც, ცისარტყელას მიღმა...“, 2017
თეატრალური პრემია „დურუჯი“, საუკეთესო ქართული თანამედროვე პიესა, 2010
"ათვინიერებენ მიმინოს" ("სულის სამჭედლო, ანუ სისხლი სისხლის წილ")
შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია, წლის საუკეთესო პიესა „დარაბებს მიღმა გაზაფხულია“, 2005
კომკავშირის პრემია
ბაჩო ოდიშარია

ბაჩო ოდიშარია (დ. 11 ოქტომბერი, 1991, თბილისი) — ქართველი კინოკრიტიკოსი, კულტურის პოლიტიკის მკვლევარი და ბლოგერი, ონლაინ-ჟურნალის, „ “-ის მთავარი რედაქტორი. 2023 წლიდან საქართველოს კინემატოგრაფიის ეროვნული ცენტრის ფილმწარმოების დეპარტამენტის ხელმძღვანელი.

ბაჩო ოდიშარია დაიბადა 1991 წლის 11 ოქტომბერს, ქალაქ თბილისში. სწავლობდა ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციოლოგიის ფაკულტეტზე. 2017 წლიდან საზოგადოებრივ მაუწყებელზე მიჰყავს გადაცემა „ილუზიონი“. იგი აგრეთვე არის ტელეკომპანია „“-ის ანალიტიკის განყოფილების ხელმძღვანელი.
ალადინ აბასოვი

ალადინ ასლან-ოღლუ აბასოვი (; დ. 5 მაისი, 1922 — გ. 13 ივლისი, 2014) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი თეატრისისა და კინოს მსახიობი, აზერბაიჯანის სსრ-ის დამსახურებული არტისტი, საპატიო ნიშნის ორდენის კავალერი (1959).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1922 წლის 5 მაისს განჯაში. 1939 წლიდან ასრულებდა მცირე როლებს კიროვაბადის დრამატულ თეატრში.

მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. ფრონტიდან დაბრუნების შემდეგ მან განაგრძო სამსახიობი კარიერა (შეასრულა 300-ზე მეტი როლი).

1971 წელს მიიღო აზერბაიჯანის სსრ-ის სახალხო არტისტის წოდება. 2005 წელს გახდა თეატრალური პრემია „ოქროს დერვიშის“ ლაურეატი. 2013 წელს მიენიჭა „ეროვნული კინოპრემია“ — აზერბაიჯანული კინოს უმაღლესი ჯილდო.

გარდაიცვალა 2014 წლის 14 ივნისს განჯაში. იმავე დღეს განჯის დრამატულ თეატრში გაიმართა მსახიობის გამოსამშვიდობებელი ცერემონია.
აჰმედ ისაევი

აჰმედ მამედ ოღლუ ისაევი — აზერბაიჯანელი მწერალი და პუბლიცისტი, აზერბაიჯანის ჟურნალისტთა კავშირის წევრი 1964 წლიდან, აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი (1992 წლიდან), აზერბაიჯანის საპატიო ჟურნალისტი (1987), „ოქროს ფანქარი“ (1974), „მაღალი ოსტატი“ (1995), ჰასან ბეი ზარაბის (1996) და არაზის (1999) უმაღლესი ლიტერატურის პრემიის ლაურეატი, –ს საპატიო დოქტორი 2003 წლიდან, განჯისა და ახალგაზრდული საქველმოქმედო საზოგადოების თავმჯდომარე 1992 წლიდან.

ცხოვრება
აჰმედ ისაევი დაიბადა 1940 წლის 30 აგვისტოს ზაგატალის რაიონის სოფელ სუვაგილში. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ მან დაიწყო თავისი კარიერა მეურნეობაში. იგი მუშაობდა სუვაგილის სოფლის კლუბის დირექტორად. 1959–1965 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. ჯერ კიდევ სტუდენტობის პერიოდში, მან მუშაობა დაიწყო კომუნისტურ გაზეთში 1963 წელს: იყო უმცროსი ლიტერატურათმცოდნე, მთავარი ლიტერატურათმცოდნე და განყოფილების ხელმძღვანელი. 1970–1990 წლებში მუშაობდა განჯა-გაზახის რეგიონში სპეციალურ კორესპონდენტად. 1990–1991 წლებში იყო გაზეთის რეპუბლიკა დამფუძნებელი და პირველი მთავარი რედაქტორი. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მუშაობდა გაზეთებში ცხოვრება და „დილა“. 1995 წლიდან არის გაზეთ აზერბაიჯანული რეგიონალური კორესპონდენტი.

ის პრესაშია 1957 წლიდან. იგი ურჩევნია ისტორიულ საგნებს, დოკუმენტურ გამომცემლობას. ის არის ორი ათასზე მეტი გაზეთის და ჟურნალების სტატიების და ოცდაათზე მეტი წიგნის ავტორი. ჟურნალისტის ჩხრეკის თანახმად, მოკლემეტრაჟიანი ფილმი „წერილები ფრონტიდან“ გადაღებულია ლენინგრადის დოკუმენტურ სტუდიაში 1985 წელს და სპექტაკლი „ცარიელი ბარები“ (1988) დაიდგა განჯას სახელმწიფო დრამატულ თეატრში.

იგი ეწვია თურქეთს (1974, 1992), საბერძნეთში (1977), საფრანგეთში (1985), ბულგარეთში (1987), ინგლისში (1994) სამთავრობო დელეგაციასთან და ჟურნალისტებთან. წარმოადგენდა აზერბაიჯანს გაზეთ უნიტას ფესტივალზე იტალიაში (1981) და საერთაშორისო მეცნიერების კურსები ეგვიპტეში (1995 წ.). 1999 წელს იგი წავიდა სალოცავი საუდის არაბეთში.

მიღწევა
მან გაიმარჯვა მრავალ შემოქმედებით კონკურსში. 1986 წელს იგი სსრკ კავშირის ჟურნალისტთა კავშირის მიერ დასახელდა წლის ჟურნალისტად. მან სამჯერ მიიღო მოსკოვის ჟურნალისტის სპეციალური დიპლომი (1977, 1981, 1982). ინტელექტუალთა რესპუბლიკური საზოგადოების საბჭოს (1999) დიპლომის „მე-20 საუკუნის საპატიო ინტელექტის“ გადაწყვეტილებით, კავკასია-მედიის საზოგადოებრივ გაერთიანებას მიენიჭა „პროფესიონალი ჟურნალისტი“ (2008). 1970 წელს მიენიჭა ღირსების მედალი და 2005 წლის პროგრესის პრიზი.

მას მიენიჭა პრეზიდენტის 2006 წლის 11 დეკემბრის ბრძანებულება აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებულებით „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სოციალურ და კულტურულ ცხოვრებაში გამორჩეული მომსახურებისთვის“. განმეორებით, ის იყო აზერბაიჯანელი ჟურნალისტების წარმომადგენელი, ხოლო 1982 წელს სსრ კავშირის ჟურნალისტთა კავშირის მეხუთე ყრილობა. იგი თექვსმეტი წლის ვადით აირჩიეს აზერბაიჯანის ჟურნალისტთა კავშირის გამგეობაში.