ალექსი გოგუა

ალექსი ნოჩოს ძე გოგუა (; დ. 15 მარტი, 1932, სოფ. გუფი, ახლანდ. ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი - გ. 7 მაისი, 2025) — აფხაზი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე. აფხაზეთის სახალხო ფორუმის — „აიდგილარას“ პირველი თავმჯდომარე

ბიოგრაფია
ალექსი გოგუა დაიბადა სოფელ აჯამფაზრაში (გუფის თემი), ოჩამჩირის რაიონი. ის იყო შვიდი დის ერთადერთი ძმა. მან დაწყებითი განათლება მიიღო მშობლიურ სოფელში, რის შემდეგაც სწავლა გააგრძელა ჯერ ტყვარჩელში და შემდგომ სოფელ ფოქვეში, სადაც დაამთავრა საშუალო სკოლა.

უმაღლესი განათლების მისაღებად ის გაემგზავრა სოხუმში. პირველ წელს მან ჩააბარა ყველა მისაღები გამოცდა, მაგრამ ვერ შეძლო ქართული ენისა და ლიტერატურის გამოცდის წარმატებით ჩაბარება. ამისგამო ის ვერ ჩაირიცხა სასწავლებელში. ეს გარემოება გახდა მისი ტყვარჩელის მაღაროში მნგრეველ-მტვირთავად და ცენტრალურ გამამდიდრებელ ქარხანაში სამუშაოდ წასვლის მიზეზი. ერთი წლის შემდეგ, 1951 წელს, ის კვლავ გავიდა გამოცდებზე და ამჯერად ჩააბარა სოხუმის პედაგოგიურ ინსტიტუში, რუსული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტზე.

1955 წელს დაამთავრა სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტის ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი, ხოლო 1960 წელს მაქსიმ გორკის სახელობის მოსკოვის ლიტერატურის ინსტიტუტი. მოსკოვში სწავლის დროს, 1959 წელს, გოგუა გახდა სსრკ-ს მწერალთა კავშირის წევრი იყო ჟურნალ „ამცაბზის“ მთავარი რედაქტორი. სწავლის დამთავრების შემდეგ ის დაბრუნდა აფხაზეთში, სადაც მუშაობდა სხვადასხვა ჟურნალში თუ გამომცემლობაში. მაგალითად, 1962 წლიდან ის იყო ჟურნალ „ალაშარას“ (აფხაზ. „სინათლე“) პასუხისმგებელი მდივანი, 1975 წლიდან 1989 წლამდე საბავშვრო ჟურნალ „ამცაბზის“ (აფხაზ. „ალი“) მთავარი რედაქტორი. გარდა ამისა, ის იყო სახელმწიფო გამომცემლობის უფროსი რედაქტორი და 1989 წლიდან 1997 წლამდე აფხაზეთის ასსრ-ს მწერალთა კავშირის მმართველი საბჭოს თავმჯდომარე პირველი ლექსები გამოაქვეყნა 1948 წელს, პირველი პროზაული კრებული „მდინარე ისწრაფის ზღვისკენ“ – 1957.

გოგუა ავტორია რომანისა „შარავანდედი“ (1966); კრებულებისა: „თოვლი და ელვა“ (1964), „წყლის გემო“ (1966), „მშვენიერი მთა“ (1970), „თეთრი ცვარი“ (1972), „პატარა მშაგუ და დიდი მშაგუ“ (1976), „მოთხრობები, პიესა“ (1977) და სხვ.

ქართულად გამოიცა მისი პროზაული კრებულები: „თეთრი ცხენი“ (1965), „თაქარას თვალები“ (1969), „ოლიმპიადა“ (1979) და სხვ. პიესა „ნასესხები დღე“ (1969) დაიდგა სოხუმის სამსონ ჭანბას სახელობის თეატრში. გოგუა არის დიმიტრი გულიას სახელობის პრემიისა (1974) და საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს პრემიის — „ხუთწლედის მატიანის“ (1980) ლაურეატი. შემოქმედითი საქმიანობის გარდა, ალექსი გოგუა აქტიურად იყო ჩართული 90-იანი წლების სოციალურ-პოლიტიკურ მოძრაობებში აფხაზეთში. ის წერდა და აქვეყნებდა პუბლიცისტურ სტატიებსა და წერილებს. 1988 წლის 13 დეკემბერს ის აირჩიეს აფხაზეთის სახალხო ფორუმის „აიდგილარა“ (აფხაზ. „ერთობა“) თავმჯდომარედ . გოგუა იყო ფორუმის მასშტაბური ღონისძიების, 1989 წლის 18 მარტის ლიხნის შეკრების, ერთ-ერთი წამყვანი ორგანიზატორი და ლიხნის მიმართვის ხელმომწერი.პარალელურად, 1988-1991 წლებში გახლდათ სსრკ-ს სახალხო დეპუტატი აფხაზეთიდან, კერძოდ, ოჩამჩირის ნაციონალურ-ტერიტორიული ოკრუგიდან #490. მისი გამოსვლა პირველ ყრილობაზე სრულად დაიბეჭდა გაზეთ „აიდგილარას“ სპეციალურ გამოშვებაში 1989 წლის 2 ივნისს.

ამჟამად, ალექსი გოგუა არის აფხაზეთის მწერალთა კავშირის წევრი. 1999 წლიდან ირიცხება რუსეთის მწერალთა კავშირში. ასევე, არის საერთაშორისო ადიღეური (ჩერქეზული) მეცნიერების აკადემიის საპატიო წევრი. წლების განმავლობაში იყო დიმიტრი გულიას სახელობის სახელმწიფო პრემიების გაცემის კომისიის თავმჯდომარე .

ალექსი გოგუას ჰყავს მეუღლე - ეთერი თარბა და სამი შვილი: ამრა, ამინა და დმიტრი.

ჯილდოები
ალექსი გოგუა აღიარებულია აფხაზური ლიტერატურის პატრიარქად, ცოცხალ კლასიკოსად და სახალხო მწერლად. ფაზილ ისკანდერმა მას უწოდა „მწერალი აშკარად გამოხატული ნოვატორული ტენდენციით“. იგი სხვადასხვა ჯილდოს მფლობელია:

1974 წელს - დიმიტრი გულიას სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი ლიტერატურაში.
1980 წელს - საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს პრემია „ხუთწლედის მატიანე“ (1992 წლიდან გადაერქვა სახელმწიფო პრემია და საბოლოოდ გაუქმდა 2004 წელს).
აფხაზეთის უმაღლესი ორდენის, „ღირსება და დიდება“ (აფხ. „-“ ), პირველი ხარისხის კავალერი.