iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ავთანდილ ზედგინიძე

ავთანდილ ალექსანდრეს ძე ზედგინიძე (დ. 8 ოქტომბერი, 1938, სოფ. კოთელია, ახლანდ. ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ეკონომისტი, ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1990), პროფესორი (1993).

დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის სატყეო-სამეურნეო ფაკულტეტი (1967). 1974–1982 წლებში მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, 1982 წლიდან იყო საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტ (ამჟამად საქართველოს სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი). მისი კვლევის ძირითადი სფეროა სატყეო და სოფლის მეურნეობის დარგების ინტეგრაციის განვითარების ძირითადი მიმართულებები საბაზრო ეკონომიკის პირობებში. არის არაერთი სამეცნიერო შრომის, მონოგრაფიისა და სახელმძღვანელოს ავტორი.
ალა ზედგინიძე

ალა გიორგის ასული ზედგინიძე (დ. 16 თებერვალი, 1941, თბილისი) — ქართველი ჰემატოლოგი, გენეტიკოსი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1987), პროფესორი (1999).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (ახლანდ. თსსუ; 1964). 1965 წლიდან მუშაობდა ჰემატოლოგიისა და ტრანსფუზიოლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. იქვე, 1989 წლიდან ხელმძღვანელობდა თავისსავე ჩამოყალიბებულ ონკო-გენეტიკურ ლაბორატორიას. 1999–2006 წლებში იყო თსსუ-ის ჰემატოლოგიის კათედრის პროფესორი. ზედგინიძის სამეცნიერო ინტერესების ძირითადი მიმართულებაა ლეიკოზისწინარე მდგომარეობისა და ლეიკოზის განვითარებისას გენეტიკური აპარატის დარღვევების გამოვლენა.
გიორგი ზედგინიძე (ექიმი)

გიორგი სერგის ძე ზედგინიძე (დ. 25 სექტემბერი, 1911, ჟენევა, — გ. 13 მარტი, 1984, თბილისი) — ქართველი ნევროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1966).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (ახლად. თსსუ; 1931). 1931–1934 წლებში მონაწილეობდა ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეში საბჭოთა არქტიკულ ექსპედიციებში. იმავდროულად ასრულებდა საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების დავალებებსაც, აგროვებდა კოლექციებსა და სხვ. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში.

არმიიდან დაბრუნების შემდეგ, 1951 წლიდან მუშაობდა თბილისის კურორტოლოგიის ინსტიტუტის წყალტუბოს ფილიალში. აქ მან შექმნა ბავშვთა პოლიომიელიტის განყოფილება. 1958 წლიდან იყო კლინიკური და ექსპერიმენტული ნევროლოგიის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. იკვლევდა ნერვულ დაავადებათა ეპიდემიოლოგიას, ტვინში სისხლის მიმოქცევის დარღვევას და ეპილეფსიას.
იაკობ ზედგინიძე

იაკობ სიმონის ძე ზედგინიძე (დ. 1859, სოფ. ვალე, ახლანდ. ახალციხის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1943) — ქართველი პედაგოგი.

დაამთავრა ახალციხის სამაზრო სასწავლებელი (1874), თბილისის სამასწავლებლო ინსტიტუტი (1879). სხვადასხვა დროს მასწავლებლად მუშაობდა შუშასა და განჯაში (ახლანდ. აზერბაიჯანი), შემდეგ თბილისის მე-5 გიმნაზიასა და თბილისის საშუალო სკოლაში. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი, ერთ-ერთმა პირველმა დაიწყო მუშაობა ქართული ანბანის მეცნიერული სწავლების საკითხებზე.
კაპელა (მთვარის კრატერი)

კრატერი კაპელა — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ძელი რომაელი მწერლის, მარტიანუს კაპელას პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 48.13 კმ, სიღრმე — 2.32 კმ.

სატელიტური კრატერები
ციზატუსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ციზატუსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა შვეიცარიელი იეზუიტი ასტრონომის, არქიტექტორისა და მათემატიკოსის, იოჰან ბაპტისტ ციზატის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 47.77 კმ, სიღრმე — 2.31 კმ.

სატელიტური კრატერები
კლეომედე (მთვარის კრატერი)

კრატერი კლეომედე — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ძველი ბერძენი ასტრონომისა და სტოიკოსი ფილოსოფოსის, კლეომედეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). მიხედვით. კრატერის ინგლისური სახელწოდება იმეორებს მის ეპონიმს, ასევე რუსული სახელწოდებაც ეპონიმის გამეორებაა. ქართული სახელოდება ასევე მის ეპონიმს უნდა იმეორებდეს.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 130.77 კმ, სიღრმე — 2.93 კმ.

სატელიტური კრატერები
ფოქსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ფოქსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფილიპ ფოქსის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1973 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 23,97 კმ, სიღრმე — 1,88 კმ.

სატელიტური კრატერები
ფიოდოროვი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ფიოდოროვი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ნიკოლაი ჩერნიშიოვის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1979 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 6,08 კმ, სიღრმე — 1,03 კმ.

სატელიტური კრატერები
ფიოდოროვის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ფესენკოვი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ფესენკოვი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ვასილი ფესენკოვის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1973 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 36,12 კმ, სიღრმე — 2,13 კმ.

სატელიტური კრატერები
ფოსტერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ფოსტერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჯონ სტიუარტ ფოსტერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 37.02 კმ, სიღრმე — 2.14 კმ.

სატელიტური კრატერები
ბირიანი

ბირიანი (არაბ. ) –სიტყვა მოდის სპარსული (სპარსული , შემწვარი) – ინდოეთის სუბკონტინენტის კერძი. გავრცელებულია მთელ სამხრეთ აზიაში. მისი წარმოშობა სპარსულია. ბირიანი არის ქურთულ, ერაყულ, ქუვეითის, ბაჰრეინის, პაკისტანის სამზარეულოებშიც. პოპულარულია, როგორც ქუჩის კერძიც.

რეცეპტი
ინგრედიენტებია: ბრინჯი (ჩვეულებრივ ბასმატი), ხორცი, იოგურტი და სანელებლები. შესაძლოა დაემატოს თევზი, კვერცხი ან ბოსტნეული. ბირიანის დასამზადებლად საჭირო სანელებლები და სოუსები შეიცავს ერბოს კუმინს, ილს, დარიჩინს, დაფნის ფოთლებს, ქინძს, ზაფრანას, პიტნას მწვანილს, კოჭას, ხახვს და ნიორს და სხვ.

ერაყული ბირიანი უფრო მსუბუქია, სუნელების განსხვავებული ნაზავით და ბოსტნეულის უფრო მრავალფეროვანი სახეობით, მათ შორის კარტოფილის, ბარდის, სტაფილოსა და ხახვის.
კემპბელი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კემპბელი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ამერიკელი ასტრონომის, უილიამ უოლის კემპბელის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 222.48 კმ, სიღრმე — 3.09 კმ.

სატელიტური კრატერები
კაპუანუსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კაპუანუსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანჩესკო კაპუანო დი მანფრედონიას პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 59.69 კმ, სიღრმე — 2.71 კმ.

სატელიტური კრატერები
კერინგტონი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კერინგტონი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა, რიჩარდ კრისტოფერ კერინგტონის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 27.77 კმ, სიღრმე — 1.96 კმ.

სატელიტური კრატერები
კერინგტონის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ფროსტი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ფროსტი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ედვინ ბრანტ ფროსტის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 78.3 კმ, სიღრმე — 2.79 კმ.

სატელიტური კრატერები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 494

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 494 1981 წლის 11 დეკემბერს მიღებული რეზოლუციით, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალური მდივნის დანიშვნის რეკომენდაციის საკითხის განხილვის შემდეგ, საბჭომ გენერალურ ასამბლეას რეკომენდაცია მისცა, რომ ხავიერ პერეს დე კუელიარი დაინიშნოს ხუთწლიანი ვადით 1982 წლის 1 იანვრიდან 1986 წლის 31 დეკემბრამდე.
კოპფი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კოპფი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანელი ასტრონომის, ავგუსტ კოპფის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება გვიანიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 40.49 კმ, სიღრმე — 2.2 კმ.

სატელიტური კრატერები
კრაფტი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კრაფტი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა რუსი ასტრონომისა და ფიზიკოსის, ვოლფგანგ ლუდვიგ კრაფტის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება გვიანიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 51.15 კმ, სიღრმე — 2.36 კმ.

სატელიტური კრატერები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 499

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 499 ერთხმად მიიღეს 1981 წლის 21 დეკემბერს, საერთაშორისო სასამართლოს მოსამართლის აბდულა ელ-ერაინის გარდაცვალების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა, რომ საერთაშორისო სასამართლოს ვაკანტურ ადგილზე არჩევნები ჩატარდებოდა უშიშროების საბჭოში და გენერალური ასამბლეის ოცდამეთექვსმეტე სესიაზე.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 524

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 524 ერთხმად მიიღეს 1982 წლის 29 ნოემბერს. ის განიხილავდა გენერალური მდივნის მოხსენებას გაეროს დაშლის დამკვირვებელი ძალების შესახებ. საბჭომ აღნიშნა მისი ძალისხმევაც ახლო აღმოსავლეთში მდგრადი და სამართლიანი მშვიდობის დამყარების მიმართულებით, თუმცა ასევე გამოთქვა შეშფოთება რეგიონში არსებული დაძაბულობის გამო.

რეზოლუციამ გადაწყვიტა, დაინტერესებული მხარეებისთვის მოეწოდებინა დაუყოვნებლივ განახორციელებინათ რეზოლუცია 338 (1973). მან დამკვირვებელთა ძალების მანდატი კიდევ ექვსი თვით, 1983 წლის 31 მაისამდე განაახლა და გენერალურ მდივანს სთხოვა, ამ პერიოდის დასრულების შემდეგ სიტუაციის შესახებ ანგარიში წარედგინა.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 525

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 525 მიიღეს 1982 წლის 7 დეკემბერს, ენტონი ცოცობეს, იოჰანეს შაბანგუს და დევიდ მოისეს სიკვდილით დასჯის განაჩენების შესახებ ინფორმაციის მიღების შემდეგ, საბჭომ გამოხატა შეშფოთება სამხრეთ აფრიკის სააპელაციო უზენაესი სასამართლოს მიერ გამოტანილი განაჩენებზე, ისევე როგორც აფრიკული ნაციონალური კონგრესის წევრების ნციმბიტჰი ჯონსონ ლუბისის, პეტრუს ცეპო მაშიგოს და ნაფთალი მანანას განაჩენებით.

რეზოლუცია მოუწოდებდა სამხრეთ აფრიკის ხელისუფლებას შემსუბუქებინა ყველა განაჩენი, ხოლო ყველა სხვა წევრ სახელმწიფოს გამოეყენებინა თავისი გავლენა ამ ექვსი კაციის სიცოცხლის გადასარჩენად.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 526

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 526 მიიღეს 1982 წლის 14 დეკემბერს, აღინიშნა გენერალური მდივნის ანგარიში, რომ არსებული გარემოებების გამო, გაეროს საშუამავლო ძალების კვიპროსში ყოფნა კვლავ აუცილებელი იქნებოდა მშვიდობიანი ვითარების მისაღწევად. საბჭომ გამოხატა სურვილი, რომ ყველა მხარემ მხარი დაუჭიროს ათპუნქტიან შეთანხმებას საერთოსაზოგადოებრივი მოლაპარაკებების განახლების შესახებ, და სთხოვა გენერალურ მდივანს კვლავ წარმოედგინა ანგარიში 1983 წლის 31 მაისამდე, რათა თვალი ადევნოს რეზოლუციის შესრულებას.

საბჭომ კვლავ დაადასტურა თავისი წინა რეზოლუციები, მათ შორის რეზოლუცია 365 (1974), გამოხატა შეშფოთება სიტუაციის გამო, მოუწოდა ჩართულ მხარეებს ერთად ემუშავათ მშვიდობისთვის და კიდევ ერთხელ გააგრძელა ძალების განლაგება კვიპროსში, რომელიც დაარსდა რეზოლუცია 186-ით (1964), 1983 წლის 15 ივნისამდე.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 527

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 527 მიიღეს 1982 წლის 15 დეკემბერს, ლესოთოს მეფის მოშვეშვე განცხადების მოსმენის შემდეგ, საბჭომ, გენერალური ასამბლეის რეზოლუციასთან ერთად, დაგმო სამხრეთ აფრიკის მიერ ლესოთოზე განხორციელებული თავდასხმა, რომელმაც გამოიწვია მატერიალური ზიანი და 40 ადამიანის დაღუპვა.

რეზოლუცია მოითხოვდა ლესოთოსთვის კომპენსაციის გადახდას თავდასხმისთვის, ხოლო თავად ლესოთო შეაქო იმისთვის, რომ აპართეიდისგან გაქცეულებს თავშესაფარს აძლევდა ქვეყანაში. აგრეთვე მოუწოდა წევრ სახელმწიფოებს ეკონომიკური დახმარება აღმოეჩინათ ლესოთოსთვის. სამხრეთ აფრიკამ უარი თქვა კომპენსაციის გადახდაზე.

საბჭომ კვლავ დაადასტურა საერთაშორისო პრობლემების მშვიდობიანი გზით მოგვარების აუცილებლობა, სთხოვა გენერალურ მდივანს ჰუმანიტარულ საკითხებზე კონსულტაციები ჩაეტარებინა ლესოთოს მთავრობასთან და რეგულარულად წარმოედგინა მოხსენებები საბჭოსთვის რეზოლუციის შესრულების შესახებ.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 528

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 528 მიიღეს 1982 წლის 21 დეკემბერს, გენერალური ასამბლეის მიერ რეზოლუცია 3190-ის მიღების შემდეგ, რომელიც ხაზს უსვამდა სამუშაო ენების გაფართოების მნიშვნელობას, საბჭომ გადაწყვიტა არაბული ენის ჩართვა უშიშროების საბჭოს სამუშაო ენებში.

ხმის მიცემის დეტალები არ გახმაურებულა, გარდა იმისა, რომ რეზოლუცია მიიღეს „კონსენსუსით“.
სსრკ-ის გუნდური ჩემპიონატი საჭადრაკო კომპოზიციაში 1956/1957

სსრკ-ის გუნდური ჩემპიონატი საჭადრაკო კომპოზიციაში (1956–1957) — გუნდური ჩემპიონატი საჭადრაკო ამოცანებისა და ეტიუდების შედგენაში.

შეჯიბრება ჩატარდა ოთხ ძირითად განყოფილებაში: გუნდებს უნდა წარმოედგინათ ორსვლიანი ამოცანები 6 სხვადასხვა თემაზე, სამსვლიანი ამოცანები — 4 თემაზე, მრავალსვლიანი ამოცანები და ეტიუდები — თითო 2 თემაზე. გუნდებს უფლება ჰქონდათ თითოეულ თემაზე წარმოედგინათ თითო ნაწარმოები. კომპოზიციები ფასდებოდა შემდეგი ქულებით: ორსვლიანი ამოცანები — 8-დან 1 ქულამდე; სამსვლიანი ამოცანები და მრავალსვლიანი ამოცანები — 12-დან 1.5 ქულამდე; ეტიუდები — 16-დან 2 ქულამდე. ჩემპიონატში 8 გუნდი იღებდა მონაწილეობას. წარმოდგენილი იყო 54 ავტორის 97 ამოცანა და ეტიუდი. საერთო ჩათვლაში გაითვალისწინეს 54 კომპოზიცია. ჩემპიონატის გამარჯვებული გახდა ლატვიის გუნდი (დააგროვა 114½ ქულა 152-დან).

ტურნირის მსაჯები
ამოცანები: რ. კოფმანი და ლ. ლოშინსკი;
ეტიუდები: გ. ზახოდიაკინი და ვ. კოროლკოვი

გამარჯვებული გუნდების შემადგენლობა
ლატვია — ე. ვალცინში, ვ. ვედერმანისი, ა. დომბროვსკისი, ი. დრაისკა, ე. ლაზდიშნი, ზ. პიგიტსი, რ. სკუია, ე. იურკა.

უკრაინა-1 — ფ. ბონდარენკო, ა. ძეკცერი, ა. კაკოვინი, ბ. კოვალენკო, ე. ლივშიცი, ვ. რუდენკო, ე. სამოტუგოვი.

ბელარუსი — ვ. გებელი, ვ. დაინეკო, ი. კამენეცკი, რ. ლარინი, ა. სოკოლსკი, პ. სტირგუნოვი, ვ. ტროიანოვსკი, ს. ცირულკი.

ცხრილი
დრეზდენის ციხესიმაგრე

დრეზდენის ციხესიმაგრე ( ან ) — ციხესიმაგრე გერმანიის ქალაქ დრეზდენში, რომელიც ამ ქალაქის ერთ-ერთი უძველესი შენობაა. მას სამეფო სასახლის სახელითაც მოიხსენიებენ. თითქმის 400 წლის განმავლობაში დრეზდენის ციხესიმაგრე იყო საქსონიის კურფიურსტების (1547–1806) და ვეტინების დინასტიის მეფეების (1806–1918), ასევე პოლონეთის მეფეების (1697–1763) რეზიდენცია. იგი ცნობილია მშენებლობისას გამოყენებული სხვადასხვა არქიტექტურული სტილით, ბაროკოდან ნეო-რენესანსამდე.

დღეს ციხესიმაგრე სამუზეუმო კომპლექსს წარმოადგენს, რომელიც მოიცავს ისტორიულ და ახალ მწვანე სარდაფს, ნუმიზმატიკურ კაბინეტს, ბეჭდურ მასალებს, ნახატებისა და ფოტოების კოლექციას, დრეზდენის შეიარაღების მუზეუმს თურქულ პალატასთან ერთად. მასში ასევე განთავსებულია ხელოვნების ბიბლიოთეკა და დრეზდენის ხელოვნების სახელმწიფო გალერიის სათავო ოფისი.

ისტორია
თავდაპირველი შენობა რომანული სტილის ციხესიმაგრე იყო, რომელიც დაახლოებით 1200 წელს აშენდა. ციხესიმაგრის ჰაუსმანშტურმი ანუ ჰაუსმანის კოშკი საუკუნის დასაწყისში აშენდა. 1468 წლიდან 1480 წლამდე ციხესიმაგრე გაფართოვდა არნოლდ ფონ ვესტფალენის მიერ და დახურულ ოთხფრთიან ნაგებობად იქცა. საუკუნის შუა ხანებში მას საქსონური რენესანსის სტილში ჩაუტარეს რესტავრაცია.

1701 წელს გაჩენილი მასშტაბური ხანძრის შემდეგ, ავგუსტ ძლიერმა ციხესიმაგრის დიდი ნაწილი ბაროკოს სტილში აღადგინა. ამ დროს საგამოფენო სივრცე შენობის დასავლეთ ნაწილში შეიქმნა. ციხესიმაგრეში არსებული ვერცხლის და ჰერალდიკური ოთახები 1723–1726 წლებში აშენდა, ხოლო სამკაულების, სპილოს ძვლის და ბრინჯაოს ოთახი 1727–1729 წლებში.

საქსონიის მმართველი ოჯახის, ვეტინების დინასტიის 800 წლის იუბილის აღსანიშნავად, 1889-1901 წლებში ციხესიმაგრეს კიდევ ერთი რესტავრაცია ჩაუტარდა. ამ რესტავრაციის დროს ის ნეორენესანსის სტილში აღადგინეს. 1914 წელს შენობაში დაამონტაჟეს იატაკქვეშა გათბობა და შეიყვანეს ელექტროენერგია.

1871 წლიდან 1876 წლამდე ციხესიმაგრის გარე კედელზე მხატვარმა ვილჰელმ ვალტერმა მსოფლიოს ყველაზე დიდი პანორამა „დიდგვაროვანთა მსვლელობა" დახატა, თავდაპირველად ის სგრაფიტოს სტილში იყო შესრულებული და მალევე დაკარგა მისი დიდებულება. პანორამის სიგრძე 102 მეტრია, მასზე საქსონიის მმართველთა მსვლელობაა გამოსახული და 1904-1907 წლებში ფაიფურის ფილებით აღადგინეს.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1945 წლის 13 თებერვალს, დრეზდენის დაბომბვის დროს, ციხის უმეტესი ნაწილი დაინგრა. მწვანე სარდაფის სამი ოთახი განადგურდა. კოლექციები გადარჩა და ომის პირველ წლებში ის უსაფრთხო ადგილას, კენიგშტაინის ციხესიმაგრეში გადაიტანეს.

მეორე მსოფლიო ომის დასრულებიდან პირველი 15 წლის განმავლობაში ციხის აღდგენის არანაირი მცდელობა არ ყოფილა, გარდა 1946 წელს დროებითი სახურავის დამონტაჟებისა. რესტავრაცია 1960-იან წლებში დაიწყო რამდენიმე ახალი ფანჯრის დამონტაჟებით და მომდევნო ათწლეულების განმავლობაში ნელა მიმდინარეობდა. დრეზდენის ციხესიმაგრის რესტავრაცია საბოლოოდ 2019 წელს დასრულდა.
ივანე ზედგინიძე

ივანე (ვანო) ალექსანდრეს ძე ზედგინიძე (დ. 31 ივლისი, 1929, სოფ. კოთელია, ახლანდ. ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი აგრონომი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1994), პროფესორი (1997).

დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგრონომიული ფაკულტეტი. 1954–1956 წლებში მუშაობდა საქართველოს მემინდვრეობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, 1958–1960 წლებში — საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში. 1962–1979 წლებში იყო საქართველოს მცენარეთა დაცვის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ბიოფიზიკის განყოფილების სპეციალური ლაბორატორიის გამგე. 1979–1982 წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სასოფლო-სამეურნეო რადიოლოგიის კვლევითი ლაბორატორიის რადიოგამძლეობის განყოფილებას. 1983–1998 წლებში ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას საქართველოს აგრარულ უნივერსიტეტში გენეტიკისა და სელექცია-მეთესლეობის კათედრაზე. 1998–2006 წლებში იყო ამავე ინსტიტუტის მემცენარეობის კათედრის გამგე, 2006–2010 წლებში — აგროტექნოლოგიის დეპარტამენტის კონსულტანტი, 2011 წლიდან მუშაობს სოფლის მეურნეობის სამინისტროსთან არსებულ სასოფლო-სამეურნეო კულტურების ჯიშთა გამოცდის სამსახურში. ზედგინიძის კვლევის სფეროა მაიონიზებელი გამოსხივების გავლენის დადგენა სტრატეგიული კულტურების (ხორბალი, კარტოფილი) სამეურნეო-ბიოლოგიურ თვისებებზე, დაავადებათა მიმართ გამძლეობასა და მათი გამომწვევების პათოგენობაზე. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1999).
ილია ზედგინიძე (ექიმი)

ილია შალვას ძე ზედგინიძე (დ. 26 ნოემბერი, 1926, თბილისი, — გ. 20 დეკემბერი, 1996, იქვე) — ქართველი ჰემატოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი 1962), პროფესორი (1966), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1985).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (ახლანდ. თსსუ, 1948). 1956–1958 წლებში მუშაობდა გ. მუხაძის სახელობის ჰემატოლოგიისა და სისხლის გადასხმის, 1958–1970 წლებში — რენტგენოლოგიისა და სამედიცინო რადიოლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებში. 1966-1969 წლებში იყო გაეროს ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს ბუნებისმეტყველების მეცნიერების და სამედიცინო დეპარტამენტის (ქ. ვენა) დირექტორი, 1971–1973 წლებში და 1983 წლიდან — ჰემატოლოგიისა და სისხლის გადასხმის ინსტიტუტის დირექტორი, 1973–1978 წლებში — საქართველოს სსრ ჯანდაცვის მინისტრი, 1975 წლიდან — საქართველოს ჰემატოლოგთა და ტრანსფუზიოლოგთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე. 1978-1989 წლებში ხელმძღვანელობდა თავის მიერვე შექმნილ ჰემატოლოგიის და ტრანსფუზიოლოგიის კათედრას ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტში. ზედგინიძე იკვლევდა ჰემატოლოგიისა და ტრანსფუზიოლოგიის აქტუალურ საკითხებს, ლეიკოზისა და ანემიის ეტიოპათოგენეზის, კლინიკური მიმდინარეობისა და მკურნალობის საკითხებს.
ზედსიძეობა

ზედსიძეობა, ზესიძობა — სიმამრის ოჯახში ცხოვრება („ჩასიძება“). საქორწილო და საოჯახო ურთიერთობაში ზედსიძეობის საფუძველი იყო ქალის ოჯახის უძეობა და ვაჟის ეკონომიკური ხელმოკლეობა.

ზედსიძედ შესული უძეო ოჯახის ქონებრივ მემკვიდრეობას ღებულობდა. ზედსიძედ მიღება ხელსაყრელად ითვლებოდა ქალის ოჯახისთვისაც, რომელსაც მამაკაცი უპატრონებდა. იშვიათი მოვლენა იყო, რადგანაც, ქართული ტრადიციით, ქორწინების შემდეგ ცოლი უნდა გადასულიყო საცხოვრებლად ქმრის სახლში და ზედსიძეობა ვაჟკაცის დამამცირებლად ითვლებოდა. განსაკუთრებით არასასურველი მოვლენა იყო ზედსიძეობა აღმოსავლეთ საქართველოს მთიელებში, სადაც ქალს მემკვიდრეობის უფლება თავად არ ჰქონდა და აქედან გამომდინარე, ვერც უცხო პირს შეიყვანდა ოჯახში მემკვიდრის უფლებით.
პრინცი (მთვარის კრატერი)

კრატერი პრინცი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანელ-ბელგიელი გეოლოგისა და სელენოგრაფის, ვილჰელმ პრინცის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ადრეიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 46.13 კმ, სიღრმე — 2.29 კმ.

სატელიტური კრატერები
პრინცის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
პოლზუნოვი (მთვარის კრატერი)

კრატერი პოლზუნოვი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ივან პოლზუნოვის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება გვიანიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 66.53 კმ, სიღრმე — 2.74 კმ.

სატელიტური კრატერები
პომორცევი (მთვარის კრატერი)

კრატერი პომორცევი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მიხეილ პომორცევის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 25.51 კმ, სიღრმე — 1.91 კმ.

სატელიტური კრატერები
პომორცევის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
პითეა (მთვარის კრატერი)

კრატერი პითეა — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა პითეას პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება კოპერნიკული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 18.81 კმ, სიღრმე — 1.74 კმ.

სატელიტური კრატერები
რემონი (მთვარის კრატერი)

კრატერი რემონი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჟან ჟაკ რემონის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 68.37 კმ, სიღრმე — 2.75 კმ.

სატელიტური კრატერები
რაზუმოვი (მთვარის კრატერი)

კრატერი რაზუმოვი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ვლადიმერ რაზუმოვის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 75.08 კმ, სიღრმე — 2.78 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჰაინრიხი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჰაინრიხი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჩეხი ასტრონომის, ვლადიმირ ვაცლავ ჰაინრიხის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1979 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 6.86 კმ, სიღრმე — 1.16 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჰაინრიხის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.