iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნიმფა

ნიმფები ( „საპატარძლოები“, ) — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში (ქართ. ფერიები) ცოცხალი სტიქიური ძალების განსახიერება ქალიშვილების სახით, გამოხატული ნაკადულების რაკრაკით, მცენარეთა ზრდით, მთებისა და ტყეების გარეული მშვენიერება. გეასაგან წარმოშობილნი.
ისინი ცხოვრობდნენ ბუნების წიაღში, წყაროებთან ახლოს მთების ჩრდილიან ხეობებში, ჭალებში. სატირების მსგავსად არიან დედამიწის ზედაპირის სულები, ბუნებრივი ძალების გამომჟღავნება, მოქმედნი ადამიანის მიღმა განცალკევებულ გროტებში, ხეობებში, ტყეებში, კულტურული ცენტრებისაგან დაშორებით, ისინი დაკავებულნი იყვნენ ქსოვით, ქარგვით, მღერიან და ცეკვავენ პანის ვიოლინოს ჰანგების ქვეშ, ნადირობენ არტემიდასთან ერთად, მონაწილეობენ დიონისეს ორგიებში, მუდმივ ჭიდილში არიან მომაბეზრებელ სატირებთან. ზოგჯერ ისინი შედიან კონტაქტში ადამიანებთან, ზრუნავენ მათზე, ეძლევიან გმირებსა და მშვენიერ ყმაწვილებს (კალიპსო და ოდისევსი, ამარილა და დაფნისა), ზოგჯერ ისინი ადამიანებს უგზავნიდნენ შეშლილობას, მრისხანებას, უგზავნიან წინასწარმეტყველების ნიჭს, აღმაფრენას. ასეთ შთამაგონელებ ნიმფებს მიეკუთვნება მუზები. მათ მიუძღვნა ორფეოსმა ჰიმნი.

ნიმფების სახეები
ორეადები — მთის ნიმფები
დრიადები — ტყისა და ხეების ნიმფები
ნაიადები — წყაროების ნიმფები
ნერეიდები — ზღვის ნიმფები
ნეპეი — ხეობების ნიმფები
ლიმონიადები — მდელოების ნიმფები

ნიმფებს უძღვნიდნენ გროტებსა და გამოქვაბულებს, ზოგჯერ აშენებდნენ სამლოცველოებს განსაკუთრებით მცენარეებით მდიდარ და ირიგაციულ რაიონებში, უფრო გვიან კი ქალაქებში. ნიმფებს სწირავდნენ თხებს, ხბოებს, რძეს, ზეთს, ღვინოს. როგორც ბუნების სიმშვენიერების გამოხატულებას მათ ხელოვნებაში გამოსახავდნენ ლამაზ არაჩვეულებრივ თმიან ახალგაზრდა ქალიშვილებად ყვავილების გვირგვინებით უფრო გვიან მოცეკვავეებად, გაშიშვლებული ხელებითა და ფეხებით, გაშლილი თმებით. ორეადებს წარმოადგენდნინ მაღალ კლდეებზე ჩამჯდარ ჩაფიქრებულებს. ნაიადების გამოსახულებებს ხშირად ატრიბუტად ნიჟარა წარმოადგენდა რომელიც კალთაში ედო.
ზენონ ნორიეგა აგუერო

ზენონ ნორიეგა აგუერო (; 12 ივლისი 1900, კახამარკა — 7 მაისი 1957, ლიმა) — პერუელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. პერუს პრეზიდენტის მოვალეობის დროებითი შემსრულებელი 1950 წლის 1 ივნისიდან 28 ივლისამდე, როდესაც პერუს კონსტიტუციის თანახმად მანუელ ოდრია იძულებული იყო გადამდგარიყო თანამდებობიდან ახალ საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობის მისაღებად.

1955 წელს ნორიეგამ დაგეგმა სამხედრო გადატრიალება მანუელ ოდრიას წინააღმდეგ, მაგრამ დააპატიმრეს და ჩასვეს ციხეში სადაც გარდაიცვალა 1957 წელს.
აკარაი

აკარაი — იგივე აკარაის ციხესიმაგრე, არის არქეოლოგიური ძეგლი პერუს ჩრდილოეთ სანაპიროზე, მდინარე უაურას ხეობაში. განეკუთვნება ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 900—200 წლებს. ეს შთამბეჭდავი ციხესიმაგრე განლაგებულია სამ კასკადიან ბორცვზე, თითოეულს მათგანს გარს არტყავს გალავანი თავისი ბასტიონებით, რაც მის სამხედრო დანიშნულებაზე მეტყველებს.

ამ ძეგლმა პირველად გერმანელი არქეოლოგის, ჰანს ჰორკაიმერის ყურადღება მიპყრო, როდესაც მან მის შესახებ 1962 წელს პერუში გამომავალ ერთ-ერთ ჟურნალში დაწერა სტატია. აკარაის მიმართ ინტერესი სულ უფრო და უფრო იზრდებაოდა და 1970-იანი წლებიდან დაიწყო არქეოლოგიური გათხრები.

აკარაის გამოკვლევა დღესაც გრძელდება. 2004 წელს, ამერიკელმა არქეოლოგმა მარგარეტ ბრაუნ ვეგამ დაიწყო მოკვლევითი სამუშაოები.
ასპერო

ასპერო — ერთ-ერთი კარგად შესწავლილი არქეოლოგიური ძეგლი ცენტრალური პერუს სანაპირო ზოლში, რომელიც ეკუთვნის ნორტე-ჩიკოს ცივილიზაციას.

ეს მონუმენტური არქიტექტურის ნიმუში, დაფარული იყო დიდი მიწაყრილით. აღმოაჩინეს 1940-იანი წლების დასაწყისში. მისი მნიშვნელობის განსაზღვრა 1973 წელს მოხერხდა. დადგინდა, რომ ეს იყო საზღვაო ობიექტი, რის საფუძველზეც ივარაუდეს, რომ ძველი პერუს ცივილიზაციები უფრო მეტად დამოკიდებულნი იყვნენ ზღვაზე და ზღვის პროდუქტებზე, ვიდრე აგროკულტურებზე, თუმცა ეს ვარაუდი საკამათოა.
ნიკო გომელაური

ნიკოლოზ (ნიკო) გომელაური (დ. 12 ივლისი, 1970, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 13 აპრილი, 2010, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მსახიობი და პოეტი.

1992 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი. მუშაობდა გრიბოედოვის თეატრსა და თავისუფალ თეატრში. კოტე მარჯანიშვილის პრემიის ლაურეატი (2003). 2009 წელს მას აღმოუჩინეს ფილტვის კიბო. გარდაიცვალა 2010 წლის 13 აპრილს, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ.

2011 წელს რეჟისორმა გიორგი ბერიძემ გადაიღო მხატვრულ-დოკუმენტური ფილმი „ნიკო... აპლოდისმენტები“, რომელიც ნიკო გომელაურის შემოქმედებას ეძღვნება.

ფილმოგრაფია
1987: „ანემია“ რეჟ. ვახტანგ კოტეტიშვილი
1998: „აქ თენდება“ რეჟ. ზაზა ურუშაძე
1998: „უცხო“ რეჟ. ზურაბ თუთბერიძე
2000: „ძვირფასო მ.“ რეჟ. ოთარ შამათავა
2003: „ყავა და ლუდი (მიხეილ ნადირაძე) რეჟ. ზაზა ბუაძე
2004: „ცხელი ძაღლი“ (კოკა ოთარის ძე მახალდიანი) რეჟ. ზაზა ურუშაძე
2008: „იდიოტოკრატია“ (გოგა) რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი
2009: „ყველაფერი კარგად იქნება“ რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი
2010: „რენე მიდის ჰოლივუდში“ (თომა) რეჟ. ალექსანდრე (ალეკო) ცაბაძე

ნათამაშები როლები
გრიბოედოევის თეატრი
„მე, ბულატ ოკუჯავა“
„ხანუმა“
„ცხოვრება მშვენიერია“
„იცხოვრე და გახსოვდეს“
„ოსტატი და მარგარიტა“
„ორი წყვილი, ანუ ვინ არის ჩარლი“
„რუსული ბლუზი“
„სიზმრები საქართველოზე“
„მისტიფიკატორი“

თავისუფალი თეატრი
„კომენდიანტები“
„ძმები“
„იდიოკრატია“
„კავკასიური ცარცის წრე“
„ჰამლეტი“
„ჯინსების თაობა“
„ტელემისტერია“
„ბავშვის თვალებით“
„ღმერთო, დაგვიფარე ჩვენ და ადამიანები“

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
2003: კ. მარჯანიშვილის სახელობის პრემია
2004: ბრესტის საერთაშორისო ფესტივალის ლაურეატი
2006: შავი ზღვის ქვეყნების საერთაშორისო ფესტივალის ლაურეატი (ტრაპიზონი)
პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

პერუს არქეოლოგიური ძეგლები — სიაში წარმოდგენილია პერუს არქეოლოგიური ძეგლები. აღსანიშნავია, რომ პერუს ტერიტორიაზე ბოლო 20-30 წლის განმავლობაში ტარდება არქეოლოგიური გათხრები, ზოგი ობიექტის დათარიღება ხშირად იცვლება. ტაბულაში მოყვანილია მონაცემები 1990-იანი წლების დასასრულისთვის.

პერუს არქეოლოგიური ძეგლების სია
იაკ-3

იაკოვლევის იაკ-3 იყო მეორე მსოფლიო ომის ერთ-ერთი საუკეთესო გამანადგურებელი, ის იყო იმ დროისთვის ყველაზე მსუბუქი და მანევრირებადი გამანადგურებელი მთელი მეორე მსოფლიო ომის დროს. მეორე მსოფლიო ომის ერთ ერთმა ასმა ფრანგმა მარსელ ალბერტმა ჩამოაგდო 23 მტრის გამანადგურებელი საბჭოთა იაკ-3-ით, რომელიც ნორმანდია-ნიემენის ჯგუფის წევრი.
სიმონ ეგნატაშვილი

სიმონ იაგორის ძე ეგნატაშვილი (იგნატიევი) (დ. 1743 ან 1746 — გ. წ. უცნობია) — ქართველი მწერალი, მთარგმნელი, დიპლომატი, მოღვაწეობდა რუსეთში.

ვახტანგ -ის ამალაში მყოფი, რუსეთის გადახვეწილი ქართველი აზნაურის შვილი. დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი (1762). იმყოფებოდა რუსეთის სახელმწიფო სამსახურში და მონაწილეობდა რუსეთ-საქართველოს დიპლომატიური მისიების საქმიანობაში, როგორც თარჯიმანი და აგენტი. 1773 წელს პეტერბურგში გამოაქვეყნდა მის მიერ ქართულიდან რუსულად თარგმნილი „ბარამგულანდამიანი“. ეს არის თავისუფალი თარგმანი, ტექსტი გავრცობილია ლიტერატურული თუ ხალხური ზეპირსიტყვიერების მასალით. მანვე თარგმნა „ბრმა მემუსიკის სიმღერა“ — ქუთაისში შექმნილი ეკატერინე მეორისადმი მიძღვნილი სტილიზებული ხალხური ლექსი, შეადგინა ქართულ-რუსული ლესიკონი, რომელსაც ჩვენამდე არ მოუღწევია.
საყდრიონი (წალკის მუნიციპალიტეტი)

საყდრიონი (2010 წლის 20 ნოემბრამდე — „ედიქილისა“) — სოფელი წალკის მუნიციპალიტეტში, ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთის ძირში, მდინარე ქციის მარჯვენა ნაპირას, წალკა-ნინოწმინდის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 1540 მ, წალკიდან 15 კმ.

ისტორია
სოფლის ძველი სახელწოდება ედიქილისა თურქულია (სიტყვასიტყვით — შვიდი ეკლესია). დააარსეს ს-ში ოსმალეთიდან გადმოსახლებულმა ბერძნებმა. შემორჩენილია 7 საყდარი და სასახლე (ზოგიერთი — ფრაგმენტულად) შუა საუკუნეებისათვის დამახასიათებელი დეტალებით. ყველაზე დიდი ეკლესიის ირგვლივ ძველი ქართული სასაფლაოს ნაშთია, სადაც დღემდეა შემონახული 2 ქვის ცხენი და საფლავის ქვა, რომელზედაც გუთნეულია გამოსახული. ქართული წარწერა შემორჩა მხოლოდ ერთ, სოფლის თავში აღმართულ პატარა, გეგმით ოთხკუთხა ეკლესიას. იგი მოპირკეთებულია სუფთად გათლილი ალგეთის ქვით, კამარა გადახურულია ლორფინებით. საკურთხეველში ორი ღრმა ნიშია, რომლებიდანაც შეიძლება მოხვედრა სამალავსა და სახურავზე. აღმოსავლეთი სარკმელი შემკულია ლამაზი ჩუქურთმით, შესასვლელი სამხრეთიდანაა. სოფლის განაპირას ნაციხარის ნანგრევია. ვარაუდობენ, რომ იგი ვახუშტი ბატონიშვილის ( ს.) მიერ შედგენილ რუკაზე აღნიშნული სოფელ ანდრაპის ნაშთია.

საბჭოთა პერიოდში გავრცელებული იყო მერძევეობა და მეკარტოფილეობა ედიქილისას სასოფლო საბჭოში შედიოდა სოფლები აიაზმა, გუნიაკალა, თიქილისა, ნარდევანი. 2010 წელს წალკის მუნიციპალიტეტის რამდენიმე სოფელს სახელი შეეცვალა. ედიქილისას ეწოდა საყდრიონი.

დემოგრაფია
2002 წ. აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 351 მოსახლე, ძირითადად ბერძნები (96 %). 2002 წლიდან სოფელში სახლდებოდნენ ეკომიგრანტები აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოსა და ქედის მუნიციპალიტეტის სოფლებიდან. პარალელურად გაძლიერდა ბერძნული მოსახლეობის იმიგრაციის პროცესი.

გალერეა
დრიადა

დრიადები (, „ხე“, კერძოდ „მუხა“) — ნიმფები, ხის მფარველები. (ასევე ნახე გამადრიადები.)

ძველი ბერძნები ჰყვებოდნენ, რომ მათ, ვინც ხეებს რგავენ და უვლიან, განსაკუთრებული სულები — დრიადები მფარველობენ. დრიადები უკვდავები არიან და როგორც ყველა უკვდავს, ერთობ ჭირვეული ზნე აქვთ. თუ გადაწყვიტეს, რომ ხეებს ერჩით, აუცილებლად გადაგემტერებიან და მათი მტრობა ცუდი ამბავია.

დრიადებთან ხუმრობა არ ვარგა.

ზოგჯერ დრიადები იწოდებოდნენ ხეების სახელების მიხედვით. ყველაზე ძველი ნიმფები არიან დრიადები, რომლებიც ურანის სისხლის წვეთიდან დაიბადნენ და იფანში (კოპიტი) ბინადრობდნენ მელიადი. ისინი არიან ერთადერთი მოკვდავი ნიმფებთაგანი. ყველაზე ცნობილი დრიადა არის დრიოპა.

წარმოდგენა
ზოგი წარმოდგენების მიხედვით დრიადები სახლდებიან ხეებში, ასევე იღებენ ადამიანის მაგვარ სახეს, ასტრალურად შეეძლოთ ურთიერთობა მათთან. ამასთან არ კარგავენ ტყესთან კავშირს. მათ შესახებ წარმოდგენები არაერთგვაროვანია, მშვენიერი მათში უერთდება აუხსნელს, შიშს.მშვენიერების მოყვარულ ბერძნებისათვის წარმოიდგენდნენ მათ - მარმარილოს კანიან ქალწულებთან. ქაოსის საწყისთან, ამიტომ მათი ხასიათი იყო თავისუფლების მოყვარული.

დრიადები ნიმფები არიან რომლებიც ყველა მცენარეს მფარველობს. ისინი ითვლებიან ყველაზე ლამაზებად და ყველაზე მრისხანენი. ყველა უბედურება ტყეში მათ სინდისზეა. მათ ძალიან უყვართ მხიარულება, ხშირად მათი ხუმრობა ავი გამოდის მაგრამ რეალურად ზიანს არ აყენებს ადამიანს. მხოლოდ შეშინებული ადამიანი ხვდება მათ განკარგულებაში. დრიადის ამოცნობა სხვა ქალიშვილებში შეუძლებელია. ისინი არაფრით არ გამოირჩევიან ადამიანისაგან.

თანამედროვე წარმოდგენები
ახლა ასე ვთქვათ თანამედროვე ცივილიზებურ ხალხში პოპულარული ხდება ბუნების წიაღში დაბრუნება. ამიტომაც ძველი კულტები და ტრადიციები ისევ ღორძინდება, თუმცა პროგრესის დაღს ატარებს. ახლა ხეები და მათი სულები დაკავშირებულია სიტყვებთან „ასტრალი“, „ენერგია“, „პარალელური სამყარო“.
გამადრიადა

გამადრიადები — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში ხეების ნიმფები (ქართ. ფერიები). ეს ის დრიადებია, რომლებიც კვდებიან ხეებთან ერთად.

სახელი „გამადრიადა“ ორი ძველბერძნული სიტყვისგან შედგება: „ერთად“ და „მუხა“. მუხის სულები, საოცარი საზოგადოება. დრიადებისგან განსხვავებით, გამადრიადები მოკვდავები არიან. ისინი ხესთან ერთად იბადებიან და კვდებიან.

როდესაც ვინმე ერისიქტონმა დემეტრას ტყეში მუხის მოჭრა ბრძანა, ტოტები გაფითრდა და ხიდან სისხლმა დაიწყო ჟონვა. ეს გამადრიადას სისხლი იყო. სიკვდილის წინ მან წმინდა ხის შეურაცხმყოფელი დაწყევლა: ის მარად მშიერი იქნებოდა, ვერასოდეს დანაყრდებოდა. რა დღე დაადგა ერისიქტონს! იმდენს ჭამდა, რომ დედამისს მისი ხალხში გამოჩენისა რცხვენოდა. ერისიქტონმა ყველაფერი ჩასანსლა, რაც კი სახლში მოიპოვებოდა, შეჭამა ჯორები, ძროხა, შეჭამა საბრძოლო ცხენი, კატა, მერე მათხოვრობა დაიწყო, მერე იქამდე მივიდა, რომ საკუთარი ქალიშვილი გაყიდა საჭმლის შესაძენი ფულის საშოვნელად, და საბოლოოდ საკუთარი სხეულიც შეახრამუნა.

ძველი ბერძენი პოეტის ფარენიკეს გმირმა გამადრიადამ თავის ძმისაგან ოქსილასაგან (რეას ვაჟიშვილი) გააჩინა ქალიშვილები: კარია (კაკალი), ბალანა (რკო, მუხა), კრანია (შინდი), მორეა (თუთა), ეგერა (ალვი), პტელეა ამპელა (ვენახი), სიკა). ყველა მათგანმა მიიღო გამადრიადას სახელი.

ასევე ცნობილია ისტორია მშიშარა გამადრიდის სირინგასი, რომელიც გახდა ლერწამი, რათა თხის ფეხა პანის ჩახუტებისაგან დაეხსნა თავი.
პერუს ნაციონალისტური პარტია

პერუს ნაციონალისტური პარტია – პერუს ნაციონალისტური პოლიტიკური პარტია. დაარსდა 2005 წელს ოლიანტა უმალას მიერ. პერუს 2006 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში პარტიის კანდიდატი იყო ოლიანტა უმალა, რომლის პირველ ტურში იგი პირველ ადგილზე გავიდა 30.6 %–ით, ხოლო მეორე ტურში დამარცხა ალან გარსიასთან და მიიღო ამომრჩეველთა ხმების 47.4 %.
ბუენა-ვისტა (პერუ)

ბუენა ვისტა — წარმოადგენს 8 ჰექტარზე გადაჭიმულ არქეოლოგიურ კომპლექსს პერუში, დედაქალაქ ლიმის ჩრდილოეთით, მდინარე ჩილონის ხეობაში. იგი პირველად გათხარა არქეოლოგმა ფრედერიკ ენჯელმა 1987 წელს. მან დაადგინა, რომ ობიექტი მიეკუთვნებოდა ადრეულ პრე-კერამიკულ პერიოდს, ძვ.წ. დაახლოებით 9 700 წელს.

2006 წელს, მისურის უნივერსიტეტის პროფესორმა რობერტ ბენფერმა, ბუენა ვისტაში აღმოაჩინა 4200 წლის წინანდელი ობსერვატორია. იგი მომცრო პირამიდის წვერზეა განთავსებული, რომელსაც არქეოლოგებმა "მელიის ტაძარი" უწოდეს.
კაუაჩი

კაუაჩი — არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, წარმოადგენდა ნასკას კულტურის მთავარ საცერემონიო ტაძარს. იგი პირდაპირაა აღმართული ზოგიერთ ნასკაზ ხაზზე. მიეკუთვნება ახ. წ. – საუკუნეებს. ძეგლი შედგება 40 საფეხურიანი ალიზის სტრუქტურისგან. ზოგადად კაუაჩი უზარმაზარი არქიტექტურული კომპლექსია და მოიცავს 1,5 კმ².

ადგილობრივი, მუდმივი მოსახლეობა საკმაოდ მცირერიცხოვანი იყო, მაგრამ კაუაჩს, როგორც მთავარ ტაძარს, უამრავი მომლოცველი სტუმრობდა ახლომდებარე ტერიტორიებიდან. სავარაუდოდ, სწორედ ამ სტუმრებმა შექმნეს ნასკას ნახატები. ამ თეორიას ამყარებს ის ფაქტი, რომ კაუაჩის მოსახლეობა საკმაოდ მცირე იყო დ ავერ შექმნიდა ამ გეოგლიფებს და მეორე – ის ცხოველები, რომლებიც ნახატებზეა წარმოდგენილი, მაგალითად მაიმუნი და ვეშაპი, ამ რეგიონში საერთოდ არ იყო გავრცელებული.

დღეისათვის, კაუაჩისთვის უდიდეს პრობლემას წარმოადგენს ძარცვა, იპარავენ მის მოსაპირკეთებელ მასალებს. ტაძარს გარს აკრავს უამრავი სამარხი, რომელთა შესახებაც ბოლო დრომდე არაფერი იყო ცნობილი და რომლებიც მძარცველებისათვის ასევე ძალზე მიმზიდველ ობიექტს წარმოადგენენ.
ეინჰარდი

ეინჰარდი (, ; დ. დაახლ. 775 — გ. 14 მარტი, 840) — ფრანკი სწავლული. ავტორი ცნობილი ბიოგრაფიისა კარლოს დიდის ცხოვრება .

ბიოგრაფიული ცნობები მის შესახებ მწირია. ცნობილია, რომ ეინჰარდი სწავლობდა ფულდის საეკლესიო სკოლაში. ის 20 წლის იყო, როდესაც მიიყვანეს ალკუინის მიერ გახსნილ აკადემიაში, სადაც კარლოს დიდის შვილებთან ერთად ეუფლებოდა განათლებას. მოგვიანებით მოღვაწეობდა სამეფო კარზე.
რიოხის პროვინცია

რიოხა — პროვინცია პერუში, სან-მარტინის რეგიონში. რიოხას დასავლეთიდან ესაზღვრება ლა-ლიბერტადის რეგიონი. რიოხას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი რიოხა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 92 222 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 36,4 ადამიანს. რიოხას ფართობია 2 535,04 კმ². პროვინცია იყოფა 9 რაიონად.
პიკოტის პროვინცია

პიკოტა — პროვინცია პერუში, სან-მარტინის რეგიონში. პიკოტას აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ლორეტოს რეგიონი. პიკოტას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პიკოტა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 32 617 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 15 ადამიანს. პიკოტას ფართობია 2 171,41 კმ². პროვინცია იყოფა 10 რაიონად.
1003 ნიკომიდიელი მოწამე

1003 ნიკომიდიელი მოწამე — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 7 თებერვალი, ახალი სტილით - 20 თებერვალი.

წმინდა მოწამენი, ნიკომიდიაში აღესრულნენ, დიოკლეტიანეს (284-305) დროს ქრისტესთვის წამებული დიდებულების: ვასის, ევესტის, ევტიქისა და ვასილიდის (ხს. 2 თებერვალს) მსახურები იყვნენ.

ბატონების მოწამეობრივი აღსასრულის შემდეგ მათაც აღეძრათ ქრისტესთვის მარტვილობის სურვილი, მხნედ აღიარეს თავიანთი სარწმუნოება. ვერანაირმა შეგონებამ და დაპირებამ ვერ მოდრიკა ნეტარი აღმსარებლები, რის შემდეგაც მეომრებმა ალყაში მოიმწყვდიეს ისინი და ყველანი - 1003 ადამიანი დედებთან და ყრმებთან ერთად აჩეხეს 303 წელს. ცოცხალი არავინ გადარჩენილა.
კახამარკილია

კახამარკილია – არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, დედაქალაქ ლიმადან 25 კილომეტრით აღმოსავლეთით, ხიკამარკას ხეობაში, მდინარე რიმაკიდან 6 კილომეტრით ჩრდილოეთით. იგი იკავებს 167 ჰექტარ ტერიტორიას და წარმოადგენს ქვეყნის ერთ-ერთ უდიდეს არქეოლოგიურ კომპლექსს. ტერიტორია შემოფარგლულია პატარ-პატარა სოფლებით, რომლებიც უფრო მიიწევენ კომპლექსის შიგნით და მას სერიოზულ საფრთხეს უქმნიან, მიუხედავად იმისა, რომ იგი პერუს მთავრობის მიერ დაცულადაა გამოცხადებული.

კახამარკილია წარმოადგენს „აგურის ქალაქს“ (ალიზის), რომელიც ლიმის კულტურის პერიოდში მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრი იყო. ასე გრძლედებოდა ჩვ.წ. მთელი პირველი ათასწლეულის მანძილზე, მაგრამ დროის დინებასთან ერთად, იცვლებოდა კლიმატი. ბუნებრივი კატასტროფების (მიწისძვრა) გახშირებამ აიძულა ადგილობრივი მოსახლეობა, მიეტოვებინა ქალაქი. ეს მოხდა ესპანელების შემოჭრამდე რამდენიმე ასეული წლით ადრე. იმის გამო, რომ კახამარკილია ძალზედ ნაყოფიერ ხეობასა და მნიშვნელოვან სავაჭრო გზებზე მდებარეობდა, სულ მალე იგი იქცა ლიმის კულტურის მთავარ სავაჭრო, კულტურულ და რელიგიურ ცენტრად.

კომპლექსში ფართოდაა წარმოდგენილი პირამიდა-ტაძრების ნანგრევები, ფართო ქუჩები, საცერემონიო მოედნები, სასაფლაოები, მარცვლეულის მიწისქვეშა სათავსოები და სხვა უამრავი ძეგლი.
პერუს ქრისტიანული სახალხო პარტია

პერუს ქრისტიანული სახალხო პარტია – პერუს ცენტრისტული და ქრისტიან-დემოკრატიული პოლიტიკური პარტია. დაარსდა 1966 წელს ლუის ბედოია რეიესის მიერ. იგი არის აქტივობით მესამე პოლიტიკური ძალა ქვეყანაში აპრისტებისა და პერუს სახალხო მოძრაობის შემდეგ. 2006 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში პარტიის კანდიდატი იყო ქალბატონი ლურდეს ფლორესი, რომელიც სულ ნახევარი პროცენტით ჩამორჩა მეორე ტურში გასულ მომავალ პრეზიდენტს ალან გარსიას (პირველ ადგილზე გავიდა ოლიანტა უმალა, თუმცა მეორე ტური ალან გარსიამ მოიგო).
კარახია

კარახია — არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, ქალაქ ჩაჩაპოიასიდან 48 კილომეტრით ჩრდილოეთით (ლუიას პროვინცია, ამასონასის რეგიონი). 1983 წელს, აქ აღმოაჩინეს 250 უცნაური ქანდაკება.

ამ ადამიანის ფორმის ქანდაკებების სიმაღლე 2,50 სანტიმეტრია. გამოკვეთილია ქვისგან, ხოლო ნიკაპები ხის მასალისგანაა დამზადებული. მათი შესწავლა დღემდე გრძელდება.
სერო-პატაპო

სერო-პატაპოს ნანგრევები წარმოადგენს ქალაქის ნარჩენებს, რომელიც მდებარეობდა თანამედროვე პერუს ტერიტორიაზე, დღევანდელ ქალაქ ჩიკლაიოსთან ახლოს. იგი მიეკუთვნებოდა უარის კულტურას. მისი აღმოჩენა 2008 წლის 16 დეკემბერს მოხერხდა. ეს ნანგრევები, ჩიკლაიოდან 23 კილომეტრის მოშორებითაა და გადაჭიმულია 4,8 კმ-ის სიგრძეზე. ნანგრევები წარმოადგენს პირველ დამადასტურებელ საბუთს იმისას, რომ უარის კულტურის გავლენა ჩრდილოეთ პერუს ტერიტორიებზეც ვრცელდებოდა. ეს კოლუმბამდელი ცივილიზაცია, როგორც მანამადე იყო ცნობილი, სამხრეთ პერუს ტერიტორიაზე ყვაოდა ახ. წ. - საუკუნეებში.

ამავე ტერიტორიაზე, აღმოაჩინეს მუმია, რომელიც ასევე უარის კულტურას ეკუთვნის. უნდა აღინიშნოს, რომ ნანგრევები საკმაოდ შენახული და კარგ მდგომარეობაშია, რაც კიდევ ერთი წინ გადადგმული ნაბიჯია კოლუმბამდელი ცივილიზაციების შესწავლაში.
ჩანკილიო

ჩანკილიო – მონუმენტური არქეოლოგიური კომპლექსი პერუს სანაპირო ზოლში, კასმას ხეობაში, ანკაშის რეგიონში. ნანგრევები მოიცავს ჩანკილიოს ციხე-სიმაგრეს, მზის ობსერვატორია „ოცდამეათე კოშკს“ და სხვა მიმდებარე ტერიტორიას. ეს ობსერვატორია სავარაუდოდ ძვ. წ. საუკუნეს მიეკუთვნება. კომპლექსი მოიცავს 4 კვადრატულ კილომეტერს.

ვარაუდს, რომ ეს ობიექტი მართლაც მზის საკვლევ ობსერვატორიას წარმოადგენდა, მრავალი ფაქტი ადასტურებს. ობსერვატორიის მიმართულება ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ, დაბალი ბორცვის გასწვრივ, მასიურად დანაწევრებულია, დატოვებულია შუალედები, რომლებიც ე.წ. „კბილებიანი ჰორიზონტის“ შთაბეჭდილებას ტოვებს. როგორც ჩანს, ამ მეთოდით მზეს აკვირდებოდნენ, რაც ერთგვარი კალენდრის როლსაც თამაშობდა.
კორიკანჩა

კორიკანჩა (; ოქროს ეზო ნამდვილი სახელი - მზის ტაძარი) — ინკების იმპერიის ერთ-ერთი უმთავრესი ტაძარი, მზის ღმერთ ინტის სახელზე აგებული. იყო ქალაქ კუსკოს ყველაზე უფრო მეტად წმინდა ტაძარი.

ერთ დროს, ტაძრის იატაკი და კედლები ოქროს ფურცლებით იყო დაფარული, ხოლო შიდა ეზო – ოქროს სტატუეტებით მოფენილი. მისმა სიმდიდრემ ესპანელები დააბრმავა. სწორედ კორიკანჩას ოქრო გამოიყენეს ინკებმა თავიანთ იმპერატორის, ატაჰუალპას ესპანელთაგან გამოსასყიდად.

მოგვიანებით, საუკუნეში, ესპანელებმა კორიკანჩის ტაძარი გადააკეთეს, მის საძირკვლებზე ააშენეს სანტო-დომინგოს ტაძარი. შემდგომში, მიწისძვრებმა არაერთხელ დააზიანეს სანტო-დომინგოს ტაძარი, მაგრამ ინკების მრავალჭირნახული კედლები ყოველთვის დაუზიანებელი რჩებოდა, კვლავაც ამაყად დგანან, რაც კიდევ ერთხელ მეტყველებს ინკების შეუდარებელ ტექნოლოგიებზე ქვით მშენებლობის საკითხში.

კომპლექსთან ახლოს მდებარეობს არქეოლოგიის მიწისქვეშა მუზეუმი, სადაც დაცულია უამრავი მონეტა, მუმიების ნაწილები, საფეიქრო ნაწარმი, არაერთი კერპი და ა. შ.
მარისკალ-კასერესის პროვინცია

მარისკალ-კასერესი — სან-მარტინის რეგიონის (პერუ) პროვინცია. მარისკალ-კასერესის დასავლეთიდან ესაზღვრება ამასონასის და ლა-ლიბერტადის რეგიონები. მარისკალ-კასერესის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ხუანხუი. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 72 327 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 5 ადამიანს. მარისკალ-კასერესის ფართობია 14 498,73 კმ². პროვინცია იყოფა 5 რაიონად.
კუმბე-მაიო

კუმბე-მაიო — უნიკალური არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს პერუში, ქალაქ კახამარკიდან 19 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით, ზღვის დონიდან 3. 300 მეტრზე. ეს ადგილი ცნობილია ჯერ კიდევ პრე-ინკამდელი წყლის არხით, რომელიც ხუთი მილის სიგრძეზეა გაჭიმული. ეს არხი წყალს აგროვებდა ატლანტის ოკეანის აუზში და გზავნიდა მას წყნარი ოკეანის სანაპიროებისაკენ. სავარაუდოდ, იგი ძვ. წ. 1500 წელს აშენდა და წარმოადგენს ადამიანის ხელით გაკეთებულ პირველ კონსტრუქციას მთელ სამხრეთ ამერიკის კონტინენტზე. სახელი კუმბე-მაიო შესაძლებელია მოდიოდეს კეჩუას ენიდან, სადაც ნიშნავს კარგად გაკეთებულ წყლის არხს.

არხზე და მის სიახლოვეს არსებულ მღვიმეებში, აღმოჩენილია იეროგლიფები.

ეს მთიანი რეგიონი, ზოგადად ცნობილია, როგორც „ქვის ტყეები“, რადგან მთლიანად შედგება ვულკანური ქანებისაგან, რომელსაც ეროზიამ თავის კვალი დაამჩნია.
ორეადა

ორეადები ან ორეასტიდები (, მიკენური. -- „მთები“) — მთის ნიმფები. ორეადა სოფლის ერთ-ერთი მთის ქალღმერთი. დიონისეს აღმზრდელები.

ყველაზე ცნობილი არეადათაგანი არის ექო, რომელსაც ჰერამ წაართვა ხმა და დაუტოვა მხოლოდ გამეორების შესაძლებლობა. ისინი ასევე იწოდებოდნენ ისე როგორც მთების სახელები, სადაც ისინი იმყოფებოდნენ, კიფერონიდები, პელიადები და ა. შ.

საინტერესო ფაქტები
ამ ნიმფების პატივსაცემად ტბას დააქვეს ორესტიადა, რომლის სანაპიროზე გაშენებულია ქალაქი კასტორია.
ელ-ბრუხო

ელ ბრუხო – არქეოლოგიური კომპლექსი წარმოადგენს საკმაოდ ძველ მონუმენტს, რომელიც მდებარეობს პერუში, ქალაქ ტრუხილიოს ჩრდილოეთით, ლა-ლიბერტადის პროვინციაში, მდინარე ჩიმაკის მარჯვენა სანაპიროზე. კომპლექსი მიეკუთვნება მოჩეს კულტურას. (ახ. წ. 100 – 750 წ.წ.). კომპლექსი შედგება ორი მონუმენტისაგან: უაკა-ელ-ბრუხო და უაკა-კაო-ვეიხო. ეს უკანასკნელი ცნობილია კედლის უნიკალური ბარელიეფებით.
ნაიადები

ნაიადა ( ) ბერძნულ მითოლოგიაში წყლის (მდინარის, ნაკადულის, წყაროს) ნიმფა (ქართ. ფერიები). იყვნენ ზევსის ქალიშვილები, წყლის სტიქიის ნიმფები, ნერეიდების ნათესავნი. მოხსენიებულნი არიან „ოდისეაში“ ( 104).

ზევსი როგორც ზეცის, ღრუბლებისა და წვიმის ღმერთი, ასევე ნაიადებიც იგივე სტიქიის ქალღმერთები არიან. ჰესიოდის მიხედვით გორაკებისა და ტყეების ნაიადები — გეას შვილები არიან. ზევსის გარდა, ნაიადები თან ახლდათ პოსეიდონს, დიონისეს, აპოლონს, აფროდიტეს, დემეტრას, პერსეფონეს, იძლევიან ხვავს, ბარაქას და ჯანმრთელობას, მფარველობენ ქორწინებებს. ნაიადები ითვლებოდნენ მოკვდავებად თუმცა ცხოვრობენ დიდხანს.

განასხვავებდნენ ზღვის ნაიადებს, მდინარის, წყაროების, ნაკადულების, მთების (ორეადები), ველების (ნეპეები), მდელოების (ლიმონიადები), ხეების (დრიადები) და ა.შ.
ლამასის პროვინცია

ლამასი — პროვინცია პერუში, სან-მარტინის რეგიონში. ლამასს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ლორეტოს რეგიონი. ლამასის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ლამასი. 2005 წლის აღწერის მიხედვით პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 74 771 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 14,8 ადამიანს. ლამასის ფართობია 5 040,67 კმ². პროვინცია იყოფა 11 რაიონად.
უალიაგის პროვინცია

უალიაგა — პროვინცია პერუში, სან-მარტინის რეგიონში. უალიაგას დასავლეთიდან ესაზღვრება ამასონასის რეგიონი. უალიაგას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი საპოსოა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 22 193 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 9,3 ადამიანს. უალიაგას ფართობია 2 380,85 კმ². პროვინცია იყოფა 6 რაიონად. პროვინციის ყველაზე მთავარი მდინარეა უალიაგა.
მოიობამბის პროვინცია

მოიობამბა — პროვინცია პერუში, სან-მარტინის რეგიონში. მოიობამბას ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ლორეტოს რეგიონი. მოიობამბას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი მოიობამბა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 106 033 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 28,1 ადამიანს. მოიობამბას ფართობია 3,772.31 კმ². პროვინცია იყოფა 6 რაიონად.