ინმინბანი (ჩრდილოეთ კორეა)

ინმინბანი — (გულისხმობს „სამეზობლო“ ან „სახალხო ერთეულებს“) — ჩრდილოეთ კორეაში მოქმედი ადგილობრივი ორგანიზაციის ფორმაა, რომელიც ფუნქციით სამეზობლო კონტროლისა და ზედამხედველობის სისტემას წააგავს. პრაქტიკულად არც ერთი ჩრდილოკორეელი მოქალაქე არ არსებობს ინმინბანის სისტემის მიღმა: მოქმედი სამხედროსა და ზოგიერთი სხვა გამონაკლისი ჯგუფის გარდა, მოსახლეობის თითქმის ყველა წევრი რომელიმე ინმინბანშია გაერთიანებული. ინმინბანი წარმოადგენს განსაზღვრულ საცხოვრებელ ადგილზე მცხოვრები ოჯახების ჯგუფს, რომელსაც ხელმძღვანელობს სპეციალურად დანიშნული პირი — ინმინბანჯანი (ინმინბანის ხელმძღვანელი). ინმინბანის ძირითად ამოცანებს წარმოადგენს მოსახლეობის ზედამხედველობა, შრომითი მობილიზაციის ორგანიზება და სამეზობლოს ინფრასტრუქტურის მოვლა.

ისტორია
ინმინბანის ქსელი მომდინარეობს ე.წ. „აეგუკბანის“ („პატრიოტული ჯგუფების“) სისტემიდან, რომელიც იაპონიის კოლონიური მმართველობის პერიოდში კორეაში 1940-იან წლებში დამკვიდრდა. „აეგუკბანის“ მოვალეობებში შედიოდა პროიაპონური აღზრდა, სამეზობლო ინფრასტრუქტურის მოვლა, სურსათის რაციებზე განაწილების მართვა და შრომითი მობილიზაციების ორგანიზება. იაპონური მმართველობის დასრულების შემდეგ ჩრდილოეთ კორეაში „აეგუკბანის“ ჯგუფები ინმინბანებად გადაკეთდა. 1940-იანი წლების დოკუმენტური მასალები მიუთითებს, რომ მრავალ შემთხვევაში ინმინბანების შექმნა არსებულ „აეგუკბანის“ ჯგუფებისთვის სახელწოდების შეცვლას გულისხმობდა. „აეგუკბანის“ სტრუქტურები სამხრეთ კორეაშიც გაგრძელდა „მოქალაქეთა ჯგუფების“ სახით, თუმცა თანდათან დაკარგა მნიშვნელობა და 1960-იანი წლების დასაწყისში პრაქტიკულად გაუქმდა. რიგი მკვლევრები ფიქრობენ, რომ ეკონომიკურმა კრიზისმა და შემდგომმა შიმშილმა მნიშვნელოვნად შეამცირა სახელმწიფოს შესაძლებლობა ასეთი ფუნქციონერების, მათ შორის ინმინბანჯანის, ასანაზღაურებლად, რის შედეგადაც შემცირდა მათი მოტივაცია, მხარი დაეჭირათ სახელმწიფოებრივი სოციალური კონტროლის მექანიზმებისთვის. ინმინბანჯანები კვლავ ითვლებიან ჩრდილოეთ კორეის უსაფრთხოების აპარატის ერთ-ერთ საყრდენ რგოლად, თუმცა თანამედროვე პირობებში ხშირად ნაკლებად მოტივირებულად და დისციპლინირებულად მოქმედებენ.

სტრუქტურა
ტიპური ინმინბანი 25–50 ოჯახისგან შედგება და მათ გაერთიანებას განსაზღვრავს საცხოვრებელი ადგილის ტერიტორიული ახლობლობა. დაბალი, ერთსართულიანი სახლების კვარტალში ინმინბანი, როგორც წესი, მოიცავს ერთი ან ორი კვარტლის ყველა ოჯახს. ერთი საცხოვრებელი კორპუსის მკვიდრთა უმეტესობა, ჩვეულებრივ, ერთსა და იმავე ინმინბანზეა მიბმული, თუმცა დიდი კორპუსები შეიძლება რამდენიმე ჯგუფად დაიყოს. მაგალითად, ინმინბანი შეიძლება აერთიანებდეს ყველა იმ ოჯახს, რომლებიც ერთსა და იმავე სადარბაზოს ან კიბეს იყენებენ. თითოეულ ინმინბანს ხელმძღვანელობს ოფიციალური პირი — თითქმის ყოველთვის შუახნის, უმეტესად ქალი — რომელსაც „ინმინბანჯანი“ (ხალხური ერთეულის უფროსი) ეწოდება. ფორმალურად ის ინმინბანის წევრთა მიერ უნდა აირჩეოდეს, თუმცა რეალობაში ინიშნება ხელისუფლების მიერ. ინმინბანჯანი, როგორც წესი, იღებს მცირე ანაზღაურებას სახელმწიფოსგან და დამატებით სურსათის რაციებს თავის საქმიანობაში ჩართულობის სანაცვლოდ.

ზედამხედველობის გარდა, ინმინბანი პასუხისმგებელია თავისი წევრების მობილიზაციაზე უანაზღაურებო საზოგადოებრივი სამუშაოებისთვის, რომლებიც სამეზობლოს მოვლასა და დასუფთავებას ემსახურება. ყოველდღე დილის საათებში ინმინბანის წევრებს ავალდებულებენ გაწმინდონ ქუჩები, მოაშორონ ნაგავი, გაასუფთაონ კანალიზაცია და მთლიანობაში უზრუნველყონ გარემოს წესრიგში ყოფნა. ჩრდილოეთ კორეაში სანიტარული მუშაკისა და ქუჩის დამლაგებლის პროფესიული პოზიციები პრაქტიკულად არ არსებობს, რადგან ეს ფუნქციები ძირითადად ადგილობრივ მოსახლეობაზე, ინმინბანის მიერ ორგანიზებულ ჯგუფებზეა გადანაწილებული. ინმინბანის კიდევ ერთი ამოცანაა ფეკალიების შეგროვება და მათი სასოფლო-სამეურნეო სასუქად გამოყენების ორგანიზება, ე.წ. „ღამის ნეშომპალად“ გამოყენების მეშვეობით.

ინმინბანჯანები ასევე პასუხისმგებლები არიან დიასახლისების მობილიზაციაზე ახლომდებარე კოოპერაციულ ფერმებში სეზონური სამუშაოებისთვის ან მშენებლობის ობიექტებზე დამხმარე სამუშაოთა შესასრულებლად. ჩრდილოეთ კორეაში შრომითი მობილიზაცია ფართოდ გავრცელებული პრაქტიკაა და უმეტეს შემთხვევაში მოქალაქეთა იძულებითი, უანაზღაურებო შრომა მათი ოფიციალური დამსაქმებლების საშუალებით ორგანიზდება. ამ კონტექსტში ინმინბანი იღებს იმ დიასახლისების მობილიზაციის ფუნქციას, რომლებსაც ფორმალური დამსაქმებელი არ ჰყავთ.

პრეტაქტიკაში ინმინბანის სისტემა 1990-იანი წლებიდან მოყოლებული შედარებით გაუფერულდა. ვინაიდან ინმინბანჯანები აღარ იღებენ ადრინდელ მატერიალურ წახალისებას და ნებისმიერი „ზედმეტი აქტიურობა“ მათ და მათ მეზობლებს პრობლემებს უქმნის, ბევრი მათგანი საკუთარი მოვალეობების შესრულებას ნაკლები ენთუზიაზმით უდგება. ხშირია შემთხვევები, როცა ინმინბანჯანები იპარავენ თვალს სხვადასხვა დარღვევაზე და წინასწარ აფრთხილებენ მოსახლეობას მოსალოდნელი ღამის რეიდების შესახებ. სისტემის მნიშვნელოვანი ნაწილი მონეტიზებულიც არის: შეძლებული ოჯახები ხშირად უხდიან შედარებით ღარიბ მეზობლებს, რომ მათ გასწიონ ქუჩების დასუფთავების, ნაგავის გატანისა და შრომითი მობილიზაციის სხვა ვალდებულებები მათი ნაცვლად.

ინმინბანი თანამედროვე ჩრდილოეთ კორეის საზოგადოებრივ სივრცეში
თანამედროვე ჩრდილოეთ კორეული სახელმწიფოს პირობებში ინმინბანი ხშირად აღიწერება, როგორც „მიკრომასშტაბის მმართველობითი ერთეული“, სადაც რესპუბლიკის ოფიციალური იდეოლოგია ხვდება ყოველდღიურ ყოფით პრაქტიკებს. მკვლევართა ნაწილის მიხედვით, ინმინბანი პრაქტიკულად იმავე ფუნქციას ასრულებს, რასაც ცენტრალური სახელისუფლებო ორგანოები — მაგრამ უბნის, კორპუსისა და ქუჩის დონეზე: ის აკონტროლებს გადაადგილებას, ინფორმაციის ცირკულაციას, იდეოლოგიურ ერთგულებასა და სუროგატ სოციალურ მხარდაჭერას, რომელსაც სახელმწიფო აღიქვამს, როგორც „ზრუნვას მოქალაქეზე“.

1990-იანი წლების ეკონომიკურ კრიზისსა და შიმშილის შემდეგ, როდესაც ოფიციალური რაციონის სისტემა მნიშვნელოვნად შეირყა, ინმინბანებმა ბიუროკრატიული კონტროლის პარალელურად, მუდმივად მზარდი როლი შეიძინა გადარჩენის არაოფიციალურ სტრატეგიებში. დეფიციტისა და შავ ბაზარზე ვაჭრობის პირობებში ინმინბანის დონეზე ყალიბდება მოლაპარაკების სივრცე ადგილობრივ ხელისუფლებასა და რიგით ოჯახებს შორის: ერთის მხრივ, ინმინბანჯანი ვალდებულია შეატყობინოს „არალეგალური“ ეკონომიკური საქმიანობის შესახებ, მეორეს მხრივ კი, რეალობაში ის ხშირად ხდება შუამავალი, რომელიც „მცირე კომპრომისების“ ფასად (კორუფციული სარგებელი, საჩუქრები, დახმარება) საშუალებას აძლევს ოჯახებს, გაუძლონ სურსათისა და შემოსავლის კრიზისს.

ინმინბანის ქსელი ასევე ინტეგრირებულია ჩრდილოეთ კორეის შრომით მობილიზაციებში. მიუხედავად იმისა, რომ იურიდიულად მოქალაქეთა უმეტესობა რომელიმე საწარმოს, დაწესებულებას ან სასწავლებელს არის მიემაგრებული, პრაქტიკაში ბევრი „სასმსახურო კოლექტივი“ ფორმალურ ფუნქციას ასრულებს, ხოლო ყოველდღიური სამუშაო დავალებების მნიშვნელოვანი ნაწილი სწორედ ინმინბანის გზით ნაწილდება. ეს განსაკუთრებით ეხება ქალებსა და ხანდაზმულებს, რომლებიც რეგულარულად ერთვებიან „საზოგადოებრივ სამუშაოებში“ — გზების, არხების, შენობების ირგვლივ ტერიტორიის გაწმენდაში, მცირე სამშენებლო სამუშაოებსა და სოფლის მეურნეობის სეზონურ კამპანიებში მონაწილეობის მიღებაში. ამ თვალსაზრისით ინმინბანი ერთგვარ „სარეზერვო შრომით არმიას“ ჰგავს, რომელიც სახელმწიფო აპარატს საშუალებას აძლევს, ნებისმიერი ადგილობრივი საჭიროება სწრაფად გადాेინოს უანაზღაურებო შრომით.

გენდერული განზომილება ინმინბანის კვლევის ერთ-ერთ ქვაკუთხედად იქცა. როგორც არაერთი ავტორი აღნიშნავს, ინმინბანჯანის პოზიცია ფორმალურად „მეორეხარისხოვან ადმინისტრაციულ როლად“ არის ჩაფიქრებული, თუმცა რეალობაში ის მოქცეულია სახლში, ბაზარზე და სახელმწიფოს შორის გამავალი ასობით ყოველდღიური მოლაპარაკების ცენტრში. ხიდის ფუნქციას, რომელსაც ინმინბანჯანი ასრულებს, ხშირად თან სდევს „ორმაგი ტვირთი“: ერთი მხრივ, ტრადიციული პატრიარქალური მოლოდინები საყოფაცხოვრებო შრომისა და ოჯახის მოვლის შესახებ, მეორე მხრივ კი, სახელმწიფოს მხრიდან მოთხოვნა „საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ აქტიურობაზე“, ანგარიშგებებზე, შემოწმებებზე და იდეოლოგიურ შეკრებებზე. შედეგად, ინმინბანჯანის ფიგურა გამოჩნდება როგორც ერთდროულად რეპრესიული კონტროლის, ასევე არაფორმალური მხარდაჭერის სიმბოლო — ის შეიძლება იყოს როგორც „პარტიის თვალი“, ასევე მეზობლების დაუფიქსირებელი „ადვოკატი“, რომელიც მათ სასარგებლოდ „ასუსტებს“ ზედა ინსტანციების მოთხოვნებს.

იდეოლოგიური აღზრდისა და „საზოგადოებრივი აღჭურვის“ თვალსაზრისით, ინმინბანი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს საინფორმაციო სივრცის ლოკალურ ფილტრაციაში. კოლექტიურ შეხვედრებზე, რომლებიც ხშირად ტარდება დილის ან საღამოს საათებში, მრავლად გამოიყენება თვითკრიტიკისა და „პიროვნულ-პოლიტიკური ანგარიშგების“ ფორმები; აქვე ხდება ოფიციალური გაზეთებისა და რადიოგადაცემების შინაარსის განმარტება, პარტიული ლოზუნგების „გააქტუალებება“ კონკრეტულ ოჯახურ პრაქტიკებში (მაგალითად, ენერგიის დაზოგვა, კამპანიებში მონაწილეობა, „პარტიის მითითებებზე სწრაფი რეაგირება“). ამგვარი ყოველდღიური რიტუალები მნიშვნელოვნად ამცირებს სხვაგან გავრცელებული „ოფიციალური აქტივიზმის“ და რეალური ცხოვრების გამიჯვნის სივრცეს: ინდივიდუალური ქცევა მოხვედრილია უშუალო მეზობლების, ინმინბანჯანისა და პარტიული ორგანოების გადაკვეთის წრით შექმნილ მუდმივ ასაკრილ მინატორულ სფეროში.

მიუხედავად იმისა, რომ ინმინბანის სისტემა ზოგიერთ ტექსტში შედარებულია სხვა ქვეყნებში არსებობებულ სამეზობლო კონტროლის მექანიზმებთან (მაგალითად, ნაცისტურ გერმანიაში ბლოკლაინტერის ინსტიტუტთან ან საბჭოთა „სასახლკარო კომიტეტებთან“), მკვლევართა ნაწილი მიუთითებს მის სპეციფიკურ, ჩრდილოკორეულ კონტექსტზე. ინმინბანი ჩამოყალიბდა არა მხოლოდ როგორც ზემოდან დაწესებული აპარატი, არამედ როგორც სტრუქტურა, რომელიც თანდათან „გადაიზარდა“ ყოველდღიურობაში: მეზობლური სოლიდარობის, სიდუხჭირის პირობებში ერთმანეთის დახმარებისა და ერთდროულად ერთიმეორის კონტროლის შეჯვარებულ ფორმად. ამავდროულად, 1990-იანი წლების შემდეგ ნელ-ნელა მზარდი მონეტიზაცია — ქრთამები, მცირე საჩუქრები, „თანხის გადახდა მოვალეობის თავიდან ასაცილებლად“ — აჩვენებს, რომ ინმინბანიც შედის ჩრდილოკორეული საზოგადოების მათემატიკურად კონტროლირებად, მაგრამ რეალურად მრავალშრიან „ინფორმალურ ეკონომიკაში“, სადაც სახელმწიფოებრივი დისციპლინა და ყოველდღიური გადარჩენის ლოგიკა მუდმივად ეჯახება და ერთად „კონსტრუირებს“ ცხოვრების ჩრდილოკორეულ მოდელს.