iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მარგერიტა გონძაგა (1564-1618)

მარგერიტა გონძაგა (; დ. 27 მაისი, 1564, მანტუა, იტალია — გ. 6 იანვარი, 1618, მანტუა, იტალია) — გონძაგას დინასტიის წარმომადგენელი. მანტუის ჰერცოგ გულიელმო გონძაგასა და ერცჰერცოგინია ელეონორა ავსტრიელის ქალიშვილი. ფერარის, მოდენისა და რეჯიოს ჰერცოგინია 1579-1597 წლებში როგორც ალფონსო -ის მესამე ცოლი.

ბიოგრაფია
ადრეული ცხოვრება
მარგერიტა გონძაგა დაიბადა 1564 წლის 27 მაისს მანტუაში. იგი იყო მანტუის ჰერცოგ გულიელმო გონძაგასა და მისი მეუღლის, ერცჰერცოგინია ელეონორა ავსტრიელის ქალიშვილი. მამის მხრიდან მისი პაპა-ბებია ჰერცოგი ფედერიკო და მარკიზა მარგერიტა პალეოლოგინა იყვნენ, დედის მხრიდან კი საღვთო რომის იმპერატორი ფერდინანდ და დედოფალი ანა უნგრელი. მას სახელი სწორედ ბებიის, მარგერიტა პალეოლოგინას პატივსაცემად დაარქვეს.

მანტუის კარზე იგი თავის უფროს ძმასთან, ვინჩენცოსთან და უმცროს დასთან, ანა კატერინასთან ერთად იზრდებოდა. როგორც იტალიელი პრინცესა, იგი მკაცრი კათოლიკური წესებით იზრდებოდა. იგი ასევე შეისწავლიდა ლიტერატურასა და ლათინურ ენას. მოგვიანებით ამ ენაზე თავადაც დაწერა წიგნი. მუსიკის მოყვარული მამის გავლენით, რამდენიმე ინსტრუმენტზე დაკვრა, სიმღერა და ცეკვა მარგერიტამ თავადაც შეისწავლა.

ქორწინება
1578 წლიდან გულიელმო გონძაგამ დაიწყო საქორწინო მოლაპარაკებები 14 წლის მარგერიტასა და ფერარის 31 წლის ჰერცოგ ალფონსო -ს შორის. ეს ქორწინება მიზნად ისახავდა გონძაგებსა და ესტეებს შორის ალიანსის შექმნით სავოიასა და პარმელ ფარნეზეებთან ერთად კოალიციის შექმნას ტოსკანელი მედიჩების წინააღმდეგ, რომელთაც იმპერატორმა დიდი ჰერცოგის წოდება მისცა.

ალფონსო უკვე ორჯერ დაქვრივებული და ჯერაც უშვილო კაცი იყო. მისი პირველი ცოლი, ლუკრეცია მედიჩი ქორწილიდან მალევე დაიღუპა, მეორე ცოლი, ბარბარა ავსტრიელი (იგი მარგერიტას ღვიძლი დეიდა იყო) კი ტუბერკულოზმა იმსხვერპლა. ვინაიდან 1567 წელს გამოცემული პაპის ბულით ალფონსოს უმემკვიდრეოდ გარდაცვალების შემთხვევაში მის სამფლობელოებს პაპის ოლქთან მიერთება ელოდა, ჰერცოგმა მესამე ქორწინება განიზრახა.

1579 წლის 24 თებერვალს მანტუაში შედგა მათი მარიონეტული ქორწინება, რასაც იმავე წლის 27 მაისს მოჰყვა ნამდვილი ჯვრისწერაც ფერარაში. მარგერიტა ფერარამდე მისმა ძმამ ჩააცილა. ცნობილია ისიც, რომ ჰერცოგმა ახალ მეუღლეს „სამუდამო სიყვარულის“ აღთქმაც დაუდო.

ფერარისა და მოდენის ჰერცოგინია
ქვრივობა და გარდაცვალება
წინაპრები
ლეონ ალავერდიანი

ლეონ ალავერდიანი ( დ. 19 მარტი, 1887, თბილისი — გ. 11 იანვარი, 1963, იქვე) — სომეხი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1950).

ბიოგრაფია
ლეონ ალავერდიანმა სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1904 წლიდან თბილისში ავლაბრის თეატრსა და ავჭალის აუდიტორიაში. 1909 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისის სომხური დრამატული საზოგადოების დასში. 1924–1934 წლებში იყო ბაქოს სახელმწიფო თეატრის, 1932–1963 წლებში კი თბილისის სომხური დრამატული თეატრის მსახიობი. შესრულებული აქვს შემდეგი როლები: ბარხუდარი (შირვანზადეს „ნამუსი“), ზიმზიმოვი, ბრილიანტოვი (გაბრიელ სუნდუკიანის „პეპო“, „კიდევ ერთი მსხვერპლი“), დუდუკინი (ალექსანდრე ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი“), მირზა (ილო მოსაშვილის „ჩაძირული ქვები“), ონისე (მიხეილ მრევლიშვილის „ზვავი“), სულეიმანი, ანანია (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“) და სხვა.

ჯილდოები და აღიარება
1950 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
სარა პოლი

სარა ელენ პოლი (ინგლ. ; დ. 8 იანვარი, 1979, ტორონტო, ონტარიო, კანადა) — კანადელი მსახიობი, მწერალი, რეჟისორი, პროდუსერი და პოლიტიკური აქტივისტი. პოლი სამსახიობო საქმიანობით ბავშვობიდან არის დაკავებული. იგი მონაწილეობას იღებდა კანადურ ტელესერიალში, სახელწოდებით „რამონა“ (1988), რომელიც ბევერლი კლერის წიგნებზეა დაფუძნებული. პოლი რამონა ქიმბის როლს ასრულებდა.

მონაწილეობა მიუღია ათეულობით სრულმეტრაჟიან ფილმებში, მათ შორის: „წადი“ (1999), „წყლის წონა“ (2000), „ჩემი ცხოვრება ჩემ გარეშე“ (2003), „მისტერ არავინ“ (2009).

2006 წელს მან თავისი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი, „შორს მისგან“ გადაიღო, რომელიც „ოსკარზე“ იყო ნომინირებული საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისათვის.

მის დოკუმენტურ ფილმს, „ამბები, რომლებსაც ვყვებით“ (2012) ტორონტოს კინოკრიტიკოსების ასოციაციის მიერ საუკეთესო კანადური ფილმისთვის 100 000 $ გადაეცა. პოლი არის სცენარისტი 2017 წელს გამოსული მინისერიალისა, სახელწოდებით „იგივე გრეისი“, რომელიც მარგარეტ ეტვუდის 1996 წელს გამოსულ იგივე სახელწოდების მქონე რომანზეა დაფუძნებული.

ადრეული ცხოვრება
პოლი 1979 წელს ტორონტოში, ონტარიოში (კანადა) დაიბადა. დედამისი, დაიან პოლი მსახიობი და კასტინგის მენეჯერია. სარა პოლი ხუთი დედმამიშვილიდან ყველაზე უმცროსია. სამსახიობო კარიერა 4 წლის ასაკში დაიწყო დებიუტით „ერთი მაგიური შობა“ (1985, რეჟ. ფილიპ ბორსო). ამის შემდეგ იგი რამდენიმე ფილმსა და ტელესერიალში გადაიღეს, მათ შორის არის ტერი გილიამის ცნობილი ნამუშევარი, „ბარონ მიუნჰაუზენის თავგადასავალი“ (1988) და -ის საბავშვო სერიალი „რამონა“ (1988).

17 წლის ასაკში იგი პოლიტიკით დაინტერესდა და ფილმებში „ეგზოტიკა“ (1994) და „გაუზავებელი“ (1996) თამაშის შემდეგ, პოლმა სკოლაში სწავლა შეწყვიტა, მიატოვა სამსახიობო კარიერა და თავი პოლიტიკას მიუძღვნა, სადაც იგი მემარცხენე ფლანგის აქტივისტად იქცა. ეს პერიოდი რამდენიმე წლის განმავლობაში გაგრძელდა.

კინო-კარიერა
1997 წელს იგი კინემატოგრაფს დაუბრუნდა და ატომ ეგოიანის ფილმში, სახელწოდებით „სახელოვანი მომავალი“, მთავარი როლი ითამაშა. ამ ფილმით მან საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა. „სახელოვანი მომავალი“ „ოსკარზე“ იყო ნომინირებული.

პოლის უთამაშია კანადელი რეჟისორების მნიშვნელოვან ფილმებში, როგორებიცაა ტომ ფიცჯერალდის „დაკიდული ბაღი“ (1997), კლემენტ ვირგოს „ჯუნიორ ბრაუნის პლანეტა“ (1997), დონ მაკკელარის „გუშინ ღამით“ (1998).

1999 წელს, 20 წლის ასაკში გადაიღო თავისი პირველი მოკლემეტრაჟიანი ფილმი, სახელწოდებით „არ იფიქრო ორჯერ“ - შავი კომედია კაცის შესახებ, რომელიც იძულებულია, არჩევანი გააკეთოს თავის საყვარელსა და ოჯახს შორის.

2005 წელს ტიმ რობინსთან და ჯული კრისტისთან ერთად ითამაშა ფილმში „სიტყვების საიდუმლო ცხოვრება“. იგი ევროპული კინოაკადემიის მიერ საუკეთესო ევროპელი მსახიობის კატეგორიაში იყო ნომინირებული. პოლი ჰანას როლს ასრულებდა.

2006 წელს პოლმა თავისი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი, „შორს მისგან“ გამოუშვა, რომელიც ელის მანროს მოთხრობის ადაპტაციაა. ამ ფილმისთვის პოლმა „ოსკარი“ მოიპოვა საუკეთესო ადაპტირებული სცენარის ნომინაციაში. მთავარ როლებს ჯული კრისტი და გორდონ პინსენტი ასრულებენ.

2007 წელს პოლი კანის კინოფესტივალის ჟიურის წევრი იყო.

ფილმოგრაფია
რატი დურგლიშვილი

რატი დურგლიშვილი (დ. 1982, თბილისი) — ქართველი მომღერალი.

ბიოგრაფია
1999 წელს დაამთავრა ა.ვირსალაძის სახელობის ხელოვნების გიმნაზიის სახვითი განყოფილება. 1999—2006 წლებში სწავლობდა თბილისის ა.ქუთათელაძის სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში, სახვითი ხელოვნების ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა მხატვარ-მოქანდაკის კვალიფიკაციით. 2008 წელს დუეტი „ჯორჯია“ საქართველოს სახელით წარსდგა საერთაშორისო მუსიკალურ კონკურს „ახალი ტალღა 2008“-ზე, სადაც დუეტმა მოიპოვა პირველი ადგილი.
გრიგოლ ხუნჯუა

გრიგოლ ხუნჯუა (დ. 1 აპრილი, 1895 — გ. 16 მაისი, 1983) — ქართველი გეოდეზისტი, კარტოგრაფი და პედაგოგი. ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1939), დოცენტი (1939).

ბიოგრაფია
გრიგოლ ხუნჯუამ დაამთავრა თბილისის მუშფაკი გეოდეზია-ტოპოგრაფიის სპეციალობით 1920 წელს.

1924 წელს მუშაობა დაიწყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზოგადგეოგრაფიის და ანთროპოლოგიის კათედრაზე კარტოგრაფის თანამდებობაზე; 1924–28 წლებში მუშაობდა კარტოგრაფიის ინსტიტუტში; 1930 წლიდან ჩაება სახალხო მეურნეობის დარგების განვითარების ღონისძიებებში. ასრულებდა ხიდების და რკინიგზების გეოდეზიური უზრუნველყოფის სამუშაოებს. მისი ხელმძღვანელობით ხიდები აშენდა მტკვარზე (კვათისხევთან), ალაზანზე (ველისციხესთან).
ნენსი მეიერსი

ნენსი ჯეინ მეიერსი (ინგლ. ; დ. 8 დეკემბერი, 1949, ფილადელფია, პენსილვანიის შტატი, ამერიკის შეერთებული შტატები) — ამერიკელი რეჟისორი, მწერალი და პროდუსერი. ცნობილია თავისი ფილმებით რომანტიკული კომედიის ჟანრში, მათ შორის „მახე მშობლებისთვის“ (1998), „შვებულება“ (2006) და „სტაჟიორი“ (2015).

მეიერსი არის სცენარის ავტორი ფილმისა „საიდუმლო ბენიამინი“ (1980), რომლისთვისაც ის „ოსკარის“ ნომინანტი საუკეთესო სცენარისათვის გახდა.

ადრეული ცხოვრება
ნენსი მეიერსი 1949 წელს ფილადელფიაში დაიბადა. იგი ორი ქალიშვილიდან უმცროსი იყო.

12 წლის მოს ჰარტის ავტობიოგრაფიის, „პირველი აქტის“ წაკითხვის შემდეგ, იგი თეატრით დაინტერესდა და ადგილობრივ სპექტაკლებში მონაწილეობის მიღება დაიწყო. 1967 წელს მაიკ ნიკოლსის ფილმი, „კურსდამთავრებული“ ნახა, რამაც სცენარის წერით დაინტერესებისკენ უბიძგა. 1970 წელს დაამთავრა ამერიკული უნივერსიტეტი ჟურნალისტიკის განხრით.

კინო-კარიერა
1970 წელს უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, 22 წლის ასაკში, იგი ლოს-ანჯელესში გადავიდა. რამდენიმე წელი რედაქტორად მუშაობდა, ხოლო 1979 წელს დაწერა თავისი პირველი სცენარი ჩარლზ შიერის ფილმისთვის, სახელწოდებით „საიდუმლო ბენიამინი“. მეიერსი „ოსკარზე“ საუკეთესო სცენარის კატეგორიაში იყო ნომინირებული. ამის შემდეგ მას და შიერს კიდევ რამდენიმე კოლაბორაცია ჰქონდათ. მათ შორისაა ფილმები: „პატარძლის მამა“ (1991) და „პატარძლის მამა 2“ (1995).

1998 წელს შედგა მეიერსის სარეჟისორო დებიუტი ფილმით „მახე მშობლებისთვის“, რომელიც 1961 წლის „დისნეის“ ფილმზე არის დაფუძნებული.

2000 წელს მან თავისი კინოკომპანია, დააარსა.

2006 წელს გამოვიდა მეიერსის მორიგი ფილმი, სახელწოდებით „შვებულება“, რომელშიც მთავარ როლებს კეიტ უინსლეტი და კამერონ დიაზი ასრულებენ. მისი შემდეგი ფილმი იყო 2009 წლის „მარტივი სირთულეები“ განქორწინებულ საცხობის მესაკუთრეზე (მერილ სტრიპი), რომელსაც რომანტიული ურთიერთობა აქვს თავის ყოფილ ქმართან (ალეკ ბოლდუინი). 2015 წელს გამოვიდა „სტაჟიორი“, რომელშიც ენ ჰეთეუეი და რობერტ დე ნირო თამაშობენ.

2017 წელს მეიერსი პროდუსერი იყო ფილმისა „ისევ სახლში“, რომელიც მისი შვილის, ჰეილი მეიერს-შიერის სარეჟისორო დებიუტია. ფილმში მთავარ როლს რიზ უიზერსპუნი ასრულებს.

2020 წლის სექტემბერში ნენსი მეიერმა „პატარძლის მამის“ მესამე ნაწილის შესახებ განაცხადა. პირველი თიზერი 2020 წლის 23 სექტემბერს გამოვიდა. „მინი სიქველის“ სცენარის ავტორი და რეჟისორი ნენსი მეიერსია. ფილმი „“-ში საოჯახო შეკრების შესახებ მოგვითხრობს. ფილმში როლებს ასრულებენ ისეთი ცნობილი მსახიობები, როგორებიც არიან სტივ მარტინი, დაიან კიტონი, კიმბერლი უილიამს-პისლი, კიერან კალკინი, ჯორჯ ნიუბერნი, მარტინ შორტი, ალექსანდრა შიპი და რობერტ დე ნირო. ფილმი 2020 წლის 25 სექტემბერს გამოვიდა.

პირადი ცხოვრება
1980 წელს ნენსი მეიერსი და ჩარლზ შიერი რომში დაქორწინდნენ. ისინი 1976 წლიდან ურთიერთობაში იმყოფებოდნენ. შეეძინათ ორი ქალიშვილი, ენ მეიერს-შიერი და ჰეილი მეიერს-შიერი. 1999 წელს ისინი განქორწინდნენ.

ფილმოგრაფია
ოჩხომურის ჩანჩქერი

ოჩხომურის ჩანჩქერი — ჩანჩქერი საქართველოში, მარტვილის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მიგარიის კირქვულ მასივზე, მდინარე ოჩხომურის სათავეში, ზღვის დონიდან 800 მ სიმაღლეზე. ჩანჩქერის ერთობლივი სიმაღლე 100-120 მ-ია. ჩანჩქერი ტურისტულ-რეკრეაციული თვალსაზრისით საინტერესოა, რაც მნახველზე დიდ შთაბეჭდილებას ტოვებს. ოჩხომურის ჩანჩქერი ბუნების ძეგლია.
ქოლქიოი (პოსოფის რაიონი)

ქოლქიოი — სოფელი პოსოფის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 88 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პოსოფიდან 23 კილომეტრში. 2019 წლის მონაცემებით სოფელში 200 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ყველი (ყუელი). გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის მიხედვით სოფელს ყველი ეწოდება. ამ სოფელში მდებარეობს ყველისციხე. ყველისციხე პირველად ისტორიულ წყაროებში იხსენიება 914 წელს, როდესაც მას არაბები დაესხნენ თავს. 1080 წელს ყველისციხესთან სელჩუკებმა დაამარცხეს მეფე გიორგი .

სოფელი ოსმალებმა დაიპყრეს საუკუნეში და შედიოდა ახალციხის საფაშოს შემადგენლობაში. გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის მიხედვით, სოფელში 1595 წელს 32 კომლი ცხოვრობდა.

ყველი, რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში ოსმალეთის მმართველობაში იყო, რუსეთის ხელში გადავიდა 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს. სოფლის სახელი 1886 წლის რუსულ ჩანაწერებში არის ყველი . იმ დროს სოფელში 450 ადამიანი ცხოვრობდა.

პირველი მსოფლიო ომის დასრულებისა და რეგიონიდან რუსული არმიის გაყვანის შემდეგ, ყველი შევიდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საზღვრებში. 1921 წელს საქართველოში წითელი არმიის შეჭრის დროს თურქულმა ძალებმა აიღეს არდაჰანი და ართვინი, ხოლო დროებით ბათუმი. 1921 წლის 16 მარტს საბჭოთა მთავრობასთან ხელმოწერილი მოსკოვის ხელშეკრულების თანახმად ყველი თურქეთს გადაეცა. მოგვიანებით ეწოდა ქოლქიოი.
ობოლი ბრუკლინი

„ობოლი ბრუკლინი“  — 2019 წელს გამოსული ამერიკული, კრიმინალური დრამა. გადაღებული ჯონათალ ლეთემის 1999 წელს გამოქვეყნებული ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. რეჟისორი და მთავრი როლის შემსრულებელი ედვარდ ნორტონი.

სიუჟეტი
მოქმედება ნიუ-იორკში 1950-იან წლებში ხდება. ფილმის მთავარი გმირი დეტექტივი ლაიონელ ესროგია (ედვარდ ნორტონი), რომელიც ტოურეტის სინდრომით არის ავად. ლაიონელს მახვილი გონება და ფოტოგრაფიული მეხსიერება აქვს, რის გამოც მისი ბოსი ფრენკ მინა (ბრიუს უილისი) დიდ ნდობას უცხადებს. ერთ-ერთი დიდი საქმის წარმოებისას ფრენკს მოკლავენ და მის საქმეს ლაიონელი გააგრძელებს, თან სურს გაარკვიოს თუ რას შეეწირა მისი უფროსი და მეგობარი.
ესროგს ხელჩასაჭიდი ბევრი არაფერი აქვს, სახსოვრად ფრენკის ქუდს დაიხურავს და მცირე მტკიცებულებებით გამოძიებას დაიწყებს. ფრენკის კვალს იგი ჰარლემში, აფრო-ამერიკულ ჯაზ კლუბში მიიყვანს. მიხვდება რომ მისი ბოსი ფერადკანიან ლაურა როუზს უთვალთვალებდა, რომელიც გაბი ჰოროვიცთან მუშაობდა, რომელიც ქალაქის ურბანული განახლებისთვის იბრძვის. ისინი წინააღმდეგნი არიან ღარიბი კვარტლებიდან მოსახლეების გამოდევნის და მათ ხარჯზე ქალაქის განახლების. ლაიონელი ლაურას კვალში ჩაუდგება და აქციაზე მოხვდება, სადაც ხალხი განაშენიანების მთავარ სულისჩამდგმელ მოზეს რენდოლფს (ალეკ ბოლდუინი) დაუპირისპირდება. აქციაზე ერთი კაცი სახელად პოლი (უილიამ დეფო) ღიად დაადანაშაულებს მოზეს დოკუმენტების გაქრობაში და ძალაუფლების ბოროტად გამოყენებაში, დასძენს რომ მოზეს ქალაქის მერზე მეტი უფლებები აქვს. აქციაზე ლაიონელი ლაურას დაუახლოვდება და კლუბამდე მიაცილებს. გოგოს მამას, ბილს, ლაიონელი მოზეს კაცი ეგონება და ცემს. დეტექტივს კლუბის მესაყვირე გადაარჩენს და იქ გაიგებს რომ პოლი მოზეს ძმაა. იგი ლაიონელს აუხნის ყველაფერს და მიახვედრებს რომ ურბანული განახლება დიდი აფიორაა. ლაიონელი ლაურასთან ურთიერთობისას ინტუიციით მიხვდება რომ გოგონა მოზესის შვილია. მოზესი დაიბარეს ლიონელს, შესთავაზებს შეწყვიტოს თვალთვალი და მის გუნდში ჩადგეს. ლაიონელი შემთხვევით ფრენკის ქუდში პენსილვანიის შემნახველი სალაროს გასაღებს იპოვნის, სადაც ლაურას დაბადების მოწმობის საბუთებს ნახავს, რომლითაც მისი მოზეს შვილობა დგინდება. ლაინელი ახალ ბოსს ტონის შეხვდება, რომელიც ურჩევს მოზესის შეთავაზება მიიღოს, რადგან ლორას მალე მოკლავენ. ლაიონელი გაიქცევა, გადაარჩენს გოგოს და ქალაქიდან გაიყვანს.
მოზესი ლაიონელს აუზზე შეხვდება, სადაც გამოუტყდება რომ ლაურას დედა მისი მოსამსახურე იყო და გააუპატიურა. ლაიონელი დაემუქრება, რომ გაანებოს ლაურას თავი, თორე ყველაფერს გამოუქვეყნებს.
მეორე დღეს ლაიონელი სანაპიროზე, ფრენკის მიერ დატოვებულ სახლში გაემგზავრება, სადაც ლაურა ელოდება.

მსახიობები
ჯილდოები
ბელა ტარი

ბელა ტარი (უნგრ. ; დ. 21 ივლისი, 1955, პეჩი, უნგრეთი) — უნგრელი რეჟისორი და სცენარისტი. მის ფილმებში ხშირად გვხვდება ფილოსოფიური თემები.

მან თავისი სადებიუტო ფილმი 1977 წელს გამოუშვა, სახელწოდებით „ოჯახური ბუდე“.

ადრეული ცხოვრება
ბელა ტარი 1955 წლის 21 ივლისს პეჩში დაიბადა, მაგრამ უნგრეთის დედაქალაქ ბუდაპეშტში იზრდებოდა. მამამისი სცენის დიზაინერი იყო, ხოლო დედამისი 50 წლის განმავლობაში სუფლიორად მუშაობდა თეატრში. როცა ტარს 14 წელი შეუსრულდა, დაბადების დღეზე მამამისმა კამერა აჩუქა.

16 წლიდან კინემატოგრაფით დაინტერესდა. იღებდა მოკლემეტრაჟიან ფილმებს.

17 წლის ასაკში, როცა ჯერ კიდევ სკოლაში სწავლობდა, იგი მემარცხენე რადიკალ მოძრაობებში ჩაერთო, რის გამოც კომუნისტურმა მთავრობამ მას უნივერსიტეტში სწავლა აუკრძალა. ტარს ფილოსოფიის შესწავლა სურდა.

კინო-კარიერა
16 წლის ასაკიდან ტარი იღებდა მოკლემეტრაჟიან ფილმებს. მათი უმეტესობა დოკუმენტური იყო. ფილმები უნგრეთის ღარიბ საზოგადოებას და მათ პრობლემებს ეხებოდა. თავისი სტილისა და დოკუმენტური ფილმების გადაღების შესახებ, ტარმა 2016 წელს -სთან მიცემულ ინტერვიუში ასე უპასუხა: „...როცა ფილმის გადაღებას ასრულებ, ახალი კითხვა გიჩნდება. ხოლო ახალი კითხვისთვის ძველი პასუხი არ გამოდგება, სწორედ ასე, ნაბიჯ-ნაბიჯ იზრდები და ანვითარებ შენს სტილსა თუ ენას“.

1977 წელს, 22 წლის ასაკში ბელა ტარმამ თავისი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმის, სოციალური რეალიზმის ჟანრის, „ოჯახური ბუდეს“ გადაღება დაიწყო. ამაში ტარს უნგრელი კინოს თეორიტიკოსი, მისი მენტორი, ბელა ბალაჟი ეხმარებოდა. ფილმს დამოუკიდებელი სტუდია, იღებდა. ტარმა „ოჯახური ბუდე“ ექვს დღეში მცირე ფინანსებითა და არაპროფესიონალი მსახიობების მონაწილეობით გადაიღო. საბოლოოდ, „ოჯახური ბუდე“ 1979 წელს გამოვიდა და ტარი პირველი უნგრელი რეჟისორი გახდა, რომელსაც ამ ასაკში სრულმეტრაჟიანი ფილმი ჰქონდა გამოშვებული. მასში მთავარ როლს ირენ ჟაჟკი ასრულებს. იგი ტარის სხვა ფილმებშიც ჩნდება, მათ შორისაა „ეშმაკის ტანგო“ (1994) და „ვერკმეისტერის ჰარმონია“ (2000).

„ოჯახურმა ბუდემ“ 1979 წელს მანჰეიმის საერთაშორისო კინოფესტივალზე გრან პრი მიიღო.

ბელა ტარი არის 1980 წელს დაარსებული სტუდიის, „ “-ს ერთ-ერთი დამფუძნებელი. სტუდიაში ერთიანდებოდნენ ადამიანები, რომლებიც შორს იყვნენ მეინსტრიმული კინოსგან და პოლიტკორექტულობისაგან. მალევე იგი უნგრეთის ყველაზე მნიშვნელოვანი კინოსტუდია გახდა.

1981 წელს ტარმა თავისი შემდეგი ფილმი, „აუტსაიდერი“ გამოუშვა, 1982 წელს კი მუშაობა ახალ პროექტზე დაიწყო, სახელწოდებით „კონტაქტები პატარა სახლში“.

„ვერკმეისტერის ჰარმონიის“ (2000) შემდეგ ტარმა ბელგიელი ავტორის, ჟორჟ სიმენონის მოთხრობის, ადაპტაციის გადაღება დაიწყო, სახელწოდებით „კაცი ლონდონიდან“. იგი 2005 წლის მაისში კანის კინოფესტივალზე უნდა გამოსულიყო, მაგრამ წარმოება ფილმის პროდუსერის, ჰუმბერტ ბალსანის მოულოდნელი თვითმკვლელობის გამო გადაიდო. საბოლოოდ, ფილმის პირველი ჩვენება 2007 წლის კანის კინოფესტივალზე გაიმართა და 2008 წელს იგი მსოფლიოს მასშტაბით გავრცელდა.

ფილმოგრაფია
სრულმეტრაჟიანი ფილმები
დავით ანდღულაძე (რეჟისორი)

დავით ანდღულაძე (დ. 11 იანვარი, 1956, თბილისი — გ. 19 დეკემბერი, 2020) — ქართველი რეჟისორი.

1982 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი.

1982-1985 წლებში მუშაობდა საქართველოს ტელევიზიაში რეჟისორად. 1985 წლიდან იყო კოტე მარჯანიშვილის თეატრის რეჟისორი. სულხან-საბა ორბელიანის „სიბრძნე სიცრუისას“ მიხედვით დადგა „თათვალი“, ილია ჭავჭავაძის „განდეგილი“, ნიკოლოზ ბარათაშვილის „ბედი ქართლისა“, გრიგოლ რობაქიძის „გრაალის მცველნი“. მისი სპექტაკლი „ოცდამეთვრამეტე“ წარდგენილი იყო სახელმწიფო პრემიაზე.

წლების განმავლობაში იყო ახმეტელის თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი. „რკინის თეატრის“ დამფუძნებელი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, „ხელოვნების ცენტრის“ დამფუძნებელი და დირექტორი, საქართველოს შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი.
ჩარლი დამელიო

ჩარლი დამელიო (დ. 1 მაისი, 2004, ნორუოლკი, აშშ) — ამერიკელი ინტერნეტ-სელებრითი, ტიკ-ტოკერი და მოცეკვავე. არის ყველაზე მეტი მიმდევარის მქონე ტიკ-ტოკერი. მას „“-ზე 100 მილიონზე მეტი მიმდევარი ჰყავს. დამელიო არის მეორე ყველაზე მაღალანაზღაურებადი ტიკ-ტოკერი. ტიკ-ტოკზე ვიდეობის ატვირთვა დაიწყო 2019 წელს. დამელიო არის პირველი ვინც მოახერხა პლატფორმაზე 100 მილიონი მიმდევარის მოგროვება. ჰყავს და, დიქსი დამელიო.
ჯონ კარპენტერი

ჯონ ჰოვარდ კარპენტერი (ინგლ. ; დ. 16 იანვარი, 1948, კარტჰეიჯი, ნიუ-იორკის შტატი, ამერიკის შეერთებული შტატები) — ამერიკელი კინორეჟისორი, პროდუსერი, მსახიობი, სცენარისტი და კომპოზიტორი. მიუხედავად იმისა, რომ კარპენტერს ბევრი სხვადასხვა ჟანრის ფილმი გადაუღია, იგი მაინც თავის 1970-1980-იანებში გამოშვებულ ნამუშევრებთანაა ასოცირებული, რომელთა უმეტესობაც საშინელებათა ან სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრშია.

კარპენტერის ყველაზე ცნობილ ფილმებს შორისაა: „ბნელი ვარსკლავი“ (1974), „თავდასხმა მე-13 უბანზე“ (1976), „რაღაც“ (1982), „ქრისტინე“ (1983), „სიბნელის პრინცი“ (1987), „ისინი ცხოვრობენ“ (1988).

ადრეული ცხოვრება
ჯონ კარპენტერი 1948 წლის 16 იანვარს კერტჰეიჯში, ნიუ-იორკის შტატში, ამერიკის შეერთებულ შტატებში დაიბადა. იგი მილტონ ჯინ კარტერისა და მუსიკის პროფესორის, ჰოვარდ რალფ კარპენტერის შვილია. 1956 წელს კარპენტერი, მისი მშობლები და ძმა, ჯონი, ნიუ-იორკიდან კენტუკის შტატში გადავიდნენ. რეჟისორმა სწორედ იქ გაატარა თავისი ბავშვობა. კარპენტერი ბავშვობიდან დაინტერესებული იყო მუსიკითა და კინოხელოვნებით; განსაკუთრებით უყვარდა ჰოვარდ ჰოუკსისა და ჯონ ფორდის ფილმები.

კარპენტერი დასავლეთ კენტუკის უნივერსიტეტში სწავლობდა, მაგრამ 1968 წელს სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტში გადავიდა. აქ იგი 1968 წლიდან 1972 წლამდე კინემატოგრაფის შესახებ ესწრებოდა კურსებს. სწორედ სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტში გაიცნო მან პროდუსერი და სცენარისტი დენ ო'ბანონი, რომელიც მალევე მისი საუკეთესო მეგობარი გახდა.

კინო-კარიერა
1970 წელს მას კოლაბორაცია ჰქონდა პროდუსერ ჯონ ლონგენეკერთან. კარპენტერი თანასცენარისტი, რეჟისორი და კომპოზიტორი იყო ფილმისა, სახელწოდებით „ბრონკო ბილის მკვდრეთით აღდგომა“ (1970). ფილმმა „ოსკარი“ მოიპოვა საუკეთესო მოკლემეტრაჟიანი ფილმის კატეგორიაში.

1975 წელს კარპენტერმა თავისი პირველი დამოუკიდებელი სრულმეტრაჟიანი ფილმი, „ბნელი ვარსკლავი“ გადაიღო. სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრში გადაღებული ეს ნამუშევარი ოთხი ასტრონავტის შესახებ მოგვითხრობს, რომლებსაც აქვთ მისია, გაანადგურონ არასტაბილური სამყაროები.

1978 წელს გადაღებული „ჰელოუინი“ კარპენტერის ყველაზე წარმატებული ფილმია. ფილმისთვის მუსიკაც ასევე კარპენტერის მიერ არის შექმნილი და მას „ “ ეწოდება.

1981 წელს კარპენტერმა გამოუშვა ფილმი, სახელწოდებით „გაქცევა ნიუ-იორკიდან“. მასში მთავარ როლებს დოლანდ პლესენსი, ადრიენ ბარბი, ტომ ატკინსი, ჩარლზ სიფერსი, ფრანკ დუბლდეი, კურტ რასელი, ჰარი დინ სტენტონი, ლი ვან კლიფი და ერნესტ ბორგნინი ასრულებენ. იგი კრიტიკულად და კომერციულად წარმატებული გამოდგა.

2010 წლის 13 სექტემბერს ტორონტოს საერთაშორისო კინოფესტივალზე მისი ფილმის, „პალატა“ პრემიერა შედგა. 2015 წლის 3 თებერვალს გამოვიდა კარპენტერის მუსიკალური ალბომი, სახელწოდებით „ “.

პირადი ცხოვრება
კარპენტერი თავის მომავალ ცოლს, ადრიენ ბარბის 1978 წელს, ფილმის გადაღებებზე შეხვდა, სახელწოდებით „ვიღაც მიყურებს!“. ისინი 1979 წლის 1 იანვარს დაქორწინდნენ და 1984 წლამდე ქორწინებაში იმყოფებოდნენ. ბარბი თამაშობდა კარპენტერის ფილმში, სახელწოდებით „ნისლი“. ასევე ჰქონდა მცირე როლი ფილმში „გაქცევა ნიუ-იორკიდან“. წყვილს 1984 წელს შვილი, ჯონ კოდი კარპენტერი შეეძინათ.

1990 წელს კარპენტერი პროდუსერ სენდი კინგზე დაქორწინდა. კინგი კარპენტერის გვიანდელი ფილმების პროდუსერია, მათ შორის: „სიგიჟის ხახაში“ (1994), „დაწყევლილთა სოფელი“ (1995), „ვამპირები“ (1998) და „მარსის მოჩვენებები“ (2001).

ფილმოგრაფია
სრულმეტრაჟიანი ფილმები
ესპანეთის პრიმერა დივზიონი 2009-2010

ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი 2009-2010 — ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის 79-ე გათამაშება. სეზონი დაიწყო 2009 წლის 29 აგვისტოს და დასრულდა 2010 წლის 16 მაისს. რიგით 20-ედ ჩემპიონობა მოიპოვა „ბარსელონამ“ რომელსაც სამი ქულით ჩამორჩა მადრიდის „რეალი“. ჩემპიონატიდან გავარდნენ „ვალიადოლიდი“, „ტენერიფე“ და „ხერეზი“.
ეშმაკის დორბლი და სხვა მოთხრობები

ეშმაკის დორბლი და სხვა მოთხრობები — არგენტინელი მწერლის, ხულიო კორტასარის მოთხრობები კრებული. თავდაპირველად დაიბეჭდა მაგარი ყდით და სახელწოდებით: „თამაშის დასასრული და სხვა მოთხრობები“. კრებულში შემავალი მოთხრობა „ეშმაკის დორბლი“ მიქელანჯელო ანტონიონის ფილმის, ფოტოგადიდება შთაგონების წყარო გახდა:

შინაარსი
აქსოლოტლი
მიტაცებული სახლი
შორეული
ციკლადების კერპი
წერილი სენიორიტას პარიზში
ყვითელი ყვავილი
ბაღების უწყვეტობა
გულაღმა გატარებული ღამე
ბესტიარიუმი
ზეცის კარიბჭე
ეშმაკის დორბლი
თამაშის დასასრული
მდევარი
საიდუმლო იარაღი
ფიფა-ს საუკეთესო ფეხბურთელი ქალი

ფიფა-ს საუკეთესო ფეხბურთელი ქალი — ყოველწლიური საფეხბურთო ჯილდო, რომელიც ფიფა-ს მიერ გადაეცემა წლის საუკეთესო ფეხბურთელს ქალთა შორის. საუკეთესო ფეხბურთელის შერჩევა ხდება ფიფას წევრ ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებთა მწვრთნელების და კაპიტნების გამოკითხვის საფუძველზე. თითოეულ პიროვნებას საშუალება აქვს დაასახელოს სამი პიროვნება და მიენიჭოს მათ 5, 3 ან 1 ქულა, გამარჯვებულის გამოვლენა ხდება ქულების საერთო რაოდენობის საფუძველზე. ფიფა-ს საუკეთესოთა დაჯილდოების ფარგლებში ასევე აჯილდოებენ საუკეთესო ფეხბურთელ ვაჟს, საუკეთესო მწვრთნელს, როგორც ვაჟთა, ასევე ქალთა ფეხბურთში, ასახელებენ წლის სიმბოლურ გუნდს, საუკეთესო გოლის ავტორს და სხვა.

ფიფა 1991 წლიდან ატარებდა საფეხბურთო დაჯილდოებას სახელწოდებით ფიფა-ს წლის ფეხბურთელი , რომელიც თავდაპირველად მხოლოდ ვაჟ ფეხბურთელებს გადაეცემოდა, ხოლო 2001 წლიდან ასევე აჯილდოებდნენ ფეხბურთელ ქალებსაც. 2016 წლიდან კი ფიფა-მ ახალი დაჯილდოება დააარსა, ამჯერად ფიფა-ს საუკეთესო ფეხბურთელის სახელწოდებით.
გამარჯვებულები