iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ყუბის ეკონომიკა

ყუბის ეკონომიკა — მოიცავს ისეთ სფეროებს, როგორიცაა სოფლის მეურნეობა, მშენებლობა, მრეწველობა და ტრანსპორტი.

2013 წლის სექტემბერში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა ხელი მოაწერა ბრძანებას „ყუბის რაიონის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების დაჩქარების დამატებითი ზომების შესახებ“.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2004 წლის 11 თებერვლის #24 დადგენილებით, რატიფიცირებული იყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის რეგიონების სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების სახელმწიფო პროგრამა (2004-2008). პროგრამის თანახმად, ყუბის რაიონის განვითარების განსახორციელებლად 81-მდე ღონისძიება იქნა ჩატარებული.

ყუბა-ხაჩმაზის ეკონომიკური ზონის მეწარმეებისთვის კონცესიური სესხები 1,2 მილიონი მანათით გასცა ეროვნული მეწარმეობის დახმარების ფონდმა.

სოფლის მეურნეობა
ბოსტნეულისა და ხილის წარმოება ყუბაში სოფლის მეურნეობის ძირითადი ნაწილია. მოსახლეობა დაკავებული აგრეთვე ხორბლის მოყვანით და მესაქონლეობით.

რეგიონში გავრცელებულია ისეთი კულტურები, როგორიცაა მზესუმზირა, კარტოფილი, ყურძენი, მარცვლეული, შაქრის ჭარხალი, თხილი, ბროწეული, ზეითუნის ზეთი და სხვ. ვაშლის ყოველწლიური ფესტივალი ტარდება ქალაქში ყოველ შემოდგომაზე.

ყუბაში იზრდება ცხვრის სპეციალური ჯიშები, მათი ბამბა ადგილობრივი ბეწვის ინდუსტრიისთვის გამოიყენება.

2011 წელს ძირითადი პროდუქციის წარმოების ჯამურმა ღირებულებამ შეადგინა 213,183.0 ათასი მანატი, 2012 წელს 259,659.5 ათასი მანატი, 2013 წელს 226,257.9 ათასი მანათი,  226,425.3 ათასი მანათი კი 2014 წელს, ხოლო  191418, 5 ათასი მანათი 2015 წელს.

4 წლის განმავლობაში, 2011 წლიდან 2015 წლამდე, სოფლის მეურნეობის პროდუქტების, სატყეო და თევზჭერის პროდუქტების საერთო ღირებულება გაიზარდა 17.4% -ით.

ხორციელდება პროექტი ახალი ელექტროსადგურების მშენებლობის შესახებ, მოსახლეობის ელექტროენერგიის საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად.

მრეწველობა
ყუბის ინდუსტრიის ბირთვი არის მსუბუქი ინდუსტრია და კვების მრეწველობა. ელექტროსადგურები მძიმე ინდუსტრიის განუყოფელი ნაწილია.

მსუბუქი ინდუსტრია წარმოდგენილია ხალიჩების დამზადებით და ადგილობრივი კერვის ქარხნებით. რეგიონში ხალიჩების დამზადება კვლავ დიდ ადგილს იკავებს, როგორც ტრადიციაა.

ტრანსპორტი
რუსეთთან ბაქო-ყუბას მაგისტრალის სიგრძეა 208 კმ, ხოლო მთლიანი ღირებულება 493.3 მილიონი აშშ დოლარია. გზის მშენებლობა დაიწყო 2018 წლის ზაფხულში, აზერბაიჯანული კომპანია – ის მხარდაჭერით.

ყუბა-გონაგქენდის გზაზე ხიდების მშენებლობა გრძელდება.

ყუბა-ხაჩმაზის ეკონომიკურ რეგიონში გადის მაგისტრალები, სატელეკომუნიკაციო ხაზები, ნავთობისა და გაზსადენების მიწოდება. აზერბაიჯანის რუსეთის ფედერაციასთან დამაკავშირებელი საკომუნიკაციო ხაზები გადის ამ რეგიონში.
95 (რიცხვი)

ოთხმოცდათხუთმეტი — ოთხმოცდამეთხუთმეტე ნატურალური რიცხვი. არის ოთხმოცდათოთხმეტის მომდევნო და ოთხმოცდათექვსმეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 95. 95 არის კენტი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „ოთხმოცდათხუთმეტი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ოთხი ოცი და თხუთმეტი (იგულისხმება ოთხმოცდაათზე ხუთი ერთეულით მეტი).
ჩხიკვთის წმინდა გიორგის ეკლესია

ჩხიკვთის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩხიკვთაში. მდებარეობს სოფლის დასავლეთით. აგებულია საუკუნეში.

ეკლესია გამოირჩევა მაღალი პროპორციებით. ცილინდრული კამარის მცირე ფრაგმენტებია შემორჩენილი. კონქი კარგად გათლილი კვადრებითაა გადაყვანილი. დარბაზის გრძივი თაღები შედარებით პატარა ზომის ქვებითაა ნაშენი. საბჯენი თაღები ბაზალტის კრონშტეინებს ეყრდნობა. სამხრეთ ფასადზე რელიეფური ჯვარი და ასომთავრული წარწერაა.
ვაკის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1117/1118 ან 1341
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი =41.606069478315334
| გრძედი =44.46893399303478
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ვაკის ეკლესია — განვითარებული შუა საუკუნეების არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაკეში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, ძველი სასაფლაოს ტერიტორიაზე.
არქიტექტურა
ეკლესია დარბაზული ტიპისა. გეგმაში წარმოადგენს სწორკუთხედს (7,6 3,9 მ), აღმოსავლეთით ნალისებური ფორმის კონქით დამთავრებული ღრმა აფსიდით, რომელსაც ძირში დაბალი და ვიწრო საფეხური გასდევს. შესასვლელი მოთავსებულია სამხრეთ კედლის დასავლეთ მონაკვეთში. კარი შიგნიდან თაღოვანია, გარედან არქიტრავული. განათების წყაროს სამი ვიწრო თაღოვანი სარკმელი შეადგენს, რომლებიც განლაგებულია აღმოსავლეთის, სამხრეთისა და დასავლეთის კედლებზე. ეკლესია გადახურულია ცილინდრული კამარით. ეკლესიის გარეთა კედლები შემოსილია თლილი კვადრატებით. ფასადები მარტივია. ერთასფეხურიან ცოკოლზე მდგომი ბრტყელი კედლები პროფილის მქონე უჩუქურთმო კარნიზით მთავრდება. სამი სარკმლიდან მხოლოდ აღმოსავლეთისაა მორთული ორიგინალური წნული მოჩარჩოებით. ქვის კანკელისაგან ეკლესიის ინტერიერში მხოლოდ ფრაგმენტებიღაა დარჩენილი, იგი ეკლესიის აგების თანადროული უნდა იყოს. ინტერიერი შელესილი და მოხატული იყო.
წარწერა
ვაკის ეკლესიის აღმოსავლეთი სარკმლის თავზე ამოკვეთილია ცხრასტრიქონიანი ასომთავრული წარწერა, რომელიც ძლიერ დაზიანებულია. წარწერაში მოხსენიებულია ტაძრის ქტიტორი ასფან სვიერელის ასული და „მეფეთა მეფე აფხაზთა, ქართუელთა, კახთა, რანთა და სომეხთა“ (სახელი რთულად განირჩევა), რომლის მეფობის 27-ე ინდიქტიონსაც აუგიათ ეკლესია ღვთისმშობლის სახელზე. წარწერა 1950 წელს გამოაქვეყნა პარმენ ზაქარაიამ, რომელმაც ეკლესია სტილისტური ნიშნებით საუკუნის დასაწყისს მიაკუთვნა, წარწერაში მოხსენიბულია მეფე გიორგი ბრწყინვალედ მიიჩნია და, ამდენად, ტაძარი 1341 წლით დაათარიღა. 2020-იან წლებში წარწერის ხელახალი შესწავლის შემდეგ მიიჩნიეს, რომ ეკლესია აუგიათ წმ. იოანე ნათლისმცემლის სახელზე დავით აღმაშენებლის დროს, 1117/1118 წელს:
ჰაფნიუმის ტეტრაბრომიდი

ჰაფნიუმის ტეტრაბრომიდი — არაორგანული ნივთიერება ფორმულით 4. არის უფერო, დიამაგნიტური, ტენიანობის მიმართ მგრძნობიარე მყარი ნივთიერება. ჰაფნიუმის ტეტრაბრომიდი ჰაფნიუმის ყველაზე გავრცელებული ბრომიდია. მისი მოლეკულის სტრუქტურა, ძალიან ჰგავს ცირკონიუმის ტეტრაბრომიდის სტრუქტურას, სადაც ტეტრაედრის ცენტრში მოთავსებულია (ჰაფნიუმის ატომი), განსხვავებით ჰაფნიუმის ტეტრაქლორიდისგან.
სერჯო გორი

სერჯო გორი (; დ. 24 თებერვალი, 1946, მილანი, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. 1970 წლის მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი იტალიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

კარიერა
საკლუბო კარიერა
საკლუბო დონეზე სხვადასხვა დროს იცავდა იტალიური საფეხბურთო კლუბების: მილანის „ინტერნაციონალეს“, „ვიჩენცას“, „კალიარის“, „იუვენტუსის“, „ვერონასა“ და „სანტ-ანჯელოს“ ღირსებას.

სანაკრებო კარიერა
1970 წელს იტალიის ეროვნული ნაკრების რიგებში სამი შეხვედრა ითამაშა.
მსოფლიო ჩემპიონატზე
სერჯო გორიმ 1970 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ერთ შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა მექსიკის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ.

მიღწევები
საკლუბო
ინტერნაციონალე
სერია : 1964–65, 1965–66
ევროპის ჩემპიონთა თასი: 1964–65
საკონტინენტთაშორისო თასი: 1965
კალიარი
სერია : 1969–70
იუვენტუსი
სერია : 1976–77
უეფა-ს თასი: 1976–77
სანაკრებო
იტალია
მსოფლიო ჩემპიონატი
ვიცე-ჩემპიონი: 1970
არაორგანული ნივთიერებები

არაორგანული ნივთიერებები — ქიმიური ნაერთები რომლებიც არ შეიცავენ - ბმებს, ისინი არიან ნივთიერებები რომლებსაც არ აქვთ ისეთი თვისებები როგორც ორგანულ ნივთიერებებს სწორედ ეს განასხვავებთ მათ ერთმანეთისგან.

დედამიწის ქერქის უმეტესი ნაწილი სწორედ არაორგანული ნივთიერებებისგან შედგება, თუმცა დღესაც მიმდინარეობს დედამიწის მანტიის სიღრმეების კვლება.

ნაერთები, რომლებიც შეიცავენ ნახშირბადს ყოველთვის არ არიან ორგანულები, მაგალითად ნახშირბადშემცველი არაორგანული ნივთიერებებია: ნახშირბადის მონოქსიდი, ამონიუმის ციანატი, ალუმინის კარბიდი და ა.შ. ფუნქციური ჯგუფებიდან ციანატები, ციანიდები, კარბონატები,კარბიდები და თიოციანატები.
გია გულუა

გიორგი (გია) აბიბოს ძე გულუა (დ. 20 თებერვალი, 1956, ზუგდიდი — გ. 20 აპრილი, 1994, თბილისი) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი, აფხაზეთის ომის მონაწილე. ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენის კავალერი (1994).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1956 წლის 20 თებერვალს ზუგდიდში. დაამთავრა ხარკოვის სახანძრო ტექნიკური სასწავლებელი 1976 წელს; 1986 წელს — სსრკ-ის შინაგან საქმეთა სამინისტროს აკადემია. 1992 წლის იანვრიდან — შსს-ის თბილისის სამმართველოს უფროსი. მონაწილეობდა აფხაზეთის ომში (1992-1993). 1992 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება. 4 დეკემბრიდან იყო საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილე და სატრანსპორტო პოლიციის მთავარი სამმართველოს უფროსი. 1994 წელს დაჯილდოვდა ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენით.

1994 წლის 20 აპრილს, გია გულუა ორ თანმხლებ პირთან ერთად, თბილისში, ნუცუბიძის პლატოზე, საკუთარ სახლთან რამდენიმე შეირაღებულმა პირმა ჩაცხრილეს.

დარჩა მეუღლე — ნუცა და ორი ვაჟი: სანდრო და დავითი.

თბილისში, კერძოდ, კრწანისის რაიონში ერთ-ერთი ქუჩა გია გულუას სახელს ატარებს.
გუმაჩი

გუმაჩი, გუმაჩიბაში — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის საზღვარზე. ადმინისტრაციულად მოქცეულია საქართველოს — სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარისა და რუსეთის — ყაბარდო-ბალყარეთის საზღვარზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3805 მ. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონზე, მდინარე ადილსუს ზემოთებიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მწვერვალებს ჩეგეთაუ-ჩანასა და ჯანთუგანს შორის. მწვერვალიდან ჩრდილოეთით იწყება ადილსუს ქედი, რომელიც ყოფს მდინარეების ადილსუსა და ადირსუს ხეობებს და რომელზედაც აღმართულია გუმაჩის უღელტეხილი. კალთებიდან ეშვება მყინვარი გუმაჩი და ჯანყუათი. ყარაჩაი-ბალყარული ენიდან მწვერვალის სახელწოდება ითარგმნება, როგორც „ტილოთი ჩამოკიდებული მწვერვალი“.
ხელისუფლების დანაწილება

ხელისუფლების დანაწილება (მეორენაირად ხელისუფლების დანაწილების პრინციპი) — პოლიტიკურ-სამართლებრივი თეორია და პრაქტიკა, რომლის თანახმადაც ტირანიის თავიდან ასაცილებლად, სახელმწიფო ხელისუფლება რამდენიმე ერთმანეთისგან დამოუკიდებელ შტოს შორის უნდა გადანაწილდეს. ხელისუფლების დანაწილების იდეა ძველი რომიდან იღებს სათავეს და შუა საუკუნეების ევროპაში კვლავ აქტუალური გახდა სამეფო ძალაუფლების აბსოლუტიზმის თავიდან აცილების გზების ძიებაში. თანამედროვე სახით დოქტრინა ჩამოაყალიბეს ინგლისელმა ფილოსოფოსმა ჯონ ლოკმა (1632-1704) და შემდგომ ფრანგმა განმანათლებელმა, ფილოსოფოსმა და ადვოკატმა შარლ ლუი დე მონტესკიემ (1689-1755).

დემოკრატიულ ქვეყნებში დღესდღეობით ხელისუფლების დანაწილება ორი მიმართულებით ხორციელდება - ჰორიზონტალურად და ვერტიკალურად. პირველი გულისხმობს საკანონმდებლო, აღმასრულებელი და სასამართლო ხელისუფლების შტოების გამოყოფას და დამოუკიდებელ ლეგიტიმაციას, ხოლო მეორე – ცენტრალურ, რეგიონულ და მუნიციპალურ ხელისუფლებას (ცენტრალურ, ადგილობრივ მმართველობასა და თვითმმართველობას) შორის უფლებამოსილებათა გადანაწილებას.
აღჯაბადის რაიონი

აღჯაბადის რაიონი — ადმინისტრაციული ერთეული ცენტრალურ აზერბაიჯაში. ცენტრი — ქალაქი აღჯაბადი.

რაიონი ჩამოყალიბდა 1930 წლის 8 აგვისტოს. 1963 წლის 4 იანვარს ლიკვიდირებულ იქნა და შეუერთდა აღდამის რაიონს. 1965 წლის 6 იანვარს კვლავ აღდგა მისი სტატუსი.

რაიონში არის 1 ქალაქი და 45 სოფლის მუნიციპალიტეტი.

ეტიმოლოგია
რაიონის სახელწოდება გამომდინარეობს რაიონული ცენტრიდან, ქალაქ აღჯაბადიდან. ტოპონიმი აღჯაბადი გამომდინარეობს თურქული სიტყვებიდან „აღჯა“ (რუხი) და „ბად“ (ბორცვი). მოცემული ინფორმაცია მტკიცდება რელიეფითა და რაიონის ხედებით.

გეოგრაფია და ბუნება
ტერიტორია ესაზღვრება ჩრდილო-დასავლეთით ბარდას, ჩრდილო-აღმოსავლეთით ზარდაბს, აღმოსავლეთით ბეილაგანს, სამხრეთით კი ფიზულის, სამხრეთ-დასავლეთის ხოჯავენდს და დასავლეთის მხრიდან აღდამის რაიონებს.

აღჯაბადის რაიონი მდებარეობს მტკვარ-არაქსის და ყარაბაღის დაბლობებზე. რაიონის რელიეფი დაბალია, თანდათანობით იზრდება ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთით. აღჯაბადის რაიონის ტერიტორიაზე გავრცელებულია ნაცრისფერ-მდელოური, ნაცრისფერი, მდელოს-რუხი ნიადაგები. ცენტრალურ ნაწილში გვხვდება მარილიანი ნიადაგები. საბჭოთა პერიოდში, რეგიონში მიმდინარეობდა მიწის აღდგენა და სანიაღვრე სამუშაოები. გვხვდება სტეპური და ნახევრად უდაბნოს ტიპის მცენარეები. პეიზაჟები ძირითადად ნახევრად უდაბნოსია. რეგიონის ტერიტორიაზე მყოფი ცხოველებიდან ცხოვრობენ  მგლები, გარეული ღორი, მელა, კურდღლები და სხვები. ფრინველთაგან - მტრედი, ხოხობი და სხვა. ტერიტორიაზე მდებარეობს აღ-გიოლის ეროვნული პარკი, რომელშიც 15 სახეობის ცხოველია, თევზის 20 სახეობაა და მცენარეების 40 სახეობა.

კლიმატი ზომიერია, მშრალი, სუბტროპიკული. იანვრის საშუალო ტემპერატურაა 1.2 - 1.7 ° , ივლისში - 25 ° . საშუალო წლიური ნალექი 300-500 მმ.

რაიონის ეკონომიკა
საბჭოთა პერიოდში, რეგიონში ვითარდებოდა ძირითადად სოფლის მეურნეობა, ბამბის, პირუტყვის (ძირითადად ცხვრის) და საერთო მეურნეობის გაზრდილი ბრუნვა.

კულტურა, განათლება და ჯანმრთელობა
1932 წლიდან რაიონში გამოიცემოდა სოციალური და პოლიტიკური გაზეთი „არანი“. 1936 წელს რაიონში დაიწყო რადიო მაუწყებლობა.
ბენო ჰუვე

ბენო ჰუვე (; დ. 9 მაისი, 1946, ენსხედე, ნიდერლანდები) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი, მცველი. თამაშობდა ასევე, ნახევარმცველის პოზიციაზეც. იცავდა „ენსხედესა“ და „ტვენტეს“ ღირსებას.

კარიერა
ფეხბურთის თამაში 1964 წელს, საფეხბურთო კლუბ „ენსხედეში“ დაიწყო. 1965 წლიდან „ტვენტეს“ რიგებშია. გუნდის შემადგენლობაში პირველად როტერდამის „სპარტას“ წინააღმდეგ გამართულ ნიდერლანდების უმაღლესი საფეხბურთო ლიგის — ერედივიზიის კალენდარულ მატჩში, 1966 წლის 13 მარტს გამოდის მოედანზე. შეხვედრა როტერდამელთა გამარჯვებით, ანგარიშით 4–0 მთავრდება.

იმავე წელს „ტვენტეს“ მთავარი მწვრთნელის პოსტზე კეს რაივერსი ინიშნება. ახალი მწვრთნელის მოსვლის შემდეგ ბენო ჰუვე მალევე იმკვიდრებს გუნდის ძირითად შემადგენლობაში ადგილს. 1966–67 წლების საფეხბურთო სეზონზე „ტვენტეს“ მაისურით 25 შეხვედრას თამაშობს და ერთი ბურთი გააქვს.

1972 წლის 13 და 27 სექტემბერს მონაწილეობა მიიღო თბილისის „დინამოსა“ და „ტვენტეს“ შორის გამართულ უეფა-ს თასის გათამაშების 1/32 ფინალის ორივე შეხვედრაში. პირველი მატჩი თბილისში, „ლოკომოტივის“ სტადიონზე გაიმართა და „დინამოელთა“ გამარჯვებით, ანგარიშით 3–2 დასრულდა. ხოლო საპასუხო შეხვედრა, რომელიც ენსხედეს „დიკმანის“ სტადიონზე შედგა, მასპინძლებმა მოიგეს ანგარიშით 2–0 და შემდეგ ეტაპზე გავიდნენ.

ბენო ჰუვე ნიდერლანდების ეროვნული ჩემპიონატის ფარგლებში გამართულ თავის ბოლო ოფიციალურ შეხვედრას „ტვენტეს“ შემადგენლობაში 1973 წლის 22 აპრილს, ჰერტოგენბოსის „დენ ბოსხის“ წინააღმდეგ ატარებს. ხოლო უკანასკნელად კლუბის ღირსებას უეფა-ს თასის გათამაშების ფარგლებში, იმავე წლის 22 აპრილს, მიონხენგლადბახის „ბორუსიასთან“ გამართულ ნახევარფინალურ შეხვედრაში იცავს.

საკლუბო სტატისტიკა
მარგარეტ ინგლისელი

მარგარეტ ინგლისელი (; დ. 29 სექტემბერი, 1240 — გ. 26 თებერვალი, 1275) — პლანტაგენეტთა დინასტიის წარმომადგენელი. ინგლისის მეფე ჰენრი -ისა და დედოფალ ელეანორ პროვანსელის ქალიშვილი. შოტლანდიის დედოფალი 1251-1275 წლებში როგორც მეფე ალექსანდრე -ის პირველი მეუღლე.

ბიოგრაფია
მარგარეტი დაიბადა 1240 წლის 29 სექტემბერს უინძორის სასახლეში, ლონდონში. იგი იყო ინგლისის მეფე ჰენრი -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ელეანორ პროვანსელის უფროსი ქალიშვილი. უკვე 1244 წელს, მამამისმა იგი შოტლანდიის მეფე ალექსანდრე -ზე დანიშნა. 1251 წლის 26 დეკემბერს, იორკში შედგა მარგარეტისა და ალექსანდრე -ის ქორწინება, რის შემდეგაც იგი შოტლანდიის დედოფალი გახდა. აღსანიშნავია, რომ მის მზითვს 5,000 მარკი შეადგენდა.

მათი ქორწინება მეტად უიღბლო აღმოჩნდა, რის გამოც მთელი ცხოვრება მშობლებს უჩიოდა, რომ არ შეეძლო ქმრის გვერდით ცხოვრება და რომ იგი თითქმის ტყვე იყო. ამის გამო, მარგარეტმა რამდენჯერმე თქვა დედასთან ვიზიტზე უარი. 1255 წელს ინგლისის მეფემ თავად გადაწყვიტა პირადად ჩასულიყო შოტლანდიაში და საკუთარი ქალიშვილისათვის უკეთესი პირობების შექმნა მოეთხოვა. მეფე ჰენრისთან ერთად, მარგარეტს ასევე ესტუმრნენ დედამისი ელეანორი და მისი უმცროსი და, ბეატრის ინგლისელი. ამის შემდეგ იგი რეგულარულად ჩადიოდა ხოლმე ინგლისში. 1257 წელს იგი დაესწრო თავისი ძმის, ედუარდ -ის მეფედ კურთხევას.

ალექსანდრე მას ნებას რთავდა, რომ როდესაც მოესურვებოდა ჩასულიყო ინგლისში, რის გამოც მან თავისი პირველი შვილი, მარგარეტი 1261 წელს სწორედ ლონდონში, უინძორის სასახლეში გააჩინა.

1275 წელს დედოფალი მარგარეტი დასნეულდა და ამავე წლის 26 თებერვალს გარდაიცვალა კუპარის სასახლეში, შოტლანდიაში, 34 წლის ასაკში. ამის შემდეგ მისი ქმარი მეორედ დაქორწინდა ფრანგ დიდგვაროვანზე.

შვილები
მარგარეტი (1261-1283), ცოლად გაჰყვა ნორვეგიის მეფე ერიკ -ს, რომელთა ქალიშვილი მარგარეტიც გახდა შემდეგში შოტლანდიის პირველი ქალი მონარქი;
ალექსანდრე (1264-1284), გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
დეივიდი (1272-1281), გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
ბეატრის ინგლისელი

ბეატრის ინგლისელი (, ; დ. 24 ივნისი, 1242 — გ. 24 მარტი, 1275) — პლანტაგენეტთა დინასტიის წარმომადგენელი. ინგლისის მეფე ჰენრი -ისა და დედოფალ ელეანორ პროვანსელის ქალიშვილი. ბრეტანის ჰერცოგ ჟან -ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
ბეატრისი დაიბადა 1242 წლის 24 ივნისს ბორდოში, საფრანგეთში. იგი იყო ინგლისის მეფე ჰენრი -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ელეანორ პროვანსელის შუათანა ქალიშვილი. მიუხედავად იმისა, რომ საკუთრივ ბეატრისის ცხოვრებისა და საქმიანობის შესახებ ცოტა რამაა ცნობილი, მან დიდი სარგებელი მოუტანა ინგლისს. 1260 წელს, მისი ქორწინება ბრეტანის ჰერცოგ ჟან -ზე, დაეხმარა ინგლისს საფრანგეთთან ალიანსის შექმნაში, რამაც რიჩმონდის ოლქი ინგლისის გვირგვინში შეიყვანა.

ბეატრისისა და ჟანის ქორწინება მამამისს, მეფე ჰენრი -ს დაეხმარა ინგლისის სამხრეთში გაემყარებინა პოზიციები და ანგევინების იმპერიის აღდგენისათვის დაეწყო ბრძოლა. იგი ჟან -თან ერთად იბრძოდა პუატუს შემომტკიცებისათვის, მაგრამ დამარცხდა. ბეატრისმა ასევე დიდი როლი ითამაშა ბარონთა აჯანყებისას სიმონ დე მონფორის დამარცხების საქმეში. მისმა დაუღალავმა შრომამ შედეგი გამოიღო და ანგევინთა იმპერიამ არსებობა მამამისის გარდაცვალებამდე, ანუ 1272 წლამდე განაგრძო.

ბეატრისი გარდაიცვალა 1275 წლის 24 მარტს ლონდონში, 32 წლის ასაკში. მის შემდეგ ჟანს მეორე ცოლი აღარ შეურთავს.

შვილები
ბეატრისსა და ჟანს სულ ექვსი შვილი შეეძინათ:
არტურ (1261-1312), ბრეტანის ჰერცოგი, იქორწინა ორჯერ და შეეძინა მომავალი ჰერცოგი ჟან ;
ჟანი (1266-1334), რიჩმონდის გრაფი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
მარი (1268-1339), ცოლად გაჰყვა სენ-პოლის გრაფ გი -ს;
პიერი (1269-1312), ლეონის ვიკონტი, გარდაიცვალა უცოლ-შვილოდ;
ბლანში (1271-1327), ცოლად გაჰყვა გრაფ ფილიპ არტუელს;
ალიენორი (1275-1342), ფონტევროლის აბატისა;
ედმუნდი (ლანკასტერის ერლი)

ედმუნდ ზურგმოხრილი (; დ. 16 იანვარი, 1245 — გ. 5 ივნისი, 1296) — პლანტაგენეტთა დინასტიის წარმომადგენელი. ინგლისის მეფე ჰენრი -ისა და დედოფალ ელეანორ პროვანსელის ვაჟი. ლანკასტერისა და ლეიცესტერის პირველი ერლი. აქტიურად იყო ჩაბმული ჯვაროსნულ ლაშქრობებში.

ბიოგრაფია
ედმუნდი დაიბადა 1245 წლის 16 იანვარს ლონდონში. იგი იყო ინგლისის მეფე ჰენრი -ისა და მისი ცოლის, დედოფალ ელეანორ პროვანსელის უმცროსი ვაჟი.

1253 წელს, რომის პაპმა ინოკენტი -მ გამოთქვა ინიციატივა, რომ ედმუნდი სიცილიის მეფედ და პუატუს გრაფად დაესვათ, თუმცა საბოლოოდ მისი მცირეწლოვანების გამო მოლაპარაკებები ჩაიშალა. ამის სანაცვლოდ მას ჩესტერის ერლის ტიტული მიენიჭა. მას ეს წოდება მალევე ჩამოერთვა, რადგანაც სიცილიისა და გერმანიის მეფე კონრად გარდაიცვალა, რის გამოც თავიდან დაიწყო ტახტისათვის ბრძოლა, ეს წოდება კი მის უფროს ძმას, ედუარდს გადაეცა.

მიუხედავად იმისა, რომ მან ვერასდროს მოახერხა სიცილიაში გამეფება, 1265 წელს ბიძის, სიმონ დე მონფორის დაღუპვის შემდეგ მან მემკვიდრეობით მიიღო ლეიცესტერისა და ლანკასტერის ერლობა. 1267 წლიდან მან დიდი ადგილ-მამულები მიიღო უელსში, რასაც იქაურ დიდებულებთან დაპირისპირება მოჰყვა.

1271 წელს იგი თავის უფროს ძმასთან, ედუარდთან ერთად პალესტინაში იმყოფებოდა და მონაწილეობდა მეცხრე ჯვაროსნულ ლაშქრობაში. სწორედ ამ ბრძოლის შემდეგ მიიღო მან თავისი მეტსახელი „ზურგმოხრილი“.

წმინდა მიწიდან დაბრუნების შემდეგ ედმუნდის რეზიდენციად გროსმონტის სასახლე იქცა, სადაც დიდი სარეკონსტრუქციო სამუშაოები ჩაატარა. სწორედ ამ ადგილას, 1281 წელს დაიბადა მისი ვაჟი ჰენრი, რომლის შვილთაშვილიც იყო ინგლისის მომავალი მეფე ჰენრი .

რამდენიმე წელიწადში ედმუნდი პლანტაგენეტების სამეფო არმიის მთავარსარდლად დაინიშნა და თავისი დომენის გასაზრდელად ალყა შემოარტყა ქალაქ ბორდოს, თუმცა დამარცხდა. იგივე განმეორდა გიენის სხვა ქალაქებშიც. საბოლოოდ მან თავი ქალაქ ბაიონს შეაფარა საფრანგეთის სამხრეთში, ესპანეთის საზღვართან ახლოს. იგი სწორედ აქ, 1296 წლის 5 ივნისს გარდაიცვალა 51 წლის ასაკში. მისი ნეშტი გადაასვენეს და დაკრძალეს ინგლისში, უესტმინსტერის სააბატოში.

ქორწინება და შვილები
1269 წლის 8 აპრილს ედმუნდი პირველად დაქორწინდა ალბემარლის ერლ უილიამ დე ფორსისა და დევონის გრაფინია იზაბელა დე ფორტიბუსის ქალიშვილ ეველინ დე ფორსზე. ქორწინებიდან ოთხ წელიწადში, 15 წლის ასაკში ეველინი გარდაიცვალა. მისი უეცარი გარდაცვალების მიზეზად გართულებულ მშობიარობას, ან ფეხმძიმობის შეწყვეტის შედეგად გამოწვეულ დაზიანებებს ასახელებენ.

1276 წლის 3 თებერვალს იგი მეორედ დაქორწინდა ნავარის მეფე ანრი -ის ქვრივ ბლანშ არტუელზე, რომელიც იყო არტუას გრაფ რობერ -ისა და მატილდა ბრაბანტელის ქალიშვილი. ამ ქორწინებით ედმუნდის გერი გახდა საფრანგეთისა და ნავარის დედოფალი ჟანა . მასა და ბლანშს სულ ოთხი საერთო შვილი ჰყავდათ:
თომასი (1278-1322), ლანკასტერისა და ლეიცესტერის ერლი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
ჰენრი (1281-1345), ლანკასტერისა და ლეიცესტერის ერლი, ცოლად შეირთო მაუდ ჩაუორთი, რომელთა შვილთაშვილიც იყო ინგლისის მეფე ჰენრი ;
მერი (1284), გარდაიცვალა ჩვილი;
ჯონი (1286-1317), ბეფორტის ლორდი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
ჰენრი ლანკასტერელი (1281-1345)

ჰენრი ლანკასტერელი (; დ. 1281 — გ. 22 სექტემბერი, 1345) — პლანტაგენეტთა დინასტიის წარმომადგენელი. ედმუნდ პლანტაგენეტისა და ბლანშ არტუელის ვაჟი. ლანკასტერისა და ლეიცესტერის ერლი. ინგლისის მეფე ჰენრი -ის დიდი ბაბუა.

ბიოგრაფია
ჰენრი ლანკასტერელი დაიბადა 1281 წელს ინგლისში. იგი იყო ლანკასტერისა და ლეიცესტერის ერლ ედმუნდ პლანტაგენეტისა და მისი მეორე ცოლის, წარსულში ნავარის დედოფალ ბლანშ არტუელის მეორე ვაჟი. მამის მხრიდან მისი პაპა-ბებია იყვნენ ინგლისის მეფე ჰენრი და დედოფალი ელეანორ პროვანსელი, ხოლო დედის მხრიდან მისი ნახევარ-და იყო საფრანგეთისა და ნავარის დედოფალი ჟანა .

1296 წელს მამამისი გარდაიცვალა, რის შემდეგაც მთელი მემკვიდრეობა მისმა ძმამ, თომასმა მიიღო. 1299 წელს, ინგლისის პარლამენტის გადაწყვეტილებით ჰენრი გახდა ლანკასტერის ერლი. 1300 წლის ივლისში მან მონაწილეობა მიიღო კერლავეროკის ალყაშიც.

ბიძამისის, მეფე ედუარდ -ის გარდაცვალების შემდეგ, იგი თავის ძმასთან ერთად მუშაობდა თავისი ბიძაშვილის, მეფე ედუარდ -ის წინააღმდეგ. თომასთან ერთად იგი მონაწილეობდა 1311 წლის ბარონთა ამბოხებაში, რის შემდეგაც მეფე იძულებული გახდა ლონდონიდან გაქცეულიყო, სადაც მხოლოდ 1318 წელს მოახერხა დაბრუნება.

როდესაც თომასი 1322 წელს კვლავ აჯანყდა, ჰენრი მას აღარ გაჰყვა. ეს იმით იყო გამოწვეული, რომ მეფე მას დაჰპირდა, რომ ერთგულების სანაცვლოდ იგი მას მისი ძმის ქონებას მიანიჭებდა. თომასი ამ აჯანყებას ემსხვერპლა, ისე, რომ შვილი არ დარჩა, რის გამოც მთელ მის ქონებას ჰენრი დაეპატრონა, რომელმაც 1324 წელს გრაფის რანკში ამაღლდა. ამის შემდეგ მისი მეფისადმი ერთგულება არც ისე დიდხანს გაგრძელდა. 1327 წელს ჰენრი შეუერთდა დედოფალ იზაბელა ფრანგის კამპანიას, რომელმაც დაატყვევა და გამოკეტა მეფე.

დედოფალ იზაბელას გავლენით იგი დაინიშნა ახალი მეფის, ედუარდ -ის ერთ-ერთ მთავარ მრჩევლად. იგი აქტიურად მონაწილეობდა შოტლანდიელების წინააღმდეგ ბრძოლასა და ასწლიან ომში, თუმცა საბოლოოდ, 1345 წელს მეფემ იგი მოღალატედ სცნო და 22 სექტემბერს სიკვდილით დასაჯა, დედამისი, დედოფალი იზაბელა კი კოშკში გამოკეტა.

შვილები
ჰენრი (1300-1361), ლანკასტერის პირველი ჰერცოგი, ცოლად შეირთო იზაბელ დე ბემონი, რომელთანაც ორი გოგონა შეეძინა, მათ შორის ლანკასტერთა დინასტიის დამაარსებელი ბლანკა ლანკასტერელი, რომლის ვაჟიც იყო მეფე ჰენრი ;
ბლანკა (1305-1380), ცოლად გაჰყვა ლიდელის ბარონ თომას უეიკს;
მაუდი (1310-1377), პირველად იქორწინა ულსტერის ერლ უილიამ დე ბურგზე, მისი დაღუპვის შემდეგ კი ცოლად გაჰყვა ირლანდიის იუსტიციარ რალფ დე უფორდს. მას ორივე მათგანთან ჰყავდა შვილები;
ჯოანი (1312-1345), ცოლად გაჰყვა მოუბრეის ბარონ ჯონ დე მოუბრეის;
იზაბელა (1317-1347), ამესბურის აბატისა;
ელეანორი (1318-1372), პირველად იქორწინა ჯონ დე ბემონზე, მისი დაღუპვის შემდეგ კი ცოლად გაჰყვა არუნდელის ერლ რიჩარდ ფიცალანს;
მერი (1320-1362), ცოლად გაჰყვა ნორთუმბრიის ერლ ჰენრი პერსის;