ლილიტა ოზოლინია

ლილიტა ოზოლინა (; დ. 19 ნოემბერი, 1947, რიგა ლატვიის სსრ, სსრკ – გ. 5 ივნისი, 2023, ლატვია) – საბჭოთა და ლატვიელი თეატრისა და კინოს მსახიობი. სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი და ლატვიის სსრ დამსახურებული არტისტი (1983).

ბიოგრაფია
დაიბადა რიგაში, ინტელიგენტთა ოჯახში. ლილიტას ჰყავდა უფროსი და, ვია. მამა რეპრესირებულ იქნა, დედა და ორი გოგონა ციმბირში გადაასახლეს. მგზავრობისას უფროსი და, რომელიც სამი წლის იყო, გარდაიცვალა.„მამაჩემი, ლატვიელი მფრინავი, რეპრესირებულ იქნა. დედაჩემი მას გაჰყვა გადასახლებაში, ხოლო ჩემი უფროსი და – ვია გარდაიცვალა ერთ-ერთ გადასახლებულთა მატარებელში. ის უბრალოდ გაიყინა“. 1956 წელს მამამისი რეაბილიტირებულ იქნა და ლილიტა დედასთან ერთად ციმბირიდან რიგაში დაბრუნდა.

სკოლის წლებში მედიცინის სწავლა სურდა; საშუალო სკოლაში სწავლის პარალელურად სწავლობდა სამედიცინო სასწავლებელში და ექთანად მუშაობდა რიგის ბავშვთა რესპუბლიკურ კლინიკურ საავადმყოფოში.

ათი წლის ასაკში მან მონაწილეობა მიიღო სინჯებში მწყემსი ქალის როლზე ფილმში „ექო“, მაგრამ როლზე არ აიყვანეს. 8 წლის შემდეგ ლილიტა შევიდა რიგის კინოსტუდიასთან არსებულ კინომსახიობთა სახალხო სტუდიაში.

1966 წლიდან დაიწყო მუშაობა იან რაინისის თეატრში. 1969 წელს ლილიტამ დაამთავრა კინომსახიობთა სტუდია, ხოლო 1971 წელს - ლატვიის ი. ვიტოლსის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიის სამსახიობო განყოფილება.

ამავდროულად, ლილიტამ შეასრულა მისი დებიუტი კინოში, ითამაშა ველტას როლი ფილმში „როცა წვიმა და ქარი ფანჯარაზე აკაკუნებს“ (1967), რომელიც გადაიღო სტუდიის ერთ-ერთმა პედაგოგმა, რეჟისორმა ალოიზ ბრენჩმა. ამას მოჰყვა სხვა კინოროლები. თუმცა, მას პოპულარობა მოუტანა მარტას როლმა ფილმში „გრძელი გზა დიუნებში“ (1980), რომელიც გადაიღო ლილიტას უკვე ერთხელ აღმომჩენმა რეჟისორმა ალოიზ ბრენჩმა. ამ წარმატებას შემდეგში მრავალი როლების შეთავაზება მოჰყვა, მათ შორის იყო მიუზიკლი „სიყვარულის მოკლე ინსტრუქცია“, კომედია „სანტა კლაუსის პირადი ცხოვრება“ (1982), პოლიტიკური დეტექტივი „ორმაგი ხაფანგი“ (1985) და სხვა.

მსახიობი აქტიურად მონაწილეობდა თავისი ქვეყნის სოციალურ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში: 1975 წლიდან - საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი; იყო ლატვიის სსრ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ რიგის კინოსტუდიაში სამუშაო აღარ იყო, მაგრამ თეატრი დარჩა. ლილიტა ოზოლინია მუშაობდა რიგაში ორ სცენაზე: თეატრში „დაილესი“ და რიგის მიხეილ ჩეხოვის სახელობის რუსულ დრამატულ თეატრში.

1994 წელს ლილიტა ოზოლინიამ მონაწილეობა მიიღო რიგის კინომსახიობთა საერთაშორისო ფესტივალის „ბალტიის მარგალიტის“ მუშაობაში და იყო კინოფესტივალის ჟიურის წევრი, რომელსაც თავმჯდომარეობდა სსრკ სახალხო არტისტი ვია არტმანე. 1997 წელს იყო ამ ფესტივალის ჟიურის თავმჯდომარე.

2014 წელს მან შეასრულა საუკუნის გამოჩენილი მხატვრის საყვარლის როლი სპექტაკლში „პიკასოს ქალები“. ეს იყო ოლგა ხოხლოვა, დიაგილევის ჯგუფის ყოფილი ბალერინა და რუსი გენერლის ქალიშვილი.

ოზოლინია გარდაიცვალა 2023 წლის 5 ივნისს ლატვიაში. იგი დაკრძალეს რიგაში, რაინისის სასაფლაოზე, მშობლების გვერდით.

ოჯახი
მამა – არვიდ ოზოლინში (; 1913–1948), პილოტი-გამომცდელი. რეპრესირებულ იქნა სახელმწიფო უსაფრთხოების უწყებების მიერ 1948 წ. დაკრძალულია რიგაში, რაინისის სასაფლაოზე.

დედა – ალბერტინა ოზოლინია (; 1913–2003) მუშაობდა გერმანულ კინოსტუდიაში რეჟისორის ასისტენტად. იგი დაკრძალეს რიგაში, რაინისის სასაფლაოზე, ქმრის გვერდით.

უფროსი და – ვია ოზოლინია, სამი წლის ასაკში გარდაიცვალა ოჯახის ციმბირში დეპორტაციის დროს.

უმცროსი ძმა – ძინტარს ოზოლინში (, 1951-2015; დაკრძალულია რიგაში, რაინისის სასაფლაოზე.

რამდენჯერმე იყო დაქორწინებული.

ქალიშვილი - ლილიანა ოზოლინია (, მუშაობდა ლატვიის სატელევიზიო არხის დირექტორად.

ფილმოგრაფია
1967 : „როცა წვიმა და ქარი ფანჯარაზე აკაკუნებს“ – ველტა
1973 : „შახი ბრილიანტების დედოფალს“ – მაიგა სტრაუტა, ექიმი
1973 : „ოლეგი და აინა“ – აინა
1976 : „სონატა ტბაზე“ – ვია
1979 : „შეწყვეტილი ვახშამი“ – სონია
1980 : „გრძელი გზა დიუნებში“ – მარტა
1982 : „სანტა კლაუსის პირადი ცხოვრება“ – ოლგა
1983 : „სიყვარულის მოკლე ინსტრუქცია“ – ანა
1984 : „აპლოდისმენტები, აპლოდისმენტები…“ – სტუმარი საღამოს წვეულებაზე
1985 : „ორმაგი ხაფანგი“ – ევა
1985 : „შევხვდებით მეტროში“ – ნატაშა
1986 : „ორეული“ – ნინა
2004 : „წითელი კაპელა“ – მადამ მაერი

ჯილდოები და აღიარება
1983 – სსრკ სახელმწიფო პრემია - მარტას როლისთვის სატელევიზიო ფილმში „გრძელი გზა დიუნებში“
1983 – ლატვიის სსრ დამსახურებული არტისტი
2000 – ვია არტმანეს პრემია (მსახიობთა საერთაშორისო ფესტივალი „ბალტიის მარგალიტი“, ლატვია) — ლატვიის კინოში შეტანილი წვლილისთვის
2009 – სამი ვარსკვლავის ორდენის ოფიცერი, ხარისხი (ლატვია)
2013 – საერთაშორისო პრემია „ბალტიის ვარსკვლავი“