iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პიუჰიაიარვი

პიუჰიაიარვი — მუნიციპალიტეტი ნივალა-ჰააპაიარვის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 813 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 459.46 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3.67 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ჰააპაიარვი, კიურუვესი, კიარსიამიაკი, პიელავესი, პიჰტიპუდასი და პიუჰიანტია.
ნივალა

ნივალა — მუნიციპალიტეტი ნივალა-ჰააპაიარვის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 419 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 536.88 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19.73 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ჰააპაიარვი, ჰააპავესი, სიევი და იულივიესკა. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდინარე კალაიოკი მიედინება.
რეისიარვი

რეისიარვი — მუნიციპალიტეტი ნივალა-ჰააპიარვის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 631 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 503.19 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5.55 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ჰააპაიარვი, კინულა, ლესტიიარვი, პიჰტიპუდასი და სიევი.
კიარსიამიაკი

კიარსიამიაკი — მუნიციპალიტეტი ნივალა-ჰააპაიარვის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 467 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 700.91 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3.55 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ჰააპაიარვი, ჰააპავესი, პიუჰიაიარვი, პიუჰიანტია და სიიკალატვა.
ჰააპაიარვი

ჰააპაიარვი — მუნიციპალიტეტი ნივალა-ჰააპაიარვის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 657 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 789.11 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8.69 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ჰააპავესი, კიარსიამიაკი, ნივალა, პიჰტიპუდასი, პიუჰიაიარვი, რეისიარვი, სიევი.
გიონიულაჩანის მეჩეთი

გიონიულაჩანის მეჩეთი ან შუაწყლის მეჩეთი — მეჩეთი არტაანის პროვინციის პოსოფის რაიონის სოფელ გიონიულაჩანში. მეჩეთი აგებულია ძველი ქართული ეკლესიის (შუაწყლის ეკლესია) ნანგრევებზე.

ისტორია
სოფელი გიონიულაჩანი, ადრე ცნობილი იყო როგორც შუაწყალი, ქართული დასახლება ოსმალებმა საუკუნის შუა ხანებში აიღეს. სოფელ შუაწყალის მოსახლეობა 1595 წლის ოსმალეთის საკადასტრო რეესტრის, გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის მიხედვით, შედგებოდა 9 კომლისაგან. ამ პერიოდის ქართული ეკლესია 1909 წელს დაიშალა და მისი ქვები შუაწყალის მეჩეთის მშენებლობაში გამოიყენეს. მეჩეთის კედელზე მოთავსებულია ეკლესიიდან დარჩენილი ქვა, რომელზედაც ქართული წარწერაა ასომთავრული ასოებით. წარწერა ასე იკითხება: სოფლის მაცხოვრებლების ინფორმაციით, დანგრეული ეკლესიის ადგილზე საფლავები იყო.

არქიტექტურა
შუწყლის მეჩეთი არის თითქმის კვადრატული მართკუთხა ნაგებობა ხის ჭერით, მარტივი ნართექსით ჩრდილოეთის შესასვლელთან და მინარეთით, რომელიც მოგვიანებით დაემატა ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში. სამხრეთ, აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადებზე ორი დაბალი მრგვალი თაღოვანი სარკმელია. მეჩეთს შესასვლელი ჩრდილოეთიდან აქვს. მეჩეთის შიდა ხის ელემენტები, ჭერის ჩათვლით, მორთულია გეომეტრიული და ყვავილოვანი მოტივებით გაწყობილი ჩუქურთმებით.
ალექსანდრე ჩხეტია

ალექსანდრე (სანდრო) დავითის ძე ჩხეტია (დ. 1873, სოფ. კორცხელი, ახლანდ. ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი, — გ. 23 სექტემბერი, 1949, ზუგდიდი) — ქართველი პედაგოგი, რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე.

დაამთავრა ხონის საოსტატო სემინარია (1890). შემდეგ მასწავლებლობდა ზუგდიდის მაზრის სოფლებში, თუმცა ხელისუფლების წარმომადგენლების ზეწოლით იძულებული გახდა ქუთაისში გადასულიყო სამუშაოდ. 1902 წელს ქუთაისში გახსნა კერძო სასწავლებელი, სადაც მასწავლებლებად იმ დროის ცნობილ პედაგოგებს იწვევდა; 1903 წელს კი მისი ინიციატივით ზუგდიდში ქალთა კერძო პროგიმნაზია გაიხსნა. რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს იყო სოციალისტ-ფედერალისტების პარტიაში, აქტიურად მონაწილეობდა რევოლუციურ მოძრაობაში ზუგდიდის მაზრაში, რის გამოც მისი სკოლა დახურეს. 1908 წელს დააპატიმრეს, მაგრამ ქუთაისის ციხიდან გაიქცა. 1911 წელს კვლავ შეიპყრეს და ირკუტსკის გუბერნიაში სამუდამო გადასახლება მიუსაჯეს. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ სამშობლოში დაბრუნდა და 1940 წელს ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესებამდე ზუგდიდის საშუალო სკოლებში განაგრძო მუშაობა. დაწერა და საქართველოს სახალხო განათლების სახელმწიფო მუზეუმს გადასცა თავისი ვრცელი მოგონებები, რომლებშიც ასახულია 1895-1920 წლებს შორის საქართველოს სინამდვილეში მომხდარი ამბები, აღწერილია სახალხო განათლების მაშინდელი მდგომარეობა და საზოგადოებრივი ცხოვრების ვითარება.
პეტრე კედია

პეტრე მანუჩარის ძე კედია (? — გ. 13 აგვისტო, 1918, ზუგდიდი) — ქართველი პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე.

სწავლობდა ქუთაისის გიმნაზიაში. რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს იყო სოციალისტ-ფედერალისტური პარტიის აქტიური წევრი ზუგდიდის მაზრაში. რევოლუციური საქმიანობის გამო რამდენჯერმე იყო დაპატიმრებული. 1906 წელს, ალიხანოვ-ავარსკის დამსჯელმა რაზმმა მოულოდნელად გადაწვა მისი მდიდრული მამაპაპისეული სახლ-კარი. მომდევნო წლებში აქტიურად მონაწილეობდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ზუგდიდის განყოფილების მუშაობაში, ზუგდიდის მაზრის კოოპერატივთა კავშირის დაარსებაში.
აკობია

საკუთარი სახელი აკობია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ბეგლარ აკობია — ხალხური მომღერალი, ლოტბარი
ეკა აკობია — საერთაშორისო ურთიერთობების სპეციალისტი
იური აკობია — საჭადრაკო კომპიზიციის ოსტატი
პავლე აკობია — პუბლიცისტი, პოეტი, რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე
შოთა აკობია — პოეტი, მწერალი
შუაწყლის ეკლესია

შუაწყლის ეკლესია — ქართული ეკლესია ისტორიული სამცხის რეგიონში, არტაანის პროვინციის პოსოფის რაიონში, თურქეთი. ეკლესია დაანგრიეს და მის ადგილას ააგეს გიონიულაჩანის მეჩეთი.

სოფელი შუაწყალი იყო ქართული დასახლება, რომელიც ოსმალებმა საუკუნის შუა ხანებში დაიპყრეს. სოფელ შუაწყალის მოსახლეობა 1595 წლის ოსმალეთის საკადასტრო რეესტრის, გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის მიხედვით, შედგებოდა 9 კომლისაგან. შუაწყალის ეკლესია მდებარეობდა დღევანდელი სოფლის დასახლების ჩრდილოეთ ნაწილში. სოფლის მაცხოვრებლების მიერ მოწოდებული ინფორმაციით, ეკლესიის სტრუქტურა 1910 წლამდე შემორჩა. ამ დროს ეკლესია დაანგრიეს და მისი ქვებით აშენდა შუაწყლის მეჩეთი. ეკლესიის ირგვლივ სასაფლაოც იყო.

მეჩეთის კედლის წყობაში გამოყენებულია ეკლესიის ქვები, რომელზედაც ქართული წარწერაა ასომთავრული ასოებით. წარწერა ასე იკითხება: წარწერა განეკუთვნება - საუკუნეებს და ეკლესიის აშენებასაც ამ პერიოდში ვარაუდობენ.
მარიცა ნადლიშეკ ბარტოლი

მარიცა ნადლიშეკ ბარტოლი ( ; დ. 10 თებერვალი , 1867, ტრიესტე, ავსტრიის იმპერია — გ. 3 იანვარი , 1940, ლუბლიანა, იუგოსლავია ) — სლოვენიელი მწერალი. 1897 წლიდან 1899 წლამდე იყო თავისივე დაარსებული გავლენიანი ქალთა ჟურნალის -ს რედაქტორი

1919 წელს,როდესაც მშობლიური ქალაქი ტრიესტი იტალიის მმართველობის ქვეშ მოექცა, მარიცა იძულებული გახდა ლუბლიანაში გადასახლებულიყო, სადაც დაუბრუნდა ქორწინების გამო შეწყვეტილ ჟურნალისტური საქმიანობას. იცავდა სლოვენიური ნაციონალიზმისა და ფემინიზმის იდეებს.

ადრეული წლები და განათლება
მარიცა ნადლიშეკი დაიბადა 1867 წელს ტრიესტში, რომელიც იმ დროს ავსტრიის იმპერიის შემადგენლობაში შედიოდა. მამა, ტრიესტის სლოვენური თემის წარმომადგენელი, მუშაობდა მიწის ამზომველად.

სლოვენიელ ქალებს არ ჰქონდათ პროფესიის ფართო არჩევანის საშუალება, ამიტომ მარიცა 1882 წელს შევიდა გორიციის პედაგოგიურ კოლეჯში. სწავლის დროს იგი დაინტერესდა სლოვენური ლიტერატურით, ასევე მოახერხა სლოვენიის ინტელიგენციის წრეებთან დაახლოება. 1886 წელს სკოლის დამთავრების შემდეგ დაბრუნდა ტრიესტში, სადაც პედაგოგიური საქმიანობით დაკავდა ქალაქის გარეუბნის სკოლებში.

ლიტერატურული საქმიანობა
მასწავლებლად მუშაობისას ნადლიშეკი ჩაერთო ტრიესტის ლიტერატურულ ცხოვრებაში, წერდა სტატიებსა და მოთხრობებს. მისი პირველი ესსე, რომელიც 1888 წელს გამოქვეყნდა გაზეთ - ში ხაზს უსვამდა ქალების როლს სლოვენიის ნაციონალურ მოძრაობაში. მომდევნო წელს მისი პირველი მოთხრობა " " ("ჩემი მეგობარი") დაიბეჭდა ჟურნალ - ში. რედაქტორის რანგში მან გამოაქვეყნა ცნობილი მწერლების ნაწარმოებები, რომელთა შორის იყვნენ: ვიდა ერაი, კრისტინა შულერი, მარიცა სტრანდ ციზერლი. ვინაიდან ნადლიშეკი თავისუფლად ფლობდა ხორვატულ, გერმანულ და რუსულ ენებს, იგი შეუდგა მთარგმნელობით საქმიანობას. ჟურნალ -ს გვერდებზე, გამოაქვეყნა მიხაილ ლერმონტოვის, ალექსანდრე პუშკინის, ივან ტურგენევისა და ჰაინრიხ ჰაინეს ნაწარმოებების თარგმანები. მისი ნაწარმოებების ქალი გმირები მკვეთრად განსხვავდებოდნენ მაშინდელი სლოვენური ლიტერატურის გმირებისგან, ისინი ეკუთვნოდნენ ბურჟუაზიას და მუშათა კლასს და არ იყვნენ იდეალიზებულნი.

აქტიურობა
სლოვენური ნაციონალიზმისა და ფემინიზმის თემებზე სტატიების წერის გარდა, ნადლიშეკ ბარტოლი აქტიურად იყო ჩართული საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. მე-19 და მე-20 საუკუნეების მიჯნაზე ტრიესტში გამოდიოდა სლოვენი ქალების მთავარი ორგანიზატორის როლში. მიუხედავად იმისა, რომ მას ჰქონდა პოლიტიკურად ზომიერი ლიბერალური შეხედულებები, იმ დროს ასეთი პოლიტიკური აქტივობა რადიკალურად ითვლებოდა. 1887 წელს ნადლიშეკმა მონაწილეობა მიიღო საგანმანათლებლო ორგანიზაციის "წმინდანების კირილესა და მეთოდეს საზოგადოების " ადგილობრივი ქალთა ფილიალის ჩამოყალიბებაში. .

როგორც კი ქალაქში დამკვიდრდა და მოახერხა ოჯახის საარსებო წყაროთი უზრუნველყოფა, ისევ შეუდგა წერას და მთარგმნელობით საქმიანობას. იგი თანამშრომლობდა ქალთა ჟურნალთან , 1931 წლიდან 1934 წლამდე მუშაობდა მის რედაქტორად, ასევე დააარსა ქალთა უფლებების დაცვის ორგანიზაციები . იგი ასევე აქტიურად თანამშრომლობდა იტალიაში დარჩენილ სლოვენელთა უფლებებისთვის მებრძოლ ორგანიზაციებთან.

1927 წელს ნადლიშეკ ბარტოლმა დაიწყო მემუარების წერა სახელწოდებით ("ჩემი ცხოვრებიდან"). 1948 წელს ისინი მწერლის გარდაცვალების შემდგომ გამოქვეყნდა ლიტერატურულ ჟურნალში . ნადლიშეკ ბარტოლი გარდაიცვალა 1940 წელს ლუბლიანაში 72 წლის ასაკში.
უოლასტონის მედალი

უოლასტონის მედალი — სამეცნიერო ჯილდო გეოლოგიის დარგში, რომელსაც გადასცემს ლონდონის გეოლოგიური საზოგადოება. პირველად გადაეცა უილიამ სმითს 1831 წელს. თავდაპირველად მედალი დამზადებული იყო ოქროთი (1831–1845), შემდეგ უოლასტონის მიერ აღმოჩენილი პალადიუმით. მომდევნო ხანებში კვლავ ოქროთი მზადდებოდა (1861–1929) და 1930 წლიდან დღემდე ისევ პალადიუმით. სხვადასხვა დროს უოლასტონის მედლის ლაურეატები იყვნენ: უილიამ სმითი, ლუი აგასისი, ადამ სეჯუიკი, ჩარლზ დარვინი, როდერიკ მერჩისონი, ჩარლზ ლაიელი, ჯეიმზ დენა, ფერდინანდ ფონ რიხტჰოფენი, ედუარდ ზიუსი, ალექსანდრე კარპინსკი, ალექსანდრე ფერსმანი და სხვა. სახელი ეწოდა უილიამ ჰაიდ უოლასტონის პატივსაცემად.
ლევან ფიფია

} უკრაინაში ქართული სათვისტომოს „საქართველო“-ს დამფუძნებელი და პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
ლევან ფიფია დაიბადა 1990 წლის 11 აგვისტოს საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ოჩამჩირის რაიონის სოფელ ჯალში. 1993 წელს, რუსეთის მიერ აფხაზეთის ოკუპაციის შემდეგ, მშობლებთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის ქალაქ ჯვარში, 2002 წლიდან კი ქალაქ თბილისში.

უკრაინის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის მიღებული აქვს ქვეყნის ყველაზე საპატიო არასახელმწიფო ჯილდო — უკრაინის სახალხო გმირის წოდება.
ადეიშვილი

საკუთარი სახელი ადეიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ავთანდილ ადეიშვილი — მწერალი
გიორგი ადეიშვილი — ეკონომისტი
ზურაბ ადეიშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი
თეა ადეიშვილი — ჟურნალისტი
მერაბ ადეიშვილი — ინჟინერი, სახელმწიფო მოხელე
ნოდარ ადეიშვილი — პოეტი
შალვა ადეიშვილი — ფილოსოფოსი
ალიხანოვი

საკუთარი სახელი ალიხანოვი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

აბრამ ალიხანოვი — სომეხი ექსპერიმენტული ფიზიკოსი
ვანო ალიხანოვი (ალიხანაშვილი) — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში
ივანე ალიხანოვი — სპორტსმენი (თავისუფალი, კლასიკური ჭიდაობა)
კონსტანტინე ალიხანოვი — თბილისელი პიანისტი, პედაგოგი
მაქსუდ ალიხანოვ-ავარსკი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი
კონსტანტინე ალიხანოვი

კონსტანტინე მიხეილის ძე ალიხანოვი (დ. 1848, თბილისი, — გ. 1931) — თბილისში მოღვაწე მუსიკოსი, პიანისტი, პედაგოგი.

დაამთავრა თბილისის პირველი გიმნაზია (1868). ფორტეპიანოზე დაკვრას სწავლობდა თბილისში, ე. ეფშტეინთან. 1875 წელს ჩაირიცხა პეტერბურგის კონსერვატორიაში (თ. ლეშეტიცკის საფორტეპიანო კლასი). 1872–1874 წლებში მონაწილეობდა „კავკასიის სამუსიკო საზოგადოების“ კონცერტებში. 1874 წელს ხარლამპი სავანელთან და ალოიზ მიზანდართან ერთად დააარსა თბილისის სამუსიკო (საგუნდო) კლასები, რითაც საფუძველი ჩაეყარა პროფესიულ სამუსიკო განათლებას საქართველოსა და სამხრეთ კავკასიაში. 1876 წლიდან კლასების ბაზაზე შეიქმნა სამუსიკო სკოლა, 1886 წელს — სამუსიკო სასწავლებელი, რომელიც 1917 წელს თბილისის კონსერვატორიად გარდაიქმნა. 1883 წლიდან ალიხანოვი რუსული სამუსიკო საზოგადოების თბილისის განყოფილების დირექტორი იყო.
ხარლამპი სავანელი

ხარლამპი ივანეს ძე სავანელი (დ. 1842, დუშეთი, — გ. 1890, თბილისი) — ქართველი დირიჟორი, მომღერალი, პედაგოგი.

1863 წელს დაამთავრა თბილისის კლასიკური გიმნაზია, 1868 წელს — პეტერბურგის კონსერვატორია (ვოკალის კლასი). პეტერბურგში ყოფნის პერიოდში დაეუფლა საგუნდო ხელოვნებას, ხუთი წელი მღეროდა კონსერვატორიის გუნდში; 1869 წლიდან იყო რუსული სამუსიკო საზოგადოების საგუნდო სიმღერის უფასო კლასების ხელმძღვანელი. 1871 წელს დაბრუნდა საქართველოში და დაიწყო ფართო საზოგადოებრივი მოღვაწეობა. 1873 წელს დააარსა სასიმღერო სკოლა, სადაც სიმღერასთან ერთად ისწავლებოდა ელემენტარული თეორიაც, ახლად დაარსებულ სასწავლებელში მოიწვია რუსეთიდან დაბრუნებული კონსტანტინე ალიხანოვი და ალიოზ მიზანდარი. სამეულის ინიციატივით საფუძველი ჩაეყარა პროფესიულ სამუსიკო განათლებას საქართველოსა და სამხრეთ კავკასიაში. ამავე პერიოდში გაიხსნა „სამუსიკო კლასები შეღავათიან ფასებში“, რომელიც 1876 წელს გადაკეთდა სამუსიკო სკოლად, 1880 წელს — სამუსიკო სასწავლებლად, ხოლო 1917 წელს მის ბაზაზე გაიხსნა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია.
ჰაილუოტო

ჰაილუოტო — კუნძული და მუნიციპალიტეტი ოულუს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 952 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 200.53 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.75 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. ჰაილუოტო ოულუს მოპირდაპირედ მდებარე ქალაქია ბოტნიის ყურეში. ოულუსა და ჰაილუოტოს შორის მანძილი 53 კმ-ია. ფინეთის კუნძულებს შორის ჰაილუოტო მესამე ადგილზეა სიდიდის მიხედვით, ალანდისა და კიმიიონსაარის შემდეგ.
კემპელე

კემპელე — მუნიციპალიტეტი ოულუს ქვერეგიონში, ფინეთში. მდებარეობს ოულუდან 11 კმ-ით, ოულუს აეროპორტიდან 7 კმ-ით სამხრეთით. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 19 358 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 110.32 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 176 ადამიანია 1 კმ²-ზე. ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მუნიციპალიტეტი 1867 წელს დაარსდა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ლიმინკა, ოულუ და ტიურნიავია.
ლიმინკა

ლიმინკა — მუნიციპალიტეტი ოულუს ქვერეგიონში, ფინეთში. მდებარეობს ოულუდან 25 კმ-ით სამხრეტით. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 238 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 651.71 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 16.07 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: კემპელე, ლუმიიოკი, მუჰოსი, ოულუნსალო, სიიკაიოკი, სიიკალატვა, ტიურნიავია, ვაალა. ლიმინდა 1477 წელს დაარსდა. ხალხური გადმოცემების მიხედვით, მუნიციპალიტეტის სახელწოდება გამოგონილი გიგანტის, ლიმისგან, წარმოდგება.

დაძმობილებული ქალაქები
ნიოს მუნიციპალიტეტი, ესტონეთი
ანდრიაძე

საკუთარი სახელი ანდრიაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ზურაბ ანდრიაძე — ფიზიკოსი, პოლიტიკოსი
თეიმურაზ ანდრიაძე — მათემატიკოსი, პოლიტიკოსი
ირაკლი ანდრიაძე — ინჟინერი, სახელმწიფო მოხელე, პოლიტიკოსი
ნიკოლოზ ანდრიაძე — ინფექციონისტი
როლანდ ანდრიაძე — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა)
ნოდარ ჩაჩანიძე

ნოდარ ჩაჩანიძე (დ. 27 ოქტომბერი, 1929, ჭიათურა — გ. 1998) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1979), ჭიათურის საპატიო მოქალაქე.

ბიოგრაფია
1954 წელს დაამთავრა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი. 1955-1957 წლებში იყო საქართველოს ფილარმონიის მსახიობი. 1957 წლიდან ა. წერეთლის სახელობის ჭიათურის სახელმწიფო დრამატული თეატრის მსახიობია. თეატრში შესრულებული აქვს სხვადასხვა ხასიათის როლები. მათ შორის გამოირჩევა: საბა (გ. ხუხაშვილის „ცხოვრება კაცისა“), ხარიტონი (პ. კაკაბაძის „კოლმეურნის ქორწინება“), კირილე, ოტია ქამუშაძე (დ. კლდიაშვილის „სამანიშვილის დედინაცვალი“, „ქამუშაძის გაჭირვება“), ჟამთაბერი (გ. ჯაფარიძის „ჟამთაბერის ასული“), გოროდნიჩი (გოგოლის „რევიზორი“), ნოდარი (ა. ბელიაშვილის „შვიდკაცა“), გიორგი (რ. თაბუკაშვილის „რაიკომის მდივანი“) და სხვა. გადაღებულია ფილმებში: „სამანიშვილის დედინაცვალი“ (კირილე), „ბათა ქექია“ (ბათა) და სხვა.

საქართველოს პრეზიდენტის 1997 წლის 13 ოქტომბრის №572 ბრძანებულებით, თეატრალური ხელოვნების განვითარების საქმეში შეტანილი დიდი წვლილისათვის, ნოდარ ჩაჩანიძე ღირსების მედლით დაჯილდოვდა.

ნოდარ ჩაჩანიძე გარდაიცვალა 1998 წელს. 2000 წლის 27 ოქტომბერს, მისი დაბადების დღეს, ჭიათურის თეატრის წინ, სკვერში, მსახიობის თეთრ მარმარილოში გამოკვეთილი ბიუსტი დაიდგა მისი სახელისა და ღვაწლის უკვდავსაყოფად.

ფილმოგრაფია
1977 — „სამანიშვილის დედინაცვალი“ — კირილე (რეჟ. ელდარ შენგელაია)
1978 — „ბათა ქექია“ — ბათა (რეჟ. ლეილა გორდელაძე)
1981 — „გამოაღეთ ფანჯრები“ — (რეჟ. დევი აბაშიძე)

ჯილდოები და აღიარება
1967 — საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
1979 — საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი
1980 — საქართველოს თეატრალური საზოგადოების პრემია მამაკაცის როლის საუკეთესოდ შესრულებისათვის (საბა იაშვილის როლი სპექტაკლში „დაბრუნება“)
1997 — ღირსების მედალი
1997 — ჭიათურის საპატიო მოქალაქე
ახობაძე

საკუთარი სახელი ახობაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

დომენტი ახობაძე — პოეტი
ვახტანგ ახობაძე — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)
ვლადიმერ ახობაძე — მუსიკათმცოდნე-ფოლკლორისტი
თემურ ახობაძე — პიანისტი
თინათინ ახობაძე — ექიმი
ლადო ახობაძე — პოეტი
მამია ახობაძე — მხატვარი
მერაბ ახობაძე — სამხედრო პირი
ქეთევან ახობაძე — ხელოვნებათმცოდნე
ევა რუტკაი

ევა რუტკაი (  , დ. 31 დეკემბერი, 1927, ბუდაპეშტი, უნგრეთი — გ. 27 სექტემბერი, 1986, ბუდაპეშტი, უნგრეთი) — უნგრელი მსახიობი .

ბიოგრაფია
ევა რუტკაი (დაბად. ევა რაში) დაიბადა 1927 წლის 31 დეკემბერს ბუდაპეშტში. ევა ოჯახში მეექვსე შვილი იყო, თუმცა ზრდასრულ ასაკს მხოლოდ მან და მისმა ძმებმა ივანმა და ოტომ მიაღწიეს. ოჯახს გაჭირვებაში ცხოვრობდა. ევას ორი ძმა თეატრში მსახიობად მუშაობდა. ევა მათ შეუერთდა, როდესაც მხოლოდ ორი წლის იყო. ძმასთან, ივანთან ერთად გამოდიოდა ბუდაპეშტის კომედიის თეატრის სცენაზე, შემდეგ მუშაობდა არტურ ლაკნერის საბავშვო თეატრში. იქ გაიცნო ისეთი ცნობილი უნგრელი მსახიობები, როგორებიც იყვნენ ლილი დარვასი და არტურ ზომლაი .

დამწყებმა მსახიობმა მიიქცია კომედიის თეატრის დირექტორის დანიელ იობმის ყურადღება და გაუფორმა კონტრაქტი 16 წლის ასაკში. ევა რუტკაი მუშაობდა კომედიის თეატრში გარდაცვალებამდე, 1986 წლამდე. გარდა მცირე პერიოდისა (1948 - 1951 წლები), როდესაც ეროვნულ თეატრში თამაშობდა .

1948 - 1986 წლებში. მან მონაწილეობა მიიღო 50-ზე მეტ მხატვრულ ფილმში, თითქმის სამ ათეულ სატელევიზიო ფილმსა და სატელევიზიო სპექტაკლში .

მისი ბოლო სასცენო გამოსვლიდან ექვსი თვის შემდეგ, ევა რუტკაი გარდაიცვალა 1986 წლის 27 სექტემბერს. იგი დაკრძალეს ბუდაპეშტში ფარქაშრეთის სასაფლაოზე.

შემოქმედება
როლები თეატრში
ევა რუტკაის, როგორც პროფესიონალი თეატრის მსახიობის დებიუტი შედგა 1945 წელს კომედიის თეატრში ("ვიგსინჰაზი"), სადაც შეასრულა ემილის როლი ( ტ. უაილდერის "ჩვენი ქალაქი"). მსახიობს პოპულარობა, პირველ რიგში, ლირიკულმა როლებმა მოუტანა, რომელთა შორის უნდა აღინიშნოს, ლუიზა (ფ. შილერის "მოტყუება და სიყვარული" ), როქსანა (ე. როსტანდის "სირანო დე ბერჟერაკი" ), ნატაშა ( ინსცენირება პ. პავლენკოს რომანისა „ბედნიერება“).

დამახასიათებელი გარეგნობა, დახვეწილობა, შინაგანი გარდასახვის სიღრმე ევა რუტკაის შესაძლებლობას აძლევდა ეთამაშა ისეთი მნიშვნელოვანი პერსონაჟები როგორებიცაა: ნატაშა როსტოვა (ლ. ტოლსტოის "ომი და მშვიდობა"), ჯულიეტა ( უ. შექსპირი "რომეო და ჯულიეტა" ი) მეგი ( ტ. უილიამსი " კატა თუნუქის ცხელ სახურავზე " ) ან ზილია ( ე. ხალთაი "მდუმარე რაინდი" ), ასევე ფ. მოლნარაის კომედიური პერსონაჟები.

ევა რუტკაის ბრწყინვალე დრამატული ნიჭის მთავარი მახასიათებლებია კაშკაშა ტემპერამენტი, გარდასახვის ხელოვნება, ფართო სამსახიობო დიაპაზონი.

კინო როლები
კინოეკრანებზე სრულად გამოიხატა მსახიობის აღნიშნული თვისებები. სახასიათო და კომედიურმა როლებმა მსახიობს დიდება და პოპულარობა არა მხოლოდ უნგრეთში, არამედ მის ფარგლებს გარეთაც მოუტანა. მათგან ყველაზე გამორჩეულია — იულიკა ფილმში "ლუდის ჭიქა" (1955), ვიკა ("შუაღამისას", 1957 წ.), კატია — კომედიაში " ჩემი სისულელის ამბავი " (1965), მასწავლებელი მარტა ვეგი — დეტექტივში " ცრუ იზაბელა " (1968), ლენკე — ფილმში " სინდბადი " (1971 წ. ).

პირადი ცხოვრება
1950 წელს ევა რუტკაი დაქორწინდა ეროვნული თეატრის მსახიობ მიკლოშ გაბორზე. წყვილს 1952 წელს შეეძინა ქალიშვილი იულია გაბორი.

1960 წელს, პაველ კოჰაუტის პიესის "ამგვარი სიყვარულის" რეპეტიციაზე მიშკოლცში, ევა რუტკაი შეხვდა გამოჩენილ უნგრელ მსახიობს ზოლტან ლათინოვიჩს. მსახიობებს ერთმანეთი შეუყვარდათ და ერთად ცხოვრობდნენ 1976 წლამდე, ლათინოვიჩის გარდაცვალებამდე .
უილიამ ჰაიდ უოლასტონი

უილიამ ჰაიდ უოლასტონი (; დ. 6 აგვისტო 1766 — გ. 22 დეკემბერი 1828) — ინგლისელი ქიმიკოსი და ფიზიკოსი, რომელიც ცნობილია პალადიუმისა და როდიუმის აღმოჩენით. გამოიგონა კამერა-ლუციდა (1807) და ამრეკლი გონიომეტრი (1809). ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1793). დაამთავრა კემბრიჯის უნივერსიტეტი (1788). მისი ძირითადი შრომები შეეხება ფიზიკის, ქიმიის, ასტრონომიის, მინერალოგიის, კრისტალოგრაფიისა და ბოტანიკის საკითხებს. გეოლოგიის დარგში დაწესებულია უოლასტონის მედალი.
ფრიც ზუბერ-ბიულერი

ფრიც ზუბერ-ბიულერი (; დ. 6 ნოემბერი, 1822, ლე-ლოკლი, ნევშატელის კანტონი, შვეიცარია — გ. 23 ნოემბერი, 1896, პარიზი) — შვეიცარიელი მხატვარი აკადემიური კლასიციზმის სტილში.

ბიოგრაფია
თექვსმეტი წლის ასაკში ის გადავიდა პარიზში, სადაც იპოვა თავისი პირველი მასწავლებელი, ლუი გროსკლოდი. მოგვიანებით ის სწავლობდა ნატიფ ხელოვნებათა სკოლაში და შემდეგ დახვეწა თავისი ტექნიკური უნარები ფრანსუა-ედუარ პიკოსთან, რომელიც მიჰყვებოდა იმ თანამედროვე მხატვრების იმავე შტოს, როგორიცაა ლეონ პერო, ბუგერო და ალექსანდრე კაბანელი. ამის შემდეგ მან გარკვეული დრო გაატარა იტალიაში შთაგონების ძიებაში; შესაძლოა ბერლინშიც სწავლობდა. საზღვარგარეთ გატარებული ხუთი წლის შემდეგ ის დაბრუნდა პარიზში, სადაც დებიუტი შედგა სალონში 1850 წელს. ამის შემდეგ მან სალონებში გამოფინა სხვადასხვა მასალით (ზეთით, პასტელით და აკვარელით) შესრულებული ნამუშევრები.

მისი ნახატი „უდანაშაულობა“ გვიჩვენებს მის რომანტიკულ ხედვას გლეხის ბავშვებზე და მათ გარემოზე. ხატავდა მითოლოგიურ და რელიგიურ საგნებს, ასევე პორტრეტებს. ზუბერ-ბიულერმა გამოფენა მოაწყო შეერთებულ შტატებში პენსილვანიის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში და მნიშვნელოვან წარმატებას მიაღწია. მისი გამოფენები იმართებოდა სალონში (პარიზი) 1891 წლამდე, ამ დროისთვის ევროპული აკადემიური ტრადიცია, რომელსაც იგი წარმოადგენდა, უკვე აყვავებული იყო.

ნამუშევრების გალერეა
რესურსები ინტერნტში
ზუბერ-ბიულერის კატები