აბე ნო ნაკამარო

აბე ნო ნაკამარო (; დ. დაახლ. 698 – გ. დაახლ. 770), ჩინეთში ცნობილი, როგორც ჩაო ჰენგი (, იაპონურად — ჩოკო) — იაპონელი მეცნიერი, სახელმწიფო მოხელე და ვაკას პოეტი ნარას პერიოდიდან. მოწყობილი იყო იაპონეთის საელჩო მისიაში ტანის ჩინეთში, სადაც მრავალი წლის განმავლობაში მსახურობდა, როგორც ჩინეთის სამოქალაქო ადმინისტრაციის ნაწილი და საბოლოოდ გახდა ტანის პროვინციის დუჰუ — პროტექტორატის გუბერნატორი ანანში (თანამედროვე ჩრდილოეთი ვიეტნამი).

ის იყო პრინც ჰიკოფუცუოსი ნო მაკოტოს შთამომავალი, იმპერატორ კოგენის ხაზიდან. ბავშვობიდან გამოირჩეოდა ინტელექტითა და ლიტერატურული ნიჭით, რის გამოც ახალგაზრდობაშივე შეირჩა უცხოეთის საგანგებო მისიაში მონაწილეობისათვის.

ცხოვრება ჩინეთში
717–718 წლებში აბე მონაწილეობდა იაპონიის ოფიციალურ მისია-კენტოში ტანის იმპერიაში, კიბი ნო მაკიბისა და გენბოსთან ერთად. მისი თანამგზავრები იაპონიაში მალევე დაბრუნდნენ, თუმცა ნაკამარომ გადაწყვიტა ჩინეთში დარჩენა, რათა სრულად ჩართულიყო იქაურ აკადემიურ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში.

ჩინეთში მან წარმატებით გაიარა სამოქალაქო სამსახურის იმპერიული შერჩევის პროცესი — ნაბიჯი, რომელიც უცხოელისთვის უკიდურესად იშვიათად იყო შესაძლებელი. დაახლოებით 725 წელს იგი დანიშნეს სახელმწიფო სამსახურში, ხოლო 728 და 731 წლებში დაინიშნა მნიშვნელოვანი ადმინისტრაციულ თანამდებობებზე ლუოიანში. მისი ნიჭი და მრავალმხრივი განათლება განსაკუთრებით დაფასდა ტანის არისტოკრატიულ წრეებში, რის შედეგადაც აბე გახდა იაპონელი, რომელიც ყველაზე მაღალი რანგის ჩინურ მოხელედ მუშაობდა.

დაახლოებით 733 წელს მან მიიღო ტაჯიჰი ჰირონარი — მომავალ იმპერატორ კოკენის ერთ-ერთი მრჩეველი — რომელსაც ხელმძღვანელობდა იაპონიის მორიგი დიპლომატიური მისია. ამ პერიოდიდან აბე ჩინურ-იაპონურ კულტურულ ურთიერთობებში ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფიგურად იქცა.

დაბრუნების მცდელობები
734 წელს აბემ პირველად სცადა სამშობლოში დაბრუნება, თუმცა გემი მოგზაურობის დასაწყისშივე ჩაიძირა და იგი იძულებული გახდა, ჩინეთში დარჩენილიყო. 752 წელს მან კვლავ დაიწყო გზა დაბრუნებისკენ, ფუჯივარა ნო კიოკავას დელეგაციასთან ერთად, მაგრამ ისევ უბედურება დატყდათ: გემი ანანის სანაპიროსთან (თანამედროვე ჩრდილოეთი ვიეტნამი) დაიმტვრა და აბე იძულებით ამ რეგიონში დარჩა, სადაც დროებით მსახურობდა ადგილობრივ ადმინისტრაციაში.

755 წელს იგი საბოლოოდ დაბრუნდა ჩანგანში, თუმცა იმავე წელს დაიწყო ან ლუშანის აჯანყება, რამაც ჩინეთიდან გამოსვლის შესაძლებლობა კიდევ უფრო მეტად შეამცირა. გზები შეფერხებული იყო, ხოლო საზღვაო მგზავრობა — უკიდურესად სახიფათო. შედეგად აბემ გადაიწურა იმედი, რომ ოდესმე შეძლებდა სამშობლოში დაბრუნებას.

761–767 წლებში იგი დაინიშნა დუჰუს, ანუ გუბერნატორ-პროტექტორის, თანამდებობაზე ანანში, დღესდღეობით ჰანოის რეგიონში. კარიერის ამ მწვერვალის შემდეგ იგი დაბრუნდა ჩანგანში და კვლავ გეგმავდა უკან, იაპონიაში ჩასვლას, მაგრამ 770 წელს გარდაიცვალა, დაახლოებით 72 წლის ასაკში.

მეგობრობა და პოეზია
აბე იყო ჩინელი კლასიკური პოეტების — ლი ბაის, ვან ვეის, ჟაო ჰუას, ბაო ქსინისა და ჩუ გუანგსის ახლო მეგობარი. მათი შემოქმედებითი ურთიერთობა ინტელექტუალური დიალოგის ერთ-ერთ იშვიათ ნიმუშად ითვლება იმ ეპოქაში, როდესაც იაპონიასა და ჩინეთს შორის კულტურული კონტაქტი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო.

ნაკამარო ყველაზე ცნობილია თავისი ნოსტალგიური ლექსით, რომელიც შევიდა ანთოლოგიაში „ჰიაკუნინ იშუ“. ლექსი გამოხატავს მის მონატრებას ნარას მიმართ — სამშობლოს, სადაც ვერასდროს დაბრუნდა:

„როდესაც ღამით ვუყურებ უკიდეგანო ცას — ნუთუ იგივე მთვარეა,
რომელიც ოდესღაც მიკასა მთის ზემოდან ამოდიოდა
კასუგას წმინდა ადგილისკენ?“

(კოკინ ვაკაშუ 9:406)

კულტურული მემკვიდრეობა
კულტურული მემკვიდრეობა

აბე ნო ნაკამაროს ფიგურა იაპონურ კულტურაში სიმბოლოდ იქცა იმ ადამიანისა, რომელიც უცხო მიწაზე დიდ წარმატებას მიაღწია, მაგრამ სამშობლოზე მონატრება მის ცხოვრებას ბოლომდე სტანჯავდა. მისი ლექსი, რომელიც სავსეა ნოსტალგიითა და შინაგანი ემოციებით, როგორც იაპონიაში, ისე ჩინეთში დღემდე ერთ-ერთ საუკეთესო მაგალითად მიიჩნევა ემიგრანტული ნოსტალგიისა.

მისი შემოქმედება გავლენას ახდენდა როგორც ვაკა პოეზიის განვითარებაზე, ასევე უფრო გვიან, ჰოკუსაისა და იაპონური პოეზიის სხვა ფორმებზე. ჰოკუსაის „ჰიაკუნინ იშუ“ სერიის ხის კვეთაში ნაკამარო ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად გამოსახული პოეტია, რაც ადასტურებს მის დიდ როლს როგორც კლასიკურ პოეზიაში, ისე ვიზუალური ხელოვნების ისტორიაში.

მისი ლექსები განსაკუთრებულ ადგილს იკავებს იაპონური კულტურის თვითმყოფადობის, ემიგრანტული ტკივილისა და სამშობლოს სიყვარულის თემატიკაში. ასევე, ნაკამაროს ცხოვრება და წერილობითი მემკვიდრეობა ხშირად იხსენიება სასწავლო პროგრამებში, როგორც მაგალითი ინტელექტუალური გამორჩეულობისა და კულტურული დიაპლომატიის როლისა. მისი ნაშრომები შთაგონების წყაროა როგორც პოეტებისთვის, ასევე მკვლევრებისთვის, რომლებიც სწავლობენ ნარას პერიოდსა და ჩინეთთან კულტურულ ურთიერთობებს, რაც კიდევ უფრო აძლიერებს მის მნიშვნელობას იაპონური კულტურის ისტორიაში.