iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის ინსტიტუტი

რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის ინსტიტუტი (, ხოლო შემოკლებით ) — რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის სათაო სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება, რომელიც დაკავებულია თანამედროვე ჩინეთის, იაპონიის, ორივე კორეის, ვიეტნამის საერთაშორისო პრობლემებისა და აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონის ეკონომიკური ინტეგრაციის პროცესების შეწავლით.

რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის ინსტიტუტი მდებარეობს მოსკოვში.

რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის ინსტიტუტი არის რუსული აღმოსავლეთმცოდნეობის მემკვიდრე და 200-ზე მეტწლიანი ტრადიციების გამგრძელებელი, რომლის სათავეებთან იდგნენ ისეთი მეცნიერები, როგორებიც იყვნენ იაკინთე (ბიჩურინი), ვასილი ვასილიევი , ვასილი ალექსეევი და ნიკოლაი კონრადი .

რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის ინსტიტუტი შეიქმნა საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის 1966 წლის სექტემბერის დადგენილების საფუძველზე.

გასული 50 წლის განმავლობაში რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის ინსტიტუტი იქცა ერთ-ერთ ყველაზე მსხვილ სამეცნიერო ცენტრად შემდეგ მიმართულებებით კვლევის საქმეში;

ჩინეთის პრობლემების მეცნიერული კვლევა-ანალიზი
იაპონიის პრობლემების მეცნიერული კვლევა-ანალიზი
კორეის ნახევარკუნძულზე არსებული პრობლემების მეცნიერული კვლევა-ანალიზი
აზია-წყნარი ოკეანის რეგიონის სხვადასხვა ქვეყნებთან რუსეთის ურთიერთდამოკიდებულების პრობლემათა მეცნიერული კვლევა-ანალიზი.

ინსტიტუტის სტრუქტურა
რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის შორეული აღმოსავლეთის ინსტიტუტის შემადგენლობაში ფუნქციონირებს 10 სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი:

რუსეთ-ჩინეთის ურთიერთობათა პროგნოზირების შესწავლის ცენტრი (ხელმძღვანელი: ისტორიულ მეცნიერებათა კანდიდატი სერგეი უიანაევი .
ჩინეთის სოციალურ-ეკონომიკური კვლევების ცენტრი (ხელმძღვანელი: ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი ალექსანდრ ოსტროვსკი .
ჩრდილო-აღმოსავლეთ აზიისა და შანხაის თანამშრომლობის ორგანიზაციის სტრატეგიულ პრობლემათა შესწავლის ცენტრი (ხელმძღვანელი: ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი სერგეი ლუზიანინი .
პოლიტიკური კვლევებისა და პროგნოზების ცენტრი (ხელმძღვანელი: პედაგოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი ა. ვინოგრადოვი .
ჩინეთის უახლესი ისტორიისა და რუსეთთან უერთიერთობის შესწავლის ცენტრი (ხელმძღვანელი: ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი ნატალია მამაევა .
ჩინეთის კულტურის შესწავლის ცენტრი (ხელმძღვანელი: ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი ანატოლი ლუკიანოვი .
იაპონიის კვლევის ცენტრი (ხელმძღვანელი: ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი ვალერი კისტანოვი .
კორეის კვლევის ცენტრი (ხელმძღვანელი: ფსიქოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი ალექსანდრ ჟებინი .
ვიეტნამისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის სახელმწიფოთა ასოციაციის შესწავლის ცენტრი (ხელმძღვანელი: ეკონომიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი ვლადიმირ მაზირინი .
სამეცნიერო ინფორმაციისა და დოკუმენტაციის ცენტრი (ხელმძღვანელი: ეკონომიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი ტატიანა გორჩაკოვა .
ფლუიდური და კრისტალური ინტელექტი

ფლუიდური ინტელექტი და კრისტალიზებული ინტელექტი — ეს ორი კონცეფცია 1963 წელს ფსიქოლოგმა რეიმონდ კეტელმა შექმნა. კეტელის ფსიქომეტრიული თეორიის მიხედვით, ზოგადი ინტელექტი იყოფა ორ კონცეფციად: და . ფლუიდური ინტელექტი არის უნარი, რომელიც საჭიროა უჩვეულო პრობლემების გადასაჭრელად და კორელირებულია მნიშვნელოვან უნარებთან, როგორიცაა გააზრება, მსჯელობა და სწავლა. ხოლო კრისტალიზებული ინტელექტი, მოიცავს უნარს, რომელიც გვეხმარება დავასკვნათ მეორადი, ურთიერთდამოკიდებული აბსტრაქციები, მანამდე ნასწავლი პირველადი, ურთიერთდამოკიდებული აბსტრაქციების გამოყენებით.

ისტორია
ფლუიდური და კრისტალიზებული ინტელექტი არიან რეიმონდ კეტელის მიერ კონცეპტუალიზებული კონსტრუქციები. ისეთი დავალებების შესასრულებლად, რომლებიც ზომავენ „ფლუიდურ ინტელექტს“ საჭიროა აბსტრაქტული პრობლემების გადაჭრის უნარი. ასეთი დავალებები მოიცავენ ფიგურების კლასიფიკაციას, ფიგურულ ანალიზს, რიცხვების და ასოების მწკრივებს და მატრიცებს. ორივე, ფლუიდური უნარი და პიაჟეს ოპერატიული ინტელექტი, ეხება ლოგიკურ აზროვნებას. კრისტალიზებული უნარი და პიაჟეს „ყოველდღიური სწავლის მკურნალობა“ ასახავს ადამიანის გამოცდილებას. ფლუიდური და კრისტალიზებული უნარების ერთმანეთთან დამოკიდებულების მსგავსად, პიაჟეს ოპერატიულობა, მისივე „ყოველდღიური სწავლის“ საფუძვლად ითვლება. ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად გამოყენებადი საზომია ფლუიდური უნარებისთვის. ეს არის არავერბალური მრავალ პასუხიანი ტესტი. მოხალისეებმა, ობიექტების წყობის სივრცითი ორგანიზაციის საფუძველზე უნდა დაასრულონ ნახატების სერია, რელევანტური ასპექტების იდენტიფიცირებით და უნდა აირჩიონ ობიექტი, რომელიც იზიარებს ერთ, ან მეტ იდენტიფიცირებულ ასპექტს. ეს დავალება აფასებს მენტალურ რეპრეზენტაციებს შორის ურთიერთდამოკიდებულების შემჩნევის უნარს, ან ურთიერთობით მსჯელობას. პროპოზიციური ანალოგიები და სემანტიკური გადაწყვეტილების დავალებები ასევე აფასებენ ამ უნარებს.

ვუდკოკ–ჯონსონის კოგნიტური უნარების ტესტი, მესამე გამოშვება
ვუდკოკ–ჯონსონის კოგნიტური უნარების ტესტში (-) იზომება ორი ტესტით: კონცეფციის ფორმირება და ანალიზის სინთეზი. კონცეფციის ფორმირების დავალება საჭიროებს ინდივიდის კატეგორიულ აზროვნებას; ანალიზის სინთეზი კი საჭიროებს ზოგად თანმიმდევრულ მსჯელობას.

- კონცეფციის ფორმირება
ინდივიდმა ვიზუალური თავსატეხების ამოსახსნელად, უნდა გამოიყენოს კონცეფციები ფუნდამენტური „წესების“ დასადგენად. თავსატეხები დალაგებული არიან მარტივიდან რთულამდე. სირთულის გაზრდასთან ერთად, ინდივიდმა უნდა იპოვოს მთავარი განსხვავება (ან „წესი“) თავსატეხების ამოსახსნელად, ერთი-ერთზე შედარებების დროს. უფრო რთული დავალებებისთვის, ინდივიდმა უნდა გაითვალისწინოს ორი კონცეფცია: კონცეფცია „და“(მაგალითად, თავსატეხის ამოხსნას სჭირდება კომბინაცია, ანუ ცოტა ისიც და ცოტა ესეც) და კონცეფცია „ან“(მაგალითად, ყუთში ჩატევისთვის, პასუხი უნდა იყოს ან ერთი, ან მეორე). ყველაზე რთული დავალებები საჭიროებენ ფლუიდურ ტრანსფორმაციებს და კოგნიტურ ცვლილებებს მრავალფეროვან კონცეფციურ თავსატეხებს შორის, რომლებზეც ინდივიდმა უკვე იმუშავა.
მარია რესა

მარია ანჯელიტა რესა (; დ. 2 ოქტომბერი, 1963) — ფილიპინელი-ამერიკელი ავტორი და ჟურნალისტი, ფილიპინური ონლაინ მედიაგამოცემის „“-ის თანადამფუძნებელი და აღმასრულებელი დირექტორი, პირველი ფილიპინელი ნობელის პრემიის ლაურეატი, წამყვანი გამომძიებელი რეპორტიორი სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში -ისთვის.

2018 წელს რესა ჟურნალი ტაიმის წლის ადამიანის გამოცემის გარეკანზე მოხვდა; აღნიშნული გამოცემა მსოფლიოს გარშემო ყალბი ამბების წინააღმდეგ მებრძოლ ჟურნალისტებს ეძღვნებოდათ. 2019 წლის 13 თებერვალს რესა დააკავეს კიბერდეზინფორმაციის, კერძოდ ბიზნესმენი ვილფრედო კენგის შესახებ ყალბი ინფორმაციის გავრცელების, ბრალდებით. ჟურნალისტს ბრალი კონტროვერსიული ანტიკიბერდანაშაულის კანონით წაუყენეს. 2020 წლის 15 იანვარს მანილას სასამართლომ იგი დამნაშავედ სცნო, რაც დაგმეს ადამიანის უფლებადამცველმა ჯგუფებმა და მედიის თავისუფლებაზე თავდასხმად მიიჩნიეს. რამდენადაც რესა ფილიპინების პრეზიდენტი როდრიგო დუტერტეს გამოჩენილი კრიკიკოსია, ოპოზიციამ და საერთაშორისო საზოგადოებამ მისი დაპატიმრება და მსჯავრდება შეაფასა, როგორც დუტერტის ხელისუფლების მიერ პოლიტიკურად მოტივირებული ქმედება. რესა ორგანიზაციის „რეპორტიორები საზღვრების გარეშე“ ინფორმაციისა და დემოკრატიის კომისიის წევრია.

რესას 2021 წელს ნობელის პრემია მიენიჭა მშვიდობის დარგში დიმიტრი მურატოვთან ერთად „გაწეული ძალისხმევისთვის გამოხატვის თავისუფლების დასაცავად, რაც დემოკრატიისა და ხანგრძლივი მშვიდობის წინაპირობაა“.
ღორის შიფრი

ღორის შიფრი (, ალტერნატიულად მოიხსენიება, როგორც მასონური შიფრი, ფრიმასონის შიფრი, ნაპოლეონის შიფრი და ტიკ-ტაკ-ტოს შიფრი) — გეომეტრიული, მარტივად ჩანაცვლებადი შიფრი, რომელიც ცვლის ასოებს სიმბოლოებით, რომლებიც არის ბადის ფრაგმენტები. მაგალითი გვიჩვენებს ასოების მინიჭების ერთ-ერთ გზას.

უსაფრთხოება
სიმბოლოების ასოების ნაცლად გამოყენება არ წარმოადგენს დაბრკოლებას კრიპტოანალიზისთვის და ეს სისტემა სხვა მარტივი მონოანბანური ჩანაცვლების სქემების იდენტურია.
შიფრის სიმარტივიდან გამომდინარე ის ხშირად შედის საბავშვო წიგნებში, შიფრებისა და საიდუმლო წერის შესახებ ინფორმაციის მიწოდებისათვის.

ისტორია
ღორის შიფრი მიჩნეულია უძველეს შიფრად და ნათქვამია, რომ წარმოიშვა ებრაული რაბინებიდან. ტომპსონი წერს, რომ არსებობს მტკიცებულება, რომელიც ვარაუდობს, რომ ტამპლიერები ქრისტიანული ჯვაროსნული ლაშქრობების დროს იყენებდნენ ღორის შიფრს.

 & წერენ რომ ის გამოიყენა ინდივიდმა, რომელიც შესაძლოა მასონი ყოფილიყო „მე-16 საუკუნეში მისი პირადი ნაწერების გადასარჩენად.”

1531 წელს კორნელიუს აგრიპამ აღწერა როზენკროიცერული შიფრის ადრეული ფორმა, რომელიც მან მიაწერა არსებულ, ებრაულ კაბალისტურ ტრადიციას. ესაა სისტემა, რომელსაც მოგვიანებით ავტორებმა უწოდეს „მაღაროს კამერების კაბალა“.

ამ შიფრის ვარიაციები გამოიყენებოდა როზენკროიცერული ძმობისა და მასონების მიერ, მაგრამ მასონები ისე ხშირად იყენებდნენ ღორის შიფრს, რომ მას ხშირად მასონების შიფრსაც კი უწოდებდნენ. ჰისინი ამტკიცებს, რომ ეს შიფრი გამოიგონეს მასონებმა. მათ მისი გამოყენება დაიწყეს მე-18 საუკუნის დასაწყისში, რათა შეენარჩუნებინათ თავიანთი ჩანაწერები ისტორიისათვის და ასევე კავშირის შესანარჩუნებლად ლოჟის ლიდერებს შორის. შემორჩენილია მასონების საფლავის ქვები, რომლებზეც გამოყენებულია სისტემა გრავიურისათვის. ყველაზე ძველი მასონის საფლავი, რომელიც გახსნეს 1697 წელს, შეიცავს ღორის შიფრს, რომელიც ასე იშიფრება - „გახსოვდეს სიკვდილი“(" ").

ჯორჯ ვაშინგტონის არმიას ჰქონდა დოკუმენტაცია ამ სისტემის შესახებ, ანბანის რანდომიზირებულ ფორმასთან ერთად. ამერიკის სამოქალაქო ომის დროს სისტემას იყენებდნენ პატიმრები ამერიკის კონფედერაციულ ციხეებში.

არსებობს სხვა სისტემაც, რომელსაც იყენებდნენ მე-17 საუკუნეში როზენკრეისელები, იყენებდნენ ცხრაუჯრიან ერთ ბადეს და ერთიდან სამამდე წერტილს უჯრედში, ასე რომ ანბანის პირველი სამი ასო იქნებოდა ზედა მარცხენა ნაწილში, რასაც მოჰყვებოდა და პორველ ხაზზე, შემდეგ , ,, მეორე ხაზზე და , , მესამეზე. არის სავარაუდოდ შიფრი, რომელსაც იყენებდნენ მე-18 საუკუნის ნეოტამპლარები (თავისუფალი მასონები) და არარელიგიური ტამპლიერ რაინდთა ორდენი მე-17-მე-18 საუკუნეებში ჯვაროსნული ლაშქრობების დროს.
დიმიტრი მურატოვი

დიმიტრი ანდრიას ძე მურატოვი (; დ. 29 ოქტომბერი, 1961) — რუსი ჟურნალისტი, ტელეწამყვანი და რუსულ გაზეთ „ნოვაია გაზეტას“ მთავარი რედაქტორი. 2021 წელს მარია რესასთან ერთად მიენიჭა ნობელის პრემია მშვიდობის დარგში „გამოხატვის თავისუფლების დაცვისთვის, რაც დემოკრატიისა და ხანგრძლივი მშვიდობის წინაპირობაა“.

მურატოვმა 1993 წელს რამდენიმე სხვა ჟურნალისტთან ერთად დააარსა პროდემოკრატიული გაზეთი „ნოვაია გაზეტა“. ის გაზეთის მთავარი რედაქტორი იყო 1995 წლიდან 2017 წლამდე, აღნიშნული თანამდებობა ხელმეორედ 2019 წელს დაიკავა. გაზეთი ცნობილია ისეთი სენსიტიური თემებით, როგორიცაა სამთავრობო კორუფცია და ადამიანის უფლებების დარღვევა. როგორც მთავარმა რედაქტორმა, გამოაქვეყნა ანა პოლიტკოვსკაიას სტატიები, რომლებიც ამოწმებდნენ პუტინის ადმინისტრაციას. ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტის თანახმად, მურატოვმა ხელი შეუწყო „ერთადერთ მართლაც კრიტიკული გაზეთის შექმნას, რომელსაც დღესდღეობით რუსეთში ეროვნული გავლენა აქვს“.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
დიმიტრი მურატოვი დაიბადა 1961 წლის 30 ოქტომბერს, ქალაქ კუიბიშევში (1991 წლიდან — სამარა). ხუთი წელი სწავლობდა კუიბიშევის (ახლანდელი სამარა) სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, სადაც დაინტერესდა ჟურნალისტიკით. კოლეჯში სწავლის დროს დაუკავშირდა ადგილობრივ გაზეთებს და ნახევარ განაკვეთზე მუშაობდა ჟურნალისტიკის სამყაროში.

1983 წლიდან 1985 წლამდე, უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, მსახურობდა საბჭოთა არმიაში საკომუნიკაციო ტექნიკის უსაფრთხოების სპეციალისტად.

ადრეული კარიერა
1987 წელს მურატოვმა მუშაობა გაზეთ „ვოლჟსკი კომსომოლეცის“ კორესპონდენტად დაიწყო. მან მის ზემდგომებზე ისეთი შთაბეჭდილება მოახდინა, რომ პირველი წლის ბოლოს მურატოვი დანიშნეს „კომსომოლსკაია პრავდას“ ახალგაზრდული განყოფილების ხელმძღვანელად, შემდეგ კი ახალი ამბების სტატიების რედაქტორად დააწინაურეს. მურატოვმა „კომსომოლსკაია პრავდა“ 1992 წელს დატოვა.

ჯილდოები
მურატოვს მრავალი ჯილდო მიუღია ჟურნალისტიკაში შეტანილი წვლილისთვის. მან ჟურნალისთა დაცვის კომიტეტისგან 2007 წელს მიიღო -ის პრესის თავისუფლების საერთაშორისო ჯილდო, პრესის თავისუფლების დაცვისას გამოჩენილი სიმამაცისთვის. 2010 წლის 29 იანვარს საფრანგეთის მთავრობამ ჟურნალისტების თავისუფლებისადმი ერთგულებისთვის აღიარა. მას მიენიჭა საპატიო ლეგიონის ორდენი; 2010 წლის მაისში გაემგზავრა ნიდერლანდებში, რათა მიეღო ოთხი თავისუფლების ჯილდო „ნოვაია გაზეტასთვის“. 2016 წელს მურატოვმა მიიღო თავისუფლების ოქროს კალმის ჯილდო გაზეთებისა და ახალი ამბების გამომცემელთა მსოფლიო ასოციაციისგან.

მურატოვს მიენიჭა 2021 წლის ნობელის პრემია მშვიდობის დარგში, ფილიპინელ მარია რესასთან ერთად, „გამოხატვის თავისუფლების დასაცავად, რაც დემოკრატიისა და ხანგრძლივი მშვიდობის წინაპირობაა“. წევრია დემოკრატიული პოლიტიკური პარტიისა „იაბლოკო“.. მოსკოვის კრემლმა მურატოვს ნობელის პრემიის მოპოვება მიულოცა. მურატოვმა განაცხადა, რომ პრიზს ალექსეი ნავალნის გადასცემდა, მისი არჩევანი რომ ყოფილიყო.

გაზეთ „მედუზასთვის“ მიცემულ ინტერვიუში მურატოვმა განაცხადა, რომ მისი ნობელის პრემია ეკუთვნის „ნოვაია გაზეტას“ ყველა ჟურნალისტს, რომლებიც მოკლეს გამოძიებების ჩატარების გამო.
პრეეაკულატი

პრეეაკულატი (ასევე ცნობილია, როგორც პრეეაკულატორული სითხე, კუპერის სითხე და „პრექამი“; ) — გამჭვირვალე, უფერო, ბლანტი სითხე, რომელიც სექსუალური აღგზნების დროს პენისის შარდსაწვეთიდან გამოიყოფა. შემადგენლობის მხრივ ის სპერმის მსგავსია, თუმცა აქვს მნიშვნელოვანი განსხვავებებიც. სითხეში სპერმატოზოიდების შემცველობა ცვალებადია ძალიან დაბლიდან ნულოვანამდე. პრეეაკულატი ლუბრიკანტისა და მჟავას გამანეიტრალებლის როლს ასრულებს.
მანუელ აარონი

მანუელ აარონი (; დ. 30 დეკემბერი, 1935, ტაუნგუ, ახლანდ. მიანმარი) — ინდოელი მოჭადრაკე; ინდოეთის პირველი საერთაშორისო ოსტატი (1961). სრულიად ინდოეთის ჭადრაკის ფედერაციის პასუხისმგებელი მდივანი, ფიდეს ცენტრალური კომიტეტის წევრი (1986-დან). აზიაში პირველი საჭადრაკო ჟურნალის „ “ საპატიო რედაქტორი. ინდოეთის 9-გზის ჩემპიონი (1959–1980). სტოკჰოლმის ზონათაშორისი ტურნირის მონაწილე (1962), დაიკავა 23-ე ადგილი, დაამარცხა ლაიოშ პორტიში და ვოლფგანგ ულმანი. აზიის ქვეყნების საერთაშორისო ტურნირზე (აშხაბადი, 1961) გაინაწილა მე-5–6 ადგილი.
სალამინი

სალამინი — კუნძული საბერძნეთში, მდებარეობს ათენის ახლოს, სარონიკოსის ყურეში. შედის სარონიკის კუნძულების შემადგენლობაში. კუნძულის ფართობია 91,503 კმ², მოსახლეობა 39 283 ადამიანი (2011) შედის ამავე სახელწოდების დიმის შემადგენლობაში, ატიკა. დიმის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სალამინი.

ისტორია
ძვ. წ. - საუკუნეებში კუნძულის დასაუფლებლად ხანგრძლივი ბრძოლა მიმდინარეობდა ათენსა და მეგარას შორის.

ძვ. წ. 480 წელს სალამინთან გაიმართა ანტიკურობის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ბრძოლა, რომელშიც ბერძნებმა თემისტოკლეს ხელმძღვანელობით დაამარცხეს სპარსეთის ფლოტი.

სალამინი ასევე ცნობილია, როგორც აიაქსის კუნძული. აიაქსი იყო ჰომეროსის გმირი, რომელიც ხელმძღვანელობდა სალამინელებს ტროის ომში. ოსმალების მმართველობის პერიოდში კუნძულს ერქვა კულური.
პოლ რომერი

პოლ მაიკლ რომერი (; დ. 6 ნოემბერი, 1955) — ამერიკელი ეკონომისტი და პოლიტიკის მეწარმე, ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის ეკონომიკის პროფესორი. ცნობილია როგორც მსოფლიო ბანკის ყოფილი ეკონომისტი. 2018 წელს „ეკონომიკურ ზრდაში ინოვაციებისა და კლიმატის ინტეგრაციისათვის“, უილიამ ნორდჰაუსთან ერთად გადაეცა ნობელის პრემია ეკონომიკაში. გამოიგონა ტერმინი „მათემატიზმი“, რომელსაც იგი აღწერს, როგორც მათემატიკის არასწორ გამოყენებას ეკონომიკურ კვლევებში.

ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში სწავლებამდე, ასწავლიდა ჩიკაგოს, კალიფორნიის, სტენფორდის უნივერსიტეტის ბიზნესის სამაგისტრო სკოლასა და როჩესტერის უნივერსიტეტში. რომერი იყო მსოფლიო ბანკის მთავარი ეკონომისტი და უფროსი ვიცე-პრეზიდენტი 2018 წლამდე. რომერმა დატოვა ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის ეკონომიკის პროფესორის თანამდებობა, როდესაც შეუერთდა მსოფლიო ბანკს, თუმცა დაუბრუნდა აკადემიურ საქმიანობას გადადგომის შემდეგ. გარდა ამისა, იყო ეკონომიკური კვლევების ეროვნული ბიუროს, სტენფორდის საერთაშორისო განვითარების ცენტრის, ჰუვერის ინსტიტუტის და ასევე ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის და გლობალური განვითარების ცენტრის თანამშრომელი.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
რომერი დაიბადა კოლორადოს ყოფილი გუბერნატორის როი რომერის და ბეატრიცა „ბეა“ მილერის ოჯახში. ჰყავს ოთხი ძმა და ორი და. მისი ერთ-ერთი ძმა, კრის რომერი, კოლორადოს შტატის ყოფილი სენატორია.

1973 წელს დაამთავრა ფილიპს ექსთერის აკადემია. მიიღო ბაკალავრის ხარისხი მათემატიკაში, ხოლო 1983 წელს დოქტორის ხარისხი ეკონომიკაში.

კარიერა
რომერის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაშრომი ეკონომიკური ზრდის სფეროა და მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ენდოგენური ზრდის თეორიის შემუშავებაში. ის 1997 წელს ჟურნალმა ტაიმზმა დაასახელა ამერიკის 25 ყველაზე გავლენიან ადამიანთა შორის, ხოლო 2002 წელს მიენიჭა ჰორსტ კლაუს რექტენვალდის პრემია ეკონომიკაში. 2015 წელს მიიღო ჯონ რ. კომონსის ჯილდო, რომელიც გადასცა ეკონომიკის საპატიო საზოგადოება -მა.
იუნგის კოგნიტური ფუნქციები

კოგნიტური ფუნქციები, ასევე ცნობილი როგორც ფსიქოლოგიური ფუნქციები— აღიწერა კარლ იუნგის მიერ, წიგნში „ფსიქოლოგიური ტიპები“ , ისინი არიან ცალკეული პროცესები ადამიანის ფსიქიკაში, რომლებიც არსებობას განაგრძნობენ გარემოებების მიუხედავად. ეს ცნება იუნგის პიროვნების ტიპების თეორიის ერთ-ერთ ფუძეს წარმოადგენს. ამ წიგნში მან შეიტანა ოთხი მთავარი ფსიქოლოგიური ფუნქცია: აზროვნება, გრძნობა(ემოცია), შეგრძნება და ინტუიცია. მან აღნიშნა, რომ თითოეულ ფუნქციას აქვს შინაგანად (ინტროვერსირებული), ან გარეგანად (ექსტრავერსირებული) ფოკუსირებული ტენდენცია, რომელთაც იუნგმა „დამოკიდებულებები“ უწოდა.

ისტორია
იუნგმა შეიმუშავა მოდელი, რომელშიც ოთხი კოგნიტური ფუნქციის სხვადასხვაგვარი კომბინაცია ქმნის სხვადასხვა პიროვნების ტიპებს. ეს მოხდა მის წიგნში „ფსიქოლოგიური ტიპები“, გამოქვეყნდა როგორც მეექვსე ნაწილი კოლექციაში „კ. გ. იუნგის ნაშრომების კრებული“. იუნგის თეორიის თანახმად, პიროვნების ფსიქოლოგიურ დინამიკაში, კოგნიტური ფუნქციები აყალიბებენ იერარქიას—ყველაზე განვითარებული ფუნქციაა „დომინანტი“, დანარჩენი სამი ადგილი შევსებულია „დამხმარე“ და „დაქვეითებული“ ფუნქციებით. ოთხი ძირითადი ფუნქციაა აზროვნება, გრძნობა, შეგრძნება და ინტიუცია.
ინტროვერსიისა და ექსტრავერსიის ცნებებიც იუნგის მიერ იქნა განვითარებული გამოყენებული ამ ოთხ ფუნქციასთან ურთიერთქმედებაში.

ფსიქოლოგიური ფუნქციები
ოთხ ფსიქოლოგიურ ფუნქციას, რომლებიც შეიძლება ექვემდებარებოდნენ ცნობიერებას, აქვთ ორიდან ერთ-ერთი დამოკიდებულება:
ექსტრავერსირებული დამოკიდებულება: „ძლიერი, თუ არა სრულყოფილი, ობიექტური განმსაზღვრელი.“ ექსტრავერტ ინდივიდში, ოთხი ძირითადი ფუნქცია, გაცნობიერებულად მიყვება ექსტრავერსირებულ ცნობიერების ზოგად დამოკიდებულებას: „როცა ობიექტებისკენ და ობიექტური ფაქტებისკენ მიმართული ორიენტაცია ინდივიდის ცნობიერში დომინირებს იმდენად, რომ ყველაზე ხშირი და მნიშვნელოვანი ქმედებები და გადაწყვეტილებები მიღებულია არა სუბიექტური ღირებულებებით, არამედ ობიექტური დამოკიდებულებებით, ინდივიდს ექსტრავერსირებული დამოკიდებულება აქვს. როცა ეს ყველაფერი ჩვეულებაშია გადასული, ინდივიდი ექსტრავერტი ტიპისაა. თუ ადამიანის ფიქრები, გრძნობები და მოქმედებები პირდაპირ შესაბამისობაშია ობიექტურ გარემოებებსა და მათ გამომწვევ მიზეზებთან, კარგი ან ცუდი გაგებით, ეს ადამიანი ექსტრავერტია.“
ინტროვერსირებული დამოკიდებულება: „ლიბიდოს შედა მხარე, რომლითაც გამოიხატება სუბიექტის უარყოფითი დამოკედბულება ობიექტისადმი. ინტერესი არაა მიმართული ობიექტისკენ, არამედ სუბიექტისკენ.“ ინტროვერტ ინდივიდში, ოთხი ძირითადი ფუნქცია, გაცნობიერებულად მიყვება ინტროვერსირებულ ცნობიერების ზოგად დამოკიდებულებას: „ყველა ინტროვერსირებული დამოკიდებულების მქონე ინდივიდის ფიქრები, გრძნობები და ქმედებები ნათლად გამოხატავენ, რომ სუბიექტია მოტივაციის მთავარი ფაქტორი მაშინ, როცა ობიექტი, საუკეთესო შემთხვევაში მეორეხარისხოვან ღირებულებას წარმოადგენს.“

განსხვავება ინტროვერსიას და ექსტრავერსიას შორის მომდინარეობს მოტივაციის ფორმირებასა და იდეების ჩამოყალიბებაში გადამწყვეტი ფაქტორიდან, არის ის ობიექტური(გარემოსკენ მიმართული) თუ სუბიექტური(კოლექტიური არაცნობიერისკენ, ან „ფსიქიკის თანდაყოლილი პროცესებისკენ“ მიმართული). ფუნქციების ტიპებზე დისკუსიის დროს, იუნგმა აღნიშნა, რომ ლიბიდო, ყველა ფუნქციისთვის ყველა ფუნქციათა ტიპში ორივე მიმართულებით მიდის, მაგრამ მხოლოდ ერთი მიმართულებით იღებს საბოლოო გადაწყვეტილებას.
იაკობ ხვედელიანი

იაკობ ხვედელიანი (დ. 1906, სოფ. ქრისტესი, ახლანდ. ონის მუნიციპალიტეტი — გ. 1978) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი. 1946–1978 წლებში საქართველოს სსრ – მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

1936 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1929–1931 წლებში ქ. ნიჟნე-დნეპროვსკის კარლ ლიბკნეხტის სახელობის ქარხანა, ტექნიკოს-მექანიკოსი; 1931 წლიდან — ქ. თბილისის ორთქმავალ-ვაგონშემკეთებელი ქარხანა; 1937 წლიდან მუშაობდა ოსტატად თბილისის კიროვის სახელობის დაზგათსამშენებელი ქარხანაში, ხოლო 1943 წლიდან — მთავარ ინჟინერად. 1944 წლიდან — ამავე ქარხნის დირექტორი; 1948–1978 წლებში 30 წლის განმავლობაში თბილისის გიორგი დიმიტროვის სახელობის 31 საავიაციო ქარხნის დირექტორი. მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის და არაერთი გამოგონების ავტორი. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა და ჩიხი.

ჯილდოები
1960 — საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინერი
1966 — სოციალისტური შრომის გმირი
1967 — დამსახურებული რაციონალიზატორი
გიორგი ჯაბუა

გიორგი ჯაბუა (დ. 1911 — გ. 1990) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი.

დაამთავრა ლენინგრადის ხე-ტყის ტექნიკური აკადემიის ასპირანტურა. 1937 წლიდან იქვე მუშაობდა დოცენტად. 1937 წლიდან — თბილისის ხე-ტყის ტექნიკური ინსტიტუტის დირექტორი. 1939-1955 წლებში მუშაობდა სამთავრობო ორგანოებში. 1935 წლიდან — საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის პროფესორი. 1972 წლიდან — ხის დამუშავების კათედრის ხელმძღვანელი. 1977-1990 წლებში — მექნიზმებისა და მანქანების თეორიის კათედრის პროფესორი.
რობერტა მეცოლა

რობერტა მეცოლა (; დ. 18 იანვარი, 1979, სენტ-ჯულიანსი, მალტა) — მალტელი პოლიტიკური მოღვაწე. მალტის ნაციონალისტური პარტიის წევრი. ევროპის პარლამენტის პრეზიდენტი 2022 წლის 18 იანვრიდან. 2020-2022 წლებში ევროპის პარლამენტის პრეზიდენტის პირველი მოადგილე. მალტის წარმომადგენელი ევროპის პარლამენტში 2013 წლიდან. ევროპის სახალხო პარტიის ფრაქციის წევრი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1979 წლის 18 იანვარს მალტაში.

2013 წლის 25 აპრილს გახდა ევროპის პარლამენტის დეპუტატი. მიიღო 458 ხმა 690-დან.
ნუსანტარა

ნუსანტარა  — ქალაქი ინდონეზიაში, სადაც ქვეყნის დედაქალაქი გადაინაცვლებს ჯაკარტიდან. მთავრობის რეზიდენცია 2022 წელს გადავა ნუსანტარაში, ხოლო 2024 წელს ინდონეზიის სასამართლო. ამავდროულად ჯაკარტა დარჩება ქვეყნის კომერციულ და ფინანსურ ცენტრად. დედაქალაქის გადატანის ძირითადი მიზანი გრუნტის წყლის დონის მატებაა. ყოველწლიურად ჯაკარტის ზოგი რაიონი დაახლოებით 25 სანტიმეტრით იძირება. ამ გადაწყვეტილების კიდევ ერთი მიზეზი ჯაკარტაში ჭარბი მოსახლეობის პრობლემაა, ქალაქში და მის გარეუბნებში დაახლოებით 30 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს.

სახელწოდება
სახელწოდება ნუსანტარა სიტყვათა შეერთების საფუძველზეა წარმოქმნილი. ძველ იავურ ენაზე („კუნძული“) + („გარე“), რაც სიტყვასიტყვით შეიძლება ითარგმნოს როგორც „გარე კუნძულები“. თავდაპირველად ეს ტერმინი აღნიშნავდა მაჯაპაჰიტის იმპერიის დაპყრობილ ტერიტორიებს, რომლის ტერიტორიაზეც თანამედროვე ინდონეზია მდებარეობს.

მეორე და უფრო გავრცელებული ვერსიით მომავალი დედაქალაქის სახელწოდება ითარგმნება როგორც „არქიპელაგი“.

ისტორია
პირველი ინფორმაცია დედაქალაქის გადატანასთან დაკავშირებით ჯერ კიდევ 2017 წელს გაჩნდა. ინდონეზიის პრეზიდენტმა ჯოკო ვიდოდომ ქვეყნის დედაქალაქის ჯაკარტიდან სხვა ქალაქში გადატანის შესახებ 2019 წელს განაცხადა. ახალი დედაქალაქი ბორნეოს კუნძულის აღმოსავლეთით, აღმოსავლეთი კალიმანტანის პროვინციაში გაშენდება, ქალაქ სამარინდასა და საპორტო ქალაქ ბალიკპაპანს შორის.

2021 წლის იანვრიდან გეგმა ელოდება პარლამენტის დამტკიცებას. მშენებლობა, სავარაუდოდ, დაიწყება -19 ვაქცინაციის კამპანიის დასრულების შემდეგ, 2022 წლის მარტში.
რომან ჯოხაძე

რომან ჯოხაძე (დ. 15 მარტი, 1968, თბილისი) — ქართველი სამხედრო მოსამსახურე, ბრიგადის გენერალი (2020). საქართველოს ეროვნული გვარდიის მეთაური 2020 წლის 17 ივნისიდან.

სხვადასხვა დროს იყო საქართველოს თავდაცვის ატაშე პოლონეთში, უნგრეთში, სლოვაკეთისა და ჩეხეთის რესპუბლიკებში, გენერალური შტაბის უფროსის მოადგილე, 2 დაზვერვის დეპარტამენტის უფროსი, სამხედრო დაზვერვის დეპარტამენტის უფროსი, თავდაცვის სამინისტროს ანალიტიკურ დეპარტამენტში სამხედრო ექსპერტი. მსახურობდა ასევე ეროვნულ გვარდიაში ჯერ ბატალიონის, შემდეგ კი საწვრთნელი ცენტრის მეთაურად. მონაწილეობა აქვს მიღებული საერთაშორისო მისიებში ერაყსა და ავღანეთში -ის ოპერაციაში. 2020 წლის 17 ივნისს პოლკოვნიკი ჯოხაძე დაინიშნა ეროვნული გვარდიის მეთაურად.
ჯოხაძე

საკუთარი სახელი ჯოხაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ანრი ჯოხაძე — ქართველი მომღერალი, კომპოზიტორი
გია ჯოხაძე — ქართველი ისტორიკოსი, მთარგმნელი
დავით ჯოხაძე — ქართველი ბიოლოგი
ელისე (ჯოხაძე) — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელმთავარი
მაკა ჯოხაძე — ქართველი მწერალი
რომან ჯოხაძე — ქართველი სამხედრო მოსამსახურე
გელა ჭედია

გელა ჭედია (დ. 14 აგვისტო, 1978, სოფ. ლეციცხვაიე, ახლანდ. მარტვილის მუნიციპალიტეტი, — გ. 9 აგვისტო, 2008, სოფ. ფრისი, ერედვის მუნიციპალიტეტი; დაკრძალულია ლეციცხვაიეში, გიორგი ჭყონდიდელის ეკლესიაში) — ქართველი სამხედრო ოფიცერი, მაიორი (2006). დაიღუპა რუსეთ-საქართველოს ომში (2008).

1999 წელს დაამთავრა საქართველოს ეროვნული თავდაცვის აკადემია და ჩაირიცხა კოჯრის სპეცდანიშნულების ბატალიონში. 2005–2007 წლებში მსახურობდა საქართველოს შეიარაღებული ძალების მეოთხე ქვეით ბრიგადაში ბატალიონის მეთაურად. 2003 წელს კაპიტანი ჭედია მეთაურობდა პირველ ქართულ სამშვიდობო კონტინგენტს ერაყში, შემდეგ მსახურობდა ცხინვალის რეგიონში (2006–07) და ზემო აფხაზეთში (2007–08). 2008 წელს დაინიშნა ქვეითი ბრიგადის 53-ე ბატალიონის მეთაურად. 2008 წლის აგვისტოში რუსეთ-საქართველოს ომის დროს ხელმძღვანელობდა საბრძოლო ოპერაციას სოფელ ფრისის ტერიტორიაზე, მათ შორის სტრატეგიულად მნიშვნელოვან წვერიახოს მთასთან, სადაც სასიკვდილოდ დაიჭრა. სიკვდილის შემდეგ დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენით (2008). მის სახელს ატარებს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სპეციალური დანიშნულების სასწავლო ცენტრი.