iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ისტაქსიუატლი

ისტაქსიუატლი, ან ისტასიუატლი (მომდინარეობს ნაუატლიდან: ისტაკი — თეთრი, ხოლო სიუატლი — ქალი, ანუ თეთრი ქალი) — მექსიკის სიდიდით მესამე მთა (ორისაბასა (5 636 მ) და პოპოკატეპეტლის (5426 მ) შემდეგ).

მთას აქვს ოთხი მწვერვალი, რომლებიდანაც უმაღლესია პეჩო ( — „მკერდი“), რომელიც ზღვის დონიდან 5 230 მ სიმაღლეზე იწევა. დასავლეთიდან და აღმოსავლეთიდან ამ მწვერვალების სილუეტები წააგავს მწოლიარე ქალის ფიგურის თავს, მკერდს, ფეხებსა და ტერფებს. ისტაქტიუატლი მეხიკოდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 70 კმ სიშორეზე მდებარეობს. მისი თოვლიანი მწვერვალის დანახვა ქალაქიდანვე შეიძლება. დედაქალაქთან (ჯერ აცტეკების იმპერიის, შემდეგ კი თანამედროვე მექსიკის) სიახლოვის გამო, ეს მთა მრავალ ლიტერატურულ და მხატვრულ ნაწარმოებებშია მოხსენიებული.

თანამედროვე ისტორიაში ისტაქსიუატლზე პირველად ავიდნენ 1889 წელს. თუმცა არქეოლოგიური ნიმუშები მოწმობენ, რომ აცტეკები და უფრო ადრინდელი ცივილიზაციის წარმოამდგენლებიც ადიოდნენ ამ მთაზე.

ხშირად ამბობენ, რომ მთის სიმაღლე 5 286 მეტრია, მაგრამ სპეის შატლიდან რადარული გაზომვების შემდეგ აღმოჩნდა, რომ მთის სიმაღლეა 5 230 მეტრი.

ლეგენდა პოპოკატეპეტლსა და ისტაქსიუატლზე
აცტეკების მითოლოგიასა და მის წინამორბედებში არსებობდა მრავალი ლეგენდა ვულკანების, ისასა და პოპოს, წარმოქმნასთან დაკავშირებით. ერთ-ერთი მათგანის თანახმად, ისტაქსიუატლი იყო პრინცესა, რომელმაც მამის ერთ-ერთი მებრძოლი, პოპოკატეპეტლი, შეიყვარა. მამამ მისი შეყვარებული გაგზავნა ომში, ოახაკაში. ის დაპირდა მებრძოლს, რომ თავის ქალიშვილს გაატანდა ცოლად, როდესაც ის ბრძოლიდან დაბრუნდებოდა (მამა დარწმუნებული იყო, რომ ის არ დაბრუნდებოდა). პოპოკატეპეტლის არყოფნის დროს, ერთ-ერთმა თაყვანისმცემელმა პრინცესას უთხრა, რომ მისი შეყვარებული ბრძოლაში მოკვდა და სიკვდილის წინ დაუბარა, რომ მის ნაცვლად მოეყვანა პრინცესა ცოლად. პოპოკატეპეტლი გამარჯვებით დაბრუნდა. ისტაქსიუატლმა, რომელიც ამ დროისთვის უკვე სხვისი ცოლი იყო, თავი მოიკლა. პოპოკატეპეტლმა ამ დანაკარგს ვერ გაუძლო და თვითონაც მოიკლა თავი. მათი სიყვარულის ძალით გაკვირვებულმა ღმერთებმა შეყვარებულები გადააქციეს ორ მთად, რომლებიც მეზობლად დგანან, რათა სამუდამოდ ერთად შეძლონ ყოფნა.

ისტაქსიუატლს უწოდებენ „თეთრ ქალს“ ან „მძინარე ქალს“, იმიტომ, რომ ის ჰგავს ქალს, რომელსაც ზურგზე სძინავს, და ამავდროულად ყოველთვის თოვლითაა დაფარული. ვულკანი პოპოკატეპეტლი მასთან ახლოს დგას, იცავს მის ძილს და ფარავს თავის მრისხანებას, რომელიც პერიოდულად ვულკანთან ერთად ამოიფრქვევა ხოლმე.

გალერეა
სან-ხოსეს დეპარტამენტი

სან-ხოსეს დეპარტამენტი — დეპარტამენტი ურუგვაიში. დედაქალაქია სან-ხოსე-დე-მაიო. დასავლეთით ესაზღვრება კოლონიის დეპარტამენტი, ჩრდილოეთით — ფლორესის დეპარტამენტი, აღმოსავლეთით კი ფლორიდის, კანელონესისა და მონტევიდეოს დეპარტამენტები. სამხრეთით არტყავს რიო-დე-ლა-პლატა.

2011 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 108 309 ადამიანს შეადგენს.

დეპარტამენტის რუკა
სორიანოს დეპარტამენტი

სორიანოს დეპარტამენტი — დეპარტამენტი ურუგვაიში. დედაქალაქია მერსედესი. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, კოლონიის დეპარტამენტის ჩრდილოეთით და ფლორესის დეპარტამენტის დასავლეთით. დასავლეთიდან, მდინარე ურუგვაი გამოჰყოფს არგენტინისგან.

ისტორია
1624 წელს ადგილობრივ ტომთა გაქრისტიანების მიზნით, შეიქმნა ფრანცისკანელთა მისია. ამ ტერიტორიას სანტო დომინგო სორიანო ეწოდა. სულ მალე დაარსდა დასახლება ვილია-სორიანოც.

დეპარტამენტი შეიქმნა 1816 წლის 27 იანვარს.

2011 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 82 592 ადამიანს შეადგენს.

დეპარტამენტის რუკა
თრეხვის ღვთისმშობლის ეკლესია

თრეხვის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ თრეხვში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, დასავლეთით, მცირე მუხნარში.

დარბაზული ეკლესია (9,2 6,2 მ) ნაგები იყო ნატეხი ქვიშაქვით, გამოყენებული ყოფილა თლილი შირიმის ქვაც. შესასვლელი სამხრეთიდანაა (შემორჩენილია წირთხლების შირიმის ქვები). ეკლესიას ნახევარწრიული აფსიდი ჰქონია. ნაგებობის სამშენებლო ბაქანი დასავლეთიდან და ნაწილობრივ სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან ქვიშაქვის დიდი ლოდებით ამოყვანილი საყრდენი კედლებით ყოფილა გამაგრებული.
ტაკუარემბოს დეპარტამენტი

ტაკუარემბოს დეპარტამენტი — ურუგვაის უდიდესი დეპარტამენტი . მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში. დედაქალაქია ტაკუარემბო. ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით ესაზღვრება რივერის დეპარტამენტი, დასავლეთით — სალტოს, პაისანდუსა და რიო-ნეგროს დეპარტამენტები, სამხრეთით კი დურასნოსა და სერო-ლარგოს დეპარტამენტები.

შეიქმნა 1884 წელს, როდესაც ის რივერის დეპარტამენტს გამოეყო.

2011 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 90 053 ადამიანს შეადგენს.

დეპარტამენტის რუკა
ძაძვის წმინდა გიორგის ეკლესია

ძაძვის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ იმერხევში. მდებარეობს სოფლიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 7-8 კილომეტრზე, მაღალ მთაზე. თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (8,7 4,9 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი დასავლეთითაა. ღრმა, ოდნავ ნალისებრი აფსიდის ღერძზე გაჭრილია ფართო სარკმელი, რომლის გვერდებზე ოთხკუთხა ნიშებია. საკურთხეველი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული. ინტერიერი ფართო და ხალვათია. კედლები შელესილი ყოფილა.
ტრეინტა-ი-ტრესის დეპარტამენტი

ტრეინტა-ი-ტრესის დეპარტამენტი — დეპარტამენტი ურუგვაიში. დედაქალაქია ტრეინტა-ი-ტრესი. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება სერო-ლარგოს დეპარტამენტი, დასავლეთით — დურასნოსა და ფლორიდის დეპარტამენტები, სამხრეთით კი ლავალიეხას და როჩის დეპარტამენტები. აღმოსავლეთით აკრავს მერინის ტბა, რომელზეც გაივლის ბრაზილიასთან საზღვარი.

შეიქმნა 1884 წლის 18 სექტემბრის საკანონმდებლო აქტის საფუძველზე; მანამდე მიეკუთვნებოდა სერო-ლარგოს დეპარტამენტს.

2011 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 48 134 ადამიანს შეადგენს.

დეპარტამენტის რუკა
მუხილეთის ღვთისმშობლის ეკლესიის კომპლექსი

მუხილეთის ღვთისმშობლის ეკლესიის კომპლექსი — საეკლესიო კომპლექსი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ მუხილეთში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში, თარიღდება საუკუნით.

კომპლექსში შედის ღვთისმშობლის ეკლესია და სხვა ნაგებობათა ნაშთები. ნაგებობათა უმეტესი ნაწილი ძლიერ დაზიანებულია. ეკლესია შედარებით კარგადაა დაცული.

ღვთისმშობლის ეკლესია დარბაზულია (12,4 5,25 მ), ნაგებია კარგად დამუშავებული ბაზალტის კვადრებით. აქვს სამი შესასვლელი; სამივე მინაშენებში გადის. მთავარი, სამხრეთის შესასვლელი გარედან არქიტრავითაა გადახურული, შიგნიდან - ნახევარწრიული თაღით. ღრმა ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ფართო და მაღალი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს მცირე ზომის ოთხკუთხა ნიშებია.

ეკლესიას სამი მინაშენი აქვს - დასავლეთით, სამხრეთითა და ჩრდილოეთით. დასავლეთის მინაშენი ეკლესიის კედლის მთელ სიგრძეზეა მიდგმული; გადახურულია ნახევარწრიული კამარით, რომელიც დაბეტონებულ მასას წარმოადგენს. მინაშენი, ეკლესიასთან შედარებით, ნაგებია მდარედ. მას ორი შესასვლელი ჰქონია - სამხრეთით (ამოშენებულია) და დასავლეთით, რომელიც დაკავშირებულია ძლიერ დანგრეულ ნაგებობასთან. ჩრდილოეთ მინაშენი დანგრეულია და მიწითაა დაფარული. ეკლესიის სამხრეთ მინაშენი, რომელსაც სამხრეთ ფასადის დასავლეთ ნახევარი უჭირავს, მცირე ეგვტერია. მას საკურთხეველი და აგურით ნაგები კანკელი (დანგრეულია) ჰქონია. ეგვტერის წინ მიშენებულია მაღალი კარიბჭე, რომელიც სამხრეთით მთლიანად გახსნილია ფართო თაღით. თაღი მთლიან ქვაში გამოკვეთილ მარტივღარებიან კაპიტელებს ეყრდნობა.

ეკლესია და მინაშენები კრამიტით ყოფილა გადახურული. საზურგე კრამიტებს მარტივი გეომეტრიული ორნამენტი ამკობს, ხოლო ბრტყელ კრამიტებს აქვს ასომთავრული წარწერა, რომელიც სამი დაქარაგმებული ასოსაგან შედგება: ინე (იოანე).

ეკლესიის აღმოსავლეთით, სოფლის განაპირას, კლდეზე აღმართულია ოთხკუთხა კოშკი, რომელიც მდინარე მუხილეთის გაყოლებით მიმავალ ძველ გზას იცავდა.
ანტონიო დე მენდოსა

ანტონიო დე მენდოსა-ი-პაჩეკო ( ; დაიბადა დაახ. 1490-სა და 1493 წლებს შორის, მონდეჰარში ან ალკალა-ლა-რეალში, ესპანეთი — გარდაიცვალა 1552 წლის 21 ივლისს, ლიმა, პერუ) — ახალი ესპანეთის პირველი ვიცე-მეფე.

ესპანეთის უმაღლესი არისტოკრატიის წარმომადგენელი, მარკიზ დე სანტილიანის შვილთაშვილი. 1535 წელს ერნან კორტესმა მენდოსა გაგზავნა დაპყრობილ ტერიტორიებზე ვიცე-მეფის ტიტულით. ის ცდილობდა ღირსეულად წარმოეჩინა კარლ , როგორც სამართლიან მოსამართლეს, სამეფო ხაზინის გამგებელს, მთავარსარდალსა და კათოლიკური ეკლესიის ქომაგს.

1539 წელს მენდოსამ ფლოტი გაგზავნა მოლუკსების კუნძულებიდან სამხრეთით მდებარე კუნძულების აღმოსაჩენად, სადაც მღვდლების როლში მას თან მიჰყვებოდნენ იერონიმო ხიმენესი, სებასტიან დე ტრას სიერა, ბერი ალონსო დე ალვარადო, რომლებიც ინდოეთშიც იყვნენ და 9-წლიანი მოგზაურობის შემდეგ პორტუგალიის გავლით ესპანეთში დაბრუნდნენ, შემდეგ კი — კვლავ მექსიკაში.

მის დროს (1542 წელს) ნუნიო დე გუსმანმა ჩაახშო ინდიელების აჯანყება (:: ), ფრანსისკო ვასკეს დე კორონადომ კი შეისწავლა ახლანდელი აშშ-ს სამხრეთი ტერიტორიები.

მენდოსამ მექსიკაში კარგი სახელი დაიტოვა, რადგანაც მას სურდა ინდიელების ბედის შემსუბუქება და მზად იყო ნებისმიერი მათი საჩივრის მოსასმენად. მან დააწესა შახტებში მუშაობის ზღვრული ხანგრძლივობა, ის მოითხოვდა, რომ ინდიელებისთვის შესაფერისად გადაეხადათ მათი შრომისთვის, ზღუდავდა მათი მიწების დაპყრობას. მის დროს მექსიკაში დაიწყო წიგნების ბეჭდვა, გაიხსნა მეხიკოს უნივერსიტეტი, აშენდა სკოლები და საავადმყოფოები, გაუმჯობესდა გადასახადების მოგროვება.

თავისი 15-წლიანი მმართველობის პერიოდში მენდოსამ მექსიკას მშვიდობა და სიწყნარე მისცა. არცერთ შემდგომ ვიცე-მეფეს არ უმართავს მექსიკა მასზე უფრო დიდ ხანს. 1551 წელს მეფემ ის პერუს ვიცე-მეფედ დანიშნა, მაგრამ მან ძლივს მოახერხა თავისი ახალი სამფლობელოების შემოვლა, როდესაც ლიმას მიაღწია, ის გარდაიცვალა. ანტონიო დე მენდოსა ქალაქის კათედრალურ ეკლესიაში დაასაფლავეს, ფრანსისკო პისაროს გვერდით.
მესოამერიკა

მესოამერიკა, მეზოამერიკა ( — საშუალო), შუა ამერიკა — ისტორიულ-კულტურული რეგიონი, გადაჭიმულია მექსიკის ცენტრიდან ჰონდურასსა და ნიკარაგუამდე. ყოველდღიურ ცხოვრებაში ტერმინი შემოიტანა 1943 წელს გერმანელმა ფილოსოფოსმა და ანთროპოლოგმა პაულ კირხჰოფმა.

ძირითადი ცნობები
მესოამერიკის მოსახლეობა კოლუმბამდელ ეპოქაში გამოირჩეოდა შემდეგი თვისებებით:

რთული სტრუქტურული მმართველობის მქონე, მიწათმოქმედებაზე დაყრდნობილი საზოგადოებები, რომლებიც ზოგიერთ შემთხვევაში სახელმწიფოს დონემდეც აღწევდნენ;
ფართო ცერემონიალური ცენტრები, ან ქალაქები მსხვილი ნაგებობებით (პირამიდები, ტაძრები, ბურთის სათამაშო მოედნები);
ხელობის მაღალი დონე: ქვის, კერამიკის, ხის დამუშავება, ხატვა, მეტალების დამუშავება;
ასტრონომიის ცოდნა, ზუსტი კალენდარი, ორიგინალური დამწერლობის განვითარება.

მესოამერიკი მრავალი მაღალგანვითარებული კულტურის სამშობლო იყო:

აცტეკები
მაია
მისტეკები
ოლმეკები
ტარასკები
საპოტეკები
ტოლტეკები
ტოტონაკები
უასტეკები
ჩიჩიმეკები

მესოამერიკის ინდიური ენები, ეკუთვნის, დაახლოებით, 10 სხვადასხვა ოჯახს (პლუს რამდენიმე იზოლირებული ენა), რომლებიც მჭიდროდ არიან ერთმანეთთან დაკავშირებულები და აქვთ მსგავსი თვისებები, რომლებიც აწმყოში ერთიანდებიან მესოამერიკული ენების კავშირში. თუმცა ამჟამად მესოამერიკაში დომინირებს ესპანური ენა, ადგილობრივი ენების (ნაუატლი, საპოტეკური, მისტეკური და სხვა) მატარებლების რიცხვი ნელ-ნელა აგრძელებს ზრდას.
შუა ამერიკა

შუა ამერიკა შესაძლოა აღნიშნავდეს:

შუა ამერიკა — რეგიონი ამერიკის შუა განედებზე.
იგივეა, რაც მესოამერიკა — ძველი კოლუმბამდელი ცივილიზაციები ისტორიულ-კულტურული რეგიონი, გადაჭიმულია მექსიკის ცენტრიდან ნიკარაგუამდე.
ჩრდილოეთ ამერიკის ნაწილი, მოიცავს მექსიკას, ვესტ-ინდოეთსა და ცენტრალურ ამერიკას, ანუ მთლიან ლათინურ ამერიკას, სამხრეთ ამერიკის გამოკლებით.
ზოგჯერ ტერმინი „შუა ამერიკა“ შეცდომით გამოიყენება ცენტრალური ამერიკის მნიშვნელობით.
ანთროპოლოგიის ეროვნული მუზეუმი

ანთროპოლოგიის ეროვნული მუზეუმი — მექსიკის უმნიშვნელოვანესი სახელმწიფო მუზეუმი. მდებარეობს მეხიკოში, ჩაპულტეპეკის პარკში. მეზეუმი შეიცავს კოლუმბამდელი პერიოდის არქეოლოგიისა და ანთროპოლოგიის უნიკალურ კოლექციას, რომლებიც ნაპოვნია მექსიკის ტერიტორიაზე.

ზოგჯერ შეცდომით მიიჩნევენ, რომ მისი სრული დასახელებაა ანთროპოლოგიისა და ისტორიის ეროვნული მუზეუმი. ეს გამოიწვია იმან, რომ მასთან ახლოს მდებარეობს ისტორიის ეროვნული მუზეუმი, თუმცა ის ცალკე დაწესებულებაა და შეისწავლის პერიოდს კონკისტადან დღევანდელ დღემდე. ასევე ეს გამოწვეულია იმითაც, რომ ადმინისტრაციული ორგანი, რომელიც ორივე მუზეუმს მართავს, ატარებს სახელს „ანთროპოლოგიისა და ისტორიის ეროვნული ინსტიტუტი“ . თუმცა მუზეუმის ოფიციალური სახელია: ანთროპოლოგიის ეროვნული მუზეუმი.

მიზნები
ანთროპოლოგიის ეროვნული მუზეუმის მიზნები:
კოლუმბამდელი პერიოდის კულტურისა და მექსიკის ხალხების თანამედროვე კულტურის პოპულარიზაცია.
გამოფენების, კონფერენციებისა და ექსკურსიების ორგანიზებით მექსიკის ანთროპოლოგიის შესახებ ცნობების გავრცელება;
მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური და ეთნოგრაფიული ძეგლების შენახვა, აღწერა და რესტავრაცია;
მექსიკის კულტურული ღირსების გაზრდა სხვადასხვა გამოკვლევების, პუბლიკაციებისა და მათი შედეგების პოპულარიზაციის გზით.

დარბაზები
მუზეუმის ექსპოზიცია შედგება ორი მსხვილი სექციისგან. არქეოლოგიური სექცია იკავებს პირველ სართულს, მეორე სართულზე კი მდებარეობს ეთნოგრაფიული სექცია.

ანთროპოლოგიაზე მიძღვნილი დარბაზები განლაგებულია ცენტრალური ეზოს გარშემო. მარჯვნიდან მარცხნივ ისინი მიდიან აცტეკების დარბაზამდე ქრონოლოგიური წესრიგში, ოახაკას დარბაზიდან კი, წესრიგი შეესაბამება გეოგრაფიულ მდებარეობას.

დარბაზების თემატიკა :
შესავალი ანთროპოლოგიაში
ამერიკაში დასახლება
პრეკლასიკური პერიოდი მექსიკის მთიან რაიონებში
ტეოტიუაკანი
ტოლტეკები
აცტეკები
ოახაკა
მექსიკის ყურის სანაპირო
მაია
ჩრდულოეთის ხალხების კულტურა
დასავლეთის ხალხების კულტურა

ექსპონატები
მუზეუმის კრებულში შედის მსოფლიოში ცნობილი მრავალი ექსპონათ, მაგალითად მზის ქვა, რომელსაც აცტეკების კალენდარს უწოდებენ, ტაბასკოსა და ვერაკრუსის ჯუნგლებში ნაპოვნი ოლმეკების გიგანტური ქვის თავები, მაიას ცივილიზაციის განძი ჩიჩენ-იცასა და პალენკედან.

გარდა ამისა, მუზეუმში ტარდება გამოფენები, რომლებიც ძირითადად მიძღვნილია მსოფლიოს სხვა დიდ კულტურებზე. ამ გამოფენების თემას წარმოადგენდნენ: სპარსეთი, საბერნეთი, ჩინეთი, ეგვიპტე, ესპანეთი.
მუზეუმის ექსპონატები

გალერეა
სურათები განლაგებულია ექსპოზიციების შესაბამისად. ფრჩხილებში მითითებულია დარბაზების დასახელება.
ნიკოლოზ საღარაძე

ნიკოლოზ საღარაძე (დ. 1877, ხონის მუნიციპალიტეტი — გ. 1963) — ქართველი ფოტოგრაფი.

ბიოგრაფია და მოღვაწეობა
დაიბადა ხონში და ადრეულ ასაკში დაობლებული 1889 წელს ქუთაისში ჩაიყვანეს გიმნაზიაში მისაბარებლად. ნიკოლოზ საღარაძე თავისივე სურვილით შეუდგა ფოტოგრაფიის შესწავლას ალექსანდრე მიხაილოვთან (ნათესავი). მიხაილოვის გარდაცვალების შემდეგ (1912) მისი საქმის გამგრძელებელი და სახელოსნოს მფლობელი გახდა.

საღარაძე იღებდა თითქმის ყველა მნიშვნელოვან კულტურულ მოვლენას, რაც ქუთაისში იმართებოდა. 1934 წელს იგი საცხოვრებლად გადავიდა თბილისში და 1936-1944 წლებში მუშაობდა „სოიუზფოტოში“ (საკავშირო ცენტრალიზებული ფოტოორგანიზაცია) ხოლო შემდეგი ათი წლის განმავლობაში — პიონერთა სასახლის ფოტოკაბინეტის პედაგოგი იყო.

კოლექცია
ნიკოლოზ საღარაძემ ალექსანდრე მიხაილოვისა და მის მიერ გადაღებული ფოტოები, სულ 8496 პოზიტივი და ნეგატივი გადასცა საქართველოს ეროვნულ არქივს. ეს კოლექცია ცნობილია მიხაილოვ-საღარაძის კოლექციის სახელით. კოლექციაშია - საუკუნეების მიჯნაზე გადაღებული ფოტოები, მათ შორის ცნობილი ადამიანების: იმერეთის ეპისკოპოსი გაბრიელი (ქიქოძე), კომპოზიტორი კონსტანტინე ფოცხვერაშვილი, აკაკი წერეთელი, შალვა დადიანი, ლადო ალექსი-მესხიშვილი, ნუცა ჩხეიძე, მარო მდივანი.
კოლექციის ძირითადი ნაწილი გაუშიფრავია და წარმოადგენს დასავლეთ საქართველოში იმ დროისათვის მცხოვრებთა ეთნოგრაფიულ სურათს. აქ წარმოდგენილია სხვადასხვა ასაკის, პროფესიის, სოციალური ფენის და ეთნიკური წარმოშობის ადამიანთა ინდივიდუალური და ჯგუფურ პორტრეტები.
BAFTA საუკეთესო კოსტიუმების დიზაინისთვის

საუკეთესო კოსტიუმების დიზაინისთვის — ყოველწლიური ჯილდო ბრიტანეთის ფილმისა და სატელევიზიო ხელოვნების აკადემიისგან. ჯილდო გაიცემა 1964 წლიდან. 1968 წლამდე გაიცემოდა ორი ჯილდო: შავ-თეთრი და ფერადი ფილმებისთვის.

ლაურეატები
1964 - მარგარეტ ფურსი ფილმისთვის „ბეკეტი“
1964 - ელიზაბეთ ჰაფენდენი, ჯოან ბრიჯი ფილმისთვის „ყველა დროის ადამიანი“
1968 - დანილო დონატი ფილმისთვის „რომეო და ჯულიეტა“
1971 - პიერო ტოსი ფილმისთვის „სიკვდილი ვენეციაში“
1974 - თეონი ალდერეჯი ფილმისთვის „დიდი გეტსბი“
1977 - დანილო დონატი ფილმისთვის „ფელინის კაზანოვა“
1980 - სეიჩირო მიმოსავა ფილმისთვის „მეომრის ჩრდილი“
1989 - გაბრიელა პესკუჩი ფილმისთვის „ბარონ მინჰაუზენის თავგადასავალი“
1995 - ჩარლზ კნოდი ფილმისთვის „მამაცი გული“
2003 - ვენდი სტიტსი ფილმისთვის „ზღვის მბრძანებელი: სამყაროს კიდეზე“
2004 - ჟაკლინ დურანი ფილმისთვის „ვერა დრეიკი“
2005 - კოლინ ეთვუდი ფილმისთვის „გეიშას დღიურები“
2006 - ლალა ჰუენტე ფილმისთვის „ფავნის ლაბირინთი“
2007 - მარიტ ალენი ფილმისთვის „ცხოვრება ვარდისფერ ფერებში“
2012 - ჟაკლინ დურანი ფილმისთვის „ანა კარენინა“
2013 - კათრინ მარტინი ფილმისთვის „დიდი გეტსბი“
ჩინამპები

ჩინამპები  — მოცურავე კუნძულები, რომლებსაც აღმართავდნენ-ხოლმე მესოამერიკის კოლუმბამდელი ხალხები სოფლის მეურნეობის საწარმოებლად. ჩინამპებს წელიწადში რამდენიმჯერმე მოჰქონდათ მოსავალი. აცტეკები ჩინამპებს აგებდნენ ტესკოკოს ტბაზე.

ჭაობიან დაბლობებში მიწაში არჭობდნენ ხიმინჯებს, შემდეგ მათ აერთებდნენ მესრით. დანაყოფების შიგნით მეტრობით იყრებოდა მიწის ფენები. წვიმის სეზონებში ჩინამპები კუნძულებად იქცეოდა. წამოწეულ ველებზე გამუდმებით ემატებოდა წყლის მცენარეების ორგანული ნივთიერებები. ეს საშუალებას იძლეოდა, ნიადაგის ნაყოფიერება ყოველთვის მაღალ დონეზე ყოფილიყო.

მიწათმოქმედების ამ სისტემის აყვავების პერიოდია ჩვ. წ. 600-900 წლები.
ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მიუზიკლსა ან კომედიაში

ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მიუზიკლსა ან კომედიაში — ოქროს გლობუსის დაჯილდოების ერთ-ერთი ნომინაცია. გაიცემა 1951 წლიდან. მანამდე გაიცემოდა ერთიანი ჯილდო კაცის როლის საუკეთესო შესრულებისთვის.

"†" აღნიშნავს ოსკარის მოგებას
"‡" აღნიშნავს ოსკარის ნომინაციას
"$" აღნიშნავს ოსკარის ნომინაციას სხვა როლისთვის

ლაურეატები
1950-იანები
1960-იანები
1970-იანები
1980-იანები
1990-იანები
2000-იანები
2010-იანები
ხოაკინ ფენიქსი

ხოაკინ რაფაელ ფენიქსი ( 28 ოქტომბერი, 1974, სან-ხუანი, პუერტო-რიკო) — ამერიკელი მსახიობი და პროდიუსერი. მსახიობ რივერ ფენიქსის უმცროსი ძმა. მას აღიარება მოუტანა იმპერატორ კომოდუსის როლმა ფილმში „გლადიატორი“ და მუსიკოს ჯონი კეშის როლმა ფილმში „იარე ზღვარზე“. ოქროს გლობუსის ოთხგზის ნომინანტი და ორგზის ლაურეატი, კანის კინოფესტივალის პრიზიორი და ვენეციის კინოფესტივალის ვოლპის თასის მფლობელი კატეგორიაში საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის, ოსკარის სამგზის ნომინანტი და მფლობელი შესრულებული როლისთვის ფილმში „ჯოკერი“, სადაც გაიმარჯვა ნომინაციაში საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის. აგრეთვე ბრიტანეთის კინოაკადემიის ჯილდოს ნომინანტი.

ფილმოგრაფია
ატლანტიდის დეპარტამენტი

ატლანტიდის დეპარტამენტი — ჰონდურასის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, კარიბის ზღვის სანაპიროზე. დედაქალაქია საპორტო ქალაქი ლა-სეიბა.

ბოლო ათწლეულებში, ეკონომიკის მთავარი საყრდენი ტურიზმი გახდა. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 372 532 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 4 251 კმ²-ია.

დეპარტამენტი შეიქმნა 1902 წელს, ტერიტორიაზე, რომელიც მანამდე კოლონის, კორტესისა და იოროს დეპარტამენტებს მიეკუთვნებოდა.

ატლანტიდის დეპარტამენტი 8 ადმინისტრაციულ მუნიციპალიტეტადაა დაყოფილი.
ჩოლუტეკის დეპარტამენტი

ჩოლუტეკის დეპარტამენტი — ჰონდურასის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში. დასავლეთით ესაზღვრება ფონსეკას ყურე, აღმოსავლეთით და სამხრეთით კი ნიკარაგუა. დედაქალაქია ჩოლუტეკა. დეპარტამენტის ტერიტორიაზე გაედინება ამავე სახელწოდების მდინარე.

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 420 350 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 4 211 კმ²-ია. შეიქმნა 1825 წელს, როდესაც ჰონდურასს დამოუკიდებლობა ახალი მოპოვებული ჰქონდა. საბოლოო ფორმა 1893 წელს მიიღო, როდესაც დასავლეთ ნაწილი, ვალიეს დეპარტამენტი გამოეყო.

ჩოლუტეკის დეპარტამენტი 16 ადმინისტრაციულ მუნიციპალიტეტადაა დაყოფილი.
ლუკა მოდრიჩი

ლუკა მოდრიჩი (; დ. 9 სექტემბერი 1985, ზადარი, ისფრ) — ხორვატი ფეხბურთელი, იტალიური კლუბ „მილანისა" და ხორვატიის ეროვნული ნაკრების ნახევარმცველი. არის უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული (2014, 2016, 2017, 2018, 2024) და მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2018).

საკლუბო კარიერა
დინამო ზაგრები
2002 წელს 16 წლის ლუკა მოდრიჩმა გააფორმა კონტრაქტი ზაგრების „დინამოსთან“, 1 წლით ის ახალგაზრულ კლუბში იყო, შემდეგ არენდით ითამაშა ბოსნიურ „ზრინსკში“, სადაც მან სწრაფად გამოავლინა თავისი პოტენციალი, გახდა ბოსნიის პრემიერ ლიგის საუკეთესო ფეხბურთელი, ამ დროს ის 18 წლის იყო. მომდევნო წელი ლუკამ არენდით გაატარა ზაპრეზიჩის „ინტერში“. მოდრიჩი „დინამოში“ 2005 წელს დაბრუნდა კლუბთან კონტრაქტი 2015 წლამდე გაახანგრძლივა.

ტოტენჰემ ჰოტსპური
2008 წლის 26 აპრილს მოდრიჩმა კონტრაქტი გააფორმა ინგლისურ „ტოტენჰემ ჰოტსპურთან“, სამედიცინო შემოწმების შემდეგ ხორვატმა 6 წლიანი კონტრაქტი გააფორმა, სატრანსფერო თანხა 16,5 მილიონ ევროს შეადგენდა.

მადრიდის რეალი
2012 წლის 27 აგვისტოს მოდრიჩმა „მადრიდის რეალთან“ 5 წლიანი კონტრაქტი გააფორმა. ესპანურმა კლუბმა მოდრიჩის სანაცვლოდ 32 მლნ. გირვანქა სტერლინგი გადაიხადა.

30 აგვისტოს შედგა ხორვატის დებიუტი „სამეფო კლუბის“ რიგებში. ის 83-ე წუთზე შევიდა მოედანზე, ესპანეთის სუპერთასის შეხვედრაში, „ბარსელონას“ წინააღმდეგ. კატალონიელები 2:1 დამარცხდნენ, 2 მატჩის ჯამში 4:4 და სტუმრად გატანილი მეტი გოლის წყალობით მადრიდელები გახდნენ თასის მფლობელი. ეს გამოდგა ხორვატის პირველი ტიტული ესპანეთში. 3 ნოემბერს კი გაიტანა თავისი პირველი გოლი ახალ კლუბის რიგებში, ლუკამ სარაგოსას კარი აიღო.

სანაკრებო კარიერა
ლუკა მოდრიჩის დებიუტი ხორვატიის ნაკრების რიგებში 2006 წლის 1 მარტს შედგა ბაზელში არგენტინის ნაკრების წინააღმდეგ. 2011 წლის 1 ოქტომბერს კი ნაკრების რიგებში ჩაატარა 50-ე მატჩი.

სანაკრებო სტატისტიკა
პირადი ცხოვრება
2010 წლის მაისში მოდრიჩი დაქორწინდა ვანე ბოსნიჩზე . 2010 წლის 6 ივნისს კი შეეძინა ვაჟი ივანი .

მიღწევები
საკლუბო
დინამო ზაგრები
ხორვატიის ჩემპიონი: 2005–06, 2006–07, 2007–08
ხორვატიის თასი: 2006–07, 2007–08
ხორვატიის სუპერთასი: 2007

რეალ მადრიდი
ლა ლიგა: 2016–17, 2019–20, 2021–22, 2023–24
ესპანეთის თასი: 2013–14, 2022–23
ესპანეთის სუპერთასი: 2012, 2017, 2020, 2022, 2024
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2013–14, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2021–22, 2023–24
უეფა-ს სუპერთასი: 2014, 2016, 2017, 2022, 2024
ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი: 2014, 2016, 2017, 2018, 2022
ფიფა-ს ინტერკონტინენტული თასი: 2024

სანაკრებო
ხორვატია
მსოფლიო ჩემპიონატი მეორე ადგილი: 2018; მესამე ადგილი: 2022
უეფა-ს ერთა ლიგა მეორე ადგილი: 2022-23

ინდივიდუალური
ოქროს ბურთი: 2018
წლის საუკეთესო ხორვატიელი ფეხბურთელი: 2007, 2008, 2011, 2014, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024
ლა ლიგას საუკეთესო ნახევარმცველი: 2013-14, 2015-16
კოლონის დეპარტამენტი

კოლონის დეპარტამენტი — ჰონდურასის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. შეიქმნა 1881 წელს. დედაქალაქია ტრუხილიო, სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქია ტოკოა. სწორედ ტრუხილიოში მოხდა პირველი კათოლიკური მისების შესვლა ამერიკაში, მას შემდეგ, რაც 1502 წელს ქრისტეფორე კოლუმბმა ჰონდურასის ნაპირებს მიაღწია.

კოლონის ძირითადი მოსახლეობა გარიფუნას ხალხია. გამოირჩევა სუფთა პლაჟებითა და წვიმის ტყეებიანი ეროვნული პარკებით. ტრუხილიოში მდებარე კოლონიურ პერიოდში აშენებულ სანტა-ბარბარას ციხესიმაგრეში განხორციელდა ამერიკელი სამხედრო ავანტურისტის უილიამ უოკერის სიკვდილით დასჯა; მისი ნეშტი ქალაქის სასაფლაოზე მარხია.

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 284 900 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 8 875 კმ²-ია.

კოლონის დეპარტამენტი 10 ადმინისტრაციულ მუნიციპალიტეტადაა დაყოფილი.
იიგევა

იიგევა  — ქალაქი ესტონეთის აღმოსავლეთ ნაწილში, იიგევამაას მაზრის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 6 ათასზე მეტი. პირველად ნახსენებია 1599 წლის პოლონურ წყაროებში, როგორც იაგივა. გერმანული დასახელება ლაისჰოლმია. 1876 წლამდე, სანამ იიგევას გავლით არ გაიყვანეს სარკინიგზო მონაკვეთი ტალინი - ტარტუ, ის რჩებოდა პატარა დასახლებად, შემდეგ განვითარება დაიწყო და 1938 წელს ქალაქის სტატუსი მიიღო. 1950-1991 წლებში იიგევა იყო იიგევის რაიონის ცენტრი.

ქალაქში დაბადებული კულტურის გამოჩენილი მოღვაწეების პატივსაცემად ტარდება ახალგაზრდული ფესტივალები: ბეტი ალვერისადმი მიძღვნილი პოეზიის შემოდგომის დღეები „ვარსკვლავური დრო“ და ალო მატიზენისადმი მიძღვნილი შემოდგომის მუსიკის დღეები.

ქალაქში დაფიქსირდა ესტონეთში ყველაზე დაბალი ტემპერატურა −43,5 °.

ცნობილი მოქალაქეები
ბეტი ალვერი (მწერალი)

დაძმობილებული ქალაქები
გალერეა
კოპანის დეპარტამენტი

კოპანის დეპარტამენტი — ჰონდურასის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია სანტა-როსა-დე-კოპანი. ცნობილია თავისი თამბაქოთი და სიგარებით.

დეპარტამენტის ტერიტორიაზე მდებარეობს კოლუმბამდელი არქეოლოგიური ძეგლი კოპანი — მაიას ცივილიზაციის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ქალაქი.

2015 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 382,722 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 3 203 კმ²-ია.

კოპანის დეპარტამენტი 23 ადმინისტრაციულ მუნიციპალიტეტადაა დაყოფილი.
კორტესის დეპარტამენტი

კორტესის დეპარტამენტი — ჰონდურასის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 365 497 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 3 954 კმ²-ია. წარმოადგენს ქვეყნის ყველაზე ხალხმრავალ დეპარტამენტს. დასავლეთ ნაწილში აღმართულია მერედონის მთები, თუმცა უმეტეს ნაწილში ტროპიკული დაბლობებია.

შეიქმნა 1893 წელს, სანტა-ბარბარასა და იოროს დეპარტამენტების ტერიტორიების ხარჯზე. დედაქალაქია სან-პედრო-დე-სულა. ატლანტის ოკეანის სანაპირო ზოლო გამოირჩევა მრავალი საუცხოო პლაჟით.

კორტესი ჰონდურასის ეკონომიკის გულია, ვინაიდან აქ მდებარე სულას ხეობა ქვეყნის მთავარი სასოფლო-სამეურნეო და სამრეწველი რეგიონია. საუკუნის ბოლოს აქ ამერიკულმა ბანანის კომპანიებმა გააშენეს ვრცელი პლანტაციები, განავითარეს აშშ-ში გემებით ხილის გადასაზიდი ინფრასტრუქტურა.

კორტესის დეპარტამენტი 12 ადმინისტრაციულ მუნიციპალიტეტადაა დაყოფილი.