ზოია ვოსკრესენსკაია

ზოია ვოსკრესენსკაია (, დ. 15 აპრილი, 1907, ტულის გუბერნია — გ. 8 იანვარი, 1992, მოსკოვი) — საბჭოთა დაზვერვის ოფიცერი და საბავშვო მწერალი. სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1968). შინაგან საქმეთა სამინისტროს პოლკოვნიკი. ტულის რეგიონის საპატიო მოქალაქე.

ბიოგრაფია
იგი დაიბადა 1907 წლის 15 (28) აპრილს, უზლოვაიას რკინიგზის სადგურის უფროსის თანაშემწის ოჯახში (ახლანდელი ტულის რეგიონი), სხვა წყაროების თანახმად — ალექსინში.

14 წლის ასაკში იგი გახდა სმოლენსკის პროვინციის ჩეკას 42-ე ბატალიონის ბიბლიოთეკარი, 1923 წელს — პოლიტიკური ინსტრუქტორი არასრულწლოვან დამნაშავეთა კოლონიაში, 1928 წელს — სამუშაოდ წავიდა სმოლენსკის ზადნეპროვსკის რაიონულ კომიტეტში.

1928 წელს ზოია ვოსკრენსკაია მოსკოვში გადავიდა საცხოვრებლად და 1929 წლის აგვისტოში მუშაობა დაიწყო -ს საგარეო დეპარტამენტში, კერძოდ საგარეო დაზვერვაში. 1932 წლიდან იგი ხელმძღვანელობდა ლენინგრადში -ს მუდმივი მისიის საგარეო დეპარტამენტს. მოგვიანებით ჩართული იყო სადაზვერვო სამუშაოებში ლატვიაში, გერმანიასა და ავსტრიაში.

1935 წლიდან 1939 წლამდე იგი იყო ფინეთში დაზვერვის რეზიდენტის მოადგილე. ოფიციალურად მუშაობდა ჰელსინკში „ინტურისტის“ წარმომადგენლობის ხელმძღვანელად. 1936 წელს კონსულის თანამდებობის სახელით, ფინეთში რეზიდენტად ჩავიდა ბ. რიბკინი, (მოგვიანებით — საელჩოს მეორე მდივანი). თავდაპირველად რეზიდენტს და მის მოადგილეს საქმიანი ურთიერთობა არ აეწყოთ. „ჩვენ ყველა საკითხზე ვკამათობდით. მე გადავწყვიტე, რომ ჩვენ ერთად ვერ ვიმუშავებდით და ვთხოვე ცენტრს ჩემი გაწვევა. საპასუხოდ ნაბრძანები იყო დავხმარებოდა რეზიდენტს და გამეცნო საქმის ვითარება, შემდეგ კი ამ საკითხს დაბრუნდებოდნენ. თუმცა დაბრუნება არ გახდა საჭირო. ექვსი თვის შემდეგ ცენტრს ვთხოვეთ დაქორწინების ნებართვა“ — იხსენებდა ზოია.

იგი მოსკოვში დაბრუნდა ფინეთთან ომამდე რამდენიმე ხნით ადრე, დაიწყო ანალიტიკური სამუშაო დაზვერვაში პ. ფიტინის ხელმძღვანელობით და გახდა დაზვერვის ერთ-ერთი მთავარი ანალიტიკოსი.

დიდი სამამულო ომის დასაწყისში იგი ჩართული იყო შერჩევასა და ორგანიზებაში სადაზვერვო და დივერსიული ჯგუფების ფრონტის ხაზის უკან გადაყვანაში. 1941 წლის ბოლოდან 1944 წლის მარტამდე იმყოფებოდა შვედეთში საბჭოთა საელჩოს პრესმდივანის თანამდებობაზე მეუღლესთან ერთად. ამ პერიოდში შვედეთში ელჩის პოზიციაზე მუსაობდა ა. კოლონტაი, რომელიც მასთან მჭიდროდ თანამშრომლობდა. ორივემ, თითოეულმა თავისებურად, შეუწყო ხელი იმ ფაქტს, რომ 1944 წლის 20 სექტემბერს ფინეთმა დაარღვია ალიანსი ნაცისტურ გერმანიასთან და გააფორმა ზავი საბჭოთა კავშირთან.

მოსკოვში დაბრუნების შემდეგ იგი ანალიტიკურ მუშაობას ეწეოდა ცენტრალურ სადაზვერვო აპარატში, მიაღწია გერმანიის განყოფილების უფროსის წოდებამდე და ოპერატიული დავალებით გაემგზავრა ბერლინში. 1947 წლის 27 ნოემბერს, ვოსკრესენსკაია-რიბკინას ქმარი, პოლკოვნიკი ბ.რიბკინი, სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას პრაღის მახლობლად ავტოკატასტროფაში დაიღუპა.

1956 წელს იგი პენსიაზე გავიდა სსრკ შინაგან საქმეთა სამინისტროს პოლკოვნიკის წოდებით და დაიწყო ლიტერატურული მოღვაწეობა. 1965 წელს მიიღეს სსრკ მწერალთა კავშირის წევრად. მხოლოდ 1962-1980 წლებში მისი წიგნები გამოიცა 21 მილიონ 642 ათასი ეგზემპლარი. მისი პროზის მნიშვნელოვანი ნაწილი საბავშვო ლიტერატურაა, მათ შორის წიგნები ლენინის ბავშვობასა და ახალგაზრდობის შესახებ. როგორც საბავშვო მწერალი, იგი კარგად იყო ცნობილი საბჭოთა მკითხველისთვის. მისი წიგნები აძლიერებს ინტერესს ისტორიის, მისი გმირული და ტრაგიკული წარსულის, რეალური ისტორიული ფიგურების მიმართ. მის გმირებს შორის არიან საერთაშორისო კომუნისტური მოძრაობის მოღვაწეები. მოთხრობა „კონსული“ (1981) ეძღვნება ფინელი კომუნისტის ტოივო ანტიკაინენის ბედს, მოთხრობა „ბებია პარასკევა“ (1983) — კომინტერნის გენერალური მდივნის გ.დიმიტროვის ხსოვნას. მან ასევე დაწერა წიგნი „ახლა შემიძლია ვთქვა სიმართლე: მზვერავის მოგონებებიდან“ (წიგნი გამოსცა გამომცემლობა -მა 1992 წლის დეკემბერში).

იგი გარდაიცვალა 1992 წლის 8 იანვარს. დაკრძალულია მოსკოვში ნოვოდევიჩის სასაფლაოზე.

ზ.ვოსკრესენსკაიამ ივან ჩიჩაევს დაზვერვით „ნათლია“ უწოდა.

ოჯახი
მას ყავდა ორი ძმა — ნიკოლაი (1910 - ?) და ევგენი (1913 - ?). მისი პირველი ქმარი (1927-1929) იყო ვლადიმერ კაზუტინი, კომკავშირის და პარტიის აქტივისტი (წყვილი 1929 წელს დაშორდა). მათ ქორწინებიდან ჰყავდათ ვაჟი ვლადიმერ კაზუტინი (1928-1979), ხოლო მისი მეორე ქმარი იყო ბორის რიბკინი (1899-1947), საბჭოთა დაზვერვის ოფიცერი და დიპლომატი. მეორე ქორწინებიდან ჰყავდა ვაჟი ალექსეი რიბკინი (1944-2009).

ხსოვნა
2017 წელს მოსკოვის ქუჩას (ჩრდილოეთის ადმინისტრაციული ოლქის ბეგოვაიას რაიონი) ზოია ვოსკრესენსკაიას სახელი ეწოდა.

2019 წლის 12 მარტს, საგარეო დაზვერვის სამსახურის 100 წლის იუბილეზე, მიმოქცევაში შევიდა მარკა, რომელიც ეძღვნება ზოია ვოსკრესენსკაია-რიბკინას.