iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბგერის სიჩქარე

,

სადაც _0 არის ბგერის სიჩქარე 0°-ზე, — აბსოლუტური ტემპერატურა.

სითხეები
ზღვაში ბგერის სიჩქარე იცვლება ტემპერატურის, სიღრმისა და მარილიანობის შესაბამისად. მტკნარ წყალში ბგერის სიჩქარე მაქსიმალურ მნიშვნელობას აღწევს 74°-ზე (1557 მ/წმ), ხოლო შემდეგ გახურებისას ხელახლა მცირდება. სითხეთა უმრავლესობაში (გარდა წყლისა) ბგერის სიჩქარე ტემპერატურის გადიდებით მცირდება.

მყარი სხეულები
დრეკად მყარ სხეულში წნევის სიგრძივი ტალღების გარდა შეიძლება გავრცელდეს განივი და ზედაპირული ბგერითი ტალღებიც, რომელთა გავრცელების სიჩქარე საგრძნობლად განსხვავდება სიგრძივი ტალღების გავრცელების სიჩქარისაგან. ანიზოტროპულ სხეულებში ტალღების გავრცელების სიჩქარე სხვადასხვა მიმართულებით სხვადასხვაა.
არდი სავეა

არდი სუემალო სავეა (დ. 14 ოქტომბერი 1993) — ახალი ზელანდიელი რაგბის კავშირის მოთამაშე. ის თამაშობს ფლანკერის ან 8 ნომრის პოზიციაზე -ში, სუპერ რაგბიში თამაშობს „ჰურიკანებში“, ხოლო საერთაშორისო დონეზე ახალი ზელანდიის ნაკრებში ასპარეზობს. სავეა 2019 და 2023 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე ახალი ზელანდიის ნაკრების წევრი იყო. 2023 წელს მსოფლიოს საუკეთესო მორაგბედ დასახელდა.

ადრეული ცხოვრება
სავეა იყო რონგოტაის კოლეჯის 1-ლი წევრი, მეორე კაპიტანი საშუალო სკოლის ბოლო წელს და იყო მთავარი პრეფექტი ბოლო კურსზე. სავეა უმაღლეს სკოლაში გარე ცენტრის პოზიციაზე თამაშობდა, პროფესიულ კარიერაში ფორვარდის პოზიციაზე გადავიდა.

კარიერა
ადრეული კარიერა
სავეა გამოვიდა ახალი ზელანდიის სახელით შვიდკაცა რაგბში. 2013 წლის სუპერ რაგბის სეზონში ის შეუერთდა ჰურიკანებს ორწლიანი კონტრაქტის გაფორმების შემდეგ.

2013 წლის ნოემბერში სავეა ოლ ბლექსთან ერთად ევროპაში გაემგზავრა. ეს იმიტომ მოხდა, რომ "გვსურს მას გავაცნოთ ყველა ოლ ბლექის ცხოვრების გზა", - თქვა მწვრთნელმა სტივ ჰანსენმა. სავეა, ჯორდი ბარეტი და ატუნაისა მოლი, იყვნენ პირველი ისეთი მოთამაშეები, რომლებიც ნაკრებში, როგორც შეგირდები ისე გამოიძახეს.

დამსახურებები
ახალი ზელანდია
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი
მესამე ადგილი: 2019
მეორე ადგილი:2023
ინდივიდუალური
1 მსოფლიო რაგბის საუკეთესო მოთამაშე:2023
სუპერ რაგბი
2016 წლის ჩემპიონი
ალექსანდრე ედიბერიძე (ინჟინერი)

ალექსანდრე გიორგის ძე ედიბერიძე (დ. 13 მარტი, 1937, თბილისი, — გ. 2019) — ქართველი ინჟინერი გამოთვლითი ტექნიკის დარგში. ტექიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1986), პროფესორი (1987), საქართველოს საინჟინრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (2003).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი (1962). 1965 წლიდან მუშაობდა ელექტრონიკის, ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, 1986 წლიდან — საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში გამოთვლითი ტექნიკის კათედრაზე; იმავდროულად, ხელმძღვანელობდა ბიზნესის ხელშემწყობ საკონსულტაციო-ანალიტიკურ სასწავლო ცენტრს. მისი სამეცნიერო კვლევები ეხება მათემატიკური მოდელირების, ალგორითმული ენებისა და პროგრამირების დამუშავებას საქართველოში.
ალექსანდრე ედიბერიძე (ექიმი)

ალექსანდრე იოსების ძე ედიბერიძე (დ. 8 აგვისტო, 1898, თბილისი, — გ. 18 მაისი, 1985, იქვე) — ქართველი ქირურგ-სტომატოლოგი, ქირურგიული სტომატოლოგიის ფუძემდებელი საქართველოში. მედივინის მეცნიერებათა დოქტორი (1943), პროფესორი (1943), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი (1924). 1929–1933 წლებში ხელმძღვანელობდა ამავე ფაკულტეტის თერაპიული და ქირურგიული სტომატოლოგიის კათედრებს, 1935–1974 წლებში — თბილისის სახელმწიფო სტომატოლოგიურ და ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტების ქირურგიული სტომატოლოგიის კათედრებს. 1974 წლიდან იყო ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის ქირურგიული სტომატოლოგიის კათედრის პროფესორ-კონსულტანტი. შეისწავლა ალვეოლური პიორეის ეტიოლოგია და მკურნალობა, ოდონტოგენური და არაოდონტოგენური სიმსივნეებისა და პირისახის თანდაყოლილი ანომალიების კლინიკური ასპექტები და მკურნალობა, საქართველოში დანერგა პირისახის აღდგენითი ოპერაციები, შეადგინა ქირურგიული სტომატოლოგიის პირველი სახელმძღვანელო ქართულ ენაზე („ქირურგიული სტომატოლოგია“, 1966). 1932–1974 წლებში იყო საქართველოს სტომატოლოგთა საზოგადოების თავმჯდომარე, 1974 წლიდან — საპატიო თავმჯდომარე, 1968 წლიდან — სსრკ სტომატოლოგთა სამეცნიერო საზოგადოების საპატიო წევრი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
გივი ედიბერიძე

გივი კონსტანტინეს ძე ედიბერიძე (დ. 12 მაისი, 1924, თბილისი, — გ. 16 ნოემბერი, 1997, იქვე) — ქართველი ინჟინერ-მექანიკოსი.

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მექანიკის ფაკულტეტი (1949). 1949 წლიდან სხვადასხვა თანამდებობაზე მუშაობდა სამთო მიწათმოქმედებისა და სუბტროპიკული კულტურების სამეცნიერო-კვლევით და საკონსტრუქტორო-ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. ჩაის საკრეფი მანქანის „საქართველოს“ შექმნაში მონაწილეობისათვის 1967 წელს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის ლენინური პრემია.
ალბატეგნიუსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ალბატეგნიუსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა შუა საუკუნეების არაბი ასტრონომისა და მათემატიკოსის, ალ-ბათანის (ლათინიზებულად „ალბატეგნიუსი“) პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).. კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 130.84 კმ, სიღრმე — 2.93 კმ.

კრატერის თასი შედარებით ბრტყელია, სავსეა ლავით, სავარაუდოდ იმბრიული ზემოქმედების შედეგად და აქვს ორმოცზე მეტი პატარა კრატერი. კრატერის ცენტრალური მწვერვალი (ალბატეგნიუსი ), დასავლეთით გადაადგილებულია კრატერის ცენტრიდან, აქვს სიგრძე დაახლოებით 20 კმ და სიგანე დაახლოებით 10 კმ, მწვერვალის სიმაღლე ფსკერზე მაღლა. კრატერის თასი არის დაახლოებით 1500 მ. მწვერვალზე არის პატარა, შედარებით სუფთა კრატერი. კრატერის რგოლი მასიურია, არარეგულარული მრავალკუთხა ფორმის, გატეხილი მრავალი რღვევითა და ხეობით, მრავალი მაღალი მწვერვალებით. ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში კრატერის ზვინულის სიმაღლე 4000 მ-ს აღწევს, კრატერის ზვინულის საშუალო სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ 1.65 კმ, კრატერის მოცულობა 18460.67 კმ³-ია.

სატელიტური კრატერები
ლევან თავზარაშვილი

ლევან თავზარაშვილი (დ. 6 ოქტომბერი, 2002) — ქართველი ფეხბურთელი. საფეხბურთო კლუბ „ვარკეთილის“ ნახევარმცველი.

2022 წლის 3 დეკემბერს თავზარაშვილმა მატჩის 23-ე წუთზე ბოლნისის „სიონის“ წინააღმდეგ ეროვნულ ლიგაში თავისი სადებიუტი გოლი გაიტანა.

„ვარკეთილის“ რიგებში თავზარაშვილის დებიუტი 2024 წლის 7 მარტს ქედის „ბეთლემის“ წინააღმდეგ შედგა. მატჩი ფრედ, 2–2 დასრულდა. 2024 წლის 4 აპრილს თავზარაშვილმა „მაჭახელას“ წინააღმდეგ დუბლი მიითვალა. 5 ივნისს თავზარაშვილმა „ზესტაფონის“ კარში გაიტანა, მატჩი „ვარკეთილის“ გამარჯვებით 2–1 დაამარცხა.

ტიტულები
საქართველოს საფეხბურთო თასის ფინალისტი: 2022
ალ-ბათანი

აბუ აბდ ალაჰ მუჰამად იბნ ჯაბირ იბნ სინან ალ-რაქი ალ-ჰარანი ას-საბი ალ-ბათანი, შემოკლებით ალ-ბათანი (დ. 858, ჰარანი — გ. 929, სამარა) — შუა საუკუნეების არაბი ასტრონომი და მათემატიკოსი. შუა საუკუნეების ევროპაში იგი ცნობილი იყო ლათინირებული სახელით ალბატეგნიუსი .

განავითარა მეცნიერება ტრიგონომეტრიული ფუნქციების შესახებ – სინუსი, კოსინუსი, კოტანგესი. დაადგინა რომ მართკუთხა სამკუთხედში მახვილი კუთხე შეიძლება განისაზღვროს ერთი კათეტის მეორესთან შეფარდებით. დაადგინა ტრიგონომეტრიული დამოკიდებულება, რომელიც არსებითად კოსინუსების თეორემას წარმოადგენს.

ალ-ბატანიმ ჩაატარა მრავალი ასტრონომიული დაკვირვება რაქასა და დამასკოში 877-919 წლებში, შეადგინა „საბეან ზიჯი“ მათი შედეგების საფუძველზე. უფრო ზუსტად, ვიდრე პტოლემე, მან დაადგინა ეკლიპტიკის დახრილობა ეკვატორთან მიმართებაში - 23°35′41″, ხოლო ბუნიობის წინსვლა — 54,5″ წელიწადში, ანუ 1° 66 წელიწადში. მათემატიკურ ნაწილში ალ-ბათანიმ აღწერა სფერული სამკუთხედების გამოთვლის მეთოდები, რომლებიც მოგვიანებით შემუშავდა სხვა მათემატიკოსებმა ისლამური ქვეყნებიდან.

ალ-ბათანიმ ასევე დაწერა „ტრაქტატი ქიბლას აზიმუტის შესახებ“, „ტრაქტატი ზეციურ სხეულებამდე მანძილების შესახებ“ და მრავალი ასტროლოგიური ნაშრომი.

ალ-ბათანიმ ასევე მოახერხა მზის წლის გამოთვლა და მისი მონაცემები თითქმის მთლიანად ემთხვევა თანამედროვეებს (მხოლოდ 24 წამის ცდომილებით).

ალ-ბატანის „ზიჯი“ ლათინურად თარგმნა პლატონმა ტივოლიელმა 1116 წელს. მან დიდი გავლენა მოახდინა ევროპულ ასტრონომიაზე, მათ შორის გეორგ პურბაზე, რეგიომონტანუსა და ნიკოლაუს კოპერნიკზე.

ალ-ბატანის პატივსაცემად მთვარის ხილულ მხარეზე ერთ-ერთ კრატერს ეწოდა მისი სახელი — ალბატეგნიუსი.
ევაგრე

საკუთარი სახელი ევაგრე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

ევაგრე — საუკუნის ნახევრის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, კათოლიკოსი
ევაგრე პონტოელი — საუკუნის ბერძენი საეკლესიო მოღვაწე, თეოლოგი
ევაგრიოს სქოლასტიკოსი — საუკუნის ნახევრის ბიზანტიელი ისტორიკოსი, ღვთისმეტყველი, იურისტი
ევაგრე ციხედიდელი — საუკუნის ნახევრის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე
ელია დიაკონი

ელია დიაკონი — საუკუნის ქრისტიანი ბერი, ერთ-ერთი ასურელი მამა. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ შერაცხულია წმინდანად. მისი ხსენების დღეა 4 (17) იანვარი (ღირს ევაგრესთან და სხვებთან ერთად).

ელია იყო იოანე ზედაზნელის უახლოესი მოწაფე, ქართლში ანტიოქიიდან მოვიდა და იოანესთან ერთად ზედაზნის მთაზე ცხოვრობდა. გარდაიცვალა იქვე. ასურელ მამათა ცხოვრების მიხედვით ელიას იოანესთვის ყოველდღიურად მდინარიდან წყალი ამოჰქონდა, მისი თანამსახური კი იყო დათვი, რომელიც იოანეს ლოცვით მოშინაურდა.
იუზა ევგენიძე

იუზა თედორეს ძე ევგენიძე (დ. 24 თებერვალი, 1943, სოფ. ახალსოფელი, ახლანდ. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 2 იანვარი, 2013, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (1997).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1965). 1969 წლიდან მოღვაწეობდა თსუ-ში (2009 წლიდან — თსუ-ის ჰუმანიტარული ფაკულტეტის ასოცირებული პროფესორი). მონოგრაფიულად აქვს შესწავლილი ვაჟა-ფშაველას და გრიგოლ ორბელიანის ცხოვრება და შემოქმედება, ქართული რომანტიზმი. მისი თანაავტორობითა და მონაწილეობით გამოცემულია არაერთი წიგნი და კრებული. დაჯილდოებულია ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედლით (2003).
სევერიან მაისაშვილი

სევერიან დავითის ძე მაისაშვილი (დ. 21 სექტემბერი, 1900, თბილისი — გ. 21 თებერვალი, 1980, იქვე) — ქართველი საბჭოთა ფერმწერი, მინიატიურისტი, გრაფიკოსი. საქართველოს სახელმწიფო მხატვარი (1967).

ბიოგრაფია
1923-1925 წლებში სწავლობდა მ. თოიძის სამხატვრო სტუდიასა და თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში, რომელიც დაამთავრა 1931 წელს. სამხატვრო გამოფენებში მონაწილეობდა 1930 წლიდან, მათ შორის იყო რესპუბლიკათშორისი სამხატვრო გამოფენა თბილისსა (1942) და მოსკოვში (1943), საკავშირო სამხატვრო გამოფენა (ტრეტიაკოვის სახელმწ. გალერეა). 1967 წელსა და 1970 წელში თბილისში ჩატარდა მისი პერსონალური გამოფენები. თავდაპირველად გრაფიკის დარგში მუშაობდა, მომდევნო წლებში შექმნა ბატალური სურათების სერია: „გიორგი სააკაძის ბრძოლა სპარსელებთან მარაბდის ველზე“ (1941), „ნასაკირალის ბრძოლა“, „კრწანისის ომი“ (ორივე 1958), „ასპინძის ომი“ (1966) და სხვ. იგი პირველი ქართველი ხელოვანია, რომელმაც ტრადიციების გათვალისწინებით განავითარა თანამედროვე ქართული მინიატიურული ხელოვნება. მისი ნამუშევრები: „იშვიათი ნანადირევი“ (1946), „ყურძნის კრეფა გურიაში“ (1946), „კალოობა სვანეთში“ (1948), „ურმული“ (1948) დაცულია შ. ამირანაშვილის სახელობის საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში. 1951-1976 წლბში მაისაშვილმა შექმნა მინიატიურების ციკლი „ძველი თბილისი“ (მხატვრის სახელოსნო). იგი წარმატებით მუშაობდა წიგნის გრაფიკაში [ა. ყაზბეგის რჩეული (1935-1937), სულხან-საბა ორბელიანის იგავ-არაკები (1938; შ. ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმი) და სხვ.]. მაისაშვილის ესკიზების მიხედვით შეიქმნა საიუბილეო საფოსტო მარკა შოთა რუსთაველის პორტრეტით (1937) და საქართველოს სსრ დროშა (1951).
აბესალომ მაისურაძე

აბესალომ შალვას ძე მაისურაძე (დ. 27 ივლისი, 1927, თბილისი — გ. 4 ივლისი, 1996, იქვე) — ქართველი კინოოპერატორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1979).

ბიოგრაფია
1952-1954 წლებში სწავლობდა სპი-ში. 1962 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“ დამდგმელ ოპერატორად. გადაიღო ფილმები:
„პიერი, მილიციის თანამშრომელი“ (რეჟისორი დ. რონდელი, 1965),
„გიორგობისთვე“, „პასტორალი“, „იყო შაშვი მგალობელი“ (სამივეს რეჟისორი ო. იოსელიანი, 1966, 1970, 1976),
„მალე გაზაფხული მოვა“ (რეჟისორი ო. აბესაძე, 1967),
„მუსიკოსები“ (ა. ანტიპენკოსთან ერთად, რეჟ. მ. კობახიძე, 1969),
„ნერგები“ (რეჟ. რ. ჩხეიძე, 1972),
„აკაციის ყვავილობა“, „სამი მანეთი“, „თერმომეტრი“ (სამივეს რეჟისორი რ. შარაბიძე, 1974, 1975, 1975),
„წინაპართა მიწა“ (რეჟისორები: გ. ლორთქიფანიძე, გ. ჭოხონელიძე, 1979),
„გამოაღეთ ფანჯრები“ (რეჟისორი დ. აბაიძე, 1981),
„გაზაფხული გადის“ (რეჟისორი ნ. მანაგაძე, 1983),
„სკაპენის ოინები“ (რეჟისორები: გ. და მ. კალატოზიშვილები, 1984),
„ერთ პატარა ქალაქში“ (რეჟისორი გ. ლორთქიფანიძე, 1985),
„ფესვები“ (რეჟისორი ყ. მგელაძე, 1987),
„ჭა“ (რეჟისორი პ. ჩარკვიანი, 1988),
„ომი ყველასთვის ომია“ (1990), „წითელი პატეფონი“ (1995, ორივეს რეჟისორი დ. აბაშიძე),
„ანთიმოზ ივერიელი“ (რეჟისორები: გ. ჭოხონელიძე და ნ. ნოზაძე, 2001).
გიორგი ბართია

გიორგი ბართია (დ. 3 მარტი, 2004) — ქართველი ფეხბურთელი. საქართველოს ასაკობრივი ნაკრებებისა და „იბერია 1999“-ის ფეხბურთელი.

2023 წლის 26 ნოემბერს ბართიამ „ბახმაროს“ წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში გაიტანა. მატჩი „იბერიელების“ გამარჯვებით, 2-1 დასრულდა.

ბართაიას დებიუტი 19 წლამდელთა ნაკრებში 2022 წლის 21 სექტემბერს, დანიის წინააღმდეგ ჩატარებულ მატჩში შედგა.
გიორგი მაისურაძე (სსრკ-ის გმირი)

გიორგი ვასილის ძე მაისურაძე (დ. 1908, სოფელი ქვედი, ახლანდ. ონის მუნიციპალიტეტი — გ. 23 თებერვალი, 1966, იქვე) — საბჭოთა კავშირის გმირი (15 იანვარი, 1944).

ბიოგრაფია
1941 წლიდან იყო წითელი არმიის რიგებში, 1942 წლიდან მაისიდან – მოქმედ არმიაში. სოფელ გლუშეცის (ლოევის რაიონი, გომელის ოლქი) გათავისუფლებისათვის ბრძოლის დროს (10 ოქტომბერი, 1943) მაისურაძე მკერდით გადაეფარა მტრის საცეცხლე წერტილს, საშუალება მისცა თავისი ასეულის მებრძოლებს გადასულიყვნენ იერიშზე და შეესრულებინათ საბრძოლო დავალება, რისთვისაც გმირის წოდება მიენიჭა. მაისურაძე დაჯილდოებულია ლენინის ორდენითა და მედლებით.
დავით მაისურაძე

დავით (ავთო) ესტატეს ძე მაისურაძე (დ. 10 იანვარი, 1936, სოფელი წედისი, ონის რაიონი, საქართველოს სსრ — გ. 10 ივნისი, 1993, თბილისი, საქართველოს რესპუბლიკა) — ქართველი გენერალ-მაიორი (1993), ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის დაზვერვის უფროსის მოადგილე (1984-1987), საქართველოს რესპუბლიკის თავდაცვის სამინისტროს დაზვერვის უფროსის მოადგილე, უფროსი (1991-1992), საქართველოს შეიარაღებული ძალების მთავარი შტაბის დაზვერვის უფროსი (1992-1993), შეიარაღებული ძალების სარდლის პირველი მოადგილე, შტაბის უფროსი (1993).

გარდაცვალების შემდეგ დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენით (1993).
ელიზბარ მაისურაძე

ელიზბარ ლუკას ძე მაისურაძე (დ. 15 სექტემბერი, 1920, სოფელი სასირეთი, რუსეთის იმპერია — გ. 19 თებერვალი, 1998, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მწერალი. მსოფლიო ომის (1939–45) მონაწილე.

ბიოგრაფია
1949 წელს დაამთავრა თსუ-ის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. პირველი მოთხრობა „ორი მეგობარი“ 1948-1949 წლებში გამოაქვეყნა, პირველი წიგნი „მოთხრობები“ – 1951 წელს. ავტორია მოთხრობებისა და ნარკვევების კრებულებისა: „გარდატნელი მაყრები“ (1955), „ქართლის საღამოები“ (1957), „სევასტოპოლის დღეები“ (1963), „ჭადრებად ქცეული ვაჟკაცები“ (1971), „ქარბორბალა“ (1975), „ქერჩი, 1943“ (1976), „მოთხრობები“ (2010) და სხვ. რომანებისა: „დაკარგული ოცნებები“ (1972), „ოთხი წელი ჭექა-ქუხილში“ (1977). მაისურაძის ნაწარმოებები თარგმნილია რუსულ, სომხურ, ოსურ, ჩეხურ ენებზე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
ვლადიმერ მაისურაძე (სპორტსმენი)

ვლადიმერ მაისურაძე (დ. 14 აპრილი, 1923, თბილისი — გ. 9 მაისი, 1994, იქვე) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), მწვრთნელი. სსრკ დამსახურებული მწვრთნელი (1971). სსრკ წლის საუკეთესო მწვრთნელი (1987). მისი აღზრდილები არიან რ. აბრამიშვილი, ი. ბერიაშვილი, ა. მაისურაძე, შ. მორჩილაძე, მ. სალაძე.
ზაქარია მაისურაძე (კერამიკოსი)

}, თბილისი — გ. 26 იანვარი, 1971, იქვე] — ქართველი მხატვარ-კერამიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1967).

ბიოგრაფია
1938 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია, 1939-1959 წლებში იქვე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1944-1971 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტში (1956 წლიდან — მცირე და გამოყენებით ხელოვნებათა განყოფილების გამგე). ნამუშევრები: სერია „ირმები“ (1952-1960; შ. ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმი, დ. შევარდნაძის სახელობის ეროვნული გალერეა, კერძო საკუთრება); კომპოზიციები ქართული ხალხური ზღაპრების თემებზე (მცირე, მრგვალი პლასტიკა, 1952-1955; შ. ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმი, კერძო საკუთრება), დეკორატიული პანო „მოსავლის აღება“ (1953; შ. ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმი), კერამიკულ ფილებზე შესრულებული დეკორატიული კომპოზიცია „ბერიკაობა“ (1957-1959, დ. შევარდნაძის სახელობის ეროვნული გალერეა) და სხვ. ავტორია ნაშრომებისა ძველი ქართული კერამიკის შესახებ („ქართული მხატვრული კერამიკა. – საუკუნეები.“ 1953).
თენგიზ მაისურაძე

თენგიზ გიორგის ძე მაისურაძე (დ. 3 აგვისტო, 1930, თბილისი — გ. 15 ივლისი, 2003, იქვე) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1979).

ბიოგრაფია
1950 წელს დაამთავრა მარჯანიშვილის თეატრთან არსებული დრამატული სტუდია. 1954-1967 წლებში მუშაობდა მარჯანიშვილის, 1967-1975 წლებში — რუსთავის თეატრებში, 1975 წლიდან კვლავ მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობია. 1970-1976 წლებში პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის საცირკო-საესტრადო სასწავლებელში. მაისურაძის შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია ხევისბერი (ა. ყაზბეგის „მოძღვარი“), ჯარისკაცი, ბრიგადირი, ვახტანგ ხანი (პ. კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“, „კოლმეურნის ქორწინება“, „კახაბერის ხმალი“), ხირიმიანცი, გრენგოლმი (შ. დადიანის „ნაპერწლიდან“, „გუშინდელნი“), შოშია (ნ. დუმბაძის „საბრალდებო დასკვნა“), ქოხსალამურა (ლ. გოთუას „გმირთა ვარამი“), რანგო (ე. როსტანის „სირანო დე ბერჟერაკი“), ჯამბაკური (მ. ელიოზიშვილის „ბერიკონი“) და სხვ. გამორჩეული იყო მერძევე ტივიეს როლი ვ. აბაშიძის სახელობის მუსიკალური კომედიის თეატრის მიუზიკლში „მევიოლინე სახურავზე“ (შ. ალეიხემის მიხედვით. რეჟ. გ. ლორთქიფანიძე); მონაწილეობდა სატელევიზიო დადგმებსა და რადიოსპექტაკლებში. გადაღებულია ფილმებში: „უდიპლომო სასიძო (ზურაბი, რეჟისორი ლ. ხოტივარი, 1961), „დათა თუთაშხია“ (მახო, რეჟისორები: გ. ლორთქიფანიძე, გ. გაბესკირია, 1978); „თეთრი ბაირაღები“ (გამცემლიძე, რეჟ. გ. ლორთქიფანიძე, 1990). მიღებული აქვს ღირსების ორდენი (1996).
ლევან მაისურაძე

ლევან შალვას ძე მაისურაძე (დ. 10 იანვარი, 1966, თბილისი) — ქართველი პოლიციის გენერალ-მაიორი (2003). საქართველოს შსს დამსახურებული მუშაკი (2003).

ბიოგრაფია
1990 წელს დაამთავრა ყაზანის სახელმწ. უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი, გაიარა ევროკავშირის საერთაშორისო სამართლის პროგრამა (1994, გერმანია), ტრანსნაციონალური საგამოძიებო სემინარი (2001; ვაშინგტონი, აშშ). 1991-1995 წლებში მუშაობდა საქართველოს გენერალურ პროკურატურაში, 1995-2000 წლებში იყო საქართველოს შსს შიდა ქართლის სამხარეო შს მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილე კრიმინალური პოლიციის ხაზით, 2001-2002 წლებში — ინტერპოლის ეროვნული ბიუროს უფროსი, 2002-2004 წლებში — თბილისის შს მთავარი სამმართველოს უფროსი.

დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის (2001) და (2004) ხარისხის ორდენებით.
ნინო მაისურაძე (პათოფიზიოლოგი)

ნინო ზაქარიას ასული მაისურაძე (დ. 7 მარტი, 1927, თბილისი — გ. 17 ივნისი, 2018, იქვე) — ქართველი პათოფიზიოლოგი, რეპროდუქტოლოგი, რეპროდუქტოლოგიის დარგის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1978), პროფესორი (1989), სამედიცინო ბიოლოგიისა (1997) და სამედიცინო-სოციალური მეცნიერებათა აკადემიების ნამდვილი წევრი (1998).

ბიოგრაფია
1949 წელს დაამთავრა თსსი. 1958-1963 წლებში იყო ქალის ფიზიოლოგიისა და პათოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის პათოფიზიოლოგიის ლაბორატორიის უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი, შემდგომ — ამავე ლაბორატორიის ხელმძღვანელი; 2005-2014 წლებში — ი. ჟორდანიას სახელობის ადამიანის რეპროდუქციის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის საორგანიზაციო–მეთოდური განყ-ბის გამგე; 1989-1995 წლებში — თსსი-ის პათოფიზიოლოგიის კათედრის, 1993-1998 წლებში კი – სამედიცინო აკადემიის რეპროდუქტოლოგიის კათედრის პროფესორი, 2001-2007 წლებში რეპროდუქტოლოგთა ასოციაციის ვიცე-პრეზიდენტი.

მაისურაძეს ეკუთვნის სამეცნ. ნაშრომები, რ-ებიც ეხება ფიზიოლოგიის, პათოფიზიოლოგიის, ენდოკრინოლოგიის, რეპროდუქტოლოგიის აქტ. საკითხებს, სამედ. ტერმინთა მართლწერას.

მაისურაძე იყო მრავალი სამეცნიერო საზოგადოების წევრი. მიღებული ჰქონდა სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის ღირსების ორდენი (1998).
ნოდარ მაისურაძე (მეტალურგი)

ნოდარ სერგოს ძე მაისურაძე (დ. 31 ივლისი, 1934, თბილისი) — ქართველი მეტალურგი. საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1998), საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1999).

ბიოგრაფია
1958 წელს დაამთავრა სპი-ის მეტალურგიული ფაკულტეტი შავი ლითონების მეტალურგიის სპეციალობით. რუსთავის მეტალურგიული კომბინატის აგლოსაბრძმედე საამქროში მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე, 1971-1992 წლებში იყო ამიერკავკასიის „ცენტრბრძმედრემონტის“ სპეციალიზებული სამმართველოს უფროსი, 1993 წლიდან — რუსთავის მეტალურგიული კომბინატის ტრესტ „მეტალურგის“ მმართველი, რუსთავის მეტალურგიული კომბინატის გენერალური დირექტორის მოადგილე. სხვადასხვა წლებში მივლინებული იყო ინდოეთში, იუგოსლავიაში, ალჟირში ადგილობრივი მეტალურგიული საწამოებისათვის ტექნიკური დახმარების გასაწევად. 1996-1997 წლებში შესრულებული სამუშაოსთვის „426 მმ–იანი დიამეტრის უნაკერო მილების გლინვის ტექნოლოგიის შემუშავება და წარმოებაში დანერგვა“ გადაეცა საქართველოს სახელმწიფო პრემია. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
ნოდარ მაისურაძე (გენერალ-მაიორი)

ნოდარ შალვას ძე მაისურაძე (დ. 9 აგვისტო, 1924, ხაშური — გ. 31 დეკემბერი, 1997, თბილისი) — ქართველი გენერალ-მაიორი (1972), სახელმწიფო უშიშროების საპატიო თანამშრომელი (1977), მსოფლიო ომის (1939-1945) მონაწილე.

ბიოგრაფია
1945 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სსრ სახელმწიფო უშიშროების ორგანოებში. 1969-1971 წლებში იყო აფხაზეთის ასსრ სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის თავმჯდომარე, 1970-1990 წლებში — საქართველოს სსრ სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე.

დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენით (1994).
მერაბ გოგბერაშვილი

მერაბ გოგბერაშვილი (დ. 5 იანვარი, 1959, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფიზიკოსი და საჭადრაკო კომპოზიტორი (ეტიუდისტი), ეროვნული ოსტატი საჭადრაკო კომპოზიციაში. 1980 წელს დაამთავრს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი, 1983-1986 წლებში იყო ლომონოსოვის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტის ასპირანტი. 1988 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თეორიული და მათემატიკური ფიზიკის სპეციალობით. 1989 წლიდან დღემდე არის თსუ-ის ანდრონიკაშვილის ფიზიკის ინსტიტუტის ელემენტარულ ნაწილაკთა ფიზიკის განყოფილების უფროსი მკვლევარი, ხოლო 2006 წლიდან
დღემდე - ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტის პროფესორი. მისი სამეცნიერო ინტერესების სფეროა გრავიტაცია, კოსმოლოგია, მათემატიკური ფიზიკა. მიღებული და შესრულებული
აქვს სამეცნიერო გრანტები. რეფერირებად საერთაშორისო
ჟურნალებში გამოქვეყნებული აქვს 70-მდე სტატია. საშუალო ციტირების ინდექსი 1 სტატიაზე - 22 (სულ საშუალოდ 1540).

საჭადრაკო კომპოზიცია
მისი პირველი ეტიუდი 1973 წელს გამოქვეყნდა. არის მრავალი კონკურსის მონაწილე.

ამოხსნა:
1. მ7+ მფ7
2. 8მ! 1მ+!
3. მფ3 1მ+!
4. მფ2 მ3
5. მფ:1 2
6. მფ:2 მ87
7. მფ6#
გიორგი ყაჭეიშვილი

გიორგი ყაჭეიშვილი (დ. 10 თებერვალი, 1977, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე და მწვრთნელი, დიდოსტატი (1997). საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (1997 და 2006) და ვიცე-ჩემპიონი (2000).
საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში მან მონაწილეობა მიიღო სამ საჭადრაკო ოლიმპიადაში (2000 (4½ ქულა 10-დან), 2004 (4 ქულა 8-დან), 2006 (5 ქულა 10-დან)) და ევროპის ხუთ გუნდურ ჩემპიონატში (1992, 1997, 1999, 2001 (2 ქულა 7-დან) და 2003 წლებში (საქართველოს ნაკრებმა მესამე ადგილი დაიკავა, ხოლო გიორგი ყაჭეიშვილმა 8-დან 6½ ქულით ინდივიდუალური ოქროს მედალი მოიპოვა მეოთხე დაფაზე). ფიდე-ს ეგიდით გამართული 2004 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე (პირველ წრეში დამარცხდა ვასილიოს კოტრონისთან ანგარიშით 1½:2½).

1990-იანი წლების დასაწყისში წვრთნიდა ნინო ხურციძეს, ხოლო 2009–10 წლებში აშშ-ის 2010 წლის ჩემპიონს ირინა კრუშს.
ლაშა ჯანჯღავა

ლაშა ჯანჯღავა (დ. 5 მაისი, 1970, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე და მწვრთნელი, ოსტატი (1986), საერთაშორისო ოსტატი (1989) და დიდოსტატი (1990). საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (1994 და 1996), საქართველოს შემადგენლობაში მსოფლიო ოლიმპიადების მონაწილე (1992, 1994, 1996, 1998). სტუდენტ მოჭადრაკეთა შორის მსოფლიო ჩემპიონი (1992).
მაია ლომინეიშვილი

მაია ლომინეიშვილი (დ. 11 ნოემბერი, 1977, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე. ფიდეს ოსტატი (1990), 1996 წელს გახდა საერთაშორისო დიდოსტატი ქალთა შორის, ხოლო 2003 წელს კი საერთაშორისო ოსტატი ვაჟთა შორის. საქართველოს ხუთგზის ჩემპიონი (1996, 1998, 2002, 2009, 2011). 2008 წლის საჭადრაკო ოლიმპიადის ჩემპიონი.
მიაზმები

მიაზმები (< — ბინძური, მავნე ანაორთქლები) — მოძველებული ცნება, რომელიც აღნიშნავდა გარემოდან (ჰაერი, ნიადაგი, წყალი) ორგანიზმში მოხვედრილ და სხვადასხვა დაავადების გამომწვევ „სენიან საწყისებს“. ცნობილი იყო ჯერ კიდევ ძველ მსოფლიოში; მხატვრულადაა აღწერილი ლუკრეციუსის პოემაში „საგანთა ბუნება“. მიაზმების შესახებ წარმოდგენა საფუძვლად დაედო დაავადებათა წარმოშობის ე.წ. მიაზმისტურ კონცეფციას, რომელიც ფართოდ გავრცელდა შუა საუკუნეების ევროპაში. საუკუნეში მიკროორგანიზმთა აღმოჩენამ მიაზების თეორია საბოლოოდ უარყო.