iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰოროსკოპი

ჰოროსკოპი (, „“; „“ — დრო და „“ — ვუყურებ, ვაკვირდები) — კონკრეტული ადამიანის დაბადების მომენტში ზეცის გრაფიკული გამოსახულება, ანუ რა მდგომარეობა ეკავათ მნათობებს, პლანეტებსა და ვარსკვლავებს.

არ არსებობს სამეცნიერო კვლევები, რომლებიც დაადასტურებდნენ ჰოროსკოპის სისწორეს. ე.წ. ასტროლოგების მიერ გამოყენებული მეთოდები არის ფსევდო-მეცნიერული. თანამედროვე მეცნიერებაში არ არსებობს არანაირი კავშირი მნათობებისა თუ ცის სხეულების განლაგებასა და პიროვნებაზე მათ გავლენას შორის. ყველა სამეცნიერო კვლევა, რომელიც მკაცრი სტანდარტით ჩატარდა, არ აჩვენებს არანაირ კავშირსა თუ გავლენას ჰოროსკოპსა და პიროვნებას შორის. ფსიქოლოგები ასტროლოგებისა და ჰოროსკოპების რწმენას ხსნიან ადამიანის გონების თავისებურებით, ეძიოს კანონზომიერება იქაც კი, სადაც ის არ არსებობს. ამ მოვლენას ასევე ბარნუმის ეფექტს უწოდებენ, რომლის ზემოქმედებით ინდივიდები სიზუსტის მაღალ ხარისხს ანიჭებენ მათი პიროვნების იმგვარ აღწერებს, რომლებიც, თითქოს, მათზე არის მორგებული. სინამდვილეში, ეს აღწერები იმდენად ბუნდოვანია, რომ ბევრ ადამიანს შეიძლება მიეწეროს.

ჰოროსკოპის სტრუქტურა
ჰოროსკოპში ძირითადად გამოყოფენ:
პლანეტების განთავსებას ზოდიაქოს ნიშნებში.
პლანეტების განთავსებას ე. წ. ასტროლოგიურ სახლებში.
„ასპექტებს“ - პლანეტების ურთიერთკავშირს, ურთიერთდამოკიდებულებას (რომელიც შეიძლება იყოს დადებითი, უარყოფითი ან ნეიტრალური).
ე.წ. ასტროლოგიური სახლების მმართველებისა და „სიგნიფიკატორების“ გამოთვლა-შეთავსება და ა. შ.

ჰოროსკოპის ტიპი
ჰოროსკოპი შეიძლება იყოს:
ასტროლოგიური საქმიანობის ძირითად მეთოდად ითვლება ჰოროსკოპის შედგენა და მისი ინტერპრეტაცია. ჰოროსკოპი შეიძლება იყოს:
ნატალური - გამოითვლება ადამიანის დაბადების თარიღის, დროის და ადგილის დახმარებით. ნატალური ჰოროსკოპის მიხედვით ასტროლოგი პიროვნების ასტროლოგიურ პორტრეტს ადგენს (თუ რა თვისებები, მიდრეკილებები და პოტენციალი გააჩნია ადამიანს).
მუნდანური - გამოითვლება ქვეყნის (ქალაქის) დაარსების ან დამოუკიდებულობის მოპოვების თარიღის, დროის და ადგილის დახმარებით. მისი მიხედვით ასტროლოგს შეუძლია კონკრეტული ქვეყნის განვითარების, სასიკეთო პერსპექტივების ან მოსალოდნელი საფრთხეების შესახებ მიიღოს ინფორმაცია.
სინასტრიული - გამოითვლება ორი ადამიანის ნატალური ჰოროსკოპის ურთიერთშეჯერების შედეგად. ასტროლოგს მისი მიხედვით შეუძლია განსაზღვროს ორი ადამიანის ურთიერთშეთავსება - თუ რამდენად ჰარმონიული ან დისჰარმონიული შეთავსებაა (როგორც პირად, ისე საქმიან ცხოვრებაში).
სამედიცინო - ის დგება ადამიანის დაავადებების, ტრავმის მიღების დროისა და ადგილის დახმარებით. მისი მიხედვით ასტროლოგი ცდილობს განსაზღვროს ადამიანის ავადმყოფობის განვითარების ეტაპები და მიაგნოს მკურნალობის ყველაზე ოპტიმალურ მეთოდებს.
ჰორარული (საათობრივი) - ის დგება კითხვის დასმის მომენტში. ამ ჰოროსკოპის დახმარებით ასტროლოგი ეძებს პასუხს დასმულ კითვაზე.
ელექტიური (შერჩევითი) - ამ ჰოროსკოპის დახმარებით ასტროლოგი ცდილობს შეარჩიოს ამა თუ საქმიანობის დაწყებისთვის სასიკეთო პერიოდი.
ჯულია რობერტსი

ჯულია ფიონა რობერტსი (; დ. 28 ოქტომბერი 1967, ატლანტა, აშშ) — ამერიკელი კინომსახიობი. მიღებული აქვს ოსკარი ფილმისთვის „ერინ ბროკოვიჩი“.

ბიოგრაფია
ჯულია ფიონა რობერტსი დაიბადა 1967 წლის 28 ოქტომბერს, ჯორჯიის შტატის ქალაქ ატლანტაში (აშშ). მომავალი მსახიობი ოჯახში მე–3 ბავშვი იყო. ჯულიას მამა გეითსი, უოლთერ გრეიდი (დაბადებული 1933 წელს) ერთდროულად გასაბერი ლეიბების გამყიდველი, მსახიობი და მწერალი იყო. ჯულიას დედა ბრედემასი, ბეთი ლუ (დაბადებული 1934 წელს) შეთავსებით მსახიობობდა.

ფილმოგრაფია
ფატალიზმი

ფატალიზმი (ლათ. — ბედისწერით წინასწარ განსაზღვრული, საბედისწერო) — მსოფლმხედველობა, რომლის თანახმად, სამყაროს ყოველგვარი ხდომილობა და ადამიანის მოქმედება წინასწარ არის მკაცრად განსაზღვრული, ყველაფერი გარდაუვალია, რადგან გამორიცხულია შემთხვევითობა, შესაძლებლობა, ალბათობა და თავისუფლება. განასხვავებენ სამი ტიპის ფატალიზმს: მითოლოგიურს, რელიგიურს და რაციონალისტურს.

პირველს გარდაუვალობის საფუძვლად მიაჩნია ბედისწერა, მეორეს — ღმერთი, მესამეს კი — მიზეზობრიობის უწყვეტი ჯაჭვი. მითოლოგიური ფატალიზმი გაბატონებული იყო ანტიკურ ეპოქაში, რელიგიური ფატალიზმი — შუა საუკუნეებში, ხოლო რაციონალისტური — ახალი დროის ფილოსოფიაში. უკანასკნელი განსაკუთრებით დამახასიათებელია მექანისტური დეტერმინიზმისათვის.
ევროპის ეკონომიკური თანამეგობრობა

ევროპის ეკონომიკური თანამეგობრობა — ევროპის სახელმწიფოთა გაერთიანება. დაფუძნდა 1957 წლის 25 მარტს, რომში, საფრანგეთის, გერმანიის, იტალიის და ბენილუქსის ქვეყნების მიერ. ამავე შეხვედრაზე ამავე სახელმწიფოებმა დააფუძნეს კიდევ ერთი გაერთიანება – ევროპის ატომური გაერთიანება, 6 წლით ადრე კი, 1951 წლის 18 აპრილს – ნახშირისა და ფოლადის ევროპის გაერთიანება (გაუქმდა 2002 წლიდან). 1967 წელს ამ სამივე გაერთიანების ორგანოები გაერთიანდა და ამის შემდეგ მათ „ევროპის გაერთიანებებად“ მოიხსენიებენ.

ევროპის გაერთიანება ერთ-ერთი იმ სამ ბურჯთაგანია, რომელსაც ევროკავშირი ეყრდნობა. მეორე ბურჯს წარმოადგენს საერთო საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკა, მესამეს – თანამშრომლობა მართლმსაჯულების სფეროში. ევროკავშირში გაწევრიანებისათვის ქვეყანა უნდა გახდეს ორივე დღეს არსებული გაერთიანების წევრი და ითანამშრომლოს მეორე და და მესამე ბურჯებით მოცულ სფეროებში.

გაწევრიანების პროცედურა
ევროპის გაერთიანებაში ახალი წევრების მიღების პროცედურა შემდეგი ეტაპებისგან შედგება:

გაწევრიანების მსურველი სახელმწიფო წარადგენს განაცხადს ევროპის კავშირის საბჭოში;
საბჭო მიმართავს ევროკომისიას, რათა მან მოამზადოს დასკვნა განაცხადის თაობაზე;
ევროკომისია ამზადებს დასკვნას წევრობს კანდიდატი სახელმწიფოს სამართლებრივი და ეკონომიკური მდგომარეობის დეტალური ანალიზის საფუძველზე;
საბჭო განიხილავს კომისიის დასკვნას და იღებს გადაწყვეტილებას გაწევრიანების შესახებ მოლაპარაკების დაწყების თაობაზე;
მიმდინარეობს მოლაპარაკებები კანდიდატთან გაწევრიანების შესახებ;
ევროპის კავშირის საბჭო ამტკიცებს მოლაპარაკებების შედეგებს;
ევროპარლამენტი ეთანხმება საბჭოს გადაწყვეტილებას;
წევრობის კანდიდატი ქვეყანა ახდენს გაწევრიანების ხელშეკრულების რატიფიცირებას;
ევროპის გაერთიანების წევრ–სახელმწიფოები ახდენენ გაწევრიანების ხელშეკრულების რატიფიცირებას;
გაწევრიანების ხელშეკრულება შედის ძალაში. ევროპის გაერთიანებას ახალი წევრი ემატება.
ვლადიმერ ბეროშვილი

ვლადიმერ ლევანის ძე ბეროშვილი (დ. 1907, სოფ. კარდანახი, ახლანდელი გურჯაანის რაიონი ― გ. 1944), საბჭოთა კავშირის გმირი (16 ოქტომბერი, 1943), უმცროსი ლეიტენანტი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა უმცროს მეთაურთა სკოლა. მსოფლიო ომში მეთაურობდა მეტყვიამფრქვევეთა ოცეულს, შემდეგ ასეულს. დნეპრის გადალახვისა და მარჯვენა ნაპირზე პლაცდარმის დაკავებისას გამოჩენილი მამაცობისათვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1943 - საბჭოთა კავშირის გმირი, მდინარე დნეპრის გადალახვისა და მარჯვენა ნაპირზე პლაცდარმის დაკავებისას გამოჩენილი მამაცობისათვის
ლენინის ორდენი
დაჯილდოებულია 2 სხვა ორდენით და მედლებით.
თედორე ბეგიაშვილი

თედორე (თედო) მალაქიას ძე ბეგიაშვილი (დ. 4 დეკემბერი, 1892, სოფ. ფანიანი, ახლანდელი სიღნაღის რაიონი ― გ. 21 ოქტომბერი, 1970, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი და პედაგოგი, ფოლკლორისტი.
ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია, ხოლო 1916 წელს იურევის (ახლანდელი ტარტუს) უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი. მასწავლებლობდა სკოლებში, ინსტიტუტებში. 1956 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის პუშკინის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში რუსული და ქართული ლიტერატურის კათედრაზე. ავტორია ფილოლოგიური, ფოლკლორისტული და პედაგოგიური-მეთოდოლოგიური გამოკვლევებისა. მათგან აღსანიშნავია: "ქართული სიტყვიერების ისტორია" ( ნაწილი - 1925, - 1927, - 1931). "ქართული ფოლკლორი" (1941) და სხვა.
ნიკოლოზ ბელაქნელი

ნიკოლოზ ნიკოლოზის ძე ბელაქნელი (დ. 6 დეკემბერი, 1897, ქუთაისი ― გ. 17 ივლისი, 1978, თბილისი) — ქართველი მომღერალი (ტენორი). საქართველოს სახალხო არტისტი. თბილისის საოპერო თეატრის სოლისტი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (პედაგოგ ე. ვრონსკის კლასი). ბელაქნელის დებიუტი შედგა 1930 წელს თბილისის საოპერო თეატრის სცენაზე (ნიკო - მ. ბალანჩივაძის "დარეჯან ცბიერი"). მოღვაწეობდა ბაქოში (1934–1936), ხაბაროვსკის (1936–1938), სოროშილოვგრადისა და დნეპროპეტროვსკის საოპერო თეატრებში (1938–1939). 1939–1959 წლებში გამოდიოდა თბილისის საოპერო თეატრის სცენაზე. ბელაქნელი ასრულებდა დრამატული ტენორის მთავარ პარტიებს — აბესალომი, რატი (ზ. ფალიაშვილის „აბესალომ და და ეთერი“, „ლატავრა“). ლექსო (კილაძის „ლადო კეცხოველი“), გელა (ტუსკიას „სამშობლო“), გურამი (გოკიელის „პატარა კახი“), ტარიელი (მშველიძის „ამბავი ტარიელისა“)., ბაში-აჩუკი (კერესელიძის „ბაში-აჩუკი“), ონისე (აზმაიფარაშვილის „ხევისბერი გოჩა“), ოტელო, მანრიკო, რადამესი (ვერდის „ოტელო“, „ტრუბადური“, „აიდა“), რაული (მაიერბეერის „ჰუგენოტები“), გერმანი (ჩაიკოვსკის „პიკის ქალი“), ხოზე (ბიზეს „კარმენი“), კავარადოსი (პუჩინის „ტოსკა“), გრიგორი მელეხოვი (ძერჟინსკის „წყნარი დონი“).
გრიგოლ ბერძენიშვილი

გრიგოლ ალექსანდრეს ძე ბერძენიშვილი (დ. 17 აპრილი, 1909, ბათუმი — გ. 7 თებერვალი, 1962, თბილისი) — ქართველი დრამატურგი.

ბიოგრაფია
ლიტერატურულ მოღვაწეობას ეწეოდა 1927 წლიდან. ბერძენიშვილის პირველი მნიშვნელოვანი პიესა „ოქროს ვერძი“ დაიდგა 1937 წელს თბილისის სანკულტურის თეტრში. 30-იან წლებში იდგმებოდა ბერძენიშვილის პიესები: „აჭარის მთებში“, „სერგო“, „ჩაძირული ოქრო“, „ცეცხლი“, „ჩვენი მიწა“ და სხვა.

1941 წლიდან თბილისის, გორის, ცხინვალის, ფოთის, მახარაძისა და სხვა თეატრების სცენაზე წარმოდგენილ იქნა ბერძენიშვილის ახალი პიესები: „არწივის ბუდე“ (რუსთაველის სახელობის თეატრი, თანაავტორი ს. დოლიძე). „სიყვარულის ძალა“, „მშვიდობის მტრედები“ (1948), „ბედნიერებისაკენ“ (1951), „ძველი ჭრილობა“ (1952), „კოჭლი მეწისქვილე“ (1956), „დაჭრილი არწივი“ (1957, მარჯანიშვილის სახელობის თეატრი). ბერძენიშვილის პიესებში ასახულია ქართველი ხალხის გმირული წარსული და თანამედროვეობა. მისი თავდადება დიდ სამამულო ომში, ბრძოლა მშვიდობის განმტკიცებისათვის. ბერძენიშვილს ეკუთვნის საბავშვო მოთხრობები „დიდი წიფლის საიდუმლო“, „ეგნატეს ცრემლი“, „მოწყვეტილი ვარსკვლავი“ და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მასთან დიდუბის პანთეონში დაკრძალულია მისი მეუღლე — ქეთევან გაბრიელის ასული ჩოლობარგია (დ. 4 აგვისტო, 1909, ოზურგეთი — გ. 14 ივლისი, 1978, თბილისი).
ელგუჯა ბერძენიშვილი

ელგუჯა ისიდორეს ძე ბერძენიშვილი (დ. 25 თებერვალი, 1927, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 1 იანვარი, 2019, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ფერმწერი და გრაფიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1966).

ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. ბერძენიშვილის ფერწერული ნამუშევრებისათვის დამახასიათებელია თანამედროვეობის განცდა, კომპოზიციის გრძნობა. მისი მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია: „დეკორატიული პანო“ ბიჭვინთაში (1967), „ნავები“ (1955, მხატვრის კუთვნილება), „მეუღლის პორტრეტი“ (1956, მხატვრის კუთვნილება), „აბესალომ და ეთერი“ (1968, ფალიაშვილის სახლ-მუზეუმი); განსაკუთრებით საინტერესოა კ. გამსახურდიას რომანის „დიდოსტატის მარჯვენის“ ილუსტრაციები (1972, მხატვრის კუთვნილება).

გარდაიცვალა 2019 წლის 1 იანვარს, 91 წლის ასაკში. დაკრძალულია ვაკის კერძო სასაფლაოზე მეუღლის გვერდით.
მერაბ ბერძენიშვილი

მერაბ ისიდორეს ძე ბერძენიშვილი (დ. 10 ივნისი, 1929, თბილისი — გ. 17 სექტემბერი, 2016, სტამბოლი, თურქეთი) — ქართველი მოქანდაკე, ფერმწერი და გრაფიკოსი. სსრკ-ის სახალხო მხატვარი (1987), საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1965). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, ძირითადი ნამუშევრებია: „რუსთაველი“ (თაბაშირი, 1956, სადიპლომო ნაშრომი, საქართველოს პარლამენტის ბიბლიოთეკა), „რუსთაველი“ (ბრინჯაო, 1966, მოსკოვი), ვახტანგ გორგასლის ძეგლის პროექტი (1958, პრემია); მონუმენტები: „დავით გურამიშვილი“ (თუჯი, 1965, თბილისი), „გიორგი სააკაძე“ (ბრინჯაო, 1971, კასპი), „მედეა“ (ბრინჯაო, 1968, ბიჭვინთის საკურორტო კომპლექსი), „მუზა“ (ბრინჯაო, 1971, თბილისი), „კიდევაც დაიზრდებიან...“ (ბრინჯაო, 1975, მარნეული, სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1976), ლაოსის მეფის მონუმენტი (ბრინჯაო, 1975, ვიენტიანი, ლუანგპრაბანგი). პორტრეტები: ქართველი ქალი (ხე, 1958, რამდენიმე პრემია: 1960 მსოფლიო ახალგაზრდობის ფესტივალის დიპლომი), ლადო ქოქიაშვილი (ბრინჯაო, 1958), კოტე მარჯანიშვილი (დიურალუმინი, 1966, თბილისი, მეტროს სადგური „მარჯანიშვილი“). ასევე მუშაობდა გრაფიკისა და ფერწერის დარგში. აფორმებდა წიგნებს, ქმნიდა დაზგურ პორტრეტებს, თეატრალურ აფიშებსა და პლაკატებს. 1995 წელს დიდგორის სკულპტურულ-არქიტექტურული მემორიალის შექმნისათვის, არქიტექტორ თამაზ გაბუნიასთან ერთად მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია.

მერაბ ბერძენიშვილი წარმატებით მუშაობდა აგრეთვე წიგნის გრაფიკის, თეატრალური პლაკატისა და აფიშის სფეროშიც. აღსანიშნავია მოქანდაკის მემუარულ-მხატვრული ხასიათის ლიტერატურული ნაშრომი, „ზარი“ („საბჭოთა საქართველო“, 1979). საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1965), საქართველოს სახალხო მხატვარი (1978). რუსეთის სამხატვრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1996), საქართველოს კულტურის ფონდის პრეზიდენტი (1994). 1983 წელს მიენიჭა თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება.

მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია (1975). 2001 წელს მიენიჭა ნობელის მშვიდობის პრემიის ლაურეატის ფრიტიოფ ნანსენის სამახსოვრო მედალი. 2002 წელს საერთაშორისო ბიოგრაფიულმა ცენტრმა მერაბ ბერძენიშვილს მიანიჭა ჯილდო „ საუკუნის მიღწევებისათვის“.

2014 წელს საიუბილეო თარიღთან დაკავშირებით, კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრმა გურამ ოდიშარიამ, ბერძენიშვილს ხელოვნებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის კულტურის სამინისტროს სპეციალური ჯილდო — „ხელოვნების ქურუმი“ გადასცა.

2015 წელს ქალაქ ოზურგეთის თანამედროვე სახვითი ხელოვნების ცენტრს-სურათების გალერეას მერაბ ბერძენიშვილის სახელი მიენიჭა.

მერაბ ბერძენიშვილი გარდაიცვალა 2016 წლის 17 სექტემბერს, 87 წლის ასაკში.
ვერა ბელეცკაია

ვერა კონსტანტინეს ასული ბელეცკაია (დ. 15 აპრილი, 1914, თბილისი ― გ. 23 ოქტომბერი, 1974, იქვე) — გრაფიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1962).

ბიოგრაფია
1937 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. ნაყოფიერად მუშაობდა როგორც ილუსტრატორი და პეიზაჟისტი. საინტერესოა მისი ფერადი ლინოგრავიურების სურათები: „თბილისი“, „შატილი“, „ტალინი“ და სხვა. დაზგური გრაფიკის ჟანრში შექმნილია პეიზაჟების სერიები, რომლებიც მკაფიო და მჟღერი ფერებით გამოირჩევა. მნიშვნელოვანი ნამუშევრები: „სვანეთი“, „ველი თბილისი“, „დაღესტანი“, „ძველი ხუროთმოძღვრების ძეგლები“ (ქაღალდი, გუაში, ტემპერა და აკვარელი) და სხვა.
აკაკი ბელიაშვილი

აკაკი იონას ძე ბელიაშვილი (დ. 24 აპრილი [ ძვ. სტ. 11 აპრილი], 1903, სოფელი ქორეთი, ახლანდელი საჩხერის მუნიციპალიტეტი — გ. 14 თებერვალი, 1961, თბილისი) — ქართველი მწერალი, კინო სცენარისტი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის ქართული გიმნაზია. 1921 წლიდან სწავლობდა თბილისის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. გიმნაზიაში სწავლის დროს ბელიაშვილი ხელნაწერ ჟურნალებში აქვეყნებდა პატარა მოთხრობებს, მინიატურებსა და პიესებს. 20-იან წლებში „ფუტურისტ-ლეფელების“ ლიტერატურული დაჯგუფების აქტიური წევრი იყო. 30-იანი წლებიდან ხელი აიღო ფორმალისტურ ძიებებზე. თავის ნაწარმოებებში (მოთხრობათა კრებულები: 1933, 1935, 1937) ბელიაშვილი ქართველი ხალხის ყოფასა და შრომას წარმოსახავს; სატირულ-იუმორისტულ მოთხრობებში „მეზობლები“ (1935), „უცნობი“ (1936), „ქსენოფონტეს გასაჭირი“ (1936), „იუსტინეს ხაფანგი“ (1938), „მამონას ცდუნება“ (1940) და სხვა, მწერალი ამხელს წარსულის გადმონაშთებს, დასცინის მავნე ჩვევებს, მომხვეჭელობასა და მეშჩანობას. ბელიაშვილის უმნიშვნელოვანესი ნაწარმოებია სამტომიანი ისტორიული რომანი "თავგადასავალი ბესიკ გაბაშვილისა" (1945-1948), რომელშიც გამოჩენილი პოეტის მხატვრულ ბიოგრაფიასთან ერთად წარმოდგენილია საუკუნის საქართველოს საზოგადო-პოლიტიკური ცხოვრება. რომანში „ოქროს ჩარდახი“ (წგნ. , 1952) კვლავ ბესიკის თავგადასავალია გადმოცემული, დასავლეთ საქართველოს ისტორიულ მოვლენათა ფონზე. დიდ სამამულო ომს ეძღვნება რომანი „უღელტეხილი“ (1956). რომანში „ვეფხია ხალიბაური“ (ნაწ. 1-2, 1959-1960) ბელიაშვილი ასახავს ქართველ მეტალურგთა შრომასა და ყოფას. ახალგაზრდობის შრომა დაედო საფუძვლად დაუმთავრებელ რომანს "შვიდკაცა" (1960).

ბელიაშვილი კინოდრამატურგიც იყო, მისი სცენარებით შეიქმნა ფილმები: „ცანის ხეობის საუნჯე“ (1941), „ისინი ჩამოვიდნენ მთიდან“ (1954) და სხვა. მას ეკუთვნის პუბლიცისტური და ლიტერატურულ-კრიტიკული სტატიებიც. დაჯილდოებულია ორი ორდენით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მასთან დიდუბის პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — თინათინ მიხეილის ასული გამყრელიძე (დ. 17 ნოემბერი, 1907, სოფელი ზოდი, ახლანდელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტი — გ. 14 დეკემბერი, 1961, თბილისი).
ანდრია ბენაშვილი (მუსიკათმცოდნე)

ანდრია სიმონის ძე ბენაშვილი (დ. 14 დეკემბერი [ძვ. სტ. 2 დეკემბერი], 1852, ზემო მაჩხაანი, ახლანდელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი ― გ. 23 დეკემბერი [ძვ. სტ. 10 დეკემბერი], 1908, ქუთაისი ) — ქართველი პედაგოგი, გრამატიკოსი, მუსიკათმცოდნე.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია. მოღვაწეობდა ქუთაისში. სასულიერო სასწავლებელში ასწავლიდა ქართულ ენას, ქალთა საეპარქიო სასწავლებელში - გალობას; ლოტბარობდა გაბრიელ ეპისკოპოსის მგალობელთა გუნდს. 1894 წელს ბენაშვილმა გამოსცა „მოკლე ქართული გრამატიკა“. 1885 წელს გამოსცა „ქართული ხმები“. საეკლესიო გალობა წმ. იოანნე ოქროპირის წირვის წესისა ქართლ-კახეთის კილოზე. ხალხური სიმღერები, შეკრებილი და ნოტებზე გადაღებული“.

მოღვაწეობა
ბენაშვილის გრამატიკა ტრადიციული სქემით არის შედგენილი, როგორც სასწავლო დანიშნულების წიგნი, ითვალისწინებს მანამდე არსებულ სასკოლო გრამატიკებს და მოკლედ გადმოსცემს მორფოლოგიისა და სინტაქსის ძირითად საკითხებს. აღნიშნულ გრამატიკას წამძღვარებული აქვს ცნობები ქართული ანბანისა და მარცვალთრაოდენობის შესახებ. მასში მოცემულია ანბანთრიგი - სულ 38 ასო (მათ შორის: ჱ, ჲ, ჳ, ჴ, ჵ). გრამატიკა წიგნში განმარტებულია, როგორც „საგანი ანუ წიგნი, რომლითაც ვსწავლობთ მართლ-ლაპარაკსა და მართლ-წერას“. ნაშრომი შედგება ორი ნაწილისგან, ესენია: „ლექსთ-წარმოება“ (ეტიმოლოგია) იკვლევს ქართულ ენაში ხმარებულ თითოეულ სიტყვას, მისი ხმარებისა და ცვლილებების წესებს; „ლექსთ-თხზულება“ (სინტაქსი) გვასწავლის სიტყვების ერთმანეთთან დაკავშირებას აზრის გამოსახატავად. დასახელებული ცხრა მეტყველების ნაწილი (არ ჩანს ნაწილაკი), შემდგომ კი მოცემულია მათი მოკლედ დახასიათებაც.

აღნიშნულ ნაშრომში „ბრუნება“ განმარტებულია, როგორც სახელების დაბოლოების ცვლილება. აქვეა დასახელებული შვიდი ბრუნვა, დღევანდელი ბრუნვების შესაბამისი. ბრუნვების ტიპები კი ემყარება ხუთ ხმოვანს, რომლებზედაც ბოლოვდება სახელი.აქვე სახელზმნისა და მიმღეობის მოკლე დახასიათების შემდგომ განხილულია შეკავშირებულ სახელთა (მსაზღვრელ-საზღვრულის) ბრუნება.

ზმნების დახასიათება იწყება გვარის ფორმათა ჩვენებით (მოქმედებითი, ვნებითი, საშუალი), თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ აქ არაფერია ნათქვამი გვარზე, როგორც გრამატიკულ კატეგორიაზე. ნაშრომი ავტორი აგრეთვე ეხება პირსა და რიცხვს, კონტაქტს, დროსა და სახეს (ასპექტს). დრო სამია: აწმყო, ნამყო და მყოფადი, სახე კი ორი: სრული და უსრული. ხოლო ნაშრომში ზმნის დანარჩენი ფორმები ნაჩვენებია მოთხრობითი, ნატვრითი, პირობითი და ბრძანებითი კილოს მიხედვით.

ბენაშვილის გრამატიკაში, ფორმაუცვლელი სიტყვებიდან განხილულია აგრეთვე ზმნიზედა, თანდებული, კავშირი და შორისდებული. ნაშრომში დიდი ყურადღება ეთმობა ჩართულ სიტყვათა და წინადადებათა დახასიათებას აქ იგულისხმება: ჩართული, დანართი, მიმართვა, პირდაპირი ნათქვამი. ნაშრომის ბოლოს კი მოცემულია მართლწერის ანუ პუნქტუაციის ნიშნები და მათი ხმარების წესი.
დიმიტრი ბენაშვილი

დიმიტრი გიორგის ძე ბენაშვილი (დ. 28 ნოემბერი, 1910, ზემო მაჩხაანი, ახლანდელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი — გ. 28 ივნისი, 1982, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1959), პროფესორი (1960), მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1967).

ბიოგრაფია
1933 წელს დაამთავრა თსუ-ის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. იყო ჟურნალ "ჩვენი თაობის" რედაქტორი (1939-1942), რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ისტორიის ინსტიტუტის უახლესი ქართული ლიტერატურის განყოფილების გამგე (1947-1962), 1962 წლიდან – ა. პუშკინის სახელობის თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ქართული ლიტერატურის ისტორიის კათედრის გამგე. სოციალისტური რეალიზმისა და მარქსისტული ესთეტიკის პრობლემებს მიეძღვნა ბენაშვილის ნაშრომები "მარქსიზმი და ლიტერატურა" (1931), "ხელოვნების საკითხები" (1941) და სხვა. ავტორია ლიტერატურულ-კრიტიკული სტატიებისა, მონოგრაფიებისა: "ალექსანდრე ყაზბეგი" (1939), "მიხეილ ჯავახიშვილის ცხოვრება და შემოქმედება" (1959), "ვაჟა–ფშაველა. შემოქმედი და მოაზროვნე" (1961), აგრეთვე გამოკვლევებისა: "კრიტიკული ნარკვევები საუკუნის ქართულ ლიტერატურაზე" (1967), "სახისა და ხასიათის პრობლემა «ვეფხისტყაოსანში»" (1954), "გალაკტიონ ტაბიძე. კოლაუ ნადირაძე" (1961) და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მასთან ერთად პანთეონში დაკრძალულია მისი მეუღლე — ვერა აბრამის ასული ჩოფიკაშვილი (დ. 25 დეკემბერი, 1912, სოფელი სტეფანწმინდა, ახლანდელი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი — გ. 12 ნოემბერი, 1988, თბილისი).
ჭიჭიკო ბენდელიანი

ჭიჭიკო ყაისარის ძე ბენდელიანი (დ. 29 იანვარი, 1914, გორაბერეჟოული, ამჟამად ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი ― გ. 20 ივლისი, 1944, სოფ. ბიტენი, ქ. კაუნასის მახლობლად) — საბჭოთა კავშირის გმირი (24 აგვისტო, 1943), გვარდიის მაიორი, სკკპ წევრი 1938 წლიდან.

ბიოგრაფია
1937 წელს დაამთავრა სევასტოპოლის სამხედრო-საავიაციო სასწავლებელი. დიდ სამამულო ომში იბრძოდა კიევისა და კურსკის მისადგომებთან, უკრაინისა და პოლონეთის განთავისუფლებისათვის. მოახდინა 410 საბრძოლო გაფრენა, მონაწილეობა მიიღო 70-ზე მეტ საჰაერო ბრძოლაში, მოსპო მტრის 30-ზე მეტი თვითმფრინავი. დაჯილდოებულია 2 ლენინის ორდენით, 3 სხვა ორდენითა და მედლებით.

2008 წლის 6 მაისსს მისი ნეშტი ჩამოასვენეს თბილისში და დაკრძალეს საბურთალოს სასაფლაოზე. სოფელ გორაბერეჟოულში დგას მისი სახელობის მუზეუმი.
პანტელეიმონ ბერაძე

პანტელეიმონ ალექსის ძე ბერაძე (დ. 26 თებერვალი, 1901, სამტრედია ― გ. 4 იანვარი, 1968, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი, ანტიკური ლიტერატურის მკვლევარი, მთარგმნელი. მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961), ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1927 წელს დაამთავრა თსუ (პარალელურად სწავლობდა რუსთაველის სახელობის თეატრთან არსებულ დრამატულ სტუდიაში). 1953–1968 წლებში თსუ-ის კლასიკური ფილოლოგიის კათედრის გამგე იყო. ავტორია ნაშრომისა „ძველი ბერძნული და ქართული ლექსთწყობის საკითხები“ (1969); თარგმნა ლუკრეციუსის „საგანთა ბუნებისათვის“ (1958), ევრიპიდეს „მედეა“ (1969), ჰომეროსის „ოდისეა“, ვალერიუს ფლაკუსის „არგონავტიკა“.
ნიკოლოზ ბერია

ნიკოლოზ დიტოს ძე ბერია (დ. 1925, სოფ. ოდიში, სოხუმის რაიონი ― გ. 17 ნოემბერი, 1948, სოხუმი) — საბჭოთა კავშირის გმირი (17 ნოემბერი, 1943).

ბიოგრაფია
1943 წლის დამდეგს გაიწვიეს საბჭოთა არმიაში, იბრძოდა ყუბანში, ტამანის ნახევარკუნძულზე, 1943 წლის ნოემბერში — ქერჩის ნახევარკუნძულზე. მამაცობისათვის, რომელიც გამოიჩინა სადესანტო ოპერაციაში ქერჩის სრუტის გადალახვისა და პლაცდარმის დაკავებისათვის, მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ ცხოვრობდა და მუშაობდა სოხუმში. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით და მედლებით.
გიორგი ბერიევი

გიორგი მიხეილის ძე ბერიევი (ბერიაშვილი) (დ. 13 თებერვალი [ ძვ. სტ. 31 იანვარი], 1903, თბილისი ― გ. 12 ივლისი, 1979, მოსკოვი) — ავიაკონსტრუქტორი, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1961), საინჟინრო-ტექნიკური სამსახურის გენერალ-მაიორი.

ბიოგრაფია
1930 წელს დაამთავრა კალინინის სახელობის ლენინგრადის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი; 1934–1968 წლებში ხელმძღვანელობდა თვითმფრინავთმშენებლობის სპეციალურ საკონსტრუქტორო ბოუროს. მისი ხელმძღვანელობით შეიქმნა ჰიდროთვითმფრინავები (მბრ-2, მრ-1, მდრ-5, მრ-7 ბე-6), რეაქტიული მფრინავი ნავები (რ-1 და ბ-10), ამფიბია თვითმფრინავები (ბე-8 და ბ-12), სახომალდე საკატაპულტე თვითმფრინავები (მე-2 და ბე-4) და სახმელეთო მსუბუქი სამგზავრო თვითმფრინავი (ბე-30). სსრკ სახელმწიფო პრემიების ლაურეატი (1947, 1968). დაჯილდოებულია 2 ლენინის ორდენით, 2 სხვა ორდენითა და მედლებით.

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
გაზეთის სტატიების მატიანე

„გაზეთის სტატიების მატიანე“ — ორკვირეული ბიბლიოგრაფიული ჟურნალი, რომელსაც 1934 წლიდან გამოსცემდა საქართველოს სახელმწიფო წიგნის პალატა (1938 წლამდე გამოდიოდა „გაზეთის მატიანის“ სახელწოდებით). აღნუსხვას ქართულ და რუსულ ენებზე არსებულ რესპუბლიკურ, საოლქო, საქალაქო და სარაიონო, აგრეთვე საუწყებო და ძირეულ გაზეთებში დაბეჭდილს სტატიებს, დოკუმენტურ მასალას, ნარკვევებსა და მხატვრულ ნაწარმოებებს. „გაზეთის სტატიების მატიანეში“ მასალა განლაგებულია სათანადოდ დადგენილი საკლასიფიკაციო სქემის მიხედვით. გარდა იმისა, რომ ჟურნალი ინფორმაციას აწვდის მკითხველს, იგი ეხმარება მას საგაზეთო მასალების თემატურ შერჩევაში.
გაზელი

გაზელი — ნამდვილი ანტილოპების ქვეოჯახის ჩლიქოსანთა გვარი და 3 (ადრე 7) გვარის კრებითი სახელწოდება. არსებობს გაზელის 18 სახეობა, რომელთაგან 2 გადაშენებულია (გვარში შედის 11 სახეობა, დანარჩენი კრებით სახელში ერთიანდებიან); აგრეთვე ცნობილია 30-მდე ამომწყდარი სახეობა. გავრცელებულია ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ აფრიკაში, დასავლეთ და ცენტრალურ აზიისა და ჩრდილო-დასავლეთ ინდოეთის უდაბნოებსა და სტეპებში. ცხოვრობენ ჯოგებად, იკვებებიან ბალახოვანი მცენარეებით. დარბიან ძალიან სწრაფად. ნეზვი ყოველწლიურად 1—2 ნუკრს იგებს. ძვირფასი სანადირო და სარეწაო ცხოველებია და, რაკი მათი რიცხვი სწრაფად კლებულობს, საჭიროებენ დაცვას.

სახეობები
გაზელი
გათვლა

გათვლა, ქართული საბავშვო ფოლკლორის ჟანრი - გარითმული ტექსტი, რომლის რიტმზეც ხდება გათვლა (თავისებური წილისყრა) თამაშის დამწყების გამოსავლენად, თამაშის დაწყების მოსაგვარებლად. ტრადიციული გათვლისთვის („იწილო, ბიწილო“, „ენკი, ბენკი“, „ეგლე, დუგლე“ და სხვა) დამახასიათებელია უაზრო სიტყვების ხმარება, რაც ზოგჯერ უძველეს საწესჩვეულებო ტრადიციებს უკავშირდება. არატრადიციული გათვლისთვის ნიშანდობლივია იმპროვიზაცია, რაც ხელს უწყობს ვარიანტთა სიმრავლეს („მგელობანას ვთამაშობდი“, „ნაირ-ნაირები“ და სხვა). გათვლის ნიმუშები იხილეთ ქსენია სიხარულიძის წიგნში „ქართული საბავშვო ფოლკლორი“ (1938).