iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კომბოსტოს თეთრი ლაქიანობა

კომბოსტოს თეთრი ლაქიანობა — კომბოსტოსებრთა ოჯახის წარმომადგენლების დაავადება.

თესლბრუნვა, კვლების გამარგვლა, გამოხშირვა, კულტურათა მონაცვლეობა (კომბოსტოსებრთა ოჯახის წარმომადგენლების წარმოება საჭიროა ყოველი 3 (მინიმუმ 2) წლის მონაცვლეობით), ნაკვეთიდან დაინფიცირებული მცენარეული ნარჩენების მოცილება და განადგურება, ღრმად მოხვნა, რათა დაიმარხოს დაინფიცირებული მცენარეული ნარჩენები, დაავადებისადმი გამძლე ჯიშების გამოყენება, ეფექტიანი ფუნგიციდების დროული გამოყენება.
ივანწმინდის ეკლესია

ივანწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ ივანწმინდაში. აგებულია საუკუნეში.

ეკლესია მცირე ზომის დარბაზული ტიპის შენობაა (8,95,7 მ). სამშენებლო მასალად თლილი ქვაა გამოყენებული, წყობა თარაზულია. ეკლესიას აქვს სამი მოჩუქურთმებული თაღოვანი სარკმელი. ოდნავ წაგრძელებულ, სწორკუთხა გეგმაში აღმოსავლეთით მშვილდა აფსიდია ჩახაზული, რომლის გვერდებზე თითო თაღოვანი ნიშაა განლაგებული. აფსიდის ჩრდილო მხარი შესაბამის კედელს პირდაპირ უერთდება, სამხრეთი მხარი კი ერთსაფეხურიანია და ნალისებრი ფორმა აქვს. შიგნიდან თაღოვანი, ნაოთხალიანი კარია დასავლეთ კედელში. იატაკი ქვის ფილებითაა დაგებული. კედლები შებათქაშებულია. მორთულობით აქცენტირებულია მხოლოდ სამხრეთის კარი, რომელსაც ჯვრის ორნამენტით მოჩუქურთმებული საპირე არშია ამშვენებს. გადახურვა კრამიტისაა.
სხვიტორის ღვთისმშობლის ეკლესია

სხვიტორის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ სხვიტორში. მდებარეობს სოფლის სასაფლაოზე, განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (16,258 მ.). ეკლესიის გეგმა ასიმეტრიული, წაგრძელებული ფორმის ოთხკუთხედია. ნახევარწრიული აფსიდის მხრები გრძივი კედლებისაგან დარბაზის მხრიდან ორსაფეხურიან პილასტრებით გამოიყოფა. საკურთხევლის გვერდებზე სამი ნიშაა განლაგებული — ორი ჩრდილოეთით და ერთი სამხრეთით. განათების წყაროს ერთი შიგნიდან თაღოვანი სარკმელი წარმოადგენს. დარბაზს სხვადასხვა ზომის ხუთი სარკმელი ანათებს, ორ-ორი გრძივ კედლებში, ერთიც დასავლეთ კედელში. შიგნიდან თაღოვანი, ნაოთხალი თითო კარია დასავლეთ კედლის ცენტრალურ ნაწილში და სამხრეთ კედელში სარკმლებს შორის. სამსაფეხურიანი პილასტრებია მოწყობილი დასავლეთ კუთხეებში. გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილებში, საკურთხევლის მხრებთან ახლოს თითო ნიშაა გამოკვეთილი — ჩრდილო ნიშა მცირე ზომისაა, ხოლო სამხრეთისა უფრო მოზრდილი და თაღოვანია. ქვისფილებით დაგებული იატაკი საკურთხეველში ერთი საფეხურითაა შემაღლებული. არის სოლეა. კედლები შებათქაშებულია. კონქი და კამარა ხის მასალითაა მოწყობილი. გარედან კედლები შებათქაშებულია და მოკლებულია ყოველგვარ დეკორს, თუ არ ჩავთვლით აღმოსავლეთ სარკმლის ნახევარწრიულ სათაურს. კრამიტის სახურავი სამხრეთით ორნახევარ მეტრამდეა გადმოშვერილი და შვიდ ოთხკუთხა ხის ბოძზეა დაყრდნობილი. ბოძები ქვის კვადრატულ ბაზისებზეა აღმართული.
კალვათის სამების ეკლესია

კალვათის სამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ კალვათაში. მდებარეობს სოფლის სასაფლაოზე, აგებულია - საუკუნეების მიჯნაზე.

ეკლესია დარბაზულია (12,58,5 მ). ნაგებია უხეშად დამუშავებული რუხი ფერის ქვით. წყობა თარაზულია. გარედან კუთხეები ეკლარის თლილი ქვის ჭადრაკული წყობითაა ამოყვანილი. ეკლესიის გეგმა წაგრძელებული სწორკუთხედია, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდით, რომელშიც თაღოვანი სარკმლის ორივე მხარეზე სწორკუთხა ნიშებია განლაგებული, ორი ჩრდილოეთით და ერთი სამხრეთით. დარბაზის გრძივ კედლებში ურთიერთსიმეტრიულად გაჭრილია ორ-ორი თაღოვანი, ნაოთხალი სარკმელი და მათ შორის თითო, შიგნიდან თაღოვანი ნაოთხალი კარი. ერთი ასეთივე კარია დასავლეთ კედელშიც. საკურთხეველი დარბაზის კედლებს ერთი საფეხურით უერთდება. იატაკი ქვის ფილებითაა დაგებული. სამხრეთ ფასადზე კარ-სარკმლის საპირეები მდიდრულად არის მორთული მცენარეული ჩუქურთმით, განსაკუთრებით კარის ზედა ნაწილი. ჩრდილო ფასადზე კი კარ-სარკმლის მორთულობას ლილვოვანი საპირეები წარმოადგენს. ჩრდილოეთ ფასადზე შემორჩენილია პროფილში თაროსა და ბატიყელას ფორმის კარნიზი. ერთსაფეხურიანი ზეძირკველი ლილვოვანი არშიით ბოლოვდება.
რეჯებ ნიჟარაძე

რეჯებ დედიაღის ძე ნიჟარაძე, რეჯებ-ბეგ ნიჟარაძე (დ. 1873 — გ. 1937) — ქართველი იურისტი და საზოგადო მოღვაწე, ქართველ მაჰმადიანთა ერთ-ერთი პოლიტიკური ლიდერი.

დაიბადა ქობულეთის მხარის მემამულის დედე-აღას (ნიჟარაძე) ოჯახში. 1888 წელს ილია ჭავჭავაძის დახმარებით გახდა თბილისის სათავადაზნაურო გიმნაზიის ერთ-ერთი პირველი მოსწავლე სამუსლიმანო საქართველოდან. უმაღლესი განათლება ოდესის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე მიიღო. იურისტად მუშაობდა თბილისსა და ბაქოში. აქ მან მონაწილეობა მიიღო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ბაქოს სექციის, ქართული დაწყებითი 2-კლასიანი სკოლის, სამკითხველოს, წიგნის მაღაზიისა და გაზეთ „მარცვალის“ დაარსებაში. 1911 წელს გადასახლდა ბათუმში, სადაც არჩეული იყო ქალაქის საბჭოს წევრად (ხმოსნად) და ქალაქის მმართველობის წევრად. ზრუნავდა მაჰმადიანი ქართველების განათლებასა და მათ ქართულ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში ინტეგრაციაზე. მსოფლიო ომის ბოლოს იყო სამუსლიმანო საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტის წევრი, 1918 წელს — სამუსლიმანო საქართველოს წარმომადგენელი საქართველოს ეროვნულ საბჭოში, ქობულეთის მაზრის უფროსი. თურქეთთან ურთიერთობის საკითხზე საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობასთან კონფლიქტი მოუხდა, რის გამოც ერთი პერიოდი დაპატიმრებული იყო.

1921 წლის მარტში საქართველოში წითელი არმიის შემოჭრის შემდეგ საბჭოთა ხელისუფლების სამსახურში ჩადგა. იყო ბათუმის რევოლუციური კომიტეტის წევრი, შემდეგ აჭარის ასსრ იუსტიციის სახალხო კომისარი; მონაწილეობდა აჭარის პირველი კონსტიტუციის და კანონმდებლობის შედგენაში. 1924 წელს აირჩიეს აჭარის ადვოკატთა კოლეგიის თავმჯდომარედ. 1930-იან წლებში იყო აჭარის სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარის თანაშემწე. 1937 წლის რეპრესიების დროს დააპატიმრეს და დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1956 წელს. 2019 წელს მისი სახელი მიენიჭა ერთ-ერთ ქუჩას ბათუმში.
სანანდაჯი

სანანდაჯი, სენენდეჯი — ქალაქი დასავლეთ ირანში, ქურთისტანის ოსტანის ადმინისტრაციული ცენტრი.

მდებარეობს თეირანიდან 490 კილომეტრზე, დაახლოებით 150 კილომეტრის დაშორებით ერაყის საზღვრიდან. ზღვის დონიდან 1538 მეტრზე. 2016 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 412 767 კაცს.

იხელეთ აგრეთვე
ქურთისტანის უნივერსიტეტი
დედე-აღა ნიჟარაძე

დედე-აღა ნიჟარაძე, დედი-აღა ბასილოღლი (დ. 1837, სოფ. ალამბარი, ახლანდ. ქობულეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1905, იქვე) — მუსულმანი ქართველი სამხედრო და საზოგადო მოღვაწე.

ქობულეთის მხარის მემამულეთა წარმომადგენელი. იყო ოსმალეთის სამხედრო და ადმინისტრაციულ სამსახურში, ბათუმის სანჯაყის მეჯლისის წევრი. რუსეთ-თურქეთის ომის (1877-1878) დროს რუსეთის მხარეს გადავიდა და რამდენიმე ასეულ ქობულეთელთან ერთად ქართული მილიციის რიგებში ჩადგა. თავად გურიელის რაზმში ალამბრის ასეულს მეთაურობდა. მინიჭებული ჰქონდა შტაბს-კაპიტნის წოდება. გულო კაიკაციშვილთან ერთად იყო ქობულეთში პირველი ქართული სკოლის გახსნის ინიციატორი. მისი შვილი იყო იურისტი და პოლიტიკური მოღვაწე რეჯებ ნიჟარაძე.
კომბოსტოს რიზოქტონიოზი

კომბოსტოს რიზოქტონიოზი — კომბოსტოს დაავადება. იწვევს სოკო . რიზოქტონიოზის დამახასიათებელი მთავარი სიმპტომია კომბოსტოს ფურცლების ლპობა. დაზიანებული ქსოვილი სველდება და იღებს ღია ყავისფერი შეფერილობის. მათ ზედაპირზე შეინიშნება მოთეთრო ფერის მიცელიუმი. მოგვიანებით ლაქაც და მიცელიუმიც მუქი ხდება. ფოთლის ცენტრალური ძარღვის გასწვრივ ჩნდება მუქი ყავისფერი გლუვი სკლეროციები. გარკვეული დროის შემდეგ გარეთა ფურცლები ყვითლდება და ხმება.

საწყობების დეზინფექცია, დაზიანებული მცენარეების მოცილება და განადგურება, შენახვის ოპტიმალური პირობების დაცვა, შესაბამისი წამლობების განხორციელება.
კომბოსტოს თეთრი სიდამპლე

კომბოსტოს თეთრი სიდამპლე — კომბოსტოს სოკოვანი დაავადება. მისი გამომწვევია სოკო . ვეგეტაციის დროს დაავადების გაჩენისას ზიანდება ფესვის ყელი და ქვედა ფოთლები. დაზიანებული ქსოვილები უფერულდება, სველდება და მათ ზევით ყალიბდება სოკოს ხავერდისებრი თეთრი მიცელიუმები. თეთრი სიდამპლე განსაკუთრებით სახიფათოა შენახვის პერიოდში. დაზიანება კომბოსტოს თავის გარეთა ფოთლებზე იწყება, განსაკუთრებით, წვიმიანი ამინდებში. კომბოსტოს თავზე ფოთლები იწყებს ლპობას, ხდება ლორწოვანი და მათ შორის ვითარდება მიცელიუმი, საიდანაც ჩნდება სკლეროციები. დაავადებულ კომბოსტოსთან კონტაქტის შედეგად დაავადება ადვილად გადადის საღ კომბოსტოებზეც. საწყობებში თეთრი სიდამპლის გავრცელებას ხელს უწყობს შენახვის რეჟიმის დარღვევა და მაღალი ტენიანობა.

საწყობების დეზინფექცია, დაზიანებული მცენარეების მოცილება და განადგურება, შენახვის ოპტიმალური პირობების დაცვა, შესაბამისი წამლობების განხორციელება.
კომბოსტოს მოზაიკა

კომბოსტოს მოზაიკა — კომბოსტოს (თავიანი, ყვავილოვანი, ბროკოლი) ვირუსული დაავადება. გამომწვევია . დაავადების სიმპტომები ჩნდება ჩითილის გადარგვიდან 4–5 კვირის შემდეგ. დაავადებული მცენარის ფოთლების ძარღვები იღებს ღია შეფერილობას, შემდეგ მათ ირგვლივ ფორმირდება მუქი მწვანე არშია. ძარღვების ზრდის შეწყვეტის გამო ფოთლები განიცდის დეფორმაციას. ზოგჯერ დაავადებულ ფოთლებზე შეინიშნება მცირე ზომის ნეკროზული ლაქები. დაავადება ასევე აზიანებს კომბოსტოს სათესლე მცენარეებს. ამ დროს შეინიშნება ფოთლების, ღეროსა და ჭოტის დაფაცხავება. ძლიერი დაზიანების შემთხვევაში შესაძლებელია წარმოიქმნას ნეკროზული ლაქები და ფოთლები ნაადრევად დაცვივდეს.

საღი სათესლე-სარგავი მასალის გამოყენება, დაინფიცირებული მცენარეების ნაკვეთიდან მოცილება და განადგურება, სარეველების წინააღმდეგ ბრძოლა, ბრძოლა ბუგრების და ვირუსის გადამტანი სხვა მავნებელი მწერების წინააღმდეგ.
ქურთისტანის უნივერსიტეტი

ქურთისტანის უნივერსიტეტი — სახელმწიფო უნივერსიტეტი ირანში. უნივერსიტეტის ცენტრალური კამპუსი ქალაქ სანანდაჯში მდებარეობს. უნივერსიტეტი აერთიანებს 8 ფაკულტეტს.

ფაკულტეტები
ჰუმანიტარულ და სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი
ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი
მეცნიერების ფაკულტეტი
ინჟინერიის ფაკულტეტი
სოფლის მეურნეობის ფაკულტეტი
ბუნებრივი რესურსების ფაკულტეტი
ხელოვნებისა და არქიტექტურის ფაკულტეტი
მეცნიერებისა და ინჟინერიის ფაკულტეტი (ქალაქ ბიჯარში მდებარეობს)

გალერეა
კომბოსტოს ლორწოვანი ბაქტერიოზი

კომბოსტოს ლორწოვანი ბაქტერიოზი, კომბოსტოს სველი სიდამპლე — კომბოსტოს ბაქტერიული დაავადება. გამომწვევია სხვადასხვა სახეობის ბაქტერიები: , , . დაავადების პირველი სიმპტომები მცენარეზე შესაძლოა ლებანფოთლის ფაზაში დაფიქსირდეს. ამ დროს ლებანფოთლებზე ჩნდება ზეთოვანი ლაქები, რის შედეგადაც მცენარის განვითარება ფერხდება ან მცენარე იღუპება. დაავადება მასობრივად ვრცელება ვეგეტაციის მეორე ნახევარში. ამ დროს დაავადებული კომბოსტოს თავების გარე ფურცლები მუქდება, ტენიან ამინდებში ხდება ლორწოვანი და ლპება. დროთა განმავლობაში დაავადება მთლიანად ვრცელდება კომბოსტოს თავზე, რომელიც სრულად ლპება და სცილდება ღეროს. ამ პროცესს თან ახლავს უსიამოვნო სუნი. აღსანიშნავია, რომ თუ კომბოსტოს თავის ზედა ფურცლები დაზიანებულია დაავადებით და ამ პერიოდს მშრალი ამინდები დაემთხვა, დაზიანებული უბნები ხმება, თხელდება და ხდება გამჭირვალე. ასეთ დროს კომბოსტოს თავზე შესაძლებელია დაავადების გავრცელების ლოკალიზება. ხანდახან დაავადების განვითარება იწყება კომბოსტოს მურკიდან, ამ დროს ის რბილდება, წყდება კომბოსტოს თავების ფორმირების პროცესი და ცვივა. კომბოსტო, რომელიც დაავადებულია და დათვალიერებისას არ აღენიშნება სიმპტომები, მაგრამ შეინახება 3–4 °-იან საწყობში, იწყებს ლპობას. დაავადება ადვილად გადადის დაავადებულიდან საღ კომბოსტოზე და მასაც აავადებს.

დაზიანებული მცენარეების მოცილება ნაკვეთებიდან, კულტურათა მონაცვლეობა, შენახვის ოპტიმალური პირობების დაცვა.
სიდამპლე

სიდამპლე — ბიოქიმიური პროცესი. მიმდინარეობს წყლის თანაობისას, ამიტომ, სიდამპლე გვხვდება ძირითადად წყლითა და საკვები ნივთიერებებით მდიდარ ორგანოებში: ძირხვენებში, ტუბერებში, ნაყოფებში და სხვ. არსებობს ორი სახის სიდამპლე: სველი და მშრალი. სველი სიდამპლის დროს პარაზიტი შლის უჯრედის გარსს, რის შედეგადაც წყლის ნაწილი გარეთ გამოდის, ნაწილს კი პარაზიტი შეითვისებს. ამ დროს დამპალი ზედაპირი ტენიანია, „სველია“. სველ სიდამპლეს იწვევენ ბაქტერიები, აგრეთვე სოკოების გარკვეული ჯგუფი. მშრალი სიდამპლის დროს პარაზიტი არ შლის უჯრედის გარსს. იგი მისაწოვრებს ჩაუშვებს უჯრედში და ისე იღებს წყალს და საკვებ ნივთიერებებს, წყლის ნაწილი კი შეუმჩნევლად ორთქლდება ისე, რომ ამ დროს ტენის გამოყოფას არ შეინიშნება. მშრალი სიდამპლე ვითარდება, მაგალითად, კარტოფილის ფუზარიოზული სიდამპლის შემთხვევაში.
ქარცივაძე

საკუთარი სახელი ქარცივაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ამირან ქარცივაძე — ფიზიკოსი
გიორგი ქარცივაძე — ინჟინერი
დავით ქარცივაძე — რევოლუციონერი, პოეტი
ილია ქარცივაძე — რევოლუციონერი
მელიტონ ქარცივაძე — პოლიტიკური მოღვაწე
ნიკოლოზ ქარცივაძე — პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე
ნოდარ ქარცივაძე — პოლიტიკოსი
ამირან ქარცივაძე

ამირან ილიას ძე ქარცივაძე (დ. 21 იანვარი, 1920, თბილისი, — გ. 14 მაისი, 1989, იქვე) — ქართველი გეოფიზიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატი (1967).

დაიბადა პედაგოგების — ილია ქარცივაძის (რეპრესირებულია 1938 წელს) და ივლიტა ფურცელაძის (ანტონ ფურცელაძის ქალიშვილი) ოჯახში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი 1948 წელს. 1954 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკის ინსტიტუტში (1972 წლიდან ატომური ფიზიკის სექტორის ხელმძღვანელია). 1966-1983 წლებში ხელმძღვანელობდა აგრეთვე საქართველოს სსრ სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სეტყვასაწინააღმდეგო სამსახურს, 1984 წლიდან — საქართველოს ჰიდრომეტეოროლოგიის და გარემოს კონტროლის სამმართველოს. 1982 წლიდან იყო თელავის რაიონის დეპუტატთა საბჭოს წევრი.

ქარცივაძის შრომები ძირითადად ეხება ატომური ფიზიკის საკითხებს. მიღებული ჰქონდა სსრკ სახელმწიფო პრემია (1969, სეტყვის საწინააღმდეგო რაკეტებისა და ჭურვების გამოყენებით სეტყვასთან ბრძოლის მეთოდებისა და საშუალებების დამუშავებისა და დანერგვისათვის) და სსრკ მინისტრთა საბჭოს პრემია (1985). დაჯილდოებული იყო საპატიო ნიშნის, ლენინის და შრომის წითელი დროშის ორდენებით.
გიორგი ქარცივაძე

გიორგი ნიკოლოზის ძე ქარცივაძე (დ. 1 იანვარი, 1916, თბილისი, — გ. 8 მაისი, 1977) — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი, მეცნიერი ნაგებობათა სეისმომედეგობის დარგში. ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1949), პროფესორი (1970). საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1964).

დაამთავრა ს. კიროვის სახელობის საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი 1939 წელს. მუშაობდა თბილისის სხვადასხვა სამეცნიერო-კვლევით და საპროექტო დაწესებულებაში, აგრეთვე სამშენებლო ორგანიზაციებში: თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტში (1944-1959), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის ინსტიტუტში (1949-1060), საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში (1959-1977; 1960 წლიდან ამავე ინსტიტუტის ხიდებისა და რკინაბეტონის კონსტრუქციების კათედრის გამგე). მისი პროექტით აგებულია თბილისში 300 არაგველის (ორთაჭალჰესის) ხიდი (1954), ჩუღურეთის ხიდი (1962, რეკონსტრუქცია), ბარათაშვილის ხიდი (1966) და სხვ. მიღებული აქვს საქართველოს სახელმწიფო პრემია (სიკვდილის შემდეგ, 1979; მონოგრაფიისათვის „გზის ხელოვნურ ნაგებობათა სეისმომედეგობა“).
დავით ქარცივაძე

დავით ერდიშხანის ძე ქარცივაძე (ფსევდონიმი: მეჩონგურე; დ. 1881 — გ. 1924) — ქართველი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, პოეტი.

დაამთავრა თბილისის იუნკერთა სასწავლებელი. ამ დროიდან თანაუგრძნობდა მემარცხენე რევოლუციურ მოძრაობას. 1898 წლიდან „მეჩონგურის“ ფსევდონიმით თანამშრომლობდა სოციალ-დემოკრატიული მიმართულების ჟურნალ-გაზეთებთან. მისი ლექსები იბეჭდებოდა გაზეთ „ივერიაშიც“. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი. რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს ელიზავეტპოლის 156-ე ქვეითი პოლკის პოდპორუჩიკი ქარცივაძე სარიყამიშში დააპატიმრეს ჯარში პოლიტიკური აგიტაციისთვის. ოქტომბრის ამნისტიის შემდეგ გაათავისუფლეს და დაუბრუნდა რევოლუციურ მოღვაწეობას. იყო 1905 წლის დეკემბრის გამოსვლების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი დასავლეთ საქართველოში. 1905-1906 წლებში კიდევ ორჯერ იყო დაპატიმრებული. 1907 წელს აჰყარეს ოფიცრის წოდება და 4 წლით კატორღა მიუსაჯეს.

1917 წლის რევოლუციამ ირკუტსკის ოლქში მიუსწრო და ქარცივაძე სამშობლოში დაბრუნდა. 1918-1921 წლებში პოდპოლკოვნიკის წოდებით მსახურობდა საქართველოს სამხედრო სამინისტროში, იყო კულტურულ-საგანმანათლებლო სექციის უფროსი და ჟურნალ „მხედარის“ რედაქტორი, საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი. საქართველოს გასაბჭოების (1921) შემდეგ იყო ახალი რეჟიმის ოპოზიციაში. 1922-1923 წლებში ორჯერ დააპატიმრეს. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების დაწყების შემდეგ დახვრიტეს. სიკვდილით დასაჯეს ასევე მისი სიძე (დის ქმარი) მიხეილ საბაშვილი, ძმა — ივანე, იმხანად პრაღის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის სტუდენტი, სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ (1927) საზღვარზე დააპატიმრეს და 1930-იან წლებში რამდენჯერმე იყო გადასახლებაში.
ნიკოლოზ ქარცივაძე

ნიკოლოზ იოთამის ძე ქარცივაძე (დ. 1884,. სოფ. გოგიეთი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 9 ივლისი, 1937) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, დიპლომატი.

ბიოგრაფია
1904 წლიდან იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. ეკუთვნოდა „ალიონელ-ავტონომისტთა“ ჯგუფს. არჩეული იყო საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად (1917-1918). იყო საქართველოს რესპუბლიკის ელჩი აზერბაიჯანის დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. 1920 წელს იკავებდა საგარეო საქმეთა მინისტრის ამხანაგის (მოადგილის) პოსტს.

საბჭოთა ოკუპაციის (1921) შემდეგ აქტიურად იყო ჩართული ანტისაბჭოთა არალეგალურ საქმიანობაში. იყო საქართველოს საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის წევრი (1922) და თავმჯდომარე (1923-1924). დაპატიმრებული იყო ჩეკას მიერ (1923, 1924). 1924 წლის სექტემბერში აგვისტოს აჯანყების ჩახშობის შემდეგ საქართველოს სსრ-ის ხელისუფლებამ მოახდინა მისი ქონების კონფისკაცია. 1934 წლამდე იყო გადასახლებული. მესამედ დააპატიმრეს 1937 წლის იანვარში. დაპატიმრებისას მუშაობდა საქართველოს სსრ ადგილობრივი მრეწველობის სახალხო კომისარიატის საგეგმო სექტორის უფროს ეკონომისტად. საქართველოს სსრ უმაღლესი სასამართლოს სპეციალურმა სესიამ გაასამართლა 58-ე მუხლით და მიუსაჯა დახვრეტა. მისი მეუღლე თამარ შარაშიძე (ქრისტინე შარაშიძის და) შუა აზიაში გადაასახლეს. რეაბილიტირებული იყო 1958 წელს.
მიხეილ საბაშვილი (პოლიტიკოსი)

მიხეილ (მიხა) სამსონის ძე საბაშვილი (დ. 1890, სოფ. შემოქმედი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1 სექტემბერი, 1924, ბათუმი) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, სოციალ-დემოკრატი.

დაიბადა შემოქმედელი მეფ­სალ­მუ­ნის ოჯახში. დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია. 1904 წლიდან იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი (მენშევიკი). რევოლუციური საქმიანობისთვის 1913 წელს ად­მი­ნის­ტრა­ცი­ული წე­სით გა­და­ას­ახ­ლეს ქა­ლაქ ას­ტრა­ხან­ში. 1914 წელს კვლავ და­აპ­ატ­იმ­რეს და ორ თვე­ში გა­ათ­ავ­ის­უფ­ლეს. პარტიულ და საზოგადოებრივ საქმიანობას ოზურგეთში ეწეოდა. 1916 წელს იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ოზურგეთის განყოფილების დაარსების ინიციატორი და მისი გამგეობის მდივანი. საქართველოს გასაბჭოების (1921) შემდეგ მცირე ხნით დაპატიმრებული იყო. მონაწილეობდა წინააღმდეგობის იატაკქვეშა მოძრაობაში: იყო სო­ცი­ალ-დე­მოკ­რა­ტი­ული პარ­ტი­ის ბათუ­მის კო­მი­ტე­ტის თავმჯდომარე (1922 წლიდან), ბათუმის პარიტეტული კომიტეტის თავ­მჯდო­მა­რე, ხელმძღვანელობდა სამ­ხედ­რო ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ას აჭარაში. 1924 წლის 27 აგვისტოს „ჩეკამ“ თანაპარტიელ დე­ომ­იდე გე­გი­აძ­ეს­თან ერთად დააპატიმრა. 30 აგვისტოს მიესაჯა სიკვდილით დასჯა (ქონების კონფისკაციით). დახვრიტეს აჭარის ანტისაბჭოთა ოპოზიციის სხვა 22 წარმომადგენელთან ერთად 1924 წლის 1 სექტემბერს. ამავე პერიოდში დახვრიტეს მისი ცოლის ძმაც — პოდპოლკოვნიკი დავით ქარცივაძე.
ირმის რქა (მთა)

ირმის რქა — მთა, არქეოლოგიური ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, სოფელ არალისა და წარბასთუმნის მიმდებარედ. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 560 მეტრზე.

არქეოლოგიური გათხრების შედეგად, რომელსაც საქართველოს ეროვნული მუზეუმი ახორციელებს (ხელმძღვანელი გიორგი ჩილინგარაშვილი) აღმოჩენილია სადგრის ფრაგმენტები, თიხის ჭურჭელი, ხელსაფქვავები, თიხის მცირე ზომის ფიგურები, ობსიდიანის, კაჟისა და ქალცედონისაგან დამზადებული ნამგლის ჩასართები და ისრის პირები.

განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ნამოსახლარზე ძვ. წ. ათასწლეულის დასასრულით დათარიღებული ე. წ. ბედენური კულტურის ნამოსახლარის აღმოჩენა, რაც ამ კულტურის დადასტურების პირველი შემთხვევაა სამცხის ამ ნაწილში
ასიმი გოიტა

ასიმი გოიტა (; დ. 1983) — მალელი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, ხალხის გადარჩენის ეროვნული კომიტეტის ხელმძღვანელი ქვეყანაში მომხდარი სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ.

ბიოგრაფია
გოიტა მსახურობდა მალის შეიარაღებული ძალების სპეცდანიშნულების ქვედანაყოფში პოლკოვნიკად. 2020 წლის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ დანიშნეს ხალხის გადარჩენის ეროვნული კომიტეტის ხელმძღვანელად. კომიტეტს ევალება ახალი არჩევნების მომზადება.
კომბოსტოს ბლეკროტი

კომბოსტოს ბლეკროტი ( — „შავი სიდამპლე“) — კომბოსტოს ბაქტერიული დაავადება. გამომწვევია . დაავადების პირველი ნიშნები ჩნდება კომბოსტოს ჩითილის გადარგვიდან 3–4 კვირის შემდეგ. კომბოსტოს როზეტის განვითარების პირველ ეტაპზე ქვედა ფოთლების კიდეებზე ჩნდება ადგილობრივი შავი ფერის ლაქები, რომლებზეც კარგად ჩანს გაშავებული ჭურჭლების ბადეები. ღეროს გადანაჭერზე შეუიარაღებელი თვალითაც ჩანს გაშავებული ჭურჭლები. ფოთლის ძარღვები შავდება, მათ შორის მოთავსებული ქსოვილი კი ყვითლდება. დაზიანებული ქსოვილები ხმება და თხელდება. დაავადების სიმპტომები ასევე ვლინდება ფოთლის კიდეების გაყვითლების სახით. ღეროს დაავადების დროს გამომწვევის მიერ გამოყოფილი წებო აზიანებს ჭურჭლოვან სისტემას. ჭურჭლები შავდება, ხმება და ვეღარ ასრულებს საჭირო ფუნქციას. დაავადებული მცენარე ხშირად ვერ ახდენს თავის ფორმირებას; თუ მაინც მოხერხდა, თავი განუვითარებელი რჩები.

საღი სათესლე მასალის გამოყენება, დაზიანებული მცენარეების მოცილება ნაკვეთებიდან, კულტურათა მონაცვლეობა, დაინფიცირებული ნიადაგების გამოცვლა ან დეზინფექცია.
კომბოსტოს ალტერნარიოზი

კომბოსტოს ალტერნარიოზი, შავი ლაქიანობა — კომბოსტოს სოკოვანი დაავადება. გამომწვევია . აავადებს თავიან, ყვავილოვან და ბრიუსელის კომბოსტოს, თალგამურას, ბროკოლს, ტურნეფსს, მდოგვს, ხუჭუჭა კომბოსტოს (კალეს).

თეთრთავიანი კომბოსტოს შემთხვევაში პირველ წელს ალტერნარიოზის სიმპტომები ვლინდება მცირე ზომის შავი ფერის ლაქების სახით ქვედა ფოთლებსა და კომბოსტოს ნაყოფის კედლებზე. ლაქები დაფარულია წვრილი ხავერდოვანი ნაფიფქით, რომელიც შედგება მოყავისფრო მიცელიუმისა და კონიდიამტარისაგან. მეორე წლის მცენარეებზე დაავადება ხშირად კომბოსტოს ნაყოფებზე, უფრო სწორად კი, პარკის (ჭოტის) კედლების მთელ სიგრძეზე ვითარდება. ასეთი ნაყოფები შავი ლაქებით იფარება. წვერთან განვითარებული ლაქა ტოტს ხსნის ისე, რომ ის ჰგავს გახსნილ მაკრატელს.

ბრძოლა სარეველების წინააღმდეგ, დაზიანებული მცენარეების მოცილება და განადგურება, სათესლე მასალის დეზინფექცია, შესაბამისი ქიმიური წამლობების განხორციელება.
ხორას მონასტერი

ხორას მონასტერი — ბიზანტიური ეპოქის მონასტერი სტამბოლში. 1948 წლიდან გახსნილია ტურისტებისათვის. შედის სტამბოლის მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

ამჟამად არსებული ეკლესია აგებულია 1077-1081 წლებში მარია დუკას მიერ, რომელიც იყო იმპერატორ ალექსი კომნენოსის სიდედრი. ნახევარი საუკუნის შემდეგ, სავარაუდოდ მიწისძვრის გამო, ეკლესიის კამარა ჩამოიშალა და იმპერატორ ალექსის უმცროსმა შვილმა მისი სარესტავრაციო სამუშაოები დააფინანასა.

1315-1321 წლებში ხორას მონასტერი კიდევ ერთხელ გადააკეთეს პალეოლოგოსების ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ. ტაძრის ქტიტორი იყო თეოდორე მეტოხიტი, რომელმაც თავისი ცხოვრების უკანასკნელი წლები გაატარა მონასტერში, როგორც უბრალო ბერმა. მონასტრის მოზაიკა და ფრესკები არის პალეოლოგოსების რენესანსის მხატვრული მიღწევა.

1453 წელს, კონსტანტინოპოლის ალყის დროს ტაძარში დააბრძანეს ღვთისმშობლის ხატი ოდიგიტრია. ნახევარი საუკუნის განმავლობაში ოსმალებმა თეთრად გადაღებეს ბიზანტიური პერიოდის მხატვრობა და ტაძარი 1511 წელს მეჩეთად გადააკეთეს.
დართლოს სამაროვანი

დართლოს სამაროვანი — ადრინდელი შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლი აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში, სოფელ დართლოში (ახმეტის მუნიციპალიტეტი, ისტორიული თუშეთი), იახსრის მთაზე.

სამარხების ჯგუფი გათხარეს 1932 წელს (ხელმძღვ. გიორგი ჩიტაია); ქვის ერთ სამარხში მიცვალებულის ჩონჩხთან ერთად აღმოჩნდა ორნამენტირებული ბალთა. აღნიშნული სამარხის ქვეშ, მიწაში, ნაპოვნია სასანური ხანის სარდიონის ინტალიო საბეჭდავი, ბრინჯაოს საყურე, ბეჭედი, სამაჯურის ფრაგმენტები, ბალთები, აბზინდა, ჯაჭვის ფრაგმენტები, ქვისა და მინის მძივები და სხვ. სოფელში გათხრილია აგრეთვე გვიანდელი შუა საუკუნეების ქვის სამარხი, რომელშიც აღმოჩნდა მიცვალებულისათვის ჩატანებული საყურეები, ბრინჯაოსა და რკინის სამაჯურები, ბალთები, სარკეები, სარდიონისა და მინის მრავალგვარი მძივები. მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში.
კომბოსტოს ჭრაქი

კომბოსტოს ჭრაქი, კომბოსტოს პერენოსპოროზი — კომბოსტოს დაავადება. გამომწვევია ოომიცეტი (იგივე ). განსაკუთრებით ძლიერ აზიანებს ბროკოლს, ყვავილოვან კომბოსტოს, ტურნეფსს, თალგამურას, შედარებით ნაკლებად — თავიან და ბრიუსელის კომბოსტოს, რაფსს.

ჩითილის გამოყვანის პერიოდში დაავადებულ მცენარეებს ლებანფოთლების და ფოთლების ზედაპირზე უჩნდებათ ღია ყვითელი ან ყვითელი არასწორი ფორმის ლაქები. ჰაერის მაღალი შეფარდებითი ტენიანობის პირობებში, დაზიანებულ ფოთლებზე არსებული ლაქების ქვედა მხარეს წარმოიქმნება ფხვიერი ნაღები, რომელიც შედგება კონიდიათმტარებისა და კონიდიოსპორებისაგან. თავდაპირველად ლაქები მცირე ზომისაა, შემდეგ კი დაავადების განვითარების პარალელურად იზრდება, იღებს მუქ შეფერილობას და შესაძლებელია დაფაროს ფოთლის მთელი ზედაპირი. ძლიერად დაზიანებული მცენარე ლპება და რამდენიმე დღეში იღუპება. შენახვის პერიოდში დაავადება ასევე ვრცელდება კომბოსტოს თავებზე. ამ დროს გარეთა ფოთლებზე ვითარდება მონაცრისფრო ლაქები, რომლებიც შემდეგ მუქდება და იწვევს კომბოსტოს ლპობას.

კულტურათა მონაცვლეობა, ბრძოლა სარეველების წინააღმდეგ, დაზიანებული მცენარეების მოცილება და განადგურება, შესაბამისი ქიმიური წამლობების განხორციელება.