iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გლოსიტი

გლოსიტი — ბაქტერიული ან ვირუსული ინფექციით გამოწვეული ენის ქსოვილების ანთებითი დაავადებაა.

მიზეზები
ენის ანთებითი პროცესი შესაძლოა იყოს, როგორც ინფექციის შედეგი, ასევე უფრო სერიოზული სისტემატური დაავადების სიმპტომიც. განირჩევა ანთების მწვავე და ქრონიკული ფორმები. გლოსიტს ახლავს ენის ანთება, ფერისა და სტრუქტურის შეცვლა. უყურადღებობის შემთხვევაში გლოსიტს შეიძლება მოჰყვეს პაპილომების (სოკოსებრი ნანაზარდების) ჩამოყალიბება ენის ზედაპირზე.

ლოკალური ინფექციის შემთხვევაში გლოსიტის გამომწვევად გვევლინებიან ბაქტერიები ან ვირუსები (ჰერპესვირუსის ჩათვლით), ამასთანავე, ინფექციის განვითარებას ხელს უწყობს ენის დამწვრობა, პირის ღრუსა და ენის მექანიკური ტრავმები. დამტკიცებულია, რომ გლოსიტის განვითარების რისკფაქტორებს მიეკუთვნება ნიკოტინი, ალკოჰოლი, ცხელი სკავები, ცხარე სანელებლები, აგრეთვე ალერგიული რეაქციები კბილის პასტაზე, სავლებლებზე, პირის ღრუს აეროზოლებზე, კარამელზე.

გლოსტი შესაძლოა განვითარდეს ისეთი სისტემური დაავადებების ფონზეც, როგორებიცაა რკინადეფიციტური ანემია, წითელი ბრტყელი ლიქენი, ვიტამინდეფიციტური მდგომარეობა, ერითემა, აფთოზი, სიფილისი და ა.შ

იშვიათ შემთხვევებში გლოსტის გამომწვევის დადგენა არ ხერხდება.

სიმპტომები
ვითარდება ენის წვა და ანთება.
ენა იღებს მკვეთრ წითელს ან ბორდოსფერს
ანემიის დროს ენა იფარება ბაცი ნადებით
შესაძლოა ენა გასქელდეს და დარბილდეს
რთულდება ღეჭვა, ყლაპვა და საუბარი

დიაგნოსტიკა
გლოსტის სიმპტომების შემჩნევისას აუცილებელია მიმართოთ ექიმს. სტომატოლოგი დაგითვალიერებთ პირის ღრუს, ენას, დაადგენს პაპილომების არსებობას ან არარსებობას,
დაგისვამთ ზუსტი დიაგნოსტიკისთვის საჭირო კითხვებს და საჭიროების შემთხვევაში დაგინიშნავთ ანალიზებს სისტემური დაავადების გამოსავლენად.

მკურნალობა
ინფექციურ-ანთებითი გლოსიტის შემთხვევაში, პირველ ყოვლისა, აუცილებელია ინფექციის გამომწვევის მოშორება. თანამედროვე მვდიცინა საკმაოდ ფლობს გლოსიტის სამკურნალო პრეპარატებს. როგორც წესი, გლოსიტი, განსაკუთრებით მძიმე შემთხვევების გარდა, არ მოითხოვს ჰოსპიტალიზაციას.

პირველ ყოვლისა, დიდი ყურადღება უნდა მიაქციოთ პირის ღრუს ჰიგიენას. იხეხეთ კბილები სულ მცირე 2-ჯერ დღეში, ხარისხიანი კბილის პასტით, რომელიც გირჩიათ თქვენმა ექიმმა.

გამომწვევის იდენტიფიკაციის შემდგომ დაგენიშნებათ ანტიბიოტიკები ან სოკოს საწინააღმდეგო პრეპარატები.

თანამედროვე მკურნალობის ერთ-ერთ გამართლებულ მეთოდად გველინება იმუნოკორექტორების დანიშვნა. ამ ჯგუფის პრეპარატები ააქტიურებს პირი ღრუს ლორწოვანის დაცვით ფუნქციებს, რითაც აძლიერებს მის ბაქტერიოციდულ აქტივობას.

პროფილაქტიკა
როგორც ცნობილია, უფრო იოლია დაავადების პროფილაქტიკა, ვიდრე მისი მკურნალობა:

დაიცავით კბილებისა და პირის ღრუს ჰიგიენა
რეგულარულად ჩაიტარეთ სტომატოლოგის კონსულტაციები
მოვრიდეთ აგრესიულ საკვებ პროდუქტებსა და ცხარე სანელებლებს
მოერიდეთ სიგარვტისა და ალკოჰოლის ბოროტად გამოყენებას
ბირთვული ომი

ბირთვული ომი — სამხედრო კონფლიქტი ან პოლიტიკური სტრატეგია, რომლის დროსაც სახელმწიფოები ბირთვულ იარაღს გამოყენებენ მოწინააღმდეგისთვის ზიანის მისაყენებლად.

იმის გამო, რომ ბირთვული იარაღის მასშტაბები უკიდურესად ძლიერია, ბირთვული ომის შესაძლებლობამ დიდი გავლენა მოახდინა საერთაშორისო პოლიტიკაზე. ჯერჯერობით, მხოლოდ ორი სახის ბირთვული იარაღი იქნა გამოყენებული ომის დროს: „ბიჭუნა“ ჰიროსიმასა და „მსუქანა“ ნაგასაკიში, შედეგად კი 120 000 ადამიანი დაიღუპა. მომდევნო წლებში, ათასობით ბევრად უფრო ძლიერი ატომური ბომბი დამზადდა, თუმცა ისინი ომებში არ გამოყენებულა.

ისტორია
ატომური ბომბი შექმნა ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა, რათა დახმარებოდა ბრიტანეთს მეორე მსოფლიო ომში და ბრძოლა შეეჩერებინა. ჰიროსიმასა და ნაგასაკის დანგრევამ, მანჯურიის ტერიტორიაზე საბჭოთა კავშირის შეჭრამ გამოიწვია იაპონიის დანებება. ასეთი მხოლოდ ორადორი შემთხვევაა, როდესაც ომში გამოიყენეს ატომური იარაღი. იმ პერიოდში მხოლოდ შეერთებულ შტატებს ჰქონდა იმის შესაძლებლობა, რომ დაემზადებინა ატომური ბომბი, თუმცა მალევე მისი შექმნა საბჭოთა კავშირმაც მოახერხა. ცივი ომის პერიოდში ამერიკის შეერთებული შტატები და საბჭოთა კავშირი ერთმანეთს ემტერებოდნენ. მათ ორივეს ჰქონდათ ბევრი ატომური ბომბი, თუმცა მათი გამოყენება ვერცერთმა ვერ შეძლო. ვინაიდან არც ერთი ქვეყანა შეიძლება განადგურდეს სხვა იარაღით, ატომური ომი დიდხანს ვერ გაგრძელდებოდა, ქვეყნები შეუტევდნენ ერთმანეთს ატომური იარაღებით, რაც უდიდეს ზარალს გამოიწვევდა, განადგურდებოდა სამყაროს დიდი ნაწილი და ძალიან ბევრი ქვეყანა ვეღარც კი იარსებებდა. ეს ვითარება ცნობილი გახდებოდა, როგორც „ტერორის ბალანსი“, ან ეს ორი უძლიერესი ქვეყანა შეთანხმდებოდა და მათ შორის დამყარდებოდა მშვიდობა მესამე მსოფლიო ომამდე.

რუსეთსა და აღმოსავლეთ ევროპაში კომუნისტური მმართველობის დასრულების შემდეგ, ამერიკასა და რუსეთს შორის დაძაბულობა შერბილდა და ომის საშიშროებაც შემცირდა. აშშ.-სა და რუსეთის გარდა ატომური ბომბები აქვთ ასევე: ბრიტანეთს, საფრანგეთს, ჩინეთს, ისრაელს, ინდოეთს, პაკისტანსა და ჩრდილოეთ კორეას. ატომური ტექნოლოგიის განვითარება, წინსვლა და გამარტივება ძალიან დიდ საფრხეს შეიცავს. შესაძლებელია, რომ ტერორისტულმა დაჯგუფებებმა ხელში ჩაიგდონ ბირთვული იარაღი და გამოიყენონ იგი მათდასასიკეთოთ.
კევინ კარტერი

კევინ კარტერი (; დ. 13 სექტემბერი, 1960 — გ. 27 ივლისი, 1994) — სამხრეთ აფრიკელი ფოტოკორესპონდენტი, პულიცერის პრემიის ლაურეატი. „- “-ის სახელით ცნობილი ფოტოჟურნალისტების გაერთიანების წევრი.

მოშიმშილე ბავშვის ფოტო
კევინ კარტერი ფართო საზოგადოებისათვის ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც 1993 წლის 25 მარტს სუდანში გადაიღო შიმშილით დასუსტებული გოგონას ფოტო, რომლის უკანაც მოსჩანს ფასკუნჯი, რომელიც ელოდა მის სიკვდილს. ამ ფოტოსთვის კევინ კარტერმა 1994 წლის აპრილში მიიღო პულიცერის პრემია. ფოტო შეიძინა „ “-მა, რომლის გამოქვეყნების შემდეგ საზოგადოება შოკში აღმოჩნდა. კევინ კარტერი მასობრივი საინფორმაციო საშუალებების თავდასხმის ობიექტი გახდა, რომლებიც მას ადანაშაულებდნენ სიმკაცრესა და არაჰუმანურობაში. ფლორიდაში გამომავალი გაზეთი „. “ წერდა:

სამხედრო ფოტოგრაფის ჟოაო სილვას მოგონებების მიხედვით, რომელიც ასევე იყო „- “-ის ყოფილი წევრი, სუდანში ამ მოგზაურობის დროს კარტერი გახდა მასობრივი შიმშილის მოწმე და შოკირებული იყო ამ სიტუაციით. ფოტოზე აღბეჭდილი ბავშვის მშობლები ამ პერიოდისათვის დაკავებულიები იყვნენ თვითმფრინავის ჩამოტვირთვით, რომელსაც ჰუმანიტარული დახმარება ჰქონდა ჩამოტანილი და სულ მცირე ხნის წინ დატოვეს მარტო ღონემიხდილი ბავშვი, ამ პერიოდში მის სიახლოვეს დაჯდა ფასკუნჯი. მას შემდეგ რაც ორივე, ბავშვიც და ფასკუნჯიც მოაქცია ობიექტივში, კარტერი ნელ-ნელა მიუახლოვდა გოგონას, ცდილობდა არ დაეფრთხო ფრინველი, გადაიღო ფოტოების სერია დაახლოებით 10 მეტრის მანძილზე, რის შემდეგაც გააგდო მტაცებელი ფრინველი.

ორმა ესპანელმა ფოტოგრაფმა ხოსე მარია ლუის არანსანამ და ლუის დავილამ, ისე, რომ არ იცოდნენ კარტერის ფოტოს შესახებ, ამავე ადგილზე გადაიღეს მსგავსი კადრები. მათი აზრით მსგავსი კადრის გადაღება არ არის რთული, რადგან აქ ფასკუნჯი საკმაოდ გავრცელებული ფრინველია და ბავშვებიც იმდენად არიან შიმშილისაგან ღონემიხდილნი, რომ ისინი ცხედრებისაგან არც კი განსხვავდებიან.

საბოლოოდ გაირკვა, რომ გოგონაზე (რომელიც ბიჭი აღმოჩნდა, სახელად კონგ ნიონგი) ზრუნავდა გაეროს სასურსათო დახმარების სამსახური. კონგ ნიონგი მათი ოჯახის წევრების სიტყვებით გარდაიცვალა 2008 წელს.

გარდაცვალება
პულიცერის პრემიის მიღებიდან სამ თვეში 33 წლის ასაკში კევინ კარტერმა სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა. 1994 წლის 27 ივლისს ჩაჯდა თავის პიკაპში, შლანგის ერთი ნაწილი წამოაცვა გამონაბოლქვის მილს, ხოლო მეორე ნაწილი პიკაპის კუთხის ფანჯრის გავლით სალონში შეაცურა და მანქანა დაქოქა. კარტერი გარდაიცვალა გამონაბოლქვით მოწამვლის შედეგად. სიკვდილის წინ დაწერა წერილი, რომელიც ადასტურებს, რომ აღნიშნული ამბების შედეგად იგი ღრმა დეპრესიაში იყო.
ჰვასონი

ჰვასონი — ქალაქი კიონგიდოს პროვინციაში, სამხრეთი კორეა.

გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს პროვინციის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით ესაზღვება ქალაქები: ანიანი, ანსანი და სიჰინი; აღმოსავლეთით - ოსანი, სუვონი და იონინი; სამხრეთით - პჰიონტჰეკი. დასავლეთით ესაზღვრება ყვითელი ზღვა. ქალაქის ლანდშაფტი ჩრდილო-აღმოსავლეთით მაღლობით, ხოლო დასავლეთში დაბლობით გამოირჩევა.

სიმბოლოები
ხე: გინკგო - პატიოსნების სიმბოლო.
ყვავილი: ფორციზია - საბრძოლო სულისკვეთებისა და მოქალაქეთა ერთიანობის სიმბოლო.
ფრინველი: მტრედი - მშვიდობის სიმბოლო.
პერსონაჟი-თილისმა: მხიარული პატარა კაცუნები, სახელად .

დაძმობილებული ქალაქები
სინტაი - 2001-დან.
ფუტხო - 2004-დან.
დანანგი - 2005-დან.
ბერნაბი - 2007-დან.
ვეიხაია - 2007-დან.
50 (რიცხვი)

ორმოცდაათი — ორმოცდამეათე ნატურალური რიცხვი. არის ორმოცდაცხრის მომდევნო და ორმოცდათერთმეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 50. 50 არის მეხუთე ათეულის პირველი ლუწი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „ორმოცდაათი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ორი ოცი და ათი (იგულისხმება ორმოცზე ათი ერთეულით მეტი).
51 (რიცხვი)

ორმოცდათერთმეტი — ორმოცდამეთერთმეტე ნატურალური რიცხვი. არის ორმოცდაათის მომდევნო და ორმოცდათორმეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 51. 51 არის კენტი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „ორმოცდათერთმეტი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ორი ოცი და ათ-ერთ-მეტი (იგულისხმება ორმოცდაათზე ერთი ერთეულით მეტი).
52 (რიცხვი)

ორმოცდათორმეტი — ორმოცდამეთორმეტე ნატურალური რიცხვი. არის ორმოცდათერთმეტის მომდევნო და ორმოცდაცამეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 52. 52 არის ლუწი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „ორმოცდათორმეტი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ორი ოცი და ათ-ორ-მეტი (იგულისხმება ორმოცდაათზე ორი ერთეულით მეტი).
53 (რიცხვი)

ორმოცდაცამეტი — ორმოცდამეცამეტე ნატურალური რიცხვი. არის ორმოცდათორმეტის მომდევნო და ორმოცდათოთხმეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 53. 53 არის კენტი და მარტივი რიცხვი. სიტყვა „ორმოცდაცამეტი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ორი ოცი და ათ-სამ-მეტი (იგულისხმება ორმოცდაათზე სამი ერთეულით მეტი).
რაზგრადი

რაზგარდი — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბულგარეთში, რაზგრადის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2012 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 33,416 ადამიანს შეადგენს.
ბულგარელები: 24,701 (79.1%)
ბულგარელი თურქები: 5,902 (18.9%)
ბოშები: 288 (0.9%)
სხვა: 140 (0.4%)
განუსაზღვრელი: 195 (0.6%)
არ გაახმოვანეს: 2,654 (7.8%)

დამეგობრებული ქალაქები
რაზგარდი დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:

ორიოლი, რუსეთი (1968-დან)
სომბატჰეი, უნგრეთი (1992-დან)
ვიტენბერგე, გერმანია (2001-დან)
არმა, ჩრდილოეთი ირლანდია, გაერთიანებული სამეფო (1995-დან)
შალონ-ან-შამპანი, საფრანგეთი (1975-დან)
ავჯილარის რაიონი, თურქეთი (2000-დან)
იანჩჟოი, ჩინეთი (2000-დან)
ბრუნსვიკი, აშშ (1998-დან)
პოზნანი, პოლონეთი (2006-დან)
ასენი, ნიდერლანდები (2006-დან)
კელერაში, რუმინეთი (2007-დან)
სალონიკი, საბერძნეთი (2008-დან)
წყალქვეშა კანიონი

წყალქვეშა კანიონი — ღრმა და ციცაბოფერდობიანი -სებრი პროფილის ხეობა, რომელიც ჩაჭრილია კონტინენტურ კალთაში და სათავით ზოგჯერ შელფშიც იჭრება. ჩაჭრის სიღრმეა 1-3 კმ, ფერდების დახრილობა — 20-45°, მკვრივ ქანებში (ბაზალტი, გრანიტი) თითქმის შვეული კედლებიც გვხვდება. მთავრდება კონტინენტური კალთის ძირას 2-4 კმ სიღრმეზე 300-350 კმ რადიუსით გაშლილი გამოზიდვის კონუსით. კანიონების სიღრმე ფსკერთან შეფარდებით 1000 მ და მეტსაც აღწევს.

წყალქვეშა კანიონი წარმოადგენს წყალქვეშა ხეობის ტიპს, რომელიც თავის მხრივ, ზღვის ფსკერის ვიწრო წაგრძელებული დეპრესიაა, რომელიც მორფოლოგიურად მდინარის ხეობას წააგავს. წყალქვეშა ხეობის სიგრძე რამდენიმე ასეულ კმ-ს აღწევს, სიღრმე შელფს არ სცილდება. ჩვეულებრივ იგი დიდი მდინარეების — კონგოს, განგის, მისისიპისა და სხვათა ხეობების წყალქვეშა გაგრძელებაა.

წყალქვეშა კანიონების ტალვეგები ისევე როგორც წყალქვეშა მდინარის ხეობები დახრილია ზღვის მხარეს ცოტად თუ ბევრად მუდმივი კუთხის ქვეშ. რელიეფის მხრივ, წყალქვეშა კანიონი წააგავს ხმელეთის უდიდეს კანიონებს. მათ უმრავლესობას გააჩნია მრავალრიცხოვანი შენაკადი, ხოლო კალთებზე შიშვლდება სხვადასხვაგვარი ქანი. წყალქვეშა კანიონების გვერდებზე გვხვდება მკვიდრი ქანების გამოსავლები; კანიონების ქვედა ნაწილში განლაგებულია გამოზიდვის კონუსები.

ზოგიერთი წყალქვეშა კანიონისთვის დამახასიათებელია კავშირი მდინარის ხეობებთან. ისინი ფართოდ არის გავრცელებული მსოფლიო ოკენის ფსკერზე. ერთ-ერთი უდიდესი წყალქვეშა კანიონი განლაგებულია ბაჰამის კუნძულების რაიონში, — დიდი ბაჰამის კანიონის სახით, რომლის შეჭრის სიღრმე 5 კმ-ზე მეტია. იგი ერთ-ერთი უღრმესი წყალქვეშა კანიონია.

წყალქვეშა კანიონები გვხვდება შავი ზღვის ნაპირების გასწვრივაც. მაგალითად, საქართველოში, ბიჭვინთის ნახევარკუნძულთან მდებარეობს წყალქვეშა კანიონი „აკულა“, რომელიც ყოველწლიურად მდინარე ბზიფის მიერ ზღვაში ჩატანილ ასობით ათას მ³ ნატანს შთანთქავს. აღსანიშნავია, რომ ბათუმის კანიონი იწყება პირდაპირ ნაპირიდან და ის შეიძლება ჩაითვალოს ყველაზე ახლომდებარე კანიონის სათავედ საქართველოს წყალქვეშა კანიონებს შორის.

წყალქვეშა კანიონების წარმოქმნის პრობლემამ აქტიური დისკუსია გამოიწვია. წყალქვეშა კანიონების წარმოშობა, როგორც ფიქრობენ სიმღვრივის ნაკადებთან უნდა იყოს დაკავშირებული. წყალქვეშ მომხდარი მიწისძვრის შედეგად შელფის კიდიდან დაიძვრება წყლის და მასში ატივტივებული წმინდამარცვლოვანი მასის ნარევი, რომელიც სიმძიმის ძალით მიექანება ბექობზე და გზადაგზა აწარმოებს ძლიერ ეროზიულ მოქმედებას. შედეგად ჩნდება წყალქვეშა კანიონი, რომელიც, როგორც წესი შელფის კიდიდან იწყება და მთელი კონტინენტური ბექობის გავლით მის ძირამდე ვრცელდება.

წყალქვეშა კანიონები შელფზეც გვხვდება. იშვიათია კონტინენტის წყალქვეშა კიდეებზე. მათი გენეზისი მდინარეულ ეროზიასთან არის დაკავშირებული. სიმღვრივის ნაკადები დიდი სიჩქარით (70 კმ/სთ) მოძრაობს კალთების ქვემოთ, რომელიც ანგრევს კონტინენტურ კალთას. წყალქვეშა კანიონების დაახლოებით 3 % შეიცავს შელფურ ხეობებს.

აღსანიშნავია: დიდი ბაჰამის კანიონი, ამაზონის კანიონი, ბერინგის კანიონი, კონგოს კანიონი, ჰუდსონის კანიონი, განგის კანიონი, ინდის კანიონი, კაიკოურის კანიონი, სკრიფსის კანიონი, მონტერეის კანიონი და სხვა.
54 (რიცხვი)

ორმოცდათოთხმეტი — ორმოცდამეთოთხმეტე ნატურალური რიცხვი. არის ორმოცდაცამეტის მომდევნო და ორმოცდათხუთმეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 54. 54 არის ლუწი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „ორმოცდათოთხმეტი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ორი ოცი და ათ-ოთხ-მეტი (იგულისხმება ორმოცდაათზე ოთხი ერთეულით მეტი).
55 (რიცხვი)

ორმოცდათხუთმეტი — ორმოცდამეთხუთმეტე ნატურალური რიცხვი. არის ორმოცდათოთხმეტის მომდევნო და ორმოცდათექვსმეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 55. 55 არის კენტი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „ორმოცდათხუთმეტი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ორი ოცი და ათ-ხუთ-მეტი (იგულისხმება ორმოცდაათზე ხუთი ერთეულით მეტი).
ნინო ღამბაშიძე

ნინო ღამბაშიძე (დ.20 აგვისტო, 1955, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ეთნოლოგი.

ბიოგრაფია
ნ. ღამბაშიძემ 1977 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნვერსტიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტის ინგლისური ენის განყოფილება. ამავე წლიდან მუშაობს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ენთოლოგიის ინსტიტუტში მეცნიერ თანამშრომლად.
იგი მონაწილეობდა ფილმში „ჟამი მოქცევისა“ (1982).
მას გამოქვეყნებული აქვს 21 სტატია და თეზისი.
კონტინენტის წყალქვეშა კიდე

კონტინენტის წყალქვეშა კიდე — მსოფლიო ოკეანის ფსკერის პერიფერიული ნაწილი, რომელიც რელიეფით და გეოლოგიური თვალსაზრისით ხმელეთის გაგრძელებას წარმოადგენს. კონტინენტის წყალქვეშა კიდის საერთო ფართობია დაახლოებით 81,5 მლნ. კმ². იგი შედგება შელფის, კონტინენტური კალთისა და კონტინენტის ძირისაგან. ეს უკანასკნელი ორგანული სამყაროს სიღარიბით ოკეანის საგებს უახლოვდება. რადგან კონტინენტის ძირი ყველგან არ არის გამოხატული, ზოგი მკვლევარი კონტინენტის წყალქვეშა კიდის საზღვარს უშუალოდ კონტინენტური კალთის ძირში ატარებს. ხმელეთის სიახლოვის გამო კონტინენტის წყალქვეშა კიდეზე (განსაკუთრებით შელფსა და კონტინენტის ძირზე) დიდი რაოდენობით გროვდება ტერიგენული მასალა.

კონტინენტის წყალქვეშა კიდე წარმოადგენს კონტინენტის ნაწილს, რომელიც განლაგებულია ოკეანის დონეზე დაბლა. ხასიათდება დედამიწის ქერქის კონტინენტური ტიპით. იკავებს დედამიწის ზედაპირის ფართობის დაახლოებით 14 %-ს. ხმელეთის პლატფორმულ მონაკვეთებთან შედარებით, გრანიტული ფენა კონტინენტის წყალქვეშა კიდის ფარგლებში ნაკლები სიმძლავრისაა, ხოლო კონტინენტის ძირის საზღვართან ოკეანის საგებთან ერთად სრულებით ხდება მისი ამოსოლვა, რომელიც ამ მხრივ, ადგილს ოკეანის დედამიწის ქერქს უთმობს. კონტინენტის წყალქვეშა კიდე იკავებს წყნარი ოკეანის ტერიტორიის 10 %-ს.

კონტინენტის წყალქვეშა კიდეზე აქტიურად მიმდინარეობს წყალქვეშა პროცესები (ტალღების მოქმედება, მიქცევა და მოქცევა, სიმღვრივის ნაკადები, დინება და სხვა). ტექტონიკური თვალსაზრისით, კონტინენტის წყალქვეშა კიდე ჩვეულებრივ მიეკუთვნება კონტინენტურ ბაქნებს, თუმცა ადგილ-ადგილ შეინიშნება სეისმურობისა და ახალგაზრდა ვულკანიზმის გამოვლინებები. კონტინენტის წყალქვეშა კიდე ოკეანის წყლებითაა დაფარული.

კონტინენტის წყალქვეშა კიდე გამოირჩევა ფსკერული ნალექების დიდი სიჭრელით, განსაკუთრებით შელფის ფარგლებში, რაც აიხსნება არა მხოლოდ ფაციალური ვითარების მრავალფეროვნებით, არამედ შელფზე სუბაერალური გენეზისის რელიქტური დანალექების ფართო გავრცელებითაც. კონტინენტის წყალქვეშა კიდე მსოფლიო ოკეანის ფსკერის ათვისებისათვის მეტად ხელმისაწვდომი რაიონია, სადაც მოიპოვებენ ნავთობსა და ბუნებრივ აირს (შელფზე).
ბაბაკარი

ბაბაკარი — ქედი საქართველოს, სომხეთისა და აზერბაიჯანის საზღვრების შეხვედრის კუთხეში. აგებულია მერგელებითა და კირქვით. ზედაპირი უტყეოა.

მწვერვალები
მწვერვალების სია 1976 წელს საბჭოთა არმიის მიერ შედგენილი რუკის მიხედვით:

საქართველოში
დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ:
ქავახთეფე — 513 მ.
აღთეფე — 452 მ.
ადამდაში — 535 მ.
შიშტეფე — 623 მ.

სომხეთში
დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ:
დანადაღი — 800 მ.
ელდაღი — 832 მ.
გიუნეშტეფე — 747 მ.
ქიორფულუ — 959 მ.
ქეჩილტეფე — 629 მ.
თარსი — 884 მ.

აზერბაიჯანში
ბაბაკარი — 700 მ.
ნაზრანის რაიონი

ნაზრანის რაიონი — ინგუშეთის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული და მუნიციპალური რაიონი. ინგუშეთის რესპუბლიკის ჩრდილოეთით მდებარე რაიონი. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ნაზრანი (არ შედის რაიონის შემადგენლობაში).

გეოგრაფია
ნაზრანის რაიონი მდებარეობს ინგუშეთის ცენტრალურ და დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება მალგობეკის რაიონი, აღმოსავლეთიდან სუნჯის რაიონი და ყარაბულაქის საქალაქო ოლქი, დასავლეთიდან ჩრდილოეთ ოსეთის პრავობერეჟის რაიონი, ხოლო სამხრეთიდან პრიგოროდნის რაიონი.

ნაზრანის საქალაქო ოლქის განსაკუთრებული კონფიგურაციის გამო ნაზრანის რაიონის ტერიტორია გაყოფილია ორ ნაწილად. დასავლეთი ნაწილი ფართობით მცირეა და მდებარეობს მდინარე კამბილეევკის ხეობაში სუნჯის ქედის სამხრეთით. მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი (სოფლები დოლაკოვო, კანტიშევო) ცხოვრობს მდინარის ხეობაში, ხოლო სოფელი გეირბექ-იურტი განლაგებულია ქედის კალთებზე.

რაიონის აღმოსავლეთი ნაწილს ასევე ჩრდილოეთინ ესაზღვრება სუნჯის ქედი, სამხრეთიდან შავი მთები. სოფლები ალი-იურტი, გაზი-იურტი, სურხახი და იანდარე მდებარეობს შავი მთების კალთებზედა მთათაშუა ხეობაში.

ისტორია
რაიონი ჩამოყალიბდა 1991 წელს მას შემდეგ რაც ჩეჩნეთ-ინგუშეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა გაიყო ჩეჩნეთად და ინგუშეთად.

ნაზრანის რაიონმა კი მუნიციპალური სტატუსი მიიღო 2009 წელს. ამავე დროს მის შემადგენლობაში ჩამოყალიბდა 10 მუნიციპალური გაერთიანება სასოფლო დასახლების სტატუსით.
ბუკერ ვაშინგტონი

ბუკერ ტალიაფერო ვაშინგტონი (; დ.1856 — გ. 14 ნოემბერი, 1915) — ამერიკელი პედაგოგი, მწერალი, ორატორი და ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტების მრჩეველი. 1890 წლიდან 1915 წლამდე ვაშინგტონი იყო გამორჩეული ლიდერი აფრო-ამერიკელების საზოგადოებაში.

ვაშინგტონი იყო უკანსაკნელი შავკანიანი ლიდერი, რომელიც ყოფილი მონა იყო, შემდეგ კი გახდა მონებისა და მათი შთამომავლების მთავარი დამცველი. ისინი დამცირებულნი იყვნენ ხმის მიცემის უფლების არქონის გამო, ასევე ყოფილი სამხრეთ შტატების დისკრიმინაციული კანონების (რომელიც მიიიღო ჯიმ ქროუმ) არსებობით საუკუნის ბოლოსა და საუკუნის დასაწყისში.

ვაშინგტონი იყო აფრო-ამერიკელების ბიზნესების მთავარი დამცველი და ეროვნული შავკანიანთა ბიზნესის ლიგის ერთ-ერთი დამფუძნებელი. მან საბაზისო ცოდნა მიიღო ტასკიგის უნივერსიტეტში, რომელიც მდებარეობს ალაბამაში, ისტორიულად ეს უნივერსიტეტი შავკანიანთა კოლეჯი იყო. 1895 წელს სამხრეთ შტატებში ლინჩის წესით გასამართლებამ პიკს მიაღწია, ამის საწინააღმდეგოდ ვაშინგტონი სიტყვით გამოვდიდა, მისი გამოსვლა ცნობილია როგორც „ატლანტას კომპრომისი“, რომელმაც ბუკერს ეროვნული დიდება და აღიარება მოუტანა. ის იღწვოდა შავკანიანების პროგრესისთვის განათლებისა და განვითარების გზით და არ ცდილობდა ჯიმ ქრიუს გამოწვევას, რომელიც მუდმივად ავიწროებდა შავკანიანებს სამხრეთის შტატებში. ვაშინტონმა მთელი ქვეყნის მასშტაბით ორგანიზება გაუწია საშუალო ფენის შავკანიანების, ეკლესიის ლიდერების, თეთრკანიანი ფილანტროპები და პოლიტიკოსების კუალიციის შექმნას. ეს კუალიცია მიმართული იყო გრძელვადიანი ეკონომიკური აღმავლობის, საზოგადოების თვითდახმარებისა და განათლების სფეროების რეფორმირებისკენ. მაგრამ ის ასევე საიდუმლოდ უჭერდა მხარს სასამართლო რეფორმებს სეგრეგაციისა და ხმის მიცემის უფლების შეცვლის საკითხებში, ამ მიზნის მისაღწევად კი -ისგან კუალიცია დაფინანსებას იღებდა. შავკანიანი მებრძოლები ჩრდილოეთში, რომლებსაც უილიამ ედვარდ ბურგჰარდტ დიუბოა ხელმძღვანელობდა თავდაპირველად მხარს უჭერდნენ ატლანტას კომპრომისს, მაგრამ 1909 წლის შემდეგ მათ შექმნეს , რომელიც პოლიტიკურ ცვლილებებზე იყო ორიენტირებული. ისინი ცდილობდნენ შავკანიან საზოგადოებაში ვაშინგტონის პოლიტიკური ლიდერობისთვის მოეღოთ ბოლო, ასევე დაემტარებინათ კავშირები თეთრკანიანებთან ჩრდილოეთში.. 1915 წლის შემდეგ, ვაშინგტონის გარდაცვალების თარიღი, 1950-იანი წლების სამოქალაქო უფლებების დაცველთა მოძრაობები უფრო აქტიური და აგრესიული გახდა, რაც ერთგვარად სამხრეთის ახალ ორგანიზაციების, როგორებიცაა , და , ზეგავლენით ხდებოდა.

ბუკერ ვაშინგტონი ამერიკის ოცდამეექვსე პრეზიდენტმა ფრანკლინ რუზველტმა მიიწვია სადილზე. პრეზიდენტს სურდა მასთან გასაუბრება რასობრივ საკითხებზე, სჭირდებოდა მისი რჩევები. ამან გააღიზიანა ბევრი ამერიკელი. აფრო-ამერიკელები ვაშინგტონის ვიზიტამდეც ყოფილან თეთრ სახლში, მაგრამ მათთვის რჩევები არასდროს უკითხავთ. ამ ფაქტთან დაკავშირებით გაზეთებმა გამოაქვეყნეს რასისტული ლექსები: „შავკანიანები თეთრ სახლში“.

 საუკუნის ბოლოს ბუკერ ტალიაფერო ვაშინგტონმა მიიღო ახალი პოლიტიკური გამოწვევები, რამაც შესაძლებლობა მისცა მას ზეგავლენა მოეხდინა მედიაზე, გაეზარდა შემოსავალი; განევითარებინა სტრატეგია და ქსელები, დაეჯილდოვებინა მეგობრები და შეექმნა ისეთი სისტემა, რომელიც დასჯიდა მათ, ვინ ხელს შეუშლითა შავკანიანების წინსვლას. მისი გრძელვადიანი მიზანი იყო დაესრულებინა აფრო-ამერიკელების სახალხო უფლებების დარღვევა.
ტერიგენული ნალექები

ტერიგენული ნალექები, ტერიგენული დანალექები, ტერიგენული ქანები ( და ) — ფხვიერი ნალექები ან კლასტური ქანები, რომლებიც შედგებიან ხმელეთის ნგრევის შედეგად წარმოქმნილი ქანების ნატეხების ან მინერალების მარცვლებისაგან. ტერიგენული ნალექები გროვდება წყალსატევებში (ზღვები, ტბები) ან ხმელეთის ზედაპირზე. ტერიგენული ნალექები დიდწილად ზღვიური და ოკეანურია. ასრულებენ არსებით ეკოლოგიურ როლს ბიოცენოზების ცხოვრებაში. ტერიგენული ნალექების შედეგად წარმოიქმნება კლასტური ქანები.

ტერიგენული ქანებს მიეკუთვნება ლოდი, კაჭარი, კენჭი, ხრეში, ქვიშა და კონტინენტური წარმოშობის ლამი (წითელი, მწვანე, ლურჯი და სხვა). ტერიგენული ნალექები როგორც წესი ყალიბდება შელფსა და კონტინენტურ კალთაზე. ჩვეულებრივ მის შემადგენლობაშია 80-90 % მინერალურ მარცვლები და 10-20 % ბიოგენური ნალექები.

ნატეხების ზომების მიხედვით იყოფა ფსეფიტებად (ნატეხების ზომები 2 მმ-ზე მეტი, 10 მ-მდე), ფსამიტებად (0,05-2 მმ), ალევრიტებად (0,005-0,05 მმ, სხვა კლასიფიკაციით 0,01-0,1 მმ) და პელიტებად (0,005 მმ-ზე ნაკლები, სხვა კლასიფიკაციით 0,01 მმ-ზე ნაკლები). მრავალი ტერიგენული ქანი წარმოადგენს ძვირფას სასარგებლო წიაღისეულს. გამოიყენება როგორც ბუნებრივი სამშენებლო მასალა, შუშის წარმოების ნედლეული, ცემენტი, კერამზიტი. ფორიანი ტერიგენული ნალექები ნავთობის, ბუნებრივი აირისა და მიწისქვეშა წყლების კოლექტორებია. ტერიგენული ნალექები დანალექი ქანებია.
ლუდოგორიე

ლუდოგორია (, - შეშლილი ტყეების რეგიონი) — ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბულგარეთში. რეგიონის უდიდესი ქალაქებია რაზგრადი და პლისკა. რეგიონი წარმოადგენს დუნაის დაბლობის ნაწილს. მისი უმაღლესი წერტილი მდებარეობს სოფელ სამუილთან და წარმოადგენს ზღვის დონიდან 485.70 მეტრს. ყველაზე დაბალი წერტილი არის 39.14 მეტრი.
რაშად ისმაილოვი

რაშად ისმაილოვი (; დ. 7 ივნისი, 1974, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი დიპლომატი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი კატარში.

ბიოგრაფია
რაშად ისმაილოვი 1974 წლის 7 ივნისს ბაქოში, ინტელიგენტების ოჯახში დაიბადა. 1981-1991 წლებში სწავლობდა მ. რაჰიმის სახელობის ბაქოს მე-7 საჯარო სკოლაში, რომელიც ოქროს მედალზე დაამთავრა. 1996 წელს, ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი წარჩინებით დაასრულა. 2003 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტის საფინანსო-საკრედიტო ფაკულტეტი. მოგვიანებით, მუშაობა გააგრძელა სხვადასხვა არასამთავრობო სააგენტოებსა და ორგანიზაციებში.

2003–2005 იყო გაეროს აზერბაიჯანის წარმომადგენლობის „სიღარიბის დაძლევის განვითარების პროგრამის“ ხელმძღვანელი. ასევე იყო გაეროსა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკას შორის დადებული ხელშეკრულებების მაკონტროლირებელი.

2015 წელს, ისმაილოვს მეორე ხარისხის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის დიოლომატიური წოდება მიენიჭა და აზერბაიჯანის ბათუმში არსებულ საკონსულოში გენერალური კონსულის თანამდებობაზე დაინიშნა. 2018 წლის 7 თებერვალს, ისმაილოვი აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებით, დაინიშნა აზერბაიჯანის საგანგებო და სრულუფლებიან ელჩად კატარში.

დაქორწინებულია და ჰყავს ორი შვილი.