iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მარგარიტა III ფლანდრიელი

მარგარიტა ფლანდრიელი (; დ. 13 აპრილი, 1350, დასავლეთი ფლანდრია, ბელგია — გ. 16 მარტი, 1405, არტუა, საფრანგეთი) — დამპიერთა დინასტიის წარმომადგენელი. ფლანდრიის გრაფ ლუი -ის ასული. ფლანდრიის, ნევერისა და არტუას გრაფინია მემკვიდრეობით 1384-1405 წლებში. ბურგუნდიის ჰერცოგინია 1357-61 და 1369-1404 წლებში როგორც ფილიპ -ისა და ფილიპ -ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
მარგარიტა დაიბადა 1350 წლის 13 აპრილს ფლანდრიაში. იგი იყო ფლანდრიის გრაფ ლუი -ისა და მისი მეუღლის, გრაფინია მარგარიტა ბრაბანტელის ქალიშვილი. 1355 წელს, 5 წლის მარგარიტა მიათხოვეს ბურგუნდიის ჰერცოგ ოდო -ის შვილიშვილ ფილიპს. 1357 წელს, ბაბუის გარდაცვალების შემდეგ ფილიპი ხდება ბურგუნდიის, არტუას, ოვერნისა და ბულონის გრაფი.

1361 წელს უბედური შემთხვევის შედეგად ახალგაზრდა ფილიპი დაიღუპა, ისე, რომ მარგარიტას მისგან შვილი არ ჰყოლია. მალევე მეზობელი საფრანგეთის მეფე ჟან -მ ბურგუნდიასთან ალიანსის შექმნა მოისურვა, რა მიზნითაც 1364 წელს თავისი ვაჟი, ფილიპ დე ვალუა დანიშნა მარგარიტაზე. ფილიპისა და მარგარიტას ქორწინება 1369 წელს შედგა, რითაც ფილიპმა ბურგუნდიის ტახტი მიიღო.

როდესაც 1384 წელს, მარგარიტას მამა გარდაიცვალა, მარგარიტას მემკვიდრეობით ერგო ფლანდრია, არტუა, რეთელი და ნევერი. ამის შემდეგ ფილიპე და მარგარიტა წლების მანძილზე მართავდნენ ამ სახელმწიფოებს. ფილიპ გარდაიცვალა 1404 წელს, მარგარიტა კი მომდევნო 1405 წელს. ამით შეწყდა დამპიერების დინასტია და ტახტზე მათი ვაჟი ჟან ადის, საუკუნეების შემდეგ კი ამ მიწებს ჰაბსბურგები დაეპატრონნენ.

შვილები
ჟან უშიში — ბურგუნდიის ჰერცოგი (1371–1419);
შარლი (1372–1373);
მარგარიტა (1374–1441) — გრაფინია დე მორტენი, ჰოლანდიის, ენოს გრაფისა და ბავარია-შტაუბინგის ჰერცოგის ვილჰელმის მეუღლე;
კატრინი (1378–1425) — ავსტრიის ჰერცოგის ლეოპოლდ -ის მეუღლე.;
მარი (1384–1422) — სავოიის გრაფის ამადეო -ს მეუღლე;
ანტუანი (1384–1415) — ბრაბანტისა და ლიმბურგის ჰერცოგი;
ფილიპ (1388–1419) — ნევერის გრაფი;
ბონა (1379–1399);
ლუი (1377–1378).
ლევან მენაბდე

ლევან ვასილის ძე მენაბდე (დ. 20 ნოემბერი, 1924, ქ. ქუთაისი — გ. 26 ივნისი, 2002, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, ენათმეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, ფილოლოგი. საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1985).

ბიოგრაფია
1945 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1950 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „ასურელ მამათა საკითხისათვის“, ხოლო სადოქტორო დისერტაციის თემაზე: „ძველი ქართული მწერლობის კერები“ 1963 წელს.
1970-2000 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიის კათედრისა და რუსთაველის კაბინეტის (1966-2002) გამგე. 1994-2002 წლებში შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის რუსთველოლოგიის განყოფილების გამგე, 1995-2002 წლებში საქართველოს ლიტერატურათმცოდნეობის აკადემიის დამფუძნებელი წევრი და პრეზიდენტი. ალმანახ „მწიგნობარისა“ (1995-2002) და საქართველოს ლიტერატურათმცოდნეობის აკადემიის შრომების (ტ. -; 1997-2004) მთავარი რედაქტორი, საქართველოს ენციკლოპედიის ქართული ლიტერატურის სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე.

ლევან მენაბდის ძირითადი მონოგრაფიებია: „სულხან-საბა ორბელიანი“ (1953, 1980, 2012), „ვახტანგ “ (1966, 2011), „ვეფხისტყაოსანი“ და „საქართველოს ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მოღვაწენი“ (1967), „ საუკუნის ქართველი კლასიკოსები და ძველი ქართული მწერლობა“ (1973), „რუსთველი საზღვარგარეთულ ლიტერატურაში“ (1990), „- საუკუნეების ქართული ლიტერატურა“ (1997).

ლევან მენაბდის ნაშრომებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია მონოგრაფია „ძველი ქართული მწერლობის კერები“ (ტ. . 1962, ტ. . 1980), რომელშიც შესწავლილია საქართველოს საზღვრებსა და მის ფარგლებს გარეთ (პალესტინა-სირია, ათონი, კონსტანტინეპოლი, პეტრიწონი და სხვ.) აღმოცენებული ქართული კულტურის კერების ისტორია, აღნუსხულია იქ შექმნილი წერილობითი ძეგლები, გაშუქებულია მათი მნიშვნელობა ქართული სულიერი კულტურის ისტორიისათვის.

ლევან მენაბდემ შეადგინა ლიტერატურულ-მხატვრული ძეგლებისა და სამეცნიერო გამოკვლევების 15 კრებული. მისი ხელმძღვანელობითა და რედაქტორობით გამოცემულია კაპიტალური კრებული „რუსთველი მსოფლიო ლიტერატურაში“ (ტ. -, თბ., 1976-1988). შეადგინა და რუსულ ენაზე გამოსცა „ძველი ქართული ლიტერატურის ქრესტომათია (-სს.)“ (1982, 1987). ლევან მენაბდისა და დიმიტრი ლიხაჩოვის საერთო რედაქტორობით სანქტ-პეტერბურგის რუსული ლიტერატურის ინსტიტუტისა („პუშკინის სახლი“) და თსუ ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიის კათედრის მიერ ერთობლივად მომზადდა და გამოიცა ორი კრებული „შუა საუკუნეების ქართული და რუსული ლიტერატურა“ (ლენინგრადი, 1979, თბ., 1982).
1945-2002 წლებში ლევან მენაბდე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. იყო ფილოლოგთა რამდენიმე თაობის მასწავლებელი, საკანდიდატო და სადოქტორო დისერტაციების ხელმძღვანელი.
გამოქვეყნებული აქვს 450-მდე დასახელების ნაშრომი, აქედან 150-ზე მეტი სპეციალური გამოკვლევა (მათ შორის 14 წიგნი და 8 ბროშურა).

ლევან მენაბდე გარდაიცვალა 2002 წელს თბილისში. დაკრძალულია საბურთალოს პანთეონში.
თეატრი (ჟურნალი)

„თეატრი“ — საქართველოს თეატრალური საზოგადოების ყოველკვარტალური ჟურნალი, დაარსდა 1910 წელს თბილისში.

1910-1926 წლებში გამოიცემოდა სამხატვრო-სალიტერატურო ყოველკვირეული ჟურნალი სახელწოდებით „თეატრი და ცხოვრება“ — იუმორისტული განყოფილებით და კარიკატურებით. მისი პირველი რედაქტორ-გამომცემელი იყო იოსებ იმედაშვილი. (1914 წლიდან 1917 წლის მე-№12-მდე) ჟურნალს რედაქტორობდა ანა იმედაშვილი.

1956-1990 წლებში ჟურნალი გამოდიოდა საქართველოს თეატრალური საზოგადოების მოამბის სახელწოდებით — „თეატრალური მოამბე“. ამ წლებში ჟურნალს რედაქტორობას უწევდნენ: მ. მრევლიშვილი, ნ. შვანგირაძე, შ. აფხაიძე, ოთარ ეგაძე, ბესარიონ ჟღენტი, აკაკი ხორავა, დოდო ანთაძე, ს. ჟღენტი, გიორგი ციციშვილი, ნოდარ გურაბანიძე, ნინო შვანგირაძე, ვასო გოძიაშვილი, გრიგოლ ფოფხაძე, ილია თავაძე, შალვა აფხაიძე, ნინო შვანგირაძე.

1968 წლიდან ჟურნალს რედაქტორობს ერემია ქარელიშვილი (1983 წლამდე, № 1 (131) — 6 (136)). ჟურნალის რედაქტორი ხდება გურამ ბათიაშვილი 1989 წლიდან 2015 წლამდე. 2018 წლიდან ჟურნალი გამოიცემა სახელწოდებით - „თეატრი“ და მისი მთავარი რედაქტორია დავით ანდრიაძე. 2018 წლის 2 მაისიდან „საქართველოსთეატრალური საზოგადოების პარტნიორია - საქართველოს ბიზნეს ასოციაცია - “.

2018 წლის 2 (310) ზაფხულის ნომერში დაბეჭდილია სტატიები: თემურ ქუთათელაძის, ელენე ქუთათელაძის, დონალდ რეიფილდის, ნათელა არველაძის, ნინო მაჭავარიანის, დავით ანდრიაძის, თეა კახიანის, გიორგი ყაჯრიშვილის, გუბაზ მეგრელიძის, ნოდარ გურაბანიძის, მარინა ბუზუკაშვილის ავტორობით. სტატიები შეეხება: ქართული კინოსა და თეატრის სფეროში მოღვაწე რეჟისორებისა და მსახიობების ოსტატობას, ქართული მოზარდმაყურებელთა თეატრის ისტორიას, რეცენზიებს სპექტაკლებზე, ქართველ სცენოგრაფთა ოსტატობას, პიესების თარგანებს.

2018 წლის ჟურნალ „თეატრის“ დიზაინერია ბესიკ დანელია. ყდაზე გამოსახულია ელენე ახვლედიანი. კოსტიუმის ესკიზი სპექტაკლისათვის „კომბლე“.
ილია ზანკოვსკი

ილია ნიკოლოზის ძე ზანკოვსკი (, ; დ. 1832 – გ. 1919) — პოლონელი ფერმწერი; ხანგრძლივად ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა საქართველოში.

დაბადების ადგილი უცნობია. 1862–1863 წლებში იყო თავისუფალი მსმენელი სანქტ-პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში. 1864 წლიდან ცხოვრობდა თბილისში, მსახურობდა კავკასიის სამხედრო ოლქის სამხედრო-ტოპოგრაფიულ განყოფილებაში. მისი სამსახურებრივი საქმიანობის გამო (ამზადებდა ტოპოგრაფიულ რუკებს), შემოიარა კავკასიის თითქმის ყველა მთიანი რაიონი, საიდანაც ჩამოჰქონდა ესკიზები მომავალი ნამუშევრებისათვის. იყო ნატიფი ხელოვნების წამახალისებელი კავკასიური საზოგადოების ერთ-ერთი დამფუძნებელი და ამ საზოგადოების მიერ ორგანიზებული ყველა გამოფენის მონაწილე, ასევე მასწავლებელი ამავე საზოგადოებასთან არსებულ ხელოვნების სკოლაში. ზანკოვსკის შემოქმედებაში ძირითადი ნაწილი უჭირავს კავკასიის მთების პეიზაჟებს. მისი ნამუშევრები დაცულია საქართველოს ეროვნული მუზეუმის, აჭარის ხელოვნების მუზეუმის, პეტერბურგის რუსული მუზეუმის, ნიჟნი ნოგოროდის, ომსკის, ოდესის, ბაქოს და მახაჩყალის მუზეუმების, ასევე კერძო კოლექციებში.

გალერეა
დიდგორი მეომარი

დიდგორი მეომარი — მრავალფუნქციური მოდულური ჯავშანმანქანა. წარმოადგენს უნივერსალურ მოდულურ პლატფორმას სხვადასხვა დანიშნულების და კონფიგურაციის საბრძოლო და მხარდამჭერი მანქანებისთვის.

შექმნის ისტორია
შექმნილია 2018 წელს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაქვემდებარებაში მყოფი სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრი „დელტა“-ს მიერ რომელსაც ექვემდებარება ექვსი სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი.

ტექნიკური მახასიათებლები
ჯავშანმანქანა გამოირჩევა ძლიერი შეჯავშნით, მაღალმანევრულობით და სხვადასხვა ტიპის რელიეფზე ადაპტირებული მაღალი გამავლობის მაჩვენებლებით.
მანქანის ეკიპაჟი შედგება 5 კაცისგან: მანქანის მეთაური, მძღოლ მექანიკოსი, დისტანციური მოდულის ოპერატორი და ორკაციანი დესანტი ან სხვადასხვა მძიმე შეიარაღების ოპერატორი.
მოდიფიცირებული და გაძლიერებული სავალი ნაწილი სხვადასხვა რელიეფზე შეუფერხებლად გადაადგილების საშუალებას იძლევა.

ჯავშანი
მანქანის ორფენიანი ჯავშანი 1063 სტანდარტის 7+ დონეს შეესაბამება და უზრუნველყოფს დაცვას 7,6254 მმ კალიბრის ჯავშანგამტანი ტყვიებისგან.
მანქანას გააჩნია რამდენიმე სენდვიჩის ტიპის დაჯავშნული ფსკერი. შუა ფენა ნაღმის აფეთქებისას წარმოქმნილ დარტყმით ტალღას შთანთქავს, დანარჩენი ორი კი ეკიპაჟს ნამსხვრევებისგან იცავს.

შეიარაღება
მანქანის მულტიფუნქციური პლატფორმა საშუალებას იძლევა მასზე დამონტაჟდეს შეიარაღების სხვადასხვა სისტემები. კორპუსის უკანა ნაწილი წარმოადგენს მოდულურ ნაკვეთურს რომელზეც მანქანის მოდიფიკაციის მიხედვით შესაძლებელია სხვადასხვა დანიშნულების მოდულის მიბმა, როგორებიცაა ავტომატიზირებული ნაღმმტყორცნის მოდული, სადაზვერვო მოდული, ტანკსაწინააღმდეგო მოდული, საზენიტო მოდული, რადიოქიმიური დაზვერვის მოდული და სხვა.

ვარიანტები
დიდგორი 1 — ჯავშანტრანსპორტიორი, 2+7 ეკიპაჟი, 356 ცხენის ძალიანი ძრავა, მაქსიმალური სიჩქარე 120 კმ/სთ.
დიდგორი 2 — ჯავშანტრანსპორტიორი, 3+6 ეკიპაჟი, 356 ცხენის ძალიანი ძრავა, მაქსიმალური სიჩქარე 120 კმ/სთ.
დიდგორი 2 — ინტეგრირებული ქსელების მანქანა
დიდგორი 3 — ჯავშანტრანსპორტიორი, 148 ცხენის ძალიანი ძრავა, 8+1 ეკიპაჟი, 66 წამყვანი თვლები.
დიდგორი მედევაკი — სამედიცინო-საევაკუაციო ჯავშანმანქანა
დიდგორი მეომარი 120 მმ ნაღმსატყორცნის მოდულით — მობილური საარტილერიო სისტემა
იოანა გრუდა

იოანა გრუდა ან ჟოანა გრუდა — წარმოშობით პოლონელი ებრაელი თეატრის მსახიობი და მთარგმნელი. დაიბადა პოლონეთში. ორი წლის ასაკში მშობლებთან ერთად გემით ჩავიდა კანადის ქალაქ ტრუა-რივიერში, სადაც ამჟამად ცხოვრობს.
მისი სადებიუტო წიგნია „ბავშვი, რომელიც ძაღლების ენაზე ლაპარაკობდა“, რომელიც მოგვითხრობს ავტორის მამის, პოლონელი ებრაელის ცხოვრების ნამდვილ ამბავს.
თრიალეთი (რადიო)

თრიალეთი (რადიო) — რადიო, რომელმაც მაუწყებლობა 2004 წელს, გორში დაიწყო. რადიო შპს „ტელე-რადიო კომპანია თრიალეთს“ ეკუთვნის. რადიო „თრიალეთს“ კერძო და საერთო რადიომაუწყებლობის ლიცენზია აქვს, ნომრით 57 და 104,8 სიხშირეზე გორში, ხაშურში, ქარელში, კასპსა და ცხინვალში მაუწყბელობს.

„თრიალეთის“ ეთერში საინფორმაციო გამოშვება 10:00-დან 20:00 საათამდე ყოველ საათში ერთხელ გადის. რადიოს ეთერი საინფორმაციო გადაცემების გარდა მუსიკალური და გასართობი გადაცემებითაა დაკომპლექტებული.
ავთანდილ ჯორბენაძე

ავთანდილ ჯორბენაძე (დ. 31 ოქტომბერი, 1951, ლანჩხუთი — 17 მაისი, 2024) — ქართველი პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
ავთანდილ ჯორბენაძე დაიბადა 1951 წელს 31 ოქტომბერს ქალაქ ლანჩხუთში. 1974 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1974-1975 წლებში იყო ქ. თბილისის კლინიკური საავადმყოფოს ექიმი-ინტერნი; 1975-1976 წლებში — 29-ე პოლიკლინიკის ექიმი-თერაპევტი; 1976-1978 წლებში — სსრკ შეიარაღებული ძალების სამხედრო ნაწილის ექიმი; 1978-1982 წლებში თბილისის კლინიკური საავადმყოფოს ექიმ-რენტგენოლოგი; 1982-1986 წლებში თბილისის კლინიკური საავადმყოფოს მთავარი ექიმის მოადგილე სამკურნალო დარგში; 1986-1991 წლებში თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის ჯანმრთელობის დაცვის სამმართველოს უფროსის მოადგილე; 1991-1992 წლებში თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის ჯანმრთელობის დაცვის სამმართველოს უფროსი. 1992 წლის 8 იანვრიდან 1993 წლის 6 იანვრამდე საქართველოს რესპუბლიკის ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრის მოადგილე სამკურნალო დარგში. 1993 წლის 6 იანვრიდან 1993 წლის 26 მარტამდე საქართველოს რესპუბლიკის ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრის მოადგილე; 1993 წლის 26 მარტიდან 1993 წლის 19 ოქტომბრამდე სახელმწიფოს მეთაურის სახელმწიფო უზრუნველყოფის სამსახურის უფროსის მოადგილე. 1993 წლის 19 ოქტომბრიდან 1999 წლის 10 დეკემბრამდე საქართველოს რესპუბლიკის ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრი; 1999 წლის 10 დეკემბრიდან 2001 წლის 22 დეკემბრამდე — საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი. 2001 წლის 22 დეკემბრიდან 2003 წლის 27 ნოემბრამდე სახელმწიფო მინისტრი. 2011 წლიდან გარდაცვალებამდე — აკად. გ. ჩაფიძის სახელობის გადაუდებელი კარდიოლოგიის ცენტრის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე.

არის გამოგონებისა და 6 გამოქვეყნებული სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის მეორე ხარისხის ორდენით (1994).
ვალერიანე

პუბლიუს ლიცინიუს ვალერიუს ვალერიანე (; დ. 193, 195 ან 200 — გ. 260 ან 264) — რომის იმპერატორი 253 წლის 22 ოქტომბრიდან სიკვდილამდე. წარმოშობით წარჩინებული გვარიდან იყო. ალექსანდრე სევერუსის მმართველობის დროს, 238 წელს იკავებდა პრინცეფსის თანამდებობას. მოგვიანებით, იმპერატორმა დეციუსმა მას შესთავაზა ცენზორის პოსტი, მაგრამ ვალერიანემ უარი განაცხადა. 258 წელს იმპერატორმა ტრებონიანემ გამოიძახა დასახმარებლად ემილიანუსის წინააღმდეგ ბრძოლაში, რომელიც გადატრიალების მოწყობას აპირებდა. ვალერიანეს ლეგიონებმა, თავის მხრივ, იმპერატორად საკუთარი მხედართმთავარი გამოაცხადეს. ტრებონიანესა და ემილიანუსის დაღუპვის შემდეგ, ყველა ლეგიონმა ერთხმად აირჩიეს ვალერიანე რომის იმპერატორის თანამდებობაზე. მისი ვაჟი, გალიენუსი თანამმართველად გამოცხადდა. ზეობის დროს ვალერიანე სამგზის იყო კონსული: 254, 255 და 257 წლებში. აღმოჩნდა საგარეო და საშინაო პრობლემებში: ქვეყანაში მძვინვარებდა ჭირი; იტალიის მოსაზღვრე ოლქებს ალემანები აოხრებდნენ; დაკიაში, მეზიასა და მცირე აზიაში დამკვიდრდნენ გუთები; აღმოსავლეთ პროვინციებს სპარსეთის შაჰი შაპურ შეესია. დევნიდა ქრისტიანებს. სიკვდილით დასაჯა სიქსტუს , სტეფანე და სხვ. 259 წლიდან დაუპირისპირდა შაპურს, რომელმაც 260 წელს დაამარცხა იგი ედესის ბრძოლაში, თვითონ ვალერიანე კი ტყვედ ჩაიგდო და მოგვიანებით სიკვდილით დასაჯა.
ივანე მინკევიჩი

ივანე ივანეს ძე მინკევიჩი (, ; დ. 14 აპრილი, 1826, ნეველი — გ. 14 დეკემბერი, 1897, თბილისი) — პოლონური წარმოშობის რუსი ექიმი და მწერალი.

დაიბადა ვიტებსკის გუბერნიის ქალაქ ნეველში, პოლონელი ვაჭრის ოჯახში. მედიცინას ეუფლებოდა მოსკოვის უნივერსიტეტში 1843–1848 წლებში. იქვე დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია 1850 წელს. 1851–1853 წლებში ნიკოლაი პიროგოვის თანაშემწე პეტერბურგის ჰოსპიტალში. ყირიმის ომის (1853–1856) დროს სევასტოპოლის ერთ-ერთი დროებითი სამხედრო ჰოსპიტლის მთავარი ექიმი იყო. 1856 წლიდან მსახურობდა კავკასიის არმიის მთავარ ქირურგად. 1884 წელს სახელმწიფო სამსახურიდან გათავისუფლების შემდეგ სამუდამოდ დასახლდა თბილისში, სადაც ეწეოდა პრაქტიკულ და სამეცნიერო საქმიანობას. იყო კავკასიის სამედიცინო საზოგადოების ერთ-ერთი დამფუძნებელი და მისი შვიდგზის პრეზიდენტი. გამოქვეყნებული ჰქონდა ნაშრომები მედიცინის აქტუალური საკითხების, კავკასიის ხალხური მედიცინის, ისტორიისა და ეთნოგრაფიის შესახებ.
მაგომედსალამ მაგომედოვი

მაგომედსალამ მაგომედალის ძე მაგომედოვი (, დ. 1 ივნისი, 1964) — დაღესტნის პრეზიდენტი 2010–2013 წლებში. დაინიშნა რუსეთის პრეზიდენტის მიერ და ოფიციალურად დამტკიცდა დაღესტანის პარლამენტში 2010 წლის 10 თებერვალს. მაგომედოვი ეთნიკურად დარგუელია. მამამისი, მაგომედალი მაგომედოვი, 1992 წლიდან 2006 წლამდე იყო დაღესტანის ხელმძღვანელი. 2013 წლის 28 იანვარს ვლადიმერ პუტინის ბრძანებით მან თანამდებობა დატოვა.
დაღესტანის რესპუბლიკის ხელმძღვანელები

დაღესტანის ხელმძღვანელი ვალდებულია დაიცვას რუსეთის ფედერაციის კონსტიტუცია, აგრეთვე ფედერალური კანონები და დაღესტანის რესპუბლიკის კონსტიტუცია; ერების შორის თანასწორობა და თავისუფლება, ადამიანებისა და მოქალაქეების უფლებები, ასევე დაღესტანის რესპუბლიკის ერთიანობა და ტერიტორიული მთლიანობა. დაღესტანის რესპუბლიკის ხელმძღვანელი არ შეიძლება იყოს 30 წლამდე ასაკის პირი.

ხელმძღვანელი ირჩევა ოთხი წლის ვადით, დაღესტანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ანსამბლეის მიერ.

2020 წლის 5 ოქტომბერს ჩატარებული არჩევნების შედეგად, დღემდე სახელმწიფო ხელმძღვანელად რჩება სერგეი მელიკოვი.

უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარეები
სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარეები
ხელმძღვანელები
სირიანუსი

სირიანუსი — იტალიის კატეპანი 1062–1064 წლებში. იგი მეორე პიროვნებაა ამ თანამდებობაზე, რომელიც წყაროებში მოიხსენიება (არგირუსის (1057) შემდეგ ამ თანამდებობაზე არავინ ჩანს). სირიანუსს ტიტული ბიზანტიის იმპერატორმა კონსტანტინე დუკამ მიანიჭა. კონსტანტინე უკანასკნელი იმპერატორი იყო, რომელიც იტალიაში ტერიტორიების შენარჩუნებით იყო დაინტერესებული.
მარგარეტ ბავარიელი

მარგარეტ ბავარიელი (, ; დ. 1363 — გ. 23 იანვარი, 1424) — ვიტელსბახების დინასტიის წარმომადგენელი. ბავარიის ჰერცოგ ალბერტ -ისა და მისი პირველი ცოლის, მარგარეტე ბრიუგელის შუათანა ასული. ბურგუნდიის ჰერცოგინია 1404-19 წლებში როგორც ჟან უშიშის მეუღლე. თავისი ვაჟის, ჰერცოგ ფილიპ -ის რეგენტი 1419-23 წლებში.

ბიოგრაფია
მარგარეტი დაიბადა 1363 წელს. იგი იყო ბავარია-სტრაუბინგის ჰერცოგის, ენოს, ჰოლანდიისა და ზელანდიის გრაფისა და ასევე ფრიზიის ლორდ ალბერტ -ისა და მისი პირველი მეუღლის, მარგარეტე ბრიუგელის შუათანა ქალიშვილი.

1385 წელს მარგარეტი ქალაქ კამბრში მიათხოვეს ბურგუნდიის ჰერცოგ ფილიპ -ის უფროს ვაჟს, ნევერის გრაფ ჟან უშიშს. ეს იყო ორმაგი დინასტიური ქორწინება ბურგუნდიისა და ბავარიის სამეფო კარებს შორის, რომელიც ჟანის დედის, გრაფინია მარგარიტა ფლანდრიელის თაოსნობით შედგა. მარგარეტთან და ჟანთან ერთად დაქორწინდნენ მათი და-ძმაც — ვილჰელმ ბავარიელი და მარგარიტა ბურგუნდიელი. 1404 წელს ჟან უშიშის მამა, ხოლო 1405 წელს კი დედაც გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ჟანი და მარგარეტი ადიან ბურგუნდიის, ფლანდრიისა და არტუას ტახტზე. მათ ქორწინებიდან მხოლოდ ერთი ვაჟი და შვიდი გოგონა შეეძინათ.

1419 წელს, ჟანის მკვლელობის შემდეგ ტახტზე მათი ვაჟი ფილიპ ავიდა, მისი მცირეწლოვანების გამო კი 1423 წლამდე მის რეგენტად მარგარიტა დაინიშნა. ფილიპის ზრდასრულობის იუბილედან სულ რამდენიმე თვეში, 1424 წლის 23 იანვარს მარგარეტ ბავარიელი გარდაიცვალა.

შვილები
კატრინი (1391—1414), 1410 წელს დანიშნეს მის ბიძაშვილ ლუი ანჟუელზე, თუმცა ნიშნობა ჩაიშალა და კატრინიც მალევე დაიღუპა;
მარი (1393—1463), ცოლად გაჰყვა კლევისა და მარკის ჰერცოგ ადოლფ -ს და შეეძინა რვა შვილი;
მარგარიტა (1393—1442), პირველად ცოლად გაჰყვა საფრანგეთის დოფინ ლუი დე ვალუას, მეფე შარლ -ის ძეს, თუმცა მისი ნაადრევი გარდაცვალების შემდეგ იგი მეორედ დაქორწინდა ბრეტანის ჰერცოგ არტურ რიჩმონტზე;
ფილიპ (1396—1467), ბურგუნდიის ჰერცოგი, პირველად ცოლად შეირთო საფრანგეთის მეფე შარლ -ის ასული მიშელ დე ვალუა, მისი გარდაცვალების შემდეგ იქორწინა ბონა არტუელზე, ხოლო მეორე დაქვრივების შემდეგ კი დაქორწინდა პორტუგალიის მეფე ჟუან -ის ქალიშვილ ისაბელ პორტუგალიელზე, რომელთანაც შეეძინა სამი შვილი, თუმცა საყვარლებისგან ასევე ჰყავდა შვიდი შვილი;
იზაბელი (?—1412), 1406 წელს ცოლად გაჰყვა პენტიევრისა და პერიგროდის გრაფ ოლივერ დე შატილონ-ბლუას;
ჟანა (1399), გარდაიცვალა ჩვილობაში;
ანა (1404—1432), ცოლად გაჰყვა ბედფორდის ჰერცოგ ჯონ ლანკასტერს, ინგლისის მეფე ჰენრი -ის ვაჟს;
აგნესი (1407—1476), ცოლად გაჰყვა ბურბონის ჰერცოგ შარლ დე ბურბონს, საფრანგეთის მეფე ლუი -ის შთამომავალს;
ელაგინის მეორე ხიდი

ელაგინის მეორე ხიდი — ხიდი სანქტ-პეტერბურგში მდინარე შუა ნევკაზე. არის რიუხინის ქუჩის გაგრძელება. აკავშირებს ელაგინისა და კრესტოვსკის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა - 141,9 მეტრი, სიგანე - 14,5 მ.

ისტორია
პირველი ხიდი ამ ადგილზე ააგეს 1821 წელს და გახდა მეცხრე ხიდი სანქტ-პეტერბურგში. 1828 წელს არქიტექტორ შუბერტის გეგმის მიხედვით აქ ააგეს პლაშკოუტიანი ხიდი. 1852 წელს ააგეს თერთმეტმალიანი ხის ხიდი, რომელიც ცენტრალურ ნაწილში იხსნებოდა ორმხრივად. 1948-1950 წლებში ხიდის ხის კოჭები შეიცვალა მეტალის კოჭებით. გასახსნელი მალის საყრდენები შეიცვალა ახალი საყრდენებით ინჟინერ ვ. ვ. ბლაჟევიჩის პროექტის მიხედვით. ამ ყველაფრის შედეგად ხიდი გახდა რვამალიანი. 1990 წლიდან ხიდი გახდა საფეხმავლო დარჩენილი ხის საყრდენები შეიცვალა რკინა-ბეტონით, აღადგინეს გასახსნელი მალის საყრდენების შემოფიცვრა. რეკონსტრუქცია მიმდინარეობდა ინჟინერ ზ. გ. ვასილევის პროექტის მიხედვით.

2007 წლის 18 აპრილს სანქტ-პეტერბურგის მთავრობამ მიიღო 2015 წლამდე ქალაქის ნორმატიული მდგომარეობის განვითარების კონცეფცია, რომლის თანახმადაც ელაგინის პირველი ხიდის რეკონსტრუქცია უნდა მომხდარიყო. 2017 წლის 21 ნოემბერს ხიდი დაიხურა სარეკონსტრუქციოდ. რეკონსტრუქციის შედეგად ხიდი მთლიანად აღადგინეს: ააგეს ახალი რკინაბეტონის ფუნდამენტის საყრდენი, ხიდის ყველა ხის კონსტრუქცია შეცვალეს რკინის კონსტრუქციებით. 2018 წლის 1 ივნისს აღდგენილი ხიდი კვლავ გახსნეს.
ლევან ხოტივარი

ლევან ხოტივარი (დ. 4 იანვარი, 1902, ქუთაისი, — გ. 14 დეკემბერი, 1980, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი, სცენარისტი და კინორეჟისორი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1980). სკკპ წევრი 1947 წლიდან.

ლევან ხოტივარმა დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია 1921 წელს. 1923–1925 წლებში სწავლობდა საქართველოს განათლების სახალხო კომისარიატის მიერ ჩამოყალიბებულ კინომსახიობთა სტუდიაში; 1924 წლიდან იღებდნენ კინოში. გადაღებულია 10-ზე მეტ ფილმში. როლები: თედო ბიჭი („ხანუმა“, 1926), მურთაზ ვერსაძე („ახალგაზრდობა იმარჯვებს“, 1928), გელა („მზაღო და გელა“, 1933), თედო („ნარინჯის ველი“, 1937), არისტო („მეგობრობა“, 1940) და სხვა; მეორე რეჟისორად მუშაობდა ფილმებზე: „ჯურღაის ფარი“ (1944), „ჭირვეული მეზობლები“ (1945) და სხვა. ძირითადად იღებდა კინოკომედიებს. დამდგმელი რეჟისორია ფილმებისა: „ჭრიჭინა“ (1954), „მე ვიტყვი სიმართლეს“ (1957), „განაჩენი“ (1959), „უდიპლომო სასიძო“ (1961), „ტარიელ გოლუა“ (1968), „მხიარული რომანი“ (1972), „ჩირიკი და ჩიკოტელა“ (1975, რ. ხოტივართან ერთად) და სხვა; ხოტივარის ახალი რედაქციით გამოვიდა ფილმები „ჟუჟუნას მზითევი“ (1965), „მამის მკვლელი“ (1980) და სხვა; დაკრძალულია საბურთალოს პანთეონში.

ფილმოგრაფია
ფილმების დამდგმელი რეჟისორი
1954: „ჭრიჭინა“ რეჟ. სიკო დოლიძესთან ერთად
1957: „მე ვიტყვი სიმართლეს“
1959: „განაჩენი“
1961: „უდიპლომო სასიძო“
1968: „ტარიელ გოლუა“
1972: „მხიარული რომანი“
1975:„ჩირიკი და ჩიკოტელა“

სცენარის ავტორი ფილმებისა
1954: „ჭრიჭინა“ მარიკა ბარათაშვილთან ერთად რეჟისორები სიკო დოლიძე, ლევან ხოტივარი
1957: „მე ვიტყვი სიმართლეს“ ორდე დგებუაძესთან ერთად რეჟ. ლევან ხოტივარი
1961: „უდიპლომო სასიძო“ რევაზ (რეზო) ებრალიძე და ოთარ რაზმაძესთან ერთად რეჟ. ლევან ხოტივარი
1972: „მხიარული რომანი“ ოთარ რაზმაძესთან და ანზორ სალუქვაძესთან ერთად რეჟ. ლევან ხოტივარი

გადაღებულია ფილმებში
1924: „დაკარგული საუნჯე“ რეჟ. ამო ბეკ-ნაზაროვი
1925: „ვინ არის დამნაშავე?“ რეჟ. ალექსანდრე წუწუნავა
1925: „ათასის ფასად („დაჰკრა ჟამმა“)“ რეჟ. ვლადიმერ ბარსკი
1925: „წარსულის საშინელებანი“ რეჟ. ვლადიმერ ბარსკი
1926:„ხანუმა“ (თედო ბიჭი) რეჟ. ალექსანდრე წუწუნავა
1928:„ჯანყი გურიაში“ რეჟ. ალექსანდრე წუწუნავა
1928:„ახალგაზრდობა იმარჯვებს“ (მურთაზი) რეჟ. მიხეილ გელოვანი
1933: „მზაღო და გელა“ (გელა) რეჟისორები შალვა ხუსკივაძე, ლევ პუში
1934: „უკანასკნელი მასკარადი“ (მენშევიკი ოფიცერი) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
1934: „ნახვამდის“ (თენგიზი – დავითის შვილი) რეჟ. გიორგი მაკაროვი
1936: „ფრთოსანი მღებავი“ რეჟ. ლეო ესაკია
1937: „ნარინჯის ველი“ (თედო–კოლმეურნეობის თავმჯდომარე) რეჟ. ნიკოლოზ შენგელაია
1939: „სამშობლო“ (არჩილი) რეჟ. ნიკოლოზ შენგელაია
1940: „მეგობრობა“ (არისტო – პარტკომის მდივანი) რეჟ. სიკო დოლიძე

ჯილდოები და აღიარება
1980 : საქართველოს სახალხო არტისტი
ულუყარა

ულუყარა, ულუყარაბაში — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონზე, ადილსუს ხეობაში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4302 მ. ჩრდილოეთით ეშვება მყინვარი კაშკატაში, სამხრეთით ლეხზირი, აღმოსავლეთით მყინვარ ბაშყარის ნაწილი. ყარაჩაულ-ბალყარულიდან სახელწოდება ითარგმნება როგორც „დიდი შავი მთა“.
გიორგი ანწუხელიძის მწვერვალი

გიორგი ანწუხელიძის მწვერვალი — მწვერვალი საქართველოში, დუშეთის, თიანეთისა და ახმეტის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ განშტოებაზე, მწვერვალ დიდი ბორბალოს სამხრეთით 3,5 კმ-ში, ზღვის დონიდან 3276,1 მ. წარმოადგენს მდინარეების ალაზნის, იორის, ასევე ფშავის არაგვის წყალგამყოფს.

აღმოაჩინეს საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის ტოპოგრაფიული სამსახურის თანამშრომლებმა სამეცნიერო-სასწავლო ხასიათის ლაშქრობის დროს 2018 წელს. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს წინადადებით ახმეტის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს გადაწყვეტილებით მანამდე უსახელო მწვერვალს 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის გმირის გიორგი ანწუხელიძის სახელი მიენიჭა.