ჩესკი-ტეშინი

ჩესკი-ტეშინი — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის მორავია-სილეზიის მხარეში. ის კარვინის რაიონში მდებარეობს. ქალაქი 7 მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება. ჩესკი-ტეშინის გარდა ქალაქს ეკუთვნის: დოლნი-ჟუკოვი, კონაკოვი, მისტრჟოვიცე, მოსტი, ჰორნი-ჟუკოვი და სტანისლავიცე.

გეოგრაფია
ჩესკი-ტეშინი რაიონულ ცენტრ კარვინიდან სამხრეთით დაახლოებით 12 კილომეტრში მდებარეობს. ის ისტორიულ ტეშინის სილეზიაში მდებარეობს. ქალაქი მორავია-სილეზიის მთისწინეთში მდინარე ოლზას მარცხენა ნაპირზეა გაშენებული. ჩესკი-ტეშინის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილია შახტას გორა, მისი სიმაღლე 427 მეტრია ზღვის დონიდან.

ისტორია
ჩესკი-ტეშინი პირველად ისტორიულ წყაროებში 1155 წელს რომის პაპ ადრიანე -ეს სიგელშია ნახსენები. ამ დოკუმენტში ქალაქი „ტესცინის“ სახელითაა ჩაწერილი.

თავდაპირველად ტეშინი პოლონეთის ქალაქ ცეშინის გარეუბანი იყო. ქალაქი ცეშინი გახლდათ 1290 წელს დაარსებული ცეშინის საგრაფოს დედაქალაქი. ამ ტერიტორიას 1653 წლამდე პიასტების სამეფო გვარი მართავდა, ამ წელს კი ჰაბსბურგების მონარქიის ნაწილი გახდა. ჰაბსბურგთა მმართველობის დროს ტეშინი თავისი კულტურული მრავალფეროვნებით იყო ცნობილი. აქ ცხოვრობდნენ პოლონელები, ჩეხები, უნგრელები და ებრაელები. 1849 წლისთვის ქალაქ ცეშინის დასავლეთ ნაწილში (დღევანდელი ჩესკი-ტეშინი) ქალაქის მთლიანი მოსახლეობის მხოლოდ 14,9% ცხოვრობდა.

1870 წელს კოშიცე - ბოჰუმინის რკინიგზის გაყვანამ ჩესკი-ტეშინში მშენებლობის აღორძინება გამოიწვია და დღევანდელი ქალაქის უმეტესი წილი ამ პერიოდში, 1914 წლამდეა აშენებული.

1910 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის 61,5% გერმანულენოვანი, 31,7% პოლონურენოვანი და 6,6% ჩეხურენოვანი იყო. სჭარბობდნენ კათოლიკე ქრისტიანები (67,3%), პროტესტანტთა წილი საერთო რაოდენობაში 23%-ს შეადგენდა, ებრაელთა კი 9,4%-ს.

1918 წლის 31 ოქტომბერს ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის დაშლისას, ქალაქში პოლონური და ჩეხური ადმინისტრაციები ერთდროულად ჩამოყალიბდა, ორივე მათგანი მთლიან ქალაქზე აცხადებდა პრეტენზიას. ადგილობრივი ადმინისტაციები ქალაქის ორ ნაწილად გაყოფაზე შეთანხმდენენ, თუმცა ჩეხოსლოვაკიის ცენტრალური მთავრობა ამის წინააღმდეგი წავიდა, რადგან ჩეხეთსა და სლოვაკეთს შორის გამავალი სტრატეგიული სარკინიგზო ხაზი პოლონეთის კონტროლს ქვეშ რჩებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ გაყოფა მხოლოდ ადგილობრივ დონეზე მოხდა და ორი სახელმწიფო ამაზე არ შეთანხმებულა, პოლონეთმა პოლონურ ნაწილში საპარლამენტო არჩევნების გამართვა გადაწყვიტა, რის შემდეგაც ჩეხოსლოვაკიამ მთლიანი ქალაქი სამხედრო ძალით აიღო.

საბოლოოდ ორ ქვეყანას მაინც მოუწია ამ ქალაქის ორად გაყოფა და ამაზე 1920 წლის სპის კონფერენციაზე შეთანხმდნენ, რომელიც ბელგიის ქალაქ სპაში გაიმართა.

განათლება
რამდენიმე ჩეხური დაწყებითი სკოლისა და ერთი გიმნაზიის გარდა, ქალაქში არის პოლონური სკოლა და გიმნაზია. ჩესკი-ტეშინში მდებარე პოლონური ეროვნული განათლების პედაგოგიური ცენტრი ზრუნავს ჩეხეთის რესპუბლიკაში არსებული პოლონურენოვანი სკოლების საჭიროებებზე.

ეკონომიკა
ქალაქში დაფუძნებული უდიდესი სამრეწველო დამსაქმებელია ლითონის პროდუქტების მწარმოებელი კომპანია „“. მასში დაახლოებით 800 ადამიანია დასაქმებული. მეორე მნიშვნელოვანი სამრეწველო კომპანიაა „“, რომელიც მყარი და რბილი შესაფუთი მასალების ერთ-ერთი უდიდესი მწარმოებელია ცენტრალურ ევროპაში. კომპანიაში დაახლოებით 600 ადამიანია დასაქმებული.

ღირსშესანიშნაობები
ქალაქში ექვსი ეკლესიაა. მათ შორის ყველაზე ძველია იესოს წმინდა გულის ნეოგოთური სტილის კათოლიკური ეკლესია, რომელიც 1893–1894 წლებშია აგებული.
1920 წლის ქალაქის გაყოფის შემდეგ ჩესკი-ტეშინში ლუთერანული ეკლესიები არ იყო. 1927 წელს ადგილობრივმა გერმანელებმა ქალაქში პირველი ლუთერანული ეკლესია ააშენეს, ხოლო 1932 წელს მეორე ლუთერანული ეკლესია აშენდა. ჩეხი ძმების ევანგელისტური ეკლესიის შენობა 1929 წელს აშენდა.

ქალაქის მოედნის მთავარი ღირსშესანიშნაობა ჩესკი-ტეშინის მერიაა. იგი 54 მეტრის სიგრძის შენობაა და 1928 წელს აშენდა.

ჩესკი-ტეშინში მდებარეობს ტეშინის სილეზიის მუზეუმი, რომელიც 1948 წელს დაარსდა.

ცნობილი ადამიანები
ირჟი ტრჟანოვსკი (1592–1637) - განმანათლებელი და პოეტი
სიმონ რ. ბლატეისი (1876–1968) - პათოლოგი
ვიკტორ ულმანი (1898–1944) - კომპოზიტორი და მუსიკოსი
ლუდვიკ აშკენაზი (1921–1986) - მწერალი
ტერი ჰაასი (1923–2016) - მხატვარი
ფრანტიშეკ ვლაჩილი (1924–1999) - კინორეჟისორი
იარომირ ჰანზლიკი ( 1948) - მსახიობი
ირჟი დრაჰოში ( 1949) - ქიმიკოსი და პოლიტიკოსი
იარომირ ნოჰავიცა ( 1953) - მუსიკოსი
ლუდეკ ჩაიკა (1963–1990) - ჰოკეისტი

დაძმობილებული ქალაქები
ცეშინი, პოლონეთი
როჟნავა, სლოვაკეთი

ფოტოგალერეა