iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რეინერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი რეინერი  — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა იტალიელი ასტრონომისა და მათემატიკოსის, ვინჩენცო რენიერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 29.85 კმ, სიღრმე — 2.01 კმ.

რეინერის კრატერს თითქმის წრიული ფორმა აქვს და პრაქტიკულად ხელუხლებელია. რგოლს აქვს მკაფიოდ გამოხატული კიდე, გარშემორტყმული 15 კმ-მდე სიგანის მასიური გარე დახრილობით, გრძელი ქედით, რომელიც გარეთა დახრილობის სამხრეთ ნაწილიდან ვრცელდება. რგოლის სამხრეთ ბოლოში ჩაღრმავებაა. შიდა დახრილობა ვიწრო და გლუვია, მის ძირში ჩამონგრევის კვალია. მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ გალავნის სიმაღლე 900 მეტრს აღწევს, კრატერის მოცულობა დაახლოებით 570 კმ³-ია. თასის ფსკერი უხეშია, თასის სამხრეთ ნაწილში გალავნის მიმართ კონცენტრული ნაოჭებია. თასის ცენტრში მასიური ორმაგი ცენტრალური მწვერვალია სამხრეთის მიმართულებით გაშლილი ტოტებით.

მორფოლოგიური ნიშნების მიხედვით, კრატერი ტიპს მიეკუთვნება (ამ კლასის ტიპიური წარმომადგენლის - ტრისნეკერის კრატერის სახელით).

სატელიტური კრატერები
რეინერ გამა

რეინერ გამა, რეინერ — ალბედოს დეტალი მთვარის ზედაპირზე. მდებარეობს მთვარის ხილულ მხარეზე, ქარიშხლების ოკეანის ცენტრალურ ნაწილში, რეინერის კრატერის დასავლეთით. რეინერის გამას ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია . საერთო ზომა დაახლოებით 70 კმ-ია. ამ სტრუქტურას აქვს უფრო მაღალი ალბედო, ვიდრე მთვარის ზღვის შედარებით ბნელ ზედაპირს, დიფუზური გარეგნობა დამახასიათებელი მორევებით და კონცენტრული ოვალების ფორმით. მასთან დაკავშირებული ალბედოს მახასიათებლები ვრცელდება აღმოსავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით, ქმნიან მარყუჟის მსგავს ნიმუშებს მთვარის ზღვაში.

ბოლო დრომდე, რეინერის გამას წარმოშობა საიდუმლო იყო. ისტორიულად, ის არ იყო დაკავშირებული რაიმე სპეციფიკურ ზედაპირულ სტრუქტურებთან. მსგავსი სტრუქტურები ახლახან აღმოაჩინეს ორბიტალურმა ზონდებმა ოცნებების ზღვასა და სანაპირო ზღვაში. -ის სტრუქტურა მდებარეობს ზედაპირზე წერტილში, რომელიც დიამეტრალურად საპირისპიროა წვიმების ზღვის ცენტრისგან. ანალოგიურად, ოცნებების ზღვის სტრუქტურა აღმოსავლეთის ზღვის ცენტრის მოპირდაპირედ მდებარეობს. ამრიგად, მეცნიერები თვლიან, რომ ამ სტრუქტურის წარმოშობა დაკავშირებულია შეჯახებების სეისმურ ენერგიასთან, რამაც გამოიწვია ამ ზღვების ფორმირება. თუმცა, რეინერ გამას ანტიპოდურ წერტილში ასეთი მთვარის ზღვა არ არსებობს (თუმცა ციოლკოვსკის დიდი კრატერი ამ მდებარეობის ერთ-ერთი დიამეტრის ფარგლებში მდებარეობს).

რეინერ გამას ცენტრალური მახასიათებელი მაგნიტის ქვეშ ზედაპირზე ლითონის ნაფხეკების მიერ წარმოქმნილი ძალის ხაზების ნიმუშს წააგავს. დაბალი ორბიტის კოსმოსურმა ხომალდებმა აღმოაჩინეს შედარებით ძლიერი მაგნიტური ველი, რომელიც დაკავშირებულია ალბედოს თითოეულ ამ მახასიათებელთან. ზოგიერთი ვარაუდობს, რომ ეს მაგნიტური ველი და ეს ნიმუშები კომეტური შეჯახებების შედეგად ჩამოყალიბდა. თუმცა, ნამდვილი მიზეზი გაურკვეველი რჩება.

რეინერ გამას მაგნიტური ველის სიძლიერე, რომელიც 28 კმ სიმაღლეზე იზომება, დაახლოებით 15 ნტლ-ია. ეს მთვარეზე ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი ადგილობრივი მაგნიტური ანომალიაა. ამ ზედაპირული მახასიათებლის ველის სიძლიერე საკმარისია ზედაპირზე 360 კმ-ზე გადაჭიმული მინი-მაგნეტოსფეროს წარმოსაქმნელად, რაც ქმნის 300 კმ სისქის გაძლიერებული პლაზმის რეგიონს, რომელშიც მზის ქარი ამ ველის გარშემო მოძრაობს. ვინაიდან ცნობილია, რომ მზის ქარის ნაწილაკები მთვარის ზედაპირს აბნელებენ, ამ რეგიონში არსებული მაგნიტური ველი შესაძლოა პასუხისმგებელი იყოს ამ ალბედოს მახასიათებლის შენარჩუნებაზე.

ფრანჩესკო მარია გრიმალდის ადრეულ მთვარის რუკებში ეს მახასიათებელი არასწორად იქნა იდენტიფიცირებული, როგორც დარტყმითი კრატერი. მისმა კოლეგამ ჯოვანი რიჩოლიმ მას გალილეო გალილეის პატივსაცემად გალილეუსი უწოდა. სახელი მოგვიანებით ჩრდილო-დასავლეთით, კრატერ გალილეოში გადავიდა.
წინანდლის საჯარო სკოლა

წინანდლის საჯარო სკოლა — ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება კახეთის რეგიონში, თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინანდალში. სკოლა ახორციელებს სწავლას დაწყებით, საბაზო და საშუალო საფეხურებზე და სოფლის მთავარი საგანმანათლებლო ცენტრია.

ისტორია
წინანდლის საჯარო სკოლა დაარსდა სავარაუდოდ 1927/1928 წლებში. მისი გახსნა უკავშირდება ალექსანდრე ჭავჭავაძის შთამომავალს, რომელმაც სოფელში არსებული მიწის ნაკვეთი სკოლისთვის გადასცა ადგილობრივებს.

მდებარეობა და გარემო
სოფელი წინანდალი მდებარეობს თელავის მუნიციპალიტეტში, კახეთში. იგი ცნობილია ისტორიულ-კულტურული ობიექტებით, მათ შორის — ალექსანდრე ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმით და ყოველწლიური წინანდლის ფესტივალით, რაც ადგილობრივი საგანმანათლებლო და კულტურული გარემოს განვითარებას უწყობს ხელს.

სასწავლო საქმიანობა და პროექტები
სასკოლო პროცესი მიმდინარეობს საქართველოს ეროვნული სასწავლო გეგმის შესაბამისად. სკოლა ჩართულია როგორც ადგილობრივ, ისე საერთაშორისო საგანმანათლებლო ინიციატივებში. 2024 წელს სკოლის მასწავლებლის ხელმძღვანელობით მოსწავლეებმა მონაწილეობა მიიღეს საერთაშორისო პროექტში ’ .

იგივე წელს, თელავის მუნიციპალიტეტში დაწყებული სკოლამდელი მზადების ჯგუფების სიაში დასახელებული იყო წინანდლის საჯარო სკოლაც, რაც განხორციელდა „ხარისხიანი ადრეული განათლების ხელშეწყობის პროგრამის“ ფარგლებში.

ინფრასტრუქტურა
2024 წელს წინანდლის საჯარო სკოლას ჩაუტარდა სარემონტო სამუშაოები, რის შედეგადაც შეიქმნა თანამედროვე სასწავლო ინფრასტრუქტურა.

სკოლა აღჭურვილია:
თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისი საკლასო ოთახებით;
კომპიუტერული ლაბორატორიით, რომელიც მოსწავლეებს აძლევს შესაძლებლობას ისწავლონ ინფორმაციული ტექნოლოგიები;
სპორტული კომპლექსით, სადაც ტარდება როგორც ფიზკულტურის გაკვეთილები, ასევე ადგილობრივი სპორტული ღონისძიებები.

საზოგადოებრივი ცხოვრება
სკოლა და მისი საზოგადოება აქტიურად მონაწილეობს მუნიციპალიტეტის ინიციატივებსა და საზოგადოებრივ ღონისძიებებში, მათ შორის — მონაწილეობით ბიუჯეტირებაში და ახალგაზრდულ აქტივობებში.

ადმინისტრაცია და სტატისტიკა
2014 წლიდან, სკოლის დირექტორია ვენერა ჩიკვაიძე.

სტატისტიკის მიხედვით, სკოლაში სწავლობს დაახლოებით 298 მოსწავლე, ხოლო სასწავლო პროცესში ჩართულია დაახლოებით 38 მასწავლებელი.

ფოტოგალერეა
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1965

სსრკ-ის 25-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის მიმდინარებოდა 1965 წლის 15 ნოემბრიდან 15 დეკემბრის ჩათვლით ბელცში. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი პირველად გახდა 27 წლის ვალენტინა კოზლოვსკაია, რომელმაც 13½ ქულა დააგროვა (+10 −2 =7). მეორე ადგილზე გავიდა ტატიანა ზატულოვსკაია 13 ქულით, ხოლო მესამეზე - მაია რანიკუ 12½ ქულით. ჩემპიონატის მსვლელობა პირველად გაშუქდა სპეციალური ბიულეტენებით. აღსანიშნავია, რომ ჩემპიონატში დედა-შვილი მონაწილეობდნენ: 18 წლის ელენა რუბცოვამ დაამარცხა საკუთარი დედა, 56 წლის ოლგა რუბცოვა.

ცხრილი
სსრკ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1958

სსრკ-ის მე-18 ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის მიმდინარებოდა 1958 წლის 27 ნოემბრიდან 28 დეკემბრის ჩათვლით ხარკოვში. ჩემპიონატს პირველი ექვსი ტურის შემდეგ ელისაბედ ბიკოვა და ნონა გაფრინდაშვილი ლიდერობდნენ (თითოეულს 5½ ქულა ჰქონდა), თუმცა შემდეგ მათ პოზიციები დათმეს. 1-2 ადგილები ვოლპერტმა და ზვორიკინამ გაიყვეს 14-14 ქულით. მესამე ადგილზე გავიდა გაფრინდაშვილი (მიენიჭა სპორტის ოსტატის წოდება) 13½ ქულით.

ვოლპერტმა 1959 წელს დამატებითი მატჩში ზვორიკინა დაამარცხა ანგარიშით 2½: 1½ (+2, -1, =1) და მეორედ გახდა ქვეყნის ჩემპიონი.

ცხრილი
ბენინის ტურიზმი

ბენინში ტურიზმი ნაკლებადაა განვითარებული. 1996 წელს ქვეყანას დაახლოებით 150 000 ტურისტი ეწვია. და აბომეის სამეფო სასახლეები, რომლებიც 1982 წლიდან იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი. ტურისტულ ღირსშესანიშნაობებს შორისაა პორტო-ნოვოს მუზეუმები და არქიტექტურა.

კონკურენტუნარიანობა
მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის 2017 წლის ტურიზმისა და მოგზაურობის კონკურენტუნარიანობის ინდექსის მიხედვით, ბენინი მსოფლიოს 136 ქვეყანას შორის 127-ე ადგილზეა (2.8 ქულა).
ივანოვიცე-ნა-ჰანე

ივანოვიცე-ნა-ჰანე — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ მორავიის მხარეში. ქალაქი ივანოვიცე-ნა-ჰანე ვიშკოვის რაიონის ნაწილია. ივანოვიცე-ნა-ჰანეს მუნიციპალიტეტი ორი ადმინისტრაციული ერთეულისგან შედგება, მასთან ერთად მუნიციპალიტეტში ერთიანდება ხვალკოვიცე-ნა-ჰანე.

გეოგრაფია
ივანოვიცე-ნა-ჰანე ვიშკოვის ჩრდილო-აღმოსავლეთით დაახლოებით 7 კილომეტრში მდებარეობს და რეგიონალურ დედაქალაქ ბრნოდან 34 კილომეტრითაა დაცილებული. ქალაქი ვიშკოვის კარიბჭეში მდებარეობს, მხოლოდ მისი სამხრეთი ნაწილი იჭრება ლიტენჩიცეს ბორცვებზე. ქალაქში მიედინება მდინარე ჰანა.

ივანოვიცე-ნა-ჰანეში ზომიერად ოკეანური კლიმატია, საშუალო წლიური ტემპერატურაა 9.5°, ხოლო ნალექების რაოდენობა 600 მილიმეტრი წელიწადში. ყველაზე მეტი ნალექი ივნისსა და ივლისში მოდის.

ისტორია
ივანოვიცე ჩვენი წელთაღრიცხვით დაახლოებით 950 წელს დაარსდა. წერილობით წყაროებში კი პირველად 1183 წელს ჰოსპიტალიერების რაინდთა ორდენის საკუთრებად არის მოხსენიებული. ამ ორდენის რაინდებმა ქალაქს სხვადასხვა პრივილეგიები 1302 წელს მიანიჭეს და მათი მმართველობის დროს ივანოვიცე საკმაოდ განვითარდა. 1425 წელს ქალაქი ორდენს ჩამოართვეს და მომდევნო საუკუნეებში ის ხშირად იცვლიდა მფლობელებს.

1492 წელს ეპისკოპოსმა იან ფილიპეცმა ივანოვიცე და ორლოვიცე იან კუნოვიცელს გადასცა, რომელმაც 1496 წელს იქ ახალი საავადმყოფო დააარსა. 1503 წელს აქაური მამული ნევედომელი ინდრჟიხ კროპაჩის ხელში გადავიდა. ამ ცვლილების შემდეგ ივანოვიჩემ პროვინციულ სასამართლოში იჩივლა, რადგან კროპაჩმა მმართველებისღვის ხელფასების ზრდა დაიწყო. სასამართლომ 1513 წელს ქალაქმა მფლობელს სასამართლო მოუგო და სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ ხელფასები და ანაზღაურება არ უნდა გაზრდილიყო.

ოცდაათწლიანი ომის დროს ივანოვიცე სხვა მზეობელი ქალაქების მსგავსად ძლიერ დაზიანდა და დაკარგა თავისი ძველი მნიშვნელობა. ეკონომიკური განვითარება საუკუნეში განახლდა. 1909 წელს ავსტრიის მეფე ფრანც იოზეფ -მა ივანოვიცე ქალაქად გამოაცხადა, ამ წელს მას სახელი შეეცვალა და ივანოვიცე-ნა-ჰანე დაარქვა.

ღირსშესანიშნაობები
ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობა წმინდა ანდრიას ტაძარია. ეს - საუკუნეების რენესანსულ-ბაროკოს სტილის ეკლესია გოტიკურ საძირკველზეა აგებული. ეკლესიას ბაროკოს ქანდაკებებით მორთული სამრეკლო 1759 წელს დაემატა.

ივანოვიცე-ნა-ჰანეს ციხესიმაგრე რენესანსის სტილში 1608–1611 წლებში აშენდა. ციხესიმაგრეს ძვირფასი ინტერიერი აქვს. დღესდღეობით ის კერძო საკუთრებაშია და ის დახურულია დამთვალიერებელთათვის.

ქალაქში დგას ყოფილი სინაგოგის შენობა და არის ებრაული სასაფლაო. სინაგოგა ქალაქის ერთ-ერთი ყველაზე არქიტექტურულად ღირებული შენობაა. დღესდღეობით მას კათოლიკური ეკლესია იყენებს. ებრაული სასაფლაო ქალაქის აღმოსავლეთ გარეუბანში მდებარეობს. უძველესი შემორჩენილი საფლავის ქვები მე-17 საუკუნის დასაწყისით თარიღდება.

ცნობილი ადამიანები
გუსტავ კარპელესი (1848–1909) — მწერალი
ბედრჟიხ ანტონინ ვიდერმანი (1883–1951) — ორღანისტი და კომპოზიტორი
ლადისლავ კოპრჟივა (1897–1971) — პოლიტიკოსი
ბურკინა-ფასოს ტურიზმი

ბურკინა-ფასოში ტურიზმი აფრიკის ქვეყნების უმრავლესობასთან შედარებით ნაკლებადაა განვითარებული.

ღირსშესანიშნაობები
ბურკინა-ფასოში მთავარი ტურისტული დანიშნულების ადგილებია: ბურკინა-ფასოს ეროვნული მუზეუმი (უაგადუგუ), ზინაირეს ველური ბუნების პარკი (ზინაირე), დიდი მეჩეთი ბობო-დიულასოში, გუიმბი უატარის მავზოლეუმი, ტენგრელის ტბა, ბანფორის ჩანჩქერი, არლის ეროვნული პარკი, ეროვნული პარკი და სხვ.

სტატისტიკა
ბურკინა-ფასოს ტურისტთა სტატისტიკა ქვეყნების მიხედვით:
ბურუნდის ტურიზმი

ბურუნდის ტურიზმი ― ასახავს ტურიზმის სექტორს ბურუნდში. ბუჟუმბურა, ბურუნდის უდიდესი ქალაქი და ყოფილი დედაქალაქი, ქვეყნის მთავარი ტურისტული დანიშნულების ადგილია. პოპულარული ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა ტანგანიკის ტბა.

კონკურენტუნარიანობა
მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის 2017 წლის ტურიზმისა და მოგზაურობის კონკურენტუნარიანობის ინდექსის მიხედვით, ბურუნდი მსოფლიოს 136 ქვეყანას შორის 134-ე ადგილზეა (2.6 ქულა), რაც 2015 წლის მაჩვენებლზე ნაკლებია (2.7 ქულა, 135-ე ადგილი 141 ქვეყანას შორის). საერთაშორისო ტურისტების რაოდენობა 131 000 ადამიანს შეადგენდა. საერთაშორისო ტურიზმიდან შემოსავლები 2.2 მილიონ $-ს გაუტოლდა, რაც ერთ ტურისტზე 16.6 $-ს უდრის. ტურიზმისა და მოგზაურობის სექტორზე მთლიანი შიდა პროდუქტის 2.3% მოდის. სექტორში 37 829 ადამიანია დასაქმებული, რაც მთლიანი სამუშაო ადგილების 1.9%-ს შეადგენს.
გაბონის ტურიზმი

გაბონის ტურიზმი განვითარებადი სექტორია. ტურისტული დანიშნულების ადგილებს შორისაა: პლაჟები, ჩანჩქერები მდინარე ოგოუეზე, ბროლის მთების ეროვნული პარკი და ალბერტ შვეიცერის მიერ ლამბარენეში აგებული საავადმყოფო. ქვეყნის ზოგიერთ ნაწილში ნადირობა ნებადართულია დეკემბრიდან სექტემბრამდე.

კონკურენტუნარიანობა
მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის 2017 წლის ტურიზმისა და მოგზაურობის კონკურენტუნარიანობის ინდექსის მიხედვით, გაბონი მსოფლიოს 136 ქვეყანას შორის 119-ე ადგილზეა (3.1 ქულა), რაც 2015 წლის მაჩვენებლზე უკეთესია (2.9 ქულა, 124-ე ადგილი 141 ქვეყანას შორის). საერთაშორისო ტურისტების რაოდენობა 187 332 ადამიანს შეადგენდა. საერთაშორისო ტურიზმიდან შემოსავლები 9 მილიონ $-ს გაუტოლდა, რაც ერთ ტურისტზე 48$-ს უდრის. ტურიზმისა და მოგზაურობის სექტორზე მთლიანი შიდა პროდუქტის 1.1% მოდის. სექტორში 3 943 ადამიანია დასაქმებული, რაც მთლიანი სამუშაო ადგილების 1%-ს შეადგენს.
ვინჩენცო რენიერი

ვინჩენცო რენიერი (; დ. 30 მარტი, 1606, გენუა — გ. 5 ნოემბერი, 1647, პიზა) — იტალიელი მათემატიკოსი და ასტრონომი. იგი იყო გალილეო გალილეის მეგობარი და მოწაფე.

ბიოგრაფია
დაიბადა გენუაში და ოლივეტანის ორდენის წევრი იყო. 1623 წელს მისმა ორდენმა იგი რომში გაგზავნა. 1633 წელს სიენაში გალილეოს შეხვდა. გალილეომ რენიერის სთხოვა, განეახლებინა და გაეუმჯობესებინა იუპიტერის თანამგზავრების მოძრაობის შესახებ შედგენილი ასტრონომიული ცხრილები, გადაეხედა ეს ცხრილები ამ თანამგზავრების პოზიციების პროგნოზირებისთვის.

რენიერის ნაშრომმა ის არჩეტრიში მიიყვანა, სადაც ვინჩენცო ვივიანის დაუმეგობრდა. რენიერის იგივე კვლევითი სულისკვეთება და დებატების სიყვარული ჰქონდა, როგორც მის მენტორს. 1641 წლის 5 თებერვალს რენიერიმ პიზადან გალილეოს მისწერა: „ხშირად მე ომში ვარ მოგზაურ ბატონებთან, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ვამჩნევ, რომ ყველაზე მსუქნები, რომლებსაც უმეცრება აქვთ, ყველაზე ნაკლებად აფასებენ შენს ღირებულებას და ახლახან ერთ-ერთი მათგანის თავი კარგად გავხეხე“. (დრეიკი, გვ. 413-4)

რენიერი დინო პერის გარდაცვალების შემდეგ პიზის უნივერსიტეტში მათემატიკის პროფესორი გახდა. ის იქ ბერძნულ ენასაც ასწავლიდა. მისი ასტრონომიული ნაშრომი შედგებოდა გალილეოს ნაშრომებთან იუპიტერის თანამგზავრების ახალი დაკვირვებების დამატებაში. გარკვეულწილად, რენიერიმ გააუმჯობესა გალილეისეული ცხრილები ამ თანამგზავრების მოძრაობის შესახებ. გარდაცვალებამდე გალილეომ გადაწყვიტა, რომ მისი დაკვირვებებისა და გამოთვლების შემცველი ყველა ნაშრომი რენიერის ხელში გადაეცა. რენიერის უნდა დაესრულებინა და გადაეხედა ისინი.

რენიერის მიერ იუპიტერის თანამგზავრების დაკვირვებები გამოუქვეყნებელი დარჩა მისი ნაადრევი გარდაცვალების გამო, 1647 წელს პიზაში. მათემატიკის კათედრაზე ის ფამიანო მიქელინიმ (დაახლ. 1600-1666) შეცვალა.
პიერ დ’ალი

პიერ დ’ალი (, ასევე ლათინიზირებული ფორმა , ; დ. 1350, კომპიენი — გ. 9 აგვისტო, 1420, ავინიონი, საფრანგეთი) — ლე პუის ფრანგი ეპისკოპოსი; გამოჩენილი ფილოსოფოსი, თეოლოგი, გვიანი სქოლასტიზმის წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
ინგლისელი სქოლასტიკოსის, ფრანცისკანელი უილიამ ოკამის მიმდევარი. 1397 წლიდან კამბრეს ეპისკოპოსი; 1411 წლიდან კარდინალი.

უნივერსალებთან დაკავშირებულ დავაში (- საუკუნეები), რომელიც აზუსტებდა ზოგადი ცნებების ონტოლოგიურ სტატუსს (ანუ მათი რეალური, ობიექტური არსებობის საკითხს), იგი ნომინალისტების პოზიციაზე იდგა.

ეკლესიის სწავლების დაცვით, ის უპირატესობას ანიჭებდა ბიბლიას ტრადიციაზე, ხოლო მსოფლიო კრებას პაპზე.

ფილოსოფიაში მას სურდა სკეპტიციზმსა და დოგმატიზმს შორის შუალედური გზის არჩევა.

ცოდნის თეორიაში ის უკიდურესი სპირიტუალიზმის პოზიციებზე იდგა, რის წყალობითაც წინ უსწრებდა დეკარტის, ლაიბნიცის და ჯორჯ ბერკლის სწავლებებს. სიბერეში ის მისტიციზმისკენ იყო მიდრეკილი.

მან გავლენა მოახდინა მარტინ ლუთერზე ევქარისტიის ლუთერანული მოძღვრების შემუშავებაში. ლუთერი თავის ნაშრომში „ეკლესიის ბაბილონური ტყვეობის შესახებ“ აღნიშნავს: „ადრე, როდესაც სქოლასტიკურ თეოლოგიას ვსწავლობდი, კარდინალმა კამბრემ მომცა დაფიქრების საფუძველი, როდესაც მეოთხე წიგნში მაქსიმების ყველაზე გადამწყვეტად დაამტკიცა, რომ გაცილებით სწორია ვიფიქროთ, საკუთარი პოზიციის არასანდო სასწაულების ჭარბი რაოდენობით დატვირთვის გარეშე, რომ საკურთხეველზე ნამდვილი პური და ნამდვილი ღვინოა წარმოდგენილი და არა მხოლოდ მათი თვისებები, მაშინ როცა ეკლესიამ საპირისპირო გადაწყვიტა“.

შრომები
თხზულებების კრებული: « », . 1-2, 1706.
 (. სამყაროს სურათი, 1410) — თხზულება, რომელიც სავარაუდოდ შეიქმნა კოლუმბის მიერ დედამიწის ზომების დაკნინების სანაცვლოდ.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დააექვეს ალიაცენზი.
ალიაცენზი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ალიაცენზი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი ეპისკოპოსისა და ასტრონომის, პიერ დ’ალის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 79.65 კმ-ია, სიღრმე — 2.79 კმ.

კრატერის კიდეს აქვს წრიული ფორმა აღმოსავლეთ ნაწილში გამონაზარდით. კიდეს გარე დახრილობა ოდნავ ტერასული ფორმა აქვს, განსაკუთრებით ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. კიდეს სამხრეთი ნაწილი დაფარულია პატარა კრატერით, აღმოსავლეთი ნაწილი კი ვიწრო გასასვლელით არის გაჭრილი. ზვინულის სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ 1.35 კმ-ია. ქედის დასავლეთ ნაწილში ერთ-ერთი მწვერვალი დაახლოებით 5000 მ სიმაღლისაა. კრატერის თასის ფსკერი შედარებით ბრტყელია, მასზე 800 მ სიმაღლისა და 18 კმ დიამეტრის მქონე პატარა ცენტრალური მწვერვალია, რომელიც კრატერის ცენტრიდან და რამდენიმე დაბალი ბორცვიდან ჩრდილო-დასავლეთით არის გადაადგილებული. კრატერის მოცულობა დაახლოებით 5865.65 კმ³.

სატელიტური კრატერები
ალ-ხვარაზმი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ალ-ხვარაზმი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა, ხვარაზმელი მათემატიკოსის, გეოგრაფისა და ასტრონომის ალ-ხვარაზმის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1973 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 56.25 კმ, სიღრმე — 2.43 კმ.

კრატერის კიდეს მრავალკუთხა ფორმა აქვს, სამხრეთ ნაწილში კიდე ორმაგია. კიდეს შიდა დახრილობა დასავლეთ ნაწილში მნიშვნელოვნად უფრო ფართოა. კიდეს სიმაღლე მიმდებარე რელიეფზე 1.18 კმ-ია, კრატერის მოცულობა 2626.39 კმ³-ია. კრატერს აქვს პატარა ცენტრალური პიკი, რომელიც ქმნის ქედს, რომელიც ჩრდილო-აღმოსავლეთით არის მოხრილი. კრატერის თასის ფსკერი შედარებით ბრტყელია, ჩრდილოეთ ნაწილში რამდენიმე პატარა კრატერით არის აღნიშნული, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი უფრო გლუვია და არ არის დაზიანებული დარტყმებით.

სატელიტური კრატერები
ალმანონი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ალმანონი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა აბასიანთა დინასტიის ხალიფის, ალ-მამუნის პატივსაცემად, რომელმაც 829 წელს ბაღდადში ააშენა ასტრონომიული ობსერვატორია (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 47.76 კმ-ია, სიღრმე — 2.31 კმ.

კრატერს აქვს მრავალკუთხა ფორმა ჩრდილოეთით და სამხრეთ-დასავლეთით გამონაზარდებით, კრატერის კიდემ განიცადა მცირე დაზიანება, აქვს ოდნავ ტერასული სტრუქტურა. თანამგზავრული კრატერების წყვილი, ალ-მამუნ და ალ-მამუნ , ესაზღვრება კიდეს სამხრეთ ნაწილს. კიდეს შიდა დახრილობა მნიშვნელოვნად უფრო ფართოა აღმოსავლეთ ნაწილში, რაც კრატერის ფსკერზე დაკბილულ ჩრდილებს ქმნის. მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ გალავნის სიმაღლე 1.1 კმ-ია, კრატერის მოცულობა 1799.76 კმ³. კრატერის თასის ფსკერი შედარებით ბრტყელია, რამდენიმე პატარა კრატერით არის აღნიშნული. ცენტრალური მწვერვალი არ არის, ცენტრში სამი პატარა ბორცვია.

სატელიტური კრატერები
გამბიის ტურიზმი

გამბიის ტურიზმი ქვეყნის განვითარებადი სექტორია. საერთაშორისო ტურიზმი 1965 წელს შვედეთიდან 300 ტურისტის ჩასვლით დაიწყო. ვიზიტორთა რაოდენობა 1976 წლისთვის 25 000-მდე გაიზარდა. პოპულარული ტურისტული დანიშნულების ადგილებია: დედაქალაქი ბანჯული, ჯუფურე, ბაკაუ და იანიანბურე.

სტატისტიკა
საერთაშორისო ტურისტების სტატისტიკა ქვეყნების მიხედვით:

კონკურენტუნარიანობა
მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის 2017 წლის ტურიზმისა და მოგზაურობის კონკურენტუნარიანობის ინდექსის მიხედვით, გამბია მსოფლიოს 136 ქვეყანას შორის 112-ე ადგილზეა (3.1 ქულა), რაც 2015 წლის მაჩვენებლთან შედარებით გაუარესებულია (3.2 ქულა, 109-ე ადგილი 141 ქვეყანას შორის). საერთაშორისო ტურისტების რაოდენობა 135 000 ადამიანს შეადგენდა. საერთაშორისო ტურიზმიდან შემოსავლები 120 მილიონ $-ს გაუტოლდა, რაც ერთ ტურისტზე 888.9 $-ს უდრის. ტურიზმისა და მოგზაურობის სექტორზე მთლიანი შიდა პროდუქტის 8.4% მოდის. სექტორში 49 063 ადამიანია დასაქმებული, რაც მთლიანი სამუშაო ადგილების 6.9%-ს შეადგენს.
ქსენოფანე

ქსენოფანე კოლოფონელი (, ; დ. დაახლოებით ძვ. წ. 570 — გ. ძვ. წ. 478 შემდეგ) — ძველი ბერძენი პოეტი და ფილოსოფოსი, ელეელთა სკოლის დამაარსებელი. აკრიტიკებდა ანთროპომორფიზმს. ძველი ბერძნული რელიგიის ანთროპომორფულ ღმერთებს უპირისპირებდა ერთიან ღმერთს, რომელიც არც გარეგნობითა და არც აზრებით არ ემსგავსება ადამიანს, შექმნა თავისებური თეორია. ჩვენამდე მოღწეულ ფრაგმენტებსა და ნატურფილოსოფიური ხასიათის ნაწარმოებებში თანამიმდევრულად არის გატარებული აზრი არსის უწყვეტობის, ერთიანობის, მარადიულობისა და მოუსპობლობის შესახებ, რამაც გადამწყვეტი გავლენა მოახდინა ელეელთა სკოლაზე.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ქსენოფანე.
ქსენოფანე (მთვარის კრატერი)

კრატერი ქსენოფანე — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ბერძენი ფილოსოფოსისა და პოეტის, ქსენოფანეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 117.57 კმ,

სატელიტური კრატერები
ქსენოფონტი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ქსენოფონტი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ბერძენი მწერლის, ისტორიკოსისა და სამხედრო მოღვაწის ქსენოფონტის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 25,5 კმ, სიღრმე — 1,91 კმ.

ქსენოპონტის კრატერს მრავალკუთხა ფორმა აქვს და მისი არსებობის განმავლობაში მნიშვნელოვნად განადგურდა. კიდი გასწორებულია, დასავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილებში კი რამდენიმე პატარა კრატერითაა დაფარული. მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ გალავნის სიმაღლე 850 მ-ს აღწევს, კრატერის მოცულობა დაახლოებით 400 კმ³-ია. კრატერის თასის ფსკერი შედარებით ბრტყელია, შესამჩნევი სტრუქტურების გარეშე.

სატელიტური კრატერები
ქსენოფონტის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ნინო ნაკვეთაური

ნინო ნაკვეთაური (დ. 8 ივლისი, 1960) — ქართველი მეცნიერი, ინჟინერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, აკადემიური დოქტორი და პროფესორი 1978 წელს დაიწყო სწავლა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტზე და 1983 წელს წარმატებით დაამთავრა ინჟინერ-მშენებელის კვალიფიკაციით. 1993 წელს ჩააბარა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კ. ზავრიევის სახელობის სამშენებლო მექანიკის და სეისმომედეგობის ინსტიტუტის სამშენებლო მექანიკის კათედრის ასპირანტურა, ხოლო 2017 წელს საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის დოქტურანტურა. 1983-2014 წლებში ინსტიტუტ „ენერგოქსელპროექტის“ საქართველოს სამშენებლო განყოფილების : ინჟინერი, უფროსი ინჟინერი, მე-3 კატეგორიის ინჟინერი, კატეგორიის ინჟინერი, წამყვანი ინჟინერი, მთავარი სპეციალისტი. 2015-2021 წლებში საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტის, ა.სოხაძის სახელობის სამოქალაქო და სამრეწველო მშენებლობის დეპარტამენტის უფროსი მასწავლებელი და ლაბორანტი. 2021 წლიდან საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტის, ა.სოხაძის სახელობის სამოქალაქო და სამრეწველო მშენებლობის დეპარტამენტის ასოცირებული პროფესორი.
ალ-მარაკიში (მთვარის კრატერი)

კრატერი ალ-მარაკიში , ლანგრენ — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მაროკოელი ასტრონომისა და მათემატიკოსის, აბუ ალი ალ-ჰასან ალ-მარაკიშის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 8.57 კმ და სიღრმე — 1.43 კმ.

კრატერს აქვს მრგვალი თასის ფორმის ფორმა ცენტრში ბრტყელი ფსკერის მცირე ფართობით. მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ რგოლის სიმაღლე 0.32 კმ-ია, კრატერის მოცულობა 25.18 კმ³. მორფოლოგიური მახასიათებლების მიხედვით, კრატერი ტიპს მიეკუთვნება (ამ კლასის ტიპიური წარმომადგენლის, ბიოს კრატერის სახელის მიხედვით).

1976 წელს სახელის შეცვლამდე კრატერს სატელიტური კრატერი — ლანგრენ ერქვა.

სატელიტური კრატერები
ალ-მარაკიშის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.