სიმონ ვეი

სიმონ ედოლფინ ვეი (; დ. 3 თებერვალი, 1909 — გ. 25 აგვისტო, 1943) — ფრანგი ფილოსოფოსი, მისტიკოსი და პოლიტიკური აქტივისტი.

უმაღლესი განათლება ფილოსოფიის განხრით მიიღო, რის შემდეგაც მისი შემოსავლის ძირითადი წყარო მასწავლებლობა იყო. 1930-იან წლებში იგი ხშირად წყვეტდა თავის პროფესიულ საქმიანობას, რისი მიზეზიც ჯანმრთელობის პრობლემები და პოლიტიკურ აქტივიზმში ჩართვის მძაფრი სურვილი იყო. იგი მხარს უჭერდა მშრომელთა გაერთიანების მოძრაობას, მონაწილეობდა ესპანეთის სამოქალაქო ომში და ასევე წელიწადზე მეტხანს მუშაობდა ქარხნებში, რათა მშრომელთა მდგომარეობას კარგად გასცნობოდა.

მომდევნო პერიოდში ვეი რელიგიითა და მისტიციზმით დაინტერესდა და მხურვალე ქრისტიანი გახდა. იგი მთელი ცხოვრების მანძილზე წერდა, თუმცა მის ტექსტებს საზოგადოება მხოლოდ მისი გარდაცვალების შემდეგ გაეცნო. 1950-იან და 1960-იან წლებში ვეის ფიგურამ ცნობადობა მოიპოვა კონტინენტურ ევროპასა და ინგლისურენოვან სამყაროში. მისი მოსაზრებები დღემდე სხვადასხვა სფეროს წარმომადგენელი მეცნიერების ფართო შესწავლის საგანს წარმოადგენს. 1995 წლიდან მოყოლებული მის შესახებ 2,500-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომია გამოქვეყნებული.

ქართულ ენაზე თარგმნილია ვეის წიგნი „ღვთის მოლოდინი“, ესაა რელიგიურ-ფილოსოფიური შინაარსის წერილებისა და ესეების კრებული, რომლებიც მან სიკვდილამდე ერთი წლით ადრე დაწერა.

ბიოგრაფია
ადრეული ცხოვრება
ვეი 1909 წლის 3 თებერვალს პარიზში, თავისი მშობლების ბინაში დაიბადა. მისი მამა — პროფესიით ექიმი, ბერნარდ ვეილი (1872-1955) — აგნოსტიკოსი ელზასელი ებრაელი იყო, რომელიც პარიზში გერმანიის მიერ ელზას-ლორენის ანექსიის შემდეგ გადავიდა. ვეის დედა სალომეა „სელმა“ რეინჰერცი (1879-1965) დონის როსტოვში, ებრაულ ოჯახში დაიბადა, გაიზარდა ბელგიაში. მეცნიერები ვეის გვარის წარმოშობას ნაპოლეონის პერიოდში ლევის გვარის არაერთი წარმომადგენლის მიერ თავისი გვარის ანაგრამით ჩანაცვლებას უკავშირებენ.

პირველი ექვსი თვის მანძილზე სიმონი ჯანმრთელი ბავშვი იყო, თუმცა მალევე მან აპენდიციტის მძიმე შეტევა განიცადა და ამის შემდეგ, მთელი ცხოვრების მანძილზე ჯანმრთელობის პრობლემები აწუხებდა. ვეის მშობლებს ორი შვილი ჰყავდათ. მისი უფროსი ძმა იყო მათემატიკოსი ანდრე ვეი (1906-1998), რომელთანაც ყოველთვის ახლო ურთიერთობა ჰქონდა. მათი მშობლები შეძლებულები იყვნენ და შვილებს ყურადღებასა და მხარდაჭერას არ აკლებდნენ.

ვეიმ მამის მიერ პირველ მსოფლიოში ომში მონაწილეობა და რამდენიმე წლის მანძილზე მისი არყოფნა მძიმედ განიცადა. მკვლევართა ნაწილი სწორედ ამ გამოცდილებას უკავშირებს სიმონში ალტრუიზმის ძლიერი განცდის ჩამოყალიბებას, რასაც იგი მთელი ცხოვრების მანძილზე თავისი საქმიანობით გამოხატავდა.

ვეის მეგობრისა და ბიოგრაფის, სიმონ პატრემანის მიხედვით, ვეიმ ადრეულ ასაკშივე გადაწყვიტა, რომ იმისათვის, რომ სრულყოფილად გაჰყოლოდა თავის მოწოდებას — გაეუმჯობესებინა არაპრივილეგირებულ ადამიანთა სოციალური მდგომარობა — მას მოუწევდა საკუთარი თავი მამაკაცური თვისებებით „აღეჭურვა“ და უარი ეთქვა სასიყვარულო ურთიერთობებზე. გვიანი მოზარდობის პერიოდიდან ვეი ხშირად იმოსებოდა მამაკაცის ტანსაცმლით და უარს ამბობდა მაკიაჟის გამოყენებაზე, რითაც იგი თავისი ქალური გარეგნობის შენიღბვას ცდილობდა.

ინტელექტუალური ცხოვრება
ვეი ნიჭიერი მოსწავლე იყო, 12 წლის ასაკში იგი უკვე სრულყოფილად ფლობდა ძველ ბერძნულს. მოგვიანებით მან ისწავლა სანსკრიტი, რათა ბჰაგავადგიტა ორიგინალში წაეკითხა. მას უნივერსალური ინტერესი ჰქონდა რელიგიების მიმართ. იგი ყოველი რელიგიური ტრადიციის, როგორც ტრანსცენდენტალური სიბრძნის გამოხატულების, შესწავლასა და გაგებას ცდილობდა.