iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თომა სლავი

თომა სლავი (დ. 760 — გ. 823) — ბიზანტიელი მოღვაწე, სამხედრო და საზღვაო ფლოტის მეთაური, ერთ-ერთი ყველაზე ხალხმრავალი აჯანყების (821–825) ლიდერი.

თომა წარმოშობით სლავი იყო (სხვა ვერსიით სკვითი ან სომეხი) და ღარიბთა წრეს მიეკუთვნებოდა. ჯერ კიდევ ლეონ -ის დროს (813–820) იგი ტურმარხად, ანუ სამხედრო მეთაურად ითვლებოდა მცირე აზიის ერთ-ერთ თემში. მან დაყმევების პროცესში მყოფი გლეხების უკმაყოფილებით ისარგებლა, აჯანყების მეთაური გახდა და თავისი თავი იმპერატორად გამოაცხადა. უშედეგოდ ილაშქრა კონსტანტინოპოლში. მისი აჯანყება გამცემლობის და ბულგარელების დახმარების შედეგად ჩაახშეს. თომა სლავის მომხრეები კი ბრძოლას განაგრძობდნენ 825 წლამდე.
თომა სლავის აჯანყება

თომა სლავის აჯანყება – ერთ-ერთი ყველაზე ხალხმრავალი სახალხო აჯანყება ბიზანტიაში. მიმდინარეობდა 821–825 წწ. განმავლობაში, აჯანყების მეთაური იყო სამხედრო და საზღვაო ფლოტის მეთაური, ტურმარხი, თომა სლავი, რომლის სახელის მიხედვითაც მიიღო სახელწოდება აჯანყებამ.

აჯანყების მონაწილეთა ძირითად ბირთვს შეადგენდნენ დამოუკიდებელი გლეხები, მონები, სტრატიოტები და დაპყრობილი ტომები. მოძრაობაში ჩაებნენ ასევე პავლიკიანელები. მცირე აზიიდან აჯანყება მაკედონიასა და თრაკიაში გავრცელდა. აჯანყებულებს ჰყავდათ ძლიერი შეიარაღებული ძალები და საზღვაო ფლოტიც კი გააჩნდათ. მათ კონსტანტინოპოლს შემოარტყეს ალყა, რომელიც ერთი წლის განმავლობაში გრძელდებოდა. 823 წელს გამცემლობის და ბულგარელების დახმარების შედეგად, თომა სლავის აჯანყება ჩაახშეს. თომა სლავის ერთგული მომხრეები 825 წლამდე განაგრძობდნენ ბრძოლას იმპერიის სხვადასხვა ნაწილებში.
დელიბლატოს უდაბნო

დელიბლატო (სერბ. ) — ქვიშიანი ტერიტორია სერბეთში, ვოევოდინის ავტონომიაში. მდებარეობს ისტორიულ ბანატის რეგიონში. სახელი ეწოდა აქ მდებარე სოფელ დელიბლატოსგან.

დელიბლატო ევროპის უდიდესი ქვიშიანი ტერიტორიაა, რომელიც ერთ დროს დიდ, პრეისტორიულ უდაბნოს ნაწილს წარმოადგენდა. წარმოაქმნა უძველესი პანონიის ზღვის უკან დახევის შედეგად. შემოგარენში არსებული ტყეების გამო, ტერიტორია გაფორმდა სპეციალურ ბუნებრივ ნაკრძალად, მაგრამ ამავე დროს წარმოადგენს ექსკლუზიურ სანადირო ტერიტორიას, სადაც მონადირეები დასავლეთ ევროპის ქვეყნებიდანაც კი ჩამოდიან.
ისლანდიის პლატო

ისლანდიის მაღლობი მოიცავს ისლანდიის შიდა ტერიტორიის უდიდეს ნაწილს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 400-500 მეტრზე და წარმოადგენს დაუსახლებელ ვულკანურ უდაბნოს. წვიმისა და თოვლის წყალი სწრაფად შეიწოვება მიწაში, რის გამოც აქ შეუძლებელია მცენარის გაზრდა. ტერიტორია ძირითადად ნაცრისფერი, შავი ან ყავისფერია და მოიცავს ლავასა და ვულკანურ ფერფლს. წარმოდგენილია რამდენიმე ოაზისი, ისიც მდინარეთა სიახლოვეს.

მაღლობი ასევე მოიცავს რამდენიმე მყინვარს. სწორედ მყინვარული მდინარეების პირასაა გავრცელებული მწირი მცენარეულობა. ზოგიერთ ადგილას შეინიშნება ვულკანური აქტივობა.

ისლანდიის მაღლობების გადაკვეთა შესაძლებელია მხოლოდ ზაფხულში, დანარჩენ პერიოდში გზები ჩაკეტილია.
ოლტენიის საჰარა

ოლტენიის საჰარა — გაუდაბურებული ტერიტორია რუმინეთში, ვლახეთის ვაკეზე. მდებარეობს ქალაქებს - კალაფატსა და დაბულენს შორის და მოიცავს 800 კმ²-ს.

სახელი ოლტენიის საჰარა ამ ტერიტორიას პრესამ შეურჩია და მოსახლეობამაც უმალ აიტაცა. გაუდაბურების უპირველესი მიზეზი 1960-იანი წლებიდან დაწყებული ტყის მასიური გაჩეხვაა. ეს ერთადერთი ადგილია მთელ ევროპაში, სადაც ოფიციალურად არსებობს ქვიშის მუზეუმი.
სიმონ დე სანტ-კვენტინი

სიმონ დე სანტ-კვენტინი ( ს.) — დომინიკანელი ბერი. შედიოდა დელეგაციაში, რომელიც რომის პაპმა ინოკენტი -მ ბერ ასცელინის მეთაურობით მონღოლთა ყაენთან გააგზავნა. 1247 წელს მათ მონღოლთა მხედართმთავრის ბაიჯუს ბანაკს მიაღწიეს. ამის შემდეგ ისინი უნდა შეხვედროდნენ ყაენს ყარაყორუმში, მაგრამ ასცელინის მხედართმთავრებთან დაპირისპირების გამო ეს შეუძლებელი გახდა. სიმონ დე სანტ-კვენტინი 1247 წელს იმყოფებოდა საქართველოში და საინტერესო ცნობები დატოვა ქვეყნის შესახებ. მისი ინფორმატორი თბილისში შვიდი წლის განმავლობაში მცხოვრები დომინიკანელი ბერი გიშარ დე კრემონა იყო.

სიმონ დე სანტ-კვენტინის ცნობები საქართველოს შესახებ
სიმონ დე სანტ-კვენტინის ნაწარმოები „თათრების ისტორიის“ სრული ტექსტი დაკარგულად ითვლება. მისი ნაშრომის ნაწილები შესულია ვინსენტ დე ბოვეს წიგნში „ “. კვენტინის ცნობებს დიდი მნიშვნელობა აქვს, ვინაიდან ის დღემდე ცნობილ ევროპელ ავტორებს შორის ერთადერთია, „რომელიც საუკუნეში თვითონ იმყოფებოდა საქართველოში და თვითმხილველია იმ ფაქტებისა, რომელსა იგი გადმოგვცემს“.

კვენტინის ნაშრომში მოთხრობილია საქართველოში მონღოლთა ბატონობის შესახებ. ის მონღოლებს მიიჩნევს კავკასიის მთებს იქით ჩაკეტილი ხალხის – გოგისა და მაგოგის შთამომავლებად. ის ამბობს, რომ მონღოლთა ყაენის გუიუქ -ის სახელი გოგისგან წარმოდგება.

დომინიკანელ ბერს საინტერესო ცნობები მოეპოვება საქართველოს ეკლესიის შესახებაც. მისი თქმით, ქართველებს კათალიკოსის გარდა, ჰყავთ 18 მთავარეპისკოპოსი და ეპისკოპოსი, საქართველოს ეკლესიაში ადგილი აქვს სიმონიას და მევახშეობას. მისი აზრით, ქართველები და სომხები ცუდად ეწყობიან ერთმანეთში.
რინის უდაბნო

რინის უდაბნო (რუს. -; ყაზ. -) — უდაბნო დასავლეთ ყაზახეთისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ რუსეთის ყალმუხეთის რესპუბლიკის ტერიტორიებზე, კასპიის ზღვის ჩრდილოეთით, ვოლგის მაღლობზე, მდინარე ვოლგის დასავლეთით. უდაბნოს საზღვრები ბოლომდე დაუდგენელია. ტემპერატურა ზაფხულში ექსტრემალურად ცხელია 45 ° - 48 ° და ზამთარში, -28 ° -36 °.

უდაბნოში მდებარეობს რამდენიმე პატარა ქალაქი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე ყოველ კვადრატულ კილომეტრზე 1 - 15 ადამიანს შეადგენს.

2001 წელს, ბალტიის ზღვაზე მომხადრი მტვრის შტორმი, როგორც ანალიზებმა აჩვენა, რინის უდაბნოში წარმოქმნილი აღმოჩნდა.
ესპანეთის საფეხბურთო სუპერთასი

ესპანეთის საფეხბურთო სუპერთასი — საფეხბურთო გათამაშება ესპანეთში, სადაც ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის და ესპანეთის თასის გამარჯვებულები ხვდებიან ერთმანეთს. იმ შემთხვევაში, თუ ქვეყნის ჩემპიონატსაც და თასსაც ერთი გუნდი მოიგებს, მაშინ მას სუპერთასზე ესპანეთის თასის მეორე ფინალისტი დაუპირისპირდება. სუპერთასი თამაშდება 1982 წლიდან.

გათამაშების ისტორიაში, ყველაზე წარმატებული კლუბია „ბარსელონა“, რომელმაც 15-ჯერ მოიგო ტიტული. მოქმედი გამარჯვებულია „ბარსელონა“.

მატჩები
ორგუნდიანი ფორმატი
ოთხგუნდიანი ფორმატი
სტატისტიკა კლუბების მიხედვით
ფიტოგეოგრაფია

ფიტოგეოგრაფია ( — მცენარე და გეოგრაფია, იგივე მცენარეთა გეოგრაფია) — ბოტანიკის და ფიზიკური გეოგრაფიის დარგი, რომელიც შეისწავლის მცენარეთა გეოგრაფიულ გავცელებას დედამიწაზე და ადგენს ამ გავრცელების კანონზომიერებებს.

ისტორია
პირველი ცნობები მცენარეთა გავცელების შესახებ გვხვდება ანტიკური ხანის მეცნიერთა (თეოფრასტე) შრომებში. საუკუნეში გაჩნდა უფრო მნიშვნელოვანი მონაცემები ფრანგი ბოტანიკოსი ჟოზეფ ტურნეფორის, შვედი ბუნებისმეტყველის კარლ ლინეს და სხვა ნაშრომებში. - სს. მიჯნაზე ფიტოგეოგრაფიას ცოდნის საგანგებო ხასიათი მიეცა, რაც დაკავშირებულია გერმანელი ნატურალისტების კ. ვილდენოვის და
ალექსანდერ ჰუმბოლდტის სახელებთან.

ფიტოგეოგრაფიის განვითარებისათვის დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა დანიელი მეცნიერის ი. სკოუს (1822), შვეიცარიელი ბოტანიკოსის ა. დეკანდოლის (1855) და გერმანელი მეცნიერის ა. გრიზებახის (1866) შრომებს, რომლებიც ფლორისა და ნაწილობრივ მცენარეულობის სისტემატიკური შემადგენლობის ეკოლოგიურ-გეოგრაფიული ხასიათის პირველ მიმოხილვას წარმოადგენდა.

ჩარლზ დარვინის თეორიამ ორგანული სამყაროს ევოლუციის შესახებ მეცნიერული საფუძველი მისცა ფიტოგეოგრაფიის გენეზისურ მიმართულებას. მასზე დაყრდნობით გერმანელმა ბოტანიკოსმა ა. ენგლერმა ფიტოგეოგრაფიაში დაამკვიდრა ფლორის შესწავლის ისტორიულ-გენეტიკური მეთოდი და პირველმა მოახდინა დედამიწის ფლორების დაყოფა მათი ისტორიული განვითარების თვალსაზრისით (1879-1882).

დიდად მნიშვნელოვანია ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობები, საქართველოს ცნობები ცალკეული ველური თუ კულტურული მცენარის გავცელებისა და მცენარეული ზონების განლაგების შესახებ.

კვლევის საგანი და დიფერენციაცია
ფიტოგეოგრაფიის კვლევის ობიექტია მთლიანად დედამიწის ან მისი ცალკეული ნაწილის ფლორა და მისი სისტემატიკური ერთეულების (ფიტოტაქსონების ) არეალები.

ფიტოგეოგრაფიის ძირითადი დანაყოფებია:

ფლორისტული ფიტოგეოგრაფია (რომელიც შეისწავლის ფლორას და ინვენტარიზაციის გზით ადგენს მის შემადგენელ სისტემატიკურ ერთეულებს);
ფიტოქოროლოგია (ადგენს ფიტოტაქსონებს, კერძოდ სახეობების არეალს);
ეკოლოგიური ფიტოგეოგრაფია (სწავლობს ფლორების განვითარების ისტორიას);
ისტორიული ფიტოგეოგრაფია (შეისწავლის დედამიწაზე მცენარეული სამყაროს ევოლუციასთან კავშირს).
სალმე

სალმე ( [ფსოუ]; ყოფილი ესტონსკაია) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ლესელიძის თემი), მდინარე ფსოუს მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 40 მ, გაგრიდან 25 კმ.

ისტორია
დააარსა 1884 წელს ესტონეთიდან გადმოსახლებულმა ათმა ოჯახმა. მანამდე აქ იყო გაუვალი ტყე. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა დაარქვეს ფსოუ .

დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 1 659 ადამიანი.
სალხინო (გაგრის მუნიციპალიტეტი)

სალხინო ( [ლაკჷრხა]; ყოფილი ყაზარმა — გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს) — სოფელი და თემის ცენტრი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ფსოუს ხეობაში. ზღვის დონიდან 150 მ, გაგრიდან 32 კმ.

მიქელრიფშის თემის დანარჩენი სოფლებია: დემერჩენცი, მიქელრიფში, ჩანჩქერი, ცოდნისკარი, წაბლიანი.

ისტორია
 საუკუნეში ერქვა ყაზარმა. 1948 წელს ქართული სახელი სალხინო ეწოდა. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა დაარქვეს ლაკირხა .

დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 122 ადამიანი.
გრუზინსკოე-უშჩელიე

გრუზინსკოე-უშჩელიე ( [აჰჷჰშარა], ყოფილი საქართველოს ხეობა, ქართველთა ხეობა) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (კოლხიდის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთზე, მდინარე ოლგინსკის ნაპირას. ზღვის დონიდან 60 მ, გაგრიდან 7 კმ.

ისტორია
ვ. კვარჭიას ცნობით, ს. აქ იყო სოფელი ახუხშარა. საუკუნის 30-იან წლებში ეწოდა გრუზინსკოე-უშჩელიე, ხოლო 40-იან წლებში — საქართველოს ხეობა. 1955 წელს დაუბრუნდა სახელი გრუზინსკოე-უშჩელიე. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა ახიხშარა დაარქვეს.

დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 518 ადამიანი.
სულევო

სულევო ( [ფშოუხა]) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ლესელიძის თემი), მდინარე ფსოუს მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 220 მ, გაგრიდან 40 კმ.

ისტორია
ესტონელების დამკვიდრების შემდეგ, 1884 წელს, სულევო ეწოდა. 1948 წელს ფსოუსპირი დაერქვა, მოგვიანებით დაუბრუნდა სახელი სულევო. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა დაარქვეს ფსოუხუა .

დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 880 ადამიანი.
ცოდნისკარი (გაგრის მუნიციპალიტეტი)

ცოდნისკარი ( [ფსხჷსთა]; ყოფილი შურინოვკა — გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (მიქელრიფშის თემი), მდინარე ტროიცკის (ფხისთის ერთ-ერთი სათავე) მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 550 მ, გაგრიდან 50 კმ, ლესელიძიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 20 კმ.

ისტორია
 ს. ბოლოს აქ შეიქმნა სოფელი შურინოვკა. ვ. კვარჭიას ცნობით, ადრე, ამ ადგილას იყო სოფელი ფხისთა. 1930 წელს შურინოვო მიქელრიფშის თემში შედიოდა. 1948 წელს შურინოვკას ქართული სახელი ცოდნისკარი ეწოდა. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა დაარქვეს ფსხისთა .

დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 116 ადამიანი.
წაბლიანი (გაგრის მუნიციპალიტეტი)

წაბლიანი ( [ბაღრჷფშჲ]; ყოფილი დერეკეი - ღაშინთაქი — გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (მიქელრიფშის თემი), მდინარე ტროიცკის (ფხისთის ერთ-ერთი სათავე) მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 360 მ, გაგრიდან 50 კმ, ლესელიძიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 20 კმ.

ისტორია
ვ. კვარჭიას ცნობით, ესაა ძველი ბაღრიფში. სახელწოდება მომდინარეობს აბაზური თემის სახელიდან ბაღ (შდრ. აფხაზური გვარსახელი ბაღბა) და „ბაღების გორას“ ნიშნავს. საუკუნის ბოლოს აქ შეიქმნა სომხური დასახლება გოშენდაკ-დერეკეი (დერეკეი), რომელსაც 1948 წელს ქართული სახელი წაბლიანი ეწოდა. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა დაარქვეს ბაღრიფში .

დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 80 ადამიანი.
ტაბერნასის უდაბნო

ტაბერნასის უდაბნო — უდაბნო ესპანეთში. მდებარეობს ალმერიის პროვინციაში, დედაქალაქ ალმერიიდან 30 კმ-ით ჩრდილოეთით, ტაბერნასის მუნიციპალიტეტში. მოიცავს 280 კმ²-ს. ტერიტორია დაცულია.

ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი 14 სმ-ს შეადგენს. საშუალო წლიური ტემპერატურა 20°-ია. ზაფხულში ის მაქსიმუმს აღწევს (40°), ხოლო ზამთარში ხშირია ყინვაც. მთათა სისტემებით დაცულია ხმელთაშუაზღვიური ტენისგან. მზიანი დღეების დიდი რაოდენობა (3000 სთ წელიწადში) განაპირობებს მშრალ კლიმატს, რაც რეგიონს ნამდვილ უდაბნოდ აქცევს.

უდაბნო ძალიან ჰგავს აზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის უდაბნოებს, ასევე მთვარის ზედაპირს, რის გამოც ის მრავალ ფილმშია გადაღებული.
წალკოტი

წალკოტი ( [ლაფსთარხა]; ყოფილი ბარონოვო — გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ხეივნის თემი), შავიზღვისპირა დაბლობზე, მდინარე ლაფსთის ნაპირას. ზღვის დონიდან 80 მ, გაგრიდან 35 კმ, განთიადიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 5 კმ.

ისტორია
ვ. კვარჭიას ცნობით, საუკუნეში აქ იყო სოფელი ლაფსთაარხა. საუკუნის ბოლოს აქ შეიქმნა სოფელი ბარანოვო. 1930 წელს შედიოდა პილენკოვოს თემში. 1948 წელს ქართული სახელი წალკოტი ეწოდა. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა ლაფსთარხა დაარქვეს.

დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 724 ადამიანი.
ხოლოდნაია-რეჩკა

ხოლოდნაია-რეჩკა ( [ბაღრჷფსთა], ყოფილი ცივწყარო) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ხოლოდნაია-რეჩკის თემი), შავი ზღვის ნაპირას. ზღვის დონიდან 50 მ, გაგრიდან 12 კმ, განთიადიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 3 კმ.

დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 1 624 ადამიანი.
ხაშუფსე

ხაშუფსე ( [ჰაშჷფსჷ]; ჰაშიფსე) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთის მთისწინეთში, მდინარე ხაშუფსის ხეობაში. თემის ცენტრი (სოფლები: ვაკე, იმერხევი). ზღვის დონიდან 80 მ, გაგრიდან 20 კმ, განთიადიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 5 კმ.

ისტორია
1935 წელს გაგრის რაიონის პილენკოვოს ს/საბჭოდან სოფლების ხოშუფსე, კოვალევსკოე შუა და ცერკოვნი კოვალევსკოე გამოყოფით შეიქმნა ხოშუფსეს ს/საბჭო ცენტრით სოფ. ხოშუფსეში.

დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 217 ადამიანი.
ხეივანი (გაგრის მუნიციპალიტეტი)

ხეივანი ( [ამზარა]; ყოფილი ერმოლოვკა — გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს, ყოფილი პილენკოვო-5) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში, შავიზღვისპირა დაბლობზე. თემის ცენტრი (სოფლები: კულტუბანი, შაფრანოვო, წალკოტი). ზღვის დონიდან 50 მ, გაგრიდან 30 კმ, განთიადიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 3 კმ.

ისტორია
ვ. კვარჭიას ცნობით, საუკუნეში ერქვა ამზარა, რაც აფხაზურად „ფიჭვნარს“ ნიშნავს. საუკუნის მეორე ნახევარში ერმოლოვკა, ხოლო 1948 წელს ქართული სახელი ხეივანი ეწოდა. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა ამზარა დაარქვეს.

დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 3 096 ადამიანი.
ბეთფაყ-დალა

ბეთფაყ-დალა, ჩრდილო მშიერი სტეპი — უდაბნო ყაზახეთში. ადმინისტრაციულად მოქცეულია ყარაღანდის, ჟამბილისა და სამხრეთ ყაზახეთის ოლქის ტერიტორიაზე. ფართობი 75,000 კმ². მდებარეობს ზღვის დონიდან 300–350 მეტრზე. სამხრეთ-აღმოსავლეთით სიმაღლე იზრდება და ზღვის დონიდან 974 მეტრს შეადგენს. ივლისის საშუალო ტემპერატურა 24°-26°-ია. ბევრია წყალმარჩხი, უმეტესად მარილიანი ტბა, უხვადაა მიწისქვეშა წყლებიც.
დეივიდ უორკ გრიფითი

დეივიდ ლიუილინ უორკ გრიფითი ( (22 იანვარი, 1875 – 23 ივლისი, 1948) იყო პიონერი ამერიკელი კინორეჟისორი. გრიფიტმა სახელი გაითქვა 1915 წლის საკამათო და ინოვაციური ფილმით „ერის დაბადება“, ასევე 1916 წლის ფილმით „შეუწყნარებლობა“. გრიფითი არის -ის თანადამმარსებელი, ჩარლი ჩაპლინთან, მერი პიკფორდსა და დაგლას ფერბენკსისთან ერთად.. გრიფიტმა პირველმა გამოიყენა კინოში ე.წ. ფლეშბეკები.
ფერიოს უდაბნო

ფერიოს უდაბნო — უდაბნო დასავლეთ აფრიკაში. მდებარეობს სამხრეთ სენეგალის ტერიტორიაზე. მისი ფართობი 70 000 კმ²-ია. მოიცავს სენეგალის მთლიანი ტერიტორიის თითქმის მესამედს. სახელი ეწოდა ამავე სახელწოდების მდინარისგან. უდაბნო მოიცავს ვაკეებს, ქვიშსი დიუნებს, კლდეებს, თიხას. ზოგიერთ პატარა ხეობაში, სადაც წყალია შესაძლებელია ბალახის ნახვა. ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი 300 მმ-ს შეადგენს.

უდაბნოს ტერიტორიაზე სახლობს 13 000 ადამიანი, ძირითადად სერერები და ფულბეები.
ფარაფრა

ფარაფრა (არაბ. ‎) — უმცირესი ოაზისი დასავლეთ ეგვიპტეში. მდებარეობს დასავლეთ ეგვიპტის უდაბნოს ტერიტორიაზე. 2002 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 5,000 ადამიანს შეადგენს. მათი უმრავლესობა ადგილობრივი ბედუინია.

ფარაფრას მთავარ ღირსშესანიშნაობას თეთრი უდაბნო წარმოადგენს, რომელიც მისგან 45 კმ-ით ჩრდილოეთით მდებარეობს. უდაბნო თეთრი ფერისაა და მოიცავს ცარცის კლდეებს, რომლებიც ქვიშიანი ქარების ზემოქმედებითაა წარმოქმნილი.
ჯიბუტის საპროტესტო აქციები (2011)

ჯიბუტის საპროტესტო აქციები – ანტისამთავრობო გამოსვლა ჯიბუტიში, დაიწყო 2011 წლის 31 იანვარს. იგი არის ნაწილი 2010-2011 წელს არაბულ სამყაროში მიმდინარე საპროტესტო აქციებისა.

პრეზიდენტი ისმაილ ომარ გელე ხელისუფლების სათავეშია 1999 წლიდან, ხოლო მმართველი პარტია უკვე 34 წელიწადია მართავს ქვეყანას.

ქრონიკა
31 იანვარი – რამდენიმე ასეული ადამიანი გამოვიდა ქუჩაში საპროტესტოდ დედაქალაქ ჯიბუტიში, პრეზიდენტ ისმაილ ომარ გელეს გადადგომის მოთხოვნით.

18 თებერვალი – გაიმართა საპროტესტო დემონსტრაცია, პრეზიდენტის გადადგომის მოთხოვნით.

19 თებერვალი – სახელისუფლო ძალების მიერ ანტისამტავრობო დემონსტრაციის დარბევის შედეგად დაიღუპა ერთი პოლიციელი და მინიმუმ ერთი დემონსტრანტი.

4 მარტი – საპროტესტო აქციები დაგეგმილი იყო 11 მარტისათვის, მაგრამ უსაფრთხოების ჯარებმა დააკავეს ოპოზიციის 4 ლიდერი რითაც ფაქტობრივად დასრულდა საპროტესტო აქციები.
გეოკრიოლოგია

გეოკრიოლოგია, მზრალობისმცოდნეობა — გეოლოგიურ მეცნიერებათა დარგი მზრალი ქანების (ნიადაგის, გრუნტის) შესახებ. შეისწავლის დედამიწის ქერქში დამზრალი შრეების წარმოქმნას, განვითარებასა და არსებობის პირობებს; მზრალი ან გაყინვისა და ლღობის პროცესში მყოფი ქანების (ნიადაგის, გრუნტის) აგებულებას, შედგენილობას, თვისებებს და მათთან დაკავშირებულ გეოფიზიკურ, გეოლოგიურ, გეომორფოლოგიურ და ჰიდროგეოლოგიურ მოვლენებს. გეოკრიოლოგიასთან ახლოს დგას მეცნიერების დარგი — კრიოლითოლოგია, რომელიც მიიჩნევა ან გეოკრიოლოგიის შემადგენელ ნაწილად, ან გეოლოგიის ცალკე დისციპლინად.

გეოკრიოლოგიის განვითარება დიდად არის დაკავშირებული ვლადიმერ ვერნადსკის, ვლადიმერ ობრუჩევისა და მიხეილ სუმგინის სახელებთან. მზრალობის პროცესების თეორიასთან ერთად (ზოგადი მზრალობისმცოდნეობა) გეოკრიოლოგია იყენებს გეოლოგიურ, გეოგრაფიულ, გეოფიზიკურ, კომპლექსური კვლევის საველე და კამერულ მეთოდებს, ფიზიკურ და ფიზიკა-ქიმიურ ლაბორატორიულ და მათემატიკურ მეთოდებს. გეოკრიოლოგია, როგორც დამოუკიდებელი დარგი, ყოფილ სსრკ-ში 1920-იან წლებში ჩამოყალიბდა.

მზრალობას შეისწავლის რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ციმბირის განყოფილების მზრალობისმცოდნეობის ინსტიტუტი, მოსკოვის უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი, ჰიდროგეოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი და სხვა. უმნიშვნელოვანესი კვლევები მიმდინარეობს აშშ-ში და კანადაში.
ფენილკეტონურია

ფენილკეტონურია — ამინომჟავა ფენილალანინის ცვლის მემკვიდრეობითი დარღვევა, რომელსაც თან სდევს გონებრივი ჩამორჩენილობა და სხვადასხვა ნევროლოგიური სიმპტომი. დაავადება პირველად წარმოშობით ნორვეგიელმა ექიმმა,ფენინგმა აღწერა 1934 წელს. მისი გადაცემა ხდება აუტოსომურ-რეცესიული გზით.

რამდენად ხშირია ფენილკეტონურია და რა ახასიათებს მას
ფენილკეტონურია თანაბარი სიხშირით გვხვდება გოგონებსა და ბიჭებში.საშუალოდ 10 000 ახალშობილიდან 1 შემთხვევაში.
ასევე,გონებრივი ჩამორჩენილობის შემთხვევების - 1%-ში.

ხშირად, დაბადებიდან პირველი სამი თვის განმავლობაში, ბავშვს არაფერი ეტყობა და მხოლოდ სპეციალური ანალიზითაა შესაძლებელი რაიმეს დადგენა.
ფენილკეტონურიის დროს დამახასიათებელია:
ჭარბი ოფლიანობა და კანზე ობის მსგავსი სუნი
ქცევის დარღვევა
ჰიპერაქტიულობა
გაღიზიანებადობა
ადვილი აგზნებადობა
ფსიქოტური დარღვევები
იმპულსურობა
მეტყველების განვითარების ჩამორჩენა
მოზრდილებში ხშირია დეპრესია

რა იწვევს ფენილკეტონურიას
ფენილკეტონურიას იწვევს ერთ-ერთი ენზიმის,ფენილალანინ ჰიდროქსილაზის ნაკლებობა;ამ მიზეზით,საკვებთან ერთად მიღებული ფენილალანინი ვერ გარდაიქმნება თიროზინად. ეს იწვევს ფენილალანინის დაგროვებას სისხლში და თავ-ზურგ ტვინის სითხეში.ფენილალანინისგან წარმოიქმნება სხვადასხვა მჟავები ,რომლებიც ტოქსიურად მოქმედებენ ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე.

შეიძლება თუ არა ფენილკეტონურიის განკურნება
მისგან განკურნება შეუძლებელია, თუმცა შესაძლებელია სიმპტომატიკის გამოვლინების შემცირება დიეტის საშუალებით,ცილოვანი საკვების შეზღუდვით.სისხლში ფენილალანინის რაოდენობის კონტროლი და დიეტა ნორმალური ფიზიკური და ფსიქიკური განვითარების საშუალებას იძლევა.დიეტის დაცვის შემთხვევაში ფენილკეტონურიით დაავადებულ ქალს თავისუფლად შეუძლია იყოლიოს ჯანმრთელი ბავშვი, მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ, მეუღლე დეფექტური გენის მატარებელი არ არის.
პლეხანოველი მარინა

პლეხანოველი მარინა, ნამდვილი სახელი და გვარი მარინა გელაშვილი (დ. 25 მაისი, 1935 — გ. 24 თებერვალი, 2011, თბილისი) — თბილისის ერთ-ერთი კოლორიტი. დედაქალაქის მოსახლეობა მას „პლეხანოველ მარინად“ იცნობდა. ბოლო 17 წლის განმავლობაში „პლეხანოველი მარინა“ სოლოლაკში, დადიანის ქუჩის კუთხეში იჯდა და გამვლელი ავტომობილების მძღოლებს მოწყალებას სთხოვდა. თავდაპირველად პლეხანოვის გამზირზე ცხოვრობდა, შემდეგ კი — დადიანის ქუჩა №20-ში.

ახალგაზრდობაში მარინა ლამაზი ქალი იყო. თბილისში განსხვავებული ჩაცმულობითა და ლამაზი გარეგნობით გამოირჩეოდა და ბევრი მამაკაცის ყურადღებას იქცევდა. როგორც ამბობენ, ვიღაცას შეუცდენია და ტყუპი ბიჭებიც ჰყოლია მისგან, ამის მერე ფსიქიკა შელახვია. მისივე სიტყვებით კი, მას ერთი შვილი ჰყოლია, ლიანა, რომელიც 2 წლის ასაკში ბაღიდან მოუპარავთ, იმის მერე უძებნია, მაგრამ ვეღარ უპოვია. მანამდე კი ქმარი გარდაცვლია, სურამის უღელტეხილზე ავტოავარიაში. მისი თქმით, სწორედ „ამის შემდეგ გაუბედურდა“.

მარინას უყვარდა სტადიონზე სიარული, ფეხბურთის ყურება და ქართველი ფეხბურთელების გულშემატკივრობა. ცნობილი იყო იმითაც, რომ ღვინით სავსე ჭიქას ორ თითზე დაიდებდა, ხან მაღლა აწევდა, ხან დაბლა — ისე რომ წვეთი არ იღვრებოდა და სადღეგრძელოებს ამბობდა ხოლმე. ზოგჯერ ჭიქას მკერდზე იდებდა და იქიდან სვამდა. პურის რიგში კაცებს გაყრიდა ხოლმე აქეთ-იქით და მოხუც ქალებს წინ უშვებდა.

საქართველოს პარლამენტის ყოფილი წევრის, კობა ამირხანაშვილის სიტყვებით, ქუჩაში მათხოვრობით ნაშოვნი ფულით მარინა ბევრ კარგ საქმეს აკეთებდა — უპატრონო ბავშვთა სახლს ეხმარებოდა. თურმე მიდიოდა ბავშთა სახლში და ბოლო კაპიკამდე უდედ-მამო ბავშვებს აძლევდა ფულს. ასევე, მას რამდენიმე ოჯახი ჰყავს შიმშილს გადარჩენილი.

2010 წელს მარინას სახელის გამოყენება პოლიტიკურ მოვლენებშიც სცადეს, მაგრამ, მან საკუთარ ქალაქში საკუთარი თავის გაშარჟებაზე (ზოგიერთები კანდიდატად უპირებდნენ დასახელებას) სასტიკი უარი განაცხადა და ბოლომდე აპოლიტიკურად დარჩა.

„პლეხანოველი მარინა“ სიცოცხლის ბოლო დღეებში ნანუკა ჟორჟოლიანის ტელეგადაცემისთვის ჩაწერეს.

გარდაიცვალა თბილისში 2011 წლის 24 თებერვალს. გარდაცვალების მიზეზი ჯანმრთელობის გაუარესება გახდა.
გეზათი

გეზათი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის აბაშის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: გეზათი, გულუხეთი). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 35 მეტრზე, აბაშიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 337 ადამიანი.
ქართლი (სტადიონი)

ქართლი — სპორტული სტადიონი გორში, საქართველო. ძირითადად გამოიყენება საფეხბურთო მატჩებისათვის. 2011 წლამდე იყო სპარტაკი ცხინვალის საშინაო მოედანი, მაგრამ 2011 წლიდან გორის მუნიციპალიტეტის გადაწყვეტილებით სტადიონი გორის დილას გადაეცა და ამ გუნდის საწვრთნელ ბაზას წარმოადგენს. იგეგმება საფარის გამოცვლაც.იტევს 1,500 მაყურებელს.
გულუხეთი

გულუხეთი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის აბაშის მუნიციპალიტეტში, გეზათის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 40 მეტრზე. აბაშიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. წყაროებში პირველად მოხსენიებულა 1753 წელს.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 318 ადამიანი.
გაღმა ზანათი

გაღმა ზანათი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის აბაშის მუნიციპალიტეტში. ზანათის ადმინისტრაციული ერთეული.

გეოგრაფია
გაღმა ზანათი მდებარეობს კოლხეთის დაბლობის ცენტრალურ ნაწილში, ოდიშის დაბლობზე, მდინარეების აბაშის მარჯვენა ნაპირას და ტეხურის (რიონის მარჯვენა შენაკადი) მაცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 16 მეტრზე. აბაშიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით. სოფლის სამხრეთ-დასავლეთ კიდესთან მდინარე აბაშა უერთდება ტეხურს მარცხენა მხრიდან.

სოფელ გაღმა ზანათს ესაზღვრება აბაშის მუნიციპალიტეტის სოფლები: ჩრდილო-აღმოსავლეთით — ძიგური, აღმოსავლეთით და სამხრეთი — გამოღმა ზანათი და სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები: ჩრდილოეთით — საბესელიო და საოდიშარიო, დასავლეთით — შუა ნოსირი და მცირე მონაკვეთზე ისულა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 507 ადამიანი.
გაღმა კოდორი

გაღმა კოდორი (ყოფილი მეორე კოდორი) — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის აბაშის მუნიციპალიტეტში. კეთილარის ადმინისტრაციული ერთეული.

გეოგრაფია
გაღმა კოდორი მდებარეობს კოლხეთის დაბლობის ცენტრალურ ნაწილში, ოდიშის დაბლობზე, მდინარე რიონის მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 11 მეტრზე. აბაშიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. სოფლის ჩრდილოეთ კიდესთან მდინარე ნოღელა უერთდება მდინარე რიონს მარჯვენა მხრიდან.

სოფელ გაღმა კოდორს ესაზღვრება აბაშის მუნიციპალიტეტის სოფლები: აღმოსავლეთით და სამხრეთით — კეთილარი, დასავლეთით და ჩრდილოეთით — სუჯუნა და ჩრდილოეთით — გამოღმა კოდორი და მცირე მონაკვეთზე ნაესაკოვო.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 259 ადამიანი.