სიქსტო დურან ბალენი

სიქსტო ალფონსო დურან ბალენ კორდოვესი (; დ. 14 ივლისი, 1921, ბოსტონი — გ. 15 ნოემბერი, 2016) — ეკვადორის პრეზიდენტი 1992 წლის 10 აგვისტოდან 1996 წლის 10 აგვისტომდე. მანამდე, 1970-1978 წლებში იგი კიტოს მერის თანამდებობას იკავებდა. 1951 წელს მან „ქრისტიან-სოციალური პარტია“ დააარსა.

1991 წელს მან დატოვა ქრისტიან-სოციალური პარტია და ჩამოაყალიბა ახალი კონსერვატიული ჯგუფი, რომელსაც რესპუბლიკური კავშირის პარტია უწოდა. ამის შემდეგ, 1992 წელს მესამედ იყარა კენჭი და პრეზიდენტად აირჩიეს.

დურან ბალენი კონგრესმენის თანამდებობას ორჯერ, 1984 და 1998 წლებში იკავებდა. მან ხელი შეუწყო ეკვადორის ეკონომიკის მოდერნიზაციას და პრეზიდენტობის ბოლო წლებში ქვეყანას სენეპის ომში ხელმძღვანელობდა.

მას დადებითი შეფასებები ჰქონდა თანამდებობაზე ყოფნის ოთხი წლის შემდეგ. მისი პრეზიდენტობა დადებითად შეფასდა საზოგადოებრივი გამოკითხვებით, თუმცა ექსპერტების მხრიდან არაერთგვაროვანი მოსაზრებები დაიმსახურა.

ადრეული ცხოვრება
დურან ბალენი 1921 წლის 14 ივლისს მასაჩუსეტსის შტატის ქალაქ ბოსტონში დაიბადა. ის მაშინ დაიბადა, როდესაც მისი მშობლები სიქსტო დურან ბალენ რომერო და მარია ევგენია კორდოვესი დიპლომატიურ მისიაში იმყოფებოდნენ შეერთებულ შტატებში.

ბალენი ლა სალის გრამატიკულ სკოლებში გუაიაკილსა და კიტოში სწავლობდა. საშუალო განათლება სან-გაბრიელის იეზუიტურ სკოლაში მიიღო. დურან ბალენმა კოლუმბიის უნივერსიტეტში შეისწავლა არქიტექტურა, ეს კურსი მან 1945 წელს მთელ კურსზე საუკეთესო შეფასებით დაამთავრა.

ის 1945 წელს ნიუ-იორკში ხოსეფინა ვილალობოსზე დაქორწინდა.

პოლიტიკური კარიერა
დურან ბალენი 1955 წელს კამილო პონსე ენრიკესთან ერთად ქრისტიან-სოციალური პარტი ერთ-ერთი დამფუძნებელი გახდა. კამილო პონსე ენრიკესის პრეზიდენტობის დროს, 1956 წლიდან 1960 წლამდე ის საზოგადოებრივი სამუშაოების მინისტრის თანამდებობას იკავებდა. შემდეგ ვაშინგტონში გადავიდა, სადაც ინტერ-ამერიკის განვითარების ბანკის პროექტების ანალიზის დირექტორის მოადგილედ დაინიშნა.

პრეზიდენტობა 1992 - 1996
1990 წლის ბოლოს დურან ბალენმა საჯაროდ გააკრიტიკა ქრისტიან-სოციალური პარტიის ხელმძღვანელობა. 1991 წლის თებერვალში მან მონაწილეობა მიიღო პარტიის შიდა არჩევნებში, რომელშიც გუაიაკილის ფრაქციამ (ფებრეს-კორდეროს ხელმძღვანელობით) წარმატებით აირჩია ხაიმე ნებოტი პრეზიდენტობის კანდიდატად. დურან ბალენმა პარტიის დელეგატები შიდა არჩევნების დარღვევებით ჩატარებაში დაადანაშაულა, თუმცა უშედეგოდ (მიუხედავად იმისა, რომ საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვებით მას ნებოტთან შედარებით მაღალი რეიტინგი ჰქონდა).

შედეგად დურან ბალენმა და მისმა მხარდამჭერებმა პარტია დატოვეს და უფრო მეტად მემარჯვენე რესპუბლიკური კავშირის პარტია ჩამოაყალიბეს. ეს გადაწყვეტილება ფართოდ მოიწონეს ეკვადორის საზოგადოებაში, რადგან ის პოლიტიკურ ისტებლიშმენტთან კავშირის გაწყვეტად აღიქმებოდა და მედიაში ის პერუს პრეზიდენტ ალბერტო ფუხიმორისაც კი შეადარეს. დაარსებისთანავე მათ ეკვადორის კონსერვატიულ პარტიასთან ბევრისთვის საკმაოდ საკამათო კოალიცია შექმნეს. აღსანიშნავია, რომ დღეს ამ ორი პოლიტიკური პარტიიდან აღარცერთი აღარ არსებობს. საბოლოოდ დურანმა ნებოტი 1992 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში დაამარცხა და ეკვადორის 37-ე პრეზიდენტი გახდა.

დურან ბალენის პრეზიდენტად ინაუგურაცია 1992 წლის 10 აგვისტოს შედგა. 71 წლის ასაკში ბალენი ყველაზე ასაკოვანი პრეზიდენტი იყო ეკვადორის ისტორიაში. პრეზიდენტობის პერიოდში ის აქტიურად ახორციელებდა სტრუქტურულ რეფორმებს ეკვადორის სახელმწიფოს მოდერნიზებისა და უსარგებლო ბიუროკრატიული ხარჯების შესამცირებლად. პრეზიდენტობის დროს ბალენმა ეკვადორში ინფლაცია 67%-დან 24%-მდე შეამცირა. შედეგად, მნიშვნელოვნად შემცირდა სამთავრობო დეფიციტი და განვითარდა კერძო სექტორი. დურან ბალენმა ასევე მიიყვანა ეკვადორი მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციაში გაწევრიანებამდე, მოლაპარაკებებს კი მისი საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე პატრისიო ისურიეტა მორა-ბოუენი ხელმძღვანელობდა. მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციაში გაწევრიანებამ მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ქვეყნის პოლიტიკურ ინსტიტუტებსა და ექსპორტის კონკურენტუნარიანობაზე.

ეკონომიკის ექსპერტების აზრით დურან ბალენის ეკონომიკური პოლიტიკა არაეფექტური იყო ქვეყნის საგარეო ვალებიდან გასათავისუფლებლად. ეკვადორის საგარეო ვალმა 1998 წელს 16,4 მილიარდ დოლარს მიაღწია. მან ასევე მკაცრი კრიტიკა დაიმსახურა, როდესაც 1995 წელს გააუქმა საგარეო საკრედიტო კომიტეტი.

მის წინააღმდეგ კორუფციის ბრალდებების საპასუხოდ, ბალენმა რეფერენდუმის ჩატარება გადაწყვიტა, თუმცა ამაში მხარდაჭერა ვერ მიიღო.

მიუხედავად ეკონომიკური სირთულეებისა,
1995 წელს პერუსთან წარმოებული სენეპის ომის დროს, ბალენი ერთ-ერთ წარმატებულ ლიდერად იქცა და ორად გაყოფილი ეკვადორელების გაერთიანება შეძლო. მან საზოგადოება ერთი დევიზის გარშემო გააერთიანა: „ “, რაც ნიშნავს „არც ერთი ნაბიჯით უკან“.

1996 წლის 10 აგვისტოს ბალენი აბდალა ბუკარამმა შეცვალა. თანამდებობიდან წასვლის შემდეგ მისი მოღვაწეობა მთლიანობაში დადებითად შეფასდა ეკვადორელებში.

გვიანი წლები და გარდაცვალება
პრეზიდენტობის შემდეგ ბალენი პიჩინჩის პროვინციის დეპუტატად აირჩიეს 1998 წელს. 2005 წელს მან დაწერა ავტობიოგრაფიული წიგნი სახელწოდებით „ჩემი გზა...კარონდელეტის წლები“.

ბალენი 2016 წლის 15 ნოემბერს 95 წლის ასაკში ძილში გარდაიცვალა საკუთარ სახლში, ჩრდილოეთ კიტოში. მას დარჩა მეუღლე ხოსეფინა და რვა შვილი. მისი საჯარო პანაშვიდი დედაქალაქ კიტოს მერიის შენობაში გაიმართა, ის 16 ნოემბერს დაკრძალეს. მის დაკრძალვას პრეზიდენტი რაფაელ კორეა არ დასწრებია, თუმცა ქვეყანაში სამდღიანი გლოვა გამოაცხადა. დაკრძალვას ესწრებოდნენ ყოფილი პრეზიდენტი გუსტავო ნობოა და ბალენის პირველი ვიცე-პრეზიდენტი ალბერტო დაჰიკი. სიქსტო დურან ბალენი კიტოს სანტა ტერეზიტას ეკლესიაში დაკრძალეს.