iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მოსკოვის მოწყალე მაცხოვრის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = ბაროკო
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.734722
| გრძედი = 37.808333
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
მოსკოვის მოწყალე მაცხოვრის ეკლესია — მართლმადიდებლური სამრევლო ეკლესია მოსკოვში. ასევე ცნობილია უფლის პატიოსანთა ძელთა ცხოველმყოფელი ჯვარის შემოყვანების ეკლესიის სახელით. ეკლესია დაარსებულია საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის აღმოსავლეთი ადმინისტრაციული ოლქის ვეშნიაკის რაიონში. ეკლესიას აქვს რუსეთის ფედერალური მნიშვნელობის ძეგლის სტატუსი და წარმოადგენს კუსკოვოს არქიტექტურული ანსამბლის ნაწილს.

ტაძარი აგებულია 1737-1739 წლებში. მთავარი და ერთადერთი საკურთხეველი ნაკურთხია უფლის პატიოსანთა ძელთა ცხოველმყოფელი ჯვარის შემოყვანების სახელზე.

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
ისტორიულ წყაროებში კუსკოვო პირველად მოიხსენიება საუკუნეში და უკვე როგორც შერემეტიევების საგვარეულოს სამფლობელო. შერემეტიევების საგვარეულო იყო რუსეთის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი საგვარეულო. ხის სამრევლო ეკლესია კი ცნობილია 1624 წლიდან, ასევე აქ ააშენეს თავადთა სახლი და ციხესიმაგრის ხალხის ციხესიმაგრე. დაახლოებით ამავე პერიოდში, 1646 წელს ფიოდორ ივანეს ძე შერემეტიევმა მეზობელ სოფელში ვეშნიაკოვოში ააგო ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია.

1697-1699 წლებში ბორის პეტრეს ძე შერემეტიევმა პეტრე -ის დიპლომატიურ მოღვაწე ივანე პაშკოვსკისთან ერთად, მოაწყო მოგზაურობა დასავლეთ ევროპაში. გადმოცემის თანახმად, რომის პაპმა მას აჩუქა ოქროს ჯვარი, რომელშიც შენახული იყო უფლის ჯვრის ნაწილები. ეს სიწმინდე გავავიდა მისი შვილის პეტრე ბორისის ძე შერემეტიევის ხელში.

პეტრე ბორისის ძემ, რომელმაც მამის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრრეობით მიიღო კუსკოვოს მამული, მიიღო გადაწყვეტილება იგი მდიდრულად შეემკო. მშენებლობა დაიწყო 1737 წელს და დასრულდა 1739 წელს. ეკლესიის მთავარი და ერთადერთი საკურთხეველი ნაკურთხია უფლის პატიოსანთა ძელთა ცხოველმყოფელი ჯვარის შემოყვანების სახელზე.

დროთა განმავლობაში ეკლესია არ გადაუკეთებიათ და დღევანდელ დღემდე მოაღწია თავისი პირვენდელი სახით. იგი ითვლება მოსკოვის არქიტექტურული ძეგლების იშვიათ სახეობად, რომელიც აგებულია ანასეული ბაროკოს სტილში. ეს სტილი რუსეთში დამკვიდრდა ანა იოანეს ასულის მმართველობის პერიოდში.

1919 წელს კუსკოვოს მამულმა მიიღო სახელმწიფო მუზეუმის სტატუსი. ეკლესიის შენობა გადააკეთეს სამუზეუმო ნაგებობად.

მოწყალე მაცხოვრის ეკლესია აღადგინეს და ხელახლა აკურთხეს 1991 წელს. 2010 წელს დაიწყო დაცული ტერიტორიის - საუკუნის არქიტექტურის ძეგლის სტატუსი.

გალერეა
ნუჯუდ ალი

ნუჯუდ ალი (; დ. 1998, ხარჯი, იემენი) — ბავშვების ძალდატანებით ქორწინების წინააღმდეგ მიმრთული მოძრაობას ლიდერი იემენში. 10 წლის ასაკში დაარღვია უძველესი ტრადიცია და განქორწინდა. 2008 წლის ნოემბერში, ქალთა ამერიკულმა ჟურნალმა -მა, ნუჯუდ ალი და მისი ადვოკატი შადა ნასერი წლის ქალებად დაასახელა. გოგონას გამბედაობა შეაქეს ისეთმა ცნობილმა ქალებმა, როგორებიც არიან ჰილარი კლინტონი და კონდოლიზა რაისი.

ალის ადვოკატი, შადა ნასერი (დ. 1964) — ფემინისტი და ადამიანის უფლებათა სპეციალისტი, რომლის ჩრთულობით გოგონას საქმე ასე გახმაურდა. ნუჯუდმა, ფრანგ ჟურნალისტ დელფინ მინუისთან ერთად დაწერა წიგნი სახელწოდებით „მე ნუჯუდი ვარ, 10 წლის და განქორწინებული“.

ბიოგრაფია
ნუჯუდ ალი ცხრა წლის იყო, როდესაც მშობლებმა საქორწინო გარიგება დადეს ფაეზ ალი თამერთან, 30 წლის კაცთან. მეუღლის ნათესავების მიერ მუდმივი ცემისა და ქმრის მიერ გაუპატიურების უამრავი შემთხვევის შემდეგ, ქორწილიდან ორ თვეში, 2008 წლის 2 აპრილს, ნუჯუდი სახლიდან გაიქცა. მამამისის მეორე ცოლის რჩევით, ნუჯუდი პირდაპირ სასამართლოში გაემართა, განქორწინების მისაღებად. ნახევარდღიანი ლოდინის შემდეგ, გოგონა მოსამართლე მოჰამედ ალ-ღადამ შენიშნა და მისთვის თავშესაფრის მიცემა საკუთარ თავზე აიღო. ამასთან ერთად პატიმრობა შეუფარდა მამამისსა და ქმარს.

შადა ნასერი დათანხმდა ნუჯუდის ადვიკატობაზე. მიიღო განქორწინება. ალის მემუარები გამოქვეყნდა 2009 წელს. წიგნების გაყიდვიდან მიღებული შემოსავალი უნდა მოხმარებოდა მის სწავლას, მაგრამ ეს ვერ მოხერხდა, რადგან ნუჯუდი გაკვეთილებს რეგულარულად ვერ ესწრებოდა. 2009 წლის მარტში, სწორედ მაშინ, როდესაც ალი ქალთა მსოფლიო დაჯილდოების ცერემონიას უნდა დასწრებოდა ვენაში, გოგონას პასპორტთან დაკავშირებული პრობლემები შეექმნა. მედია ვარაუდობდა, რომ ამ ფაქტის მიღმა ნუჯუდის ოჯახი იდგა.

მემუარის ინგლისური ვერსია, 2010 წელს გამოქვეყნდა. წიგნს გამოხმაურება მოყვა -ის ჟურნალისტის, ნიკოლას კრისტოფისაგან. მან შეაქო ალი იმისათვის, რომ საზოგადოების ცნობიერება აამაღლა ისეთ პრობლემებზე, როგორიცაა ტერორიზმი, პოლიგამია, ბავშვთა ქორწინება და სხვა. აგრეთვე აღნიშნა, რომ „ნუჯუდისნაირი პატარა გოგონები, უფრო ეფექტიანი მეთოდია ტერორიზმთან საბრძოლველად, ვიდრე ნებისმიერი რაკეტა“.

2013 წელს, ალიმ მედიასთან საუბრისას განაცხადა, რომ მამამისმა აიძულა სახლიდან წასვლა და გამოცემლებისგან მიღებული ფულის უმეტესი ნაწილი თვითონ დაიტოვა. .-ის მიხედვით, მამამისმა ასევე ასაკით გაცილებით უფროს კაცზე გარიგებით გაათხოვა ნუჯუდის უმცროსი და ჰაიფა. მანვე ნუჯუდის განათლებისთვის განკუთვნილი ფული გამოიყენა თავისთვის ორი ახალი ცოლის საყიდლად. ალის ყოფილი ქმარი, ალიმენტის სახით ყოველთვიურად მხოლოდ 30$-ს იხდის.

2015 წლის ივნისში, 16 წლის ნუჯუდმა არაოფიციალურად შეიცვალა სახელი. ნუჯუდი, რომელიც „დამალულს“ ნიშნავს, გადააკეთა ნოჯუმად, რაც „ცაზე ვარსკვლავებს“ ნიშნავს.

 -ის მიხედვით, ალი 2014 წელს გათხოვდა და ახლა ორი გოგონა ჰყავს. მას არ აქვს იმ დონის განათლება მიღებული, როგორც თავიდან იყო დაგეგმილი, რადგან თვითონვე განაცხადა უარი სკოლაში სიარულზე.
ნურიე ულვიე მევლან ჯიველექი

ნურიე ულვიე მევლან ჯიველექი (; დ. 1893, ჰაჯიველიობა, გიონენი, ბალიქესირი, თურქეთი — გ. 9 აპრილი, 1964, ქირიქჰანი, ჰათაი, თურქეთი) — თურქი ჟურნალისტი, ერთ-ერთი პირველი ქალთა უფლებადამცველი თურქეთში და პირველი ფემინისტ-ქალთა ჟურნალისა და პირველი მუსლიმ ქალთა ორგანიზაციის დამფუძნებელი.

ბიოგრაფია
ნურიე ულვიე იედიჩი, 1893 წელს, ოსმალეთის იმპერიის, ბალიქესირის გიონენის რაიონში, საფიე ჰანიმისა და ჩერქეზი ნურიეს ოჯახი კავკასიაში ცხოვრების დროს, მეფის რუსეთის მთავრობის მიერ, დეპორტირებულ იქნა. დეპორტაციის შემდეგ, ოჯახი ჯერ ტრაპიზონში, ხოლო შემდეგ ბალიქესირის გიონენის რაიონში ჩასახლდა, სადაც ოჯახი ფინანსურ სირთულეებს ებრძოდა. ამ მიზეზით, ოჯახმა ქალიშვილი ილდიზის სასახლეში გაგზავნეს. ასაკოვანი მეუღლე მალე გარდაიცვალა და ნურიე 20 წლის ასაკში დაქრივდა.

კარიერა
ნურიემ, ჰულუსი ბეისგან დარჩენილი ქონებით, 1913 წლის 4 აპრილს, „ქალების სამყარო“-ს სახელით ცნობილი ჟურნალი გახსნა. ერთი თვის შემდეგ, 1913 წლის 28 მაისს, ქალთა განათლებისა და დასაქმების ხელშეწყობის მიზნით „ოსმალო ქალთა უფლებების დაცვის საბჭო“ ( - - ) ჩამოაყალიბა. თავდაპირველად, საბჭოს წევრები მარტო მუსლიმი ქალბატონები იყვნენ, თუმცა, დროთა განმავლობაში საბჭოს შემადგენლობაში ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლებიც გაწევრიანდნენ. ამ კამპანიის შედეგად, ქალებმა საგრძნობ წარმატებებს მიაღწიეს, ასე რომ, 7 ქალი ერთ სატელეფონო ბიუროში დაიწყეს მუშაობა და 1914 წელს, ქალების მიერ უმაღლესი განათლების მიღების მიზნით, „ინიას დარიულფიუნუნუს“ ფონდი შეიქმნა.

ჟურნალი „ქალების სამყარო“, 1913—1914 წლებში ევროპის ფემინისტებსა და საბჭოებს შორის დიალოგის გაძლიერების მიზნით, ფრანგულ ენაზეც გამოიცა. შედეგად მისი ქმარი დეპორტირებულ იქნა. ასევე, ქირიქჰანეს რაიონში მისი სახელობის ქუჩა და შადრევანიც არსებობს. 1967 წელს, მის საფლავზე, თურქ ქალთა საბჭოს მიერ მემორიალური დაფა ჩამოეკიდა.
ომარ-ფაშა

ომარ-ფაშა (დ. 24 სექტემბერი, 1806 — გ. 18 აპრილი, 1871, სტამბოლი) — ოსმალო სამხედრო მოღვაწე, ოსმალეთის იმპერიის ჯარის მთავარსარდალი.

ბიოგრაფია
1853 წელს, ყირიმის ომის დროს ებრძოდა რუსეთის იმპერიას ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე. 1855 წლის სექტემბერ-ოქტომბერში ოსმალეთის არმია გადასხა აფხაზეთის სამთავროში. თავად 3 ოქტომბერს ჩავიდა სოხუმში. შემდეგ დაიძრა სამეგრელოსკენ. 1855 წლის 25 ოქტომბერს ენგურთან ბრძოლის შემდეგ რუსეთის ჯარმა და სამეგრელოს მილიციამ უკან დაიხია და სამეგრელო დარჩა ომერ-ფაშას ხელში. ის ეკატერინე ჭავჭავაძეს სთავაზობდა მის მხარეს გადასვლას და სამეგრელოს მმართველობას. 1855 წლის 14 ნოემბერს ყარსის დაცემის ამბის გაგებისთანავე ბრძანა უკანდახევა, გზად გადაწვა და ააოხრა სოფლები.
მოსკოვის იერუსალიმის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი = მოსკოვის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი = ოფიციალური ვებგვერდი
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი = სერგეი ვოსკრესენსკი
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1912
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.733611
| გრძედი = 37.677778
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
მოსკოვის იერუსალიმის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია საუკუნის დასაწყისში. მდებარეობს ტალახინის ქუჩა № 24-ში. ეკლესიას აქვს მოსკოვის მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ტაძარი აგებულია 1912 წელს. მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია იერუსალიმის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე. ეგვტერები კი ჩრდილოეთისა ნაკურთხია 1912 კოზმა და დამიანეს სახელზე, ხოლო სამხრეთისა ნაკურთხია 1914 წელს წმინდა გიორგისა და ანდრია ბოგოლიუბსკის სახელზე.

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
ეკლესია ააგეს 1912 წელს მოსკოველი არქიტექტორის სერგეი ფლეგონტის ძე ვოსკრესენსკის პროექტის მიხედვით ქალაქის სასაკლაოსა და სოფელ დუბროვკის მახლობლად. ეკლესია ააგეს რუსულ არქიტექტურულ სტილში. ტაძრი გეგმა შედგება ფართო სწოკრკუთხა ოთკუთხედი ნაგებობისაგან, რომელსაც აღმოსვლეთის მხრიდან მიბმული აქვს სამი დიდი ნახევრაწრიული აფსიდი. ეკლესია თავისი არქიტექტურული სტილით არის მიმდებარე რაიონის დომინანტი ნაგებობა. გვერდით აფსიდებში განთავსებულია ეგვტერები, რომელთაგან ჩრდილოეთისა ნაკურთხია 1912 კოზმა და დამიანეს სახელზე, ხოლო სამხრეთისა ნაკურთხია 1914 წელს წმინდა გიორგისა და ანდრია ბოგოლიუბსკის სახელზე. ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი, რომელიც მდებარეობს ცენტრალურ ნახევარწრიულ აფსიდში, აკურთხეს 1915 წელს. ჩუქურთმებიანი, მოოქროვილი კანკელი შედგება სამი იარუსისაგან, მისი ავტორია პ. ა. სიზოვი. ხატები დაწერა სამეფო კარის ხატმწერმა და რესტავრატორმა ვასილი პავლეს ძე გურიანოვმა.

1917 წელს (სხვა მონაცემებით 1935 წელს) საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა, ხოლო ტაძრის შენობაში განათავსა ფაბრიკა. ფასადის დეკორაცია მთლიანად გაანადგურეს. გაჭრეს ახალი ფანჯრები, ინტერიერი დაყვეს სართულებად. 1950-იან წლებში ყოფილი ეკლესიის შენობა დაიკავა ქარხანა „ელექტრონმა“. უკანასკნელი ორგანიზაცია, სანამ შენობა გადაეცემოდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას, იყო ბანკი.

ამჟამად ტაძარი მოქმედია, მიმდინარეობს შენობის სარესტავრაციო სამუშაოები. 1996 წელს ეკლესიასთან გაიხსნა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქის მეტოქი. 2006 წლიდან ტაძარი არის სტავროპიგიალური ლუკინოს ჯვართამაღლების იერუსალიმის ტაძრის მეტოქი.
მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია (დერბენიოვსკი)

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი = ოფიციალური ვებგვერდი
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.768333
| გრძედი = 37.637778
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია საუკუნის დასაწყისში. მდებარეობს ულანის შესახვევში № 11-ში. ეკლესიას აქვს რუსეთის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

ეკლესია აგებულია 1711-1715 წლებში. მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე, ხოლო ეგვტერები სერგი რადონეჟელისა და ღვთისმშობლის ხატის, ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის სახელზე.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
ცნობილია, რომ ხის ეკლესია სტრელცების სლობოდაში სწორედ იმ ადგილზე სადაც ამჟამად ეკლესია მდებარეობს, უკვე არსებობდა 1635 წელს. 1711-1715 წლებში მის ადგილზე დაიწყო შემცვლელი, ახალი ქვის ეკლესიის მშენებლობა, რომელიც დაგეგმარებაში არის ორსვეტიანი მართკუთხა ნაგებობა სამნაწილიანი აფსიდით და მცირე სატრაპეზოთი. ეკლესია არსებობის განმავლობაში არაერთხელ გადაუკეთებიათ. 1722 წელს სატრაპეზოს ჩრდილოეთის მხარეს დაამატეს სერგი რადონეჟელის ეგვტერი. ეკლესიის დასავლეთ ნაწილში კი 1791 წელს ააშენეს სამრეკლო. 1878 და 1894 წლებში არქიტექტორმა კონსტანტინე მიხეილის ძე ბიკოვსკიმ მთლიანად გადააკეთა სატრაპეზო. მასში სიმეტრიულად განათავსა ორი ეგვტერი, ჩრდილოეთისა დატოვეს სერგი რადონეჟელის სახელზე ნაკურთხი, ხოლო სამხრეთისა ღვთისმშობლის ხატის, ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის სახელზე. სამრეკლოს კუთხეებში ააგეს ორი პატარა ოთახი. ეკლესიის ფასადი და აფსიდი რამდენჯერმე შეცვალეს ნაგებობის არსებობის მანძილზე.

1927 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა, გუმბათი და სამრეკლოს ზედა ნაწილი მოანგრიეს, ისევე როგორც ფასადის დიდი ნაწილი, ასევე გაანადგურეს ინტერიერი. ეკლესიის მოცულობა გაიზარდა. ეკლესიის შენობა გამოიყენებოდა მოსკოვის ოლქის ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის გარაჟად.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ეკლესია დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. ღვთისმსახურება აღსდგა 1994 წელს. ეკლესიის შენობის აღდგენა კი დაიწყო 2000 წელს და კვლავ მიმდინარეობს. ამ პერიოდში აღადგინეს სატრაპეზო, ფასადის აგურის დეკორაცია, დაადგეს ახალი გუმბათი. გალესილობის მოხსნის შემდეგ აფსიდში და მთავარ დარბაზში აღმოაჩინეს ფანჯრის ფიგურული თამასები. აღმოჩენა შესაძლებელია გამოდგეს იმის მტკიცებულებად, რომ ეკლესია უფრო ადრეა აგებული. დანგრეული სამრეკლოს ადგილზე ააშენეს პატარა სამრეკლო.
უცნობი ჯარისკაცის საფლავი

უცნობი ჯარისკაცის საფლავი — მემორიალური არქიტექტურული ანსამბლი მოსკოვში, მდებარეობს ალექსანდრეს ბაღში, კრემლის კედელთან.

აღწერა
საფლავის ფილაზე დამონტაჟებულია ბრინჯაოს კომპოზიცია - ჯარისკაცის ჩაფხუტი, დაფნის ტოტი და საბრძოლო დროშა.

მემორიალის ცენტრში ნიშაა წარწერით „შენი სახელი უცნობია, გმირობა კი უკვდავი“. მემორიალის ცენტრში ხუთქიმიანი ვარსკვლავია მარადიული ცეცხლით.

ისტორია
1966 წლის 3 დეკემბერს ფაშისტური გერმანიის თავდასხმიდან 25-ე წლისთავზე, უცნობი ჯარისკაცის ნეშტი გადაასვენეს ალექსანდრეს ბაღში და საზეიმოდ დაკრძალეს.

1967 წლის 8 მაისს უცნობი ჯარისკაცის საფლავზე გახსნეს არქიტექტურული ანსამბლი „უცნობი ჯარისკაცის საფლავი“, რომელიც შეიქმნა არქიტექტორების დ. ბურდინის, ვ. კლიმოვისა და ი. რაბაევის პროექტის მიხედვით. მუდმივი ცეცხლი აანთო ლეონიდ ბრეჟნევმა, რომელმაც ჩირაღდანი მიიღო საბჭოთა კავშირის გმირის ალექსი მარესევისაგან.

1997 წლის 12 დეკემბერს რუსეთის პრეზიდენტის ბრძანებულების შესაბამისად საპატიო ყარაულის პოსტი № 1 ლენინის მავზოლეუმიდან გადაიტანეს უცნობი ჯარისკაცის საფლავზე. დაცვა ხორციელდება საპრეზიდენტო პოლკის სამხედრო მოსამსახურეების მიერ. ყოველ საათში ხდება დაცვის მხარის შეცვლა.

რუსეთის პრეზიდენტის 2009 წლის 17 ნოემბრის № 1297 ბრძანებულების თანახმად ძეგლს მიენიჭა სამხედრო დიდების საერთოეროვნული ძეგლის სტატუსი.

სტატუსის მინიჭებასთან დაკავშირებული სამუშაოების პერიოდში 2009 წლის 16 დეკემბრიდან 2010 წლის 19 თებერვლამდე საპატიო ყარაული არ იცავდა მემორიალს. ამავე პერიოდში აკრძალული იყო ყვავილებისა და თაიგულების მიტანა.

2010 წლის 8 მაისს რეკონსტრუქციის შემდეგ რუსეთის, ბელარუსისა და უკრაინის პრეზიდეტების მონაწილეობით მოხდა კომპლექსის საზეიმო გახსნა. ახალ მემორიალურ კომპლექსს დაემატა სტელა. მისი გახსნის უფლება მოიპოვა სსრკ-ის ორგზის გმირმა მიხაილ ოდინცოვმა და რუსეთის გმირმა ვიაჩესლავ სივკომ.

2014 წლის 24 ოქტომბერს რუსეთის სახელმწიფო დუმამ 3 დეკემბერი გამოაცხადა უცნობი ჯარისკაცის დღედ, აღნიშნული თარიღი დაამთხვიეს უცნობი ჯარისკაცის ალექსანდრეს ბაღში დაკრძალვის დღეს. მემორიალი არის ტურისტებისა და ახალგაზრდების სტუმრობის ადგილი.
იტალიური გამოქვაბული

იტალიური გამოქვაბული — ნაგებობა ალექსანდრეს ბაღში, მდებარეობს მოსკოვის კრემლის კედელთან. გამოქვაბული აშენდა ოსიპ ბოვეს არქიტექტურული პროექტის მიხედვით 1820-1823 წლებში.

არქიტექტურა
გამოქვაბული ხელოვნურ გორაკზეა მოთავსებული არსენალის შუა კოშკის ქვეშ. ეს კოშკი არის ბასტიონი, რომელიც შვედების თავდასხმისათვს მოამზადეს. გამოქვაბულის რომანტიკული სილუეტი ვიზუალურად ყოფს კრემლის კედლის ერთიან ხაზს.

ჩაფიქრებული იყო, როგორც 1812 წლის დანგრეული ქალაქის მემორიალი, გამოქვაბული სიმბოლურად აღნიშნავს მოსკოვის აღორძინებას ფერფლიდან.

დორიულ სვეტებზე დაფუძნებული არქიტრავზე გამოსახულია საბრძოლო დიდების სიმბოლოები და ბერძნული მითოლოგიის ზღვის ცხენის, ჰიპოკამპუსის ფიგურები.

გამოქვაბულის ასაშენებლად გამოიყენეს ფრანგების მიერ 1812 წელს დანგრეული ქალაქის შენობების მასალები (ა. სმირნოვა ამას ლეგენდას უწოდებს), თუმცა მასალებს შორის შესაძლებელია დაინახოთ დეტალები ცალკე მდგომი არსენალის შენობის ფასადიდან. ასევე გამოყენებულია სხვა სამშენებლო ნაგავიც. ყველაზე საოცარია, შუა საუკუნეების ქვის ბირთვი, რომელსაც 60 სმ დიამეტრი აქვს.

გამოქვაბულის სამხრეთ ნაწილში არის გასასვლელი დასათვალიერებელ მოედანზე, რომელიც გაფორმებულია ლომის ფუგურით.

არქეოლოგია
2004 წელს დაიწყო გამოქვაბულის სარესტავრაციო სამუშაოები, რომელშიც მონაწილეობდნენ არქოლოგებიც. არქეოლოგების მოლოდინი იყო მინიმალური: რადგან მოსკოვის ეს ნაწილი, მდინარე ნაგლინაიას მარცხენა სანაპირო არასოდეს ყოფილა დასახლებული. თუმცა მიწის ანალიზმა სულ სხვა, მოულოდნელი აღმოჩენები აჩვენა: საუკუნის ადამიანის ნარჩენებიდან დაწყებული (შესაძლებელია მიწის ნაკვეთის ნაწილი ძველ სასაფლაოზე მვებარეობდა) საუკუნის დროინდელი თიხის ქოთნების ნაწილებით დამთავრებული, რომელშიც შეიმჩნეოდა ვანადიუმის კვალი. არქეოლოგებმა ამ ნივთიერების ჭარბი რაოდენობა დაუკავშირეს ამანიტას გვარის სოკოებს.
ალექსანდრეს ბაღის ობელისკი

ალექსანდრეს ბაღის ობელისკი — ობელისკი მოსკოვში. მდებარეობს ალექსანდრეს ბაღში, მოსკოვის კრემლის კედელთან ახლოს. თავდაპირველი, ე. წ. რომანოვების ობელისკი შესრულებული იყო სერგეი ვლასევის პროექტის მიხედვით და აღმართეს 1914 წლის 10 ივლისს ბაღის შესასვლელთან. ობელისკი მიეძღვნა რომანოვების დინასტიის ტახტზე ასვლის 300 წლისთავს, რომელიც წინა წელს აღნიშნეს.

ძალიან მალევე ოქტომბრის რევოლუციიდან ობელისკის ელემენტების დემონტაჟის და ბარელიეფების მოხსნის შედეგად ობელისკი გადააკეთეს გამოჩენილი მოაზროვნეების ძეგლ-ობელისკად, რომლებმაც თავიანთი წვლილი შეიტანეს მუშათა კლასის გათავისუფლებაში და გახდა ახალი სახელმწიფოს პირველი მონუმენტური ძეგლი.

2013 წელს რომანოვების 400 წლისთავთან დაკავშირებით მონუმენტი აღადგინეს, თავდაპირველი ძეგლი პრაქტიკულად დაიკარგა.
ისტორია
იმპერიის პერიოდი
ვლასიევის შესრულებულმა ობელისკის პროექტმა მეორე პრემია დაიმსახურა რომანოვების 300 წლისთავისადმი მიძღვნილი პროექტების კონკურსზე. მისი დამონტაჟების თანხა ქალაქის ბიუჯეტიდან გაიღეს.

საზეიმო საფუძვლის ჩაყრა გაიმართა 1914 წლის 18 აპრილს. პირველი ქვა ჩადო ვიქტორ ბრიანსკიმ, მეორე - ალექსანდრე ადრიანოვმა, მესამე - თავადმა ნიკოლოზ ოდოევსკი-მასლოვმა. ობელისკის საზეიმო გახსნა კი გაიმართა 1914 წლის 10 ივნისს (მასში სამეფო ოჯახს წარმომადგენლებს მონაწილეობა არ მიუღიათ).

ობელისკი დადგეს ზემო ბაღში მთავარი შესასვლელის მოედანზე; გერბები მოხსნა (გერბის ფარები შეინარჩუნეს); წმინდა გიორგის მაგივრად წააწერეს „. . . . .“, მის ქვემოთ კი დევიზი „პროლეტარებო ყველა ქვეყნისა შეერთდით“; მეფეთა სახელები მოაშორეს და მათ ადგილზე 19 სოციალისტისა და კომუნისტის სახელი დააწერეს. გვარები ქრონოლოგიურად არ არის დალაგებული. ჯერ წერია მარქსი და ენგელსი, შემდეგ გერმანიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის სამი დამაარსებელი (ვილჰელმ ლიბკნეხტი, ფერდინანდ ლასალი და ავგუსტ ბებელი), ხოლო შემდეგ საუკუნისა და შემდეგი პერიოდის სოციალისტური უტოპიზმის მოღვაწეები. სია მთავრდება ხუთი რუსული გვარით, ესენი არიან სხვადასხვა პოლიტიკური მიმდინარეობების წარმომადგენლები, მათ შორის ბოლშევიზმის ოპოზიციენერებიც (მაგალითად: ნაროდნიკი ნიკოლაი მიხაილოვსკი, ანარქისტი მიხეილ ბაკუნინი და მენშევიკი გიორგი პლეხანოვი). არცერთი ბოლშევიკის გვარი სტელაზე არ იყო.

სტელის ამ სახით გახსნა მოხდა 1918 წლის ოქტომბერში, რევოლუციის წლისთავზე.

1966 წელს ძეგლი გადაიტანეს ზემო ბაღის ცენტრში, მის ადგილზე კი დადგეს რობესპიერის ძეგლი. მაგრამ მალევე ეს ძეგლი ააფეთქა უცნობმა პირმა.

რეკონსტრუქცია
2013 წელს რომანოვების 400 წლისთავთან დაკავშირებით მონუმენტი აღადგინეს, თუმცა თავდაპირველი ძეგლი პრაქტიკულად დაიკარგა.
პატრიარქ გერმოგენის ძეგლი

პატრიარქ გერმოგენის ძეგლი — ბრინჯაოს ქანდაკება მოსკოვის ცენტრში, რომელიც აღმართულია მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის მეორე პატრიარქის გერმოგენის პატივისცემის ნიშნად. ძეგლის გახსნა მოხდა 2013 წლის 25 მაისს ალექსანდრეს ბაღში, ცენტრალური არსენალის კოშკის პირდაპირ. ძეგლის დადგმის ინიციატორი იყო რუსეთის პატრიარქი კირილე.

ისტორია
ძეგლის დადგმის იდეა დაიბადა ჯერ კიდევ საუკუნის დასაწყისში, მას შემვეგ, რაც წითელ მოედანზე დადგეს მინინისა და პოჟარსკის ძეგლი. ჩანაფიქრის მიხედვით, გერმოგენის ძეგლი, რომლის როლიც რუსეთის ისტორიის არეულობის ხანაში, თავისი მასშტაბებით ახლოს იყო კუზმა მინინისა და დიმიტრი პოჟარსკის წვლილთან, უნდა დაედგათ იმ ტერიტორიაზე, სადაც დღეს განთავსებულია ლენინის მავზოლეუმი.

ძეგლის დადგმის საკითხმა მეროედ თავი იჩინა 1910-იანი წლების დასაწყისში, როდესაც პატრიარქ გერმოგენის ძეგლის დადგმას 1910 წელს დათანხმდა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის სინოდი. 1913 წელს გერმოგენი წმინდანად შერაცხეს. იდეის რეალიზაციას ხელი შეუშალა ჯერ პირველმა მსოფლიო ომმა, ხოლო შემდეგ ოქტომბრის რევოლუციამ.

2008 წლის 27 ივნისს რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტში გაიმართა მრგვალი მაგიდა, რომლის ორგანიზატორი იყო საზოგადოებრივი მოძრაობა „სახალხო კრება“, ლიტერატურულ-ფილოსოფიური ჯგუფი „ბასტიონი“, რეგიონული საზოგადოებრივი ორგანიზაცია „ბოროდინო-2012“ და კონსერვატიული ჟურნალისტიკის ლიგა. მრგვალ მაგიდაზე მოხდა გერმოგენის ძეგლის დადგმის ინიციირება. მაშინვე დაიწყო პირველი ნაბიჯების გადადგმა მონუმენტის დასადგმელად ფინანსური მხარდაჭერისთვის.

2012 წლის 3 მარტს ძეგლის მომავალ ადგილზე პატრიარქმა კირილემ დააყენა მემორიალური ქვა. ამის შემდეგ გამოაცხადეს კონკურსი ძეგლის საუკეთესო ვარიანტის გამოსავლენად. კონკურსზე სულ წარმოადგინეს 79 ვარიანტი. პროექტის კონკურსში გაიმარჯვა შემოქმედებითმა კოლექტივმა რუსეთის სახალხო მხატვრის სალავატ შჩერბაკოვისა და რუსეთის დამსახურებული არქიტექტორის იგორ ვოსკრესენსკის ხელმძღვანელობით.

დაფინანსების წყარო გახდა ქველმოქმედებისა და ქვეყნის ხელმძღვანელობის შემოწირულობა. შეიქმნა რეგიონული საზოგადოებრივი ფონდი, რომელიც გამოვიდა პატრიარქ გერმოგენის ძეგლის დადგმის ინიციატივით. ფონდის შექმნაში მონაწილეობა მიიღო საზოგადოებივმა მოძრაობამ „სახალხო კრება“ და ქალთა მართლმადიდებლ-პატრიოტთა საზოგადოებამ. ფონდის შემადგენლობაში შევიდა 250 საზოგადოებრივი ორგანიზაცია რუსეთის სხვადასხვა რეგიონებიდან.

ძეგლის საზეიმო გახსნა გაიმართა 2013 წლის 25 მაისს. გახსნაში მონაწილეობა მიიღო მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა კირილემ, იერუსალიმის პატრიარქმა თეოფილე -მ, სტაროობრიადელების ეკლესიის წარმომადგენელმა, მიტროპოლიტმა კორნელიმ (ტიტოვი). ასევე მოსკოვის სასულიერო საზოგადოებამ. ოფიციალური ხელისუფლების წარმომადგენელი იყო რუსეთის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი სერგეი ივანოვი და რუსეთის პრეზიდენტის საქმეთა მმართველი ვლადიმირ კოჟინი. გახსნის დროს აღავლინეს საზეიმო გალობა.

კომპოზიცია
მარმარილოს კვარცხლბეკზე განთავსებულია ოთხმეტრიანი, ბრინჯაოს პატრიარქის ფიგურა. პოსტამენტის წინა მხარეს წარწერაა: კვარცხლბეკის გვერდებზე განთავსებულია ბრინჯაოს ბარელიეფები, ერთ-ერთ მათგანზე გამოსახულია მიხეილ რომანოვის არჩევა სრულიად რუსეთის მეფედ, მეორეზე გერმოგენის მიერ პოლონელების გაძევება.