ანატოლიკის თემი

ანატოლიკის თემი — ბიზანტიის იმპერიის სამხედრო პროვინცია. თემი მდებარეობდა მცირე აზიაში, თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე. დაარსების დღიდან, ის უდიდესი და უძლიერესი თემი იყო, მისი მეთაურები კი (სტრატეგოსები) გავლენიან პიროვნებებს წარმოადგენდნენ. - საუკუნეში, თემი და მისი ჯარი, დიდ როლს ასრულებდა არაბეთ-ბიზანტიის ომებში, რის შემდეგაც იგი სარგებლობდა შედარებით მშვიდობიანი პერიოდით, რომელიც 1070 წლებში, თურქ-სელჩუკების მიერ რეგიონის დაპყრობით დასრულდა.

გეოგრაფია და ადმინისტრაცია
- საუკუნეებში, თემი ლიკაონია, პისიდია, ისაურია, ფრიგიასა და გალათიის ანტიკურ რეგიონებს მოიცავდა. თავდაპირველად ანატოლიკის თემი მცირე აზიის, დასავლეთ და სამხრეთ ნაწილამდე ვრცელდებოდა, მაგრამ, 720 წელს, მას თრაკისიონის და კიბირაიოტონის თემი გამოეყო. იმპერატორ თეოფილეს მმართველობის პერიოდში, აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილი, არაბებთან საფრონტო ხაზს წარმოადგენდა და მათ შორის მდებარე ციხესიმააგრები რომელიც ჩრდილოეთ კილიკიის გადასასვლელებს აკონტროლებდა, ანატოლიკის თემს გამოეყო, რომ შექმნილიყო, კაპადოკიის და სელუციის, ახალი საფრონტო ავტონომიური ოქლები. იმპერატორ ლეონ -მ (მეფობდა 886-912), თუზის ტბის მიმდებარე ტერიტორიები კაპადოკიას გადასცა. რის შემდეგ, დედაქალაქი, შესაძლოა, პოლიბოტოს ციხესიმაგრე გახდა.

 საუკუნის არაბი გეოგრაფების, ქუდამა იბნ ჯაფარი და იბნ ალ-ფაქიჰის გადმოცემის მიხედვით, ანატოლიკის თემი, „უდიდესი რომაელების პროვინცია“, შედგებოდა 15 000 სამხედროსგან და მოიცავდა 34 ციხესიმაგრეს.

ისტორია
თემის წარმოშობის ზუსტი თარიღი უცნობია. სხვა თემებთან ერთად, ის დაახლოებით 640 წელს, არაბების დამანგრეველი დაპყრობების შედეგად, აღმოსავლეთ რომის არმიის ნარჩენების მცირე აზიაში გადმოყვანით ჩამოყალიბდა. ანატოლიკის თემის სახელი აღმოსავლეთის ლაშქრის (ბერძნ. ანატოლე) სახელს ატარებს. თემი ისტორიულ წყაროებში პირველად 669 წელს გამოჩნდა.

ომი არაბებთან და თურქებთან
- საუკუნეებში, ბიზანტია-არაბეთის ომებში, ანატოლიკის თემი, განსაკუთრებით კაპადოკია, არაბების ხშირი სამიზნე ან ბიზანტიის პლაცდარმი, კონტრ-თავდასხმების წამოსაწყები ცენტრი იყო .

თემის დედაქალაქი, ამორიუმი, არაბების ხშირი სამიზნე იყო: პირველად ამორიუმს, არაბებმა 644 წელს შეუტიეს, 646 წელს დაარბიეს, 669 წელს ის დროებით ოკუპირებული და 708 წლისთვის ალყაშემორტყმული იყო. 740-იან წლებში არაბების შემოსევა შესუსტდა, მიზეზი აკროიონეს ბრძოლა და აბასიდების რევოლუცია იყო. იმპერატორ კონსტანტინე -ის მმართველობის ქვეშ, ანატოლიკის მხედართმთავარი სათავეში ჩაუდგა ბიზანტიის ლაშქრობებს არაბეთის წინააღმდეგ. რამაც, თავის მხრივ, გამოიწვია აბასიდების ხალიფატი და მცირე აზიაში გაუთავებელი თავდასხმები წამოიწყო. ამდენად, 788 წელს, კოპიდნადონთან, ანატოლიელებმა მსუბუქი მარცხი განიცადეს და 797 წელს .

არაბების შემოსევებმა ანტიკური შენობა-ნაგებობები მნიშვნელოვნად დააზარალა და ასევე ქალაქების დეპოპულაცია გამოიწვია, თემის შიგნით მდებარე ქალაქები (ფრიგიაში და პისიდიაში) მნიშვნელოვნად გადაურჩა დაზიანებას. ქალაქები აღმოსავლეთ კაპადოკიაში, რომელიც ხალიფატს ესაზღვრებოდა, თითქმის დანგრეული იყო. საუკუნეში, კაპადოკიის თემის შექმნით, არაბების თარეშმა ანატოლიკის თემი ნაკლებად დააზარალა. 931 წელს ამორიუმისა და 963 წლის იკონიის დარბევის გარდა. ისტორიულ წყაროებში, თემი საბოლოოდ 1077 წელს გამოჩნდა, როდესაც, სტრატეგოსმა ნიკიფორე -მ თავი იმპერატორად გამოაცხადა. მისი სიძლიერე, საფრთხეს უქმინდა იმპერატორებს: 669 წელს თემური ჯარი აჯანყდა კონსტანტინე -ის წინააღმდეგ, 695 წელს ყოფილი სტრატეგოსმა ლეონტიოსმა მიითვისა იუსტინიანე -ის ტახტი, 717 წელს სტრატეგოსმა ლეონ ისავრიელმა, თეოდოსიოს -ის ჩამოგდების შემდეგ,  იმპერატორის ტიტული მიიღო. ამიერიდან, ანატოლიკის თემი იყო მყარი მხარდაჭერი ისავრიელების და მათი ხატმებრძოლეობის პოლიტიკის. 742 წელს ლეონ და მისი შვილი, კონსტანტინე , არტაბასდოსის მიერ ტახტის უზურპაციის შემდეგ.