iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სანტიაგო ბერნაბეუ (სტადიონი)

სანტიაგო ბერნაბეუ —არის სტადიონი მადრიდში რომელიც ესპანურ გუნდს მადრიდის რეალს ეკუთვნის. იგი 80,000-მდე ადამიანს იტევს, ადრე კი 75,000-მდე ადამიანს იტევდა და 24,500 ადგილი დასაჯდომად იყო განკუთვნილი, ხოლო 47,500 დასადგომად. იგი 1947 წელს აშენდა და გაიხსნა 14 დეკემბერს. ადრე 1955 წლამდე მას ნიუო ესტადიო ჩამარტინი ერქვა. სანტიაგო ბერნაბეუ არის მეორე ყველაზე დიდი საფეხბურთო სტადიონი ესპანეთში. იგი 105მ-ია სიგრძეში და 68მ-ია სიგანეში. მაგ სტადიონზე პირველი თამაში 14 დეკემბერს 1947 წელს ჩატარდა, სადაც რეალმა ბელენენსეში 3:1 დაამარცხა.

ისტორია
მე-20 საუკუნის 40-იანი წლების შუაში რეალის მოთხოვნებს ვეღარ აკმაყოფილებდა ძველი სტადიონი “ჩამარტინი”. 1944 წლის 22 ივნისს ბანკმა გამოუყო კრედიტი სანტიაგო ბერნაბეუს და რაფაელ სალგადოს, რათა ეყიდათ მიწა ახალი სტადიონისთვის. 1944 წლის 5 სექტემბერს არქიტექტორებმა მანუელ მონასტერიომ და ლუის სოლერმა დაამზადეს ახალი სტადიონის მაკეტი, 27 ოქტომბერს კი უკვე დაიწყო მშენებლობა.

ახალი სტადიონი, სახელწოდებით “ახალი ჩამარტინი” გაიხსნა 1947 წლის 14 დეკემბერს. პირველ შეხვედრაში ამ სტადიონზე “რეალმა” “ბელენენსეში” დაამარცხა 3:1. პირველი გოლის ავტორი გახდა საბინო ბარინაგა. თავდაპირველად სტადიონის ტევადობა 75 145 იყო, სადაც იყო მხოლოდ 27 500 დასასხდომი სკამი, ხოლო 47 500 ადგილი გათვლილი იყო ფეხზე მდგომ მაყურებელზე.

პირველი მსხვლილი რეკონსტრუქცია სტადიონზე ჩატარდა 1954 წელს. 19 ივნისს სტადიონი გაფართოვდა და მისი ტევადობა 102 000 გახდა. 1955 წლის 4 იანვარს კომისიამ მიიღო გადაწყვეტილებ, რომ სტადიონმა უნდა მიიღოს კლუბის პრეზიდენტის სანტიაგო ბერნაბეუს სახელი. 1957 წლის მაისში გაიმართა შეხვედრა “რეალსა” და “სპორტ რესიფს” შორის, სადაც პირველად გამოიყენეს ელექტრონული განათება.

შემდგომი რეკონსტრუქცია “სანტიაგო ბერნაბეუს” ჩაუტარდა 1982 წლის მსოფლიო ჩემპიონატისთვის. სამუშაოები გაგრძელდა 16 თვე და მასზე დაიხარჯა 704 მლნ პესო, საიდანაც 539 მლნ გაიღო მადრიდის მუნიციპალიტეტმა. ფიფას მოთხოვნით სტადიონის 2/3-ზე უნდა ყოფილიყო დასასხდომი ადგილები, ამიტომ ტევადობა 102 000-დან 90 800-მდე შემცირდა, ასევე რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა სტადიონის ფასადს და დაიდგა 2 ახალი ტაბლო, სტადიონზე ჩატარდა მსოფლიო ჩემპიონატის 4 შეხვედრა: 3 თამაში ჯგუფური ეტაპის ერთი კი ფინალის.

1992 წელს კიდევ ერთხელ ჩატარდა არენის რეკონსტრუქცია: სტადიონის სიმაღლე 22 მეტრიდან 45 მეტრამდე გაიზარდა, დაყენდა განათების უფრო ძლიერი სისტემა, მინდვრის ქვეშ დაყენდა ცხელი წყლის სისტემა. უკვე 1998 წელს კი “რეალის” პრეზიდენტის ლორენცო სანსის გადაწყვეტილებით სტადიონზე დასასხდომი ადგილების რაოდენობა შემცირდა და მან შეადგინა 75 328.

2000 წელს “რეალის” პრეზიდენტი გახდა ფლორენტინო პერესი. მან 5 წლის განმავლობაში სტადიონში 127 მლნ დოლარის ინვესტიცია ჩადო. განაახლა აღმოსავლეთ გვერდითი ტრიბუნა, სადაც განათავსა მაღაზიები, პრესის დარბაზი, -ლოჟები. 2007 წლის 27ნ ოქტომბერს სტადიონმა მიიღო ელიტური სტადიონის სტატუსი უეფასგან.

თავისი 1500-ე შეხვედრა “რეალმა” “ბერნაბეუზე” ითამაშა 2011 წლის 22 ნოემბერს “ზაგრების დინამოს” წინააღმდეგ უეფას ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე.
კაკლუჭა

კაკლუჭა — ერთთესლიანი უხსნელი ნაყოფი, რომელიც შედის აპოკარპული ნაყოფის — ნაყოფედის შემადგენლობაში (მაგ., ბაია). ზოგჯერ კაკლუჭას უწოდებენ სხვა მცირე ზომის ერთთესლიან ნაყოფს (შავთარას „აპოკარპული კაკლუჭა“, წიწიბურას „ლიზიკარპული კაკლუჭა“), აგრეთვე შავწამალასებრთა და ტუჩოსანთა ერემებს და რძიანასებრთა მერიკარპიუმებს.
კალამიტისნაირნი

კალამიტისნაირნი — გადაშენებულ მცენარეთა რიგი. გარეგნულად წააგავდნენ გიგანტურ შვიტებს. მათგან განსხვავებით კალამიტისნაირთ მძლავრად განვითარებული მეორეული მერქანი ჰქონდათ, მაგრამ ადრეულად დაშლილი გულგულის ადგილას მათ ღეროშიც დიდი ღრუ იყო.

კალამიტისნაირთა ძირითადი გვარი — — 3 ქვეგვარისაგან შედგება. პრიმიტიული კალამიტისნაირნი (ოსტეროკალამიტები) წარმოიშვნენ დევონური პერიოდის ბოლოს დაკარბონულის შუა პერიოდში შეიცვალნენ ნამდვილი კალამიტისნაირით, რომლებიც შემდეგ პერმულ პერიოდში გადაშენდნენ. კალამიტისნაირნი ყველაზე ფართოდ იყო გავრცელებული ტროპიკული ზონის დაბლობებსა და დაჭაობებულ ადგილებში.
კალანუსები

კალანუსები , პლანქტონური უხერხემლოების ქვერიგი ნიჩაბფეხიანების რიგისა. მათი სიგრძე 0,5-14 მმ აღწევს. თავმკერდზე თვალი და 5 წყვილი დანამატი აქვთ, მკერდზე — ყბაფეხები და 4-5 წყვილი საცურაო ფეხი. სუნთქავენ სხეულის ზედაპირით. დედალი კვერცხებს წყალში დებს ან პარკით ატარებს.

კალანუსები იკვებებიან ფიტოპლანქტონით, იშვიათად მტაცებლობენ. თავის მხრივ, კალანუსებსაც ლიფსიტები და პლანქტონის მჭამელი თევზები ანადგურებენ. ცნობილია კალანუსების 200 გვარის 2000-ზე მეტი სახეობა. ფართოდ არიან გავრცელებული. ზღვის კუნძულების უმრავლესობას ბიოლუმინესცენცია ახასიათებს.
კალიფორნიის ფარიანა

კალიფორნიის ფარიანა — მწერი ფარიანების ოჯახისა. საკარანტინო მავნებელია. მოზრდილი მწერი დაფარულია ფარით. დედლის ფარიც და ლიმონისფერი სხეულიც მრგვალია. მამალს მოგრძო ფარი, ღია ნარინჯისფერი სხეული, ფრთები, კიდურები და ულვაშები აქვს. კალიფორნიის ფარიანა გავრცელებულია ყველგან. აზიანებს 200-ზე მეტი სახეობის ხეხილს, დეკორატიულ მცენარეებსა და ტყის ფოთლოვან ჯიშებს. ძლიერ დაზიანებული ხე ხმება. დედალი კალიფორნიის ფარიანა 100-300 მატლს შობს. წელიწადში 1-4 თაობას იძლევა.

ბრძოლის ღონისძიებანი: ჯანსაღი მცენარის დარგვა, შტამბსა და ტოტებზე მკვდარი ქერქის მოცილება, ვარჯის გამეჩხრება, ენტომოფაგებისა და ინსექტიციდების გამოყენება და სხვა.
კალმახი (ციხესიმაგრე)

კალმახის ციხე, სოლომონისის ციხე — საფორტიფიკაციო ნაგებობა ისტორიულ სამხრეთ საქართველოში — ტაოში, დღევანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე, სოფელ ევბაკანის (ძველი სახელწოდება — სოლომონისი) სამხრეთით, კლდეზე შემორჩენილია წერილობითი წყაროებიდან ცნობილი ციხე. აგებულია საუკუნეში. საუკუნემდე ტაოს ცენტრს წარმოადგენდა. საუკუნეში კალმახის გამგებლებს კალმახის ერისთავები ეწოდებოდათ. საუკუნეში გურგენ კურაპალატის რეზიდენცია იყო. კალმახის ციხეში ჩააბარეს მეფე ბაგრატ -ს ( ს.) დატყვევებული კლდეკარის მეამბოხე ერისთავი ლიპარიტ და მისი ძე ივანე.

კალმახის შესახებ ვახუშტი ბაგრატიონი გადმოგვცემს:

კალმახის ციხე (კამხის კალე) არქეოლოგიურად შეუსწავლელია. კამხის კალე აგებულია მთის წვერზე. მთის მასივი ხელოვნურადაა ჩაკვეთილი მის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, სადაც ციხე იყო აღმართული. ჩრდილოეთ მხარეს დაახლ. 30 მ სიგრძეზე შემორჩენილია გალავნის ნაწილი, შუაში ორი წრიული კოშკით. ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში განირჩევა მესამე კოშკის ფუნდამენტი. გალავანი აგებულია უხეში ფლეთილი ქვით დუღაბზე. გალავნის შიდა სივრცე შედგებოდა ორი თავდაცვითი ზონისაგან. სამხრეთის მხარე უფრო ცუდად იყო დაცული. იქ კლდე ჩამოშლილია. კარიბჭე უნდა ყოფილიყო შუამდებარე ორ კოშკს შორის. კალმახის ციხე ს-ში მიატოვეს ქართველებმა.
კალოთანა

კალოთანა, კალოთანისღელე — უღელტეხილი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აღმოსავლეთ კავკასიონზე, მდინარე ხევსურეთის არაგვის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2978 მ. აგებულია ლიასური თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. კალოთანის მიდამოები შემოსილია ალპური მდელოებით. საცალფეხო გზა გადადის ხევსურეთის არაგვის ხეობიდან მდინარე არხოტისწყლის ხეობაში.
კალოსმთა

კალოსმთა, ჰარმანთაფა — მთა საქართველოსა და თურქეთის საზღვარზე. მდებარეობს ერუშეთის ქედზე, მდინარეების ჯაყისწყლისა (ფოცხოვისწყლის მარჯვენა შენაკადი) და რაყისწყლის (ურაველის ზემო დინება) წყალგამყოფზე, ასპინძის მუნიციპალიტეტისა და არტაანის პროვინციის საზღვარზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2950 მ. აგებულია ნეოგენური ანდეზიტ-დაციტური ლავით, გუმბათისებრი ფორმისაა, შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.
კალოს მსხალი

კალოს მსხალი — ქართული მსხლის საზაფხულო ჯიშების საერთო სახელწოდება. გავრცელებულია სამრეწველო მეხილეობის რაიონებში, უმეტესად საკარმიდამო ნაკვეთებზე — სამარიობის, საელიობოს, ივლისის მსხლისა და სხვა სახელწოდებებით. ხე სწრაფად იზრდება, განიერ-პირამიდულია. მსხმოიარობას გვიან იწყებს. უხვმოსავლიანია. ნაყოფი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, უმეტესად ასიმეტრიული. მოყვითალო კანის ქვეშ უხვი მწვანე წერტილები აქვს. რბილობი მკვრივია, მუქი ყავისფერია, საკმაოდ წვნიანი. კარგი გემო და არომატი აქვს. ნაყოფი დიდხანს არ ინახება.
კალოუბანი

კალოუბანი, კალობანი — თბილისის ისტორიული გარეთუბნის ერთ-ერთი მიკროუბანი, ასე ეწოდებოდა თბილისის იმ ტერიტორიას, რომელიც ყოფილი პიონერთა სასახლისა და ისტორიის მუზეუმის ირგვლივაა. წყაროებში პირველად მოხსენიებულია საუკუნეში. პლატონ იოსელიანი გადმოგვცემს ლეგენდას, რომლის მიხედვითაც, კალოზე, თემურ-ლენგის შემოსევისას, ბავშვები გაუთელავთ ცხენებით; ზოგიერთის აზრით კი ეს სახელი, ეს სიტყვა „კალაუბნიდან“, ანუ, „კალას უბნიდან“ არის ნაწარმოები. პლატონ იოსელიანი ამ დასახლებას სხვაგვარად განმარტავს: კალოუბნის ეკლესია უწინ მცხეთაშიც ყოფილა. იქ მოთავსებულ ხატზე გაკეთებული წარწერა მიუთითებს, რომ ეკლესია იმ ადგილზე იდგა, რომელიც მეფის კალოს ეკავა. კალოუბნის სახელწოდება სხვაგანაც ყოფილა. ასე რომ, თბილისის უბნისა და ეკლესიის დასახელება ძველად იმ მიდამოებში განლაგებული კალოებისგან უნდა მოდიოდეს. კალოუბანში (ახლანდელი კინოთეატრ „რუსთაველის“ ადგილას) იდგა ადრინდელი შუა საუკუნეების წმინდა გიორგის საყდარი.
ოლიმპიაშტადიონი (ბერლინი)

ოლიმპიაშტადიონი — სტადიონი ბერლინში. საშინაო მატჩებს სტადიონზე მართავს საფეხბურთო კლუბი „ჰერტა“. იტევს 74 064 მაყურებელს. უეფა-ს კლასიფიკაციით ხუთვარსკვლავიანი სტადიონია.

სპორტული კომპლექსი „ოლიმპიაპარკი“, რომლის ცენტრად ამჟამად ითვლება „ოლიმპიაშტადიონი“, აშენდა პირველ მსოფლიო ომამდე, როდესაც ბერლინმა 1916 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის მასპინძლობის უფლება მოიპოვა.

1933 წელს გერმანიის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ნაცისტებმა გადაწყვიტეს ზაფხულის ოლიმპიადა, რომელიც 1936 წელს ბერლინში იმართებოდა, პროპაგანდისთვის გამოეყენებინათ. ჰიტლერმა ახალი სპორტული კომპლექსის აშენების ბრძანება გასცა, რომელშიც შედიოდა სრულიად ახალი ოლიმპიაშტადიონის აგება. მშენებლობა მიმდინარეობდა 1934-1936 წლებში, რის შემდეგაც სტადიონი 110,000 მაყურებელს იტევდა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს ოლიმპიაშტადიონი ნაწილობრივ დაზიანდა, ამიტომ 1960-1962 წლებში ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია.

სტადიონს სრული რეკონსტრუქცია 2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატისათვის ჩაუტარდა, რომელიც დასრულდა ჩემპიონატამდე ერთი წლით ადრე და 242 მილიონი ევრო დაჯდა.

სტადიონზე გაიმართა 1974 და 2006 წლების მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატების შეხვედრები, მათ შორის 2006 წლის ჩემპიონატის ფინალური დაპირისპირება. აქ ყოველწლიურად იმართება გერმანიის საფეხბურთო თასის ფინალური შეხვედრა.

გალერეა
ასპარეზი

ასპარეზი ( — ცხენის სარბიელი), მოქმედების არე. ბრძოლის, სპორტული თუ საერთოდ ყოველგვარი შეჯიბრის ადგილი.

ასპარეზი ერქვა მოედანს ფეოდალური თბილისის გარეუბანში, ახლანდელი დღევანდელი გ. ლეონიძის ბაღისა და მისი შემოგარენის ტერიტორიაზე. ასპარეზი საუკუნეში ქალაქის ჩრდილოეთი საზღვარი იყო. მოედნის ფართობი დაახლოებით 135,6 ათას მ2-ს შეადგენდა. აქ იმართებოდა სპორტული თამაშობანი, შეჯიბრებები (ჯირითი, ყაბახი, ბურთაობა) და სამხედრო ვარჯიში. მოგვიანებით ასპარეზს „ყაბახსაც“ უწოდებდნენ. 1820 წლიდან მოედნის ერთ ნაწილში დაიწყო მშენებლობა. დარჩენილ ნაწილს ალექსანდრეს მოედანი უწოდეს, აქ შემდეგ მეფისნაცვლის ა. ბარიატინსკის ბრძანებით ბაღი გაშენდა.
კალოური

კალოური — ქართული ფოლკლორული ლექს-სიმღერა, მიწათმოქმედებასთან დაკავშირებული შრომის პოეზიის ერთ-ერთი სახეობა. ასრულებს მამაკაცთა ჯგუფი კალოზე მუშაობის დროს. სიმღერა ერთხმიანია. ტექსტი უმთავრესად 5-მარცვლიანი შაირით არის გადმოცემული. კალოურის ტექსტებში გადმოცემულია ლეწვისა თუ ხორბლის განიავების პროცესი, სოციალური უთანასწორობის განცდა, კარგი ამინდის ნატვრა და სხვა. ლექს-სიმღერებს ზოგჯერ წამახალისებელი, სალაღობო ხასიათი აქვს. ისევე როგორც სხვა სამიწათმოქმედო სიმღერებში. კალოურშიც ხშირად იხსენიება ოროველა.
კალცეფილები

კალცეფილები ( ნათესაობითი ბრუნვა კირი და — მიყვარს), კალცეფიტები — მცენარეები, რომლებიც უკეთ ხარობენ კალციუმით მდიდარ ნიადაგებზე, აგრეთვე კირქვიან, მერგელიან, ცარციან და სხვა ადგილებში. ეს დაკავშირებულია ნიადაგის ტუტე რეაქციასა და მის ზოგ ფიზიკურ თვისებებთან (კარგი წყალგამტარობა, გახურება და სხვა). კალცეფილებია ტყის ფრინტა, ციმბირის ლარიქსი, ბიჭვინთის ფიჭვი, ყვითელი იონჯა.
კალცეფობები

კალცეფობები ( ნათესაობითი ბრუნვა — კირი და — შიში) — მცენარეები, რომლებიც გაურბიან კირით მდიდარ ნიადაგებს (თუ სხვა სუბსტრატს) და კარგად ხარობენ მჟავე ან ნეიტრალური რეაქციის მქონე ნიადაგებზე. როდესაც კალციუმის მოქმედება გაწონასწორებულია წყალბადიონების შესაბამისი კონცენტაციით ( < 5,7), მაშინ კალცეფობებს კალციუმით მდიდარ ნიადაგებზეც შეუძლია არსებობა. კალცეფობებია ტორფის ხავსები, წყლის ბამბა, ბუერა, დროზერა და სხვა. შეადარეთ კალცეფილები.
თავისუფლების მოედანი

საკუთარი სახელი თავისუფლების მოედანი შეიძლება აღნიშნავდეს:

საქალაქო მოედანს:
თავისუფლების მოედანი — ქ. თბილისის ცენტრალური მოედანი;
თავისუფლების მოედანი — ქ. ხარკოვის ცენტრალური მოედანი;
თავისუფლების მოედანი — ქ. ბაქო;
თავისუფლების მოედანი — ქ. ერევანი;
თავისუფლების მოედანი — ქ. რუსთავის ცენტრალური მოედანი;
ნამესტიე სლობოდი — ქ. ბრატისლავას ცენტრალური მოედანი;

თბილისის მეტროპოლიტენის სადგურს:
თავისუფლების მოედანი (თბილისის მეტრო)

სხვა
თავისუფლების მოედანი — პოლიტიკური პარტია საქართველოში.
კამპ ნოუ

„კამპ ნოუ“ — საფეხბურთო კლუბ „ბარსელონას“ სტადიონი. ოფიციალური გახსნა შედგა 1957 წლის 24 სექტემბერს. გახნის მომენტიდან სტადიონი ეკუთვნოდა კატალონიურ საფეხბურთო კლუბს და თავდაპირველოდა ეწოდებოდა (საფეხბურთო კლუბ „ბარსელონას“ სტადიონი), თუმცა მაშინაც კი მას უწოდებდნენ „კამპ ნოუს“. თავისი ამჟამინდელი სახელწოდება ოფიციალურად სტადიონმა მიიღო 2000 წელს. „კამპ ნოუ“ ყველაზე ტევადი სტადიონია არა მარტო ესპანეთში, არამედ მთელ ევროპაშიც: ის იტევს 99 453 მაყურებელს.

„კამპ ნოუ“ ერთ-ერთია იმ მცირე ევროპული სტადიონებიდან, რომლებსაც უეფა ხუთი ვარსკვლავით აფასებს.

სტადიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს ბარსელონას თანამშრომლების ოფიციალური ცენტრი, ხელმძღვანელობის ოფისი და საფეხბურთო კლუბის მუზეუმი, რომელიც კატალონიაში ყველაზე ხშირად წვევადი მუზეუმია. გარდა ამისა „კამპ ნოუ“ წარმოადგენს მთავარ ნაწილს კომპლექსისა, რომელშიც ასევე შედის „მინი-ესტადი“  — ოციათასიანი სტადიონი, რომელზეც ვარჯიშობენ კლუბის სპორტული სკოლის გუნდები; „ლა მასია“  — შენობა, სადაც ცხოვრობენ კლუბის ყველაზე ახალგაზრდა აღზრდილები; და „პალაუ ბლაუგრანა“  — 8 000 მაყურებელზე გათვლილი კორპუსი, სადაც გამოდიან კლუბის კალათბურთის, ჰენდბოლის, ჰოკეისა და მინი-ფეხბურთის გუნდები.

2007 წლის სექტემბერში კლუბმა მიიღო პროექტი სტადიონის რესტრუქტურიზაციის შესახებ, რაც დაკავშირებული იყო მისი გახსნის დღიდან 50 წლის იუბილესთან. გაკეთდა საერთაშორისო კონკურსი, რომლის დროსაც არქიტექტორებმა მთელი მსოფლიოდან წარმოადგინეს საკუთარი პროექტები. ჟიურის შემადგენლობაში შევიდნენ კლუბის წარმომადგენლები, სახელმწიფო ადმინისტრაციისა და კატალონიელი არქიტექტორების ასოციაციის წევრები. 2007 წლის 18 სექტემბერს გამოვლინდა გამარჯვებული — იგი გახდა ინგლისური ფირმა „ფოსტერსი და პარტნიორები“, რომელიც ცნობილი იყო ახალი სტადიონის, „უემბლის“ აგებით, ასევე მიიოს ვიადუკის, კოლსეროლის კოშკებისა და ნიო-იორკში ახალი სავაჭრო ცენტრის მშენებლობებით. პროექტის მოდელი პირველად პუბლიკას წარუდგინეს „ბარსელონასა“ და „სევილიას“ შორის მატჩის დაწყების წინ, რომელიც გაიმართა 2007 წლის 22 სექტემბერს. თავდაპირველი ბიუჯეტი შეადგენდა 250 მილიონ ევროს.
სტადიო ოლიმპიკო

სტადიო ოლიმპიკო — სტადიონი რომში, საშინაო მატჩებს სტადიონზე მართავენ საფეხბურთო კლუბები ლაციო და რომა. იტევს 72,481 მაყურებელს და სიდიდით მეორე საფეხბურთო არენაა იტალიაში. უეფა-ს კლასიფიკაციით ხუთვარსკვლავიანი სტადიონია. მშენებლობა დასრულდა 1937 წელს. აქ გაიმართა 1960 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები, 1990 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის შეხვედრები, მათ შორის ჩემპიონატის ფინალური დაპირისპირება. სტადიო ოლიმპიკომ 1977, 1984, 1996 და 2009 წლებში უმასპინძლა ევროპის ჩემპიონთა თასის/ჩემპიონთა ლიგის ფინალურ შეხვედრებს.
ოლიმპიაშტადიონი (მიუნხენი)

ოლიმპიაშტადიონი — სტადიონი მიუნხენში, აშენებულია 1968-1972 წლებში 1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშებისთვის, მდებარეობს მიუნხენის „ოლიმპიაპარკის“ ცენტრში. ეტევა 69,250 მაყურებელი. უეფას კლასიფიკაციით ხუთვარსკვლავიანი სტადიონია.

ოლიმპიაშტადიონზე გაიმართა 1974 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის და 1988 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის შეხვედრები, მათ შორის ჩემპიონატების ფინალური დაპირისპირებები. სტადიონმა 1979, 1993 და 1997 წლებში უმასპინძლა ევროპის ჩემპიონთა თასის/ჩემპიონთა ლიგის ფინალურ შეხვედრებს.

ალიანც არენის აშენებამდე აქ საშინაო მატჩებს მართავდნენ მიუნხენის ბაიერნი და საფეხბურთო კლუბი მიუნხენ 1860.
მოდური სიტყვები

მოდური სიტყვები — ახალი სიტყვების და მეტყველების კონსტრუქციების სახე, რომელიც ხშირად გამოიყენება კომერციაში, პროპაგანდირებისას და პროფესიულ საქმიანობაში. ასეთი სიტყვების და იდიომების მთავარი მიზანია მსმენელზე შთაბეჭდილების მოხდენა და რაიმესადმი მნიშვნელოვნების, უნიკალურობის და სიახლის ელფერის მინიჭება.
წრფე

წრფე — გეომეტრიის საწყისი ცნება, სწორი ხაზი, რომელიც დაუსრულებლად გრძელდება ორივე მხარეს და შეიცავს წერტილთა უსასრულო რაოდენობას. წრფის აღსანიშნავად საკმარისია მისი ორი წერტილის დასახელება, ანუ ორი დიდი ლათინური ასო. თუმცა, წრფის დასასახელებლად გამოიყენება ერთი პატარა ლათინური ასოც.
ყოველ ორ წერტილზე შეიძლება გაივლოს ერთადერთი წრფე. სიბრტყეზე ორი წრფე ან თანამკვეთია, ან პარალელური. თანამკვეთ წრფეებს გააჩნიათ ერთი, და მხოლოდ ერთი, საერთო წერტილი. პარალელურ წრფეებს საერთო წერტილი არ გააჩნიათ. სივრცეში წრფეების ურთიერთგანლაგების სამი შემთხვევა გვაქვს:
პარალელური: წრფეებს არ გააჩნიათ საერთო წერტილი და მათზე შეიძლება ერთი სიბრტყის გავლება;
გადამკვეთი: წრფეებს გააჩნიათ საერთო წერტილი;
აცდენილი: წრფეებს არ გააჩნიათ საერთო წერტილი და არ არსებობს სიბრტყე, რომელიც ორივე მათგანზე გადის.

წრფე საკოორდინატო სიბრტყეზე
საკოორდინატო სიბრტყეზე წრფეს წარმოადგენს წრფივი ფუნქციის გრაფიკი, რომლის ზოგადი ფორმულაა:
 = + \,
სადაც:
 კუთხური კოეფიციენტი ანუ დახრის კუთხეა. რიცხვობრივად უდრის გრაფიკის –ღერძთან შედგენილი მახვილი კუთხის ტანგენსს (როცა >0) ან ბლაგვი კუთხის ტანგენსს (როცა 0), ან საწინააღმდეგო მიმართულებით (<0).
რაც შეეხება -ღერძის პარალელურ წრფეს, ის მოიცემა = სახით, სადაც მოცემული წრფის -ღერძთან გადაკვეთის წერტილის აბსიცაა. კონკრეტული შემთხვევაა =0, რომელიც წარმოადგენს –ღერძის განტოლებას.

სხივი
ყოველი წერტილი წრფეს ყოფს ორ სხივად ანუ ნახევარწრფედ. ასეთ სხივებს დამატებითი სხივები ჰქვია. წერტილს, რომლის ცალ მხარეს არის მოცემული სხივი, სხივის სათავე ეწოდება. სხივი ორი ასოთი აღინიშნება, რომელთაგან პირველი მისი სათავეა, მეორე კი მისი ნებისმიერი წერტილია. სხივის შეიძლება იყოს მოცემული როგორც ცალკე, ისე წრფეზე.
შაჰი (ალმასი)

„შაჰი“ — 90 კარატიანი (18 გ), 3-სანტიმეტრიანი, ყვითელი შეფერილობის ალმასი, რომელიც ცენტრალურ ინდოეთში, სავარაუდოდ 1450 წელს აღმოაჩინეს.

ალმასის თავდაპირველი მეპატრონე იყო ჰოლკონდის მმართველი, რომელმაც ქვა აჰმადნაგარის მმართველს, სულთან ბურხან -ს მიჰყიდა. ახალმა მფლობელმა გადაწყვიტა ალმასზე თავისი სახელის უკვდავყოფა. ამ მიზნით, ოსტატს ნემსით ამოაკაწვრინა „შაჰი ბურხან–ნიზამ მეორე. 1000 წელი“. ეს წარწერა მეცნიერებს ქვის ისტორიის დადგენაში დაეხმარა. ალმასი 1591 წლამდე ბურხანის განძეულში ინახებოდა. ჩრდილოეთ ინდოეთის მმართველისა და მხედართმთავრის, დიდი მოგოლის აქბარის ლაშქარმა 1595 წელს აჰმადნაგარი დაიკავა და სხვა ძვირფასეულობასთან ერთად, ამ ქვასაც დაეპატრონა. ასე გახდა ალმასი დიდ მოგოლთა დინასტიის მთავარი რეგალია. ორმოცი წლის მანძილზე ის მათ საგანძურს ამშვენებდა, სანამ მისი მესაკუთრე გახდებოდა შაჰ–ჯაჰანი. მან უბრძანა გაეკეთებინათ ალმასზე წარწერა:„ჯეჰან–ანგირ შაჰის ძე – შაჰ ჯაჰანი. 1501 წელი“.

1665 წელს ალმასი პირველად ნახა ჟან ბატისტ ტავერნიემ. ალმასი ამშვენებდა დიდ მოგოლთა ტახტს. 1739 წელს ინდოეთის ქალაქ დელის თავს დაესხა ნადირ შაჰი და ალმასს დაეპატრონა. ის გაგზავნა ირანში, სადაც ქვაზე გაჩნდა მესამე წარწერა „მბრძანებელი ყაჯარ–ფაჰო–ალ–შაჰი. სულთანი.1242 წელი.“

1829 წელს ირანის დედაქალაქ თეირანში რუსი დიპლომატების (მათ შორის, ალექსანდრე გრიბოედოვის) დახოცვის შემდეგ, იგი რუსეთის იმპერიას კომპენსაციის მიზნით გადასცეს. იგი ამჟამად კრემლში არის დაცული.
კამარა

კამარა — მრუდწრიული მოხაზულობის მზიდი სივრცული კონსტრუქცია, რომელსაც ახასიათებს განმბჯენი ძალვის წარმოქმნა და უმეტესად კუმშვაზე მუშაობა. განმჯენი ძალვა ჩვეულებრივ გადაეცემა შემკვრელს, კონტრფორსს, განივ კედელს და ა. შ. კამარის მასალად იყენებენ რკინაბეტონს, ბეტონს, ქვასა და ხეს. კამარის განივი კვეთი სწორხაზოვანი, დანაოჭებული ან მრუდწირულია. კამარა გვხვდება ცილინდრული, შეკრული, ჯვაროვანი, სარკული, აფრის ფორმის და გუმბათის სახით. კამარით ხშირად ხურავდნენ სამრეწველო, სასაწყობო და სასოფლო-სამეურნეო შენობებს.

ძველ ქართულ ხუროთმოძღვერებაში ყველაზე მეტად გავრცელებული იყო ცილინდრული კამარა, რომელიც 2 პარალალეურ კედელს ან სვეტების მწკრივს ეყრდნობოდა. იყო აგრეთვე ვარსკვლავისებრი, ისრული (- სს.) და შეკრული კამარები. უკანასკნელი შედგება სამკუთხა ელემენტებისაგან, რომლებიც კამარის წვეროში იყრიან თავს. შეკრული კამარა ზოგჯერ გუმბათს ცვლიდა ( ს.; შიომღვიმის ძველი ეკლესია, ნინოწმინდის ტაძარი).
კამარახევის სამაროვანი

კამარახევის სამაროვანი — ძვ. წ. — სს. სამაროვანი სოფელ წიწამურის (მცხეთის რაიონი) სამხრეთით, მდინარე არაგვისა და მისი შენაკადის დიდი კამარახევის მარცხენა ნაპირზე გაშლილ ვაკეზე. 1953, 1976-1977 გათხარეს (ანდრია აფაქიძე, რ. რამიშვილი, თ. ჯღარკავა) 111 სამარხი.

ორმოსამარხებიჩაჭრილია თიხნარში 1,25-2 მ სიღრმეზე. ოვალურ ან სწორკუთხა ორმოსამარხებში დაკრძალული იყო თითო, იშვიათად 2, ხელფეხმოკეცილი მიცვალებული. მამაკაცები დაკრძალული იყვნენ მარჯვენა გვერდზე, ქალები — მარცხენაზე. მიცვალებულს აფარებდნენ ქსოვილს ან ტყავს, იშვიათად ფოთლებიან ტოტენს, შემდეგ აყრიდნენ მცირეოდენ მიწას (50-70 სმ) და რიყის ქვებს, ქვაყრილს ისევ მიწით ფარავდნენ.

ქვის სამარხები გაჩნდა სამაროვნის არსებობის გვიანდელ საფეხურზე. კედლები ნაგები იყო ბრტყელი ლოდებით და ზოგჯერ ასეთივე ქვებით იყო გადახურული. მიცვალებულები ჩასვენებული იყვნენ ხელფეხმოკეცილ მდგომარეობაში. თავქვეშ ამოდებული ჰქონდათ ბრტყელი რიყის ქვა. სამარხებში აღმოჩნდა წითლად და ლეგამონაცრისფროდ გამომწვარი და წერნაქით მოხატული ჭურჭელი. ქალების სამარხებში — სამკაული (ბრინჯაოს სამაჯურები, ცილინდრულთავიანი საკინძები, ზარაკები, ძეწკვები, ილარი, მძივები და ბეჭდები). მამაკაცების სამარხებში — საბრძოლო იარაღი (რკინის შუბისწვერი, მოხრილი დანა, მახვილ-სატევარი და სხვა). კამარახევის სამაროვანში აღმოჩენილი სამტუჩა ხელადების, სამფეხა ჯამებისა და ტოლჩების მსგავსი მასალა მოგვიანებით გვხვდება ალაზან-იალოილუთეფეს კულტურაში.
კამბრიული სისტემა

კამბრიული სისტემა (პერიოდი) (< ლათ. — უელსის ძველი სახელწოდება) — პალეოზოური ჯგუფის პირველი სისტემა (გეოლოგიური წელთაღრიცხვის პალეოზოური ერის პირველი პერიოდი). აბსოლუტური გეოქრონოლოგიით კამბრიული სისტემა დაიწყო 570 მლნ. წლის წინათ და გრძელდებოდა 70 მლნ. წელიწადს. კამბრიული სისტემა დაადგინა ინგლისელმა გეოლოგმა ადამ სეჯუიკმა (1835) უელსში. იყოფა ქვედა, შუა და ზედა სექციად. ამ სისტემას საყოველთაოდ მიღებული სართულებად დანაწილება არ აქვს.

ადრინდელ კამბრიულ ეპოქას ახასიათებს ვრცელი ტრანსგრესიები. თანამედროვე კონტინენტების დიდი ნაწილი ამ დროს თბილი ზღვით დაიფარა, რომლის ფსკერზე კარბონატული ქანები და მარილები ილექებოდა. შუაკამბრიულში დაიწყო რეგრესიები, რომლებიც ზედაკამბრიულშიც გაგრძელდა. გაჩნდა ხმელეთის ახალი უბნები, რაც კალედონიურ დანაოჭებასთან იყო დაკავშირებული. ამაზე მიუთითებს გეოსინკკლინურ აუზებში ძლიერი მაგმატიზმის ნიშნები და გვიანდელ კამბრიულ ეპოქაში წარმოქმნილი ლაგუნური წითელი ფერის ნალექები.

კამბრიული სისტემაში დიდი რაოდენობით გვხვდება ლურჯ-მწვანე და წითელი წყალმცენარეები. კამბრიული სისტემაში 3 პალეოზოოგეოგრაფიული ოლქი ჩაისახა — ატლანტიკური, წყნაროკეანური და აღმოსავლეთ აზიის. ამ დროს, პირველად დედამიწის გეოლოგიის ისტორიაში, გაჩნდნენ ჩოჩხიანი ორგანიზმები და პერიოდის დასასრულისათვის ცხოველთა სამყაროს თითქმის ყველა ტიპი არსებობდა. ყველაზე მნიშვნელოვანი და გავრცელებული ცხოველები იყვნენ არქეოციათები და ტრილობიტები. გვიანდელ კამბრიულ ეპოქაში ჩნდება ტაბულატები და გრაფტოლითები. კამბრიული სისტემის ქანები ფართოდაა გავრცელებული. მათთანაა დაკავშირებული ფოსოფრიტების, ნავთობის, ტყვიის, მარმარილოს და სხვა საბადოები.

კამბრიული სისტემის სტრატიგრაფიული დანაწილების სქემა
კამერალური აღწერა

საქართველოში საუკუნის დამდეგიდან რუსეთის ხელისუფლება შეუდგა ქვეყნის ფისკალურ-ეკონომიკურ შესწავლას. ამ მიზნით ჩატარდა კამერალური აღწერა 1803, 1816-1818, 1821-1824, 1831-1832, 1842-1844 და სხვა წლებში. ამ აღწერებში მოცემულია კომლები და მათი სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა. თითოეული კომლის სულობრივი შემადგენლობა, ეროვნება, მათ მფლობელობაში მყოფი სახელმწიფო, საბატონო ან საეკლესიო სახნავი მიწების ფართობი. საკუთარი ნასყიდი მიწის ფართობი, მარცვლეულისა და პირუტყვის რაოდენობა, თითოეული კომლის წამყვანი საქმიანობა. მაგრამ ყველა აღწერის ცნობები ერთი პრინციპით არ არის შედგენილი. ზოგჯერ აღნიშნულია მხოლოდ კომლის რიცხობრივი შემადგენლობა, ეროვნება და ძირითადი საქმიანობა, გაპარულია მრავალი უხეში შეცდომა, გამოტოვებულია გლეხთა კომლები და სხვა. აღნიშნული ნაკლის მიუხედავად ეს აღწერები მნიშვნელოვანი წყაროა საქართველოს მწარმოებელი მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური ყოფის დასადგენად.