მიტიძო ტატიჰარა

ტატიჰარა მიტიძო (, ტატიჰარა მიტიძო; დ. 30 ივლისი, 1914 — გ. 29 მარტი, 1939) — იაპონელი პოეტი და არქიტექტორი, რომლის შემოქმედება მოიცავდა ტრადიციულ იაპონურ ფორმებსა და თანამედროვეობას. გარდაიცვალა 24 წლის ასაკში ტუბერკულოზით, სანამ სრულ პროფესიულ განვითარებას შეძლებდა. ტატიჰარა ცდილობდა, ეპოვა ბალანსი ტრადიციულ და თანამედროვე სტილს შორის, რათა თავის პოეზიაში აესახა ურბანული გამოცდილება და შინაგანი სულიერი განცდები.

ცხოვრება და შემოქმედება
მიუხედავად იმისა, რომ ტატიჰარა ტოკიოში ცხოვრობდა, მის პოეზიაში უპირატესად გვხვდება ბუნების აღწერა და არა ურბანული სცენები. რამდენიმე მითითების გარდა ავტომობილებზე, ტატიჰარა ირჩევდა მცენარეულ სამყაროს, ფრინველებს, მთებს, ღრუბლებსა და ქარს, როგორც შინაგანი ემოციური მდგომარეობის გამოსახვის მეთოდს. მატარებლებს იგი აღწერდა, როგორც სივრცეს, რომელიც მას იხსნიდა არქიტექტურული ოფისის კედლებს შორის ყოფნისგან. მისი პოეზია ხშირად ხასიათდებოდა როგორც სენტიმენტალური, გულწრფელი და ბუნებრივი, რასაც იგი აღწერდა საკუთარი გრძნობებისა და ცხოვრებისეულ გამოცდილებაზე დაყრდნობით.

ტატიჰარა ღრმად იყო დაინტერესებული შუასაუკუნეების იაპონური კულტურით, განსაკუთრებით ნო-დრამითა და ტრადიციული იაპონური ბაღების ესთეტიკით. მისი მრავალი ნამუშევარი აგებულია ძეამის ტრაქტატის ფუში კაიდენის ესთეტიკურ პრინციპებზე. იგი აგროვებდა კერამიკას, განსაკუთრებით კორეული იის (ჩოსონის) დინასტიის ნამუშევრებს. მისი კორეული ეთნიკური წარმომავლობა ფართო საზოგადოებისთვის მხოლოდ მისი გარდაცვალების შემდეგ გახდა ცნობილი.

განათლება
მიტიძო ჯერ კიდევ სკოლამდელ ასაკში დაინტერესდა ხატვით, და მასწავლებლები აღიარებდნენ მის გასაოცარ ნიჭს, როგორც ბავშვი-გენიოსისა. 1927 წელს მიტიძო შევიდა მორიოკას მესამე გიმნაზიაში, სადაც გაერთიანდა სამხატვრო კლუბში, რომელმაც ასწავლა მას პასტელის ფერადი ცარცით სარგებლობა. ასევე გაერთიანდა ჟურნალის კლუბში, სადაც გააცნობიერა და შეისწავლა ხელნაწერების პუბლიკაციისთვის წარდგენის წესები. 1929 წლისთვის კურსდამთავრებულთა ბიულეტენმა დაბეჭდა მისი 11 ტანკა, ხოლო მისმა რამდენიმე ნახატმა მოიპოვა ვერცხლის მედალი სტუდენტურ გამოფენაზე.

მიტიძომ გამოცდის გზით გადალახა გიმნაზიის მეხუთე წელი და პირდაპირ შევიდა კოლეჯში, სადაც აირჩია მეცნიერების შესწავლა, რაც მოითხოვდა ინგლისური ენის ცოდნას. გაერთიანდა ლიტერატურულ კლუბში და გადავიდა ტანკადან თავისუფალი ლექსის წერაზე. მიტიძომ ასევე დაიწყო გერმანელი პოეტის, რაინერ მარია რილკეს, აგრეთვე ფრანგი პოეტების, პოლ ვალერისა და შარლ ბოდლერის კითხვა.

მიტიძომ დაამთავრა პირველი კოლეჯი 1934 წელს და შევიდა საიმპერატორო უნივერსიტეტში, სამწლიანი კურსით, არქიტექტურის სპეციალობაზე. უნივერსიტეტში მან მოიპოვა წლიური პრემია არქიტექტურის ბაკალავრიატის საუკეთესო პროექტის ან დიზაინისთვის სამივე წელს ზედიზედ. მას ასევე სთხოვა ხუთმა სხვადასხვა ლიტერატურულმა ჟურნალმა, რომ გაეგზავნა საკუთარი ნამუშევრები. დამთავრების შემდეგ ის დაიქირავა იშიმოტოს არქიტექტურულმა ბიურომ, თუმცა, მან აღმოაჩინა, რომ სამუშაო არ მოსწონდა, რადგან იქ გრძნობდა თავს ჩაკეტილად და შემოქმედებითად შეზღუდულად.

პოეზიის სტილი და ესთეტიკა
ტატიჰარას პოეზია ემყარებოდა ბუნებისა და ადამიანის შინაგანი ემოციის ჰარმონიას. იგი ხშირად იყენებდა მარტივ, სუფთა და ლაკონიურ გამოსახულებებს, რომ მკითხველისთვის მიეწვდინა მიეწვდინა საკუთარი მგრძნობელობა და სულიერი მდგომარეობა. მისი ლექსები აერთიანებდნენ ნო-დრამის ესთეტიკას, სადაც თითოეული დეტალი წარმოადგენს სიმბოლოსა და ნაზ რიტმს, და თანამედროვე ურბანული სამყაროს ალუზიებს, რაც უნიკალურად აერთიანებს ტრადიციასა და თანამედროვეობას. მიტიძო ხშირად აღწერდა მსუბუქ ბუნებრივ მოძრაობას, ფრინველების ფრენას, ქარის წვეთებსა და სინათლის ცვლილებებს, რაც მის ლექსებს უხილავ მუსიკალურ რიტმს ანიჭებს.

ტატიჰარას პოეზია გამოირჩეოდა ემოციური ინტიმურობითა და სენსიტიურობით, ხოლო მისი მეტაფორები და სიმბოლოები აერთიანებდა იაპონური ბუნების სიმყუდროვესა და ურბანული გამოცდილების კონფლიქტს. ეს უნიკალური სტილი დიდწილად განსაზღვრავს მას, როგორც თანამედროვე იაპონური პოეზიის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ავტორს.

ავადმყოფობა და გარდაცვალება
1938 წლის მარტიდან ტატიჰარას ხშირად აწუხებდა დაღლილობა, ცხელება და ძილის პრობლემები. მიუხედავად ექიმის რჩევისა, გაემართა სამოგზაუროდ ჰონსიუს ჩრდილოეთით და ნაგასაკიში. 1938 წლის დეკემბერში საავადმყოფოში მოხვდა, რადგან დიდი რაოდენობით ახველებდა სისხლს. დაბრუნდა ტოკიოში, მაგრამ ტუბერკულოზმა უკვე მნიშვნელოვანი ორგანოების დაზიანება მოასწრო. 1939 წლის 29 მარტს მიტიძო ტატიჰარა გარდაიცვალა.

შემოქმედებითი მემკვიდრეობა და გავლენა
ტატიჰარა მიტიძოს შემოქმედებამ მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია იაპონური ლირიკული პოეზიის განვითარებაზე. მისი ნამუშევრები აერთიანებენ ტრადიციულ იაპონურ ესთეტიკას თანამედროვე პოეტურ ფორმებთან, რაც გახდა მოდელი მომდევნო თაობის პოეტებისთვის. ბუნების აღწერის მისეულმა სტილმა, ემოციურმა სიფრთხილემ და სიმბოლურმა სიღრმემ გავლენა მოახდინა ისეთ ავტორებზე, როგორებიც არიან შიმაძაკი ტოსონი და კავაბატა იასუნარი. მიტიძოს ლექსები ხშირად არის შესწავლის საგანი უნივერსიტეტებში, ხოლო მისი ნაწარმოებების ინგლისური თარგმანები საერთაშორისო აუდიტორიას აცნობს მის უნიკალურ სტილს. მისი ესთეტიკური კონცეფციები, განსაკუთრებით ბუნების ინტერპრეტაცია და „ნო“-დრამის გავლენა, დღემდე ფასდება თანამედროვე იაპონური პოეზიის კვლევებში.