სატვირთო ეზო

სატვირთო ეზო — სარკინიგზო ინფრასტრუქტურის ტერიტორიის ნაწილი, რომელიც მოიცავს ნაგებობებისა და მოწყობილობების კომპლექსებს, რომელთა დანიშნულებაა ტვირთების მიღება, დატვირთვა, გადმოტვირთვა, დახარისხება და მათი მოკლევადიანი შენახვა.

სატვირთო ეზოების ობიექტები
სატვირთო ეზოს ტერიტორიაზე შეიძლება განლაგდეს შემდეგი ობიექტები და ნაგებობები:
დახურული საწყობები (ანგარების) ლიანდაგების შიდა შეყვანით;
კონტეინერების და სხვა ტვირთების დამტვირთავი ღია ცეხები;
ესტაკადები და შემაღლებული ლიანდაგები ნაყარი ტვირთების გადატვირთვისთვის;
დასატვირთ-დასაცლელი სამუშაოების მექანიზაციის საშუალებები (ელექტრო- და ავტოდამტვირთველები, ჯოჯგინა, ისრებიანი და ხიდურა ამწეები და ა.შ.);
სატვირთო ეზოს კანტორა (სატვირთო კანტორა, საინფორმაციო ბიურო);
სამომსახურეო ნაგებობები, სარემონტო სახელოსნოები, ფარეხები.

სატვირთო ეზოებში მდებარეობენ შემდეგი ობიექტები, ნაგებობები და სატვირთო მოწყობილობები:
პორტალური ამწე-კრანებით აღჭურვილი საკონტეინერო მოედნები;
დახურული საწყობები ტარა-საცალო ტვირთებისათვის, მათ შორის რკინიგზის ლიანდაგების შიდა შეყვანით;
ღია საწყობები (მოედნები) მძიმე ტვირთებისათვის და ხე-ტყის მასალებისათვის პაკეტებში, რომლებიც აღჭურვილია ჯოჯგინა ამწეებით;
შემაღლებული ლიანდაგები სხვადასხვა ფხვიერი ტვირთებისათვის, რომლების შემოსულები არიან გამღებ-დამკეტ სარქველებიანი ნახევარვაგონებით;
ღირებული ან სხვა სპეციალური ტვირთების საწყობები;
ღია ბაქანი საკუთარი მოძრაობით ბორბლებიანი ტექნიკის დატვირთვა-გადმოტვირთვისათვის;
ორსართულიანი ბაქნები მსუბუქი ავტომანქანების დატვირთვა-გადმოტვირთვისათვის ავტომობილმზიდი ვაგონებიდან;
დახურული საწყობები სახიფათო ტვირთებისათვის;
ნახირის დამტვირთავი მოწყობილობები მდებარეობენ იზოლირებულად, სხვა საწყობებიდან მოშორებით.
სატვირთო კანტორა,
სასწორი ავტომანქანებისათვის,
კრანქვეშა ლიანდაგები,
გასასვლელ-შემოსასვლელები.

სატვირთო ეზოების სახეობები
რკინიგზის სადგურებზე სატვირთო ეზოებში რკინიგზის ლიანდაგების განლაგების შესაძლო სქემები:
ჩიხური სადგურების განაპირებში ძირითადი პარკის მიმდევრობით;
ჩიხურ ლიანდაგებში, პარკების პარალელურად ან დამხარისხებელი პარკის მიმდევრობით;
გამჭოლ ლიანდაგებში, პარკების პარალელურად (გამჭოლი ან კომბინირებული ტიპის სატვირთო ეზო).

სალიანდაგო განვითარების სქემების მიხედვით სატვირთო ეზოები იყოფიან:
ჩიხური;
გამჭოლი;
ჩიხურ-გამჭოლი (კომბინირებული).

სალიანდაგო განვითარების (ჩიხური, გამჭოლი, კომბინირებული) სქემის არჩევანს თითოეულ ცალკეულ შემთხვევაში ასრულებენ ტექნიკურ-ეკონომიკური შედარებების საფუძველზე რკინიგზის სადგურების მდებარეობის პირობებზე მიბმით, რომლებიც ემსახურებიან მოცემულ სატვირთო ეზოს, მის სალიანდაგო განვითარებას, მოცულობას და საერთო და არასაერთო სარგებლობის ადგილებში სატვირთო სამუშაოების ხასიათს.

ყველა ტიპის სატვირთო ეზოს რეკონსტრუქცია და კეთილმოწყობა ახალი ობიექტებით ხორციელდება გამოკვლევებისა და საპროექტო გადაწყვეტილებების შემდეგ.

ჩიხური სატვირთო ეზოები
ჩიხური ტიპის სატვირთო ეზოები ფლობენ მთელ რიგ უპირატესობებს გამჭოლ და ჩიხურ-გამჭოლ ტიპის სატვირთო ეზოების ტიპებთან შედარებით:

სატვირთო ეზოს სალიანდაგე განვითარების ყელში გამოფენითი ლიანდაგების დაგების შესაძლებლობა, რასაც მოყვება სამანევრო გადაადგილების სიგრძის მნიშვნელოვანი შემცირება სატვირთო ფრონტებზე ვაგონთა ჯგუფების გაცვლისას.
ლიანდაგების კომპაქტური შეერთების შესაძლებლობა.

მაგრამ ასეთი საორგანიზაციო სქემის ნაკლოვანებაა სადგურიდან ვაგონების ორმხრივი მიწოდება-გამოტანის შესაძლებლობის არქონა, რაც ამცირებს სატვირთო ეზოს გამტარუნარიანობას.

რკინიგზების ქსელის სატვირთო ეზოების ძირითადი ტიპი — ჩიხური, რომელიც უზრუნველყოფს:
ტერიტორიაზე ავტომანქანების თავისუფალ დაშვებას ლიანდაგების გადაკვეთის გარეშე;
დაკავშირებულია დამხარისხებელ ლიანდაგებთან ერთი შემაერთებელი ლიანდაგით;
ეკონომიურია მშენებლობაში და ექსპლოატაციაში.

ჩიხური ტიპის სატვირთო ეზოს სალიანდაგო განვითარება შეიძლება შედგებოდეს:
სატვირთო საწყობებთან არსებული დასატვირთ-დასაცლელი ლიანდაგებისგან,
მათი დამაკავშირებელი შემაერთებელი ლიანდაგებისგან,
ვაგონების ასაწონი ლიანდაგებისგან,
საგამოფენო ლიანდაგები ვაგონების დროებითი გაჩერებისთვის სატვირთო ფრონტების გათავისუფლების ან სადგურზე მათი გაგზავნის მოლოდინში.

სატვირთო ეზოს ტერიტორია დაფარულია საავტომობილო გზების ქსელით და შემოსაზღვრულია ღობით.

გამჭოლი სატვირთო ეზოები
გამჭოლი ტიპის სატვირთო ეზოს გამორჩეული განსაკუთრებაა - სადგურის ორივე მხრიდან ვაგონების მიწოდება-გამოტანის შესაძლებლობების არსებობა, მაგრამ, ამასთან საკმაოდ რთულდება სამანევრო გადაადგილებები, რადგან საჭიროა სამანევრო ლოკომოტივების განმეორებითი შესვლები დასატვირთ-დასაცლელ ლიანდაგებზე. როგორც წესი გამჭოლი ტიპის სატვირთო ეზოები შენდება შუალედურ საკვანძო სადგურებში.

გამჭოლი ტიპის სატვირთო ეზოს სქემაში იგივე მოწყობილობებია, რაც ჩიხური ტიპის სატვირთო ეზოში. გამჭოლი ტიპის სატვირთო ეზოს სქემის განსაკუთრებულობა - სადგურზე ორმხრივი სარკინიგზო გამოსასვლელი და საწყობების უმრავლესობასთან გამჭოლი დასატვირთ-დასაცლელი ლიანდაგებია. რკინიგზების ქსელში სატვირთო ეზოების ძირითადი ტიპი — ჩიხური, რომელიც უზრუნველყოფს ავტომობილების თავისუფალ დაშვებას ტერიტორიაზე ლიანდაგების გადაკვეთის გარეშე, დაკავშირებულია დამხარისხებელ ლიანდაგებთან ერთი შემაერთებელი ლიანდაგით, ეკონომიურია მშენებლობაში და ექსპლოატაციაში. თუმცა საკმაოდ დიდ სატვირთო ეზოებში, განსაკუთრებით მათზე მარშრუტების შემოსვლისას, შემოსასვლელი ყელი ხდება გადატვირთული. ასეთ შემთხვევებში რეკომენდირებულია ვარიანტების შედარება და საუკეთესო ტექნიკურ-ეკონომიკური მაჩვენებლებისას გამოყენებული იქნას გამჭოლი სქემა.

კომბინირებული ტიპის სატვირთო ეზოები (ჩიხურ-გამჭოლი)
კომბინირებული ტიპის სატვირთო ეზო (ჩიხურ-გამჭოლი) – რაციონალურია იმით, რომ საწყობებთან არსებული ჩიხური დასატვირთ-დასაცლელი ლიანდაგები ჩანართებითაა დაკავშირებული პარალელურ გამჭოლ გამოფენით ლიანდაგებთან. ეს განსაკუთრებით აჩქარებს ვაგონების დამუშავების პროცესს. ასეთი სქემის სამუშაოთა ორგანიზაციის ნაკლოვანებებს შეიძლება მივაკუთნოთ საავტომობილო გზების გაყვანის და მატარებელთა ლიანდაგების დაგების სირთულე ასეთი სატვირთო ეზოს ტერიტორიაზე. როგორც წესი ჩიხურ-გამჭოლი (კომბინირებული) სატვირთო ეზოები შენდება მსხვილ სარკინიგზო კვანძებში. სატვირთო ეზოს ტერიტორია დაფარულია საავტომობილო გზების ქსელით და შემოღობილია ღობით.

სატვირთო ეზოების საერთო სარგებლობის ადგილების სპეციალიზაცია
სატვირთო ეზოში ხორციელდება საერთო სარგებლობის ადგილების სპეციალიზაცია.

საწყობები, დასატვირთ-დასაცლელი მოედნები და მოწყობილობები სპეციალიზირდება
ტვირთის სახეობის მიხედვით:
ტარის შემფუთველები,
ნაყარი,
კონტეინერული,
მძიმე ტვირთებიანი,
სახიფათო,
სხვები;
გაგზავნის სახეობის მიხედვით:
მთლიანი შემადგენლობის,
ვაგონების მიხედვით და მცირე;
სატვირთო ოპერაციების შესრულების ხასიათის მიხედვით:
დატვირთვა,
დაცლა,
დახარისხება.

სპეციალიზაციაში იგულისხმება შესრულებული სამუშაოების ყველაზე უფრო რაციონალური ტექნოლოგია, ეფექტური გამოყენება:
მექანიზაციის საშუალებები,
საავტომობილო ტრანსპორტის მოძრაობის ნაკადურობა,
ტვირთების გადატანის უზრუნველყოფა პირდაპირი ვარიანტით (ვაგონი – ავტომობილი) და ვაგონებზე გაორმაგებული ოპერაციები (დატვირთვა – გადმოტვირთვა).

სატვირთო ეზოში ვაგონების დამუშავების თითოეული მონაკვეთის გადამუშავების უნარი განისაზღვრება სადგურის ტექნოლოგიური პროცესით და დამოკიდებულია ფრონტის სიგრძეზე, რელსის ან საწყობის მიმდებარე მოედნის ტევადობაზე, მექანიზაციის საშუალებების მწარმოებლობაზე და სხვა.