iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ზენგიდები

ზენგიდები ან ზენგიდთა დინასტია — მუსლიმ ოღუზ-თურქთა დინასტია, რომელიც ლევანტის და ზემო მესოპოტამიის ტერიტორიებს სელჩუკთა იმპერიის სახელით მართავდა.

ისტორია
ზენგიდთა დინასტია 1127 წელს მოსულის სელჩუკმა გამგებელმა (ათაბაგი) იმად ალ-დინ ზანჯიმ დააარსა. ის ჩრდილოეთ ერაყის და სირიის გამოჩენილ პიროვნებად იქცა მას შემდეგ, რაც 1128 წელს დაიკავა ალეპო, ხოლო 1144 წელს ჯვაროსნების წინააღმდეგ ბრძოლაში დაიპყრო ედესის საგრაფო, რამაც მას დიდი გავლენა მოუტანა და ის ისლამური სამყაროს „გმირად“ იქცა, თუმცა ეს წარმატება დიდხანს არ გაგრძელებულა, 1146 წელს ის საკუთარმა მონამ მოკლა.

ზანჯის სიკვდილის შემდეგ, მისი სამფლობელო მემკვიდრეებმა გადაინაწილა; მოსული და ჩრდილოეთ ერაყი მის უფროს ვაჟს, სალფ ად-დინ ღაზი -ს ერგო, ხოლო ალეპო და ედესა კი მის მეორე შვილს, ნურ ალ-დინს გადაეცა. ნურ ალ-დინი ისეთივე წარმატებული აღმოჩნდა როგორც მამამისი. 1146 წელს ინაბის ბრძოლაში მან დაამარცხა ანტიოქიის გრაფი რაიმუნდ დე პუატიე, რომელიც ბრძოლაში დაიღუპა. შემდეგ წელს ნურ ალ-დინმა დაიკავა ედესის დანარჩენი ტერიტორია, რომელიც ევფრატის დასავლეთ სანაპიროზე მდებარეობდა. 1154 წელს მან მისი წარმატება დააგვირგვინა ბურიდებისგან დამასკოს დაპყრობით.

ახლა უკვე, როგორც დამასკოს მმართველი, ნურ ალ-დინის წარმატება კვლავ გრძელდებოდა. ჯვაროსნებთან ბრძოლაში მან ანტიოქიის მთავარი რენო დე შატიიონი ტყვედ ჩაიგდო და მისი ტერიტორიები მნიშვნელოვნად შეამცირა. 1160-იანი წლებისთვის ნურ ალ-დინი ფატიმიდთა ხალიფატის მიწების გასაკონტროლებლად კონკურენციას უწევდა იერუსალიმის მეფე ამალრიკ -ს. საბოლოო ჯამში, 1169 წელს ნურ ალ-დინის ქურთი მხედართმთავარი, შირუხი წარმატებული აღმოჩნდა ეგვიპტის დაპყრობაში. შირუხის შვილიშვილმა და უკვე ეგვიპტის მმართველმა სალადინმა, იმთავითვე უარყო ნურ ალ-დინს გავლენა.

ნურ ალ-დინი დამსჯელი ექსპედიციისთვის ემზადებოდა, რომლის მიზანი ეგვიპტის დაპყრობა და სალადინის დაემორჩილება იყო, მაგრამ ის 1174 წელს უეცრად გარდაიცვალა. მისი მცირე წლოვანი მემკვიდრე ას-სალიჰ ისმაილ ალ-მალიკი იძლულებული გახდა ალეპო დაეტოვებინა, რომელსაც ის 1181 წლამდე მართავდა. მოგვიანებით ის უეცრად მოკლეს და ტახტზე მის ნათესავი, მოსულის ათაბაგი ავიდა. ორ წელიწადში სალადინმა ალეპო დაიპყრო, რამაც ბოლო მოუღო ზენგიდთა მმართველობას სირიაში.

ზენგიდი პრინცები ჩრდილოეთ ერაყის მმართვას საუკუნემდე აგრძელებდნენ; მოსულს 1234 წლამდე მართავდნენ; მათი მმართველობა საბოლოოდ 1250 წელს შეწყდა.

ზენგიდი მმართველები
ზენგიდის ათაბაგები და მოსულის ემირები
ალეპოს ზენგიდი ემირები
დამასკოს ზენგიდი ემირები
სინჯარის ზენგიდი ემირები (ჩრდილოეთ ერაყი)
ჯაზირას ზენგიდი ემირები (ჩრდილოეთ ერაყი)
ნიკოლოზ კაციაშვილი

ნიკოლოზ (კოლა) აღდგომელის ძე კაციაშვილი (დ. 1875, გომი, გორის მაზრა — გ. 19 თებერვალი, 1919) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
კოლა კაციაშვილი დაიბადა 1875 წელს, სოფელ გომში. სწავლობდა ტფილისის სათავადაზნაურო ქართულ გიმნაზიაში.

1899 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი. 1905 წლიდან მუშაობდა რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის "მენშევიკების ფრაქციაში"; ცხოვრობდა მშობლიურ სოფელში და ეწეოდა მეურნეობას; აქტიურად მონაწილეობდა 1905 წლის რევოლუციურ მოძრაობაში გორის მაზრაში. რამდენჯერმე დააპატიმრეს პოლიტიკური საბაბით. 1907 წელს იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის ლონდონის ყრილობის დელეგატი. 1907 წელს აირჩიეს რუსეთის იმპერიის მოწვევის სახელმწიფო სათათბიროს დეპუტატად ტფილისის გუბერნიიდან; მუშაობდა სოციალ-დემოკრატიულ ფრაქციაში. 1907 წლის 3 ივნისს მეორე სახელმწიფო სათათბირო დაშალეს და სოციალ-დემოკრატიული ფრაქციის დეპუტატები პასუხისგებაში მისცეს სისხლის სამართლის დებულების 100-ე და 102-ე მუხლებით, ტერორისტული აქტის მოწყობის მცდელობის ბრალდებით. იგი იჯდა პეტერბურგის ციხეში, სადაც ჯანმრთელობა ძლიერ შეერყა. საპატიმროდან გათავისუფლების შემდეგ დაბრუნდა და ცხოვრობდა საკუთარ სოფელში, ქვემო-გომში პოლიციის საიდუმლო მეთვალყურეობის ქვეშ. 1919 წლის 12 მარტს აირჩიეს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით. გარდაიცვალა 1919 წელს. დაკრძალულია სოფელ გომის სასაფლაოზე.
პუშკინის ქრისტეს აღდგომის კირხე

}
| რელიგიური_წევრობა = ევანგელისტურ-ლუთერანული ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი = ალექსანდრ ვიდოვი
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = ნეოგოთიკა
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 59.904139
| გრძედი = 29.811914
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
პუშკინის ქრისტეს აღდგომის კირხე — ლუთერანული ეკლესია პუშკინში. ეკლესია აგებულია 1860-1865 წლებში. ეკლესია არის რუსეთის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.

ისტორია
პუშკინის კირხე ისტორიულად არ ეკუთვნოდა ინგრის ეკლესიების რიცხვს, მაგრამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ევანგელისტურ-ლუთერანული ეკლესიის თანამედროვე ისტორიაში, როგორც პირველმა ლუთერანულმა ეკლესიამ ინგერმანლანდიაში.

ლიცეუმის კირხე
ლუთერანული ეკლესია ცარსკოე-სელოში ჩამოყალიბდა 1811 წელს. 1817 წელს დაიწყეს სამრევლო ეკლესიის მშენებლობა. მშენებლობის ორგანიზატორები იყვნენ ცარსკოე-სელოს ლიცეუმის დირექტორი ეგორ ენგელგარდტი და ლიცეუმის პასტორი კ. გნიტჰელი. იმპერატორმა ალექსანდრე -მა ეკლესიის მშენებლობას შესწირა 20 000 რუბლი.

პირველი ხის ლუთერანული ეკლესია ცარსკოე-სელოში ააგეს 1818 წელს, დანგრეული ჰუსართა პოლკის ყაზარმების ადგილზე და აკურთხეს უფლის ფერისცვალების სახელზე ამავე წლის 13 ოქტომბერს. მისი ძირითადი მრევლი იყო ცარსკოოე-სელოს ლიცეუმის გერმანელი წარმოშობის მასწავლებლები.

კირხე ააგეს ამპირის სტილში. 1843 წლამდე ტაძარში ღვთისმსახურებას აღავლენდა ლიცეუმის პასტორი, შემდეგ კირხე გადავიდა შინაგან საქმეთა სამინისტროს უწყების მმართველობაში.

კოლონისტების კირხე
ლიცეუმის დაშლის შემდეგ, ძირითადი მრევლი გახდა გერმანელი კოლონისტები ფრიდენტალიიდან. 1860 წლის 14 აგვისტოს მოძველებული ძველი ეკლესიის შენობის გვერდით დაიწყეს ახალი იმავე სახელწოდების ეკლესიის მშენებლობა.

1865 წლის 17 აპრილს იმპერატორ ალექსანდრე -ის დაბადების დღეზე აკურთხეს ეკლესია, რომელიც ააგეს ალექსანდრე ვიდოვის პროექტის მიხედვით და დღემდე მოაღწია.

ღვთისმსახურება მიმდინარეობდა 1931 წლამდე ძირითადად გერმანულ, ლატვიურ და ესტონურ ენებზე. 1931 წლის 5 დეკემბერს კირხე დახურეს ლენინგრადის საოლქო აღმასკომის დადგენილების მიხედვით, შენობა გადაეცა სარემონტო-მექანიკურ ქარხანას.

დიდი სამამულო ომის შემდეგ ეკლესიის სარდაფში მდებარეობდა გესტაპოს კომენდატურა. შემდეგ შენობაში განათავსეს ავტოსკოლა და ავტოსარემონტო.

თანამედროვე მდგომარეობა
1977 წელს მიმდინარეობდა კირხეს შენობის ნაწილობრივი რესტავრაცია. არქიტექტორ მ. ტოლსტოის ხელმძღვანელობით აღადგინეს ვერანდა, მოახდინეს მთელი რიგი დეკორატიული ელემენტებისა და ინტერიერის რეკონსტრუქცია. ამავე წელს კირხე დაუბრუნდა მორწმუნეებს და საზეიმოდ აკურთხეს 11 დეკემბერს ქრისტეს აღდგომის სახელზე.

1988 წლამდე ღვთისმსახურება მიმდინარეობდა მხოლოდ ფინურ ენაზე, 1988 წლიდან დაიწყო რეგულარული მსახურება რუსულ და გერმანულ ენებზე.
ლახტის წმინდა მარიამის კირხე

}
| რელიგიური_წევრობა = ევანგელისტურ-ლუთერანული ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =
| ფუნქციური_სტატუსი = დაანგრიეს 1939 წელს
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 59.993417
| გრძედი = 30.164625
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ლახტის წმინდა მარიამის კირხე — ლუთერანული ეკლესია სანქტ-პეტერბურგის ისტორიულ რაიონ ლახტში. ეკლესია აგებულია 1904 წელს. ეკლესია საბჭოთა ხელისუფლებამ დაანგრია 1939 წელს.

ისტორია
1860 წელს ფინურ სოფელ ლახტაში, ფინეთის ყურის ნაპირზე, გაიხსნა სკოლა სადაც ასწავლიდნენ ფინურ ენაზე. 1874 წელს სკოლა გადავიდა ცალკე შენობაში, თანამედროვე ლახტის პროსპექტის № 64 სახლში. 1894 წელს სწორედ ამ სახლში დაიწყეს შეკრება და ლოცვა ფინელმა და შვედმა ლუთერანული სარწმუნოების მიმდევრებმა. 1898 წლისათვის ლახტის ფინურ სკოლაში ირიცხებოდა 47 მოსწავლე. 1900-იანი წლების დასაწყისისათვის ფინელები ლახტის მოსახლეობის ნახევარს შეადგენდნენ, მათ რაოდენობა კი იყო დაახლოებით 350 ადამიანი.

1900 წელს ლახტის ფინურმა ლუთერანულმა თემმა გენერალურ კონსისტორიას გადასცა თხოვნა საკუთარი კირხეს მშენებლობის შესახებ, თუმცა უარი მიიღეს. საბოლოოდ 1904 წელს მიიღეს თანხმობა. ამავე წელს არქიტექტორ ერნსტ შიტის პროექტის მიხედვით ააგეს ხის სამლოცველო სახლი კოშკური სამრეკლოს თანხლებით. სამლოცველო იტევდა 250 ადამიანს, იგი აკურთხეს წმინდა მარიამის სახელზე. ლიტურგია სამლოცველო სახლში იმართებოდა წელიწადში ხუთჯერ. სამლოცველო მიაწერეს სანქტ-პეტერბურგის წმინდა მარიამის ფინურ ეკლესიას. სამლოცველო სახლი მდებარეობდა ახალი და ეკლესიის ქუცების კვეთაზე.

1906 წელს მიწა, რომელზეც იდგა ლახტის სამლოცველო სახლი გლეხებმა იყიდეს და მუდმივ მფლობელობაში გადასცეს წმინდა მარიამის ფინური ეკლესიის თემს. ამავე წელს სკოლასთა ახლოს, რომელსაც ეწოდებოდა „წმინდა მარიამის ევანგელისტურ-ლუთერანული ფინური ეკლესიის სასწავლებელი“, ააგეს ბავშვთა თავშესაფარი.

1923 წელს სამლოცველო სახლი გადააკეთეს წმინდა მარიამის კირხედ, ხოლო ლუთერანული საზოგადოება ლახტის მრევლად. 1937 წელს კირხეში ღვთისმსახურება შეწყდა. 1939 წელს კირხე საბოლოოდ დახურეს, ხოლო შენობა დაანგრიეს. 1941 წელს დახურეს ფინური სკოლაც. 2000 წელს ფინური სკოლის შენობაც დაანგრიეს.

1908 წლისთის კირხეს მრევლი შეადგენდა 444 ადამიანს, 1919 წელს ეს მაჩვენებელი 2 500 კაცი იყო, ხოლო 1928 წელს - 400 ადამიანი.
იოსებ გობეჩია

იოსებ პავლეს ძე გობეჩია (დ. 1879, ქუთაისი — გ. 1963, ლევილი, საფრანგეთი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. ივანე და ვლადიმერ გობეჩიების ძმა.

ბიოგრაფია
იოსებ გობეჩია დაიბადა 1879 წელს, ქალაქ ქუთაისში. დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია, ოდესის უნივერსიტეტის მათემატიკის ფაკულტეტი 1908 წელს, გრენობლის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი.

სწავლის პერიოდში, სტუდენტთა 1901 წლის მღელვარების დროს დააპატიმრეს გამოსვლებში მონაწილეობის გამო და ადმინისტრაციული წესით გაასახლეს - დააბრუნეს საქართველოში. ამავე წელს ისევ დააპატიმრეს საქართველოს რუსეთთან შეერთების 100 წლისთავის აღსანიშნავ იუბილეზე საპროტესტო სიტყვის წარმოთქმის გამო და ადმინისტრაციული წესით უკან - ოდესაში გაასახლეს. 1905 წელს ჩამოაყალიბა სოციალისტ-რევოლუციონერთა მებრძოლი რაზმი, რომელმაც განახორციელა ტერორისტული აქტები სადამსჯელო ოპერაციების ხელმძღვანელ გენერალ მაქსუდ ალიხანოვ-ავარსკიზე ქუთაისში, მაზრის უფროს კეღამოვზე - ოზურგეთში და პოლიცმეისტერ მარტინოვზე - ტფილისში. 1909-1911 წწ. ცხოვრობდა და მუშაობდა ბაქოში - კითხულობდა ლექციებს სახალხო უნივესიტეტში. ჟანდარმერიის მიერ დევნის გამო იძულებული გახდა, გაქცეულიყო საზღვარგარეთ. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დაბრუნდა პეტროგრადში, საიდანაც დროებითი მთავრობის ხელმძღვანელმა, თანაპარტიელმა ალექსანდრე კერენსკიმ კავკასიის ფრონტის კომისრად გაგზავნა. 1918 წლის 26 მაისს ხელი მოაწერა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის გამოცხადების აქტს. იყო პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაზე საქართველოს დელეგაციის წევრი.

1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში და პარტიის სხვა ლიდერებთან ერთად ცდილობდა საოკუპაციო რეჟიმთან კომპრომისის მიღწევას. 1922 წლის გაზაფხულზე საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის ჩამოყალიბებისას იყო საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიისწარმომადგენელი კომიტეტში. დაარსების შემდეგ დამკომმა საკუთარ წარმომადგენლად საიდუმლოდ მიავლინა საზღვარგარეთ ინტერპარტიული კომიტეტისთვის ინფორმაციის გადასაცემად. 1924 წლის სექტემბერში აგვისტოს აჯანყების ჩახშობის შემდეგ საქართველოს სსრ-ის ხელისუფლებამ მოახდინა მისი ქონების კონფისკაცია. შემდგომ წლებში აქტიურად მონაწილეობდა ემიგრაციის პოლიტიკურ და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში; აქვეყნებდა სტატიებს ემიგრანტულ გამოცემებში.
ილია ნუცუბიძე

ილია ნუცუბიძე (დ. 20 ივლისი, 1883, ფარცხანაყანევი, ქუთაისის მაზრა — გ. უცნობია, პარიზი, საფრანგეთი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
ილია ნუცუბიძე დაიბადა 1883 წლის 20 ივლისს, ქუთაისის მაზრის სოფელ ფარცხანაყანევში. დაამთავრა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელი.

სწავლობდა კიევის კომერციული ინსტიტუტის ეკონომიკურ განყოფილებაზე; დაასრულა სამი კურსი. იყო რუსეთის სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის წევრი. 1907 წლის 13 ივნისს ესერთა სამხედრო ორგანიზაციის წევრობის ბრალდებით დააპატიმრეს ტფილისში. მეორედ დაპატიმრებული იყო 1909 წელს. 1917 წლის ნოემბერში აირჩიეს საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად. 1918 წლიდან იყო საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის მთავარი კომიტეტის წევრი. 1919 წლის 12 მარტს აირჩიეს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის სიით; იყო სარეგლამენტო კომისიის მდივანი, საბიბლიოთეკო, სამხედრო, საბიუჯეტო-საფინანსო მომარაგების კომისიების წევრი. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დატოვა სამშობლო და ცხოვრობდა საფრანგეთში. აქტიურად მონაწილეობდა ემიგრაციის პოლიტიკურ და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში.
ლეო შენგელაია

ლეონ (ლეო) ანდრიას ძე შენგელაია (დ. 1887, ობუჯი, ზუგდიდის მაზრა — გ. 3 ოქტომბერი, 1937) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
ლეონ (ლეო) შენგელაია დაიბადა 1887 წელს, ზუგდიდის მაზრის სოფელ ობუჯში. დაამთავრა იურდიული ფაკულტეტი (უნივერსიტეტი გაურკვეველია).

რუსეთის სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიაში მუშაობდა 1908 წლიდან. 1917 წელს სხვა ამხანაგებთან ერთად დააარსა "თავისუფალი გიმნაზია", რომლის გამგედაც თავად მუშაობდა. 1917 წლიდან იყო სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის ცენტრალური ორგანოს "შრომის" რედაქტორი; აქვეყნებდა ნაშრომებს აგრარულ საკითხებზე. 1917 წლის ნოემბერში აირჩიეს საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად. 1918 წლის 26 მაისს ხელი მოაწერა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის გამოცხადების აქტს. 1918 წლის განმავლობაში იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი. 1919 წლის 12 მარტიდან არჩეული იყო საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად; იყო შრომის, აგრარული და სარეკომენდაციო კომისიების წევრი; ხელმძღვანელობდა ესერთა ფრაქციას. 1922 წლიდან რედაქტორობდა განახლებულ პარტიულ ბეჭდვით გამოცემა "შრომას". დააპატიმრეს 1937 წლის 22 ივლისს, ესერთა ანტისაბჭოთა კონტრევოლუციური ორგანიზაციის ხელმძღვანელობის ბრალდებით. სსრკ უზენაესი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიის გამსვლელმა სესიამ დახვრეტის განაჩენი გამოუტანა 1937 წლის 2 ოქტომბერს. დახვრიტეს 3 ოქტომბრის ღამით. რეაბილიტირებულია საქართველოს სსრ უზენაესი სასამართლოს კოლეგიის მიერ 1957 წლის 8 თებერვალს.
ილია კოპალეიშვილი

ილია კოპალეიშვილი (დ. 1865, ეწერი, ქუთაისის მაზრა — გ. უცნობია) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
ილია კოპალეიშვილი დაიბადა 1865 წელს, ქუთაისის მაზრის სოფელ ეწერში.

1895 წლის ზაფხულიდან იყო რკინიგზის მთავარ სახელოსნოებში დაარსებული პირველი სოციალ-დემოკრატიული მუშათა წრის წევრი. 1898 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი. 1900 წელს მთავარი სახელოსნოსა და რკინიგზის მუშათა გაფიცვის შემდეგ დააპატიმრეს და საკუთარ სოფელში გადაასახლეს; მცირე ხნის შემდეგ იგი ისევ ტფილისში დაბრუნდა და პარტიული საქმიანობა განაგრძო. 1903 წელს სამუშაოდ გადავიდა ბათუმში, სადაც სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაციის ერთ-ერთი ლიდერი იყო; შედიოდა რსდმპ ბათუმის კომიტეტის შემადგენლობაში. 1905 წლიდან მუშაობდა რსდმპ მენშევიკების ფრაქციაში. მეფის რეჟიმის დროს რამდენჯერმე დააპატიმრეს პოლიტიკური საბაბით. 1919 წლის 12 მარტიდან არჩეული იყო საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით; იყო სამეურნეო-საგამგეო კომისიის თავმჯდომარე, აგრარული, თვითმმართველობის, შრომების კომისიების წევრი. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში, ცხოვრობდა მშობლიურ სოფელში და ჩაბმული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში. 1924 წლის 28 აგვისტოს დაწყებული ანტისაბჭოთა აჯანყების დამარცხების შემდეგ, ბოლშევიკური რეჟიმის სადამსჯელო ღონისძიებისას, რომელსაც ავადმყოფობის გამო (მწოლიარე, მაღალი სიცხით) აჯანყებაში მონაწილეობა არც კი მიუღია, სხვა მოქალაქეებთან ერთად დახვრიტეს სამტრედიასთან.
თეიმურაზ ჭელიძე

თეიმურაზ ჭელიძე (დ. 1876, ბაჯი, რაჭის მაზრა — გ. 23 ოქტომბერი, 1937) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
თეიმურაზ ჭელიძე დაიბადა 1876 წელს, რაჭის მაზრის სოფელ ბაჯში.

დაწყებითი განათლება მიიღო პატარა ონის საზოგადოების სასოფლო-სამინისტრო ერთკლასიან სკოლაში. 1905 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის "მენშევიკების" ფრაქციის წევრი. აქტიურად მონაწილეობდა 1905 წლის რევოლუციურ მოძრაობაში რაჭა-ლეჩხუმში. 1914 წლიდან მობილიზებული იყო არმიაში და მსახურობდა თურქეთის ფრონტზე ასეულის კაპტენარმუსად (ზემდეგი) მე-17 მსროლელ პოლკში. 1917 წლის იანვრიდან იმავე წოდებით გადაიყვანეს 1-ლ ქართულ მსროლელ პოლკში, სადაც მსახურობდა ამავე წლის მარტამდე. 1917 წლის მარტში დემობილიზდა. 1919 წლის 12 მარტიდან აირჩიეს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით; იყო სამეურნეო-საგამგეო კომისიის წევრი. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში, ცხოვრობდა მშობლიურ სოფელში და ჩაბმული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში. მუშაობდა ქუთაისში - იყო რაჭული მევენახეობის საზოგადოებრივ კოოპერატივ "ხვანჭკარას" ერთ-ერთი დამაარსებელი და გამგეობის წევრი. 1921 წელს 1 თვით იყო დაპატიმრებული რაჭაში. მეორედ დააპატიმრეს 1922 წლის 17 სექტემბერს, ჭრებალოში, ქუჩაში, არალეგალური კონტრრევოლუციური საქმიანობის ბრალდებით. ძიების ინფორმაციით მას კავშირი ჰქონდა იატაკქვეშა მოძრაობის ლიდერებთან. 1920-იანი წლების განმავლობაში რამდენჯერმე იყო დაპატიმრებული. შევიწროებისაგან ოჯახის დასაცავად იძულებული გახდა, განქორწინებულიყო. 1930-იანი წლების შუა პერიოდში, ბოლო დაპატიმრების შემდეგ გადაასახლეს შუა აზიაში. ცხოვრობდა აღმოსავლეთ ყაზახეთის მხარეში, სემიპალატინსკში. დააპატიმრეს 1937 წლის 1 ივნისს. 1937 წლის 23 ოქტომბერს შინსახკომის აღმოსავლეთ ყაზახეთის მხარის სამმართველოსთან არსებულმა განსაკუთრებულმა სამეულმა (ე. წ. "ტროიკა") დახვრეტა მიუსაჯა. რეაბილიტირებულია 1989 წლის 25 აპრილს, სემიპალატინსკის მხარის პროკურატურის მიერ.
მუხრან ხოჭოლავა

მუხრან (იონა) ხოჭოლავა (დ. 22 სექტემბერი, 1881, ოდიში, ზუგდიდის მაზრა — გ. 13 დეკემბერი, 1922) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
მუხრან ხოჭოლავა დაიბადა 1881 წლის 22 სექტემბერს, ზუგდიდის მაზრის სოფელ ოდიშში. დაამთავრა ტფილისის საოსტატო ინსტიტუტი. უმაღლესი განათლება მიიღო პეტერბურგის ფსიქონევროლოგიურ ინსტიტუტში.

იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი. 1910-იან წლებში გადასახლებული იყო კავკასიიდან პოლიტიკური საბაბით. თანამშრომლობდა პარტიულ პრესაში "მუხრან ოდიშელის" ფსევდონიმით. 1919 წელს იყო საქართველოს მტავრობის რწმუნებული სოჭის ოლქში. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად აირჩიეს 1919 წლის 12 მარტიდან, იყო საკონსტიტუციო, სამხედრო, გზათა და სახალხო განათლების კომისიების წევრი. 1920 წლისათვის მუშაობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის დიპლომატიურ წარმომადგენლად ბათუმში დიდი ბრიტანეთის საოკუპაციო ძალების სარდლობასთან. 1921 წლის იანვარში საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სხვა 11 წევრთან ერთად ჩამოაყალიბა ოპოზიციური ჯგუფი "სხივი", რომელიც აკრიკიტებდა პარტიას იდეური პრინციპების დარღვევის, სახელმწიფო მმართველობის წარუმატებელი კურსისა და პარტიაში შიდა დემოკრატიის შესუსტების გამო. 1921 წლის ბოლოდან "სხივის" წარმომადგენლის სტატუსით მონაწილეობდა ბოლშევიკურ რეჟიმთან საბრძოლველად საერთო ფრონტის შექმნის მიზნით პარტიათაშორის მოლაპარაკებებში. 1922 წლის მაისიდან იყო "სხივის" წარმომადგენელი "საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტში".
სერგი ჯაფარიძე

სერგი ჯაფარიძე (დ. 5 იანვარი, 1871, ღარი, რაჭის მაზრა, (ახლანდ. ონის მუნიციპალიტეტი) — გ. 10 ოქტომბერი, 1937, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
სერგი ჯაფარიძე დაიბადა 1871 წლის 5 იანვარს, რაჭის მაზრის სოფელ ღარში. დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია. უმაღლესი განათლება მიიღო ნოვოროსიის უნივერსიტეტის (ქალაქი ოდესა) იურდიულ ფაკულტეტზე.

შემდგომ წლებში მუშაობდა ქუთაისის საოლქო სასამართლოში ნაფიც ვექილად; იყო ქალაქის თვითმმართველობის წევრი. 1904 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი; 1905 წლიდან მუშაობდა „მენშევიკების“ ფრაქციაში. 1905 წლისათვის იყო რსდმპ ქუთაისის კომიტეტის თავმჯდომარე. თანამშრომლობდა პრესაში „ს. ჯ-ძის“ ფსევდონიმით. მონაწილეობდა 1905 წლის რევოლუციურ მოძრაობაში ქუთაისში, რის გამოც 1905 წლის იანვარში დააპატიმრეს და იჯდა ქუთაისის ციხეში. 1906 წლის 24 მაისს აირჩიეს რუსეთის იმპერიის მოწვევის სახელმწიფო სათათბიროს დეპუტატად ქუთაისის გუბერნიიდან; იყო სათათბიროს სოციალ-დემოკრატიული ფრაქციის წევრი. 1911 წლიდან იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი. 1917 წლის თებერვალში აირჩიერს კავკასიის ვექილთა საბჭოს თავმჯდომარედ. 1917 წლის ნოემბერში აირჩიეს საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად. 1918 წლის განმავლობაში იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი; პარალელურად — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის საქმეთა მმართველი. 1919 წლის თებერვლიდან არჩეული იყო თბილისის ქალაქის საბჭოს ხმოსნად. 1919 წლის 12 მარტს აირჩიეს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით. იყო იურდიული კომისიის წევრი. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში და ჩაბმული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში. 1937 წელს დააპატიმრეს „მენშევიკური კონტრრევოლუციური ცენტრის“ წევრობის ბრალდებით თბილისში. საქართველოს სსრ შინსახკომთან არსებულმა განსაკუთრებულმა სამეულმა (ე. წ. „ტროიკა“) 1937 წლის ოქტომბერს დახვრეტა მიუსაჯა. დახვრიტეს 10 ოქტომბრის ღამეს.
ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემია

ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემია — საქართველოს სახელმწიფო პრემია ლიტერატურის დარგში, რომელიც დაარსდა საქართველოს პრეზიდენტის 2018 წლის 23 მარტის №104 ბრძანებულებით (შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიასა და საქართველოს ეროვნულ პრემიასთან ერთად).

ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემია გაიცემა ორ წელიწადში ერთხელ, არაუმეტეს ერთისა. პრემია პირს ენიჭება ლიტერატურის დარგში (პროზა, პოეზია, პუბლიცისტიკა) უმნიშვნელოვანესი ნაწარმოებისათვის, რომელიც მხატვრულ ღირსებათა გამო საერთო ეროვნულ აღიარებას მოიპოვებს და განმსჭვალულია თავისუფლების, ჰუმანიზმისა და პატრიოტიზმის ზოგადსაკაცობრიო იდეალებით. პირს, რომელიც მოიპოვებს ლიტერატურის დარგში ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემიას, მიენიჭება ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემიის ლაურეატის წოდება, გადაეცემა ლაურეატის დიპლომი, სამკერდე ნიშანი და შესაბამისი ფულადი გასაცემელი.

ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემია გაიცემა 5 000 (ხუთი ათასი) ლარის ოდენობით.

ლაურეატები
2018 — გურამ დოჩანაშვილი, რომანისათვის „ბრმადყოფილზე. და… “; ასევე, მთელი შემოქმედებითი მოღვაწეობისთვის.

ჟიური: ნინო გედევანიშვილი, მანანა ბერიკაშვილი, მანანა დოიჯაშვილი, მანანა კორძაია, დავით ანდრიაძე, გოგი გვახარია, დავით ბუხრიკიძე, ზურაბ კიკნაძე, ზაალ ჩხეიძე.

2019 — სიმონ არველაძე
2021 — დავით წერედიანი
კონსტანტინე ჯაფარიძე

კონსტანტინე (კოწია) იასონის ძე ჯაფარიძე (დ. 12 იანვარი, 1884, შარდომეთი, ახლანდ. ონის მუნიციპალიტეტი — გ. 1940) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
კონსტანტინე ჯაფარიძე დაიბადა 1884 წლის 12 იანვარს, რაჭის მაზრის სოფელ შარდომეთში. დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის იურდიული ფაკულტეტი.

1905 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის მენშევიკების ფრაქციის წევრი. მუშაობდა ადვოკატად თბილისში. 1906 წელს შედიოდა ადვოკატთა ჯგუფში, რომლებიც იცავდნენ გურიის რესპუბლიკის სქმზე ბრალდებულებს. 1917 წელს აირჩიეს საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად. 1918 წლის 26 მაისს ხელი მოაწერა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის გამოცხადების აქტს. 1918 წლის განმავლობაში იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი. 1919 წლის 12 მარტიდან აირჩიეს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით; იყო გარეშე საქმეთა და საკონსტიტუციო კომისიების წევრი. ასრულებდა საქართველოს დამფუძნებელი კრების უფროსი მდივნის მოვალეობას. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში, ცხოვრობდა მშობლიურ სოფელში და ჩაბმული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში. დააპატიმრეს 1923 წლის დასაწყისში. 1926 წლის 31 ივლისს გაერთიანებული სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს განსაკუთრებულმა სათათბირომ 3 წლით გადასახლება მიუსაჯა. გადასახლებული იყო ენისეისკში. 1933 წლის 22 თებერვალს კვლავ დააპატიმრეს, ხოლო ამავე წლის 29 ოქტომბერს გაათავისუფლეს პატიმრობიდან. მცირე ხნის შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში.