iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კუდურაული

კუდურაული, ჩაღვინაური, ჩიღვინაური, ჩიღვინაურის თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი პატარა ზომისაა, თირკმლისებური ფორმის, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი ცილინდრულ-კონუსური ფორმისაა, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მოყვითალო-ქარვისფერი, კანი სქელი და მკვრივი აქვს, რბილობი წვნიანი და ტკბილი.

კუდურაული საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი 147 დღეა, ხოლო სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 127-167 გრამს შორის მერყეობს. საჰექტარო მოსავლიანობა კი 10.0 ტონას შეადგენს. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 21-23%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.5-8 გ/ლ-ს.

კუდურაულისგან ჰარმონიულ, სასიამოვნო გემოსა და არომატის ხარისხიან სუფრის თეთრ ღვინოს ამზადებენ.
კუმსი თეთრი

კუმსი თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

სახელწოდება მიღებული აქვს ჯიშისთვის დამახასიათებელი კუმსი მტევნების მიხედვით. კუმსი თეთრი უძველესი დროიდან კახეთის რეგიონში იყო გავრცელებული.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ოდნავ ოვალური, ხუთ, იშვიათად სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეზე მთავარი ძარღვები შებუსულია თხელ აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრად. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, იშვიათად დატოტვილი. კუმსია ან ძალიან კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, იშვიათად ოვალური, ღია-მოყვითალო ფერის, კანი თხელი და გამჭვირვალე აქვს, დაფარულია ცვილისებრი ფიფქით. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, წვენი უფერულია და ტკბილი.

კუმსი თეთრი საშუალო ზრდის ვაზია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 156 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 85-დან 220 გრამამდე მერყეობს. საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-დან 7.0 ტონამდეა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-10 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის ღვინო, რომელიც ღია ჩალისფერია, ხასიათდება მცირე ალკოპოლითა და სხეულით, აქვს სასიამოვნო გემო და სუსტად გამოხატული ჯიშური არომატი.
კუმსი შავი

კუმსი შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

სახელწოდება მიღებული აქვს ჯიშისთვის დამახასიათებელი კუმსი მტევნების გამო.

კუმსი შავი ძველად ფართოდ იყო გავრცელებული.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო ან განივოვალური ფორმისკენ ოდნავ გადახრილი, ხუთნაკვთიანია, იშვიათად სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა საკმაოდ სქელია. იგი შედგება საშუალო სისქის აბლაბუდისებრი და სქელი ჯაგრისებრი შებუსვისგან. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალოზე მცირე ან პატარა ზომისაა. მტევნის ფორმა ძალიან იცვლება, ხშირად მოკლე კონუსურია, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური, ძალზე იშვიათად კი ცილინდრული ფორმის. კუმსია ან ძლიერ კუმსი, რის გამოც ზოგჯერ მარცვლები ფორმას კარგავს. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი ლურჯი, თითქმის შავი. კანი თხელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი წვნიანი და მდნარია, გემო სასიამოვნო და ჰარმონიული, წვენი ღია ვარდისფერია.

კუმსი შავი საშუალოზე მცირე ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 138-146 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის დასაწყისში შედის. მტევნის საშუალო წონა 165 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0-7.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს.

კუმსი შავი გამოიყენება სუფრის წითელი ღვინის დასამზადებლად. აქვს სუსტი შეფერვა, მცირე სხეული, სუსტად გამოხატული ჯიშური არომატი და სასიამოვნო, ჰარმონიული გემო.
კუპრაშვილისეული

კუპრაშვილისეული — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომის და მომრგვალო, ხშირად გულისმაგვარი ფორმისაა. სამ-ხუთნაკვთიანი, ზოგჯერ მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია თხელი ქეჩისებრ-აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალო ზომის და კონუსურია, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ფრთიანი, კუმსია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ ოდნავ ოვალური, მუქი-ლურჯი. კანი სქელი და უხეში აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი წვნიანია, გემო სასიამოვნო, წიპწები გარსშია მოქცეული.

კუპრაშვილისეული ვაზი საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 164 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის. მტევნის საშუალო წონა 160 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-12 გ/ლ-ს.

მიიღება ბროწეულისფერი, საშუალო ექსტრაქტულობისა და სასიამოვნო გემოს სუფრის ღვინო.
კუტალა

კუტალა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.

ვაზის სახელწოდება „მოკლეს“ ნიშნავს.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომის და ცილინდრულ-კონუსური ფორმისაა, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. კანი სქელი და მვვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, წვენი უფერულია, გემო — სასიამოვნო.

კუტალა საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 195-198 დღეა, ხოლო სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის შუა რიცხვებში შედის. მტევნის საშუალო წონა 170 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-7.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 21.3%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.7 გ/ლ-ს. გამოიყენება ალკოპოლის ნორმალური შემცველობის ჰარმონიული და ხარისხიანი სუფრის წითელი ღვინის დასამზადებლად.
ლეკური ყურძენი

ლეკური ყურძენი, ლაკი (ლაყი) — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

სულხან-საბას განმარტებით: ლეკი ეწოდების „თხლესა ქვე დალეკებულსა“.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი, საშუალო ან სუსტად დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან დიდი ზომისაა, ფართო კონუსური ფორმის, დატოტვილი, ხშირად უფორმო, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ან კონუსური, კუმსი, იშვიათად საშუალო სიკუმსის. მარცვალი მუქი ლურჯია, თითქმის შავი ფერის, საშუალო სიდიდის, მომრგვალო, იშვიათად მცირედ ოვალური და სქლად დაფარული ცვილისებრი ნაფიფქით. კანი უხეში და მკვრივი აქვს. რბილობი — ხორციანი, წვენი — შეუფერავი.

ვაზი ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. ყურძენი სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 250-300 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა 7.8-8.5 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.5-8.0 გ/ლ-ს.

ლეკური ყურძენი გამოიყენება სუფრის წითელი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო დაბალექსტრაქტული და სუსტად შეფერილია.
ბადრი ვადაჭკორია

ბადრი ნიკოლოზის ძე ვადაჭკორია (დ. 29 მაისი, 1947, ლანჩხუთი) — ქართველი ჟურნალისტი, ფოტოკორესპონდენტი. საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (2003). თბილისის საპატიო მოქალაქე (2022).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის ჟურნალისტიკის განყოფილება (1977).

მუშაობდა საქტელერადიოკომიტეტში სპეციალურ კორესპონდენტად (1971-იდან). იყო საქტელერადიოკორპორაციისა და „ახალი ქართული გაზეთის“ საკუთარი კორესპონდენტი ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებში (1998–2002). გაზეთების „ნატვრისთვალის“, „ახალგაზრდა კომუნისტის“ სპეციალური კორესპონდენტი. 1994–1998 წლებში მოღვაწეობდა დიპლომატიურ სამსახურში. არის საერთაშორისო ფოტოკონკურსების მონაწილე და ლაურეატი.

საქართველოს ჟურნალისტთა შემოქმედებითი კავშირის (ფედერაცია) წევრი (1982), ჟურნალისტთა საერთაშორისო ორგანიზაციის წევრი (1993) და ჟურნალისტთა ფედერაციის პრიზის „ოქროს ფრთის“ ლაურეატი (2005).

არის 25 ფოტოკრებულის და 6 წიგნის ავტორი. მისი ნამუშევრებია: ფოტოალბომი „ქართული სული“ (2007, ტ.), „ჩემი საქართველო“ (2010) და სხვ.
სახდელის ჯვრის ეკლესია

სახდელის ჯვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ღინტურში. - საუკუნეებში.

ეკლესია დარბაზულია, სამხრეთის მინაშენით. ნაშენია ფლეთილი და უხეშად დამუშავებული, მუქი ფერის ტუფით. ინტერიერი: აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა. ცენტრში სარკმლით. მის ზემოთ, ორივე მხარეს, წაგრძელებული ნიშებია. ჩრდილოეთის კედელი ყრუ სიბრტყეა. დასავლეთის კედლის ზედა, ცენტრალურ ნაწილში, მცირე, თაღოვანი სარკმელია. სამხრეთი კედლის ცენტრში შიგნიდან თაღოვანი და გარედან არქიტრავული შესასვლელია. მის აღმოსავლეთით, ოდნავ მაღლა, თაღოვანი, ვიწრო სარკმელია. კამარა, კონქი და გადახურვა ჩამონგრეულია და მათი ნანგრევებით შიდა სივრცე ნახევრად ამოვსებულია. ეკლესიის კედლები შელესილია. სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილში შემორჩენილია ფრინველის წვიმისაგან გადარეცხილი, წითელკონტურიანი გამოსახულება. სამხრეთის მინაშენი მიდგმულია მთავარი ეკლესიის სამხრეთის ფასადს და მთელს სიგრძეზე გასდევს მას. აღმოსავლეთით ბრტყელი აბსიდია. ცენტრში მცირე, ვიწრო სარკმელია. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთის კედელშია. მთელი მინაშენი ამოვსებულია საკუთარი და მთავარი ეკლესიის გადახურვის ნანგრევებით. უამრავი ლორფინია მიმობნეული. ფასადები: აღმოსავლეთის ფასადს ზედა ნაწილი მონგრეული აქვს. ცენტრში ჩამოცვენილია პერანგის ქვები. ფასადი ნაშენია უხეშად დამუშავებული მოწითალო და მუქი ტუფით. ჩრდილოეთის ფასადი იგივე მასალითაა ნაშენი, რითაც აღმოსავლეთის ფასადი. შერჩენილი აქვს სადა კარნიზის მცირე ფრაგმენტი. დასავლეთის ფასადის ზედა ნაწილში თაღოვანი სარკმლის ჭრილია, მის ზემოთ ჯვრის რელიეფიანი კვადრია. მთავარი ეკლესიის ფასადის ზედა ნაწილში თაღოვანი სარკმლის ჭრილია. მინაშენის ფასადის ცენტრში არქიტრავული შესასვლელია.
ათბაშის ქვაბული

ათბაშის ქვაბული — მთათაშორისი ქვაბული შიდა ტიან-შანის სამხრეთ ნაწილში, ყირგიზეთში. მდებარეობს მდინარე ნარინის სამხრეთით. ტერიტორია ირწყვება მდინარე ათბაშითა და მისი მარცხენა შენაკადით — ყარაქოიუნით. გადაჭიმულია დასავლეთ–სამხრეთ-დასავლეთიდან აღმოსავლეთ–ჩრდილო-დასავლეთით. სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან შემოფარგლულია ათბაშის ქედით, სამხრეთ-დასავლეთიდან და სამხრეთიდან — ბაიბიჩეთაუს, ნარინთაუს და სხვა ქედებით. სიგრძე 120 კმ, სიგანე 20 კმ, სიმაღლე 2000–2400 მეტრი. აგებულია ნეოგენური და ანთროპოგენური ნალექებით. გავრცელებულია ნახევრად უდაბნოს და ველის ლანდშაფტები; განვითარებულია სარწყავი და ურწყული მიწათმოქმედება.
ნარინი (მდინარე)

ნარინი , ალაბუგათუზი — მდინარე ყირგიზეთსა და უზბეკეთში; სირდარიის მარჯვენა შემდგენელი. სიგრძე 807 კმ, აუზის ფართობი 59,1 ათ. კმ². სათავეს იღებს ცენტრალური ტიან-შანის მყინვარებიდან, მიედინება მთის ვიწრო ხეობაში (მდინარის სიგანე 30–40 მეტრი, ქ. ნარინის რაიონში — 45 მეტრი). მდ. მცირე ნარინის შეერთების შემდეგ მიედინება ფართო ხეობაში (ნარინის ქვაბულში). ძირითადი შენაკადებია: პატარა ნარინი, სონგ-ქოლი, ქოქომერენი, უზუნ-აქმათი, ყარასუუ (მარჯვენა), ათ-ბაში, ალა-ბუგა (მარცხენა). იკვებება ძირითადად თოვლისა და მყინვარების წყლით. წყალდიდობა იცის მაის – აგვისტოში. წყლის საშუალო მრავალწლიური ხარჯი ქალაქ უჩყურღონთან 365 მ³/წმ (ჩამონადენის წლიური მოცულობა 11,5 კმ³), მაქსიმალური ხარჯი — 1908 მ³/წმ, მინიმალური — 21,2 მ³/წმ. გაყინულია იანვრის მეორე დეკადიდან (ყინულის საფარის სისქე 80–120 სმ-ია) მარტის ბოლომდე – აპრილის დასაწყისამდე, ყინულთსვლა რამდენიმე დღე გრძელდება. შეტივტივებული ნატანის საშუალო მრავალწლიური ხარჯი ქალაქ უჩყურგონთან 500 კგ/წმ (15,8 მლნ. ტონა წელიწადში). წყალს იყენებენ სარწყავად. ნარინიდან იღებს სათავეს ჩრდილოეთ ფერღანის არხი. მდინარეზეა თოქთოგულის წყალსაცავი, აგრეთვე თაშ-ქომირის, უჩყურღონისა და ქურფსაის. ზემო წელზე — ნარინის ნაკრძალი, სადაც დაცულია და აღდგენის პროცესშია ტიან-შანის მარალის პოპულაცია. ნარინზე განლაგებულია ქალაქები (დინების მიხედვით): ნარინი, თაშ-ქომირი (ყირგიზეთი), უჩყურღონი (უზბეკეთი).
რუსეთის წითელი ჯვრის საზოგადოების პიატიგორსკის კოლონია

რუსეთის წითელი ჯვრის საზოგადოების პიატიგორსკის კოლონია — სამედიცინო ორგანიზაცია, რომელიც ფუნქციონირებდა 1901 წლიდან 1917 წლამდე პიატიგორსკში. კოლონიის ისტორიული შენობები აშენდა 1890-იან და 1900-იანი წლების დასაწყისში, ხოლო თავად სამედიცინო ორგანიზაციამ მუშაობა დაიწყო 1901 წლის მაისში. წითელი ჯვრის კოლონიაში სხვადასხვა დაავადებისა და დაზიანებების როგორც სტაციონარული, ასევე ამბულატორიული მკურნალობა მიმდინარეობდა. თავიდან პაციენტების უმეტესობა ჯარისკაცები, ოფიცრები და დამსვენებლები იყვნენ, მაგრამ საავადმყოფოში საწოლები მცირე რაოდენობით იყო ადგილობრივი მოსახლეობისთვის, ასევე სტუდენტებისთვის, მასწავლებლებისთვის და სხვა დაბალი შემოსავლის მქონე პაციენტებისთვის. კოლონიამ მიიღო დაფინანსება როგორც რუსეთის წითელი ჯვრის მთავარი დირექტორატისგან, ასევე ადგილობრივი ხელისუფლებისგან და კერძო ქველმოქმედებისგან, რამაც საშუალება მისცა ადგილობრივებს ემკურნალათ უფასოდ ან ხელმისაწვდომ ფასად.

მე-20 საუკუნის დასაწყისში პიატიგორსკის წითელი ჯვრის კოლონიამ გააფართოვა თავისი საქმიანობა და გახსნა მის დაქვემდებარებაში მყოფი წითელი ჯვრის კოლონიები გეორგიევსკში, ესენტუკში, ჟელეზნოვოდსკში და კისლოვოდსკში. პიატიგორსკის კოლონიის ტერიტორიაზე მოქმედებდა 1894 წელს დაარსებული პიატიგორსკის ალექსანდრე გეორგიევსკაიას მოწყალების დების საზოგადოება. იგი გახდა ყველაზე დიდი საქველმოქმედო ორგანიზაცია პიატიგორსკში. პირველი მსოფლიო ომისა და რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს პიატიგორსკი და წითელი ჯვრის სხვა კოლონიები დაჭრილთა სამხედრო საავადმყოფოებად გადაკეთდა.

ახლა, კოლონიის ტერიტორიაზე მოქმედებს ქალაქ პიატიგორსკის „ქალაქის კლინიკური საავადმყოფო“. 2015-2021 წლებში არსებული მონაცემებით, კოლონიის ტერიტორიაზე არსებული ორი შენობა მიტოვებული და ავარიულია, სამი-ოთხი შენობა შემორჩენილია და სარგებლობაშია, ერთი კი განზრახ დაინგრა 1939 წელს.

ისტორია
 საუკუნის მეორე ნახევარში კავკასიის მინერალური წყლების რეგიონი უკვე ცნობილი სამკურნალო კურორტი იყო, მაგრამ არ არსებობდა სახელმწიფო ან დიდი კერძო ორგანიზაციის მიერ შექმნილი ჯანდაცვის სისტემა. ცარისტული მთავრობა კურორტებს იჯარით აძლევდა კერძო მეწარმეებს და არ ზრუნავდა კურორტის განვითარებაზე და ჯანდაცვის ობიექტების მშენებლობაზე. ზოგჯერ მძიმედ დაავადებული სტუმრები საარსებო სარჩოს გარეშე რჩებოდნენ. ამ ადამიანებისთვის წმინდა ოლგას თავშესაფარი პიატიგორსკის ნიჟეგოროდსკაიას ქუჩაზე აშენდა 1872 წელს. ეს იყო 10 საწოლიანი საქველმოქმედო სეზონური საავადმყოფო, რომელიც მუშაობდა 1 მაისიდან 10 ოქტომბრამდე.

თავად წითელი ჯვრის პიატიგორსკის კოლონიამ დაიწყო თავისი საქმიანობა 1901 წლის მაისში. იმ დროს რუსეთის წითელი ჯვრის საზოგადოების მთავარი დირექტორატი მდებარეობდა პეტერბურგში, ხოლო პიატიგორსკში ერმოლოვსკაიას ქუჩაზე (ახლანდელი კალინინის გამზირი, 33) მისი ადგილობრივი ფილიალი, რომელსაც ეწოდა „კოლონია".

რუსეთის წითელი ჯვრის საზოგადოების პიატიგორსკის კოლონიამ პირველი პაციენტები მიიღო 1901 წლის 1 მაისს. 1902 წელს შეიქმნა ადგილები სპეციალურად სტუდენტებისთვის, გაიხსნა თვალის კლინიკა და ადგილების საერთო რაოდენობა კოლონიაში გაიზარდა 122-მდე. შემდეგ, კოლონიამ მიიღო დაფინანსება რუსეთის წითელი ჯვრის მთავარი დირექტორატისგან - ყოველწლიურად 3000 რუბლი, ადგილობრივი საკრებულოდან და წყლის ადმინისტრაციისგან - წელიწადში 300 მანეთი, უსინათლოთა მოვლის საზოგადოებისგან - 600.
დავით მურადიანი

დავით მურადიანი ( , 1951 წლის 12 დეკემბერი ერევანში, სომხეთი ) — სომეხი ფილოლოგი, მწერალი, კინოკრიტიკოსი და პუბლიცისტი. 1986 წლიდან არის ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და კინოსა და თეატრის ინსტიტუტის ლექტორი .

ბიოგრაფია
დავით მურადიანი ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის კურსდამთავრებულია. მისი, როგორც რომანისტის ნამუშევრის გამოქვეყნება დაიწყო 1969 წელს ჟურნალ ბავშვთა პიონერში. მისი პირველი გამოცემული წიგნი "მინდა გითხრათ" იყო 1976 წელს. 1977-1999 წლებში მუშაობდა კინოსტუდიაში -ში მწერლად.

პრიზები
2001 წელს წიგნმა "სომხური კინო / სრული კატალოგი" (მწერალთა კრებული) მიიღო მოსკოვში "რუსული კინოს მიმოხილვების გილდიის პრიზი". [ საჭიროა ციტირება ]
2003 წელს მისმა სცენარმა „ჩვენი ძველი ფორტეპიანო სომხეთში“ მოიგო , როგორც „წლის საუკეთესო სცენარი“. [ საჭიროა ციტირება ]
2006 წელს სომხეთში მიენიჭა პრიზი „ვოსკე გრიჩი“ (ოქროს კალამი). [ საჭიროა ციტირება ]
ზანგეზური (ფილმი)

ზანგეზური — კინოსტუდია „არმენფილმის“ 1938 წლის მხატვრული ფილმი. რეჟისორი ამო ბეკ-ნაზაროვი.

სიუჟეტი
ფილმში მოქმედება ხდება 1921 წლის სომხეთში, რომელიც სამოქალაქო ომში იყო გახვეული. ერევნიდან განდევნილი დაშნაკების ბოლო რაზმები სპარაპეტის მეთაურობით, გამაგრდენ ზანგეზურში, სომხეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთში, სადაც ცდილობენ წითელ არმიას და ადგილობრივ პარტიზანებს გაუწიონ წინააღმდეგობა. დაშნაკებთან და მათ მომხრე ინგლისელ „დამკვირვებლებთან“ საბრძოლველად ზანგეზურში მიემართება გამოცდილი რევოლუციონერი აკოფიანი…

როლებს ასრულებენ
გურგენ გაბრიელიანი — არმენი
რაჩია ნერსესიანი — აკოპიანი
ავეტ ავეტისიანი — სპარაპეტი
ტატიანა აკოპიანი — აგიული
დავიდ მალიანი — მაკიჩი
გურგენ ჯანიბეკიანი — საქო
გრიგორ ავეტიანი — ყრუ მოხუცი
ანდრეი კოსტრიჩკინი — პოლკოვნიკი მარკოვი
ივანე ჩუველევი — ნიკიტა
იუნის ნური — პარტიზანი
გეგამ არუთინიანი — სამუელი

ჯილდოები
1941 წელს ამო ბეკ-ნაზაროვი, რაჩია ნერსესიანი და ავეტ ავეტისიანი ფილმისათვის „ზანგეზური“ დაჯილდოვდნენ ხარისხის სტალინური პრემიით.
ხარჩო

ხარჩო — ტრადიციული ქართული წვნიანი, რომელიც შეიცავს საქონლის ხორცს, ბრინჯს, ტყემალს და დაჭრილ ნიგოზს . წვნიანს ჩვეულებრივ მიირთმევენ წვრილად დაჭრილ ახალ ქინძთან ერთად. ჩვეულებრივ, მისი ინგრედიენტები მოიცავს ხორცს, ტყემალს, ბრინჯს, დაჭრილ ნიგოზს და სანელებლების ნაზავს, რომელიც განსხვავდება საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში.

ხარჩოს ერთ-ერთი ქართული რეცეპტია საქონლის, ცხვრის, ღორის, ქათმის ან ბატის ხორცით დამზადებული წვნიანი. გაწმენდილი, კარგად გარეცხილი საქონლის ხორცი დავჭრათ ნაჭრებად, ჩავყაროთ 2 ლიტრამდე წყალში, მივიყვანოთ ადუღებამდე და ვადუღოთ 2-2,5 საათის განმავლობაში, პერიოდულად ვხდით ქაფს. როცა ხორცი დარბილდება, ვამატებთ ბრინჯს; 10 წუთის შემდეგ ვამატებთ დაჭრილ ნიგოზს, სანელებლებს, დაფნის ფოთოლს და წიწაკის მარცვლებს. როცა თითქმის მზად იქნება, ვამატებთ ტყემალს, სანელებლებს (ქინძი, პაპრიკა, წითელი წიწაკა) და ვადუღებთ კიდევ 5 წუთი. მოვაყაროთ მარილი, მოვაყაროთ ახალი ქინძი, გავაციოთ და მივირთვათ.
არევიკი (ფილმი)

არევიკი — კინოსტუდია „არმენფილმის“ 1978 წლის ფსიქოლოგიური მელოდრამა. რეჟისორები არკადი აირაპეტიანი და არნოლდ აგაბაბოვი. ფილმი გადაღებულია სსრკ ტელერადიომაუწყებლობის სახელმწიფო კომიტეტის დაკვეთით.

სიუჟეტი
არევიკი ახალგაზრდა ქალია. მის მიერ დაქირავებული ტაქსის მძღოლი ქვეითად მოსიარულეს ეჯახება. მძღოლის მეგობრები არევიკს შესთავაზებენ, რომ ანდრანიკის გადასარჩენად ცრუ ჩვენება მისცეს, მაგრამ მისი ჩვენების შედეგად მძღოლი ციხეში აღმოჩნდება. არევიკი მარტო დარჩენილ ბავშვებზე მზრუნველობას თავის თავზე იღებს.

როლებს ასრულებენ
სოფიკო ჭიაურელი — არევიკი
არმენ ჯიგარხანიანი — ანდრანიკი
ხორენ აბრამიანი — ჟორა
რამაზ ჩხიკვაძე — გამომძიებელი
კარენ ჯანგიროვი — მხატვარი
აზატ შერენცი — სტუმარი
არუს აზნაურიანი — ბებია
ნონა პეტროსიანი — კარენის თანაკლასელის დედა
კარენ ჯანიბეკიანი — მძღოლი
არკადი აირაპეტიანი — ქარხნის დირექტორი
ნუნე გუზალიანი — პატარა არევიკი
ერვანდ მანარიანი — მართუნი

ჯილდოები
სოფიკო ჭიაურელმა საერთაშორისო ფესტივალზე ჩეხოსლოვაკიაში მიიღო პირველი პრემია ქალის როლის საუკეთესო შესრულებისათვის.
კრასნოდარ-1 რკინიგზის სადგური

კრასნოდარ-1 — ჩრდილოეთ კავკასიის რკინიგზის საკვანძო სარკინიგზო სადგური. ეს არის ქალაქ კრასნოდარის მთავარი სარკინიგზო სადგური.

ისტორია
კრასნოდარ 1-ის პირველი რკინიგზის სადგური 1889 წელს გაიხსნა. სადგურის შენობა თავდაპირველად იყო ერთსართულიანი მოსაცდელი, ორი ორსართულიანი გარე შენობით. მე-20 საუკუნის დასაწყისში სადგურის ფასადი გადაკეთდა და გაკეთდა დიდი ვიტრაჟები. სადგურის შენობა დაინგრა დიდი სამამულო ომის დროს, 1943 წელს. ომის შემდეგ დაიწყო ახალი სადგურის შენობის პროექტირება და მშენებლობა. ახალი სადგურის პროექტის არქიტექტორი გეორგი იპოლიტოვიჩი იყო. სტალინური იმპერიის სტილით აშენებული შენობა მარმარილოთია მორთული. ინტერიერში ხშირად გვხდება ფრესკები, ხოლო ცენტრალურ დარბაზში დიდი გუმბათია, სადაც კარლ მარქსისა და ლენინის ქანდაკებებია განლაგებული. 1952 წლის 21 მაისს მოხდა ახალი სადგურის საზეიმო გახსნა.

რკინიგზის სადგურის გარდა, ა.ნ.დუშკინის პროექტის მიხედვით, რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა რკინიგზის სადგურის მოედანს, გაჩნდა ავტოსადგური და ჩრდილოეთ კავკასიის რკინიგზის ადმინისტრაციის სამსართულიანი შენობა. საგრძნობლად გაზრდილი სამგზავრო ტარიფის გათვალისწინებით, კრასნოდარ-1 სადგურს გაფართოება სჭირდებოდა.

2000-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო სადგურის რეკონსტრუქცია. რეკონსტრუქციის შემდეგ სადგურში მგზავრთა ტევადობა გაიზარდა 2 ათასამდე, ხოლო შენობის საერთო ფართობი 11 მ²-მდე გაიზარდა. კრასნოდარ 1-ის სადგური აღიარებულია რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტად, კერძოდ მისი შემდეგი ნაწილები: პრივოკზალნაიას მოედანი (სამხრეთ მხარე), 1956 წლის რკინიგზის სადგური (არქიტექტორი ა. ნ. დუშკინი), ავტოსადგური (1950-იანი წლები), ჩრდილოეთ კავკასიის რკინიგზის კრასნოდარის ოლქის ადმინისტრაცია (1950 წ.)

მგზავრთა მოძრაობა
კრასნოდარ-1 სადგური წარმოადგენს სარკინიგზო ხაზის ხუთი მიმართულების საკვანძო ადგილს: უსტ-ლაბინსკი (კავკასიის სადგური), კორენოვსკამი (ტიხორეცკაის სადგური), ტიმაშევსკაია-1 (სტარომინსკაიას სადგური , ბატაისკი), ენემ-1 (გორიაჩი კლიუჩის სადგური) კრივენკოვსკაია (ტუაფსეს სადგური), აბინსკაია (კრიმსკაიას სადგური).

რკინიგზის სადგურ კრასნოდარ-1-დან შეგიძლიათ წახვიდეთ რუსეთის ნებისმიერ რეგიონში და მეზობელ ქვეყნებში (ბელარუსი, უკრაინა). სამგზავრო და სწრაფი საქალაქთაშორისო მატარებლები ყოველდღიურად მიემგზავრებიან ქვეყნის სხვადასხვა დიდ ქალაქში. ასევე კრასნოდარ-1-ის სადგურის სამგზავრო ბრუნვაში შედის საგარეუბნო კომუნიკაცია ბევრ ქალაქთან, ასევე მაღალსიჩქარიანი საგარეუბნო კომუნიკაცია მეზობელ რეგიონებთან: როსტოვ-ონ-დონთან (როსტოვის ოლქი) და მინერალნიე ვოდისთან (სტავროპოლის ტერიტორია). თითქმის ყველა შორ მანძილზე სამგზავრო მატარებელი რეგიონებიდან კრასნოდარის ტერიტორიის შავი ზღვის სანაპირომდე გადის კრასნოდარ-1-ის რკინიგზის სადგურიდან.

მგზავრთა მოძრაობის ინდიკატორები
2018 წლის იანვარ-თებერვალში კრასნოდარ-1-ის რკინიგზის სადგურით 242 ათასმა მგზავრმა იმგზავრა.

საზოგადოებრივი ტრანსპორტი
ავტობუსი: . 2, 20, 45. ტრამვაი: 1, 11.15. ტროლეიბუსი: . 2, 4, 6, 7, 8, 15, 20.
კინოსტუდია „არმენფილმის“ ფილმები

კინოსტუდია „არმენფილმის“ ფილმები — კინოსტუდიაში გადაღებული ფილმების სია ქრონოლოგიური თანმიმდევრობით, დაარსებიდან დღემდე.

1921-1930
1926 — „ნამუსი“ (პირველი სომხური მხატვრული ფილმი, შირვანზადეს მოთხრობის მიხედვით, რეჟ. ამო ბეკ-ნაზაროვი)

1931-1940
1934 — გიქორი (რეჟ. სერგეი ისრაელიანი)
1935 — „პეპო“ (პიველი სომხური ხმოვანი ფილმი, რეჟ. ამო ბეკ-ნაზაროვი)
1938 — „ზანგეზური“ (რეჟ. ამო ბეკ-ნაზაროვი)
1939 — „მთის მარში“ (რეჟ. სტეფანე კევორკოვი)
1941-1950
1951-1960
1955 — „მოჩვენებანი ტოვებენ მწვერვალებს“ (რეჟ. სტეფანე კევორკოვი)
1956 — „ქუხილის ბილიკით“ (რეჟ. სტეფანე კევორკოვი)
1957 — „დედის გული“ (რეჟ. გრიგორი მელიქ-ავაკიანი)

1961-1970
1961 — „თორმეტი თანამგზავრი“ (რეჟ. ერაზმ კარამიანი)
1965 — „საგანგებო დავალება“ (რეჟ. სტეფანე კევორკოვი, ერაზმ კარამიანი)
1967 — „სამკუთხედი“ (რეჟ. ჰენრიხ მალიანი)
1968 — „აფეთქება ნაშუაღამევს“ (რეჟ. სტეფანე კევორკოვი)

1971-1980
1972 — „აირიკი“ (რეჟ. ჰენრიხ მალიანი)
1978 — „არევიკი“ (რეჟ. არკადი აირაპეტიანი და არნოლდ აგაბაბოვი)
1978 — „ვარსკვლავებიანი ზაფხული“ (რეჟ. ლევონ გრიგორიანი)

1981-1990
1982 — „გიქორი“ (რეჟ. სერგეი ისრაელიანი)
1990 — „სევდა“ (რეჟ. ფრუნზე დოვლათიანი)

1991-2000
2001-2010
2011-2020