ადრიანეს ტაძარი

ადრიანეს ტაძარი — ძველი რომაული ნაგებობა კამპუს მარტიუსზე რომში, იტალიაში, რომელიც ღვთაებრივად შერაცხულ იმპერატორ ადრიანეს მიუძღვნა მისმა ნაშვილებმა ვაჟმა და მემკვიდრემ ანტონინუს პიუსმა 145 წელს. ეს ტაძარი ადრე ცნობილი იყო როგორც ნეპტუნის ბაზილიკა, მაგრამ შემდგომში სწორად იქნა იდენტიფიცირებული როგორც ანტონინუს პიუსის დროს დასრულებული ადრიანეს ტაძარი. ტაძრის ნაშთები, რომელთა შორის შემორჩენილია ერთი კედელი და გარე კოლონადის თერთმეტი სვეტი, ჩართულია გვიანდელ შენობაში პიაცა დი პიეტრაზე (ქვის მოედანი - სახელწოდება მომდინარეობს ტაძრის ქვებისგან, რომლებიც გამოყენებულ იქნა მოედნის ასაშენებლად). ტაძრის ფასადი, რეკონსტრუირებულ არქიტრავთან ერთად, ჩართულია კარლო ფონტანას მიერ საუკუნეში აშენებულ საპაპო სასახლეში, რომელშიც ამჟამად რომის სავაჭრო პალატა მდებარეობს. მიუხედავად იმისა, რომ მხოლოდ ნაგებობის ნაწილია შემორჩენილი, არქეოლოგიურმა გათხრებმა და სამეცნიერო კვლევებმა მოგვაწოდა ინფორმაცია მისი მშენებლობის ტექნიკისა და სტილისტური გავლენების შესახებ, რაც გვეხმარება აღვადგინოთ ადრიანეს ტაძრის არქიტექტურული დინამიკა და მნიშვნელობა იმპერიულ რომში.

ისტორია
იმპერატორი ადრიანე გარდაიცვალა 138 წელს ჩვენი წელთაღრიცხვით, და მისმა მემკვიდრემ ანტონინუს პიუსმა ეს ტაძარი მის სახელზე მიუძღვნა თითქმის ათი წლის შემდეგ, 145 წელს. მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებობს შემორჩენილი წარწერა, რომელიც დაადასტურებდა ამ ნაგებობის როგორც ადრიანეს ტაძრის იდენტიფიკაციას, არსებობდა წარწერა, მიძღვნილი ჰადრიანესადმი მისი მემკვიდრის ანტონინუს პიუსის მიერ, რომელიც ჩამოთვლილი იყო რეგიონალურ კატალოგებში ადრიანეს დინასტიურ ძეგლებს შორის, პანთეონსა და ვია დელ კორსოს შორის.

როგორც ჩანს, დასავლეთით მდებარეობდა კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ტაძრის კომპლექსი, შესაძლოა მატიდიასა და მარციანას, ადრიანეს სიდედრისა და მისი დედის (ტრაიანეს უფროსი დის) პატივსაცემად, რომლებიც ასევე განღმრთობილ იქნენ მათი გარდაცვალების შემდეგ.

მდებარეობა
განღმრთობილი ადრიანეს ტაძარი მდებარეობდა კამპუს მარტიუსზე (მარსის ველი), ადრე აშენებული სოლარიუმ უგუსტისა და შემდგომში აგებული მარკუს აურელიუსის სვეტის სიახლოვეს. ნოტიციაში ის ასევე მოხსენიებულია როგორც რეგიონში მდებარე, ალექსანდრე სევერუსისა და აგრიპას აბანოების მახლობლად. სვეტების ბაზაზე გამოსახული იყო იმპერიის პროვინციების პერსონიფიკაციები (რომელთაგან ზოგიერთი ახლა რომის ეროვნულ მუზეუმსა და კაპიტოლიუმის მუზეუმებშია), რაც აჩვენებს ადრიანეს ნაკლებად მეომრულ პოლიტიკას, ვიდრე ეს მის წინამორბედ ტრაიანეს ჰქონდა.

როგორც ანტონინუს პიუსის ერთ-ერთი ადრეული სამშენებლო პროექტი, ადრიანეს ტაძარი ავლენს ისეთ დიზაინის ელემენტებს, რომლებსაც ვხვდებით გვიანი ადრიანეს პერიოდის არქიტექტურაში, როგორიცაა ორთოდოქსული კორინთული ორდერის უარყოფა და აღსანიშნავი სტილისტური გადასვლები, როგორიცაა აზიური ელემენტები, რომლებიც წარმოაჩენს პერგამონის გავლენას მდიდრული ორნამენტებითა და სხვა უფრო ეკლექტური ნიშნებით.

გარდა ამისა, ნაშთებისა და ტაძრის ადრეული გამოსახულებების გათვალისწინებით, გამოთქმულია მოსაზრება, რომ თითქმის ყველა ზედაპირი მორთული იყო, იქნებოდა ეს რთული აზიური დიზაინებით თუ მიმაგრებული ორდერებითა და პილასტრებით, რომლებიც ტაძრის დარბაზის შიდა ნაწილს გარს ერტყა.

ტაძარს ასევე ჰქონდა დიდი კვადრატული არკადა, რომელიც გარშემორტყმული იყო ჯალო ანტიკოს სვეტებით და იხსნებოდა ვია ლატაზე (ახლანდელი ვია დელ კორსო) ტრიუმფალური თაღის მეშვეობით. ეს თაღი იდენტიფიცირებულია როგორც „ანტონინუსის თაღი“ გვიანდელ წყაროებში, მაგრამ ასევე ცნობილია როგორც „კლაუდიუსის თაღი“ და „ტოსეტის თაღი“, იმ ოჯახის სახელიდან გამომდინარე, რომელიც ცხოვრობდა პიაცა შიარაზე (რომელიც ახლა გაქრა ვია დელ კორსოს გაფართოების გამო). მიუხედავად იმისა, რომ ის დაინგრა და დაანგრიეს, თაღმა მაინც მისცა სახელი საუკუნეში 'ვია დელ'არკეტოს'.

პროვინციის რელიეფები
მარმარილოს კვარცხლბეკებისა და პანელების სერია (ჯამში 24 ამ დრომდე) აღმოჩენილ იქნა ადრიანეს ტაძრის სიახლოვეს და ამიტომ ითვლება, რომ ისინი წარმოადგენდნენ მისი დეკორატიული პროგრამის ნაწილს. რიჩარდსონის მიხედვით, ტაძრის პოდიუმის წინა მხარე დაყოფილი იყო პანელებად, სადაც სვეტების ქვეშ არსებული ვერტიკალური პლინტუსები გამოსახავდნენ იმპერიის პროვინციების ალეგორიულ ფიგურებს მაღალ რელიეფში, ხოლო სვეტთშორისებში მოთავსებული ჩარჩოიანი პანელები ატარებდნენ ჯავშნისა და იარაღის მარტივ ტროფეებს, თუმცა უფრო დიდი ზომით. პროვინციების თექვსმეტი ფიგურა კარგად არის შემონახული და განთავსებულია რომისა და ნეაპოლის ხუთ სხვადასხვა კოლექციაში. ისინი გამოკვეთილი იყო რელიეფებად რომის იმპერიის ქალაქებისა და ხალხების პერსონიფიკაციებით, რომლებიც მონაცვლეობდნენ სამხედრო და საზღვაო ტროფეებთან. გამოყენებული სამშენებლო მასალები იყო პროკონესური მარმარილო, რომელიც შეესაბამებოდა ტაძრის ორდერს. თუმცა, კვლავ საკამათოა, არის თუ არა ეს ნაშთები უშუალოდ ადრიანეს ტაძრიდან, თუ სხვა დიდი საჯარო შენობებიდან, რომლებიც მას გარს ერტყა. გარდა ამისა, დებატები გრძელდება იმ პროვინციების იდენტიფიკაციასთან დაკავშირებით, რომლებიც გამოსახულია, რადგან ზოგიერთი მიიჩნევს, რომ თავდაპირველად იყო 25, რათა ასახულიყო სხვადასხვა პერსონიფიკაციები, რომლებიც ჩნდება ანტონინუს პიუსის მონეტებზე და განსხვავდება მათი სამოსითა და იარაღით.

კაპიტოლიუმის მუზეუმები: