iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ანობონი

ანობონი (, — „კეთილი წელი“, რადგანაც აღმოჩენილი იქნა 1 იანვარს, ყოფილი პაგალუ) — კუნძული ატლანტის ოკეანის გვინეის ყურეში, ეკუთვნის ეკვატორულ გვინეას. მდებარეობს სან-ტომე და პრინსიპიდან სამხრეთით, გაბონის სანაპიროდან 335 კმ-ით დასავლეთით. ფართობი — 17 კმ², სიმაღლე ზღვის დონიდან — 831 მეტრი. 2015 წლის აღწერის წინასწარი მონაცემებით მისი მოსახლეობა შეადგენს 5232 ადამიანს. უპირატესი ენა — ანობონური (პორტუგალურ-კრეოლური ენებიდან ერთ-ერთი). 1973-1979 წლებში ეწოდებოდა პაგალუ.

გეოგრაფია
კუნძული მთიანია, ვულკანური წარმოშობის, ნაყოფიერი ნიადაგით. კუნძული ანობონი წარმოადგენს სტრატოვულკანის ეროდირებულ ზედაპირს ოკეანის ფსკერიდან დაახლოებით 5000 მეტრ სიმაღლეზე, რომელიც წარმოიშვა ოკეანის ქერქზე. მისი საძირკველი, რომელიც თვალითაც სჩანს, აგებულია პალაგონიტური ბრექჩიებით, რომლებიც შეიცავენ კლინოპიროქსენის და ოლივინის ფენოკრისტებს და მეგაკრისტებს. ისინი გარღვეულია ანკარამიტული ბაზანიტების სუბვერტიკალური დაიკებით. ეროზიული ზემოქმედებით ქვედა კომპლექსი გადაფარულია ბაზანიტური ნაკადებით, რომელთაგან ქვედას აქვს 18,4 მილიონი წლის ასაკი. თავის მხრივ, ისინი ასევე გარღვეულია 5,35 მილიონი წლის ასაკის დაიკებით. უკანასკნელ სტადიებში მიმდინარეობდა ტრისტანიტული და ტრაქიტული გუმბათების წარმოქმნა, რომელთაგან ყველაზე უფრო დიდია — პიკო-დე-ფუეგო . კლიმატი ეკვატორულია, მუდმივად ნოტიო.

ისტორია
კუნძული ანობონი 1473 წლის 1 იანვარს აღმოაჩინეს პორტუგალიელებმა, ამიტომაც მიიღო დასახელება, რომელიც ნიშნავს ახალი წლის მილოცვას (სიტყვასიტყვით «კეთილი წელი»). კუნძულ ბიოკოსთან (ფერნანდო პო) და ეკვატორული გვინეის თანამედროვე სანაპიროსთან ერთად 1778 წელს შეუერთდა ესპანეთს. 1968 წელს გახდა დამოუკიდებელი ეკვატორული გვინეის ნაწილი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
პროვინცია დაყოფილია 2 მუნიციპალიტეტად: სან-ანტონიო-დე-პალე და მაბანა, რომლებიც იყოფიან 3 რაიონად: ანგანჩი, აუალი და მაბანა.

ეკონომიკა
კუნძული ეკვატორული გვინეისათვის წარმოადგენს სტრატეგიულ ინტერესს. ამ კუნძულის ფლობა ქვეყნის ხელისუფლებას უფლებას აძლევს სან-ტომე და პრინსიპის სამხრეთით მდებარე ვრცელი საზღვაო არეალი განიხილოს, როგორც საკუთარი განსაკუთრებული ეკონომიკური ზონა, რომელიც პოტენციურად მდიდარია ნავთობის საბადოებით. ამას გარდა, კუნძული გამოიყენება ტოქსიკური და რადიოაქტიური ნარჩენების დასამარხად.
დიდი ელობეი

დიდი ელობეი  — პატარა კუნძული ატლანტის ოკეანის გვინეის ყურეში. ეკუთვნის ეკვატორულ გვინეას. მდებარეობს დაახლოებით მდინარე მიტემელეს შესართავთან, გაბონის სახელმწიფო საზღვრის სიახლოვეს, დაახლოებით 100 კმ-ით სამხრეთით ქალაქ ბატიდან. ფართობი — 2,27 კმ². მუდმივი მოსახლეობა არ არსებობს. მის სიახლოვეს მდებარეობს კუნძული პატარა ელობეი.

მიუხედავად იმისა, რომ დღეისათვის კუნძული დიდი ელობეი იმყოფება ეკვატორული გვინეის რესპუბლიკის შემადგენლობაში, მისი ადგილმდებარეობა გაცილებით უფრო ახლოა გაბონთან და ამიტომ ნავთობის მარაგის აღმოჩენის შემდეგ იგი ტერიტორიულ პრეტენზიებს გამოთქვამს მასზე და მიმდებარე კუნძულებზე.
პატარა ელობეი

პატარა ელობეი  — პატარა კუნძული ატლანტის ოკეანის გვინეის ყურეში. ეკუთვნის ეკვატორულ გვინეას. მდებარეობს დაახლოებით მდინარე მიტემელეს შესართავთან, გაბონის სახელმწიფო საზღვრის სიახლოვეს, დაახლოებით 100 კმ-ით სამხრეთით ქალაქ ბატიდან. დღეისათვის მუდმივი მოსახლეობა არ არსებობს, მაგრამ ესპანეთის კოლონიალური მმართველობის დროს იყო რიო-მუნის დედაქალაქი. მის სიახლოვეს მდებარეობს კუნძული დიდი ელობეი.

მიუხედავად იმისა, რომ დღეისათვის კუნძული პატარა ელობეი იმყოფება ეკვატორული გვინეის რესპუბლიკის შემადგენლობაში, მისი ადგილმდებარეობა გაცილებით უფრო ახლოა გაბონთან და ამიტომ ნავთობის მარაგის აღმოჩენის შემდეგ იგი ტერიტორიულ პრეტენზიებს გამოთქვამს მასზე და მიმდებარე კუნძულებზე.
ლევ კონცევიჩი

ლევ კონცევიჩი (, დ. 3 სექტემბერი, 1930, ტამბოვი) — საბჭოთა და რუსი აღმოსავლეთმცოდნე კორეანისტი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი.

კონეცევიჩის სახელი ცნობილი უპირველეს ყოვლისა კორეული ანბანის, ჰანგულის კირილიცაზე სატრანსლიტერაციო სისტემის შემუშავების გამო.

კონცევიჩის სისტემა წარმოადგენს კორეულ სიტყვათა კირილურ ანბანზე გადმოცემის სტანდარტს. კონცევიჩის მიერ შემუშავებული ეს სისტემა ასევე სტანდარტს წარმოადგენს ორივე კორეის გეოგრაფიული სახელების რუსულად გადმოსაცემად.

ლევ კონცევიჩი არის ცნობილი რუსი მათემატიკოსის მაქსიმ კონცევიჩის მამა.
ხოლოდოვიჩის სისტემა

ხოლოდოვიჩის სისტემა (რუს. ́ ́) — კორეული სიტყვების კირილურ ანბანზე ტრანსკრიბირებით გადმოცემის წესების ერთობლიობა, რომელიც რუსმა აღმოსავლეთმცოდნე-კორეანისტმა ალექსანდრე ხოლოდოვიჩმა შეიმუშავა.

ალექსანდრე ხოლოდოვიჩის მიერ შექმნილი სისტემა წარმოადგენს კორეული სიტყვების რუსულად გადმოტანის სამეცნიერო სტანდარტს.

ტრანსკრიფცია
შენიშვნები:
ასო მარცვლის სასაწყისში არ იკითხება.
დიდი ასოებით წერა რუსული ტრანსკრიციისთვის — ასოების ტრანსკრიფციაში გამოდმოცემის მთავარი საშუალება.
ჩანაწერი ორ დეფისს შორის — ასოს ტრანსკრიფცია სიტყვის შუაში ხმოვნებს შორის ანდა სონორული თანხმოვნების (, , , და ) შემდეგ.
ჩანაწერი დეფისის შემდეგ — სიტყვისა და მარცვლის ბოლოს მდებარე ასოს ტრანსკრიფცია.

ასოთა გადმოცემა მარცვლების ზღვარზე
მარცვლების ზღვარზე მდებარე ასოთა ტრანსკრიბირების თავისებურებანი მოყვანილია ქვემორე ცხრილში:
პიკო-ბაზილე

პიკო-ბაზილე (, ადრინდელი სახელი — პიკო-დე-სანტა-ისაბელი) — მთა, რომელიც მდებარეობს კუნძულ ბიოკოზე. ეკვატორული გვინეის ყველაზე მაღალი მთა. მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 3011 მეტრს. იგი ყველაზე უფრო მაღალია სამ ბაზალტურ ვულკანებს შორის, რომლებისგანაც ჩამოყალიბებულია კუნძული. მისი მწვერვალიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით მოსჩანს კამერუნის მთა. პიკო-ბაზილე მდებარეობს დედაქალაქ მალაბოს სიახლოვეს.

კუნძული ბიოკო ჩამოყალიბდა კამერუნის ხაზის გასწვრივ, ატლანტის ოკეანიდან კამერუნამდე. ეს ხაზი მოიცავს გვინეის ყურის სხვა ვულკანურ კუნძულებს, როგორებიცაა: ანობონი, პრინსიპი და სან-ტომე, ასევე მასიურ სტრატოვულკანს კამერუნის მთაზე.
ალექსანდრე ხოლოდოვიჩი

ალექსანდრე ხოლოდოვიჩი (; დ. 11 (24) მაისი, 1906, კრონშტადტი — გ. 20 მარტი, 1977, ლენინგრადი) — საბჭოთა რუსი ლინგვისტი, კორეანისტი და იაპონოლოგი, პროფესორი, პეტერბურგის ტიპოლოგიური სკოლის დამფუძნებელი. გრამატიკის სახელმძღვანელოებისა და შრომების ავტორი კორეული და იაპონური ენების სხვადასხვა საკითხების შესახებ. მთარგმნელი-ავტორი არაერთი ლინგვისტური ნაშრომისა რუსულ ენაზე.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ლენინგრადის უნივერსიტეტი (1927 წელი), ასწავლიდა ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლურ ფაკულტეტზე, მრავალი წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა კორეული, ჩინური, იაპონური ფილოლოგიების კათედრებს.

ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1949 წელი, დისერტაცია „ნარკვები იაპონური ენის აგებულების შესახებ“). 1961 წლიდან მოყოლებული იყო მის მიერვე შექმნილი ენათა სტრუქტურულ-ტიპოლოგიური შემსწავლელი ჯგუფის ხელმძღვანელი.
ანტუნ საადა

ანტუნ საადა (; დ. 1 მარტი, 1904, დჰურ-აშ-შუეირი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 8 ივლისი, 1949, ბეირუთი, ლიბანი) — ლიბანელი ჟურნალისტი, მართლმადიდებელი საზოგადოების წარმომადგენელი, მწერალი, პოლიტიკური აქტივისტი და სირიის სოციალური ნაციონალური პარტიის დამაარსებელი.

მისი პოლიტიკური მოღვაწეობის მთავარი მიზანი იყო სახელმწიფოს გამოყოფა რელიგიისაგან და ისტორიული სირიის გაერთიანება, რომელშიც იგი მოიაზრებდა თანამედროვე სირიას, ლიბანს, ერაყს, იორდანიას, პალესტინასა და კიპროსს.

იგი არაბული ნაციონალიზმისა და ისლამიზმის მოწინააღმდეგე იყო. მისთვის არსებობდა მხოლოდ 4 არაბული ერი: სირია, ეგვიპტე (სუდანის ჩათვლით), მაროკო და საუდის არაბეთი (იემენის, ომანისა და არაბთა გაერთიანებული საამიროების ჩათვლით).

სირიის სოციალური ნაციონალისტური პარტია დააარსა 1932 წელს. პარტიისა და თვით საადას მოღვაწეობა გახდა საფრანგეთის კოლონიური ხელისუფლების რეპრესიების ობიექტი, რამაც იგი აიძულა ბრაზილიაში ემიგრაციაში წასულიყო, საიდანაც მოგვიანებით გადავიდა არგენტინაში და დაკავდა ჟურნალისტური საქმიანობით.

1947 წლის 2 მარტს, ლიბანის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში, მაგრამ ქვეყნის ახალმა ხელისუფლებამ კვლავ გააგრძელა რეპრესიები პარტიის წევრების წინააღმდეგ, რამაც გამოიწვია 1949 წლის 4 ივლისის აჯანყება. საადის მხარდაჭერების გამოსვლა ჩაახვშეს, თავად საადა გაიქცა სირიაში, რომლის პრეზიდენტმაც ჰუსნი ალ-ზაიმმა მას პოლიტიკური თავშესაფარი მისცა. თუმცა სირიაში ჩასვლისთანავე იგი დააპატიმრეს და გადასცეს ლიბანის ხელისუფლებას. იგი დაადანაშაულეს სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობაში და სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანეს. ანტუან საადა დახვრიტეს 1949 წლის 8 მარტს, გამთენიისას. მისი მოღალატე პრეზიდენტი ჰუსნი ალ-ზაიმი 5 თვის შემდეგ თვითონაც დახვრიტეს დამასკოს მეეზეს ციხეში. 1951 წლის 14 თებერვალს სირიის სოციალური ნაციონალისტური პარტიის წევრების ხელით ასევე მოკლეს საადას დახვრეტაში დამნაშავე — სირიის პრემიერ-მინისტრი რიად ალ-სოლჰი.
ჰუსნი ალ-ზაიმი

ჰუსნი ალ-ზაიმი (, ; დ. 1897, ალეპო, ოსმალეთის იმპერია — გ. 14 აგვისტო, 1949, დამასკო, სირია) — სირიის პრეზიდენტი და პრემიერ-მინისტრი 1949 წლის განმავლობაში.

წარმოშობით იყო ქურთული ოჯახიდან. გახდა ოსმალეთის იმპერიის, მოგვიანებით საფრანგეთის არმიის ოფიცერი. სირიის დამოუკიდებლობის მიღების შემდეგ გახდა გენერალური შტაბის უფროსი.

ხელისუფლებაში მოვიდა სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად. ვერ სარგებლობდა მოსახლეობის მხარდაჭერით და გადააყენეს 4 თვის შემდეგ ყოფილმა მოკავშირეებმა. სიკვდილით დასაჯეს 1949 წლის 14 აგვისტოს დამასკოში.
ადიბ შიშაქლი

ადიბ შიშაქლი (, დ. 1909, ჰამა — გ. 27 სექტემბერი, 1964, სერისი, ბრაზილია) — სირიელი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, სირიის პრეზიდენტი და პრემიერ-მინისტრი 1953–1954 წლებში.

ბიოგრაფია
დაიბადა ქურთების ოჯახში, მსახურობდა საფრანგეთის არმიაში, მოგვიანებით სწავლობდა დამასკოს სამხედრო აკადემიაში (რომელიც შემდეგ გადაიტანეს ჰომსში). იგი ადრევე გაწევრიანდა სირიის სოციალური ნაციონალური პარტიის რიგებში. საფრანგეთისაგან სირიის დამოუკიდებლობის მიღების შემდეგ მონაწილეობდა არაბეთ-ისრაელის 1947-1949 წლების ომში.

1953 წლის აგვისტოში მონაწილეობდა ჰუსნი ალ-ზაიმის წინააღმდეგ პუტჩში, რის შემდეგაც ქვეყნის პრეზიდენტი და პრემიერ-მინისტრი გახდა ჰაშიმ ალ-ათასი. შიშაქლიმ მხარი არ დაუჭირა პრეზიდენტის ინიციატივას სირიისა და ერაყის გაერთიანების შესახებ. ჰაშიმ ალ-ათასის გადადგომის შემდეგ შიშაქლიმ მიაღწია იმას, რომ ახალი პრეზიდენტი გამხდარიყო ფავზი სელუ, დე-ფაქტო მთელი ხელისუფლება მის ხელთ იყო. შიშაქლმა პოლიტიკური პარტიები აკრძალა და დაამყარა სამხედრო დიქტატურა. გაძლიერდა კონფლიქტი დრუზებთან, რომლებიც ისწრაფვოდნენ დამოუკიდებლობისთვის. 1954 წელს ბრძანება გასცა დაებომბათ ის რაიონები სადაც ცხოვრობდნენ დრუზები, რათა შემცირებულიყო მათი წინააღმდეგობა.

1954 წელს მან დაკარგა ხელისუფლება სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად. თავდაპირველად გაიქცა ლიბანში, შემდეგ ბრაზილიაში, სადაც იგი მოკლა სირიელმა დრუზმა 1964 წლის 27 სექტემბერს.
ბანახის-ტარსკის პარადოქსი

ბანახის-ტარსკის პარადოქსი — თეორიული გეომეტრიის ერთ-ერთი თეორემა, რომელიც მოიცავს შემდეგ არსს: როდესაც წრეს ენიჭება სამგანზომილებიანი სივრცე, შესაძლებელია იგი დაშლილ იქნას სასრული რაოდენობის არაგადამკვეთ სიმრავლეებად, რომელსაც შემდეგ შეუძლია წარმოქმნას ორიგინალის იდენტური ორი ასლი. სინამდვილეში, ეს პროცესი მხოლოდ მოიცავს ნაწილების გადაადგილებას და ბრუნვას, ფორმის ცვლილების გარეშე. თუმცაღა, მიღებული ბურთები არათუ მყარ ობიექტს, არამედ გაბნეულ ნაწილაკებს წარმოადგენენ. რეკონსტრუქცია შეიძლება მოიცავდეს მხოლოდ ხუთ ნაწილს.

თეორემის ძლიერი ვერსია გულისხმობს იმას, რომ მოცემული ორი „გონივრული“ მყარი ობიექტიდან შესაძლებელია (მაგ.: დიდი და პატარა ბურთები) ერთ-ერთმა გამოსახოს მეორე. ამ თეორემას ხშირად ადარებენ „დაჭრილ ბარდას, რომელსაც შეუძლია იქცეს მზედ“ და უწოდებენ „ბარდისა და მზის პარადოქსს“.

მიზეზი იმისა, თუ რატომ ეწოდება ბანახის-ტარსკის თეორემას პარადოქსი, არის ის, რომ იგი ეწინააღმდეგება ძირითად გეომეტრიულ ინტუიციას. „ბურთის გაორმაგება“ — მათი დაყოფა ნაწილებად და გადაადგილება, ყველანაირი დაჭიმვის, ან წერტილების დამატების გარეშე, როგორც ჩანს შეუძლებელია, რადგანაც შენარჩუნებულ უნდა იქნას მოცულობა. თეორიულად ეს შესაძლებელია და იგულისხმება მოცულობის ფორმალურ განმარტებებშიც. თუმცაღა, პრაქტიკულად არ შეიძლება განისაზღვროს განხილული მოცულობები, რადგანაც ისინი ხელახალი შეერთების შემდეგ აუცილებლად შეიცვლება.

გეომეტრიის სხვა თეორემებისგან განსხვავებით, ამ შედეგის მტკიცებულება დამოკიდებულია აქსიომების არჩევანზე მოცემული თეორიისათვის. ის შეიძლება დამტკიცებულ იქნას არჩევნის აქსიომით, რომელიც გულისხმობს უთვლად სიმრავლეებს, მაგ.: წერტილების სიმრავლე, რომელთაც არ გააჩნიათ მოცულობა პირდაპირი გაგებით, რომლის მნიშვნელობა მოითხოვს არჩევნის უთვლად რაოდენობას.

2005 წელს დამტკიცდა — დაშლის დროს, ნაწილები არჩეულ უნდა იქნას იმ კრიტერიუმით, რომ მათ შეძლონ უწყვეტი გადაადგილება, ერთმანეთთან შეხვედრის გარეშე.
უნჰიეონგუნგი

უნჰიეონის სასახლე , აგრეთვე ცნობილი როგორც უნჰიეონგუნგის სამეფო რეზიდენცია — ყოფილი კორეის სამეფო რეზიდენცია, რომელიც მდებარეობს 1144-10 უნნ-ნი-დონგში, სეული, სამხრეთ კორეა. ის თავდაპირველად იყო პრინც რეგენტის დაევონ-გუნის რეზიდენცია, რომელიც იყო ჩოსონის დინასტიის მმართველი საუკუნეში, ასევე იმპერატორ გოჯონგის მამა. თავად გოჯონგიც ამ რეზიდენციაში ცხოვრობდა, მანამ, სანამ 12 წლის ასაკში ტახტზე არ ავიდა. ამაჟამად ის არის მუზეუმი და ღიაა საზოგადოებისთვის.

ისტორია
მისი ტერიტორია თარიღდება საუკუნით. ადრეული შენობები დაზიანდა და განადგურდა დროთა განმავლობაში, მაგრამ ზოგიერთი მათგანი მაინც შემორჩა დღემდე. როდესაც უნჰიეონგუნგი დედოფალი დედა ჯოს განკარგულებაში იყო ის გადაკეთდა გრანდიოზულ კომპლექსად, რომელსაც ოთხი კარიბჭე ჰქონდა.

მიუხედავად ამისა, სარეზიდენციო კომპლექსი დაევონ-გუნის მემკვიდრეობიდან გადავიდა იაპონიის კოლონიური მმართველობის ქვეშ, ის დააბრუნეს 1949 წელს და 1993 წელს ის მიჰყიდეს სეულის მთავრობას. მოგვიანებით მას ჩაუტარდა სამ წლიანი რესტავრაცია, რათა დაებრუნებინათ მისთვის თავდაპირველი სახე.

დღევანდელი ნაგებობა შედარებით პატარაა მის წინა შენობასთან შედარებით, დღესდღეობით დუკსუნგის ქალთა უნივერსიტეტი ფლობს მისი ტერიტორიის ნაწილს, ასევე სხვა პატარა ტერიტორიებს, რომელშიც შედის უნჰიეონის სამეფო ბაღი და ბიეოლჰადანგ ჰანოკის სასტუმრო. დარჩენილი კომპლექსი შეიცავს:

სტრუქტურა
ინტერიერის ზოგიერთი ნაწილი განაახლეს და შეიცავს სხვადასხვა მანეკენებს, მათი ჩაცმულობაა კი ზუსტად შეესაბამება სხვადასხვა დროის კორეის ისტორიის ჩაცმულობას. კომპლექსი შეიცავს პატარა მუზეუმს. რეზიდენცია ღიაა საზოგადოებისთვის. მისი დათვალეიერება და შესვლა ფასიანია.

ნორაკდანგის დარბაზი
ნორკადანგის არის ყველაზე დიდი შენობა კომპლექსის შიგნით, ასევე გამოყოფილია ტერიტორია, სადაც მეფე გოჯონგისა და იმპერატრიცა მიეონგსეონგის ქორწილია განსახიერებული. ნორაკდანგი ასევე იყო ერთ-ერთი იმ ორი რეზიდენციიდან, რომელიც ქალებისთვის იყო განკუთვნილი.

ყველაზე სახელგანთქმული არის ნორაკდანგის შიგნით მდებარე სამზარეულოს სტრუქტურა, რომელიც სავარაუდოდ გამოიყენებოდა მნიშვნელოვანი ღონისძიებების დროს საკვების მოსამზადებლად. დარბაზში ტარდებოდა ბევრი მნიშვნელოვანი ღონისძიება, როგორიცაა დაბადების დღის წვეულებები და მასთან დაკავშირებული ცერემონიები.

ტრადიციული საქორწილო ცერემონია იმართებოდა ნორაკდანგში.

ეს ცერემონია არის ზუსტი იმიტაცია, რომელიც ეფუძნება ისტორიულ კვლევებსა და სასახლის განხილვათა ნაკრების განხილვებს, საიმპერატორო ოჯახის სამეფო ქორწინების ცერემონიის და მისი საუცხოო, სამეფო სტილის შესახებ. ის იმიტაცია შესაძლებლობას აძლევს დამთვალიერებელს განიცადონ ჩოსონის დინასტიის მიმზიდველი და ელეგანტური ტრადიციულო სამეფო კოსტუმების და ცხოვრების სტილის მრავალფეროვნება.

გალერეა
გენში (ხანის იმპერატორი)

გენში-დი (, პირადი სახელი ლიუ სიუანი , ზრდასრულობის სახელი ლიუ შენგუნი , დ. უცნობია — გ. 25)  — ხანის იმპერიის ამღდგენი ჩინელი იმპერატორი. აღმოსავლეთ ხანის მომდევნო იმპერატორმა გუან უ-დიმ მას გადასცა სიკვდილის შედეგი ტიტული ხუანური მთავარი .

ლიუ სიუანის განეკუთვნებოდა მეექვსე თაობას იმპერატორ ძინ-დის შთამომავალი. როდესაც ვან-მანმა უზურპაცია მოახდინა ტახტზე და განაცხადა ხანის იმპერიის სინის იმპერიაზე შეცვლის შესახებ, მაშინ მთელს ქვეყანაში აჯანყებები დაიწყო.

22 წელს კიდევ ერთი ამბოხება მოაწყო ძინ-დის მეექვსე შთამომავლობის კიდევ ერთმა წარმომადგენელმა - ლიუ იანმა..

უფრო და უფრო ვრცელდებოდა ხმები იმის სასარგებლოდ, რომ გაენახლებინათ იმპერია ხანი ვინმე დინასტია ლიუს მიერ. ლიდერები სიანძინის დაჯგუფებიდან მთა ლიუილინის ძალით, ასევე ჯარისკაცები, რომლებიც უშუალოდ ლიუ იანის ბრძაების ქვეშ მოქმედებდნენ, სურდათ მისი იმპერატორად ნახვა, მაგრამ სინშინისა და პინლინის დაჯგუფებების ლიდერები უარზე იყვნენ, რადგან ეშინოდათ მისი ძლიერი პიროვნების და სურდათ უფრო სუსტი პიროვნება ტახტზე, ამიტომ გადაწყვიტეს ლიუ სიუნის ტატზე აყვანა. 23 წელს ის ავიდა ტახტზე სახელით „გენში-დი“.

ვან მანმა გადაწყვიტა ამბოხებულები ერთხელ და საბოლოოდ დაეწყნარებინა, და 23 წლის შემოდგომაზე მათ წინააღმდეგ გაგზავნა ჯარი 430 ათასი ადამიანის ოდენობით რომელთა მეთაურიც მისი და მთავარი მინისტრის ვან სიუნის დეიდაშვილი ვან ი იყო. ამ დროს ხანის ძალა ორად იყო დაყოფილი: ლიუ ანმა ალყაში მოაქცია ვანჩენი, ხოლო მისი ძმა ლიუ სიუ სინური ძალების შესახვედრად წავიდა ქალაქ კუნიანში. შემდგომ ბრძოლაში შესანიშნავმა ძალებმა განიცადეს წაგება, რაც ვან ანის მეთაურობის დასასრული გახდა: მთელს ქვეყანაში ყველამ გენში-დის აღიარება დაიწყო, და არა ვან მანის.
არაბული ორიქსის რეზერვატი

არაბული ორიქსის რეზერვატი — არის ცხოველების ნაკრძალი ომანის ცენტრალურ უდაბნოში და სანაპირო ფერდობზე. მის საზღვრებზე იშვიათი ფაუნაა, მათ შორის თავისუფალ არეალში არაბული ორიქსები, ის არის პირველი 1972 წლის მათი გადაშენების შემდეგ ველურ ბუნებაში, ასევე შემდგომი რეინტროდუქციისას 1982 წელს.

გადაშენების პირას მყოფი ჰოუბარა სავათი, განსაკუთრებული ყანჩის სახეობა, მრავლდება ველურ ადგილებში ნაკრძალების ტერიტორიაზე. სხვა სახეობები სწორედ ამ ნაკრძალშია ნაპოვნი, მათ შორის უდიდესი გადაშენების პირას მყოფი სახეობა არაბული ქურციკებისა, ასევე ნუბიური ჯიხვი, არაბული მგელი, თაფლის მაჩვი და კარაკალი.

2007 წლის 28 ივნისს ეს რეზერვი გახდა პირველი ისტორიის განმავლობაში, რომელიც ამოირიცხა საფრთხის პირას მყოფი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიიდან. იუნესკოს ციტირება მოახდინა ომანის გადაწყვეტილების, რომ შეემცირებინათ ტერიტორია 90 %-მდე და შეემცირებინათ თეთრ ანტილოპებზე ძალადობა 1996 წელს. იმ დროს მხოლოდ ოთხი შესაჯვარებელი წყვილი გადარჩა.
მონტე-მიტრა

მონტე-მიტრა  — მთა ეკვატორულ გვინეაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, 290 კმ-ით სამხრეთით ქვეყნის დედაქალაქ მალაბოდან. მთის უმაღლესი წერტილი იმყოფება ზღვის დონიდან 1200 მეტრ სიმაღლეზე და იგი ყველაზე უფრო მაღალი წერტილია ქვეყნის კონტინენტურ ნაწილში.

მონტე-მიტრის მთის ირგვლივ არსებული ტერიტორია ძირითადად ბორცვებიანია. მთის გარშემო ძირითადად ხარობს მარადმწვანე ფოთლოვანი ტყე.

მთის ირგვლივ გაბატონებულია ტროპიკული მუსონური კლიმატი. ამ რაიონში წლის საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 19 °-ს. ყველაზე უფრო ცხელი თვეა აპრილი, როდესაც საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 22 °-ს, ხოლო ყველაზე უფრო გრილი თვეა აგვისტო — 18 °. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა შეადგენს 2793 მმ-ს. ყველაზე უფრო წვიმიანი თვეა ნოემბერი, საშუალოდ 556 მმ ნალექი, ხოლო ყველაზე მშრალია ივლისი — 8 მმ ნალექი.
რიო-მბინი

რიო-მბინი (, ასევე ცნობილია, როგორც ბენიტო ან უელე) — ეკვატორული გვინეის კონტინენტური ნაწილის მთავარი მდინარე. მდინარე ქვეყანას დაახლოებით შუაზე ჰყოფს, იგი მიედინება ქვეყნის კონტინენტურ მაწილში აღმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით და ჩაედინება ატლანტის ოკეანის გვინეის ყურეში, ქალაქ მბინის სიახლოვეს. ამ ადგილებში იზრდება მანგროს ტყეები, რომელიც სიღრმეში შეჭრილია დაახლოებით 20 კმ-ზე. მდინარის მხოლოდ ეს ადგილია ნაოსნობისათვის ხელსაყრელი. მდინარე გამოიყენება მერქნის ტრანსპორტირებისთვის ხე-ტყის გადაზიდვის ოპერაციების დროს. სათავეს იღებს გაბონში და მისი სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 338 კმ-ს.
ხელოვნური ენა

ხელოვნურ ენას უწოდებენ სპეციალურად შექმნილ ენებს, რომლებშიც ლექსიკა, ფონეტიკა და გრამატიკა საგანგებოდ არის შემუშავებული გარკვეული მიზნების განსახორციელებლად. სწორედ ფუნქციის ეს მიზანმიმართულობა განასხვავებს ხელოვნურ ენას ბუნებრივი ენებისგან.

ზოგჯერ მოცემულ ენებს გამოგონებულ ენებსაც უწოდებენ (ინგლ. ). ასეთი ენები უკვე 1000-ზე მეტია დღევანდელ მსოფლიოში, და მათი რიცხვი გამუდმებით იზრდება.

ხელოვნური ენების შექმნის მიზნებს, სხვათა შორის, წარმოადგენს ადამიანის ურთიერთობის გაადვილება, - როგორიცაა საერთაშორისო დამხმარე ენები, კოდები, მხატვრული ლიტერატურისადმი დამატებითი რეალიზმის მინიჭება, ლინგვისტური ექსპერიმენტები, გამოგონებულ სამყაროში კომუნიკაციის გაიოლება, ენობრივი თამაშები.
მესამე რომი

მესამე რომი — რუსულ ისტორიოგრაფიაში დამკვიდრებული ტერმინი, რომელიც ეკუთვნის საუკუნეში მოღვაწე ფსკოველ ბერს - ფილოფეს, რომელიც მოსკოვს „მესამე რომს“ უწოდებს. იგი დიდ მთავარ ვასილი -ს წერს:

„მესამე რომის“ ამ კონცეფციამ დიდი პოპულარობა ჰპოვა რუსეთის ისტორიის სხვადასხვა ეტაპზე. სახელმწიფოს გაძლიერებასთან ერთად რუსეთის ხელისუფალნი ცდილობდნენ ჰეგემონიის მოპოვებას მართლმადიდებელ ქვეყნებს შორის.

ეს თეორია განხილული აქვს ეპისკოპოს კირიონს (1917-1918 წლებში სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქს კირიონ -ს) ნაშრომში „ივერიის კულტურული როლი რუსეთის ისტორიაში“, სადაც ეპისკოპოსი კირიონი უარყოფს რუსეთის უპირატესობას მართლმადიდებელ ქვეყნებს შორის და აღნიშნავს, რომ მას არც ძალა შესწევდა და არც კულტურული განვითარება უწყობდა ხელს, რომ „მესამე რომი“ ყოფილოყო. იგი წერს:

კირიონი პოზიციის გასამყარებლად ნაშრომში იშველიებს გ. უსპენსკის ციტატას:

„მესამე რომის“ თეორია რუსულ ისტორიოგრაფიაში დღეისთვისაც პოპულარობით სარგებლობს.
კუიბიშევი (მრავალმნიშვნელოვანი)

კუიბიშევი შეიძლება აღნიშნავდეს:
ვალერიან კუიბიშევი — რუსი რევოლუციონერი, საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე;
კუიბიშევი — რუსეთის ქალაქ სამარის სახელწოდება 1935–1991 წლებში;
კუიბიშევის წყალსაცავი — წყალსაცავი რუსეთში, მდინარე ვოლგაზე;
კუიბიშევი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღჯაბადის რაიონი;
კუიბიშევი — სოფელი აზერბაიჯანში, იმიშლის რაიონი.
შაჰსევანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

შაჰსევანი შეიძლება აღნიშნავდეს:

შაჰსევანი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღჯაბადის რაიონში
შაჰსევანი — სოფელი აზერბაიჯანში, ქურდამირის რაიონში
შაჰსევანი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღჯაბადის რაიონში
შაჰსევანი-ტრეტიე — სოფელი აზერბაიჯანში, ბეილაგანის რაიონში
ბირინჯი-შაჰსევანი — სოფელი აზერბაიჯანში, ბეილაგანის რაიონში
იქინჯი-შაჰსევანი — სოფელი აზერბაიჯანში, ბეილაგანის რაიონში
უზუნობა (მრავალმნიშვნელოვანი)

უზუნობა შეიძლება აღნიშნავდეს:

უზუნობა — სოფელი აზერბაიჯანში, აღჯაბადის რაიონში
უზუნობა — სოფელი აზერბაიჯანში, ხაჩმაზის რაიონში
აშაღი-უზუნობა — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ბაბექის რაიონში
იუხარი-უზუნობა — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ბაბექის რაიონში
ვაკუუმური კანალიზაცია

ვაკუუმური კანალიზაცის სისტემა — კანალიზაციის ტრანსპორტირების მეთოდი მისი წყაროდან გამწმენდ დანადგარამდე. იყენებს ატმოსფერულ წნევასა და ვაკუუმს შორის არსებულ განსხვავებას, რაც მილსადენ ქსელსა და შემკრები ჭურჭლის ვაკუუმურ სადგურშია შენარჩუნებული. დიფერენციალური წნევა ცენტრალურ ვაკუუმურ სადგურს საშუალებას აძლევს შეაგროვოს რამდენიმე ათასი ცალკეული სახლის კანალიზაციის წყალი; რაოდენობა დამოკიდებულია რელიეფსა და ადგილობრივ სიტუაციაზე. ვაკუუმურ სანიტარულ კანალიზაციას დიდი უპირატესობა აქვს და უფრო ეკონომიურია ბრტყელ, ქვიშიან ნიადაგზე, რომელშიც მაღალია მიწისქვეშა წყლების შემცველობა.

ვაკუუმური კანალიზაცია პირველად 1882 წელს, ევროპაში გამოიგონეს. 1887 წელს, ნეგატიური ენერგიის (ე. წ. ვაკუუმური კანალიზაცია) პირველი სადრენაჟო სისტემა ნიდერლანდელმა ინჟინერმა შარლ ლიერნუმ დააპატენტა. ვაკუუმური კანალიზაცის სისტემის ტექნიკური დანერგვა პირველად შვედეთში მოხდა, 1959 წელს. დღეისათვის, ამ სისტემას აქტიურად იყენებენ მატარებლებსა და თვითმფრინავებში.

სისტემის მთავარი კომპონენტებია შემკრები კამერები, ვაკუუმური სარქველები, მილები, ცენტრალური ვაკუუმური სადგური და მონიტორინგისა და კონტროლის კომპონენტები.
ჰელიქტიტი

ჰელიქტიტი ( — „დაკლაკნილი“) — ნაღვენთ-ნაწვეთი დანალექი კარსტულ მღვიმეებში.

ჰელიქტიტი წარმოადგენს კალციტისა და არაგონიტის ზრდა-განვითარების ერთ-ერთ ფორმას. ჰელიქტიტებს მიეკუთვნება თავისებური აგრეგატები უცნაურად ნაღუნი ცილინდრული და კონუსური ტოტების, განტოტებული ბუსუსიანი კონუსების, რთული სპირალებისა და სხვათა სახით. ჰელიქტიტი ისე გამოიყურება, თითქოსდა უწონობის პირობებში ყოფილიყოს წარმოქმნილი.

ჰელიქტიტები როგორც ჩანს, კაპილარული ძალების შედეგია, მათთვის დამახასიათებელია წვრილი შიდა ღერძული კაპილარი. ამ კაპილარის გავლით ხდება მკვებავი ხსნარის მოდინება ჰელიქტიტის წვერისაკენ, რომელიც იღვრება მის ზედაპირზე და ახორციელებს მზარდი აგრეგატის კვებას მასში შემცველი ბიკარბონატის კალციუმის დაშლის ხარჯზე. ჰელიქტიტები გვხვდება მღვიმეების სუსტადგაწყლოვანებულ ადგილებში, ჯგუფებადაა განლაგებული და გადაჭიმულია ქანების ნაპრალების გასწვრივ. არაგონიტის ჰელიქტიტი წარმოადგენს ორი ან სამი სფეროკრისტალის ექსცენტრულ შეზრდას.

ჰელიქტიტები გვხვდება საქართველოს კარსტულ მღვიმეებშიც, ამ მხრივ გამოსარჩევია ახალი ათონის, სათაფლიისა და პრომეთეს კარსტული მღვიმეები. ახალი ათონის მღვიმეში არსებობს ერთი დარბაზი, რომელიც „ჰელიქტიტების სალონის“ სახელწოდებითაა ცნობილი. ამ დარბაზმა სახელი მასში უხვად წარმოდგენილი ექსცენტრული ჰელიქტიტების გამო მიიღო. აქ ჰელიქტიტები მეტად უცნაური ფორმისანი არიან; წააგავენ ზამბარებს, კითხვის ნიშნებს, წრეებს, ხრახნებს და სხვა.

გალერეა
სირიის მდინარეები

შენაკადები გაერთიანებულია იმ მდინარეთა ქვეშ რომელშიც ისინი ჩაედინება.

მიედინება ხმელთაშუაზღვაში
ორონტესი
აფრინი
კარასუ
ნაჰრ-ალ-ქაბირ-ალ-შამილი, ან ჩრდილოეთის დიდი მდინარე
ნაჰრ-ალ-ქაბირ-ალ-იანოუბი, ან სამხრეთის დიდი მდინარე (სირიისა და ლიბანის საზღვარზე)

მიედინება სპასეთის ყურეში შეთ ალ - არაბის გავით
ტიგროსი (საზღვარზე სირიასა და ერაყში)
ევფრატი
ხაბური
ვადი-რადი
ვადი-ხნეზირი
ვადი-ჯარაჰი
ჯაია
ვადი-ხანზირი
ვადი-ევიჯი
ბალიხი
ვადი-ალ-ხედერი
ვადი-ქარამოღი
საჯური

მიედინება გაუდინარ აუზებში
ალეპოს აუზი
ქუვეიქი

ღუტას ოაზისი
ბარადა

ალ-ჰიჯანას ტბა
ავაჯა

მკვდარი ზღვა
იორდანიის მდინარე
იარმოუკი (სირიისა და იორდანიის საზღვარზე)
ბანიასი