iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ესქიშეჰირის მუზეუმი

ესქიშეჰირის მუზეუმი ასევე ცნობილი როგორც ესკიშეჰირის არქეოლოგიური მუზეუმი — ეროვნული არქეოლოგიური მუზეუმი ესქიშეჰირში, თურქეთი. იგი დაარსდა 1974 წელს.

მდებარეობა
მუზეუმი განთავსებულია ესქიშეჰირის ცენტრში, ათათურქის ბულვარზე, კოორდინატებზე 39°45′57″ჩ 30°30′48″აღ. მუზეუმის აღმოსავლეთით მდებარე ქუჩას ეწოდება მუზეუმის ქუჩა, რომელიც მუზეუმის სახელზეა დარქმეული.

ფონი
მუზეუმი თავდაპირველად დაარსდა 1966 წელს ქურშუნლუს კომპლექსში, რელიგიური კომპლექსის შენობაში, რომელიც დაახლოებით 1 კმ-ით (0.62 მილი) აღმოსავლეთით არის მდებარე ახლანდელი ადგილმდებარეობისგან. 1974 წელს მუზეუმი გადავიდა საკუთარ შენობაში. როდესაც ეს შენობა არასაკმარისი აღმოჩნდა, აშენდა ახალი შენობა, რომელიც დაფინანსდა და გადმოიცა საკვები ინდუსტრიის მიერ, ბისკვიტის მწარმოებელი კომპანიის მიერ, რომელიც ესქიშეჰირშია დაფუძნებული. 2011 წლის 28 მაისს მუზეუმი ხელახლა გაიხსნა თავის ახალ და უფრო დიდ შენობაში.

მუზეუმის შენობა
მუზეუმის საერთო ფართობი, შენობისა და ეზოს ჩათვლით, შეადგენს 3,000 მ² (32,000 კვ ფუტი). შენობა შედგება სამი ბლოკისგან. ერთი ბლოკი გამოყოფილია ადმინისტრაციისა და დამხმარე სერვისებისთვის, როგორიცაა ბიბლიოთეკა, ლაბორატორია, ფოტო ლაბორატორია და ა.შ. დანარჩენი ორი ბლოკის ქვეშა სართული გამოიყენება საცავებად. ერთი ბლოკის პირველ სართულზე განთავსებულია საკონფერენციო დარბაზი, ხოლო მეორე ბლოკის პირველ სართულზე - მრავალმიზნობრივი საგამოფენო გალერეა. მუზეუმის საგამოფენო დარბაზები განთავსებულია ორივე ბლოკის ზედა სართულებზე.
გოქიაის ასოციაციის ჭადრაკის მუზეუმი

გოქიაის ასოციაციის ჭადრაკის მუზეუმი მდებარეობს ალთინდაღში, ანკარაში, თურქეთში და განთავსებულია ისტორიულ სახლში. 2024 წლის მდგომარეობით მუზეუმს აქვს მსოფლიოში ყველაზე დიდი ჭადრაკის ნაკრების კოლექცია - 723 ჭადრაკის ნაკრები, რომლებიც შეგროვებულია 110 ქვეყნიდან და გამოფენილია ოთხ მთავარ თემატიკაზე 1,008 კვადრატული მეტრის (10,850 კვ. ფუტი) ფართობზე.
ესქიშეჰირის ავიაციის მუზეუმი

ესქიშეჰირის ავიაციის მუზეუმი ასევე ცნობილი როგორც ესქიშეჰირის ავიაციის პარკი — ღია ცის ქვეშ მდგომი მუზეუმი ესქიშეჰირში, თურქეთში სამოქალაქო და სამხედრო ავიაციისთვის. დაარსებული 1997 წელს, მას მართავს ანადოლუს უნივერსიტეტი.

მუზეუმი განთავსებულია ბურსა-ანკარას მაგისტრალზე -200/90 ანადოლუ უნივერსიტეტის იუნუსემრეს კამპუსის სამხრეთით, 39,000 მ² (420,000 კვ ფუტი; 39 დეკარი) ფართობზე. ღია ცის ქვეშ გამოფენილი სხვადასხვა სამოქალაქო და სამხედრო ავიაგანგარიშებისა გარდა, იგი მოიცავს ფრენის კოსტიუმებს, ავიატორთა ნიშნებს, ავიაგანგარიშების მაკეტებს და ავიაგანგარიშების ძრავებს, რომლებიც გამოფენილია მუზეუმის შენობაში.

ესქიშეჰირის პროვინციის გუბერნატორობა და თურქეთის საჰაერო ძალების პირველი ტაქტიკური საჰაერო ძალების სარდლობა, რომელიც განლაგებულია ესქიშეჰირში, ერთად შეიკრიბნენ ავიაციის მუზეუმის დასაარსებლად. მუზეუმს გადაეცა თერთმეტი მიტოვებული ან პენსიაზე გასული მებრძოლი, სარაზმო და სატვირთო თვითმფრინავი. -47 სატვირთო თვითმფრინავის შიდა ნაწილი მოწყობილი იყო კაფეტერიად. ღია ცის ქვეშ მდგომი მუზეუმი გაიხსნა 1997 წლის 16 დეკემბერს და თავდაპირველად მართავდა ფონდი. 1999 წლის 28 მაისს გაიხსნა მუზეუმის შენობა. ფონდის დახურვის შემდეგ, მუზეუმი თურქეთის საჰაერო ძალებს გადაეცა 2006 წლის 1 თებერვალს. ანადოლუ უნივერსიტეტმა ობიექტი თურქეთის საჰაერო ძალებისგან გადაიღო 2011 წლის 22 სექტემბერს. მოვლისა და რესტავრაციის სამუშაოების შემდეგ, იგი ხელახლა გაიხსნა 2012 წლის სექტემბერში „ავიაციის პარკის“ სტატუსით.

მუზეუმი ღიაა ყოველდღე 9:00-დან 17:00 საათამდე ადგილობრივი დროით, ორშაბათისა და სამშაბათის გარდა.
ესქიშეჰირის ჩიბუხების მუზეუმი

ესქიშეჰირის ჩიბუხების მუზეუმი — ხელსაქმის მუზეუმი ესქიშეჰირის ოდუნპაზარის რაიონში, თურქეთი, რომელიც გამოფენს სეპიოლიტისგან (მიერშაუმი) ხელნაკეთ სხვადასხვა ნივთებს.

სეპიოლიტი ან მიერშაუმი არის რბილი თეთრი თიხოვანი მინერალი, რომელიც ძირითადად გამოიყენება თამბაქოს ლულების დასამზადებლად, რომლებსაც მიერშაუმის ლულები ეწოდება. გაუმჭვირვალე და მოთეთროვანი, რუხი ან კრემისფერი მინერალი რბილია მოპოვებისას. თუმცა, იგი მყარდება მზის სხივების ზემოქმედებით ან თბილ ადგილას გაშრობისას. ეს თვისება საშუალებას აძლევს მას მუდმივი ფორმის მინიჭება რბილ მდგომარეობაში ამოთლა-ამოჭრის შემდეგ. მიერშაუმის ნაპოვნები მოიპოვება ესქიშეჰირის რეგიონში, ზოგადად მსოფლიოში პირველ ადგილზე, 150 მ (490 ფუტი) სიღრმემდე.

მუზეუმის გამოფენილი ნივთები შეაგროვა ესქიშეჰირის გუბერნატორობამ საერთაშორისო მიერშაუმის ფესტივალზე, მიერშაუმის ხელსაქმის კონკურსებსა და გამოფენებზე, რომლებიც ესქიშეჰირში ტარდება 1998 წლიდან. დაახლოებით 400 ნივთი, რომლებიც 60 ხელოსანმა დაამზადა, გადაეცა ოდუნპაზარის მუნიციპალიტეტს. მუზეუმი დააარსა ოდუნპაზარის მუნიციპალიტეტმა ოდუნპაზარში, ქურშუნლუს კომპლექსის შიგნით, როგორც მსოფლიოში ერთადერთი ამ სახის მუზეუმი 2008 წელს.
ესქიშეჰირის ცვილის მუზეუმი

ილმაზ ბუიუკერშენის ცვილის მუზეუმი, ასევე ცნობილი როგორც ესქიშეჰირის ცვილის მუზეუმი — ცვილის მუზეუმი ოდუნპაზარის მეორე დონის მუნიციპალიტეტში, ესქიშეჰირში, თურქეთში.

მუზეუმი მდებარეობს ათათურქის ბულვარზე. ის სხვადასხვა მუზეუმების გვერდითაა განთავსებული. დაარსდა 2013 წლის 19 მაისს ილმაზ ბუიუკერშენის მიერ, რომელიც არის მოქანდაკე და ესქიშეჰირის მუნიციპალიტეტის მერი. მუზეუმის შემოსავლები გამოიყენება ქალ სტუდენტთა განათლებაში და ზოგადად შშმ სტუდენტთა განათლებაში.

მუზეუმის ხუთ დარბაზში 198 ცვილის ქანდაკებაა გამოფენილი. დარბაზები შემდეგია:

დარბაზი : ათათურქი (თურქეთის დაარსებული) და მისი ოჯახი, თურქეთის ომი დამოუკიდებლობისთვის, ზოგიერთი ოსმალეთის სულთანი
დარბაზი : ავიაცია, რკინიგზა, პრესა, ინდუსტრია, მეცნიერება, სპორტი, უცხოელი ლიდერები, თურქი მსახიობები და სხვა მხატვრები.
დარბაზი : ისტორიული პერსონაჟები
დარბაზი : დემოკრატია (ამ დარბაზში ფოტოგრაფირება აკრძალულია). მეჰმედ (1432–1481), სელიმ (1470/1-1520), სულეიმან (1494–1566), ჰიურემ სულთანი (1502/04-1558), ჯენგიზ ტოფელი (1934–1964), საბიჰა გიოქჩენი (1913–2001), ჯუნეით არქინი (დაბ. 1937), ორჰან გენჯებაი (დაბ. 1944), ჰულუსი კენტმენი (1912–1993), ბარიშ მანჩო (1943–1999), ქემალ სუნალი (1944–2000), იუნუს ემრე (1238–1320), ბათალ გაზი (690/5-740), ნასრედინ ხოჯა ( საუკუნე), ილბერ ორთაილი (დაბ. 1947), ჰიფზი ტოპუზი (დაბ. 1923), ათაოლ ბეჰრამოღლუ (დაბ. 1942), ემინ ჩიოლაშანი (დაბ. 1942), ბეიაზით იოზთურქი (დაბ. 1969), ილიას სალმანი (დაბ. 1949), ადილე ნაშითი (1930–1987), ადნან მენდერესი (1899–1961), თურგუთ ოზალი (1927–1993).

გალერეა
გორდიონის მუზეუმი

გორდიონის მუზეუმი — მუზეუმი თურქეთში.

ადგილმდებარეობა
სხვა უმეტესი მუზეუმებისგან განსხვავებით, ეს მუზეუმი სოფელშია განთავსებული. იგი მდებარეობს იასიჰოიუქის სოფელში, პოლათლის ილჩეში (რაიონში), ანკარის პროვინციაში, პოლათლისკენ მიმავალ გზაზე. სოფელი დაარსდა გორდიონის გვერდით, რომელიც იყო ანატოლიის ძველი სამეფოს, ფრიგიის დედაქალაქი.

ისტორია
მუზეუმი დაარსდა 1963 წელს, როგორც ანკარის ანატოლიური ცივილიზაციების მუზეუმის ფილიალი, რომელიც დაახლოებით 75 კილომეტრით (47 მილით) არის დაშორებული. ახლახან მუზეუმი გაფართოვდა 180 კვადრატული მეტრის (1,900 კვ. ფუტი) საწყობის, 150 კვადრატული მეტრის (1,600 კვ. ფუტი) დამატებითი გამოფენის დარბაზის, ლაბორატორიისა და საკონფერენციო ოთახის დამატებით. ასევე არის 5,000 კვადრატული მეტრის (54,000 კვ. ფუტი) ღია ცის ქვეშ გამოფენის არეალი.

ექსპონატები
ექსპონატები მოიცავს ფრიგიულ და სხვა არქეოლოგიურ საგნებს, განსაკუთრებით მეფე მიდასის კუთვნილებას. ასევე არის არტეფაქტების ქრონოლოგიური გამოფენა, მათ შორის ელინისტური და რომაული იმპერიის საგნებისა და მონეტების განყოფილება.

გორდიონის გარშემო ბევრი გორასამარხია. ისინი სინამდვილეში ფრიგიელი არისტოკრატების საფლავებია. ყველაზე მნიშვნელოვანი გორსამარხი 300 მეტრის (980 ფუტი) დიამეტრითა და 55 მეტრის (180 ფუტი) სიმაღლით ეკუთვნის მეფე მიდასს. იგი აღმოჩენილ იქნა 1957 წელს და დაცვითი სამუშაოების შემდეგ გაიხსნა ვიზიტორებისთვის.

გალერეა
ათათურქის რეზიდენცია და რკინიგზის მუზეუმი

ათათურქის რეზიდენცია და რკინიგზის მუზეუმი — ეროვნული ისტორიული სახლი და სარკინიგზო მუზეუმი ანკარაში, თურქეთი. ეს თავდაპირველად იყო თურქეთის სახელმწიფო რკინიგზის მართვის შენობა. მუსტაფა ქემალ ათათურქი მას იყენებდა როგორც რეზიდენციასა და შტაბს თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის დროს.

ისტორია
შენობა აშენდა 1892 წელს, ბერლინ-ბაღდადის რკინიგზის მშენებლობის დროს. შენობა აშენდა რკინიგზის ადმინისტრაციის მართვისთვის, როგორც ანკარის რკინიგზის სადგურის კომპლექსის ნაწილი, რომელიც განთავსებულია ულუსში, ანკარაში. 1919 წლის 27 დეკემბერს მუსტაფა ქემალ ათათურქი პირველად ჩავიდა ანკარაში, რათა დაეწყო თურქეთის ეროვნული მოძრაობა თურქეთის ოკუპაციის წინააღმდეგ. იგი გადავიდა რკინიგზის მართვის შენობაში, რომელიც ანკარაში ერთ-ერთი რამდენიმე სახელმწიფო შენობა იყო, და იყენებდა მას როგორც თავის რეზიდენციასა და შტაბს თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის დროს; შენობაში მისი ყოფნის ხსოვნის დასაცავად, იგი გარდაიქმნა ისტორიულ სახლად და სარკინიგზო მუზეუმად 1964 წლის 24 დეკემბერს. ათათურქის საყვარელი, ფიქრიე ხანმი (1887–1924), გარკვეული დროით იცხოვრა ამ შენობაში.

არქიტექტურა
შენობა ორსართულიანია. იგი ხასიათდება კუთხის ქვებითა და ხის ჩამოსატანებით. მარტივი, თაღოვანი ფანჯრები არის შენობის ერთადერთი დეკორაცია.

მუზეუმი
პირველი სართული დათმობილია სარკინიგზო ნივთების გამოფენისთვის, რომლებიც გამოიყენებოდა 1856 წლიდან დღემდე. ეს სარკინიგზო ნივთები მოიცავს დოკუმენტებს, მედლებს, სარკინიგზო გამრიცხველებს, რელსების ნიმუშებს და ვერცხლის სუფრის ჭურჭელს, რომელიც გამოიყენებოდა სამგლოვიარო და საძინებელ ვაგონებში. ბეჭდები, სერტიფიკატები, მოქალაქეობის პასპორტები, ბილეთები, ლოკომოტივების ნომრები, ტელეფონი და ტელეგრაფის აპარატები, რომლებიც გამოიყენებოდა სარკინიგზო კომუნიკაციაში, ასევე გამოფენილია.

მეორე სართულზე გამოფენილია მუსტაფა ქემალ ათათურქის ზოგიერთი პირადი ნივთი. 2006 წელს მუზეუმში შევიდა ფიქრიე ხანმის პირადი ნივთები და კერძო ფოტოები, რომლებიც მისმა ძმისშვილმა, ჰაირი ოზდინჩერმა გადმოსცა.

თეთრად შეღებილი სპეციალური სარკინიგზო ვაგონი, რომელსაც ათათურქი იყენებდა საერთო ეროვნული ტურების დროს 1935-1938 წლებში, მდებარეობს მუზეუმის შენობის გვერდით. ამ ვაგონმა ათათურქის კუბო გადაზიდა იზმითიდან ანკარაში 1938 წლის 19-20 ნოემბერს. სარკინიგზო ვაგონი დამზადებულია გერმანიაში.

წვდომა
მუზეუმი ღიაა 9:00-დან 17:00 საათამდე ადგილობრივი დროით სამუშაო დღეებში; ის დაკეტილია შაბათ-კვირას და ეროვნულ და რელიგიურ დღესასწაულებზე. წვდომა უფასოა.
ინონუს სამხედრო კვარტალი და ომის მუზეუმი

ინონუს სამხედრო კვარტალი და ომის მუზეუმი — სამხედრო და ომის მუზეუმი თურქეთი.

იგი განთავსებულია ესქიშეჰირის პროვინციის ინონუს რაიონში კოორდინატებზე 39°48′53″ჩ 30°08′38″აღ. ინონუს რაიონი 31 კილომეტრით (19 მილი) დასავლეთითაა ესქიშეჰირისგან.

ფონი
თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის დროს დასავლეთ ფრონტის მეთაური იყო ისმეთ ფაშა. იგი იბრძოდა ინონუს პირველ ბრძოლაში (9-11 იანვარი 1921) და ინონუს მეორე ბრძოლაში (26-31 მარტი 1921) ინონუს ქალაქის მიდამოებში შემოსეული ბერძნული არმიის წინააღმდეგ. ორივე ჩართულობაში იგი წარმატებული იყო. ამრიგად, 1934 წელს გვარის კანონის მიღების შემდეგ, ისმეთ ფაშამ გვარად ინონუ აირჩია.

შენობა
მუზეუმის შენობა ბრძოლების დროს ისმეთ ფაშას სამხედრო შტაბად მსახურობდა. 1987 წელს კულტურის სამინისტრომ იყიდა შენობა და გარდაქმნა ომის მუზეუმად. ის გაიხსნა 2001 წელს, გამარჯვებების 80-ე წლისთავზე.

ექსპონატები
მუზეუმში არის ბრძოლების ფოტოები, მეთაურებს შორის მიმოწერის ასლები, იარაღი და სხვა სამხედრო იარაღები, უნიფორმები და ზოგიერთი ეთნოგრაფიული ნივთი. ყველაზე მნიშვნელოვანი მიმოწერის ნაწილია მუსტაფა ქემალ ფაშას (მოგვიანებით ათათურქი) ტელეგრამა ინონუს მეორე ბრძოლის შემდეგ. ტელეგრამის პირველი პარაგრაფია: „მსოფლიო ისტორია ხშირად არ ხედავს ისეთ მეთაურს, როგორც შენ, რომელმაც იკისრა უზარმაზარი პასუხისმგებლობა ინონუს ბრძოლის ველზე. ჩვენი ერის დამოუკიდებლობა და არსებობა დამოკიდებული იყო შენი მეთაურებისა და თოვლისწყალ მეომრების მამაცობასა და პატრიოტიზმზე, რომლებმაც შენი გენიალური მართვის ქვეშ შეასრულეს თავიანთი საპატიო მოვალეობა. შენ არა მხოლოდ მტრის უბედურების არამედ ერის უბედურებაც დაამარცხე“.
ქარამანის მუზეუმი

ქარამანის მუზეუმი — მდებარეობს ქარამანში, თურქეთი.

მუზეუმი განთავსებულია კოორდინატებზე 37°10′58″ჩ 33°12′41″ა. ის მდებარეობს ქარამანის ციხესიმაგრის აღმოსავლეთით. მუზეუმი დაარსდა 1980 წელს.

მუზეუმში არის ორი დარბაზი - ერთი ეთმობოს არქეოლოგიურ ნივთებს, მეორე კი ეთნოგრაფიულს. ამ დარბაზებში გამოფენილია ნივთები ეპიპალეოლითური ხანიდან, ნეოლითური ხანიდან, ქალკოლითური ხანიდან, ბრინჯაოს ხანიდან, კლასიკური ხანიდან, რომის იმპერიიდან, ბიზანტიის იმპერიიდან, სელჩუკებიდან, ანატოლიის ბეილიქებიდან (მთავარად ყარამანიდებიდან) და ოსმალეთის იმპერიიდან. ზოგიერთი ნივთია: თიხის სამზარეულო ჭურჭელი, სამკაულები, ცრემლისფერი ბოთლები, იარაღი და ა.შ. ვიტრინებში გამოფენილია ზემოაღნიშნული ეპოქების მონეტები.

ერთ-ერთი საყურადღებო ნივთია ე.წ. „მანაზანი ქალის“ გვამი. ის იყო ახალგაზრდა ქალი, რომლის გვამიც იპოვეს „მანაზანი“ სახელწოდებული მღვიმეში. რადიოკარბონული მეთოდებით გვამი დათარიღებულია 1000-1200 წლებით ჩვ.წ. მაგრამ მისი ტანსაცმელი და თმა, ისევე როგორც ხორცის ნაწილები თითქმის უცვლელად შერჩა მის სხეულს შემოფარებული თიხის ქანების გამო.
პეტრე ლადინსკი

პეტრე ანტონის ძე ლადინსკი (; დ. 1784 — გ. 26 ნოემბერი, 1865, პეტროვსკოე, ფეოდოსიის მაზრა) — რუსი ოფიცერი, გენერალ-ლეიტენანტი, ამიერკავკასიის მხარის სამოქალაქო სამართველოს უფროსი.

ბიოგრაფია
სამხედრო სამსახური 1801 წელს, მე-17 ეგერთა პოლკის კადეტად დაიწყო.

1802 წელს იგი პოდორუდჩიკამდე დააწინაურეს, შემდეგ 1803-1804 წლებში მონაწილეობდა განჯის ბრძოლებში, ხოლო 1805 წელს — ყარაბაღში სპარსელებთან. მდინარე ასკერანზე ბრძოლისას, დაიჭრა შახბულაკის შტურმის დროს. 1809 წელს ის დასავლეთ ამიერკავკასიაში იმყოფებოდა სასაზღვრო კორდონებთან, რათა სპარსეთის არმიისთვის საქართველოში შეღწევა შეეჩერებინა. რუსეთ-სპარსეთის ომში გამოჩენილი წარმატებისთვის, 1810 წელს იგი კაპიტნის წოდებით დააწინაურეს.

იმავე 1810 წელს იგი შამშადილის ოლქის გუბერნატორად დაინიშნა და მისთვის მინდობილი უკიდურესად უმნიშვნელო ძალებით მან მოახერხა შაჰის ვაჟის, ალი შაჰ-ზადეს მეთაურობით სპარსული ჯარების შემოსევის მოგერიება. 1811 წელს, გამორჩეული მამაცობისთვის, მან მაიორის წოდება მიიღო.

1812 წლის კამპანიაში, ლეიტენანტი პოლკოვნიკის წოდებით ლადინსკი კვლავ საქართველოში იმყოფება, სადაც იბრძვის ბატონიშვილ ალექსანდრეს ქართველ აჯანყებულების წინააღმდეგ. 1813 წელს მონაწილეობდა რუსეთ-სპარსეთის ომში, ხოლო დასასრულს — გულისტანის სამშვიდობო ზავის დადების ცერემონიაში.

1816 წელს ლადინსკი პოლკოვნიკამდე დააწინაურეს და მე-7 კარაბინერების (ყოფილი ეგერთა მე-17, მოგვიანებით ერივანის გრენადერთა) პოლკის მეთაურად დანიშნეს. 1822 წელს, ავადმყოფობის გამო, მან თანამდებობა დატოვა და კავკასიის არმიაში სამსახურში დაინიშნა, თუმცა პოლკი ახალ მეთაურს მხოლოდ მომდევნო წლის იანვარში გადაეცა.

1830 წელს ლადინსკი დაინიშნა შინაგანი გვარდიის მე-7 ოლქის ოლქის გენერლის თანაშემწედ, 1831 წელს მან მიიღო პირველი არმიის კვარტერმაისტერის გენერალ-პრაიმერის თანაშემწის თანამდებობა, 1834 წელს დაინიშნა პირველი არმიის საველე გენერალ-პროვიზერად, ხოლო 1835 წელს დაწინაურდა გენერალ-მაიორის წოდებით. 1842 წელს იგი თან ახლდა პრინც ჩერნიშევს რუსეთის იმპერიის ამიერკავკასიის სამფლობელოებში მისი მოგზაურობის დროს.

1845 წელს ლადინსკი დაწინაურდა გენერალ-ლეიტენანტად, არმიაში სტატუსით და დაინიშნა ამიერკავკასიის რეგიონის სამოქალაქო სამმართველოს უფროსად, 1846 წელს კი დაჯილდოვდა წმინდა ვლადიმერის ხარისხის ორდენით.

მმართველი სენატის უმაღლესი დადგენილებით, 1847 წლის 8 თებერვალს, ლადინსკი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო სამსახურიდან გაათავისუფლეს და მის თანამდებობაზე თავადი ვ. ბებუთოვი დანიშნეს.

პენსიაზე გასვლის შემდეგ ლადინსკი ფეოდოსიის მაზრის სოფელ პეტროვსკოეში თავის მამულში დასახლდა. იქ ის გარდაიცვალა 1865 წლის 26 ნოემბერს.
პანონიის ლიმესი

პანონიის ლიმესი — ძველი რომაული გამაგრებული საზღვრის ნაწილი, რომელიც ცნობილია როგორც დუნაიური ლიმესი და გადაჭიმულია დაახლოებით 420 კმ-ზე (260 მილი) ავსტრიაში მდებარე კლოსტერნოიბურგის რომაული ლაგრიდან დღევანდელი სერბიის სინგიდუნუმის (ბელგრადი) კასტრუმამდე. ამ ლაგრების გარნიზონები იცავდნენ პანონიის პროვინციებს ჩრდილოეთიდან თავდასხმებისგან ავგუსტუსის დროიდან (ძვ. წ. 31 – ახ. წ. 14) საუკუნის დასაწყისამდე. ზოგიერთ ადგილზე რომაული ლიმესის ეს მონაკვეთი ასევე კვეთდა მდინარეს და შედიოდა ბარბაროსების ტერიტორიაზე (ბარბარიკუმი).

გეოგრაფია
რომის იმპერიის დროს, პანონიის რეგიონი იყოფოდა პანონია სუპერიორად, ანუ ზემო პანონიად დასავლეთში და პანონია ინფერიორად ანუ ქვემო პანონიად აღმოსავლეთში. ზემო პანონია ძირითადად მოიცავს დღევანდელ ავსტრიას, ხორვატიას, უნგრეთს, სლოვაკეთსა და სლოვენიას, ხოლო ქვემო პანონია მოიცავს დღევანდელ უნგრეთს, ხორვატიას, სერბეთსა და ბოსნია და ჰერცეგოვინას.

ისტორია
დუნაიური ლიმესი იყო რომის იმპერიის ევროპული ნაწილის ერთ-ერთი ყველაზე არეული რეგიონი და 400 წელზე მეტი რომაული მმართველობის განმავლობაში, პანონია იყო მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი პროვინციებიდან ერთ-ერთი, განსაკუთრებით 271 წელს დაკია ტრაიანეს მიტოვების შემდეგ, რადგან ამ მომენტიდან ლიმესის ამ მონაკვეთზე მიგრირებადი ხალხების ზეწოლა კიდევ უფრო გაიზარდა. ლიმესს ასევე დიდი გავლენა ჰქონდა სამოქალაქო მოსახლეობის ეკონომიკურ და კულტურულ ცხოვრებაზე, რადგან მისი შიდა ნაწილი იყო საზღვრის ჯარების მთავარი მომარაგების არეალებიდან ერთ-ერთი და ისინი თავის მხრივ იყვნენ პროვინციის სწრაფი რომანიზაციის გარანტორები.

ოკუპაციური ძალების უმრავლესობა განთავსებული იყო ლაგრებში , მცირე ციხეებში , სადამკვირვებლო კოშკებში, -ში და გამაგრებულ ხიდისთავებში, რომლებიც რეგულარული ინტერვალებით იყო აშენებული მდინარის სანაპიროზე. საგანგებო სიტუაციაში, ამ ნაწილებს ძალას მატებდნენ ლეგიონები, რომელთა შტაბ-ბინები ოთხ მთავარ სამხედრო გარნიზონის ქალაქში იყო. დუნაისკენ წინსვლით, რომის იმპერია ჩაბმული გახდა ტრანსდუნაიური გერმანული და სარმატული ბარბაროსული და მიგრანტი ხალხებთან კონფლიქტების გრძელ სერიაში, რომელიც საბოლოოდ საუკუნეში დამთავრდა დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემით.
იურანდვორის წმინდა ლუსიას ეკლესია

იურანდვორის წმინდა ლუსიას ეკლესია — იურანდვორში, ბაშკასთან ახლოს, კუნძლ კრკიზე, ხორვატიაში მდებარე რომანული სტილის კათოლიკური ეკლესია 1100 წლიდან, რომელიც ინახავს შუასაუკუნეების ორ მნიშვნელოვან ხორვატულ არტეფაქტს: ბაშკის ქვის დაფას და სამრეკლოზე შახმატური ნახატის კვეთას, რომელიც სავარაუდოდ ხორვატიის გერბის ერთ-ერთი პირველი ნიმუშია.[

არქეოლოგიურმა კვლევამ დაადასტურა, რომ ის აგებულია საუკუნის ეკლესიის ადგილზე, სადაც ასევე მდებარეობდა ძველი რომაული . და საუკუნეებში ეს ადგილი გამოიყენებოდა ადრეული ქრისტიანი ხორვატების მიერ როგორც სასაფლაო, ხოლო საუკუნეში ეკლესია განახლდა. საუკუნეში მას იყენებდნენ ბენედიქტელები, რომლებმაც კვლავ განაახლეს. საუკუნეში განახლდა მონასტრის შენობები, ხოლო ეკლესიას მიაშენეს სამრეკლოს კოშკი, რომელიც საუკუნეში კვლავ განაახლეს.

თავდაპირველად ითვლებოდა, რომ ეკლესია დათარიღებულია ადრეული რომანული პერიოდით (- საუკუნეები), ბოლო დროს ხელოვნების ისტორიკოსმა პავუშა ვეჟიჩმა არგუმენტირებულად დაასაბუთა, რომ ის დათარიღებულია გვიანი რომანული პერიოდით (- საუკუნეები).
კავკასიის კომიტეტი

კავკასიის კომიტეტი (; 1840-1882) — უმაღლესი სახელმწიფო დაწესებულება რუსეთის იმპერიაში, რომელიც კოორდინაციას უწევდა კავკასიის მეფისნაცვლის საქმიანობას ცენტრალურ სახელმწიფო დაწესებულებებთან და პირადად იმპერატორთან; 1865 წლამდე კავკასიის კომიტეტი წარმოადგენდა სათათბირო ორგანოს, კავკასიის მმართველობასთან დაკავშირებული ყველა კანონპროექტის განმხილისას. მდებარეობდა სანქტ-პეტერბურგში. იგი შეიქმნა იმპერატორის ბრძანებულებით კავკასიის სამეფისნაცვლოს დაარსების შემდეგ, ნიკოლოზ -ის 3(15).2.1845 წლის დადგენილებით. მანამდე არსებობდა რამდენიმე დროებითი კომიტეტი, რომელთაც ევალებოდათ კავ­კა­სიაში სამოქალაქო მმართველობის შემუშავება და შემოღება (1833-1845).

კავკასიის კომიტეტი დაარსდა 1840 წლის (22 აპრილს) იმპერატორ ნიკოლოზ -ის დადგენილებით. კავკასიის კომიტეტი გადაიქცა მუდმივ ორგანოდ, რომელიც ხელმ­ძღვა­ნე­ლობ­და მეფის ადმინისტრაციის სამოქალაქო საქმიანობას კავ­კა­სიაში. კავკასიის კომიტეტის თავმჯდომარე იყო სამხედრო მინისტრი, გრაფი ა. ი. ჩერნიშოვი, შემდეგ – გენერალ-ადიუტანტი, გრაფი ა. თ. ორლოვი; შემადგენლობაში შედიოდნენ სამხედრო, ფინანსთა, სახელმწიფო ქონების, იუსტიციის, შინაგან საქმეთა მინისტრები, აგრეთვე ტახტის მემკვიდრე, ჟანდარმთა შეფი და სხვა მაღალი თანამდებობის მოხელეები. ამ ცვლილებების შედეგად გაფართოვდა მეფის მთავრობის გავლენა მთელ სამხრხრეთ კავ­კა­სიაში. კავკასიის კომიტეტი გაუქმდა 1882 წლის (11 დეკემბერს), კავ­კა­სიაში მეფისნაცვლის თანამდებობის გაუქმებასა და ახა­ლი ადმინისტრაციული წყობის შემოღებასთან დაკავშირებით.

ამიერკავკასიის მხარის სამოქალაქო სამართველოს უფროსები:
ალექსანდრე ჭავჭავაძე (23 დეკემბერი, 1842-13 მარტი, 1843);
პეტრე ლადინსკი (1845-8 თებერვალი, 1847);
ვასილ ბებუთოვი (1847-);
ბენდერის ბრძოლა (1992)

ბენდერის ბრძოლა — ბრძოლა მოლდოვასა და დნესტრისპირეთის მოლდავურ რესპუბლიკას შორის. მიმდინარეობდა 1992 წლის 19-21 ივნისს. მოლდოვას მხარს უჭერდნენ მოხალისეები და სამხედრო კონსულტანტები, იარაღი შეძენილი ჰქონდათ რუმინეთიდან. სეპარატისტული დნესტრისპირეთი ეყრდნობოდა რუსეთის პირდაპირ სამხედრო მხარდაჭერას. ბრძოლა მოხდა ბენდერში (რომელიც ასევე ცნობილია როგორც ტიგინა), ქალაქში, რომელსაც აქვს ძლიერი ეთნიკური რუსული დიასპორა მდინარე დნესტრის დასავლეთ ნაპირზე. ეს განასხვავებს დნსესტრისპირეთის მიერ ამჟამად კონტროლირებადი დანარჩენი ტერიტორიებისგან, რომლებიც მდებარეობს მისი აღმოსავლეთ ნაპირზე. ბენდერი არის ქალაქის რუსული სახელწოდება, ტიგინა — რუმინული. ბენდერი — ძველი ოსმალური სახელია.

ბენდერი იყო ერთ-ერთი უმთავრესი საბრძოლო წერტილი მთელი დნესტრისპირეთის ომის განმავლობაში დუბესართან ერთად. ქალაქში მომხდარი ბრძოლა იყო ყველაზე სისხლისმღვრელი და ყველაზე დიდი ცალკეული ინციდენტი კონფლიქტში. დნესტრისპირეთი მთელი ომის განმავლობაში სარგებლობდა რუსეთის რეგულარული ჯარების და მე-14 არმიის დახმარებით, რომელიც დნესტრისპირეთის შეიარაღებულ ძალებს უზრუნველყოფდა იარაღითა და საბრძოლო მასალით, რაც გადამწყვეტი იყო სეპარატისტების გამარჯვებისთვის ბენდერში. რუსული ჯარების მოლდოვის ტერიტორიაზე ყოფნის საპასუხოდ, მოლდოვის პრეზიდენტმა მირჩა სნეგურმა გაეროს მოსთხოვა რუსეთის წინააღმდეგ შურისძიება, რაზეც სუსტი საერთაშორისო მხარდაჭერას მიიღო. ასე რომ, 1992 წლის 21 ივლისს მოლდოვამ და რუსეთმა ხელი მოაწერეს ზავის შეთანხმებას, რომელმაც დაასრულა დნესტრისპირეთის ომი. შედეგად, დნესტრისპირეთში შევიდა ე. წ. მშვიდობისმყოფელი რუსული სამხედრო მისია და ამ უკანასკნელმა დაიწყო მოლდოვის ინსტიტუტებისგან მოშორება, დნესტრისპირეთი გახდა უფრო დამოუკიდებელი მოლდოვისგან.

დნესტრისპირეთში, ბენდერის ბრძოლას მედია იმ დროს უწოდებდა „დღევანდელ სტალინგრადს“ და ხშირად ადარებდა მეორე მსოფლიო ომის აღმოსავლეთ ფრონტს, რომელშიც ნაცისტური გერმანია შეიჭრა საბჭოთა კავშირში. რუსეთი იყო და დღესაც განიხილება როგორც „გადამრჩენელი“, ხოლო მოლდოვისა და რუმინეთის ძალები იყო და განიხილებოდა როგორც „ნაციონალისტები“ და „ფაშისტები“. მეორე მხრივ, მოლდოვაში, ბენდერის ბრძოლა დღეს განიხილება როგორც „კრიმინალური“ და „პარამილიტარული“ სეპარატისტების პროვოკაცია, რომელიც განხორციელდა კონფლიქტის მშვიდობიანი მოლაპარაკების პროცესის დარღვევის მიზნით.
ჯენიფერ გირლინგს-სიმონსი

ჯენიფერ გირლინგს-სიმონსი (დ. 5 სექტემბერი, 1953, პარამარიბო) — სურინამელი პოლიტიკოსი. სურინამის პრეზიდენტი 2025 წლის 16 ივლისიდან. 2010 წლის 30 ივნისს იგი აირჩიეს სურინამის ეროვნული ასამბლეის თავმჯდომარედ 50-დან 26 ხმით. სიმონსი არის სურინამის პარლამენტის მეორე ქალი თავმჯდომარე. იგი ხელახლა აირჩიეს 2015 წლის 30 ივნისს. 2024 წელს გახდა ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ლიდერი.

ბიოგრაფია
სიმონსი ეროვნული ასამბლეის წევრად პირველად აირჩიეს 1996 წელს, პარამარიბოს ოლქის წარმომადგენლად. იყო ეროვნული დემოკრატიული პარტიის ერთ-ერთ ვიცე-თავმჯდომარე, პარტია დააფუძნა დეზი ბაუტერსემ. იგი იყო საპარლამენტო ფრაქციის ლიდერი 2000 წლიდან 2006 წლამდე.

2012 წლის აპრილში, სიმონსს ოპოზიციამ პარლამენტში დიქტატორობაში დასდო ბრალი იმის გამო, რომ მან აუკრძალა პარლამენტის წევრებს ყურადღება გაემახვილებინათ 2012 წლის აპრილის ამნისტიის კანონზე სტოკინგის საწინააღმდეგო კანონის განხილვისას.

2020 წლის 8 აპრილს, კორონავირუსის პანდემიასთან ბრძოლის მიზნით, ეროვნულმა ასამბლეამ დაამტკიცა კანონი -19-ის გამონაკლისი მდგომარეობის შესახებ (საგანგებო მდგომარეობა). საგანგებო მდგომარეობა ძალაში შევიდოდა სამი თვის განმავლობაში, თუ ეროვნული ასამბლეა ერთჯერადად არ გააგრძელებდა მის ვადას კიდევ სამი თვით. სიმონსი დაინიშნა პარლამენტის -19 კრიზისული მართვის ჯგუფის მეთაურად.

2020 წლის 20 ივნისს, სიმონსმა გამოაცხადა თავისი პოლიტიკიდან წასვლა. იგი აირჩიეს 2020 წლის სურინამის საყოველთაო არჩევნებში, მაგრამ გადაწყვიტა არ დაეკავებინა თავისი ადგილი. სტეფან ცანგი, რომელიც ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის სიაში მე-6 ადგილზე იმყოფებოდა, დანიშნეს მის მაგივრად ეროვნულ ასამბლეაში.

სურინამის პრეზიდენტი (2025-დღემდე)
2024 წლის 13 ივლისს, მან შეცვალა დეზი ბაუტერსე ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ლიდერის პოზიციაზე.

3 ივლისს სურინამის პროგრესული რეფორმის პარტიამ, რომელიც მმართველ კოალიციას ხელმძღვანელობდა, განაცხადა, რომ არ წამოაყენებდა კანდიდატს გერლინგს-სიმონსის წინააღმდეგ. ვადის ამოწურვამდე სხვამ არავინ დაარეგისტრირა კანდიდატურა, რაც უზრუნველყოფდა გერლინგს-სიმონსის არჩევას. ინაუგურაცია ჩატარდა 2025 წლის 16 ივლისს.

პირადი ცხოვრება
1981 წელს სიმონსი დაქორწინდა გლენ გერლინგსზე. მათ 3 შვილი ჰყავთ. მისი უფროსი ვაჟი 2015 წელს გარდაიცვალა.
ქირქალეს იარაღის ინდუსტრიის მუზეუმი

ქირქალეს იარაღის ინდუსტრიის მუზეუმი — ქირქკალეში, თურქეთში. იგი მდებარეობს 39°50′48″ ჩრდილოეთ განედზე და 33°30′55″ აღმოსავლეთ გრძედზე. თურქეთის მექანიკური და ქიმიური ინდუსტრიის კორპორაციას ქირქკალეში იარაღის ქარხანა აქვს. მუზეუმი დაარსდა -ს მიერ 1990 წლის 15 ივლისს. 1993 წლის 2 ნოემბერს იგი გადატანილ იქნა ამჟამინდელ ადგილზე.

მუზეუმის კოლექცია, როგორც სახელწოდებიდან ჩანს, შედგება ისტორიული (- საუკუნეების) იარაღისგან. ეს იარაღი შეგროვებულია მთელი თურქეთიდან. ისინი ან თურქული, ან ევროპული წარმოებისაა. ამჟამად მუზეუმში 299 იარაღია.