აკროტირი (კვიპროსი)

აკროტირი — სოფელი აკროტირის სუვერენული ბაზის ტერიტორიაზე, რომელიც ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის, აკროტირისა და დეკელიის ნაწილს წარმოადგენს. ეს არის ერთადერთი სოფელი დასავლეთ სუვერენული ბაზის ტერიტორიაზე, რომელსაც მნიშვნელოვანი არასამხედრო მოსახლეობა ჰყავს.

სოფელში მდებარეობს წმინდა ჯვრისა და წმინდა გიორგის სახელობის ორი მცირე ეკლესია. სამხრეთით მდებარეობს ტერიტორია, რომელსაც კურიონი ეწოდება და რომელიც ანტიკური დასახლების ნანგრევებს მოიცავს. „კურია არის ანტიკური ქალაქი, რომელიც მდებარეობს კატების კონცხის შუაგულში“.

ადმინისტრაცია
როდესაც სუვერენული ბაზის ტერიტორია შეიქმნა, აკროტირში მცხოვრებლებს გადაუხადეს კომპენსაცია, რათა მათ სხვაგან გადასვლის შესაძლებლობა ჰქონოდათ. თუმცა, სოფლის მაცხოვრებლები ამტკიცებდნენ, რომ მიუხედავად იმისა, რომ კომპენსაცია მათ საცხოვრებელს აფასებდა, იგი არ ითვალისწინებდა მათ მინდვრებს, რის გამოც გადასვლა ვერ შეძლეს. საბოლოოდ, სოფელი ადგილზე დარჩა, მიუხედავად იმისა, რომ იგი ასაფრენი ბილიკის ბოლოში მდებარეობს.

აკროტირში ცხოვრება შეზღუდულია და ნებადართულია მხოლოდ მათთვის, ვისაც ადგილობრივი კავშირები აქვს. მიუხედავად იმისა, რომ სოფელი სუვერენული ბაზის ტერიტორიების სამართლებრივ იურისდიქციაში შედის, ბაზის ადმინისტრაცია ხელშეკრულებით ვალდებულია უზრუნველყოს, რომ სამოქალაქო მოსახლეობის მიმართ მოქმედი კანონები მაქსიმალურად ასახავდეს კვიპროსის რესპუბლიკის კანონებს. განსხვავების ერთ-ერთი სფერო მიწათსარგებლობის შეზღუდვებია, რადგან ბაზის ბევრ ზონაში მკაცრი დაგეგმარებისა და ზონირების რეგულაციები მოქმედებს. სოფელს ჰყავს საკუთარი არჩეული წარმომადგენლები, რომლებიც ბაზის ადმინისტრაციასთან ურთიერთობას უზრუნველყოფენ. დაახლოებით ერთი საუკუნის შემდეგ, საუკუნეში, სტეფანო ლუზინიანი აღწერს ტრადიციას, რომელიც ამ მონასტრის პირველ დაარსებას წმინდა ელენეს უკავშირებს. გადმოცემის თანახმად, კვიპროსში სტუმრობისას ელენემ კუნძული შხამიანი გველებით სავსე ნახა. ასობით კატა იქნა ჩამოყვანილი ეგვიპტიდან ან პალესტინიდან იმ ადგილას, სადაც მისი გემი გაჩერდა — აკროტირის ნახევარკუნძულზე. გადმოცემის თანახმად მაშინდელმა გუბერნატორმა კალოკეროსმა დააარსა მონასტერი, კატები კი მას შემდეგ ამ ადგილს მიეჩვივნენ.

არქიტექტურული ნაშთები
ამჟამინდელი ეკლესიის ნანგრევები ლუზინიანების პერიოდით თარიღდება, განსაკუთრებით კი შენობის ჩრდილოეთ მხარეს მდებარე კარი მოჩუქურთმებული თაღით. მარმარილოს არქიტრავის ცენტრში ამოკვეთილია ჯვარი, ხოლო მის ორივე მხარეს — ორ-ორი ფარი. ერთ-ერთზე გამოსახულია ლუზინიანების ტიპის ლომი, ხოლო დანარჩენები, სავარაუდოდ, პირადი ან საეპისკოპოსო ხასიათისაა. მოგზაურმა, ჰუმანისტმა და მწერალმა კრიშტოფ ჰარანტმა თავის 1608 წლის წიგნში „მოგზაურობა ბოჰემიიდან წმინდა მიწამდე, ვენეციისა და ზღვის გავლით“ წარმოადგინა კატებისა და გველების მომხიბვლელი ქსილოგრაფია სამონასტრო ნაგებობების ფონზე, ხოლო დე ბოვომ, რომელიც იმავე პერიოდში წერდა, აღნიშნა, რომ კატები გაუჩინარდნენ, თუმცა რამდენიმე ბერი კვლავაც ცხოვრობდა იქ. როგორც ჩანს, საუკუნის განმავლობაში მონასტერი თანდათან ნანგრევებად იქცა, რის გამოც საუკუნეში მიტროპოლიტმა მაკარიოს -მა მისი რესტავრაცია ითავა. ეკლესიის ამჟამინდელი სახე, სავარაუდოდ, სწორედ მის ნამუშევარს ასახავს. მისი მცდელობა, აღედგინა მონასტერი, წარუმატებელი აღმოჩნდა და სამონასტრო კომპლექსის მართვა კიტიის საეპისკოპოსომ გადაიბარა, რომელსაც ეს საკუთრება ეკუთვნოდა. 1918 წელს ჯორჯ ჰ. ევერეტ ჯეფრი წერდა: „დღესდღეობით მონასტერი... ნანგრევია, რომლისგანაც მხოლოდ ეკლესია და კლუატრის ერთი არკადაა გადარჩენილი ისეთ მდგომარეობაში, რომ თავდაპირველი დიზაინი ჩანდეს“. არკადა, რომელსაც ის ახსენებს, სავარაუდოდ, ისაა, რომელმაც 1970-იან წლებამდე მოაღწია და ახლა აღდგენილი მონასტრის შემადგენელი ნაწილია.

უახლესი ისტორია
1960 წელს მონასტრის ეკლესია შეკეთდა, ხოლო 1974 წლის შემდეგ მალევე, მოციქულ ბარნაბას მონასტრის ხანდაზმულმა ბერმა მონასტრის აღორძინების მცდელობები დაიწყო. იგი სამუშაოს დასრულებამდე გარდაიცვალა, თუმცა 1983 წლიდან წმინდა გიორგი ალამანოსის მონასტრის ორმა მონაზონმა განაგრძო ეს ძალისხმევა. წმინდა ელენეს მაგალითზე მათ გადაწყვიტეს, მონასტერში 100 კატა ჰყოლოდათ. 1991 წელს, წმინდა ნიკოლოზის ხსენების დღეს, მონაზონი კასიანი წინამძღვრად გამოცხადდა. დღეს დედათა მონასტერი ლიმასოლის საეპისკოპოსოს მმართველობაშია.

ლიტერატურული გამოხმაურება
ნობელის პრემიის ლაურეატმა გიორგოს სეფერისმა 1969 წელს დაწერა ლექსი „წმინდა ნიკოლოზის კატების შესახებ“, რომელიც ინგლისურად 1995 წელს ითარგმნა. ბენჯამინ არბელის სტატია ასევე ეხება კატებსა და მათ მნიშვნელობას რენესანსის ხანის ლიტერატურაში.

გალერეა