iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რენტგენოლოგია

რენტგენოლოგია — მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის რენტგენის სხივების გამოყენებას ადამიანის ორგანიზმის მორფოლოგიური და ფუნქციური მდგომარეობის დასადგენად და ზოგიერთი დაავადების სამკურნალოდ.

რენტგენოლოგია ჩამოყალიბდა - საუკუნეების მიჯნაზე. რენტგენის სხივების აღმოჩენის (1895) შემდეგ. საუკუნის ნახევარში, რომლის სწრაფი განვითარება დაკავშირებულია სამეცნიერო-ტექნიკურ მიღწევებთან (რენტგენოლოგიური გამოსახულების ელექტრონულოპტიკური გამაძლიერებლის შექმნა, რენტგენოტელევიზია, ვიდეომაგნიტური ჩაწერა). რენტგენოლოგიური კვლევის ძირითადი მეთოდებია რენტგენოსკოპია (გამოსახულება მიიღება ფლუოროსკოპულ ეკრანზე); რენტგენოგრაფია (გამოსახულება მიიღება რენტგენის ფირზე — რენტგენოგრამა); ორგანოების გამოკვლევა ორგანიზმში რენტგენოკონტრასტული საშუალებანის შეყვანის შემდეგ; ტომოგრაფია (ორგანოების შრეობრივი გამოკვლევა); რენტგენოკიმოგრაფია (ორგანოების მოძრაობის შესწავლა; ელექტრორენტგენოგრაფია (სპეციალური დანადგარის საშუალებით გამოსახულება მიიღება საწერ ქაღალდზე); ფლუოროგრაფია (გამოსახულება მიიღება მცირეფორმატიან რენტგენის ფირზე). სამამულო რომლის პიონერები იყვნენ ა. იანოვსკი, ი. თარხნიშვილი, ხ. ჩერკასოვი, ი. როზენბლატი, დ. რეშეტილო, ო. დენი, ს. გრიგორიევი; გ. ზედგენიძის, მ. ნემენოვის, ს. რეინბერგის სახელებთან არის დაკავშირებული სამხედრო-საველე და სამხედრო-საზღვაო რენტგენოლოგიის შექმნა.

ისტორიულად რენტგენოლოგია რადიოლოგიასთან არის დაკავშირებული. ეს ნაწილობრივ აისახა ინსტიტუტების, საზოგადოებების, ჟურნალების, ყრილობების დასახელებაში (რენტგენორადიოლოგიური). პირველი რენტგენოლოგიური კერა რუსეთში ჩაისახა 1896 წელს პეტერბურგის სამედიცინო-ქირურგიულ აკადემიასა და კლინიკურ ინსტიტუტში. 1918 წელს პეტროგრადში დაარსდა რენტგენოლოგიის, რადიოლოგიისა და კიბოს ინსტიტუტი. შემდეგ ანალოგიური ინსტიტუტები შეიქმნა ხარკოვში, კიევში, მოსკოვში და სხვაგან. 1934 წლიდან დაარსდა ე. წ. რენტგენოლოგიური ცენტრები (შემდგომ რენტგენოლოგიური სადგურები, განყოფილებები და სხვა). რენტგენოლოგიას ასწავლიან სამედ ინსტიტუტების რენტგენოლოგიისა და რადიოლოგიის კათედრებზე და უნივერსიტეტების სამედიცინო ფაკულტეტებზე. 1919 წელს დაარსდა რენტგენოლოგთა და რადიოლოგთა რუსეთის-ასოციაცია. საბჭოთა პერიოდში რენტგენოლოგები გაერთიანებული იყვნენ რენტგენოლოგთა და რადიოლოგთა საკავშირო სამეცნიერო-საზოგადოებაში (1969 წლიდან შედიოდა რადიოლოგთა საერთაშორისო საზოგადოებაში).

საქართველოში მეცნიერული რენტგენოლოგიის ფუძემდებლებად ითვლებიან ა. კვალიაშვილი და გ. ნაზარიშვილი. ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტთან დაარსდა რენტგენოლოგიის კათედრა; რენტგენოლოგიისა და რადიოლოგიის კათედრები არსებობს სამედიცინო ინსტიტუტშიც. 1956 წელს შეიქმნა რენტგენოლოგიისა და რადიოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, რომელიც ონკოლოგიურ სამეცნიერო ცენტრს შეუერთდა. სამამულო რენტგენოლოგიის განვითარებაში დიდი წვლილი შეიტანეს რ. ვეფხვაძემ, ა. ჩაჩავამ, ნ. ქუთათელაძემ, კ. გიორგამემ და სხვ. 1958 წესლ შეიქმნა რენტგენოლოგთა და რადიოლოგთა რესპუბლიკური საზოგადოება.
დორაიაკი

დორაიაკი — იაპონური ტკბილეულობა. შედგება ორი პატარა ფუნთუშისგან, რომლებიც დამზადებულია კასტელასგან, შიგნით ურთავენ ტკბილ აზუკის ლობიოს კრემს.

ორიგინალი დორაიაკი შედგება მხოლოდ ერთი ფენისგან. მისი ახლანდელი ფორმა გამოიგონეს 1914 წელს, უსაგიაში, ქალაქ ტოკიოს უენოს რაიონში.

იაპონურად დორა ნიშნავს „გონგს“, ეს სახელი ასახავს იმ ფაქტს, რომ ორიგინალი დორაიაკი (იაკი) გაცხელებულ გონგზე იყო გამომცხვარი - ამას ამბობს კიოტოში დაფუძნებული საკონდიტრო „სასაია იორი“, რომელიც ასევე აცხადებს, რომ მათ დორაიაკი ტო-ძის ტაძრის თხოვნით გამოიგონეს.

მიუხედავად ამისა, არსებობს ჭორი, რომ სავარაუდოდ, ამ წყაროდან მხოლოდ ტკბილეულის სახელი მოდის.

პოპულარული კულტურა
იაპონურ მანგასა და ანიმეს პერსონაჟ დორაემონს დორაიაკი ძალიან უყვარს, და ამიტომაც ეს მის საყვარელ კერძად არის აღწერილი (ინგლისურ დუბლირებაში ნობიტა (ინგლისურად ნობი) მას ალტერნატივად ამ საჭმელს „გემრიელ ფუნთუშებს“ უწოდებს) და ეს საკვები არაერთხელ ყოფილა სიუჟეტის განვითარების ხერხი. დორაემონი დამოკიდებულია დორაიაკიზე და მასთან დაკავშირებულ ყველა ხაფანგში ებმება. 2000 წლიდან, კომპანია ბუნმეიდო ყიდის დორაიაკის ლიმიტირებულ ვერსიას, რომლის დასახელება დორაემონ დორაიაკია, და ის ყოველ წელს, მარტისა და სექტემბრის თვეებში იყიდება. 2015 წლიდან -მა შექმნა დორაემონ დორიაკი ჩრდილოეთ ამერიკის მარკეტისთვის.

2015 წელს კინორეჟისორმა ნაომი კავასემ გამოუშვა ფილმი „ან“ („ტკბილი ლობიო“), რომელიც დაფუძნებულია დურიან სუკეგავას ნოველაზე -„ტკბილი ლობიოს პასტა“. ეს ნოველა მოგვითხრობს მოხუც ქალზე, რომელსაც ანკო დორაიაკის საიდუმლო რეცეპტი აქვს.
ცუკიშიმა

ცუკიშიმა — ადგილი ჩუოში, ტოკიო, იაპონია, სუმიდას მდინარეს შესართავთან; აღგენილი მიწა ცუკუდას რაიონში. ამ მიწის აღდგენა დამთავრდა 1892 წელს, ტოკიოს ყურეში საზღვაო არხის შესაქმნელად შესრულებული დრენაჟის სამუშაოებიდან მორჩენილი მიწის გამოყენებით. ამ დროს ის, ფუკოკუ კოჰეის ეროვნული პოლიტიკის შესაბამისად, ინდუსტრიალური ზონა იყო.

თავდაპირველად, ცუკუდას კუნძული მდინარის შესართავთან მოთავსებულ პატარა კუნძულს წარმოადგენდა. ის დასახლებული იყო მეთევზეებით, რომლებიც ოსაკადან მიგრირდნენ ადრეულ 1600-იან წლებში. თავდაპირველად ცუკუდას კუნძული, ახლა ექსკლუზიური სასახლეებისა და პარკის კომპლექსის - 21-ს სახლია.

ამბობენ, რომ ეს სახელი (პირდაპირი მნიშვნელობით „მთვარის კუნძული“) თავდაპირველად დაწერილი იყო იეროგლიფებით , რომლებიც იკითხებოდა, როგორც „ცუკიშიმა“, და ნიშნავდა „აშენებულ კუნძულს“.

დღესდღეობით ის ცნობილია მრავალი რესტორნით, რომლებიც სპეციალიზებულები არიან მონჯაიაკის დამზადებაში.

ცუკიშიმას სადგურს ემსახურება ტოკიოს მეტროს იაკუჩოს ხაზი და ტოეის მეტროს ოედოს ხაზი.

განათლება
ჩუოს ქალაქის განათლების საბჭო მართავს საშუალო სკოლებისა და დაწყებით სკოლებს.

ზონირებული დაწყებითი სკოლები მოიცავს:
ცუკუდაჯიმას დაწყებითი სკოლის საზღვრები მოიცავს 1 ჩომეს ნაწილს.
ცუკიშიმა დაიჩის (ცუკიშიმა . 1) დაწყებითი სკოლის საზღვრები მოიცავს მთელ 3 ჩომეს სკოლას და 1,2 და 4 ჩომეს ნაწილებს.
ცუკიშიმა დაისანი (ცუკიშიმა . 3) დაწყებითი სკოლის საზღვრები მოიცავს მე-2 და მე-4 ჩომეს.
ზონირებული საშუალო სკოლები მოიცავს:
ცუკუდას საშუალო სკოლის საზღვრები მოიცავს 1 და მე-3 ჩომეს, ასევე მე-2 და მე-4 ჩომეს ნაწილებს.
ჰარუმის საშუალო სკოლის საზღვრები მოიცავს მე-2 და მე-4 ჩომეს ნაწილებს.
პანთეონის შადრევანი

პანთეონის შადრევანი ― პაპ გრიგოლ -ის დაკვეთით აშენებული შადრევანი, მდებარეობს რომში, პიაცა დელა როტონდაზე, რომის პანთეონის წინ. ის დააპროექტა ჯაკომო დელა პორტამ 1575 წელს და მარმარილოსგან გამოძერწა ლეონარდო სორმანიმ.

ისტორია
1711 წელს პაპმა კლემენტ -მ მოითხოვა შადრევნის მიმდებარე ტერიტორიის რესტავრაცია და ფილიპო ბარიჯიონის დაავალა ამ ადგილისათვის ახალი განლაგების შემუშავება. ეს გეგმა მოიცავდა ქვისგან დამზადებულ განსხვავებული ფორმის აუზს და ობელისკს, რომელიც რამზეს -ის დროს შეიქმნა და ცენტრალურ პლინტუსზე იყო განთავსებული, ფუძეზე ოთხი მარმარილოს დელფინით.

1886 წელს აქ პირველად დადგმული მარმარილოს ფიგურები ამოიღეს და ლუიჯი ამიჩის გამოძერწილი ასლებით ჩაანაცვლეს, რათა ისტორიული არტეფაქტები არ დაეზიანებინათ. დღეს ძველი ქანდაკებების ნახვა რომის მუზეუმშია შესაძლებელი.

პანთეონის შადრევანი ფრანჩესკო რობასთვის ნიმუში იყო. მისი მიხედვით აშენდა რობას შადრევნი, რომელიც სლოვენიის დედაქალაქ ლიუბლიანაში, ქალაქის მთავარ მოედანზე დგას. ის ქალაქის ერთ-ერთი სიმბოლოა.
რომაული ცივილიზაციის მუზეუმი

რომაული ცივილიზაციის მუზეუმი — მუზეუმი ვატიკანში, ეძღვნება ძველი რომაული ცივილიზაციის ყველა ასპექტს.

მუზეუმი 2014 წლიდან დაკეტილია რემონტის გამო.

ისტორია
მუზეუმი დააპროექტეს არქიტექტორებმა პიეტრო აშერიმ, დ. ბერნარდინიმ და ჩეზარე პასკოლეტიმ (1939–1941). ის შედგება 59 სექციისგან, რომლებიც ასახავს რომაული ცივილიზაციის ისტორიას მისი წარმოშობიდან მე-4 საუკუნემდე. ისტორია გაცოცხლებულია როგორც მოდელებითა და რეპროდუქციებით, ასევე ნამდვილი არტეფაქტებით. შენობაში განთავსებულია პლანეტარიუმიც.

მუზეუმი რემონტის მიზნით 2014 წლის იანვარში დაიხურა,ხოლო უშუალი სარემონტო სამუშაოები 2017 წლის ივნისში დაიწყო. 2025 წლის იანვრის მონაცემებით, დიზაინი დასრულდა. რესტავრაციის დამთავრების სავარაუდო თარიღი 2026 წლის მეორე ნახევარია, თუმცა ხელახალი გახსნის ოფიციალური თარიღი ჯერ არ გამოცხადებულა.
შარი ფედაკი

შარი ფედაკი (, სრული სახელი შაროლტა კლარა მარია ფედაკი. დ. 27 სექტემბერი, 1879, ბერეგოვო, უნგრეთის სამეფო — გ. 5 მაისი, 1955, ბუდაპეშტი) — უნგრელი მსახიობი და მომღერალი, თავისი დროის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი პრიმადონა.

ამერიკელი ჟურნალისტისა და დოკუმენტალისტის, რიჩარდ ტრაუბნერის შეფასებით, ფედაკი და შარი პეტრაში „ყველა დროის ორი ყველაზე დამამახსოვრებელი უნგრელი ოპერეტის ვარსკვლავია“.

ბიოგრაფია
შარი ფედაკი დაიბადა ბერეგსასში (დღევანდელი ბერეჰოვე, ზაკარპატიის ოლქში), ბერეგის კომიტატის მთავარი ექიმის, იშტვან ფედაკის ოჯახში. მსახიობობის ხელოვნებას სიდი რაკოშიესთან სწავლობდა 1899 წლამდე, როცა კარიერა დაიწყო „უნგრეთის თეატრის“ დასში. 1900 წლიდან გამოდიოდა პოჟონში (ამჟამად ბრატისლავა), ასევე ბუდაპეშტში მდებარე რამდენიმე თეატრის სცენაზე, მათ შორის — სახალხო თეატრში , სამეფო თეატრში და კომედიის თეატრში .

პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე ის გამოხატავდა პროტესტს ავსტრო-უნგრეთის მონარქიის წინააღმდეგ. მოგვიანებით, 1919 წელს, უნგრეთის საბჭოთა რესპუბლიკის პერიოდში, აქტიურად მოუწოდებდა საზოგადოებას წითელი არმიის მხარდაჭერისკენ. რესპუბლიკის დამხობის შემდეგ ფედაკი ვენაში გაიქცა, სადაც დასმენის საფუძველზე დააპატიმრეს და დროებით დააკავეს ვინერ-ნოიშტადტში. მხოლოდ 1920 წლიდან შეძლო ვენაში სცენაზე დაბრუნება. ასევე მონაწილეობდა წარმოდგენებში ბერლინსა და პარიზში — შესაბამისად 1921 და 1925 წლებში. 1934 წელს კი გასტროლებზე იმყოფებოდა ამერიკის შეერთებული შტატების რამდენიმე ქალაქში.

1923 წელს ის შეუერთდა ბუდაპეშტის დედაქალაქის ოპერეტას თეატრს . 1940 წლიდან კი წამყვანი მსახიობი გახდა ახალი უნგრული თეატრის სცენაზე. 1944 წელს, როდესაც ვენაში ნაციონალ-სოციალისტური რადიოსადგურ „“-ზე მუშაობდა, მოუწოდა უნგრეთს, გაეგრძელებინა მონაწილეობა მეორე მსოფლიო ომში გერმანიის მხარეს. ომის დასრულების შემდეგ, ფერენც სალაშის რეჟიმის განდიდებისთვის, მას მიესაჯა ორ წლიანი თავისუფლების აღკვეთა და ქონების კონფისკაცია. მეორე ინსტანციამ სასჯელი შეამსუბუქა — თავისუფლების აღკვეთა შემცირდა რვა თვემდე, ქონების კონფისკაციის გარეშე. გარდა ამისა, მას სამწლიანი აკრძალვა დაუწესდა თეატრალურ საქმიანობაში.

ციხიდან გათავისუფლების შემდეგ ის გადავიდა ნირედჰაზაში, სადაც ოფიციალურად დაასრულა სამსახიობო კარიერა. 1954 წლის გაზაფხულზე თეატრის დირექტორმა შესთავაზა მთავარ როლში დაბრუნება გერგეი ჩიკის კომედიაში „ბებია“.

შარი ფედაკი მართლაც გეგმავდა სცენაზე დაბრუნებას, თუმცა მძიმე ავადმყოფობის — ინსულტისა და ათეროსკლეროზის — შედეგად 1955 წელს, 75 წლის ასაკში, გარდაიცვალა საავადმყოფოში. ის დაკრძალულია ფარკაშრეტის სასაფლაოზე.

პირადი ცხოვრება
1922 წელს, ექვსწლიანი ურთიერთობის შემდეგ, ფედაკი ცოლად გაჰყვა მწერალ ფერენც მოლნარს. მათი ქორწინება ხანმოკლე აღმოჩნდა — 1925 ან 1926 წელს წყვილი დაშორდა მას შემდეგ, რაც მოლნარმა იგი 42 მამაკაცთან ინტიმურ კავშირში დაადანაშაულა, რაზეც ფედაკმა უპასუხა მისი 142 ქალის სახელით შედგენილი ანალოგიური სიით.
პოლინა რაიკო

პელაგია (პოლინა) რაიკო (;ქალიშვილობის გვარი სოლდატოვა; დ. 15 მაისი, 1928, ალეშკი, უკრაინის სსრ – გ. 15 იანვარი,2004, ციურუპინსკი, უკრაინა ) — უკრაინელი თვითნასწავლი მხატვარი, ნაივური მხატვრობის წარმომადგენელი, რომელმაც საკუთარი სახლის მოხატვა 69 წლის ასაკში დაიწყო. მისი სახლი წარმოადგენდა უკრაინის ეროვნულ კულტურულ ძეგლს 2023 წლის ივნისამდე, ვიდრე არ განადგურდა წყალდიდობის შედეგად, რაც გამოიწვია უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს კახოვკას კაშხლის ნგრევამ.

ბიოგრაფია
პოლინა დაიბადა 1928 წლის 5 მაისს ოლეშკიში . მას სამი და ჰყავდა. მეორე მსოფლიო ომის დროს იგი გერმანიაში გადაასახლეს, თუმცა მოგვიანებით უკრაინაში დაბრუნდა. 1950 წელს, 22 წლის ასაკში, ცოლად გაჰყვა ნიკოლაი რაიკოს. მეუღლეები ხილ-ბოსტნეულის მოყვანით და კოლმეურნეობაში სეზონური მუშაობით ირჩენდნენ თავს. 1951 წელს წყვილს შეეძინა ქალიშვილი, ელენა. ვაჟი, სერგეი, 1953 წელს დაიბადა. 1954 წელს ოჯახმა აიშენა სახლი ოლეშკიში, ნიჟნიას ქუჩა 74-ში, მდინარეების ჩაიკასა და კონკას მახლობლად. მის ვაჟს სამი წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს მას შემდეგ, რაც მან საკუთარი სახლი თითქმის გაანადგურა და მოპარული ნივთები, მათ შორის ელექტროგაყვანილობა, გაყიდა. გათავისუფლების შემდეგ მან დანით დაჭრა დედა. 1994 წელს ელენა ავტოკატასტროფაში დაიღუპა. რაიკოს ქმარი 1995 წელს გარდაიცვალა. 1997 წელს სერგეი კოლონიაში გაგზავნეს. ის 2002 წელს ღვიძლის ციროზით გარდაიცვალა.
პოლინამ ხატვა დაიწყო 1998 წლის შემოდგომაზე 69 წლის ასაკში. მას არ ჰქონია მიღებული არანაირი სამხატვრო განათლება. მისთვის ხატვა ოჯახური სირთულეების გადაჭრის ერთგვარი მეთოდი იყო.

მხატვრის ფიგურული სისტემა აერთიანებდა ქრისტიანულ, საბჭოთა და წარმართულ სიმბოლოებს. მან მოხატა სახლი, საზაფხულო სამზარეულო, ჭიშკარი, ღობეები და ავტოფარეხის კარები მარტივი და იაფი საღებავებით. თითქმის მთელი თავისი მწირი პენსია საღებავებსა და ფუნჯებზე დახარჯა. პოლინას სახლი ადგილობრივი ტურისტული ღირსშესანიშნაობა გახდა. მხატვარი გარდაიცვალა 2004 წლის 15 იანვარს.

მხატვრის გარდაცვალების შემდეგ, მისი სახლი განადგურების საფრთხის ქვეშ აღმოჩნდა, რადგან მემკვიდრეები მისი შენარჩუნებით არ იყვნენ დაინტერესებულები. საზოგადოების აქტივისტებმა და ხელოვანებმა წამოიწყეს სახლის შენარჩუნების კამპანია წამოიწყეს. შედეგად, სახლი მუზეუმის შექმნის განზრახვით 5,000 დოლარად შეიძინა ხელოვნების მოყვარულმა კანადელმა ანდრიუს ნემიკასმა, რომელიც ცხოვრობდა კიევში უკრაინელ მეუღლესთან ერთად.
სახლი დაცული იყო ფედერალური კულტურული მემკვიდრეობის კანონით და ითვლებოდა უკრაინის ეროვნულ კულტურულ ძეგლად.
პოლინას სახლი განადგურდა 2023 წლის ივნისში, კახოვკას კაშხლის დანგრევის შედეგად.
ლეფკარის მაქმანი

ლეფკარიტიკა ან ლეფკარის მაქმანი — ხელით შესრულებული მაქმანი პანო-ლეფკარადან, კვიპროსიდან. მის დამახასიათებელ ელემენტებად მოიხსენიება ჰემსტიჩი, სატინის ნაკერები, ნემსით შესრულებული კიდეები, თეთრი და ყავისფერი ფერები, აგრეთვე გეომეტრიული, დეტალურად დამუშავებული ორნამენტები. 2009 წელს ეს ტრადიციული მაქმანის ხელოვნება შეიტანეს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის წარმომადგენელთა ნუსხაში. ტრადიციის მიხედვით, საუკუნეში ლეონარდო და ვინჩი ეწვია კვიპროსის და ლეფკარის მაქმანი წაიღო იტალიაში, რომელიც დღემდე ამშვენებს მილანის ტაძარს.

წარმოების ცენტრები
ისტორიულად, მაქმანის მთავარი წარმოების ცენტრები იყო პანო-ლეფკარა და კატო-ლეფკარა. თანამედროვე ეტაპზე ლეფკარიტიკა იწარმოება კვიპროსის მრავალ სოფელში, მათ შორის კატო-დრისში, ვავლაში, ვავაცინიაში, ორაში, ხიროკიტიაში, სკარინუში, დალიში და ათენუში.

მასალები და ტექნიკა
პირველი ლეფკარის მაქმანი მზადდებოდა ადგილობრივი თეთრი ბამბის ქსოვილისგან. ქარგვისას გამოიყენებოდა სხვადასხვა ნაკერისა და ჭრილის კომბინაცია. დიდ ზომის მაქმანებს, ე.წ. „ტაღიადებს“, ამშვენებს სხვადასხვა ორნამენტი, მათ შორის — „დანტელა ვენისი“ (ვენეციური მაქმანი), „პიტოტა“, „გიროულოტა“ და „ლიმინოტა“. ამ სახელწოდებები მომდინარეობს იტალიური ტერმინიდან „პუნტო ტალიატო“, რომელიც საუკუნეში პოპულარული ჭრილი ორნამენტების სტილი იყო. კვიპროსის ხელნაკეთი ნაწარმის სამსახურის თანახმად, ლეფკარის მაქმანის მოტივების რაოდენობა აღემატება 650-ს.

კატეგორიები
მონჯაიაკი

მონჯაიაკი (, ხშირად უბრალოდ „მონჯა“) — იაპონური ტაფაზე შემწვარი ცომის სახეობა; პოპულარულია კანტოს რეგიონში; ჰგავს ოკონომიაკის, მაგრამ მის მოსამზადებლად განსხვავებულ თხევად ინგრედიენტებს იყენებენ.

ინგრედიენტები
ოკონომიაკის მსგავსად, მონჯაიაკის ხორბლის ფქვილითა და კომბოსტოთი ამზადებენ, და კლიენტის გემოვნების მიხედვით, ხორცს, ზღვის პროდუქტს ან მენტაიკოს უმატებენ. ამასთან ერთად, ცომი მზადდება წყლით ან დაშით, რაც მას ოკონომიაკიზე თხევადს ხდის. ცომის შეწვამდე ინგრედიენტები იკეპება და მასში ირევა. შემწვარი მონჯაიაკის ტექსტურა დამდნარ ყველს მოგვაგონებს.

კერძს პირდაპირ ტაფიდან, პატარა ასაღების მეშვეობით მიირთმევენ. კლიენტები მის დამზადებაში მონაწილეობასაც იღებენ - უმ მონჯას ტაფაზე ანაწილებენ მისი შეწვისა და კარამელიზირებისათვის. მონჯაიაკის რესტორნები მრავლად გვხვდება ტოკიოს ცუკიშიმას რეგიონში, სადაც ეს კერძი სავარაუდოდ წარმოიშვა კიდეც. ამ რესტორნების უმრავლესობა მენიუში მომხმარებლებს ჩვეულებრივ ოკონომიაკისაც სთავაზობს.
აგედაში დოფუ

აგედაში დოფუ (, „მსუბუქად შემწვარი ტოფუ“) — იაპონური ცხელი ტოფუს კერძი. მისი მომზადებისათვის რბილი ან საშუალო სიმაგრის აბრეშუმის ტოფუ (კინუგოში) კუბიკებად იჭრება, მსუბუქად იმტვერება კარტოფილის ან სიმინდის სახამებლით და ზეთში იწვება, სანამ მოყავისფრო-ოქროსფერი არ გახდება. შემდეგ ის ცხელ დაშის, მირინისა და შო-იუს (იაპონური სოიოს სოუსის) ბორშთან (ტენტსუიუ), თხლად დაჭრილ ნაგისა (გაზაფხულის ხახვის ნაირსახეობა) და ზევიდან მოყრილ დაიკონთან ან კატსუობუშისთან (გამომშრალი ზოლებიანი ტუნას ნაფშვენები) ერთად იჭმევა.

ისტორია
აგედაში დოფუ ძველი და კარგად ცნობილი კერძია. ის, გაცივებულ ტოფუსა (ჰიიაიაკო) და შეცხელებულ ტოფუსთან (იუდოფუ) ერთად გვხვდება იაპონურ ტოფუს რეცეპტების წიგნში, სახელად „ტოფუ ჰიაკუჩინი“ (პირდაპირი მნიშვნელობით: „ასი ტოფუ“), რომელიც 1782 წელს გამოქვეყნდა.

სხვა აგედაშის კერძები
მიუხედავად იმისა, რომ აგედაში დოფუ ყველაზე ცნობილი აგედაშის კერძია, მსგავსი ტექნიკის გამოყენებით სხვა კერძების დამზადებაც შეიძლება. მათ შორის შედის აგედაშინასუ , რომელიც ბადრიჯნით კეთდება.
გალერეა
გრეგორიო სალვიატი

გრეგორიო ანტონიო მარია სალვიატი (დ. 1722 — გ. 1794) — იტალიელი კათოლიკე კარდინალი.

ბიოგრაფია
გრეგორიო სალვიატი რომში, 1722 წლის 12 დეკემბერს, ვინცენსო სალვიატის, ჯულიანოს ჰერცოგისა და ანა მარია ბონკომპანი ლუდოვისის ოჯახში დაიბადა.

1745 წლის მარტში ის პაპ ბენედიქტე -ის კარს მისი უწმინდესობის კაპელანის ტიტულით შეუერთდა. 1749 წლის 22 მაისს, ის სამოციქულო ხელმოწერის ტრიბუნალის რეფერენდარი გახდა. 1749 წლის ივნისს ის პაპის მისი უწმინდესობის პრელატი გახდა. 1754 წლიდან 1759 წლამდე, მალტის ინკვიზიტორის როლს ასრულებდა. 1759 წლის 5 დეკემბერს, ის ავინიონის ვიცე-ლეგატი გახდა, და ეს პოზიცია 1766 წლამდე ეკავა. 1766 წლის ოქტომბერში მან პაპის არმიის კომისარი გენერლის პოზიცია დაიკავა. იმავე წელს გახდა მოციქულთა პალატის წევრი, და 1775 წელს მოიპოვა პალატის აუდიტორის თანამდებობაც.

პაპმა პიუს -მ 1777 წლის 23 ივნისს ის კონსისტორიის კარდინალ დიაკვნად აქცია. 1777 წლის 26 ივნისს მან წითელი ქუდი მიიღო, და ორ დღეში სანტა-მარია-დელა-სკალას ეკლესიაც მიენიჭა. 1780 წლის 27 სექტემბერს მან სანტა-მარია-ინ-კოზმედინის დიაკვნობა არჩია. იმავე წლის 10 ნოემბერს სამოციქულო ხელმოწერის ტრიბუნალის პრეფექტი გახდა.

1781 წლის იანვარში, ის ირლანდიის სამეფოს კარდინალ-პროტექტორი გახდა. შემდგომ იგივე პოზიცია ეკავა ფრანცისკელების საძმოს ერთ-ერთ განაყოფში (1783 წლის აგვისტო), ჰოსპიტალიერებსა (1787 წლის თებერვალი) და წმინდა მიწაზე (1788 წლის დეკემბერი).

გარდაიცვალა რომში, 1794 წლის 5 აგვისტოს. დაიკრძალა სანტა-მარია-სოპრა-მინერვაში.
სპექტროფოტომეტრი

სპექტროფოტომეტრი ( და , ნათ. ბრ. და ) — სპექტრული ხელსაწყო, რომელსაც იყენებენ ფოტომეტრირებისათვის, ე. ი. გასაზომი ნაკადის შესადარებლად ეტალონურ (რეფერენტულ) ნაკადთან გამოსხივების უწყვეტი ან წყვეტილი ტალღის სიგრძეებისათვის. სპექტროფოტომეტრი უზრუნველყოფს ათვლას ან შედარებათა შედეგების ავტომატურ რეგისტრაციას შესაბამის ორგანზომილებიან სკალაზე: აბსცისა არის ტალღის სიგრძე, ორდინატა — ამ ტალღის სიგრძეზე ფოტომეტრირების შედეგი. სპექტროფოტომეტრს უწოდებენ აგრეთვე ანალიზურ ხელსაწყოს, რომელიც სპექტრს კი არ ზომავს, არამედ განსაზღვრავს სინჯში ელემენტის კონცენტრაციას ატომთა აბსორბციის (ან ემისიის) ხაზების მიხედვით ალში (ატომურ-აბსორბციული ან ალის სპექტროფოტომეტრი) ან ნივთიერებათა ნარევში — კომპონენტის კონცენტრაციას შთანთქმის მახასიათებელი ზოლების მიხედვით (მაგალითად, ორტალღიანი ინფრაწითელი სპექტროფოტომეტრი ან სპექტროფოტომეტრ-ანალიზატორი).
შოკოლადში ამოვლებული ბეკონი

შოკოლადში ამოვლებული ბეკონი — ამერიკული კერძი; გულისხმობს შემწვარ ბეკონს, რომელსაც რძიან ან შავ შოკოლადში ავლებენ; ზევიდან შეიძლება მოეყაროს ზღვის მარილი, დაფხვნილი ფსტა, ნიგოზი ან ნუშის ნამცეცები. ინტერნეტში ის ჯერ კიდევ 2005 წლის წყაროებში გვხვდება. კერძმა პოპულარობა მთელ მსოფლიოში მოიპოვა და საჭმლის შესახებ გადაღებულ ტელეშოუებშიც მრავალჯერ გამოჩენილა. მისი ვარიაცია გვხვდება შტატების ბაზრობებზე, სადაც ბეკონი შოკოლადის სოუსთან ერთად მიირთმევა. დღესდღეობით შოკოლადიანი ბეკონი შეგვიძლია სპეციალურად მისთვის განკუთვნილ საჭმლის ბარებში ვიპოვოთ.

მსგავსი კერძი, სახელად „შოკოლადის სალო“, უკრაინაშიც გვხვდება. კანფეტების ქარხანამ კერძის პირველი აპრილის ვერსია დაამზადა, რაშიც კარამელი და გამლღვალი ღორის ქონი გამოიყენა, რითიც მარილიანი ტკბილეული გემოთი შოკოლადში ამოვლებულ სალოს დაამსგავსა.

გამოხმაურება
შოკოლადში ამოვლებული ბეკონი აშშ-ში ძვირიანი და ხარისხიანი კერძის სახით იყიდება. მინესოტას შტატის ბაზრობაზე მას „ღორის სალოკი“ ერქვა; იყიდება სანტა კრუზ ბოარდვალკში, კალიფორნიაში, და ასევე ნიუ-იორკში, „ღორის კანფეტის“ სახელით.

ეს ტკბილეული ტელეშოუში - „ვახშამი: შეუძლებელი“ გამოჩნდა, როდესაც ის წარმოადგენდა შეფ მაიკლ საიმონის „მისიის“ ნაწილს (როდესაც ეს უკანასკნელი ცდილობდა ყოველდღიური ქუჩის საჭმელი ვაილდვუდში, ნიუ-ჯერსიში, მაღალი ხარისხის კერძებად ექცია).

ბეკონი შოკოლადის სოუსით 2009 წლის ფლორიდის შტატის ბაზრობაზეც გამოჩნდა. „“ ჟურნალმა ვიდეოთი გადაიღო ამ კერძის მომზადების პროცესი.

მომზადება და ვარიაციები
ჩვეულებრივ, შოკოლადში ამოვლებული ბეკონის მოსამზადებლად ზოლებიანი ბეკონი გამოიყენება, თუმცა შესაძლოა სხვა ნაჭრებიც შეგვხვდეს. ხორცი ჯერ იწვება, შემდეგ გამლღვალ შოკოლადში იდება, და ბოლოს (კლიენტის გემოვნებიდან გამომდინარე) ნებისმიერი დაფხვნილი დანამატი ეყრება - ამის შემდეგ მას აგრილებენ. (დაფუძნებული რეცეპტზე - „შაქარში ამოვლებული ბეკონი ათქვეფილი ნაღებით", დაიბეჭდა ნიუ-იორკ ტაიმზში) და ყავისფერი შაქრით გამომცხვარი ბეკონის ნაჭრები, რომლებიც მარტინის დასაყოლებლად გამოიყენება.
ვალტერ გერლახი

ვალტერ გერლახი (; დ. 1 აგვისტო, 1889, ვისბადენი, გერმანიის იმპერია — გ. 10 აგვისტო, 1979, მიუნხენი, გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა) — გერმანელი ფიზიკოსი, შტერნ-გერლახის ექსპერიმენტის ერთ-ერთი თანაავტორი, რომელმაც დაადასტურა ატომებში სპინის არსებობა და მათი მაგნიტური მომენტების მიმართულების სივრცითი კვანტიზაციის ფაქტი.

ბიოგრაფია
1908 წლიდან სწავლობდა ტიუბინგენის უნივერსიტეტში, სადაც 1912 წელს ფრიდრიხ პაშენის ხელმძღვანელობით მიიღო დოქტორის ხარისხი. მისი დისერტაციის თემა რადიაციის გაზომვა იყო. დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ, ის პაშენის ასისტენტად დარჩა. გერლახმა ჰაბილიტაცია ტიუბინგენის უნივერსიტეტში 1916 წელს, ჯარში სამსახურის დროს დაასრულა.

1915-1918 წლებში გერლახი პირველ მსოფლიო ომში გერმანული არმიის რიგებში იბრძოდა. ის იენაში, მაქს ვინის ხელმძღვანელობით, უსადენო ტელეგრაფიაზე მუშაობდა. ის ასევე მსახურობდა არტილერიის ტესტირების კომისიაში რ. ლადენბურგის ხელმძღვანელობით.

1916 წელს გერლახი ტიუბინგენის უნივერსიტეტის პრივატ-დოცენტი გახდა. ერთი წლის შემდეგ კი გეტინგენის უნივერსიტეტის პრივატ-დოცენტი. 1919-1920 წლებში იგი ხელმძღვანელობდა -ის ფიზიკის ლაბორატორიას, რომელიც ადრე --ს ერქვა.

1925 წელს გერლახი ტიუბინგენის უნივერსიტეტის რიგითი პროფესორია, რომელმაც ამ თანამდებობაზე ფრიდრიხ პაშენი შეცვალა. 1929 წელს იგი მიუნხენის ლუდვიგ მაქსიმილიანის უნივერსიტეტის სრული პროფესორი გახდა, სადაც ვილჰელმ ვინი შეცვალა. ის ამ თანამდებობაზე 1945 წლის მაისამდე იკავებდა, სანამ ამერიკულმა და ბრიტანულმა ძალებმა არ დააპატიმრეს.

1937-1945 წლებში გერლახი იყო კაიზერ ვილჰელმის საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი. 1946 წლის შემდეგ ის გავლენიან თანამდებობის პირად დარჩა მემკვიდრე ორგანიზაციაში, მაქს პლანკის საზოგადოებაში.

1944 წლის 1 იანვარს გერლახი ოფიციალურად გახდა რაიხის კვლევითი საბჭოს ფიზიკის განყოფილების ხელმძღვანელი და ბირთვული ფიზიკის კომისარი, რომელმაც თანამდებობა აბრაამ ესავის ნაცვლად შეცვალა. იმავე წლის აპრილში მან დააარსა , ფიზიკის ჟურნალის -ის დამატება, რომელშიც გამოქვეყნდა ოფიციალური მოხსენებები.

1945 წლის მაისიდან გერლახი ინტერნირებული იყო საფრანგეთსა და ბელგიაში ამერიკულმა და ბრიტანულმა ძალებმა ოპერაცია „ალსოსის“ დროს. იმავე წლის ივლისიდან 1946 წლის იანვრამდე იგი ინგლისში, ფარმ ჰოლში, ოპერაცია „ეპსილონის“ ფარგლებში იმყოფებოდა ტყვედ, რომლის დროსაც ატომური იარაღის შემუშავებაში მონაწილე 10 გერმანელი მეცნიერი შეიპყრეს.

1946 წელს გერმანიაში დაბრუნების შემდეგ, იგი ბონის უნივერსიტეტში მოწვეული პროფესორი გახდა. 1948 წლიდან იგი ექსპერიმენტული ფიზიკის სრული პროფესორი და მიუნხენის უნივერსიტეტის ფიზიკის განყოფილების დირექტორია, თანამდებობა, რომელიც 1957 წლამდე ეკავა. 1948-1951 წლებში იგი ასევე უნივერსიტეტის რექტორის თანამდებობას იკავებდა.

1949-1951 წლებში გერლახი იყო გერმანიის ფრაუნჰოფერის საზოგადოების დამფუძნებელი პრეზიდენტი, რომელიც გამოყენებითი კვლევით იყო დაკავებული; 1949-1961 წლებში — სამეცნიერო კვლევების მხარდაჭერისა და ხელშეწყობის გერმანული ასოციაციის ( - - ) ვიცე-პრეზიდენტი.

1957 წელს გერლახი იყო ერთ-ერთი მათ შორის, ვინც ხელი მოაწერა „გიოტინგენის მანიფესტს“, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის ატომური იარაღით შეიარაღებას.

ვალტერ გერლახი 1979 წელს მიუნხენში გარდაიცვალა.
Babylon'13

'13 არის უკრაინის დოკუმენტალური ფილმების კინორეჟისორების ასოციაცია.ასოციაცია 2013 წელს დაარსდა. უკრაინაში მაიდანის საპროტესტო აქციების შესახებ ცნობიერების ასამაღლებლად და ყირიმის ანექსიასთან დაკავშირებული რუსული პროპაგანდის წინააღმდეგ საბრძოლველად დაარსებულმა ასოციაციამ შვიდზე მეტი სრულმეტრაჟიანი დოკუმენტური ფილმი და ასზე მეტი მოკლემეტრაჟიანი ვებ-ფილმი გადაიღო.
ემა ბლუელი

ემა ბლუელი ( 950 — 27 დეკემბერი, 1003) — აკვიტანიის ჰერცოგინია უილიამ , აკვიტანიის ჰერცოგზე ქორწინებით. აკვიტანიას მართავდა საკუთარი ვაჟის, უილიამ , აკვიტანიის ჰერცოგის რეგენტად, 996 წლიდან 1004 წლამდე.

ცხოვრება
ის იყო ტეობალდ , ბლუას გრაფისა და ლუიტგარდ ვერმანდუელის ქალიშვილი. 968 წელს, ის მისთხოვდა უილიამ , აკვიტანიის ჰერცოგს. მეუღლის დაუძლეველი მიდრეკილება ნადირობისა და ქალებისაკენ ემას დიდ შეურაცხყოფას აყენებდა. 990 წლისათვის, უილიამი მონასტერში შევიდა. ამ ქორწინების განმავლობაში, ემამ წმინდა პეტრეს ბურგუეილის მონასტერი და მაილეზეს სააბატო დააარსა. ამის შემდეგ, მან საკუთარი ვაჟის, უილიამ -ის რეგენტად განაგრძო მმართველობა.