iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თეთრი ქვები

თეთრი ქვები — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბნის ჩრდილოეთით, ნასოფლარ ჩალაუბნის ცენტრიდან 4-5 კულომეტრზე. ბაკურციხისხევის მარცხენა შენაკადის ხუციხევის სათავესთან, ტყეში. განეკუთვნება მუსტიეს ხანას. სამანქანო გზის მშენებლობის დროს გზის ორივე მხარეს ჩახრამულ-გადარეცხილ ჭრილებში შეგროვდა ადგილი კაჟის მოგრძო და დაბალი, ფართო, არასწორი მოყვანილობის გლუვი, ქვედა სიბრტყისკენ ბლაგვი კუთხით დახრილი დარტყმის მოედნიანი ანატკეცები.
ხუცისხევი

ხუცისხევი — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბნის ჩრდილოეთით 2-3 კილომეტრზე. ნასოფლარ ჩალაუბანში, მდინარე ხუცისხევის და ბაკურციხისხევის შესართავთან. განეკუთვნება შუა აშელის ხანას. ხუცისხევის სადგომზე ნაპოვნია კაჟისა და ქვიშაქვის ქვედაპალეოლითიური ამორფული და ერთფუძიანი განივი ნუკლეუსი აშელ-კლექტონური ანატკეცები, თითო სწორი და ამოზნექილი სამუშაოპირიანი სახოკი, ორი დაკბილული იარაღი და დანა-სანოკი.
ემზარ გოგუაძე

ემზარ გოგუაძე (დ. 12 იანვარი, 1963, სოფ. სუფსა, ლანჩხუთის რაიონი) — ქართველი პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი.

1985 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1985-1990 წლებში ეწეოდა ჟურნალისტურ საქმიანობას. 1988 წლიდან საქართველოს ეროვნულ-ქრისტიანული პარტიის გამგეობის წევრი, 1990 წლიდან ამავე პარტიის გამგეობის სპიკერი. 1989-1996 წლებში იყო თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აზიისა და აფრიკის ქვეყნების ისტორიის კათედრის მეცნიერ-თანამშრომელი. საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა-თავისუფალი საქართველო“, ეროვნულ-ქრისტიანული პარტია, ჰუმანიტარულ და სოციალურ საკითხთა კომისიის წევრი (1990-1991). ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 2001-2002 წლებში იყო საერთაშორისო ინფორმაციის, სამართლისა და კულტურულ ურთიერთობათა უნივერსიტეტის პრორექტორი. 2002-2004 წლებში იყო თბილისის კავკასიური უნივერსიტეტის დირექტორი. 2004-2006 წლებში იყო თბილისის პოლიტიკური აკადემიის პრორექტორი იყო; 2008-2013 წლებში იყო საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოს წევრი, სამეურვეო საბჭოს თავმჯდომარე.
ტინის სერის ნამოსახლარები და სამაროვანი

ტინის სერის ნამოსახლარები და სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბანის ჩრდილოეთით, ცივგომბორის ქედის სამხრეთი ფერდის მთისწინა ზოლში, ბუნებრივია პატარა ბორცვზე, რომელსაც თხემი მოსწორებული აქვს.

პირველი ნამოსახლარი ტინის სერი განეკუთვნება გვიანდელ ბრინჯაოსა და ადრინდელ რკინის ხანას. ამ ხანის თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები მხოლოდ ბორცვის თხემის მოსწორებულ ნაწილში აღმოჩნდა. მეორე ნამოსახლარი ტინის სერი მდებარეობს ტინი სერი -ის აღმოსავლეთით 300 მეტრზე. განეკუთვნება ძვ. წ. და ათასწლეულის მიჯნას. ნამოსახლარი წარმოადგენს ბუნებრივ თხემმოსწორებულ ბორცვს. რომელსაც გარშემო ფართო ტერასა შემოსდევს. ნამოსახლარი ბორცვის თხემზე თიხის ჭურჭელის რამდენიმე ფრანგმენტი და ნამგლის კაჟის ერთი ჩასართი აღმოჩნდა. სამაროვანი მდებარეობს მისი თანადროული გორანამოსახლარ ტინის სერი -იდან 300-400 მეტრზე. ნამოსახლარის სამხრეთით და აღმოსავლეთით მდებარე მთის ფერდზე. ძლიერაა დაზიანებული, რადგანაც მის ტერიტორიაზე სოფლის მცხოვრებთა სახლები და საკარმიდამო ნაკვეთებია. სამარხები წარმოადგენს ოთკუთხა ორმოს რომლებიც სიგრძივ დამხრობილია სამხრეთ-დასავლეთით და აღმოსავლეთ-დასავლეთ ხაზზე. მიცვალებულები დასვენებულია მარცხენა ან მარჯვენა გვერდზე, ძლიერ მოხრილი კიდურებით. თავით ჩრდილო-აღმოსავლეთისკენ. სამარხებში ჩონჩხთან აღმოჩნდა ლითონისა და ქვის სამკაულები, ლითონის იარაღი, ჩონჩხის ირგვლივ განლაგებული თიხის ჭურჭელი. შემთხვევით მონაპოვარში გამოირჩევა ძვ.წ. ათასწლეულის ნახევრისა და ძვ. წ. ათასწლეულის დასაწყისის მასალები. ბრინჯაოს მთლიანმასრიანი შუბისპირები, მასრაზე ორი რელიეფრი სარტყლით, ბრინჯაოს შედგენილტარიანი სატევრები, ბრინჯაოს მახვილი, რკინის შუბისპირი და სხვა.
გივი გოლეთიანი

გივი გოლეთიანი (დ. 15 სექტემბერი, 1948, სოფ. ნაკურალეში, ცაგერის რაიონი) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1972 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკა-ტელემექანიკის ფაკულტეტი. 1967-1972 წლებში იყო თბილისის ქარხანა „ელექტროავტომატის“ მუშა. 1972-1977 წლებში მუშაობდა ინჟინერ-ტექნოლოგად. 1977-1990 წლებში იკავებდა სხვადასხვა თანამდებობებს. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა-თავისუფალი საქართველო“, მერაბ კოსტავას საზოგადოება, უზენაესი საბჭოს სოფლის მეურნეობის, მიწათსარგებლობისა და ეკოლოგიის კომისიის მდივანი; ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე 1991 წლის 9 აპრილი.
ჯემალ გოლეთიანი

ჯემალ გოლეთიანი (დ. 15 სექტემბერი, 1937, თბილისი — გ. 1997) — ქართველი პოლიტიკოსი, ფილოლოგი.

1962 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა-თავისუფალი საქართველო“, თავდაცვის, ეროვნული უშიშროებსა და მართლწესრიგის კომისიის, შემდგომ იურიდიული კომისიის წევრი. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
კარგი ნიშნები (რომანი)

„კარგი ნიშნები: ალქაჯ აგნეს ნატერის წრფელი და ზედმიწევნითი წინასწარმეტყველებები“ — მსოფლიო ფანტასტიკის პრემიაზე ნომინირებული რომანი, რომელიც ინგლისელი ავტორების ტერი პრეჩეტისა და ნილ გეიმანის ერთობლივი ნაწარმოებია. გამოქვეყნდა 1990 წელს.

წიგნი იუმორისტულ-სატირული ჟანრისაა. მოგვითხრობს სატანის შვილის დაბადებაზე, აპოკალიფსის ოთხ მხედარსა და სამყაროს აღსასრულის ჟამზე, რომლის დადგომის ჩაშლასაც ინგლისის კომფორტულ გარემოს შეჩვეული ანგელოზი აზირაფელი და დემონი კროული ეცდებიან.

სიუჟეტის ერთ-ერთი ხაზის მიხედვით, პატარა სოფლის საავადმყოფოში ახალდაბადებულები აერევათ, რის შედეგადაც ანტიქრისტე სახელად ადამი არასწორ ოჯახში იზრდება.

რომანის დასაწყისი
გეიმანი და პრეჩეტი ერთმანეთს 1985 წლიდან იცნობდნენ, ამიტომ რომანზე ერთობლივად მუშაობა მათივე იდეა იყო და არა მათი გამომცემლის. გეიმანის თქმით, მან თავდაპირველად წიგნი რიჩმალ კრომპტონის „ანტიქრისტე სახელად უილიამის“ პაროდიის სახით დაიწყო, მაგრამ თანდათანობით ეს იდეას უფრო მაშტაბურ ჩანაფიქრად გადაიქცა.

სატელევიზიო პრემიერა
2016 წლის აპრილში გეიმანმა განაცხადა, რომ პრეჩეტის თხოვნით (გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე), წერდა სცენარს სატელევიზიო სერიალისთვის.

კარგი ნიშნების პრემიერა -ზე, 2019 წლის 31 მაისს შედგა. ამ ექვსეპიზოდიან მინისერიალში მთავარ როლებს ასრულებენ დევიდ ტენანტი, მაიკლ შინი, ჯონ ჰემი და ფრენსის მაკდორმენდი.
სკალდის მთავარანგელოზების ტაძარი

სკალდის მთავარანგელოზების ტაძარი — არქიტექტურული ძეგლი ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფაყის ჩრდილო-დასავლეთით, სოფლიდან 5 კმ-ში, სკალდის მთაზე. ზღვის დონიდან 2210 მეტრზე. ადგილობრივების გადმოცემით სკალდის ტაძარი - საუკუნეებში აშენდა, თუმცა მისი პირვანდელი სახე თითქმის წაშლილია. სამონასტრო ცხოვრება 2013 წელს აღდგა.

სვანეთში ყოველწლიურად აღნიშნავენ სკალდობას, დღესასწაული იმართება აღდგომის ყოველ მეშვიდე კვირას და ემთხვევა ქრისტიანულ სულთმოფენობას.
ნობელის პრემია ეკონომიკაში

შვედეთის ცენტრალური ბანკის ჯილდო ეკონომიკურ მეცნიერებებში ალფრედ ნობელის ხსოვნისათვის — ეკონომიკური პრიზი რომელიც ადმინისტირებულია ნობელის ფონდის მიერ და ზოგადად ეხება ნობელის ყველა ეკონომიკურ ჯილდოს. პრემია ჩამოყალიბდა 1968 წელს შვედეთის ცენტრალური ბანკის მიერ გაკეტებული დონაციით ნობელის ფონდისათვის, ბანკის 300 წლისთავის ასაღნიშნავად. რადგანაც შვედეთის ცენტრალური ბანკის ჯილდო ეკონომიკურ მეცნიერებებში ალფრედ ნობელის ხსოვნისათვის არ ჩამოყალიბებულა ალფრედ ნობელის მიერ და არც მისი სურვილების მიხედვით, ის არ არის ნობელის პრემია, თუმცა, რადგანაც ის ნობელის პრემიებთან ერთად ადმინისტრირებულია ნობელის ფონდის მიერ, ის ხშირად მოიხსენეიება როგორც ნობელის პრემია. პრემიის ლაურეატები ანონსდებიან ნობელის პრემიების ლაურეატებთან ერთად და ჯილდოებს იმავე ცერემონიაზე იღებენ, სადაც სხვა ნობელის პრემიების ლაურეატები. ის პირველად გაიცა 1969 წელს იან ტინბერგენისა და რაგნარ ფრიშისათის, ნიდერლანდელი და ნორვეგიელი ეკონომისტებისათვის, „ეკონომიკური პროცესების დინამიური ანალიზების შექმნასა და გამოყენებისათვის“.

შექმნა და დაფინანსება
შვედეთის ცენტრალური ბანკი „სამუდამო ძღვენში“, ნობელის ფონდის ადმინისტრაციას უხდის პრემიასთან დაკავშირებულ ხარჯებს და აფინასნებს ჯილდოს ფულად კომპონენტებს.

2012 წლის შემდეგ, ეკონომიკის პრემიის ფულადი კომპონენტი, საერთო ჯამში 8 მილიონ შვედურ კრონს მოიცავდა. 2006 წლის შემდეგ კი, შვედეთის ცენტრალური ბანკი ნობელის ფონდს აძლევს გრანტს, 6.5 მილიონი შვედური კრონის რაოდენობით (2008 წლის იანვარში, დაახლოებით 1 მილიონი აშშ დოლარი ან 700 000 ევრო), ადმინისტრაციული, პრემიასთან დაკავშირებული ხარჯებისათვის.

ურთიერთობები ნობელის პრემიებთან
ეკონომიკის პრემია არ არის ნობელის პრემიების ნაწილი რადგანაც, ის არ იყო მოცემული ალფრედ ნობელმასურვილებში. თუმცა ნომინაციის პროცესი, კრიტერიუმების არჩევა და ნობელის ეკონომიკის პრემიის ჯილდოს წარდგენა სხვა ნობელის პრემიების მსგავსად ხდება.

ლაურეატები ცხადდებიან სხვა ნობელის პრემიის ლაურეატებთან ერთად და ჯილდოებსაც იმავე ცერემონიაში იღებენ.

ნომინაციისა და არჩევის პროცესი
ოფიციალურ ვებგვერდზე დაყრდნობით, შვედეთის მეცნიერების სამეფო აკადემია „ხელმძღვანელობს მკვლევარების გაცვლას სხვა სახელმწიფოების აკადემიებთან და ექვსი მეცნიერული ჟურნალ-გაზეთების გამომცემლებთან. ყოველ წელს აკადემია გასცემს ნობელის პრემიას ფიზიკაში, ქიმიაში ხოლო შვედეთის ბანკი ეკონომიკური მეცნიეების პრემიას ალფრედ სობელის ხსოვნისთვის, ცრაფორდის პრემიას და სხვა რამდენიმე დიდ პრემიას“. ყველა შემოთავაზება და მათი მხარდამჭერი მტკიცებულებები მიღებული უნდა იქნა 1 თებერვლამდე. რადგანაც ნობელის პრემიის განაწილება მხოლოდ სამ ლაურეატსზე შეიძლება, ისინი ცოცხლები უნდა იყვნენ პრემიის დაანონსები დროს ოქტომბერში და ინფორმაცია პრემიის ნიმინაციების შესახებ არ საჯაროვდება 50 წლის განმავლობაში.

ლაურეატები
ნობელის ეკონომიკის პრემიის პირველი ლაურეატები იყვნენ რაგნარ ფრიში და იან ტინბერგენი „ეკონომიკური პროცესების ანალიზების დინამიური მოდელების შექმნისა და გამოყენებისათვი“. პრემია მოგებული აქვს ორ ქალს: ელინორ ოსტრომს, 2009 წელს და ესტერ დიუფლოს 2019 წელს.

ალტერნატიული სახელები
ჯილდოს ოფიციალური შვედური სახელი 1969 წლიდან (პრემიის დაარსებიდან) . მაგრამ, ნობელის ფონდის თარგმნები მუდმივად იცვლებოდა:
ბეჟან გონაშვილი

ბეჟან გონაშვილი (დ. 18 სექტემბერი, 1956, სოფ. არბოშიკი, წითელწყაროს რაიონი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.

1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სახლხო მეურნეობის დაგეგმვის ფაკულტეტი. 1978-1993 წლებში ეწეოდა პარტიულ-სამეურნეო საქმიანობას: 1978-1980 წლებში აგრონომ-ეკონომისტი, კოლმეურნეობების საქმეთა მთავარი სამმართველო, საქართველოს სსრ სოფლის მეურნეობის სამინისტრო. 1980-1981 წლებში იყო წამყვანი სპეციალისტი, ინფორმაციისა და პროგნოზირების სამმართველო, საქართველოს სსრ სოფლის მეურნეობის სამინისტროში. 1981-1987 წლებში იყო სამთაწყაროს საბჭოთა მეურნეობის დირექტორი. 1987-1989 წლებში იყო ინსტრუქტორი საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტში, სოფლის მეურნეობის და კვების მრეწველობის განყოფილებაში. 1989-1990 წლებში იყო საქართველოს კომპარტიის წითელწყაროს რაიკომის პირველი მდივანი. 1990-1991 წლებში საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, მაჟორიტარი, დედოფლისწყაროს საარჩევნო ოლქი, საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტია. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს პრეზიდენტის რწმუნებულის მოადგილე კახეთის მხარეში. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი: მაჟორიტარი, 14 დედოფლისწყაროს საარჩევნო ოლქი, საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი, აგრარულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარე.
დი დი ბრიჯუოთერი

დი დი ბრიჯუოთერი (; დ. 27 მაისი, 1950) — ამერიკელი ჯაზ-მომღერალი. სამგზის გრემის მფლობელი, სიმღერების ავტორი და ორგზის ტონის ჯილდოს მფლობელი, თეატრის მსახიობი. 23 წლის განმავლობაში იყო -ის შოუს წამყვანი. არის გაეროს კეთილი ნების ელჩი.
ბიოგრაფია
დენის ელიენ გარედი დაიბადა მემფისში, შტატ ტენესიში. მამა - მეთიუ გარედი, იყო ჯაზ-მესაყვირე და მასწავლებელი მანასას სკოლაში, რამაც გავლენა იქონია პატარა გოგონას ჯაზისადმი სიყვარულზე. 16 წლის ასაკში გახდა როკისა და & ტრიოს წევრი, მღეროდა მიჩიგანის კლუბებში. 1969 წელს, 18 წლის ასაკში, ჯაზ-მუსიკოსების კოლექტივთან ერთად იმოგზაურა და კონცერტები ჩაატარ საბჭოთა კავშირის ქვეყნებში.

ერთი წლის შემდეგ შეხვდა თავის მომავალ მეუღლეს, სესილ ბრიჯუოთერს. ქორწინების შემდეგ საცხოვრებლად გადავიდა ნიუ-იორკში, სადაც მისი მეუღლე ჰორას სილვერის ჯგუფში უკრავდა. 1970-იანი წლების დასაწყისში ბრიჯუოთერმა დაიწყო მოღვაწეობა დიდ ჯაზ-ორკესტრში ლიდ-ვოკალისტად, რის შემდეგაც მას მოუწია ბევრ გამოჩენილ ჯაზ მუსიკოსთან (როგორიც იყო დიზი გილესპი, სონი როლინსი და სხვები) სიმღერა. იგი წარსდგა მონტერეის ჯაზ-ფესტივალზე 1973 წელს. 1974 წელს გამოიცა მისი პირველი ალბომი „აფრო ბლუ“ და სწორედ ამ ალბომით წარსგა იგი ბროდვეის თეატრში. 1976 წელს გახდა გრემის პრემიის მფლობელი.
1980-იანი წლების ბოლოსა და 1990-წლების დასაწყისში ბრიჯუოთერმა თანამედროვე პოპ მუსიკიდან გადაინაცვლა ჯაზში. მან მონაწილეობა მიიღო სანრემოსა და მონტრექსის ფესტივალში, ხოლო ოთხი წლის შემდეგ დაიგეგმა კოლაბორაცია ჰორას სილვერთან, რის შემდეგაც მალევე ჩაიწერა ალბომი სახელწოდებით „ “.
მისმა ერთ-ერთმა ალბომმა „ “ მიიღო გრემის ჯილდო, როგორც საუკეთესო ვოკალურმა ალბომმა.
2009 წლის 16 ოქტომბერს მან გახსნა შანხაის ჯაზ ფესტივალი, რომელშიც ასრულებდა დიუკ ელინგტონისა და სხვა ჯაზ-მუსიკოსების სტანდარტებს.

აქტივობა
მიიღო მონაწილეობა 1979 წლის ფილმში „თევზი, რომელმაც გადაარჩინა პიტსბურგი“ და 1984 წლის ფილმში „ძმა სხვა პლანეტიდან“.

პირადი ცხოვრება
დი დი-ს ჰყავს სამი შვილი, თულანი ბრიჯუოთერი (პირველი ქორწინებიდან სესილ ბრიჯუოთერთან), ჩაინა მოუზის (მეორე ქორწინებიდან გილბერტ მოუსისგან, რომელიც იყო თეატრის, ფილმისა და ტელევიზიის დირექტორი), ხოლო უმცროსი შვილი გებრიელ დურანდი უკანასნელი ქორწინებიდან ჯინ-მერიენ დურანდისგან. ტულანი ბრიჯუოთერი სწავლობდა ლოს-ანჯელესში მირმანის ნიჭიერთა სასწავლებელში, ხოლო დღეს ტულანი ხელმძღვანელობს ბრიჯუოთერის კომპანიას. შუათანა შვილი - ჩაინა მოუზის არის შემდგარი მომღერალი, სიმღერების ავტორი, რადიოწამყვანი.
მიღწევები
ბრიჯუოთერმა ორჯერ მოიპოვა გრემის ჯილდო და 8 ჯერ იყო ნომინირებული.

დისკოგრაფია
ბერდია გუგავა

ბერდია გუგავა (დ. 17 ივლისი, 1957, დაბა ლენტეხი) — ქართველი ისტორიკოსი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი, სპორტსმენი.

1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1979-1980 წლებში იყო ლენტეხის სპორტსკოლის მწვრთნელი. 1980-1985 წლებში იყო დირექტორი. 1985-1990 წლებში იყო ლენტეხის ტურბაზის დირექტორი. 1990 წელს იყო ოლიმპიური რეზერვების სპორტსკოლის დირექტორი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: მაჟორიტარი, ლენტეხის საარჩევნო ოლქი, საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა – თავისუფალი საქართველო“, სპორტისა და ტურიზმის ქვეკომისიის თავმჯდომარე. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1996 წელს საქართველოს ოლიმპური ნაკრების უფროსი მწვრთნელი ძიუდოში (ატლანტა). 2009-2013 წლებში იყო ლენტეხის მუნიციპალიტეტის გამგებლის მოადგილე.
დიდიე კელო

დიდიე კელო ( დ. 23 თებერვალი, 1966) — შვეიცარიელი ასტრონომი. კემბრიჯის უნივერსიტეტის, სამების კოლეჯის და ჟენევის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1995 წელს, მიშელ მაიორისთან ერთად მან აღმოაჩინა 51 პეგასი ბ, პირველი ეგზოპლანეტა, რომელიც მზის მსგავსი ვარსკვლავის 51 პეგასის გარშემო მოძრაობს. ამ აღმოჩენისთვის მან 2019 წელს ნობელის პრემია მიიღო ფიზიკაში ჯეიმზ პებილსა და მიშელ მაიორისთან ერთად.
თამაზ გუგუშვილი

თამაზ გუგუშვილი (დ. 18 მარტი, 1946, ქ. აბაშა) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი, პოლიტიკოსი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი.

1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი. 1969-1980 წლებში ეწეოდა მუშაობას საპროექტო ინსტიტუტების „საქსოფლმშენსახპროექტისა“ და „საქქალაქმშენსახპროექტის“ ეკონომისტად, ინჟინერ-ეკონომისტად, უფროსი ინჟინერ-ეკონომისტად, ჯგუფის ხელმძღვანელად, პროექტის მთავარი ინჟინრის და განყოფილების გამგის მოადგილედ, 1980-1990 წლებში იყო საქართველოს სახალხო მეურნეობის ეკონომიკის, დაგეგმვისა და მართვის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სექტორის გამგე. 1990 წლიდან იყო საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის დემოგრაფიის სოციალურ-ეკონომიკური კვლევის ცენტრის განყოფილების გამგე. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა-თავისუფალი საქართველო“ წმინდა ილია მართლის საზოგადოება დემოგრაფიის და განახლების ქვეკომისიის თავმჯდომარე ჰუმანიტარულ და სოციალურ საკითხთა კომისიის წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1991-1992 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის შრომის სოციალური დაცვისა და დემოგრაფიის მინისტრი. 2001-2005 წლებში იყო საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს მიგრაციის კონტროლის დეპარტამენტის თავმჯდომარე. არის მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის მათ შორის მონოგრაფიის ავტორი.
გიორგი გულბანი

გიორგი გულბანი (დ. 23 ივლისი, 1959, თბილისი) — ქართველი ფიზიკოსი, პოლიტიკოსი.

1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 1981-1990 წლებში მუშაობდა ინსტიტუტ „ვნიიტმეს“ ინჟინრად, ამიერკავკასიის რკინიგზის საავადმყოფოს ინჟინერ- ფიზიკოსად, თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სპექტროსკოპიის განყოფილების უფროს ინჟინრად, საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკის ინსტიტუტის უფროს ლაბორანტად, ამავე აკადემიის სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის ინსტიტუტის ინჟინრად. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველო“ ეროვნულ-ლიბერალური კავშირი, კანონმდებლობისა და კანონიერების დაცვის კომისიის შემდგომ იურიდიული კომისიის მდივანი. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
ნობელის ფონდი

ნობელის ფონდი (შვედურად: ) დაარსდა 1900 წლის 29 ივნისს როგორც კერძო დაწესებულება ნობელის პრემიების ფინანსირების და ადმინისტრირების მიზნით.
ნობელის ფონდი დაფუძნებულია ალფრედ ნობელის, დინამიტის გამომგონებლის ანდერძით.

იგი ასევე ატარებს ნობელის სიმპოზიუმებს მეცნიერებაში მნიშვნელოვან მიღწევებსა და კულტურული ან სოციალური მნიშვნელობის თემებზე.

ისტორია
ალფრედ ნობელი დაიბადა 1833 წლის 21 ოქტომბერს შვედეთში. ის იყო ქიმიკოსი, ინჟინერი, ინოვატორი, იარაღის მწარმოებელი და დინამიტის გამომგონებელი. ის ფლობდა ბოფორს, რომელიც იყო შეიარაღების ძირითადი მწარმოებელი და რომელიც მან თავდაპირველი საქმიანობიდან რკინის და ფოლადის გადასამუშავებლად გადააკეთა. ნობელი ფლობდა 355 სხვადასხვა პატენტს, რომელთაგან ყველაზე ცნობილია დინამიტი. ნობელმა თავისი სიცოცხლის განმავლობაში მნიშვნელოვანი ქონება დააგროვა ძირითადად, ამ გამოგონების წყალობით. 1896 წელს ნობელი გარდაიცვალა ინსულტით იტალიაში, საკუთრ ვილაში, სან რემოში, სადაც ის სიცოცხლის ბოლო პერიოდში ცხოვრობდა.

ნობელმა თავის ანდერძში გამოთქვა სურვილი, რამაც ბევრი ადამიანი გააოცა. მას მოითხოვა მისი ფული გამოეყენებინათ პრიზებად ფიზიკის, ქიმიის, მშვიდობის, ფიზიოლოგიის ან მედიცინისა და ლიტერატურის დარგში გაწეული ღვაწლისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ ნობელს სიცოცხლის განმავლობაში დაწერილი ჰქონდა რამდენიმე ანდერძი, მან უკანასკნელი დაიწერა სიკვდილამდე ერთი წლით ადრე, რომელიც დადასტურებულია პარიზის შვედურ-ნორვეგიულ კლუბში 1895 წლის 27 ნოემბერს. ნობელმა ისურვა თავისი მთლიანი აქტივების 94%-ით, ანუ 31 მილიონი შვედური კრონით ხუთი ნობელის პრემია დაეფინანსებინა. 2008 წლის მდგომარეობით ეს თანხა შეადგენდა 186 მილიონ აშშ დოლარს.

მისი ანდერძის შემსრულებლები იყვნენ რაგნარ სოლმანი და რუდოლფ ლილეჟისტი, რომლებმაც ჩამოაყალიბეს ნობელის ფონდი ნობელის ანდერძის და პრიზების ორგანიზების მიზნით. ამის შემდეგ პრიზი გადაეცემა ლაურეატებს 10 დეკემბერს, ალფრედ ნობელის გარდაცვალების თარიღთან დაკავშირებით, ყოველწლიურად.

ნობელის ფონდი
ნობელის ფონდი დაარსდა 1900 წლის 29 ივნისს როგორც კერძო ორგანიზაცია, სპეციალურად, ნობელის პრემიების ფინანსებისა და ადმინისტრირების მიზნით. ის და6ფუძნებულია ნობელის უკანასკნელ ანდერძსა და სურვილზე.

ნობელის სიმპოზიუმი
1965 წელს ფონდმა წამოიწყო ნობელის სიმპოზიუმები. პროგრამა, რომლის ფარგლებში ტარდება სიმპოზიუმები, ეძღვნება მეცნიერების ისეთ სფეროებს, სადაც ხდება მსოფლიო მასშტაბის მიღწევები ან ეხება პირველადი კულტურული ან სოციალური მნიშვნელობის სხვა თემებს.
სიმპოზიუმები მოიცავს ისეთ თემებს, როგორიცაა ქიმიური კინეტიკა, შაქრიანი დიაბეტი, სიმების თეორია, ფიზიკური კოსმოლოგია და ცივი ომი 1980-იან წლებში.

ნობელის სიმპოზიუმის კომიტეტის შემადგენლობაში შედის ნობელის კომიტეტები ქიმიაში, ლიტერატურაში, ფიზიკაში, ფიზიოლოგიში, მედიცინასა და მშვიდობის დარგებში, ასევე, ეკონომიკის პრიზის კომიტეტი, შვედეთის ბანკის ფონდი და ვალენბერგის ფონდი.
ვაჟა გურგენიძე

ვაჟა გურგენიძე (დ. 2 დეკემბერი, 1940, თბილისი — გ. 17 სექტემბერი, 2020) — ქართველი ეკონომისტი, მეცნიერი, პოლიტიკოსი. ეკონომიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი.

1963 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური ფაკულტეტი, ხოლო 1966 წელს ასპირნტურა. 1966-1990 წლებში ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას: 1966-1983 წლებში იყო თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მრეწველობისა და სოფლის მეურნეობის ეკონომიკის კათედრის მასწავლებელი, უფროსი მასწავლებელი, დოცენტი, შრომის ეკონომიკისა და ორგანიზაციის კათედრის გამგე, 1978-1979 წლებში — გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის ექსპერტი, 1983-1990 წლებში კი საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ლექტორი, პროპაგანდისა და აგიტაციის განყოფილების გამგე, იდეოლოგიის განყოფილების გამგის პირველი მოადგილე, საერთო განყოფილების გამგე, ცენტრალური კომიტეტის მდივანი, 1990 წლიდან საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის დემოგრაფიის სოციალურ-ეკონომიკური კვლევის ცენტრის დირექტორის მოადგილე. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: მაჟორიტარი, ახალციხის საარჩევნო ოლქი, ეკონომიკური რეფორმების კომისიის წევრი; ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1992-1994 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრის მოადგილე.
ზურაბ გუჩუა

ზურაბ გუჩუა (დ. 19 აპრილი, 1948, წალენჯიხა – გ. 3 იანვარი, 2022) — ქართველი პოლიტიკოსი, ფილოსოფოსი.

1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფია-ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი. 1966–1974 წლებში იყო წალენჯიხის ადგილობრივი მრეწველობის სამინისტროს, წვენების ქარხნის, ჩაის ფაბრიკის მუშა. 1980–1989 წლებში იყო წალენჯიხის რაიონული გაზეთის საკუთარი კორესპონდენტი, სოფელ ლიის კოლმეურნეობის პარტიული კომიტეტის მდივანი, 1988 წლიდან კი კვლავ კორესპონდენტი. 1990–1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა-თავისუფალი საქართველო“, მაჟორიტარი, წალენჯიხის საარჩევნო ოლქი, საქართველოს ჰელსინკის კავშირი. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
გურამ გუჯაბიძე

გურამ გუჯაბიძე (დ. 7 იანვარი, 1933, სოფ. სუფსა, ლანჩხუთის რაიონი — გ. 13 თებერვალი, 2008) — ქართველი პედაგოგი, პოლიტიკოსი, ფილოსოფოსი.

1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი. 1957-1965 წლებში იყო კულტურულ-საგანმანათლებლო დაწესებულებების მუშაკი, საშუალო სკოლის მასწავლებელი. 1965-1973 წლებში იყო პარტიულ სამუშაოზე. 1974-1990 წლებში იყო სოფლის მეურნეობის პროდუქციის გადამამუშავებელი მრეწველობის მუშაკი. 1991 წლიდან აგროსამრეწველო კომბინატ „ლანჩხუთის“ კონტროლის ინსპექტორი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: მაჟორიტარი, ლანჩხუთის საარჩევნო ოლქი, საქართველოს ეროვნულ-ქრისტიანული პარტია. ხელი აქვს მოწერილისაქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
ბიძინა დანგაძე

ბიძინა დანგაძე (დ. 27 მარტი, 1951, სოფ. ქვილიშორი, წყალტუბოს რიონი — გ. 13 ივლისი, 2007) — ქართველი გეოლოგი, პოლიტიკოსი.

1977 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამთო ფაკულტეტი. 1977 წლიდან მუშაობდა შავი მეტალურგიის როსტოვის სამმართველოს თბილისის გამშვებ-გამმართველი უბნის ინჟინერად, 1987 წლიდან — ლილოს ხილბოსტნეულის კომბინატის ოპერატორად. ეწეოდა პარტიულ-საზოგადოებრივ საქმიანობას. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა – თავისუფალი საქართველო“, წმინდა ილია მართლის საზოგადოება, უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმის წევრი, სამანდატო და ეთიკის კომისიის თავმჯდომარე. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე(1991 წლის 9 აპრილი).
ზაქარია დევნოზაშვილი

ზაქარია (შუქრი) დევნოზაშვილი (დ. 20 თებერვალი, 1949, ბოლნისი) — ქართველი თანამდებობის პირი, ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1972 დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მებაღეობა-მევენახეობის ფაკულტეტი. 1973-2006 წლებში ეწეოდა პარტიულ-სამეურნეო საქმიანობას: 1974-1980 წლებში იყო ბოლნისის სოფლის მეურნეობის გაერთიანების თავმჯდომარის მოადგილე, 1980-1987 წლებში — ბოლნისის კომუნისტური პარტიის რაიკომის მეორე მდივანი, 1987-1990 წლებში — პირველი მდივანი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოსწევრი: მაჟორიტარი, ბოლნისის საარჩევნო ოლქი, საქართველოს კომპარტია, სოფლის მეურნეობის, მიწათსარგებლობისა და ეკოლოგიის კომისიის წევრი; ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1992 წლიდან რატევნის სახაზინო მეურნეობის დირექტორი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი: მაჟორიტარი, 23 ბოლნისის საარჩევნო ოლქი, აგრარულ საკითხთა კომიტეტის წევრი, საარჩევნო ბლოკი: საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი (სმკ).