iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
უილიამ ჰოუგართი

უილიამ ჰოუგართი (; დ. 10 ნოემბერი, 1697, ლონდონი — გ. 26 ოქტომბერი, 1764, იქვე) — ინგლისელი ფერმწერი, გრაფიკოსი და ხელოვნების თეორეტიკოსი.

სწავლობდა გრავიორ ე. გეიმბლთან, ხოლო 1720 წლიდან — ჯ. თორნჰილის აკადემიაში, ლონდონში. 1743 წელს მუშაობდა ლონდონში და 1748 წელს იმოგზაურა საფრანგეთში. ჰოუგართს აღიარება მოუტანა სატირულმა სურათებმა და სპილენძზე შესრულებულმა გრავიურებმა (სერიები მეძავის კარიერა, 6 სურათი 1730–1731; მფლანგველის კარიერა, 8 სურათი 1732–1735 და სხვა.). სახეთა დემოკრატიულობით, ცხოვრებისეული ხასიათებით, რეალისტური მანერით გამოირჩევიან ჰოუგართის მიერ შესრულებული პორტრეტები (კაპიტანი ტ. კორემი, 1740, ავტოპორტრეტი, 1745; სილამაზის ანალიზი, 1753.

ჰოუგართის იდეებმა და ნამუშევრებმა მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა საუკუნის ევროპის კულტურაზე (ლ. სტერნი დიდ ბრიტანეთში, გ.ე. ლესინგი, გ.კ. ლიხტენბერგი გერმანიაში და სხვა.).
ჯორჯო აგამბენი

ჯორჯო აგამბენი (; დ. 22 აპრილი, 1942, რომი) — იტალიელი ფილოსოფოსი. დაამთავრა რომის უნივერსიტეტ -ს იურიდიული ფაკულტეტი. მოგვიანებით იურისპუდენციიდან ფილოსოფიაში გადაინაცვლა. 1964 წელს ითამაშა ფილიპე მოციქულის როლი პიერ პაოლო პაზოლინის ფილმში „მათეს სახარება“. თარგმნიდა სხვადასხვა ავტორების ნაშრომებს ესპანურიდან და იტალიურიდან. დისერტაცია მიუძღვნა სიმონა ვეილის.
ჯორჯ უილიამ ოზბორნ ჰოუ

ჯორჯ უილიამ ოზბორნ ჰოუ (ჰაუ) (; დ. 4 დეკემბერი, 1875, ჩარლტონი, კენტის საგრაფო — გ. 7 ნოემბერი, 1960, გლაზგო) — ინგლისელი რადიოტექნიკოსი, გლაზგოს უნივერსიტეტის პროფესორი ელექტროტექნიკის დარგში (1921-1946). ჰოუს შრომები ეძღვნება რადიოტალღების გავრცელებასა და ანტენების ტექნიკას. გაამუშავა გრძელტალღიანი ანტენების ტევადობის გაანგარიშების მეთოდი, რომელსაც მისი სახელი უწოდეს.
ჰოტენტოტური ენები

ჰოტენტოტური ენები — სამხრეთ აფრიკული ენათა ჯგუფი, გავრცელებულია ნამიბიასა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ჩრდილოეთ ნაწილში. ინგლისელი მკვლევრის, ე. უესტფალის კლასიფიკაციით სანდავე ენებთან ერთად შეადგენს დამოუკიდებელ ჯგუფს. ჰოტენტოტურ ენებზე საუბრობს 80 ათასამდე კაცი. გამოიყოფა 4 ჯგუფი: 1) კოი (ნამა, კორა, გრიკვა) და ნაურუ (ნარონი) ენა; 2) კვე (დემისა, ჩუმაკვე-შუაკვე) ენა; 3) ჩუ (ჰიოჩუვაუ, ჰაიჩუვაუ) ენა; 4) სანდავე ენა. ეს უკანასკნელი გავრცელებულია კონტინენტურ ტანზანიაში. ჰოტენტოტური ენები და სანდავე ახლო მონათესავე ენებია როგორც ფონეტიკური და გრამათიკული წყობით, ისე სიტყვათა ძირების მიხედვით. გერმანელი ლინგვისტი კ. მაინჰოფი ჰოტენტოტურ ენებს ქამიტურ ენებად თვლიდა. ამერიკელი მეცნიერი ჯ. გრინბერგი მათ, ბუშმენურ ენებთან ერთად, კოისანურ ჯგუფეს მიაკუთვნებდა.
ჰოტენტოტები

ჰოტენტოტები (საკუთარი სახელწოდება კოიკოინ — „ნამდვილი ხალხი“) — ნამიბიის ცენტრალურ და სამხრეთ რაიონებში, აგრეთვე სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში მცხოვრები ხალხი. ლაპარაკობენ ჰოტენტოტურ ენებზე, იციან აფრიკაანსიც. რელიგიით უმრავლესობა პროტესტანტია. ბუშმენების მსგავსად ჰოტენტოტები სამხრეთ აფრიკის უძველესი მოსახლეობაა, რომლებიც ბანტუ ხალხებმა მატერიკის სამხრეთ-დასავლეთ უკაცრიელ რაიონებში განდევნეს, ხოლო საუკუნიდან — საუკუნის დასაწყისამდე ევროპელმა კოლონიზატორებმა გაანადგურეს. ამჟამად ჰოტენტოტების ნაწილი ცხოვრობს რეზერვაციებში. მისდევენ მესაქონლეობას და მიწადმოქმედებას. უმრავლესობა მუშაობს ევროპელთა ფერმებსა და ქარხნებში.
იან კიონჯონი

იან კიონჯონი (დ. 3 მარტი, 1920 — გ. 7 აპრილი, 1992) — კორეელი ჯარისკაცი, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა იაპონიის საიმპერატორო არმიაში, წითელი არმიაში და ვერმახტში.

1938 წელს, 18 წლის ასაკში, იანი იყო მანჯურიაში, როდესაც ის გაიწვიეს იაპონიის საიმპერატორო არმიის კვანტუნის გვარდიაში, რომელიც საბჭოთა კავშირს ებრძოდა. იმ დროს კორეა ოკუპირებული იყო იაპონიის მიერ. ხალხინ-გოლის ბრძოლების დროს, ის დაიჭირა საბჭოთა წითელმა არმიამ და გაგზავნა გულაგში. რთული სამუშაოს შესრულების გამო მან არჩია 1942 წელს სხვა პატიმრებთან ერთად აღმოსავლეთის ფრონტზე წასულიყო, სადაც საბჭოთა ჯარები გერმანიას ებრძოდნენ.

1943 წელს უკრაინაში ხარკოვის მესამე ბრძოლის დროს, იანი შეიპყრეს ვერმახტის ჯარისკაცებმა და აიძულეს ებრძოლა გერმანიისთვის. იანი გაგზავნეს საფრანგეთის ფრონტზე საბჭოთა პატიმრებთან ერთად, რომელსაც „აღმოსავლეთის ბატალიონი“ ეწოდებოდა. 1944 წლის ივნისში, მას შემდეგ, რაც ანტიჰიტლერულმა კოალიციამ ჩრდილოეთ საფრანგეთი დაიკავა, იანი ამერიკელები დააპატიმრეს. ამერიკებს სჯეროდათ, რომ ის იყო იაპონელი გერმანელის უნიფორმით. კიონჯონი ბრიტანეთში პატიმრების ბანაკში გაგზავნეს, მოგვიანებით კი აშშ-ში გადაიყვანეს, ხოლო ომის შემდეგ გაანთავისუფლეს. იან კიონჯონი ცხოვრობდა ილინოისში, სადაც 1992 წელს გარდაიცვალა.
დე-როხა-ფორტეს ციხე

დე-როხა-ფორტეს ციხე — გალისიაში (ესპანეთი), სანტიაგო-დე-კომპოსტელასთან ახლოს მდებარე მცირე ციხესიმაგრის ნანგრევი. პირველად 1253 წერილობით წყაროებშია მოხსენიებული, თუმცა სავარაუდოდ უფრო ადრე უნდა იყოს აშენებული.

ციხე სოფელ პადროდან სანტიაგოსკენ მიმავალ სტრატეგიულ გზაზე იყო განლაგებული. ამ გზით სარგებლობდნენ პორტუგალიიდან მომავალი პილიგრიმები. სხვა ციხეებისგან განსხვავებით, ის არ მდებარეობდა მთის წვერზე, არამედ აშენებული იყო ხეობაში, სადაც უკეთესად შეეძლო ეკონტროლებინა სოფლისკენ მიმავალი გზები.

დაცვითი ნაგებობის გარდა ციხეს ჰქონდა, ასევე, არქიეპისკოპოსის რეზიდენციის სტატუსიც. 1317 წელს არქიეპისკოპოსად დაინიშნა ბელენგუელ დე ლანდიორა, თუმცა მოსახლეობას ის არ მოსწონდა და მის წინააღმდეგ აჯანყდა. ლანდიორამ აჯანყებულების ყველა ლიდერი სიკვდილით დასაჯა. საუკუნეში ირმანდიული აჯანყების დროს ციხე ძლიერად დაზიანდა და მიატოვეს. მოგვიანებით 1472 წელს ციხის კედლები დაშალეს. ფრანკოს პერიოდში ნანგრევები სამალავად გამოიყენებოდა. 1962 წელს ციხის ტერიტორიაზე ელექტო განათება დამონტაჟდა.

გალერეა
ჰორტენზია

ჰორტენზია — ყვავილოვან მცენარეთა სახეობა ჰორტენზისებრთა ოჯახიდან, რომელის 70-80 სახეობა არსებობს. ყველაზე პოპულარული სახელწოდებაა დიდფოთოლა ჰორტეზია , რომელსაც საბაღო ჰორტეზიას უწოდებდნენ.

ჰორტეზიის სამშობლოა იაპონია. კულტურაში დაინერგა საუკუნის ბოლოს. ფოთოლმცვივანი ბუჩქია, რომლის სიმაღლე 1-2 მეტრს აღწევს. აქვს ფართო, კვერცხისებრი ფოთოლი, ლასტისებრი ყვავილედი, რომლის ცენტრში ორსქესიანი წვრილი, ხოლო გარშემო მსხვილი უსქესო ყვავილებია. ცნობილია ჯიშები, რომელთა ყვავილები ჟოლოსფერი, ვარდისფერი, ცისფერი, თეთრია. ისინი გამოჰყავთ ორანჟერეებსა და ოთახის პირობებში. ყვავის ივნისიდან აგვისტომდე. ამრავლებენ მწვანე კალმით. იყენებენ ბორფიურებისათვის, კარგი მასალაა ყვავილწნულებისათვის.
ფილიპ დე მონმორანსი ჰორნი

ფილიპ დე მონმორანსი ჰორნი (; დ. 1524 — გ. 5 ივნისი, 1568, ბრიუსელი) — გრაფი, ნიდერლანდის ოპოზიციური თავადაზნაურობის ერთ-ერთი ლიდერი საუკუნეში. ნიდერლანდის ბურჟუაზიული რევოლუციის წინა პერიოდში და რევოლუციის დასაწყისში ნიდერლანდის საბჭოს წევრი (1561-დან), ფლანდრიის ფლოტის ადმირალი, გელდერნისა და ზიუტფენის შტატჰალტერი. უკმაყოფილო იყო ესპანელი ჰაბსბურგების პოლიტიკისა ნიდერლანდში, მაგრამ ეწინააღმდეგებოდა ბურჟუაზიულ რადიკალიზმსა და მასების დამოუკიდებელ გამოსვლებს. მონაწილეობდა ხატმებრძოლტა გამოსვლების (1566) ჩახშობაში. 1567 წელს ესპანეთის მეფის ფილიპე -ის წინაშე ერთგულების ფიცი დადო, მაგრამ ჰერცოგ ალბას ნიდერლანდში ჩასვლის შემდეგ ლ. ეგმონტთან ერთად დააპატიმრეს და სიკვდილით დასაჯეს.
იასე რაჭველი

იასე რაჭველი (ნამდვილი სახელი იოსებ მეხუზლა დ. 1860, ბაილეთი — გ. 1919, ლაგოდეხი) — ქართველი მწერალი, ჟურნალისტი, პოლიტიკოსი, საზოგადო მოღვაწე

ბიოგრაფია
დაიბადა ოზურგეთის მაზრის სოფელ ბაილეთში. დაამთავრა სოფლის ერთკლასიანი სასწავლებელი. სოფლის სკოლის მასწავლებელმა ბესარიონ ჭიჭინაძემ რვა წლის იასე, მშობლების, მაქსიმეს და ანას თანხმობით წაიყვანა რაჭაში და ორკლასიან სასწავლებელში შეიყვანა. იასემ სკოლა რაჭაში დაამთავრა, დარჩა იქ და შეუერთდა არალეგალურ ორგანიზაციას. ორგანიზაცია ჟანდარმერიამ დახურა. იასე გურიაში გადავიდა და იქ განაგრძო არალეგალური საქმიანობა. ეწეოდა ეთნოგრაფიულ მუშაობას, დააარსა ამხანაგობა „გეორგია“. პოლიციისგან თავი რომ დაეღწია, წავიდა ემიგრაციაში ოსმალეთის იმპერიაში. შეისწავლა თურქული და ბერძული ენები და აქვეყნებდა წერილებს ქართველებისთვის. იმოგზაურა იტალიაში, საფრანგეთში და სხვაგან. აგროვებდა ეთნოგრაფიულ მასალებს. რაჭველის ფსევდონომით აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებს ქართულ გაზეთებში „დროებაში“, „ივერიაში“, „კვალში“. ავტორია რომანების, მოთხობების და პოემებისა: „მეექვსე ნომერი“, „რაშია ბედნიერება“, „ფერი ფერსა, მადლი ღმერთსა“, „მარიანა“, „უმანკო მსხვერპლი“ „მართალი კაცი“ და სხვა. 1904 წელს დაბრუნდა საქართველოში და თბილისის თვითმმართველობასთან დადო კონტრაქტი გზების ქვებით მოპირკეთებაზე. თავდაპირველად ქვები საზღვარგარეთიდან შემოჰქონდა, შემდგომ კი იღებდა სოფელ კურსებიდან გელათთან. 1907 წელს კონცესიით აიღო მუხრანის ხიდის რკინის კონსტრუქციის მშენებლობა, თუმცა ვალდებულება ვერ შეასრულა. ამის შემდეგ ლაგოდეხში გადავიდა, დაიწყო ხელნაწერი ჟურნალის „ჰერეთის“ გამოცემა. გარდაიცვალა 1919 წელს. დაკრძალულია მშობლიურ სოფელ ბაილეთში, მოგვარის, ფირალ ნიკოლოზ მეხუზლას გვერდით.
საღირ მახატლისძე

საღირ მახატლისძე — საუკუნის მეორე ნახევრის ქართველი დიდებული, ხორნაბუჯის პატრონი, მახატლისძეთა საგვარეულოდან. 1190-იან წლებში აღკვეთა თამარ მეფის ყოფილი ქმრის, გიორგი რუსის საქართველოში შემოღწევის მეორე მცდელობა. არანიდან შემოჭრილ გიორგის საღირ მახატლისძე მის სამ ვაჟთან ერთად შეებრძოლა და, რიცხობრივი უპირატესობის მიუხედავად, სასტიკად დაამარცხა.
არვიდ ბერნჰარდ ჰორნი

არვიდ ბერნჰარდ ჰორნი (; დ. 6 აპრილი, 1664, ჰალიკო, ფინეთი — გ. 17 აპრილი, 1742, ეკებიუჰოლმი) — შვედეთის სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე. ჩრდილოეთის ომის (1700–1721) დროს მონაწილეობდა ნარვის ბრძოლაში (1700); 1704 წელს გენერალი; შვედეთის მეფის ემისარი პოლონეთში, ხელი შეუწყო პოლონეთში სტანისლავ ლეშჩინსკის გამეფებას და ალტრანშტედტის ზავის 1706 წელს დადებას. 1709–1719 წლებში შვედეთის სამეფოს კანცლერი და სამეფოს საბჭოს პრეზიდენტი (1710–1715). ეწინააღმდეგებოდა კარლ -ის დაპყრობით პოლიტიკას, რის გამოც გადააყენეს. 1720–1738 წლებში ისევ კანცლერი იყო. ატარებდა მერკანტილისტურ პოლიტიკას.
ტყუბლა-სოკო

ტყუბლა-სოკო — სოკო -ის ოჯახისა. ქუდის დიამეტრი 3-10 სმ აღწევს; ნორჩი ქუდი გამობურცულია, შემდეგ ფართო-გამობურცული ფორმისაა, ცენტრში ფართო ბორცვით. ქუდის ზედაპირი მშრალია, მოწითალო-მოყავისფრო ფერის, უფრო მუქი ქერცლით. რბილობი მოთეთრო ან მურა ფერისაა, ძლიერი სუნითა და მწკლარტე გემოთი. ჰიმენოფორი ფირფიტისებრია. ფეხი 7,5-20 სმ სიგრძისაა და 0,5-1,5 სმ სისქის. სპორული ფხვნილი კრემისფერია. სპორების ზომებია 6,5-8×4,5-5,5 მკმ, ელიფსოიდური ფორმისაა, გლუვი. ტყუბლა-სოკო საჭმელი სოკოა. მიჩნეულია გემრიელ სოკოდ. გვხვდება ჯგუფებად. იზრდება ივნისიდან დეკემბრამდე ხეების ტანსა და კუნძზე. სახეობა პირველად აღწერა იტალიელმა ბოტანიკოსმა ჯოვანი ანტონიო სკოპოლიმ 1772 წელს.
ჰორმონული რეგულაცია

ჰორმონული რეგულაცია — ცხოველებისა და ადამიანის ორგანიზმის ცხოველმოქმედების რეგულაცია, რომელიც ჰორმონებით ხორციელდება. ორგანიზმის შინაგანი მოქმედებისა და თვითრეგულაციის ერთ-ერთი სისტემა. მჭიდროდაა დაკავშირებული ცალკეული ორგანოებისა და მთელი ორგანიზმის ფუნქციების რეგულაციისა და კოორდინაციის ნერვულ და ჰუმორულ სისტემებთან. ჰორმენების ერთი ჯგუფი მოქმედებს გარკვეულ ე. წ. სამიზნე ორგანოებზე, ხოლო მეორე ჯგუფი — მთელ ორგანიზმზე. მაგალითად, თიროქსინი მოქმედებს უმთავრესად ფარისებრ ჯირკვალზე, ხოლო ინსულინი — ორგანიზმში ნახშირწყლების ცვლაზე. ამა თუ იმ ჰორმონის სიჭარბე ან შემცირება იწვევს მნიშვნელოვან ფიზიოლოგიურ მოშლილობას (ბაზედოვის დაავადება, მიქსედემა, დიაბეტი). ჰორმონული რეგულაცია აღინიშნება მცენარეებშიც რომელიც ფიტოჰორმონების სახელითაა ცნობილი. ჰორმონები მონაწილეობენ ორგანიზმის გენეტიკური სისტემის ფუნქციონირების რეგულაციაშიც.
წალიკა

წალიკა — ბალახოვანი მცენარე მატიტელას გვარისა. ქართლ-კახეთში მას წყლის ინასა და ცხენის ინას ეძახიან, გურიაში – ულტამს, მესხეთში – დათვის ჩაღანდარს, იმერეთსა და რაჭაში – სალდას.

აღწერა
წალიკას 35 — 70 სმ-მდე სიმაღლის დაღარული, ქვემო მუხლებით ფესვგამდგარი, მარტივი, ზოგჯერ დატოტვილი ღერო აქვს. მისი ქვედა ფოთოლი ყუნწიანია, ზედა — თითქმის მჯდომარე, ფირფიტის ზედა მხარე ხშირად ლაქიანია. მტევნები გრძელია და წვრილყუნწიანი, მეჩხერ საგველად არის შეკრებილი. ყვავილსაფარი მწვანე ან წითელია, წერტილოვანი ყვითელი ჯირკვლებით მოფენილი. წალიკას აქვს ექვსი მტვრიანა. ყვავილები შეკრებილია თხელ თავთავისებრ ყვავილედებად, რომლებიც თანდათან გადადიან შეფოთლილ ღეროში. ყვავილობს ივნისის ბოლოდან სექტემბრამდე. მისი ნაყოფი ოვალური ფორმის ბრტყელი მარცვალია, მოთავსებულია ყვავილსაფარში. იგი ცალ მხარეს გამობურცულია ან სამწახნაგოვანია, აქვს მუქი რუხი ფერი. მცენარის ახალ ფოთოლს აქვს წიწაკასავით ცხარე გემო, რაც შრობის მერე იკარგება.

გავრცელების არეალი
წალიკა იზრდება მთელ საქართველოში მდინარეებისა და ტბების ნაპირებზე, ჭაობიან ადგილებში, ტენიან მდელოებზე, ხშირად როგორც სარეველა მცენარე. ის ტოლერანტულია ნაწილობრივ დაჩრდილული ადგილებისა და ნაკლებად ნაყოფიერი ნადაგების მიმართ. წალიკა მსოფლიოში ფართოდ გავრცელებული მცენარეა, ის გვხვდება ავსტრალიაში, ახალ ზელანდიაში, აზიის, ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ზომიერ სარტყელში.

გამოყენება
წალიკაში აღმოჩენილია გლიკოზიდი პოლიგოგიპერინი, დიდი რაოდენობით ვიტამინი , რომელსაც აქვს სისხლის შედედების უნარი შინაგანი სისხლის დენის დროს. ნაპოვნია აგრეთვე ფლავონური გლიკოზიდი რუტინი (რუტინს აქვს ვიტამინ -ს თვისებები) და სათრიმლავი ნივთიერებები. წალიკას პრეპარატებს იყენებენ საშვილოსნოდან სისხლის დენის, მტკივნეული მენსტრუაციის დროს. მისი ექსტრაქტების გამოყენება შეიძლება აგრეთვე სისხლის ამოხველების, შარდის ბუშტიდან, კუჭიდან და ჰემოროიდალური სისხლის დენის დროს. მცენარეს კრეფენ ხელით, ზაფხულის ბოლოს, ყვავილობის პერიოდში, ხოლო დიდი რაოდენობით დამზადების დროს ხმარობენ ნამგალს. ნედლეულს ჭრიან მიწიდან 10-20 სმ-ის სიმაღლეზე. აშრობენ სწრაფად. შრობის დროს თხელ ფენად აწყობენ და ხშირად აბრუნებენ, ვინაიდან ხანგრძლივი დროით შრობის შემთხვევაში მცენარე შავდება. ნედლეულის შენახვის ვადა 2 წელია.
პანონია

პანონია — რომის იმპერიის ანტიკური პროვინცია. შემოსაზღვრული იყო ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან დუნაით, დასავლეთიდან ნორიკუმით და იტალიის პროვინციით, სამხრეთიდან დალმაციით და მეზიით. პანონია მოიცავდა დღევანდელი დასავლეთ უნგრეთის, აღმოსავლეთ ავსტრიის, ჩრდილოეთ ხორვატიის, ჩრდილო-დასავლეთ სერბეთის, ჩრდილოეთ სლოვენიის, დასავლეთ სლოვაკეთის და ჩრდილოეთ ბოსნია და ჰერცეგოვინის ტერიტორიებს.

რუკები
ჰორმონული პრეპარატები

ჰორმონული პრეპარატები — წამლები, რომლებიც შეიცავენ ჰორმონებს ან მათ სინთეზურ ანალოგებს და რომლებსაც იყენებენ ჰორმონოთერაპიისათვის. განარჩევენ ჰორმონულ პრეპარატებს, რომლებიც შეიცავენ ნატურალურ ჰორმონებს (მზადდება საქონლის ახალი და ახალგაყინული ჯირკვლების, აგრეთვე ადამიანისა და ცხოველების სისხლისა და შარდისაგან), სინთეზურ ჰორმონულ პრეპარატებს და მათ ანალოგებს, რომლებიც ბუნებრივი ჰორმონებისაგან ქიმიური შენებით განსხვავდებიან, მაგრამ ისეთივე ფიზიოლოგიური მოქმედება აქვთ.

ჰიპოფიზის (თუთია-ფოსფატი, ქორიონული გონადოტროპინი, შრატისმიერი გონადროტოპინი, პროლაქტინი, პიტუიტრინი და სხვა.) და სინთეზურ (ოქსიტოცინი, ვაზოპრესინი) ჰორმონულ პრეპარატებს იყენებენ ჰიპოფიზის, თირკმელზედა ჯირკვლების, სასქესო ჯირკვლების უკმარისობის, კოლაგენოზების, ალერგიული და თვალის ზოგიერთი დაავადების დროს; ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონულ პრეპარატს — თირეოიდინს — ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციის უკმარისობის, სიმსუქნის, ნევროზის დროს; ფარისებრახლო ჯირკვლების ჰორმონული პრეპარატს — პარათირეოდინს — ტეტანიის, სპაზმოფილიის, ალერგიული დაავადებების სამკურნალოდ; კუჭქვეშა ჯირკვლის ჰორმონულ პრეპარატს — ინსულინს და მის წარმოებულებს იყენებენ სისხლში შაქრის შემცველობის დასაქვეითებლად (შაქრიანი დიაბეტის დროს), იმავე მიზნით იხმარება აგრეთვე ინსულინის სინთეზური შემცვლელები — ბუტამიდი, ციკლამიდი, ქლორპრომაზინი; ლიპოკაინი იხმარება ღვიძლის დაავადებების, ათეროსკლეროზის და სხვათა დროს; თირკმელზედა ჯირკვლების ჰორმონული პრეპარატები — კორტიზონი, ჰიდროკორტიზონი, დეზოქსიკორტიკოსტერონი და კორტიზონის სინთეზური ანალოგები — პრედნიზოლონი, პრედნიზონი, დექსამეტაზონი, სინალარი და სხვა. იხმარება რევმატიზმის, ინფექციური პოლიართრიტის, ბრონქული ასთმის, ინფექციური მონონუკლეოზის, ნეიროდერმიტების, ეგზემის და კანის სხვადასხვა დააავდებების, ადისონის სნეულების, თირკმელზედა ჯირკვლების მწვავე ჰორმონული უკმარისობის, ჰემოლიზური ანემიის, გლომერულონეფრიტის, მწვავე პანკრეატიტის და სხვათა დროს; ქალის სასქესო ორგანოების ესტროგენულ (ფილიკულინი ანუ ესტრონი, ესტრადიოლ-დიპროპიონატი, სინესტროლი, დიმესტროლი, სიგეტინი და სხვა) ჰორმონულ პრეპაატებს იყენებენ საკვერცხეების ფუნქციური უკმარისობის, სამშობიარო მოქმედების სისუსტის, ლაქტაციის შეწყვეტის, მამაკაცებში წინამდებარე ჯირკვლის კიბოს დროს; გესტაგენურს (პროგესტერონი, ოქსიპროგესტერონ-კაპრონატი, პრეგნინი) — ყვიტელი სხეულის უკმარისობასთან დაკავშირებული დარღვევების შემთხვევაში; მამაკაცის სასქესო ჰორმონების ჰორმონულ პრეპარატს — ანდროგენულ პრეპარატებს (ტესტოსტერონ-პროპიონატი, ტესტოსტერონ-ენანტატი, მეთილტესტოსტერონი) აქვთ ჰორმონ ტესტოსტერონის (გამოიმუშავებს მამაკაცის სასქესო ჯირკვლები) ბიოლოგიური და სამკურნალო თვისებები; იყენებენ მამაკაცის სასქესო ჯირკვლების ფუნქციის უკმარისობის, მამაკაცებისა და ქალების კლიმაქტერიული, სისხლძრღვოვანი, ნერვული დარღვევების, აკრომეგალიისა და სხვათა დროს.
ჰორმონოთერაპია

ჰორმონოთერაპია — ჰორმონული პრეპარატების სამკურნალო მიზნით გამოყენება. განარჩევენ ჩანაცვლებით (შინაგანი სეკრეციის რომელიმე ჯირკვლის ფუნქციის გამოვარდნისას), მასტიმულირებელ (ენდოკრინული ჯირკვლის ფუნქციის შესუსტებისას), შემაკავებელ ან მაბლოკირებელ (ჯირკვლის მიერ ჰორმონის ჭარბად გამომუშავებისას) ჰორმონოთერაპიას. იყენებენ ასევე მრავალი ისეთი დაავადების დროს, რომელიც არ არის დაკავშირებული ენდოკრინულ დარღვევებთან.
გურამ მინაშვილი

გურამ ვარლამის ძე მინაშვილი (დ. 25 ნოემბერი, 1936, თბილისი — გ. 1 მარტი, 2015, თბილისი) — ქართველი კალათბურთელი. ოლიმპიური თამაშების ვერცხლის პრიზიორი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1965). საპატიო ნიშნის ორდენისა და ღირსების ორდენის კავალერი.

ბიოგრაფია
1962 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. მაირანოს სახელობის, თასის გათამაშების (იტალია) საუკეთესო მოთამაშე (1958). 1957–1964 წლებში იყო საბჭოთა კავშირის ნაკრების წევრი. მსოფლიოს ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (1963), ევროპის სამგზის ჩემპიონი (1957, 1959, 1963), ევროპის ქვეყნების ჩემპიონთა თასის მფლობელი (1962), საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1953), სამგზის მეორე (1959, 1960, 1961) და მესამე (1965) პრიზიორი. 1960 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე, რომელიც რომში ჩატარდა, საბჭოთა კავშირის ნაკრების შემადგენლობაში 8 მატჩი ჩაატარა და ვერცხლის მედალი მოიპოვა. 1959 წლის სპარტაკიადის პრიზიორი. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის კათედრის გამგე.

დაბადებიდან 75 წლის იუბილესთან დაკავშირებით გურამ მინაშვილი სპორტის სამინისტროსა და კალათბურთის ფედერაციის ხელმძღვანელობამ წმინდა გიორგის ხატითა და საქართველოს ეროვნული ნაკრების სამახსოვრო მაისურით დააჯილდოვა.

ძირითადი შედეგები
ახალდაბის წმინდა გიორგის ეკლესია

ახალდაბის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ ახალდაბის ჩრდილოეთით 300-350 მეტრზე, ტყიან ბორცვზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.
ეკლესია დარბაზულია (5,5 4,5 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. გარედან მობათქაშებულია. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა, კედლების ზედა ნაწილები.
ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა, აღმოსავლეთით კუთხეებმომრგვალებული საკურთხეველია, რომლის აღმოსავლეთ კედელში ერთი სწორკუთხა სარკმელია. მსგავსი მცირე ზომის სარკმელი დასავლეთ კედელშიცაა. საკურთხევლის ორივე კუთხე კარგად გათლილი ქვიშაქვის იმპოსტებითაა დასრულებული. რომლებსაც ზედა კიდეზე ორი ჰორიზონტალური ლილვი გასდევს. შემორჩენილია ორივე იმპოსტი და თაღის ორივე ქუსლი. ასეთივე იმპოსტი ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეშიცაა, რომელსაც დასავლეთ კედლის მიმდებარე საბჯენი თაღი ეყრდნობოდა.
ახალდაბის ეკლესია

ახალდაბის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალდაბაში, დგას სოფლის ჩრდილოეთით 700-800 მეტრზე, სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (7,9 5,2 მ), ნაგებია რიყის ქვით. წყობაში ნატეხი ქვაცაა ჩართული. გარედან კედლები მობათქაშებულია. ძეგლი ძლიერ არის დაზიანებული, მთელ სიმაღლეზე შემორჩენილია მხოლოდ აფსიდა და ჩრდილოეთ კედელი. ეკლესიას შესასვლელი დასავლეთიდან ქონია. აბსიდი ნახევარწრიულია. მის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია. სარკმლის ორივე მხარეს თითო მცირე ნიში. აბსიდი გადახურულია კონქით. ეკლესიას შემოვლებული ჰქონია წრიული მოხაზულობის გალავანი, რომლის მხოლოდ კონტური შეიმჩნევა.
ქვემო ალვანის ეკლესია

ქვემო ალვანის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ალვანში, მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 1,5 კილომეტრზე, მდინარე ალაზნის მარცხენა ნაპირზე, ვაკეზე, კაკლიანად წოდებულ ადგილზე. თარიღდება საუკუნის მეორე ნახევრით.

ეკლესია დარბაზულია, გეგმით სწორკუთხაა (11 6 მ). ძირითადად ნაგებია კვადრატული აგურით. აფსიდა 0,5 მეტრის სიმაღლეზე რიყის ქვით არის ამოყვანილი. ეკლესია დაზიანებულია: ჩამოშლილია სახურავის საფარი, დანგრეულია კედლების ზედა ნაწილები და შესასვლელების გადახურვა. შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. ორივე შესასვლელი გარედან თაღოვანი ყოფილა, შიგნით - ბრტყლად გადახურული (შემორჩენილია გადახურვის კვალი). აღმოსავლეთით დეფორმირებული ნახევარწრის ფორმის აფსიდაა. რომლის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია. სარკმლის ორივე მხარეს თითო პატარა, სწორკუთხა ნიშია. საკურთხეველი გადახურულია წესიერი ფორმის შეისრულთაღიანი კონქით. დარბაზი კვადრატულია, გადახურულია შეისრული კამარით. დარბაზის ჩრდილოეთ, სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თითო თაღოვანი სარკმელია. სამხრეთ და ჩრდილოეთ სარკმლებს თარაზული რაფები აქვთ. აღმოსავლეთ და დასავლეთ სარკმლების რაფები შიგნიდან გარეთკენ მაღლდება. ჩრდილოეთ კედელში, სარკმლის ქვემოთ, ერთი ნიშიცაა. ეკლესიას დასავლეთიდან ეკვრის გეგმით სწორკუთხა კარიბჭე, რომელიც დასავლეთით თითქმის მთელ სიმაღლეზე ფართო შეისრული თაღით არის გახსნილი. დასავლეთ კედლის ორივე კუთხეში გაურკვეველი დანიშნულების, აგურით ნაგები ელემენტების ნაშთებია. კარიბჭეს და ეკლესიას საერთო ორფერდა სახურავი აქვს.
რიყისა და ნატეხი ქვით ნაგები, გეგმით თითქმის სწორკუთხა გალავანი მთლიანად დანგრეულია.
ოსიაურის ეკლესია

ოსიაურის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ ოსიაურის სამხრეთ-დასავლეთით 400 მეტრზე, ბორცვზე. თარიღდება - საუკუნეებით.

ძეგლი სამეკლესიანი ბაზილიკაა (8,2 7,7 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. ეკლესია თითქმის მთლიანად დანგრეულია, იმდენად, რომ გეგმის კონტურის დადგენა, გათხრა-გასუფთავების გარეშე, არ ხერხდება. მეტნაკლებად შემორჩენილია, მხოლოდ შუა ეკლესიის კედლები. შუა ეკლესია გვერდით ეკლესიებზე თითქმის ორჯერ უფრო განიერია, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნალისებრი აფსიდით, რომლის ღერძზე სარკმლის ნაშთია შემორჩენილი. ნალისებრი მოყვანილობა აქვთ გვერდის ეკლესიების აბსიდებსაც (შემორჩენილია მცირე ნაწილი).
ქისტაურის ნათლისმცემლის ეკლესია

ქისტაურის ნათლისმცემლის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქისტაურში, მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ერთ კილომეტრზე, ტყიან მთაზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია (5,2 3,5 მ) უაფსიდოა და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული. ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. აქა-იქ გამოყენებულია ტლანქად დამუშავებული შირიმი. წყობა ირეგულარულია. დასავლეთ ფასადის ჩამოშლილი ნაწილი მოგვიანებით შირიმის ქვებით აღუდგენიათ. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: დანგრეულია კამარა და გრძივი კედლების უმეტესი ნაწილი, ინტერიერი ნანგრევებითაა ამოვსებული. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია (შემორჩენილია დასავლეთ წირთხლის მცირე ნაწილი). აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო მცირე სწორკუთხა სარკმელია, ხოლო აღმოსავლეთ სარკმლის ორივე მხარეს - თითო მცირე ნიში. ეკლესია ერთიანი კამარით ყოფილა გადახურული, რომლის კვალი დასავლეთ კედელზეა შემორჩენილი.
ალბურუშვილების ეკლესია

ალბურუშვილების ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ საჩალეს სამხრეთ-დასავლეთით 1,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, გეგმით სწორკუთხა (6,6 4 მ), ნაგებია რიყის ქვით. წყობაში ალაგ-ალაგ გამოყენებულია შირიმის ტლანქად დამუშავებული ქვები. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: თითქმის მთლიანადაა დანგრეული აღმოსავლეთ ნაწილი, რის გამოც აფსიდის ფორმის დადგენა არ ხერხდება; კედლები ,8-2,3 მეტრზეა შემორჩენილი; სამხრეთ მინაშენის მხოლოდ კვალი შეიმჩნევა; ინტერიერი მიწითა და ქვითაა ამოვსებული. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. ორივე კარი სწორკუთხაა. სამხრეთ კარით ეკლესია მინაშენს უკავშირდებოდა. ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელში პატარა, სწორკუთხა სარკმელია. დანარჩენ კედლების შემორჩენილ ნაწილებში სარკმლების კვალი არ ჩანს. დასავლეთ ფასადზე კარს შირიმის განიერი საპირე ჰქონია (შემორჩენილია გვერდის ნაწილების თითო ქვა), რომლის პროფილს შეადგენს ორ ვიწრო ლილვს შორის მოქცეული ამოზნექილი გლუვი ზედაპირი. ეკლესიის დასავლეთით 2 მეტრზე, გაურკვეველი ნაგებობის ნაშთია. ეკლესიას გალავანი ჰქონდა შემოვლებული, რომლის კვალი აქა-იქღა შემორჩა.
საჩალის ბზიანის საყდარი

საჩალის ბზიანის საყდარი — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ საჩალეში, დგას სოფლის ჩრდილოეთით 4 კილომეტრზე, მთის ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა (11,2 5,8 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყისა და ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილია კედლების ნაწილები, რომლებიც ხეებით არის დაფარული; ინტერიერი ქვებითა და მიწითაა ამოვსებული. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა (შემორჩენილია წირთხლების ნაწილი). ნახევარწრიული აფსიდა დარბაზისგან მოკლე მხრებითაა გამოყოფილი. აბსიდის ღერძზე შემორჩენილია შირიმის ქვებით გამოყვანილი სარკმლის ქვედა ნაწილი. მის მარჯვნივ ერთი პატარა, კვადრატული ნიშია. ნაგებობას დასავლეთიდან მოზრდილი კონტრფორსი ჰქონია მიდგმული.
ქუშადასი

ქუშადასი — საკურორტო ქალაქი დასავლეთ თურქეთში, ეგეოსის ზღვის სანაპიროზე, მდებარეობს თურქეთის ზღვისპირა რაიონის ცენტრში და შედის აიდინის პროვინციის შემადგენლობაში. ქალაქ აიდინის შემდეგ, ყველაზე დიდი და მნიშვნელოვანი ქალაქია საკუთარ პროვინციაში. აქვს მერია და ჰყავს მერი — ოზერ ქაიალი. მას ზაფხულის განმავლობაში ჰყავს უამრავი ტურისტი და არის ერთ-ერთი უდიდესი ქალაქი თურქეთში ტურისტების რაოდენობის მიხედვით. ესაზღვრება მუღლასა და იზმირის პროვინციებს.