iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ელმარ მამედიაროვი

ელმარ მაჰარამ ოღლუ მამედიაროვი ( ; დ. 2 ივლისი, 1960) — აზერბაიჯანელი დიპლომატი და სახელმწიფო მოღვაწე. აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრი (2004 წლიდან).

ბიოგრაფია
ელმარ მამადიაროვი დაიბადა 1960 წელს ბაქოში, ქიმიკოსთა ოჯახში. მამამისი მაჰარამ მამედიაროვი, დაიბადა სოფელ იაიჯიში ნახიჩევანის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკაში; ის მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანია, ქიმიური მეცნიერებების დოქტორი, აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის მოქმედი წევრი, მუშაობდა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის მიკრობიოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორად. ახალგაზრდობიდანვე მამამისი იცნობდა ჰეიდარ ალიევს, მოგვიანებით დამოუკიდებელი აზერბაიჯანის ლიდერი. დედა - იზიდა იბრაჰიმბეკოვა, იყო ბიძაშვილი მწერლებისა და კინოს დრამატურგების მაკსუდ და რუსტამ იბრაგიბეკოვის. ელმარ მამედიაროვის გარდა, ოჯახში კიდევ ერთი ვაჟია - ექიმი აიაზ მამედიაროვი, რუსეთის სამედიცინო მეცნიერებათა აკადემიის პედიატრიის ინსტიტუტის განყოფილების ხელმძღვანელი.

1982 წელს ელმარ მამედიაროვმა დაამთავრა კიევის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობებისა და საერთაშორისო სამართლის ფაკულტეტი. 1982 წლიდან 1988 წლამდე მუშაობდა მეორე და პირველ მდივნად აზერბაიჯანის სსრ საგარეო საქმეთა სამინისტროში. 1991 წელს მან დაიცვა ისტორიის სადოქტორო დისერტაცია სსრ კავშირის საგარეო საქმეთა სამინისტროს დიპლომატიურ აკადემიაში. 1989-1990 წლებში სწავლობდა გაცვლით ბრაუნის უნივერსიტეტის საგარეო პოლიტიკის დაგეგმვის ცენტრში.

1991-1992 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო პროტოკოლის განყოფილების უფროსად. 1992 წლიდან 1995 წლამდე იყო პირველი მდივანი გაეროში აზერბაიჯანის მუდმივ მისიაში. 1995-1998 წლებში ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს საერთაშორისო ორგანიზაციების დეპარტამენტს. 1998-2003 წლებში მუშაობდა შეერთებულ შტატებში აზერბაიჯანის საელჩოში მრჩევლად. 2003-2004 წლებში იყო აზერბაიჯანის ელჩი იტალიაში. 2004 წლის 2 აპრილს იგი დაინიშნა აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრად, ამ პოსტზე შეცვალა ვილაიათ გულიევი.

2005 წლის 15 სექტემბრის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებით, ელმარ მამედიაროვი არის იუნესკოს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნული კომისიის თავმჯდომარე.

აზერბაიჯანულის გარდა, იგი ასევე საუბრობს ინგლისურ, რუსულ და თურქულ ენებზე. დაქორწინებულია, ორი შვილი ჰყავს.

ჯილდოები
ორდენი „სამშობლოს მსახურებისთვის“ ხარისხის (9 ივლისი 2019 წელი) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დიპლომატიური სამსახურის ორგანოებში ნაყოფიერი საქმიანობისთვის.
„დამსახურების“ ორდენი, ხარისხის (უკრაინა, 2006 წლის 19 აგვისტო) - საერთაშორისო თანამშრომლობის განვითარებაში მნიშვნელოვანი პირადი ღვაწლისთვის, მსოფლიოში უკრაინის ავტორიტეტისა და პოზიტიური გამოსახულების გაძლიერებაში, მისი ისტორიული და თანამედროვე მიღწევების პოპულარიზაციაში.
კომანდორის „ღირსების“ ორდენი პოლონეთის რესპუბლიკის წინაშე (პოლონეთი).
კომანდორის ჯვარის ორდენი დამსაუხრებისთვის (უნგრეთი).
მედალი "ყაზახეთის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის 25 წელი“.
მთისძირის მეოთხე ეკლესია

მთისძირის მეოთხე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დგას ყვარლის მუნიციპალიტეტში, „თელავის ყურის“ მთაზე. თარიღდება ადრეული შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (9,3 5,9 მ), ნაგები იყო სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და რიყის ქვით. დანგრეულია. მეტ-ნაკლები დანაკარგებით მხოლოდ ჩრდილოეთ კედელი და საკურთხევლის ნაწილია შემორჩენილი. ინტერიერი ამოვსებულია ქვებითა და მიწით.

აღმოსავლეთით ეკლესია დასრულებულია ნალისებრი აფსიდით. აფსიდის შუაში სარკმელია, მის გვერდებზე კი თითო ოთხკუთხა ნიშა. ჩრდილოეთ ნიშის ზემოთ პატარა, გეგმით მრუდხაზოვანი მოხაზულობის ნიშაა.
გრემის წმინდა სტეფანეს ეკლესია

გრემის წმინდა სტეფანეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელი გრემის დასავლეთით, 4-5 კილომეტრზე მდინარე ბოლიის ხეობაში, მდინარეების ბოლიისა და მასხარის შესართავთან. თარიღდება - საუკუნით. შედგება სამი ნაწილისაგან: საკურთხევლის , მთავარი და ჩრდილოეთ ეკლესიებისაგან. შენობა მოგვიანებით აღუდგენიათ, რომლის დროსაც მნიშვნელოვნად შეუცვლიათ მთავარი ეკლესიის პირვანდელი სახე. ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. აღდგენილი ნაწილები ძირითადად აგურისაა. ძეგლი დაზიანებულია: ჩაქცეულია მთავარი ეკლესიის კამარა და მისი საბჯენი თაღები. მთლიანად დანგრეულია ჩრდილოეთ ეკლესიის შესასვლელები. მას შესასვლელები მხოლოდ სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან ჰქონია. შიგნიდან ორივე მკვეთრად გამოხატული ნალისებრი თაღით იყო გადახურული, ხოლო გარედან როგორც გამოიკვეთა თარაზული გადახურვა ჰქონია. განახლების დროს ორივე კარის ღიობში გაცილებით დაბალი, შეისრული თაღით გადახურული კარი მოუწყვიათ. აღმოსავლეთით დასრულებულია საკურთხევლის მკვეთრად გამოხატული ნალისებრი აფსიდით, რომლის წინ მცირე სიღრმის ბემის მაგვარი სივრცეა. განახლების დროს ბემა დაულისგრძელებიათ კონქით . აფსიდის ღერძზე გაჭრილია ვიწრო, მაღალი, თაღოვანი სარკმელი. აფსიდის შუაში დგას აგურით ნაგები გვიანდელი ტრაპეზი, რომლის ძირი კვადრატულია. შუა ნაწილი ცილინდრულია, ხოლო ზემოდან ქვის სწორკუთხა ფილა ხურავს . აფსიდის ორივე მხარეს გეგმით კვადრატული, თითო სათავსია- სამკვეთლო და სადიაკვნე ორივეს მთავარი ეკლესიის, ბემის კედლის სისქეში მოწყობილი ვიწრო გასასვლელით უკავშირდება. სადიაკვნეს მეორე შესასვლელი დასავლეთიდანაც აქვს. კარი გარედან ტიმპანითაა დასრულებული, შიგნით კი - აგურით. შიგნიდან სადიაკვნე გადახურულია, არაწესიერი ფორმის გუმბათოვანი კამარით, რომლის წრიულ საფუძველზე გადასვლა განხორციელებულია სათავსის ოთხივე კუთხეში ირიბად გადებული, ორ-ორი ბრტყელი ქვით. სამკვეთლო გადახურულია ცილინდრული კამარით. ორივე სათავსი განათებულია აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილი თითო თაღოვანი სარკმლით. სამრეკლოს აღმოსავლეთ კედელზე, სარკმლის ქვემოთ, მიდგმულია გვიანდელი ტრაპეზი. აფსიდის გვერდებზე, კედლის სისქეში, მოწყობილია თითო სამარხი კამერა, რომელთა კარის ძირი აღმოსავლეთ ფასადზე ცოკოლიდან ოცდაათიოდე სანტიმეტრის სიმაღლეზეა. დარბაზის გრძივ კედლებზე თავდაპირველად გამოყოფილი იყო ორი წყვილი მარტივი პლასტირი, რომლებსაც კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობოდა. მოგვიანებით, გრძივი კედლების აღდგენისას, არსებულ პილასტრებზე მიუშენებიათ ორჯერ უფრო განიერი პილასტრები, რომლებსაც ეყრდნობოდა კამარის საბჯენი თაღები. პასტრებს შორის თითო შეისრული თაღია. თაღებს ზემოთ კი - თითო დაბალი, შეისრულთაღოვანი სარკმელი, რომელთა ნახევარი კამარის მრუდშია მოქცეული და შიგნიდან, გარეთკენ მაღლდება. ერთი სარკმელი დასავლეთ შესასვლელის თავზეა. ჩრდილოეთ ეკლესიიდან საძირკველიღაა დარჩენილი. აღმოსავლეთით იგი დასრულებული იყო ნახევრად წრიული აფსიდით. მთავარი ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის გასწვრივ შემორჩენილია პილასტირის საყრდენები, რომლებიც ერთმანეთისაგან არათანაბარი მანძილებით არიან დაშორებულები. ჩრდილოეთით, როგორც ჩანს, ეკლესია გახსნილი იყო ორ სწორკუთხა სვეტზე დაყრდნობილი სამი თაღით. ფასადებიდან მხოლოდ დასავლეთ ფასადია მორთული, რომლის ზედა, მოგვიანებით განახლებულ ნაწილში, სარკმლის ორივე მხარეს, თითო მოზრდილი ჯვარია გამოსახული.
მარი სტოპსი

მარი სტოპსი (; დ. 15 ოქტომბერი, 1880 — გ. 2 ოქტომბერი, 1958) — ბრიტანელი მწერალი, პალეობოტანისტი და ქალთა უფლებების დამცველი. დაიბადა ედინბურგში, სწავლობდა მეცნიერებას ლონდონის უნივერსიტეტში. 1918 წელს გამოაქვეყნა წიგნი „ “, რომელმაც დიდი ცნობადობა მოიპოვა, მალევე გამოაქვეყნა მეორე წიგნი სახელად „ბრძენი მშობლები“, რომელიც პირდაპირ ეხებოდა კონტრაცეფციას. საკამათო ფუგურაა ევგენიკაზე მისი შეხედულებების გამო, თუმცა მთავარი ადამიანია მთელ მსოფლიოში ქალებისათვის დაგეგმილი ორსულობის შესაძლებლობის მიცემის საქმეში.
ევა ბიოდე

ევა რიტა კატარინა ბიოდე (; დ. 27 თებერვალი, 1961, ჰელსინკი, ფინეთი) — ფინელი პოლიტიკოსი, შვედების სახალხო პარტიის წევრი და ფინეთის პარლამენტის წევრი აღნიშნული პარტიის სიით 1991-2006 წლებში და ასევე 2016 წლიდან. ფინეთის ომბუდსმენი უმცირესობის საკითხებში, ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის ომბუდსმენი ადამიანებით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) საკითხებში. 2012 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში იყო კანდიდატი და მიიღო ხმების მხოლოდ 2,7 %. სოციალური მომსახურების მინისტრი 1999-2000 და 2002-2003 წლებში. 2003 წლის ფინეთის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ ევა ბიოდემ აღარ გამოთქვა მინისტრთა კაბინეტში მუშაობის სურვილი.

2011 წელს ევა ბიოდე გახდა პრემიის „გმირული ბრძოლა თანამედროვე მონობის შეწყვეტისათვის - 2011“ („2011 “) ლაურეატი.

ბიოგრაფია
ევა ბიოდე დაიბადა 1961 წლის 27 თებერვალს ფინეთის დედაქალაქ ჰელსინკიში, შვედური წარმოშობის ოჯახში. დაამთავრა ჰელსინკის უნივერსიტეტი, სადაც სწავლობდა სამართალს. 1987-1988 წლებში მუშაობდა კერძო თარჯიმნად.

1991 წლდან 2006 წლამდე იყო ფინეთის პარლამენტის — ედუსკუნტას წევრი. 2006 წელს პარლამენტში იგი შეცვალა იორნ დონერმა. 1999 წლის 15 აპრილიდან 2000 წლის 13 აპრილამდე და 2002 წლის 19 აპრილიდან 2003 წლის 16 აპრილამდე იყო სოციალური მომსახურებისა და კომუნალური მეურნეობის მინისტრი პაავო ლიპონენის მთავრობაში. 1989 წლიდან 1996 წლამდე იყო ჰელსინკის საქალაქო საბჭოს წევრი, ხოლო 1990-1994 წლებში — შვედების სახალხო პარტიის ვიცე-პრეზიდენტი.

2006 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს, მეორე ტურში მან და მისმა პარტიამ მხარი დაუჭირა ტარია ჰალონენს. 2010 წელს დანიშნეს ეუთოს ომბუდსმენად უმცირესობის საკითხებში ხუთი წლის ვადით.

2011 წლის 30 აგვისტოს შვედების სახალხო პარტიამ მორიგ საპრეზიდენტო არჩევნებში ევა ბიოდეს კანდიდატურა დაასახელა, თუმცა მიიღო 82 581 ამომრჩევლის ხმა, ანუ 2,7 % და პირველივე ტურში დამარცხდა.

2013 წელს გამოვიდა ჰელსინკიში ყოველწლიურად მიმდინარე ჰელსინკი-პრაიდის მფარველად. ეს იყო ღონისძიებები, რომლებიც მიზნად ისახავდა ადამიანის უფლებების დაცვას, ლგბტ თემის შესახებ ინფორმაციის გავრცელებას, ასევე ყველა ადამიანისთვის სამოქალაქო თანასწორობის მხარდაჭერასა და დაცვას, მიუხედავად მათი სექსუალური ორიენტაციისა.

2015 წელს დასრულდა მისი ომბუდსმენობის ვადა და ვერ შეძლო მისი გაგრძელება სამეცნიერო ხარისხის არ ქონის გამო. 2015 წელს კვლავ აირჩიეს ფინეთის პარლამენტის წევრად, ხოლო 2015 წელს ხელმეორედ გახდა პარლამენტის წევრი. 2015 წლიდან არის ფინეთის პარლამენტის დიდი კომიტეტის წევრი, 2019 წლის 26 ივნისიდან ამავე კომიტეტის სამუშაო ქვეკომიტეტის წევრი, ხოლო ამავე წლის 18 ივნისიდან საგარეო საქმეთა საკითხების კომიტეტის წევრია დღემდე.

ევა ბიოდეს ჰყავს ორი გოგო: ამანდა (დ. 1991 წ.) და იულია (დ. 1991 წ.)) და ორი ბიჭი დევიდი (დ. 1992 წ.) და სიმონი(დ. 2000 წ.).
მთისძირის მეხუთე ეკლესია

მთისძირის მეხუთე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ მთისძირში, დგას ვარდისგორად წოდებულ ადგილზე. თარიღდება ადრინდელი შუა საუკუნეებით.

აღწერა
ეკლესია დარბაზულია. აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული შვერილი აფსიდით. ეკლესიას ჩრდილოეთიდან ეკვრის გეგმით სწორკუთხა, ოდნავ მოკლე სათავსი, ხოლო დასავლეთიდან – კარიბჭე. შენობა ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. დაზიანებულია: ჩაქცეულია გადახურვა, დანგრეულია კედლების ზედა ნაწილები და დასავლეთი კედლის ჩრდილოეთი ნახევარი, განგრეულია აფსიდის ჩრდილოეთი გვერდი, მონგრეულია ჩრდილოეთი სათავსის ჩრდილო-აღმოსავლეთის კუთხე.

ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს. სამხრეთიდან და დასავლეთიდან – კარიბჭიდან. სამხრეთი კარი გარედან თარაზულადაა გადახურული, შიგნიდან – თაღოვანია. დასავლეთი კარიდან სამხრეთი წირთხლის ნაწილიღაა შემორჩენილი. ეკლესიის შიდა სივრცე განათებული იყო ორი სარკმლით. მათგან ერთი აფსიდშია, ხოლო მეორე სამხრეთ კედელში. დარბაზის ჩრდილოეთი კედლის აღმოსავლეთ ბოლოში მოწყობილია ოთხკუთხა ნიშა, შუაში კი, თარაზულად გადახურული განიერი კარი, რომელიც ჩრდილოეთის სათავსში გადის.

კარიბჭის გვერდის კედლები ყრუა, დასავლეთით კი, თითქმის მთელ სიგანეზე იყო გახსნილი.
ჯანეტ ნაპოლიტანო

ჯანეტ ნაპოლიტანო (; დ. 29 ნოემბერი, 1957, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, აშშ-ის ეროვნული უსაფრთხოების მდივანი (2009-2013 წწ.). არიზონის შტატის გუბერნატორი (2003-2009 წლებში). 2012 წელს დაიკავა მეცხრე ადგილი ჟურნალ -ის მიერ შედგენილი მსოფლიოს 100 ყველაზე გავლენიანი ქალის სიაში და 2013 წლის ყველაზე გავლენიანი ქალების ათეულში. 2013 წლიდან კალიფორნიის უნივერსიტეტის პრეზიდენტი. ამერიკის ფილოსოფოსთა საზოგადოების წევრი 2018 წლიდან. 2008 წელს გაზეთი „ “ მას მოიხსენიებდა იმ ქალბატონებს შორის ვინც შეიძლება გამხდარიყო აშშ-ის პირველი ქალი პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
ჯანეტ ნაპოლიტანო დაიბადა 1957 წლის 29 ნოემბერს ნიუ-იორკში, ნიუ-იორკის შტატი, ჯეინ მარისა და ლეონარდ მაიკლ ნაპოლიტანოს ოჯახში. მამამისი იყო იტალიური წარმოშობის ემიგრანტის შთამომავალი, ხოლო დედას ჰქონდა გერმანული და ავსტრიული ფესვები. ნაპოლიტანო სარწმუნოებით არის მეთოდისტი. გაიზარდა ქალაქ პიტსბურგში, პენისლვანიის შტატში. 1979 წელს დაასრულა კალიფორნიის შტატის სანტა-კლარას უნივერსიტეტი, სადაც მიიღო პოლიტოლოგიის ბაკალავრის ხარისხი. 1983 წელს ვირჯინიის უნივერსიტეტის იურიდიულ სკოლაში მიიღო სამართლის დოქტორის ხარისხი. სასწავლებლის დასრულების შემდეგ დაკავებული იყო იურიდიული მოღვაწეობით.

1993 წელს ბილ კლინტონმა დანიშნა აშშ-ის ფედერალურ პროკურორად არიზონაში, 1999 წლიდან 2002 წლამდე იგი იყო შტატის გენერალური პროკურორი. 2002 წელს ნაპოლიტანომ გაიმარჯვა არიზონის გუბერნატორის არჩევნებში. მან განსაკუთრებული ყურადღება მიმართა განათლების, მასწავლებელთა ხელფასების გაზრდის მიმართულებით და ასევე ებრძოდა არალეგალურ იმიგრაციას. თუკი მისი გუბერნატორობის დასაწყისში შტატის ბიიუჯეტის დეფიციტი დაახლოებით ერთი მილიარდი დოლარი იყო, 2006 წლისათვის ბიუჯეტი უკვე პროფიციტური გახდა 300 მილიონი დოლარით. 2005 წელს ჟურნალმა ტაიმმა იგი შეიყვანა ხუთი საუკეთესო გუბერნატორის სიაში.

2008 წლის დასასრულს აშშ-ის ჯერ კიდევ არჩეულმა პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ გამოაცხადა, რომ ჯანეტ ნაპოლიტანოს დანიშნავდა აშშ-ის ეროვნული უსაფრთხოების მდივნად. 2009 წლის იანვარში სენატმა მისი კანდიდატურა დაამტკიცა. ამავე დღეს მან მოიხსნა არიზონის გუბერნატორი უფლებამოსილებები. ახალ თანამდებობაზე იგი მუშაობას ოფიციალურად შეუდგა 21 იანვარს და ეს თანამდებობა ეკავა 2013 წლის 6 სექტემბრამდე.

2013 წლის სექტემბრიდან არის კალიფორნიის უნივერსიტეტის პრეზიდენტი. 2015 წლიდან არის ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრი. 2010 წელს გადაეცა თომას ჯეფერსონის ფონდის მედალი.

პირადი ცხოვრება
ნაპატალიანო კალათბურთის გულშემატკივარია და რეგულარულად თამაშობს ჩოგბურთსა და სოფტბოლს. უყვარს ასევე ლაშქრობა, ძირითადად ლაშქრობს არიზონის შტატში მდებარე მთებში, ნიუ-მექსიკოს შტატის სანდიას მთებში, ჰიმალაიში და კილიმანჯაროზე.

ნაპოლიტანო არასოდეს ყოფილა გათხოვილი და არ ჰყავს შვილები. ამის გამო, მისი ზოგიერთი პოლიტიკური ოპონენტი სპეკულირებდა მისი სექსუალური ორიენტაციის შესახებ.
ნაპოლიტანომ 2016 წელს კიბისთან დაკავშირებული მკურნალობა გაიარა.. 2017 წლის 17 იანვარს ნაპოლიტანო ოკლენდის საავადმყოფოში გადაიყვანეს, კიბოს მკურნალობასთან დაკავშირებული გართულებების გამო. ჰოსპიტალიდან გამოწერეს ამავე წლის 23 იანვარს.
ელიზაბეთ უორენი

ელიზაბეთ ენ უორენი (დ. 22 ივნისი, 1949; ) — ამერიკელი პოლიტიკოსი და ყოფილი აკადემიკოსი, უმცროსი სენატორი მასაჩუსეტსიდან 2013 წლიდან. იქამდე – იურიდიული ფაკულტეტის პროფესორი სხვადასხვა უნივერსიტეტებში საბანკროტო სამართლის სპეციალობით. უორენი არის დემოკრატიული პარტიის წევრი და ამჟამად კენჭს იყრის აშშ-ის 2020-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში.

უორენს დამთავრებული აქვს ჰიუსტონის უნივერსიტეტი და რატჯერსის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი, ასწავლიდა სხვადასხვა უნივერსიტეტებში – მათ შორის ჰიუსტონის, ოსტინის, პენსილვანიის და ჰარვარდის. პოლიტიკური კარიერის დაწყებამდე უორენი იყო ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი პროფესორი კომერციულ სამართალში. არის 5 წიგნის ავტორი და 6-ის – თანაავტორი.

უორენი საჯარო პოლიტიკაში პირველად 1995 წელს გამოჩნდა, ხოლო ცნობადობა მოიპოვა 2000-იანი წლების ბოლოს, როცა მხარს უჭერდა საბანკო რეგულაციების გამკაცრებას 2007-08 წლების ფინანსური კრიზისის შემდეგ. უორენმა აგრეთვე მონაწილეობა მიიღო მომხმარებელთა ფინანსური დაცვის ბიუროს შექმნაში და იყო პრეზიდენტ ბარაკ ობამას პირველი საგანგებო მრჩეველი.

2012 წლის ნოემბერში, უორენმა გაიმარჯვა აშშ-ის სენატის არჩევნებში მასაჩუსეტსის შტატიდან, დაამარცხა მოქმედი რესპუბლიკელი სენატორი სკოტ ბრაუნი და გახდა პირველი ქალი, რომელიც მასაჩუსეტს სენატში წარმოადგენს. უორენმა 2018 წელს მეორე ვადაზეც აირჩიეს. 2019 წლის 9 თებერვალს უორენმა გამოაცხადა, რომ მონაწილეობას მიიღებს აშშ-ის 2020 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
უორენი დაიბადა 1949 წლის 22 ივნისში, ოკლაჰომა სიტიში. მას ჰყავდა სამი უფროსი ძმა.

11 წლამდე უორენი შტატ ოკლაჰომას ქალაქ ნორმანში ცხოვრობდა. 13 წლის ასაკში უორენმა მიმტანად დაიწყო მუშაობა.

1968 წელს უორენი დაქორწინდა ჯეიმზ რობერტ „ჯიმ“ უორენზე და მასთან ერთად ჰიუსტონში გადავიდა. ისინი 1978 წელს განქორწინდნენ. 1980 წელს უორენი ბრიუს მანზე დაქორწინდა.

პოლიტიკური კარიერა
2011 წლის 14 სექტემბერს უორენმა განაცხადა, რომ სურდა ყოფილიყო დემოკრატიული პარტიის კანდიდატი 2012 წლის აშშ-ის სენატის არჩევნებში, მასაჩუსეტსის შტატში. მოქმედმა სენატორმა – რესპუბლიკელმა სკოტ ბრაუნმა გაიმარჯვა 2010 წლის სპეციალურ არჩევნებში, როცა მისი წინამორბედი, ჯონ ფიცჯერალდ კენედის ძმა ტედ კენედი გარდაიცვალა.

უორენს დემოკრატიული პარტიის შიდა არჩევნებში კონკურენტი არ ჰყავდა და 2012 წლის 2 ივნისს მან დელეგატთა ხმების რეკორდული მაჩვენებელი – 95,77 პროცენტი მოიპოვა. უორენის საარჩევნო კამპანიამ მთლიანობაში 39 მილიონი აშშ დოლარი მოაგროვა – 2012 წელს სენატორობის ნებისმიერ კანდიდატზე მეტი. ნოემბერში უორენმა რესპუბლიკელი სკოტ ბრაუნი დაამარცხა, ხმების 53 პროცენტზე მეტით.

2016 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში უორენმა ჰილარი კლინტონს დაუჭირა მხარი.

უორენმა 2018 წლის არჩევნებშიც, მეორე ვადაზე იყარა კენჭი და რესპუბლიკელი ჯეოფ დილი დაამარცხა. უორენს მხარი ამომრჩეველთა 60-მა პროცენტმა დაუჭირა, დილს კი 36-მა.

2019 წლის 9 თებერვალს უორენმა ოფიციალურად განაცხადა, რომ 2020 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მიიღებდა მონაწილეობას.
ჯეინ დი ჰალი

ჯეინ დი ჰალი (; დ. 8 აგვისტო, 1935, კანზას-სიტი — გ. 16 აპრილი, 2020, ფინიქსი, არიზონა) — ამერიკელი პოლიტიკოსი და მასწავლებელი. აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიის წარმომადგენელი. არიზონის შტატის მე-20 გუბერნატორი. მეორე ქალი გუბერნატორი შტატის ისტორიაში როუზ მოფორდის (1988-1991 წწ.) შემდეგ. არიზონის შტატის მე-16 მდივანი (1995-1997 წწ.).

ბიოგრაფია
ჯეინ დი ჰალი (დაბადებით ბოუერსოკი) დაიბადა ქალაქ კანზას-სიტში, მისურის შტატი. სწავლობდა კანზას-სიტის უნივერსიტეტში, სადაც მან მიიღო განათლების ბაკალავრის ხარისხი. უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ ასწავლიდა კანზასის დაწყებით სკოლაში, ხოლო შემდეგ ნავაჰოს ხალხის სკოლაში ჩინლიში, სადაც მისი მეუღლე მუშაობდა ექიმად.

1962 წელს ბარი მორის გოლდუოტერის სიტყვის მოსმენის შემდეგ ჯეინ დი ჰალი გადავიდა არიზონის შტატში. 1964 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე იგი აგიტაციას უწევდა გოლდუოტერს.

1978 წელს ჯეინ დი ჰალი აირჩიეს არიზონის წარმომადგენელთა პალატის წევრად აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიიდან, სადაც მუშაობდა 14 წლის განმავლობაში. 1989-1992 წლებში იყო პალატის სპიკერი და ამ თვალსაზრისით გახდა არიზონის წარმომადგენელთა პალატის პირველი ქალი სპიკერი.

1991 წელს, როდესაც ჰალი იყო სპიკერი, არიზონის საკანონმდებლო ორგანო გაეხვა მსხვილ პოლიტიკურ სკანდალში, რომელსაც ეწოდა , რომლის საფუძელზეც თანამდებობიდან გადადგა ან თანამდებობას ჩამოაშორეს და პალატის და სენატის წევრის მანდატი დათმო ათმა წევრმა. იმისათვის, რომ აღედგინათ საკანონმდებლო ორგანოს პრესტიჟი საზოგადოების თვალში, სპიკერმა ჯეინ დი ჰალმა გაატარა მთელი რიგი ეთიკური რეფორმები.

1994 წელს ჰალი აირჩიეს შტატის მდივნად. 1997 წლის 5 სექტემბერს, მას შემდეგ რაც, გუბერნატორი ჯონ ფაიფ სიმინგტონი გადადგა თაღლითობის ბრალდებით, ჯეინ დი ჰალი გახდა გუბერნატორი. რადგან არიზონაში არ არსებობს ვიცე-გუბერნატორის თანამდებობა, ამიტომ გუბერნატორის თანამდებობა დაიკავა მდივანმა.

1998 წელს ჰალი აირჩიეს მეორე ვადით. ეს არჩევნები იმით გახდა საინტერესო, რომ აშშ-ის ისტორიაში პირველად ხუთი მაღალი თანამდებობა ერთდროულად დაიკავეს ქალბატონებმა: ჯეინ დი ჰალი (გუბერნატორი), ბეტსი ბეილესი (შტატის მდივანი), ჯანეტ ნაპოლიტანო (გენერალური პროკურორი), კეროლ სპრინგერი (ხაზინადარი) და ლაიზა კიგენი (განათლების ინსპექტორი). 2002 წელს ჰალმა კონსტიტუციური აკრძალვის გამო ვერ იყარა კენჭი გუბერნატორად და იგი შეცვალა ჯანეტ ნაპოლიტანომ. გუბერნატორობის პერიოდში ჰალს დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდა აშშ-ის არიზონელ სენატორ ჯონ მაკ-კეინთან, ამიტომ 2000 წელს მხარი დაუჭირა მის ოპონენტს, ტეხასის გუბერნატორს ჯორჯ ბუშ უმცროსს. თავის მხრივ, ჰალი განიხილებოდა, როგორც აშშ-ის ელჩობის კანდიდატი მექსიკაში.

თანამდებობიდან გადადგომის შემდეგ ჰალი სამი თვის განმავლობაში იყო აშშ-ის დელეგაციის წევრი გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე.

2016 წლის 15 სექტემბერს როუზ მოფორდის გარდაცვალების შემდეგ ჯეინი გახდა არიზონის შტატის ყველაზე ხანგრძლივად მცხოვრები გუბერნატორი და და ასევე ხანგრძლივად მცხოვრები შტატის მდივანი. არიზონის ქალაქ ჩენდლერში ჯეინ დი ჰალის პატივისცემის ნიშნად მისი სახელი ეწოდა დაწყებით სკოლას.

ჯეინ დი ჰალი დაოჯახებულია ტერი ჰალზე, მათ ჰყავთ ოთხი შვილი.
ჯეინ ბრიუერი

ჯანის ქეი დრინკვაინ „ჯეინ“ ბრიუერი (, დ. 26 სექტემბერი, 1944, ჰოლივუდი, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიის წარმომადგენელი. არიზონის შტატის 22-ე გუბერნატორი 2009-2015 წლებში. ჯეინ ბრიუერი მეოთხე და ზედიზედ მესამე ქალბატონია, რომლებმაც დაიკავეს არიზონის გუბერნატორის თანამდებობა. ბრიუერი გუბერნატორი გახდა მემკვიდრეობის ხაზით და არა არჩევნებით, რადგან მისმა წინამორბედმა ჯანეტ ნაპოლიტანომ თანამდებობა დატოვა და დანიშნეს აშშ-ის ეროვნული უსაფრთხოების მდივნად, ხოლო ჯეინ ბრიუერს 2003-2009 წლებში ეკავა არიზონის შტატის მდივნის თანამდებობა, კონსტიტუციით სწორედ მას ერგო გუბერნატორის თანამდებობა.

ბიოგრაფია
ჯეინ ბრიუერი დაიბადა 1944 წლის 26 სექტემბერს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიის შტატში, ედი და პერიო უილფორდ დრინკვაინის ოჯახში. მამამისი ნევადის შტატში ამერიკული საწყობის სამოქალაქო ხელმძღვანელი იყო. მაშინ როდესაც ჯეინი 11 წლის იყო, საწყობის ქიმიური ნივთიერებების მოქმედების შედეგად გარდაიცვალა მამამისი, რის შემდეგაც მისი ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა კალიფორნიაში. ბრიუერს აქვს ინგლისური და ნორვეგიული ფესვები.

ჯეინ ბრიუერმა მიიღო გლენდეილის კოლეჯის რადიოლოგიური ტექნოილოგიების სერტიფიკატი და მცირე დროით მუშაობდა კალიფორნიის ქალაქ გლენდეილში. ამ პერიოდში დაქორწინდა ჯონ ლეონ ბრიუერზე და ისინი 1970 წელს საცხოვრებლად გაემგზავრნენ ქმრის მშობლიურ შტატ არიზონაში. წყვილი კვლავ დაბრუნდა არიზონის ქალაქ გლენდეილში, სადაც ჯონი გახდა წარმატებული თერაპევტი.

პოლიტიკური კარიერა
1983 წლიდან 1987 წლამდე ბრიუერი იყო არიზონის შტატის წარმომადგენელთა პალატის წევრი, ხოლო 1987-1996 წლებში არიზონის სენატის წევრი. სენატის წევრობის უკანასკნელი სამი წლის განმავლობაში კი რესპუბლიკელთა უმრავლესობის ფრაქციის ხელმძღვანელი. 1996 წელს ბრიუერი აირჩიეს მარიკოპის ოლქის სამეურვეო საბჭოს წევრად და ამ თანამდებობაზე მუშაობდა ექვსი წელი.

2002 წელს ბრიუერმა თავისი კანდიდატურა წარადგინა არიზონის შტატის სახელმწიფო მდივნის თანამდებობაზე. არჩევნებზე მან გაიმარჯვა და დემოკრატ კრის კამისკის გადაუსწრო 23 000 ხმით. 2009 წლის 21 იანვარს გახდა არიზონის შტატის გუბერნატორი, მას შემდეგ, რაც ამერიკის პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ წინა გუბერნატორი ჯანეტ ნაპოლიტანო დანიშნა ეროვნული უსაფრთხოების მდივნად. 2010 წლის 2 ნოემბერს მორიგ არჩევნებზე იგი მეორე ვადით აირჩიეს. მან მიიღო ხმების 55 %, ხოლო მისმა მოწინააღმდეგემ, დემოკრატმა ტერი გიოდარდმა 42 %.

2010 წლიდან გამოდის არიზონას შტატში ვაჭრობაზე გადასახადის გაზრდის ინიციატივით.

პირადი ცხოვრება
ნევადაში ყოფნისას ბრიუერი დაოჯახდა ჯონ ლეონ ბრიუერზე. მათ შეეძნათ სამი შვილი, მათგან ერთ-ერთი გარდაიცვალა 2007 წელს სიმსივნისაგან. მეორე შვილი დამნაშავედ სცნეს ქალზე ძალადობის გამო 1989 წელს და 22 წელის ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში იწვა.