iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჭოროლა

ჭოროლა — უძველესი ქართული თამაში ბურთითა და ყვანჭით. ჰგავდა ბალახის ჰოკეის. გავრცელებული იყო უმეტესად კახეთსა და სამეგრელოში.

გუნდში 6-10 კაცი გამოდიოდა. მოთამაშეთა მიზანი იყო ბურთის ყვანჭით ჩაგდება „კარში“, რომლის მაგივრობასაც მოედნის თავსა და ბოლოში ამოთხრილი 50 სმ დიამეტრისა და 20-30 სმ სიღრმის ორმო სწევდა. ჭოროლას (ბურთს) ამზადებდნენ მუხის მაგარი კოჟრისგან, რომელიც 100-150 გრამს იწონიდა. ყვანჭები მზადდებოდა შინდის, თხილის ან მუხის ტოტისგან. ჭოროლას რომ ორმოში ჩააგდებდნენ გაისმოდა შეძახილი: „ჯირითი! ჯირითი!“ ( მკვლევარების ვარაუდით, „ჯირითი“ მომდინარეობს მეგრული ჭვირთისგან, რაც სწრაფს, დაუდეგარს ნიშნავს). იკრძალებოდა ყვანჭის ფეხებში გამოდება და მეტოქის წაქცევა. ამისათვის 4 მეტრიანი საჯარიმო დარტყმა ინიშნებოდა. ჭოროლაში კუთხურს არ აწოდებდნენ, სამაგიეროდ, სამი კუთხურისთვის 4 მეტრიანი დარტყმა ინიშნებოდა. აუტიდან ბურთი მოედანზე ყვანჭით შემოჰქონდათ. თამაშს ორი მსაჯი სჯიდა. დრო განსაზღვრული არ იყო — შეხვედრა მზის ჩასვლამდე გრძელდებოდა.

სამეგრელოში ჭოროლას მსგავს თამაშს „ჭაკუნი“ ერქვა. მოთამაშეები ორ გუნდად იყოფოდნენ. ბურთი საქონლის დაუგუნდავებელი ბალნისგან მზადდებოდა და ჭაკნით აგორებდნენ.
ჯილდაობა

ჯილდაობა — საქართვლოს სხვადასხვა კუთხეში გავრცელებული სპორტის ხალხური სახეობა. ერთმანეთს ეჯიბრებოდნენ კაცები. შეარჩევდნენ მრგვალ, დაახლოებით 10 კილოგრამიან ქვას და ცდილობდნენ რაც შეიძლება შორს გადაეგდოთ. ძალიან ჰგავს თანამედროვე ბირთვის კვრას, ოღონდ ქვას ტყორცნიდნენ არა წრიდან, არამედ ხაზიდან, ამასთან, წინასწარ თანხმდებოდნენ ადგილიდან უნდა ეტყორცნათ თუ გამორბენით. თქმულების თანახმად, ფშაველთა ხატი კოპალა დევების შეჯიბრებაში გარეულა და ქვა მათზე შორს უსვრია. „ეს ქვა არაგვის პირსაა იქ, სადაც კოპალას სალოცავია, და ჰქვიან კოპალას ქვა“ (ვაჟა-ფშაველა).
ღაბახი

ღაბახი, იგივე ნიშანში სროლა — ფშავ-ხევსურეთში გავრცელებული სპორტული თამაში. ერთმანეთს ეჯიბრებოდნენ თოფითა და მშვილდ-ისრით სროლაში. იმართებოდა დიდი მარხვის მეორე კვირის შაბათ დღეს ახალი მიცვალებულის სულის მოსახსენიებლად („სულთკრება“). მონაწილეობდა თითქმის მთელი სოფელი. აცხობდნენ სხვადასხვა ფორმის ხმიადებს და მიჰქონდათ მიცვალებულის ოჯახში. ჭირისუფალი ამ პურებს ფიცარზე დადებდა და გვერდით მიუწყობდა არყის ბოთლს, მატყლს, წინდებს, მარილსა და ა. შ. მონაწილენი პურებს ესროდნენ და ვინც მოარტყამდა, გვერდით მდგარი ჯილდოც მას ეკუთვნოდა. ვაჟა-ფშაველას  განმარტებით ღაბახი არის „ნიშანი თოფის სასროლად რომელსაც დგამენ 400-500 ნაბიჯზე... ღაბახისთვის თოფის სროლა მკვდრის საცხონებელ საშუალებად არის ხალხის მიერ ცნობილი...“ („ფშაველი და მისი წუთისოფელი“).
ელექტრონული ნარჩენები ჩინეთში

ელექტრონული ნარჩენები სერიოზული გარემოსდაცვითი პრობლემაა ჩინეთში. ჩინეთი ელექტრონული ნარჩენების ყველაზე დიდი იმპორტიორია მსოფლიოში და აქ ასევე მდებარეობს მსოფლიოს უდიდესი ნაგავსაყრელები. სწრაფმა ეკონომიკურმა ზრდამ ელექტროობებზე მაღალ დამოკიდებულებასთან ერთად, გაზარდა მსოფლიოში ელექტრონული ნარჩენების რაოდენობა. ამ ნარჩენების 70% ჩინეთში ხვდება.

როდესაც ელექტრონული ნარჩენების გადამუშავება სამხრეთ ჩინეთში სამუშაოების უმეტესობას ქმნის, ის ასევე ქმნის საფრთხეს ჯანმრთელობისთვის ტოქსიკური პოლუტანტების გამოშვებით გარემოში. რისკების უმეტესობას აჩენს ასევე ფაქტი, რომ სამხრეთ ჩინეთში ელექტრონული ნარჩენების 60% გადამუშავდება არაფორმალურ ქარხნებში, სადაც მომუშავე პერსონალს არანაირი განსაკუთრებული ცოდნა და შესაძლებლობები არ აქვთ. უმეტეს შემთხვევაში ელექტრონული ნარჩენები მუშავდება არაფორმალური გზებით, რაც ქმნის სამუდამო რისკს სიცოცხლისთვის გადამამუშავებელი ქარხნების ირგვლივ. ელექტრონული ნარჩენების დიდი ნაწილი, ძირითადად განვითარებული დასავლეთიდან, არის იმპორტირებული ჩინეთში 1970_იანების შემდეგ. იაფმა სამუშაო ძალამ და დაბალმა გარემოსდაცვითმა სტანდარტებმა, განაპირობეს განვითარებული ქვეყნებიდან მწარმოებლების მიერ ნარჩენების ჩინეთში გადაყრა. უკვე 2000 წელს ჩინეთი იყო მსოფლიოს უდიდესი ელექტრონული ნარჩენების იმპორტერი. მიუხედავად იმისა, რომ ჩინეთის მთავრობამ აკრძალა ქვეყანაში ყველა სახის ნარჩენების იმპორტირება 2002 წელს, მსოფლიოს ნარჩენების უმეტესობა მაინც იყრება ჩინეთში არალეგალური არხების მეშვეობით, ძირითადად ჰონგკონგის და სამხრეთ აღმოსავლეთ აზიის გავლით.

2013 წლის გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამის მიერ ჩატარებული კვლევების მიერ, როდესაც გამოიკვლიეს ნარჩენებით „ვაჭრობა“, დადგინდა, რომ ჩინეთში გადაყრილი ელექტრონული ნარჩენების უმეტესობა განვითარებული ქვეყნებიდან მოდიოდა, როგორებიცაა აშშ, იაპონია, კორეა და ევროკავშირის ზოგი წევრი. კვლევის მიხედვით, 976 000 ტონა არალეგალური ნარჩენები ელექტრონული ნარჩენების ჩათვლით, მოხვდა ჩინეთში მხოლოდ 2013 წელს, ამავე წელს იქნა 211 ნარჩენების კონტრაბანდის ფაქტი ჩინეთის ხელისუფლების მიერ.

არაფორმალური სექტორები
ჩინეთში ელექტრონული ნარჩენების გადამუშავების უმეტესობა არაფორმალურ/არალეგალურ სექტორებში მიმდინარეობს. არაფორმალური სექტორები ძირითადად პატარა სახელოსნოების სისტემებია. მათ ძირითადად მართავენ მდევრები, რომლებიც კარდაკარ დადიან და აქვთ ზღვრული გადასახადი მოძველებული ტექნიკის განკარგვისთვის. ეს მდევრები შემდეგ ყიდიან ამ ტექნიკას ელექტრონული ნარჩენების დილერებზე. არაფორმალური გადამუშავება მოიცავს არაკვალიფიციურ მუშახელს და არის თანდაყოლილად მოქნილი. არაფორმალური გადამუშავებები ასევე მიმდინარეობს გარეუბნებში, სადაც კონტროლის და კანონების აღსრულების პრობლემებია.
იანა (მდინარე)

იანა — მდინარე რუსეთში, სახის რესპუბლიკაში.

გეოგრაფია
მისი სიგრძე 872 კმ-ია, აუზის ფართობი 238 000 კმ². იქმნება მდინარეების სარანგისა და დულგალახის შეერთების შედეგად, რომლებიც ვერხოიანსკის ქედიდან მოედინება. სათავე ზღვის დონიდან 132 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. შესართავის შემდეგ მიედინება ფართო და ღრმა ხეობაში. ირთავს მდინარე ადიჩს და სიგანეში 10 კმ-მდე და მეტზე ფართოვდება, კალაპოტი იყოფა ფშანებად. კულარის ქედის ჩრდილოეთი განშტოების გადაკვეთასთან ერთად ხეობა ვიწროვდება, კალაპოტისათვის დამახასიათებელია ჭორომები. ქვემოთში იანა მიედინება იანა-ინდიგირის დაბლობზე, აქვს ძლიერ დაკლაკნული კალაპოტი და ტოტებად იშლება.

ლაპტევების ზღვის იანის ყურეში ჩადინებისას წარმოქმნის დელტას ფართობით 10 200 კმ²; მისი ძირითადი ფშანია სამანდონი, რომელსაც საკუთარი დელტა აქვს; ძირითადი კალაპოტი ჩრდილოეთით მიედინება, მარცხნიდან გამოედინება ფშანი პრავაია. მთლიანად, იანის აუზში 40 ათასი ტბაა.

იანის ძირითადი შენაკადებია: ადიჩა, ოლჯო, აბირაბიტი — მარჯვენა; ტიკახი, ბიტანტაი, ბაკი — მარცხენა.

იანის შესართავიდან 120 კმ-ში მეორე 18-მეტრიან ტერასაზე მდებარეობს იანის სადგომი — ზემო პალეოლითის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე ძეგლი (ჩ. გ. 71°). იანის შუა დინებაზე მდებარეობს სადგომი ბუნგე-ტოლია 1885 (ჩ. გ. 68°). სადგომ ბუნგე-ტოლია/1885-ში აღმოჩენილია პლეისტოცენის ხანის მგლის დაზიანებული მხრის ძვალი, რომელიც, როგორც ჩანს, სიცოცხლეშივე უნდა ყოფილიყო მიყენებული რომელიღაც იარაღით, შესაძლოა შუბით. ცხოველს სიცოცხლე ტრავმის შემდეგაც გაუგრძელებია. ნაპოვნის რადიონაშირბადოვანი ასაკი 47 ათას წელს შეადგენს.

მთავარი ნავმისადგომებია: ვერხოიანსკი, ბატაგაი, უსტ-კუიგა, სოფელი კაზაჩიე, პორტი ნიჟნეიანსკი შესართავთან.

ჰიდროლოგია
ძირითადად იკვებება თოვლისა და წვიმის წყლით. მაის-აგვისტოზე მოდის წლიური ჩამონადენის დაახლოებით 90%. წყლის დონე შუა წელზე — 9, ქვემოთში კი 11,9 მეტრის ფარგლებში მერყეობს. საშუალო წლიური ხარჯი ვერხოიანსკთან — 150 მ³/წმ, შესართავიდან 381 კილომეტრში — 925 მ³/წმ. შესართავში ხარჯი შეადგენს მ³/წმ-ს. უდიდესი ხარჯი გაზაფხულით 2840-ია ვერხოიანსკთან, 12 400 — შესართავიდან 381 კილომეტრში; ზაფხულში — შესაბამისად 2300 და 13 000 მ³/წმ. იყინება სექტემბრის ბოლოს-ოქტომბრის დასაწყისში, ზემოთიდან შესართავისკენ. ვერხოიანსკთან გაყინულია 70-110 დღის განმავლობაში; დნება მაისის მეორე ნახევარში-ივნისის პირველ ნახევარში.

სამეურნეო გამოყენება
სანაოსნოა შესართავიდა 730 კილომეტრის მანძილზე; ბატაგაი — ვერხოიანსკის მონაკვეთზე არარეგულარულად, შესაძლებელია მხოლოდ წყალუხვობის პერიოდში. განვითარებულია თევზჭერა. ხორციელდება საბორნე და საყინულე გადაყვანები.

იანის აუზის ჰიდროენერგეტიკული რესურსი შეფასებულია 6,9 მლნ. კილოვატად.
იური ვლასოვი

იური ვლასოვი (; დ. 5 დეკემბერი, 1935, მაკეევკა, უკრაინის სსრ, სსრკ — გ. 13 თებერვალი, 2021, მოსკოვი) — საბჭოთა მწერალი, ძალოსანი და პოლიტიკოსი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1959).

ასპარეზობდა 1960 და 1964 წლების ოლიმპიურ თამაშებში: 1960-ში ოქრო, ხოლო 1964-ში ვერცხლის მედალი მოიპოვა; ორივე ოლიმპიურ თამაშებში იგი იყო საბჭოთა კავშირის დროშის მატარებელი. კარიერის განმავლობაში ვლასოვმა მოიგო ოთხი მსოფლიო ტიტული დაამყარა 31 ოფიციალური რეკორდი. 1968 წელს ძალოსანის კარიერა დაასრულა და გახდა ცნობილი მწერალი, ხოლო მოგვიანებით პოლიტიკაში ჩაერთო. იყო საბჭოთა კავშირის სახალხო დეპუტატთა კონგრესის წევრი (1989), შემდგომში სახელმწიფო დუმას წევრი (1993); მონაწილეობა მიღებული აქვს 1996 წლის რუსეთის საპრეზიდენტო არჩევნებში.

ადრეული ცხოვრება და კარიერა
იური ვლასოვი დაიბადა 1935 წლის 5 დეკემბერს მაკეევკაში, უკრაინის სსრ-ში, სამხედრო ჟურნალისტისა და კომინტერნის აგენტის პიოტრ ვლასოვის (1905-1953) ოჯახში. მისი მამა მუშაობდა მთავარ კონსულად შანხაიში, ხოლო შემდეგ ელჩად ბირმაში. 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიადა მან მეორე ადგილზე დაასრულა (პირველი ადგილი საბჭოთა კიდევ ერთმა ძალოსანმა, ლეონიდ ჟაბოტინსკიმ დაიკავა). 1964 წლის ოლიმპიდის შემდეგ ვლასოვმა გამოაცხადა, რომ კარიერას ასრულებდა; თუმცა 1966 წელს, ფინანსების გამო მან კვლავ განაახლა უმაღლესი დონის ვარჯიშები. უკანასკნელი რეკორდი მან 1967 წლის 15 მაისს დაამყარა („პრესინგი“ 199); ამისთვის გასამრჯელოდ 850 მანეთი მიიღო. საბოლოოდ, ძალოსანის კარიერა 1968 წელს დაასრულა. დაახლოებით ამავე პერიოდში დატოვა მან საბჭოთა არმიაც, სადაც სპორტის ინსტრუქტორად მუშაობდა. ვლასლოვს კაპიტნის წოდება ეკავაა. 1969 წელს, ნორვეგიაში ლექციების დროს, მას სთხოვეს 200 კგ აწევა რაც მან მარტივად გააკეთა (აღსანიშნავია, რომ ამ დროს მას ვარჯიშისთვის თავი 1 წლის დანებებული ჰქონდა).

პირადი ცხოვრება
ვლასოვს ჰყავს ძმა, სახელად ბორისი.. პირველად დაქორწინდა 1957 წელს, ნატალია მოროდოვაზე, მოსკოვის ხელოვნების ინსტიტუტის სტუდენტზე. მათ შეეძინათ გოგონა, სახელად ელენა. პირველი ცოლის გარდაცვალების შემდეგ, ვლასოვი მეორედ 1976 წელს დაქორწინდა ლარისა სერგეევნაზე. მოგონებებში ვლასოვი აღნიშნავს, რომ მას კიდევ ერთი ქალიშვილი ჰყავს (ალბათ ლარისასთან). 1960 წლის ოლიმპიადაში ვლასოვის თანაგუნდელი ბორის ნიკონოროვი აღნიშნავს, რომ იური აღნიშნულ ოლიმპიადაზე ინგლისურად თავისუფლად საუბრობდა.
მამუკა მდინარაძე

მამუკა მდინარაძე (დ. 24 ნოემბერი, 1978, თბილისი) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკოსი. საქართველოს პარლამენტის წევრი და საპარლამენტო უმრავლესობის ყოფილი ლიდერი. 2025 წლის 3 სექტემბრიდან 2026 წლის 21 აპრილამდე სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსი. სახელმწიფო უსაფრთხოების გენერალ-მაიორი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1978 წლის 24 ნოემბერს, ქალაქ თბილისში. 2000 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1996-2001 წლებში იყო შსს-ს საგამოძიებო დეპარტამენტი სტაჟიორი. 1999-2006 წლებში იყო დავით გურამიშვილის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის მოწვეული ლექტორი. 2001-2004 წლებში იყო ვაკე-საბურთალოს საგამოძიებო სამსახურის გამომძიებელი. 2004 წლიდან იგი არის საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის წევრი. 2007-2014 წლებში — სას „თბილისის იურიდიული ცენტრის“ მმართველი პარტნიორი და ადვოკატი. 2009 წელს დააფუძნდა (ა)აიპ „სამართლის მონიტორინგის ცენტრი“ და იყო მისი ხელმძღვანელი 2014 წლამდე. 2014-2016 წლებში იყო „ადვოკატთა ალიანსის“ თავმჯდომარე. 2014 წელს იყო „ლიგალ კონსალტინგ გრუპის“ ადვოკატი და სისხლის სამართლის მიმართულების ხელმძღვანელი. 2014-2016 წლებში — საქართველოს პარალიმპიური ფონდის პრეზიდენტი. 2015 წელს დააფუძნა შპს „მდინარაძე და პარტნიორი ადვოკატები“, 2016 წლამდე იყო მისი მმართველი პარტნიორი.

პოლიტიკური კარიერა
საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი
2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის დიდი დიღმის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. მაჟორიტარულ არჩევნებში ხმათა 51,7% მიიღო (11 718 ხმა). 2016-2019 წლებში საპარლამენტო ფრაქცია „ქართული ოცნების“ თავმჯდომარე.

საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი
2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. 2020-2024 წლებში პარლამენტის ფრაქცია „ქართული ოცნების“ თავმჯდომარე. 2024 წლის 21 თებერვლიდან საპარლამენტო უმრავლესობის ლიდერი. მხარი დაუჭირა კანონპროექტს „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ“.

2021 წლის 7 აპრილს მდინარაძეს კორონავირუსი დაუდასტურდა.
ვასილი ალექსეევი

ვასილი ალექსეევი (; დ. 7 იანვარი, 1942, მილოსლავსკის რაიონი, რიაზანის ოლქი, რუსეთის სფსრ, საბჭოთა კავშირი — გ. 25 ნოემბერი, 2011, მიუნხენი, გერმანია) — საბჭოთა ძალოსანი. დამყარებული აქვს 80 მსოფლიო და 81 საბჭოთა რეკორდი ძალოსნობაშილი; 1972 და 1976 წლების ზაფხულის ოლიმპიადებში მოიპოვა ოქროს მედლები.

1987 წელს, საბჭოთა კავშირის სახალხო დეპუტატების კონგრესზე ალექსიეევი რიაზანის ოლქის წარმომადგენლად აირჩიეს.

მემკვიდრეობა და ჯილდოები
ვლადიმირ ვისოცკიმ სიმღერა სახელად „სიმღერა ძალოსნობის შესახებ“ (; 1971) ვასილი ალექსეევს მიუძღვნა.

1975 წლის 14 აპრილს, ვასილი ალექსეევი -ის გარეკანზე გამოჩნდა წარწერით: „მსოფლიოს უძლიერესი ადამიანი“. 1999 წელს, საბერძნეთში, ალექსიეევი აღიარეს საუკუნის საუკეთესო სპორტსმენად. მას ასევე მიენიჭა შემდეგი ჯილდოები: ლენინის ორდენი (1972), ხალხთა მეგობრობის ორდენი, საპატიო ნიშანი (1970) და შრომის წითელი დროშის ორდენი (1972). 1993 წელს აირჩა ძალოსნობის საერთაშორისო ფედერაციის დიდების დარბაზის წევრად.

შახტიში (ცხოვრების დიდი პერიოდი ამ ქალაქში გაატარა) არის მისი სახელობის ქუჩა და პარკი; ამავე ქალაქში მისი ძეგლი დაიდგა 2011 წელს.
მარიამ ჯაში

მარიამ ჯაში (დ. 17 ივნისი, 1976, თბილისი) — ქართველი ექიმი და პოლიტიკური მოღვაწე.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1976 წლის 17 ივნისს, ქალაქ თბილისში. 1998 წელს დაამთავრა უმაღლესი სამედიცინო სკოლა „აიეტი“ და მიიღო ზოგადი პრაქტიკის ექიმის კვალიფიკაცია. 2003-2005 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, მოპოვებული აქვს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მაგისტრის ხარისხი. 2011 წელს მოიპოვა ჰარვარდის უნივერსიტეტის მაგისტრის ხარისხი სახელმწიფო ადმინისტრირების საკითხებში.

1998 წელს ოყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მსოფლიო ბანკის ჯანდაცვის პროგრამის განმახორციელებელი ბიუროს კონსულტანტი, 1997-1999 წლებში — საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს საგარეო ურთიერთობათა სააგენტოს მოწვეული სპეციალისტი. 1999-2000 წლებში იყო გაეროს ბავშვთა ფონდის პროგრამების დაგეგმარების ხელმძღვანელი. 2000-2007 წლებში იკავებდა გაეროს ბავშვთა ფონდის ჯანდაცვის სექტორის ხელმძღვანელის თანამდებობას. 2003 წელს იყო გაეროს ბავშვთა ფონდის იმუნიზაციის პროგრამის ხელმძღვანელი. 2007-2011 წლებში — გაეროს ბავშვთა ფონდის ჯანდაცვის სექტორის თანამშრომლობითი პროგრამების ხელმძღვანელი. 2010-2011 წლებში იყო საქართველო-აშშ ჯანდაცვის პირველი კონფერენციის „მედეა 2011“ კონცეფციის ერთ-ერთი ავტორი და საკოორდინაციო საბჭოს თანათავმჯდომარე. 2011 წელს — მსოფლიო ბანკის დამოუკიდებელი ექსპერტი. 2012 წელს იყო „- “-ის დამოუკიდებელი ექსპერტი. 2011-2012 წლებში იყო „ და კურაციოს“ დამოუკიდებელი ექსპერტი. 2012 წელს — გაეროს შიდსის პროგრამის დამოუკიდებელი ექსპერტი. გაეროს ბავშვთა ფონდის დამოუკიდებელი ექსპერტი. ამავე წელს იყო შიდსთან, ტუბერკულოზთან და მალარიასთან ბრძოლის გლობალური ფონდის დამოუკიდებელი ექსპერტი. 2012-2014 წლებში იგი იკავებდა საქართველოს, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის მოადგილის თანამდებობას. 2014-2016 წლებში იყო ააიპ „საქართველოს სოლიდარობის ფონდის“ აღმასრულებელი დირექტორი. 2015 წელს გაეროს მუდმივი წარმომადგენლის ოფისის კონსულტანტი კვლევითი პროექტისა „“, გაეროს ქალთა ორგანიზაციის კონსულტანტი კვლევითი პროექტისა „“.

2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის სამგორის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. 2019 წლის ნოემბერში დატოვა პარტია „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. გაერთიანდა ფრაქციაში „დამოუკიდებელი დეპუტატები“. 2020 წლის 7 ივნისს სხვა დამოუკიდებელ დეპუტატებთან ერთად დააარსა პარტია „ჩვენი საქართველო — სოლიდარობის ალიანსი“ და მისი გენერალური მდივანი გახდა.
ბერუაშვილები

ბერუაშვილები — ქართული გვარი. ძირითადად გავრცელებულია ქალაქებში: გორი, ქარელი და თბილისი. საკუთარი სახელი „ბერუა“ გავრცელებული იყო მე-18 საუკუნეში, ქვემო ქართლში. ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით, წალასყურსა და თელეთში იყო მამასახლისი ბერუა. 1826 წელს კოდელმა დავით ბერუაშვილმა, კოდის ალექსანდრე ნეველის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიაში მონათლა შვილი პეტრე. ივანე ბესარიონის ძე ბერუაშვილი მოიხსენიება 1882 წელს სოფელ ფარცხისში. საქართველოში ცხოვრობს 4281 ბერუაშვილი (2085 კაცი და 2196 ქალი). გვარი გავრცელებულია შემდეგ დასახელბულ პუნქტებში: არბო, ახა, ახრისი, ბებნისი, ბოლნისი, ბროწლეთი, გამარჯვება, გომარეთი, გორი, დიდი მეჯვრისხევი, დმანისი, დუმაცხოვი, ერგნეთი, თამარისი, კაზრეთი, კასპი, მანგლისი, მარანა, მარტყოფი, მერეთი, მცხეთა, პატარა ქანდა, რუისი, სვენეთი, სკრა, ტირძნისი, ფლავისმანი, ფცა, ქარელი, ქვენატკოცა, ქვემო ნიქოზი, ქვემო ხვედურეთი, ყელქცეული, შინდისი, ძეგვი, ძლევიჯვარი და ხაშური.
თეთნულდის ქუჩა

თეთნულდის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია), ოთარ ქინქლაძისა და როსტოვის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა საუკუნის ბოლოს. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. ადრე ერქვა თემრუკის ქუჩა, თბილისის ქუჩების 1955 წელს შედგენილ ცნობარში უკვე თეთნულდის ქუჩა ჰქვია. აქვს ორი ჩიხი.
კაბანატუანი

კაბანატუანი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ფილიპინების კუნძულ ლუსონზე, ცენტრალური ლუსონის რეგიონში. აღნიშნული პროვინცია შედის ნუევა-ესიხის შემადგენლობაში. 2015 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 302 231 ადამიანი.

1965 წლამდე ეს პროვინცია იყო ნუევა-ესიხას დედაქალქი, მანამ სანამ მთავრობამ მის ახლოს არ გააშენა ახალი ქალაქი პალაიანი, რომელიც გახდა პროვინციის ახალი დედაქალაქი.

ისტორია
მოსახლეობა, რომლის ხარჯზეც მოგვიანებით გაიზარდა ქალაქის მოსახლეობა, შედიოდა გაპანის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში. 1777 წლის 14 ივლისს კაბანატუანმა ესპანელი კოლონისტების ხელისუფლებისაგან მიიღო დასახლების სტატუსი. შემდეგ, გარკვეული პერიოდის შემდეგ, კაბანატუანი ასრულებდა ნუევა-ესიხის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრის ფუქნციას. 1816 წელს ძლიერი ხანძრის შემდეგ დასახლებული პუქნტი მთლიანად დაიწვა, ხოლო 1880 წელს ნაწილობრივ განადგურდა მიწისძვრისაგან.

1904 წელს. ამერიკელების ფილიპინებზე ბატონობის პერიოდში, კაბანატუანამდე გაიყვანეს რკინიგზის ხაზი. ამან გამოიწვია ვაჭრობის და სამრეწველო წარმოების განვითარება. 1941 წლის 29 დეკემბერს, მეორე მსოფლიო ომშიამერიკის შეერთებული შტატების ჩართვის შემედეგ და იაპონიის ფილიპინებში შეჭრის შემდეგ კაბანატუანის ოკუპაცია მოახდინა იაპონიის საიმპერატორო ჯარებმა. 1942 წელს იაპონელებმა შექმნეს ბანაკი სამხედრო ტყვეებისათვის, სადაც მოათავსეს ბატაანის სიკვდილის მარშის მონაწილეები. 1945 წლის 30 იანვარსაშშ-ის არმიის რეინჯერებმა და ფილიპინელმა პარტიზანებმა იერიში მიიტანეს ბანაკზე. ეს ამბავი ისტორიაში შევიდა როგორც კაბანატუანის რეიდი. არნიშნული თავდასხმის შედეგად გაატავისუფლეს 513 სამხედრო ტყვე. ქალაქის მოსახლეობა კი გაათავისუფლეს 1945 წლის 1 თებერვალს.

1950 წლის 16 ივლისს, რესპუბლიკის № 526 კანონის თანახმად, კაბანატუანმა მიიღო ქალაქის სტატუსი.

გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს კუნძულ ლუსონის ცენტრალურ ნაწილში, მდინარე პამპანჰის მარცხენა ნაპირზე, დედაქალაქ მანილიდან ჩრდილოეთით 90 კილომეტრის დაშორებით. და უჭირავს 192,29 კმ² ფართობი. ზღვის დონიდან მდებარეობს 31 მეტრის სიმაღლეზე.

მოსახლეობა და რელიგია
2015 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 302 231 ადამიანი. მოსახლეობსი მატების დინამიკა კი ასეთია.

ქალაქში წამყვანი რელიგიაა რომაული კათოლიციზმი, რომლის მთავარი საკათედრო ტაძარია წმინდა ნიკოლოზის საკათედრო ტაძარი. ასევე მცირედ გავრცელებულია ისლამიც, რომელიც დამახასიათებელია ორი რაიონისთვის (იმელდა და ისლა). ქალაქში ორი დიდი მეჩეთია, რომელთაგან ყველაზე დიდი მდებარეობს იმელდის რაიონში.

ეკონომიკა
ქალაქი წარმოადგენს მნიშვნელოვან კომერციულ და სოფლის მეურნეობის ცენტრს. იგი არის პროვინცია ნუევა-ესიხას ეკონომიკური ცენტრი. ძირითადი კულტურაა ბრინჯი. კაბანატუანი სხვა ქალაქებს უკავშირდება სარკინიგზო და საავტომობილო გზით. უახლოესი აეროპორტი - კლარკის საერთაშორისო აეროპორტი.
კონიაშვილი

საკუთარი სახელი კონიაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

ალექსანდრე კონიაშვილი — სამხედრო მოღვაწე
გიორგი კონიაშვილი — საზოგადო მოღვაწე
გრიგოლ კონიაშვილი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი
ვლადიმერ კონიაშვილი — სამხედრო პირი
ივანე კონიაშვილი — ექიმი
მიხეილ კონიაშვილი — მათემატიკოსი, პედაგოგი
ოლგა კონიაშვილი — მხატვარი
ვიქტორ გაბესკირიას ქუჩა

ვიქტორ გაბესკირიას ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); ვიქტორ გაბესკირიას მოედნიდან სამრეკლოს ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც თრდატოვის შესახვევი. 1923 წელს — სტეფანე ბალმაშევის, 1992 წელს ვიქტორ გაბესკირიას სახელი დაერქვა. აქვს 1 ჩიხი.
გაბრიელ ეპისკოპოსის ქუჩა

გაბრიელ ეპისკოპოსის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ავლაბარი); კონსტანტინე ცუცქირიძის ქუჩიდან ალაზნის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც პავლე ციციანოვის ქუჩა. 1923 წელს ივანე კალიაევის სახელი დაერქვა, 1990 წელს — გაბრიელ ეპისკოპოსისა. შემონახულია საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები.
იური გაგარინის ქუჩა

იური გაგარინის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, საბურთალოს რაიონში (ვეძისი); ზურაბ ჟვანიას მოედნიდან მარშალ გელოვანის გამზირამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 50-იან წლებში და კოლხეთის ქუჩა ერქვა. 1968 წელს იური გაგარინის სახელი ეწოდა. ქუჩაზე დგას ყოფილი საავტომობილო გზების სამინისტროს შენობა (29. 1974; არქიტექტორები: გიორგი ჩახავა, ზ. ჯალაღანია; კონსტრუქტორები: ა. კიმბერგი, თ. თხილავა), რომელიც შეტანილია 1982 წელს აშშ-ში გამოცემულ მსოფლიოს საუკეთესო ნაგებობათა კატალოგში. გაგარინის ქუჩისა და მტკვრის მარჯვენა სანაპიროს შესაყარზე დგას სკულპტურული კომპოზიცია „ვეფხი და მოყმე“ (მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი. არქიტექტორი ვახტანგ დავითაია).
გაგრის ქუჩა

გაგრის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, გლდანის რაიონში (ავჭალა); მდებარეობდა ელეფთერ ანდრონიკაშვილისა და ლიბანის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა საუკუნის დასაწყისში. თავდაპირველად მაქსიმ გორკის სახელი ერქვა. ამჟამად ქუჩა აღარ არსებობს. იგი ჩაიკარგა ახალ განაშენიანებაში (შემორჩენილია ამ მისამართის მხოლოდ ერთი შენობა).
გალის ქუჩა

გალის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვარდისუბანი), ლარსის ქუჩიდან გურამ რჩეულიშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის ბოლოს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ყიზლარის შესახვევი. 50-იან წლებში ყიზლარის ქუჩა გახდა, შემდეგ ვარძიის ქუჩა ერქვა, 60-იან წლებში გალის ქუჩა ეწოდა. ქუჩაზე მდებარე „კოლხური კოშკის“ ეზოში დაკრძალულია კონსტანტინე გამსახურდია. აქვს 1 ჩიხი.
დავიდ ბაევი

დავიდ ალბერტის ძე ბაევი (, ; დ. 7 ნოემბერი, 1997, ვლადიკავკაზი, ჩრდილოეთ ოსეთი, რუსეთი) — რუსი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე; წარმოშობით არის ოსი.

პირადი ცხოვრება
დავიდ ბაევი დაიბადა 1997 წლის 7 ნოემბერს, ვლადიკავკაზში (ჩრ. ოსეთი). სწავლობდა ასლან ხადარცევის ჭიდაობის აკადემიაში (ვლადიკავკაზი). ცხოვრობს ნიჟნევარტოვსკში, ხანტი-მანსის ავტონომიური ოკრუგში.

მოჭიდავის კარიერა
დავიდ ბრადოვის დებიუტი შედგა ნაზრანში, ინგუშეთში ჩატარებულ 2017 წლის რუსეთის ჩემპიონატში; ივანოვოს ოლქის წარმომადგენელ მაგომედ დიბირგაძიევთან ნახევრფინალში მარცხის შემდეგ, მან ყარაჩაი-ჩერქეზეთის წარმომადგენელი ალიბეკ აკბაევი ანგარიშით 6:4 დაამარცხა; საბოლოოდ, ბაევმა ტურნირში მესამე ადგილი დაიკავა. აშშ-ის წარმომადგენლის, დეაკინის ტექნიკური ჯარიმით დამარცხების შედეგად (10:0), ბაევმა მოიგო 2017 წლის მსოფლიოს ახალგაზრდული ჩემპიონატი (ჩატარდა ტამპერეში, ფინეთში). ბაევმა ბრინჯაოს მედლი კიდევ ერთხელ მოიპოვა 2018 წლის რუსეთის ჩემპიონატში, რომელიც ოდინსტვოში გაიმართა. დავიდ ბაევს ჰყავს ორი ახალგაზრდა ძმა.

რუსეთის ეროვნული ჩემპიონატი 2019
სოჭიში ჩატარებულ 2019 წლის რუსეთის ეროვნულ ჩემპიონატში ბაევმა 70 კილოგრამ წონით კატეგორიაში ჩემპიონობა მოიპოვა. 16-ე ტურში ბაევი დაუპირისპირდ კრასნოდარის წარმომადგენელ ისმაილ დჟაპუას და შეხვედრა ტექნიკური ჯარიმით, 10:0 მოიგო. იგი შემდეგში კრასნოიარსკის წარმომადგენელ სემენ ტერეშენკოს დაუპირისპირდა და ანგარიშით 5:0 დაამარცხა. მეოთხედფინალში ბაევი დაუპირისპირდა ყოფილ ოქროს მედალოსანსა და ორგზის რუსეთის ეროვნული ვერცხლის მედალოსან ჩეჩენ ისრაილ კამუსოვს.

მან მეოთხედფინალური დაპირისპირება ტექნიკური ჯარიმით, ანგარიშით 13:2 მოიგო და ნახევარფინალში გავიდა, სადაც რაზამბეკ ძამალოვი დაამარცხა; აღნიშნული შეხვედრა ანგარიშით 10:10 დასრულდა თუმცა გამარჯვებული მაინც ბაევი დარჩა. ორგზის მსოფლიო ჩემპიონის, მაგომედრასულ გაზიმაგომედოვის 74 კილოგრამ კატეგორიაში გადასვლით, ბაევმა რუსეთის სახელით 2019 წლის მსოფლიოს ჭიდაობის ჩემპიონატში მონაწილეობის უფლება მოიპოვა; აღნიშნული ჩემპიონატი ჩატარდა ნურსულთანში, ყაზახეთში.

მსოფლიო ჩემპიონატი 2019
2019 წლის მსოფლიო ჩემპიონატში ბაევმა 70 კილოგრამ კატეგორიაში იასპარეზა და მოიგო მისი პირველი მსოფლიო (უფროსი) ტიტული. ბაევმა პირველად ანდრეი კარაპაჩი ტექნიკური ჯარიმით დაამარცხა (10:0). შემდეგ, იგი დაუპირისპირდა ყოფილ მსოფლიო ჩემპიონ ზურაბ იაკობიაშვილს, რომელიც ანგარიშით 7:0 დაამარცხა. ამგვარი გამარჯვებებით ბაევმა ნახევარფინალს მიაღწია და აქ იგი დაუპირისპირდა აზიის ჩემპიონსა და მსოფლიო და ევროპის მედალოსან მაგომედმურად გაძიევს. მან იგი საბოლოოდ ანგარიშით 5:2 დაამარცხა. ფინალური დაპირისპირება შედგა ბაევსა და ნუკროჟა კაიპანოვს შორის; შეხვედრა ბაევმა მოიგო და ამ გამარჯვებით 2019 წლის მსოფლიო ტიტული მოიპოვა.