iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სანქტ-პელტენი

სანქტ-პელტენი — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ავსტრიაში, ქვემო ავსტრიის მხარის დედააქალაქი და უმსხვილესი ქალაქი. 2011 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 51 956 ადამიანს შეადგენს. სანქტ-პელტენი საკუთარი სტატუსის ქალაქია და აქედან გამომდინარე, წარმოადგენს მუნიციპალიტეტსა და რაიონს.

ქალაქი მდებარეობს მდინარე ტრაიზენზე, ალპების ჩრდილოეთითა და ვახაუს სამხრეთით.

ისტორია
ქალაქის უძველესი ნაწილი უძველეს რომაულ ქალაქ აელიუმ-სეტიუმის ადგილასაა გაშენებული, რომელიც - საუკუნეებში არსებობდა. 799 წელს მას ტრესიმას ეძახდნენ. 1050 წელს სანქტ-პელტენს პატარა ქალაქის სტატუსი მიენიჭა, 1159 წელს კი ქალაქი გახდა. 1494 წალმდე წარმოადგენდა პასაუს ეპარქიის ნაწილს, ამის შემდეგ კი სახელმწიფოს ნაწილი გახდა. 771 წელს დაარსდა ბენედიქტური მონასტერი. 1081 — 1784 წლებში მასპინძლობდა ავგუსტინელთა ორდენს. 1785 წელს, ამ შენობაში გახისნა სანქტ-პელტენის კათედრა. ქვემო ავსტრიის პარლამენტის 1986 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებით, ქალაქმა ვენა ჩაანაცვლა და ქვემო ავსტრიის დედაქალაქის სტატუსი მიენიჭა. 1997 წლიდან, აქ ფუნქციონირებს ამ რეგიონის მთავრობა.

სახელი სანქტ-პელტენი მომდინარეობს ჰიპოლიტუსიდან.

ეკონომიკა
2001 წლის 15 მაისის მონაცემებით, 40 041 ადამიანი მუშაობდა ქალაქის 2 711 კომპანიაში, რომელთანაგ 23 მსხვილი საწარმოა თითოეულში 200-ზე მეტი დასაქმებული ადამიანით.

დაძმობილებული ქალაქები
ალტუნა, აშშ
ბრნო, ჩეხეთი
კლიში, საფრანგეთი
ბრენცის ჰაიდენხაიმი, გერმანია
კურასიკი, იაპონია
ნირედჰაზა, უნგრეთი
უხანი, ჩინეთი
დორნბირნი

დორნბირნი — ქალაქი ავსტრიაში, ფორარლბერგის ფედერალურ მხარეში. წარმოადგენს დორნბირნის რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს, რომელიც ასევე მოიცავს ქალაქ ჰოენემსა და ლუსტენაუს.

როგორც ფორარლბერგის უმსხვილესი და ავსტრიის მე-10 უდიდესი ქალაქი, დორნბირნი მნიშვნელოვანი კომერციული და საშოპინგო ცენტრია.

გეოგრაფია
დორნბირნი მდებარეობს ფორარლბერგის დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 437 მეტრზე, რაინის ხეობაში, კარენის მთის ძირში. მის სიახლოვეს გაივლის სახელმწიფო საზღვრები შვეიცარიასთან, გერმანიასა და ლიხტენშტაინთან.

ისტორია
ადამიანთა ყოფნის ძუველესი გამოვლინებები დორნბირნის ტერიტორიაზე მეზოლითის ხანსა მიეკუთვნება. ქალაქი პირველად 895 წელს მოიხსენიება.

1380 წელს, დორნბირნი ჰაბსბურგთა დინასტიის ნაწილი გახდა. 1793 წელს გარდაიქმნა საბაზრო საზოგადოებად. 1901 წელს მიენიჭა მუნიციპალიტეტის სტატუსი. 1969 წელს გახდა ახლადშექმნილი დორნბირნის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.
ვინერ-ნოიშტადტი

ვინერ-ნოიშტადტი — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ავსტრიაში, ქვემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში, ვენის სამხრეთით. წარმოადგენს ვინერ-ნოიშტადტ-ლანდის რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს.

ისტორია
ვინერ-ნოიშტადტი 1194 წელს ავსტრიის ჰერცოგმა ლეოპოლდ -მ დააარსა, როგორც სასაზღვრო ციხესიმაგრე უნგრელებისგან თავის დასაცავად. იმპერატორ ფრიდრიხ -ის მმართველობისას, 1440-1493 წელს, ქალაქი საიმპერატორო რეზიდენცია იყო.

კლიმატი
საშუალო თვიური ტემპერატურა როგორც წესი, გრილია და ზაფხულის თვეებში 21–26 ° (70–79 °)-ს აღწევს, ზამთრის თვეებში კი იცის ყინვა.

დაძმობილებული ქალაქები
რაინის მონჰაიმი, გერმანია
დეზენცანო-დელ-გარდა, იტალია
სოპრონი, უნგრეთი, 1988-დან
ხარბინი, ჩინეთი
მონტე-ვიზო

მონტე-ვიზო — მთა კოტის ალპებში, იტალიაში, საფრანგეთის საზღვრის სიახლოვეს. სიმაღლე 3841 მ. ცნობილია თავისი პირამიდისებური ფორმით და აგრეთვე იმითაც, რომ მონტე-ვიზო ირგვლივ მდებარე მთებთან შედარებით მდებარეობს დაახლოებით 500 მეტრით ზემოთ და შესაბამისად, რელიეფში მკვეთრად არის გამოყოფილი. ჩრდილოეთი კალთიდან სათავეს იღებენ მდინარე პოს შენაკადები. ზღვის დონიდან 2000-2400 მ სიმაღლეზე განლაგებულია ნეოლითური ჟადეიტების კარიერი. მონტე-ვიზოდან ჩრდილოეთით 8 კილომეტრში მდებარეობს მონტე-ვიზოს გვირაბი. მონტე-ვიზოზე პირველად ასვლა განხორციელდა 1861 წლის 30 აგვისტოს.
შტაირი

შტაირი — ქალაქი ავსტრიაში, ზემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში. მდებარეობს მდინარე შტაირისა და ენსის შეერთების ადგილზე. წარმოადგენს მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ ავსტრიის სიდიდით მე-12 ქალაქს და მესამეს ზემო ავსტრიაში.

ქალაქს წარმოების (მანუფაქტურა) ხანგრძლივი ისტორია გააჩნია. 1980 წელს, შტაირმა დაარსებიდან 1000 წლისთავი აღნიშნა, რისთვისაც ქალაქის ისტორიულ არქიტექტურას ჩაუტარდა ფართო აღდგენითი სამუშაოები, რის შედეგადაც შტაირი ავსტრიის ერთ-ერთ საუკეთესოდ შემონახულ ძველ ქალაქად იქცა.

დაძმობილებული ქალაქები
ბეთლემი, პალესტინის ტერიტორიები
კეტერინგი, აშშ
პლაუენი, გერმანია
სან-ბენედეტო-დელ-ტრონტო, იტალია

გალერეა
ჰოლი ჰანტერი

ჰოლი ჰანტერი ( დ. 20 მარტი, 1958) — ამერიკელი მსახიობი. ფილმში შესრულებული როლისთვის „პიანინო“, მიენიჭა ოსკარის პრემია ნომინაციაში საუკეთესო მსახიობი ქალი. შესრულებული როლებისთვის ფილმებში „ტელეამბები“ „ფირმა“ და „ცამეტი“ ნომინირებული იყო ოსკარის პრემიაზე. მოგებული აქვს აგრეთვე ორი ემის პრემია და ოქროს გლობუსი.

ჰოლი ჰანტერი დაიბადა ჯორჯიის შტატის ქალაქ კონიერსში, დედამისის, დიასახლისის ოპალ მარგარიტისა და მამამისის ჩარლზ ედვინ ჰანტერის ოჯახში. ქალაქ პიტსბურგში კარნეგი-მელონის უნივერსიტეტში ჰანტერმა დრამის სფეროში მიიღო ხარისხი და გარკვეული დროით როლებს ასრულებდა თეატრალურ სცენებში. მოგვიანებით საცხოვრებლად გადავიდა ქალაქ ნიუ-იორკში. მისი კინოდებიუტი შედგა 1981 წელს ფილმში „წვა“.

1982 წელს საცხოვრებლად გადავიდა ლოს-ანჟელესში, სადაც როლებს იღებდა სატელევიზიო ფილმებში. 1993 წელს როლი შეასრულა ფილმში „პიანინო“, რომელმაც 3 ოსკარის პრემია და 1 ოქროს გლობუსი მოიპოვა. ჰოლი ჰანტერი ურთიერთობაში იმყოფებოდა ოპერატორ იანუშ კამინსკისთან. აგრეთვე ხვდებოდა ბრიტანელ მსახიობს გორდონ მაკდონალდს. 2006 წლის იანვარს ჰანტერის პუბლიცისტმა განაცხადა, რომ ჰოლის ტყუპების სახით შეეძინა ორი შვილი.

ფილმოგრაფია
ფელდკირხი

ფელდკირხი — შუა საუკუნეების ქალაქი დასავლეთ ავსტრიაში, ფორარლბერგის ფედერალურ მხარეში, შვეიცარიისა და ლიხტენშტაინის საზღვართან. 2011 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 31 093 ადამიანს შეადგენს. წარმოადგენს ფელდკირხის რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს. დორბრინის შემდეგ, ის მეორე ქალაქია ფორარლბერგში მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ, რითაც ოდნავ სჭარბობს მხარის დედაქალაქ ბრეგენცს.

შუა საუკუნეების ულამაზესი ქალაქი, რომელიც დღემდე კარგადაა შემონახული, როგორც ქალაქი, პირველად 1218 წელს იხსენიება, მას შემდეგ, რაც გრაფმა ჰუგო ფონ მონტფორტმა შატენბურგის ციხესიმაგრე ააგო, რომელიც ამ დრომდე ფელდკირხის მთავარ ღირსშესანიშნაობად რჩება. ქალაქის სხვა ძეგლებს შორისაა გვიანდელი გოთიკური პერიოდის წმინდა ნიკოლოზის საკათედრო ტაძარი.

ფელდკირხის ჰყავს ყინულის ჰოკეის გუნდი, რომელმაც 1997/1998 წლების ევროპის თასი მოიგო.

დაძმობილებული ქალაქები
უიტბი, კანადა
ნოკბერგეს ეროვნული პარკი

ნოკბერგე — ეროვნული პარკი ავსტრიაში, კარინთიის ფედერალურ მხარეში. მისი ფართობი 184 კმ²-ია, შეიქმნა 1987 წელს.

ეროვნული პარკი მდებარეობს ნოკსკიხის მთებში. მის დასავლეთით მდებარეობს ზემო ტაუერნი, ჩრდილოეთით — ქვემო ტაუერნი, სამხრეთით — კარნიის აპლები. ნოკსკიხის მთები თავის ირგვლივ არსებული გარემოსგან განსხვავდება გეოლოგიური სტრუქტურით — არ გააჩნია მახვილი მწვერვალები, მათი უმრავლესობა მომრგვალებულია და გადაჭიმულია ბორცვებსა და ფართო მდელოებს შორის. პარკის შუა, უმაღლესი ნაწილი — ალპური მდელოებისა და საძოვრების ზონა, პარკის ტყეების განაპირას მდებარეობს.

ეროვნულ პარკში ბინადრობს მრავალი ცხოველი, მათ შორის უიშვიათესი, საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობები. მკაცრადაა დაცული ფლორა და ალპური მდელოები.
ვანუაზის ეროვნული პარკი

ვანუაზის ეროვნული პარკი — საფრანგეთის პირველი ეროვნული პარკი, რომელიც შეიქმნა 1963 წელს. მდებარეობს საფრანგეთის ალპებში, მდინარე ტარანტეზის ხეობაში, საფრანგეთის პროვინცია სავოიაში. პარკის სიახლოვეს ვრცელდება რამდენიმე პატარა სოფელი. ისაზღვრება მსხვილი მთის კურორტებით. წარმოადგენს პოპულარულ საკურორტო ზონას; აქვეა აღმართული მთა გრან-პარადიზო (4061 მ). აღმოსავლეთით ესაზღვრება გრან-პარადიზოს ეროვნული პარკი; ორივე პარკის საერთო ფართობია 1250 კმ².

ვანუაზის ეროვნული პარკი განთქმულია ალპური მთის თხების პოპულაციით. გარდა ამისა გვხვდება: არჩვი, ალპური ზაზუნა, ფოცხვერი, თეთრი კურდღელი, ყარყუმი. ორნითოფაუნას ქმნიან ბატკანძერი, მთის არწივი და ჩვეულებრივი როჭო. განვითარებულია ტურიზმი.
გრძნობის ორგანოები და შეგრძნებები

გრძნობის ორგანოები და შეგრძნებები — ადამიანისა და ცხოველთა ის ორგანოები, სადაც ხდება გარემოს ფაქტორების ზემოქმედების შეგრძნება, ანუ რეცეფცია — გამღიზიანებელი ან ქიმიური ენერგია ნერვულ აგზნებად გარდაიქმნება და ცენტრალურ ნერვულ სისტემას გადაეცემა. გრძნობის ორგანო შედგება ნერვული აპარატის — რეცეპტორისაგან, რომელიც ამ ორგანოს სპეციფიკურ ფუნქციას განსაზღვრავს და არანერვული ნაწილაკისგან, რომელიც ამ ფუნქციის სრულყოფილად განხორციელებას ემსახურება. რეცეპტორთა დანიშნულების მიხედვით განასხვავებენ მხედველობის, სმენის, წონასწორობის, ყნოსვის, გემოსა და სხვა გრძნობის ორგანოებს.
ვენის მიქაელის ტაძარი

ვენის მიქაელის ტაძარი ან მიხაელერკირხე — რომაულ-კათოლიკური ეკლესია ავსტრიაში, ქალაქ ვენის ცენტრში. საუკუნეში იგი ვენის სამი სამრევლოდან ერთ-ერთს წარმოადგენდა შტეფანსდომთან და შოტლანდიელთა მონასტრერთან ერთად. მიქაელეს ტაძარი ვენის უძველეს ტაძართა სიაშია და ერთ-ერთი იშვიათი რომაული სტილის ნაგებობაა ქალაქში. ზოგიერთი ელემენტი უფრო გვიანდელია და ბაროკოს ან კლასიციზმის სტილს წარმოადგენს. ტაძარი მიქაელ მთავარანგელოზის სახელობისაა და 1923 წლიდან სალვატორიანელთა ორდენს ექვემდებარება.

მიქაელის ტაძარი ცნობილია თავისი საძვალით, რომელშიც განსაკუთრებული კლიმატური თავისებურებების გამო ზოგიერთი გვამი არ გაიხრწნა, არამედ თავისთავად მოხდა მუმიფიცირება.
გურკის ტაძარი

გურკის ტაძარი — კათოლიკური ტაძარი ავსტრიაში, კარინთიის მხარეში, ქალაქ გურკში. ეკლესია ზემორომანულ სტილში ნაგებ სვეტებიან ბაზილიკას წარმოადგენს და აშენებულია 1140-1200 წლებში. იმის გამო, რომ იგი თითქმის პირვანდელი სახითაა დღემდე შემორჩენილი, ევროპის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს რომანულ ნაგებობად ითვლება. წაგრძელებული ფორმის ბაზილიკას აქვს ორკოშკიანი დასავლეთი ფასადი, ემპორა, კრიპტა და აფსიდები. ასი სვეტისაგან შემდგარი კრიპტა ეკლესიის ყველაზე ძველი ნაწილია. 1174 წელს აქ დაკრძალეს წმინდა ემა გურკელი.
ვენის ფილარმონიული ორკესტრი

ვენის ფილარმონიული ორკესტრი — მსოფლიოს ერთ-ერთ მოწინავე ორკესტრი. 2006 და 2007 წლებში ვენის ფილარმონიული ორკესტრი „უმნიშვნელოვანესი ევროპული სპეციალური ჟურნალებისა და რადიოების მუსიკალურმა კრიტიკოსებმა“ ევროპის საუკეთესო ორკესტრად დასახელდა. 2008 წელს ორკესტრმა კლასიკური მუსიკის ჟურნალ -ის დეკემბრის გამოცემაში მსოფლიოს მასშტაბით მესამე ადგილი დაიკავა.

ორკესტრი დაარსდა 1842 წლის 28 მარტს კომპოზიტორ ოტო ნიკოლაის მიერ. ფილარმოიული კონცერტები ტარდება 1860 წლიდან.
ჰოფბურგი

ჰოფბურგი — სასახლე ვენაში, რომელიც საუკუნიდან 1918 წლამდე ჰაბსბურგების რეზიდენცია იყო. 1945 წლიდან იგი ავსტრიის რესპუბლიკის ფედერალური პრეზიდენტის რეზიდენციაა. მასში განთავსებულია ავსტრიის ეროვნული ბიბლიოთეკის დიდი ნაწილი და სხვადასხვა მუზეუმები. დაახლოებით შვიდსაუკუნოვანი ისტორიის განმავლობაში ჰოფბურგი იზრდებოდა და დღეს იგი არარეგულარულ შენობათა კომპლექსს წარმოადგენს და მოიცავს ასევე ორ რელიგიურ ნაგებობას: ჰოფბურგის კაპელასა და ავგუსტინეს ეკლესიას.
ჰოენზალცბურგი

ჰოენზალცბურგის ციხესიმაგრე მდებარეობს ავსტრიის ქალაქ ზალცბურგში და მისი ერთ-ერთი სიმბოლოა. აგებულია საუკუნეში. ციხესიმაგრე აღმართულია ქალაქის ზემო ნაწილში, ფესტუნგსბერგის მთაზე, რომელიც ჩრდილო-დასავლეთით მენქსბერგის მთის სახით გრძელდება. ჰოენზალცბურგის ციხის ფართობი 7 000 კვადრატულ მეტრზე მეტს შეადგენს, ბასტიონიანად კი 14 000 მ²-ს აჭარბებს; ამ მონაცემით ჰოენზალცბურგი ევროპის ერთ-ერთი უდიდესი ციხესიმაგრეა. იგი უდიდესი კომპლექსია ევროპის საუკუნის ციხეთა შორის; ასევე ცენტრალური ევროპის უდიდესი ციხესიმაგრეა, რომელიც სრულადაა დღემდე მოღწეული. ჰოენზალცბურგს ყოველწლიურად 950 000-ზე მეტი დამთვალიერებელი ნახულობს, რის გამოც იგი ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ძეგლია ავსტრიაში და სტატისტიკური მონაცემებით პირველობას მხოლოდ დედაქალაქ ვენის ღირსშესანიშნაობებს, შენბრუნის სასახლეს, შენბრუნის ზოოპარკს, შტეფანსდომსა და პრატერის პარკს უთმობს.
შენბრუნის ზოოპარკი

შენბრუნის ზოოპარკი მდებარეობს ავსტრიის დედაქალაქ ვენაში, ჰიცინგის რაიონში; ზოოპარკი შენბრუნის სასახლის პარკის შემადგენელი ნაწილია და მასთან ერთად იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია. დაარსებულია 1752 წელს ჰაბსბურგების წარმომადგენელ იმპერატორ ფრანც -ის მიერ და დღემდე მოქმედ ზოოპარკებს შორის უძველესია მთელ მსოფლიოში.

1996 წელს შენბრუნში გაიხსნა სპილოების პარკი. 2000 წელს მთლიანად განახლდა პარკის აკვარიუმი. 2002 წელს, 250 წლის იუბილეთან დაკავშირებით შენბრუნში გაიხსნა ტროპიკული ტყეების სახლი. მრავალი ინოვაციის, განახლებებისა და გაფართოებების წყალობით საუკუნის მიწურულიდან იგი ერთ-ერთი ყველაზე თანამედროვე და პოპულარული ზოოპარკია მსოფლიოს მასშტაბით.
პრატერი

ვენის პრატერი ან უბრალოდ პრატერი ვრცელი საჯარო პარკია ავსტრიის დედაქალაქ ვენაში, ლეოპოლდშტადტის რაიონში. დღემდე ძირითადად მოიცავს მდინარისპირა ტყის ლანდშაფტებს.

პრატერი დოკუმენტურად პირველად 1162 წელს დასტურდება, სიტყვა პრატერი კი მის აღსანიშნავად 1403 წლიდან გამოიყენება. პარკის ტერიტორიაზე ბევრ მფლობელს ეკუთვნოდა მიწები, ასევე იყო მონასტრებიც. 1560 წლიდან მოყოლებული მთავარი ჰერცოგი მაქსიმილიანი (1564 წლიდან იმპერატორი) წარმატებულად ცდილობდა შეეძინა ეს კერძო საკუთრებები და პრატერის ტერიტორიაზე შემოღობილი სანადირო ადგილი შეექმნა. პრატერში ნადირობა 1920 წლამდე იყო დაშვებული.

თავდაპირველად პრატერი მხოლოდ დუნაის ერთ-ერთ პატარა კუნძულს ერქვა; საუკუნეთა განმავლობაში სიტყვის მნიშვნელობა გაფართოვდა და მიმდებარე მდინარის ნაპირებსაც ეწოდა. ეტიმოლოგიურად სიტყვა „პრატერი“ სავარაუდოდ უკავშირდება ლათინურ სიტყვას , ან , რაც მდინარის სანაპიროს ნიშნავს.
ბრეგენცი

ბრეგენცი — ქალაქი ავსტრიის უკიდურეს დასავლეთში, ფორარლბერგის ფედერალური მხარის დედაქალაქი. მდებარეობს ევროპის მესამე უდიდესი მტკნარი ტბის — ბოდენის აღმოსავლეთ ნაპირზე, შვეიცარიასა და გერმანიას შორის.

ქალაქი გაშენებულია პლატოზე, ტერასების სერიაზე, რომელიც პფანდერის მთიდან ეშვება. აქ თავს იყრის რაინის ხეობიდან გერმანიის ალპების მთისწინეთისკენ მომართული საგზაო არტერიები.

პირველი დასახლებები ამ ტერიტორიაზე ძვ. წ. 1500 წლით თარიღდება. ქალაქი მასიურად იბომბებოდა მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1945 წელს.
კლოსტერნოიბურგი

კლოსტერნოიბურგი — პატარა ქალაქი ავსტრიაში, ქვემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში. 2011 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 25 870 ადამიანს შეადგენს.

მდებარეობს მდინარე დუნაიზე, ვენიდან ოდნავ ჩრდილოეთით, რომლისგანაც კაჰლენბერგისა და ლეოპოლდსბერგის ბორცვები გამოყოფს. შუა საუკუნეებში გამოეყო თავის ტყუპ ქალაქს, კორნოიბურგს, მას შემდეგ, რაც მდინარე დუნაიმ დინების მიმართულება შეიცვალა.

კლოსტერნოიბურგი მარკგრაფმა ლეოპოლდ -მ დააარსა და შემდეგში განვითარდა თავის ცნობილ მონასტერთან ერთად. ლეოპოლდ -ს და შემდეგში ლეოპოლდ -ს აქ რეზიდენციები გააჩნდათ. 1938 - 1954 წლებში წარმოადგენდა ვენის 26-ე რაიონს. დღეისათვის, ქალაქს გააჩნია მცირე მრეწველობა და მიუხედავად იმისა, რომ ცალკე ქალაქია, თითქმის ყოველთვის მაინც ვენის გარეუბნად მოიაზრება.

ქალაქში ფუნქციონირებს საყიდლების ძირითადი არეალები.

განსაკუთრებული ისტორიული მნიშვნელობისაა კლოსტერნოიბურგის მონასტერი, რომლის არსებობაც ჩანაწერებში პირველად 1108 წელს დასტურდება.
ლეონდინგი

ლეონდინგი — ქალაქი ავსტრიაში, ლინცის სამხრეთ-დასავლეთით, ზემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში. 2011 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 25 295 ადამიანს შეადგენდა. ჩრდილოეთით გაედინაბა მდინარე დუნაი.

ლეონდინგი ლინცთან საკმაოდ ახლოს მდებარეობს. იშლება ალპების ულამაზესი ხედი, რაც საცხოვრებლად მაღალ სოციალურ კლასს იზიდავს. ლინცის სიახლოვისა და კარგი სატრანსპორტო კავშირების წყალობით, ქალაქი ასევე იზიდავს მსხვილ კომპანიებს.

1898 — 1905 წლებში, ლეონდინგში ცხოვრობდა ადოლფ ჰიტლერი, სადაც ის ჯერ ადგილობრივ დაწყებით სკოლაში სწავლობდა, შემდეგში კი ლინცის სიახლოვეს, გრამატიკის სკოლაში. ლეონდინგშია მისი მშობლების — ალოისისა და კლარას საფლავები. აქვეა დაკრძალული მისი ძმა — ედმუნდი. 1938 წელს ჰიტლერმა მშობლების საფლავები მოინახულა. მამამისი, 1903 წელს გარდაიცვალა ლეონდინგის ერთ-ერთ ბარში, როდესაც ჭიქა ღვინოს შეექცეოდა.
ბადენი (ქვემო ავსტრია)

ბადენი — საკურორტო ქალაქი ავსტრიაში, ქვემო ავსტრიის ფედერალურ მხარეში, ბადენის რაიონის დედაქალაქი. მდებარეობს ვენიდან 26 კმ-ით სამხრეთით. ხშირად მას -ს უწოდებენ (ბადენი ვენის სიახლოვეს), მაგრამ ეს სახელი არაოფიციალურია.

ბადენი მდებარეობს ვენის ტყის მასივში და გამოიყენება საზაფხულო კურორტად ვენის შეძლებულ მოსახლეთა მიერ. თბილი წყაროები, რომლებისგანაც წარმოსგდება ქალაქის სახელი, 22 ° — 36 ° ტემპერატურისაა და შეიცავს კირის სულფატს.

ისტორია
ბადენის ცნობადობა ჯერ კიდევ რომაული ხანით თარიღდება, რომლებიც მას -ს უწოდებდნენ. ქალაქი დღესაც იგივე მდებარეობას ინარჩუნებს. 869 წელს დასახლება პადუნის სახელით მოიხსენიება, 1480 წელს მან ქალაქის სტატუსი მიიღო. მიუხედავად იმისა, რომ იგი მრავალჯერ აიღეს უნგრელებმა თუ თურქებმა, ქალაქი ყოველთვის მალევე ხდებოდა კვლავ აყვავებული. ავსტრიის საიმპერატორო რამდენიმე ოჯახმა ბადენი თავიანთ სახაფხულო რეზიდენციად აქციეს, ააშენეს მდიდრული ვილები. მას შემდეგ, რაც 1812 წელს ქალაქი ცეცხლმა გაანადგურა, იგი მთლიანად იქნა აღდგენილი ბიდერმაიერის სტილში, არქიტექტორ იოსებ კორნჰაუზელის გეგმის მიხედვით. მეორე მსოფლიო ომის დროს, ბადენში დროებით განთავსებული იყო ავსტრია-უნგრეთის არმიის უმაღლესი მთავარსარდლობა. 1934 წელს სამორინეს გახსნამ, ქალაქი საბოლოოდ აქცია ავსტრიის უმთავრეს საკურორტო ქალაქად. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, 1955 წალმდე ბადენი წარმოადგენდა მოკავშირეთა მიერ მართული ავსტრიის საბჭოთა ძალების მთავარ შტაბ-ბინას.

დემოგრაფია
მერქანი

მერქანი (ქსილემა; — ხე) — მერქნიანი და ბალახოვანი მცენარეების რთული ქსოვილი, რომელიც ატარებს წყალს და მასში გახსნილ მინერალურ მარილებს. მერქანი წარმოიქმნება პროკამბიუმისაგან (პირველადი მერქანი) ან კამბიუმისაგან (მეორეული მერქანი). იყენებენ განსხვავებული მიზნებისთვის. ხე არის მყარი მასალა და გამოიყენება საწვავად და ნაკეთობების შექმნისთვის. ხისგან კეთდება ფიცრები, რომელიც სხვადასხვა საქმიანობისთვის გამოიყენება. თანამედროვე დროში გადამეტებულად იჭრება ხე, რაც იწვევს ეკოსისტემების განადგურებას. ხის მოჭრა შესაძლებელია ნაჯახით, ხერხით ან ელექტროხერხით.

მერქნის აგებულებასა და თვისებებს შეისწავლის მეცნიერების დარგი — მერქანმცოდნეობა.
ვოლფსბერგი (კარინტია)

ვოლფსბერგი — ქალაქი ავსტრიაში, კარინტიის ფედერალურ მხარეში, ვოლფსბერგის რაიონის დედაქალაქი.

მდებარეობს ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ალპებში, მდინარე ლავანტის ხეობაში.

ქალაქის თავზე მდებარე ციხესიმაგრე პირველად 1178 წელს იხსენიება ვოლფსფერხის სახელით. მას მიბმული დასახლება კარინთიის ბაბბერგის ადმინისტრაციული ცენტრი გახდა, 1331 წელს კი ეპისკოპოსმა ქალაქის სტატუსი მიანიჭა. პროტესტანტული რეფორმაციის დროს, ვოლფსბერგი ლუთერანიზმის ძირითადი არეალი იყო, რომელსაც არასოდეს განუცდია კონტრრეფორმაცია. 1759 წელს, მარია ტერეზიამ ბამბერგის მთელი მიწები კარინთიას შეუერთა.

დაძმობილებული ქალაქები
ჰერცოგენაურახი, გერმანია
ვარპალოტა, უნგრეთი
აუაჩაპანის დეპარტამენტი

აუაჩაპანი — სალვადორის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია აუაჩაპანი. ესაზღვრება სანტა-ანასა და სონსონატეს დეპარტამენტები, ასევე გვატემალა, სამხრეთით კი წყნარი ოკეანე.

დეპარტამენტის ფართობი 1 240 კმ²-ია, მოსახლეობა — 377 141 ადამიანი (2006 წ).

შეიქმნა 1869 წლის 9 თებერვალს.

მუნიციპალიტეტები
აუაჩაპანი
აპანეკა
ატიკისაია
კონსეფსიონ-დე-ატაკო
ელ-რეფუხიო
გუაიმანგო
ხუხუტლა
სან-ფრანსისკო-მენედესი
სან-ლორენსო
სან-პედრო-პუშტლა
ტაკუბა
ტურინი
ფრანც იონასი

ფრანც იონასი (; დ. 4 ოქტომბერი, 1899, ვენა, ავსტრია — გ. 24 აპრილი, 1974, ვენა, ავსტრია) — ავსტრიელი პოლიტიკოსი. ავსტრიის მეშვიდე ფედერალური პრეზიდენტი 1965–1974 წლებში. სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 1951–1965 წლებში ვენის მერია. 1965 წელს აირჩიეს ფედერალურ პრეზიდენტად, ხელახლა აირჩიეს 1971 წელს. გარდაიცვალა თანამდებობაზე ყოფნისას.
კაბანიასის დეპარტამენტი

კაბანიასი — სალვადორის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ-ცენტრალურ ნაწილში. დედაქალაქია სენსუნტეპეკე. სენსუნტეპეკე 400 ბორცვს ნიშნავს, ვინაიდან დეპატრამენტს ირგვლივ პარატა ბორცვები არტყავს. კაბანიასი სალვადორის ერთ-ერთი ყველაზე გრილი ადგილია, რის გამოც განვითარებულია ტურიზმი. დეპატრამენტად გამოცხადდა 1873 წლის თებერვალში.

დეპარტამენტის ფართობი 1 104 კმ²-ია, მოსახლეობა — 214 150 ადამიანი (2006 წ). ცნობილია ბანანებისა და შაქრის ლერწმის წარმოებით.

მუნიციპალიტეტები
სინკერა
დოლორესი
გუაკოტეკტი
სიუდად-ილობასკო
ხუტიაპა
სან-ისიდრო
სენსუნტეპეკე
ტეხუტეპეკე
ვიქტორია
ჩალატენანგოს დეპარტამენტი

ჩალატენანგო — სალვადორის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში.

დეპარტამენტის ფართობი 2 017 კმ²-ია, მოსახლეობა — 274 878 ადამიანი (2006 წ). მის ტეროტორიაზე არსებული მატრასის არქეოლოგიური ნანგრევები მოიცავს პრეისტორიულ ნამოსახლარებსა და მღვიმეებს კლდის მხატვრობით. დეპარტამენტად გამოცხადდა 1855 წლის 14 თებერვალს.

ჩალატენანგოში მდებარეობს სალვადორის უმაღლესი მწვერვალი ელ-პიტალი (2730,06 მ).

1980-იან წლებში, ჩალატენანგო სახალხო განმათავისუფლებელი ძალების საყრდენი იყო.

დეპარტამენტი დაყოფილია 33 მუნიციპალიტეტად.
კუსკატლანის დეპარტამენტი

კუსკატლანი — სალვადორის ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში. შედგება 16 მუნიციპალიტეტისგან.

დეპარტამენტის ფართობი 756,19 კმ²-ია და ამ მხრივ უმცირესია სალვადორში, მოსახლეობა — 377 141 ადამიანს შეადგენს (2006 წ).

კუსკატლანი ადგილობრივ მოსახლეთა სახელი იყო, რომელიც სალვადორის დასავლეთ ნაწილში სახლობდა. მათ ენაზე ეს სახელი „ძვირფასი ქვების მიწას“ ნიშნავს. დეპარტამენტი 1835 წლის 22 მაისს შეიქმნა.

დეპარტამენტის პირველი დედაქალაქი იყო სუჩიტოტო, მაგრამ 1861 წლის 12 ნოემბერს, ეს სტატუსი კოხუტეპეკესს გადაეცა.

კუსკატლანი აწარმოებს ხილს, თამბაქოს, შაქრის ლერწამს, ყავას და ა.შ.
ლა-ლიბერტადის დეპარტამენტი (სალვადორი)

ლა-ლიბერტადი — სალვადორის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია სანტა-ტეკლა, რომელსაც 2003 წლის 22 დეკემბრამდე ნუევა-სიუდად-დე-სან-სალვადორი ერქვა (ახალი ქალაქი სან-სალვადორი).

დეპარტამენტის ფართობი 1 653 კმ²-ია, მოსახლეობა — 842 624 ადამიანი (2006 წ). შეიქმნა 1865 წლის 28 იანვარს. შედგება 22 მუნიციპალიტეტისაგან.

მოყავთ სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტები — მარცვლეული, შაქრის ლერწამი, ყავა, კაკაო, ხილი. ასევე განვითარებულია მესაქონლეობა და ტექსტილის ინდუსტრია.
ლა-პასის დეპარტამენტი (სალვადორი)

ლა-პასი — სალვადორის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-ცენტრალურ ნაწილში. დედაქალაქია საკატეკოლუკა. შედგება 22 მუნიციპალიტეტისაგან.

დეპარტამენტის ფართობი 1 224 კმ²-ია, მოსახლეობა — 318 107 ადამიანი (2006 წ). შეიქმნა 1852 წელს.

დეპარტამენტის ტერიტორიაზე გვხვდება სხვადასხვა სახის მღვიმის წარწერები. ქალაქ საკატეკოლუკაში დაიბადა გმირი ხოსე სიმეონ კანიასი, რომელიც ცნობილია როგორც „მონათა განმათავისუფლებელი ცენტრალურ ამერიკაში“.

გალერეა
ლა-უნიონის დეპარტამენტი

ლა-უნიონი — სალვადორის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია ლა-უნიონი. შედგება 18 მუნიციპალიტეტისგან.

დეპარტამენტის ფართობი 2 074 კმ²-ია, მოსახლეობა — 372 271 ადამიანი (2006 წ). შეიქმნა 1865 წლის 22 ივნისს.

ლა-უნიონის მთავარი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა 1693 წელს აგებული კონჩაგუის ტაძარი, ასევე ინტიპუკისა და მეანგერის არქეოლოგიური ნანგრევები.

განვითარებულია სოფლის მეურნეობა, მოყავთ ყავა, ხილი, კაკაო, შაქრის ლერწამი.

გალერეა
მორასანის დეპარტამენტი

მორასანი — სალვადორის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია სან-ფრანსისკო-გოტერა.

დეპარტამენტის ფართობი 1 447 კმ²-ია, მოსახლეობა — 251 447 ადამიანი (2006 წ). შეიქმნა 1875 წელს, თუმცა 1877 წლამდე დეპარტამენტს გოტერა ერქვა.

მორასანი პარტიზანთა მთავარი საყრდენი იყო 1979-1992 წლების სამოქალაქო ომში.

გალერეა
სან-მიგელის დეპარტამენტი (სალვადორი)

სან-მიგელი — სალვადორის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია სან-მიგელი. შედგება 21 მუნიციპალიტეტისგან.

დეპარტამენტის ფართობი 2 077 კმ²-ია, მოსახლეობა — 450 000 ადამიანი (2006 წ).

სან-მიგელი თავდაპირველად ცნობილი იყო როგორც სან-მიგელ-დე-ლა-ფრონტერა. დაარსდა 1824 წელს, ამჟამინდელი სტატუსი კი 1865 წლის 22 ივნისს მიიღო.

დეპარტამენტის ტერიტორიაზე მოყავთ მარცვლეული, შაქრის ლერწამი, ხილი, მანგრო.
სან-სალვადორის დეპარტამენტი

სან-სალვადორი — სალვადორის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. დედაქალაქია სან-სალვადორი, რომელიც ამავე დროს ქვეყნის დედაქალაქიცაა. შედგება 17 მუნიციპალიტეტსიგან.

დეპარტამენტის ფართობი 886 კმ²-ია, მოსახლეობა — 3 მლნ ადამიანი (2006 წ). დეპარტამენტის სტატუსი 1824 წლის 12 ივნისს მიიღო.

აწარმოებენ ბანანს, ყავას, შაქრის ლერწამს და ა. შ. აქ განთავსებულია სალვადორისა და ცენტრალური ამერიკის მრავალი საბანკო კომპანიისა და სხვა მომსახურების სერვისების სათავო ოფისები.

გალერეა
სან-ვისენტეს დეპარტამენტი

სან-ვისენტე — სალვადორის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში. დედაქალაქია სან-ვისენტე. შედგება 13 მუნიციპალიტეტისგან.

დეპარტამენტის ფართობი 1 184 კმ²-ია, მოსახლეობა — 230 205 ადამიანი (2006 წ). შეიქმნა 1824 წლის 12 ივნისს. ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკის არსებობისას (1834—1840), სან-ვისენტე სალვადორის დედაქალაქი იყო.

დეპარტამენტის ტერიტორიაზე მდებარეობს სანაპირო მასივის ერთ-ერთი ულამაზესი ვულკანი სან-ვისენტე (ადგილობრივი სახელი ჩიჩონტეპეკი), რომლის სიმაღლეც ზღვის დონიდან 2 173 მეტრია.

გალერეა
სანტა-ანას დეპარტამენტი

სანტა-ანა — სალვადორის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია სანტა-ანა. შედგება 13 მუნიციპალიტეტისგან.

დეპარტამენტის ფართობი 2 023 კმ²-ია, მოსახლეობა — 630 903 ადამიანი (2006 წ). შეიქმნა 1855 წლის 8 თებერვალს. დეპარტამენტის ტერიტორიაზე მდებარეობს ვულკანი სანტა-ანა.

კოლუმბამდელ პერიოდში, ეს ტერიტორია მაიას ხალხით იყო დასახლებული. არსებულ მაიას არქეოლოგიურ ძეგლთა შორის მნიშვნელოვანია ტასუმალი და კასა-ბლანკა.

გალერეა