iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რატი ბრეგაძე

რატი ბრეგაძე (დ. 12 დეკემბერი, 1982) — ქართველი პოლიტიკოსი და თანამდებობის პირი. საქართველოს იუსტიციის მინისტრი 2021 წლის 1 აპრილიდან 2024 წლის 25 ნოემბრამდე.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1982 წლის 12 დეკემბერს.

2000-2005 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. შემდეგ სწავლობდა გერმანიის სხვადასხვა უნივერსიტეტებში.

2011-2012 წლებში იურიდიული კომპანია „მგალობლიშვილი, ყიფიანი, ძიძიგური“-ს იურისტი, გერმანული მიმართულების ხელმძღვანელი.

2012-2013 წლებში სსიპ ბავშვთა და ახალგაზრდობის ეროვნული ცენტრის უფროსი. 2012-2015 წლებში – სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა მინისტრის მოადგილე. 2015 წელს იყო საქართველოს უნივერსიტეტის სამართლის ფაკულტეტის მოწვეული ლექტორი. 2015-2016 წლებში სსიპ განათლების საერთაშორისო ცენტრის აღმასრულებელი დირექტორის მოადგილე. ამავე წლებში სულხან-საბა ორბელიანის სასწავლო უნივერსიტეტის სამართლის ფაკულტეტის მოწვეული ლექტორი. 2016 წელს იყო დიასპორის საკითხებში სახელმწიფო მინისტრის მოადგილე. 2017-2019 წლებში – საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს დიასპორასთან ურთიერთობის დეპარტამენტის დირექტორი. 2019 წელს კავკასიის უნივერსიტეტის სრული პროფესორი. 2021 წლის 1 აპრილს საქართველოს იუსტიციის მინისტრად. იუსტიციის მინისტრად დანიშვნამდე იყო საქართველოს თავდაცვის მინისტრის მოადგილე.
რაფაელ გერეირუ

რაფაელ ადელინო ჟოზე გერეირუ (; დ. 22 დეკემბერი, 1993) — პორტუგალიელი ფეხბურთელი. გერმანიის ბუნდესლიგის მიუნხენის „ბაიერნისა“ და პორტუგალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მოთამაშე. გერეირუს შეუძლია ითამაშოს მარცხენა მცველისა და ნახევარმცველის პოზიციაზე.

ტიტულები
საკლუბო
ბორუსია დორტმუნდი: (3)
გერმანიის საფეხბურთო თასი (2): 2016–17, 2020–21
გერმანიის საფეხბურთო სუპერთასი (1): 2019

ბაიერნი: (2)

ბუნდესლიგა: 2024-25
ფრანც ბეკენბაუერის სუპერთასი: 2025

საერთაშორისო
პორტუგალია
უეფა-ს ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი: 2016
უეფა-ს ერთა ლიგა: 2018–19
ფიფა-ს კონფედერაციის თასის მესამე ადგილი: 2017

ინდივიდუალური
უეფა-ს 21 წლამდე ფეხბურთელთა ევროპის ჩემპიონატის სიმბოლური გუნდის წევრი: 2015
უეფა-ს ევროპის ჩემპიონატის სიმბოლური გუნდის წევრი: 2016

მედლები
ღირსების ორდენი
თუთუბო

თუთუბო

თუთუბოს ფოთლებიდან მიიღება მთრიმლავი ექსტრაქტები და ტექნიკური და სამედიცინო ტანინი (შეიცავს 33%-მდე ტანინებს). თრიმლით ღებავენ მატყლსა და ხალიჩებს. ფოთლებით შავად იღებება, ღეროს ქერქით — ყვითლად, ფესვის ქერქით — ყავისფრად, ნაყოფებით — წითლად. ნაყოფი შეიცავს დიდი რაოდენობით ღვინის მჟავას (ამის გამო მჟავე გემო აქვს). მის ფხვნილსა და მოუმწიფებელი ნაყოფის მარინადს ცხარე საკაზმად იყენებენ ხორცისა და თევზის კერძებისათვის (მწვადი, ლულა-ქაბაბი და სხვა). გარდა ამისა, თუთუბო ეროზიის საწინააღმდეგო ნარგაობის მნიშვნელოვანი კომპონენტია, იყენებენ ხევებისა და ხრამების გასამაგრებლად. მედიცინაში თუთუბოს ფოთლებისაგან მიღებული ტანინი გამოიყენება დამწვრობის, წყლულების, ჩირქოვანი ჭრილობების, ქრონიკული ეგზემის სამკურნალოდ, აგრეთვე პირის ღრუში გამოსავლებად ანთებითი პროცესების დროს. დასალევად ხმარობენ სისხლდენის, ფაღარათიანობის, კოლიტის დროს. აგრეთვე – კუჭის ამოსარეცხად ალკალოიდებით და მძიმე მეტალების მარილებით მოწამვლისას.

რაჭულად ეწოდება თუნთუბო, აჭარულად – თრიმლი, ინგილოურად – სუმახ.
ტყის ანგელოზა

ტყის ანგელოზა — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ქოლგოსანთა ოჯახისა. სიმაღლეში 2 მეტრამდეა. აქვს მსხვილი, მომრგვალოღარებიანი, ზედა ნაწილში დატოტვილი ღერო, ტოტები განლაგებულია მორიგეობით ან მოპირისპირედ. ქვედა ფოთლები გრძელყუნწიანია სამმაგფრთისებური, ფოთოლაკები კვერცხისებურია. ქოლგა მრავალი და მრავალსხივიანი. გვირგვინის ფურცლები თეთრი ან მოვარდისფრო. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს ივნის-აგვისტოში. გავრცელებულია კავკასიაში, ევროპასა და მცირე აზიაში. საქართველოში გვხვდება თითქმის მთელ დასავლეთ ნაწილსა და კახეთში. იზრდება მთის შუა სარტყლიდან სუბალპურ სარტყლამდე — ტყისპირა ადგილებში, ველობებსა და მაღალ ბალახეულობაში.
აქსისი (სამშენებლო კომპანია)

აქსისი — დეველოპერული კომპანია საქართველოში. დაარსდა 1998 წელს. 2015 წლის მონაცემებით აქსისის მიმდინარე მშენებლობები იყო: ვაკეში – 4 ობიექტი, საბურთალოზე – 4 ობიექტი, დიდუბეში — 4, ჩუღურეთში — 1.

კომპანიის მიერ ასაშენებელი საცხოვრებელი სახლებიდან ნაწილი 2008 წელს უნდა ჩაბარებულიყო, თუმცა 2021 წლის მონაცემებით მათი დასრულება ვერ მოხერხდა. დაზარალებულთა მიერ ბინების დასრულების მოთხოვნით საპროტესტო აქციებიც იმართებოდა.

აქსის თაუერსი
აქსის თაუერსის პროექტი განხორციელდა კომპანია „აქსისისა“ და „საქართველოს თანაინვესტირების ფონდი“ პარტნიორობის შედეგად. გაიხსნა 2022 წლის 16 ივნისს. გახსნას ესწრებოდა როგორც საქართველოს პრემიერ მინისტრი ირაკლი ღარიბაშვილი ასევე სხვა მთავრობის წარმომადგენლებიც.

შენობის არქიტექტურული კონცეფცია სამი ძირითადი კომპონენტისგან შედგება:

ორი იდენტური ცათამბჯენი, ტყუპი კოშკები.
კოშკები ერთმანეთის საწინააღმდეგოდ ბრუნავენ, რაც შენობების მოძრაობის ილუზიას ქმნის.
ერთი კოშკი მოპირკეთებულია მუქი მინით, ხოლო მეორე – ბუნებრივი თეთრი ქვით. ფერების გარდა გამოყენებულია მსუბუქი და მძიმე მასალების „დიალოგი“. ამასთან, შუშის კოშკი აირეკლება ქვის კოშკში.

აქსის თაუერსი ჯამში 41 სართულისგან შედგება: აქედან 4 მიწისქვეშაა, ხოლო 37 მიწის ზემოთ მდებარეობს. შენობის სიმაღლე 147 მეტრია. კოშკების ყოველი სართული 2 გრადუსით ტრიალებს ღერძის/ბირთვის გარშემო, რაც კოშკების ბრუნვის ილუზიას ქმნის.
ქსელური ტრაფიკი

ქსელური ტრაფიკი ან მონაცემთა ტრაფიკი — მონაცემთა რაოდენობა, რომელიც მოძრაობს ქსელში დროის მოცემულ მომენტში. კომპიუტერულ ქსელებში ქსელური მონაცემები, ხშირ შემთხვევაში, ინკაფსულირებულია ქსელურ პაკეტებში, რომლებიც უზრუნველყოფენ ქსელში ჩატვირთვას. ქსელური ტრაფიკი არის ქსელური ტრაფიკის გაზომვის, მართვისა და სიმულაცისისათვის ძირითადი კომპონენტი.

ქსელური ტრაფიკის გაზომვა — კონკრეტულ ქსელში ტრაფიკის მოცულობის და ტიპის განსაზღვრა;
ქსელური ტრაფიკის მართვა — ქსელური ტრაფიკის გაზომვა, პრიორიტეტიზაცია, კონტროლი ან შემცირება;
ქსელური ტრაფიკის სიმულაცია — კავშირგაბმულობის ქსელის ეფექტურობის და წარმადობის გაზომვა;
ტრაფიკის წარმოების მოდელი — კომპიუტერული კავშირგაბმულობის ქსელებში ტრაფიკის ნაკადების ან მონაცემთა წყაროების სტოქასტიკური მოდელი.

ქსელური ტრაფიკის სწორი ანალიზი არგებს ორგანიზაციის ქსელურ უსაფრთხოებას — ქსელში მოძრავი უჩვეულო რაოდენობის ტრაფიკი შესაძლებელი იყოს შეტევის მანიშნებელი. ქსელური ტრაფიკის ანგარიშები მნიშვნელოვან ინფორმაციას იძლევიან მსგავსი შეტევებისგან თავდაცვისათვის.

ტრაფიკის მოცულობა არის სრული რესურსის ან დაწესებულების მიერ შესრულებული სამუშაოს საზომი, რომელიც ხშირად 24 საათის მასშტაბში განიხილება, და იზომება ერლანგ-საათის ერთეულში. ერლანგი არის საშუალო ინტენსიურობის ნამრავლი დროის პერიოდზე, რომელშიც მიმდინარეობდა დაკვირვება.
ტრაფიკის მოცულობა = ტრაფიკის ინტენსიურობა × დრო

ტრაფიკის მოცულობა 1 ერლანგ-საათი შეიძლება გამოწვეული იყოს ორი წრედის უწყვეტი დაკავებულობით ერთი საათის მანძილზე, ან 2 საათის მანძილზე ერთი სანახევროდ დაკავებული წრედის მიერ. კავშირგაბმულობის ოპერატორებისათვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია ტრაფიკის მოცულობის ცოდნა, ვინაიდან ეს პირდაპირ განსაზღვრავს მათ შემოსავალს.
ახუპაჭი

ახუპაჭი — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონზე, მდინარეების კელასურისა და ამტყელის წყალგამყოფზე, მდინარე მაჭარის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1381 მ. აგებულია ნეოგენური ქვიშაქვებით, თიხებითა და კონგლომერატებით. აქვს მობტყელებული წვერო, დასავლეთი კალთა ციცაბოა, დანარჩენი — დამრეცი. შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით.
ზილჩის სერი

ზილჩის სერი, ზილიჩის ველი, ზილიჩა — სერი საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ივრის ზეგნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კიდეზე, მდინარე ალაზნის ხეობას გამოყოფს შირაქის ვაკისაგან. უმაღლესი ადგილია მთა ზილჩა (846 მ).

აგებულია მესამეულის კონგლომერატებით, თიხებითა და ქვიშაქვებით. სერის აღმოსავლეთი კალთა დაღარულია მშრალი ხევებით და ციცაბოდ ეშვება ალაზნისკენ, სამხრეთი კი თანდათან გადადის ჯეირანთველის ტაფობში. რელიეფისათვის დამახასიათებელია ბედლენდები და ეოლური ფორმები. სერზე აქა-იქ ნათელი ტყეებია, უმეტესად ღვიანები.

ზილჩის სერზე გამოვლენილია სხვადასხვა დროის არქეოლოგიური ძეგლები — გორასამარხები, ნამოსახლარები და მეტალურგიული სახელოსნოები.
ბაზალეთის პლატო

ბაზალეთის პლატო — მთისწინეთის პლატო საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეებს არაგვსა და ნარეკვავს შორის, დუშეთის ქვაბულის სამხრეთით, სადაც დაბალმთიანი რელიეფი ვაკეში გადადის. აბსოლუტური სიმაღლეები 875–950 მ-ის ფარგლებში მერყეობს. აგებულია მეოთხეული კონგლომერატებით, რიყნარ-ქვიშნარით. დასერილია მცირე ხევებით (საკრამულოსხევი, დინასხევი, ხანათხევი). აქვს ვაკე ზედაპირი, პლატოს ჩაზნექილ ადგილზე, ზღვის დონიდან 879 მ სიმაღლეზე ბაზალეთის ტბა მდებარეობს. ბაზალეთის პლატო საკმაოდ მჭიდროდაა დასახლებული და ათვისებულია სასოფლო-სამეურნეო კულტურებისათვის. გაბატონებულია კულტურული ლანდშაფტი. ბაზალეთის პლატოს სამხრეთით, აღმოსავლეთით და დასავლეთით დაბალმთის ტყის ლანდშაფტია.
ბარცხანა

ბარცხანა — მდინარე საქართველოში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში. სიგრძე 8,2 კმ, აუზის ფართობი 19 კმ². სათავე აქვს მესხეთის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე, მთა ახალშენის სიახლოვეს. ერთვის შავი ზღვის ბათუმის ყურეს. საზრდოობს წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალმოვარდნები იცის მთელი წლის განმავლობაში. საშუალო წლიური ხარჯი 0,6 მ³/წმ. ბარცხანის შესართავთან აღმოაჩენილია ბარცხანის განძი. მდინარის მარცხენა ნაპირზე გაშენებულია სოფლები: მნათობი, განახლება და სამება. მდინარე ბარცხანა ბინძურდება ბათუმის ფარმაკოქიმიური ქარხნის ნახმარი წყლებით.
ბაისუბნისხევი

ბაისუბნისხევი — მდინარე საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში. მდინარე ალაზნის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 35 კმ, აუზის ფართობი 85 კმ². სათავე აქვს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მსხალგორის უღელტეხილის მახლობლად, ზღვის დონიდან 2270 მ სიმაღლეზე. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნები — ზაფხულ-შემოდგომაზე, წყალმცირეა ზამთარში. აქვს ბევრი შენაკადი, რომელთა საერთო სიგრძეა დაახლოებით 56 კმ. საშუალო წლიური ხარჯი 2,6 მ³/წმ. ზემო დინებაში მოქცეულია ლაგოდეხის ნაკრძალის ტერიტორიაზე.
ალექსანდარ კოლაროვი

ალექსანდარ კოლაროვი (დ. 10 ნოემბერი, 1985) — სერბი ფეხბურთელი. მილანის „ინტერის“ მცველი. კოლაროვმა მონაწილეობა მიიღო 2010 და 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატებსა და 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე. კოლაროვს შეუძლია ითამაშოს როგორც ცენტრალური, ისე მარცხენა მცველის პოზიციაზე.

ტიტულები
მანჩესტერ სიტი:(6)
პრემიერ ლიგა (2): 2011–12, 2013–14,
ინგლისის ლიგის თასი (2): 2013–14, 2015–16
ინგლისის ასოციაციის თასი (1): 2011
ინგლისის სუპერთასი (1): 2012

ინტერ მილანი:(1)
სერია (1): 2020–21
ბაკხი

ბაკხი — მთა საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების ენგურისა და ხუმფრერის წყალგამყოფ სვანეთის ქედის განშტოება — ჰაბკვირის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3106 მ. აგებულია ზედაპალეოზოური და ტრიასული მეტამორფული თიხაფიქლებით. კლდოვანი მთაა. აქვს ძლიერ ციცაბო კალთები, ლანდშაფტი სუბნივალურია.
ბანოშისწყალი

ბანოშისწყალი ( [წოპაგეტ]) — მდინარე საქართველოსა და სომხეთში. მოქცეულია მარნეულის მუნიციპალიტეტისა და ლორეს პროვინციის ტერიტორიაზე. მდინარე დებედის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილში, ლალვარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. საქართველოს საზღვრებში შემოდის სოფელ ხოჯორნის სიახლოვეს. სიგრძე 20,4 კმ, აუზის ფართობი 89,1 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნები ზაფხულ-შემოდგომაზე. ზამთარში წყალმცირეა. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 27 მ³/წმ.
კოსოვოს ეკონომიკა

კოსოვო — სერბეთის უღარიბესი რაიონი. კოსოვოს და მეტოქიის ეკონომიკური ავტონომია, უწინდებურად, სხვადასხვა ქვეყნებისა და ალბანური დიასპორების ფულად გზავნილებზეა დამოკიდებული. შემოსავალი ერთ სულ მოსახლეზე მსყიდველობითი უნარის პარიტეტით 8000 აშშ დოლარს შეადგენს.

განვითარების მხრივ მნიშვნელოვანი დახმარების მიუხედავად, კოსოვო ყოფილი იუგოსლავიის ყველაზე ღარიბი რეგიონი იყო. 1990-იანი წლების განმავლობაში, ცუდმა ეკონომიკურმა პოლიტიკამ, საერთაშორისო სანქციებმა, საგარეო ბაზრებთან და ფინანსებთან სუსტმა წვდომამ, ასევე ეთნიკურმა კონფლიქტებმა, უდიდესი ზიანი მიაყენა ისედაც სუსტ ეკონომკას.

1999—2007 წლები
ევრო — კოსოვოს ძირითადი ვალუტაა, რომელსაც იყენებენ და დე-ფაქტო სახელმწიფო ორგანოები. სერბული დინარი გამოიყენება ავტონომიის (დე-ფაქტო კოსოვოს რესპუბლიკის) ჩრდილოეთით, სადაც სერბი ეროვნების მოსახლეობა ცხოვრობს.

2008 — დღემდე
2009 წელს, შრომის ანაზღაურების (ხელფასის) საშუალო მაჩენებელი, საათში $2,98 შეადგენდა.

ეკონომიკას მნიშვნელოვნად ასუსტებს კოსოვოს გადაუჭრელი საერთაშორისო სტატუსი, რომელიც ინვესტიციებისა და კრედიტების მოზიდვას ართულებს. რეგიონის ეკონომიკურმა სისუსტემ, ჩრდილოვან ეკონომიკას შეუწყო ხელი, რომელშიც ძირითად კონტრაბანდულ საქონელს წარმოადგენს ბენზინი, სიგარეტი და ცემენტი .

2002 წლიდან ევროპის კომისია კოსოვოს შესახებ ყოველწლიურ ანგარიშს აკეთებს.

შემოსავლების უდიდეს ნაწილს, უცხოეთში მცხოვრებ პირთა ფულადი გზავნილები შეადგენს (2013 წელს — 633 მილიონი ევრო).

კოსოვოში პრობლემად რჩება უმუშევრობის მაღალი მაჩვენებელი — 2013 წლის ოფიციალური მონაცემებით, შრომისუნარიანი მოსახლეობის 30,0%. მართალია, 2000-იანი წლების ბოლოდან უმუშევრობის მაჩვენებელი მცირდება. 2005 წელს, ადგილობრივი სტატისტიკის სააგენტოს ოფიციალური მონაცემებით, კოსოვოში უმუშევრობა 39,7% შეადგენდა, 2010 წელს — უკვე 45,4% იყო.

კომპანიების სია
ბანკები და სადაზღვევო კომპანიები
2014 წლის დასაწყისში, ავტონომიის ტერიტორიაზე 9 კომერციული ბანკი და 13 სადაზღვევო კომპანია მუშაობდა.

ტელეკომუნიკაციები

წარმოება
 

მოსახლეობის შემოსავლები
2018 წელს, შრომის ანაზღაურების (ხელფასის) საშუალო მაჩვენებელი (ბრუტო) €558 და (ნეტო) €498 შეადგენდა.
ბოლოკოური

ბოლოკოური — მთა საქართველოში, ბაღდათის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ხანისწყლის ზემო დინებისა და მისი მარცხენა შენაკადის — ქერშავეთის წყალგამყოფზე (მესხეთის ქედის ჩრდილოეთი განშტოება). სიმაღლე ზღვის დონიდან 2312,4 მ. აგებულია პალეოგენური ასაკის ვულკანოგენური ქანებით. ბოლოკოურის ჩრდილოეთი ციცაბო კალთა შემოსილია შერეული ტყით, მწვერვალი — სუბალპური მდელოებით, რომლებსაც საზაფხულო საძოვრად იყენებენ.
როლან კილაძე

როლან ილიას ძე კილაძე (დ. 24 სექტემბერი, 1931 — გ. 22 თებერვალი, 2010) — ქართველი ასტრონომი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1982), საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1988). საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა პლანეტა პლუტონის ერთ-ერთ კრატერს მიანიჭა როლან კილაძის სახელი, მის მიერ ფოტომეტრიის, ასტრომეტრიის და დინამიკის ადრეული კვლევების ჩატარების აღსანიშნავად (2019). 1996 წელს საერთაშორისო კატალოგში ნომრით 4737 რეგისტრირებულია მცირე პლანეტა სახელად „კილაძე“ (4737 ). როლან კილაძის შესახებ გადაღებულია დოკუმენტური ფილმი „წითელი ვარსკვლავები“ (1982).

ბიოგრაფია
როლან კილაძე დაიბადა 1931 წლის 23 სექტემბერს, ქალაქ თბილისში, მოსამსახურის ოჯახში. მამა — ილია ლავრენტის ძე კილაძე განათლებით იყო ფილოსოფოსი, დედა — ოლღა ერმილეს ასული ჯაყელი კი — პედაგოგი.

სამეცნიერო მიღწევები
როლან კილაძე ძირითადად შეისწავლიდა მზის სისტემის სხეულების მოძრაობისა და წარმოშობის საკითხებს. მის მიერ გამოყვანილია უნივერსალური ფორმულა, რომელიც შორეულ პლანეტებზე დღე-ღამის ხანგრძლიობის გამოთვლის საშუალებას იძლევა (1965). განსაზღვრა პლუტონის მასა (1967). ფოტომეტრული მეთოდის გამოყენებით გამოითვალა პლანეტა სატურნის რგოლების სისქე (1969), რაც 1995 წელს დაადასტურა ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპის საშუალებით ჩატარებულმა დაკვირვებებმა. დაადგინა პლანეტა მერკურიზე ატმოსფეროს არსებობის ნიშნები (1974). გედის თანავარსკვლავედში აღმოაჩინა ზეახალი ვარსკვლავი (1975). გამოთქვა ვარაუდი, რომ პლანეტა პლუტონი ჯერ კიდევ იმყოფება ჩამოყალიბების სტადიაში, მის გარშემო ჯერ კიდევ არის ნაწილაკთა გროვა და პლუტონის თანამგზავრის ქარონის აღმოჩენამდე ერთი წლით ადრე იწინასწარმეტყველა მისი არსებობა (1977).

როლან კილაძემ ჩამოაყალიბა თეორია პლანეტების თანამედროვე ბრუნვის შესახებ, რომლის დადასტურებად 2005 წელს აღმოჩენილი პლუტონის კიდევ ორი მცირე ზომის თანამგზავრი შეიძლება ჩაითვალოს (1986). სანქტ-პეტერბურგელ კოლეგებთან ერთად შექმნა გეოსტაციონარული თანამგზავრების მოძრაობის თეორია (2001). დაადგინა, რომ გეოსტაციონარული თანამგზავრების მატარებელი რაკეტები დროდადრო ფეთქდება და აღმოაჩინა მათი ნამსხვრევების ორბიტების რეგულარიზაციის მოვლენა (2004). ამდენად, ამ აღმოჩენის საფუძველზე შეიქმნა „კოსმოსური ნაგვის“ შეგროვების თეორიული შესაძლებლობა. მის მიერ მოძებნილ იქნა მცირე პერიოდის განმავლობაში მხოლოდ ორი პოზიციური დაკვირვების საფუძველზე დედამიწასთან ასტეროიდის შეჯახების წინასწარმეტყველების კრიტერიუმი (2004).
ფაუსტუსი (ფილმი)

„ფაუსტუსი — გერმანული ზღაპარი“  — გერმანელი რეჟისორის ფრიდრიჰ ვილჰელმ მურნაუს 1926 წელს კინოსტუდია „უფაში“ გადაღებული მუნჯი ფილმი, გერმანული ექსპრესიონისტული კინოს ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითი. სიუჟეტი ეყრდნობა ძველ ლეგენდას ფაუსტუსზე და მის გოეთესეულ კლასიკურ ვერსიას. საგულისხმოა ფილმში გამოყენებული სპეციალური ეფექტები.
Astrantia maxima

ვარსკვლავა — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ქოლგოსანთა ოჯახისა. აქვს სწორი ღერო, სიმაღლეში 40–70 სმ-ია. შიშველი და წვრილღარებიანი. ზედა ნაწილში მცირედაა დატოტვილი. ფესვთანურ და ღეროსეულ ქვედა ფოთლებს გრძელი ყუნწები აქვთ. ფოთლის ფირფიტა თითქმის ძირამდე სამადაა განკვეთილი. შუა სეგმენტი ვიწროა, ელიფსური, გვერდითები — ფართოკვერცხისებური. კიდეები ჯაგრიანი და ორმაგკბილიანია. ყვავილედი ქოლგაა, საბურველის ფოთოლაკი დიდია — 8–12, ელიფსური, წაწვეტებული, ქოლგებს თითქმის ორჯერ აღემატება. ზედა მხარე მწვანეა, ქვედა — ვარდისფერი ან წითელი. ყვავის და მსხმოიარობს ივლის-სექტემბერში. გავრცელებულია კავკასიასა და მცირე აზიაში. ფართოდ გვხვდება თითქმის მთელ საქართველოში. მაღალმთის მცენარეა, იზრდება ველობებსა და ტყისპირა ადგილებში.
ალავის მუნიციპალიტეტები

ალავის პროვინცია შედის ბასკეთის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 51 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

ალავის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან შვიდ კომარკაში: რიოხა-ალავესა (15 მუნიციპალიტეტი), კუადრილია-დე-ანიანა (10), კუადრილია-დე-სალვატიერა (8), კუადრილია-დე-გორბეიალდეა (6), მონტანია-ალავესა (6), კუადრილია-დე-აიალა (5) და კუადრილია-დე-ვიტორია (1).

ალავის პროვინციის ფართობია 3047 კმ² და 2019 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 331 549 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია ვიტორია, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. იგი ასევე ფართობითაც ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია (276,81 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარაა — ლაპუებლა-დე-ლაბარკა (5,99 კმ²).

მუნიციპალიტეტების სია
რუკა
ჰანტერ ტომფსონი

ჰანტერ სტოკტონ ტომფსონი (; დ. 18 ივლისი, 1937, ლუისვილი, კენტუკი – გ. 20 თებერვალი, 2005, ვუდი კრიკი, კოლორადო) — ამერიკელი ჟურნალისტი და მწერალი, „გონზო ჟურნალისტიკის“ ფუძემდებელი. სახელი გაითქვა 1967 წელს, როცა დაწერა წიგნი მოტოციკლისტების კლუბ „ “-ზე.

1970 წელს გამოვიდა ტომფსონის სტატია „კენტუკის დერბი დეკადანსური და გარყვნილია“ ჟურნალ „' “-ში. ამან ტომფსონს უფრო მეტი ცნობადობა მოუტანა და სახელი გაუთქვა, როგორც კონტრ-კულტურულ მწერალს. ამასთან ერთად, ეს იყო პირველი ნაბიჯი „გონზო ჟურნალისტიკის“ მიმდინარეობის დაფუძნებისკენ, რომლის ფარგლებშიც ავტორი ამბის ცენტრალური ფიგურა და უშუალო მონაწილეცაა.

ტომფსონის ყველაზე ცნობილი ნამუშევარია „ზაფრა და გულისრევა ლას-ვეგასში“ (1971), რომელიც ორჯერ იყო ეკრანიზებული.

ტომფსონი აქტიურად მონაწილეობდა პოლიტიკურ პროცესში და 1970 წელს იყრიდა კოლორადოს პიტკინის საგრაფოს შერიფად, როგორც „ფრიკთა ძალაუფლების“ წარმომადგენელი. იყო პრეზიდენტ რიჩარდ ნიქსონის კრიტიკოსი.

1970-იანი წლების შუა პერიოდიდან ტომფსონი შედარებით იშვიათად იყო აქტიური საზოგადოებრივ ველზე და აცხადებდა, რომ აღარ შეეძლო მოვლენების გაშუქება ისე, როგორც ადრე გამომდინარე იქიდან, რომ მას მარტივად ცნობდნენ.

გარდაიცვალა 67 წლის ასაკში, სუიციდის შედეგად. ანდერძის შესაბამისად, კრემაციის შემდეგ მისი ფერფლი ზარბაზნიდან გაისროლეს.
ჰოლოცენის კალენდარი

ჰოლოცენის კალენდარი, ასევე ცნობილი, როგორც ჰოლოცენის ეპოქა ან ადამიანთა ეპოქა (ჰ. ე.) — წელთაღრიცხვის სისტემა, რომელიც ამჟამად გავრცელებულ სისტემას 10 000 წელს უმატებს, რითაც პირველ წელიწადს ათავსებს ჰოლოცენის გეოლოგიური ეპოქის დასაწყისთან და ნეოლითურ რევოლუციასთან, როდესაც ადამიანებმა მონადირე-შემგროვებლური ცხოვრების სტილი მეურნეობით ჩაანაცვლეს. გრიგორიანული კალენდრის მიხედვით, ამჟამინდელი წელია , ხოლო ჰოლოცენის კალენდრით — 1. ჰოლოცენის ეპოქის სისტემა პირველად ჩეზარე ემილიანიმ 1993 წელს შემოიღო. ეს არის ახლანდელი გეოლოგიური ეპოქის, ჰოლოცენის მიახლოებითი დასაწყისი. ამის მოტივად იქცა ის ვარაუდი, რომ ადამიანური ცივილიზაცია (ე.ი. პირველი ადამიანური ჩასახლებები, მეურნეობა და ა.შ.) ამ დროს აღორძინდა. ემილიანიმ მოგვიანებით განაცხადა, რომ ჰოლოცენის ეპოქის დასაწყისადაც მის მიერ შემოთავაზებული სისტემის დასაწყისი უნდა ჩაითვალოს.

უპირატესობები
ადამიანთა ეპოქის სისტემის მომხრეები აცხადებენ, რომ ეს კალენდარი გაამარტივებს გეოლოგიურ, არქეოლოგიურ, დენდროქრონოლოგიურ, ანთროპოლოგიურ და ისტორიულ დათარიღებას. ამავდროულად, ეს წელთაღრიცხვა ემყარება ქრისტეს შობისგან განსხვავებით, უნივერსალურად აღიარებულ მოვლენას. ისტორიის ყოველი თარიღი განთავსდება მარტივ, ზრდად, დადებითი რიცხვების სისტემაში. კიდევ ერთი დადებითი მხარე ისაა, რომ ჰოლოცენის კალენდრის ათვლა ნებისმიერ სხვა კალენდარზე ადრე იწყება, რაც საგრძნობლად გაამარტივებს თარიღების სხვა კალენდრებიდან გადმოტანას და/ან შედარებას.

სიზუსტე
როცა ემილიანი კალენდრის შესახებ 1994 წლის სტატიაში საუბრობდა, მან ახსენა, რომ ჰოლოცენის ეპოქის დასაწყისზე შეთანხმებული აზრი არ არსებობდა; მიახლოებითი თარიღი მერყეობს 12 700 წლიდან 10 970 წლამდე ჩვენს დრომდე (ახ. წ. 1950 წელი).

მსგავსი შემოთავაზებები
1924 წელს გაბრიელ დევილმა „ “-ის გამოყენების შემოთავაზება წარადგინა, რომელიც ახ. წ. 1 წელს 10 000 წლით ადრე ათავსებდა. ეს სისტემა ზუსტად ისეთივეა, როგორიც ემილიანის.

1963 წელს ე.რ. ჰოუპმა „ “-ის სისტემა შემოიღო, რომელიც ზემოთხსნებული სისტემების იდენტურია.

გადაყვანა
იულიუსის ან გრიგორიანული კალენდრიდან თარიღების ადამიანთა ეპოქაზე გადაყვანა ახ. წ./ჩვ. წ.-ის თარიღებისთვის 10 000 წლის მიმატებით ხდება. ამჟამინდელი წლის, -ის ჰოლოცენის კალენდარზე გადაყვანა შეიძლება წინ ციფრ „1“-ის მიწერით, ანუ ჰ. ე. წელი. ძვ. წ./ქრ.შ.-მდე არსებული თარიღების გადაყვანა მათი 10 001-ზე გამოკლებით ხდება.
ყვავილსაჯდომი

ყვავილსაჯდომი — ყვავილების შემოკლებული და გამსხვილებული ღერო, რომელზედაც მიმაგრებულია ჯამი, გვირგვინი, მტვრიანები და ბუტკო. მის ქვევით მდებარე ყვავილის ყუნწით ყვავილი ემაგრება საყვავილე ღეროს. ზოგჯერ ეს ყუნწი არ აქვს და ყვავილი პირდაპირ ყვავილსაჯდომითაა დაკავშირებული ღეროსთან. ყველაზე გრძელი ყვავილსაჯდომები პრიმიტიულ ყვავილებს აქვს, მაგალითად მაგნოლიის ზოგიერთ სახეობას.

არსებობს სამი სახის ყვავილსაჯდომი:
ბრტყელი — ახასიათებს ყვავილოვანი მცენარეების უმრავლესობას;
ამოზნექილი — ახასიათებს ბაიასა და მაგნოლიას;
ჩაზნექილი — ახასიათებს ასკილს.
არიფ ბაბაევი

არიფ იმრან ოღლი ბაბაევი (; დაბ. 20 თებერვალი 1938, სარიგიჯილი, აგდამის რაიონი) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი ხანენდე, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1989).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1938 წლის 20 თებერვალს აზერბაიჯანის სსრ აგდამის რაიონის სოფელ სარიგაჯილში.

1963 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტი. 1964-დან 1966 წლამდე მუშაობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიაში. 1966-დან 2006 წლამდე მუშაობდა აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრში.

1982-დან 1984 წლამდე ბიულბიულის სახელობის საშუალო სპეციალურ მუსიკალურ სკოლაში ასწავლიდა. 1984 წლიდან დაიწყო აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში მუღამის სწავლება, სადაც ამჟამადაც სოლო სიმღერის კათედრის გამგეა. 1996 წელს მიიღო მუღამის პროფესორის სტატუსი.

შემოქმედებითი საქმიანობა
თავისი შემოქმედებითი მოღვაწეობა 1960 წელს დაიწყო. ბაბაევმა განასახიერა სახასიათო როლები: მეჯნუნი და კერემი უზეირ ჰაჯიბეკოვის ოპერებში «ლეილი და მეჯნუნი» და «ასლი და კერემი», აშუღი ღარიბი ზულფუგა გაჯიბეკოვის ოპერაში «აშიგ ღარიბ», ჯამალი შაფილი ახუნდოვის ოპერაში «პატარძლის კლდეში». ხანენდემ ოსტატურად შეასრულა მუღამ-დასტგიახი «შური», «სეგიახი», ზარბი-მუღამი «არაზბარი», «ყარაბახ შიქესტესი». მან იმოგზაურა სხვადასხვა ქვეყანაში, სადაც წარმოადგინა აზერბაიჯანული მუღამის ხელოვნება.
ლეგენდა სიყვარულზე (ბალეტი)

„ლეგენდა სიყვარულზე“ — არიფ მელიქოვის ბალეტი სამ მოქმედებად, შვიდ სცენად, ნაზიმ ხიკმეტის ლიბრეტოზე, მისივე დრამის „ფერხადი და შირინის“ მოტივების მიხედვით. პრემიერა შესდგა 1961 წლის 23 მარტს ს. მ. კიროვის სახელობის ლენინგრადის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე.

პრემიერა შესდგა 1961 წლის 23 მარტს ს. მ. კიროვის სახელობის ლენინგრადის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე.

ისტორია
ბალეტის ლიბრეტო „ლეგენდა სიყვარულზე“ შექმნა თურქმა პოეტმა და დრამატურგმა ნაზიმ ჰიქმეთია საკუთარი დრამის „ფერხადი და შირინი“ საფუძველზე, რომელიც, თავის მხრივ, დაეყრდნო ნიზამი განჯევის მიერ შექმნილ აზერბაიჯანული კლასიკური პოეზიის პოემას „ხოსრომი და შირინი“. 1958 წელს ახალგაზრდა აზერბაიჯანელი კომპოზიტორი არიფ მელიქოვი ბალეტზე მუშაობას შეუდგა, რომელიც ორ წელიწადს გაგრძელდა.