iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პეტრე ხარისჭირაშვილი

პეტრე ხარისჭირაშვილი (დ. 1804 — გ. 1892, სტამბოლი) — აბატი პეტრა. საუკუნის ქართველი სასულიერო და საზოგადო მოღვაწე, მეცნიერი, სტამბოლის ქართული მონასტრის დამაარსებელი.

პეტრე ხარისჭირაშვილი დაიბადა ახალციხეში, ერთი ცნობით 1804 წელს, მეორით კი 1818 წლის 25 აპრილს. აღმსარებლობით კათოლიკე იყო. სწავლობდა ახალციხის ნათლისმცემლის ეკლესიის სამრევლო სკოლაში. შემდეგ და ალექსანდროპოლის სემინარიაში განაგრძო სწავლა. ბოლოს ევროპაში გაემგზავრა და რომის სასულიერო სასწავლებელი დაამთავრა. 1842 წელს ახალციხეში მღვდლად აკურთხეს, 50-იანი წლებიდან ხიზაბავრაში (დღევანდელი ასპინძის რაიონი) გადაიყვანეს. მრავალი დაბრკოლებისა და წინააღმდეგობის გამო იძულებული გახდა 1856 წელს უცხოეთში წასულიყო, თუმცა იქაც ისევ ქართულ საქმეს ემსახურებოდა და ორიოდე წელიწადში ვენეციაში, წმინდა ლაზარეს კუნძულზე ქართულ ენაზე რამდენიმე მნიშვნელოვანი საისტორიო და თეოლოგიური წიგნი გამოსცა.
იმხანად კათოლიკურ ეკლესიებში ქართულ ენაზე მღვდელმსახურების ნება დამტკიცებული არ იყო. პეტრე ხარისჭირაშვილმა მომხიბვლელი სიტყვითა და ღირსეული საქმიანობით ვატიკანის ყურადღება დაიმსახურა და 1859 წელს ნება დართეს სტამბოლში შეექმნა ქართველ კათოლიკეთა კონგრეგაცია — ქართული ენითა და ტიპიკონით. 1861 წელს კი სტამბოლის ერთ-ერთ ყველაზე პრესტიჟულ უბანში, ფერიქოიში პეტრე ხარისჭირაშვილმა ქართველ კათოლიკეთა სავანე — ეკლესია, დედათა და მამათა მონასტრები დააფუძნა.

ეს კონგრეგაცია მრავალმხრივ მოღვაწეობას ეწეოდა. დაარსებიდან ერთი წლის შემდეგ შეიქმნა სასულიერო სასწავლებელი. საღვთისმეტყველო საგნების გარდა ისწავლებოდა ქართული ენის გრამატიკა, ლიტერატურა და ისტორია. მოსწავლეებმა ზეპირად იცოდნენ ნაწყვეტები „ვეფხისტყაოსნიდან”. იმდენად საფუძვლიანად ასწავლიდნენ ლათინურ და ფრანგულ ენებს, რომ სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ მოსწავლეს ამ ენებზე წირვის აღსრულება, ანდა ფრანგულ სემინარიებში სწავლის გაგრძელება შეეძლო. წარმატებულ ახალგაზრდებს მონასტრის ხარჯით ევროპაში გზავნიდნენ სწავლის გასაგრძელებლად. ამ სასწავლებელში აღიზარდნენ მიხეილ თამარაშვილი და მიხეილ თარხნიშვილი. „პეტრესგან განკაცებული მამებით მოფენილია მთელი ევროპა“ — წერდა იმდროინდელი პრესა.

პეტრე ხარისჭირაშვილი რვა ენას ფლობდა, მაგრამ განსაკუთრებულ ყურადღებას ქართულის სწავლებას აქცევდა. 1870 წლისათვის ხარისჭირაშვილის დაუზოგავი შრომის შედეგად მონასტერში უკვე მუშაობდა ქართული სტამბა. მარტო 1877-81 წლებში ამ სტამბაში დაიბეჭდა და საქართველოში გავრცელდა 25-მდე სხვადასხვა წიგნი. ქართული ენის სიწმინდის დასაცავად მრავალ ღონეს მიმართავდა, გრამატიკის შედგენაც დაიწყო. მაშინ, როდესაც საქართველოს ეკლესიას ავტოკეფალია ჩამორთმეული ჰქონდა და ქართული ენისა თუ მწერლობის განვითარებაში მონაწილეობას აღარ იღებდა, სტამბოლის მონასტერი გრიგოლ ხანძთელის დაწყებულ საქმეს აგრძელებდა.

1894 წელს აშენებული მონასტრის ოთხსართულიანი შენობის მეოთხე სართულზე გახსნეს სასტუმრო სტამბოლში ჩასული უბინაო, ხელმოკლე ქართველებისათვის. ისინი მსოფლიო ომის დროს მესხეთ-ჯავახეთიდან, აჭარასა და ტაო-კლარჯეთიდან ლტოლვილები იყვნენ.
ტაძრის ტერიტორიაზე დღემდე ინახება ქართველ კათოლიკეთა არქივი და ბიბლიოთეკა. აქ უამრავი უნიკალური წიგნი და ხელნაწერია დაცული. მისი მეთვალყურე კათოლიკე მილიონერი სიმონ ზაზაძეა.

პეტრე ხარისჭირაშვილი მონასტრისავე ეზოშია დაკრძალული.
ხცისის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია

ხცისის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია, წვიმოეთის ეკლესია — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხცისის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 1,5 კილომეტრზე.

ტაძრის მშენებლობა დაწყებულა ბაგრატ -ის მეფობის დროს. სამშენებლო წარწერის მიხედვით ეკლესიის აშენება 1002 წელს დაუწყია გურანდუხტ დედოფლის დაახლოებულ პირს, ძლიერ ფეოდალს ანანია მთავარეპისკოპოსს. აღმოსავლეთ ფასადზე არსებული სამშენებლო წარწერა გვაუწყებს:

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ნაგებია კარგად მოსწორებული მოყვითალო და მონაცისფრო ქვის კვადრებით. სამხრეთით და ჩრდილოეთით მინაშენებია სამკვეთლო და კარიბჭე. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს სამხრეთით და დასავლეთით. აღმოსავლეთ, სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სარკმელია. აღმოსავლეთ ფასადზე სამი თაღია. შუა თაღი ამღლებულია. ასეთივე თაღებია დასავლეთ და ჩრდილოეთ ფასადებზეც. თაღები მოჩუქურთმებული ყოფილა, შემორჩენილა წარწერები, ფასადებზე რელიეფებია - ჯვრის ვარიაციები, ცხოველთა და ფრინველთა გამოსახულებანი. დასავლეთ ფასადზე სამი ასომთავრული წარწერაა:

ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

გალერეა
ხცისის წმინდა გიორგის ეკლესია

ხცისის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხცისის ცენტრში. თარიღდება საუკუნით. დასავლეთიდან ეკლესიას თანადროული სამრეკლო ეკვრის. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია აგურით. შესასვლელები სამხრეთითა და დასავლეთითაა. აღმოსავლეთით სამწახნაგოვანი შვერილი აფსიდია. აფსიდის შუა წახნაგში თაღოვანი სარკმელია, ხოლო გვერდით წახნაგებში - თითო მაღალი თაღოვანი ნიში. დარბაზის გრძივ კედლებში ორ-ორი სარკმელია. საკურთხევლის საფეხურით ამაღლებული ბაქანი თავისი არდაბაგით მიახლოებულია დარბაზის გრძივი კედლების პილასტრების აღმოსავლეთ წყვილთან.აღმოსავლეთის სამწახნაგა ფასადის გვერდით წახნაგებზე თითო შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული.სამხრეთ ფასადზე, შუა სწორკუთხედში კარია გაჭრილი და ზედ სამი მხრიდან თაღებით გახსნილი კარიბჭეა მიშენებული. სამრეკლო ნაგებია აგურით, შეულესავია. მისი პირველი სართული კარიბჭეა, მეორე კი - სამი მხრიდან თაღებით გახსნილი ფანჩატურია, რომელსაც პირამიდული სახურავი აქვს.
საქნახშირი

შპს „საქნახშირი“ — სამთომომპოვებელი საწარმო, რომელიც მდებარეობს ქალაქ ტყიბულში და ქვანახშირის მოპოვებას ტყიბულის საბადოდან აწარმოებს.

ისტორია
ნახშირის მოპოვება ტყიბულის საბადოზე პირველად 1846 წელს დაიწყო და 1990 წლების მიწურულამდე გაგრძელდა.

2006 წლიდან „საქნახშირმა (ჯი-აი-ჯი ჯგუფი)“ განაახლა ნახშირის მოპოვება. განხორციელდა არსებული ინფრასტრუქტურის რეაბილიტაცია, კაპიტალურად შეკეთდა და აღდგა დატბორილი გვირაბები, მომზადდა ახალი ამოსაღები ველები, აღდგა ზედაპირული კომპლექსი, მთლიანად გადაიხურა სარკინიგზო მაგისტრალი, კაპიტალური რემონტი ჩაუტარდა ყველა ზედაპირულ შენობა-ნაგებობას. დასაქმებულთა რაოდენობა 400-დან ათას კაცამდე გაიზარდა.

2018 წელს კომპანიის სახელწოდებიდან ამოღებულ იქნა „(ჯი-აი-ჯი ჯგუფი)“, მოგვიანებით კი, 2019 წელს, საწარმოს წილის 100% ახალ მფლობელს – შპს „სტიილ ინტერნეიშენელ ტრეიდინგ კომპანის“ გადაეცა.

მარაგი
ტყიბულის საბადოზე, არსებული გათვლებით, საორიენტაციოდ 330 მილიონი ტონა ნახშირის დეპოზიტია განთავსებული.

ბაზარი
მოპოვებული ნახშირის რეალიზაცია ხდება როგორც ადგილობრივ, ასევე საექსპორტო ბაზრებზე.

გადამუშავება
ნახშირის გადამუშავების და სხვადასხვა ტექნოლოგიურ პროცესებში გამოყენების მიზნით საქართველოს ინდუსტრიული ჯგუფის კომპანიების მიერ დაწყებულია ნახშირის გამამდიდრებელი ფაბრიკის, ნახევრად კოქსის ქარხნის და ნახშირზე მომუშავე თბოელექტროსადგურის მშენებლობა.

2007 „საქნახშირმა“ მოიპოვა ვალეს (ახალციხე) ნახშირის საბადოს ლიცენზია და უახლოეს მომავალში ნახშირის მოპოვება ამ რეგიონშიც განახლდება.

მნიშვნელობა
ნახშირის მრეწველობის განვითარება ხელს შეუწყობს საქართველოს ენერგეტიკული უსაფრთხოებისა და ენერგოდამოუკიდებლობის განმტკიცებას. ხოლო ადგილობრივი ნახშირის რესურსის გამოყენებით ელ. ენერგიის წარმოების პროექტების თანახმად, ნავარაუდევია ქვეყნის მაკროეკონომიკური მაჩვენებლების მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება (მშპ–ს 7–10%–მდე ზრდა, საგარეო სავაჭრო ბალანსის ნახევარი მილიარდი აშშ დოლარით გაუმჯობესება).

რესურსები
კომპანიის პროფილი
ინტერტრანსი

ისტორია
შპს "ინტერტრანსის" საკონტეინერო ტერმინალი ფუნქციონირებს 2006 წლიდან და არის ჰოლდინგი საქართველოს ინდუსტრიული ჯგუფის შვილობილი კომპანია

საქმიანობის სფერო
საკუთარი სიმძლავრეების მეშვეობით (სამხრეთ ფარეხის ინფრასტრუქტურა), კომპანია უზრუნველყოფს მომსახურების ვრცელ პაკეტს, რომელშიც შედის:

დაზღვევა;
დისტრიბუცია;
საბანკო მომსახურება;
საბაჟო ნებართვები;
განბაჟება-დასაწყობება;
კარიდან კარამდე მიწოდება;
მალფუჭებადი და სახიფათო ტვირთების გადაზიდვა;
სამშენებლო ტექნიკისა და არაგაბარიტული ტვირთების ტრანსპორტირება;
ტვირთის კოორდინირებულ გადაადგილებას დსთ-ს სივრცეში და მის ფარგლებს გარეთ;
კონტეინერების ინტერმოდალური და მულტიმოდალური ტრანსპორტირება ნებისმიერი მიმართულებით.

საწარმოო სიმძლავრე
ტერმინალის საპროექტო სიმძლავრე წელწადში 40 000 კონტეინერის გადამუშავებას ითვალისწინებს.

ტერმინალზე დამონტაჟებულია 3 ამწე, 2 მათგანის ტვირთამწეობა არის 50 ტონა, ერთის - 32 ტონა;
მფლობელობაშია 2 თბომავალი;
სასწორი, რომელსაც შეუძლია როგორც ჩვეულებრივი, ასევე ღერძული აწონვა;
დიზელ-ელექტრო გენერატორი;
კომპრესორი;
ავტოსატვირთველები;
ტერმინალის ტერიტორიაზე აგებულია დახურული საბაჟო საწყობი;
ტერმინალზე შემოდის რკინიგზის ლიანდაგის 3 ჩიხი, რაც ხელს უწყობს სამუშაო პროცესების დაჩქარებას.
კამილ სენ-სანსი

ჩარლზ-კამილ სენ-სანსი (; დ. 9 ოქტომბერი, 1835 — გ. 16 დეკემბერი, 1921) — ფრანგი კომპოზიტორი, დირიჟორი, ორგანისტი და პიანისტი, განთქმული კომპოზიციებით, როგორებიცაა: ცხოველების კარნავალი, დანსე მაკაბრე, რონდო კაპრიჩიოზო და სიმფონია .3 (საორგანო სიმფონია). დაწერილი აქვს მუსიკა ყველა ჟანრში. 1860 - 1880 წლებში დასახელდა საუკეთესო კომპოზიტორად.
დაიბადა 1835 წლის 9 ოქტომბერს პარიზში. მან ადრეულ ასაკში გამოავლინა განსაკუთრებული მუსიკალური ნიჭი. ხუთი წლის ასაკიდან დაიწყო მუსიკის წერა. 7 წლის ასაკიდან მეცადინეობდა ჰარმონიაში, სწავლობდა ფორტეპიანოზე დაკვრას. მალე მოსინჯა ძალები კომპოზიციაში. 1846 წელს ტრიუმფით ჩაიარა მისმა საკონცერტო დებიუტმა, მაგრამ შემდგომში უარი თქვა საჯარო გამოსვლებზე და სწავლა განაგრძო პარიზის კონსერვატორიაში კომპოზიციისა და ორგანის კლასში. 1855 წელს, კონსერვატორიის დამთავრების შემდეგ მან მუშაობა დაიწყო სენ მერის ტაძარში ორგანისტად. 3 წლის შემდეგ ის გადადის სენ მადლენის ტაძარში, სადაც რჩება 1870 წლამდე. 1877 წლიდან აქტიურ მოღვაწეობას იწყებს როგორც შემსრულებელი, დირიჟორი, კომპოზიტორი. გასტროლებით მოიარა ევროპა, აფრიკა, აშშ, რუსეთი. მისი ინიციატივით პარიზში შეიქმნა ,,ნაციონალური საზოგადოება”. 1881 წელს ის ხდება საფრანგეთის ინსტიტუტის წევრი.

1893 წელს ხდება კემბრიჯის ინსტიტუტის საპატიო დოქტორი, 1909 წელს რუსული მუსიკალური საზოგადოების წევრი.

სენ-სანსი სიცოცხლის ბოლონდე ნაყოფიერ შემოქმედებით მოღვაწეობასთან ერთად, ბევრს მოგზაურობდა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებში, ეგვიპტეში, ალჟირში, სამხრეთ ამერიკაში და აშშ-ში. სენ-სანსი გარდაიცვალა 1921 წლის 16 დეკემბერს 86 წლის ასაკში.

ბიოგრაფია
მუსიკალური განათლება მან პარიზის კონსერვატორიაში მიიღო. მისი მასწავლებლები იყვნენ კამილ სტამატი (ორგანი) და ფრანსუა ბენუა (ფორტეპიანო). ასევე კერძოდ სწავლობდა კომპოზიტორ შარლ გუნოსთან. 1855 წელს კონსერვატორიის დამთავრების შემდეგ ის სენ მერის ეკლესიაში ორგანისტად დაიწყო მუშაობა 3 წლის შემდეგ კი - სენ მადლენის ეკლესიაში 1870 წლამდე. 1877 წლიდან დაიწყო აქტიურად მოღვაწეობა, როგორც კომპოზიტორი და დირიჟორი. სენტ-სანსმა მოიარა ევროპის დიდი ნაწილი, აფრიკა და აშშ.
გახდა საფრანგეთის ინსტიტუტის წევრი (1881), კემბრიჯის უნივერსიტეტის დოქტორი (1893).
გვიანი წლები
1886 წელს სენ-სანსმა პირველად გამართა მისი ორი განთქმული კონცერტი: და სიმფონია . 3, მიძღვნილი ფრანც ლისტს, რომელიც ამ წელს გარდაიცვალა. ორი წლის შემდეგ სენ-სანს გარდაეცვალა დედა, რამაც აიძულა დაღონებულ კომპოზიტორს საფრანგეთიდან კანარის კუნძულებში წასვლა. რამდენიმე წლის განმავლობაში ის მოგზაურობდა მსოფლიოს გარშემო, ესტუმრა ევროპის ეგზოტიკურ ადგილებს, ჩრდილოეთ აფრიკას (სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზია) და სამხრეთ ამერიკას.

სენ-სანსი წერდა თემებს მუსიკაზე, მეცნიერებაზე და ისტორიაზე მოგზაურობის დროს. ბოლო წლებში საფრანგეთის მთავრობამ სენ-სანსი საპატიო ლეგიონის ორდენით დააჯილდოვა.

სენ-სანსი გარდაიცვალა პნეუმონიით - 16 დეკემბერს, 1921 წელს ალჟირში, დამარხულია პარიზში.

ურთიერთობა სხვა კომპოზიტორებთან
სენ-სანსის ახლო მეგობარი იყო განთქმული უნგრელი კომპოზიტორი და პიანისტი ფრანც ლისტი. ასევე მეგობრობდა მის მოსწავლესთან - ფრანგ კომპოზიტორ, პიანისტ და ორგანისტ გაბრიელ ფორესთან. ცნობილია, რომ სენ-სანსს არ უყვარდა კლოდ დებიუსის მუსიკა.
ბეღლეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

ბეღლეთის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბეღლეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია (7,4×5,2 მეტრი) ნაგებია ქვიშაქვით, კამარა და კონქი ხისაა. შიგნიდან თაღოვანი, გარედან არქიტრავული. შესასვლელი ორია - სამხრეთით და დასავლეთით (ამოქოლილია). ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის გვერდებზე თითო სწორკუთხა ნიშია. ეკლესიის დანარჩენ კედლებშიც თითო ფართო თაღოვანი სარკმელია. კონქის საყრდენი ხის თაღი მარტივი პროფილის ქვის იმპოსტებს ეყრდნობა, ხოლო დასავლეთისა კუთხის კრონშტეინებს. ეკლესიის ფასადები შელესილი და შეთეთრებულია. სამხრეთის ფასადზე შესასვლელი შეღრმავებულ სწორკუთხედშია ჩასმული, ხოლო არქიტრავის თავზე პატარა თაღოვანი შეღრმავებაა. არქიტრავზე გამოსახულია პატარა ჯვარი. კედლები დასრულებულია ქვიშაქვის მარტივპროფილიანი ლავგარდნით. ეკლესიას თუნუქის ორფერდა სახურავი აქვს.
ორალური სექსი

ორალური სექსი — სქესობრივი აქტი, რომელშიც სქესობრივი აღგზნება ან/და დაკმაყოფილება ხდება პარტნიორის სასქესო ორგანოების პირით (მათ შორის ტუჩებით, ენითა და კბილებით) და ყელით სტიმულაციით. კუნილინგუსი ეწოდება ვულვაზე ან ვაგინაზე შესრულებულ ორალურ სექსს, პენისზე შესრულებულს კი — ფელაცია (მინეტი). ანილინგუსი, ორალური სექსის კიდევ ერთი ფორმა, არის ანუსის ორალური სტიმულაცია. სხეულის სხვა ნაწილების ორალური სტიმულაცია, მაგალითად, კოცნა ან ლოკვა, არ მიიჩნევა ორალურ სექსად.

მინეტი
მინეტი ( — ფერება, ჩქმეტა) — ორალური სექსის კრებითი სახელია, როდესაც სასქესო ორგანო აღიგზნება პირით, ენით, კბილებით ან ყელით.

სინონიმები: პენილიქცია, ფალატორიზმი, ( — სასქესო ასო).

ფელაცია ( — წოვა, წოწვნა) — ორალური სექსის ფორმა, როდესაც კოცნით, ლოკვით, კბენით ან წოწვნით პენისი ან სათესლე ჯირკვლები აღიგზნება. როგორც წესი, მეტი ყურადღება პენისის თავს ეთმობა ხოლმე. დამატებითი სტიმულაციის სახით, პენისზე ხელით (ხელებით) ასვლა-ჩასვლითი სახის მოძრაობას აკეთებენ.

ირუმაცია ( — - შიგნით + კერტი) — ორალური სექსის ფორმა, ფელიაციისგან განსხვავებით, პენისის დამოუკიდებელი ფრიქციები პირის ღრუში. მიმღები პარტნიორი პასიური რჩება. ირუმაციის განსაკუთრებულ ფორმად „ღრმა მინეტის“ სახეობას განიხილავენ , რომელიც პენისის ფრიქციას მხოლოდ და მხოლოდ ყელში (ხახაში) ითვალისწინებს.

გუნდაობა ან „სპერმის გაცვლა“ (ინგლ. -) — ითვალისწინებს პირის ღრუში ეაკულაციას სპერმის შემდგომ პარტნიორ(ებ)ისთვის გადაცემით კოცნის, ჩაფურთხების ან ჩაწვეთების გზით. ნერწყვთან შერევით სპერმა ქაფდება და მოცულობაში მატულობს. ეს ტექნიკა ხშირად გამოიყენება პორნოში, მაგრამ, რეალურ ცხოვრებაში ნაკლებად.

ავტოფელაცია — სექსის ეს სახეობა განხილული უნდა იყოს, როგორც მასტურბაციის ერთ-ერთი ფორმა. ავტოფელიაცია საკუთარი პენისის წოწვნას, კბენას ან ლოკვას ითვალისწინებს. ამ სახეობას მხოლოდ მოქნილი ან ძალიან გრძელი ასოს მქონე მამაკაცები იყენებენ.
საღოლაშენი

საღოლაშენი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში, ბრეთის თემში. მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე აღმოსავლეთ ფრონის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 650 მეტრი, ქარელიდან 6 კილომეტრი. სოფელში დგას საღოლაშენის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია. სოფელი მოხსენიებულია იოანე ბაგრატიონის 1794-1799 წლების აღწერაში.

ისტორია
ქართული საისტორიო წყაროებში იგი პირველად მხოლოდ საუკუნის „ამირეჯიბთა გვაროვნებათა სიგელში“ გვხვდება. საუკუნის დასაწყისში საღოლაშენში იმ დროის ცნობილმა ქართველმა სახელმწიფო და პოლიტიკურმა მოღვაწემ ქუცნა ამირეჯიბმა თავის შვილს რამინს უყიდა. საუკუნის ნახევარში ამირეჯიბებმა სოფელი ულუმბის ღვთისმშობლის ეკლესიას შეწირეს, მაგრამ - საუკუნეებში ამირეჯიბები საკუთრად ფლობდნენ საღოლაშენს. საუკუნის ნახევარში სოფლის ყმა-მამულზე წილი დაიდეს თაქთაქიშვილებმაც. გვიანდელი ფეოდალური ხანის ისტორიული დოკუმენტებიდან ჩანს, რომ სოფელი ეკონომიურად საკმაოდ ძლიერი ყოფილა. საღოლაშენში განსაკუთრებით ბევრი ყოფილა წისქვილები.

დემოგრაფია
სოფელში ცხოვრობენ: შუბითიძეები, სომხიშვილები, ნახუცრიშვილები, ჯავახიშვილები, ძმორაშვილები, ხარაზიშვილები და სუხიტაშვილები.

2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 452 ადამიანი.
ნახევარტბა

ნახევარტბა, ბაშლეხელი — ტბა საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში. წარმოადგენს საზღვარს საქართველოსა და რუსეთს შორის. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის თხემზე, ზღვის დონიდან 2713 მ-ზე. ზედაპირის ფართობი 0,02 კმ², საშუალო სიღრმე 6,0 მ, მაქსიმალური სიღრმე 12,8 მ. ტბის ქვაბული მყინვარული წარმოშობისაა. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. სამხრეთ ნაპირიდან გაედინება მდინარე ალაზნის მარცხენა შენაკადი შრომისხევი. ტბის წყალი სუფთაა და გამჭვირვალე.
ნახევრად ბუჩქი

ნახევრად ბუჩქი, ბუჩქბალახი — მრავალწლოვანი მცენარე, რომლის ყლორტები მხოლოდ ქვედა ნაწილში ხევდება, ზედა კი ბალახოვნად რჩება და დაზამთრებისას კვდება. ნახევრად ბუჩქის სიმაღლე 80 სმ (იშვიათად 150-200 სმ) აღწევს. დამახასიათებელია არიდული ქვეყნებისათვის. ნახევრად ბუჩქია მრავალი სახეობის ველისა და უდაბნოს ავშანი, მლაშობურა, ზოგიერთი გლერძი და სხვა. ბევრ მათგანს აქვს ნიადაგდაცვითი მნიშვნელობა.
პიტიახში

პიტიახში — სახელმწიფოს ერთ-ერთი უმაღლესი მოხელე ადრინდელ სასანიანთა ირანში, ქართლის სამეფოსა (იბერია) და სომხეთში.

ეტიმოლოგია
პიტიახში სპარსული წარმოშობის სიტყვაა, მაგრამ დღემდე ამ ტერმინის, არც მისი სომხური ფორმის და არა ქართული „პიტიახშის“ ეტიმოლოგია და მის მიერ აღნიშნული სახელოს ფუნქციები საბოლოოდ დადგენილი არ არის.

დიმიტრი ბაქრაძის სიტყვებით:

ყველაზე ადრინდელი სპარსული წარწერების მიხედვით (262 შაპურ -ის ტრილინგვა და ნარსის პაიკულის ბილინგვა), პიტიახშის ერთ-ერთი პირველი ადგილი ეკავა ირანის სამეფო კარის დიდმოხელეებს შორის. ზოგიერთი მკვლევარი ფიქრობს, რომ პიტიახში იყო მეფისნაცვალი, ხოლო ზოგი მას პროვინციის მმართველად მიიჩნევს. „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“, მაგალითად, „პიტიახშის“ ტიტულით მოიხსენიებს შაჰის მიერ საუკუნის ქართლის გამგებლად გამოგზავნილ ირანელ მმართველს.

სომხური წყაროების მიხედვით, ბდეშხი სანაპირო ოლქის მმართველი იყო. ზოგი მეცნიერის აზრით, სომხეთში ოთხი სადეშხო იყო, მაგრამ უფრო სარწმუნო ჩანს ცნობები მხოლოდ აღძნიქისა და გუგარქის ბდეშხების შესახებ.

არმაზისხევის სამაროვანის გათხრების შედეგად გამოვლინებულ ბერძნულ-არამეულ წარწერებში (ახ. წ. – სს.) მოხსენიებული არიან ქართლის პიტიახშები შარაგესი, ბერსუმა, ასპარუგი, ჯავახი, პუბლიკიოს აგრიპა. აღსანიშნავია, რომ ბილინგვის არამეულ წარწერაში აგრიპა ფარსმან მეფის ეზოსმოძღვრად არის მოხსენიებული, ხოლო ბერძნული ტექსტში პიტიახშად.

სიმონ ჯანაშიას აზრით, რასაც სხვა მკვლევარებიც იზიარებენ, აღნიშნულ წარწერებში „პიტიახში“ ქართული „ერისთავის“ აღსანიშნავად უნდა იყოს გამოყენებული. ამ მოსაზრებით, „პიტიახშები“ ანუ „ერისთავები“ არიან ცალკეული პროვინციის გამგებლები. გიორგი მელიქიშვილის აზრით, ტერმინი „პიტიახში“, ჩანს, ქართლში „ერისთავის“ პარალელურად იხმარებოდა სამხედრო-სამოხელეო არისტოკრატიის უმაღლესი ფენის წარმომადგენელტა აღსანიშნავად. გამოთქმულია აგრეთვე მოსაზრება, რომ „პიტიახში“ (რომელიც ჯერ კიდევ აქემენიდთა ხანაში უნდა შემოსულიყო ირანიდან) ქართლში ეწოდებოდა მთავარსარდალსა და უმაღლეს მსაჯულს, რომელიც სტრაბონის აღწერილობაში მეფის შემდგომ მეორე პირად არის მოხსენიებული. ქართული წყაროების მიხედვით, ამ მოხელეს „სპასპეტი“ (შიდა ქართლის ერისთავი და ამასთან ყველა ერისთავთა მთავარი) ეწოდება.

თ. გამსახურდია „პიტიახშსა“ და „სპასპეტს“ შორის იგივეობას ხედავდა, რაც შეეხება ისტორიული ქვემო ქართლის მემკვიდრეობით ხელისუფალთ, რომლებიც – საუკუნეებში ქართულ-სომხური წყაროებით პიტიახშის წოდებას ატარებდნენ, ფიქრობენ, რომ ეს ტიტული მათ დაუმკვიდრდათ იმ დროიდან, როდესაც ეს ოლქი ერთხანს პოლიტიკურად სომხეთში შედიოდა და მისი მმართველები პიტიახშის ანუ სომხურად ბდეშხის წოდებას ატარებდნენ.

- საუკუნეებში პიტიახშობა მხოლოდ საპატიოო ტიტულია და მას რეალური შინაარსი არ ჰქონდა.
სანგარი

სანგარი — მიწის საველე ნაგებობა, უმარტივესი შესაფარი, რომელსაც ბრძოლაში იყენებენ საცეცხლე პოზიციად და პირადი შემადგენლობისა და საბრძოლო ტექნიკის შესაფარებლად. სანგარი შეიძლება იყოს ერთეული მებრძოლისათვის, ათეულისათვის ან სატყვიამფრქვევო, საქვემეხო, სატანკო და სხვა. ერთეულ სანგარს მებრძოლი ჩვეულებრივ, თვითონ თხრის მოწინააღმდეგის ცეცხლის ქვეშ. ერთეულ სანგრებს თხრილებით აერთებენ და იღებენ სანგრებს ათეულისათვის (სიგრძე 50-60 მ). სანგრის დაცვითი უნარიანობის გასაზრდელად ფონის შესაბამისად შენიღბავენ და ცალკეულ მონაკვეთზე გადახურავენ.
პიეტრო მასკანი

პიეტრო მასკანი (; დ. 7 დეკემბერი, 1863, ლივორნო — გ. 2 აგვისტო, 1945, რომი) — იტალიელი კომპოზიტორი, განთქმული თავისი ოპერებით.

მასკანი სწავლობდა მილანის კონსერვატორიაში. თავიდან ის მუშაობდა როგორც დირიჟორი, შემდეგ კი როგორც ოპერის კომპოზიტორი. განთქმული გახდა ჯოვანი ვერგას პიესაზე დაწერილი ოპერით - .
ასევე დაწერა საორკესტრო მუსიკა, მუსიკას ფილმებისათვის და რამდენიმე ოპერეტა.

შემოქმედება
სოფლის პატიოსნება (1890)
მეგობარი ფრიცი (1891)
ძმები რანცუ (1892)
ვილიამ რედკლიფი (1895)
სილვიანო (1895)
ზანეტო (1896)
ირისი (1898)
ნიღბები (1901)
ამიკა (1905)
ჩოკეკირაო

ჩოკეკირაო — ინკების იმპერიის ქალაქის ნანგრევები პერუში. მდებარეობს მაჩუ-პიქჩუს სამხრეთ-დასავლეთით, დაახლოებით 10 მილში. ზღვის დონიდან 3 085 მეტრზე.

ახლადაღმოჩენილი ქალაქი ფრანგი და პერუელი არქეოლოგების შესწავლის საგანი გახდა. მიმდინარეობს სარესტავრაციო სამუშაოები. პირველადი მონაცემებით, ქალაქის სტრუქტურა და მასშტაბი თითქმის უტოლდება სახელგანთქმულ მეზობელ ქალაქ მაჩუ-პიქჩუს.

არქიტექტურა
ჩოკეკირაო, ინკების არქიტექტურულ შედევრებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე უფრო დახვეწილი და ორიგინალურია. იგი გაშენებულია 3000 მეტრ სიმაღლეზე, მდინარე აპურიმაკის ძალზედ დაქანებულ მიდამოებში. ქალაქი მოიცავს 2000 ჰექტარამდე ტერიტორიას, ხოლო მის სტრუქტურას შეადგენს მრავალრიცხოვანი არქიტექტურული დეტალი: 80 ტერასა, პლატფორმები, ტაძრები, საწყობები, 3 მეტრამდე სიგანის გზები და დაუსრულებლად გადაბმული სარწყავი არხები.

გარშემო 5000 მეტრზე აზიდული თოვლიანი მწვერვალების პეიზაჟი იშლება. ამჟამად, ჩოკეკირაო მოქცეულია პერუს კულტურის ეროვნული ინსტიტუტის მიერ დაარსებული უდიდესი პარკის ტერიტორიაზე.

არქეოლოგთა დიდი ინტერესი გამოიწვია განსაკუთრებით კეთილმოწყობილი და დიდი მოცულობის რამდენიმე ნაგებობის აღმოჩენამ. ვარაუდობენ, რომ აღნიშნული შენობები სარჩო-სანოვაგის საწყობები უნდა იყოს, რაც შემდეგი მონაცემების საფუძველზე დაასკვნეს: კონსტრუქცია აშენებულია ქალაქის განაპირას, ყველაზე ამაღლებულ და განიავებულ ადგილას, ამ ნაგებობისკენ ქალაქის ყველა მონაკვეთიდან მიდის გზა დ, რაც მთავარია, შენობა უზრუნველყოფილია სავენტილაციო და სადრენაჟო სისტემით.

ჩოკეკირაო მაჩუ-პიქჩუზე 20-30 წლით გვიან უნდა იყოს აშენებული, დაახლოებით 1470 წელს. პირველი ცნობები ამ ქალაქის შესახებ მოცემულია 1710 წლის მანუსკრიპტში, რომლის ავტორია ხუან არიას დიას ტოპეტე. მანუსკრიპტში საუბარია იმაზე, რომ ,,ჩოკეკირაო" ითარგმნება, როგორც ,"ოქროს აკვანი" ან "ოქროს ქალაქი". სავარაუდოდ, ქალაქში ოქროს, ვერცხლის და ბრინჯაოს ნაკეთობათა ცენტრი იყო, რომელიც 1537-1572 წლებში ესპანელთა ამ ტერიტორიაზე შემოსევის დროს განადგურდა.

1834 წელს, ფრანგმა ეუჟენ დე სარტრიჟმა აღწერა ჩოკეკირაოს ცენტრალურ მოედანზე მდებარე ორსართულიანი შენობა. მისი ცნობით, შენობის იატაკი მოპირკეთებული იყო თიხის აგურებით, ხოლო ზემოდან გადასმული ჰქონდა მუქი ფერის ლაქი.

სარესტავრაციო სამუშაოები კვლავ ბევრ საინტერესო ინფორმაციას გამოააშკარავებს. არქეოლოგთა თქმით, ქალაქის წყალგაყვანილობა, გზები და მთლიანად შიდა სტრუქტურა, იმის დასკვნის საშუალებას იძლევა, რომ ინკებს საკმარისად ჰყვარებიათ კომფორტი და მისი შექმნის თეორიულ-პრაქტიკული ცოდნაც ჰქონიათ.
საღოლაშენის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია

საღოლაშენის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია — ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ საღოლაშენის ცენტრში, საავტომობილო გზის პირას, ამაღლებულ ბექობზე. თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით, გადაკეთებულია საუკუნეში. გაირჩევა ორი ძირითადი სამშენებლო ფენა. ადრეულს მიეკუთვნება ეკლესიის გეგმა და კედლების ქვედა ნაწილები, რომლებიც ნაგები ყოფილა უხეშად ნატეხი, პირგათლილი მოზრდილი ლოდებით. შეკეთების დროს საშენ მასალად გამოყენებულია აგური, ნატეხი და რიყის ქვა. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს – სამხრეთით და დასავლეთით. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ვიწრო სარკმელია. ეკლესიას სამხრეთით თავიდანვე ჰქონია მინაშენი. მის სამხრეთ ფასადის დასავლეთ მონაკვეთში გაჭრილი ფართო კარი ეკლესიის თავდაპირველი შესასვლელი იყო. კარის საპირეები ამოყვანილია თლილი ქვით ( საუკუნე). ორფერდა ფრონტზე ნახევარწრიული დეკორატიული თაღია. სამხრეთ-დასავლეთით, ეკლესიასა და მინაშენებს შორის შექმნილ კუთხეში, ჩაშენებულია მკლავი ( საუკუნე), რომელიც ეკლესიას ღიად უკავშირდებოდა. იგი გადახურულია ორფერდა მაღალი სახურავით. ეკლესია გადახურულია კრამიტით.
ეკლესიის დასავლეთ კარზე საუკუნეში, მიშენებულია თლილი ქვით ნაგები მასიური სათავსი (4.13.1 მეტრი), რომლის სამხრეთის შესასვლელი ნახევარწრიული თაღითა და სხვა დეკორატიული ელემენტებით საზეიმოდ მორთულ პორტალს წარმოადგენს. სათავსზე დგას სამრეკლოს ფონჩატური, ოთხბოძიანი, ყოველმხრივ ღია თაღით. მას ნახევარსფერული გუმბათი და კონუსური სახურავი აქვს.

ეკლესიაში დაცული იყო ოქრომჭედლობის თვალსაჩინო ნიმუში საღოლაშენის ლორფინები ( საუკუნის დასაწყისი). ინახება საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში.