iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თრიალეთი (ტელეკომპანია)

თრიალეთი — შიდა ქართლის ტელეკომპანია, რომელმაც მაუწყებლობა 1990 წლის ივნისში დაიწყო. „თრიალეთს“ აქვს დღეში ხუთი საინფორმაციო გამოშვება პირდაპირ ეთერში, აქვს არაერთი თოქ-შოუ, საყმაწვილო, საბავშვო, რელიგიური და შემეცნებითი სახის გადაცემები. დაარსების შემდეგ მას არასოდეს შეუწყვეტია მაუწყებლობა და დროთა განმავლობაში იმაღლებდა მატერიალურ- ტექნიკურ შესაძლებლობებს. ტელეკომპანიას წინსვლაში ხელს სხვადასხვა პროექტში გამარჯვება უწყობდა. არხის გადაცემათა უმრავლესობა გადის პირდაპირ ეთერში, არის სატელეფონო ზარები, ინტერაქტიული გამოკითხვის აპარატურა და ზოგიერთ პროგრამაში არის მორბენალი სტრიქონის სახით გასული მოკლე ტექსტური შეტყობინებები, რომელსაც მაყურებელი გზავნის და ღიად აფიქსირებს საკუთარ შეხედულებებს.

ისტორია
ტელეკომპანიამ განვითარება ნელ-ნელა დაიწყო და დღესდღეობით, საერთაშორისო სტანდარტებით აღჭურვილი ერთ-ერთი ტელეკომპანიაა საქართველოში, რომელსაც რეგიონის მოსახლეობის 88 პროცენტი უყურებს. საქართველოს დამოუკიდებელ ტელევიზიებს შორის, ტელერადიო კომპანია „თრიალეთი“ ერთ-ერთი პირველი დაარსდა. „თრიალეთი“ ეთერში გადის გორის ტელეანძიდან და გადაცემებს იღებს მთელი შიდა ქართლი. არხის მაუწყებლობა გორის, ქარელის, ხაშურის, კასპის, ცხინვალის რაიონებს მოიცავს და მთლიანად, დაახლოებით 450 ათასი ადამიანი უყურებს.

თავდაპირველად ტელევიზია სულ ერთი ვიდეო კამერით, სამონტაჟო აპარატით იყო აღჭურვილი და დაახლოებით ხუთი თანამშრომელი იყო დასაქმებული. მაუწყებლობა ჯერ მხოლოდ ქარელის რაიონზე ვრცელდებოდა, შემდეგ კი მთელი რეგიონი მოიცვა.

2010 წლიდან „თრიალეთი“-ს გადაცემები ინტერნეტის საშუალებითაც ვრცელდება.

არხს აქვს საინფორმაციო პროგრამა „ანარეკლი“, რომელიც ტელეკომპანიის არსებობის მანძილზე შეუფერხებლად გადის პირდაპირ ეთერში. მიუხედავად დიდი სირთულეებისა და წინააღმდეგობისა საინფორმაციომ ობიექტურობა შეინარჩუნა მაშინაც კი, როცა მართალი სიტყვის თქმა რისკთან იყო დაკავშირებული, დამოუკიდებელ ტელევიზიას ებრძოდნენ ღიად და მასზე არაერთი ზეწოლის ფაქტიც იყო, როგორც რევოლუციამდელ ისე პოსტრევოლუციურ საქართველოში.

რადიო
გარდა ტელევიზიისა, 2004 წლიდან რეგიონის მასშტაბით მაუწყებლობა დაიწყო რადიო „თრიალეთმა“, სიხშირეზე 104.9. რადიო „თრიალეთმა“ თანამშრომლობის ხელშეკრულება გააფორმა რადიო „თავისუფლებასთან“.

2010 წლის გაზაფხულიდან რადიო „თრიალეთი“-ს მოსმენა ინტერნეტის საშუალებითაც არის შესაძლებელი.

გაზეთი
2001 წლიდან ყოველკვირეული პერიოდულობით გამოდის გაზეთი „თრიალეთი“, რომელიც არა მხოლოდ რეგიონის, არამედ ქვეყნის მასშტაბით ვრცელდება და ობიექტურად ასახავს რეგიონში მიმდინარე მოვლენებს.
ინდაუ

ინდაუ — მცენარეთა გვარი კომბოსტოსებრთა ოჯახისა. ერთწლოვანი, იშვიათად მრავალწლოვანი ბალახია. აქვს მოყვითალო ან მოთეთრო ყვავილები. 5-6 სახეობა გავრცელებულია სამხრეთ ევროპაში, კავკასიაში, დასავლეთ ციმბირში, ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ აფრიკაში.

საქართველოში (ქართლსა და ჯავახეთში) გვხვდება როგორც სარეველა მთის შუა სარტყლამდე. ზოგჯერ კულტივირებულია ზეთოვან მცენარედ მცირე აზიაში, ეთიოპიასა და ინდოეთში. ფოთლებს ხმარობენ სალათად და საკაზმად, თესლს კი მდოგვის სუროგატად.
პურანები

პურანა (სანსკრ. ुा, „გარდასულ ჟამთა მოთხრობა“) — ძვ. ინდურ ტექსტთა ორი დიდი კრებული, "დიდი პურანა" (18) და "მცირე პურანა", რომელშიც მოთხრობილია მითურ გმირთა და მეფეთა, ღმერთთა (დევთა), განსაკუთრებით კი ვიშნუს ორი დიდი გამოცხადების — რამას და კრიშნას ამბავი. ტექსტების დიდი ლიტერატურული გადამუშავება ახალი წელთაღრიცხვის საწყისს ემთხვევა. მთლიანად პურანა დიდი კანონიკური წიგნია ვიშნუიზმის, ინდუიზმის და შივაიზმისა, თავისებური კოსმოგონიის შემცველი. დგას რამაიანას და მაჰაბჰარატას გვერდით.
ინდიქტიონი

ინდიქტიონი (, — „გამოცხადება“, „განცხადება“) — ქრისტიანულ ქვეყნებში (შუა საუკუნეებისა და ნაწილობრივ ახალი დროის ისტორიის ქრონოლოგიაში) წელთაღრიცხვის 15-წლიან ციკლში წლის რიგითი ნომრის სახელწოდება. პაპიროლოგიის მონაცემებით, ინდიქტიონით წელთაღრიცხვა რომის პერიოდის ეგვიპტეში ჩამოყალიბებულა. რომის იმპერიაში იმპერატორ კონსტანტინე დიდს შემოუღია (312/313 — ინდიქტიონი). ბიზანტიაში ინდიქტიონის დაწყება სამოქალაქო ახალი წლის დღეს ემთხვეოდა. ინდიქტიონის დასადგენად საჭიროა ახალი წელთაღრიცხვის წელს მივუმატოთ 3 და მიღებული ჯამი გავყოთ 15-ზე, ნაშთი იქნება ინდიქტიონი, რომელიც მნიშვნელოვანი საშუალებაა თარიღების სისწორის დასადგენად. ინდიქტიონით წელთაღრიცხვის დროს გასათვალისწინებელია ინდიქტიონის საწყისი თარიღი: ბიზანტიაში — 23 სექტემბერი, ხოლო საუკუნის შუა წლებიდან 1 სექტემბერი; რომში 1087 წლამდე — 1 სექტემბერი, შემდეგ კი — 1 იანვარი (ან 25 დეკემბერი); ინგლისსა და გერმანიაში საუკუნის ბოლომდე — 24 სექტემბერი, რუსეთში საუკუნამდე — 1 სექტემბერი. საუკუნეში შეწყდა ინდიქტიონით წელთაღრიცხვა, შემორჩა მხოლოდ საეკლესიო აქტებში.

ქართულ წყაროებში ინდიქტიონით აღინიშნებოდა აგრეთვე მეფეთა ტახტზე ასვლიდან , , და ა. შ. წლები.
ვედები

ვედები (სანსკრ. े „ცოდნა“) — უძველესი ინდური სიბრძნისმეტყველების წიგნები, რელიგიურ-ლიტერატურული ძეგლები, მორალისა და სამართლის კოდექსები, ფილოსოფიური, მხატვრული, მითოლოგიური შინაარსების შემცველნი, რომელთა შექმნის საიდუმლო ძვ. წ. მეორე ათასწლეულის მიღმა იკარგება.

სულ ოთხი მთავარი წიგნია (ჩაწერა უფრო მოგვიანებით მოხდა, ძვ. წ. 1500-1000 წლებში): 3 წოდების ცოდნა: რიგვედა (ანუ ჰიმნების ვედა), იაჯურვედა (ეს არის მსხვერპლის შეწირვასთან დაკავშირებული ვედა), სამავედა, ათარვავედა (მოგვთა ვედას) მათ მიეკუთვნება და მათგან გამომდინარეობს ბრაჰმანა (ე. ი. ვედების კომენტარები), სუტრა, ეროვნული ეპოსების — მაჰაბჰარატას და რამაიანას ძირები და სხვა, შემდეგ მოდის გვიანი ვედის ლიტერატურა (დაახ. ძვ. წ. 500 წელი). ათარვავედა შეიცავდა ცეცხლის ქურუმთა მაგიურ ფორმულებს, ავსულთა განმარიდებელ შელოცვებს, სამავედა — სამსხვერპლო გალობას და მისთ.

ვედები დაედო საფუძვლად ვედური რელიგიის შექმნას. ვედური ღმერთებიდან ცნობილია: ცის ღმერთი დიაუსი, ცეცხლის ღმერთი აგნი, წვიმის და მეხისა — ინდრა, მზის ღმერთი — სურია (ინდრას ორეულია რუდრა). ვედები ცნობენ ბოროტ დემონებს. მთავარი დემონი იყო წყლის გამტაცებელი ვრიტრა, გვალვის განსახიერება. დედამიწას აქაც ქალღმერთი ჰყავს — პრითხივი, განთიადს — უშასი (ინდოელთა ეოსი), ღმერთების დედა იყო ადითი. ვედური რელიგიის კულტი ითხოვდა მსხვერპლთშეწირვას, მაგიური ადათ-წესების დაცვას. მისი შემდგომი განვითარების შედეგად შეიქმნა ბრაჰმანიზმი, რაც უკვე ცნობს უზენაეს ღმერთს — ბრაჰმას და წმინდა სამებას, ტრიმურტს: ბრაჰმა-ვიშნუ-შივა. ხელოვნების ძეგლებში სამთავიანი ელდის მომგვრელი ღვთაებაა.

ვედების კრებული ხალხთა ერთ-ერთი მთავარი რელიგიის თავისებური „კოდექსია“, „ინდუიზმის ბიბლია“. ქრისტიანობა თავიდანვე მტრულად შეხვდა, სხვა ინდურ რელიგიებთან ერთად, წარმართულ მწვალებლობად გამოაცხადა., „უაზრო სიგიჟე“ და „ღვთის გარეგანი“ უწოდა. ვედიზმი — ხალხური რელიგია (მთავარი ღმერთი — ინდრა). მთავარი მოტივებია - სამსხვერპლო კულტი, მითური სიმბოლიკა, მისნობა.
ინკითი

ინკითი — რელიქტური ტბა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბიჭვინთის კონცხის დასავლეთ ნაპირზე, ზღვის დონიდან –0,8 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი 0,4 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 3,2 მ, წყლის მოცულობა 810 ათ. მ³. ადრე ტბიდან ნაკადული გაედინებოდა, წყალი მტკნარი იყო. ამჟამად ტბის დონის ხელოვნურად დაწევის გამო, ტბაში ზღვის წყალმა იწყო შეჟონვა და წყლის მარილიანობა 5 გრ/ლ-მდე გაიზარდა. ტბას გეგმაში აქვს დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმული ოვალური ფორმა. სანაპირო ხაზი სუსტადაა შეჭრილ-შემოჭილი. ფსკერის რელიეფი მეტად ბრტყელია, წყალქვეშა ფერდობი დამრეცი. ინკითში 10 სახეობის თევზია, რომელთა შორის გამოიყოფა კობრი, ფარგა და კეფალი. თევზის რეწვა პერიოდულია.
ინოსტრანცევია

ინოსტრანცევია — პერმული პერიოდის ქვეწარმავლების გვარი მხეცისნაირთა რიგისა. ცნობილია მხოლოდ გვიანდელი პერმული ნალექებიდან აღმოსავლეთ ევროპაში. სხეულის სიგრძე 3.5 მ აღწევდა. ჰქონდათ დიდი ზომის ბასრი ეშვები, თითებზე — მძლავრი ბრჭყალები და დიდი თავი; შედარებით მსუბუქი ჩონჩხი. ცნობილია 3 სახეობა. მათი ნამარხი ჩონჩხები რუსმა მეცნიერმა ვლადიმერ ამალიცკიმ ჩრდილოეთ დვინის ზედა პერმულ ნალექებში აღმოაჩინა. სახელი ეწოდა რუსი გეოლოგის ალექსანდრე ინოსტრანცევის პატივსაცემად.
შაქტი

შაქტი (, ; სანსკრ. ძალა, ენერგია, არსთა საძირკველი, ყოფიერების მიზეზი) — ქალი, საწყისი ძალა პროტოინდური რელიგიის იმ სახეობაში, რასაც ტანტრიზმი ეწოდა და რომლის „ბიბლია“, მეხუთე ვედა თითქოს თვით შივამ დაწერა. ამ რწმენის მიხედვით, თვით ქალია სამყაროს უზენაესი დედა, არსთა მშობელი. მასთან წამიერი შეერთებით მორწმუნე მამაკაცები უკავშირდებიან ღმერთს. ამდენად, დედობრივი საწყისის ძალა ინდურ რელიგიაში ღვთაების რანგში ადის. იმავე დროს, ესაა სქესობრივი ცხოვრების ხანგრძლივი ისტორიის თავისებური ეტაპი და ფორმა, რასაც ქრისტიანი მისიონერები თვლიან გახრწნილების უსაძაგლეს სახედ, ეშმაკის სამსახურად. დიდი დედის კულტი საყოველთაო მოვლენაა მთელ დედამიწაზე. თვით პალეოლითის ხანის ქვის ქანდაკებები მეტყველებენ, რომ ქალს პირველყოფილი ადამიანი უკვე აღმერთებდა.

ფალოსის კულტის დამახასიათებელი სიმბოლოები, ქვის, კირქვის და ლითონის კვირისტავები, რომლებიც სვანეთშია აღმოჩენილი, ყურადღებას იქცევენ შაკტის შესაბამის ძეგლებთან, ლიონილინგამებთან მსგავსებით. ეს ლინგა (ლინგამები ფალოსის სიმბოლური გამოსახულებებებია (ქვის ან ბრინჯაოსი) წარმოადგენდა შივას კულტის განუყოფელ ნაწილს და ინახებოდა შივას ტაძრებში (სვანებიც ეკლესიებში ინახავდნენ, რაც შორეულ კულტურათა შეხვედრის ნიმუშია). შაკტის სარწმუნოების მიხედვით, ასოს შივას სახე ჰქონდა და მთელი ინდოეთი მოწიწებით სცემდა თაყვანს. მისი ქანდაკებანი ნაპოვნია შივას ტაძარში, აფრიკულ ქოხებში, ეგვიპტის აკლდამებში, ყველა მხარეში. ხატავდნენ და აქანდაკებდნენ, ვითარცა მამაკაცის ატრიბუტს, ცალკე ან ფრთოსან ვულვასთან ერთად. ამ მხრივ განსაკუთრებით ცნობილია ძველი ეგვიპტე. ქანდაკი: ფალოსის ღმერთი მინი, რომაული პორნოგრაფიული სცენა: ფავნუსი და ნიმფა, პრიაპის გამოსახულებანი (ბრინჯაო, პომპეი), კოიტუსის სცენა (რომაული სანათი).
ინკრუსტაცია

ინკრუსტაცია (ლათ. < — ვფარავ ფენით ან ქერქით, ვაწყობ მარმარილოთი) — ნაკეთობის ან შენობის (ფასადის, ინტერიერის) დეკორირების სახეობა, მარმარილოს, კერამიკის, ლითონის, ხის, სადაფის და ა. შ. ნატეხების საგნის ზედაპირში ჩასმა. ცნობილია ინკრუსტაციის სხვადასხვა სახეობა: ხისა ხით (ინტარსია), ლითონის ლითონით, ქვისა ქვით გაწყობა. ძვ. აღმოსავლეთსა და ანტიკური ეპოქის ქანდაკებებს თვალები ინკრუსტაციით აქვს შესრულებული. თანამედროვე მშენებლობაში ინკრუსტაცია არსებითად ნიშნავს ბეტონის ფილებზე კერამიკული ნაფხვენით ფაქტურის შექმნას.
მარტინ შონგაუერი

მარტინ შონგაუერი (; დ. დაახ. 1435 — გ. 2 თებერვალი, 1491) — აღორძინების ეპოქის გერმანელი მხატვარი. გრავიურის დიდოსტატი. მითოლოგიურ თემებზე შექმნილი სურათებიდან ცნობილია „წმ. ანტონის ცდუნება“ (გრავიურა სპილენძზე), „განკითხვის დღე“, „დიდი ჯვრის ზიდვა“ (1480-1490); „ჯოჯოხეთი“, „გერმანელთა სიქსტინად“ წოდებული მადონა.
სამსარა

სამსარა (სანსარა) (სანსკრ. ंा) — ინდურ რელიგიებში (ინდუიზმი, ბუდიზმი, ჯაინიზმი) ღმერთის, ადამიანის თუ ცხოველის ახლად შობა მარადიულ წრებრუნვაში, რაც ტანჯვასთან არის დაკავშირებული, ვიდრე აქტიურად მოქმედებს კარმანი (სანსკრ. „საქმე“, მოქმედების სუბსტანცია). ინდივიდს შეუძლია სამსარადან გათავისუფლება ყველა ჩვეული კავშირის, ლტოლვისა და სასურველი წარმოდგენის უარყოფით, აგრეთვე სპეციალური ცოდნით, რის შედეგადაც მიიღწევა ჩაქრობის მდგომარეობა, რომელსაც ინდუისტები მოკშას, ხოლო ბუდისტები ნირვანას უწოდებენ. სამსარა დაკავშირებულია სულთა გადასახლებასთან, რასაც ინდური რელიგიები სხვადასხვაგვარად ხსნიან.
ინტერნაციონალი

საკუთარი სახელი ინტერნაციონალი შეიძლება აღნიშნავდეს:

ინტერნაციონალი — საერთაშორისო პროლეტარული ჰიმნი;
პირველი ინტერნაციონალი — პროლეტარიატის პირველი მასობრივი საერთაშორისო ორგანიზაცია;
მეორე (ბერნის) ინტერნაციონალი — მუშათა პარტიების საერთაშორისო გაერთიანება;
ორნახევარი (ვენის) ინტერნაციონალი — 1921-1922 წლებში როგორც მცდელობა მეორე და მესამე ინტერნაციონალის გაერთიანება;
მესამე (კომუნისტური) ინტერნაციონალი — ვ. ლენინის მიერ დაარსებული ინტერნაციონალი;
მეოთხე ინტერნაციონალი — სახელწოდება, რომელიც დაირქვა საერთაშორისო ტროცკისტულმა გაერთიანებამ.
ინტერსექსუალობა

ინტერსექსუალობა, აკუმობა (ლათ. — შუა, შორის; — სქესი) — ცალსქესიან ცხოველში ორივე სქესის ნიშან-თვისებების არსებობა. ეს ნიშნები შუალედურია და ბოლომდე განუვითარებელი (ჰერმაფროდიტიზმი), ამასთანავე, ვლინდება სხეულის ერთსა და იმავე ნაწილზე. ასეთი ორგანიზმის ემბრიონი მეორე სქესის ნიშნების მოგვიანებით იძენს. ინტერსექსუალობა რამდენიმე ტიპისაა: ზიგოტური, ანუ გენეტიკური ინტერსექსუალობა, გამოწვეულია სასქესო ქრომოსომებისა და გენების კომპლექტის ნორმიდან გადახრით, ხოლო ჰორმონული ინტერსექსუალობა ისეთ ცხოველებში ვითარდება, რომელთა სასქესო ჯირკვლები გამოიმუშავებენ მეორეული სასქესო ნიშნების განმსაზღვრელ ჰორმონებს. ასეთი ცხოველის კასტრაციისა და მასში მეორე სქესის სასქესო ჯირკვლების გადანერგვისას ორგანიზმი ინტერსექსი ხდება (იხ. ჰერმაფროდიტიზმი).

ინტერსექსი „ორმაგი“ ბიოლოგიური სქესის მქონე ადამიანს აღნიშნავს. არსებობს ბევრი გენეტიკური, ჰორმონული და ანატომიური ვარიაცია, რომელიც ადამიანის ინტერსექსუალობას განაპირობებს (მაგ. კლინეფელტერის სინდრომი). მშობლები და ექიმები ხშირად ინტერსექს ახალშობილებს რომელიმე კონკრეტულ სქესს მიაწერენ და შესაბამის ოპერაციასაც უტარებენ, რათა შესაბამისობაში მოიყვანონ ახალშობილის სხეული არჩეულ სქესთან. ეს პრაქტიკა სულ უფრო მეტად საკამათო ხდება, და მის წინააღმდეგ უკვე ზრდასრული ინტერსექსი ადამიანები გამოდიან. ტერმინი „ინტერსექსი“ არ შეიძლება ჩანაცვლდეს სხვა დეფინიციით და არ არის სინონიმი სიტყვა ტრანსგენდერისა.
ინტერფერონი

ინტერფერონი — დამცველი ცილა, რომელსაც გამოიმუშავებს ფრინველებისა და ძუძუმწოვრების უჯრედები და უჯრედთა კულტურები ვირუსებით მათი დასნებოვნების საპასუხოდ. ინტერფერონი თრგუნავს ვირუსების გამრავლებას უჯრედებში. აღმოჩნდა, რომ ინტერფერონს წარმოქმნიან აგრეთვე ბაქტერიები, რიკეტსიები, ტოქსინები, ნუკლეინის მჟავები, სინთეზური პოლინუკლეოტიდები. ინტერფერონი დაბალმოლეკულური (მოლ მასა 25000-110000) ცილების ჯგუფია. იშლება პროტეოლიზური ფერმენტების გავლენით. ანტისხეულებისაგან განსხვავებით, ინტერფერონი მოქმედებს სხვადასხვა ვირუსების წინააღმდეგ, ამავე დროს იგი თრგუნავს ვირუსულ ნუკლეინის მჟავებს, რითაც აფერხებს მის გამრავლებას. უჯრედში ვირუსული ინფექციის განვითარების შემდეგ ინტერფერონი ეფექტს არ გვაძლევს. როგორც წესი, ინტერფერონი სპეციფიკურია მისი წარმომქმნელი უჯრედებისათვის. ფიქრობენ, რომ ვირუსებზე მოქმედებს არა თვით ინტერფერონი, არამედ სხვა ცილა, რომელიც მისი გავლენით გამომუშავდება.
ინტრაზონალური მცენარეულობა

ინტრაზონალური მცენარეულობა — მცენარეულობა, რომელიც არ ქმნის დამოუკიდებელ ზონას და, აზონალური მცენარეულობისაგან განსხვავებით, ჩართულია გარკვეულ ზონაში. მაგალითად, მლაშობი და ბიცობი ნიადაგების მცენარეულობა უდაბნოსა და ველის (სტეპის) ზონებში. ჩვეულებრივ, ინტრაზონალურ მცენარეულობას უფრო მცირე ფართობი უკავია, ვიდრე ზონალურს. მაგრამ ზოგან ადგილობრივი ბუნებრივი პირობების გამო (რელიეფი, ნიადაგი) სჭარბობს კიდევაც მას.
ნატვრის ხე (ფილმი)

ნატვრის ხე — თენგიზ აბულაძის 1976 წელს შექმნილი მხატვრული ტრილოგიის მეორე ფილმი გიორგი ლეონიძის მოთხრობების მიხედვით. დადგმული კინოსტუდიაში „ქართული ფილმი“. ხანგრძლივობა — 87 წთ. სცენარის ავტორი რევაზ ინანიშვილი და თენგიზ აბულაძე. ტრილოგიის დანარჩენი ფილმებია „ვედრება“ და „მონანიება“.

როლებში
ლიკა ქავჟარაძე (მარიტა)
სოსო ჯაჭვლიანი (გედია)
ზაზა კოლელიშვილი (შეთე)
კოტე დაუშვილი (ციციკორე)
სოფიკო ჭიაურელი (ფუფალა)
კახი კავსაძე (მეამბოხე იორამი)
ოთარ მეღვინეთუხუცესი (ელიოზი)
რამაზ ჩხიკვაძე (მამაო ოხროხინე)
ეროსი მანჯგალაძე (ბუმბულა)
სესილია თაყაიშვილი (მარადია)
გიორგი ხობუა (ბათულა)
გივი ბერიკაშვილი (პადღულა)
ჯემალ ღაღანიძე (თაღრია)
ბორის წიფურია (ქორია)
ია ხობუა (გედიას დედა)
თე­მი­ნა ტუ­ა­ე­ვა­ (ნარგიზა)
დათო აბაშიძე (გაულაწუნე)
თინა ბურბუთაშვილი (შეთეს დედა)
შოთა სხირტლაძე
ბერტა ხაფავა
ლეილა ძიგრაშვილი

სიუჟეტი
ფილმი რევოლუციამდელი სოფლის მოზაიკურ პანოს წარმოადგენს, რომელშიც სინამდვილე ორგანულადაა შერწყმული პირობითთან. ამ იდეალისტთა, მეოცნებეთა, ამპარტავანთა და პატივმოყვარეთა სამყაროში მთავარი სიუჟეტური ხაზი მარიტასა და გედიას ტრაგიკული სიყვარულით არის წარმოდგენილი, რომელთაგანაც გადაჯაჭვულია სოციალური წყალგამყოფი ხაზის ორთავე მხარეს მოქცეულ სხვა პერსონაჟთა ბედი. მშვენიერი მარიტა იძულებული გახდება მამის ნებას დაყვეს და შეძლებულ შეთეს მისთხოვდეს, თუმცა მისი გული დიდი ხანია გედიას ეკუთვნის. ქალ-ვაჟი ერთმანეთთან დაცილებას მწარედ განიცდის. მარიტას დედამთილი მიხვდება, რომ რძალს მისი შვილი არ უყვარს და ქმრის ღალატს დასწამებს. ადათის თანახმად, მოღალატე ცოლს საქვეყნოდ დასჯიან. უდანაშაულოდ ისჯება მშვენიერება, ბოროტი სძლევს კეთილს. თუმცა სოფელში მეამბოხეებიც არიან, რომლებიც უზნეობას არასდროს შეურიგდებიან. ადამიანები ლუკმა-პურისათვის წელებზე ფეხს იდგამენ, იტანჯებიან და ოცნებობენ ნათელ მომავალზე, ყველა საკუთარი „ნატვრის თვალს“ დაეძებს, სასწაულების ასრულებას შესთხოვს თავის ნატვრის ხეს.

ჯილდოები
1977: მთავარი პრიზი და დიპლომი რიგის საკავშირო კინოფესტივალზე
1977: ჟიურის სპეციალური პრიზი : „ოქროს ჯიხვი“ საუკეთესო რეჟისურისათვის თეირანის საერთაშორისო კინოფესტივალზე
1978: ჩეხოსლოვაკია-სსრკ მეგობრობის საზოგადოების პრემია, პრიზი კარლოვი-ვარის საერთაშორისო კინოფესტივალზე
1978: ჩიკაგოს კინოს ფესტივალი, ოქროს ჰიუგო(ნომინირებული : საუკეთესო სრულმეტრაჟიანი კინორეჟისურასთვის)
1978: პრიზი კარლოვი-ვარის საერთაშორისო კინოფესტივალზე
1979: პრემია დონატელოს „დავითი“ იტალიაში საერთაშორისო კონკურსზე
1979: რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია
1983: კინოპრესის საერთაშორისო ფედერაციის პრემია „ფიპრესი“ კაბურში რომანტიკული ფილმების საერთაშორისო კინოფესტივალზე
არ დაიდარდო (რადიოსადგური)

არ დაიდარდო — ქართული მუსიკალური რადიოსადგური -დიაპაზონზე, რომელიც 2004 წლის 1 ივნისს გავიდა ეთერში. რადიო “არ დაიდარდომ” პირველმა შეთავაზა მსმენელს ერთიან სისტემაში მოყვანილი ყველა დროის საუკეთესო ქართული მუსიკა 24 საათის განმავლობაში. გახსნის დღიდან ის უდიდესი პოპულარობით სარგებლობს როგორც ახალგაზრდა, ისე უფროსი ასაკის მსმენელთა შორის. “არ დაიდარდოს” ეთერში ჟღერს რეტროდან დაწყებული უახლესი მუსიკალური მიმდინარეობებით დამთავრებული ყველა პოპულარული ქართული მელოდია.

სიხშირეები
თბილისი - 96.7
ბათუმი, ოზურგეთი - 101.9
გორი - 102.0
დმანისი - 103.0
ზუგდიდი - 107.7
ახალციხე - 106.1
თელავი - 105.7
ქუთაისი - 102.7
ინფექციური დაავადებები

ინფექციური დაავადებები — გადამდები დაავადებები. ორგანიზმში მაავადებელი აგენტის შეჭრით გამოწვეული დაავადებები. რომელთა საერთო ძირითადი ნიშანი ის არის, რომ დაავადება ავადმყოფის ან ინფექციამატარებლისაგან შეიძლება გადაედოს ჯანმრთელ ადამიანს. ინფექციური დაავადებები იმით განსხვავდება არაინფექციური დაავადებებისაგან, რომ ინფექციული დაავადებათა დროს როგორც ორგანიზმს, ისე მაავადებელ აგენტს აქვს გარკვეული ბიოლოგიური აქტივობა. პათოგენური მიკროორგანიზმის მოქმედების შედეგად ვითარდება რთული პროცესი, რომლის თავისებურებებს განსაზღვრავს დაავადების გამომწვევი და ორგანიზმის ფიზიოლოგიური მდგომარეობა. ინფექციის წყარო შეიძლება იყოს ავადმყოფი, გამოჯანმრთელებული ადამიანი (რომელიც რამდენიმე კვირის მანძილზე კიდევ გამოყოფს დაავადების გამომწვევებს, მაგ., დიფთერიის, კუჭნაწლავის ინფექციის და სხვა დროს) და ინფექციის მატარებელი. ინფექციური დაავადებათა დროს პათოლოგიური პროცესი ჩვეულებრივ კანონზომიერად ვითარდება და გამოიყოფა შემდეგი ეტაპები:
დასნებოვნების მომენტი, ე. ი. დაავადების გამომწვევის შეჭრა ორგანიზმში;
ფარული (ლატენტური) ანუ ინკუბაციური პერიოდი - დასნებოვნების მომენტიდან დაავადების პირველი სიმპტომების გამოვლენამდე;
წინამორბედების (პროდრომული) პერიოდი, რომელსაც თან ახლავს საერთო სისუსტე, უგუნებობა, თავის ტკივილი, ტემპერატურის უმნიშვნელო მომატება და სხვა;
დაავადების განვითარების პერიოდი - დაავადების დამახასიათებელი ნიშნების გამოვლენა;
დაავადების სრული სურათის ჩამოყალიბების პერიოდი;
დაავადების ჩამთავრების პერიოდი, როდესაც თანდათანობით (ლიზისი) ან უეცრად (კრიზისი) ეცემა სხეულის ტემპერატურა და ქრება კლინიკური ნიშნები;
გამოჯანსაღების (რეკონვალესცენციის) პერიოდი. ინფექციური დაავადებათა გადატანის შემთხვევაში უმეტეს შემთხვევაში ვითარდება იმუნიტეტი.
ინწობა

ინწობა — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ალაზნის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. სიგრძე 22 კმ, აუზის ფართობი 83 კმ². მდინარე ინწობაზე არის ჰიდროელექტროსადგური. მარჯვნიდან იერთებს მდინარე ბოლიას.

აღსანიშნავია, რომ ძველი ქალაქი გრემი ლოკალიზდება დღევანდელი სოფელი გრემის სამხრეთ-დასავლეთით. მდებარეობს მდინარე ინწობის შუა წელის მარჯვენა ნაპირზე, შემაღლებული გორაკის, გრემის მთავარანგელოზის ანსამბლის გარშემო, ალაზნის ვაკეზე. ინწობის ხეობაში ზღვის დონიდან 480 მ სიმაღლეზე გაშენებულია სოფელი გრემი. მდინარის ნაპირებზეა სხვა დასახლებული პუნქტებიც.
ინწობა (სამონასტრო ანსამბლი)

ინწობა, საბუე — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, სამონასტრო ანსამბლი. კახეთის მხარეში სოფელ საბუედან (ყვარლის მუნიციპალიტეტი) 7 კმ-ზე. კომლექსში შედის: საუკუნის ნათლისმცემლის ეკლესიის და ქვის ზღუდის ნანგრევები, საბრძოლო კოშკი და სხვადასხვა დანიშნულების შენობათა ნაშთები. სამეკლესიანი ბაზილიკის ტიპის ეკლესია ნაგებია თანაბარი ზომის უხეშად დამუშავებული ქვითა და აგურით. აფსიდით დასრულებული მთავარი ეკლესიის ვიწრო და მაღალი, გეგმით წაგრძელებული შუა ნავი უშუალოდ უკავშირდებოდა სამსხვერპლოს, სადიაკვნეს და ჩრდილოეთ და სამხრეთ ეკლესიებს. სამხრეთ ეკლესიას ჰქონდა დამოუკიდებელი შესასვლელი, რომლის ორი ნალისებრი ფორმის თაღი შუაში აღმართულ სქელ, მასიურ ბოძს ეყრდნობოდა. დასავლეთ კედელზე შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები. ეკლესია მრავალჯერ დანგრეულა და შეუკეთებიათ.

2018 წლის 28 დეკემბერს, საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია
კომა

კომა ( — ღრმა ძილი, თვლემა) — კომატოზური მდგომარეობა, მძიმე, სიცოცხლისათვის სახიფათო მდგომარეობა — ცნობიერების ღრმა დარღვევა და გარე გამღიზიანებლებზე ორგანიზმის რეაქციის მკვეთრი შესუსტება ან სრული დაკარგვა. ახასიათებს რეფლექსების თანდათანობით მოშლა სრული გაქრობამდე, სუნთქვის სიღრმისა და რიტმის დარღვევა, მაჯისცემის შენელება ან აჩქარება, ტემპერატურული რეგულაციის მოშლა, არტერიული სისხლის წნევის დაცემა და ა. შ.

კომა ვითარდება თავის ტვინის ქერქის, ქერქვეშა მიდამოსა და ცენტრალური ნერვული სისტემის უფრო დაბალი უბნების ღრმა შეკავების შედეგად, თავის ტვინის სისხლის მიმოქცევის მწვავე დარღვევის, თავის ტრავმის, ანთების (ენცეფალიტი, მენინგიტი, მალარია) და სხვა დროს; შეიძლება გამოიწვიოს მწვავე მოწამვლამ (მაგ., ბარბიტურატებით) ან განვითარდეს შაქრიანი დიაბეტის, ურემიის (ურემიული კომა) ჰეპატიტის დროს. ამასთან ნერვულ ქსოვილში ირღვევა ტუტემჟავური წონასწორობა, ვითარდება ჟანგბადის შიმშილი და სხვა. კომას წინ უძღვის პრეკომატოზური მდგომარეობა.
იოანე ბატონიშვილის სჯულდება

იოანე ბატონიშვილის სჯულდება („წინადადებაჲ“) — ქართლ-კახეთის სამეფოს სახელმწიფო წყობილების რეფორმების პროექტი, რომელიც იოანე ბატონიშვილმა წარუდგინა მეფე გიორგი -ს 1799 წლის 10 მაისს. პროექტის ავტორი ცდილობდა „განწირულებასა შინა“ მყოფ სრულიად საქართველოს უჩვენოს მძიმე მდგომარეობიდან გამოსავალი. იგი იხილავს სახელმწიფო მმართველობისა და სამხედრო უწყების რეფორმების საკითხს. მისი მიზანია სახელმწიფო ხელისუფლების გაძლიერება და ფეოდალთა თვითნებობის ალაგმვა. ძეგლის მიხედვით, საქართველოს უნდა ჰყავდეს დისციპლინიანი რეგულარული არმია, მის შესაქმნელად კი საჭიროა სახელმწიფო შემოსავლის გადიდება სხვადასხვა გადასახადის შემოღებით. ყოველ ათ კომლ ყმას ერთი უცოლშვილო ყმაწვილი კაცი უნდა მიეცა სახელმწიფოსათვის „თავისის პურით ხუთს წელიწადს“. ასე უნდა შექმნილიყო ჯარი „ვიდრე ორი ათას კაცამდე“. არმიიდან დათხოვნის შემდეგ ჯარისკაცებს ეძლეოდათ ქორწინების ნებართვა, ცალკე უნდა შექმნილიყო ცხენოსანი ჯარი. მდევარი არ უნდა მოშლილიყო. უნდა გაუმჯობესებულიყო არმიის შეიარაღება, შექმნილიყო არტილერია.

ძეგლში შენარჩუნებულია სახელოების მემკვიდრეობითობის პრინციპი, ამასთან საჭიროდაა მიჩნეული სამოხელეო აპარატის გარკვეული რეფორმა, ახალი სახელოების შემოღება. სჯულდება ითვალისწინებს მამულების, ქვრივოხერთა და ელჩების უფროსების, განათლების მოხელის თანამდებობებს. პროექტის ავტორი მეფეს ურჩევს ხელი შეუწყოს ქართველთა შორის ვაჭრობის განვითარებას.

აუცილებლადაა მიჩნეული ქვეყანაში ხელოსნობის განვითარება, გათვალისწინებულია თბილისში, გორსა და თელავში სასწავლებლების გახსნის, წერილების საცავის ანუ დავთარხანის და „ბიბლიოთეკის“ სახლის აშენება.

სჯულდების თანახმად უნდა განვითარებულიყო საჯარო სასჯელთა სისტემა. სამშობლოს მოღალატე — „მამულის მუხანათი“ მკაცრად უნდა დასჯილიყო, მიუხედავად მისი პიროვნებისა. ძეგლის ავტორი კაცისმკვლელთა მიმართ ვახტანგის სჯულით გათვალისწინებულ “სისხლს“ მსუბუქად მიიჩნევს და სასჯელად აწესებს მარჯვენა ხელის მოჭრას. ვინც მესამედ მოჰკლავდა კაცს, სიკვდილით უნდა დასჯილიყო.

სჯულდება მნიშვნელოვანი ძეგლია გვიანდელი შუა საუკუნეების საქართველოს პოლიტიკური და იურიდიული აზროვნების, ქართული სამართლის, საქართველოს სახალხო მეურნეობის, სამხედრო წყობილებისა და განათლების სისტემის ისტორიის შესასწავლად.
თანხმოვანი

თანხმოვანი — ფონეტიკაში ისეთი ბგერა, რომელიც წამოიშობა ჰაერის გამოტარებით სრულიად დახშულ, ანუ დაკეტილ, არეში ან შევიწროებულ გამოსავალში. თანხმოვნის წარმოსათქმელად საჭიროა ჰაერის ნაკადი, რომელიც უმეტესწილად ფილტვებიდან ამოდის და ხორხსა და პირში ამოივლის. ეს ჰაერის ნაკადი ამა თუ იმ ადგილას შეფერხდება: შედგება ცოტახანს, რადგანაც გამოსავალი სრულიად დახშული (დაკეტილი) დახვდება, რომ სწრაფად გამოაპოს იგი ან გამოვიდეს შევიწროვებულ არეში.

თუ ჰაერის ნაკადმა სრულად დახშული არე გამოაპო, მივიღებთ ხშულ თანხმოვანს, ანუ ოკლუზივს (მაგ., ქ თ ფ), და, თუ შევიწროვებულ ნაპრალში გამოატანა, მაშინ თანხმოვანი იქნება ნაპრალოვანი, ანუ სპირანტი (სხვანაირად კიდევ ფრიკატივი, მაგ., ს შ).
იოანე კუმურდოელი

იოანე კუმურდოელი — კუმურდოს ეპისკოპოსი საუკუნეში. მისი თაოსნობით აშენდა კუმურდოს დიდი საკათედრო ტაძარი. იოანე კუმურდოელი მოხსენიებულია ტაძრის 964-967 სამშენებლო წარწერაში. შემდეგ მოღვაწეობდა სინის მთის ქართველთა მონასტერში, სადაც თავისი ხარჯით და თაოსნობით გადააწერინა არა ერთი ხელნაწერი (სვიმენ სალოსის ცხოვრება, იადგარი გამოკრებილი და სხვა).