კატოვიცეს ისტორიული რკინიგზის სადგური

კატოვიცეს ისტორიული რკინიგზის სადგური — კატოვიცეს მთავარი რკინიგზის სადგური, სილეზიის რეგიონში, რომელიც ამჟამად პოლონეთის ტერიტორიაზე მდებარეობს. სადგური აშენდა 1859 წელს და რამდენჯერმე მოხდა მისი რეკონსტრუქცია და გაფართოება. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ იგი მოძველებულად მიიჩნიეს, 1972 წელს ექსპლუატაციიდან გამოიყვანეს და ჩაანაცვლეს ახლად აშენებული კატოვიცეს სარკინიგზო სადგურით. სამი წლის შემდეგ იგი ეროვნულ ძეგლად გამოცხადდა. ამჟამად ის ნაწილობრივ დანგრეულია და ეკუთვნის კერძო დეველოპერს, რომელიც გეგმავს სადგურის შენობების რენოვაციას და კომპლექსის მრავალფუნქციურ ცენტრად გადაქცევას.

სადგური აერთიანებს ნეოკლასიკურ და მოდერნისტულ ისტორიულ არქიტექტურულ სტილებს და დახასიათებულია, როგორც "არქიტექტურული თვალსაზრისით ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო რკინიგზის სადგური ევროპაში".

ისტორია
ზემო სილეზიის რკინიგზის ხაზი, რომელსაც ზემო სილეზიის სარკინიგზო კომპანია მართავდა, იყო პირველი სარკინიგზო ხაზი დღევანდელ პოლონეთში. 1842 წელს იგი ვროცლავიდან ოლავას გავლით ბჟეგამდე გაგრძელდა. შემდგომ წლებში იგი თანდათანობით გაფართოვდა, სანამ 1846 წელს კატოვიცესა და მისლოვიცეს არ მიაღწია. 1848 წელს, დაუკავშირდა კრაკოვისა და ზემო სილეზიის რკინიგზას და ვარშავა-ვენის საერთაშორისო რკინიგზას.

კატოვიცეში რკინიგზის სადგური 1846 წლის 7 ოქტომბერს გაიხსნა. თავდაპირველად სადგური განკუთვნილი იყო გამავალი მატარებლების მომსახურებისა და მომარაგებისთვის, მაგრამ კატოვიცეს მალე დიდი მნიშვნელობა მიენიჭა რკინიგზის სადგურის არსებობის გამო. იმის შემდეგ რაც, ფოლადის ქარხანამ -მა და რამდენიმე ქვანახშირის მაღარომ სადგურის უპირატესობები კარგად გამოიყენეს, კატოვიცე გახდა ზემო სილეზიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ქალაქი, რომელმაც 1865 წელს ქალაქის უფლებები მიიღო. ქალაქი განაგრძობდა ზრდას და პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ პოლონეთის მეორე რესპუბლიკაში ავტონომიური სილეზიის სავოევოდოს დედაქალაქი გახდა. ნეოკლასიკური სადგური, რომელიც 1859 წელს დასრულდა, ქალაქთან ერთად იზრდებოდა, სწრაფად გასცდა თავის თავდაპირველ, უფრო მცირე დანიშნულებას და შესაბამისად, ზომასაც.

მე-19 საუკუნის დასასრულს სადგური გაიყო სამგზავრო ტერმინალად, რომელიც ისტორიულ ადგილზე მდებარეობდა, და ახალ სატვირთო ტერმინალად, რომელიც თანამედროვე კატოვიცეს სარკინიგზო სადგურის ადგილზე მდებარეობდა. 1906 წელს დასრულდა მნიშვნელოვანი გაფართოება და რეკონსტრუქცია ისტორიული მოდერნისტული სტილით, რაც ითვლება სადგურის დასრულების წლად. პოლონეთის ძეგლთა სიაშიც სადგურის თარიღად ეს წელია მითითებული, თუმცა სხვა წყაროები რეკონსტრუქციის დასრულების წლად 1908 წელს ასახელებენ.

სამგზავრო სადგური, რომელსაც თავდაპირველად ჰქონდა ერთსართულიანი და ორსართულიანი რიზალიტები, გაიზარდა სამ სართულამდე. აშენდა ორი გვერდითი ტერმინალის შენობა, რომელიც კიდევ ერთხელ გაფართოვდა და რეკონსტრუქცია განიცადა 1920-იან წლებში. მთავარ შენობას ადმინისტრაცია იყენებდა, ხოლო გვერდითი ტერმინალები, რომლებიც სარკინიგზო პლატფორმებს აერთიანებდა, მგზავრებისთვის იყო განკუთვნილი. ტერმინალები იმდენდ დიდი იყო, რომ გაიხსნა კომერციული მაღაზიები და სპორტული კომპლექსები. 1912 წლისთვის სადგური შვიდი პლატფორმისგან შედგებოდა.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ რკინიგზის სადგური მოძველებულად ჩაითვალა, ძირითადად პლატფორმების შეუსაბამო განლაგების გამო. ახალი სადგურის მშენებლობა 1950-იან წლებში დაიწყო, ხოლო ძველი სადგური 1972 წელს დაიხურა, იმავე წელს როცა ახალი სადგური გაიხსნა. 1975 წელს იგი ძეგლად კლასიფიცირდა და შეტანილ იქნა ძეგლთა ეროვნულ რეესტრში ნომრით " - 1218/75". ნაწილობრივ დანგრეული ძველი სადგური, 2007 წლიდან ეკუთვნის კერძო დეველოპერს, რომელიც გეგმავს სადგურის შენობების მულტიფუნქციურ ცენტრად გადაქცევას. რეკონსტრუქცია მრავალჯერ გადაიდო, რაც კატოვიცეს მაცხოვრებლებს აღიზიანებს. ამ ისტორიული შენობის დანგრეული მდგომარეობა კატოვიცეს თანამედროვე ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე საკამათო საკითხია, რამაც პროტესტები გამოიწვია.