რაფაელ ადიეგო ბრუნო

რაფაელ ადიეგო ბრუნო (დ. 23 თებერვალი, 1923 — გ. 20 თებერვალი, 2014) — ურუგვაელი იურისტი და პოლიტიკური მოღვაწე. მას ურუგვაის პრეზიდენტის პოსტი დროებით, 1985 წლის თებერვალსა და მარტს შორის პერიოდში ეკავა, გრეგორიო ალვარესის გადადგომიდან ხულიო მარია სანგინეტის მიერ თანამდებობის დაკავებამდე.

წარსული
ადიეგო 1984 წლიდან უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე იყო. ამავე პერიოდში ქვეყნის პრეზიდენტი გენერალი გრეგორიო ალვარესი გახლდათ. ალვარესი კეთილგანწყობილი არ იყო „კოლორადოს პარტიის“ კანდიდატის, სანგინეტის მიმართ, რომელმაც 1984 წლის ნოემბრის არჩევნებში გაიმარჯვა. ზეწოლის შედეგად, ალვარესმა 1985 წლის თებერვალში გადადგომა არჩია.

1985 წლისთვის ეროვნული უშიშროების საბჭოს წევრებს შორის, რომლებმაც თავის დროზე ალვარესის პრეზიდენტად დანიშვნას დაუჭირეს მხარი, განხეთქილება გაღრმავდა. ამასთანავე, სანგინეტი და მისი მხარდამჭერები „კოლორადოს პარტიიდან“ მიიჩნევდნენ, რომ მათ საკმარისი მიზეზები ჰქონდათ ალვარესის დისკრედიტაციისთვის საკუთარი კანდიდატის სასარგებლოდ. ეროვნული უშიშროების საბჭოს შედარებით ზომიერი წევრებისთვისაც და სანგინეტის გუნდისთვისაც ადიეგო ბრუნო ორმხრივად მისაღები გარდამავალი ფიგურა აღმოჩნდა.

ურუგვაის პრეზიდენტი
ამგვარად, სწორედ ადიეგო ბრუნოს მოუწია ალვარესის საპრეზიდენტო ვადის დარჩენილი ნაწილის ხანმოკლე მართვა 1985 წლის მარტის დასაწყისამდე, სანამ არჩეული პრეზიდენტი სანგინეტი ფიცს დადებდა.

ამ პოლიტიკური შეთანხმების მომხრეები აღნიშნავდნენ, რომ ამით სანგინეტის მიეცა შესაძლებლობა, ძალაუფლება სამოქალაქო პირისგან მიეღო (რადგან ალვარესი გენერალი იყო). საერთაშორისო დამკვირვებლებისთვის, ურუგვაის დემოკრატიაზე გადასვლის პროცესი უფრო დადებითად აღიქმებოდა, რადგან სანგინეტისა და ალვარესს შორის ფსიქოლოგიური დისტანცია გაიზარდა. თუმცა, სკეპტიკოსები იხსენებდნენ, რომ ხუან მარია ბორდაბერის 1973 წლის გადატრიალების შემდეგ, რამაც მთავრობაში სამხედროების როლი გააძლიერა, ე.წ. „სამხედრო მთავრობის“ რამდენიმე პრეზიდენტი – ბორდაბერი, დემიჩელი და მენდესი – სინამდვილეში სამოქალაქო პირები იყვნენ. ამასთანავე, სწორედ სამხედროების მიერ მხარდაჭერილი ეროვნული უშიშროების საბჭო იყო ის ორგანო, რომელმაც 1984 წლის ნოემბრის არჩევნებს გაუწია ორგანიზება.

გარდა ამისა, უდავო ფაქტია, რომ სანგინეტის „კოლორადოს“ პარტიის ბევრი წევრი მხარს უჭერდა დეკრეტებით მართვას, როგორც წინა 12 წლის განმავლობაში, ისე 1930-იან წლებში გაბრიელ ტერას არასაპარლამენტო რეჟიმის დროს. ნებისმიერი პერსპექტივიდან, მიზეზები, რომლებმაც ადიეგო პრეზიდენტის პოსტამდე მიიყვანა, კარგად ასახავს სანგინეტის პრეზიდენტობაზე გადასვლის ბუნდოვან და რთულ ხასიათს.

ეს ეპიზოდი ისტორიულად პარალელს ავლებს აშშ-ის არჩეული პრეზიდენტის, დუაიტ ეიზენჰაუერის უართან, დაეცვა წინასაინაუგურაციო პროტოკოლები მიმავალ პრეზიდენტ ჰარი ტრუმენთან 1953 წელს, რაც ასევე გამწვავებული პოლიტიკური დაძაბულობით იყო გამოწვეული.

აღსანიშნავია, რომ პრეზიდენტის პოსტზე ასვლისას ადიეგოს მანამდე არ ეკავა ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა, რადგან ეს პოსტი 1973 წლიდან გაუქმებული იყო. ადიეგოს მიერ უფლებამოსილების გადაბარების შემდეგ, ურუგვაის ვიცე-პრეზიდენტის ინსტიტუტი კვლავ აღდგა.

პოლიტიკური კუთვნილება და შემდგომი კარიერა
1973-1985 წლების სამოქალაქო-სამხედრო მმართველობის პერიოდში, რომლის ბოლო ეტაპზეც ადიეგო ბრუნო ჯერ უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარედ, შემდეგ კი რესპუბლიკის დროებით პრეზიდენტად მოღვაწეობდა, მისი აშკარა პოლიტიკური კუთვნილება გამოკვეთილი არ ყოფილიყო. თუმცა, მოგვიანებით მან საკუთარი თავი ურუგვაულ პარტია „სამოქალაქო კავშირს“ დაუკავშირა. 1985 წლის მარტში დროებითი პრეზიდენტობის ვადის დასრულების შემდეგ, მან განაგრძო მუშაობა უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის პოსტზე და ეს თანამდებობა 1993 წელს დატოვა.

2014 წელს, ადიეგოს გარდაცვალებისას, მისი, როგორც სახელმწიფო მოხელის რეპუტაცია ასოცირდებოდა კონსტიტუციურ პროცესებთან. ეს იმის მიუხედავად ხდებოდა, რომ იგი უზენაეს სასამართლოს სამოქალაქო-სამხედრო მმართველობის საკამათო პერიოდში ხელმძღვანელობდა და 1985 წლის თებერვალ-მარტში პრეზიდენტის პოსტი არა არჩევნების გზით, არამედ დროებით საფუძველზე დაიკავა.

ამ მხრივ, იგი ჰგავდა საუკუნის რამდენიმე დროებით პრეზიდენტს, რომლებიც სახელმწიფოს მეთაურები ხდებოდნენ გავლენიან პოლიტიკურ ფიგურებს შორის გამართული რთული მოლაპარაკებებისა და შეთანხმებების შედეგად.