iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მარე ვინტი

მარე ვინტი (, დ. 15 სექტემბერი, 1942, ტალინი — გ. 10 მაისი, 2020) — საბჭოთა და ესტონელი მხატვარი-გრაფიკოსი. ცნობილია, როგორც „იდეალური პეიზაჟების“ ნაწარმოებების ავტორი.

ბიოგრაფია
1961 წელს დაამთავრა მე-9 საშუალო სკოლა. 1962-1967 წლებში სწავლობდა ესტონეთის სსრ ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტში, დაამთავრა სპეციალობით „მინაზე მხატვარი“. 1967-1969 წლებში მუშაობდა ხელოვნების მასწავლებლად ტალინის 46-ე სკოლაში (ახლანდელი პელგულინაიას გიმნაზია), მოგვიანებით გახდა ე. წ. თავისუფალი მხატვარი.

1973 წლიდან არის სტონეთის მხატვართა კავშირის წევრი, ხოლო 1992 წლიდან — ესტონეთის გრავიურთა ასოციაციის წევრი.

ვინტის ნამუშევრები წარმოადგენილია ექსპონატების სახით ისეთ მუზეუმებში, როგორიცაა ადამსონ-ერიკის მუზეუმი (ესტონური ხელოვნების მუზეუმი), ესტონეთის ხელოვნების მუზეუმი ტალინში, ტარტუს ხელოვნების მუზეუმი, პუშკინის მუზეუმი და ტრეტიაკოვის გალერეა მოსკოვში, ლუდვიგის მუზეუმი კელნში, კონგრესის ბიბლიოთეკა აშშ-ში, ნიუ-ორლეანის ხელოვნების მუზეუმი, ზიმერლის მუზეუმი ნიუ-ჯერსში, ლაპეენრანტას ხელოვნების მუზეუმი ფინეთში და მრავალი სხვა.
საქალაქო პრიზი გრაფიკაში მე-11 საერთაშორისო ბიენალეზე ლუბლიანაში (1975)

სახელმწიფო ჯილდოები
თეთრი ვარსკვლავის ორდენი, კლასი (2015)
თინა დონჟაშვილი

თინა გიორგის ასული დონჟაშვილი (დ. 21 სექტემბერი, 1916, თბილისი, — გ. 17 მარტი, 1993) — ქართველი მწერალი.

დაამთავრა მოსკოვის სამედიცინო ინსტიტუტი (1941). საბჭოთა კავშირის არმიის რიგებში მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში.

1947 წელს დაიბეჭდა მისი პირველი მოთხრობა „ვერ მიგატოვებ“; ომის თემაზე აქვს შექმნილი რომანი „განთიადი“ (1950) და მოთხრობა „ჩემი მეგობარი“ (1963); ყურადღებას იპყრობს ასევე მისი რომანები — „ალაზანზე“ (1956) და „გონჯაურა“ (1988), რომელშიც ასახულია ასახულია 1951 წლის რეპრესიები; აგრეთვე კრებულები: „ვერ მიგატოვებ“ (1971), „შორ გზაზე“ (1976); ნარკვევების კრებულები: „შრიალებდეს ტყე“ (1961), „მთებში“ (1967), „ალისფერი ვარდები“ (1971), „მთა და ბარი“ (1974); ავტორია პიესებისა: „ახალი ქართლი“ (1948), „გამარჯვებულთა ღიმილი“ (1949, დაიდგა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში).
ევგენია დონცოვა

ევგენია პავლეს ასული დონცოვა (; დ. 19 დეკემბერი, 1924, დონის როსტოვი, — გ. 11 აგვისტო, 2006, თბილისი) — საქართველოში მოღვაწე რუსი სცენოგრაფი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1960).

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1950). ამავე წლიდან თბილისის ა. გრიბოედოვის სახელობის რუსული დრამატული თეატრის მხატვარი იყო, 1964 წლიდან — მთავარი მხატვარი. გააფორმა სპექტაკლები: ა. სერაფიმოვიჩის „რკინის ნიაღვარი“ (1964), ედუარდო დე ფილიპოს „ცილინდრი“ (1970), ვ. შუქშინის „ენერგიული ადამიანები“ (1974), ა. ფადეევის „ახალგაზრდა გვარდია“ (1975), ა. ოსტროვსკის „უმზითვო“ (1982), პ. ჩაიკოვსკის „პიკის ქალი“ (1974; ოდესის ოპერისა და ბალეტის თეატრი); ა. არუთინიანის „საიათნოვა“ (1973; აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრი) და სხვ.
ემიდიო დორტელი დ'ასკოლი

ემიდიო დორტელი დ'ასკოლი — საუკუნის ნახევრის იტალიელი მისიონერი, დომინიკელთა ორდენის ბერი.

1624–1634 წლებში დორტელი დ'ასკოლი იყო დომინიკელთა მისიის პრეფექტი კაფისა და ყირიმის თათრებთან. მას ეკუთვნის შავიზღვისპირეთის თათრებისა და ჩერქეზეთის დაწვრილებითი აღწერილობა, აგრეთვე სამეგრელოს მოკლე მიმოხილვა.
ივანე ტყეშელაშვილი

ივანე ტყეშელაშვილი (დ. 1 აგვისტო, 1864, ქუთაისი, რუსეთის იმპერია — გ. 1942, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფარმაცევტი და საჭადრაკო კომპოზიტორი.

ბიოგრაფია
ივანე სოფრომის ძე ტყეშელაშვილი დაიბადა ქუთაისში, მაღლაკელი ხის მოხელის ოჯახში. 1885 წელს დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია. მუშაობდა თბილისში აივაზოვის თავისუფალ აფთიაქში. მოგვიანებით მან წარმატებით ჩააბარა გამოცდები მოსკოვის უნივერსიტეტში და ფარმაცევტის დამხმარე წოდება მიიღო. ცოდნის გაღრმავების მიზნით ტყეშელაშვილი პეტერბურგში გაემგზავრა და მან სპეციალური სტიპენდია მიიღო უმაღლესი ფარმაცევტული განათლების მისაღებად, შემდეგ კვლავ მოსკოვის უნივერსიტეტში დაბრუნდა და დაამთავრა პროვიზორის დიპლომით. 1899 წელს ივანე ტყეშელაშვილმა დაიცვა სამაგისტრო დისერტაცია. ის ითვლება ფარმაცევტიკაში პირველ ქართველ მაგისტრად. მოგვიანებით ივანე ტყეშელაშვილი საქართველოში დაბრუნდა და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მუშაობდა მასწავლებლად.

ივანე ტყეშელაშვილმა ცხოვრება ტრაგიკულად დაასრულა, იგი 1942 წელს თბილისში დააპატიმრეს, როგორც ეჭვმიტანილი.

საჭადრაკო კომპოზიცია
ივანე ტყეშელაშვილი ითვლება პრესაში გამოქვეყნებული ამოცანის პირველ ქართველ ავტორად.

ამოხსნა:

1. ლ1
ჯემალ მახათაძე

ჯემალ მახათაძე (დ. 12 აგვისტო, 1935, ზესტაფონი, საქართველოს სსრ — გ. 23 დეკემბერი, 2009, ზესტაფონი, საქართველო) — ქართველი ინჟინერი და საჭადრაკო კომპოზიტორი, ეროვნული ოსტატი საჭადრაკო კომპოზიციების ამოხსნასა და შედგენაში, ზესტაფონის საჭადრაკო კლუბის დირექტორი.

ბიოგრაფია
ჯემალ მახათაძე დაიბადა ზესტაფონში, ამავე ქალაქში ვაჟთა მეხუთე სკოლაში სწავლობდა. მასზე ბავშვობაში დიდი გავლენა მოახდინა ქართულად თარგმნილმა ემანუელ ლასკერის საჭადრაკო სახელმძღვანელომ. მოგვიანებით ის ორჯერ გახდა ზეტაფონის რაიონის ჩემპიონი, ამავე დროს დაიწყო ჟურნალ-გაზეთებში გამოქვეყნებული საჭადრაკო ამოცანებისა და ეტიუდების ამოხსნა.

1954 წელს მან ზესტაფონში ვერცხლის მედლით დაამთავრა საშუალო სკოლა და სწავლა ქუთაისის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის სოფლის მეურნეობის პროდუქტთა გადამუშავების ტექნოლოგიურ ფაკულტეტზე გააგრძელა, რომელიც 1961 წელს დაამთავრა.

1955 წელს ჯემალ მახათაძის ორსვლიანი ამოცანა „ახალგაზრდა კომუნისტში“ დაიბეჭდა.

საჭადრაკო კომპოზიცია
ამოხსნა:

„ეტიუდი ორი ფაზისგან შედგება. პირველ მათგანში განხორციელებულია ე.წ. „მხედრულის“ თემა. მისი არსი ორი მხედრის და შავი მეფის ლამაზ მოძრაობას შეიცავს... მხედრის მოძრაობის დამთავრების შემდეგ მოახერხა ისეთი პოზიციის მიგნება, სადაც „მეორე“ ეტიუდური თამაშია საჭირო ყაიმის გასაკეთებლად. ერთი ფაზიდან მეორე ფაზაში გადასვლა ძალიან ბუნებრივად განხორციელდა. მეორე ფაზაში მხედარი ებრძვის შავების მხედარსა და გამსვლელ პაიკს. შავებიც მახვილგონივრულად თამაშობენ. ისინი მხედრის შეწირვით ახერხებენ ლაზიერის გაცოცხლებას, მაგრამ ამ ნაწარმოების სცენარის მთავარი გმირი მაინც თეთრი მხედარია“ (დავით გურგენიძის კომენტარი).
1. 8მ+! მფ6
2. 7+ მფ5
3. ე6 მფ:6
4. 8მ+ მფ5
5. მ6+ მფ:4
6. მ6+ მფ:3
7. მ4+ მფ2
8. მ4+ მფ1
9. მ2+ მფ1
10. მ2+ მფ:2
11. მ:3 მფ1
12. მფ4 მფ2
13. მფ3 მფ1
14. მ2+ მფ1
15. მ4 მ6
16. მ3 მ5+
17. მ:5 მფ1
18. მფ3 1ლ
19. მ3+ და შავები იძულებულები არიან ლაზიერი დათმონ.

ჟიურის თქმით, „ჯემალ მახათაძემ შესრულების უბადლო ხელოვნებით შეძლო საინტერესო ნაწარმოების შექმნა, რომელიც მთავრდება მძაფრი შერკინების ფინალით. 21 სვლიან ეტიუდში მეცამეტე სვლიდან შექმნილი პოზიცია თავისუფლად შეგვიძლია ჩავთვალოთ ახალ სიტყვად ჭადრაკის თეორიაში“.
ანტონ ინოველი

ანტონ ინაშვილი (ანტონ ინოველი) (დ. 17 იანვარი, 1898, თბილისი — გ. 1987, იქვე) — ქართველი მომღერალი (ბარიტონი). საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1956). ცნობილი მომღერლების - სსრკ სახალხო არტისტის სანდრო ინაშვილისა და საქართველოს სსრ სახალხო არტისტის გრიგოლ ინაშვილის ძმა.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის მუსიკალური სასწავლებელი (ვოკალური).

1918 წლიდან იყო თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი (ბარიტონი), საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტი. 1927 წლიდან დაიწყო საესტრადო-საკონცერტო მოღვაწეობა. 1931 წლიდან საქართველოს სახელმწიფო ესტრადის მსახიობია (სოლისტი-მომღერალი). 1939 წლიდან — აფხაზეთის სახელმწიფო ესტრადის სამხატვრო ხელმძღვანელი, 1941-1947 წლებში იყო აფხაზეთის ფილარმონიის დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. 1947 წლიდან საქართველოს ფილარმონიის სოლისტია. 1954-1956 წლებში — საორკესტრო მუსიკოსების ბიუროს დირექტორი.

ჯილდოები და აღიარება
1956 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
ლექციონარი MS 035

ლექციონარი 035 — არამეულ-ქართული პალიმფსესტი. არამეული ტექსტი თარიღდება თარიღდება , ხოლო ქართული (ნუსხური) — საუკუნით.

ხელნაწერი არსებული ყდით დაახლოებით 200150 მმ ზომისაა, შეიცავს ზემოდან გადაწერილი ტექსტის 70 ფურცელს. ძირითადი ტექსტი (პალიმფსესტები) ექვსი სხვადასხვა ხელნაწერის ნაწილებს მოიცავს, რომელიც ნაწერია ორ სვეტად პალესტინური არამეულის უნციალური დამწერლობით.

ზედა ფენა შესრულებულია ხუცური დამწერლობით, 22-26 სტრიქონი ერთ სვეტად. ხელნაწერის 66- და 69-ზე ვრცელი კოლოფონია [ანუ მინაწერი], რომელიც გვამცნობს, რომ ის გადაიწერა და შეიმოსა ცოდვილი იოანე ზოსიმეს ხელით, სინის მთაზე, დასაბამითგან 6583 წელს. ქართული ტექსტი მოიცავს სახარების პერიკოპებს, წმ. პიმენ დიდის აპოფთეგმატას და წმ. არსენი დიდის წერილს.

ყველაზე მნიშვნელოვანი კი ის არის, რომ ორივე ტექსტი (ამბა პიმენისა და არსენ დიდის) მხოლოდ და მხოლოდ ქართულ ენაზეა შემორჩენილი ამ ხელნაწერის სახით.

ისტორია
ხელნაწერი 035 წარმოადგენს კოდექსის დაახლოებით მესამედ ნაწილს. დანარჩენი ორი მესამედი 1855-1857 წლებში ცნობილმა გერმანელმა ბიბლეისტმა, ტიშენდორფმა სინის მთიდან პეტერბურგში წაიღო, რომელიც ამჟამად რუსეთის ნაციონალურ ბიბლიოთეკაში ინახება.

კოდექსის სრული ხელნაწერი თავდაპირველად სინის წმინდა ეკატერინეს მონასტრის ბიბლიოთეკაში ინახებოდა. 1889 წელს სინის მთაზე პირველი ექსპედიცია პროფესორმა ალ. ცაგარელმა მოაწყო, რომელმაც 92 ხელნაწერი აღწერა. 1902 წელს კი სინის მთას ნ. მარი და ივ. ჯავახიშვილი ეწვივნენ და ქართული მწერლობის არაერთი ძეგლი აღწერეს. სამწუხაროდ მეცნიერებს ადგილზე 92 ხელნაწერიდან მხოლოდ 87 ხელნაწერი დახვდათ, მათ შორის ადგილზე არ დახვდათ ხელნაწერი 035. 1920-იან წლებში მონასტერი მონიახულა რობერტ ფრეიკმა, რომელსაც ასევე არ დახვდა ცაგარელის აღწერილი ხელნაწერების ნაწილი. როგორც გაირკვა აღნიშნული ხელნაწერი ცნობილმა გერმანელმა კოლექციონერმა ფრიდრიხ გროტემ შეიძინა. გრიგოლ ფერაძის მიხედვით, 1929 წელს ხელნაწერი ჯერ კიდევ გროტეს ქვრივის საკუთრებაში, ბერლინში იყო. 1937 წელს ხელნაწერი გაიყიდა ერიკ ფონ შერლინგზე ; 1954 წელს სოთბის აუქციონზე დეტროიტელმა ოტო ფიშერმა შეიძინა; 1983 წელს ნიუ-იორკში ბუკინისტ ჰანს პ. კრაუსის ( . ) კატალოგში ინახებოდა. 1980-იან წლებში რეზო თაბუკაშვილმა ნიუ-იორკში ჰანს კრაუსთან სტუმრობისას ნახა მისი კოლექცია, მათ შორის აღნიშნული ხელნაწერიც. რ. თაბუკაშვილმა თავისი ამერიკული ვოიაჟი გადმოსცა დოკუმენტურ ფილმში „ნაძარცვის კვალდაკვალ“. ჰ. კრაუსმა რ. თაბუკაშვილს ხელნაწერი 285 ათასი აშშ დოლარი დაუფასა, რისი საშუალება საბჭოთა კავშირიდან ფილმის გადასაღებად ჩასულ რეჟისორს არ აღმოაჩნდა. ის კი მოახერხა, რომ ხელნაწერი გადაეღო. ამის შემდეგ იგი ხვდება მარტინ შოენის კოლექციაში, სადაც მიენიჭა ხელნაწერს შიფრი 35. 1988 წელს ხელნაწერს რესტავრაცია ჩაუტარდა ბრიტანეთის ბიბლიოთეკაში.

2024 წლის 11 ივნისს კრისტის აუქციონზე ხელნაწერი გაიყიდა 1.25 მილიონ გირვანქა სტერლინგად (აქედან 250 ათასი გ. ს. აუქციონის საკომისიომ შეადგინა). როგორც მოგვიანებით გაირკვა, ხელნაწერი მედსენატმა ბიძინა ივანიშვილმა შეიძინა, შემდგომში მისი საქართველოს ეროვნულ მუზეუმისთვის უსასყიდლოდ გადასაცემად. 2024 წლის 9 ოქტომბერს ხელნაწერი საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში განთავსდა.
ჯვრის პოვნის საკითხავი MS 1600

ჯვრის პოვნის საკითხავი 1600 — საუკუნის ქართული ხელნაწერი.

აღწერა
ხელნაწერი შედგება 2 ფურცლისგან; შესრულებულია ეტრატზე (ზომები 23×20 სმ.), გადაწერილია ფსევდო ათანასეს ჯვრის საკითხავი. ქართულ ხელნაწერ ტრადიციაში ეს ჰომილია ფრაგმენტის სახით გვხვდება მხოლოდ კლარჯულ მრავალთავში (ხეც 144, 208). კოლექციის ვებგვერდზე გამოტანილი ინფორმაციის თანახმად, შოიენის ეს ხელნაწერი უკავშირდება ლაიფციგის უნივერსიტეტის . . 1096. ერთეულს, რომელიც 3 სხვადასხვა ქართული ფრაგმენტისგან შედგება (შდრ. . . 1096. ). მთავრულით. ლაიფციგის ხელნაწერი ფურცლების დღეისათვის მღებული რაობისა და ზომების მიხედვით, კავშირი შოიენისა და ლაიფციგის ფურცლებს შორის ნაკლებ სავარაუდოა. ვფიქრობთ, მხოლოდ ორივე ფრაგმენტში სრულყოფილი ტექსტოლოგიურ-კოდიკოლოგიური შესწავლა გასცემს პასუხს წამოჭრილ კითხვას. დასაწყისი : „მყოფელი ორსახედ ვითარცა თქუათ ანუთუ მიუღებიეს აქავე სასყიდელი მათი ნაცვალად საქმისა მათისა მსგავსად თქუმულისა მის რომელი ითქუა...“

ისტორია
შედიოდა შოენის ქართულ ხელნაწერთა კოლექციაში. 2019 წლის 10 ივლისს კრისტის აუქციონზე ხელნაწერი გაიყიდა 25 ათას გირვანქა სტერლინგად.
იური აკობია

იური აკობია (დ. 20 მაისი, 1937, ანაკლია, საქართველოს სსრ — გ. 4 ნოემბერი, 2014, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ინჟინერი და საჭადრაკო კომპოზიტორი, ეტიუდისტი. საერთაშორისო ოსტატი საჭადრაკო კომპოზიციაში, საერთაშორისო არბიტრი საჭადრაკო კომპოზიციაში, იყო საერთაშორისო კონკურსების პრიზიორი: პრიზი - „ვეჩერნაია ოდესა“ (1983, ვაჟა ნეიძესთან და ა.გრინთან ერთად), პრიზი - „ოქროს საწმისი“ (1987), პრიზი - „შახმატნა მისლ“ (1987, დავით გურგენიძესთან ერთად) და სხვ. გამოსცა წიგნები - „შამათი ეტიუდში“ (1990, გია ნადარეიშვილთან ერთად, რუსულ ენაზე). გამოქვეყნებული აქვს 500-მდე საჭადრაკო კომპოზიცია.

საჭადრაკო კომპოზიცია
ამოხსნა:
1. მ6+  მფ7
2. მ5+  მფ6
3. მფ6!  1=ლ
4. 5+!  კ5
5. მ3!  ლ3
6. ე5+  ლ5
7. მ5# .
საქართველო ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე

საქართველოს ეროვნულმა საფეხბურთო ნაკრებმა ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე გასვლა ერთხელ, 2024 წელს მოახერხა.

ევრო 2024
ჯგუფი 
ფაქტები
22 ივნისს, საქართველო-ჩეხეთის მატჩის საუკეთესო მოთამაშედ გიორგი მამარდაშვილი დასახელდა.
26 ივნისს, საქართველო-პორტუგალიის მატჩის საუკეთესო მოთამაშედ ხვიჩა კვარაცხელია დასახელდა.
ჯგუფური ეტაპის სამ შეხვედრაში გიორგი მამარდაშვილმა 20 სეივი გააკეთა.
საქართველოს ნაკრებმა ჯგუფური ეტაპის 1 შეხვედრაში კარი მშრალად შეინახა.
ჯგუფური ეტაპის დასრულების შემდგომ გიორგი მიქაუტაძეს 3 გოლი ჰქონდა გატანილი, რითაც ევრო 2024-ის ბომბარდირთა დავას ლიდერობდა.

მესამე ადგილზე გასული გუნდების რეიტინგი
პლეი-ოფი
მერვედფინალი
ევროპის ჩემპიონატის შედეგები
საკვალიფიკაციო ეტაპი
სოციალისტური პარტიების საერთაშორისო მუშათა გაერთიანება

სოციალისტური პარტიების საერთაშორისო მუშათა გაერთიანება, ორნახევარი ინტერნაციონალი, 2½ ინტერნაციონალი, ვენის ინტერნაციონალი (1921 — 1923) — სოციალისტური პარტიების პოლიტიკური ინტერნაციონალი. მეორე ინტერნაციონალის ერთ-ერთი განაყოფი, რომელიც პოლიტიკურ სპექტრში მდებარეობს ბერნის ინტერნაციონალის რეფორმისტებსა და კომუნისტური ინტერნაციონალის რევოლუციონერებს შორის. 1923 წელს შეუერთდა სოციალისტურ მუშათა ინტერნაციონალს. აერთიანებდა ავსტრიის, ბელგიის, დიდი ბრიტანეთის, გერმანიის, საბერძნეთის, ესპანეთის, პოლონეთის, რუმინეთის, აშშ-ის, საფრანგეთის, შვეიცარიის და სხვა ქვეყნების ცენტრისტულ სოციალისტურ პარტიებსა და ჯგუფებს, აგრეთვე რუს მენშევიკებსა და ესერებს.

ისტორია
შექმნეს 1921 წლის 22-23 თებერვალის კონფერენციაზე ვენაში ცენტისკენულმა პარტიებმა და ჯგუფებმა, რომლებმაც ფორმალურად გადაწყვიტეს კავშირი მეორე (ბერნის) ინტერნაციონალთან.

1923 წლის 21 მაისში შეუერთდა მეორე (ბერნის) ინტერნაციონალს და შექმნა მუშათა სოციალისტური ინტერნაციონალი.
ვიქტორ მატარაძე

ვიქტორ ნიკოლოზის ძე მატარაძე (დ. 20 მაისი, 1888, თელავი — გ. 25 ივლისი, 1953, თბილისი.) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1934).

ბიოგრაფია
ვიქტორ მატარაძე დაიბადა 1888 წლის 20 მაისს, თელავში, მოსამსახურის ოჯახში. 5 წლის ასაკში მას მამა გარდაეცვალა, ამის გამო იგი უკიდურეს გაჭირვებაში იზრდებოდა. ვიქტორმა დაწყებითი განათლება თბილისის სამოქალაქო სასწავლებელში მიიღო, შემდეგ სწავლა განაგრძო სათავადაზნაურო გიმნაზიაში, რომელიც არ დაუსრულებია. 1901 წელს მუშაობა დაიწყო ექვთიმე ხელაძის სტამბაში გაზეთი „კვალის“ ასოთამწყობად. ვიქტორი ბავშვობიდანვე მწერალთა წრეში იზრდებოდა და მსახიობობის ინსპირაციაც ბეგლარ ახოსპირელისგან აიღო.

იგი 1902 წელს, თბილისის ქართული დრამატული საზოგადოების დასში ჩაირიცხა და პირველად სცენაზე ვალერიან გუნიას ხელმძღვანელობით, 1903 წელს გამოვიდა და ამის შემდეგ განუწყვეტლივ მონაწილეობდა ქართულ თეატრში. იგი სხვადასხვა დროს მუშაობდა ქუთაისის, თბილისის მსახიობთა ამხანაგობის დასში, ბათუმის, სოხუმის და ჭიათურის თეატრებში.

ვიქტორ მატარაძე ძირითადად სახალხო სცენებზე გამოდიოდა, მონაწილეობდა ლადო მესხიშვილისა და ვასო აბაშიძის საგასტროლო წარმოდგენებში ქუთაისში, ბათუმში, სოხუმში, სიღნაღში, ბაქოში, ვლადიკავკაზსა და საქართველოს თითქმის ყველა დაბასა თუ ქალაქში. მძიმე გაჭირვების მიუხედავად, ვიქტორი ძირითადად ანაზღაურების გარეშე მართავდა საქველმოქმედო წარმოდგენებს პოლიტპატიმართა, გადასახლებულთა და მათი ოჯახების სასარგებლოდ. 1916-1917 წლებში საბურთალოზე სრულიად უსასყიდლოდ მუშაობდა რეჟისორ-მსახიობად. 1921-1927 წლებში რაჭა-ლეჩხუმში მართავდა სახალხო წარმოდგენებს, უმეტეს მათგანს უსასყიდლოდ. 1928 წელს ვიქტორ მატარაძემ სიღნაღში დააარსა თეატრი და შექმნა მუდმივი დასი, რომელიც სიღნაღის რაიონის სოფლებში ხშირ წარმოდგენებს მართავდა. 1934 წელს ვიქტორს მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში სასცენო მოღვაწეობის 30 წლის იუბილე გადაუხადეს და საქართველოს ცენტრალური კომიტეტის დადგენილებით, რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტის წოდება მიანიჭეს, დაუნიშნეს პერსონალური პენსიაც.

1937 წელს ჩამოაყალიბა 4 მონაწილისაგან შემდგარი კოლექტივი, მსუბუქი სააგიტაციო-იუმორისტული ჟანრის პატარა პიესების რეპერტუარით, რომელმაც 1938 წლამდე უამრავი სოფელი მოიარა. წარმოდგენებს ისეთ სოფლებშიც კი მართავდა, სადაც მანამდე მსგავსი ღონისძიებები არასდროს ყოფილა. ამის გამო, ვიქტორმა გლეხთა საერთო სიყვარული დაიმსახურა. გარდა კახეთის სოფლებისა, ამ კოლექტივით მან მოიარა აგრეთვე წულუკიძის, მახარაძის, ლანჩხუთის, ქობულეთის, ბათუმის, ფოთის, სოხუმის, ოჩამჩირეს, გალის, ზუგდიდის, წალენჯიხის, ცხაკაიას, ჩხოროწყუსა და ონის რაიონები.

1935-1946 წლებში ვიქტორი ხელმძღვანელობდა თბილისის ფილარმონიის მსახიობთა მხატვრულ კოლექტივებს.

ვიქტორ მატარაძე თბილისში, 65 წლის ასაკში, 1953 წელს გარდაიცვალა.

შესრულებული როლები
ანტონიოსი — უ. შექსპირის „იულიუს კეისარი“
დე სანტოსი — კ. გუცკოვის „ურიელ აკოსტა“
გიგო — ი. გედევანიშვილის „მსხვერპლი“
ხანდრნირი — ა. აფინოგენოვის „მგლის ბილიკი“
გივი — ა. წერეთლის „პატარა კახი“
საბა ბერი — ა. სუმბათაშვილის „ღალატი“
ოტია ჯოლია — ვ. გუნიას „და-ძმა“
პრეზიდენტი — ფ. მილერის „ვერაგობა და სიყვარული“
დოტაცია

დოტაცია ( – საჩუქარი, შეწირულობა) — დამატებითი ანაზღაურება, მატერიალური ან ფინანსური დახმარება ხელისუფლების ადგილობრივი ორგანოებისთვის, საწარმოებისთვის და ფიზიკური პირებისთვის, რომელიც მათ ეძლევათ ზარალის დასაფარავად ან სხვა მიზნებისთვის.

დოტაცია განკუთვნილია ა) იმ საწარმოებისა და დარგებისათვის, რომელთა შემოსავალი საქონლის რეალიზაციიდან ნაკლებია მის საწარმოებლად გაღებულ ხარჯებზე, მ. შ. დანაკარგების დასაფარავად; ბ) ზოგადად მთელი ქვეყნის ან მისი ცალკეული რეგიონების სხვადასხვა საჭიროებების დასაფარავად; გ) მუშაკისათვის კვებაზე, ტრანსპორტზე (სამსახურებრივი გადაადგილებისათვის), სოციალური დახმარების სახით დაბალშემოსავლიან ოჯახებზე.

საწარმოებისაკენ მიმართული დოტაცია ეხმარება მათ, რათა თავი აარიდონ გაკოტრებას, მეორეს მხრივ კი, არ დაუშვან ფასების მნიშვნელოვანი ზრდა შესაბამის საქონელსა და მომსახურებაზე. დოტაციის გარეშე წარმოების ხარჯების დაფარვა მოუწევდათ უშუალო მყიდველებს, რაც გამოიწვევდა ფასების სწრაფ ზრდას. ამასთან, გრძელვადიან პერსპექტივაში დოტაცია, რომელიც იფარება ბიუჯეტიდან, მძიმე ტვირთად აწვება ამ უკანასკნელს, წარმოქმნის მის დეფიციტს, რის გამოც საჭირო ხდება ფულის დამატებითი ემისია. დოტაციით, ფაქტობრივად, ხდება მიმდინარე ინფლაციის ნეგატიური შედეგების დროში გადავადება.

დოტაცია ფართოდ გამოიყენება, უმეტესად, ეკონომიკის სახელმწიფო-მბრძანებლურ, ადმინისტრაციულ მართვაზე დაფუძნებულ ქვეყნებში; საბაზრო ეკონომიკის მქონე ქვეყნებში თვითანაზღაურებისა და თვითდაფინანსების მოთხოვნები საკმაოდ მკაცრია, რის გამოც დოტაციის მასშტაბები ამგვარ სახელმწიფოებში ეკონომიკურზე მეტად ინსტიტუციურია. დოტაციის სახეობებია სუბსიდია, გრანტი, ტრანსფერი. დოტაცია საქართველოშიც გამოიყენებოდა საბაზრო ურთიერთობებზე გადასვლამდე.
ნათელა დოღონაძე

ნათელა რევაზის ასული დოღონაძე (დ. 13 მაისი, 1954, მოსკოვი) — ქართველი პედაგოგი, ინგლისური და ფრანგული ენების მასწავლებელი. პედ. მეცნიერებათა დოქტორი (1998), პროფესორი (2000).

დაამთავრა თბილისის ი. ჭავჭავაძის სახელობის უცხოურ ენათა სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი (1978). 1978-1983 წლებში მუშაობდა იქვე, 1983-2009 წლებში — საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში, 1998 წლიდან — შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტში (2006 წლიდან პრორექტორია), არის ამავე უნივერსიტეტის ჰუმანიტარული ფაკულტეტის სრული პროფესორი. 1995-1997 წლებში დოღონაძე იყო საქართველოს ინგლისური ენის მასწავლებელთა ასოციაციის პრეზიდენტი. მისი სამეცნიერო კვლევის თემაა უცხოური ენების სასწავლო-მეთოდიკური კომპლექსის შედგენისა და გამოყენების პრობლემა მოზრდილთა სწავლებაში (ინგლისური ენის მაგალითზე).
რომან დოღონაძე

რომან ისიდორეს ძე დოღონაძე (დ. 22 დეკემბერი, 1905, სოფ. ნახშირღელე, ახლანდ. თერჯოლის მუნიციპალიტეტი, — გ. 20 დეკემბერი, 1970, თბილისი) — ქართველი აგრონომი. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1959), პროფესორი (1962), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1966).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი. 1946 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა საქართველოს და საბჭოთა კავშირის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებში. 1952-1956 წლებში მივლინებული იყო ალბანეთში სოფლის მეურნეობის სამინისტროს უფროს მრჩევლად. დოღონაძემ საქართველოს პირობებში დაამუშავა ჩაისა და ზოგიერთი სხვა სუბტროპიკული კულტურის (ევკალიპტი, დაფნა, ტუნგი) აგროტექნიკის საკითხები, აქტიური მონაწილეობა მიიღო კოლხეთის დაბლობის ათვისების საქმეში.
ბესარიონ დოჭვირი

ბესარიონ მიხეილის ძე დოჭვირი (დ. 28 სექტემბერი, 1938, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1994), პროფესორი (1997).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი (1964). 1968 წლიდან მუშაობს თსუ-ის იმავე ფაკულტეტზე, 2006 წლიდან — თსუ-ის ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტზე. შეთავსებით 1972-1973 წლებში მუშაობდა ბერლინის უმაღლეს ეკონომიკურ სკოლაში, 1992-1995 წლებში — იენის ფრიდრიხ შილერის უნივერსიტეტში. კვლევის სფეროა: შემთხვევით პროცესთა ოპტიმალური გაჩერება, ფინანსური მათემატიკა. დაჯილდოებულია ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედლით (1999).
ვაჟა ნეიძე

ვაჟა ევგენის ძე ნეიძე (დ. 8 მარტი, 1937, თბილისი — გ. 10 თებერვალი, 2020, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი და საჭადრაკო კომპოზიტორი, ეტიუდისტი. წლების მანძილზე ის იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის წამყვანი სპეციალისტი, მეცნიერებათა დოქტორი, მრავალი სამეცნიერო ნაშრომისა და სასკოლო სახელმძღვანელოს ავტორი. ოსტატი (1987) და საერთაშორისო ოსტატი (1989) საჭადრაკო კომპოზიციაში, საერთაშორისო არბიტრი (1980).

საჭადრაკო კომპოზიცია
ვაჟა ნეიძე რეგულარულდ მონაწილეობდა საჭადრაკო კომპოზიციაში საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატებში. განსაკუთრებულ წარმატებას 1983-1984 წლების მე-17 ჩემპიონატში მიაღწია და ქვეყნის ჩემპიონი გახდა. მისი ეტიუდები ასევე ხშირად ქვეყნდებოდა ფიდეს ალბომში. 1989 წელს, მორიგი ალბომის გამოსვლის შემდეგ, მას საჭადრაკო კომპოზიციაში საერთაშორისო ოსტატის წოდება მიენიჭა.

თემატურად ვაჟა ნეიძის შემოქმედება მრავალფეროვანია, თუმცა, მას განსაკუთრებით იტაცებდა ეტიუდები საშამათო ფინალით.

ვაჟა ნეიძე აგრეთვე იყო საჭადრაკო არბიტრი. მას 40-ზე მეტი კონკურსის მასალები განიხილა და 10000-ზე მეტი ეტიუდი შეაფასა. ვაჟა ნეიძე აგრეთვე მიწვეული იყო „ფიდეს ალბომის“ მსაჯად (1977-1979). 1983-1985 წლებში ამავე ალბომის ეტიუდების განყოფილების დირექტორად დაინიშნა. 1991 წელს მან საჭადრაკო კომპოზიტორთა მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატის საუკეთესო ეტიუდები გამოავლინა. 2001-2003 და 2004-2006 წლებში მან მსაჯთა კოლეგიაში, სხვა ორ კოლეგასთან ერთად მსოფლიოს ინდივიდუალური ჩემპიონატის მსაჯთა კოლეგიაში იმუშავა.

წლების მანძილზე ის ხელმძღვანელობდა საჭადრაკო კომპოზიციის განყოფილებას ლატვიის ჟურნალში „შახმატი“, გაზეთში „ლელო“, ჟურნალ „მეცნიერება და ტექნიკასა“ და ალმანახში „ჭადრაკი“.

რჩეული ეტიუდები
ამოხსნა:

1. 7! მ6
2. :6+ მფ:6
3. :8მ+! მფ7
4. 8მ+! მფ6!
5.კ4+ მფ7
6. კ:2 მფ:8
7. კ3#
ასეთივე სასჯელია მეორე მხედრის მოკვლისთვის.
6. ...მფ:8
7. კ6#
დრაკონციუსი

ბლოსიუს ემილიუს დრაკონციუსი — საუკუნის მიწურულის ქრისტიანი ლათინურენოვანი მწერალი.

ბიოგრაფია
დრაკონციუსი ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა კართაგენში (ჩრდილოეთი აფრიკა), სადაც მან ტრადიციული რიტორიკული განათლება მიიღო და იურისტად მუშაობდა. თავდაპირველად ჩრდილოეთ აფრიკის ვანდალი მეფეების კეთილგანწყობით სარგებლობდა, შემდეგ კი რომის იმპერატორისადმი მიძღვნილი ლექსის გამო ვანდალთა მეფე გუნთამუნდმა (მეფობდა 484-496 წლებში) შერისხა.

დრაკონციუსის უმთავრესი ნაშრომია ქრისტიანული პოემა („უფლის დიდება“), რომელიც 2 327 ჰეგზამეტრისგან შედგება. მასში ბიბლიური შინაარსის თხრობასთან შერწყმულია ეგზეგეზის, დოქტრინისა და ავტობიოგრაფიული ელემენტები. დრაკონციუსს ასევე ეკუთვნის („ვედრება“, მიმართული მეფე გუნთამუნდისადმი), მითოლოგიური შინაარსის ოთხი ეპილიონი („ჰილასი“, „ელენე“, „მედეა“, „ორესტე“), ეპითალამები, ეპიგრამები და სხვ.
დრაკონციუსის „მედეა“
დრაკონციუსის „მედეა“ არგონავტების თქმულების თავისებური ვერსიაა — დაახლოებით 600 -სტრიქონიანი ეპილიონი (მცირეტანიანი ეპიკური პოემა). მოქმედების დიდი ნაწილი (იასონისა და მედეას ქორწინება, ბავშვების დაბადება და სხვ.) ხდება კოლხეთში, რომელიც უკიდურეს ჩრდილოეთში მდებარე ყინულოვან სკვითიასთან არის გაიგივებული. ნაწარმოებში მედეა ყოვლისშემძლე ჯადოქარი და, იფიგენიას მსგავსად, დიანას ტაძრის ქურუმია, იასონის სახე კი ზერელე და სქემატურია. ოქროს საწმისის გამტაცებლები საბერძნეთში გაიქცევიან, მაგრამ კორინთის მაგივრად თებეს გამგებელ კრეონტთან ჩადიან. თხზულების ბოლოს გლავკეს, კრეონტისა და შვილების გარდა, მედეას შურისძიების მსხვერპლი ხდება იასონიც.