iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
2011 წლის ტერაქტები ნორვეგიაში

2011 წლის ტერაქტები ნორვეგიაში — ორი ტერორისტული აქტი, რომელიც განხორციელდა ნორვეგიაში, 2011 წლის 22 ივლისს. პირველი იყო ავტომანქანაში დამონტაჟებული ყუმბარის აფეთქება ოსლოს სამთავრობო რაიონში, ნორვეგიის პრემიერ-მინისტრ იენს სტოლტენბერგის ოფისთან. აფეთქებას ემსხპერპლა რვა ადამიანი, რამდენიმე დაშავდა (ათი პიროვნება - განსაკუთრებულად მძიმედ).

მეორე თავდასხმა განხორციელდა ორი საათის შემდეგ. ამჯერად სამიზნე იყო ახალგაზრდული ბანაკი, რომელიც ეკუთვნის ნორვეგიის ლეიბორისტული პარტიის მუშათა ახალგაზრდულ ლიგას და მდებარეობს უტეიას კუნძულზე. პოლიციელად გადაცმულმა შეიარაღებულმა პიროვნებამ ცეცხლი გაუხსნა დამსვენებლებს და მოკლა 67 ადამიანი, მათ შორის - პრემიერ-მინისტრის ახლო მეგობრები და ნორვეგიის პრინცესა მეტე-მარიტის ძმა. გარდაცვლილთაგან 76 ნორვეგიის მოქალაქე იყო, ხოლო ერთი, ქუთაისში მცხოვრები საქართველოს მოქალაქე თამთა ლიპარტელიანი.

ნორვეგიის პოლიციის მიერ დაპატიმრებული იქნა ანდერს ბერინგ ბრეივიკი, 32 წლის ნორვეგიელი მემარჯვენე ექსტრემისტი . მას წაუყენეს ბრალდება უტეიაზე მომხდარი მოვლენების, მოგვიანებით კი - ოსლოში მომხდარი აფეთქების გამო. ევროპის კავშირის, ნატოსა და რამდენიმე ქვეყნის მიერ გამოხატული იქნა მხარდაჭერა ნორვეგიის მიერთ და დაგმობილი იქნა ეს მოვლენები. 2012 წლის 22 ივლისს ქუთაისში თამთა ლიპარტელიანის სახელობის მემორიალი გაიხსნა. ქუთისის აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ასევე დაწესდა მისი სახელობის სტიპენდია.

2012 წლის 24 აგვისტოს, ანდრეს ბრეივიკს სასამართლომ 21 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა. 2012 წელს ნეტფილქსმა ნორვეგიის ტერაქტის შესახებ ფილმი გადაიღო.
რატი წინამძღვრიშვილი

რატი წინამძღვრიშვილი (დ. 22 მარტი, 1988, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, თერჯოლის „საპოვნელას“ თავდამსხმელი.

კარიერა
მისი დებიუტი საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში შედგა 17 წლის ასაკში.

2006 წელს მან მოიგო საქართველოს თასი „ამერთან“ ერთად ფინალში, რომელშიც რატიმ გაიტანა ულამაზესი თავური გოლი „ზესტაფონის“ წინააღმდეგ.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (2): 2010/2011, 2011/2012.
პირველი ლიგა ჩემპიონი (1): 2004/2005
საქართველოს თასის გამარჯვებული (2): 2005/2006, 2006/2007.
საქართველოს თასის ფინალისტი (3): 2007/2008, 2011/2012, 2013/2014.
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (5): 2006/2007, 2007/2008, 2011/2012, 2012/2013, 2013/2014.
თორნიკე აფციაური

თორნიკე აფციაური (დ. 29 ნოემბერი 1979, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე.

ტიტულები
დინამო-2 თბილისი
პირველი ლიგა
ჩემპიონი (1): 1998/99 რეგიონული ლიგა (აღმოსავლეთი, ჯგუფი)
ოლიმპი რუსთავი
უმაღლესი ლიგა
ჩემპიონი (1): 2006/07
ზესტაფონი
უმაღლესი ლიგა
ჩემპიონი (2): 2010/11, 2011/12
საქართველოს თასი
ფინალისტი (1): 2011/12
საქართველოს სუპერთასი
გამარჯვებული (2): 2011, 2012
კახაბერ მეშველიანი

კახაბერ მეშველიანი (დ. 17 აპრილი, 1992, საქართველო) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ზესტაფონის“ მეკარე.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (2): 2010/2011, 2011/2012.
უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი (1): 2013/2014
საქართველოს თასის ფინალისტი (1): 2011/2012
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (2): 2011/2012, 2012/2013.
ფირნი

ფირნი ( < ძვ. ზემო გერმ. — შარშანდელი, ძველი) — მარცვლოვანი ყინული, რომელიც წარმოიშობა თოვლის გადაკრისტალებისა და მისი დნობით წარმოქმნილი წყლის თოვლის ფენებში ჩაჟონვით და ჩაყინვით, წყლის ორთქლის გადაკრისტალებისა და სუბლიმაციის შედეგად. თოვლის ზედა ფენების სიმძიმით ფირნი თანდათან გარდაიქმნება ყინულად.

ფირნი წარმოიქმნება მთიან მხარეებში, თოვლის მიჯნის ზემოთ, და პოლარულ ქვეყნებში, სადაც ატმოსფერული ნალექები უმთავრესად თოვლის სახით მოდის და ზაფხულის განმავლობაში გადნობას ვერ ასწრებს. ფირნის სიმკვრივე 450-იდან 800 კგ/მ³-მდე მერყეობს. თოვლი ფირნად გადაიქცევა მზის რადიაციის, ლეღმის, წყლის ორთქლის გადაკრისტალებისა და სუბლიმაციის შედეგად. ფირნსა და ყინულს გააჩნიათ სხვადასხვა კრისტალური სტრუქტურა, მარცვლების ორიენტირი და ზომები. ინფილტრაციული ფირნი ჩვეულებრივ გვხვდება მთის მყინვარების ფირნულ აუზებში (20–30 მ-მდე), რეჟელაციური და რეკრისტალიზაციური ფირნი ყინულსაფრების ზედა ჰორიზონტებში.

სიდიდის მიხედვით გამოიყოფა წვრილმარცვლოვანი (მარცვლების დიამეტრი 1 მმ), საშუალომარცვლოვანი (მარცვლების დიამეტრი 1-3 მმ) და მსხვილმარცვლოვანი (მარცვლების დიამეტრი 3 მმ და მეტი) ფირნი.
ხათუნა ჭიჭინაძე

ხათუნა (ანა) ჭიჭინაძე (დ. 14 იანვარი, 1901, ჭოლევი, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი — გ. 4 მარტი, 1938, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, რეპრესირებული.

ბიოგრაფია
დაიბადა შავი ქვის მრეწველ სიმონ ჭიჭინაძის ოჯახში. 1908–1918 წლებში სწავლობდა ქუთაისის წმინდა ნინოს სასწავლებელში, 1919 წლიდან სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტზე. 1923–1924 წლებში იყო აკაკი ფაღავას სტუდიის მსმენელი. 1924 წელს ჩაირიცხა რუსთაველის თეატრში. ითამაშა კოტე მარჯანიშვილისა და ალექსანდრე ახმეტელის დადგმულ პირველ პანტომიმაში. მოღვაწეობას სხვადასხვა თეატრებში აგრძელებდა 1937 წლამდე, დაპატიმრებამდე. ხათუნა ჭიჭინაძეს ბრალად ედებოდა ლავრენტი ბერიას წინააღმდეგ ტერორისტული აქტის მომზადება. დაპატიმრებიდან 6 თვის შემდეგ დანაშაული აღიარა. დახვრეტა მიუსაჯეს 1938 წლის 3 მარტს. სასჯელი შეასრულეს მეორე დღეს, 4 მარტს. რეაბილიტირებულია 1956 წლის 18 ივლისის ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის სამხედრო ტრიბუნალის გადაწყვეტილებით.
საბერძნეთის სამოქალაქო ომი

საბერძნეთის სამოქალაქო ომი (, „სამოქალაქო ომი") საბერძნეთის მთავრობის ჯარებსა (რომელსაც მხარს დიდი ბრიტანეთი და ამერიკის შეერთებული შტატები უჭერდნენ) და საბერძნეთის დემოკრატიულ არმიას ( — ბერძნული ინიციალები „დსე" რომელიც წარმოადგენს საბერძნეთის კომუნისტური პარტიის ჯარს და მხარს ბულგარეთი, იუგოსლავია, ალბანეთი და საბჭოთა კავშირი უჭერდნენ) შორის 1946-1949 წლებში მიმდინარეობდა. ეს იყო მემარცხენეებსა და მემარჯვენეებს შორის 1943 წელს დაწყებული დაპირისპირების შედეგი, რომელთა მიზანიც იყო მეორე მსოფლიო ომის დროს ფაშისტური ქვეყნების ალიანსის ჯარების ოკუპაციის მიერ შექმნილი სახელისუფლებო ვაკუუმის შევსება. ის იყო ცივი ომის ერთ-ერთი პირველი კონფლიქტი, ასევე ზოგიერთი ექსპერტის აზრით მეორე მსოფლიოს შემდგომ პერიოდში დიდი ბრიტანეთის და ამერიკის შეერთებული შტატების მიერ უცხო ქვეყნის საშინაო საქმეებში ჩარევის პირველი მაგალითი; ჩერჩილმა ღიად და პირდაპირ მოითხოვა დამოუკიდებელი ევროპული ქვეყნისგან მისი პოლიტიკური სისტემის მიღება, სტალინის მოქმედებები მხოლოდ პასუხი იყო მის ასეთ მოქმედებაზე. ბრიტანეთის ელიტა საბერძნეთს დიდი ხნის განმავლობაში მიიჩნევდა საკუთრებად და მასზე კონტროლის შენარჩუნებას ყველა საშუალებით ცდილობდა.
სირშა რონანი

სირშა რონანი ( დ. 12 აპრილი 1994, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელ-ირლანდიელი მსახიობი. მიღებული აქვს ოსკარის, ოქროს გლობუსისა და -ს ნომინაციები.

ბიოგრაფია
სირშა რონანი დაიბადა ქალაქ ნიუ-იორკში, მონიკა და პოლ რონანების ოჯახში, რომლებიც იმ დროს ნიუ-იორკში სახლობდნენ. იგი ოჯახში ერთადერთი შვილია. ამჟამად განათლებას იღებს საშინაო სკოლაში და კარლოუს საგრაფოში ცხოვრობს.

თავდაპირველად სირშა მონაწილეობას იღებდა სერიალებში, როგორებიცაა „კლინიკა“ და „დამტკიცება“. პირველი ყველაზე მნიშვნელოვანი როლი კინოში მიიღო 2007 წელს ჯო რაიტის ფილმში „მონანიება“. 2009 წელს გადაიღეს ფილმში „საყვარელი ძვლები“, სადაც ითამაშა 14 წლის მოზარდი გოგონას როლი, რომელიც მანიაკმა შეიტყუა განცალკევებულ ადგილას და შემდეგ მოკლა.

2010 წელს როლი მიიღო ფილმში „გზა შინისაკენ“, სადაც მისი პარტნიორები გადასაღებ მოედანზე გახდნენ ჰოლივუდის ვარსკვლავები კოლინ ფარელი და ედ ჰარისი. 2011 წელს ჯო რაიტმა გადაღებებზე კვლავ სირშა რონანი მიიწვია, ამჯერად ფილმისთვის „ჰანა: სრულყოფილი იარაღი“.

ფილმოგრაფია
სოლომონ კვირკველია

სოლომონ (საბა) კვირკველია (დ. 6 თებერვალი, 1992, სამტრედია) — ქართველი ფეხბურთელი, ქუთაისის „ტორპედოსა“ და საქართველოს ეროვნული ნაკრების ცენტრალური მცველი. 2014 წელს დასახელდა საქართველოს წლის ფეხბურთელად. 2024 წლის ევროპის ჩემპიონატის მონაწილე საქართველოს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

საკლუბო კარიერა
კვირკველიამ პირველი საფეხბურთო ნაბიჯები მშობლიურ სამტრედიაში გადადგა. ამის შემდეგ იყო თბილისის „დინამო“, რასაც მოჰყვა თენგიზ სულაქველიძის საფეხბურთო აკადემიაში გატარებული წლები, რის შემდეგაც სანქტ-პეტერბურგის „ზენიტის“ საფეხბურთო აკადემიაში ჩაირიცხა.

სხვადასხვა დროს თამაშობდა ყაზანის „რუბინში“, „ნეფტეხიმიკში“, მოსკოვის „ლოკომოტივში“, ვოლგოგრადის „როტორში“, ხარკოვის „მეტალისტში“, „გაგრაში“, ბაქოს „ნეფთჩისა“ და საუდის არაბეთის „ალ-უხდუდში“.

რუსეთის პრემიერ ლიგაში კვირკველიას დებიუტი შედგა საფეხბურთო კლუბ „ტერეკთან“ 2011 წლის 22 ივლისს.

2011–12 წლების სეზონში „რუბინში“ თამაშის დროს რუსეთის თასი მოიპოვა. 2017–18 წლების სეზონში, მოსკოვის „ლოკომოტივთან“ ერთად, ჩემპიონი გახდა, 2016–17 და 2018–19 წლების სეზონში კი ამავე კლუბის შემადგენლობაში ორჯერ რუსეთის თასს დაეუფლა.

საქართველოში 2022 წლის აპრილში დაბრუნდა და „გაგრას“ ფეხბურთელი გახდა, მეორე დაბრუნება კი გასული წლის სექტემბერში შედგა, როცა თბილისის „დინამოს“ მაისური მოირგო.

2025 წლის 6 თებერვლიდან საკლუბო კარიერას ქუთაისის „ტორპედოში“ განაგრძობს. ქუთაისური კლუბის ოფიციალური გვერდის განხცხადებით, 33 წლის ფეხბურთელთან ორწლიანი კონტრაქტი გაფორმდა.

სანაკრებო კარიერა
იყო საქართველოს 19 და 21 წლამდე საფეხბურთო ნაკრების ფეხბურთელი. 2013 წლიდან კი საქართველოს ეროვნული ნაკრების წევრი. ეროვნულ ნაკრებში დებიუტი კვირკველიას 2014 წლის 5 მარტს ჰქონდა ლიხტენშტაინთან ამხანაგურ მატჩში. ქვეყნის მთავარი გუნდის მაისურით 61 მატჩი ჩაატარა.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
რუბინი ყაზანი
რუსეთის თასი: 2011–12

ლოკომოტივი მოსკოვი
რუსეთის ჩემპიონი: 2017–18
რუსეთის ვიცე-ჩემპიონი: 2018–19, 2019–20
რუსეთის თასის მფლობელი: 2016–17, 2018–19
რუსეთის სუპერთასის მფლობელი: 2019

ინდივიდუალური
საქართველოს წლის ფეხბურთელი: 2014, 2017
რუსეთის ჩემპიონატის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში: № 1 — 2017–18
მოსკოვის „ლოკომოტივის“ წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2017–18

ჯილდოები
ღირსების ორდენი: 2024
თურქული დამწერლობა

თურქული ანბანი — ლათინურ ანბანზე აგებული ანბანი, რომელიც არის თურქული ენისთვის განკუთვნილი და შედგება 29 ასობგერისგან, რომელთაგან 8 ხმოვანია, ხოლო დანარჩენი თანხმოვანი. ყველა ასო განასახიერებს მხოლოდ ერთ ბგერას: იკითხება ისე , როგორც იწერება. ანბანი შემუშავდა მეოცე საუკუნეში.

ანბანი; მისი წარმოთქმა
იოზეფ მენგელე

იოზეფ რუდოლფ მენგელე (; დ. 16 მარტი, 1911 — გ. 7 თებერვალი, 1979) — ნაცისტური გერმანიის სს-ის ოფიცერი და ექიმი ოსვენციმის საკონცენტრაციო ბანაკში. სისასტიკის გამო ცნობილია მეტსახელით „სიკვდილის ანგელოზი“ .

ფსევდონიმები
ვოლფგანგ გერჰარდი
ჟოზე მენგელე
ჰელმუტ გრეგორი
ექიმი ფაუსტო რინდონი
ს. ჯოსი ალვარეს ასპირაზუ

სამხედრო კარიერა
შუცშტაფელის ნომერი: 317, 885
ნაცისტური პარტიის ნომერი: 5, 574, 974
პოზიციები შუცშტაფელში:
ექიმი ოფიცერი, -ის სამედიცინო ინსპექცია (1940)
ექიმი ოფიცერი, -ის მეხუთე სატანკო დივიზია „ვიკინგი“ (1941–1943)
ექიმი ოფიცერი, ბატალიონი „“, სს-ის მესამე დივიზია ტოტენკოფი (1943)
გიორგი ყურულაშვილი

გიორგი ყურულაშვილი (დ. 1893, ჩხარი, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 10 ივლისი, 1937, თბილისი, საქართველოს სსრ) — საბჭოთა პარტიული მოღვაწე, რეპრესირებული.

ბიოგრაფია
დაიბადა ხელოსნის ოჯახში. სწავლობდა ჩხარის სამრევლო სკოლაში, რომელიც მალევე მიატოვა. 1905 წლიდან მუშაობდა შეგირდად ადგილობრივ სამკერვალო სახელოსნოში. 1909 წელს გადავიდა ტფილისში, სადაც გახდა რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი და აქტიურად ჩაება მის საქმიანობაში. ამის გამო რამდენიმეჯერ დააპატიმრეს: 1910 წლის აპრილში მეტეხის ციხეში ჩასვეს, ხოლო 1914 წელს კი ჯერ ასტრახანის გუბერნიაში, ხოლო შემდეგ სარატოვში გადაასახლეს. 1917 წელს ის ისევ დააპატიმრეს და ამჯერად ვერხოლენსკის მაზრაში გადაასახლეს.

ყურულაშვილი პატიმრობაშიც აგრძელებდა არალეგალური საქმიანობას. 1917 წლის ოქტომბრის ბოლშევიკური გადატრიალების შემდეგ ის სხვადასხვა პარტიულ თანამდებობებზე მუშაობდა სამარასა და ბაქოში, 20-იანი წლებიდან კი თბილისში. 1927 წლიდან მაღალი თანამდებობები ეკავა საქართველოს კომპარტიის ცეკაში, იყო მისი მდივანი, ბიუროს პრეზიდიუმის წევრი, საქართველოს სსრ სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე.

გიორგი ყურულაშვილი 1937 წელს დააპატიმრეს კონტრრევოლუციის, ტერორიზმის, მავნებლობისა და შპიონაჟის ბრალდებით. ყურულაშვილიც თავი დამნაშავედ სცნო და საქართველოს სსრ-ს უზენაესმა სასამართლომ 26 ივნისს დახვრეტა მიუსაჯა. განაჩენი აღასრულეს იმავე წლის 10 ივლისს. რეაბილიტირებულუია სსრკ უმაღლესი სასამართლოს 1957 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილებით.
საბერძნეთის არმია

საბერძნეთის არმია (, ელლინიკოს სტრატოს) — 1828 წელს ჩამოყალიბებული საბერძნეთის სახმელეთო ჯარები.

საბერძნეთის ჯარის დევიზია (ელეუთერონ ტო ეუპსიხონ), „თავისუფლება იზრდება გმირობიდან“, თუკიდიდეს პელოპონესის ომების ისტორიადან (2.43.4). საბერძნეთის არმიის ემბლემა არის ორთავიანი არწივი ბერძნული ჯვრიანი ფარით ცენტრში. ემბლემა სიმბოლურად ასახავს კავშირს თანამედროვე საბერძნეთს, ელადის მართლმადიდებელ ეკლესიასა და ბიზანტიის იმპერიას შორის.

მისია
საბერძნეთის არმიის მთავარი მისიაა ქვეყნის დამოუკიდებლობის და მთლიანობის დაცვა.

მშვიდობიანობს დროს არმია აქვს შემდეგი ძირითადი მიზნები:

მუდმივ საბრძოლო მზადყოფნა, შესაძლო საშიშროებებზე დროული და ეფექტიანი რეაგირებისათვის.
საერთაშორისო მშვიდობის განმტკიცებაში მონაწილეობა.
საგანგებო სიტუაციებში სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურების დახმარება.

ისტორია
ბერძნული არმია ქვეყნის ჩამოყალიბებიდან მცირე ხანში 1828 წელს შეიქმნა. დამოუკიდებელი საბერძნეთის პირველი მეთაურის იოანის კაპოდისტრიასის ბრძანების საფუძველზე შექმნილი რვა ტაქტიკური პოლკიდან პირველი 1828 წლის თებერვალში ჩამოყალიბდა. ამ ახალ არმიას უნდა ჩაენაცვლებინა არსებული არარეგულარული შეიარაღებული დაჯგუფებები ( - კაპეტანეი), რომლებიც 1821 წლიდან საბერძნეთის რევოლუციის დროს ოტომანთა იმპერიის წინააღმდეგ იბრძოდნენ. ახალი ფორმირებები პირველად ტროიძენში საფრანგეთის არმიის მოდელის მიხედვით ჩამოყალიბდა. პირველ ხელმძღვანელად დაინიშნა ფრანგი გენერალი ჩარლზ ნიკოლას ფავიერი. ასევე კაპოდისტრიასის ბრძანების საფუძველზე შეიქმნა ქვეითი ჯარის მხარდამჭერი დანაყოფები, ისეთი როგორც: ბერძნული სამხედრო აკადემია, პირველი არტილერიის და ცხენოსანი ჯარი, მოტორიზებული და ლოგისტიკური დანაყოფები, სამხედრო კომისარიატი. პირველი კომბინირებული წვრთნები მეგარას ტერიტორიაზე, 1829 წლის ოქტომბერში გაიმართა.

ბრძოლები საბერძნეთის არმიის მონაწილეობით:

საბერძნეთის ბრძოლა დამოუკიდებლობისთვის (1821–1830)
ბერძნულ-თურქული ომი (1897)
ბალკანეთის პირველი ომი (1912–1913)
ბალკანეთის მეორე ომი (1913)
მაკედონიური ფრონტი მსოფლიო ომის დროს (1916–1918)
ალიანსის ინტერვენცა უკრაინაში (1919)
ბერძნულ-თურქული ომი (1919-1922)
მეორე მსოფლიო ომი
ბერძნულ-იტალიური ომი (1940–1941)
გერმანიის შეჭრა და კრეტას ბრძოლა (1941)
ჩრდილო აფრიკის კამპანია (1941–1943)
იტალიის კამპანია (1944)
საბერძნეთის სამოქალაქო ომი (1946–1949)
კორეის ომი (1950–1953)
თურქეთის შეჭრა კვიპროსზე (1974)
ომი ავღანეთში (2001–დან)
ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლა (2001–დან)

გალერეა
ფიონი

ფიონი ( ლათ. – თბილი დასავლეთის ქარი) — თბილი, მშრალი და მძაფრი ქარი, რომელიც დროდადრო უბერავს მთებიდან ხეობებისაკენ. ფიონის დროს ჰაერის ტემპერატურა მნიშვნელოვნად და სწრაფად მაღლდება, ხოლო შეფარდებითი სინოტივე მკვეთრად ეცემა, ზოგჯერ 10-20%-მდეც.

ფიონის დაწყების დროს შეიმჩნევა ტემპერატურის მკვეთრი და სწრაფი რყევა, ასევე ირყევა ტენიანობაც, როდესაც ხდება ფიონის თბილი ჰაერის შეჯახება ცივ ჰაერთან, რომლებიც ხეობებს ავსებენ.
ფიონის სიმკვეთრე მიუთითებს ფიონური ნაკადის ძლიერ ტურბულენტურობაზე.
ფიონი გრძელდება რამდენიმე საათიდან რამდენიმე დღემდე, ზოგჯერ ხდება შეჩერება.

ფიონები ალპებში უძველესი დროიდანაა ცნობილი. ფიონი ძალზე ხშირია დასავლეთ კავკასიონის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კალთებზე.
ხშირად შეინიშნება ყირიმის ნახევარკუნძულზე, ალთაისა და შუა აზიის მთებში, იაკუტიაში, დასავლეთ
გრენლანდიაში, კლდოვანი მთების აღმოსავლეთ კალთებზე და ასევე სხვა მრავალ მთათა სისტემაზე.

ფიონი შეიძლება წარმოიქმნას ნებისმიერ მთათა სისტემაში, თუ ჰაერის საერთო ცირკულაციის დინება კვეთს ქედებს საკმაო სიმაღლეზე.
ქარპირა მხარეებში ჰაერი ეშვება ქედებიდან, ხოლო წარმოქმნილი სივრცითი ჰაერის გათხელება მიისწრაფვის მაღლამდებარე ფენებზე.
ფიონის დროს არსებული მაღალი ტემპერატურა განპირობებულია მისი ადიაბატური გათბობით. ტემპერატურის ვერტიკალური გრადიენტი თითქმის
ყოველთვის მშრალადიაბატურზე ნაკლებია.

ხანგრძლივი და ინტენსიური ფიონის შედეგად მიმდინარეობს მთებში თოვლის დნობა.
ზაფხულის ფიონი მაღალი ტემპერატურისა და სიმშრალის ხარჯზე დამღუპველად მოქმედებს მცენარეულობაზე. ასე მაგ., დასავლეთ საქართველოში (ქუთაისი) არის შემთხვევები, სადაც ზაფხულის ფიონების დროს მიმდინარეობს ხეების ფოთლების ცვენა და მოწყვეტა.

ფიონი ფიქსირდება ასევე არქტიკულ ჰაერში. ისლანდიაში ძლიერი ფიონების დროს ფიქსირდებოდა ჰაერის ტემპერატურის მატება
თითქმის 30°-ით (რამდენიმე საათის განმავლობაში).

გალერეა
ჩქერი

ჩქერი — ნატანით ჩამოყალიბებული მდინარის კალაპოტის წყალმარჩხი მონაკვეთი. წარმოიქმნება წყლის ნაკადის მიერ კალაპოტის არათანაბარი წარეცხვის შედეგად მდინარის ფსკერზე ქვიშის გარდიგარდმო ზვინულის დაგროვების ადგილას. ქვიშის ზვინულის დამრეცი კალთა მდინარის აღმაა მიმართული, ციცაბო — დაღმა და ნაკადი სწრაფად ეშვება მასზე. ჩქერი, ვაკე მდინარეების მეზორელიეფის ტიპური ფორმაა. ხშირად განლაგებულია კლაკნილის გადახრის ადგილას.

ჩქერი ლუბრმასთან ერთად მდინარეებზე წარმოქმნის სისტემას — ლუბრმა-ჩქერი-ლუბრმა. ეს სისტემა ისევე როგორც რელიეფის სხვა კალაპოტური ფორმები, ნელ-ნელა გადაადგილდება კალაპოტის გასწვრივ; ამ პროცესს თან ახლავს შექცევადი (ნიშანცვლადი) კალაპოტური დეფორმაცია. ასეთი სისტემების გადაადგილების სიჩქარე ჩვეულებრივ არ აჭარბებს რამდენიმე ასეულ მეტრს წელიწადში. გადაადგილების მაქსიმალური სიჩქარე ჩქერებისთვის დამახასიათებელია კალაპოტის სწორხაზოვან მონაკვეთებზე. იგი მატულობს ნატანის სისხოს შემცირებასთან ერთად. ჩქერი აგებულების მიხედვით სულ სამი სახისაა.

სისტემა ლუბრმა-ჩქერი-ლუბრმას მეტად დამახასიათებელი ელემენტებია ზედა და ქვედა ლუბრმული ღარტაფი და ზედა და ქვედა (ან მარცხენა და მარჯვენა ნაპირის) ჩქერული გვერდული. დინებით ზედა ჩქერის წყალქვეშა კალთა უფრო დამრეცია, ქვედა ფერდი უფრო ციცაბო. ტიპური ჩქერი წარმოადგენს ალუვიონის გროვას. ჩვეულებრივ განლაგებულია ჯგუფებად.

ჩქერის მეტად წყალმარჩხ ნაწილს — სანაპირო მეჩეჩს — გვერდული ეწოდება. ჩქერის მეტად ღრმა მონაკვეთი მომიჯნავე ლუბრმულ ღარტაფებს შორის ჩქერის ვარცლის სახელწოდებითაა ცნობილი. მასზე გადის უდიდესი სიღრმეების ხაზი და სანაოსნო ფარვატერი. ჩქერზე ფარვატერის მეტად წყალმარჩხი ნაწილი ცნობილია ჩქერის თხემის სახელწოდებით.

მცირე სიღრმის მიუხედავად (განსაკუთრებით წყალმცირობისას) ჩქერი აფერხებს ნაოსნობას.
აბაშის მუნიციპალიტეტის გერბი

აბაშის მუნიციპალიტეტის გერბი — აბაშის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია აბაშის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

აღწერილობა
გერბის ფარი გადაკვეთილია და ქვემოთ გაკვეთილი, იყოფა სამ ნაწილად.
 ნაწილი — ვერცხლის ველზე ლაჟვარდის ხმალი, რომლის ზემოთ მოთავსებულია მეწამული ჰერალდიკური ჯვარი.
 ნაწილი — ლაჟვარდის ველზე ოქროს საწმისი.
 ნაწილი — მწვანე ველზე ხუთი ოქროს თავთავი. მწვანე ველს ზემოთ და ქვემოთ კვეთს სამი შემცირებული, ტალღოვანი ვერცხლის სარტყელი.

გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია კარიბჭით.

ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-ლაჟვარდოვანი ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავით ჩაწერილია გერბის დევიზი — „აბაშა“.
ასპინძის მუნიციპალიტეტის გერბი

ასპინძის მუნიციპალიტეტის გერბი — ასპინძის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია ასპინძის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

აღწერილობა
გერბის ფარის ოქროს ველზე მოთავსებულია მცირე ფარი თანმხლები 8 მეწამული ჯვრით (3-2-3), მცირე ფარის მეწამულ ველზე გამოსახულია სამეფო ოქროს გვირგვინი, ხოლო მის ქვემოთ ერთმანეთზე ჯვარედინად დადებული ოქროს გრაგნილი და ოქროს კვერთხი.

გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია ჭიშკრით.

ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-მეწამული ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავით ჩაწერილია გერბის დევიზი — „ასპინძა“.
ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის გერბი

ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის გერბი — ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

აღწერილობა
გერბის ფარი გადაკვეთილია და ქვემოთ გაკვეთილი, იყოფა სამ ნაწილად.
 ნაწილი — ვერცხლის ველზე გამოსახულია მწვანე მთა, რომლის ზემოთ მოთავსებულია მეწამული ჰერალდიკური ჯვარი;
 ნაწილი — მეწამულ ველზე ოქროს ძნა.
 ნაწილი — ლაჟვარდის ველზე მარჯვნიდან მარცხნივ ეშვება სამი შემცირებული ვერცხლის ყაბიწი.

გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია კარიბჭით.

ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-მწვანე ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავად ჩაწერილია დევიზი — „ახალქალაქი“.
ახალციხის მუნიციპალიტეტის გერბი

ახალციხის მუნიციპალიტეტის გერბი — ახალციხის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია ახალციხის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

აღწერილობა
გერბის ფარი ჰორიზონტალურად არის ქონგურისებურად გადაკვეთილი 2 ნაწილად.
 ნაწილი — ვერცხლის ველზე ჰორიზონტალურად მოთავსებულია მეწამული მახვილი ორი თანმხლები მეწამული ჯვრით.
 ნაწილი — ციხის გალავნის აღმნიშვნელ შავკონტურებიან მწვანე ველზე ოქროს მწოლიარე ლომი.

გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია ჭიშკრით.

ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-მწვანე ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავით ჩაწერილია გერბის დევიზი — „ახალციხე“.
გურჯაანის მუნიციპალიტეტის გერბი

გურჯაანის მუნიციპალიტეტის გერბი — გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია გურჯაანის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ 2010 წლის 30 აპრილს.

აღწერილობა
გერბის ფარი ტეხილად არის გადაკვეთილი და იყოფა ორ ნაწილად. პირველ ნაწილს უჭირავს ფარის 2/3, მეორე ნაწილს 1/3.
 ნაწილი — ვერცხლის ველზე მოთავსებულია ორგუმბათიანი შავკონტურებიანი მეწამული ტაძარი.
 ნაწილი — ლაჟვარდის ველზე ორი ვერცხლის ჯვარი.

გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი, ნახევრად ღია ჭიშკრით.

ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-ლაჟვარდოვანი ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავით ჩაწერილია გერბის დევიზი — „გურჯაანი“.

გერბის შესახებ
გერბში მთავარი „ფერების“ - მეწამულის, ვერცხლისა და ლურჯის გამოყენებას ისტორიული საფუძველი გააჩნია და ეყრდნობა - სს. ისტორიულ დოკუმენტებს. ძირითად წყაროს კი წარმოადგენს ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ შექმნილი გერბები. ისტორიული საფუძველი უდევს გერბის ფარში მოთავსებულ მთავარ ფიგურას - შენობას (ეკლესია), რომელიც სიმბოლურად გურჯაანის ყველაწმინდის ორგუმბათოვან, სამნავიან ბაზილიკას გადმოსცემს (ამგვარი არქიტექტურული სტილის საკულტო ნაგებობა ერთადერთია საქართველოში) გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებული სამკოშკიანი ქონგურიანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი, ნახევრად ღია კარიბჭით და ფარს ქვემოთ მოთავსებული დევიზი „გურჯაანი“, მუნიციპალიტეტის სტატუსისა და კუთვნილების აღმნიშვნელ დამატებით საიდენტიფიკაციო საშუალებას წარმოადგენს.
კასპის მუნიციპალიტეტის გერბი

კასპის მუნიციპალიტეტის გერბი — კასპის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია კასპის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

აღწერილობა
გერბის ფარის მეწამულ ველზე გამოსახულია ოქროს გრიფონი, რომლის ზემოთ მოთავსებულია ოქროს ჯვარი (წმინდა ნინოს ჯვარი).

გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია კარიბჭით.

ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-მეწამული ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავით ჩაწერილია გერბის დევიზი — „კასპი“.

გერბის შესახებ
გერბში მთავარი ფერების — მეწამულისა და ოქროს გამოყენებას ისტორიული საფუძველი გააჩნია და ეყრდნობა - საუკუნეების ისტორიულ დოკუმენტებს. ძირითად წყაროს კი წარმოადგენს ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ შექმნილი გერბები. ლეგენდის თანახმად, კასპში გაიარა საქართველოს განმანათლებელმა წმინდა ნინომ, ამიტომ გერბის ფარში ოქროთი მეწამულ ველზე გამოსახულია წმინდა ნინოს ჯვარი, რომელიც მოთავსდა სისწრაფის, ძალის, მამაცობისა და სიფხიზლის ემბლემის — ოქროს გრიფონის (გრიფის) ზემოთ. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ქრისტიანულ ხელოვნებაში გრიფონი იესო ქრისტეს ზეციურ და მიწიერ — ღვთიურ და ადამიანურ საწყისს განასახიერებს და კასპის გერბის ფარში დაფიქსირებული გრიფონის გამოსახულების საფუძვლად აღებულია სამთავისის ეკლესიის ბარელიეფი. ფარს ქვემოთ მოთავსებული დევიზი „კასპი“, მუნიციპალიტეტის სტატუსისა და კუთვნილების აღმნიშვნელ დამატებით საიდენტიფიკაციო საშუალებას წარმოადგენს.