iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ტანია ველმანსი

ტანია ველმანსი (ქალიშვილობის გვარი — გუბიდელნიკოვა; , ; დ. 6 იანვარი, 1938, ქ. სოფია, — გ. 2022) — ბულგარული წარმოშობის ფრანგი ხელოვნების ისტორიკოსი, ბიზანტინისტი.

1961 წლიდან ცხოვრობდა პარიზში. დაამთავრა „უმაღლესი კვლევების პრაქტიკული სკოლა“ (1964). მუშაობდა სამეცნიერო კვლევა-ძიებათა ეროვნულ ცენტრში, შემდეგ იყო ამ დაწესებულების დირექტორი. სადოქტორო დისერტაცია მიუძღვნა შუა საუკუნეების დასასრულის ბიზანტიურ მხატვრობას (1974). 1979 წელს ანდრე გრაბართან ერთად დააარსა ხელოვნების ისტორიისადმი მიძღვნილი პერიოდული კრებული „არქეოლოგიური რვეულები“ .

ველმანსის შრომები ძირითადად ბიზანტიურ, ქართულ და სომხურ ხელოვნებას ეძღვნება. აქვს ნაშრომები ხელნაწერთა მორთულობის შესახებ. არის ქართული ხელოვნებისადმი მიძღვნილი საერთაშორისო სიმპოზიუმებისა და სხვა ყრილობათა მონაწილე, წაიკითხა მოხსენებები: სიმპოზიუმზე (1977) — „ვედრების სცენა ქართ. კედლის მხატვრობაში”, სიმპოზიუმზე (1980) — „დაკვირვებანი იერუსალიმში შესვლის იკონოგრაფიაზე სვანეთის ეკლესიებში”; სიმპოზიუმზე (1983) — „ზენობნის ეკლესიის ფრესკები და წმ. ევსტათის ხილვის თემა საქართველოში”. ავტორია რამდენიმე წიგნისა და სამეცნიერო პერიოდიკაში გამოქვეყნებული მრავალი ათეული სპეციალური ნარკვევისა, მ. შ. წერილებისა ქართული ფრესკების, ცალკეული ძეგლების, მათთან დაკავშირებული პრობლემების, უმეტესად, იკონოგრაფიის საკითხების შესახებ [მაგ., „არქეოლოგიურ რვეულებში” დაბეჭდილი წერილები: „ყინწვისის ღვთისმშობლის ეკლესიის ფრესკები”, “მოციქულთა ზიარების უნიკალური გამოსახულება” (, 1978), „ვედრების გამოსახულება საქართველოს ეკლესიებსა და ბიზანტიური სამყაროს სხვა რეგიონებში” (, 1981), „წალენჯიხის ეკლესიის საკურთხევლის დეკორი” (, 1988)].
ველოსპორტი

ველოსპორტი, საველოსიპედო სპორტი — სპორტის სახეობა, რომელიც ეფუძნება სატრანსპორტო საშუალებად ველოსიპედის გამოყენებას.

ველოსპორტი მოიცავს სხვადასხვა დისციპლინას — ველოსიპედით რბოლას (გზატკეცილზე, დასერილ მიდამოზე, ტრეკზე და სხვ.), ფიგურულ რბოლას, ველოპოლოს, ველობურთს და სხვ. ველოსპორტი ასევე ტრიათლონის შემადგენელი ნაწილია. მთიდან დაშვება (მაუნთინბაიკი) ცალკე დისციპლინაა 1970 წლიდან (ოლიმპიური დისციპლინა 1996 წლიდან).

ველოსპორტის, როგორც სპორტის სახეობის, დასაწყისად 1868 წლის 31 მაისს საფრანგეთში ხის ველოსიპედებით შემდგარი რბოლა (რბოლა პარიზი – რუანი, მანძილი 120 კმ) ითვლება. პირველი მსოფლიო ჩემპიონატი ტრეკზე ჩატარდა 1863 წელს ჩიკაგოში, გზატკეცილზე — 1921 წელს კოპენჰაგენში. ველოსპორტი ოლიმპიური სახეობა გახდა კაცებში 1896 წელს, ქალებში — 1984 წელს.

1900 წელს პარიზში დაარსდა ველოსიპედისტთა საერთაშორისო კავშირი ( – ), რომელიც დღეისათვის აერთიანებს 100-ზე მეტი ქვეყნის ეროვნულ ფედერაციებს და რამდენიმე კონფედერაციას (მათ შორისაა საქართველოს ველოსპორტის ეროვნული ფედერაცია). 1965 წელს კავშირში შეიქმნა ორი კომიტეტი: პროფესიონალებისათვის და მოყვარულთათვის. პროფესიონალთათვის შეჯიბრება „ტურ დე ფრანსი” იმართება 1903 წლიდან, მოყვარულთათვის მსოფლიო ველოშეჯიბრება — 1948 წლიდან. ველოსპორტში მონაწილეები იყოფიან ასაკობრივ ჯგუფებად: საბავშვო, ახალგაზრდული და მოზრდილთა.

ველოსპორტი საქართველოში
საქართველოში ველოსპორტი საუკუნის მიწურულიდან დაიწყო. თბილისში პირველი ველოტრეკი 1892 წელს ახლანდ. დიმიტრი უზნაძის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე ააგეს თავად ვასილ ჯორჯაძის თაოსნობით. ის იყო პირველ ასპარეზობაში გამარჯვებულიც. საქართველოში ველოსპორტის ფართო გავრცელება 1920-იანი წლებიდან დაიწყო. 1972-1989 წლებში თბილისის ახალ ველოტრეკზე (ცენტრალური ველოდრომი) ყოველწლიურად ტარდებოდა საერთაშორისო შეჯიბრებები საქართველოს ტელევიზიის პრიზზე (ცენტრალური ველოდრომი მდებარეობდა ახლანდ. უნივერსიტეტის ქუჩაზე, ამჟამად აღარ არსებობს). მოქმედებდა ბავშვთა და ოლიმპიური რეზერვების სპეციალური სკოლა.

საკავშირო შეჯიბრებებში თბილისელთაგან პირველი ჩემპიონი გახდა გიორგი ლეჟავა (ოთხგზის, 1939-1945), შემდგომში სსრკ ჩემპიონები იყვნენ ო. დათუნაშვილი, ვ. ძებნიაური, ა. ხაბურზანია, ო. პროკოპენკო, ი. კავსაძე, ი. ვოლკოვი, ვ. პოპოვი, გ. ტრავკინი. 1960-იან წლებში განსაკუთრებულით წარმატებული იყო მსოფლიოს ჩემპიონი და რეკორდსმენი, სსრკ მრავალგზის ჩემპიონი ომარ ფხაკაძე. 1992 წელს შეიქმნა საქართველოს ველოსპორტის ეროვნული ფედერაცია.
ველურა

ველურა — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე (ზახორის თემი).

მდებარეობს მდ. ლეხურის (მტკვრის მარცხენა შენაკადი) ხეობის ზემო ნაწილში, ზღვის დონიდან 910 მ-ზე, ახალგორიდან 59 კმ-ის დაშორებით.

1922-1990 წლებში სოფელი ველურა შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ლენინგორის (ახალგორის) რაიონში. 1989 წელს სოფელში 38 მცხოვრები იყო, ეთნიკურად ოსები. ოლქის გაუქმების შემდეგ ლეხურის ზემო ხეობის სხვა სოფლებთან ერთად სეპარატისტული ძალების კონტროლის ქვეშ დარჩა. 2008 წლიდან საქართველოს კანონმდებლობით რუსეთის ფედერაციის მიერ ოკუპირებული ტერიტორიაა. ამჟამად ნასოფლარია.
ზამთარი ახლოვდება

ზამთარი ახლოვდება — -ს შუა საუკუნეების ფენტეზის ჟანრის ტელესერიალის, სატახტოთა თამაშის პირველი ეპიზოდი. პირველი სეზონის პირველი ეპიზოდი დაფუძნებულია ჯ. რ. რ. მარტინის წიგნის, სატახტოთა თამაშის პირველ თავებზე. სცენარისტები არინ ტელესერიალის შემქმნელები: დევიდ ბენიოფი და დ. ბ. უაისი. ეპიზოდის რეჟისორია ტიმ ვან პატენი.

ტელესერიალის პირველ ეპიზოდში იშლება სატახტოთა თამაშის სამყარო და მთავარი პერსონაჟები ჩნდებიან. ეპიზოდის ცენტრშია სტარკების ოჯახი. მეფის ხელის („ “) გარდაცვალების შემდეგ მისი ადგილის დასაკავებლად ხელმწიფე ნედ სტარკს ირჩევს, რის შემდეგაც ეს უკანასკნელი პოლიტიკაში ჩათრეული აღმოჩნდება. ეპიზოდმა მეტწილად დადებითი შეფასებები დაიმსახურა. განსაკუთრებით მოწონება დაიმსახურა სამსახიობო შესრულებამ. პირველი ეპიზოდი 2.2 მილიონმა მაყურებელმა ნახა. გაშვებამდე 1 კვირით ადრე -მ ეპიზოდის პირველი 15 წუთი ინტერნეტში ხელმისაწვდომი გახადა.

ეპიზოდის სახელწოდება მომდინარეობს სტარკების სახლის დევიზიდან (სატახტოთა თამაშის სამყაროში ― „სახლის სიტყვები“), რომელსაც პირველ და მომდევნო ეპიზოდებშიც აჟღერებენ.

სიუჟეტი
კედლის მიღმა
ვესტეროსის კონტინენტზე, ჩრდილოეთში, ყინულის მასიური ბარიერია, კედელი. ღამის გუშაგების რეინჯერები ტყეში დაზვერვაზე არიან, როდესაც დემონურ თეთრ მოსიარულეებს აღმოაჩენენ. უილი, ერთადერთი გადარჩენილი რეინჯერი, სამხრეთში გარბის.

კინგსლენდინგი
დედოფალი სერსეი ლანისტერი მეფის ხელის, ჯონ არინის ცხედარს უყურებს, რა დროსაც ჯეიმი ლანისტერი უახლოვდება. სერსეი ჯეიმის ეუბნება, რომ ისინი უკვე თავმოკვეთილები იქნებოდნენ, არინს და-ძმის შესახებ ვინმესთვის რომ მოეთხრო.

პენტოსი
ვიწრო ზღვის მიღმა, თავისუფალ ქალაქ პენტოსში ვისერის ტარგარიენი თავის დას, დეინერის ტარგარიენს აქორწინებს კჰალ დროგოზე, მომთაბარეთა ბელადზე. მას იმედი აქვს, რომ მომავალში კჰალისგან ვესტეროსის დასაპყრობად დიდ ლაშქარს მიიღებს.

უინტერფელი
უინტერფელში კეტლინ სტარკი დისგან, ლაისასგან მიღებული წერილიდან შეიტყობს, რომ ჯონ არინი მოწამლეს. კოშკზე აცოცებული ბრან სტარკი დედოფალ სერსეის დაინახავს, რომელიც მეფეს საკუთარ ძმასთან, ჯეიმისთან ღალატობს. ჯეიმი ბრანს კოშკის ფანჯრიდან აგდებს.
ანტანას ვენუოლისი

ანტანას ვენუოლისი (; ნამდვილი გვარი – ჟუკაუსკასი, ; დ. 26 მარტი, 1882, სოფ. უჟუოჟერიაი, ლიეტუვა, — გ. 17 აგვისტო, 1957, ანიკშჩიაი) — ლიეტუველი მწერალი, ლიეტუვის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1947), ლიეტუვის სახალხო მწერალი (1957).

1903-1907 წლებში თბილისში, ოტენის აფთიაქში მუშაობდა პროვიზორად. 1905 წლის რევოლუციურ მოძრაობაში მონაწილეობისთვის ჩასვეს მეტეხის ციხეში, სადაც დაწერა ნარკვევი „ციხეში“. ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო თბილისში, საქართველოთია შთაგონებული მისი „კავკასიური ლეგენდები“ (1905–1906, ქართული თარგმანი 1963). 1946 წელს ვენუოლისი მეორედ ჩამოვიდა საქართველოში. შთაბეჭდილებები ასახა წიგნში „კავკასია“. ურთიერთობა ჰქონდა ქართველ მწერლებთან.

ვენუოლისის თხზულებებში ასახულია ლიეტუვის ისტორია და თანამედროვეობა, ლიეტუვის ხალხის ყოფა-ცხოვრება, ფოლკლორი და მითოსი. გამოქვეყნებული აქვს რომანები („დღის დაწყებამდე“, 1925; „გზაჯვარედინი“, 1932; „სტუმარი ჩრდილოეთიდან“, 1933; „მინისტრი“, 1935), მოთხრობები („დაბრუნდა“, 1908; „დამხრჩვალი“, 1909; „კიბო“, 1920; „ინტელიგენტების პალატა“, 1921), პიესები („1831 წელი“, „ბინდი“, ორივე 1936), მოთხრობების კრებული („უძილო ღამეები“, 1937). საბჭოთა პერიოდში გამოაქვეყნა მოთხრობა „ნაშვილები ქალიშვილი“ (1946) და რომანი „პუოჯუნასების მამული“ (1949), რომლებშიც იგრძნობა სოციალისტური რეალიზმის კლიშეების გავლენა, ასევე „ჩემი მოგონებები“ და „გადმოცემები და ლეგენდები“ (ორივე 1957).
სანტა-მარია-გელასე

სანტა-მარია-გელასე ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტლაკოლულის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 908 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 7.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 122.7 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტა-მარია-სოკიტლანი

სანტა-მარია-სოკიტლანი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტლაკოლულის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 294 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.9%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 415.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 7.9 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტიაგო-მატატლანი

სანტიაგო-მატატლანი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტლაკოლულის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 175 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 5.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 183.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 55.4 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტო-დომინგო-ალბარადასი

სანტო-დომინგო-ალბარადასი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტლაკოლულის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 798 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 43.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 18.3 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 6 მაისს შევიდა.
ტეოტიტლან-დელ-ვალიე

ტეოტიტლან-დელ-ვალიე ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტლაკოლულის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 392 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 107.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 59.2 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1823 წლის 28 ივლისს შევიდა.
ტლაკოლულა-დე-მატამოროსი

ტლაკოლულა-დე-მატამოროსი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტლაკოლულის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 30 254 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 54.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 135.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 222.9 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
ვილია-დიას-ორდასი

ვილია-დიას-ორდასი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტლაკოლულის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 467 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 283.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 22.8 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
კოატეკას-ალტასი

კოატეკას-ალტასი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეხუტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 356 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 119.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 44.9 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
ეხუტლა-დე-კრესპო

ეხუტლა-დე-კრესპო ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეხუტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 23 148 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 17.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 317.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 72.9 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
ლა-კომპანია (ოახაკა)

ლა-კომპანია ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეხუტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 607 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 104.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 34.6 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1891 წლის 23 ოქტომბერს შევიდა.
ლა-პე

ლა-პე ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეხუტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 052 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 24.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 26.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 113.5 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1891 წლის 23 ოქტომბერს შევიდა.
სან-აგუსტინ-ამატენგო

სან-აგუსტინ-ამატენგო ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეხუტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 593 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 21.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 55.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 28.7 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-ანდრეს-საბაჩე

სან-ანდრეს-საბაჩე ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეხუტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 748 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 7.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 105.4 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-ხუან-ლაჩიგალია

სან-ხუან-ლაჩიგალია ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეხუტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 538 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 107.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 32.9 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-მარტინ-დე-ლოს-კანსეკოსი

სან-მარტინ-დე-ლოს-კანსეკოსი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეხუტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 994 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 21.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 8.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 119.8 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-მარტინ-ლაჩილა

სან-მარტინ-ლაჩილა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეხუტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 034 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.6%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 10.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 96.6 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-მიგელ-ეხუტლა

სან-მიგელ-ეხუტლა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეხუტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 149 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 25.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 10.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 107.4 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სან-ვისენტე-კოატლანი

სან-ვისენტე-კოატლანი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეხუტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 512 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 106 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 33.1 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
ტანიჩე

ტანიჩე ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეხუტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 887 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 18.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 10.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 82.1 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1891 წლის 23 ოქტომბერს შევიდა.
იოგანა

იოგანა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეხუტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 245 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.8%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 65.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 18.9 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1891 წლის 23 ოქტომბერს შევიდა.
ვასილ ვერეშჩაგინი

ვასილ ვასილის ძე ვერეშჩაგინი (დ. 14 ოქტომბერი, 1842, ჩერეპოვეცი, ახლანდ. ვოლოგდის ოლქი, რუსეთი, — გ. 31 მარტი, 1904, პორტ-არტური) — რუსი ფერმწერი, ბატალისტი.
ბიოგრაფია
სწავლობდა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში (1860-1863), შემდეგ პარიზში ჟ. ლ. ჟერომის ხელმძღვანელობით (1864-1865). ბევრს მოგზაურობდა რუსეთის იმპერიის სხვადასხვა მხარეში, დასავლეთ ევროპაში, სირიასა და პალესტინაში, ინდოეთში, იაპონიასა და აშშ-ში. საზღვარგარეთიდან დაბრუნების შემდეგ კავკასიაში იყო და ერთ ხანს ხატვას ასწავლიდა თბილისის ერთ-ერთ ქალთა სასწავლებელში. აქ მხატვარმა შექმნა კავკასიური ტიპების პორტრეტები, რომელთაც უფრო ეთნოგრ. მნიშვნელობა აქვთ. ვერეშჩაგინის მიერ თბილისური ცხოვრების ამსახველი ჩანახატები (სამი ალბომი) გამოირჩევა მხატვრული ოსტატობითა და გემოვნებით. მხატვრის ნამუშევრები ექსპონირებული იყო თბილისში მოწყობილ სამხატვრო გამოფენებზე.

ვერეშჩაგინი რუსეთის არმიას ახლდა შუა აზიის ლაშქრობებში, რუსეთ-თურქეთის 1877-1878 წლების ომში (ბალკანეთის ფრონტი, აქ დაიჭრა) და რუსეთ-იაპონიის ომეში, სადაც დაიღუპა 1904 წელს პორტ-არტურში ჯავშნოსან „პეტროპავლოვსკის“ აფეთქების დროს.

ნამუშევრები
ვერეშჩაგინი სურათებს ძირითადად ქმნიდა თავისი ჩანახატებისა და ეტიუდების მიხედვით, რომლებიც შესრულებული ჰქონდა მოგზაურობების და საომარი მოქმედებების დროს და თემატურად აერთიანებდა სერიებში („თურქესტანის სერია“, 1871-1874; სერია ნაპოლეონის რუსეთში 1812 წლის ლაშქრობის თემაზე, 1887-1904 და სხვ.).

ვერეშჩაგინის ბატალურ ნამუშევრებში ბრძოლის რომანტიკული ასახვის ნაცვლად მოცემულია ომის რეალური, შეულამაზებელი სურათები. თავისი სურათების მთავარ გმირად მან უბრალო ჯარისკაცი გამოიყვანა. სურათებში დოკუმენტური სიზუსტე შერწყმულია გულმოდგინედ დამუშავებულ კომპოზიციასთან, ნახატი ზუსტია, ფერები — ჟღერადი. მისი მთავარი ნამუშევრებია: „იერიშის შემდეგ. სანიტარული პუნქტი პლევნასთან“ (1881, ტრეტიაკოვის გალერეა, მოსკოვი), „დიდ გზაზე. უკან დახევა, გაქცევა…“ (1887-1895, მოსკოვის ისტორიული მუზეუმი), „ომის აპოთეოზი“ (1871-1872, ტრეტიაკოვის გალერეა, მოსკოვი), „ალათაუს მთებში“ (1869-1870), „თაჯ-მაჰალის მავზოლეუმი აგრაში“ (1874-1876, ორივე — ტრეტიაკოვის გალერეა) და სხვ.
კონსტანსია-დელ-როსარიო

კონსტანსია-დელ-როსარიო ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის პუტლის რაიონში, სიერა-სურ-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 847 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 25.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 57.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 84.7 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1891 წლის 23 ოქტომბერს შევიდა.
ლა-რეფორმა (ოახაკა)

ლა-რეფორმა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის პუტლის რაიონში, სიერა-სურ-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 411 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 186.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 18.3 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1891 წლის 23 ოქტომბერს შევიდა.
მესონეს-იდალგო

მესონეს-იდალგო ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის პუტლის რაიონში, სიერა-სურ-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 424 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 174.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 25.3 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1891 წლის 23 ოქტომბერს შევიდა.
პუტლა-ვილია-დე-გერერო

პუტლა-ვილია-დე-გერერო ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის პუტლის რაიონში, სიერა-სურ-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 34 652 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 406.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 85.2 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 6 მაისს შევიდა.
სან-ანდრეს-კაბესერა-ნუევა

სან-ანდრეს-კაბესერა-ნუევა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის პუტლის რაიონში, სიერა-სურ-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 881 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 260.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 11.1 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1891 წლის 23 ოქტომბერს შევიდა.
სან-პედრო-ამუსგოსი

სან-პედრო-ამუსგოსი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის პუტლის რაიონში, სიერა-სურ-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 632 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 121.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 54.6 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 6 მაისს შევიდა.
სანტა-კრუს-იტუნდუხია

სანტა-კრუს-იტუნდუხია ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის პუტლის რაიონში, სიერა-სურ-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 860 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 564 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 19.3 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტა-ლუსია-მონტევერდე

სანტა-ლუსია-მონტევერდე ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის პუტლის რაიონში, სიერა-სურ-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 726 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 156.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 43 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.
სანტა-მარია-იპალაპა

სანტა-მარია-იპალაპა ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის პუტლის რაიონში, სიერა-სურ-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 878 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.2%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 167.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 29.1 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 6 მაისს შევიდა.
სანტა-მარია-საკატეპეკი

სანტა-მარია-საკატეპეკი ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის პუტლის რაიონში, სიერა-სურ-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 17 100 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 500.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 34.1 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 6 მაისს შევიდა.
ვერენის ციხე

ვერენის ციხე, ვერონის ციხე — – საუკუნეების არქიტექტურული ძეგლი აღმოსავლეთ საქართველოში (კახეთის მხარე), სოფელ ვერონის (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი) მახლობლად. მოღწეულია ნანგრევების სახით.

ციხე აღმართულია ვერონის აღმოსავლეთით, მაღალ კლდოვან მთაზე. ნაგებია ადგილობრივი კლდის ქვით. შემორჩენილია ქვითკირის კედლები, მრგვალი ბურჯები და კოშკები. კედლებში რამდენიმე ადგილას დატანილია კერამიკული მილები. გალავანი რელიეფს გასდევდა, შემორჩენილია სამხრეთით და აღმოსავლეთით 3–4 მ-მდე სიმაღლის კედლები და ნახევარწრიული მოხაზულობის კოშკების პირველი სართულები. კოშკებს შესასვლელი ეზოდან ჰქონდა. მთავარი შესასვლელი აღმოსავლეთის მხრიდან იყო. მშენებლობის ტექნიკა დამახასიათებელია ადრე შუა საუკუნეებისათვის. ციხის შუა ნაწილში მცირე დარბაზული ეკლესიის ნანგრევებია. ციხის ტერიტორიაზე 1965 წელს გამოვლინდა დაზიანებული სამარხი, მასში აღმოჩნდა სარდიონის მძივები (– სს.). ციხის ქვედა ტერასაზე შემორჩენილია გვიანდელი შუა საუკუნეების დანგრეული კოშკი.

ვერენის ციხეს იხსენიებს ვახუშტი ბატონიშვილი ( საუკუნე): „ნინოწმიდას ზეით ერთვის იორს სამების ჴევი... ესევე ჴევი არს საზღვარი ჰერეთისა და კახეთისა. ამ ჴევზედ არს ციხე ვერენისა, მაგარი, და გარდავალს გზა შიგნით-კახეთს შუამთაზედ.“ ციხე დარაჯობდა ივრის ხეობიდან გომბორის უღელტეხილით ალაზნის ველზე გამავალ გზას.