iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ეკატერინე ლასკარიდუ

ეკატერინე ლასკარიდუ (, დ. 1842, ვენა — გ. 1916, ათენი) — ბერძენი ფემინისტი და პედაგოგი, რომელმაც საბერძნეთში შექმნა საბავშვო ბაღების სისტემა და გოგონებისთვის სკოლებში ფიზიკური სავარჯიშოები შემოიღო.

ბიოგრაფია
ეკატერინე ლასკარიდუ, ქალიშვილობაში ქრისტომანოსი, (საპენსიო ასაკამდე) მუშაობდა. 1878 და 1879 წლებში ეკატერინე ლასკარიდუ სწავლობდა გერმანიაში ბარონესა ბერტა ფონ მარენჰოლც-ბიულოვინის ხელმძღვანელობით. იქ მან შეისწავლა ფრებელის მეთოდი, რომელიც საბერძნეთში ჩამოიტანა და დანერგა სკოლამდელ განათლებაში და საბავშვო დაწესებულებების პედაგოგთა მომზადებაში. ეკატერინე ლასკარიდუ მუშაობდა იმაზე, რომ „ელინიკონ პარფენაგოგიონი“ ფრებელის მეთოდის ცენტრად ექცია. იგი იყო ბერძენ ქალთა კავშირის განათლების განყოფილების პრეზიდენტი და თანამშრომლობდა ტანვარჯიშის ასოციაციასთან, რათა სკოლებში პირველი ტანვარჯიშის გაკვეთილები დაენერგა. და ეირინი ლასკარიდუ, რომელიც 1882 წელს დაიბადა. ეირინიმ დააარსა უსინათლოთა სახლი კალითეაში და საბერძნეთში დანერგა ბრაილის მეთოდი.

თავისი საქმიანობისთვის ეკატერინე ლასკარიდუ დაჯილდოვდა „მხსნელის ორდენის ვერცხლის ჯვრით“.

ეკატერინე ლასკარიდუ 1916 წელს ათენში ავტოკატასტროფის შედეგად დაიღუპა.
ჰიპერკომპლექსური რიცხვი

ჰიპერკომპლექსური რიცხვი — რიცხვის განზოგადებული ცნება, უფრო ფართო, ვიდრე ჩვეულებრივი კომპლექსური რიცხვის ცნება განზოგადების აზრი ის არის, რომ ასეთ რიცხვებზე წვეულებრივი არითმეტიკული ოპერაციები ერთდროულად უნდა გამოსახავდნენ მრავალგანზომილებიან სივრცეში გარკვეულ გეომეტრიულ პროცესებს ან გვაძლევდნენ გარკვეულ ფიზიკურ კანონთა რაოდენობრივ აღწერას ისეთი რიცხვების აგებისას, რომლებიც იმავე როლს შეასრულებდნენ 3-განზომილებიანი სივრცისათვის, რასაც კომპლექსური რიცხვები ასრულებენ სიბრტყისათვის, გამოირკვა, რომ აქ არ შეიძლება იყოს სრული ანალოგია ამან განაპირობა ჰიპერკომპლექსურ რიცხვთა სისტემის შექმნა და განვითარება.

ჰიპერკომპლექსური რიცხვი წარმოადგეს _1, _2, ..., _ „საბაზისო ერთეულთა“ გარკვეული სისტემის წრფივ კომბინაციას (ნამდვილი რიცხვებითურთ): _1_1+_2_2+ ... +__(*) ისევე, როგორც კომპლექსური რიცხვი + წარმოადგენს ორი „საბაზისო ერთეულის“ (ნამდვილი ერთეული 1 და წარმოსახვითი ერთეული) წრფივ კომბინაციას იმისათვის, რომ გამოვიყენოთ ჰიპერკომპლექსური რიცხვები, პირველ რიგში, აუცილებელია განვსაზღვროთ მათზე არითმეტიკულ მოქმედებათა წესები ჰიპერკომპლექსურ რიცხვთა შეკრება-გამოკლება, ცხადია, ცალსახად განისაზღვრება, თუკი ახალი რიცხვებისთვის შევინარჩუნებთ არითმეტიკულ ძირითად ფესებს, სახელდობრ, „საბაზისო ერთეულთა“ _1, _2, ..., _, კომპონენტები შესაბამისად უნდა იკრიბებოდეს ან აკლდებოდეს. პრობლემის ჭეშმარიტი მნიშვნელობა ცხადად ჩანს მხოლოდ გამრავლების წესის დადგენისას. (*) სახის ჰიპერკომპლექსური რიცხვების წევრ-წევრად გადამრავლების დადგენისას იმ დასკვნამდე მივდივართ, რომ აუცილებელია ^2 ნამრავლის _ _(=1, 2, ..., ; =1, 2, ..., ) მნიშვნელობათა დადგენა. ამოცანის მიზანია ამ ნამრავლებს მივაწეროთ (*) სახის მნიშვნელობები, რომლებიც შეინახავდნენ ყველა ჩვეულებრივ არითმეტიკულ ოპერაციას. ამ მოთხოვნას აკმაყოფილებს (გარდა ნამდვილ რიცხვთა უმარტივესი შემთხვევისა) ჰიპერკომპლექსურ რიცხვთა ერთადერთი სისტემა – კომპლექსურ რიცხვთა სისტემა. ყველა სხვა ჰიპერკომპლექსურ რიცხვთა სისტემის დადგენისას კი აუცილებელია უარი ვთქვათ არითმ ამა თუ იმ წესზე. ჩვეულებრივ, ასეთ წესებს (რომლებიც ირღვევა) განეკუთვნება: გაყოფის შედეგის ცალსახობა, გამრავლების ოპერაციის გადანაცვლებადობა (კომუტატიურობა); წესი, რომლის მიხედვით, თუ ორი რიცხვის ნამრავლი ტოლია ნულისა, მაშინ ერთ-ერთი თანამამრავლი მაინც იქნება ნულის ტოლი და ა. შ. ჰიპერკომპლექსურ რიცხვთა უმნიშვნელოვანესი სისტემა — კვატერნიონები — მიიღება შეკრება-გამრავლების ყველა წესის შენარჩუნებით, გარდა გამრავლების გადანაცვლებადობისა.
ტყვიისფერი ფშუკუნა

ტყვიისფერი ფშუკუნა — ნაყოფსხეული მცირე, სფეროსებრი ფორმისაა და მისი დიამეტრი 1-4 სანტიმეტრს აღწევს. გარეთა გარსი, რომელსაც ეგზოპერიდიუმი ეწოდება, თხელი და აპკისებრია. თავდაპირველად ის თეთრი ფერისაა, მაგრამ მომწიფების პროცესში მოთეთრო-მონაცრისფრო ხდება. მისი ზედაპირი გლუვია, ხოლო მომდევნო ეტაპზე შიდა შრეს ნაფლეთებად სცილდება. შიგნითა გარსი, ანუ ენდოპერიდიუმი, მყარი, გლუვი და პერგამენტისებრია. მისი შეფერილობა ნაცრისფერს ან ტყვიისფერს ჰგავს, ხოლო მომწიფებისას მასზე უსწორმასწოროკიდიანი ცენტრალური ნასვრეტი ჩნდება.

სპორები მუქი ყავისფერია, სფეროსებრი ფორმის და ცხიმოვანი წვეთითა და მოკლე კუდისებრი დანამატით. მათი ზომა 46 მიკრომეტრს შეადგენს.

რბილობი, ანუ გლება, თავდაპირველად ხორცოვანია და თეთრი შეფერილობა აქვს. შემდეგ ეტაპზე ის მოყვითალო-მომწვანო ხდება, ხოლო საბოლოოდ მუქი ყავისფერი ფერი ეძლევა. ამ პერიოდში მისი სტრუქტურა ბამბისებრია და მთლიანად სპორებითაა ამოვსებული. სუნი არ აქვს და ჰაერზე ფერს არ იცვლის.

სოკო ზაფხულსა და შემოდგომაზე იზრდება ნიადაგზე. მისი გავრცელების არეალი მოიცავს მდელოებს, მინდვრებს, საძოვრებსა და ტყისპირებს, განსაკუთრებით მთიან რეგიონებში.

იგი ფართოდ არის გავრცელებული ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საკვებად ვარგისია მხოლოდ ნორჩ ეტაპზე, სანამ მისი რბილობი თეთრი ფერისაა. ხალხურ მედიცინაში მისი სპორების მტვერს ჭრილობიდან სისხლდენის შესაჩერებლად იყენებენ.

ტყვიისფერი ფშუკუნა შესაძლოა შავ ფშუკუნაში აგვერიოს. მათი განსხვავება შესაძლებელია შიგნითა გარსის (ენდოპერიდიუმის) მეშვეობით, რომელიც მხოლოდ მომწიფების ეტაპზე იკვეთება.
ხორკლებიანი გუდაფშუკა

ხორკლებიანი გუდაფშუკა — მისი ნაყოფსხეული მსხლისებრი ან გურზისებრი ფორმისაა და ზოგჯერ მჯდომარეა. მას კარგად განვითარებული ცრუ ფეხი აქვს. მისი ზომა 3-8 სანტიმეტრის სიმაღლეს და 3-6 სმ დიამეტრს აღწევს. გარეთა გარსი, ანუ ეგზოპერიდიუმი, თავდაპირველად მოთეთროა, ხოლო მოგვიანებით მურა შეფერილობას იღებს. მისი ზედაპირი დაფარულია პირამიდისებრი ხორკლებით, რომლებიც დროთა განმავლობაში სცილდება, რის შემდეგაც ზედაპირზე ბადისებრი ორნამენტი რჩება. შიგნითა გარსი, ანუ ენდოპერიდიუმი, თხელი და პერგამენტისებრია, მურა ფერის და მომწიფებისას იხსნება ცენტრალური, მომრგვალო ნასვრეტით.

სპორები მურა-მომწვანო შეფერილობისაა, სფეროსებრი და ნაზხორკლიანი. მათი დიამეტრი 3-4 მიკრომეტრია.

რბილობი, ანუ გლება, თავდაპირველად რბილი და ღრუბლისებრია, თეთრი ფერის, მაგრამ მომწიფების პროცესში მომწვანო-მოყავისფრო ხდება. საბოლოოდ, ის ფხვიერ სტრუქტურას იძენს და მთლიანად სპორებით ივსება. სოკოს მკვეთრი სუნი არ აქვს და ჰაერზე ფერს არ იცვლის.

იგი ზაფხულსა და შემოდგომაზე იზრდება ნიადაგზე, ზოგჯერ ჩამონაცვენ ფოთლებზე და დამპალ მერქანზეც. განსაკუთრებით ხშირად გვხვდება მდელოებზე, წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში. მისი გავრცელების არეალი მოიცავს როგორც დაბლობებს, ასევე ალპურ და სუბალპურ ზონებს. ის ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გავრცელებული სოკოა.

ამ სოკოს მსოფლიო გავრცელება აქვს და თითქმის ყველა კონტინენტზე გვხვდება. საკვებად ვარგისია მხოლოდ ნორჩ ეტაპზე, სანამ მისი რბილობი თეთრი ფერისაა. ხალხურ მედიცინაში მისი სპორების მტვერი გამოიყენება ჭრილობიდან სისხლდენის შესაჩერებლად. თუმცა, დიდი რაოდენობით სპორების შესუნთქვა ალერგიულ რეაქციებს იწვევს, მათ შორის სურდოს, გულის აჩქარებას, თავბრუსხვევას და გულისრევის შეგრძნებას. მძიმე შემთხვევებში შეიძლება განვითარდეს ჰიპერსენსიტიური პნევმონიტი.
ოქროსფერი ლივლივა

ოქროსფერი ლივლივა — მისი ქუდი ზომით 4-10 სმ-ს აღწევს და თავდაპირველად ოქროსფერ-ნარინჯისფერია. პირველი ფორმა კვერცხისებრ-ზარისებრია, მაგრამ შემდეგ იგი მომრგვალო და გაშლილი ხდება, განიერი ბორცვაკებით. მისი ზედაპირი გლუვია, ოდნავ ლორწოვანი, გაშრობისას კი პრიალა ხდება. ქუდზე ზოგჯერ რჩება თეთრი საბურველის ნარჩენები, რომლებიც მალე ქრება. ქუდის კიდე კი დაღარულზოლიანია.

ფეხი 6-14 სმ სიგრძისაა და 1-1.5 სმ სიგანის. მისი ფერი მოთეთრო-მოყვითალოა, ხოლო ფორმა ცილინდრული, ქუდისკენ შეზღუდული. ტექსტურა აბრეშუმისებრ-ბოჭკოვანია, ქერცლოვანი, რაც ზიგზაგისებურ ორნამენტს ქმნის. თავდაპირველად ფეხი შიგნიდან ამოვსებულია, თუმცა მოგვიანებით ფუყედ და მყიფედ ხდება. ოქროსფერ ლივლივას არ აქვს საყელო, მაგრამ აქვს თეთრი, განიერი და თავისუფალი ვოლვა.

ჰიმენოფორი ფირფიტების სახით არის წარმოდგენილი: ხშირი, ფეხთან თავისუფალი, ვიწრო, მაგრამ კიდისკენ ფართო. ფირფიტები თეთრია, ხოლო სპორები მომრგალო და გლუვი, უფერული, 8-14 მიკრომეტრის დიამეტრით.

ოქროსფერი ლივლივის რბილობი თეთრია, მყიფე და უსუნო, ჰაერზე ფერს არ იცვლის. იგი იზრდება ზაფხულიდან გვიან შემოდგომამდე და გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ამ სოკოს საკვებად გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ 15-20 წუთიანი თერმული დამუშავების შემდეგ, რადგან ნადუღი წყალი უნდა გადაიღვაროს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, იგი საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას იწვევს.

სოკომ მისი ვიზუალით შეიძლება შეგვიყვანოს შეცდომაში, რადგან შხამიან ყვითელ ბილწა სოკოს მსგავსია, თუმცა ოქროსფერი ლივლივას არ აქვს საყელო, ქუდზე საერთო საბურველის ნარჩენები და ფეხის ძირში ბოლქვისებური სტრუქტურა.
ელენა ნათანაელი

ელენა ნათანაელი (. ელენა ნათანაელი დაიბადა ნეა ფილადელფიაში, ათენის მახლობლად მდებარე ქალაქში, შეძლებულ ოჯახში. დელივასილი იყო მამამისის გვარი, ხოლო ნათანაელი — დედის. მსახიობმა ორივე გვარი შეინარჩუნა ოფიციალურად, თუმცა ცნობილი გახდა, როგორც ნათანაელი. მამამისი იყო ტექსტილის დიზაინერი და მწარმოებელი, მცირე აზიელი ბერძენი აივალიდან, ხოლო დედა იყო მანიოტი. მან დრამატული ხელოვნება შეისწავლა პელოს კაცელისის დრამატულ სკოლაში.

კარიერა
ელენა ნათანაელის შთამბეჭდავმა გარეგნობამ 1960-იან წლებში მიიქცია მაშინდელი აყვავებული ბერძნული კინემატოგრაფის პროდიუსერებისა და რეჟისორების ყურადღება. პირველად კინოში გამოჩნდა 1964 წელს ფილმში „კატი ნა კაიეი“, რომელიც იანის დალიანიდისმა დადგა. მისი მეორე ეკრანული როლი 1965 წელს იყო გერმანულ ფილმში „ვალსუნგების სისხლი“, რეჟისორი — როლფ ტილე. კინოსურათი თომას მანის ნოველაზე იყო დაფუძნებული. 60-იანი წლების ბოლოს ბერძნულ ფილმებში კიდევ რამდენიმე როლი შეასრულა. უმეტეს შემთხვევაში განასახიერებდა განებუვრებულ, მდიდარ ოჯახში დაბადებულ გოგონას.

1968 წელს ელენა ნათანაელმა ქალის როლის საუკეთესო შესრულებისათვის თესალონიკის საერთაშორისო ფესტივალზე მიიღო მთავარი ჯილდო ფილმში „შეხვედრა უცნობთან“ შესრულებული როლისთვის. 1970-იანი წლების დასაწყისში მან დაიმკვიდრა ეკრანული სახე, როგორც თავისუფალი სულის მქონე, ლამაზმა ახალგაზრდა ქალმა და მოდის ხატებადაც იქცა. ამავე ათწლეულში ბერძნული კომერციული კინემატოგრაფის მკვეთრმა დაკნინებამ ელენა ნათანაელის კარიერაზე არასათანადოდ იმოქმედა, მისი პოპულარობაც დაეცა, რაც უცხო არ იყო იმ პერიოდის ბერძენი კინოვარსკვლავებისთვის.

ბერძნული კინემატოგრაფიიდან შვიდწლიანი გაუჩინარების შემდეგ მან ის დაბრუნდა რამდენიმე პირდაპირ ვიდეოზე გადაღებული ფილმით, სტანდარტული, არაფრით გამორჩეული მსუბუქი კომედიებით. ამის შემდეგ იგი გაქრა და მხოლოდ რამდენიმეჯერ გამოჩნდა ეკრანებზე სპეციალური მიწვევით. მის კარიერაში ერთ-ერთი გამორჩეული როლი იყო ჯულიას პერსონაჟი წარმატებულ სატელევიზიო სერიალში „აგიგმა ფსიხის“, 1998 წელს. ამ როლმა სრულად წარმოაჩინა მისი სილამაზე და სამსახიობო შესაძლებლობები.

ელენა ნათანაელის ერთ-ერთი ბოლო გამოჩენა ეკრანებზე უკავშირდება მაია ჰუვერის როლს -ზე გასულ პოპულარულ სატელევიზიო სერიალში „გორგონები“, 2007 წელს, და მისი დაბრუნება მაყურებელმა ძალიან თბილად მიიღო.

პირადი ცხოვრება
ელენა ნათანაელს ჰქონდა ურთიერთობა გიორგოს ცაგკარისთან, რომლისგანაც 1973 წელს შეეძინა ქალიშვილი, სახელად ინკა. პენსიაზე გასვლის შემდეგ, რამდენიმე წლის განმავლობაში ცხოვრობდა თავის ფერმაში ევბეაში, თავის პარტნიორთან, ტასოს მიტროპულოსთან, საფეხბურთო კლუბ „ოლიმპიაკოსის“ ვეტერან ფეხბურთელთან ერთად. ევბეაში მან ღვინის წარმოებას მიჰყო ხელი.
ელენა ნათანაელი გარდაიცვალა ფილტვის კიბოთი 2008 წლის 4 მარტს. გარდაცვალების დღეებში ბერძნული პრესა მას მოიხსენიებდა, როგორც „ბერძნული კინემატოგრაფის ჯადოქარს“ . ის დაკრძალეს 5 მარტს, ნეა ფილადელფიის სასაფლაოზე, სადაც ბევრი ადამიანი მივიდა გამოსამშვიდობებლად.
სტენბოკის სახლი

} ) — ნეოკლასიციზმის სტილის შთამბეჭდავი შენობა, რომელიც მდებარეობს ტოომპეას ბორცვზე, ესტონეთის დედაქალაქ ტალინის უძველეს ნაწილში. იგი ქვეყნის მთავრობის ოფიციალური რეზიდენციაა, და ტერმინები „ესტონეთის მთავრობა“ და „სტენბოკის სახლი“ ხშირად მეტონიმიებად გამოიყენება.

ისტორია
შენობის ისტორია 1780-იან წლებში იწყება, როდესაც მაშინდელი რუსეთის იმპერიის ნაწილის, რეველის (დღევანდელი ტალინი) ხელისუფლებამ ახალი ადმინისტრაციული შენობების მშენებლობის პროგრამა დაიწყო. თავდაპირველად შენობა სასამართლოსთვის იყო განკუთვნილი.
გრაფმა იაკობ პონტუს სტენბოკმა - ჰიიუმააზე დიდი მამულის მფლობელმა და ტალინის გავლენიანმა არისტოკრატმა - ტენდერი მოიგო ტოომპეას ბორცვზე ახალი შენობის ასაშენებლად. პროექტის არქიტექტორი იოჰან კასპარ მორი იყო, ესტონეთში სახელმწიფო შენობების მოვლა-პატრონობისთვის პასუხისმგებელი პროვინციული არქიტექტორი და ადგილობრივი მამულების პოპულარული დიზაინერი..
ქუჩის მხარეს შენობა უფრო უბრალო იერსახს ატარებს. აქ, შენობის კედელზე, დაფაა მიმაგრებული, რომელზეც ამოტვიფრულია ესტონეთის იმ პარლამენტართა და მთავრობის წევრთა სახელები, რომლებიც სტალინის საბჭოთა ოკუპაციურ რეჟიმს მსხვერპლი გახდნენ.
შენობის ყველაზე შთამბეჭდავი ხედი მის უკანა ნაწილს ეკუთვნის, სადაც ტოომპეას ბორცვის კიდეზე მდებარეობის წყალობით ზღვის მალადობიანი პანორამა იშლება. ამ ფასადზე დომინირებს დიდი ბალკონი, რომელიც დორიული ორდერის სვეტებზეა აღმართული.
შენობის გარეგნული სახე ძირითადად თავდაპირველ არქიტექტურულ სახეს ინარჩუნებს. ინტერიერი კი საბჭოთა პერიოდში მნიშვნელოვნად დაზიანდა, თუმცა ახლა მისი დიდი ნაწილი რესტავრირებულია და თავდაპირველი იერსახი აღდგენილია. შენობის არქიტექტურა წარმატებულად აერთიანებს ისტორიულ ავთენტურობასა და თანამედროვე ფუნქციონალურ მოთხოვნებს, რაც მას ესტონეთის მთავრობის რეზიდენციისთვის შესაფერის ღირსეულ სახეს აძლევს.
გალერეა
ბრიზიგელა

ბრიზიგელა — მუნიციპალიტეტი რავენას პროვინციაში, ემილია-რომანიას რეგიონში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ იტალიაში.
დასახელებულია, როგორც ერთ-ერთი ყველაზე ლამაზი სოფელი იტალიაში.

ბრიზიგელა ესაზღრება შემდეგ მუნიციპალიტეტებს: კასოლა ვალსენიო, ფაენცა, მოდილიანა, ფორლი და სხვა. ბრიზიგელა წარმოიშვა როკას ციხესიმაგრიდან, რომელიც აშენდა მაგინარდო პაგანის დავალებით და მოგვიანებით გაფართოვდა ფაენცას მბრძანებლის, ფრანჩესკო მანფრედის მიერ.

ბრიზიგელა არის რომის კათოლიკური ეკლესიის კარდინალის, დინო მონდუზის დაბადების ადგილი.
კარაკალას აბანოები

კარაკალას აბანოები — ქალაქ რომის სიდიდით მეორე რომაული საჯარო აბანო, ანუ თერმა, დიოკლეტიანეს აბანოების შემდეგ. აბანოები, სავარაუდოდ, აშენდა ახ. წ. 212/211 და 216/217 წლებს შორის, იმპერატორების სეპტიმიუს სევერუსისა და კარაკალას მმართველობის დროს. ისინი ფუნქციონირებდნენ 530-იან წლებამდე, მას შემდეგ გამოუყენებელია და ნანგრევებად იქცა.

როგორც მათი ფუნქციონირების პერიოდში, ასევე შემდეგ, ისინი შთაგონების წყარო იყო მრავალი სხვა ცნობილი ძველი თუ თანამედროვე შენობისთვის, როგორიცაა დიოკლეტიანეს აბანოები, მაქსენციუსის ბაზილიკა, ნიუ-იორკის თავდაპირველი პენსილვანიის სადგური, ჩიკაგოს კავშირის სადგური და კანადის სენატის შენობა. ნანგრევებიდან აღმოჩენილი ხელოვნების ნიმუშებს შორისაა ისეთი ცნობილი ქანდაკებები, როგორიცაა ფარნეზეს ხარი და ფარნეზეს ჰერკულესი.

დღეს კარაკალას აბანოები რომის ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა.
საქართველო-მიანმარის ურთიერთობები

საქართველო-მიანმარის ურთიერთობები — წარმოადგენს ორმხრივ ურთიერთობებს საქართველოსა და მიანმარს შორის. დიპლომატიური ურთიერთობები ქვეყნებს შორის 1999 წლის 16 აგვისტოს დამყარდა. ურთიერთობები 2003 წლის ვარდების რევოლუციის შემდეგ დაძაბული რჩებოდა, განსაკუთრებით მიანმარის რუსეთთან მჭიდრო კავშირების გამო.

ისტორია
საქართველოს პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი ხშირად ასახელებდა მიანმარს ავტორიტარული რეჟიმის მაგალითად, რომლისგანაც საქართველო ცდილობდა განსხვავებული ყოფილიყო. 2005 წელს, აშშ-ს პრეზიდენტის ჯორჯ ბუშის თბილისში ვიზიტისას, სააკაშვილმა გამოხატა მხარდაჭერა ამერიკის მცდელობებისადმი, რომლებიც მიზნად ისახავდა დემოკრატიული რეფორმების დანერგვასა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყანაში ტოტალიტარული ხელისუფლების დასრულებას.

2007 წელს, გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე ყოველწლიურ მიმართვაში, პრეზიდენტმა სააკაშვილმა მოუწოდა საერთაშორისო საზოგადოებას პროდემოკრატიული საპროტესტო აქციებისთვის მიანმარში მხარი დაეჭირა. 2012 წელს, საქართველოს პარლამენტის მიერ „პოლიტპატიმრებად" მიჩნეული პატიმრების გათავისუფლების შესახებ კანონპროექტზე ვეტოს დადებისას, პრეზიდენტმა სააკაშვილმა მკვეთრი კონტრასტი გაავლო საქართველოს დემოკრატიულ განვითარებასა და მიანმარის ავტორიტარულ რეჟიმს შორის.

იმავდროულად, მიანმარმა, მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალურად აღიარა საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობა, რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტში თანმიმდევრულად იკავებდა რუსეთის მხარეს. 2006 წელს, ის იყო იმ 15 ქვეყანას შორის, რომელმაც მხარი დაუჭირა გაეროს რეზოლუციას, რომელიც მოითხოვდა განახლებული დებატების გამართვას საქართველოში, აზერბაიჯანში, უკრაინასა და მოლდოვაში არსებულ სეპარატისტულ კონფლიქტებზე.

2008 წლიდან მიანმარი ყოველწლიურად (გარდა 2016 წლისა, როდესაც მიანმარის დელეგაცია არ ესწრებოდა გენერალურ ასამბლეას) მხარს უჭერს გაეროს რეზოლუციებს, რომლებიც მოითხოვენ აფხაზეთსა და ცხინვალის რეგიონში იძულებით გადაადგილებულ პირთა დაბრუნებას.

ქართველი დიპლომატები გაეროში ხშირად ადარებენ როჰინჯას ლტოლვილთა კრიზისს საქართველოში ლტოლვილთა მდგომარეობას. კულტურული თვალსაზრისით, საქართველოსა და მიანმარს შეზღუდული, მაგრამ თბილი ურთიერთობები აქვთ. 2015 წელს იანგონის საერთაშორისო კინოფესტივალზე აჩვენეს სამი ქართული ფილმი.
ვატიკანი-საქართველოს ურთიერთობები

ვატიკანი-საქართველოს ურთიერთობები — ორმხრივი დიპლომატიური ურთიერთობა ვატიკანსა და საქართველოს შორის. ქვეყნებს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა 1992 წლის 5 მაისს. საქართველოს საელჩო წმინდა საყდარში მდებარეობს რომში. საქართველოს სამოციქულო ნუნციატურა მდებარეობს თბილისში.

ისტორია
საქართველოსა და წმინდა საყდარს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები საუკუნეებს ითვლის. ქართველი მეფეები და თავადები ხშირად უცვლიდნენ წერილებსა და ელჩებს წმინდა საყდართან. - საუკუნეებში საქართველოში რომის კათოლიკური ეკლესიის მისიონერული მოღვაწეობა მნიშვნელოვნად გაიზარდა.

საქართველომ დამოუკიდებლობა 1991 წელს მოიპოვა და დიპლომატიური ურთიერთობა ვატიკანთან 1992 წლის 5 მაისს დაამყარა. სამოციქულო ნუნციატურა საქართველოს დედაქალაქ თბილისში ასევე წარმოადგენს წმინდა საყდარს სამხრეთ კავკასიის მეზობელ სომხეთსა და აზერბაიჯანში. საქველმოქმედო ფონდ „კარიტასის“ მეშვეობით ვატიკანი ჰუმანიტარულ საქმიანობას საქართველოში ახორციელებს.

1999 წლის ნოემბერში თბილისს ეწვია რომის პაპი იოანე პავლე . ამ ვიზიტის შემდეგ მალევე საქართველომ და წმინდა საყდარმა დაიწყეს მუშაობა ხელშეკრულების პროექტზე, რომელიც კამათის საგანი გახდა მართლმადიდებლურ საქართველოში. ხელშეკრულება, რომელიც ითვალისწინებდა საქართველოში კათოლიკური ეკლესიისთვის იურიდიული სტატუსის მინიჭებას, რატიფიცირებული უნდა ყოფილიყო 2003 წლის 20 სექტემბერს. ამ შემთხვევისთვის თბილისში ჩამოვიდა არქიეპისკოპოსი ჟან-ლუი ტაურანი, მაშინდელი სახელმწიფო მდივანი სახელმწიფოებთან ურთიერთობის საკითხებში.

საპასუხოდ, მართლმადიდებელი ეკლესიის კონსერვატიულმა მიმდევრებმა მასობრივი საპროტესტო აქციები გამართეს, ხოლო საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა ილია მეორემ ხელშეკრულების მიმართ სკეპტიციზმი გამოთქვა. საქართველოს მაშინდელი პრეზიდენტი ედუარდ შევარდნაძე ზეწოლას დაემორჩილა და ბოლო წუთს გადაწყვიტა ხელი არ მოეწერა ხელშეკრულებისთვის, რასაც კრიტიკა მოჰყვა წმინდა საყდრის, უფლებადამცველებისა და ლიბერალური მართლმადიდებელი სამღვდელოების მხრიდან. შევარდნაძემ სინანული გამოთქვა ხელშეკრულების შეუსრულებლობის გამო და დასძინა, რომ ხელშეკრულებაზე მუშაობა გაგრძელდებოდა.

2010 წლის მაისში საქართველოს პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი გახდა პირველი ქართველი ლიდერი, რომელიც სახელმწიფო ვიზიტით ეწვია ვატიკანს. იგი შეხვდა რომის პაპს ბენედიქტ -ს და შემდეგ, თბილისში კათოლიკური საშობაო წირვის დროს, მადლობა გადაუხადა წმინდა საყდარს საქართველოს სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობისადმი „მტკიცე მხარდაჭერისთვის“.

2012 წლის 9 იანვარს ბენედიქტ მიესალმა ცვლილებას საქართველოს კანონში რელიგიური უმცირესობების შესახებ, რომელიც 2011 წლის ივლისში მიიღეს.

2016 წლის 30 სექტემბრიდან 1 ოქტომბრამდე რომის პაპი ფრანცისკე ორდღიანი ვიზიტით იმყოფებოდა საქართველოში და შეხვდა პრეზიდენტ გიორგი მარგველაშვილსა და საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქ ილია მეორეს.

საქართველოს ელჩები წმინდა საყდარში
ამირან კავაძე, 2001-2004 (რეზიდენცია ჟენევაში)
ქეთევან კონსტანტინოვნა ბაგრატიონ-მუხრანსკაია, 2005-2014 წწ.
თამარ გრძელიძე, 2014 - დღემდე

სამოციქულო ნუნციები საქართველოში
ჟან-პოლ-ემე გობელი, 1993-1998 წწ.
პიტერ სტეფან ცურბრიგენი, 1998-2001 წწ.
კლაუდიო გუჯეროტი, 2001-2011 წწ.
მარეკ სოლჩინსკი, 2011-2018 წწ.
ხოსე ავილინ ბეტანკური, 2018 წლის 8 მარტიდან - დღემდე
გაზაფხულის შხამა

გაზაფხულის შხამა — მომაკვდინებლად შხამიანი სოკოს სახეობა ამანიტასებრთა ოჯახისა. იზრდება ფოთლოვან ტყეებში, უპირატესობას ანიჭებს კირქვიან ნიადაგებს და უფრო ხშირად გვხვდება ზომიერი კლიმატის თბილ რეგიონებში.

სამეცნიოერო სნონიმები

აღწერა
მისი ქუდი 4-14სმ დიამეტრისაა, თეთრი ფერის და თავდაპირველად კვერცხისებრი ფორმის. მოგვიანებით ის ფართოვდება და ხდება ამობურცულ-გაშლილი ან ბრტყელი. მისი ზედაპირი გლუვი და პრიალაა, ხორცოვანი ტექსტურის, ხოლო კიდეები სწორი და გლუვი.

ფეხი 7-12 სანტიმეტრი სიგრძის და 1-2 სანტიმეტრი სისქისაა. ის თეთრი ფერისა და ცილინდრული ფორმისაა, ძირში კი ოდნავ გამსხვილებული, ბულბოსებრია. მისი ზედაპირი გლუვია, ხოლო შიგნიდან თავდაპირველად სავსე, შემდეგ კი ფუყე. ფეხზე განიერი, თეთრი საყელო არამკვეთრი ზოლიანი კიდით გამოირჩევა. ვოლვა თავისუფალი და თეთრი ფერისაა.

ჰიმენოფორში ფირფიტები ხშირი და თხელია, ფეხთან თავისუფლად განლაგებული და თეთრი ფერისაა. სპორები გლუვი, ოვალური ფორმისაა და მათი ზომები 10–11 7-9 მიკრომეტრია. სპორების ანაბეჭდიც თეთრია.

სოკოს რბილობი თეთრი ფერისაა და თავდაპირველად არანაირი სუნი არ აქვს, თუმცა მოგვიანებით მას დამახასიათებელი უსიამოვნო სუნი უჩნდება. ჰაერის ზემოქმედებით მისი ფერი არ იცვლება.

გავრცელება და ეკოლოგია
გაზაფხულიდან შემოდგომამდე ის იზრდება ფოთლოვან ტყეებში, განსაკუთრებით მუხისა და წიფლის სიახლოვეს. გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და აფრიკაში.

ტოქსიკურობა
ეს სოკო მომაკვდინებლად შხამიანია. მის მიღებას 6-24 საათში მოსდევს ძლიერი თავისა და მუცლის ტკივილი, სისუსტე, პირღებინება, ძლიერი ფაღარათი, მხედველობის დარღვევა, კრუნჩხვები და დაუოკებელი წყურვილი. მიუხედავად იმისა, რომ სამი დღის შემდეგ მოწამლულს მდგომარეობის დროებითი გაუმჯობესება ეწყება, სინამდვილეში ღვიძლის ინტენსიური დაშლა მიმდინარეობს, რაც საბოლოოდ ლეტალურად სრულდება. გაზაფხულის შხამას ხელით შეხების შემთხვევაშიც კი აუცილებელია ხელების დაუყოვნებელი და საფუძვლიანი დაბანა.

მსგავსი სახეობები
ამ სოკოს ვიზუალურად ძალიან ჰგავს თეთრი შხამა , რის გამოც ზოგიერთი მიკოლოგი მათ ერთ სახეობად მიიჩნევს. ორივე სოკო მომაკვდინებელია და ერთმანეთისგან გარჩევა პრაქტიკულად შეუძლებელია. ის ასევე ჰგავს ქამის სახეობებს, ამიტომ მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს: შხამას სახეობებს ყოველთვის თეთრი ფირფიტები აქვთ, ფეხზე (საყელოს გარდა) აქვთ ვოლვა და, ქამასოკოებისგან განსხვავებით, მათ არ გააჩნიათ ნუშის სუნი.
ტიციან შარაშიძე

ტიციან ეპიფანეს ძე შარაშიძე (დ. 25 ოქტომბერი, 1898, ინტაბუეთი — გ. 22 ივნისი, 1955, მოსკოვი) ქართველი ოპერის მომღერალი (ბარიტონი), რუსეთსა და თურქმენეთში მოღვაწე საოპერო რეჟისორი.

ბიოგრაფია
ტიციან ეპიფანეს ძე შარაშიძე დაიბადა 1898 წლის 25 ოქტომბერს ჩოხატაურის რაიონის სოფელ ინტაბუეთში. დაწყებითი განათლება მშობლიურ სოფელში მიიღო და შემდეგ სწავლა ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში გააგრძელა, რომელიც 1915 წელს დაამთავრა. მამის გარდაცვალების გამო ტიციანს მატერიალური დაბრკოლება შეუქმნა. სწავლის გაგრძელებაში მას დაეხმარა უფროსი ძმა, ექიმი სევერიან შარაშიძე, რომელიც ბათუმში მუშაობდა. ძმის დახმარებით გაემგზავრა უკრაინაში და ჩააბარა კიევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე.

1917-1920 წლებში მუშაობდა ბათუმის საავადმყოფოში ექიმის ასისტენტად.

მუსიკალური ნიჭით დაჯილდოებული ტიციანი ბათუმის მოწინავე საზოგადოების ცენტრში მოექცა. მისმა სასიამოვნო ბარიტონმა ყურადღება მიიქცია და მეგობრების რჩევით ჩაირიცხა იმჟამად ბათუმში მოღვაწე, ვოკალური სკოლის ცნობილ ოსტატ ევგენი ვრონსკის კლასში.

ტიციანი ჯერ კიდევ ვრონსკის მოსწავლე იყო, როცა 1921 წელს მიიღეს ბათუმის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის სოლისტად. გამოდიოდა შარაშის ფსევდონიმით.

1923 წელს საქართველოს განათლების სახალხო კომისარიატმა, ვოკალური მონაცემების სრულყოფის მიზნით, ტიციან შარაშიძე მიავლინა მოსკოვში. აქ იგი მოეწყო ვახტანგ მჭედლიშვილის თეატრალურ სტუდიაში, სადაც დაეუფლა რეჟისორის პროფესიას. რეჟისორობით ტიციანი ჯერ კიდევ კიევში სწავლის პერიოდში დაინტერესდა, როცა გაიცნო კოტე მარჯანიშვილი, რომელიც იმხანად „ცხვრის წყაროს“ დადგმაზე მუშაობდა. მასთან უშუალო საუბრებში დაიბადა თეატრალური ხელოვნების სიყვარული და სპექტაკლის დადგმის დიდი სურვილი.

ვახტანგ მჭედლიშვილის სტუდიის დამთავრებისთანავე, 1926 წელს, ტიციანი მიიღეს მოსკოვის დიდ თეატრში, ჯერ რეჟისორის ასისტენტად (1926-1927 წწ.), ხოლო შემდეგ გადაიყვანეს დამდგმელ რეჟისორად (1927-1940 და 1945-1953 წწ.);

1940-1945 წლებში მოღვაწეობა განაგრძო თურქმენეთში, სადაც მუშაობდა აშხაბადის ოპერის თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელად და მთავარ რეჟისორად.

1935-1941 და 1945-1955 წლებში იყო მოსკოვის კონსერვატორიის საოპერო სტუდიისა და საოპერო კლასის რეჟისორი, კონსერვატორიის კათედრის გამგე, დოცენტი (1939).

მოსკოვის დიდ თეატრში ტიციან შარაშიძის რეჟისორობით დაიდგა 20-მდე ოპერა: ჯუზეპე ვერდის "რიგოლეტო" (1933, 1945), "ტრუბადური" (1933), ლეო დელიბის "ლაკმე" (1934), პეტრე ჩაიკოვსკის "იოლანტა" (1940), ანტონ რუბინშტეინის "დემონი" (1932, 1937, 1953), ალექსანდრე სპენდიარიანის "ალმასტი" (1930, პირველი დადგმა), იავორსკის „ოქტომბრის შუქურა“ (1930, პირველი დადგმა), ვასილენკოს "მზის შვილი"(1929, პირველი დადგმა), ედუარდ ნაპრავნიკის "დუბროვსკი" (1948), ვალერი ჟელობინსკის "დედა" (1939).

1945 წელს მიიღო თურქმენეთის სსრ კულტურის დამსახურებული მოღვაწის წოდება; 1951 წელს დაჯილდოვდა „ღირსების ორდენით“.

რეჟისორის მეუღლე იყო სოფიო თედორეს ასული პავლოვა-შარაშიძე, ჟურნალისტთა საკავშირო სახლის დირექტორი.

ტიციან შარაშიძე გარდაიცვალა 1955 წლის 22 ივნისს, მოსკოვში.