iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კუმისი (სასმელი)

კუმისი ხშირად ყუმისი (თურქმანული ენებიდან: ; ; ; ; ) — ცხენის ან აქლემის რძისაგან შერეული (რძემჟავა და ალკოჰოლური) დუღილით მიღებული რძემჟავა პროდუქტი. პირველად კუმისის დამზადება დაიწყეს ყაზახეთისა და მონღოლეთის სტეპის ხალხებმა ენეოლითის პერიოდში (5500 წლის წინ). მომთაბარეები ინახავდნენ კუმისის მომზადების ტექნოლოგიას საუკუნეების განმავლობაში. ჰეროდოტეს წყაროების მიხედვით, სკვითებს იმდენად ეშინოდათ „ინფორმაციის გაჟონვისა“, რომ ისინი აბრმავებდნენ ყველა იმ ადამიანს, ვინც იცოდა რეცეპტი. ჩვეულებრივ, კუმისი შეიცავს 0,2 %-დან 2,5 %-მდე ეთილის სპირტს. მაგარი ნატურალური კუმისი (მხოლოდ ფაშატის რძისგან გაკეთებული) კი შესაძლოა 4,5 %-მდე სპირტს შეიცავდეს..
მალაქია ტოროშელიძე

მალაქია ტოროშელიძე (დ. 15 მარტი, 1880 — გ. 7 სექტემბერი 1937) — ქართველი საბჭოთა პარტიული და საზოგადო მოღვაწე, ჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა სოფელ სხვავაში (ამჟამინდელი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი). 1910 წელს დაამთავრა ჟენევის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი, დაბრუნდა თბილისში და ჩაება რევოლუციურ მოღვაწეობაში. იყო ბოლშევიკური გაზეთების — „ბრძოლისა“ და „კავკაზსკი რაბოჩის“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი. 1921–1922 წლებში მალაქია ტოროშელიძე საქართველოს სახალხო მეურნეობის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე იყო, 1922–1924 წლებში კი — ცეკავაშირის გამგეობის თავმჯდომარე.

1928 წლის სექტემბრიდან 1930 წლის სექტემბრამდე მალაქია ტოროშელიძე იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მეოთხე რექტორი, 1931–1936 წლებში — საქართველოს სსრ საგეგმო კომიტეტის თავმჯდომარე და სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე. იმავდროულად, 1934–1935 წლებში, მარქს-ენგელს-ლენინის ინსტიტუტის თბილისის ფილიალის დირექტორი და საქართველოს სსრ მწერალთა კავშირის თავმჯდომარე, 1936 წელს — განათლების სახალხო კომისარი.

მალაქია ტოროშელიძის მეუღლე იყო ცნობილი მენშევიკი, საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი (1919-1921) მინადორა ორჯონიკიძე-ტოროშელიძისა.
ივანე ვაშაყმაძე

ივანე ალექსის ძე ვაშაყმაძე (დ. 1901, ახალსაყდარი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 29 ივნისი, 1937) — ქართველი ფილოსოფოსი, ბოლშევიკი რევოლუციონერი. 1930-31 წლებში იყო საქართველოს პედაგოგიური ინსტიტუტის რექტორი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ოზურგეთის მაზრის სოფელ ახალსაყდარში. დაამთავრა ჯერ სოფლის ორკლასიანი, შემდეგ ოზურგეთის დაწყებითი სასწავლებელი და ჰუმანიტარული ტექნიკუმი. 1917 წლიდან იყო ბოლშევიკური პარტიის წევრი. 1919 წელს ხელმძღვანელ როლს ასრულებდა გურიის კომკავშირის ორგანიზაციის დაარსებაში.

საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ ვაშაყმაძე პარტიულ-კომკავშირულ მუშაობას ეწეოდა: იყო დუშეთისა და ახალსენაკის კომკავშირის სამაზრო კომიტეტების მდივანი. 1923 წელს მოსკოვში გაგზავნეს სწავლის გასაგრძელებლად. 1926 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, კომუნისტური აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტის ასპირანტურა. მუშაობდა იმავე ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომლად და ისტორიული მატერიალიზმის სექციის სწავლულ მდივნად. პედაგოგიურ მუშაობას ეწეოდა მოსკოვის უმაღლეს სასწავლებლებში, კითხულობდა დიალექტიკური და ისტორიული მატერიალიზმის კურსს.

1930 წელს ვაშაყმაძე დანიშნეს საქართველოს პედაგოგიური ინსტიტუტის რექტორად. ამ თანამდებობაზე ის 1931 წლის სექტემბრამდე იმყოფებოდა. სხვადასხვა დროს იგი მუშაობდა საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისრის მოადგილედ, კიროვის სახელობის ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტის დირექტორად; 1934 წელს აირჩიეს საკავშირო მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ფილიალის პრეზიდიუმის წევრად. მისი რედაქტორობით ქართულ ენაზე დასტამბულია მარქსის, ენგელსისა და ლენინის შრომები; არაერთი გამოკვლევა აქვს გამოქვეყნებული დიალექტიკური და ისტორიული მატერიალიზმის საკითხებზე. იყო ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 1937 წელს დააპატიმრეს „ტროცკისტული კონტრრევოლუციური და ტერორისტული ორგანიზაციის“ წევრობის ბრალდებით და დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1957 წელს.
ალექსანდრე ერქომაიშვილი

ალექსანდრე ერქომაიშვილი (დ. 1887 — გ. 1937) — ქართველი რევოლუციონერი. რეპრესირებული.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1887 წლის 12 დეკემბერს სოფელ წითელმთაში (ოზურგეთის მაზრა). სწვალობდა თბილისის კომერციულ სასწავლებელში, სადაც ჩაება რევოლუციურ მოძრაობაში. მონაწილეობდა 1905-1907 წლების რევოლუციაში.

1907-1917 წლებში ერქომაიშვილი გადასახლებული იყო ქალაქ კრასნოიარსკში. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ გახდა კრასნოიარსკის მუშათა და ჯარისკაცთა დეპუტატების საბჭოს თავმჯდომარეა. 1917 წლის მაისში ის ერქომაიშვილი თბილისში დაბრუნდა. 1918-1920 წლებში მუშაობდა ცეკავშირში.

საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ერქომაიშვილი მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობებზე. იყო სასურსათო საქმეთა სახალხო კომისარი, ამიერკავკასიის საფინანსო ინსტიტუტის დირექტორი, საქართველოს პედაგოგიური ინსტიტუტის რექტორი (1931-1932 წწ.), უმაღლესი სასოფლო-სამეურნეო კომუნისტური სკოლის დირექტორი.

დახვრიტეს 1937 წელს.
კარლო ორაგველიძე

კარლო ორაგველიძე (დ. 1902, სოფ. შუხუთი, ლანჩხუთის რაიონი, რუსეთის იმპერია — გ. 11 ოქტომბერი, 1937) — ქართველი ისტორიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1902 წელს სოფელ შუხუთში (ლანჩხუთის რაიონი), გლეხის ოჯახში. სწავლობდა სოფლის სკოლაში, შემდეგ — გიმნაზიაში. უმაღლესი განათლება მიიღო მოსკოვში, სვერდლოვსკის სახელობის უნივერსიტეტში (უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ მას მიენიჭა წითელი პროფესორის სამეცნიერო წოდება).

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ კარლო ორაგველიძე საქართველოს კპ (ბ) ცენტრალური კომიტეტის კულტურისა და პროპაგანდის განყოფილებას განაგებდა. 1935 წლის ივნისიდან 1937 წლის ივნისამდე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორად იყო დანიშნული.

1936 წლის 23 მარტს თსუ-ის ისტორიის ფაკულტეტის სამეცნიერო საბჭოს სხდომაზე წაიკითხა მოხსენება „საქართველოს ისტორიის საკითხისათვის“, რომლის უმთავრესი მიზანი უნივერსიტეტის დამაარსებლის ივანე ჯავახიშვილის, როგორც ისტორიკოსის განქიქება და განადგურება იყო. კარლო ორაგველიძემ ივანე ჯავახიშვილის დამსახურება ქართული ისტორიოგრაფიის წინაშე მარტოოდენ ემპირიული მასალების, ფაქტების შეგროვებასა და მათ ერთგვარ სისტემატიტზაციამდე დაიყვანა. იმავე წელს მან თავისი მოხსენება თსუ-ის „შრომებშიც“ დაბეჭდა (1936 , , პირველი სერია: საზოგადოებათმეცნიერებანი).

კარლო ორაგველიძეს ეკუთვნის ნაშრომები მარქსისტულ-ლენინური თეორიისა და პარტიის ისტორიის სხვადასხვა საკითხზე.

დახვრიტეს 1937 წელს.
გიორგი კიკნაძე

გიორგი კიკნაძე (დ. 1902, ხაშური, საქართველო — გ. 3 სექტემბერი, 1963, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი (1937-1938), საქართველოს სსრ საგარეო საქმეთა მინისტრი (1944–1952).

ბიოგრაფია
გიორგი კიკნაძე დაიბადა 1902 წელს. საშუალო განათლება მიიღო ქ. ხაშურში. 1923 წელს დაამთავრა ჰუმანიტარული ტექნიკუმი. 1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ-ეკონომიკური ფაკულტეტი და მიიღო ეკონომისტის სპეციალობა. იმავე წელს ჩაირიცხა უნივერსიტეტის ასპირანტურაში.

1929–1934 წლებში გიორგი კიკნაძე იმყოფებოდა პარტიულ სამუშაოზე: საქართველოს კომპარტიის თბილისის ორგანიზაციის ლენინის რაიონულ კომიტეტში, თბილისის კომიტეტსა და გარეუბნის რაიონულ კომიტეტში. პარტიულ მუშაობას ათავსებდა პედაგოგიურ მოღვაწეობასთან.

1934 წელს იგი მიავლინეს მოსკოვში უმაღლესი კომუნისტური განათლების ინსტიტუტში სასწავლებლად.

1937 წელს, ამ ინსტიტუტის ასპირანტურის დამთავრების შემდეგ, მან დაიცვა დისერტაცია და მიიღო პედაგოგიკის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი. იგი

დაინიშნა საბჭოთა კავშირის ხალხთა პედაგოგიკის ცენტრალური სამეცნიერო -კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორად.

1937 წლის ივლის-სექტემბერში გიორგი კიკნაძე მუშაობდა საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისრის პირველ მოადგილედ. 1937–1938 წლებში იყო თბილისის უნივერსიტეტის რექტორი. მისი რექტორობის პერიოდში მთელ ქვეყანაში ფართოდ აღინიშნა თსუ-ის დაარსების ოცი წლისთავი. 1938–1944 წლებში გიორგი კიკნაძე იყო საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისარი, ხოლო 1944-1952 წლებში-საქართველოს სსრ საგარეო საქმეთა მინისტრი.

გიორგი კიკნაძე გარდაიცვალა 1963 წლის 3 სექტემბერს..

შრომები
გიორგი კიკნაძეს გამოქვეყნებული აქვს შრომები პედაგოგიკის საკითხებზე:
“ნარკვევები სკოლის ისტორიიდან საბჭოთა საქართველოში”,
“მოსწავლეებში კომუნისტური მორალის აღზრდის საკითხები “,
"მოსწავლეთა აღზრდა საბჭოთა პატრიოტიზმისა და სოციალისტური ინტერნაციონალიზმის სულისკვეთებით”,
“მეცნიერულ-ათეისტური აღზრდა საბჭოთა სკოლაში”,
“სკოლის ამოცანები სამამულო ომის პერიოდში”,
“თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ოცი წლისთავი” და სხვ.
დავით ყიფშიძე

დავით ყიფშიძე (დ. 1902 სოფ. ალავერდი, ზესტაფონის რაიონი, რუსეთის იმპერია — გ. 31 აგვისტო, 1957) — ქართველი პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1921 წელს დაამთავრა ქუთაისის რეალური სასწავლებელი და იმავე წელს სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1925 წელს დაასრულა პედაგოგიური ფაკულტეტის ფილოსოფიის კურსი.

1925–1927 წლებში დ. ყიფშიძე იყო სოფელ კიცხის გლეხთა და ახალგაზრდობის სკოლის გამგე. 1927–1932 წლებში მუშაობდა ქალაქ ზესტაფონში საშუალო სკოლის დირექტორის მოადგილედ. 1932–1934 წლებში სწავლობდა ლენინგრადის პედაგოგიკის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ასპირანტურაში. 1934–1937 წლებში ქუთაისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში ასწავლიდა პედაგოგიკის ისტორიას. 1937–1938 წლებში მუშაობდა საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისრის მოადგილედ.

1938 წლის ოქტომბრიდან 1942 წლის თებერვლამდე დიმიტრი ყიფშიძე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი იყო. 1942 წლიდან 1949 წლამდე — საქართველოს სსრ პედაგოგიურ მეცნიერებათა ინსტიტუტის დირექტორი. 1947 წელს დაინიშნა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტის პედაგოგიკის კათედრის გამგედ და გარდაცვალებამდე შეთავსებით მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში პედაგოგიკის კათედრის დოცენტად. 1947 წლის აპრილში დაიცვა დისერტაცია თემაზე: „პედაგოგიკის საგანი“, რისთვისაც მიენიჭა პედაგოგიკის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი.

დიმიტრი ყიფშიძე სისტემატურად თანამშრომლობდა პედაგოგიურ პრესაში, მრავალი ნაშრომი აქვს გამოქვეყნებული პედაგოგიკის თეორიასა და ისტორიის საკითხებზე. გარდაიცვალა 1957 წლის 31 აგვისტოს.
გრუვ-მეტალი

გრუვ-მეტალი (“რიტმური მეტალი”, — რიტმი), ცნობილი ასევე პოსტ-თრეშის სახელით, — მძიმე მეტალის, კონკრეტულად კი თრეშ მეტალის ქვეჟანრი, რომელმაც ამჟამინდელი სახე 90-იან წლებში მიიღო. ეს ტერმინი ხშირად გამოიყენება -სა და -ის შემოქმედების დასახასიათებლად. გრუვ-მეტალი თრეშ მეტალისგან იღებს ინტენსიურობასა და ხმის ხარისსხს და გვაწვდის მას საშუალო ტემპში დაკრული მუსიკით, უმეტესად, შემთხვევითი გადასვლებით სწრაფ ტემპში.
აბუსალათინის ზეთი

აბუსალათინის ზეთი — გლიცერინისა და ცხიმოვანი მჟავების რთული ეთერი, მოყვითალო, მწებავი, უსიამოვნო გემოსი და სუსტი სუნის უშრობი ზეთი. მიიღება აბუსალათინის მარცვლებისგან . უწყლო სპირტს ეთერსა და ქლოროფორმს ერევა ნებისმიერი შეფარდებით. გაცივებისას (-16 გრადუსი) სქელდება და იქცევა ლაბისებრ მასად. დნობის ტემპერატურა 313 °, სიმკვრივე 961 გ/სმ3. , გასაპვნის რიცხვი 176 - 186, იოდის რიცხვი 82 - 88. იყენებენ საპოხად, აგრეთვე საპნის, ოლიფისა, და სხვ. დასამზადებლად. გოგირდმჟავით დამუშავებულ ა. ზეთს (ე. წ. ალიზარინის ზეთი) ა.ზ-ს მედიცინაში ხმარობენ საფაღარათო საშუალებად.
ადამსტაუნი (პიტკერნის კუნძულები)

ადამსტაუნი — დიდი ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის პიტკერნის კუნძულების ერთადერთი დასახლებული პუნქტი და მისი ადმინისტრაციული ცენტრი. სახელი მას ეწოდა მებრძოლ ჯონ ადამსის პატივსაცემად. ადამსტაუნში ცხოვრობს 45 ადამიანი (2012) და ის მსოფლიოში ყველაზე ნაკლებად დასახლებული დედაქალაქია.

გეოგრაფია
დასახლებული პუნქტი მდებარეობს წყნარ ოკეანეში მდებარე პიტკერნის კუნძულის ცენტრალური ნაწილის ჩრდილოეთში და ახლოსაა ბაუნტის ყურესთან, რომელიც კუნძულის ერთადერთი საზღვაო პორტია.

ადამსტაუნში არის კათოლიკური ეკლესია, სამრეკლო, ქალაქის მოედანი. მიუხედავად იმისა, რომ იგი საკმაოდ შორსაა დანარჩენი მსოფლიოსაგან. სკოლებს აქვთ ინტერნეტთან კავშირი, მუშაობს ტელევიზია და ტელეფონი.
ექსტრემალური მეტალი

ექსტრემალური მეტალი — ტერმინი, რომელსაც გამოიყენებენ მძიმე მეტალის რიგი ქვეჟანრების დასახასიათებლად, რომლებიც ადრეული 1980-იანების შემდეგ ჩამოყალიბდნენ. ამ განსაზღვრების ქვეშ ხშირად ექცევა უფრო აგრესიული, უხეში, მიწიშქვეშა და არა-კომერციული ჟანრები, როგორებიცაა ბლეკ-მეტალი, დეზ მეტალი, დუმ-მეტალი, თრეშ მეტალი და ზოგჯერ სპიდ მეტალიც.

მიუხედავად იმისა, რომ ექსტრემალური მეტალის ქვეჟანრები მეტად ცნობილი და მეინსტრიმული მუსიკა არაა, რადგან, განსაზღვრებიდან გამომდინარე, კონტრკულტურულია, ექსტრემალურმა მეტალმა გავლენა იქონია მრავალ ჯგუფზე, მძიმე მეტალს შიგნით თუ გარეთ.
გრანჟი

გრანჟი (ხანდახან მოხსენიებული როგორც სიეტლის მუსიკა) — ალტერნატიული როკის ქვეჟანრი, რომელიც შუა 1980-იანებში ჩამოყალიბდა ამერიკის შტატ ვაშინგტონში, კონკრეტულად კი სიეტლის მიდამოებში. იმის გამო, რომ ჟანრზე გავლენა იქონიეს ჰარდკორ-პანკმა, მძიმე მეტალმა და ინდი-როკმა, გრანჟი ხასიათდება ელექტრო გიტარებზე მძიმედ დისტორშენით კონტრასტული დინამიკური მუსიკის ფონზე და ხშირად აპათიური ან შიშის გრძნობით სავსე ტექსტებით. ბევრი გრანჟ მუსიკოსი შემჩნეულია მოუწესრიგებელი გარეგნობით და თეატრალურობის უარყოფით (თავად ტერმინი „გრანჟიც“ მომდინარეობს სლენგისგან, რომელიც „ჭუჭყს“, „სიბინძურეს“ აღნიშნავს).

გვიან 1980-იანებში ადრეული გრანჟ-მოძრაობა ერთიანდებოდა სიეტლური ლეიბლის -ის გარშემო. გრანჟმა კომერციულ წარმატებას მიაღწია 1990-იანი წლების დასაწყისში, ძირითადად -ს ალბომის და -ის ალბომის გამოშვების გამო. ამ ჯგუფების წარმატებამ პოპულარული გახადა ალტერნატიული როკი, ხოლო გრანჟი მძიმე როკის ყველაზე პოპულარულ ფორმად აქცია იმ დროისთვის. მიუხედავად ამისა, განჟის შემსრულებელმა ბევრმა ჯგუფმა წარუმატებლობა განიცადა: ზოგი მათგანი დაიშალა, ზოგიც კი 1990-იანების მიწურულს აღარ ჩანდნენ მუსიკალურ ასპარეზზე. მათი გავლენა კი კვლავ იგრძნობა თანამედროვე როკ-მუსიკაზე.
პაუერ-მეტალი

პაუერ მეტალი — მძიმე მეტალის ერთ-ერთი ქვეჟანრი, რომელიც აერთიანებს კლასიკური მეტალის ელემენტებს სპიდ მეტალთან, ხშირად სიმფონიურ კონტექსტში. ტერმინს ხმარობენ ორი განსხვავებული, მაგრამ ერთმანეთთან მჭიდროდ დაკავშირებული მიმდინარეობის აღსანიშნავად: პირველი ჩამოყალიბდა და ფართოდ გავრცელდა ჩრდილო ამერიკაში, შედარებით მძიმე ხმით, რომელიც სპიდ მეტალს წააგავდა, და მეორე უფრო ფართოდ გავრცელებული და პოპულარული სტილი ევროპაში (განსაკუთრებით გერმანიაში, იტალიასა და სკანდინავიაში), ბრაზილიასა და იაპონიაში, რომელიც უფრო მელოდიური იყო და ხშირად იყენებდა კლავიშებს.
ალოფი

ალოფი — დაბა, წყნარ ოკეანეში არსებული ახალ ზელანდიასთან თავისუფლად ასოცირებული თვითმართვადი სახელმწიფო წარმონაქმნის ნიუეს დედაქალაქი. აქ 2022 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემების მიხედვით ცხოვრობს 610 ადამიანი. ალოფი შედგება ორი პატარა სოფლისგან: ჩრდილოეთ ალოფი (მოს. 187) და სამხრეთ ალოფი, სადაც მდებარეობს მთავრობის შტაბ-ბინა (მოს. 423).

ალოფი მოქცეულია კუნძულის ცენტრალური ნაწილის დასავლეთით, მცირე ყურის სანაპირო ზოლში. მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან — 21 მეტრი. იგი წარმოადგენს კლდოვანი სანაპირო ზოლის გასწვრივ მდებარე ერთ რამდენიმე კილომეტრზე გადაჭიმულ ქუჩას. სხვადასხვა მოკრძალებული ადმინისტრაციული შენობების გარდა სანაპირო ზოლში აღსანიშნავია რამდენიმე ტრადიციული კანოეს სადგომი პუნქტი, ოპაჰი-ლენდინგის ჩათვლით, სადაც 1744 წელს ჯეიმზ კუკმა განახორციელა თავისი ერთ-ერთი წარუმატებელი ცდა კუნძულის სანაპიროზე გადასვლისა. დასახლებული პუნქტის სიახლოვეს მდებარეობს აეროპორტი, რომლიდანაც რეისები ძირითადად ახალ ზელანდიაში ხორციელდება.

2004 წლის იანვარში ალოფს თავს დაატყდა ერთ-ერთი უძლიერესი ტროპიკული შტორმი, რომელმაც კუნძულს ძალიან მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა. ალოფის ბევრი შენობა დაინგრა, მათ შორის საავადმყოფოებიც.
სტოუნერ როკი

სტოუნერ როკი ან სტოუნერ მეტალი — მძიმე მეტალის ქვეჟანრი, რომელშიც გაერთიანებულია ფსიქოდელიური როკის, ბლუზ-როკის, ტრადიციული მძიმე მეტალისა და დუმ მეტალის ელემენტები. სტოუნერ როკს ახასიათებს დაბალი-საშუალო ტემპი, დაბალ ტონებზე აწყობილი გიტარები, ძლიერი ბასი, მელოდიური ვოკალი და „რეტრო“ პროდუქცია. ჟანრი ჩამოყალიბდა ადრეულ 1990-იან წლებში და პირველი სტოუნერ ჯგუფები იყვნენ კალიფორნიული და .
ავარუა

ავარუა — ახალ ზელანდიასთან თავისუფალ ასოციაციაში მყოფი კუკის კუნძულების დედაქალაქი, მდებარეობს წყნარ ოკეანეში მდებარე კუნძულ რაროტონგას ჩრდილოეთ სანაპირო ზოლში.

ავარუას მოსახლეობის რაოდენობა 2021 წლის აღწერის მონაცემების მიხედვით შეადგენს 5113 ადამიანს, რაც ცოტათი მეტია კუკის კუნძულების მთლიანი მოსახლეობის მესამედზე (14 987 ად.).

ავარუაში არის საზღვაო პორტი, საიდანაც ხორციელდება კოპრის, მარგალიტების და ხილის ექსპორტი. აქვე მდებარეობს ქვეყნის მთავარი აეროპორტიც. ქალაქში არის უნივერსიტეტი და ბიბლიოთეკა.

2005 წლის თებერვალში კუნძულს ტროპიკული ციკლონი დაატყდა, რამაც ავარუას მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა.
საკვალსათბურე კულტურები

საკვალსათბურე კულტურები — ბოსტნეული მცენარეები, რომლებიც მოჰყავთ კვალსათბურებში ადრეული ბოსტნეული პროდუქციის მისაღებად. საკვალსათბურე კულტურების გამოყენებას დიდი მნიშვნელობა აქვს მთელი წლის განმავლობაში მოსახლეობის ბოსტნეულით მომარაგების საქმეში. არსებობს საკვალსათბურე კულტურების მოყვანის რამდენიმე მეთოდი: კვალსათბურის გრუნტში თესლის დათესვა (თვის ბოლოკი, ცერეცო, წიწმატი), ჩითილის დარგვა (კიტრი, პამიდორი, ბადრიჯანი და სხვა), ზრდის დასრულება (ყვავილოვანი კომბოსტო, სალათა რომენი), გამოყვანა (მწვანე ხახვი, ოხრახუში, ნიახური). კვალსათბურებში მთელი სეზონის განმავლობაში (დაწყებული თებერვლიდან) რამდენიმე მოსავალს იღებენ (1 სტანდარტული ჩარჩოდან 10-50 კგ-მდე).
საკვები ბალახები

საკვები ბალახები — ბალახოვანი მცენარეები, რომლებსაც მეცხოველეობაში იყენებენ თივად, სილოსად, სენაჟად, მწვანე საკვებად, ბალახის ფქვილად. საკვები ბალახები ქმნიან ბუნებრივ სათიბ-საძოვრებს. მათ იყენებენ მინდვრისა და საკვებ თესლბრუნვაში, თესლბრუნვის გარეშეც.

განარჩევენ საკვები ბალახების 4 სამეურნეო-ბოტანიკურ ჯგუფს:მარცვლოვნებს (კოინდარი, სათითურა, მდელოს წივანა, სუდანურა, სორგო და სხვა), პარკოსნების (კურდღლისფრჩხილა, სამყურა, ესპარცეტი, ყვითელი იონჯა, ბარდა, ცერცველა, ცულისპირა და სხვა), ისლისებრს, ნაირბალახეულს. საკვები ბალახების სამეურნეო მნიშვნელობა განისაზღვრება მათი საკვები ღირებულებით, გავრცელებით, მოსავლიანობით.
ნუკუალოფა

ნუკუალოფა — ტონგის სამეფოს დედაქალაქი და სატახტო ქალაქი. მდებარეობს კუნძულ ტონგატაპუზე. ქალაქის მოსახლეობა 2010 წლისთვის 24 310 ადამიანს შეადგენდა. ძირითადად ცხოვრობენ ტონგელები (96 %). ქალაქში განთავსებულია საზღვაო პორტი და აეროპორტი. გააქვთ კოპრა და ბანანი.

ბუნებრივი პირობები
ნუკუალოფა მდებარეობს ტონგის უდიდეს მარჯნულ კუნძულ ტონგატაპუზე. ამ ადგილის კლიმატი ტროპიკული ზღვის კლიმატია. წლის განმავლობაში ჰაერის ტემპერატურა მერყეობს +20 -დან +26 -მდე. ყველაზე უფრო ცხელი და ნოტიო სეზონი გრძელდება დეკემბრიდან აპრილის ჩათვლით. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა მოდის დაახლოებით 1500 მმ. ბუნებრივი მცენარეულობა უპირველეს ყოვლისა წარმოდგენილია ტროპიკული ტყეებით, ბუჩქებით და პალმებით.

ქალაქის განვითარების ისტორია
პირველი ევროპელი, რომელიც 1643 წელს კუნძულ ტონგატაპუზე გადავიდა, იყო ნიდერლანდელი ზღვაოსანი აბელ ტასმანი. 1773 და 1777 წლებში ნუკუალოფას ტერიტორიას ეწვია ინგლისელი კაპიტანი ჯეიმზ კუკი. დაახლოებით საუკუნის შუისათვის ტონგის კუნძულთა ჯგუფები გაერთიანდნენ მეფის ხელისუფლების ქვეშ, რომელმაც 1900 წელს ხელი მოაწერა ხელშეკრულებას დიდ ბრიტანეთთან სამეფოზე მისი პროტექტორატის დამყარების თაობაზე. 1970 წელს პროტექტორატის გაუქმების შემდეგ ქვეყანა გამოცხადდა დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ და ნუკუალოფამ მიიღო ტონგის დედაქალაქის სტატუსი.

მოსახლეობა, ენა, აღმსარებლობა
ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობაა — 24 310 ადამიანი (2010). ქალაქში ძირითადად ცხოვრობენ ტონგელები (96 %). ორი ოფიციალური ენაა — ტონგური ენა და ინგლისური ენა. მორწმუნეები, უმთავრესად — მორმონებია.

კულტურული მნიშვნელობა
ტონგის დედაქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა 1867 წელს აშენებული სამეფო სასახლე. ქალაქის შემოგარენში შენარჩუნებულია ოკეანეთის ძველი ცივილიზაციის თავდაცვითი ნაგებობების ნანგრევები და ძველი ტონგელი არისტოკრატების სამარხები. ქალაქში ბევრი ლამაზი პლაჟებია. განთქმულია ორქიდეის მრავალი სახეობით, რომლებიც იზრდებიან ქალაქის საზღვრებში.
ნისა (თურქმენეთი)

ნისა — ძველი პართიული ქალაქი თურქმენეთში. მდებარეობს აშხაბადიდან 18 კმ-ში. დააარსეს პართიელებმა კოპეტდაღის მთისწინეთში ძვ. წ. საუკუნეში. მომდევნო ექვსი საუკუნე იგი იყო არშაკიდების დინასტიის მნიშვნელოვანი დასაყრდენი პუნქტი. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში იყო პართიის დედაქალაქიც სახელწოდებით „მითრიდატკირტი“ (სახელი ეწოდა მეფე მითრიდატე -ის პატივისცემის ნიშნად).

სასანიანების ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ქალაქის მნიშვნელობა დაეცა. მაგრამ კვლავ აღორძინდა შუა საუკუნეებში, როგორც აბრეშუმის გზის სავაჭრო ცენტრი. მოსახლეობამ საბოლოოდ მიატოვა საუკუნეში, მონღოლთა გამანადგურებელი შემოსევების შედეგად.

2007 წელს ქალაქის ნანგრევები შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
ალტერნატიული მეტალი

ალტერნატიული მეტალი — მძიმე მეტალისა და ალტერნატიული როკის ქვეჟანრი, რომელმაც პოპულარობას ადრეულ 90-იან წლებში მიაღწია. ამ ჟანრში ხშირია ექსპერიმენტებიც. ალტერნატიული მეტალი ხასიათდება მძიმე რიფებით, არატრადიციული ტექსტებით, შესრულების უჩვეულო ტექნიკით, წინააღმდეგობით ტრადიციული მძიმე მუსიკის მიღწევებთან და თავისუფლებით მეტალ სცენის გარე ზემოქმედებისგან.
ბრიტანული მძიმე მეტალის ახალი ტალღა

}) იყო მძიმე მეტალ მოძრაობა, რომელიც დაიწყო გვიან 1970-იანებში ბრიატნეთში და საერთაშორისო ყურადღება ადრეულ 1980-იანებში მიიქცია. ერა განვითარდა როგორც რეაქცია, რომელიც ნაწილობრივ უარყოფდა ისეთ ადრეულ მძიმე მეტალ ჯგუფებს, როგორებიცაა ლედ ზეპელინი და . ამ ჟანრის ჯგუფებმა განდევნეს ბლუზ გავლენა მძიმე მეტალიდან, რაც ახასიათებდათ ჩამოთვლილ ჯგუფების შემოქმედებას, მოაშორეს პანკ ელემენტები თავიანთ მუსიკას, ააჩქარეს ტემპი და დაიწყეს უფრო „მკაცრი“, მძიმე მუსიკის დაკვრა.

ადრეულ-შუა 1980-იან წლებში ბრიტანული მძიმე მეტალის ახალი ტალღა პოპულარობის ზენიტში იმყოფებოდა მძიმე მეტალ სცენაზე. ამ ჟანრის სიმღერებს ახასიათებს სწრაფი ტემპი, მძლავრი აკორდები, სწრაფი საგიტარო სოლოები და მელოდიური ვოკალი მაღალ ოქტავებში. ტექსტები კი, ხშირად, შთაგონებას მითოლოგიასა და სამეცნიერო ფანტასტიკაში პოულობდა.

ამ პერიოდის მრავალ ჯგუფს კონტრაქტი ჰქონდა გაფორმებული ლეიბლთან , რომელმაც შემდგომ წლებში გამოუშვა ამ ჟანრის სიმღერები კრებულებად.
მოსტარის ხიდი

მოსტარის ხიდი — საუკუნის, რეკონსტრუირებული ოსმალური ხიდი ბოსნია და ჰერცეგოვინის ქალაქ მოსტარში, მდინარე ნერეტვაზე. ერთმანეთთან აერთებს ქალაქის ორ ნაწილს. ხიდმა მრავალ ომებსა და შეტაკებას გაუძლო, მაგრამ დაანგრიეს ხორვატიის შეიარაღებულმა ნაწილებმა 1991-1995 წლების ბოსნიის ომის დროს. 2004 წლის 23 ივლისს ხიდი აღადგინეს. ჯერ კიდევ არსებული ურთიერთუნდობლობის მიუხედავად, იგი ბოსნიელი და ხორვატი ხალხების შერიგების სიმბოლო გახდა.

2005 წელს ხიდი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

გალერეა
მეჰმედ-ფაშას ხიდი

მეჰმედ-ფაშას ხიდი ან ვიშეგრადის ხიდი — თერთმეტთაღიანი ქვის ხიდი ბოსნია და ჰერცეგოვინაში. მდებარეობს მდინარე დრინზე ბოსნიის ქალაქ ვიშეგრადში. წარმოადგენს შუა საუკუნეების თურქული საინჟინრო ხელოვნების მნიშვნელოვან ძეგლს. ხიდი აგებულია 1577 წელს სოკოლუ მეჰმედ-ფაშას პროექტის მიხედვით.

2007 წელს ხიდი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
Tatra T6A2

62 — ჩეხური წარმოების ერთსექციური, ოთხღერძიანი, მოტორებიანი ტრამვაის ვაგონი, რომელსაც 1985–1999 წლებში კომპანია აწარმოებდა. ეს ვაგონი მისი წინამორბედებისგან სრულიად განსხვავებულია. მან წარმატებით ჰპოვა გავრცელება ვიწროგობარიტიანი ტრამვაის სისტემებში, განსაკუთრებით კი აღმოსავლეთ გერმანიის ქალაქებში.

ვარიაციები
62/62
1980–იანი წლების დასასრულს აღმოსავლეთ გერმანიის ქალაქებში გაჩნდა ახალი ტრამვაის ვაგონების საჭიროება, მოძველებული ტრამვაის პარკის განახლებისათვის, ამიტომ კომპანია –მ 1985 წელს დაიწყო აღნიშნული ვაგონების გამოშვება. ახლადაგებული ვაგონების გამოცდა პრაღაში წარმოებდა, რის შემდეგაც ტატრა 62 ვაგონების პირველი პარტია დრეზდენმა მიიღო. 1988–1991 წლებში აღმოსავლეთ გერმანიის ქალაქებს 174 ვაგონი მიეწოდა. მათგან უმსხვილესი დამკვეთი ბერლინი იყო, სადაც 62 და 62 177 ერთეულმა მოიყარა თავი, გარდა იმ 5 ვაგონისა, რომლებიც 1995 წელს როსტოკს გადაეცა.
62
62 შეიქმნა სოფიას ტრამვაის ქსელისთვის. პირველი 40 ვაგონი 1991 წელს აიგო, ხოლო მომდევნო 17,_1999 წელს.
62
უნგრეთის ქალაქ სეგედს 13 ერთეული 62 მიეწოდა, სადაც ისინი 62–ად გადაკეთდა და 1997 წელს ექსპლუატაციაში ჩაეშვა.

პროდუქციის გაყიდვები
1985–1999 წლებში სულ აიგო 256 62 და 92 62 (მისაბმელი ვაგონი), რომლებიც მიეწოდა შემდეგ ქალაქებს:
ბულგარეთი
უნგრეთი
გერმანია
(აღნიშნული ვაგონების რაოდენობა შესაძლოა დღეისათვის სხვადასხვა ქალაქში შეცვლილი იყოს)
მერვი

მერვი — ცნობილი უძველესი ქალაქი შუა აზიაში, მდინარე მურღაბის ნაპირზე თურქმენეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. თანამედროვე ქალაქ მარიდან აღმოსავლეთით 30 კილომეტრზე. სპარსეთის სატრაპია მარგიანეს და სელჩუკების სამეფოს დედაქალაქი.

1999 წელს ქალაქის ნანგრევები შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

დამეგობრებული ქალაქები
მერვი დამეობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:

 ბალხი;
 ბაქო;
 უხანი;
 ზაგრები;
 კაირო;
 ნიშაბური, თავრიზი, ჰამადანი და ისპაანი;
 ბაღდადი, ქარბალა და ქირქუქი;
 იერუსალიმი;
 ვენეცია;
 ელ-ქუვეითი;
 ლაჰორი;
 ღაზა;
 სანქტ-პეტერბურგი;
 მედინა და მექა;
 დამასკო და ალეპო;
 ხუჯანდი;
 სტამბოლი, კონია, ბურსა და იზმირი;
 ნისა და კიონეურგენჩი;
 დუბაი;
 ბუხარა და სამარყანდი.