iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ელარია სენდი

ელარია სენდი ( — ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინის ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიის, „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ პერსონაჟი და ასევე მისი ტელეადაპტაციის ერთ-ერთი გმირი. ტელეადაპტაციისას მისი როლი შეასრულა ბრიტანელმა მსახიობმა ინდირა ვარმამ.

ელარია სენდი იყო დორნის პრინცის ობერინ მარტელი მფარველი და ულერის სახლის ბუში, ის როგროც ბუში ატარებდა გვარს „სენდი“, როგორც ყველა ბუში დორნში.

ობერინის სიკვდილის შემდეგ, როდესაც იცავდა ტირიონ ლანისტერს საბრძოლო სასამართლო პროცესზე, ელარია უბიძგებდა, მარტელტელების სახლს წასულიყო ლანისტერების წინააღმდეგ ომში, მაგრამ ობერინის უფროსი ძმა, დორენ მარტელი, ამას ყოველთვის უარობდა. შურისძიების მიძნით ელარია და ქვიშის გველებმა მოკლეს, მირცელა ბარათეონი, მოგვიანებით კი თავად დორენ მარტელი და მისი შვილი, ტრისტან მარტელი. ამის შემდეგ კი დორნის მართვის სადავეები ელარიამ და მისმა შვილებმა იგდეს ხელთ და შეურთდნენ, დეინერის ტარგარიენს. როდესაც იურონ გრეიჯოიმ, თავისი ფლოტით ტარგარიანების გემები გაანადგურა და შეიპყრო, ელარია, მისი ქალიშვილები და იარა გრეიჯოი, იურონმა ისინი მიართვა სერსეი ლანისტერ როგორც საჩუქარი. მირცელას მკვლელობის გამო მას მიესაჯა სამუდამო პატიმრობა, ასევე მას მოუწია ეყურებინა თავისი ერთ-ერთი ქალიშვილის სიკვდილისთვის, რომელიც იგივე საწამლავით მოწამლეს რომლითაც მოკლეს მირცელა ბართეონი. ამჟამად არავინ არ იცის ელარია ცოცხალი არის თუ არა, მაგრამ ნაკლებად სავარაუდოა რომ იგი გადაურჩა დეინერისის მიერ განადგურებულ მეფის საბიჯელს.
კოლხური

კოლხური — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ვაზის ჯიში.

გამოყვანილია საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მევენახეობის კათედრაზე. ავტორები: მაქსიმე და რევაზ რამიშვილები. მშობელ წყვილებად გამოყენებულია ალექსანდრიული მუსკატი და განჯური.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა. ფოთლის ფირფიტა ქვედა მხრიდან მცირედაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალოზე დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ან ცილინდრული ფორმის. კუმსია. მარცვალი დიდი ზომისაა, ფორმით ოვალური, ღია მწვანე, მოყვითალო-მოქარვისფრო. კანი ნორმალური აქვს, საკმაოდ რბილობიანი, მკვეთრად გამოხატული მუსკატური გემოთი.

ყურძენი სრულ სიმწიფეში სექტებრის შუა რიცხვებში შედის. ვაზი საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. მტევნის საშუალო წონა 200-350 გრამია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.5-8 გ/ლ-ს.

კოლხური მაღალხარისხიანი სასუფრე ყურძნის ჯიშია.
მთის ვაზი

მთის ვაზი — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური საღვინე ვაზის ჯიში.

გამოყვანილია ალიგოტესა და ალვარნას შეჯვარებით დმიტრი ტაბიძის მიერ.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, ხუთნაკვთიანი, მომრგვალო ფორმის, ფოთლის ქვედა მხარეს ხშირი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ დატოტვილი, საშუალო სიმკვრივის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი, მომწვანო-მოყვითალო შევერვის. კანი თხელი აქვს, რბილობი — წვნიანი, სასიამოვნო გემოთი.

სავეგეტაციო პერიოდი საშუალოდ 140 დღეა. სრულ სიმწიფეში 10-23 სექტემბერს შედის. ჯიშის საჰექტარო მოსავლიანობა 6.5-8.2 ტონაა, ყურძნის შაქრიანობა — 18-22%, მჟავიანობა — 9.8 გ/ლ.

ჯიში საღვინე მიმართულებისაა. მისგან დამზადებული ღვინო კარგი ღირსებისაა, ჩალისფერი, მომწვანო იერით, საშუალო სხეულით, ნაზი და ხალისიანი გემოთი. ჯიში პერსპექტიულია ევროპული ტიპის მსუბუქი, ხალისიანი ღვინოების დასამზადებლად. ასევე, კარგ მასალას იძლევა ცქრიალა ღვინისათვის.
მსხვილთვალა თეთრი (სელექციური ვაზის ჯიში)

მსხვილთვალა თეთრი — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ვაზის ჯიში.

მიღებულია დიმიტრი ტაბიძის მიერ კახური თითასა და ვერმენტინოს შეჯვარებით.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, იშვიათად გულისებური ფორმის, ხუთნაკვთიანი, ძლიერ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე თითქმის შეუბუსავია (უმნიშვნელო აბლაბუდისებრი შებუსვა). ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის და საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საკმაო სიდიდისაა, ოვალური, ქარვისფერი. კანი მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი ხორციანია და კნატუნაა, სასიამოვნო გემოსი.

ვაზი ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის.

ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.2%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.5 გ/ლ-ს.

ჯიში სასუფრე მიმართულებისაა. აქვს კარგი გარეგნობა, შენახვის უნარი და კარგად იტანს ტრანსპორტირებას.
ოქროპირ გოგიბერიძე

ოქროპირ გოგიბერიძე (დ. 3 სექტემბერი, 1927, ხაშური — გ. 2004) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

ბიოგრაფია
1951 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1951–1956 წლებში იყო მოსკოვის სამხედრო ოლქის სამხედრო ექიმი. 1961–1965 წლებში თბილისის რესპუბლიკური ცენტრალური კლინიკური საავადმყოს გასტროენტეროლოგიური განყოფილების გამგე. 1965–1980 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის თერაპიის კათედრის ასისტენტი, დოცენტი. 1976–1985 წლებში ინტერნატურისა და სასწავლო პრაქტიკების დეკანი. 1980 წლიდან ენდოკრინოლოგიის კათედრის გამგე. ავტორია 71 სამეცნიერო ნაშრომის. მიღებული აქვს საქართველოს სსრ უზენაესი საბჭოს საპატიო სიგელი (1982). თერაპევტ–ენდოკრინოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, პროფესორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „პანკრეასის ფუნქციური მდგომარეობა წყლულოვანი დაავადების დროს“, დაიცვა 1965 წელს.

ჯილდოები
1999 — ღირსების ორდენი
საამო (ვაზის ჯიში)

საამო — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ვაზის ჯიში.

გამოყვანილია 1968 წელს რევაზ კიკაჩეიშვილის მიერ მიერ მებაღეობა-მევენახეობისა და მეღვინეობის ინსტიტუტში, წიპწის რადიოსელექციის გზით, რომელიც მიღებულია ნიმრანგისა და ალექსანდრიული მუსკატის შეჯვარებით.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, ოდნავ წაგრძელებული ფორმის, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თითქმის შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, კონუსური ფორმის, დატოტვილი, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მტევანს ახასიათებს წვრილმარცვლიანობა. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოდნავ ოვალური, მომწვანო-მოყვითალო, ცვილისებრი ნაფიფქით სუსტად დაფარული. კანი სქელი და ნაკლებმკვრივია. რბილობი მკვრივი აქვს, ხორციანი და წვნიანი, კარგად გამოხატული მუსკატური გემოთი.

ყურძენი სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. ვაზი საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და საშუალოზე მაღალმოსავლიანია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.5-5.2 გ/ლ-ს.

ხარისხიანი სასუფრე ჯიშია. კარგად იტანს ტრანსპორტირებას.
საქართველო (ვაზის ჯიში)

საქართველო — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ვაზის ჯიში.

გამოყვანილია 1963 წელს საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მევენახეობის კათედრაზე. ავტორები: მაქსიმე და რევაზ რამიშვილები. მშობელ წყვილებად გამოყენებულია განჯური და ალექსანდრიული მუსკატი.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდია, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი, ქვედა მხრიდან სუსტი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან დიდი ზომისაა, ცილინდრული, საშუალო სიკუმსის ან მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ან დიდი ზომისაა, მომრგვალო, მოყვითალო-მომწვანო. კანი საშუალო სისქისაა, ცვილისებრი ფიფქით მცირედ დაფარული. რბილობი ხორციან-წვნიანია, სასიამოვნო გემოთი, შაქარ-მჟავიანობის ჰარმონიული შემცველობით.

მიეკუთვნება სიმწიფის საშუალო-საგვიანო სასუფრე ვაზის ჯიშთა ჯგუფს. ვაზი საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა საშუალოდ 163 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 250 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 13.0-16.0 ტონა.

ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.5-6.8 გ/ლ-ს.

საქართველო მაღალხარისხიანი სასუფრე ყურძნის ჯიშია. კარგად ინახება და უძლებს ტრანსპორტირებას.
სახალხო თეთრი №11-18

სახალხო თეთრი №11-18 — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ვაზის ჯიში.

გამოყვანილია დიმიტრი ტაბიძის მიერ სასუფრე ჯიშების: ვერმენტინოსა და შაანი თეთრის შეჯვარებით.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური ფორმის. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალოდაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, განივკონუსური ფორმის, საშუალო სიმკვრივის. მარცვალი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, იშვიათად ოდნავ ოვალური, მომწვანო-ყვითელი. კანი თხელი აქვს, რბილობი — ხორციანი და წვნიანი.

სახალხო თეთრი სიმწიფის საადრეო პერიოდის სასუფრე ჯიშია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის შუა რიცხვებში შედის. საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და მაღალმოსავლიანია. მისი მოსავლიანობა ერთ ძირზე 5 კილოგრამამდეა. მტევნის საშუალო წონა კი 200 გრამია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18%-, ხოლო მჟავიანობა — 4.5-6.1 გ/ლ-ს.

იძლევა მაღალხარისხიან სასუფრე ყურძენს.
ქართული ადრეულა

ქართული ადრეულა — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ვაზის ჯიში.

გამოყვანილია მებაღეობა-მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში დიმიტრი ტაბიძის მიერ. მშობელ წყვილებად გამოყენებულია მადლენ ანჟევინი და აგნოსტეგა.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან განივოვალური ფორმის. სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ფირფიტის ქვედა მხარე ხასიათდება ძალიან თხელი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ან კონუსური ფორმის, საშუალო ან საკმაოდ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, თხელკანიანი, წვნიანი, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი. ყურძენი სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ რიცხვებში შედის.

ვაზი საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. მტევნის საშუალო წონა 90-150 გრამია, ყურძნის საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.5-8.0 ტონა.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
ქართული თითა №5-4

ქართული თითა №5-4 — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ვაზის ჯიში.

გამოყვანილია მებაღეობა-მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. მშობელი წყვილებია რქაწითელი და განჯური.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე დიდი ზომისაა, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სუსტადაა აბლაბუდისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა (გრძელი), ცილინდრული და ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მტევანს ახასიათებს ფრთა. მარცვალი მსხვილია, მოგრძო, მოქარვისფრო-ყვითელი, ცვილისებრი ნაფიფქით საშუალოდ დაფარული. კანი საშუალო სისქისაა, ოდნავ კნატუნა. რბილობი ხორციანია. გემო სასიამოვნო და ნაზი აქვს, უფრო მეტად განჯურს წააგავს.

ქართული თითა საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და საშუალოზე მაღალმოსავლიანია. მტევნის საშუალო წონა 260 გრამია. ყურძნის სრული სმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.7%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.6 გ/ლ-ს.

ჯიში იძლევა მაღალხარისხიან სასუფრე ყურძენს.
ქართული პირველი

ქართული პირველი — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ვაზის ჯიში.

გამოყვანილია 1947 წელს საქართველოს მებაღეობა-მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თელავის საცდელ სადგურში ვასილ ლოლაძის მიერ რქაწითელისა და ხალილი თეთრის შეჯვარებით.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, იშვიათად მოგრძო, საშუალოდ დანაკვთული, სამნაკვთიანია. ქვედა მხარე თითქმის შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მოგრძო ან კვერცხისებური ფორმის, ქარვისფერ-ყვითელი.

ქართული პირველი სრულ სიმწიფეში აგვისტოს დასაწყისში შედის. ვაზი საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.0-3.8 გ/ლ-ს.

ჯიში გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
ფარელის ქედი

ფარელის ქედი — რელიეფში კარგად გამოხატული საშუალომთიანი ქედი საქართველოში, ცაგერის მუნიციპალიტეტში. დასავლეთით ესაზღვრება მდინარე ცხენისწყლის ხეობა, ხოლო აღმოსავლეთით მდინარე ლაჯანურის ხეობა. ფარელის ქედის სიგრძეა 6 კმ, სიგანე 1 კმ-ზე მეტი. მაქსიმალური სიმაღლე 1354,1 მ (მთა ფარელი).

დასავლეთით იწყება ცხენისწყლის მარცხენა მხარეზე, ქალაქ ცაგერის ჩრდილოეთით. ვრცელდება ჯერ აღმოსავლეთით, ხოლო შემდეგ სამხრეთ-აღმოსავლეთით და მთავრდება მდინარე ლაჯანურის მარჯვენა მხარეზე, ორბელის კლდეკართან, სოფელ ორბელის სიახლოვეს. აგებულია ცარცული და ეოცენური კირქვებითა და ნაწილობრივ მერგელებით.

კარსტი და ჰიდროგრაფიული ქსელი სუსტად არის განვითარებული. ტექტონიკურად რაჭა-ლეჩხუმის სინკლინის ჩრდილო ფრთის შემადგენლობაშია. ქედის სამხრეთ-დასავლეთი საზღვარი კარგად არის გამოხატული და გადის დაახლოებით ორბელ–ცაგერის შემაერთებელი გზის გასწვრივ. კარგად იკვეთება საზღვარი ჩრდილო-აღმოსავლეთითაც, განსაკუთრებით მის დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნაწილში, ხოლო შუაში, სადაც ხდება ამ ქედის დაკავშირება მთა ფარელიდან გამოყოფილი ტოტით ჩრდილოეთით მდებარე ქედთან, — შედარებით სუსტად.

ქედის თხემური ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი ვიწროა, ხოლო მთა ფარელის შემდეგ, მისი სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი რამდენადმე ვაკიანია. ქედი დაფარულია ტყით და მისი ფერდობები ფლატიანია. მთა ფარელის ჩრდილო-დასავლეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით ქედის თხემური ნაწილი თანდათანობით დაბლდება და ცხენისწყალსა და ლაჯანურთან მიახლოებისას ციცაბოდ წყდება დაახლოებით 400 მ-ანი სიმაღლის ფლატით.
ჩინებული (ვაზის ჯიში)

ჩინებული — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ვაზის ჯიში.

გამოყვანილია 1963 წელს მაქსიმე და რეზო რამიშვილების მიერ. მშობელ წყვილებად გამოყენებულია ალქსანდრიული მუსკატი და განჯური.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი, საშუალო და ძლერდანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, ზოგჯერ ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. მარცვალი დიდი ზომისაა, ოვალური, მომწვანო-მოყვითალო, ქარვისფერი ელფერით. კანი მკვრივი და საშუალო სისქის აქვს. რბილობი ხორციან-წვნიანია, გემო — სასიამოვნო.

ვაზი ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. საჰექტარო მოსავლიანობა 12.0-15.0 ტონაა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის შუა რიცხვებში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5-5.5 გ/ლ-ს.

ხასიათდება ლამაზი გარეგნობით, მიჩნეულია საკმაოდ ხარისხიან სუფრის ყურძნად.
შალვასეული ქარვისფერი

შალვასეული ქარვისფერი — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიში.

გამოყვანილია 1945 წელს სელექციონერ ვასილ ბესტავაშვილის მიერ შასლასა და ჩინურის შეჯვარებით.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ მოგრძო ფორმის, ხუთნაკვთიანი, ღრმად დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია მოკლე ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალოზე დიდი ზომისაა, კონუსური ან ცილიდრულ-კონუსური ფორმის, მხრიანი, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. გვხვდება მეჩხერი მტევნებიც. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი ან მომრგვალო ფორმის, მომწვანო-მოყვითალო, მზის მხარეზე ქარვისფერ-მოყავისფრო ლაქებით. კანი თხელი ან საშუალო სისქისაა, ადვილად სცილდება რბილობს. რბილობი საკმაოდ წვნიანი და ხორციანია, ტკბილი და სასიამოვნო გემოთი.

შალვასეული ქარვისფერი სიმწიფის საადრეო პერიოდის სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიშია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.5 გ/ლ-ს.

გამოიყენება როგორც სასუფრედ, ასევე მაღალხარისხიანი სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ღია-ჩალისფერია, ზომიერი სხეულით, ხალისიანი სიმჟავითა და ჰარმონიული გემოთი.
წედისური მრგვალმარცვალა

წედისური მრგვალმარცვალა — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ვაზის ჯიში.

გამოყვანილია 1950 წელს სელექციონერ ვასილ ბესტავაშვილის მიერ შასლასა და ჩინურის შეჯვარებით.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან განივოვალური ფორმის, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თხელ ჯაგრისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, მხრიანი, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მარცვალი საშუალოზე მსხვილია, მრგვალი ან ოდნავ ოვალური ფორმის, მომწვანო-მოყვითალო, თხელი ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. კანი საშუალო სისქისაა. რბილობი მკვრივია, ხორციანი და ნაკლებ წვნიანი, საკმაოდ ტკბილია, სასიამოვნო გემოთი.

წედისური მრგვალმარცვალა სიმწიფეში აგვისტოს ბოლოს, სექტემბრის დასაწყისში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-18%-ს, ხოლო მჟავნიანობა — 9.2-4.0 გ/ლ-ს.

მტევნები ლამაზი გარეგნობით გამოირჩევა. მაღალხარისხიანი სასუფრე ყურძენია, როგორც გემური თვისებებით, ასევე კარგი ტრანსპორტირების უნარით.
წვრილმარცვალა

წვრილმარცვალა — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური საღვინე ვაზის ჯიში.

გამოყვანილია ვასილ ბესტავაშვილის მიერ 1950 წელს შასლასა თეთრისა და გორული მწვანეს შეჯვარებით.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მორგვალო ან მცირედ განივოვალური. ხუთნაკვთიანი, ღრმად დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა თხელ ჯაგრისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი კონუსური, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ფორმისაა, მოგრძო, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი, მომწვანო-მოყვითალო, მზის მხარეს მოყავისფრო ლაქებით. საშუალო სისქის კანი დაფარული აქვს თხელი ცვილისებრი ფიფქით. კანი ადვილად სცილდება რბილობს. რბილობი საშუალო სიმკვრივისა და საშუალო წვნიანია. წვენი ტკბილია, სასიამოვნო გემოთი.

ვაზი ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. საჰექტარო მოსავლიანობა 10 ტონაა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. ყურძნის სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.1 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
დაარიო ნაჰარისი

დაარიო ნაჰარისი ( — ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინის ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიის, „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ პერსონაჟი და ასევე მისი ტელეადაპტაციის ერთ-ერთი გმირი. ტელეადაპტაციისას მისი როლი შეასრულა ნიდერლანდელმა მსახიობმა მიშიელ ჰიუსმანმა.

დაარიო ნაჰარისი იყო ლეიტენანტი, მეორე ვაჟებში, დაქირავებულ ჯარში. მას შემდეგ რაც მან თავისი უფროსები დახოცა, ის გახდა ჯარის გენერალი და მოგვიანებით დეინერის ტარგარიენს შეჰფიცა ერთგულება და მისი სანდო მრჩეველი გახდა. დაარიო იმითაც არის ცნობილი რომ იყო დეინერ ტარგარიენის სატვარელი, როდესაც მონათა ყურეში საბოლოოდ მოიპოვეს გამარჯვება და მონათმფლობელური ქალაქები გაათავისუფლეს, დეინერის ტარგარიენმა უბრძანა მირინში დარჩენილიყო და დედოფლის სიმშვიდე დაეცვა.

ბიოგრაფია
დაარიო არის დაქირავებული ჯარისკაცი, ის იყო ლეიტენანტი მეორე ვაჟებში. მისსადმი დიდი ნდობა ჰქონდათ მის კაპიტნებს, ამიტომაც როდესაც დეინერის ტარგარიენმა მეორე ვაჟები მიიხმო მოსალაპარაკებლად, უფროსებმა ნება დართეს მათ გაჰყოლოდა.

ბავშვობა
დედამისი იყო დაბალი წარმომავლობის მეძავი. როდესაც ის 12 წლის იყო დედამისმა მონათმფლობელს მიჰყიდა მისი თავი დაბალი შემოსავლების, ალკოჰოლიზმისა და აგრესიულობის გამო. ის 12 წლიდან იწვრთნებოდა, 16 წლის ასაკში კი პირველად გავიდა მოედანზე საბრძოლველად. დაარიომ თავისი ბრძოლებით დიდება მოიპოვა საბრძოლო ორმოებში და თავისმა ბატონმა იმდენი იშოვა რომ როდესაც მონათფლობელი გარდაიცვალა ბიჭს თავისუფლება უბოძა. ამის შემდეგ კი დაარიომ გადაწყვიტა დაქირავებული მებრძოლი გამხდარიყო.

ტელეადაპტაცია
წიგნების ტელეადაპტაციის მესამე სეზონში, როდესაც ეს პერსონაჟი გამოჩნდა პირველ სამ სერიაში, დაარიო ნაჰარისს განასახიერებდა ინგლისელი მსახიობი ედ სკრეინი. მოგვიანებით კი ის ჩაანაცვლა ნიდერლანდელმა მსახიობმა მიშიელ ჰიუსმანმა. ედ სკრეინმა მოგვიანებით განაცხადა რომ როლის მიტოვება გამწვეულია „პოლიტიკით“.
რეზედასებრნი

რეზედასებრნი — ყვავილოვან მცენარეთა ოჯახი. ბალახები, ნახევრად ბუჩქები, იშვიათად ბუჩქებია. ფოთლები მარტივი ან ფრთისებრ დაყოფილია. ყვავილები ორ- ან ცალსქესიანი, მომწვანო-თეთრიდან ყვითლამდე ან მოწითალომდეა, შეკრებილია მტევანში. ჯამი და გვირგვინი 2–8 თავისუფალი ნაწილისაგან შედგება (იშვიათად გვირგვინი არ აქვთ). მტვრიანები 3–4 ან მრავალია. ნაყოფი უპირატესად მრავალთესლიანი კოლოფია. გავრცელებული არიან კანარის კუნძულებიდან ჩრდილო-დასავლეთ ინდოეთამდე (უმრავლესობა ხმელთაშუაზღვისპირეთშია თავმოყრილი); -ის გვარის წარმომადგენლები გვხვდება აგრეთვე სამხრეთ აფრიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ყველაზე მსხვილი გვარია რეზედა . და ფართოდ გამოიყენება საღებავ მცენარეებად. ერთ-ერთი პოპულარული საბაღე ერთწლოვანი მცენარეა, რომელსაც სასიამოვნო და გამძლე არომატი აქვს. რეზედასებრთა რამდენიმე სახეობის ეთეროვანი ზეთი მოთხოვნადია ძვირ პარფიუმერიაში.
რომენული ბატი

რომენული ბატი — ბატის ჯიში. გამოყვანილია უკრაინის სუმის ოლქის ქალაქ რომენთან (ახლანდ. რომნი) ახლოს, ადგილობრივი ბატების საფუძველზე. არსებობს სამი სახესხვაობა: რუხი, თეთრი და ჭროღა. მამალი იწონის 5,6–6,0 კგ-ს, დედალი — 4,5–5 კგ-ს. საშუალო წლიური მეკვერცხულობა 15–25 კვერცხია. კვერცხის მასა 150–170 გ. რომენული ჯიში გამოიყენეს მსხვილი ნაცარა ბატის გამოსაყვანად. მოშენებულია უკრაინაში.
ვისოკოპილია (დაბა)

ვისოკოპილია — დაბა უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქში, ბერისლავის რაიონში. 2020 წლის ადმინისტრაციულ რეფორმამდე იყო ვისოკოპილიის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

2022 წელს რუსეთის უკრაინაში შეჭრის შემდეგ დასახლება ოკუპირებული იყო რუსეთის მიერ. 2022 წლის 4 სექტემბერს მძიმე ბრძოლის შედეგად უკრაინის შეიარაღებულმა ძალებმა დაბაზე კონტროლი დაიბრუნეს.
სივრცის განზომილება

განზომილება — დამოუკიდებელი პარამეტრების რაოდენობა, რომელიც საჭიროა ობიექტის მდგომარეობის აღსაწერად, ან სისტემის თავისუფლების ხარისხების რაოდენობა.

განსაზღვრება
განზომილების განსაზღვრის რამდენიმე განსხვავებული მიდგომა არსებობს. მაგალითად:

ვექტორული სივრცის განზომილება განისაზღვრება საბაზისო ვექტორების რაოდენობით.
სიმრავლეთა კომბინატორული განზომილება განისაზღვრება მისი კომბინატორული თვისებების საფუძველზე და შეიძლება იყოს ნებისმიერი არაუარყოფითი რიცხვი .
უფრო ზოგადი განმარტებები მოცემულია განზომილების თეორიაში
ლებეგის განზომილება, ან ტოპოლოგიური განზომილება.
მეტრული სივრცის ჰაუსდორფის განზომილება.
მინკოვსკის განზომილება აღიარებს ფრაქტალების განზოგადებას, ხოლო მათი განზომილება შეიძლება იყოს ნებისმიერი არაუარყოფითი რიცხვი.

ფიზიკაში
სივრცითი ზომები: კლასიკური ფიზიკური თეორიები აღწერს სამგანზომილებიან ფიზიკურ ზომებს.

მაგალითები
სიბრტყეზე წრის პოზიციის აღსაწერად საკმარისია სამი პარამეტრი: ცენტრისა და რადიუსის ორი კოორდინატი, ანუ წრეების სივრცე სიბრტყეზე სამგანზომილებიანია. იმავე ზედაპირზე წერტილების სივრცე ორგანზომილებიანია. მიუხედავად ამისა, თავად წრე — წრეზე წერტილების სივრცე — ერთგანზომილებიანია: მასზე არსებული ნებისმიერი წერტილი შეიძლება აღიწეროს ერთი პარამეტრით.
ჩვენი პლანეტის ზედაპირის გაშვებული მოდელების ფარგლებში, დედამიწის ზედაპირზე ქალაქის პოზიციის დასადგენად (ქალაქი განიხილება არა როგორც ორგანზომილებიანი ობიექტი, არამედ როგორც წერტილი) საკმარისია ორი პარამეტრი, კერძოდ, გეოგრაფიული განედი და გეოგრაფიული გრძედი. შესაბამისად: ასეთ მოდელებში სივრცე ორგანზომილებიანია (შემოკლებით 2, -დან).
ჩვენი ფიზიკური რეალობის გაშვებული მოდელების ფარგლებში, ობიექტის, მაგალითად, თვითმფრინავის პოზიციის დასადგენად (თვითმფრინავი განიხილება არა როგორც სამგანზომილებიანი ობიექტი, არამედ როგორც წერტილი), უნდა მიუთითოთ სამი კოორდინატი — გრძედისა და განედის გარდა, თქვენ უნდა იცოდეთ სიმაღლე, რომელზეც ის მდებარეობს. შესაბამისად: ასეთ მოდელებში სივრცე სამგანზომილებიანია (3). ამ სამ კოორდინატს შეიძლება დაემატოს მეოთხე (დრო), რომელიც აღწერს არა მხოლოდ თვითმფრინავის ამჟამინდელ პოზიციას, არამედ დროის მომენტსაც. თუ მოდელს დაამატებთ თვითმფრინავის ორიენტაციას, მაშინ დაემატება კიდევ სამი კოორდინატი და მოდელის შესაბამისი აბსტრაქტული სივრცე გახდება შვიდგანზომილებიანი.
ბეჭდების მბრძანებელი: ძალაუფლების ბეჭდები

„ბეჭდების მბრძანებელი: ძალაუფლების ბეჭდები“ — ამერიკული ფენტეზი სერიალი, რომელიც დაფუძებულია ჯონ რონალდ რუელ ტოლკინის ეპიკური ფენტეზის ჟანრის რომანზე „ბეჭდების მბრძანებელი“ და მის დანართებზე. სერიალი შექმნილია მიერ. მასში მოვლენები ვითარდება შუახმელეთის მეორე ეპოქაში, „ჰობიტსა“ და „ბეჭდების მბრძანებელში“ მოთხრობილ მოვლენებამდე რამდენიმე ათასი წლით ადრე.
ტაბულა რაზა (დაკარგულები)

ტაბულა რაზა ― ამერიკული სატელევიზიო შოუს, დაკარგულების პირველი სეზონის მესამე ეპიზოდი. ეპიზოდის რეჟისორია ჯეკ ბენდერი, ხოლო სცენარის ავტორია დეიმონ ლინდელოფი. ეპიზოდი პირველად 2004 წლის 6 ოქტომბერს აშშ-ში -ის ეთერში გაუშვეს.

ეპიზოდის ფლეშბექებში ქეით ოსტინის (ევანჯელინ ლილი) ისტორიაა მოთხრობილი. მას ავსტრალიაში აშშ-ის მარშალი ედვარდ მარსი (ფრედრიკ ლეინი) იჭერს. კატასტროფის შემდეგ ჯეკ შეპარდი (მეთიუ ფოქსი) და ჰიუგო „ჰორლი“ რეიესი (ხორხე გარსია) იგებენ, რომ ქეითი ეჭვმიტანილი და გაქცეულია, როდესაც ჯეკი 815-ის ჩამოვარდნის შემდეგ მარშალის ჭრილობებს მკურნალობს. ეპიზოდი აშშ-ში დაახლოებით 16.54 მილიონმა შინამეურნეობამ ნახა. ეპიზოდს კრიტიკოსებისგან არაერთგვაროვანი შეფასებები მოჰყვა. ტაბულა რაზა პირველი ეპიზოდია, რომელშიც „დაკარგულების წინა სერიაში“ სექცია გამოჩნდა, რომელიც შემდეგში სერიების დასაწყისში ჩნდება და წინა ეპიზოდებში განვითარებულ მოვლენებს ძალიან მოკლედ მიმოიხილავს. ეპიზოდის სახელწოდება ფილოსოფიურ იდეას შეესაბამება, რომელიც ეპიზოდის ბოლოსაა გაჟღერებული, როცა ჯეკი ქეითს ეუბნება, რომ რეის 815-ის გადარჩენილმა მგზავრებმა შეიძლება ახალი ცხოვრება დაიწყონ.
ჯუჯა რექსი

ჯუჯა რექსი — მოკლებალნიანი ბოცვრის ჯიში. გამოყვანილია ჩვეულებრივი რექსის შემდეგ. 2000 წლის დეკემბერში ავსტრიის ქალაქ ველსში წარმოადგინეს ჯუჯა რექსი სამი სხვადასხვა შეფერილობით: კასტორი (თახვის ტყავის ფერი), შავი და რენი (თეთრ ფონზე ქაოსურადაა განლაგებული რუხი ან შავი ლაქები). ბოცვრის მასა 1,5 კგ-ს არ აღემატება. ჰყავთ მხოლოდ როგორც სახლის შინაური ცხოველი.