მარია სიბილა მერიანი

მარია სიბილა მერიანი (დ. 2 აპრილი, 1647 – გ. 13 იანვარი, 1717 ) — გერმანელი ენტომოლოგი, ბუნებისმეტყველი და სამეცნიერო ილუსტრატორი. ის ერთ-ერთი პირველი ევროპელი ბუნებისმეტყველი იყო, ვინც მწერების შესახებ პირდაპირი დაკვირვებები აღწერა. მერიანი ფრანკფურტის შვეიცარიული მერიანების საგვარეულოს შტოს შთამომავალი იყო.

მარია სიბილამ მხატვრული განათლება თავის მამინაცვალ იაკობ მარელისგან მიიღო, რომელიც ცნობილი ნატურმორტისტ ჯორჯ ფლეგელის მოწაფე იყო. მერიანმა თავისი პირველი ნატურალისტური ილუსტრაციების წიგნი 1675 წელს გამოაქვეყნა. ის მწერების შეგროვებას ჯერ კიდევ მოზარდობაში შეუდგა, ხოლო 13 წლის ასაკში აბრეშუმის ჭიებს ზრდიდა. 1679 წელს მან გამოსცა ორტომეული სერიის პირველი ტომი მატლების შესახებ; მეორე ტომი 1683 წელს გამოქვეყნდა. თითოეული ტომი შეიცავდა 50 ფირფიტას, რომლებიც თავად მერიანმა შექმნა გრავირებისა და ეცხინგის (გერმ. — „დაჭმუნვა“ ან „მჟავით ჭამა“) — ეს არის ბეჭდვითი გრავირების ტექნიკა, რომლის დროსაც გამოსახულება შეიქმნება მეტალის ფირფიტაზე (ხშირად სპილენძზე ან თუთიაზე) მჟავის საშუალებით) ტექნიკით. მასში აღწერილია მეტამორფოზის პროცესი და 186 ევროპული მწერის მასპინძელი მცენარეები. ილუსტრაციებთან ერთად მერიანი დეტალურად აღწერდა მწერთა სიცოცხლის ციკლებს.

1699 წელს მერიანი გაემგზავრა ნიდერლანდურ გვიანაში (დღევანდელი სურინამი), რათა შეესწავლა და დაეფიქსირებინა რეგიონის ტროპიკული მწერები. 1705 წელს მან გამოაქვეყნა წიგნი . მერიანის ნაშრომმა გავლენა მოახდინა არაერთ ნატურალისტ ილუსტრატორზე. მისი ზუსტი დაკვირვებებისა და პეპლის მეტამორფოზის დეტალური აღწერის გამო, დევიდ ატენბორო მას ენტომოლოგიის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ფიგურად მიიჩნევს. მერიანმა თავისი კვლევებით მრავალი ახალი ინფორმაცია აღმოაჩინა მწერთა ცხოვრების შესახებ.

მერიანამდე ფართოდ იყო გავრცელებული წარმოდგენა, რომ მწერები „ტალახიდან იბადებოდნენ“ სპონტანური წარმოშობის გზით. მისმა პიონერულმა კვლევებმა, რომლებშიც დეტალურად აღწერა განვითარების სხვადასხვა ეტაპი — კვერცხი, მატლი, ჭუპრი და ზრდასრული მწერი — ამ ცრუ წარმოდგენას ბოლო მოუღო და დაამკვიდრა შეხედულება, რომ მწერები გადიან მკაფიო და პროგნოზირებად სიცოცხლის ციკლს.

ცხოვრება და კარიერა
მარია სიბილა მერიანის მამა, შვეიცარიელი გრავიორი და გამომცემელი მათეუს მერიან უფროსი, 1646 წელს დაქორწინდა მის დედაზე — თავის მეორე ცოლზე, იოჰანა სიბილა ჰეინზე. მარია მალევე დაიბადა და გახდა მისი მეცხრე შვილი. მამამისი 1650 წელს გარდაიცვალა, ხოლო 1651 წელს დედამისმა მეორედ იქორწინა ყვავილების და ნატურმორტის მხატვარზე — იაკობ მარელზე. მარელი მერიანს ასწავლიდა ხატვასა და მოხატვას. მიუხედავად იმისა, რომ ის ძირითადად ჰოლანდიაში ცხოვრობდა, მისმა მოწაფემ — აბრაამ მინიონმა, მარია მოამზადა. 13 წლის ასაკში მარიამ დახატა თავისი პირველი მწერებისა და მცენარეების გამოსახულებები იმ ნიმუშებიდან, რომლებიც თავად ჰქონდა დაჭერილი. ადრეული ასაკიდანვე მას ხელი მიუწვდებოდა მრავალ წიგნზე - ბუნებისმეტყველების შესახებ. ბავშვობის შესახებ მერიანი წერდა წიგნის წინასიტყვაობაში:

1665 წლის მაისში მერიანმა იქორწინა მარელის მოწაფეზე — იოჰან ანდრეას გრაფზე, ნიურნბერგიდან; მისი მამა პოეტი და ადგილობრივი გიმნაზიის დირექტორი იყო — ერთ-ერთი წამყვანი სასწავლებელი საუკუნის გერმანიაში. 1668 წლის იანვარში მერიანს პირველი შვილი შეეძინა — იოჰანა ჰელენა, ხოლო 1670 წელს ოჯახი გადავიდა ნიურნბერგში — გრაფის მშობლიურ ქალაქში. მერიანი ხატავდა პერგამენტზე და ტილოზე, ასევე ქმნიდა ქარგვის დიზაინებს. ის ასევე ხატვის გაკვეთილებს ატარებდა მდიდარი ოჯახების დაუქორწინებელი ქალიშვილებისთვის (მისი „“, ანუ „ქალწულთა ჯგუფი“), რაც ოჯახს ეკონომიკურად ეხმარებოდა და მათ სოციალურ სტატუსს ზრდიდა. ამან მარიას საშუალება მისცა შეეღწია საუკეთესო ბაღებში, რომელთაც მდიდარი არისტოკრატია ფლობდა — იქ მან განაგრძო მწერების შეგროვება და აღწერა 1678 წელს მერიანს შეეძინა მეორე შვილი — დოროთეა მარია.

სხვა ქალები, რომლებიც ნატურმორტს ხატავდნენ — მათ შორის მერიანის თანამედროვე მარგარეტა დე ჰეერი — ასევე აერთიანებდნენ მწერებს თავიანთ ყვავილოვან კომპოზიციებში, მაგრამ ისინი არ ზრდიდნენ და არ იკვლევდნენ მწერებს. 1679 წელს მერიანმა გამოაქვეყნა თავისი პირველი ნაშრომი მწერებზე — ორტომეული ილუსტრირებული წიგნის პირველი ტომი, რომელიც მეტამორფოზის პროცესს ეძღვნებოდა.
1678 წელს ოჯახი გადავიდა ფრანკფურტ-ამ-მაინში, თუმცა მერიანის ქორწინება წარუმატებელი იყო. 1681 წელს მამინაცვლის გარდაცვალების შემდეგ ის დედასთან გადავიდა საცხოვრებლად. 1683 წელს ის გაემგზავრა გოტორპში და მოიხიბლა ჰოლშტაინის ლაბადისტთა თემით. 1685 წელს მერიანმა დედასთან, ქმარსა და შვილებთან ერთად იმოგზაურა ფრისლანდიაში, სადაც მისი ნახევარძმა — კასპარ მერიანი იქ — 1677 წლიდან ცხოვრობდა.

გალერია