iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალგორითმთა ანალიზი

ალგორითმთა ანალიზი — კომპიუტერულ მეცნიერებაში ალგორითმთა გამოთვლითი სირთულის, ანუ მათი შესრულებისთვის საჭირო დროის, მეხსიერებისა და სხვა აუცილებელი რესურსების რაოდენობის განსაზღვრა. ჩვეულებრივ, ეს გულისხმობს ფუნქციის განსაზღვრას, რომელიც აკავშირებს ალგორითმის შემავალი მონაცემების სიგრძესა და გადადგმული ნაბიჯების რაოდენობას (მისი დროით სირთულეს) ან მის მიერ გამოყენებული მეხსიერების სიდიდეს (მის სივრცით სირთულეს). ითვლება, რომ ალგორითმი ეფექტურია მაშინ, როდესაც ამ ფუნქციის მნიშვნელობები მცირეა, ან შემავალი მონაცემების ზრდასთან შედარებით, იზრდება ნელა. ერთი და იმავე სიგრძის სხვადასხვა შემავალმა მონაცემებმა შეიძლება ალგორითმის განსხვავებული ქცევა გამოიწვიოს, ამიტომ საუკეთესო, ყველაზე უარესი და საშუალო შემთხვევების აღწერილობები შესაძლოა საერთო ინტერესში შედიოდეს. როდესაც სხვაგვარად არ არის მითითებული, ალგორითმის შესრულების ამსახველი ფუნქცია, როგორც წესი, ზედა საზღვარია, რომელიც განისაზღვრება ყველაზე უარესი შემავალი მონაცემების ალგორითმისკენ.

ტერმინი „ალგორითმთა ანალიზი“ დონალდ კნუთმა დააარსა. ალგორითმთა ანალიზი არის გამოთვლითი სირთულის თეორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი, რომელიც ითვალისწინებს თეორიულ შეფასებებს ნებისმიერი ალგორითმისთვის საჭირო რესურსებისთვის, რაც ხსნის მოცემულ გამოთვლით პრობლემას. ამ შეფასებებში მოცემულია ეფექტური ალგორითმების ძიების გონივრული საშუალებები.

ალგორითმების თეორიულ ანალიზში ხშირია შეფასდეს მათი სირთულე ასიმპტომური გაგებით, ანუ შეფასდეს ფუნქციის სირთულე თვითნებურად დიდი შეყვანისთვის. ამ მიზნით გამოიყენება დიდი ო ნოტაცია, დიდი-ომეგა ნოტაცია და დიდი-თეტა ნოტაცია. მაგალითად, ორობითი ძებნის ნაბიჯების რაოდენობა პროპორციულია დალაგებული სიის გადარჩევისა, ან ()-ისა, კოლექტიურად „ლოგარითმულ დროში“. ჩვეულებრივ, ასიმპტომური შეფასებები გამოიყენება იმიტომ, რომ იგივე ალგორითმის სხვადასხვაგვარად განხორციელება შეიძლება განსხვავდებოდეს ეფექტურობაში. ამასთან ერთად, მოცემული ალგორითმის ნებისმიერი ორი „გონივრული“ განხორციელების ეფექტურობას უკავშირდება მუდმივი მრავლობითი ფაქტორი, რომელსაც ეწოდება ფარული მუდმივი .

ეფექტურობის ზუსტი (არაასიმპტომური) ზომები ზოგჯერ შეიძლება გამოითვალოს, მაგრამ ისინი ჩვეულებრივ მოითხოვენ გარკვეულ ალბათობით დაშვებებს ალგორითმის კონკრეტულ განხორციელებასთან დაკავშირებით, რასაც გამოთვლის მოდელი ეწოდება. გამოთვლის მოდელი შეიძლება განისაზღვროს აბსტრაქტული კომპიუტერის თვალსაზრისით, მაგალითად ტურინგის მანქანა, ან/და იმის მითითებით, რომ გარკვეული ოპერაციები ერთეულოვან დროში ხორციელდება. მაგალითად, თუ დალაგებულ სიას, რომელზეც ჩვენ ორობით ძებნას ვიყენებთ, აქვს რაოდენობის ელემენტი და გვაქვს გარანტია, რომ სიაში არსებული ელემენტის მოძებნას ერთეულოვანი დრო დასჭირდება, მაშინ პასუხის მისაღებად დაგვჭირდება მაქსიმუმ 2 + 1 დროის ერთეული.
კოლუმბიური ჰალსტუხი

კოლუმბიური ჰალსტუხი — აღსრულების მეთოდი სამხრეთ ამერიკაში რომლის დროსაც მსხვერპლს ჰორიზონტალურად ყელს ჭრიან დანით ან სხვა ბასრი საგნით, გამოჭრილი ყელიდან კი ენას იღებენ. კოლუმბიური ჰალსტუხი ზოგჯერ უკავშირდება პაბლო ესკობარს, თუმცა ის რამდენიმე ათწლეულით ადრე გაჩნდა კოლუმბიის ლა ვიოლენსიას სამოქალაქო ომის დროს როგორც ფსიქოლოგიური მეთოდი ადამიანის დაშინებისა.1994 წელს ო.ჯ სიმპსონის საქმის განხილვის დროს,ამერიკული ფეხბურთისა და ჰოლივუდის ვარსკვლავის საქმეში მკვლელობის ალტერნატიური თეორია გაჩნდა კოლუმბიური ჰალსტუხის სახით, ამ სასამართლო პროცესზე ო.ჯ სიმპსონს ედავებოდნენ მისი ცოლის ნიკოლ ბრაუნ სიმპსონის და მისი მეგობარის რონალდ გოლდმენის მკვლელობას სწორედ კოლუმბიური ჰალსტუხით.
კვათარი

კვათარი, ტულესი — ფრინველი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძეა დაახლოებით 28 სმ, მასა 170–225 გრამი. სხვა მონათესავე სახეობებისგან განსხვავებით კვათარს პატარა უკანა თითი აქვს. ზაფხულში ზურგი ჭრელია, სხეულის ქვედა ნაწილი და იღლიის ბუმბულები შავი; ზამთარში შეფერილობა მოთეთროა. გავრცელებულია ტუნდრის ზონაში. გადამფრენი ფრინველია. იზამთრებს აფრიკაში, სამხრეთ აზიაში, ავსტრალიაში, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში. დედალი დებს 4 (იშვიათად 3) კვერცხს. ინკუბაცია 23 დღე გრძელდება; ორივე მშობელი კრუხობს და ბარტყებზეც ორივე ზრუნავს. იკვებება მწერებით, ჭიებით, მოლუსკებით, კიბოსნაირებითა და თესლებით.
ესპანეთის საფეხბურთო სუპერთასი 2019-20

ესპანეთის საფეხბურთო სუპერთასი 2019-20 — ესპანეთის საფეხბურთო სუპერთასის 36-ე გათამაშება რომელიც შეცვლილი ფორმატით გაიმართა. მასში მონაწილეობა მიიღო ოთხმა გუნდმა, ესენი არიან: „ბარსელონა“, „ვალენსია“, მადრიდის „ატლეტიკო“ და მადრიდის „რეალი“, ფინალი შედგა 2020 წლის 12 იანვარს. მასში ერთმანეთს მადრიდის „რეალი“ და მადრიდის „ატლეტიკო“ დაუპირისპირდნენ. ტურნირს საუდის არაბეთის ქალაქმა ჯიდამ უმასპინძლა. ძირითადი და დამატებითი დროები უგოლო ფრით დასრულდა. პენალტების სერიაში გამარჯვება მოიპოვა მადრიდის „რეალმა“, ანგარიშით 4-1. გუნდი მე-11-დ დაეუფლა ესპანეთის სუპერთასს.

გუნდები
გზა ფინალამდე
მატჩი
იაკობ სედერჰოლმი

იაკობ იოჰანეს სედერჰოლმი ( დ. 20 ივლისი, 1863 — გ. 26 ივნისი, 1934) — ფინელი გეოლოგი. მოღვაწეობდა პეტროლოგიის დარგში. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1910). 1893-1933 წლებში იყო ფინეთის გეოლოგიური კომისიის დირექტორი. 1882-85 წლებში სწავლობდა ჰელსინკის უნივერსიტეტში. 1888 წლიდან მუშაობდა ფინეთის გეოლოგიურ კომისიაში. 1897 წელს ვილჰელმ რამზაისთან ერთად ორგანიზება გაუწია გეოლოგიურ ექსკურსიას ფინეთში საერთაშორისო გეოლოგიური კონგრესის მე-7 სესიაზე სანქტ-პეტერბურგში. მისი ძირითადი ნაშრომები მიეძღვნა ფინეთის კამბრიუმამდელი ქანების გეოლოგიასა და პეტროგრაფიას (რაპაკივი და გნაისები). შეიმუშავა მოძღვრება მიგმატიტებზე, რომელთა წარმოშობა დაუკავშირა გრანიტული მაგმის ფართო ინიექციას. სედერჰოლმის ეს წარმოდგენა შემდგომში განავითარა რუსი გეოლოგების ჯგუფმა და საფუძვლად დაედო კონცეფციას ტრანსმიგმატიტური ხსნარებისა და გრანიტიზაციის შესახებ. მისსავე შრომებშია შემუშავებული კლასიკური წარმოდგენა ანატექსისზე. პეტროგრაფიაში დაამკიდრა ტერმინი მიგმატიტი (1907). 1928 წელს დაჯილდოვდა მურჩისონისა და პენროუზის მედლებით. სედერჰოლმის სახელობისაა მინერალი სედერჰოლმიტი.
გამერნისა ბეიიმ აბრახანოვა

გამერნიზ ბეიიმ ათა ხან-ყიზი აბრახანოვა (; დ. 1881, შუშა — გ. 1933, ბაქო) — აზერბაიჯანელი პოეტი, ჯაფარკული-ხანის სარიჯალი-ჯევანშირის შვილიშვილი.

დაამთავრა შუშის გოგონათა გიმნაზია. ხურშიდბანუ ნავათანმა, რომელიც მოხიბლული იყო მისი ლექსებით, მისცა ფსევდონიმი „შეიდა“. მისი მხოლოდ რამდენიმე ნამუშევარი გადარჩა. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ინსტიტუტში ინახება მისი 1918 წლით დათარიღებული ხელნაწერების ორი ეგზემპლარი: გაზელი „აგან ჯანი“ და პიესა „წარღვნის ტანჯვა“ .
კოფაქტორები

მრავალ ცილას კატალიზური აქტივობისთვის არაცილოვანი ჰელპერები ესაჭიროება. ეს დამატებები, რომელთაც კოფაქტორები ეწოდება, შესაძლოა მჭიდროდ უკავშირდებოდეს ფერმენტებს, როგორც ფერმანეტული რეზიდენტები, ან შედარებით თავისუფალი და შექცევადი კავშირი წარმოქმნას სუბსტრატთან ერთად.

ზოგიერთი ფერმენტის კოფაქტორი არაორგანულია, მაგალითად, მეტალის ატომები: თუთია, რკინა და სპილენძი იონების სახით. თუ კოფაქტორი ორგანული მოლეკულაა, მისი უფრო ზუსტი სახელწოდებაა კოენიზმი. ვიტამინების უმრავლესობა კოენიზმია ან ნედლი მასალა, რომლისგანაც კოენზიმები შედგება. კოფაქტორები სხვადასხვაგვარად ფუნქციონირებენ, მაგრამ ყველა შემთხვევაში, სადაც არ უნდა გამოიყენებოდნენ, ისინი გადამწყვეტ ფუნქციას ასრულებენ კატალიზის დროს.
ფრედერიკ ნიდერლანდელი

ფრედერიკ ნიდერლანდელი (; დ. 28 თებერვალი, 1797 — გ. 8 სექტემბერი, 1881) — ორან-ნასაუს დინასტიის წარმომადგენელი. ნიდერლანდების მეფე ვილემ -ისა და დედოფალ ვილჰელმინა პრუსიელის უმცროსი ვაჟი. შვედეთისა და ნორვეგიის დედოფალ ლუიზა ნიდერლანდელის მამა.

ბიოგრაფია
ფრედერიკი დაიბადა 1797 წლის 28 თებერვალს ბერლინში. იგი იყო დევნილობაში მყოფი ორანის პრინცის, ვილემ -ისა და მისი მეუღლის, ვილჰელმინა პრუსიელის შუათანა ვაჟი. მისი ერთ-ერთი აღმზრდელი თავად კარლ ფონ კლაუზევიცი იყო. იგი თავის უფროს ძმასთან, ვილემთან ერთად აქტიურად იბრძოდა ნაპოლეონის წინააღმდეგ, რა დროსაც 1813 წელს, 16 წლის ფრედერიკმა მონაწილეობა მიიღო ლაიფციგის ბრძოლაში.

1813 წელს ნაპოლეონმა დაკარგა ნიდერლანდები, სადაც აღსდგა ორანელთა მმართველობა ფრედერიკის მამის, მეფე ვილემ -ის მმართველობის ქვეშ. მას შემდეგ, რაც ნაპოლეონი ელბადან დაბრუნდა, ფრედერიკი და მისი ძმა, ვილემი ახალ კოალიციაში გაწევრიანდნენ, სადაც მათ მონაწილეობა მიიღეს ვატერლოოს ბრძოლაში, რომელში მარცხის შემდეგაც ნაპოლეონი მეორედ გადაასახლეს.

1816 წელს მამამისმა ფრედერიკს ყოველთვიური პენსიის სახით 19,000 ნიდერლანდური გილდერი დაუნიშნა. 1825 წლის 21 მაისს ფრედერიკმა ბერლინში ცოლად შეირთო თავისი ბიძაშვილი ლუიზა პრუსიელი, რომელიც იყო პრუსიის მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ -ისა და დედოფალ ლუიზა მეკლენბურგ-შტრელიცელის ქალიშვილი. აღსანიშნავია, რომ ლუიზას უფროსი და, შარლოტა ცოლად ჰყავდა სრულიად რუსეთის იმპერატორ ნიკოლოზ -ს, რომლის და, ანა პავლეს ასული რომანოვა ცოლად ფრედერიკის ძმას, ვილემს ჰყავდა.

1829 წელს ფრედერიკი საბერძნეთის მეფობის ერთ-ერთი კანდიდატი იყო, რომელშიც ოტონ ბავარიელმა გაიმარჯვა. 1830 წელს იგი თავის ძმასთანე ერთად აქტიურად იბრძოდა ბელგიის რევოლუციის წინააღმდეგ. იგი ასევე იყო ვილემის 1831 წლის ათდღიანი ბელგიური კამპანიის წევრი.

1840 წელს ფრედერიკის ძმა, ვილემ ნიდერლანდების მეფე გახდა, რომელმაც 1848 წელს ქვეყანა კონსტიტუციურ მონარქიაზე გადააწყო. 1849 წელს ვილემ გარდაიცვალა და ქვეყანას დიდი ვალები დაუტოვა. აღსანიშნავია, რომ მის ცოლისძმასა და საკუთარ ქვისლს, რუსეთის იმპერატორ ნიკოლოზ -ს თავისი ძმის ვალი, რომელიც მილიონ ნიდერლანდურ გილდერს შეადგენდა, ფრედერიკმა გადაუხადა. აღსანიშნავია, რომ ეს ქმედება დაუფასა ახალმა მეფემ, ვილემ -მ, რომელმაც ფრედერიკი თავის პირველ მრჩევლად დაინიშნა. მალევე იგი ნიდერლანდური არმიის გენერალი გახდა და ამ თანამდებობას 1868 წლამდე ატარებდა. ასევე ფრედერიკმა უზრუნველყო ვილემ -სა და დედოფალ სოფია ვიურტემბერგელს შორის არსებული უთანხმოების აღმოფხვრა, რომლის გამოც მეფე-დედოფალი განქორწინებას აპირებდა. იგი გარდაიცვალა 1881 წლის 8 სექტემბერს, 84 წლის ასაკში.

შვილები
ლუიზა (1828-1871), ცოლად გაჰყვა შვედეთისა და ნორვეგიის მეფე კარლ -ს, რომელთანაც შეეძინა დანიის დედოფალი ლუიზა შვედი;
ვილემი (1833-1834), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ვილემი (1836-1846), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ვილჰელმინა (1841-1910), ცოლად გაჰყვა ვიედის მთავარ ვილჰელმს, რომელთანაც შეეძინა ალბანეთის მთავარი ვიედ ;
ლუიზა პრუსიელი (1808-1870)

ლუიზა პრუსიელი (, ; დ. 1 თებერვალი, 1808 — გ. 6 დეკემბერი, 1870) — ჰოენცოლერნთა დინასტიის წარმომადგენელი. პრუსიის მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ -ისა და დედოფალ ლუიზა მეკლენბურგ-შტრელიცელის ქალიშვილი. ნიდერლანდების პრინც ფრედერიკის მეუღლე. შვედეთისა და ნორვეგიის დედოფალ ლუიზა ნიდერლანდელის დედა.

ბიოგრაფია
ლუიზა დაიბადა 1808 წლის 1 თებერვალს ბერლინში. იგი იყო პრუსიის მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ლუიზა მეკლენბურგ-შტრელიცელის უმცროსი ქალიშვილი. მან თავისი ქმარი ჯერ კიდევ ბავშვობაში გაიცნო, ხოლო 1823 წელს უკვე შედგა მისი და პრინცი ფრედერიკ ნიდერლანდელის ნიშნობა, რომელზეც 1825 წლის 21 მაისს იქორწინა ბერლინში.

1838 წლიდან მოყოლებული ფრედერიკი და ლუიზა ჰააგაში, კორტე-ვორუტის სასახლეში ცხოვრობდნენ, რომელიც მალევე იქცა მათ რეზიდენციად. თავისი ოჯახიდან გამომდინარე, ლუიზას ყოველთვის აქტიური მიმოწერა ჰქონდა რუსეთის, შვედეთისა და გერმანიის სამეფო კარებზე. 1870 წელს იგი ნიდერლანდების ჩარევას მოითხოვდა საფრანგეთ-პრუსიის ომში, რასაც კატეგორიულად ეწინააღმდეგებოდა მისი რძალი, დედოფალი სოფია ვიურტემბერგელი, რასაც მათ შორის დიდი კონფლიქტი მოჰყვა.

ლუიზა 1870 წლის 6 დეკემბერს გარდაიცვალა ვაზენაარში, 62 წლის ასაკში. მისი ქმარი მეორედ აღარ დაქორწინებულა და გარდაიცვალა 1881 წელს, 84 წლის ასაკში.

შვილები
ლუიზა (1828-1871), ცოლად გაჰყვა შვედეთისა და ნორვეგიის მეფე კარლ -ს, რომელთანაც შეეძინა დანიის დედოფალი ლუიზა შვედი;
ვილემი (1833-1834), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ვილემი (1836-1846), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ვილჰელმინა (1841-1910), ცოლად გაჰყვა ვიედის მთავარ ვილჰელმს, რომელთანაც შეეძინა ალბანეთის მთავარი ვიედ ;
ლუიზა ნიდერლანდელი

ლუიზა ნიდერლანდელი (, , ; დ. 5 აგვისტო, 1828, ჰააგა, ნიდერლანდები — გ. 30 მარტი, 1871, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — ორან-ნასაუს დინასტიის წარმომადგენელი. პრინცი ფრედერიკ ნიდერლანდელისა და პრინცესა ლუიზა პრუსიელის ქალიშვილი. შვედეთისა და ნორვეგიის დედოფალი 1859-1871 წლებში როგორც კარლ -ის მეუღლე. დანიის დედოფალ ლუიზა შვედის დედა.

ბიოგრაფია
ლუიზა დაიბადა 1828 წლის 5 აგვისტოს ჰააგაში. იგი იყო ნიდერლანდების მეფე ვილემ -ისა და დედოფალი ვილჰელმინა პრუსიელის უმცროსი ვაჟის, პრინცი ფრედერიკ ნიდერლანდელისა და მისი მეუღლის, პრუსიის მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ -ისა და დედოფალ ლუიზა მეკლენბურგ-შტრელიცელის უმცროსი ქალიშვილის, პრინცესა ლუიზა პრუსიელის პირველი შვილი.

1850 წლის 19 ივნისს, სტოკჰოლმში შედგა ლუიზასა და პრინცი კარლ ბერნადოტის ქორწინება, რომელიც იყო შვედეთისა და ნორვეგიის მეფე ოსკარ -ისა და დედოფალ ჟოზეფინა ლოიხტენბერგელის უფროსი ვაჟი და ტახტის მემკვიდრე.

მათი ქორწინება მიმართული იყო ნიდერლანდებისა და შვედეთ-ნორვეგიის ალიანსის შესაქმნელად. აღსანიშნავია ისიც, რომ შვედეთის სამეფო კარს იმედი ჰქონდა ლუიზა ბევრ ვაჟს გააჩენდა. მას შემდეგ, რაც კარლმა აღმოაჩინა, რომ ლუიზა არც ისეთი ლამაზი იყო როგორსაც მოელოდა, ახალ ქალებთან რომანების გაბმა დაიწყო. ქორწინების პირველი წლების განმავლობაში, მას საკმაოდ ახლო და ძლიერი კავშირი ჩამოუყალიბდა თავის დედამთილთან, რომელიც ლუიზას მფარველობდა. მიუხედავად მრავალი გახმაურებული რომანისა, პრინცესა ლუიზას მაინც უყვარდა თავისი ქმარი და სიცოცხლის ბოლომდე მისი ერთგული იყო.

1859 წლის 8 ივლისს ლუიზა შვედეთისა და ნორვეგიის დედოფალი გახდა. მისი დედოფლად კორონაცია შედგა როგორც სტოკჰოლმში, ისე ოსლოში. უნდა აღინიშნოს, რომ შვედეთის წინა ორი დედოფალი თავიანთი განსხვავებული რელიგიის გამო არასოდეს კურთხეულან დედოფლებად. აღსანიშნავია ისიც, რომ შუა საუკუნეების შემდეგ ლუიზა იყო ნორვეგიის პირველი დედოფალი, რომლის კორონაციაც ნორვეგიის მიწაზე შედგა. ამის გამო იგი ყოველთვის დიდი პოპულარობით სარგებლობდა ნორვეგიელებში, რასაც ვერ ვიტყვით შვედებზე.

ლუიზა, როგორც დედოფალი, შვედეთში ნაკლებად პოპულარული იყო. ამის მთავარი მიზეზი ის იყო, რომ მას კარგად არასოდეს უსწავლია შვედური ენა, რის გამოც ხალხთან ნორმალურად ვერც კონტაქტობდა. მიუხედავად ამისა, იგი გარკვეული სიმპათიით მაინც სარგებლობდა, რადგან პოლიტიკაში ჩარევისა და ინტრიგების ხლართვის ნაცვლად მან რამდენიმე საქველმოქმედო ორგანიზაცია დააარსა. გარდა ამისა, ნიდერლანდურიდან შვედურზე თარგმნა არაერთი წიგნი, რამაც პატარა შემოსავალი მოუტანა. იგი გარდაიცვალა 1871 წლის 30 მარტს სტოკჰოლმში, 42 წლის ასაკში. დაკრძალულია რიდარჰოლმის კათედრალში, სტოკჰოლმში.

შვილები
დედოფალ ლუიზასა და კარლ -ს სულ ორი შვილი შეეძინათ:

ლუიზა (1851-1926), ცოლად გაჰყვა დანიის მეფე ფრედერიკ -ს, რომელთანაც შეეძინა დანიის მომავალი მეფე კრისტიან და ნორვეგიის მეფე ჰოკონ ;
კარლ ოსკარი (1852-1854), სოდერმანლანდის ჰერცოგი. გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;

წინაპრები
ჩვეულებრივი უფეხურა

ჩვეულებრივი უფეხურა — ფრინველი უფეხურასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 25–28 სმ., მასა 65–100 გრამი. შეფერილია მურა-რუხად, გასდევს გრძივი ჭრელი ლაქები, ყელის გვერდებზე ორი თეთრი ლაქა აქვს. გავრცელებულია ევრაზიასა და აფრიკაში. ბინადრობს ტყის ზონაში — ტყისპირებსა და ნაკაფებში. იზამთრებს სამხრეთ აფრიკასა და ინდოეთში. უპირატესად იკვებება ღამის მწერებით (ძირითადად პეპლებითა და ხოჭოებით), რომლებსაც ჰაერში იჭერს. ბუდეს არ აშენებს; დედალი 2 (იშვიათად 3) კვერცხს პირდაპირ მიწაზე ან ჯირკზე დებს. კრუხობს ორივე მშობელი 17–18 დღის განმავლობაში; 16–17 დღეში ბარტყები ფრენას იწყებენ. არეალის სამხრეთ ნაწილში წელიწადში 2-ჯერ მრავლდება.
იენ მაკიუენი

იენ რასელ მაკიუენი (, დ. 21 ივნისი, 1948) — ინგლისელი მწერალი და სცენარისტი, სომერსეტ მოემის, ბუკერისა და იერუსალიმის პრესტიჟული ჯილდოების მფლობელი. 2008 წელს ჟურნალმა „ “-მა მაკიუენი დაასახელა „1945 წლიდან 50 საუკეთესო ბრიტანელ მწერალს“ შორის, ხოლო „ “-მა მწერალს „ბრიტანულ კულტურაში 100 ყველაზე გავლენიან ადამიანს“ შორის მე-19 ადგილი მიანიჭა.

მაკიუენმა სამწერლობო კარიერა უჩვეულო სტილის გოთიკური მოთხრობების წერით დაიწყო. მისი პირველი რომანი იყო „ცემენტის ბაღი“. მწერალს ბუკერის პრემია მოუტანა რომანმა სახელწოდებით „ამსტერდამი“. საყოველთაო აღიარება მოიპოვა მისმა მომდევნო რომანმა სახელწოდებით „მონანიება“, რომლის მიხედვითაც 2007 წელს ოსკაროსანი ფილმი გადაიღეს.

ადრეული ცხოვრება
იენ მაკიუენი 1948 წელს ჰემპშირში დაიბადა. მამამისი, დეივიდ მაკიუენი, შოტლანდიის არმიის ოფიცერი იყო. იენმა ბავშვობა აღმოსავლეთ აზიის, გერმანიის და ჩრდილოეთ აფრიკის სამხედრო ბაზებზე გაატარა. იგი 12 წლის იყო, როცა მისი ოჯახი ინგლისში დაბრუნდა. 1970 წელს იენმა სასექსის უნივერსიტეტის ინგლისური ლიტერატურის ფაკულტეტი ბაკალავრის ხარისხით დაამთავრა, ხოლო აღმოსავლეთ ანგლიის უნივერსიტეტში ლიტერატურაში მაგისტრის ხარიხსი აიღო.

ჯილდოები
1998 წელს მაკიუენმა რომანისთვის „ამსტერდამი“ ინგლისური ლიტერატურის ყველაზე პრესტიჟული ჯილდო — ბუკერი დაიმსახურა. მწერალი სულ ექვსჯერ იყო ნომინირებული ბუკერის პრემიაზე, მათ შორის რომანებისთვის „მონანიება“ და „ქვიან სანაპიროზე“.

2005 და 2007 წლებში მაკიუენმა ორჯერ მიიღო საერთაშორისო ბუკერის პრემია.

2008 წელს ჟურნალმა „ “-მა მაკიუენი დაასახელა „1945 წლიდან 50 საუკეთესო ბრიტანელ ავტორს“ შორის.

2011 წელს მაკიუენი დააჯილდოვეს იერუსალიმის პრემიით. ამ ჯილდოს მფლობელები ხდებიან მწერლები, რომლებიც თავიანთ ნამუშევრებში მხარს უჭერენ საზოგადოებაში ინდივიდის თავისუფლებას.

2012 წელს სასექსის უნივერსიტეტმა მაკიუენს 50 წლის იუბილეზე ლიტერატურაში მისი წვლილისთვის ოქროს მედალი გადასცა.

2014 წელს ტეხასის უნივერსიტეტის არქივმა მწერლის ლიტერატურულ არქივები ორი მილიონი დოლარად შეისყიდა. არქივი შეიცავს მაკიუენის ყველა წინამორბედი რომანის შავ ჩანაწერს.
სნობი

სნობი ან სნობიზმი — ტერმინი ადამიანის ან ადამიანთა ჯგუფის აღწერისთვის, რომლებიც ფიქრობენ, რომ ადამიანის ღირებულება კავშირშია მის სოციალურ სტატუსთან, უფრო კონკრეტულად, სნობს უწოდებენ ისეთ ადამიანს, რომელიც გრძნობს უპირატესობას სხვა ადამიანებზე სოციალური კლასით, განათლების დონით ან სხვა სოციალური სფეროებით. ტერმინი სნობი პირველად გამოყენებული იქნა ინგლისში 1820 წელს. სნობი ასევე შეიძლება იყოს ადამიანი, რომელიც დაჟინებით მოითხოვს (ზოგჯერ არარსებული) სიმდიდრის ჩვენებას ძვირადღირებული საქონლის, მაგალითად, ტანსაცმლის, სამკაულების, მანქანების და ა. შ. ჯილდოს ან ნიჭის უხეში ფორმით ჩვენება, ამაყობა, სნობობის ფორმაა
სოფია ვიურტემბერგელი

სოფია ვიურტემბერგელი (, ; დ. 17 ივნისი, 1818, შტუტგარტი, გერმანია — გ. 3 ივნისი, 1877, ჰააგა, ნიდერლანდები) — ვიურტემბერგის მეფე ვილჰელმ -ის ქალიშვილი. ნიდერლანდების დედოფალი, ლუქსემბურგის დიდი ჰერცოგინია და ლიმბურგის ჰერცოგინია 1849-1877 წლებში როგორც ვილემ -ის პირველი მეუღლე.

ბიოგრაფია
სოფია დაიბადა 1818 წლის 17 ივნისს შტუტგარტში. იგი იყო ვიურტემბერგის მეფე ვილჰელმ -ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ ეკატერინე პავლეს ასულის ქალიშვილი. აღსანიშნავია, რომ დედის მხრიდან პაპა-ბებიად რუსეთის იმპერატორი პავლე და იმპერატრიცა სოფია დოროთეა ვიურტემბერგელი ერგებოდნენ, რუსეთის იმპერატრიცა ეკატერინე კი დიდ ბებიად ერგებოდა. გარდა ამისა, რუსეთის ორი იმპერატორი: ალექსანდრე და ნიკოლოზ მისი ბიძები იყვნენ.

თავდაპირველად იგეგმებოდა სოფიას დაქორწინება ჯერ საბერძნეთის მეფე ოტონ ბავარიელზე, შემდეგ კი ბრაუნშვაიგის ჰერცოგ ვილჰელმზე. ორივე ნიშნობა ჩაიშალა, რადგან სოფიას ამბიციურ მამას სურდა, რომ იგი დედოფალი გამხდარიყო, რასაც ვილჰელმზე ქორწინებით ვერ მიიღებდა, ოტონის მმართველობა კი არამყარი იყო. ამრიგად, მალევე დაიწყო ახალი საქორწინო მოლაპარაკებები.

1839 წლის 18 ივნისს შტუტგარტში სოფია დააქორწინეს თავისსავე დეიდაშვილზე, ორანის პრინც ვილემზე, რომელიც იყო ლიმბურგის, ლუქსემბურგისა და ნიდერლანდების მეფე ვილემ -ისა და სოფიას დეიდის, ანა პავლეს ასულის უფროსი ვაჟი. ამრიგად, სოფია ორანის პრინცესა და ნიდერლანდების მომავალი დედოფალი გახდა. აღსანიშნავია ისიც, რომ ქორწინება თავიდან ბედნიერი იყო, რა დროსაც სოფია დომინირებდა მეუღლეზე. ნიდერლანდებში ჩასული წყვილი ნოორდეინდის სასახლეში დაბინავდა, სადაც შემდგომ წლებში სოფიამ სამი ვაჟი გააჩინა. აღსანიშნავია, რომ დროის გასვლასთან ერთად მათ ქორწინებას სულ უფრო მეტი ბზარი უჩნდებოდა, რომელთა მთავარი მიზეზიც მისი დედამთილი, დედოფალი ანა პავლეს ასული იყო, რომელიც ეჭვიანობდა ვაჟის ყურადღების ნაკლებობის გამო. ამ ყველაფერს მალევე დაერთო ვილემის „ფარული“ რომანები, რომელთა შესახებაც რეალურად მთელმა სამეფომ იცოდა.

1849 წელს ვილემ გარდაიცვალა და ტახტი ვილემ -მ დაიკავა, რითაც სოფია დედოფალი გახდა, თუმცა იგი ბედნიერი არ ყოფილა. 1855 წლიდან მეფე-დედოფალს შორის არსებულმა დაძაბულობამ პიკს მიაღწია, რის გამოც სოფია განშორდა მეუღლეს და ცალკე დაიწყო ცხოვრება ჰეტ-ლოს სასახლეში. ამის შემდეგ იგი საკმაოდ დიდ დროს ატარებდა თავის მშობლიურ ოჯახთან ერთად, შტუტგარტში, სადაც მეფის დაუკითხავად ჩადიოდა ხოლმე.

აღსანიშნავია ისიც, რომ დედოფალ სოფიას ახლო და საკმაოდ კარგი ურთიერთობა ჰქონდა საფრანგეთის იმპერატორ ნაპოლეონ -სა და დიდი ბრიტანეთის დედოფალ ვიქტორიასთან. თავისი დედოფლობის პერიოდში იგი მფარველობდა ხელოვნებას და აფინანსებდა საჯარო სკვერების გაშენება-მოპირკეთებას. ესპანეთის სამეფო მთავრობამ იგი დედოფალ მარია ლუიზას ორდენით დააჯილდოვა. სოფია ამ ორდენის რიგით 540-ე კავალერი გახდა.

იგი გარდაიცვალა 1877 წლის 3 ივნისს ჰააგაში, 58 წლის ასაკში. დაკრძალულია დებტის კათედრალში, საკუთარი ქორწილის კაბაში გამოწყობილი, როგორც ეს თავად სურდა. ამის შემდეგ მისი მეუღლე მეორედ დაქორწინდა ემა ცუ ვალდეკ უნდ პირმონტზე, რომელთანაც შეეძინა მომავალი მონარქი, რადგან სოფიას ვაჟები უშვილოდ დაიღუპნენ.

შვილები
ვილემი (1840-1879), ორანის პრინცი 1849 წლიდან. გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
მორიცი (1843-1850), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ალექსანდერი (1851-1884), ორანის პრინცი 1879 წლიდა. გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
ფილიპ პეტი

ფილიპ პეტი (; დ. 13 აგვისტო, 1949) — ფრანგი ბაგირზე მოსიარულე არტისტი, რომელმაც დიდება მოიპოვა პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარის კოშკებზე და 1971 წლის 7 აგვისტოს, ნიუ-იორკში, მსოფლიოს სავაჭრო ცენტრებს შორის ბაგირზე სიარულით. ფილიპი ცნობილი გახდა მთელ მსოფლიოში იმით, რომ მან უნებართვოდ გააბა ბაგირი მსოფლიოს სავაჭრო ცენტრის ერთი კოშკიდან მეორეზე, მას ხელში 25 კილიოგრამიანი ბალანსირების ბოძი ეჭირა და მოახერხა, რომ ბაგირზე დაზღვევის გარეშე გასულიყო, მისი პერფორმანსი 45 წუთის განმავლობაში მიმდინარეობდა და ფილიპმა 9-ჯერ შეძლო ბაგირზე გავლა. ამის შემდეგ იგი დააკავეს, მაგრამ მას ყველა ბრალდება მოუხსნეს იმ პირობით, თუ ცენტრალ პარკში ბავშვებისთვის გაივლიდა ბაგირზე. წლების განმავლობაში ფრანგი არტისტი ცხოვრობდა ნიუ-იორკში და მართავდა წარმოდგენებს.
უჯრედშიდა რეცეპტორები

უჯრედშიდა რეცეპტორული ცილები ნანახია სამიზნე უჯრედის ციტოპლაზმაში, ან კიდევ ბირთვში. ასეთი რეცეპტორის მისაღწევად, ქიმიური შუამავალი გადალახავს სამიზნე უჯრედის პლაზმურ მემბრანას. მრავალ მნიშვნელოვან სასიგნალო მოლეკულას შეუძლია ამის გაკეთება, რადგან ისინი საკმარისად ჰიდროფობურები არიან, ან საკმარისად პატარები, რათა გადალახონ მემბრანის ფოსფოლიპიდური შიდა ნაწილი. ასეთ ჰიდროფობურ ქიმიურ მესენჯერებს წარმოადგენენ ცხოველთა სტეროიდული და თიროიდული ჰორმონები. სხვა სახის ქიმიურ სიგნალს, რომელსაც უჯრედშიდა რეცეპტორები აქვს, წარმოადგენს აზოტის მონოქსიდი , აირი. მისი ძალიან პატარა მოლეკულა ადვილად ძვრება მემბრანის ფოსფოლიპიდების შორის.

ტესტოსტერონის მოქმედება სტეროიდული ჰორმონების ნიმუშს წარმოადგენს. სათესლის უჯრედების მიერ სეკრეტირებული ჰორმონი მოგზაურობს სისხლის მეშვეობით და აღწევს მთელი ორგანიზმის სხვადასხვა უჯრედებამდე. სამიზნე უჯრედების ციტოპლაზმაში, ანუ მხოლოდ იმ უჯრედებში რომლებიც ტესტოსტერონის შესაბამის რეცეპტორულ ცილებს შეიცავენ, ჰორმონი უკავშირდება რეცეპტორულ ცილას და ააქტივებს მას, ჰორმონდაკავშირებული ცილარეცეპტორის აქტიური ფორმა აღწევს ბირთვში და მოქმედებს სპეციფიკურ გენებზე, რომლებიც აკონტროლებენ მამრობითი სქესის ნიშან-თვისებებს.

უჯრედის დნმ-ში გენების ფუნქციის რეალიზება ხდება ტრანსკრიფციითა და საინფორმაციო (მესენჯერული) რნმ-ის სინთეზით, რომელიც ტოვებს ბირთვს და სპეციფიკურ ცილად ტრანსლირდება ციტოპლაზმაში არსებულ რიბოსომებზე.

უჯრედშიდა რეცეპტორული ცილების უმეტესობა სტრუქტურულად ერთნაირია, რაც მათ ევოლუციურ ნათესაობაზე მიგვანიშნებს.