iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი (ზელენოგრადი)

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = ფსევდოგოთიკა
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.995278
| გრძედი = 37.243611
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
მოსკოვის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი — მართლმადიდებლური ტაძარი-მუზეუმი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ზელენოგრადში.

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე, ეგვტერები კი ქრისტეს აღდგომის, ღვთისმშობლის კვართის, ეკატერინე დიდმოწამის, იოანე მხედრისა და მიტროფანე ვორონეჟელის სახელზე.

კომპლექსი შედგება საკუთრივ ეკლესიისაგან (ტაძარი), სამრეკლოსა და ბერების კელიებისაგან. ტაძარი და სამრეკლო არის ყველაზე ძველი ნაგებობა ქალაქის ტერიტორიაზე. ტაძრის სტილიზებული გამოსახულება გამოყენებულია სავიოლკის რაიონის დროშაზე და გერბზე.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
ტაძარი დგას ადგილზე, რომელიც ადრე ეკუთვნოდა მოსკოვის ნოვინის მონასტერს. პირველი, ხის ეკლესია, აკურთხეს წმინდა ნიკოლოზ მირონ ლუკიის მტავარეპისკოპოსის სახელზე. იგი ააგეს 1756 წელს. ეკლესიასთან ახლოს მდებარეობდა წმინდა ნიკოლოზის სასაფლაო, რომელსაც ამავე წელსვე ჩაეყარა საფუძველი.

1802 წელს მამულის ახალი მფლობელი გახდა ანდრეი ნიკოლოზის ძე დოლგორუკოვი, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა ქვის ეკლესიის მშენებლობას. მისი მშენებლობა დასრულდა 1827 წელს. ქვედა (თბილი) ეკლესია აკურთხეს 1827 წელს, ზედა (ცივი) კი - 1828 წელს. მალე ძველი ხის ეკლესია დაანგრიეს.

საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა 1930-იანი წლების შუა პერიოდში, სამრეკლო დაანგრიეს.
ინტურისტის ავტოფარეხი

ინტურისტის ავტოფარეხი — მრავალსართულიანი ავტოფარეხის შენობა მოსკოვში, სუშევსკის მაგისტრალზე, რომელიც 1934 წელს, არქიტექტორ კონსტანტინ მელნიკოვის პროექტით აშენდა, ვ. ი. კუროჩკინთან თანაავტორობით. ავტოფარეხი განკუთვნილი იყო სასტუმრო ინტურისტის ავტომობილებისთვის.

ინტურისტის ავტოფარეხის შენობა საბჭოთა ავანგარდული არქიტექტურის ძეგლია.

ისტორია
1929 წელს ჩამოყალიბებული სსრკ-ის საზღვარგარეთის ტურიზმის სახელმწიფო სააქციონერო საზოგადოება „ინტურისტი“, თავდაპირველად არ ფლობდა საკუთარ მატერიალურ ბაზას. 1933 წელს, „ინტურისტი“ და საკავშირო აქციონერთა საზოგადოება „ოტელი“ გაერთიანდა და ინტურისტმა თავის მართვაში რამდენიმე სასტუმრო, რესტორანი და ავტოტრანსპორტი მიიღო. ყოველწლიურად მზარდი მატერიალური ბაზით, „ინტურისტი“-სთვის საჭირო გახდა ახალი ავტოფარეხის აშენება, რომელიც მოემსახურებოდა საკავშირო საზოგადოების ავტომობილებს.

ავტოფარეხის პროექტის შემუშავება დაევალა მოსკოვის № 7 არქიტექტურულ-გეგმურ სახელოსნოს, რომელსაც კ. ს. მელნიკოვი ხელმძღვანელობდა. შენობის ნახაზების სამუშაო ვერსია შეასრულა სახელოსნოს არქიტექტორმა ვ. ი. კუროჩკინმა. ეს იყო ტიპური კონსტრუქტიული საწარმოო ნაგებობა, რომელსაც უხვად ბრტყელი შუშიანი ფასადი ჰქონდა. პროექტირების მხოლოდ ბოლო ეტაპზე ჩაერთო კ. ს. მელნიკოვი. ბახმეტიევისა და ნოვორიაზანსკის ქუჩაზე მდებარე ავტოფარეხისგან განსხვავებით, რომელიც სრულად მელნიკოვის მიერ შესრულებულია, ინტურისტის ავტოფარეხი მოითხოვდა მხოლოდ ფასადების „არქიტექტურულ გაფორმებას“ და ინჟინერ-ტექნოლოგების მიერ პროექტირებულ ტიპურ კონტრუქციულ გადაწყვეტილებებს. მელნიკოვი, საერთო მოცულობით-სივრცული კომპოზიციისა და შენობის გეგმის შეცვლის გარეშე, მკვეთრად შეცვალა ავტოფარეხის ფასადების კომპოზიცია, სადაც შეიტანა ხატოვნება, პლასტიკა და დინამიკა.

ინტურისტის ავტოფარეხის მთავარი ფასადი, როგორც მელნიკოვის სხვა შენობა-ნაგებობების ფასადები, შემუშავებულია როგორც ერთიანი ხატოვანი კომპოზიცია სხვადასხვა გეომეტრიული ფიგურების, რომელიც იღებს წრის, ტრაპეციისა და მართკუთხედის ფორმას. ავტოფარეხის ფასადი არქიტექტორის მიერ გამოისახა, როგორც ეკრანი, რომლის ცენტრში (სპეციალურ წრიულ „ვიტრინაში“) გამუდმებით ციმციმებენ გამვლელი ავტომობილები. დიაგონალი, რომელსაც მელნიკოვი იყენებდა თავისი პროექტების უმეტესობაში (ბახმეტიევის ავტოფარეხი, რუსაკოვის მუზეუმი, ნოვო-სუხარევსკის ბაზარი), ინტურისტის ავტოფარეხის პროექტში, იღებს თავისთავზე კომპოზიციის დომინანტობას ფასადზე: უზარმაზარი წრიული ფანჯრის ქვევიდან დაწყებული, იგი ჭრის მთელ მთავარ ფასადს, გარსუვლის შენობას მარცხნიდან და მასზე უსასრულობის ნიშანს განასახიერებს.

1990 წელს, მელნიკოვის დაბადების 100 წლისთავზე, ინტურისტის ავტოფარეხი შეიტანეს მოსკოვის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური მნიშვნელობის ძეგლების სიაში.

დღეისთვის, ავტოფარეხის შენობას იყენებს რუსეთის ფედერაციის ფედერალური უსაფრთხოების სამსახურის მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფის ავტოტრანსპორტის სამსახური.
ნოვინის მონასტერი

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = არ შემონახულა
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.753147
| გრძედი = 37.579328
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ნოვინის მონასტერი — უკვე აღარარსებული მამათა მართლმადიდებლური მონასტერი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებული ყოფილა საუკუნეში. მდებარეობდა მოსკოვის ცენტრალურ ადმინისტრაციულ ოლქში, არბატის რაიონში.

ისტორია
მონასტერი კიევის მიტროპოლიტმა ფოტიმ დააარსა მდინარეების მოსკოვისა და პრესნის შეერთების ადგილზე არსებულ მაღალ ბორცვზე 1425-1431 წლებს შორის.

1540 წელს მონასტერში მიტროპოლიტი იოსები შეხვდა რჟევიდან მოსკოვში მიმავალ რჟევის სასწაულმოქმედ ღვთისმშობლის ხატს, რის შემდეგადაც ივანე -ის გადაწყვეტილებით ამ ადგილზე ააგეს ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების სახელობის ტაძარი.

დროთა განმავლობაში ტაძრის გარშემო დასახლება გაჩნდა, რომელშიც ცხოვრობდნენ მონასტრის მსახურები, გლეხები და ხელოსნები. სამრევლო ეკლესია აკურთხეს იესო ნავეს ძის სახელზე. სავარაუდოდ აქედან უნდა წარმოქმნილიყო ახლომდებარე დასახლების სახელი „ნოვინსკოე“, ისევე როგორც მონასტრის სახელიც.

როგორც ჩანს, ნოვინსკის მონასტერს ჰქონდა საგუშაგო ტაძრის როლი, რადგან საუკუნეშიც კი ხშირად „საალყოსაც“ უწოდებდნენ.

მონასტრის გავლენის საზღვრები
1410 წელს მონასტერს გადაეცა სოფელი კუდრინო მინდვრებითა და ტყით მდინარე ხოდინკამდე. საუკუნეში მონასტერმა ვეღარ შეძლო საკუთარ მიწების მოვლა და ნაწილი გასცა იჯარით, მაგრამ - საუკუნეებში მან თავად შექმნა დიდი მეურნეობა.

მონასტრის გაუქმება
1736 წლის ხანძარმა მონასტრის დიდი ნაწილი გაანადგურა, ცოტა ხნით ადრე პატრიარქობა გაუქმდა და მონასტერი სინოდალურ პერიოდში გადავიდა. 1746 წელს საქართველოს უფლისწულის სიმონის ქვრივის თხოვნით სინოდმა ნოვინის ბერები სხვა მონასტერში განასახლა, ხოლო მონასტერი მთელი თავისი ადგილ-მამულით გადაეცა ქართველებს. 1764 წელს ეკატერინე -მ მონასტერი გააუქმა. მონასტრის ეკლესიები მიატოვეს და სიძველის გამო გააუქმეს 1780, 1789 და 1870 წელს.

მონასტრის გაუქმების შემდეგ მის შენობაში განათავსეს სკოლა მოსკოვის გარნიზონის ჯარისკაცების შვილებისთვის. საუკუნის ბოლოსაკენ კი აქ სამხედრო ციხეც კი არსებობდა.

საბოლოოდ მონასტრის ერთ-ერთი გადარჩენილი ეკლესია, ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების სახელობის ტაძარი დაანგრიეს 1933 წელს. 1934 წელს კი მიწის ის ნაკვეთი, რომელზეც მდებარეობდა ნოვინის მონასტერი გადაეცა კურორტოლოგიის ინსტიტუტს.
ყარაქოლი

ყარაქოლი — გაუდინარი ტბა ტაჯიკეთში, პამირის ჩრდილო ნაწილში. მოქცეულია ბრტყელ მთიან ქვაბულში, ზღვის დონიდან 3914 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 380 კმ². მაქსიმალური სიგრძე 33 კმ, სიგანე 24 კმ. სიღრმე დასავლეთ ნაწილში 238 მ, აღმოსავლეთში — 22,5 მ. შედგება ორი ნაწილისაგან, რომლებიც ერთმანეთთან ორი ვიწრო სრუტითაა დაკავშირებული. ტბის ქვაბული გაჩნდა მეტეორიტული შეჯახების შედეგად დაახლოებით 25 მლნ. წლის წინ. წყალი მწარე-მლაშეა, გამჭვირვალობა 9 მ-მდე. ტბის ზედაპირი ღია ლურჯი ფერისაა. ნოემბრის ბოლოდან აპრილამდე ყინულით არის დაფარული. წყლის ტემპერატურა ზაფხულში 12°-მდე. ყარაქოლს ერთვის პატარა მდინარეები, რომელთაგან მნიშვნელოვანია ყარაჯილღა და მუზქოლი. ტბა მოქცეულია ტაჯიკეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე.
ყარაგიე

ყარაგიე, ბათირი — მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ღრმა (ოკეანის დონეზე 132 მ-ით დაბლა) გაუდინარი ღრმული. მდებარეობს ყაზახეთში, კასპიის ზღვის აღმოსავლეთით, მანგიშლაყის ნახევარკუნძულზე, ქალაქ აქთაუდან დაახლოებით 50 კმ-ში. აქვს არასწორი ოვალის მოხაზულობა. გადაჭიმულია სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ. სიგრძე 85 კმ, სიგანე 25 კმ. ყარაგიეს ფარგლებშია ბათირის ტბა, რომლის წყლის დონე და ფართობი მეტად ცვალებადია. ქვაბულის ძირი დაფარულია მლაშობებით.
ყვითელლოყება

ყვითელლოყება — მტაცებელი თევზი კობრისებთა ოჯახისა. აქვს წვრილი ქერცლით დაფარული და წაგრძელებული სხეული. მისი სიგრძე 2 მ, მასა — 30-40 კგ აღწევს. გავრცელებულია აღმოსავლეთ აზიაში, მდინარე ამურიდან დაწყებული, დამთავრებული ვიეტნამამდე, მდინარე კამდე. ლაყუჩის სახურავები ყვითელ-ოქროსფერია, საიდანაც წარმოსდგება თევზის სახელწოდება. დიდი პირი აქვს. იკვებება თევზით. ტოფობს ზაფხულში. ძვირფასი სარეწაო თევზია. ძალიან გემრიელი და მსუქანი ხორცი აქვს. იყენებენ ნედლს, დამარილებულს, შებოლილს.
შავმუცელა

შავმუცელა — თევზების გვარი კობრისებრთა ოჯახისა. მუცელი მუქი აქვს. მისი სხეულის სიგრძე 30 სმ აღწევს. ჩინეთში ცნობილია გვარის 4 სახეობა. გავრცელებულია აღმოსავლეთ აზიის მტკნარ წყლებში. დიდი რაოდენობით გვხვდება მდინარე ამურში. შავმუცელა უხარისხო თევზია — მჭლე ხორცი ქვს, ძვლიანია და სწრაფად ფუჭდება. შავმუცელას დიდი მნიშვნელობა აქვს მდინარე ამურის მტაცებელ თევზთა კვებაში.
შავქლიავა

შავქლიავა — ქლიავის ქართული ჯიში. მიეკუთვნება უნგრულების ჯგუფს. ხე ძლიერ იზრდება, აქვს განიერი ვარჯი, მსხვილი კვერცხისებრი ნაყოფი, რომლის საშუალო მასაა 32,8 გ. მოლურჯო-შავი კანი, რომელიც დაფარულია მოცისფრო სანთლისებრი ფიფქით, საშუალო ზომის, ელიფსური, წვრილი კურკა. რბილობი მომწვანო-მოყვითალოა, წვნიანი, ტკბილი, საკმაოდ მკვრივი. ნაყოფის შაქრიანობა — 8,2%, მჟავიანობა — 0,91%. კრეფენ აგვისტოს ნახევარში. იყენებენ ხილად, კომპოტად, ჩირად, მწიფდება ერთდროულად, ტრანსპორტირებულია, იძლევა საუკეთესო ხარისხის პროდუქციას. დარაიონებულია საქართველოს ყველა ზონაში.
შამბიანი

შამბიანი — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტისა და ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2882 მ. მდებარეობს ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. გუმბათისებრია. შამბიანი აგებულია ვულკანური ქანებით. შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოს ბალახეულით.
შანის მთიანეთი

შანის მთიანეთი — მთიანეთი მიანმარის აღმოსავლეთ ნაწილში, გრძელდება ჩინეთის, ლაოსისა და ტაილანდის ტერიტორიებზე. ჩინეთში ეწოდება იუნანის მთიანეთი. დასავლეთ ნაწილში მაღალი ტალღოვანი ვაკეები და ბრტყელმწვერვალიანი მასივები ენაცვლება მთათაშორის ქვაბულებს, აღმოსავლეთ ნაწილში ჭარბობს ღრმა ხეობებით დანაწევრებული ქედები. სიმაღლე 2500-2600 მ-მდე. შანის მთიანეთი უმთავრესად აგებულია გნაისებით, კრისტალური ფიქლებით, კვარცებითა და კირქვებით. განვითარებულია კარსტი. არის პოლიმეტალების მადნებისა და ძვირფასი ქვების საბადოები. ჰავა სუბეკვატორულია, მუსონური. ნალექები 1300-2000 მმ წელიწადში. მდინარეები ჭორომიანია, იყენებენ ხე-ტყის დასაცურებლად და სარწყავად. კალთები შემოსილია მთის მარადმწვანე და ფოთოლმცვივანი ტყით, მშრალ ადგილებში სავანაა.
შანდუნის მთები

შანდუნის მთები — ქედი ჩინეთის აღმოსავლეთ ნაწილში, შანდუნის პროვინციაში. სიგრძე 500 კმ-ზე მეტი. სიმაღლე 1524 მ-მდე. აგებულია არქეული კრისტალური ფიქლებით, გრანიტებითა და ქვედაპალეოზოური დანალექი ქანებით. კალთები დანაწევრებულია ღრმა ტექტონიკური ხეობებით. ადგილ-ადგილ გვხვდება მუხის ტყე და ბუჩქნარი. არის ქვანახშირის საბადო.
შაორის ქვაბული

შაორის ქვაბული — მთიანი ქვაბული მდინარე რიონის აუზში. სამხრეთ-დასავლეთიდან ისაზღვრება ნაქერალის, სამხრეთ-აღმოსავლეთით რაჭის, ჩრდილო-დასავლეთით გობიშურის ქედებით, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით ნიკორწმინდა-თლუღის ამაღლებით. ქვაბულის ფსკერის აბსოლუტური სიმაღლეა 1000-1200 მ. ქვაბული წარმოქმნილია ტექტონიკური, მდინარეულ-ეროზიული და კარსტული პროცესებით. კარსტი უფრო მეტად ქვაბულის დასავლეთ ნაწილსა და ფერდობებზეა. ფსკერზე გვხვდება 4-5 მ სისქის ალუვიონი. შაორის ქვაბულში ზედაპირული წყლები და მათი ნაკადები იშვიათია. რელიეფი ნაკლებადაა დანაწევრებული. შაორის ქვაბულში შექმნილია შაორის წყალსაცავი, რომლის ფართობია 9,2 კმ², ხოლო მაქსიმალური სიღრმე 14,5 მ.

ატმოსფერული ნალექების უდიდესი ნაწილი სწრაფად იჟონება კარსტულ ზედაპირში — ეგრეთ წოდებულ „სასულეებში“. ქვაბულის ჰავისათვის დამახასიათებელია მკაცრი ზამთარი და ხანგრძლივი ნოტიო ზაფხული. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა 6,7°, იანვრის —4,8°, ივლისის 17,6°; აბსოლუტურ მინიმალური —40° (ხერგა), აბსოლუტურ მაქსიმალური 34°. წლიურად 1000-იდან 1400 მმ-მდე ნალექი მოდის. თოვლის მყარი საფარი 142 სმ აღწევს. ქვაბულში განვითარებულია უმთავრესად კორდიან-კარბონატული, ადგილ-ადგილ — ტყის ყომრალი ნიადაგები. ქვაბულის ფსკერსა და დაბალ ფერდობებზე უფრო მეტად ბალახოვანი და ბუჩქნარი მცენარეულობა ხარობს. ნაწილობრივ ათვისებულია სასოფლო-სამეურნეო კულტურებისათვის. მაღალი ადგილები შემოსილია ფოთლოვანი და მუქწიწვოვანი ტყეებით.
შარახევი

შარახევი — მდინარე საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს ქართლის ქედის დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2125 მ სიმაღლეზე. ერთვის მდინარე ფშავის არაგვს მარცხნიდან. სიგრძე 15 კმ, აუზის ფართობი 66 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმცირობა — ზამთარში, წყალმოვარდნები — ზაფხულ-შემოდგომაზე.
შარივცეკის უღელტეხილი

შარივცეკის უღელტეხილი, მაჩხაფარის უღელტეხილი — ყინულოვანი უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა შენაკადის — ზესხოს სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3434 მ. შარივცეკის უღელტეხილის მიდამოები აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. აკავშირებს მდინარეების ყარასუსა (ჩერეკის მდგენელი) და ცხენისწყლის ხეობებს.
შოროხევი

შოროხევი — მდინარე საქართველოში, კახეთის მხარეში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2295 მ სიმაღლეზე. ერთვის მდინარე ავანისხევს მარცხნიდან. სიგრძე 24 კმ, აუზის ფართობი 85 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმცირობა — ზამთარსა და ზაფხულში, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე. მდინარის ნაპირზეა სოფლები შოროხი, ახალსოფელი და სხვა. 2020 წელს სოფელ ბალღოჯიანსა და ახალსოფელში მდინარე შოროხევმა ადიდების შედეგად გაარღვია ნაპირი, რის შედეგადაც დაიტბორა სასოფლო სამეურნეო სავარგულები, ვენახები და მესაქონლეობის ფერმები.
მტრედი

მტრედი — ფრინველთა გვარი მტრედისებრთა ოჯახისა. მოიცავს 35 სახეობას, რომელთაგან საქართველოში ბინადრობს 3: გარეული მტრედი , გვიძინი და ქედანი . მათი ფრთის შლილი 20–27 სმ, ხოლო მასა 200—650 გრამია. გავრცელებულნი არიან ევროპაში, აზიაში, აფრიკასა და ავსტრალიაში, მათ შორის ყველაზე ფართოდ — გარეული მტრედი, რომელიც ინტროდუცირებულია ყველა კონტინენტზე.
შდავლერის ქედი

შდავლერის ქედი — ქედი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში. წარმოადგენს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ განშტოებას, მდინარე ენგურის მარჯვენა შენაკადების — ნაკრისა და ნენსკრის წყალგამყოფს. სიგრძე დაახლოებით 40 კმ. უმაღლესი მწვერვალია შდავლერი (3995 მ). აგებულია პალეოზოური გრანიტებით, ქვედაპალეოზოური მეტამორფული ფიქლებით, იურული გრანიტოიდებით, ტუფებით, ქვიშაქვებითა და ფიქლებით. დამახასიათებელია ნივალური, სუბნივალური, ალპური და სუბალპური ლანდშაფტი, ქვემოთ წიფლნარი და მუქწიწვოვანი ტყეებია.
შევარდენა

შევარდენა — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს არსიანის ქედის თხემზე, გოდერძის უღელტეხილის ჩრდილოეთით, მდინარე აჭარისწყლის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2413 მ. აგებულია ზედაოლიგოცენურ-ქვედამიოცენური ფერადი თიხებით, ქვიშაქვებითა და ანდეზიტ-ბაზალტებით (გოდერძის წყება). შემოსილია სუბალპური მდელოს ბალახეულით.
გვრიტი (გვარი)

გვრიტი (, — „მტრედი ყელსაბამით“) — ფრინველთა გვარი მტრედისებრთა ოჯახისა. მოიცავს 14 (ან 18) სახეობას. მცირე და საშუალო ზომის ფრინველებია, მათი სხეულის სიგრძეა 30 სმ-მდე, მასა 100-150 გ. აშენებენ ღია ბრტყელ ბუდეებს ხეებზე, დასახლებულ პუნქტებში — შენობათა კარნიზებზე (ლავგარდანზე). გავრცელებულნი არიან ევროპაში, აზიასა და აფრიკაში. საქართველოში გვხვდება გვრიტი . რამდენიმე სახეობა (მცირე გვრიტი, ხალებიანი გვრიტი) ინტროდუცირებულია ავსტრალიაში, ახალ ზელანდიასა და სხვა კუნძულებზე.
შეკლტონის შელფური მყინვარი

შეკლტონის შელფური მყინვარი — მყინვარი აღმოსავლეთ ანტარქტიდაში, დედოფალ მერის მიწასა და უილქსის მიწის სანაპიროზე. გადაჭიმულია დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ 440 კმ-ზე, ხოლო სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ 170 კმ-ზე. ფართობი 33,820 კმ². მყინვარის სისქე 180-200 მ. შუა ნაწილში უერთდება დენმენისა და სკოტის მყინვარები. ადგილ-ადგილ აღმართულია 250-300 მ სიმაღლის ყინულის გუმბათები. აღმოაჩინა ამერიკის ჩარლზ უილქსის ექსპედიციამ 1840 წელს. სახელი ეწოდა ერნესტ შეკლტონის პატივსაცემად.
შემოდგომის ნათესების ხვატარი

შემოდგომის ნათესების ხვატარი — პეპელა ხვატრისებრთა ოჯახისა. ბევრი სასოფლო-სამეურნეო კულტურის საშიში მავნებელია. წინა ფრთები მურა ან მოშავოა, უკანა — ღია ფერისა. საქართველოში გვხვდება ტენიან და სარწყავ რაიონებში. შემოდგომის ნათესების ხვატარის მატლი აზიანებს თავთავიან და ბოსტნის კულტურებს, თამბაქოს, სიმინდსა და სხვა. ხვატარი ნიადაგის ზედაპირთან ღრღნის ახალდათესილ თესლს, აღმონაცენსა და თვით მცენარეს. ზამთრობს მატლის ფაზაში, გაზაფხულზე ნიადაგის ზედაფენაში ჭუპრდება. 2 კვირის შემდეგ გამოდის პეპელა, რომელიც 2000-მდე კვერცხს დებს. საქართველოში წელიწადში 2-3 თაობას იძლევა. ბრძოლის ღონისძიებანი: აგროტექნიკური ღონისძიებანი, თესლის თესვისწინა დამუშავება, მოშხამული მისატყუარისა და ტრიქოგრამის გამოყენება.
მირალესქერ მირყასიმოვი

მირალესქერ მირყასიმოვი ( დ. 9 თებერვალი, 1924, ბაქო — გ. 9 ნოემბერი, 2003, იქვე) — აზერბაიჯანელი და საბჭოთა მოქანდაკე, აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრი, პროფესორი. აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის პირველი პრეზიდენტის ვაჟიშვილი.

მირალესქერ მირყასიმოვი არის პირველი აზერბაიჯანელი მოქანდაკე, რომელმაც მიიღო სპეციალური უმაღლესი განათლება. 1944 წელს მან წარჩინებით დაამთავრა აზერბაიჯანის სამხატვრო სასწავლებელი, ხოლო 1951 წელს რეპინის სახელობის ინსტიტუტი ლენინგრადში. იყო ბაქოს ჯაბარ ჯაბარლის, ქალაქ სუმგაითის ნარიმან ნარიმანოვის, ქალაქ ნახიჩევანში ჯალალ მამედკულუზადეს ქანდაკებების ავტორი. მირყასიმოვის ზოგიერთი ნამუშევრები, ისეთები, როგორებიც არის „მენავთობეს პორტრეტი“, „ქალიშვილის პორტრეტი“, „ქალიშვილი მტრედთან“ გამოფენილია ბაქოში, აზერბაიჯანის ხელოვნების ეროვნულ მუზეუმში.

იგი მონაწილეობას იღებდა საერთაშორისო გამოფენებში, მათ შორის 1967 წლის მონრეალის მსოფლიო გამოფენაზე. მირყასიმოვის გამოფენები ეწყობოდა რუსეთში, პოლონეთში, ბულგარეთში, გერმანიაში, ეგვიპტეში და სხვა ქვეყნებში. დაჯილდოებულია სხვადასხვა ორდენებითა და მედლებით, მათ შორის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის „დიდების“ ორდენით.
ნატიქ ალიევი

ნატიქ ქიამალ ოღლი ალიევი (; დ. 10 აგვისტო, 1958, ბაქო) — აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი, მოქანდაკე, პედაგოგი, პროფესორი. სსრკ-ის სამხატვრო კავშირის წევრი (1986 წლიდან), რუსეთის სამხატვრო აკადემიის საპატიო წევრი (2008).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1958 წელს ქალაქ ბაქოში. 1983 წელს წარჩინებით დაამთავრა ვ. მუხინას სახელობის აკადემიის არქიტექტურულ-დეკორატიული პლასტიკის განყოფილება. 1980—1983 წლებში იყო ლენინის სახელობის სტიპენდიატი. მისი ხელმძღვანელები იყვნენ პ. იაკიმოვიჩი, ვ. რიბალკო, ა. დემა, ლ. კალუგინა.

დღეს აზერბაიჯანის ხელოვნების სკულპტურული აკადემიის პროფესორი, სკულფტურული სახელოსნოს ხელმძღვანელი, აზერბაიჯანის სახვითი ხელოვნების აკადემიის საბჭოს თავმჯდომარე.
აშუღ ალი ყიზილვენქლი

აშუღ ალი ყიზილვენქლი — საუკუნის აზერბაიჯანელი აშუღი, გოქჩინგის სააშუღო სკოლის წარმომადგენელი, აშუღ ალესკერის მასწავლებელი.

ბიოგრაფია
ალი დაიბადა საუკუნის დასაწყისში, 1801 წელს სოფელ ყიზილვენქში (1978 წელს სოფელს სახელი გადაარქვეს და მაკენისი უწოდეს), იგი განლაგებული იყო ერევნის სახანოში, სევანის ტბის მახლობლად. მამამისს, რომელიც იყო ღარიბი გლეხი ერქვა მირზა ქიში, ხოლო დედას — ფატიმა. მირზა ქიშიმ პატარა ალი მოლაჰანაში გაამწესა, სადაც მან შეისწავლა საზზე დაკვრა და რის შედეგადაც მან შესძლო აშუღების მეჯლისებზე (შეკრებებზე) დასწრება. იმ დროს ცნობილმა ქერქიბაღის დასახლებიდან აღ აშუღმა შეასწავლა ალის საზზე დაკვრის უამრავი თავისებურებანი. აშურ ალი იყო შემქირელი აშუღ ჰუსეინის თანამედროვე ვ. ველიევი ანიშნავს, რომ 1894 წელს აშუღ ალი დაბრმავდა.

აშუღ ალი გარდაიცვალა 1911 წელს თავის მშობლიურ სოფელ ყიზილვენქში.
აშუღ ასადი

აშუღ ასადი , ნამდვილი სახელი ასად ახმედ ოღლი რზაევი დ. 1875, ბეიუქ ყარაყოიუნი, სომხეთი — გ. 1950, თოვუზის რაიონი) — აზერბაიჯანელი აშუღი, აშუღ ალესკერის მოწაფე. ცნობილია მისი რევოლუციისადმი მიძღვნილი ლექსები („ლენინი“, „დიდი ოქტომბერი“, „აზერბაიჯანი“, „ახალი სამყარო“, „ჩვენი“, „გაუმარჯოს“, „მოსკოვში“ და სხვა.), სიყვარულისადმი („ეს მზეთუნახავი“, „ეხლა“, „გიუზელემე“, „სომეხი გოგონა“ და სხვა.). მოსკოვში, 1938 წლის აზერბაიჯანის ლიტერატურისა და ხელოვნების დეკადის მონაწილე. იყო აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი. დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით (1937).
მოსკოვის დიდმოწამე პარასკევას ტაძარი (კაჩალოვო)

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.571389
| გრძედი = 37.580556
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
მოსკოვის დიდმოწამე პარასკევას ტაძარი — მართლმადიდებლური მუზეუმი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის სამხრეთ-დასავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის სევერნოე-ბუტოვოს რაიონში.

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია დიდმოწამე პაასკევას სახელზე.

ტაძრის წინამძღვარია დეკანოზი ანატოლი კოჟა.

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
მოსკოვის მაზრის სოფელ კიოვო-კაჩალოვოში ხის ტაძარი დიდმოწამე პარასკევას სახელზე ააგეს ჯერ კიდევ საუკუნის დასაწყისში, მაგრამ პოლონეთ-ლიტვის ჯარების თავდასხმის შემდეგ იგი დაინგრა.

პირველი ქვის ტაძარი ამ ადგილზე ააგეს და აკურთხეს 1694 წელს. ტაძრის მშენებელი გახდა, სოფელ კიოვოს მფლობელი ივანე ივანეს ძე შჩერბატოვი. ამავე წელს ეკლესიასთან დააარსეს კაჩალოვოს სასაფლაო. საუკუნის დასაწყისში ეკლესია ძალიან მოძველდა და მიიღეს მისი განახლების გადაწყვეტილება.

1901-1904 წლებში ტაძრის რეკონსტრუქცია მიმდინარეობდა არქიტექტორ ნიკოლოზ ბლაგოვეშჩენსკის პროქტის მიხედვით. ეკლესია მნიშვნელოვნად გააფართოვეს, დააშენეს სამრეკლო, მთელი არქიტექტურული სახე შეცვალეს იმ სახით, რომ შესაძლებელია ითქვას, ტაძარი ხელახლა ააშენეს. განახლებული ტაძრის კურთხევა მოხდა 1904 წელს.

საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი 1930-იანი წლების ბოლოს დახურა. შენობას გამოიყენებდნენ სამრეწველო მიზნებით. 1980-იანი წლებისათვის შენობა პრაქტიკულად მიატოვეს.

ტაძარი მართლმადიდებელ საზოგადოებას გადაეცა 1990 წელს და რამდენიმე წელიწადში სრულიად აღადგინეს. 1998 წლის 10 ნოემბერს აკურთხა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა ალექსი -მ.