iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნიკო ვახანია

ნიკოლოზ ნიკოს ძე ვახანია (დ. 28 აგვისტო, 1930, ქუთაისი, საქართველოს სსრ — გ. 23 ივლისი, 2014, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მათემატიკოსი და ალბათისტი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1970), პროფესორი (1971), საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1988), აკადემიკოსი (2001).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (1954). იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ნიკო მუსხელიშვილის სახელობის გამოთვლითი მათემატიკის ინსტიტუტის ალბათობის თეორიისა და ფუნქციური ანალიზის განყოფილების გამგე (1961-დან); ამავე ინსტიტუტის დირექტორი (1978-2006); ინსტიტუტის სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე (2008-2013); თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კიბერნეტიკისა და გამოყენებითი მათემატიკის ფაკულტეტის დეკანი (1970-1973); თსუ შემთხვევით პროცესთა თეორიის კათედრის გამგე (1964-2006); საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მათემატიკის და ფიზიკის განყოფილების აკადემიკოს-მდივნის მოადგილე; საქართველოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის წევრი (2003-2006); საქართველოს და უცხოეთის სამეცნიერო საზოგადოებების ჟურნალებისა და გამოცემების სარედაქციო კოლეგიების წევრი; ენციკლოპედია "საქართველოს" მთავრი სამეცნიერო-საკონსულტაციო საბჭოს თავმჯდომარე (1992-დან); გამოთვლითი მათემატიკის საერთაშორისო საკოორდინაციო კომიტეტის წევრი; საერთაშორისო ინოვაციის ფონდის წევრი; საერთაშორისო სტატისტიკური ინსტიტუტის წევრი; ნაციონალური გეოგრაფიის საზოგადოების წევრი.

ნიკო ვახანიას ძირითადი შრომები ეხება ალბათობის თეორიისა და ფუნქციური ანალიზის, აგრეთვე გამოთვლითი მათემატიკის დიფერენციალურ განტოლებათა თეორიის პრობლემებს. გამოქვეყნებული აქვს ორი მონოგრაფია: "ალბათური განაწილებები წრფივ სივრცეებში" (1971, თბილისი, რუსულ ენაზე), "ალბათური განაწილებები ბანახის სივრცეებში" (მოსკოვი, 1985, რუსულ ენაზე. ამ დარგის ერთ-ერთი ყველაზე ციტირებული ნაშრომი). ორივე მონოგრაფია თარგმნილია ინგლისურ ენაზე და გამოქვეყნდა "ნორთ ჰოლანდისა" და "რეიდელის" გამომცემლობების მიერ (1981, 1987).

ჯილდოები: ნ. მუსხელიშვილისა (1992) და ა. რაზმაძის (2003) სახელობის პრემიები; ივანე ჯავახიშვილის ორი მედალი (1976, 2000); ღირსების ორდენი (2000).
ჩრდილოეთის პროვინცია (ზამბია)

ჩრდილოეთის პროვინცია  — ზამბიის 10 პროვინციიდან ერთ-ერთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი კასამა. 2011 წლის ნოემბერში 4 რაიონი (ჩინსალი, ისოკა, მპიკა და ნაკონდე) გადავიდა ახლადჩამოყალიბებული მუჩინგის პროვინციის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
პროვინციის ფართობი შეადგენს 77 650 კმ²-ს. ესაზღვრება ლუაპულის პროვინციას (დასავლეთით) და მუჩინგის პროვინციას (აღმოსავლეთით), ასევე სახელმწიფოებს — კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას (ჩრდილოეთით) და ტანზანიას (ჩრდილო-აღმოსავლეთით).

პროვინციის ტერიტორიაზე მდებარეობს 3 დიდი ტბა: ბანგვეულუ და მასთან ახლომდებარე ჭაობები, მვერუ-ვანტიპა და უდიდესი ტანგანიიკის ტბა (ჩრდილოეთით), რომელიც შეადგენს კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასთან და ტანზანიასთან ზამბიის საზღვრის ნაწილს

მოსახლეობა
2010 წლის მონაცემებით პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 105 824 ადამიანს. მოსახლეობის ზრდა (4,3 %) — ყველაზე მაღალია ქვეყანაში. ჩრდილოეთის პროვინციის მოსახლეობის თითქმის 13 % ცხოვრობს მის ადმინისტრაციულ ცენტრ — ქალაქ კასამაში. მოსახლეობის დიდი ნაწილი სოფლებში ცხოვრობს. პროვინციაში ყველაზე უფრო გავრცელებული ენაა — ბემბა.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ჩრდილოეთის პროვინცია დაყოფილია 12 რაიონად.
ჩილუბი
კაპუტა
კასამა
ლუვინგუ
მბალა
მპოროკოსო
მპულუნგუ
მუნგვი
ნსამა
სენგა-ჰილი
ლუნტე
ლუპოსოში

ეკონომიკა
პროვინციის კომუნიკაციების ინფრასტრუქტურა საკმაოდ ღარიბია. ავტოსაგზაო ქსელი იმყოფება ცუდ მდგომარეობაში.
ჩრდილო-დასავლეთის პროვინცია (ზამბია)

ჩრდილო-დასავლეთის პროვინცია  — ზამბიის 10 პროვინციიდან ერთ-ერთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი სოლვეზი.

გეოგრაფია
ჩრდილო-დასავლეთის პროვინციის გავლით მიედინება 3 დიდი მდინარე: ზამბეზი, კაფუე და კაბომპო.

გვალვის პერიოდში, რომელიც გრძელდება მაისიდან ივლისის ჩათვლით, ამინდი მშრალი და გრილია, ღამის ტემპერატურაა 0-10 °, დღის 15-25 °. აგვისტოდან თბება 30 °-მდე და ჰაერი ხდება უფრო ნოტიო. თავსხმა წვიმები მოდის დეკემბრიდან აპრილის ჩათვლით, დგება სიცხე და ნოტიო ამინდი. ამ პერიოდში წვიმა მოდის თითქმის ყოველდღე.

მოსახლეობა
2010 წლის მონაცემებით პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 727 044 ადამიანს. ეს ყველაზე მცირედ დასახლებული და ყველაზე ნაკლებად განვითარებული პროვინციაა ზამბიაში. მოსახლეობის დაახლოებით 87 % ეწევა ნახევრადმომთაბარე ცხოვრებას. აქ ფული თითქმის არ გამოიყენება.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ჩრდილო-დასავლეთის პროვინცია დაყოფილია 8 რაიონად:
ჩავუმა
იკელენგე
კაბომპო
კასემპა
მუფუმბვე
მვინილუნგა
სოლვეზი
ზამბეზი
სამხრეთის პროვინცია (ზამბია)

სამხრეთის პროვინცია  — ზამბიის 10 პროვინციიდან ერთ-ერთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ჩომა. 2013 წლამდე პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო ქალაქი ლივინგსტონი, რომლის შორიახლოსაც მდებარეობს ქვეყნის მთავარი ტურისტული ღირსშესანიშნაობა — ჩანჩქერი ვიქტორია.

გეოგრაფია
პროვინციის ფართობი შეადგენს 85 283 კმ²-ს. სამხრეთით ესაზღვრება ზიმბაბვეს, ბოტსვანას და ნამიბიას, რომლებთანაც სახელმწიფო საზღვარი გადის მდინარე ზამბეზიზე და კარიბის ტბაზე. ჩრდილოეთის და ჩრდილო-აღმოსავლეთის საზღვრებს ცენტრალურ პროვინციასთან და ლუსაკის პროვინციასთან ქმნის მდინარე კაფუე. საზღვარი დასავლეთის პროვინციასთან (დასავლეთით) გადის ტექის ხის ტყეებთან ქალაქ მულობეზისთან ახლოს.

მოსახლეობა
2010 წლის მონაცემებით პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 589 926 ადამიანს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით სამხრეთის პროვინცია დაყოფილია 15 რაიონად:
ჩომა
გვემბე
კაზუნგულა
იტეჟი-ტეჟი
კალომო
ლივინგსტონი
მაზაბუკა
მონზე
სიავონგა
ნამვალა
სინაზონგვე
ჩიკანკატა
ჩირუნდუ
პემბა
ზიმბა

ეკონომიკა
სამხრეთის პროვინცია — ზამბიის უდიდესი სასოფლო-სამეურნეო რეგიონი, აწარმოებს სიმინდის მოსავლის დიდ ნაწილს. მაზაბუკის რაიონში ასევე იწარმოება ზამბიის შაქრის დიდი ნაწილი.
ანთიმ VI (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)

პატრიარქი ანთიმ (; ერისკაცობაში ანთიმ იოანიდისი , ასევე კუტალიანოსი ; დ. 1782, კ. კუტალისი, მარმარილოს ზღვა, ოსმალეთის იმპერია — გ. 7 დეკემბერი, 1877) — კონსტანტინოპოლის პატრიარქი, პატრიარქის ტახტზე იმყოფებოდა სამჯერ: 1845–1848, 1853–1855 და 1871–1873 წლებში.

ბიოგრაფია
პირველი პატრიარქობის პერიოდში დაასრულა პატრიარქ ფოტიოს -ის კანონიზაცია. პატრიარქის ტახტიდან გდადგა 1848 წლის 18 ოქტომბერს. ცხოვრობდა კონსტანტინოპოლში და ათონის მთაზე. მისი მემკვიდრე გახდა ანთიმ , რომელიც მეორე ვადით გახდა პატრიარქი.

ანთიმ მეორე ვადით პატრიარქია 1853–1855 წლებში. მესამედ პატრიარქი ხდება 1871 წლის 5 სექტემბერს, პატრიარქ გრიგორ -ის იძულებითი გადადგომის შემდეგ. 1872 წელს თავჯდომარეობდა კრებას, რომელმაც ბულგარელები სქიზმატიკოსებად გამოაცხადა.
დასავლეთის პროვინცია (ზამბია)

დასავლეთის პროვინცია  — ზამბიის 10 პროვინციიდან ერთ-ერთი, მოიცავს ადრე ცნობილ ბაროტსელენდის რეგიონს. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მონგუ.

გეოგრაფია
პროვინციის ფართობი შეადგენს 126 386 კმ²-ს. ტერიტორიის დიდი ნაწილი მდებარეობს მდინარე ზამბეზის ჭალაში, რომელიც გადაჭიმულია ჩრდილოეთით მდებარე მდინარეების კაბომპოს და ლუნგე-ბუნგოს მდინარე ზამბეზისთან შეერთების ადგილიდან, სამხრეთში მდებარე ნგონეს ჩანჩქერამდე. დეკემბრიდან ივნისამდე ხეობა იტბორება, რაც საკმაოდ მნიშვნელოვანია პროვინციის სოფლის მეურნეობისათვის და ხეობის განაპირა დასახლებული პუნქტების წყლით უზრუნველყოფისათვის. მდინარე ზამბეზიდან და მისი შენაკადებიდან დაშორებით რელიეფი შედგება ქვიშოვანი დიუნებისაგან, მშრალი ბალახოვანი მდელოებისაგან, სეზონური ჭაობებისაგან და მეჩხერი ტყეებისაგან. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთით. ესაზღვრება ჩრდილო-დასავლეთის პროვინციას ჩრდილოეთით, ცენტრალურ პროვინციას ჩრდილო-აღმოსავლეთით, სამხრეთის პროვინციას აღმოსავლეთით, ნამიბიას სამხრეთით და ანგოლას დასავლეთით.

მოსახლეობა
2010 წლის მონაცემებით პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 902 974 ადამიანს. პროვინციის მთავარი ეთნიკური ჯგუფია — ლოზი, რომელთა ტრადიციული საქმიანობაა მსხვილი რქოსანი საქონლის გამრავლება და შენახვა.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით დასავლეთის პროვინცია დაყოფილია 16 რაიონად:
კალაბო
მიტეტე
კაომა
სიკონგო
ლიმულუნგა
ნკეიემა
ლუამპა
ნალოლო
მულობეზი
სიომა
ლუკულუ
მონგუ
სენანგა
სეშეკე
მვანდი
შანგომბო
ნეჰირ ერდოღანი

ნეჰირ ერდოღანი (; დ. 16 ივნისი 1980, იზმირი, თურქეთი) — თურქი მსახიობი.

ბიოგრაფია
ნეჰირ ერდოღანი დაიბადა 1980 წლის 16 ივნისს თურქეთის ქალაქ იზმირში. იზმირში საშუალო განათლების მიღების შემდეგ, უმაღლესი განათლების მიღებისთვის ჩააბარა მარმარის უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტზე, რომელიც 2002 წელს დაამთავრა. ამის შემდეგ ჩააბარა ამავე უნივერსიტეტის ტელერადიო მცოდნეობის ფაკულტეტზე.

2004 წელს სამი თვის მანძილზე ცხოვრობდა ლოს-ანჯელესში, სადაც სწავლობდა ინგლისურს. ამასთან ერთად ესწრებოდა " "-ის სამსახიობო კურსებს.

ფილმოგრაფია
კაფუე

კაფუე  — მდინარე აფრიკაში, მიედინება ზამბიის ტერიტორიაზე. მდინარე ზამბეზის მარცხენა შენაკადია.

მდინარის სიგრძე 960 კმ-დან 1577 კმ-მდეა. წყლის საშუალო ხარჯი — 314 მ³/.

მდინარე კაფუეზე, 1974 წლიდან 1977 წლის ჩათვლით პერიოდში აშენდა იტეჯი-ტეჯის დამბა. კაშხლის სიმაღლეა 62 მეტრი, სიგრძე — 1800 მეტრი და წყალსაცავის ფართობია — 390 კმ².

კაფუეს, როგორც აფრიკის სამხრეთ-ცენტრალური ნაწილის ბევრ სხვა მდინარეს, აქვს დიდი სეზონური ცვალებადობა, ისინი წყალუხვები არიან წვიმების სეზონის დროს და საკმაოდ წყალმეჩხერი მშრალ სეზონში.

კაფუე სამხრეთ აფრიკის ერთ-ერთი დიდი მდინარეა.
ალმელო

ალმელო — მუნიციპალიტეტი ნიდერლანდების პროვინცია ოვერეისელში.

1830 წელს ალმელომ მიაღწია ტექნოლოგიურ რევოლუციას, პირველი ორთქლის ძრავის სახით, რომელმაც ბიძგი მისცა ქარხნების ახალ ტექნოლოგიაზე გადასვლას.

ალმელოს მუნიციპალიტეტი საინტერესოა თავისი არქიტექტურით. აქ შემონახულია ბევრი ძველი ეკლესია და სასახლე.
ჩამბეში

ჩამბეში  — მდინარე ზამბიაში.

სათავე მდებარეობს მთებში, ზამბიის ჩრდილო-აღმოსავლეთში, ტანგანიიკის ტბასთან ახლოს, ზღვის დონიდან 1760 მეტრ სიმაღლეზე. მიედინება სამხრეთი მიმართულებით, 480 კმ-ის შემდეგ ჩაედინება მდინარე ლუაპულაში.

მაისში, წვიმების სეზონის შემდეგ მდინარეს მოაქვს წყლის დიდი მასები, რომლებიც ავსებენ ჭაობებს და ტბორავენ საკმაოდ დიდ ჭალებს სამხრეთ-აღმოსავლეთში, რითაც ხელს უწყობს ბანგვეულუს ჭაობების ეკოსისტემის შენარჩუნებას. შემდეგ წყალი ჭაობებიდან გამოედინება მდინარე ლუაპულას გავლით.

კასამას რაიონიდან იგი მიედინება აღმოსავლეთით 100 კმ-ზე უფრო მეტ მანძილზე და ჭაობებში შედგება არხების ლაბირინთებისგან, რომელთა სიგანე დაახლოებით 2 კმ-ს აღწევს. მდინარის ჭალა სიგანეში აღწევს 25 კმ-ს. კიდევ უფრო ქვემოთ, სადაც მდინარეს კვეთავენ კასამა-მპიკას ავტოსტრადის და ტაზარის რკინიგზის ხაზის ხიდები, მუდმივი არხის სიგანე შეადგენს დაახლოებით 100 მეტრს (400 მეტრამდე წყალდიდობისას).
ღაზა

ღაზა — პალესტინისა და ღაზის სექტორის უდიდესი ქალაქი, ღაზის მუჰაფაზას ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა ნახევარ მილიონზე მეტი, ძირითადად პალესტინელები. არაოფიციალურად კონტროლდება რადიკალური ისლამური ორგანიზაცია ჰამასის მიერ.

დასახლება შეიქმნა ძვ. წ. საუკუნეში, ისტორიის განმავლობაში კი მრავალი ხალხის და იმპერიის მმართველობის ქვეშ იმყოფებოდა. ის იყო ძველი ფილისტიმელების პენტაპოლისის ერთ-ერთი ქალაქი.

დამეგობრებული ქალაქები
ვალერი ასათიანი

ვალერი ასათიანი (დ. 15 ნოემბერი, 1950, თბილისი, საქართველო) — ფილოლოგი, პოლიტიკოსი, საქართველოს სსრ კულტურის მინისტრი 1985 წლის 17 სექტემბრიდან — 1990 წლის ნოემბრამდე და 1995 წლის 21 დეკემბრიდან— 2000 წლის 13 სექტემბრამდე.

ბიოგრაფია
იყო სახელმწიფოს მეთაურის მთავარი მრჩეველი კულტურის დარგში 1988—1990 წლებში, არის პროფესორი, ქართული კულტურის გადარჩენის კომიტეტის მდივანი 1992 წლიდან და საერთაშორისო კულტურული პროგრამების საქართველოს ასოციაცია „ჰელიოსი“-ს პრეზიდენტი 1994 წლიდან. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ქუთაისის მაჟორიტარი).

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
საქართველოს მინისტრთა საბჭოს კაბინეტი, აპარატის ხელმძღვანელი (1994—)
საქართველოს პარლამენტი, წევრი (1994—)
უმაღლესი საბჭო, დეპუტატი (1988—1990)

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
ალბერტ შვაიცერის მშვიდობის ორდენი
ბეიაზით იოზთურქი

ბეიაზით (ბეიაზ) იოზთურქი (; დ. 12 მარტი 1969, ბოლუ, თურქეთი) — თურქი მსახიობი, შოუმენი, პროდიუსერი და იუმორისტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1969 წლის 12 მარტს თურქეთის ქალაქ ბოლუში. ბეიაზითი მამის მხრიდან ქართველია. მამა პოლიციელი, ხოლო დედა დიასახლისი იყო. დაამთავრა ანადოლუს უნივერსიტეტის ხელოვნების ფაკულტეტი.

უნივერსიტეტში სწავლასთან ერთად, მუშაობდა ესქიშეჰირის რადიოში. 1996 წლიდან დღემდე წამყვანია თურქეთის ყველაზე პოპულარულ შოუს — „ “, რომელიც გადის -ზე.
ლუაპულა (მდინარე)

ლუაპულა (მდინარის ქვედა დინებას, მვერუს ტბის შემდეგ, ეძახიან ლუვუას) — მდინარე ზამბიაში და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, თითქმის მთელ თავის სიგრძეზე იგი წარმოადგენს სახელმწიფო საზღვარს ამ ორ ქვეყანას შორის. ერთმანეთთან აერთებს ბანგვეულუს და მვერუს ტბებს. ითვლება მდინარე კონგოს ერთ-ერთ ზედა დინების შენაკადად. მდინარემ სახელი მისცა ზამბიის ერთ-ერთ პროვინციას — ლუაპულის პროვინცია. მვერუს ტბასთან შეერთებამდე (ბოლო 100 კმ), ლუაპულა იყოფა რამდენიმე განშტოებად და ქმნის დელტას, რომელსაც უფრო ხშირად ეძახიან ლუაპულის ჭაობებს.
კარლ სენდბერგი

კარლ სენდბერგი (; დ. 6 იანვარი, 1878, გეილსბერგი — გ. 22 ივლისი, 1967, ფლეტ-როკი) — ამერიკელი პოეტი, პროზაიკოსი, ისტორიკოსი და ფოლკლორისტი. პულიცერის პრემიის სამგზის ლაურეატი (1919, 1940, 1951). შვედი ემიგრანტების შვილი. ესპანეთ-ამერიკის ომის მიმდინარეობისას მსახურობდა არმიაში. 1910—1912 წლებში ამერიკის სოციალისტური პარტიის წევრი და მილუოკის მერის მოადგილე იყო. 1913 წელს დასახლდა ჩიკაგოში.
კილვა (კუნძული)

კილვა  — დიდი კუნძული მვერუს ტბაში. შედის ზამბიის შემადგენლობაში. მისი ფართობია დაახლოებით — 25 კმ². 2012 წელს კუნძულზე ცხოვრობდა 800 ადამიანზე მეტი, უპირატესად კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკიდან დევნილები.

კილვის კუნძული მდებარეობს მვერუს ტბის სამხრეთ-დასავლეთით, 4,65 კმ-ში დასავლეთ სანაპიროდან, რომელიც უკვე შედის კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. კუნძულ კილვიდან 6,2 კმ-ში მდებარეობს იმავე დასახელების კონგოს დასახლებული პუნქტი. მანძილი ზამბიის დედაქალაქ ლუსაკამდე — დაახლოებით 676 კმ-ია. კუნძულის მაქსიმალური სიგანეა — 7,76 კმ. სიგრძე — 12,8 კმ.

 საუკუნეში კუნძულზე ჩერდებოდნენ სუაჰილის ხალხის ვაჭრები, რომლებმაც, როგორც ვარაუდობენ, მისცეს კუნძულს დასახელება ინდოეთის ოკეანეში მდებარე იმავე დასახელების კუნძულის პატივსაცემად. დღეისათვის კილვის კუნძულზე მდებარეობს ზამბიის სასაზღვრო პოსტი და კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკიდან დევნილების დასახლება.
ტაილანდის დროშა

ტაილანდის დროშა — წარმოადგენს ხუთ ჰორიზონტალურ ზოლს, ფერების შემდეგი თანამიმდევრობით: წითელი, თეთრი, ლურჯი, თეთრი, წითელი.
შუა ლურჯი ზოლი ორჯერ უფრო ფართოა, ვიდრე დანარჩენი ზოლები. სამი ფერი: წითელი-თეთრი-ლურჯი სიმბოლოა ერი-სარწმუნოება-მეფე, რომელიც არის ტაილანდის არაოფიციალური დევიზი. დროშა მიიღეს 1917 წლის 28 სექტემბერს. დროშის ტაილანდური სახელია — ์ (ტონგ ტრაირონგ), რაც ნიშნავს სამფერიან დროშას.

სიამის პირველი დროშა იყო წითელი ქსოვილი, პირველად გამოჩნდა სიამის მეფის ნარაის (1656-1688 წლებში) დროს. ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, წითელ დროშაზე დროთა განმავლობაში ისახებოდა სხვადასხვა სიმბოლოები: თეთრი ჩაკრა, თეთრი სპილო ჩაკრის შიგნით ან მზე თეთრ დისკზე.

ოფიციალურად პირველი დროშა მიიღო მეფე მონგუტომმა (რამა -მ), მასზე გამოსახული იყო თეთრი სპილო (სამეფო სიმბოლო) წითელ ფონზე, მას შემდეგ, რაც გაირკვა, რომ ერთფერიანი დროშა არ იყო მისაღები დიპლომატიურ მიზნებში, დროშა შეცვალეს.

1916 წელს მიიღეს პირველი დროშა თანამედროვე დროშის პროტოტიპის, მხოლოდ შუა დიდი ზოლი იყო წითელი ფერის.

საინტერესოა, რომ კოსტა-რიკის დროშა იგივე სახისაა, როგორიც ტაილანდის დროშა, ოღონდ საპირისპირო ფერების თანამიმდვრობით.

სამხედრო-საზღვაო დროშა
სამხედრო-საზღვაო დროშა მიიღეს 1917 წელს.

საზღვაო დროშა
საზღვაო დროშა მიიღეს 1917 წელს.
კაკასხიდის მღვიმე

კაკასხიდის მღვიმე — კარსტული მღვიმე საქართველოში, ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაკასხიდის მიდამოებში. მდებარეობს სოფელ კაკასხიდის სამხრეთით, მდინარე ხანისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 600 მეტრზე. მღვიმის მახლობლად მდინარე ხანისწყალზე დღემდე ფუნქციონირებს, საფრანგეთში საუკუნეში გუსტავ ეიფელის ქარხანაში ჩამოსხმული რკინის საავტომობილო ხიდი, რომელიც „ზეკრის ხეობას“ ბაღდათის სოფლებთან აკავშირებს.

მღვიმის აღმოჩენა
კაკასხიდის მღვიმე დაფიქსირებულია თსუ-ის ექსპედიციის მიერ, რომლის შემადგენლობაშიც იყვნენ ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზუსტ და საბუნებისმტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტის გეოგრაფიის დეპარტამენტის ასისტენტ პროფესორი გიორგი დვალაშვილი (ექსპედიციის ხელმძღვანელი), თსუ-ს მაგისტრანტი მერი გუგეშაშვილი და თსუ-ს ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტის სპელეოლოგები: გეოგრაფიის დოქტორი ზაზა ლეჟავა და ლაბორანტი გიორგი ჩართოლანი. ექსპედიციაში აგრეთვე მონაწილეობდნენ ბაღდათის ტურიზმისა და კურორტების განვითარების ცენტრის მენეჯერი გოჩა ხორავა და ბაღდათის საკრებულოს ინფრასტრუქტურის კომისიის თავმჯდომარე მამუკა გორგოძე.
მაფინგა

მაფინგა — ყველაზე უფრო მაღალი წერტილია მაფინგა-ჰილზის მთიანეთის ქედზე, ზამბია-მალავის სახელმწიფო საზღვარზე. იგი მდებარეობს ზღვის დონიდან 2339 მეტრ სიმაღლეზე, რის გამოც ყველაზე მაღალი მთაა ზამბიაში. მაფინგას მთასთან მიღწევა ყველაზე უფრო ადვილია მალავის ქალაქ ჩისენგადან.

2014 წელს მთაზე სიმაღლის გასაზომად ავიდა ინტერნაციონალური გუნდი დიდი ბრიტანეთიდან, მალავიდან და ლიეტუვიდან, რის შემდეგაც დადგინდა, რომ იგი ცოტათი უფრო მაღალია, ვიდრე 2337 მეტრიანი სამხრეთი მაფინგას მთა, რომელიც კიდევ ერთი მთაა მაფინგა ჰილზის მთიანეთის წყალგამყოფზე. ამის დასადასტურებლად სავარაუდოდ ჩასატარებელია კიდევ უფრო ზუსტი კვლევები. ორივე მწვერვალი მდებარეობს მაფინგას ქედზე, რომლის მასივიც შედგება კვარციტებისაგან, ფილიტებისაგან და დანალექი წარმოშობის მინდვრის შპატების ქვიშაქვებისაგან. ზამბიის ერთ-ერთი დიდი მდინარე ლუანგვის სათავე მაფინგა ჰილზის მთიანეთის დასავლეთის მხრიდან იწყება.
თეოდოტ I (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)

პატრიარქი თეოდოტ მელისინოს-კასიტერა — კონსტანტინოპოლის პატრიარქი 815-821 წლებში.

თეოდოტი წარმოშობით მელისინების გვარიდან იყო და ენათესავებოდა ხატმებრძოლ იმპერატორს კონსტანტინე კოპრონიმს. პატრიარქის ტახტზე ასვლამდე ლეიბგვარდიის მეთაური იყო.

თეოდოტი პატრიარქი გახდა ხატმებრძოლთა მეორე კრების შემდეგ, რომელიც 815 წელს მოიწვია იმპერატორმა ლეონ -მ, მეშვიდე საეკლესიო კრების გადაწყვეტილებათა შეცვლის საბაბით. თეოდოტს არ ჰქონდა არანაირი საღვთისმეტყველო განათლება. გიორგი ამარტოლის სიტყვებით იგი იყო გაუნათლებელი და „თევზივით მუნჯი“.
ალდე კაკაბაძე

ალდე კაკაბაძე (დ. 18 ოქტომბერი, 1932, თბილისი — გ. 31 იანვარი, 2016) — ქართველი მხატვარ-კერამიკოსი. საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი (1976). საქართველოს სსრ სახალხო მხატვარი (1987). ღირსების ორდენის კავალერი.

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია, 1964 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა იქვე. კაკაბაძის შემოქმედებისათვის დამახასიათებელია მაღალი პროფესიონალური ოსტატობა, მასალის, კოლორიტის, პროპორციების ფაქიზი შეგრძნება, მკაფიოდ გამოსახული ეროვნულობა, პოეტურობა. ნამუშევრები:„საქორწილო დოქი“ (1966, სსრკ მხატვართა კავშირი), „ხევსური ქალის პორტრეტი“ (1977, საქართველოს სურათების გალერეა), „ჩიტებიანი დოქი“ (1973, სსრკ მხატვართა კავშირი) და სხვა.
სტალინური სახლი

სტალინური სახლი, „სტალინკა“ — მრავალბინიანი სახლების საერთო სალაპარაკო დასახელება, რომლებიც სსრკ-ში 1930-1950 წლებში, უმეტესწილად, კლასიციზმის სტილში შენდებოდა.
დასახელება
ასეთი ტიპის შენობის აღსანიშნავად გამოიყენება „სტალინის დროინდელი სახლი“ ან, უბრალოდ, „სტალინკა“. ყოფილი საბჭოთა კავშირის ტერიტორიაზე სტალინკად ზოგჯერ მოიხსენიებენ როგორც სრულგაბარიტიან ან სრულმეტრაჟიან ბინას.

ისტორია და მშენებლობის პერიოდი
სტალინური სახლები 1935 წლიდან 1960 წლამდე შენდებოდა. აშენების წლები კი, თავის მხრივ, ომამდელ და ომისშემდგომ დროინდელ პერიოდებად იყოფა. სტალინკების მშენებლობა საგრძნობლად შემცირდა 1956 წელს, როდესაც ინდუსტრიულ-მასობრივი ბინათმშენებლობის ორიენტირი გამოიკვეთა მთავრობის მხრიდან და უარი ეთქვა ე. წ. არქიტექტურულ გადაჭარბებეს, რამაც, თავის მხრივ, იაფფასიანი „ხრუშჩოვკების“ მთელი მასივების მშენებლობამდე მიიყვანა ქვეყანა. თუმცა 1960 წლამდე უკვე დაპროექტებული სტალინკების მშენებლობა დასრულდა, მაგრამ დაგეგმილი დეკორის გარეშე.

დაგეგმარება
როგორც წესი, სტალინურ ბინებს ოთახების საგრძნობი რაოდენობა აქვს — ჩვეულებრივ, სამი ან ოთხი, იშვითად გვხვდება ერთ- ან ხუთოთახიანი. ერთოთახიანი სტალინკები შეზღუდული რაოდენობით აშენდა. ოთახები გვხვდება როგორც იზოლირებული, ასევე მომიჯნავე (სამოთახიან სტალინკებში საკმაოდ ხშირია ანფილადური ტიპის დაგეგმარება).

სტალინკების საერთო ფართობი შეადგენს:

1-ოთახიანი — 32—50 მ²;
2-ოთახიანი — 44—70 მ²;
3-ოთახიანი — 57—95 მ²;
4-ოთახიანი — 80—160 მ².
5-ოთახიანი — 140-210 მ².
შენობის კონსტრუქციისა და ბინების გეგმარების მიხედვით სტალინკები ორ ტიპად იყოფა: „ნომენკლატურულ“ და „რიგით“ სტალინურ სახლებად.

ნომენკლატურული სტალინკები
ნომენკლატურული კორპუსები (დირექტორებისთვის, უფროსობისთვის განკუთვნილი, ე. წ. საუწყებო სტალინკები საბჭოთა კავშირის ელიტისთვის შენდენოდა). ასეთ ბინებში პარტიული მუშაკები, სამხედრო მაღალჩინოსნები და ძალოვანი სტრუქტურების თანამშრომლები, მეცნიერების მსხვილი წარმომადგენლები და ხელოვნების აღიარებული მოღვაწეები ცხოვრობდნენ.
ნომენკლატურულ კორპუსებში კარგი გეგმარებაა, ყველა ბინას აქვს დიდი ჰოლი, სართულზე კი ორიდან ოთხამდე დიდი ფართობის ბინაა განთავსებული. ბევრ ბინაში გათვალისწინებული იყო საბავშვო და მოსამსახურის ოთახები, ასევე კაბინეტი და ბიბლიოთეკა. ამგვარი ბინები გამოირჩევა ფართო სამზარეულოთი და სანკვანძებით. ოთახების საშუალო კვადრატულობაა 15-25², ზოგჯერ კი 30-40² და უფრო მეტიც; ზოგიერთ სახლში, განსაკუთრებით, ზედა სართულზე სკულპტორებისა და მხატვრებისთვის დამხმარე ოთახებიც იყო გამოყოფილი.

სადირექტორო სახლებს, ჩვეულებრივ, კლასიკური არქიტექტურული ფორმა აქვს და ძუნწი დეკორი ამშვენებს, თავად ნაგებობები მსხვილია, მაღალი ბელეტაჟით. კორპუსები შელესილია და ძერწილი დეკორი აქვს, გადახურვა კი რკინაბეტონისაა ან კომბინირებული. თუკი სახლის სართულიანობა ხუთს აღემატება, ასეთ შემთხვევაში, აუცილებელია ლიფტის არსებობა. ზოგიერთ ბინაში გვხვდება პირადი სანაგვე მილი სამზარეულოში. საუწყებო ბინებში ჭერის სიმაღლეა 2,9—3,2 მ ან მეტი.

ასეთი კორპუსები შენდებოდა ქალაქის ცენტრში გამზირებისა და მაგისტრალური ქუჩების გაყვანისას, მოედნებსა და სანაპიროებზე. როგორც წესი, სტალინკები აგებულია ინდივიდუალური არქიტექტურული პროექტით და ბევრი ქალაქის ღირსშესანიშნაობასაც წარმოადგენს.
დაგისთე

დაგისთე — ბიზანტიელი სარდალი ( საუკუნე). 549 წელს იუსტინიანე -მა დაგისთე 7 000 ბიზანტიელ და 1 000 ჭან მეომართან ერთად გაგზავნა ეგრისში (ლაზიკაში) ლაზების დასახმარებლად და ირანელების წინააღმდეგ საბრძოლველად. დაგისთემ ალყა შემოარტყა ეგრისის ციხე-ქალაქ პეტრას (ციხისძირი), მაგრამ ვერ გამოიყენა ხელსაყრელი პირობები პეტრას ასაღებად. როგორც კი იქ ირანელთა სარდლის მერმეროეს ჯარი გამოჩნდა, ალყა მოხსნა და იქაურობას გაეცალა. შემდეგ ეგრისის მეფე გუბაზ -თან ერთად გაილაშქრა მერმეროეს ჯარის წინააღმდეგ და გაიმარჯვა. ეგრისელებმა პეტრას ალყის მოხსნის გამო დაგისთეს ღალატსა და დაუდევრობაში დასდეს ბრალი და კეისართან დაასმინეს. 550 წელს იუსტინიანემ დაგისთე ციხეში ჩასვა.
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2008-2009

უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის 2008-2009 წლების სეზონის გათამაშება — რიგით 54-ე ევროპის საუკეთესო კლუბებს შორის და რიგით მე-17 ჩემპიონთა ლიგის ფორმატით. ფინალი ჩატარდა 2009 წლის 27 მაისს, სტადიო ოლიმპიკოზე (ქ. რომი, იტალია). ეს იყო მერვე ფინალი იტალიაში და მეოთხე ფინალი ამ სტადიონზე. აღნიშნულ მატჩში ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ მოქმედი ჩემპიონი „მანჩესტერ იუნაიტედი“ და „ბარსელონა“, რომელსაც ჩემპიონთა ლიგა ბოლოს 2006 წელს ჰქონდა მოგებული. შეხვედრა ესპანელების გამარჯვებით დასრულდა, ანგარიშით 2-0. გოლები სამუელ ეტოომ და ლიონელ მესიმ გაიტანეს. ამ გამარჯვებით „ბარსელონამ“ ე.წ. ტრებლი შეასრულა, რაც სამივე ტურნირის (ჩემპიონატი, თასი, ჩემპიონთა ლიგა) მოგებას ნიშნავს, რომელზეც კლუბი გამოდის. ტურნირის დებიუტანტები იყვნენ „ანორთოსისი“ (კვიპროსი), „ბატე“ (ბელარუსი), „კლუჟი“ (რუმინეთი) და „ზენიტი“ (რუსეთი).

გუნდები
ჯგუფური ეტაპი

მესამე საკვალიფიკაციო ეტაპი

მეორე საკვალიფიკაციო ეტაპი

პირველი საკვალიფიკაციო ეტაპი

მატჩების განრიგი
ჯგუფური ეტაპი
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ფინალი
იოჰან ფონლანთენი

იოჰან ფონლანთენი (; დ. 1 თებერვალი, 1986, სანტა-მარტა) — კოლუმბიაში დაბადებული შვეიცარიელი ფეხბურთელი. ის ყველაზე ახალგაზრდა ფეხბურთელია, რომელმაც ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატებზე გოლის გატანა შეძლო. მან ევრო 2004-ზე გოლი 18 წლისამ და 141 დღისამ გაიტანა საფრანგეთის ნაკრების კარში. მან გააუმჯობესა რომელიც სულ რაღაც ოთხი დღით ადრე უეინ რუნის მიერ დამყარებული რეკორდი.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ტაილანდში

2015 წლის მონაცემებით ტაილანდში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 5 ძეგლია, ხოლო ორი მათგანი კანდიდატების სიაშია.

სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 1079 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 0,5 % ტაილანდის ძეგლებია.

ტაილანდის მსოფლიო მემკვიდრეობის 5 ძეგლიდან:
3 კულტურული ობიექტია
2 ბუნების ძეგლი.

ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

კანდიდატები
2014 წელს იუნსკოს საცდელ სიაში დაამატეს 2 ძეგლი ტაილანდიდან.

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
ტაილანდის გერბი

ტაილანდის გერბი — ტაილანდის ეროვნული ემბლემა (ეროვნული სიმბოლო) — გარუდა, ბუდისტური და ინდუისტური მითოლოგიის ფიგურა. ტაილანდში გარუდა ასევე არის სამეფო ოჯახის და ძალაუფლების სიმბოლო. მითოლოგიის თანახმად, გარუდა ნახევრად ადამიანის და ნახევრად ფრინველის ჰიბრიდია.

გარუდა ასევე არის ინდონეზიის და ულან-ბატორის გერბზე.