აილარ ჰაგი

აილარ ჰაგი — აზერბაიჯანული წარმოშობის ირანელი სტუდენტი, რომელიც სწავლობდა თავრიზის უნივერსიტეტში. მისი სიცოცხლე შეწყდა 2022 წელს თავრიზში საპროტესტო აქციის დროს, როდესაც ის მოკლეს, სავარაუდოდ, ირანის უსაფრთხოების ძალებმა. მიუხედავად ირანელი ოფიციალური პირებისა და მედიის მტკიცებისა, რომ მან თავი მოიკლა, მტკიცებულებები მიუთითებს შესაძლო მკვლელობაზე. აილარის ოჯახზე არა მხოლოდ ზეწოლას ახდენდნენ თვითმკვლელობის თეორიის მიღებაზე, არამედ მოკლებული ჰქონდათ დაკრძალვის გამართვის შესაძლებლობა მალეკანში, გოგონას მშობლიურ ქალაქში, რომლის ცხედარი ოჯახს ორი დღის განმავლობაში არ გადასცეს.

აილარ ჰაგის დაკრძალვა და 40-დღიანი გლოვის ცერემონიები ვადი-ე რაჰმატის სასაფლაოზე მოქალაქეების მონაწილეობით გაიმართა. მონაწილეები სკანდირებდნენ ხელისუფლების წინააღმდეგ ლოზუნგებს, როგორიცაა: „ჩვენ ყველანი აილარები ვართ, ბრძოლა გრძელდება“, „თავისუფლება, სამართლიანობა, ეროვნული ხელისუფლება“, „აზერბაიჯანს არ ჩაეძინა, აილარის სისხლი არ დაშრა“. ორივე ცერემონია უსაფრთხოების ძალებმა დაარბიეს, სცემეს და ხალხი დააკავეს.

აილარ ჰაგის მკვლელობის შემდეგ აღმოსავლეთ აზერბაიჯანის რეგიონში საპროტესტო აქციები გააქტიურდა. საპროტესტო აქციები გაიმართა თავრიზში, ბენაბში, მალეკანიში, არდებილში და თავრიზის უნივერსიტეტში, სადაც აილარი სწავლობდა. ამ აქციის ბევრი მონაწილე დააკავეს.

2022 წლის 28 ნოემბერს, გოგნებმა აზერბაიჯანის რესპუბლიკიდან ფლეშმობი გამართეს სამხრეთ აზერბაიჯანელი დაღუპული გოგონების ჰადით ნაჯაფის, ასრა პანაჰისა და აილარ ჰაგის ხსოვნისადმი, ასევე ირანში ქალთა უფლებებისთვის მებრძოლების მხარდასაჭერად.

ინფორმაცია
აილარ ჰაგი დაიბადა 1999 წელს ქალაქ მალეკანში. ის წარმოშობით აზერბაიჯანელია.

მკვლელობა
აილარ ჰაგი შეუერთდა მთავრობის წინააღმდეგ გამართულ საპროტესტო აქციას 2022 წლის 16 ნოემბერს თავრიზში, ირანის საპროტესტო აქციების ფარგლებში. სამთავრობო ძალებმა აქციის დარბევა დაიწყეს მონაწილეების მიმართ ძალადობის გამოყენებით. პოლიციის ჩარევის შემდეგ ჰაგიმ თავი შეაფარა ერთ-ერთ შენობას ძალადობისგან თავის დასაღწევად. რამდენიმე ოფიციალური პირი, რომელიც მას მიჰყვებოდა, შენობაში შეყვა, აილარს თავში ესროლეს და მოკლეს. მკვლელობის კვალის დასაფარად მისი ცხედარი მრავალსართულიანი შენობიდან გადააგდეს. შემდეგ უსაფრთხოების აგენტებმა ზეწოლა მოახდინეს აილარის ოჯახზე და აიძულებდნენ ეთქვათ რომ, იგი სახურავიდან გადავარდა თვითმკვლელობის მიზნით. როდესაც ოჯახმა უარი თქვა ამ შეთავაზებაზე, მისი მამა რეჯებ ჰაგი დააკავეს უსაფრთხოების ძალებმა.

2022 წლის ირანის საპროტესტო აქციების დროს, ირანის მთავრობამ მომიტინგეების დაღუპვა სხვადასხვა „უბედურ შემთხვევას“ მიაწერა. ძალიან ხშირად ისინი აცხადებდნენ, რომ ადამიანი გარდაიცვალა „სიმაღლიდან დაცემის“, „თვითმკვლელობის“, „გულის პრობლემების“ და „არეულობის დროს შეტევის შედეგად“. მთავრობამ გამოაცხადა, რომ მეჰსა ამინი, რომლის სიკვდილმაც გამოიწვია პროტესტი, გარდაიცვალა გულის დაავადებით. შემდეგ ზეწოლა განხორციელდა აილარ ჰაგის მამაზე, რეჯებ ჰაგიზე, რათა დაკრძალვა მშვიდად და უხმაუროდ, საზოგადოების ჩარევის გარეშე ჩატარებულიყო. სკანდირებდნენ ლოზუნგებით: „ჩვენ ყველანი აილარები ვართ, ბრძოლა გრძელდება“ „თავისუფლება, სამართლიანობა, ეროვნული მთავრობა“ დააკავეს რამდენიმე ადამიანი. გარდა ამისა, შამსი აბასალიზადე, თავრიზის სამედიცინო მეცნიერებათა უნივერსიტეტის პროფესორი, ჩამოაშორეს სამუშაოს აილარ ჰაგის დაკრძალვაში მონაწილეობის გამო.

2022 წლის 27 დეკემბერს გაიმართა ცერემონია აილარ ჰაგის გარდაცვალებიდან 40-ე დღის აღსანიშნავად. აქციის მონაწილეებმა გააპროტესტეს მთავრობა და სკანდირებდნენ ლოზუნგებს: „ჩვენ ყველანი აილარები ვართ, ჩვენ ვიბრძვით თავისუფლებისთვის“, „აზერბაიჯანს არ სძინავს, აილარის სისხლი არ დაშრება“, „ხამენეი მკვლელია, მთავრობა — უღირსია“, „სიკვდილი დიქტატორს“. ცერემონიაზე ასევე ისაუბრა აილარ ჰაგის მამამ. დაკრძალვის ცერემონიაში უსაფრთხოების ძალები ჩაერივნენ. შედეგად, მოხდა კონფლიქტი ცერემონიის მონაწილეებსა და უსაფრთხოების ძალებს შორის. უსაფრთხოების ძალები თავს დაესხნენ ხალხს და ხელკეტებით სცემეს. აილარ ჰაგის მშობლები და რამდენიმე სხვა პირი დააკავეს.

ხსოვნა
აღმოსავლეთ აზერბაიჯანის რეგიონში აილარ ჰაგის მკვლელობის შემდეგ პროტესტი უფრო ინტენსიური გახდა. სხვადასხვა საპროტესტო აქციები და ღონისძიებები გაიმართა თავრიზში, ბინაბსა და აილარ ჰაგის მშობლიურ ქალაქში. ამ საპროტესტო აქციების დროს დააკავეს მრავალი აზერბაიჯანელი აქტივისტი.

2022 წლის 28 ნოემბერს აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში მცხოვრებმა ახალგაზრდა გოგონებმა გამართეს ფლეშმობი ირანში ქალთა უფლებებისთვის მებრძოლთა ხსოვნისადმი, ასევე მოკლული აზერბაიჯანელი გოგონების ჰადით ნაჯაფის, ესრა პანაჰისა და აილარ ჰაგის ხსოვნისადმი. ფლეშმობის დასასრულს აჩვენეს აილარ ჰაგის და სხვა მოკლული აზერბაიჯანელების ფოტოები და წარწერა „ჩვენ ვიცით, ჩვენ შენთან ვართ“.

2023 წლის 20 თებერვალს თავრიზის ქუჩებში კედლებზე გამოჩნდა წარწერები: „აილარ ჰაგი“, „თქვენ შეგიძლიათ წაშალოთ ჩვენი ლოზუნგები კედლებიდან, მაგრამ არა სისხლის კვალი“, „სიკვდილი ხამენეის“, „სიკვდილი დიქტატორს“.