ფალსტაფი (ოპერა)

}

ტოსკანინი ხვდებოდა, რომ ამ მოსაზრებას ბევრი იზიარებდა, თუმცა თავად ღრმად სწამდა, რომ ეს ნაწარმოები ვერდის უდიდესი ოპერა იყო; მან თქვა: „მჯერა, რომ წლები და წლები დასჭირდება, სანამ ფართო პუბლიკა ამ შედევრს გაიგებს, მაგრამ როცა ისინი მას ნამდვილად შეიცნობენ, ისევე გამოიქცევიან მის მოსასმენად, როგორც ახლა „რიგოლეტოსა“ და „ტრავიატაზე“ მოდიან“.

ხელახალი აღზევება
ტოსკანინი ლა სკალაში 1921 წელს დაბრუნდა და მას 1929 წლამდე ხელმძღვანელობდა, რა პერიოდშიც „ფალსტაფს“ ყოველ სეზონზე დგამდა. 1920-იანი წლების ბოლოსა და 1930-იან წლებში მან ნაწარმოები გერმანიასა და ავსტრიაში ჩაიტანა, დირიჟორობდა მას ვენაში, ბერლინსა და ზედიზედ სამ ზალცბურგის ფესტივალზე. ტოსკანინის შესრულებით შთაგონებულთა შორის იყვნენ ჰერბერტ ფონ კარაიანი და გეორგ შოლტი, რომლებიც ზალცბურგში მისი კორეპეტიტორები იყვნენ. ტოსკანინის უმცროსი კოლეგა, ტულიო სერაფინი, აგრძელებდა ნაწარმოების წარდგენას გერმანიასა და ავსტრიაში მას შემდეგ, რაც ტოსკანინიმ ნაცისტური რეჟიმისადმი ზიზღის გამო იქ გამოსვლაზე უარი თქვა.

როგორც კი კარაიანს ამის შესაძლებლობა მიეცა, კერძოდ კი 1941 წელს, მან „ფალსტაფი“ აახენის საოპერო თეატრის რეპერტუარში შეიტანა შოლტიც ასევე მჭიდროდ დაუკავშირდა „ფალსტაფს“, ისევე როგორც კარლო მარია ჯულინი; ორივე მათგანი დირიჟორობდა ნაწარმოების მრავალ წარმოდგენას კონტინენტურ ევროპაში, ბრიტანეთსა და აშშ-ში; განახორციელეს რამდენიმე ჩანაწერიც. ლენარდ ბერნსტაინმა ამ ოპერას უდირიჟორა მეტროპოლიტენში, ვენის სახელმწიფო ოპერასა და რამდენიმე ჩანაწერებში. ამ და გვიანდელი დირიჟორების ძალისხმევამ ნაწარმოებს მყარი ადგილი დაუმკვიდრა თანამედროვე რეპერტუარში.

1950-იანი წლებისა და გვიანდელ აღდგენებს შორის ჰეპოკოსკი განსაკუთრებულად გამოყოფს გლაინდბორნის დადგმებს ფერნანდო კორენასთან, მოგვიანებით კი გერაინტ ევანსთან ერთად მთავარ როლში; ფრანკო ძეფირელის სამ განსხვავებულ დადგმას „ჰოლანდიის ფესტივალისთვის“ (1956), ქოვენთ-გარდენისთვის (1961) და მეტროპოლიტენ-ოპერისთვის (1964); ასევე ლუკინო ვისკონტის 1966 წლის ვერსიას ვენაში. 1982 წელს რონალდ აირის დადგმა, რომელიც ჩვეულებრივზე მეტად რეფლექსიური და მელანქოლიური იყო, წარმოდგენილი იქნა ლოს-ანჯელესში, ლონდონსა და ფლორენციაში; ფალსტაფს რენატო ბრუზონი ასრულებდა, დირიჟორობდა ჯულინი. მთავარი როლის უფრო გვიანდელ შემსრულებლებს შორის აღსანიშნავია ბრინ ტერფელი, რომელმაც ეს პარტია შეასრულა ქოვენთ-გარდენში 1999 წელს გრეჰემ ვიკის დადგმაში (დირიჟორი ბერნარდ ჰაიტინკი) და მეტროპოლიტენ-ოპერაში ძეფირელის დადგმის აღდგენისას, რომელსაც 2006 წელს ჯეიმზ ლივაინი დირიჟორობდა.

მიუხედავად იმისა, რომ „ფალსტაფი“ რეგულარული რეპერტუარის ნაწილი გახდა, მაინც არსებობს მოსაზრება, რომელიც ჯონ ფონ რაინმა გამოთქვა „ “-ში 1985 წელს: „„ფალსტაფი“, სავარაუდოდ, ყოველთვის დარჩება „მცოდნეთა ოპერის“ კატეგორიაში, ნაცვლად იმისა, რომ დაიკავოს ადგილი ისეთ პოპულარულ ფავორიტებს შორის, როგორიცაა „ტრავიატა“ ან „აიდა“.“
როლები
}

ვერდის მკვლევრებმა, მათ შორის ჯულიან ბადენმა, გააანალიზეს მუსიკა სიმფონიური თვალსაზრისით — საწყისი ნაწილი არის „სრულყოფილი პატარა სონატური ალეგრო“, მეორე მოქმედება სრულდება კლასიკური ნელი კონცერტანტული ანსამბლის ვარიანტით, რომელიც გადადის სწრაფ სტრეტოში, ხოლო მთელი ოპერა მთავრდება „ყველაზე აკადემიური მუსიკალური ფორმით“ — ფუგით. მილნსი ვარაუდობს, რომ ეს აჩვენებს „ბრძენი მოხუცი კონსერვატორის გაფრთხილებას იტალიური ოპერის ვერისტული სკოლის უკიდურესობების შესახებ“, რომელიც 1890-იანი წლებისთვის უკვე აღმავლობას განიცდიდა. უწყვეტ პარტიტურაში ჩაქსოვილ სოლო ნომრებს შორისაა ფალსტაფის მონოლოგი „ღირსების“ შესახებ, რომელიც პირველ სცენას ასრულებს და მისი მოგონებებით სავსე არიეტა („' “) თავისი ახალგაზრდობის შესახებ. ახალგაზრდა შეყვარებულებს, ნანეტასა და ფენტონს, პირველ მოქმედებაში ეძლევათ ლირიკული და მხიარული დუეტი („ “); ოსბორნი თავის ანალიზს ასე ასრულებს: „„ფალსტაფი“ კომედიის მუსიკალური აპოთეოზია: საუკეთესო ოპერა, შთაგონებული საუკეთესო დრამატურგის მიერ, მსოფლიოს საუკეთესო საოპერო კომპოზიტორის ავტორობით“.

დისკოგრაფია
ფალსტაფის მოკლე არიეტის, „' “, ორი ადრეული ჩანაწერი არსებობს. პინი კორსიმ, რომელიც პირველი ფორდი იყო, ის 1904 წელს ჩაწერა, ხოლო მორელმა — 1907 წელს. მთლიანი ოპერის პირველი ჩანაწერი იტალიურმა „“-მ 1932 წლის მარტსა და აპრილში განახორციელა. მას ლორენცო მოლაიოლი დირიჟორობდა ლა სკალას გუნდთან და ორკესტრთან ერთად; შემადგენლობაში იყვნენ ჯაკომო რიმინი (ფალსტაფი) და პია ტასინარი (ალისა). 1930-იან წლებში რამდენიმე ცოცხალი წარმოდგენა ჩაიწერა, თუმცა შემდეგი სტუდიური ჩანაწერი იყო ის, რომელსაც არტურო ტოსკანინიმ უხელმძღვანელა 1950 წლის -ის რადიოტრანსლაციისთვის (გამოიცა -ის მიერ). პირველი სტერეოფონური ჩანაწერი 1956 წელს ჰერბერტ ფონ კარაიანის დირიჟორობით „“-სთვის განხორციელდა.
ჩანაწერები
„“-ის დისკოგრაფია სამოცდაათზე მეტ სხვა ჩანაწერს მოითვლის, რომლებიც ცოცხალ შესრულებაზეა გაკეთებული. მათ შორისაა: სერ თომას ბიჩემის დირიჟორობით 1944 წელს მეტროპოლიტენ-ოპერაში ჩაწერილი ვერსია ლეონარდ უორენის მონაწილეობით; ფრიც რაინერი უორენთან ერთად მეტროპოლიტენში (1948); ვიქტორ დე საბატა მარიანო სტაბილესთან ერთად ლა სკალაში (1951); კარაიანი და გობი ზალცბურგის ფესტივალზე (1957); ტულიო სერაფინი გობისთან ერთად ჩიკაგოს ლირიკულ ოპერაში (1958); ლორინ მააზელი და ვალტერ ბერი ვენის სახელმწიფო ოპერაში (1983); ჯეიმზ ლივაინი და პოლ პლიშკა მეტროპოლიტენში (1992); რიკარდო მუტი და ხუან პონსი ლა სკალაში (1993); შოლტი და ჟოზე ვან დამი ბერლინში (1993); და ზუბინ მეტა და რუჯერო რაიმონდი ფლორენციის ტეატრო კომუნალეში (2006).

1978 წლის ოქტომბერში შოლტიმ უდირიჟორა გეც ფრიდრიხის 1979 წლის ფილმისთვის „ფალსტაფი“ შექმნილ საუნდტრეკს. ჩანაწერი განხორციელდა „“-ს მიერ ვენის „ზოფიენზაალში“ , ბერლინის დოიჩე ოპერისა და ვენის სახელმწიფო ოპერის გუნდების, ასევე ვენის ფილარმონიული ორკესტრის მონაწილეობით. შემადგენლობაში იყვნენ: გაბრიელ ბაკიე (ფალსტაფი), რიჩარდ სტილუელი (ფორდი), მაქს-რენე კოსოტი (ფენტონი), კარან არმსტრონგი (ალისა ფორდი), იუტა-რენატე ილოფი (ნანეტა) და მარტა სირმაი (მისის ქუიკლი).