iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კუშე

კუშე ეწოდება ისეთ საკოლექციიო ფილატელისტურ ერთეულს, როდესაც ორი სხვადასხვა მარკა გადაბმულია ერთმანეთისადმი 90°-ნიანი კუთხით.

მარკების კუშეს ტიპის გადაბმა ფურცელზე ძალიან იშვიათად გვხვდება. საბჭოთა მარკებიდან ყველაზე ცნობილი კუშე არის 1958 წელს გამოცემული 40 კაპიკიანი მარკა, რომელიც მიეძღვნა მოსკოვის პეტრე ჩაიკოვსკის სახელობის საერთაშორისო მუსიკალური კონკურსს. გადაბმული მარკებიდან ერთი — „გედების ტბა“ პირდაპირ პოზიციაშია, ხოლო მარკა პეტრე ჩაიკოვსკის პორტრეტით 90° კუთხით არის გადაწოლილი. ასეთ შემთხვევაში ფილატელისტურ ნიმუშს წარმოადგენს როგორც თითოეული მარკა ცალ-ცალკე, ასევე კუშეს ტიპზე გადაბმული ორი მარკა წყვილად.
კოჭბაანი

კოჭბაანი — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს მდინარე ივრის მარჯვენა ნაპირზე. თემის ცენტრი (სოფლები: ბოტკო, გორანა, იკლივგორანა, ოთარაანი, სასადილო, ხინჭები). ზღვის დონიდან 960 მეტრი, საგარეჯოდან 65 კილომეტრი.

ისტორია
ადგილობრივ მოსახლეობაში გავრცელებული თქმულების მიხედვით, თამარ მეფეს ზაფხულში ლაშქრითურთ ივრის ხეობაში გამოუვლია. მდინარის მეორე ნაპირზე გადასვლისას მეფეს წყალი კოჭებამდე მისწვდენია. „მეფეს კოჭი დაებანაო“, - უთქვამთ და ადგილისათვის კოჭბაანი დაურქმევიათ.

სოფელში აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალა (ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში) მოწმობს, რომ აქ ადამიანი უკვე ბრინჯაოს ხანიდან სახლობდა.

კოჭბაანის მიდამოები, კერძოდ, იალნოს მთები, მოხსენიებულია ვაჟა-ფშაველას მოთხრობაში „ივანე კოტორაშვილის ამბავი“. მოთხრობის მიხედვით, ივანემ სწორედ იალნოს მთის ძირში, ციცაბო კლდის თავზე მდგომ კვირიკეს ეკლესიაში, კომბლით ამოხოცა დამალული ორმოცი ლეკი.

1976 წლიდან 1986 წლამდე აქ მოსახლე ფშაველების თაოსნობით, იმართებოდა სახალხო დღესასწაული „ვაჟაობა“, ახალგაზრდების თაოსნობით კი - „ფშავ-ხევსურული ლექსის ზეიმი“.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 132 ადამიანი.
სათაფლე

სათაფლე (2012 წლის 3 თებერვლამდე — „კრასნოგორსკი“; მალხაზოვკა) — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს ივრის ზეგანზე. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 780 მეტრი, საგარეჯოდან 26 კილომეტრი.

ისტორია
1940 წლამდე სოფელს მალხაზიანი ერქვა, შემდეგ — კრასნოგორსკი. 2012 წლიდან — სათაფლე. შუა საუკუნეების საისტორიო წყაროებში კი აზანბურად მოიხსენიება. იოანე ბაგრატიონი აზანბურს მოიხსენიებს, როგორც სამეფო საკუთრებაში არსებულ საძოვარ, სათიბ-სანადირო მინდვრებსა და მთიან ადგილებს. ლეონტი მროველის მიხედვით, აზანბური ჰერეთის დასავლეთ საზღვარია. სოფელში, სამეფო საკუთრების გვერდით, საეკლესიო საკუთრებაში არსებული ყმა-მამულიც იყო, რომელსაც სპეციალური მოხელე — ამირბარი, განაგებდა. 1789 წლის საბუთის მიხედვით, კათალიკოს ანტონ -ს ამირბარ მაღალაძისათვის მეფეთა და კათალიკოსთა წყალობა განუახლებია, ხოლო იმამყული-ხანს მისთვის აზანბურისა და შამადანის მოურავობა უწყალობებია.

1757 წელს ერეკლე -მ აზანბურთან სასტიკად დაამარცხა კახეთში გადმოსული ლეკთა მარბიელი ლაშქარი. გადმოცემით, ამ ბრძოლაში ერეკლეს თავად 300 ლეკი მოუკლავს. ამავე ბრძოლაში დაღუპულა ათასისთავი ედიშერ საამისშვილი.

სოფელში მისდევდნენ მეცხოველეობას, მემინდვრეობას. აქ განსაკუთრებით კარგი პირობებია მეფუტკრეობის განვითარებისათვის. სათაფლე ცნობილი იყო ნუშის ბაღებითაც.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 74 ადამიანი.
ჩაიკოვსკის საერთაშორისო კონკურსი

პეტრე ჩაიკოვსკის სახელობის საერთაშორისო კონკურსი (რუს. . . ) — რუსი კომპოზიტორის, პეტრე ჩაიკოვსკი სახელობის საერთაშორისო მუსიკალური კონკურსი. იმართება 4 წელიწადში ერთხელ, 1958 წლიდან.

პირველი კონკურსი ჩატარდა ორ სპეციალობაში; ფორტეპიანო და ვიოლინო, ხოლო 1962 წლიდან ანუ მეორე კონკურსიდან დაემატა ვიოლენჩელო და 1966 წელს, მესამე კონკურსზე - ვოკალი.

სხვადასხვა წლებში ჩაიკოვსკის საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატები იყვნენ სახელოვანი ქართველი მუსიკოსები:
საქართველოს სსრ
1962 : ფორტეპიანო – ელისო ვირსალაძე (მესამე პრემია)
1970 : ვიოლინო – ლიანა ისაკაძე (მესამე პრემია)
1974 : ვიოლინო – რუსუდან გვასალია (მეორე პრემია)
1982 : ვოკალი (მამაკაცები) – პაატა ბურჭულაძე
საქართველო
1994 : ვოკალი (ქალები) – ხიბლა გერზმავა (გრან-პრი)
1998 : ვოკალი (მამაკაცები) – ბესიკ გაბიტაშვილი

პ. ჩაიკოვსკის სახელობის მეცამეტე საერთაშორისო კონკურსი უნდა ჩატარებულიყო 2006 წელს, მაგრამ იგი გადაიტანეს 2007 წელს.

კონკურსის ლაურეატები
ფორტეპიანო
ვიოლინო
ვიოლენჩელო
ვოკალი (მამაკაცები)
1966 — ვლადიმირ ატლანტოვი
1970 — ევგენი ნესტერენკო, ნიკოლაი ოგრენიჩი ორივე —
1974 — ივან პონომარენკო
1978 — პირველი პრემია არ გაცემულა. მეორე პრემია გაიყვეს: ვალენტინ პივოვაროვი და ნიკიტა სტოროჟევი ორივე —
1982 — პაატა ბურჭულაძე საქართველოს სსრ
1986 — გრიგორი გრიცუკი, ალექსანდრე მოროზოვი ორივე —
1990 — ჰანს ჩოი
1994 — ჩენ ე იუენ
1998 — ბესიკ გაბიტაშვილი საქართველო
2002 — მიხეილ კაზაკოვი
2007 — ალექსანდრე ციმბალუკი

ვოკალი (ქალები)
1966 — ჯეინ მარში
1970 — ელენა ობრაზცოვა, თამარა სინიავსკაია ორივე :
1974 — პირველი პრემია არ გაცემულა. მეორე პრემია გაიყვეს: ლუდმილა სერგიენკო , სილვია შაშ , სტეფკა ევსტაფევა
1978 — ლუდმილა შემჩუკი
1982 — ლიდია ზაბილიასტა
1986 — ნატალია ერასოვა
1990 — დებორა ვოიტი
1994 — ხიბლა გერზმავა საქართველო; გრან-პრი. მარინა ლაპინა — პირველი პრემია
1998 — მიეკო სატო
2002 — აიტალინა აფანასევა-ადამოვა
2007 — ალბინა შაგიმურატოვა
ლევიტანა

ლევიტანა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ბოშურის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ტანის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ზემოთში. ზღვის დონიდან 1560 მეტრი, გორიდან 40 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 110 ადამიანი.

ეტიმოლოგია
სოფლის სახელწოდება საუკუნეში არსებულ ხე-ტყის ინდუსტრიას უკავშირდება. ერთ-ერთ დასახლებულ უბანს "ლევიტანა" ეწოდა ( , ანუ ტანას მარცხენა ნაპირი).
ლაშე (ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი)

ლაშე — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ლაშის იგორეთი, უჩამეთი, ღვერკი, ხემაღალი). მდებარეობს მდინარე ჩხერიმელის ხეობაში. ზღვის დონიდან 360 მეტრი. ხარაგაულიდან 5 კილომეტრი. სოფელში დგას ფეოდალური ხანის ციხე-დარბაზი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 395 ადამიანი.

არქეოლოგია
სოფელში, მდინარე ჩხერიმელის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 340 მეტრზე, ხანდების კლდეში ნაპოვნია ზედა პალეოლითის ხანის ადამიანის მღვიმე-ნამოსახლარი, დევისხვრელი. მღვიმე კარსტული წარმოშობისაა, გაითხარა 1926-1931 წლებში, ნაპოვნია 4 კულტურის ფენა, რომელთაგანაც ზემოდან მესამე ფენა შეიცავდა ადამიანის ცხოვრების ნაშთს.
ლეღვანი

ლეღვანი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: დიდვაკე, მარელისი, პატარა სახვლარი). მდებარეობს მდინარე ლეღვანურის (მდინარე ჩხერიმელას მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 500 მეტრი. ხარაგაულიდან 11 კილომეტრი, რკინიგზის სადგურ მარელისიდან 4 კმ. სოფელში არის გვიან ფეოდალური ხანის კოშკი. სოფელში არის საჯარო სკოლა და ბიბლიოთეკა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 679 ადამიანი.
მაქათუბანი

მაქათუბანი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში (ბორითის თემი). მდებარეობს მდინარე ხელმოსმულის ხეობაში. ზღვის დონიდან 640 მეტრი. ხარაგაულიდან 26 კილომეტრი. წყაროებში პირველად მოხსენიებულია საუკუნეში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 324 ადამიანი.
მარელისი

მარელისი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში (ლეღვანის თემი). მდებარეობს მდინარეების საკრაულისა (ხანისწყლის სისტემა) და ბჟოლისხევის (ჩხერიმელის სისტემა) წყალგამყოფის ჩრდილოეთ–აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 450 მეტრი. ხარაგაულიდან 11 კილომეტრი. წყაროებში პირველად მოხსენიებულია (მარილისი) საუკუნეში. სოფელში არის საჯარო სკოლა. სოფელში დგას ფეოდალური ხანის ეკლესია. მარელისში არის რკინიგზის სადგური სამტრედია-ხაშურის ხაზზე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 375 ადამიანი.
მეორე ობჩა

მეორე ობჩა (ყოფ. ობჩა) — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ბაღდათის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების ყვირილისა და საკრაულის წყალგამყოფის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, მდინარე ლუხუტის (ყვირილას მარცხენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 220 მეტრი, ბაღდათიდან 9 კილომეტრი.

სოფელში მოქმედებს წმინდა გიორგისა და ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 821 ადამიანი.
ფერსათი (ბაღდათის მუნიციპალიტეტი)

ფერსათი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი: შუბანი). მდებარეობს მდინარე ხანისწყლის (რიონის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 260 მეტრი, ბაღდათიდან 4 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2463 ადამიანი.
ქვედა ზეგანი

ქვედა ზეგანი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, ზეგნის თემში. მდებარეობს მდინარე საკრაულის (ხანისწყლის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 310 მეტრი, ბაღდათიდან 7 კილომეტრი. სოფელში დგას ისტორიული ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 258 ადამიანი.
წაბლარასწყალი

წაბლარასწყალი — მდინარე ბაღდათის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მწვერვალ მეფისწყაროს მახლობლად ზღვის დონიდან 2475 მ სიმაღლეზე, ერთვის ხანისწყალს. სიგრძე 29 კილომეტრი, აუზის ფართობი 230 კმ². წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე, წყალმცირობა — ზაფხულსა და ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 6,16 მ³/წმ.

მდინარე იკვებება თოვლისა და წვიმის წყლებით, აგრეთვე მიწისქვეშა წყლებით. დინება მერიდიანულია, მდინარეს ერთვის საკალმახეს წყალი, საკონდახი, ბოსტანია, საირმის ღელე და სხვა. ეს შენაკადები გამოედინებიან ლაბოროტის ქედიდან და მოედინებიან აღმოსავლეთისაკენ.
წითელხევი (ბაღდათის მუნიციპალიტეტი)

წითელხევი (ყოფ. სადემეტრაო) — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. მდებარეობს მდინარე კორისწყლის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 200 მეტრი, ბაღდათიდან 7 კილომეტრი. სოფელში დგას შუა საუკუნეების ეკლესია და საუკუნის ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2079 ადამიანი.
ხანი (ბაღდათის მუნიციპალიტეტი)

ხანი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი: კაკასხიდი). მდებარეობს მდინარე ხანისწყლისა და ლაიშურას შუამდინარეთში. ზღვის დონიდან 750 მეტრი, ბაღდათიდან 25 კილომეტრი.

სოფელში დგას ისტორიული ძეგლი: 12 მოციქულის სახელობის ეკლესია, რომელიც ამჟამად მოქმედია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 525 ადამიანი.
ხანისწყალი

ხანისწყალი — მდინარე ბაღდათის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2280 მეტრ სიმაღლეზე. ერთვის მდინარე რიონს მარცხნიდან, სოფელ ვარციხესთან. სიგრძე 57 კილომეტრი. აუზის ფართობი 914 კმ². მთავარი შენაკადებია: ლაიშურა, ქერშავეთი, წაბლარასწყალი, საკრაულა. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, შემოდგომაზე — წყალმოვარდნები, ზამთარსა და ზაფხულში — წყალმცირობა. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 22,8 მ³/წმ. გამოყენებულია სარწყავად, გაყვანილია დიმი–როკითის, ვარციხისა და აბხანაურის სარწყავი არხები.

ციტატა
მარიცა

მარიცა — მდინარე ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, ძირითადად ბულგარეთში. ქვემოთში წარმოადგენს საზღვარს საბერძნეთსა და თურქეთს შორის. სიგრძე 480 კილომეტრი. აუზის ფართობი 54 ათ. კმ². სათავე აქვს რილის მთებში. მიედინება თრაკიის დაბლობზე. კვეთს აღმოსავლეთ როდოპის შტოქედებს და ერთვის ეგეოსის ზღვას. უმთავრესად საზრდოობს წვიმის წყლით. იყენებენ სარწყავად. სანაოსნოა ქალაქ ედირნეს ქვემოთ. მარიცის ნაპირზე გაშენებულია ქალაქები: პაზარჯიკი, პლოვდივი (ბულგარეთი), ედირნე (თურქეთი).
ლეონის სამეფო

ლეონის სამეფო — ესპანური სამეფო პირენეს ნახევარკუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში – საუკუნეებში. წარმოიშვა ალფონსო -ის (მეფე 866–910 წწ.) მიერ ასტურიის სამეფოს გაყოფის შემდეგ. 924 წელს ლეონი, გალისია და ასტურია კვლავ გაერთიანდნენ და შეადგინეს სამეფო ლეონი (დედაქალაქი — ლეონი). საუკუნის 50-იანი წლებიდან ლეონის სამეფო კონტრიბუციას უხდიდა კორდოვის სახალიფოს. ალფონსო (994–1027 წწ.) აღადგინა ლეონის სამეფოს ძლიერება, 1037 წელს მდინარე კარიონის ნაპირას მომხდარ ბრძოლაში ლეონის მეფე ბერმუდო დაიღუპა და ფერდინანდ -მა (მეფე 1037–1065 წწ.) ლეონი და კასტილიის სამეფო გააერთიანა ლეონ-კასტილიის სამეფოდ (გაერთიანებული იყო 1157 წლამდე). საბოლოოდ ეს ორი სახელმწიფო გაერთიანდა 1230 წელს ფერდინანდ -ის დროს.
ფოლკუნგები

ფოლკუნგები (, აგრეთვე ცნობილი როგორც ბიელბოს საგვარეულო, ) — შვედური არისტოკრატიული გვარი, რომლის წარმომადგენლებსაც - საუკუნეებში იარლების თანამდებობა და შვედეთის სამეფო ტახტი ეკავათ; შემდეგ კი ნორვეგიისა და დანიის სამეფო ტახტიც.

დინასტიის დამაარსებელი - ფოლკე სქელი, ბიალბოში მამულის მეპატრონე (დინასტიას ამის გამო ბიალბოს სახლადაც მოიხსენიებენ). მისი შვილიშვილები ბირგერი, მაგნუსი და კარლი სამოქალაქო ომის პერიოდში ამაღლდნენ და 13 საუკუნის დამდეგს იარლების თანამდებობა ფოლკუნგების ხელში გადავიდა. 1330-იან წლებში მათ არა მხოლოდ სამხედრო, არამედ პოლიტიკური ძალაუფლება ჩაიგდეს ხელთ ავადმყოფი მეფის ერიკ ერიქსსონის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამოყენებით, რომელიც იარლ ფოლკე ბირგერსსონის ქალიშვილ კატარინაზე იყო დაქორწინებული და ბირგერ მაგნუსსონს სიძედ ერგებოდა. ერიკის სიკვდილის შემდეგ ბირგერმა მიაღწია თავისი არასრულწლოვანი ვაჟის მეფედ არჩევას და მისი სახელით შეუდგა ქვეყნის მართვას.

ფოლკუნგების მმართველობა, მიუხედავად შიდადინასტიური კონფლიქტებისა, რომლებშიც მეზობელი ქვეყნებიც კი ერეოდნენ, ერთიანობაში დადებითად აისახა ქვეყანაზე, პირველ ყოვლისა ეფექტიანი ადმინისტრაციისა და ჩვეულებრივი სამართლის სამეფო კანონებით შეცვლის სახით და ქვეყნის ცენტრალიზაციისა და თავდაცვისუნარიანობის ამაღლებით.

პირდპირი მამრობითი ხაზით დინასტიამ არსებობა საუკუნეში შეწყვიტა. დინასტიის ისტორიის ნაწილი ერიკის ქრონიკაშია მოცემული.
გეორგე ივანოვი

გეორგე ივანოვი (; დ. 2 მაისი, 1960, ვალანდოვო) — მაკედონიის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 2009 წლიდან. სამართლის პროფესორი.

ბიოგრაფია
ივანოვმა დაწყებითი და საშუალო სკოლა მშობლიურ ვალანდოვოში დაასრულა. 1990 წლამდე ის იუგოსლავიის სოციალისტური ახალგაზრდობის ლიგის აქტივისტი იყო. ამჟამად მაკედონიის დედაქალაქ სკოპიეში ცხოვრობს.

2009 წლის 25 იანვარს მაკედონიის პარლამენტის უძლიერესმა პარტიამ, კონსერვატიულმა -, ივანოვი წამოაყენა საკუთარ კანდიდატად 2009 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, მიუხედავად იმისა, რომ ის პარტიის წევრი არ ყოფილა. კამპანიის პერიოდში მისი მთავარი მიზანი საბერძნეთის პრეზიდენტთან შეხვედრა და ქვეყნის სახელთან დაკავშირებული დიდი ხნის უთანხმოების გადაჭრა იყო.
ცხრუკვეთი

ცხრუკვეთი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (სვერის თემი), მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდინარე საძალიხევის (ყვირილის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 600 მეტრი, ჭიათურიდან 18 კილომეტრი.

სოფელ ცხრუკვეთში გავრცელებული გვარებია: ბიწაძე, წერეთელი, ფხალაძე, ჭარელიძე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 205 ადამიანი.

ცნობილი ადამიანები
ცხრუკვეთიდან იყვნენ გიორგი წერეთელი, ვასილ წერეთელი, მიხეილ წერეთელი, ალექსანდრე წერეთელი, თინათინ წერეთელი, ანდრია ბიწაძე, ნიკოლოზ წერეთელი და სხვანი.
ელიზაბეთ ტეილორი

ელიზაბეთ ტეილორი (; დ. 27 თებერვალი, 1932 — გ. 23 მარტი, 2011) — ინგლისელ-ამერიკელი მსახიობი, ჰოლივუდის ვარსკვლავი. ტეილორი ორჯერ დაჯილდოვდა ამერიკის კინოაკადემიის ოსკარით ქალის როლის საუკეთესო შესრულებისთვის. ის იყო პირველი მსახიობი ქალი, რომლის ჰონორარი მილიონობით დოლარს აჭარბებდა. მის სამსახიობო კარიერასთან ერთად ყურადღების ცენტრში იყო მისი პირადი ცხოვრება (და მისი რვა ქორწინება).

გარდაიცვალა 2011 წლის 23 მარტს, ლოს-ანჯელესში გულის უკმარისობით.

ფილმოგრაფია
ჰარისონ ფორდი (მუნჯი კინოს მსახიობი)

ჰარისონ ფორდი ( ; დ. 16 მარტი, 1884 — გ. 2 დეკემბერი, 1957) — ბროდვეის თეატრისა და კინოს მსახიობი მუნჯი კინემატოგრაფიის პერიოდში.

კანზასში დაბადებულმა ფორდმა სამსახიობო კარიერა ბროდვეიზე 1904 წელს დაიწყო. კინოში მან 1915 წელს მოსინჯა ბედი, რის შემდეგაც ჰოლივუდში გადავიდა. ის მალევე ხდება წამყვანი მსახიობი ისეთი ადრეული ვარსკვლავების გვერდით, როგორებიც იყვნენ კონსტანც ტალმაჯი, ნორმა ტალმაჯი, მარი პრევოსტი, მარი დეივისი და კლარა ბოუი.

ფორდის კინოკარიერა დასრულდა გახმოვანების ტექნოლოგიის განვითარებით. მისი ბოლო და ერთადერთი გახმოვანებული ფილმი " " 1932 წელს გამოვიდა. ამის შემდეგ ის თეატრს დაუბრუნდა.

საკუთარი წვლილისთვის კინოს ინდუსტრიაში ჰარისონ ფორდს აქვს მინიჭებული ვარსკვლავი ჰოლივუდის დიდების ხეივანში #6665 ჰოლივუდის ბულვარზე. მის სეხნიას, თანამედროვე კინოს ვარსკვლავს, ჰარისონ ფორდსაც ასევე აქვს საკუთარი ვარსკვლავი ჰოლუვიდის დიდების ხეივანში კოდაკის თეატრის წინ.
სეულის მეტროპოლიტენი

სეულის მეტროპოლიტენი — მიწისქვეშა ტრანსპორტის სისტემა სეულში; სამხრეთი კორეა. ერთ-ერთი ყველაზე გადატვირთული მეტროპოლიტენი მსოფლიოში. მეტრო არა მხოლოდ სეულს, არამედ ახლომდებარე პროვინციის რამდენიმე დაბასაც ემსახურება. მეტროხაზების 70% მიწისქვეშ გადის.
მეტროსადგურებში ყველა წარწერა ორენოვანია - კორეული და ინგლისური. ზოგიერთ სადგურსა და მეტროს რუკებზე ჩინურადაც წერია. მომდევნო სადგურის და გადასაჯდომი ხაზების გამოცხადება კორეულად და ინგლისურად ხდება, შემდეგ კი იაპონურად და ჩინურადაც.

ისტორია
კორალიმ, სეულის მეტროს წინამორბედმა 1974 წელს დაიწყო მუშაობა პირველი ხაზით. ხაზები 2 და 3, ასევე 4 1970-იანი წლების ბოლოს და 1980-იანი წლების დამდეგს გამოჩნდა. სეულის მეტრო კი თვითმყოფადად 1994 წელს ჩამოყალიბდა 5 და 8 ხაზების ოპერირებით.

ხაზები
მეხიკოს მეტროპოლიტენი

მეხიკოს მეტროპოლიტენი — კაუჩუკის საბურავიანი მეტროსისტემა, რომელიც მეხიკოს საქალაქო ტერიტორიასა და მეხიკოს ფედერალურ ოლქს ემსახურება. ესაა ჩრდილოეთ ამერიკაში მეორე უმსხვილესი მეტროპოლიტენი ნიუ-იორკის მეტროპოლიტენის შემდეგ.

2006 წელს სისტემა 1.417 მლრდ ადამიანს მოემსახურა; მეხიკოს მეტრო მსოფლიოში მეხუთე ადგილზე დგას.

ისტორია
პირველი ხაზი 1969 წელს გაიხსნა და 16 სადგურით იყო წარმოდგენილი. მას მერე მეტროსისტემა არაერთხელ გაფართოვდა და დღეისათვის 11 ხაზი აქვს 451 კმ სიგრძეზე.
მეტროს 175 სადგური აქვს, აქედან 24 გადასაჯდომია. მეტროში 106 მიწისქვეშა სადგურია (ყველაზე ღრმა 35 მეტრზე მდებარეობს). 53 მიწისპირზეა აშენებული, ხოლო 16 ესტაკადოვანია.

2007 წელს ხელისუფლებამ ახალი ხაზის აშენების შესახებ გააკეთა განცხადება. 12 ხაზი ქალაქის სამხრეთ-აღმოსავლეთით იქნება გაყვანილი და 2, 3, 7 და 8 ხაზხებს გადაკვეთს.

ხაზები
თელ-ავივის მეტროტრამი

თელ-ავივის მეტროტრამი — ისრაელის უმსხვილესი ქალაქის თელ-ავივის მსუბუქლიანდაგიანი სატრანსპორტო სისტემა (მშენებარე). იგეგმება ოთხი ხაზის აშენება: წითლის, ყვითლის, მწვანისა და მეწამულის. წითელ ხაზს მეტროსთვის დამახასიათებელი შტრიხები აღენიშნება, დანარჩენი სამი ხაზი კი მეტროტრამთან უფროა მიახლოებული.

ისტორია
თელ-ავივში მეტროპოლიტენის აშენების პირველი არაოფიციალური გეგმა 1967 წელს გაჩნდა, თუმცა, ბიუჯეტში სახსრების სიმწირის გამო მხოლოდ რამდენიმე სადგურის აშენება მოხერხდა. 1973 წელს იმდროის პრემიერ-მინისტრმა გოლდა მეირმა მეტროს მშენებლობის შესახებ ოფიციალურად განაცხადა. იმხანად საქმე მეტროპოლიტენს ეხებოდა და არა მსუბუქლიანდაგიან სისტემას. რიგი მიზეზების გამო ეს პროექტიც ვერ განხორციელდა.
1997 წელს შეიქმნა სახელმწიფო კომპანია „ნეტა“, რომელიც მსუბუქლიანდაგიან სატრანსპორტო სისტემაზეა პასუხისმგებელი.

2006 წლის თებერვალში პირველი ხაზის აშენებაზე ტენდერი გამოცხადდა. ძირითადი პრეტენდენტები იყვნენ ჯგუფები და . გამარჯვებულს სახელმწიფო სუბსიდიის მცირე ნაწილი ერგება, სამაგიეროდ გადაზიდვებიდან შესული თანხა კომპანიასვე დარჩება. გამარჯვებული კომპანიაა .

პროექტის ღირებულება 7,16 მლრდ შეკელია. აქედან ნახევარს ევროპის საინვესტიციო ბანკი დაფარავს. კონტრაქტის ვადა 32 წელია, ამის შემდეგ მეტრო სახელმწიფო დაქვემდებარებაში გადავა. პირველი ხაზის მშენებლობა 2012 წლისთვის უკვე დასრულებული უნდა იყოს.
პარტია სამშობლო (თურქეთი)

პარტია სამშობლო — თურქეთის ერთ-ერთი მსხვილი მემარცხენე ლიბერალური ორიენტაციის პარტია. დაარსდა 1983 წელს. დამაარსებელი: თურგუთ ოზალი. პარტია ორიენტირებულია თურქეთის ევროკავშირში გაწევრიანებაზე.

პარტიის ლიდერები
პარტიის ლიდერია ყრილობის მიერ არჩეული გენერალური მდივანი .

თურგუთ ოზალი (20 მაისი 1983 — 31 ოქტომბერი 1989)
ილდირიმ აკბულუთი (16 ნოემბერი 1989 — 15 ივნისი 1991)
მესუთ ილმაზი (15 ივნისი 1991 — 4 ნოემბერი 2002)
ალი თალიფ ოზდემირი (18 ნოემბერი 2002 — 3 ოქტომბერი 2003)
ნესრინ ნასი (15 ოქტომბერი 2003 — 21 მარტი 2005)
ერკან მუმჯუ (2 აპრილი 2005 — 26 ოქტომბერი 2008)
სალიჰ უზუნი (26 ოქტომბერი - 31 ოქტომბერი 2009)
ფაჰრი კორუთურქი

ფაჰრი კორუთურქი (, დ. 3 აგვისტო, 1903, სტამბოლი — გ. 12 ოქტომბერი, 1987, იქვე) — თურქეთის სამხედრო–საზღვაო ოფიცერი, დიპლომატი, თურქეთის მე–6 პრეზიდენტი.

1916 წელს შევიდა და 1923 წელს დაამთავრა სამხედრო–საზღვაო კადეტთა სკოლა, ხოლო 1933 წელს დაამთავრა სტამბოლის სამხედრო–საზღვაო აკადემია. მუშაობდა კრეისერზე და წყალქვეშა ნავზე. იყო სამხედრო ატაშე რომში, ბერლინში და სტოკჰოლმში.

1960 წლიდან ელჩია ჯერ სსრკ–ში, შემდეგ ესპანეთში. 1973 წელს თურქეთის პარლამენტმა აირჩია პრეზიდენტად. ამ თანამდებობაზე დარჩა ზუსტად 7 წელი, გადადგომის შემდეგ კი გახდა სენატის მუდმივი წევრი.

გარდაიცვალა 1987 წლის 12 ოქტომბერს. დაკრძალულია ანკარაში თურქეთის სახელმწიფო პანტეონში.
ჯევდეთ სუნაი

ჯევდეთ სუნაი (; დ. 10 თებერვალი, 1899, ტრაპიზონი, თურქეთი — გ. 22 მაისი 1982, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქეთის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. ახალგაზრდობაში მიიღო მონაწილეობა პირველ მსოფლიო ომში და დამოუკიდებლობისათვის ომში, რის შემდეგაც გაიკეთა სამხედრო კარიერა.

1960–1966 თურქეთის გენშტაბის უფროსი.
1966–1973 თურქეთის მე–5 პრეზიდენტი.

თანამდებობიდან გადადგომის შემდეგ გახდა მუდმივი სენატორი.
ფაწა

ფაწა – მდინარე საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში, მაღრან-დვალეთის კავკასიონში, ლიახვის მარჯვენა შენაკადი. აუზის ფართობი 220 კმ², სიგრძე 17 კილომეტრი. სათავე აქვს სოფელ ერწოს მიდამოებში. მარჯვნიდან ერთვის ქეშელთა. საზრდოობს უმთავრესად თოვლის ნადნობი და წვიმის წყლით. საშუალო წლიური ხარჯი ქეშელთის შეერთებამდე 0,34 მ³/წმ, ქეშელთის შეერთების შემდეგ 3,5 მ³/წმ, შესართავთან – 4,9 მ³/წმ.
ქვემო როკა

ქვემო როკა — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე დიდი ლიახვის ნაპირას, ჯავა–ედისის საავტომობილო გზაზე. როკის თემის ცენტრი (სოფლები: ზემო როკა, ზემო ჯომაღა, ზღუბირი, მაღი, საულოხთიყაუ, ქვემო როკა, ქვემო სბა, ქვემო ჯომაღა, შუა როკა, შუა სბა). ზღვის დონიდან 1560 მეტრი, ჯავიდან 34 კილომეტრი.
ქვემო ჯომაღა

ქვემო ჯომაღა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტის როკის თემში.

მდებარეობს კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ჯომაღისწყლის (ლიახვის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 1860 მ-ზე, ჯავიდან 37 კმ-ში. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

1922–1990 წლებში იყო სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ჯავის რაიონის ნაწილი. 1989 წლის აღწერით სოფელში იყო 3 მცხოვრები (ოსები). სოფლის ტერიტორიაზე შემორჩენილია გვიანი შუა საუკუნეების კოშკების ანსამბლი.
ქეშელთა (ჯავის მუნიციპალიტეტი)

ქეშელთა — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების ჯეჯორისა და ქეშელთის წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ქეშელთის მარჯვენა მხარეს, თემის ცენტრი (სოფლები: დუოდონასტო, მაირამი, მულდართა, რარო, სიხთა, ყოლა, ჩაგათა, წამადი). ზღვის დონიდან 1800 მეტრი, ჯავიდან 21 კილომეტრი.
ქეშელთა (მდინარე)

ქეშელთა – მდინარე საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში, სათავე აქვს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 3005 მეტრზე. მარჯვნიდან ერთვის მდინარე ფაწას. სიგრძე 19 კილომეტრი. აუზის ფართობი 124 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზე და ზაფხულის პირველ ნახევარშია. წყალმცირობა – ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი 3,2 მ³/წმ.
ქვემო ხვწე

ქვემო ხვწე — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტის ხვწის თემში (შიდა ქართლის მხარე).

მდებარეობს ჯავის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ლიახვის (დიდი ლიახვის) ნაპირას, ზღვის დონიდან 1160 მ-ზე, დაბა ჯავიდან 5 კმ-ში.

ისტორია
სოფელი ხვწე წერილობით წყაროებში ცნობილია საუკუნიდან. 1922–1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის შემადგენლობაში. 1989 წლის აღწერით ქვემო ხვწეში იყო 135 მცხოვრები, ეთნიკურად ოსები.
აიდინი

აიდინი — ქალაქი თურქეთის დასავლეთ ნაწილში, აიდინის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი მდებარეობს უძველეს ლიდიის სამეფოს ტერიტორიაზე. აიდინი მდებარეობს მდინარე დიდი მენდერესის ველის ცენტრში - მცირე აზიის დასავლეთი ნაწილის მნიშვნელოვანი მდინარე.

დამეგობრებული ქალაქები
აიდინი დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:
ბუგულმა, თათარსტანი, რუსეთი
ჰავრი, საფრანგეთი
მონტრო-ფო-იონა, საფრანგეთი
მანჩესტერი, გაერთიანებული სამეფო
ირაკლი აბუსერიძე

ირაკლი აბუსერიძე (დ. 25 ნოემბერი, 1977) — ქართველი მორაგბე, ჰავბეკი. საქართველოს ნაკრების 15 გზის კაპიტანი. ღვინისფერი კეპი (85) მფლობელი. ერთა თასის 12 გათამაშების მონაწილე და 5-გზის ჩემპიონი. მსოფლიო თასის 3-გზის მონაწილე (2003 ავსტრალია, 2007 საფრანგეთი, 2011 ახალი ზელანდია). 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის ვაზისუბნის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
ოტრევი

ოტრევი — ისტორიული სოფელი შიდა ქართლში, ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ოტრევისა და ქვემო ოტრევის ძველი საერთო სახელწოდება.

ოტრევი იხსენიება იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ ( საუკუნის მიწურული) ქსნის ხეობის გვერდისძირის სოფლებს შორის, რომლებიც ადრე ქსნის ერისთავთა, შემდეგ კი იულონ ბატონიშვილის მფლობელობაში იყო. საუკუნეში დაიყო ორ სოფლად — ზემო ოტრევად და ქვემო ოტრევად, რომლებიც 1922–1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის შემადგენლობაში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.