iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გოგი ხუციშვილი

გიორგი (გოგი) ხუციშვილი (დ. 1 ივლისი 1941, თბილისი — გ. 16 აპრილი, 1993, იქვე) — მე-20 საუკუნის ქართველი ფერმწერი, გრაფიკოსი, მოქანდაკე. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ხელოვნების ისტორიისა და თეორიის კათედრის დოცენტი. 1985 წლიდან იყო თსუ ხელოვნებისა და ჰუმანიტარულ პროფესიათა ფაკულტეტის დეკანი. 1990 წლიდან იყო საქართველოს დიზაინერთა კავშირის წევრი.

ბიოგრაფია
გოგი ხუციშვილი დაიბადა 1941 წლის 1 ივლისს, თბილისში. სწავლობდა 53-ე სკოლაში. 1951-1958 წლებში ქანდაკებას ეუფლებოდა ზაქარია კრაწაშვილთან. 1959-1967 წლებში სწავლობდა ფერწერას გურამ (ხიტა) ქუთათელაძესთან და ანთიმოზ (ალიკო) გორგაძესთან. 1963 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ხელოვნების ისტორიისა და თეორიის სპეციალობით. 1966 წელს დაამთავრა ასპირანტურა აკად. შალვა ამირანაშვილის ხელმძღვანელობით. 1965 წლიდან მონაწილეობდა გამოფენებში. 1971 წლიდან იყო საქართველოს მხატვართა კავშირის წევრი. 1973 წელს დაიცვა დისერტაცია შუა საუკუნეების ქართული კედლის მხატვრობის საკითხებზე (საფარის მონასტრის კედლის მხატვრობა). 1974-1975 წლებში სწავლობდა სორბონასა და პარიზის კაზმულ ხელოვნებათა სკოლაში (ბერნარ დორივალის ხელმძღვანლობით). იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ხელოვნების ისტორიისა და თეორიის კათედრის დოცენტი. 1985 წლიდან იყო თსუ ხელოვნებისა და ჰუმანიტარულ პროფესიათა ფაკულტეტის დეკანი. 1990 წლიდან იყო საქართველოს დიზაინერთა კავშირის წევრი.
გოგი ხუციშვილი გარდაიცვალა 1993 წლის 16 აპრილს თბილისში.

კოლექციები და გამოფენები
ფერწერული ტილოების გარდა გოგი ხუციშვილის შემოქმედება მოიცავს გრაფიკულ ნამუშევრებს, ქანდაკებებს, კოლაჟებს, ლექსებსა და ესსეებს.
გოგი ხუციშვილის ნამუშევრები, თბილისის გარდა, დაცულია პარიზის, დრეზდენის, ბერლინის, პრაღის, ბრნოს, ბრატისლავის, ბუდაპეშტის, კრაისტ-ჩრჩის (ახალი ზელანდია), დუბლინის, შენონის (ირლანდია), იენის, ოტავის, სან-პაულუს, კურიტიბას (ბრაზილია), ლა-პასის (ბოლივია), სოფიის, ტოკიოს, ტალინის, ნიუ-იორკის, პეკინის, მოსკოვის, სანქტ-პეტერბურგის მუზეუმებსა და კერძო კილექციებში.

გოგი ხუციშვილის პირველი პერსონალური გამოფენა 1975 წელს პარიზში „“-ის გალერეაში მოეწყო. 1980 წელს მეორე პერსონალური გამოფენა თბილისში ხელოვნების მუზეუმში შედგა. 1986 წელს მოეწყო მესამე პერსონალური გამოფენა თბილისში მხატვრის სახლში. მეოთხე პერსონალური გამოფენა 1987 წელს რუსთავის სააგამოფენო დარბაზში გაიხსნა. 1989 წელს მეხუთე პერსონალური გამოფენა იერუსალიმში, ისრაელის მუზეუმში შედგა. უკვე მხატვრის გარდაცვალების შემდეგ 1993 წელს გაიმართა მეექვსე პერსონალური გამოფენა თბილისში გალერეა „კოპალაში“. 2016 წელს მეშვიდე პერსონალური გამოფენა გაიხსნა დავით ბააზოვის სახელობის საქართველოს ებრაელთა და ქართულ-ებრაულ ურთიერთობათა ისტორიის მუზეუმში.
დიდი ტინები

დიდი ტინები — არქეოლოგიური ძეგლი, კახეთის მხარეში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზიარის დასავლეთით 1-2 კილომეტრზე. სადგომი 1969 წელს აღმოაჩინა კახეთის არქეოლოგიური ექსპედიციის ქვის ხანის რაზმმა. ძეგლზე ნაპოვნია ადგილობრივი უხარისხო კაჟის ერთი დისკოსებრი ორმხრივი ნუკლეუსი, 6 მოგრძო შემთხვევითი მოყვანილობის, გლუვდარტყმის მოედნიანი ანატკეცი, ორი ამოზნექილსამუშაოპირიანი განიერი სახოკი. კაჭრის კანით დაფარული ანუ „ნატურალურზურგიანი“ გვერდამოღარული იარაღი, სახვრეტი და ტეიაკური წვეტანა. მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის საცავში.
კალაურის მარანი

კალაურის მარანი — არქიტექტურული ძეგლი, დგას გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ კალაურის მკვიდრის იოსებ ჯანიაშვილის კარ-მიდამოში. განეკუთვნება - საუკუნეებს.

მარანი წარმოადგენს რიყის ქვით ნაშენ, აღმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით წაგრძელებულ ერთსართულიან ნაგებობას. შესასვლელი მას ჩრდილოეთიდან აქვს. კარი გარედან აგურით ნაწყობი ნახევარწრიული თაღითაა დასრულებული და ჩასმულია კედლის საფეხურებით შეღრმავებულ არეში, რომელიც დასრულებულია კუთხით შვერილი აგურების წყობის ერთი რიგით. შიგნით შესასვლელი მუხის მძლავრი ძელით გადახურულია თარაზულად.მარნის აღმოსავლეთ კედლის შუაში კვადრატული აგურით ნაწყობი თაღოვანი ბუხარია. ბუხრის ზემოთ ბრტყელი, გვერდებაკეცილი, კრამიტებით მოწყობილი თარო, რომლის ზემოთ, კედელში, ირმის რქაა ჩამაგრებული. ბუხრის გვერდებზე საშუალო ზომის ერთი თაღოვანი და ერთი სწორკუთხა ნიშაა. ერთი თაღოვანი ნიშა ჩრდილოეთ კედელშია, ხოლო ორი სამხრეთის კედელში. ამ უკანასკნელთა შორის მარნის ერთადერთი სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. სამხრეთის კედლის დასავლეთ ნაწილზე, თხილის ხის სწორკუთხა საწნახელია მიდგმული, დასავლეთ კედელი ყრუა. იატაკში ჩაფლულია სხვადასხვა ტევადობის ქვევრები. გარედან კედლები დასრულებულია აგურის ორსაფეხურიანი ლავგარდანით. შენობა გადახურულია კრამიტით, დაბურული ხის ორფერდა სახურავით.
ნერსიანიდები

ნერსიანიდები ან ნერსიანი – ადრეული შუა საუკუნეების ქართული საბატონო ოჯახი. ასპარეზზე ჩნდებიან საუკუნის ბოლოს, ქართლის მეფის, ვახტანგ -ის მეფობის დროს (დაახ. 447–522), ისინი საუკუნეში ფიგურირებენ როგორც შიდა ქართლის ერისთავები და ორჯერ მიაღწიეს, ადარნასე -ის და მისი ძის, ნერსეს სახით, ქართლის ერისმთავრის (ერისთავი) ტიტულს დაახ. 748 და 779/80 წლებში. პირველი ადამიანი, დაკავებული ამ პოსტზე, ადარნასე, ამას გარდა ატარებდა, კურაპალატის უმაღლეს ბიზანტიურ ტიტულს.

ოჯახი დაკავშირებულ იქნა წამყვან ქართულ საბატონო ოჯახთან, გუარამიდებთან, გუარამიდი გუარამ -ის ძის ადარნასეს ასულზე ქორწინების გზით. მეორე მმართველი, ნერსიანი უფლისწული ნერსე, არაბებისგან იქნა ტახტიდან გადაყენებული, და მისი თანამდებობა გადაეცა მის დისწულს, სტეფანოზ -ს (ერისმთავარი 779/780-786 წლებში).
ნენს უეიკი

ნენს უეიკი (დ. 30 აგვისტო, 1912 — გ. 7 აგვისტო, 2011) — ბრიტანელი აგენტი ფრანგულ წინააღმდეგობის მოძრაობაში მეორე მსოფლიო ომის დროს. მუშაობდა ანტიჰიტლერული კოალიციისთვის საფრანგეთის სპეციალური ოპერაციების სამმართველოში.

უეიკი ცხოვრობდა მარსელში, მეუღლე ანრი ფიოკასთან, როდესაც ომი დაიწყო. 1940 წელს ნაცისტური გერმანიის მიერ საფრანგეთის დაპყრობის შემდეგ უეიკი გახდა კურიერი '-ის ქსელისთვის, რომელსაც ხელმძღვანელობდა იან გაროუ და, მოგვიანებით, ალბერტ გერისი. როგორც ამ ქსელის წევრი, იგი ანტიჰიტლერული კოალიციის დატყვევებულ მფრინავებს დაეხმარა ნეიტრალურ ესპანეთში გაქცევაში. 1943 წელს, როდესაც გერმანელებმა შეიტყვეს მის შესახებ, ნენსიც ესპანეთში გაიქცა. მისი ქმარი ტყვედ აიყვანეს და სიკვდილით დასაჯეს, ნენსიმ კი ცხოვრება დიდ ბრიტანეთში განაგრძო.

ბრიტანეთში ჩასვლის შემდეგ, უეიკი, კოდური სახელწოდებით „“, გახდა სპეციალური ოპერაციების სამმართვრლოს წევრი. 1944 წლის ივნისში მონაწილეობა მიიღო გერმანელებსა და მაკებს შორის გამართულ ბრძოლაში.

უეიკი დიდმა ბრიტანეთმა დააჯილდოვა გეორგის მედლით, აშშ-მა — თავისუფლების მედლით, საფრანგეთმა — ღირსების ორდენით და ავსრალიამ და ახალმა ზელანდიამ — მედლებით. 1985 წელს მან გამოაქვეყნა მისი ავტობიოგრაფია „თეთრი თაგვი“.

ადრეული ცხოვრება
ნენს უეიკი დაიბადა 1912 წლის 30 აგვისტოს, როსენათში, უელინგტონში, ახალ ზელანდიაში .1914 წელს, მისი ოჯახი საცხოვრებლად ავსტრალიაში გადავიდა და ჩრდილოეთ სიდნეში დასახლდა. ამის შემდეგ მალევე, მამამისი, ჩარლზ ავგუსტუს უეიკი, დაბრუნდა ახალ ზელანდიაში. ახალ ზელანდიაში დაბრუნების შემდეგ უეიკის დედამ ელა უეიკმა ნენსის დედმამიშვილები გააჩინა.

სიდნეიში უეიკმა დაამთავრა ჩრდილოეთ სიდნეის მეცნიერების სკოლა. 16 წლის ასაკში ის სახლიდან გაიქცა და მედდად მუშაობდა. 200 ფუნტით, რომელიც მას დეიდამ მისცა, იგი გაემგზავრა ნიუ-იორკში, შემდეგ ლონდონში, სადაც მან შეისწავლა ჟურნალისტიკა.

1930-იან წლებში მუშაობდა პარიზში, შემდეგ კი -ის გამომცემლობაში, როგორც ევროპელი კორესპონდენტი. იგი შეესწრო ადოლფ ჰიტლერის და ნაცისტური მოძრაობის აღზევებას და "დაინახა რომის ნაცისტური ბანდები, რომლებიც შემთხვევით სცემდნენ ებრაელ ქალებს ქუჩებში".

1937 წელს უეიკი შეხვდა მდიდარ ფრანგ მამაკაცს, ჰენრი ედმონდ ფიიოკას (1898–1943), რომელთანაც იგი დაქორწინდა 1939 წლის 30 ნოემბერს. იგი ცხოვრობდა საფრანგეთში, მარსელში, როდესაც გერმანია შემოიჭრა. საფრანგეთში ომის დროს უეიკი სასწრაფოს მძღოლად მუშაობდა. 1940 წელს საფრანგეთის დაცემის შემდეგ, იგი შეუერთდა კაპიტანი იან გარროვის გაქცევის ქსელს, რომელიც გახდა პატ ო'ლიარის ხაზი. ნენსი უეიკის - ს დაჭერის თავიდან აცილების უნარის გათვალისწინებით, გესტაპომ მას "თეთრი თაგვი" უწოდა. მის სიცოცხლეს მუდმივი საფრთხე ემუქრებოდა, რის გამოც გესტაპო მის ტელეფონს და ფოსტას აკონტროლებდა
იოსებ ბერიშვილი

იოსებ ბერიშვილი (დ. 14 ოქტომბერი, 1953, სოფ. გლოლა, ახლანდელი ონის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი მოჭიდავე (ბერძნულ-რომაული სტილი, 74 და 82 კგ). სსრკ ორგზის ჩემპიონი (1976, 1977), მეორე (1974) და მესამე პრიზიორი (1978). იოსებ ბერიშვილი არის ივან პოდდუბნის სახელობის საერთაშორისო ტურნირში ორგზის გამარჯვებული (1974, 1977) და საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი.

ძირითადი შედეგები
მარგარეტ ჰეკლერი

მარგარეტ ჰეკლერი , დაბადებით ო’შონესი — ამერიკელი პოლიტიკოსი და დიპლომატი, აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრი, მასაჩუსეტსის მე-10 საარჩევნო ოლქიდან (1967-1983 წწ.), აშშ-ის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალური უზრუნველყოფის მე-15 მინისტრი (1983-1985 წწ.), აშშ-ის ელჩი ირლანდიაში (1986-1989 წწ.) რონალდ რეიგანის პრეზიდენტობის დროს. აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრი (1967-1983 წწ.).

ბიოგრაფია
მარგარეტ ო’შონესი დაიბადა 1931 წლის 21 ივნისს ნიუ-იორკის ფლაშინგეს რაიონში, ირლანდიელი ემიგრანტების ოჯახში. 1952 წელს სწავლობდა ნიდერლანდების ლეიდენის უნივერსიტეტში, 1953 წელს დაასრულა ალბერტ დიდის კოლეჯი და მიიღო ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხი. ამის შემდეგ ძალიან მალე იგი ცოლად გაყვა ჯონ ჰეკლერს. რის შემდეგაც სწავლა გააგრძელა ბოსტონის კოლეჯის სამართლის სკოლაში, რომელიც 1956 წელს დაასრულა სამართლის ბაკალავრის ხარისხით. 1956 წლის გამოსაშვებ კურსზე იგი ერთადერთი ქალი იყო.

1958 წლიდან მარგარეტ ჰეკლერი მონაწილეობდა მასაჩუსეტსის ქალაქ უესლიში გამართული რესპუბლიკური პარტიის კომიტეტის მუშაობაში და ადგილობრივ რესპუბლიკელ კანდიდატებს ეხმარებოდა საარჩევნო კამპანიაში. 1962 წელს იგი აირჩიეს მასაჩუსეტსის გუბერნატორის საბჭოში, ხოლო 1964 წლის არჩევნებში ინარჩუნებს ადგილს საბჭოში.

1966 წელს ჰეკლერმა აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის არჩევნებში მიიღო მონაწილეობა. მასაჩუსეტსის მე-10 საარჩევნო ოლქიდან. 13 სექტემბერს გამართულ პრაიმერიზზე მიიღო ხმების 56 % და დაამარცხა ჯოზეფ მარტინი, ადამიანი, რომელიც 42 წლის განმავლობაში იყო აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრი. 1966 წლის 8 ნოემბერს გამართულ არჩევნებში დაამარცხა დემოკრატი პატრიკ ჰარინგტონი და მიიღო ხმების 51 %. ამის შემდეგ იგი იმარჯვებს 1968, 1970, 1972, 1974, 1976, 1978 და 1980 წლების არჩევნებზე, წარმომადგენელთა პალატის წევრია 16 წლის განმავლობაში. 1982 წლის არჩევნებში მონაწილეობა მიიღო მასაჩუსეტსის მე-4 საარჩევნო ოლქიდან და დამარცხდა დემოკრატ ბარნი ფრენკთან, მიიღო ხმების მხოლოდ 40,47 %.

1967-1983 წლებში როდესაც ჰეკლერი წარმომადგენელთა პალატის წევრი იყო ყურადღებას ამახვილებდა ვეტერანების პრობლემებზე და შედიოდა ვეტერანთა საკითხების კომიტეტის შემადგენლობაში. იგი გამოდიოდა ვიეტნამის ომის ვეტერანებისათვის დახმარების მთელი სისტემის შექმნის მოწოდებით. იგი ასევე მონაწილეობდა პალატის მთელი რიგი კომიტეტების მუშაობაში. იგი აკრიტიკებდა პრეზიდენტ რიჩარდ ნიქსონის ვეტოს ბავშვთა ზრუნვის პროგრამაზე.

1983 წლის 12 იანვარს პრეზიდენტმა რეიგანმა გამოაცხადა, რომ სურდა მარგარეტ ჰეკლერის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალური უზრუნველყოფის მინისტრად დანიშვნა, რადგან წინა მინისტრი, რიჩარდ შვაიკერი გეგმავდა თებერვალში თანამდებობიდან გადადგომას. 1983 წლის 3 მარტს მისი კანდიდატურა დაამტკიცა აშშ-ის სენატმა და მოვალეობის შესრულებას შეუდგა 9 მარტს. ამ თანამდებობაზე იმუშავა 1985 წლამდე.
1984 წელს გაშორდა მეუღლეს, მათ ამ დროისათვის ჰყავდათ სამი შვილი: ჯონ-უმცროსი, ელისონი და მელინდა. დაშორებიდან სამ კვირაში ჯონ ჰეკლერი სხვა ქალზე დაქორწინდა.

1985 წლის 17 დეკემბერს როლანდ რეიგანმა ჰეკლერი დანიშნა ირლანდიაში აშშ-ის სრულუფლებიან და საგანგებო ელჩად. იგი მოვალეობის შესრულებას შეუდგა 1986 წლის 30 იანვრიდან და ელჩად მუშაობდა 1989 წლის 20 აგვისტომდე.

მარგარეტ ჰეკლერი გარდაიცვალა 2018 წლის 6 აგვისტოს არლინგტონში გულის შეტებვის შედეგად. დაკრძალულია ვაშინგტონში წმინდა მოციქულ მათეს საკათედრო ტაძრის სასაფლაოზე.
ჰეტი კარაუეი

ჰეტი კარაუეი (სრული სახელი — ჰეტი ოფელია უაიათ კარაუეი; ; დ. 1 თებერვალი 1878, ბეიკერვილი, ტენესი, აშშ — გ. 21 დეკემბერი 1950, ფოლს-ჩერჩი, ვირჯინია, აშშ) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, სენატორი არკანზასის შტატიდან 1931 წლიდან 1945 წლამდე. პირველი ქალი სენატორი, რომელიც დემოკრატიულად აირჩიეს, მანამდე პირველი ქალი, რომელიც მსახურობდა სენატში იყო რებეკა ლატიმერ ფელტონი, თუმცა მას არჩევნებში მონაწილეობა არ მიუღია.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
ჰეტი უაიათი დაიბადა 1878 წლის 1 თებერვალს ტენესის შტატში. იგი იყო ლიუსი მილდრედ ბიორჩისა და უილიამ კეროლ უაიათის შვილი. როდესაც ჰეტის შუესრულდა ოთხი წელი, ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა ჰუსტბურგში, სადაც ჰეტი შევიდა ებენეზერის კოლეჯში. მცირე ხნის შემდეგ, იგი გადავიდა სხვა საგანმანათლებლო დაწესებულებაში, დიქსონის საშუალო კოლეჯში. აქვე, 1896 წელს, უაიათმა მიიღო ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხი.

რამდენიმე წელი მუშაობდა მასწავლებლად. 1902 წელს ცოლად გაჰყვა თადეუს კარაუეის, რომელიც ჯერ კიდევ სტუდენტობის პერიოდში გაიცნო. წყვილს შეეძინათ სამი შვილი: პოლი, ფორესტ და რობერტი (პოლი და ფორესტი მომავალში გახდნენ ამერიკის შეერთებული შტატების არმიის გენერლები). წყვილი დასახლდა ჯონსბოროში, არკანზასი, სადაც ტადეუსმა დაიწყო იურიდიული პრაქტიკა. ჰათი ზრუნავდა ბავშვებზე და ოჯახს ბამბის მეურნეობაში ეხმარებოდა.

პოლიტიკური კარიერა
ჰეტის მეუღლე, თადეუს კარაუეი, აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატაში აირჩიეს 1912 წელს და იქ მსახურობდა 1921 წლამდე, სანამ არ გახდა სენატორი. მიუხედავად იმისა, რომ არ ინტერესდებოდა ქმრის პოლიტიკური კარიერით, ჰეტიმ აირიდა სოციალური საქმიანობა და არ მიიღო მონაწილეობა ქალთა ხმის უფლებებისათვის ბრძოლაში.

ტადეუსი სენატორის თანამდებობაზე გარდაიცვალა 1931 წელს. არკანზასის გუბერნატორმა თავისი უფლებამოსილების ფარგლებში, ჰეტი გარდაცვლილი ქმრის თანამდებობაზე დანიშნა მისი უფლებამოსილების გასვლამდე. კარაუეი სენატორის მოვალეობის შესრულებას შეუდგა 1931 წლის 13 ნოემბერს.

როდესაც ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტმა ჩარლზ კერტისმა შესთავაზა ჰეტის, რომ ეხელმძღვანელა სენატის ერთ-ერთი კომიტეტისათვის, მან გამოაცხადა, რომ შეეცდებოდა მეორე ვადითაც ეყარა კენჭი. მეორედ არჩევის დროს, ლუიზიანას სენატორი ჰუი ლონგი ჩავიდა არკანზასში, რათა მხარი დაეჭირა ჰეტის საარჩევნო კამპანიისათვის.

1932 წელს სენატის არჩევნებში დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა და მიიღო ხმების 91,62 %, გახდა პირველი ქალი, რომელიც სენატის წევრი გახდა დემოკრატიული არჩევნების საფუძველზე. 1938 წლის არჩევნებზე მიიღო ხმების 89,58 % და ხელახლა აირჩიეს სენატორის თანამდებობაზე. 1944 წელს სცადა მესამედ არჩევნებში მონაწილეობა, მაგრამ პრაიმერიზში მარცხი განიცადა. სენატში ხელმძღვანელობდა კანონპროექტების დარეგისტრირების კომიტეტს.

უკანასკნელი წლები
სენატი დატოვა 1945 წლის 3 იანვარს, მაგრამ გააგრძელა პოლიტიკური მოღვაწეობა. 1945 წლიდან 1946 წლამდე მსახურობდა შეერთებული შტატების მშრომელთა კომპენსაციის კომისიაში. 1946 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა სააპელაციო საბჭოში. გარდაიცვალა 1950 წლის 21 დეკემბერს ინსულტის შედეგად ვირჯინიაში. დაკრძალულია უესტლონის სასაფლაოზე ჯონსბოროში, მეუღლის გვერდით.
ნოვრუზი აზერბაიჯანში

ნოვრუზ ბაირამი (დღესასწაული) ყოველწლიურად აღინიშნება აზერბაიჯანში ხუთი დღის განმავლობაში, 20 და 21 მარტის ჩათვლით, გაზაფხულის ბუნიობის დღეს.

მომავალი წლის ნოვრუზის დასვენების დღეები განისაზღვრება და მოსახლეობას ეცნობა დეკემბერში. დღესასწაული აღინიშნება გაზაფხულის მოსვლის, ბუნების განახლების პატივსაცემად. ნოვრუზის აღნიშნვის დროს ხალხური ტრადიციისამებრ, კოცონს ანთებენ, ამზადებენ სხვადასხვა ეროვნულ ტკბილეულებს (შექერბურას, ბადამბურას, ფახლავას, გოღალს), ხონჩას რთავენ ტკბილეულებით, ჯეჯილს ახარებენ, მოხარშული კვერცხებს ღებავენ და ა.შ. 2010 წლის 23 თებერვალს, გენერალური ასამბლეის მიერ მიღებული დადგენილების შესაბამისად გაერომ 21 მარტი ნოვრუზ ბაირამის საერთაშორისო დღედ გამოცხადდა.

დღემდე, ნოვრუზ ბაირამი რჩება ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ დღესასწაულად. 2009 წელს ნოვრუზი შევიდა იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში .

სადღესასწაულო მაგიდა
სადღესასწაულო სუფრაზე არის ტკბილეული, როგორიცაა შექერბურა, ფახლავა, გოღალი, ბადამბურა. სუფრის მთავარი კერძი არის სადღესასწაულო ფლოვი. ადრე, სუფრაზე, ყოველთვის უნდა ყოფილიყო თევზი, რომელსაც ხშირად კაკლითა და ქიშმიშით მიირთმევდნენ. ჩვეულებისამებრ, სუფრაზე უნდა იყოს საკვები, რომელიც შედგებოდა შვიდი ელემენტისგან, რომელთა სახელწოდება იწყება ასო "ს"-დან (სუმაკი - სუნელი, სუდ - რძე, სირქე - ძმარი, სემენი - ხორბალი, საბზი - მწვანილი და ა.შ.). ჩამოთვლილი კერძების გარდა, მაგიდაზე განთავსებულია სარკე, სანთლები და ფერადი კვერცხები. სემენი - ანუ ჯეჯილი, დღესასწაულის მთავარი ატრიბუტია.

ტრადიციები და ადათები
ნოვრუზის პირველ დღეს ადრე დგებიან. ყველა ერთმანეთს უსურვებს ბედნიერ ახალ წელს. ტრადიციულად, ყველანი ერთმანეთს ტკბილეულით უმასპინძლდებიან. ამ დღეებში დილით უნდა ჭამოთ რაღაც ტკბილი (ჩვეულებრივ, თაფლი ან შაქარი). არის კვერცხის შეღებვის ადათი და შემდეგ ამ კვერცხების გამძლეობის შემოწმება თამაშით, სადაც კვერცხებს ერთმანეთს ურტყავენ. კიდევ ერთი ჩვევა არის მკითხაობა ნოვრუზის წინ - (კვანძი გახსა).

ნოვრუზის დროს არ შეიძლება საქონლის დაკვლა. ნოვრუზში ასევე არ შეიძლება ფულის სესხად მიცემა, ისე რომ სახლს სიმდიდრე არ ჩამოერთვას. ტრადიციის თანახმად, ამ დღეებში არ შეიძლება წყევლა, სიცრუე, გინება, ბოროტი საქციელისგან შორს უნდა იდგნენ ადამიანები. ტრადიციულად, როდესაც ეს შესაძლებელია, ყველამ უნდა აღნიშნოს დღესასწაული სახლში, ოჯახის წევრებთან ერთად. ნოვრუზის დღეებში წესრიგი და სისუფთავე უნდა იყოს, ტანსაცმლის განახლებაც საჭიროა და ისინი, ვინც ნაჩხუბარია ისინი უნდა შერიგდნენ.

აზერბაიჯანში, ნოვრუზის დღესასწაულის პერიოდში, პოპულარულია ეროვნული სპექტაკლები ისეთი პერსონაჟების მონაწილეობით, როგორებიცაა ქოსა (უწვერო) და კეჩალი (მელოტი).

მარკებზე
1991 წელს გამოქვეყნდა სსრკ-ის საფოსტო საფოსტო მარკები, რომლებიც ეძღვნებოდა აზერბაიჯანში ნოვრუზ ბაირამის აღნიშვნას. 1996, 1998 და 2011 წლებში აზერბაიჯანში გამოიცა ნავრუს ბაირამისთვის მიძღვნილი მარკები.
ბეტი უილიამსი

ბეტი უილიამსი (; დ. 22 მაისი, 1943, ბელფასტი, ჩრდილოეთი ირლანდია) — ჩრდილოირლანდიელი მშვიდობის აქტივისტი. 1970-იან წლებში მეირიდ მაგუაირთან და კიარან მაკკეონთან ერთად ხელმძღვანელობდა სამოქალაქო საზოგადოება „მშვიდობის ხალხს“, რომლის მიზანი იყო ჩრდილოეთ ირლანდიაში კონფესიური დაპირისპირების შეჩერება. 1976 წელს მაგუაირთან ერთად მიიღო ნობელის პრემია მშვიდობის დარგში. უილიამსი არის რამდენიმე უფლებადამცველი ორგანიზაციის დამაარსებელი და აქტიური წევრი; კითხულობს ლექციებს მშვიდობაზე, განათლებაზე, კულტურათაშორის და რელიგიათაშორის დიალოგზე, ანტი-ექსტრემიზმზე და ბავშვთა უფლებებზე.
ბიოგრაფია
ელიზაბეთ (ბეტი) უილიამსი (ქალიშვილობის გვარი — სმითი, ) 1943 წელს ბელფასტში, შერეულ პროტესტანტულ-კათოლიკურ ოჯახში დაიბადა. მამა ყასაბი იყო, დედა — დიასახლისი. შერეული კონფესიის ოჯახები იმ დროის ირლანდიაში იშვიათობა იყო და ამ გარემოებამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მომავალი აქტივისტის ტოლერანტული მსოფლმხედველობის ჩამოყალიბებაში. 1970-იანი წლების დასაწყისში ბეტი უილიამსი მონაწილეობდა ძალადობის წინააღმდეგ პროსტესტანტი მღვდლის მიერ ორგანიზებულ კამპანიაში. აქტიურ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში 1976 წლის აგვისტოში ჩაება მას შემდეგ, რაც გახდა ტრაგიკული შემთხვევის თვითმხილველი: ბრიტანელმა ჯარისკაცმა ესროლა ირლანდიური რესპუბლიკური არმიის ავტომანქანით მოძრავ მებრძოლს, რის შემდეგაც მანქანამ კონტროლი დაკარგა და სამი ბავშვი იმსხვერპლა. რამდენიმე დღეში უილიამსმა დაიწყო პროტესტანტულ თემში პეტიციების გავრცელება, ხელმოწერების შეგროვება და კონფესიურ ნიადაგზე ძალადობის შეწყვეტისკენ მოწოდება. ამ საქმიანობამ უილიამსი მალე დაღუპული ბავშვების დეიდასთან, კათოლიკე მეირიდ მაგუაირთან დააკავშირა. მათ ერთად სამოქალაქო საზოგადოება „ქალები მშვიდობისთვის“ დააარსეს და ჩრდილოეთ ირლანდიაში კონფლიქტის დასრულებისთვის დაიწყეს ბრძოლა. ორგანიზაციას მალე ეწოდა „მშვიდობის ხალხის საზოგადოება“. მათ შეურთდა ჟურნალისტი კიარან მაკკეონი, რომელმაც შექმნა საზოგადოების დეკლარაცია და მოაწყო მანიფესტაცია მის მხარდასაჭერად. იმავე წელს უილიამსი და მაგუაირი დაჯილდოვდნენ მშვიდობის დარგში ნობელის პრემიით (გადაეცათ 1977 წელს). სამშვიდობო მოძრაობაში მონაწილეობდნენ როგორც პროტესტანტული, ასევე კათოლიკური თემის წარმომადგენლები. უილიამსის და მისი თანამებრძოლების წარმოდგენით, მიზნის მიღწევა „ქვემოდან“, მშვიდობის იდეის გარშემო ხალხის მასების დარაზმვით იყო შესაძლებელი.

1978 წელს შიდა უთანხმოებისა და კათოლიკური და პროტესტანტული თემების ექსტრემისტი წარმომადგენლების მიერ საბოტაჟის შედეგად ჩრდილოეთ ირლანდიის სამშვიდობო მოძრაობა თანდათან დაიშალა. მშვიდობის სხვა აქტივისტებთან ერთად უილიამსი ჩანს კანადური როკ-ჯგუფის -ის სიმღერის „ “-ის ვიდეოკლიპში.
ტეილორ შილინგი

ტეილორ ჯეინ შილინგი (; დ. 27 ივლისი, 1984, ბოსტონი, მასაჩუსეტსი, აშშ) – ამერიკელი მსახიობი. ცნობილი გახდა -ის სერიალში „ახლა ნარინჯისფერია ყველაზე მოდური“ შესრულებული პაიპერ ჩეპმენის როლით. ამ როლისათვის მას მიღებული აქვს ისეთი ჯილდოები, როგორებიცაა: ოქროს გლობუსი, ემი და ა. შ. მისი სხვა როლებიდან აღსანიშნავია -ის სამედიცინო დრამა „მერსი“, ასევე „იღბლიანი“, „წამიყვანე“ და „ტიტანი“.

ბავშვობა და განათლება
ტეილორ შილინგი დაიბადა 1984 წლის 27 ივლისს ბოსტონში. არის მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის ადმინისტრატორ პატრიცია მილერისა და პროკურორ რობერტ შილინგის შვილი. იგი ბავშვობიდანვე იყო -ის სამედიცინო დრამა -ის ფანი, რამაც საბოლოოდ სამსახიობო კარიერის შექმნა შთააგონა. მისი კარიერა ჯერ კიდევ საშუალო სკოლაში შესრულებული როლებით დაიწყო.

2002 წელს მან სკოლა დაამთავრა, რის შემდეგაც სწავლა ფორდჰემის უნივერსიტეტში განაგრძო. აქ იგი განაგრძობდა სასცენო სპექტაკლებში მონაწილეობის მიღებას. 2006 წელს ბაკალავრის ხარისხი მიიღო და სწავლა ნიუ იორკის უნივერსიტეტში, ტიშის სამხატვრო სამაგისტრო პროგრამაზე გააგრძელა. მხატვრობას იგი მხოლოდ ერთი წელი სწავლობდა, ამის შემდეგ კი სამსახიობო კარიერას დაუბრუნდა და მანჰენეტზე დასახლდა, სადაც თავს ძიძობით ირჩენდა.

კარიერა
ტეილორ შილინგისათვის პირველი დიდი წარმატება ემერსონის კოლეჯის დრამატურგიის ფესტივალზე გამარჯვება იყო. 2007 წელს იგი პირველად გაიდაიღეს ფილმში, მისი დებიუტი კი ფილმი „შავი მატერია“ იყო. 2009 წლიდან თამაშობდა -ის სამედიცინო დრამაში „მერსი“, სადაც შეასრულა ერაყის სამოქალაქო ომში მომსახურე მედდის როლი. პირველსავე სერიაში მან კარგი შთაბეჭდილება მოახდინა სერიალის პროდიუსერებსა და რეჟისორზე, რის გამოც იგი ამ სერიალში 2009 წლის სექტემბრიდან 2010 წლის მაისამდე თამაშობდა, მიუხედავად იმისა, რომ წესით მისი პერსონაჟი ეპიზოდურ როლზე იყო გათვლილი.

2011 წელს შილინგმა დანი ტაგარტის როლი შეასრულა სერიალში „შერყეული ატლასი: ნაწილი“. 2012 წელს ითამაშა რომანტიკულ-დრამატულ ფილმში „იღბლიანი". მისმა შესრულებულმა როლებმა დააინტერესა სხვა რეჟისორებიც, რამაც საშუალება მისცა 2013-2019 წლებში -ის სერიალში „ახლა ნარინჯისფერია ყველაზე მოდური“ პაიპერ ჩეპმენის მთავარი როლი შეესრულებინა, რამაც მსახიობს საოცარი პოპულარობა და აღიარება მოუტანა. ამ სერიალში მან განასახიერა ქალი, რომელიც ცდილობს ჯერ ციხეში, შემდეგ კი განთავისუფლების შემდეგ დაიმკვიდროს ადგილი საზოგადოებაში. ამ როლმა მას ოქროს გლობუსი მოაგებინა საუკეთესო მსახიობი ქალის ნომინაციაში. ამის პარალელურად, 2014 წელს მან ემის პრემია მიიღო კომედიურ სერიალებში შესრულებული ქალის საუკეთესო როლისათვის.

პირადი ცხოვრება
ტეილორ შილინგი დაუქორწინებელია და ბისექსუალია, რაზეც თავის ერთ-ერთ ინტერვიუში განაცხადა: „მე ბევრ ადამიანთან მქონია სერიოზული ურთიერთობა და მე ძალიან ექსპენსიური ადამიანი ვარ. ჩემში არ არსებობს ნაწილი, რომელიც შეიძლება ჩარჩოებში ჩავსვა. მე არ ვიკეტები ასეთ პატარა ყუთებში - ეს ძალიან რედუქციურია... მე ბევრი სიყვარული მქონია და არ მაქვს არავითარი კრიტერიუმები და კვალიფიკაცია იმისა, თუ როგორ უნდა გავაკეთო ეს.“
იაელ სტოუნი

იაელ სტოუნი (; დ. 6 მარტი, 1985, სიდნეი, ავსტრალია) – ავსტრალიელი მსახიობი. აქტიურად მუშაობდა სიდნეის თეატრში, რის გამოც ორი ჯილდო აქვს მიღებული, თუმცა მას განსაკუთრებული პოპულარობა -ის სერიალში „ახლა ნარინჯისფერია ყველაზე მოდური“ შესრულებულმა ლორნა მორელოს როლმა მოუტანა. იგი ასევე ცნობილია იმით, რომ იცავს კლიმატსა და მხარს უჭერს აბორტის უფლებებს.

ბავშვობა და განათლება
იაელ სტოუნი დაიბადა 1985 წლის 6 მარტს სიდნეიში. იგი არის არქიტექტორ ჰარი სტოუნისა და მისი ცოლის, ექთან ჯუდი სტოუნის შვილი. აღსანიშნავია, რომ მამამისი ჩეხოსლოვაკეთში დაიბადა და წარმოშობით ჩეხი ებრაელია, რომლის ბებია-ბაბუაც ჰოლოკოსტის დროს გაიქცა ავსტრალიაში. იაელის ორივე მშობელი წარმოშობით ებრაელია და იუდაიზმის მიმდევრები აირან. მისი და-ძმა, ჯეიკ და ელენა სტოუნები, ორივენი მუსიკოსები არიან.

სასკოლო განათლების შემდეგ სტოუნმა სწავლა ავსტრალიის დრამატული ხელოვნების ეროვნულ უნივერსიტეტში გააგრძელა სამსახიობო მიმართულებით.

კარიერა
სტოუნის სამსახიობო კარიერა ჯერ კიდევ მის ბავშვობაში დაიწყო, როდესაც მონაწილეობა მიიღო ფილმში „მე, ჩემი თავი, მე“, რასაც მინისერიალ „ფერმაში“.

პირადი ცხოვრება
2012 წელს იაელ სტოუნი ნიუ იორკში დაქორწინდა ასევე ავსტრალიელ მსახიობ დენ სპიელმანზე. 2017 წელს სტოუნმა ინტერვიუში განაცხადა, რომ იგი სპიელმანს 2016 წელს გაეყარა და ამბავს ერთი წლის განმავლობაში მალავდა. ამავე ინტერვიუში განაცხადა, რომ იგი ათეისტია. ამავე წელს მან ურთიერთობა დაიწყო ჯენ მენინგ ბანკროფტთან. 2017 წლის 23 ნოემბერს იაელმა გამოაცხადა, რომ მისგან ბავშვს ელოდებოდა, რომელიც 2018 წლის 30 მაისს გააჩინა. წყვილმა პატარა გოგონას პემუ სტოუნ-ბანკროფტი დაარქვეს.

2018 წლის 16 დეკემბერს -ში გამოქვეყნდა სტატია, სადაც იაელ სტოუნი 2010-11 წლებში ავსტრალიელ მსახიობ ჯეფრი რაში სექსუალური ხასიათის ძალადობაში დაადანაშაულა და სამშობლოს დატოვების მიზეზადაც ეს დაასახელა.

2020 წლის ავსტრალიის ხანძრის გამო, იაელმა უარი თქვა აშშ-ს მოქალაქეობაზე და სამშობლოში დაბრუნდა კლიმატის დაცვის მიზნით. ამ ფაქტს თავად მან ,,კლიმატის ომი უწოდა.