ანტონიო გუსმან ფერნანდესი

ანტონიო გუსმან ფერნანდესი (დ. 12 თებერვალი, 1911 — გ. 4 ივლისი, 1982) — დომინიკელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი, რომელიც დომინიკელთა რესპუბლიკის 46-ე პრეზიდენტის პოსტს 1978 წლიდან 1982 წლამდე, გარდაცვალებამდე იკავებდა. 1978 წლის საყოველთაო არჩევნებში გუსმანი დაუპირისპირდა ავტორიტარ ლიდერ ხოაკინ ბალაგერს, რომელიც იმ დროისთვის ქვეყანას 12 წლის განმავლობაში მართავდა და ამ პერიოდში პოლიტიკურ ოპონენტებს დევნიდა, აპატიმრებდა და კლავდა კიდეც.

როდესაც საარჩევნო უბნებზე ხმების დათვლამ გუსმანის აშკარა უპირატესობა აჩვენა, სამხედროებმა პროცესი შეაჩერეს, თუმცა შიდა პროტესტისა და საერთაშორისო ზეწოლის შედეგად დათვლა განახლდა და გუსმანმა გაიმარჯვა. მისი პრეზიდენტობის დროს ქვეყანამ უფრო დემოკრატიული გეზი აიღო. ეს პერიოდი ხასიათდებოდა სამოქალაქო თავისუფლებებისადმი ღრმა პატივისცემით — მდგომარეობა, რომელიც მე-20 საუკუნის დომინიკის ისტორიაში მანამდე პრაქტიკულად არ არსებობდა. გუსმანმა უდიდესი წვლილი შეიტანა დომინიკის დემოკრატიულ გარდაქმნაში, რადგან სწორედ მაშინ, პირველად ქვეყნის ისტორიაში, არჩევნების გზით მოხდა პოლიტიკური პარტიების ცვლა ხელისუფლებაში.

1982 წლის 4 ივლისს გუსმანმა სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა. მისი ადგილი ვიცე-პრეზიდენტმა იაკობო მაჰლუტამ დაიკავა, რომელიც გუსმანის ვადის დარჩენილი 43 დღის განმავლობაში მართავდა ქვეყანას, სანამ ძალაუფლებას სალვადორ ხორხე ბლანკოს გადასცემდა.

ადრეული წლები
ანტონიო გუსმანი დაიბადა 1911 წლის 12 თებერვალს ქალაქ ლა-ვეგაში. მისი ოჯახი ესპანური წარმოშობის კრიოლოს საგვარეულოს ეკუთვნოდა. მან დაწყებითი და საშუალო განათლება ლა-ვეგას სკოლებში მიიღო.

თავდაპირველად იგი ხილის ექსპორტის ბიზნესში მუშაობდა, მალე კი წარმატებული და მდიდარი რანჩოერი (მესაქონლე) გახდა.

როგორც ხუან ბოშის „დომინიკის რევოლუციური პარტიის“ ერთ-ერთი ადრეული წევრი, გუსმანი სოფლის მეურნეობის მდივნის პოსტს იკავებდა ბოშის ხანმოკლე, 1963 წლის ადმინისტრაციაში. 1966 წლის მაისში იგი „“-ის ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატი იყო (ხუან ბოშთან ერთად, რომელიც პრეზიდენტობაზე იყრიდა კენჭს). თუმცა, იმ არჩევნებში გამარჯვება ხოაკინ ბალაგერმა მოიპოვა.

1974 წელს იგი კვლავ წარდგა პრეზიდენტობის კანდიდატად ერთიანი ოპოზიციური სიით. მიუხედავად ამისა, მან კანდიდატურა მოხსნა მას შემდეგ, რაც ბალაგერმა საარჩევნო წესები შეცვალა, რაც ოპოზიციამ უსამართლოდ და არადემოკრატიულად მიიჩნია.

პრეზიდენტობა
1978 წელს გუსმანი კვლავ წარდგა საპრეზიდენტო არჩევნებზე „“-ის სახელით, მისი მეწყვილე კი ვიცე-პრეზიდენტობის პოსტზე იაკობო მაჰლუტა იყო. როდესაც არჩევნების შედეგებმა გუსმანის სასარგებლოდ აშკარა ტენდენცია აჩვენა, სამხედროებმა ხმების დათვლა შეაჩერეს. თუმცა, ქვეყნის შიგნით მძლავრი პროტესტისა და საზღვარგარეთიდან ძლიერი ზეწოლის ფონზე, დათვლის პროცესი განახლდა. საბოლოო მონაცემების გამოქვეყნების შემდეგ, გუსმანმა ბალაგერს მისი საარჩევნო კარიერის პირველი მარცხი აგემა. ბალაგერის მიერ იმ წელს პოსტის დატოვება აღნიშნავდა პირველ შემთხვევას დომინიკის რესპუბლიკის ისტორიაში, როდესაც მოქმედმა პრეზიდენტმა მშვიდობიანად გადასცა ძალაუფლება ოპოზიციის არჩეულ წევრს.

გუსმანის პოლიტიკური გეგმა ითვალისწინებდა დომინიკის რესპუბლიკის სოციალური და ეკონომიკური ასპექტების ნელ, თანმიმდევრულ რეფორმირებას. პარალელურად იგი ცდილობდა პირდაპირი კონტაქტი ჰქონოდა შეიარაღებულ ძალებთან, რადგან მათგან პოლიტიკურ ველზე მუდმივი საფრთხე და ზეწოლა მომდინარეობდა. ამ უკანასკნელი პრობლემის გადასაჭრელად მან გაატარა პროგრამა, რომლის ფარგლებშიც გადაანაწილა ან საერთოდ დაითხოვა ის ოფიცრები, რომლებიც სკეპტიკურად იყვნენ განწყობილნი მისი გეგმების მიმართ, და დააწინაურა ახალგაზრდა კადრები, რომლებიც მის მხარეს იდგნენ. ეს ახალი პროგრამა ასევე ითვალისწინებდა ინსტიტუტის შექმნას ოფიცრებისა და შეიარაღებულ ძალებში მომსახურე პერსონალის უფრო ფორმალური მომზადებისთვის. ამ პროგრამამ დიდი წარმატება გამოიღო და გუსმანის მიერ დატოვებული მემკვიდრეობის მნიშვნელოვან ნაწილად იქცა.

პოლიტიკურად კი გუსმანის შესაძლებლობები გარკვეულწილად შეზღუდული იყო, რადგან კონგრესის უმრავლესობას ბალაგერის „რეფორმისტული პარტია“ შეადგენდა — რაც მათ საშუალებას აძლევდა ვეტო დაედოთ გუსმანის მიერ ინიციირებული სხვადასხვა რეფორმებისთვის. ვინაიდან გუსმანი მდიდარი მესაქონლე იყო, მან იცოდა, როგორ გაეტარებინა კარგად გათვლილი ეკონომიკური პოლიტიკა. მან გააუმჯობესა ქვეყნის საზოგადოებრივი ტრანსპორტის სისტემა და გაზარდა მინიმალური ხელფასი. თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ გუსმანმა ქვეყნისთვის სასარგებლო მრავალი რეფორმა განახორციელა, მას მაინც აკრიტიკებდნენ ეკონომიკურ ვარდნაზე არასაკმარისი რეაგირების გამო. ერთ-ერთი უმთავრესი მოვლენა, რამაც კრიტიკა კიდევ უფრო გაამწვავა, იყო 1979 წელს მომხდარი ქარიშხალი „“, რომელმაც ეკონომიკური ზრდა კიდევ უფრო შეაფერხა.

მმართველობის დასასრული და გარდაცვალება
1982 წლის ივნისის დასაწყისში პრეზიდენტ ანტონიო გუსმანის გარემოცვამ მისი ფსიქოლოგიური მდგომარეობის გაუარესება შენიშნა. იპოლიტო მეხიამ, რომელიც იმ დროს სოფლის მეურნეობის მინისტრი და პრეზიდენტის ახლო ნდობით აღჭურვილი პირი იყო, გუსმანი უჩვეულო ემოციურ მდგომარეობაში ნახა. პრეზიდენტი გამოხატავდა დიდ შეშფოთებას ქვეყნის მომავალთან დაკავშირებით, რაც მისი ძლიერი და ენერგიული ხასიათის გათვალისწინებით, ახლობლებისთვის მოულოდნელი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ პრეზიდენტის მეუღლე, რენე კლანგ აველინო, თავდაპირველად არ იზიარებდა შეშფოთებას და მეუღლის მდგომარეობას მის სიმამაცესა და პასუხისმგებლობის გრძნობას მიაწერდა, გუსმანის ქცევაში ცვლილებები სულ უფრო თვალსაჩინო ხდებოდა. იპოლიტო მეხიასა და ფსიქიატრიის დარგის სპეციალისტების კონსულტაციების საფუძველზე გამოითქვა ვარაუდი, რომ პრეზიდენტი კლინიკური დეპრესიით იტანჯებოდა. მიუხედავად ამისა, გუსმანი, საკუთარი ხასიათიდან გამომდინარე, მკურნალობასა თუ მედიკამენტოზურ ჩარევაზე უარს ამბობდა და მდგომარეობას გარემოცვისგან მალავდა.

ვითარება ტრაგიკულად დასრულდა 1982 წლის 4 ივლისს, როდესაც ანტონიო გუსმანმა სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა. კონსტიტუციის თანახმად, პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა ვიცე-პრეზიდენტი იაკობო მაჰლუტა, რომელიც ქვეყანას საპრეზიდენტო ვადის დარჩენილი 43 დღის განმავლობაში მართავდა.