iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლურჯი ძირწითელა

ლურჯი ძირწითელა — ორწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აქვს 30-60 სმ სიმაღლის, მარტივი ან მოკლედ დატოტვილი და სწორი ღერო. მთელი მცენარე გაფარჩხული, რბილი ჯაგრისებური ბეწვითაა დაფარული. ფოთლები ვიწრო ლანცეტა ფორმისაა, მჯდომარე, შებუსული. ყვავილედი ვიწრო საგველასებური ფორმისაა და ნაკლებ დატოტვილი. გვირგვინი ძაბრისებურია, ყვავილობის პირველ პერიოდში წითელი ფერისაა, შემდეგ კი ლურჯი ხდება. ყვავილობს მაისში, ნაყოფმსხმოიარობს სექტემბერში.

გავრცელებულია კავკასიას, ჩრდილოეთ, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპას, მცირე და შუა აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში, ჩრდილოეთ აფრიკას. გვხვდება თითქმის მთელ საქართველოში. იზ­რდება მთის შუა სარტყლამდე ველებზე, რუდერალურ ადგილებში, ნათესებში.

მცენარის ყველა ნაწილი შხამიანია. ფოთლებსა და ღეროებში აღმოჩენილოია საპონინი, ქოლინი და ასკორბინის მჟავა. კარგი თაფლოვანი მცენარეა.

გალერეა
ძირწითელა

ძირწითელა  — ბალახოვან მცენარეთა გვარი ლაშქარასებრთა ოჯახისა. ერთ-, ორ- ან მრავალწლოვანი ხეშეშბუსუსიანი ბალახებია, იშვიათად ბუჩქები. გავრცელებულია ევროპაში, დასავლეთ აზიაში, ჩრდილოეთ და სამხრეთ აფრიკაში. საქართველოში გავრცელებულია 4 სახეობა. ორწლოვანი მცენარეებია. ფესვები შეიცავს წითელ საღებავ ნივთიერებებს. თაფლოვანი მცენარეა.

სახეობები

— იტალიური ძირწითელა
. .  — ბიბერშტაინის ძირწითელა

— მეწამული ძირწითელა

— ლურჯი ძირწითელა

— ვილდპრეტის ძირწითელა
პროვანსის ალპები

პროვანსის ალპები — ქედი ალპებში, დასავლეთ ალპების შემადგენლობაში. განფენილია საფრანგეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. მაქსიმალური სიმაღლე 2961 მ (მთა ტეტ-დე-ლ’ესტრო). ჭარბობს საშუალომთიანი ქედები და პლატოები, რომლებიც აგებულია კირქვებითა და მერგელებით. არის რელიეფის კარსტული ფორმები (კარები, ძაბრები, მღვიმეები). მთის ზედა ნაწილი შემოსილია ფოთლოვანი ტყით, ქვედა — ბუჩქნარებით. მოიპოვება ბოქსიტები. განვითარებულია ტურიზმი.
ცენტრალური აღმოსავლეთი ალპები

ცენტრალური აღმოსავლეთი ალპები — ქედებისა და მთის მასივების სისტემა აღმოსავლეთ ალპებში. გადაჭიმულია დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გრაუბიუნდენის კანტონიდან ავსტრიის აღმოსავლეთ საზღვრამდე. მაქსიმალური სიმაღლე 4049 მ (მთა ბერნინა). წარმოადგენს აღმოსავლეთი ალპების უმაღლეს ნაწილს. განფენილია ჩრდილოეთ კირქვიან ალპებსა და სამხრეთ კირქვიან ალპებს შორის.
კელიმუტუ

კელიმუტუ — ვულკანი ინდონეზიის კუნძულ ფლორესზე. სიმაღლე 1639 მ. უკანასკნელი ცნობილი ამოფრქვევა მოხდა 1968 წელს. აქვს სამი ვულკანური კრატერი, რომლებიც ტბებითაა დაკავებული. მათში გახსნილია სხვადასხვა მინერალები, რის გამოც ტბათა შეფერილობა დროთა განმავლობაში იცვლება. ტბები ფრეატული ამოფრქვევების შედეგია. კელიმუტუს სამ ტბას რამდენიმე წლის განმავლობაში აქვს სხვადასხვა შეფერილობა, მათ შორის: შავი, ფირუზისფერი, მოწითალო-მოყავისფრო ან მწვანე.

2016 წლის იანვრიდან ნოემბრის ჩათვლით ტბათა შეფერილობა 6-ჯერ შეიცვალა. ვულკანის დასავლეთით მდებარე ტბას ეწოდება ტივუ-ატა-ბუპუ („მოხუცების ტბა“), რომელიც ჩვეულებრივ ლურჯი ფერისაა, ხოლო დანარჩენი ორი ტბა — ტივუ-კო’ო-ფაი-ნუვა-მური („ჭაბუკებისა და გოგონების ტბა“) და ტივუ-ატა-პოლო („მოჯადოებული ტბა“) ერთმანეთისაგან გამოყოფილია საერთო კრატერული კედლით და მათი შეფერილობა შესაბამისად ტიპური მწვანე ან წითელია.

ფერადი მეტამორფოზები და მთაზე არსებული ხშირი ნისლი ვულკანს ანიჭებს ზებუნებრივ, მისტიკურ მნიშვნელობას. ამდენად, ვულკანის ძირში მდებარე სოფელ მონის მაცხოვრებლებს სჯერათ, რომ გარდაცვლილთა სულები სწორედ ამ ტბებში მიიმართებიან და მათი ფერების ცვალებადობას სულების განრისხებით ხსნიან. სოფელ მონიდან ვულკანზე ასვლა 3 საათშია შესაძლებელი. მწვერვალამდე ასვლა შესაძლებელია აგრეთვე ბემოთი მეტად კლაკნილი გზა-სერპანტინით.

ვულკანი კელიმუტუ მოქცეულია კელიმუტუს ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. განვითარებულია ტურიზმი.

გალერეა
თუღლაკაბადი

თუღლაკაბადი ან თუღლაკაბადის ციხე (ინგლ. , ჰინდი ु़़ाा ़िा, ურდუ — ) — დანგრეული ციხე ინდოეთის დედაქალაქ დელიში. გადაჭიმულია 6,5 კმ.–ზე. აიგო დელის სასულთნოს მმართველი თუღლაკიდების დინასტიის დამაარსებლის, გიიას უდ–დინ თუღლაკის მიერ. ერთ–ერთი დელის შვიდ ისტორიულ ქალაქს შორის. ციხე დაარსდა 1321 წელს და უკვე 1327 წელს იქნა მიტოვებული.

ისტორია და ლეგენდები
მალიქ ღაზი (მოგვიანებით გიიას უდ-დუნ თუღლაკი) იყო დელის სასულთნოს მმართველ ხალჯთა დინასტიის ვასალი. გადმოცემის თანახმად, სულთან მუბარაქ ხალჯის ერთ-ერთი სტუმრობის დროს მალიქ ღაზმა შესთავაზა სულთანს ციხის მშენებლობა ამ ადგილას. სულთანმა მხოლოდ გაიცინა და ვასალს უპასუხა, თვითონ აეგო ციხე, როცა ის სულთანი გახდებოდა.

1321 წელს, ხალჯის დინასტიის წევრთა შორის ტახტისათვის ატეხილი ბრძოლით ისარგებლა მალიქ ღაზმა და ხელში ჩაიგდო ხელისუფლება. მან დასაბამი მისცა თუღლაკიდების დინასტიას. მალიქ ღაზმა მაშინვე დაიწყო ახალი ქალაქის, სასულთნოს ახალი დედაქალაქის მშენებლობა, რომლის მიზანი იყო სასულთნოს დაცვა მონღოლთა თავდასხმებისგან.

გიიას უდ-დინ თუღლაკი ითვლებოდა საკმაოდ ლიბერალ მმართველად, მაგრამ თავისი ოცნების განსახორციელებლად აიძულებდა დელის მოსახლეობას ახალი ფორტის მშენებლობაზე მუშაობას. ამან გამოიწვია სულთნის ლეგენდარული კონფლიქტი სუფიზმის წინასწარმეტყველ ნიზამუდინ აულიასთან, რის გამოც, შეწყდა სუფიის რეზერვუარის მშენებლობა. შედეგად, წინასწარმეტყველმა შეაჩვენა სულთანი და მისი ციხე-სიმაგრე განაცხადა რა, რომ "ციხესიმაგრე დარჩებოდა ცარიელი" ხოლო "დელი კიდევ უფრო შორს" (უკანასკნელი სიტყვა მან გამოთქვა სულთნის ბენგალიში ლაშქრობის დროს. ეს წინასწარმეტყველება ახლა. სულთანი ვერ დაბრუნდა ლაშქრობიდან. სავარაუდოდ, იგი მისმა საკუთარმა შვილმა, მომავალმა სულთანმა მოკლა 1324 წელს, ხოლო ციხე რამდენიმე წლით უფრო გვიან იქნა მიტოვებული.

არქიტექტურა
თუღლაკაბადი წარმოადგენს მასიური ქვის ციხეს. გალავანი არასწორი ფორმის კედელია, რომელიც 10–15 მ. სიმაღლეს აღწევს. კედელზე განლაგებულია ზემოდან მომრგვალებული თაღები და გააჩნია გარკვეული მანძილით დაშორებული მრავალი მრგვალი ბასტიონი. ქალაქს თავდაპირველად გააჩნდა 52 ჭიშკარი, რომელთაგან დღეისათვის შემორჩენილია მხოლოდ 13. ქალაქში განლაგებული იყო რამდენიმე აუზი წვიმის წყლის შესაგროვებლად. მთელი ქალაქი იყოფა სამ ნაწილად: საცხოვრებელი კვარტალი, ციტადელი და სასახლის უბანი ციხით. ქალაქის დიდი ნაწილი დღეისათვის მიუწვდომელია ხშირი ქვა–ღორღისა და გატყიურების გამო. ქალაქის ძველი ნაწილი დაკავებულია თანამედროვე მშენებლობებით, განსაკუთრებით ტბის მიდამოებში. ქალაქის სამხრეთით შემორჩენილია გიიას უდ–დინ თუღლაკის კარგად შემონახული მავზოლეუმი, რომელიც ძველ ტბასთან გამავალი ესტაკადით არის შეერთებული ციხესთან.

სამხრეთ–აღმოსავლეთით მდებარეობს ადილაბადის ციხე, რომელიც მოგვიანებით აშენდა, იგივე სტილში.

გალერეა
გეოსტატისტიკა

გეოსტატისტიკა (გეო... და სტატისტიკა) — სტატისტიკის განხრა, რომელიც ფოკუსირებას ახდენს სივრცით ან სივრცისა და დროის მონაცემებზე. ამუშავებს მათემატიკურ თეორიასა და წყვეტს სასარგებლო წიაღისეულის კვლევა-ძიების პრაქტიკული მნიშვნელობის საკითხებს. გეოსტატისტიკა ფართოდ იყენებს მათემატიკურ აპარატს. პირველად გეოსტატისტიკა გამოიყენა სამხრეთ აფრიკელმა ინჟინერმა დენი კრიგემ ვიტვატერსრანდის მაღაროსთვის (სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა). დენი კრიგეს სახელს ატარებს გეოსტატისტიკის შეფასების ერთ-ერთი მთავარი მეთოდი — კრიგინგი. ფრანგმა მეცნიერმა ჟორჟ მათერონმა ყურადღება მაიქცია კრიგეს ნაშრომებს და შეიმუშავა გეოსტატისტიკური მიდგომა, როგორც სივრცითი ცვლილებების თეორია. მათგან დამოუკიდებლად, ლევ განდინიმ მეტეოველების ობიექტური ანალიზისათვის შექმნა ოპტიმალური ინტერპოლაციის თეორია, რომელიც შეიცავდა გეოსტატისტიკური თეორიის საფუძვლებს. გეოსტატისტიკის ფუძემდებელია ფრანგი მათემატიკოსი და გეოლოგი ჟორჟ მათერონი, (1930-2000), რომელმაც გამოაქვეყნა რიგი თეორიული ნაშრომი ამ დარგში, რომელთაგან აღსანიშნავია ორტომიანი მონოგრაფია (მათერონი, 1962, 1963). გეოსტატისტიკის შექმნაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს დენი კრიგეს, დე ვეისის, ჰერბერტ ზიხელისა და სხვათა შრომებმა.
ვიტვატერსრანდის საბადო

ვიტვატერსრანდი (აფრიკაანსი – , „თეთრი წყლის ქედი“) — მსოფლიოში უდიდესი ოქროსა და ურანის აუზი, რომელიც მდებარეობს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის გაუქმებულ ტრანსვაალის პროვინციაში, მაღალი ველდის პლატოზე. ქალაქ იოჰანესბურგის სამხრეთ-დასავლეთით. საბადო აღმოჩენილია 1884 წელს. ვიტვატერსრანდში იღებენ მსოფლიოში მოპოვებული ოქროს 25-50 %-ს. ოქროს მოპოვება ხდება მსოფლიოში ყველაზე ღრმა შახტიდან — ტაუ-ტონადან, რომლის სიღრმე დაახლოებით 4,5 კმ-ს აღწევს. გამომუშავებისას ტემპერატურა 50-52 °-ია. ურანის სამრეწველო მოპოვება დაიწყო 1952 წლიდან. 1980 წლისათვის საბადოში მოიპოვეს 36 000 ტ ოქრო. 1970 წელს მოიპოვეს სარეკორდო 1000,4 ტ ოქრო. მადნიანი ფართობი ვრცელდება 350 კმ-ზე, სიგანე 200 კმ-ია. ვიტვატერსრანდის ოქროს მარაგი შეფასებულია ათი ათას ტონობით. ოქროიანი წყება შედგება კონგლომერატებით, ფიქლებით, ქვიშაქვებით, პორფირების, ანდეზიტების ჰორიზონტებითა და მათი ტუფებით. მადნიანი სხეულის შემადგენლობაშია 70-ზე მეტი მინერალი.
კალინინის რაიონი (სანქტ-პეტერბურგი)

კალინინის რაიონი — სანქტ-პეტერბურგის ერთ-ერთი რაიონი. მდებარეობს ქალაქის ჩრდილოეთ ნაწილში, ვიბორგის რაიონის აღმოსავლეთით. შეიქმნა 1936 წელს, თავდაპირველად მას წითელგვარდიელთა რაიონი ერქვა. 1946 წელს, მიხეილ კალინინის პატივსაცემად ეწოდა კალინინის რაიონი. ამჟამინდელი საზღვრები 1973 წელსაა მიღებული. ეკუთვნის ნევისპირა დაბლობის ტერიტორიას.
დონა ფლორი და მისი ორი ქმარი

დონა ფლორი და მისი ორი ქმარი — ბრაზილიელი მწერლის, ჟორჟი ამადუს რომანი. ნაწარმოები დაასრულა 1966 წელს, ინგლისურ ენაზე კი 1969 წელს გამოიცა. რომანში აღწერილია ქალის უიღბლო ცხოვრება ბედნიერების ძიებაში. რომანი ბაიის შტატის ქალაქ სალვადორის ცხოვრების ერთგვარი ვრცელი პანორამაა, უამრავი პერსონაჟის მონაწილეობით.

1976 წელს რომანის მიხედვით ფილმი გადაიღეს.
დარკო გლიშიჩი

დარკო გლიშიჩი (; დ. 23 სექტემბერი, 1991) — მაკედონელი ფეხბურთელი, თამაშობს როგორც მარცხენა მცველის, ასევე მარცხენა გარემარბის პოზიციაზე, 2012–2014 წლებში იცავდა თბილისის „დინამოს“ ღირსებას. 2014 წლიდან დაბრუნდა მშობლიური სკოპიეს კლუბ „ვარდარში“.

საქართველოში პირველივე სეზონში ჩემპიონატის და თასის მოგების შემდეგ, გლიშიჩი გამოიძახეს მაკედონიის ეროვნულ ნაკრებში. „დინამოსთან“ ერთად გლიშიჩმა ორჯერ შეძლო ჩემპიონატის და თასის მოგება, 2013–2014 წლების სეზონის დასრულების შემდეგ ორ ლეგიონერთან, დორინ გოგასთან და იენს იანსესთან ერთად „დინამო“ დატოვა. კარიერა მის პირველ კლუბში, „ვარდარში“ გააგრძელა.

ტიტულები
დინამო თბილისი
უმაღლესი ლიგის ჩემპიონი (2): 2012/2013, 2013/2014
საქართველოს თასის გამარჯვებული (2): 2012/2013, 2013/2014
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (1): 2013/2014

ვარდარი
მაკედონიის საფეხბურთო ჩემპიონატი: 2015–16, 2016–17
ირაკლი მაისურაძე

ირაკლი მაისურაძე (დ. 22 აგვისტო, 1988) — ქართველი ფეხბურთელი, ამჟამად კვიპროსის საფეხბურთო კლუბის „ანორთოსისის“ ნახევარმცველი.

2011 წლის 11 ნოემბერს ეროვნულ ნაკრებში ითამაშა მოლდოვასთან 2-0 მოგებულ მატჩში.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი (2): 2011/2012, 2012/2013
მალტის პრემიერ ლიგა ჩემპიონი (1): 2013/2014
მალტის თასი გამარჯვებული (1): 2013/2014
საქართველოს სუპერთასი ფინალისტი (2): 2008/2009, 2012/2013
ბინა (1960 წლის ფილმი)

ბინა — 1960 წლის ამერიკული კომედიური ფილმი. რეჟისორი და სცენარის ავტორია ბილი უაილდერი. მთავარ როლებს ჯეკ ლემონი და შირლი მაკლეინი ასრულებენ. ფილმმა მიიღო ოსკარი საუკეთესო სურათისთვის და ის კლასიკურ ნამუშევრადაა მიჩნეული.

სიუჟეტი
ს.ს. ბაქსტერი მუშაობს სადაზღვევო კომპანიაში. ბაქსტერი თავის უფროსებს დაწინაურების მიზნით გარკვეულ სამსახურს უწევს: საკუთარი ბინის გასაღებს უთმობს ცალკეული პაემნებისთვის. ერთ-ერთი ასეთი წყვილი ბაქსტერის უფროსი და კომპანიის ლიფტიორი ფრენი არიან. ბაქსტერს ფრენი შეუყვარდება და იძულებულია გრძნობასა და კარიერას შორის გააკეთოს არჩევანი.

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო ფილმი
საუკეთესო რეჟისორი: ბილი უაილდერი
საუკეთესო ორიგინალური სცენარი: ბილი უაილდერი, ი. ა. ლ. დაიმონდი
საუკეთესო მონტაჟი: დენიელ მენდელი
საუკეთესო მხატვრული გაფორმება: ალექსანდრ ტრაუნერი, ედვარდ ჯ. ბოილი

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო მიუზიკლი ან კომედია
საუკეთესო მსახიობი კაცი მიუზიკლსა ან კომედიაში: ჯეკ ლემონი
საუკეთესო მსახიობი ქალი მიუზიკლსა ან კომედიაში: შირლი მაკლეინი

საუკეთესო ფილმი
საუკეთესო მსახიობი კაცი: ჯეკ ლემონი
საუკეთესო მსახიობი ქალი: შირლი მაკლეინი

სხვა ჯილდოები
ვოლპის თასი: შირლი მაკლეინი
ვიჯაიანაგარის იმპერია

ვიჯაიანაგარის იმპერია ან ვიჯაიანაგარა — ინდუსური იმპერია ინდოეთის სამხრეთში 1336 წლიდან საუკუნის შუა ხანებამდე. წარმოიქმნა დელის სასულთნოს მუსლიმებთან სამხრეთ ინდოელი ინდუსების ბრძოლის შედეგად. სახელმწიფომ განვითარების პიკს მიაღწია დავარაი -ის პერიოდში (1422–1446 წ.წ.), რომელმაც წარმატებით დაასრულა დამპყრობლური ლაშქრობები მიანმარსა და ცეილონზე. - საუკუნეებში მისი ძირითადი მეტოქე იყო ბაჰმანიდების სასულთნო დასავლეთ ინდოეთში. გაუთავებელ ბრძოლებში დასუსტებულ სასულთნოს გადამწყვეტი დარტყმა მიაყენეს 1565 წელს ტალიკოტის ბრძოლაში, რომლის შემდეგ ვიჯაიანაგარა წელში ვეღარ გასწორდა.

სახელმწიფოს დედაქალაქის ადგილას, რომელიც ასევე, ატარებდა სახელწოდებას "ვიჯაიანაგარა" (რაც ნიშნავს „გამარჯვების ქალაქს“) დღეს მდებარეობს სოფელი ჰამპი. ვიჯაიანაგარას მოსახლეობა აჭარბებდა ლონდონის მოსახლეობას 10–20–ჯერ. 1986 წელს ჰამპის არქიტექტურული მემკვიდრეობა შეტანილი იქნა მსოფლიოს მემკვიდრეობის სიაში.

გალერეა
ნუ მოკლავ ჯაფარას

„ნუ მოკლავ ჯაფარას“ — ამერიკელ მწერალ ჰარპერ ლის რომანი, გამოცემული 1960 წლის 11 ივლისს. მან ავტორს უდიდესი წარმატება მოუტანა, მიიღო პულიცერის პრემია და იქცა ამერიკული თანამედროვე ლიტერატურის კლასიკად. მისი სიუჟეტი და პერსონაჟები ეფუძნება ავტორის საკუთარ მოგონებებს ოჯახსა და მეზობლებზე, აგრეთვე ამბავს, რომელსაც ადგილი ჰქონდა მის მშობლიურ ქალაქში 1936 წელს, როდესაც ავტორი 10 წლის იყო.

1962 წელს გამოვიდა რეჟისორ რობერტ მელიგენის მიერ გადაღებული წიგნის ეკრანიზაცია, რომელმაც ოსკარი მიიღო.

ქართულად რომანი პირველად 1980-იანი წლების ბოლოს დაიბეჭდა. მისი მთარგმნელი იყო ლელა დუმბაძე. ახალი გადამუშავებული თარგმანი 2013 წელს გამომცემლობა „არეტემ“ გამოსცა სერიაში „აუცილებელი საკითხავი“.
ვიჯაიანაგარის მმართველები

ვიჯაიანაგარის მმართველები — იმპერია დაარსდა ძმების, ჰარიჰარას და ბუკა რაიას მიერ, რომლებიც ახალგაზრდობაში ემსახურებდნენ კაკადიებს ან ჰოისალებს. ვიჯაიანაგარის ციხესიმაგრის აგების შემდეგ, მათ სწრაფად დაიმორჩილეს მთელი სამხრეთ ინდოეთი

სანგამას დინასტია
ვირა ჰარიჰარარია, ბჰავანას ვაჟი, ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1336—1354
ბუკარაია , ბჰავანას ვაჟი, იუვარაჯა 1336—1354, ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1354—1377
შრი პრატანა ვირა ჰარიჰარარია ,ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1377—1404
ვირუპაკშარაია, შრი პრატანა ვირა ჰარიჰარარია -ის ვაჟი, ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1404—1405
ბუკარაია , შრი პრატანა ვირა ჰარიჰარარია -ის ვაჟი, ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1405—1406
შრი დევარაია , შრი პრატანა ვირა ჰარიჰარარია -ის ვაჟი, ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1406—1422
რამაჩანდრა, შრი დევარაია -ის ვაჟი, ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1422
ვირა ვიჯა ბუკარაია , შრი დევარაია -ის ვაჟი, ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1422—1423
შრი პრატაპა დევარაია , ვირა ვიჯა ბუკარაია ის ვაჟი, ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1423—1446
ვირა დევარაია, ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1446—1447
მალიკაჯუნარაია, შრი პრატაპა დევარაია -ის ვაჟი, ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1447—1465
ვირუპაკშარაია , ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1465—1486

სალუვას დინასტია
ნარასიმარაია, ტირუმალის ვაჟი, ჩანდრაგირის რაჯა 1456—1485, ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯა 1485—1490
იმადი ნარასიმა, ნარასიმარაის ვაჟი, ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯა 1490—1503

ნარასიმას გარდაცვალების შემდეგ მმართველებად ითვლებოდნენ მისი ორი მცირეწლოვანი ვაჟი, მაგრამ ფაქტობრივი ხელისუფლება იყო მხედართმთავარ ნარასე ნაიაკის ხელში, რომლის გარდაცვალების შემდეგ 1505 წელს, მისმა ვაჟმა ვირა ნარასიმამ მიიტაცა სამეფო ტახტი.

ტულუვას დინასტია
ვირა ნარასიმა, ნარასანაიაკის ვაჟი, ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯა 1503—1509
კრიშნადევარაია, ვირა ნარასიმას ვაჟი, ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯა 1509—1529
აჩიუტადევარია, ნარასანაიაკის ვაჟი, ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯა 1529—1542
სადაშივარაია, კრიშნადევარაიას ვაჟი, ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯა 1542—1565

სადაშივას მმართველობის დროს ხელისუფლება ფაქტობრივად გადავიდა მისი მინისტრის რამა რაის ხელში. სადაშივარაია დაიღუპა ბრძოლაში 1565 წელს. მისმა ძმამ ტირუმალამ დაამხო იგი და ხელში ჩაიგდო სამეფო ტახტი.

არავიდუს დინასტია
რამარაია ვიჯაიანაგარის მმართველი 1542—1565
ტირუმალარაია, რამარაიას ძმა ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1565—1568
ვენკატაპატი , რამარაიას და ტირუმალარაიას ძმა ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1568—1572
შრი რანგადევარაია, ტირუმალარაიას ვაჟი, ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1572—1586
ვენკატაპატიდევარაია, ტირუმალარაიას ვაჟი, ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1586—1614
შრი რანგაჩიკარაია, რამას ვაჟი, ტირუმალარიას შვილიშვილი, ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1614—1617
რამადევარაია, შრი რანგაჩიკარაიას ვაჟი ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1617—1630
პედა ვენკატარაია, რამარაიას შვილიშვილი ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1630—1642
შრი რანგარაია, პედა ვენკატარაიას ძმისშვილი ვიჯაიანაგარის მაჰარაჯადჰირაჯა 1642—1672

ვიჯაიანაგარის იმპერია დასუსტდა შინაომებით და საბოლოოდ, ბიჯაპურისა და ჰოლკონდის სულთნებმა მისი ტერიტორიები შუაზე გაიყვეს.
ტოკიოს სპეციალური რაიონები

ტოკიოს სპეციალური რაიონები — ტოკიოს 23 რაიონის გაერთიანებაა.

თითოეულ რაიონს — დამოუკიდებელ მუნიციპალიტეტს, ჰყავს საკუთარი მთავრობა. მათი სტატუსი გაიგივებულია ქალაქის სტატუსთან. განსხვავდებიან იმით, რომ ზოგიერთი მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ ფუნქციებს ასრულებს ტოკიოს მთავრობა. 2016 წლის 1 თებერვლის მონაცემებით, ამ რაიონების საერთო მოსახლეობა 9,262,046 კაცს შეადგენდა, სიმჭიდროვე — 14,895 კაცი/კმ².
კიროვის რაიონი (სანქტ-პეტერბურგი)

კიროვის რაიონი — სანქტ-პეტერბურგის ერთ-ერთი რაიონი, მდებარეობს ქალაქის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა სერგეი კიროვის პატივსაცემად. რაიონს გასასვლელი აქვს ნევის ყურეში, რომლითაც შემდეგ ფინეთის ყურეს უკავშირდება. კიროვის რაიონის ჩრდილოეთი საზღვარი მდინარე ეკატერინგოფკასა და სტაჩეკის მოედანზე გადის, აღმოსავლეთი — ლომონოსოვის სარკინიგზო ხაზზე, სამხრეთი კი მარშალ ჟუკოვის მოედანსა და მდინარე კრასნენკაიაზე.

რაიონის ტერიტორიაზე 60-ზე მეტი სამრეწველო საწარმო, 19 სამშენებლო ორგანიზაცია, 30-ზე მეტი სატრანსპორტო საწარმო და მრავალი სასწავლო დაწესებულებაა. კიროვის რაიონის ტერიტორიაზე 5 მეტროსადგური მდებარეობს.
ავღანელები

ავღანელები — ავღანეთის მოსახლეობა. 2005 წლისათვის ისინი შეადგენდნენ 30 მლნ. ადამიანს.ქალაქებში ცხოვრობს მთლიანი მოსახლეობის 20%. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1 კმ² 45 ადამიანი. განათლება 45% მამაკაცები, 15% ქალები.

ეთნიკური შემადგენლობა
ავღანეთი მრავალეროვანი სახელმწიფოა, რომლის მოსახლეობა შეიცავს 20–ზე მეტ ეროვნებას. ენობრივი ურთიერთდამოკიდებულებით ისინი წარმოადგენენ შემდეგ ენათა ოჯახებს: ირანულს, თურქულს, დარდულს, დრავიდულს.

1930-ან წლებამდე სამეცნიერო ლიტერატურასა და პრესაში ტერმინით „ავღანელები“, „ავღანელი ხალხი“, მოიხსენებოდა მხოლოდ პუშტუნები. დღეისათვის ამ ტერმინის ქვეშ მოიხსენება ავღანეთის მთელი მოსახლეობა მიუხედავად ეთნიკური წარმომავლობისა. საკანონმდებლო დონეზე ეს გამოხატულია ავღანეთის კონსტიტუციაში 1964 და 1977 წლებში. კონსტიტუციის თანახმად ავღანეთის ყველა მცხოვრები გამოცხადებული „ავღანელად“, ხოლო ქვეყნის მთელი მოსახლეობა „ავღანელ ერად“. 2004 წელს მიღებული უკანასკნელი კონსტიტუცია, აგრეთვე. ადასტურებს, რომ ავღანეთის ხალხი შედგება შემდეგი ეთნიკური ჯგუფებისგან" პუშტუნები, ტაჯიკები, ხაზარები, უზბეკები, თურქმენები, ბელუჯები, პასაები, ნურისტანელები, აიმაკები, ყირგიზები, ყიზილბაშები, გუჯარები, ბრაგუები და სხვები.

პუშტუნები ყველაზე მრავალრიცხოვანი ჯგუფი. მათი რაოდენობა სხვადასხვა მონაცემებით მერყეობს მოსახლეობის საერთო რაოდენობის 39,4–დან 42%–მდე ფარგლებში.

ტაჯიკები რაოდენობის მხრივ ქვეყნს მოსახლეობის მეორე დიდი ჯგუფი — 27–დან 38%–მდე ფარგლებში.

უზბეკები არის თურქულენოვანი ავღანეთის მოსახლეობის სიდიდით მესამე ეთნიკური ჯგუფი. მათი რაოდენობა შეადგენს მოსახლეობის საერთო რაოდენობის 6–დან 9%–მდე ფარგლებში.

ხაზარები ქვეყნის მეოთხე დიდი ეთნიკური ჯგუფი. ეს არის მონგოლური წარმომავლობის ხალხი და მათი რაოდენობა მერყეობს მოსახლეობის საერთო რაოდენობის 8–დან 10%–მდე ფარგლებში. მათი ძირითადი მასა ბინადრობს ავღანეთის ცენტრალურ ნაწილში, ხაზარაჯათის დიდ მთიან რეგიონში.

პაშაები, აიმაკები და თურქმენები ცხოვრობენ ქვეყნის ჩრდილო–დასავლეთ ნაწილში, თურქმენეთის რესპუბლიკის მოსაზღვრე რაიონებში — ბადგის, ფარიაბის, ჯუზჯანის პროვინციებში. ისინი მნიშვნელოვან რაოდენობას შეადგენენ ბალხის, სამანგანის, ბაგლანის და კუნდუზის პროვინციებში. თურქმენთა ზოგიერთი ჯგუფი ჩასახლდა აგრეთვე, სამხრეთით, ჰილმანდისა და ქაბულის პროვინციებში. ავღანელი თურქმენები, ძირითადად წარმოდგენილია ერსარის და ალი–ელის ტომებით. მათ გარდა, ქვეყანაში არსებობენ, აგრეთვე, სარიკების, სალორების და თექეს მცირერიცხოვანი ჯგუფები. თექეს ტომებს მიეკუთვნებიან ჰერათისა და ბადგისის თურქმენები, სალორებსა და სარიკებს — ფარიაბის თურქმენები, ერსარს — ჯუზჯანის თურქმენები, ყველა დანარჩენი, ძირითადად, ალი–ელის თურქმენებს.

პროვინცია ჰერათში, სოფლებში მამიზაკსა და შაჰიბანში, ცხოვრობს თურქმანულენოვანი ეთნიკური ჯგუფი მაური. მცირე რაოდენობით ისინი წარმოდგენილი არიან, აგრთევე, სოფელ ნანგაბადსა და თვით ჰერათში. მათი ნაწილი, მაგ: შაჰიბანში, თავის თავს იომუდებს უწოდებს, მეორე ნაწილი, მამიზაკში — სალირებს ერსარიმცებს.

გალერეა
ზაფხული, ანუ 27 დაკარგული კოცნა

ზაფხული, ანუ 27 დაკარგული კოცნა — ნანა ჯორჯაძის 2000 წლის ფილმი.

სიუჟეტი
14 წლის სიბილა არდადეგების გასატარებლად პატარა ქართულ ქალაქში ჩადის. მას შეუყვარდება ალექსანდრე – ასტრონომი, რომელიც ძველ ობსერვატორიას უვლის. იგი 41 წლისაა და მიიჩნევს, რომ სიბილა ჯერ პატარაა სიყვარულისათვის. ამავე დროს, სიბილა თავდავიწყებით უყვარდება ალექსანდრეს შვილს, 14 წლის მიკის. სიბილა მიკის პირდება, რომ შემოდგომამდე ასჯერ აკოცებს, მაგრამ მიკი მხოლოდ 73 კოცნას მიიღებს.

როლებში
ნუცა კუხიანიძე — სიბილა
ევგენი სიდიხინი — ალექსანდრე
შაკო იაშვილი — მიკი
პიერ რიშარი — კაპიტანი
ამალია მორდვინოვა — ვერონიკა
ნინო კობერიძე — მარტა
ელგუჯა ბურდული
დავით გოგიბედაშვილი
ბაია დვალიშვილი
ნინო თარხან-მოურავი
ხათუნა იოსელიანი
მარინა კახიანი
გია როინიშვილი
თამარ სხირტლაძე
ლევან უჩანეიშვილი
ნანა შონია
ბაადურ წულაძე

ჯილდოები
2000 — ავინიონის კინოფესტივალი (2 ჯილდო)
2001 — ბრიუსელის ევროპული კინოფესტივალი (ჟიურის სპეციალური პრიზი)
2000 — კამერიმაჟი (ნომინაცია)
2001 — ევროპული კინოდაჯილდოვება (ნომინაცია)
სუბტროპიკული სარტყლების სტეპის ზონები

სუბტროპიკული სარტყლების სტეპის ზონები — ხმელეთის ბუნებრივი ზონები ჩრდილოეთ და სამხრეთ განედების 25 და 40° შორის. გავრცელებულია მტკვარ-არაქსის დაბლობზე. ჩრდილოეთ ამერიკაში — დიდი ვაკეების სამხრეთ ნაწილში, კოლორადოს პლატოზე, კალიფორნიასა და მექსიკის მთიანეთიის შიგა რაიონებში. სამხრეთ ამერიკაში — ლა-პლატოს დაბლობზე (პამპა) და ანდეპის აღმოსავლეთ მთისწინეთში; ავსტრალიის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ვაკეებზე.

ჰავა მშრალია და თბილი. ხმელეთის ზედაპირი წლის განმავლობაში იღებს 580—750 კჯ/სმ² (140—180 კკალ/სმ²) სითბოს. იცის უთოვლო ზამთარი. ყველაზე ცივი თვის საშზალო ტემპერატურაა 5—12°. ზაფხული ცხელია და გვალვიანი. ყველაზე თბილი თვის საშუალო ტემპერატურაა 20—25°. ნალექები 500—600 მმ წელიწადში.

კონტინენტების სუბტროპიკული სარტყლების სტეპის ზონების აღმოსავლეთ სექტორებში ნალექების მაქსიმალური ზაფხულშია, დასავლეთ სექტორებში —ზამთარში. მდინარეები წყალმცირეა. ზოგი მდინარე მშრალ სეზონში შრება. ბუნებრივ ლანდშაფტებში ჭარბობს ბალახოვანი მცენარეულობა და ბუჩქნარი. მდინარეთა ხეობების გასწვრივ ჭალის ტყეებია. ნიადაგები მდიდარია რკინისა და ალუმინის ჟანგით, რაც განაპირობებს მათ ყავისფერ და მოწითალო შეფერილობას. ცხოველებიდან ბინადრობენ მღრღნელები, სწრაფმორბენალი ჩლიქოსნები, ქვეწარმავლები.

სუბტროპიკული სარტყლების სტეპის ზონებში განვითარებულია სასაძოვრო მესაქონლეობა და სარწყავი მიწათმოქმედება.
სუბტროპიკული სარტყლების ტყესტეპის ზონები

სუბტროპიკული სარტყლების ტყესტეპის ზონები — ბუნებრივი ზონები ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროებში. დამახასიათებელია ტყისა და სტეპის ლანდშაფტების მონაცვლეობა. გავრცელებულია ჩრდილოეთი ამერიკის (ცენტრალურ ვაკეებსა და მექსიკისპირა დაბლობზე) და სამხრეთი ამერიკის (ბრაზილიის ზეგნის სამხრეთ ნაწილში და პამპის აღმოსავლეთით) სუბტროპიკებში. სუბტროპიკული სარტყლების ტყე-სტეპის ზონების ფრაგმენტებია აფრიკის სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ავსტრალიაში (მდინარე მურეის აუზის უკიდურეს აღმოსავლეთი ნაწილი). ევრაზიაში თითქმის არ არის.

ჰავა სუბტროპიკულია, მუსონური. ზამთარი თბილი (ჰაერის ტემპერატურა 4—12°) იცის, ზაფხული ცხელი (20—24°). ხმელეთის ზედაპირი წლის განმავლობაში იღებს 210—250 კჯ/სმ² (50—60 კკალ/სმ²) სითბოს. ნალექები 600—1200 მმ წელიწადში, მაქსიმალური უმეტეს რაიონებში ზაფხულშია. სავეგეტაციო პერიოდი მთელი წლის მანძილზე გრძელდება. გავრცელებულია ბალახეული მცენარეულობა, ბუჩქნარი და ნათელი ტყე. ცხოველთა სამყარო სტეპური და სავანური სახეობებისაგან შედგება. სუბტროპიკული სარტყლების ტყე-სტეპის ზონები ფართოდ არის გამოყენებული მიწათმოქმედებისათვის (მარცვლეული კულტურები, ბამბა, საძოვრები). სუბტროპიკული სარტყლების ტყე-სტეპის ზონებში გამოიყოფა სავანის (მშრალი ჰავა, ბალახეულობის სიჭარბე) და პრერიების ქვეზონები (შედარებით ნოტიო გრილი ჰავა, სტეპური ტიპის ბალახეული)
საწოლის ბაღლინჯო

საწოლის ბაღლინჯო — სისხლმწოვი მწერი ბაღლინჯოების რიგისა. აქვს ბრტყელი და მოგრძო სხეული. მამრის სხეულის სიგრძე 4,9–6,4 მმ, ხოლო მდედრისა — 4,8–8,4 მმ აღწევს. მოზრდილი მწერი მოყავისფრო-მოწითალო შეფერილობისაა, მატლი — მომკრთალო-მოყვითალო. პირის აპარატი მჩხვლეტავ-მწუწნავია. ბინადრობს ადამიანის სამოსახლოში, საქათმეში, ზოგჯერ სამტრედეში, ღამურებისა და ფრინველთა ბუდეებში, მღრღნელების სოროებში. დედალი მწერი ჩვეულებრივ, მთელი სიცოცხლის განმავლობაში დებს 200–250 (ზოგჯერ 540-მდე) კვერცხს. ლარვა ოთახის ტემპერატურის პირობებში გამოდის 17–20 დღე-ღამის შემდეგ. საწოლის ბაღლინჯო ადამიანისა და ზოგი თბილსისხლიანი ცხოველის პარაზიტია; იკვებება მხოლოდ სისხლით. დედალი მწერი წუწნის 7 მგ-მდე სისხლს. ბრძოლის ღონისძიებებია — დეზინსექციის სხვადასხვა მეთოდები.