iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვენის კონგრესი

ვენის კონგრესი — ევროპის სახელმწიფოთა წარმომადგენლების კონფერენცია რომელიც ჩატარდა ავსტრიის იმპერიის დედაქალაქ ვენაში 1814 წლის სექტემბრიდან – 1815 წლის ივნისის ჩათვლით. მისი მიზანი იყო საფრანგეთის რევოლუციისა და ნაპოლეონის ომების შედეგად წარმოქმნილი პრობლემების გაანალიზება და გადაწყვეტა. ნაპოლეონზე გამარჯვებულ ქვეყნებს: რუსეთს, დიდ ბრიტანეთს, პრუსიასა და ავსტრიას მიღწეული შედეგების ხელშეკრულებებში ასახვა და საერთაშორისო ურთიერთობების ახალ წესებზე შეთანხმება სურდათ. მათთვის ასევე მნიშვნელოვანი იყო საფრანგეთის რევოლუციის, როგორც მონარქიის დამხობის პრეცედენტის, შედეგების აღმოფხვრა. ამიტომაც აღადგინეს ბურბონთა დინასტია. მონაწილეთა საერთო მიზანს ევროპაში აბსოლუტიზმის გაძლიერება წარმოადგენდა.

მიმდინარეობა
საერთო მიზნების გარდა მონაწილეებს ურთიერთსაწინააღმდეგო ინტერესებიც ჰქონდათ ამიტომაც შეხვედრები მიმდინარეობდა ფარული ინტრიგების ფონზე. კონგრესს ავსტრიელი დიპლომატი, გრაფი მეტერნიხი ხელმძღვანელობდა. საფრანგეთს ტალეირანი წარმოადგენდა. რუსულ დელეგაციაში იყო იმპერატორი ალექსანდრე . კონფერეციაში ასევე მონაწილეობდნენ; ესპანეთი, პორტუგალია, შვედეთი. ასევე: დანია, შვეიცარია, რომის პაპის წარმომადგენელი და ბავარია.

გადაწყვეტილება
დასკვნით აქტს, ხელი მოეწერა 1815 წლის 9 ივნისს. მის დებულებებში შედის:

რუსეთს გადაეცა ვარშავის საჰერცოგოს დიდი ნაწილი და 1809 წელს შვედეთისგან მიღებული ფინეთი დაიკანონა.
პრუსიას გადაეცა საქსონიის ორი მეხუთედი, ვარშავავის საჰერცოგოს ნაწილი, დანციგი და რაინლანდ–ვესტფალია.
შეიქმნა გერმანიის კავშირი (კონფედერაცია), რომელიც 39 სახელმწიფოსგან შედგებოდა. ავსტრიისა და პრუსიის მხოლოდ ნაწილი მოხვდა კონფედერაციის ტერიტორიაზე.
ნიდერლანდები და სამხრეთ ნიდერლანდები (დაახლ. თანამედროვე ბელგია) გაერთიანდა ერთიან კონსტიტუციურ მონარქიაში.
შვეიცარიას მიენიჭა ნეიტრალიტეტი.
ავსტრიამ ბელგიის სანაცვლოდ მიიღო ლომბარდია და ვენეცია
შვედეთმა შეიერთა ნორვეგია იმ პირობით, რომ ნორვეგიას მიენიჭებოდა ფართო ავტონომიის სტატუსი.
მთელი რიცხვი

მთელი რიცხვები (; სიმბოლო: ) — ნატურალური რიცხვები (1, 2, 3, …), მათი მოპირდაპირე (უარყოფითი) რიცხვები (−1, −2, −3, …) და 0. მთელი რიცხვების სიმრავლე ნამდვილი რიცხვების სიმრავლის ქვესიმრავლეა. მთელი რიცხვები ისეთი რიცხვებია, რომელთა ჩაწერა წილადებისა და ათწილადების გარეშეა შესაძლებელი. მაგალითად, 65, 7 და −756 მთელი რიცხვებია; 1,6 და 1½ კი არაა მთელი. მთელი რიცხვების სიმრავლე ხშირად მუქი -ით ან \{}-ით (უნიკოდში +2124 ) აღინიშნება. ={… −2, −1, 0, 1, 2, …}. ასო გერმანულიდან -იდან („რიცხვები“) მომდინარეობს.

ნატურალური რიცხვების მსგავსად, მთელი რიცხვები უსარულო თვლად სიმრავლეს ქმნიან.

ალგებრული რიცხვების თეორიაში მთელი რიცხვები რაციონალური რიცხვების ველში მოიაზრება და მათ რაციონალური მთელი რიცხვები ეწოდება, რათა ალგებრული მთელი რიცხვებისგან განვასხვაოთ.
ჰონორიუს IV

ჰონორიუს , ონორე (; ერისკაცობაში ჯაკომო საველი; დ. 1210 — გ. 3 აპრილი, 1287) — რომის პაპი 1285–1287 წლებში.

ბიოგრაფია
ჯაკომო საველი დაიბადა რომში, მდიდარ და გავლენიან რომან საველი-ს ოჯახში. იყო ჰონორიუს -ის ძმის შვილიშვილი. მას ჰყავდა მეუღლე და ორი ვაჟი. ერთი მათგანი გარდაიცვალა 1279 წელს, ხოლო მეორე იყო სენატორი რომში, ის გარდაიცვალა 1306 წელს.

სწავლობდა პარიზის უნივერსიტეტში.

მფარველობდა ნეაპოლის სამეფოს, ანჟუს სამეფო სახლს, ეკლესიიდან განკვეთა ჟაკ არაგონელი, სიცილიის სამეფოს მეფე. მფარველობდა მათხოვრულ ორდენებს.
ადრიანე I

ადრიანე (; დ. 700 — გ. 25 დეკემბერი, 795) — რომის პაპი 772–795 წლებში.

წარმოშობით დიდგვარიანი რომაელი. მიიღო კარგი განათლება. პაპ სტეფანე -ის დროს გახდა დიაკონი. პაპის ტახტის განსამტკიცებლად მარჯვედ გამოიყენა ფრანკებისა და ლანგობარდების შუღლი. მისი პონტიფიკატობის დასაწყისიდან ატარებდა საფრანგეთის სამეფოსთან კავშირის პოლიტიკას. მან მოახერხა დანაშაულებში მრავალგზის მონაწილე პროლანგობარდული პარტიის ლიდერის, პავლე აფიარტის სასამართლოსათვის გადაცემა. ამით შეასუსტა ლანგობარდების ზეგავლენა რომის იმპერიაზე. ლანგობართა მეფის დეზიდერიუსის მიერ შევიწროებულმა ადრიანემ მიმართა ფრანკთა მეფეს კარლოს დიდს. გამარჯვების მომტანი ლაშქრობის შემდეგ, 774 წელს იტალიაში ლანგობარდთა უკანასკნელმა სამეფომ არსებობა შეწყვიტა. ადრიანემ კარლოს დიდისაგან მიიღო პიპინ მოკლეს სიგელის მტკიცებულება, რომელმაც დასაბამი მისცა საეკლესიო სახელმწიფოს წარმოქმნას და რომელსაც კარლოს დიდი უერთებდა იმოლს, ბოლონიასა და ფერარს. კარლოსმა ხელახლა დაუმტკიცა პაპს პიპინ მოკლის მიერ სტეფანე -სთვის 754 წელს ნაბოძები სამფლობელო („წმინდა პეტრეს მამული“), რითაც განამტკიცა პაპების საერო ხელისუფლება. ადრიანემ აკურთხა კარლოსის ძენი პიპინი - იტალიის, ხოლო ლუდოვიკუსი - აკვიტანიის მეფედ. ნიკეის საეკლესიო კრებაზე (787) ადრიანემ დაგმო ხატმებრძოლეობა.

ადრიანემ შეავსო დიონისე უმცროსის კანონთა კრებული და საზეიმოდ აჩუქა იგი კარლოს დიდს, ეს კრებული იქცა ფრანკთა სამეფოს საეკლესიო სამართლის ოფიციალურ კოდექსად. ადრიანეს მეორე კრებულს — საკრამენტარიებს — „”-ს - ძალზე დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა რომაული ლიტურგიის გავრცელების საქმეში. იმის გამო, რომ ფრანკთა სამეფოში ნეგატიურად ეკიდებოდნენ ნიკის მეორე საეკლესიო კრებას, ადრიანემ ახსნა-განმარტებანი გაუკეთა საეკლესიო კრების დადგენილებათა ლათინური თარგმანის გაურკვეველ ადგილებს, ასევე მიუთითა განსხვავებულობა ღმერთის თაყვანისცემასა და ხატთაყვანისცემას შორის.

ადრიანემ რომში ფართომასშტაბიანი მშენებლობა და ეკლესიათა ინტერიერების მორთვის კამპანია წამოიწყო. მანვე არადგინა რომის წყალგაყვანილობანი, ზრუნავდა დედაქალაქის სურსათმომარაგების გაუმჯობესებაზე. 781 წლიდან დაიწყო საკუთარი მონეტის მოჭრა და ოფიციალურ დოკუმენტთა პონტიფიკატის წლებით დათარიღება (სქოლიოში: მანამდე იგი ბიზანტიის იმპერატორების მმართველობის წლებით თარიღდებოდა). ამით იტალიამ მანამდე არსებული ნომინალური დამოკიდებულებაც გაწყვიტა ბიზანტიასთან.

ადრიანეს და კარლოს დიდი ნაყოფიერი თანამშრომლობა და გულითადი მეგობრობა აკავშირებდათ ერთმანეთთან. ადრიანეს სიკვდილის შემდეგ კარლოსმა რომში სამაროვნის ლორფინო გააგზავნა შემდეგი ეპიტაფიით: „ჩვენი სახელები შეერთდებიან ამ წარწერაში: ადრიანე და კარლოსი — მე მეფე, შენ — მამა.“
ადრიანე IV

ადრიანე (; ერისკაცობაში ნიკოლას ბრეიქსპირი; დ. 1100 — გ. 1 სექტემბერი, 1159) — რომის პაპი 1154–1159 წლებში.

ინგლისელი საეკლესიო მოღვაწე, ერთადერთი ინგლისელი რომის პაპი. წარმოშობით ღარიბი ოჯახიდან. ჭაბუკობაში დატოვა ინგლისი, სწავლობდა საფრანგეთში. წმინდა რუთის ავინიონის მონასტერში რეგულარულ კანონიკთა რიგებში შევიდა. 1137 წელს გახდა ამ მონასტრის აბატი. როგორც ჩანს, მკაცრი წესების გამო მას უჩივლეს და გამოიძახეს რომში, მაგრამ პაპმა ევგენი -მ მაშინვე შენიშნა ახალგაზრდა აბატის განსწავლულობა და ენერგია, აკურთხა იგი ალბანის ეპისკოპოსად და დანიშნა კარდინალად. 1150 წელს ნიკოლაუს ბრეიკსპირი, პაპის ლეგატის ხარისხით გაგზავნეს სკანდინავიაში. მას ევალებოდა ნორვეგიისა და შვედეთის ეკლესიათა ორგანოზაციის საკითხები. ამ მისიას მან ბრწყინვალედ გაართვა თავი. პაპ ანასტასიუს -ის გარდაცვალების შემდეგ ერთსულოვნად აირჩიეს პეტრე მოციქულის კათედრაზე.

გახდა რა პაპი, იგი მაშინვე შეუდგა მნიშვნელოვან პოლიტიკურ პრობლემათა გადაჭრის საქმეს, რომელთაგან უმნიშვნელოვანესი იყო სამოციქულო ტახტის ურთიერთობა რომის კომუნასთან, რომლის სათავეშიც ავგუსტინელტა მონასტრის ყოფილი პრიორი არნოლდ ბრეშელი იდგა. მას შემდეგ, რაც არნოლდის ხალხმა ერთ-ერთი კარდინალი მოკლა, ადრიანემ რომს ინტერდიქტი დაადო, თვით არნოლდი კი საიმპერატორო სასამართლოს გადასცა. 1155 წელს ადრიანემ კორონაცია მოუწყო იმპერატორ ფრიდრიხ ბარბაროსას, მაგრამ 1157 წელს თეოკრატიულ მისწრაფებათა გამო მათ შორის ურთიერთობა დაიძაბა, რადგან ბარბაროსა ცდილობდა თავად აეღო ხელში უმაღლესი ხელისუფლება ეკლესიაზე. 1158 წელს მის წინააღმდეგ ქალაქ მილანთან დადო კავშირი.

ადრიან თანამიმდევრულად ატარებდა ეკლესიის ცენტრალიზებული მმართველობის პოლიტიკას. იგი თავის ლეგატებს სხვადასხვა ქვეყნებში აგზავნიდა, რიტაც ამყარებდა ცალკეული საეკლესიო პროვინციების ურთიერთობას რომთან.
ალექსანდრე III (პაპი)

ალექსანდრე (; ერისკაცობაში ორლანდო (როლანდო) ბანდინელი; დ. 1100/1105 — გ. 30 აგვისტო, 1181) — რომის პაპი 1159–1181 წლებში.

სწავლული თეოლოგი. ბოლონიის უნივერსიტეტში ასწავლიდა საეკლესიო სამართალს. პაპების თეოკრატიის განმტკიცების მიზნით მხარს უჭერდა ლომბარდიის ლიგას, ებრძოდა იმპერატორ ფრიდრიხ ბარბადოსას, რომელმაც მას დაუპირისპირა ანტიპაპები. ინტერდიქტის მუქარით აიძულა ინგლისის მეფე ჰენრი დათმობაზე წასულიყო.
ალექსანდრე IV (პაპი)

ალექსანდრე (; ერისკაცობაში რაინალდო დე კონტი; დ. ? — გ. 25 მაისი, 1261) — რომის პაპი 1254–1261 წლებში.

1227 წლიდან კარდინალი. განაგრძობდა თავისი ნათესავი პაპების ინოკენტი -ისა და გრიგოლ -ის თეოკრატიულ პოლიტიკას. მთელი ენერგია შეალია შტაუფენებთან ბრძოლას. წინ აღუდგა მათი გვარის წარმომადგენლის გერმანიის მეფედ არჩევას (1256) წელს, ებრძოდა ფრიდრიხ -ის ძეს მანფრედს სიცილიის სამეფოში და მის სიძეს - ეცელინო-და-რომანოს ზემო იტალიაში. ალექსანდრე მისიონერებს - ფრანცისკელებსა და დომინიკელებს გზავნიდა აღმოსავლეთ ევროპის, აზიისა და აფრიკის ქვეყნებში, მ. შ. საქართველოში (1258).
ოლდ ტრაფორდი

ოლდ ტრაფორდი , ასევე ცნობილია როგორც „ოცნებების თეატრი“ — საფეხბურთო სტადიონი, რომელიც მდებარეობს ტრაფორდში (დიდი მანჩესტერი, ინგლისი). სტადიონი 75,643 მაყურებელს იტევს. მიღებული აქვს უეფას 5 ვარსკვლავიანი, ელიტური ნიშანი. სტადიონიდან დაახლოებით 800 მეტრში მდებარეობს ამავე დასახელების კრიკეტის სტადიონი და იქვეა მანჩესტერის სადგური.

„ოლდ ტრაფორდი“ საფეხბურთო კლუბ „მანჩესტერ იუნაიტედის“ საშინაო სტადიონია 1910 წლიდან. მეორე მსოფლიო ომის დროს „ოლდ ტრაფორდი“ გერმანულმა ავიაციამ დაბომბა და შედეგად სტადიონი სერიოზულად დაზიანდა. კლუბი რამდენიმე წლით თანაქალაქელი „მანჩესტერ სიტის“ მოედან „მეინ როუდზე“ გადავიდა. „მანჩესტერ იუნაიტედი“ აღდგენილ „ოლდ ტრაფორდზე“ 1949 წლის 24 აგვისტოს დაბრუნდა, როდესაც მათ „ბოლტონ უონდერერსი“ 3–0 დაამარცხეს.

„ოლდ ტრაფორდმა“ ბევრჯერ განიცადა რეკონსტრუქცია და მოდერნიზაცია. სტადიონის ტევადობა თანდათან იზრდებოდა და ის დღეს ერთ-ერთი უდიდესი სტადიონია ევროპაში, ხოლო ინგლისში ტევადობით მხოლოდ „უემბლის“ ჩამორჩება. სტადიონმა უმასპინძლა 1966 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატის მატჩებს. ასევე აქ გაიმართა 2003 წლის ჩემპიონთა ლიგის ფინალი „მილანსა“ და „იუვენტუსს“ შორის. ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები ახალი „უემბლის“ აშენებამდე, ძირითადად „ოლდ ტრაფორდზე“ მასპინძლობდა მეტოქეებს.
მარტინ IV

მარტინ (; ერისკაცობაში სიმონ მონპიტიე დე ბრიონი; დ. 1210 — გ. 28 მარტი, 1285) — ფრანგი რომის პაპი 1281–1285 წლებში.

რომის ფრანგ პაპს კარდინალის წოდება მიანიჭა ურბან -მ. მის დროს (1282) საფრანგეთის პრინცმა, სიცილიის მეფე კარლ ანჟუელმა, მოაწყო მეამბოხე ფრანგთა ჟლეტა, ცნობილი სიცილიური სერობის სახელწოდებით.
ადეოდატუს II

ადეოდატუს (; დ. უცნობია — გ. 17 ივნისი, 676) — რომის პაპი 672–676 წლებში.

ადეოდატუს ან დეოდატუს პაპი იყო 672 წლის 11 აპრილიდან გარდაცვალებამდე, 17 ივნისამდე, (676). მის შესახებ არაფერია ცნობილი, გარდა რამდენიმე შემონახული ჩანაწერისა, რომელიც მიუთითებს მის ხელგაშლილობაზე, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც მასთან ღარიბი, ან პილიგრიმი მივიდოდა.
ზაქარია (პაპი)

ზაქარია (; დ. უცნობია — გ. 22 მარტი, 752) — რომის პაპი 741–752 წლებში კათოლიკური ეკლესიის წმინდანი, მოიხსენიებენ 22 მარტს.

უკანასკნელი ბერძენი პაპი, დაიბადა კალაბრიაში. თავდაპირველად იყო ბენედიქტელი ბერი ლატერანში. თანხმობა მისცა პიპინ მოკლეს, რომ მიეღო მეფის ტიტული და ამით განამტკიცა პაპების ძალაუფლება.
ლეო II

ლეო (; დ. 611 — გ. 28 ივნისი, 683) — რომის პაპი 682–683 წლებში.

წარმოშობით ბერძენი დაიბადა სიცილიაში. ცნობილია მუსიკის სიყვარულით და ღარიბებისადმი დახმარების დიდი სურვილით. თავდაპირველად პაპი ლეო დაკრძალეს მისივი მონუმენტთან. მისი გარდაცვალებიდან რამდენიმე წლის შემდეგ, მისი ნეშტი გადაასვენეს სასაფლაოზე, სადაც სხვა პაპებთან ერთად დაკრძალეს. საუკუნეში ლეო დიდის წმინდა ნაწილები გამოეყო სხვა პაპებისას და ცალკე, მისივე სახელობის სამლოცველოში იქნა გადასვენებული.
ზურაბ კიკნაძე

ზურაბ კიკნაძე (დ. 3 ოქტომბერი 1933, თბილისი – გ. 23 ნოემბერი 2022, თბილისი) — ქართველი ორიენტალისტი-ასირიოლოგი, ბიბლეისტი, ფოლკლორისტი, ლიტერატორი, ილიას უნივერსიტეტის ემერიტუსი და თავისუფალი უნივერსიტეტის პროფესორი.

მისი საკვლევი სფერო შუამდინარეთის ლიტერატურა, მითოლოგია, რელიგია; ასევე ქართული მწერლობა, ფოლკლორი, მითოლოგია, ქრისტიანობა და ქრისტიანული კულტურა იყო.

ზურაბ კიკნაძემ თანამედროვე ქართულ ენაზე თარგმნა ბიბლია.

მას ეკუთვნის გილგამეშიანის თარგმანი ქართულ ენაზე, რომელიც 1963 წელს გამოიცა. 1978 წელს კი თამაზ ჩხენკელთან ერთად თარგმნა ჰომეროსის „ოდისეა“.

ბიოგრაფია
1940-1951 წლებში სწავლობდა თბილისის მე-7 ვაჟთა სკოლაში. 1951 წელს ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, რომელიც დაამთავრა 1956 წელს სემიტოლოგიის განხრით.

1956-1960 წლებში სწავლობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ასპირანტურაში შუმეროლოგიას. 1960 წლიდან და 1977 წლიდან დღემდე საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი ძველი აღმოსავლეთის ენათა განყოფილებაში. 1977 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფოლკლორისტიკის კათედრის გამგე, თსუ დიდი საბჭოს წევრი. 2002 წლიდან მოღვაწეობს ს. ორბელიანის სახელობის თეოლოგიის, ფილოსოფიის, კულტურისა და ისტორიის ინსტიტუტში.

1992 წელს იყო სახელმწიფო საბჭოს წევრი, 1992–1993 წლებში – ადამიანის უფლებათა დაცვის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე. 1996 წლიდან არის „გაერთიანებულ ბიბლიურ საზოგადოებათა საქართველოს წარმომადგენლობის“ მრჩეველთა საბჭოს თავმჯდომარე.

1985 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ქართულ რელიგიურ გადმოცემათა სისტემა“. 1986 წლიდან ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი.

2006 წლიდან ილიას უნივერსიტეტის პროფესორი.

შემოქმედება
არის რამდენიმე წიგნისა და არაერთი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი; პეტერბურგის, მოსკოვის, იერუსალიმის, ხოლონის, პარიზის, რომის საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციების, ბიბლიური საზოგადოების ფორუმების (ბუქარესტი, კვიპროსი, მოსკოვი, ბრიუსელი) მონაწილე. სხვადასხვა დროს ლექციებს კითხულობდა პეკინში, როდოსში, მალაგასა და გრანადაში.

ზურაბ კიკნაძეს ჰომეროსის „ოდისეის“ თარგმნისათვის (1975, თ. ჩხენკელთან ერთად) 1978 წელს მიენიჭა ივანე მაჩაბლის სახელობის პრემია. არის თბილისის უნივერსიტეტის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1986 წ.), მიენიჭა სახელმწიფო პრემია (2005 წ.) ავტორთა ჯგუფთან ერთად პუბლიცისტიკის დარგში წიგნისათვის „საყმაწვილო მითოლოგიური ლექსიკონი“. მიღებული აქვს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი (2006 წ.)

პირველი თარგმანი – „გილგამეში“ (შესავლით, ლექსიკონითა და კომენტარებითურთ) 1963 წელს გამოაქვეყნა.

ზურაბ კიკნაძის კვლევის სფეროა შუამდინარული ლიტერატურა, შუამდინარული მითოლოგია და შუამდინარული რელიგია; ქართული მწერლობა, ქართული ფოლკლორი და მითოლოგია; ქრისტიანობა და ქრისტიანული კულტურა; ბიბლიის (ძველი და ახალი აღთქმის) თარგმანი და ეგზეგეტიკა, საზოგადოებრივი პრობლემები.
აღწერა სამეფოსა საქართველოსა

„აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“ — ვახუშტი ბატონიშვილის თხზულება. სრული სათაურია „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, ზნენი და ჩვეულებანი საქართველოსანი“. წერა დაასრულა 1745 წლის 20 ოქტომბერს მოსკოვში. თხზულება აღწერს საქართველოს გეოგრაფიას, კუთხეებს, მათ ზნე–ჩვეულებებს და მოგვითხრობს საქართველოს გაბმულ ისტორიას უძველესი დროიდან („დასაბამიდან“, „ქვეყნის შექმნიდან“) საუკუნის პირველ ნახევრამდე.

ვახუშტის ნაშრომი შედგება ორი განყოფილებისაგან. ამათგან ერთია საქართველოს ისტორია სამეფოს განხეთქილებამდე და მეორეა ისტორია და გეოგრაფია საქართველოს სამეფოთა და სამთავროთა განხეთქილებიდან (1469 წლიდან) საუკუნის პირველ ნახევრის დასასრულამდე.

ვახუშტის „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“ და „გეოგრაფიული ატლასი“ იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის საერთაშორისო რეესტრში შეიტანა.

რამდენიმე პირველი გამოცემა რომელთაც თავს იდვეს ვახუშტი ბატონიშვილის ამ დიდი ნაშრომის გამოქვეყნება არ იყო სრული. ის გამოიცა ნაწილ-ნაწილ ოღონდაც კვინკლოსის გარდა. მისი შრომის გამავრცელებლები იყვნენ ბროსე, ჩუბინაშვილი და ბაქრაძე.

მარი ბროსემ ფრანგული თარგმანით დაბეჭდა ვახუშტის გეოგრაფია, მაგრამ ვახუშტის ისტორიის წინასიტყვაობა ჩაურთო ქართლის ცხოვრებას.

პირველი ნაწილი ვახუშტის ისტორიისა დაბეჭდა ბაქრაძემ სათაურით: „ვახუშტი, საქართველოს ისტორია, განმარტებული და შევსებული ახლად შეძენილის არქეოლოგიურისა და ისტორიულის ცნობებით დ. ზ. ბაქრაძის მიერ. ნაწილი პირველი“. ამ წიგნში ბაქრაძემ დაბეჭდა ვახუშტის წინასიტყვაობაც, ოღონდ პიველი მეოთხედის გამოკლებით.

მეორე ნაწილი ისტორიისა ქორონიკონებითურთ ჩუბინაშვილს მოუთავსებია ქართლის ცხოვრების მეორე ნაწილის დასაწყისში.

მარი ბროსეს -ში სრული მაგრამ ქვეთავების არეული თანმიმდევრობით აქვს წარმოდგენილი აღნიშნული შრომა.

შინაარსი
ვახუშტის შრომა — „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“, შეიცავს შემდეგ თავებს:
ამერეთის სოფლების სახელები (ორ ფურცლად)
მკითხველთათჳს სიტყვა, თუ რაისათვის არს შრომა ესე.
ზნენი და ჩვეულებანი საქართველოსანი
ცხოვრება საქართველოსი
უწყება მკითხველთათვის
აღწერა აწინდელისა ქართლისა
ცხოვრება დამოქმედება ქართლისა მეფეთა 1469 წლითგან 1745 წლამდე
აღწერა და ცხოვრება ჱერეთისა, კახეთისა, კუხეთისა, თუშეთისა და დიდოეთისა
აღწერა აწინდელისა ოვსეთისა
აღწერა საჩინოთა ადგილთა სამცხე-საათაბაგოსი
ცხოვრება სამცხე-საათაბაგოსი
აღწერა ეგრისისა ანუ აფხაზეთისა ანუ იმერეთისა
ცხოვრება ეგრისისა ანუ აფხაზეთისა ანუ იმერეთისა
ქრონოლოგიური ცნობები შესახებ ქართველთა
მაჩვენებელი სახელთა და სახელწოდებათა
შედარება ქართულ-ბერძნული ქრონიკების
ქართული კვინკლოსი და ხელთა

კვინკლოსი
სტრიქონის პირველი ასოები გამოთქვამენ ავქსონის სახელს: ვახუშტიმ და ნაჩვენები ქორინიკონი კი უდრის 1755 წელს.

რუკები
თავის გეოგრაფიისათვის ვახუშტის დაუმატებია 22 რუკა (მასშტაბი: 10 ვერსამდე გოჯად), რომლებზეც დატანილია მხარის ძეგლები. რუკების შედგენის დროს ვახუშტის ხელთ ჰქონდა „შემოკლებული რუკები“ საქართველოსი.

ბროსეს სიტყვებით ვახუშტის გეოგრაფიას ისეთივე მნიშვნელობა აქვს საქართველოსათვის, როგორც ჰომეროსის ტოპოგრაფიულ შენიშვნებს საბერძნეთისათვის. ცნობილი ი. ო სტებნიცკის სიტყვებით — „თუმცა ვახუშტის რუკები შედგენილია მიწების გაუზომლად, გარნა მათი სისწორე საკმაოდ გვაკმაყოფილებს“.
ცხოვრება ქართველთა მეფეთა

„ცხოვრება ქართუელთა მეფეთა“, ან „მეფეთა ცხოვრება“ — ძველი ქართული საისტორიო თხზულებათა კრებულის, „ქართლის ცხოვრების“, პირველი წიგნი. სამეცნიერო ლიტერატურაში უფრო ხშირად იხსენიება შემოკლებული სახელწოდებით – „მეფეთა ცხოვრება“.

შეიცავს ქვეყნის ისტორიის გაბმულ თხრობას უძველესი დროიდან საუკუნის ბოლომდე. ტრადიციულად მიიჩნევა, რომ მისი ავტორია ლეონტი მროველი, საუკუნის ქართველი მოღვაწე, რუისის ეპისკოპოსი. მას აგრეთვე მიეწერება „არჩილის წამება“ (იხ. სტატია „არჩილი“). ზოგიერთი მკვლევრის აზრით, საუკუნის მოღვაწე ლეონტი მროველი ამ თხზულების მხოლოდ რედაქტორი ან გადამწერია. მკვლევართა ნაწილი კი ამ თხზულებებს საუკუნით ათარიღებს და შესაბამისად მათ ავტორად სხვა, საუკუნეში მოღვაწე ლეონტი მროველს მიიჩნევს.
ლელა პატარიძე

ლელა პატარიძე (დ. 30 ნოემბერი, 1962, თბილისი — გ. 10 მარტი, 2009, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ფილოლოგების მზიულა ხუციშვილისა და რამაზ პატარიძის ოჯახში. სკოლის დამთავრების შემდეგ 1979-1984 წლებში სწავლობდა თსუ-ს ფილოლოგიის ფაკულტეტის კლასიკური ენების განყოფილებაზე. 1986 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათ აკადემიის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის წყაროთმცოდნეობის განყოფილებაში. 2006–2007 წლებში, როგორც მიწვეული ლექტორი თსუ-ს ჰუმანიტარულ ფაკულტეტზე კითხულობდა კურსს „აკადემიური წერა“. 2008 წელს კონკურსის წესით არჩეულ იქნა ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში ასისტენტ–პროფესორად.

1991 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „სამყაროს სურათი ქართულ ადრექრისტიანულ წერილობით წყაროებში (ცხორებაჲ წმიდისი ნინოჲსი)“, რომლის საფუძველზე 1993 წელს გამოაქვეყნა მონოგრაფია „ცხორებაჲ წმიდისი ნინოჲსი (ქართლის გაქრისტიანების კულტურულ–ისტორიული საკითხები)“. ლ. პატარიძე ერთ–ერთი პირველი იყო, ვინც დაინტერესდა „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ს ტექსტით, როგორც გარკვეული ცნობიერების ფაქტით; ავტორი ამახვილებს ყურადღებას თხრობით სტრუქტურებზე, მოტივებსა თუ ცალკეულ სიმბოლოებზე და სხვა კონცეპტუალურ პრობლემებზე.

ლელა პატარიძის სამეცნიერო ინტერესები სამი მიმართულებით ჩამოყალიბდა:
ქართული მატიანეების სტრუქტურა, იდეოლოგია და ტიპოლოგია;
ქართული იდენტობის პრობლემა ისტორიულ ჭრილში, აწმყოში და მომავლის პერსპექტივაში, რომელსაც მიუძღვნა სტატიების სერია და გამოჩენილი ბრიტანელი მეცნიერის ენტორნი დ. სმითის წიგნის „ნაციონალური იდენტობა“ თარგმანი;
ქართლის გაქრისტიანების პრობლემები იდეოლოგიურ და სოციალურ ჭრილში.

ილიას უნივერსიტეტში უაღრესად ხანმოკლე მანძილზე აქტიურ მონაწილეობას იღებდა აკადემიურ ცხოვრებაში: ბაკალავრიატში უძღვებოდა ლექციის კურსს „საქართველოს ისტორიოგრაფია“, მისი ავტორობით შეიქმნა საბაკალავრო სწავლების პროგრამა ისტორიაში, მონაწილეობა მიიღო სამაგისტრო პროგრამის „ძალაუფლება და კულტურა“ შექმნაში საავტორო კურსებით და „ქართული იდენტობა“ და „ძალაუფლების ლეგიტიმაცია“.

იყო „ეროვნული ფონდის“ გრანტის „კოლექტიური კულტურული იდენტობა რელიგიური მოქცევის კონტექსტში: ქართული მაგალითის კვლევა და განზოგადებანი“ (2007–2008) ხელმძღვანელი, თანაავტორი და კლასების ისტორიის სახელმძღვანელოსი (2006).

თავისი კვლევის შედეგები ლ. პატარიძემ ერთგვარად შეაჯამა მონოგრაფიაში „პოლიტიკური და კულტურული იდენტობანი - სს-ის ქართულ ერთობაში: „ქართლის ცხოვრების“ სამყარო“ (2009), რომელიც მისი ბოლო ნაშრომი გამოდგა.
ბოდავი

ბოდავი — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტის ჟინვალის თემში. მდებარეობს მდინარე ბოდავისხევის მარჯვენა მხარეს. დუშეთიდან 20 კმ.

სოფელში შემორჩენილია ეკლესია ფუძნარი. იხსენიება ვახუშტი ბატონიშვილის თხზულებაში — „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 15 ადამიანი.
მაკარ ჩუდრა

”მაკარ ჩუდრა” — მაქსიმ გორკის პირველი გამოცემული ნაწარმოები. პირველად გამოიცა გაზეთ ”კავკაზში” 1892 წელს. პირველად ალ. პეშკოვმა სწორედ ამ გამოცემაში დაირქვა თავი მაქსიმ გორკი.

სიუჟეტი
ნაწარმოების მთავარი გმირია მოხუცი ბოშა-კაცი მაკარ ჩუდრა, რომელიც თავის მეგობარ სოკალს ცხოვრებისეულ რჩევებს აძლევს და საკუთარ ისტორიებს უყვება, ხოლო როცა საქმე ქალებზე და სიყვარულზე მიდგა, იხსენებს ორი ბოშა-ახალგაზრდის ლოიკო ზობარისა და რადას სიყვარულის ისტორიას. მათ უყვართ ერთმანეთი, მაგრამ ორივე ამბიციურია. მიუხედავად ზობარის სიამაყისა, იგი მაინც უმღერის მას სიმღერებს და სიყვარულს ეფიცება, სიყვარულის ნაცვლად ის რადასგან მხოლოდ აგრესიას იღებს. ერთ ღამესაც რადა ლოიკოს იარაღს დაადებს შუბლზე, სიყვარულს აუხსნის და პირობას აძლევს, რომ თუ იგი ხალხის წინაშე მუხლებზე დაიჩოქებს და ხელზე ემთხვევა, მას ცოლად გაჰყვება. მაგრამ ბოშებში მუხლებზე დაჩოქვა უდიდესი დამცირებაა, ამის გამო ლოიკო დაჩოქებამდე რადას გულში დანას ჩაარტყამს, ხოლო სიკვდილის შემდეგ დაუჩოქებს მას. დანილი, რადას მამა, ამ ყველაფრის შემსწრე იგივე დანას ზობარს ზურგში ურტყამს და კლავს.
იოანე V (პაპი)

იოანე (; დ. 635 — გ. 2 აგვისტო, 686) — რომის პაპი 685-686 წლებში.

იოანე დაიბადა ანტიოქიის პროვინციაში. პაპის თანამდებობა ეკავა 685 წლის ივლისიდან, 686 წლის 2 აგვისტომდე. ის პირველი ბიზანტიელი პაპი იყო, რომელიც ბიზანტიის იმერატორის თანხომის გარეშე აკურთხეს. ის ასევე იყო პირველი იმ ათიდან, რომლებიც უწყვეტად აღმოსავლური წარმოშობის პაპები იყვნენ. მისი პაპობის პერიოდში დასავლეთი და აღმოსავლეთი რომის იმპერიები შერიგდნენ.
სიზინუსი

სიზინუსი (; დ. 650 — გ. 4 თებერვალი, 708) — რომის პაპი 708, 15 იანვარი–708, 4 თებერვალი წლებში.

სიზინუსი იყო რომის ოთხმოცდამეშვიდე პაპი. აკურთხეს 708 წლის 15 იანვარს და იყო პაპის თანამდებობაზე, დაახლოებით სამი კვირა, გარდაცვალებამდე (708 წლის 4 თებერვალი). მისი პაპობის პერიოდში პაპების შემოწირულობის რაოდენობა შეადგენდა 42 ფუნტი ოქროს და 310 ფუნტი ვერცხლს.
ჰერმან გმაინერი

ჰერმან გმაინერი ( ; დ. 23 ივნისი 1919, ალპბერშვენდე, ავსტრია — გ. 26 აპრილი 1986, ინსბრუკი) — ავსტრიელი სოციალური პედაგოგი, ბავშვთა სოფელ -ის შემქმნელი.

ჰერმან გმაინერი ავსტრიელი ექიმი და ჰუმანისტია. ის არის საერთაშორისო ბავშვთა სოფლების დამაარსებელი. დღეს მსოფლიოს 442 ქვეყანაში 134 ბავშვთა სოფელია, მათ შორის 2 საქართველოში. ჰერმან გმაინერი აღიარებულია მე-20 საუკუნის ადამიანად.
საფრანგეთის მეოთხე რესპუბლიკა

საფრანგეთის მეოთხე რესპუბლიკა — რესპუბლიკური მთავრობა საფრანგეთში 1946–1958 წლებში. მისი ისტორია 1946 წლის 13 ოქტომბერს, დამფუძნებელი კრების მიერ კონსტიტუციის მიღებით იწყება. მეოთხე რესპუბლიკა ფაშისტურ ოკუპაციამდე არსებული მესამე რესპუბლიკის აღდგენის მცდელობად ითვლება. ორივეში საპარლამენტო მმართველობა, სუსტი პრეზიდენტი და თითქმის იდენტური კონსტიტუცია იყო.

პერიოდის დახასიათება
მეოთხე რესპუბლიკის დროს ეკონომიკა სწრაფად ვითარდებოდა. აღდგა ომის დროს განადგურებული სოციალური ინსტიტუტები და ინდუსტრიული სექტორი, მოხდა საფრანგეთის ევროპულ სტრუქტურებში ინტეგრაცია, დაიწყო და თითქმის დამთავრდა დეკოლონიზაციის პროცესი, 1945–1954 წლებში მიმდინარეობდა ომი ვიეტნამთან. შიდაპოლიტიკური ვითარება არასტაბილური და დაძაბული იყო, ხშირად იცვლებოდა მთავრობა, წელიწადში 2–3 პრემიერ–მინისტრი მიდიოდა თანამდებობიდან. პერიოდის დასაწყისში პოპულარობით სარგებლობდნენ კომუნისტები (მემარცხენეები), შემდეგ უკვე, ალჟირის კრიზისის დროს მემარჯვენეები.

1958 წელს პრემიერ–მინისტრი გახდა შარლ დე გოლი, მან მხარი დაუჭირა საპრეზიდენტო მმართველობას და მის მიერ წარმოდგენილი კონსტიტუციის ახალი პროექტი ოქტომბერში რეფერენდუმით მიიღეს, პრეზიდენტმა კოტმა მას ხელი მოაწერა და შეიქმნა საფრანგეთის მეხუთე რესპუბლიკა. იმავე წლის დეკემბერში შარლ დე გოლი პრეზიდენტად აირჩიეს.