რიფათ ალ-ასადი

რიფათ ალ ასადი ( ; დ. 22 აგვისტო, 1937, ლატაკიას პროვინცია, სირია — გ. 20 იანვარი, 2026, დუბაი) — სირიელი სამხედრო,  სახელმწიფო მოღვაწე ბაასის პარტიის პრო-სირიული ფრაქციიდან,  სირიის ვიცე-პრეზიდენტი 1984 - 1998 წლებში. სირიის ყოფილი პრეზიდენტის ჰაფეზ ასადის ძმა. 1983 წელს მას სახელმწიფო გადატრიალების წარუმატებელი მცდელობა ჰქონდა, რისთვისაც გააძევეს სირიიდან და ფაქტობრივად ჩამოაშორეს ქვეყანაში არსებულ პოლიტიკურ ცხოვრებას, ნომინალურად შეინარჩუნა რამდენიმე თანამდებობა 1998 წლამდე.

ბიოგრაფია
პირადი ცხოვრება
დაიბადა 1937 წელს სოფელ კარდახაში (ლატაკიის მუჰაფაზა), ალავიტების ღარიბ ოჯახში, იყო  მე -11 და ბოლო შვილი. სწავლობდა დამასკოს უნივერსიტეტში პოლიტიკურ მეცნიერებასა და ეკონომიკას, შემდეგ სწავლობდა ქალაქ ჰომსის სამხედრო აკადემიაში . 1963 წელს დაიწყო სამხედრო სამსახური. იგი ოთხჯერ იყო დაქორწინებული (სავარაუდოდ, ერთსა და იმავე დროს): თავის ბიძაშვილ ამირზე (ასევე კარდახიდან), ანისაზე (ჰაფეზ ალ ასადის ცოლის ბიძაშვილი) რაჯა ბარაკატისა (ცნობილი სუნიტური ოჯახის წარმომადგენელი) და ლინა ალ-ჰაირზე ( სირიის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ალავიტური გვარის წარმომადგენელი).

1986 წლიდან მუდმივად ცხოვრობს საზღვარგარეთ (ძირითადად საფრანგეთსა და ესპანეთში). რიფათის შვილი რიბალ ალ ასადი დამფუძნებელი და დირექტორია პარტიისა „მოძრაობა სირიის დემოკრატიისა და თავისუფლებისთვის", მუდმივად აკრიტიკებს სირიის ამჟამინდელ რეჟიმს. მისი მეორე ვაჟი, სუმერი, ლონდონში განთავსებული სატელიტური ტელეკომპანიის მფლობელია, რომელიც რიფატის ინტერესებს გამოხატავს და კრიტიკულია სირიის ამჟამინდელი რეჟიმის მიმართ.

ახალგაზრდობაში რიფათ ალ ასადი მონაწილეობდა სირიის დიქტატორების ჰუსნი ალ-ზაიმისა და ადიბ ალ-შიშაქლის წინააღმდეგ გამართულ საპროტესტო აქციებში. 1952 წელს იგი შეუერთდა ბაასის პარტიას.1965 წელს გახდა სპეციალური უსაფრთხოების ძალების მეთაური, რომელიც ანგარიშვალდებული იყო მხოლოდ სირიის სამხედრო კომიტეტის წინაშე.

1969-1970 წლებში ის და მისი ქვედანაყოფი გახდნენ ჰაფეზ ალ ასადის მთავარი საყრდენი იმ დროს სირიის დე ფაქტო მმართველის —სალაჰ ჯადიდის წინააღმდეგ ბრძოლაში.

1971 წელს, მისი უსაფრთხოების ძალების ბაზაზე, შეიქმნა  ე.წ. "თავდაცვის ბრიგადები" (არაბ. ) —მაღალკვალიფიციური ქვედანაყოფები დაკომპლექტდა  ძირითადად ალავიტებისგან. ამ დანაყოფებში სამხედრო ტექნიკის ყველაზე თანამედროვე მოდელები შედიოდა. თავდაცვის ბრიგადების რაოდენობამ 15,000-20,000-ს მიაღწია. ისინი ძირითადად დამასკოს მიდამოებში  განალაგეს და მათი მთავარი ფუნქცია იყო რეჟიმის დაცვა გადატრიალების მცდელობებისაგან. ბრიგადები  ასევე  მონაწილეობდნენ 1976 წლის ივნის-ოქტომბერის  სირიის პირველ სამხედრო ოპერაციაში— ლიბანსა და ჰამაში აჯანყების ჩახშობაში.

აჯანყების ჩახშობა ჰამაში
რიფათ ალ -ასადის ბიოგრაფიის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პუნქტია მისი მონაწილეობა ჰამას აჯანყების ჩახშობაში, რომელიც 1982 წლის თებერვალში  მოაწყვეს რადიკალური ისლამური დაჯგუფების მუსლიმთა საძმოს წევრებმა.  ოპერაციამ ჰამაში 3 კვირა გასტანა (პირველი კვირა — ქალაქში კონტროლის აღდგენა და შემდეგი ორი კვირა — გაწმენდა), შედეგად, სხვადასხვა შეფასებით, 7000 – დან 40 000 ადამიანი გარდაიცვალა. სავარაუდოდ, თავად რიფათმა დაადგინა დაღუპულთა რიცხვი არანაკლებ 38,000. რიფათ ალ -ასადი ითვლება კონტრსაწინააღმდეგო ოპერაციის მთავარ ლიდერად, რომელშიც აქტიური მონაწილეობა მიიღეს მის დაქვემდებარებაში მყოფმა თავდაცვითმა ბრიგადებმა.

სამხედრო გადატრიალების მცდელობა და სირიიდან გაძევება
1983 წელს რიფათის უფროსმა ძმამ და სირიის პრეზიდენტმა ჰაფეზ ალ ასადმა ჯანმრთელობის სერიოზული პრობლემების გამო შექმნა ქვეყნის დროებითი კომიტეტი, რომელიც ძირითადად ასადის მომხრე სუნიტებით დაკომპლექტდა. კომიტეტის უკან არცერთი ძალა არ არსებობდა. ამ ნაბიჯმა უკმაყოფილება გამოიწვია ალავიტების სამხედრო წრეებში. რიფათის ერთგულმა ჯარმა (დაახლოებით 55 000 კაცი, ტანკებით, არტილერიითა და თვითმფრინავებით) დაიმორჩილა დამასკო. დაიწყო დაპირისპირება რიფათის ჯარებსა და მისი ძმის ერთგულ ჯარს შორის. 1984 წელს ჰაფეზ ალ ასადი გამოჯანმრთელდა. დედამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ორ ძმას შორის კონფლიქტის მოგვარებაში. ითვლება, რომ ეს საკითხი საბოლოოდ მოგვარდა სამივეს შეხვედრის შემდეგ. გადაწყდა, რომ რიფატი წავიდოდა საზღვარგარეთ და ჰაფეზი დაუბრუნდებოდა ქვეყნის მმართველობას.  რამდენიმე თვიანი საზღვარგარეთ ყოფნის შემდეგ, 1984 წლის ბოლოს რიფათი, დაინიშნა ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტად. ამასთან, აღმოჩნდა, რომ ეს თანამდებობა წმინდა ნომინალური იყო. მალე რიფათი გაათავისუფლეს თავდაცვითი ბრიგადების მეთაურის პოსტიდან, შემდეგ კი (1986 წ.) სირიიდან გააძევეს (ოფიციალური ფორმულირების თანახმად, იგი განუსაზღვრელი საქმიანი ვიზიტით გაგზავნეს).რიფათის წასვლის   შემდეგ წამყვანი თანამდებობებიდან  გადააყენეს  მისი მომხრეები. მან ვიცე-პრეზიდენტის პოსტი შეინარჩუნა 1998 წლამდე. 1992 წელს რიფათს  უფლება მისცეს სირიაში ჩასულიყო დედის დაკრძალვაზე. 1998 წელს რიფათ ალ- ასადს ჩამოერთვა ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა; 1999 წელს სირიაში მისი მომხრეები კვლავ რეპრესიების ქვეშ მოყვნენ, ხოლო ლატაკიაში მისი უკანონო პორტი შტურმით აიღეს. ანალიტიკოსებმა ეს მოვლენები განიხილეს, როგორც ჰაფეზ ალ ასადის მზადება შვილის— ბაშარ ალ ასადისთვის  ძალაუფლების გადასაცემად.