iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ყირიმული თათრული სახელმწიფო აკადემიური მუსიკისა და დრამის თეატრი

ყირიმული თათრული სახელმწიფო აკადემიური მუსიკისა და დრამის თეატრი — ყირიმის ტერიტორიაზე ერთადერთი თურქულენოვანი თეატრალური დაწესებულება.

ისტორია
1901 წელს პირველი მუდმივმოქმედი ყირიმელი თათრების თეატრალური შენობა გაიხსნა, სადაც იმ პერიოდში ყველა როლს, მათ შორის ქალებისასაც, მხოლოდ მამაკაცები ასრულებდნენ.

1922 წლიდან დაიწყო თეატრის ინტენსიური განვითარების პერიოდი, რომელსაც თეატრმცოდნეები „ყირიმელი თათრული რენესანსის ეპოქად“ მოიხსენიებენ. რეპერტუარში შედიოდა შექსპირის, მოლიერის, იფჩის, ლატიფ-ზადეს, გოლდონის, ბომარშეს, ტოლსტოის და ტრენიოვის ნაწარმოებები. თეატრში მოღვაწეობდნენ გამორჩეული მსახიობები, რეჟისორები და დრამატურგები, რომლებმაც საფუძველი ჩაუყარეს იმ უნიკალურ ეროვნულ თეატრალურ სკოლას, რომლის ტრადიციებსაც დღეს აგრძელებს ყირიმული თათრული აკადემიური მუსიკისა და დრამის თეატრი.

1930-იან წლებში შსსკ-ის მიერ რეპრესიების მსხვერპლი გახდა თეატრთან დაკავშირებული არაერთი კულტურის მოღვაწე ყირიმული თათრული ნაციონალიზმის ბრალდებით, მათ შორის თეატრის პირველი დირექტორი უ.იფჩი, დრამატურგი ა.ლატიფ-ზადე და სხვები.

მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე დასის ბევრი მამაკაცი გაიწვიეს ფრონტზე, მათ შორის თეატრის თანამშრომლები ს.ჯეტერე და ა.ძემილევი.

1942 წელს, ოკუპაციის პერიოდში, გერმანულმა ადმინისტრაციამ გორკის სახელობის ყირიმის დრამატული თეატრის მუშაობა ახალი „სიმფეროპოლის რუსული დრამისა და კომედიის თეატრის“ სახელწოდებით განაახლა და კვლავ გახსნა ყირიმელი თათრული მუსიკალური და დრამის თეატრი. დაიდგა ომამდელი ეროვნული და კლასიკური რეპერტუარი და საკონცერტო პროგრამები. სპექტაკლებში მონაწილეობდნენ მსახიობები დ.ტრუპჩუ, ს.ერეჯეპოვა და სხვები, დადგმებს კი რეჟისორი გ.ისმაგილოვი ხელმძღვანელობდა. 1943 წელს თეატრალური დასის ნაწილი გერმანულ-რუმინულ ჯარებთან ერთად რუმინეთში გადაასახლეს, რის გამოც ისინი მოგვიანებით საბჭოთა კავშირში დევნას დაექვემდებარნენ.

დეპორტაციის შემდეგ, მიუხედავად იმისა, რომ 1956 წელს ცეკვის ანსამბლი „ჰაითარმა“ აღდგა, თეატრი არ აღუდგენიათ. პროფესიულ საქმიანობას მოწყვეტილმა თეატრის შემოქმედებითმა მუშაკებმა თავიანთი ადგილი იპოვეს უზბეკეთის, აზერბაიჯანის, ყაზანისა და კავკასიის რესპუბლიკების თეატრალურ დასებში. ყირიმში თეატრის აღორძინება დაიწყო მხოლოდ 1989 წლის დასაბამში, მასობრივი რეპატრიაციის შემდეგ, ყირიმელი თათარი კულტურის მოღვაწეების ი.ბახშიშის, ს.ოსმანოვის, ა.დიტანოვას და სხვათა ძალისხმევით.

აღორძინებულ თეატრს გადაეცა ძერჟინსკის სახელობის შინაგან საქმეთა სამინისტროს კულტურის სახლი მენდელეევის ქუჩაზე, რომელიც თავდაპირველად აშენდა შსსკ-ის თანამშრომლების კლუბად ყირიმელი არქიტექტორის ვ.ი.კოვალსკის პროექტით. საგულისხმოა, რომ თავად კოვალსკი 1924-1925 წლებში მუშაობდა ყირიმული თათრული თეატრის დეკორატორად[7]. 1977 წლამდე ამ შენობაში ფუნქციონირებდა ყირიმის რეგიონალური უკრაინული მუსიკალური და დრამატული თეატრი.

2002 წელს თეატრს მიენიჭა აკადემიური სტატუსი.

2020 წელს ყირიმელ თათრულ თეატრში ჩატარდა საიუბილეო კონცერტი, რომელიც მიეძღვნა დაწესებულების არსებობის 30 წლისთავს.
მეტრონიის კარიბჭე

მეტრონიის კარიბჭე — კარიბჭე ავრელიანეს კედელში რომელიც მდებარეობს რომში,იტალია. კარიბჭე მდებარეობს კედლის სამხრეთ ნაწილში, აღმოსავლეთით მდებარე სან ჯოვანის კარიბჭისა და სამხრეთით მდებარე ლათინური კარიბჭეს შორის.

 საუკუნის განმავლობაში, ამ ჭიშკრის მიღმა იყო ჭაობიანი ტერიტორია, რომელსაც პრატა-დეციი ან დეცენიე ეწოდებოდა შუა საუკუნეების ბოლოს ჭიშკარი დაიხურა და შესასვლელი აგურით ამოაშენეს.

თანამედროვე ეპოქაში მზარდი სატრანსპორტო მოძრაობის გამო, თავდაპირველი ჭიშკრის გვერდით ოთხი მთავარი გასასვლელი შეიქმნა. საუკუნეების განმავლობაში ჭიშკრის გარშემო მიწის დონე მნიშვნელოვნად აიწია, რის გამოც თავდაპირველი გასასვლელი ნაწილობრივ მიწისქვეშ აღმოჩნდა.

ისტორია
კარიბჭე მეტრონია არის ავრელიანის კედლების ერთ-ერთი ნაკლებად ცნობილი ჭიშკარი რომში, იტალია. აშენებული იმპერატორ ავრელიანეს მმართველობის დროს საუკუნეში (271-275 წწ.), ჭიშკარი თავდაპირველად ქალაქის გაფართოებული გამაგრების ნაწილი იყო, ერთროულად გარე საფრთხეებისგან დასაცავად პოლიტიკური არასტაბილურობისა და რომის იმპერიაზე გარე ზეწოლის პერიოდში.

ჭიშკარმა სახელი მიიღო ვია მეტრონიისგან, ძველი რომაული გზისგან, რომელსაც ის ემსახურებოდა, თუმცა გზის სახელის წარმოშობა გაურკვეველი რჩება. ისეთი გამორჩეული ჭიშკრებისგან განსხვავებით, როგორიცაა სან-ჯოვანის კარიბჭე ან მაჯორეს კარიბჭეზე, მეტრონიის კარიბჭე უფრო პრაქტიკული ფუნქცია ჰქონდა, ძირითადად გამოიყენებოდა ადგილობრივი ტრანსპორტისთვის და მიმდებარე სასოფლო-სამეურნეო მიწებზე წვდომისთვის.

შუა საუკუნეების პერიოდში, ჭიშკრის გამოყენება შემცირდა ქალაქის ზომის შემცირებასთან ერთად და ავრელიანის კედლის ბევრი ჭიშკარი ნაწილობრივ დაზიანდა. ადრეული თანამედროვე პერიოდისთვის, პორტა მეტრონია ძირითადად დამარხული იყო დანალექებისა და ურბანული განვითარების გამო,მიწის დონის ზემოთ მხოლოდ მისი თაღის ზედა ნაწილი ჩანდა.

 საუკუნეში, განსაკუთრებით ბენიტო მუსოლინის ურბანული დაგეგმარების ძალისხმევის დროს 1930-იან წლებში, რამდენიმე ძველი რომაული ძეგლის, მათ შორის ავრელიანის კედლების ნაწილების გათხრები და რესტავრაცია განხორციელდა. კარიბჭე მეტრონია ნაწილობრივ გაითხარა და აღდგა, თუმცა ის კვლავ ერთ-ერთ უფრო მოკრძალებულ ისტორიულ ჭიშკრად რჩებოდა.

დღეს პორტა მეტრონია მდებარეობს პიაცალე მეტრონიოსთან ახლოს, გარშემორტყმული თანამედროვე ტრანსპორტითა და ურბანული ინფრასტრუქტურით. მიუხედავად იმისა, რომ ის აღარ ასრულებს თავდაცვით ან სატრანსპორტო როლს, ის რჩება რომის მრავალშრიანი არქიტექტურული და სამხედრო ისტორიის ნიმუშად.
სპადის სასახლე

სპადის სასახლე — მდებარეობს რომის რეგოლას რაიონში, იტალიაში. ძალიან ახლოს მდებარეობს პალაცო ფარნეზესთან და აქვს ბაღი, რომელიც გამოდის ტიბრის მდინარისკენ. პალაცოში განთავსებულია დიდი სამხატვრო კოლექცია, გალერეა სპადა . კოლექცია თავდაპირველად შეგროვდა საუკუნეში კარდინალ ბერნარდინო სპადასა და მისი ძმის ვირჯილიო სპადას მიერ, ხოლო შემდგომ დაემატა მათი ძმისშვილისშვილის, კარდინალ ფაბრიციო სპადას მიერ.

ისტორია
1540 წელს ეს პალაცო შეუკვეთა კარდინალმა ჯიროლამო კაპოდიფერომ, არქიტექტორად კი დაიქირავა ბარტოლომეო ბარონინო კაზალე მონფერატოდან. გარე და შიდა მხატვრული სტუკოს მდიდრული დეკორი შესრულდა ჯულიო მაცონისა და მისი გუნდის მიერ.

პალაცო ცოტა ხნით ეკუთვნოდა მინიანელის ოჯახს, მაგრამ 1632 წელს ის შეიძინა კარდინალმა სპადამ, რომელმაც შენობის მოდიფიკაციები დაავალა ფრანჩესკო ბორომინის. ბაროკოს სტილის არქიტექტორმა ბორომინიმ შექმნა ილუზიის ნამდვილი შედევრი პერსპექტივის ილუზია, რომელიც მდებარეობს თაღებიან ეზოში: თანდათანობით შემცირებული სვეტების რიგები და მაღლავზე ამავალი იატაკი ქმნის ვიზუალურ ილუზიას გალერეის, რომელიც გეგონება 37 მეტრი სიგრძისაა, თუმცა რეალურად მხოლოდ 8 მეტრია. ამის ბოლოს ჩანს ცხოვრების ზომის ქანდაკება სინამდვილეში კი ის მხოლოდ 60 სანტიმეტრია. ბორომინის ამ ილუზიის შესაქმნელად დაეხმარა მათემატიკოსი.

პალაცოს ფასადის და ეზოს მხარეს არსებულ ფრონტონებზე წარმოდგენილია მანიერისტული სტუკოს ქანდაკებათა დეკორი ნიშებში ჩასმული ქანდაკებები, ხილისა და ყვავილების გირლანდები, გროტესკები და სიმბოლური გამოსახულებები რელიეფში, რომლებიც მეზონინის პატარა ფანჯრებს შორისაა განთავსებული. ეს დეკორაცია რომში ერთ-ერთ ყველაზე მდიდრულ და დახვეწილ ფასადად მიიჩნევა ჩინკვეჩენტოს (მე-16 საუკუნის) არქიტექტურაში.

ფასადის დეტალები: გიგანტური ქანდაკება პომპეუს დიდისა რომელიც შეცდომით მიაჩნდათ იმ ქანდაკებად, რომლის ფერხთითაც იულიუს კეისარი დაიღუპა — აღმოაჩინეს 1552 წელს, ორი რომაული სახლის საერთო კედლის ქვეშ. ქანდაკების თავგადაჭრა იგეგმებოდა, რათა ორივე მხარეს შორის საკუთრების დავა გადაეჭრათ, რამაც კარდინალი კაპოდიფერო იმდენად შეძრა, რომ ჩაერია ამ საქმეში და მიმართა პაპ იულიუს -ს. პაპმა ქანდაკება შეიძინა და შემდეგ კარდინალს აჩუქა.

გალერია
პალაცოში მდებარეობს გალერეა სპადა, კარდინალ სპადას კოლექცია, რომელიც მოიცავს ოთხ გალერეას მე-16 და მე-17 საუკუნეების მხატვრების ნამუშევრებით. კოლექციაში წარმოდგენილია ანდრეა დელ სარტოს, ნიკოლო ტორნიოლის, გვიდო რენის, ტიციანის, იან ბრეუგელ უფროსის, გუერჩინოს, რუბენსის, დიურერის, კარავაჯოს, დომენიკინოს, კარაჩების, სალვატორ როზას, პარმიჯანინოს, ფრანჩესკო სოლიმენას, მიქელანჯელო ჩერკუოცის, პიეტრო ტესტას, ჯამბატისტა გაიულის, ასევე ორაციო და არტემიზია ჯენტილესკის ნამუშევრები.

საჯარო ხელისუფლება
პალაცო სპადა 1927 წელს შეიძინა იტალიის სახელმწიფომ და დღეს მასში მდებარეობს იტალიის სახელმწიფო საბჭო , რომელიც თავის სხდომებს მართავს მდიდრად მოხატულ და სტუკოთი მორთულ დარბაზებში.
მალტის სასახლე

მალტის სასახლე — ასევე ცნობილი როგორც პალაცო დი მალტე ან პალაცო დელ'ორდინე დი მალტე, არის სოვერენული სამხედრო ორდენის, მალტას ორდენის, ორი შტაბ-ბინის უმნიშვნელოვანესი ვილა მალტაზე. მალტას ორდენი არის რომის კათოლიკური საერო რელიგიური ორდენი და საერთაშორისო სამართლის სუვერენული სუბიექტი. პალაცო მდებარეობს რომში, იტალიაში, მხოლოდ რამდენიმე წუთის სავალზე ესპანური საფეხურებიდან. იტალიურმა მთავრობამ პალაცოს გაცემულ სუვერენიტეტს ექსტრატერიტორიულ სტატუსი მიენიჭა. პალაცო მალტე მალტეს ორდენის საკუთრებაა 1630 წლიდან.

კონტექსტი
1798 წლის 12 ივნისს ნაპოლეონ ბონაპარტის მიერ ხელმძღვანელობდნენ ფრანგული ძალები, რომლებიც მალტის კუნძულზე გამოჩნდნენ. მალტა იყო იორუალის წმინდა იოანეს ორდენის (რომელსაც ასევე ეწოდება მალტას ორდენი) ბაზა. ორდენს კუნძული 1530 წელს გადასცა ჩარლზ , წმინდა რომის იმპერატორმა. ნაპოლეონმა კუნძული დატოვა მნიშვნელოვანი გარზით და სპეციალურად შერჩეული ადმინისტრაციით. მალტელი აჯანყების შემდეგ, ბრიტანელმა ლორდმა ნელსონმა მიიღო მოწვევა და 1800 წლის 5 სექტემბერს დაამხო საფრანგეთის ძალები მალტაზე. მალტა გახდა ბრიტანეთის კოლონია 1814 წლის 30 მარტს, პარიზის შეთანხმების მიხედვით.

ამგვარად, მალტას ორდენი დარჩა ტერიტორიის გარეშე და ფაქტობრივად გაუქმდა. თუმცა, 1834 წელს იგი აღდგენილ იქნა ახალი სახელწოდებით "სოვერენული სამხედრო ჰოსპიტალიორი ორდენი წმინდა იოანესის იერუსალიმის, როდოსისა და მალტას" ან უბრალოდ "სოვერენული სამხედრო ორდენი მალტე" . ახალი შტაბ-ბინები შეიქმნა პალაცო მალტაში. 1869 წელს პალაცო მალტე და ორდენის სხვა შტაბი, ვილა მალტე, გაიღო ექსტრატერიტორიულ სტატუსზე. დღეს ისინი 110 ქვეყნიდან არიან აღიარებული როგორც სუვერენული სუბიექტის დამოუკიდებელი შტაბ-ბინა, რომელთანაც დამყარებულია მუტუალური დიპლომატიური ურთიერთობები.

ისტორია
მშენებლობა, რომელიც ახლა პალაცო მალტე ეწოდება, მე-16საუკუნეში შეიძინა მალტაზე დაბადებულმა იტალიელმა არქეოლოგმა ანტონიო ბოზიომ, რომლის ბიძა იყო წმინდა იოანეს ორდენის წარმომადგენელი წმინდა საყდარში. როდესაც ბოზიო 1629 წელს გარდაიცვალა, მან მშენებლობა ორდენს დაუტოვა, და მას შემდეგ იგი გახდა ორდენის ელჩის საცხოვრებელი წმინდა საყდარში. როდესაც კარლო ალდობლანდინი გახდა ელჩი, მან პალაცო გააფართოვა და მიაღწია დღევანდელ ზომებს. მთავრობისა და ადმინისტრაციული მოვალეობის უმრავლესობა ასევე შესრულებულია ამ შენობაში.

1720-იან წლებში, გრანდ-მასტერმა ანტონიო მანოელ დე ვილენამ დაგეგმა კარლო გიმაჩ-ისთვის პალაცოს რესტავრაცია და დამატებითი დეკორაციები. ეს ინფორმაცია დაფიქსირდა გრანდ-მასტერისა და რომში ორდენის ელჩის, ჯიანბატისტა სპინოლას შორის გაცვლილი წერილებით. რესტავრაციამ მოიცვა დიდი აუზის დამატება ეზოში. შენობა დარჩა ელჩობის რანგში, სანამ მთელი ორდენი 1834 წელს არ გადაიტანა თავისი შტაბ-ბინა იქ.

მეთიუ ფესტინგი, რომელიც მსახურობდა ორდენის პრინცად და გრანდ-მასტერად, ცხოვრობდა ამ შენობაში 2008 წლიდან მისი გადადგომამდე 2017 წელს, რაც ვატიკანთან კონფლიქტის შედეგი იყო.

არქიტექტურა
შენობა აგებულია აშლარური ბლოკებით, და მისი ზედა ნაწილი ჩამოყალიბებულია კორბელირებული კორნიშით.
რესპუბლიკის დღე (იტალია)

იტალიის რესპუბლიკად გამოცხადების დღე — იტალიის ეროვნული დღესასწაული, დაფუძნებული იტალიის რესპუბლიკის გამოცხადების პატივსაცემად. იგი აღინიშნება ყოველწლიურად 2 ივნისს და არის ძირითადი დღესასწაული, რომელიც ტარდება რომში. ეს დღე ძალიან მნიშვნელოვანია იტალიელი ქალებისთვის, რადგან მათ პირველად მიეცათ ოფიციალურად ხმის მიცემის უფლება.

ისტორია
1946 წლის 2 და 3 ივნისს იტალიაში ჩატარდა რეფერენდუმი, სადაც იტალიელებს უნდა აერჩიათ სახელმწიფო მმართველობის ფორმა - რესპუბლიკა ან მონარქია. რეფერენდუმი ჩატარდა მეორე მსოფლიო ომის დასრულებიდან, ფაშიზმის და დიქტატურის დამხობიდან ერთი წლის შემდეგ. სამეფო ოჯახის წევრები გააძევეს ქვეყნიდან, მათი ფაშისტური რეჟიმთან კავშირის გამო. ეს იყო იტალიაში პირველი საყოველთაო ოფიციალური კენჭისყრა. დაახლოებით 60 % ხმა მოდიოდა რესპუბლიკაზე, რაც ნიშნავდა, რომ იტალიელებმა საბოლოოდ გადაწყვიტეს უარი ეთქვათ მონარქიაზე. რეფერენდუმის შედეგი ოფიციალურად დამტკიცდა 1946 წლის 18 ივნისს, როდესაც უზენაესმა სასამართლომ გამოაცხადა იტალიის რესპუბლიკის დაბადება.

დღესასწაულის ცერემონია
ოფიციალური დღესასწაულის ცერემონია მოიცავს ეროვნული დროშის აღმართვას, ეროვნული ძეგლის წინ და გვირგვინის დადებას „უცნობი ჯარისკაცის“ ძეგლთან რესპუბლიკის პრეზიდენტის მიერ, უმაღლესი სახელმწიფო მოხელეების თანდასწრებით. ჰიმნის შესრულების შემდეგ, რომის ცაზე გაივლის „ევროფაიტერები“, რომლებიც ჰაერში აფრქვევენ იტალიის დროშის ფერებს. ოფიციალური დღესასწაულები ტარდება ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე. მთელ მსოფლიოში იტალიის საელჩოები აწყობენ ცერემონიებს, რომელზეც მიიწვევენ სახელმწიფოს მეთაურებს.

სამხედრო აღლუმი
ისტორია
სამხედრო აღლუმში მონაწილეობს ქვეყნის ყველა შეიარაღებული ძალა, რესპუბლიკის, ეროვნული სახანძრო სამსახურის, სამოქალაქო თავდაცვისა და იტალიის წითელი ჯვრის ძალები. პირველად, სამხედრო აღლუმი შევიდა ოფიციალური ცერემონიების წესრიგში 1950 წელს. სამხედრო აღლუმში მონაწილეობს გაეროს, ნატოს, ევროკავშირის წარმომადგენლები.

თემატიკა
აღლუმს ყოველწლიურად სხვადასხვა თემატიკა აქვს:
2003 წელს — „შეიარაღებული ძალები საერთაშორისო უსაფრთხოების სისტემაში ხალხთა მშვიდობიანი და დემოკრატიული განვითარებისთვის“.
2004 წელს — „სამშობლოს შეიარაღებული ძალები“.
2010 წელს — წლისთავი: „რესპუბლიკა და მისი შეიარაღებული ძალები მონაწილეობენ იტალიის სამშვიდობო მისიებში“.
2011 წელს — „იტალიის გაერთიანების 150 წლისთავი“.
2012 წელს — აღლუმი მიეძღვნა ემილიაში მიწისძვრის მსხვერპლს.
2013 წელს — აღლუმი მიეძღვნა რთულ ვითარებაში მყოფი ოჯახების და ფირმების „სოციალურ საკითხს“.
2014 წელს — აღლუმი მიეძღვნა ევროპის საბჭოს იტალიის პრეზიდენტობის სემესტრის დაწყებას.
2015 წელს — აღლუმი მიეძღვნა დიდი ომის ასწლეულს.
2024 წელს — აღლუმის თემა: „რესპუბლიკის დასაცავად. სამშობლოს სამსახურში“.
ლატერანის ობელისკი

ლატერანის ობელისკი — რომის ერთ-ერთი ობელისკი. მსოფლიოში ყველაზე დიდი ორიგინალური ძველი ეგვიპტური ობელისკია, რომელიც ვერტიკალურად დგას (მას ზომით მხოლოდ ასუანის ობელისკი აღემატება, რომელიც არასოდეს დასრულებულა და ჰორიზონტალურად იწვა ასუანის კარიერში).

ისტორია და აღწერა
ობელისკის შექმნა დაიწყო დაახლოებით 3500 წლის წინ ფარაონი თუტმოს -ის ბრძანებით. თუმცა, თავდაპირველად, ობელისკის ზომები მშენებლებს ძალიან დიდად მოეჩვენათ და ის დარჩა კარიერში ჩაფლული. თუტმოს -ის შვილიშვილმა, ფარაონმა თუტმოს -მ ბრძანა, რომ ობელისკზე მუშაობა გაგრძელებულიყო. მის დროს დასრულდა და დამონტაჟდა ეგვიპტის კარნაკში, ამონის ტაძრის აღმოსავლეთით. მაშინვე ობელისკზე ამოკვეთეს ეგვიპტური იეროგლიფებით დაწერილი წარწერა, რომელიც მოკლედ მოგვითხრობს მის შექმნის ისტორიას და ახსენებს ორივე ფარაონს.

ახ. წ. 357 წელს, რომაელმა იმპერატორმა კონსტანტინე -მ ორგანიზება გაუწია ძველი (იმ დროისთვის უკვე თითქმის ორ ათასი წლის) ობელისკის გადატანას რომში ალექსანდრიიდან (სადაც ის კარნაკიდან გადაიტანა რამდენიმე წლით ადრე იმპერატორმა კონსტანტინემ) ხმელთაშუა ზღვის გავლით საზღვაო გზით, რაც იმ დროისთვის საკმაოდ რთული ამოცანა იყო. რომში ობელისკი დამონტაჟდა დიდი ცირკის ტერიტორიაზე.

რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ, დიდი ცირკი მიტაოვეს, ობელისკი დაეცა და დაიმსხვრა სამ ნაწილად, ხოლო დროთა განმავლობაში დაიფარა ნიადაგის ფენით. ობელისკი მიწიდან ამოიღეს მხოლოდ ათასი წლის შემდეგ, 1580-იან წლებში, რომის პაპის სიქსტუს -ის ბრძანებით, რომელმაც ორგანიზება გაუწია ძველი ობელისკების ძიებას, აღდგენას და აღმართვას მთელ რომში. ამ სამუშაოებს, პაპის მითითებით, ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი დომენიკო ფონტანა.

აღდგენის შემდეგ, ობელისკი, რომელიც დაახლოებით 4 მეტრით შემცირდა, 1588 წელს დამონტაჟდა ლატერანის ბაზილიკისა და ლატერანის სასახლის წინა მოედანზე – იმ დროის რომის პაპების რეზიდენცია. ამ ადგილზე ადრე მდგარი მარკუს ავრელიუსისა ძველი რომაული ცხენოსანი ძეგლი გადაიტანეს კაპიტოლიუმის ბორცვზე.

თუტმოსის იეროგლიფები, რომელიც მოიცავს ობელისკის მთელ „სხეულს“, დღემდე შემორჩა და კარგად იკითხება. დომენიკო ფონტანამ შეცვალა ძველი საფუძველი ახლით, მიუხედავად იმისა, რომ ძველი საფუძველი 1580-იან წლებში ჯერ კიდევ არსებობდა და დგას თავის თავდაპირველ ადგილზე. იმავე ეპოქაში, თავდაპირველი საფუძვლიდან გადაიწერა მასზე გამოსახული პოეტური მიძღვნა, რომელიც აღწერს იმპერატორ კონსტანტინეს მიერ ობელისკის გადატანას და დამონტაჟებას. ამის წყალობით, მიძღვნის ტექსტი შემორჩა ჩვენს დრომდე. მოგვიანებით, თავდაპირველი საფუძველი დაიკარგა.

ახალ საფუძველზე არის წარწერა, რომელიც მოკლედ მოგვითხრობს ობელისკის ისტორიას და ახსენებს კონსტანტინეს (მაგრამ არა კონსტანტინე -ს), აქვეა დომენიკო ფონტანას ხელმოწერა.

ობელისკის ზედა ნაწილზე დომენიკო ფონტანამ დააყენა რთული ფორმის ზედა ნაწილი ოთხი ბრინჯაოს ლომით და ჯვრით, რომელიც ამჟამად იქაა.

ობელისკის სიმაღლეა 32 მეტრი, დომენიკო ფონტანას მიერ დამატებული ჯვრით და საფუძვლით – 45,7 მეტრი.
აკვა-პაოლას შადრევანი

პაოლას წყაროს შადრევანი , — ცნობილი როგორც („დიდი შადრევანი“) ან ' — მონუმენტური შადრევანი, რომელიც მდებარეობს იანიკულუმის ბორცვზე, სან პიეტროს ეკლესიასთან მონტორიოში, რომში, იტალიაში. იგი აშენდა 1612 წელს პაპ პავლე -ის მიერ აღდგენილი პაოლას წყლის აკვედუკის დასასრულის აღსანიშნავად და სახელი სწორად მისგან მიიღო. ეს იყო პირველი დიდი შადრევანი მდინარე ტიბრის მარჯვენა სანაპიროზე.

ისტორია
პაოლას წყაროს შადრევანი შთაგონებული იყო ფელიჩეს წყაროს შადრევნის პოპულარობით, რომელიც აშენდა 1585-1588 წლებში პაპ სიქსტუს -ის მიერ. რომის პაპმა პავლე -მ გადაწყვიტა აღედგინა და გაეფართოებინა იმპერატორ ტრაიანეს მიერ აშენებული ტრაიანეს წყალი (აკვედუკი), რათა შეექმნა სუფთა სასმელი წყლის წყარო მაცხოვრებლებისთვის, რომლებიც აიღო გორაკი წყლისთვის, მლაშე წყაროებიდან ან დაბინძურებული ტიბრიდან. მან შეაგროვა ხარჯები თავისი პროექტისთვის, ღვინოზე გადასახადის დაწესებით, რამაც გამოიწვია პროტესტის გრძნობა მოქალაქეებში. ამ გადასახადიდან და სხვა წყაროებიდან დაფინანსებამ, მას საშუალება მისცა შეეძინა წყაროს წყლის უფლება, რომიდან არც თუ ისე შორს, ბრაჩანოს ტბის მახლობლად, როგორც შადრევნის წყარო.

შადრევანი დააპროექტა ჯოვანი ფონტანამ, რომლის ძმაც მუშაობდა ფელიჩეს წყაროს შადრევანის მშენებლობაზე. მათ გამოიყენეს თეთრი მარმარილო, მინერვას რომაული ტაძრის ახლომდებარე ნანგრევებიდან ნერვას ფორუმში და ააშენეს მასიური კარიბჭე ხუთი თაღისგან წყლის მისასვლელად. შადრევნის თავზე არის პაპის დიადემა და გასაღებები, არწივისა და დრაკონის ბორგეზეს ოჯახის გერბის ზემოთ, რომელსაც ანგელოზები უჭერენ მხარს. წარწერა პოეტური თვალსაზრისით ადიდებს პაპ პავლეს უბნის მცხოვრებლებისთვის წყლის მიტანისთვის.

ფელიჩეს წყაროს შადრევნისგან განსხვავებით, რომელსაც ბიბლიურ თემებზე უამრავი ქანდაკება ჰქონდა, პაოლას წყლის თემა იყო წყალი. ხუთი უხვი ნაკადი თაღებიდან ხუთ მარმარილოს აუზში იღვრებოდა. 1690 წელს კარლო ფონტანამ დააპროექტა დამატებითი ნახევარწრიული აუზი წყლისთვის, რომელიც გადმოვიდა მარმარილოს აუზებიდან. მარმარილოს ბოძები დააყენეს, რათა კოჭებს არ მოსრწყათ თავიანთი ცხოველები შადრევანში, მაგრამ აუზი მაცდური იყო მრავალი ადგილობრივი მცხოვრებისთვის, რომლებიც წყალში იბანდნენ. 1707 წელს გამოიცა განკარგულება, რომელიც მოსახლეობას უკრძალავდა შადრევანში ბანაობას.

შადრევნის ფორმა იყო შთაგონება მოგვიანებით ტრევის შადრევნისთვის.

2019 წელს, ფენდის მიერ დაფინანსებულმა კამპანიამ გადაიხადა შადრევნის ნაწილობრივი განახლება. მსახიობმა კარლო ვერდონემ გაიხსენა ის ფაქტი, რომ რომში იზრდებოდა, გამოთქმა „შენ ისეთივე კარგი ხარ, როგორც აკვა პაოლას წყალი“ („ ' “) შეურაცხყოფად იგულისხმებოდა, ბრაჩანოს ტბიდან მომდინარე წყალი მაშინ უხარისხოდ ითვლებოდა.

მუსიკაში
ამერიკელმა კომპოზიტორმა ჩარლზ ტი გრიფმა დაწერა პიანინოსთვის სახასიათო ნაწარმოები სახელწოდებით „აკვა პაოლას შადრევნები“, როგორც მისი რომაული ესკიზების ნაწილი, თხზ. 7 (შედგენილია 1915–16). გრიფი არასოდეს ყოფილა რომში ან იტალიაში. პირიქით, მისი კრებულის ნაწარმოებები შთაგონებულია უილიამ შარპის ლექსების კრებულით (1891).

კინოში
პაოლო სორენტინოს ფილმი „ “ იხსნება სცენით, რომელიც მიმდინარეობს შადრევნის წინ.
დომიტილიას კატაკომბები

დომიტილას კატაკომბები - ქრისტიანული სასაფლაო, სახელწოდებული დომიტილას ოჯახის სახელით, რომელმაც თავდაპირველად ბრძანა მისი გათხრა. აგებულია - საუკუნეებში, მდებარეობს იტალიის ქალაქ რომში და არის ადამიანის მიერ შექმნილი მიწისქვეშა გადასასვლელები, რომლებიც გამოიყენებოდა სასაფლაოებისა და რელიგიური ცერემონიებისთვის. დომიტილას კატაკომბები შედის რომის უდიდეს კატაკომბებს შორის და გადაჭიმულია 17 კმ-ზე, ძირითადად ძველ არდეატინის გზაზე, განლაგებულია ოთხ დონეზე და მოიცავს დაახლოებით 15 000 დაკრძალულს. დომიტილას კატაკომბები ერთადერთი კატაკომბებია რომში, რომელთაც აქვთ მიწისქვეშა ბაზილიკა და რომის კატაკომბებიდან, ხოლო, ერთ-ერთია იმ ხუთეულიდან, რომელთა ნახვაც საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომია. აგებული მეორე და მესამე საუკუნეებში, ამ მიწისქვეშა გადასასვლელების ლაბირინთი მოიცავს ფრესკებსა და ქრისტიანული იკონოგრაფიის უამრავ ნიმუშს, ასევე გამოსახავს ოსტატური ინჟინერიის უნარებს და ინოვაციურ არქიტექტურულ ტექნიკას.
არქიტექტურა
ბაზილიკა
მეოთხე საუკუნის ბოლოს, პაპი დამასუს მმართველობის პერიოდში, კომპლექსში დაემატა მიწისქვეშა ბაზილიკა, რომელიც მიძღვნილი იყო წმინდან ნერევსისა და აქილევსისადმი. ეკლესია ფაქტობრივად დაიკარგა ადრეულ შუა საუკუნეებში და 1870-იან წლებში აღმოაჩინა არქეოლოგმა ჯოვანი ბატისტა დე როსიმ.

ბაზილიკა შედგება ნართექსის, სამი ნავის, აფსიდისგან და გამოყოფილია ორ რიგიანი ოთხი სვეტით. ძირითადი საკურთხევლისგან შემორჩენილია მხოლოდ ერთი სვეტი, რომელიც გაფორმებულია აქილევსის თავის მოკვეთის სცენით. სხვა ბიბლიური ფიგურები სხვადასხვა კუბიკულში ასახავს ღვთისმშობელს ბავშვით, ადამს, ევას, იონას, კეთილ მწყემსს, ახალგაზრდას კარდინალის სამოსით, მოციქულ პეტრესა და პავლესთან. არაბიბლიური ფიგურები მოიცავს გაზაფხულისა და ზაფხულის გამოსახულებებს, ფრთიანი ქალების სახით , რომელსაც გარს აკრავენ ფრინველები, ცხოველები (ცხვარი) რომლებიც ჩვეულებრივ თან ახლავს მას. ასევე, ორფეოსის გამოსახულების გარდა არსებობს სხვა სურათები, მითოლოგიური, გარეული ან მშვიდი ცხოველების შესახებ.უმეტესად, ორფეოსთან დაკავშირებული იკონოგრაფია უცვლელია. ის ჩვეულებრივ გამოსახულია ქვაზე, ლირა მის მარცხენა მუხლზე და პლექტრუმი მარჯვენა ხელში.
გალერეა
მიმდინარე გამოყენება
საკუთრება
2009 წლის იანვრიდან, დომიტილას კატაკომბები გადაეცა ღვთის სიტყვის საზოგადოებას .[17] პასუხისმგებელია წმინდა ადგილის მოვლაზე, ასევე მისი ისტორიის ღრმა მნიშვნელობის გადმოცემაზე. კატაკომბები ამჟამად ღიაა საზოგადოებისთვის. ისინი ასევე ხელმისაწვდომია ევქარისტიის ზეიმის, მსახურების ან ეკუმენური ლიტურგიების ჩასატარებლად, ბაზილიკაში ან საფლავის კამერებში.
რესტავრაცია
ამ დრომდე, დაახლოებით 70 ოთახიდან მხოლოდ 12-ია აღდგენილი. გამოვლინდა როგორც წარმართული, ასევე ქრისტიანული ფრესკები. ქალაქის ადრეული ქრისტიანული ფესვების გამოსაკვეთად გამოვლინდა ორი ფრესკა, შვიდწლიანი რესტავრაციის პროექტის წყალობით, რომელიც იყენებდა ლაზერულ ინსტრუმენტებს ცაცხვის, წყალმცენარეების და ზეთის სანათების ნარჩენი კვამლის მოსაშორებლად. ძველი და ახალი აღთქმის ფიგურების გამოსახულებები, რომლებიც, სავარაუდოდ, 1600 წლის წინაა დაკვეთილი, აღმოჩნდა ნანგრევებს შორის და მოგვცა კონტექსტი, წარმართობიდან ქრისტიანობაზე გადასვლის პერიოდთან დაკავშირებით.