iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კაბა

კაბა — ზედა სამოსის ერთ-ერთი გავრცელებული სახე. გამოირჩევა გრძელი ქვედა ნაწილით, რომელიც ფარავს ტანსა და ფეხების ზედა ნაწილს. წარსულში ცნობილი იყო მამაკაცისა და ქალის კაბები, მაგრამ დროთა განმავლობაში კაბა ძირითადად ქალის ჩაცმულობის ელემენტად იქცა.

ეტიმოლოგია
ტერმინი „კაბა“//„ყაბა“ (არაბ.) ორივე სქესის ზედა სამოსის აღმნიშვნელ სიტყვად გვევლინება. მისი გავრცელების არე მისდევს ჯუბის გავრცელების საზღვრებს. ადგილობრივ პირობებთან შედარებით სხვადასხვა ქვეყანაში ნაირი ფორმის კაბა შეიქმნა მკერდდახშული, ჩაღილული (სირია, ბაღდადი, არაბეთი, სომხეთი), გულზე საყელო გადაფენილი და ჩიხორ განიერი (სპარსეთი), მკლავებზე აკეცილი, ვიწრო და გრძელი სახელოებით (სპარსეთი), ვიწრო სახელოებიანი (ეგვიპტე), ენიანი ანუ ყურჯთმაჯიანი (საქართველო), ყელ-კისერ ამოჭრილი (სირია, ერაყი, სომხეთი), მკერდღია და გულისპირიანი (საქართველო) და ა. შ. მათი მოხმარებიდან გარკვეული დროის გასვლის შემდგომ, კაბა დამკვიდრდა სპარსეთსა და საქართველოში, ჯუბა კი ცენტრალური აზიის ქვეყნების მცხოვრებთა ნაციონალურ სამოსად იქცა. ქართული სინამდვილითაც დასტურდბა, რომ საქართველოში კაბა ორივე სქესის ჩასაცმელი ყოფილა: „გამოვიდა იგი კაბითა. ცხენსა ჯდა... გამიკვირდა, აბჯრისა ტანსა არა ცმა“ („ამირან დარეჯანიანი“, 87, 15); „მას ტანსა კაბა ემოსა, გარე თმა ვეფხის ტყავისა“ („ვეფხისტყაოსანი“, 85, 1); „კაბა ისპაჰანის დიბისა ყვითელი და პატიოსანი“ (საქართველოს სიძველენი, მზითვის წიგნი, ტ. , 486, 19); „კაბის ღილი ათი მურასა, ორასის იაგუნდითა“ (საქართველოს სიძველენი, მზითვის წიგნი, ტ. , 432, 5); „ქვეყანა გამწვანებულა, ბევრი ათასი ფერი ყვავილი მიწისაგან ამოსულა. მთამან ბერძნულისა ოქსინოისა კაბა შეიკერა“ („ვისრამიანი“, 1938, 86).
დოლოჭოპის ბაზილიკა

დოლოჭოპის ბაზილიკა, დურუჯისპირა ბაზილიკა, — არქიტექტურული ძეგლი კახეთში, ქალაქ ყვარლის ტერიტორიის ჩრდილო-დასავლეთ კიდეში, მდინარე დურუჯის მარჯვენა სანაპიროზე. შემორჩენილია ნანგრევების სახით. აღმოჩნდა 2010 წელს სადაზვერვო არქეოლოგიური სამუშაოების შედეგად. ნაგებობა წარმოადგენდა 44 მ. სიგრძისა და 29 მ. სიგანის, 5 წყვილი ჯვრისებრი გეგმის სვეტებით სამ ნავად დაყოფილ ბაზილიკური ტიპის ტაძარს. არქეოლოგიური გათხრები 2012 წელს დაიწყო.

ისტორია
დოლოჭოპის ბაზილიკის შესახებ არანაირი წერილობითი ცნობები არ არის შემონახული. 2012 წლის ივლის-სექტემბერში განხორციელებული არქეოლოგიური კვლევა-ძიების შედეგად შეიძლება ითქვას, რომ ნაგებობა ქართული ქრისტიანული ბაზილიკური ხუროთმოძღვრების განვითარების პირველ ეტაპს განეკუთვნება და სავარაუდოდ აგებულია საუკუნის პირველ ნახევარში. არქეოლოგიურ მასალებზე დაყრდნობით მისი ნგრევა უნდა მომხდარიყო - საუკუნეებში. შესაძლებელია ეს ფაქტი მურვან იბნ მუჰამადის (მურვან-ყრუ) გამანადგურებელ ლაშქრობას დაუკავშირდეს.

სამაროვანზე დაფიქსირებული არტეფაქტების მიხედვით, ირკვევა, რომ ბაზილიკის გარშემო არსებულ სოფელში ცხოვრება საუკუნის შუა ხანებში, საქართველოში მონღოლი დამპყრობლების ერთ-ერთი პირველი ლაშქრობის შედეგად უნდა შეწყვეტილიყო.

დოლოჭოპის ბაზილიკას 2017 წლის 31 მარტს, საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
დედაღვთაება

დედაღვთაება — დედობის პრინციპი, დედაღვთისა, ღმერთთა და კაცთა მშობელი ყოველი ხალხის მითოლოგიაში, ერთ-ერთ უპირველეს ადგილს იჭერს (ნ. დია, რეა, მაგნა მატერ და სხვა.), მაგრამ ეს ტერმინი გამორჩეულად გულისხმობს შუმერულ-აქადური მითის მოტივს: კრებითი სახელია ქალღმერთთა, ადამიანებისა და ღმერთების მშობელ, კაცთა და ქალაქთა მფარველ ქალ-ღვთაებათა, რომელთა ქმარია ენლილი (დამგალნუნას სახით: გალ — ქალი). შუმერში ძალზე ცნობილი იყო ნინმახი, ნინტუ, მამა (მამი) და არარუ (ეპოსებში). მათს გამოსახულებებში ხაზგასმულია ან ყრმა, რომელიც ხელში უჭირავთ, ან სასქესო ატრიბუტი, რაც საერთოა ყოველ უძველეს მითოლოგიაში.
დევერა

დევერა ( „გამოხვეტვა“) — ახალშობილთა და მშობიარეთა მფარველი ძველიტალიური ქალღმერთი, რომელიც ინტერციდონას და პილუმნუს (ქვასანაყი) შემწეობით იცავდა მელოგინე ქალის სახლში ღამით მისულ სამ მამაკაცს. ერთი ზღურბლზე ნაჯახს დაჰკრავდა, მეორე ქვასანაყს, მესამე ხვეტავდა, რითაც მშობიარის მტანჯველ ტყიურს სილვანუსს უკან აბრუნებდნენ. ცერემონია სიმბოლურად გამოხატავდა ნაჯახით ხის წაქცევას, სადილის მომზადებას და ცოცხით ნაყოფის დახვავებას.
ძველსკანდინავიური ენა

ძველსკანდინავიური ენა — ჩრდილოგერმანიკული ენა, რომელზეც ლაპარაკობდნენ დაახლოებით ახ. წ. 800 წლიდან (ვიკინგთა ეპოქის დასაწყისი) 1350 წლამდე სკანდინავიაში, კუნძულებზე კი 1500 წლამდე.

ძველსკანდინავიური ენის თანამედროვე მემკვიდრეებად გვევლინებიან დასავლეთსკანდინავიური ენები — ისლანდიური ენა, ნიუნორსკი, ფარერული და გამქრალი ენა ნორნი ორკნისა და შეტლანდის კუნძულებიდან — და აღმოსავლეთსკანდინავიური ენები — შვედური, ბუკმოლი და დანიური.
ქაშქები

ქასქები, ქაშქები — ძველი ხალხები; ცხოვრებდნენ პონტოს მთებში შავი ზღვის სამხრეთ სანაპირომდე, ხეთების სამეფოს ჩრდილოეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთით. იხსენიებიან ძვ. წ. - საუკუნეების ხეთურ და ძვ. წ. - საუკუნეების ასურულ ლურსმულ წყაროებში. ქასქების ენა ისევე როგორც მათი ეთნიკური კუთვნილების საკითხი, გაურკვეველია. ვარაუდობენ, რომ ქასქები ადგილობრივი მცირეაზიული (პროტოხეთების მონათესავე) ტომები იყვნენ ან ჩრდილო-დასავლეთ კავკასიაში მოსახლე აფხაზურ-ადიღეური წარმომავლობის ტომებს ენათესავებოდნენ. ეწეოდნენ ბინადარ და ნახევრად ბინადარ ცხოვრებას. ძვ. წ. საუკუნეში ქასქებმა დაარბიეს ხეთების დედაქალაქი ხათუსა. ქასქების მთავარი „ქალაქები“ იყო ხალილა და დუდუსქა. ქასქების საზოგადოება ე. წ. „სამხედრო დემოკრატიას“ წარმოადგენდა. ხეთების სამეფოს განადგურების შემდეგ (ძვ. წ. საუკუნე), ასურული წყაროების მიხედვით, ქასქები მცირე აზიის აღმოსავლეთ პერიფერიაზე, თაბალებისა და მუშქების მეზობლად ბინადრობდნენ. მკვლევრები ტერმინ „ქასქებს“ ჩერქეზების ტომთა სახელს უკავშირებენ, რამდენადაც ძველ ქართულ წყაროებში, მათ იხსენიებენ როგორც „ქაშაგებს“, არაბულ წყაროებში - „ქეშაქს“, ძვ. რუსულ ტექსტებში - „კასოგს“.

ძვ. წ. - სს-ის ხეთების მეფეთა წარწერები სავსეა მეომარ ხალხთან - ქასქებთან ბრძოლის აღწერით. ამ ტექსტებიდან ჩანს, რომ ხეთები ხშირად თავდაცვის მიზნით ებრძოდნენ ქასქებს. ცნობილია, რომ უკვე მეფე ხანთილის დროს ხეთების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი საკულტო ქალაქი ნერიქი ქასქებს სასტიკად დაურბევიათ. ხეთების მეფე მურსილი იხსენიებს ქასქების მეფე ფიხუნიას. ქასქებს მოიხსენიებენ ხეთების დაცემის შემდეგაც. ასურეთის მეფე ტიგლათფილესერ (ძვ. წ. 745-727 წწ.) ასახელებს ქასქების მეფე დადიილუს.
მარტინ კასერესი

ხოსე მარტინ კასერეს სილვა (; დ. 7 აპრილი, 1987; მონტევიდეო) — ურუგვაელი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ლოს-ანჯელეს გელაქსის“ ცენტრალური მცველი. თამაში შეუძლია ასევე მარჯვენა და მარცხენა მცველის პოზიციაზე.

კარიერა
დაიბადა მონტევიდეოში, კარიერა დაიწყო „დეფენსორ სპორტინგში“. 2007 წლის თებერვალში გადავიდა ესპანეთის ლა ლიგის კლუბ „ვილიარეალში“.

2008 წლის 4 ივნისს კასერესმა „ბარსელონასთან“ ოთხწლიანი კონტრაქტი გააფორმა. მისი ტრანსფერი „ვილიარეალიდან“ კატალონიურ კლუბს 16.5 მილიონი ევრო დაუჯდა, კონტრაქტის გამოსყიდვის თანხამ 50 მილიონი ევრო შეადგინა.

2012 წლის 25 მაისს კასერესმა ოთხწლიანი კონტრაქტი გააფორმა „იუვენტუსთან“.

2017 წლის 4 აგვისტოს კასერესი თავისუფალი აგენტის სტატუსით „ვერონას“ მოთამაშე გახდა. ხელშეკრულება 2018 წლის 30 ივნისამდე მოქმედებდა.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
ბარსელონა
ლა ლიგა: 2008–09
კოპა დელ რეი: 2008–09
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2008–09

იუვენტუსი
სერია (5): 2011–12, 2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16
იტალიის სუპერთასი (3): 2012, 2013, 2015; ფინალისტი: 2014
იტალიის თასი: 2014-15; ფინალისტი: 2011–12
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: ფინალისტი: 2014–15

ეროვნული ნაკრები
კოპა ამერიკა: 2011
მიკელე პაციენცა

მიკელე პაციენცა (დ. 5 აგვისტო, 1982) — იტალიელი ფეხბურთელი, იტალიის სერია -ს კლუბ „იუვენტუსის“ დაცვითი ნახევარმცველი.

კარიერა დაიწყო „ფოჯაში“ 2000 წელს. სამი წლის შემდეგ გადავიდა „უდინეზეში“, საიდანაც იჯარით გადავიდა „ფიორენტინაში“ 2006-2007 წლების სეზონში.

2011 წლის 9 ივნისს პაციენცამ სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა „იუვენტუსთან“.
კლაუდიო მარკიზიო

კლაუდიო მარკიზიო (დ. 19 იანვარი, 1986, ტურინი) — ყოფილი იტალიელი ფეხბურთელი, პოზიციით ნახევარმცველი. კარიერის უმეტესი ნაწილი გაატარა იტალიურ კლუბ „იუვენტუსში“.

ახალგაზრდული კარიერა გაატარა მშობლიური ქალაქის კლუბში. 2007–2008 წლების სეზონში განათხოვრებული იყო „ემპოლიში“.
2012–2013 წლების სეზონიდან არის „იუვენტუსის“ მესამე კაპიტანი ჯანლუიჯი ბუფონისა და ჯორჯო კიელინის შემდეგ.

მას შემდეგ, რაც მარკიზიოს ჰქონდა გარღვევა 2008–2009 წლების სეზონში, მას იტალიური პრესის წარმომადგენლები ხშირად ადარებენ „იუვენტუსის“ ყოფილ იტალიელ ფეხბურთელ მარკო ტარდელის მისი თამაშის სტილის გამო.

კარიერა
მარკიზიო დაიბადა ტურინში. მისი ოჯახის წევრები იყვნენ „იუვენტუსის“ გულშემატკვირები. მისი ოჯახის წევრები სარგებლობდნენ სეზონური აბონემენტით და კლაუდიო ესწრებოდა მატჩებს სტადიო დელე ალპიზე. 7 წლის ასაკში გადავიდა „იუვენტუსის“ ბავშვთა გუნდში.

2004–2005 და 2005–2006 წლების სეზონში ფაბიო კაპელო ავარჯიშებდა ხოლმე მას მთავარ გუნდთან ერთად და გადაეცა ნომერი.

2007 წლის 25 ივლისს მარკიზიო გაანათხოვრეს „ემპოლიში“ მის კარგ მეგობარ სებასტიან ჯოვინკოსთან ერთად, რათა მიეღოთ სათამაშო პრაქტიკა. მისი დებიუტი სერია -ში შედგა 26 სექტემბერს „ფიორენტინასთან“ მატჩში. ევროტასებზე დებიუტი ჰქონდა უეფა-ს თასზე „ციურიხთან“ მატჩში. მას გოლი არ გაუტანია „ემპოლის“ შემადგენლობაში. კლუბი გავარდა ჩემპიონატიდან და კლაუდიო რანიერიმ ის დააბრუნა „იუვენტუსში“.

2018 წლის 17 აგვისტოს კლაუდიო მარკიზიომ იუვენტუსი თავისუფალი აგენტის სტატუსით დატოვა. მარკიზიო იუვენტუსის რიგებში 25 წელი ირიცხებოდა. მან 294-ჯერ მოირგო იუვენტუსის მაისური და 33 გოლის გატანა მოახერხა.

2019 წლის 3 სექტემბერს კლაუდიო მარკიზიომ საფეხბურთო კარიერა დაასრულა.

კარიერის სტატისტიკა
მოცემულია 2016 წლის, 17 აპრილის მდგომარეობით.

მოცემულია 2015 წლის, 17 ნოემბრის მდგომარეობით.

სანაკრებო გოლები
ტიტულები
იუვენტუსი
სერია (5): 2011-12, 2012-13, 2013-14, 2014-15; ვერცხლის პრიზიორი: 2008-09
სერია : 2006-07
იტალიის სუპერთასი (3): 2012, 2013, 2015; ვერცხლის პრიზიორი: 2014
იტალიის თასი: 2014-15; ვერცხლის პრიზიორი: 2011-12
უეფას ჩემპიონთა ლიგა: ვერცხლის პრიზიორი: 2014-15

იტალია
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი: ვერცხლის პრიზიორი: 2012

იტალია 21 წლ.
ტულონის ტურნირი: 2008

ინდივიდუალური
უეფას 21 წლამდელთა ევროპის ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრები: 2009
 წლის სიმბოლური გუნდი: 2011
უეფას ჩემპიონთა ლიგის სიმბოლური გუნდი: 2014-15
ანდრეა ბარძალი

ანდრეა ბარძალი (; დ. 8 მაისი, 1981, ფიეზოლე) — იტალიელი ფეხბურთელი. თამაშობდა ცენტრალური მცველის პოზიციაზე. 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონი და 2012 წლის ევროპის ვიცე-ჩემპიონი იტალიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 2008 და 2016 წლის ევროპის ჩემპიონატების ასევე, 2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე. საყოველთაოდ აღიარებულია თავისი თაობის ერთ-ერთ საუკეთესო მცველად.

ბარძალის დებიუტი ჰქონდა 1998–1999 წლების სეზონში ნახევრადპროფესიონალურ კლუბ „რონდინელა“, სანამ გადავიდოდა სერია -ს კლუბ „პისტოიეზეში“.

2011 წლის 26 იანვარს ბარძალი შეუერთდა „იუვენტუსს“.

ტიტულები
საკლუბო
ვოლფსბურგი
გერმანიის ჩემპიონი: 2008–09
გერმანიის სუპერთასი: ფინალისტი: 2009

იუვენტუსი
სერია (8): 2011–12, 2012–13, 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2018–19
იტალიის სუპერთასი (4): 2012, 2013, 2015, 2018
იტალიის თასი (4): 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18
უეფას ჩემპიონთა ლიგა: ფინალისტი: 2014–15, 2016–17

სანაკრებო
მსოფლიო ჩემპიონატი: 2006
ევროპის ჩემპიონატი: ფინალისტი: 2012
ევროპის 21 წლამდელთა ჩემპიონატი: 2004
ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ბრინჯაოს პრიზიორი (მე-3 ადგილი): 2013
ზაფხულის ოლიმპიადის ბრინჯაოს პრიზიორი (მე-3 ადგილი): 2004

ინდივიდუალური
სერია -ს წლის სიმბოლური გუნდი (3): 2011-12, 2012-13, 2013-14
უეფას ჩემპიონთა ლიგის წლის ჯგუფური ეტაპის სიმბოლური გუნდი: 2015
ლაზარე შაცკინი

ლაზარე შაცკინი ( დ. 1902, სუვალკი, რუსეთის იმპერია — გ. 10 იანვარი, 1937, მოსკოვი, სსრკ) — საბჭოთა პარტიული მოღვაწე. კომკავშირის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. დაიბადა ქალაქ სუვალკიში, ებრაელების ოჯახში. 1917 წლის მაისში საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრია. სამოქალაქო ომის მონაწილე 1918–1920 წლებში და 1918–1922 წლებში კომკავშირის წევრი, 1921–1922 წლებში მდივანი. ერთდროულად, 1919–1921 წლებში ახალგაზრდობის კომუნისტური ინტერნაციონალის 1 მდივანი. 1926-1928 წლებში კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტის წევრი. 1928 წლიდან სახელმწიფო და პარტიული მუშაკია. ლაზარე შაცკინი დახვრიტეს 1937 წელს.
ლეონარდო ბონუჩი

ლეონარდო ბონუჩი (; დ. 1 მაისი, 1987) — იტალიელი ფეხბურთელი, იტალიის სერია -ს კლუბ „იუვენტუსისა“ და იტალიის ეროვნული ნაკრების ცენტრალური მცველი.

საკლუბო კარიერა
კარიერა დაიწყო „ვიტერბეზეში“. 2005 წლის ზაფხულში იჯარით გადავიდა „ინტერში“. მან „ინტერის“ პირველი გუნდის შემადგენლობაში ითამაშა სეზონისწინა მოსამზადებელი ეტაპის რამდენიმე ამხანაგურ მატჩში.

ბონუჩის დებიუტი სერია -ში შედგა 2005–2006 წლების სეზონის ბოლო მატჩში „კალიარისთან“ მატჩში. სეზონის ბოლოს „ინტერმა“ შეიძინა ბონუჩის სატრანსფერო უფლებები.

2010 წლის ზაფხულში 8 მილიონი ევროს სანაცვლოდ ბონუჩი „იუვენტუსმა“ შეიძინა „ბარისგან“.

2012 წლის 2 აპრილს „იუვენტუსმა“ განაცხადა, რომ ბონუჩისთან გააფორმა ახალი, ხუთწლიანი კონტრაქტი.

2017 წლის 14 ივლისს ოფიციალურად დადასტურდა ბონუჩის გადასვლა „მილანში“. არსებული ინფორმაციით ტრანსფერის ღირებულებამ 42 მილიონი ევრო შეადგინა. ბონუჩის „იუვენტუსიდან“ წასვლას უკავშირებენ მასსა და გუნდის მწვრთნელს, მასიმილიანო ალეგრის შორის შექმნილ უთანხმოებას. მედიის ცნობით, კონფლიქტი ჯერ კიდევ თებერვალში დაიწყო, როდესაც „პალერმოსთან“ მატჩის შემდეგ მწვრთნელი და მოთამაშე ერთმანეთს წაეკიდნენ. მაშინ დაძაბულობა ჩაცხრა, თუმცა მდგომარეობა ხელმეორედ ჩემპიონთა ლიგის ფინალში მადრიდის „რეალის“ წინააღმდეგ მატჩისას დაიძაბა. -ს ცნობით, შესვენებაზე გუნდელებს შორის მდგომარეობა უკიდურესად დაიძაბა. ერთ მხარეს იყვნენ დანი ალვესი და ბონუჩი, რომლებიც უკმაყოფილოები იყვნენ პაოლო დიბალას ცუდი თამაშით, მეორეზე კი — დანარჩენი მოთამაშეები და თვითონ ალეგრი. სეზონის ბოლოს კი როგორც დანი ალვესმა, ასევე ბონუჩიმ „იუვენტუსი“ დატოვეს.

სანაკრებო კარიერა
იტალიის ეროვნულ ნაკრებში მისი დებიუტი შედგა 2010 წლის 3 მარტს კამერუნის ნაკრებთან მატჩში, მონაკოში.

ბონუჩი ნაკრების განაცხადში იყო 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე. პირველი გოლი ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში გაიტანა 2010 წლის 3 ივნისს მექსიკის ნაკრებთან 1-2 წაგებულ ამხანაგურ შეხვედრაში. მსოფლიო ჩემპიონატზე მას არ უთამაშია არცერთ მატჩში.

სანაკრებო გოლები
ტიტულები
საკლუბო
ინტერი
სერია : 2005–06
პრიმავერას ნაციონალური ჩემპიონატი: 2007
პრიმავერას თასი: 2006

იუვენტუსი
სერია (6): 2011-12, 2012-13, 2013-14, 2014-15, 2015-16, 2016/17
იტალიის სუპერთასი (3): 2012, 2013, 2015; ვერცხლის პრიზიორი: 2014, 2016
იტალიის თასი(3): 2014-15, 2015/16, 2016/17; ვერცხლის პრიზიორი: 2011-12
უეფას ჩემპიონთა ლიგა: ვერცხლის პრიზიორი: 2014-15, 2016/17

სანაკრებო
ევროპის ჩემპიონატი: ვერცხლის პრიზიორი: 2012

ინდივიდუალური
უეფას ევროპის ლიგის სეზონის სიმბოლური გუნდი: 2013-14
სერია -ს წლის სიმბოლური გუნდი: 2014-15

1იტალიის ფეხბურთის ფედერაციის მიერ, 2005-06 სეზონის სკუდეტო, ჩამოერთვა იუვენტუსს და გადაეცა მილანის ინტერს.
პრანაბ მუხერჯი

პრანაბ მუხერჯი (, ; დ. 11 დეკემბერი, 1935, მირათი, დასავლეთი ბენგალი, ბრიტანეთის ინდოეთი — გ. 31 აგვისტო, 2020, ნიუ-დელი, ინდოეთი) — ინდოეთის სახელმწიფო მოღვაწე. ინდოეთის პრეზიდენტი 2012 წლის 25 ივლისიდან 2017 წლის 25 ივლისამდე. მანამდე ეკავა ინდოეთის თავდაცვის (2004–2006), საგარეო საქმეთა (2006–2009) და ფინანსთა მინისტრის (1982–1984 და 2009–2012) თანამდებობები.
ჰირამ ბინგემი

ჰირამ ბინგემი (; დ. 19 ნოემბერი, 1875 — გ. 6 ივნისი, 1956) — ამერიკელი არქეოლოგი და პოლიტიკოსი, მან აღმოაჩინა ინკების დაკარგული ქალაქი მაჩუ-პიქჩუ.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1875 წლის 19 ნოემბერს ჰონოლულუში. მისი მამა და პაპა მისიონერები იყვნენ, რომლებიც ეწეოდნენ ქრისტიანობის პროზელიტიზმს ჰავაის შტატის მოსახლეობაში. მამამ შეაყვარა ალპინიზმი, რომელიც საშუალებას აძლევდა უპრობლემოდ მოევლო მთიანი რეგიონები. 1906 წელს მან გაიმეორა სიმონ ბოლივარის გზა ვენესუელიდან კოლუმბიამდე, ხოლო ორი წლის შემდეგ გადაკვეთა ანდები ბუენოს-აირესიდან ლიმამდე.

1911 წელს ბინგემი სათავეში ჩაუდგა იელის უნივერსიტეტის ექსპედიციას, რომელიც შედგა ინკების დაკარგული ქალაქის აღმოჩენის მიზნით, ქალაქისა, რომლის აღმოჩენაც ვერ შეძლეს კონკისტადორებმა. 24 ივლისს მიაკვლია ქალაქის ნანგრევებს.

გარდაიცვალა 1956 წელს ვაშინგტონში, დაკრძალულია არლინგტონის სასაფლაოზე.
სიმონე პადოინი

სიმონე პადოინი (დ. 18 მარტი, 1984) — უნივერსალი იტალიელი ფეხბურთელი, იტალიის სერია -ს კლუბ „კალიარის“ ნახევარმცველი და
მარცხენა მცველი.

კარიერა დაიწყო „ატალანტას“ ახალგაზრდულ გუნდში. შემდეგ შეუერთდა „ვიჩენცას“.

2009-2010 წლების სეზონის დასრულების შემდეგ ის გაანათხოვრეს „იუვენტუსში“ სამ ფეხბურთელთან ერთად ამერიკული ტურნეს წინ. მან რამდენიმე მატჩი ჩაატარა „იუვენტუსში“ სეზონისწინა მოსამზადებელ პერიოდში და შემდეგ დაბრუნდა „ატალანტაში“.

2012 წლის 31 იანვარს შეუერთდა „იუვენტუსს“ 5 მილიონი ევროს სანაცვლოდ. 2016 წლის ივლისიდან თამაშობს „კალიარში“

ტიტულები
იუვენტუსი
სერია (5): 2011-12, 2012-13, 2013-14, 2014-15, 2015-16
იტალიის სუპერთასი (3): 2012, 2013, 2015; ვერცხლის პრიზიორი: 2014
იტალიის თასი: 2014-15; ვერცხლის პრიზიორი: 2011-12
უეფას ჩემპიონთა ლიგა: ვერცხლის პრიზიორი: 2014-15
კვადვო ასამოა

კვადვო ასამოა (დ. 9 დეკემბერი, 1988, აკრა) — განელი ფეხბურთელი, იტალიის სერია -ს კლუბ „იუვენტუსის“ და განის ეროვნული ნაკრების ნახევარმცველი.

ფეხბურთის თამაში დაიწყო მშობლიური ქალაქის გუნდში.

2008-2012 წლებში გამოდიოდა „უდინეზეში“, სადაც 103 მატჩში გაიტანა 6 გოლი.

მიღწევები
იუვენტუსი
სერია (6): 2012-13, 2013-14, 2014-15, 2015-16, 2016-17, 2017-18
იტალიის სუპერთასი (3): 2012, 2013, 2015; ვერცხლის პრიზიორი: 2014
იტალიის თასი: ვერცხლის პრიზიორი: 2011-12; 2014-15, 2015-16, 2016-17, 2017-18
უეფას ჩემპიონთა ლიგა: ვერცხლის პრიზიორი: 2014-15
იუგოსლავიის სამეფო

იუგოსლავიის სამეფო  — ბალკანეთის ნახევარკუნძულის დასავლეთ ნაწილში მდებარე სახელმწიფოს ოფიციალური სახელწოდება 1929—1941 წლებში (ფორმალურად 1945 წლამდე). იუგოსლავიის სამეფო მდებარეობდა დღევანდელი სლოვენიის, ხორვატიის, სერბეთის, მონტენეგროს, ბოსნია და ჰერცეგოვინისა და ჩრდილოეთ მაკედონიის ტერიტორიაზე. აღნიშნული სახელწოდება მიიღო 1929 წლის 6 იანვარს. მანამდე ეწოდებოდა სლოვენების, ხორვატების და სერბების სახელმწიფო.
ოსკარ რივკინი

ოსკარ რივკინი ( დ. 4 იანვარი, 1899 — გ. 7 აგვისტო, 1937) — საბჭოთა პოლიტიკური მოღვაწე. სსრკ-ში ახალგაზრდათა კომუნისტური მოძრაობის ერთ-ერთი ორგანიზატორი. 1917 წლის მარტიდან არის კომუნისტური პარტიის წევრი. დაიბადა ქალაქ პეტერბურგში, მოსამსახურის ოჯახში. ტიპოგრაფიაში მოსწავლედ მუშაობდა. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ წითელგვარდიელია. პეტროგრადში ახალგაზრდათა სოციალისტური კავშირის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი; კავშირის საქალაქო კომიტეტის მდივანი. 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის მონაწილე. 1918–1921 წლებში იყო სრულიად საკავშირო ახალგაზრდათა ლენინური კომუნისტური კავშირის მდივანი. 1937 წელს დააპატიმრეს; მიუსაჯეს სიკვდილით დასჯა.
არტურო ვიდალი

არტურო ერასმო ვიდალ პარდო (; დ. 22 მაისი, 1987) — ჩილელი ფეხბურთელი, „კოლო-კოლოსა“ და ჩილეს ეროვნული ნაკრების ნახევარმცველი.

საკლუბო კარიერა
არტურო ვიდალის დებიუტი პროფესიონალურ კარიერაში შედგა „კოლო-კოლოს“ შემადგენლობაში 2006 წელს, აპერტურას გათამაშების ფინალში.

2007 წლის სეზონის აპერტურის გათამაშების შემდეგ გადავიდა გერმანიის ბუნდესლიგის კლუბ ლევერკუზენის „ბაიერში“.

2010–2011 წლების სეზონის დასრულების შემდეგ ვიდალს რამდენიმე კლუბიდან ჰქონდა შემოთავაზება, მათ შორის „მიუნხენის ბაიერნიდან“. 2011 წლის 22 ივლისს შეუერთდა იტალიის სერია -ს კლუბ „იუვენტუსს“ €12,5 მილიონის საფასურად.

2015 წლის 23 ივლისს, ვიდალმა დატოვა ტურინი და ჩაირიცხა ბაიერნის რიგებში. ტრანსფერის ღირებულებამ 37.5 მილიონი ევრო შეადგინა.

მიღწევები
საკლუბო
კოლო-კოლო: (5)

ჩილეს ლიგა (4): 2006-, 2006-, 2007-, 2024
ჩილეს სუპერთასი (1): 2024

იუვენტუსი: (7)
სერია (4): 2011–12, 2012–13, 2013–14, 2014–15
იტალიის სუპერთასი (2): 2012, 2013
იტალიის თასი: 2014–15
ჩემპიონთა ლიგა მეორე ადგილი: 2014-15

ბაიერნი: (6)
ბუნდესლიგა (3): 2015–16, 2016–2017, 2017–2018
გერმანიის სუპერთასი (2): 2016, 2017
გერმანიის თასი: 2015–16

ბარსელონა: (2)
ესპანეთის ლა ლიგა: 2018–19
ესპანეთის სუპერთასი: 2018

ინტერი: (3)
სერია (1): 2020–21
იტალიის თასი (1): 2021-22
იტალიის სუპერთასი (1): 2021

ფლამენგო: (2)

ბრაზილიის თასი (1): 2022
ლიბერტადორესის თასი (1): 2022

სანაკრებო
ჩილე:
კოპა ამერიკა: 2015, 2016
ფიფა-ს კონფედერაციის თასი მეორე ადგილი: 2017
ემანუელე ჯაკერინი

ემანუელე ჯაკერინი (დ. 5 მაისი, 1985; ბიბიენა, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, ინგლისის პრემიერ ლიგის კლუბ სანდერლენდისა და იტალიის ეროვნული ნაკრების ნახევარმცველი. თამაში შეუძლია ასევე მარჯვენა და მარცხენა ფლანგურ პოზიციებზე.

კარიერა დაიწყო 2004 წელს ჩეზენაში.

2011 წლის 25 აგვისტოს იუვენტუსმა 50%-იანი უფლებით, ემანუელე გადაიბირა €3 მილიონის სანაცვლოდ. 2011 წლის 8 დეკემბერს იტალიის თასის შეჯიბრში, ბოლონიის კარში გაიტანა პირველი გოლი იუვენტუსის მაისურით. ასევე 2012 წლის 21 იანვარს გაიტანა პირველი გოლი სერია ა-ში, იუვენტუსის მაისურით, ატალანტასთან შეხვედრაში, ბერგამოელების მოედანზე, რომელიც ტურინელთა გამარჯვებით დამთავრდა ანგარიშით 2-0.

2012 წლის ივნისში ტურინულმა კლუბმა გამოისყიდა დარჩენილი 50%-ის უფლებები €4.25 მილიონის სანაცვლოდ.

2013 წლის 16 ივლისს, სანდერლენდმა ოფიციალურად გაიფორმა ჯაკერინი, 8 მილიონი ევროს სანაცვლოდ.

ტიტულები
იუვენტუსი
სერია ა (2): 2011-12, 2012-13
იტალიის სუპერთასი (1) 2012
შტეფან ლიხტშტაინერი

შტეფან ლიხტშტაინერი (დ. 16 იანვარი, 1984, ადლიგენსვილი, შვეიცარია) — შვეიცარიელი ფეხბურთელი, კარიერა დაამთავრა 2020 წლის აგვისტოში. ის იყო უნივერსალური ფეხბურთელი, თამაშობდა მარცხენა მცველის და მარცხენა ნახევარმცველის პოზიციაზე.

საკლუბო კარიერა
დაიბადა ადლიგენსვილში, ლუცერნის კანტონში. 2001-2002 წლების სეზონში „გრასჰოპერსში“ ჩაატარა ერთი მატჩი შვეიცარიის სუპერლიგაში, მაგრამ შემდეგი სეზონიდან ძირითად შემადგენლობაში დაიმკვიდრა ადგილი.

ლილი
ლიხტშტაინერი 2005 წელს გადავიდა საფრანგეთის ლიგა 1-ს კლუბ „ლილში“. ის მალე დამკვიდრდა კლუბის ძირითად შემადგენლობაში და დაეხმარა კლუბს მესამე ადგილის დაკავებაში და ჩემპიონთა ლიგაზე გასვლაში. მისი ბოლო სეზონი წარუმატებელი გამოდგა „ლილისთვის“, ჩემპიონატში დაიკავა მეშვიდე ადგილი. ლიხტშტაინერმა იმ სეზონში კლუბის მაისურით გაიტანა 4 გოლი.

ლაციო
2008 წლის ევროპის ჩემპიონატზე ასპარეზობის შემდეგ ლიხტშტაინერით დაინტერესდა რამდენიმე ევროპული კლუბი, მათ შორის „პარი სენ-ჟერმენი“ და ევერტონი. მან უარყო „პარი სენ-ჟერმენის“ შემოთავაზება და ოთხწლიანი კონტრაქტი გააფორმა სერია -ს კლუბ „ლაციოსთან“.

იუვენტუსი
2011 წლის 27 ივნისს „იუვენტუსმა“ განაცხადა, რომ ლიხტშტაინერმა გაიარა სამედიცინო შემოწმება და შეთანხმდა ტრანსფერი, რომლის საფასურიც შეადგენდა 10 მილიონ ევროს. ტრანსფერი შედგა 2011 წლის 1 ივლისს. მისი დებიუტი შედგა 2011 წლის 11 სექტემბერს „პარმასთან“ 4-1 მოგებულ მატჩში, რომელიც გოლით აღნიშნა. ეს იყო პირველი გოლი „იუვენტუსის“ ახალ სტადიონზე.

სანაკრებო კარიერა
ლიხტშტაინერი თამაშობდა შვეიცარიის 19 და 21 წლამდელთა ნაკრებებში. პირველად ეროვნული ნაკრებში გამოიძახეს 2005 წელს, მაგრამ მაშინ თამაშის საშუალება არ მისცემია. 2006 წლის 11 სექტემბერს შედგა მისი სანაკრებო დებიუტი ბრაზილიის ნაკრებთან 2-1 წაგებულ ამხანაგურ შეხვედრაში.

ტიტულები
გრასჰოპერსი
შვეიცარიის სუპერლიგა: 2002–03

ლაციო
იტალიის თასი: 2008-09
იტალიის სუპერთასი: 2009

იუვენტუსი
სერია (7): 2011-12, 2012-13, 2013-14, 2014-15, 2015-16, 2016–17, 2017–18
იტალიის სუპერთასი (3): 2012, 2013, 2015; ვერცხლის პრიზიორი: 2014
იტალიის თასი (4): 2014-15, 2015–16, 2016–17, 2017–18; ვერცხლის პრიზიორი: 2011-12
უეფას ჩემპიონთა ლიგა: ვერცხლის პრიზიორი: 2014-15

ინდივიდუალური
შვეიცარიის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2015
კირთარის ეროვნული პარკი

კირთარის ეროვნული პარკი (ურდუ: ) — ეროვნული პარკი პაკისტანის სინდის პროვინციის დადუს რაიონში. მდებარეობს კირთარის ქედის სამხრეთ ნაწილში. დაარსდა 1974 წელს. ფართობი 3.087 კმ². პაკისტანის ეროვნულ პარკებს შორის ფართობით მეორე ადგილზეა. ფაუნას ქმნის: ზოლებიანი აფთარი, მგელი, მაჩვი, გაზელი, ნიამორი და სხვა. აქ განსაკუთრებით იცავენ გარნას. 1977 წელს კირთარის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე უკანასკნელად მოკლეს ჯიქი.
ჯონ ჰეიტინგა

ჯონ გიბსენ ალან („ჯონი“) ჰეიტინგა (დ. 15 ნოემბერი, 1983) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი, ინგლისის პრემიერ ლიგის კლუბ „ევერტონის“ და ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების მცველი. 2008 წელს გახდა ნიდერლანდების წლის საუკეთესო ფეხბურთელი.

კარიერა დაიწყო „ამსტერდამის აიაქსის“ სარეზერვო გუნდში. შემდეგ თამაშობდა „აიაქსში“ და „მადრიდის ატლეტიკოში“, სანამ შეუერთდებოდა „ევერტონს“ 2009 წელს.

ეროვნულ ნაკრებში მისი დებიუტი შედგა 2004 წლის 18 თებერვალს, ამხანაგურ მატჩში აშშ-ის ნაკრების წინააღმდეგ.

ის ნაკრების განაცხადში იყო 2004 წლის ევროპის, 2006 წლის მსოფლიოს, 2008 წლის ევროპის და 2010 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატებზე.
კირთარის ქედი

კირთარის ქედი — ქედი პაკისტანში. ვრცელდება სინდისა და ბელუჯისტანის პროვინციების ტერიტორიაზე, ირანის მთიანეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ეკვრის მდინარე ინდის ხეობას. სიგრძე დაახლოებით 300 კმ. სიმაღლე უმეტესწილად 1000-1500 მ-ის ფარგლებში მერყეობს. მაქსიმალური სიმაღლე 2237 მ (მთა ზარდაქი). უმთავრესად აგებულია ქვიშაქვებითა და კირქვებით. დასავლეთი და ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი კალთები მუსონებს ექვემდებარება და დაფარულია სხვადასხვა სახის მცენარეულობით. შედარებით მშრალ კალთებზე გაბატონებულია მთის უდაბნოსა და ნახევარუდაბნოს ლანდშაფტები. ქედის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს კირთარის ეროვნული პარკი.