iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ორდინსკაია

ორდინსკაია — მღვიმე პერმის მხარეში, სოფელ ორდას სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (რუსეთი), მდინარე კუნგურის მარცხენა სანაპიროზე. წარმოადგენს პერმის მხარის ბუნებრივ ძეგლს.

აღწერა
მღვიმე წარმოქმნილია პერმული პერიოდის თაბაშირისა და ანჰიდრიტის ფენებში. იგი შედგება „მშრალი“ და წყალქვეშა ნაწილისგან. ამჟამად მღვიმის გამოკვლეული დერეფნების სიგრძე შეადგენს 4600 მეტრს. აქედან მშრალი ნაწილი მხოლოდ 300 მეტრია, ხოლო დანარჩენი — წყალქვეშაა ჩაძირული.

მღვიმის შესასვლელი, რომლის სიგანე 5 მეტრი და სიმაღლე — 2 მეტრია, მდებარეობს კაზაკოვსკაიას მთის სამხრეთ ციცაბო ფერდობზე.

1993 წლიდან დაიწყო მღვიმის კვლევა და წყალქვეშა ნაწილის ტოპოგრაფიული აღრიცხვა.

2002 წელს პერმის დაივინგ-ცენტრმა „ნაუტილუსი“, მსოფლიო ჩემპიონ ანდრეი გორბუნოვის ხელმძღვანელობით, დაიწყო მღვიმის განვითარება. მათ განავითარეს ინფრასტრუქტურა, მოაწყვეს მღვიმის ზემო ტერიტორია, შესასვლელი და მოედანი „მთავარი ტბის“ მიმდებარედ, რომელიც მდებარეობს გროტში „ყინულის სასახლე“ — იქიდან ხორციელდება წყალქვეშა ყვინთვები. მათვე ააგეს რუსეთში პირველი დაივერებისთვის განკუთვნილი ბაზა, რომელიც მღვიმის შესასვლელიდან სულ რაღაც 50 მეტრში მდებარეობს.

2006 წლის თებერვალში მღვიმე ორდინსკაიაში იმყოფებოდა მსოფლიოში ცნობილი ბრიტანელი სპელეოდაივერი მარტინ ფარა. იგი აღფრთოვანებული დარჩა წყლის გამჭვირვალობითა და წყალქვეშა გალერეების უზარმაზარი მასშტაბებით, რომლებიც, მისი თქმით, „შეედრება მხოლოდ ავსტრალიის ზოგიერთი კირქვული წყალქვეშა მღვიმის გალერეებს“.

2007 წლის მარტში მღვიმე ორდინსკაია მოინახულა მსოფლიოში ერთ-ერთმა ყველაზე გამოცდილმა და ავტორიტეტულმა სპელეოდაივერმა — კინოპროდიუსერმა, მწერალმა და ფოტოგრაფმა ჯილ ჰაინეტმა ამერიკის შეერთებული შტატებიდან.

2012 წლის 17 დეკემბერს მღვიმეში 43 წლის ფრიდაივერი ვლადიმირ ფედოროვმა იზევსკიდან, დააფიქსირა რეკორდი სუნთქვის გაჩერებით ცურვაში. მან დაფარა 100 მეტრის მანძილი 2 წუთში.

2016 წლის 28 ოქტომბერს ორდას მუზეუმში გაიხსნა ექსპოზიცია ორდინსკაიას მღვიმის შესახებ.

2017 წელს იაპონურმა ტელეკომპანიამ გადაიღო დოკუმენტური ფილმი მღვიმის შესახებ. პროექტის იდეა ეკუთვნოდა წყალქვეშა ოპერატორს, ქეივ-დაივერსა და ჟურნალისტ საგავა იუკინოს. გადაღებისთვის იაპონიიდან პერმის მხარეში ჩამოიტანეს 1,5 ტონაზე მეტი სატელევიზიო მოწყობილობა. გადამღები ჯგუფი მღვიმეში, სადაც ზედაპირზე ტემპერატურა − 40 ° იყო, წყალქვეშა სრულ სიბნელეში 50 საათზე მეტი დრო გაატარა. გადაღებაში მონაწილეობდა ექვსი ადამიანი იაპონიიდან, მათ შორის ოთხი პროფესიონალი დაივერი, ასევე 30-ზე მეტი დაივერი სხვადასხვა ქალაქებიდან რუსეთის მასშტაბით, მათ შორის მოსკოვიდან, ეკატერინბურგიდან, პერმიდან, ვლადიმირიდან, იოშქარ-ოლადან და სხვ.

2018 წელს მღვიმის გროტის ფოტოსთვის პერმელმა დაივერმა ანდრეი გორბუნოვმა რუსული გეოგრაფიული საზოგადოების პრესტიჟული ჯილდო მიიღო. იგი გახდა გამარჯვებული კონკურსში „ყველაზე ლამაზი ქვეყანა“, ნომინაციაში „მღვიმეები“.

შეფასება
მღვიმე 21-ე ადგილზე გლობალური ხანგრძლივობის მიხედვით გიპსურ მღვიმეებს შორის.

დაივინგი
მღვიმე ორდინსკაია იზიდავს დაივერებს მთელი მსოფლიოდან. მღვიმეში წყალი გამჭვირვალეა და მისი ტემპერატურა +4 °-ია. მასში შეხვდებით მცირე ზომის წყლის ფეხსახსრიანებს.

ცნობილია რამდენიმე შემთხვევა, როდესაც დაივერები დაიღუპნენ ორდინსკაიას მღვიმეში 2009 და 2013 წლებში.
ცელიმონტანის კარიბჭე

ცელიმონტანის კარიბჭე — ცელიუსის ბორცვის აღმართზე მდებარე სერვიანის კედლის კარიბჭე.

გამოყენება
მისგან გამოდიოდა გზა – ვია ცელიმონტანა. საუკუნის ბოლოსა და საუკუნის დასაწყისში მის სამხრეთ კიდეზე რომაული საფლავები აღმოაჩინეს, რომელთაგან ზოგიერთი მათგანი დღეს უკვე აღარ არსებობს.

ისტორია
კარიბჭე ავგუსტუსის პრინციპატის დროს გადაკეთდა. წარწერის მიხედვით, დოლაბელას თაღი ამ ტერიტორიაზე ახ. წ. 10 წელს აგებულა, დოლაბელასა და სილანუსის კონსულობის პერიოდში, თუმცა არსებობს აზრთა სხვადასხვაობა, იყო თუ არა ეს თაღი ცელიმონტანის კარიბჭის რეკონსტრუქცია. თაღი ნერონის მეფობისას აგებულ აკვა-კლაუდიას გამშლელი აკვედუკის საყრდენ კონსტრუქციაში იქნა ჩართული, სავარაუდოდ, 64 წლის დიდი ხანძრის შემდეგ განხორციელებული აღდგენითი სამუშაოების ფარგლებში.

რენესანსის პერიოდის იტალიაში, რომის ანტიკური სერვიუსის კედლის ნაწილი წარმოადგენდა პორტა კელიმონტანას, რომელიც ამ ეპოქაში აქტიურად გამოიყენებოდა როგორც საბაჟო პუნქტი. ამ კარიბჭესთან გამზადებული იყო გადასახადის აკრეფის სისტემა, რომელიც ქალაქში შემომსვლელ ვაჭრებსა და მოგზაურებს ეკისრებოდათ.
დოლაბელის თაღი

დოლაბელის თაღი — ანტიკური რომაული თაღი, რომელიც ძველი რომის მნიშვნელოვან არქიტექტურულ ძეგლს წარმოადგენს. აშენდა სენატის მიერ გამოცემული სპეციალური დადგენილების საფუძველზე, ახ. წ. 10 წელს. მისი მშენებლობის პროცესი ორი კონსულის, პუბლიუს კორნელიუს დოლაბელასა და გაიუს იუნიუს სილანუსის აქტიური მონაწილეობით და მეთვალყურეობით მიმდინარეობდა.

თაღი
თაღი ცელიუსის ბორცვზე მდებარეობს, კასტრა-პერეგრინის ტერიტორიის ჩრდილოეთ კუთხეში. იგი გადაჭიმულია თანამედროვე ძველი კლივუს სკავრის მიმართულებით. მისი მდებარეობა მიუთითებს, რომ იგი სერვიანის კედლის ერთ-ერთი კარიბჭის რეკონსტრუქცია იყო, თუმცა ზუსტად რომელი, დღემდე რჩება გაურკვეველი. შესაძლოა კვერკვეტულანის კარიბჭე ან ცელიმონტანის კარიბჭე. მიუხედავად იმისა, რომ ცელიმონტანა უფრო სავარაუდო პროტოტიპად ითვლება, არ არსებობს მტკიცებულება, სადაც ჩანს რომ რაიმე მნიშვნელოვანი გზა ქალაქიდან სწორედ ამ კარიბჭის გავლით გადიოდეს.

ისტორია
ნერონის მმართველობის პერიოდში აკვა-კლაუდიას გაფართოებისას, მისი ბოლო მონაკვეთისთვის დოლაბელის თაღი გამოიყენეს. თავდაპირველად, ამ თაღის მიზანი, სავარაუდოდ, აკვა-მარციას შტოს მხარდაჭერა იყო.

ტრავერტინისაგან დამზადებული თაღი სკულპტურული რელიეფებით არ იყო დამშვენებული.
ფუზულის ბრძოლა

ფუზულის ბრძოლა ( – ფუზულის ოპერაცია) — ბრძოლა ყარაბაღის მეორე ომის ფარგლებში აზერბაიჯანის შეიარაღებულ ძალებსა და სომხეთის შეიარაღებულ ძალებს შორის, ფუზულის რაიონისა და ქალაქ ფუზულისთვის, რომელიც დაიწყო 2020 წლის 27 სექტემბერს და გაგრძელდა 2020 წლის 17 ოქტომბრამდე.

შედეგად, აზერბაიჯანის არმიამ გაათავისუფლა ფუზულის რაიონის 18 სოფელი, ასევე ჯაბრაილისა და ხოჯავენდის რაიონებში მდებარე რამდენიმე დასახლებული პუნქტი.

ფუზულის ოპერაცია, აზერბაიჯანის არმიისთვის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ბრძოლა იყო ომის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ფრონტზე.

ისტორია
2020 წლის 27 სექტემბერს დილის 06:00 საათზე, სომხეთის შეაიარაღებულმა ძალებმა დაიწყეს ინტენსიური დაბომბვები დიდი კალიბრის იარაღიდან, ნაღმტყორცნებიდან და სხვადასხვა კალიბრის საარტილერიო დანადგარებიდან აზერბაიჯანის ტერტერის რაიონის სოფელ გაფანლის, აღდამის რაიონის სოფელ ჩირახლის და ორთა-ქარვენდის, ფუზულის რაიონის სოფელ ალხანლის, შუქურბეილის, ჰორადიზის, აჰმადალილარის, ყაზახლარის, მირზანაღილის, ჯაბრაილის რაიონის სოფელ ჯოჯუგ-მარჯანლის მიმართულებით. შედეგად, აზერბაიჯანის მხარეს დაიღუპა და დაშავდა მშვიდობიანი მოსახლეობა, ხოლო სამოქალაქო ინფრასტრუქტურის ობიექტების სერიოზულად დაზიანდა.

იმავე დღეს, აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა ჯარისკაცებისა და სატანკო ნაწილების, სარაკეტო და საარტილერიო ნაწილების, ავიაციისა და უპილოტო საფრენი აპარატების მხარდაჭერით, დიდი რაოდენობით სომხური შეიარაღებული ძალების პერსონალის, სამხედრო ობიექტების და საბრძოლო ტექნიკის განადგურება შეძლო, რომლებიც განლაგებული იყვნენ ფრონტის ხაზზე და თავდაცვით სიღრმეებში. ბრძოლა ძირითადად, ჩრდილოეთით, ჩრდილო-აღმოსავლეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით მიმდინარეობდა.

სამხედრო ოპერაციების დროს ოკუპაციისგან გათავისუფლდა შემდეგი სოფლები: ყარახანბეილი, ყარვენდი, ჰორადიზი, იუხარი-აბდურაჰმანი და აშაღი-აბდურაჰმანლი ფუზულის რაიონში, ბოიუქ-მარჯანლი და ნუზგარი ჯაბრაილის რაიონში.

შედეგი
ოპერაციის შედეგად სომხეთის არმიამ დაკარგა მნიშვნელოვანი ადამიანური ძალა და აღჭურვილობა. გარდა ამისა, ფუზულის ფრონტზე სომხების რამდენიმე თავდაცვითი ხაზის გარღვევის შედეგად, აზერბაიჯანის არმიამ სამხრეთის ფრონტზე წინსვლა დაიწყო.
ლეონიდ კანტერი

ლეონიდ კანტერი ( ; დ. 27 ივლისი, 1981, კიევი, უკრაინის სსრ, სსრკ – გ. 4 ივნისი, 2018, ობირკი, ჩერნიჰივის ოლქი, უკრაინა) — უკრაინელი კინორეჟისორი-დოკუმენტალისტი, პროდიუსერი, ტელეჟურნალისტი და მწერალი. ავტორია რამდენიმე დოკუმენტური ფილმისა აღმოსავლეთ უკრაინაში შეიარაღებული კონფლიქტის შესახებ, მათ შორის დოკუმენტური ფილმ „მითის“ თანაავტორი.

ბიოგრაფია
ლეონიდ კანტერი დაიბადა 1981 წლის 27 ივლისს კიევში. იქ გაატარა ბავშვობა და ახალგაზრდობა. 1998 წელს დაამთავრა კიევის №145 საბუნებისმეტყველო ლიცეუმი. 2002 წელს დაამთავრა ი. კარპენკო-კარის სახელობის კიევის თეატრის, კინოსა და ტელევიზიის ეროვნული უნივერსიტეტი. 1999 წლიდან მუშაობდა უკრაინულ ტელევიზიაში.

2003 წელს მან დააარსა თავისი პირველი კინოსტუდია , სადაც გადაიღეს 50-ზე მეტი მოკლემეტრაჟიანი და რამდენიმე სრულმეტრაჟიანი დოკუმენტური ფილმი.

2004-2006 წლებში ასწავლიდა ი. კარპენკო-კარის სახელობის კიევის თეატრის, კინოსა და ტელევიზიის ეროვნული უნივერსიტეტში.

2007 წელს დააარსა მხატვართა საზოგადოება „ობირკის ხუტორი“.

2010-იან წლებში იგი მხარს უჭერდა ობიროკის რეგიონში ნაკრძალის შექმნას, მაგრამ უშედეგოდ.

აქტიურად უჭერდა მხარს ევრომაიდანს. 2014 წლის მარტში იგი ეწვია ყირიმს, რომელიც რუსეთის მიერ იყო ანექსირებული.

ლეონიდ კანტერი იპოვეს გარდაცვლილი 2018 წლის 4 ივნისს, ადგილობრივი დროით დაახლოებით 22:00 საათზე, უკრაინაში, ჩერნიჰივის ოლქში, ობირკში. მას თავის არეში ჰქონდა ცეცხლსასროლი იარაღით მიყენებული ჭრილობა. წინასწარი ინფორმაციით, ლეონიდმა თავი მოიკლა. მან დატოვა თვითმკვლელობის ჩანაწერი, რომლის შინაარსი არ გახმაურებულა.

ლეონიდ კანტერი იყო განქორწინებული. მას სამი შვილი ჰყავდა.
დრუზუსის თაღი

დრუზუსის თაღი — იტალიის დედაქალაქ რომში მდებარე ძველი თაღი, რომელიც აპიუსის გზის პირველი მილის ახლოს და სან-სებასტიანოს კარიბჭის გვერდით მდებარეობს, იგი დიდი ხნის განმავლობაში არასწორად იდენტიფიცირებული იყო. სავარაუდოდ, ეს ტრაიანეს თაღის ნაშთებია.

ისტორია
ამ თაღის ზუსტი წარმოშობა საკამათოა. დღეს მიიჩნევენ, რომ მას არანაირი კავშირი არ აქვს გერმანელთა დამპყრობელთან, ნერონ კლავდიუს დრუზუსთან. ორიგინალური დრუზუსის თაღი სენატმა ააგო მისი გარდაცვალების შემდეგ, ძვ. წ. 9 წელს და აპიუსის გზასთან თაღი აკავშირებდა. მისი ზუსტი მდებარეობა დადასტურებული არ არის, მაგრამ ეს თაღი დღეს აღარ არსებობს.

რაც შეეხება არსებულ თაღს, ზოგიერთი ვერსიის მიხედვით, იგი აგებულია როგორც აკვა-მარციაზე დამატებული განშტოების ნაწილი, რომელიც კარაკალამ 211–216 წლებში შექმნა, რათა ამ აკვედუკიდან წყალი მის ახალ აბანოებამდე მიეწოდებინა. თუმცა, უფრო სავარაუდოა, რომ თაღი აკვედუკზე ადრინდელი იყო და აკვედუკი მის ზემოდან გაიყვანეს.

დღეს ამ თაღის მხოლოდ ცენტრალური ნაწილი არსებობს, მაგრამ თავდაპირველად ის სამმალიანი იყო, და ჰქონდა გვერდითი მოპირკეთება, თუმცა ის არასოდეს დასრულებულა. იგი ტრავერტინითაა აგებული და მარმარილოს ფილებით მოპირკეთებული, ხოლო თაღის გვერდებზე ნუმიდიური მარმარილოს სვეტები დგას. თაღის სიმაღლე 7,21 მეტრია. აკვა-ანტონინიანა (აკვა მარციას განშტოება) ამ თაღზე გადიოდა, თუმცა აგურით მოპირკეთებული ბეტონი, როგორც ჩანს, უფრო გვიანდელ პერიოდს ეკუთვნის. რადგან თაღის მრავალი ელემენტი, როგორიცაა ფრონტონი და დამოუკიდებელი სვეტები, ტრაიანეს ეპოქისთვისაა დამახასიათებელი, დიდი ალბათობით, ეს თაღი ტრაიანეს თაღის ნაშთია.

 საუკუნეში დაწერილი „აინზიდელნის მარშრუტი“ ეხება „შემახსენებელ თაღს“ , რომელიც კარაკალას აბანოებთან ახლოს იდგა. სავარაუდოდ, ეს სწორედ დრუზუსის თავდაპირველი თაღი იყო.
კაკოპეტრია

კაკოპეტრია — დასახლებაა კვიპროსზე, რომელიც მდებარეობს 55 კმ სამხრეთ-დასავლეთით ნიქოზიიდან, ტროოდოსის მთების ჩრდილოეთ კალთებზე. ზღვის დონიდან მისი სიმაღლე 667 მ-ია და ის ყველაზე მაღალმდებარე სოფელია სოლეის ხეობში. სოფელში ცხოვრობს დაახლოებით 1 200 მუდმივი მაცხოვრებელი და რამდენიმე ასეული ადამიანი, რომელთაც ან საზაფხულო სახლი აქვთ კაკოპეტრიაში, ან თავად არიან წარმოშობით სოფლის მკვიდრები, თუმცა მუშაობენ ნიქოზიაში.

კაკოპეტრიასთან ახლოს მდებარეობს აგიოს ნიკოლაოს ტის სტეგისის ეკლესია, საუკუნის ტაძარი, რომელიც შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

ლანდშაფტი
კაკოპეტრია გარშემორტყმულია მჭიდრო ტყიანი ლანდშაფტით და აგებულია კარგოტისისა და გარილისის ნაპირზე. ეს ორი მდინარე სოფლის ტერიტორიაზე ერთდება და ქმნის მდინარე კლარიოსის, რომელიც კვეთს სოლეის ხეობას და ჩაედინება მორფუს ყურეში.

დასახლება გაშენებულია ამ მდინარეების ხეობაში. ახალი კაკოპეტრია, რომელიც შედგება თანამედროვე კრამიტიანი სახლებისგან, აღმართულია ხეობის აღმოსავლეთ მხარეს, მდინარის კალაპოტთან. ძველი კაკოპეტრია მდებარეობს დასავლეთით — მდინარეებს შორის. სახლები გამოირჩევა დახრილი კრამიტიანი სახურავებით, ორ სართულად აგებული შენობებითა და ხის აივნებით.

ისტორია
კაკოპეტრია ლუზინიანთა პერიოდში 1192–1489) უკვე არსებობდა, რაც დასტურდება შუა საუკუნეების ქრონიკებში. თუმცა არქეოლოგიური მასალებით დასტურდება, რომ სოფლის ტერიტორია დასახლებული იყო უკვე - საუკუნეებში. 1938 წელს ძველი კაკოპეტრიას მიდამოებში (აილადეს უბანში) ჩატარებულმა გათხრებმა გამოავლინა ათენას სავარაუდო სალოცავი. აღმოჩენილ მოძრავ არტეფაქტებს შორის უმეტესობა თიხის ფიგურებს წარმოადგენს — ბევრი მათგანი გამოსახავს ათენას, ასევე აღმოჩნდა მცირე ზომის კირქვის ქანდაკებები და ფრაგმენტები, ბრინჯაოსა და რკინის ისრისა და შუბის წვერები. ეს ნივთები თარიღდება არქაული და კლასიკური ხანის პერიოდით. ზოგიერთი ფიგურა გამოსახავს ჰერაკლეს, რაც მიუთითებს, რომ ისიც იყო თაყვანისცემის საგანი ამ ტერიტორიაზე. არტეფაქტები დაცულია ნიქოზიის არქეოლოგიურ მუზეუმში.

აგიოს ნიკოლაოს ტის სტეგისი
კაკოპეტრიასთან ახლოს მდებარეობს აგიოს ნიკოლაოს ტის სტეგისის ეკლესია, რომელიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაშია შეტანილი ტროოდოსის რეგიონის მოხატული ეკლესიების სახელით. ტაძარი აგებულია საუკუნეში და წარმოადგენს კვიპროსზე შემორჩენილ ერთადერთ შუა ბიზანტიური პერიოდის კათოლიკონს (მონასტრის ტაძარს). ტაძარი აქტიურად ფუნქციონირებდა შუა ბიზანტიურ ხანაში და გააგრძელა არსებობა ფრანკთა მმართველობის დასაწყისამდე, საუკუნემდე.

დასახლების სახელწოდება
არსებობს ორი ვერსია კაკოპეტრიის სახელწოდების წარმოშობის შესახებ. პირველი ვერსიის მიხედვით, „კაკოპეტრია“ წარმოიშვა ორი ბერძნული სიტყვისგან — („ცუდი“) და („ქვა“, „კლდე“).

მეორე ვერსია დაკავშირებულია ლეგენდასთან კლდეზე, რომელსაც ადგილობრივად უწოდებენ „პეტრა ტუ ანდროღინუ“ (ანუ „ცოლ-ქმრის კლდე“). ეს კლდე ახლაც მდებარეობს ხიდთან ახლოს. ტრადიციულად ახალდაქორწინებული წყვილები მასზე სხდებოდნენ. ლეგენდის მიხედვით ერთ დღეს კლდე დაგორდა და ერთ წყვილს დაეცა. სწორედ ამის შემდეგ უწოდეს მას „ცუდი კლდე“, რაც სახელწოდების შინაარსად დარჩა.
Arcus Novus

— რომის ანტიკური თაღი, რომელიც მდებარეობდა ვია ლატაზე (დღევანდელი ვია დელ კორსო), სადაც ახლა სანტა მარია ინ ვია ლატას ეკლესია დგას.

ისტორია
თაღი დიოკლეტიანეს ეძღვნებოდა. იგი აშენდა მისი მმართველობის მეათე წლისთავის (293 წ.) აღსანიშნავად, ან მაქსიმიანესთან ერთად 303-304 წლებში გამართული ტრიუმფის აღსანიშნავად. სახელწოდება „არკუს ნოვუსი“ (ახალი თაღი) სავარაუდოდ იმავე ქუჩაზე ადრე არსებულ კლავდიუსის თაღის გამო ეწოდა.

აღწერა
არკუს ნოვუსი (ახალი თაღი) დეკორირებული იყო რელიეფებით, რომლებიც იულიუს-კლავდიუსების დინასტიის პერიოდის დიდი საკურთხევლიდან იყო აღებული. სვეტების ბაზისები კი ვიქტორიას, ბარბაროსთა ტყვეებსა და დიოსკურებს გამოსახავდა - ეს ელემენტები, სავარაუდოდ, მახლობელი ავრელიანეს მზის ტაძრის ფასადიდან მოდიოდა. თაღი 1491 წელს პაპ ინოკენტი -ის ბრძანებით დაანგრიეს.

რელიეფების ფრაგმენტები 1523 წელს აღმოაჩინეს და ჯერ დელა ვალეს კოლექციას შეუერთეს, შემდეგ კი 1584 წელს კარდინალმა ფერდინანდო მედიჩიმ შეიძინა, აქედან სვეტების ბაზისები ფლორენციაში, ბობოლის ბაღებში მოხვდნენ. დიოკლეტიანეს მიერ გამოყენებული ანტონინუსების პერიოდის სხვა ფრაგმენტები ვილა მედიჩის უკანა ფასადში ჩააშენეს. უფრო ახლო დროში, 1923-1933 წლების გათხრების დროს აღმოჩენილი დამატებითი ფრაგმენტები ამჟამად ჩენტრალე მონტემარტინიში ინახება.

გალერია
მაპასტეპეკი

მაპასტეპეკის უნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 46 130 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 223.87 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 37.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მაპასტეპეკი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07051.
მარავილია-ტენეხაპა

მარავილია-ტენეხაპის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 14 714 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 28.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 637.12 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 23.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1999 წლის 28 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მარავილია-ტენეხაპა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07115.
მარკეს-დე-კომილიასი

მარკეს-დე-კომილიასის უნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 892 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 30.8 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 912.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 14.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1999 წლის 28 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სამორა-პიკო-დე-ორო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07116.
ლას-მარგარიტასი (ჩიაპასი)

ლას-მარგარიტასის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 141 027 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 26.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 3 025.71 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 46.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ლას-მარგარიტასი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07052.
მასაპა-დე-მადერო

მასაპა-დე-მადეროს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 901 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 110.69 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 71.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1921 წლის 5 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მასაპა-დე-მადერო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07053.
ტბის სკოლა

ტბის სკოლა — ინგლისელი რომანტიკოსი პოეტების დაჯგუფება საუკუნის დასასრულს და საუკუნის დასაწყისში. მასში შედიოდნენ პოეტები უილიამ უორდზუორთი, რობერტ საუთი და სემიუელ ტეილორ კოლრიჯი. მათ „ტბის პოეტებ“ უწოდებდნენ, რადგან ერთი პერიოდი ინგლისის ჩრდილო-დასავლეთში ტბებით მდიდარ კამბერლენდის მხარეში ცხოვრობდნენ. გაერთიანების მანიფესტად იქცა 1800 წელს უორდზუორთის და კოლრიჯის კრებულის „ლირიკული ბალადების“ გამოცემის წინასიტყვაობა. ტბის პოეტების მისტიკა და ფანტასტიკა გახდა ჯორჯ ბაირონის სატირის ობიექტი („ინგლისელი ბარდები და შოტლანდიელი მიმომხილველები“).
ესაიას ტეგნერი

ესაიას ტეგნერი (; დ. 13 ნოემბერი 1782, ვერმლანდი – გ. 2 ნოემბერი, 1846) — შვედი პოეტი, შვედეთის აკადემიის წევრი 1818 წლიდან. მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაწარმოებია „ფრიტიოფის საგა“ (1819-1825), ის შვედური რომანტიზმის მნიშვნელოვან ნიმუშად მიიჩნევა. საგამ დიდი როლი შეასრულა შვედური პოეზიის ენისა და სტილის დახვეწაში.
პიეტრო ლორენცეტი

პიეტრო ლორენცეტი (; დ. 1280, სიენა – გ. 1348 იქვე) — იტალიელი ფერმწერი, ტრეჩენტოს ეპოქის სიენის სკოლის წარმომადგენელი. იმავე სკოლის წარმომადგენელი იყო მისი ძმა ამბროჯო ლორენცეტი. ჯოტოსა და ჯოვანი პიზანოს გავლენით გადაამუშავა დუჩო დი ბუონინსენიას ფერწერული ტრადიციები. ხშირად იყენებდა არქიტექტურულ მოტივებს.
ამბროჯო ლორენცეტი

ამბროჯო ლორენცეტი (; დ. 1290, სიენა – გ. 1348, იქვე) — იტალიელი ფერმწერი, ტრეჩენტოს ეპოქის სიენის სკოლის წარმომადგენელი. იმავე სკოლის წარმომადგენელი იყო მისი ძმა პიეტრო ლორენცეტი. შეისწავლა ანტიკური ქანდაკება, დაინტერესებული იყო პერსპექტივის პრობლემებით. მისი ძირითადი ნამუშევარია სიენის პალაცო პუბლიკოს ალეგორიულ მოხატულობათა ციკლი (1337-1339).
წყნარი ოკეანის კამპანიები

წყნარი ოკეანის კამპანიები — მეორე მსოფლიო ომის ნაწილი, შეიარაღებული დაპირისპირება აშშ-სა და იაპონიას შორის 1941-1945 წლებში. საბრძოლო მოქმედებები მიმდინარეობდა წყნარ ოკეანეში, ინდოჩნეთში, ბირმასა და ჩინეთში.

1941-1942 წლები
1941 წლის 8 დეკემბერს (ტოკიოს დროით) იაპნიის ავიაცია თავს დაესხა აშშ-ის წყნარი ოკეანის ფლოტს პერლ ჰარბორსა და ფილიპინებზე. ასევე იაპონიის შეიარაღებული ძალები შეიჭრნენ ტაილანდსა და მალაიაში. იაპონიამ ხელში ჩაიგდო ჰონგ-კონგი, ასევე 1942 წლის იანვარში ახალი გვინეის დასავლეთი და ცენტრალური ნაწილები, სოლომონის კუნძულების დიდი ნაწილი, ალეუტის კუნძულები, აწარმოეს წარმატებული შეტევები სინგაპურში (1942 წლის მაისამდე), ბირმაში 1942 წლის იანვარ-მაისში და კუნძულ იავაზე 1942 წლის თებერვალ-მარტში. 4-5 ივნისს იაპონია დამარცხდა მიდუეიზე აშშ-ის ბაზის აღებისთვის ბრძოლაში. ივნისის ბოლოდან იაპონია გადავიდა თავდაცვაზე.

1942-1943 წლები
1942 წლის მეორე ნახევარში ორივე მხარე ცალკეულ ოპერაციებს აწარმოებდა ფრონტის ხაზზე საკუთარი მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად, თუმცა ფართო კამპანიის ძალები არ ჰქონდათ. მოკავშირეების ძალები ფართო შეტევაზე გადავიდნენ 1943 წლის ზაფხულში, რის შედეგადაც დაიკავეს გილბერტის, სოლომონის, ახალი ბრიტანეთის, ალეუტის კუნძულები, ახალი გვინეის დასავლეთ ნაწილი. აშშ-მ და გაერთიანებულმა სამეფომ შეცვალეს ძალთა თანაფარდობა და აიღეს ინიციატივა.

1944-1945 წლები
1944 წლის 17 ოქტომბერს მოკავშირეებმა დესანტი გადასხეს ფილიპინებზე, რაც მაისში მათი გამარჯვებით დასრულდა. აშშ-მ 1945 წლის თებერვალ-მარტში აიღო კუნძული ივოძიმა და აპრილ-ივნისში ოკინავა. 6 და 9 აგვისტოს აშშ-მ გამოიყენა ბირთვული იარაღი ჰიროსიმასა და ნაგასაკიში. 9 აგვისტოს იაპონიის წინააღმდეგ ომში ჩაერთო საბჭოთა კავშირი და მანჯურიის ოპერაციაში დაამარცხა იაპონიის კვანტუნის არმია. 2 სექტემბერს იაპონიამ გამოაცხადა კაპიტულაცია, რითაც დასრულდა მეორე მსოფლიო ომი.
მასატანი (ჩიაპასი)

მასატანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 28 250 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 383.99 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 73.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მასატანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07054.
მეტაპა (ჩიაპასი)

მეტაპის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 876 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 16.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 27.33 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 215 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მეტაპა-დე-დომინგესი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07055.
მოტოსინტლა

მოტოსინტლის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 76 398 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 586.39 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 130.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1921 წლის 5 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მოტოსინტლა-დე-მენდოსა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07057.
მონტეკრისტო-დე-გერერო

მონტეკრისტო-დე-გერეროს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8 412 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 21.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 198.59 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 42.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1999 წლის 28 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მონტეკრისტო-დე-გერერო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07117.
მიტონტიკი

მიტონტიკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 13 755 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 23.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 36.69 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 374.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მიტონტიკი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07056.
მესკალაპა

მესკალაპის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 23 847 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 847.31 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 28.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 2011 წლის 14 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია რაუდალეს-მალპასო მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07124.