iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
წმინდა ეკატერინე (ქალაქი)

წმინდა ეკატერინე — ქალაქი აღმოსავლეთ ეგვიპტეში, სამხრეთ სინის მუჰაფაზაში. წმინდა ეკატერინე მდებარეობს სინის ნახევარკუნძულზე, ზღვის დონიდან 1,586 მეტრზე. ქალაქი 110 კილომეტრითაა დაცილებული ქალაქ ნუვეიბას. 2006 წლის მონაცემებით ქალაქში 4,603 ადამიანი ცხოვრობს. ქალაქთან მდებარეობს სინის წმინდა ეკატერინეს მონასტერი.
Erga omnes

„ “ — ლათინური ფრაზა, რომელიც გამოიყენება სამართლის სხვადასხვა დარგში (უმეტესად საერთაშორისო სამართალში) და ნიშნავს ყველას მიმართ ვალდებულების ქონას. უმეტეს შემთხვევაში სამართლით დაკისრებული ვალდებულების დარღვევისთვის პირი პასუხს აგებს იმ პირის მიმართ ვისაც ზიანი მიადგა. ხოლო ვალდებულებების დარღვევისათვის ნებისმიერ პირს შეუძლია მოითხოვოს დამრღვევის პასუხისმგებლობა. ამ ტიპის ვალდებულებების იდეა იმაში მდგომარეობს, რომ მათი დარღვევით ზიანი ადგება არათუ რომელიმე კონკრეტულ პირს არამედ მთელ საზოგადოებას.
ოქსირინჰუსი

ოქსირინჰუსი — ქალაქი ეგვიპტეში. ქალაქში მიედინება მდინარე ნილოსი. ოქსირინჰუსი 160 კილომეტრითაა დაცილებული ქვეყნის დედაქალაქ კაიროს. ქალაქი უძველესი დროიდან უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებდა ეგვიპტის ცხოვრებაში, ქალაქში აღმოჩენილია უძველესი ნივთები და ჩანაწერები. ქალაქი დიდ როლს ასრულებდა რომეაელების და შემდეგ ბიზანტიელების მმართველობის დროს. ქალაქი ელ-მინიას საგუბერნატოროს დასახლებული პუნქტია.
მით-გამრი

მით-გამრი — ქალაქი ეგვიპტეში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, დაკაჰლიას საგუბერნატოროში. ქალაქი მოქცეულია მდინარე ნილოსის დელტაში. მით-გამრი 43 კილომეტრითაა დაცილებული პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრ ელ-მანსურას, 23 კილოემტრით კი დაცილებულია ელ-ზაკაზიკის. 2006 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 110 549 ადამიანი.
დიღომი (სოფელი)

დიღომი — სოფელი თბილისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში, საბურთალოს რაიონში. მდებარეობს თბილისის ქვაბულში, მდინარე დიღმისწყლის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 520 მ.

2007 წლამდე ექვემდებარებოდა მცხეთის მუნიციპალიტეტს და იყო თემის ცენტრი (სოფლები: დიდგორი, ზურგოვანა, თელოვანი, ძველი ვეძისი). 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 7497 კაცი.

სოფელში არის სხვადასხვა დაწესებულებები: მულტიტესტი, ვისოლის სპორტული კომპლექსი, ფსიქიატრიული ექსპერტიზის დეპარტამენტი, ბაგა-ბაღი, ამბულატორია, 210-ე საჯარო სკოლა.

ისტორია
სოფელი ისტორიულ წყაროებში მოიხსენიება დიღუამისა და დიღვამის სახელითაც. შუა საუკუნეებში იგი ცალკე ადმინისტრაციული ერთეულის-დიღმის ხევის ცენტრი იყო. დიღმის ხევი მოიცავდა ახლანდელ დიღმის სოფ-საბჭოსა და თბილისის უკიდურეს სამხრეთ-დასავლეთ ტერიტორიებს. არსებობდა სამოხელეო თანამდებობაც. ,,დიღმის ხევის გამგებელი”. - საუკუნეებში დიღმის ხევი თბილისის საამიროს შემადგენლობაში შედიოდა, ხოლო საამიროს გაუქმების შემდეგ სამეფო სახლის ხელდებულ მიწებად ითვლებოდა. ფეოდალურ ხანაში დიღომი ცალკე ადმინისტრატიულ ერთეულის — დიღმის ცენტრი იყო, საუკუნეში ქართლის მეფეთა ერთ-ერთი სადგომი. დიღომთან ბრძოლაში დაამარცხა სიმონ -მა მოღალატე დაუთ-ხანი. 1580 დიღომში სიმონ -ს თავს დაესხა კახეთის მეფე ალექსანდრე .

აქ განვითარებული იყო ინტენსიური სოფლის მეურნეობა, განსაკუთრებით მევენახეობა. ხევის ქვედა ნაწილი მეფეთა სანადირო ადგილსა და საძოვრებს წარმოადგენდა. სამხრეთ-დასავლეთ მხრიდან დედაქალაქზე წამოსული მტერი ყოველთვის ხევის მიდამოებში იდებდა ბანაკს. 1967 წელს ქართლის მეფემ სიმონ -მა თბილისის გასათავისუფლებლად ლაშქარი შეკრიბა და დიღმის ველზე დადგა. ირანის შაჰის თამაზ -ის მიერ ქართლის მეფედ დანიშნული გამაჰმადიანებული დავით (დაუთ-ხანი), რომელიც ყიზილბაშთა ძალებით თბილისის ციხეში იყო გამაგრებული, ციხიდან გამოვიდა და სიმონ -ის ლაშქარს შეება დიღმის ველზე. ამ ბრძოლაში დაუთ-ხანი დამარცხდა. ერთი ცნობით, მას 2000 მეომარი დაეღუპა. 1580 წელს დიდგორში სიმონ -ს თავს დაესხა კახეთის მეფე ალექსანდრე .

1905-1907 წლებში დიდგორის გლეხობა აქტიურად ჩაება კლასობრივ ბრძოლაში. 1905 წლის 13 მარტს სოფლის ეკლესიასთან თავი მოიყარა 600-მდე გლეხმა. სიტყვით გამოსულებმა ილაპარაკეს გლეხების მძიმე მდგომარეობაზე. აირჩიეს დეპუტატები, რომლებსაც გლეხთა მოთხოვნები უნდა გადაეცათ მემამულე ბაგრატიონ-მუხრანსკისათვის. გლეხების მოთხოვნები უყურადღებოდ დატოვეს. მიტინგზე, რომელიც მოეწყო 1905 წლის 4 ნოემბერს სოციალურ-დემოკრატიული ორგანიზაციის ხელმძღვანელობით განიხილეს: ოქტომბრის მანიფესტი, ვიტეს პოლიტიკა, ლიბერალებთან დამოკიდებულების საკითხი, შავი ზღვის ფლოტის აჯანყების ამბები, რევოლუციური მოძრაობის საკითხები, სომეხ-თათართა განხეთქილების საკითხი.

დემოგრაფია
ძეგლები
სოფლის შესასვლელში აღმართულია წმ. გიორგის ერთნავიანი ეკლესია, რომელსაც კარი სამხრეთიდან აქვს. დარბაზის კამარა ჩაქცეულა და აღდგენის შემდეგ ისრული ფორმა მიუციათ. აღდგენის კვალი ფასადებსაც ეტყობა, მორთულობისა და წარწერის ნაწილი თავის ადგილზეა, ნაწილი კი დაზიანებულია და სხვადასხვა ადგილას არის ჩასმული. სამხედრო და აღმოსავლეთ ფასადებზე გამოსახულია ლომები, ფრინველები და ჯვრები. ასომთავრული წარწერები სტილისტური ნიშნებით ეკლესია საუკუნის მეოთხედშია აგებული. რესტავრირებულია - საუკუნეებში. იმავე ხანებში დასავლეთიდან მიუშენებიათ მცირე ზომის სადგომი, რომელზედაც საუკუნის ბოლოს სამრეკლოს ფანჩატური დაუდგამთ.
დიღმის მასივი

დიღომი — უბანი თბილისში, დიდუბის რაიონში, მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე, დიღმის ველზე. უბანი დაყოფილია 6 კვარტალად. დიღმის მასივის ცენტრალური მაგისტრალია გრიგოლ რობაქიძის გამზირი. ასევე მდებარეობს ბორის პაიჭაძის, ევგენი მიქელაძის, სანდრო ახმეტელის, ჩალაძის და ბელიაშვილის ქუჩები.

უბანში მდებარეობს 5 საჯარო სკოლა (№ 130, 134, 140, 147, 169), დინამოს საფეხბურთო კლუბი, საფეხბურთო სკოლა ავაზა, საქართველოს ძიუდოს ფედერაცია, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქალაქის მთავარი სამმართველო, თბილისის სააპელაციო სასამართლო, მეფე დავით აღმაშენებლის, წმინდა ნინოსა და ვლადიმერ მაიაკოვსკის ძეგლები.

პირველი საცხოვრებელი მასივების მშენებლობა დიღომში დაიწყო 1960 წელს. მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე, დიდუბის ხიდის გასწვრივ გამოიყო 270 ჰექტარი, აქედან 150 ჰა დაეთმო საცხოვრებელ უბნებს, ხოლო დანარჩენი – პარკებს, სპორტულ ბაზებსა და სხვას. დიღმის მასივის ტერიტორიაზე მდებარეობს დიღმის ტყეპარკი.
სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს პროვინცია

სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს პროვინცია ასევე სანტა-კრუსი — პროვინცია ესპანეთში, კანარის კუნძულების ავტონომიური გაერთიანების დასავლეთ ნაწილში. იგი შეიცავს ატლანტის არქიპელაგის დაახლოებით ნახევარს, მათ შორის კუნძულებს: ლა-გომერა, ელ-იერო, ლა-პალმა და ტენერიფი. მისი ფართობი შეადგენს 3,381 კმ²-ს.

მისი დედაქალაქი სანტა-კრუს-დე-ტენერიფე მდებარეობს კუნძულ ტენერიფზე (ესპანეთის ყველაზე დასახლებული კუნძული). 2008 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა შეადგენს 1,005,936 კაცს, ხოლო სიმჭიდროვება - 313.57 კაცი/კმ²-ზე. პროვინციის 24% ცხოვრობს დედაქალაქში.
მიტოქონდრია

მიტოქონდრია (მიტოს „ძაფი“, ქონდრიონ „მარცვალი“) — წაგრძელებული ფორმის წარმონაქმნები. ფორმა და ზომა განსხვავებულია. ისინი შეიძლება ჩხირისებრი და ოვალური ფორმის იყოს. მათი რაოდენობა დამოკიდებულია უჯრედის ფუნქციურ აქტივობაზე. სუნთქვის პროცესი მიტოქონდრიებში მიმდინარეობს. მიტოქონდრიის გარსი ორი მემბრანისგან შედგება. სივრცე შიგნითა მემბრანის შიგნით ამოვსებულია თხევადი ნივთიერებით — მატრიქსით. შიგნითა მემბრანასა და მატრიქსში მოთავსებულია ფერმენტები, რომლებიც ორგანულ ნივთიერებებს წვავენ. იგი შემოსაზღვრულია ორმაგი მემბრანით. მის შიგნით მოთავსებულია რიბოსომები, დნმ-ს რამდენიმე მოლეკულა და რნმ. შიგა მემბრანაში ჩაშენებულია ფერმენტები, რომლის მეშვეობითაც ხდება ორგანიზმისთვის აუცილებელი ენერგიის წარმოქმნა.
მიტოქონდრიაში წარიმართება ენერგეტიკული ცვლის პროცესები. (კრებსის ციკლი(აერობული იგივე უჯრედული სუნთქვა),გლიკოლიზი(ანაერობული სუნთქვა),ჟანგვითი ფოსფოლირილება)კრებსის ციკლი წარიმართება მიტოქონდრიის მატრიქსში და გამოიყოფა როგორც 2,ასევე წყალბადის ატომები. გლიკოლიზი წარიმართება ციტოპლაზმაში და მიიღება 2 ცალი პირუვატი იგივე პიროყურძნის მჟავა და 2 ცალი ატფ.ეს პირუვატი იწყებს შემდეგ კრებსის ციკლს. ჟანგვითი ფოსფოლირილება კი წარიმართება მიტოქონდრიის შიგნითა მემბრანაზე და იხარჯება ჟანგბადი.მიიღება ყველაზე ბევრი რაოდენობით ატფ და წყალი.
გირგა

გირგა — ქალაქი ცენტრალურ ეგვიპტეში. გირგაში ჩამოედინება მდინარე ნილოსი. ქალაქი 35 კილოეტრითაა დაცილებული პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრ სუჰაგს, 85 კილომეტრით კი დაცილებულია ქალაქ კენას. 1989 წლისთვის ქალაქის მოსახლეობა 71,564 ადამიანს შეადგენდა, 2005 წლის აღწერის შედეგად ქალაქში 120 413 ადამიანი ცხოვრობს. ქალაქი სუჰაგის საგუბერნატოროს მნიშვნელოვანი დასახლებული პუნქტია.
მადლიერების დღე

მადლიერების დღე — დღესასწაული, რომელსაც უმეტესად შეერთებულ შტატებსა და კანადაში აღნიშნავენ. ტრადიციულად, მას ზეიმობენ მოსავლის აღების შემდეგ ღვთისადმი მადლიერების ნიშნად. მიუხედავად რელიგიური წარმომავლობისა, ამჟამად მადლიერების დღე საერო დღესასწაულად ითვლება. მადლიერების დღე კანადაში აღნიშნება ოქტომბრის მეორე ორშაბათს, ხოლო შეერთებულ შტატებში ნოემბრის მეოთხე ხუთშაბათს. ამ დღეს ოჯახები და მეგობრები იკრიბებიან და ტრადიციულ კერძებს ერთად მიირთმევენ. მადლიერების დღეს გასაჭირში მყოფ ადამიანებსაც ეხმარებიან.

ისტორია
მადლიერების დღის პირველი აღნიშვნის თარიღი და ადგილი სადავოა. თუმცა, მადლიერების დღე თავისი ტრადიციული ატრიბუტებით პირველად აღინიშნა პლიმუთის პლანტაციებში 1621 წელს. მადლიერების დღე როგორც ეროვნული უქმე დღე აღინიშნება 1863 წლიდან, აბრაამ ლინკოლნის გადაწყვეტილებით.
სკანდინავიური ენები

სკანდინავიური ენები (ჩრდილოგერმანული ენები, ჩრდილოური ენები) სახელწოდება გერმანული წარმოშობის ენათა ჯგუფისა. ამ ენებზე დღესაც საუბრობენ სკანდინავიაში, ისლანდიაში, ნორვეგიაში, ფარერის კუნძულსა და ფინეთის რეგიონში. სკანდინავიური ენები შეადგენს გერმანიკული ენების ერთ-ერთ ჯგუფს და დაახლოებით 20 მილიონი კაცი აღიარებს ამ ენათაგან ერთ რომელიმეს მშობლიურ ენად.

სკანდინავიური ენებია დანიური, ფარერული, ისლანდიური, ნორვეგიული, შვედური.

მიჩნეულია, რომ ედაში შემორჩენილი ძველი ისლანდიური უნდა წარმოადგენდეს სკანდინავიური ენების უძველეს ტიპს, თუმცა ყველაზე ძველად მაინც ე.წ. ძველი ჩრდილოური ენა ითვლება.

ქრისტეს დაბადებამდე ჩრდილოგერმანული გამოცალკევებულა დასავლეთგერმანულისაგან, ხოლო საუკუნიდან კი იგი დაყოფილა უკვე დასავლეთნორდულად და აღმოსავლეთნორდულად, იმავე ჩრდილონორდულად.
რიონი (ტელეკომპანია)

რიონი — ქუთაისში მოქმედი ტელე-რადიო კომპანია. დააარსა ჟურნალისტმა ბადრი კაპეტივაძემ. 1989 წლის 7 მაისს მისივე ხელმძღვანელობით ქუთაისში გაიხსნა პირველი საკაბელო ტელევიზია, გათვლილი 5000 აბონენტზე. 1991 წლის 28 ივნისს მე-7 მეტრულ არხზე პირდაპირ ეთერში გავიდა ტელეკომპანია „რიონი“. 1995 წლის 18 მაისს დარეგისტრირდა შ.პ.ს ტელე-რადიო საზოგადოება „რიონი“, რომლის პრეზიდენტის პოსტი სიცოცხლის ბოლომდე ეკავა ბადრი კაპეტივაძეს (ტრაგიკულად დაიღუპა 2001 წლის 21 დეკემბერს).

2002 წლის აგვისტომდე „რიონს“ ხელმძღვანელობდა გიგა კაპეტივაძე, რომელსაც ტექნიკური და შემოქმედებითი დარგის დირექტორის პოსტი ეკავა სიცოცხლის ბოლომდე (გარდაიცვალა 2011 წლის 15 მარტს). დღემდე გენერალური დირექტორის პოსტი უჭირავს და მისი ერთპიროვნული მფლობელია თამარ ღვინიანიძე.

2003 წლის სექტემბრიდან განახლებული სტუდიებითა და აპარატურით ტელეკომპანია ეთერში გავიდა 31-ე დეციმეტრულ დიაპაზონზე და მაუწყებლობს დასავლეთ საქართველოში 24 საათის განმავლობაში. 2003 წელს მაღალი ძაბვის მიერ მოყენებულმა ზიანმა მას დიდი ზარალი მიაყენა, 2004 წელს ხანძარი ისევ განმეორდა და ტელევიზია განადგურდა. შემდეგ იგი რუსთაველის გამზირზე კერძო სახლში გადავიდა. 2005 წლის ოქტომბრიდან ტელეკომპანიის ოფისი ფალიაშვილის 2 ნომერში მდებარეობს.
იუსტინიანე I

იუსტინიანე (, ; დ. 11 მაისი, 482, ტაურესიუმი, დარდანია — გ. 14 ნოემბერი 565, კონსტანტინოპოლი, მაკედონია) — ბიზანტიის იმპერატორი 527–565 წლებში. მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 14 ნოემბერი, ახალი სტილით — 27 ნოემბერი.

ბიოგრაფია
იმპერატორი იუსტინიანე წარმოშობით ბულგარეთიდან, სრედეცის (დღევანდელი სოფია) მახლობლად მდებარე სოფელ ბერდიანიდან იყო. კეთილმსახური ხელისუფალი გულმოდგინედ იღვწოდა ქვეყანაში მართლმადიდებლური სარწმუნოების განსამტკიცებლად, მისი მეფობის დროს ბიზანტიამ ბრწყინვალე სამხედრო გამარჯვებები მოიპოვა სპარსეთში, აფრიკასა და იტალიაში, რაც დიდად უწყობდა ხელს წარმართული სარწმუნოების აღმოფხვრას ვანდალებსა და ვესტგუთებს შორის. მეფე იუსტინიანეს ბრძანებით ათენში წარმართული სკოლები დახურეს. მან მცირე აზიაში ქრისტიანობის განსამტკიცებლად გაგზავნა ეფესელი ეპისკოპოსი იოანე, რომელმაც სამოცდაათ ათასზე მეტი კაცი მონათლა. მეფემ ბრძანა, ახალმოქცეულთათვის ოთხმოცდაათი ტაძარი აეგოთ და უხვად შეეწეოდა საეკლესიო მშენებლობას იმპერიაში. მისი დროის ხუროთმოძღვრების საუკეთესო ნიმუშებად ითვლება მონასტერი სინას მთაზე და წმინდა სოფიას ტაძარი კონსტანტინოპოლში. მრავალმხრივ განათლებული იმპერატორი გულმოდგინედ იღვწოდა ღვთისმსახურთა და ბერმონაზონთა განათლებაზე — ბრძანა, მათთვის ესწავლებინათ რიტორიკა, ფილოსოფია და ღვთისმეტყველება.

ცრუსწავლების წინააღმდეგ წმინდა იუსტინიანემ შექმნა საგალობელი „მხოლოდშობილი ძე და ღვთისა სიტყვა“ და დააკანონა მისი გალობა ეკლესიებში. ამ დროიდან მოყოლებული დღემდე ეს საგალობელი სრულდება საღვთო ლიტურგიის დროს, მცირე გამოსვლის წინ. იმპერატორის ბრძანებით, 553 წელს მოწვეულ იქნა მსოფლიო საეკლესიო კრება, რომელმაც დაგმო ორიგენეს ცრუსწავლება და დაამტკიცა ქალკედონის კრების დადგენილებები. იუსტინიანე ზრუნავდა სახელმწიფოში წესრიგის, სამართლისა და კანონიერების დასაცავად. მისი ხელმძღვანელობითა და ზედამხედველობით შედგა რომაულ კანონთა კრებული .

პირად ცხოვრებაში იუსტინიანე მკაცრი ქრისტიანული კეთილმსახურებით გამოირჩეოდა. გარდაიცვალა 565 წელს. წმინდა ეკლესიამ იმპერატორთან ერთად წმინდანად შერაცხა მისი მეუღლე და თანამოაზრე თეოდორაც. ნეტარი თეოდორა მიიცვალა 548 წელს.

დაპირისპირება წმინდა ევტიქისთან
მმართველობის მიწურულს, 80 წელს გადაცილებულმა იუსტინიანემ 564 წელს მიიღო ახალი თეოლოგიური პოზიცია, რომელიც ისტორიოგრაფიაში ცნობილია როგორც აფთარტოდოკეტიზმი . აღნიშნული სწავლება ამტკიცებდა, რომ ქრისტეს სხეული ყოველთვის უხრწნელი და უვნებელი იყო, ჯერ კიდევ ვნებამდე. წმინდა ევტიქიმ უშიშრად ამხილა ეს ერესი, რის გამოც იმპერატორმა 565 წელს იგი 12 წლით გადაასახლა, თუმცა თავად იმავე წელს გარდაიცვალა.
ბენი-ჰასანი

ბენი-ჰასანი — ქალაქი ეგვიპტეში,ელ-მინიის საგუბერნატოროში. კვეთს მდინარე ნილოსი. ქალაქი 20 კილომეტრითაა დაცილებული პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრ ელ-მინიას, ხოლო 270 კილომეტრით ქვეყნის დედაქალაქ კაიროს. ბენი-ჰასანი უძველესი დროიდანაა დასახლებული, ქალაქის სიახლოვეს მდებარეობს პირამიდები და უძველესი სამარხები.
ელ-ამარნა

ელ-ამარნა — ქალაქი ეგვიპტეში. კვეთს მდინარე ნილოსი. ქალაქი უძველესი დროიდან უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებდა ეგვიპტის ცხოვრებაში, აქ აღმოჩენილია მრავალი ნივთი და სარკოფაგი. ამჟამად ქალაქი რამდენიმე ნაწილისაგან შედგება, თითოეულ ნაწილში მრავალი ისტორიული ადგილა. ელ-ამარნაში უამრავი მუზეუმია. 58 კილომეტრითაა დაცილებული საგუბერნატოროს ადმინისტრაციულ ცენტრ ელ-მინიას, 312 კილომეტრით კაიროს , 402 კილომეტრით კი ლუქსორს. წარმოადგენს ელ-მინიის მნიშვნელოვან დასახლებულ პუნქტს.

აჰეტატონი
ელ–ამარნაში იყო ამენჰოტეპ –ის სატახტო ქალაქი და ატონის კულტურის ცენტრი აჰეტატონი. ეს იყო ერთიანი გეგმით გაშენებული ქალაქი, რომლის ცენტრში იდგა ფარაონის მთავარი სასახლე, ხოლო ჩრდილოეთ მხარეს დედოფალ ნეფერტიტის სასახლე. სასახლეები აგებული იყო ალიზით. ქალაქის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობდა არსენალი, საპოლიციო უბანი, სააღლუმო მოედანი, სამხრეთ ნაწილში სასახლის კარის დიდებულთა სახლები, მოქანდაკეთა კვარტალი. მოქანდაკეთა უფროსის თუტმოსის სახელოსნოში აღმოჩნდა ეხნატონის, ნეფერტიტის და მათი ქალიშვილების სკულპტურები. ქალაქის ჩრდილოეთ ნაწილში ცხოვრობდნენ მოხელეები და ვაჭრები. ნილოსის სანაპიროზე იდგა ბეღლები, ზეგანზე იდგა ნეკროპოლი, რომლის მუშები ცხოვრობდნენ გალავანშემორტყმულ მჭიდრო კვარტალში.

ქალაქის არქეოლოგიური გათხრები 1891 წელს დაიწყ.

არქივი
ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში განლაგებული იყო სახელმწიფო სამდივნოები, სადაც აღმოჩნდა ლურსმნულწარწერებიანი თიხის ფირფიტების მდიდარი არქივი. არქივი შემთხვევით აღმოაჩინეს 1887 წელს. არქივი მიეკუთვნება ამენჰოტეპ –ის და ამენჰოტეპ –ის ხანას. არქივში დაცულია ფარაონების დიპლომატიური მიმოწერა ბაბილონის, მითანის, ამურუს, ბიბლოსის მმართველებთან. მიმოწერა ძირითადად აქადურ ენაზეა, რამდნეიმე ტექსტი კი ხეთურ და ხურიტულ ენებზე.
გერმანულენოვანი სამყარო

გერმანულენოვანი სამყარო წარმოადგენს გეოგრაფიულ სივრცეს, სადაც ძირითადად გერმანულ ენაზე ლაპარაკობენ.

დღესდღეობით გერმანულ ენაზე საუბრობენ გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში, ავსტრიის რესპუბლიკაში, ლიხტენშტაინის სამთავროში და შვეიცარიის კონფედერაციის გერმანულენოვან კანტონებში.

ისტორიის მსვლელობაში გერმანულენოვანი სამყაროს მოცულობა, ისევე როგორც გერმანული ენის პოზიციები მკვეთრად შეიცვალა, განსაკუთრებით შემცირდა ამ ენაზე მოლაპარაკეთა რიცხვი 1945 წლის შემდეგ.

უწინდელი გერმანულენოვანი მხარეები დღეს ეკუთვნის პოლონეთს, რუსეთს, უკრაინას, ჩეხეთს, სლოვაკიას, უნგრეთს, რუმინეთს, იტალიას (სამხრეთი ტიროლი), საფრანგეთს, ბელგიას, ლუქსემბურგსა და დანიას.

ზოგ ამ ქვეყანაში გერმანულ ენას გააჩნია სახელმწიფოსაგან მინიჭებული ენობრივი უმცირესობის სტატუსი, მაგრამ ძირითადად ეს ის ქვეყნებია, საიდანაც არ გამოუდევნიათ გერმანულენოვანი მოსახლეობა.
უმაღლესი ლიგა 1992—1993

უმაღლესი ლიგა 1992-93 — უმაღლესი ლიგის მეოთხე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა თბილისის „დინამო“, მეორე ადგილზე გავიდა თბილისის „შევარდენი-1906“, მესამეზე – გურჯაანის „ალაზანი“.

ცხრილი
||=16|

ბომბარდირები
მერაბ მეგრელაძე („სამგურალი“) — 41
ოთარ კორღალიძე („ალაზანი“) — 23
მიხეილ ჯიშკარიანი („ცხუმი“) — 23
მამუკა ჯუღელი („მარგვეთი“) — 22
ლევან ხომერიკი („ბათუმი“) — 22
მამუკა ხუნდაძე („ტორპედო“) — 19
შოთა არველაძე („დინამო“ თბილისი) — 18
ვარლამ კილასონია („მეტალურგი“) — 17
გელა ინალიშვილი („დინამო“ თბილისი) — 16
გიორგი დარასელია („ტორპედო“) — 15
დავით ჯანაშია („ტორპედო“) — 15
ზურაბ იონანიძე („ტორპედო“) — 14
გიორგი ქინქლაძე („დინამო“ თბილისი) — 14
დავით ყიზილაშვილი („შევარდენი“) — 14
კახა გოგიჩაიშვილი („შევარდენი“) — 13
გოჩა ჭვრიტიძე („კახეთი“) — 13
ავთანდილ კაპანაძე („მეტალუგი“) — 13
არჩილ არველაძე („დინამო“ თბილისი) — 12
გივი ქობელაშვილი („ივერია“) — 12
ჯუბა ჩუხუა („მრეტები“) — 12
როინ მარღიშვილი („დილა“) — 11
მამუკა მინაშვილი („შევარდენი) — 11
იური გაბისკირია („ცხუმი“) — 11
რევაზ არველაძე („დინამო“ თბილისი) — 10
ბესიკ ფრიდონაშვილი („ალაზანი“) — 10
დავით უგრელიძე („ალაზანი“) — 10
გიორგი ღუდუშაური („მეტალურგი“) — 10
გიორგი კილასონია („მეტალურგი“) — 10
ტარიელ კაპანაძე („მეტალურგი“) — 10
გია ჯიშკარიანი („შევარდენი“) — 10
იური სიჭინავა („კოლხეთი-1913“) — 10
ტვიფრული მინანქარი

ტვიფრული მინანქარი, ამოღრმავებული მინანქარი — მხატვრული მინანქრის სახე, როდესაც მინანქრით ხდება ლითონის ამოღრმავებული ნაწილების ამოვსება. იგი ძველთაგანვე იყო ცნობილი აღმოსავლეთში (ჩინეთში), გვხვდება აგრეთვე გვიანდელი რომაული ნაკეთობანი ბრინჯაოზე. ამ ტექნიკის მინანქარი დასავლეთ ევროპაში საუკუნეში გავრცელდა. ძირითადად ცნობილია 3 სკოლა: მაასის — მდინარე მაასის ველზე, ლოთარინგიაში (ოსტატები გოდფრუა დე კლერი და ნიკოლოზ ვერდენელი), რაინისა — ცენტრი კელნში (ოსტატები — ბერები აილბერტუსი და ფრიდერიკუსი), ლიმოჟისა (ცენტრი ქალაქი ლიმოჟი, საფრანგეთი, იარსება საუკუნემდე).

ქართულ ხელოვნებაში ერთადერთი მნიშვნელოვანი ტვიფრული მინანქარი რომელიც ოქროს ფურცელზე იყო შესრულებული იყო მიქელ-გაბრიელის ხატი, ამჟამად უკვალოდ გამქრალი ჯუმათის მთავარანგელოზთა ეკლესიიდან. ნ. პ. კონდაკოვი ამ ხატს - საუკუნეებით ათარიღებდა.

დამზადების წესი
მინის მასას დამსხვრევისას როდინში საგანგებოდ ფქვავდნენ და ცალკეულ ჭურჭლებში ინახავდნენ ფერის და მიხედვით. შემდგომ მინის დასაფარავად ცალკე ამზადებდნენ ლითონის(ოქროს) ფუძეს. ფირფიტაზე გამოსახულების და შესაბამისად ფოსოებს ამოტვიფრავდნენ, არ აღრმავებდნენ მხოლოდ კონტურებს. ფოსოებს ავსებდნენ ცომისმაგვარი მასით - წყლით მოზელილი ამათუ იმ ფერის სმალტით და აშრობდნენ ჰაერზე. სრული გამოშრობის შემდეგ ათავსებდნენ ღუმელში საიდანაც გამოჰქონდათ მას შემდეგ რაც სმალტა გადნებოდა. გაციების შემდეგ ისევ უსვამდნენ ფენას, ისევ აშრობდნენ და ისევ ადნობდნენ ღუმელში. ამ ყველაფერს იმეორებდნენ მანამდე სანამ მინანქრის სიმაღლე ფირფიტის პირს არ გაუსწორდებოდა, შემდეგ კი საგანდებოდ აპრიალებდნენ.
დედამიწელები (დოკუმენტური)

დედამიწელები არის 2006 წლის მრავალი ჯილდოს მიმღები დოკუმენტური ფილმი, რომლის სცენარის ავტორი, პროდიუსერი და რეჟისორია შონ მონსონი, ხოლო კო-პროდიუსერი პერსა უაიტი. ფილმი მოთხრობილია ჰოლივუდის მსახიობისა და ცხოველების უფლებების აქტივისტის, ხოაკინ ფენიკსის მიერ.

სინოპსისი
დედამიწელები არის დოკუმენტური ფილმი ადამიანების დამოკიდებულებაზე ცხოველების მიმართ, რომლებსაც ჩვენ ვიყენებთ შინაურ ცხოველებად, საჭმელად, ჩასაცმელად, გასართობად და ექსპერიმენტების ჩასატარებლად.

ფენიქსმა განაცხადა ფილმზე, რომ "ყველა ფილმიდან, რომლებთანაც მე მიმუშავია, ეს არის ერთადერთი, რომელზეც ადამიანებმა ამდენ ილაპარაკეს".

პიტერ სინგერმა თქვა "თუ მე შემეძლება ყველას ვანახე რაიმე ფილმი, მე ვაჩვენებ მათ დედამიწელებს".
ადგილის გეგმა

ადგილის გეგმა — დედამიწის ზედაპირის მცირე უბნის, ნაგებობის ან რაიმე საგნის ნახაზი, რომელიც შესრულებულია მსხვილ მასშტაბში და დეტალურ ინფორმაციას გადმოგვცემს. გეგმაზე ყველა საგანი პირობითი ნიშნებით გამოისახება. ამ ნიშნებს ტოპოგრაფიულ ნიშნებსაც უწოდებენ. ისინი დაწვრილებით აღწერენ გზებს, ტყეებს, შენობებს და სხვა. ადგილის გეგმებს ადგენენ ამა თუ იმ მიზნებისათვის სათანადო წვლილადებით, ჰორიზონტალური გეგმის შედგენის დროს წვლილადებია დედამიწის ხილულ ზედაპირზე არსებულ ბუნებრივ (მთა, ტყე, ტბა და სხვა) და ეკონომიკური (სამრეწველო ნაგებობანი და ა. შ.) ელემენტთა კონტურები. ტოპოგრაფიულ გეგმაში კონტურების გარდა წვლილადებია რელიეფის ელემენტებიც. ადგილის გეგმის მარკშაიდერული წვლილადები კი — ყველა ის ბუნებრივი და ეკონომიკური ელემენტი, რომელიც დაკავშირებულია წიაღისეულის დამუშავებასთან.

ადგილის გეგმის შესადგენად (გამოსახაზად) იყენებენ ძირითადად ორ მეთოდს:
ადგილზე ჩატარებული გაზომვა, რასაც აგეგმვა ეწოდება;
აეროფოტოსურათების გაზომვა, რასაც ფოტოგრამმეტრია ეწოდება.

გამომდინარე დანიშნულებიდან, ადგილის გეგმას სხვადასხვა მასშტაბი გააჩნია: დაწყებული 1:1000 - 1:5000 ჩათვლით. უფრო მსხვილმასშტაბიანი გეგმები (მ < 1:500), როგორც წესი გამოიყენება სამშენებლო პროექტებში (მაგ. მშენებლობის სანებართვო დოკუმენტაციაში საქართველოში ). მათ ეწოდებათ მიწის ნაკვეთის გეგმა. 1:5000 მასშტაბი წარმოადგენს გარდამავალ შეფარდებას „საყრდენი რუკისკენ“ ( გერმანიაში) ან საბაზისო რუკისკენ (საქართველოში, ავსტრიაში), რომელიც მთლიანად ფოტოგრამმეტრულად მიიღება. უფრო წვრილმასშტაბში კი (1:10,000 ან 1: 25,000) გეგმა მოიხსენიება როგორც ტოპოგრაფიული რუკა.
არგლეტონი

არგლეტონი — ქალაქი-მოჩვენება დიდ ბრიტანეთში, ლანკაშირში, რომელიც სინამდვილეში არ არსებობს, თუმცა დატანილია -სა და -ზე. ქალაქი ფიგურირებს სხვადასხვა დაწესებულებების სახელწოდებებიც, რომლებიც სინამდვილეში ამავე რეგიონის სხვა დასახლებულ პუნქტებში მდებარეობენ. შეცდომა პირველად აღმოაჩინა ვინმე მაიკ ნოლანმა 2008 წლის სექტემბერში და ინფორმაცია თავის ბლოგზე გამოაქვეყნა.

ზოგიერთი ვერსიის თანახმად, არარსებული პუნქტი რუკაზე სპეციალურად იმათ შეცდომაში შესაყვანად იყო დადებული, ვინც სისტემატურად არღვევს საკუთრების უფლებას და რუკის არალიცენზირებულ კოპირებას ახდენს. მოგვიანებით -მა განაცხადა, რომ მისი მონაცემების უდიდესი ნაწილი სწორია და მოცემულ შემთხვევაში მხოლოდ „უცაბედ შეცდომას აქვს ადგილი“.
პაის ველიჩკოვსკი

ღირსი პაისი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 15 ნოემბერი, ახალი სტილით - 28 ნოემბერი. დაიბადა ქალაქ პოლტავაში 1722 წელს. მამით ადრე დაობლებულმა პეტრემ დაწყებითი განათლება ოჯახში მიიღო, შემდეგ სწავლობდა კიევის სასულიერო აკადემიაში, მაგრამ ბერმონაზვნობისაკენ სწრაფვამ წმინდანს აკადემია დაატოვებინა და დიდხანს მოღვაწეობდა სხვადასხვა მონასტრებში.

1741 წელს იგი მორჩილად აღკვეცეს პართენის სახელით. უნიატებისაგან გამოწვეული მართლმადიდებელთა დევნის გამო წმინდანი ბევრს მოგზაურობდა, ბოლოს იგი ათონის მთაზე გაემგზავრა და იქ აღიკვეცა ბერად პაისის სახელით. მალე წმინდანი მღვდელ-მონაზვნადაც აკურთხეს. მან ჩვიდმეტი წელი გაატარა ათონის მთაზე, მაგრამ თურქთა შევიწროების გამო იძულებული გახდა, იქაურობა დაეტოვებინა და მოლდავეთში დაბრუნდა.

უდიდესია წმინდა პაისის ღვაწლი რუსეთის ეკლესიის ცხოვრებაში. იგი მშვიდობით მიიცვალა 1794 წლის 15 ნოემბერს.