ელიზავეტა ამბივერი

ელიზავეტა ამბივერი (, ცნობილი შემოკლებული სახელით ბეტი — , დ. 16 იანვარი, 1888, ბერგამო, იტალიის სამეფო — გ. 4 ივნისი, 1962, სერიატე, იტალიის რესპუბლიკა) — იტალიელი მეწარმე, ქველმოქმედი, საზოგადო მოღვაწე, ანტიფაშისტი პარტიზანი, ნაცისტური საკონცენტრაციო ბანაკების ყოფილი ტყვე.

ბიოგრაფია
დაიბადა ბერგამოში 1888 წლის 16 იანვარს, ლომბარდიაში ცნობილი მეწარმის, ჯოვანი ამბივერის ოჯახში. ჯოვანი სპეციალიზდებოდა თუთის აბრეშუმის ჭიის მატლების გამოყვანასა და მოშენებაში, აბრეშუმის წარმოების მიზნით. ელიზაბეტა იყო შვიდი შვილიდან პირველი. მან მემკვიდრეობით მიიღო საწარმო, საოჯახო ქონება და ძველი ვილა ბაღისა და პარკის არქიტექტურის კომპლექსით ქალაქ სერიატეში.

სოციალური და საქველმოქმედო პროექტები
შეწუხებული იმ გაჭირვებული ადამიანების მდგომარეობით, ვისთანაც საქმიან ურთიერთობებში უწევდა შეხება, ელიზავეტა ხშირად იჩენდა ყურადღებას და სთავაზობდა როგორც ეკონომიკურ, ისე მორალურ დახმარებას. 1920 წელს მან ბერგამოს ეპარქიაში დააარსა მისიონერული სახელოსნო, ხოლო მოგვიანებით გახდა ერთ-ერთი გამორჩეული ფიგურა ბერგამოს ეპარქიის მისიონერულ და ქველმოქმედებით საქმიანობაში. პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში ელიზაბეტა საკუთარი ნებით ჩაეწერა საერთაშორისო წითელ ჯვარში, სადაც აქტიურად მოღვაწეობდა 1957 წლამდე.

ფაშიზმის პერიოდი
ქველმოქმედებითი, ჰუმანიტარული და სოციალური ინიციატივები, რომლებსაც ელიზავეტა ამბივერი ადგილობრივ მღვდელ აგოსტინო ვიზმარასთან ერთად ახორციელებდა მოსახლეობის დასახმარებლად, ფაშისტური ხელისუფლების უკმაყოფილებას იწვევდა. 1941 წლიდან, მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, ის მუშაობდა მოხალისე ექთნად ბერგამოში, კლემენტინას საავადმყოფოში.

1943 წლის 10 სექტემბერს, თანამოაზრეებთან ერთად, ელიზავეტამ საკუთარ ვილაზე, სერიატეში, ჩამოაყალიბა პარტიზანული ჯგუფი „დეკო და კანეტა“ (-), რათა დახმარებოდა მათ, ვინც მზად იყო გერმანული ოკუპაციის წინააღმდეგ აჯანყებისთვის. მან ნება დართო, რომ ვილის პარკში იარაღი დაემალათ. მოღალატური დასმენის შედეგად, 1943 წლის 24 ნოემბრის ღამეს, ის ჯგუფის ყველა წევრთან ერთად დააკავეს.

ელიზავეტა იმყოფებოდა წმინდა აგატას ციხეში, ხოლო 1944 წლის 7 მარტს მას სასიკვდილო განაჩენი გამოუტანეს. თუმცა, ადგილობრივი მოსახლეობის პროტესტისა და მილანის არქიეპისკოპოსის, კარდინალ შუსტერის ჩარევის შემდეგ, განაჩენი გადაკვალიფიცირდა 10-წლიანი პატიმრობით ქალთა საკონცენტრაციო ბანაკში, აიჰაჰში.

ის გათავისუფლდა 1945 წლის 24 აპრილს ამერიკული ჯარების მიერ.

კავშირები რუსულ დიასპორასტან
1950-იან წლებში ელიზავეტა ამბივერიმ დაიწყო თავისი ვილის გახსნა და დახმარება რუსი ემიგრანტებისთვის. მათ შორის იყვნენ რუსული აპოსტოლატის წარმომადგენლები: მღვდლები იოანე კორნიევსკი, სტეფანე ვირგულინი და ე.წ. კაზაკთა ბანაკის ერთ-ერთი წევრი იტალიის ჩრდილოეთში — გრიგორი კრუგოვოი.

1957 წელს მან გადასცა თავისი ვილის ტერიტორიაზე შენობები ცენტრის „ქრისტიანული რუსეთი“ ოპერატიული ბაზისთვის. ამ ცენტრის ბიბლიოთეკა, რომელიც დღეს ერთ-ერთ უმდიდრესად ითვლება რუსეთმცოდნეობის, საბჭოთა კვლევების, ანტიკომუნისტური ლიტერატურისა და რუსული დიასპორის საკითხების მიხედვით, ატარებს ვილის პატრონის სახელს.

ბიბლიოთეკა ფლობს თვითგამოცემების კოლექციას და ინახავს ალექსანდრე მენის ორიგინალ ხელნაწერებს. ბეტი ამბივერი მიმოწერაში იყო ბრიუსელში არსებული გამომცემლობის „ცხოვრება ღმერთთან“ დამფუძნებელთან და ხელმძღვანელთან, ირინა პოსნოვასთან. ამბივერიმ, მას შემდეგ რაც გაიცნო მამა რომანო სკალფი — ცენტრის „ქრისტიანული რუსეთი“ დამფუძნებელი — საკუთარ ვილაზე ორგანიზება გაუწია პირველ სასწავლო კურსებს რუსული ხატწერის მიმართულებით. ამ ინიციატივის შედეგად 1978 წელს იტალიაში ჩამოყალიბდა პირველი ხატწერის სკოლა — „სერიატეს სკოლა“, რომლის ხელმძღვანელი იყო იგორ სენდლერი.

ჯილდოები
ვერცხლის მედლის კავალერი იტალიის წითელი ჯვრის წინაშე გაწეული დამსახურებისთვის