iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ისლამი ესტონეთში

ესტონეთის უახლესი აღწერის მიხედვით, რომელიც ჩატარდა 2011 წელს, იმ ადამიანთა რიცხვი, რომლებიც თავს მუსლიმებს უწოდებდნენ, შეადგენდა 1508 ადამიანს. თუმცა, სხვადასხვა კვლევებისა და წყაროების მიხედვით, ესტონეთში მუსლიმთა რაოდენობა გაცილებით მეტია და 10000 - დან 20000 - მდე მერყეობს.

დემოგრაფია
2008 წლის შეფასებით, ესტონეთში დაახლოებით 4000 მუსლიმი ცხოვრობს. ქვეყანაში უმსხვილესი მუსლიმური ჯგუფები შედგება თათრების (მიშარები ) და აზერბაიჯანელებისგან . ასევე არიან სხვადასხვა რეგიონული და ეთნიკური წარმომავლობის მუსლიმები (მათ შორის ისლამზე მოქცეულები). ესტონეთში მუსლიმთა უმრავლესობა სუნიტია, გარდა აზერბაიჯანელებისა, რომლებიც შიიტები არიან. ესტონელი მუსლიმების უმეტესობა ტალინში ან მის გარშემო ცხოვრობს. 2024 წლის მონაცემებით, ესტონეთში 10 000 მუსლიმი იყო.

ისტორია
ესტონეთში მე-8 საუკუნეში მოჭრილი ისლამური მონეტები აღმოაჩინეს, რომლებიც ამ მხარეში ვიკინგმა ვაჭრებმა ჩამოიტანეს.

ესტონეთში მუსლიმების ყოფნა დოკუმენტურად დადასტურდა, როდესაც რუსეთის იმპერიიდან მუსლიმი ჯარისკაცები (თათრები) ჩავიდნენ ესტონეთში ლივონის ომის დროს. მუსლიმები, რომელთა შორის ძირითადად იყვნენ სუნიტი თათრები და შიიტი აზერბაიჯანელები, საკმაოდ დიდი ხნის წინ გადასახლდნენ ქვეყანაში, 1721 წელს რუსეთის იმპერიის მიერ ლივონიის და ესტონეთის დაპყრობასთან ერთად.

მცირე თათრული თემი კონცენტრირებული იყო ტალინში. მე-19 საუკუნის შუა ხანებში დააარსეს მეჩეთი, სადაც მსახურობდა იმამი.

1860 წლის შემდეგ ესტონეთში თათარი ვაჭარი ემიგრანტების ახალი ტალღა ჩავიდა. თათრული თემის წევრები გააქტიურდნენ. მათი ცენტრი იყო ქალაქ ნარვაში, თუმცა ზოგიერთი ასევე დასახლდა ტალინსა და ტარტუში . თათრულმა საზოგადოებამ გახსნა მაღაზიები და ეწეოდა ვაჭრობას.

2008 წლის შემოდგომაზე, ერთ-ერთი არაბული საამიროს მმართველმა, სულთან ბინ მუჰამედ ალ-ქასიმმა მიმართა ტალინის ქალაქის ხელისუფლებას თხოვნით, ადგილობრივი მუსლიმებისთვის გამოეყოთ მიწის ნაკვეთი მეჩეთისა და კულტურული ცენტრის ასაშენებლად. თუმცა, ტალინში მეჩეთის მშენებლობის შესახებ გადაწყვეტილება ჯერ არ არის მიღებული.

თემის მთავარი იმამია ილდარ მუხამედშინი – ესტონეთში დაბადებული თათარი, რომელიც საუბრობს ესტონურად.

მეჩეთი
ამ დროისთვის ესტონეთში ერთი მოქმედი მეჩეთია.

სხვადასხვა ეთნიკური ჯგუფის მუსლიმები ესტონეთში
ყაზანის თათრები (2,363)
აზერბაიჯანელები (818)
უზბეკები (394)
ყაზახები (233)
თურქები (43)
სხვა (129)

გალერეა
ქვედა გორის ქაშუეთის ეკლესია

ქვედა გორის ქაშუეთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ვანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვედა გორში.

აღწერა
ქვედა გორის ქაშუეთის გუმბათოვანი ეკლესია მოპირკეთებულია ნაცრისფერი, თითქმის თანაბარი ზომის კვადრებით და მათი წყობა თარაზულია. დასავლეთის შესასვლელთან მიშენებულია სამ სართულიანი სამრეკლო. პირველი სართული წარმოადგენს ნახევარწრიული თაღებით გახსნილ კარიბჭეს, მეორე სართული კი დახურულ სათავსს, რომლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში სარკმლებია განლაგებულია; მესამე სართული საკუთრივი საზარეა, რომელსაც ღია ფანჩატურის ფორმა აქვს. ეკლესიის სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფასადები ერთმანეთის ანალოგიურია. თაღოვანი კარ-სარკმლები ერთმანეთის მიმართ სიმეტრიულად არიან განლაგებულნი. ეკლესიას შესასვლელი სამივე მხრიდან აქვს, ყველა კარის წინ ოთხ-ოთხი საფეხურია. სამივე შესასვლელის ბალავარზე გამოსახულია სტილიზებული ჯვარი, მათ გვერდებზე კი წრიული ვარდულები. შვერილი აფსიდა სამნაწილიანია. თითოეულში მაღალი, თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. შიდა სივრცე დაყოფილია ოთხი წახნაგოვანი სვეტით, რომლითაც იქმნება პასტოფორიუმები. გეგმით ნახევარწრიული აფსიდის ცენტრში ტრაპეზის ქვა დგას. სამივე აფსიდა გადახურულია სფერული კონქებით, რომელთა სატრიუმფო თაღების ცენტრში ორსაფეხურიანი სოლეაა. გუმბათქვეშა კვადრატიდან გუმბათის წრეზე გადასვლა ხდება აფრების საშუალებით. გუმბათქვეშა თაღები სვეტებს ეყრდნობა. ინტერიერში შემორჩენილია ნალესობის ფრაგმენტები, რომლებიც ცისფრად იყო დაფერილი. ყველა სვეტის კაპიტელი მარტივპროფილიანია. ეკლესია დგას მაღალ ცოკოლზე, რომელსაც სამმაგი ლილვი შემოუყვება.
საღირ კოლონკელისძე

საღირ კოლონკელისძე — ჰერეთის ერისთავი 1177-1184 წლებში. გიორგი -ის მტრობაში შემჩნეულ და ორბელთა ამბოხის მონაწილე კოლონკელისძეთა სახლის წარმომადგენელი. ჰერეთის ერისთავი საღირ კოლონკელისძეს მეტოქეობას უწევდა ადგილობრივ ჰერ დიდებულთა ნაწილი, მათ შორის გრიგოლისძეთა საგვარეულო სახლი. მაგრამ თამარის მეფობის დასაწყისში ჰერეთის ერისთავობა ისევ კოლონკეისძეთა სახლს დარჩენია. თამარის პირველი ისტორიკოსის თანახმად, როგორც ჩანს, მეფის მხარდაჭერით, ასათ გრიგოლისძემ საღირ კოლონკელისძეს ჰერეთის ერისთავობა წაართვა.
ვარდან კოლონკელისძე

ვარდან კოლონკელისძე — ჰერეთის ერისთავი 1150-1160-იან წლებში. მემატიანე მას გიორგი -ის მტრობაში ადანაშაულებს. გაგის გასათავისუფლებლად ელდიგუზ ათაბაგთან ბრძოლაში (1163) გიორგი -ს ხელი შეუშალა დიდებულთა ერთმა ჯგუფმა, რომელთა შორის გამოირჩეოდა ვარდან კოლონკელისძე - მტრის დასადევნებლად ამხედრებული მეფისათვის მას ცხენის სადავეები ხელით დაუჭერია.
ლატვიის ეროვნული ბოტანიკური ბაღი

ლატვიის ეროვნული ბოტანიკური ბაღი — ერთ-ერთი უდიდესი ბოტანიკური ბაღი ბალტიისპირეთის ქვეყნებში, რომელიც მდებარეობს ლატვიის ქალაქ სალასპილში.

ისტორია
ამჟამინდელი დაწესებულება დაარსდა 1956 წელს, მაგრამ მისი ისტორია 1836 წლით თარიღდება, როდესაც ანა გერტრუდ ვერმანის მიერ მიწვეულმა გერმანელმა მებაღემ კრისტიან ვილჰელმ შოხმა (ქალაქ დესაუდან) დააარსა მებაღეობის კომპანია რიგაში. მებაღეობის კომპანიის სანერგე მდებარეობდა ქალაქის გარეუბანში (ახლანდელი განიბუ დამბისის ქუჩა). კომერციული მცენარეების სანერგე მოგვიანებით გადავიდა სალასპილსში. მეორე მსოფლიო ომამდე ის ბალტიისპირეთის ქვეყნებში მცენარეთა უდიდესი სანერგეს წარმოადგენდა. 1944 წელს სალასპილსში მოეწყო ხეხილის და კენკროვანი ბაღების სახელმწიფო სანერგე მეურნეობა, სადაც ასევე იზრდებოდა დეკორატიული მცენარეები; 1947 წელს მას ეწოდა მებაღეობის საცდელი სადგური . ლატვიელი მეცნიერების ინიციატივით, 1956 წლის 1 სექტემბერს , დაგროვილი კოლექციების (2000-ზე მეტი სახეობა და ჯიში) და მდიდარი მებაღეობის ტრადიციების საფუძველზე დაარსდა ლატვიის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ბოტანიკური ბაღი . 1968 წელს ბაღს მიენიჭა კვლევითი ინსტიტუტის სტატუსი. ლატვიის სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ, 1992 წელს ბოტანიკურ ბაღს მიენიჭა ეროვნული ბოტანიკური ბაღის სტატუსი; ამდენად, იგი აღიარებულ იქნა ეროვნული მნიშვნელობის საგანმანათლებლო, კულტურულ და სამეცნიერო ობიექტად.

2015 წლის 23 აპრილს, ლატვიის პრეზიდენტის ანდრის ბერზინსისა და გარემოს დაცვისა და რეგიონული განვითარების მინისტრის კასპარს გერჰარდსის ბოტანიკურ ბაღში გაიხსნა ახალი სათბური 3300 მ² ფართობით, სადაც განთავსებული იყო 2000-ზე მეტი ეგზოტიკური მცენარე, ასევე შიდა და სათბურის მცენარეების ძვირფასი კოლექცია.

აღწერა
როდესაც ლატვიაში ბოტანიკური ბაღი დაარსდა, განისაზღვრა მისი ძირითადი ამოცანები, რაც მდგომარეობდა სამეცნიერო კვლევების წარმოებაში ბოტანიკის, ორნამენტული მებაღეობის, ინტროდუქციის, გენეტიკის და მემცენარეობის მიმართულებით, აგრეთვე მათი პოპულარიზაცია.

ლატვიის ეროვნული ბოტანიკური ბაღი უდიდესი ბოტანიკური ბაღია ბალტიისპირეთის ქვეყნებში. .

კოლექციები
ლატვიის ეროვნულ ბოტანიკურ ბაღში არის დაახლოებით 18,000 სახეობის ცოცხალი მცენარე და კულტივირებულია მცენარეთა 15,000 ტაქსონი, რომლებიც გამოფენილია სხვადასხვა კოლექციაში. მათგან გამოირჩევა შემდეგი:

როდოდენდრონი 227 ქვესახეობით, ჰიბრიდები და ჯიშები:
კრატაეგუსი 224 ტაქსონით,
კოტონესტერი 120 ტაქსონით,
სალიქსი 176 ტაქსონით,
პოპულუსი 138 ტაქსონით,
60 ჰექტარი ფართობის არბორეუმი, სადაც წარმოდგენილია 5000 ხე და ბუჩქოვანი ტაქსონით.
 771 სახეობის და ჯიშის წიწვოვანი მცენარეებით ,
 დაახლოებით 100 ველური სახეობა და დაახლოებით 1020 ჯიშის ვარდი ,
ტულიპა დაახლოებით 900 ტაქსონით,

ბოტანიკურ ბაღში ასევე შენარჩუნებულია 5 ჰა ბუნებრივი ველური მცენარეულობა.
ზედა მუქედის წმინდა გიორგის ეკლესია

ზედა მუქედის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ვანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზედა მუქედში.

აღწერა
ზედა მუქედის წმინდა გიორგის ეკლესია დიდი ზომის დარბაზული ტაძარია, როგორც გარედან ისე შიგნით ნაგებია რუხი ფერის ქვიშაქვით. საფასადო წყობისათივს გამოყენებულია კარგად გათლილი კვადრები. ეკლესია გეგმით წარმოადგენს სწორკუთხედს აღმოსავლეთით დასრულებულს ფართე, ნახევარწრიული საკურთხევლით. მასში დატანებულია სამი თაღოვანი ნიში. ერთი ნიში საკურთხევლის ცენტრშია. მის აქეთ-იქით კი გაჭრილია ორი, თაღით დასრულებული, მაღალი სარკმელი. საკურთხეველსა და დარბაზს ერთმანეთისგან გამოყოფს ბემა, რომელიც დაფიქსირებულია შიგნით შემოწეული კედლებით. საკურთხევლის მხრებსა და ამ კედლებს შორის სარკმლებია დატანებული. ამათგან სამხრეთისა კედლიანად განგრეულია. გრძივი კედლები დანაწევრებულია ორი წყვილი ქვის პილასტრით, რომელიც დარბაზს პირობითად ყოფს სამ მონაკვეთად. პილასტრები ამავე კედლებში დატანებულ კარის ღიობების გვერდით მდებარეობს. ანალოგიური გადაწყვეტაა დასავლეთი კარისა. ყოველგვარი დეკორის გარეშე. ეკლესიის შიდა გეგმას ზუსტად პასუხობს გარე აბრისი. ფასადებზე კარ-სარკმლები აქცენტირებულია ხისტი ლილვებით. ყველა კარს მიუყვება ტეხილი ლილვი. ყველაზე მეტად აქცენტირებულია სამხრეთი კარის ღიობი. ლილვებს გააჩნიათ სვეტისთავები, ბაზა და მანჟეტები. ტიმპანში გამოსახულია გოლგოთას ჯვარი. არქიტრავის ქვას კი გაუყვება რვიანისებრი ორნამენტის ორი ჰორიზონტალური მწკრივი.
ქალები მონტენეგროში

ქალები მონტენეგროში მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. თანამედროვეობაში ქალების მიმართ უფრო მეტი პატივისცემა იგრძნობა, ვიდრე გასულ საუკუნეში.

ისტორია
მონტენეგროს საზოგადოებაში ქალთა როლის შესახებ ერთ-ერთი ადრეული მიმოხილვა ეკუთვნის გაზეთ -ს 1880 წლის 5 ნოემბერს, რომელიც ირონიულად აღნიშნავდა, რომ ქალები და მამაკაცები მინდვრებში თანაბრად შრომობდნენ, თუმცა ქმრის ნივთებს ქალი ეზიდებოდა. ამავე გაზეთის ცნობით, ქალები მართავდნენ საოჯახო მეურნეობას, ქსოვდნენ, რთავდნენ. ჰოლანდიელი მწერალი ჰენრი ვან დერ მანდერე კიდევ უფრო კრიტიკული იყო ქალის როლის მიმართ მონტენეგროს საზოგადოებაში: ის ამტკიცებდა, რომ ცოლი ფაქტობრივად უუფლებო იყო, მას ევალებოდა მხოლოდ ქმრის კვალდაკვალ ეტარებინა ბარგი, ქალიშვილი კი მამის ნებას უნდა დამორჩილებოდა. იგი ქალს ადარებდა მონას და ცხოველს, რომელსაც მამაკაცებთან ერთ მაგიდასთან ჯდომის უფლება არ ჰქონდა; მონტენეგროელი გოგონების სილამაზე დნებოდა, როდესაც ისინი ცოლები ხდებოდნენ. ანთროპოლოგი ზორკა მილიჩის აზრით, ქალის მიმართ დამოკიდებულება იმაზეც იყო დამოკიდებული, თუ რამდენი ვაჟი და ქალიშვილი ჰყავდა: ქალებს, რომლებსაც ბევრი ვაჟი ჰყავდათ, უფრო პატივისცემით ეპყრობოდნენ.

სიტუაცია შეიცვალა იუგოსლავიის სახალხო-განმათავისუფლებელი ომის შემდეგ, როდესაც ქალებს მიეცათ უფლება მიეღოთ საშუალო და უმაღლესი განათლება, მონაწილეობა მიეღოთ სოციალურ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში და ა.შ., მაგრამ ამავე დროს, უფროს თაობაში ჯერ კიდევ არსებობს ძლიერი რწმენა. რომ ქალი ვალდებულია უპირველეს ყოვლისა იზრუნოს ოჯახზე და შვილებზე.

ქალის როლი საზოგადოებაში
ითვლება, რომ მონტენეგროელი ქალები მსოფლიოში ყველაზე მაღლებს შორის არიან (საშუალო სიმაღლე 171 სმ).

რეგიონიდან გამომდინარე, ქალებს შეუძლიათ იცხოვრონ მონტენეგროს საზოგადოების კონსერვატიულ პატრიარქალურ ნაწილში ან უფრო თანამედროვე, მატრიარქალურ ნაწილში. ოჯახში, როგორც წესი, მამაკაცი არის უფროსი, ქალი კი ეხმარება მას სახლის მართვაში. ტელეკომპანია -- ს ცნობით, ძველ დროში მონტენეგროს საზოგადოებაში ქალიშვილის დაბადება ყოველთვის არ იყო მისასალმებელი, რადგან ოჯახი ვაჟს უნდა გაეგრძელებინა, რის შედეგადაც დაიწყო აბორტები, რაც დღესაც გრძელდება. კონსერვატიული წრეები კი ებრძვიან მსგავს ქმედებებს, ავრცელებენ სოციალურ რეკლამებს აბორტის აკრძალვის მოთხოვნით.

ცნობილი მონტენეგროელი ქალები
ელენე მონტენეგროელი (1873-1852), მონტენეგროს პრინცესა, ვიქტორ ემანუელ - ის მეუღლე, იტალიის დედოფალი.
დივნა ვეკოვიჩი (1886–1944), პირველი ქალი ექიმი მონტენეგროში და მთარგმნელი (ფრანგული ენიდან პეტრე პეტროვიჩ-ნიეგოშის პოემის „ მთის გვირგვინი “ და იოვან იოვანოვიჩ-ზმაის ლექსების მთარგმნელი.
რვა ქალმა მიიღო იუგოსლავიის სახალხო გმირის ჯილდო იუგოსლავიის სახალხო განმათავისუფლებელ ომში ფაშიზმზე გამარჯვებისთვის შეტანილი წვლილისთვის:
ჯინა ვრბიცა
მილიკა ვუჩინიჩი
ელიცა მაშკოვიჩი
ვუკიცა მიტროვიჩი
ვუკოსავა მიჩუნოვიჩი
დობრილა ოიდანიჩი
ლუბიცა პოპოვიჩი
ელენა ჩეტკოვიჩი
სანია დამიანოვიჩი (დ. 1976), ბირთვული ფიზიკოსი, ფიზიკის დოქტორი, განათლების მინისტრი 2016 წლიდან.
სერგო გერსამია

სერგო ლუკას ძე გერსამია (დ. 11 ივნისი, 1892, ქუთაისი, — გ. 8 იანვარი, 1968, თბილისი) — ქართველი თეატრმცოდნე, ჟურნალისტი, საზოგადო მოღვაწე.

დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია (1911). იმავე წელს გამოსცა იუმორისტული ალმანახები „მაშხალა“ და „ნემსი“. 1913 წლიდან სხვადასხვა ჟურნალ-გაზეთებში ათავსებდა საზოგადოებრივი და პოლიტიკური ხასიათის წერილებს. 1914 წელს იყო ქუთაისში გამომავალ გაზეთ „ჩვენი ერის“ რედაქტორ-გამომცემელი. იმავე წელს მთავრობამ გაზეთი სამუდამოდ დახურა, თავად გერსამიას კი ათი დღის პატიმრობა მიუსაჯა.

1918-1921 წლებში აქტიურად მონაწილეობდა პირველი რესპუბლიკის საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, იყო „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ ქუთაისის განყოფილების, დრამატული საზოგადოების, სამუსიკო საზოგადოების და საგუბერნიო აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი; დასავლეთ საქართველოში ერობათა კავშირის რწმუნებული. საბჭოთა პერიოდში მუშაობდა სხვადასხვა კულტურულ დაწესებულებაში, 1938–1957 წლებში — საქართველოს თეატრის მუზეუმში.
არასრულწლოვანი

არასრულწლოვანი ― პირი, რომელიც ქვეყნის შესაბამისი კანონმდებლობით არ ითვლება სრულწლოვნად და გარკვეული სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებებით სარგებლობის უფლება არ აქვს მინიჭებული. საქართველოს კანონმდებლობით, არასრულწლოვნად ითვლება პირი, რომელსაც 18 წელი არ შესრულებია. სამართალში არასრულწლოვანი აღნიშნავს პიროვნებას, რომელსაც კონკრეტული ასაკისთვის, ჩვეულებრივ, სრულწლოვანებამდე, არ მიუღწევია. სრულწლოვანება ამა თუ იმ ქვეყნის იურისდიქციაზეა დამოკიდებული, მაგრამ უმეტესწილად 18 წლით განისაზღვრება. არასრულწლოვანება შეიძლება სხვა კონტექსტშიც იქნას გამოყენებული. მაგალითად, აშშ-ში მოწევისა და ალკოჰოლური სასმელების მიღების ასაკად 21 წელია განსაზღვრული და 21 წლამდე ასაკის ადამიანებიც შეიძლება მოიხსენიონ არასრულწლოვნად, თუკი თამბაქოსა და ალკოჰოლის კანონებთან კონტექსტში საუბრობენ, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი შეიძლება 18 წელს გადაცილებული იყვნენ.

ბევრ სახელმწიფოში, მათ შორის: ავსტრალიაში, სერბეთში, ინდოეთში, ბრაზილიაში, ხორვატიაში, კოლუმბიასა და გაერთიანებულ სამეფოში არასრულწლოვანი განმარტებულია, როგორც პირი, რომელსაც 18 წელი არ შესრულებია. აშშ-ში სრულწლოვანების ასაკი შტატების მიერ ინდივიდუალურად განიმარტება, თუმცა „არასრულწლოვანი“ ჩვეულებრივ 18 წლამდე ასაკის ადამიანს აღნიშნავს, თუმცა ზოგიერთ სფეროში (როგორებიცაა ალკოჰოლი, გემბლინგი და იარაღის ტარება) 21 წლამდე ასაკის ადამიანსაც შეიძლება აღნიშნავდეს.

ტაივანსა და ტაილანდში არასრულწლოვნად ითვლება პირი, რომელსაც 20 წელი არ შესრულებია, ხოლო სამხრეთ კორეაში ― პირი, რომელსაც 19 წელი არ შესრულებია. სრულწლოვანების ასაკი ახალ ზელანდიაშიც 20 წელია, მაგრამ უფლებების ნაწილს უფრო უმცროს ასაკშიც იღებენ, მაგალითად, ალკოჰოლის მიღებისა და არჩევნების უფლება 18 წლიდან ეძლევათ.
აქტიური საარჩევნო უფლება

აქტიური საარჩევნო უფლება (ასევე ხმის მიცემის უფლება) ― წარმომადგენლობით დემოკრატიასა და რეფერენდუმებში მოქალაქეების უფლება, რომ ამომრჩეველის სახით მისცენ ხმა. აქტიური საარჩევნო უფლება განსხვავდება პასიური საარჩევნო უფლებისგან, რომელიც ადამიანებს თანამდებობისთვის არჩევნებში მონაწილეობის უფლებას აძლევს. აქტიურ და პასიურ საარჩევნო უფლებებს ერთად სრულ საარჩევნო უფლებად მოიხსენიებენ.

აქტიური საარჩევნო უფლების საფუძველზე მოქალაქე ხმას აძლევს და ირჩევს მისთვის სასურველ კანდიდატურას სახელმწიფო ან თვითმმართველობის ორგანოში. საქართველოს კონსტიტუციის მიხედვით, რეფერენდუმში, სახელმწიფო ავტონომიური რესპუბლიკისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში მონაწილეობის უფლება საქართველოს ყველა მოქალაქეს 18 წლის ასაკიდან აქვს. არჩევნებსა და რეფერენდუმებში მონაწილეობის უფლება არ აქვთ იმ მოქალაქეებს, რომლებიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისთვის სასჯელის აღსრულების დაწესებულებაში იმყოფებიან ან სასამართლოს გადაწყვეტილებით მხარდაჭერის მიმღებად არიან ცნობილი და შესაბამის სტაციონარულ სამედიცინო დაწესებულებაში არიან მოთავსებული.

ზოგიერთ ქვეყანაში აქტიური საარჩევნო უფლება შეიძლება შეიზღუდოს ასაკისა და მოქალაქეობის სტატუსის მიხედვით. ზოგან უფრო მეტი შეზღუდვა მოქმედებს. დიდ ბრიტანეთსა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში აქტიური საარჩევნო უფლება შეიძლება ჩამოერთვათ დამნაშავეებს. ზოგიერთ ქვეყანაში ბინადრობის უფლების მქონე არამოქალაქეებს აქვთ აქტიური საარჩევნო უფლება.
ბიოპროდუქტი

ბიოპროდუქტი — მასალები, ქიმიური ნივთიერებები და ენერგია, რომელიც მიღებულია განახლებადი ბიოლოგიური წყაროებიდან.

ბიოპროდუქცია არის სოფლის მეურნეობის პროდუქცია, რომლის წარმოებისა და დამზადებისთვის შხამ-ქიმიკატები, სასუქები და სხვა არაორგანული ნივთიერებები არ გამოიყენება. სასურსათოდ განკუთვნილი მემცენარეობისა და მეცხოველეობის გადაუმუშავებელი პროდუქცია, ასევე, სასურსათოდ განკუთვნილი მემცენარეობისა და მეცხოველეობის გადამუშვებული პროდუქცია, რომელიც ერთი ან რამდენიმე მცენარეული ან ცხოველური წარმოშობის ნედლეულისგანაა წარმოებული. ბიოპროდუქტებს მიეკუთვნება საკვები, კომბინირებული საკვები და ცხოველთა გამოკვების მიზნით, ბუნებრივი ინგრედიენტებისგან წარმოებული სხვა პროდუქცია.

კატეგორიზაცია
ბიოპროდუქტების ორი მთავარი კატეგორიაა: ჩვეულებრივი ბიოპროდუქტები და ზრდადი ბიოპროდუქტები. ჩვეულებრივი ბიოწარმოშობის პროდუქტების მაგალითებია: სამშენებლო მასალები, ცელულოზის ქაღალდი და სატყეო პროდუქტები. ზრდადი ბიოპროდუქტების ან ბიოწარმოშობის პროდუქტები მოიცავს: ბიოსაწვავს, ბიოენერგიას, სახამებელსა და ცელულოზაზე დაფუძნებული ეთანოლი, ბიოწარმოშობის ადჰეზივი, ბიოქიმიკატები, ბიოპლასტმასი და სხვ.
გაკოტრება

გაკოტრება ― ფინანსური კრახი, როდესაც საწარმოს ვალების გადახდა, კრედიტორთა მოთხოვნების დაკმაყოფილება და სხვა ვალდებულებების შესრულება არ შეუძლია. საწარმოს გაკოტრებულად სასამართლო აცხადებს.

ეტიმოლოგია
ტერმინის უცხოური ეკვივალენტი — „ბანკროტი“ წარმოდგება იტალიური შესიტყვებიდან , რაც „გატეხილ ძელსკამს“ აღნიშნავს. ზოგიერთი ვერსიით, ტერმინი რენესანსის დროს იტალიაში გაჩნდა, სადაც თითქოს ბანკირთა ძელსკამის დამტვრევის ტრადიცია არსებობდა, როცა ბანკირს გადახდა და ვალდებულებების შესრულება არ შეეძლო. თუმცა, ამგვარი პრაქტიკის/რიტუალის არსებობა საეჭვოა.
ქსენია მილიჩევიჩი

ქსენია მილიჩევიჩი ( ; დ. 15 სექტემბერი,დრინიჩი, ბოსნია და ჰერცეგოვინა ) — ფრანგი მხატვარი, არქიტექტორი და ქალაქის დამგეგმარებელი. პარიზში, მონმარტრზე აქვს სტუდია ბატო-ლავუარში და ასევე ბაზა — სამხრეთ-დასავლეთ საფრანგეთში.

ბიოგრაფია
ქსენია მილიჩევიჩი დაიბადა 1942 წელს დრინიჩში, ბოსნია და ჰერცეგოვინაში. ომის შემდეგ დიპლომატ მშობლებთან ერთად ცხოვრობდა სოფიასა და პრაღაში. მამამ, რომელიც მწერალი და მხატვარი იყო, მას ზეთის საღებავები აჩუქა. თხუთმეტი წლის ასაკში ქსენიამ პირველი სურათი დახატა.

ქსენია მილიჩევიჩი ასევე დაკავებული იყო არქიტექტურის, მოზაიკის, ფრესკების და მხატვრობის შესწავლით ძველ მონასტრებში.

ბელგრადში დაბრუნებული ქსენია სკოლის დამთავრების შემდეგ ერთი წელი სწავლობდა საინჟინრო უნივერსიტეტში და 1962 წელს გადავიდა ალჟირში. ალჟირში ეუფლებოდა არქიტექტურას ურბანიზმის ინსტიტუტის არქიტექტურისა და ურბანიზმის სკოლაში. მთელ თავისუფალ დროს ატარებდა სახვითი ხელოვნების სკოლის ფერწერის კლასში, რომელიც მდებარეობდა იმავე შენობაში, სადაც ინსტიტუტი იყო განთავსებული. დაამთავრა 1968 წელს და ერთი წლის განმავლობაში მუშაობდა -ში გამოჩენილი ბრაზილიელი არქიტექტორის ოსკარ ნიმეიერის გუნდში. ამის შემდეგ, ქსენია გადავიდა ქალაქ სან მიგელ დე ტუკუმანში, ჩრდილოეთ არგენტინაში არქიტექტორად. ტუკუმანში ეროვნული უნივერსიტეტის ხელოვნების სკოლაში დადიოდა, რომელიც დაამთავრა 1976 წელს. მხატვრის ნახატების პირველი გამოფენა ტუკუმანში 1970 წელს გაიმართა. საფრანგეთში, ესპანეთსა და მექსიკაში ცხოვრების შემდეგ, ქსენია 1987 წლიდან მუდმივად ცხოვრობს საფრანგეთში. ატელიე ბატო-ლავუარში 1976 წლიდან მან მთელი თავისი დრო დაუთმო ფერწერას. მოაწყო 120 პერსონალური და ერთობლივი გამოფენა მთელს მსოფლიოში.

2010 წლიდან ქსენია მილიჩევიჩი აქვეყნებს ნარკვევებს, სადაც იძლევა გაფრთხილებას ხელოვნებაში არსებული სამი ფაქტორის პროგრესული განადგურების შესახებ, რომელზედაც დაფუძნებულია ნამუშევარი: სილამაზე, სივრცე და დრო, რაც შემდგომში ხელს უწყობს ადამიანის განადგურებას.

2011 წელს საფრანგეთში, სენტ-ფრაჟუში, ოტ-გარონში გაიხსნა მუზეუმი სადაც მუდმივ ექსპოზიციაზე განთავსებული იყო ქსენია მილიჩევიჩის 30 ნახატი. 2014 წელს ქსენია მილიჩევიჩმა ჩამოაყალიბა მოძრაობა "მდგრადობის ხელოვნება".

შემოქმედება
სამხატვრო სკოლაში სწავლის პერიოდიდან დაიწყო მისი კატეგორიული უთანხმოება პოსტმოდერნისტულ მოძრაობასთან ხელოვნებაში. მას სჯეროდა, რომ ეს იყო შესანიშნავი სავარჯიშოები ფანტაზიის გასააქტიურებლად და სტერეოტიპებისგან გასათავისუფლებლად, თუმცა ამ ნამუშევრებს არ მიიჩნევდა ხელოვნების საბოლოო ქმნილებად. თავის შემოქმედებაში მხატვარი აერთიანებს ხედვას საკუთარ ფიქრებთან, მაგრამ არასოდეს წყვეტს კავშირს მხატვრობისთვის დამახასიათებელ ელემენტებთან, რომლის ძირითად მიზანს წარმოადგენს აზრის გადმოცემა სილამაზის მეშვეობით.

გალერეა
ამალთეა (თანამგზავრი)

ამალთეა , იუპიტერ (სიმბოლო: ) — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. შედის იუპიტერის შიდა თანამგზავრთა ჯგუფში. იგი იუპიტერის სინქრონულად მბრუნავი რეგულარული თანამგზავრია.

აღმოჩენა
ამალთეა აღმოაჩინა 1892 წლის 9 სექტემბერს ედვარდ ემერსონ ბარნარდმა. იგი ატარებს ნიმფის (ან თხის) ამალთეას სახელს ბერძნული მითოლოგიიდან. იგი ახლო მანძილზე გადაიღეს 1979 წელს კოსმოსურმა აპარატებმა ვოიაჯერ 1-მა და ვოიაჯერ 2-მა, ხოლო 1995-2003 წლებში იუპიტერის სისტემაში მოქმედმა კოსმოსურმა აპარატმა გალილეომ.

ორბიტა
ამალთეა იუპიტერის მიმართ სინქრონულად ბრუნავს, ასე რომ მისი ერთი ზედაპირი ყოველთვის მიმართულია პლანეტის მიმართ.

ორბიტის ექსცენტრისიტეტია 0.003, ორბიტალური სიჩქარე — 26.57 კმ/წმ, ხოლო ორბიტალური დახრილობა — 0.374°.

ფიზიკური მახასიათებლები
ამალთეა არასწორი ფორმისაა (მისი გრძელი ღერძი ორჯერ მეტია მოკლე ღერძზე) და კრატერებითაა მოფენილი. მის მუქ წითელ ზედაპირზე ღია ლაქები გამოირჩევა. თუ ვიმსჯელებთ მისი დაბალი სიმკვრივით, ამალთეა ძირითადად შედგება ფხვიერი წყლის ყინულისგან. ის იმდენად ახლოსაა იუპიტერთან, რომ მისგან ჩანს როგორც უზარმაზარი დისკი, რომლის დიამეტრი 46 გრადუსია. მის ორბიტაში მოქცეულია „ამალთეას ქსელის რგოლი“, რომელიც წარმოიქმნება მისი ზედაპირის მტვრისგან.

ამალთეა პლანეტიდან დაშორებულია 181 ათ. კმ-ით, გარემოქცევის პერიოდია 11 სთ 57.5 წთ, დიამეტრი — დაახლოებით 160 კმ, ვარსკვლავიერი სიდიდე — 14.1.
ვლადიმერ ზაბოლოტნი

ვლადიმერ ზაბოლოტნი ( ; დ. 1 (13) აგვისტო 1898, პერეისლავი, პოლტავის გუბერნია — გ. 3 აგვისტო, 1962, კიევი) — უკრაინელი საბჭოთა არქიტექტორი .

ბიოგრაფია
დაიბადა 1898 წლის 1 (13) აგვისტოს სოფელ კარანში (მოგვიანებით ეწოდა სოფელი ტრუბაილოვკა, ამჟამად უკრაინის კიევის რეგიონის ქალაქ პერეიასლავის რაიონი). ბავშვობიდანვე აწყობდა სამოყვარულო წარმოდგენებს, უკრავდა ვიოლინოზე, ძერწავდა და ხატავდა.

1928 წელს დაამთავრა უკრაინის მეცნიერებათა აკადემიის არქიტექტურის ფაკულტეტი (მისი პედაგოგები იყვნენ პ. ალეშინი, ა. ვერბიცკი, ვ. რიკოვი და სხვ.). სადიპლომო ნამუშევარი — კონსტრუქტივიზმის სტილში შექმნილი 500 კაციანი დისპანსერია "-". 1928 წლიდან ასწავლიდა უკრაინის მეცნიერებათა აკადემიიასი 1920-იანი წლების ბოლოდან იგი აქტიურად დაკავდა დიზაინით და მშენებლობით.

1930 წელს ი. კარაკისმა ვ.გ.ზაბოლოტნისთან, ე. ხოლოსტენკოსთან, ვ. ხოლოსტენკოსთან, მ. გრეჩინასთან, პ. იურჩენკოსთან ერთად ჩამოაყალიბა საზოგადოება "ოქტომბერი".

1933-1940 წლებში იყო სამოქალაქო მშენებლობის პროექტის მთავარი ინჟინერი. 1937 წელს — უკრაინის საბჭოთა არქიტექტორთა პირველი კონგრესის და საბჭოთა არქიტექტორთა პირველი საკავშირო ყრილობის დელეგატი.

1934-1941 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას კიევის მშენებლობისა და არქიტექტურის ეროვნულ უნივერსიტეტში (1940 წლიდან - პროფესორი). 1940-1941 წლებში იყო კიევის არქიტექტურის არქიტექტურული დაგეგმარების განყოფილების გამგე, კიევის მთავარი არქიტექტორი.

დიდი სამამულო ომის დროს მუშაობდა უფაში, სადაც ევაკუირებული ქარხნებისთვის საცხოვრებელი კორპუსებისა და შენობების აგებით იყო დაკავებული. 1943 წელს დაჯილდოვდა ბაშკირეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელი. წევრი 1944 წლიდან.

1945-1956 წლებში იყო უკრაინის სსრ არქიტექტურის აკადემიის პირველი პრეზიდენტი. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა უკრაინის არქიტექტურული მემკვიდრეობის შესწავლაში, რედაქტირებდა ნაშრომებს უკრაინის ხელოვნებისა და არქიტექტურის ისტორიაზე. 1954 წელს ვ.ი.ზაბოლოტნის მიენიჭა არქიტექტურის დოქტორის წოდება .

მის სტუდენტებს შორის არიან არქიტექტორი ავრაამ მილეცკი, რომელმაც თავის მოგონებებში თბილი სიტყვები მიუძღვნა ზაბოლოტნის და მარკ აგუფი.

ვლადიმერ ზაბოლოტნი გარდაიცვალა კიბოთი 1962 წლის 3 აგვისტოს. დაკრძალეს კიევში, ბაიკოვოს სასაფლაოზე.

ხსოვნა
ვლადიმერ ზაბოლოტნის სახელს ატარებს სახელმწიფო სამეცნიერო არქიტექტურულ-სამშენებლო ბიბლიოთეკა;
1911 წელს პერეიასლავში არქიტექტორის მამის მიერ აშენებულ სახლში არის არქიტექტორ . . -ის მემორიალური მუზეუმი;
მემორიალური დაფები არის პერეიასლავ-ხმელნიცკის ყოფილი გიმნაზიის შენობაზე, სადაც არქიტექტორი სწავლობდა.