iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჯვარი (ქალაქი)

ჯვარი — ქალაქი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში. ჯვარის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (ქ. ჯვარი, სოფლები: ოჭანე, ნაკა, ჯვარი).

მდებარეობს მდინარე ენგურის ნაპირას, ზუგდიდი-მესტიის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 280 მ სიმაღლეზე. ქალაქში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები, საზოგადოებრივი ცენტრი. შემორჩენილია შუა საუკუნეების ციხის ნანგრევები. ქალაქად გამოცხადდა 1981 წელს. 2014 წელს განიხილებოდა ჯვარის მუნიციპალიტეტის შექმნა, რომელშიც უნდა გაერთიანებულიყო სოფლები ლია, ფახულანი, ჭალე, მუჟავა, ეწერი და ჩქვალერი, ხოლო ცენტრი ყოფილიყო ქალაქი ჯვარი. აღნიშნული გადაწყვეტილება არ იქნა მიღებული.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 763 ადამიანი.
იოჰან გუტენბერგი

იოჰან გუტენბერგი (; დ. 1394-99 შორის (ან 1406), მაინცი — გ. 3 თებერვალი. 1468,იქვე ) — გერმანელი გამომგონებელი, ევროპის პირველი მესტამბე. გამოიგონა და დაამზადა ცალკეულ ასონიშანთა ლიტერები და მათი ზომის შესაბამისი სახარვეზო მასალა (პირველი სტანდარტული დეტალები ევროპული ტექნიკის ისტორიაში). შექმნა შრიფტის ჩამოსასხმელი და საბეჭდი დაზგები. შეიმუშავა შრიფტისათვის ლითონის შედგენილობისა და საბეჭდი საღებავის რეცეპტურა. ეწეოდა ინტენსიურ ექსპერიმენტულ მუშაობას ბეჭდვის ტექნოლოგიის დარგში. 1438 წელს სტრასბურგში შექმნა ამხანაგობა, რომლის მიზანი იყო წიგნის ბეჭდვის ორგანიზაცია. სტრასბურგის საბუთების მიხედვით, გუტენბერგის პირველი წიგნი 1440 წელს გამოუცია, რაც ნაბეჭდი პროდუქციით არ დასტურდება. მისი პირველი ნაბეჭდი პროდუქცია „ფრაგმენტი განკითხვის დღისა“ (1445) უნდა იყოს. შემდეგ გამოუცია ელიუს დონატუსის ( ს.) ლათინური ენის გრამატიკა, თურქული კალენდარი (1454); კათოლიკური ეპარქიის ეკლესიათა სია, რამდენიმე ინდულგენცია (1456) და სხვ. მასვე მიაწერენ იოანე ბალბას ( ს.) ლათინური განმარტებითი ლექსიკონის (1460), 42-სტრიქონიანი ბიბლიისა (რომელიც პოლიგრაფიულ-მხატვრული შესრულების მხრივ საუკუნის 50-იანი წლების შედევრია) და სხვა გამოცემებს.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს გუტენბერგი.
ვნების კვირა

ვნების კვირა — დიდმარხვის ბოლო კვირა (7 დღე), აღდგომის წინა სადღესასწაულო დღეები. ქრისტიანული ეკლესია მარხვით აღნიშნავს ქრისტეს ვნების (ტანჯვის) მოსაგონებლად იმ ცოდვების გამოსასყიდად, რომლებიც ადამიანს აქვს უფლის წინაშე. ეკლესია დაბეჯითებით ამტკიცებს ამ დღეებში მარხვის აუცილებლობას. ეს მარხვა ქმნის ნაღვლიან განწყობილებას და წუხილს იმ წამების გამო, რაც იესომ ჩვენი ცოდვების გამოსასყიდად გადაიტანა. ვნების კვირის ღირსახსოვარი დღეებია:

დიდი ორშაბათი – როდესაც იესომ დაწყევლა უნაყოფო ლეღვი;
დიდი სამშაბათი – როდესაც იესომ ტაძარში ახალი მოძღვრება იქადაგა;
დიდი ოთხშაბათი – როდესაც მოწაფეებმა იესოს სერობა მოუწყვეს;
დიდი ხუთშაბათი – როდესაც იესომ თვითონ გაუმართა მოციქულებს სერობა, ამხილა იუდა და დაადგინა ზიარების საიდუმლო;
დიდი პარასკევი – როდესაც იესო აწამეს და ჯვარს აცვეს;
დიდი შაბათი – როდესაც იესო დაკრძალეს.
აღდგომა - როდესაც იესო მკვდრეთით აღდგა.

დიდ ორშაბათს მოიხსენიება იესო ქრისტეს სასწაული ლეღვის ხის გახმობასთან დაკავშირებით; დიდ სამშაბათს იკითხება ქრისტეს უკანასკნელი საუბრები მოწაფეებთან და მისი უკანასკნელი იგავი; დიდი ოთხშაბათი უკავშირდება ქრისტეს ყოფნას ბეთანიაში, სიმეონ კეთროვნის სახლში; დიდ ხუთშაბათს მოიხსენიება საიდუმლო სერობა — ამ დღეს საკათედრო ეკლესიებში ბასილი დიდის ლიტურგიის შემდეგ სრულდება „ფერხთაბანის” წესი, საპატრიარქო ტაძრებში კი — მირონის კურთხევა; დიდ პარასკევს იკითხება „ათორმეტი სახარება” (მაცხოვრის ვნება), მწუხრზე იხსენიებენ მაცხოვრის დასაფლავებას, ხდება „გარდამოხსნის” შემოსვენება; დიდ შაბათს ცისკრისას სრულდება „გარდამოხსნის” თაყვანისცემა, ჟამნობას მოსდევს მწუხრი და მოჰყვება ბასილი დიდის ჟამისწირვა.
დიდი ოთხშაბათი

დიდი ოთხშაბათი — ვნების კვირის ოთხშაბათი. დააწესა ქრისტიანულმა ეკლესიამ იმ დღის აღსანიშნავად, როდესაც იუდამ გასცა მოძღვარი და სინედრიონის წევრებს აღუთქვა დახმარება მის ცნობასა და შეპყრობაში, რისთვისაც 30 ვერცხლი მოითხოვა. ეს მოხდა მას შემდეგ, რაც ქრისტემ იერუსალიმის ტაძრიდან განდევნა მოვაჭრენი. მაშინ პასექის დღესასწაული იყო და მოძულე მღვდელმთავრებმა ვერაფერი გაბედეს. მორწმუნეთა წასვლის შემდეგ კი იუდას შემწეობით შეიპყრეს ქრისტე და ჯვარს აცვეს.
დიდი ხუთშაბათი

დიდი ხუთშაბათი — ვნების კვირის ხუთშაბათი. დააწესა ქრისტიანულმა ეკლესიამ იმ დღის აღსანიშნავად, როდესაც ქრისტემ უკანასკნელი სერობა (ვახშმობა) გაუმართა 12 მოციქულს. ამ მოვლენის სახარებისეული ინტერპრეტაცია ასეთია:

„მოძღვარმა ჯერ მათ სათითაოდ დაბანა ფეხი, შემდეგ თქვა: ერთი თქვენგანი გამცემსო. ყველა შეძრწუნდა და იკითხა: „ნუთუ მე ვარო“. „სწორედ შენ“, უთხრა ქრისტემ იუდას და ჩასჩურჩულა: „რომელ გეგულვების საქმედ, ჰყავ ადრე“. ბოროტი იუდა ადგა, მღვდელმთავრებთან გაეშურა, ქრისტემ კი პური გაუტეხა მოციქულებს, მიაწოდა და უთხრა: „ესე არს ხორცი ჩემი თქვენთვის გატეხილი“, შემდეგ ღვინო დაუსხა: „ესე არს სისხლი ჩემი, თქვენთვის და მრავალთათვის დანთხეული“.

ასე აღსრულდა პირველი ზიარება.

ქართულ მითოლოგიაში დიდი ხუთშაბათია ის დღე, როდესაც მთელდება ის გაწყვეტამდე მისული ჯაჭვი, რომლითაც ამირანია დაბმული.
დიდი პარასკევი

დიდი პარასკევი, იგივე წითელი პარასკევი — ვნების კვირის პარასკევი. დააწესა ქრისტიანულმა ეკლესიამ იმ დღის აღსანიშნავად, როდესაც ქრისტე ჯვარს აცვეს. ამ მოვლენის სახარებისეული ინტერპრეტაცია ასეთია:

იესოს მოძულე მღვდელმთავრებმა იუდას შემწეობით შეიპყრეს იგი და წარუდგინეს ურიასტანის მმართველს პონტოელ პილატეს და მისი ჯვარცმა ითხოვეს. იგი გოლგოთის მთაზე აიყვანეს, სადაც ებრაელები დამნაშავეებს სიკვდილით სჯიდნენ. მაშინ პასექის დღესასწაული იყო და ერთი დასასჯელის განთავისუფლება შეიძლებოდა. პილატემ ავაზაკი ბარაბა გამოიყვანა და იკითხა: რომელი გავათავისუფლოთო. ხალხმა ბარაბას გათავისუფლება ითხოვა. პილატე არ იყო დარწმუნებული ქრისტეს დანაშაულში, მაგრამ ხალხის შფოთს მოერიდა, ტაშტი მოატანინა, ხელები დაიბანა და თქვა: ამ საქმეში მე უბრალო ვარო. ამის შემდეგ, ხალხის მოთხოვნით, ქრისტე ჯვარს აცვეს.
დიდი შაბათი

დიდი შაბათი — ვნების კვირის შაბათი, აღდგომის წინა დღე. დააწესა ქრისტიანულმა ეკლესიამ იმ დღის აღსანიშნავად, როდესაც პილატესთან მისულმა მღვდელმთავრებმა მისი ნებართვით დარაჯები მიუჩინეს ქრისტეს გვამს, რომელიც მდიდარმა მოწაფემ იოსებ არიმათიელმა კლდეში დაასვენა და ლოდი მიაგორა. შაბათს „შეიმუსრა ბჭენი ჯოჯოხეთისანი, ღაღადებდნენ ციური ძალნი: დიდება შენდა“ – ქრისტე ცად ამაღლდა. ეკლესია დიდ შაბათს ზეიმით აღნიშნავს.
მარხვა

მარხვა — ზოგიერთი რელიგიის მიერ განსაზღვრული დროით ყოველგვარი ან ცალკეული სახის საკვების (განსაკუთრებით ხორცის, თევზის, რძის პროდუქტების) მიღების აკრძალვა. მარხვის დროს ზოგიერთი რელიგიით იზღუდება წყვილებს შორის სქესობრივი კავშირიც.

ქრისტიანობაში
სათავეს იღებს შორეულ წარსულში, როცა საკვების სიმცირე მისი დაზოგვის ღონისძიებებს ითხოვდა. შემდეგ მიეცა რელიგიური სანქცია, როგორც „ადამიანის სულის განწმენდისა და განახლების“ საუკეთესო საშუალებას, კათოლიკური სარწმუნეობა მრავალდღიან მარხვას არ ითხოვს, მარხულობენ მხოლოდ დიდმარხვის პირველი კვირის ოთხშაბათს, მიძინებისა და შობის კვირაძალზე, ვნების კვირის პარასკევს. პროტესტანტებს არა აქვთ მარხვის დღეები (ანგლიკანების გარდა), განსაკუთრებით ძლიერია მარხვის წესები მართლმადიდებლობაში.

მართლმადიდებელი ეკლესია
მართლმადიდებელ ეკლესიაში სულ 4 მრავალდღიანი მარხვაა:
დიდმარხვა — ქრისტეს ბრწყინვალე აღდგომის წინ (მოძრავია და გრძელდება 7 კვირა).
პეტრე-პავლობის მარხვა — წმ. პეტრეს და წმ. პავლეს დღესასწაულის წინ (1–5 კვირა).
მარიამობის მარხვა — ყოვლად წმიდა ღმრთისმშობლის მიძინების წინ (2 კვირა).
შობის მარხვა — ქრისტეს შობის წინ (6 კვირა).

ერთდღიანი მარხვებია:
ყოველი კვირის ოთხშაბათი და პარასკევი გარდა მსგეფსისა, რადგან ოთხშაბათს იუდამ გასცა ქრისტე, პარასკევს კი ქრისტე ჯვარს აცვეს.
ნათლისღების წინა დღე - 18 იანვარი.
წმ. იოანე ნათლისმცემლის თავის კვეთის დღე - 11 სექტემბერი.
ჯვართმაღლება - 27 სექტემბერი.

სულ დაახლოებით ორასი დღე წელიწადში. მარხვის დღეებში იკრძალება სამხიარულო დღეობებში მონაწილეობა, ქორწინების საიდუმლო, ქალთან ურთიერთობა.

ბასილ კესარიელი წერდა: „მარხვამ დაშრიტა ძალი ცეცხლისაი, დაუყვნა პირნი ლომთანი, მარხვაი ლოცვასა ცად აღამაღლებს... წინამძღუარი არს განსვენებაი, დედაი არს სიმრთელისა, მასწავლებელი ჭაბუკთა, სამკაული მოხუცებულთა, კეთილი თანმავალი მოგზაურთაი“.

იუდაიზმში
იუდაიზმში საერთო მარხვის დღეების გარდა (სამსჯავროს დღეები, ღირსსახსოვარი დღეები) მიღებულია მშობელთა მოსახსენიებელი მარხვა და სხვა.

ისლამში
ისლამის მიხედვით, მკაცრი მარხვა, საუმი (რამადანის თვეში, ასევე სხვა დღეებში ნებაყოფლობითი მარხვა) მორწმუნეს უკრძალავს ლუკმის მიღებას მზის ამოსვლიდან ჩასვლამდე. ეს მომქანცველი წესი იწვევს სულიერად მონანიების სურვილს და თვითგვემას, მუსლიმთა თანაგრძნობას მათდამი, ვინც არააა შემძლე თავი გამოიკვებოს და მატერიალური გაჭირვების გამო იძულებულია იშიმშილოს.
კარლ ენგლერი

კარლ ოსვალდ ვიქტორ ენგლერი (დ. 5 იანვარი. 1842 — გ. 7 თებერვალი. 1925) — გერმანელი ქიმიკოსი. ჰალეს უნივერსიტეტისა და კარლსრუეს უმაღლესი ტექნიკური სკოლის (1887–1919) პროფესორი. ენგლერის შრომები ეხება ნავთობის ქიმიისა და ტექნოლოგიის საკითხებს. 1890 შექმნა ნავთობის ორგანული წარმოშობის თეორია, ხოლო 1897 — დაჟანგვის ზეჟანგური თეორია რუს მეცნიერ ალექსი ბახთან ერთად. შეიმუშავა პარაფინების განსაზღვრის მეთოდი ნავთობში.
ალონსო დე ერსილია ი სუნიგა

ალონსო დე ერსილია ი სუნიგა (; დ. 7 აგვისტო, 1533, მადრიდი — გ. 29 ნოემბერი, 1594, მადრიდი) — ესპანელი პოეტი. დიდგვაროვანი ოჯახის შვილი. მიღებული იყო ფილიპ კარზე. 1555 (ან 1557) გაემგზავრა სამხრეთ ამერიკაში, ჩილეში, მონაწილეობდა აჯანყებულ ინდიელთა ტომის არაუკანას წინააღმდეგ ბრძოლაში. ეს ბრძოლა საინტერესოდ აღწერა ეპიკურ პოემაში "არაუკანა" (ნაწ. 1-3, 1569-1589), რომელიც 37 სიმღერისაგან შედგება. პოემა საინტერესოა ისტორიულ-დოკუმენტური თვალსაზრისითაც. ავტორი ესპანელთა გამარჯვების მეხოტბეა, მაგრამ მაინც თანაგრძნობით ასახავს ინდიელთა ბრძოლას სამშობლოს დამოუკიდებლობისათვის.
თრდატი (სომეხი ხუროთმოძღვარი)

თრდატი (დ. 950 — გ. 1020) — საუკუნის დასასრულისა და საუკუნის დასაწყისის სომეხი ხუროთმოძღვარი. ანისში ააშენა კათედრალური ტაძარი (989-1001) და გრიგოლის მრგვალი, იარუსებიანი ეკლესია (გაგიკაშენი, 1001-1010; ახლა დანგრეულია); მისივე აგებულია კათედრული ტაძარი არგინაში (977-988); აღადგინა წმ. სოფიას ტაძრის გუმბათი კონსტანტინოპოლში (989-992).
თრდატ III

თრდატ, (ტირდატე) — სომხეთის მეფე 298-330. გამეფდა რომის იმპერატორ დიოკლეტიანეს დახმარებით. თრდატ -მ სასანიანთა ირანის წინააღმდეგ ბრძოლაში რომის დახმარებით ფაქტობრივად მიაღწია დამოუკიდებლობას, რასაც მოჰყვა სამეფო ხელისუფლების გაძლიერება. 301 წელს სომეხ დიდკაცობასთან ერთად თრდატ -მ ქრისტიანობა მიიღო და სახელმწიფო რელიგიად გამოაცხადა.
ბაგრატი

საკუთარი სახელი ბაგრატ შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ბაგრატ კურაპალატი — ტაო-კლარჯეთის მთავარი
ბაგრატ — აფხაზთა მეფე
ბაგრატ (ქართველთა მეფე) — ქართველთა მეფე
ბაგრატ ერისთავი — იმერეთის ტახტის პრეტენდენტი
ბაგრატ — აფხაზთა სამეფოს მეფე
ბაგრატ — ქართველთა მეფე
ბაგრატ — გაერთიანებული საქართველოს სამეფოს პირველი მეფე
ბაგრატ — იმერეთის მეფე
ბაგრატ — საქართველოს მეფე
ბაგრატ — იმერეთის მეფე
ბაგრატ — საქართველოს მეფე
ბაგრატ — იმერეთის მეფე
ბაგრატ — ქართლის მეფე
ბაგრატ ბატონიშვილი — ქართლ-კახეთის უკანასკნელი მეფის გიორგი -ის ძე
ბაგრატ ერისთავთერისთავი — მწიგნობარი
ბაგრატ მუხრანბატონი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
ბაგრატ-ხანი — ქართლის ხანი 1616-1619 წლებში
ბაგრატიონი

საკუთარი სახელი ბაგრატიონი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ბაგრატიონები - ქართული სამეფო დინასტია

ალექსანდრე ბაგრატიონი
ბაქარ ბაგრატიონი
გიორგი ბაგრატიონი
გრიგოლ ბაგრატიონი — ქართველი მწერალი, მწიგნობარი
დავით ბაგრატიონი
დიმიტრი ბაგრატიონი — პოეტი
დიმიტრი ბაგრატიონი — გენერალ-მაიორი
დომენტი ბაგრატიონი
თეიმურაზ ბაგრატიონი
თეკლე ბაგრატიონი
ივანე ბაგრატიონი — რუსეთის არმიის გენერალ-პორუჩიკი
იოანე ბაგრატიონი
ირაკლი ბაგრატიონი — ქორეოგრაფი
კირილე ბაგრატიონი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი
ბაგრატიონი, ლევან ბაქარის ძე
ლევან ბაგრატიონი
მირიან ბაგრატიონი
ნიკო ბაგრატიონი — ინგლის-ბურების ომის აქტიური მონაწილე
პეტრე ბაგრატიონი — თავადი, რუსეთის არმიის ინფანტერიის გენერალი
პეტრე ბაგრატიონი — მეცნიერი და ინჟინერი
რომან ბაგრატიონი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი
ჯანსუღ (ჯანო) ბაგრატიონი — საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის თავმჯდომარე.
გიორგი ბაგრატიონი-მუხრანსკი
ივანე ბაგრატიონი-მუხრანსკი — მსხვილი ქართველი მემამულე, რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი
კონსტანტინე ბაგრატიონი-მუხრანსკი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი, საზოგადო მოღვაწე
დავით ბაგრატიონი-მუხრანსკი — საქართველოს სამეფო სახლის მეთაური, მუხრანბატონების შტოს წარმომადგენელი
ბარათაშვილი

საკუთარი სახელი ბარათაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ბარათა ბარათაშვილი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
ბარამ ბარათაშვილი — პოეტი
ბესარიონი (ბარათაშვილ-ორბელიშვილი) — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
გიორგი ბარათაშვილი — მწერალი, მთარგმნელი, კრიტიკოსი
ეკატერინე ბარათაშვილი — მხატვარი
ვახტანგ ბარათაშვილი — მეზღვაური, მწერალი, ჟურნალისტი
ზაალ ბარათაშვილი — მდივანბეგ-სარდალი, პოეტი
ზურაბ ბარათაშვილი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
თომა ბარათაშვილი — პოეტი
იესე ბარათაშვილი — მწერალი
ილია ბარათაშვილი — ინჟინერი, პედაგოგი
იოსებ ბარათაშვილი — ადვოკატი, საზოგადო მოღვაწე
იოსებ ბარათაშვილი — ინჟინერი, იურისტი, პოლიტიკოსი
ლატიფშაჰ ბარათაშვილი — ქართველი ეთნოლოგი, პედაგოგი
მაია ბარათაშვილი — მომღერალი (ჯაზი, ბლიუზი)
მამუკა ბარათაშვილი — პოეტი
მარგარიტა ბარათაშვილი (ანდერსენი) — მხატვრული ხელსაქმის ოსტატი
მარიკა ბარათაშვილი — პოეტი
მიხეილ ბარათაშვილი — ისტორიკოსი
ნიკოლოზ ბარათაშვილი — პოეტი
ნიკოლოზ (ბარათაშვილი) — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
პაატა ბარათაშვილი — მსახიობი, პოლიტიკოსი
საჩინო ბარათაშვილი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
სულხან ბარათაშვილი — ისტორიკოსი
ქაიხოსრო ბარათაშვილ-აბაშიშვილი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
ყაფლან ბარათაშვილ-ორბელიშვილი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
შადიმან ბარათაშვილი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
ბასილი

საკუთარი სახელი ბასილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ბასილი — ნახევრად წარმართული ღვთაება
ბასილი ( საუკუნე) — ქართველი კალიგრაფი
ბასილი — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
ბასილი ( საუკუნე) — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
ბასილი ბაგრატის ძე — მწერალი
ბასილი ეზოსმოძღვარი — პოლიტიკური მოღვაწე
ბასილი ვაჩეს ძე — მწერალი და საეკლესიო მოღვაწე, კათოლიკოსი
ბასილი ზარზმელი — მწერალი და საეკლესიო მოღვაწე
ბასილი საბაწმინდელი — მწერალი, ჰიმნოგრაფი
ბასილი უჯარმელ-ჭყონდიდელი — საქართველოს სამეფოს მწიგნობართუხუცესი
ბასილი ხანძთელი — საეკლესიო მოღვაწე, ჰიმნოგრაფი
ბასილი (ბიზანტია) — ბიზანტიის იმპერატორი
ბასილი — ბიზანტიის იმპერატორი
ბასილი დიდი — ქრისტიანული ეკლესიის მოღვაწე
ბასილი — ტრაპიზონის იმპერატორი
ბაქრაძე

საკუთარი სახელი ბაქრაძე შეიძლება აღნიშნავდეს:

ათანასე (ბაქრაძე) — სასულიერო მოღვაწე, მწერალი
აკაკი ბაქრაძე — კრიტიკოსი, ხელოვნებათმცოდნე
აკაკი ბაქრაძე — მეან-გინეკოლოგი
აკაკი ბაქრაძე — მსახიობი
ალექსანდრე ბაქრაძე — არქიტექტორი
ალექსანდრე ბაქრაძე — მეტყევე
ანა ბაქრაძე — ისტორიკოსი
არჩილ ბაქრაძე — სპორტსმენი, ტანმოვარჯიშე
გიორგი ბაქრაძე — მეცნიერ-ეკონომისტი
გიორგი ბაქრაძე — ბიბლიოგრაფი
გურამ ბაქრაძე — დირიჟორი
დავით ბაქრაძე — პოლიტიკოსი
დავით ბაქრაძე — პოლიტიკოსი
დავით ბაქრაძე — საბჭოთა კავშირის გმირი
დავით ბაქრაძე — საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი
დიმიტრი ბაქრაძე — ისტორიკოსი, არქეოლოგი და ეთნოგრაფი
ვალერიან ბაქრაძე — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე
ვალერიან ბაქრაძე — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე კავკასიაში
ვიქტორ ბაქრაძე — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე კავკასიაში
ვლადიმერ ბაქრაძე — საზოგადო მოღვაწე, კრიტიკოსი
ზაქარია ბაქრაძე — სამხედრო მოღვაწე
თამარ ბაქრაძე — მსახიობი
ივანე ბაქრაძე — მეცნიერი მანქანათმშენებლობის დარგში
იასონ ბაქრაძე — პოლიტიკოსი
ილია ბაქრაძე — ონკოლოგი
იოსებ ბაქრაძე — პოეტი, პუბლიცისტი, მთარგმნელი
კონსტანტინე ბაქრაძე — ფილოსოფოსი
ლაშა ბაქრაძე — ლიტერატურათმცოდნე, ისტორიკოსი, გერმანისტი, მსახიობი
ლევან ბაქრაძე — საზღვაო ოფიცერი
ლეო ბაქრაძე — კინორეჟისორი
მარიამ ბაქრაძე-დედაბრიშვილი — პედიატრი
მზია ბაქრაძე — ფილოლოგი
ნოდარ ბაქრაძე — თერაპევტი
რომან ბაქრაძე — ინჟინერი, საქართველოს პარლამენტის წევრი
ტარიელ ბაქრაძე — კომპოზიტორი
უჩა ბაქრაძე — არქიტექტორი
ბახტაძე

საკუთარი სახელი ბახტაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ალექსანდრე ბახტაძე — ისტორიკოსი
ამირან ბახტაძე — არქიტექტორი
გიორგი ბახტაძე — საბჭოთა კავშირის გმირი
გრიგოლ ბახტაძე — თერაპევტი
ვალერი ბახტაძე — არქიტექტორი
ვალერიან ბახტაძე — ეკონომისტი
ვალერიან (ვალია) ბახტაძე — ბოლშევიკი რევოლუციონერი
ილია ბახტაძე — პუბლიცისტი, ჟურნალისტი, მთარგმნელი
იოსებ ბახტაძე — ფერმწერი
იპოლიტე ბახტაძე — ბოლშევიკი პოლიტიკოსი და მოხელე
იური ბახტაძე — გეოლოგი
მამუკა ბახტაძე — ფინანსისტი, პოლიტიკოსი
მიხეილ ბახტაძე — ისტორიკოსი
მიხეილ ბახტაძე — მოცეკვავე და ქორეოგრაფი
ნოდარ ბახტაძე — არქეოლოგი
სევერიან ბახტაძე — გამომცემელი
ქსენია ბახტაძე — სელექციონერი
ბერიძე

საკუთარი სახელი ბერიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ავთანდილ ბერიძე — პოლიტიკოსი
აკაკი ბერიძე — ქირურგი
ალექსანდრე ბერიძე — ფერმწერი და გრაფიკოსი
ალექსანდრე ბერიძე — გენერალ-მაიორი
ალექსანდრე ბერიძე — პოლიტიკოსი
ბენიამინ ბერიძე — ბოლშევიკი რევოლუციონერი
ბორის ბერიძე — სამხედრო მფრინავი
გივი ბერიძე — არქიტექტორი
გიორგი ბერიძე — მეცნიერი მეღვინეობის დარგში
გიორგი ბერიძე — ოპერატორი
გიორგი ბერიძე — ქართველი ფეხბურთელი
დიმიტრი ბერიძე — სამხედრო პირი
ვახტანგ ბერიძე — მეცნიერი, ხელოვნების ისტორიკოსი
ვლადიმერ ბერიძე — არქიტექტორი
ვუკოლ ბერიძე — ენათმეცნიერი, რუსთველოლოგი
ზურაბ ბერიძე — დიპლომატი
თეიმურაზ ბერიძე — ეკონომისტი
თეიმურაზ ბერიძე — ისტორიკოსი
თეიმურაზ ბერიძე — ინჟინერი, პოლიტიკოსი
თენგიზ ბერიძე — ბიოქიმიკოსი
ირაკლი ბერიძე — მევიოლინე, პედაგოგი
კონსტანტინე ბერიძე — საქართველოს პარლამენტის წევრი
ლევან ბერიძე — არქიტექტორი
მერაბ ბერიძე — გეოლოგი
რევაზ ბერიძე — არქიტექტორი, მხატვარი
რუსუდან ბერიძე — პედაგოგი, პოლიტიკოსი
ფილიპე ბერიძე — ლიტერატურათმცოდნე
შალვა ბერიძე — ლიტერატურათმცოდნე, ისტორიკოსი
ბერძენიშვილი

საკუთარი სახელი ბერძენიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ბელა ბერძენიშვილი — მხატვარი
ბექა ბერძენიშვილი — სპორტსმენი (სამბისტი, ძიუდოისტი)
გრიგოლ ბერძენიშვილი — დრამატურგი
დავით ბერძენიშვილი — პოლიტიკოსი
დევი ბერძენიშვილი — ისტორიკოსი
ელგუჯა ბერძენიშვილი — ფერმწერი და გრაფიკოსი
ვლადიმერ ბერძენიშვილი — ხალხური მომღერალი
ზაზა ბერძენიშვილი — ფერმწერი
თინათინ ბერძენიშვილი — ჟურნალისტი, მედიამენეჯერი
ლევან ბერძენიშვილი — პოლიტიკოსი
ლევან ბერძენიშვილი — სპორტსმენი
მერაბ ბერძენიშვილი — მოქანდაკე, ფერმწერი და გრაფიკოსი
მიხეილ ბერძენიშვილი — სპორტსმენი (ფეხბურთელი)
ნამეტია ბერძენიშვილი — ემიგრანტი
ნიკოლოზ ბერძენიშვილი — ისტორიკოსი
ოთარ ბერძენიშვილი — ხალხური მომღერალი
ბექა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ბექა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ბექა — სამცხის მმართველი
ბექა — სამცხის გამგებელი
ბექა — სამცხის ათაბაგი
ბექა ოპიზარი — ოქრომქანდაკებელი
ბექა ვარშანიძე — ქართველი ფეხბურთელი
ბექა ციკოლია — ქართველი ფეხბურთელი
ბექა ჭკუასელი — ქართველი ფეხბურთელი
ბექა შეყრილაძე — ქართველი ფეხბურთელი
ბექა გოცირიძე — ქართველი ფეხბურთელი
ბოლქვაძე

საკუთარი სახელი ბოლქვაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

აბესა ბოლქვაძე — გურიის აჯანყების (1841) ერთ-ერთი ხელმძღვანელი
ალისულთან ბოლქვაძე — პოლიტიკოსი
ანზორ ბოლქვაძე — პოლიტიკოსი
აჩიკო ბოლქვაძე — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)
გელა ბოლქვაძე — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)
გიორგი ბოლქვაძე — ქართველი მეწარმე, ალკოჰოლიანი სასმელების სპეციალისტი
გოდერძი ბოლქვაძე — მოჭიდავე
დავით ბოლქვაძე — ფეხბურთელი
დავით ბოლქვაძე — ჟურნალისტი, რეჟისორი
ედემ ბოლქვაძე — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა)
ელისო ბოლქვაძე — პიანისტი, პოლიტიკოსი
ენვერ ბოლქვაძე — პედაგოგი
ზაურ ბოლქვაძე — პოეტი
ზაურ ბოლქვაძე — მომღერალი
თამაზ ბოლქვაძე — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
თამარ ბოლქვაძე — კინომსახიობი
თეოფილე ბოლქვაძე — მწერალი, მესტამბე
თინათინ ბოლქვაძე — ქართველი მსახიობი
ივანე ბოლქვაძე — ბოლშევიკი პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე
იოანე ბოლქვაძე — ქრისტიანი სასულიერო პირი ზემო აჭარაში
იოთამ ბოლქვაძე — იმერეთის აჯანყების (1819-1820) ერთ-ერთი მეთაური
იუნუს-აღა ბოლქვაძე — ზემო აჭარის აჯანყების (1929) ერთ-ერთი მეთაური
იუსუფ ბოლქვაძე — საზოგადო და სახელმწიფო მოღვაწე
ლევან ბოლქვაძე — მწერალი
მალაქია ბოლქვაძე — ჟურნალისტი, პოეტი
მამუდ ბოლქვაძე — მოქანდაკე
მარიამ ბოლქვაძე — სპორტსმენი (ჩოგბურთელი)
მერი ბოლქვაძე — მწერალი
ნინო ბოლქვაძე — თანამდებობის პირი, უფლებადამცველი
ნუგზარ ბოლქვაძე — ექიმი, პედიატრი
რუსუდან ბოლქვაძე — მსახიობი
სიმონ ბოლქვაძე — ხელოვნებათმცოდნე
შმაგი ბოლქვაძე — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)
ბოჭორიშვილი

საკუთარი სახელი ბოჭორიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ანგია ბოჭორიშვილი — ფსიქოლოგი, ფილოსოფოსი
გიორგი ბოჭორიშვილი — ქირურგი
ელენე ბოჭორიშვილი — რუსულენოვანი მწერალი
ვახტანგ ბოჭორიშვილი — ინფექციონისტი, საზოგადო მოღვაწე
ვახტანგ ბოჭორიშვილი — ფეხბურთელი
თინათინ ბოჭორიშვილი — ფილოსოფოსი
ლეილა ბოჭორიშვილი — ექიმი
ლუბა ბოჭორიშვილი — ეთნოგრაფი
მაკა ბოჭორიშვილი — პოლიტიკოსი და დიპლომატი
მიხეილ ბოჭორიშვილი — მწერალი, პოლიტიკური მოღვაწე
ქეთევან ბოჭორიშვილი — თანამდებობის პირი
ქეთევან ბოჭორიშვილი — მსახიობი
ბუაჩიძე

საკუთარი სახელი ბუაჩიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ანდრო ბუაჩიძე — კრიტიკოსი, მთარგმნელი, პოეტი
ბენიტო ბუაჩიძე — კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე
გასტონ ბუაჩიძე — მწერალი, მთარგმნელი
გიორგი ბუაჩიძე — შორეული ნაოსნობის კაპიტანი
გრიგოლ ბუაჩიძე — საბჭოთა კავშირის გმირი
გურამ ბუაჩიძე — გეოლოგი
თამაზ ბუაჩიძე — ფილოსოფოსი
თედორე ბუაჩიძე — საბჭოთა სამხედრო მოღვაწე
თენგიზ ბუაჩიძე — ლიტერატურათმცოდნე, მწერალი
იოსებ ბუაჩიძე — გეოლოგი, ჰიდროგეოლოგი
კიტა ბუაჩიძე — დრამატურგი
პეტრე ბუაჩიძე — დერმატოლოგ-ვენეროლოგი
სამუელ ბუაჩიძე — ბოლშევიკი რევოლუციონერი
სოფიო ბუაჩიძე — ქირურგი
ბუჭყიაშვილი

საკუთარი სახელი ბუჭყიაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ალექსანდრე ბუჭყიაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი
გედეონ ბუჭყიაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის პოდპოლკოვნიკი
დიმიტრი ბუჭყიაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
ვახტანგ ბუჭყიაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
ივანე ბუჭყიაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი
მიხეილ ბუჭყიაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი
ცნობილი ქართველები: ზ

ზა
ზაალ არაგვის ერისთავი — ერისთავი
ზაალიშვილი, იოსებ — არქიტექტორი
ზაალიშვილი, ირინე — პათოლოგფიზიოლოგი
ზაალიშვილი, მიხეილ — პედაგოგი
ზაზა ფანასკერტელ-ციციშვილი — პოლიტიკური მოღვაწე და მეცნიერი
ზაზიაშვილი, გიორგი — ფერმწერი
ზალდასტანი, გივი — ქართული წარმოშობის ამერიკელი ბიზნესმენი
ზალდასტანიშვილი, სოლომონ — სამხედრო მოღვაწე
ზამბახიძე, ვლადიმერ — მწერალი
ზამთარაძე, აკაკი — გენერალ-მაიორი
ზანდუკელი, მიხეილ — პედაგოგი, ლიტერატურათმცოდნე
ზანდუკელი, მიხეილ ოთარის ძე — ფიზიოთერაპევტი
ზანდუკელი, ნიკოლოზ — 1923 წ. „სამხედრო ცენტრის“ წევრი
ზარანდია, ბადრი — 1990-იანი წწ. სამოქალაქო ომის მონაწილე საქართველოში
ზარდალიშვილი, იუზა — მსახიობი
ზარელუა, ვლადიმერ — გვარდიის გენერალ-მაიორი
ზარიძე, გიორგი — გეოლოგი და პეტროლოგი
ზაქარაია, ეფრემ — ქირურგი
ზაქარაია, პარმენ — ხელოვნებათმცოდნე
ზაქარია (ჯორჯაძე) — საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი
ზაქარია (ქვარიანი) — დასავლეთ საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი
ზაქარია (- სს.) — გარეჯის დოდოს მონასტრის წინამძღვარი
ზაქარიაძე, ალექსანდრე — სამხედრო მოღვაწე
ზაქარიაძე, ბუხუტი — მსახიობი
ზაქარიაძე, თენგიზ — მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი
ზაქარიაძე, სერგო — მსახიობი
ზაუტაშვილი, ბერდი — გეოლოგი და ჰიდროგეოლოგი, გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი

ზე
ზებედე  — აღმოსავლეთ საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი
ზებედე  — აღმოსავლეთ საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი
ზედგენიძე, გიორგი — რენტგენოლოგი და რადიოლოგი
ზედგინიძე, გიორგი — მწერალი
ზედგინიძე, ელიზბარ — მწერალი
ზევახი — ქართლის ერისთავი
ზევდგინიძე, თაყა — პოლიტიკური მოღვაწე
ზევდგინიძე, იოთამ
ზერაგია, პოლიკარპე — მათემატიკოსი

ზო
ზოდელავა, მამია — მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი
ზომლეთელი, ნოე — პოეტი
ზოსიმე — ჰიმნოგრაფი

ზუ
ზუბალაშვილები — მრეწველები და ვაჭრები
ზუბალაშვილი, ზაქარია — ექიმი და საზოგადო მოღვაწე
ზუმბულიძე, ბაგრატ — საბჭოთა კავშირის გმირი
ზურაბ არაგვის ერისთავი — ქართლის დიდი თავადი
ზურაბაშვილი, ავლიპი — ფსიქიატრი და ნეირომორფოლოგი
ზურაბაშვილი, ზიგურდ — მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი
ზურაბიშვილი, ივანე — ქართული პოლიტიკური ემიგრაციის თვალსაჩინო მოღვაწე
ზურაბიშვილი, ილია — მწერალი, ხელოვნებათმცოდნე
ზურაბიშვილი, ირაკლი — მეცნიერი სამთო დარგში
ზურაბიშვილი, ნიკოლოზ — საფრანგეთში მოღვაწე კომპოზიტორი
ზურაბიშვილი, სალომე — საფრანგეთსა და საქართველოში მოღვაწე დიპლომატი
ზაალიშვილი

საკუთარი სახელი ზაალიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

თენგიზ ზაალიშვილი — ბიოქიმიკოსი
თენგიზ ზაალიშვილი — საოპერო მომღერალი
იოსებ ზაალიშვილი — არქიტექტორი
ირინე ზაალიშვილი — პათოფიზიოლოგი
მალხაზ ზაალიშვილი — ბიოფიზიკოსი
მიხეილ ზაალიშვილი — პედაგოგი, აგრონომი
ნინო ზაალიშვილი — მხატვარი
ნინო ზაალიშვილი — მხატვარი, ხელოვნებათმცოდნე
ზაქარია

საკუთარი სახელი ზაქარია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ზაქარია (ჯორჯაძე) — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
ზაქარია (ქვარიანი) — დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
ზაქარია დოდორქელი — გარეჯის დოდოს მონასტრის წინამძღვარი
ზაქარია აგულეცი — სომეხი ვაჭარი
ზაქარია რიტორი — ბიზანტიელი ისტორიკოსი
ზაქარია (პაპი) — რომის პაპი 741-752 წ.წ.
ზაქარია (ისრაელი) ისრაელის მეფე.