iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნინო ვარაზაშვილი

ნინო ვარაზაშვილი (დ. 20 დეკემბერი, 1926, თბილისი — გ. 27 აგვისტო, 2009) — ქართველი არქიტექტორი, ინჟინერი,
ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1972), პროფესორი (1982), ჰიდროტექნიკოსი.

ბიოგრაფია
1947 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი.

1947-1950 წლებში მუშაობდა „საქსოფელელექტროპროექტში“. 1951 წლიდან წყალთა მეურნეობის და საინჟინრო ეკოლოგიის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1957-1971 წლებში სექტორის გამგედ, 1972 წლიდან სამთო წყალსაცავების და ზღვის ლაბორატორიის ხელმძღვანელად. 1970-1993 და 1978-1993 წლებში კითხულობდა ლექციებს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტსა და საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. მონაწილეობდა სხვადასხვა სამეცნიერო კომისიის მუშაობაში. 1978-1992 წლებში იყო ზღვისა და წყალსაცავების წყლის რესურსების ათვისებისა და ეკოლოგიური უსაფრთხოების უზრუნველყოფის საერთაშორისო პროგრამების ერთ-ერთი განაკვეთის კოორდინატორი. ნინო ვარაზაშვილი იყო სამთო რეგიონებში ბუნებრივი სპეციფიკის გათვალისწინებით წყლის რესურსების გამოყენების და დაცვის საკითხების კომპლექსური მეცნიერული კვლევის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. არის მრავალი სამეცნიერო შრომის, მათ შორის 2 მონოგრაფიის ავტორი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ჯილდოები
2003 — ღირსების ორდენი
1990 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
სეროტონინი-ნორეპინეფრინის უკუმიტაცების ინჰიბიტორები

სეროტონინი-ნორეპინეფრინის უკუმიტაცების ინჰიბიტორები — ანტიდეპრესანტების კლასი, რომლებიც გამოიყენება ძირითადი დეპრესიული აშლილობის , შფოთვითი აშლილობის, ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობის , სოციალური ფობიის, ყურადღების დეფიციტის ჰიპერაქტიურობის აშლილობის , ქრონიკული ნეიროპათიური ტკივილის, ფიბრომიალგიის სინდრომის და მენოპაუზის სიმპტომების სამკურნალოდ. -ები არიან მონოამინის უკუმიტაცების ინჰიბიტორები; კერძოდ, ისინი თრგუნავენ სეროტონინისა და ნორეპინეფრინის ხელახალ მიღებას. ითვლება, რომ ეს ნეირომედიატორები მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ განწყობის რეგულირებაში. -ები უფრო ფართოდ გამოყენებულ სეროტონინის უკუმიტაცების შერჩევით ინჰიბიტორებთან შედარებით კონტრასტულია, ვინაიდან -ები მხოლოდ სეროტონინზე მოქმედებენ.

ადამიანის სეროტონინის გადამტანი და ნორადრენალინის გადამტანი არიან მემბრანული სატრანსპორტო ცილები, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან სეროტონინისა და ნორადრენალინის ხელახალი მიღებაზე სინაფსური ნაპრალიდან პრესინაფსური ნერვული ტერმინალში. სეროტონინისა და ნორადრენალინის უკუმიტაცების ორმაგ დათრგუნვას ახასიათებს გარკვეული უპირატესობები, ვინაიდან სხვა ანტიდეპრესანტებთან შედარებით, შეუძლია სიმპტომების უფრო ფართო სპექტრის მკურნალობა. ის შეიძლება განსაკუთრებით სასარგებლო იყოს თანმხლები ქრონიკული ან ნეიროპათიური ტკივილის დროს.

-ები, -ებთან და ნორეპინეფრინის უკუმიტაცების ინჰიბიტორებთან ერთად, მეორე თაობის ანტიდეპრესანტებს წარმოადგენენ. ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში მეორე თაობის ანტიდეპრესანტებმა უბრალოდ ჩაანაცვლეს პირველი თაობის ანტიდეპრესანტები, როგორიცაა ტრიციკლური ანტიდეპრესანტები და მონოამინ ოქსიდაზას ინჰიბიტორები , როგორც არჩევითი წამლები -ის სამკურნალოდ, მათი გაუმჯობესებული ტოლერანტობისა და უსაფრთხოების გამო.
დავით გაბარაევი

დავით გაბარაევი (დ. 30 დეკემბერი, 1933, ქვათეთრი — გ. 2007) — ოსი მსახიობი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1978).

1966-1970 წლებში სწავლობდა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალურ ინსტიტუტში. 1960 წლიდან ცხინვალის ოსური დასის მსახიობი. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია ხაძი (მ. შავლოხოვის „გაცი“), კარნუ, ბათი (გ. ხუგაევის „ჩემი ცოლის ქმარი“ და „ბათი“), ყაზბეგი (ს. კაიტოვის „დედის გული“), კრასიდასი (დ. ასათასის „საჭიროა მატყუარა“), ინალი (ვ. სანაკოევის „მეზობლები“), დაცეგი (მ. გუჩმაზოვის „მგლები“), დათვი (ა. ჩეხოვის „დათვი“), ანოჩკინი (ნ. გოგოლის „ქორწინება“), სვანარელი (ჟ. მოლიერის „ძალად ექიმი“) და სხვა.გაბარაევი ასევე გადაღებულია მხტვრულ ფილმში ჩერმენი.

ჯილდოები და აღიარება
1974: ჩრდილოეთ ოსეთის ავტონომიური რესპუბლიკის დამსახურებელი არტისტი
1978: საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
ბესარიონ ძამუკაშვილი

ბესარიონ ძამუკაშვილი (დ. 11 აგვისტო, 1940, თბილისი — გ. 2011) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1969 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1975 წელს ქალაქი ოდესის სამშენებლო-საინჟინრო ინსტიტუტის ასპირანტურა.

1958 წლიდან დაიწყო შრომითი საქმიანობა. 1961-1966 წლებში მუშობდა თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო ბიუროში ინჟინრად. 1967-1970 წლებში საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს 2 სამშენებლო ტრესტის, 5 სამშენებლო სამმართველოში სამუშაოთა მწარმოებლად, საწარმოო-ტექნიკური განყოფილების უფროსად. 1970-1972 წლებში იყო საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს სამშენებლო გაერთიანება „მთავართბილმშენის“ საკონტროლო-სარევიზიო სამმართველოს მთავარი სპეციალისტი. 1972-1978 წლებში თბილისის სახალხო კონტროლის საქალაქო კომიტეტის ინსპექტორი. 1978-1984 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს 3 სამშენებლო ტრესტის მმართველის მოადგილედ. 1984-1988 წლებში იყო სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტ „კავკასელექტროქსელმშენის“ მთავარი ტექნოლოგი, თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საყოფაცხოვრებო მომსახურების სამმართველოს უფროსის მოადგილე, თბილისის ზღვის კეთილმოწყობა-განაშენიანების სამმართველოს უფროსი, ელექტრონაგებობათა სამმართველოს უფროსის მოადგილე. 1988-1995 წლებში მუშაობდა საქართველოს სასოფლო მშენებლობის სამინისტროს სპეციალიზებული სამშენებლო ტრესტ „სპეცმშენის“ ექსპერიმენტული ქარხნის გენერალურ დირექტორად. 1995-2000 წლებში სოციალურ-ეკონომიკური ინფორმაციის კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილედ, სს „აისის“ ფირმა „ვირას“ გენერალურ დირექტორად. მონაწილეობდა თვალის რესპუბლიკური კლინიკის, თბილისის 4 მაცივრის, გაჩიანის ხორცკომბინატის, ქიმწმენდის გაერთიანება „თოლიას“, შავი ზღვის ნაპირსამაგრი სამუშაოებისა და საინჟინრო-კომუნიკაციების (ქალაქ ადლერში) მშენებლობასა და საქართველოსა და სომხეთში მიწისძვრით დაზიანებული ობიექტების აღდგენაში.

ჯილდოები
შრომის წითელი დროშის მედალი
შრომის წითელი დროშის ორდენი
რადიოს სახლი (ულან-უდე)

რადიოს სახლი ულან-უდეში — ქალაქის არქიტექტურული ძეგლი, რეგიონული დონის კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტი.

აღწერა
ეს არის არქიტექტურული ძეგლი, რომელიც წარმოადგენს მონუმენტურ კუთხის ნაგებობას სტალინური იმპერიის სტილში, რომელიც მდებარეობს ულან-უდეს ცენტრში საბჭოთა და თეატრალური მოედნის მახლობლად.

შენობა აშენდა 1955-1959 წლებში არქიტექტორ ლ. მინერტის პროექტით და სამართლიანად ითვლება ქალაქის სავიზიტო ბარათად.

მისი ყველაზე თვალსაჩინო ცენტრალური ნაწილი აგებულია ხუთსართულიანი კოშკის სახით სვეტითა და საათის ორი ციფერბლატით, რომელთაგან ერთი მიმართულია ბურიატის ოპერისა და ბალეტის თეატრისკენ, მეორე კი საბჭოთა მოედნისკენ.

დღეში ორჯერ — 12 და 18 საათზე — შენობაზე დამონტაჟებული ბურიატიის მთავარი საათის ზარები უკრავს ბურიატიის ჰიმნს.
ფავზია ზაინალი

ფავზია ზაინალი (დ. 1961) — ბაჰრეინის მედია და სოციალური აქტივისტი, პოლიტიკოსი, წარმომადგენელთა საბჭოს თავმჯდომარე 2018 წლის 12 დეკემბრიდან. ზაინალი პირველი ქალია, რომელიც ხელმძღვანელობს ბაჰრეინის პარლამენტს და მეორე ქალი არაბთა გაერთიანებული საემიროების ფედერალური ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარის ამალ ალ ქუბაისის შემდეგ, რომელიც ხელმძღვანელობს არაბულ პარლამენტს.

განათლება
ზაინალმა 1983 წელს დაამთავრა ბაჰრეინის უნივერსიტეტის არაბული ენის ფაკულტეტი, ხოლო მაგისტრატურის კურსებს გადიოდა იორდანიის უნივერსიტეტში. 2008 წელს მან მიიღო ბაჰრეინის პოლიტიკური განვითარების ინსტიტუტის უმაღლესი დიპლომი და 2014 წელს ბაჰრეინის უნივერსიტეტის დიპლომი. და მედია და სოციალურ აქტივისტად. ოცდახუთი წელი მუშაობდა ბაჰრეინის რადიოსა და ტელევიზიის კორპორაციის დირექტორად. 2009 წელს იყო ბაჰრეინის კულტურისა და ინფორმაციის სამინისტროს სტრატეგიული დაგეგმვისა და განვითარების კონსულტანტი.

ზაინალმა პირველად კენჭი იყარა პარლამენტში 2006 წელს, ქალი კანდიდატების მიმართ მუქარის მიუხედავად. მის საარჩევნო კარავს ცეცხლი წაუკიდეს და იგი დამამცირებელი ჭორების სამიზნე გახდა. 2014 წელს მან იყარა კენჭი აღმოსავლეთ რიფას მეხუთე ოლქში, მაგრამ მეორე ტურში 288 ხმით ჩამორჩა თავის მამაკაც ოპონენტს. მან გააკრიტიკა წინა პარლამენტი და პირობა დადო, რომ მისთვის პრიორიტეტული იქნებოდა თავის ოლქში ღარიბთა საჭიროებები.

2018 წლის 12 დეკემბერს ზაინალი პარლამენტის თავმჯდომარედ აირჩიეს, რის შემდეგაც მეფე ჰამად იბნ ისა ალ-ჰალიფამ დაამტკიცა აღნიშნულ თანამდებობაზე. ამის შემდეგ მან განაცხადა: „წარმომადგენლობითი საბჭოს პირველი ქალის სპიკერის არჩევა წარმოადგენს ნახტომისებურ განვითარებას და სიამაყის წყაროს ბაჰრეინის სამეფოსთვის, რომელიც არ იშურებს ძალისხმევას ქალების გაძლიერებისთვის“.

პირადი ცხოვრება
ზაინალი სუნიტი მუსლიმია. ჰყავს ერთი ვაჟი.
ქრისტეშობის ტაძარი (ულან-უდე)

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 51.8080
| გრძედი = 107.6204
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ქრისტეშობის საკათედრო ტაძარი ულან-უდეში — რუსული, ძველი მართლმადიდებელი ეკლესიის ციმბირის მიტროპოლიის საკათედრო ტაძარი ქალაქ ულან-უდეში.

ისტორია
1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციამდე ბურიატიაში არსებობდა 81 ძველი მართლმადიდებელი ეკლესია და სამლოცველო.

1999 წელს 50 ჰექტარი მიწა გამოიყო რუსეთის ძველი მართლმადიდებელი ეკლესიის ციმბირის ეპარქიის საკათედრო ტაძრის ასაშენებლად.

2007 წლის 2 ივნისს რუსეთის ძველი მართლმადიდებელი ეკლესიის წინამძღვარი ალექსანდრე (კალინინი) ხელმძღვანელობდა ქრისტეშობის ძველი მართლმადიდებელი ეკლესიის საძირკველში პირველი ქვის ჩადებას და კურთხევას. ამავდროულად, ქვის შიგნით მოათავსეს კაფსულა — გზავნილით შთამომავლებისთვის და დეკანოზ ავვაკუმის წამების ადგილიდან აღებული ერთი მუჭა მიწა. ცერემონიას ესწრებოდა ბურიატიის პრეზიდენტი ლეონიდ პოტაპოვი. ტაძარი შვიდი წლის განმავლობაში შენდებოდა. 2014 წლიდან ტაძარში დაიწყო ღვთისმსახურება. 2017 წელს კანკელი დაიდგა, პირველი ორი ხატი შეუკვეთეს ნიჟნი ნოვგოროდში.

გალერეა
მალხაზ ჩაჩავა

მალხაზ ჩაჩავა (დ. 12 ნოემბერი, 1953, თბილისი) — ქართველი დიპლომატი, თანამდებობის პირი, ინჟინერი.

1975 წელს დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის საინჟინრო ტექნოლოგიის ფაკულტეტი. 1975-1978 წლებში იყო კვების მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ინჟინერი.1979-1993 წლებში კომკავშირულ, პარტიულ და სამეურნეო სამუშაოზე. შემდეგ თბილისის მუნიციპალიტეტის ვიცე-პრემიერი, სახელმწიფო მინისტრის მოადგილე. 1999 წლიდან საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი უკრაინასა და მოლდოვაში.
სუფრის თეთრი

სუფრის თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შიშველია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი მსხვილია, კვერცხისებური ფორმის, თეთრი.

სუფრის თეთრი ძლიერი ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მე-ორე ნახევარში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 15-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 4.5 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
სხალთური

სხალთური — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

როგორც სახელწოდება გვიჩვენებს, ეს ვაზი თავდაპირველად მდინარე სხალთის მიდამოებში უნდა ყოფილიყო გავრცელებული და ნაპოვნი. ამიტომ სახელი წარმომავლობის მიხედვით აქვს შერქმეული.

სხალთური აჭარის ვაზთა ადგილობრივ ჯიშებს განეკუთვნება, იგი ფართოდ ყოფილა გავრცელებული, მაგრამ აჭარაში ისლამის გავრცელებასთან ერთად მისი ნარგავებიც შემცირებულა.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სქლად ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსი, იშვიათად თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, თეთრი, ცვილისებრი ფიფქით სუსტად დაფარული. კანი სქელი და საკმაოდ მკვრივი აქვს. რბილობი — წვნიანი, გემო — სასიამოვნო.

სხალთურის სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 197 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა 19.5-20%-ია, ხოლო მჟავიანობა — 8.7-9.0 გ/ლ.

სხალთური გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ფართალა შავი

ფართალა შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან გულისმაგვარი ფორმის, ხუთნაკვთიანი. იშვიათად განივოვალურ ფოთლებსაც ვხვდებით. ფოთლის ქვედა მხარე შიშველია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, ხშირად დატოტვილი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი შავი. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანი და მდნარია. გემო სასიამოვნო და ხალისიანი აქვს.

ფართალა შავი ძლიერი ზრდითა და უხვმოსავლიანობით გამოირჩევა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 153 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 100-350 გრამია. მაღალშტამბიან ფორმებზე ფართალას საჰექტარო მოსავლიანობა

16.0-20.0 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-11 გ/ლ-ს.

მიიღება საკმაოდ ხარისხიანი, ინტენსიურად შეფერილი, სუფრის წითელი, მშრალი ღვინო.
ფაჩხატა

ფაჩხატა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან.

სახელწოდება მიღებული აქვს გაშლილი და მეჩხერი მტევნების გამო.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ან საშუალო ზომისაა. მომრგვალო ან ოვალური, სამნაკვთიანი ან სრულიად დაუნაკვთავი. ფოთლის ქვედა მხარე თითქმის შიშველია ან ძალიან თხლადაა დაფარუ-ლი აბლაბუდისებრად. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, ხშირად ფრთიანი, გვხვდება ძლიერ დატოტვილი უფორმო მტევნებიც. საშუალო სიკუმსის ან მეჩხერია. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო. სიმწიფეში მომწვანო-მოყვითალო შეფერ-ვის. კანი თხელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია.

ფაჩხატა საშუალო ზრდითა და უხვი მოსავლიანობთ გამოირჩევა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 162 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 124-155 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 11.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 22.3%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-11 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
უწყვეტი

უწყვეტი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან.

რადგანაც ამ ჯიშის ყუნწი ხელით ძალიან ძნელი მოსაწყვეტია, მისთვის უწყვეტი დაურქმევიათ.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, კვერცხისებრი ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან მცირე ზომისაა, კონუსური, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ძალიან კუმსი. მარცვალი მცირე ზომისაა, ოვალური. მწვანე შეფერვის, კანი — სქელი და მვვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. რბილობი წვნიანია.

უწყვეტი საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 155-182 დღეა. ყურძენი სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს ან ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 100-125 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 11.0-13.0 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო მომჟავო, დაბალექსტრაქტული და არაჰარმონიულია.
ფითრა

ფითრა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

ერთეული ძირებია გავრცელებული საჩხერისა და ზესტაფონის მუნიციპალიტეტებში. შედარებით მეტადაა გავრცელებული სოფელ სანახშირეში (ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი).

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან სოლისებური, მთლიანი ან სამ-ნაკვთიანი, ძალიან იშვიათად ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შიშველია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, იშვიათად განტოტვილი. საშუალო სიკუმსისაა ან თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ფერის. კანი თხელი აქვს, რთულად სცილდება რბილობს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდაა დაფარული. რბილობი წვნიანია და ოდნავ კნატუნა, სასიამოვნო გემოთი.

ფითრა საშუალო ზრდისა და საშუალოზე მაღალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 170-180 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბრის დასაწყისში შედის. მტევნის წონა 150-200 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-23%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.0-9.5 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის თეთრი, მშრალი, ექსტრაქტული, სასიამოვნო და ხალისიანი ღვინის დასამზადებლად.
ფორთოკა

ფორთოკა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

ერთეული ძირების სახით გვხვდება გორის მუნიციპალიტეტის სკრის კოლექციაში.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, სოლისებური, ხუთნაკვთიანი, ძლიერად დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე თითქმის შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, იშვიათად ფრთიანი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მოლურჯო-შავი ფერის. რბილობი საშუალო სიმკვრივისა. წვენი — შეუფერავი.

სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 169-171 დღეა. სიმწიფის პერიოდი — საგვიანო.

გამოიყენება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ფეროვანი

ფეროვანი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან.

ისევე როგორც მრავალ ჯიშს, ფეროვანსაც ფერის მაუწყებელი სახელი პქვია. ძალიან მცირედაა გავრცელებული სოფელ ბუგეულში, აბანოეთში, საკეციაში და სხვაგან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი პატარა და საშუალო ზომისაა, კვერცხისებური ფორმის, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე მცირედაა შებუსული ან თითქმის შიშველია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი, სიმწიფეში წითელია. კანი თხელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია. წვენი — შეუფერავი.

ფეროვანი საშუალო ზრდით ხასიათდება, სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 170 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ რიცხვებში შედის. მტევნის წონა 125-150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.7-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16.5-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.9-9.0 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის ღია წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ფთაშეჭრილა

ფთაშეჭრილა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, კვერცხისებური ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია სქელი ქეჩისებრ-აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრული ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო, მუქი წითელი. რბილობი წვნიანი აქვს.

ფთაშეჭრილა საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ვოუქი

ვოუქი — სლენგი ამერიკულ ინგლისურში, რომელიც აღნიშნავს მნიშვნელოვან ფაქტებსა და პრობლემებში, განსაკუთრებით რასობრივ და სოციალურ სამართლიანობასთან დაკავშირებულ საკითხებში გაცნობიერებულ და მათზე ყურადღების მიმპყრობ ადამიანს. ტერმინი სიტყვასიტყვითი მნიშვნელობით ნიშნავს „მღვიძარს“, რაც გამოხატავს მაღალი დონის აქტივიზმს და ინფორმირებულობას ლიბერალური სოციალური საკითხების მიმართ. მემარცხენეები და ლიბერალები ტერმინს იყენებენ მემარჯვენეებისა და კონსერვატორების „არაინფორმირებულობაზე“ ან „გაუნათლებლობაზე“ მისათითებლად,

ტერმინი
ტერმინი წარმოიშვა აფროამერიკულ ინგლისურში . ადამიანები, რომლებიც თავს „ვოუქებად“ აიდენტიფიცირებენ, გულისხმობენ თავიანთი შეფასებით „ბრძოლას სოციალური სამართლიანობისათვის“, რაც უკავშირდება ისეთ ცნებებს, როგორიცაა: სექსიზმი, რასიზმი, ლგბტ უფლებები, გენდერული იდენტობის საკითხები, თეთრკანიანთა პრივილეგიები და მონობის რეპარაციები.

2010-იანი წლებიდან მოყოლებული, მემარჯვენე კონსერვატორები ტერმინს ხშირად იყენებენ „ვოუქ იდეოლოგიის“ მიმდევრების დასახასიათებლად შეურაცხყოფითი და დამამცირებელი მიზნით. 2020-იან წლებში ტერმინს ირონიულად იყენებენ ასევე ცენტრისტები იმ მემარცხენე მოძრაობების დასახასიათებლად, რომლებიც აღიქმება როგორც გადაჭარბებული, ზედმეტად ემოციური, თეატრალური ან არაგულწრფელი.

აშშ
ვოუქი ამერიკული მემარცხენეობის ერთ-ერთი მთავარი იდეოლოგია.
საფრანგეთი
ტერმინი (ანუ ვოუქიზმი) აქტიურად გამოიყენება ფრანგულ პოლიტიკაში, განსაკუთრებით 2022 წლის საფრანგეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ. ფრანგული ვოუქიზმის მოწინააღმდეგეთა დიდი ნაწილი მას ამერიკულ იმპორტად მიიჩნევს, რომელიც აბსოლუტურად მიუღებელი და შეუთავსებელია ფრანგულ ღირებულებებთან. მაშინდელმა განათლების მინისტრმა ჟან-მიშელ ბლანკემ დააარსა „ვოუქიზმის საწინააღმდეგო ანალიტიკური ცენტრი“. ხშირად გამოიყენება დამამცირებელ ტერმინად.
აზია
ინდოეთში ეს ტერმინი გამოიყენება როგორც დამამცირებელი დახასიათება ინდუ ნაციონალისტების მიერ მათი კრიტიკოსების მიმართ. ვოუქის მიმდევრები განიხილებიან ინდუ კულტურის მტრებად.
ევროპის დიდი საკურორტო ქალაქები

ევროპის დიდი საკურორტო ქალაქები — ტრანსნაციონალური მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი, რომელიც შედგება ევროპის შვიდი ქვეყნის 11 საკურორტო ქალაქისაგან. კურორტები წარმოიშვა და განვითარდა ბუნებრივი მინერალური წყლის წყაროების გარშემო. საუკუნის დასაწყისიდან 1930-იან წლებამდე დასავლეთ ევროპაში აბანოებისა და კურორტების კულტურის ზრდა შეინიშნება, რამაც გამოიწვია დახვეწილი აბანოების მშენებლობა.

ნომინაცია
ქალაქი ბათი თავდაპირველად 1987 წელს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

ევროპის დიდი საკურორტო ქალაქების მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში მოხვედრის მცდელობები 2012 წელს დაიწყო, ხოლო ნომინაცია წარადგინეს 2019 წელს. 2021 წლის 24 ივლისს ევროპის დიდი საკურორტო ქალაქები ოფიციალურად შეიტანეს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

საკურორტო ქალაქების სია
მიხეილ ხერგიანის სახლ-მუზეუმი

მიხეილ ხერგიანის სახლ-მუზეუმი — მესტიაში, (საქართველო) მდებარე მიხეილ ხერგიანის მემორიალური სახლ-მუზეუმი.

მუზეუმი დაარსდა 1983 წელს ქართველი „კლდის ვეფხვის“ — მიხეილ ხერგიანის სახელის უკვდავსაყოფად. სახლ-მუზეუმი ხერგიანის მშობლიურ სახლში (მესტია, მ.ხერგიანის ქ. №32) მოეწყო. მუზეუმში შესაძლებელია ქართველი ალპინისტის, სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატის (1963), სსრკ საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატის (1967), საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელის მიხეილ ხერგიანის პირადი აღჭურვილობის, ფოტოგალერეის, მისი ჯილდოების, ასევე საუკუნის კოშკის და ბევრი სხვა საინტერესო ექსპონატის ნახვა. აქვეა ქამარი და გადაჭრილი თოკი, რომელიც მას სიცოცხლის ბოლო დღეს, სუ-ალტოს მარშრუტის გავლისას ეკეთა. სახლ-მუზეუმში ჩანაწერების წიგნიც არის, რომელშიც ნებისმიერ დამთვალიერებელს შეუძლია სვანეთის ლეგენდის შესახებ თავისი შთაბეჭდილება დატოვოს.
მიხეილ ხერგიანის კოშკიდან მესტიის შესანიშნავი ხედი იშლება.

გალერეა
თედო დუნდუა

თედო გიორგის ძე დუნდუა (დ. 1 აგვისტო, 1961, თბილისი – გ. 14 ოქტომბერი, 2025, თბილისი) ― ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (1996).

ბიოგრაფია
თედო დუნდუა დაიბადა 1961 წლის 1 აგვისტოს თბილისში. 1983 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი.

1984-2006 წლებში მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საქართველოს ისტორიის კათედრაზე. 2006-2009 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის საქართველოს ისტორიის ინსტიტუტის ასოცირებული პროფესორი იყო. 2010 წლიდან იყო სრული პროფესორია. 2006-2025 წლებში იყო ამავე ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე.