iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კლიმენტი ალექსანდრიელი

ტიტუს ფლავიუს კლემენსი იგივე კლიმენტი ალექსანდრიელი (დ. დაახლ. 150 — გ. დაახლ. 215) — ქრისტიანობაზე მოქცეული სწავლული, რომელიც კარგად იყო განსწავლული ძველ ბერძნულ ფილოსოფიასა და ლიტერატურაში. როგორც მისი ნაშრომები მოწმობს, კლიმენტი დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა ელინისტურ ფილოსოფიას თეოლოგიაში. ამასთან, მისი ნაშრომები ცხადყოფს იმასაც, რომ პლატონისა და სტოიციზმის გარდა, განიცდიდა პრექრისტიანული იუდაიზმისა და გნოსტიციზმის გავლენებსაც. მის მოსწავლეთა შორის გამორჩეულ ადგილს იკავებენ ორიგენე და ალექსანდრე იერუსალიმელი.

კლიმენტი ალექსანდრიელი წმინდანად არის შერაცხილი კოპტური, ეთიოპური და ანგლიკანური ეკლესიების მიერ. რომაული კათოლიკური ეკლესიის მიერ კლიმენტი მწვალებლად იქნა გამოცხადებული და 1586 წელს ბარონიუსის ინიციატივით მარტიროლოგიიდან ამოღებულ იქნა მისი სახელი რომის პაპ სიქსტუს -ის მიერ.

შრომები
კლიმენტის შრომებიდან მოღწეულია სამი ძირითადი თხზულება სრულად და დანარჩენი თხზულებები ფრაგმენტების სახით:
 (შეგონება) — 195 წელი
 (მასწავლებელი) — 198 წელი
 198 — 203 წლები.

სტრომატა
კლიმენტი პლატონის „ფედროსისა“ და პავლე მოციქულის დამოწმებით ავითარებს აზრს ქრისტიანული მოძღვრების „ცოდნის“ „გნოსისთან“ იგივეობის შესახებ. როცა ეს ცოდნა ღრმაა, მოღწეულია საღმრთო წერილის დაფარული საზრისი, ამოცნობილია ბიბლიის საიდუმლოებები. ამდენად, შეიძლება ითქვას, რომ უზენაესი სიბრძნის შეცნობა, განჭვრეტა არის სწორედ ქრისტიანული მოძღვრება და ფილოსოფიაც სწორედ ეს არის. ცოდნა გაცხადებული გრძნობადი ადამიანის დონეზე არ არის სრულყოფილი. იგი სრულყოფილი ხდება ხორციელის გარეშე. წმინდა სულის მიერ განჭვრეტის პირობებში, როცა ქრისტიანის სული ეზიარება მარადიულ, ღვთაებრივ არსს, მის პირდაპირ დგომით, ეს უკვე სიკვდილის შემდეგ გაცხადებული გნოსისია და მაშინ ხდება ჭეშმარიტი „გნოსტიკოსის“, ანუ მცოდნის დონეზე ამაღლება.

კლიმენტი ალექსანდრიელმა ცოდნისა და რწმენის ერთიანი საფუძველი ღვთაებრივში აღმოაჩინა და ის აზრი განავითარა, რომ მოციქულებმა ქრისტესგან არა მარტო ღვთაება, არამედ სიბრძნის რწმენა მიიღეს, არამედ მათ ამ სიბრძნის, როგორც უმაღლესი საიდუმლოების ცოდნა შეიძინეს. ამიტომ ნამდვილი გნოსტიკოსები, ანუ მორწმუნენი, მისტიკოსები არიან და ჩვეულებრივი მორწმუნეები მხოლოდ მხოლოდ მოციქულთა საშუალებით ეზიარებიან ღვთაებრივ საიდუმლოს და, რასაკვირველია, ეს ზიარება არასრულყოფილია.
რიჩარდ ტალერი

რიჩარდ ტალერი (12 სექტემბერი, 1945) — ამერიკელი ეკონომისტი ჩიკაგოს უნივერსიტეტსა და ბუთის ბიზნეს სკოლაში. 2015 წელს ტალერი იყო ამერიკის ეკონომიკური ასოციაციის პრეზიდენტი.

ტალერი დანიელ კანემანთან და სხვა მეცნიერებთან ქცევითი ეკონომიკის კვლევისათვის თანამშრომლობდა.

2017 წელს დაჯილდოვდა ნობელის პრემიით ეკონომიკის დარგში ქცევით ეკონომიკაში შეტანილი წვლილისათვის. მის დაჯილდოებას შვედეთის მეცნიერებათა სამეფო აკადემია გამოეხმაურა შემდეგი კომენტარით:

პირადი ცხოვრება
ტალერი დაიბადა ნიუ ჯერსიში 1945 წელს. დედამისი როსლინი (მელნიკოფი, 1921–2008), იყო მასწავლებელი, ხოლო მამა, ალან მორის ტალერი (1917–2004), დაიბადა ტორონტოში და მუშაობდა „ “-ში. მისი ოჯახი იყო ებრაული. ტალერი გაიზარდა ორ უმცროს ძმასთან ერთად. ტალრი დაქორწინებულია ფრენსი ლესლერზე, მარკეტინგის ყოფილ პროფესორზე. პირველი ქორწინებიდან ჰყავს სამი შვილი.
ნობელის პრემია
2017 წელს ტალერს გადაეცა ნობელის პრემია ეკონომიკის დარგში. ნობელის პრემიის წარმომადგენლების თქმით, ტალერის კველევით, შესაძლებელი გახდა ეკონომიკის ფსიქოლოგიის გაგება — თუ როგორ გავლენას ახდენს ადამიანის ფსიქოლოგია სხვადასხვა ეკონომიკურ გადაწყვეტილებაზე.

მას შემდეგ, რაც ტალერმა პრემიის მიღების შესახებ გაიგო განაცხადა, რომ მისი ყველაზე დიდი აღმოჩენა იყო, „რომ ეკონომიკური აგენტები ადამიანები არიან და ეკონომიკური მოდელები უნდა ითვალისწინებდეს ამას“.
ჩათყალის ქედი

ჩათყალის ქედი — ქედი დასავლეთ ტიან-შანში, ყირგიზეთსა და უზბეკეთში. ჩრდილო-დასავლეთიდან ესაზღვრება ფერღანის ველს. სიგრძე დაახლოებით 200 კმ. საშუალო სიმაღლე 3500 მ, მაქსიმალური — 4503 მ. აგებულია ფიქლებით, კირქვებითა და გრანიტებით. ქედის ჩრდილოეთი კალთა მოკლე და ციცაბოა, სამხრეთი — უფრო დამრეცია და შემოსილია კაკლის, ტიან-შანის ნაძვის, სოჭისა და ღვიის რაყებით, ზევით მდელოა.
ტიან-შანის ნაძვი

ტიან-შანის ნაძვი — წიწვოვანი მცენარე ფიჭვისებრთა ოჯახისა. შრენკის ნაძვის ქვესახეობა, ტიან-შანის ენდემი.

გავრცელების ძირითადი და ბუნებრივი არეალია ცენტრალური აზია, ტიან-შანის მთათა სისტემა და იმიერილის ალათაუ ყირგიზეთისა და ყაზახეთის ტერიტორიაზე (აღმოსავლეთი ტიან-შანი, ბასკარკარის მთები). ვერტიკალურად ვრცელდება 1300-3600 მ-მდე ზღვის დონიდან.
სექსტ იულიუს აფრიკანუსი

იულიუს აფრიკანუსი (ბერძნ. , ), ან სექსტ იულიუს აფრიკანუსი (დ. 160, იერუსალიმი — გ. 240) — საუკუნის დასასრულისა და საუკუნის დასაწყისის ქრისტიანი მოგზაური და ისტორიოგრაფი. დიდი გავლენა იქონია ევსები კესარიელზე. ცნობილია მისი მიმოწერა ორიგენესა და არისტიდესთან ბიბლიოლოგიურ საკითხებთან დაკავშირებით.

შემოქმედება
იულიუს აფრიკანუსმა დაწერა ხუთი ტომისგან შედგენილი „ქრონოგრაფია.“ ნაშრომი მოიცავს ქრონოლოგიას დაბადების წიგნიდან ახ. წ. 221 წლამდე. გამოთვალა პერიოდი „დაბადებიდან“ ქრისტეს შობამდე, რამაც 5500 წელი შეადგინა „ქრონოგრაფიის“ ისტორიას, რასაც აპოლოგეტური მიზანი ჰქონდა, ჩვენამდე სრული სახით არ მოუღწევია. ფრაგმენტებადაა შემონახული ევსები კესარიელის „ეკლესიის ისტორიაში“. ევსებიმ მისი თხზულება გამოიყენა ადრეული პერიოდის ეპისკოპოსთა სიის შედგენისას. აფრიკანუსის თხზულებებს იყენებენ ასევე გიორგი სინგელოსი, გიორგი კედრენე და სხვა ავტორები.

იულიუს აფრიკანუსი ორიგენესა და არისტიდესთან დაახლოებული პირი იყო და შემოგვრჩა მისი ორი წერილი მათთან. ორიგენესთან გაგზავნილ წერილში ამტკიცებს, რომ დანიელის წიგნში არსებული სუსანას ამბავი გვიანდელი ინტერპოლაციის შედეგია, ხოლო არისტიდეს ეკამათება იესო ქრისტეს გენეალოგიის შესახებ (არისტიდეს ეს წერილი ფრაგმენტებად, ევსები კესარიელის თხზულებაშია შემონახული).
ტრიენტის საეკლესიო კრება

ტრიენტის საეკლესიო კრება ასევე ცნობილი როგორც ტრიდენტის — კათოლიკური ეკლესიის მსოფლიო საეკლესიო კრება, რომელიც მოიწვიეს რომის პაპ პავლე -ის ინიციატივით 1545 წლის 13 დეკემბერს ტრიდენტის (ტრენტოს) საკათედრო ტაძარში და აქვე დაიხურა 1563 წლის 4 დეკემბერს რომის პაპ პიუს -ის მიერ. იყო კათოლიკური ეკლესიის ისტორიაში ერთ-ერთი უმთავრესი და უმნიშვნელოვანესი კრება. მისი მიზანი იყო რეფორმაციისათვის პასუხის გაცემა. ითვლება კონტრრეფორმაციის საწყის წერტილად.

საკათედრო ტაძარში, სხვა საქმეებთან ერთად, დაადასტურეს, ნიკეის რწმენის სიმბოლო, დაამტკიცეს ბიბლიის ლათინური თარგმანი, მიიღეს ტრიდენტის კატეხიზმო. სულ მიიღეს 16 დოგმატური დადგენილება, რომლებიც კათოლიკური დოგმატიკის უმთავრესი შემადგენელი ნაწილია. ეკლესიის მამების რაოდენობა პირველ სესიაზე იყო 34, ხოლო 25-ე და უკანასკნელზე — 215 (მათ შორის 4 პაპის ლეგატი, 2 კარდინალი, 3 პატრიარქი, 25 მთავარეპისკოპოსი, 167 ეპისკოპოსი, 7 აბატი და 7 სასულიერო ორდენის გენერალი).
ვარსკვლავური ომები: კლონების ომები (ფილმი)

„ვარსკვლავური ომები: კლონების ომები“ — 2008 წლის 3 ანიმაციური კოსმოსური ოპერის ჟანრის ფილმი. მისი მოქმედება მიმდინარეობს „ვარსკვლავური ომების“ სამყაროში. ფილმი არის ამავე სახელწოდების ტელესერიალის წინარეისტორია. მასში მოთხრობილია ფილმის და ეპიზოდებს შორის განვითარებული მოვლენების შესახებ. ფილმის დისტრიბუტორია . , რომელიც ასევე ფლობს უფლებას სერიალის პირველ ხუთი სეზონზე.

ფილმის პრემიერა გაიმართა ჰოლივუდში 2008 წლის 10 აგვისტოს. ავსტრალიის კინოგაქირავებაში იგი გამოვიდა 14, ხოლო აშშ-ში, ბრიტანეთში და კანადაში – 15 აგვისტოს. მიუხედავად იმისა, რომ ფილმის კრიტიკული შეფასებები უარყოფითი იყო, მან კომერციულ წარმატებას მიაღწია და 8.5 მილიონი აშშ დოლარის ბიუჯეტით მსოფლიოში 68.3 მილიონი შეაგროვა.
ჩათყალის ველი

ჩათყალის ველი — ველი მდინარე ჩათყალის ზემოთში, დასავლეთ ტიან-შანში, ყირგიზეთში, მდებარეობს ფსქემის, სანდალაშის ქედებსა (ჩრდილო-დასავლეთი) და ჩათყალის ქედს (სამხრეთ-აღმოსავლეთი) შორის. ჩრდილოეთით ესაზღვრება თალასის ალათაუ. სიმაღლე 1000-2500 მ. ჩათყალის ველის ძირზე და ფერდობებზე მინდვრები, კაკლისა და ღვიის ტყეებია. არის მთის საძოვრები.
ჩაი (გვარი)

ჩაი — მარადმწვანე, მრავალწლოვანი ტროპიკული მცენარის ყოფილი გვარი ჩაისებრთა ოჯახისა.

გვარში 2 სახეობა იყო. ჩინური ჩაი და ასამური ჩაი , დღეისთვის პირველი გაერთიანებულია კამელიას გვარში, ხოლო მეორე ჰიბრიდათაა გამოცხადებული.

დღეისთვის ჩაი მოიაზრება როგორც ტრიბა -ის ქვეგვარი. ჩაი პირველად კარლ ლინემ აღწერა.
ეპიფანე კვიპრელი

ეპიფანე კვიპრელი ან კვიპროსელი (; დ. 315, პალესტინა — გ. 403) — სასულიერო პირი, კვიპროსის ეკლესიის ეპისკოპოსი. წმინდანად არის შერაცხილი რომის კათოლიკური ეკლესიისა და მართლმადიდებელი ეკლესიების მიერ. ცნობილია მისი ვრცელი თხზულება „პანარიონი“, რომელშიც აღწერილი აქვს ყველა ერესი — დასაბამიდან ქრისტიანულ ელინისტურ პერიოდამდე.

ბიოგრაფია
დაიბადა ქრისტიანულ ოჯახში, პალესტინაში, ელევთეროპოლისის მახლობლად. ადრეულ ასაკში პალესტინიდან ეგვიპტეში გადადის სასულიერო ცოდნის მისაღებად. აქვე ეცნობა ასკეტური ცხოვრების პრინციპებს. 333 ან 335 წელს ბრუნდება პალესტინაში, ბერად აღიკვეცება და აარსებს მონასტერს, რომელსაც თითქმის 30 წლის განმავლობაში წინამძღვრობდა. აქვე შეისწავლა რამდენიმე ენა: ებრაული, სირიული, ეგვიპტური (კოპტური), ბერძნული და ლათინური.

367 წელს კვიპროსის ეპისკოპოსებმა თავიანთ მიტროპოლიტად აირჩიეს ეპიფანე. 370 წლამდე იმდენად ავტორიტეტულ პერსონას წარმოადგენდა, რომ იმპერატორმა ვალენტიმ ვერანაირად ვერ მოახერხა მის პირად საქმეებში ჩარევა.

 საუკუნის 90-იანი წლებიდან აქტიურ მოღვაწეობას იწყებს ორიგენიზმის წინააღმდეგ. ამ მიზეზით ჩადის იერუსალიმში და ეპისკოპოს იოანეს წინააღმდეგ იწყებს მოძრაობას. ეპისკოპოსთა დაპირისპირებამ საკმაოდ დიდ მასშტაბს მიაღწია. ეპიფანეს მომხრეთა რიგებში იყო იერონიმე, ხოლო იოანე იერუსალიმელს გვერდში ედგა რუფინუსი.

402 წელს ეპიფანემ კვიპროსში მოიწვია საეკლესიო კრება, რომლითაც შეაჩვენეს ორიგენე და ორიგენეს ტექსტები. ამ პერიოდშივე დაუპირისპირდა იოანე ოქროპირს, რამდენადაც ორიგენიზმში ამხელდა მას თეოფილე ალექსანდრიელი. ამის მიუხედავად, აღარ დაუცდია მუხის საეკლესიო კრებისთვის, რომელსაც ეპისკოპოსობიდან უნდა გადაეყენებინა. სალამონისკენ საზღვაო ხომალდში მყოფი ეპიფანე გზაში გარდაიცვალა.

ეპიფანე კვიპრელის ცხოვრება აღწერა მისმა ორმა მოწაფემ: იოანე ხუცესმა და პოლიბიოს ეპისკოპოსმა.

შემოქმედება
პანარიონი
ეპიფანეს თხზულებებიდან ყველაზე მეტად გამორჩეულია „პანარიონი“ (ბერძნ. , ლათ. ), რაც ქართულად „კიდობანს“ (წამლების ყუთი) ნიშნავს. მისი ძველი ქართული თარგმანის სახელწოდებაა „ოთხმეოცთა წვალებათათჳს“. თხზულება შედგება სამი წიგნისაგან, რომელიც დაყოფილია შვიდ ტომად. პირველი წიგნი მოიცავს სამ ტომს, ხოლო მეორე და მესამე წიგნი — ორ-ორ ტომს. როგორც მიიჩნევენ, ეპიფანეს წყაროები „პანარიონზე“ მუშაობისას უნდა ყოფილიყო „ფილოსოფუმენა“ და ირინეოს ლიონელის „წვალებათა წინააღმდეგ“ .

ეპიფანე მწვალებლობის ისტორიას იწყებს ბიბლიური ადამიდან და ოთხ ძირითად ერესად წარმოგვიდგენს „ბარბაროსობას“, „სკვითობას“, „ელინიზმსა“ და „იუდაიზმს“.

არსებობს ეპიფანეს 10 თხზულების ძველქართული თარგმანი. „პანარიონში“ ქართველური ტომები: ლაზები, ტიბარენები, ხალიბები, მოსინიკები, კოლხები მოხსენიებული არიან ნოეს შვილების შთამომავალთა შორის. იქვე დაცულია ცნობა ლაზებსა და იბერებში მწვალებლობის არსებობის შესახებ.
Rhytidoponera

}-ის ქვეოჯახიდან.

გავრცელება
გავრცელების ადგილებია ავსტრალია (დაახლოებით 80 სახეობა), ახალი კალედონია (დაახლოებით 20 სახეობა), ახალი ზელანდია (2 ინტროდუქციული სახეობა), ახალი გვინეა (დაახლოებით 10 სახეობა) და სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია.

სისტემატიკა
არსებობს 100-ზე მეტი სახეობა. -ს გვარი ადრე ჩართული იყო ქვეოჯახ -ს შემადგენლობაში, დღეს მას მიაკუთვნებენ -ს ქვეოჯახს. გვარი 1862 წელს პირველად გამოყო ავსტრიელმა მირმეკოლოგმა გუსტავ მაირმა, როგორც ქვეგვარი -ს შემადგენლობაში.

— ახალი გვინეა
— ახალი კალედონია
— ავსტრალია
— ახალი გვინეა
— ავსტრალია
— ახალი კალედონია
— ავსტრალია, ინდონეზია, ახალი გვინეა, სოლომონის კუნძულები, ფილიპინები
— ახალი კალედონია
— ავსტრალია

— ახალი კალედონია
— ავსტრალია, ახალი გვინეა
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ინდონეზია, ახალი გვინეა
— ავსტრალია
— ავსტრალია, ახალი ზელანდია, სოლომონის კუნძულები
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ახალი კალედონია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ახალი კალედონია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ინდონეზია, ტიმორი
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ახალი გვინეა
— ავსტრალია
— ახალი კალედონია
— ავსტრალია
— ახალი კალედონია
— ავსტრალია
— ახალი გვინეა
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ახალი კალედონია
— ახალი კალედონია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია, ახალი ზელანდია
— ავსტრალია
— ახალი კალედონია
— ავსტრალია
— ახალი გვინეა
— ავსტრალია
— ახალი კალედონია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ახალი კალედონია
— ახალი კალედონია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ახალი კალედონია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია, ინდონეზია, ახალი გვინეა
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ახალი გვინეა
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია

— ავსტრალია
— ახალი გვინეა
— ინდონეზია, ახალი გვინეა
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ვანუატუ, ახალი კალედონია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ახალი კალედონია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ავსტრალია
— ახალი კალედონია
— ავსტრალია
სოზიგენე ალექსანდრიელი

სოზიგენე ალექსანდრიელი — ბერძენი ასტრონომი და მათემატიკოსი, რომელმაც შეადგინა იულიუსის კალენდარი. მოღვაწეობდა ძვ. წ. საუკუნეში.

იულიუსის კალენდარი
თავდაპირველად რომში გამოიყენებოდა რომაული კალენდარი. მისი უზუსტობა ყოველდღიურად დიდ სირთულეებს ქმნიდა, რის გამოც ძვ.წ. 46 წელს რომის მმართველმა, იულიუს კეისარმა, კალენდრის რეფორმირება გადაწყვიტა. ამ საქმის შესასრულებლად მან მოიწვია ბერძენი ასტრონომი სოზიგენე ალექსანდრიიდან. კალენდრის რეფორმირებისას სოზიგენე დაეყრდნო ძველეგვიპტურ კალენდარს, რომლის მიხედვით წელიწადი 365 დღისა და 6 საათისგან შედგება. სოზიგენეს შედგენილ კალენდარში წელიწადი 365 დღით განისაზღვრა და 12 თვედ დაიყო, ოთხ წელიწადში ერთხელ კი წელიწადს ერთი დღე ემატებოდა. რეფორმირებულ კალენდარს იულიუსის კალენდარი უწოდეს. მიუხედავად იმისა, რომ სიზუსტით იგი ბევრად აღემატებოდა მის წინამორბედ სისტემას, ზუსტ წელიწადს იულიუსის კალენდრის წელიწადი მაინც აღემატებოდა 11 წუთითა და 14 წამით, რაც 128 წელიწადში ერთ დღიან ცდომილებას ქმნიდა.
ქანწილი

ქანწილი, იგივე წილქანი — ჯვრის ფორმის პირობითი ნიშანი ქართულ ხელნაწერებში, რომელიც დაისმოდა ტექსტის დასაწყისში. მონოგრამა მიღებულია ქართული ასომთავრული „“ და „“ ასოების გრაფიკული შეერთების შედეგად. ხელნაწერებში გვხვდება რამდენიმე სახესხვაობით, რომელთაგანაც ყველაზე გავრცელებულია: ⳩ და . ამგვარი ნიშნები გავრცელებული იყო როგორც ქართულ ხელნაწერებში, ისე — მთელ ქრისტიანულ სამყაროში. ქანწილის პირველი გამოყენების ფაქტი დასტურდება სინურ მრავალთავში (864 წელი) და აქედან მოყოლებული თითქმის ყველა ოთხთავში გამოიყენება. გვხვდება როგორც ტექსტის დასაწყისში, ისე ტექსტის შიგნით, ცალკეული მუხლების გამოსაყოფად. ტრადიციულად, შესრულებულია სინგურით. იწერება ტექსტის მარცხენა კიდეზე, ზოგჯერ შეიძლება საზედაო ასოს თავზე იყოს მოთავსებული. ქანწილი ოთხთავის ხელნაწერებში საკითხავების დასაწყისებს აღნიშნავს. თვეების მიხედვით განლაგებული საკითხავები ოთხთავს ბოლოს აქვს დართული. ტექსტი მუხლებად არის დაყოფილი და საკითხავის მოძებნა შეიძლება მუხლის რიცხვის საშუალებით. ამასთან, მკითხველის თვალსაჩინოებისათვის გადამწერი საკითხავთან ნიშანსაც სვამდა. ქართულ ხელნაწერთა ანდერძ-მინაწერების მიხედვით ნიშანს ქანწილი ეწოდება. ტერმინი „ქანწილი“, ან „წილქანი“, როგორც მოხსენიებულია ხელნაწერში -38, წერილობით ძეგლებში საუკუნიდან გვხვდება. უფრო მოგვიანებით მას „ჯვარსაც“ უწოდებენ: „ზანდუკი საწელიწდოჲ გამოკრებული სახარებისაჲ, საძიებელი ესრედ სახედ. სადაცა წითელი ჯუარი ჯდეს ესეთი , მუნ სახარებისა თავი არს და სადაცა ჯუარვარსკულავი ჯდეს ესრეთი > სახარებისა ბოლოჲ არს...“ქანწილი, როგორც ჩანს, ბერძნულის გავლენით გავრცელდა სხვადასხვა ქრისტიანულ კულტურებში. იგი დასაწყისის აღსანიშნავად დადასტურდა კოპტურსა და ძველ ბულგარულ წარწერებში. ასევე, ქართულშიც ბერძნულის საფუძველზე დამკვიდრდა.
პოლონეთის საფეხბურთო თასი

პოლონეთის საფეხბურთო თასი — ყოველწლიური სათასო შეჯიბრება პოლონეთის საფეხბურთო გუნდებს შორის, რომელსაც ატარებს პოლონეთის ფეხბურთის ასოციაცია. გათამაშება პირველად ჩატარდა 1925 წელს. გამარჯვებული გუნდი კვალიფიკაციას გადის პოლონეთის სუპერთასზე და უეფა-ს ევროპა ლიგაზე.

ტურნირის ისტორიაში ყველაზე წარმატებული კლუბია ვარშავის „ლეგია“, რომელსაც 19-ჯერ აქვს თასი მოპოვებული. მოქმედი გამარჯვებულია ლეგია.

ფინალები
სტატისტიკა კლუბების მიხედვით
პოლონეთის საფეხბურთო სუპერთასი

პოლონეთის საფეხბურთო სუპერთასი — საფეხბურთო გათამაშება პოლონეთში, სადაც ექსტრაკლასას და თასის გამარჯვებულები ხვდებიან ერთმანეთს. იმ შემთხვევაში, თუ ქვეყნის ჩემპიონატსაც და თასსაც ერთი გუნდი მოიგებს, მაშინ მას სუპერთასზე თასის ფინალისტი გუნდი დაუპირისპირდება. სუპერთასი თამაშდება 1983 წლიდან.

გათამაშების ისტორიაში ყველაზე წარმატებული კლუბია პოზნანის „ლეხი“, რომელმაც 6-ჯერ მოიპოვა ტიტული. მოქმედი გამარჯვებულია გდინიას „არკა“.

მატჩები
სტატისტიკა კლუბების მიხედვით
ზაზა აბზიანიძე

ზაზა გიორგის ძე აბზიანიძე (დ. 30 ოქტომბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1993), პროფესორი (1994). საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი (1976). გიორგი აბზიანიძის შვილი.

ბიოგრაფია
1963 წელს დაამთავრა თსუ-ს ფილოლოგიური ფაკულტეტი. 1966-1987 წლებში რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის მეცნიერ თანამშრომელია, მუშაობდა აგრეთვე კოტე მარჯანიშვილის სახელობის დრამატული თეატრის სალიტერატურო ნაწილის გამგედ. 1987 წლიდან საქართველოს რუსთაველის სახელმწიფო თეატრისა და კინოხელოვნების ინსტიტუტის ფილოლოგიური კათედრის გამგეა. აბზიანიძეს ეკუთვნის მონოგრაფია „ადამიანის კონცეფცია თანამედროვე ქართულ ლირიკაში“ (1975) და „ლიტერატურული დიალოგები“ (1983). გამოქვეყნებული აქვს ლიტერატურული პორტრეტების ციკლი „ქართველი ლირიკოსები: ბესიკიდან - ანა კალანდაძემდე“, მრავალი წერილი საუკუნის ქართული მწერლობის ტენდენციებზე, საზოგადოებრივ და ზოგადკულტურულ საკითხებზე. მათი მნიშვნელოვანი ნაწილი თარგმნილია რუსულ და სხვა ენებზე. აბზიანიძის წერილები თან ერთვის ბერლინში გერმანულ ენაზე გამოქვეყნებულ თანამედროვე ქართული მოთხრობების კრებულს („შორი თეთრი მწვერვალი“,1984), აგრეთვე ტერენტი გრანელის, ლადო ასათიანის, გიორგი ნიკოლაძის, გურამ ასათიანის ნაწარმოებათა გამოცემებს.
ვარსკვლავური ომები: აჯანყებულები

„ვარსკვლავური ომები: აჯანყებულები“ — ამერიკული 3 ანიმაციური ტელესერიალი, შექმნილი -ის მიერ. მისი მოქმედება მიმდინარეობს ვარსკვლავური ომების სამყაროში, ფრენჩაიზის და ფილმების მოვლენებს შორის. სიუჟეტის მიხედვით, გალაქტიკური იმპერია ამაგრებს პოზიციებს. იმპერიული ძალები ეძებენ უკანასკნელ ჯედაებს, ხოლო მათ უპირისპირდება ამბოხებულების ალიანსი, რომელიც ნელ-ნელა ფორმას იძენს. სერიალის ვიზუალური სტილი ეფუძნება რალფ მაკ-კუორის ორიგინალურ მხატვრობას.

ტელესერიალამდე გამოვიდა ერთსაათიანი სატელევიზიო ფილმი „აჯანყების ნაპერწკალი“. მისი პრემიერა გაიმართა 2014 წლის 3 ოქტომბერს, -ზე. ტელესერიალის ჩვენება დაიწყო -ზე, 13 ოქტომბერს. მისი პირველი სეზონი შედგებოდა 16 ეპიზოდისგან. სულ გამოვიდა ოთხი მოკლე ეპიზოდი, თავად ფილმი „აჯანყების ნაპერწკალი“ და 13 სტანდარტული ხანგრძლივობის ეპიზოდი. სერიალში ჩნდებიან როგორც ორიგინალური ტრილოგიის პერსონაჟები, ასევე ახალი გმირები. მეორე სეზონი, შემდგარი 22 ეპიზოდისგან, გამოვიდა 2015 წლის 20 ივნისს. მასში შედის ერთსაათიანი „ლოთალის ალყა“. მესამე სეზონი, შემდგარი 22 ეპიზოდისგან, გამოვიდა 2016 წლის 24 სექტემბერს, კიდევ ერთი ერთსაათიანი ეპიზოდით, „ნაბიჯები წყვდიადში“. მეოთხე სეზონი, 16 ეპიზოდით, გამოვიდა 2017 წლის 16 ოქტომბერს. მასში შედის ერთსაათიანი „მანდალორის გმირები“. აგრეთვე ცნობილი გახდა, რომ ეს იქნებოდა სერიალის უკანასკნელი სეზონი.

სერიალის პირველი სეზონის აღმასრულებელი პროდიუსერები არიან საიმონ კინბერგი, დეივ ფილონი და გრეგ უაისმენი. ამ სეზონის შემდეგ უკანასკნელმა პროექტი დატოვა. ფილონი აგრეთვე პირველი ორი სეზონის ხელმძღვანელი იყო, მაგრამ თანამდებობა დატოვა მას შემდეგ, რაც მისი როლი -ის ყველა მომავალ პროექტში გაფართოვდა. ფილონის სანაცვლოდ ადგილი დაიკავა ჯასტინ რიჯმა და მუშაობდა მესამე სეზონზე.
იესოს ცოლის სახარება

იესოს ცოლის სახარება — აპოკრიფული სახარება, მოღწეული პაპირუსის ფრაგმენტის სახით, რომელზეც კოპტურ ენაზე შესრულებული ტექსტია დატანილი. შეიცავს სიტყვებს: „ჰრქუა მათ იესუ: ცოლი ჩემი...“. ფრაგმენტი პირველად გამოქვეყნდა 2012 წელს, რის შემდეგაც დიდი ყურადღება მიიპყრო სამეცნიერო წრეებში.

ფრაგმენტი პირველად წარადგინა ჰარვარდის ღვთისმეტყველების სკოლის პროფესორმა კარენ ლ. კინგმა, რომელიც ვარაუდობდა, რომ პაპირუსი შეიცავდა მეორე საუკინის ბერძნული ტექსტის კოპტურ თარგმანს, რომელიც საუკუნეში უნდა შესრულებულიყო. არსებობს მოსაზრება, რომ ტექსტი თანხვდება ცნობილი აპოკრიფული სახარებების ტექსტებს (მარიამის სახარება, თომას სახარება, ფილიპეს სახარება).

რადიონახშირბადული გამოკვლევის შედეგად დადგინდა, რომ პაპირუსი შუასაუკუნეებს განეკუთვნება, ხოლო ენობრივი ანალიზის საფუძველზე მეცნიერებმა დაასკვნეს, რომ ტექსტი მომდინარეობს თომას სახარებიდან.

პაპირუსის ავთენტურობა
ხელნაწერის გამოქვეყნებიდან მალევე 2012 წელს, ვატიკანის ჟურნალში გავრცელდა ცნობა იმის შესახებ, რომ პაპირუსის ფრაგმენტი, რომელიც ე.წ. „იესოს ცოლის სახარების“ ტექსტს შეიცავდა, იყო ნაყალბევი. ცნობას ავრცელებდა ჯოვანი მარია ვიანი, ვატიკანის ოფიციალური გაზეთის “' -ს“ მთავარი რედაქტორი. მოგვიანებით, 2016 წლის ბიბლიური ლიტერატურის საზოგადოების კონფერენციაზე კოლუმბიის უნივერსიტეტის მკვლევართა ჯგუფმა გააკეთა მოხსენება აღნიშნულ ფრაგმენტთან დაკავშირებით და წარადგინა წინასწარი მტკიცებულებები მის ნაყალბევობასთან დაკავშირებით. მკვლევართა ჯგუფმა დაასკვნა, რომ უშუალოდ პაპირუსი ავთენტური ძველი წარმომავლობის არის, თუმცა ნახშირბადის შემცველი მელანი თანამედროვეა.
კოდი გიასი: ამბოხებული ლილუში

— კომპანია -ის იაპონური ანიმეს სერია, ასევე ადაპტირებული მანგების, ვიდეო თამაშების, რომანების, სრულმეტრაჟიანი ანიმე ფილმების და ოვების სახით.

ანიმე ტელესერიალი
2006 წლის 5 ოქტომბერს გამოვიდა ანიმე ტელესერიალი, რომელიც შეიცავდა 25 ეპიზოდს, რომელთაგან თითოეულის ხანგრძლივობა 22-25 წუთია. მისი ჩვენება დასრულდა 2007 წლის 28 ივლისს.
ამის შემდეგ 2008 წლის 6 აპრილს გამოვიდა ანიმეს მეორე სეზონი „კოდი გიასი: ამბოხებული ლილუში 2“. ის შეიცავდა 25 ეპიზოდს. ამის შემდეგ 2008 წელს და 2009 წელს გამოვიდა ორი ანიმე ფილმი ოვას სახით.

ანიმეს მოკლე შინაარსი
სერიალში აღწერილია ალტერნატიული რეალობა, სადაც ბრიტანეთის იმპერიას დაპყრობილი აქვს მსოფლიოს მესამედი, დაუმორჩილებელ ქვეყნებს კი სასტიკად სჯის. იაპონია ერთ-ერთი ქვეყანაა, რომელიც ბრიტანეთის იმპერიამ დაიპყრო და კოდურ ნომრად „11“ მიანიჭა, ხოლო იაპონელებს „თერთმეტები“. ამ ვითარებაში აჯანყდა გიასის ძალით დაჯილდოებული ბრიტანელი სტუდენტი, რომელიც ებრძვის თავისი მამის იმპერიას.
აეროპორტის კოდი იატა

აეროპორტის კოდი იატა — სამასოიანი უნიკალური იდენტიფიკატორი, რომელიც ენიჭება საჰაერო ტრანსპორტის საერთაშორისო ასოციაციის (, შემოკლებით ) მსოფლიო აეროპორტებს. ეს კოდი გამოიყოფა იატა-ს 763-ე რეზოლუციის თანახმად, ხოლო ამ ორგანიზაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს მონრეალში. იატა-ს აეროპორტების კოდებს იყენებენ ავიაკომპანიები, ავიაბილეთების გამყიდავი სააგენტოები, ბილეთების დასაჯავშნი კომპიუტერული სისტემები, ინფორმაციის გადასაგზავნი სხვა დაინტერესებული ორგანიზაციები, რომლებიც დაკავშირებულები არიან კომერციული მოღვაწეობის ორგანიზაციასთან მგზავრების ავიაგადაყვანების სფეროში და ამ კომერციული მოღვაწეობის ფარგლებში სხვადასხვა საწარმოების ურთიერთმოქმედებაში. გამოყენებული კოდების სიას იატა აქვეყნებს წელიწადში ორჯერ და ხელმისაწვდომია იატა-ს ოფიციალურ საიტზე.

ყოფილი საბჭოთა კავშირის ტერიტორიაზე იატა-ს აეროპორტების კოდების პარალელურად მოქმედებს აეროპორტების კოდირების შიდა სისტემა, რომელშიც აეროპორტის კოდი შედგება რუსული ანბანის 3 ასოსაგან. ეს სისტემა აგებულია იატა-ს აეროპორტების კოდების სისტემის ანალოგიურად, მაგრამ დამოუკიდებელ სისტემას წარმოადგენს.

იატა-ს კოდები
იატა-ს აეროპორტების კოდი შედგება ლათინური ანბანის 3 ასოსაგან. აეროპორტის კოდი იკაოსგან განსხვავებით, იატა-ს აეროპორტების კოდს არ აქვს შიდა სტრუქტურები. სამი ასოს თანწყობა განიხილება, როგორც ერთი მთლიანობა.

დროის ნებისმიერ მომენტში ამ მომენტისთვის გამოყენებული ყველა კოდი უნიკალურია. მაგრამ კოდი, რომელიც რაიმე მიზეზის გამო გამოსულია ხმარებიდან, გარკვეული დროის შემდეგ შეიძლება მიენიჭოს სხვა აეროპორტს.

იატა-ს კოდი ასევე ენიჭება ზოგიერთ სხვა მთავარ სატრანსპორტო კვანძებს, როგორებიცაა რკინიგზის ვაგზალი, საზღვაო და სამდინარე პორტებს, ავტობუსების სადგურებს.

ქალაქებს, რომლებსაც აქვთ ორზე მეტი დიდი აეროპორტი, აქვთ იატა-ს საკუთარი კოდი.

როგორც წესი, მსხვილ ქალაქებს იატა-ს კოდი ენიჭება ისე, რომ ქალაქის სახელწოდებასა და მის კოდს შორის რაღაც საერთო მაინც შეიმჩნეოდეს. ქალაქის ან აეროპორტის სახელწოდების შეცვლის შემთხვევაში შესაძლებელია ამ ქალაქისთვის მინიჭებული კოდის შეცვლა. მაგრამ ეს პროცედურა რთული და ძვირია, ამიტომ იშვიათად გამოიყენება. ამის გამო ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქალაქები, რომლებსაც 1990-იან წლებში დაუბრუნდათ საკუთარი ისტორიული სახელები, შეუცვლელად ინარჩუნებენ იატა-ს კოდს: სანქტ-პეტერბურგი — , სამარა — , ვლადიკავკაზი — , ბიშკეკი — და სხვა.

ზოგიერთ შემთხვევაში ერთი და იგივე კოდი შეიძლება გამოყენებული იქნეს მსხვილი ქალაქის აღნიშვნისათვისაც და ასევე ამ ქალაქში მდებარე ერთ-ერთი აეროპორტის აღნიშვნისათვისაც (როგორც წესი ეს ყველაზე უფრო დიდი აეროპორტია, ან სხვაზე უფრო ადრე ამოქმედებული აეროპორტი).

აშშ-ის და კანადის კონტინენტალურ ნაწილში იატა-ს აეროპორტების კოდები — იკაო-ს კოდებია, რომლებსაც არ გააჩნიათ პირველი ასო. მსოფლიოს სხვა ნაწილებში ეს ასე არ არის.

2009 წლის აპრილის მდგომარეობით გამოყენების მდგომარეობაშია დაახლოებით 11 ათასი 3-ასოიანი კომბინაციის კოდი (17 576 საერთო რაოდენობის შესაძლო კომბინაციიდან).