iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შვედეთის დასახლებული პუნქტები

დასახლებული პუნქტი — შვედური ტერმინის ყველაზე მიახლოებული თარგმანი. 2005 წლის მონაცემებით შვედეთში არის 1940 დასახლება. ტრადიციულად -ი უნდა შედგებოდეს მინიმუმ 200 მაცხოვრებლისგან და ის შეიძლება იყოს ქალაქი ან დიდი სოფელი, ხოლო დიდი ქალაქები და ურბანული არეები მოიხსენიება ტერმინით . -ი უნდა შეიცავდეს მინიმუმ 10 000 მაცხოვრებელს, თუმცა 1972 წლიდან ტერმინი ოფიციალურად აღარ გამოიყენება.

ისტორია
 საუკუნის დასაწყისისთვის ურბანიზაციამ და ინდუსტრიალიზააციამ შექმნეს ბევრი ახალი დასახლება, რომლებსაც ფორმალურად ქალაქის წოდება არ ჰქონდათ. იქმნებოდა ახალი გარეუბნები, რომლებიც დე ფაქტო ქალაქის შემადგენლობაში შედიოდნენ, ხოლო დე იურე სოფლები იყვნენ. ეს სტატისტიკისთვის გარკვეულ პრობლემებს ქმნიდა. 1930 წლის აღწერისთვის შემოიღეს ტერმინი , რომელიც ითარგმნება როგორც დასახლებული პუნქტი. 1950 წლიდან მოხდა ქალაქების და სოფლების საზღვრების გამიჯვნა.
გამეტოფიტი

გამეტოფიტი (გამეტა და — მცენარე) — მცენარის სქესიანი თაობა. განვითარების ციკლში იცვლება უსქესო თაობით — სპოროფიტით. მრავალ მცენარეში გამეტოფიტი სპოროფიტისაგან დამოუკიდებლად არსებობს და გარეგნულად მისგან ან არ განსხვავდება (მაგ., ბევრი წყალმცენარის გამეტოფიტი), ან მკვეთრად განსხვავდება (გვიმრების, შვიტებისა და ლიკოპოდიუმების წინაზრდილი).

ფარულთესლოვან მცენარეებში გამეტოფიტი წარმოდგენილია მტვრის მარცვლით (მამრობითი გამეტოფიტი) და ჩანასახის პარკით (მდედრობითი გამეტოფიტი). გამეტოფიტის უჯრედები შეიცავს ქრომოსომების ჰაპლოიდურ რიცხვს.
სიმონე პეროტა

სიმონე პეროტა (; დ. 17 სექტემბერი, 1977, ეშტონ-ანდერ-ლაინი) — ყოფილი იტალიელი ფეხბურთელი, უკანასკნელად თამაშობდა საფეხბურთო კლუბ „რომაში. იტალიის ეროვნულ ნაკრებთან ერთად მოგებული აქვს 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი. 2013 წლის 29 ივნისს პეროტამ საფეხბურთო კარიერა დაასრულა.

საკლუბო კარიერა
პეროტამ თამაში დაიწყო „რეჯინაში“, დებიუტი ჰქონდა 1995 წელს, იტალიის სერია -ში. 1998 წელს ის გადაიბირა „იუვენტუსმა“. ტურინულ კლბუში ნახევარმცველის პოზიციაზე კონკურენცია უწევდა ისეთ დიდ ფეხბურთელებთან, როგორებიც იყვნენ ანტონიო კონტე, დიდიე დეშამი და ზინედინ ზიდანი. „იუვენტუსის“ შემადგენლობაში მან მხოლოდ ხუთ მატჩში მიიღო მონაწილეობა. 1999 წელს იჯარის წესით გადავიდა „ბარიში“, სადაც დაჰყო ორი სეზონი. 2001/02 წლების სეზონი გაატარა „კიევოში“.

რომა
2004 წელს „რომამ“ 7,2 მილიონი ევროს სანაცვლოდ მოახერხა პეროტას გუნდში გადმოყვანა. რომას რიგებში წარმატებული ასპარეზობის შემდეგ მარჩელო ლიპიმ ის იტალიის ნაკრებში გამოიძახა და მსოფლიო ჩემპიონტაზე ითამაშა შვიდი მატჩი. მან დედაქალაქურ კლუბთან გაახანგრძლივა კონტრაქტი 2010 წლამდე. 2009 წელს მან კვლავ გაახანგრძილვა კლუბთან კონტრაქტი. 2011 წელს გაფორმებული ახალი კონტრაქტით მისი ანაზღაურება შემცირდა.

სანაკრებო კარიერა
პეროტამ იტალიის 21-წლამდელთა ნაკრებთან ერთად მოიგო 2000 წლის ევროპის ჩემპიონატი. ეროვნულ ნაკრებში დებიუტი ჰქონდა 2002 წელს. ითამაშა 2004 წლის ევროპის ჩემპიონატზე, სადაც გაიტანა გოლი ბულგარეთის ნაკრების კარში. პეროტამ ასევე მიიღო მონაწილეობა 2006 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატზე, სადაც შვიდივე მატჩში ითამაშა სასტარტო შემადგენლობაში.
საქართველოს იმედი

საქართველოს იმედი — ხატი, რომელიც სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, მცხეთა-თბილისის მთავარეპისკოპოსისა და ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტის, უწმიდესისა და უნეტარესის ილია -ის ლოცვა-კურთხევით სამი წლის განმავლობაში, 2009 წლიდან იქმნებოდა.

შექმნის ისტორია
„ღვთის მადლით შექმნილია ხატი, რომელსაც ჩვენ სამი წელი ვაკეთებდით. ეს არის დიდი ხატი, მსგავსი ხახულის ღვთისმშობლის ხატისა. მასზე 400-ზე მეტი წმიდანის პატარა ხატია მოთავსებული. შემკულია მინანქრისა და ოქროს ფირფიტებისაგან. ხატი სასწაულთმოქმედია.“ — აღნიშნა უწმიდესმა და მას „ხელთუქმნელი“ უწოდა.

2011 წლის 24 დეკემბერს დილის 11:00 საათზე საპატრიარქოს შენობიდან სიონის საკათედრო ტაძარში ხატის გადაბრძანებას უწმინდესი და უნეტარესი სამღვდელო და სამონაზვნო დასთან და მრევლთან ერთად წარუძღვა. მცირე პარაკლისის შემდეგ სიონის საკათედრო ტაძრიდან ხატი ყოვლადწმინდა სამების საკათედრო ტაძარში გადააბრძანეს, სადაც პარაკლისი შესრულდა.

ხატის შესაქმენლად შემოწირულობა ყოვლადწმინდა სამების საკათედრო ტაძარში სამი წლის განმავლობაში გროვდებოდა და მის შექმნაში თითოეულ ადამიანს შეეძლო მონაწილეობის მიღება.

ხატის აღწერილობა
„ხატი კარედის სახისაა, სამკარიანია და მასზე გამოსახულია საქართველოს ყველა წმინდანი, იგი მსგავსია ხატისა „საქართველოს დიდება“. რა თქმა უნდა, არის განსხვავებებიც. კერძოდ, ხატის შუა ნაწილში გამოსახულია ყოვლადწმინდა ღვთისმშობელი, ხოლო მის მაღლა ყოვლადწმინდა სამება, ასევე ხატზე „საქართველოს იმედი“, წმინდა სიდონია დაჩოქილია კვართით, როდესაც იგი უფალს მეორედ მოსვლისას ეგებება. ხატზე გამოსახულია ჯვრებიც, რომლებშიც ჩაბრძანებულია წმინდა ნაწილები“ — აღნიშნა ლაშა ჟვანიამ.

ჭედურობა შეასრულეს ბექა ვარდუკაძემ, დავით თევდორაშვილმა, ზაზა საღიანმა და ვიქტორ თოდუამ.

„საქართველოს იმედის“ ხატზე გამოსახულნი არიან: ყოვლადწმინდა ღვთისმშობელი, მის მაღლა ყოვლადწმინდა სამება. ღვთისმშობლის გარშემო მთავარანგელოზები — მიქაელი და გაბრიელი, ანდრია პირველწოდებული და წმინდა გიორგი. მეორე მხარეს კი წმინდა ნიკოლოზი და წმინდა ნინო. ასევე, მოწამე და მეომარი ქართველები, სასულიერო პირები. სულ ოთხასზე მეტი წმინდანი.
საჩანასახე პარკი

საჩანასახე პარკი, მდედრობითი გამეტოფიტი — ფარულთესლოვან მცენარეთა სქესიანი თაობა. ვითარდება თესლკვირტის ცენტრში, სადაც მაკროსპორის დედა უჯრედის მეიოზური გაყოფის შედეგად წარმოიქმნება 4 ჰაპლოიდური უჯრედი (მაკროსპორების ტეტრადა), მათგან ერთი ვითარდება, დანარჩენი კი — იღუპება.

საჩანასახე პარკის განვითარებისას ხდება მისი ბირთვების 3 თანამიმდევრული მიტოზური გაყოფა, მათი რაოდენობა იზრდება 1:2:4:8 შეფარდებით და თანაბრად ნაწილდება საჩანასახე პარკის ბოლოებზე. მე-3 მიტოზური გაყოფის შემდეგ ერთ ბოლოზე (მიკროპილარულზე) აღმოჩნდება საკვერცხე აპარატის 3 უჯრედი — კვერცხუჯრედი ორი სინერგიდითუერთ, ხოლო მეორე ბოლოზე (ქალაძურზე) — 2 უჯრედი-ანტიპოდი; ცენტრში განლაგდება ე. წ. ცენტრალური უჯრედი, რომელიც 2 პოლარული ბირთვის შეერთებით წარმოიქმნება. მომწიფებულ საჩანასახე პარკში ხდება ორმაგი განაყოფიერება, რის შედეგადაც ვითარდება ჩანასახი და ენდოსპერმი.
დომი

დომი (, აგრეთვე ) — მწვერვალი პენინის ალპებში. სიმაღლე 4545 მ. ალპების ერთ-ერთი უმაღლესი მწვერვალი. წარმოადგენს მიშაბელის მასივის ნაწილს, რომელიც მთლიანად შვეიცარიის ტერიტორიაზეა განლაგებული. თითქმის მთლიანად აგებულია გნაისებით. პირველად დომზე (ჩრდილოეთ-დასავლეთ მხრიდან) ავიდა დეივისი 1858 წლის 11 სექტემბერს. მწვერვალიდან დაახლოებით 6 კილომეტრის მოშორებით მდებარეობს ორი დასახლებული ადგილი: რანდა და საას-ფე.
საჩეჩელა სოკოები

საჩეჩელა სოკოები — ბაზიდიუმიანი სოკოების ოჯახი. მათი ნაყოფსხეული ხორცოვანი, მარჯნისებრ დატოტვილი, იშვიათად ქინძისთავისებრი ან მახათისებრია, ფერად — მეტწილად მოთეთრო ან მოყვითალო, დაფარულია სპორებიანი შრიოთ, სპორები გლუვია, უფერული ან ღია ყვითელი. ოჯახში თავმოყრილია 25-მდე გვარის 500-მდე სახეობა. იზრდებიან ტყეში მიწაზე, ან იშვიათად დამპალ მერქანზე. ზოგიერთი მათგანი საჭმელი სოკოა.
სტურშენი

სტურშენი ( − „დიდი ტბა“) — შვედეთის სისიდით მეხუთე ტბა. მისი ფართობი 464 კმ²-ია, მაქსიმალური სიღრმე კი 74 მეტრი. მდებარეობს იემტლანდის პროვინციაში, თანამედროვე იემტლანდის ლენში. ტბაში მდებარეობს კუნძული ფრესენი. ასევე, აქედან სათავეს იღებს მდინარე ინდალსელვენი. აღმოსავლეთ ნაპირზე გაშენებულია ქალაქი ესტრესუნდი.
ტურნეტრესკი

ტურნეტრესკი — ტბა შვედეთში. მდებარეობს ნორბოტენის ლენში, სკანდინავიის მთებში. ტრესკი ადგილობრივ ენაზე ტბას ნიშნავს (თანამედროვე შვედურ ენაზე ჭაობს). ტბის ფართობი 330 კმ²-ია, სიგრძე — 70 კმ და წარმოადგენს შვედეთის სიდიდით მეშვიდე ტბას. ტბიდან სათავეს იღებს მდინარე ტურნეელვენი, რომელიც შემდეგ სამხრეთ-აღმოსავლეთით მიედინება. სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს აბისკოს ეროვნული პარკი და იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი — ლაპონია.

იმის გამო, რომ ტურნეტრესკი მყინვარული წარმოშობის ტბაა, მისი მაქსიმალური სიღრმე 168 მეტრია, რა მხრივაც ის მეორეა შვედეთის ტბებს შორის. დეკემბრიდან ივლისამდე ტბა როგორც წესი ყინულითაა დაფარული.
ვექშე

ვექშე — ქალაქი შვედეთში, ამავე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. კრუნუბერგის ლენის ადმინისტრაციული, კულტურული და ინდუსტრიული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 60 887 ადამიანს შეადგენს. ქალაქში ფუნქციონირებს ლინეუსის უნივერსიტეტი.

ვექშე ორ ტბას შუა მდებარეობს. მისი სახელი სავარაუდოდ შვედური სიტყვებიდან მომდინარეობს: (ბილიკი) და (ტბა), რადგან ზამთარში, ბაზარში მიმავალი გლეხები გაყინულ ტბას გადაივლიდნენ. ქალაქის ჩრდილოეთით მდებარეობს სამხრეთ შვედეთის ერთ-ერთი უდიდესი ტბა ჰელგასენი.

დემოგრაფია
ჰალმსტადი

ჰალმსტადი — საპორტო, საუნივერსიტეტო, სამრეწველო და სარეკრეაციო ქალაქი შვედეთის დასავლეთ სანაპირო ზოლში, ჰალანდის პროვინციაში, მდინარე ნისანის შესართავთან. წარმოადგენს ჰალანდის ლენის დედაქალაქსა და ჰალმსტადის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ ცენტრს. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 58 577 ადამიანს შეადგენს, მთლიანად მუნიციპალიტეტის კი 90 000-ს.

ისტორია
ჰალმსტადი პირველად ადრეულ შუა საუკუნეებში, 1000 — 1100 წლებში იხსენიება. თავად სახელი ჰალმსტადი პირველად 1231 წელს მოიხსენიება, როდესაც დანიის მეფე ვალდემარ -მ ის სამეფო მამულად გამოაცხადა. უძველესი ქარტია, რომელიც ქალაქს უკავშირდება 1307 წლით თარიღდება.

გალერეა
სამტრედიის მაცნე

1930 წლის 5 ნოემბერს სამტრედიში დასაბამი მიეცა პირველი ბეჭდვური ორგანოს _ გაზეთ ”სოციალისტური შეტევა”-ს გამოსვლას. გაზეთი საქართველოს კპ (ბ) სამტრედიის რაიკომისა და რაიონული საბჭოს აღმასკომის ორგანო იყო. მასში, ძირითადად, პარტიისა და მთავრობის გადაწყვეტილებები იბეჭდებოდა. გაზეთი ერთგვარად დამრაზმველ როლს თამაშობდა მუშებსა და კოლმეურნე-გლეხობას შორის. მალე გაჩნდნენ შტატგარეშე კორესპონდენტები, რომლებიც საკუთარი წარმატებების შესახებ საზოგადოებას გაზეთის მეშვეობით აუწყებდნენ. 1957 წლიდან "სოციალისტური შეტევა"–ს ”წინსვლა” ეწოდა. გაზეთის ირგვლივ თავი მოიყარეს მოწინავე ადამიანებმა, რომლებიც რედაქციასთან შექმნილ შტატგარეშე განყოფილებებში გაერთიანდნენ აქტივისტებად.

გაზეთის პირველი ხელმძღვანელები იყვნენ: ს. არობელიძე, პ. ხუბუა, ვ. მეგრელიშვილი, ა. კოხრეიძე, ვ. რუსია და სხვები.
მეოთხედი საუკუნის განმავლობაში გაზეთს ხელმძღვანელობდა რედაქტორი ვაჟა ნიკოლეიშვილი, 37 წელი პასუხისმგებელი მდივანი იყო შოთა მაღლაკელიძე, 20 წელი რედაქტორის მოადგილედ მუშაობდა კორნელი ჩიხლაძე. სამტრედიის სინამდვილეში პირველი დიპლომირებული ჟურნალისტი ანზორ გრიგოლია გარკვეული პერიოდი გაზეთის რედაქტორიც იყო. 1990 წლის აგვისტოდან რაიონული გაზეთი ”სამტრედიის მაცნე”-ს სახელწოდებით გამოდის: რედაქციის კოლექტივი ერთგულია რა წლების მანძილზე გაზეთში დამკვიდრებული ტრადიციებისა, ცდილობს ფეხი აუწყოს თანამედროვეობას.

მომავალი წლის 5 ნოემბერს სრულდება გაზეთის დაარსებიდან 80 წლისთავის. რაიონული გაზეთი 4-ჯერ არის გამარჯვებული საქალაქო და რაიონული გაზეთების დათვალიერებაში, რისთვისაც რედაქციის კოლექტივი დაჯილდოებულია სამთავრობო ჯილდოებითა და ფასიანი საჩუქრით.

80 წლის მანძილზე გაზეთის რედაქციაში დაცულია უნიკალური ფოტო და დოკუმენტური მასალა.
გენადი მიხასევიჩი

გენადი მიხასევიჩი — საბჭოთა სერიული მკვლელი. 1971-1985 წლებში ე.ი. 14 წლის განმავლობაში მოკლა დაახლოებით 36 ადამიანი. კლავდა ქალებს, მოქმედების მოტივი სექსუალური. დანაშაულის ადგილი მოიცავდა ვიტებსკს, პოლოცკის და ბელორუსიის რამდენიმე სასოფლო-სამეურნეო ადგილს.

გენადი მიხასევიჩი დაიბადა 1947 წელს, ვიტებსკის ოლქში. ჯარში ჰეპატიტის გამო არ წაუყვანიათ. ბელორუსიაში ქარხანაში მუშაობდა. ცხოვრობდა უბრალოდ, ჰყავდა ოჯახი. პირველი მკვლელობა ჩაიდინა 1971 წლის 14 მაისს. მკვლელობას ხშირად თან სდევდა გაუპატიურება. მკვლელობის საკუთარი მეთოდით მოქმედებდა; მოძრაობდა წითელი ფერის ზაზ-968-ით, გზაზე ეძებდა ქალებს, მიჰყავდა ადამიანებით დაუსახლებელ ადგილებში და ახრჩობდა მათ. მსხვერპლს ძარცვავდა, თან მიჰქონდა ძვირფასეულობა, ფული და აგრეთვე სხვადასხვა წვრილმანები. მიხასევიჩის მიერ ჩადენილი დანაშაულებისათვის შეცდომით გაასამართლეს 14 ადამიანი. მიხასევიჩის დაჭერა მხოლოდ 1985 წლის 9 დეკემბერს მოხერხდა. სასამართლომ მიუსაჯა სასჯელის უმაღლესი ზომა — დახვრეტა.
საჩხერის არქეოლოგიური ძეგლები

საჩხერის არქეოლოგიური ძეგლები — სხვადასხვა დროის არქეოლოგიური ძეგლები ქ. საჩხერის ტერიტორიაზე და მის მიდამოებში. საუკუნის 70-იან წლებში შემთხვევით აღმოჩენებს ყურადღება მიაქცია დ. წერეთელმა (ა. წერეთლის ძმა). არქეოლოგიური კვლევა ჩატარდა 1910 წელს (ექვთიმე თაყაიშვილი), 1939, 1945-1946 (ბ. კუფტინი), 1955 (ოთარ ჯაფარიძე), 1957 (ნ. ღამბაშიძე), 1966-1968 (ჯ. ნადირაძე). შესწავლილია ძვ. წ. ათასწლეულის ძეგლები ადგილ ნაჩერქეზევში. საჩხერის ჩრდილოეთით გათხარეს მოდინახეს ციხე. მნიშვნელოვანი აღმოჩენებია სოფელ საირხეში. სხვადასხვა დროის არქეოლოგიური ძეგლები მიკვლეულია საჩხერის მიდამოებში: დუნთა]ში და ადგილ ჟალიეთში — გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის განძები; სოფელ ჩიხაში — ადრინდელი ანტიკური ხანის ნამოსახლარი; გორაძირში — წინა ანტიკური და ანდრინდელი ანტიკური ხანის სამაროვანი და ნამოსახლარი; სოფლებში ჯალაურთასა და კორბოულში ელინისტური ხანის სამარხები. სოფელ პერევში — გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის განძი და ადრინდელი ფეოდალური ხანის რკინის საწარმოო უბნები; სოფელ კალვათაში — რკინის ხანის სამეურნეო იარაღი; სოფელ არგვეთში — ადრინდელი ანტიკური ხანის ნამოსახლარი.

აღმოჩენები ადასტურებენ, რომ ძვ. წ. ათასწლეულიდან საჩხერის „ქვეყანა“ მჭიდროდ იყო დასახლებული და კულტურულ-ეკონომიკური კავშირი ჰქონდა აღმოსავლეთსა და დასავლეთის უძველეს ცივილიზაციებთან.
გრანდ-ჟორასი

გრანდ-ჟორასი — მწვერვალი მონბლანის მასივზე. სიმაღლე 4208 მ. მდებარეობს იტალიისა და საფრანგეთის სახელმწიფო საზღვარზე. მწვერვალის ჩრდილოეთი კედელი არის ალპების ერთ-ერთი ყველაზე ძნელადმისადგომი მონაკვეთი. აქვს 6 პიკი, რომელთა თხემის საერთო სიგრძე 1 კილომეტრამდეა. პირველი ასვლა განხორციელდა 1868 წლის 30 ივნისს. გრანდ-ჟორასის ჩრდილოეთი მონაკვეთი საფრანგეთის ფარგლებშია, ხოლო სამხრეთი მონაკვეთი — იტალიის ფარგლებში.
სუნდსვალი

სუნდსვალი — ქალაქი შვედეთში, ვესტერნორლანდის ლენში, თავისივე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 50 712 ადამიანს შეადგენს, მთლიანად მუნიციპალიტეტის კი 95 000-ს.

ქალაქი 1621 წელს დაარსდა. მდებარეობს ბოტნიის ყურის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, სტოკჰოლმიდან 395 კმ-ის მოშორებით.

სუნდსვალი ოთხგზის გაანადგურა ხანძარმა, თუმცა ოთხჯერვე შეაკეთეს. პირველად იგი რუსეთის არმიამ გადაწვა 1721 წელს, ჩრდილოეთის ომისას. ბოლო ხანძარი (1888 წ) უდიდესი იყო შვედეთის ისტორიაში; მისი მიზეზი იყო გემიდან გადმოვარდნილი ნაპერწკალი. ამ ხანძრის შემდეგ, ქალაქის ცენტრის ქვის შენობებით განაშენიანება მოხდა, რის გამოც სუნდსვალს ზედმეტსახელად „ქვის ქალაქს“ ეძახდნენ.

 საუკუნის დასაწყისში, სუნდსვალში სწრაფად ვითარდება ხის მრეწველობა. 1879 წელს სწორედ აქ დაფიქსირდა პირველი მსხვილი გაფიცვა შვედეთში. ამ დროისათვის, ამ არეალის მოსახლეობა მხარს ძირითადად სოციალ-დემოკრატებსა და სოციალისტებს უჭერდა.

დღეისათვის სუნდსვალი ცელულოზა-ქაღალდის წარმოების ერთ-ერთი ცენტრია. აქვე განლაგებულია ცენტრალური შვედეთის უნივერსიტეტის მთავარი საუნივერსიტეტო ქალაქი.

დაძმობილებული ქალაქები
პორი, ფინეთი
პორსგრუნი, ნორვეგია
სენდერბორგი, დანია
ვოლხოვი, რუსეთი
კონინი, პოლონეთი

გალერეა
ლულეო

ლულეო — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ შვედეთში, ამავე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის ცენტრი და ნორბოტენის ლენის დედაქალაქი. მდებარეობს ბოტნიის ყურის ფიორდის სანაპიროზე. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 46 607 ადამიანს შეადგენს.

ქალაქი 1621 წელს დაარსდა. 1887 წელს ის გამანადგურებელმა ხანძარმა დააზიანა, თუმცა აღადგინეს. ამავე პერიოდში ქალაქის ცენტრში ააშენეს ნეოგოტიკური სტილის ეკლესია. 1904 წელს, ლულეოს ეპარქიის დაარსების შემდეგ, ეკლესია საკათედრო ტაძარი გახდა. მისი სიმაღლე 67 მეტრია და წარმოადგენს ქალაქის უმაღლეს შენობას.

განვითარებულია შავი მეტალურგია, მანქანების, ხე-ტყისა და ცელულოზის წარმოება. ფუნქციონირებს საამის ეთნოგრაფიული მუზეუმი.

ლულეოდანაა შვედური მუსიკალური ჯგუფი !.

გალერეა
საციციანო

საციციანო — სათავადო ფეოდალურ საქართველოში. მდებარეობდა ქართლის გაღმა მხარეში (მდინარე მტკვრის მარჯვენა სანაპირო). იყოფოდა ზემო და ქვემო საციციანოდ. ზემო საციციანო შეიქმნა ძამის ხეობის — გვერდისძირის, ხოლო ქვემო — სოფელ ნიჩბისის ირგვლივ. მათ ერთმანეთისაგან მიჯნავდა ჯავახიშვილებისა და თარხნიშვილების სამფლობელოები.

 საუკუნის ნახევარში ტაო-შავშეთიდან შიდა ქართლში გადმოვიდნენ ფანასკერტელთა ფეოდალური სახლის წევრები, რომლებიც საუკუნეში საბოლოოდ დამკვიდრდნენ ძამის ხეობაში და საფუძველი ჩაუყარეს ახალ სათავადოს. „საციციანო“ სახელწოდება მომდინარეობს თავად ციციშვილების გვარიდან. საციციანოს თავდაპირველად ბირთვს შეადგენდა ორბოძლელისეული მამული (ხვედურეთი, კეხისჯვარი). შემდგომში მათ მიიღეს უფლისციხე, ქვახვრელი, კარალეთი. ისინი ხშირად ფლობდნენ მეოთხე სადროშოს სარდლის თანამდებობას, რომელიც მათ გამოიყენეს სამფლობელოს გასაფართოებლად. საციციანოში შედიოდა ხვედურეთის ხეობა, ძამის ხევი, ვერძისძირი, გუჯარეთი, ნიჩბისი, წყნეთი, დოესი, იისციხე, ავკეთი, ატენი. რეზიდენციები იყო სამწევრისში, მძოვრეთში, ნიჩბისში, ხოლო საგვარეულო საძვლე-სამარხები — ყინწვისში, სამწევრისში, ხვედურეთსა და ნიჩბისში. საციციანომ იარსება საუკუნის 40-იან წლებამდე.
დან-ბლანში

დან-ბლანში ( თეთრი კბილი) — მწვერვალი პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტორაში. სიმაღლე 4356 მ. წარმოადგენს ალპების ერთ-ერთ უმაღლეს წერტილს. დან-ბლანში მნიშვნელოვანი გეოგრაფიული ადგილია. გეოლოგიური თვალსაზრისით დან-ბლანში და მის მეზობლად მდებარე სხვა მწვერვალები (მათ შორის მატერჰორნი) წარმოადგენენ კლდეებს, დაფარულს ტექტონიკური საფრით. აგებულია მეტამორფული ქანებით, ძირითადად გნაისებითა და გაბროთი. პირველი ასვლა განხორციელდა სამხრეთი თხემიდან, 1862 წლის 18 ივლისს.
კრისტიანსტადი (კომუნა)

კრისტიანსტადის კომუნა (') - სკონეს ლენში შემავალი შვედეთის კომუნა. მისი ხელმძღვანელობა განთავსებულია ქალაქ კრისტიანსტადში.

დამეგობრებული ქალაქები და მუნიციპალიტეტები
კრისტიანსტადის კომუნადამეგობრებულია შემდეგ მუნიციპალიტეტებთან:

ესპოო, ფინეთი
კონგსბერგი, ნორვეგია
კოშალინი, პოლონეთი
კიოგე, დანია
რენდსბურგი, გერმანია
შიაულიაი, ლიეტუვა
სკაგა-ფიორდი, ისლანდია
საცრიანი მილები

საცრიანი მილები, ცხაური მილები — ყვავილოვან მცენარეთა გამტარი ელემენტები; წაგრძელებული უჯრედების გასწვრივი ჭიმები. უჯრედებს შორის განლაგებულია საცრისებრი ფირფიტები, რომელთა მრავალრიცხოვანი ხვრელი ამოფენილია კალოზით. საცრიანი მილების ყოველ ნაწევარს თან ახლავს თანამგზავრი უჯრედების ჭიმები. საცრიანი მილების განვითარებისას უჯრედებში ტონოპლასტი იშლება, ციტოპლაზმა შეერევა უჯრედის წვენს, ხდება ორგანელებისა და ბირთვის დეგენარაცია. სავეგეტაციო პერიოდის დასასრულს საცრისებრი ფირფიტის ხვრელები იხშობა კალოზით. როდესაც საცრიანი მილები შეწყვეტს მოქმედებას, დეფორმირდება და ობლიტერაციას განიცდის.
ულა ჰანსენი

ულა ჰანსენი (დ. 21 მაისი, 1958) — შვედი ბიოლოგი, კერამიკოსი და მწერალი. პროფესორი. იგი ცნობილია მოთხრობების კრებულით „თავისუფლების ქანდაკების მიღმა“, რომელიც შეიცავს 25-მდე ნოველასა და მინიატურას. ულას ნაწარმოებების ძირითადი თემაა აშშ-ს პოსტმოდერნული ცხოვრება და სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა. ჰანსენმა, როგორც ბიოლოგიის დამოუკიდებელმა მკვლევარმა, ცხოვრების დიდი ნაწილი სტოკჰოლმში გაატარა.

ადრეული ცხოვრება
ულა ჰანსენი დაიბადა სტოკჰოლმში 1958 წლის 21 მაისს და 6 წლამდე დეიდასთან ცხოვრობდა. ავტობიოგრაფიულ მოთხრობაში „ჩვენ აღარ გვინდა მეტი კოკა-კოლა“ („თავისუფლების ქანდაკების მიღმა“, 2006, მაისი), ულა ჰანსენი ამ ფაქტს მიიჩნევს მთავარ მოტივაციად მისი პირველი ნოველისათვის „ბურგერები ჭამენ ამერიკას“. ჰანსენი ხის პატარა სახლში სოფელში ცხოვრობდა. ის დადიოდა რეეტვიკის სკოლაში და იქ მისასვლელად ყოველდღიურად თხილამურებს იყენებდა. პატარა იყო, როდესაც დედა გარდაეცვალა. მისი მამა ალექსანდერი კი შეირაღებული ძარცვის გამო პატიმრობაში იმყოფებოდა და იქვე დაიღუპა კიდეც 1970 წელს.

კარიერა
ულა ჰანსენი ბავშვობაში ხატვით იყო გატაცებული, მაგრამ რამდენიმე წლის შემდეგ 16 წლის ასაკში - მან დაიწყო თიხისაგან სკულპტურების გამოძერწვა. ეს დღეს მისი მეორე სამსახურია. გარდა ამისა, მან დაამთავრა ჰარვარდის უნივერსიტეტი 1980 წელს და ამჟამად, როგორც ბიოლოგიის პროფესორი, მუშაობს ბოსტონის უნივერსიტეტში. 35 წლის ასაკში, ულა ჰანსენმა მოულოდნელად მწერლის კარიერაც დაიწყო და მისი პირველი ნოველა „ბურგერები ჭამენ ამერიკას“ დაწერა. ჯერჯერობით ეს მის მიერ გამოცემული ერთადერთი წიგნია, რომელიც 25-მდე ნოველასა და მინიატურას შეიცავს.

ნოველები
ულა ჰანსენის ნოველების მთავარი თემა აშშ-ს პოსტმოდერნული ცხოვრებაა. ის წერს მაკდონალდსის, კოკა-კოლის, მიკი მაუსის, გლობალიზაციის, სიკვდილის, გაჭირვების შესახებ. მისი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნოველა „ბურგერები ჭამენ ამერიკას“ აღწერს ისტორიას მარკუს ბერგმანისა (18 წლის ბიჭი), რომელიც ესტუმრება ამერიკის შეერთებულ შტატებს და აღმოაჩენს, რომ მისი უამრავი მოქალაქე ზედმეტად არის გასუქებული. ერთადერთი, ვინც მათგან განსხვავდება, თავად მარკუსია. ეს ნოველა არის დაპირისპირება ინდივიდსა და საზოგადოებას შორის.

ნოველების სია
ბურგერები ჭამენ ამერიკას, 1993.
მიკი მაუსის ღიმილის ბნელი მხარე, 1994.
თავისუფლების ქანდაკების მიღმა, 1995.
ვაისჰორნი

ვაისჰორნი — მწვერვალი პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. სიმაღლე 4506 მ, რითაც ქმნის ალპების ერთ-ერთ უმაღლეს წერტილს. აქვს წაწვეტილი თხემი, რომელიც იდეალურად პირამიდისებურია. მდებარეობს ვალეს კანტონში, მდინარე რონიდან სამხრეთით დაახლოებით 25 კილომეტრში. უმეტესწილად აგებულია გნაისებით. მწვერვალის დასავლეთ მონაკვეთში არის ცარცული ასაკის დანალექი ქანები. პირველად ასვლა განხორციელდა 1861 წლის 19 აგვისტოს.
ალეჩჰორნი

ალეჩჰორნი  — მთა ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. სიმაღლით ბერნის ალპების მწვერვალებს შორის მეორე ადგილზეა ფინსტერაარჰორნის შემდეგ. სიმაღლე 4195 მ. შეფარდებითი სიმაღლე 1029 მ. ჩრდილოეთ კალთაზე არის მყინვარი ალეჩფირნი, რომელიც არის დიდი ალეჩის მყინვარის ნაწილი. სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზეა ზემო ალეჩის მყინვარი, ხოლო სამხრეთ კალთაზე შუა ალეჩის მყინვარი. ალეჩჰორნი მიიჩნევა ალპების ყველაზე ცივ მთად. პირველად ალეჩჰორნზე ასვლა განხორციელდა 1859 წელს.
დავიდ დაკო

დავიდ დაკო (; დ. 24 მარტი, 1930, ბუჩია, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა — გ. 20 ნოემბერი, 2003, იაუნდე, კამერუნი) — ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პოლიტიკური მოღვაწე. ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1960–1965 და 1979–1981 წლებში.

დაიბადა მიწათმოქმედის ოჯახში. პოლიტიკური კარიერის დაწყებამდე მუშაობდა მასწავლებლად. ქვეყნის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადებამდე იყო ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის დამაარსებლის, საკუთარი ბიძის, ბარტელემი ბოგანდას უახლოესი თანამებრძოლი, რომელსაც ამ პერიოდში ეკავა გარდამავალი მთავრობის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა. ბოგანდას მთავრობაში 1957–1958 ეკავა სოფლის მეურნების, 1958 წელს — ადმინისტრაციულ საქმეთა, 1958–1959 წლებში — შინაგან საქმეთა, ვაჭრობისა და ეკონომიკის მინისტრის თანამდებობები. 1959 წელს ბოგანდას ავიაკატასტროფაში დაღუპვის შემდეგ გახდა გარდამავალი მთავრობის პრემიერ-მინისტრი, ხოლო 1960 წლის 14 აგვისტოდან დამოუკიდებელი ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი.

ბოკასას გადატრიალება
1966 წლის 1 იანვარს მისი ხელისუფლება დაამხო, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების გენშტაბის უფროსმა, საკუთარმა ბიძაშვილმა ჟან ბედელ ბოკასამ. მისი დიქტატურის საწყის ეტაპზე დავიდ დაკო შინაპატიმრობაში იმყოფებოდა, შემდეგ გაათავისუფლეს, მოახდინეს მისი რეაბილიტაცია და გახდა ბოკასას მხარდამჭერი.

პრეზიდენტობის მეორე ვადა
1979 წლის 20 ნოემბერს, საფრანგეთის მხარდაჭერით ოპერაცია „ბარაკუდას“ შედეგად უსისხლოდ დაამხო ბოკასა და კვლავ დაიკავა რესპუბლიკის მეთაურის თანამდებობა. სახალხო გამოსვლების გამო დაკო იძულებული გახდა დაემტკიცებინა რესპუბლიკის ახალი კონსტიტუცია, რომელიც ითვალისწინებდა საპრეზიდენტო არჩევნების ჩატარებას (პრეზიდენტს ირჩევდნენ 6 წლით; ის ნიშნავდა პრემიერ-მინისტრსა და მთავრობას). გამოცხადდა მრავალპარტიულობა და ადამიანის უფლებების დაცვა, შეიქმნა დამოუკიდებელი სასამართლო სისტემა. 1981 წელს ჩატარებულ საპრეზიდენტო არჩევნებში დაკომ დააგროვა ხმათა 50,3% და გახდა ქვეყნის პრეზიდენტი. არჩევნების შემდეგ დაკომ უარი თქვა დემოკრატიულ რეფორმებზე და ქვეყანაში საგანგებო მდგომარეობა შემოიღო. ოპოზიციურ პარტიებს საქმიანობა აეკრძალა, დაკოს მოწინააღმდეგე ზოგიერთი ლიდერი დააპატიმრეს და საპარლამენტო არჩევნები გაუქმდა. მაგრამ ამ ღონისძიებებმა დაკოს რეჟიმი ვერ იხსნა. 1981 წლის 1 სექტემბრის მორიგი პუტჩის შედეგად გენერალმა ანდრე კოლინგბამ დაამხო დაკოს ხელისუფლება

დაკო მონაწილეობდა 1992 და 1999 წლების საპრეზიდენტო არჩევნებში, მაგრამ ორივეჯერ დამარცხდა.

დავიდ დაკო გარდაიცვალა 2003 წლის 20 ნოემბერს, 73 წლის ასაკში, კამერუნის დედაქალაქ იაუნდეში, სადაც გადიოდა მკურნალობის კურსს.