iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სენდი პაპასი

სანდრა ლ. «სენდი» პაპასი (ინგლ. . «» ; 15 ივნისი  1949, ხიბინგი, მინესოტა, ამერიკის შეერთებული შტატები) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, მინესოტას საბჭოს პრეზიდენტი (2013—2017) და წევრი   (1991 წლიდან), მინესოტას წარმომადგენელთა პალატის წევრი (1985—1991). დემოკრატიულ-ფერმერულ-ლეიბორისტული პარტიის წევრი. ბერძნული მსოფლიო საპარლამენტთაშორისო ასოციაციის ხაზინადარი (2007-2009), ორგანიზაცია «’ »-ის ვიცე-პრეზიდენტი, ორგანიზაცია « »-ის დირექტორთა ორგანიზაციის ვიცე თავმჯდომარე, პრეზიდენტი ორგანიზაციისა « ».

ადრეული წლები და განათლება
სენდი პაპასი დაიბადა ბერძნული წარმოშობის ამერიკულ ოჯახში. მისი ბაბუა ვასილიოს პანაგოპოლისი ემიგრაციაში წავიდა სოფელ კაცაროსიდან (მესინი, პელოპონესი, საბერძნეთი), დასახლდა მინესოტაში, სადაც, როგორც იმ პერიოდის მრავალი ემიგრანტი, მუშაობდა რკინის მადნის მაღაროში. მოგვიანებით ის დაკავდა სარესტორნო ბიზნესით და პოლიტიკით. 1967-1969 წლებში სწავლობდა მინესოტას უნივერსიტეტში. დაამთავრა მეტროპოლიტენის უნივერსიტეტი  ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხით სახელმწიფო პოლიტიკის დარგში (1986) და ჰარვარდის უნივერსიტეტთან არსებული  ჯონ ფიცჯერალდ კენედის სახელობის  მენეჯმენტის სკოლა  საჯარო ადმინისტრირების მაგისტრის ხარისხით (1994).

1994 წლიდან და 20 წლის განმავლობაში ასწავლიდა პოლიტიკურ მეცნიერებებს მეტროპოლიტენის უნივერსიტეტში.

მერის არჩევნები
სენდი პაპასმა წარუმატებელი კამპანია ჩაატარა სენტ-პოლის მერის პოსტზე მოქმედი ნორმ კოლმენის წინააღმდეგ 1997 წელს..

მინესოტას სენატი
პაპასი პირველად 1990 წელს აირჩიეს მინესოტას სენატში და მას შემდეგ ყოველ  ყოველ მომდევნო არჩევნებში ღებულობდა მონაწილეობას. იგი მუშაობდა კაპიტალური ინვესტიციების, კომერციის, საფინანსო, რეგულაციებისა და ადმინისტრაციის კომიტეტებში, ასევე სახელმწიფო და ადგილობრივი მმართველობის კომიტეტებში. გახლდათ უმაღლესი განათლების კომიტეტის თავმჯდომარე 2007-2011 წლებში და განათლების კომიტეტის თავმჯდომარე 2001-2003 წლებში. 2003 წლიდან 2007 წლამდე იყო პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. მას შემდეგ, რაც დემოკრატიულ-ფერმერულ-ლეიბორისტულმა პარტიამ 2012 წლის არჩევნებში უმრავლესობა დაიბრუნა, პაპასი მინესოტას სენატის პრეზიდენტად აირჩია მისმა ფრაქციამ  2013 წლის იანვრიდან. პაპასი სენატში ხელახლა აირჩიეს 2016 და 2020 წლებში.

2018 წელს, მინესოტას სენატმა და წარმომადგენელთა პალატამ მიიღეს სანდრა პაპასის და სხვა კოლეგების მიერ წარდგენილი  რეზოლუცია მსოფლიო საპატრიარქოს რელიგიური თავისუფლების მხარდასაჭერად. რეზოლუცია, რომელიც 2006 წლის წმინდა ანდრიას ორდენის მიერ ინიცირებული პროექტის ნაწილია, მოუწოდებს თურქეთის მთავრობას პატივი სცეს ბერძენი მართლმადიდებლური უმცირესობის უფლებებს და რელიგიურ თავისუფლებას, განსაკუთრებით მუსლიმურ ქვეყანაში მრავალწლოვანი იურიდიული დავის,  ქონების კონფისკაციის და 1971 წელს თურქეთში ერთადერთი მართლმადიდებლური სასულიერო სემინარიის—ჰალკის სასულიერო სემინარიის დახურვის შემდეგ.

პირადი ცხოვრება
დაქორწინებულია ნილ გოსმანზე. წყვილს ჰყავს სამი ქალიშვილი, რომლებიც ცხოვრობენ საფედში (ისრაელი).
მირ მოჰსუნ ნევაბას საფლავის ქვა

მირ მოჰსუნ ნევაბის საფლავის ქვა – რესპუბლიკური მნიშვნელობის მონუმენტური ძეგლი, რომელიც მდებარეობს ქალაქ შუშაში და შუშის სახელმწიფო-არქიტექტურულ ნაკრძალს მიეკუთვნება. 1960 წელს მირ მოჰსუნ ნევაბას საფლავზე იუნესკოს ეგიდით სარემონტო სამუშაოები ჩატარდა. საფლავის ქვა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს მიერ დარეგისტრირებულ იქნა, როგორც საქვეყნო მნიშვნელობის ისტორიულ-კულტურული ძეგლი. 1992 წელს სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ შუშის ოკუპაციის შემდეგ დაინგრა.

ისტორია
შუშაში მცხოვრები აზერბაიჯანელი სწავლული, პოეტი, მხატვარი, ასტრონომი, ლიტერატურათმცოდნე, კალიგრაფი, ისტორიკოსი და მუსიკათმცოდნე მირ მოჰსუნ ჰავაბი 1919 წელს გარდაიცვალა.
1957 წელს ნევაბას საფლავზე წითელი მარმარილოს ძეგლი-ბარელიეფი დამზადდა, რომლის ავტორები სკულპტორი ტოკაი მამედოვი და არქიტექტორი რასიმ აბდურახნავი იყვნენ. 1960 წელს იუნესკოს ეგიდით საფლავის ქვაზე სარემონტო სამუშაოები ჩატრდა. 1992 წლის 9 მაისს სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ შუშის ოკუპაციის შედეგად საფლავის ქვა დაინგრა.
აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების მიერ 2020 წლის 7 ნოემბერს შუშის განთავისუფლების შემდეგ აღმოჩენილ იქნა საფლავის ქვის ნაშთები.
გიულუ მუსტაფაევა

გიულუ მუსტაფაევა (, დ. 29 ნოემბერი, 1919 — გ. 18 მაისი, 1994) — საბჭოთა მხატვარი, აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი (1992).

ბავშვობა
გიულუ მუსტაფაევას მშობლები წარმოშობით შემახადან იყვნენ. 1902 წლის მიწისძვრის შემდეგ ოჯახი თურქმენაბადში (თურქმენეთი) გადავიდა. გიულუ მუსტაფაევა 1919 წელს თურქმენაბადში დაიბადა. 1927 წელს ჰაჯი ნაიმ მუსტაფამ ოჯახი ბაქოში გადაიყვანა. ამ დროიდან მოყოლებული ოჯახი ბაქოს ცენტრში, იჩერი-შეჰერში ცხოვრობდა.

შემოქმედება
გიულუ მუსტაფაევამ 1938 წელს აზერბაიჯანის სამხატვრო ტექნიკუმი დაამთავრა. ქმნიდა ნაწარმოებებს თემაზე „ლეილი მეჯნუნი სკოლაში“ (1941), „პოეტი ნიზამი, რომელიც ძველ აშუღს უსმენს“ (1941), „პარიზი. მხატვრების მოედანი“ (1961), „მაჰსეთი განჯევი“ (1947).

თუმცა გიულუ მუსტაფაევას შემოქმედების დიდი ნაწილს მეცნიერთა და შრომის გმირების პორტრეტებს შეადგენს. ესენია - ოფთალმოლოგ უმნისა მუსაბეკოვას, ნევროპათოლოგ ზახრა სალაევას, ორგზის სოციალისტური შრომის გმირის ბასტი ბაგიროვას, დიდი სამამულო ომის მონაწილე მედდა დიური მამედოვას, მხატვარ სატარ ბახლუზადეს პორტრეტები. მხატვრის განსაკუთრებული ინტერესის საგანს ბავშვთა პორტრეტები წარმოადგენდა.

მუსტაფაევას შემოქმედებაში განსაკუთრებული ადგილი პოეტ მაჰსეთი განჯევის პორტრეტს უკავია. გიულუ მუსტაფაევამ ეს ნაწარმოები მისი ცხოვრების ძნელბედობის ჟამს შექმნა და ამ პორტრეტით შეძლო გამოეხატა, თუ როგორ უნდა გაუმკლავდეს ადამიანი ცხოვრებისეულ უკუღმართობებს. მხატვრის ქალიშვილის ზემფირა გაფაროვას სიტყვებით, გიულუ მუსტაფაევამ საუკუნის პოეტი ქალის სახეს საკუთარი ნაკვთები შეჰმატა.

გიულუ მუსტაფაევას ნაწარმოებები დაცულია აზერბაიჯანის ხელოვნების ეროვნულ მუზემსა და აზერბაიჯანის სურათების სახელმწიფო გალერეაში.
საცდელი ნომერი

საცდელი ნომერი — იტალიელი მწერლის, უმბერტო ეკოს, მეშვიდე და მის სიცოხლეში გამოქვეყნებული უკანასკნელი რომანი. გამოიცა 2015 წელს.

ნაწარმოები ტაბლოიდური პრესის შესახებ სატირას წარმოადგენს. მოქმედება 1992 წლის იტალიაში ხდება. რომანის სიუჟეტი ვითარდება გაზეთის საცდელი ნომრის მომზადების გარშემო, რომელმაც მის დამფინანსებელ მედიამაგნატს სერიოზული გავლენა უნდა მოუპოვოს. მისი მიზანია, მსხვილმა საფინანსო და პოლიტიკურმა ფიგურებმა საცდელ ნომერში გამოქვეყნებული ინფორმაცია საფრთხედ აღიქვან და გაზეთის დახურვის სანაცვლოდ თავიანთ წრეში მიიღონ. საცდელი ნომრის მზადების პარალელურად რომანში რამდენიმე ამბავი ვითარდება: სასიყვარულო თავგადასავალი, ჟურნალისტის მკვლელობა, ბენიტო მუსოლინის აღსასრულისა და მოკავშირეთა სპეცსამსახურების საიდუმლო ისტორია.

სიუჟეტი
მთავარი პერსონაჟი შუახნის წარუმატებელი ჟურნალისტია. მას ქირაობენ გაზეთის საცდელ ნომერზე სამუშაოდ, რომელიც არასოდეს გამოქვეყნდება. ჟურნალს მსხვილი მედიამაგნატი აფინანსებს, რომელიც სატელევიზიო არხს და არაერთს ჟურნალს ფლობს და სასტუმროების ქსელს მართავს. საცდელმა ნომერმა უნდა გაამჟღავნოს სიმართლე იმ ყველაფერზე, რაც საფინანსო და პოლიტიკურ წრეებს სერიოზულ პრობლემებს შეუქმნის. მედიამაგნატის რეალური მიზანია კი ისაა, რომ საფინანსო და პოლიტიკურმა ფიგურებმა, რომლებსაც არ ენდომებათ გაზეთში გამოქვეყენებული ინფორმაციის გამჟღავნება, მასზე ზეწოლა მოახდინონ და გაზეთის დახურვა აიძულონ, სანაცვლოდ კი საკუთარი ძალაუფლების შიდა სივრცეში შეუშვან.
პრაღის სასაფლაო

პრაღის სასაფლაო — იტალიელი მწერლის, უმბერტო ეკოს, რომანი. გამოქვეყნდა 2010 წელს. „ვარდის სახელის“ შემდეგ მიიჩნევა ეკოს საუკეთესო რომანად.

ნაწარმოებში მოქმედება საუკუნის ევროპაში რელიგიური და პოლიტიკური შეთქმულებების გარშემო ვითარდება. რომანში ვხვდებით ოკულტისტებს, სატანისტებს, მასონებს, იეზუიტებს, რევოლუციეონერებს და სხვადასხვა ქვეყნების საიდუმლო სამსახურებს. მთავარი პერსონაჟი, სიმონე სიმონინი საიდუმლო აგენტია, იგი „გეგმავს შეთქმულებებს, ინტრიგებსა და თავდასხმებს, რომლებიც ევროპის კონტინენტის ისტორიულ და პოლიტიკურ ბედს განსაზღვრავს.“ რომანი მოგვითხრობს თანამედროვე ანტისემიტიზმის აღზევების, დრეიფუსის საქმის, სიონის პროტოკოლების და სხვა მნიშვნელოვანი მოვლენების შესახებ, რომლებმაც ებრაელი ხალხის მიმართ მტრობა და სიძულვილი წარმოშვა.

ისტორიული ფონი
ეკოს თანახმად, რომანის ერთადერთი გამოგონილი პერსონაჟი პროტაგონისტი სიმონე სიმონინია, მის გარდა, ყველა რეალური პიროვნებაა, მათ შორის მისი ბაბუაც. ეს უკანასკნელი აბატი ბარუასთვის გაგზავნილი საიდუმლო წერილის ავტორია, რომელმაც თანამედროვე ანტისემიტიზმს დაუდო სათავე. ეკომ თქვა:
ორშაბათი იწყება შაბათს

ორშაბათი იწყება შაბათს — არკადი და ბორის სტრუგაცკების 1965 წლის სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის რომანი.

ნაწარმოებში მოქმედება ხდება ჩრდილოეთ რუსეთის გამოგონილ ქალაქ სალოვეცში, სადაც „“-ს – ჯადოქრობისა და მისნობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის საქმიანობა მიმდინარეობს. ამ ადგილას ყველა გულმოდგინედ შრომობს, წინააღმდეგ შემთხვევაში მათი ყურები უთმიანდებათ, რაც სიმბოლურად სამუშაოს არაკეთილსინდისიერად შესრულებაზე მიუთითებს. იდეალისტი მეცნიერები თმიან ადამიანებს ზიზღით უყურებენ, მორალურად ყველაზე დაბალ დონეზე მყოფნი კი განადიდებენ საკუთარ თავებს და საკუთარი პოზიციის გასამართლებლად უაზრო და სასაცილო ფსევდო კვლევას ატარებენ.

რომანი სატირაა საბჭოთა კვლევითი ინსტიტუტების შესახებ. მასში სტრუგაცკები გვთავაზობენ კვლევითი სამუშაო ეთიკის იდეალისტურ ხედვას, ეს სათაურშიც აისახა, რომლის მიხედვითაც მეცნიერებისთვის არ არსებობს შაბათ-კვირა. ამ იდეალიზმს ავტორებმა კონტრასტულად ინსტიტუტის არაკეთილსინდისიერი ადმინისტრაცია დაუპირისპირეს.
ხრისტინა სოლოვიი

ხრისტინა ივანოვნა სოლოვიი (, დ.17 იანვარი, 1993, დროჰობიჩი, ლვივის ოლქი, უკრაინა) — უკრაინელი მომღერალი, კომპოზიტორი და მუსიკოსი. მას წარმატება სადებიუტო ალბომმა მოუტანა, რომელმაც ოც მილიონზე მეტი ნახვა დააგროვა -ზე და ყველაზე პოპულარულ უკრაინულენოვან მუსიკალური ვიდეოების სიაში შევიდა. 2016 წელს ის ნომინაციაში „კულტურა და მუსიკა“ -2016-ის გამარჯვებულიც გახდა. ის იყო პირველი, ვის პროდიუსირებასაც სვიატოსლავ ვაკარჩუკმა მოჰკიდა ხელი.

ბავშვობა
ხრისტინა ივანოვნა სოლოვიი დაიბადა 1993 წლის 17 იანვარს ქალაქ დროჰობიჩში, ლვივის ოლქში, გუნდის დირიჟორების ოჯახში, რომლებიც ერთმანეთს ნიკოლაი ლისენკოს სახელობის ლვივის ეროვნულ მუსიკალურ აკადემიაში შეხვდნენ.

მომღერლის დედა დროჰობიჩის მუსიკალური სკოლის უფროს კლასებში გუნდს შეასწავლის. მამა იყო დროჰობიჩის საკრებულოს კულტურის განყოფილების საჯარო მოხელე. ბებია, ოლგა ევგენიევნა სკრობალო, დიდი ხნის განმავლობაში მუშაობდა ბანდურისტების ანსამბლის ხელმძღვანელად, შვილიშვილების დაბადების შემდეგ კი პენსიაზე გავიდა.

თერთმეტი წლის ასაკში ხრისტინამ გაიგო, რომ მისი წარმომავლობის მეოთხედი რუსინებს უკავშირდებოდა, ამასთანავე მან მოისმინა ანჩკა ჩებერენჩიკის შესრულებით სიმღერა „ღრუბლის ქვეშ“ და აღნიშნულმა დიდი გალენა მოახდინა მის შემდგომ მუსიკალურ გემოვნებასა და მსოფლმხედველობაზე.

მან დაამთავრა მუსიკალური სკოლა ფორტეპიანოს განხრით. ოჯახთან ერთად ლვივში გადასვლის შემდეგ, სამი წელი მღეროდა გუნდში „ლემკოვინა“, რომელშიც წევრთა ასაკობრივი დიაპაზონი 50-80 წელი იყო, ხოლო ხრისტინა 17 წლის. ამან დიდი გავლენა იქონია მისი პიროვნების ჩამოყალიბებაზე.

მუსიკალური კარიერა
სატელევიზიო დებიუტი
2013 წელს სოლოვიიმ სატელევიზიო სიმღერის კონკურსში „უკრაინის ხმა-2013“ შეასრულა რუსინების სიმღერა „ “, რის შემდეგაც იგი შეუერთდა პროდიუსერ სვიატოსლავ ვაკარჩუკის გუნდს. ოცი წლის გოგონამ განაცხადა, რომ არასდროს იმღერებდა რუსული ესტრადის სიმღერებს და თუ მას აირჩევდნენ ტინა კაროლი და ალექსანდ პონომარიოვი, ის კონკურსს დატოვებდა.

ქრისტინა ძირითადად ტრადიციულ კომპოზიციებს მღეროდა და კონკურსში ნახევარფინალამდე მონაწილეობდა.

ალბომები
2015
2015 წლის 22 სექტემბერს, ფესტივალზე , ხრისტინა გამოვიდა სადებიუტო ალბომით „ჟივა ვოდა“, რომელიც შედგებოდა თორმეტი სიმღერისაგან, რომელთაგან ორი - „ტრიმაი“ და „ცისფერი სიმღერა“ — დაწერა თავად მომღერალმა; ხოლო დანარჩენი ათი — უკრაინული ხალხური, სვიატოსლავ ვაკარჩუკთან საავტორო ადაპტაციით. სიმღერამ „ტრიმაი“ რამდენიმე დღეში -ზე მილიონი ნახვა დააგროვა.

ალბომი შევიდა 2015 წლის ტოპ-10 საუკეთესო ალბომებში და ტოპ-12 2015 წლის საუკეთესო უკრაინულ ალბომებში.

ალბომის ჩაწერა შედგა კიევში, სტუდია „ზვუკოცეში“. ალბომის ხმის პროდიუსერები იყვნენ მილოშ იელიჩი და სვიატოსლავ ვაკარჩუკი.
პიკნიკი გზის პირას

პიკნიკი გზის პირას — არკადი და ბორის სტრუგაცკების ფილოსოფიური სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის რომანი. დაიწერა 1971 წელს, ხოლო გამოქვეყნდა 1972 წელს.

მედიის სხვადასხვა სფეროში რომანის არაერთი ადაპტაცია შედგა, მათ შორის დაიდგა პიესები, შეიქმნა ვიდეო თამაში და სატელევიზიო სერიები. ანდრეი ტარკოვსკის 1979 წლის ფილმი „სტალკერი“ სწორედ ამ რომანზეა დაფუძნებული, მისი სცენარი კი სტრუგაცკებს ეკუთვნით.

რომანმა სიტყვა სტალკერი რუსული ენის ნაწილად აქცია. ავტორების აზრით, ეს მათ მიერ შექმნილ ნეოლოგიზმებს შორის ყველაზე პოპულარულია. რომანში სტალკერები არიან ადამიანები, რომელიც იჭრებიან აკრძალულ სივრცეში — ზონაში — და მის ძვირფას არტეფაქტებს იპარავენ, შემდეგ კი ყიდიან. სტრუგაცკების თქმით, მათ ტერმინი აიღეს რადიარდ კიპლინგის რომანიდან სტალკი და კომპანია. ტარკოვკის ფილმის გამოსვლის შემდეგ, რუსულ ენაში ტერმინმა შეიძინა გიდის მნიშვნელობა, რომელიც აკრძალულ და ამოუცნობ ტერიტორიებზე მოძრაობს. მოგვიანებით, სტალკერები ასევე უწოდეს სამრეწველო ტურიზმის მოყვარულებს, განსაკუთრებით კი მათ, ვინც მიტოვებულ ადგილებს სტუმრობს.

სიუჟეტი
ნაწილი 1
რედ შუჰარტი სტალკერია, ერთ-ერთი იმ ახალგაზრდა მეამბოხეთაგანი, რომლებიც, უკიდურესი საფრთხის მიუხედავად, არალეგალურად შედიან ზონაში, სადაც უცხოპლანეტელების დატოვებულ არტეფაქტებს აგროვებენ, შემდეგ კი შავ ბაზარზე ყიდიან. მის ცხოვრებაში მთავარი ადგილი სწორედ ზონასა და შავ ბაზარს უკავია. ზონის ერთ-ერთი ვიზიტის შემდეგ რედის მეგობარი კირილი მოკვდება, რაშიც რედი საკუთარ თავს დაადანაშაულებს. იგი მეგობრის სიკვდილს ბარში ნასვამ მდგომარეობაში მყოფი შეიტყობს, რა დროსაც ბარში პოლიცია შემოიჭრება, რომელიც სტალკერებს ეძებს. რედრიკი გარბის. სახლში დაბრუნებული იგებს, რომ მისი შეყვარებული ორსულადაა და ბავშვის შენარჩუნებას აპირებს, მიუხედავად იმისა, რომ გავრცელებული ხმების თანახმად, სტალკერების მიერ ზონაში შესვლამ შესაძლოა მათ შვილებში მუტაციის მაღალი დონე გამოიწვიოს. ისინი დაქორწინებას გადაწყვეტენ.
დეტსკაია ლიტერატურა

„დეტსკაია ლიტერატურა“ ( — საბავშვო ლიტერატურა) — ბავშვებისა და მოზარდებისთვის განკუთვნილი ლიტერატურის გამოშვებაზე სპეციალიზებული უმსხვილესი გამომცემლობა სსრკ-ში. შეიქმნა სკპ(ბ) ცკ 1933 წლის 9 სექტემბრის დადგენილებით, მოსკოვში. განყოფილებები ჰქონდა ლენინგრადსა (1993 წლამდე) და ნოვოსიბირსკში (2000 წლამდე). გამომცემლობის ჩამოყალიბებასა და მუშაობაში აქტიურად მონაწილეობდნენ მაქსიმ გორკი, სამუილ მარშაკი, კორნეი ჩუკოვსკი. 1933–1935 და 1942–1962 წლებში ეწოდებოდა „დეტგიზ“-ი („“), 1936–1941 წლებში — „ “ („საკ. ალკკ ცკ საბავშვო გამომცემლობა“). საბავშვო საკითხავის წრეში შეიტანა მსოფლიოს ხალხთა ლიტერატურის საუკეთესო ნიმუშები. გამოსცემდა ბავშვებისთვის ცალკეულ ნაწარმოებებს, თხზულებათა კრებულებს ისეთი ავტორებისა, როგორიცაა აგნია ბარტო, ვალენტინ ბერესტოვი, ვიტალი ბიანკი, არკადი გაიდარი, ვიქტორ დრაგუნსკი, ბორის ჟიტკოვი, ლევ კასილი, ვლადიმერ მაიაკოვსკი, სერგეი მიხალკოვი, ნიკოლოზ ნოსოვი, მიხეილ პრიშვინი, ალექსი ტოლსტოი, ედუარდ უსპენსკი და სხვ. გამოუშვა სპეციალური სერიები სხვადასხვა ასაკის ბავშვებისათვის: „საბავშვო ბაღის ბიბლიოთეკა“, „ყველაზე პატარებისთვის“, „ჩემი პირველი წიგნები“, „წიგნი წიგნისთვის“, „მცირე საისტორიო ბიბლიოთეკა“, „ვკითხულობთ თავად“, „მშვენიერების სამყაროში“, „შემეცნების ჰორიზონტები“, „ადამიანები, დრო, იდეები“, „იცოდე და შეძელი“, „თავგადასავლებისა და სამეცნიერო ფანტასტიკის ბიბლიოთეკა“, „სასკოლო ბიბლიოთეკა“, „სასკოლო ბიბლიოთეკა არარუსული სკოლებისათვის“, „ჩვენი დროის გმირები“, „ჯარისკაცული დიდება“, „მეცნიერება სურათებში“, „ოქროს ბიბლიოთეკა“, „თავგადასავლების სამყარო“ და სხვ. 1976–1987 წლებში გამომცემლობამ გამოუშვა სერიის „მსოფლიო ლიტერატურის ბიბლიოთეკა ბავშვებისათვის“ 57 ტომი. წიგნების ილუსტრაციების ავტორები იყვნენ მხატვრები: ალექსანდრე ბენუა, ივანე ბილიბინი, იური ვასნეცოვი, ევგენი კიბრიკი, ვლადიმერ კონაშევიჩი, კუკრინიქსები, ვლადიმერ ლებედევი, ვლადიმერ სუტეევი, ვლადიმერ ფოვარსკი, ევგენი ჩარუშინი, დემენტი შმარინოვი და სხვ.

გამომცემლობასთან დაარსდა საბავშვო წიგნის სახლი (1950; 1993 წლიდან — დამოუკიდებელი დაწესებულება). გამომცემლობა მუდმივად მონაწილეობდა საერთაშორისო გამოფენებში; დაჯილდოებულია გრან-პრის დიპლომით (1937, პარიზი), ოქროს მედლით (1958, ლაიფციგი), დიპლომით „ულამაზესი წიგნის ოქროს ლიტერა“ (1979, ლაიფციგი), რუსეთის საერთაშორისო წიგნის ბაზრობის 1-ელი ხარისხის დიპლომი (1996, მოსკოვი).

2006 წელს გარდაიქმნა სააქციო საზოგადოებად (დღეს — ღია სააქციო საზოგადოება «გამომცემლობა „დეტსკაია ლიტერატურა“»).
ოლენა ჩეკანი

ოლენა ვასილის ასული ჩეკანი (დ. 24 აპრილი, 1946, კიევი ― გ. 21 დეკემბერი, 2013, კიევი) ― უკრაინელი მსახიობი, სცენარისტი და ჟურნალისტი. უკრაინის კინოოპერატორთა ეროვნული კავშირის, თეატრალურ მოღვაწეთა ეროვნული კავშირისა და ჟურნალისტთა ეროვნული კავშირის წევრი.

ბიოგრაფია
ოლენა ჩეკანი 1946 წლის 24 აპრილს, კიევში დაიბადა.

1972 წელს ბორის შჩუკინის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის დასრულების შემდეგ სამსახიობო კარიერა მოსკოვშივე გააგრძელა. კიევში დაბრუნების შემდეგ ალექსანდრე დოვჟენკოს სახელობის კინოსტუდიაში მუშაობდა.
მარია დაშ ნევეში

მარია დაშ ნევეშ კეიტა ბაპტისტა დი სოუზა (პორტ. , დ. 1958 წელს) —  სან-ტომე და პრინსიპის მე-11 პრემიერ მინისტრი 2002 წლის 7 ოქტომბრიდან 2004 წლის 18 სექტემბრამდე. იგი გახლდათ  სან-ტომე და პრინსიპის განთავისუფლების მოძრაობის/სოციალ-დემოკრატიული პარტიის (-) ერთ-ერთი მთავარი ფიგურა  და   მთავრობის პირველი ქალი ხელმძღვანელი.

კარიერა
მარია დაშ ნევეშმა  ეკონომიკური განათლება კუბაზე მიიღო. ვიდრე მთავრობის მეთაური გახდებოდა,  მუშაობდა საჯარო მოხელედ ფინანსთა სამინისტროში, მსოფლიო ბანკში და გაეროს ბავშვთა ფონდში . ეკავა მნიშვნელოვანი სამთავრობო პოსტები:  გახლდათ ეკონომიკის მინისტრი (1999-2001), ფინანსთა მინისტრი (2001-2002) , ვაჭრობის, მრეწველობისა და ტურიზმის მინისტრი (2002).

2001 წელს ფრადიკე დე მენეზეში აირჩიეს სან-ტომე და პრინსიპის პრეზიდენტად ცენტრისტული პარტიის მხარდაჭერით, მაგრამ პარლამენტში არ იყო მკაფიო უმრავლესობა. სოციალისტი გაბრიელ კოშტას ხელმძღვანელობით ჩამოყალიბდა სამი პარტიის კოალიცია და მარია დაშ ნევეში  ახლად შექმნილი  მთავრობის წევრი გახდა.

პრემიერ-მინისტრის პოსტზე
მარია დაშ ნევეში სან-ტომესა და პრინსიპის პრემიერ მინისტრის პოსტს  2002 წლის 7 ოქტომბრიდან 2004 წლის 18 სექტემბრამდე იკავებდა. იგი ქვეყანაში გახდა პირველი ქალი აღნიშნულ თანამდებობაზე. პრეზიდენტმა ფრადიკე დე მენეზეშმა  ამ თანამდებობაზე მას შემდეგ დანიშნა, რაც ეროვნული ერთიანობის სამპარტიული მთავრობა გაბრიელ კოშტას ხელმძღვანელობით  არმიის პროტესტის შედეგად გადადგა. ვალებში ჩაფლული და საგარეო დახმარებაზე დამოკიდებული ქვეყანა რთულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა. ქვეყის პოლიტიკურ ველზე  იყო მნიშვნელოვანი განხეთქილება და ძალაუფლების ბრძოლა. როდესაც ნიგერიასთან ნავთობის შეთანხმებას მოეწერა ხელი, 2003 წლის 16 ივლისს სამხედრო გადატრიალება მოხდა.  პრეზიდენტი საზღვარგარეთ იმყოფებოდა. დაქირავებულმა არმიამ დააკავა მარია დაშ ნევეში და მთავრობის სხვა წარმომადგენლები. გადატრიალების ლიდერები გამოხატავდნენ შეშფოთებას იმ ფაქტთან დაკავშირებით, რომ მომავალი ნავთობის შემოსავალი სამართლიანად არ გადანაწილდებოდა. საერთაშორისო ზეწოლის შემდეგ მიღწეული იქნა შეთანხმება და მენეზეში ერთი კვირის შემდეგ აღადგინეს. მარია დაშ ნევეში საავადმყოფოში გადაიყვანეს მსუბუქი გულის შეტევით. იგი გადადგა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობიდან, მაგრამ, როდესაც პრეზიდენტმა ფრადიკე დე მენეზეშმა მისდამი ნდობა დაადასტურა,  მუშაობა გააგრძელა.

2004 წლის 15 სექტემბერს პრეზიდენტმა ფრადიკე დე მენეზეშმა  მარია დაშ ნევეში გაათავისუფლა პრემიერ მინისტრის პოსტიდან და მის პარტიას ახალი პრემიერ მინისტრის კანდიდატურის დაყენება შესთავაზა მას შემდეგ რაც გავრცელდა ხმები მარია დაშ ნევეშის და მისი მთავრობის წევრების კორუფციულ გარიგებებში მონაწილეობასთან დაკავშირებით, თუმცა მარიამ უარყო მონაწილეობა ნებისმიერ კორუფციულ გარიგებებში. მარია დაშ ნევეშის  გადადგომიდან სამი დღის შემდეგ, მინისტრთა ახალი კაბინეტი შეიქმნა, რომელსაც ხელმძღვანელობდა დამიან ვაშ დ'ალმეიდა. მარია დაშ ნევეში აირჩიეს პარლამენტის დამატებით წევრად. იგი  დეპუტატი გახდა.

პირადი ცხოვრება
მარია დაშ ნევეში გათხოვილია. ჰყავს ორი ქალიშვილი.
ნანტაკეტელი არტურ გორდონ პირის ნაამბობი

ნანტაკეტელი არტურ გორდონ პიმის ნაამბობი — ამერიკელი მწერლის, ედგარ ალან პოს, ერთადერთი დასრულებული რომანი, გამოქვეყნდა 1838 წელს ორ ნაწილად.

ნაწარმოები მოგვითხრობს ახალგაზრდა ნანტაკეტელი კაცის, არტურ გორდონ პიმის, შესახებ, რომელსაც არაერთი სახიფათო თავგადასავალი შეემთხვა. პიმის მოგზაურობა ვეშაპმჭერ გემ „გრამპუსზე“ ფარული მგზავრობით იწყება, მისი მიზანი კი ამ ხომალდით სამხრეთის ზღვებში მოგზაურობაა. მეზღვაურები გემზე ამბოხს და ხოცვა-ჟლეტას აწყობენ, რის შემდეგაც მხოლოდ ოთხი კაცი რჩება ცოცხალი. შტორმი თითქმის ბოლომდე ანადგურებს გემს და ისინი ოკეაში მშიერ-მწყურვალნი და ზვიგენებით გარშემორტყმულნი რჩებიან. განწირულ ზღვაოსნებს სამხრეთისაკენ მიმავალი გემი გადაარჩენს. პიმი და მეზღვაური დირკ პეტერსი ხმელეთზე გადასვლისას მტრულად განწყობილ შავკანიან ადგილობრივებს ხვდებიან, რომელთაგანაც ისინი ოკეანეას აფარებენ თავს და გზას სამხრეთ პოლუსისკენ აგრძელებენ.

რომანი იწყება, როგორც ტრადიციული საზღვაოსნო თავგადასავალი, თუმცა სიუჟეტის შემდგომი განვითარება მას შედარებით რთულად კლასიფიცირებას ხდის. პოს მიზანი რეალისტური ისტორიის შექმნა იყო, იგი შთაგონებული იყო რამდენიმე რეალური ისტორიით და ასევე მან ნაწარმოებისთვის საკუთარი ზღვაოსნობის გამოცდილებაც გამოიყენა. რომანის ანალიზისას ხშირად ყურადღებას ამახვილებენ მის შესაძლო ავტოგრაფიულ დეტალებზე და მის დასკვით ნაწილში შექმნილ რასობრივ პორტრეტსა და გამოყენებულ სიმბოლიკაზე.

ვრცელი ნაწარმოების დაწერა პოს კარიერის დასაწყისში მოთხრობების წერით წარმატების მიღწევის სირთულემ შთააგონა. გამოქვეყნებისას კრიტიკოსთა ნაწილმა წიგნი უარყოფითად შეაფასა ზედმეტი შემზარავობის და სხვა ავტორების სტილთან მსგავსების გამო, ნაწილმა კი რომანში მოთხრობილი ამაღელვებელი თავგადასავლები მოიწონა. პოს ეს ნაწარმოები საშინელებათა ჟანრის თხზულებების წინამორბედად ითვლება. მოგვიანებით რომანმა გავლენა მოახდინა ჰერმან მელვილსა და ჟიულ ვერნზე.
ელემენტარული ნაწილაკები

ელემენტარული ნაწილაკები — ფრანგი მწერლის, მიშელ უელბეკის, რომანი, გამოქვეყნდა 1998 წელს. ნაწარმოები მოგვითხრობს ორი ნახევარძმის, მიშელისა და ბრუნოს და თანამედროვე საზოგადოებაში მათი პრობლემების შესახებ.

რომანმა დიდი სკანდალი გამოიწვია. ნაწარმოებში გატარებული „საეჭვო აზრების“ გამო უელბეკი გარიცხულ იქნა პერპენდიკულართა წრიდან. თუმცა ამ აურზაურმა უელბეკის პოპულარობა უფრო გააძლიერა. რომანი დაჯილდოებულ იქნა ნოემბრის და დუბლინის საერთაშორისო ლიტერატურული პრემიებით.
ოლენა დემიანენკო

ოლენა ვიქტორის ასული დემიანენკო (დ. 8 მაისი, 1966, ლვოვი) ― უკრაინელი კინორეჟისორი, კინოპროდიუსერი და სცენარისტი. უკრაინის კინოოპერატორთა ეროვნული კავშირის, უკრაინის კინოაკადემიის (2017 წლიდან) და ევროპის კინოაკადემიის (2018 წლიდან) წევრი. 1990 წელს კიევის ი. კ. კარპენკო-კარის სახელობის თეატრის, კინოსა და ტელევიიზიის ეროვნული უნივერსიტეტი დაამთავრა.
დმიტრო კულება

დმიტრო ივანის ძე კულება (; დ. 19 აპრილი, 1981) — უკრაინელი სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი და კომუნიკაციების სპეციალისტი, 2020 წლის 4 მარტიდან 2024 წლის 4 სექტემბრამდე უკრაინის საგარეო საქმეთა მინისტრი და უკრაინის თავდაცვისა და უშიშროების საბჭოს წევრი.

კულება არის ერთ-ერთი ყველაზე ახალგაზრდა საგარეო საქმეთა მინისტრი უკრაინის ისტორიაში. მინისტრად დანიშვნამდე კულება მსახურობდა უკრაინის პრემიერ-მინისტრის მოადგილედ ევროკავშირისა და -ს საკითხებში და ევროპის საბჭოში უკრაინის წარმომადგენლად 2016-2019 წლებში.