iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ზემო ხანდაკის წმინდა თევდორეს ეკლესია

ზემო ხანდაკის წმინდა თევდორეს ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ხანდაკიდან ერთ კილომეტრზე, სოფელ ხოვლისკენ მიმავალი გზის მარჯვენა მხარეს, მთის ფერდობზე. თარიღდება - საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (13 × 7 მ), ნაგებია შაბიამნისფერი თლილი ტუფითა და ქვიშაქვის დიდი კვადრებით. ეკლესიას არქიტრავით გადახურული ორი შესასვლელი აქვს - სამხრეთით და დასავლეთით. აფსიდში ერთი სარკმელია. საკურთხევლის წინ შემორჩენილია ქვის კანკელის ნაშთი. დარბაზის ცილინდრული კამარა პილასტრებზე დადგმულ, ტუფის კარგად დამუშავებული დიდი ქვებით ნაწყობ თაღებს ეყრდნობა. სამხრეთ კედელში, საკმაოდ მაღლა გაჭრილია ორი სარკმელი.

ინტერიერში შემორჩენილია გვიანდელი ფეოდალური ხანის მოხატულობის ფრაგმენტები. კონქში გაირჩევა ტახტზე მჯდომი ქრისტე და ორი მთავარანგელოზი.

ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის ქვიშაქვის სათაურზე გამოსახულია ჯვარი და არშია. მარტივპროფილიანი ლავგარდნის ფრაგმენტები შემორჩენილია სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფასადზე. ეკლესიის სახურავი ორფერდაა, გადახურული ყოფილა კრამიტით. მოგვიანებით ეკლესიისათვის სამხრეთიდან კარიბჭე, ეგვტერი და პატარა სათავსი მიუშენებიათ, დასავლეთიდან კი მთელ სიგრძეზე - ვიწრო სათავსი (შემორჩენილია ნანგრევები).
სამხრეთი აფრიკა

სამხრეთი აფრიკა — გეოგრაფიული რეგიონი, აფრიკის კონტინენტის სამხრეთი ნაწილი. აერთიანებს როგორც კონტინენტის რამდენიმე სახელმწიფოს, ასევე კუნძულოვან სახელმწიფოებს, რომლებიც აფრიკის ნაწილად განიხილება.

დეფინიციები და გამოყენება
გაეროს გეოგრაფიული რეგიონების სქემა და 
გაეროს გეოგრაფიული რეგიონების სქემაში, სამხრეთ აფრიკაში წარმოდგენილია ხუთი ქვეყანა:

სამხრეთ აფრიკის საბაჟო კავშირი , შეიქმნა 1969 წელს, როგორც გაეროს სუბრეგიონი ისიც აგრეთვე შედგება ხუთი წევრი ქვეყნისაგან.

-ის წევრები
სამხრეთ აფრიკის განვითარების კავშირი შეიქმნა 1980 წელს რეგიონული თანამშრომლობისათვის. ის შედგება:

ზოგადი გამოყენება
რეგიონში ხანდახან თვლიან სხვა ტერიტორიებსაც:
– გაეროს სქემის მიხედვით ცენტრალური აფრიკის ნაწილი.
, , , , , , , , , – გაეროს სქემის მიხედვით აღმოსავლეთი აფრიკის ნაწილი.

მიუხედავად იმისა, რომ კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა და ტანზანია ხშირად ითვლება ცენტრალური და აღმოსავლეთ აფრიკის ნაწილებად, ზოგჯერ მათ სამხრეთ აფრიკაშიც აერთიანებენ.
მარცხენა გენწვიში

მარცხენა გენწვიში — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის აჟარის მუნიციპალიტეტში (გენწვიში-ხუტიის თემი). მდებარეობს მდინარე კოდორის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 720 მეტრზე, გულრიფშიდან დაშორებულია 86 კილომეტრით.

ეტიმოლოგია
სახელწოდება გენწვიში მომდინარეობს სვანური სიტყვიდან „გენწიშ“ რაც „ანწლიან ადგილს“ ნიშნავს. გენწვიში პირველად ფიქსირდება 1867 წლის აფხაზ მუჰაჯირთა სიაში.

ისტორია
1930 წელს აჟარის სასოფლო საბჭოში შედიოდა მარცხენა გენწვიში და მარჯვენა გენწვიში. სახელწოდებები მომდინარეობს მათი მდინარე კოდორის ნაპირზე მდებარეობის მიხედვით.

დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 116 ადამიანი.
მარცხენა პტიში

მარცხენა პტიში — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის აჟარის მუნიციპალიტეტში (ჩხალთის თემი). მდებარეობს მდინარე ჩხალთის (კოდორის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 850 მეტრზე, გულრიფშიდან დაშორებულია 78 კილომეტრით.

ეტიმოლოგია
სახელწოდება პტიში ქართული წარმომავლობისაა. მისი ამოსავალია სვანური „ტიშ“ („ტყვიისა“).

დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 114 ადამიანი.

ისტორია
1930 წელს აჟარის სასოფლო საბჭოში შედიოდა სოფელი მარცხენა პტიში. 1949 წელს უკვე არსებობს მარცხენა პტიში და მარჯვენა პტიში.
მარჯვენა გენწვიში

მარჯვენა გენწვიში — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის აჟარის მუნიციპალიტეტში (გენწვიში-ხუტიის თემი). მდებარეობს მდინარე კოდორის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 720 მეტრზე, გულრიფშიდან დაშორებულია 84 კილომეტრით.

ეტიმოლოგია
სახელწოდება გენწვიში მომდინარეობს სვანური სიტყვიდან „გენწიშ“ რაც „ანწლიან ადგილს“ ნიშნავს. გენწვიში პირველად ფიქსირდება 1867 წლის აფხაზ მუჰაჯირთა სიაში.

ისტორია
1930 წელს აჟარის სასოფლო საბჭოში შედიოდა მარცხენა გენწვიში და მარჯვენა გენწვიში. სახელწოდებები მომდინარეობს მათი მდინარე კოდორის ნაპირზე მდებარეობის მიხედვით.

დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 207 ადამიანი.
მარჯვენა პტიში

მარჯვენა პტიში — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის აჟარის მუნიციპალიტეტში (ჩხალთის თემი). მდებარეობს მდინარე ჩხალთის (კოდორის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 950 მეტრზე, გულრიფშიდან დაშორებულია 80 კილომეტრით.

ეტიმოლოგია
სახელწოდება პტიში ქართული წარმომავლობისაა. მისი ამოსავალია სვანური „ტიშ“ („ტყვიისა“).

დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 58 ადამიანი.

ისტორია
1930 წელს აჟარის სასოფლო საბჭოში შედიოდა სოფელი მარცხენა პტიში. 1949 წელს უკვე არსებობს მარცხენა პტიში და მარჯვენა პტიში.
მიასნიკოვკა

მიასნიკოვკა (ძვ. დალი) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში (ლათის თემი), მდინარე კოდორის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 280 მ, გულრიფშიდან 51 კმ. ეს არის ისტორიული სოფელი დალი. სახელწოდება დალი ქართულია, მომდინარეობს სვანური ნადირობის ღვთაებისგან და „დალის საუფლოს“ ნიშნავს. შუა საუკუნეებში დალი ისტორიული ქალის სახელწოდება იყო, რომელიც მდინარე კოდორის ზემო წელს მოიცავდა. დალს იხსენიებენ იოჰან გიულდენშტედტი, საუკუნის 30-იან წლებში – ა. აბრიუცკი, ალექსანდრე ნორდმანი. 1867 ადგილობრივი მოსახლეობა მთლიანად გადაასახლეს ოსმალეთის იმპერიაში. მოგვიანებით აქ ოსმალეთიდან გადმოსახლებული სომხები დამკვიდრდნენ. საბჭოთა ხელისუფლების პირველ წლებში მას ბებუტოვკა ეწოდებოდა. 1949 წელს შედიოდა ლათის სასოფლო საბჭოში მიასნიკოვკის სახელწოდებით. იგი ეწოდა სომეხი რევოლუციონერის, რკპ (ბ) ამიერკავკასიის სამხედრო კომიტეტის პირველი მდივნის ალექსანდრე მიასნიკოვის პატივსაცემად, რომელიც 1925 წელს ავტოკატასტროფაში დაიღუპა.
ლაუშა

ლაუშა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტის ჟინვალის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე).

მდებარეობს გუდამაყრის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ხორხის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1000 მ-ზე, დუშეთიდან 29 კმ-ში. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

სოფელი პირველად იხსენიება 1297-1298 წლების სიგელში (ხეც -1330), რომლის მიხედვითაც მეფე დავით -ს გრიგოლ ჭარმაულისთვის უბოძებია ჟინვალის პირას მდებარე სოფელი ლაუშა: „ჟინოვნისა შესავალი შუანისჴევს, სოფელი ლაუშაი“. „შუანისჴევი“ ხორხის ხეობის ძველი სახელი უნდა ყოფილიყო. შემდგომში ხორხის ხეობა მოსახლეობისგან დაცლილა. საუკუნეში ლაუშა კვლავ დასახლდა ხევსურეთიდან მიგრირებული რამდენიმე ოჯახით.

სოფლის განაპირას, აღმოსავლეთით მდებარეობს შუა საუკუნეების კვირაცხოვლის დარბაზული ეკლესია. სამხრეთ-დასავლეთით, საყარაულოს ხევის მარჯვენა ნაპირზე შუა საუკუნეების კიდევ ერთი ეკლესიაა, რომლის მახლობლად ქვით ნაგები სამი აკლდამაა კოლექტიური სამარხებით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 7 ადამიანი.
თეზის კვირაცხოვლის ეკლესია

თეზის კვირაცხოვლის ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ თეზის განაპირას, ჩრდილოეთით, სასაფლაოზე, შემაღლებულ ადგილზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (5,5 4,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა, რომელიც არქიტრავით ყოფილა გადახურული. ოდნავ შებრტყელებული ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია, მის გვერდებზე - თითო ნიში. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია სატრაპეზო ქვა.

ფასადების კედლები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით. ეკლესია გადახურული იყო ბრტყელი კრამიტით, რომლის ანაბეჭდები შემორჩენილია გადახურვის დუღაბზე.
თეზის წმინდა გიორგის ეკლესია

თეზის წმინდა გიორგის ეკლესია – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ თეზის ცენტრში. თარიღდება საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია (7,6 4,1 მ), ნაგებია რიყის ქვით, კონსტრუქციის ნაწილებში (კამარა, საყრდენი თაღი, კონქი) გამოყენებულია აგური. 1978 წელს სოფლის მოსახლეობას ეკლესია თავისი სახსრებით შეუკეთებია, განუახლებია ეკლესიის და გალავნის კედლები. ეკლესია მოხატული ყოფილა. ამჟამად ინტერიერი შელესილი და შეთეთრებულია.

აღმოსავლეთ ფასადის ფრონტონის წვერზე დგას გუმბათიანი ეკლესიის მოდელი. კედლები დასრულებულია აგურის საფეხურებიანი ლავგარდნით. ეკლესიის სახურავი ორფერდაა, გადახურული ყოფილა ღარიანი კრამიტით.
სტრატოვულკანი

სტრატოვულკანი, შრეებრივი ვულკანი — შერეული ვულკანი, რომლის კონუსი აგებულია ერთმანეთის მონაცვლე გამყარებული ლავური ნაკადებისა და ლავის შეცემენტებული (ლავა, ტეფრა, პემზა, ვულკანური ფერფლი) ნატეხებისაგან. წარმოიქმნება ლავის ამონთხევისა და ვულკანის აფეთქებითი მოქმედების დროს.

ფარისებრი ვულკანისგან განსხვავებით, სტრატოვულკანი ხასიათდება ციცაბო პროფილითა და პერიოდული, ფეთქებადი ამოფრქვევებით. კონუსის სიმაღლე რამდენიმე ათეული მეტრიდან რამდენიმე კილომეტრამდეა. ძაბრისებრი კრატერის დიამეტრი - ათეული მეტრიდან 2-3 კილომეტრამდე. ამოსული ლავა გამოირჩევა წებოვნების მაღალი ხარისხით, რაც ხელს უშლის მის დიდ მანძილზე გავრცელებას.

ყველაზე ცნობილი სტრატოვულკანებია კრაკატაუ, რომელიც ყველაზე მასშტაბურად 1833 წელს ამოიფრქვა და ვეზუვი, რომლის ამოფრქვევამაც ჩვ.წ. 79 წელს ქალაქები, პომპეი და ჰერკულანუმი გაანადგურა.

მნიშვნელოვანი სტრატოვულკანებია ასევე კლიუჩევსკაია-სოპკა, ფუძიამა და სხვ.
უფლისწული კასპიანი

უფლისწული კასპიანი — ფენტეზის ჟანრის საბავშვო რომანი, რომლის ავტორია კლაივ ლუისი. იგი არის ნარნიის ქრონიკების ციკლის რიგით მეორე წიგნი. ქრონოლოგიური მოვლენების მიხედვით იგი არის რიგით მეოთხე ამ წიგნებს შორის, რომანის „ბიჭუნა და მისი ცხენი“ შემდეგ.

თავები
კუნძული
უძველესი საუნჯე
ჯუჯა
ჯუჯა ჰყვება უფლისწული კასპიანის ამბავს
კასპიანის თავგადასავალი მთებში
მალვით მცხოვრები ხალხი
ძველი ნარნია საფრთხეშია
როგორ დატოვეს კუნძული
რა დაინახა ლუსიმ
ლომის დაბრუნება
ლომი ღრიალებს
ჯადოქრობა და უეცარი შუსრისძიება
მეფეთმეფე ბრძანებებს გასცემს
როგორი დაკავებული იყო ყველა
ასლანი ქმნის კარს
ვერცხლის სავარძელი

ვერცხლის სავარძელი — ფენტეზის ჟანრის საბავშვო რომანი, რომლის ავტორია კლაივ ლუისი. იგი არის ნარნიის ქრონიკების ციკლის რიგით მეოთხე წიგნი. ქრონოლოგიური მოვლენების მიხედვით იგი არის რიგით მეექვსე ამ წიგნებს შორის, რომანის „განთიადის დამმორჩილებლის მოგზაურობა“ შემდეგ. ამ წიგნში მოთხრობილ მოვლენებში პევენსის ოჯახის ბავშვები არ მონაწილეობენ.
ცხენი და მისი ბიჭუნა

ცხენი და მისი ბიჭუნა — ფენტეზის ჟანრის საბავშვო რომანი, რომლის ავტორია კლაივ ლუისი. იგი არის ნარნიის ქრონიკების ციკლის რიგით მეხუთე წიგნი. ქრონოლოგიური მოვლენების მიხედვით იგი არის რიგით მესამე ამ წიგნებს შორის, რომანის „ლომი, კუდიანი და კარადა“ შემდეგ.

თავები
შასტა მოგზაურობას იწყებს
გზისპირა თავგადასავალი
თაშბანის კარიბჭესთან
შასტა ნარნიელებს ხვდება
უფლისწული კორინი
შასტა სამარხებს შორის
არავისი თაშბანში
თისროკის სასახლეში
უდაბნოში
სამხრეთ საზღვრის მწირი
დაუპატიჟებელი თანამგზავრი
შასტა ნარნიაში
ბრძოლა ენვარდთან
როგორ გახდა ბრი ბრძენი რაში
ტაკიმასხარა რაბადაში
ნარნიის ქრონიკები (ფილმების სერია)

ნარნიის ქრონიკები — ფენტეზის ჟანრის ფილმების სერია, რომელიც ეფუძნება მწერალ კლაივ ლუისის ამავე სახელწოდების რომანების სერიას. ფილმები გადაღებულია სტუდიის მიერ. დღეისათვის გამოსულია სამი ფილმი: ლომი, კუდიანი და გარდერობი (2005), უფლისწული კასპიანი (2008) და განთიადის დამმორჩილებლის მოგზაურობა (2010).

სერიებში მოთხრობილია და-ძმების, პევენსის ოჯახის მოგზაურობა გამოგონილ სამყარო ნარნიაში, რომელსაც მართავს ასლანი, მოლაპარაკე ლომი და ქვეყნის ნამდვილი მეფე. მიუხედავად იმისა, რომ ფილმებში გამოყენებულია რომანების ძირითადი ელემენტები, როგორიც არის მოვლენათა ქრონოლოგია და ქრისტიანობასთან დაკავშირებული თემები, ასევე გამოყენებულია ბერძნული მითოლოგიისა და ზღაპრების მოტივები.

ფილმების ამ სერიის პირველი ორი ნაწილის რეჟისორია ენდრიუ ადამსონი, ხოლო მესამე ფილმის - მაიკლ ეპტედი. განთიადის დამმორჩილებლის მოგზაურობა ასევე არის ამ ფილმებიდან რიგით პირველი, რომელიც 3 ფორმატში გამოვიდა.

რომანების პოპულარობის გამო ითვლებოდა, რომ ეკრანიზაციაც უდიდესი წარმატებით ისარგებლებდა. მაგრამ, მიუხედავად იმისა, რომ პირველი ფილმი, ლომი, კუდიანი და გარდერობი (2005) კომერციულად წარმატებული აღმოჩნდა და ყველა დროის ყველაზე შემოსავლიანი ფილმის სიის 38-ე ადგილზეც მოექცა, მეორე ფილმმა შემქმნელთა იმედები არ გაამართლა. ამის გამო კომპანიამ , რომელიც ფილმის დისტრიბუციას ეწეოდა, უარი თქვა დაკისრებულ ვალდებულებებზე - მიუხედავად იმისა, რომ 20 (რომელიც ასევე ფილმის დისტრიბუციაზე ზრუნავდა) მას ფინანსურად მხარში ამოუდგა.

ნარნიის ქრონიკების პირველმა ორმა ფილმმა მსოფლიო გაქირავებიდან შემქმნელებს 1 მილიარდი დოლარი შემოუტანეს ყველა დროის ყველაზე შემოსავლიან ფილმთა სერიების სიაში ნარნიის ქრონიკებს მე-17 ადგილი უკავია.
დომოდედოვოს საერთაშორისო აეროპორტი

დომოდედოვოს აეროპორტი — უდიდესი აეროპორტი რუსეთში, სიდიდით მე-13 ევროპაში. მდებარეობს მოსკოვის ოლქში, ქ. მოსკოვის ცენტრიდან 45 კმ-ში.

აეროპორტის კომპლექსში შედის საფრენი მინდორი, ორი ერთმანეთისაგან დაშორებული ასაფრენ-დასაჯდომი ბილიკი (ერმანეთისაგან დაშორებულია ორი კილომეტრით), რითაც დომოდედოვო ერთადერთი აეროპორტია მოსკოვში, სადაც შესაძლებელია ერთდროულად, აფრენისა და დაჯდომის ოპერაციების განხორციელება.
რუსკა მაყაშვილი

რუსუდან „რუსკა“ მაყაშვილი (დ. 27 ოქტომბერი, 1986) — ქართველი მსახიობი და ტელეწამყვანი.

დაიბადა მსახიობ თამარ მაყაშვილის ოჯახში. იგი ეკრანზე პირველად გამოჩნდა საქართველოს ბანკის 2010 წლის რეკლამაში, შემდეგ – „იმედზე“ გასულ სერიალში „გოგონა გარეუბნიდან“, სადაც ის ასრულებს ანჩოს როლს. ამ როლმა მის სამსახიობო კარიერას დაუდო სათავე.

გარდა ამა თუ იმ ფილმისა, ნესტან-დარეჯანის როლში გადაღებული იქნა „ვეფხისტყაოსნის“ შესაძლო ეკრანიზაციის საცდელ კადრებში.

იყო სატელევიზიო შოუ „ცეკვავენ ვარსკვლავების“ 2012 წლის სეზონის ერთ-ერთი თანაწამყვანი. ასევე გაიმარჯვა სატელევიზიო შოუ „ცეკვავენ ვარსკვლავები“-ს მეორე სეზონში. მისი მეწყვილე იყო ოთო ფოლადაშვილი.

ფილმოგრაფია
2010: „რენე მიდის“ (მია) რეჟ. ალექსანდრე (ალეკო) ცაბაძე
2010: „ოცნების ქალაქი“ (თინჩო) რეჟ. დავით იმედაშვილი
2011: „სიყვარულის ბალადა“ (ქეთა) რეჟ. ირაკლი კაკაბაძე
2011: „გული+“ (ეკა) რეჟ. ირაკლი ჩხიკვაძე
2011: „ანოს და ვანოს თავგადასავალი“ (პეპი)
2014-2015: „ცელქი ბავშვები: ოპერაცია ახალი წელი“ (კლარა) (ქურდი)
2014: „გივი“ (ნია)
სერიალები
„შუა ქალაქში“ (ელეონორა ჭკადუა) (კატო) რეჟ. გოჩა კორხელაური
„გოგონა გარეუბნიდან“ (ანჩო ბურდული) რეჟისორები დავით გოგიჩაიშვილი, ირაკლი კაკაბაძე

რეკლამა
საქართველოს ბანკი (ფიფქია)

ნათამაშები როლები
რუსთაველის თეატრი
ფელისიენ მარსო „კვერცხი“ (ბერთულეს ქალიშვილი) რეჟ. სანდრო მრევლიშვილი
მაქს ფრიში „ბიდერმანი და ცეცხლისწამკიდებელნი“ (მეხანძრე) რეჟ. რობერტ სტურუა
გიორგი მგელაძე „გაიღიმეთ, ჩიტი გამოფრინდება“ (ქეთუთა) რეჟ. გიორგი მგელაძე
ირაკლი სამსონაძე, გიორგი თავაძე „დაბოლილი მთვარე“ (ქეთი) რეჟ. გიორგი თავაძე
უილიამ შექსპირი „შობის მეთორმეტე ღამე ანუ როგორც გენებოთ“ (მარია) რეჟ. რობერტ სტურუა
ფეხბურთი არგენტინაში

არგენტინაში ფეხბურთი მხოლოდ უბრალოდ სპორტის სახეობა არაა, ის ქვეყნის კულტურის განუყოფელი ნაწილია და წარმოადგენს სპორტის ყველაზე პოპულარულ სახეობას. ფეხბურთი არგენტინელებს საუკუნის მეორე ნახევარში, ბუენოს-აირესში მცხოვრებმა ბრიტანელმა იმიგრანტებმა გააცნეს. პირველი არგენტინული ლიგა 1891 წელს შეიქმნა და მსოფლიოში მესამე ყველაზე ძველ ლიგას წარმოადგენს (ბრიტანეტისა და ნიდერლანდების შემდეგ). უკვე 1893 წელს, არგენტინის ფეხბურთის ასოციაცია ჩამოყალიბდა და ის მსოფლიოში მერვე ყველაზე ძველია.

არგენტინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები იმ რვა ქვეყნის ნაკრებთა რიცხვს მიეკუთვნება, რომელთაც მსოფლიოს ჩემპიონატი აქვთ მოგებული. ნაკრებმა ორჯერ მოიპოვა ფიფას მსოფლიო თასი (1978 და 1986 წლებში), ორჯერ დაეუფლა ოლიმპიური ოქროს მედალს (2004 და 2008 წლებში), ოთხჯერ კოპა ამერიკის თასს, ერთხელ კონფედერაციის თასს და ექვსჯერ ფიფას ოც წლამდელთა ჩემპიონატის თასს. არგენტინულ საფეხბურთო კლუბებს მოპოვებული აქვთ რეკორდული რაოდენობის, ლიბერტადორესის 22 თასი და 9-ჯერ საკონტინენტთაშორისო თასი. არგენტინის პრიმერა დივიზიონი უმაღლესი დონის საშინაო ჩემპიონატია. ქვეყნის ყველაზე ცნობილი, ისტორიული და სათაყვანებელი ფეხბურთელია დიეგო მარადონა.

ფეხბურთში არგენტინის დაუძინებელი მეტოქეა ბრაზილია. ამ მეტოქეობას ხანდახან მოიხსენიებენ, როგორც სამხრეთამერიკულ ბრძოლას. მათ ერთმანეთის პირისპირ არაერთხელ უთამაშიათ კოპა-ამერიკისა თუ კონფედერაციის თასზე, ასევე არაერთელ შეხვედრილან მათი კლუბები ლიბერტადორესის თასის ფინალში.

1995 წლიდან არგენტინას ჰყავს ქალთა ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებიც.
რაულ ალბერტო ლასტირი

რაულ ალბერტო ლასტირი (; დ. 11 სექტემბერი, 1915, ბუენოს-აირესი — გ. 11 დეკემბერი, 1978, ბუენოს-აირესი) — არგენტინელი პოლიტიკოსი. არგენტინის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 1973 წლის 13 ივლისიდან 12 ოქტომბრამდე.

იგი ხელმძღვანელობდა არგენტინის დეპუტატთა პალატას, როდესაც თანამდებობიდან გადადგნენ პრეზიდენტი ექტორ ხოსე კამპორა და ვიცე-პრეზიდენტი ვისენტე სოლანო ლიმა. ქვეყნის კონსტიტუციის მიხედვით დროებითი პრეზიდენტის თანამდებობა სწორედ მას ერგო. იგი ქვეყნის სათავეში იდგა 3 თვის განმავლობაში და მოამზადა საპრეზიდენტო არჩევნები, რომელმაც ხელისუფლების სათავეში დააბრუნა ხუან პერონი.
სპორტი არგენტინაში

არგენტინაში სპორტის საკმაოდ ბევრი სახეობაა გავრცელებული. უპირველეს ყოვლისა, ეს გამოწვეულია მოსახლეობის მულტიკულტურულობით და რბილი ამინდით. ყველაზე პოლულარული სპორტია ფეხბურთი. სპორტის სხვა სახეობებიდან, რომლებიც პროფესიუნალურ თუ სამოყვარულო დონეზეა გავრცელებული, აღსანიშნავია: ათლეტიზმი, ავტოსპორტი, კალათბურთი, კრივი, ველოსპორტი, ბალახის ჰოკეი, თევზაობა, გოლფი, ხელბურთი, ალპინიზმი, ცხენბურთი, ციგურული ჰოკეი, ნიჩბოსნობა, რაგბი, აფრით ცურვა, თხილამურებზე სრიალი, ცურვა, ჩოგბურთი და ფრენბურთი. სპორტის ამ სახეობების უმრავლესობა, სანაკრებო დონეზეა, მაგრამ მათ შორის გამონაკლისია ჩოგბურთი, კრივი და გოლფი. მიუხედავად იმისა, რომ ცხენბურთი არგენტინის ეროვნული სპორტია, ის არც ისე პოპულარულია.

ფეხბურთი
არგენტინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები იმ რვა ქვეყნის ნაკრებთა რიცხვს მიეკუთვნება, რომელთაც მსოფლიოს ჩემპიონატი აქვთ მოგებული. ნაკრებმა ორჯერ მოიპოვა ფიფას მსოფლიო თასი (1978 და 1986 წლებში), ორჯერ დაეუფლა ოლიმპიური ოქროს მედალს (2004 და 2008 წლებში), ოთხჯერ კოპა ამერიკის თასს, ერთხელ კონფედერაციის თასს და ექვსჯერ ფიფას ოც წლამდელთა ჩემპიონატის თასს. არგენტინულ საფეხბურთო კლუბებს მოპოვებული აქვთ რეკორდული რაოდენობის, ლიბერტადორესის 22 თასი და 9-ჯერ საკონტინენტთაშორისო თასი. არგენტინის პრიმერა დივიზიონი უმაღლესი დონის საშინაო ჩემპიონატია. ქვეყნის ყველაზე ცნობილი, ისტორიული და სათაყვანებელი ფეხბურთელია დიეგო მარადონა.

1995 წლიდან არგენტინას ჰყავს ქალთა ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებიც.

კალათბურთი
კალათბურთი არგენტინაში ასევე საკმაოდ პოპულარულ სპორტის სახეობას წარმოადგენს, განსაკუთრებით პროვინციებში. საკალათბურთო კლუბების ასოციაცია ორგანიზებას უწევს ეროვნულ საკალათბურთო ლიგას , რომელიც ქვეყნის ლიგებს შორის უმაღლესია. არგენტინის ეროვნულმა საკალათბურთო ნაკრებმა 1950 წელს ფიბა-ს მსოფლიო ჩემპიონატში გაიმარჯვა. მიუხედავად ამისა 2000-იან წლებამდე კალათბურთი არგენტინაში დიდი პოლულარობით ვერ სარგებლობდა, სანამ ეროვნულმა ნაკრებმა 2004 წლის ათენის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში ოქროს მედალი არ მოიპოვა. ასევე, 2002 და 2006 წლების მსოფლიო ჩემპიონატზე შესაბამისად მეორე და მეოთხე ადგილი დაიკავა.
ლაზვიანი

ლაზვიანი — სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ბაზალეთის თემი), ბაზალეთის ტბის აღმოსავლეთით, მდინარე ლაზვიანთხევის (საკრამულისხევის) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 900 მ, დუშეთიდან 9 კმ.

სოფელს ადრინდელი სახელია ნათობიანი. „ლაზვიანი“ აქ მცხოვრებთა ძირითადი გვარის, ლაზვიაშვილის მიხედვით ეწოდა. სოფელში მდებარეობს შუა საუკუნეების ლაზვიანის ფშარაველის ეკლესია და საუკუნის მთავარანგელოზის ნიში

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 67 ადამიანი.
არგენტინის სამოქალაქო ომი

არგენტინის სამოქალაქო ომი - სამოქალაქო ომების სერია, რომელიც მიმდინარეობდა არგენტინაში საუკუნის განმავლობაში. არ უნდა ავურიოთ არგენტინის დამოუკიდებლობისათვის ომში, მიუხედავად იმისა, რომ ერთდროულად მიმდინარეობდა. გეოგრაფიულ დონეზე, ამ ომში მოწინააღმდეგეები იყვნენ ერთი მხრივ ბუენოს-აირესი და მეორე მხრივ თანამედროვე არგენტინის დანარჩენი პროვინციები, პოლიტიკურ დონეზე - ფედერალური და უნიტარული პარტიები. კონფლიქტის მიზეზი იყო ბუენოს-აირესის ზღვარსგადასული ცენტრალიზმი, რომელიც საკმაოდ დიდი ხანი გრძელდებოდა და ქალაქის პორტის წყალობით, ბუენოს-აირესი საერთაშორისო ვაჭრობის ერთადერთ ცენტრს წარმოადგენდა. გარკვეულ პერიოდებში, ამ ომის განვითარებაში ჩართულნი იყვნენ უცხო ქვეყნები (როგორც ევროპის, ისე მეზობლები).

ომი დასაბამს იღებს 1814 წელს, როდესაც იქმნება თავისუფალ ხალხთა ლიგა და გრძელდება 1876 წლამდე, როდესაც ცენტრალურმა ხელისუფლებამ ფედერალისტების ბოლო ამბოხი ჩაახშო. პარალელურად მიმდინარე სამოქალაქო ომი ბუენოს-აირესის ავტონომისტებსა და ეროვნულ ხელისუფლებას შორის 1880 წელს, ბუენოს-აირესის პროვინციის გუბერნატორ კარლოს ტეხედორის აჯანყების მარცხითა და ქალაქ ბუენოს-აირესის ფედერალიზაციით მთავრდება.
ლაფანაანთკარი

ლაფანაანთკარი — სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ქართლის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე აბანოსხევის (არაგვის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. თემის ცენტრი (სოფლები: აბანოსხევი, ახალი ოსები, დავათი, ზემო უბანი, კოშკასყელი, მაღრანი, მწითურები, ნოკორნა, ნოჯიკეთი, ქერიაანთკარი, ხიზნები). ზღვის დონიდან 1000 მ, დუშეთიდან 19 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 67 ადამიანი.
მაღაროსკარი

მაღაროსკარი — სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე მაღაროულასა და ფშავის არაგვის შესართავთან. თემის ცენტრი (სოფლები: აფშო, გომეწარი, გუდარახი, ინო, კანატია, კაწალხევი, კუჭეჭა, მიგრიაულთა, საშევარდნო, ქალილო, შარახევი, ჩარგალი, წიფრანი, ხილიანა, ხომი). ზღვის დონიდან 920 მ, დუშეთიდან 38 კმ.

ღირსშესანიშნაობები
სოფელში მდეობარეობს საუკუნის პირველ ნახევარში აგებული ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ეკლესია. ეს არის „თავისუფალი ჯვრის“ ტიპის გუმბათოვანი ეკლესია, რომელიც გადახურულია ცხრაწახნაგა პირამიდული გუმბათით. სოფლის ჩრდილოეთით, 4 კმ-ზე, მდ. ფშავის არაგვის მარჯვენა ნაპირზე, ნასოფლარ კართანასთან შემორჩენილია – საუკუნეების ძლიერ დაზიანებული დარბაზული ეკლესია, მეორე ეკლესიის ნანგრევები და გვიანი შუა საუკუნეების ოთხკუთხა კოშკი. სოფლის დასავლეთით, 3 კმ-ზე, სალაღოსწვერის მთაზე შემორჩენილია – საუკუნეების მცირე დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები. 1974 და 1983–1985 წლებში ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი) ნასოფლარის ტერიტორიაზე გათხარა – საუკუნეების სამაროვანი – 154 ინდივიდუალური ქვის სამარხი და 4 კოლექტიური აკლდამა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 221 ადამიანი.
როდნი სტრასერი

როდნი სტრასერი (; დ. 30 მარტი, 1990, ფრიტაუნი, სიერა-ლეონე) — სიერა-ლეონელი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს პორტუგალიურ კლუბ „ჟილ ვინსენტეში“, ნახევარმცველის პოზიციაზე, იჯარით „ჯენოდან“. კარიერა 2008 წელს დაიწყო იტალიურ მილანში. სერა-ლეონეს ეროვნულ ნაკრებში თამაშობს 2010 წლიდან.

ტიტულები
მილანი
სერია : 2010–11
სოკრატის პაპასტატოპულოსი

სოკრატის პაპასტატოპულოსი , უფრო მეტად ცნობილი სახელით სოკრატისი; დ. 9 ივნისი, 1988, კალამატა, საბერძნეთი) — ბერძენი ფეხბურთელი, კარიერა დაიწყო 2005 წელს ბერძნულ კლუბ „აეკში“, 2008 წელს კი „ჯენოაში“ გადავიდა. 2010 წლის 20 ივლისს სოკრატისი ოფიციალურად გახდა „მილანელი“. 2012 წელს დატოვა მილანი და შეუერთდა „ვერდერს“. 2013 წლიდან თამაშობს გერმნაულ კლუბ „ბორუსია დორტმუნდი“.
ბრუნო მონტელოგო

ბრუნო მონტელოგო (; დ. 12 სექტემბერი, 1987, მონტევიდეო, ურუგვაი) — იტალიური წარმოშობის ურუგვაელი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს ესპანურ კლუბ „კორდობაში“, მარჯვენა მცველის პოზიციაზე

კარიერა მონტევიდეოს „რივერ პლეიტში“ დაიწყო 2007 წელს. 2010 წელს იჯარით გადავიდა „მილანში“, ხოლო 2011 წლის იანვარში „მილანელებმა“ იჯარით გაუშვეს „ბოლონიაში“.

2011-2012 წლებში ასპარეზობდა „პენიაროლისში“, სადაც მხოლოდ და მხოლოდ სამ ოფიციალურ მატჩში მიიღო მონაწილოება. 2012 წელს კვლავ „რივერ პლეიტში“ დაბრუნდა, სადაც 2017 წლამდე დაჰყო. იმავე წელს გადავიდა „ექსტრემადურაში“. 2018 წლიდან თამაშობს ესპანურ კლუბ „კორდობაში“.
კევინ-პრინს ბოატენგი

კევინ-პრინს ბოატენგი ( დ. 6 მარტი, 1987; დასავლეთი ბერლინი, გერმანია) — გერმანიაში დაბადებული წარმოშობით განელი ფეხბურთელი, რომელიც იჯარით თამაშობს თურქულ კლუბ „ბეშიქთაშში“. პოზიციით ნახევარმცველია, თუმცა თამაში აგრეთვე შეუძლია თავდამსხმელის პოზიციაზეც.

დაიბადა გერმანიაში. ადრეულ ასაკში ასპარეზობდა გერმანიის ახალგაზრდულ ნაკრებებში. 2010-2014 წლებში გამოდიოდა განის სახელით. ბოატენგს მონაწილეობა აქვს მიღებული 2010 და 2014 წლების მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატებში.

კარიერის განმავლობაში ბოატენგს უთამაშია როგორც გერმანულ, ისევე იტალიურ, ინგლისურ და ესპანურ კლუბებში.

მიღწევები
საკლუბო
ტოტენჰემი:(1)
ინგლისის ლიგის თასი: 2007-08
მილანი:(2)
სერია : 2010–11
იტალიის სუპერთასი: 2011

აინტრახტი:(1)
გერმანიის თასი: 2017–18

ბარსელონა:(1)
ლა ლიგა: 2018–19
ალექსანდრ მერკელი

ალექსანდრ მერკელი (დ. 22 თებერვალი, 1992, ალმა-ათა, ყაზახეთი) — გერმანული წარმოშობის ყაზახი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს ბუნდესლიგის კლუბ „ადმირა ვაკერ მედლინგში“, ნახევარმცველის პოზიციაზე.

დაიბადა 1992 წელს ყაზახეთში, გერმანული წარმოშობის ოჯახში. როდესაც მერკელს 6 შეუსრულდა გადავიდა გერმანიაში და ახალგაზრდულ კლუბ „ვესტერვალდში“ დაიწყო ფეხბურთის თამაში. პროფესიული კარიერა დაიწყო იტალიურ გრანდ „მილანში“ 2010 წელს. 2011 წლის დასაწყისში, 5 მილიონი ევროს სანაცვლოდ შეისყიდა „ჯენოამ“. 2013-2018 წლებში ასპარაზებოდა სხვადასხვა გუნდში, მათ შორის: „უდინეზე“, „უოტფორდი“, „პიზა“ და „ბოხუმი“. 2018 წლიდან თამაშობს გერმანულ კლუბ „ადმირა ვაკერ მედლინგში“

2007-2011 წლებში მერკელი თამაშობდა გერმანიის ახალგაზრდულ ნაკრებში. 2015 წლის მარტში ცნობილი გახდა, რომ ითამაშებდა ყაზახეთის ეროვნულ ნაკრებში. მისი დებიუტი ყაზახეთის ნაკრებში შედგა ისლანდიის წინააღმდეგ 2006 წლის საკვალიფიკაციო მატჩში.

ტიტულები
საკლუბო
მილანი
სერია : 2010/11
სერია : მეორე ადგილი 2011/12