ფარჰად ალიევი

ფარჰად ალიევი , დ. 1 აპრილი, 1963, ალარი, ჯალილაბადის რაიონი) — აზერბაიჯანელი სახელმწიფო მოღვაწე. აზერბაიჯანის ეკონომიკური განვითარების მინისტრი (2001-2005).

ბიოგრაფია
ფარჰად ალიევი დაიბადა 1963 წლის 1 აპრილს, აზერბაიჯანის ჯალილაბადის რაიონი. სხვადასხვა დროს იგი მუშაობდა აზერბაიჯანის სსრ კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტის საორგანიზაციო განყოფილების სექციის გამგედ, სს „სპუტნიკის“ პრეზიდენტად საერთაშორისო ტურიზმის დარგში და აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტთან არსებული საერთაშორისო ახალგაზრდული ტურიზმის საბჭოს თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ. ასევე, იკავებდა აზერბაიჯანის საგარეო ეკონომიკური კავშირების სამინისტროსთან არსებული სს „აზერვოსტორგის“ გამგეობის თავმჯდომარის პოსტს. (1998-2000) წლებში იყო აზერბაიჯანის ვაჭრობის მინისტრი, მოგვიანებით კი სახელმწიფო ქონების კომიტეტის თავმჯდომარე. 1921 წლის 30 აპრილიდან 2005 წლის 19 ოქტომბრამდე პერიოდში მას აზერბაიჯანის ეკონომიკური განვითარების მინისტრის თანამდებობა ეკავა.

ეკონომიკური განვითარების მინისტრის პოსტზე ყოფნისას იგი რიგი რეფორმების გატარებას ცდილობდა. მისი ორგანიზებით ბაქოს ელექტროქსელის მართვაში თურქული კომპანია „ბარმეკი“ შემოვიდა. მანვე დანერგა ფერმერთა მიკროკრედიტების სისტემა, იბრძოდა მონოპოლიზმის წინააღმდეგ და ცდილობდა ფასების ზრდის აღკვეთას. ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს ერთ-ერთი ლოზუნგი იყო: „შეიძინეთ ადგილობრივი წარმოების საქონელი, შეინარჩუნეთ მოგება სამშობლოსთვის“. მისი ინიციატივით შინაგან საქმეთა სამინისტროში გაუქმდა ეკონომიკურ დანაშაულთან ბრძოლის სამმართველო.

დაპატიმრება და სასამართლო
რესპუბლიკაში დაგეგმილი საპარლამენტო არჩევნების წინ, 2005 წლის 16 ოქტომბერს, სახელმწიფო გადატრიალების მომზადების ბრალდებით დააპატიმრეს ეკონომიკური განვითარების მინისტრი ფარჰად ალიევი, მისი ძმა — უმსხვილესი კერძო ნავთობკომპანია „“-ის ხელმძღვანელი რაფიკ ალიევი, პრეზიდენტის ადმინისტრაციის საქმეთა მმართველი აკიფ მურადვერდიევი და ჯანდაცვის მინისტრი ალი ინსანოვი. 2005 წლის 18 ოქტომბერს აღიძრა სისხლის სამართლის საქმე აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სისხლის სამართლის კოდექსის შემდეგი მუხლებით: 179.3 (მითვისება და გაფლანგვა), 308.2 (სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება), 28, 220 (მასობრივი არეულობის მომზადება) და 278 (ხელისუფლების ძალადობრივი გზით ხელში ჩაგდება ან შენარჩუნება).

აზერბაიჯანის ეროვნული უსაფრთხოებისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროების, ასევე გენერალური პროკურატურის მიერ 2005 წლის 20 ოქტომბერს გავრცელებულ ერთობლივ განცხადებაში ნათქვამი იყო, რომ ფარჰად ალიევი სამი მილიონი დოლარის გამოყოფას გეგმავდა აზერბაიჯანის დემოკრატიული პარტიის ლიდერის, რასულ გულიევის მიერ მომზადებული სახელმწიფო გადატრიალების დასაფინანსებლად. სასამართლო პროცესი 2007 წლის 31 მაისს დაიწყო. პროკურორმა სიტყვით გამოსვლისას ფარჰად ალიევისთვის 11 წლით თავისუფლების აღკვეთა მოითხოვა. 2007 წლის 31 ოქტომბერს აზერბაიჯანის მძიმე დანაშაულთა სასამართლომ ექს-მინისტრს განაჩენი გამოუტანა და მას 10 წლით პატიმრობა მიესაჯა. სასამართლო სხდომა დახურულ რეჟიმში მიმდინარეობდა.

მისი ადვოკატების აპელაციები ადგილობრივი სასამართლოების ყველა ინსტანციამ უარყო, რის გამოც სარჩელები ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში შევიდა. 2010 წლის 9 ნოემბერს ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ ფარჰად ალიევის საქმესთან დაკავშირებით ვერდიქტი გამოიტანა. სასამართლოს გადაწყვეტილებაში აღნიშნული იყო, რომ აზერბაიჯანში ყოფილი მინისტრის მიმართ დაირღვა პირადი ხელშეუხებლობისა და სამართლიანი სასამართლო განხილვის უფლებები. ევროპული სასამართლოს დადგენილებით, სამი თვის ვადაში ფარჰად ალიევისთვის უნდა აენაზღაურებინათ მორალური ზიანის კომპენსაცია 16 ათასი ევროს ოდენობით, ხოლო მატერიალური ზიანისთვის — 25 ათასი ევრო. უფლებადამცველი ორგანიზაციები თავიანთ ანგარიშებში მიუთითებდნენ, რომ ფარფად ალიევი პოლიტიკური მოტივებით იყო დაპატიმრებული.

ამინიასტია
2013 წლის 15 ოქტომბერს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტის, ილჰამ ალიევის მიერ ხელმოწერილი შეწყალების განკარგულების საფუძველზე, ფარჰად ალიევი თავის ძმასთან, რაფიკ ალიევთან ერთად, პატიმრობიდან გათავისუფლდა.