iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სინგაპურის ზოოპარკი

სინგაპურის ზოოპარკი მოიხსენიებოდა როგორც სინგაპურის ზოოლოგიური ბაღები, ადგილობრივთათვის ცნობილია, როგორც მანდაის ზოოპარკი — სინგაპურის ცენტრალური წყალშემკრები აუზის ზედა სელეტარის რეზერვის საზღვარზე, 28 ჰექტარზე (69 აკრი) განლაგებული ზოოპარკი. ზოოპარკი სინგაპურის მთავრობის 9 მილიონი დოლარის გრანტით აშენდა და 1973 წლის 27 ივნისს გაიხსნა. მას სინგაპურის ველური ბუნების ნაკრძალების ორგანიზაცია განაგებს, რომელიც აგრეთვე განკარგავს ზოოპარკის მეზობლად მდებარე ღამის საფარის, მდინარის საფარისა და ჯურონგის ფინველთა პარკს.ზოოპარკში ცხოველთა 315 სახეობაა, რომელთა 16% საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობათა შორისაა. ყოველწლიურად ზოოპარკს 1.7 მილიონი მნახველი ჰყავს.

გახსნის დღიდანვე სინგაპურის ზოოპარკი მნახველებს ცხოველთა ბუნებრივ გარემოში ნახვას სთავაზობს,რომლის დროსაც ცხოელები და ვიზიტორები ფარული ან მინის ბარიერებით არიან ერთმანეთისგან გაყოფილი. ზოოპარკში მსოფლიოში ორანგუტანგთა ყველაზე დიდი კოლონაა მოთავსებული.

ისტორია
სინგაპურის ზოოპარკის დაარსებამდე სინგაპურში რამდენიმე ზოოპარკი არსებობდა.პირველი ზოოპარკი 1870-იან წლებში გაიხსნა დღევანდელი სინგაპურის ბოტანიკური ბაღების ტერიტორიაზე. 1920-იან წლებში ცხოველებითმოვაჭრე უილიამ ლოურენს სომა ბასაპას მიერ კიდევ ერთი ზოოპარკი პუნგოლის ტერიტორიაზე გაიხსნა, 1960-იან წლებში კი ძმებმა ჩანებმა კიდევ ორი ზოოპარკე გახსნეს.

სინგაპურის ზოოპარკის შექმნის იდეა 1969 წელს გაჩნდა. სინგაპურის ბუნებისა და წყლის რესურსების სამინისტროს ერთ-ერთი ორგანოს ინიციატივით წყალსაცავების ირგვლივ მიწები პარკების შექმნისა და რეკრეაციული ობიექტების ასაშენებლად უნდა გამოეყენებინათ. აღმასრულებელმა დირექტორმა, დოქტორმა ონგ სვი ლაუმ 88 ჰექტარი (220 აკრი) ფართობის მიწა ზოოლოგიური ბაღის ასაგებად გამოყო.

1970 წელს კონსულტანტები და პერსონალი დაიქირავეს, 1971 წელს კი 50 საბაზისო ობიექტის მშენებლობა დაიწყო. სპონსოორთა ხელშეწყობით ცხოველები დილერთაგან შეიძინეს. შრი ლანკის კოლომბოს ზოოპარკის დირექტორი ლინ დე ალვისი სპეციალურ კონსულტანტად დაიქირავეს, რათა ტროპიკულ ზოოპარკებთან დაკავშირებული თანდაყოლილი პროვლემები გადაეჭრა.

1973 წლის 27 ივნისს სინგაპურის ზოოპარკმა პირველი მნახველები მიიღო. იმ დროისთვის ზოოპარკში 72 სახეობის 270 ცხოველი იმყოფებოდა, რომელთაც 130 ადამიანი უვლიდა. 1990 წლისთვის ზოოპარკში 160 სახეობაზე მეტი 1600 ცხოველი ბინადრობდა, რომლებიც სოციალურ ჯგუფებად ცხოვრობდნენ. იმისათვის, რომ მნახველებს ცხოველები ბუნებრივ გარემოსთან მაქსიმალურად მიახლოებულად დაეთვალიერებინათ ზოოპარკში 65 ლანდშაფტური სახლი მოეწყო.

1987 წლიდან სინგაპურის ზოოპარკში იშვიათი ცხოველები მოათავსეს, რომლებიც სხვა ზოოპარკებიდან სესხით მიიღეს. სულ პირველად ჩინეთიდან ჩამოყვანილმა მოკლეცხვირიანმა ოქროს მაიმუნებმა ნახევარ მილიონზე მეტი ვიზიტორი მიიზიდა. 1988 წელს ცინცინატის ზოოპარკიდან თეთრი ვეფხვები ჩამოიყვანეს, 1990 წელს კი ვოლონგის ეროვნული ნაკრძალიდან ბამბუკის დათვები.

1974 წლის დასაწყისში ჰიპოპოტამი სახელად კონგო გაიქცა, რომელმაც სელეტარის რეზერვში 47 დღე დაჰყო.

1974 წელს ზოოპარკიდან კანა და ვეფხვიც გაიქცნენ.

2008 წლის 13 ნოემბერს სამმ ბენგალიურმა თეთრმა ვეფხვმა ზოოპარკის თანამშრომელი, რომელიც თხრილთან ახლოს ყოფნისას ცხოველებს აქეზებდა სასიკვდილოდ დაჭრა.
ზინაიდა იუსუფოვას აგარაკი

ზინაიდა იუსუფოვას აგარაკი — ქალაქგარე აგარაკი ცარსკოე-სელოში (ამჟამად ქალაქი პუშკინი). აგებულია ზინაიდა იუსუფოვას დაკვეთით 1856-1859 წლებში კარის არქიტექტორის იპოლიტ მონიგეტის მიერ. ნაგებობა ჩაფიქრებული იყო როგორც პავილიონი-ერმიტაჟი, სადაც შესაძლებელი იყო დასვენება საზოგადოებრივი ამაოებისაგან.

აგარაკის საზეიმო ინტერიერი მდიდრულადაა გადაწყვეტილი ლუი -ის სტილში და დახატულია ვასილი სადოვნიკოვის მიერ (1872 წელს; ამჟამად მდებარეობს სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმის კოლექციაში).

1909-1911 წლებში აგარაკი გაარემონტეს არქიტექტორ ანდრეი ვაიტენსის პროექტის მიხედვით. მოხდა შენობის მოდერნიზაცია, გაიყვანეს ელექტროობა. ამავე 1911 წელს ვაიტენსი იუსუფოვას თხოვნით დაკავდა ეკლესიის მშენებლობით სანქტ-პეტერბურგის გუბერნიის შლისებურგის მაზრის „იუსუფოვას დასახლებაში“, ჩრდილოეთის რკინიგზის სადგურ მგასთან.

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ მოხდა ქონების იძულებითი გასხვისება. მისი კოლექცია გადავიდა ცარსკოე-სელოს მუზეუმ-ნაკრძალის კოლექციაში, თავად შენობაში კი განთავსდალუნაცარსკის სახელობის ბავშვთა კოლონია.

1921 წელს იუსუფოვას ყოფილი ცარსკოე-სელოს აგარაკში განათავსეს საბალეტო სკოლა. ქალაქგარე აგარაკს 1933 წლამდე გამოიყენებდნენ მოსწავლეთა საზაფხულო დასასვენებელ სახლად. 1933 წელს კი გადაეცა ნ. ვავილოვის სახელობის რუსეთის მემცენარეობის ინსტიტუტს მასში ლაბორატორიისა და თანამშრომლების საცხოვრებლების მოსწაყობად.

დიდი სამამულო ომის დროს შენობა მნიშვნელოვნად დაზიანდა. სარემონტო სამუშაოების დასრულების შემდეგ მასში განათავსეს საბავშვო სანატორიუმი.
კრივდინის აგარაკი

კრივდინის აგარაკი — ქალაქგარე აგარაკი სესტრორეცკში. არქიტექტურის ძეგლი. მდებარეობს გრიგორიევისა და სადოვოის ქუჩების გადაკვეთაზე. მისამართი: სესტრორეცკი, გრეგორიევის ქუჩა 16/8.

ისტორია
ვალენტინა ევგენის ასული კრივდინის ხის აგარაკი ააშენეს საუკუნის დასაწყისში მოდერნის სტილში. პროექტის ავტორის მხოლოდ გვარია ცნობილი, ესაა არქიტექტორი მოროზოვი. რუსეთის ფედერაციის მთავრობის 2001 წლის 10 ივლისის № 527 დადგენილებით (რომლის თანახმადაც აგარაკი შეიტანეს რუსეთის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში) არქიტექტორად მიჩნეულია ვინმე ვ. მოროზოვი. 1910-1911 წლებში სესტრორეცკში ააშენეს სახალხო სახლი ტექნიკოს-არქიტექტორ ფ. ე. მოროზოვის, ხოლო ტარხოვკაში არქიტექტორ ე. ლ. მოროზოვის პროეტების მიხედვით 1905-1906 წლებში ააშენეს ხის პანტელეიმონის ეკლესია. ამ ორი არქიტექტორიდან შესაძლებელია ორივე ყოფილიყო კრივდინის აგარაკის ავტორი.

საბჭოთა პერიოდში აგარაკი საცხოვებელ სახლად გადააკეთეს, რომელშიც პანსიონატ „სესტრორეცკის“ მუშები ცხოვრობდნენ და თანდათან ავარიულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა. პერსპექტიული გეგმით გაამზადეს რესტავრაციისათვის, თუმცა 2018 წლის მდგომარეობით რესტავრაცია არ დაწყებულა სახლის მაცხოვრებლების გაუსახლებლობის მიზეზით. 2018 წლის ტებერვალში საკურორტო რაიონის პროკურორმა შენობა „ნორდ-ოტელის“ მფლობელს უჩივლა. სარჩელის მიზეზი იყო შემოწმება, რომელმაც აჩვენა, რომ მესაკუთრის დაუდევრობის შედეგად ძეგლი ნაწილობრივ განადგურდა. მომჩივანი ავალდებულებდა „ნორდ-ოტელის“ მფლობელს ექვსი თვის განმავლობაში ჩაეტარებინა საკონსერვაციო სამუშაოები, ხოლო 9 თვის განმავლობაში სანქტ-პეტერბურგის ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა დაცვის, გამოყენებისა და სახელმწიფო კონტროლის კომიტეტისათვის წარედგინა რემონტისა და რესტავრაციის დოკუმენტები, რომელსაც 20 თვის განმავლობაში უნდა გაეთვალისწინებინა აგარაკის სრული რესტავრაცია.

კრივდინის აგარაკი დახატა მხატვარმა სტას ბოროდინმა („ძველი აგარაკი სესტრორეცკში“). ნახატი გამოფინეს საკურორტო რაიონის ცენტრალურ საგამოფენო დარბაზში 2006 წელს, ხოლო 2007 წელს გამოფენილი იყო ბერლინის გალერეა მუტცენმახერში.
მარია ზახაროვა

მარია ზახაროვა (; დ. 24 დეკემბერი, 1975, მოსკოვი) — რუსი დიპლომატი, რუსეთის ფედერაციის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციის და ბეჭდვის დეპარტამენტის დირექტორი (რუსეთის ფედერაციის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ოფიციალური წარმომადგენელი) 2017 წლის 26 დეკემბრიდან. რუსეთის ფედერაციის საგარეო საქმეთა სამინისტროს კოლეგიის წევრი, ისტორიულ მეცნიერებათა კანდიდატი.

ბიოგრაფია
კარიერა
1998 წელს მარია ზახაროვამ დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო საერთაშორისო ურთიერთობების ინსტიტუტის საერთაშორისო ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი, აღმოსავლეთმცოდნეობისა და ჟურნალისტიკის სპეციალობით. სტუდენტობის წლებში ზახაროვა მუშაობდა რუსეთის ფედერაციის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ზუბოვსკის ბულვარის პრეს-ცენტრში, უნივერსიტეტის ბოლო კურსზე გადიოდა პრაქტიკას რუსეთის საელჩოში ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში. რომელმაც ეს თანამდებობა დაიკავა. ამ პოსტზე ყოფნისას, ზახაროვა ატარებს ყოველკვირეულ ბრიფინგებს ჟურნალისტებისთვის, აკეთებს ოფიციალურ განცხადებებსა და კომენტარებს რუსეთის ფედერაციის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სახელით.

2015 წლის 24-25 სექტემბერს, სანქტ-პეტერბურგში ჩატარებული ქალთა ევრაზიული ფორუმის მომზადების საორგანიზაციო კომიტეტის ერთ-ერთი წევრი მარია ზახაროვა იყო.

რუსულის გარდა, იცის ინგლისური და ჩინური ენები.

2017 წლის 26 იანვარს ზახაროვამ მიიღო პირველი ორდენი თავის კარიერაში. კრემლში მეგობრობის ორდენი მას პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა გადასცა. 30 ცნობილი სახელმწიფო და საზოგადოებრივი დაჯილდოების ცერემონიაზე პრეზიდენტმა პუტინმა აღნიშნა, რომ ყველა დაჯილდოებული გამოირჩეოდა ოსტატობის უმაღლესი დონით, სრული თავდავიწყებით მუშაობის შესძლებლობით, და, რაც მთავარია, დასახული მიზნების განხორციელებით.

ოჯახი
ზახაროვას მეუღლე არის ანდრეი მაკაროვი, მუშაობს მენეჯერად ერთ-ერთ რუსულ კომპანიაში, განათლებით არის ინჟინერი. ისინი დაქორწინდნენ 2005 წლის 7 ნოემბერს, როდესაც ზახაროვა იქ მუშაობდა. 2010 წლის 30 ივნისს შეეძინათ ქალიშვილი მარიანა.

კრიტიკა
სოფიაში წითელი არმიის ძეგლზე ანტისემიტური წარწერების გამოჩენის შემდეგ, ზახაროვამ 2017 წლის 2 ნოემბერს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ბრიფინგზე განაცხადა: „ეს გამოხტომა არის განსაკუთრებით ცინიკური იმის გათვალისწინებით, რომ მეორე მსოფლიო ომის დროს ჩვენი მეომრების წყალობით მოხერხდა ბულგარეთიდან ებრაელების დეპორტაციის პრევენცია და შესაბამისად, 50 000 ადამიანის გარდაუვალი სიკვდილისგან დახსნა“. საპასუხოდ, ბულგარეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში აღნიშნეს, რომ „როდესაც ბულგარელი მოქალაქეები დგებოდნენ ნაცისტთა სიკვდილის ბანაკებში მიმავალი მატარებლების რელსებზე, როდესაც ბულგარული პოლიტიკური, ეკონომიკური და ინტელექტუალური ელიტის წარმომადგენლები წერდნენ ბულგარელი ებრაელების დასაცავ წერილებს, ხოლო ბულგარეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი იერარქები უერთდებოდნენ ებრაელებს, რომელთაც დეპორტაცია ემუქრებოდათ და ამბობდნენ, რომ მათი თანამემამულეები ბანაკში მხოლოდ მათთან ერთად გაემგზავრებოდნენ, წითელი არმია ბულგარეთის საზღვრებისგან ათასი კილომეტრით იყო დაშორებული“, ხოლო ბულგარელი ებრაელების ორგანიზაცია „შალომში“ ხაზი გაუსვეს, რომ „ებრაელების გადარჩენა დიდწილად არის ბულგარელი ხალხის, ბულგარული მართლმადიდებლური ეკლესიის და ბულგარული ანტიფაშისტური მოძრაობის დამსახურება“.
ოლდენბურგის აგარაკი

ოლდენბურგის აგარაკი (; სხვა სახელწოდება დოლგორუკოვის აგარაკი ) — სანქტ-პეტერბურგის ქვის კუნძულის ერთ-ერთი უმთავრესი ნაგებობა, რუსული კლასიციზმის ეპოქის ხის არქიტექტურის ძეგლი. აგებულია 1831-1833 წლებში არქიტექტორ სმარაგად შუსტოვის მიერ.

აგარაკი ააშენეს მიწის ნაკვეთზე, რომელიც ეკუთვნოდა თავად ვასილი დოლგორუკოვის კარის შტალმაისტერს და გაყიდა 1833 წელს, მშენებლობის დასრულებისთანავე პრინც პეტრე გიორგის ძე ოლდენბურგზე.

ოლდენბურგის აგარაკი მდებარეობს მაღალ მოედანზე, იგი დაგეგმარებაში კვადრატული ფორმისაა, რომლის ცენტრშიც მდებარეობს დარბაზი-როტონდა, რომელიც თავის მხრივ გარშემორტყმულია სასტუმრო ოთახებით. ცენტრალური დარბაზი გადახურულია გუმბათით. შუსტოვის პროექტის მიხედვით სამი ფასადი შემკულია პორტიკებით და დორიული კოლონებით. მთავარ ფასადზე დიდი ნახევარწრიული ფანჯრებია.

1830-იანი წლების ბოლოსა და 1840-იანი წლების დასაწყისში არქიტექტორმა ანდრეი შტაკენშნეიდერმა ნაწილობრივ გადააკეთა შენობა და ინტერიერი თავიდან გააფორმა. ასევე შტაკენშნეიდერის პროექტის მიხედვით შემოღობეს აგარაკი 1836 წელს პატარა ნევკის მხარეს და მიაშენეს ფლიგელი წითელი აგურისაგან, რომელიც განკუთვნილი იყო პერსონალისა და პრინცის პირადი დაცვისათვის.

1928 წელს ოლდენბურგის აგარაკი გადააკეთეს საცხოვრებელ სახლად, ინტერიერის უდივესი ნაწილი გაანადგურეს. 1930 წელს ხანძარმა გაანადგურა აგარაკის გუმბათი, რომელიც აღადგინეს 1936-1937 წლებში 1978 წელს აგარაკზე კვლავ გაჩნდა ხანძარი, დაიწვა გუმბათი და ცენტრალური ნაწილი. 1982 წელს იგი სრულიად დაშალეს და დაიწყეს მისი თავიდან აღდგენა. სამუშაოები დასრულდა 1989 წელს.

2017 წელს განხორციელდა აგარაკისა და მისი მიმდებარე ბაღის პრივატიზაცია.
ჯოზეფ ერლანგერი

ჯოზეფ ერლანგერი (; დ. 17 იანვარი [ძვ. სტ. 5 იანვარი], 1874, სან-ფრანცისკო — გ. 5 დეკემბერი, 1965, სენტ-ლუისი) — ამერიკელი ფიზიოლოგი. 1895 წელს დაამთავრა კალიფორნიის უნივერსიტეტი. მუშაობდა პროფესორად ჯონ ჰოპკინზის, მედისონის, ვაშინგტონის, სენტ-ლუისის და სხვა უნივერსიტეტების ფიზიოლოგიურ კათედრაზე. 1910 წელს განაგებდა ფიზიოლოგიურ კათედრას ვაშინგტონის უნივერსიტეტში. შეისწავლა და დაადგინა ნერვულ ბოჭკოების მკაფიოდ განსხვავებული ინდივიდუალური თავისებურებანი და გამოყო მათი 3 ტიპი (, , ), რომლებიც განსხვავდებიან ერთიმეორისაგან გაღიზიანების ზღურბლით, აგზნების გატარების სიჩქარით და რაქტერული ფაზების ხანგრლივობით. ამ აღმოჩენისათვის ჯოზეფ ერლანგერს ჰერბერტ გესერთან ერთად 1944 წელს ნობელის პრემია მიენიჭა.
რობერ კლერმონელი

რობერ კლერმონელი (; დ. 1256 — გ. 7 თებერვალი, 1317) — კაპეტინგების დინასტიის წარმომადგენელი და ბურბონთა დინასტიის დამაარსებელი. საფრანგეთის მეფე ლუი -ისა და დედოფალ მარგარიტა პროვანსელის უმცროსი ვაჟი. კლერმონის გრაფი და ბურბონის ჰერცოგი.

ქორწინება და შვილები
რობერი დაიბადა 1256 წელს. იგი იყო საფრანგეთის მეფე ლუი -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარგარიტა პროვანსელის შუათანა ვაჟი. ვინაიდან მას უკვე ჰყავდა უფროსი ძმები და ტახტზე ასვლის შანსები არ ჰქონდა, მას ჯერ კლერმონის გრაფობა, ცოტა მოგვიანებით კი ბურბონის ჰერცოგობა უბოძეს. ამის გამო, მან დააარსა საკუთარი ბურბონთა დინასტია, რომელიც საუკუნეების მანძილზე მართავდა საფრანგეთს, ესპანეთს, სიცილიას, ნეაპოლს, ნავარას, ლუქსემბურგსა და პარმას.

1272 წელს რობერი დაქორწინდა შაროლუას გრაფ ჟანის ასულ ბეატრის ბურგუნდიელზე, რომელთანაც შეეძინა ექვსი შვილი:

ლუი (1279-1342), ბურბონის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო მარი ავესნისი, რომელთანაც შეეძინა რვა შვილი;
ბლანში (1281-1304), ცოლად გაჰყვა ოვერნისა და ბულონის გრაფ რობერ -ს. იგი იყო ბებია, საფრანგეთის დედოფალ ჟანა ოვერნელისა;
ჟანი (1283-1316), შაროლუას ბარონი, ცოლად შეირთო უგო სუასონელის ასული ჟანა დ'არგესი, რომელთანაც შეეძინა ორი შვილი;
მარი (1285-1372), მონაზონი და პუასუს აბატისა;
პიერი (1287-1330), პარიზის არქიდიაკვანი;
მარგარიტა (1289-1309), პირველად ცოლად გაჰყვა ანდრიის გრაფ რაიმონ ბერენგარს, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი იქორწინა ნემურის მარკიზ ჟან -ზე.
ბეატრის ბურგუნდიელი

ბეატრის ბურგუნდიელი (; დ. 1257 — გ. 1 ოქტომბერი, 1310) — შაროლუას გრაფ ჟან ბურგუნდიელისა და აგნეს დამპიერის ასული. ბურბონისა და კლერმონის გრაფინია როგორც რობერ კლერმონელის მეუღლე. ბურბონის ჰერცოგ ლუი -ის დედა.

ქორწინება და შვილები
1272 წელს ბეატრისი ცოლად გაჰყვა საფრანგეთის მეფე ლუი -ისა და დედოფალ მარგარიტა პროვანსელის უმცროს ვაჟს, კლერმონისა და ბურბონის გრაფ რობერ კლერმონელს, რომელთანაც შეეძინა ექვსი შვილი:
ლუი (1279-1342), ბურბონის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო მარი ავესნისი, რომელთანაც შეეძინა რვა შვილი;
ბლანში (1281-1304), ცოლად გაჰყვა ოვერნისა და ბულონის გრაფ რობერ -ს. იგი იყო ბებია, საფრანგეთის დედოფალ ჟანა ოვერნელისა;
ჟანი (1283-1316), შაროლუას ბარონი, ცოლად შეირთო უგო სუასონელის ასული ჟანა დ'არგესი, რომელთანაც შეეძინა ორი შვილი;
მარი (1285-1372), მონაზონი და პუასუს აბატისა;
პიერი (1287-1330), პარიზის არქიდიაკვანი;
მარგარიტა (1289-1309), პირველად ცოლად გაჰყვა ანდრიის გრაფ რაიმონ ბერენგარს, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი იქორწინა ნემურის მარკიზ ჟან -ზე.
იესო უფსკრულიდან

„იესო უფსკრულიდან“ — იესო ქრისტეს ქანდაკება. მდებარეობს სან-ფრუტუოზოს უბეში, გენუასთან ახლოს (ისტორიული ლიგურიის ნაწილი), იტალიის რივიერის წყლებში. მისი სიმაღლეა 2,5 მ, ჩამოსხმულია ბრინჯაოსაგან. დამონტაჟდა 1954 წლის 22 აგვისტოს 17 მეტრის სიღრმეზე. მას შემდეგ სხვადასხვა ქვეყანაში განთავსდა რამდენიმე ანალოგიური ქანდაკება (როგორც თავდაპირველის ასლები, აგრეთვე ვარიაციები ამავე თემაზე), რომლებსაც იგივე სახელი ეწოდა.
მატჩი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში (2018)

2018 წლის მატჩი მსოფლიოს პირველობაზე ჭადრაკში (56-ე ჭადრაკის ისტორიაში) ჩატარდა დიდი ბრიტანეთის დედაქალაქ ლონდონში.

მატჩში მონაწილეობა მიიღეს მოქმედმა ჩემპიონმა, ნორვეგიელმა მაგნუს კარლსენმა და ამერიკელმა ფაბიანო კარუანამ.

12 პარტიისგან შემდგარი მატჩი უნდა ჩატარებულიყო 9 ნოემბრიდან 28 ნოემბრამდე.

პრეტენდენტთა ტურნირი
პრეტენდენტი მსოფლიოს ჩემპიონის ტიტულზე გახდა ფაბიანო კარუანა — 2018 წლის პრეტენდენტთა ტურნირის გამარჯვებული, რომელიც ჩატარდა გერმანიის დედაქალაქ ბერლინში 2018 წლის 10 მარტიდან 27 მარტამდე. ფაბიანო კარუანამ 14 შესაძლებელი ქულიდან 9 დააგროვა (+5 -1 =8), რაც ერთი ქულით მეტია, ვიდრე აზერბაიჯანელი დიდოსტატის შაჰრიარ მამედიაროვის და რუსი სერგეი კარიაკინის შედეგი.

ორგანიზაცია და ჩატარების ადგილი
მატჩი ჩატარდა ფიდეს ეგიდის ქვეშ, ხოლო ორგანიზაციის უფლება ჰქონდა კომპანია „აგონს“, ფიდეს კომერციულ პარტნიორს. 2018 წლის მატჩის ჩატარებაზე განაცხადი შეიტანა არაერთმა აზიურმა ქვეყანამ, იაპონია, სინგაპური, ტაილანდი, ჩინეთი და სხვა. 2017 წლის გაზაფხულზე გახდა ცნობილი ლონდონის კანდიდატურაზე. 2017 წლის ნოემბერში გამოცხადდა, რომ მატჩი ლონდონში ჩატარდებოდა.

2018 წლის 15 აგვისტოს გამოცხადდა, რომ ორივე მონაწილემ ხელი მოაწერა მატჩში მონაწილეობის კონტრაქტს.

განგრიგი
სათამაშო დღეებში, მატჩები ტარდება ადგილობრივი დროით 15:00 საათზე .

რეგლამენტი
ოპონენტებმა უნდა ითამაშონ 12 პარტია იმ შემთხვევაში, თუ არც ერთი მათგანი არ გაინაღდებს გამარჯვებას დროზე ადრე. რაც შეეხება დროი კონტროლს, პირველ 40 სვლაზე გამოყოფილი იყო 100 წუთი, 50 წუთი შემდეგ 20 სვლაზე და 15 წუთი პარტიის დამთავრებამდე ყოველი სვლის შემდეგ 30 წამის დამატებით. მოთამაშეებს არ ჰქონდათ დაზავების უფლება შავების ოცდამეათე სვლამდე.

თუ მეთორმეტე პარტიის შემდეგაც ანგარიში თანაბარი იქნებოდა, ბოლო სათამაშო დღეს ჩატარდებოდა ტაი-ბრეიკი:

ოთხი პარტია სწრაფ ჭადრაკში (25 წუთი + 10 წამი ყოველი სვლის შემდეგ), თუ არც ერთი მონაწილე დროზე ადრე არ გაიმარჯვებდა. თუ ოთხი პარტიის შემდეგ გამარჯვებული არ გამოვლინდებოდა, მოჭადრაკეები ითამაშებდნენ ბლიცს.
ორპარტიანი ბლიცის (5 წუთი + 3 წამი ყოველი სვლის შემდეგ) ხუთი სერია შავებით და თეთრებით. გამარჯვებული იქნებოდა მოჭადრაკე, რომელიც პირველი მოიგებდა სერიას. თუ ყველა სერია ფრეთი დამთავრდებოდა, ჩატარდებოდა „არმაგედონი“.
ერთი „სიკვდილის პარტია“, იგივე „არმაგედონი“. თეთრებს აქვთ ხუთი წუთი, ხოლო შავებს ოთხი. 61-ე სვლიდან დაწყებული, ორივე მხარე ყოველი სვლის შემდეგ იღებს სამ წამს. მოთამაშე, რომელიც კენჭისყრაში გაიმარჯვებს, შეძლებს ფიგურების ფერი აირჩიოს. თეთრებს სჭირდებათ მხოლოდ გამარჯვება, ყაიმის შემთხვევაში გამარჯვებულია შავი ფიგურებით მოთამაშე მოჭადრაკე.

მატჩი
ტაი-ბრეიკი
ლუი I (ბურბონის ჰერცოგი)

ლუი დე ბურბონი (; დ. 1279 — გ. 22 იანვარი, 1341) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. კლერმონის გრაფ რობერ კლერმონელისა და ბეატრის ბურგუნდიელის ვაჟი. ბურბონის ჰერცოგი, კლერმონისა და ლა მარშის გრაფი.

ოჯახი და შვილები
1310 წელს ლუი დაქორწინდა ჰოლანდიისა და ენოს გრაფ იოჰან -ისა და ფილიპა ლუქსემბურგელის ასულ მარი ავესნისზე, რომელთანაც რვა შვილი შეეძინა:
პიერ (1311-1356), ბურბონის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო იზაბელ დე ვალუა, რომელთანაც შეეძინა რვა შვილი. იგი დაიღუპა პუატიეს ბრძოლაში;
ჟანა (1312-1402), ცოლად გაჰყვა ფორეს გრაფ გაი -ს;
მარგარიტა (1313-1362), ცოლად გაჰყვა სალის გრაფ ჟან -ს;
მარი (1315-1387), ცოლად გაჰყვა გალილეს პრინც გაი ლუზინიანს, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი იქორწინა ლათინთა იმპერატორ რობერ ტარანტოელზე, თუმცა შვილები მხოლოდ პირველი ქმრისგან ეყოლა;
ფილიპი (1316-1327), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ჟაკი (1318), გარდაიცვალა ჩვილი;
ჟაკ (1319-1362), ლა მარშის გრაფი, ცოლად შეირთო ჟანა დე შატილონი, მოკლეს ბრინუას ბრძოლაში;
ბეატრისი (1320-1383), პირველად ცოლად გაჰყვა ბოჰემიის მეფე იოჰან ლუქსემბურგელს, მისი დაღუპვის შემდეგ კი იქორწინა ოდე გრანსეიზე.

ცნობილია, რომ ლუის წლების მანძილზე ჰქონდა რომანი კლისის გრაფინია ჟანა დე ლანსთან, რომელთანაც მას ოთხი უკანონო შვილი შეეძინა:
ჟანი (1297-1375), ბელენავეს სენიორი, ცოლად შეირთო აგნეს დე შალე, აქტიურად იბრძვოდა ასწლიან ომში ინგლისელთა წინააღმდეგ;
სახელი და დაბადება-გარდაცვალების თარიღი უცნობია, თუმცა ცნობილია, რომ გოგონა იყო და 1317 წელს ცოლად შერთეს ბაზუას გრაფ ჟერარდ დე შატილონს;
გაი (1299-1349), შადერონის სენიორი, ცოლად შეირთო იზაბელ დე შასტელპერონი;
ჟანეტი (?-?), 1310 წელს ცოლად გაჰყვა ჟერარდ დე შატელუას.
მარი ავესნისი

მარი ავესნისი (; დ. 1280 — გ. 1354) — ჰოლანდიის გრაფ იოჰან -ისა და ფილიპა ლუქსემბურგელის ასული. ბურბონის ჰერცოგინია როგორც ლუი -ის მეუღლე.

ოჯახი
მარი იყო ჰოლანდიისა და ენოს გრაფ იოჰან -ისა და მისი მეუღლის, ფილიპა ენოელის ასული. მისი ძმა, ვილჰელმი შემდგომში ასევე ჰოლანდიისა და ენოს გრაფი გახდა, რომლის მხრიდანაც, მარის ძმის შვილებად ერგებოდნენ საღვთო რომის იმპერატორ ლუდვიგ -ის ცოლი მარგარიტა ენოელი და ინგლისის მეფე ედუარდ -ის მეუღლე ფილიპა ენოელი. ფილიპას შვილები იყვნენ უელსის "შავი პრინცი" ედუარდი, მეფე რიჩარდ და ლანკასტერთა დინასტიის დამაარსებელი ჯონი, რომელიც იყო მამა მეფე ჰენრი -ისა.

1310 წელს მარი ცოლად შერთეს ბურბონის ჰერცოგ რობერ კლერმონელისა და ბეატრის ბურგუნდიელის უფროს ვაჟს, ჰერცოგ ლუი -ს, რომელთანაც რვა შვილი შეეძინა:
პიერ (1311-1356), ბურბონის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო იზაბელ დე ვალუა, რომელთანაც შეეძინა რვა შვილი. იგი დაიღუპა პუატიეს ბრძოლაში;
ჟანა (1312-1402), ცოლად გაჰყვა ფორეს გრაფ გაი -ს;
მარგარიტა (1313-1362), ცოლად გაჰყვა სალის გრაფ ჟან -ს;
მარი (1315-1387), ცოლად გაჰყვა გალილეს პრინც გაი ლუზინიანს, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი იქორწინა ლათინთა იმპერატორ რობერ ტარანტოელზე, თუმცა შვილები მხოლოდ პირველი ქმრისგან ეყოლა;
ფილიპი (1316-1327), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ჟაკი (1318), გარდაიცვალა ჩვილი;
ჟაკ (1319-1362), ლა მარშის გრაფი, ცოლად შეირთო ჟანა დე შატილონი, მოკლეს ბრინუას ბრძოლაში;
ბეატრისი (1320-1383), პირველად ცოლად გაჰყვა ბოჰემიის მეფე იოჰან ლუქსემბურგელს, მისი დაღუპვის შემდეგ კი იქორწინა ოდე გრანსეიზე.
პიერ I (ბურბონის ჰერცოგი)

პიერ დე ბურბონი (; დ. 1311 — გ. 19 სექტემბერი, 1356) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ბურბონის ჰერცოგ ლუი -ისა და მარი ავესნისის ვაჟი. ბურბონის ჰერცოგი 1341-56 წლებში. პიერი მოკლეს 1356 წელს პუატიეს ბრძოლაში.

ბიოგრაფია
პიერი დაიბადა 1311 წელს. იგი იყო ბურბონის ჰერცოგ ლუი -ისა და მისი მეუღლის, მარი ავესნისის უფროსი ვაჟი. 1336 წელს ცოლად შეირთო იზაბელ დე ვალუა, 1341 წელს კი მამის გარდაცვალების შემდეგ იგი ბურბონის ჰერცოგი ხდება, მისი უმცროსი ძმა, ჟაკ კი ლა მარშის გრაფი. ამის შემდეგ, პიერი აქტიურად ერეოდა საფრანგეთ-ინგლისს შორის მიმდინარე ასწლიან ომში. 1351 წელს, მეფე ჟან -ის ბრძანებით იგი ბრძოლაში წავიდა, როგორც საფრანგეთის ჯარების მთავარსარდალი. მან სასტიკად დაამარცხა ინგლისელები და დაიბრუნა მათ მიერ ოკუპირებული ნორმანდია. 1346 წელს თავი გამოიჩინა კრესის ბრძოლაში. 1355 წელს იბრძოდა ლანგედოკშიც, 1356 წელს კი პუატიეს ბრძოლაში ინგლისელებმა მოჰკლეს იგი.

ქორწინება და შვილები
1336 წლის 5 იანვარს პიერმა ცოლად შეირთო ვალუას გრაფ შარლისა და მისი მესამე ცოლის, მაუტ შატილონის ასული იზაბელ დე ვალუა, რომელთანაც შეეძინა ერთი ვაჟი და შვიდი გოგონა:
ლუი (1337-1410), ბურბონის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო ანა ოვერნელი, რომელთანაც შეეძინა ორი ვაჟი და ორი ქალიშვილი;
ჟანა (1338-1378), ცოლად გაჰყვა საფრანგეთის მეფე შარლ -ს, რომელთანაც შეეძინა მომავალი მეფე შარლ და ორლეანის ჰერცოგი ლუი ;
ბლანკა (1339-1361), ცოლად გაჰყვა კასტილიისა და ლეონის მეფე პედრო -ს, თუმცა მათ საერთო შვილები არ ჰყოლიათ;
ბონა (1341-1402), ცოლად გაჰყვა სავოიისა და პიემონტის გრაფ ამადეო -ს, რომელთანაც შეეძინა მომავალი ჰერცოგი ამადეო ;
კატრინი (1342-1427), ცოლად გაჰყვა ჟან დე არკუნტს, რომელთანაც შეეძინა ათი შვილი;
მარგარიტა (1344-1416), ცოლად გაჰყვა ტარტას ვიკონტსა და ალბრეს ლორდ არნოლდ ამინეუს, რომელთანაც მხოლოდ ერთი ვაჟი შეეძინა;
იზაბელი (1345), გარდაიცვალა ჩვილი;
მარი (1347-1401), მონაზონი და პუასუს აბატისა.
იზაბელ დე ვალუა (1313-1383)

იზაბელ დე ვალუა (; დ. 1313 — გ. 26 ივლისი, 1383) — ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. ვალუას გრაფ შარლისა და მისი მესამე ცოლის, მაუტ შატილონის ასული. საფრანგეთის მეფე ფილიპ -ის შვილიშვილი. ბურბონის ჰერცოგინია როგორც პიერ -ის მეუღლე.

ქორწინება და შვილები
1336 წლის 25 იანვარს იზაბელი ცოლად გაჰყვა ბურბონის ჰერცოგ ლუი -ისა და მარი ავესნისის ვაჟს, ჰერცოგ პიერ -ს, რომელთანაც ერთი ვაჟი და შვიდი ქალიშვილი შეეძინა. 1356 წელს, იზაბელის ქმარი პუატიეს ბრძოლაში მოკლეს, რის შემდეგაც იგი მეორედ აღარ გათხოვილა. იგი ხელს უწყობდა თავისი ვაჟის მმართველობისა და მემკვიდრეობის განმტკიცებას, რის გამოც თავის ქალიშვილებს ევროპის სხვადასხვა მონარქებზე ათხოვებდა.

იზაბელისა და პიერის სულ რვა შვილი ჰყავდათ:
ლუი (1337-1410), ბურბონის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო ანა ოვერნელი, რომელთანაც შეეძინა ორი ვაჟი და ორი ქალიშვილი;
ჟანა (1338-1378), ცოლად გაჰყვა საფრანგეთის მეფე შარლ -ს, რომელთანაც შეეძინა მომავალი მეფე შარლ და ორლეანის ჰერცოგი ლუი ;
ბლანკა (1339-1361), ცოლად გაჰყვა კასტილიისა და ლეონის მეფე პედრო -ს, თუმცა მათ საერთო შვილები არ ჰყოლიათ;
ბონა (1341-1402), ცოლად გაჰყვა სავოიისა და პიემონტის გრაფ ამადეო -ს, რომელთანაც შეეძინა მომავალი ჰერცოგი ამადეო ;
კატრინი (1342-1427), ცოლად გაჰყვა ჟან დე არკუნტს, რომელთანაც შეეძინა ათი შვილი;
მარგარიტა (1344-1416), ცოლად გაჰყვა ტარტას ვიკონტსა და ალბრეს ლორდ არნოლდ ამინეუს, რომელთანაც მხოლოდ ერთი ვაჟი შეეძინა;
იზაბელი (1345), გარდაიცვალა ჩვილი;
მარი (1347-1401), მონაზონი და პუასუს აბატისა.

იზაბელ დე ვალუა გარდაიცვალა 1383 წლის 26 ივლისს, 70 წლის ასაკში.