iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მოკეგუის რეგიონი

მოკეგუა — რეგიონი პერუში. მისი ფართობია 15 733.97 კმ². მოსახლეობა - 163 757 (2004 წლის მონაცემებით). რეგიონის დედაქალაქია მოკეგუა, რეგიონში მოსახლეობით ყველაზე დიდი ქალაქია ილო. მონკეგა იყოფა 3 პროვინციად და 20 მხარედ. მონკეგას აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება წყნარი ოკეანე და პერუს შემდეგი რეგიონები: ჩრდილოეთიდან - არეკიპა, სამხრეთიდან - ტაკნა, ხოლო აღმოსავლეთით - პუნო.

რეგიონის მთავარი ბუნებრივი რესურსებია: სპილენძი, ზეთისხილი და ავოკადო. რეგიონის ერთ-ერთი მთავარი მდინარეა ტამბო.
იანძი

იანძი ( — „გრძელი მდინარე“; ) — მდინარე ჩინეთში, ყველაზე გრძელი მდინარე აზიაში და მესამე მსოფლიოში. მისი სიგრძე 6 418 კმ-ია. სათავეს იღებს ტიბეტის მთიანეთში და ჩაედინება აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვაში, ქალაქ შანხაის სიახლოვეს. იანძი ასევე მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე წყალუხვი მდინარეა. მის აუზში ჩინეთის მოსახლეობის ერთი მესამედი ცხოვრობს.

მდინარე ხუანხესთან ერთად, უდიდესია იანძის მნიშვნელობა ჩინეთის ისტორიაში, კულტურასა და ეკონომიკაში.
პასკოს რეგიონი

პასკოს რეგიონი — რეგიონი პერუში. მისი ფართობია 25 319.59 კმ². მოსახლეობა - 277 475 (2004 წლის მონაცემებით). რეგიონის დედაქალაქია სერო-დე-პასკო. პასკო იყოფა 3 პროვინციად და 28 მხარედ. პერუს რეგიონებიდან მას ესაზღვრება: დასავლეთიდან - ლიმა, აღმოსავლეთით - უკაიალი, სამხრეთითდან - ხუნინი, ხოლო ჩრდილოეთიდან - უანუკო.

რეგიონის მთავარი ბუნებრივი რესურსებია: ტყვია, თუთია და ვერცხლი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
რეგიონი იყოფა 3 პროვინციად , ეს პროვინციეი თავის მხრივ იყოფიან 28 მხარედ.

პროვინციები
პასკოს პროვინციების სია:

დანიელ-ალსიდეს-კარიონი (იანაჰუანკა)
ოსაპამპა (ოსაპამპა)
პასკო (სერო-დე-პასკო)
პიურის რეგიონი

პიურა — რეგიონი პერუში. მისი ფართობია 35 892.49 კმ². მოსახლეობა - 1 630 772 (2004 წლის მონაცემებით). რეგიონის დედაქალაქია პიურა. პიურა იყოფა 8 პროვინციად და 64 მხარედ. პიურას აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება წყნარი ოკეანე და პერუს შემდეგი რეგიონები: ჩრდილოეთიდან - ტუმბესი, სამხრეთიდან - ლამბაიეკე, ხოლო აღმოსავლეთიდან - კახამარკა.

რეგიონის მთავარი ბუნებრივი რესურსებია: ნავთობი, ბამბა, ბრინჯი და ლიმონი.
ვალენტინ პანიაგუა

ვალენტინ პანიაგუა (; დ. 23 სექტემბერი, 1936, კუსკო, პერუ — გ. 16 ოქტომბერი 2006, ლიმა, პერუ) — პერუელი პოლიტიკური მოღვაწე. ფუხიმორის გაქცევის შემდეგ კონგრესმა დაამტკიცა დროებითი პრეზიდენტის თანამდებობაზე, რომელსაც დაევალა ახალი საპრეზიდენტო არჩევნების ორგანიზაცია. პერუს დროებითი პრეზიდენტის მოვალეობა ეკავა 2000 წლის 22 ნოემბრიდან 2001 წლის 28 ივლისამდე.
სან-მარტინის რეგიონი

სან-მარტინი — რეგიონი პერუში. მისი ფართობია 51 253.31 კმ². მოსახლეობა - 778 545 (2004 წლის მონაცემებით). რეგიონის დედაქალაქია მოიობამბა, ხოლო რეგიონის უდიდესი ქალაქი — ტარაპოტო. პერუს რეგიონებიდან მას ესაზღვრება: დასავლეთიდან - ლა-ლიბერტადი, აღმოსავლეთით - ლორეტო, სამხრეთითდან - უანუკო, ხოლო ჩრდილოეთიდან - ამასონასი.

რეგიონის მთავარი ბუნებრივი რესურსებია: ყავა, კაკაო და ხე-ტყის რესურსი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
სან-მარტინი იყოფა 10 პროვინციად და 77 რაიონად

სან-მარტინის პროვინციების სია:
ბელიავისტა (ბელიავისტა)
ელ-დორადო (სან-ხოსე-დე-სისა)
უალიაგა (საპოსოა)
ლამასი (ლამასი)
მარისკალ-კასერესი (ხუანხუი)
მოიობამბა (მოიობამბა)
პიკოტა (პიკოტა)
რიოხა (რიოხა)
სან-მარტინი (ტარაპოტო)
ტოკაჩე (ტოკაჩე)
ტაკნის რეგიონი

ტაკნა — რეგიონი პერუში. მისი ფართობია 16 075.89 კმ². მოსახლეობა - 274 496 კაცი (2004 წლის მონაცემებით). რეგიონის დედაქალაქია ტაკნა. პერუს რეგიონებიდან მას ესაზღვრება: ჩრდილოეთით - მონკეგა, ხოლო აღმოსავლეთით - პუნო. რეგიონს სამხრეთიდან ესაზღვრება ჩილე.

რეგიონის მთავარი ბუნებრივი რესურსებია: ბამბა და ყავა.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ტაკნა იყოფა 4 პროვინციად და 26 რაიონებად

ტანაკას რეგიონის პროვინციების სია:
კანდარავე (კანდარავე)
ხორხე-ბასადრე (ლოკუმბა)
ტაკნა (ტაკნა)
ტარატა (ტარატა)
დიდების ხელი

დიდების ხელი, აგრეთვე ცნობილი როგორც ჩამოხრჩობილის ხელი — მაგიის დახმარებით შენახული ჩამოხრჩობილი მკვლელის მოკვეთილი ხელი. ოდესღაც გამოიყენებოდა თილისმად შავი მაგიის შელოცვებში. ამბობდნენ, რომ ეს ეხმარებოდა მძარცველებს სახლებში შეღწევაში. ”დიდების ხელი” იყო მკვლელის იმ დროს მოკვეთილი მარჯვენა ხელი, როდესაც გვამი ჯერ კიდევ ეკიდა სახრჩობელაზე ან მთვარის დაბნელების მომენტში. მას ინახავდნენ სისხლით გაჟღენთილ სუდარაში, რომელიც ორი კვირის მანძილზე ინახებოდა მარილწყლითა და სხვადასხვა სახეობის წიწაკებით გავსებულ თიხის ქილაში. ამის შემდეგ მას აშრობდნენ ვერბენიან (ბალახი, რომელიც ითვლებოდა დემონების განმდევნელად) ღუმელში ან და თაკარა მზეზე, უმჯობესი იყო აგვისტოს მცხუნვარე დღეებში.

ამგვარი დამუშავების შემდეგ თითებს შორის ამაგრებდნენ სანთელს, რომელსაც ”მკვდრის სანთელს” ეძახდნენ. ეს სანთელი მზადდებოდა ჩამომხრჩობილი მკვლელის ქონისგან, ხოლო ფითილად იყენებდნენ მისსავე თმებს. ამგვარი სანთლის დამზადების სხვა მეთოდიც არსებობდა: ”დიდების ხელიდან” გამოწურავდნენ სისხლის, აშრობდნენ და ძირავდნენ ფიჭაში, რათა თვითონ თითები გამოეყენებინათ სანთლებად.

თვლიდნენ, რომ ანთებულ სანთლებს ან მოგიზგიზე თითებს შეეძლოთ მოსიარულე ხალხი გაეშეშებინათ და წაერთვათ მათთვის მეტყველების უნარი. მძარცველები სახლების გატეხვამდე ანთებდნენ ”დიდების ხელს” იმ იმედით, რომ ეს თილისმა მანამ არ მისცემდა სახლში მყოფთ გაღვიძების საშუალებას, სანამ მძარცველები თავიანთ საქმიანობას არ მოათავებდნენ. როდესაც ცერა თითი იწყებდა ქრობას, ეს იმის მაუწყებელი იყო, რომ ვიღაცას სახლში არ ეძინა ან მასზე ვერ მოქმედებდა ჯადო. გადმოცემის თანახმად მოგიზგიზე ”დიდების ხელის” ჩაქრობა შეიძლებოდა მხოლოდ რძის დახმარებით.

ამ ჯადოს გასანეიტრალებლად სახლის პატრონები ამზადებდნენ მალამოს ჭოტის სისხლისგან, თეთრი ქათმების ქონისგან და შავი კატების ნაღველასგან და უსმევდნენ თავიანთი სახლის ზღურბლს.

ჯადოქრებზე ნადირობის ხანაში ”დიდების ხელი” ითვლებოდა გრძნეულთა საქმიანობად. 1588 წელს ორი გერმანელი ჯადოქარი ქალი ნიჩელი და ბესერსი, რომელთაც ბრალი ედებოდათ ჯადოქრობასა და გვამთა ექსჰუმაციაში, იძულებულნი გახდნენ ეღიარებინათ, რომ ისინი ”დიდების ხელის” ანთებით წამლავდნენ დაუცველ ხალხს, რათა მათთვის წაერთმიათ მოძრაობის უნარი. ჯონ ფიანმა, რომელსაც 1590 წელს უმოწყალოდ აწამებდნენ ჯადოქართა სამსჯავროზე შოტლანდიაში, აღიარა, რომ ”დიდების ხელს” იყენებდა ტაძარში შესღწევად, სადაც ეშმაკს მსახურობდა.
ფერნანდო ბელაუნდე ტერი

ფერნანდო ბელაუნდე ტერი (; დ. 7 ოქტომბერი, 1912, ლიმა, პერუ — გ. 4 ივნისი, 2002, იქვე) — პერუელი პოლიტიკური მოღვაწე. ორჯერ პერუს პრეზიდენტი 1963–1968 და 1980–1985 წლებში.

ბიოგრაფია
დაიბადა ლიმაში, ესპანელი არისტოკრატების ოჯახში. აუგუსტო ლეგიას მმართველობის დროს რეპრესიების გამო 1924 წელს იძულებით გადასახლდნენ საფრანგეთში. სადაც მომავალმა პრეზიდენტმა მიიღო საშუალო და უმაღლესი განათლება. 1930–1935 წლებში. სწავლობდა არქიტექტურას აშშ-ში, მაიამის უნივერსიტეტში. ამის შემდეგ იგი გადასახლდა მექსიკაში და მცირე ხნით მუშაობდა არქიტექტორად, მანამ სანამ პერუში დაბრუნდებოდა (1936). 1937 წელს დააარსა ჟურნალი « ». მისი პოლიტიკური კარიერა დაიწყო 1944 წელს.

გარდაიცვალა ლიმაში 2002 წელს. დემოკრატიაში შეტანილი წვლილისათვის უწოდეს პერუს დემოკრატიის მამა.
ტუმბესის რეგიონი

ტუმბესი — რეგიონი პერუში. მისი ფართობია 4 045.86 კმ². მოსახლეობა - 191 713 (2004 წლის მონაცემებით). რეგიონის დედაქალაქია ტუმბესი. ტუმბესს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება წყნარი ოკეანე და პერუს შემდეგი რეგიონები: სამხრეთიდან - პიურა, ხოლო ჩრდილოეთიდან – ეკვადორი.

რეგიონის მთავარი ბუნებრივი რესურსებია: ნავთობი, თამბაქო და ბანანი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ტუმბესის რეგიონი იყოფა 3 პროვინციად და 20 რაიონად

ტუმბესის რეგიონის პროვინციების სია:

კონტრალმირანტე-ვილიარი (სორიტოსი)
ტუმბესი (ტუმბესი)
სარუმილია (სარუმილია)
უკაიალის რეგიონი

უკაიალი — რეგიონი პერუში. მისი ფართობია 101 830.64 კმ². მოსახლეობა - 402 445 (2004 წლის მონაცემებით). რეგიონის დედაქალაქია პუკალიპა. უკაიალი იყოფა 4 პროვინციად და 14 რაიონად. პერუს რეგიონებიდან მას ესაზღვრება: დასავლეთიდან - უანუკო, პასკო და ხუნინი, სამხრეთითდან - კუსკო და მადრე-დე-დიოსი, ხოლო ჩრდილოეთიდან - ლორეტო. უკაიალის აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ბრაზილია.

რეგიონის მთავარი ბუნებრივი რესურსებია: ხე-ტყე და ციტრუსი.
ფრანსისკო მორალეს ბერმუდესი

ფრანსისკო მორალეს ბერმუდესი (; დ. 4 ოქტომბერი, 1921, ლიმა, პერუ — გ. 14 ივლისი, 2022, ლიმა, პერუ) — პერუელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად გახდა პერუს პრეზიდენტი და ქვეყანას მართავდა 1975–1980 წლებში.

ბიოგრაფია
დაიბადა ლიმაში, არისტოკრატების ოჯახში 1921 წლის 4 ოქტომბერს. მამამისი არმიის გენერალი, ხოლო მისი პაპა რემიხიო მორალეს ბერმუდესი 1890–1894 წლებში პერუს პრეზიდენტი იყო.

2021 წლის 4 ოქტომბერს გახდა 100 წლის და გარდაიცვალა ლიმის ჰოსპიტალში 2022 წლის 14 ივლისს.
ანდრეს აველინო კასერესი

ანდრეს აველინო კასერესი (; დ. 4 თებერვალი, 1833 , აიაკუჩო, პერუ – გ. 10 ოქტომბერი, 1923, ლიმა, პერუ) — პერუელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. სამჯერ (1881–1882; 1886–1890 და 1894–1895 წწ.) ეკავა პერუს პრეზიდენტის თანამდებობა. პერუს დიდი მარშალი (1919).

1857–1860 წწ. იყო სამხედრო ატაშე პერუს საფრანგეთში პერუს საელჩოში.
პუნო

პუნო – ქალაქი პერუში, ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ტიტიკაკას ტბის სანაპიროზე. პუნოს რეგიონისა და პუნოს პროვინციის დედაქალაქი. ქალაქი 1668 წელს დააარსა ვიცე-მეფე პედრო ანტონიო ფერნანდო დე კასტრომ, როგორც პაუკაროლას პროვინციის დედაქალაქი და მას სან-ხუან-ბაუტისტა-დე-პუნო უწოდა. მოგვიანებით ქალაქს სახელი შეეცვალა და ეწოდა სან-კარლოს-დე-პუნო, ესპანეთის მეფე კარლ -ის პატივსაცემად. ქალაქში მრავლადაა კოლონიალიზმის პერიოდში აშენებული ეკლესია.

პუნო დღეს
დღეისათვის პუნო რეგიონის აგრარული ცენტრია. ქალაქში მრავლად შეხვდებით ნახევრად დაუმთავრებელ სახლს. ამის მიზეზი მარტივია – მოსახლეობას ძალიან უჭირს და თითქმის გადასახადებსაც ვერ იხდის. ქალაქის ეკონომიკის მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენს შავი ბაზარი, რომელიც გაჯერებულია ბოლივიიდან შემოტანილი იაფფასიანი კობტრაბანდული საქონელით. პრეზიდენტ ალან გარსიას დადგენილებით, ქალაქს მიენიჭა „სპეციალური ეკონომიკური ზონის" სტატუსი. პუნოს ემსახურება ინკა მანკო კაპაკის საერთაშორისო აეროპორტი.

პუნოს პერუს ფოლკლორის დედაქალაქს უწოდებენ. აქ ხშირად იმართება სხვადასხვა კულტურული ღონისძიებები. პუნოს ტერიტორია ტიტიკაკას ტბის მისადგომებთან, გარშემორტყმულია 41 მცურავი კუნძულით. ეს ადამიანის ხელით შექმნილი კუნძულები დასახლებულია ჯერ კიდევ ინკებამდელი უროსის ხალხით და წარმოადგენს საკმაოდ პოპულარულ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობებს.
ტორდესილასის ხელშეკრულება

ტორდესილასის ხელშეკრულება დაიდო 1494 წლის 7 ივნისს, ტორდესილასში (ესპანეთი), რომის პაპის ალექსანდრე -ის ინიციატივით, ესპანეთსა და პორტუგალიას შორის. ხელშეკრულების საფუძველზე, დადგენილ იქნა გამყოფი ხაზი, დასავლეთის გრძედის 46° მერიდიანი, რომლის დასავლეთით აღმოჩენილი ყველა ახალი ტერიტორია ცხადდებოდა ესპანეთის საკუთრებად, ხოლო მისგან აღმოსავლეთით აღმოჩენილი ახალი მიწები პორტუგალიის სამფლობელოებად.

მაგრამ შემდგომში პორტუგალიელებმა დაარღვიეს ეს ხელშეკრულება, როდესაც მერიდიანის დასავლეთითაც აითვისეს მიწები და შექმნეს კოლონია ბრაზილია.
ტალარა

ტალარა — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ პერუში პიურას რეგიონში, ტალარის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 103,2 ათ. ადამიანი (2005).

მდებარეობს სამხრეთ ამერიკის ყველაზე დასავლეთ წერტილთან, პარინიასის კონცხთან, ახლოს. იგი წყნარი ოკეანის მნიშვნელოვანი პორტია. არის ნავთობმოპოვებისა და ნავთობგადამუშავების ცენტრი.
ტოკეპალა

ტოკეპალის მღვიმე — გამოქვაბული ტაკნის რეგიონში, პერუს სამხრეთ ნაწილში. გამოქვაბული მდებარეობს 10 მეტრის სიღრმეზე, სიგანე 5 და სიმაღლე 3 მეტრი. მღვიმის კედლებზე გვხვდება კედლის მხატვრობის ნიმუშები, რომლებიც აღწერენ ნადირობის სცენებს.

სურათები შესრულებულია წითელი, ყვითელი, მწვანე და შავი ფერის საღებავებით. ნახატები თარიღდება ძვ. წ. 7600 წლით.
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1986

მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1986 — ფიფა-ს მსოფლიო თასის მე-13 გათამაშება, რომელიც მექსიკაში ჩატარდა. ტურნირის ფინალური ეტაპი 31 მაისიდან 29 ივნისამდე მიმდინარეობდა და მასში 24-მა ეროვნულმა ნაკრებმა მიიღო მონაწილეობა. მექსიკა პირველი ქვეყანა გახდა, რომელმაც მეორედ უმასპინძლა ფიფა-ს მსოფლიო თასის გათამაშებას. თავდაპირველად ტურნირის მასპინძლობა კოლუმბიას უნდა გაეწია, თუმცა მას შემდეგ, რაც კოლუმბიის მთავრობამ განაცხადა, რომ ქვეყანა არ იყო მზად ჩემპიონატის მიღებისათვის, გადაწყდა მისი მექსიკაში გამართვა. აღნიშნული გადაწყვეტილების შესახებ საზოგადოებას, 1983 წლის 20 მაისს, სტოკჰოლმში შემდგარი შეხვედრის შემდეგ ეცნობა. ჩემპიონატის მასპინძლობის უფლების მოპოვებისთვის ბრძოლაში, მექსიკამ უკან მოიტოვა მუნდიალის დასკვნითი ეტაპის მიღების მსურველი კიდევ ორი კონკურენტი — კანადა და ამერიკის შეერთებული შტატები.

ქალაქები და სტადიონები
ჩემპიონატს თერთმეტი ქალაქის თორმეტმა სტადიონმა უმასპინძლა. მათ შორის უდიდეს „აცტეკას“ სტადიონზე ცხრა შეხვედრა გაიმართა — ყველაზე მეტი, ვიდრე ნებისმიერ სხვა დანარჩენზე, მათ შორის ფინალიც. მთლიანად, მეხიკოში ცამეტი მატჩი ჩატარდა, მათ შორის ოთხი ესტადიო „ოლიმპიკოზე“. გვადალახარას „ხალისკოზე“ ჩემპიონატის შვიდი შეხვედრა შედგა. რაც შეეხება პუებლას „კუატემოკს“ — მან ტურნირის ხუთ შეხვედრას გაუწია მასპინძლობა.

შედეგები
პირველი რაუნდი
ჯგუფი 
----

----

----

----

----

----

ჯგუფი 
----

----

----

----

----

----

ჯგუფი 
----

----

----

----

----

----

ჯგუფი 
----

----

----

----

----

----

ჯგუფი 
----

----

----

----

----

----

ჯგუფი 
----

----

----

----

----

----

საუკეთესო მესამე-ადგილოსნები
პლეი-ოფი
მერვედფინალი
----

----

----

----

----

----

----

მეოთხედფინალი
----

----

----

ნახევარფინალი
----

მატჩი მესამე ადგილისათვის
ფინალი
მსოფლიო თასის მფლობელი 1986
ჯილდოები
წყარო:

გალერეა
ფინალი
 — მექსიკის მსოფლიო ჩემპიონატის ოფიციალური ბურთი.
ფინალის მონაწილე — არგენტინისა და გფრ-ს ნაკრები გუნდები გამოდიან მოედანზე.
მარადონა და რუმენიგე ფინალური მატჩის წინ ესალმებიან ერთმანეთს.

ჩემპიონატი ფილატელიაში
რიკარდო ლეონსიო ელიასი

რიკარდო ლეონსიო ელიასი (; დ. 12 სექტემბერი, 1874, პისკო, პერუ — გ. 20 მარტი, 1951, ლიმა, პერუ) — პერუელი სამხედრო და პოლოიტიკური მოღვაწე, დროებითი სამთავრობო ხუნტის მეორე პრეზიდენტი (ფაქტობრივად პერუს სახელმწიფოს მეთაურის) პოსტი ეკავა 1931 წლის 1-დან 5 მარტამდე.

იგი იბრძოდა აუგუსტო ლეგიას ხელისუფლების წინააღმდეგ, მაგრამ ლეგიას დამხობის შემდეგ სახელმწიფო მეთაურის თანამდებობა ჯერ მანუელ მარია პონსე ბრუსეტს (2 დღით), შემდეგ კი ლუის მიგელ სანჩეს სეროს ეკავა რამდენიმე თვის განმავლობაში. სულ მალე სანჩეს სერო იძულებული გახდა უარი ეთქვა თანამდებობაზე ელიასის სასარგებლოდ, თუმცა ეს უკანასკნელი თანამდებობაზე დარჩა მხოლოდ 4 დღე, მისი ხელისუფლება სახელმწიფო გადატრიელების შედეგად დაამხო ასევე "უდღეურმა" პრეზიდენტმა გუსტავო ხიმენესმა, რომელიც პოსტს 6 დღის მანძილზე ინარჩუნებდა.

ელიასს ეკავა პერუს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის თანამდებობაც.
გუსტავო ხიმენესი

გუსტავო ხიმენესი (; დ. 1886, სერო-დე-პასკო, პერუ — გ. 14 მარტი, 1933, პაიხანი, პერუ) — პერუელი სამხედრო და პოლოიტიკური მოღვაწე, დროებითი სამთავრობო ხუნტის მესამე პრეზიდენტი (ფაქტობრივად პერუს სახელმწიფოს მეთაურის) პოსტი ეკავა 1931 წლის 5-დან 11 მარტამდე.

იგი იბრძოდა აუგუსტო ლეგიას ხელისუფლების წინააღმდეგ, მაგრამ ლეგიას დამხობის შემდეგ სახელმწიფო მეთაურის თანამდებობა ჯერ მანუელ მარია პონსე ბრუსეტს (2 დღით), შემდეგ კი ლუის მიგელ სანჩეს სეროს ეკავა რამდენიმე თვის განმავლობაში. სულ მალე სანჩეს სერო იძულებული გახდა უარი ეთქვა თანამდებობაზე რიკარდო ლეონსიო ელიასის სასარგებლოდ, თუმცა ეს უკანასკნელი თანამდებობაზე დარჩა მხოლოდ 4 დღე, მისი ხელისუფლება კი სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად დაამხო გუსტავო ხიმენესმა.

აღნიშნული მწვავე პოლიტიკური კრიზისის ფონზე მარტის 11 დღეში პერუს სახელმწიფოს მეთაურის თანამდებობაზე სამი პიროვნება იმყოფებოდა.
ვილკაბამბა (პერუ)

ვილკაბამბა — ინკების ქალაქი, რომელიც 1539 წელს დააარსა მანკო ინკა იუპანკიმ, როდესაც ესპანელებთან დამარცხებული ინკების გარკვეულმა ნაწილმა ტყეს შეაფარა თავი. ქალაქი წარმოადგენდა ინკების იმპერიის უკანასკნელ თავშესაფარს, სანამ ის 1572 წელს ესპანელებმა არ გაანადგურეს, რითაც ფაქტობრივად შეწყდა ინკების წინააღმდეგობა დამპყრობლებისადმი.

ისტორია
1892 წელს, პერუში გამოჩნდა სამი ადამიანი, რომელთაც გადაწყვიტეს ვილკაბამბას პოვნა. ესენი იყვნენ, მანუელ უგარტე, მანუელ ლოპეს ტორესი და ხუან კანსიო საავედრა.

1960 წელს, მნიშვნელოვანი აღმოჩენები გააკეთეს და გამოკვლევები ჩაატარეს მეცნიერებმა ანტონიო სანტადერ გასეილმა და ჯენ სავოიმ.

1976 წელს, ნანგრევების გამოკვლევებს აგრძელებენ ედმუნდო გილანი და პოლონელი მკვლევრები – ტონი ჰალიკი და ელიზაბეტა ძიკოვსკი. აღსანიშნავია, რომ ექსპედიციაში წასვლამდე, გილანი ესტუმრა სევილიის მუზეუმს, სადაც მან აღმოაჩინა ესპანელი კონკისტადორების წერილები, რომლებშიც ისინი აღწერდნენ, თუ როგორ აღმოაჩინეს მათ ვილკაბამბა. წერილების შინაარსისა და ნანგრევების შედარებამ, მათ დამატებითი მასალები მისცა ვილკაბამბას ზუსტი ადგილმდებარეობის დასადგენად.

1981 წელს, ამერიკელმა მკვლევარმა, გრეგორი დეირმენჯიანმა, მიაღწია ქალაქის ნანგრევებს და ისინი ფოტოებზეც აღბეჭდა. ამასთან, გამოაქვეყნა დიდი სტატია ვილკაბამბას შესახებ, რომელიც სულ მალე გახდა პოპოლარული.

უფრო მოგვიანებით, ვინსენტ ლიმ ჩაატარა მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური გათხრები და დაამტკიცა, რომ ეს ნანგრევები მართლაც ინკების ქალაქი ვილკაბამბა იყო.

ინკების დაკარგული ქალაქი არაერთი მწერლის შთაგონების წყარო ქცეულა. ასევე ვილკაბამბა ასახულია რამდენიმე შემეცნებით კომპიუტერულ თამაშშიც.
ვანო მურადელი

ვანო ილიას ძე მურადელი (დ. 6 აპრილი [ძვ. სტ. 24 მარტი], 1908, გორი — გ. 14 აგვისტო, 1970, ტომსკი, დაკრძალულია მოსკოვში) — ქართველი კომპოზიტორი, საზოგადო მოღვაწე. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (11 აპრილი, 1968) და სსრკ სახალხო არტისტი (19 სექტემბერი, 1968).

ბიოგრაფია
ვანო მურადელმა მუსიკის სწავლა დაიწყო 1925 წელს თბილისის კუკიის სამუსიკო სასწავლებელში, 1926 წელს კი — განაგრძო თბილისის კონსერვატორიაში კომპოზიციის (ს. ბარხუდარიანის და მ. ბაგრინოვსკის კლასში) და სადირიჟორო განხრით, რომელიც დაამთავრა 1931 წელს, ხოლო 1934–1938 წლებში კი სწავლა განაგრძო მოსკოვის კონსერვატორიაში ბ. შეხტერთან და ნ. მიასკოვსკისთან (კომპოზიციაში).

ვანო მურადელი ჯერ კიდევ სტუდენტობის პერიოდში გამოვიდა სამოღვაწეო ასპარეზზე. 1929–1932 წლებში მუშაობდა სამუსიკო ნაწილის გამგედ თბილისის მუშა-ახალგაზრდობის თეატრში. მუსიკალურად გააფორმა მარჯანიშვილის მიერ დადგმული სპექტაკლი „მზის დაბნელება საქართველოში“. 1932–1934 წლებში მუშაობდა საესტრადო განხრით ვასო გოძიაშვილთან ერთად. 1934 წელს გადავიდა მოსკოვში. 1939–1948 წლებში იყო საკავშირო მუსფონდის თავმჯდომარე. 1942–1944 წლებში იყო სსრ კავშირის სამხედრო–საზღვაო ფლოტის ცენტრალური ანსამბლის ხელმძღვანელი. 1959–1970 წლებში იყო კომპოზიტორთა კავშირის მოსკოვის ორგანიზაციის თავმჯდომარე. 1960–1970 წლებში იყო რუსეთის კომპოზიტორთა კავშირის გამგეობის მდივანი. 1968–1970 წლებში საბჭოთა კავშირის კომპოზიტორთა კავშირის გამგეობის მდივანი.

მურადელის ძირითადი ნაწარმოებებია: „ოთხი ქართული სიმღერა“ (1935); „ქართული სიმფონიური საცეკვაო“ (1936); „ექვსი რომანსი“ პუშკინის ლექსებზე (1937); სიმფონიები ( – 1938; – 1944 – სსრკ სახელმწიფო პრემია 1946); „გორული სიმღერები“ (1945); ოპერები – „დიადი მეგობრობა“ ლიბრეტო გ. მდივანისა (1947), „ოქტომბერი“ ლიბრეტო ვ. ლუგოვსკისა (1961); ოპერეტები – „ცისფერთვალა ქალიშვილი“ (1965), „მოსკოვი–პარიზი–მოსკოვი“ (1967); „ქართული საცეკვაო“ – ქსილოფონისა და ფორტეპიანოსათვის (ახალი რედაქცია 1968); „ექვსი საფორტეპიანო პიესა“ (1969); კანტატები; გუნდები; მასიური სიმღერები (300–ზე მეტი, მათ შორის „ჩემო გორო“ და „გორის მოსწავლეთა სიმღერა“ ორივე 1960.); მუსიკა სპექტაკლებისა და კინოფილმებისათვის.

დაჯილდოებულია ლენინის, შრომის წითელი დროშის ორდენებითა და მედლებით.
ორფეოსი

ორფეოსი — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში მომღერალი და მუსიკოსი.

წარმომავლობა
ყველაზე გავრცელებული ვარიანტით იყო თრაკიის მეფის ეაგრას (ასევე თრაკიის მდინარის ღმერთი) და მუზის კალიოპეს ვაჟიშვილი. ეაგრი იყო ატლანტის შთამომავალი, 5 მუხლში, მისი ქალიშვილის ალკიონას მხრიდან. ხოლო უფრო გვიანდელ ლეგენდებში ის მოხსენებულია როგორც აპოლონის შვილი, რომელმაც შეასწავლა სიმღერის ხელოვნება მას. ორფეოსი იყო ნიმფა ევრიდიკეს ქმარი.

მითები
ცხოვრობდა თრაკიაში პიმპლეაში კიკონის ოლქში ოლიმპის ახლოს. იყო ევრიდიკეს სატრფო აპოლონმა მას აჩუქა ოქროს ლირა, და დაიყვანა 9-მდე სიმების რაოდენობა ლირაზე. გაემგზავრა ეგვიპტეში სადაც საკმაოდ დახვეწა თავისი ცოდნა, და გახდა პირველი თეოლოგიაში, პოეზიაში, მუსიკაში. კრძალავდა სისხლის დაღვრას. სცემდა თაყვანს აპოლონს. იყო თრაკიულ მისტერიაში გაწევრიანებული. ის მონაწილეობდა იაზონის მეთაურობით არგონავტების მოგზაურობაში კოლხეთის სამეფოში ოქროს საწმისის დასაუფლებად. მან გადაარჩინა თავისი მეგობრები უკან დაბრუნების დროს. როდესაც მეზღვაურები სირინოზების ხმებით იყვნენ მონუსხულნი მან თავისი ლირის ხმით გადაფარა სირინოზთა ხმები. მან სწორედ თავისი მომღერალის ნიჭის გამოყენებით მოახერხა მიეღო პრივილეგია ჩასულიყო ქვესკნელის სამეფოში ევრიდიკეს საძებნელად. ორფეოსის ხმა და ლირა მთელს საბრძნეთში იყო განთქმული: მას შეეძლო ადამიანის გულის მოლბობა და ცხოველების მოთვინიერება, რომლებიც სასმენად უახლოვდებოდნენ; მაგრამ როდესაც სიკვდილმა მისი მეუღლე ევრიდიკე წაიყვანა, მან გამოამჟღავნა მუსიკოსისა და მომღერალის უდიდესი ნიჭი. ევრიდიკე იყო ტყის ნიმფა. ერთხელ ის მწყემსმა არისთემ ნახა და მიახლოება სცადა. ის კი შიშისაგან გაიქცა. სირბილის დროს მას ფეხზე გველმა უკბინა და უსულოდ დაეცა. ორფეოსმა მთელი საბერძნეთი შემოიარა მწუხარე სიმღერების შესრულებით. ბოლოს და ბოლოს მან პელოპონესის უკიდურეს წერტილს მიაღწია სადაც მიწისქვეშა სამეფოს კარი იყო. თავისი სიმღერის მეშვეობით მან შეძლო დაერწმუნებინა ქარონი რათა გადაეყვანა ის სტიქსზე, იქ ყველას გული აუჩუყა მღერით, ძაღლ ქერბერსაც (ცერბერი). ჰადესის მეუღლის პერსეფონას შემწეობით მიაღწია ევრიდიკეს ცოცხალთა სამეფოში დაბრუნების ნებართვა, მხოლოდ ერთი პირობით, მას მთელი გზის განმავლობაში უნდა ემღერა შეუჩერებლად და არ უნდა გაეხედა უკან რომ დარწმუნებულიყო ცოლი მოჰყვებოდა თუ არა უკან. ორფეოსი მიდიოდა და თან უკრავდა მთელი გზა, ხოლო ევრიდიკე მსუბუქად მისდევდა უკან; უცებ მას გულში ეჭვი შეეპარა და უკან მიიხედა, რითაც დაარღვია პირობა. ჰადესმა მაშინვე სტაცა ხელი ევრიდიკეს, შეშლილი ორფეოსი ისევ მიადგა ქარონს მაგრამ უარი მიიღო.

ორფეოსის სიკვდილი
გაწბილებული ორფეოსი დაბრუნდა თრაკიაში და იქ განაგრძნობდა ნაღვლიან მღერას. მან დაიფიცა რომ სხვა ქალს არ შეიყვარებდა და ამიტომ მის ირგვლივ მხოლოდ ყმაწვილები იყვნენ. მან თრაკიელებს ასწავლა ყმაწვილებთან სიყვარული (ოვიდიუსის წყაროებით) ვირგილიუსი აღნიშნავს რომ ერთხელ მისი იგნორირებით შეურაცხყოფილმა თრაკიელმა ქალებმა მას თავი მოსჭრეს და ზღვაში გადააგდეს მაგრამ მისი ბაგეებიდან ისევ ისმოდა სევდიანი ჰანგები.

სხვა ლეგენდის მიხედვით კი ორფეოსი თვით ზევსის მიერ მეხით იქნა მოკლული.
კალიოპე

კალიოპე ( „მშვენიერ ხმოსანი“) — ეპიკური პოეზიის მუზა ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში. დიოდორე სიცილიელის ეტიმოლოგიის მიხედვით, სახელი მიიღო მშვენიერი სიტყვის შეძახებით (კალენ ოპა).

ზევსისა და მნემოსინეს უფროსი ქალიშვილი (ერთ-ერთი 9 მუზათაგანი). ორფეოსისა და ლინოსის დედა აპოლონისაგან (ან ეაგრასაგან). ერთ-ერთი ვერსიის მიხედვით რესის დედა. ზოგჯერ მოხსენიებულია როგორც კორიბანტების დედა.
ევრიდიკე

ევრიდიკე — ძველბერძნულ მითოლოგიაში ერთ-ერთი დრიადთაგანი (ზოგი მონაცემებით აპოლონის ქალიშვილი). მუსიკოსისა და მომღერლის, ორფეოსის მეუღლე.

გარდაიცვალა ქუსლზე გველის ნაკბენისგან. ერთი ვერსიით, მას მოსდევდა შეყვარებული არესტაიოსი და იმ დროს დააბიჯა გველს.

ორფეოსმა ევრიდიკე საიქიოდან გამოიყვანა, თუმცა იგი კვლავ უკან დაბრუნდა, რადგან ორფეოსმა გზაში დაარღვია პერსეფონესათვის მიცემული პირობა და ცოლისკენ მიიხედა.
ჟან ბატისტ პერონო

ჟან ბატისტ პერონო (; დ. 1715, პარიზი — გ. 19 ნოემბერი, 1783, ამსტერდამი) — ფრანგი ფერმწერი. მორის კანტენ დე ლატურთან ერთად პასტელის პორტრეტის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ოსტატი საფრანგეთში. მისი ნამუშევრები გამოირჩევა წერის შედარებით თავისუფალი მანერით, ფერთა გამის სინაზით. უმეტესად ქმნიდა კამერულ (მკერდამდე, იშვიათად წელამდე) პორტრეტებს. ასრულებდა პროვინციის თავადაზნაურობისა და ბურჟუაზიულ წარმომადგენელთა შეკვეთებს.