დერუსიფიკაცია უკრაინაში

დერუსიფიკაცია უკრაინაში — პოსტსაბჭოთა უკრაინაში რუსული გავლენის შემცირებისა და აღმოფხვრის პროცესი.

ეს დერუსიფიკაცია დაიწყო საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, 1991 წლიდან, და განსაკუთრებით გაძლიერდა ევრომაიდანის დროს, 2014 წელს, ლენინის ძეგლების დემონტაჟის ფონზე, ასევე შემდგომი სისტემური დეკომუნიზაციის პროცესის მიმდინარეობისას.

რუსეთ-უკრაინის ომი ამ პროცესისათვის ძლიერი ბიძგი გახდა. დეკომუნიზაციასთან ერთად, დერუსიფიკაცია აღწერილია, როგორც დეკოლონიზაციის უკრაინული პროცესის ერთ-ერთი კომპონენტი.

ეს პროცესი ვლინდება იმ ტოპონიმების გადარქმევაში, რომლებიც რუსეთის სახელმწიფო მოღვაწეების, კულტურის წარმომადგენლების ან იმ სახელების პატივსაცემად არსებობდა, რომლებიც მიჩნეულია რუსული სამყაროსა და რუსული ხედვის ამსახველად, ან სხვაგვარად არის დაკავშირებული რუსეთთან.

პროცესის ნაწილი ასევე არის რუსეთის ბატონობასთან დაკავშირებული ობიექტების დემონტაჟი, მათ შორის: დაფები, აბრები, მონუმენტები, ბიუსტები და პანოები.

2022 წლის 8 აპრილის მდგომარეობით, სოციოლოგიური ჯგუფ „რეიტინგი“ს გამოკითხვის მიხედვით, უკრაინელთა 76% მხარს უჭერდა იმ ქუჩებისა და სხვა ობიექტების გადარქმევის ინიციატივას, რომლებიც რუსეთთან იყო დაკავშირებული.

2023 წლის მარტში უკრაინის პარლამენტმა მიიღო კანონი — „რუსეთის იმპერიული პოლიტიკის პროპაგანდის დაგმობისა და აკრძალვისა და ტოპონიმიკის დეკოლონიზაციის შესახებ კანონი უკრაინაში“, რომელმაც აკრძალა რუსეთთან დაკავშირებული ტოპონიმიკა.

2023 წლის 21 აპრილს პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ ხელი მოაწერა აღნიშნულ კანონს.

ეს კანონი კრძალავს იმ ტოპონიმიკას, რომელიც სიმბოლურად გამოხატავს ან ადიდებს რუსეთს, იმ პირებს, რომლებმაც უკრაინის (ან სხვა ქვეყნის) წინააღმდეგ აგრესია განახორციელეს, აგრეთვე რუსეთის იმპერიასა და საბჭოთა კავშირისთან დაკავშირებულ ტოტალიტარულ პოლიტიკასა და პრაქტიკებს, მათ შორის იმ შემთხვევებშიც, როდესაც ეს ეხება უკრაინელებს, რომლებიც რუსეთის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ცხოვრობენ.

ამ კანონის საფუძველზე უკვე გადაერქვა ტოპონიმების არაერთი სერია. დერუსიფიკაციას დაექვემდებარა არა მხოლოდ არქიტექტურული ნაგებობები, არამედ რუსეთთან დაკავშირებული ქუჩების სახელწოდებებიც.

შესაბამისი ცვლილებები განხორციელდა ლვივში, დნიპროში, კიევში და ხარკოვში.

ივანო-ფრანკოვსკი გახდა უკრაინის პირველი ქალაქი, რომელიც სრულად გათავისუფლდა რუსული ტოპონიმებისგან.

2022 წლის ივნისში ქალაქ კიევში გაიმართა ელექტრონული კონსულტაცია, რომლის მიზანიც იყო რუსული სახელწოდებების მქონე ქუჩებისა და მოედნებისათვის ახალი, უკრაინული სახელების შერჩევა. აღნიშნულ კონსულტაციაში მონაწილეობა მიიღო 6,5 მილიონმა უკრაინელმა მოქალაქემ.

კულტურისა და საინფორმაციო პოლიტიკის მინისტრმა ოლექსანდრ ტკაჩენკომ განაცხადა, რომ უკრაინის დერუსიფიკაცია ბუნებრივი გზით განხორციელდება და რომ „დადგა დრო, სამუდამოდ დავემშვიდობოთ რუსულ-იმპერიული და საბჭოთა იდეოლოგიის სიმბოლოებს“.

მან ასევე აღნიშნა, რომ უკრაინის მთავრობამ დაამტკიცა დოკუმენტი — „უკრაინის კანონის „კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის შესახებ“ ცვლილებების შესახებ“ — პროექტი, რომლის საფუძველზეც შეიქმნა სამართლებრივი საფუძველი უკრაინის უძრავი ძეგლების სახელმწიფო რეესტრიდან იმ კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტების ამოსაღებად, რომლებიც რუსული იმპერიული და საბჭოთა ტოტალიტარული პოლიტიკისა და იდეოლოგიის სიმბოლოებს წარმოადგენენ.

2017 წლის 23 მაისს ძალაში შევიდა კიევის საქალაქო საბჭოს მიერ მიღებული „ქალაქ კიევში სარეკლამო საშუალებების განთავსების წესები“. ამ გადაწყვეტილების თანახმად, დედაქალაქში განთავსებული ყველა რეკლამა უკრაინულ ენაზე უნდა ყოფილიყო შესრულებული.

2017 წლის 5 ოქტომბერს კიევის საქალაქო საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება „ქალაქ კიევში რეგიონული ენობრივი პოლიტიკის უზრუნველყოფის ღონისძიებების შესახებ“, რომლის მიხედვითაც ქალაქ კიევში უკრაინული განისაზღვრა ადგილობრივი თვითმმართველობის ყველა ორგანოს, კომუნალურ საკუთრებაში არსებული საწარმოების, დაწესებულებებისა და ორგანიზაციების საქმიანობის, საქმისწარმოებისა და დოკუმენტბრუნვის ენად, აგრეთვე ოფიციალური განცხადებებისა და შეტყობინებების ენად.

2017 წლის 2 ნოემბერს ჟიტომირის ოლქის საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება რეგიონში მომსახურების სფეროს დერუსიფიკაციის შესახებ. დოკუმენტში, სახელწოდებით „ჟიტომირის ოლქის ენობრივ გარემოში საბჭოთა ოკუპაციის შედეგების დაძლევის შესახებ“, რეკომენდებული იყო ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებში, კომუნალურ საწარმოებში, დაწესებულებებსა და ორგანიზაციებში სამუშაოს, საქმისწარმოებისა და დოკუმენტბრუნვის ენად უკრაინულის გამოყენება. ამასთანავე, რეკლამები, აბრები, პლაკატები, განცხადებები, აუდიო-, ფოტო- და ვიდეოსარეკლამო პროდუქცია, აგრეთვე ფასის აღმნიშვნელი წარწერები უკრაინულ ენაზე უნდა ყოფილიყო წარმოდგენილი.

2017 წლის 12 დეკემბერს ჩერკასის საქალაქო საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება „ქალაქ ჩერკასიში რეგიონული ენობრივი პოლიტიკის უზრუნველყოფის ღონისძიებების შესახებ“, რომლის მიხედვითაც უკრაინული ქალაქის საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროში მთავარ ენად გამოცხადდა. აღნიშნული გადაწყვეტილებით, რესტორნების მენიუები, რეკლამები, აბრები და პლაკატები უკრაინულ ენაზე უნდა ყოფილიყო წარმოდგენილი.

2018 წლის 15 თებერვალს კროპივნიცკის საქალაქო საბჭოს სხდომამ მიიღო გადაწყვეტილების პროექტი „რეგიონული ენობრივი პოლიტიკის უზრუნველყოფის ღონისძიებების შესახებ“. დოკუმენტის თანახმად, ქალაქის ტერიტორიაზე არსებული ყველა დაწესებულების, საწარმოსა და ორგანიზაციის სახელწოდება, აგრეთვე აბრები, პლაკატები, საჯარო განცხადებები და რეკლამები, მხოლოდ უკრაინულ ენაზე უნდა ყოფილიყო შესრულებული. გარდა ამისა, ყველა კვების ობიექტს ეროვნული ენის — უკრაინულის — მენიუ უნდა ჰქონოდა და იგი უპირველესად სწორედ მომხმარებლისთვის უნდა შეეთავაზებინა. მომსახურე პერსონალს კლიენტებთან კომუნიკაცია, პირველ რიგში, უკრაინულ ენაზე უნდა ეწარმოებინა და სხვა ენაზე მხოლოდ მომხმარებლის მოთხოვნით გადასულიყო.

2018 წლის 16 თებერვალს ლვივის საქალაქო საბჭომ დაამტკიცა დადგენილება „ქალაქ ლვივში მოქალაქეთა მომსახურების, ვაჭრობისა და საქონლისა და მომსახურების შესახებ ინფორმაციის მიწოდების სფეროში მომსახურების ენის რეგულირების შესახებ“. დადგენილება კვებისა და მომსახურების ობიექტებს რეკომენდაციას აძლევდა, მომსახურება უკრაინულთან ერთად ინგლისურ ენაზეც გაეწიათ. დოკუმენტით ასევე განისაზღვრა, რომ ლვივში ყველა აბრაზე, პლაკატზე, განცხადებასა და ფასის აღმნიშვნელ წარწერაზე სახელმწიფო ენა უნდა ყოფილიყო გამოყენებული.

2018 წლის 31 მაისს უკრაინის პრეზიდენტმა პეტრო პოროშენკომ ხელი მოაწერა ბრძანებულებას „უკრაინული ენის სახელმწიფო სტატუსის განმტკიცებისა და უკრაინის ერთიანი კულტურული სივრცის შექმნის ხელშეწყობის გადაუდებელი ღონისძიებების შესახებ“. ამ ბრძანებულების მიზანი იყო უკრაინული ენის, როგორც სახელმწიფო ენის, ყოვლისმომცველი განვითარებისა და ფუნქციონირების შესახებ კონსტიტუციური გარანტიების უზრუნველყოფა უკრაინის მთელ ტერიტორიაზე, საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროში; მისი გამაერთიანებელი როლის გაძლიერება უკრაინულ საზოგადოებაში, სახელმწიფო ერთიანობის განმტკიცების საშუალებად; ეროვნული ენობრივი, კულტურული და საინფორმაციო სივრცის დაცვის საჭიროების გათვალისწინება; ეროვნული კულტურის განვითარების მხარდაჭერა; ასევე იმ პროცესების წახალისება, რომლებიც მის ევროპულ და მსოფლიო კულტურულ სივრცეში ინტეგრაციას უწყობს ხელს.

2018 წლის 4 ოქტომბერს უკრაინის უმაღლესი რადის 261-მა დეპუტატმა პირველი მოსმენით მხარი დაუჭირა კანონპროექტს „უკრაინული ენის, როგორც სახელმწიფო ენის, ფუნქციონირების უზრუნველყოფის შესახებ“ (№ 5670-). კანონპროექტის მეორე მოსმენისთვის მომზადება დაახლოებით ოთხი თვის განმავლობაში გაგრძელდა. ამ პერიოდში უმაღლესი რადის კულტურისა და სულიერების საკითხთა კომიტეტმა სახალხო დეპუტატების მიერ წარმოდგენილი ორ ათასზე მეტი შესწორება დაამუშავა.

2019 წლის 25 აპრილს უმაღლესმა რადამ მეორე მოსმენით მიიღო კანონი „უკრაინული ენის, როგორც სახელმწიფო ენის, ფუნქციონირების უზრუნველყოფის შესახებ“.

2019 წლის 14 მაისს უკრაინის უმაღლესმა რადამ არ დააკმაყოფილა იმ დადგენილებათა პროექტები, რომლებიც მანამდე მიღებული ენის შესახებ კანონის ხელმოწერას ბლოკავდა. ამის შემდეგ უმაღლესი რადის თავმჯდომარემ ანდრიი პარუბიიმ ხელი მოაწერა კანონს უკრაინული ენის, როგორც სახელმწიფო ენის, ფუნქციონირების შესახებ.

2019 წლის 15 მაისს პრეზიდენტმა პეტრო პოროშენკომ ხელი მოაწერა კანონს „უკრაინული ენის, როგორც სახელმწიფო ენის, ფუნქციონირების უზრუნველყოფის შესახებ“, ხოლო მეორე დღეს ეს კანონი ჰოლოს უკრაინიში გამოქვეყნდა. კანონი გამოქვეყნებიდან ორი თვის შემდეგ შევიდა ძალაში.

რუსული ენის სტატუსის გაუქმება
2018 წლის 28 თებერვალს უკრაინის საკონსტიტუციო სასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება კოლესნიჩენკო–კივალოვის კანონის არაკონსტიტუციურად ცნობის შესახებ, რის შედეგადაც აღნიშნული კანონი ძალადაკარგულად გამოცხადდა. აღნიშნული კანონი რუსულსა და სხვა უმცირესობათა ენებს უკრაინის რეგიონულ ენებად აღიარებდა, რაც შესაძლებელს ხდიდა მათ გამოყენებას სასამართლოებში, სკოლებსა და სხვა სახელმწიფო დაწესებულებებში იმ რეგიონებში, სადაც ეროვნული უმცირესობების რაოდენობა მოსახლეობის 10%-ს აღემატებოდა.

2018 წლის 12 აპრილს მიკოლაივის ოლქის საბჭომ უარყო შუამდგომლობა რუსული ენისათვის რეგიონული ენის სტატუსის გაუქმების შესახებ, რომელიც მას ადრე, კოლესნიჩენკო–კივალოვის გაუქმებული კანონის საფუძველზე, მინიჭებული ჰქონდა, მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნული კანონი ცოტა ხნით ადრე საკონსტიტუციო სასამართლომ უკვე გააუქმა.

2018 წლის 25 აპრილს ოდესის საქალაქო საბჭომ, 53 წევრიდან 50-ის მხარდაჭერით, გადაწყვიტა არ შეეტანა ცვლილებები კივალოვ–კოლესნიჩენკოს ენის კანონის შესრულებასთან დაკავშირებულ საკუთარ რეგლამენტში, მიუხედავად იმისა, რომ ეს კანონი ცოტა ხნით ადრე უკვე გაუქმებული იყო საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ.

2018 წლის 6 დეკემბერს ხარკოვის ოლქის საბჭოს დეპუტატებმა კენჭისყრით გააუქმეს გადაწყვეტილება, რომლის საფუძველზეც რუსულ ენას რეგიონული სტატუსი ჰქონდა მინიჭებული.

2019 წლის 6 მაისს დნიპროპეტროვსკის რაიონულმა ადმინისტრაციულმა სასამართლომ გააუქმა გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც ქალაქ დნიპროში რუსულ ენას რეგიონული ენის სტატუსი ჰქონდა მინიჭებული.

2019 წლის 7 ივნისს დონეცკის რაიონულმა ადმინისტრაციულმა სასამართლომ გააუქმა გადაწყვეტილება, რომლის საფუძველზეც დონეცკის ოლქში რუსულ ენას რეგიონული სტატუსი ჰქონდა მინიჭებული. მოსარჩელე იყო უკრაინაში უკრაინელთა უფლებების ცნობილი დამცველი, ივან ფრანკოს სახელობის ლვივის ეროვნული უნივერსიტეტის პროგრამირების კათედრის ასოცირებული პროფესორი სვიატოსლავ ლიტინსკი.

ლუგანსკის ოლქის სხვადასხვა სასოფლო საბჭომ გააუქმა რუსული ენისათვის რეგიონული სტატუსის მინიჭების გადაწყვეტილებები: 2019 წლის 26 სექტემბერს — ჰოლუბივკის სასოფლო საბჭომ; 1 ოქტომბერს — ნოვოვოდიანსკის სოფელმა; 3 ოქტომბერს — ბოგოიავლენსკის სასოფლო საბჭომ; 4 ნოემბერს — მაკეივის სასოფლო საბჭომ; 7 ნოემბერს — ნოვომიკილსკის სასოფლო საბჭომ; ხოლო 21 ნოემბერს — მიხაილივის სასოფლო საბჭომ.

2020 წლის 23 ოქტომბერს ზაპორიჟჟიას რაიონულმა ადმინისტრაციულმა სასამართლომ გააუქმა გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც ქალაქ ზაპორიჟჟიაში რუსულ ენას რეგიონული სტატუსი ჰქონდა მინიჭებული.

2020 წლის 4 დეკემბერს ოდესის რაიონულმა ადმინისტრაციულმა სასამართლომ გააუქმა გადაწყვეტილება, რომლის საფუძველზეც ოდესის ოლქიში რუსულ ენას რეგიონული სტატუსი ჰქონდა მინიჭებული.

კიევი
2016 წლის 14 დეკემბერს კიევის საქალაქო საბჭოს კულტურის, ტურიზმისა და საინფორმაციო პოლიტიკის მუდმივმოქმედმა კომისიამ დაამტკიცა გადაწყვეტილების პროექტი „ქალაქ კიევში გამზირების, ბულვარების, ქუჩებისა და შესახვევების გადარქმევის, სახელწოდებათა დაზუსტებისა და ისტორიული სახელწოდების დაბრუნების შესახებ“, რომელიც ითვალისწინებდა ორი ქუჩისა და ერთი შესახვევის სახელწოდების შეცვლას. აღნიშნული ცვლილებები მხოლოდ საკუთარი სახელების მართლწერას შეეხებოდა.

2018 წლის 22 თებერვალს კიევის საქალაქო საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება კიევში ცხრა ქუჩისა და შესახვევის სახელწოდების დერუსიფიკაციის შესახებ.

2018 წლის 6 დეკემბერს კიევის საქალაქო საბჭომ ნოვოროსიისკის მოედანს ჩერნიჰივსკის მოედნის სახელი მიანიჭა, ხოლო ტოლსტოის ქუჩას — ვოლოდიმირ ბეცის ქუჩის სახელწოდება.

2023 წლის 27 მარტს კიევის საქალაქო საბჭომ ქალაქის იური გაგარინის ქუჩას, რომელსაც საბჭოთა/რუსი კოსმონავტის სახელი ერქვა, ლეონიდ კადენიუკის გამზირი უწოდა; კადენიუკი დამოუკიდებელი უკრაინის პირველი ასტრონავტი იყო.

2023 წლის 18 მაისს კიევის საქალაქო საბჭომ ქალაქის კიდევ 26 ობიექტი გადაარქვა. მათ შორის იყო კიევის მეტროპოლიტენის სადგურები: პლოშჩა ლვა ტოლსტოჰო („ლევ ტოლსტოის მოედანი“) გადაერქვა პლოშჩა უკრაინსკიხ ჰეროივად („უკრაინის გმირთა მოედანი“), დრუჟბი ნაროდივ („ხალხთა მეგობრობა“) — ზვირინეცკად, ხოლო მშენებარე სადგურს პროსპექტ პრავდი („პრავდას გამზირი“) — ვარშავსკა. ამ გადარქმევების შედეგად ახალი სახელწოდება უკვე 314 საქალაქო ობიექტს ჰქონდა მინიჭებული.

2017 წლის 1 ივლისს ჩერნივცის საქალაქო საბჭომ მოსკოვის ოლიმპიადის ქუჩას სიჩის მსროლელთა ქუჩის სახელწოდება მიანიჭა.

2017 წლის 14 დეკემბერს კიევის ოლქის საბჭომ მხარი დაუჭირა პერეიასლავ-ხმელნიცკისათვის პერეიასლავის ისტორიული სახელწოდების დაბრუნებას.

2019 წლის 30 ოქტომბერს უმაღლესმა რადამ ქალაქ პერეიასლავ-ხმელნიცკის ისტორიული სახელწოდება — პერეიასლავი — დაუბრუნა. აღნიშნული გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა საქალაქო საბჭოს შუამდგომლობის საფუძველზე.

2020 წლის 9 ოქტომბერს უკრაინის მინისტრთა კაბინეტმა მიიღო დადგენილება „ბუნებრივი ნაკრძალის ფონდის ცალკეული ტერიტორიებისა და ობიექტების გადარქმევის შესახებ“.

2022 წლის 13 აპრილს ივანო-ფრანკოვსკის მუნიციპალიტეტში რუსეთთან დაკავშირებული 37 ქუჩა გადაარქვეს.

2022 წლის ოქტომბერში კრასნოჰრადის საქალაქო საბჭომ, სხვა ქუჩებთან ერთად, გადაარქვა პუშკინისა და იური გაგარინის სახელობის ქუჩებს.

2023 წლის 21 მარტს უმაღლესმა რადამ აკრძალა იმ ტოპონიმიკის გამოყენება, რომელიც დაკავშირებული იყო რუსეთის იმპერიასა და საბჭოთა კავშირთან.

2024 წლის 26 აპრილს ხარკოვის საქალაქო საბჭომ გადაარქვა 367 ქუჩას და ხარკოვის მეტროპოლიტენის ორ სადგურს. ერთ-ერთი დერუსიფიცირებული სადგური იყო „პუშკინსკა“, რომელსაც იაროსლავა მუდროოს („იაროსლავ ბრძენი“) სახელწოდება მიენიჭა.

2024 წლის 26 ივლისს ხარკოვის რეგიონულმა ადმინისტრაციამ გადაარქვა 48 ქუჩას და ხარკოვის მეტროპოლიტენის სამ სადგურს: პროსპექტ ჰაჰარინა („გაგარინის გამზირი“) — ლევადად, ჰეროივ პრაცი („შრომის გმირები“) — სალტივსკად, ხოლო ზავოდ იმენი მალიშევა („მალიშევის ქარხანა“) — ზავოდსკად.

2024 წლის 19 სექტემბერს უმაღლესმა რადამ კენჭი უყარა 327 დასახლებული პუნქტისა და ოთხი რაიონის გადარქმევას. მათ შორის იყო ათი ქალაქი: ნოვომოსკოვსკი — სამარად, პერშოტრავენსკი — შახტარსკედ, პერვომაისკი — სოკოლოჰირსკად, მოლოდოჰვარდიისკი — ოტამანივკად, სიევიეროდონეცკი — სივერსკოდონეცკად, ჩერვონოჰრადი — შეპტიცკად, დრუჟბა —ხუტირ-მიხაილივსკიდ, კრასნოჰრადი — ბერესტინად, პერვომაისკი — ზლატოპილად, ხოლო ვატუტინე — ბაჰაჩევედ.

2024 წლის 9 ოქტომბერს უმაღლესმა რადამ ქალაქებს იუჟნოუკრაინსკსა და იუჟნეს შესაბამისად პივდენოუკრაინსკი და პივდენნე უწოდა.

ძეგლების დემონტაჟი
2022 წლის 26 აპრილს კიევში საბჭოთა ეპოქის ხალხთა მეგობრობის თაღის ქვეშ განთავსებული უკრაინელებისა და რუსების ჯგუფური ბრინჯაოს ქანდაკება დაშალეს. საგულისხმოა, რომ ქანდაკებას, რომელიც რუსს განასახიერებდა, დემონტაჟის დროს თავი მოძვრა.

2022 წლის 21 აპრილს ჩერნიჰივში ზოია კოსმოდემიანსკაიას ძეგლი დაანგრიეს, ხოლო 9 დღის შემდეგ — პუშკინის ძეგლიც.

ოდესის დამფუძნებელთა ძეგლი, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც იმპერატრიცა ეკატერინე ისა და მისი თანამოაზრეების — ხოსე დე რიბასის, ფრანსუა სენტ დე ვოლანის, პლატონ ზუბოვისა და გრიგორი პოტიომკინის — ძეგლი, 2022 წლის 28 დეკემბერს აიღეს.

2023 წლის 1 აგვისტოს კიევში დაიწყო „სამშობლო დედის“ ძეგლზე საბჭოთა ნამგლისა და უროს უკრაინის გერბით ჩანაცვლების სამუშაოები. ეს პროცესი 6 აგვისტოს დასრულდა, ხოლო ძეგლს სახელი გადაერქვა და ეწოდა „დედა უკრაინა“.

რუსული კულტურული ცენტრები
2016 წლის 25 ოქტომბერს ლვივის ოლქის საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება რუსული კულტურული ცენტრის კომუნალური ფართიდან გამოსახლების შესახებ და აღნიშნული ფართის იჯარით გადაცემა იმ ჯგუფებისთვის, რომლებიც მონაწილეობდნენ აღმოსავლეთ უკრაინაში უკრაინის არმიის სამხედრო ოპერაციებში პრორუსული სეპარატისტული ძალების წინააღმდეგ. 2018 წლის 13 ოქტომბერს ყოფილი რუსული კულტურული ცენტრის შენობაში გაიხსნა „მეომრის სახლი“ — ცენტრი რუსეთ-უკრაინის ომის მონაწილეებისა და ვეტერანებისთვის.

2017 წლის 15 ნოემბერს, მოსკოვში მდებარე უკრაინის ეროვნული კულტურული ცენტრის შესაძლო გაყიდვასთან დაკავშირებული განცხადებების საპასუხოდ, უმაღლესი რადის დეპუტატთა ჯგუფმა მოითხოვა უკრაინაში რუსული კულტურული ცენტრების დახურვა იმ მოტივით, რომ ისინი გამოიყენებოდა რუსეთის სპეცსამსახურების დივერსიული საქმიანობის სამართლებრივი საფარის უზრუნველსაყოფად.

სხვა
2022 წლის 16 ივნისს გამართულ სხდომაზე უკრაინის განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს სამუშაო ჯგუფმა, რუსეთის ფედერაციის უკრაინაში შეჭრასთან დაკავშირებით, მიიღო გადაწყვეტილება სასკოლო სახელმძღვანელოებიდან საბჭოთა და რუსი ავტორების 40-ზე მეტი ნაწარმოების ამოღების შესახებ.

2023 წლის 7 თებერვალს ქვეყნის საჯარო ბიბლიოთეკებიდან ამოიღეს მილიონობით წიგნი, რომელთა უმრავლესობა რუსულ ენაზე იყო გამოცემული.

2023 წლის 3 მაისს (მეორე მოსმენით) უმაღლესმა რადამ მიიღო კანონი „უკრაინის კანონის „კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის შესახებ“ ცვლილებების შესახებ“, რომელმაც სახელმწიფო რეესტრიდან „საბჭოთა და იმპერიული კულტურული ძეგლების“ ამოღება დააკანონა. აღნიშნული კანონი ცნობილი გახდა როგორც „ანტი-პუშკინის კანონი“.