სელიმ ჰოსი

სელიმ აჰმად ალ-ჰოსი ( ; დ. 20 დეკემბერი, 1929 — გ. 25 აგვისტო, 2024), ასევე ცნობილი როგორც სელიმ ელ-ჰოსი — ლიბანის პოლიტიკოსი, რომელიც იკავებდა ლიბანის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას და იყო პარლამენტის მრავალწლიანი წევრი თავისი მშობლიური ქალაქიდან, ბეირუთიდან. იგი ცნობილი იყო როგორც ტექნოკრატი.

ადრეული წლები და პირადი ცხოვრება
სალიმ ალ-ჰუსი დაიბადა სუნიტი მუსლიმების ოჯახში, ბეირუთში, 1929 წლის 20 დეკემბერს. მამამისი გარდაიცვალა, როდესაც იგი მხოლოდ 7 თვის იყო. 1941 წელს იგი დედასთან და ბებიასთან ერთად ბეირუთიდან სავფარში გაიქცა. მან ეკონომიკის ბაკალავრის ხარისხი ბეირუთის ამერიკულ უნივერსიტეტში მიიღო, ხოლო 1961 წელს აშშ-ში, ინდიანას უნივერსიტეტში, ბიზნესისა და ეკონომიკის დოქტორის ხარისხი მოიპოვა.

პოლიტიკური კარიერა
ალ-ჰუსი ლიბანის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე ოთხჯერ მსახურობდა. პირველად 1976 წლიდან 1980 წლამდე, ლიბანის სამოქალაქო ომის პირველ წლებში. მისი მეორე და ყველაზე საკამათო ვადა იყო 1987-1989 წლებში, როდესაც 1988 წელს მან არაკონსტიტუციურად წარადგინა საკუთარი თავი პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე, თუმცა იგი საერთაშორისო თანამეგობრობის ბევრმა ქვეყანამ და სახელმწიფო მოღვაწემ აღიარა. ალ-ჰოსი პრემიერ-მინისტრად მესამედ აირჩია პრეზიდენტმა ილიას ჰრაუიმ 1989 წლის ნოემბრიდან 1990 წლის დეკემბრამდე. იგი კვლავ იკავებდა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას 1998 წლის დეკემბრიდან 2000 წლის ოქტომბრამდე.

თავისი პოლიტიკური კარიერის განმავლობაში მას ეკავა ლიბანის საგარეო საქმეთა, მრეწველობის, განათლების, შრომის, ინფორმაციისა და ეკონომიკის მინისტრების ადგილები.

იგი იყო ანტიიმპერიალისტური კონფერენციის, „მშვიდობის ღერძის“ წევრი. ალ-ჰოსი სიკვდილით დასჯის მკაცრი მოწინააღმდეგე იყო და პრემიერ-მინისტრობის დროს უარს ამბობდა აღსრულების ნებისმიერი ორდერის ხელმოწერაზე, რითაც დროებით შეაჩერა სიკვდილით დასჯა ლიბანში, რაც მას შემდეგ იშვიათობად რჩება.

პირველი პრემიერ-მინისტრობა
ალ-ჰოსი პრემიერ-მინისტრად პრეზიდენტმა ელიას სარკისმა 1976 წლის დეკემბერში დანიშნა. მისი მთავრობა ჩამოყალიბდა მიმდინარე სამოქალაქო ომის ფონზე, რომელიც 1975 წელს დაიწყო და მასში ჩართული იყო სხვადასხვა ფრაქცია, მათ შორის პალესტინური ჯგუფები, ქრისტიანული მილიციები და სირიული ძალები. მშვიდობის აღდგენის მცდელობის მიუხედავად, ალ-ჰუსი მნიშვნელოვანი გამოწვევების წინაშე დადგა, რაც მოიცავდა განახლებულ ბრძოლებს მილიციებსა და სირიის არმიას შორის, ისევე როგორც ისრაელის შემოჭრას 1978 წელს. შიდა პოლიტიკური მდგომარეობა გაუარესდა, რამაც 1980 წლის 20 ივლისს მისი გადადგომა გამოიწვია, რადგან მან ვერ შეძლო მიმდინარე ძალადობისა და არასტაბილურობის ეფექტური მართვა. მისი მემკვიდრე თაკიედინ ას-სოლჰი გახდა.

მეტოქე მთავრობები
1988 წლის იანვრიდან სექტემბრამდე იგი ბოიკოტს უცხადებდა საკუთარი კაბინეტის სხდომებს პრეზიდენტ ამინ ჟმაიელის პოლიტიკის გასაპროტესტებლად. 22 სექტემბერს მან უარი თქვა თანამდებობიდან დათხოვნის მიღებაზე გენერალ მიშელ აუნის, მარონიტი ქრისტიანის სასარგებლოდ. კრიზისი გამოიწვია ეროვნული ასამბლეის მიერ ახალი პრეზიდენტის არჩევის ჩავარდნამ (ლიბანში, ტრადიციით, პრეზიდენტი მარონიტი ქრისტიანია, ხოლო პრემიერ-მინისტრი სუნიტი მუსლიმი).

ვინაიდან ლიბანის კონსტიტუცია ადგენს, რომ პრეზიდენტის თანამდებობას ვაკანტურობის შემთხვევაში, მიმავალი პრეზიდენტი ნიშნავს დროებით პრემიერ-მინისტრს პრეზიდენტის მოვალეობის შესასრულებლად, მიმავალმა პრეზიდენტმა ჟმაიელმა გადაწყვიტა ამ თანამდებობაზე მარონიტი არმიის სარდალი, მიშელ აუნი დაენიშნა, მიუხედავად ტრადიციისა, რომლის მიხედვითაც ეს თანამდებობა სუნიტი მუსლიმისთვის იყო დათქმული. ალ-ჰუსმა უარი თქვა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობის აუნისთვის დათმობაზე, ამიტომ ისინი ორ მეტოქე ადმინისტრაციას ჩაუდგნენ სათავეში. აუნმა დაიკავა პრეზიდენტის სასახლე აღმოსავლეთ ბეირუთში, ხოლო ალ-ჰუსმა საკუთარი ოფისი დასავლეთ ბეირუთში დააფუძნა.

ამგვარად, ლიბანი დარჩა პრეზიდენტის გარეშე და ორი მეტოქე მთავრობით: ერთი კონსტიტუციურით, ხოლო მეორე მრავალი სახელმწიფოს მიერ აღიარებულით. თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ სირია, რომელიც იმ დროს ლიბანის დიდ ნაწილს აკონტროლებდა, მხარს ალ-ჰუსს უჭერდა და მიუხედავად იმისა, რომ ალ-ჰოსის კაბინეტი უკვე ფუნქციონირებდა, საერთაშორისო თანამეგობრობის უმეტესობა ურთიერთობას ინარჩუნებდა „მწვანე ხაზის“ ორივე მხარეს არსებულ ადმინისტრაციასთან და ორივეს აღიარებდა ლიბანის პრემიერ-მინისტრებად, თუმცა, კონსტიტუციური თვალსაზრისით, აუნი იყო კანონიერად დანიშნული პრემიერ-მინისტრი და ლიბანის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი.

ორ პრემიერ-მინისტრს შორის მალე წარმოიშვა მწვავე კონფლიქტი იმის გამო, რომ აუნი უარს ამბობდა ლიბანში სირიის ჯარების ყოფნის აღიარებაზე. აუნთან კონკურენციის პირობებში, ალ-ჰოსი რჩებოდა პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად 1988 წლიდან 1989 წლის 5 ნოემბრამდე, ვიდრე თანამდებობას რენე მუავადი დაიკავებდა. როდესაც ჩვიდმეტი დღის შემდეგ მუავადი მოკლეს, ალ-ჰოსმა კიდევ ორი დღით იკისრა პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლის როლი, რა დროსაც მოავადის მემკვიდრედ ილიას ჰრაუი აირჩიეს.

ბოლო პრემიერ-მინისტრობა
ალ-ჰუსი პრემიერ-მინისტრად მას შემდეგ დაინიშნა, რაც პრეზიდენტად გენერალი ემილ ლაჰუდი აირჩიეს. მისი მთავრობა გამორჩეული იყო იმით, რომ მან კაბინეტიდან გამორიცხა მრავალი ტრადიციული ფეოდალი ლიდერი და საველე მეთაური, რომლებიც მანამდე ლიბანის პოლიტიკაში დომინირებდნენ. ეს ცვლილება მიზნად ისახავდა უფრო ტექნოკრატიული და რეფორმებზე ორიენტირებული ადმინისტრაციის შექმნას. მას შემდეგ, რაც 2000 წლის საყოველთაო არჩევნებში მან დაკარგა საპარლამენტო მანდატი მანამდე უცნობ კანდიდატთან, რომელიც ყოფილი პრემიერ-მინისტრის, რაფიკ ჰარირის გუნდში იყო, ალ-ჰოსი პრემიერ-მინისტრის თანამდებობიდან გადადგა და თავისი პოლიტიკური კარიერის დასრულების შესახებ გამოაცხადა.

გადადგომა და გარდაცვალება
2005 წლის მარტში, ომარ კარამის (რომელიც კვლავ პრემიერ-მინისტრი იყო) გადადგომის შემდეგ, იგი განიხილებოდა ახალი მთავრობის ფორმირების კანდიდატად, თუმცა, გავრცელებული ინფორმაციით, მან ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო უარი თქვა ამ თანამდებობაზე. შედეგად პრემიერად ნაჯიბ მიკატი დაინიშნა. 2017 წლის 2 მაისს, 87 წლის ასაკში, ალ-ჰოსმა მონაწილეობა მიიღო ერთდღიან შიმშილობაში, რათა სოლიდარობა გამოეხატა ისრაელის ტყვეობაში მყოფი დაახლოებით 1500 პალესტინელი პატიმრის მიმდინარე შიმშილობისადმი.

ალ-ჰოსი 2024 წლის 25 აგვისტოს, 94 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

ნაშრომები