iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რუსთაველი (თბილისის მეტრო)

რუსთაველი (ყოფილი რუსთაველის მოედანი) — თბილისის მეტროპოლიტენის პირველი ხაზის ერთ-ერთი სადგური, რომელიც მარჯანიშვილის და თავისუფლების მოედნის სადგურებს შორის მდებარეობს. გაიხსნა 1966 წელის 11 იანვარს. არქიტექტორები ლ. ჯანელიმე (ქვედა სადგური), ო. კალანდარიშვილი და ი. ცხომელიძე (ვესტიბიული).

მიწისზედა ვესტიბიული ცილინდრული ფორმის ნაგებობაა. შესასვლელის თავზე მოთავსებულია ფრიზი შოთა რუსთაველისა და „ვეფხისტყაოსნის“ თემაზე (მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი). ქვედა სადგურში კამარა ეყრდნობა წითელი მარმარილოთი მოპირკეთებულ, ზემოთ გაფართოებულ მასიურ კოლონებს. მოსაცდელი დარბაზი ვეფხისა და მოყმის რელიეფური გამოსახულებითაა შემკული. „რუსთაველი“ თბილისის მეტროს სხვა დანარჩენი სადგურებისგან ყველაზე გრძელი ესკალატორით გამოირჩევა.
იქს-ადამიანები (ფილმი)

იქს-ადამიანები — 2000 წლის ფანტასტიკა, რომელიც -ის სუპერგმირებზეა დაფუძნებული. რეჟისორი ბრაიან სინგერია, მონაწილეობენ კინოვარსკვლავები: ჰალი ბერი, ჰიუ ჯეკმენი, პატრიკ სტუარტი, იენ მაკ-კელენი, ანა პაქუინი და სხვები. ფილმში გაშუქებულია ჩარლზ ქსავიეს იქს-ადამიანებსა და მაგნეტოს ბოროტი მუტანტების საძმოს შორის არსებული ბრძოლა, სამურავისა და როუგის მონაწილეობით. მაგნეტოს განზრახული აქვს გაეროს სამიტის ჟამს მუტანტებად გარდაქმნას მსოფლიოს ლიდერები იმ იარაღის მეშვეობით, რომელიც მუტანტების საკეთილდღეოდაა შექმნილი. ქსავიე კი აცნობიერებს, რომ იძულებითი მუტაცია მხოლოდ მომაკვდინებელი იქნება მათთვის.
ჭუბურხინჯი

ჭუბურხინჯი ( და ; 1952 წლამდე — წალამუხი) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ჭუბურხინჯი, ზენი, პირველი აკვაღა, მეორე აკვაღა, ჭყონხუმლა). მდებარეობს მდინარე ენგურის მარჯვენა მხარეს, სათანჯოს მთის კალთაზე, ზღვის დონიდან — 150 მეტრზე. დაშორებულია გალიდან 7 კმ-ით.

ეტიმოლოგია
სოფლის სახელწოდება ჭუბურხინჯი მეგრული წარმოშობისაა (ჭუბური-წაბლი და ხინჯი-ხიდი) და „წაბლის ხიდს“ ნიშნავს.

დემოგრაფია
ხუროთმოძღვრების ძეგლები
სოფელში შემორჩენილია შუა საუკუნეების 2 ეკლესია.
იქს-ადამიანები 2

იქს-ადამიანები 2 (აგრეთვე ცნობილი როგორც 2: გაერთიანებული იქს-ადამიანები ან 2) — 2003 წლის ამერიკული სუპერგმირული ფილმი, დაფუძნებული -ის გამოგონილ პერსონაჟებზე, იქს-ადამიანებზე. ფილმი წარმოადგენს მისი პირველი ნაწილის სექველს, რომელშიც მთავარ როლებს ინაწილებენ ჰიუ ჯეკმენი, ჰალი ბერი, პატრიკ სტუარტი, იენ მაკ-კელენი, ანა პაქუინი, ფემკი ჯენსენი, ჯეიმზ მარსდენი და სხვები. სიუჟეტი ვითარდება იქს-ადამიანებისა და მათი მტრების, მუტანტების საძმოს გარშემო. გენოციდური პოლკოვნიკი უილიამ სტრაიკერი (ბრაიან კოქსი მის როლში) წარუძღვება სამხედროებს პროფესორი იქსის სკოლისკენ და ცდილობს შექმნას პროფესორის კუთვნილი კომპიუტერ ცერებროს საკუთარი ვერსია, რათა პლანეტაზე ყველა მუტანტი გაანადგუროს.
ჭაუხი

ჭაუხი — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ხევის კავკასიონზე, მდინარე გუდამაყრის არაგვის მარცხენა მდგენელის — ბაკურხევის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3688 მ. აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. აქვს კლდოვანი, შიშველი ციცაბო კალთები. ამას გარდა, აღმოსავლეთ კავკასიონზე აღმართულია მთები: ჩრდილოეთის ჭაუხი (3842,5 მ), აღმოსავლეთის ჭაუხი (3644 მ) და დასავლეთის ჭაუხი (3496 მ).
ჭაუხის უღელტეხილი

ჭაუხის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის ჩრდილოეთ ნაწილში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3338 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. აკავშირებს მდინარე თერგის მარჯვენა შენაკადის ჯუთისწლისა და მდინარე როშკისწყლის მარჯვენა შენაკადის აბუდელაურის ხეობებს.
ჭაუხის მყინვარი

ჭაუხის მყინვარი — კარული ტიპის მყინვარი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აღმოსავლეთ კავკასიონზე, ჭაუხის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე თერგის მარჯვენა შენაკადის — ჯუთისწლის სათავეში. სიგრძე 1,3 კმ, ფართობი 0,5 კმ². ჭაუხის მყინვარი იკვებება მწვერვალ ჭაუხის კალთებიდან ჩამონადენი მყინვარული ნაკადებით. მყინვარიდან გამოედინება მდინარე ჭაუხისწყალი.
თამარ ჭაბუკიანი

თამარ ჭაბუკიანი (დ. 5 ივლისი 1907, თბილისი — გ. 3 იანვარი 1978, იქვე) — ქართველი ბალერინა, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1950). ვახტანგ ჭაბუკიანის და. 1923 წელს დაამთავრა პერინის საბალეტო სტუდია, 1930 წელს — ლენინგრადის ქორეოგრაფიული სასწავლებელი. 1936–1961 წლებში იყო თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი–მოცეკვავე. ასრულებდა სოლო ცეკვებს ქართულ, რუსულ და დას. ევრ. ოპერებსა და ბალეტებში: ოსური ცეკვა (ანდრია ბალანჩივაძის „მთების გული“) მირზაია, ქართული და ალალმე (ზაქარია ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“, დავით თორაძის „გორდა“, შალვა მშველიძის „ამბავი ტარიელისა“) და სხვ.

ჯილდოები და აღიარება
1946 — საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
1950 — საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი
ჭაბუკმთა

ჭაბუკმთა, დარყის ჭაბუკმთის ძეგლები — ნასოფლარი მდინარე ყვირილის მარჯვენა ნაპირზე, საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ დარყაში.

შუა საუკუნეებში ჭაბუკმთა დიდი დაბა ყოფილა, რასაც ადასტურებს მის ტერიტორიაზე შემონახული 3 დარბაზული ეკლესია. მათგან ძლიერ დაზიანებულია „ბერეკლესია“, შედარებით უკეთ შემონახულია წმინდა გიორგის დარბაზული ეკლესია (ვარაუდით - სს.). იგი ნაგებია კარგად გათლილი ადგილობრივი ქვით. სამხრეთის სარკმლის თავზე გამოსახულია მამაკაცის 2 ფიგურა. ერთს ეკლესიის მოდელი უჭირავს ხელში, მეორეს — ჯვარი. „საღმრთო საყდარი“ ერთიანად დანგრეულია, მაგრამ მის ტერიტორიაზე გადარჩენილია მოჩუქურთმებული სვეტები.
ჭაბურთა

ჭაბურთა — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტის ნახუნავოს თემში (სოფლები: ნახუნავო, წინაკვერკვე, ჭაბურთა). მდებარეობს მდინარე აბაშის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 240 მ, მარტვილიდან 2 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 207 ადამიანი.
ტყვიავი

ტყვიავი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: მარანა, ფლავი, ფლავისმანი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე პატარა ლიახვის მარცხენა მხარეს. გორი-ცხინვალის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 770 მეტრი, გორიდან 20 კილომეტრი. 1921 წლისთვის ტყვიავი იყო გორის მაზრაში არსებული რაიონის ცენტრი, რომელშიც რამდენიმე თემი ერთიანდებოდა.

ისტორია
1903 წლის 12 მაისს სოფელში გლეხებმა განიხილეს ქუთაისის გუბერნიის გლეხთა რევოლუციური მოძრაობის საკითხი. გადაწყვიტეს უარი ეთქვათ მამასახლისის მიერ დაწესებული გადასახადის გადახდაზე.

1905 წლის 16 დეკემბერს რევოლუციონერების ჯგუფმა განაიარაღა სოფლის პოლიციის ზედამხედველთა საგუშაგო. ტყვიავის მოსახლეობამ არ აცნობა ხელისუფლებას მოსალოდნელი თავდასხმის შესახებ. ამის გამო ტყვიავის მაზრის მოსახლეობა მთავრობამ 500 მანეთით დააჯარიმა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 2413 ადამიანი.

ცნობილი პიროვნებები
ტყვიავში დაიბადნენ:
ზაქარია კეცხოველი — სოფლის მეურნეობის მუშაკი, საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე;
ნიკო კეცხოველი — ბოტანიკოსი, მწერალი და საზოგადო მოღვაწე;
ქართლოს მარადაშვილი — მსახიობი;
ზურაბ ჩიხლაძე — ინჟინერი;
მარიამ ჩიხლაძე — სოფლის მეურნეობის მუშაკი, სოციალისტური შრომის გმირი.

წარმოშობით ტყვიავიდან არის საქართველოს თავდაცვის მინისტრი (2004–2006) ირაკლი ოქრუაშვილი.
კარალეთი

კარალეთი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში, შიდა ქართლის ვაკეზე, გორი-ცხინვალის საავტომობილო გზაზე. თემის ცენტრი (სოფლები: დიდი გარეჯვარი, პატარა გარეჯვარი, სათბურების დასახლება). ზღვის დონიდან 650 მეტრი, გორიდან 8 კილომეტრი.

ისტორია
კარალეთში მიკვლეულია გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის სამოსახლო გორა. სოფლის ძველი სახელწოდებაა ნაჭარმაგევი. ვახუშტის ცნობით - საუკუნეებში ნაჭარმაგევი შიდა ქართლის პოლიტიკური ცენტრი იყო. 1110 წელს დავით აღმაშენებელი თავისი ტაძრეულით იდგა ნაჭარმაგევს და იქიდან აწარმოებდა ბრძოლებს თურქ-სელჩუკების წინააღმდეგ. ნაჭარმაგევს იხსენებს გიორგი -ის და თამარის ისტორიკოსიც. საუკუნეში სოფელს დიდი ზიანი მიაყენა ლეკთა თარეშმა. მათ ერთ-ერთი შემოსევის დროს აიღეს კარალეთის ციხე, ხელთ იგდეს ტყვე და საქონელი. სოფელი კარალეთი, ქართლში რევოლუციური მოძრაობის ერთ-ერთი ცენტრი იყო. 1902 წლის აპრილში ერისთავსა და გლეხებს შორის ატყდა დავა საძოვრების თაობაზე. გლეხებმა სოფლის ცენტრში მოიყარეს თავი. გორის მაზრის უფროსმა დააპატიმრა რამდენიმე გლეხი. მათ გასათავისუფლებლად სოფლის გლეხობამ თბილისში მთავარმართებელთან თხოვნით გაგზავნა დეპუტაცია. დაპატიმრებული გლეხები რუსეთის შორეულ გუბერნიაში გადაასახლეს. 1905 წლის 7 მარტს, 12 საათზე, სოფლის კანცელარიასთან თავი მოიყარა მეზობელი სოფლების — ხელთუბნის, თორტიზის, დიდი და პატარა გარეჯვრების მოსახლეობამ. მათ ხელთუბნელების თაოსნობით მოაწყვეს მსვლელობა წითელი დროშებით, დაარბიეს და დაანგრიეს კანცელარიის შენობა. 13 მარტს სოფლის ცენტრში კვლავ ათასამდე კაცმა მოიყარა თავი. შეკრებაზე გლეხებმა მთავრობის საწინააღმდეგო სიტყვები წარმოთქვეს, თავად ერისთავისგან მოითხოვეს ნაცვლის გადასახადისაგან გათავისუფლება, ტყითა და საბალახოთი სარგებლობის უფლება, მღვდლისა და სოფლის მოხელეთა თვითნებობის ალაგმვა. მიტინგი მღელვარებაში გადაიზარდა. ამბოხებულებმა დაანგრიეს სამრევლო სკოლა, ჩამოხსნეს ეკლესიის ზარი. საღამოს ეკლესიის ეზოში შეკრებილებმა დასახეს ბრძოლის გეგმა. 1905 წლის 20 მარტს, თავად ერისთავის სახლს (ახლა ამ ადგილზე სოფლის კლუბის შენობაა) ალყა შემოარტყა 600-მდე კაცმა. მათ გასაფანტავად გაიგზავნა პოლიცია. თავადმა დემონსტრაციის ხელმძღვანელთა გადასახლება მოითხოვა. მთავრობამ იმავე წლის სექტემბერში სოფელში კაზაკების რაზმი ჩააყენა, რამაც დიდი მატერიალური ზარალი მიაყენა სოფლის მოსახლეობას.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 6196 ადამიანი.
ვანათი (ერედვის მუნიციპალიტეტი)

ვანათი — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ვანათის ტერიტორიული ორგანოს ცენტრი (ვანათი, საცხენეთი).

ვანათი მდებარეობს გუდისის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე პატარა ლიახვის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 1000 მ-ზე. ერედვიდან დაშორებულია 7 კმ-ით, ცხინვალიდან — 15 კმ-ით. ამჟამად რუსეთის ფედერაციის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიაზეა.

ისტორია
ვანათი წერილობით წყაროებში პირველად საუკუნეში მცხეთის საკათალიკოსო მამულების სიაში იხსენიება. გვიან შუა საუკუნეებში შედიოდა ქსნის საერისთავოში. აქედან ყოფილან წამოსულები არაგვის ერისთავები. სოფლის მახლობლად, მდ. პატარა ლიახვის მარცხენა ნაპირას, მაღალ მთაზე აღმართული ციხესიმაგრე მნიშვნელოვან სტრატეგიულ პუნქტს წარმოადგენდა, კონტროლს უწევდა ქსნის საერისთავოს მთიან ნაწილს. ზოგიერთი წყაროს (სეხნია ჩხეიძე) ცნობით, ციხე 1731 წელს ოსმალებს დაურბევიათ და ნაწილობრივ დაუნგრევიათ. ქართლის აჯანყების დროს ვანათის ციხეში გამაგრებული გივი ამილახვარი და შანშე ქსნის ერისთავი ებრძოდნენ სპარსელთა ჯარს. 1746 წელს ვანათთან იყო დაბანაკებული თეიმურაზ ამბოხებული ოსების წინააღმდეგ ლაშქრობის დროს. საუკუნის ბოლოს ვანათი სახაზინო სოფელი იყო, რუსეთის იმპერიის და საქართველოს პირველი რესპუბლიკის პერიოდში გორის მაზრაში შედიოდა. 1908 წელს სოფელში ცხოვრობდა 416 ადამიანი, ქართველები.

1922 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ვანათი ახალშექმნილ სამხრეთ ოსეთის ავტონომიურ ოლქს (ცხინვალის რაიონი) შეუერთა. იმ დროისთვის სოფელში 432 ქართველი და 48 ოსი ცხოვრობდა. საბჭოთა პერიოში ვანათი სასოფლო საბჭოს ცენტრი იყო (სოფლები: გუჩმასთა, დიდხევი, ზემო სარაბუკი, თლიაყანა, კოხათი, მარმაზეთი, ორტევი, საცხენეთი, ქვემო სარაბუკი, ღორტევი, ძიყი, წყალწმინდა, ჯოჯიანი). სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის გაუქმების (1990) შემდეგ გორის რაიონის, 2006 წლიდან — ერედვის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაშია. რუსეთ-საქართველოს 2008 წლის აგვისტოს ომამდე სოფელზე საქართველოს იურისდიქცია ვრცელდებოდა. 2002 წლის აღწერით სოფელში 361 მცხოვრები იყო (ქართველები 87 %). 2008 წლის აგვისტოდან ვანათი ოკუპირებულია რუსეთის მიერ. ქართული ტოპონიმიკის შეცვლის კამპანიის ფარგლებში ოსურმა ადმინისტრაციამ სოფელს უანათი უწოდა.

ვანათის მიდამოებში, მდ. პატარა ლიახვის მარცხენა ნაპირზე, ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარი გორის ადგილას შემორჩენილია ვანათის ციხის ნანგრევები. მის ჩრდილოეთ მხარეს, კლდეში ნაკვეთი გამოქვაბულებია. სოფელში დგას მოწითალო ტუფითა და შირიმით ნაგები საუკუნის დარბაზული ეკლესია (8,8 5,4 მ). ინტერიერში შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები. სოფლის მახლობლად, გორაკზე მდგარა ღვთისმშობლის ეკლესიაც, რომელიც ამჟამად სრულიად დანგრეულია.
ავნევი

ავნევი — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში, თიღვის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ავნევის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ავნევი, ძვილეთი). მდებარეობს მდინარე აღმოსავლეთის ფრონისა და მისი შენაკადის ტილიანის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 820 მეტრი. დაბა ყორნისიდან 8 კილომეტრი.

ისტორია
სოფლის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია სამოსახლო გორა, რომელიც შეიცავს ბრინჯაოს, ანტიკური და ფეოდალური ხანის ფენებს. ეს მოწმობს, რომ აქ ადამიანი უწყვეტად ცხოვრობდა 5000 წლის განმავლობაში. ფეოდალურ ხანაში ადმინისტრაციულად შედიოდა დვანისწყლის ხეობაში (ახლანდელი ყორნისის ხეობა) და საუკუნიდან ექვემდებარებოდა ზემო ქართლის სადროშოს. არაერთხელ აოხრებულა ოსმალებისა და ლეკი მოთარეშეების მიერ. რუსეთის მიერ აღმოსავლეთ საქართველოს დაპყრობის (1801) შემდეგ შედიოდა გორის მაზრაში. 1926 წლის აღწერის მიხედვით, შედიოდა ცხინვალის რაიონის წუნარის სოფსაბჭოში.

რუსეთ-საქართველოს ომის დროს, ავნევი სოფელ ნულთან ერთად ოსი სეპარატისტებისა და რუსული არმიის ერთ-ერთი პირველი სამიზნე იყო. ომის შედეგად სოფელი პრაქტიკულად განადგურდა. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის მიერ და დე-ფაქტო აკონტროლებს სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა. სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული დაყოფით შედის ზნაურის რაიონში, მუგუთის თემში.

მოსახლეობა
1804 წლისათვის ავნევში ცხოვრობდა 34 კომლი. ისინი ეკუთვნოდნენ ფავლენიშვილს, შამშე ერისთავს, მაჩაბელსა და ამილახორს.

ღირსშესანიშნაობები
სოფელში შემორჩენილია შუა საუკუნეების ნაეკლესიარი. შიდა ქართლის 1955 წლის დაზვერვითმა ექსპედიციამ ავნევში მიაკვლია გვიანი ბრინჯაოს ხანის სამოსახლო გორას. სოფელში აღმოჩენილია სტილიზებული ბრინჯაოს ბალთა, რომელზეც ნადირობის სცენაა გამოსახული; მიეკუთვნება ახ. წ. – საუკუნეებს, ინახება ცხინვალის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში. აღსანიშნავია ჯვრის ფორმის დაბალგუმბათანი ეკლესია, რომელიც არქაული ფორმის მიუხედავად ძალიან ძველი არ უნდა იყოს. ამას მიუთითებს მის ფასადებზე დაბალი ოსტატობით შესრულებული რელიეფები.

სოფელში რამდენიმე ნიშია: წმინდა გიორგი-გორაობა, შიოს ნიში, თევდორეს ნიში, ივანე მახარობლის ნიში და კერპის საყდარი. ეკლესიის მოპირდაპირედ არის გორა — ყვარის საყდარი; მის ნასახლარებში აღმოჩენილია ქვევრები და წითელი ფერის კერამიკა.

სოფლის შუა ნაწილში მდებარეობს ციხე-გალავანი, რომლის უკანასკნელი მფლობელი იყო გვარად აბაშიძე. გალავანი ნაგებია რიყის ქვით. ოთხივე კუთხეში სამსართულიანი მრგვალი კოშკებია, სათოფურებითა და ქონგურებით.
მიურატები

მიურატები, მიურა — ფრანგული არისტოკრატიული საგვარეულო, რომელიც სათავეს იღებს საფრანგეთის იმპერატორის ნაპოლეონ -ის სიძისა და და მხედართმთავრის იოაჰიმ მიურატისაგან. მისი შთამომავლები ცხოვრობენ საფრანგეთსა და საქართველოში.

ისტორია
მიურატების საგვარეულოს პირველი ცნობილი წარმომადგენელი, ვინმე პიერ მიურატი, საუკუნეში ცხოვრობდა. მისი შვილთაშვილი იყო მარშალი იოაჰიმ მიურატი (1767-1815), მედუქნის შვილი, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა პრინც მიურატთა სახლს. მისი უფროსი ძმა, ანდრე მიურატი, ნეაპოლის სამეფოს გრაფის ტიტულს ატარებდა 1810 წლიდან. ეს შტო 1899 წელს დასრულდა. იოაჰიმისა და ნაპოლეონის დის, კაროლინის, უფროსი ვაჟი აშილი (1801-1847) უშვილოდ გარდაიცვალა და პრინც მიურატის ტიტული აშილის უმცროს ძმას ლუსიენსა (1803-1878) და მის შთამომავლობას გადაეცა. 1812 წლიდან ლუსიენს ასევე ჰქონდა პრინც პონტეკორვის ტიტული, რომელსაც საგვარეულოს წარმომადგენლები დღემდე ატარებენ. მიურატთა სახლის ამჟამინდელი თავია ლუსიენის უფროსი ვაჟის იოაჰიმის (1834-1901) შვილთაშვილი იოაჰიმი, მე-8 პრინცი მიურატი (დ. 1944), რომელიც საფრანგეთში ცხოვრობს.

„ქართველი მიურატები“
ლუსიენ მიურატის უმცროსმა ვაჟმა, აშილმა (1847-1895), 1867 წ. პარიზში იქორწინა სალომე დადიანზე (1848-1913), სამეგრელოს მთავრის დავით დადიანისა და ეკატერინე ჭავჭავაძის ქალიშვილზე. ისინი ერთხანს სამეგრელოში, მათ მიერ მოწყობილ დადიანების ცნობილ რეზიდენციაში ცხოვრობდნენ. აშილისა და სალომეს შთამომავალი, ალენ მარი იოაჰიმ ნაპოლეონ მიურატი (დ. 1943) მეუღლესთან — ვერონიკა დე ტრემეკურსა და შვილებთან ერთად საქართველოში დასახლდა. მიურატები ამ დროიდან ზუგდიდში, დადიანების საგვარეულო მამულში, ცხოვრობენ და ჩართული არიან ქვეყნის საზოგადოებრივ ცხოვრებაში.
ნული (თიღვის მუნიციპალიტეტი)

ნული — ნასოფლარი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (ნული, არკნეთი).მდებარეობს მდინარე აღმოსავლეთის ფრონის (მტკვრის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 840 მეტრი, ყორნისიდან 18 კილომეტრი, ცხინვალიდან 12 კმ.

ისტორია
სოფელი მოხსენიებულია იოანე ბაგრატიონის 1794-99 წლების აღწერაში. საბჭოთა პერიოდში 1991 წლამდე ნული შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ზნაურის რაიონში. რუსეთ-საქართველოს ომის დროს ნული სოფელ ავნევთან ერთად ოსი სეპარატისტებისა და რუსული არმიის ერთ-ერთი პირველი სამიზნე გახდა. დაბომბვის შედეგად სოფელი მთლიანად განადგურდა. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის მიერ და დე-ფაქტო აკონტროლებს სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა. სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული დაყოფით შედის ზნაურის რაიონში, ყორნისის თემში.

მოსახლეობა
1804 წლისთვის ნულში ცხოვრობდა 18 კომლი გლეხი. ისინი ბაგრატიონ დავითიშვილებს ეკუთვნოდნენ.

ღირსშესანიშნაობები
სოფელში აღმოჩენილია ბრინჯაოს ხანის ნულის სამაროვანი. შიდა ქართლის 1955 წლის დაზვერვითმა ექსპედიციამ მიაკვლია გვიანი ბრინჯაოს ხანის სამოსახლო გორას. გრძელ ბორცვზე დგას დავითიშვილების კუთვნილი ციხე-დარბაზი.
დიხაზურგა (გალის მუნიციპალიტეტი)

დიხაზურგა — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის მთისწინეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე ენგურის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 200 მ., გალიდან 15 კმ.

ისტორია
1952 წლამდე ეწოდებოდა დიდი წიფური. საბჭოთა პერიოდში იყო დიხაზურგის სასოფლო საბჭოს ცენტრი (სოფლები: ზენი, ოცარცე). განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მეცხოველეობა, მესიმინდეობა, მეთამბაქოეობა. მოქმედებდა კირის ქარხანა და კირქვის საბადო.

დიხაზურგის ეკლესიის ნანგრევებზე აღმოჩნდა გრიგოლ გალატოზთუხუცესის (კალატოზთუხუცესი) წარწერა, რომელიც – საუკუნეებით თარიღდება. სოფლის მახლობლად არის შუა საუკუნეების სათანჯოს კოშკი.

დემოგრაფია
თაგილონი

თაგილონი — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში, თაგილონის თემის ცენტრი (თაგილონი, სალხინო).

მდებარეობს სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე ენგურის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 60 მ-ზე, გალიდან 16 კმ-ის დაშორებით.
ეტიმოლოგია
ხალხური ეტიმოლოგია თაგილონის სახელწოდებას უკავშირებს მეგრულ ფრაზას „თაქ გინოლ“ („აქ გადავარდა“), თითქოს აქ ენგურში კაცი გადავარდნილა. სხვა მოსაზრებით (ო. ხუხუა) სოფლის სახელი შესაძლოა მომდინარეობდეს მეგრული „თანგიდან“, რაც აქ ენგურის უძველესი დელტის ან წყალზე გადასასვლელის არსებობას უნდა მიანიშნებდეს.
ისტორია
თაგილონის ტერიტორია უძველესი დროიდან იყო დასახლებული. სოფელში, მდ. თაკიის (ენგურის შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე, მდებარეობს ე. წ. წიფურიას ნამოსახლარი. აქ აღმოჩენილია კერამიკის ფრაგმენტები, რომელთა საშუალებით განისაზღვრება წიფურიას ბორცვის წარმოშობის ხანა — გვიანდელი ბრინჯაოს საწყისი ეტაპი (ძვ. წ. – სს.).

სოფლის მიდამოებში აღმოჩენილია ძვ. წ. - საუკუნეების ბრინჯაოს და სპილენძის ნივთები, აგრეთვე - საუკუნეებით დათარიღებული მდიდრული სამარხი (თაგილონის განძი). დღევანდელი თაგილონის მიდამოებში, ენგურის მარჯვენა ნაპირზე გვიანდელი შუა საუკუნეების წყაროებში იხსენიება სოფელი წამხარი, რომელიც ცნობილია საუკუნის „ბიჭვინთის იადგარიდან“ და -ის სახელით დატანილია კრისტოფორო დე კასტელისა და არქანჯელო ლამბერტის რუკებზე. წამხარი დღეს თაგილონის ერთ-ერთი უბანია.

თაგილონის ტერიტორიაზე ივარაუდება ასევე გეოგრაფიული პუნქტი წიფურია (ევროპული წყაროების ), სადაც საუკუნეში იმყოფებოდა რომის კათოლიკური მისიონი. ტოპონიმი „წიფურია“/„წიფურონი“ დღესაცაა შემორჩენილი თაგილონის მიდამოებში. შესაძლოა ამ პერიოდში ერთ დასახლებას წარმოადგენდა დღეს ენგურის ტოტით გაყოფილი სოფლები თაგილონი და შამგონა, სადაც ასევე არსებობს ადგილი „წიფია“.

 საუკუნეში სოფელი იხსენიება თაგელონის სახელით. რუსეთის იმპერიის მმართველობის წლებში შედიოდა სამურზაყანოს უბანში. ტრადიციულად თაგილონის საზოგადოება იყოფოდა სამ კუთხედ (სოფლად): პირველი თაგილონი (ზედა თაგილონი, ზედაუბანი, ჟინთაგილონი), მეორე თაგილონი (შუა თაგილონი, შუაუბანი, დიდთაგილონი, მაჟია თაგილონი) და მესამე თაგილონი (ქვემო თაგილონი, ქვემოუბანი). საბჭოთა პერიოდში იყო მეჩაიეობის მეურნეობა. 1990-იან წლებში სოფელი მნიშვნელოვნად დაზარალდა აფხაზეთში შეიარაღებული კონფლიქტის პერიოდში, განსაკუთრებით გალის 1998 წლის მაისის მოვლენების დროს, როდესაც აფხაზების სეპარატისტულმა ძალებმა რუსეთის საოკუპაციო ჯარების მხარდაჭერით გადაწვეს ადგილობრივი ქართველების ასეულობით სახლი; სოფლის მცხოვრებთაგან დაიღუპა და უგზო-უკვლოდ დაიკარგა რამდენიმე ათეული ადამიანი.

დემოგრაფია
1989 წლის აღწერით თაგილონში იყო 1184 მცხოვრები. 2011 წელს აფხაზეთის დე-ფაქტო რეჟიმის მიერ ჩატარებული არჩევნებით „თაგილონის სასოფლო ადმინისტრაციის“ მოსახლეობა 1430 კაცია, ძირითადად (99,5 %) ქართველები.
ნაბაკევი (გალის მუნიციპალიტეტი)

ნაბაკევი (1952 წლამდე გაბარი) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში, სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე ენგურის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 20 მ, გალიდან 25 კმ.

ისტორია
სახელწოდება ნაწარმოებია ნა-ევ თავსართ-ბოლოსართით, რომელიც წინანდელ ვითარებაზე მიუთითებს: ნა-ბაკ-ევ-ი აღნიშნავს ადგილს სადაც წინათ ბაკი ყოფილა (ბაკი არის პირუტყვის საზაფხულო სადგომი, შემოღობილი, მაგრამ უსახურავო).
რეჩხი (გალის მუნიციპალიტეტი)

რეჩხი — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (რეჩხი, ხოლე). მდებარეობს სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე რეჩხი ს ნაპირზე, ზღვის დონიდან 180 მ., გალამდე 18 კილომეტრი. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მოქმედებდა პროფესიული სასწავლებელი.

სოფლის მახლობლად, მაღალ მთაზე აღმართული იყო შუა საუკუნეების პერიოდის ციხის ნანგრევი. სოფელში შემორჩენილი იყო საუკუნის შვერილაფსიდიანი ეკლესიის ნანგრევი.

სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს გალის წყალსაცავი.

დემოგრაფია
ჭაგანი

ჭაგანი — სოფელი საქართველოში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ღანირის თემში. მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 50 მ, სამტრედიიდან 9 კმ. ჭაგანი მდებარეობს მდინარე ჭურთავას ხეობაში, გარშემო ესაზღვრება სოფლები: დიდი ჯიხაიში, ღანირი, დაბა კულაში. სოფელი ერთთავად ვაკეზეა გაშენებული, ამაღლებული ადგილები არ გვხვდება. მიწა ნესტიანია, კარგად ხარობს სიმინდი და ბამბუკი. სოფელში მდებარეობს მარიამ ღვთისმშობლის სახელობის - საუკუნეში ხის მასალისგაან აგებული მთავარანგელოზის ეკლესია.

ისტორია
სოფლის წარმოშობაზე ბევრი ვერსია არსებობს. ფრანკფურტის უნივერსიტეტის ქართულენოვან ჩანაწერებში მოხსენებულია, როგორც ტაო-კლარჯეთში ქართულ ნასოფლარ ჭანთჭალიდან დევნილი წარჩინებულების სამფლობელოდ. სავარაუდოა, რომ მათი შთამომავლებია ის ჭანთჭალელიშვილები (ჭანჭალეიშვილი), რომლებიც დღესაც ცხოვრობენ სოფლის ტერიტორიაზე. სოფელში ასევე მრავლად არიან: ქაჯაიები, ყლარჯეიშვილები, არველაძეები, მანჯგალაძეები, ხვიჩიები, კანდელაკები და სხვები. სოფელი შედიოდა მიქელაძეების სათავადოში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 483 ადამიანი.
ჭადარი

ჭადარი (ლათ. ) — მცენარეთა გვარი ჭადრისებრთა ოჯახისა. ფოთოლმცვივანი მაღალი ხეებია. სიმაღლე 50 მ, გარშემოწერილობა 18 მ აღწევს. ქერქი მომწვანო-ნაცრისფერია, ღეროს სისქეში ზრდასთან ერთად აშრევდება ხოლმე. ფოთლები თათისებრ განკვეთილია, გრძელყუნწიანი ყვავილები წვრილია, ცალსქესიანი, შეკრებილია მჭიდრო თავაკ ყვავილედად. ნაყოფი კრებადი კაკლუჭაა, მთელი ზამთარი ხეზე რჩება, გაზაფხულზე კი იშლება კაკლუჭებად.

ჭადარი სწრაფად მზარდი ხეა, ცოცხლობს 2000 წლამდე. ლამაზი, მსუბუქი და მაგარი მერქანი აქვს. იყენებენ სადურგლო საქმეში.

ჭადრის 10-მდე სახეობა გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკაში და აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთიდან ინდოჩინეთამდე. საქართველოში კულტივირებულია 2 სახეობა: აღმოსავლური ჭადარი (. ) და დასავლური ჭადარი (. ), რომლებიც მოშენებულია ბაღ-პარკებსა და ქუჩებში. საქართველოში ყველაზე დიდი ჭადარი დგას თელავში, რომლის გარშემოწერილობა 12 მ აღწევს.
გოლჯის კომპლექსი

გოლჯის კომპლექსი (გოლჯის აპარატი) — უჯრედის ორგანოიდი, მემბრანული სტრუქტურა, რომელშიც წარმოიქმნება რთული ნაერთებით სავსე ბუშტუკები. გოლჯის კომპლექსის აგებულება ცხოველურ და მცენარეულ უჯრედებში მსგავსია. იგი გლუვი მემბრანებისგან აგებული გაბრტყელებული ცისტერნების რთული სისტემაა. გოლჯის კომპლექსში წარმოქმნილ ბუშტუკებში ცილების, ცხიმებისა და ნახშირწყლებისაგან წარმოებული ნივთიერებები გროვდება და გამოიყოფა უჯრედის გარეთ ან გამოიყენება უჯრედში.

გოლჯის კომპლექსში ასევე ფორმირდება ლიზოსომები (ბერძნ. „ლიზეო“ — ვხსნი, „სომა“ — სხეული). გოლჯის აპარატის ცისტერნებში ლიზოსომა ივსება ფერმენტებით და მონაწილეობს უჯრედშიდა მონელების პროცესში.
ზიგოტა

ზიგოტა — სპერმატოზოიდის მეშვეობით განაყოფიერებული კვერცხუჯრედი. ზიგოტა სხვა უჯრედების მსგავსად განიცდის დანაწევრებას, ანუ გაყოფას, რის გამოც წარმოქმნის შრეებს: ენდოდერმას, ეგზოდერმას და მეზოდერმას. ზიგოტა ორგანიზმის ინდივიდუალური განვითარების საწყისი სტადიაა. განვითარებას იწყებს განაყოფიერების დამთავრებისთანავე ან მკვრივი გარსით იფარება და სვენებად სპორად გარდაიქმნება.