iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჯონიმ იარაღი აიღო (1971 წლის ფილმი)

ჯონიმ იარაღი აიღო — ამერიკელი სცენარისტის დალტონ ტრუმბოს 1971 წლის ფილმი. გადაღებულია მისივე ამავე სახელწოდების რომანის (1939) მიხედვით.

სიუჟეტი
ჯონ ბონემი ახალგაზრდა ამერიკელი ჯარისკაცია, რომელიც მძიმედ დაიჭრა პირველი მსოფლიო ომის დროს. ჯოს მოკვეთეს ხელები და ფეხები, მან დაკარგა თითქმის ყველა გრძნობის ორგანო. სამხედრო ექიმის, პოლკოვნიკ ტილერის თქმით, „უცნობი ჯარისკაცი №47 არის არსება, რომელსაც არ შეუძლია განიცადოს ტკივილი, სიამოვნება, არ აქვს მეხსიერება, არ შეუძლია ოცნებება“. ჰოსპიტალის სხვა პაციენტებისგან იზოლირებული ჯონი თანდათან აცნობიერებს საკუთარ მდგომარეობას და იაზრებს იმ საშინელებას, რომელიც თავს დაატყდა. მას გრძნობს შეხებას, ვიბრაციას და მზის სინათლეს; მოგონებებში, ფანტაზიებსა და შიშებში მას სტუმრობენ საცოლე კარინი, მამა ქრისტოსი. ამის მიუხედავად, პერსონალისთვის ის რჩება მხოლოდ ადამიანისმაგვარ არსებად, რომელიც მხოლოდ მედიცინისთვისაა საინტერესო. მხოლოდ ერთი ექტთანი აცნობიერებს, რომ მის თვალწინ არის ცოცხალი, მოაზროვნე და განცდისუნარიანი ადამიანი. მისი შეხებით შთაგონებული ჯონი აცნობიერებს, რომ სხვებთან ურთიერთობა მორზეს ანბანის საშუალებით — თავის მოძრაობით შეუძლია. ჯონი შეკრებილ სამხედროებს სთხოვს, გამოფინონ ის, როგორც ექსპონარი, ან მოკლან. მაგრამ სამხედროები არ თანხმდებიან არცერთ მის შეთავაზებაზე. მოწყალე ექთნის მცდელობა, მოუსწრაფოს მას სიკვდილი და შეწყვიტოს მისი ტანჯული არსებობა, წარუმატებლად დასრულდა. ჯონი, გააცნობიერებს, რომ იგი სიკვდილამდე ჩაკეტილ ოთახში დარჩება, მას ისღა დარჩენია, რომ მარტომ მხოლოდ ჩუმად და სიბნელეში იმეოროს: „… მიშველეთ… … მიშველეთ…“.

როლებში
ტიმოთი ბოტომსი — ჯონი ბონჰამი
ჯეისონ რობარდსი — ჯონის მამა
მარშა ჰანტი — ჯონის დედა
დონალდ საზერლენდი — ქრისტე
დაიან ვარსი — მეოთხე ექთანი
კეთი ფილდსი — კარინი
ედვარდ ფრანცი — პოლკოვნიკი ტილერი
დევიდ სოული — შვედი

ჯილდოები და ნომინაციები
1971 — კანის კინოფესტივალი: გრან პრი (მილოშ ფორმანის „გაფრენა“) და ფიპრესის პრემია; ოქროს პალმის ნომინაცია.
1972 — ნომინიაცია ოქროს გლობუსის პრემიაზე საუკეთესო სამსახიობო დებიუტისთვის (ტიმოტი ბოთომსი).
1972 — ნომინაცია აშშ-ს მწერალთა გილდიის ჯილდოზე საუკეთესო ადაპტირებული დრამისთვის (დალტონ ტრუმბო).
1974 — იაპონური ჟურნალის -ს მკითხველთა რჩეულის ჯილდო საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის.

ანარეკლი კულტურაში
ფილმის ფრაგმენტები გამოყენებულია მეტალიკას ვიდეოკლიპში სიმღერისთვის "" (1989), რომელიც დაწერილი იყო რომანის გავლენით. ფილმს, რომელსაც პუბლიკაში გამოხმაურება არ მოჰყოლია, ფართო პოპულარობა და საკულტო სტატუსი მოიპოვა ამ ვიდეოკლიპის გამოჩენის შემდეგ.
ირლანდიური ლუდი

ირლანდიური ლუდი — ირლანდიაში წარმოებული ლუდი. ლუდის ხარშვას ირლანდიაში დიდი ხნის ისტორია აქვს. ამჟამად წარმოება 8 მილიონ ჰექტოლიტრზე მეტია და მოხმარებული ალკოჰოლის ნახევარი ლუდია.

ლაგერი შეადგენს გაყიდული ლუდის 60 პროცენტს, სტაუტი 34 % და ელი 6 %.

ისტორია
 საუკუნის დასაწყისისთვის ქვეყანაში ორასზე მეტი ლუდსახარში იყო, 55 მათგანი დუბლინში მდებარეობდა . საუკუნეში ლუდსახარშთა რაოდენობა დაახლოებით ორმოცდაათამდე შემცირდა და 2007 წლისთვის მხოლოდ თორმეტი დარჩა.

ისტორიულად, ირლანდია აწარმოებდა ელის, სვიის გამოყენების გარეშე, რადგან ეს მცენარე ირლანდიაში არ არის. საუკუნეში ინგლისიდან დიდი რაოდენობით სვია შემოიტანეს. 1752 წელს დუბლინის გავლით შემოიტანეს 500 ტონაზე მეტი ინგლისური სვია. საუკუნის მეორე ნახევარში ინგლისიდან ლუდი, ძირითადად პორტერი, შემოიტანეს მზარდი რაოდენობით: 1750 წელს 15000 ბარელი, 1785 წელს 65,000 და 1792 წელს 100,000 მეტი. 1760-იან წლებში ირლანდიაში ყოველწლიურად იხარშებოდა დაახლოებით 600,000 ბარელი ლუდი.

 საუკუნეში ირლანდიის პარლამენტმა ლუდის ხარშვის წახალისების მიზნით დაბეგრა დისტილაციის ხარჯებია მიზეზით, რომ ლუდი ნაკლებად საზიანო იყო ვიდრე ვისკი. საუკუნის 60-იან წლებში დუბლინის სამეფო საზოგადოებამ შესთავაზა პრიზები ლუდსახარშებს, რომლებიც ყველაზე მეტად ირლანდიურ სვიას იყენებდნენ და მათ, ვინც ყველაზე მეტს აწარმოებდა.

 საუკუნის დასაწყისში ლუდის წარმოება აყვავდა და 1814 წლისთვის ირლანდიას ინგლისში უფრო მეტი ლუდის ექსპორტი ჰქონდა, ვიდრე იმპორტირებული. ირლანდიის ექსპორტი ინგლისში საუკუნის წინსვლისთანავე დაჩქარდა და 1828 წლის მოკრძალებული 11,328 ბარელიდან, 1901 წლისთვის ექსპორტირებული 689,796 ბარელი გახდა.

სტაუტი
1756 წელს არტურ გინესმა დააარსა მცირე ზომია ლუდსახარში, ქალაქ კილდარში და შემდეგ გადავიდა დუბლინში 1759 წელს. თავდაპირველად ელის ამზადებდა, თუმცა გადავიდა პორტერის წარმოებაზე, რომელიც ლონდონის სახეობა იყო. საუკუნის დასაწყისში გინესი გახდა მსოფლიოში ყველაზე დიდი ლუდის მწარმოებელი, რომელმაც ირლანდიის სტილის ექსპორტი მოახდინა მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. მიუხედავად იმისა, რომ გინესი აღარ არის მსოფლიოში ლუდის ყველაზე დიდი მწარმოებელი, იგი რჩება სტაუტის უდიდეს ლუდსახარშად. 2014 წელს ირლანდიაში გინესის გაყიდვებმა ლუდის გაყიდვების 19 % შეადგინა.

ირლანდიური წითელი ელი
ირლანდიაში წარმოებული ელიები, ამჟამად, მეტწილად ირლანდიური წითელი ელის სტილშია. ახასიათებს ოდნავ წითელი ფერის მქონე, ზოგადად 3,8 - 4,4% ალკოჰოლის შემცველობის დიაპაზონში (თუმცა საექსპორტო ვერსიები ხშირად უფრო ძლიერია). ყველაზე დიდი ეროვნული ბრენდია სმითვიქსი ('), რომელსაც აწარმოებს მრავალეროვანი კომპანია დიაჯიო. დუნგარვენის სახარშმა კომპანიამ წითელი ელი გამოუშვა 2010 წელს.

ლაგერის წარმოება
ლაგერის პირველი ლუდსახარში ირლანდიაში შეიქმნა დართრიში, დუბლინი, 1891 წელს, მაგრამ ვერ იარსება დიდი ხანი. მოგვიანებით, ლაგერი მცირე ხნით იხარშებოდა რეგალის ლუდსახარში, კელსში. .

ჰეინეკენ ირლანდია, კორკში მდებარე მერფის ლუდსახარშია, რომელსაც აქვს ყველაზე მეტი წილი ლაგერის ბაზარზე.
დავით საგანელიძე

დავით საგანელიძე (დ. 17 ივნისი, 1959, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, ექიმი, იურისტი, პოლიტიკოსი.

1983 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1998 წელს — საერთაშორისო ურთიერთობათა ინსტიტუტის ეკონომიკის ფაკულტეტი, 2001 წელს საერთაშორისო ურთიერთობათა ინსტიტუტის იურიდიული ფაკულტეტი, ხოლო 2002 წელს ბიზნეს-სკოლის სრული კურსი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკიდან „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. 2004-2008 წლებში — საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ონის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკიდან „ახალი მემარჯვენეები“. 2008 წლის 7 ივნისიდან 20 ივნისამდე — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (დიდუბის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკიდან „გაერთიანებული ოპოზიცია (ეროვნული საბჭო, მემარჯვენეები)“. 2012-2015 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკიდან „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. იყო პოლიტიკური პარტია „ქართული ოცნების“ პოლიტიკური საბჭოს წევრი.
ლევან სვანაძე

ლევან სვანაძე (დ. 30 ივლისი, 1928, ქუთაისი — გ. 25 დეკემბერი, 2021) — ქართველი პოლიტიკოსი.

1951 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 2004 წლის 5 თებერვლიდან 22 აპრილამდე იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “.
სასტუმრო რუანდა (2004 წლის ფილმი)

„სასტუმრო რუანდა“ — რეჟისორ ტერი ჯორჯის მიერ 2004 წელს გადაღებული მხატვრული ფილმი. 2005 წელს პოლ რუსეზაბაჯინამ, რომლის ისტორიაც საფუძვლად დაედო სცენარს, მიიღო აშშ-ის უმაღლესი ჯილდო — თავისუფლების საპრეზიდენტო მედალი.

სიუჟეტის აღწერა
ჰუტუსა და ტუტსის ხალხებს შორის დაძაბულობა იწვევს ომს ქვეყანაში, სადაც გავრცელებულია კორუფცია. სასტუმროს მენეჯერი პოლ რუსასაბაჯინა ჰუტუს წარმომადგენელია, ხოლო მისი ცოლი, ტატიანა, ტუტსის. მათი ქორწინება უთანხმოების მიზეზია ჰუტუს ექსტრემისტებთან და იწვევს კონფლიქტს სასტუმროს მიმწოდებელთან, რომელიც ამავე დროს ადგილობრივი ძალადობრივი ტუტსების საწინააღმდეგო ორგანიზაციის ლიდერია.

როდესაც ქვეყანაში პოლიტიკური ვითარება გაუარესდება, პოლი და მისი ოჯახი მეზობლების მკვლელობის მოწმენი არიან. პოლი კარგად იცნობს გავლენიან ადამიანებს, რომლებსაც ის ფულითა და ალკოჰოლით მოისყიდის, საკუთარი გავლენისა და ოჯახის უსაფრთხოების დაცვის მიზნით. როდესაც სამოქალაქო ომი დაიწყო, რუანდის არმიის ოფიცერი ემუქრება პოლს და მის მეზობლებს, პოლი კი ძლივს ასწრებს მეზობლების უსაფრთხოების მიზნით მათი სასტუმროში გადაყვანას. სასტუმროს ასევე მოაწყდნენ ლტოლვილები გაეროს გადატვირთული ბანაკიდან, წითელი ჯვრიდან და თავშესაფრებიდან. პოლს სჭირდება ჯარისკაცების ყურადღების გადატანა, დევნილებზე ზრუნვა და ოჯახის შენარჩუნება, ასევე სასტუმროს მაღალი კლასის გმომსახნრების შენარჩუნება, რადგან ვითარება სულ უფრო მძაფრდება.

როლებში
დონ ჩიდლი — პოლ რუსასაბაჯინა
სოფი ოკონდეო — ტატიანა რუსასაბაჯინა
ნიკ ნოლტი — ოლივერი
ხუაკინ ფენიქსი — ჯეკ დეგლიში
ფანა მოკოენა — აუგუსტინი
კარა სეიმური — პეტ არჩერი
დევი ო'ჰარა — დეივ ფლემინგი

ფინანსური მაჩვენებლები
17,5 მილიონი დოლარი ბიუჯეტით ფილმმა თითქმის 34 მილიონი $ შემოსავალი მიიღო.

ჯილდოები და ნომინაციები
2006 — -ს ნომინაცია საუკეთესო ორიგინალური სცენარისთვის (კირ პირსონი, ტერი ჯორჯი)
2006 — გრემის ნომინაცია მხატვრული ფილმის საუკეთესო სიმღერისთვის (" ")
2005 — სამი ნომინაცია ოსკარი ს 77-ე დაჯილდოებაზე : საუკეთესო მსახიობი (დონ ჩიდლი), საუკეთესო მეორეხარისხოვანი ქალი მსახიობი (სოფი ოკანედო), საუკეთესო ორიგინალური სცენარი (კირ პირსონი, ტერი ჯორჯი)
2005 — სამი ოქროს გლობუსის 62-ე დაჯილდოების ნომინაცია: საუკეთესო ფილმი — დრამა, საუკეთესო მსახიობი — დრამა (დონ ჩიდლი), საუკეთესო სიმღერა (" ")
2005 — სამი სატელიტის ჯილდოს ნომინაცია: საუკეთესო მსახიობი (დონ ჩიდლი), საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობი (სოფი ოკონედო), მსახიობის საუკეთესო შესრულება
2005 — ნომინაცია კინომსახიობთა გილდიის ჯილდოზე საუკეთესო ორიგინალური სცენარისთვის (კირ პირსონი, ტერი ჯორჯი)
2005 — ნომინაცია დავით დი დონატელოს პრემიაზე საუკეთესო უცხოური ფილმისთვის
2005 წ. — ევროპული კინოაკადემიის პრემიაზე საუკეთესო კომპოზიტორისთვის (რუპერტ გრეგსონ-უილიამსი, ანდრეა გუერა)
2004 წელი — აშშ-ის კინოკრიტიკოსთა ეროვნული საბჭოს მონაცემებით, წლის საუკეთესო ფილმების ათეულში მოხვედრა
ვასილი ვატაგინი

ვასილი ვატაგინი, (დ. , მოსკოვი — გ. 31 მაისი, 1969, მოსკოვი) — რუსი მოქანდაკე, გრაფიკოსი, ანიმალისტი, რსფსრ სახალხო მხატვარი (1964), სსრკ-ის სამხატვრო აკადემიის ნამდვილი წევრი (1957).

ბიოგრაფია
1902-1907 წლებში სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე, პარალელურად ესწრებოდა ლექციებს ნ. მარტინოვის სამხატვრო სკოლასა (1899 წლიდან) და კ. იუონის სტუდიაში (1904-1906). ღრმად შეისწავლა ცხოველთა ხასიათი და ჩვევა. კარგად იყენებდა მასალის პლასტიკურ შესაძლებლობებს. მისი ნამუშევრებია „ლომვეშაპები“ (ხე, 1909), „ვეფხვი“ (ბრინჯაო, 1925-1926), „პინგვინი და მისი ბარტყი“ (ხე, 1960). ეს ნამუშევრები გამოფენილია ტრეტიაკოვის გალერეაში. შექმნა ლითოგრაფიების ალბომი „ინდოეთი“ (1922), ილუსრაციები ლევ ტოლსტოის „მოთხრობები ცხოველებზე“ (1933), რადიარდ კიპლინგის „მაუგლი“ (1926, 1933)
ვესტეროსის რიქსდაგები

ვესტეროსის რიქსდაგები — შვედეთის რიქსდაგის შეკრებები ქალაქ ვესტეროსში. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა 1527 და 1544 წლების რიქსდაგებს, რომლებზეც იურიდიულად გაფორმდა და განმტკიცდა რეფორმაცია შვედეთში. 1527 წლის რიქსდაგის თანახმად ეპისკოპოსებს მეფისთვის უნდა დაეთმოთ თავიანთი მიწები, ხოლო თავადაზნაურთა მიწები, რომმლებიც 1454 წლიდან საეკლესიო მფლობელობაში იყო, თავდაპირველ მესაკუთრეებს უნდა დაბრუნებოდათ. საეკლესიო თანამდებობებზე დანიშვნა დაექვემდებარა სამეფო კონტროლს. ნებადართული იქნა ლუთერანობის ქადაგება. 1544 წლის რიქსდაგზე მოიწონეს ლუთერანობის სჯული და საეკლესიო წესი. შვედეთი გამოცხადდა მემკვიდრეობით მონარქიად და ტახტი დაემკვიდრა ვაზას დინასტიას.
გაეტანო ვესტრისი

გაეტანო ვესტრისი, (დ. 18 აპრილი, 1729, ფლორენცია — გ. 23 სექტემბერი, 1808, პარიზი) — იტალიელი ბალეტის მსახიობი, ბალეტმაისტერი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
სწავლობდა პარიზში ლ. დიუპრესთან. 1748 წელს გამოვიდა „პარიზის ოპერაში.“ თანამედროვენი მას „ცეკვის ღმერთს“ უწოდებდნენ. 1770 წელს მიიღო პარიზის ოპერის ბალეტმეისტერის წოდება. 1770-1776 წლებში იყო პარიზის ოპერის პედაგოგი. 1782 წელს დატოვა სცენა. მისი შვილი, ოგიუს ვესტრისი აგრეთვე მოცეკვავე და პედაგოგი იყო. მისი მოწაფეები იყვნენ ჯ. პერო, ა. ბურნონვილი და ფ. ელსლერი.
ქუთაისის თოჯინების თეატრი

ქუთაისის იაკობ გოგებაშვილის სახელობის თოჯინების პროფესიული სახელმწიფო თეატრი — თოჯინების თეატრი ქუთაისში. დაარსდა 1946 წელს ლადო მესხიშვილის სახელობის თეატრთან არსებული თოჯინების თეატრალური ჯგუფის ბაზაზე. დაარსების ინციატორი და დირექტორი იყო დოდო ანთაძე, პირველი სამხატვრო ხელმძღვანელი სეგო ცაგარეიშვილი (1946-1951). პირველი სპექტაკლი იყო ა. ბელიაშვილის „თეთრი ფინია“ (1946).

1990 წელს ქუთაისის თოჯინების თეატრს იაკობ გოგებაშვილის სახელი მიენიჭა.

2018 წელს თეატრს სარეაბილიტაციო სამუშაოები ჩაუტარდა. პროექტის ღირებულება — 534 ათას ლარზე მეტი, საქართველოს კულტურის სამინისტრომ გამოყო. რეაბილიტაციის პროექტის ფარგლებში გამაგრდა თეატრის საძირკველი, კეთილმოეწყო შიდა ეზო, დამონტაჟდა გათბობა-გაგრილების სისტემა, გამოიცვალა სველი წერტილები და ელექტროგაყვანილობა, შეიცვალა სცენის კონსტრუქცია და დარბაზი ახალი განათების აპარატურით აღიჭურვა. თეატრი ადაპტირებულია განსაკუთრებული საჭიროების მქონე პირებისთვის.

ახლადრებილიტირებული თეატრის გახსნაზე წარადგინეს ლაშა გაგოშიძის წიგნი-კატალოგი „თეჯირს მიღმა“, რომელშიც თეატრის 70-წლიანი ისტორიაა ასახული. დაარსების დღიდან დღემდე 5 თაობა ემსახურა თეატრს და წიგნში ყველას წვლილია შესული.

დაარსების დღიდან ქუთაისის თოჯინების თეატრში 300-ზე მეტი წარმოდგენა დაიდგა. მათ შორისაა: „ჩექმებიანი კატა“, „ფისუნია“, „ვერცხლის ჩლიქი“, „ალუბლები ჰყვავიან“, „ცელქი ჯიმშერი“, „მაგდანას ლურჯა“, „კაცია ადამიანი?!“, „ორი ძმა“, „წითელქუდა“, „ქოჩორა“, „იავნანამ რა ჰქმნა?“, „დათუნიას სამართალი“, „არშინ მალ ალან“, „მახინჯი იხვის ჭუჭული“, „ჰერაკლეს გმირობანი“, „რწყილი და ჭიანჭველა“, „სამი გოჭი“, „ოქროს თევზი და მებადური“, „კოკროჭინა“ და სხვა. დღეისათვის 25-ზე მეტი მოქმედი თოჯინური სპექტაკლია. წარმოდგენები გათვლილია როგორც პატარა, ასევე, მოზრდილი ასაკის მაყურებლისთვის.
ქუთაისის ლითოფონის ქარხანა

ქუთაისის ლითოფონის ქარხანა — ქიმიური მრეწველობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საწარმო საქართველოს სსრში. პირველი პროდუქცია გამოუშვა 1939 წელს. 1958-1967 წლებში ჩაუტარდა ძირეული რეკონსტრუქცია, რის შედეგადაც ლითოფონის წარმოების წლიური სიმძლავრე 40 ათას ტონამდე გაიზარდა. აწარმოებდა ლითოფონს, შაბიამანს სხვადასხვა სახეობის მინანქარს, ზეთის საღებავებს, სამუხრუჭე სითხეებს. მისი პროდუქცია იგზავნებოდა სსრკ-ს მოკავშირე რესპუბლიკებში და საზღვარგარეთის 16 ქვეყანაში.
ქუთაისის სათავადაზნაურო-საადგილმამულო ბანკი

ქუთაისის სათავადაზნაურო-საადგილმამულო ბანკი — ფინანსური დაწესებულება რუსეთის იმპერიაში, ქუთაისში. დაარსდა 1876 წელს. ბანკის ძირითადი დანიშნულება იყ მემამულეებისთვის მოკლევადიანი და გრძელვადიანი იპოთეკური სესხების მიცემა. ბანკი უშვებდა 100, 500 და 100 მანეთიან გირავნობის ფურცლებს. ბანკს ჰქონდა თავისი ფილიალი თბილისში. მოქმედებდა ქუთაისის და თბილისის გუბერნიებში, ბათუმის, სოხუმის ოლქებსა და ართვინის ოკრუგში. ბანკის საქმიანობამ ხელი შეუწყო საქართველოში ფეოდალიზმის ნაშთების მოსპობას და კაპიტალიზმის დამკვიდრებას, თუმცა მას არ გამოუწვევია ქუთაისის გუბერნიის თავადაზუნაურობის მდგომარეობის გაუმჯობესება.
ქუთაისის სამასწავლებლო სემინარია

ქუთაისის სამასწავლებლო სემინარია — საგანმანათლებლო დაწესებულება რუსეთის იმპერიაში, ქალაქ ხონში. დაარსდა 1881 წელს. ამზადებდა დაწყებითი სკოლის მასწავლებლებს. სემინარიაში სხვადასხვა დროს მოღვაწეოდბნენ ა. ჭიჭინაძე, ა. ქუთათელაძე და სხვები. არსებობის განმავლობაში სემინარიამ მოამზადა 400-მდე მასწავლებელი ამიერკავკასიის დაწყებითი სკოლებისთვის. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, 1921 წელს გადაკეთდა პედაგოგიურ ტექნიკუმად.
მუჰამედ ყული ქუთბ-შაჰი

მუჰამედ ყული ქუთბ შაჰი — ქუთბ შაჰების დინასტიის მეოთხე წარმომადგენელი, მეფე 1590-1611 წლებში. მისი მეფობის დროს უმაღლეს განვითარებას მიაღწია მეცნიერებამ, ხელოვნნებამ, ლიტერატურამ,. აღიარებულია ინდოეთის პირველ სახალხო პოეტად, წერდა ურდუ, სპარსულ და ტელედუ ენებზე. პოეზიაში შემოიტანა საერო თემატიკა. იყენებდა ჰინდის პოეტიკის ხერხებსაც.
ქულბაქები

ქულბაქები — არქეოლოგიური ძეგლი საქართველოში, ცხინვალის მახლობლად, სოფ. ფრისთან. ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარი გაითხარა 1950-1951 და 1954 წლებში.

გათხრების შემდეგ აღმოჩნდა იატაკი მრგვალი შვერილებიანი კერით, შემოფარგლული მრავალი ჭურჭლით. მის მახლობლად ასევე აღმოჩნდა პატარა თიხის იატაკი, ზედ ადამიანის დამწვარი ძვლებით. ამ ხანის ნაშთები ქულბაქების მახლობლად დადასტურდა ოსპრისის ხევის მარჯვენა ნაპირზე, "კულო-ხომზე" და ამავე ხევის მარცხენა ნაპირზე, ზღუდერზე. "კულო-ხომზე" მცირე ფართობის გათხრისას გამოვლინდა ადრებრინჯაოს ხანის სუსტი ფენა. მიუხედავად ამისა, აღმოჩნდა საკმაოდ მრავალრიცხოვანი მასალა, ძირითადად თიხის ჭურჭელი, მრგვალი კერის ფრაგმენტები და რქისებრი სადგარი. ზღუდერზე ორ ადგილას მიმდინარეობდა გათხრები: ერთი თიხის კარიერთან, ზღუდრის გვერადაზე და მეორე ზღუდრის ბორცვზე, ოსპრისის ხევის პირას. ზღუდრის გვერადაზე აღმოჩენილი მცირეოდენი მასალიდან აღსანიშნავია კერის ნალისებრი სადგრისა და კერამიკის ფრაგმენტები. ზღუდრის ბორცვზე აღმოჩნდა მოზრდილი ქვებით ნაგები გრძელი კედლის ნაშთი, ქვების შიგნით კი ნაცრისფერი ფენა მტკვარ-არაქსული კერამიკით. ამავე ადგილას ნაპოვნია თიხის კერები, ქვის იარაღები და სხვა. ამ ძეგლებზე აღმოჩენილი თხელი კულტურული ფენები, მოედნები, მრგვალი კერებით მიუთითებს, რომ საცხოვრებელი მიწის ზემოთ იყო ნაგები ხისგან.

მასალა დაცულია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.
ხაკასები

ხაკასები (თვითსახელწოდება — ) — რუსეთის ფედერაციაში მცხოვრები ხალხი. ცხოვრობენ ხაკასეთში, ასევე ნაწილობრივ ტუვის რესპუბლიკასა და კრასნოიარსკის მხარეში. საუბრობენ ხაკასურ ენაზე, რომელიც განეკუთვნება თურქულ ენებს. ხაკასები იყოფოდნენ ხუთ ტომობრივ ჯგუფად: კაჩინელები, საგაელები, ბელტირები, კოიბალები, კიზილელები. - საუკუნეებში შევიდნენ რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში. მათი ძირითადი საქმიანობა იყო მომთაბარე მესაქონლეობა და პრიმიტიული მიწათმოქმედება. მისდევდნენ შამანიზმს. საუკუნიდან მოხდა მათი ეთნიკური კონსოლიდაცია. სსრკ-ის შემადგენლობაში შეიქმნა ხაკასეთის ავტონომიური ოლქი. ამჟამად მათი რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 73 ათას ადამიანს.
ხაკასური ენა

ხაკასური ენა — ალთაური ენების ოჯახის თურქული ენების უიღურულ-ოღუზური ჯგუფის ენა. უკავშირდება ძველ ყირგიზულ და ძველ უიღურულ ენებს. გავრცელებულია ხაკასეთში და მასზე ლაპარაკობენ ხაკასები. აქვს ორი დიალექტი, სისინა და შიშინა ჯგუფები. მასში 17 ხმოვანი და 24 თანნხმოვანია. დამწერლობა შეიქმნა 1926 წელს რუსული გრაფიკის, 1929 წელს ლათინური და 1939 წელს რუსული ანბანის საფუძველზე.
სოსო სიგუა

სოსო სიგუა (დ. 16 ივნისი, 1949, მარტვილი) — ქართველი მეცნიერი, პოლიტიკოსი, ფილოლოგი, ლიტერატურათმცოდნე, მწერალი, მთარგმნელი. საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (2003).

ბიოგრაფია
1971 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

1971 წლიდან ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ და ლიტერატურულ-საგამომცემლო საქმიანობას: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, რუსთაველის კაბინეტის ლაბორანტი (1971–1972); გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“, რედაქტორი (1973–1974); ჟურნალი „განთიადი“, განყოფილების გამგე (1974–1977); გამომცემლობა „მერანი“, რედაქტორი (1978–1981); 1981 წლიდან რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტი, განყოფილების და სექტორის გამგე; საქართველოს ტელევიზიისა და რადიოს ლიტერატურულ-დრამატულ გადაცემათა მთავარი რედაქტორი (1984–1986); 1989 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, პროფესორი.

1999–2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს აღორძინება“.
პედრი

პედრო გონსალეს ლოპესი (; დ. 25 ნოემბერი, 2002, ტეგესტე, სანტა-კრუს-დე-ტენერიფე, კანარის კუნძულები, ესპანეთი), ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც პედრი — ესპანელი ფეხბურთელი. „ბარსელონასა“ და ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების შემტევი ნახევარმცველი.

საკლუბო კარიერა
ლას-პალმასი
პედრი ესპანეთის კანარის კუნძულებზე, სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს პროვინციის ტეგესტეს მუნიციპალიტეტში, 2002 წლის 25 ნოემბერს დაიბადა.

გამოდიოდა საფეხბურთო კლუბების „ტეგესტესა“ და „ხუვენტუდ ლაგუნას“ ახალგაზრდული გუნდების შემადგენლობაში. 2018 წლიდან „ლას-პალმასის“ საფეხბურთო აკადემიის ფეხბურთელი ხდება.

2019 წლის ივლისში 16 წლის პედრი თავის პირველ პროფესიონალურ კონტრაქტს აფორმებს „ლას-პალმასთან“.

გუნდის ძირითად შემადგენლობაში მისი დებიუტი 2019 წლის 18 აგვისტოს სეგუნდა დივიზიონის კალენდარულ მატჩში, „უესკას“ წინააღმდეგ შედგა. შეხვედრა მასპინძლებმა, ანგარიშით 0–1 დათმეს.

2019 წლის 19 სექტემბერს პედრიმ თავისი პირველი გოლი ხიხონის „სპორტინგს“ გაუტანა. ამ გატანილი გოლით, — 16 წლის, 9 თვისა და 23 დღის ასაკში, „ლას-პალმასის“ ისტორიაში იგი ყველაზე ახალგაზრდა გოლის ავტორად იქცა..

ბარსელონა
2019 წლის 2 სექტემბერს „ბარსელონამ“ მომდევნო, 2020 წლის ივლისისთვის, 5 მილიონ ევროდ პედრის კატალონიელთა კლუბში გადასვლის შესახებ „ლას-პალმასთან“ მიღწეული შეთანხმების შესახებ განაცხადა. „ბარსელონასა“ და ფეხბურთელს შორის ორწლიანი კონტრაქტი გაფორმდა.

გუნდის ძირითად შემადგენლობაში მისი დებიუტი იმავე წლის 27 სექტემბერს, „კამპ ნოუზე“, პრიმერა დივიზიონის კალენდარულ მატჩში, „ვილიარეალის“ წინააღმდეგ შედგა. პედრიმ შეხვედრის 70-ე წუთზე ფელიპე კოუტინიო შეცვალა. მატჩი მასპინძელთა გამარჯვებით ანგარიშით 4–0 დამთავრდა..

სანაკრებო კარიერა
2019 წლიდან იცავდა ესპანეთის 17, 18 და 19-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების ღირსებას. 2020 წლიდან ესპანეთის 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების შემადგენლობაშია. 2021 წლის მარტში პედრი პირველად გამოიძახეს ესპანეთის ნაკრებში, 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევი მატჩებისთვის. მისი დებიუტი ნაკრებში შედგა 2021 წლის 25 მარტს, საბერძნეთის წინააღმდეგ.

ტიტულები
საკლუბო
ბარსელონა:(7)
ლა ლიგა (2): 2022–23, 2024–25
ესპანეთის თასი (2): 2020–21, 2024–25
ესპანეთის სუპერთასი (3): 2022–23, 2024–25, 2025–26

სანაკრებო
ესპანეთი: (1)
ევროპის ჩემპიონატი (1): 2024

სტატისტიკა
დელი დილავერ-ფაშა

დელი დილავერ-ფაშა — საუკუნის ოსმალეთის სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, წარმოშობით ქართველი. მეტსახელი „დელი“ თურქულად ნიშნავს „შმაგს“, „ფიცხს“.

ბავშვობისას იმერეთიდან ტყვედ წაუყვანიათ და გაუყიდიათ. გახდა მამლუქი და მსახურობდა ყარა მუსტაფა-ფაშასთან, რომელმაც დიდ ვეზირობას მიაღწია და 1639 წელს დილავერი თორთუმის სანჯაყბეგად დანიშნა. დილავერ-ფაშამ მონაწილეობა მიიღო გონიოსთან გამართულ ბრძოლებსა და სამეგრელოზე თავდასხმაში (1647). შემდეგ ილაშქრა ბასრაზე. 1667 წელს მისი კვალი დაიკარგა. თურქი მოგზაურის ევლია ჩელების ცნობით, დელი დილავერ-ფაშა ყოფილა გამორჩეული ადამიანი, შეუდრეკელი და უშიშარი მებრძოლი, უებრო ცხენოსანი, მეთოფე და მექამანდე.
მაია სიმონიძე

მაია სიმონიძე (დ. 13 თებერვალი, 1961, ხონი) — ქართველი პოლიტიკოსი.

1983 წელს ნიკოლოზ მუსხელიშვილის სახელობის ქუთაისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მსუბუქი მრეწველობის ფაკულტეტი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.
ჟოზეფ დელილი

ჟოზეფ-ნიკოლა დელილი (; დ. 4 აპრილი, 1688, პარიზი — გ. 11 სექტემბერი, 1768, იქვე) — ფრანგი ასტრონომი და გეოგრაფი.

ბიოგრაფია
1712-1726 წლებში მუშაობდა ლუქსემბურგის სასახლისა და სამეფო ობსერვატორიებში. 1727-1747 წლებში რუსეთის საიმპერატორო კარის მიწვევით მოღვაწეობდა მეცნიერებათა აკადემიაში პეტერბურგში. იქ ყოფნისას დელილი შეხვდა ვახტანგ -ს და ბაქარს. მისი წინადადებით, რუსეთის საგარეო კოლეგიის პროფესორმა გ. კერმა ლათინურად თარგმნა ულუღბეგის ასტრონომიული თხზულება „ზიჯი“. ამასთან დაკავშირებით შეისწავლა აღნიშნული ძეგლის ვახტანგისეული თარგმანის ხელნაწერი. 1736 წელს დელილი გაეცნო პეტერბურგში დიპლომატიური მისიით ჩასულ კახეთის სამეფოს წარმომადგენელს როსებს, რომლის დახმარებითაც შეადგინა კახეთის სამეფოს სქემატური რუკა (დაცულია სანქტ-პეტერბურგში,რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ბიბლიოთეკის ხელნაწერთა განყოფილებაში „დელილის პორტფელი“). 1738 წელს ბაქარმა დელილს გადასცა ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ შედგენილი რუკები, რომლებიც გეოგრაფიულ დეპარტამენტში თარგმნეს და გაამრავლეს. 1740 წელს პეტერბურგში ჩასული ვახუშტი დაინტერესდა საქართველო-კავკასიის იმ ქართული რუკების მდგომარეობით, რომლებიც ამ დეპარტამენტში ითარგმნებოდა.

1747 წელს დელილი დაბრუნდა საფრანგეთში, სადაც საფრანგეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ასტონომად დაინიშნა. 1761 წლამდე ასწავლიდა „კოლეჟ-დე-ფრანსში“. სხვა მონაპოვართან ერთად მან თან წაიღო საქართველოსა და კავკასიის რუკები. გამოსცა ვახუშტისეული თბილისის გეგმა. 1766 წელს პარიზში გამოაქვეყნა რუსეთიდან წაღებული სხვა რუკები შესავალ წერილთან ერთად. მეცნიერის ფონდი დაცულია საფრანგეთის საზღვაო სამინისტროს არქივში.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს დელილი.