სოლომონ ჩოლოყაშვილი

სოლომონ მიხეილის ძე ჩოლოყაშვილი (1 ივნისი, 1883, ბაკურციხე — 19 ივნისი, 1944) — ქართველი აგრონომი, მევენახე, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1926).

ბიოგრაფია
სოლომონ მიხეილის ძე ჩოლოყაშვილი დაიბადა 1883 წლის 1 ივნისს, გურჯაანის რაიონის სოფელ ბაკურციხეში. მამა, პროფესიით იურისტი, მოყვარული მევენახე იყო. დედა, ეკატერინე ვაჩნაძე, იმ დროისთვის საკმაოდ განათლებული ქალი ყოფილა.

განათლება
სოლომონ ჩოლოყაშვილმა დაწყებითი განათლება ოჯახში მიიღო, შემდეგ კი თბილისის გიმნაზიაში მიაბარეს. იგი ცხოვრობდა გიმნაზიის პანსიონატში, სადაც სუსტი აგებულების ბავშვის ჯანმრთელობისთვის აუტანელი პირობები იყო. ამასთან ერთად, დაავადდა ყვავილით, რამაც იგი ცალი თვალით დააბრმავა.

სოლომონმა სწავლა იალტაში, ნიკიტის მებაღეობა-მევენახეობის სასწავლებელში განაგრძო. 1904 წელს, რევოლუციური მოღვაწეობისათვის სასწავლებლიდან გარიცხეს. შემდეგ სწავლა ავსტრიაში, ვენის მახლობლად მდებარე კლოსტერნოიბურგის მევენახეობა-მეხილეობისა და დეკორატიული მებაღეობის უმაღლეს სკოლაში გააგრძელა. 1907 წელს წარჩინებით დაამთავრა მევენახეობა-მეღვინეობის განყოფილება და სტაჟირების მიზნით დარჩა იმავე სასწავლებელში სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ენოქიმიისა და მიკრობიოლოგიის ლაბორატორიაში, პრაქტიკულ სამუშაოებს ატარებდა კატუსის სანიმუშო მეურნეობაში.

პროფესიული საქმიანობა
1908 წელს სოლომონ ჩოლოყაშვილი საქართველოში დაბრუნდა და აქტიურად ჩაერთო სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობაში. მან უარი განაცხადა წინანდლისა და მუკუზანის მეურნეობაში მუშაობაზე, რადგან სოლომონს უფრო საზოგადოებრივი საქმე იზიდავდა. მან გადაწყვიტა მიწათმოქმედების დეპარტამენტის ხაზით მუშაობა და დანიშნეს ოძისის მამულის გამგედ. სადაც 1918 წლამდე მუშაობდა და შემდგომ იგი გადმოიყვანეს ყარაიაზის სამმართველოს რწმუნებულის თანაშემწედ, რომლის გამგებლობაში შედიოდა საცდელი მინდორი, სარწყავი ქსელი, სათიბები და სხვა.

1921 წლიდან სოლომონი იკავებდა სხვადასხვა თანამდებობას. იყო საქართველოს მიწათმოქმედების სახალხო კომისარიატის უფროსი სპეციალისტი, ამავე კომისარიატის მევენახეობისა და მეღვინეობის განყოფილების გამგე. მუშაობდა საქართველოს და ამიერკავკასიის სახელმწიფო საგეგმო კომისიაში, იყო ამიერკავკასიის მევენახეობის ინსპექტორი.

პედაგოგიური მოღვაწეობა
ოძისის მამულში მუშაობისას სოლომონმა 1910 წელს გახსნა მებაღეობის სკოლა-ინტერნატი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა და ასწავლიდა სპეციალურ საგნებს უფროს კლასებში 1918 წლამდე, სკოლის დახურვამდე. 1919-1923 წელებში მევენახეობის კურს ხელმძღვანელობდა თბილისში არსებულ სასოფლო სამეურნეო სასწავლებელში.

1920 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და პოლიტექნიკური ინსტიტუტის აგრონომიულ ფაკულტეტზე შემოღებულ იქნა მევენახეობის სავალდებულო კურსი, სადაც სოლომონი აირჩიეს ლექტორად და მევენახეობის კურსის ხელმძღვანელად. 1923 წელს, პოლიტექნიკური ინსტიტუტის საბჭომ სოლომონ ჩოლოყაშვილი დოცენტად აირჩია, 1926 წელს კი პროფესორის წოდება მიენიჭა. 1925 წელს, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამეცნიერო საბჭოს გადაწყვეტილებით, იგი წელიწადნახევრიანი სამეცნიერო მივლინებით საზღვარგარეთ გაგზავნეს. მუშაობდა გერმანიაში, გაიზენჰაიმში და საფრანგეთში, მონპელიეს უნივერსიტეტში.

საზღვარგარეთიდან დაბრუნების შემდეგ სოლომონმა განაგრძო მუშაობა როგორც უმაღლეს სასწავლებელში, ისე სხვადასხვა სამეურნეო ორგანიზაციების ხაზით. 1930 წლიდან, მევენახეობა-მეღვინეობის საკავშირო-კვლევითი ინსტიტუტის დაარსების დღიდანვე, სოლომონ ჩოლოყაშვილი ითვლებოდა ამ ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილედ სამეცნიერო ნაწილში. 1935 წელს მან დატოვა კვლევითი ინსტიტუტი და მთელი დრო და ენერგია სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მევენახეობის კათედრას მოახმარა, რომელიც მისი დაარსებული იყო. სოლომონი კათედრას 24 წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა.

სამეცნიერო მოღვაწეობა
სოლომონ ჩოლოყაშვილი ითვლება საქართველოში ვაზის მეცნიერული სასელექციო მუშაობის ერთ-ერთ ფუძემდებლად. მან დასაწყისი მისცა ვაზის ქართული, აბორიგენული, ზოგიერთი ჯიშის გენეზისისა და საქართველოს ჯიშების ბიოლოგიის შესწავლას, ფერტილობასა და სტერილობასთან კავშირში. უდიდესი სამუშაო გასწია ქართულის ვაზის ჯიშების აღწერისა და შესწავლის საქმეში. მისი ხელმძღვანელობით გამოიკვლიეს საქართველოს ვაზის აბორიგენულ ჯიშთა ფონდი და გამოიყო სამრეწველო მიმართულების ვაზის ჯიშები. მის სახელთანაა დაკავშირებული საქართველოს ვაზის ჯიშთა დარაიონება.

ჩოლოყაშვილის შრომებიდან აღსანიშნავია 1912 წელს გამოქვეყნებული ვრცელი ნაშრომი – „ფილოქსერა და მასთან ბრძოლა“, რომელმაც დიდი დახმარება გაუწია მევენახეებს; „კაპიტალი ამიერკავკასიის ფედერაციული რესპუბლიკის მრავალწლოვან ნარგავებში“, „მასალები ვაზის ქართული ჯიშების შესწავლისთვის“, „მასალები საქართველოს - საუკუნის ვაზის ჯიშების საკითხისთვის“, „მევენახეობის სახელმძღვანელო“ ორ წიგნად და სხვ.

1944 წლის 19 ივნისს სოლომონ ჩოლოყაშვილი მძიმე ავადმყოფობით გარდაიცვალა.