iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ფრედ ტიმაკატა

ფრედერიკ „ფრედ“ კარლომუანა ტიმაკატა (დ. 1936 — 21 მარტი, 1995) — ნი-ვანუატუელი პოლიტიკოსი, რომელიც ვანუატუს პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა 1989 წლის 30 იანვრიდან - 1994 წლის 30 იანვრამდე.

ტიმაკატა დაიბადა სოფელ მაკატეაში, კუნძულ ემაეზე. სწავლობდა ემაეზე, შემდეგ კი საოლქო სკოლაში — კუნძულ ეპიზე. მან პედაგოგიური მომზადება გაიარა მასწავლებელთა მომზადების ინსტიტუტში ესპირიტუ-სანტოზე და რამდენიმე წელი ასწავლიდა იქვე. მოგვიანებით მან სასულიერო (პასტორალური) განათლება მიიღო მეთოდისტურ თეოლოგიურ კოლეჯსა და წყნარი ოკეანის თეოლოგიურ კოლეჯში ფიჯიზე. რამდენიმე წლის განმავლობაში სამრევლო პასტორად მსახურების შემდეგ, იგი გახდა ახალი ჰებრიდების პრესვიტერიანული ეკლესიის ასამბლეის მდივნის თანაშემწე, მოგვიანებით კი — ასამბლეის მდივანი.

ტიმაკატა მონაწილეობდა ახალი ჰებრიდების ეროვნული პარტიის დაარსებაში და 1973 წელს მისი ვიცე-პრეზიდენტი გახდა. იგი 1979 წელს აირჩიეს დამოუკიდებლობამდელი წარმომადგენლობითი ასამბლეის წევრად და მოგვიანებით მისი თავმჯდომარეც გახდა. დამოუკიდებლობის გამოცხადებამდე მან თავმჯდომარის პოსტი დატოვა და 1980 წელს დამოუკიდებლობის შემდეგ დაინიშნა ვიცე-პრემიერ-მინისტრად და შინაგან საქმეთა მინისტრად.

ტიმაკატა ქვეყნის პარლამენტის სპიკერი იყო 1983 წლის, ნოემბრიდან 1987 წლამდე, ხოლო 1984 წელს მოკლე პერიოდით ვანუატუს პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა. მოგვიანებით იგი ააირჩიეს ვანუატუს პრეზიდენტად 1989 წლის, 30 იანვრიდან- 1994 წლის 30 იანვრამდე, ხუთწლიანი ვადით.
კონტრრელსი

კონტრრელსი, ანდამცავი რელსი, კონტრკუთხოვანა— მოწყობილობა რკინიგზის ტრანსპორტზე რელსებიდან მატარებელთა ამოვარდნის თავიდან ასაცილებლად, ასევე ისრულ გადამყვანებზე გავლისას გოგორწყვილების (ბორბლების) მოძრაობის მიმართულების კორექტირებისთვის. წარმოადგენს დამატებით რელსს, ლითონის ზოლს ან კუთხოვანას, რომელიც დგება ლიანდაგის შიგნით, ძირითადი რელსის გვერდით, რომლებიც შეხებისას აკავებენ გოგორწყვილებს მოცემულ სივრცეში მისი ტრაექტორიიდან გადასვლის შემთხვევაში.

კონტრრელსები ყენდება მცირერადიუსიან მრუდებში მათზე გამავალი მატარებლების უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, ასევე გოგორწყვილების ქიმებისა და რელსების გარე ძაფის გვერდითი ცვეთების შესამცირებლად.

უსაფრთხოებისთვის ასევე კონტრრელსებს აწყობენ ხიდებზე. ეს კეთდება იმისათვის, რომ ვაგონების ურიკებს რელსებიდან ამოვარდნის შემთხვევაში არ შეეძლოთ შემობრუნება და გვერდზე წასვლა.

კონტრრელსები ასევე წარმოდგენილია იაპონიის სინკანსენის ჩქაროსნულ რკინიგზაზე მატარებელთა ლიანდაგებიდან ამოვარდნის საწინააღმდეგოდ მიწისძვრის დროს მიწისქვეშა ბიძგების შემთხვევაში. წარმოადგენს ჩვეულებრივ რელსზე 17,4 სანტიმეტრით მაღალ ფოლადის ზოლს, რომელიც დაყენებულია ლიანდაგის შიდა მხარეს ისე, რომ შემადგენლობის გოგორწყვილების ერთი რიგი ფიქსირდება ორი მხრიდან.
სასაზღვრე ბოძკინტი

სასაზღვრე ბოძკინტი — მუდმივი სარკინიგზო ნიშანი, რომელიც დგება ლიანდაგშორისის შუაში ლიანდაგების გადაკვეთის ადგილებში და აჩვენებს საზღვარს, რომლის იქითაც აკრძალულია მოძრავი შემადგენლობის დაყენება (გაჩერება) იმ მოძრავ შემადგენლობასთან შეჯახების თავიდან ასაცილებლად, რომელიც მოძრაობს მეზობელ ლიანდაგზე, რადგანაც შემდეგ შემადგენლობების გაბარიტები იწყებენ გადაკვეთას.

წარმოადგენს განსაზღვრული ზომის და ფერის ხის ან რკინა-ბეტონის ბოძს, რომელსაც აყენებენ იქ, სადაც შემაერთებელი ლიანდაგების ღერძებს შორის მანძილი ტოლია 4100 მმ-სა — გადასარბენებზე ნორმალურ ლიანდაგშორის მანძილზე. სადგურის ლიანდაგებზე, რომლებზეც არ დადის გაბარიტი -ს რკინიგზის მოძრავი შემადგენლობა, ასევე გადასატვირთ ლიანდაგებზე დავიწროვებული ლიანდაგშორისით ეს მანძილი შეიძლება შემცირდეს შესაბამისად 3810 ან 3600 მმ-მდე, მრუდ უბნებზე ის უნდა გაიზარდოს ლიანდაგის რადიუსის შემცირებისას. სასაზღვრე ბოძკინტი მიუთითებს იმ ადგილს, რომლის იქითაც ლიანდაგზე არ უნდა გაჩერდეს მოძრავი შემადგენლობა, რომელიც მოძრაობს ისრული გადამყვანის ან ყრუ გადამყვანის მიმართულებით. სასაზღვრე ბოძკინტზე ნაჩვენებია ლიანდაგის ნომრები, რომელთა შორისაც მდებარეობს ბოძკინტი.
ლიანდაგშორისი

ლიანდაგშორისი – მანძილი ორ მიმდებარე რკინიგზის ლიანდაგის ღერძებს შორის, მეორე წყაროში მითითებულია მეორენაირი განმარტება, კერძოდ ის, რომ ლიანდაგშორისი — ზოლია შიდა რელსებს შორის, რკინიგზის ტრანსპორტზე ორ ლიანდაგში.

ტექნიკური ექსპლოატაციის წესების მიხედვით (რკინიგზის ექსპლოატაციის ტექნიკური წესები) დადგენილია ლიანდაგშორისის შემდეგი სიდიდეები:
გადასარბენებზე 4100 მმ (თუ ლიანდაგები ორზე მეტია, მაშინ მეორესა და მესამეს შორის — 5000 მმ (შემხვედრი მატარებლების გავლისას მომუშავე რკინიგზელთათვის, ინსტრუმენტებისთვის და ა.შ.));
რკინიგზის სადგურებზე 4800 მმ (მინიმუმი) ან 5300 მმ (მასიმალურად დასაშვები) მთავარ ლიანდაგებზე.

თუ მთავარი ლიანდაგები განაპირაა, მაშინ დასაშვებია მოეწყოს ლიანდაგშორისი სიგანით 4100 მმ.

რუსეთის რკინიგზების ლიანდაგშორისებში დაყენებული იყო ჰიდრავლიკური კრანები ორთქლმავლების წყლით შესავსებად, რომელიც ასევე ემსახურებოდა სარკინიგზო სიგნალებს.

ტრანსპორტის განვითარებასთან დაკავშირებით მოცემული ტერმინი გამოიყენება ტრამვაის და სატროლეიბუსო საქმეებში.
დანიელ ჩაპო

დანიელ ჩაპო (დ. 6 იანვარი 1977) — მოზამბიკელი პოლიტიკოსი, ადვოკატი და იურისტი, რომელიც 2025 წლის 15 იანვრიდან მოზამბიკის პრეზიდენტია. ჩაპო მანამდე, 2016-დან 2024 წლამდე, ინჰამბანეს პროვინციის გუბერნატორად მსახურობდა. იგი იყო მმართველი პოლიტიკური პარტიის, -ს გენერალური მდივანი და კანდიდატი 2024 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ჩაპო დაიბადა 1977 წლის 6 იანვარს ინჰამინგაში, სოფალას პროვინციაში, მოზამბიკი. დაწყებითი განათლება მან მიიღო ინჰამინგაში 1982-დან 1985 წლამდე, შემდეგ დონდოს რაიონში 1986-დან 1987 წლამდე; საშუალო განათლება კი დონდოს რაიონში 1988-დან 1996 წლამდე, შემდეგ კი ბეირაში, სამორა მაშელის სახელობის საშუალო სკოლაში 1997-დან 1998 წლამდე. ჩაპო ნოტარიუსი 2004 წელს გახდა.

ჩაპო 1997-1998 წლებში მუშაობდა რადიო -ის წამყვანად ბეირაში, ხოლო მოგვიანებით, 2003-2004 წლებში, ტელევიზია -ის ახალი ამბების წამყვანი იყო დედაქალაქში. 2005 წელს იგი ნაკალა-პორტუს კონსერვატორად დაინიშნა.

პოლიტიკური კარიერა
ჩაპო პოლიტიკაში პარტია -სთან ერთად 2009 წელს შევიდა და ნაკალა-ა-ველჰას რაიონის ადმინისტრატორად დაინიშნა. მისი ნომინაცია მოულოდნელობად ჩაითვალა, რადგან იგი შედარებით ნაკლებად ცნობილი პირი იყო. 13 მაისს იგი პარტიის დროებით გენერალურ მდივნად დაინიშნა. მოგვიანებით მან გამოაცხადა გუბერნატორის პოსტიდან გადადგომის შესახებ, რაც საკანონმდებლო ორგანომ 23 მაისს დაამტკიცა, რათა 9 ოქტომბრის არჩევნებზე მოეხდინა კონცენტრირება. ინჰამბანეს პროვინციის გუბერნატორის პოსტზე იგი ედუარდო მუსანჰანემ შეცვალა.

საპრეზიდენტო კანდიდატი
ჩაპო არის -ს პირველი საპრეზიდენტო კანდიდატი, რომელიც დაიბადა 1975 წელს პორტუგალიისგან ქვეყნის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ. 24 ოქტომბერს მოზამბიკის საარჩევნო კომისიამ გამოაცხადა, რომ ჩაპომ არჩევნებში ხმების 71%-ით გაიმარჯვა, თუმცა არჩევნები ჩაიჩრდილა ფართომასშტაბიანი თაღლითობისა და დარღვევების შესახებ ბრალდებებით. ოპოზიციურმა პარტიამ სადავო გახადა შედეგები და გამოაქვეყნა საკუთარი პარალელური დათვლა, რომლის მიხედვითაც ვენანსიო მონდლანემ ხმების 53% მიიღო. შედეგები ასევე კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენეს მოზამბიკის საეპისკოპოსო კონფერენციამ და ევროკავშირმა. არჩევნების შედეგების გამო დაიწყო სისხლიანი პროტესტი, რომელსაც სულ მცირე 300-ზე მეტი ადამიანი ემსხვერპლა (ძირითადად დემონსტრანტები პოლიციისა და არმიის ძალების მხრიდან).

პრეზიდენტობა
პროტესტის მიუხედავად, ჩაპოს ინაუგურაცია 2025 წლის 15 იანვარს შედგა. 2025 წლის 18 იანვარს ჩაპომ პრემიერ-მინისტრად მარია ბენვინდა ლევი დანიშნა. თავის პირველ გამოსვლებში ჩაპომ პრიორიტეტად კორუფციასთან ბრძოლა, ახალგაზრდების უმუშევრობის დაძლევა და სამთავრობო ხარჯების შემცირება დაასახელა. 2026 წლის თებერვლის დასაწყისში მან ასევე უხელმძღვანელა თითქმის ხუთწლიანი პაუზის შემდეგ "მოზამბიკის თხევადი ბუნებრივი აირის" მეგაპროექტის განახლებას.

პირადი ცხოვრება
ჩაპო დაქორწინებულია გუეტა სულემან ჩაპოზე და ჰყავს ოთხი შვილი. იგი ქრისტიანია.
ჯეიმზ სკივრინგ სმიტი

ჯეიმზ სკივრინგ სმიტი (დ. 26 თებერვალი 1825 — გ. 1892) — ლიბერიელი პოლიტიკოსი და ექიმი, რომელიც ლიბერიის მეექვსე პრეზიდენტი იყო 1871 წლიდან 1872 წლამდე. მანამდე მას ეკავა ლიბერიის მერვე ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა (1870–1871) პრეზიდენტ ედუარდ ჯეიმზ როის დროს და სახელმწიფო მდივნის თანამდებობა 1856 წლიდან 1860 წლამდე პრეზიდენტ სტივენ ალენ ბენსონის კაბინეტში. სმიტი იყო "ჭეშმარიტი ვიგების პარტიის" წევრი.

სმიტი დაიბადა ჩარლსტონში, სამხრეთ კაროლინაში, 1825 წელს თავისუფალი შავკანიანების ოჯახში. ის ოჯახთან ერთად ლიბერიაში 1833 წელს ჩავიდა, ხოლო მისი მშობლები ჩასვლიდან ერთ წელიწადში მალარიით გარდაიცვალნენ. ახალგაზრდობაში ის გადიოდა მომზადებას დოქტორ ჯეიმს უ. ლუგენბილთან, „ამერიკის კოლონიზაციის საზოგადოების“ სამედიცინო დოქტორთან. შემდეგ იგი დაბრუნდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში მედიცინის შესასწავლად ვერმონტის უნივერსიტეტის სამედიცინო კოლეჯში. იგი გადავიდა ბერკშირის სამედიცინო კოლეჯში მასაჩუსეტსში, რომელიც 1848 წელს სამედიცინო ხარისხით დაამთავრა. იგი იყო მეორე აფროამერიკელი, რომელმაც მიიღო მედიცინის დოქტორის ხარისხი ამერიკული სამედიცინო სკოლიდან, ერთი წლით ადრე დევიდ ჯ. პეკის შემდეგ. სწავლის დასრულების შემდეგ იგი დაბრუნდა ახლად დამოუკიდებელ ლიბერიაში ექიმად სამუშაოდ.

1855 წელს სმიტი არჩეულ იქნა სენატში გრანდ-ბასას საგრაფოს წარმომადგენლად. 1856 წლიდან 1860 წლამდე იგი იყო სახელმწიფო მდივანი პრეზიდენტ სტივენ ალენ ბენსონის დროს. 1869 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში სმიტი არჩეულ იქნა ვიცე-პრეზიდენტად პრეზიდენტ ედუარდ ჯეიმს როისთან ერთად. ის და როი იყვნენ „ჭეშმარიტი ვიგების“ პირველი პოლიტიკოსები, რომლებმაც შესაბამისი თანამდებობები დაიკავეს. მას შემდეგ, რაც როი 1871 წლის ლიბერიის სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად გადააყენეს, სმიტი მსახურობდა პრეზიდენტად როის ვადის დარჩენილი პერიოდის განმავლობაში. მისი ორთვიანი პრეზიდენტობა რჩება ყველაზე მოკლედ ლიბერიის ისტორიაში. საპრეზიდენტო ვადის დასრულების შემდეგ სმიტი დაბრუნდა სახლში, ბუჩანანში და მსახურობდა გრანდ-ბასას საგრაფოს სუპერინტენდენტად 1874 წლიდან 1884 წლამდე. მისი ვაჟი, ჯეიმს სკივრინგ სმიტი უმცროსი, მოგვიანებით მსახურობდა ვიცე-პრეზიდენტად 1930 წლიდან 1944 წლამდე.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
სმიტი დაიბადა ჩარლსტონში, სამხრეთ კაროლინაში, 1825 წლის 26 თებერვალს, თავისუფალი შავკანიანების კარლოს და კათრინ სმიტების შვიდი შვილიდან მეოთხე. ის და მისი ოჯახი ლიბერიაში 1833 წელს ჩავიდნენ, ხოლო მისი მშობლები ჩასვლიდან ერთ წელიწადში მალარიით გარდაიცვალნენ.

„ამერიკის კოლონიზაციის საზოგადოების“ თეთრკანიან ექიმთან მუშაობის შემდეგ, სმიტი დაბრუნდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში მედიცინის შესასწავლად ვერმონტის უნივერსიტეტის სამედიცინო კოლეჯში. იგი გადავიდა ბერკშირის სამედიცინო კოლეჯში პიტსფილდში, მასაჩუსეტსში, საიდანაც 1848 წელს მიიღო სამედიცინო ხარისხი. იგი იყო მეორე აფროამერიკელი, რომელმაც დაამთავრა სამედიცინო სკოლა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, დევიდ ჯ. პეკის შემდეგ, რომელმაც რაშის სამედიცინო კოლეჯი 1847 წელს დაამთავრა. შემდეგ იგი დაბრუნდა ახლად დამოუკიდებელ ლიბერიაში და მუშაობდა -ისთვის ექიმად.

პირადი ცხოვრება
სმიტის ვაჟი, ჯეიმზ სკივრინგ სმიტი უმცროსი, მოგვიანებით გახდა წარმატებული პოლიტიკოსი ლიბერიაში, ასევე მსახურობდა გრანდ-ბასას საგრაფოს სუპერინტენდენტად და ვიცე-პრეზიდენტად 1930 წლიდან 1944 წლამდე.
რკინიგზის ექსპლოატაციის ტექნიკური წესები

რკინიგზის ექსპლოატაციის ტექნიკური წესები – წესები, რომლებიც ადგენენ ძირითად დებულებეს და სამუშაო წესებს რკინიგზის და რკინიგზის ტრანსპორტის მუშაკთათვის, განსაზღვრავს ძირითად ზომებს, მთავარი ნაგებობების, მოწყობილობებს და მოძრავი შემადგენლობის შენახვის ნორმებს და მათზე დაწესებულ საკლასო მოთხოვნებს, მატარებელთა მოძრაობის ორგანიზაციის სისტემას და სიგნალიზაციის პრინციპებს. ტექნიკური ექსპლოატაციის წესები აუცილებელია სარკინიგზო ტრანსპორტის ყველა ქვედანაყოფებისათვის და მუშაკთათვის, რადგან მათი შესრულება საშუალებას იძლევა უზრუნველყოს რკინიგზის ტრანსპორტის ყველა რგოლის თანმიმდევრული, მკაფიო და შეუფერხებელი მუშაობა და მოძრაობის უსაფრთხოება.

ტექნიკური ექსპლოატაციის წესები — რკინიგზების ერთიანი კანონი.

რუსეთის იმპერიის რკინიგზის ექსპლოატაციის ტექნიკური წესები
ისტორია
პირველად რკინიგზის ექსპლოატაციის ტექნიკური წესები, ღია საერთო მოხმარებისათვის, შემოღებული იქნა რუსეთის იმპერიის გზათა მიმოსვლის მინისტრის გენერალ-ადიუტანტის კ. ნ. პოსეტის 1883 წლის 27 ივნისის № 5900 განკარგულებით. შემდგომში ის რამდენჯერმე გადაიხედა და ხელახლა დამტკიცდა 1889 წლის თებერვალში და 1891 წლის ივნისში. რუსეთის იმპერიის გზათა მიმოსვლის მინისტრის 1898 წლის 19 მარტის № 5343 დადგენილებით მიღებული იქნა რკინიგზის ექსპლოატაციის ტექნიკური წესების ახალი რედაქცია. ამასთან ხაზი გაესვა შემდეგს:

„რუსეთის რკინიგზის საერთო წესდების 166-ე მუხლის და იმავე წესდების 180-ე მუხლის დანართის მე-20 პუნქტის საფუძველზე ყველა სახელმწიფო და კერძო საერთო სარგებლობის საორთქლმავლო რკინიგზებმა სახელმძღვანელოდ და შესასრულებლად უნდა მიიღონ ასეთი წესები გამოქვეყნებიდან ექვსი თვის შემდეგ ნაცვლად 1883 და 1893 წლების შესაბამისი წესებისა“.

მინისტრის დადგენილებაში ასევე ნათქვამი იყო, რომ ეს წესები შემოღებული იქნა არსებული შესაბამისი დადგენილებების ნაცვლად. ამასთან დაზუსტდა, რომ „სიგნალების შესახებ რეგულაციები“, რომელიც შემოღებული იქნა გზათა მიმოსვლის მინისტრის 1873 წლის 31 იანვრის № 42 დადგენილებით, რჩება ძალაში (ეს მდგომარეობა გახდა რკინიგზებზე სიგნალიზაციის ინსტრუქციის საფუძველი).
სუბდურალური ჰემატომა

სუბდურალური ჰემატომა (ასევე ცნობილი, როგორც სუბდურული ჰემატომა ან სუბდურალური სისხლდენა. ინგ. - ) — სისხლის დაგროვება სუბდურალურ სივრცეში - ცენტრალური ნერვული სისტემის მაგარ და ქსელისებრ გარსებს შორის. სისხლდენა უმეტესად ვითარდება თავის ტრავმის შედეგად, დამაკავშირებელი ვენებიდან (ინგ. ), რომლებიც კვეთენ სუბდურულ სივრცეს. დიაგნოზის დასასმელად ოქროს სტანდარტია კომპიუტერული ტომოგრაფია (კტ), რისი დახმარებითაც შეიძლება მწვავე, ქვემწვავე და ქრონიკული სუბდურალური ჰემატომების განსხვავება. 1.მწვავე სუბდურალური ჰემატომა შეიცავს ახლად შედედებულ სისხლს და კტ-ზე ახასიათებს ჰიპერდენსული (ნათელი) შეფერილობა. 2.ქვემწვავე სუბდურალურ ჰემატომაში ნაწილობრივ ადგილი აქვს შედედებული სისხლის დაშლას და, შესაბამისად, ჰემატომა ნაწილობრივ გათხევადებულია, კტ-ზე კი ახასიათებს იზოდენსური (თავის ტვინის ქსოვილის მსგავსი) შეფერილობა. 3.ქრონიკული სუბდურალური ჰემატომა უმეტესად გამოწვეულია ნელი და გახანგრძლივებული სისხლდენით, რის გამოც მასში არსებული შედედებული სისხლი სრულადაა დაშლილი და აქვს თხევადი კონსისტენცია, კტ-ზე კი ახასიათებს ჰიპოდენსური (ბნელი) შეფერილობა, ხშირად - კალციფიკაციებიც. კლინიკური გამოვლინებები ძირითადად მოიცავს ცნობიერების დათრგუნვას, გუგის პათოლოგიებსა და ფოკალურ ნევროლოგიურ ნიშნებს, გამომდინარე ჰემატომის მდებარეობიდან. 3 მმ-ზე მცირე ზომის ჰემატომები უმეტესად არ საჭიროებს ქირურგიულ ჩარევას, თუმცა, საჭიროების შემთხვევაში შესაძლებელია ჰემატომის ნეიროქირურგიული მოშორება კრანიოტომიის გზით.
ეპიდურალური ჰემატომა

ეპიდურალური ჰემატომა (ასევე ცნობილი, როგორც ეპიდურული ჰემატომა, ექსტრადურალური სისხლდენა ან ეპიდურალური სისხლდენა. ინგ. - ) — სისხლის დაგროვება ეპიდურალურ სივრცეში - თავის ქალასა (ან ხერხემლის არხსა) და ცენტრალური ნერვული სისტემის მაგარ გარსს შორის. სისხლდენა უმეტესად ვითარდება თავის ტრავმის შედეგად, შუა მენინგეალური არტერიიდან, რომელიც მიემართება ქალას შიგნითა ზედაპირზე. დიაგნოზის დასასმელად ოქროს სტანდარტია კომპიუტერული ტომოგრაფია (კტ), რისი დახმარებითაც შეიძლება მწვავე, ქვემწვავე და ქრონიკული ეპიდურალური ჰემატომების განსხვავება, თუმცა, აღსანიშნავია, რომ ეპიდურალური ჰემატომა თითქმის სულ არის მწვავე, ვინაიდან სისხლდენა ვითარდება არტერიიდან მაღალი წნევით, რის გამოც შედედებული სისხლის დაშლამდე აღინიშნება კლინიკური სიმპტომები ან სიკვდილი. 1.მწვავე ეპიდურალური ჰემატომა შეიცავს ახლად შედედებულ სისხლს და კტ-ზე ახასიათებს ჰიპერდენსული (ნათელი) შეფერილობა. 2.ქვემწვავე ეპიდურალურ ჰემატომაში ნაწილობრივ ადგილი აქვს შედედებული სისხლის დაშლას და, შესაბამისად, ჰემატომა ნაწილობრივ გათხევადებულია, კტ-ზე კი ახასიათებს იზოდენსური (თავის ტვინის ქსოვილის მსგავსი) შეფერილობა. 3.ქრონიკული ეპიდურალური ჰემატომა უმეტესად გამოწვეულია ნელი და გახანგრძლივებული სისხლდენით, რის გამოც მასში არსებული შედედებული სისხლი სრულადაა დაშლილი და აქვს თხევადი კონსისტენცია, კტ-ზე კი ახასიათებს ჰიპოდენსური (ბნელი) შეფერილობა, ხშირად - კალციფიკაციებიც. კლინიკური გამოვლინებები ძირითადად მოიცავს ცნობიერების დათრგუნვას, გუგის პათოლოგიებს, თავის ტკივილს, ღებინებასა და ფოკალურ ნევროლოგიურ ნიშნებს, გამომდინარე ჰემატომის მდებარეობიდან. 30 სმ³-ზე მცირე მოცულობის ჰემატომები უმეტესად არ საჭიროებს ქირურგიულ ჩარევას, თუმცა, საჭიროების შემთხვევაში შესაძლებელია ჰემატომის ნეიროქირურგიული მოშორება კრანიოტომიის გზით.
სუბარაქნოიდული სისხლჩაქცევა

სუბარაქნოიდული სისხლჩაქცევა (ასევე ცნობილი, როგორც სუბარაქნოიდული ჰემორაგია ან ქსელქვეშა სისხლჩაქცევა. ინგ. - ) — სისხლის დაგროვება სუბარაქნოიდულ სივრცეში - ცენტრალური ნერვული სისტემის ქსელისებრ (არაქნოიდულ) და რბილ (პია) გარსებს შორის. სისხლდენა უმეტესად ვითარდება თავის ტრავმის ან ანევრიზმის გასკდომის შედეგად, არტერიებიდან. დიაგნოზის დასასმელად ოქროს სტანდარტია კომპიუტერული ტომოგრაფია (კტ). აღსანიშნავია, რომ სუბარაქნოიდული სისხლჩაქცევა თითქმის სულ არის მწვავე, ვინაიდან სისხლდენა ვითარდება არტერიიდან მაღალი წნევით, რის გამოც შედედებული სისხლის დაშლამდე აღინიშნება მძიმე სიმპტომები ან სიკვდილი. კლინიკური გამოვლინებები, ძირითადად, მოიცავს ცნობიერების დაკარგვას, თავის ტკივილს (პაციენტები ხშირად ახასიათებენ, როგორც "ცხოვრებაში ყველაზე საშინელ თავის ტკივილს"), გუგის პათოლოგიებს, მენინგიზმს (მენინგიტისთვის დამახასიათებელი სიმპტომები მენინგიტის არარსებობისას) და ფოკალურ ნევროლოგიურ ნიშნებს, გამომდინარე სისხლდენის მდებარეობიდან. მკურნალობა დამოკიდებულია სუბარაქნოიდული სისხლჩაქცევის გამომწვევ მიზეზზე (მაგ. ანევრიზმის გასკდომისას საჭიროა მისი ნეიროქირურგიული კლიპირება).
თავის ტვინის სისხლჩაქცევა

თავის ტვინის სისხლჩაქცევა (ასევე ცნობილი, როგორც ინტრაპარენქიმული სისხლჩაქცევა ან ინტრაცერებრული სისხლჩაქცევა. ინგ. - ) — სისხლდენა თავის ტვინის ქსოვილში (პარენქიმაში) ან/და პარკუჭებში. სისხლდენა უმეტესად ვითარდება თავის ტრავმის, ანევრიზმის გასკდომის შედეგად ან სისხლძარღვოვანი პათოლოგიებიდან (არტერიოვენური მალფორმაცია, კავერნოზული მალფორმაცია), ძირითადად - არტერიებიდან. დიაგნოზის დასასმელად ოქროს სტანდარტია კომპიუტერული ტომოგრაფია (კტ), რისი დახმარებითაც შეიძლება მწვავე, ქვემწვავე და ქრონიკული სისხლჩაქცევების განსხვავება, თუმცა, აღსანიშნავია, რომ სისხლჩაქცევა უმეტესად არის მწვავე, ვინაიდან სისხლდენა ვითარდება არტერიიდან მაღალი წნევით, რის გამოც შედედებული სისხლის დაშლამდე აღინიშნება სიმპტომები ან სიკვდილი. კლინიკური გამოვლინებები ძირითადად მოიცავს ცნობიერების დათრგუნვას, გუგის პათოლოგიებს, თავის ტკივილს, ღებინებას, გულყრასა და ფოკალურ ნევროლოგიურ ნიშნებს, გამომდინარე სისხლჩაქცევის მდებარეობიდან. მკურნალობა დამოკიდებულია სისხლჩაქცევის გამომწვევ მიზეზზე (მაგ. ანევრიზმის გასკდომისას საჭიროა მისი ნეიროქირურგიული კლიპირება).
უსაფრთხოება

უსაფრთხოება – ზიანისგან ან სხვა საფრთხისგან დაცვის მდგომარეობა. უსაფრთხოება ასევე შეიძლება ეხებოდეს აღიარებული საფრთხეების კონტროლს, რისკის მისაღები დონის მისაღწევად.

მნიშვნელობა
ტერმინი ხშირად და სხვადასხვა კონტექსტში გამოიყენება. მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს გავრცელებული შთაბეჭდილება, რომ მისი მნიშვნელობა კარგად ცნობილია და უნივერსალურად გასაგებია, არ არსებობს უნივერსალურად აღიარებული განმარტება. საერთო გაგების ვარაუდი გავრცელებულია სტანდარტებში, სახელმძღვანელო პრინციპებსა და დისერტაციებში, რომლებიც არ იძლევიან განმარტებას, რომელიც უზრუნველყოფს ტერმინის გამოყენებას კონკრეტულ კონტექსტში ცალსახად.

განმარტებები, როგორც წესი, საზოგადოების მიერ მიღებასა და გაგებაზეა დაფუძნებული, ამიტომ მოცემული განმარტება არ არის აუცილებლად უკეთესი, ვიდრე სხვა და შეიძლება სხვადასხვა ხედვის ილუსტრირება. ის შეიძლება განისაზღვროს, როგორც რისკისა და არასასურველი ინციდენტების არარსებობა, ან როგორც არასასურველი მოვლენებისგან თავდაცვისა და მათი შედეგების შემცირების უნარის არსებობა. ოქსფორდის ინგლისური ენის ლექსიკონი იყენებს ტერმინს „საფრთხისა და რისკებისგან თავისუფლება“, ხოლო მერიამ-ვებსტერის ლექსიკონი მას აღწერს, როგორც „დაცულობის მდგომარეობას ტკივილის, დაზიანების ან დანაკარგის განცდისგან ან გამოწვევისგან“.
რკინიგზელი

რკინიგზელი — პროფესიის სახელი და მისი მესაკუთრე ადამიანი, დაკავშირებული რკინიგზის საქმიანობასთან (რკინიგზის ტრანსპორტთან, რკინიგზის მატარებელთან და ა.შ.) და მის დარგებთან.

რკინიგზელები სახელმწიფოს რკინიგზის დარგის როგორც მომუშავე სპეციალისტები და პენსიონერები დაკავებულები არიან მშენებლობის, ფუნქციონირების, მომსახურების და დარგის განვითარების სხვადასხვა ასპექტებით. რკინიგზელის პროფესია ყველა სპეციალობის ხალხს აერთიანებს, რომლებიც გეგმავენ დარგის და მშრომელების განვითარებას რკინიგზაზე და უზრუნველყოფენ მის უწყვეტ მუშაობას.

ისტორია
რკინიგზელები ფართე გაგების ტერმინია, რომელიც მოიცავს ამ პროფესიის ბევრ სპეციალობას და დაკავშირებულია პროექტირებასთან, მშენებლობასთან, ექსპლოატაციასთან, რკინიგზის ლიანდაგების, სადგურების და სხვა ელემენტების რემონტთან, ასევე მოძრავი შემადგენლობის პროექტირებასთან, მშენებლობასთან, ექსპლოატაციასთან, რემონტთან და სხვა დარგებთან რკინიგზის საქმიანობაში.

ზოგიერთი სარკინიგზო სპეციალობა: ლოკომოტივის მემანქანე, მემანქანის თანაშემწე, ლიანდაგისა და ხელოვნური ნაგებობების შემომვლელი, რკინიგზის სადგურის მორიგე, სიგნალიზაციის, ცენტრალიზაციისა და ბლოკირების ელექტრომექანიკოსი, სამატარებლო დისპეტჩერი, სამგზავრო ვაგონის გამცილებელი, სამგზავრო ვაგონის ელექტრომექანიკოსი, სამგზავრო მატარებლის უფროსი, ვაგონების დამთვალიერებელი, ტექნიკური დამთვალიერებლის პუნქტის ოპერატორი, საკონტაქტო ქსელის ელექტრომონტიორი, ენერგოდისპეტჩერი — ესენი ყველა რკინიგზელები არიან.

მასობრივი კომუნიკაციების საშუალებები
 საუკუნის დასაწყისში რუსეთში გამოდიოდა (გამოიცემოდა 1903 წლიდან) ილუსტრირებული ყოველკვირეული ჟურნალი «რკინიგზელი».
სეკუბა კონატე

სეკუბა კონატე (დ. 6 ივნისი, 1964) — გვინეის არმიის ყოფილი გენერალი, რომელიც წარსულში იკავებდა ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობას სამხედრო ხუნტაში, სახელწოდებით „დემოკრატიისა და განვითარების ეროვნული საბჭო“. სამხედრო აკადემიის დასრულების შემდეგ, საბრძოლო მოქმედებებში გამოჩენილი სიმამაცის გამო, მან მეტსახელად „ეფხვი“ მიიღო. კონატემ ხალხში ისეთი პოპულარობა მოიპოვა, რომ მას მთავრობის მეთაურის თანამდებობაზეც კი მოიაზრებდნენ. მიუხედავად ამისა, იგი ვიცე-პრეზიდენტად დაინიშნა, თუმცა ქვეყნის მართვაზე კონტროლი 2009 წლის დეკემბერში, პრეზიდენტზე განხორციელებული თავდასხმის შემდეგ გადაიბარა.

ცხოვრება
კონატე დაიბადა 1964 წელს კონაკრიში, მანდინკას ეთნიკური ჯგუფის წარმომადგენელთა ოჯახში. მან განათლება მაროკოს ქალაქ მექნესში მდებარე სამეფო სამხედრო აკადემიაში მიიღო, რომელიც 1990 წელს დაასრულა.

სამხედრო კარიერა
ბრძოლაში გამოჩენილი სამხედრო სიმამაცის გამო, კონატემ მეტსახელად „ეფხვი“ მიიღო. იგი გადამზადებული იყო როგორც პარაშუტისტი და 2000–2001 წლებში მონაწილეობდა მრავალ ბრძოლაში -ის ამბოხების დროს.

პოლიტიკური კარიერა
გვინეის პრეზიდენტი, ლანსანა კონტე, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ 2008 წლის დეკემბერში გარდაიცვალა. მეორე დღესვე სამხედრო კაპიტანი, მუსა კამარა გამოჩნდა და გვინეა ხუნტას მმართველობის ქვეშ გამოაცხადა, თავად კი მის მეთაურად დასახელდა. კონატე მოითხოვდა, რომ ხუნტას მმართველად ის განხილულიყო, რის გამოც მან და კამარამ პრეზიდენტის ვინაობის გამოსავლენად წილისყრა გამართეს.

2009 წლის 3 დეკემბერს, კამარას მკვლელობა სცადა მისმა ადიუტანტმა, აბუბაქარ დიაკიტემ. სანამ კამარა სამკურნალოდ მაროკოში საჰაერო გზით გადაჰყავდათ, ქვეყნის მართვა კონატეს დაეკისრა. იმ პერიოდში, როდესაც კამარა რეაბილიტაციას გადიოდა, აშშ-ის მთავრობამ გამოხატა სურვილი, რომ იგი გვინეაში აღარ დაბრუნებულიყო. კონატე დაინიშნა გარდამავალი რეჟიმის ხელმძღვანელად, რომელსაც 2010 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების მომზადება დაევალა. აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის მოადგილის, უილიამ ფიცჯერალდის თქმით: „კამარას ყველა ქმედება ხელისუფლების ხელში ჩაგდების ცუდად შენიღბული მცდელობა იყო... კონატეს შემთხვევაში კი ჩვენ მსგავს რამეს ვერ ვხედავთ“.

2010 წელს კონატემ ორგანიზება გაუკეთა დემოკრატიულ არჩევნებს, რომელშიც ალფა კონდემ გაიმარჯვა. ხელისუფლების გადაცემის შემდეგ, კონატე აფრიკის კავშირის სამხედრო ძალების ხელმძღვანელად დაინიშნა.