iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მასტერსი 2007 (სნუკერი)

მასტერსი 2007 (, აგრეთვე ცნობილია, როგორც 2007 — სპონსორის სახელწოდების მიხედვით) — სნუკერის პროფესიონალური არარეიტინგული ტურნირი. ტარდებოდა 2007 წლის 14 იანვრიდან 21 იანვრამდე უემბლი არენაზე, ლონდონში. ტურნირის გამარჯვებული გახდა რონი ო’სალივანი, რომელმაც ფინალში დაამარცხა დინ ჯუნხუი ანგარიშით 10:3.

შარშანდელი მასტერსისგან განსხვავებით, 2007 წლის მასტერსზე 19-მა მოთამაშემ მიიღო მონაწილეობა. ტოპ-16-ის სნუკერისტები ავტომატურად გადიოდნენ მთავარ ტურნირზე კვალიფიკაციის გარეშე, მაგრამ ბოლო სამი ნომერი პლეი-ოფში მოსახვედრად თამაშობდა უაილდკარდ რაუნდს საკვალიფიკაციო ტურნირის გამარჯვებულსა და იმ ორ მოთამაშესთან, რომლებმაც სპეციალური მოსაწვევი მიიღეს ტურნირზე.

საპრიზო ფონდი
საერთო საპრიზო გონდი: £ 432 000
გამარჯვებული: £ 130 000

უმაღლესი ბრეიკი
147 — დინ ჯუნხუი

შედეგები
უაილდკარდ რაუნდი
შესარჩევ მატჩებში თამაშობენ სნუკერისტები, რომლებმაც მიიღეს უაილდკარდი და ტოპ-16-ეულის უკანასკნელი სამი სნუკერისტი.

ენტონი ჰემილტონთან მატჩის დროს 19 წლის დინ ჯუნხუიმ გააკეთა თავისი პირველი მაქსიმალური ბრეიკი და, ამგვარად, გახდა ყველაზე ახალგაზრდა სნუკერისტი, რომელმაც მაქსიმუმი სატელევიზიო მატჩში გააკეთა.

პლეი-ოფი
ფინალი
სენჩერი-ბრეიკები
147, 128, 109, 108, 105, 105, 104 დინ ჯუნხუი
143, 130, 128, 117, 116, 115, 106 რონი ო’სალივანი
129 სტივენ ჰენდრი
127 კენ დოერტი
126, 102 ნილ რობერტსონი
116 სტივენ მაგუაიერი
105, 103, 103 მეთიუ სტივენსი
103 ენტონი ჰემილტონი
103 ალისტერ კარტერი
100 სტივენ ლი
ანგლო-ეგვიპტური სუდანი

ანგლო-ეგვიპტური სუდანი — პერიოდი სუდანის ისტორიაში (1899–1956), როდესაც ის ეგვიპის და გაერთიანებული სამეფოს კონდომინიუმს წარმოადგენდა.

ეგვიპტის ბრიტანული ოკუპაცია 1936წ წელს დასრულდა (სუეცის არხის ზონის გარდა). ამის მიუხედავად ბრიტანეთის ძალები განაგრძობდნენ სუდანში ყოფნას. ეგვიპტის მმართველები მოითხოვდნენ ბრიტანეთის ძალების სუდანიდან გასვლას და სუდანის კანონიერ მმართველად ეგვიპტის მეფის ფარუკის აღიარებას. ეგვიპტის 1952 წლის რევოლუციამ მისცა ბიძგი სუდანის საბოლოო დეოკუპაციას.

1953 წელს ეგვიპტეში მეფობის დასრულების შემდეგ მისი ახალი ლიდერები მუჰამედ ნაგიბი და გამალ აბდელ ნასერი თვლიდნენ, რომ სუდანის ოკუპაციის დასრულების ერთადერთი გზა ეგვიპტის მიერ მისი დამოუკიდებლობის აღიარებაა. 1954 წელს, ეგვიპტემ და ბრიტანეთმა სუდანის დამოუკიდებლობის აღიარებას მოაწერეს ხელი. შეთანხმების მიხედვით სუდანი სრულად დამოუკიდებელი 1956 წლის 1 იანვარს გახდა, რითიც დასრულდა მისი ეგვიპტის გავლენის ქვეშ ყოფნის 135 წელი და ბრიტანეთის ოკუპაციის 56 წელი.
სამხრეთ სუდანის დროშა

სამხრეთ სუდანის დროშა — სამხრეთი სუდანის სახელმწიფო და ეროვნული სიმბოლო გერბსა და ჰიმნთან ერთად. მიღებულ იქნა ყოვლისმომცველი სამშვიდობო ხელშეკრულების ხელმოწერის შემდეგ, რითაც დასრულდა სუდანის მეორე სამოქალაქო ომი. მანამდე გამოიყენებოდა, როგორც სუდანის სახალხო-განმათავისუფლებელი მოძრაობის დროშა.

სიმბოლური მნიშვნელობა
სამხრეთ სუდანის მთავრობას მითითებული აქვს დროშის ფერების მნიშვნელობა.

შავი — აღნიშნავს შავ აფრიკულ კანს.
წითელი — გამოხატავს თავისუფლებისათვის ბრძოლაში დაღვრილ მოწამეობრივ სისხლს.
მწვანე — აღნიშნავს ქვეყნის ბუნებრივ რესურსებსა და მწვანე მიწას.
თეთრი — მრავალწლიანი ბრძოლის შედეგად მიღწეულ მშვიდობას განასახიერებს.
ლურჯი — აღნიშნავს მდინარე ნილოსის წყალს, რომელსაც ქვეყნისათვის სიცოცხლე მოაქვს.
ოქროსფერი — სამხრეთ სუდანის ერთიანობას გამოხატავს.

გალერეა
ალ-მუქთაფი

აბუ აჰმად ალი იბნ აჰმად ალ-მუთამიდი (; უკეთ ცნობილი, როგორც ალ-მუქთაფი ბილაჰი, ; დ. 877/878 — გ. 13 აგვისტო, 908) — აბასიანთა სახალიფოს ხალიფა ბაღდადში 902–908 წლებში. მისი წინამორბედის, ხალიფა ალ-მუთადიდისა და თურქი მხევლის შვილი. თავისი მმართველობის დასაწყისში გააუქმა მამამისის საიდუმლო ციხეები და შეწყვიტა ბაღდადში არსებული ტერორი, რის გამოც საკმაოდ პოპულარული გახდა ხალხში. მისი თითქმის შვიდწლიანი მმართველობის პერიოდში სახალიფოს მრავალი საფრთხე დაემუქრა, თუმცა ალ-მუქთაფმა მათი დაძლევა შეძლო. მეტ-ნაკლები წარმატებით ებრძოდა ბიზანტიელებს.
ალ-მუკთადირი

აბუ ლ-ფადი ჯაფარ იბნ აბდულაჰ ალ-მუკთადირ ბილლაჰი (უკეთ ცნობილი, როგორც ალ-მუკთადირი; დ. 895 — გ. 31 ოქტომბერი, 932) — აბასიანთა სახალიფოს ხალიფა ბაღდადში 908-932 წლებში. მისი მამის, ალ-მუქთაფის გარდაცვალებისას იგი მხოლოდ 13 წლის იყო. მასთან ერთად ტახტის პრეტენდენტი იყო, ასევე, ბიძამისი აბდალა, თუმცა, საბოლოოდ ხალიფად ალ-მუკთადირი აირჩიეს, აბდალა კი მოკლეს.

ალ-მუკთადირი სუსტი მმართველი იყო. ერჩივნა დრო გართობაში გაეტარებინა და სახელმწიფოს საქმეები არ ადარდებდა, რის გამოც სახალიფო გამუდმებით კარგავდა ტერიტორიებს. ხალიფა მოკლეს 932 წელს ბაღდადის კარიბჭესთან.
მანუელ ონვუ

მანუელ ონვუ ვილიაფრანკა (დ. 11 იანვარი, 1988, ტუდელა) — ესპანელი ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. 2019 წლიდან თამაშობს ინდოეთის სუპერლიგის მონაწილე ქალაქ ბენგალურუს ამავე სახელწოდების მქონე საფეხბურთო კლუბ „ბენგალურუს“ შემადგენლობაში.

კარიერა
ფეხბურთის თამაში დაიწყო ვალტიერის საფეხბურთო კლუბ „ვალტიერანოში“. 2002 წელს გადავიდა მშობლიური ქალაქის კლუბ „ტუდელანოში“, რომლის ასაკობრიც კლუბშიც ითამაშა 2006 წლამდე, ამავე წელს შედგა მისი დებიუტი პროფესიონალურ ფეხბურთში, „ტუდელანოს“ ძირითადი გუნდის შემადგენლობაში, რომელიც ესპანეთის დონით მეოთხე ჩემპიონატში გამოდიოდა. შემდეგ წელს ხელი მოაწერა კონტრაქტს ასევე ნავარის ქალაქის, პამპლონას კლუბ „ოსასუნასთან“. 2012 წლამდე გამოდიოდა „ოსასუნას“ მეორე გუნდის რიგებში, 2-ჯერ იყო იჯარის წესით განათხოვრებული დაბალი დონის ლიგაში მოასპარეზე კლუბებში.

2011–12 წლების სეზონში, ესპანეთის დონით მესამე ჩემპიონატში მოასპარეზე „ოსასუნას“ მეორე გუნდის მაისურით 30 მატჩში შეძლო 11 გოლის გატანა. 2012 წლის 11 მატს შედგა მისი დებიუტი მთავარ გუნდში, რომელიც პრიმერა დივიზიონში გამოდიოდა, ბილბაოს „ატლეტიკის“ წინააღმდეგ მოგებულ მატჩში (2:1), ონვუმ 67-ე წუთზე ნინო შეცვალა. 2 მატჩის შემდეგ, „ლევანტეს“ წინააღმდეგ მატჩი ძირითად შემადგენლობაში დაიწყო და მოედანზე 71 წუთი დაჰყო. 2012-13 წლების სეზონში „ოსასუნა“ პრიმერა დივიზიონიდან დაქვეითდა, 2014-15 წლების სეზონის პირველ ნახევარში 9 სეგუნდა დივიზიონის მატჩი ჩაატარა (მხოლოდ 1 ძირითად შემადგენლობაში) და 1 გოლის გატანა შეძლო.

2015 წლის იანვარში, ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრისას, კონტრაქტი გააფორმა თბილისის „დინამოსთან“, ონვუ გუნდს 26 იანვარს თურქულ შეკრებაზე შეუერთდა.
ვასილი ლეონტიევი

ვასილი ლეონტიევი (; დ. 5 აგვისტო, 1906, მიუნხენი — გ. 5 თებერვალი, 1999, ნიუ-იორკი) — რუსული წარმოშობის ამერიკელი ეკონომისტი. დანახარჯები-გამოშვების მოდელის ავტორი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკაში (1973) „დანახარჯები-გამოშვების მოდელის განვითარებისა და მისი ეკონომიკაში მიღებისთვის“.

ბიოგრაფია
ლეონტიევი დაიბადა მიუნხენში, თუმცა იზრდებოდა პეტროგრადში, ეკონომიკის პროფესორ ვასილი ლეონტიევისა და მისი მეუღლის, ზლატა ბენციონოვნა ბეკერის ოჯახში. ვასილის დედამ გადაწყვიტა შვილი სასწავლებლად გინმაზიაში არ შეეყვანა და თვითონ დაკავებულიყო მისი აღზრდა-განათლებით. განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევდა უცხო ენების შესწავლას — 15 წლის ვასილი თავისუფლად ფლობდა ძირითად ევროპულ ენებს. სხვა საგნებში მას ასწავლიდნენ სტუდენტი-რეპეტიტორები. 13 წლის ასაკში ჩაირიცხა და ორი წლის შემდეგ დაასრულა შრომითი სკოლა, რის შემდეგაც მას უნივერსიტეტში მოხვედრის უფლება მიეცა. მაგრამ სასწავლებლის ხელმძღვანელობა არც თუ ისე სწრაფად დაეთანხმა 15 წლის ბიჭის უნივერსიტეტში ჩარიცხვას. 1925 წელს დაასრულა სწავლება ლენინგრადის უნივერსიტეტში ფილოსოფია-სოციოლოგიის მიმართულებით.
ავგუსტ კროგი

შეკ ავგუსტ სტინბერგ კროგი ( დ. 15 ნოემბერი, 1874, გრენო, დანია, — გ. 13 სექტემბერი, 1949, კოპენჰაგენი) — დანიელი ფიზიოლოგი. კოპენჰაგენის უნივერსიტეტის პროფესორი (1916-1945). იკვლევდა ადამიანის სუნთქვის შედარებითი ფიზიოლოგიის, პერიფერიული სისხლის მიმოქცევის ანატომიისა და ფიზიოლოგიის და უჯრედული ნივთიერებათა ცვლის სხვადასხვა საკითხს. კაპილარული სისხლის მიმოქცევის რეგულირების მექანიზმის აღმოჩენისთვის 1920 წელს მიიღო ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში.

ბიოგრაფია
ავგუსტ კროგი დაიბადა გრენოში (იუტლანდი), გემთმშენებლის ოჯახში 1874 წელს. სკოლაშივე გატაცებული იყო საბუნებისმეტყველო საგნებით. ფიზიოლოგიის მიმართ ინტერესი მისმა მასწავლებელმა ვილემ სორენსენმა. 1899 წელს კროგმა დაამთავრა კოპენჰაგენის უნივერსიტეტი, სადაც ჯერ მედიცინას, შემდეგ კი ზოოლოგიას სწავლობდა. 1897 წლიდან მუშაობდა ცნობილ მეცნიერთან, კრისტიან ბორთან სამედიცინო ფიზიოლოგიის ლაბორატორიაში. 1903 წელს მიიღო დოქტორის ხარისხი. 1908 წლიდან იყო კოპენჰაგენის უნივერსიტეტის ზოოფიზიოლოგიის ასოცირებული პროფესორი, 1916-1945 წლებში კი — პროფესორი და ცხოველთა ფიზიოლოგიის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. მისი კვლევების მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩატარებულია ასევე გენტოფტის კერძო ლაბორატორიაში, რომელიც კროგმა კომპანია „კარლსბერგისა“ და სკანდინავიის ინსულინის ფონდის დახმარებით შექმნა.

კროგმა განსაკუთრებით დაინტერესებული იყო სუნთქვის შედარებითი ფიზიოლოგიით, რომელსაც თავის ცოლთან, მარი იორგენსენთან ერთად სწავლობდა. ამ სამუშაოს მსვლელობისას კროგმა აღმოაჩინა, რომ კაპილარები ვიწროვდება ან ფართოვდება ქსოვილებში ჟანგბადის საჭიროების მიხედვით, რისთვისაც 1920 წელს ნობელის პრემია მიენიჭა. კროგმა აღწერა სხვადასხვა ორგანოს კაპილარული კედლის ანატომიურ-ფიზიოლოგიური თავისებურებები და დაასაბუთა ნივთიერებათა ცვლაში კაპილარული სისხლის მიმოქცევის მნიშვნელობა. გამოიკვლია იონთა როლი უჯრედების ცხოველმოქმედებაში და ბიოლოგიური მემბრანების განვლადობა. ცოლ-ქმარმა კროგებმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს დანიაში ინსულინის წარმოებისა და გავრცელების საქმეში. 1923 წელს ავგუსტ კროგმა დააარსა ინსულინის მწარმოებელი „ნორდისკ ინსულინლაბორატორიუმ“, რომელიც შემდგომში, 1989 წელს კონკურენტ „ნოვო ტერაპეუტისკ ლაბორატორიუმს“ შეუერთდა და „ნოვო ნორდისკის“ სახელწოდებით ფარმაცევტულ გიგანტად იქცა.

ავგუსტ კროგი იყო ედინბურგის, ბუდაპეშტის, ლუნდის, ჰარვარდის, გეტინგენის, ოსლოსა და ოქსფორდის უნივერსიტეტების საპატიო დოქტორი, დანიის მეცნიერებათა აკადემიის და მსოფლიოს სხვადასხვა სწავლული საზოგადოების, მათ შორის ლონდონის სამეფო საზოგადოების, უცხოელი წევრი. გარდაიცვალა კოპენჰაგენში 1949 წელს, 74 წლის ასაკში. ავგუსტ კროგსა და ბირტე მარი იორგენსენს ჰყავდათ 4 შვილი, მ. შ. ერიკ კროგი იყო აარჰუსის უნივერსიტეტის ანატომი, ხოლო ქალიშვილი ბოდილი კი — ამერიკის შეერთებულ შტატებში მოღვაწე ცნობილი ფიზიოლოგი.
სამხედრო ორდენი (სამონასტრო საზოგადოება)

სამხედრო ორდენი — რაინდთა ქრისტიანული საზოგადოების ერთ-ერთი ნაირსახეობა, რომელიც შუა საუკუნეებში დაარსდა. მისი დაარსების მთავარ მიზეზს ჯვაროსნული ლაშქრობები წარმოადგენდა, ისევე, როგორც რწმენის პროპაგანდა და დაცვა (თავდაპირველად კათოლიზმის, მოგვიანებით რეფორმების შემდეგ პროტესტანტიზმისაც), როგორც წმინდა მიწაზე ისე ისლამის წინააღმდეგ, ასევე ევროპაში პაგანიზმის წინააღმდეგ. ჯვაროსნული ლაშქრობების დამთავრებამდე და ოსმალთა შემოსევების დროს ბევრი ორდენი იქნა სეკულარიზირებული, დღეისათვის ისინი რომაულ-კათოლიკურ ცერემონიალებზე წარმოდგენილნი არიან როგორც მისიონერული და საქველმოქმედო ორგანიზაციები.

სამხედრო ორდენების სია
ძველი ქართული ენის ლექსიკონი

ძველი ქართული ენის ლექსიკონი (მასალები) — ავტორი ქართული და ძველი სომხური ფილოლოგიის გამოჩენილი მკვლევარი ილია აბულაძე. ძველი ქართული ენის ლექსიკონში შეტანილია 11 800-მდე სიტყვა.

ავტორს წყაროებად გამოყენებული აქვს 150-მეტი, უკვე გამოქვეყნებული ან მხოლოდ ხელნაწერების სახის დაცული ძეგლი, უმთავრესად - საუკუნეებისა. ყველა სიტყვა დოკუმენტირებულია სათანადო მასალით წყაროებიდან. ლექსიკონს უძღვის წინასიტყვაობა რედაქციისაგან და შემოკლებათა განმარტება.

ძველი ქართული ენის ლექსიკონი (მასალები) სულხან-საბა ორბელიანის „ლექსიკონის ქართული“-ს და ძველი ქართული მწერლობის ცალკეული ძეგლების გამოცემებზე დართული ლექსიკონების გვერდით წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე საყურადღებო ლექსიკოგრაფიულ ნაშრომს.

ლექსიკონის წინასიტყვაობაში აღნიშნულია, რომ ძველი ქართული ენის სრული ლექსიკონის შედგენა დიდი სამეცნიერო კოლექტივების საქმეა. აბულაძისეული ლექსიკონი კი აგებულია ძველი ქართული მწერლობის მხოლოდ გარკვეული ძეგლების მასალაზე ავტორის სამეცნიერო ინტერესებისა და მიზნების გათვალისწინებით. სწორედ ამ მიზეზის გამო რედაქციას მიზანშეწონილად მიუჩნევია ძველი ქართული ენის ლექსიკონის სათაურის ქვემოთ ფრჩილებში დაერთო ამგვარი დაზუსტება, - მასალები.

ლექსიკონის შექმნის ისტორიიდან
თავდაპირველად პროფ. ილია აბულაძეს გამიზნული ჰქონდა ქართულ-სომხური დოკუმენტირებული ლექსიკონის შექმნა, ამ სახით მან შექმნა ლექსიკონის პირველი ვარიანტი, რისთვისაც მოიპოვა უმდიდრესი მასალა - საუკუნეების ქართულ-სომხური პარალელური ტექსტებიდან.

ლექსიკონში ასახვა ვერ ჰპოვა ძველი ქართული მწერლობის ისეთმა მნიშვნელოვანმა დარგებმა, როგორიცაა ორიგინალური აგიოგრაფია, ფილოსოფიური მწერლობა, საისტორიო მწერლობა.
ალ-მუთაზი

ალ-მუთაზი (; დ. 847 — გ. ივლისი/აგვისტო 869) — აბასიანთა სახალიფოს ხალიფა ბაღდადში 866-869 წლებში, „სამარის ანარქიის” დროს. ტახტზე ავიდა თურქების მხარდაჭერით 19 წლის ასაკში, რის მიხედვითაც იგი ყველაზე ახალგაზრდა აბასიან ხალიფად ითვლება. მის ირგვლივ არსებობდა მრავალი ურთიერთდაპირისპირებული პოლიტიკური ძალა, რაც ხელსაყრელ ნიადაგს ქმნიდა არეულობისათვის. ალ-მუთაზის მმართველობა გამოირჩევა სისასტიკითა და ტერორით. მან სიკვდილით დასაჯა წინამორბედი ხალიფა ალ-მუსთაინი მიცემული უსაფრთხოების გარანტიის მიუხედავად, ასევე საკუთარი ძმა ალ-მუეიიადი, რომელიც მის შემდეგ ტახტის ყველაზე რეალურ მემკვიდრედ ითვლებოდა, მეორე ძმა აბუ აჰმედი კი დააპატიმრა, ხოლო როდესაც თურქებმა მისი გათავისუფლება სცადეს მოაკვლევინა, მოგვიანებით კი ეს ბუნებრივ სიკვდილად გამოაცხადა.

შემოსავლები უაზროდ იფლანგებოდა, ჯარისკაცები კი ანაზღაურებას ფაქტობრივად არ იღებდნენ, რამაც მოსახლეობაში უკმაყოფილება გამოიწვია. 869 წელს ალ-მუთაზი დაამხეს და მოკლეს.
ნახშირორჟანგი

ნახშირორჟანგი — ნახშირბადის დიოქსიდი, 2, ოქსიდი , ნახშირბადის უმაღლესი ჟანგეული. აღმოაჩინა შოტლანდიელმა ქიმიკოსმა ჯოზეფ ბლეკმა მაგნიუმკარბონატის დაშლისას.

ნახშირორჟანგი შედის ჰაერის შედგენილობაში 0,03%-ით. ნახშირორჟანგი უფერული, ოდნავ მომჟავო სუნისა და გემოს მქონე აირია; სიმკვრივე 1,9 კგ/კუბ.მ.; კრიზისული ტემპერატურა 31 ცელსიუსი, კრიზისული წნევა 7,62 მეგნ/კვ.მ.
ნახშირორჟანგი ატმოსფერულ წნევასა და 78 გრადუსზე თხევად მდგომარეობაში გადასვლის გარეშე მყარდება და წარმოქმნის თეთრ თოვლისებრ მასას („მშრალი ყინული“). თხევადი ნახშირორჟანგი არსებობს ოთახის ტემპერატურაზე მხოლოდ 5,85 მეგნ/კვ.მ.-ზე მეტი წნევის დროს.

თხევადი ნახშირორჟანგის სიმკვრივეა 771 კგ/კუბ.მ., მყარის - 1512 კგ/კუბ.მ. იხსნება წყალსა და ორგანულ გამხსნელებში. ენერგიულად უერთდება ფუძეებს და წარმოქმნის კარბონატებს. 2 არ იწვის, არც ხელს უწყობს წვას.

მიღება და გამოყენება
ნახშირორჟანგი ურთიერთქმედებს გავარვარებულ ნახშირთან, ამიაკთან და სხვა. მრეწველობაში ნახშირბადს იღებენ კირქვის გამოწვით, ლაბორატორიაში მარილმჟავას ურთიერთქმედებით მარმარილოსთან.

ნახშირორჟანგს იყენებენ გაზიანი წყლების, ლუდისა და შაქრის წარმოებაში. იყენებენ აგრეთვე ქიმიურ მრეწველობაში სოდის, შარდოვანას, ოქსიკარბომჟავების მისაღებად, აგრეთვე თბოგადამტან რეაქტორებში, ხანძრების ჩასაქრობად და სხვა მიზნით.
ლეონტიოსი

ლეონტიოსი (ან ლეონტიუსი; ; ; დ. 676 — გ. 15 თებერვალი, 706) — ბიზანტიის იმპერატორი 695-698 წლებში. ე. წ. „ოცწლიანი ანარქიის” დროს. წარმოშობით ისავრიელი. ანატოლიის ჯარის სტრატეგოსი. გაურკვეველი დანაშაულის გამო იუსტინიანე -მ სამი წლით ციხეში გამოკეტა. წყაროების თანახმად, მას იმპერატორობას უწინასწარმეტყველებდნენ. 695 წელს, ხალხის მხარდაჭერით, დაამხო იუსტინიანე . ამ უკანასკნელს, ახალი იმპერატორის ბრძანებით მოაჭრეს ცხვირი, რის შემდეგაც ყირიმში გადაასახლეს. 697 წელს არაბებმა კართაგენი აიღეს და ბიზანტიის მთელი აფრიკული პროვინციები დაიპყრეს. არმიამ მხარი დაუჭირა ერთ-ერთ არქონტს, აფსიმარს. მან ლეონტიოსის დამხობა შეძლო. ყოფილ იმპერატორს ცხვირი მოაჭრეს და მონასტერში გამოკეტეს. ახალი იმპერატორი ტიბერიუს -ის სახელით გამეფდა. 705 წელს იუსტინიანე -მ კვლავ დაიბრუნა ტახტი და ლეონტიოსიც და ტიბერიუსიც სიკვდილით დასაჯა.
ფიჩხოვნის კოშკი

ფიჩხოვნის კოშკი — კოშკი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ფიჩხოვნის ჩრდილო-დასავლეთით, სასაფლაოზე. განეკუთვნება საუკუნეს.

კოშკი გეგმით კვადრატულია (6 6 მ), ზემოთკენ შევიწროებული. ნაგებია რიყის ქვით. ნიშები, შესასვლელების წირთხლები, თაღები, მეორე და მესამე სართულების გარეთა კუთხეები აგურისაა. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილია სამი სართული და მეოთხე სართულის მცირე ნაწილი. პირველი სართული თითქმის მთლიანად ნანგრევებით არის ამოვსებული.

პირველ სართულზე შესასვლელი აღმოსავლეთ კედლის სამხრეთ კიდეშია. კარი გარედან გადახურულია შეისრული თაღით, ხოლო შიგნით ჩასმულია ღრმა, სწორკუთხა შეღრმავებაში, რომლის თარაზული გადახურვა სართულის გადახურვის დონეზეა. აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სწორკუთხა ნიშია, ხოლო დასავლეთისაში - ორი. დასავლეთ კედელში შემორჩენილია ბუხრის საკვამლე მილი.

მეორე სართულზე ორი კარია: ერთი, ფართო და შეისრულთაღოვანი, აღმოსავლეთ კედლის ჩრდილოეთ კიდეშია. სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეში გაჭრილი კარისგან კი მხოლოდ ერთი წირთხლია შემორჩენილი. ჩრდილოეთ, სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედლებში ორ-ორი, ოდნავ შეღრმავებული ნიშია, დასავლეთისაში - სამი. ყველა ნიშს აქვს სათოფური. სათოფურებს ფიცრის ჰორიზონტალური გადახურვა აქვთ.

ჩრდილოეთ კედლის შუა ნაწილში პატარა ბუხარია. პირველ და მეორე სართულებს შორის ყოფილა სამალავი, რომელსაც სამხრეთით ერთი სარკმელი ჰქონია.
მესამე სართულზე, დასავლეთ კედელში, ბუხარია, ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ კიდეში - აივანზე გასასვლელი კარი (შემორჩენილია დასავლეთ წირთხლის ნაწილი). ამ სართულზეც მრავალი სათოფურია.

კოშკს ხის კოჭოვანი სართულშუა გადახურვა ჰქონია. სართულები ერთმანეთს მისადგმელი კიბით უკავშირდებოდნენ.
ტიბერიუს III (ბიზანტია)

ტიბერიუს (ან ტიბერიოს ; ; დ. 677 — გ. 15 თებერვალი, 706) — ბიზანტიის იმპერატორი 698 წლიდან 705 წლის 21 აგვისტომდე. იმპერატორად გამოაცხადეს აჯანყებულმა ჯარისკაცებმა კუნძულ კრეტაზე და ტიბერიუს უწოდეს. იმ დროს კონსტანტინოპოლში შავი ჭირი მძვინვარებდა, თუმცა, მიუხედავად ამისა იგი მაინც შეიჭრა ქალაქში, დაამხო ლეონტიოსი და ტახტზე ავიდა. 705 წელს იუსტინიანე -მ ტახტი დაიბრუნა და ტიბერიუსი მის წინამორბედ ლეონტიოსთან ერთად სიკვდილით დასაჯა.
წაროს კოშკები

წაროს კოშკები — კოშკები მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თუშეთში, ნასოფლარ წაროს განაპირას. თარიღდებიან გვიანდელი შუა საუკუნეებით.

პირველი კოშკი
კოშკი მდებარეობს ნასოფლარის სამხრეთით, 500 მეტრზე, ფერდობზე. იგი ხუთსართულიანია (5,4 5,2 მ), ზემოთკენ ოდნავ შევიწროებული. ნაშენია ფიქლის მშრალი წყობით. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სართულშუა გადახურვა, მონგრეულია მეხუთე სართულის კედლების დიდი ნაწილი.

შესასვლელი პირველ სართულზე აღმოსავლეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა. დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნაწილში ვიწრო სწორკუთხა სათოფურია. სართულის ქვემოთ ყრუკედლებიანი დაბალი სარდაფია. მეორე სართულის სამხრეთ კედელში სწორკუთხა კარია, დასავლეთ კედლის ჩრდილოეთ ნაწილში - სათოფური. მესამე სართულის დასავლეთ კედელში განიერი სწორკუთხა სარკმელია. მსგავსი თითო სარკმელია მეოთხე სართულის აღმოსავლეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში. მეხუთე სართულის ოთხივე მხარეს თითო სალოდე ჰქონია (შემორჩენილია კვალი).

მეორე კოშკი
კოშკი დგას ნასოფლარის ჩრდილოეთ ნაწილში, ფერდობზე. გეგმით ოთხკუთხაა (7 6 მ), ზემოთკენ ოდნავ შევიწროებული. ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია. ძეგლი დაზიანებულია: შემორჩენილია ოთხი სართული. ჩამოშლილია ხის სართულშუა გადახურვა, დანგრეულია მეოთხე სართულის კედლების დიდი ნაწილი. პირველ სართულზე შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი თაღოვანია. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების შუაში თითო მარტივი პილასტრია, რომლებიც მეორე სართულის იატაკამდეა აყვანილი. მეორე სართულის ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში გაჭრილია თაღოვანი კარი, რომელიც ამ მხრიდან მოგვიანებით მიშენებულ სათავსში გადიოდა. სართულის სამხრეთ კედელში ორი მცირე ზომის თაღოვანი სარკმელია. მესამე სართული არქიტექტურული გადაწყვეტით მესამე სართულის ანალოგიურია. მეოთხე სართულის დასავლეთ კედლის შუაში თაღოვანი კარია, რომელსაც წინიდან, ფასადის ჩრდილოეთ კედელზე მიდგმული, ოთხკუთხა ბურჯი ადგება. სამხრეთ კედელში სამი თაღოვანი სარკმელია.
წინუბნის კოშკი

წინუბნის კოშკი — კოშკი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ წინუბნის განაპირას, 400 მ-ზე განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

შენობა ორსართულიანია, გეგმით თითქმის კვადრატულია (3,2 3 მ) და ზემოთკენ ოდნავ ვიწროვდება. ნაშენია ნატეხი ქვით. კედლები გარედან კარგად გათლილი და თარაზულ რიგებად დაწყობილი შირიმის კვადრებით არის შემოსილი. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: პირველი სართული მთლიანად მიწით არის ამოვსებული, სახურავზე აყრილია საფარი და ზედ მცენარეებია ამოსული, მორღვეულია სამხრეთ-დასავლეთ კუთხე და კედლების ზედა ნაწილები, ფასადებს საპირე წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი აკლიათ.
კოშკს შესასვლელი მეორე სართულიდან ჰქონია. აღმოსავლეთ ფასადზე კვადრატული ფორმის ღრმა ნიშია, რომლის ზემოთ, მეორე სართულის კედლის შემორჩენილ ნაწილში, ვიწრო სარკმელია. ერთი სწორკუთხა სარკმელი ამავე სართულის დასავლეთ კედელშიცაა. მეორე სართული ორფერდა ჭერით არის გადახურული. ორფერდაა სახურავიც.
ლიუბეკის ზავი

ლიუბეკის ზავი  — სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელსაც ხელი მოაწერეს ლიბეკში, 1629 წლის 22 მაისს საღვთო რომის იმპერიამ და დანია-ნორვეგიამ. ამ ხელშეკრულებით დასრულდა ოცდაათწლიანი ომის დანიური პერიოდი. ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს დანიის მეფე კრისტიან -მ და საღვთო რომის იმპერიის წარმომადგენელმა ალბრეხტ ფონ ვალენშტაინმა.
მიშელ პეტრუჩიანი

მიშელ პეტრუჩიანი (; დ. 28 დეკემბერი, 1962, ორანჟი, საფრანგეთი — გ. 6 იანვარი, 1999, ნიუ-იორკი, აშშ) — ფრანგი ჯაზ–პიანისტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა საფრანგეთში, ორანჟში, 1962 წლის 28 დეკემბერს, იტალიურ-ფრანგულ ოჯახში, მამა, ტონი უკრავდა გიტარაზე, ძმა ლუი - ბას-გიტარაზე.

მიშელს დაბადებიდანვე ჰქონდა მემკვიდრეობითი დაავადება - სუსტი, განუვითარებელი სხეული, მხოლოდ ხელის მტევნები ჰქონდა ჩვეულებრივად განვითარებული.

კარიერის დასაწყისში მამას და ძმას იგი თავად დაჰყავდათ, რადგან მიშელს არ შეეძლო დამოუკიდებლად გადაადგილება. ადრეული ასაკიდან უკრავდა ფორტეპიანოზე და ყოველთვის იყო გატაცებული ჯაზით.

მიშელ პეტრუჩიანიმ პირველ კონცერტი გამართა 13 წლის ასაკში - ეს იყო მძიმე პერიოდი მის ცხოვრებში, ვინაიდან, ყველაფერთან ერთად, უნდა შეემუშავებინა თავისებური ტექნიკა, რადგან სიმაღლის გამო ვერ იყენებდა პედლებს. შემდგომში, ამ ტექნიკის გამომუშავებით, იგი საერთოდ არ იყენებდა პედალს.

1982 წელს მიშელი საცხოვრებლად გადავიდა აშშ-ში, სადაც მისი, როგორც მუსიკოსის, წარმატებული კარიერა დაიწყო. 1886 წელს მან ჩაწერა პირველი ალბომი. სხვადასხვა დროს იგი გამოდიოდა სცენაზე ცნობილ ამერიკელ ჯაზ-მუსიკოსებთან ერთად. 1994 წელს პარიზში მას გადასცეს ღირსების ორდენი.

გარდაიცვალა 1999 წლის 6 იანვარს, ფილტვების დაავადებით. დაკრძალულია პარიზში.
ეფესოს ბრძოლა (1147)

ეფესოს ბრძოლა — ბრძოლა ჯვაროსანთა არმიასა და სელჩუკებს შორის. ჯვაროსნებს მეთაურობდა საფრანგეთის მეფე ლუი . საფრანგეთის არმიამ წარმატებით მოიგერია სელჩუკთა თავდასხმა ქალაქ ეფესოს მახლობლად.

წინარე ისტორია
მეფე ლუი ხელმძღვანელობდა საფრანგეთის არმიას, ევროპიდან მცირე აზიის გავლით იერუსალიმამდე. მან გადაწყვიტა წასულიყო სანაპიროს გასწვრივ მცირე აზიაში, რადგან იმპერატორ კონრად დამარცხების შემდეგ დორილეის ბრძოლაში, ანატოლიის შიდა რაიონებში გადაადგილება ძალიან საშიში იყო. 1147 წლის დეკემბრის დასაწყისში, საფრანგეთის არმია დასასვენებლად შეჩერდა უძველეს ქალაქ ეფესოსთან ახლოს, სანამ გააგრძელებდნენ გზას მდინარე მენდერესის ხეობაში და მივიდოდა ადალიის პორტთან. ეფესში ჩასვლის შემდეგ ლუი ბიზანტიის იმპერიის შიკრიკებმა გააფრთხილეს, რომ ქალაქის შემოგარენი დაკავებული ჰქონდათ თურქ-სელჩუკებს და ჯობდა, რომ არმია დაეტოვათ ციტადელში, რადგან ჯვაროსნები ვერ მიიღებდნენ დახმარებას ადგილობრივი ბერძენი მოსახლეობისაგან. მეფე ლუიმ არ მიიღო ეს რჩევა და დეკემბრის ბოლოს თავისი ძალები გამოიყვანა საბრძოლველად.

ბრძოლა
სელჩუკები ჩასაფრებულიები იყვნენ ეფესოსთან, ხეობაში. არ არის საკმარისი ინფორმაცია ბრძოლის შესახებ, მაგრამ მისი მონაწილის ოდო დეილელის მიხედვით, ჯვაროსნების გამბედაობამ ხელი შეუშალა თურქების წარმატებას.

შედეგი
ეფესოს ბრძოლა, როგორც ჩანს, არ იყო მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობის მნიშვნელოვანი ბრძოლა. უილიამ ტირელი აღწერს, თუ როგორ ისვენებდნენ ეფოსში ჯვარსნები, მაგრამ არაფერია ნათქვამი სელჩუკებთან ბრძოლაზე. თურქებმა განაგრძეს თავდასხმა და შეძლეს მიეყენებინათ გამანადგურებელი დამარცხება ჯვაროსნების არმიაზე, კადმუსის ბრძოლაში 1148 წლის იანვარში.
ჭართალის კოშკები

ჭართალის კოშკები — კოშკები მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჭართალის განაპირას. განეკუთვნებიან გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

პირველი კოშკი
კოშკი მდებარეობს სოფლის დასავლეთით, 2 კილომეტრზე, შვინდიანთ ხევში, ტყიანი მთის ფერდობზე.

კოშკი გეგმით თითქმის კვადრატულია (6,5 6,2 მ), ზემოთკენ შევიწროებული. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვიშაქვითა და კირის დუღაბით. წყობით რიგების ჰორიზონტალურობა დაცულია. ძეგლი დაზიანებულია. შემორჩენილია სამი სართული. შესასვლელი პირველ სართულზეა, აღმოსავლეთიდან. შესასვლელს გადახურვა ჩამონგრეული აქვს და მისი ფორმა არ დგინდება. კოშკის სამივე სართულის კედლებში სწორკუთხა სარკმლები და სათოფურებია. სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული (შემორჩენილია კოჭების საყრდენი ბუდეები). კოშკს ირგვლივ გალავანი ევლებოდა, რომლისგანაც ნაშთებიღაა შემორჩენილი.

მეორე კოშკი
კოშკი მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, ყორაანთ ხევში, დაბლობზე. კოშკი გეგმით ოთხკუთხაა (4,6 5,2 მ), შემორჩენილია დასავლეთ კედლის ნაწილი. დანარჩენი კედლები დანგრეულია და მცენარეულობითაა დაფარული. შენობა ნაგები ყოფილა მოზრდილი ზომის ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით.

მესამე კოშკი
კოშკი მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, ყორაანთ ხევში. კოშკი გეგმით ოვალურია, ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. მთლიანად დანგრეულია. კოშკს ირგვლივ გალავანი ევლებოდა, რომლის ნაშთები აქა-იქღაა შემორჩენილი.