iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლაურა ბასი

ლაურა ბასი (; დ. 31 ოქტომბერი, 1711, ბოლონია — გ. 20 თებერვალი, 1778, იქვე) — იტალიელი ფიზიკოსი და აკადემიკოსი. მან მიიღო დოქტორის ხარისხი ფილოსოფიაში ბოლონიის უნივერსიტეტში, 1732 წლის მაისში.

ბიოგრაფია
ლაურა ბასი დაიბადა 1711 წლის 31 ოქტომბერს ბოლონიაში, იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორის, ბოლონიის უნივერსიტეტის პროფესორის, ჯუზეპე ბასის ოჯახში. დაწყებითი განათლება მას მიღებული აქვს ოჯახში. მან ადრეულ ასაკშივე გამოამჟღავნა საკუთარი გონებრივი შესაძლებლობები: მოახერხა და შეისწავლა ევრუპული ენები, ასევე ფიზიკა და მათემატიკა. საშუალო განათლების მიღების შემდგომ ჩააბარა მისაღები გამოცდები, რის შემდეგაც ჩაირიცხა ბოლონიის უნივერსიტეტში. 1732 წელს 17 აპრილს ოცდაერთი წლის ასაკში დაენიშნა მისი სადოქტორო დისერტაციის საჯარო დაცვა. მატიანე მოგვითხრობს, რომ ლაურა ბასის დისერტაციის დაცვაზე დასასწრებად ქალაქ ბოლონიის მოსახლეობა მოზღვავდა და დარბაზში ტევა არ იყო. სამეცნიერო საბჭოს თემაზე ბასიმ დაამტკიცა შვიდი ფილოსოფიური თეზისი და აგრეთვე მოყვა ნიუტონის სინათლის კორპულსკულური თეორიის შესახებ, რაც იმდროინდელ მეცნიერებაში სიახლედ ითვლებოდა. შემდგომ მას უამრავი შეკითხვა დაუსვეს რაზეც ბასი ამომწურავად და უყოყმანოდ პასუხობდა. საბოლოოდ მას „დოქტორის ბერეტი“ დაახურეს და ტრადიციის მიხედვით მეცნიერებაში გზა დაულოცეს.

21 წლის ფიზიკოსი ქალი რომელიც მეცნიერებათა დოქტორის სტატუსს ატარებდა რამდენიმე საუკუნის მანძილზე არ მოვლენია იმდროინდელ სამყაროს. აღსანიშნავია რომ მის პატივსაცემად გამოიცა ლექსების ორი კრებული; გამოუშვეს ბასის სამახსოვრო მედალი, რომლის ერთ მხარეს გამოსახული იყო ბასის პროფილი ხოლო მეორე მხარეს რომაელი ქალღმერთი მინევრა (მასწავლებელთა, მეცნიერთა, მხატვართა და სხვათა მფარველი), რომელსაც პატარა გოგონას თავზე ხელში ჩირაღდანი ეჭირა. ნახსენებ მედალს ლათინური ასოებით ეწერა „მხოლოდ ღირსეული დაინახავს მინევრას“.

ერთი თვის გასვლის შემდეგ ბასის დაუმტკიცდა დისერტაცია და მიწვეულ იქნა ბოლონიის უნივერსიტეტში გამოყენებითი ფიზიკის კურსის წასაკითხად.

1733 წელს ლაურა ბასი გათხოვდა ჯიოვანე-ჯუზეპე ვერატიზე. მათ 12 შვილი ჰყავდათ.

ლაურა ბასის სამეცნიერო ინტერესები მკვეთრად გაფართოვდა დისერტაციის დაცვის შემდგომ. ბასმა ამავე პერიოდში დაიწყო მათემატიკისა და ასტრონომიის შესწავლა. ასევე მკვეთრად გაიზარდა მისი მეცნიერული ავტორიტეტი. იგი ფიზიკის ლექციების კურსის წასაკითხად მიწვეული იყო ლონდონისა და პარიზის უნივერსიტეტეში, მაგრამ ოჯახური პირობების გამო მან ამ ქალაქებში გამგზავრება ვერ მოახერხა.

ლაურა ბასის ლექციების მოსასმენად სტუდენტები მთელი ევროპიდან ჩამოდიოდნენ. მისი ლექციები იყო უაღრესად გასაგები, საინტერესო და მიმზიდველი. აღსანიშნავია, რომ ბასი აგრეთვე გატაცებული იყო მსოფლიო ლიტერატურით. აგრეთვე ცნობილია, რომ იგი წერდა ლექსებს. ფიზიკაში გამოცემულია მისი ოთხი ნაშრომი, რომლებიც ეხებოდნენ მექანიკას, პნევმატიკას და ჰიდრავლიკას. ფიზიკაში მას ამგვანებენ გალილეო გალილეისა და ევანჯელისტა ტორიჩელის. ცნობილია, რომ ლაურა ბასი სილამაზითაც განსაკუთრებული მანდილოსანი იყო, აგრეთვე პატიოსანი და შრომისმოყვარე.

ლაურა ბასი გარდაიცვალა 1778 წლის 20 თებერვალს. იგი დაკრძალულია ბოლონიაში ლუიჯი გალვანის გვერდით.

მადლიერმა იტალიელებმა ლაურას ბოლონიის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკის შენობის წინ დაუდგეს ძეგლი.
სუტომო

სუტომო (; დ. 24 ივლისი, 1888 — გ. 30 მაისი, 1938) — ინდონეზიის ეროვნული მოძრაობის მოღვაწე, დოქტორი და ეროვნული გმირი.

დაიბადა არისტოკრატულ ოჯახში. 1911 დაამთავრა სამედიცინო სასწავლებელი ჯაკარტაში. შემდგომ იყო ექიმი სუმატრასა და იავაზე. ინდონეზიის პირველი ეროვნული ორგანიზაციის — „ბუდი უტომოს“ (1908) ერთ-ერთი დამაარსებელი. 1924 სურაბაიაში დააარსა ინდონეზიის ეროვნული ორგანიზაცია — ინდონეზის კვლევითი კლუბი, 1931 — ერის კავშირი. 1935 პბი-ს, „ბუდი უტომოს“ და ზოგიერთი სხვა პარტიისა და ორგანიზაციის შერწყმის შედეგად სუტომოს მეთაურობით შეიქმნა დიდი ინდონეზიის პარტია რომელიც ინდონეზიის თვითმართველობის მოპოვებისთვის გამოდიოდა.
ეუხენიო დერბესი

ეუხენიო ალექსანდრინო გონსალეს დერბესი — მექსიკელი მსახიობი, კომიკოსი და რეჟისორი (დ.2 სექტემბერს, 1961). დერბესი ლათინური ამერიკის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი და აშშ-ს ესპანურენოვანი მოსახლეობის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მსახიობია.

მის მხატვრულ ფილმში ინსტრუქციის გარეშე, რომელშიც თვითონ ეუხენიო იყო რეჟისორი,  გახდა ყველაზე წარმატებული ესპანურენოვანი ფილმი ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და მსოფლიოში. მან 100 მილიონ დოლარზე მეტი  მოიპოვა.

ადრეული წლები
დერბესი დაიბადა მილფ ალტასში, მექსიკაში, მსახიობის, სილვია დერბესის და პუბლიცისტის ეუხენიო გონსალეს სალასის ოჯახში. მისი სატელევიზიო დებიუტი 12 წლის ასაკში მოხდა, რომელიც ზედმეტად მოქმედებდა ტელენოველაში. დერბესი თავისი სკოლის წლების განმავლობაშიც მსახიობობდა და 19 წლის ასაკში მიიღო თავისი პირველი ოფიციალური მსახიობობის გაკვეთილები.

კარიერა
1980-იანი წლების დასაწყისში, დერბესი რეგულარულად იყო კაჩუნ კაჩუნ რო რაში, მექსიკის სატელევიზიო შოუში. მან მონაწილეობა მიიღო ბავშვთა სატელევიზიო შოუ .1988 წელს მან მიიღო თავისი პირველი განმეორებითი სატელევიზიო პოზიცია, როდესაც მან ითამაშა კომედიურ შოუში . დერბესი 1990-იან წლებში ფილმებს აკეთებდა. 1992 წელს მან დაიწყო მრავალფეროვანი შოუ ალ დერეჩო ალ დერბესი.1997 წელს დერბესის დებიუტი იყო სერიალ ოპერაში, სახელწოდებით . 1999 წელს დერბესმა დაიწყო კომედიური შოუ, დერბეს ენ კუანდო.დერბესი გამოჩნდა კარიტა დე ანგელოში 2000 წელს. 2003 წელს მან აწარმოა სატელევიზიო სერიალი სახელწოდებით . მოგვიანებით მან აწარმოა საავადმყოფო ელ პაისა, მეზობლები და 2009 წელს ელას შვილი. დერბესი ერთ-ერთი მექსიკელი მსახიობია, რომელმაც საერთაშორისო ჯილდოს აღიარება მოიპოვა. დერბესი გამოჩნდა წარმატებულ და კრიტიკულად აღიარებული ფილმებშიც, მათ შორის სანგრე დე მ სამრემი,
რომელმაც 2007 წელს "სანდანსში" დიდი ჟიურის პრიზი მოიპოვა და მისი პირველი არაკომერციული ფილმი, (იგივე მთვარის ქვეშ) რეჟისორი პატრიცია რიგენი, ითამაშა ადრიან ალონსო და ქეით დელ კასტილოსთან ერთად.2011 წელს დერბესმა ითამაშა ადამ სენდლერის ჯეკი და ჯილში როგორც . ადამ სენდლერთან და ქეთი ჰოლმსთან ერთად; ასევე მან ითამაშა რთული ასაკი, ევა მენდესი, რეჟისორი პატრიცია რიგენია კვლავ.
დერბესმა ითამაშა სონის სასწაულები ზეცით,ჯენიფერ გარნერითან ერთად პატრიცია რიგენის რეჟისორობით გაახმოვანეს როლი რიკო ანიმაციურ ფილმში , რეჟისორი ხუან ჯუნიორ კომპანელა.

2016 წელს, ეუხენიომ ითამაშა / წარმოების როგორ გახდე ლათინელი საყვარელი რომელშიც მან ითამაშა ამ მსახიობებთან ერთად:სალმა ჰაიეკი, რობ ლოუ, კრისტენ ბელი, რაქუელ ველხი, რობ რიგლი, ლინდა ლავინი და რობ ჰიუბელი. იგი დაიწერა კრის ესპანელი და ჯონ ზაკის მიერ, რეჟისორი კენ მარინო. ფილმი, რომელიც დერბესმა და მისმა მწარმოებელმა ბენ ოდელმა გამოუშვეს, აშშ - ში გამოვიდა 2017 წლის 28 აპრილს, ხოლო 2017 წლის 5 მაისს, მექსიკაში.

ფილმები
ბაჰრამ V

ბაჰრამ გური (დ. 400 — გ. 438, მიდიის რეგიონი) — სასანიდური ირანის მე-15 შაჰინშაჰი 420–438 წლებში, იეზდიგერდ -ის ვაჟი.

ბაჰრამი აღიზარდა ლახმიდების მმართველთა კარზე და სარგებლობდა მათი მხარდაჭერით. მამამისის გარდაცვალების შემდეგ ჩავიდა ქტესიფონში და სწორედ ლახმიდებისა და მისი მომხრე სპარსელი დიდებულების დახმარებით შეძლო ტახტისათვის მოცილეთა დამარცხება, რის შედეგადაც გახდა სასანიანების შაჰინშაჰი. ბაჰრამის ზეობისას ირანს ხანმოკლე ომის გადახდა მოუწია ეფთალიტებთან, მის მიერ ქრისტიანების დევნის გამო კი 421 წელს აღმოსავლეთ რომის იმპერიასთან მოუხდა საომარი კონფლიქტი, რომელიც 422 წელს სამშვიდობო ზავის დადებით დასრულდა.

ბაჰრამ ცნობილია თავისი განსაკუთრებული სიყვარულით ნადირობის მიმართ, რის გამოც მას ბაჰრამ გური , იგივე „კანჯარი ბაჰრამი“ უწოდეს. ის სპარსული ლიტერატურული შედევრების ერთ-ერთი ძირითადი ფიგურაა, საკმაოდ ბევრჯერ არის ნახსენები „შაჰნამეში“.
შავლეგო ტაბატაძე

შავლეგო ტაბატაძე (დ. 12 თებერვალი, 1977, საჩხერე, საქართველოს სსრ) — ქართველი სამხედრო და საჯარო მოხელე, გენერალი, იმერეთის სახელმწიფო რწმუნებული 2018 წლის 20 აგვისტოდან 2019 წლის 3 მაისამდე.

2016-2018 წლებში იყო სახმელეთო ჯარების აღმოსავლეთ ჯგუფის სარდალი. 2015-2016 წლებში ხელმძღვანელობდა გენერალური შტაბის -7 სამხედრო განათლებისა და საბრძოლო მომზადების დეპარტამენტის სამმართველოს. 2012-2015 წლებში მსახურობდა მე-5 ქვეითი ბრიგადის მეთაურად. 2009-2010 წლებში მსახურობდა სახმელეთო ჯარების სარდლობის შტაბის -7 სამხედრო განათლებისა და საბრძოლო მომზადების სამმართველოს საბრძოლო გამოცდილების გაზიარების განყოფილების უფროსად.
დათია ბადალაშვილი

დათია (დავით) ბადალაშვილი (დ. 29 სექტემბერი, 1989, დიდი თონეთი, თეთრიწყარო, საქართველოს სსრ) — ქართველი მწერალი და ბიბლიოთეკარი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1989 წლის 29 სექტემბერს, მანგლისში. 2018 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი.

მშობლიურ სოფელ დიდ თონეთში დაბრუნებულმა დათია ბადალაშვილმა მიტოვებული ბიბლიოთეკიდან წიგნები მოაგროვა და ქართული საზოგადოების თანადგომით ვაჟა-ფშაველას სახელობის ახალ ბიბლიოთეკა გახსნა, სადაც მუშაობს კიდეც ბიბლიოთეკარად. თავის სოფელშივე აპირებს იმ დანგრეული შენობის აღდგენას, რომელშიც 1886-1888 წლებში მასწავლებლად მუშაბოდა ვაჟა-ფშაველა.

მისი მინიატურები დაიბეჭდა: ჟურნალი „ცისკარში“ (2015, 2017), „ლიტერატურულ გაზეთში“ (2016), „ლიტერატურულ მესხეთში“ (2016, 2017).

არის 2018 წლის პენ-მარათონის ფინალისტი და „წინანდლის პრემიის“ 2019 წლის ლაურეატი. 2025 წელს „მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს“ ჟიურის მიერ 10 რჩეულ მასწავლებელს შორის დასახელდა.

წიგნები
ფიჭვები შორს იყო (მინიატურები), - თბილისი, ინტელექტი, 2019
ლეკვების სამოთხე (მინიატურები), - თბილისი, ინტელექტი, 2022

პრემიები
გაზეთ „ივერიის“ პრემია, 2017
„წინანდლის პრემია“ ნომინაციაში „მხატვრული ლიტერატურა (პროზა)“, წიგნისათვის „ფიჭვები შორს იყო“, 2019
ენრიკე კოლარი

ენრიკო კოლარ მონტერუბიო (; დ. 2 ნოემბერი, 1934) — ესპანელი ფეხბურთელი. ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებში თამაშისას (1955–1963) ჩაატარა 16 შეხვედრა და გაიტანა 4 გოლი. თამაშობდა 1962 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე.

სანაკრებო გოლები
ტიტულები
მადრიდის ატლეტიკო:
უეფა-ს თასთა მფლობელთა თასი (1): 1961-62
ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი (1): 1956-66
ესპანეთის თასი (3): 1959-60, 1960-61, 1964-65

ესპანეთის 18 წლ.:
ევროპის ჩემპიონი (1): 1952
ცოტნე მაჭავარიანი

ცოტნე მაჭავარიანი (დ. 26 სექტემბერი, 1997, თბილისი) — ქართველი ტყვიის მსროლელი. ცნობილი ტყვიის მსროლელის, ნინო სალუქვაძის შვილი, რომელმაც 1988 წლის შემდეგ ყველა ოლიმპიადაზე იასპარეზა. 2016 წელს ევროპის ჩემპიონატზე ცოტნე მაჭავარიანმა მე-6 ადგილი დაიკავა 10 მეტრიდან ჰაერში სროლაში. მას ჰყავს და სახელად ნინო, მისი მამა — გოჩა მაჭავარიანი მუშაობს საქართელოს რაგბის კავშირში. 2015 წლის ევროპულ თამაშებზე მაჭავარიანმა მე-14 ადგილი დაიკავა. 2016 წელს ცოტნე მაჭავარიანი და ნინო სალუქვაძე გახდნენ პირველი დედა-შვილი, რომელთაც ერთ ოლიმპიურ თამაშებზე ერთად იასპარეზეს.
იოჰან ჰაინრიხ ლამბერტი

იოჰან ჰაინრიხ ლამბერტი (; დ. 26 აგვისტო, 1728, ელზასი — გ. 25 ოქტომბერი, 1777, ბერლინი) — შვეიცარიელ-გერმანელი ფიზიკოსი, ფილოსოფოსი, მათემატიკოსი და ასტრონომი. აკადემიკოსი ბერლინსა და მიუნხენში.

ბიოგრაფია
იოჰამ ჰენრიხ ლამბერტი დაიბადა 1728 წლის 26 აგვისტოს ელზასში (ჩრდილო-აღმოსავლეთ საფრანგეთი) ღარიბი თერძის ოჯახში. იოჰან ლამბერტს შესანიშნავი ხელწერა ჰქონდა, რის გამოც თხუთმეტი წლის ასაკში გადამწერის თანამდებობა მიიღო. შემდეგ კი ბაზელის პროფესორის — იზელინის მდივანი გახდა. თავისუფალ დროს ლამბერტი მეცნიერულ მუშაობას ახმარდა. 1764 წელს ფრიდრიხ დიდმა ლამბერტი ბერლინში მიიწვია, სადაც აკადემიის ნამდვილ წევრად აირჩიეს და სამშენებლო სამუშაოების მთავარ ინსპექტორად დანიშნეს.

1759-1761 წლებში ლამბერტმა გამოაქვეყნა შრომების სერია, რომლებშიც ფოტომეტრიის თეორია დაამუშავა. ფოტომეტრიაში იგი, უპირველესად ცდილობდა სინათლის გაზომვის ზოგადი პრინციპების დადგენას; აქედან გამომდინარე მან თეორიულად განსაზღვრა სინათლის ძალა ცალკეულ შემთხვევებში და შეადარა ექსპერიმენტების შედეგები; ლამბერტმა ჯერ გაარჩია მნათი სხეულის აბსოლუტური განათებულობა, შემდეგ კი ხილული, ანუ თვალით აღქმული სიკაშკაშე. ამის შესაბამისად, ფოტომეტრიაში ჩამოაყალიბა შემდეგი ძირითადი დებულებები: რაიმე ზედაპირის განათებულობა ტოლია სინათლის ძალის შეფარდებას სინათლის წყარომდე მანძილის კვადრატთან; წერტილოვანი წყაროს მიერ რომელიმე ზედაპირის განათებულობა ტოლია სინათლის ძალისა და ზედაპირზე სინათლის დაცემის კუთხის კოსინუსის ნამრავლის შეფარდებისა სინათლის წყარომდე მანძილის კვადრატთან. ამ ზოგადი დებულებებიდან მათემატიკური გზით გამოიყვანა მრავალი კანონი სხვადასხვა პირობებში სხეულის განათებულობის შესახებ. შემდეგ განიხილა სარკიდან არეკლილი და სარკეში გასული სინათლის რაოდენობა. განსაზღვრა მზის სიკაშკაშის ფარდობა სავსე მთვარის სიკაშკაშესთან. ამის შემდეგ შექმნა საკუთარი ტიპის ფოტომეტრი, რომლითაც პრაქტიკულად შეამოწმა თავისი მოსაზრებები.

1761-1766 წლებში იოჰან ლამბერტს ეკუთვნის მათემატიკაში რიცხვის ირაციონალობის დამტკიცება, შრომები პარალელურად წრფეების, სფერული ტრიგონომეტრიული და ალგებრული განტოლებების შესახებ და სხვა. სისტემატურად იყენებდა ჰიპერბოლურ ფუნქციებს. მან შექმნა აგრეთვე ნატურალური ციფრების ცხრილი 102000-მდე 1770 წელს. შრომების ერთი ნაწილი ასტრონომიას მიუძღვნა. თავის შრომებში იგი პირველი იხსენიებს ორმაგ ვარსკვლავებს. ეკუთვნის ფილოსოფიური ხასიათის ნაშრომებიც.

იოჰან ლამბერტი გარდაიცვალა ბერლინში 1777 წლის 25 ოქტომბერს. მეცნიერის პატივსაცემად მისი სახელი უწოდეს ასტეროიდს, რომელიც აღმოაჩინეს 1878 წელს და კრატერს მთვარის ხილულ მხარეს.
საბატინა ჯეიმზი

საბატინა ჯეიმზი (დ. 20 ნოემბერი, 1982, დჰადარი, პაკისტანი) — ავსტრიელ-პაკისტანელი მწერალი. მისი ნაშრომები არის ავტობიოგრაფიული და შეიცავს მის გარდაქმნას მუსლიმიდან კათოლიკემდე.

ბიოგრაფია
საბატინა ჯეიმზი, 10 წლამდე ცხოვრობდა როგორც მუსლიმი თავის ოჯახთან ერთად დჰადარში, პაკისტანში, სანამ მისი ოჯახი საცხოვრებლად არ გადავიდა ლინცში, ავსტრიაში. საბატინა მალე ინტეგრირდა და აითვისა ავსტრიული საზოგადოება. ეს კი მის მშობლებს არ მოსწონდათ, რადგან მათთვის ავსტრია დროებითი საცხოვრებლი იყო. მას შემდეგ რაც, მათ მიერ დაწესებული შეზღუდვებს საბატინა აღარ ემორჩილებოდა, მშობლებმა გადაწყვიტეს იგი ლაორეში გაეგზავნათ და ბიძაშვილზე დაექორწინებინათ. მშობლებმა საბატინა პაკისტანში დატოვეს, სადაც ის იძულებული იყო მადრაში ევლო. საწყის ეტაპზე, ჯეიმზი მხოლოდ იმ შემთხვევაში დათანხმდებოდა ბიძაშვილთან ქორწილს, თუ ავსტრიაში დაბრუნდებოდნენ. უკვე ავსტრიაში ჩასულმა, კი მან უარი თქვა ქორწინებაზე. ამის გამო მას მშობლები მოკვლით დაემუქრნენ, რის გამოც საბატინა იძულებული გახდა დამალულიყო და ახალი პირადობის მოწმობა აეღო. ეს ყოველივე კი გახდა ოჯახთან დაშორების მიზეზი.
სინთეზური ალმასი

სინთეზური ალმასი (ასევე ცნობილი როგორც ლაბორატორიული ალმასი, კულტურული ალმასი ან კულტივირებული ალმასი) — მართვადი პროცესების მეშვეობით შექმნილი ალმასი, რომელიც განსხვავდება ბუნებრივი ალმასისგან, რომელიც გეოლოგიური პროცესების მეშვეობით წარმოიქმნება და ალმასის სიმულანტებისაგან, რომლებიც არა-ალმასური მასალისაგან მზადდება და მხოლოდ გარეგნულად ჰგავს მას. ორი მთავარი მეთოდის შესაბამისად, სინთეზურ ალმასს ხშირად ალმასად (აღნიშნავს მაღალი წნევითა და მაღალი ტემპერატურით კრისტალების შექმნის მეთოდს) ან ალმასად (აღნიშნავს ქიმიური ორთქლის დეპოზიციის მეთოდს) მოიხსენიებენ. სინთეზური ალმასი მზადდება იმავე მასალისაგან, როგორც ბუნებრივი ალმასი - 3 ფორმაში კრისტალიზებული სუფთა ნახშირბადისგან. აშშ-ში ფედერალური ვაჭრობის კომისიის განცხადებით, ტერმინები: ლაბორატორიული, ლაბორატორიაში შექმნილი და მანუფაქტურული უფრო ზუსტად ასახავს ქვის ბუნებას.

სინთეზური ალმასის ზომები წარმოების პროცესების დეტალებზეა დამოკიდებული. ზოგიერთი სინთეზური ალმასის (მაღალი წნევისა და ტემპერატურის და ქიმიური ორთქლის დეპოზიციის მეთოდებით შექმნილი) მახასიათებლები, როგორიცაა სიმტკიცე, თბოგამტარობა და ელექტრომობილობა, ბუნებრივ ალმასებზე უფრო უკეთესია. სინთეზური ალმასები ფართოდ გამოიყენება აბრაზიულ იარაღებში, მჭრელ და გამაპრიალებელ ხელსაწყოებსა და სითბოს მიმომცვლელებში. სინთეზური ალმასების ულტრაიისფერი გამოსხივების დეტექტორების ან მაღალი ენერგიის ნაწილები მაღალი ენერგიის საკვლევ მოწყობილებებში გამოიყენება და კომერციულად ხელმისაწვდომია. თერმული და ქიმიური სტაბილურობის უნიკალური კომბინაციის, დაბალი თერმული ექსპანსიისა და ფართო ოპტიკურ ჩარჩოში მაღალი ოპტიკური გამჭვირვალობის გამო სინთეზური ალმასი ყველაზე პოპულარული მასალაა მაღალი სიმძლავრის ნახშირბადის დიოქსიდის ლაზერებისა და გიროტრონების ოპტიკური ფანჯრებისთვის. დადგენილია, რომ სამრეწველო მოთხოვნილების 98% სინთეზური ალმასებით კმაყოფილდება.

ორივე მთავარი მეთოდით წარმოებული ალმასის დაყოფა შესაძლებელია. შეიძლება სხვადასხვა ფერის სინთეზური ალმასის წარმოება: სუფთა თეთრი, ყვითელი, ყავისფერი, ლურჯი, მწვანე და ნარინჯისფერი. ბაზარზე არსებულმა ხელოვნურმა ძვირფასმა ქვებმა ალმასებით ვაჭრობის ბიზნესს რიგი პრობლემები შეუქმნა, რის გამოც სხპეციალური სპექტროსკოპიული ხელსაწყოები შექმნეს, რომელთა მეშვეობითაც სინთეზური და ბუნებრივი ალმასების გარჩევაა შესაძლებელი.

ისტორია
1979 წლის შემდეგ, როდესაც აღმოაჩინეს, რომ ალმასი სუფთა ნახშირბადი იყო, ნახშირბადის უფრო იაფი ფორმებიდან ალმასის შექმნა არაერთხელ სცადეს. ხოლო 1893 წელს - ფერდინანდ ფრედერიკ ანრი მოისანმა. სინთეზური ალმასის მისაღებად ჰანეი გამაცხელებელ მილს იყენებდა, ხოლო მოისანი ახლად გამოგონებულ ელექტრულ თაღოვან ღუმელს.

მეცნიერების ექსპერიმენტების გამეორება სხვა მეცნიერებმაც სცადეს. 1909 წელს უილიამ კრუკსმა მიაღწია წარმატებას. 1917 წელს ოტო რიუფმა აღნიშნა, რომ 7 მმ-მდე დიამეტრის მქონე ალმასი შექმნა, მაგრამ შემდეგში სიტყვები უკან წაიღო. 1926 წელს მაკფერსონის კოლეჯის ქიმიკოსმა, უილარად ჰერშიმ მოისანისა და რიუფის ექსპერიმენტები გაიმეორა და სინთეზური ალმასი შექმნა. ეს ალმასი მაკფერსონის მუზეუმშია (კანზასი) გამოფენილი. გარდა მოისანის, რიუფისა და ჰერშისა, სხვა მეცნიერებმა სინთეზური ალმასები ვერ შექმნეს.
პროლეტარული ინტერნაციონალიზმი

პროლეტარული ინტერნაციონალიზმი — ინტერნაციონალიზმის მარქსისტული კონცეფცია, რომელიც კლასობრივ ხასიათს ატარებს. იგი აღნიშნავს რასის, ეთნიკური წარმოშობისა და სქესის განურჩევლად ყველა ქვეყნის პროლეტარიატის ერთიანობას და სოლიდარობას ბურჟუაზიასთან ბრძოლაში. ინტერნაციონალიზმი განაპირობებს მუშათა მოძრაობის ერთიანობას. პროლეტარული ინტერნაციონალიზმის მომხრეები თვლიან, რომ კაპიტალიზმის არის გლობალური სისტემა, ამიტომაც მის წინააღმდეგ ბრძოლა საჭიროა მუშათა კლასის საერთო ძალებით. პროლეტარულ ინტერნაციონალიზმს გამოხატავს დევიზი „პროლეტარებო ყველა ქვეყნისა, შეერთდით!“, რომელიც მოუხმობს ყველა ქვეყნის მუშებს გაერთიანდნენ რევოლუციური ბრძოლის დროშის ქვეშ სოციალური და ეროვნული ჩაგვრისაგან გასანთავისუფლებლად. იგი პირველად კარლ მარქსმა და ფრიდრიხ ენგელსმა წამოაყენეს და 1847 წელს დამტკიცდა როგორც კომუნისტთა კავშირის დევიზი. ამ მოწოდებით მთავრდება მარქსისა და ენგელსის „კომუნისტური პარტიის მანიფესტი“.
ირაკლი ჯორჯაძე

ირაკლი ივანეს ძე ჯორჯაძე (დ. 8 ოქტომბერი, 1919 სოფ. საბუე, დღ. ყვარლის მუნიციპალიტეტი — გ. 24 სექტემბერი, 1992) — ქართველი არტილერიის გენერალ-ლეიტენანტი, სამხედრო მეცნიერი, თეორეტიკოსი. ერთადერთია ქართველ გენერლებს შორის, რომელიც ერთდროულად იყო სამხედრო მეცნიერებათა დოქტორი (1956), პროფესორი (1959), რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1973) და საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1979–1992).

1940 წელს დაამთავრა ფელიქს ძერჟინსკის სახელობის სამხედრო საარტილერიო აკადემია. 1940–1941 წლებში სწავლობდა იმავე აკადემიაში ადიუნქტურაში.

მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში, იბრძოდა დასავლეთის მიმართულებით, ბრიანსკის, კალინინის, სტალინგრადის, ცენტრალურ, ბელორუსიის და ფრონტებზე. მეთაურობდა საარტილერიო დივიზიონს, უმაღლესი მთავარსარდლობის რეზერვის 240-ე და 1355-ე საარტილერიო პოლკებს. იყო 28-ე წითელდროშოვანი კუტუზოვის ხარისხის ორდენოსანი საზენიტო-საარტილერიო დივიზიის შტაბის უფროსი. თითქმის სამი ათეული წლის მანძილზე (1946–1975) ხელმძღვანელობდა კათედრებს მოსკოვის სამხედრო აკადემიებში. 1946–1962 წლებში ძერჟინსკის სახელობის საარტილერიო აკადემიაში ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას. 1962–1965 წლებში იყო ჩრდილოეთის ჯარების ჯგუფის სარდლის მოადგილე, საჰაერო თავდაცვის სარდალი. 1965–1980 წლებში კვლავ პედაგოგიურ საქმიანობას გენშტაბის აკადემიაში დაუბრუნდა.

26 წლის ოფიცერმა ჯერ კიდევ 1943 წელს შეიმუშავა სროლის ახალი მეთოდი, რომელიც საარტილერიო წესდებაში შევიდა. იყო ავტომატიზირებული მართვის სისტემების ცნობილი სპეციალისტი საბჭოთა კავშირში. მრავალი შრომისა და წიგნის ავტორია სამხედრო საქმის სხვადასხვა საკითხზე, რომელიც ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობას ემსახურება.

მიღებული აქვს 12 ორდენი და 16 მედალი.
დავით აქუბარდია

დავით აქუბარდია (დ. 12 ივლისი, 1953, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი და ჟურნალისტი. ტელეკომპანია „კავკასიის“ დამფუძნებელი და დირექტორი 1994 წლიდან.

ბიოგრაფია
დავით აქუბარდია დაიბადა 1953 წლის 12 ივლისს, ქალაქ თბილისში. 1977 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სახალხო მეურნეობის დაგეგმვის ფაკულტეტი. 1971-1972 წლებში მუშაობდა საავიაციო ქარხანაში ამწყობ-ზეინკლად. 1977-1980 წლებში იკავებდა საგეგმო კომიტეტის ეკონომისტის თანამდებობას. 1980-1990 წლებში იყო მეცნიერებათა აკადემიის უფროსი ინსპექტორი, 1990-1994 წლებში კი ეკონომიკის ინსტიტუტის სამეცნიერო კვლევითი ცენტრის დირექტორის მოადგილე. 1994 წელს დააფუძნა ტელეკომპანია „კავკასია“. 1995 წელს მისი თანაავტორობით გამოიცა წიგნი „მენეჯმენტის საფუძვლები“. „კავკასიაზე“ მიჰყავს სატელევიზიო გადაცემა საზოგადოებისთვის აქტუალურ საკითხებზე. ტელევიზიის დაარსების შემდეგ ჟურნალისტური საქმიანობით დაკავდა.

მისი მეუღლეა ასევე ჟურნალისტი ნინო ჯანგირაშვილი.
ლონდონის უნივერსიტეტი

ლონდონის უნივერსიტეტი (') (აბრევიატურა ლონდ (') ან ლონდინ (')) - კოლეგიური ფედერალური კვლევითი უნივერსიტეტი ლონდონში, ინგლისი. 2018 წლის ოქტომბრის მონაცემებით უნივერსიტეტი აერთიანებს 18 აკადემიურ ინსტიტუციას, აკადემიური მენეჯმენტის სტრუქტურასა და კვლევით ინსტიტუტს. უნივერსიტეტში სწავლობს 161,270 კამპუსში მოსწავლე სტუდენტი, რასაც ემატება 52,000 ადამიანი, რომლებიც განათლებას დისტანციურად იღებენ. სტუდენტების რაოდენობის თვალსაზრისით უნივერსიტეტი არის ყველაზე დიდი გაერთიანებულ სამეფოში.

უნივერსიტეტი დაარსდა სამეფო სიგელის საფუძველზე 1836 წელს, როგორც ხარისხის მიმნიჭებელი საგამოცდო ორგანო ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯისა და კინგს კოლეჯის სტუდენტებისთვის. სამეფო სიგელის თანახმად, [ლონდონის უნივერსიტეტი ასრულებს საგამოცდო ფუნქციას] „სხვა მსგავსი ინსტიტუციებისთვის, [...] , რომლებიც შექმნილია განათლების მიზნით მეტროპოლისის შიგნით ან ჩვენი გაერთაინებული სამეფოს სხვა ადგილებში“. ამ სიგელის საფუძველზე ლონდონის უნივერსიტეტს გააჩნია პრეტენზია იყოს სიძველით მესამე უნივერსიტეტი ინგლისში, თუმცა მესამე ადგილს დარემის უნივერსიტეტი ეცილება.
უნივერსიტეტმა შეიძინა ფედერალური სტრუქტურის სახე გარდაიქმნა 1900 წელს. დღეს უნივერსიტეტი მოქმედებს მეოთხე (1863) სამეფო სიგელის საფუძველზე და იმართება ლონდონის უნივერსიტეტის 1994 წლის აქტის საფუძველზე.

გაერთიანებულ სამეფოში ლონდონის უნივერსიტეტი გახდა პირველი აკადემიური დაწესებულება, რომელმაც შემოიღო გამოცდები ქალებისთვის 1869 წელს, ხოლო ათი წლის შემდეგ - პირველმა დაუშვა ქალებისთვის სამეცნიერო ხარისხის მინიჭება. 1948 წელს ის გახდა პირველი ბრიტანული უნივერსიტეტი, რომლის ვიცე-კანცლერი (მთავარი აღმასრულებელი) გახდა ქალი. უნივერსიტეტის შემადგენლობაში შედის ასევე ბრიტანეთში უძველესი სასწავლო ჰოსპიტალი.

პრაქტიკული მიზეზებიდან გამომდინარე, უნივერსიტეტი დაყოფილია რამდენიმე ფედერალურ ერთეულად, რომლის შემადგენელი ნაწილები ანიჭებენ საკუთარ ხარისხებს, მაგრამ ამავდროულად რჩებიან ერთიანი ფედერალური სტრუქტურის ნაწილად. სტუდენტების მიღების თვალსაზრისით 2016-2017 წლებში უნივერსიტეტის ყველაზე დიდი ერთეულებია: ლონდონის ეკონომიკისა და პოლიტიკის სკოლა, ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯი, ქინგს კოლეჯი, სიტი, ქვინ მერი, ბირკბეკი, როიალ ჰოლოვეი და გოლდსმიტსი. თითოეულ უნივერსიტეტში სწავლობს 9,000 სტუდენტზე მეტი.

უფრო მცირე უნივერსიტეტებს მიეკუთვნება აღმოსავლეთმცოდნეობისა და აფრიკანისტიკის სკოლა , სენტ ჯორჯი (სამედიცინო), სამეფო ვეტერინალური კოლეჯი, ლონდონის ბიზნეს სკოლა, ლონდონის ჰიგიენისა და ტროპიკული მედიცინის სკოლა, სიტყვისა და დრამის სამეფო ცენტრალური სკოლა, მუსიკის სამეფო აკადემია, კურტოს ხელოვნების ინსტიტუტი და კიბოს კვლევის ინსტიტუტი. ლონდონის იმპერიული კოლეჯი შედიოდა უნივერსიტეტის შემადგენლობაში 1907 წლიდან და დამოუკიდებელი გახდა 2007 წელს, ხოლო ჰეიტროპის კოლეჯი შედიოდა ლონდონის უნივერსიტეტის შემადგენლობაში 1970 წლიდან მის დახურვამდე 2018 წელს. ლონდონის სიტის უნივერსიტეტი არის ლონდონის უნივერსიტეტის სისტემის ყველაზე ახალგაზრდა წევრი, რომელიც სისტემას 2016 ელიდ 1 სექტემბერს წელს შეუერთდა.

2015 წლის მონაცემებით ლონდონის უნივერსიტეტი დაამთავრა 2 მილიონამდე ადამიანმა მთელი მსოფლიოს მასშტაბით, მათ შორის 12 მონარქი ან სამეფო ოჯახის წევრი, 52 პრეზიდენტი ან პრემიერ-მინისტრი, 84 ნობელის პრემიის ლაურეატი, 6 გრემის ჯილდოს მფლობელი, 2 ოსკარის მფლობელი, 3 ოლიმპიური ოქროს მფლობელი და რამდენიმე სახელმწიფოს " " .