iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ფასინლერი

ფასინლერი ან ბასიანი (; ; ; ; ; ყოფილი ჰასანქალე) — ქალაქი და რაიონი თურქეთში, ერზურუმის პროვინცია. ქალაქის ფართობია 1 134 კმ², ხოლო მოსახლეობა — 27 055 (2022).

მდებარეობს ქალაქ ერზურუმიდან აღმოსავლეთით 40 კილომეტრში, ქალაქშია ციხესიმაგრე ჰასანქალე. ქალაქში დაიბადა - საუკუნეების ოსმალი პოეტი ნეფი.

ქალაქის ძველი სახელწოდება „ჰასანქალე“ უნდა უკავშირდებოდეს აყ-ყოიუნლუს მმართველ უზუნ-ჰასანს, ან ჰასანს, რომელიც რეგიონს მართავდა 1330-იან წლებში, ასევე შესაძლებელია მისი სახელი უკავშირდებოდეს ქუჩუქ-ჰასანს, ჩობანის შვილიშვილს, რომელიც თავს დაესხა ქალაქს 1340 წელს.

ისტორია
პირველი უძველესი სამეფო, რომელიც აკონტროლებდა ამ ტერიტორიას არის ურარტუ, ამ პერიოდში ქალაქს ბიანი უწოდა. ერთ-ერთი ვერსიით ფასინლერის სახელი მომდინარეობს უძველესი ტომიდან, რომელსაც ფაზიელები ეწოდებოდა. როგორც ჩანს, ამ ტომის სახელიდან წარმოიქმნა თანამედროვე ენებში ამ ტოპონიმის სახელწოდება: ქართულად ბასიანი, სომხურად ბასეანი, ბერძნულად ფასიანე და თურქულად ფასინი. აღმოჩენილ კერამიკულ მასალებზე დაყრდნობით შესაძლებელია ვივარაუდოთ, რომ ფასინლერი იყო ურარტუს სამეფოს ნაწილი რკინის ხანაში.

 საუკუნეში საზღვარი ბიზანტიის იმპერიასა და ტაო-კლარჯეთის ქართველთა სამეფოს შორის გადიოდა მდინარე არაქსის გასწვრივ, ამიტომ ჩრდილოეთ ბასიანის ნაწილი ქართველ ბაგრატიონთა სამფლობელო გახდა. 1001 წელს, დავით კურაპალატის გარდაცვალების შემდეგ, ბასიანი მემკვიდრეობით მიიღო ბიზანტიის იმპერატორმა ბასილ -მ და იქ დააარსა იბერიის თემი დედაქალაქით თეოდოსიოპოლისში. თუმცა, გაერთიანებული ქართული სამეფოს ჩამოყალიბების შემდეგ, ბაგრატის ვაჟმა გიორგი -მა მემკვიდრეობით მიიღო დავითის მემკვიდრეობა. სანამ ბასილი დაკავებული იყო თავისი ბულგარული ლაშქრობებით, გიორგიმ 1014 წელს დაიკავა ბასიანი 1014, რამაც გამოიწვია ბიზანტია-საქართველოს ომები. ბასილი -ის ტერიტორიული დანაკარგების მიუხედავად, იმპერიისთვის დათმობილი მრავალი ტერიტორია 1070-1080-იან წლებში თურქ-სელჩუკებმა დაიპყრეს, მაგრამ შემდეგ დაიბრუნა საქართველოს მეფე დავით -მ. საუკუნეში ბასიანის ბრძოლაში ქართველებმა დაამარცხეს რუმის სასულთნოს ლაშქარი. პროვინცია საქართველოს სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა 1545 წლამდე, სანამ ბასიანს ოსმალეთის იმპერია დაიპყრობდა. ოსმალებმა ჰასანქალე სანჯაყის ცენტრად აქციეს და ციხესიმაგრე მთლიანად აღადგინეს.

ცნობილი ადამიანები
ფეთჰულაჰ გიულენი — თურქი მქადაგებელი, ყოფილი იმამი, მწერალი და პოლიტიკური ფიგურა. გიულენის მოძრაობის დამფუძნებელი.
რევაზ თავარიანი

რევაზ თავარიანი (დ. 22 დეკემბერი, 1922, სურამი — გ. 6 ნოემბერი,1996, თბილისი, საქართველო) — ქართველი საჭადრაკო კომპოზიტორი, მუშაობდა კომპოზიციის ყველა ჟანრში. იყო მრავალი საერთაშირისო კონკურსის პრიზიორი: „პროკეშის მემორიალი“ (1967 წ., პრიზი), „ვეჩერნი ალმა-ათა“ (1969 წ., პრიზი), „შახმატნა მისლ“ (1970 წ., პრიზი), „ვეჩერნი ლენინგრად“ (1976 წ., პრიზი). იყო საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი (1981 წ.), რესპუბლიკური კატეგორიის მსაჯი (1973 წ.), საკავშირო კატეგორიის მსაჯი (1978 წ.), 1993 წელს ბრატისლავაში ფიდეს საჭადრაკო კომპოზიციის კომისიამ მას საჭადრაკო კომპოზიციაში საერთაშორისო არბიტრის წოდება მიანიჭა. 1994 წელს საქართველოს ჭადრაკის ფედერაციის პრეზიდიუმმა მას საჭადრაკო კომპოზიციაში ეროვნული ოსტატის წოდება მიანიჭა. რევაზ თავარიანმა დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტი, ის ავტორია წიგნისა „ფანტაზია 64 უჯრაზე“, სპორტსაზოგადოება „შევარდენის“ ინსტრუქტორი.

რევაზ თავარიანის ეტიუდი
ამოხსნა:
1. ე3+  მფ4  
2. ე4+  მფ3  
3. ე3+!  მფ4  
4. ე3  ე1+  
5. მფ8! 1ლ
6. კ3+ მფ4
7. ე1 ე1+
8. კ7!
„თეთრი მეფის მიერ მეხუთე სვლაზე ზუსტად არჩეულმა უჯრამ კუ სამშვიდობოზე გაიყვანა“ (დავით გურგენიძის კომენტარი. მისივე თქმით, აღნიშნული ეტიუდი რევაზ თავარიანის საუკეთესო ნაწარმოებია).
ვაჟა გვახარია

ვაჟა ალექსანდრეს ძე გვახარია (დ. 22 მარტი, 1925, თბილისი, — გ. 25 ივლისი, 1991, იქვე) — ქართველი მუსიკათმცოდნე, ფილოლოგი. ფილოლოგიის მეცნიერების დოქტორი (1968), პროფესორი (1969).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი 1947 წელს და თბილისის ვ. სარაჯიშვილის სახელობის კონსერვატორიის მუსიკათმცოდნეობის ფაკულტეტი 1949 წელს. 1952 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ და სამეცნიერო მოღვაწეობას. ქართული მუსიკის შესახებ საჯარო ლექციებს კითხულობდა მოსკოვის, ლენინგრადის, ხარკოვის, ბაქოს, ბერლინის, ლაიფციგის, ჰალეს უმაღლეს სასწავლებლებში. 1985–1991 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გ. წერეთლის სახელობის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის ძველი აღმოსავლური ენების განყოფილების გამგე. 1967 წელს გახდა ჰენდელის საერთაშორისო პრემიის ლაურეატი.

გვახარია ავტორია მრავალი გამოკვლევისა, რომელთა შორის აღსანიშნავია „ძველ ქართულ მუსიკალურ სისტემათა განვითარება“ (1962), „რიჰარდ ვაგნერი“ (1966), „ჰენდელი, მოცარტი, ვაგნერი“ (1976), „ნიკო სულხანიშვილი“ (1973), „მიქაელ მოდრეკილის ჰიმნები“ (1978), „ურარტულის ლექსიკა“ (1982), „ურარტული ენის ლექსიკონი-სიმფონია“ (რუსულ ენაზე, მოსკოვი, 1963), „ბასკური ხალხური სიმღერები“ (1989, ი. ტაბაღუასთან ერთად) და სხვ. გვახარია ასევე იკვლევდა ქართული სასულიერო მუსიკის ისტორიას, ჰიმნოგრაფიულ და ნოტების ხელნაწერებს, ნევმური ნოტაციის შენარჩუნებით ნუსხურ-ხუცურიდან მხედრულზე გადმოიტანა მიქაელ მოდრეკილის იადგარი ( საუკუნე), შექმნა საუკუნის ქართული მუსიკალური ხელნაწერების კლასიფიკაცია.
გურამ გველესიანი

გურამ გიორგის ძე გველესიანი (დ. 23 თებერვალი, 1928, თბილისი, — ივნისი, 2008) — ქართველი მეცნიერი მეტალურგიის დარგში. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1988; წევრ-კორესპონდენტი 1979), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ქიმიისა და ქიმიური ტექნოლოგიების განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი (1988). ტექიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1966), პროფესორი (1967), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1985).

1950 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიის ფაკულტეტი. 1953–1957 წლებში მუშაობდა მოსკოვში, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ა. ბაიკოვის სახელობის მეტალურგიის ინსტიტუტში, 1957 წლიდან — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მეტალურგიის ინსტიტუტში, ჯერ უფროს მეცნიერ თანამშრომლად, შემდეგ (1961–1980) მეტალურგიული პროცესების ფიზიკური ქიმიის ლაბორატორიის ხელმძღვანელად, 1980–1988 წლებში იყო დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო ნაწილში.

გველესიანის სამეცნიერო შრომები ეხება მაღალტემპერატურული მეტალურგიული პროცესების თეორიის აქტუალურ საკითხებს, მყარი არაორგანული ნაერთების თერმოდინამიკურ კონსტანტებს. მიენიჭა გიორგი ნიკოლაძის სახელობის პრემია (1984), პეტრე მელიქიშვილის სახელობის პრემია (1992), შრომათა ციკლისათვის ავტორთა ჯგუფთან ერთად — საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1993). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998).
დავით გველესიანი

დავით ალექსანდრეს ძე გველესიანი (დ. 7 მარტი, 1890, მანგლისი, ახლანდ. თეთრიწყაროს მუნიციპ., — გ. აგვისტო 1949, თბილისი) — ქართველი ფერმწერი, გრაფიკოსი.

გენერალ ალექსანდრე გველესიანის შვილი და მხატვარ რომანოზ გველესიანის ძმისშვილი. სწავლობდა თბილისში „ნატიფი ხელოვნების წამახალისებელი კავკასიის საზოგადოების“ ფერწერისა და ქანდაკების სკოლასა (1906–1907, პედაგოგი ო. შმერლინგი) და ვაჟთა გიმნაზიაში (დაამთავრა 1911), მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე (1912–1914), აგრეთვე მხატვრების კ. იუონისა და კალინის სტუდიებში. დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1929, პედაგოგები გ. გაბაშვილი, ე. ლანსერე, ი. შარლემანი), იქვე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას (1932–1949).

გველესიანი სამხატვრო გამოფენებში მონაწილეობდა 1919 წლიდან. ხატავდა თბილისის ძველ უბნებს; ავტორია ფანქრით დახატული სურათების სერიისა „ძველი თბილისი“ (1921–1930), ქმნიდა ქალაქის მცხოვრებთა ყოფის ამსახველ ფერწერულ ტილოებს, პორტრეტებს, პეიზაჟებს. გველესიანს ეკუთვნის ილუსტრაციები საბავშვო სახელმძღვანელოებისათვის. მნიშვნელოვანი ფერწერული ნამუშევრებია: „ანჩისხატის ეკლესია“ (1920, თბილისის ისტორიის მუზეუმი), „ძველი თბილისი — ნარიყალას უბანი“ (1930), ი. ნიკოლაძის პორტრეტი (1937, ორივე საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი, თბილისი) და სხვ.
რევაზ გველესიანი

რევაზ ალექსანდრეს ძე გველესიანი (დ. 25 ივნისი, 1955, ქ. თერჯოლა) — ქართველი ეკონომისტი. ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1990), პროფესორი (1991).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ეკონომიკის ფაკულტეტი (1978). 1989–2020 წლებში სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობას ეწეოდა გერმანიაში. არის თსუ-ის ეკონომიკური პოლიტიკის კათედრის დამაარსებელი და ხელმძღვანელი (2005 წლიდან), ეკონომიკური პოლიტიკის ქართულ-გერმანული ინსტიტუტის დამაარსებელი და დირექტორი (2006 წლიდან). 2006–2014 წლებში იყო თსუ-ის აკადემიური საბჭოს წევრი.

გველესიანის კვლევის ძირითადი სფეროა საქართველოს და მსოფლიო სხვა ქვეყნების ეკონომიკური პოლიტიკა; ეკონომიკური ინტერესების პრობლემა და გლობალური მეწარმეობის სტრატეგია და კულტურა. მიღებული აქვს ღირსების ორდენი (2003), ივანე ჯავახიშვილის სახელობის (2015), პაატა გუგუშვილის სახელობის (2020) და თსუ-ის ოქროს მედლები (2021).
გველვაჟი

გველვაჟი — ქართული ხალხური ჯადოსნური ზღაპრის პერსონაჟი, სახედაფარული გმირი, დიდი ხნის უშვილო ცოლ-ქმრის ნანატრი ვაჟი.

ქართულ ფოლკლორში იგი უჩვეულო გარეგნობისაა, გველის მსგავსია, ადამიანის ხორცით იკვებება, ადამიანის სახეს მას ქალიშვილის სიყვარული უბრუნებს. გველვაჟს გველის ტყავი უსკდება და მშვენიერ ჭაბუკად იქცევა.
თებე (მითოლოგია)

თებე  — ბერძნული მითოლოგიის პერსონაჟი.

მდინარის ღმერთის ასოპოსისა და მეტოპეს ქალიშვილი. ძეფის ცოლი. პინდარის ცნობით ზევსის შეყვარებული.

მითის მიხედვით ძმებმა ძეთოსმა და ამფიონმა ქალაქი თებე ახლად ააშენეს, ძლიერ გაამაგრეს და უწოდეს ძეთოსის ცოლის თებეს სახელი.

სხვა ვერსიით თებე ითვლება ზევსისა და იოდამას ქალიშვილად და ოგიგეს ცოლად.
ჩვენ ანგელოზები არ ვართ (1989 წლის ფილმი)

„ჩვენ ანგელოზები არ ვართ“ — 1989 წლის ამერიკული კომედიური ფილმი, რომლის რეჟისორია ნილ ჯორდანი. ის 1955 წლის ამავე სახელწოდების ფილმის რიმეიქია. ფილმში მთავარ როლებს რობერტ დე ნირო, შონ პენი და დემი მური ასრულებენ.

სიუჟეტი
1935 წელს დიდი დეპრესიის ეპოქის მსჯავრდებულები, ნედი და ჯიმი, რომლებიც ციხეში ჩასვეს დაუზუსტებელი ბრალდებებით, ციხიდან გაქცევას მოახერხებენ სასტიკი მკვლელის დამსახურებით, რომელიც ელექტრო სკამს გაურბის.

ისინი აღმოჩნდებიან ნიუ-იორკის პატარა ქალაქში, კანადა-აშშ-ს საზღვართან, სადაც ადგილობრივ მონასტერში ხვდებიან სხვა 2 მღვდლის ნაცვლად, რომელთაც იქ ელიან. მათ უნდათ კანადაში გაქცევა, მაგრამ სხვადასხვა მიზეზთა გამო ეს თითქმის შეუძლებელი ხდება.

ნედი და ჯიმი აგრძელებენ მონასტერში ცხოვრებას და საბოლოოდ ისინი ცხოვრებაში თავიანთ ადგილს პოულობენ.

როლებში
რობერტ დე ნირო — ნედი
შონ პენი — ჯიმი
დემი მური — მოლი
ჯეიმს რუსო — ბობი
ბრუნო კერბი — შერიფის დამხმარე
შონ უელესი — თარჯიმანი
ჯონ კრისტოფერ რაილი — ახალგაზრდა ბერი

კრიტიკა
ფილმმა არაერთგვაროვანი შეფასებები დაიმსახურა. -მა შეარჩია 21 რეცენზენტი და შეაფასა მიმოხილვების 48% დადებითად, საშუალო ქულით 5.2/10. - ის მიერ გამოკითხულმა აუდიტორიამ ფილმს მიანიჭა ნიშანი „“ (-დან -მდე შკალით).
თებე (თანამგზავრი)

თებე , იუპიტერ , /1979 2 (სიმბოლო: ) — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. შედის იუპიტერის შიდა თანამგზავრთა ჯგუფში. იგი იუპიტერის სინქრონულად მბრუნავი რეგულარული თანამგზავრია.

აღმოჩენა
აღმოაჩინა სტივენ სინოტმა 1979 წლის 5 მარტს გადაღებული კოსმოსის სატესტო ფოტოებში. მოგვიანებით ის კიდევ უფრო ადრე, 1979 წლის 27 თებერვლით დათარიღებულ ფოტოებზე აღმოაჩინეს. 1983 წელს თანამგზავრს ოფიციალურად დაერქვა მითოლოგიური ნიმფა თებეს სახელი, რომელიც იყო მდინარე მეფის ასოპოსის ქალიშვილი და ზევსის (იუპიტერის ბერძნული ეკვივალენტი) სატრფო.

ორბიტა
თებე იუპიტერის შიდა მთვარეებიდან ყველაზე ბოლოა. იგი მდებარეობს დაახლოებით 222000 კმ მანძილზე. თებეს ორბიტის ექსცენტრიულობა დაახლოებით 0.018 და იუპიტერის ეკვატორის მიმართ დახრილია დაახლოებით 1.08°-ით. ეს მნიშვნელობები უჩვეულოდ მაღალია შიდა თანამგზავრებისათვის და შეიძლება აიხსნას გალილეისეული თანამგზავრის იოს გავლენით; წარსულში თებეს ორბიტა ორბიტალურ რეზონანსში იყო იოსთან, რომელიც ქმნიდა მის ამჟამინდელ ორბიტას.

თებეს ორბიტა მდებარეობს თებეს რგოლის გარე კიდესთან, რომელიც შედგება თანამგზავრის ზედაპირიდან დატოვილი მტვრისგან.

ფიზიკური მახასიათებლები
თებეს გააჩნია არარეგულარული ფორმა, ახლოს არის სამღერძულ ელიფსოიდთან, ზომებით 1169884 კმ. მისი კუთრი სიმკვრივე და მასა ზუსტად არ არის ცნობილი, მაგრამ ვივარაუდებთ, რომ მისი სიმკვრივე უახლოვდება ამალთეას სიმკვრივეს (დაახლოებით 0.86 გ/სმ³), მაშინ თებეს მასა დაახლოებით იქნება 4.3 კგ.

თებეს ბრუნვა მისი ღერძის ირგვლივ სინქრონიზებულია იუპიტერის გარშემო მის ბრუნვასთან, ამიტომ თანამგზავრი პლანეტას ერთი და იგივე გვერდით უყურებს, როგორც იუპიტერის ყველა შიდა თანამგზავრი. ის ისეა ორიენტირებული სივრცეში, რომ ღერძის წაგრძელებული ბოლო ყოველთვის იუპიტერისკენ იყოს მიმართული. იუპიტერთან ყველაზე ახლოს და იუპიტერისგან ყველაზე შორს თებეს ზედაპირზე ახლოსაა როშის ზღვართან, სადაც თებეს ზედაპირზე გრავიტაციული ძალა მხოლოდ ოდნავ აღემატება ცენტრიდანულ ძალას. შედეგად, მეორე კოსმოსური სიჩქარე ძალიან დაბალია, რაც საშუალებას აძლევს მეტეორიტის ზემოქმედების შედეგად წარმოქმნილ მტვერს და ნამსხვრევებს ადვილად დატოვონ თანამგზავრის ზედაპირი. ეს მტვერი ქმნის იუპიტერის (თებეს) ერთ-ერთ რგოლს.

თებეს ზედაპირი მუქია მოწითალო ფერებში გადასვლით. თანამგზავრის წინა ნახევარსფეროს სიკაშკაშე 1.3-ჯერ აღემატება უკანა ნახევარსფეროს სიკაშკაშეს. ასიმეტრია, სავარაუდოდ, გამოწვეულია წინა ნახევარსფეროში მეტეორიტების ზემოქმედების უფრო მაღალი სიჩქარითა და სიხშირით, ამ ზემოქმედების შედეგად, ყინული ზედაპირზე იყრება დიდი სიღრმეებიდან. თებეს ზედაპირი მოცულია მრავალი კრატერით. მინიმუმ სამი ან ოთხი დარტყმის კრატერი ზომით შედარებულია თავად თებეს დიამეტრთან. ყველაზე დიდი (დაახლოებით 40 კმ დიამეტრის) კრატერი მდებარეობს იუპიტერის მიმართულების საპირისპირო მხარეს, სახელად ძეთოსს — ესაა ერთადერთი წარმონაქმნი თებეს ზედაპირზე, რომელსაც აქვს საკუთარი სახელი. ამ კრატერის ზვინულზე რამდენიმე ნათელი ლაქაა.
თემისტო

თემისტო  — ბერძნული მითოლოგიის პერსონაჟი. ჰიპსევსკის ასული; გმირ ათამანტის ცოლი; ორქომენეს, ერითრიოსის და სხვათა დედა.

ათამანტემ იმიტომ ითხოვა, რომ პირველი ცოლი ინო მკვდარი ეგონა. მერე გაიგო, რომ ინო ბაკქელ ქალებთან ერთად დაეხეტებოდა პარნასის ტყე-ღრეში, ფარულად შინ დააბრუნა და მხევლად გაასაღა. თემისტომ მისი 6 შვილის თავიდან მოცილება განიზრახა, მონა-ქალი იხმო და უბრძანა, ინოს ქალები შავად შემოსე, ჩემი თეთრადო. მხევალმა — ეს იყო ინო — პირიქით გააკეთა. თემისტომ შეცდომით თავისივე შვილები დახოცა და როცა გაიგო რაც ჩაიდინა, შვილებს ზედ დააკვდა.

თემისტოს სახელს ატარებს პლანეტა იუპიტერის თანამგზავრი თემისტო.
ფარცხნალის წმინდა გიორგის ეკლესია

ფარცხნალის წმინდა გიორგის ეკლესია — საუკუნის არქიტექტურული ძეგლი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფარცხნალში.

აღწერა
ფარცხნალის წმინდა გიორგის ეკლესია დიდი ზომის სამნავიანი ბაზილიკაა. იგი ნაგებია ერთი ზომის კარგად დამუშავებული ქვის კვადრებით. კუთხის ქვები ოდნავ ამოწეულია კედლების სიბრტყიდან. ხსნარად გამოყენებულია კირის დუღაბი. გეგმაში ეკლესია მართკუთხაა, აღმოსავლეთით სამი ნახევარწრიული შვერილით. შიდა სივრცე ორი წყვილი კვადრატის ფორმის სვეტებით სამ ნაწილად არის გაყოფილი და სამნავიან ბაზილიკას წარმოადგენს, რომელიც მოქცეულია ორფერდა გადახურვაში. ცენტრალური ნავი მაღალი და ფართოა გვერდითა ნავებთან შედარებით, რომელიც ნახევარწრიული აფსიდით მთავრდება, გვერდითა ნავების აღმოსავლეთი ნაწილი ასევე ნახევარწრიული აფსიდით მთავრდება, რომელთა წინ აღმართულია ხის კანკელი, რომელზეც წმინდანებია გამოსახული. ნავების გამყოფ სვეტებზე გადადის მასიური თაღები, რომელიც დასავლეთით პილასტრებს ეყრდნობა, აღმოსავლეთით კრონშტაინებს. დასავლეთ კედელზე მიდგმულია კიბე რომლითაც სარკმლიდან შევდივართ, ასევე დასავლეთ კედელზე მოდგმულ ორსართულიან სამრეკლოს მეორე სართულზე. ინტერიერი მთლიანად შეთეთრებულია, იატაკი ქვისაა. შესასვლელი სამხრეთიდან, დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან აქვს, ისინი არქიტრაულია, გარედან შიგნით თაღოვანი, სამივე შესასვლელის წირთხლები სადად მოპირკეთებულია. სამხრეთის შესასვლელის თავზე არის დეკორი, მას ზემოთ პროფილირებული მოკლე კარნიზი გაუყვება, რომელზეც წრეში ჩაწერილი ჯვარია აღმართული. დარბაზი ნათდება აღმოსავლეთის სამი, ჩრდილოეთისა და სამხრეთის ორ-ორი და დასავლეთის ერთი სარკმლით. კარნიზი სადად პროფილირებულია. ეკლესია გადახურულია თუნუქით. ეკლესიის დასავლეთიდან მიდგმულია მარტივი ფორმის, ყველა მხრიდან გახსნილი სამრეკლო. ეკლესიისს სამხრეთ-დასავლეთით რამდენიმე მეტრში დგას გალაკტიონ ტაბიძის მიერ 1910 წელს დარგული ცაცხვის ხე.
ჯო ლიბერმანი

ჯოზეფ იზადორ (ჯო) ლიბერმანი (დ. 24 თებერვალი, 1942, სტამფორდი, კონექტიკუტი, — გ. 27 მარტი, 2024, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი პოლიტიკოსი და იურისტი, აშშ-ის სენატორი კონექტიკუტის შტატიდან 1989-2013 წლებში.
ბიოგრაფია
დაიბადა ებრაული წარმოშობის ოჯახში. დაამთავრა იელის უნივერსიტეტის ბაკალავრიატი ეკონომიკასა და პოლიტიკაში (1964) და იელის სამართლის სკოლა (1967). 1970-1983 წლებში არჩეული იყო კონექტიკუტის შტატის სენატში, როგორც დემოკრატი-რეფორმატორების წარმომადგენელი. 1983-1989 წლებში მსახურობდა კონექტიკუტის შტატის გენერალურ პროკურორად. 1989-2013 წლებში არჩეული იყო აშშ-ის სენატორად კონექტიკუტის შტატიდან თავდაპირველად როგორც დემოკრატების წარმომადგენელი, შემდეგ — დამოუკიდებელი კანდიდატი. 2000 წელს დემოკრატების კანდიდატმა ელ გორმა საპრეზიდენტო კამპანიისას ლიბერმანი ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატად დაასახელა (წყვილი დამარცხდა რესპუბლიკელებთან — ჯორჯ ბუშ-უმცროსთან და დიკ ჩეინისთან ჭიდილში). 2003 წელს მონაწილეობდა შიდაპარტიულ არჩევნებში დემოკრატების საპრეზიდენტო კანდიდატის სტატუსის მოსაპოვებლად, მაგრამ დაამარცხა ჯონ კერიმ.

ლიბერმანი ცნობილი იყო, როგორც აქტიური და მკაცრი საგარეო პოლიტიკური კურსის მხარდამჭერი. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტული აქტების შემდეგ საშინაო უსაფრთხოების სამინისტროს შექმნაში. ის მჭიდროდ თანამშრომლობდა ორ წამყვან რესპუბლიკელ კოლეგასთან, ჯონ მაკ-კეინთან და ლინდსი გრემთან, განსაკუთრებით ერაყში აშშ-ის სამხედრო პოლიტიკის საკითხებზე. ამის გამო ის დემოკრატიული პარტიიდან ვეღარ მოხვდა სენატში, მაგრამ დამოუკიდებელ კანდიდატად მოახერხა არჩევნებში გამარჯვება და სენატში დაბრუნება.
ლიბერმანი და საქართველო
ჯო ლიბერმანი რამდენჯერმე იყო ნამყოფი საქართველოში, მათ შორის 2008 წლის აგვისტოში, რუსეთ-საქართველოს ომის შემდეგ, როდესაც ის და ლინდსი გრემი პრეზიდენტობის კანდიდატის ჯონ მაკ-კეინის ინიციატივით ჩამოვიდნენ თბილისში, რათა საქართველოსთვის სოლიდარობა გამოეხატათ. დაჯილოდებულია საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოთი — წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენით (2011).
ბესართ ბერიშა

ბესართ ბერიშა (დ.29 ივლისი, 1985) — კოსოვოელი პროფესიონალი მწვრთნელი და ყოფილი პროფესიონალი ფეხბურთელი. ამჟამად იგი არის კოსოვოს სუპერლიგის კლუბ პრიშტინას დამხმარე მენეჯერი.

საკლუბო კარიერა
ჰამბურგი
ბერიშამ თავისი ახალგაზრდული კარიერა გერმანული გუნდის -ს აკადემიაში, 9 წლის ასაკში დაიწყო. შემდეგ იგი თამაშობდა გერმანიის სხვადასხვა გუნდებში, როგორებიცაა ბერლინის დინამო, , . ამ გუნდებში იგი ასპარეზობდა 2003 წლამდე, შემდეგ კი იგი გადავიდა --ს კლუბ ბერლინის ბორუსიაში, სადაც 17 წლის ბერიშმა მოიგო ეროვნული ახალგაზრდული ლიგის ოქროს ბუცი. ნომინაციაში მან აჯობა გერმანელ თავდამსხმელებს, მარიო გომესს და ლუკას პოდოლსკის. სულ რაღაც ერთი წლის შემდეგ კი, იგი გადავიდა საფეხბურთო კლუბ ჰამბურგში, რომელიც ბუნდესლიგაში ასპარეზობდა.

2004–05 წლების სეზონის პირველი ნახევრის განმავლობაში, ბერიშა არ შედიოდა ჰამბურგის ძირითად შემადგენლობაში, არცერთ მატჩში, ხოლო მეორე ნახევარში, იგი იჯარით გადავიდა დანიის სუპერლიგის გუნდში -ში, სადაც მას საკმაოდ წარუმატებელი პერიოდი ჰქონდა. მან მხოლოდ სამი თამაში ითამაშა და ვერცერთი გოლის გატანა ვერ მოახერხა.

2005–06 წლების სეზონში, იგი იჯარით გადაეცა სუპერლიგის კლუბ -ს, სადაც მან 32 მატჩის მანძილზე 11 გოლის გატანა მოახერხა და გახდა გუნდის საუკეთესო ბომბარდირი.

2006–07 წლების სეზონში იგი დარჩა ჰამბურგში და მიეცა პირველ გუნდში თამაშის შანსი, სადაც მისი დებიუტი შედგა გერმანიის ბუნდესლიგაში 2006 წლის 12 აგვისტოს, არმინია ბილეფელდის წინააღმდეგ მატჩში. იგი სათადარიგოდან შევიდა 78-ე წუთზე, ნაიჯელ დე იონგის ნაცვლად. მატჩი ფრედ, ანგარიშით 1–1 დასრულდა. 2006 წლის 6 დეკემბერს, ბერიშა გახდა პირველი ალბანელი, რომელმაც გაიტანა გოლი უეფას ჩემპიონთა ლიგის 2006-07 წლების სეზონში მან 14 მატჩი ჩაატარა ჰამბურგის შემადგენლობაში, მათ შორის ერთი გერმანიის თასზე და ორი უეფას ჩემპიონთა ლიგაზე, ხოლო თერთმეტი სათადარიგოში. თომას დოლის გათავისუფლებისა და ჰუბ სტივენსის ახალ მწვრთნელად მოსვლის შემდეგ, ბერიშა არ განიხილებოდა გუნდის გეგმის ნაწილად და დარჩა სათადარიგოთა სკამზე, დარჩენილი სეზონის მანძილზე.
გველის ხავსი

გველის ხავსი — მრავალწლოვანი მცენარე ლიკოპოდიუმისებრთა ოჯახისა.

აქვს უხვად შეფოთლილი, 1–2 მ სიგრძის ღერო და აღმამდგომი დატოტვილი ყლორტები. ზოგიერთ ყლორტს ზედა ნაწილში გამოაქვს ყუნწი, რომელზედაც 1–2,- ან 3–4-სპორიან თავთავს იკეთებს. სპორები მწიფდება ივლის-აგვისტოში. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ევროპაში, ხმელთაშუაზღვისპირეთში (ბალკანეთი), მცირე და აღმოსავლეთ აზიაში, ავსტრალიაში, აფრიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.

საქართველოში მხოლოდ აფხაზეთში, სამეგრელოსა და აჭარაში გვხვდება. იზრდება დაბლობიდან ალპურ სარტყლამდე მდელოებზე და შქერიანებში.
ივანე გვენცაძე

ივანე ნიკოლოზის ძე გვენცაძე (დ. 23 აპრილი, 1907, სოფ. ბარეული, ახლანდ. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. ივლისი, 1990, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, საბჭოთა კავშირის გმირი (17 მაისი, 1944), საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1961).

დაამთავრა ქუთაისის ინდუსტრიული ტექნიკუმი (1929), საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი (1937). მეორე მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა დონთან, სტალინგრადთან, კურსკთან, ხარკოვთან. მდ. დნეპრის მარჯვენა ნაპირზე გამართულ ბრძოლებში გამოჩენილი მამაცობისათვის გვარდიის უფროს ლეიტენანტ გვენცაძეს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება.

ომის შემდეგ თბილისში მუშაობდა სხვადასხვა სამეურნეო თანამდებობაზე (მათ შორის საქქვანახშირის სისტემაში მთავარ ენერგეტიკოსად). დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, წითელი დროშის, სამამულო ომის ხარისხის და წითელი ვარსკვლავის ორდენებითა და მედლებით.
გვერგვი

გვერგვი, კირკალი — ლითონის საყელური, ყელზე სატარებელი სამკაული. ცნობილია ბრინჯაოს ხანიდან.

მიდიაში, აქემენიანთა სპარსეთში, სოგდიანეში, სკვითებსა და სარმატებში წარჩინებულობის ნიშანი იყო. ასეთივე მნიშვნელობა ჰქონდა გვერგვს შუა საუკუნეებში სკანდინავიურ, სლავურ, ვოლგის, ოკის, კამის და ბალტიისპირეთის ხალხებში. ატარებდნენ როგორც მამაკაცები, ისე ქალები. გალიაში თავდაპირველად ქალის სამკაული იყო, შემდეგ ტომთა ბელადების ნიშნად იქცა. ძველ რომში მამაც მებრძოლებს გვერგვებით აჯილდოებდნენ.

საქართველოში გავრცელდა გვიანდელი ბრინჯაოს ხანიდან. განსაკუთრებით ხშირად გვხვდება ადრინდელი ანტიკური ხანის ძეგლებში. გვიანდელი ანტიკური ხანიდან აღარ იხმარება.

გვერგვის ნაირსახეობაა ქართულ ეთნოგრაფიულ კულტურაში დადასტურებული ე. წ. ხატის უღელი — ლითონის, უმეტესად რკინის რგოლი (წნავდნენ წნელებისგანაც), რომელსაც მლოცველი ატარებდა ამა თუ იმ ხატის (სალოცავის) სახელობაზე, როგორც შეთქმულობის ნიშანს.
ვენის დეკლარაცია და მოქმედების პროგრამა

ვენის დეკლარაცია და მოქმედების პროგრამა ― ადამიანის უფლებების დეკლარაცია, რომელიც 1993 წლის 25 ივნისს, ვენაში (ავსტრია), ადამიანის უფლებების მსოფლიო კონფერენციაზე მიიღეს. დეკლარაციის რეკომენდაციით შემუშავდა გაეროს ადამიანის უფლებათა კომისრის პოზიცია, რომელიც მოგვიანებით გენერალური ასამბლეის 48/141 რეზოლუციის მიხედვით შეიქმნა.
გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ათასწლეულის დეკლარაცია

გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ათასწლეულის დეკლარაცია ― 2000 წლის 8 სექტემბერს, გაეროს გენერალური ასამბლეის შტაბ-ბინაში, ნიუ-იორკში, სამდღიან ათასწლეულის სამიტზე მიღებული 60 მიზანი მშვიდობის, განვითარების, გარემოს დაცვის, ადამიანის უფლებებისა და მშიერი აფრიკის შესახებ. 55/2 დეკლარაციას ათასწლეულის დეკლარაცია ეწოდება. დეკლარაციას კიდევ ერთხელ გადახედეს 2005 წლის მსოფლიო სამიტზე. დეკლარაცია 8 თავსა და 32 მუხლს მოიცავს.

სტრუქტურა
ათასწლეულის დეკლარაცია მსოფლიო სამიტზე 189 ლიდერმა მიიღო. ის 8 თავისგან შედგება.
ღირებულებები და პრინციპები
თავისუფლება
თანასწორობა
სოლიდარობა
ტოლერანტობა
ბუნების პატივისცემა
გაზიარებული პასუხისმგებლობა
მშვიდობა, უსაფრთხობა და განიარაღება
განვითარება და სიღარიბის აღმოფხვრა
საერთო გარემოს დაცვა
ადამიანის უფლებები, დემოკრატია და კარგი მმართველობა
მოწყვლადი ჯგუფების დაცვა
აფრიკის განსაკუთრებული საჭიროებების დაკმაყოფილება
გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გაძლიერება
გვერდისძირი

გვერდისძირი — შიდა ქართლის ორი ისტორიული თემის სახელწოდება – საუკუნეებში.

გვერდისძირი (ქსნისა)
მდებარეობდა მდ. მტკვრის ჩრდილოეთით და მოიცავდა 14 სოფელს აძვიდან სნეკვამდე. შედიოდა ქსნის საერისთავოში, მისი გაუქმების შემდეგ (1775) ქსნის ერისთავთა შთამომავლებს აქ მამულები შერჩათ. უმთავრესი ისტორიული ძეგლია საუკუნის იკორთის ტაძარი.
გვერდისძირი (საციციანოსი)
მდებარეობდა მდ. მტკვრის სამხრეთით, გაღმამხარში და მოიცავდა 19 სოფელს ყელეთიდან დამჩხერლომდე. შედიოდა საციციანოში. უმთავრესი ისტორიული ძეგლია საუკუნის წრომის ტაძარი.