iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პსაილოკი

პსაილოკი (ელიზაბეტ ’ბეტსი’ ბრედოკი) — გამოგონილი სუპერგმირი -ის მსოფლიოდან. შექმნილია მწერალი კრის კლერმონისა და მხატვარი ჰერბ ტრიმფეს მიერ. პირველად გამოჩნდა კაპიტანი ბრიტანეთის მე-8 ნომერში (1976 წლის დეკემბერი). ამ კომიქსში იგი მეორეხარისხოვანი პერსონაჟია, რომელმაც შემდგომში დროებით ჩაანაცვლა მისი ტყუპის ცალი - კაპიტანი ბრიტანეთი. შემზარავი იქს-ადამიანების 213-ე ნომერში (1987) ბეტსი მკითხველს ევლინება, როგორც ტელეპათი მუტანტი, სახელადპსაილოკი, რომელმაც კომიქსის შემდგომ სერიებში ტელეკინეზისის უნარი შეიძინა. 2006 წელსპსაილოკი გამოჩნდა სრულმეტრაჟიან ფილმში იქს-ადამიანები, უკანასკნელი ბრძოლა, სადაც მას მსახიობი მეილინგ მელანკონი ანსახიერებს.

ძალები და შესაძლებლობები
პსაილოკი წარმოქმნის ტელეკინეზურ კატანას, შეუძლია გამოიყენოს მისი ტელეკინეზისი ფიზიკური ძალის, სისწრაფისა და ბრძოლისუნარიანობის ზეადამიანურ დონემდე გაზრდის მიზნით. მას აგრეთვე გამომუშავებული აქვს იმუნიტეტი ტელეპათიური შემოტევების მიმართ. თავდაპირველად, მის განსაკუთრებულ ძალებს შეადგენდა: ტელეპათია, გონებრივი ისრები, წინასწარ-შეგრძნების, გონების მართვისა და ილუზიების წარმოქმნის უნარი. მას შემდგომ, რაც რომამ აღადგინა იგი, ბეტსი შეუმჩნეველი გახდა ყოველგვარი მექანიკური სამძებრო მოწყობილობის მიერ. მას შეუძლია წარმოქმნას ’ფსიქიკური დანა’. კრიმსონ დაუნმა მას აჩრდილების მეშვეობით მოგზაურობისა და უჩინრად გარდაქმნის უნარი შესძინა. ჯინ გრეისთან ძალების გაცვლის შემდგომ ბეტსიმ მიიღო ახალი შესაძლებლობები: ფრენა, ენერგიის ბლეიდის წარმოქმნა, ობიექტების გონებით გადაადგილებისა და ’მყარი ენერგიის სამგანზომილებიანი ველის’ წარმოქნის უნარი.
ბირჟაის რაიონი

ბირჟაის რაიონი — მუნიციპალური რაიონი ჩრდილოეთ ლიეტუვაში, პანევეჟისის მაზრაში.

დასახლებული ადგილები
2 ქალაქი– ბირჟაი და ვაბალნინკასი;
4 დაბა – კუპრელიშკისი, ნიამუნელე–რადვილიშკისი, პაბირჟე და პაპილისი.
538 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა(2001):
ბირჟაი – 15 262
ვაბალნინკასი – 1 328
ბირჟაი(სოფელი) – 874
ნიამუნელე–რადვილიშკისი – 729
რინკუშკიაი – 703
მიადაიკიაი – 656
კირდონისი – 492
ნაციუნაი – 455
გერმანიშკისი – 429
პაროვეია – 402

სამამასახლისოები
რაიონი მოიცავს 8 სამამასახლისოს:
ბირჟაის საქალაქო
ვაბალნინკასის 
ნიამუნელე–რადვილიშკისი 
პაბირჟეს 
პაჩიარიაუკშიტის 
პაპილისის 
პაროვეიას
შირვენის
მტვერი (პერსონაჟი)

მტვერი (ინგ. ) სურაია ქადირი — გამოგონილი პერსონაჟი -ის იქს-ადამიანების-მსგავსი სერიებიდან. შექმნილია მწერალი გრანტ მორისონისა და მხატვარი ეთან ვან სკაივერის მიერ. პირველად გამოჩნდა ახალი იქს-ადამიანების 133-ე ნომერში (2002 წლის დეკემბერი), თუმცა პერსონაჟი სრულად მხოლოდ ახალი მუტანტების მეორე ნაწილში (ახალი იქს-ადამიანები:იქს-აკადემია, კრისტინა უირისა და ნუნციო დე ფილიპისის ავტორობით) დაიხვეწა. მტვერი წარმოშობით ავღანეთიდანაა. იგი ტრადიციების მკაცრი დამცველია, მუდამ ატარებს ნიკაბსა და ჩადრას. სურაია არის მუტანტი, რომელსაც შეუძლია გარდაქმნას საკუთარი სხეული ქვიშის-მსგავს მტვერის ღრუბლად. კომიქსის მიხედვით, იქს-ადამიანები სურაიას დასახსნელად მიემგზავრებიან ავღანეთში, მუტანტის სამშობლოში, ვინაიადან მისმა შესაძლებლობებმა მონათმფლობელთა ნადირობის ობიექტად აქცია იგი. სურაია გუნდთან ერთად მიდის ამერიკაში და ქსავიეს ინსტიტუტის სტუდენტი ხდება. -დღის მოვლენების შემდგომ მტვერი იმ მცირერიცხოვან მუტანტებს შორისაა, რომლებმაც შეინარჩუნეს ზებუნებრივი ძალები. ამჟამად იგი ახალგაზრდა იქს-ადამიანების წევრია. იგი კომიქსების დადებითი მუსლიმი პერსონაჟის იშვიათ მაგალითს წარმოადგენს.
ანიკშჩიაის რაიონი

ანიკშიაის რაიონი — რაიონი ლიეტუვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, უტენის მაზრაში.

გეოგრაფია
ესაზღვრება მოლეტის, პანევეჟისის, უტენის, კუპიშკისის, როკიშკისისა და უკმერგეს რაიონები. ანიკშიაის რაიონის თვითმმართველობის ადმინისტრაციული ცენტრია ანიკშჩიაი. ტყეს უკავია ტერიტორიის 30,7 %, ტორფიანია - 25 %, ხოლო სასოფლო-სამეურნეო სავარგულები მოიცავს რაიონის ტერიტორიის 56,8 %-ს. რაიონის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე შვენტოიი თავისი შენაკადებით:ანიკშტა, იარა, ნევეჟისი, იუოსტა, ვაშინტა. ანიკშიაის ეკუთვნის ასევე 70-მდე ტბა. რაიონის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან 194 მეტრია. რაიონის ტერიტორიაზეა ასევე ანიკშიაის რეგიონული პარკი, ორი ჰიდროგრაფიული, ორი იხთიოლოგიური, ბოტანიკური, გეომორფოლოგიური და ლანდშაფტური ნაკრძალები.

ისტორია
რაიონი დაარსდა 1950 წელს ანიკშიაის, კუპიშკისის და უტენის მაზრის ტერიტორიებზე. მისი ფართობი იყო 823 კმ2. 1953 წლამდე რაიონი შედიოდა ვილნიუსის ოლქში. 1959 წელს რაიონს შეუერთდა ქალაქი ტროშკუნაი და გაუქმებული ტროშკუნაის რაიონის ნაწილი. 1962 წელს კი ქალაქი კავარსკასი და გაუქმებული კავარსკასის რაიონის უდიდესი ნაწილი. 1962-1978 წლებში რამდენიმე დასახლებული პუნქტი გადავიდა მეზობელი მოლეტის, პანევეჟისისა და უკმერგეს რაიონების შემადგენლობაში.

მოსახლეობა
2007 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 32 637 კაცს, რომელთა უმრავლესობა ლიეტუველები არიან (95,8 %), ცხოვრობენ ასევე რუსები - 3, 2 % და პოლონელები - 0,2 %.

დასახლებული პუნქტები
3 ქალაქი – ანიკშჩიაი, კავარსკასი და ტროშკუნაი;
8 დაბა – ანდრიონიშკისი, დებეიკიაი, კურკლიაი, სკემონისი, სურდეგისი, სვედასაი, ტრაუპისი და ვეშინტოსი.
758 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):

ანიკშჩიაი – 11 958
სვედასაი– 1 002
კავარსკასი – 809
ნაუიეიიი-ელმინინკაი – 696
ტროშკუნაი – 525
კურკლიაი – 474
აჟუოჟერიაი – 452
დებეიკიაი – 452
აკნისტოსი – 441
რაგუვილე – 398

თვითმმართველობა
რაიონი მოიცავს 10 სამამასახლისოს:

ანდრიონიშკისის 
ანიკშჩიაიის 
ვეშინტოსის 
დებეიკიაიის 
კავარსკასის 
კურკლიაის 
სვედასაის 
სკემონისის 
ტრაუპისის 
ტროშკუნაის
სერთაბ ერენერი

სერთაბ ერენერი ( დ. 4 დეკემბერი, 1964) — თურქი პოპ-ვარსკვლავი, თურქეთის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული მომღერალი. წარადგინა თურქეთი 2003 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე და პირველი ადგილი დაიკავა. 2005 წელს მიიღო მონაწილეობა ევროვიზიის საიუბილეო კონკურსში „“ და მე-9 ადგილი დაიკავა. სერთაბი მღერის თურქულ, ინგლისურ, ესპანურსა და ბერძნულ ენებზე. აგრეთვე აქვს ჩაწერილი სიმღერები რუსლანასთან, ხოსე კარერასთან, რიკი მარტინთან.
ტრაკაის რაიონი

ტრაკაის რაიონი — რაიონი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ლიეტუვაში, ვილნიუსის მაზრაში.

ისტორია
ტრაკაის რეგიონი განვითარებას იწყებს საუკუნიდან, როცა დიდმა მთავარმა გედიმინასმა ააშენა ძველი ტრაკაის ციხე, შემდეგ კი აშენდა ნახევარკუნძულის სასახლე, კუნძულის სასახლე. ტრაკაის განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა ლიეტუვისთვის. აქ ერთმანეთის გვერდით ცხოვრობენ ლიეტუველები, პოლონელები, რუსები, თათრები, ებრაელები, ყარაიტები ისტორიულად. საუკუნის შუა წლებში საფუძველი ეყრება ტრაკაის სათავადოს, რომელიც მომდევნო ათწლეულებში ვითარდება. 1413 წლიდან ტრაკაის რაიონის ტერიტორიაზე ტრაკაის სავოივოდო ჩამოყალიბდება. პოლონეთისა და ლიეტუვის გაერთიანების შემდეგ, 1569 წელს ტრაკაის მნიშვნელობა რამდენადმე შემცირდა. მიუხედავად ამისა, აქ მაინც იქმნება ადგილობრივი ფეოდალური ერთეული სეიმიკი. ტრაკაი ცუდ მდგომარეობაში ჩავარდა 1654 და 1667 წლებში რუსეთ-პოლონეთის ომის დროს. 1795 წელს ტრაკაი რუსეთის იმპერიას შეუერთდა და ბოლო მოეღო ტრაკაის კეთილდღეობას. თავისი სილამაზისა და მდიდარი ისტორიის წყალობით ტრაკაი არაერთხელ გამოუსახავთ. დღეს ტრაკაის რეგიონი ისევ არის ლიეტუვის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი რაიონი.

ყველაზე დიდი ქალაქი ტრაკაის რეგიონში არის ლენტვარისი. სხვა დასახლებები არის პალუკნისი, ტრაკუ ვოკე, დუსმენისი, რუდიშკესი.

დასახლებული პუნქტები
3 ქალაქი – ლენტვარისი, რუდიშკესი და ტრაკაი;
2 დაბა – აუკშტადვარისი და ონუშკისი;
440 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
ლენტვარისი – 11 773
ტრაკაი – 5 725
რუდიშკესი – 2 559
სენეიი-ტრაკაი – 1 501
აუკშტადვარისი – 1 031
პალუკნისი – 742
ონუშკისი – 584
ჟაიზდრიაი – 537

გალერეა
ვარენის რაიონი

ვარენის რაიონი — რაიონი სამხრეთ ლიეტუვაში, ალიტუსის მაზრაში. ფართბით ყველაზე დიდი და ყველაზე ტყიანი რაიონი ლიეტუვაში. ტერიტორიის 67 % ტყითაა დაფარული. 22,6 % სასოფლო სამეურნეო სავარგულია, 2,4 % სამრეწველო საწარმოები და გზაა, 2,2 % — წყალი, ხოლო 1,2 % დასახლებული პუნქტებია. 5,9 % კი სხვადასხვა დანიშნულებითაა გამოყენებული.

მოსახლეობა
მოსახლეობის განაწილება

საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით:
ქალაქის - 10845 (34,83%)
სოფლის - 20292 (75,27%)

სქესობრივი ნიშნით:
კაცები - 14947 (48,00%)
ქალები - 16190 (52,00%)

სარწმუნოების მიხედვით:
კათოლიკე - 28651 (94,75%)
ათეისტი - 1146 (3,79%)
მართლმადიდებელი - 349 (1,15%)
სხვა 0,5%

ეროვნების მიხედვით:
ლიეტუველები - 28163 (90,69%)
პოლონელები - 2067 (6,66%)
რუსები - 338 (1,09%)
ბელარუსები - 302 (0,97%)
სხვა 0,5%

ადმინისტრაციული დაყოფა
რაიონი მოიცავს 8 სამამასახლისოს:
ვალკინინკაის ,
ვარენოსის ,
ვიდენიაის ,
კანიავოსის ,
მარცინკონიუს ,
მატუიზაის ,
მერკინესის ,
იაკენაის .
ფილიპ ჯესაპის სახელობის იმიტირებული სასამართლო შეჯიბრი საერთაშორისო სამართალში

ფილიპ ჯესაპის სახელობის იმიტირებული სასამართლო შეჯიბრი საერთაშორისო სამართალში არის ყველაზე მასშტაბური და პრესტიჟული იმიტირებული შეჯიბრება მსოფლიოში. იგი იზიდავს მონაწილეებს 500-ზე მეტი სამართლის სკოლიდან მსოფლიოს 80-ზე მეტი ქვეყნიდან. შეჯიბრება წარმოადგენს სახელმწიფოებს შორის დავის განხილვის სიმულაციას საერთაშორისო მართლმსაჯულების სასამართლოში. შეჯიბრება ატარებს საერთაშორისო მართლმსაჯულების სასამართლოს ყოფილი მოსამართლის ფილიპ ჯესაპის სახელს. შეჯიბრების ორგანიზატორია საერთაშორისო სამართლის სტუდენტთა ასოციაცია .
ვილკავიშკისის რაიონი

ვილკავიშკისის რაიონი — მუნიციპალური რაიონი ლიეტუვაში, მარიამპოლის მაზრაში.

დასახლებული პუნქტები
3 ქალაქი – კიბარტაი, ვილკავიშკისი და ვირბალისი;
5 დაბა – ბარტნინკაი, გრაჟიშკიაი, კეტურვალაკიაი, პილვიშკიაი და ვიშტიტისი;
384 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
ვილკავიშკისი – 13 283
კიბარტაი – 6 556
პილვიშკიაი – 1 493
ვირბალისი – 1 351
პაიევონისი– 576
სტოტისი– 571
პაეჟერიაი– 569
ვიშტიტისი– 566
გედრიაი– 565
დვარნეიი– 554
კეისტუტისის სახლი

კეისტუტისის სახლის წამომადგენლებად იწოდებიან კეისტუტისის შვილები და შვილიშვილები.

მშობლები
გედიმინასი (1275 – 1341 ზამთარი) ლიტვის დიდი მთავარი (1316–1341)
იევნა (გარდაიცვალა 1344) ივან პოლოცკის ასული

მეუღლეები
სახელი უცნობია (გარდაიცვალა 1351)
ბერუტე (გარდაიცვალა 1382)

შვილები
ვაჟები
ვაიდოტასი (გარდაიცვალა 1401 წლის შემდეგ) ნავარუდაკის თავადი
ვაიშვილასი (გარდაიცვალა 1387)
ბუტაუტასი (გარდაიცვალა 1381 წლის შემდეგ)
ვიტაუტას დიდი (1350 – 1430 წლის 27 ოქტომბერი, ლუცკი), ლიტვის დიდი მთავარი (1392 –1430)
ტაუტვილასი კეისტუტისიანი (გარდაიცვალა 1390 წლის სექტემბერში), შავი რუსეთის თავადი (1386–1390)
ჟიგიმანტას კეისტუტისიანი (1350 წლის შემდეგ – მოკლეს 1440 წლის 20 მარტს), ტრაკაის თავადი, ლიტვის დიდი მთავარი (1432 –1440 )

ქალიშვილები
მიკოვა (მარია, გარდაიცვალა 1404 წელს), ტვერის დედოფალი (1375 – 1404 ?)
დანუტე ლიტველი (ანა; 1362 – 1448 წლის 25 მაისი), ვარშავის დედოფალი (1376–1429)
რიმგაილა (ელისაბედი; გარდაიცვალა 1433 წელს), მასოვიის დედოფალი (1392 4 თებერვლიდან 30 ივნისამდე), მოლდავეთის ვოივოდი (1419 –1421).
ალისფერი ჯადოქარი

ალისფერი ჯადოქარი , ნამდვილი სახელი ვანდა მაქსიმოფი — გამოგონილი პერსონაჟი, რომელიც ცნობილია -ის მიერ გამოცემული კომიქსის წიგნებიდან. პირველად გამოჩნდა შემზარავი იქს-ადამიანების მე-4 ნომერში (1964 წლის მარტი). შექმნილია სტენ ლისა და ჯეკ კირბის მიერ.

პერსონაჟი ჩნდება ანიმაციურ ფილმებში, სატელევიზიო სერიალებში, არკადულ და ვიდეოთამაშებში, ისევე როგორც მარველთან დაკავშირებულ სხვა პროექტებში. ვანდა მაქსიმოფი / ალისფერი ჯადოქარი, რომელსაც -ის კინოსამყაროში ელიზაბეტ ოლსენი ასახავს გვხვდება შემდეგ ფილმებში: კაპიტანი ამერიკა: ზამთრის ჯარისკაცი (2014), შურისმაძიებლები: ულტრონის ეპოქა (2015), კაპიტანი ამერიკა: სამოქალაქო ომი (2016), შურისმაძიებლები: უსასრულობის ომი (2018) და შურისმაძიებლები: დასასრული. (2019). ელიზაბეტ ოლსენი ასევე ასრულებს ალისფერი ჯადოქრის როლს +-ის სერიალში ვანდავიჟენი (2021) და დოქტორი სტრეინჯის ახალ ფილმში (2022).
სინდბადნამე

სინდბადნამე, სინდბადის წიგნი — შუა საუკუნეების სპარსულ-ტაჯიკური მხატვრული პროზის ადრინდელი ნიმუში. ერთი ჩარჩოთი შეკრული არაკების კრებულია. ფალაური წარმოშობის სიუჟეტი გავრცელდა მთელ მსოფლიოში არაბული თარგმანების მეშვეობით. ცალკეული არაკები შევიდა „1001 ღამეში“. საუკუნეში ძეგლი ფალაურიდან ახალ სპარსულზე გადმოიღო ფანარუზიმ. სინდბადნამეს სადა ტექსტი მჭერმეტყველურად გადააკეთა და სხვადასხვა პოეტის მრავალრიცხოვანი ლექსით შეამკო ზაჰირი სამარყანდიმ ( ს.) ამ ვერსიას უკავშირდება თეიმურაზ -ის მიერ გადმოკეთებული „თიმსარიანი“.
სინტაგმა

სინტაგმა — შესიტყვება, ორი ან მეტი ენობრივი ერთეულის შეხამება მეტყველების ნაკადში. რამდენადაც მეტყველება სმენით აღიქმება, იგი დროში განფენილობით ხასიათდება. ამიტომ მეტყველების ნაკადში ერთმანეთს შეეხამება ერთმანეთის მომდევნო ერთეულები. ჩვეულებრივ სინტაგმას ქმნიან სიტყვათა შეხამებები (შესიტყვებები): „სახლის + წინ“, „ქვითკირის + სახლი“, „სახლში + შევიდა“, „სახლი + დაინგრა“... მათ გარეგან სინტაგმას უწოდებენ. მაგრამ სინტაგმას შეიძლება ქმნიდეს ისეთი ენობრივი ერთეულები, რომლებიც სიტყვაზე მოკლეა: „გადა+სახლება“, „სახლ-ეული“, „სახლ+კარი“, „სახლ+მმართველობა“... ამ შემთხვევაში შინაგან სინტაგმაზე ლაპარაკობენ. სინტაგმა შეიძლება შედგებოდეს სიტყვაზე უფრო გრძელი ერთეულებისაგანაც: „მაღლობზე დგას + ორსართულიანი ქვითკირის სახლი“.
რინგოლდი

რინგოლდი იგივე რიმგაუდასი — მითოლოგიური ლიტვის დიდი მთავარი. პალემონიდების მითოსის მიხედვით იყო მინდაუგასის, ლიტვის პირველი მეფის მამა. რინგოლდის მამა იყო სხვა მხრივ უცნობი პიროვნება ალგიმანტასი, რომელიც პირველად იხსენიება ლიტვის ქრონიკონის მეორე რედაქციაში ( 1515 წელი). ალგიმანტასის არსებობის სხვა არავითარი მტკიცებულება არსებობს, გარდა ლიტვის ქრონიკონისა. ქრონიკონის მიხედვით რინგოლდი დაბრუნდა ნავარუდაკში, მას შემდეგ რაც მდინარე ნემანის ნაპირთან მოჰილნაში მინსკის სიახლოვეს, მონღოლები დაამარცხა. ეს ბრძოლა შესაძლებელია მართლაც მომხდარიყო, რადგანაც მონღოლები შეიჭრნენ ლიტვაში, მხოლოდ გვიან, 1230 - 1240-იანი წლების მიჯნაზე. ცნობილია, რომ ამ დროისთვის მინდაუგასს სრული ძალაუფლება ჰქონდა მოპოვებული ლიტვაში. ისევ ლეგენდამ შემოგვინახა ცნობები იმის შესახებ, რომ რინგოლდს ჰყავდა სამი შვილი. მან ნავარუდაკი დაუტოვა თავის ერთ-ერთ შვილ ვაიშვილკასს. თუმცა, სანდო წყაროები გვაწვდიან ცნობებს, რომ ვაიშვილკასი ერქვა მინდაუგასის შვილსაც. ამიტომაც, ლიტვის ქრონიკონის მესამე რედაქციაში (ცნობილია, როგორც ბიჩოვიეკის ქრონიკონი ), რინგოლდი გამოცხადებულია მინდაუგასის მამად, რათა შეესწორებინათ ცხადი უზუსტობა. ეს მითური ვერსია განსაკუთრებით აიტაცეს მარცეი სტრიკოვსკიმ და სხვა შუასაუკუნოვანმა ისტორიკოსებმა, ის დღესაც განაგრძობს არსებობას. ფაქტია ისიც, რომ მინდაუგასის მამის ვინაობა ისტორიულად ცნობილი არ არის. ლივონიური გარითმული ქრონიკონი იხსენიებს მინდაუგასის მამას, როგორც ძლევამოსილ თავადს, თუმცა სახელს არ ახსენებს.
ოკულტიზმი

ოკულტიზმი ( — საიდუმლო, ფარული) — მისტიკურ მოძღვრებათა საერთო სახელწოდება. ოკულტიზმის მიხედვით ბუნებაში არსებობენ იდუმალი ზებუნებრივი ძალები, რომლებთანაც ადამიანებს შეუძლიათ დაამყარონ ურთიერთობა მაგიური მოქმედებით, ჯადოსნობით და მისნობით.

ოკულტიზმის განუყოფელ ნაწილებად ითვლება მაგია, ექსტრასენსორიკა, ასტროლოგია, ნუმეროლოგია, ქირომანტია, გააზრებული სიზმრები, შელოცვა, მკითხაობა და ა.შ.

რელიგია და ოკულტიზმი
ბევრ რელიგიაში პარანორმალურ და ზებუნებრივ მოვლენებს აღიქვამენ, როგორც შეუძლებელს ჩვეულებრივი ადამიანისთვის; ამიტომ ოკულტიზმი მიღებულია, როგორც ეშმაკის ცდუნება.
პრაგმატიზმი

პრაგმატიზმი (ბერძ. მოქმედება) — სუბიექტურ–იდეალისტური ფილოსოფიური მოძღვრება, პოზიტივიზმის თავისებური სახე. წარმოიშვა აშშ-ში ს-ის 70-იან წლებში, რომელიც ჭეშმარიტებად აღიარებს იმას, რაც პრაქტიკულად სასარგებლოა და არა ობიექტურ ჭეშმარიტებას. ეს მიმართულება განავითარა მეტაფიზიკურმა კლუბმა, რომლის წევრებიც იყვნენ: ჩარლზ პირსი, უილიამ ჯეიმსი, ჩანსი რაიტი, ჯონ დიუი და ჯორჯ მიდი.
უტრეხტი

უტრეხტი — ქალაქი ნიდერლანდებში, უტრეხტის პროვინციის დედაქალაქი და ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქი. 2010 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 307 081 ადამიანს შეადგენდა და სიდიდით მე-4 ქალაქია ნიდერლანდებში.

უტრეხტი საუკუნიდან მოყოლებული ნიდერლანდების რელიგიური ცენტრი იყო. ამჟამად უტრეხტის ეპისკოპოსი ყველაზე მნიშვნელოვანი კათოლიკური ლიდერია ნიდერლანდებში.

ქალაქის ძველი, ცენტრალური ნაწილი ადრეული შუა საუკუნეების მრავალ ნაგებობას მოიცავს. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში, უტრეხტი ჩრდილოეთ ნიდერლანდების ყველაზე მნიშვნელოვანი ქალაქი იყო, სანამ ამსტერდამი ქვეყნის ურბანული და კულტურული ცენტრი გახდებოდა.

ქალაქში მდებარეობს ნიდერლანდებში ყველაზე დიდი, უტრეხტის უნივერსიტეტი.
ტროინატი

ტროინატი იგივე ტრენიოტა (, , ; დ. 1210 — გ. 1264) — ლიტვის დიდი მთავარი 1263-1264 წლებში. იგი იყო ლიტვის პირვველი მეფის, მინდაუგასის ძმის შვილი. როდესაც მინდაუგასმა მიიღო ქრისტიანობა, რათა ტევტონთა ორდენსა და ლივონიის ორდენის რაინდებს შეეჩერებინათ ლიტვაზე თავდასხმები, ტროინატი სანიმუშო წარმართად რჩებოდა. ვარაუდობენ, რომ მას სამართავად ჩაბარებული ჰქონდა ჟემაიტია. მინდაუგასის ნაბიჯის მიუხედავად ტევტონთა რეგულარული თავდასხმები ლიტვის ტერიტორიაზე გრძელდებოდა. 1260 წელს დურბესთან ბრძოლის შემდეგ ტროინატმა დაარწმუნა მინდაუგასი, რომ უარეყო ქრისტიანობა და კვლავ წარმართობას დაბრუნებოდა. ამის შემდეგ, მათ შეუტიეს ტევტონებს, თუმცა თავდასხმა წარუმატებელი აღმოჩნდა, ტევტონებს მცირე დანაკლისი მოუტანა. მინდაუგასს როგორც ჩანს აღარ იტაცებდა ტროინატთან მოკავშირეობა. სანამ მინდაუგასი რამეს მოიმოქმედებდა თავისი წარმართი ძმის შვილის წინააღმდეგ, დაასწრო ტროინატმა და დაუმანტასთან ერთად მოკლა თავის ორ შვილთან ერთად. 1263 წელს, მან მიითვისა სამეფო გვირგვინი და ლიტვა წარმართობისკენ მიაქცია. თუმცა ტროინატს დიდხანს არ დასცალდა, ერთ წელიწადში მინდაუგასის შვილმა ვაიშვილკასმა ტახტიდან ჩამოაგდო.
სოლიფსიზმი

სოლიფსიზმი ( - ერთი და  - თვითონ) — სუბიექტური იდეალიზმის უკიდურესი ფორმა, რომლის თანახმადაც, უარყოფილია ობიექტური რეალობის არსებობა. სოლიფსიზმი ერთადერთი ნამდვილად არსებული ინდივიდუალური ცნობიერებაა. არსებობს მხოლოდ „მე“, ხოლო გარესამყარო, მათ შორის სხვა ადამიანებიც, მისი წარმოდგენაა. ასეთია სოლიფსიზმის ძირითადი პრინციპი. სოლიფსიზმი თანამიმდევრული ფორმით მეტად იშვიათად გვხვდება ფილოსოფიის ისტორიაში. იგი იმდენად აშკარად ეწინააღმდეგებოდა მეცნიერებასა და ადამიანის პრაქტიკულ საქმიანობას, რომ მის პირდაპირ დაცვას თითქმის არავინ ცდილობდა. ამიტომ იგი უმთავრესად არსებობდა როგორც სუბიექტური იდეალიზმიდან გამომდინარე შედეგი.
სანტა კროჩეს ბაზილიკა

სანტა კროჩეს ბაზილიკა — ფრანცისკანული ეკლესია ფლორენციაში, ცნობილი ჯოტოს ფრესკებით და გამოჩენილი იტალიელების საფლავებით.

ბაზილიკა წარმოადგენს ყველაზე დიდ ფრანცისკანულ ეკლესიას მსოფლიოში. შენობის არქიტექტორად მიჩნეულია არნოლფო დი კამბიო.

ბაზილიკა აშენდა ქალაქის კედლებს გარეთ მდგომი პატარა ეკლესიის ადგილას, რომელიც ფრანცისკანელებმა ააშენეს წმინდა ფრანჩესკო ასიზელის სიკვდილის შემდეგ.

ტაძარი შენდებოდა 90 წლის განმავლობაში, 1295-1385 წლებში.
ზარასაის რაიონი

ზარასაის რაიონი — რაიონი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ლიეტუვაში, უტენის მაზრაში.

დასახლებული პუნქტები
2 ქალაქი – დუსეტოსი და ზარასაი;
2 დაბა – ანტალეპტე და ტურმანტასი;
793 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
ზარასაი – 8 365
უჟტილტე – 1 079
დუსეტოსი – 914
სალაკასი – 604
დიმიტრიშკესი – 470
ანტაზავე – 461
ტურმანტასი – 397
ავილიაი – 373
ანტალეპტე – 359
დეგუჩიაი – 324

თვითმმართველობა
რაიონი მოიცავს 10 სამამასახლისოს:
ანტალეპტეს 
ანტაზავეს 
დეგუჩიაის 
დუსეტოსის 
იმბრადასის 
სალაკასის 
სუვეკასის 
ტურმანტასის 
ზარასაის 
ზარასაის საქალაქო
იონიშკის რაიონი

იონიშკის რაიონი — რაიონი ჩრდილოეთ-დასავლეთ ლიეტუვაში, შიაულიაის მაზრაში.

დასახლებული პუნქტები
2 ქალაქი – იონიშკისი და ჟაგარე;
2 დაბა – კრიუკაი და სკაისტგირისი;
290 სოფელი.

მოსახლეობის რაოდენობა (2001):
იონიშკისი – 11 329
ჟაგარე – 2 312
სკაისტგირისი – 964
კრიუკაი – 602
იურდაიჩიაი – 578
გატაუჩიაი – 562
ბარუნაი – 552
რუდიშკიაი – 471
ლინკაიჩიაი – 462
კალნელისი – 451

თვითმმართველობა
რაიონი მოიცავს 10 სამამასახლისოს:
გაიჟაიჩიაის 
გატაუჩიაის 
იონიშკისის 
კიაპალიაისკის 
კრიუკაის 
რუდიშკიაის 
სატკუნაის 
საუგელაუკის 
სკაისტგირისის 
ჟაგარეს
მაგადი

მაგადი — მლაშე ტბა კენიაში, ფართობი 300-900 კმ². მდებარეობს აღმოსავლეთ აფრიკის რღვევების ზონაში. მაგადის ფსკერზე ქემოგენური გზით წარმოქმნილი 3,5-4 მეტრი სისქის ტრონის (წყლიანი ნატრიუმის კარბონატი) ფენაა, რომლის გადამუშავებით იღებენ კალცინირებულ სოდას. ტრონის საერთო მარაგია დაახლოებით 200 მლნ ტონა. ტბის აუზის ამომშრალ ნაწილში ქვამარილების შრეებია.
ტაიკა

ტაიკა (იაპ. , სიტყვასიტყვით — დიდი ცვლილება) — იმპერატორ კოტოკუს (645-654) გამგებლობის პირველი ნახევრის წლების (645-650) სახელწოდება იაპონურ ოფიციალურ წელთაღრიცხვაში. ამ წლებში ჩატარდა რიგი რეფორმები, რომლებიც ისტორიულ ლიტერატურაში „ტაიკის გადატრიალებით“ ან „ტაიკის რეფორმებითაა“ ცნობილი. ამ რეფორმების შედეგად იაპონიაში შეიქმნა ადრინდელი ფეოდალური ცენტრალიზებული სახელმწიფო. მთელი მიწა სახელმწიფოს საკუთრებად გამოცხადდა და მეთემეებს აძლევდნენ ნადელის სახით. გლეხებს უნდა გადაეხადათ მძიმე გადასახადი და შეესრულებინათ შრომითი ბეგარა. აგრარულ ურთიერთობათა სფეროში ცვლილებებს თან ახლდა სახელმწიფო გამგებლობის ძლიერი ცენტრალიზებული აპარატის შექმნა, გვარტომობრივი წყობის გადმონაშთების ლიკვიდაცია, „ტაიკის რეფორმები“ იურიდიულად გაფორმდა ტაიჰორიოს კოდექსში (701).
ტანიე

ტანიე — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარეების ხევსურეთის არაგვისა და არღუნის სათავეებში. გაწოლილია კალოთანის უღელტეხილის აღმოსავლეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3499 მ. ტანიე აგებულია ქვედიაურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. მთის კალთები შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.
პეროქსიდი

პეროქსიდი — ჟანგბადშემცველ ნაერთთა განსაკუთრებული ჯგუფია. ოქსიდებისაგან განსხვავებით, პეროქსიდში ჟანგბად–ატომები ერთმანეთსაც უკავშირდება და წარმოქმნის პეროქსიდ ჯგუფს. მაგალითად, წყალბადის პეროქსიდის მოლეკულური ფორმულაა 22, სტრუქტურული ფორმულა კი - - - . ნატრიუმის პეროქსიდის მოლეკულური ფორმულაა 22, სტრუქტურული ფორმულა კი - - - და ა. შ.

ფიზიკური თვისებები
წყალბადის პეროქსიდი უფერო, წყალში კარგად ხსნადი სითხეა. აფთიაქებში წყალბადის ზეჟანგის სახელწოდებით იყიდება მისი 3%-იანი ხსნარი. წყალბადის პეროქსიდის 30%-იან წყალხსნარს პერჰიდროლი ეწოდება.
ატომური მასა

ატომური მასა, ატომური წონა — მასის ატომური ერთეულებით გამოსახული ატომის მასის მნიშვნელობა. ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში წონის ერთეულია — კილოგრამი, თუმცაღა ფაქტობრივად გამოიყენება სისტემგარეშე ერთეული — მასის ატომური ერთეული.

ატომური მასის გაზომვისათვის განსაკუთრებული სიდიდის გამოყენება იმასთანაა დაკავშირებული, რომ ატომთა მასა ძალიან მცირეა (10−22 — 10−24 გ) და გრამებში მისი გამოსახვა მოუხერხებელია. ატომური მასის ერთეულად მიღებულია ნახშირბადის 12 იზოტოპის ატომის მასის 1/12 ნაწილი. ნახშირბადის ერთეულის (ნ. ე.) მასა (1,66043±0,00031)·10−24 ტოლია. აღნიშული სისტემგარეშე მასის საზომი ერთეულმა მიიღო სახელწოდება — მასის ატომური ერთეული (მ. ა. ე.) ან დალტონი.

ისტორია
ატომური მასის ცნება ჯ. დალტონმა შემოიტანა 1803 წელს. მასვე ეკუთვნის ატომური მასის განსაზღვრის პირველი ცდები. ჯ. დალტონმა ატომური მასის ერთეულად წყალბადის ატომის მასა (წყალბადის სკალა) მიიღო. 1906 წელს ატომური მასის ერთეულად ქიმიკოსებმა ჟანგბადის ატომური მასის 1/16 ნაწილი (ჟანგბადის სკალა) მიიღეს. მოგვიანებით, ჟანგბადის იზოტოპების (16, 17, 18) აღმოჩენის შემდეგ, შემოიღეს ორი სკალა: ქიმიური, რომლის მიხედვით ატომურ მასას გამოსახავდნენ ბუნებრივი ჟანგბადის ატომური მასის საშუალო მნიშვნელობის 1/16 ნაწილის ტოლი ერთეულით, და ფიზიკური , რომლის მიხედვით ატომური მასის ერთეულად მიღებული იყო ჟანგბადის იზოტოპის 16 ატომური მასის 1/16 ნაწილი. ორი სკალის გამოყენება უხერხულობას ქმნიდა, ამიტომ 1961 წლიდან მიღებულია ერთიანი, ნახშირბადის სკალა. უნიფიცირებული ნახშირბადის სკალით მოცემული ატომური მასა 1,000043-ჯერ მეტია, ვიდრე ქიმიური სკალით განსაზღვრული ატომური მასის მნიშვნელობა. ატომური მასის ზუსტი (0,001%-მდე უფრო ზუსტი) განსაზღვრა შეიძლება მას-სპექტროსკოპული მეთოდით.

სტანდარტული ატომური მასა
ქიმიური ელემენტის ატომური მასა (ასევე „საშუალო ატომური მასა“, „სტანდარტული ატომური მასა“) წარმოადგენს, ამ კონკრეტული ელემენტის, ბუნებაში არსებულ ყველა სტაბილური და არასტაბილური ელემენტთა საშუალო შეწონილ მასას, მათი დედამიწის ქერქსა და ატმოსფეროში გავრცელების პროპორციულად. სწორედ აღნიშნული ატომური მასის სიდიდეა წარმოადგენილი დ. მენდელეევის ელემენტთა პერიოდულ სისტემაში. მონოიზოტოპური ელემენტთათვის (როგორებიცაა: იოდი, ოქრო და სხვ.) ელემენტის ატომური მასა ემთხვევა ბუნებაში არსებულ მის ერთადერთი იზოტოპის ატომურ მასას. ბუნებაში არარსებულ და სინთეზირების გზით მიღებულ იმ ელემენტთა ატომური მასები (როგორებიცაა: ტეხნიცი, კიური და სხვ.), ელემენტთა პერიოდულ სისტემაში პირობითად წარმოდგენილია აღნიშნული ელემენტის ყველაზე სტაბილური იზოტოპი კვადრატულ ფრჩხილებში.

ატომური მასების ყველაზე ზუსტი სიდიდეები ქვეყნდება იუპაქის ეგიდით გამოცემულ პუბლიკაციებში.

ატომის ფარდობითი მასა
ატომის ფარდობითი მასა (მოძველებული სახელწოდება — ატომური წონა) — ატომის მასის მნიშვნელობა, გამოხატული მასის ატომურ ერთეულებში, განისაზღვრება, როგორც მოცემული ელემენტის ატომის ფარდობა ნახშირბადის იზოტოპის 12 ნეიტრალური ატომის 1/12- თან.

მოლეკულური (მოლური) მასა
მოლეკულის მასის მნიშვნელობა, რომელიც გამოსახულია მასის ატომური ერთეულებით, უდრის მოლეკულის შემადგენლობაში შემავალი ყველა ატომის მასების ჯამს.