iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ზემო ნიჩბისის წმინდა მარინეს ეკლესია

ზემო ნიჩბისის წმინდა მარინეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ნიჩბისში.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნახევრად დამუშავებული საშუალო ზომის ქვებით, დუღაბად კირია გამოყენებული. აღმოსავლეთით ნახევარწრიულ აფსიდში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის მარჯვენა მხარეს ერთი თაღოვანი, ხოლო მარცხენა მხარეს ორი: თაღოვანი და სწორკუთხა ნიშაა გაჭრილი. ნიშებისა და სარკმლის თაღები აგურითაა ამოყვანილი. საკურთხეველი დარბაზისგან გამოყოფილია პილასტრებით, საკურთხეველში დგას სატრაპეზო ქვა. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთით არის გაჭრილი.

2019 წლის აპრილ-ოქტომბრის თვეებში განხორციელდა მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ნიჩბისის წმინდა მარინეს ეკლესიის რეაბილიტაციასთან დაკავშირებული სამუშაოები. ეკლესია იყო უმძიმეს მდგომარეობაში: სახურავი და კედლები სრულად ჩამოშლილი ჰქონდა, ინტერიერში აყრილი იყო იატაკი, საშიშროება იყო მიწის ჩამოშლისა და ტაძრის მთლიანად ჩამონგრევის. ჩატარდა შემდეგი სახის სამუშაოები: ფასადებზე და ინტერიერში აღდგა საპირე წყობა, ნიჩბისის შერჩეული კლდოვანი ქვით კირის დუღაბზე, მოეწყო კამარა და კონქი შერჩეული ნატეხი ქვით, სახურავი გადაიხურა კრამიტით. ინტერიერში ჩატარებული სამუშაოები: იატაკზე დაიგო ნიჩბისის ბუნებრივი შერჩეული ბრტყელი ქვები, ამბიონის ასასვლელი მოეწყო ქვის კიბით, დამზადდა და დამონტაჟდა კარები და სარკმლები, მაღალი ხარისხის ჯიშის ქვისგან ლითონის ელემენტებით, სარინელი და საფეხურები მოეწყო ნიჩბისის ქვით.
მუცოს მუზეუმ-ნაკრძალი

მუცოს მუზეუმ-ნაკრძალი — მუზეუმ-ნაკრძალი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მუცოში. მუზეუმში იხილავთ სამ კლდოვან ტერასაზე განლაგებულ - საუკუნის ციხე-სოფელს რამდენიმე ათეული ციხე-სახლითა და საბრძოლო კოშკით ურბანული სტრუქტურით (ვიწრო ქუჩათა ქსელი, მცირე მოედნები, ქვის კიბეები), მუცოს ციხის ზედა ტერასას ეგრედწოდებული აკროპოლისს აქ მდებარე მთავარი სალოცავით,ეკლესიით,საფიხვნოთა და სალოდეებითა და სათოფურებით აღჭურვილი თავდაცვითი კოშკებით.
მათიას გინტერი

მათიას გინტერი (დ. 19 იანვარი, 1994) — გერმანელი ფეხბურთელი. „ფრაიბურგისა“ და გერმანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ცენტრალური მცველი. 2014 წელს ნაკრებთან ერთად მოიგო მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი. აგრეთვე იყო ნაკრების წევრი 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, 2017 წლის ფიფა-ს კონფედერაციათა თასზე, 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატსა და 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე.

მიღწევები
საკლუბო
დორტმუნდი (2):
გერმანიის თასი (1): 2016/17
გერმანიის სუპერთასი (1): 2014

სანაკრებო
გერმანია: (1)
მსოფლიო ჩემპიონატი:
ჩემპიონი: 2014
ეკის მთავარანგელოზის ეკლესია

ეკის მთავარანგელოზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დგას სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ეკში. წარმოადგენს საშუალო და დიდი ზომის კვადრებით ნაგებ ტაძარს, კარგად გათლილი კვადრები ერთმანეთთან დაკავშირებულია კირის დუღაბით. ტაძარს აქვს სამხ. და ჩრდ. მინაშენები. დასავლეთით აქვს თაღოვანი გალერეა. შესასვლელი ღიობი გაჭრილია სამხრეთით, დასავლეთით და ჩრდილოეთით. აღმოსავლეთ აფსიდა არის წახნაგოვანი. ტაძრის ინტერიერი და ექსტერიერი ჩუქურთმებითაა შემკული. 2015-2016 წლებში ტაძარს ჩაუტარდა რესტავრაცია.
გიორგი აბრამიშვილი

გიორგი აბრამიშვილი (დ. 28 მარტი, 1917, ბორჯომი — გ. 16 მარტი, 1992) — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი. მუშაობდა ფოთის, ბორჯომისა და თბილისის თეატრებში.

შოთა რუსთაველის სახელმწიფო თეატრის მსახიობი. ბორჯომის სახელმწიფო თეატრის დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. 1948 წელს დაამთავრა ა. ლუნაჩარსკის სახელობის თეატრალური ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტთან არსებული რეჟისორთა დახელოვნების კურსები. 1948–1950 და 1968–1970 წლებში მუშაობდა თელავის თეატრის მთავარ რეჟისორად. 1950–1952 წლებში მესხეთის (ახალციხე) თეატრის დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, 1952–1968 წლებში გორის თეატრის რეჟისორი, 1970–1975 წლებში — მთავარი რეჟისორი.

სხვადასხვა დროს ხელმძღვანელობდა ზუგდიდისა და ცხინვალის თეატრებს.
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (შოთა რუსთაველის 84ა)

აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია საუკუნის დასასრულს.

მდინარე ოცხეს მარჯვენა სანაპიროზე, რუსთაველის ქუჩის გასწვრივ გაყოლებულ ცალმხრივ განაშენიანებაში, აბასთუმნის შესანიშნავ შენობათა რიგში, თავისთავადი გეგმარებითი კომპოზიციითა და ფასადების მხატვრული დამუშავებით გამოირჩევა ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი, რომლის ქვედა სართულზე აბასთუმნის ცენტრალური აფთიაქი ფუნქციონირებდა. ნაგებობას თავისებური სილუეტი აქვს, რასაც კედლის ხაზს გადმოცილებული, მთელ პერიმეტრს შემოყოლებული გადახურვის ქანობების ნაშევრი და მასთან ერთად ვიწრო ფასადებისა, თუ გრძელი გვერდითი ფასადების შემკლავებების დამასრულებელი ფრონტონები შემოწერს. ქანობების ნაშვერი პროფილირებულბოლოიან კოჭებს უჭირავს.
ქუჩისპირა ფასადის გადაწყვეტის თავისებურება ძლიერად შვერილი ფრონტონის ხის აჟურული დეკორის მხატვრულ დამუშავებასა და საფასადო სიბრტყის მომზღუდავი, შეთეთრებულ-შელესილი კუთხის მსხვილი პილონების ორიგინალურ შეთანხმებაში მდგომარეობს. ქანობების კიდეების დამასრულებელ ფიცარს ზედ დაკრული აჟურული ელემენტები და არშიები გასდევს, რომელსაც შუა ნაწილში ასეთივე ტექნიკით დამუშავებული გადაჯვარედინებული ორი ძელი კრავს. მის უკან კი, კედლის სიბრტყეს ასრულებს ქანობებს ქვეშ მოქცეული სამკუთხა არე შუა ნაწილში ბადისებრი აჟურული ჭრით გამოსახული შენობის სქემით და გვერდით ნაწილებში ფიფქისებრი მოტივების ფარდით.
საფასადე კედლის შუა ნაწილი უკავია ოთხფრთიან ფანჯარას, რომელსაც კვადრატებად დაყოფილი ალათები აქვს. ცალკე უნდა გამოიყოს გვერდითი ფასადების წინა ნაწილებში, შემკლავებამდე არსებულ მონაკვეთებში კედლის სიბრტყის ზემოთ, გადახურვის ქანობების ქვეშ ჩასმული, ბადისებრი აჟურული ორნამენტით დამუშავებული ხის ფრიზები. შედარებით სადად არის გადაწყვეტილი გვერდითი და უკანა ფასადების შეფიცრული ფრონტონები. მარჯვენა გვერდით ფასადს, შემკლავებიდან შენობის ბოლომდე ორივე სართულზე აივანი გასდევს. კუთხეჩამოთლილ სვეტებიან და მარტივმოტივიან აჟურულმოაჯირიან აივანს, რომლის გავლით შესაძლებელია შენობის სართულის ოთახებში მოხვედრა, უკანა ფასადზე გარედან მიდგმული ხის კიბე უკავშირდება.
ტიმო ვერნერი

ტიმო ვერნერი (დ. 6 მარტი, 1996) — გერმანელი ფეხბურთელი. ინგლისის პრემიერლიგის „ჩელსისა“ და გერმანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების თავდამსხმელი. იყო ნაკრების წევრი 2017 წლის ფიფა-ს კონფედერაციათა თასზე, 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატსა და 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე. ნათამაშები აქვს გერმანიის 15, 16, 17, 19 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში.

მიღწევები
საკლუბო
ჩელსი: (3)
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (1): 2020–21
უეფა-ს სუპერთასი (1): 2021
ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი (1): 2022
გოდობნის ეკლესია

გოდბნის ეკლესია — შუა საუკუნეების ეკლესია. გოდობნის ეკლესია მდებარეობს მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფ. კურზუს მოქმედ სასაფლაოზე, სოფლის ცენტრიდან ერთ კილომეტრში.ნაგებობა წარმოადგენს დარბაზულ, შვერილ აფსიდიან ეკლესიას ორფერდა გადახურვით, რომლის მშენებლობაში გამოენებულია ქვიშა-ქვა, კლდის კირ-ქვა კირის დუღაბზე. მშენებლობაში არ ჩანს რიყის ქვა. ვერტიკალური წყობისათვის გამოუყენებიათ პირონი (მისი ნაშთები შემორჩენილი არ არის) რამდენადაც ეტყობა, ქვიშა-ქვა კარგი დამუშავებული ყოფილა ხოლო კირ-ქვას დამუშავება არ ეტყობა. შესასვლელი დასავლეთიდან, ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან არის მოწყობილი. ეკლესია საძირკვლამდეა დანგრეული. მისი სიგრძე 12,6–მ. ხოლო სიგანე 7,6–მ.
ნიკოლოზ გერსევანოვი

ნიკოლოზ გერსევანოვი (გარსევანიშვილი) (დ. 16 თებერვალი, 1879, თბილისი — გ. 20 იანვარი, 1950, მოსკოვი) — ქართველი ინჟინერი.

მონიკოლოზ გარსევანიშვილი დაიბადა 1879 წელს თბილისში, პეტერბურგიდან დროებით გადმოყვანილი კავკასიის სამოქალაქო ნაგებობებისა და გზატკეცილების მშენებლობათა მთავარი ინჟინრის, შემდგომში პეტერბურგის გზათა მიმოსვლის ინსტიტუტის დირექტორის მიხეილ გარსევანიშვილის ოჯახში. პეტერბურგში დაბრუნებულმა უმაღლესი განათლება მამის ინსტიტუტში მიიღო. 1901 წელს ინსტიტუტი წარჩინებით დაამთავრა.

ნიკოლოზ გერსევანოვი გარსევანიშვილთა უძველესი გვარის ერთ–ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელია. გარსევანიშვილების ფეოდალური საგვარეულო განსაკუთრებით დაწინაურდა ქართლის სამეფო კარზე საუკუნეში.
სტეფანწმინდის ისტორიული მუზეუმი

სტეფანწმინდის ისტორიული მუზეუმი — მუზეუმი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მუზეუმი განთავსებულია ყაზბეგის ოჯახის საცხოვრებელ კომპლექსში ( საუკუნე). მუზეუმში ნახავთ ქართველი მწერლის, ალექსანდრე ყაზბეგის, საგვარეულო-მემორიალურ კომპლექსს, რომელიც მოიცავს მამისეულ საცხოვრებელ სახლს, ღმრთისმშობლის ეკლესიას (1809-1814 წელი), სამრეკლოს, ყაზბეგთა საგვარეულო სასაფლაოს, სადაც ალექსანდრე ყაზბეგიცაა დაკრძალული. მწერლის მემორიალურ ნივთებთან ერთად, მუზეუმში ასევე დაცულია მოხევეთა ყოფისათვის დამახასიათებელი ეთნოგრაფიული და გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშები: სამოსი, ქამარ-ხანჯალი, ფარდაგები, ჭურჭელი.

მუზეუმის სიძველეთაგან საგულისხმოა არქეოლოგიური მასალა და ზღვის დონიდან 4100 მეტრზე მდებარე ბეთლემის გამოქვაბული მონასტრის კარი, საეკლესიო ნივთები, წიგნები, სიგელ-გუჯრები და სხვა.
აწყურის დარბაზული ეკლესია

აწყურის დარბაზული ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ აწყურში. ნაგებია ტუფის ნატეხი, თანაბარი ზომის ტუფის ქვით დუღაბზე. წყობა მკაცრად ჰორიზონტალურია. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი გარედან არქიტრავულია, შიგნიდან თაღოვანი. დასავლეთის აღმოსავლეთის და სამხრეთის კედლებში თითო მცირე ზომის თაღოვანი სარკმელი აქვს, რომლებიც შიგნითკენ ოდნავ წირთხლებ გაფართოვებული და ძირისკენ ოდნავ გაშლილია. ნახევარწრიული აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი. კონქი მხარზე გადასულ ტრიუმფალურ თაღს ეყრდნობოდა, რომელიც თლილი ქვითაა გადაყვანილი. ეკლესიის კამარა გრძივი კედლებიდან იყო გადაყვანილი საბჯენი თაღების გარეშე. სხვა დეტალები არ ირკვევა, რადგან ეკლესია ნახევრად ნაშალსა და ნამეწყრალ ფენაშია ჩაფლული, ხოლო ჩრდილოეთის კედელი თითქმის არ შემორჩა, ისევე როგორც კონქი და კამარა.
კევინ ტრაპი

კევინ ტრაპი (დ. 8 ივლისი, 1990) — გერმანელი ფეხბურთელი. ფრანკფურტის „აინტრახტისა“ და გერმანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მეკარე. იყო ნაკრების წევრი 2017 წლის ფიფა-ს კონფედერაციათა თასზე, 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატსა და 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე. ნათამაშები აქვს გერმანიის 18, 19, 20 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში.
რუისპირის კოშკი

რუისპირის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ რუისპირში. კოშკი დგას სოფლის ჩრდილოეთ კიდეში. მრგვალია. ნაგებია ნატეხი და რიყის ქვით დუღაბზე. შემორჩენილია პირველი სართულის დონეზე. ჩრდილოეთ მხარეს ქონია თაღოვანი შესასვლელი. კედლებში ვიწრო სარკმელ-სათფურებია. კოშკი ძლიერ გადაკეთებულია და შიგნიდან სრულად დაცემენტებულ-დაბეტონებული, რის გამოც მისი ძირითადი მახასიათებლების გარკვევა არ ხერხდება, თუმცა, ირკვევა, რომ პირველ სართულს კამაროვანი გადახურვა ჰქონია.
ბაკურ ჩიხრაძის საცხოვრებელი სახლი

ბაკურ ჩიხრაძის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ გომში, სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით განაპირას ჩიხრაძეების უბანში. სახლის სიახლოვეს სოფლის ვიწრო ქუჩებისგან მცირე მოედანი იკვრება. იგი 1 მეტრის სიმაღლის ქვის ბელეტაჟზეა აგებული. ნაგებობა მცირედით დამრეც რელიეფზეა მორგებული და უკანა ჩრდილოეთის ფასადით სანახევროდ მიწაშია ჩადგმული. მისი გრძივი და მთავარი ფასადი სამხრეთისკენ იყურება, იერსახეს მას მიმყოლი ვრცელი აივანი განსაზღვრავს, აივნის სურათი მოგვიანებით სახეშეცვლილი მოაჯირით ხის სადა სვეტებითა და მათ შორის მოქცეული მასიური აჟურული ფარდებით არის წარმოდგენილი. ფარდების კომპოზიცია სიმეტრიულია, თითქმის შეისრული თაღის იერს მოგვაგონებს, თაღს მცირე ზომის მცენრეული მოტივის ამონახერხების თანმიმდევრული რიგი მიუყვება, კიდეებში მზის სიმბოლოებია მოქცეული, ცენტრში კი ორი ერთმანეთის თავზე მდებარე ჯვრის მცირე გამოსახულებებია, რომლების გვერდებზეც ასევე მზის სტილიზებური გამოსახულებაა. საინტერესოა ჭვირული აივნის სურათი. ინტერიერი აივანს რეგულარულად განაწილებული ღიობებით, ხოლო თავის მხრივ, აივანი, ეზოს მოაჯირში ჩართული მცირე ხის კარითა და რამდენიმესაფეხურიანი კიბით უკავშირდება. ოდა სახლი სისადავით გამოირჩევა. ნაგებობა ლანდშაფტს მოხდენილად ერგება. მისი გეგმარებითი მხარე კარგად არის გააზრებული, აღწერილი ნაგებობა სოფელში შემორჩენილ ოდა-სახლებს შორის ერთ-ერთია, რაც საშუალებას გვაძლევს, გომის ხის ხუროთმოძღვრების გარკვეული ტენდენციები აღვიქვათ, ეს კი მის მნიშვნელობას კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს.
პრესნელ კიმპემბე

პრესნელ კიმპემბე (; დ. 13 აგვისტო, 1995, ბომონ-სიურ-უაზი, ილ-დე-ფრანსი, საფრანგეთი) — ფრანგი ფეხბურთელი. „პარი სენ-ჟერმენის“ ცენტრალური მცველი.

სანაკრებო კარიერა
იყო ნაკრების წევრი 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე. ნათამაშები აქვს კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის 20-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში, ხოლო მოგვიანებით საფრანგეთის 20 და 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში. 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონი საფრანგეთის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
პარი სენ-ჟერმენი
საფრანგეთის ლიგა 1: 2014–15, 2015–16, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2021–22, 2022–23, 2024–25
საფრანგეთის თასი: 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2019–20, 2024–25
საფრანგეთის ლიგის თასი: 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2019–20
საფრანგეთის სუპერთასი: 2014, 2016, 2017, 2020, 2022
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2024–25

სანაკრებო
საფრანგეთი
მსოფლიო ჩემპიონი: 2018
ერთა ლიგა: 2020–21

ინდივიდუალური
ლიგა 1-ის წლის გუნდის წევრი: 2020–21

ჯილდოები
საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალერი: 2018
დისტრია კრასნიქი

დისტრია კრასნიქი (დ. 12 ოქტომბერი, 1995) — კოსოვოელი ძიუდოისტი. ასპარეზობს 48კგ წონით კატეგორიაში. არის ევროპის ერთგზის ბრინჯაოს (2020), ერთგზის ვერცხლის (2018) და ერთგზის ოქროს მედლის პრიზიორი (2021). 2019 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე. 2021 წელს მოგიო ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე.
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (შოთა რუსთაველის 29)

აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია საუკუნის დასასრულს.

საცხოვრებელი სახლი მდინარე ოძრხის ნაპირას, სამანქანო გზის სიახლოვეს მდებარეობს. გრძივად განვითარებულ შენობას ქვის მაღალი ცოკოლი გამოარჩევს. მთავარი, მდინარისკენ მიმართული ფასადის არქიტექტურულ სახეს მისი დამანაწევრებელი, სამკუთხა ფრონტონებით დასრულებული სამი - შუა და ორი განაპირა რიზალიტი ქმნის. განაპირა რიზალიტები შუაზე ფართეა და მათ რუსტირებული პილასტრები ფარგლავს. შუა რიზალიტი ვიწრო და აზიდულია. იგი, ისევე როგორც განაპირა რიზალიტები გიგანტური, რუსტირებული პილასტრებით არის მონიშნული. აქ არის მოწყობილი შენობის მთავარი შესასვლელი - საჭექი ქვითა და პროფილირებული საპირით მონიშნული ღიობით. აღსანიშნავია, რომ შესასვლელი კარის ალათები ფერადი მუშარაბის გამარტივებულ ნახატს შეიცავს. აღსანიშნავია ასევე სადარბაზოს ქვის კიბე და მოჭიქულფილებიანი იატაკიც. შენობის მკლავებს მშვილდა თაღით დაბოლოებული ღიობები ანაწევრებს. თითო ღიობს პერსპექტიული საჭექი ქვა და სპეციფიკური საპირე ამკობს. ნაგებობის არამთავარი ფასადი უფრო სადაა. მას პომპეზურ იერს შუა წელზე მიდგმული ორმხრივი კიბე ანიჭებს. დღეს საცხოვრებლად გამოყენებულ ნაგებობის შიდა გეგმარება სახეცვლილია. უდაოა აღწერილი შენობის მაღალი არქიტექტურული ღირებულება. მოკრძალებული მასშტაბის მიუხედავად, იგი საუკეთესოა ყოფილი „ზაკვოს“ კომპლექსის შენობებს შორის. შენობა, ჩვენი ვარაუდით საუკუნის 80-იანი წლების მიწურულში უნდა აშენებულიყო.
პატარა ჩხირაულის წმინდა გიორგის ეკლესია

პატარა ჩხირაულის წმინდა გიორგის ეკლესია მდებარეობს იმერეთის მხარის ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა ჩხირაულში, აგებულია საუკუნეში.

პატარა ჩხირაულის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ნაგებია კლდის ფლეთილი ქვით და ქვიშაქვის კვადრებით. პილასტრები, არკატურები, ნიშები, კარის ღიობები და არქიტრავის ქვა ქვიშაქვის გათლილი კვადრებითაა წარმოდგენილი. ეკლესიაში შესასვლელი კარი დასავლეთ და სამხრეთ კედელშია დატანებული. ეკლესია ნათდება ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელზე დატანილი ორ-ორი და აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედელზე დატანილი თითო-თითო სარკმლით. დასავლეთის კარის არქიტრავის ქვაზე ჯვრის რელიეფური გამოსახულებებია.

ინტერიერში ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელზე მიუყვება არკატურები. აგრეთვე 4 წყვილი პილასტრები. საკურთხეველში 3 მომცრო ზომის ნიშია დატანილი. ორი ნიში ჩრდილოეთის კედლისკმენ ხოლო ერთი ნიში სამხრეთის კედელთან. ეკლესიას ორქანობა გადახურვა აქვს, გადახურვა დაზიანებულია, უმეტეს ადგილას ჩამოქცეულია ადგილას ჩამოქცეულია. ეკლესიას რკინის სალტე აქვს შემოვლებული კედლების კონსტრუქციის გასამყარებლად.
შინდისის ბრძოლის მემორიალური შენობები

შინდისის ბრძოლის მემორიალური შენობები — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის, სოფელ შინდისში. მემორიალი შეიქმნა 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის შინდისთან მომხდარი ბრძოლის ადგილზე. ამ ადგილზე ქართველ მებრძოლთა მცირე რაზმმა დიდი წინააღმდეგობა გაუწია რუსეთის სამხედრო შენაერთებს. ბრძოლის დროს დაიღუპა 17 ჯარისკაცი. მემორიალური შენობები თარიღდება 1949-2019 წლებით. მემორიალი მოიცავს რკინიგზის სადგურს, პლატფორმას, სადგურის სამართავ პუნქტს, სადაც ქართველი ჯარისკაცები იყვნენ ჩასაფრებულები. ცხინვალი-გორის რკინიგზის სადგური აშენდა გასული საუკუნის 50-იან წლებში. ორსართულიან შენობაში განთავსებული იყო სალარო, მოსაცდელი დარბაზი, სამეურნეო დანიშნულების სათავსები. მეორე შენობა, სადგურის სამართავი პუნქტი, აშენდა საუკუნის 70-იან წლებში, რომელიც მოიცავდა რადიოსადგურს, სადგურის ოპერატორების და სხვა სპეციალისტების სათავსებს. ქართულ-ოსური კონფლიქტის დროს 90-იან წლებში რკინიგზამ ფუნქციონირება შეწყვიტა. ამ პერიოდში შენობები გაიძარცვა.
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (შოთა რუსთაველის 100)

აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია საუკუნის დასასრულს.

რუსთაველის ცალმხრივი განაშენიანების შემადგენელ შესანიშნავ ნაგებობათა მწკრივში ერთ-ერთი გამორჩეული ადგილი უკავია საცხოვრებელ ნაგებობას, როგორც არქიტექტურულ-სივრცითი კომპოზიციის და ნატიფი მორთულობის მკაფიო ინდივიდუალურობის მიზეზით, ასევე სამშენებლო ოსტატობისა და მაღალი ხარისხის გამო. საცხოვრებელ სახლს წინა მხრიდან მიდგმული აქვს შენობის წინა კედელთან შედარებით ვიწრო და დაბალი, ჭვირული ელემენტებით უხვად მოკაზმული ფართო აივანი, რომლის შუა, მაღალი თაღით გახსნილ ბოლოებაწეულ ორფერდა სახურავიან ნაწილში სიღრმეში განთავსებულ კართან მისასვლელი ქვის კიბეებია შეჭრილი.
აივანი ამჟამად შემინულია. წინა ფასადი თლილი ქვის სწორხაზოვანი პარაპეტით სრულდება, რომელსაც შუა ნაწილში რთული კონფიგურაციის ტეხილხაზოვანი ამოწეული ნაწილი აქვს. შენობის ფლეთილი ქვით ნაშენ გვერდით ფასადებს ჭვირული ჭრით დამუშავებული შეფიცვრა ფარავს. მარჯვენა გვერდით ფასადებზე გამომავალ სწორკუთხა ფანჯრებს თლილი ქვის საპირე შემოსდევს და ფრონტონი აფორმებს. აივნის ფარგლებს გარეთ გამოსული შენობის კუთხეები კარგად თლილი ქვით ისეა შემოსილი წინა და გვერდითი მხრიდან, რომ ოთხკუთხა კოლონებივით აღიქმება მით უმეტეს, რომ ისინი კაპიტელის მსგავსი ქვის მაღალი ფილით და ქვისავე მასიური ვაზით სრულდება. შესანიშნავია აივნის შუა ნაწილში ჩასმული არშიაშემოვლებული ნაწიბურით შემოწერილი დეკორატიული, აჟურული თაღის ფიფქისებური ორნამენტის გამჭვირვალობა და მკაფიოება, მაღალი ხის კარნიზზე გამოკვეთილი შუბისპირის მოტივი, მოაჯირების მთიან სქელ დაფებში ამოჭრილი ბადე ჯვრის მოტივებით. ამასთან ერთად ხაზის სიზუსტით და ფორმათა დაუნაწევრებლობითაა გამორჩეული შენობის ქვაში ნაკვეთი კარნიზები, თუ სხვა კონსტრუქციულ-დეკორატიული ელემენტების დამუშავება, რაც მთლიანობაში კარგად გააზრებულ სივრცით-გეგმარებით კომპოზიციასთან შეთანხმებულ და მორგებულ მდიდრულად შემკულ საცხოვრებელ სახლს აყალიბებს.
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (ლ. ასათიანის 51)

აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია საუკუნეში.

ლადო ასათიანის ქუჩის ერთი განშტოება მაღლა, მთის კალთისკენ ადის, ამ განშტოების ბოლოში ციცაბო მთის კალთის რთულ რელიეფზე გვხვდება მომცრო ზომის საცხოვრებელი ფუნქციის მატარებელი, სტილისტურად სრულიად განსხვავებული ორი შენობა. ერთ-ერთი მათგანი ქვის, ერთსართულიანი მრავალი გადაკეთებებით სახეცვლილი სახლია. სწორკუთხა ერთსართულიანი შენობის მთავარი, მომცრო ზომის ეზოში გამომავალი ფასადის ერთი ნაწილი თლილი ქვითაა ნაგები და დეკორატიული ფრონტონით დასრულებული, ცენტრში სხვადასხვა ზომის ქვის დეკორატიული წყობით მოჩარჩოებული ფართე სარკმელია გაჭრილი. ფრონტონში შემორჩენილია წარწერა, რომელიც სახლის აგების თარიღს გვამცნობს — 1891, მეორე ნაწილი ოდესღაც ხის ღია აივნით იყო გახსნილი, თუმცა აივანი ამოშენებულია ბლოკით. ამ ორი ზონის გასაყარზე, ფასადის თითქმის ცენტრში მოწყობილი შესასვლელი, ხის დამოუკიდებელი ორქანობა გადახურვით აქცენტრირებული პარმაღით არის მონიშნული, რომელთანაც ქვის კიბით ავდივართ. მიუხედავად მრავალი გადაკეთებვისა, სხვადასხვა სამშენებლო მასალის აღრევისა, ამ ყოველივეთი საკმაოდ შელახული ავთენტურობისა და მხატვრული სახისა, ეს ასწლოვან ხეებში დაბურულ, მომცრო ზომის ეზოში ჩამალული სახლი მაინც იქცევს ყურადღებას და ამას უპირველეს ყოვლისა ქვის დეკორატიული ფრონტონი განაპირობებს, რომელიც თვალში შენობასთან მოახლოებამდე, აღმართზე ასვილას გვხვდება.
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (ლ. ასათიანის 49)

აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია საუკუნის დასასრულს.

კურორტ აბასთუმნის მთავარი, რუსთაველის ქუჩის პარალელურად, მდინარე ოცხეს მარჯვენა ნაპირზე არსებული ასწლოვანი ხეებით დაბურული ქუჩა ლადო ასათიანის სახელობისაა და ყურადღებას საუკუნის მესამე ნახევარში აგებული, მაღალი მხატვრული ღირებულების მქონე შენობების კონცენტრაციით იქცევს. ასათიანის ქუჩაზე, მარჯვენა მხარეს ძეგლებით საკმაოდ მჭიდროდ განაშენიანებულ რიგში ყურადღებას იქცევს ორსართულიანი, სწორკუთხა, გეგმაში თითქმის ოთხკუთხა, საკმაო მასშტაბური შენობა ქუჩის პირზეა განთავსებული სახლი. ქვით ნაგები შენობის კედლის სიბრტყე შელესილია, სახლი ოთხივე მხრიდან ორ იარუსიანი, ზოგან ჭვირულ მოაჯირ-თაღებიანი და ზოგან კი პირამიდისებრი დეკორატიული ჩანართებით დეკორირებული, გალერეა-შუშაბანდების სისტემით არის გარშემორტყმული. მიუხედავად გალერეის სავალალო მდგომარეობისა და გარკვეული სახეცვლისა, ის მაინც შთამბეჭდავია და ხელოსნის მაღალ ოსტატობასა და ფანტაზიას ავლენს. ორი ერთმანეთის გვერდზე განლაგებული სახლით ორი მხრიდან შემოზღუდულ ეზოში გამავალი ფასადიც გალერეა-შუშაბანდების სისტემით არის მოცული, რომელიც ნაწილობრივ სახეცვლილია. ეზოს მხრიდან გალერეის ტანშია ჩართული ხის ერთმარშიანი კიბე. ასათიანის ქუჩის ამ მონაკვეთისთვის საკმაოდ მასშტაბური, უდაოდ შესანიშნავი ოსტატობით შესრულებული ხის დეკორით გაფორმებული შენობა მნიშვნელოვანია არა მარტო ქუჩის არამედ მთლიანად აბასთუმნის მასშტაბით.
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (შოთა რუსთაველის 21)

აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია საუკუნეში.

რუსთაველის ქუჩის სიღრმეში, მრავალსართულიანი კორპუსების უკან, მთის განაპირას არსებული მომცრო ზომის საცხოვრებელი ფუნქციის მატარებელი შენობა პროპორციით, სიძველითა და შენარჩუნებული ავთენტურობით იქცევს ყურადღებას. ორსართულიანი შენობის, მოკლე ერთი სიგრძის მკლავების დაბოლოებები დაუმუშავებელი ქვით აქვს ამოყვანილი. სახლი შეულესავი კედლის სიბრტყის სახით არის წარმოდგენილი. პირველ სართულზე გალერეა ამოშენებული და შელესილია, მეორეზე კი შემინულია, თუმცა შემორჩენილია ჭვირული მოაჯირი.
ნიაბის საცხოვრებელი სახლი

ნიაბის საცხოვრებელი სახლი — ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი ნასოფლარის განაპირას, წმინდა გიორგის ეკლესიისაკენ მიმავალი გზის პირას არის აღმართული. ნაგებობა ნაშენია ქვით, გადახურულია კრამიტის ოთხფერდა სახურავით. პირველ სართულზე სამეურნეო სადგომები იყო განთავსებული, მეორეზე - საცხოვრებელი. მთავარი ფასადის მთლიან მეორე სართულს ხის აივანი იკავებს, რომელიც დღეისათვის ძლიერ არის დაზიანებული. აივანი სახლის ერთიან გადახურვაშია მოქცეული, რომელიც ხის სვეტებს ეყრდნობა. ხის მოაჯირი ჭვირული ელემენტებით იყო გაფორმებული, შემორჩენილია სულ მცირე ფრაგმენტები. აივნის ცალი კიდე ქვის კედლით არის შემოსაზღვრული, ანალოგიური დეტალი უნდა ყოფილიყო მის მეორე მხარესაც.

მეორე სართულზე მოხვედრა ფასადის მარჯვენა ნაწილში, აივნის მიმყოლი კიბით არის შესაძლებელი. თავდაპირველი მარში ახალი კიბითა და მოაჯირით არის შეცვლილი. აივანს ორი დამოუკიდებელი ოთახი უკავშირდება, რომელთა მართკუთხა მოყვანილობის ღიობებიც სიმეტრიულად არის გაჭრილი, ცენტრში მოქცეულია კარი, მის ორსავ მხარეს კი თითო ფანჯარა. ცალ-ცალი დამატებითი სარკმელია გვერდით კედლებში. პირველი სართულის ფასადი შესასვლელებითა და ერთი ფანჯრით არის დანაწევრებული. აღწერილი საცხოვრებელი სახლი, მასალისა და აგებულების მიხედვით, ქართლის ტრადიციული სახლის ტიპურ ნიმუშს წარმოადგენს. ნასოფლარის ტერიტორიაზე ის ერთადერთი შემორჩენილი საცხოვრებელი სახლია, სწორედ ამიტომ, მისი შენარჩუნება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.