iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ფრანკა რამე

ფრანკა რამე ( ; დ. 18 ივლისი, 1929, პარაბიაგო, ლომბარდია — გ. 29 მაისი, 2013, მილანი) — იტალიელი თეატრის მსახიობი, დრამატურგი, იტალიის სენატის დეპუტატი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, ნობელის პრემიის ლაურეატის დარიო ფოს მეუღლე და შემოქმედებითი პარტნიორი.

ბიოგრაფია
ფრანკა რამე დაიბადა 1929 წლის 18 ივლისს მილანის პროვინციის ქალაქ პარაბიაგოში, მდიდარი თეატრალური ტრადიციის მქონე ოჯახში. რვა დღის ფრანკა პირველად გამოიყვანა დედამ თეატრის სცენაზე ხელში აყვანილი. 18 წლის ასაკში რამემ დაიწყო მუშაობა მილანის თეატრებში და სწრაფად მიაღწია წარმატებას სამსახიობო პროფესიაში. მან მალევე გაიცნო დრამატურგი დარიო ფო, რომელსაც 1954 წელს გაჰყვა ცოლად. ერთი წლის შემდეგ მათ ვაჟი ჯაკოპო შეეძინათ. დარიო ფომ და ფრანკა რამემ ითამაშეს რამდენიმე ფილმში, მათ შორის რეჟისორ კარლო ლიძანის ფილმში, მაგრამ მათ ფილმებს წარმატება არ მოჰყოლია. შემდეგ მათ თავიანთი ძალები თეატრალური შემოქმედებისკენ მიმართეს. 1958 წელს, თანამოაზრეთა ჯგუფთან ერთად, ფომ და რამემ შექმნეს კერძო თეატრი, რომელიც დიდი წარმატებით სარგებლობდა მაყურებლებს შორის. დარიო ფო ძირითადად წერდა პიესებს, რამე მათში მთავარი როლს ასრულებდა და ასევე იყო მეუღლის ზოგიერთი ნაწარმოების თანაავტორი. 1962 წელს ფომ და რამემ სცადეს თავიანთი ძალები ტელევიზიაში, თამაშობდნენ საკუთარი ავტორობით დადგმულ სატირულ ჩანახატებში, მაგრამ მუშაობის დაწყებიდან რამდენიმე კვირაში დატოვეს პროექტი ცენზურასთან უთანხმოების გამო და ტელევიზიაში აღარ უმუშავიათ მომდევნო 15 წლის განმავლობაში.

1960-იანი წლების ბოლოს რამი შეუერთდა იტალიის კომუნისტურ პარტიას ; ფო ასევე მემარცხენე იყო, მაგრამ დატოვა კომუნისტური პარტია 1970 წელს. იმ დროს ისინი მუშაობდნენ საკუთარ თეატრში , სადაც ძირითადად მუშებისა და სტუდენტებისთვის იდგმებოდა სპექტაკლები. 1970-იან წლებში რამე იყო ფემინისტური მოძრაობის გამორჩეული ფიგურა. იგი წერდა საკუთარ ჩანახატებს ამ თემაზე. 1973 წელს იგი გაიტაცეს, სცემეს და გააუპატიურეს მემარჯვენე ექსტრემისტული ჯგუფის წევრებმა. ათი წლის შემდეგ მან ეს ტრაგიკული მოვლენა თავისი მონოლოგით გადმოსცა, რომელიც შეასრულა ლონდონის სცენაზე და ეროვნულ ტელევიზიაში.

1987 წელს რამემ და ფო-მ ტელევიზიით განაცხადეს, რომ დაშორდნენ, მაგრამ მოგვიანებით ურთიერთობა გამოასწორეს. 1980-იან წლებში რამემ, მილანის ორგანიზაციის მეშვეობით, რევოლუციონერი მებრძოლებისთვის მოაგროვა სახსრები პოლიტპატიმრების ოჯახების დასახმარებლად. პოლიტიკური შეხედულებების გამო რამეს და ფოს გაუჭირდათ ამერიკის შეერთებული შტატების ვიზების მიღება, მაგრამ 1980-იანი წლების ბოლოს ისინი აღფრთოვანებით მიიღეს შეერთებული შტატების თეატრებსა და უნივერსიტეტებში.

1990-იან და 2000-იან წლებში რამემ განაგრძო თეატრალური მოღვაწეობა, შეასრულა მისი ვაჟის ჯაკოპოს მიერ დაწერილი მწვავე მონოლოგები და ასევე ითამაშა ქმრის სკანდალურ სპექტაკლში "ორთავიანი პრემიერი", სადაც დასცინოდა სილვიო ბერლუსკონის .

2006 წელს რამე თავად წავიდა პოლიტიკაში. იგი აირჩიეს სენატში მემარცხენე ცენტრისტული იტალიის ღირებულებების პარტიიდან. იმავე წელს მან წამოაყენა საკუთარი კანდიდატურა იტალიის საპრეზიდენტო არჩევნებში.

2008 წელს რამემ უარი თქვა სენატორის თანამდებობაზე.

ფრანკა რამე გარდაიცვალა 2013 წლის 29 მაისს მილანში 84 წლის ასაკში მძიმე და ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ.
ბელაქნის მაზრა

ბელაქნის მაზრა (; 1841-1842) — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ზაქათალა.

1841 წლის 1 იანვრიდან, 1840 წლის 10 (22) აპრილის უმაღლესი დადგენილებით, ჭარ-ბელაქნის ოლქსა და ელისუს სასულთნოსთან ერთად გარდაიქმნა ბელაქნის მაზრად და გაერთიანდა ახლადშექმნილ საქართველო-იმერეთის გუბერნიაში.

1842 წელს ბელაქნის მაზრა გამოყოფილ იქნა გუბერნიიდან და მის ბაზაზე შეიქმნა ბელაქნის ოკრუგი, ხოლო 1844 წლის აპრილში ბელაქნის ოკრუგი გამოეყო საქართველო-იმერეთის გუბერნიას და დაექვემდებარა უშუალოდ ჭარ-ბელაქნის სამხედრო მეთაურს. 1860 წლის 20 აპრილს ჭარ-ბელაქნის ოკრუგი გარდაიქმნა ზაქათალის ოკრუგად და დაექვემდებარა ზემო დაღესტნის მეთაურს, ხოლო 18 ივლისიდან კი სამოქალაქო ნაწილში კავკასიის მეფისნაცვალს დაექვემდებარა, სამხედროში — კვლავ დაღესტნის მეთაურს.
მელისა მეთისონი

მელისა მერი მეთისონი (დ. 3 ივნისი, 1950 – გ. 4 ნოემბერი, 2015) — ამერიკელი კინოსა და ტელევიზიის სცენარისტი და ტიბეტის დამოუკიდებლობისათვის არსებული მოძრაობის აქტივისტი. იგი ცნობილი გახდა ფილმების, შავი ცხენოსანი (1979) და უცხოპლანეტელი ( -) (1982), სცენარების დაწერით. ამ უკანასკნელმა მიიღო სატურნის ჯილდო საუკეთესო მწერლობისთვის და ნომინაცია ოსკარზე საუკეთესო ორიგინალური სცენარისთვის. .

მოგვიანებით მეთისონმა დაწერა ინდიელი კარადაში (1995), ლინ რიდ ბენქსის 1980 წლის ამავე სახელწოდების საბავშვო რომანის მიხედვით და კუნდუნი (1997), ბიოგრაფიული დრამა ფილმი დალაი ლამას შესახებ. მისი ბოლო ფილმი იყო (2016), რომელიც იყო მისი მესამე თანამშრომლობა კინორეჟისორ სტივენ სპილბერგთან .

ბიოგრაფია
მეთისონი დაიბადა 1950 წლის 3 ივნისს ლოს-ანჯელესში. ის იყო ხუთი და-ძმიდან ერთ-ერთი. მისი მამა, რიჩარდ რენდოლფ მეთისონი, იყო - ის ლოს-ანჯელესის ბიუროს უფროსი. მისი დედა იყო მარგარეტ ჟანი მეთისონი, მწერალი საკვები პროდუქტის შესახებ და პროდუქტების მეწარმე. 1968 წელს პროვიდენსის საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, მეთისონი სწავლობდა კალიფორნიის უნივერსიტეტში (ბერკლი) . მისი ოჯახი მეგობრობდა ფრენსის ფორდ კოპოლასთან, რომლის შვილებსაც მეთისონი ასწავლიდა. კოპოლამ მას შესთავაზა სამუშაო ასისტენტად ნათლიის ნაწილზე (1974), რის გამოც მან მიატოვა სწავლა კალიფორნიის უნივერსიტეტში.

სცენარის წერა
მეთისონმა დაწერა სცენარი ფილმისთვის უცხოპლანეტელი ( 1982 ) სტივენ სპილბერგთან თანამშრომლობით. იგი ნომინირებული იყო ოსკარზე საუკეთესო ორიგინალური სცენარისთვის . სცენარი დაფუძნებული იყო ჯონ სეილსის მიერ დაწერილ ისტორიაზე, რომელიც სპილბერგმა მიაწოდა მეთისონს დაკარგული კიდობნის მაძიებლების (1981) გადაღებების დროს. სპილბერგი „უცხოპლანეტელის“ სცენარის ხაზს მეთისონს მიაწერს. მან კვლავ ითანამშრომლა სპილბერგთან -ის (2016) გადაღებებისას. ეს იყო მისი ბოლო ფილმი, რომელიც მიეძღვნა მის ხსოვნას. მან ასევე შეიტანა წვლილი ფილმებში (1982) და (1995).

დალაი ლამა
მეთისონი შეხვდა დალაი ლამას 1990 წელს, როდესაც ის წერდა სცენარს - ისთვის (1997) და ჩამოაყალოიბა ხანგრძლივი მეგობრობა მასთან. მან განაგრძო მუშაობა აქტივისტად ტიბეტის თავისუფლებისთვის და იყო ტიბეტის საერთაშორისო კამპანიის საბჭოში.

პირადი ცხოვრება და გარდაცვალება
1983 წლიდან 2004 წლამდე მეთისონი დაქორწინებული იყო ჰარისონ ფორდზე ; წყვილს ორი შვილი შეეძინა. იგი გარდაიცვალა 2015 წლის 4 ნოემბერს, ლოს-ანჯელესში, 65 წლის ასაკში, ნეიროენდოკრინული სიმსივნით .
ვერა შუბლაძე

ვერა ამბაკოს ასული შუბლაძე (დ. 8 მარტი, 1917, სოფ. გეზათი, ახლანდ. აბაშის მუნიციპალიტეტი — გ. 29 ივლისი, 1957, თბილისი) — ქართველი პოეტი ქალი, საუკუნის პირველი ნახევრის ლირიკული პოეზიის წარმომადგენელი

ბიოგრაფია
მეგობრობდა გალაკტიონთან და ოლღა ოკუჯავასთან, გოგლა ლეონიძესთან, ირაკლი აბაშიძესთან (რომელმაც მიუძღვნა ლექსი „დავკოცნე შენი ნაფეხურები“), გიორგი ნატროშვილთან, მირანდა გამსახურდიასთან, კონსტანტინე გამსახურდიასთან და ქეთევან ირემაძესთან. მის ლექსებზე კომპოზიტორებმა ლილი იაშვილმა და ნუგზარ ედილაშვილმა არაერთი სიმღერა დაწერეს. სიცოცხლეში გამოიცა ვერა შუბლაძის 10 კრებული. გარდაცვალების შემდეგ გიორგი (გოგლა) ლეონიძის თაოსნობით გამოიცა კრებული „რჩეული“, რომელშიც უკვე გამოქვეყნებულ ლექსებთან ერთად გამოუქვეყნებელი ლექსებიც შევიდა. წინასიტყვაობაც გოგლა ლეონიძემ დაწერა. მისი ლექსები რუსულად თარგმნა რუსმა პოეტმა ქალმა რიმა კაზაკოვამ და 1965 წელს გამოიცა მოსკოვში გამომცემლობა „ “-ის მიერ სათაურით „ “.

იყო პოეტ კალისტრატე (კალე) ბობოხიძის მეუღლე. შვილები: მანანა ბობოხიძე — საქართველოს დამსახურებული მხატვარი; ომარ ბობოხიძე — მელომანი, ჯაზის მოყვარული და ფირფიტების კოლექციონერი.

1957 წელს დაკრძალული იყო მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა ვაკის პანთეონში, 1981 წელს გადმოასვენეს მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
კაროლინ თომპსონი

კაროლინ თომპსონი ( დ. 23 აპრილი, 1956 ) — ამერიკელი რომანისტი, სცენარისტი, კინორეჟისორი და პროდიუსერი. მან დაწერა სცენარები ტიმ ბარტონის სარეჟისორო ფილმებისთვის ედვარდ მაკრატელისხელება და პატარძლის გვამი და ბარტონის პროდიუსერობით - კოშმარი შობის წინ . მან დაწერა სცენარი ედვარდ მაკრატლისხელებისთვის და რეჟისორთან და ქორეოგრაფ მეთიუ ბორნთან ერთად გადაიღო ფილმის ახალი სასცენო ვერსია. თომპსონმა ასევე 2011 წელს მოახდინა სცენარის ადაპტაცია ბოროტი საყვარლის კინოვერსიისთვის, ბესტსელერი ფანტასტიკური სერიისთვის, მაგრამ პროდუქცია შეიცვალა. ის არის რეჟისორი ფილმებისთვის შავი მზეთუნახავი (1994); ბადი (1997), რომელიც მან დაწერა; და სატელევიზიო ფილმი ფიფქია: ყველაზე სამართლიანი მათ შორის (2001), რომლის პროდიუსერი და თანასცენარისტია .

პირადი ცხოვრება
თომპსონი დაიბადა 1956 წლის 23 აპრილს, ვაშინგტონში, ბეტი მარშალის , მასწავლებლის და თომას კარლტონ თომპსონის, უმცროსი იურისტის, ოჯახში. მან ადრეული განათლება ვაშინგტონში მიიღო. მოგვიანებით იგი საცხოვრებლად გადავიდა კემბრიჯში, მასაჩუსეტსი რედკლიფის კოლეჯში სასწავლებლად და საბოლოოდ დაამთავრა ამჰერსტის კოლეჯი 1978 წელს ინგლისური და კლასიკური ლიტერატურის ხარისხით. მისი პირველი ქორწინება იყო ჰენრი ბრომელთან, თანამემამულე რომანისტთან და სცენარისტთან. მოგვიანებით იგი დაქორწინდა კინოსა და ტელეპროდიუსერ სტივ ნიკოლაიდზე.

კარიერა
თომპსონი საცხოვრებლად ლოს-ანჯელესში გადავიდა, სადაც თავისუფალ წიგნების მიმომხილველად და მწერლად მუშაობდა. 1983 წელს მან გამოაქვეყნა რომანი „პირველი დაბადებული“, რომლის რეჟისორმა პენელოპა სფერისმა არჩია რომანის ფილმად ადაპტაცია და ამ პროცესზე დაკვირვებით დაიწყო სცენარის წერის შესწავლა ფილმის სცენარის მონახაზების წერისას. მიუხედავად იმისა, რომ ფილმი არასოდეს გადაღებულა, პროექტმა შთააგონა მას, დაეწყო სცენარისტის კარიერა. ტიმ ბარტონზე შთაბეჭდილება მოახდინა რომანმა “მონსტრის ნაყოფის შესახებ“. მან იგრძნო, რომ -ს ჰქონდა იგივე ფსიქოლოგიური ელემენტები, რისი ჩვენებაც სურდა ედვარდ მაკრატლისხელებაში და დაიქირავა კაროლინი სცენარის დასაწერად, რომელიც აღწერა როგორც სპეციფიკური სცენარი .

მის სხვა ნამუშევრებს შორისაა ფიფქია: ყველაზე სამართლიანი, საიდუმლო ბაღი, ბადი, შავი მზეთუნახავი , სახლისკენ მიმავალი: წარმოუდგენელი მოგზაურობა და ადამსების ოჯახი . მიუხედავად იმისა, რომ იგი ცნობილია იმით, რომ დაწერა სცენარი ედვარდ მაკრატლისხელების და კოშმარი შობის წინ, მას გადაღებული აქვს ათზე მეტი ფილმი, მათ შორის ქალაქი ემბერი და ადამსების ოჯახი .

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მან გადაიღო შავი მზეთუნახავი ( 1994 ). ეს იყო მისი სარეჟისორო დებიუტი, რასაც მოჰყვა ფიფქია 2001 წელს ტელევიზიისთვის და ბადი . ის იყო ფიფქიის პროდიუსერი და საიდუმლო ბაღისა და ედვარდ მაკრატლისხელების ასოცირებული პროდიუსერი.

მისი სცენარი - სთვის, რომლის რეჟისორი მერი ჰერონი იყო, 2011 წელს შეიცვალა.

თომპსონი იყო პირველი ქალი, რომელსაც გადაეცა გამორჩეული სცენარისტის ჯილდო 2011 წლის ოსტინის კინოფესტივალზე .
ფერდინანდ ბჟიკიანი

ფერდინანდ პავლეს ძე ბჟიკიანი (დ. 1 იანვარი, 1905, ყარსი, — გ. 6 სექტემბერი, 1969, დუბნა, მოსკოვის ოლქი, დაკრძალულია თბილისში) — სომეხი რეჟისორი და მსახიობი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1950), სომხეთის სახალხო არტისტი (1964).

მუშაობდა როსტოვის ნახიჩევანის სომხურ თეატრალურ დასში (1921 წლიდან), შემდეგ — ხარკივის ხელოვნების მუშაკთა სომხურ დასში (1924 წლიდან). 1933 ხარკივში დაამთავრა სარეჟისორო კურსები და იმავე წელს სათავეში ჩაუდგა იქვე ახლად დაარსებულ სომხურ დასს. 1936 წლიდან თბილისის სომხურ დრამატულ თეატრში მუშაობდა რეჟისორად და მსახიობად. 1948–1964 წლებში იყო ამავე თეატრის მთავარი რეჟისორი.
მაჩხაანი

მაჩხაანი — ისტორიული ქიზიყის სოფლების — ზემო მაჩხაანისა (ახლანდ. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი) და ქვემო მაჩხაანისა (ახლანდ. სიღნაღის მუნიციპალიტეტი) ძველი საერთო სახელწოდება.

გადმოცემით სოფლის სახელი მომდინარეობს თბილისის დასავლეთით მდებარე სოფელ მაჩხანიდან (შემორჩენილია ადრეული შუა საუკუნეების ეკლესია და ნასოფლარი). ძნელბედობის დროს აქედან მოსახლეობა კახეთში გადასახლებულა და დაუარსებია ორი სოფელი — ქვემო მაჩხაანი და ზემო მაჩხაანი. იოანე ბატონიშვილი თავის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ იხსენიებს 2 სოფელ მაჩხაანს (სავარაუდოდ, ზემო და ქვემო მაჩხაანი).
კონსტანტინ ბუტეიკო

კონსტანტინე პავლეს ძე ბუტეიკო (; დ. 27 იანვარი, 1923, ივანიცა, პრილუკის რაიონი, პოლტავას გუბერნია, უკრაინის სსრ, სსრკ — გ. 3 მაისი, 2003, მოსკოვი, რუსეთი) — საბჭოთა მეცნიერი, ფიზიოლოგი, მედიცინის ფილოსოფოსი და მეცნიერებათა კანდიდატი. ასთმისა და სხვა სუნთქვითი დარღვევების სამკურნალო „ბუტეიკოს მეთოდის“ შემქმნელი. საზოგადოებრივი ორგანიზაცია - „ინფორმატიზაციის საერთაშორისო აკადემიის“ წევრი. 100-ზე მეტი პუბლიკაციის ავტორი სამეცნიერო ნაშრომებისა და გამოგონებებისა სამედიცინო მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების სხვადასხვა დარგში.

ბიოგრაფია
1946 წელს ჩაირიცხა მოსკოვის სეჩენოვის სახელობის პირველ სამედიცინო ინსტიტუტში. (ახლანდელი ი.მ. სეჩენოვის სახელობის მოსკოვის სამედიცინო აკადემია) და წარჩინებით დაამთავრა 1952 წელს. დაამთავრა კლინიკური ორდინატურა აკადემიკოს ე. მ. ტარეევას კათედრაზე. კლინიკური ორდინატურის დასრულების შემდეგ მან განაგრძო მუშაობა იმავე განყოფილებაში ფუნქციონალური დიაგნოსტიკის ლაბორატორიის ხელმძღვანელად. 1958-1968 წლებში იყო სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ციმბირის ფილიალის კარდიოლოგიის ინსტიტუტის ფუნქციონალური დიაგნოსტიკის ლაბორატორიის გამგე .

1988 წელს მან გახსნა კერძო კლინიკა მოსკოვში.

ბუტეიკო გარდაიცვალა მოსკოვში 2003 წლის 2 მაისს. დაკრძალულია ფეოდოსიაში (ყირიმი).

კონცეფცია
ბუტეიკოს მთავარი თეორიული კონცეფციაა, რომ ეგრეთ წოდებული „ცივილიზაციის დაავადებების“ მთავარი მიზეზი არის არასწორი სუნთქვით გამოწვეული მეტაბოლური დარღვევები (ე.წ. „ღრმა სუნთქვის დაავადება“). ბუტეიკომ შესთავაზა სხეულის ძირითადი ფუნქციის ნორმალიზება - გარე სუნთქვის სისტემა - ღრმა სუნთქვის ნებაყოფლობითი აღმოფხვრის მეთოდით. სიტყვა „ნებაყოფლობითი“ აქ ნიშნავს „ცნობიერს“, მაგრამ არა მის მიერ აღმოჩენილი „დაავადების“ „ძალადობრივ“ აღმოფხვრას.

ბუტეიკოს მიერ შემოთავაზებული მეთოდოლოგია ამ „დაავადებისგან“ მოსაშორებლად - ბუტეიკოს მეთოდი, რომელიც მის მიერ შემოთავაზებული ასთმისა და „ღრმა სუნთქვის დაავადების“ სხვა სავარაუდო სიმპტომების მოსაშორებლად, გამოიყენება მედიცინაში ბრონქული ასთმის სიმპტომების გასაკონტროლებლად (ფილტვის სუნთქვის ობიექტური გაუმჯობესების არარსებობის შემთხვევაში).

1988 წელს სვერდლოვსკის კინოსტუდიამ გადაიღო დოკუმენტური ფილმი „ექიმი ბუტეიკოს მეგობრები და მტრები“.

ოჯახი
მეორე ქორწინებაში იგი დაქორწინდა დიდი თეატრის ბალერინა - სუსანა ზვიაგინაზე .
ანანაური (ვარძია)

ანანაური — კლდეში ნაკვეთი ხუროთმოძღვრული კომპლექსი, „კლდის სოფელი“ საქართველოში, ასპინძის მუნიციპალიტეტში.

მდებარეობს ვარძიის უკიდურეს დასავლეთ ნაწილში. უჭირავს დიდი ტერიტორია. გამოქვაბული კომპლექსის გარდა მოიცავს ბაღებისა და ვენახებისთვის მოწყობილ ტერასებს, საერთო დანიშნულების კლდეში ნაკვეთ საცხოვრებლებს. მათ შორისაა ორსართულიანი სახლი თავისი ბოსლით, კლდის ლოდში გამოკვეთილი საწნახლითა და წყალსაცავით. სოფლის მთავარი ნაგებობა კლდეში გამოკვეთილი – საუკუნეების ეკლესიაა, რომელიც ზემო ტერასაზე მდებარეობს. ეკლესიას წინ ეგვტერი აქვს. ეკლესიის მოხატულობა პალეოლოგოსთა ხანას მიეკუთვნება და საუკუნეშია შესრულებული, ეგვტერისა — – საუკუნეების მიჯნაზე. ტაძრის გაწმენდის შემდეგ ეკლესიაში აღმოჩნდა უფრო ძველი მოხატულობის კვალი, რომელიც, შესაძლებელია, ეგვტერის მოხატულობის თანადროული ან უფრო ადრინდელიც იყოს. სახელწოდება „ანანაური“ ახლა მხოლოდ ეკლესიას შერჩა.
ბუბა (დოკუმენტური ფილმი)

ბუბა — რეჟისორ ნუცა ღოღობერიძის დოკუმენტური ფილმი, რომელიც გადაიღო გერმანიაში 1930 წელს ფილოსოფიის ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ. ფილმის სა­ხელ­წო­დე­ბა მყინ­ვარ ბუბას უკავ­შირ­დე­ბა. მასში აღწერილია რაჭველთა რო­გორც ყოფა-ცხოვ­რე­ბისა და ტრა­დი­ცი­ე­ბის ამ­სახ­ვე­ლი ეპი­ზო­დე­ბი, ისე მე­წყრუ­ლი პრო­ცე­სე­ბი, ქვა­თაც­ვე­ნა, წყალდიდობა, ხე-ტყის მო­პო­ვე­ბა. ფილმი მოგვითხრობს ასევე იმაზე, თუ რო­გორ ყალიბდებოდა შოვი სა­კუ­რორ­ტო ზონად.

სიუჟეტის მიხედვით, რაჭაში ჩა­სუ­ლი მოგ­ზა­უ­რი იწყებს ამ კუ­თხის გაც­ნო­ბას. ფილმი ხუთი ნა­წი­ლი­სა­გან შედ­გე­ბა. ყო­ვე­ლ ნაწილს თან ახლავს შესაბამისი ეპიზოდის მოკლე შინაარსი.

ფილმის ოპე­რა­ტო­რია სერგეი ზაბოზლაევი, მხატ­ვა­რი - დავით კაკაბაძე, ხან­გრძლი­ვო­ბა - 45 წუთი. ფილ­მი „სახკინმრეწვის“ პრო­დუქ­ტია.

ნუცა ღო­ღო­ბე­რი­ძე პირ­ვე­ლი ქარ­თვე­ლი ქალი რე­ჟი­სო­რია, ხოლო „ბუბა“ მისი პირ­ვე­ლი ნა­მუ­შე­ვა­რი, რო­მე­ლიც საბ­ჭო­თა რეპ­რე­სი­ე­ბამ­დე და გა­და­სახ­ლე­ბამ­დე გა­და­ი­ღო. დოკუმენტური ფილმი მა­შინ­ვე აიკ­რძა­ლა, მოგ­ვი­ა­ნე­ბით კი აკ­რძა­ლეს მისი 1933 წელს გა­და­ღე­ბუ­ლი ფილ­მი „უჟ­მუ­რიც“.

ნუცა (ნინო) ხუციშვილი-ღოღობერიძე იყო ქართველი რეჟისორის ლანა ღოღობერიძის დედა. ლანა ღოღობერიძე იხსენებს:

ფილმის მოძიებაში ლანა ღოღობერიძეს ლაშა ბაქრაძე დაეხმარა. დოკუმენტური ფილმი 2016 წელს იპოვეს. „ბუბა“ აჩვენეს ამე­რი­კაში­, სამ­ხრეთ კო­რე­აში­, საფ­რან­გეთ­ში, გერ­მა­ნი­ასა და იაპონიაში.
ბალიქლი (არჰავის რაიონი)

ბალიქლი 2021 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 114 კაცს. ძველი ქართლი სახელია ფილარგეთი.

ისტორია
სოფელი ბალიქლი დაარსდა 1956 წელს, ფილარგეთის (ულუქენთის) სოფლის საზღვრებში არსებული სამი უბნის გაერთიანებით. შესაბამისად, ფილარგეთი ითვლება როგორც ულუქენთის, ასევე ბალიქლის სოფლის ძველ სახელად. სიტყვა წარმოშობილია ძველბერძნული სიტყვისგან „პელარგოს“, რაც წეროს ნიშნავს. პილარგეთი ნიშნავს „წეროიანს/წეროების ადგილს“. ბალიქლის სოფლის დაარსების შემდეგ ეს დასახლება ცნობილია როგორც ზემო პილარგეთი, ხოლო ულუქენთის სოფელი - როგორც ქვემო პილარგეთი.

სოფელი ფილარგეთი / ფელარგეთი მდებარეობდა ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა, 1461 წელს ტრაპიზონის იმპერიის გაუქმების შემდეგ, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს. სახელი პილარგეთი ან პელარგეთი არ გვხვდება ოსმალურ ჩანაწერებში. სავარაუდოდ, პირველად ამ სოფლის შესახებ წერილობით ნახსენებია 1917 წელს, ქართველი ენათმეცნიერის იოსებ ყიფშიძის ჩანაწერებში, რომელმაც კვლევითი ექსპედიცია განახორციელა ლაზეთის რეგიონში. სოფელი, რომელსაც ყიფშიძე წერდა როგორც ფილარგეთი, პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა და ამ დროს რუსული ადმინისტრაციის საზღვრებში იმყოფებოდა. რუსულმა ადმინისტრაციამ სოფელი ასევე დაარეგისტრირა როგორც ფილარგეთი .

სოფელი ბალიქლი დაარსდა 1956 წელს ფილარგეთის უბნების - ემენიათის, ბაღვასა და ბარდის გაერთიანების შედეგად. მართლაც, 1955 წლის საყოველთაო აღწერისას დარეგისტრირებული იყო ერთი სოფელი სახელწოდებით ფილარგეთი, ხოლო 1960 წლის საყოველთაო აღწერაში ბალიქლი და ულუქენთი უკვე ცალ-ცალკე სოფლებად მოიხსენიეოდაა. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით, ბალიქლის სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 549 ადამიანს, რომელთაგან 253 წერა-კითხვის მცოდნე იყო.
ჟიკჟიკობა ღამე

ჟიკჟიკობა ღამე (მენიპეა ერთ სცენად) — პიესა, ჟანრობრივად სევდიანი დრამა, დაწერილი 2009-2010 წლებში მიხო მოსულიშვილის მიერ.

პიესის ეპიგრაფი
ამ პიესას წინ უძღვის ვაჟა-ფშაველას სტრიქონები პოემიდან „ალუდა ქეთელაური“:

სინოპსისი
პიესა ომის შემდეგ იძულებით მიტოვებულ სოფლებზეა, ომში უსაფლაოდ დაკარგულ მიცვალებულებზე და საქართველოს უახლესი ისტორიის, ოკუპაციის შემდეგ დარჩენილ ტკივილზე.

აღდგომის ღამეს თავისი პაპა-ბებიის სასაფლაოზე, მეუღლისა და დედის თანხლებით მისულ ილიკოს გარდაცვლილი ბებია ოლა და პაპა ილა გამოეცხადებიან.

შინაარსი
აღდგომის ღამეს, რომელსაც ჟიკჟიკობა ღამეს ეძახიან იქაურები, ილიკო დედამისთან და მეუღლესან ერთად გადის თავისი პაპა-ბებიის სასაფლაოზე. მას ესმის წინაპრების ლაპარაკი, რაც მისთვის ისაა, რასაც სამშობლო ჰქვია.

პერსონაჟები
ოლა — გარდაცვლილი ბებია.
ილა — გარდაცვლილი პაპა.
ილიკო — ჯერ ცოცხალი შვილიშვილი.

დადგმები
რადიოთეატრი, რეჟისორი ზურაბ კანდელაკი, ხმის ოპერატორი ბაკო ხვიჩია, 2018
ნოდარ დუმბაძის სახელობის მოზარდ მაყურებელთა თეატრი, რეჟისორი და ინსცენირების ავტორი ეკატერინე კატო შარიქაძე, 2024 წლის 9 მარტი

გამოცემები
2010 წლის 16-24 აპრილი — „ლიტერატურული გაზეთი“, #24, გვერდები 6-7
2010 წ. — წიგნში „თითქმის პიკასო და ცოტა ბოსხი, მარჯვნიდან“. 978-99940-60-87-0
შავიზღვისპირეთის ხაზი

შავიზღვისპირეთის ხაზი, შავი ზღვის სანაპირო ხაზი (; 1829-1854) — რუსეთის იმპერიის გამაგრებების (სიმაგრეები, სიმაგრეები და სანგრები) ზოლი შავი ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე, ანაპასა და ოსმალეთის იმპერიის საზღვარს შორის.

სანაპირო ზოლი მოეწყო იმ მიზნით, რომ შავი ზღვიდან ჩერქეზებისთვს გადაეკეტათ საკვებითა და იარაღით მომარაგების საშუალება. მოქმედებდა 1830-1854 წლებში. სანაპირო ზოლის მშენებლობამ საფუძველი ჩაუყარა რუსეთის შავი ზღვის სანაპიროზე ისეთ დიდ ქალაქების წარმოქმნას, როგორებიცაა ნოვოროსიისკი, გელენჯიკი, სოჭი და სხვები.

ისტორია
1828-1829 წლების რუსეთ-ოსმელთის ომის ბოლოს, ოსმალეთის იმპერიის დამარცხების შედეგად, ანდრიანოპოლის სამშვიდობო ზავის მიხედვით მთელი ყუბანის მხარე გადავიდა რუსეთის იმპერიის მფლობელობაში. აღნიშნული ტერიტორიის სრულად ფლობისათვის საჭირო გახდა იქ არსებული ჩერქეზული ტომების სრულად დამორჩილება. ათწლეულების მანძილზე აფხაზურ-ადიღური ტომები აქტიურად იბრძოდნენ დამოუკიდებლობისათვის, რომლის დროსაც ხშირად იღებდნენ ზღვიდან დახმარებას ოსმალეთის იმპერიისაგან. ოსმალეთის იმპერია მიუხედვად 1828-1829 წლების ომის მარცხისა, საშუალებას არ უშვებდა ხელიდან და პერიოდულად შავიზღვის სანაპიროზე თავის სამხედრო დესანტს სხამდა. აღნიშნული მიზეზის გამო რუსეთის იმპერიაში გადაწყდა შექმნილიყო სამხედრო გამაგრებითი ხაზი სპეციალურად შავი ზღვისთვის, რომელიც ხელს შეუშლიდა როგორც ოსმალეთის სადესანტო ხომალდების თავდასხმას, ისე ადგილობრივი მთიელი მოსახლეობის სურსათ-სანოვაგითა და ტყვია-წამალით მომარაგებას.

ჯერ კიდევ 1828-1829 წლების ომის მსვლელობისას რუსეთმა დაიკავა შავი ზღვის ოსმალეთის გამაგრებული პუნქტები: ანაპა, სოხუმ-კალე, რედუტ-კალე და ფოთი, მაგრამ ეს საკმარისი არ აღმოჩნდა. 1830-1842 წლებში რუსეთის მიერ შავი ზღვის სანაპიროზე დამატებით აშენებულ იქნა არაერთი სამხედრო გამაგრება.

1839 წლის 23 მაისს შავი ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე ოფიციალურად ჩამოყალიბდა შავიზღვისპირეთის ხაზი.

1854 წლის დასაწყისში კავკასიის მეფისნაცვალმა მიხეილ ვორონცოვმა, ყირიმის ომის გამო შავი ზღვის სანაპირო ხაზის გაუქმება, თავისი გარნიზონების გაყვანა და ნოვოროსიისკში გადატანა გადაწყვიტა. მიზეზად სახელდებოდა პუნქტებს შორის სახმელეთო კავშირის არარსებობა და მხოლოდ საზღვაო კომუნიკაციაზე დამოკიდებულება, ამიტომ ვორონცოვს ხაზის დაცვა შეუძლებლად მიაჩნდა. 1854 წლის 15-17 მარტს, სამხედრო გემებმა გარნიზონები და მოსახლეობა სანაპირო გამაგრებიდან გაიყვანეს, მიტოვებული სიმაგრეები კი ააფეთქეს და დაწვეს.

რუსეთი აღნიშნულ რეგიონს დაუბრუნდება 10 წლის შემდეგ.
ხრამის დიდი გორა

ხრამის დიდი გორა — ადრინდელი სამიწათმოქმედო კულტურის (გვიანი ნეოლითი/ხალკოლითი, ძვ. წ. - ათასწლეული) გორანამოსახლარი მარნეულის ვაკეზე, სოფელ თაქალოს სამხრეთ-დასავლეთით, მდინარე ხრამის მარჯვენა ნაპირას (მარნეულის მუნიციპალიტეტი). გათხრები დაიწყო 1972 წელს ქვემო ქართლის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (თ. კიღურაძე).

ნასახლარი წარმოადგენს ოვალური მოყვანილობის ბორცვს (გათხრებამდე უსახელო იყო). განეკუთვნება შულავერის-შომუთეფეს კულტურის ტიპის დასახლებებს და უდიდესია მარნეულის ჯგუფის თანადროულ ძეგლებს შორის. მისი ფართობი 4,5 ჰა-ს აღემატება, ხოლო სიმაღლე 5 მ-ია. დაფიქსირებულია 9 სამშენებლო ჰორიზონტი. სამშენებლო მასალად გამოყენებული ალიზი სტანდარტულია. რამდენიმე სათავსოს იატაკი ქვემოთ მოგებული იყო ქვებით. № 49 სათავსოს იატაკზე ჭილოფის ანაბეჭდია დადასტურებული. სხვადასხვა ჰორიზონტებზე დადასტურებულია ოვალური მოყვანილობის, ქვები მოგებული სტაციონალური ღია კერა, რომელიც ხშირად ორი კედლის შევხედრის კუთხეშია გამართული. კერამიკული ნაწარმი წარმოდგენილია უხეში, გლუვი და გაპრიალებულზედაპირიანი თიხის ჭურჭლით; ზოგიერთ მათგანში აღმოჩენილია ღვინის უძველესი კვალი. ქვის იარაღებიდან გვხვდება ორმხრივლესილი და სოლისებური ცულებით. აღმოჩენილია ძვლის სადგისები, ლულოვანი ძვლის თოხები და სხვა ნივთები. საინტერესოა თიხის ანთროპომორფული ქანდაკებები, ყველა მათგანი მრგვალ სკულპტურას წარმოადგენს.
ედინბურგის უნივერსიტეტი

ედინბურგის უნივერსიტეტი — სახელმწიფო უნივერსიტეტი შოტლანდიის დედაქალაქ ედინბურგში. მეექვსე უძველესი უნივერსიტეტი დიდ ბრიტანეთში, რომელიც გაიხსნა 1583 წელს. ის ფლობს ბევრ შენობას ქალაქის ძველ უბანში. სტრუქტურულად, იგი შედგება სამი კოლეჯისგან, მათ შორის 20 სკოლისგან. არის „რასელის“ ჯგუფისა და ევროპის კვლევითი უნივერსიტეტების ლიგის წევრი.

ისტორია
შოტლანდიის სამეფოს დედაქალაქში უნივერსიტეტის ორგანიზებას ხელმძღვანელობდა რობერტ როლოკი, სენტ-ენდრიუსის კურსდამთავრებული. უნივერსიტეტის დაარსების წესდებას ხელი მოაწერა მეფე ჯეიმს -მ 1582 წლის 14 აპრილს.

უნივერსიტეტი აყვავდა განმანათლებლობის ხანაში, როდესაც გამოჩენილი ჰუმანიტარული მეცნიერების დიდი რაოდენობის გამო, ედინბურგს მეტსახელად „ჩრდილოეთის ათენი“ ეწოდა.

სტრუქტურა
იურიდიული ფაკულტეტი დაარსდა 1707 წელს, ხელოვნების ფაკულტეტი 1708 წელს, ხოლო მედიცინის ფაკულტეტი 1726 წელს.

1953 წლიდან 2010 წლამდე უნივერსიტეტის კანცლერი იყო ედინბურგის ჰერცოგი ფილიპი, რომელიც 2011 წელს ჩაანაცვლა საკუთარმა ქალიშვილმა ანნამ.

2001 წელს უნივერსიტეტმა გახსნა მეცნიერების, ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების შემსწავლელი ინსტიტუტი, რომელიც აერთიანებს საქმიანობას კვლევის, სწავლებისა და ცოდნის გადაცემის სფეროში მეცნიერების, ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების სოციალურ და პოლიტიკურ ასპექტებზე.

2002 წელს, რესტრუქტურიზაციის დროს, უნივერსიტეტის ცხრა ფაკულტეტი გადაკეთდა სამ კოლეჯად, ხოლო 22 განყოფილება სკოლებად. 2011 წელს უნივერსიტეტი გაერთიანდა ედინბურგის ხელოვნების კოლეჯთან.