iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თან შვე

გენერალისიმუსი თან შვე (; დ. 2 თებერვალი, 1933, მანდალაის ოლქი, ბრიტანეთის ბირმა) — მიანმარის სამხედრო დიქტატორი 1992 წლის 23 აპრილიდან 2011 წლის 30 მარტამდე. სამხედრო ხუნტის თავმჯდომარე, რომელიც 1997 წლის 15 ნოემბრიდან ატარებდა სახელს მიანმარის კავშირის მშვიდობისა და განვითარების სახელმწიფო საბჭო. ეკავა სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარის თანამდებობა.

ბიოგრაფია
თან შვე დაიბადა ღარიბ ოჯახში, მუშაობდა ფოსტაში. 1953 წელს აჯანყებულებთან და სეპარატისტებღთან საბრძოლველად გაწვევის მიზნით ჩაირიცხა ოფიცრების სასწავლო სკოლაში, რომელიც მან დაამთავრა 1954 წელს.

დიდი ხნის განმავლობაში იგი მუშაობდა კარენების წინააღმდეგ ბრძოლის ფრონტზე სამხედრო მოქმედებების ფსიქოლოგიის განყოფილებაში. 1962 წლის სამხედრო გადატრიალების შემდეგ, რომელიც ორგანიზებული იყო გენერალ ნე ვინის მიერ, მისი კარიერა სწრაფად იწყებს ზრდას. 1985 წელს იგი გახდა ბრიგადის გენერალი, 1986 წელს — გენერალ-მაიორი. 1988 წელს იგი შევიდა ბირმის სოციალისტური პროგრამის პარტიის აღმასრულებელ კომიტეტში, გენერალ ნე ვინთან.

1988 წლის 21 სექტემბერს იგი სამხედრო ხუნტის იმ 21 წევრს შორის იყო, რომელსაც ეწოდა კანონიერებისა და კანონის წესრიგის აღდგენის სახელმწიფო საბჭო, ხუნტას ხელმძღვანელობდა სო მაუნგი. იგი გახდა სო მაუნგის პირველი მრჩეველი, რომელიც თანამდებობიდან გადადგა 1992 წლის 23 აპრილს ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო. ამის შემდეგ თან შვე გახდა კანონიერებისა და კანონის წესრიგის აღდგენის სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარე. იგი ასევე გახდა პრემიერ-მინისტრი, სამხედრო მინისტრი და უმაღლესი მთავარსარდალი.

თავდაპირველად თან შვე ატარებდა ლიბერალურ პოლიტიკას, როგორც მისი წინამორბედები. მან გაათავისუფლა პოლიტიკური პატიმრები და შეარბილა ზომები ოპოზიციური პარტიის ეროვნული ლიგა დემოკრატიისათვის ლიდერის აუნ სან სუ ჩის წინააღმდეგ, რომელიც 1989 წლის ივლისიდან შინაპატიმრობაში იმყოფებოდა.

1993 წელს, 1990 წლის წაგებული არჩევნების საპასუხოდ, ახალი კონსტიტუციის მოსამზადებლად მოიწვია ეროვნული საკონსტიტუციო კონფერენცია. თან შვემ შეარბილა კონტროლი სახელმწიფო ეკონომიკაზე და დაიწყო მიანმარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაციაში გაწევრიანებისკენ, რომელიც 1997 წელს მოხდა. ამ პერიოდის განმავლობაში, მან თანამდებობიდან გაათავისუფლა მინისტრების დიდი რაოდენობა კორუფციის გამო. პირველად, თან შვემა ისეთ საერთაშორისო ორგანიზაციებს, როგორიცაა წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტი და „ამნეტი ინტერნეიშენალი“, მიანმარში შესვლის საშუალება მისცა.

ამავე დროს აგრძელებდა ეროვნული უმცირესობების დევნას. მან დაიწყო კერენებისა და შანების დევნა. მისი ხელმძღვანელობით დაიწყო როჰინჯის მაჰმადიანი ხალხის დევნის კამპანია, რის შედეგადაც ბანგლადეშში 250 000 ადამიანი გაიქცა. ახალი კონსტიტუცია ვერ მიიღეს, რადგან 1995 წელს ეროვნული საკონსტიტუციო კონფერენცია დაიშალა, რომელიც კვლავ მოიწვიეს 2004-2005 წლებში. 2003 წელს კვლავ დააპატიმრეს აუნ სან სუ ჩი.

2003 წლის 25 აგვისტოს გადადგა პრემიერ-მინისტრობიდან, მაგრამ 2011 წლამდე ეკავა მნიშვნელოვანი თანამდებობები. ამჟამად მიანმარის ხელისუფლებაში ერთმანეთს უპირისპირდება თან შვესა და ხუნტის თავმჯდომარის მოადგილის მაუნ აეს კლანები. 2011 წელს გადადგა ყველა თანამდებობიდან. მისი მემკვიდრეები იყვნენ თეინ სეინი, როგორც მიანმარის პრეზიდენტი და მინ აუნ ჰლაინი, როგორც შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი.
ლაჩინი

ლაჩინი — ქალაქი აზერბაიჯანში. აღიარებულია როგორც აზერბაიჯანის ნაწილი, მაგრამ ამჟამად ტერიტორიას მთიანი ყარაბაღის დე ფაქტო რესპუბლიკა აკონტროლებს. აზერბაიჯანის მთავრობა მიიჩნევს, რომ ლაჩინი არის ლაჩინის რაიონის რეგიონული ცენტრი. ქალაქი და მისი მიმდებარე რეგიონი წარმოადგენს ლაჩინის სტრატეგიული დერეფანს, რომელიც მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკას სომხეთთან აკავშირებს.

ისტორია
თავდაპირველად იგი ცნობილი იყო როგორც აბდალიარი. რეგიონს ქალაქის სტატუსი მიენიჭა 1923 წელს, ხოლო სახელი ლაჩინი დაარქვეს (თურქული სახელია, რაც ნიშნავს ქორს) 1926 წელს. 1923 წლის 7 ივლისს ქალაქი ლაჩინი გახდა ქურთისტანის მაზრას ადმინისტრაციული ცენტრი , რომელსაც ხშირად მოიხსენიებდნენ როგორც წითელ ქურთისტანს, სანამ ის შუშაში გადავიდოდა. იგი დაიშალა 1929 წლის 8 აპრილს, რის შემდეგაც დაიხურა ქურთულენოვანი სკოლები და გაზეთები.

მთიანი ყარაბაღის ომი
1990-1994 წლებში მიმდინარე მთიანი ყარაბაღის ომის დროს ლაჩინის ქალაქი და მისი მიმდებარე რაიონი იყო ბრძოლის ადგილი და ქალაქი ჯერაც არ არის ფორმაში ამ ომის შედეგად. ლაჩინი სომხეთის კონტროლის ქვეშ მყოფი ყველაზე მნიშვნელოვანი ქალაქია მისი გეოგრაფიული მნიშვნელობის გამო, რომელიც სომხეთს მთიანი ყარაბაღთან აკავშირებს. ევროპაში უსაფრთხოების და თანამშრომლობის ორგანიზაციის ეუთოს მინსკის ჯგუფმა აღნიშნა, რომ „წინა მოლაპარაკებებში ლაჩინს ცალკე საქმედ განიხილავდნენ“. ეს იმიტომ, რომ ლაჩინი არის მთიანი ყარაბაღის ჰუმანიტარული და უსაფრთხოების დერეფანი. ამის გარეშე მთიანი ყარაბაღი იქნებოდა იზოლირებული.

2015 წლის 16 ივნისს ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ გამოიტანა განაჩენი ჩირაგოვისა და სხვების წინააღმდეგ სომხეთის საქმეზე, რომელიც ეხებოდა ექვსი აზერბაიჯანელი ეთნიკურად ქურთი ლტოლვილის საჩივრებს, რომ მათ არ შეეძლოთ რეგიონში დაბრუნება თავიანთ სახლებში. თავდაპირველად ისინი იძულებუნლი იყვნენ გაქცეულიყვნენ 1992 წელს, მთიანი ყარაბაღის სომხურ-აზერბაიჯანული კონფლიქტის დროს. სასამართლომ დაადასტურა, რომ სომხეთი ახორციელებდა ეფექტურ კონტროლს მთიანი ყარაბაღისა და მიმდებარე ტერიტორიებზე, ამის შესაბამისად კი ჰქონდა იურისდიქცია ლაჩინის ოლქზე.

დემოგრაფია
1926 წლის მონაცემებით, რეგიონში 435 ადამიანი ცხოვრობდა, მათგან 37,7% იყო აზერბაიჯანელი, 25,3% ქურთი, 15,2% სომეხი და 13,1% რუსი. 1970 წლის მონაცემებით რეგიონში სულ 4 990 მაცხოვრებელი იყო, 95% შეადგენდნენ აზერბაიჯანელები, 2.7% რუსები და 1,1% სომხები. 1979 წელს მოსახლეობის 99.1% -ს აზერბაიჯანელები შეადგენდნენ, ხოლო 2005 და 2015 წლის აღწერის თანახმად მოსახლეობის 100%-ვე პროცენტი სომხებისგან შედგება.
რახიმ ჩახიევი

რახიმ ჩახიევი — დ. 11 იანვარი, 1983, ტობოლსკი, რუსეთი - არის რუსი ყოფილი პროფესიონალი მოკრივე. მან 2015 წელს მოიპოვა საკრუიზო წონის ტიტული, 2014 წელს ევროპის საკრეისო წონის ტიტული და 2013 წელს საკრუიზო წონის ტიტულსაც დაუპირისპირდა, როგორც სამოყვარულო ბოქსიორმა მან, მოიგო ვერცხლის მედალი 2007 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე და ოქრო 2008 წლის ოლიმპიადაზე. მიეკუთვნება მძიმე წონის მოკრივეების რიგს.

მან კრივში 1995 წელს დაიწყო რუსლან ჩაპანოვის ხელმძღვანელობით. 1999 წელს მან მოიპოვა რუსეთის ჩემპიონატი სპორტულ სკოლებს შორის 81 კგ წონით კატეგორიაში. 2001 წელს ამავე კატეგორიაში გახდა ევროპის ჩემპიონი ბოსნიასა და ჰერცეგოვინაში მოზარდთა შორის.

რუსეთის ჩემპიონატში მან მოიპოვა ოქრო (2002), ვერცხლი (2004), ბრინჯაო (2005 და 2006).

2006 წელს, 91 კგ კატეგორიაში, მან პირველი ადგილი მოიპოვა აზერბაიჯანის მსოფლიო თასზე და გერმანიაში სამხედრო პერსონალთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატზე.

2007 წელს მან აშშ-ს მსოფლიო თასზე რუსეთის სახელით ტიტული დათმო და ვერცხლი მოიპოვა. ფინალში წააგო მსაჯების გადაწყვეტილებით, იტალიელ კლემენტე რუსოსთან ანგარიშით (6:7).

2008 წელს, მაგნიტოგორსკის რუსეთ-ამერიკის მატჩზე, იგი მჭიდრო გადაწყვეტილებით დამარცხდა დეონტაი უაილდერთან (11-10).

პირადი ტრენერების რუსლან ჩაპანოვის და ფილიპ იაკოვლევის ხელმძღვანელობით, 2008 წელს იგი გახდა პეკინში ოლიმპიური ჩემპიონი.

2009 წელს ჩახკიევმა დაასრულა სამოყვარულო კარიერა და ხელი მოაწერა კონტრაქტს სარეკლამო კომპანიასთან -- თან. 2016 წლის ბოლომდე, იგი წვრთნის ახალგაზრდებს ჰამბურგში - ში, ცნობილი მაიკლ ტიმსის სამწვრთნელო ჯგუფის ხელმძღვანელობით.

ჩახკიევმა დაამარცხა ჯასურ მაჩანოვი 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე. კარიერის განმავლობაში მან ასევე დაამარცხა კუბელი ოსმაი აკოსტა 24:15 გუნდურ შეჯიბრებაში მსოფლიო თასზე 2006 წელს , მაგრამ რუსეთმა დათმო ეს შეხვედრა.

2006 წელს მან მსოფლიო ჩემპიონატზე წააგო (ვერცხლის მედალოსანი 2005) სამხრეთ ეთიოპიელთან.

მსოფლიო ჩემპიონატებზე ჩახიევმა სხვათა შორის დაამარცხა აზერბაიჯანელი ელჩინ ალიზადა 17-6. 2008 წელს იგი დუალე უაილდერთან დამარცხდა დუელში.
შაუმიანის პროვინცია

შაუმიანის პროვინცია — მთიანი ყარაბაღის დე ფაქტო რესპუბლიკის ერთ-ერთი პროვინცია. რესპუბლიკა არ არის აღიარებული საერთაშორისო დონეზე. რეგიონი ეკუთვნის აზერბაიჯანის რესპუბლიკას. მხოლოდ დასავლეთი ნაწილია დე ფაქტო რესპუბლიკის არმიის კონტროლის ქვეშ. აზერბაიჯანის გორანბოის რაიონის სამხრეთ ნაწილი ცეცხლის შეწყვეტის ხაზის გასწვრივ მოიცავს შაუმიანის პროვინციის იმ ნაწილს, რომელიც ყარაბაღის რესპუბლიკას აქვს მითვისებული. რეგიონი ძირითადად სომეხი მოსახლეობისგან შედგება. სომხურმა ჯარებმა ვერ მოახერხეს მისი დაბრუნება მთიანი ყარაბაღის ომის დროს, 1992 წელს აზერბაიჯანული ძალების მიერ რეგიონის ოკუპაციის შემდეგ.

შაუმიანის პროვინციის შემადგენლობაში, არის 1 ქალაქი და 16 სოფელი.

ისტორია
ანტიკურ ხანაში ეს ტერიტორია იყო ყარაბაღის ნაწილი, შუა საუკუნეებში კი ხაჩენის სამთავროს ნაწილი, მე -17- მე-18 საუკუნეებში ტერიტორია იმყოფებოდა გიულიუსტანის მელიქის დინასტიის მმართველობის ქვეშ. საბჭოთა პერიოდის განმავლობაში ამ რაიონს ერვა სახელი სომეხი ბოლშევიკი სტეფანე შაუმიანის პატივსაცემად, მისივე სახელს ატარებდა რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

1990-იანი წლებისთვის შაუმიანის ოლქის მოსახლეობა თითქმის სომხური იყო ენითაც და ეთნიკურადაც, თუმცა ეს ტერიტორია არ შედიოდა საბჭოთა კავშირის დროს მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის შემადგენლობაში.

1991 წლის გაზაფხულსა და ზაფხულში, საბჭოთა კავშირის პრემიერ მინისტრმა მიხეილ გორბაჩოვმა „ოპერაციულ ბეჭედს“ მისცა დავალება, რომლის თანახლადაც საბჭოთა წითელი არმია და აზერბაიჯანული ჯარები გარს უნდა შემორტყმოდნენ ტერიტორიის ზოგიერთ სომხურ სოფელს, რის შედეგადაც ძალადობრივი გზებით განდევნეს მათი მოსახლეობა სომხეთში.

დაახლოებით 17 000 სომეხი, რომლებიც ცხოვრობდნენ შაუმიანის ოცდასამ სოფელში, განდევნეს რეგიონიდან.

1991 წლის დეკემბერში საბჭოთა კავშირის დაშლასთან ერთად, შაუმიანის რეგიონი მნიშვნელოვანი საბრძოლო მოქმედების ობიექტად იქცა. მვლელობის კულმინაცია მიღწეული იქნა 1992 წლის ზაფხულში, როდესაც ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი დაიკავა აზერბაიჯანის არმიამ. ზიანი საკმაოდ დიდი, სომეხი მოსახლეობა კი რეგიონიდან გაიქცა.

საბჭოთა ძალები, რომლებიც მოქმედებდნენ ადგილობრივ აზერბაიჯანულ ძალებთან ერთად, იძულებით განდევნეს რეგიონის სოფლებში მცხოვრები სომხები. ოპერაციის დროს მოხდა სახმელეთო ჯარების, სამხედრო, ჯავშანტექნიკის და არტილერიის გამოყენება. სომეხი მშვიდობიანი მოქალაქეების დეპორტაცია განხორციელდა ადამიანის უფლებების უხეში დარღვევებით, რომლებიც დაფიქსირდა „ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო ორგანიზაციების“ მიერ.
გალანჩეჟი

გალანჩეჟი — ტბა ჩეჩნეთის რესპუბლიკის გალანჩოჟის რაიონში, რომელიც მცირერიცხოვან რაიონს წარმოადგენს ჩეჩნეთის რესპუბლიკაში. მოსახლეობა 1939 წელს შეადგენდა 9,499 ადამიანს, ჩეჩნების ჩათვლით 95,7%, რუსები 2.8%, ინგუშები 0,5%, უკრაინელები 0.4%.

გეოგრაფია
გალანჩეს ტბა წარმოადგენს ერთ-ერთ უნიკალურ ტბას კავკასიაში. გალანჩეჟი მდებარეობს მთიან ჩეჩნეთში, მდინარე გეხის აუზის ზედა მონაკვეთში. იგი მდებარეობს მდინარე ოსუკას ხეობის მარჯვენა მხარეს, მდინარიდან 100 მეტრის და ზღვის დონიდან 1494.1 მეტრის სიმაღლეზე.

აღნიშნულ ტბას აქვს თითქმის რეგულარულად ოვალური ფორმა, რომლის ღერძი 450 და 380 მეტრია. აუზის ფორმა არის ძაბრისებური ფორმის. ტბის ცენტრში არსებული უდიდესი სიღრმეა. აღნიშნული ტბის მაქსიმალური სიღრმე შეადგენს, დაახლოებით 35 მეტრს. წყლის სარკის ფართობია დაახლოებით 12 ჰექტარი.

გალანჩეჟის ტბაში წყალი ნათელი და კამკამაა. მზიან ამინდში იგი დაახლოებით ღია ცისფერია, ოდნავ მომწვანო ელფერით.

ზაფხულში, დაახლოებით წყლის საშუალო ზედაპირული ტემპერატურა 20 გრადუსს აღწევს. ზამთარში კი ტბა იყინება. აღნიშნულ რეგიონში საკმაოდ ცივი ზამთარია, ამიტომ ყინვის დროს ტბის ზედაპირი საკმაოდ მასიური ყინულით იფარება.

ტბის მიმდებარე ტერიტორიაზე არის არაერთი გამორჩეული უძველესი კოშკი და სხვა ისტორიული ძეგლი, რომლებიც წარმოადგენს ჩეჩნეთის რესპუბლიკის ეროვნული მნიშვნელობის ხუროთმოძღვრულ ძეგლებს. გალანჩოჟის რაიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს ადრეული და გვიანი შუა საუკუნეების ძეგლები, ეს არის უძველესი სამხედრო და საცხოვრებელი კოშკები, ციხესიმაგრეები.

აღნიშნული ტბა იკვებება ჩამონადენი წყლებით. აღმოსავლეთის ფერდობზე მასში სამი წყარო ჩაედინება. ტბის ბოლოში არის ძირითადი გასასვლელი. ტბას მიწისქვეშა ჩამონადენი აქვს პატარა წყაროს სახით, რომელიც ჩრდილოეთ ფერდობზე ტექტონიკური მოტეხილობის ზოლში იშლება. გალანჩეჟის ტბაში ბრუკის კალმახი ბინადრობს. ტბაში ბინადარი თევზებიდან გამორჩეულია: ჩვეულებრივი პიკე, როუჩი, რუდი და ჩრდილოეთ კავკასიური მჭრელა, საზანი და წვერა.

ჩეჩნურ თარგმანში აღნიშნული ტბის "გალეან-ამ" სახელი ითარგმნება როგორც "გალე-ტბა".

ადგილობრივებს შორის, გალანჩის ტბა წმინდა ადგილად ითვლებოდა. ტბის სული ხართან ასოცირდება.

გალანჩეჟის ტბასთან არის უნიკალური ტყეები.
ნაურსკის ოლქი

ნაურსკის ოლქი — რუსეთის ფედერაციის ჩეჩნეთის რესპუბლიკაში შემავალი ტერიტორიული ერთეული. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი არის სოფელი ნაურსკაია.

გეოგრაფია
აღნიშნული რეგიონი მდებარეობს ჩეჩნეთის ჩრდილო-დასავლეთით. მას აღმოსავლეთით ესაზღვრება ჩეჩნეთის შელკოვსკის ოლქი, ჩრდილოეთით - დაღესტნის ნოღაის ოლქი, ჩრდილო-დასავლეთში - სტავროპოლის ტერიტორიის კურსკის რეგიონი, სამხრეთით, მდინარე თერგის გასწვრივ - ჩეჩნეთის გროზნოსა და ნადირეჩნის რაიონები.

მთლიანობაში რაიონის სიგრძე: დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ - საშუალოდ 60 კილომეტრია, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ კი - 40 კილომეტრი. რეგიონის ფართობი - 2205 კმ².

ნაურსკის ოლქი მდებარეობს სტეპის ზონაში, მდინარე თერგის გასწვრივ, ჭარბობს ტყე-სტეპი, ხოლო მის სამხრეთ ნაპირებზე გვხვდება დიდი ტყეები.

რეგიონის მიდამოებში ცნობილი ტბები: კაპუსტინო (ამავე სახელწოდების ფერმის მახლობლად), მაიორი (მაიორსკის მეურნეობის მახლობლად), გენერალსკოე (უახლოესი დასახლებებია კორნეევის მეურნეობა და სელივანკინის მეურნეობა) და რიგი მცირე ტბები. რეგიონში ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობაა 369 მმ.

ისტორია
1556 წელს ასტრახანის სახანოზე რუსეთის სამეფოს გამარჯვების შემდეგ, ამჟამად რეგიონის მიერ დაკავებული ტერიტორია რუსეთის ნაწილი გახდა. ამის შემდეგ, თერგის კაზაკების საზოგადოებამ დაიწყო ფორმირება. თანამედროვე ნაურსკის ოლქის საზღვრებში თერგის ნაპირებზე კაზაკთა დასახლებების გამოჩენა უნდა მივაწეროთ, როგორც ჩანს, უკვე საუკუნეს. მაგალითად, ნაურისა და მეკენის ტრაქტატების, აგრეთვე კაზაკთა ქალაქ ნურის ამავე სახელწოდების ტრაქტატში ნახსენებია ნაურკის ოლქი, იგი თარიღდება 1642–1644 წლებით.

თერგის მარცხენა სანაპიროზე კაზაკების მიერ ინტენსიური დასახლების ახალი ტალღა, ახლანდელი რეგიონის საზღვრებში იწყება 1763 წლის მოზდოკის დაარსების შემდეგ და სწორედ აქედან იწყება კაზაკთა სოფლების უწყვეტი ჯაჭვის შექმნა მოზდოკსა და ყიზლიარს შორის, როგორც 1780-იანი წლების ერთიანი კავკასიური ხაზის ჩამოყალიბების ფართომასშტაბიანი პროცესის ნაწილი. მათ ჩამოაყალიბეს სოფლები გალიუგაევსკაია, ისკერსკაია, ნაურსკაია, მეკენსკაია და კალინოვკაია.

1772 წელს გლეხთა აჯანყების მომავალი წინამძღვარი ემელიან პუგაჩოვი ეწვია სოფელ იშერსკაიას. მისი ყოფნის შედეგი იყო სოფლების ისკერსკაიას, ნაურსკაიასა და გალიუგაევსკაიას კაზაკების მიერ ფულადი ხელფასისა და დებულებების გამოყოფის შუამდგომლობა, რომელთანაც პუგაჩოვი გაემგზავრა მოსკოვში, მაგრამ დააპატიმრეს მოზდოკში.

1944 წლიდან 1957 წლამდე ნაურსკის ოლქის ნაწილი იყო გროზნის რეგიონი. 1957 წლიდან 1991 წლამდე ნაურსკის ოლქი ჩეჩნურ-ინგუშეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ნაწილი იყო. 1991 წლის დეკემბრიდან დღემდე, ეს რაიონი ჩეჩნეთის რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედიოდა. ჩეჩნეთის რესპუბლიკაში სეპარატისტებთან პირველი და მეორე ომების დროს, სარკინიგზო ბომბი აფეთქდა რეგიონის ტერიტორიაზე.

აღნიშნულ რაიონში გადის, მოზდოკ - ყიზილარის გზატკეცილი. ასევე, აქ გადის ჩრდილოეთ კავკასიის რკინიგზა.
მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის თავდაცვის არმია

მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის თავდაცვის არმია — ოფიციალური თავდაცვთ ძალა, მთიანი ყარაბაღის დე ფაქტო რესპუბლიკაში. დაარსდა 1992 წელს, და აერთიანებდა ადრე დეზორგანიზებულ თვითმმართველურ ერთეულებს, რომლებიც ჩამოყალიბდა 90-იანი წლების დასაწყისში. მისი ჩამოყალიბების მთავარი მიზეზე იყო ის, რომ რეგიონში დაცული ყოფილიყო ეთნიკური სომეხი მოსახლეობა, საბჭოთა და აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების თავდასხმებისგან. მთიანი ყარაბაღის თავდაცვის არმია ამჟამად შედგება დაახლოებით 20 000 კარგად გაწვრთნილი და აღჭურვილი ოფიცრისა და ჯარისკაცისგან და ინარჩუნებს „მუდმივ მზადყოფნას, ასევე ისინი უფრო სერიოზულ საბრძოლო მომზადებასა და ოპერაციულ სავარჯიშოებს გადიან, ვიდრე სხვა ყოფილი საბჭოთა არმები“. აზერბაიჯანის ამჟამინდელმა პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა განაცხადა, რომ მთიანი ყარაბაღის თავდაცვის არმიის ჯარისკაცების 80%, ფაქტობრივად, სომხეთის მოქალაქეა.

ისტორია
მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის არმია დაარსდა 1992 წლის 9 მაისს. მან შექმნა „საკუთარი ცენტრალური სარდლობა და სამხედრო სტრუქტურა, რომელიც განსხვავდება სომხური არმიისაგან“. მის დამფუძნებლებში შედიოდნენ: რობერტ ქოჩარიანი (სომხეთის ყოფილი პრეზიდენტი, იგი იყო არმიის პირველი მთავარსარდალი); სერჟ სარგსიანი (ყოფილი პრემიერ მინისტრი და პრეზიდენტი); სამველ ბაბაიანი (მთიანი ყარაბაღის თავდაცვის მინისტრი 1994 წლიდან 2000 წლამდე) და სხვები. ცეცხლის შეწყვეტის დარღვევები კონტაქტის ხაზთან საკმაოდ ხშირია და ხშირად თითქმის ყოველწლიურად ხდება რამდენიმე ჯარისკაცსაი და მშვიდობიანი მოქალაქის დაღუპვა. ცეცხლის შეწყვეტის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დარღვევა მოხდა ქალაქ მარტაკეტში, 2008 წლის 8 მარტს, როდესაც დაიღუპა თექვსმეტი ჯარისკაცი. ორივე მხარე ერთმანეთს ადანაშაულებს ბრძოლის დაწყებაში. 2010 წლის ივნისში ხაზზე, სომეხ და აზერბაიჯანულ ჯარებს შორის ახალი შეტაკებები მოხდა, რის შედეგადაც ოთხი სომეხი სამხედრო დაიღუპა. 2014 წლის ზაფხულში შეტაკებებმა ექვსი სომეხი და ცამეტი აზერბაიჯანული სამხედრო მოსამსახურე შეიწირა. 2014 წლის 12 ნოემბერს მთიანი ყარაბაღის თავდაცვის არმიის -24 თავდასხმის ვერტმფრენმა, რომელიც მონაწილეობდა 2014 წლის ერთკვირიან სამხედრო წვრთნებში, აზერბაიჯანელმა სამხედროებმა ჩამოაგდეს და დაიღუპა ეკიპაჟის სამივე წევრი. 2016 წლის 1 აპრილს დაიწყო ომის მსგავსი შეტაკებები; რამდენიმე წყაროს თანახმად, ეს ყველაზე უარესი იყო 1994 წლიდან მოყოლებული.
კოტა (რაჯასტანი)

კოტა — ქალაქი ინდოეთში, რაჯასტანის შტატში, მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ამავე სახელწოდების ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობის მიხედვით რაჯასტანის შტატში მესამე ქალაქია (ჯაიპურისა და ჯოდპურის შემდეგ) და 47-ე ინდოეთის ქალქებს შორის 1 001 365 კაციანი მოსახლეობით (2011 წლის აღწერა). ქალაქი კოტა მდებარეობს შტატის დედაქალაქ ჯაიპურიდან სამხრეთით 240 კილომეტრში, მდინარე ჩამბალის ნაპირზე.

გეოგრაფია
ქალაქი კოტა მდებარეობს რაჯასტანის შტატის სამხრეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან საშუალო სიმაღლეა 271 მეტრი. ქალაქი მდებარეობს რაჯასტანის სამხრეთ-აღმოსავლეთი რეგიონის ცენტრში, მდინარე ჩამბალის ხეობაში, მალვის მთიანეთზე. სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ჩრდილო-დასავლეთისაკენ ქალაქს კვეთს მოკანდარის ბორცვი.

კლიმატი
კოტის კლიმატი ტროპიკული და ნახევრადმშრალია, რომელიც მთელი წლის განმავლობაში მაღალი ტემპერატურით ხასიათდება. ზაფხული ხანგრძლივია, ცხელი და არიდული, იწყება მარტის ბოლოს და გრძელდება ივნისის ბოლომდე. მუსონების სეზონისთვის ხასიათდება შედარებით დაბალი ტემპერატურით. მუსონების სეზონების დასასრულს, ოქტომბერში, ტემპერატურა კვლავ იზრდება. მცირე და რბილი ზამთარი იწყება ნოემბერში და გრძელდება თებერვლის ბოლომდე. ზამთრის საშუალო ტემპერატურაა 26,7 °, ხოლო მინიმუმი 12 °.

საშუალო წლიური ნალექების რაოდენობაა 761 მმ. ნალექების უმეტესი ნაწილი მოდის სამხრეთ-დასავლეთის მუსონებზე.

ისტორია
კოტა მდებარეობს ჰადოტის ისტორიულ ოლქში. საუკუნეში ქალაქი გარშემორტყმული იყო კედლებით, ხოლო 1625 წელს იგი გახდა რაჯპუტის სამთავროს ცენტრი. დიდ მოგოლთა იმპერიის დაშლის შემდეგ ადგილობრივმა რაჯებმა მოახერხეს თავიანთი დამოუკიდებლობის დაცვა ჯაიპურის მმართველებთან სისხლიან ომებში.

1818 წელს, ბრიტანელებმა დაარწმუნეს რაჯა, რომ მათთან დაედო არათანასწორი ხელშეკრულება სამხედრო და პოლიტიკური დახმარების შესახებ. ამის შემდეგ კოტის სამთავრომ დაკარგა პოლიტიკური დამოუკიდებლობა და რაჯპუტანის სააგენტოს კონტროლის ქვეშ მოექცა.

მოსახლეობა
2011 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქ კოტის მოსახლეობის რაოდენობაა 1 001 365 ადამიანი, საიდანაც 529 795 მამაკაცია და 471 570 ქალი. ყოველ 906 ქალზე მოდის 1000 კაცი და ქალაქის მოსახლეობის 12,74 % 6 წელზე მცირე ასაკის ბავშვები არიან. წიგნიერების დონე 83,65 % (კაცებს შორის - 90,56%, ქალებს შორის 75,90%).

რელიგიური შემადგენლობა კი ასეთია: 77 % - ინდუისტია, 18 % - ისლამის მიმდევარი, 3,7 - ჯაინიზმს მისდევს, 0,4 - ქრისტიანია.

ეკონომიკა და ტრანსპორტი
ქალაქი რეგიონის მთავარი სავაჭრო ცენტრია. მრეწველობიდან განვითარებულია ბამბეულის მრეწველობა, ამზადებენ რძის პროდუქტებსაც. ქალაქ კოტაზე გადის ეროვნული ტრასა № 12 (ჯაიპური — ჯაბალპური) და № 76. უახლოესი მოქმედი აეროპორტი მდებარეობს ჯაიპურში. კოტას გაააჩნია საკუთარი აეროპორტიც, მაგრამ 1997 წლის შემდეგ რეგულარულ რეისებს აღარ იღებს.
ჰოვრაჰი

ჰოვრაჰი (, , ) — სამრეწველო ქალაქი ინდოეთში, დასავლეთი ბენგალის შტატში. ჰოვრაჰის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ჰუგლის ნაპირზე, რომელიც განგის ერთ-ერთი განშტოებაა.

ჰოვრაჰი არის კალკუტასთან დაძმობილებული, რომელიც მდებარეობს მდინარის მეორე სანაპიროზე, ქალაქები ერთმანეთთან დაკავშირებულია ორი ხიდით და ბორანით.

ქალაქს უკავია მეორე ადგილი მოსახლეობის რიცხოვნობით დასავლეთი ბენგალის ტერიტორიაზე.

ეტიმოლოგია
ქალაქის სახელწოდება წარმოსდგება ბენგალური სიტყვისაგან „ჰოვრ“, რომელიც ითარგმნება, როგორც „დაჭაობებული, მოსწაყენი ადგილი“.

ისტორია
ჰოვრაჰის ისტორია სათავეს იღებს საუკუნეში. ვენეციელი მკვლევარი ცეზარ დე ფედერიჩი, რომელიც სტუმრობდა ინდოეთს 1565-1579 წლებში, თავის ჩანაწერებში მოიხსენიებს ადგილ ბატორს. მისი აღწერით ეს იყო ადგილი სადამდეც გემებს შეეძლოთ მისვლა და სადაც განლაგებული იყო დოკები ტვირთვის ჩატვირთვისა და გადატვირთვისთვის. ეს ადგილი იდენტიფიცირებულია ჰოვრაჰის თანამედროვე მდებარეობასთან.

1714 წლის 4 მაისს მოიხსენიება როგორც სოფელი. პლესის ბრძოლის შემდეგ (1757 წლის 23 ივნისი) ხელმოწერილია ხელშეკრულებით ჰოვრაჰის რაიონი გადავიდა ოსტ-ინდოეთის კომპანიის დაქვემდებარებაში. 1787 წელს შეიქმნა ჰუგლის რაიონი, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდა თანამედროვე ქალაქ ჰოვრაჰის მთელი ტერიტორია.

1854 წელს ჰოვრაჰის რკინიგზის სადგურის შექმნით დაიწყო ქალაქის სამრეწველო დაწინაურება. 1855 წელს დაარსდა პირველი ჯუთის ფაბრიკა.

დემოგრაფია
ინდოეთის 2001 წლის საყოველთაო აღწერების მონაცემებით ჰოვრაჰში ცხოვრობს 1 008 704 ადამიანი. აქედან მამაკაცები შეადგენენ 54 %, ხოლო ქალები 46 %-ს. წიგნიერების დონე ქალაქში 77 %-ია, რაც მაღალია ქვეყნის საშუალო მაჩვენებელზე, რომელიც შეადგენს 59,5 %-ს. კაცებს შორის წიგნიერების დონე არის 81 %, ხოლო ქალებს შორის 73 %. ქალაქის მოსახლეობის 9 % ექვს წლამდე ასაკის ბავშვია.

ინდოეთის მოსახლეობის 1896 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობდა 84 069 ადამიანი, 1901 წელს კი უკვე 157 594. ასეთი სწრაფი ზრდა გამოწვეული იყო მრეწველობის განვითარებით და ვაკანტური სამუშაო ადგილების ქონით. ამ პერიოდში მამაკაცი მოსახლეების რაოდენობა 100 %-ით გაიზარდა,მაშინ როცა ქალების რაოდენობა გაიზარდა 60 %-ით.

ღირსშესანიშნაობა
შიბპურის რაიონი ჰოვრაჰში უკვე ასოცირდება უზარმაზარ ხეებთან სოფელ დიდ ბანიანში. 1786 წელს ბრიტანელებმა დააარსეს ინდოეთის ბოტანიკური ბაღი, რომელიც მდებარებდა დიდ ბანიანსა და მდინარე ჰუგლის შორის.

შიბპურში მდებარე, ბენგალის ინჟინერიის კოლეჯი ინდოეთის მეორე უძველესი საინჟინრო კოლეჯია.

რამრაჯატალში მდებარეობს რამას ცნობილი ტაძარი, სადაც დიდი ღვთისმსახურება ტარდება შრავანის თვის ბოლო კვირა დღეს.

რკინიგზის სადგურის სიახლოვეს მდებარეობს დიდი ტბა სანტრაგაჩხი, რომელიც იზიდავს მრავალ გადამფრენ ფრინველს ზამთრის პერიოდში. დასავლეთ ბენგალის სახელმწიფო სატყეო დეპარტამენტი აპირებს ტბაზე დაცული ტერიტორიის დაარსებას.