iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აბდულჰალიკ რენდა

მუსტაფა აბდულჰალიკ რენდა (დ. 29 ნოემბერი, 1881 - გ. 1 ოქტომბერი, 1957) — ტოსკური წარმოშობის თურქი საჯარო მოხელე და პოლიტიკოსი, რომელიც 1938 წლის ნოემბერში, ათათურქის გარდაცვალებიდან ერთი დღის განმავლობაში თურქეთის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი იყო.

ბიოგრაფია
რენდა დაიბადა იანინაში, ოსმალეთის იმპერიის (თანამედროვე საბერძნეთი) ჯანინის პროვინციაში. რენდა წარმოშობით ალბანელი იყო. 1902 წლიდან 1918 წლამდე ის ოსმალეთის იმპერიის რამდენიმე ქალაქში მსახურობდა ოლქის და პროვინციის გუბერნატორად. 1918 წელს ის ექვსი თვით მალტაში გადაასახლეს. დაბრუნების შემდეგ იგი ეკონომიკის სამინისტროში, შემდეგ კი შინაგან საქმეთა სამინისტროში მოადგილედ დაინიშნა.
ის კონიის გუბერნატორი გახდა, სანამ იზმირის პირველ გუბერნატორად დაინიშნებოდა მას შემდეგ, რაც თურქულმა ძალებმა ქალაქი ბერძნული ჯარების გასვლის შემდეგ დაიბრუნეს. რენდას იზმირის გუბერნატორად მუშაობის დროს, პოლიტიკოსმა რიზა ნურმა თანამემამულეთა სოლიდარობის მოტივით დაადანაშაულა იგი ალბანელების (ლტოლვილებისა და იმიგრანტების) წახალისებაში, რათა ანატოლიის სხვა რეგიონებიდან იზმირში გადასულიყვნენ, რასაც რენდა უარყოფს.

1923 წლიდან ის ზედიზედ ხუთი ვადის განმავლობაში სივასის დეპუტატი იყო. მუსტაფა აბდულჰალიკი 1923 წლიდან 1935 წლამდე, ხოლო მოგვიანებით 1946 წლიდან 1948 წლამდე რამდენიმე კაბინეტში ფინანსთა და თავდაცვის მინისტრების თანამდებობებს იკავებდა. 1934 წლის გვარის შესახებ კანონის მიღების შემდეგ, რომელიც ყველა თურქეთის მოქალაქეს გვარის მიღებას ავალდებულებდა, მან გვარი „რენდა“ მიიღო. იგი თურქეთის დიდი ეროვნული კრების თავმჯდომარედ 1935 წლის 1 მარტს აირჩიეს და თანამდებობა 1946 წლის 5 აგვისტომდე ეკავა. ერთპარტიული მმართველობის ადრეულ პერიოდში მან ხაზი გაუსვა თურქეთის აღმოსავლეთ პროვინციებში ქურთების თურქიზაციის აუცილებლობას.

აბდულჰალიკ რენდა გულის შეტევით გარდაიცვალა 1957 წლის 1 ოქტომბერს ერენკოიში, სტამბოლში. იგი დაკრძალეს ანკარაში, ჯებეჯი ასრის სასაფლაოზე.

სომხების გენოციდი
სომხების გენოციდის დროს აბდულჰალიკ რენდა პასუხისმგებელი იყო ბითლისის ვილაიეთის სომხების დეპორტაციასა და მკვლელობაზე. მან ასევე 1914 წელს დასავლეთ მთიანეთში რუსული შეტევისგან თავდაცვას ორგანიზება გაუწია, თუმცა უშედეგოდ, რუსებმა სარაისთან ერთად ბაშკალეც აიღეს. 1916 წელს რენდა ალეპოს გუბერნატორი გახდა, სადაც მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სომხების დეპორტაციებში დაირ-ელ-ზავრის მიმართულებით, რაც მრავალი მათგანის სიკვდილით დასრულდა. მესამე არმიის მეთაურმა, გენერალმა ვეჰიბ-ფაშამ, ახსენა, რომ რენდამ მაზჰარის კომისიის წინაშე მიცემულ ჩვენებაში განაცხადა, რომ მან მუშის პროვინციაში ათასობით ადამიანი ცოცხლად დაწვა.
ტიფონი (მოწყობილობა)

ტიფონი ან ტაიფონი, საყვირი — მაღალი სიმძლავრის პნევმატური ხმოვანი ხელსაწყო ცუდი მხედველობის დროს სიგნალების მისაცემად სხვადასხვა სახის სატრანსპორტო საშუალებებზე (ჩვეულებრივ გემებ ზე და ლოკომოტივებზე), ასევე — შუქურებზე და ნავიგაციური გარემოს ნიშნებზე.

როგორც წესი, ტიფონი წარმოადგენს ლითონის კორპუსს მასზე დამაგრებულ მემბრანების კრებულს, რომელიც ღიაა მოწოლილი ჰაერის წნევის მისაღებად და მისი მოქმედების შედეგად განიცდის რხევით მოძრაობებს. ეს რხევები მიეწოდება მიმართულ რუპორზე სარეზერვო კამერის გავლით, რაც საშუალებას იძლევა გრძელი და ხმამაღალი ხმოვანი სიგნალის გამოცემისა.

სახელწოდება მოდის შვედური საყვირისგან , შემდგომში ლიცენზიურად მზადდებოდა აშშ-ში, როგორც .

ყოფილი საბჭოთა კავშირის თანამედროვე თბომავლებზე და ელმავლებზე არსებობს ორი სიგნალი: ტიფონი გასაფრთხილებლად გამოუვალ სიტუაციებში და სალოკომოტივე სასტვენი რკინიგზის ნორმალური მუშაობის კოორდინაციისათვის, ჩვეულებრივ ხმოვან სასტვენთან ახლოს მდგარი მოწყობილობით. ორთქლმავლებზე იდგა მხოლოდ სასტვენი, რომელიც იკვებებოდა არა სამუხრუჭე მაგისტრალიდან, არამედ ქვაბიდან გაცილებით დიდი წნევით და მხოლოდ ორთქლის ერის დასასრულს დაიწყეს ტიფონების დაყენება.

გალერეა
ბერნარდ დოვიიოგო

ბერნარდ ანენ აუვენ დოვიიოგო (დ. 14 თებერვალი, 1946 - გ. 9 მარტი, 2003) — ნაურუელი პოლიტიკოსი, რომელიც შვიდჯერ იყო ნაურუს პრეზიდენტი. ამ პერიოდში ის ასევე იყო პარლამენტის წევრი უბენიდეს საარჩევნო ოლქიდან.

წარსული და ადრეული კარიერა
დოვიიოგო დაიბადა ნაურუში, 1946 წლის 14 თებერვალს. ის პირველად გახდა ნაურუს 18-ადგილიანი პარლამენტის არჩეული წევრი 1973 წელს. განსაკუთრებით ნაურუს პარლამენტში მუშაობის ადრეულ წლებში, დოვიიოგო ნაურუს დამოუკიდებლობის შემდეგ პირველი პრეზიდენტის, ჰამერ დე რობურტის მოწინააღმდეგედ ითვლებოდა. დოვიიოგომ დააარსა ნაურუს მედიისა და კომუნიკაციების ინსტიტუტი, რომელიც ფუნქციონირებდა 1984-დან 1996 წლამდე, მაგრამ ფინანსური სირთულეების გამო 1997 წელს დაიხურა.

ნაურუს პრეზიდენტი
მან თავისი პირველი ვადა პრეზიდენტის თანამდებობაზე 1976 წლიდან 1978 წლამდე იმსახურა, ჰამერ დე რობურტის გაძევების შემდეგ. მომდევნო 25 წლის განმავლობაში, დოვიიოგო რამდენჯერმე იყო პრეზიდენტი, ექვსი წლის (1989–1995) და მხოლოდ რვა დღის (2003 წლის იანვარში) პერიოდით. ის იყო ნაურუს ყველაზე ახალგაზრდა პრეზიდენტი. 1980-იან წლებში მან მკვეთრად გააკრიტიკა საფრანგეთი და შეერთებული შტატები ნაურუში ბირთვული იარაღის ტესტირების გამო.

1990 წელს დოვიიოგოს მიენიჭა ახალი ზელანდიის 1990 წლის სამახსოვრო მედალი.

დოვიიოგომ ნაურუს ოფშორული ბანკები 2003 წელს დახურა, როდესაც აშშ-მ განაცხადა, რომ ისინი ფულის გათეთრებისთვის გამოიყენებოდა.

გარდაცვალება
ბერნარდი თანამდებობაზე ყოფნისას გარდაიცვალა 2003 წლის 9 მარტს ვაშინგტონში, ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტის საავადმყოფოში, გულის გართულებებით, რაც გამოწვეული იყო დიაბეტით, ნაურუში გავრცელებული დაავადებით. მისი ბოლო ავადმყოფობის გაუარესების დროს, ის გაჭიანურებულ მოლაპარაკებებს აწარმოებდა შეერთებული შტატების მთავრობასთან, რამდენიმე კვირით ადრე კი შეერთებულ შტატებში იმყოფებოდა, სანამ გულის დაავადების გამო ვაშინგტონის საავადმყოფოში მკურნალობას გაივლიდა. მათ რვა შვილი ჰყავდათ: კლარა ავგუსტა ალეფაიო (ქალიშვილობის გვარი დოვიიოგო), რომელიც ნაურუს განათლების დეპარტამენტში მსახურობდა, მაგრამ ამჟამად ახალ ზელანდიაში ცხოვრობს; ვალდონ კაპე დოვიიოგო, რომელიც ნაურუს პარლამენტის სპიკერი იყო; ჯესაულენკო დოვიიოგო, რომელიც დიპლომატად და მოგვიანებით ნაურუს მეთევზეობისა და საზღვაო რესურსების ორგანოს დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარედ მუშაობდა; უმცროსი დოვიიოგო, რომელიც ნაურუს პოლიციის ძალებში პოლიციის კომისრად მსახურობდა; პიტერ ჯეისონ დოვიიოგო, რომელიც ნაურუს ფოსტაში მუშაობდა; დევიდ დოვიიოგო, რომელიც ნაურუს რესპუბლიკის საავადმყოფოში მუშაობს; ჯეფ დოვიიოგო, რომელიც ამჟამად ავსტრალიაში ცხოვრობს; და ზიტა დოვიიოგო, რომელიც ამჟამად ნაურუს იმიგრაციის ოფისში მსახურობს.
ფრედერიკ პიტჩერი

ფრედერიკ უილიამ პიჩერი (დ. 5 თებერვალი, 1967) — ნაურუელი პოლიტიკოსი და დიპლომატი, რომელიც ნაურუს პრეზიდენტის თანამდებობას 2011 წლის 10-დან 15 ნოემბრამდე იკავებდა.

2007 წლის დეკემბერში პიჩერი ნაურუს ფინანსთა მინისტრად დაინიშნა, რათა პრეზიდენტ მარკუს სტივენის ადმინისტრაციაში ემსახურა. პიჩერი ნაურუს პრეზიდენტი 2011 წლის 10 ნოემბერს გახდა, მისი წინამორბედის, ყოფილი პრეზიდენტის, მარკუს სტივენის გადადგომის შემდეგ. მან პარლამენტის ნდობის ვოტუმი წააგო და საპრეზიდენტო არჩევნები 2011 წლის 15 ნოემბერს, ხელისუფლებაში მხოლოდ 6 დღის შემდეგ დაკარგა.

პიჩერი ნაურუს მუდმივი წარმომადგენელი გაეროს ჟენევის ოფისში 2025 წლის იანვარში გახდა. 2025 წლის მაისში ის ნაურუს ელჩი შვეიცარიაში გახდა.

ადრეული კარიერა და წარსული
პიჩერი 1988 წლიდან 1991 წლამდე სწავლობდა მაკქუორის უნივერსიტეტში, სიდნეიში, ავსტრალიაში. მან მიიღო ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხი წყნარი ოკეანის კვლევების მიმართულებით. იგი 2004 წელს ნაურუს პარლამენტში უბენიდეს ოლქიდან აირჩიეს. 28 მარტს ადეანგმა უბრძანა პიჩერს და კიდევ ერთ მინისტრს, კირენ კეკეს, დაეტოვებინათ ადგილები პარლამენტში, რადგან ორივეს ჰქონდა ორმაგი - ნაურუს და ავსტრალიის მოქალაქეობა. ორივე მინისტრმა უარი თქვა ამაზე და ადეანგმა შეაჩერა სხდომა.

ნაურუს პრეზიდენტი
2011 წლის 10 ნოემბერს, ნაურუს მოქმედმა პრეზიდენტმა, მარკუს სტივენმა თანამდებობა დატოვა კორუფციის ბრალდებების გამო. სტივენმა ბრალდებებს „უსაფუძვლო და ბოროტი“ უწოდა.

პარლამენტის გარეთ
ყოფილი პრეზიდენტი პიტჩერი 2013 წლის ივნისში ჩატარებულ არჩევნებში პარლამენტის ხელახლა არჩევისას დამარცხდა. ის კვლავ დამარცხდა 2016 წლის საპარლამენტო არჩევნებში.

პიტჩერმა თავისი რწმუნებათა სიგელები გაეროს ჟენევის ოფისის გენერალურ დირექტორს 2025 წლის 28 იანვარს გადასცა და ნაურუს მუდმივი წარმომადგენელი გახდა ამ ოფისში. პიტჩერმა შვეიცარიის პრეზიდენტ კარინ კელერ-სუტერს, როგორც ნაურუს ელჩმა შვეიცარიაში, 2025 წლის 3 მაისს გადასცა.
სარკინიგზო გადასასვლელის მორიგე

სარკინიგზო გადასასვლელის მორიგე — მუშაკი, რომელიც უზრუნველყოფს მატარებლების და სატრანსპორტო საშუალებების (მათ შორის ცხენებით შებმულს ან სატვირთოს) უსაფრთხო მოძრაობას, ასევე შინაური პირუტყვის გავლას დაცულ სარკინიგზო გადასასვლელებზე.

უფლებები და მოვალეობები
სარკინიგზო გადასასვლელის მორიგე ვალდებულია უზრუნველყოს მატარებლების და სატრანსპორტო საშუალებების უსაფრთხო მოძრაობა, თვალყური ადევნოს შლაგბაუმების და შუქნიშნების სიგნალიზაციის გამართულობას. მატარებელთა მოძრაობის უსაფრთხოებაზე ხიფათის შემთხვევაში მატარებელს უნდა მისცეს გაჩერების ნიშანი. სარკინიგზო გადასასვლელის მორიგე ემორჩილება რკინიგზის ლიანდაგის ბრიგადირს.

მორიგე ვალდებულია მოუაროს სარკინიგზო გადასასვლელიდან ორივე მხარეს არსებულ ლიანდაგს 50 მეტრ სიგრძეზე, შეინახოს ის კარგ მდგომარეობაში (შეასწოროს ბალასტი, გაიტანოს ნაგავი და თოვლი და ა. შ.). ნახევრადავტომატიზირებულ გადასასვლელებზე მორიგე, ამას გარდა, თვითონ აღებს შლაგბაუმს. სარკინიგზო გადასასვლელის მორიგე ასევე უნდა შეხვდეს მატარებელს (იხ. სურათი), თვალი ადევნოს ჩავლილი სარკინიგზო შემადგენლობის ტექნიკურ გამართულობას და უზრუნველყოს მისი უსაფრთხო გავლა რკინიგზის გადასასვლელზე.
ჩაკას მლაშე ტბა

ჩაკას მლაშე ტბა (; ფინინი: ; ) — მლაშე ტბა ულანის ოლქში, ხაისის პრეფექტურაში, ცინხაიში, ჩინეთში. ტბა ოვალური ფორმისაა. მდებარეობს ცაიდამის აუზის აღმოსავლეთ ბოლოსთან ახლოს, პროვინციის დედაქალაქ სინინგის დასავლეთით, 298 კილომეტრში.

ჩაკას ტბა ცინხაის მთავარი ტურისტული ღირსშესანიშნაობა და მარილის მთავარი საბადოა. 2018 წელს მას 3 მილიონზე მეტი ვიზიტორი ეწვია. ტბა ცნობილია თავისი ლურჯი წყლითა და ამრეკლავი ფსკერით და ფართოდ არის ცნობილი, როგორც „ცის სარკე“.

კლიმატი
გალერეა
საიდ ნაზრულ ისლამი

საიდ ნაზრულ ისლამი (დ. 18 თებერვალი, 1925 – გ. 3 ნოემბერი, 1975) — ბანგლადეშელი პოლიტიკოსი და ავამი ლიგის უფროსი ლიდერი. ბანგლადეშის დამოუკიდებლობის ომის დროს, დროებითმა მთავრობამ იგი ბანგლადეშის მოვალეობის შემსრულებლად გამოაცხადა.

ადრეული ცხოვრება
საიდ ნაზრულ ისლამი დაიბადა 1925 წლის 18 თებერვალს, ბენგალი მუსლიმი სეიდების ოჯახში, ბენგალიელი მუსლიმების ოჯახში, ბენგალიელი სეიდების სოფელ ბირ დამპარაში, ჯაშოდალის კავშირში, კიშორეგანჯში (მაშინდელი მიმენსინგის რაიონი), ბენგალის პრეზიდიუმის შემადგენლობაში. მან ისტორიისა და ასევე სამართლის ხარისხი დაკას უნივერსიტეტში მიიღო და მუსლიმური ლიგის აქტიური სტუდენტური პოლიტიკური ლიდერი გახდა. საიდ ნაზრულ ისლამი კოლეჯის კრიკეტისა და ჰოკეის სპორტულ გუნდებს კაპიტნობდა და პაკისტანის მოძრაობაში მონაწილეობდა. ის პაკისტანის საჯარო სამსახურში 1949 წელს შევიდა, მაგრამ 1951 წელს ეს თანამდებობა დატოვა, რათა მიმენსინგში ისტორიის პროფესორად ემუშავა, ანანდა მოჰანის კოლეჯში, სადაც ასევე იურისტად მუშაობდა.

პოლიტიკური კარიერა
ნაზრულ ისლამის პოლიტიკური კარიერა დაიწყო მას შემდეგ, რაც ის შეუერთდა ავამის მუსლიმურ ლიგას და მონაწილეობა მიიღო ენობრივ მოძრაობაში 1952 წელს, რის გამოც პოლიციამ დააკავა. ის სხვადასხვა პროვინციულ და ცენტრალურ პარტიულ ხელმძღვანელობაში დაწინაურდა, გახდა პარტიის ლიდერის, შეიხ მუჯიბის, ახლო ნდობით აღჭურვილი პირი. ის დააპატიმრეს „ექვსპუნქტიანი მოთხოვნის“ მოძრაობის დროს. იგი აირჩიეს პაკისტანის ეროვნულ ასამბლეაში 1970 წელს, სადაც მცირე ხნით მუშაობდა უმრავლესობის ლიდერის მოადგილედ. მუჯიბის 1971 წლის 25 მარტს პაკისტანის ძალების მიერ დაპატიმრების შემდეგ, საიდი სხვა პარტიის ლიდერებთან ერთად გაიქცა მეჰერპურში, ხულნაში და გამოაცხადა ბანგლადეშის დამოუკიდებლობა. საიდი ქვეყანას პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად ჩაუდგა სათავეში, ხოლო ტაჯუდინ აჰმედი - მთავრობის პრემიერ-მინისტრად. სეიდმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ნაციონალისტური საქმის ხელმძღვანელობაში, -ის პარტიზანული ძალების კოორდინაციასა და ინდოეთისა და სხვა ქვეყნების მხარდაჭერის მოპოვებაში. მისი უფროსი ქალიშვილი იყო პარლამენტის წევრი საიდა ზაკია ნურ ლიპი.

გარდაცვალება
შეიხ მუჯიბურ რაჰმანის მკვლელობის შემდეგ, 1975 წლის 15 აგვისტოს, საიდი მუჯიბის სხვა ერთგულ მომხრეებთან, როგორებიც იყვნენ ტაჯუდინ აჰმედი, ა. ჰ. მ. ქამარუზზამანი და მუჰამედ მანსურ ალი, იმალებოდა, თუმცა საბოლოოდ ახალი პრეზიდენტის, ხონდაკარ მოშტაქ აჰმედის, რეჟიმმა დააპატიმრა. ოთხი ლიდერი დაკას ცენტრალურ ციხეში დააკავეს და 3 ნოემბერს საკამათო და იდუმალ ვითარებაში მოკლეს, რაც ცნობილია, როგორც „ციხის მკვლელობა“. ეს დღე ბანგლადეშში ყოველწლიურად აღინიშნება, როგორც „ციხის მკვლელობის დღე“. კაპიტან (გათავისუფლებულ) კისმატ ჰაშემს ამ მკვლელობებისთვის დაუსწრებლად მიესაჯა სამუდამო პატიმრობა. იგი კანადაში გულის შეტევით გარდაიცვალა.

მემკვიდრეობა
კიშორეგანჯში სახელმწიფოს მიერ მართულ შაჰიდ საიდ ნაზრულ ისლამის სამედიცინო კოლეჯს მისი ხსოვნის საპატისაცემოდ დაერქვა სახელი. საიდ აშრაფულ ისლამი საიდ ნაზრულ ისლამის ერთ-ერთი ვაჟია.
მიქელაძეები

მიქელაძეების სახლი არის შულაშის დიდებულთა სახლი. მიქელადძეები არიან უფროსი და თავადური სახლი, რომელიც იმერეთშო აყვავდა, ხოლო ქართლში მიქელაშვილთა სახლი იყო მოოგვიანებით დაარსდა.

ისტორია
ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული ხსენება მიქელაძეების ხსენება იყო 1325/1326 წლის სინოდალის შანაწერებში თბეთის კათედრალში (ახლა თურქეთში) სადაც მეფე მიქელმა იმერეთის მიქელაძისთვის რეპარაციის გადახდის ვალდებულებას აწესებს, კერძოდ, ვინმე გოგიტაშვილის.. მიქელაძეები მართავდნენ ტერიტორიას, რომელიც როგორს სამიქელადძეოდ არის ცნებილი, და მისი ცენტრი იყო სოფელი კულაში რიონის სანაპიროზე, სადაც მათი საოჯახო სასახლე და ეკლესია მდებარეობდნენ. ისინი განუწყვეტლივ მონაწილეობდნენ სამოქალაქო ომებში, რომლებიც იმერეთში საუკუნიდან საუკუნამდე მიმდინარეობდა. რუსეთის დაბყრობის შემდეგ 1810 წელს, ოჯახი ინტეგრირებული იქნა რუსეთის რუსი თავადაზნაურობა და დამტკიცდა, როგორც სამთავრო სახლი (კნაზი) 1850 წელს.

ოჯახმა რამდენიმე სამხედრო ოფიცერი და ინტელექტუალი აღზარდა. ბევრმა მათგანმა კარიერა რუსეთის იმპერიის სამსახურში გაიარა. აღსანიშნავი მაგალითია გამოცდილი თავადი ქაიხოსრო მიქელაძე, რომელმაც ყირიმის ომის (1853–1856) დროს თავისი ნათესავებისგან მოხალისეთა ასეული მოაწყო, რათა ოსმალეთის შემოჭრილი არმიის წინააღმდეგ ებრძოლათ. საუკუნის ბოლოს და საუკუნის დასაწყისში მიქელაძეთა შვიდმა ოჯახმა იმპერიულ არმიაში გენერლის წოდება მიიღო. ესენი იყვნენ: ალმასხან ოტიევის ძე მიქელაძე (1834-1915), დიმიტრი ოტიევის ძე მიქელაძე (1838-1910), ნიკოლაი რომანის ძე მიქელაძე (1841-1898), ალექსანდრე კონსტანტინის ძე მიქელაძე (1863-1919), კონსტანტინე ალმასხანის ძე მიქელაძე (1866-1914), ალექსანდრე პლატონის ძე მიქელაძე (1867-1928) და ვიაჩესლავ არტემიევის ძე მიქელაძე (1874-1951), ეს უკანასკნელი ასევე წითელი არმიის არტილერიის სპეციალისტი იყო. შალვა ეფემოვიჩ მიქელაძე (1895-1976) დიდი მათემატიკოსი იყო. სიმონე მიქელაძის სახელით ცნობილი არიან მრავალი სხვა ცნობილი პიროვნება, როგორიცაა გრიგოლ მიქელაძე, ირანის არმიის პოლკოვნიკი, მისი ძმა კონსტანტინე მიქელაძე, რომელიც ასევე ირანის სამხედრო მეთაური იყო, ასევე მათი ძმა ევგენი მიქელაძე (1903-1937), რომელიც დირიჟორი იყო და დიდი ტერორის დროს დაიღუპა. მისი ვაჟი დოკუმენტური ფილმების რეჟისორია ვახტანგ ევგენიევიჩ მიქელაძე (1937 წლიდან დღემდე).
ფოკას ნაპრალები

ფოკას ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -17, -108). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ ფოკას მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1985 წელს). ფოკას ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
ფრენელის ნაპრალები

ფრენელის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -12, -41). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე ფრენელის კონცხის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). ფრენელის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 665

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 665 მიღებულია 1990 წლის 25 აგვისტოს. საბჭომ დაამტკიცა საზღვაო ბლოკადა ერაყის წინააღმდეგ ემბარგოს აღსასრულებლად.

1990 წლის 6 აგვისტოს, ერაყის მიერ ქუვეითში შეჭრის შემდეგ, უშიშროების საბჭომ მიიღო რეზოლუცია 661 (1990), რომელიც ერაყს ეკონომიკურ სანქციებს უწესებდა, რაც ითვალისწინებდა სრულ სავაჭრო ემბარგოს, გარდა სამედიცინო რესურსებისა, საკვებისა და სხვა ჰუმანიტარული აუცილებლობისა, რასაც უშიშროების საბჭოს სანქციების კომიტეტი განსაზღვრავდა. საზღვაო ბლოკადის დამტკიცების შემდეგ, საბჭომ წევრ სახელმწიფოებს შესთავაზა სამხედრო შტაბის კომიტეტთან თანამშრომლობა, რათა რეზოლუციის 661 (1990) დებულებები შესრულებულიყო.

რეზოლუცია 665 მიღებულ იქნა 13 ხმით არცერთის წინააღმდეგ, კუბამ და იემენმა ხმის მიცემისგან თავი შეიკავეს.
გასენდის ნაპრალები

გასენდის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -19, -93). სახელი ეწოდა კრატერ გასენდის მიხედვით, რომლის ფსკერზეცაა განლაგებული ნაპრალები (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). გასენდის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
სურანგელ უიპსი

სურანგელ სამუელ უიპს უმცროსი (დ. 9 აგვისტო, 1968)— პალაუელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი. 2021 წლიდან პალაუს პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებს.2008 წლიდან 2016 წლამდე სენატორის თანამდებობას იკავებდა. უიპსი წარმოშობით ნგატპანგის შტატიდანაა.პალაუს პრეზიდენტის თანამდებობა 2021 წლის 21 იანვარს, 2020 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ დაიკავა.უიპსმა 2024 წლის არჩევნებში ხელახლა გაიმარჯვა.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
უიპსი დაიბადა ბალტიმორში, მერილენდში,სურანგელ უიპს უფროსის ოჯახში. დედამისი მერილენდიდანაა. უიპს პალაუური და ამერიკული წარმომავლობა აქვს.

უიპსმა ბიზნესის ადმინისტრირებისა და ეკონომიკის ხარისხი ენდრიუსის უნივერსიტეტში მიიღო, ხოლო ბიზნესის ადმინისტრირების მაგისტრის ხარისხი კალიფორნიის უნივერსიტეტში, ლოს-ანჯელესში.უიპსი ასევე პალაუური სუპერმარკეტების ქსელს ხელმძღვანელობს.

2016 წლის პალაუს საერთო არჩევნებში უიპსი დაუპირისპირდა საკუთარ სიძეს, პრეზიდენტ ტომას რემენგესაუ უმცროსს, რომელიც ხელახალი არჩევნებისთვის იბრძოდა.რემენგესაუმ 5 109 ხმა მიიღო, ხოლო უიპსმა 4 854 ხმა.
პირადი ცხოვრება
უიპსმა 1999 წელს ვალერი ესანგ რემენგესაუზე იქორწინა, რომელთანაც ოთხი შვილი ჰყავს.უიპსი მეშვიდე დღის ადვენტისტური ეკლესიის წევრია.2003 წლის დეკემბერში, დეპაივას ოჯახის მკვლელობის შემდეგ, უიპსი ახლდა გადარჩენილ ქალიშვილს მომხდარი დანაშაულის შემდეგ. 2018 და 2022 წლებში პალაუში სტუმრობისას უიპსმა გოგონა და გოგონას მოკლული ოჯახი „პალაუს ეროვნულ ოჯახად“ გამოაცხადა.
მმართველობის პერიოდი
უიპსმა კენჭი იყარა 2020 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში და დაამარცხა ვიცე-პრეზიდენტი რეინოლდ ოილოუჩიკამპანიით, რომელშიც ხაზს უსვამდა საგადასახადო რეფორმებსა და შემოსავლის დამატებითი წყაროების შექმნას. გამოცემა -თან ინტერვიუში, მაშინდელმა არჩეულმა პრეზიდენტმა უიპს უმცროსმა განაცხადა, რომ პალაუ უფრო მტკიცედ დაუპირისპირდებოდა ჩინეთის მთავრობის ქმედებებს, მათ შორის უკანონო თევზჭერასა და პალაუს წყლებში უკანონოდ შესვლას და პირობა დადო, რომ შეინარჩუნებდა ქვეყნის მიერ ტაივანის აღიარებას. ასევე უიპსმა წამოაყენა ინიციატივა პალაუს მოსახლეობაში -19-ის ვაქცინის გავრცელების შესახებ, განსაკუთრებული აქცენტით ჯანდაცვის სფეროს მუშაკებზე.

გლაზგოში გამართულ 26-ის შეხვედრაზე უიპსმა მკაცრად გააკრიტიკა მსოფლიო ძალები თავის სიტყვაში.2022 წლის 28 სექტემბერს, ტოკიოში იაპონიის ყოფილი პრემიერ-მინისტრის, შინძო აბეს სახელმწიფო დაკრძალვის დროს, უიპსი იყო იმ შვიდ სახელმწიფო მეთაურიდან ერთ-ერთი, რომლებმაც შეხვედრები გამართეს იაპონიის იმპერატორ ნარუჰიტოსთან.

2022 წლის ოქტომბერში უიპსი ტაივანს პრეზიდენტობის განმავლობაში მეორედ ეწვია. ტაივანში 5 ოქტომბერს ჩავიდა და თვითმფრინავიდან ჩამოსვლისთანავე პრეზიდენტი ცაი ინ-ვენი დახვდა.

უიპსი პურდუს უნივერსიტეტის კრახის ტექნოლოგიური დიპლომატიის ინსტიტუტის საკონსულტაციო საბჭოს წევრია, რომელიც მიზნად ისახავს თავისუფლების გამტკიცებას, სანდო ტექნოლოგიების ინოვაციისა და დანერგვის დაჩქარებას.

2024 წლის პალაუს საყოველთაო არჩევნებში უიპს უმცროსი მეორე ვადით იქნა ხელახლა არჩეული. მოიპოვა 5 626 ხმა და დაამარცხა ყოფილი პრეზიდენტი ტომას რემენგესაუ უმცროსი, რომელმაც 4 103 ხმა მიიღო.

2024 წლის 29 ივლისს, უიპსმა იამაიკაში, ზღვის ფსკერის საერთაშორისო ორგანოს ასამბლეაზე წარმოთქვა მოხსენება სახელწოდებით „კაცობრიობის საერთო მემკვიდრეობის დაცვა“, სადაც ზღვის ფსკერზე სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების წინააღმდეგ გამოვიდა.
ზვიად იზორია

ზვიად იზორია (დ. 6 იანვარი, 1984, ხონი) — ქართველი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (2002). 2013 წლიდან ასპარეზობს აშშ-ის სახელით.

ბიოგრაფია
ზვიად იზორია დაიბადა 1984 წელს ხონში. ჭადრაკის თამაში 8-9 წლის ასაკში დაიწყო ადგილობრივ კლუბში. სამოქალაქო ომის პერიოდში მისი ოჯახი საცხოვრებლად სანქტ-პეტერბურგში გადავიდა, სადაც ზვიადი ძლიერ მწვრთნელებთან, მათ შორის ალექსეი იუნეევთან ვარჯიშობდა. 1996 წელს ოჯახი კვლავ საქართველოში დაბრუნდა.

საჭადრაკო კარიერა
იზორიას კარიერა ადრეული ასაკიდანვე წარმატებული აღმოჩნდა. 2000 წელს იგი 16 წლამდე ჭაბუკთა შორის მსოფლიო ჩემპიონი გახდა. 2001 წელს მოიგო ევროპის ჩემპიონატი 18 და 20 წლამდე ასაკობრივ კატეგორიებში. 2002 წელს მან კვლავ მოიპოვა ევროპის იუნიორთა ჩემპიონის ტიტული (20 წლამდელთა შორის). იმავე წელს მიიღო დიდოსტატის წოდება.

2005 წელს მან კარიერის ერთ-ერთ უდიდეს წარმატებას მიაღწია — გაიმარჯვა მინეაპოლისში გამართულ -ზე, რომელიც იმ დროისთვის მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალბიუჯეტიანი ტურნირი იყო. იზორიამ პირველი ადგილი დაიკავა და 50 000 აშშ დოლარი მოიგო, გაუსწრო ისეთ მოჭადრაკეებს, როგორებიც არიან გატა კამსკი და ალექსანდრ ბელიავსკი.

საქართველოს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში იზორიამ მონაწილეობა მიიღო სამ საჭადრაკო ოლიმპიადაზე (2002, 2004, 2008). 2002 წელს მისი გუნდი მე-4 ადგილზე გავიდა. 2013 წლიდან იგი აშშ-ის საჭადრაკო ფედერაციაში გადავიდა. 2018 წლის აშშ-ის ჩემპიონატზე მან სენსაციური გამარჯვებები მოიპოვა ფაბიანო კარუანასა და ჰიკარუ ნაკამურაზე.

ძირითადი შედეგები
2000: მსოფლიო ჩემპიონი (16 წლამდელთა შორის).
2000: კასპაროვის თასის გამარჯვებული (მოსკოვი).
2001: ევროპის ჩემპიონი (18 და 20 წლამდელთა შორის).
2002: ევროპის ჩემპიონი (20 წლამდელთა შორის).
2005: -ის გამარჯვებული.
2010: ტეხასის შტატის ჩემპიონი.
2020: ჩრდილოეთ ამერიკის ღია პირველობის გამარჯვებული (ჰოვანეს გაბუზიანთან ერთად).

რეიტინგი
მისი მაქსიმალური რეიტინგი იყო 2660 (2006 წლის ივლისში), რითაც მსოფლიო კლასიფიკაციაში 48-ე ადგილს იკავებდა.
ალექსანდრე დგებუაძე (მოჭადრაკე)

ალექსანდრე დგებუაძე (დ. 21 მაისი, 1971) — ქართველი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (2000). 2000 წლიდან ასპარეზობს ბელგიის სახელით.

ბიოგრაფია
ალექსანდრე დგებუაძემ საჭადრაკო კარიერა საქართველოში დაიწყო. 1990 წელს მან მოიგო საქართველოს ჩემპიონატი ვაჟთა შორის. 1995 წელს მიენიჭა საერთაშორისო ოსტატის, ხოლო 2000 წელს — დიდოსტატის წოდება.

ბელგიაში გადასვლის შემდეგ იგი ქვეყნის ერთ-ერთი წამყვანი მოჭადრაკე გახდა. დგებუაძე ბელგიის ოთხგზის ჩემპიონია (2002, 2005, 2007 და 2020 წლებში).

საერთაშორისო ასპარეზობა
2012 წელს ბელგიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში მონაწილეობდა მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადაზე. 2021 წელს მან იასპარეზა ფიდეს მსოფლიო თასზე, სადაც პირველ რაუნდში ბულგარელ დიდოსტატ კირილ გეორგიევთან დათმო პარტია.

ალექსანდრე დგებუაძე აქტიურად მონაწილეობს ევროპის სხვადასხვა ქვეყნის (ბელგია, დიდი ბრიტანეთი, გერმანია, ნიდერლანდები) საკლუბო ჩემპიონატებში. 2017/18 წლების სეზონში გუნდ „ “-ის შემადგენლობაში გახდა ბელგიის საკლუბო ჩემპიონატის გამარჯვებული.

რეიტინგი
მისი კარიერის საუკეთესო მაჩვენებელი დაფიქსირდა 2012 წლის ივლისში, როდესაც რეიტინგმა 2563-ს მიაღწია.
ლევან აროშიძე

ლევან აროშიძე (დ. 9 ივლისი, 1985, თბილისი) — ქართველი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (2006). 2015 წლიდან ასპარეზობს ესპანეთის სახელით.

ბიოგრაფია
ლევან აროშიძემ ჭადრაკის თამაში ადრეულ ასაკში დაიწყო. 1995 წელს, 10 წლის ასაკში, ბრაზილიაში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე თავის ასაკობრივ კატეგორიაში მეორე ადგილი დაიკავა. 2005 წელს გახდა საერთაშორისო ოსტატი, ხოლო 2006 წელს მიენიჭა დიდოსტატის წოდება.

2015 წლიდან იგი ოფიციალურად გადავიდა ესპანეთის საჭადრაკო ფედერაციაში. ცხოვრობს და მოღვაწეობს კატალონიაში, სადაც აქტიურ სპორტულ კარიერასთან ერთად ეწევა სამწვრთნელო საქმიანობას. ლევან აროშიძე ფლობს მაგისტრის ხარისხს სოციალურ მეცნიერებებში და საუბრობს ოთხ ენაზე (ქართული, ინგლისური, რუსული, ესპანური).

სპორტული მიღწევები
ლევან აროშიძე არაერთი საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული და პრიზიორია, ძირითადად ესპანეთში:
1995: მეორე ადგილი მსოფლიო ჩემპიონატზე (10 წლამდელთა შორის), ბრაზილია.
2010: -ის ღია ჩემპიონატის გამარჯვებული (ფიგერასი).
2011: ბარბერა-დელ-ვალესის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული.
2011: სან-მარტის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული.
2012: საბადელის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული.
2013: ’-ის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (7.5/8 ქულა).
2013: დავით გარსია ილუნდაინის მემორიალის გამარჯვებული.

რეიტინგი
მისი კარიერის საუკეთესო რეიტინგი დაფიქსირდა 2012 წლის მაისში — 2582 ქულა.