iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ხალხური ეტიმოლოგია

ხალხური ეტიმოლოგია — სიტყვის ანალიზის გარეშე ან სიტყვის უშუალო გააზრებით მიღებული ეტიმოლოგია; მისწრაფება ამა თუ იმ სიტყვის მოტივაციისკენ; ბუნდოვანი აგებულების სიტყვათა „გააზრება“ გარეგნულად მსგავს, ნაცნობ სიტყვებთან დაკავშირების გზით. მაგალითად, სამაია (სპარს. სამა-როკვა) ქართულად ხალხური ეტიმოლოგია განიცადა და გააზრებულია, როგორც სამი ქალის ცეკვა. ამ არამეცნიერულ ხალხურ ეტიმოლოგიას უპირისპირდება ენათმეცნიერების დარგი — ეტიმოლოგია.

ხალხური ეტიმოლოგიის მიზეზი ხდება ასევე სიტყვის შემადგენელი ნაწილის ვერ გააზრება.

ხალხური ეტიმოლოგიის მაგალითები
ხალხური ეტიმოლოგიის შედეგად სიტყვა უფრო გასაგები ხდება. ხოლო სიტყვისშემადგენელი ნაწილი შეიძლება გახდეს ორი მიზეზის გამო გაუგებარი, ან მოძველდეს ან უცხოური ენიდან იყოს.
ქართულში
ქართულში განსაკუთრებით ხშირია ხალხური ეტიმოლოგია საკუთარი სახელების „ამოცნობისას“.
რაჭა -> რა ჭაა? (ვახუშტი ბატონიშვილი)
ჭიათურა -> ჭიაა თუ რა?
სამტრედია -> სამტრედო (მტრედების ადგილი).

ინგლისური
სიტყვები, რომლებიც სიტყვის შემადგენელი ნაწილი მოძველდა.
სიტყვიდან (სიტყვასიტყვით: სირცხვილში დაჭერილი; მორცხვი) ფონეტიკური მსგავსებით მივიღეთ (მორცხვი). მიუხედავად იმისა რომ (რისამე ფიქსირებულად ყოფნა) არააა მოძველებული სიტყვათა მყარ შეხამებებში გაუგებარია.

სიტყვები, რომლებიც სიტყვის შემადგენელი ნაწილი უცხო ენის კუთვნილება იყო:
 შეიცვალა -დან (ფრანგული ) რათა სიტყვის მეორე ნაწილი მიემსგავსებინათ სიტყვისთვის .
მერცბახერის ტბა

მერცბახერის ტბა — მორენული ტბა ყირგიზეთში. მდებარეობს ცენტრალური ტიან-შანის აღმოსავლეთ ნაწილში, თენგრი-ტაგისა და სარიჯაზის ქედებს შორის. მდებარეობს ჩრდილოეთ ინილჩექისა და სამხრეთ ინილჩექის შეერთების ადგილში, ზღვის დონიდან 3304 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 4.5 კმ², წყლის მოცულობა 0.129 კმ³, მაქსიმალური სიღრმე 60 მ. ტბის სიგრძე 2–3 კმ, ხოლო სიგანე 1.1 კმ-ია. საზრდოობს ძირითადად მყინვარული წყლებით.

მერცბახერის ტბა წარმოიქმნა მცირე გამყინვარების პერიოდის დასასრულს, საუკუნეში. აქვს ორი, — ზემო და ქვემო აუზი, რომლებიც დაყოფილია 3–4 კმ სიგრძისა და 400 მ სიმაღლის ყინულოვანი მერცბახერის მდინარით. ტბის ქვედა, დიდი ნაწილი სამხრეთიდან ჩაკეტილია მყინვარული კაშხლით. ზაფხულსა და ზამთარში არხების საშუალებით წყლისგან სრულიად იცლება და მდინარე ინილჩექზე წყალმოვარდნას განაპირობებს, რასაც თან სდევს ხიდების, გზებისა და სხვა საინჟინრო ნაგებობების ნგრევა. გადაგდებული წყლის ხარჯია 1000 მ³/წმ. გარღვევის დროს ტბაში გროვდება 0.06–0.07 კმ³ წყალი. გარღვევები მაშინ ხდება, როდესაც წყლის ტემპერატურა ტბაში 10–15° აღწევს.

ტბა აღმოაჩინეს გერმანელი გეოგრაფის გოტფრიდ მერცბახერის ექსპედიციის დროს 1903 წელს.
მიო, ჩემო მიო

„მიო, ჩემო მიო“ — მწერალ ასტრიდ ლინდგრენის ფენტეზის ჟანრის მოთხრობა. გამოვიდა 1954 წელს.

მწერლის შემოქმედებაში ეს არის ეპიკური ფენტეზის ჟანრის პირველი ნაწარმოები, რომანებთან „ძმები ლომგულები“ და „ყაჩაღის ასული რონია“ ერთად. 1987 წელს გადაღებული იქნა მისი კინოადაპტაცია.

სიუჟეტი
ბიჭუნა ბოსე ნაშვილებია და უეცრად ტოვებს სტოკჰოლმს და მიემგზავრება შორეულ ჯადოსნურ ქვეყანაში, სადაც მას ნამდვილი მამა, მეფე ხვდება. მაგრამ იგი დამწუხრებულია, ვინაიდან ქვეყანაში ბოროტ რაინდ კატოს ბრძანებით, იჭერენ ადამიანებს და ქვის გულებს უდგამენ. ბოსე, რომელსაც, როგორც აღმოჩნდება, ჰქვია მიო და მისი მეგობარი იუმ იუმი მიემართებიან მის დამასამარცხებლად.
პუბლიკაცია

პუბლიკაცია (ლათ. — გასაჯაროება; სახალხოდ გამოცხადება) — 1. ცალკეული ნაწარმოების, ნაშრომის გამოქვეყნება, დაბეჭდვა. 2.რომელიმე გამოცემაში გამოქვეყნებული ტექსტი. 3. ბეჭდვითი სიტყვის, რადიოს ან ტელევიზიის საშუალებით რისამე შეტყობინება-გავრცელება.
ვერიფიკაციის პრობლემა
ინფორმაციის პუბლიკაციას შემოწმება ესაჭიროება, ამიტომაც ინფორმაციის ოფიციალური წყაროები რეგისტრაციის პროცედურას გადიან:

ინფორმაციის წყაროები ვერიფიკაციის სხვადასხვა ხერხს იყენებენ:
რეცენზირება.
მონაცემთა წყაროს ტირაჟის მინიმალური ფარგლები (რეპუბლიკაციისას).
რეკომენდატორთა ან გამომცემელთა წრის შემოფარგვლა.

პუბლიკაციის თანამედროვე ხერხები, რომლებიც ინფორმაციის ღია წყაროს იყენებენ, ნდობის შედარებით მაღალ ხარისხს აღწევენ.
პულპიტი

პულპიტი — კბილის რბილობის — პულპის ანთება, უმეტესად იწვევს ინფექცია, რომელიც აღწევს პულპამდე კბილის კარიესის პროგრესული განვითარებისას, შეიძლება გამოიწვიოს ტრავმამ (მაგ: გვირგვინის გადატეხვამ პულპასთან ახლოს), ქიმიურმა გამღიზიანებელმა (მჟავები, ფორმალინი) და სხვა. პულპიტი უფრო ხშირად მწვავედ მიმდინარეობს. პულპიტის ძირითადი ნიშანია კბილის შეტევითი ხასიათის ძლიერი ტკივილი, რომელიც ვრცელდება სამწვერა ნერვის ტოტების გაყოლებით. თუ არ ჩატარდა დროული მკურნალობა, შეიძლება განვითარდეს პერიოდონტიტი.

მკურნალობა
პულპის მთლიანი ან ნაწილობრივი მოცილება მისი დევიტალიზაციისა და გაუტკივარების შემდეგ: კბილის დაბჟენა.
პულპა (კბილისა)

პულპა (ლათ. ) — კბილის გვირგვინისა და ფესვის ღრუში არსებული სირბილე; შედგება შემაერთებელი ქსოვილისაგან. უზრუნველყოფს კბილის კვებასა და ზრდას.
პულპის სისხლის მიმოქცევა და ინერვაცია ხორციელდება კბილის არტერიებისა და ვენულების, ასევე შესაბამისი ნერვული არტერიებისა და ყბის ნერვების საშუალებით. კბილის ფესვის არხის აპიკური ნაპრალით კბილის ღრუს შიგნით ნერვების კონა მცირე კაპილარებად იყოფა.
პულპა ხელს უწყობს რეგენერაციული პროცესების სტიმულაციას.
ტროის ცხენი

ტროის ცხენი — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში ტროის ომის მეათე წელს ბერძნების მიერ ოდისევსის წინადადებით აგებული უზარმაზარი ხის ცხენი, რომელშიც ბერძნებმა შიგ ოდისევსი და სხვა რჩეული გმირები ჩასხეს. ბერძნებმა ხის ცხენი მიაგორეს ტროის კარებთან და თითქოს ომს თავი მიანებესო, ჯარი უკან გააბრუნეს. ტროელებმა ეს ღმერთების მიერ მიძღვნილ საჩუქრად მიიღეს, დაუჯერეს ცბიერ ტყვე სინონის რჩევას და ლაოკოონის წინასწარმეტყველების მიუხედავად ცხენი დიდის გაჭირვებით ქალაქში შეაგორეს. მხოლოდ აპოლონის ქურუმი ლაოკოონი აღუდგა წინ ამ განზრახვას.

ტროის აღება
ღამით, როდესაც ტროელებმა ღრმა ძილს მისცეს თავი, ცხენიდან მეომრები გამოვიდნენ, თავიანთ ჯარს ქალაქის გალავნის კარები გაუღეს და ტროა მიწასთან გაასწორეს. ეს მითი ასახულია ჰომეროსის ეპოსში, ვერგილიუსის — „ენეიდაში“.

გადატანითი მნიშვნელობით „ტროის ცხენი“ დანაელთა (ბერძნებს დანაელებსაც უწოდებდნენ) საჩუქარი ნიშნავს მტრისაგან მიძღვნილ რაიმეს, რითაც იგი მოწინააღმდეგეს მახეს უგებს.
პუნები

პუნები — ძველი რომაელების მიერ ფინიკიელებისათვის შერქმეული სახელწოდება. ფინიკიელები წინა აზიიდან გადმოსახლდნენ ჩრდილოეთ აფრიკაში და ძველი წელთაღრიცხვის – საუკუნეებში იქ დააარსეს კოლონიები კართაგენი, უტიკა და სხვა. პუნური არის ფინიკიური ენის დიალექტი. რომის იმპერიასა და კართაგენს შორის ომების სახელწოდებაც სწორედ „პუნებიდან“ მომდინარეობს და პუნიკური ომების სახით არის ცნობილი.

სახელწოდება პუნები კართაგენის განადგურების შემდეგ მხოლოდ მცირე ხნით შემორჩა ლათინურ ტექსტებში; ადრეული შუა საუკუნეებიდან პუნები აღარ მოიხსენიებიან.
ცერბერი

ცერბერი ან კერბერი, (ბერძნ. ) — ტიფონისა და ექიდნეს ნაშიერი. მიწისქცეშა სამყაროს (ჰადესის) კარების მცველი საშინელი ურჩხული. მას ჰქონდა სამი თავი, მის კისერზე გველები იკლაკნებოდნენ და კუდი ლაშდაღრენილი გველეშაპის თავით უმთავრდებოდა. ცერბერი ჰადესში ყველას უშვებდა, იქიდან კი — არავის. მხოლოდ ერთადერთმა — ორფეოსმა შეძლო ჯადოსნური სიმღერით დაეძინებინა კერბერი და გამოპარულიყო მიწისქვეშეთიდან.

ჰერაკლეს გმირობა
მიკენეს მეფემ — ევრისთევსმა დაავალა ჰერაკლეს ჰადესიდან კერბერის ამოყვანა. დიდი ხნის სიარულისა და მრავალი თავგადასავლის შემდეგ ჰერაკლე მივიდა მიწისქვეშეთის მეფე ჰადესთან და კერბეროსის გატანება მოსთხოვა. ჰადესს გაუკვირდა ჰერაკლეს ნახვა და სათხოვარი, დაეთანხმა, მაგრამ იმ პირობით, თუკი გმირი კერბერს ცარიელი ხელით დაიმორჩილებდა. რკინისავით მაგარი ხელები შემოაჭდო ჰერაკლემ ურჩხულს და მოსთხოვა გაჰყოლოდა, მაგრამ კერბეროსი არ ნებდებოდა. დიდხანს აწამა ურჩხული ჰერაკლემ და ბოლოს ნახევრად მკვდარი აიტაცა და წამოიყვანა. მეტისმეტად შეაშინა უკუნეთის მკვიდრი დღის სინათლემ, იგი მთლიანად ცივმა ოფლმა დაფარა, აცახცახდა და დაღრენილი ლაშებიდან მომწამლავი დუჟი სდიოდა, დუჟისგან შხამიანი ბალახები იზრდებოდნენ. ჰერაკლემ კერბერი მიკენში მიიყვანა და ევრისთევსს მიჰგვარა, მაგრამ მეფე დანახვისთანავე შიშმა შეიპყრო და შეევედრა გმირს, კვლავ ჰადესში წაეყვანა ეს საშიშროება. ჰერაკლემ შეისმინა და კვლავ თავის სამფლობელოში დააბრუნა კერბეროსი.

გადატანითი მნიშვნელობით კერბერს უწოდებენ ავ, მრისხანე დარაჯს. იგივე ლათინურად ცერბერი.
პურიზმი (ლინგვისტიკა)

პურუზმი ( < „სუფთა, წმინდა“) — ენაში შემოსულ უცხო სიტყვათა (უფრო ნეოლოგიზმების) უკუგდება და მათი შეცვლა დედაენის ხელოვნურად გაცოცხლებული (ან შეთხზული) სიტყვებით.

მაგალითები
როგორც ყველა ენაში, პურიზმს ქართულშიც უხვად მოეპოვება მაგალითები:
გვარდუცი — ჩემოდნის მაგივრად.
სატუცავი — კალოში.
წვრილმადიდი — მიკროსკოპი.
ანგარანი — კანტორა.
ჩალათა — კონვერტი.
გლარჯმილა — პაპიროსი.
ხვანჯი — სკანდალი
ყელფანდურა — ვიოლინო
ელსმენი — ტელეფონი და ა.შ.
პურიზმი (ფერწერა)

პურიზმი (ფრ. — სუფთა) —— მიმდინარეობა ფრანგულ ფერწერაში (1910-20 წწ დასასრული). დამაარსებელნი და მთავარი წარმომადგენლები არიან ა. ოზანფანი და შ.ე. შანერე (ლე კორბუზიე). პურიზმის მიმდევრებმა უარყვეს 10-იანი წლების კუბიზმისათვის დამახასიათებელი ნატურის დეფორმირებული დეკორატიული ტენდენციები. ისწრაფოდნენ რაციონალიზმისაკენ. პურისტების ნამუშევრებში ხაზგასმულია სიბრტყითობა, ნარნარი რიტმიკა, საგანთა ნახევრად გამჭვირვალე სილუეტები და კონტურული მოხაზულობა (ერთი ტიპის დოქები, ჭიქები და ა.შ.). პურიზმი დაზგურ ფერწერაში არ განვითარდა; გამოყენება ჰპოვა თანამედროვე არქიტექტურაში. განსაკუთრებით ლე კორბუზიეს მიერ შექმნილ შენობებში.
ტრიტონი (მითოლოგია)

ტრიტონი (ბერძნ. ) — წინაბერძნული, ზღვის უძველესი დემონი. პოსეიდონისა და ამფიტრიტეს ვაჟი. ცხოვრობდა მათთან ერთად ზღვის ფსკერზე ოქროს სასახლეში. ტრიტონს ჰქონდა ადამიანის ცხვირი, განიერი, მხეცისკბილებიანი პირი, მწვანე თმები, ფეხების მაგივრად დელფინის კუდი. თითქოს მას ხელში ნიჟარა ეჭირა და მისი საშუალებით პოსეიდონის ბრძანების თანახმად აწყნარებდა და აღელვებდა ზღვას. ტრიტონის შესახებ არსებული თქმულებები გვიამბობენ, რომ იგი შეეჯიბრა ჰერაკლეს, ორთაბრძოლაში შეერკინა დიონისეს, ძილის დროს მას თავი მოკვეთეს ტანაგრიელებმა მათი პირუტყვის მოპარვის გამო და სხვა. როგორც ლიბიაში მდებარე მისი თანამოსახელე ტბის ღვთაება, ტრიტონი დაკავშირებულია არგონავტებთან. მან ასწავლა არგონავტებს, თუ როგორ უნდა გამოსულიყვნენ ამ ტბიდან. ამის ხმაზე გარბოდნენ შეშინებული გიგანტები, ხოლო მედუდუკე ენევსი, რომელმაც ტრიტონთან შეჯიბრება გაბედა, ამ შეჯიბრში დაიღუპა. ჩვენს ერამდე მეოთხე საუკუნიდან ერთი ტრიტონის მაგივრად მრავალი ტრიტონი წარმოიდგინეს. ტრიტონი პოსეიდონთან, ნერეიდებთან ან ზღვის სხვა ღვთაებებთან ერთად გამოისახებოდა. მოგვიანებით ასეთი გამოსახულებები საკმაოდ გავრცელდა. ტრიტონები შემდეგ სხვადასხვანაირად წარმოიდგინეს. მაგალითად, თევზის კუდით და ცხენის ფეხებით.

გალერეა
პუტი

პუტი (იტალ. , (მრ. რ) — ჩვილი, ყრმა) — პატარა, ზოგჯერ ფრთებიანი, ტიტველი ბიჭების გამოსახულება, მეტწილად იტალიური აღორძინების დროინდელი (აგრეთვე - სს.) ხელოვნების გამორჩეული დეკორატიული მოტივი. პუტიში შერწყმულია ანტიკური ეროტებისა და ქრისტიანული ანგელოზებისათვის დამახასიათებელი ნიშნები, რაც ხელოვნებაში საერო, ემოციური მოტივების შეჭრას ადასტურებს. გვხვდება ძირითადად ბაროკოში. წარმოდგება ბერძნული და რომაული მითოლოგიიდან.

პუტები კუპიდონის ალეგორიული სახესხვაობაა, თუმცა ქერუბიმებში არ უნდა აგვერიოს (რაც ხშირად მოსდით ინგლისურენოვან მკითხველებს).
ტარტაროსი

ტარტაროსი ან ტარტაროზი — ძელ ბერძნულ მითოლოგიაში ქვესკნელის უბნელესი ნაწილი, შავეთი. ჰესიოდეს მიხედვით, მესამე კოსმოგონიური პრინციპი (გეა-ეროსი-ტარტაროსი). უმძიმეს ცოდვათა დასასჯელი: სამმაგი მწუხრით, პოსეიდონის ნაჭედი სპილენძის კედლითა და ცეცხლის მდინარით (პირიფლეგეთონტით) გარემოცული საიქიო. ჰომეროსთან ტარტაროსი იმდენადვეა დაშორებული დედამიწიდან, რამდენადაც ზეცა, და სიკვდილივით ბნელია. ტარტაროსი ჰადესის ქვედა სკნელია, სადაც ურანოსმა მიაჯაჭვა ციკლოპები და ასხელა გოლიათები (ჰეკატონხეირები), რომლებიც შემდეგ გეას რჩევით ზევსმა ახსნა და მცველებად მიუჩინა ტარტაროსში ჩაყრილ ძლეულ ტიტანებს.

ქრისტიანულ რელიგიურ წარმოდგენაში ტარტაროსს ცვლის ჯოჯოხეთი, ჰადესს კი საიქიო. საიქიოში ყველა მიდის, ჯოჯოხეთში კი დიდი დამნაშავეები ხვდებიან. ტარტაროზი ხშირად ბოროტ არსებადაა მიჩნეული, იგი ეშმაკების მეთაური და წინამძღოლია.
ქერუბიმნი

ქერუბიმი, ქერუბინი, ქერობინი — ანგელოზთა 9 დასიდან ერთ-ერთი. ქრისტიანული რელიგიის მიერ შემუშავებულ ანგელოზთა იერარქიაში, „ქერუბიმებს“ უმაღლესი იერარქიის მეორე დასს განეკუთვნებიან სერაფიმების შემდეგ (სერაფიმნი, ქერუბიმნი და საყდარნი). ძველი აღთქმის მიხედვით, ქერუბიმები იყვნენ ღვთის მხლებელნი. ისინი გამოსახულნი იყვნენ სოლომონის ტაძრის თაღზე იერუსალიმში. ქერობინები ქრისტიანულ ანგელოგიაში ჩვეულებრივ სერაფიმებთან ერთად მოიხსენიებიან.

იხსენიებიან ძველი აღთქმის ეზეკიელის, მესამე მეფეთა, მეორე ნეშტთა და გამოსვლათა წიგნებში.
„ვიხილე და, აჰა, ცამყარზე, რომელიც ქერუბიმების თავს ზემოთ არის, გამოჩნდა რაღაც საფირონის ქვისმაგვარი, რაღაც ტახტისმაგვარი, მათ ზემოთ...“ [და ვიხილე და, აჰა, ზედაჲთ სამყაროსა, ზეშთა თავისა ქეროვიმთასა, ვითარცა ქვისა საპფირონისა, მსგავსებაჲ სახესა საყდრისასა მათ ზედა...] (ეზ. 10,1-20);
„გააკეთა დაბირში ორი ქერუბიმი ზეთისხილის ხისგან, რომლის სიმაღლე ათი წყრთა იყო...“ [და ქმნნა შინაგან დაბირსა მას ორნი ქერობინნი ძელისა ურთხელისაგან, ათ წყრთით სწორად სიდიდე მისი...] (3მეფ. 6:23-35);
„ოქროთი დაფარა სახლი - ძელები, კარის ზღურბლზე, მისი კედლები და კარები. კედლებზე ქერუბიმები ამოკვეთა...“ [და მოქმნა ოქროთა სახლი იგი და კედელნი. და ბჭენი და სართულები და კარები ოქროთა და გამოქანდაკა ქერობინები კედელთა...] (2ნეშ. 3,7-14);
„ოქროსგან გამოჭედავ ორ ქერუბიმს და სახურავის ორსავე კიდეზე დაამაგრებ...“ [და ჰქმნე ორნი ქერობინნი ოქროჲსანი წახნაგებულნი და დაჰსხნე იგინი ორკერძოთაგანვე კიდეთა სალხინებელისათა...] (გამ. 25,18-22);
„ამოკვეთილი იყო ქერუბიმები და პალმები; პალმა ქერუბიმსა და ქერუბიმს შორის იყო, ორი სახე ჰქონდა ყოველ ქერუბიმს...“ [ქეროვიმთა და ფინიკთა და ფინიკი საშუალ ქეროვიმთასა და ქეროვიმთასა, ორნი პირნი ქერობინსა:] (ეზ. 41,18-25);
„გააკეთა ოქროს ორი ქერუბიმი; ოქროსაგან გამოჭედა ისინი; სახურავის ორსავე კიდეზე განალაგა...“ [და ქმნნა ორნი იგი ქერაბინნი პატიოსანი ორთავე კიდეთა სალხინებელისასა...] (გამ. 37,7-9);
„დაასვენეს მღვდლებმა უფლის აღთქმის კიდობანი თვის განკუთვნილ ადგილზე, ტაძრის დაბირში, წმიდათა წმიდაში, ქერუბიმთა ფრთებქვეშ...“ [და შეიღეს შინა მღდელთა მათ კიდობანი იგი აღთქმისა ადგილად თჳსა დაბირსა, სახლსა მას წმიდასა წმიდათასა ფრთეთა ქუეშე ქერობინთა მათ...] (3მეფ. 8,6-7).
ჰესიონე

ჰესიონე — ტროას მეფის — ლაომედონტის ქალიშვილი. ლაომედონტთან მსახურობდნენ პოსეიდონი და აპოლონი. ამათ ააშენეს ტროის კედლები. ძუნწმა მეფემ ღმერთებს შეპირებული გასამრჯელო არ მისცა და გაჯავრებულა პოსეიდონმა მას სამაგიერო გადაუხადა, მის ქვეყანაში გაგზავნა ურჩხული, რომელმაც მუსრი გაავლო ამ მხარეს. ქვეყანა რომ ამ საშინელებისაგან განთავისუფლებულიყო, როგორც სამისნომ იწინასწარმეტყველა, საჭირო იყო მსხვერპლად შეეწირათ მეფის ასული ჰესიონე. ჰერაკლემ მოკლ ურჩხული და გადაარჩინა ქალიშვილი. მეფემ არც ჰერაკლეს სცა პატივი, ამიტომ გმირმა აიღო ტროა, მეფე ლაომედონტი მოკლა დამისი ყველა შთამომავალი (პრიამოსსა და ჰესიონეს გარადა) დახოცა. ჰერაკლემ ჰესიონე მიათხოვა ტელამონს.

როდესაც ლაომედონი ტროას გალავანს აშენებდა, მას გაუმართლა: იმ ხანად ზევსს ღმერთები აუმბოხდნენ. განრისხებულმა ზევსმა აპოლონი და პოსეიდონი აიძულა დღიურ მუშებად ემსახურათ ლაომედონთან. მეფემ პირი გატეხა და სამუშაოს დასრულების შემდეგ საზღაური არ გადაუხადა ღმერთებს. მაშინ პოსეიდონმა მას მიუგზავნა ზღვის ურჩხული, რომელიც ტროას აჩანაგებდა. ორაკულის რჩევით, ამ უბედურებისაგან თავდასაღწევად საჭირო იყო მეფის ასულის მსხვერპლად შეწირვა. მეფემაც, ხალხმაც გაიმეტეს ჰესიონე და კლდეს მიაჯაჭვეს. იგი გადაარჩინა გმირმა ჰერაკლემ, რომელმაც მოკლა ურჩხული. სანაცვლოდ ლაომედონს მისთვის ზევსის მიერ ნაბოძები მერნები უნდა მიეცა. არც ეს პირობა შეასრულა ლაომედონმა. ამ ამბებიდან მცირე ხნის შემდეგ ჰერაკლე დიდძალი ლაშქრით შეიჭრა ტროაში, დაამხო ქალაქი, ლაომედონი სიცოცხლეს გამოასალმა, მისი ქალიშვილი კი ტელამონზე დააქორწინა.
წილკნის აკლდამა

წილკნის აკლდამა — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წილკნის აღმოსავლეთით, ყოფილი დიდი მცხეთის ტერიტორიაზე. მიწისქვეშა აკლდამა ადრინდელი ქრისტიანული ხანის არქეოლოგიური ძეგლია. ის, სავარაუდოდ, წარჩინებულ საეკლესიო მოღვაწეთა განსასვენებელი უნდა იყოს.

აღწერა
აკლდამა მდებარეობს სოფლის აღმოსავლეთით 1,5 კმ-ზე. თარიღდება - საუკუნეებით. აკლდამის საერთო სიგრძე 10 მეტრია, ხოლო დასაკრძალავი სენაკის ფართობია 12 კვადრატული მეტრი. ნაგებია ქვიშაქვის ქვათლილებით და ჩადგმულია საგანგებოდ ამოთხრილ ქვაბულში. აღმოსავლეთიდან სენაკს აკლდამაში შესასვლელი 13 საფეხურიანი კიბე უერთდება. შესასვლელი ქვის კარით იყო ამოქოლილი. სახლ-საკრძალავის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებთან ტახტებია მიშენებული. აკლდამის დასავლეთ კედელზე ოთხსტრიქონიანი ბერძნული წარწერაა. აკლდამას დასავლეთით 3 მეტრზე გამოვლინდა ნახევარწრიულაბსიდიანი ტაძრის ნაშთი, ხოლო ჩრდილოეთით რიყის ქვით ნაგები ზღუდის ნაწილი.

აკლდამა გაითხარა 1979 წელს (ხელმძღვანელი ა. აფაქიძე). მასში ესვენა სუდარაში გახვეული რვა მამაკაცი. მიცვალებულები დაკრძალული იყვნენ ქრისტიანული წესით - გულაღმა გაშოტილი, თავით დასავლეთისაკენ. გათხრისას აკლდამა გაძარცვული იყო. აკლდამის გვერდით გამოვლინდა გვიანდელი ანტიკური ხანის ორმოსამარხი და ქვაყუთი, რომელშიც თიხის სარეცელზე ასევე დაკრძალული იყო მიცვალებული ქრისტიანული წესით.
ფოიბე

ფებე — 1. ტიტანიდა, კოიოსის ცოლი, ლეტოსა და ასტერიას დედა, აპოლონისა და არტემიდეს ბებია. ზოგი მითის მიხედვით ითვლებოდა აპოლონის დელფოური სამისნოს დამაარსებლად. ეს ტაძარი, გადმოგვცემს მითი, ფებემ აჩუქაო შვილიშვილს. 2. ლევკიპეს ქალიშვილი, იდასის საცოლე. მოიტაცეს დიოსკურებმა.

ხსოვნა
ფებეს პატივსაცემად, სატურნის ერთ-ერთ ბუნებრივ თანამგზავრს დააქრვეს ფება.
საკონცენტრაციო ბანაკი

საკონცენტრაციო ბანაკი ( - თავმოყრა) — ტერმინი, რომელიც სპეციალურად აღჭურვილი თავისუფლების მასობრივი, იძულებითი აღკვეთის ცენტრს აღნიშნავს სხვადასხვა ქვეყნის მოქალაქეთა შემდეგი კატეგორიებისათვის:
ომის დროს სამხედროთა და ინტერვირებულთა შესაკავებლად.
პოლიტპატიმრებისთვის ზოგიერთი რეჟიმის დროს.
ეროვნული ან სხვა კუთხით თავისუფლება-აღკვეთილ პირთა.
ტყვეთათვის, რომელთა დაკავება სამოქალაქო ომის ან ოკუპაციის პერიოდში მოხდა.
ნაცისტური გერმანიის ბანაკებში ლიკვიდაცია მისჯილთათვის.

ტერმინი „საკონცენტრაციო ბანაკი“ ბურების ომის დროს გაჩნდა, როდესაც ინგლისელმა ჯარისკაცებმა ბური გლეხები ბანაკებში მოაქციეს (კონცენტრაცია მოახდინეს), რათა მათ ბური პარტიზანებისთვის რაიმე სახის დახმარება არ აღმოეჩინათ.
მამათმავლობა

მამათმავლობა — მამაკაცთან მამაკაცის, ძირითადად, სქესობრივი ურთიერთობა. ეს ტერმინი იხმარებოდა ქართულში სიტყვების „გეი“ ან „ჰომოსექსუალის“ დამკვიდრებამდე, შესაბამისად, შეიძლება იმავე აზრს ატარებდეს, რასაც თანამედროვე გაგებით გეი, ჰომოსექსუალი ან, ზოგჯერ, ბისექსუალი კაცი. საბჭოთა კავშირის არსებობის პერიოდშიც კაცის ჰომოსექსუალურ ორიენტაციას ან აქტს მამათმავლობად მოიხსენიებდნენ. თანამედროვე გაგებით ეს ტერმინი სტერეოტიპულ შინაარსს ატარებს, რადგან საბჭოთა კავშირში მამათმავლობა „გაუკუღმართებულ ქცევად“ ითვლებოდა. საბჭოთა სამართლით პიროვნების საწინააღმდეგო დანაშაული იყო. ძველ ქართულ სამართალში მიღებული იყო მამათმავლობის ანუ „სოდომური ცოდვის“ შემთხვევათა სამ ჯგუფად დაყოფა. იმის მიხედვით თუ რა პირობებში და როგორ იქნებოდა ჩადენილი ეს „ცოდვა“, განასხვავებდნენ "სუბუქ", „მძიმე“ და „უმძიმეს“ მამათმავლობას.

ერეკლე -ისა და ანტონ კათალიკოსის განჩინება (1767-1768) მამათმავლობისთვის „ძალიანი და საანდაზოს ჯაჯაებით“ (ანუ ტანჯვა წამებით) სიკვდილს ითვალისწინებდა.

საინტერესოა ის ფაქტი, რომ მამათმავლობა ძველ ქართულში კაც ჰომოსექსუალს, გეის აღნიშნავდა, თუმცა არ არსებობდა ლესბოსელის ან ქალი ჰომოსექსუალის ეკვივალენტი ტერმინი.
არვალელი ძმები

არვალელი ძმები — რომაელ ქურუმთა კოლეგია, რომელიც დაკავშირებული იყო ძველიტალიურ ღმერთქალ დიას კულტთან. ზოგი გადმოცემის თანახმად არვალელი ძმების პირველი კოლეგია შექმნა აკა ლარენციას 12 ვაჟმა. დიას დღესასწაულზე მსხვერპლად სწირავდნენ ცხვრებს, ძროხებს, გოჭებს. მონაწილეები მღეროდნენ განსაკუთრებულ, ე. წ. არვალურ სიმღერებს, ლოცულობდნენ მოსავლისათვის, რომელიც თითქოს ციდან გამოგზავნილი იყო. ზეიმის ბოლოს იმართებოდა ლხინი და თამაშობა-გართობანი. იმპერატორმა ავგუსტემ განაახლა დავიწყებამდე მისული დღესასწაულის რიტუალი და არვალელი ძმების კოლეგიაში შეიყვანა 12 კაცი, მათ შორის თავისი თავი და ოჯახის წევრები. დღესასწაულის დროს გამოქონდათ ხორბლის თავთავი, ხილი, ყურძენი და სხვა.

სახელწოდება მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან „“, რაც ქართულად სახნავ მიწას, ყანას ნიშნავს.
მანები (მითოლოგია)

მანები (ლათ. ) — გარდაცვლილთა გაღმერთებული სულები. რომაული რელიგიის მიხედვით ისინი თავიდან საიქიოს ღვთაებად ითვლებოდნენ, შემდგომში კი, თითქოს, თავიანთ გვარსა და ოჯახს მფარველობდნენ. მანებს ნათესავსები სწირავდნენ წყალს, ღვინოს, რძეს, შავი ცხვრის [[სისხლი|სისხლს], [[ღორი|ღორებს]], ხარებს და სხვა., ხოლო უძველეს დროში — [[კატა]]საც კი.

მანებისადმი მიძღვნილი დღესასწაული იმართებოდა [[13 თებერვალი|13]] — [[21 თებერვალი|21]] [[თებერვალი|თებერვალს]]. ამ დღეებში ყველა ტაძარი დაკეტილი იყო და მოქალაქეებს [[ქორწილი|ქორწინება]] ეკრძალებოდათ. პალანციუმის ბორცვზე იყო მანებისადმი განკუთვნილი ქვებით დახურული განსაკუთრებული ფორმის ორმო (მანების საცხოვრებელი). წელიწადში სამჯერ ([[24 აგვისტო|24 აგვისტოს]], [[5 ოქტომბერი|5 ოქტომბერს]] და [[8 ნოემბერი|8 ნოემბერს]]) ქვებს გამოალაგებდნენ. მენების მუდმივ, საერთო საცხოვრებლად მიწისქვეშეთი მიაჩნდათ და ამიტომ პოეტები მანად ხშირად მიწისქვეშა სამყაროს (ჰადესს, საიქიოს) მოიხსენიებდნენ ხოლმე.
ფლამინები

ფლამინები (ლათ. -) — გადმოცემის თანახმად მეფე ნუმა პომპილიუსისაგან დაწესებული ქურუმთა კოლეგია ძველ რომში. ისტორიულ პერიოდში ფლამინებს უმაღლესი პონტიფიკი ნიშნავდა.კოლეგია შედგებოდა სამი უმაღლესი და თორმეტი პლებეური ფლამინისაგან. მათ ძირითად მოვალეობას ღმერთთათვის მსხვერპლის შეწირვის საქმის მოგვარება წარმოადგენდა. ფლამენებს არ შეეძლოთ შეხებოდნენ ცხენს, იარაღს, ცხვარს, ძაღლს, ხორცს, სუროს, ცერცვს, ცომს. არ შეეძლოთ ფიცის მიცემა, დასაფლავეებებზე დასწრება და საერთოდ იმ სახლში გაჩერება, სადაც მიცვალებული განისვენებდა. ეს აკრძალვები ვრცელდებოდა იუნონას ქურუმ ქალებზეც. თუ დამნაშავე ფლამინის სახლში შევიდოდა, მას ვერ დასჯიდნენ.
კიროვკა

კიროვკა (ყოფილი მამაი) — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, დამია-გიაურარხის თემში. მდებარეობს მდინარე დებედის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 410 მ სიმაღლეზე. მარნეულიდან დაშორებულია 16 კილომეტრით. სოფლის ძველი სახელწოდებაა მამაი. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა სადახლოს სასოფლო საბჭოში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 663 ადამიანი.
კალკი

კალკი — ( ასლი, მიმსგავსება) ეს სიტყვა ქართულ ენაში გამოიყენება შემდეგი ორი მნიშვნელობით:

კალკი (ქაღალდი) — საგანგებოდ დამუშავებული გამჭვირვალე ქაღალდი ან ქსოვილი, რომლის საშუალებითაც იღებენ ნახაზების პირს.
კალკი (ლინგვისტიკა) — ლინგვისტიკური სიტყვა ან გამოთქმა, რომელიც აგებულია სხვა ენის სიტყვის ან გამოთქმის მიხედვით. მაგ., „რაშია საქმე?“ კალკია რუსული გამოთქმისა „ ?“. იხილეთ ბარბარიზმი.
ევრობასკეტი 2011 პლეი-ოფი

ევრობასკეტი 2011-ის პლეი-ოფის ეტაპი დაიწყო 14 სექტემბერს და გაგრძელდა 18 სექტემბრამდე. ყველა მატჩი გაიმართა ჟალგირის არენაზე ქალაქ კაუნასში. ამ ეტაპზე გამოვლინდა ჩემპიონატის გამარჯვებული — ესპანეთის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები.

ცხრილი
მე-5 ადგილი

მეოთხედფინალები
ესპანეთი – სლოვენია
მაკედონია – ლიეტუვა
საფრანგეთი – საბერძნეთი
რუსეთი – სერბეთი
კლასიფიკაცია 5–8
სლოვენია – ლიეტუვა
საბერძნეთი – სერბეთი
ნახევარფინალები
ესპანეთი – მაკედონია
საფრანგეთი – რუსეთი
მატჩი მეშვიდე ადგილისათვის
მატჩი მეხუთე ადგილისათვის
მატჩი მესამე ადგილისათვის
ფინალი
კვირინუსი

კვირინუსი — იტალიის ერთ-ერთი უძველესი ღვთაებათაგანი, რომელსაც ეტრუსკები აღიარებდნენ აპენინის ნახევარკუნძულზე იტალიელების დასახლებამდე. მისი კულტი იტალიაში საბინიელებს უნდა შემოეტანათ. მარსისა და იუპიტერის შემდეგ კვირინუსი მესამე ადგილზე იდგა. მოგვიანებით მისი კულტი მარსის კულტში აურიეს. კვირინიუსს ხშირად „მშვიდ მარსს“ ან „მშვიდობიანობის მარსს“ და სხვა ასეთს უწოდებდნენ. მოგვიანებით კვირინუსის კულტი რომულუსის კულტს შეერწყო. ამაზე მიუთითებს რომულუსისა და კვირინუსის საერთო ტაძარი. რომაელთა ძველის სახელწოდება — კვირიტები კვირინიუსის სახელიდან უნდა მომდინარეობდეს. კვირინიუსის ქალაქს რომს უწოდებენ, კვირინიუსის ერს — კი — რომაელებს / იტალიელებს.
ბრჭყალები (სასვენი ნიშანი)

ბრჭყალები (წინწკლები) — წყვილი სასვენი ნიშნები („“ და «») სხვისი ნათქვამის, ნაწარმოების სათაურის, ჟურნალ-გაზეთების სახელწოდებათა და მისთანების გამოსაყოფად ტექსტში. ბრჭყალებს შეიძლება ჰქონდეს არაპირდაპირი, მეტიც საპირისპირო, მნიშვნელობის დატვირთვაც. ამ დროს ბრჭყალები ირონიული ხასიათისაა. ბრიტანული ინგლისური და ამერიკული ინგლისური წერის სტილები არჩევენ ერთმაგ (‘…’) და ორმაგ (“…”) ბრჭყალებს შესაბამისად.
ჩილონი

ჩილონი — მდინარე დასავლეთ პერუში. საზრდოობს ანდების მყინვართა ნადნობი წყლით, კალიაოს რეგიონში ერთვის წყნარ ოკეანეს. წყლის დონე მაღალია ზაფხულის თვეებში (დეკემბრიდან მარტამდე). მდინარის ველი საკმაოდ ნაყოფიერია. როგორც არქეოლოგიური მტკიცებულებები აჩვენებს, ეს ტერიტორია ჯერ კიდევ ათი ათასი წლის წინ დასახლებული ყოფილა სხვადასხვა ადგილობრივი კულტურებით.
რიმაკი

რიმაკი — მდინარე დასავლეთ პერუში. წარმოადგენს სასმელი წყლის ყველაზე მნიშვნელოვან წყაროს ლიმისა და კალიაოს მეტროპოლიური არეალისათვის.

მდინარე წყნარი ოკეანის აუზს განეკუთვნება და სიგრძეში 160 კმ-ია. სათავეს იღებს ლიმის რეგიონის უაროჩირის პროვინციის მაღალმთიანეთში და ოკეანეს უერთდება კალიაოში, ხორხე ჩავესის საერთაშორისო აეროპორტის სიახლოვეს.

სახელი რიმაკი კეჩუას სიტყვა -დან მომდინარეობს და „მოლაპარაკეს“ ნიშნავს, რის გამოც, მას ზედმეტსახელად ელ-რიო-აბლადორს ეძახიან ( - მოლაპარაკე მდინარე)