iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რომან შაქარიშვილი

რომან შაქარიშვილი (დ. 18 აპრილი, 1944, თბილისი) — ქართველი ნევროლოგი. საქართველოს სამედიცინო, ბიოლოგიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი 1992 წლიდან, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა აკადემიის წევრი 1994 წლიდან, ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი 1993 წლიდან, ამერიკის ნევროლოგიური და მსოფლიოს ბიოსამედიცინო ტექნოლოგიების პარიზის აკადემიის წევრი 1997 წლიდან, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი 1988 წლიდან და პროფესორი 1995 წლიდან.

განათლება
რომან შაქარიშვილმა დაამთავრა 1968 წელს თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1968 წელს იყო რუსთავის მეტალურგიული კომბინატის მედიცინის სანიტარული ნაწილის ნევროპათოლოგი. 1968 წელს მუშაობა დაიწყო პეტრე სარაჯიშვილის სახელობის ნევროლოგიის ინსტიტუტში, 1989 წლიდან ინსტიტუტის დირექტორია. 1996 წლიდან რომან შაქარაშვილი არის თსუ ნევროლოგიის და ნეიროქირურგიის კათედრის გამგე, 1995 წელს იყო საუნივერსიტეტო კლინიკური მედიცინის ცენტრის დირექტორი. 1996 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ნევროლოგიის კათედრის გამგე. 1999–2004 წლებში სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის რექტორი და ნეირომედიცინის ცენტრის ხელმძღვანელი. ის არის აქგრეთვე არაერთი საქართაშორისო სამეცნიერო საზოგადოების და სამეცნიერო ჟურნალის სარედაქციო საბჭოს წევრი. არის 600-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის, 10 მონოგრაფიისა და 2 სახელმძღვანელოს ავტორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა - „სისხლძარღვოვანი ეტიოლოგიის ეპილეფსიის კლინიკო–დიაგნოსტიკური და პათოფიზიოლოგიური ასპექტები“, დაიცვა 1973 წელს, ხოლო სადოქტორო დისერტაციის თემა - „ნერვული სისტემის ზეჟანგ ლიპიდურ დაზიანებათა კლინიკო–დიაგნოსტიკური და თერაპიული ასპექტები“, დაიცვა 1988 წელს მოსკოვში.

მოღვაწეობა
რომან შაქარაშვილი მეცნიერული კვლევა მოიცავს ანგიონევროლოგიის, ეპილეფტოლოგიის, ნეიროგერონტოლოგიის, ნეიროონკოლოგიის, თავის ტვინის ცირკულაციის პათოზიოლოგიისა და დემენტოლოგიის საკითხებს. იგი ითვლება საქართველოში ცენტრალური ნერვული სისტემის თავისუფალრადიკლაოვანი პათოლოგიის შესწავლის ფუძემდებლად. დღეისათვის მისი ხელმძღვანელობით ტარდება არაერთი კვლევა ცერებრული ინსულტის ეპიდემიოლოგიის და პათოფიზიოლოგიის, თავის ტვინის მიკროცირკულაციის რეოლოგიური მექანიზმების და შემეცნებითი დარღვევების მექანიზმების და მკურნალობის საკითხებზე.

ჯილდოები
2017 — თბილისის საპატიო მოქალაქე
2008 — ზაზა ფანასკერტელ-ციციშვილის სახელობის პრემია
1999 — საერთაშორისო ორდენი(დიდი ბრიტანეთი)
1996 — ღირსების ორდენი
1995 — პეტრე სარაჯიშვილის სახელობის მედალი და პრემია

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
ამერიკის ნევროლოგიური მეცნიერებათა აკადემია, წევრი
აშშ ინსულტის კვლევის სამეცნიერო საბჭო, წევრი (2001-)
ბიო–სამედიცინო ტექნოლოგიების საერთაშორისო მეცნიერებათა აკადემია (პარიზი), წევრი
ნიუ–იორკის მეცნიერებათა აკადემია, წევრი
საკავშირო სამედიცინო მეცნიერებათა აკადემიის საპრობლემო კომისია – "ეპილეფსია", თავმჯდომარე (1989-1992)
საქართველოს მედიკო–ბიოლოგიურ მეცნიერებათა აკადემია, ვიცე–პრეზიდენტი
საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია, წერ-კორესპონდენტი (2009-)
საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია, აკადემიკოსი
საქართველოს ნევროლოგთა და ნეიროქირურგთა ასოციაცია, პრეზიდენტი (1991-)
საქართველოს საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა აკადემია, წევრი
საქართველოს სამედიცინო სოციალურ მეცნიერებათა აკადემია, წევრი
ჰელზ-კიჩენი

ჰელზ-კიჩენი — უბანი დასავლეთ მანჰეტენზე, ნიუ-იორკში. მისი სამხრეთის საზღვარი 34-ე ქუჩაა, ჩრდილოეთისა — 59-ე ქუჩა, მე-8 გამზირი — აღმისავლეთის, მდინარე ჰუდსონის კი დასავლეთის. ტრადიციულად, უბანი დასახლებული იყო ირლანდიელებით. ცნობილია მისი ბარ-რესტორნებით, ღამის ცხოვრებით. უბანი განიცდის ურბანულ ჯენტრიფიკაციას.
ღლიანას მღვიმე

ღლიანას მღვიმე — კარსტული მღვიმე საქართველოში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფლებს ქვილიშორსა და ყუმისთავს შორის საზღვარზე. მდებარეობს წყალტუბოს მასივზე, ყუმის ვოკლუზური წყაროების მახლობლად, მდინარე ყუმის აუზში, ზღვის დონიდან 125 მ სიმაღლეზე. ღლიანას მღვიმის ჯამური სიგრძეა 1220 მ, საშუალო სიგანე 6 მ, ფართობი 7350 მ², მოცულობა 22 000 მ³. გენერალური მიმართულება აღმოსავლურია. შესასვლელის სიმაღლე 3–4 მ, სიგანე 7 მ.

მღვიმეს გააჩნია ორი განშტოება: ერთი შესასვლელიდან რამდენიმე მეტრში ციცაბო საფეხურით ზედაპირზე გამოდის, მეორე — 200 მ-იანი ვიწრო დერეფნით პრომეთეს მღვიმეს უერთდება. მღვიმის წინა ნაწილი ვრცელი დერეფნის სახით 60 მ-მდე ვრცელდება, შემდეგ აჩენს კარგად გამოხატულ სიფონს, რომლის სიღრმე 2,5 მ-ია, ხოლო სიგრძე 50 მ. აქედან იწყება მღვიმის სიფონური მონაკვეთები, რომლებიც საერთო ჯამში 5 სიფონს და 2 კმ-ზე მეტი სიგრძის წყლიან დერეფნებს შეიცავენ.

გამომუშავებულია ქვედაცარცულ კირქვებში. ქიმიური ნალექებიდან გვხვდება მცირე ზომის სტალაქტიტები, სტალაგმიტები, კალციტის მოფარდაგებანი; პირველ სიფონამდე, შედარებით მშრალ დერეფანში — კირქვის ლოდნარის დიდძალი დანაგროვები და წყლის მექანიკური (ქვიშა, ღორღი, თიხა) წარმონაქმნები. ნგრევის ადგილობრივი მასალა, ლამის სქელი ნაფენები. ჰაერის ტემპერატურა მღვიმის წლიან დერეფნებში 12,0–14,0 ° ფარგლებში იცვლება.

მღვიმის განივი კვეთის პროფილი მოწმობს, რომ ღლიანას მღვიმე სტრუქტურულად იყო განპირობებული და შემდგომ დამუშავებული წყლის ნაკადების მიერ, ამასვე მოწმობს შესასვლელთან უშუალოდ ჭერზე გახსნილი ტექტონიკური ნაპრალიც. წყლიანი მონაკვეთებისა და ძირითადი დერეფნის მიმართულება ჩრდილო-აღმოსავლურია.

ღლიანას მღვიმე ზოგჯერ ყუმისთავის მღვიმის სახელწოდებითაც მოიხსენიება.
თამარ პაზიაშვილი

თამარ პაზიაშვილი (დ. 1980, თბილისი) — სტენფორდისა და კალიფორნიის უნივერსიტეტების პროფესორი, წარმატებული ქართველი მეცნიერი. ეპილეფსიის კვლევის საკითხებში შეტანილი წვლილისთვის -ით დააჯილდოვეს.

ბიოგრაფია
თამარ პაზი (პაზიაშვილი) დაიბადა თბილისში 1980 წელს. სკოლის რვა კლასი თბილისში დაამთავრა და 1994 წელს დედასთნ ერთდ საფრანგეთში გაემგზავრა. დედა, ისევე როგორც მისი ოჯახის ძირითადი ნაწილი, ფიზიკოსია და იმჟამად ცერნში (ატომური კვლევების ევროპული ორგანიზაცია) მუშაობდა. თამარმა სწავლა ვოლტერის სახელობის ლიცეუმში გააგრძელა, სადაც მისი მათემატიკის დონის შეფასების შემდეგ ორი კლასით წინ დასვეს, თუმცა იმ დროს ფრანგული საერთოდ არ იცოდა.შესაბამისად, ორი წლით ადრე წარმატებით დაამთვრა ლიცეუმი და ჩაირიცხა ლიონის სამედიცინო ინსტიტუტში. უმაღლესი განათლება პარიზის მარი და პიერ კიურის სახელობის უნივერსიტეტში მიიღო. მესამე კურსზე იყო, როდესაც ასტრობიოლოგურ კონფერენციაზე გაიცნო იტალიელი ფიზიკოსი, ისიც ფიზიკოსების ოჯახიდან და მალევე დაქორწინდნენ, რასაც ერთ წელიწადში მოჰყვა დისერტაციის დაცვა კოლეჯ დე ფრანსში.

2007 წელს ახალგაზრდა ცოლ–ქმარი ამერიკის შეერთებულ შტატებში გაემგზავრა, სადაც თამარმა  სტანფორდის უნივერსიტეტში პოსტ დოკტორანტის პოზიცია დაიკავა, მეუღლემ კი ნასაში დაიწყო მუშაობა. ამერიკაში შეეძინათ შვილი, სოფო, რომელსაც ძალიან უყვარს დედის სამშობლო – საქართველო. ნიჭმა და დაუღალავმა შრომამ შესაბამისი შედეგი გამოიღო. 33 წლის ასაკში თამარ პაზიაშვილი გახდა სან ფრანცისკოსა და სტანფორდის უნივერსიტეტების ასისტენტ-პროფესორი და ლაბორატორიის გახსნის შეთავაზება მიიღო გლადსტოუნის ინსტიტუტისგან. ლაბორატორია მის სახელს ატარებს (პაზ ლაბ) და ადამიანის ტვინისა და ტვინის პრობლემების შესწავლით არის დაკავებული. თამარი თვლის, რომ რთულ, მაგრამ უზომოდ საინტერესო და საჭირო საქმეს აკეთებს. გლადსტოუნის უნივერსიტეტის ნეირონული დარღვევების შესწავლის ცენტრის ხელმძღვანელი ლენარტ მაკი ამბობს, რომ უნივერსიტეტი ძალიან ამაყობს ახალგაზრდა მეცნიერის მიღწევებით.

საქართველოსთნ ურთიერთობა
თამარ პაზიაშვილს ქართველ კოლეგებთან ჯერჯერობით ხშირი კონტაქტი არა აქვს. 2014 წლის ივლისში იგი ჩამოვიდა პრეზიდენტ სააკაშვილის ბიბლიოთეკის მოწვევით და ჰქონდა პირველი შეხვედრა ქართველ საზოგადოებასთან. მისი მოხსენება ეპილეფსიის მკურნალობაში ახალ მიდგომებსა და მიმდინარე კვლევებს შეეხებოდა. ღონისძიება ინგლისურ ენაზე გაიმართა და დიდი ინტერესი გამოიწვია. დამსწრე საზოგადოებამ აღნიშნა, რომ წარმოდგენილი მეთოდი ახალი სიტყვაა ნევროლოგიურ მეცნიერებებში. ორივე მხარემ გამოთქვა მზადყოფნა შემდგომი თანამშრომლობისთვის.

მიღწევები
თამარ პაზიაშვილს ამერიკაში თამარ პაზის სახელით იცნობენ. 34 წლის მეცნიერებათა დოქტორს ჯილდო გადაეცა აღმოჩენისთვის, რომლის საშუალებით, მღრღნელებს ოპტოგენეტიკის დახმარებით ეპილეფსიური კრუნჩხვები დაწყებისთანავე უწყდებათ. ეს ხერხი მეცნიერებს საშუალებას აძლევს, ტვინის გარკვეული უჯრედები სინათლის საშუალებით გაააქტიურონ ან „გამორთონ.“ ქართველმა მეცნიერმა აღმოაჩინა ნეირონების წრედი, რომელსაც კრუნჩხვების შეჩერება შეუძლია.
იან ამოს კომენსკის ეროვნული პედაგოგიური მუზეუმი და ბიბლიოთეკა

იან ამოს კომენსკის ეროვნული პედაგოგიური მუზეუმი და ბიბლიოთეკა — პედაგოგიური მუზეუმი პრაღაში, დაარსდა 1892 წელს.

იგი ერთ-ერთი უძველესი მუზეუმია ჩეხეთის რესპუბლიკაში. 1991 წლიდან ის ეკუთვნის ჩეხეთის რესპუბლიკის განათლების, ახალგაზრდობისა და სპორტის სამინისტროს. მუზეუმი არის მნიშვნელოვანი კვლევითი ცენტრი, იგი ორიენტირებულია ჩეხური განათლების, პედაგოგიკის, მასწავლებლებისა და განათლების ისტორიაზე, რომელიც ეხება იან ამოს კომენსკის ცხოვრებას, საქმიანობას და მემკვიდრეობას. კოლექციები მოიცავს ბიბლიოთეკის ერთეულებს, რომელიც სპეციალიზებულია ჩეხური განათლების განვითარებაზე ევროპულ კონტექსტში. ამავე დროს იგი ხაზს უსვამს სტუდენტებისა და პედაგოგების ისტორიულ როლს განათლების პროცესში.
სოლკოტას მღვიმე

სოლკოტას მღვიმე — კარსტული მღვიმე საქართველოში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ყუმისთავიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1,5 კმ-ზე. მდებარეობს წყალტუბოს მასივზე, ფოთლოვან ტყეში, ზღვის დონიდან 373 მ სიმაღლეზე. მღვიმე მეჩხერ ტყეში მდებარე ძაბრის ფსკერზე შენიღბული შესასვლელით იხსნება. ძაბრის დიდი ღერძი ორიენტირებულია 45°-ის მიმართულებით. მისი სიგრძე 10 მ, მოკლე ღერძის სიგრძე 8 მ-ია, ძაბრის სიღრმე 8 მ.

მღვიმის განიკვეთი სამკუთხოვანია, ჭერი უსწორმასწორო, სართულიანობა არ გააჩნია. სოლკოტას მღვიმე წარმოადგენს ძველი, ფრეატული წყაროს გამოსავალს, რაზეც მისი გასწვრივი ჭრილი მიგვანიშნებს: მღვიმის ქანობის დიდი ნაწილის დახრა შრეების დაქანების საწინააღმდეგოდ შესაძლებელია განვითარებულიყო მხოლოდ ფრეატული წყლების მოქმედების შედეგად, ხოლო თვით წყლის ნაკადი შემოდიოდა მღვიმის ბოლო ნაწილიდან და სწორედ ამიტომაც მღვიმე ბოლო მონაკვეთში ქანების შრეების წოლის თანხვედრილია. ამაზევე მეტყველებს ზოგიერთი მორფოლოგიური თავისებურება, კერძოდ, ჭერზე წარმოშობილი ელიფსოიდური ფორმის ჩაღრმავებები. იკითხება ამ ელიფსური ღრმულების დიდი ღერძის ორიენტირების დამთხვევა ვერტიკალურ ან ციცაბოდ დახრილი ნაპრალის მიმართულებასთან. ამის მაგალითია მღვიმეში შესასვლელიდან 90-ე მ-ზე ჭერზე გაჩენილი დაახლოებით 1 მ-ის სიღრმის ზევით დახშული და ქვევით გახსნილი ცილინდრული სიღრუეები, ეგრეთ წოდებული „პაპის ტიარები“, რომელთა წარმოშობაც შერევის კოროზიასთანაა დაკავშირებული.

სოლკოტას მღვიმეში ქიმიური ნალექებიდან გვხვდება სტალაქტიტები, სტალაგმიტები. ყურადღებას იპყრობს ნაღვენთების განსაკუთრებით დიდი ზომები. ჭერიდან სიმძიმის ძალით მოწყვეტილი სტალაქტიტის გარშემოწერილობა 5 მ-ს უდრის. ამ ზომის სტალაქტიტი იშვიათია ევროპაში. შესასვლელიდან 160 მ სიგრძეზე ფსკერიდან აღმართულია 8 მ სიმაღლის სტალაგმიტი, რომლის გარშემოწერილობა ძირთან 8,5 მ-ია, შუაში კი 4,5 მ. ჩასასვლელი მონაკვეთის დაღმავალი ხასიათის გამო ჰაერის ტემპერატურა ჩასასვლელიდან 10–15 მ სიმაღლეზე 20,5 °-დან 11,0 °-მდე ეცემა; მღვიმის ფსკერზე ჰიფსომეტრიულად ყველაზე დაბალ უბანში ჰაერის ტემპერატურა 10,5 °-ია. მღვიმე მშრალია. შეინიშნება დროებითი ნაკადების მოქმედების კვლები. „თიხიანი დარბაზის“ ეროზიულ ჭრილში აღმოჩენილია მღვიმური დათვის ძვლები.

სოლკოტას მღვიმის ფსკერი, განსაკუთრებით შუა მონაკვეთი, დაფარულია წვრილმარცვლოვანი, კოლმატაციური თიხის სქელი ფენით. შემოსასვლელთან ნაზვავში ზოგიერთი ლოდის სიგრძე 10 მ-მდეა, ხოლო სიგანე 3 მ. გვირაბის ბოლოში ფსკერი დაფარულია მცირე ზომის თიხის გურებით, ზოგიერთი მათგანი წყლითაა სავსე. ამჟამად მღვიმეში ნაკადი არ გაედინება. შუა წელში ადგილი აქვს ინტენსიურ წვეთვას, გვხვდება კონდენსაციის კერები.
ხომულის მღვიმე

}

გამომუშავებულია ქვედაცარცულ კირქვებში. მღვიმე იწყება წამოხურული კარნიზით. შესასვლელის წინ (ზედაპირზე) ჩაქცევით წარმოშობილი ტბაა. 4 მეტრიანი საფეხურით მღვიმე ორ ნაწილად იყოფა. წინა ნაწილი ვრცელია, ფსკერზე კარსტული ძაბრებით. მეორე ნაწილი ვიწრო ხვრელია, სადაც გადაადგილება მხოლოდ ფორთხვით არის შესაძლებელი. წინა ნაწილი ვრცელია, ფსკერზე სხვადასხვა ზომის კარსტული ძაბრებია, მღვიმის ბოლო ვიწრო და დატოტვილია.

მღვიმის ქვედა იარუსებში მიედინება მიწისქვეშა მდინარე, რომელიც 1 კმ-ის გავლის შემდეგ ფაცრისთავთან ზედაპირზე ამოედინება და წყალტუბოსწყლის სახელით გუბისწყლისკენ მიედინება. ქიმიური ნალექებიდან გვხვდება სტალაქტიტები, სტალაგმიტები, კალციტის გურები; მექანიკურიდან ნგრევის ადგილობრივი მასალა, გუანოს ნარჩენები.

ხომულის მღვიმე ბუნების ძეგლია. ყველაზე ახლომდებარე მსხვილი დასახლებული პუნქტია ქალაქი წყალტუბო. თბილისიდან წყალტუბო დაშორებულია 257 კმ-ით; ხანგრძლივობა 3 სთ. და 30 წთ; ქალაქი წყალტუბო — სოფელი ხომული — ხომულის მღვიმის ბუნების ძეგლი 3,7 კმ, ხანგრძლივობა 15 წთ.
სიმონ არველაძე

სიმონ არველაძე (დ. 15 თებერვალი, 1921, ვანის მუნიციპალიტეტი, ფერეთა, საქართველო — გ. 29 დეკემბერი, 2022) — ქართველი კრიტიკოსი, პოეტი, ფილოსოფოსი, საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
სიმონ არველაძე მეორე მსოფლიო ომგადახდილი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტზე ჩაირიცხა, რომელიც 1952 წელს დაამთავრა. შემდგომ 1952–1959 წლებში მუშაობდა მასწავლებლად ქუთაისში საშუალო სკოლაში, შემდგომ ლექტორად 1960–1965 წლებში ქუთაისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში. 1974 წლიდან საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში.

სიმონ არველაძე ავტორია, როგორც ფილოსოფიური, აგრეთვე კრიტიკული პუბლიცისტური ნაწარმოებებისა. სხვადასხვა დროს მისი არაერთი წიგნი გამოიცა, მათ შორისაა: „პოეზია და თანამედროვეობა“ (1966 წელი), „ომგადახდილი ვეფხისტყაოსანი“ (1967 წელი), „იდეალი და შემოქმედების თავისუფლება“ (1971 წელი), „კრიტიკული ნარკვევები“ (1971 წელი), „შთაგონება და პოეზია“ (1977 წელი), „შემოქმედებას სიმართლე უყვარს“ (1981 წელი), „სიახლის გრძნობა“ (1986 წელი) და სხვა. 1972 წელს - ფილოსოფიის მეცნიერებათა კანდიდატი, ხოლო 1974 წელს დოცენტი. სიმონ არველაძე არის მსოფლიო ომის მონაწილე.

საყვარელი მეუღლის ხსოვნას მიუძღვნა მწერალმა მოგონებათა წიგნი, რომელიც ასე დაასათაურა - „ჩვენ ერთად ვართ მაშინაც, როცა ერთად არა ვართ!“.

სიმონ არველაძე ქუთაისისა და ვანის საპატიო მოქალაქე და საქართველოს კულტურის დამსახურებული მუშაკია. აქვს მიღებულია რაერთი მნიშვნელოვანი ჯილდო, მათ შორის: ვაჟა ფშაველასა და ილია -ის სახელობის პრემიები და ღირსების ორდენი.

2021 წლის 15 მარტს სიმონ არველაძეს 100 წლის იუბილე გადაუხადეს.

შემოქმედება
სიმონ არველაძეს პოეტური კალამი და პირველი ლექსები გასული საუკუნის 40-ან წლებში იოსებ გრიშაშვილმა შეუქო და აღსანიშნავია, რომ ხარფუხიდან გულითარი ბარათიც კი გამოუგზავნა: „უცილობლად გეტყობათ პოეტური ნიჭი და მჯერა, კიდევ და კიდევ ბევრს იმეცადინებთ ქართული ლიტერატურული ოჯახის ღირსეული წევრობისთვის...“. საინტერესოა მისი ფილოსოფიური ნაშრომები, რაც დიდწილად არის იმის დამსახურება, რომ სიმონ არველაძემ გაიარა უნივერსიტეტში დიდი სკოლა, სადაც მოისმინა ლექციები დიმიტრი უზნაძის, კოტე ბაქრაძის, პეტრე შარიასა და ალექსანდრე ქუთელიასი.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
კავკასიის ხალხთა მეცნიერებათა აკადემია, აკადემიკოსი

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
2019 — ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემია
1996 — ღირსების ორდენი
ვანის საპატიო მოქალაქე
ქუთაისის საპატიო მოქალაქე
საქართველოს კულტურის დამსახურებული მუშაკი
ხალხთა მეგობრობის ორდენი
ბაპუს მუზეუმი

ბაპუს მუზეუმი — არქეოლოგიური მუზეუმი ინდოეთში ქალაქ ვიჯაიავადაში.

მას სახელი დაარქვეს ცნობილი კინორეჟისორის, ილუსტრატორის, კარიკატურისტის და ავტორის ბაპუს პატივსაცემად. მუზეუმი ინახება არქეოლოგიური განყოფილების მიერ და აქვს დიდი კოლექცია ქანდაკებების, ნახატების და არტეფაქტების ბუდისტური და ინდუისტური რელიქვიებისა, რომელთაგან ზოგი ძველია და ეკუთვნიის - საუკუნეებს. შენობის სტრუქტურა არის ინდოევროპული, არქიტექტურული სტილი და ასზე მეტი წლისაა.

ისტორია
მუზეუმი შეიქმნა 1887 წელს დედოფალ ვიქტორიას ოქროს საიუბილეო დღესასწაულის ფარგლებში. საფუძველი ჩაუყარა რობერტ სიველმა, კრიშნას რაიონის კოლექციონერმა, 1887 წლის 27 ივნისს. შრი პინგალი ვენკაიამ მაჰათმა განდის სამ ფერიანი დროშა გადასცა ამ ადგილას 1921 წელს. შენობაში თავდაპირველად განთავსდა სამრეწველო გამოფენა. იგი არქეოლოგიურ მუზეუმად გადაკეთდა ანდრა-პრადეშის მთავრობის არქეოლოგიისა და მუზეუმების დეპარტამენტის მფარველობით 1962 წელს. ღმერთი შივა და ქალღმერთი დურგა.
აშშ-ის სომხური ლობი

ამერიკის სომხური ლობი — ინდივიდთა და ჯგუფთა კოალიცია, რომლებიც ცდილობენ გავლენა იქონიონ ამერიკის შეერთებული შტატების საგარეო პოლიტიკაზე, რათა მხარდაჭერა აღმოუჩინონ სომხეთს, სომხებს და სომხურ პოლიტიკას. ერთ-ერთი უმთავრესი მიზანია, აშშ-ს მიერ სომხების გენოციდის აღიარება.

ორგანიზაცია
სომხური ლობი თითქმის სრულიად ყალიბდება აშშ-ში მოქმედი ორგანიზაციებისგან, როგორიც არის: ამერიკის სომხური ეროვნული კომიტეტი და ამერიკის სომხური ასამბლეა , რომლებიც ფაქტობრივად ლობირების პროცესის მიღმა ტოვებენ სომხეთის მთავრობას. ორივე ორგანიზაციას ლობირების იდენტური მიზნები გააჩნიათ, რაც ძირითადად გულისხმობს სომხეთისთვის დახმარბეის აღმოჩენის მიზნით აშშ-ს სომხეთთან ურთიერთობების გაუმჯობესებას და ამავდროულად თურქეთისა და აზერბაიჯანისადმი ყოველგვარი დახმარების დაბლოკვას და რაც მთავარია სომხების გენოციდის აღიარებას. სომხური საკითხის წინწასაწევად ორივე ჯგუფი სხვადასხვა მეთოდებით მოქმედებს. ძირითადად ფოკუსირდება მასების ინიციატივებზე, რათა სომხური ელექტორატის ეფექტური მობილიზაცია მოახერერხოს, მეორე მხრივ, ამერიკის გავლენიან სომხებისგან შემოწირულობების საკითხზე მუშაობს. ეფუძნება -ის მოდელს, რომელიც ორიენტირებულია საგარეო პოლიტიკაზე გავლენის მოხდენაზე. ორგანიზაციათა შორის წარმოებულმა კონკურენციამ ამერიკაში მცხოვრები სომხური თემის რესურსების უკიდურესად მობილიზაციას შეუწყო ხელი, რასაც ხელს უწყობდა ამ ორ ორგანიზაციათა საერთო მიზნები.

გავლენა სახელმწიფო ორგანოებზე
1995 წელს აშშ-ის კონგრესში სომხურ საკითხებზე შეიქმნა კონგრესმენთა ორპარტიული ჯგუფი სახელწოდებით „სომხური კოკუსი“ . იგი დააარსეს დემოკრატმა ფრენკ პალონმა და რესპუბლიკელმა ედუარდ პორტერმა. შემდგომში, პორტერის ადგილი დაიკავა ჯო კნოლენბერგმა. ჯგუფი მუშაობს წარმომადგენელთა პალატაში, სადაც სომხური საკითხების განხილვის ინიციირებას ახდენს. არსებობს მჭიდრო კორელაცია ჯგუფის წევრობასა და 1992 წელს კენჭისყრაზე 907 ცვლილებისთვის ხმის მიცემასთან, რომელიც აზერბაიჯანისთვის დახმარების გაცემას კრძალავდა.

2002 წლის არჩევნების შემდეგ მასში 125 კონგრესმენი შედიოდა. შემდეგი წლებისთვის მათი რაოდენობა თანდათან შემცირდა. 2007 წლის არჩევნების შედეგების თანახმად, მასში უკვე 113 კონგრესმენი იყო, ხოლო 2014 წლის არჩევნების შედეგების კოკუსი 90 კონგრესმენსა და სენატორს ითვლიდა. ამ ჯგუფების ძირითადი ამოცანებია:
ამერიკის სომხური ასამბლეა — მიზნად ისახავს „გააძლიეროს აშშ/სომხეთისა და აშშ/მთიანი ყარაბაღის ურთიერთობები, ხელი შეუწყოს სომხეთისა და ყარაბაღის დემოკრატიულ განვითარებას და ეკონომიკურ კეთილდღეობას და ცდილობს სომხების გენოციდის საყოველთაოდ აღიაებას“ „კვლევის, განათლებისა და ადვოკატირების გზით“.
სომხეთის ახალგაზრდული ფედერაცია — სომხეთის რევოლუციური ფედერაციის (დაშნაკცუთიუნი) ახალგაზრდული ორგანიზაცია.
ნაგარევის მღვიმე

ნაგარევის მღვიმე — კარსტული მღვიმე საქართველოში, თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, სოფელ გოდოგანის მიდამოებში. მდებარეობს მდინარე ჭიშურის მარცხენა ფერდობზე, გოდოგანის მღვიმიდან სამხრეთ-დასავლეთით 700 მ-ში, ზღვის დონიდან 190 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ცარცულ კირქვებში.

მღვიმე კარსტული ძაბრის ფსკერიდან სპირალურად ჩადის ქვევით და შემდეგ 140 მ სიგრძის ვიწრო, ნაკადოვანი გვირაბის ფორმას იღებს. მაქსიმალური სიმაღლე 5–6 მ. ფსკერის ფართობი 280 მ², საერთო მოცულობა 420 მ³. მღვიმე შედგება ვიწრო დერეფნებისა და პატარა დარბაზებისაგან. წინა ნაწილი ორსართულიანია. გვხვდება ტერასების ფრაგმენტები.

ჰავა სტატიკურია. 1959 წლის მდგომარეობით ჰაერის ტემპერატურაა 14 °. ქიმიური და მექანიკური ნალექები სუსტად არის წარმოდგენილი. განშტოებების შეერთების ადგილზე პატარა ნაკადული ისახება. წვიმების დროს მთლიანად წყლით ივსება. მღვიმე ადვილი გასასვლელია. ზოგიერთ ადგილას საჭიროა ხოხვით ძვრომა. შედგენილია გეგმა და ჭრილები.
სერგო ტარასაშვილი

სერგო ტარასაშვილი (დ. 10 ნოემბერი, 1902, თბილისი, საქართველო — გ. 21 მარტი, 1961, პარიზი, ლევილის ქართველთა სასაფლაო, საფრანგეთი ) — ქართველი მეცნიერი, ბიზნესმენი, ინჟინერი, საზოგადო მოღვაწე და მეწარმე.

ბიოგრაფია
სერგო ტარასაშვილი სწავლობდა თბილისის პირველ გიმნაზიაში. 1924 წლის აჯანყების დროს იყო თბილისის უნივერსიტეტის სტუდენტი, ნაციონალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი, მას თანაპარტიელ სტუდენტებზე პასუხისმგებლობა ევალებოდა და აგრეთვე გახლდათ ქაქუცა ჩოლოყაშვილის მეკავშირე. სერგო ტარასაშვილი ერთ-ერთი შეტაკებისას ფეხში დაიჭრა და თბილისში თავის მეგობარ ლევან გოთუასთან ერთად იმალებოდა. საქართველოში შექმნილი უმძიმესი პოლიტიკური ვითარების გამო, მამის მიხეილ ტარასაშვილის დაჟინებული მოთხოვნითა და დახმარებით, მოახერხა საზღვარგარეთ გაქცევა.

სერგო ტარასაშვილმა 1924 წლის აჯანყების მერე საქართველოდან ლტოლვილთა ტიპური გზა გაიარა – კონსტანტინოპოლის გავლით მარსელში ჩავიდა, მარსელიდან კი – პარიზში. პარიზში მას დახვდა ოჯახის ახლობელი ლადო გუდიაშვილი, რომელიც მაშინ იქ სხვა ქართველ მხატვრებთან დავით კაკაბაძე, ქეთევან მაღალაშვილი, ელენე ახვლედიანთან ერთად იმყოფებოდა. მათ პარიზში ერთად გადაიღეს ფოტო, რომელიც სერგომ მამას გამოუგზავნა საქართველოში იმის დასტურად, რომ ყველაფერი კარგად იყო.

სერგო ტარასაშვილმა სტრასბურგის უნივერსიტეტში განაგრძო სწავლა ელექტროინჟინერის სპეციალობაზე. მისი საბოლოო მიზანი იყო სწავლის გაგრძელება სტრასბურგში საფრანგეთის ნავთობის ინსტიტუტში. სწავლის დამთავრების შემდგომ მან მუშაობა ცნობილ ამერიკულ კომპანიაში, როკფელერების კუთვნილ „სტანდარტ ოილ კომპანიში“ („ “) დაიწყო. მასვე ამერიკელებმა 1934 წელს ნორმადიაში ქალაქ ჰავრთან, პორტ-ჟერომში, ევროპაში პირველი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის მშენებლობის ხელმძღვანელობა დაავალეს. 1936 წელს კი მშენებლობა წარმატებით დასრულდა და ის დაინიშნა ამ ქარხნის ტექნიკურ დირექტორად.

მეორე მსოფლიო ომის დროს კომპანია „ “-ის მფლობელებმა, კერძოდ დეტერდინგების ოჯახმა, სურვილი გამოთქვა სერგ ტარასაშვილს შეესრულებინა როტერდამში „“-ის ახალი ნავთობგადამამუშვებელი ქარხნის პროექტი. ამ მიზნით ისინი დაუკავშირდნენ საფრანგეთის მაშინდელ პრემიერ-მინისტრს, ლეონ ბლუმის და სთხოვეს მისი მეუღლის დახმარებით, რომელიც სერგოს მეუღლის თამარ წულაძის მეგობარი და ოჯახის ახლობელი იყო დახმარებოდნენ მის დათანამხმებაში, რათა შეესრულებინა აღნიშნული პროექტი. სერგო ტარასაშვილმა პროექტი წარმატებით განახორციელა და ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა დღესაც ფუნქციონირებს.

ქველმოქმედება
სერგო გარდა თავისი მეცნიერული წვლილისა, უაღრესად დიდი ქველმოქმედი გახლდათ. აღსანიშნავია, რომ ემიგრაციაში ყოფნისას, ის თავის რამდენიმე მეგობართან ერთად კერძოდ კოტე ჯაყელთან და ევგენი გეგეჭკორთან ერთად იხდიდა ქართული საგანძურის, საფრანგეთის ეროვნულ ბანკის სეიფში შენახვის ხარჯებს, მოგვიანებით კი სწორედ ის დაეხმარა ექვთიმე თაყაიშვილს საგანძურის საქართველოში ტრანსპორტირების ორგანიზებაში.

პირადი ცხოვრება
1942 წელს იქორწინა თამარ წულაძეზე - საქართველოს პირველი რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრის, სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ხაზინადარის - ვასო წულაძის და მარგარიტა გორდელაძის ქალიშვილზე. 1944 წელს მათ შეეძინათ ტყუპი ქალიშვილები ირინა და ნინო, ხოლო 1946 წელს კი ქალიშვილი ელისო.

გარდაცვალება
სერგო ტარასაშვილი გარდაიცვალა საკუთარ სახლში 1961 წლის 21 მარტს, სუაზი-სუ-მონმორანსში, პარიზთან ახლოს. სერგო ტარასაშვილი დაკრძალულია საფრანგეთში, ლევილის სასაფლაოზე.
მუხურის ჩანჩქერი

მუხურის ჩანჩქერი — ჩანჩქერი საქართველოში, სოფელ მუხურის მიდამოებში, ტყიბულის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ტყიბული-მუხურის საავტომობილო გზის სიახლოვეს, ზღვის დონიდან 886 მ სიმაღლეზე. სამსაფეხურიანი წყალვარდნილი გადმოედინება აღმოსავლეთ ექსპოზიციის ფერდობზე მდებარე მღვიმიდან. მღვიმეში ერთი პატარა და ერთი დიდი ტბაა. ჩანჩქერის მიდამოებისათვის დამახასიათებელია ნოტიო ჰავა, ზომიერად ცივი ზამთრით და ხანგრძლივი თბილი ზაფხულით. ჩანჩქერის ნაპირები დაფარულია შერეული ფართოფოთლოვანი ტყით. აქ მრავალი ენდემური ცხოველი ბინადრობს, კერძოდ, კავკასიური თხუნელა, რადეს, ვოლნუხინის და კავკასიური წყლის ბიგები. მუხურის ჩანჩქერი ბუნების ძეგლია.
ნოვორესმეკეევო

ნოვორესმეკეევო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 66 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (100%) შეადგენენ.