iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
არშაკიდების კავკასიის ალბანეთი

არშაკიდების კავკასიის ალბანეთი — პართიული წარმოშობის არშაკიდების დინასტიის მმართველობა კავკასიის ალბანეთის სამეფოში - საუკუნეებში, რომლის პარალელურადაც დინასტიის განშტოებები ასევე მართავდნენ მეზობელ სომხეთსა და იბერიას.

ისტორია
ალბანეთი, როგორც კავკასიის რეგიონის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ძალა, პირველად ასპარეზზე ძვ. წ. საუკუნის ბოლოს გამოჩნდა. უმეტესად, ეს უფრო გამოწვეული იყო იმით, რომ იგი პართიის მეფე მითრიდატე -ისა და სომხეთის მეფე არტავაზდ -ს შორის მიმდინარე ომების საბრძოლო პოლიგონად იყო ქცეული. თანამედროვე ისტორიკოს მურთაზალ გაჯიევის მტკიცებით, პართიის იმპერიის მმართველ არშაკიდების დინასტიის გვერდითი შტოს წარმომადგენლებმა საუკუნის დამლევს მოიპოვა ალბანეთის მეფობა, რათა როგორმე აღეკვეთათ, ან შეესუსტებინათ მაინც რეგიონში არსებული რომაული და სომხური გავლენები. აქვე არსებობს მეორე მხარეც, რომ ალბანეთში პართიული დინასტიის გამეფება ნიშნავდა კავკასიაში ირანიზმის გაბატონებასა და ადგილობრივი დიდებულების ენად, ნელ-ნელა პართიულის ქცევას.

330-იან წლებში, უკვე სასანიანთა ირანის მეფე შაპურ -მ აიძულა კავკასიის ალბანეთის მეფე ვაჩაგან (ან მისი შემდგომი მეფე, ვაჩე ), რომ თავი სასანიანთა ვასალად ეცნო. აქედან მოყოლებული ალბანეთი სასანიანთა იმპერიის სატრაპიად იქცა, რამაც საგრძნობლად შეამცირა ქვეყანაზე არშაკიდების გავლენა. ისინი, როგორც ვასალი მეფეები, მხოლოდ გარკვეული საზოგადოებრივი და კულტურული პრივილეგიებითღა სარგებლობდნენ, მთავარსარდლობა და სხვა მნიშვნელოვანი უფლება-მოვალეობები კი სასანიანთა მიერ დანიშნულ მარზპანს გადაეცა. მოგვიანებით ალბანეთის მეფე ურნაირი შაპურს ბაგავანის ბრძოლაშიც ახლდა, 327 წელს, რომელშიც იგი სომეხთა მხედართმთავარმა მუშეგ მამიკონიანმა დაჭრა, თუმცა საბოლოოდ შეიწყალა. ამისათვის ურნაირმა მუშეგს მადლობის წერილიც გაუგზავნა მოგვიანებით, სიცოცხლის შენარჩუნებისათვის და ამასთან, შაპურსაც აცნობა, რომ სომხები მის მოკვლას გეგმავდნენ.

დაახლოებით 375 წელს ურნაირი მეფე ვაჩაგან -მ ჩაანაცვლა. 387 წელს სასანიანებმა ერთგულებისათვის ალბანეთის მმართველ არშაკიანებს გადასცეს დამარცხებული სომხების პროვინციები, როგორებიც იყო: არცახი, უტიქი, შაკაშენი, გარდმანი და კოლტი. უკვე მას შემდეგ, რაც 462 წელს მეფე ვაჩე -ის ანტისპარსული აჯანყება ჩაახშეს, განრისხებულმა მეფე პეროზ -მა არშაკიანები ჩამოაშორა ალბანეთის მმართველობას. მოგვიანებით, 485 წელს არშაკიდების მმართველობა ალბანეთში აღდგა, როდესაც პეროზის ძმამ და მემკვიდრემ, მეფე ბალაშმა ტახტი ვაჩაგან -ს დაუბრუნა.

კავკასიის ალბანეთის არშაკიდი მეფეები
ძირითადად, ანტიკური წყაროების მიხედვით, კავკასიის ალბანეთის ტახტზე არშაკიდების დინასტიის წარმომადგენელი სულ ათი მეფე იჯდა. ივარაუდება, რომ შესაძლოა მათი რიცხვი უფრო მეტი ყოფილიყო, თუმცა დღეისათვის ალბანეთის არშაკიდი მეფეების სია ასეთია:

ვაჩაგან მამაცი, მმართ. 300-336;
ვაჩე , მმართ. 336-350;
ურნაირი, მმართ. 350-375;
ვაჩაგან , მმართ. 375-385;
მერხავანი, მმართ. 385-395;
სატო, მმართ. 395-405;
ასაი, მმართ. 405-415;
ასვაგენი, მმართ. 415-440;
ვაჩე , მმართ. 440-462;
ვაჩაგან ღვთისმოსავი, 485-510.
მეხაკ ღაზარიანი

მეხაკ ღაზარიანი (; დ. 13 დეკემბერი, 1966, გიუმრი), აგრეთვე ცნობილი როგორც მიხაილ კაზარიანი — ვეტერანი სომეხი მოკრივე. წარადგინა საბჭოთა კავშირი 1988 წელს სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, 57 კგ წონით კატეგორიაში. ღაზარიანი მესამე წრეში მომავალ ოლიმპიურ ჩემპიონ ჯოვანი პარიზისთან დაამარცხა. მან წარმოადგინა მშობლიური ქვეყანა სომხეთი 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ატლანტაში, ჯორჯიის შტატში, აშშ-ში, მამაკაცთა მსუბუქ წონაში, 60 კგ წონით კატეგორიაში. ღაზარიანი მეორე რაუნდშ დამარცხდა მაიკლ სტრეინჯთან.

ღაზარიანმა ევროპის ჩემპიონატატი მოიგო მსუბუქ წონაში 1987 წელს ტურინში გამართულ მოყვარულთა კრივის ევროპის ჩემპიონატზე. ღაზარიანმა ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა 1993 წლის მოყვარულთა კრივის ევროპის ჩემპიონატზე, მსუბუქ წონაში.

ბიოგრაფია
1974-1984 წლებში სწავლობდა რაფის 32-ე სკოლაში, 1984-1988 წლებში დაამთავრა ლენინაკანის გიუმრის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ფიზიკური აღზრდის ფაკულტეტი. მეხაკ ღაზარიანი კრივით 1980 წლიდან არის დაკავებული. მისი მწვრთნელი იყო მისი უფროსი ძმა, სომხეთის სსრ-ის დამსახურებული მწვრთნელი სარგის ღაზარიანი. მეხაკი 1986 წელს მე-9 ზაფხულის სპარტაკიადის გამარჯვებული გახდა, 1987 წელს და 1988 წელს იყო სსრკ-ს ჩემპიონი მსუბუქ წონაში. 1986 წელს შეიყვანეს სსრკ-ს ნაკრებში და გახდა „გუდვილის“ თამაშების გამარჯვებული. 1987 წელს მსუბუქ წონით კატეგორიაში ევროპის ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა, ფინალში უნგრელი მოკრივე ლასლო სოკე, ანგარიშით 5-0 დაამარცხა. მონაწილეობდა 1988 წლის სეულის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში. 1990 წელს მეოთხედ მოიპოვა სსრკ ჩემპიონის ტიტული. იმავე წელს სიეთლში გამართულ გუდვილის თამაშებზე მსუბუქ წონაში ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. 1993-1996 წლებში იყო სომხეთის ნაკრების წევრი. 1993 წელს მონაწილეობა მიიღო ბურსაში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე, სადაც ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. 1994 წელს გახდა სომხეთის ჩემპიონი. 1996 წელს მონაწილეობა მიიღო ატლანტაში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე.

სპორტული კარიერის დასრულების შემდეგ 1997 წელს დააარსა გიუმრის მუნიციპალიტეტის კრივის სპორტული სკოლა, რომლის დირექტორიც იყო 2012 წლამდე. 2011 წლიდან არის სომხეთის კრივის ნაკრების უფროსი მწვრთნელის ასისტენტი.
მეტაფიზიკა

მეტაფიზიკა ( < , სიტყვასიტყვით — „ის, რაც ფიზიკის შემდეგ მოდის“) — ფილოსოფიის დარგი, რომელიც იკვლევს მხოლოდ გონებით გასაგებ უმაღლეს, გრძნობის ორგანოებისთვის მიუწვდომელ და ყოველი არსებულისათვის უცვლელ საწყისებს.

არისტოტელე მას ფილოსოფიის დარგთა შორის უმნიშვნელოვანესად თვლიდა და „პირველად ფილოსოფიას“ ეძახდა. ის მეტაფიზიკას სამ ძირითად ნაწილად ყოფდა:
ონტოლოგია (იკვლევს ყოფიერებასა და არსებობას).
ბუნებრივი თეოლოგია (სწავლობს ღმერთს, რელიგიისა და სპირიტუალურ საკითხებს)
უნივერსალური მეცნიერება (შეისწავლის ლოგიკისა და მსჯელობის პირველად პრინციპებს).

ისტორია
ტერმინი მეტაფიზიკა აღმოცენდა ძვ. წ. საუკუნეში, მის მამად ითვლება პარმენიდე. შუა საუკუნეებში იგი თეოლოგიის პოზიციების გასამყარებლად გამოიყენებოდა და წარმოადგენდა მისი თეორიის დასაბუთებას. უძველეს დროსა და აღორძინების ეპოქაში მეტაფიზიკა ბუნებას განიხილავდა როგორც ერთ მთლიანობას. საუკუნიდან საუკუნემდე იგი მჭიდრო კავშირში იმყოფებოდა საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებთან. თუმცა შემდეგ მოხდა მათი დაშორება უკვე, ვოლფისა და სხვა ფილოსოფოსების ნაშრომებში, მსგავსი სახით გვხვდება მეტაფიზიკა თანამედროვე დროშიც.

თანამედროვე დრო
ახლანდელ რეალობაში მეტაფიზიკა გვევლინება ანტიდიალექტიკური სახით, რა დროსაც საგნები და მოვლენები ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად და უცვლელად მიიჩნევა. ახლა მეცნიერული ცოდნის გაღრმავებისა და დიფერენციაციის გამო იგი დაიშალა მრავალ დარგებად, რომლებსაც ერთმანეთთან არანაირი კავშირი არ აქვთ. მეტაფიზიკის ცნება, ანტიდიალექტიკურად პირველად ჰეგელმა გამოიყენა.
ლერნიკ პაპიანი

ლერნიკ პაპიანი (დ. 26 ოქტომბერი, 1966, ვანაძორი) — ვეტერანი სომეხი მოკრივე. წარადგინა სომხეთი 1996 წელს ატლანტაში, აშშ-ში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, 51 კგ წონით კატეგორიაში. პაპიანი მეორე ეტაპზე დამარცხდა მომავალ ოლიმპიურ ჩემპიონ მაიკრო რომეროსთან. 1986 წელს პაპაიანმა წარადგინა საბჭოთა კავშირი კეთილი ნების თამაშებზე.

ბიოგრაფია
ლერნიკ პაპიანი დაიბადა 1966 წლის 26 ოქტომბერს, ლორეს პროვინციის ქალაქ ვანაძორში.

მან პირველად საერთაშორისო შეჯიბრზე 1984 წელს იასპარეზა, ტამპერეში გამართულ ახალგაზრდულ ევროპის ჩემპიონატზე ვერცხლის მედალი მოიპოვა. 1984 წელს მონაწილეობა მიიღო სსრკ-ის კრივის ჩემპიონატზე კრივში, სადაც მოახერხა მსუბუქ წონით კატეგორიაში ნახევარფინალამდე გასვლა, სადაც თავის თანამემამულე ნშან მუნჩიანთან დამარცხდა.

ერთი წლის შემდეგ ის მსუბუქ წონით კატეგორიაში გადავიდა და ერევანში სსრკ-ს კრივში გამართულ ჩემპიონატზე კვლავ მესამე ადგილი დაიკავა. შეიყვანეს სსრკ კრივის ნაკრებში, მონაწილეობა მიიღო ბუდაპეშტში გამართულ კრივში ევროპის ჩემპიონატზე. პაპიანი მერვედფინალში უნგრელ მოკრივე იანოშ ვარადთან დამარცხდა.

სსრკ-ს წარმოადგენდა 1986 წელს მოსკოვში გამართულ კეთილი ნების თამაშებზე, მაგრამ ვერ მოახერხა მედლის მოპოვება, მეოთხედფინალში დამარცხდა ვენესუელელ დევიდ გრიმანთან.

1991 წელს გახდა ბრინჯაოს მედალოსანი სსრკ ხალხთა ზაფხულის სპარტაკიადის დროს. სპორტული მიღწევებისა და წარმატებისთვის მიენიჭა „სსრკ სპორტის ოსტატის საერთაშორისო ხარისხი“.

სსრკ-ს დაშლის შემდეგ ის სომხეთის საერთაშორისო ტურნირებზე სომხეთს წარმოადგენდა. 1993 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ბურსაში კრივში ევროპის ჩემპიონატში, ამავე წელს იასპარეზა ტამპერეში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე. 1995 წელს პაპიანმა მოიგო საერთაშორისო ტურნირი მოსკოვში. 1995 წელს ბერლინში მონაწილეობდა კრივის მსოფლიო ჩემპიონატზე. 1996 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ატლანტაში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, სადაც მოიგო პირველი შეხვედრა იაპონელ კაზუმასა ჯუჯიმოტოსთან, მაგრამ 1/16 ფინალში წააგო კუბელ მიკრო რომეროსთან, რომელიც მოგვიანებით ოლიმპიური ჩემპიონი გახდა.

ატლანტას ოლიმპიადის შემდეგ პაპიანი გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ასპარეზობდა სომხეთის ნაკრებში და განაგრძობდა მონაწილეობას დიდ საერთაშორისო ტურნირებზე. 1998 წელს ბულგარეთში გამართულ სტრანდჯას საერთაშორისო ტურნირზე ვერცხლის მედალი მოიპოვა.

სპორტული კარიერის შემდეგ მუშაობდა კრივის მწვრთნელად მუშაობდა სანქტ-პეტერბურგის ზდოროვიეს ფიზიკური კულტურისა და სპორტის ცენტრში.
ედუარდ ამბრაცუმიანი

ედუარდ ამბრაცუმიანი (; დ. 23 თებერვალი, 1986) — სომეხი მოკრივე. ის არის ევროპის ჩემპიონი და ოლიმპიური თამაშების მონაწილე. კრივში მინიჭებული აქვს სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება. რუსეთის სპორტის საერთაშორისო ოსტატი (2004), სომხეთის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (2008).

ბიოგრაფია
ედუარდ ამბრაცუმიანი დაიბადა 1986 წლის 23 თებერვალს, რუსეთის სფსრ-ის ქალაქ სოჭში. ამბრაცუმიანმა 2004 წელს ჯეჯუში გამართულ კრივში მოყვარულთა მსოფლიო ჩემპიონატზე ოქროს მედალი მოიპოვა. ფინალში მან არგენის მენდესი დაამარცხა. პირველ შეხვედრაში გოხან დოლუაი ანგარიშით 26:14 დაამარცხა. შემდეგ შეხვედრაში დაამარცხა სომეხი ედგარ მანუკიანი. მესამე შეხვედრაში დაამარცხა ყირგიზი აქმატ მადამინოვი. ნახევარფინალში ანგარიშით 31:13 დაამარცხა ყაზახი ერქაბულან ჟუმანბაიევი. 2006 წელს რუსეთის ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. პირველ შეხვედრაში ანგარიშით 28:8 დამაჯერებლად დაამარცხა მაგომედ იდრისოვი. შემდეგ ეტაპზე დაამარცხა იგორ ივანოვი. მეოთხდფინალში ანგარიშით 36:18 დაამარცხა ნიკოლაი სტეპანოვი. ნახევარფინალში დაამარცხა შაფიდინ ალახვერდიევი, ანგარიშით 29:20. ფინალში ანგარიშით 35:45 დამარცხდა მაქსიმ იგნატიევთან. ამბრაცუმიანმა სომხეთის სახელით საერთაშორისო ტურნირებზე გამოსვლა 2007 წელს დაიწყო. მან მიაღწია 2007 წლის კრივის სამოყვარულო მსოფლიო ჩემპიონატზე გავიდა მეოთხედფინალში, რითაც მოიპოვა 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ლიცენზია. 2008 წლის ზაფხულში ოლიმპიურ თამაშებზე ამბრაცუმიანი პირველ შეხვედრაში მომავალ ჩემპიონ მანუელ ფელიქსთან დამარცხდა. ამბრაცუმიანმა 2008 წელს ლივერპულში გამართულ მოყვარულ კრივის ევროპის ჩემპიონატზე ოქროს მედალი მოიპოვა. ფინალში მისი უნგრელი მეტოქე დიულა კატე ტრავმირებულ იყო, მან ტურნირი ექიმის რჩევით დატოვა და ევროპის ჩემპიონად ედუარდ ამბრაცუმიანი აღიარეს. ამბრაცუმიანი ოვანეს დანიელიანთან ერთად გახდა დამოუკიდებელი სომხეთის რესპუბლიკის ისტორიაში პირველი მოკრივე, რომელიც ევროპის ჩემპიონი გახდა. 1/16 ფინალში ანგარიშით 9:5 დაამარცხა უკრაინელი დენის ლაზარევი. შემდეგ შეხვედრაში ანგარიშით 6:3 დაამარცხა ლატვიელი ეგიდიუს კავალიანუკასი. ამის შემდეგ მისი მეტოქე იყო გერმანელი სლავა კერბერი, რომელიც ანგარიშით 11:4 დაამარცხა. ნახევარფინალში დაამარცხა პოლონელი მარცინ ლეგოვსკი. 2009 წელს ამბრაცუმიანმა სპორტული კარიერა დაასრულა და მწვრთნელობა დაიწყო.
არამ რამაზიანი

არამ რამაზიანი (დ. 6 დეკემბერი, 1978, ერევანი) — სომეხი მოკრივე. ის ასპარეზობდა სომხეთის მოკრივეთა ეროვნულ ნაკრებში 1990-იანი წლების შუა პერიოდიდან 2000-იანი წლების დასაწყისამდე, მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანი, ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი, საერთაშორისო ტურნირების გამარჯვებული და მედალოსანი, სიდნეის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მონაწილე. 2003-2008 წლებში ასპარეზობდა პროფესიონალურ კრივში.

ბიოგრაფია
სამოყვარულო კარიერა
მისი საერთაშორისო დებიუტი შედგა 1995 წელს უნგრეთში გამართულ ახალგაზრდულ ევროპის ჩემპიონატზე. ერთი წლის შემდეგ იგი კუბაში გაემგზავრა ახალგაზრდულ მსოფლიო ჩემპიონატზე მონაწილეობის მისაღებად.

პირველ სერიოზულ წარმატებას ზრდასრულთა საერთაშორისო ტურნირებზე მან 1997 წელს მიაღწია, როდესაც შეუერთდა სომხეთის ნაკრების მთავარ გუნდს და ეწვია ბუდაპეშტის მსოფლიო ჩემპიონატზე, სადაც დამარცხდა ნახევარფინალში, შესაბამისად მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.

1998 წელს მინსკში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მეოთხედფინალში გავიდა და პეკინში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე ბრინჯაო მოიპოვა.

1999 წელს გახდა ნეაპოლის საერთაშორისო ტურნირის „ “-ს და ათენის აკროპოლისის თასის ვერცხლის მედალოსანი, ბუქარესტის „ოქროს ქამრის“ ტურნირზე ბრინჯაოს მედალი აიღო და მონაწილეობა მიიღო ჰიუსტონში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე.

2000 წელს ჰალეში გამართულ თასზე ვერცხლის მედალი მოიპოვა და ტამპერეში ევროპის ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედლის აღება მოახერხა, ნახევარფინალში თურქეთის წარმომადგენელმა აგასი აგაგიულოღლუმ დაამარცხა. წარმატებული გამოსვლების სერიის წყალობით, მას მიენიჭა ოლიმპიური ლიცენზია სიდნეის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, მაგრამ უკვე 54 კგ-მდე წონით კატეგორიაში. პირველ ბრძოლაში ანგარიშით 9:12 დამარცხდა, მისი მეტოქე იყო საქართველოს წარმომადგენელი თეიმურაზ ხურცილავა

სიდნეის ოლიმპიადის შემდეგ რამაზიანი გარკვეული დროით დარჩა სომხეთის მოკრივეთა ნაკრებში და განაგრძო მონაწილეობა დიდ საერთაშორისო ტურნირებზე. 2001 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ჰელსინკიში გამართულ --ის საერთაშორისო ტურნირზე, ხოლო 2003 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ვარშავაში, ფელიქს სტამის მემორიალურ შეჯიბრზე.

პროფესიონალური კარიერა
2003-2008 წლებში, არამ რამაზიანი პროფესიონალურ დონეზე საფრანგეთში წარმატებით იბრძოდა. 2005 წლის დეკემბერში იგი შეხვდა დაუმარცხებელ ვენესუელელ ედვინ ვალეროს (16-0), მომავალ მსოფლიოს მრავალგზის ჩემპიონს და ნოკაუტით წააგო პირველ რაუნდში. ჯამში მან პროფესიონალურ დონეზე 22 ბრძოლა ჩაატარა, საიდანაც 14 მოიგო, 6 წააგო, ორ შემთხვევაში კი ფრე დაფიქსირდა.
ვიდადი ნარიმანბეკოვი

ვიდადი ნარიმანბეკოვი (; დ. 13 ივლისი, 1926 წელი, კანი, საფრანგეთი — გ. 13 დეკემბერი, 2001 წელი, ბაქო, აზერბაიჯანი) — მხატვარი, ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე და აზერბაიჯანის სსრ-ს სახალხო არტისტი.

ბიოგრაფია
ვიდადი ნარიმანბეკოვის მამა, ფარმან ნარიმანბეკოვი შუშაში დაიბადა. ის იყო ერთ-ერთი იმ 40 ადამიანიდან ერთ-ერთი, ვინც ევროპაში სასწავლებლად წავიდა აზერბაიჯანის დემოკრატიულ რესპუბლიკიდან. მან ევროპაში ყოფნისას გაიცნო ირმა ლია და მასთან შეხვედრა დაიწყო. ისინი დაქორწინდნენ და დიდი ხნის განმავლობაში საფრანგეთში ცხოვრობდა. ვიდადი ნარიმანბეკოვი 1926 წლის 13 ივლისს კანში დაიბადა.

იგი აზერბაიჯანში 1929 წელს დაბრუნდა მშობლებთან ერთად. დიდმა სამამულო ომმა მათ ოჯახზეც მოახდინა გავლენა და ვიდადის მამა, ფარმანი გადაასახლეს რუსეთის კოლიმის მხარეში, ვიდადი და დედამისი კი კი უზბეკეთში.

1943 წელს ვიდადი ნარიმანბეკოვი შევიდა აზიმ აზიმზადეს სახელობის ფერწერის სკოლაში. 1944 წელს ის გაიწვიეს ჯარში, სადაც ექვსი წელი მსახურობდა. ფერწერის სკოლის დამთავრების შემდეგ 1953-1956 წლებში ვიდადმა სწავლა ვერა მუხინას სახელობის სანქტ-პეტერბურგის სამხატვრო და სამრეწველო აკადემიაში განაგრძო. 1957-1960 წლებში ის სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში. მისი სადიპლომო ნამუშევარი იყო ნახატი ,,მძიმე წლები".

ვიდადი ნარიმანბეკოვი 1961 წელს გახდა სსრკ მხატვართა კავშირის წევრი. მას მიენიჭა აზერბაიჯანის სსრ-ს სახალხო არტისტის წოდება 1982 წელს და დიდების ორდენი (შოჰრატის ორდენი) 2001 წელს. ვიდადს მონაწილეობა მიღებული აქვს მრავალ ხელოვნების გამოფენაში და ასევე მას გამართული აქვს პერსონალური გამოფენები საფრანგეთში 1992 და 2000 წლებში. 1977 წლის შემოდგომაზე ვაჟიჰა სამადოვას საგამოფენო დარბაზში ვიდადი ნარიმანბეკოვის პერსონალური გამოფენა გაიხსნა. გამოფენაზე მივიდა ჰეიდარ ალიევი, აზერბაიჯანის სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი და ერთი დღის შემდეგ გაზეთებმა გამოაქვეყნეს ინფორმაცია, რომ ვიდადი ნარიმანბეკოვს საპატიო არტისტის წოდება მიენიჭა.

ვიდადის ნამუშევრებში მთავარი თემა ადამიანია. მის ნამუშევრებში ასახულია ბედნიერება, სევდა, სიხარული და სხვა განცდები. ნამუშევარში „მოგონებები“ მკვეთრადაა წარმოდგენილი დაძაბულობა და მღელვარება. მთავარი პერსონაჟია ქალი, რომელიც ქმარს ფრონტზე აცილებს. ნამუშევარი შექმნის დღიდან წარმატებით გამოიფინა 107 ქვეყნის საგამოფენო დარბაზში. ვიდადი ნარიმანბეკოვის პირველი დიდი მოცულობის ტილო იყო ,,გზაზე" (1963).

ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი, პროფესორი მურსალ ნაჯაფოვი ვიდადი ვიდადი ნარიმანბეკოვის შემოქმედებისადმი მიძღვნილ სტატიაში ამბობს: ,,ვიდადი არის ძალიან გულწრფელი ადამიანი, კეთილი, მზრუნველი მეგობარი. მისი სიყვარულისა და აღიარების ორი ძირითადი ასპექტია: შრომა და პასუხისმგებლობა. ის ეძებდა, ეძებდა და სიზმარში აცოცხლებდა თავის გამოუქვეყნებელ კომპოზიციებს. ყველა მისი ნაწარმოების თემაა შრომა, პატრიოტიზმი, უბრალოება და გულწრფელობა."

ვიდადი ნარიმანბეკოვს პერსონალური გამოფენები გამართული აქვს ყოფილ სსრკ-ში, ასევე უნგრეთში, ჩეხეთში, ბულგარეთში, რუმინეთში, ალჟირში, ფინეთში და 20 სხვა ქვეყანაში.

მხატვარი გარდაიცვალა 2001 წლის 13 დეკემბერს ბაქოში. 2006 წელს აზერბაიჯანის ხელოვნების ეროვნულ მუზეუმში გაიმართა ვიდადის 90 წლის საიუბილეო გამოფენა.
ტიგრან III

ტიგრან (დ. ძვ. წ. 50-იანები — გ. ძვ. წ. 8) ― რომაელთა ვასალი სომხეთის მეფე ძვ. წ. 20 - ძვ. წ. 8 წლებში არტაშესიანთა დინასტიიდან. მეფე არტავაზდ -ის ძე. სომხეთის მეფე ტიგრან -ისა და დედოფალ ერატოს მამა.

ოჯახი და ადრეული ცხოვრება
ტიგრანი დაიბადა ძვ. წ. 50-იან წლებში. იგი იყო სომხეთის მეფე არტავაზდ -ისა და მისი უცნობი მეუღლის მეორე ძე. მამის მხრიდან იგი თავად მეფე ტიგრან დიდის შვილიშვილი იყო და სწორედ მის პატივსაცემდა ერქვა სახელი. ამას გარდა, მას უფროსი ძმა ჰყავდა, არტაშესის სახელით, და აგრეთვე უცნობი სახელის მქონე დაც, რომელიც ცოლად კაპადოკიის მეფე არქელაუსს გაჰყვა. იგი დაიბადა და და-ძმასთან ერთად იზრდებოდა სომხეთში.

რომაელთა ტყვეობა და გამეფება
რომის ტრიუმვირატის დროს თავად მარკუს ანტონიუსმა ტყვედ ჩაიგდო მეფე არტავაზდ და მისი ოჯახი. ამის შემდეგ სომხეთის სამეფო ოჯახი, როგორც საპატიო ტყვეები, ალექსანდრიაში გადაიყვანეს, სადაც ზედამხედველობას თავად ანტონიუსი უწევდათ ეგვიპტის ლეგენდარულ დედოფალ კლეოპატრა -სთან ერთად. ძვ. წ. 34 წელს ტიგრანის ძმამ, არტაშესმა ეგვიპტიდან გაქცევა და თავის პართიის მეფე ფრაატ -სთან შეფარება მოასწრო. მეფე ფრაატის მხარდაჭერით მან მოახერხა სომხეთში შეჭრა, ტახტის დაბრუნება და არტაშეს -ის სახელით გამეფება.

ძვ. წ. 31 წელს აქციუმის ბრძოლაში რომის მომავალმა იმპერატორმა ოქტავიანე ავგუსტუსმა დაამარცხა ანტონიუსი და კლეოპატრა, რასაც ძვ. წ. 30 წელს რომაელების ეგვიპტეში შეჭრა მოჰყვა. ამ დროისათვის ტიგრანის მამა უკვე გარდაცვლილი იყო, თუმცა რომაელებმა თავად ტიგრანი კვლავ ტყვეობაში დატოვეს, ოღონდ ალექსანდრიიდან რომში გადაიყვანეს. რომში იგი პოლიტიკურ ტყვეობაში ცხოვრობდა, თუმცა ამავდროულად კარგ განათლებასაც იღებდა. ძვ. წ. 20 წელს, რომში გატარებული 10 წლის შემდეგ, რომაელებმა ტიგრანის გათავისუფლებაზე დაიწყეს ფიქრი, რასაც რამდენიმე მოვლენა უძღვოდა წინ.

ჯერ კიდევ არტაშესის მეფობისას, სომეხმა დიდებულებმა, რომელთაც თავიანთი მეფის რწმენა დაკარგული ჰქონდათ, დელეგაცია გააგზავნეს რომის იმპერატორთან და სთხოვეს, რომ არტაშესი დაემხო და ტიგრანი გაემეფებინა. ავგუსტუსმა იგი სომხეთში გაუშვა და თან თავისი გერი, ტიბერიუსიც გააყოლა დიდი რომაული ჯარით, არტაშესის დასამხობად. ჯერ კიდევ მანამ, სანამ ტიგრანი და ტიბერიუსი სომხეთამდე მიაღწევდნენ, სასახლის მცველებმა წარმატებით მოახერხეს არტაშესის მოკვლა. ამრიგად, სომხეთში შესვლისას ტიგრან უკვე მეფე იყო.

სომხეთის მეფობა
ტიგრან -ის მეფობა სომხეთში სულ 12 წელს გაგრძელდა. მიუხედავად იმისა, რომ სომხეთის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პერიოდის დროს მეფობდა, მისი მმართველობის შესახებ ცნობები თითქმის არ არსებობს, რაც ამ პერიოდში არსებული სიმშვიდითაც შეიძლება აიხსნას. მისმა მეფობამ სომხეთს მშვიდობა და სტაბილურობა მოუტანა, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა სომხეთ-რომის მშვიდობიან ურთიერთობას.

ტიგრანი ძვ. წ. 8 წელს გარდაიცვალა და ორი შვილი დარჩა სხვადასხვა უცნობი ქალისაგან: ტიგრან და ერატო. გამეფების შემდეგ მისმა ძემ, მეფე ტიგრან -მ თავის დაზე, დედოფალ ერატოზე იქორწინა და მათ ერთად დაიწყეს სახელმწიფოს მართვა.
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები (1967)

აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს 1967 წლის არჩევნები — აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატების რიგით მეშვიდე არჩევნები, რომელიც გაიმართა 1967 წლის 19 მარტს. კენჭისყრის შედეგად ავტონომიური რესპუბლიკის მოსახლეობამ უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოს შემადგენლობა დააკომპლექტა. აფხაზეთის ასსრ-ის მეშვიდე მოწვევის უმაღლესი საბჭოს პირველი სესია შედგა 1967 წლის 6 აპრილს ქალაქ სოხუმში.

ისტორია
1967 წლის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის დადგენილებით, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები დაინიშნა 1967 წლის 19 მარტს.

26 იანვარს „აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების დებულების“ 36 და 37 მუხლების საფუძველზე — აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა დაადგინა: დამტკიცებულ იქნეს აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების ცენტრალური საარჩევნო კომისია საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და მშრომელთა საზოგადოებების შემდეგი შემადგენლობით:
ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე — ;
ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარის მოადგილე — ;
ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მდივანი — ;
ცენტრალური საარჩევნო კომისიის წევრები: .

1967 წლის 19 მარტს გაიმართა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები. კენჭისყრა დაიწყო დილის 6 საათიდან და დამთავრდა ღამის 10 საათზე. ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ ყველა საოლქო საარჩევნო კომისიისაგან მიიღო სრული ცნობები აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების შედეგების შესახებ.

საარჩევნო ოლქების ამომრჩეველთა საერთო რიცხვმა შეადგენდა 267.059 კაცს, რომელთაგანაც აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭს დეპუტატების არჩევნებში მონაწილეობა მიიღო 267.052 კაცმა, ესეიგი ამომრჩეველთა 99,99%-მა.

კომუნისტებისა და უპარტიოების ბლოკის კანდიდატებს ყველა საარჩევნო ოლქში ხმა მისცა 266.966 ამომრჩეველმა, რაც შეადგენდა კენჭისყრით მონაწილე ამომრჩეველთა საერთო რიცხვის 99,96%-ს. დეპუტატობის წინააღმდეგ ხმა მისცა 74-მა კაცმა, ანუ კენჭისყრით მონაწილე ამომრჩეველთა საერთო რიცხვის 0,03%-მა. „აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების დებულების“ 79 მუხლის საფუძველზე გაუქმებულად ჩაითვალა 12 ბიულეტინი.

ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ, განიხილა რა მასალები თითოეული საარჩევნო ოლქის მიხედვით, „აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების დებულების“ 38 მუხლის საფუძველზე რეგისტრაციაში გაატარა ყველა საარჩევნო ოლქში არჩეული აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები ყველა 130 საარჩევნო ოლქის მიხედვით.
ვლადიმერ მარგარიანი

ვლადიმერ მარგარიანი (დ. 8 მარტი, 1991) — სომეხი მოკრივე. ასპარეზობდა საშუალო წონაში. 2006 წლიდან არის სომხეთის მოკრივის ეროვნული ნაკრების წევრი, საერთაშორისო მნიშვნელობის ტურნირების გამარჯვებული და მედალოსანი, 2016 წლის რიო-დე-ჟანეიროს ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მონაწილე.

ბიოგრაფია
ვლადიმერ მარგარიანი დაიბადა 1991 წლის 8 მარტს ერევანში, სომხეთში.

მან კრივში ვარჯიში 2002 წელს, 11 წლის ასაკში, მამის, ყოფილი მოკრივის რჩევით დაიწყო. მისი მწვრთნელი იყო არმენ აკობიანი.

საერთაშორისო ასპარეზზე კრივში პირველად გამოვიდა 2006 წელს, ტირანაში კადეტთა ევროპის ჩემპიონატზე.

2008 წელს გამოვიდა იუნიორთა პრეზიდენტის თასზე გრუძიონძეში და ახალგაზრდულ მსოფლიო ჩემპიონატზე გვადალახარაში.

2009 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ბრანდენბურგის ახალგაზრდულ თასში ფრანკფურტ ან დერ ოდერში.

2010 წელს ერევანში გამართულ სომხეთის ჩემპიონატზე მან ბრინჯაოს მედლის მოპოვება მოახერხა.

2013 წელს მოახერხა სომხეთის ჩემპიონატის მოგება თავის წონით კატეგორიაში.

2014 წელს კასპიისკის უმახანოვის მემორიალზე მეოთხედფინალში გასვლა მოახერხა.

2015 წელს იასპარეზა სოფიაში სტრაანიას მემორიალზე და სამოკოვში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე, სადაც წინასწარ ეტაპზე ფრანგ სულეიმან სისოკოსთან დამარცხდა.

სამსუნში გამართულ ევროპის ოლიმპიურ საკვალიფიკაციო ტურნირზე მან მოახერხა ნახევარფინალში გასვლა და ამით მოიპოვა ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ლიცენზია. 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე რიო-დე-ჟანეიროში, 69 კგ-მდე კატეგორიაში მან წარმატებით გაიარა სატურნირო ბადეში პირველი მეტოქე, ხოლო მეორე ბრძოლაში, 1/8 ფინალში ტიტულოვან კუბელ მოკრივე რონელ იგლესიასთან ტექნიკური ნოკაუტით დაამარცხა..

რიოს ოლიმპიადის შემდეგ მარგარიანი დარჩა სომხეთის მოკრივეთა ნაკრებში და განაგრძო მონაწილეობა დიდ საერთაშორისო ტურნირებზე. 2017 წელს ის გამოვიდა სოფიაში გამართულ სტრანდიას მემორიალზე, სადაც მეოთხედფინალში წააგო ინგლისელ პეტ მაკკორმაკთან. ამავე წელს გამოვიდა უკრაინის ქალაქ ხარკოვში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე, სადაც 1/8 ფინალში რუსმა სერგეი სობლინსკიმ დაამარცხა..

პირადი ცხოვრება
ვლადიმერ მარგარიანი დაქორწინებულია. მის ხასიათზე შეიძლება ითქვას, რომ ვლადიმერი მიზანდასახული და დაუმორჩილებელი ადამიანია. მისი საყვარელი მოკრივეა მუჰამედ ალი. უყვარს წიგნების კითხვა.