ლუთფალი აბდულაევი

ლუთფალი აბდულაევი (, დ. 9 (22) მარტი, 1914, შაქი — გ. 9 დეკემბერი, 1973, ბაქო) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა მსახიობი-კომიკოსი. მეორე ხარისხის სტალინური პრემიის ლაურეატი (1946) და აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1960).

ბიოგრაფია
ლუთფალი აბდულაევი დაიბადა ქალაქ ნუხაში (ამჟამინდელი შაქი, აზერბაიჯანი) 1914 წლის 9 (22) მარტს. შვიდწლიანი სკოლის დასრულების შემდეგ იგი მონაწილეობდა შაქის მუშა ახალგაზრდობის კლუბის დრამატულ წრეში, სადაც თამაშობდა ფარსებსა და ნათარგმნ ვოდევილებში. 1928 წლის სექტემბერში იგი ბაქოში ჩამოვიდა და სახელმწიფო კონსერვატორიაში ვალტორნის კლასში დაიწყო სწავლა, პარალელურად კი ბეროლსკის ვოკალის კურსებს ესწრებოდა. გარკვეული დროის შემდეგ იგი ოპერის თეატრის გუნდში მიიღეს, მალევე კი ეპიზოდური როლების შესრულებაც დაიწყო; მათ შორის ითამაშა ველის როლი ოპერეტაში „არშინ მალ ალან“.

1938 წელს ჩამოყალიბდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუსიკალური კომედიის თეატრის დასი, რომელშიც ლუფთალი აბდულაევიც მიიღეს. 1949 წლის გაზაფხულზე, ფინანსური სირთულეების გამო, თეატრი დაიხურა და მსახიობი ეროვნულ დრამატულ თეატრში გადავიდა. აქ მან შეასრულა ისეთი როლები, როგორებიცაა: ტულიო (ლოპე დე ვეგას „ცეკვის მასწავლებელი“), რაშიდი (გიორგი მდივნის „ვინ არის დამნაშავე?“), თაღი (ა. ახვერდიევის „ძველი თაობა“), ოდამდი (ჯ. ჯაბარლის „ცეცხლის პატარძალი“) და ნადირი (მ. თაჰმასიბის „აყვავებული ოცნებები“). ორი წლის შემდეგ მან მუშაობა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიასთან არსებულ ესტრადის ანსამბლში დაიწყო. 1956 წელს, შამსი ბადალბეილის მხატვრული ხელმძღვანელობით, აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიურმა მუსიკალურმა თეატრმა მუშაობა განაახლა, სადაც ლუთფალი აბდულაევი დასის წამყვანი მსახიობი გახდა და ყველაზე პოპულარულ სპექტაკლებში მიიღო მონაწილეობა. თეატრმცოდნეები ლუფთალი აბდულაევის შემოქმედებას სამ ჯგუფად ყოფენ: როლები კლასიკურ ოპერეტებში, სცენური სახეები ნათარგმნ ნაწარმოებებში და თანამედროვე კომპოზიტორთა კომედიების კოლორიტული პერსონაჟები.

კლასიკურ ოპერეტებში მან შეასრულა შემდეგი როლები: ველი და სულთან-ბეგი („არშინ მალ ალანი“), ჯაფარი და მეშადი იბადი („მეშადი იბადი“), ველი და სანდრო („აშუღ-ყარიბი“), გულუ („ორმოცდაათი წლის ყმაწვილი“).

ეროვნული და ნათარგმნი ნაწარმოებების მოტივებზე შექმნილ თანამედროვე კომპოზიტორთა მუსიკალურ კომედიებში მან განასახიერა: ქერიმი (მ. ახუნდოვის „ლენქორანის ხანის ვეზირი“, კომპოზიტორი ნიაზი), გულამალი (მ. ახუნდოვის „დერვიში მასტალი-შაჰი“, კომპოზიტორი შ. ფატულაევი), ტრუფალდინო (კარლო გოლდონის „ორი ბატონის მსახური“, კომპოზიტორი შ. ფატულაევი), ჰაჯი ყარა (მ. ახუნდოვის „ჰაჯი ყარა“, კომპოზიტორები ვასიფ ადიგოზალოვი და რამიზ მუსტაფაევი) და სხვა.

ჯილოდები
ლუთფალი აბდულაევის მრავალწლიანი და წარმატებული შემოქმედებითი მოღვაწეობა არაერთი სახელმწიფო ჯილდოთი და საპატიო წოდებით აღინიშნა. ჯერ კიდევ 1943 წლის 17 ივნისს მას აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არტისტის წოდება მიენიჭა, 1946 წელს კი კინოფილმში „არშინ მალ ალან“ ველის როლის ბრწყინვალე შესრულებისთვის მეორე ხარისხის სტალინური პრემიის ლაურეატი გახდა. იმავე წელს, 25 თებერვალს, მსახიობი დაჯილდოვდა მედლებით „შრომითი მამაცობისთვის“ და „შრომითი წარჩინებისთვის“.

მისი ღვაწლი კიდევ უფრო ფართოდ დაფასდა 1959 წლის 9 ივნისს, როდესაც მას შრომის წითელი დროშის ორდენი გადაეცა, მომდევნო წლის 24 მაისს კი აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტის საპატიო წოდება მიენიჭა. სიცოცხლის ბოლო წლებში, კერძოდ 1971 წლის 29 დეკემბერს, მსახიობს აზერბაიჯანის სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელი გადაეცა.