iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პირველი მაისი (აბაშის მუნიციპალიტეტი)

პირველი მაისი (ყოფილი საჭილაო) — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის აბაშის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: პირველი მაისი, თხმელარი, გაუწყინარი, ქვიშანჭალა). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა ნაპირას, ცხენისწყლისა და რიონის შესართავთან, ზღვის დონიდან 13 მეტრზე. ქალაქ აბაშიდან სამხრეთით 9 კილომეტრის მანძილზე, უახლოესი რკინიგზის სადგური სამტრედიიდან დაშორებულია 6,5 კილომეტრით. სოფელში არის საექიმო პუნქტი.

ისტორია
სოფლის ძველი სახელწოდებაა საჭილაო. ჭილაძეების სათავადო - საუკუნეებში მოიცავდა დიდ ტერიტორიას მდინარე რიონის ორივე ნაპირზე, საუკუნიდან საჭილაოს სახელწოდება შემორჩა მხოლოდ მდინარე რიონის მარჯვნივ მდებარე ტერიტორიას, რომელიც ოდიშის სამთავროში შედიოდა, ხოლო მდინარე რიონის მარცხენა მხარეს მდებარე ტერიტორიას შემორჩა სახელი საჯავახო და მასზე გამუდმებული დავა ჰქონდათ იმერეთის სამეფოსა და გურიის სამთავროს. საუკუნიდან ჭილაძეები დაქვეითდნენ და საჭილაოში შედიოდა მხოლოდ სოფლები ტყვირი, საჭილაო და გულეიკარი. საჭილაო და სამიქელაძეო ლევან დადიანმა წაართვა იმერეთის სამეფოს. 1703-1707 წლებში საჭილაო ლიპარტიანმა დაიკავა.

 საუკუნეში და საუკუნის დასაწყისისათვის, ჭილაძეები მხოლოდ სოფელ გულეიკარს შემორჩნენ. საუკუნეში საჭილაოს საზღვარი დასავლეთით ეკის მთამდე აღწევდა, ჩრდილოეთით - ბანძამდე, სამხრეთით - გურიის მთებამდე, ხოლო აღმოსავლეთით მდინარე გუბისწყალამდე. ჭილაძეები იმდენად ძლიერები იყვნენ, რომ მთავრის ტიტულის მოპოვებას ცდილობდნენ. 1613 წლიდან საჭილაოს სადავო სოფლები (სამეგრელოსა და იმერეთს შორის) სამეგრელოს სამთავროში შევიდა. გვიანდელ შუა საუკუნეებში ჭილაძეები დასუსტდნენ, ხოლო საჭილაო ჭყონდიდის ეპარქიაში შევიდა. ამ დროიდან ტერიტორიას საჭილაოს ნაცვლად საჭყონდიდლო ეწოდა და ეს სახელწოდება შენარჩუნდა 1803 წლამდე. საუკუნის დასაწყისში საჭილაოს სამოურავო შედიოდა ოდიშის სამთავროში და მოიცავდა სოფლებს საჭილაო, ქვიშანჭალა, ილორი, ნაფაღაური, სანავარდო, ნაჩხიტაური, ეკალი, გულეიკარი, კეთილარი, ნაფარცხევი, ტყვირი, ცილორი, კოდორი, შუაქალაქი, კვათანა, წალიკარი, სირიაჩქონი, საქოჩაქიო, წყარიძგა, მუხური, საღვამიჩავო, ჭალადიდი, პატარა ფოთი, ე. ი. მდინარე რიონის ხეობის სოფლები ფოთამდე.

1853 წელს აშენდა საჭილაოს მთავარანგელოზის ხის ეკლესია, 1870 წელს კი ნამწარეულის წმინდა გიორგის ხის ეკლესია. 1890-იან წლებში სოფელში მოქმედებდა გურიის სავაჭრო-სამრეწველო ამხანაგობა „შუამავალის“ კანტორა. 1933 წლამდე სოფელი საჭილაო შედიოდა მარნის თემში. 1933 წელს ეწოდა პირველი მაისი და ჩამოყალიბდა, როგორც ცალკე სასოფლო საბჭო. 1936 წელს დაანგრიეს ეკლესია და მისი მასალით ააშენეს სოფლის სკოლა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 661 ადამიანი.
პირველი ონტოფო

პირველი ონტოფო (ყოფილი ბარბალესკარი) — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის აბაშის მუნიციპალიტეტში, ონტოფოს თემში. მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ნოღელის (რიონის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირას. ზღვის დონიდან 38 მეტრზე. ქალაქ აბაშიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელ პირველი ონტოფოს მოსახლეობა შეადგენს 314 ადამიანს.
ჯაპანის ტბა

ჯაპანის ტბა — ნამდინარევი ტბა დასავლეთ საქართველოში, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ოდიშ-გურიის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 13,6 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 1,17 კმ², წყალშემკრები აუზის ფართობი 5,2 კმ². საშუალო სიღრმე 3,7 მ. წყლის მოცულობა 4,3 მლნ. მ³. საზრდოობს წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. გაუდინარია, მტკნარი. ჯაპანის ტბა დღეისათვის ტბორად არის გადაკეთებული. იყენებენ თევზის მოსაშენებლად. ზამთარში ამ ტბაზე გადამფრენი ფრინველები ბინადრობენ, ასობით გარეული იხვი და სხვა ტიპის ფრინველები.
ფიჭური კავშირი

ფიჭური კავშირგაბმულობა — მობილური რადიოკავშირის ერთ-ერთი სახე, რომელიც დაფუძნებულია ფიჭურ ქსელზე.

ისტორია
ფიჭური ტელეკომუნიკაციის დაარსების თარიღად მიიჩნევენ 1971 წელს, როდესაც აშშ-ის კავშირგაბმულობის ფედერალურ კომისიას კომპანია -მა წარუდგინა რადიოსატელეფონო კავშირის ქსელის არქიტექტურა, რომელსაც შემდგომში ფიჭური ეწოდა. თუმცა ამ იდეიდან რეალურ პროექტებამდე განვლო 10 წელმა. გასული საუკუნის 70-იან წლებში ფიჭური სისტემების დამუშავება და 80-იან წლებში მათი დანერგვა დაკავშირებული აღმოჩნდა სხვადასხვა და საკმაოდ რთული ტექნიკური პრობლემების გადაწყვეტასთან. ფიჭური ტელეკომუნიკაციის პირველი ქსელები ანალოგურს წარმოადგენდა, რომელთა ექსპლუატაციამ სპეციალისტებს მისცა ფიჭური ქსელების ორგანიზაციის ძირითადი პრინციპების დამუშავებისა და მათი საერთო სარგებლობის სატელეფონო ქსელებთან მიერთების საშუალება.
ჩეკოს ტბა

ჩეკოს ტბა — მტკნარი ტბა რუსეთში, კრასნოიარსკის მხარეში, ზღვის დონიდან 354 მ სიმაღლეზე. მდებარეობს ქალაქ კრასნოიარსკიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 760 კილომეტრში, ხოლო ტუნგუსკის მეტეორიტის შესაძლო ვარდნის ადგილის ეპიცენტრიდან 8 კილომეტრში. 1929 წლამდე ჩეკოს ტბა არ იყო აღნიშნული არც ერთ რუკაზე, რაც სავარაუდოდ ტბის გარშემო ტერიტორიის არასრულყოფილი შესწავლით იყო გამოწვეული. ტბის ზედაპირის ფართობია 0,25 კმ², სიღრმე უდრის 50 მ-ს, ფსკერი კონუსისებური ფორმისაა. ჩეკოს ტბა ვრცელდება მდინარეების ჩუნიას, პოდკამენაია-ტუნგუსკისა და ენისეის აუზში.

ბოლონიის უნივერსიტეტის გეოლოგების ჯგუფმა წამოწიეს ჰიპოთეზა, რომლის მიხედვით ტუნგუსკის მეტეორიტის კრატერის ნაშთს შესაძლოა ჩეკოს ტბა წარმოადგენდეს. 1961 წელს ტბაზე ჩატარდა დეტალური გამოკვლევა და დადგინდა, რომ ტბის ასაკი შეადგენს არა ნაკლებ 5000 წელს. თუმცა ახალმა კვლევებმა საპირისპირო უჩვენა და გამოირკვა, რომ ტბის ასაკი სულ რაღაც 100 წლამდეა. ზონდირების აკუსტიკური ექო გვარწმუნებს ტბის ფსკერის მეტეორიტულ წარმოშობაზე. ზონდირებამ უჩვენა ასევე ტბის ფსკერის კონუსისებური ფორმაც. ასაკი დაფუძნდა ტბის ფსკერზე არსებული შლამის დანალექებიდან გამომდინარე. მაგნიტური მონაცემები უჩვენებენ შესაძლო ქანის არსებობას, რომელიც შეიძლება შეჯახების სხეულის ფრაგმენტს წარმოადგენდეს.
ტაკა

ტაკა — ფულის ერთეული ბანგლადეშის სახალხო რესპუბლიკაში. 1 ტაკა შედგება 100 პაისისგან. 4217 კოდი — . აბრევიატურა — .

ისტორია
1971 წელს აღმოსავლეთ ბენგალიის ყოფილი პროვინცია გახდა დამოუკიდებელი სახელმწიფო ბანგლადეში, რომლის ფულის ერთეული იყო პაკისტანური რუპია.

1972 წელს პაკისტანური რუპია შეცვალა ახალმა ვალუტამ «ტაკა»მ. სიტყვა ტაკა იყო ძველად ვერცხლის მონეტის სახელი და ეს ტერმინი ფართოდ იყო გავრცელებული ინდოეთის სხვადასხვა ნაწილებში, მაგრამ სხვადასხვა მნიშვნელობით. არაბი მოგზაურის იბნ ბატუტას თქმით ბენგალიაში ხალხი ოქროს მონეტას აღწერდნენ როგორც ოქროს ტაკას, ხოლო ვერცხლის მონეტას, როგორც ვერცხლის ტაკას. სხვა სიტყვებით, რომ ვთქვათ ყველა სახის ლითონის მონეტას ბენგალიელები უწოდებდნენ ტაკას.

მონეტები
1973 წელს მიმოქცევაში შევიდა მონეტები ნომინალით 5, 10, 25 და 50 პაისა. 1974 წელს დაემატა 1 პაისას ნომინალის მონეტა, ხოლო 1975 წელს 1 ტაკა. 1, 5 და 10 პაისა მოჭრილია ალუმონისგან, 25 და 50 პაისა ფოლადისგან და 1 ტაკი სპილენძ-ნიკელისგან. 5 პაისა კვადრატული ფორმისაა მომრგვალებული კუთხეებით.

1 და 5 პაისა იშვიათად გვხვდება მიმოქცევაში. 10, 25 და 50 პაისას არ გააჩნია ფართო ტირაჟი. მხოლოდ 1, 2 და 5 ტაკა რეგულარულად გვხვდება მიმოქცევაში.

ბანკნოტები
1972 წელს მიმოქცევაში შევიდა ბანკნოტები ნომინალით 1, 5, 10 და 100 ტაკა, მას მოჰყვა 1975 წელს 50 ტაკა, 1977 წელს 500 ტაკა და 1980 წელს 20 ტაკა.

2000 წელს ხელისუფლებამ საცდელი სახით გამოუშვა პოლიმერის 10 ტაკა, მაგრამ ის მოსახლეობაში არაპოპულარული გახდა. ამჟამად ბანკნოტები ნომინალით 1 და 5 ტაკა თანდათან იცვლება მონეტებით.

2008 წელს ხელისუფლებამ გამოუშვა ბანკნოტი 1000 ტაკა.

2011 წელს ბანგლადეშის ბანკმა დაიწყო ბანკნოტების ახალი სერიის გამოშვება.

ბანკნოტები
გორის მიწისძვრა (1920)

გორის მიწისძვრა — ძლიერი მიწისძვრა საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, გორში 1920 წლის 20 თებერვალს. მიწისძვრის ძალა შეადგენდა 6.2 _\{}. დაიღუპა 114 ადამიანი. სერიოზულად დააზარალა გორის ციხე, ქვემო რიეთის ეკლესია, ქვემო რიეთის ნათლისმცემლის ეკლესია და სხვა ძეგლები. დაინგრა გორის და რამდენიმე სოფლის შენობების 95%. დაშავებულთა რაოდენობამ 7118 ოჯახი შეადგინა.

გორის მაზრაში პირველი ძლიერი ბიძგი 20 თებერვლის 02:55 საათზე აღინუსხა, ხოლო განმეორებითი — 14:45 საათზე. რიხტერის სკალით მიწისძვრის მაგნიტუდა (ადგილობრივი სიმძლავრე) 6,2 ერთეულს შეადგენდა, ხოლო მერკალის სკალის მიხედვით ინტენსივობა ეპიცენტრში 8-9 ბალს უტოლდებოდა. მიწისძვრის ეპიცენტრი იყო სოფელი ხიდისთავი, სადაც ყველაზე ძლიერი, 9-ბალიანი ბიძგები აღირიცხა. გორში მიწისძვრის სიმძლავრე 8 ბალს შეადგენდა, ისევე როგორც გორის მაზრის სოფლების უმრავლესობაში. ბიძგები მთელი საქართველოს მასშტაბით იგრძნობოდა. თბილისში მისი სიმძლავრე 6 ბალს შეადგენდა, ხოლო ბათუმსა და ფოთში - 5 ბალს.

გორის დასახმარებლად საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ გამოყო ათეულობით მილიონი მანეთი, გორში გაიგზავნა ჯარი, სახალხო გვარდია და სხვადასხვა ჯგუფები. საქართველოს მასშტაბით მოქალაქეებმა შექმნეს საქველმოქმედო და დამხმარე კომიტეტები. მოქალაქეების და საზოგადოებრივი ჯგუფების მიერ ათეულობით მილიონი მანეთი შეგროვდა.
კირილ ფლორენსკი

კირილ ფლორენსკი ( დ. 27 დეკემბერი 1915, სერგიევ-პოსადი — გ. 9 აპრილი 1982, მოსკოვი) — რუსი გეოლოგი დ ასტრონომი. შედარებითი პლანეტოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.
რუსი მეცნიერისა და პოეტის პავლე ფლორენსკის შვილი.

ბიოგრაფია
1932 წელს ჩააბარა მოსკოვის გეოლოგიურ-საძიებო ინსტიტუტში, რომლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა ბიოგეოქიმიურ ლაბორატორიაში, რომლის ხელმძღვანელი იყო ცნობილი გეოქიმიკოსი ვლადიმერ ვერნადსკი. მუშაობდა გეოქიმიის აირების საკითხებზე. 1942 წელს ნებაყოფლობით ფრონტში ჩაირიცხა, სადაც დარჩა 1945 წლამდე. 1958 წელს დაიცვა დისერტაცია გეოქიმიის ბუნებრივი აირების შესახებ. 1950-იან წლებში დაინტერესდა ტუნგუსკის მეტეორიტის საკითხებით. 1958 წელს მოაწყო ექსპედიცია, სადაც მიმდინარეობდა ტუნგუსკის მეტეორიტის ვარდნის ადგილმდებარეობის გარკვევა. კვლევის შედეგად 1959 წელს წამოწია ჰიპოთეზა. 1961 წელს კირილ ფლორენსკი დაინიშნა ტუნგუსკის მეტეორიტის კომპლექსური ექსპედიციის ხელმძღვანელად. კირილ ფლორენსკის სახელობისაა მთვარის ერთ-ერთი კრატერი.
ბარბადოსის დოლარი

ბარბადოსული დოლარი — ფულის ერთეული ბარბადოსში.

ერთი ბარბადოსული დოლარი შედგება 100 ცენტისგან. 4217 კოდი  — .

მიმოქცევაში არის ბანკნოტები ნომინალით 2, 5, 10, 20, 50 და 100 დოლარი, მონეტები 1, 5, 10, 25 ცენტი და 1 დოლარი.

ისტორია
1821 წელს ბრიტანეთმა მიიღო ოქროს სტანდარტი და ეს საბჭოში დაამტკიცა 1838 წელს, რის შედეგადაც ბარბადოსმა 1948 წლიდან ოფიციალურად მიიღო ბრიტანული ფუნტი სტერლინგი.

პირველი ეროვნული ვალუტა ბარბადოსმა გამოუშვა 1882 წელს. ეს დოლარები გამოშვებული იქნა და გავრცელებული იქნა ბრიტანულ ფუნტ სტერლინგთან ერთად.

მონეტები
1973 წელს მიმოქცევაში შევიდა მონეტები ნომინალით 1, 5, 10, 25 ცენტი და 1 დოლარი. 1991 წლამდე 1 ცენტი მზადდებოდა ვერცხლისგან. 1992 წლიდან მის დასამზადებლად გამოიყენება სპილენძი. 5 ცენტი დამზადებულია თითბერისგან. მონეტების უმრავლესობა დამზადებულია კანადის სამეფო ზარაფხანის მიერ.

ბანკნოტები
1882 წელს კოლონიურმა ბანკმა გამოუშვა 5 დოლარიანი ბანკნოტი. 1920 წელს იმავე ბანკმა გამოუშვა 20 და 100 დოლარიანი ბანკნოტები.
სამხრეთ აფრიკის აქტი

სამხრეთ აფრიკის აქტი აღნიშნავს ბრიტანეთის პარლამენტის მიერ მიღებულ აქტს, რომლის საფუძველზეც ბრიტანული კოლონიებისგან: კაპის, ნატალის, ორანჟის და ტრანსვაალისაგან შეიქმნა სამხრეთ აფრიკის კავშირი. აქტი განიხილავდა როდეზიას როგორც მომავალში კავშირის შესაძლო მეხუთე წევრს, თუმცა როდეზიის კოლონისტებმა ეს შესაძლებლობა უარყვეს 1922 წლის რეფერენდუმზე. ეს აქტი იყო მესამე დიდი საკანონმდებლო შეთანხმება, რომლის ძალითაც ერთიანდებოდა ბრიტანული კოლონიები და მათ ენიჭებოდათ გარკვეული ავტონომია. უფრო ადრე 1867 წელს მიღებული იყო ჩრდილო ამერიკის აქტი, რომლითაც გაერთიანდნენ ონტარიო, კვებეკი და ახალი ბრუნსვიკი კანადის სახელით. ასევე ავსტრალიის 1900 წლის საკონსტიტუციო აქტი რომლითაც გაერთიანდნენ ავსტრალიის კოლონიები.
ზანავის ციხე

ზანავის ციხე — ციხესიმაგრე ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა ზანავში. ადიგენიდან 5 კმ დაშორებით. მიეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს.

ციხესიმაგრე ციცაბო კლდეზეა აღმართული. გალავნის კედლები კლდის ნატეხი ქვითა და კირითაა ნაგები. ატყვია გვიანი შეკეთების კვალი. შიდა ციხის ზურგიანი კოშკი სამსართულიანია და წყობაც უფრო რეგულარული, ვიდრე გალავნისა. კოშკს ყოველ მხარეს სამზერები აქვს, მეორე სართულზე — ბუხარიც. სამხრეთი კედლის თაღოვანი კარი გადის შიდა ეზოში, სადაც კლდეში ამოჭრილი წყლის საცავია. უფრო სამხრეთით არის მეორე კოშკი, რომელშიც ნაეკლესიარის ნაშთია; მის ქვემოთ გალავანთან ზედ მიმდგარი კიდევ ერთი მრგვალი კოშკია. ციხის მცირე ფართობს კლდის თხემი განაპირობებს, მაგრამ ყველაფერს ანაზღაურებს მისი მიუვალობა. საფიქრებელია, აქ იყო გიორგი ჩორჩანელის ერთ-ერთი რეზიდენცია, რომელიც შემდგომ ხანებშიც არაერთხელ აღუდგენიათ. სოფლის უდიდესი ნაწილი ციხის აღმოსავლეთითაა, ღელის გადაღმა.

ციხე 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
სამუსლიმანო საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტი

სამუსლიმანო საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტი — ქართველ მაჰმადიანთა მიერ საქართველოსთან აჭარის შესაერთებლად შექმნილი ორგანიზაცია. 1918 წლის აპრილში ბათუმში თურქეთის საოკუპაციო ჯარის შესვლის შემდეგ პროგრესულად მოღვაწეებმა აჭარა დატოვეს. ისინი თბილისში ჩავიდნენ. ამ პერიოდში თბილისში დაარსდა სამუსლიმანო საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტი, რომლის თავმჯდომარეს აირჩიეს მემედ აბაშიძე. წევრებად ჰაიდარ აბაშიძე (მოადგილე), სულეიმან დიასამიძე (მდივანი), ხასან თხილაიშვილი, ყადირ შერვაშიძე, ზია აბაშიძე, სულეიმან ბეჟანიძე, ქ. ნოღაიდელი, ი. ქათამაძე, ქემალ დიასამიძე, იუნუს წულუკიძე, გულოაღა კაიკაციშვილი, აბდულ მიქელაძე და სხვები.

სამუსლიმანო საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტის მიზანი იყო აჭარის შეერთება საქართველოსთან, აჭარის მოსახლეობაში ქართული ეროვნული შეგნების განმტკიცება, პანისლამისტებისა და სედაიმილეთელების წინააღმდეგ ბრძოლა და სხვა. კომიტეტის წინააღმდეგ გაერთიანდნენ ინგლისის საოკუპაციო ხელისუფლება, ოსმალოფილები (სედაიმილეთელები), მუსავატელები, დაშნაკები, დენიკინელები და სხვა რეაქციონერები. აჭარის ან მესხეთის მოსახლეობასთან დასაახლოებლად და მათში ახსნა-განმარტებითი მუშაობის გასაშლელად კომიტეტმა თავისი განყოფილებები შექმნა ოზურგეთსა და ახალციხეში; კომიტეტმა აჭარის მოსახლეობაში დიდი მუშაობა გასწია ოსმალთა საოკუპაციო ხელისუფლების, პანისლამისტურ-რეაქციული არსის, ინგლისის კოლონიური პოლიტიკისა და დენიკინელთა შავრაზმული მისწრაფებების წინააღმდეგ. ოსმალთა დამარცხების შემდეგ ცენტრი თბილისიდან ბათუმში გადაიტანეს. კომიტეტმა 1919 წელს დააარსა თავისი ორგანო — გაზეთი „სამუსლიმანო საქართველო“, რომელმაც ბევრი მოწოდება და პროკლამაცია გამოსცა. 1919 წლის 31 აგვისტოს სამუსლიმანო საქართველოს განმათავისუფლებელმა კომიტეტმა მოიწვია ბათუმის ოლქის წარმომადგენელთა ყრილობა, რომელმაც აირჩია სამუსლიმანო საქართველოს მეჯლისი (საბჭო) მემედ აბაშიძის თავმჯდომარეობით, ერთხმად დაადგინა საქართველოსთან აჭარის შეერთება ავტონომიის საფუძველზე და გაგზავნა თავისი დელეგაცია პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაზე. კომიტეტი და მისი შემადგენლობა აჭარის შეერთებას საქართველოსთან დიდი მოწონებით შეხვდა, მაგრამ პირველი რესპუბლიკის მთავრობამ აჭარას ავტონომია არ მისცა. კომიტეტს ასევე დაპირისპირება ჰქონდა რესპუბლიკის რწმუნებულთან აჭარაში ბენია ჩხიკვიშვილთან.

სამუსლიმანო საქართველოს განმათავისუფლებელმა კომიტეტმა (შემდეგში მეჯლისი) 1921 წლის მაისამდე იარსება.
ვენესუელის შტატები

ვენესუელა იყოფა 23 შტატად , 1 ფედერალურ ოლქად და ფედერალურ სამფლობელოებად რომელიც მოიცავს ვენესუელის მრავალრიცხოვან კუნძულებს. ვენესუელა ასევე პრეტენზიას აცხადებს გაიანა-ესეკიბას ტერიტორიაზე, რომელიც მოიცავს დამოუკიდებელ სახელმწიფო გაიანას 6 რაიონს.

ისტორიული შტატები
ფედერალურ ომამდე (1859–1863), ვენესუელა იყოფოდა პროვინციებად. გამარჯვებული ძალები თითოეული შტატისთვის უფრო მეტი ავტონომიის მიცემას ფიქრობდნენ, მაგრამ ეს არ განხორციელდა.

1863 წლიდან ადრეულ 1900-იან წლებამდე ქვეყანაში მრავალი ტერიტორიული ცვლილება მოხდა, მათ შორის იყო შტატების გამსხვილება თუ დაყოფა, მაგრამ ამ პერიოდიდან 1990-იან წლებამდე შტატების საზღვრები უცვლელი რჩებოდა. ბოლო წლებში შეიქმნა რამდენიმე ახალი შტატი: დელტა-ამაკურო, ამასონასი და ვარგასი.

შტატები
მოცემულია ვენესუელის 23 შტატი. მათთან ერთად ცხრილში განთავსებულია მათი სიმბოლოები, მონაცემები და მდებარეობა.

სპეციალური სტატუსის არეალები
სახელები
ზოგიერთ შტატს სახელი მიღებული აქვს ისტორიული ფიგურების პატივსაცემად:

ანსოატეგი — ხოსე ანტონიო ანსოატეგი
ბოლივარი — სიმონ ბოლივარი
ფალკონი — ხუან კრისოსტომო ფალკონი
ლარა — ხასინტო ლარა
მირანდა — ფრანსისკო მირანდა
მონაგასი — ხოსე ტადეო მონაგასი და ხოსე გრეგორიო მონაგასი
სუკრე — ანტონიო ხოსე დე სუკრე
ვარგასი — ხოსე მარია ვარგასი

ზოგიერთ შტატს სახელი მიღებული აქვს ბუნებრივი მახასაითებლებისგან:

ამასონასი — მდინარე ამაზონი
აპურე — მდინარე აპურე
არაგუა — მდინარე არაგუა
ბარინასი — მდინარე ბარინასი
კოხედესი — მდინარე კოხედესი
დელტა-ამაკურო — მდინარე ამაკუროს დელტა
გუარიკო — მდინარე გუარიკო
პორტუგესა — მდინარე პორტუგესა
ტაჩირა — მდინარე ტაჩირა
იარაკუი — მდინარე იარაკუი

სხვა სახელთა წარმომავლობა

კარაბობო — სახელი ეწოდა ეთნიკური სოფლისგან.
კარაკასი — სახელი ეწოდა ადგილობრივთა ჯგუფ კარაკასისაგან.
მერიდა — დედაქალაქ მერიდასგან, რომელმაც თავისმხრივ სახელი ესპანეთის ქალკაქ მერიდასგან მიიღო.
ნუევა-ესპარტა (ახალი სპარტა) — სახელი ეწოდა ვენესუელის დამოუკიდებლობისათვის ომში მისი მოსახლეობის მიერ გამოჩენილი სიმამაცის გამო, რასაც ძველბერძენი სპარტელი მეომრების სიმამაცეს ადარებენ.
ტრუხილიო — დედაქალაქ ტრუხილიოსგან
სულია — მომდინარეობს ჩიბჩას ხალხის ენის ვოკალური ტრანსლიტერაციისგან, ამ სახელს ისინი ეგზოტიკურ, ლურჯყვავილებიან მცენარეს უწოდებდნენ
აპურე (მდინარე)

აპურე — მდინარე ვენესუელის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. მდინარე ორინოკოს მარცხენა შენაკადი.
წარმოიქმნება მდინარეების სარარესა და ურიბანტეს შეერთების შედეგად. აპურეს აუზის გარკვეული ნაწილი ვრცელდება კოლუმბიის ტერიტორიაზეც. სათავეს იღებს კორდილიერა-დე-მერიდას მთებში. სიგრძე 1038 კმ, აუზის ფართობი 167,000 კმ². მიედინება
დასავლეთიდან აღმოსავლური მიმართულებით, ლიანოს-ორინოკოს დაბლობზე. ქვემო დინებაში ხეობა შედარებით განიერია, რამდენიმე ნაწილად იტოტება და ისე ჩაერთვის ორინოკოს.
მარცხენა მხრიდან იღებს რამდენიმე მნიშვნელოვან შენაკადს, რომელთაგან აღსანიშნავია მდინარეები პორტუგესა და გუარიკო.
წვიმიან სეზონში მდინარე მეტად წყალუხვია, მაისიდან ოქტომბერ-ნოემბრამდე დამახასიათებელია წყალმოვარდნები.
წარმოადგენს რეგიონის მნიშვნელოვან სატრანსპორტო არტერიას. სანაოსნოა შესართავიდან საშუალოდ 600 კილომეტრზე.

წყლის საშუალო ხარჯი 2 183 მ³/წმ.
მდინარე აპურეს ნაპირებზე გაშენებულია ქალაქები: გუასდუალიტო და სან-ფერნანდო-დე-აპურე.
რომულო ბეტანკური

რომულო ბეტანკური (; დ. 22 თებერვალი 1908 , გუატირე, ვენესუელა — გ. 28 სექტემბერი 1981, ნიუ-იორკი, აშშ) — ვენესუელელი პოლიტიკოსი. ვენესუელის 45-ე და 52-ე პრეზიდენტი, ვენესუელის მუდმივი სენატორი.

ბიოგრაფია
დაიბადა მირანდას შტატის ქალაქ გუატირეში. მონაწილეობას იღებდა ხუან ვისენტე გომესის დიქტატურის წინააღმდეგ მასობრივ დემონსტრაციებში, რის გამოც 1928 წ. დააპატიმრეს. 1930 წელს კოსტა-რიკაშია, სადაც მცირე ხნით გახდა კომუნისტური პარტიის წევრი, მაგრამ მალევე დატოვა პარტიის როგები და გახდა ანტიკომუნისტი.

1936 წელს გომესის გარდაცვალების შემდეგ და გენერალ ელეასარ ლოპეს კონტრერასის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში და 1941 წელს დააარსა ოპოზიციური პარტია „დემოკრატიული მოძრაობა.“ 1945 წელს მონაწილეობდა სახელმწიფო გადატრიალებაში, რომლის შედეგად დაემხო ისაიას მედინა ანგარიტას ხელისუფლება. გადატრიალების შემდეგ მისი პარტია გახდა მმართველი, ხოლო ბეტანკური სახელმწიფოს მეთაური. 1948 წელს მისი მთავრობა ასევე სამხედრო გადატრიალების შედეგად დაამხეს, თავად ბეტანკური კი ემიგრაციაში წავიდა.

1958 წელს მარკოს პერეს ხიმენესის დიქტატურის დამხობის შემდეგ დაბრუნდა ვენესუელაში და გახდა სახელმწიფოს მეთაური.

გარდაიცვალა 1981 წელს ნიუ-იორკში.
კრისტობალ მენდოსა

კრისტობალ მენდოსა (; დ. 23 ივნისი, 1772, ტრუხილიო, ვენესუელა — გ. 8 თებერვალი, 1829, კარაკასი, ვენესუელა) — ვენესუელელი პოლიტიკური მოღვაწე. ვენესუელის პირველი პრეზიდენტი.

დაიბადა 1772 წელს ტრუხილიოს შტატში, სწავლობდა ფრანცისკანულ მონასტერში. 16 წლის ასაკში გაემგზავრა კარაკასში და 1794 წელს მიიღო იურისტის ხარისხი. 1811 წლის 5 მარტს გახდა ვენესუელის პირველი პრეზიდენტი.

გარდაიცვალა 1829 წელს კარაკასში.
პორტუგესა

პორტუგესა — მდინარე ვენესუელის დასავლეთ ნაწილში. მდინარე აპურეს მარცხენა შენაკადი. წარმოადგენს მდინარე ორინოკოს აუზის ნაწილს.
სათავე აქვს ანდების მთისწინეთში. სიგრძე 600 კილომეტრზე მეტი, აუზის ფართობი 80,000 კმ². მდინარე აპურეს ჩაერთვის ქალაქ სან-ფერნანდო-დე-აპურესთან ახლოს. მდინარის აუზში ვრცელდება
არაერთი მოზრდილი ქალაქი: ბარკისიმეტო, ვალენსია, სან-კარლოსი, გუანარე, ასარიკუა, ნირკუა და სხვ.
მნიშვნელოვანი შენაკადებია: ტურბიო, გუანარე, ბოკონო, ტიზნადოსი და პაო.

მდინარე პორტუგესას წყლები გამოიყენება სხვადასხვა მიზნებისთვის, მ.შ. ბრინჯის, თამბაქოსა და სხვ. მცენარეების მომარაგებისა და გამრავლების საქმეში.
გუარიკო

გუარიკო — მდინარე ვენესუელაში, გუარიკოს შტატში. მიედინება ცენტრალური ლიანოსის ტერიტორიაზე. სათავე აქვს კორდილიერა-დე-ლა-კოსტას მთიან რაიონში, ზღვის დონიდან 770 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 525 კილომეტრი. მდინარეზე მდებარეობს ამავე სახელწოდების წყალსაცავი.
მდინარე გუარიკო ვრცელდება მდინარე ორინოკოს აუზში და ერთვის მდინარე აპურეს. გუარიკოს ერთვის რამდენიმე მნიშვნელოვანი შენაკადი, რომელთაგან აღსანიშნავია: ორიტუკო და მემო.

წყლის ხარჯი 81.000 მ³/წმ.
ანამორი

ანამორი — საუკუნის საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე, კლდეკარის ერისთავ ლიპარიტ ბაღვაშის მწიგნობართუხუცესი.

დაახლოებით 1060 წ. სულა კალმახის ერისთავის მიერ ლიპარიტის შეპყრობისა და მისი მეფე ბაგრატ -ისათვის გადაცემის შემდეგ ანამორმა უარი განაცხადა კლდეკარის ციხესიმაგრე მეფისათვის ჩაებარებინა. „მატიანე ქართლისაჲ“-ს ცნობით, მეფის ბრძანებით კლდეკარის დამცველთა თვალწინ ლიპარიტი და მისი ძე ივანე ძელებზე გაჰკიდეს და „განწირნეს სასიკვდილოდ“. მაშინ ანამორმა ბაღვაშთა სიცოცხლის შენარჩუნების სანაცვლოდ ციხესიმაგრე ბაგრატს გადასცა.
ვეგეტატიური ნერვული სისტემა

ვეგეტატიური ნერვული სისტემა (ვნს), ავტონომიური ნერვული სისტემა (ანს) — ადამიანისა და ხერხემლიანი ცხოველების პერიფერიული ნერვული სისტემის ნაწილი, რომელიც არეგულირებს შინაგანი ორგანოების (მომნელებელი, სუნთქვის, სისხლის მიმოქცევის, გამრავლების, გამომყოფი და სხვ.) მოქმედებას, ნივთიერებათა ცვლის პროცესებს და ამით — ყველა ქსოვილის ფუნქციურ მდგომარეობას.

შედგება ორი ნაწილისაგან: სიმპათიკური და მისი თანამგზავრი პარასიმპათიკური, რომლებიც აინერვირებენ შინაგან ორგანოებს.

როგორც სიმპათიკური, ისე პარასიმპათიკური ნერვული სისტემა შედგება ცენტრალური და პერიფერიული ნაწილებისგან. ვეგეტაციური ნერვული სისტემის ერთიანი ცენტრები მოთავსებულია თავის ტვინის ჰემისფეროების ქერქში, ზოლიან სხეულში და ჰიპოთალამუსის მიდამოს ბირთვებში. ვეგეტაციური ნერვული სისტემის ნერვული ბოჭკოები ფუნქციის მიხედვით შეიძლება იყოს — მგრძნობიარე (აფერენტული), მამოძრავებელი (ეფერენტული) და სეკრეციული. ვეგეტატიური ნერვული სისტემის ნერვული ბოჭკოები, გამოსული შესაბამისი ცენტრებიდან მიემართება მომუშავე ორგანოსკენ და მისვლამდე შეწყდება მხოლოდ ერთ, რომელიმე ნერვულ კვანძში. ამგვარად, არჩევენ ორ მონაკვეთს: პირველი მონაკვეთი ცენტრიდან — კვანძამდე ანუ პრეგანგლიური ბოჭკო; მეორე მონაკვეთი კი — ნერვული კვანძიდან მომუშავე ორგანომდე ანუ რუხი ფერის პოსტგანგლიური ნერვული ბოჭკო.
ვენტუარი

ვენტუარი — მდინარე სამხრეთ ამერიკაში, ვენესუელაში, მდინარე ორინოკოს მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 520 კმ, აუზის ფართობი დაახლოებით 40.000 კმ². სათავე აქვს გვიანის ზეგანის დასავლეთ ნაწილში. მიედინება ბორცვნალ ადგილებში, რომელიც ტროპიკული ტყითაა დაფარული. განვითარებულია ჭორომები. წყალმოვარდნები იცის წვიმიან ამინდებში, აპრილიდან ოქტომბრამდე. სანაოსნოა მხოლოდ ცალკეულ მონაკვეთებზე. ყველაზე მნიშვნელოვანი შენაკადია მდინარე მანაპიარე.

ვენტუარი წყალუხვი მდინარეა, რაც განპირობებულია ადგილობრივი ოროგრაფიული პირობებით. წყლის ხარჯი 3000 მ³/წმ და მეტი.
კაურა

კაურა — მდინარე სამხრეთ ამერიკაში, ვენესუელაში, მდინარე ორინოკოს მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 723 კმ, აუზის ფართობი დაახლოებით 52 000 კმ². სათავე აქვს გვიანის ზეგნის სამხრეთ ნაწილში, ამ უკანასკნელს კვეთს სამხრეთიდან ჩრდილოეთური მიმართულებით, სადაც ქმნის ჭორომებსა და ჩანჩქერებს.
კაურა წყლიანობის მიხედვით მდინარე ორინოკოს შენაკადებს შორის (კარონის შემდეგ) მეორე ადგილზეა. კარონისთან და ვენტუარისთან ერთად იგი მიეკუთვნება პიგმენტაციური მდინარეების რიცხვს. ქვემო მონაკვეთი მეტად განიერია, ადგილ-ადგილ მდინარის სიგანე 1500 მეტრია.
კაურას ყველაზე მნიშვნელოვანი შენაკადია მდინარე ერებატო, რომელიც აგრეთვე უხვწყლიანია.

წყლის ხარჯი 3 000 მ³/წმ. სანაოსნოა მდინარე ორინოკოდან 257 კილომეტრზე.
პსვ (საფეხბურთო კლუბი)

პსვ ( – ფილიპსის სპორტული კავშირი) — ნიდერლანდების პროფესიონალური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ეინდჰოვენიდან. დაარსდა 1913 წლის 31 აგვისტოს. საშინაო შეხვედრებს გუნდი მართავს ფილიპსის სტადიონზე. ეს სტადიონი 35 000 მაყურებელს იტევს.

პსვ არის იმ ჰოლანდიურ 3 კლუბს შორის, რომელთაც მოგებული აქვთ უეფა-ს ჩემპიონთა თასი (ჩემპიონთა ლიგა). 1988 წელს პსვ გახდა მეორე ჰოლანდიური კლუბი, „აიაქსის“ შემდეგ, რომელმაც შეასრულა „ტრებლი“ და მოიგო ჩემპიონთა თასი, ჰოლანდიის ჩემპიონატი და ჰოლანდიის თასი.

ტიტულები
ერედივიზია (26): 928–29, 1934–35, 1950–51, 1962–63, 1974–75, 1975–76, 1977–78, 1985–86, 1986–87, 1987–88, 1988–89, 1990–91, 1991–92, 1996–97, 1999–00, 2000–01, 2002–03, 2004–05, 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2014–15, 2015–16, 2017–18, 2023-24, 2024-25
ნიდერლანდების საფეხბურთო თასი (11): 1949–50, 1973–74, 1975–76, 1987–88, 1988–89, 1989–90, 1995–96, 2004–05, 2011–12, 2021/22, 2022/23
ნიდერლანდების საფეხბურთო სუპერთასი (14): 1992, 1996, 1997, 1998, 2000, 2001, 2003, 2008, 2012, 2015, 2016, 2021, 2022, 2023
უეფა-ს ჩემპიონთა თასი (1): 1987-1988
უეფა-ს თასი (1): 1977-1978|1978