iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ანდორის კონსტიტუცია

ანდორის კონსტიტუცია ( ') — ანდორის სამთავროს უზენაესი კანონი. მიიღეს 1993 წლის 2 თებერვალს. 1993 წლის 4 მარტს ჩატარებულ რეფერენდუმზე ანდორელმა ხალხმა მხარი დაუჭირა კონსტიტუციის მიღებას. კონსტიტუციის მიხედვით, იგი ძალაში შევიდა „ანდორის სამთავროს ოფიციალურ ბიულეტენში“ ' გამოქვეყნების დღესვე, 1993 წლის 28 აპრილის.

კონსტიტუციას ხელი მოაწერა ანდორის ორმა მთავარმა: საფრანგეთის პრეზიდენტმა ფრანსუა მიტერანმა და ურჟელის ეპისკოპოსმა ჟოან მარტი-ი-ალანისმა. ახალი კონსტიტუციის დადგენილებით, ანდორის სახელმწიო მეთაური ეს ორი მოხელეა.

შინაარსი
პრეამბულა
ანდორის კონსტიტუციის შესავალს პრეამბულა წარმოადგენს. პრეამბულაშივე მოცემულია ქვეყნის დევიზი: „, , .“

ანდორის სუვერენიტეტი
პირველი მუხლი განსაზღვრავს სახელმწიფოს ფორმას, დიარქიას. სახელმწიფოს მეთაურები ერთდროულად არიან საფრანგეთის პრეზიდენტი და ურჟელის ეპისკოპოსი. პირველი მუხლის მიხედვით, სახელმწიფოს ოფიციალური სახელწოდებაა „ანდორის სამთავრო“. კონსტიტუციის თანახმად, სახელმწიფოს სუვერენიტეტი ეფუძნება ხალხს. მუხლის ბოლოში ანდორის სამრევლოებია ჩამოთვლილი.

მეორე მუხლში ანდორის ოფიციალურ ენად კატალანური ენაა დასახელებული. მეორე მუხლიშივეა მოცემული სახელმწიფო დროშის, გერბისა და ჰიმნის შესახებ. მეორე მუხლის მიხედვით, სახელმწიფოს დედაქალაქია ანდორა-ლა-ველა.

მესამე მუხლის მიხედვით, კონსტიტუცია ანდორის სამართლის უზენაესი სტანდარტია. იგი კრძალავს სამართლიანი სასამართლოს გარეშე დასჯას და აღიარებს საერთაშორისო სამართლის პრინციპებს.

უფლებები და თავისუფლებები
კონსტიტუციაში მეოთხე მუხლიდან 36-ე მუხლის ჩათვლით ანდორელთა უფლებები და თავისუფლებებია მოცემული.

მეოთხე მუხლი აღიარებს ადამიანის ღირსების ხელშეუხებლობას და განუყოფელ უფლებებს. მეხუთე მუხლში ხაზგასმულია, რომ ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია ქვეყნის სამართლის სისტემაშია ინტეგრირებული. მეექვსე მუხლის თანახმად, ყველა ადამიანი კანონის წინაშე თანასწორია და საჯარო სამსახურს ევალება ისეთი გარემოს შექმნა, რომელიც ინდივიდთა თანასწორობასა და თავისუფლებას რეალურს და ეფექტურს გახდის.
ბელგიის კონსტიტუცია

ბელგიის კონსტიტუცია (; ; — ბელგიის უზენაესი დოკუმენტი. კონსტიტუციის ისტორია 1831 წლიდან იწყება, რის შემდეგაც ბელგია საპარლამენტო მონარქიაა, რომელიც სამთავრობო პოლიტიკაზე მინისტრთა პასუხისმგებლობისა და ძალაუფლების დანაწილების პრინციპებს გულისხმობს.

კონსტიტუციაში უახლესი დიდი ცვლილება საარბიტრაჟო სასამართლოს შექმნა იყო, რომლის კომპეტენციაც 2003 წლის სპეციალური კანონმდებლობით გაფართოვდა და მოიცვა კონსტიტუციის მე-8-დან 32-ე მუხლამდე, ასევე, კონსტიტუციის 170-ე, 172-ე და 191-ე მუხლები. შემდეგში სასამართლო საკონსტიტუციო სასამართლოდ გარდაიქმნა. 2007 წლის მაისში იგი ფორმალურად გამოცხადდა ბელგიის საკონსტიტუციო სასამართლოდ. სასამართლოს შეუძლია გამოიკვლიოს, რამდენადაა ესა თუ ის კანონი და დადგენილება მე-8-32-ე, 170-ე, 172-ე და 191-ე მუხლებთან შესაბამისობაში.

ისტორია
წარმოშობა და მიღება
ბელგიის 1831 წლის კონსტიტუცია ბელგიური რევოლუციის შემდეგ ნიდერლანდების გაერთიანებული სამეფოდან ბელგიის გამოყოფის შემდეგ შეიქმნა. რევოლუციის პირველადი წარმატების შემდეგ, არჩეული ეროვნული კონგრესი 1830 წლის ნოემბერში მიიწვიეს, რათა ახალი სახელმწიფოს პოლიტიკური წესრიგი ჩამოეყალიბებინათ. ეროვნული კონგრესის წევრები სხვადასხვა პოლიტიკური იდეალის მატარებლები იყვნენ, მაგრამ უმრავლესობას „უნიონისტები“ შეადგენდნენ. „უნიონისტების“ მოძრაობა რევოლუციამდე ჩამოყალიბდა და ბელგიის დაყოფას ეწინააღმდეგებოდნენ. ამას რბილი ლიბერალებისა და ლიბერალიზმისკენ გადახრილი კათოლიკეების დაახლოება მოჰყვა.

შედეგი „ფრთხილად დაბალანსებული კომპრომისი“ იყო, რომელშიც რადიკალური ლიბერალური ასპექტები კონსერვატიულ შეხედულებებს ერწყმოდა. კონსტიტუციაზე გავლენა იქონია საფრანგეთის 1791, 1814 და 1830 წლების კონსტიტუციებმა, ნიდერლანდების 1814 წლის კონსტიტუციამ და ინგლისის კონსტიტუციურმა პრინციპებმა. ბელგიამ კონსტიტუციური მონარქიის სახე მიიღო ორპალატიანი საკანონმდებლო შტოთი. ძალაუფლება განაწილებულია საკანონმდებლო, აღმასრულებელ და სასამართლო შტოებს შორის. კონსტიტუციით გარანტირებულია გამოხატვის, განათლების, რელიგიის, პრესის თავისუფლება. მიუხედავად იმისა, რომ მრავალი თვალსაზრისით, კონსტიტუცია ლიბერალურია, იგი კათოლიკურ ეკლესიას პრივილეგირებულ მდგომარეობაში აყენებდა. კონსტიტუციის მიხედვით, ეკლესია და სახელმწიფო გამიჯნულია, მაგრამ დამოუკიდებლობის შენარჩუნებით, კონსტიტუციას ხელსაყრელი პოზიცია მიენიჭა. კონსტიტუციის პროექტი 1831 წლის 7 დეკემბერს შემუშავდა.
გუკეშ დომარაჯუ

გუკეშ დომარაჯუ (დ. 29 მაისი, 2006, ჩენაი, ტამილნადუ, ინდოეთი) — ინდოელი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (2019), ყველაზე ახალგაზრდა მსოფლიო ჩემპიონი (2024) და ყველაზე ახალგარდა მოთამაშე, ვინც ფიდეს რეიტინგში 2750 ქულას მიაღწია (17 წლის ასაკში). გუკეშმა ჭადრაკის თამაში დაიწყო 7 წლის ასაკში. 2018 წელს მოიგო 12-წლამდელთა მსოფლიო ჩემპიონატი. 2019 წლის 15 იანვარს გახდა მეორე ყველაზე ახალგაზრდა დიდოსტატი — 12 წლის, 7 თვის და 17 დღის ასაკში.
ამბერკი ფუტკარაძე

ამბერკი ფუტკარაძე (დ. 18 ნოემბერი, 1895, ცხრაწყარო, — გ. 17 სექტემბერი, 1966) — ქართველი გეოლოგი, ინჟინერი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა მ. აზიზბეკოვის სახელობის აზერბაიჯანის ინდუსტრიული ინსტიტუტი 1936 წელს.

მუშაობდა აზერბაიჯანის სსრ ნავთობსაძიებო დაწესებულებაში. 1960 წლიდან აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტის ნავთობის საბადოთა ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. მისი შრომები ეხება აზერბაიჯანული ნავთობისა და აირის საბადოთა გეოლოგიურ და აზერბაიჯანული გეოლოგების საკითხებს. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
2003 YN107

2003 107 — მცირე ზომის ასტეროიდი, კლასიფიცირებული, როგორც ატონის ჯგუფის დედამიწისახლო ობიექტი, რომელიც მოძრაობს დედამიწასთან 1:1 საშუალო მოძრაობის რეზონანსში. ამის გამო, ის დედამიწასთან შედარებით კოორბიტალურ კონფიგურაციაშია.

აღმოჩენა, ორბიტა, ფიზიკური თვისებები
2003 107 აღმოჩენილ იქნა ლინკოლნის დედამიწის მახლობელი ასტეროიდების კვლევის სისტემის მიერ, მზის გარშემო ორბიტაზე 2003 წლის 20 დეკემბერს. მისი დიამეტრი დაახლოებით 10-დან 30 მეტრამდეა. იგი, ნასას დედამიწის ახლო ორბიტაზე მოძრავ ობიექტთა სიაშია და, სავარაუდოდ დედამიწიდან დაშორებულია 0.01 ა. ე.-ით. ის მზის გარშემო ბრუნავს დედამიწის მსგავს, თითქმის წრიულ ორბიტაზე. მისი ორბიტალური პერიოდი 363.846 დღე — ძალიან ახლოს დგას დედამიწის ვარსკვლავიერ (სიდერიულ) წელიწადთან.

დედამიწასთან თანაორბიტალური და ორბიტალური ევოლუცია
დაახლოებით 1997 წლიდან 2006 წლამდე ასტეროიდი რჩებოდა დედამიწისგან 0.1 ა. ე. (15,000,000 კმ) ფარგლებში და როგორც ჩანს, ის ნელა ბრუნავდა დედამიწის გარშემო. თუმცა, 2003 107 არ არის მეორე მთვარე, რადგან ის არ არის მიბმული დედამიწასთან. ეს არის კოორბიტალური ობიექტების, ან კვაზი-სატელიტების პოსტულირებული ჯგუფის პირველი აღმოჩენილი წევრი, რომელიც აჩვენებს ამ ტრაექტორიის მახასიათებლებს. ამ ჯგუფის სხვა წევრებს შორისაა (10563) , (54509) , (66063) 1998 1, (85770) 1998 1 და (85990) 1999 6. 1996 წლამდე ასტეროიდი მზის გარშემო, დედამიწის ორბიტის გასწვრივ ეგრეთ წოდებულ ნალისებურ ორბიტაზე იმყოფებოდა. 2006 წლიდან იგი კვლავ დაუბრუნდა აღნიშნულ ორბიტას. 2003 107 ძალიან წააგავს 2002 29-ს, რომელიც დაახლოებით 600 წელიწადში გახდება დედამიწის კვაზი თანამგზავრი.
თინათინ მარგალიტაძე

თინათინ მარგალიტაძე (დ. 1956, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი, ლექსიკოგრაფი. ფილოლოგიის დოქტორი, პროფესორი (2006). ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის მეცნიერებათა და ხელოვნების ფაკულტეტის პროფესორი ლექსიკოგრაფიის მიმართულებით (2020 წლიდან); ამავე უნივერსიტეტის „ლექსიკოგრაფიისა და ენობრივი ტექნოლოგიების ცენტრის“ დირექტორი (2020 წლიდან). სახელმწიფო ენის დეპარტამენტის ექსპერტთა კომისიის წევრი.

ბიოგრაფია
1977 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ინგლისური ფილოლოგიის მიმართულებით. 1981 წელს დაასრულა ასპირანტურა ამავე უნივერსიტეტის ინგლისური ფილოლოგიის კათედრაზე. 1983 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია: „მრავალმნიშვნელობიანი ზედსართავი სახელების, როგორც სანომინაციო ერთეულების, სტრუქტურულ-სემანტიკური დახასიათება თანამედროვე ინგლისურ ენაში“. 1987–2020 წლებში მუშაობდა თსუ-ის ინგლისური ფილოლოგიის კათედრაზე: 1987–1993 წლებში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1993–2005 წლებში დოცენტი, 2006–2014 წლებში ასოცირებული პროფესორი, 2014–2020 წლებში პროფესორი. ამავდროულად 1995–2020 წლებში იყო თსუ-ის „ლექსიკოგრაფიის ცენტრის“ სამეცნიერო ხელმძღვანელი. 2020 წლიდან არის ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი ლექსიკოგრაფიის მიმართულებით და „ლექსიკოგრაფიისა და ენობრივი ტექნოლოგიების ცენტრის“ დირექტორი.

1985 წლიდან იყო „დიდი ინგლისურ-ქართული ლექსიკონის“ ერთ-ერთი შემდგენელი და რედაქტორი, შემდეგ მთავარი რედაქტორი და გამომცემელი (ტ. 1–14, 1995–2012 წწ.; ონლაინვერსია 2010 წ.). „ინგლისურ-ქართული სასწავლო ლექსიკონის“ ერთ-ერთი შემდგენელი და რედაქტორი (2019, ონლაინვერსია 2020 წ.). „ინგლისურ-ქართული სამხედრო ონლაინლექსიკონის“, „ინგლისურ-ქართული ბიოლოგიური ონლაინლექსიკონისა“ და „ინგლისურ-რუსულ-ქართული ტექნიკური ტერმინოლოგიის ონლაინლექსიკონის“ რედაქტორი. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო სტატია.

1997 წლიდან არის ევროპის ლექსიკოგრაფთა ასოციაციის წევრი (2012 – 2018 წლებში მმართველი საბჭოს წევრი); 2017 წლიდან აფრიკის ლექსიკოგრაფთა ასოციაციის წევრი და ლექსიკოგრაფიის ევროპული სამაგისტრო პროგრამის კონსორციუმის ასოცირებული წევრი.

სამეცნიერო ინტერესების სფეროებია: ორენოვანი ლექსიკოგრაფია (ზოგადი და სპეციალიზებული), ეკვივალენტობის პრობლემა მონათესავე და არამონათესავე ენებში, პოლისემიური სიტყვების უნივერსალური მოდელები, ქართული ლექსიკოგრაფიის ისტორია, პარალელური კორპუსები, კორპუსზე დაფუძნებული ლექსიკოგრაფია, მანქანური თარგმანი.
ეროვნული ლიგა 2025

ეროვნული ლიგა 2025 — საქართველოს უმაღლესი ლიგის 37-ე გათამაშება.

ფორმატი
ჩემპიონატში მონაწილეობას იღებს 10 გუნდი, ერთმანეთთან გუნდები ოთხ თამაშს თამაშობენ. საბოლოო ჯამში თითო გუნდმა 36 მატჩი უნდა ითამაშოს.

ტურნირის გამარჯვებული ჩემპიონთა ლიგაზე მონაწილეობას დაიწყებს შესარჩევი ეტაპიდან. მეორე და მესამე ადგილზე გასული გუნდები და საქართველოს თასის გამარჯვებული მონაწილეობას მიიღებს უეფას კონფერენციების ლიგაზე შესარჩევი რაუნდიდან. თუ თასის გამარჯვებული გახდება გუნდი ჩემპიონატის ცხრილის პირველი სამეულიდან, უეფას კონფერენციების ლიგაზე მონაწილეობის საშუალება მიეცემა ჩემპიონატის -ადგილოსან გუნდს.

კლუბები
ცხრილი
შედეგები
ყველა გუნდი თამაშობს 18 საშინაო და 18 გასვლით თამაშს (თითო გუნდს ეთამაშება 4ჯერ), ჯამში 36 თამაშს.

ტური 1-18
ტური 19-36
პლეი-ოფი
----

სტატისტიკა
ბომბარდირები

ჰეტ-ტრიკები
4ფეხბურთელმა გაიტანა პოკერი (4 გოლი)

მშრალი მატჩები
ოლოხან მუსაევი

ოლოხან მუსაევი — აზერბაიჯანელი სპორტსმენი, 2008 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი პეკინში, 2007 და 2009 წლების მსოფლიო ჩემპიონი ამპუტირებული და ინვალიდის ეტლით მოსარგებლეებს შორის. 2008 წლის 15 სექტემბრიდან მას აქვს მსოფლიო, პარაოლიმპიური და აზიის რეკორდები (13,49 მ) სპორტის ამ სახეობაში „56“ კატეგორიაში. 2011 წლის მონაცემებით, ის პირველია მსოფლიო რეიტინგში სროლაში თავის კატეგორიაში.

ბიოგრაფია
ოლოხან მუსაევი დაიბადა 1979 წელს აზერბაიჯანის ბელაქანის რაიონის სოფელ კატეხში. ეროვნებით - ავარი. დაბადებიდან არის ინვალიდი (დაზიანებული ზურგის ტვინი).
მან პირველი ადგილი დაიკავა სროლაში რეგიონულ ჩემპიონატზე.

მოგვიანებით მან რესპუბლიკის ჩემპიონატებში მონაწილეობა დაიწყო და 2000 და 2003 წლებში გახდა ჩემპიონი. შეჯიბრის დროს აზერბაიჯანის ძალოსანთა ნაკრების მთავარმა მწვრთნელმა ვაგიფ მუსედიგმა შენიშნა მუსაევი და მიიწვია სპორტის ამ სახეობაში, რაზეც ოლოხანი დათანხმდა.

2006 წლამდე ოლოხან მუსაევი მონაწილეობდა სხვადასხვა პაუერლიფტინგის შეჯიბრებებში. იმავე წელს მან მონაწილეობა მიიღო მალაიზიაში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატში, სადაც მსაჯებმა არ ჩათვალეს მუსაევის მიერ ნაჩვენები შედეგი. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ კვლავ დაიწყო მძლეოსნობით დაკავება.

მსოფლიო პარაოლიმპიურ ჩემპიონატზე, რომელიც ჩატარდა 2007 წლის 13-დან 17 სექტემბრამდე ტაიპეიში, მუსაევი, რომელმაც დარტყმა 11,08 მ-ზე დააფიქსირა, გახდა მსოფლიო ჩემპიონი, მოიპოვა ლიცენზია 2008 წლის პარაოლიმპიადაზე, მეორე ადგილი დაიკავა სპორტსმენმა ნიდერლანდები, ხოლო მესამე ადგილი ირანელმა სპორტსმენმა.

2008 წლის პარაოლიმპიურ თამაშებზე მუსაევი წარმოადგენდა აზერბაიჯანს სროლაში.
2009 წლის 4 მარტს ოლოხან მუსაევს მიენიჭა სპეციალური ოლიმპიური სტიპენდია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა.

პარაოლიმპიურ მსოფლიო ჩემპიონატზე, რომელიც გაიმართა 2009 წლის 25 ნოემბრიდან 30 ნოემბრამდე ბანგალორში (ინდოეთი), მუსაევი მეორედ გახდა მსოფლიო ჩემპიონი 12,99 მ სროლით.
2014 წელს მან მოიგო ოქრო სუონსიში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე დისკის სროლაში 56 კატეგორიაში.

2016 წელს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნული პარაოლიმპიური კომიტეტის შექმნის 20 წლის იუბილესთან დაკავშირებით და აზერბაიჯანში პარაოლიმპიური მოძრაობის განვითარებაში გაწეული სამსახურისთვის, მუსაევი, აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ბრძანების შესაბამისად, დაჯილდოვდა „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის საპატიო სიგელი“. იმავე წელს მან წარმოადგინა აზერბაიჯანი 2016 წლის რიო-დე-ჟანეიროში გამართულ პარაოლიმპიურ თამაშებზე. ამ თამაშებზე მუსაევმა დისკის სროლაში მე-4 ადგილი დაიკავა 40,93 მ ანგარიშით.

2020 წლის პარაოლიმპიურ თამაშებზე მუსაევი იყო აზერბაიჯანის ნაკრების სტანდარტული მოთამაშე. ამ თამაშებზე ოლოხანი იბრძოდა სროლაში და დისკის სროლაში. სროლის შეჯიბრის 55 კლასის ფინალში მუსაევი მეხუთე გახდა, 11,89 მეტრზე ჩააგდო დარტყმა. სამი დღის შემდეგ მუსაევმა დისკის სროლაში (56) იასპარეზა და 37,92 მეტრის შედეგით რვა მონაწილეს შორის მეშვიდე გახდა.

2023 წლის ივლისში მან პარიზში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე სროლაში მე-4 ადგილი დაიკავა, რითაც მოიპოვა აზერბაიჯანის პირველი ლიცენზია 2024 წლის პარიზის პარაოლიმპიურ თამაშებზე.

დაქორწინებულია, ჰყავს ორი შვილი. მისი ვაჟი, ჰაჯი მუსაევი, ასევე სპორტსმენია. მან მოიპოვა ბრინჯაო ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე 2024 წლის თებერვალში ქალაქ გიორში.
სიმფონიური მუღამი

სიმფონიური მუღამი — აზერბაიჯანული მუსიკის უნიკალური ჟანრია, რომელიც 1948 წელს კომპოზიტორმა ფიქრეთ ამიროვმა შექმნა. ამიროვმა, მუღამების მუსიკალური სტრუქტურისა და კომპოზიციის თავისებურებებზე დაყრდნობით, ორი სიმფონიური ნაწარმოები დაწერა — „შური“ და „ქურდ-ოვშარი“, რითაც საფუძველი ჩაუყარა ამ ჟანრს აზერბაიჯანულ სიმფონიურ მუსიკაში.

ამ ჟანრის მთავარი თავისებურება მუღამების ტრადიციული პრინციპების შენარჩუნებაა, რომელშიც შედის განვითარების თანდათანობითი და თანმიმდევრული აღმავალი ხაზი, კომპოზიციის დრამატული სტრუქტურა, მუსიკალური დრამატურგიის გრადაციული მოძრაობა.

ამასთან ერთად, სიმფონიური მუღამი მუღამების მელოდიების სიმფონიურ განვითარებას, ორკესტრირების მრავალფეროვნებასა და ევროპული სიმფონიური მუსიკის კომპოზიციური მეთოდებს იყენებს.

ჟანრი აზერბაიჯანელი კომპოზიტორებისთვის ინსპირაციის წყაროდ იქცა, და ბევრი მათგანი აქტიურად ქმნიდა სიმფონიურ მუღამებს.
ყარა ყარაევის სახელობის თანამედროვე მუსიკის საერთაშორისო ფესტივალი

ყარა ყარაევის სახელობის თანამედროვე მუსიკის საერთაშორისო ფესტივალი — ღონისძიება, რომელიც მიზნად ისახავს მე-20 საუკუნის აკადემიური მუსიკის პოპულარიზაციას. ორიენტირებულია მე-20 საუკუნის აკადემიური მუსიკის შესრულებაზე.

ისტორია
ყარა ყარაევის სახელობის თანამედროვე მუსიკის საერთაშორისო ფესტივალი პირველად 1986 წელს გაიმართა კომპოზიტორების ფარაჯ კარაევის, ოლეგ ფელცერისა და დირიჟორის რაუფ აბდულაევის ინიციატივით. ფესტივალის პირველმა კონცერტებმა დიდი რეზონანსი გამოიწვია და მას მოჰყვა კიდევ ორი ფესტივალი 1988 და 1990 წლებში, რამაც იგი მნიშვნელოვან მოვლენად აქცია ბაქოს მუსიკალურ ცხოვრებაში. ფესტივალის პროგრამაში წარმოდგენილი იყო მე-20 საუკუნის მუსიკალური კლასიკა.

ფესტივალის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მოვლენად პოსტსაბჭოთა სივრცეში ევროპული ავანგარდის ერთ-ერთი ყველაზე საკულტო ნაწარმოების - ლ. ბერის „სიმფონია სიმფონიური ორკესტრისთვის და რვა ხმისათვის“ პირველი წარმოდგენა ითვლება. შემსრულებლები იყვნენ აზერბაიჯანის სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრი (დირიჟორი რ. აბდულაევი) და მოსკოვის ვოკალური ანსამბლი (სამხატვრო ხელმძღვანელი - ფ. ჩიჟევსკი).

ფესტივალები:

 საერთაშორისო ფესტივალი: 2011 წლის 2-8 აპრილი
 საერთაშორისო ფესტივალი: 2013 წლის 14-19 აპრილი (მონაწილეობდნენ მუსიკოსები საფრანგეთიდან, გერმანიიდან, ჰოლანდიიდან, რუსეთიდან და ავსტრიიდან)
 საერთაშორისო ფესტივალი: 2015 წლის 20-24 აპრილი
 საერთაშორისო ფესტივალი: 2018 წლის 12-14 აპრილი.
ჰასან ალიევის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტი

აკადემიკოს ჰასან ალიევის სახელობის აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის გეოგრაფიის ინსტიტუტი — აზერბაიჯანის გეოგრაფიის პრობლემების კვლევის ინსტიტუტი, რომელიც ბუნებრივი რესურსების, ეკოლოგიური და გეოგრაფიული პრობლემების კვლევებითაა დაკავებული. ინსტიტუტი 1945 წელს დაარსდა და ქვეყნის მნიშვნელოვანი სამეცნიერო ცენტრს წარმოადგენს.

ინსტიტუტი გამოსცემს ჟურნალს „გეოგრაფია და ბუნებრივი რესურსები“.

ისტორია
1937 წელს, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აზერბაიჯანის ფილიალის სტრუქტურაში შეიქმნა გეოგრაფიის განყოფილება, სადაც მუშაობდნენ მეცნიერები, მათ შორის ჰასან ალიევი და რ.ვ. კოვალიოვი. 1945 წლის 1-ლ მაისს კი აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გეოგრაფიის ინსტიტუტი შეიქმნა. 1947 წელს ინსტიტუტში 20 ადამიანი, მათ შორის 11 მეცნიერებათა კანდიდატი მუშაობდა. 1963 წლისთვის დასაქმებულთა რაოდენობამ 162-ს მიაღწია. 1959 წელს კასპიის ზღვის პრობლემების ცენტრი შეიქმნა. 1970 წელს, მონოგრაფიის „აზერბაიჯანის სსრ კლიმატი“ გამოქვეყნებისთვის ა. შიხლინსკი, ა. მადაზადე და ა. აიუბოვი დაჯილდოვდნენ აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო პრემიით. 1994 წლის 1-ლ თებერვალს ინსტიტუტს ჰასან ალიევის სახელი მიენიჭა.

სამეცნიერო მიმართულებები
აზერბაიჯანის ბუნებრივი რესურსების, ეკოგეოგრაფიული თავისებურებების შესწავლა;
მოსახლეობის ტერიტორიული ორგანიზაციის ეკონომიკური და გეოგრაფიული პრობლემები;
გაუდაბნოება;
კასპიის ზღვის ეკოლოგიური მდგომარეობა და მისი დონის დაქვეითება;
კლიმატის გენეზისი;
კასპიის ზღვის ჰიდრომეტეოროლოგიური მდგომარეობა.

სტრუქტურა
ინსტიტუტი მოიცავს 20 სხვადასხვა მიმართულებით განყოფილებას, მათ შორის:

გეომორფოლოგიისა და ბუნებრივი რისკების დეპარტამენტი
კასპიის ზღვის დონის პრობლემების დეპარტამენტი
აზერბაიჯანის მიწის რესურსების გეოგრაფიის დეპარტამენტი
ეკოგეოგრაფიის კათედრა
გეოგრაფიული აზროვნებისა და ტოპონიმიის ისტორიის კათედრა
პალეოგეოგრაფიის განყოფილება
ლანდშაფტის მეცნიერებისა და ლანდშაფტის დაგეგმარების დეპარტამენტი
ხმელეთის ჰიდროლოგიისა და წყლის რესურსების დეპარტამენტი
აზერბაიჯანის პოლიტიკური და ეკონომიკური გეოგრაფიის დეპარტამენტი
კლიმატოლოგიისა და აგროკლიმატოლოგიის დეპარტამენტი
დემოგრაფიისა და მოსახლეობის გეოგრაფიის დეპარტამენტი
ტურიზმისა და რეკრეაციული გეოგრაფიის დეპარტამენტი
სამედიცინო გეოგრაფიის კათედრა
კასპიის ზღვის ჰიდრომეტეოროლოგიის დეპარტამენტი
კასპიის ზღვის მონიტორინგის დეპარტამენტი
გეოინფორმატიკისა და კარტოგრაფიის დეპარტამენტი
კასპიის ზღვის სანაპირო და ფსკერის გეომორფოლოგიის დეპარტამენტი
ბიოგეოგრაფიული საავადმყოფო
ხალდანის რაიონი

ხალდანის რაიონი — აზერბაიჯანის სსრ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული, რომელიც 1943-1956 წლებში არსებობდა. რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი სოფელი ხალდანი იყო.

ხალდანის ოლქი 1943 წლის 8 ოქტომბერს აზერბაიჯანის სსრ-ს შემადგენლობაში, აღდაშის რაიონის 5 სოფლის საბჭოდან და ნუხას მხარის 1 დასახლებისა და 1 სოფლის საბჭოსგან ჩამოყალიბდა.

1952 წლის 3 აპრილიდან 1953 წლის 23 აპრილამდე იგი განჯის რეგიონის ნაწილი იყო.

1956 წლის 4 დეკემბერს ხალდანის რაიონი გაუქმდა და მისი ტერიტორია გაიყო ქალაქ მინგაჩაურის, აღდაშისა და ნუხას რაიონებს შორის.

რაიონში გამოდიოდა გაზეთი „ხალდან პამბიგჩისი“.
აზერბაიჯანის ეროვნული კომიტეტი

აზერბაიჯანის ეროვნული კომიტეტი — ორგანიზაცია, რომელიც 1941 წლის მიწურულს აზერბაიჯანელი პოლიტიკური ემიგრანტების მიერ ბერლინში შეიქმნა. კომიტეტის მთავარი მიზანი იყო აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის აღიარება ნაცისტური გერმანიის მთავრობის მიერ, რათა თავიდან აეცილებინა გერმანიის მიერ მთლიანად კავკასიის ანექსია.

ამ პერიოდის განმავლობაში გერმანიის ჯარებმა მიაღწიეს დიდ წარმატებას ოპერაცია ბარბაროსაში საბჭოთა კავშირის წინააღმდეგ, ამიტომ საქართველოს მთავრობის წარმომადგენლები დარწმუნებულნი იყვნენ, რომ ვერმახტს შეეძლო ომის მოგება დამატებითი ადგილობრივი დახმარების გარეშე. მიუხედავად მათი ძალისხმევისა, კომიტეტმა ვერ მიაღწია რაიმე მნიშვნელოვან შეთანხმებას ნაცისტურ გერმანიის მთავრობასთან და საბოლოოდ 1943 წლის აგვისტოში დაიშალა.

ისტორია
კომიტეტი 1941 წელს ბერლინში შეიქმნა, სადაც გერმანიის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ მიიწვია მუსტაფა ვეკილოვი, მირ იაგუბ მეჰდიევა, ხოსრო ბეი სულთანოვი და ჰილალ მუნში, რომლებიც იმ დროს ბუქარესტში ცხოვრობდნენ. კომიტეტში მხოლოდ ოთხი წევრი იყო, ხოლო მისი შემადგენლობა გასაგზავნად გერმანიის საგარეო საქმეთა სამინისტროს წარედგინა. ამ დოკუმენტთან ერთად სამინისტროს გაეგზავნა მამედ ემინ რასულზადეს მიერ შედგენილი წინადადებების სია, მათ შორის აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის დაუყოვნებლივ აღიარება და ერთიანი აზერბაიჯანული არმიის შექმნა.

კომიტეტმა განიხილა ნაცისტური გერმანიის ხელმძღვანელობასთან შესაძლო თანამშრომლობა მხოლოდ კავკასიის საკითხზე. მათი მოსაზრებით, ნაცისტურ ძალებს არ შეეძლოთ კომუნისტური რეჟიმის დამხობის შემდეგ კავკასიაში შესვლა და რეგიონის მომავალს ადგილობრივი მოსახლეობა უნდა გაეწყვიტა. თუმცა, ნაცისტურმა გერმანიის მთავრობამ უარყო ეს წინადადება, რადგან მათ მიაჩნდათ, რომ დამატებითი დახმარება აღარ იყო საჭირო ოპერაცია „ბარბაროსას“ საბოლოო გამარჯვებისთვის. ამ საკითხის შესახებ გაუგებრობა და უთანხმოება მოხდა გერმანიის ხელისუფლებასთან, რის შედეგადაც კომიტეტი 1943 წლის აგვისტოში დაიშალა.
გელა თათარაშვილი

გელა თათარაშვილი (დ. 17 ივლისი, 1974, სოფ. ოკამი, კასპის რაიონი — გ. 27 სექტემბერი,1993, სოხუმი) — ქართველი სამხედრო პირი.

სწავლობდა თბილისის №74-ე პროფტექნიკურ სასწავლებელში. 19 წლის ასაკში,როდესაც აფხაზეთის ომი მიმდინარეობდა, გელა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საარმიო კორპუსის მე-11 ბრიგადის 116-ე ბატალიონში გაიწვიეს, სახელწოდებით „თეთრი არწივი“. დაიღუპა 1993 წლის 27 სექტემბერს, საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის ბრძოლის დროს.
ჯემალ მებონია

ჯემალ მებონია (დ. 29 ივნისი, 1939. — გ. 7 ივლისი, 2024) — ფიზიკა-მათემატიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1985), პროფესორი (1989). სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტზე.

მოღვაწეობა
1961 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტი და დაიწყო მუშაობა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში თეორიული ფიზიკის კათედრაზე (1961-66 წწ.) და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბირთვული ფიზიკის სამეცნიერო-კვლევით ლაბორატორიაში. 1966-86 წლებში მუშაობდა მაღალი ენერგიების ფიზიკის ინსტიტუტში ბირთვული რეაქციების ლაბორატორიის გამგედ. 1986-96 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის კათედრის პროფესორი, კათედრის გამგე (1995), დეკანი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დიდი საბჭოს, პროფესორთა და სამეცნიერო ხარისხების მიმნიჭებელი სპეციალიზებული საბჭოს წევრი (1989-2005 წწ.).

მიღწევები
მისი სამეცნიერო ინტერესები ეხებოდა მრავალნაწილაკოვანი კვანტური სისტემების თეორიას. შემუშავებული აქვს -ნაწილაკოვანი სისტემების მიახლოებითი ამოხსნის ორიგინალური მეთოდი, კონკრეტული შედეგები მიიღო 3-ნაწილაკოვანი ატომური და ბირთვული სისტემების ამოცანებისთვის. მისი სამეცნიერო ხელმძღვანელობით დაცული იქნა 4 საკანდიდატო დისერტაცია.
თემურ ფიჩხაია

თემურ ფიჩხაია (დ. 20 აპრილი, 1987, ფოთი — გ. 8 აგვისტო, 2008) — ქართველი სამხედრო პირი

ბიოგრაფია
სწავლობდა ჰიდროტექნიკური ტექნიკუმის გემთშემკეთებლის ფაკულტეტზე.

სავალდებულო სამხედრო სამსახურში იყო გორში, ხაშურში, ასევე მე-8 ბატალიონში. საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში კონტრაქტით მსახურობდა ფოთში, იყო სწრაფმავალი კატარღის დივიზიონში, "შავი ზვიგენის ჯგუფში". დაიღუპა ფოთის პორტის დაბომბვისას.
კონკორდიის მყინვარული ტბა

კონკორდიის ტბა — მყინვარული ტბა. მდებარეობს 3850-4125 მეტრი სისქის ყინულის ფენის ქვეშ. ზედაპირის ფართობი შეადგენს 800 კმ²-ს. ტბის საშუალო სიღრმე — 250 მ, მაქსიმალური სიღრმე — 300 მ. წყლის მოცულობა — 200 კმ³. ყინულის საფარის სიმაღლე ზღვის დონიდან არის 3227 მეტრი. ტბა აღმოაჩინეს 1999 წლის დეკემბერში. სახელწოდება მომდინარეობს ახლომდებარე ფრანგულ-იტალიური კონკორდიის კვლევითი სადგურიდან.