iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ანტიოქე მკურნალი

ანტიოქე მკურნალი – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 16 ივლისი, ახალი სტილით - 29 ივლისი.

ცხოვრება
წმინდა მოწამე ანტიოქე სებასტიელი მკურნალი იყო. იგი ქრისტიანობაზე ძმამ - წმინდა პლატონმა (ხს. 1 დეკემბერს) მოაქცია. როცა წარმართებმა შეიტყვეს, რომ ანტიოქე ჯვარცმული ღმერთის მოსავი იყო, სამსჯავროზე უხმეს და საშინლად აწამეს. მტარვალებმა მდუღარე წყალში ჩააგდეს ნეტარი, მაგრამ უვნებელი დარჩა; მხეცებს მიუგდეს დასაგლეჯად, მაგრამ ისინიც თვინიერად გაუწვნენ ფეხთით... მოწამის ლოცვით მრავალი სასწაული აღესრულა, ბოლოს უღმრთოებმა თავი მოჰკვეთეს უფლის რჩეულს.

ანტიოქე მკურნალის სიკვდილით დასჯის მონაწილე - მხედარი კვირიაკე შეძრა წმინდა მარტვილის ახოვნებამ, ირწმუნა ჭეშმარიტი ღმერთი და საჯაროდ აღიარა თავისი სარწმუნოება. ამისთვის მასაც თავი მოჰკვეთეს . წმინდა მოწამეები გვერდიგვერდ დაკრძალეს.
ახო

ახო — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის მუნიციპალიტეტში, ცხმორისის თემში (სოფლები: ახო, გეგელიძეები, გობრონეთი, კოკოტაური, ჩეტკიძეები, ცხმორისი). მდებარეობს მდინარე აჭარისწყლის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 500 მ სიმაღლეზე, დაბა ქედიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მევენახეობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 594 კაცი.

ახოს ჯამე
სოფელში დგას ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლი ახოს ჯამე. აშენებულია ლაზი ხელოსნის უსტა ხუსეინის მიერ 1817-1818 წლებში. მორთულია ორნამენტებით.

დემოგრაფია
ტახტის დახმარების ასოციაცია

ტახტის დახმარების ასოციაცია (ტაისეი იოკუსანკაი, ) — იაპონური პოლიტიკური გაერთიანება 1940—1945 წლებში.

შეიქმნა 1940 წელს, სხვა პარტიების გაუქმების შემდეგ. ტახტის დახმარების ასოციაციასმართავდა მდივანი, რომელიც ხდებოდა პრემიერ-მინისტრი. პრეფექტურებში, ქალაქებში და სხვა ადმინისტრაციულ ერთეულებში არსებობდა ადგილობრივი დანაყოფები. ადმინისტრაციულ აპარატს ნიშნავდა მდივანი ერთი წლის ვადით. როგორც წესი, პრეფექტურების, სოფლებისა და ქალაქების მმართველები იყვნენ ასევე ასოციაციის შესაბამისი დანაყოფების ხელმძღვანელები.

ტახტის დახმარების ასოციაციას ემორჩილებოდა რამდენიმე სხვა მასობრივი ორგანიზაცია (დიდი იაპონიის ახალგაზრდული პარტია, სამშობლოს მსახურების ასოციაცია და სხვ.) 1945 წლის 13 ივნისიდან, იაპონიის კაპიტულაციამდე რამდენიმე დღით ადრე, ასოციაცია გაუქმდა.
შაჰ-თამაზის პირველი ლაშქრობა საქართველოში

შაჰ-თამაზის პირველი ლაშქრობა – ირანის შაჰის, სეფიანთა დინასტიის წარმომადგენლის თამაზ -ის საქართველოში ლაშქრობების ერთ-ერთი ეტაპი. ლაშქრობა გაიმართა 1541 წელს.

წინაპირობა
ოსმალო და ყიზილბაშ დამპყრობთა წინააღმდეგ ქართლის თავდადებული ბრძოლების მეთაური საუკუნის 40-50-იანი წლებში იყო მეფე ლუარსაბ (1527-1556 წწ.). ლუარსაბის მეფობის პირველ ხანებში ქართლში შედარებით მშვიდობა სუფევდა, მაგრამ 40-იანი წლებიდან საქართველოს ეს მცირე ქვეყანა ჩაება უთანასწორო და სისხლისმღვრელ ბრძოლებში უძლიერესი აგრესორების წინააღმდეგ. ეს ბრძოლები რამდენადმე უკავშირდება ირან-ოსმალეთის პირველ ომს, რომლის ხანძარი სწორედ ამ ხანებში განსაკუთრებული სიმძაფრით დაენთო. შემტევი მხარე ძირითადად ოსმალეთი იყო, მაგრამ ირანიც აქტიურად იცავდა თავს. ირანის გააქტიურებას ის უწყობდა ხელს, რომ ოსმალეთის სულთნს სულეიმანს (1520-1566 წწ.) ორ ფრონტზე უხდებოდა ბრძოლა. იგი ხან ევროპისკენ წარმართავდა ბრძოლებს, ხან აღმოსავლეთით გადმოისროდა თავის ძალებს. ამიტომ ენერგიული შაჰ-თამაზ (1524-1576 წწ.), როგორც კი ოსმალეთის მოუცლელობას მოიხელთებდა, დაუყოვნებლივ ცდილობდა განემტკიცებინა პოზიციები ოსმალეთის სასაზღვრო რაიონებში და, ბუნებრივია, ამ მხრივ მის ყურადღებას ამიერკავკასიის ქვეყნები იქცევდა.

მიმდინარეობა
1540 წელს შაჰ-თამაზი დიდი ჯარით ყარაბაღში შემოვიდა. აქ მასთან საჩუქრებით გამოცხადდა კახეთის მეფე ლევანი (1518–1574 წწ.) და მესხეთიდან გამოძევებული ქაიხოსრო. ლუარსაბი ყიზილბაშთა მბრძანებელს არ ეახლა. 1541 წელს შაჰმა თავისი ჯარიდან საგანგებოდ 12 000 მხედარი შეარჩია და თბილისზე თავდასხმა უბრძანა. ყიზილბაშთ მხედრობა თბილისს ღამით მოულოდნელად მოადგა და ქალაქში შეიჭრა.

ლუარსაბი შემთხვევით თბილისში არ იმყოფებოდა. მას უმცროსი ვაჟიშვილი გარდაცვლოდა და დასაკრძალავად მცხეთას იყო წასული. თბილისის დაცვა ქალაქის მოურავსა და ციხისთავ გულბაათს ჰქონდა დავალებული. მაგრამ მტრის მოულოდნელი შემოსევით დამფრთხალმა მოღალატემ ციხე უომრად დათმო და თვითონაც დამპყრობლის მხარეზე გადავიდა. შაჰთამაზმა თბილისის ციხეში თავისი გარნიზონი შეიყვანა, ხოლო ნაწილი ლუარსაბ მეფის შესაპრობად გააგზავნა. მან თავისი ძალა ორად გაყო. ერთი გორის მიმართულებით გაუშვა, მეორეს კი ქვემო ქართლის დარბევა უბრძანა. აქ ყიზილბაშებმა ზოგიერთი ქართველი თვადის ღალატით ბირთვისი მიუდგომელი ციხე აიღეს. ციხეში თავშეფარებულთა დიდი ნაწილი დახოცეს, ქალები და ბავშვები დაატყვევეს.

ლუარსაბ მეფე ამ მძიმე მომენტში სულით არ დაცემულა, მტერთან პირისპირ შესაბმელად მას ძალა არ ჰყოფნიდა, ამიტომ პარტიზანულ ომებზე გადავიდა. ქართლის მეფე მტერს დიდგორთან დახვდა, დიდად დააზარალა და ბრძოლით გაეცალა. მისი რაზმები მტერს უსაფრდებოდნენ და მოულოდნელი თავდასხმებით ანადგურებდნენ. შაჰ-თამაზი იძულებული იყო შეეწყვიტა ბრძოლები და თავისი შეთხელებული ლაშქრით უკან გაბრუნებულიყო. ამ ლაშქრობით შაჰ-თამაზმა მართალია თბილისი დაიკავა, მაგრამ თავის მთავარ მიზანს მაინც ვერ მიაღწია – ვერც ლუარსაბი დაატყვევა და ვერც ქართლი დაიმორჩილა.
ლაზარე გალისიელი

ლაზარე გალისიელი – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ძვ. სტილით 7 ნოემბერი, ახ. სტილით – 20 ნოემბერი.

ცხოვრება
ღირსი ლაზარე გალისიელი ქალაქ მაგნეზიაში (აზია) დაიბადა. სიყრმიდანვე სიმშვიდით და გლახაკთა სიყვარულით გამორჩეულმა წმინდანმა საფუძვლიანი განათლება მიიღო, შემდგომ კი პალესტინაში გაემგზავრა წმინდა ადგილების მოსალოცად და საბა განწმენდილის ლავრაში დამკვიდრდა. აქ ნეტარმა ათი წელი დაჰყო და საძმოს გულწრფელი სიყვარული დაიმსახურა.

იერუსალიმის პატრიარქმა ღირსი ლაზარე მღვდლად აკურთხა, რის შემდეგ იგი სამშობლოში დაბრუნდა და ეფესოს მახლობლად, გალისიის მთაზე დამკვიდრდა. აქ წმინდანი საკვირველი ხილვის ღირსი შეიქნა: ცად აწვდილ ცეცხლოვან სვეტს შემოხვეული ანგელოზები გალობდნენ: „აღდეგინ ღმერთი და განიბნინედ ყოველნი მტერნი მისნი“. ამ გამოცხადების ადგილას უფლის რჩეულმა ქრისტეს აღდგომის სახელობის ტაძარი ააგო და მესვეტეობის ღვაწლი იტვირთა. მალე დიდი მოსაგრის ირგვლივ მოწაფეები შემოიკრიბნენ და დაფუძნდა მონასტერი.

წმინდა ლაზარეს წინასწარ ეუწყა აღსასრულის მოახლოება და განემზადა კიდეც, მაგრამ საძმოს მხურვალე ვედრებით უფალმა მას კიდევ თხუთმეტი წლით გაუხანგრძლივა სიცოცხლე.

ღირსი ლაზარე 1053 წელს გარდაიცვალა, სამოცდათორმეტი წლის ასაკში. წმინდა მამის ნაწილთა აღმოყვანებას ეკლესია 30 ივლისს იხსენიებს.
მელქისედეკი (ხაჩიძე)

ეპისკოპოსი მელქისედეკი (ერისკაცობაში — არკადი აბესალომის ძე ხაჩიძე; დ. 25 აპრილი, 1975, ოძისი, ხაშური) — მარგვეთისა და უბისის ეპარქიის ეპისკოპოსი. ანგელოზის დღე – 14 ოქტომბერი.

ბიოგრაფია
1992-1995 წწ. - თბილისის სასულიერო სემინარია;
1995-1998 წწ. - თბილისის სასულიერო აკადემია;
1998-2003 წწ. - ათენის უნივერსიტეტის საღვთისმეტყველო ფაკულტეტზე;
2004 წლის 3 აპრილს - ხელდასხმა დიაკვნად;
2006 წლის 31 აგვისტო – ბერად აღკვეცა.
2008 წლის 21 დეკემბერი - არქიმანდრიტი;
2009 წლის 3 მაისიდან - არის ახლად შექმნილი დედოფლისწყაროსა და ჰერეთის ეპარქიის ეპისკოპოსი. დაექვემდებარა დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი და საინგილო;
2010 წლის 21 დეკემბრიდან - იწოდება ხორნაბუჯისა და ჰერეთის ეპარქიის მმართველად.
2015 წლიდან მარგვეთისა და უბისის ეპარქიის მმართველი.
ბაალი (პიესა)

ბაალი — გერმანელი მოდერნისტი დრამატურგის, ბერტოლტ ბრეხტის მიერ დაწერილი პირველი სრული სიგრძის პიესა. პისა არის უსაქმური ახალგაზრდის შესახებ, რომელიც რამდენიმე ქალთან აქვს რომანი და, სულ მცირე, ერთი მკვლელობა აქვს ჩადენილი. პიესა დაიწერა 1918 წელს, როდესაც 20 წლის ბრეხტი მიუნხენის უნივერსიტეტის სტუდენტი იყო. პიესა წარმოადგენს ერთგვარ პასუხს დრამატურგის ჰანს იოსტის (რომელიც მალედვე ნაცისტი გახდა) პიესაზე - მარტოსული (გერმ. - ).
ფილადელფიის მერია

ფილადელფიის მერია — ქალაქ ფილადელფიის, პენსილვანია, მთავრობის რეზიდენცია. 167 მ სიმაღლით, ქანდაკების ჩათვლით, ეს არის მსოფლიოში სიმაღლით მეორე ქვის წყობით ნაგები შენობა და მხოლოდ 0,49 მეტრით ჩამორჩება ტურინის მოლე-ანტონელიანას. შენობის წონის მნიშვნელოვანი წილი მოდის 6,7 მ სისქის გრანიტისა და აგურის კედლებზე, ლითონის კარკასის ნაცვლად; ფასადის მოპირკეთების ძირითადი მასალაა კირქვა, გრანიტი და მარმარილო.

შენობა უმაღლესი საცხოვრებლად ვარგისი ნაგებობა იყო მსოფლიოში 1901-08 წლებში და უმაღლესი პენსილვანიაში 1932 წლამდე, როდესაც მას გალფ-ტაუერმა გაუსწრო. ფილადელფიაში ის შემდეგაც რჩებოდა უმაღლეს ნაგებობად, სანამ " " (1984-87) დაარღვევდა არაფორმალურ "ჯენტლმენურ გარიგებას", რომელიც ქალაქში შენობების სიმაღლეს საზღვრავდა. ამჟამად ის პენსილვანიაში სიმაღლით მე-15-ეა.
იუნიონ სტეიშენი (ვაშინგტონი)

იუნიონ სტეიშენი — ბოზ-არტის სტილის დიდი ცერემონიული რკინიგზის სადგური, გაიხსნა 1908 წელს, როგორც ვაშინგოტნის, აშშ-ის დედაქალაქის, კარიბჭე.

ეს ერთ-ერთი ყველაზე დატვირთული და კარგად ცნობილი ადგილია ვაშინგტონში და მას ყოველწლიურად 32 მილიონი ადამიანი სტუმრობს. სარკინიგზო ტერმინალს ემსახურება კომპანიები , და საგარეუბნო სამსახური, ასევე ვაშინგტონის მეტროპოლიტენის სატრანზიტო სისტემა, რომელიც ავტობუსებისა და მიწისქვეშა მატარებლებისგან შედგება. ამ შენობაშია განთავსებული კომპანიის შტაბ-ბინაც.
წითელაშვილები

წითელაშვილი — ქართული გვარი სამეფო აზნაურთა ქართლისა.

წითელაშვილთა წინაპრები ძველი დროიდან იყვნენ არაგვის საერისთავოს სახასო აზნაურნი, რომლებიც იწოდებოდნენ წითლაძეთ. როდესაც ქართლის მეფე ვახტანგ წავიდა რუსეთში, მას თან გაჰყოლია წითლაძე, რომელიც მსახურებდა მეფის კარზე, რის გამოც მეფემ 1726 წელს დაუმტკიცა წითლაძეს შვილობა და შემდგომ წითელაშვილები მეფედან ყოფილან მიღებულნი სამეფო აზნაურად. წითელაშვილთა გვარი მოხსენებულია გიორგიევსკის ტრაქტატში, ზოგიერთი მათგანი დარჩენილან რუსეთში, სხვები კი არიან საქართველოში.

წითელაშვილი — ტაბაკინი, კლდეეთი, მარელისი, ძლოურდანეთი, ჭყვიში.
ალექსი ჭინჭარაული

ალექსი ლეკოს ძე ჭინჭარაული (დ. 25 დეკემბერი, 1925, შატილი — გ. 12 თებერვალი, 2012) — ქართველი ენათმეცნიერი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1925 წლის 25 დეკემბერს დუშეთის რაიონის სოფელ შატილში. 1950 წელს შევიდა და 1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის კავკასიური ენების განყოფილება. 1958 წელს დაამთავრა ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ასპირანტურა და მუშაობა დაიწყო ლექსიკოლოგიის განყოფილებაში.

1961 წელს მას მიენიჭა ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დაცული დისერტაციის („ხევსურულის დარგობლივი ლექსიკა“) საფუძველზე. ალ. ჭინჭარაული მონაწილეობდა „ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის“ და შემდეგ ამ ლექსიკონის ერთტომეულის შედგენის სამუშაოებში (სიტყვების განმარტება, განმარტებულის პირველადი რედაქცია, რედაქტირებული მასალის რეცენზირება და სხვ.).

მას აქვს ენათმეცნიერული შრომები „ვეფხისტყაოსნის“ ტექსტისა და ენის, ვაჟა-ფშაველას თხზულებათა ტექსტისა და ენის, ქართული ენის დიალექტებისა და სხვათა შესახებ. გამოქვეყნებული აქვს გამოკვლევები „ვეფხისტყაოსნის“ ავტორის სადაურობის საკითხისათვის.

ლექსიკოლოგიის განყოფილებაში მუშაობისას ალ. ჭინჭარაულმა შეადგინა „ხევსურული ლექსიკონი“ (დაახლოებით 25 000 სიტყვა-სტატია) და „ფშაური ლექსიკონი“ (დაახლოებით 15 000 სიტყვა-სტატია).

1993 წელს მას მიენიჭა ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი ენათმეცნიერების ინსტიტუტში დაცული დისერტაციის (მხატვრული ტექსტის ენობრივი ანალიზის საკითხები „ვეფხისტყაოსნის“ და ვაჟა-ფშაველას თხზულებათა მიხედვით) საფუძველზე.

„ხევსურული ლექსიკონი“ გამოიცა 2005 წელს, ხოლო ფშაურ ლექსიკონზე კვლავ მიმდინარეობს მუშაობა.

იგი არის მწერალთა კავშირის წევრი; გელათის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი – 1995; მიღებული აქვს ღირსების ორდენი – 1999; პრემია საგურამო, ნომინაციაში ჰუმანიტარული მეცნიერება – 2007; აკადემიკოს ვ. თოფურიას პრემია – 2009; ფოლკლორის სახელმწიფო პრემია – 2009; საქართველოს ეკლესიის უმაღლესი ჯილდო – წმინდა გიორგის ორდენი – 2010. იგი არის ავტორი 7 მონოგრაფიისა. მას აქვს 250-მდე გამოკვლევა ან წაკითხული მოხსენების თეზისები.

მონოგრაფიები
„ხევსურულის თავისებურებანი“, ტექსტებით და ინდექსით, 1960 წ.
„ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი“, 1969 წ.
„ვაჟა-ფშაველას ტექსტის დადგენისათვის“, 1977 წ.
„აკაკი შანიძე მთის მკვლევარი“, 1977წ.
მთას ვიყავ“, 1980 წ.
„ვეფხისტყაოსნის“ ენისა და ტექსტის საკითხები“, , 1982 წ.
„ხევსურული ლექსიკონი“, 2005 წ.

ჯილდოები
1999 — ღირსების ორდენი
2007 — პრემია „საგურამო“, ნომინაციაში ჰუმანიტარული მეცნიერება
2009 — აკადემიკოს ვ. თოფურიას პრემია
2009 — ფოლკლორის სახელმწიფო პრემია
2010 — წმიდა გიორგის ოქროს ორდენი (საქართველოს ეკლესიის უმაღლესი ჯილდო)
პეტრე მირიანაშვილი

პეტრე მირიანაშვილი (დ. 21 თებერვალი 1860, ქუთაისი — გ. 15 აგვისტო 1944, თბილისი) — ქართველი ლიტერატორი, პუბლიცისტი, მთარგმნელი-პოლიგლოტი, ლიბრეტისტი, განმანათლებელი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია. გიმნაზიელ მეგობრებს შორის იყვნენ ნიკო მარი, ექვთიმე თაყაიშვილი, სილოვან ხუნდაძე, მიხეილ მღვდლიშვილი.

1882 წლიდან სწავლობდა სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. შემდეგ სწავლობდა პარიზში, სორბონის უნივერსიტეტში ისტორიულ-ფილოლოგიურ ფაკულტეტზე. 1886 წელს, საქართველოში დაბრუნების შემდეგ ასწავლიდა ფრანგულ ენას ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში, ქართულ ენას თბილისის სკოლებში, იყო ქართული ენის ცენზორი (1905 წელს მან ეს თანამდებობა საკუთარი ნებით დატოვა). 1905 წელს მას ნება დაერთო გამოეცა ქართულენოვანი გაზეთი "პატარა გაზეთი". იყო თბილისში არსებულ საეკლესიო მუზეუმის გამგეობის წევრი.

მისი წერილები, ნარკვევები, თარგმანები იბეჭდებოდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში "დროება", "ივერია", "შრომა", "სახალხო გაზეთი", "თემი", "მოამბე", "თეატრი და ცხოვრება", "ჯეჯილი"; წერდა "კლდიას" და "მოგზაურის" ფსევდონიმებით.

თარგმანები
თარგმნილი აქვს ქართულ ენაზე ჰომეროსის „ილიადა“ და "ოდისეა", ესქილეს "მიჯაჭვული პრომეთე", ევრიპიდეს "მედეა", ვირგილიუსის "ენეიდა", ყურანი (ფრანგულიდან), გოეთეს "ფაუსტი". ქართულად თარგმნა ა. რუბინშტეინის ოპერა "დემონი"(1905, პეტერბურგი, დაიდგა ქართულ ენაზე). გადააკეთა და ცალკე წიგნებად გამოსცა "ამირანის ლექსი"(1913), "როსტომიანი"(1914), "ვეფხისტყაოსანი"(1915); მას ეკუთვნის "ქართული სიტყვიერების განარკვი" (1919). იყო ზაქარია ფალიაშვილის "აბესალომ და ეთერის", აგრეთვე ა. ყარაშვილის ოპერა "ვეფხისტყაოსანის"(დაუმთავრებელი) ლიბრეტოს ავტორი.
რუსუდანი (გიორგი III-ის ასული)

რუსუდანი (; დ. 1158/1160) — საქართველოს მეფის, გიორგი -ისა და ბურდუხანის უმცროსი ქალიშვილი, თამარ მეფის და.

1180 წლისთვის რუსუდანი ცოლად შეირთო მანუელ კომნენოსმა, ბიზანტიის იმპერატორის, ანდრონიკე -ის ვაჟმა. მათ ორი ვაჟი ეყოლათ: ალექსი და დავით კომნენოსი.

1185 წელს, როდესაც ანდრონიკე კომნენოსი ტახტიდან ჩამოაგდეს და მოკლეს, სავარაუდოდ, ამ დროს დააბრმავეს და შემდეგ მოკლეს რუსუდანის მეუღლეც. 1186 წელს დედოფალმა დატოვა კონსტანტინოპოლი და თავის ორ ვაჟთან ერთად საქართველოში ჩამოვიდა, სადაც უკვე მისი და, თამარი, მეფობდა.

მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს კონსტანტინოპოლში ქაოსი სუფევდა და თამარმა გამოიყენა ეს სიტუაცია. მან დაიკავა პონტოს პროვინცია, დალაშქრა რამდენიმე სხვა ქალაქი და თავის დისშვილებს გადასცა. ასე წარმოიშვა ტრაპიზონის იმპერია, რომელსაც ალექსი ჩაუდგა სათავეში. სწორედ საქართველოსთან კავშირმა გაახანგრძლივა იმპერიის სახელმწიფოებრიობა.
წმინდა ემილიანე

წმინდა ემილიანე – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 18 ივლისი, ახალი სტილით - 31 ივლისი.

ცხოვრება
წმინდა მოწამე ემილიანე იმპერატორ იულიან განდგომილის (361-363) მეფობისას აღესრულა ქრისტესთვის. იულიანეს სურდა, წარმართული ღვთაებების კულტი აღედგინა იმპერიაში, ამიტომ ქვეყნის ყოველ კუთხეში დაგზავნა ბრძანება - ამოეხოცათ ყველა ქრისტიანი.

მდინარე დუნაის ნაპირას მდებარე ქალაქ დოროსტოლში, სადაც წმინდა ემილიანე ცხოვრობდა, მეფის წარჩინებული მოხელე კაპიტოლინი ჩავიდა იმპერატორის ბრძანების აღსასრულებლად.

წმინდა ემილიანე წარმართთა შესაკრებელში შევიდა, დაამსხვრია ცრუღმერთების ქანდაკები, დაამხო სამსხვერპლოები და მიიმალა. მალე წარმართებმა შეიტყვეს, რომ საკერპო დარბეული იყო და, გაავებულებმა, ამ დროს შორიახლოს შემთხვევით მიმავალ გლეხს დაუწყეს ცემა. წმინდა ემილიანეს შეებრალა უდანაშაულო გლეხი და საჯაროდ განაცხადა, კერპები მე დავამსხვრიეო. უღმრთოებმა იგი შეიპყრეს და მსაჯულ კაპიტოლინს მიჰგვარეს. კარისკაცის ბრძანებით ნეტარი სასტიკად გვემეს, შემდეგ კი დაწვა მიუსაჯეს. კოცონზე შეგდებული ემილიანე უვნებელი დარჩა. ირგვლივ სასეიროდ შეკრებილი ბევრი წარმართი კი ცეცხლის ალმა შემუსრა. ბოლოს, როდესაც შეშა ჩაიწვა, მარტვილიმა ლოცვით შეჰვედრა სული უფალს, ეს მოხდა 363 წელს. მოგვიანებით კონსტანტინოპოლში წმინდა ემილიანეს სახელობის ტაძარი ააგეს, სადაც გადაასვენეს კიდეც მისი უხრწნელი ნაწილები.
იაკინთე ამასტრიდელი

იაკინთე ამასტრიდელი – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 18 ივლისი, ახალი სტილით - 31 ივლისი.

ცხოვრება
წმინდა მოწამე იაკინთე ქალაქ ამასტრიდაში მცხოვრებ კეთილმსახურ ქრისტიანთა ოჯახში დაიბადა. ახალშობილს სახელი სასწაულებრივ გამოცხადებულმა ანგელოზმა დაარქვა. ჩვილი სამი წლისა იყო, როცა უფალმა მისი ლოცვით მიცვალებული ყრმა მკვდრეთით აღადგინა. ამის შემდეგ ორივე ყმაწვილი ერთად იზრდებოდა, ერთად იღვწოდნენ კეთილმსახური ცხოვრებით. ერთხელ წმინდა იაკინთემ იხილა, თუ როგორ სცემდნენ თაყვანს ხეს წარმართები და, მათი გონების სიბრმავით გულშეძრულმა, ხე მოჭრა. ამისთვის უღმრთოებმა იგი სასტიკად აწამეს: კბილები ჩაუმსხვრიეს, ბაწრებით გაკოჭილი ათრიეს, და ბოლოს, საპყრობილეში ჩააგდეს, სადაც შეჰვედრა კიდეც სული უფალს.
პამვა მეუდაბნოე

ღირსი პამვა ერისკაცებს მოუწოდებდა, პატივისცემით მოპყრობოდნენ ბერებს, რომლებიც უფრო ხშირად საუბრობენ უფალთან.

ღირსმა მამამ სამოცდაათი წელი დაჰყო ამქვეყნად. პიმენ დიდის (ხს. 9 სექტემბერს) სიტყვებით, მის ცხოვრებაში სამი რამ იყო საცნაური: გამუდმებული მარხვა, მდუმარება და ხელსაქმე. მიუხედავად დაუცხრომელი მოშურნეობისა და სულიერების მწვერვალზე ამაღლებისა, მიცვალების წინ ნეტარმა მოწაფეებს ასე მიმართა: „ისე მივდივარ უფალთან, თითქოს ჯერ მის მსახურებას არც შევდგომოდე“.
დიდმოწამე ათანასე

დიდმოწამე ათანასე – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 18 ივლისი, ახალი სტილით - 31 ივლისი.

ცხოვრება
წმინდა დიდმოწამე ათანასე (- სს.) წმინდა მოწამეების, სერგი და ბაქოსის (ხს. 20 ოქტომბერს) მეგობარი იყო. ქრისტიანთა მდევნელი იმპერატორის, მაქსიმიანეს (284-305; 307-310) დროს იგი ეპარქის თანამდებობაზე დანიშნეს და ეგვიპტეში გაამწესეს, სადაც მალე ქრისტიანული სარწმუნოების აღიარებისათვის სამსჯავროს გადასცეს. იმ იმედით, რომ წმინდა ათანასე „გონს მოვიდოდა“, მმართველმა კლისმაში (წითელი ზღვა) გაგზავნა იგი და ქრისტიანული ტაძრების დახურვა უბრძანა. დანიშნულების ადგილზე ჩასულმა უფლის რჩეულმა კი ტაძარში დიდი ზეიმით აღნიშნა ქრისტეშობის ბრწყინვალე დღესასწაული. როცა მომხდარი მმართველმა გაიგო, ბრძანა თავი მოეკვეთათ წმინდანისათვის.
ღირსი დიოსი

ღირსი დიოსი (გ. 430) — საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენების დღეა 1 აგვისტო (ძველი სტილით 19 ივლისი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
ღირსი დიოსი დაიბადა სირიის ანტიოქიაში მცხოვრები კეთილმსახური ქრისტიანების ოჯახში. სიყმაწვილიდანვე იგი თავშეკავებით გამოირჩეოდა, ღამეებს ათევდა დაუცხრომელ ლოცვაში. ამგვარი ღვაწლისთვის დიოსს უვნებლობა და სასწაულთქმედების ნიჭი მიემადლა.

უფალი ჩვენებით გამოუჩნდა ნეტარს და უბრძანა, კონსტანტინოპოლში ჩასულიყო. დიოსი ქალაქგარეთ, ერთ უდაბურ ადგილას დამკვიდრდა. ერთხელ მან გამხმარი კვერთხი მიწაში ჩაარჭო და უფალს შესთხოვა, თუ ამ ადგილებში მისი ყოფნა სათნოეყოფოდა, ჯოხი გაენედლებინა. ღმერთმა შეისმინა ნეტარის ვედრება: კვერთხმა ფესვები გაიდგა, აღორძინდა და თანდათან იქცა უზარმაზარ მუხად, რომელიც დიოსის მიცვალების შემდეგაც დიდხანს იდგა და უფლის ყოვლისშემძლეობასა და წმინდანის ღვთივრჩეულობას მოწმობდა.

ადგილობრივმა მკვიდრებმა სიარული დაიწყეს რჩევა-დარიგებისა თუ სულიერ და ხორციელ სნეულებათა კურნების სათხოვნელად. ისიც ლოცვით კურნავდა ავადმყოფებს, შემოწირულობებს კი გლახაკებს, მწირებსა და დავრდომილებს უნაწილებდა.

ხმამ წმინდა დიოსის შესახებ იმპერატორ თეოდოსი უმცროსამდე (408-450) მიაღწია და იგი კონსტანტინოპოლელ პატრიარქ ატიკისთან (406–425) ერთად ჩავიდა წმინდანთან ლოცვა-კურთხევის სათხოვნელად. იმპერატორმა ისურვა, რომ ნეტარი მამის მოღვაწეობის ადგილას მონასტერი მოეწყოთ და მის ასაგებად სახსრებიც გაიღო. პატრიარქმა დიოსი მღვდლად აკურთხა და იღუმენად დაადგინა. მალე წმინდანის ირგვლივ მრავალრიცხოვანი საძმო შეიკრიბა. სავანეს ჭა დასჭირდა. ბერები მას დიდხანს და უშედეგოდ თხრიდნენ. ბოლოს წმინდა იღუმენის ლოცვით მიწიდან წყარომ ამოხეთქა და ჯურღმული პირთამდე აავსო. ერთხელ ღირსმა დიოსმა წყალში დამხრჩვალი ადამიანი ლოცვის ძალით მკვდრეთით აღადგინა... ბევრ სხვა სასწაულსაც აღასრულებდა უფალი თავისი რჩეულის ხელით.

ღრმა მოხუცებულობაში ნეტარი მძიმედ დაავადდა. როცა ძალები სრულიად გამოეცალა, ის გამოემშვიდობა საძმოს, ეზიარა ქრისტეს წმინდა სისხლსა და ხორცს და, სასიკვდილო სარეცელზე მწოლიარე, სულის ამოხდომასღა ელოდა. უწმიდესი პატრიარქი ატიკი და კონსტანტინოპოლში სტუმრად მყოფი ანტიოქიელი მღვდელმთავარი ალექსანდრე დაკრძალვაში მონაწილეობის მისაღებად ჩავიდნენ მონასტერში, მაგრამ უეცრად სულთმობრძავი მხნედ წამოდგა და განაცხადა, რომ უფალმა კიდევ თხუთმეტი წლის სიცოცხლე უბოძა.

წმინდა დიოსმა, მართლაც, კიდევ თხუთმეტი წელი იცოცხლა. სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე მას საკურთხეველში ნათელმოსილი ჭაბუკი წარმოუდგა სამღვდელო სამოსლით და აღსასრულის მოახლოება ამცნო. ღირსი დიოსი თავისსავე მონასტერში დაკრძალეს 430 წელს.
ოდონ ფონ ჰორვატი

ედმუნდ ჯოზეფ ფონ ჰორვატი (დ. 9 დეკემბერი, 1901 — გ. 1 ივნისი, 1938, პარიზი, საფრანგეთი) — გერმანულენოვანი ავსტრო-უნგრელი დრამატურგი და ნოველისტი.

ფონ ჰორვატმა არჩია მისი სახელის უნგრული ვერსია და წერდა, როგორც ოდონ ფონ ჰორვარტი. ფონ ჰორვატი გარდაიცვალა 1938 წელს პარიზში. მისი ნამუშევრები კარგა ხნის განმავლობაში მივიწყებული იყო, თუმცა ბოლო დეკადის განმავლობაში ევროპაში ისინი კვლავ პოპულარული გახდნენ.

პიესები
ზღაპრები ვენის ტყიდან (პრესტიჟული კლაისტის პრემიის ლაურეატი)
ცეკვების წიგნი
რკონის ციხე

რკონის ციხე – არქიტექტურული, ისტორიული და მონუმენტური ხელოვნების ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე თეძმის ვიწრო ხეობაში, წალკიდან მიმავალი გზის პირას, სოფელ რკონსა და რკონის კომპლექსს შორის, მაღალი მთის ფერდობზე. მას სამხრეთიდან მდინარე თეძამი ჩამოუდის. ხეობას მოჰყვება მანგლისიდან მომავალი გზა.

ციხე თარიღდება საუკუნის შუა ხანებით. კომპლექსში შედის: გალავანი, ეკლესია, კოშკი, სადაზვერვო კოშკი და სასახლე. რკონის ციხის კომპლექსი მეტად რთულრელიეფიან მთაზეა აგებული, მისი დასავლეთი ნაწილი შედარებით შევაკებულ ადგილზე დგას, აღმოსავლეთისა კი – თითქმის ციცაბო ფერდობზე. შიდა ტერიტორია მოსწორებული არ არის. ციხე მთლიანად ნაგებია ნატეხი ქვით.

გალავანი წარმოადგენს მარტივ უსწორო მრგვალგვერდას (სიმაღლე 5 მეტრი), რომელსაც თითო კარი აქვს ჩრდილო-დასავლეთით და სამხრეთით. კედლები გამაგრებულია კონტრფორსებით. შიგნით გალავანი ორიარუსიანია. საბრძოლო ბილიკი ხისა ყოფილა. გალავნის ქვედა ნაწილი ყრუა, ზედა იარუსზე კი სათოფურებია.

ეკლესია დარბაზულია თარიღდება საუკუნით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. აღმოსავლეთით აფსიდში, და დარბაზის სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სარკნმელია. დარბაზი გადახურულია ორ შეკიდულ თაღზე დაყრდნობილი კამარით. კედლებზე შერჩენილია მოხატულობის კვალი. იგი თარიღდება საუკუნის ნახევრით. აფსიდის კონქში ჩანს ვედრების კომპოზიციის ნაწილი. მომდევნო რეგისტრში ზიარების კომპოზიციაა წარმოდგენილი. მხატვრობის ფერებში ჭარბობს ზურმუხტისფერი-მწვანე. ეკლესიის ფასადები ნატეხი ქვითაა ნაგები. წყობაში გამოყენებულია - საუკუნეების ეკლესიის ნანგრევებიდან მოტანილი ჩუქურთმიანი ქვები.

კოშკი დგას გალავნის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ყველაზე მაღალ ადგილას. მისი სამხრეთი და აღმოსავლეთი კედლები კლდეს ეყრდნობა, ხოლო დანარჩენი ორი - მასიურ კედელს. ქვედა სართულის იატაკი ხის კოჭებზე ყოფილა დაგებული. კედლებში დატანებულია ბუხრები და სათოფურები.

სადაზვერვო კოშკი დგას ციხის ზემოთ, მთის წვერზე. მისი გეგმა კვადრატს უახლოვდება. შემორჩენილია სამი სართული: პირველი ყრუა, მეორის კედლებში სათოფურებია, მესამე დაზიანებულია.

სასახლე დგას ციხის ეზოში შემორჩენილია სამსართულიანი ნაგებობის ნანგრევები. პირველ სართულზე ორი კარი, ბუხარი და სამეურნეო დანიშნულების ნიშებია, მეორეზე – ნიშები და ბუხარი; მესამე სართულის კედლები ძლიერ დაზიანებულია, ჩანს მხოლოდ კარი.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ენტონი შაფერი

ენტონი ჯოშუა შაფერი (; დ. 15 მაისი, 1926 — გ. 6 ნოემბერი, 2001) — ინგლისელი დრამატურგი, რომანისტი და სცენარისტი. შაფერი დაიბადა ებრაელების — რეკა ფედმანისა და ჯეკ შაფერის ოჯახში, ქალაქ ლივერპულში. იგი იყო მწერლის და დრამატურგის პიტერ შაფერის ტყუპისცალი. შაფერმა დაამთავრა კემბრიჯის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.

რომანები
„რასა იქმს ნიანგი?“ (1952) — თანაავტორი — ენტონის ძმა პიტერ შაფერი. მათ ნოველა გამოაქვეყნეს ფსევდონიმით „პიტერ ენტონი.“
„აბსოლუცია“ (1979) — დაფუძნებულია პიტერ შაფერის კინო-სცენარზე 1978 წლის ფილმისათვის

პიესები
„ეს ველური პარადი“ (1963)
„მკვლელი“ (1975)
„ვინ ქნა ეს“ (1977) — თავდაპირველად ცნობილი, როგორც „ზეთიანი ლევანტელის საქმე“
„ქვრივის მოსაწევი“ (1986) — თავდაპირველად ცნობილი, როგორც „წლები ვარ ვატარებდი შავს“

მემუარი
„და შენ რას ელოდი?“ (2001)