iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნამიბის ქვიშის ზღვა

ნამიბის ქვიშის ზღვა — ერთადერთი ქვიშის ზღვა მსოფლიოში, რომელიც მოიცავს ფართო დიუნებს. ზღვის ფართობი სამ მილიონ ჰექტარზე მეტია, ხოლო ბუფერული ზონა 899 500 ჰექტარია. ობიექტი შედგება დიუნების ორი სისტემისგან: ერთი უძველესი, ნახევრად-მტკიცე დიუნი, გადაწოლილია მეორე დიუნიზე. ქვიშის დიუნები წარმოიქმნა მასალებისგან, რომლებიც ათასობით კილომეტრებით დაშორებული ტერიტორიებიდან, მდინარეს, ქარებსა და ზღვის დინებებს მოჰქონდა. ქვიშიანი ზღვა მოიცავს ხრეშიან ვაკეებს, სანაპირო ბინებს, მყარ ბორცვებს, სანაპირო ლაგუნებს და ეფემერულ მდინარეებს, ამ ყველაფრით განსაკუთრებით ლამაზი ლანდშაფტი იქმნება. წყლის მთავარი წყარო, წარმოქმნილი ნისლია. თავის მხრივ წყლის არსებობა ქმნის პირობებს, ამ ტერიტორიაზე ენდემურმა უხერხემლო ქვეწარმავლებმა და ძუძუმწოვრებმა იარსებონ.

2013 წელს შეიტანეს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
სლონიმი

სლონიმი — ქალაქი ბელარუსში. სლონიმის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე შარის სანაპიროზე.

ქალაქ მინსკიდან დაშორებულია 195 კილომეტრით, ხოლო ქალაქ გროდნოდან 143 კილომეტრით.
2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობამ 48 800 კაცი შეადგინა. ქალაქი ისტორიულ წყაროებში პირველად იხსენიება 1252 წელს.
ბობრუისკი

ბობრუისკი ან ბაბრუისკი — ქალაქი ბელარუსში. წარმოადგენს ბობრუისკის რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს.

ისტორია
ქალაქი პირველად ისტორიულ წყაროებში იხსენიება 1387 წელს. კიევის რუსეთის პერიოდში, ბობრუისკის დღევანდელ ტერიტორიაზე, მდებარეობდა სოფელი.

მოსახლეობა
2013 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობამ 217 100 კაცი შეადგინა. სიმჭიდროვე 2565 კაცი კმ².

ქალაქის ფართობი შეადგენს 90,02 კმ²-ს.
ლიდა

ლიდა — ქალაქი ბელარუსის დასავლეთ ნაწილში, ლიდას რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

მანძილი ქალაქ ლიდადან ბელარუსის მეზობელ ქვეყნებამდე შემდეგნაირია: პოლონეთი— 120 კილომეტრი, ლიეტუვა — 35 კილომეტრი; ქალაქებამდე: გროდნო — 110 კილომეტრი, ვილნიუსი — 100 კილომეტრი, მინსკი — 164 კილომეტრი.

2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობამ 97 600 კაცი შეადგინა. ქალაქის ფართობი შეადგენს 50 კმ²-ს.
მოლოდეჩნო

მოლოდეჩნო — ქალაქი ბელარუსში, გაშენებულია მდინარე უშის სანაპიროზე. წარმოადგენს მოლოდეჩნოს რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს.
პირველად ისტორიულ წყაროებში იხსენიება 1388 წელს.

ქალაქ მინსკიდან, ჩრდილო-დასავლეთით, დაშორებულია 73 კილომეტრით.

ქალაქის ფართობი შეადგენს 26,8 კმ²-ს. 2013 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობამ 93 802 კაცი შეადგინა.
ლუკაიანის ხალხი

ლუკაიანის ხალხი — ბაჰამის კუნძულების თავდაპირველი მაცხოვრებლები ევროპელთა გამოჩენამდე. ისინი ტაინოს ხალხის შტო იყვნენ, ეს ხალხი კი ერთ დროს კარიბის ზღვის უმრავლეს კუნძულზე სახლობდა. ლუკაიანები ამერიკის ის მაცხოვრებლები იყვნენ, რომლებიც პირველები შეხვდნენ ქრისტეფორე კოლუმბს. კოლუმბის მოსვლიდან რამდენიმე წლის შემდეგ, ესპანელებმა ლუკაიანების შევიწროვება და დამონება დაიწყეს, უკვე 1520 წლისთვის კი ბაჰამის კუნძულებიდან თითქმის ყველა ლუკაიანი გადაასახლეს.

სახელი „ლუკაიანი“ ესპანური სიტყვა ლუკაიოს ანგლიკანიზაციის შედეგადაა მიღებული, რაც თავის მხრივ წარმოსდგენა ტაინოს სიტყვიდან ლუკუ-კაირი რასაც ეს ხალხი საკუთარ თავს უწოდებდა) და „კუნძულების ხალხს“ ნიშნავს.

კუნძულ ანდროსზე აღმოჩენილ იქნა სიბონეის ხალხის ტიპის რამდენიმე თავის ქალა და არტეფაქტები, თუმცა, მიაღწია თუ არა ბაჰამის კუნძულებს ზოგიერთმა სიბონეიმ ლუკაიანებზე ადრე, უცნობია, რადგან მათ კუნძულების დაკავების სხვა არანაირი კვალი არ დაუტოვიათ. მთელი ბაჰამის მასშტაბით აღმოჩენილია ზოგიერთი შესაძლო სიბონეის არქეოლოგიური ძეგლები, მაგრამ რადიოკარბონული დათარიღების მეთოდით მხოლოდ ერთი მათგანი მიეკუთვნა საუკუნის ბოლო წლებს, რაც თანადროულია ლუკაიანების მიერ კუნძულების დაკავების პერიოდისა.

ლუკაიანებზე პირველი დაკვირვების ერთადერთი წყაროა ქრისტეფორე კოლუმბის დღიური. ლუკაიანების ზნე-ჩვეულებანის შესახებ სხვა ინფორმაცია მომდინარეობს არქეოლოგიური გათხრებიდან მიღებული ცნობების შედარებით კუბასა და ისპანიოლაზე არსებულ ტაიონოს კულტურის შესახებ არსებულ ინფორმაციასთან. კუბელ და ისპანიოლელ ტაინოებისგან ლუკაიანები განსხვავდებოდნენ სახლების ზომით, სოფლების ორგანიზაციითა და მდებარეობით, მთ მიერ გამოყენებული რესურსებითა და მეთუნეობაში გამოყენებული მასალით.
ულის ოქრო

ულის ოქრო — 1997 წლის ამერიკული დამოუკიდებელი ფილმი.

სიუჟეტი
ულისე ჯეკსონი ვიეტნამის ომის ვეტერანია და მეფუტკრეობას მისდევს. მისი ვაჟიშვილი სასჯელს იხდის ძარცვისთვის, ხოლო შვილიშვილები მასთან იზრდებიან. ული იგებს, რომ მისი შვილის თანამზრახველებს გატაცებული ჰყავს ულის რძალი, რათა ულის ფული გამოსძალონ.

როლებში
პიტერ ფონდა — ულისე ჯეკსონი
პატრიცია რიჩარდსონი — კონი ჰოუპი
ტომ ვუდი — ჯიმი ჯეკსონი
ჯესიკა ბილი — კეისი ჯეკსონი

ჯილდოები
პიტერ ფონდამ მიიღო ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის დრამაში და წარდგენილი იყო ოსკარზე.
ტაინოს ხალხი

ტაინო — ბაჰამის კუნძულების, დიდი ანტილებისა და ჩრდილოეთ მცირე ანტილების ადგილობრივი მენაოსნე ხალხი. ისინი სამხრეთ ამერიკელი არავაკების ერთ-ერთი ხალხი იყო, ტაინოს ენა კი სამხრეთ ამერიკის ჩრდილოეთ ნაწილის არავაკულ ენათა ოჯახს ეკუთვნოდა.

როდესაც 1492 წელს ქრისტეფორე კოლუმბი ამერიკას მიადგა, კუნძულ ისპანიოლაზე ტაინოს ხუთი სამფლობელო და ტერიტორია იყო, რომელთაგან თითოეულს მეთაურობდა კასიკი, რომლებსაც ხარკს უხდიდნენ. სამფლობელოებად იყო დაყოფილი პუერტო-რიკოც. ესპანელთა მიერ დაპყრობის პერიოდში, ტაინოს უსმხვილეს დასახლებულ ცენტრში 3 000-მდე ადამიანი სახლობდა.

ისტორიულად, ტაინოები მეზობელი კარიბის ტომების მტრები იყვნენ. კარიბები თავის მხრივ ასევე სამხრეთ ამერიკული წარმოშობისანი იყვნენ და ძირითადად მცირე ანტილის კუნძულებზე სახლობდნენ. ამ ორ ჯგუფს შორის ურთიერთობები დიდი შესწავლის საგანია. საუკუნეში, ტაინოს ტომები გადაადგილებას იწყებენ კარიბების აუზის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, რადგან მათ თავს ესხმოდნენ კარიბები. ამ უკანასკნელთ ქალები ტყვედ მიჰყავდათ, რის შედეგადაც ბევრმა კარიბმა ქალმა ტაინოზე საუბარი ისწავლა.

1492 წელს ბაჰამის კუნძულებზე, კუბაზე, ისპანიოლასა და მოგვიანებით პუერტო-რიკოზე მოსულ ესპანელებს პირველ ექსპედიციაში ქალები არ ჰყავდათ. არაკანონიერ ცოლებად მათ ტაინოს ქალები აიყვანეს, რომლებთანაც შეეძინათ მეტისი ბავშვები. ესპანელთა მხრიდან ასევე ხშირი იყო ტაინოს ქალებზე ძალადობა. მეცნიერთა აზრით, კუბაში მნიშვნელოვანი რასობრივი და კულტურული შერევა მოხდა.

ესპანელი კოლონისტების მიერ გაშენებული დასახლებების, დამონების, სოციალური განხეთიქლებისა და დაავადებების შედეგად, ტაინოს ხალხი ამოწყდა. 1518 დეკემბერში ან 1519 წლის იანვარში ისპანიოლაზე პირველად იფეთქა ყვავილის ეპიდემიამ. 1518 წელს ეპიდემიამ გადარჩენილ ადგილობრივთა 90% იმსხვერპლა. ახალი დაავადების მიმართ მათ იმუნიტეტი არ გააჩნდათ. 1548 წლისთვის, ტაინოს ხალხიდან 500 ადამიანზე ნაკლებიღა დარჩა.
მანუსი

მანუსის კუნძული — კუნძული მანუსის პროვინციაში, ჩრდილოეთ პაპუა-ახალ გვინეაში. წარმოადგენს საადმირალოს კუნძულების უდიდეს კუნძულს. საერთო ფართობი შეადგენს 1940,2 კმ²-ს. , სანაპირო ზოლის სიგრძეა 361,3 კმ. სიდიდით მეხუთე კუნძულია პაპუა-ახალ გვინეაში. 2000 წლის აღწერის მონაცემებით, კუნძულის მოსახლეობა 32 713 კაცს შეადგენდა. სიმჭიდროვე — 16,861 კაცი/კმ². ადმინისტრაციულად ეკუთვნის აილენდსის რეგიონის მანუსის პროვინციას. ლორენგაუ, რომელიც წარმოადგენს მანუსის პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრს, მდებარეობს სწორედ მანუსის კუნძულზე.

გეოგრაფია
კუნძული შედის საადმირალოს კუნძულების შემადგენლობაში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება წყნარი ოკეანე. ხოლო სამხრეთიდან ბისმარკის ზღვა. კუნძული მდებარეობს 274 კმ-ში ჩრდილო-აღმოსავლეთით კუნძულ ახალი გვინეიდან და 285 კმ-ში დასავლეთით კუნძულ ახალი ჰანოვერიდან. უშუალო სიახლოვეს მდებარეობენ კუნძულები ლოს-ნეგროსი და ტონგი (აღმოსავლეთით), ლოუ და ბალუანი (სამხრეთ-აღმოსავლეთით) და მრავალრიცხოვანი რიფები და მომცრო ქვიშოვანი კუნძულები. უახლოესი მატერიკი, ავსტრალია მდებარეობს დაახლოებით 1050 კმ-ში. კუნძულის სიგრძე დასავლეთი-აღმოსავლეთის მიმართულებაზე შეადგენს 103 კმ-ს, მაქსიმალური სიგანე — 28 კმ-ს, ფართობი — 1940,2 კმ². კუნძული თავისი სიდიდით მეხუთე (ახალი გვინეის, ახალი ბრიტანეთის, ახალი ირლანდიის და ბუგენვილის შემდეგ) კუნძულია პაპუა-ახალ გვინეაში, ბოლო ამოფრქვევა მოხდა 1957 წელს).

კუნძულის კლიმატი სუბეკვატორულია. თვის საშუალო ტემპერატურაა 22 — 32 °. კუნძულის ფლორა და ფაუნა საკმაოდ სხვადასხვანაირია. არსებობს რამდენიმე ენდემური სახეობა, კერძოდ ზურმუხტოვანი მწვანე მოლუსკი და ნიჟარა, რომელიც იყიდება როგორც ძვირფასეულობა.

ისტორია
სავარაუდოდ კუნძულის პირველი ევროპელი აღმომჩენია ესპანელი ზღვაოსანი ალვარო დე საავედრა, რომელმაც იგი აღმოაჩინა 1528 წელს. 1616 წელს მანუსის კუნძულის გვერდით გაცურეს ნიდერლანდელმა მოგზაურებმა ვილემ სხაუტენმა და იაკობ ლემერმა. შემდგომში 1875 წლამდე კუნძულს ევროპელები არ სტუმრობდნენ. 1912 წელს დაარსდა გერმანული კოლონია ლორენგაუ, 1914 წელს კუნძული გადავიდა ავსტრალიის იურისდიქციის ქვეშ. მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1942 წელს, იაპონიამ კუნძულებზე განათავსა სამხედრო ბაზა. 1944 წლის თებერვალ-მარტში ის ამერიკულმა ძალებმა გაანადგურეს. შემდეგ სიადლერის უბეში აშენდა ამერიკული სამხედრო ბაზა. მაგრამ, ჯერ კიდევ 1950-51 წლებში ავსტრალიის მთავრობა აწარმოებდა კუნძულის გასუფთავებას იაპონური კრიმინალური ელემენტებისგან.

მოსახლეობა
2000 წლის აღწერის მონაცემებით კუნძულზე ცხოვრობდა 32 713 ადამიანი 127 დასახლებულ პუნქტში. კუნძულის მთავარი ქალაქია ლორენგაუ, 5829 მოსახლით.

ეკონომიკა
ეკონომიკის საფუძველია — სოფლის მეურნეობა და თევზჭერა. უმეტესად აწარმოებენ კოპრას, კაკაოს, ყავას და სხვა სასოფლო სამეურნეო პროდუქტებს, რომელთა დიდი ნაწილი გადის ექსპორტზე.
საადმირალოს კუნძულები

საადმირალოს კუნძულები — კუნძულთა ჯგუფი ბისმარკის არქიპელაგში, შეიცავს 18 კუნძულს. მდებარეობს წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში, აილენდსის რეგიონის მანუსის პროვინციაში, პაპუა-ახალი გვინეის შემადგენლობაში. საერთო ფართობი შეადგენს 2170 კმ²-ს. ყველაზე დიდი კუნძულებია — მანუსი, ლოს-ნეგროსი, ტონგი, პაკი, რამბუტიო, ლოუ. კუნძულების უმრავლესობა — დაბალი ატოლებია.

2011 წლის აღწერის მონაცემებით, კუნძულის მოსახლეობა 60 485 კაცს შეადგენდა. უდიდესი ქალაქია მანუსის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი ლორენგაუ.

გეოგრაფია
ხმელეთის საერთო ფართობი შეადგენს 2170 კმ²-ს. ჯგუფში სულ 18 კუნძულია. ზოგიერთ მათგანს აქვს ვულკანური წარმოშობა, დანარჩენებს — მარჯნული. კუნძულების ჯგუფის ყველაზე მაღალი წერტილია — მთა დრემსელი — 720 მეტრი.

კუნძულებზე ტემპერატურა წლის განმავლობაში მერყეობს უმნიშვნელოდ. დღის მაქსიმალური ტემპერატურა შეადგენს დაახლოებით 30—32 °-ს, ღამის— 20-24 °-ს. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობაა — დაახლოებით 3382 მმ. ყველაზე წვიმიანი თვეებია — ივნისი-აგვისტო.

ისტორია
ახალ გვინეასთან ერთად, ბისმარკის არქიპელაგში, სოლომონის კუნძულებსა და საადმირალოს კუნძულებში, დაახლოებით 40 000 წლის წინ გაჩნდა პირველი დასახლებები სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზიიდან ხალხთა მიგრაციის დროს. პირველ მაცხოვრებლებს სავარაუდოდ მოჰყავდათ ტარო, ახალი გვინეის კუნძულიდან შეიყვანეს ისეთი ძუძუმწოვარი, როგორიცაა ჩანთოსანი მაჩვი. ადგილობრივი მაცხოვრებლები აგროვებდნენ და ცვლიდნენ ობსიდიანს.

დაახლოებით 3500 წლის წინ წარმოიშვა ლაპიტას კულტურა, რომელიც არეალსაც წარმოადგენდა სივრცე საადმირალოს კუნძულებიდან სამოამდე. ამ დროს გაჩნდა თიხით ძერწვის ხელოვნება, სახლები ბოძებზე, ღორები, ძაღლები და ქათმები. ვითარდებოდა სოფლის მეურნეობა და მეზღვაურობა, რამაც ხალხს შეაძლებინა გადაელახათ მნიშვნელოვანი მანძილი კუნძულებს შორის.

პირველი ევროპელი, რომელიც ეწვია კუნძულებს 1616 წელს, იყო ნიდერლანდელი მოგზაური ვილემ სხაუტენი. თანამედროვე სახელი კუნძულებს დაარქვა ინგლისელმა ფილიპ კარტერეტმა, რომელმაც ხელმეორედ აღმოაჩინა კუნძულები 1767 წელს.

1884 წლიდან 1914 წლამდე საადმირალოს კუნძულები იმყოფებოდნენ გერმანიის იმპერიის მმართველობის ქვეშ და შედიოდნენ გერმანიის ახალი გვინეის შემადგენლობაში. 1914 წლის ნოემბერში კუნძულები დაიკავა ავსტრალიის ჯარმა. პირველი მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ კუნძულები გადავიდა ავსტრალიის მმართველობის ქვეშ ერთა ლიგის მანდატით.

1942 წლის 7 აპრილს კუნძულებზე გადავიდა იაპონიის ჯარი, რომლებიც იქიდან გამოდევნეს მხოლოდ 1944 წელს.

დღეისათვის საადმირალოს კუნძულები შედის პაპუა-ახალი გვინეის შემადგენლობაში.
ვალდემარპილსი

ვალდემარპილსი — ქალაქი ლატვიაში. ტალსის მხარეში. მდებარეობს კურზემეს რეგიონის ჩრდილოეთ ნაწილში. მოსახლეობა 1 402 ადამიანი (2016).

ისტორია
ისტორიულ წყაროებში პირველად მოიხსენიება 1582 წელს სასმაკენის სახელწოდებით. ამ პერიოდისათვის იგი სოფელი იყო 10-ოდე სახლით და 100-მდე მოსახლით. 1834 წელს მოსახლეობის რაოდენობა 600-მდე გაიზარდა, სასმაკამ მიიღო დაბის სტატუსი და შევიდა კურლანდიის გუბერნიის შემადგენლობაში. 1917 წლიდან კი ქალაქია. 1926 წელს, საზოგადო მოღვაწისა და პუბლიცისტის, ახალგაზრდა ლატვიელების მოძრაობის ლიდერის კრიშიანის ვალდემარის პატივსაცემად ეწოდა ვალდემარპილსი.

2009 წლის 1 ივლისამდე შედიოდა ტალსის რაიონის შემადგენლობაში.
უფსალის უნივერსიტეტი

უფსალის უნივერსიტეტი („უუ“; ) — კვლევითი უნივერსიტეტი ქალაქ უფსალაში, შვედეთში. მისი დაარსების თარიღი 1477 წელია, რაც მას ქვეყნისა და მთლიანად სკანდინავიის უძველეს უნივერსიტეტად ხდის. საერთაშორისო შეფასებებით ის ჩრდილოეთ ევროპის საუკეთესო უნივერსიტეტების სიაში ხვდება.

უნივერსიტეტმა მაღალ სიდიდეებს, მე-16 საუკუნის ბოლოს შვედეთის იმპერიად გარდაქმნის შემდეგ მიაღწია, რომლის შემდეგაც ადრეულ საუკუნეში შედარებით სტაბილური ფინანსური უზრუნველყოფა მიიღო მეფე გუსტავ ადოლფის დიდი შემოწირულობის ხარჯზე. უფსალას ასევე მნიშვნელოვანი ისტორიული ადგილი უჭირავს შვედეთის ეროვნულ კულტურაში, იდენტურობაში, შვედეთის როლის დამკვიდრებაში: ისტორიოგრაფიაში, ლიტერატურაში, პოლიტიკასა და მუსიკაში. ზოგადად შვედური აკადემიური კულტურის მრავალი ასპექტი, მაგალითისთვის როგორიცაა თეთრი სტუდენტური კეპი, სწორედ უფსალადან იღებს სათავეს. ლუნდისა და ჰელსინკის უნივერსიტეტებთან ის გარკვეულ განსაკუთრებულობებს იზიარებს, ისეთებს როგორიცაა სტუდენტთა ეროვნული სისტემა.

უფსალა ევროპული უნივერსიტეტების კოიმბრას ჯგუფს მიეკუთვნება. უნივერსიტეტს ცხრა ფაკულტეტი აქვს, რომელიც სამ „ძირითად დისციპლინას“ შორის ნაწილდება. მას დაახლოებით 23,000 სრული დროის სტუდენტი და 2,400 სადოქტოროს სტუდენტი ჰყავს. უნივერსიტეტის პერსონალი დაახლოებით 4,000 მასწავლებელს ითვლის (არასრული და სრული დროით), საერთო ჯამში კი 6,200 თანამშრომელს. უნივერსიტეტის 575 პროფესორთაგან 25%-ს ქალები წარმოადგენენ. 2012 წელს უნივერსიტეტის 5.5 მილიარდი შვედური კრონის (დაახლ. $850 მლნ.) ფინანსური ბრუნვიდან, 29% განათლების ბაზისურ და მოწინავე დონეებზე დაიხარჯა, 67% კი კვლევებსა და კვლევით პროგრამებზე.

აკადემიური დაწესებულებები
უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკა დაახლოებით 275 000 ტომს ითვლის, რომ არ ჩაითვალოს პატარა ზომის წიგნები და ბროშურები, ასევე 12 000 ხელნაწერს, რომელთა შორისაა ულფილას -იც. უნივერსიტეტს ასევე აქვს ნუმიზმატიკური კოლექცია (დაახლოებით 40 000 მონეტა და მედალი), ნახატების კრებული, მინერალების ძვირფასი კოლექცია, დიდი ბოტანიკური ბაღი მუზეუმთან და კარლ ლინეს ძეგლთან ერთად, ქიმიური ლაბორატორია და სხვა (მთლიანობაში 12) აკადემიური დაწესებულებანი.

1879-1887 წლებში აშენებული უნივერსიტეტის შენობა აშენებულია რენესანსის სტილში, მარმარილოს სვეტებით, მდიდრული დარბაზებითა და აუდიტორიებით.

არქიტექტურულად, უფსალის უნივერსიტეტს ტრადიციულად მდინარე ფირისანის დასავლეთით მდებარე საკათედრო ტაძრის მიდამოებზე დიდი გავლენა ჰქონდა. მიუხედავად შედარებით ახალი მშენებლობებისა, ქალაქის ცენტრისგან მოშორებით, უფსალის ისტორიული ცენტრი მაინც უნივერსიტეტის ზეგავლენის ქვეშ რჩება.

გალერეა
ფრინველების მოყვარული ალკატრასიდან

ფრინველების მოყვარული ალკატრასიდან — 1962 წლის ამერიკული ფილმი პატიმარ რობერტ სტრაუდის შესახებ. მთავარი როლის შემსრულებელმა ბერტ ლანკასტერმა მიიღო -სა და ვენეციის კინოფესტივალის ჯილდოები საუკეთესო მსახიობი მამაკაცისთვის.

სიუჟეტი
რობერტ სტრაუდი 19 წლის იყო, როდესაც მოკლა კაცი კამათში საცეკვაო დარბაზში გოგონას გამო, ალასკაში. მას მიესაჯა თორმეტი წელი ვაშინგტონის შტატის მაკენლის კუნძულის ციხეში. სტრაუდს მხოლოდ მესამე კლასის განათლება ჰქონდა. სამი წლის განმავლობაში იგი სწავლობდა ინჟინერიას, მუსიკას, მათემატიკას და თეოლოგიას კანზას სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსებზე. მან ყველა საგანში უმაღლესი შეფასება მიიღო და მზად იყო მისი განთავისუფლებისთვის უახლოეს მომავალში. 1916 წლის მარტში, განთავისუფლებამდე ცოტა ხნით ადრე, მან მოკლა ერთი მცველი იმის გამო, რომ ვერ ნახა მისი ძმა.ის გაასამართლეს,დამნაშავედ ცნეს და ჩამოხჩობა მიუსაჯეს. რათქმაუნდა დედამისი ამას არ დათანხმდა. მან შუამდგომლობით მიმართა პრეზიდენტ ვუდრო ვილსონს და მის ცოლს. მასზე შთაბეჭდილება მოახდინა მისი ვაჟის სწავლის აღწერილობამ და სულ რაღაც რვა დღით ადრე, სასჯელამდე შეუცვალეს. ერთ  დღეს სტრაუდმა ლივენვოერტის სავარჯიშო ეზოში ორი ჩიტი იპოვა. მან ისინი წიგნების დახმარებით გაზარდა. იმ მომენტიდან მოყოლებული მისი ინტერესები ორნიტოლოგიაში გახდა ვნება. მან იყიდა რამდენიმე   იადონი ჩაატარა ექსპერიმენტები  და დაწერა მისი შედეგების შესახებ. 1931 წლისთვის სტრაუდი იყო იადონის მოვლისა და აღზრდის ექსპერტი. მან დაწერა რამდენიმე სტატია, რომლებიც ციხიდან უკანონოდ გამოიტანა და გამოაქვეყნა. 1942 წელს მან გამოაქვეყნა წიგნი ფრინველების დაავადების შესახებ. ეს ითვლებოდა საუკეთესო ნამუშევრად ამ სფეროში. ამასობაში სტრაუდის ნამუშევრები ძალიან ცნობილს ხდიდა. ხალხმა დაიწყო სტრაუდის განთავისუფლების მოთხოვნა და ამან განარისხა ციხის ზოგიერთი ჩინოვნიკი. 1942 წლისთვის სტრაუდი გადაყვანილი იქნა ალკატრასში. მას უბრძანეს რომ დაეტოვებინა ყველა მისი ჩიტი, წიგნები და სხვა პირადი ნივთები.
ჯონ ბირჩის საზოგადოება

ჯონ ბირჩის საზოგადოება — ამერიკული მემარჯვენე პოლიტიკური გაერთიანება, რომელიც მხარს უჭერს ანტიკომუნიზმს, სახელმწიფო ზეგავლენის შესუსტებას, კონსტიტუციური რესპუბლიკის ფორმას და ნების თავისუფლებას. ამერიკულ პოლიტიკურ სპექტრში ეს გაერთიანება ითვლება მემარჯვენე-ნაციონალისტური ფრთის ერთ-ერთ ძირითად წარმომადგენლად

ჯონ ბირჩის საზოგადოება დაარსდა 1958 წელს, ქალაქ ბელმონტში (მასაჩუსეტსი, აშშ). დღეისათვის საზოგადოების შტაბ-ბინა მდებარეობს ქალაქ გრანდ ჩიუტეში (უისკონსინი, აშშ).
ვერონის ბრძოლა (1805)

ვერონის ბრძოლა — ბრძოლა საფრანგეთის იმპერიასა და ავსტრიის იმპერიას შორის 1805 წლის 18 ოქტომბერს. საფრანგეთის არმიას ხელმძღვანელობდა ანდრე მასენა. ავსტრიის არმიას კი ფელდმარშალი კარლ ლუდვიგ ავსტრიელი. ვერონის ბრძოლა მესამე კოალიციის ომის ნაწილია.

ბრძოლა გაიმართა ჩრდილოეთ იტალიის ქალაქ ვერონასთან. ბრძოლაში ფრანგების მხრიდან მონაწილეობდა 13 ბატალიონი, ავსტრიელების მხრიდან კი 6 ბატალიონი. ვერონას იცავდა ავსტრიის არტილერია. ავსტრიელების შენაერთები ასევე იცავდნენ ქალაქის ხიდებს ფრანგების მოსალოდნელ თავდასხმისაგან. მათ სჯეროდათ რომ შეეძლოთ მტრის მოგერიება.

18 ოქტომბერს, გამთენიისას, მასენამ, ფრანგების ქვეითი ჯარისაგან ჩამოაყალიბა შტურმის კედელი და გასცა პირადი ბრძანება გადასულიყვნენ შეტევაზე. შტურმის კედელს მხარს უჭერდა არტილერია. ფრანგებმა დაიკავეს ხიდები და გაარღვიეს ავსტრიელ ქვეით კორპუსთა რიგები. ერთდღიან ბრძოლაში ავსტრიელები დამარცხდნენ და უკან დაიხიეს. ვერონა დაეცა.
ენცო ფრანჩესკოლი

ენცო ფრანჩესკოლი (, ; დ. 12 ნოემბერი, 1961) — ურუგვაელი ფეხბურთელი, შემტევი ნახევარმცველი. სხვადასხვა დროს იცავდა „მონტევიდეო უონდერერსის“, „რივერ პლეიტის“, პარიზის „რასინგის“, მარსელის „ოლიმპიკის“, „კალიარის“, „ტორინოსა“ და ურუგვაის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. არგენტინის ხუთგზის ჩემპიონი, ლიბერტადორესის თასისა და სუპერთასის მფლობელი „რივერ პლეიტის“ შემადგენლობაში. საფრანგეთის ჩემპიონი მარსელის „ოლიმპიკის“ შემადგენლობაში. კოპა ამერიკის სამგზის ჩემპიონი ურუგვაის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 1986 წლის მექსიკის და 1990 წლის იტალიის მსოფლიო ჩემპიონატების მონაწილე. ყველა დროის ერთ-ერთი უდიდესი ურუგვაელი ფეხბურთელი. 1999 წელს -ის ვერსიით საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 69-ე ადგილზე დასახელდა.

მიღწევები
საკლუბო
რივერ პლეიტი
პრიმერა დივიზიონი: 1985–86
აპერტურა (3): 1994, 1996, 1997
კლაუსურა: 1997
ლიბერტადორესის თასი: 1996
საკონტინენტთაშორისო თასი: 1996 (ფინალისტი)
ლიბერტადორესის სუპერთასი: 1997
სანაკრებო
ურუგვაი
კოპა ამერიკა: (3): 1983, 1987, 1995
ინდივიდუალური
კოპა ამერიკის საუკეთესო ფეხბურთელი (2): 1983, 1995
სამხრეთ ამერიკის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი (2): 1984, 1995
არგენტინის პრიმერა დივიზიონის საუკეთესო ბომბარდირი (3): 1984, 1986, 1994
არგენტინის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი (2): 1985, 1995
საფრანგეთის წლის საუკეთესო ლეგიონერი: 1990
სამხრეთ ამერიკის წლის სიმბოლური ნაკრების წევრი (4): 1994, 1995, 1996, 1997
ფიფა-ს ასეული ( 100): 2004
 -ის ყველა დროის 100 უდიდესი ფეხბურთელი
კალიარის დიდების დარბაზის წევრი
კალიარის ყველა დროის საუკეთესო
დანგრეული სასახლე

დანგრეული სასახლე — 1999 წლის ამერიკული ფილმი.

სიუჟეტი
ორი მეგობარი გოგონა, ელის მარანო და დარლინ დეივისი გადაწყვეტენ სკოლის დასრულება ტაილანდში მოგზაურობით აღნიშნონ. ტაილანდში ისინი გაიცნობენ ავსტრალიელ ნიკი პარკსს, რომელიც ორთავეს მოეწონება. პარკსი გოგოებს ჰონგ კონგში ერთად გამგზავრებას შესთავაზებს და პირველი კლასის ბილეთებს უყიდის. გოგონები ცდუნებას ვერ გაუძლებენ და დათანხმდებიან. თვითმფრინავში ჩასხდომამდე მათ სასაზღვრო პოლიცია გაჩხრეკს და ელისს ზურგჩანთაში კოკაინს აღმოუჩენს. მათ 33 წელს მიუსჯიან. გოგნები სასჯელსიხდიან ციხეში, მეტსახელად „დანგრეული სასახლე“.
ხუან სკიაფინო

ხუან სკიაფინო (, ; დ. — გ. 13 ნოემბერი, 2002) — ურუგვაელი ფეხბურთელი. ურუგვაის ყველა დროის ერთ-ერთი საუკეთესო ფეხბურთელი, ეროვნულ ნაკრებთან ერთად მოიპოვა მსოფლიოს ჩემპიონის ტიტული 1950 წლის ჩემპიონატზე. საკლუბო კარიერის უდიდესი ნაწილი მშობლიურ პენიაროლში და იტალიურ მილანში გაატარა. 1999 წელს -ის ვერსიით საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 63-ე ადგილზე დასახელდა.
ლატვია-საქართველოს ურთიერთობები

ლატვია-საქართველოს ურთიერთობები — წარმოადგენს ურთიერთობებს ლატვიასა და საქართველოს შორის. ლატვიასთან დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა 1993 წლის 11 მარტს.

საქართველოსა და ლატვიის რესპუბლიკას შორის ორმხრივი ურთიერთობები დინამიურად ვითარდება. 2009 წელს საქართველოსა და ლატვიის საგარეო საქმეთა სამინისტროებს შორის გაფორმებული ოქმის შესაბამისად, მხარეები რეგულარულად მართავენ ორმხრივ პოლიტიკურ კონსულტაციებს. აღნიშნული ოქმი ითვალისწინებს ორმხრივ და მრავალმხრივ ფორმატში თანამშრომლობის გაღრმავებას.

2008-2009 წლებში ლატვიის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განახორციელა განვითარების დახმარების პროგრამა, რომლის ფარგლებშიც, ლატვიური მხარე საქართველოს დახმარებას უწევდა მიგრაციის სექტორში, საქართველოს სახელმწიფო საზღვრის დაცვის პოტენციალის გაძლიერებაში, განათლების სისტემის სრულყოფაში, ტურიზმის განვითარებასა და ადგილობრივი თვითმმართველობის სისტემის გაძლიერებაში. საქართველო და ლატვია ასევე თანამშრომლობენ განათლებისა და კულტურის დარგებში.

2009 წლის 16 სექტემბერს, ქალაქ რიგაში საქართველოსა და ლატვიის რესპუბლიკას შორის ეკონომიკური, ინდუსტრიული, მეცნიერული და ტექნიკური თანამშრომლობის მთავრობათაშორისი კომისიის პირველი სხდომები ჩატარდა.

უმაღლესი დონის ვიზიტები საქართველოს მხრიდან
პრეზიდენტის ვიზიტი — 2004; 2008; 2012;
პარლამენტის თავმჯდომარის ვიზიტი — 2007; 2008; 2009;
საგარეო საქმეთა მინისტრის ვიზიტი — 2008; 2010; 2011;

უმაღლესი დონის ვიზიტები ლატვიის მხრიდან
პრეზიდენტის ვიზიტი — 2005; 2008; 2010;
პარლამენტის თავმჯდომარის ვიზიტი — 2003; 2006; 2008; 2010; 2012;
საგარეო საქმეთა მინისტრის ვიზიტი — 2004; 2007; 2011;

ეკონომიკური თანამშრომლობა
ლატვიასა და საქართველოს შორის 2012 წელს ექსპორტის ღირებულებამ შეადგინა 1,48 ათასი აშშ დოლარი, ხოლო იმპორტმა 4,52 ათასი აშშ დოლარი.
უგო სანჩესი

უგო სანჩესი (; დ. ) — მექსიკელი საფეხბურთო მწვრთნელი და ყოფილი თავდამსხმელი. მექსიკის ყველა დროის ერთ-ერთი საუკეთესო ფეხბურთელი. 1999 წელს -ის ვერსიით საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 55-ე ადგილზე დასახელდა.

კარიერა
საკლუბო კარიერის უდიდესი ნაწილი მშობლიურ პუმასის უნამ-ში და ესპანური ფეხბურთის გრანდებში რეალ მადრიდში და ატლეტიკოში გაატარა.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბი
რეალ მადრიდი
ლა ლიგა: 1985–86, 1986–87, 1987–88, 1988–89, 1989–90
კოპა დელ რეი: 1988–89
ესპანეთის სუპერთასი: 1988, 1989, 1990
უეფა-ს თასი: 1985–86
ხუნხე-ხანის ბრინჯის ტერასები

ხუნხე-ხანის ბრინჯის ტერასები — ბრინჯის ტერასები ჩინეთის იუნანის პროვინციაში, ხუნხე-ხანისა და იის ავტონომიური ოლქის ფარგლებში. ტერასებს აქვთ 1 200 წლის ისტორია. ვრცელდება ოთხი ოლქის ტერიტორიაზე: იუანიანგში, ხუნხეში, ჯინპინში და ლუჩუნში, თუმცა ძირითადი ნაწილი მდებარეობს იუანიანგის ოლქში. ტერასების ფართობი არის 16 603 ჰა.

2013 წელს ხუნხე-ხანის ბრინჯის ტერასები შეიტანეს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
სან-სალვადორი (კუნძული)

სან-სალვადორი , აგრეთვე ცნობილი როგორც უოტლინგი — კუნძული და რაიონი ბაჰამის კუნძულების შემადგენლობაში. მიჩნეულია, რომ პირველი ექსპედიციის დროს ახალ მსოფლიოში, ქრისტეფორე კოლუმბი პირველად სწორედ სან-სალვადორზე გადავიდა 1492 წლის 12 ოქტომბერს; მანვე უწოდა სახელი სან-სალვადორიც. ჩანაწერებში კოლუმბი მიუთითებს, რომ ადგილობრივი ლუკაიანის ხალხი, რომლებიც კუნძულს გუანაჰანის უწოდებდნენ, საკმაოდ „მშვიდნი და გულკეთილნი“ იყვნენ.

ისტორია
 საუკუნეში, კუნძულზე დასახლდა ინგლისელი კოლონისტი ჯონ უოტლინგი, რომელმაც კუნძულს საკუთარი სახელი უწოდა, რაც 1925 წელს მას ოფიციალურადაც დაერქვა. ამ დროს სახელწოდება „სან-სალვადორი“ გადაეცა სხვა კუნძულს, რომელსაც შემდეგ კეტი ეწოდა.

ტურიზმი
ქვიშიანი პლაჟების წყალობით დღეისათვის კუნძულზე ყვავის ტურიზმის ინდუსტრია. მნიშვნელოვანი დასახლებული პუნქტია კოკბარნ-ტაუნი, სადაც 1 000 ადამიანი ცხოვრობს.

კუნძულს ემსახურება სან-სალვადორის საერთაშორისო აეროპორტი.

ქარიშხლები
1996 წელს კუნძულს თავს დაატყდა ქარიშხალი ლილი, 1999 წელს ქარიშხალი ფლოიდი, რომელთაც სან-სალვადორს სერიოზული ზიანი მიაყენეს.

გალერეა