გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 955

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 955 მიიღეს 1994 წლის 8 ნოემბერს. რუანდის შესახებ მანამდე არსებული ყველა რეზოლუციის გახსენების შემდეგ, საბჭომ აღნიშნა, რომ ქვეყანაში ადგილი ჰქონდა საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის სერიოზულ დარღვევებს და, გაეროს წესდების მე-7 თავის საფუძველზე, დააფუძნა რუანდის საკითხებზე მომუშავე საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალი .

უშიშროების საბჭომ მაღალი შეფასება მისცა 935-ე რეზოლუციით (1994) შექმნილი ექსპერტთა კომისიის მუშაობას და გამოხატა შეშფოთება რუანდაში გენოციდისა და საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის სხვა ფართომასშტაბიანი დარღვევების შესახებ არსებული ცნობების გამო. საბჭომ განაცხადა, რომ შექმნილი სიტუაცია საფრთხეს უქმნიდა საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას, და გამოხატა მტკიცე ნება, წერტილი დაესვა ამგვარი დანაშაულებისთვის და პასუხისმგებელი პირები წარედგინა მართლმსაჯულების წინაშე მშვიდობის აღსადგენად. საბჭოს მიაჩნდა, რომ საერთაშორისო ტრიბუნალის შექმნა უზრუნველყოფდა მსგავსი დარღვევების შეჩერებასა და მათზე რეაგირებას. ამ თვალსაზრისით, ხაზი გაესვა საერთაშორისო თანამშრომლობის აუცილებლობას რუანდის სასამართლო სისტემის გასაძლიერებლად.

 და მისი სტატუტი ჩამოყალიბდა რუანდის მთავრობის თხოვნის გათვალისწინებით, რომელიც ეხებოდა საერთაშორისო ტრიბუნალის შექმნას 1994 წლის 1 იანვრიდან 31 დეკემბრამდე პერიოდში რუანდაში მომხდარი საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის სერიოზული დარღვევების სისხლისსამართლებრივი დევნისთვის. ყველა ქვეყანას მოუწოდეს, ეთანამშრომლათ ტრიბუნალთან და მის ორგანოებთან და მიეღოთ შიდასახელმწიფოებრივი ზომები მოცემული რეზოლუციის შესასრულებლად. პროცესის მხარდასაჭერად მოთხოვნილ იქნა სახსრები, აღჭურვილობა და მომსახურება. რუანდის მთავრობას ეცნობებოდა ნებისმიერი გადაწყვეტილების შესახებ, რომელიც ეხებოდა სასჯელის აღსრულებას ან შემსუბუქებას ტრიბუნალის სტატუტის 26-ე და 27-ე მუხლების შესაბამისად.

გენერალურ მდივანს, ბუტროს ბუტროს-გალის, ეთხოვა რეზოლუციის დაუყოვნებლივი იმპლემენტაციის უზრუნველყოფა და ტრიბუნალის ფუნქციონირებისთვის საჭირო ღონისძიებების გატარება, მათ შორის, რეკომენდაციების მომზადება ტრიბუნალის ადგილმდებარეობის შესახებ. ადგილმდებარეობა უნდა განსაზღვრულიყო მართლმსაჯულების, სამართლიანობის, ადმინისტრაციული ეფექტურობის, მოწმეებთან ხელმისაწვდომობისა და ეკონომიურობის გათვალისწინებით. ასევე აღინიშნა, რომ ტრიბუნალს შეეძლო სხდომების გამართვა მისი მუდმივი ადგილსამყოფელის გარეთაც. საბჭომ დაასკვნა, რომ საჭიროების შემთხვევაში მოსამართლეებისა და სასამართლო პალატების რაოდენობა შესაძლოა გაიზარდოს.

რეზოლუცია 955 მიიღეს 13 ხმით. რუანდამ ხმა წინააღმდეგ მისცა, ხოლო ჩინეთმა თავი შეიკავა, რადგან გენოციდს რუანდის შიდა საქმედ მიიჩნევდა.

რუანდის უარი
მიუხედავად იმისა, რომ რუანდამ თავად სთხოვა უშიშროების საბჭოს საერთაშორისო ტრიბუნალის შექმნა, რუანდის მთავრობა 955-ე რეზოლუციის წინააღმდეგი წავიდა. რუანდის დელეგაციამ უარის რამდენიმე მიზეზი დაასახელა:

ტრიბუნალის მიერ მოცული პერიოდი (1994 წლის 1 იანვრიდან 31 დეკემბრამდე) არაადეკვატური იყო და უნდა შეცვლილიყო რუანდის სამოქალაქო ომის პერიოდით (1990 წლის 1 ოქტომბრიდან 1994 წლის 17 ივლისამდე). რუანდა ამტკიცებდა, რომ ეს აუცილებელი იყო გენოციდის დაგეგმვის ფაზის მოსაცავად.
სასამართლო პალატის მოსამართლეების რაოდენობა ძალიან მცირე იყო. ტრიბუნალს უნდა ჰქონოდა საკუთარი სააპელაციო პალატა და პროკურორი, ნაცვლად იმისა, რომ ეს ორგანოები გაეყო ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალთან .
ტრიბუნალი უნდა ფოკუსირებულიყო გენოციდის დანაშაულზე, ნაცვლად „ენერგიის გაფანტვისა იმ დანაშაულების დევნაზე, რომლებიც შიდა ტრიბუნალების იურისდიქციაში შედის“.
„გარკვეულ ქვეყნებს, რომელთა დასახელებაც აქ საჭირო არ არის“ და რომლებმაც „აქტიური მონაწილეობა მიიღეს სამოქალაქო ომში“, არ უნდა მისცემოდათ მოსამართლეობის კანდიდატების წარდგენისა და მათ არჩევნებში მონაწილეობის უფლება.
ტრიბუნალის მიერ გასამართლებული პირები შესაძლოა დაპატიმრებულიყვნენ მესამე ქვეყნებში, რომლებსაც „მიეცემოდათ უფლებამოსილება მიეღოთ გადაწყვეტილებები პატიმრების შესახებ“, რაც რუანდის აზრით, მხოლოდ საერთაშორისო ტრიბუნალის ან რუანდელი ხალხის გადასაწყვეტი უნდა ყოფილიყო.
 გამორიცხავდა სიკვდილით დასჯას, რაც გათვალისწინებულია რუანდის სისხლის სამართლის კოდექსით, რაც ქმნიდა „დისპროპორციას სასჯელებს შორის“.
ტრიბუნალის შტაბ-ბინა უნდა ყოფილიყო რუანდაში. რუანდის დელეგაციამ გამოხატა გაკვირვება, რომ პროექტის ავტორები კვლავ ყოყმანობდნენ ტრიბუნალის ადგილმდებარეობის მითითებაზე.

ამ პროტესტის მიუხედავად, რუანდის დელეგაციამ განაცხადა, რომ „რუანდას სურს და სჯერა რუანდის საკითხებზე მომუშავე საერთაშორისო ტრიბუნალის“.