iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ირენა სენდლერი

ირენა სენდლერი (ირენა სენდლეროვა; მეტსახელი: იოლანტა; ; დ. 15 თებერვალი, 1910, ვარშავა — გ. 12 მაისი, 2008, ვარშავა) — წინააღმდეგობის მოძრაობის პოლონელი აქტივისტი. იყო კათოლიკე სოციალური მუშაკი, რომელიც მსახურობდა პოლონეთის იატაკქვეშეთსა და ჟეგოტაში. მეორე მსოფლიო ომის მსვლელობისას სენდლერი, როგორც ვარშავის ჯანდაცვის ზედამხედველობის თანამშრომელი და პოლონეთის იატაკქვეშა ორგანიზაციის წევრი, ხშირად სტუმრობდა ვარშავის გეტოს, სადაც ზრუნველობას უწევდა ავადმყოფ ბავშვებს. სწორედ ამ მფარველობით სენდლერმა და მისმა ამხანაგებმა გეტოდან საიდუმლოდ 2500 ბავშვი დაიხსნეს, რომლებიც შემდგომ გადასცეს პოლონეთის ბავშვთა სახლებს, კერძო ოჯახებსა და ეკლესია-მონასტრებს.

ბიოგრაფია
ირენა სენდლერი დაიბადა 1910 წლის 15 თებერვალს ქალაქ ვარშავაში. მამამისი სტანისლავ კრჟიჟანოვსკი პროფესიით ექიმი იყო, რომელიც გარდაიცვალა ტიფით 1917 წელს. სენდლერი ბავშვობიდან თანაუგრძნობდა ებრაელებს. გერმანელების მიერ პოლონეთის ოკუპაციის შემდეგ, ირენა ვარშავაში ცხოვრობდა. ჯერ კიდევ 1939 წელს, როდესაც ფაშისტები თავს დაესხნენ პოლონეთს სენდლერი დახმარებას უწევდა ებრაელებს. თანამშრომლებთან ერთად შექმნა 3000-მდე ყალბი დოკუმენტი, რათა დახმარებოდა ებრაელ ოჯახებს. 1943 წლის აგვისტოში სენდლერმა ჩაიბარა ჟეგოტას ბავშვთა სექცია. სენდლერს როგორც სოციალური უზრუნველყოფის წარმომადგენელს ვარშავის გეტოში შესვლის სპეციალური უფლება ჰქონდა, სადაც ავადმყოფებს ტიფის სიმპტომებზე სინჯავდა. ამ ვიზიტების დროს სენდლერი ებრაელების მიმართ სოლიდარობის ნიშნით თან ატარებდა დავითის ვარსკვლავს.

კოლეგებთან ერთად ფარული გზით გეტოდან დაიხსნა ებრაელი ბავშვები. როდესაც ფართოდ გავრცელდა ტიფი სენდლერი სანიტარული გარემოებების საბაბით გეტოში პაციენტებზე დაკვირვებებს ატარებდა, სადაც ამხანაგებთან ერთად ჩვილი და პატარა ბავშვები გადაჰყავდა სასწრაფო დახმარების მანქანებითა და ტრამვაით, ზოგჯერ მათ ფუთავდა პაკეტების სახით.

ნაცისტებმა საბოლოოდ გამოავლინეს მისი საიდუმლო საქმიანობა და მიუსაჯეს სიკვდილით დასჯა, თუმცა სენდლერმა მოახერხა და დააღწია თავი განაჩენს და მეორე მსოფლიო ომში გადარჩენა მოახერხა. სიცოცხლის ბოლოს ირენა სენდლერი დაჯილდოვდა პოლონეთის უმაღლესი ჯილდოთი — თეთრი არწივის ორდენით. 2007 წელს იგი ნომინირებული იყო ნობელის პრემიაზე.

1943 წელს სენდლერი გესტაპომ დააპატიმრა. აწამებდნენ. მიუსაჯეს სიკვდილით დასჯა. ჟეგოტამ მოისყიდა გერმანელი ყარაულები და სენდლერიც გადარჩა. ომის დასრულებამდე ცხოვრობდა იატაკქვეშეთში. პოლონეთში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, სენდლერს დევნიდა პოლონეთის კომუნისტური სახალხო რესპუბლიკა. სწორედ ამ პერიოდში ფეხმძიმე სენდლერს მუცელი მოეშალა.

2003 წელს რომის პაპმა იოანე პავლე -მ წერილი გაუგზავნა სენდლერს, სადაც აქებდა მის სამხედრო დამსახურებებს. 2003 წლის 10 ოქტომბერს დაჯილდოვდა თეთრი არწივის ორდენითა და იან კარსკის პრემიით. 2007 წლის 11 აპრილს მიენიჭა „ღიმილის ორდენი“, ხოლო 2009 წლის მაისში სიკვდილის შემდგომ ოდრი ჰეპბერნის ჰუმანიტარული ჯილდო.

2009 წელს მისი გმირობის შესახებ დაიდგა სატელევიზიო ფილმი სახელწოდებით: „ირენა სენდლერის მამაცი გული“ (პოლ. ). რეჟისორი ჯონ კენტ ჰარისონი. ირენა სენდლერის სახე განასახიერა კანადელმა მსახიობმა ანა პაქუინმა.

ირენა სენდლერი გარდაიცვალა 2008 წლის 12 მაისს ქალაქ ვარშავაში.
კერნუნოსი

კერნუნოსი (კელტ. ) — კელტების რქიანი ღმერთი, ასოცირდება ნადირობასა და მოსავლიანობასთან. მას ხშირად გამოსახავდნენ რქიანი გველის სახით, ადამიანის ტანით და ხარის ან ცხვრის თავით, აგრეთვე ირმების გარემოცვაში ან თავზე ირმის რქებით. კერნუნოსი იყო მიწისქვეშეთის მმართველი და სიკვდილ-სიცოცხლის გასაყარის მცველი. მას ასევე ეთაყვანებოდნენ რომაელები და გალები, რომელსაც გამოსახავდნენ სამი თავით. სახელი კერნუნოსი ნიშნავს უბრალოდ "რქიანს".

გუნდესტრუპის (დანია) მახლობლად ჭაობში აღმოჩენილ ჩვ.წ.აღ.-მდე 100 წლით დათარიღებულ ვერცხლის უზარმაზარი ქვაბის ზედაპირზე მრავალი სცენაა კერნუნოსის გამოსახულებით. ზოგ მკვლევარს მიაჩნია, რომ ეს ქვაბი კელტური წარმომავლობისაა, ზოგიც კი გალებს მიაკუთვნებს.
ვიტილიგო

ვიტილიგო — კანის დაავადება, დერმატოზი, რომელიც გამოწვეულია კანის პიგმენტაციის პროცესის დარღვევით. კანზე წარმოიქმნება დეპიგმენტური ლაქები.

ეტიოლოგია
დაავადების გამომწვევად ითვლება კანის ცალკეული უბნების მიერ პიგმენტის გამომუშავების უნარის დაკარგვა მელანოციტებში ფერმენტ თიროზინაზის არარსებობის გამო, რომელიც ახდენს პიგმენტის წარმოქმის კატალიზებას. დაავადების განვითარებაში გარკვეულს როლს ასრულებს გენეტიკური და ნეიროენდოკრინული ფაქტორები:

ფსიქიკური ტრავმები;
ვეგეტატიური ნერვული სისტემის დარღვევები;
თირკმელზედა ჯირკვლის დისფუნქცია;
ფარისებრი ჯირკვლის დისფუნქცია;
სასქესო ჯირკვლების დისფუნქცია.

სიმპტომები და მიმდინარეობა
დაავადების მიმდინარეობისას კანის სხვადასხვა უბანზე თანდათანობით ჩნდება დეპიგმენტირებული ლაქები, რომლებიც მიდრეკილნი არიან ზრდისა და შერწყმისაკენ. დაზიანებულ ადგილებზე თმები ასევე მოკლებულნი არიან პიგმენტს. დეპიგმენტირებულ უბნებს ახასიათებს მომატებული მგრძნობელობა მზისა და ხელოვნური ულტრაიისფერი სხივებისადმი. დაავადება შეიძლება გამოვლინდეს ნებისმიერ ასაკში. ვიტილიგო არ არის გადამდები დაავადება.

მკურნალობა
ვიტილიგოს სამკურნალოდ გამოიყენება ფოტომასენსიბილიზებელი პრეპარატები შერწყმული:
ულტრაიისფერ დასხივებასთან;
ვიტამინებთან;
კორტიკოსტეროიდული მაზის აპლიკაციებთან;
გამოვლენილი ნეიროენდოკრინული დარღვევების კორექციასთან.
დაავადების მკურნალობა ნაკლებეფექტურია. პროგნოზი განკურნების თვალსაზრისით არაკეთილსაიმედოა. მზის დამწვრობის პროფილაქტიკის მიზნით საჭიროა ხანგრძლივი ინსოლაციის თავიდან აცილება.

გალერეა
იპაკარაის ტბა

იპაკარაის ტბა — პარაგვაის უმთავრესი ტბა. მდებარეობს ცენტრალურ დეპარტამენტში, ქვეყნის დედაქალაქ ასუნსიონიდან 25 კმ-ით აღმოსავლეთით. ტბა ჩაგუბებულია მეზოზოური ხანის ტექტონიკურ დეპრესიაში. მისგან გაედინება მდინარე სალადო, რომელიც შემდეგ თავის მხრივ მდინარე პარაგვაის ერწყმის. ტბის გარშემო გაშენებულია სამი ქალაქი: არეგუა, იპაკარაი და სან-ბერნარდინო.

ტბის ფართობი დაახლოებით 90 კმ²-ია, სიგრძე ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით 24 კმ-ია, სიგანე კი აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ 6 კმ. წყლის საშუალო სიღრმე 6 მეტრია.

გალერეა
პარაგვაული ომი

პარაგვაული ომები , აგრეთვე ცნობილი როგორც სამთა ალიანსის ომი — სამხედრო კონფლიქტი სამხრეთ ამერიკაში, 1864—1870 წლებში, რომელიც მიმდინარეობდა პარაგვაისა და სამთა ალიანსს — არგენტინას, ბრაზილიას და ურუგვაის შორის. პროპორციულად, მას მეტი მსხვერპლი მოჰყვა, ვიდრე რომელიმე სხვა ომს თანამედროვე ისტორიაში. ომმა პრაქტიკულად გაანადგურა პარაგვაი, შეიწირა მისი მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი.

ომის წამოწყების შესახებ რამდენიმე თეორია არსებობს. ტრადიციული ხედვა ხაზს უსვამს პარაგვაის პრეზიდენტ ფრანსისკო სოლანო ლოპესის აგრესიულ პოლიტიკას, რომელიც მიმართული იყო ვერცხლის საბადოებისკენ. ამის საპირისპიროდ, ტრადიციული პარაგვაული ხედვა და არგენტინული რევიზიონიზმი 1860-იანი წლებიდან ყურადღებას ბრიტანეთის იმპერიის ინტერესების გაბატონებულ როლზე ამახვილებს. ომი 1864 წლის ბოლოს დაიწყო ბრაზილიასა და პარაგვაის შორის მომხდარი საბრძოლო ოპერაციებით. უკვე 1865 წლიდან, ომი ნამდვილად შეიძლება შეფასდეს, როგორც „სამთა ალიანსის ომი“.
თეორია X და თეორია Y

- თეორია წარმოადგინა ამერიკელმა ფსიქოლოგმა დაგლას მაკგრეგორმა 1960 წელს გამოცემულ საკუთარ წიგნში „საწარმოს ადამიანური მხარე“. იგი დღესაც რჩება მთავარ პრინციპად, რომლის საფუძველზეც უნდა განვითარდეს პოზიტიური მართვის სტილი. მაკგრეგორი - თეორიაში აანალიზებს შრომის სუბიექტის შესახებ არსებულ ორ ურთიერთსაპირისპირო შეხედულებას.

თეორია 
თეორია ორგანიზაციის ავტორიტარული მართვის შინაარსს გადმოგვცემს. თეორია -ის თანახმად ადამიანთა უმრავლესობას შრომა არ უყვარს და მის თავიდან აცილებას ყოველნაირად ცდილობს. ადამიანებს დიდი ძალისხმევის დახარჯვა არ სურთ, რადგან თავისი ბუნებით ზარმაცები არიან. მათ პატივმოყვარეობა ნაკლებად აწუხებთ, ყველანაირად ცდილობენ პასუხისმგებლობას გაექცნენ. ადამიანები მხოლოდ საკუთარ თავზე ფიქრობენ, ორგანიზაციაში არსებული პრობლემები მათ ნაკლებად აინტერესებთ, შრომის პროცესში მომხდარ, ან მოსალოდნელ ყოველგვარ სიახლეს ეწინააღმდეგებიან, შრომის მიმართ მათი დამოკიდებულება, საზოგადოდ, უარყოფითია. როგორც ვხედავთ, თეორია გამოხატავს თვალსაზრისს, რომლის მიხედვით, მომუშავეს შრომა არ უყვარს, ის ბუნებით ზარმაცია, პასუხისმგებლობას გაურბის და ამიტომ მისი საქმე მხოლოდ იძულებით შეიძლება გააკეთებინო.

ამდენად, შრომის პროცესი ეფექტურად მხოლოდ იმ შემთხვევაში წარიმართება,როდესაც მომუშავეთა მიმართ იძულების, მკაცრი კონტროლის და დაშინების მეთოდები იქნება გამოყენებული. საგულისხმოა, რომ ინდუსტრიულ სფეროში მომუშავე ხელმძღვანელთა უმრავლესობა სიტყვით ამგვარ მსოფლმხედველობას უარყოფს, მაგრამ რეალურ შრომით პროცესში მათი პრაქტიკული საქმიანობა საწინააღმდეგოზე მეტყველებს.

თეორია 
თეორია -ის თანახმად, მომუშავეთა საქმიანობის მართვის პროცესი ჰუმანიტარულ პრინციპებზე უნდა იყოს დამყარებული. ამ შემთხვევაში წამყვანი მართვის დემოკრატიული ფორმაა. თეორია -ის მიხედვით, ადამიანი თავისი არსით ზარმაცი სულაც არ არის. თუ ადამიანები შრომაში სიზარმაცეს იჩენენ,ეს მათი ბრალი კი არ არის, არამედ ამის მიზეზს მუშაობის პროცესის მოწესრიგებაში არსებული ნაკლოვანებები, ორგანიზაციის სტრუქტურის მოუქნელობა წარმოადგენს. სიზარმაცე ადამიანის სათანადო გარემოსთან ურთიერთობის შედეგად შეძენილი მახასიათებელია და ის თვით შრომის სუბიექტის იმანენტურ თვისებას სრულიადაც არ გამოხატავს. მომუშავეთა უნარების და შესაძლებლობების განხორციელებისთვის შესატყვისი შრომითი და საორგანიზაციო გარემოს შექმნის შემთხვევაში შრომა ადამიანისათვის თამაშისა და დასვენების მსგავს მოთხოვნილებად გადაიქცევა. ამგვარ ვითარებაში შრომის სუბიექტს საკუთარი საქმიანობის თვითრეგულირების და მისთვის სასურველი შედეგების მიღწევის უნარი სავსებით შესწევს. ამდენად, თეორია -ი გამოხატავს თვალსაზრისს, რომლის თანახმად, მომუშავეს შრომა უყვარს, ის ბუნებრივი შემოქმედია, პასუხისმგებლობის აღება სურს, საკუთარი თავის მართვა და ინიციატივის გამოჩენა შეუძლია.

დუგლას მაკგრეგორს მიაჩნია, რომ ინდუსტრიული ორგანიზაციების მართვის პროცესში, ზოგადად, თეორია -ის იდეოლოგია ჭარბობს. მისი ღრმა რწმენით ადამიანის შემსწავლელ მეცნიერებათა ფაქტობრივი მონაცემები კი საპირისპიროს გვეუბნებიან, ანუ ადამიანის რეალური განცდები და ქცევა თეორია -ს უფრო შეესაბამება, რასაც მენეჯერთა უმრავლესობა დღესაც კარგად ვერ აცნობიერებს, რის გამოც მათი საქმიანობა, ხშირად, არაეფექტურია. იგი თვლის, რომ თანამედროვე ორგანიზაციის დაგეგმარება და მართვა, ძირითადად, თეორია -ის ჰუმანისტურ თვალსაზრისს უნდა ეყრდნობოდეს.
ლოს-ანჯელეს კლიპერსი

ლოს-ანჯელეს კლიპერსი — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი, რომელიც აშშ-ის ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში გამოდის. კლიპერსი არის წევრი წყნარი ოკეანის დივიზიონის, რომელიც დასავლეთ კონფერენციას ეკუთვნის. გუნდის სათამაშო ბაზა - სტეიფლზ ცენტრი მდებარეობს ლოს-ანჯელესში, რომელსაც ადგილობრივ მეტოქე - ლოს-ანჯელეს ლეიკერსთან ერთად იყოფს, ასევე მოედანში ასპარეზობს წარმომადგენელი - ლოს-ანჯელეს კინგსი.
მარგარეტ მალერი

მაგარეტ შონბერგერ მალერი (დ. 10 მაისი, 1897 — გ. 2 ოქტომბერი, 1985) — უნგრელი ექიმი, რომელიც მოგვიანებით დაინტერესდა ფსიქიატრიით. ის იყო ერთ-ერთი ცენტრალური ფიგურა ფსიქოანალიზის ისტორიაში. იგი დაინტერესებული იყო ბავშვის ნორმალური განვითარებით, მაგრამ ის უმეტეს დროს ატარებდა ფსიქიატრიულად დაავადებულ ბავშვებთან.

მარგარეტ მალერი დაიბადა 1897 წლის 10 მაისს უნგრეთის ქალაქ შოპრონში, ებრაელების ოჯახში. მას და მის უმცროს დას მშობლების პრობლემური ქორწინების გამო მძიმე ბავშვობა ჰქოდათ. მარგარეტის მამამ ხელი შეუწყო მის წარმატებას მათემატიკასა და სხვა მეცნიერებებში. სკოლის დამთავრების შემდეგ მან ჩააბარა გიმნაზიაში, ბუდაპეშტში, მიუხედავად იმისა, რომ ამ დროს უჩვეულო იყო ქალისათვის სწავლის გაგრძელება. ბუდაპეშტმა მის ცხოვრებასა და კარიერაზე დიდი ზეგავლენა მოახდინა. მან გაიცნო უნგრელი ფსიქოანალიტიკოსი ფერენცი, დაინტერესდა არაცნობიერით და ფერენცმა შესთავაზა მას წაეკითხა ზიგმუნდ ფროიდის ნაშრომები.

1916 წლის სექტემბერში მარგარეტმა ბუდაპეშტის უნივერსიტეტში დაიწყო ხელოვნების ისტორიის სწავლა, თუმცა 1917 წლის იანვარში ის გადავიდა სამედიცინო სკოლაში. სამი სემესტრის შემდეგ მან დაიწყო სამედიცინო განათლების მიღება მიუნხენის უნივერსიტეტში, მაგრამ იძულებული იყო დაეტოვა სასწავლებელი იმ პერიოდში ებრაელებისადმი ცუდი დამოკიდებულების გამო. 1920 წელს ის გადავიდა იენის უნივერსიტეტში და სწორედ იქ დაიწყო მან იმის გაანალიზება თუ რამდენად დიდ როლს თამაშობდა სიყვარული და თამაში ფსიქოლოგიურად და ფიზიკურად ჯანმრთელი ბავშვის აღზრდაში. 1922 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტი და გაემგზავრა ვენაში ლიცენზიის ასაღებად. აქ მან პედიატრიიდან გადაინაცვლა ფსიქიატრიაში და შვიდი წლის შემდეგ, ის მიიღეს როგორც ანალიტიკოსი. მარგარეტს უყვარდა ბავშვებთან მუშაობა; მოსწონდა როდესაც ბავშვები ყურადღებითა და სიხარულით თანამშრომლობდნენ მასთან.

1936 წელს ის გათხოვდა პაულ მალერზე. წყვილი გადავიდა საცხოვრებლად ბრიტანეთში და შემდგომ 1938 წელს ამერიკის შეერთებულ შტატებში. ნიუ-იორკის სამედიცინო ლიცენზიის მიღების შემდეგ მან დაიწყო კერძო პრაქტიკები. 1940 წელს ის გახდა ბავშვის ანალიზის უფროსი მასწავლებელი. გაწევრიანდა ადამიანის განვითარების ინსტიტუტში, განათლების ინსტიტუტსა და ნიუ-იორკის ფსიქოანალიტიკურ საზოგადოებაში.

მარგარეტ მალერი გარდაიცვალა 1985 წლის 2 ოქტომბერს.
სულაკის კანიონი

სულაკის კანიონი — მდინარე სულაკის ხეობის ღრმა მონაკვეთი. მდებარეობს რუსეთის დაღესტნის რესპუბლიკაში. კავკასიის უღრმესი და მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი კანიონი. მოქცეულია გიმრისა და სალათაუს ქედებს შორის. სიგრძე 53 კილომეტრი. სიღრმე 1900 მ. სიგანე 3,5 კმ. ქვემო მონაკვეთში, წყალსაცავის სიახლოვეს სიგანე 20-იდან 45 მეტრამდეა. იყოფა სამ მონაკვეთად. პირველი, ანუ მთავარი კანიონი ვრცელდება სამხრეთისკენ და ზომებით საგრძნობლად ჭარბობს დანარჩენ 2 კანიონს. მისი სიგრძეა 20 კმ, სიღრმე (მდინარე სულაკის შესვლისთანავე) 1675 მეტრიდან 1920 მეტრამდე. გამოირჩევა გრანდიოზული პეიზაჟით, ხაზებისა და ფორმების სიმკვეთრით და უდაბური ლანდშაფტით. დამახასიათებელია მოთეთრო, მოვარდისფრო და მოყვითალო კირქვებისგან აგებული შიშველი ფერდობები ( ფენა), მოყვითალო-მომწვანო ქვიშაქვები და მერგელები ( ფენა), მოყავისფრო კირქვები ( ფენა). ეს უკანასკნელი ქმნის ვერტიკალურ კედლებს, სადაც იჭრება მდინარე სულაკი. სულაკის კანიონში გაშენებულია ჩირკეის წყალსაცავი. კანიონი სხვადასხვა დროს გამოკვლეულია ნიკოლოზ ანდრუსოვისა (1861–1924) და ბორის დობრინინის (1885-1951) მიერ.
მანჩესტერ სიტი (საფეხბურთო კლუბი)

მანჩესტერ სიტი — ინგლისური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ მანჩესტერიდან. კლუბი გამოდის პრემიერლიგაში. დაარსდა 1880 წელს.

ისტორია
თავდაპირველად დაფუძნდა „უესტ-გორტონ სენტ-მარკსის“ სახელწოდებით. 1887 წელს კლუბს „არდუიკი“ დაერქვა და სტადიონ „გაიდ როუდზე გადავიდა“. 1894 წელს კლუბმა ახლანდელი სახელწოდება „მანჩესტერ სიტი“ მიიღო.

ისტორიის განმავლობაში კლუბმა 3 სტადიონი გამოიცვალა: დაარსებიდან 1923 წლამდე „ქალაქელების“ საშინაო არენა „გაიდ როუდი“ იყო. 1923–2003 წლებში კი კლუბი საშინაო მატჩებს „მეინ როუდზე“ ატარებდა. 2002 წელს აშენდა სიტის ამჟამინდელი სტადიონი, „ეტიჰად სთეიდიუმი“. 2003 წლიდან კი კლუბის საშინაო არენაა. ეს სტადიონი 48 000-მდე გულშემატკივარს იტევს.

 საუკუნეში „მანჩესტერ სიტი“ ქვეყნის ჩემპიონი ორჯერ გახდა (1936–37 და 1967–68 წლის სეზონებში), 1990-იან წლებში „მანჩესტერ სიტი“ სამჯერ ჩამოქვეითდა დაბალ დივიზიონებში, 1998-99 წელს კლუბი მეორე დივიზიონში გავარდა და 3 წლის შემდეგ 2002 წელს კლუბი უმაღლეს დივიზიონში დაბრუნდა. 2008 წელს კლუბი კომპანია „აბუ-დაბი იუნაიტედ ჯგუფმა“ შეიძინა. ამის შემდეგ კლუბში დიდი ინვესტიციები ჩაიდო, გუნდმა შეიძინა უამრავი ახალგაზრდა და ნიჭიერი ფეხბურთელი.ფულის ხარჯვამ შედეგი 2011 წელს გამოიღო შედეგი, როდესაც „სიტიმ“ ასოციაციის თასი მოიგო. ასევე „ქალაქელები“ 2010-11 წლის ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე გავიდნენ. „სიტი“ პირველად ევროთასებზე 1973 წელს გავიდა, როდესაც ინგლისის სუპერთასი მოიგო. ასევე 2011 წლის 7 აგვისტოს „უემბლიზე“ ისინი დამარცხდნენ „მანჩესტერ იუნაიტედთან“ ანგარიშით 2–3
.
2012 წლის 13 მაისს, კი „სიტიმ“ შეძლო და დრამატულ ბრძოლაში „ქუინზ პარკ რეინჯერსს“ 3:2 სძლია, „ქალაქელებმა“ მესამე გოლი მსაჯის მიერ დამატებულ წუთებზე გაიტანეს და 44 წლის შემდეგ კვლავ გახდნენ ქვეყნის ჩემპიონები.

2013–14 წლების სეზონში „მანჩესტერ სიტიმ“ ბრწყინვალედ ისარგებლა სეზონის მიწურულს დაწინაურებული „ლივერპულის“ უგერგილობით, რომელმაც სეზონის დასკვნით თამაშებში ვერ შეძლო მობილიზება და მეოთხედ მოიპოვა ინგლისის ჩემპიონის ტიტული.

კლუბის მთავარი მწვრთნელია ესპანელი პეპ გვარდიოლა.

მოთამაშეები
მიმდინარე შემადგენლობა
ტიტულები
ეროვნული ტურნირები
ინგლისის ჩემპიონატი
ჩემპიონი (10): 1936–37, 1967–68, 2011–12, 2013–14, 2017–18, 2018–19, 2020–21, 2021–22, 2022–23, 2023–24
ვიცე-ჩემპიონი (6): 1903–04, 1920–21, 1976–77, 2012–13, 2014–15, 2019–20
ინგლისის ასოციაციის თასი
თასის მფლობელი (8): 1903–04, 1933–34, 1955–56, 1968–69, 2010–11, 2018–19, 2022–23, 2025–26
ფინალისტი (5): 1925–26, 1932–33, 1954–55, 1980–81, 2012–13
ინგლისის ლიგის თასი
თასის მფლობელი (9): 1969–70, 1975–76, 2013–14, 2015–16, 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020–21, 2025–26
ფინალისტი (1): 1973–74
ინგლისის სუპერთასი
თასის მფლობელი (7): 1937, 1968, 1972, 2012, 2018, 2019, 2024
ფინალისტი (9): 1934, 1956, 1969, 1973, 2011, 2014, 2021, 2022, 2023

საერთაშორისო ტურნირები
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა
თასის მფლობელი (1): 2022–23
ფინალისტი (1): 2020–21

უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი
თასის მფლობელი (1): 1970

'
მფლობელი (1): 2023

'
მფლობელი (1): 2023

წლის ფეხბურთელი
უძინარნი სიეტლში

უძინარნი სიეტლში — ნორა ეფრონის მიერ გადაღებული რომანტიკული კომედიაა, რომელიც ეკრანებზე, 1993 წლის 25 ივნისს გამოვიდა. ფილმში მთავარ როლებს ტომ ჰენქსი და მეგ რაიანი ასრულებენ.

როლებში
მეგ რაიანი - ენი რიდი
ტომ ჰენქსი - სემ ბოლდუინი
ბილ პულმენი - უოლტერი
როს მალინგერი - ჯონა ბოლდუინი
რიტა უილსონი - სუზი
რობ რაინერი - ჯეი
ალკოჰოლური დელირიუმი

ალკოჰოლური დელირიუმი (თეთრი ცხელება) — მწვავე ალკოჰოლური ფსიქოზი, რომელიც ვითარდება ქრონიკული ალკოჰოლიზმის მეორე და მესამე სტადიაზე ალკოჰოლის შეწყვეტიდან 2-3 დღის შემდეგ აბსტინენციის ფონზე.
მიმდინარეობა
ალკოჰოლური დელირის მაპროვოცირებელ ფაქტორს შესაძლოა წარმოადგენდეს ინფექციური ან სომატური დაავადება, ფიზიკური დაძაბვა. დაავადება იწყება მწვავედ, უეცრად, ძირითადად ღამის საათებში. თან ახლავს სმენითი და მხედველობითი ჰალუცინაციების მოზღვავება, ფსიქომოტორული აგზნება. ჰალუცინაციებს შეიძლება წინ უძღოდეს გარემოს ილუზორული აღქმა, მწერების, წვრილი ცხოველების, ქვეწარმავლების, საშინელი არსებების, შემზარავი სახეების სახით. გარდა ამისა, გამოხატულია შიშის ძლიერი გრძნობა, მოუსვენრობა, ემოციური დაძაბულობა. მხედველობით და სმენით ჰალუცინაციებს, შესაძლოა თან დაერთოს ტაქტილური, ყნოსვითი და გემოვნებითი შეგრძნებების აშლილობანი უსიამოვნო ფიზიკური განცდების, ხრწნის ან კვამლის სუნის, არასასიამოვნო გემოს სახით. გამოხატულია აშკარა დეზორიენტაცია ადგილსა და გარემოში. გარდა ამისა, ადამიანი გარბის, იმალება, ცდილობს თავი დაიცვას მოსალოდნელი ხიფათისგან.

ალკოჰოლური დელირი ძირითადად 1-2 კვირის განმავლობაში გრძელდება. მდგომარეობიდან გამოსვლის პროცესში რჩება ჰალუცინაციების განმეორებით აღმოცენების გარკვეული მზაობა და მომატებული შთაგონებადობა, რაც ზოგიერთ პათოფსიქოლოგიურ ფენომენში ვლინდება. მაგალითად:
რეინჰარდტის სიმპტომი - ავადმყოფს, რომელსაც სთხოვენ წაიკითხოს არარსებული ტექსტი ცარიელ ქაღალდზე, ამ ტექსტს ხედავს და კითხულობს მას.
აშაფენბურგის სიმპტომი - ავადმყოფს ესმის საუბარი გამორთული ტელეფონის ყურმილში.
ლიპმანის სიმპტომი - ავადმყოფს თვალის კაკლებზე ფიზიკური ზეწოლის შედეგად უჩნდებათ მხედველობითი ჰალუცინაციები.
ალკოჰოლურ დელირიუმს შეიძლება მოყვეს სომატური დარღვევების განვითარებაც. ამ დროს ხშირია ღვიძლის მწვავე დისფუნქცია, სიყვითლე, ტაქიკარდია, ტრემორი, საერთო კუნთოვანი ჰიპოტონია, ოფლიანობა, კანისა და ლორწოვანი გარსების გამოხატული სიფერმკრთალე.
ვაიალეალე

ვაიალეალე — ფარისებრი ვულკანი ჰავაის კუნძულებზე. ადმინისტრაციულად მდებარეობს აშშ-ის ჰავაის შტატის ტერიტორიაზე. სიმაღლე 1569 მ. კუნძულ კაუაის ვულკანებს შორის ვაიალეალე სიმაღლით მეორე ადგილზეა. 1912 წლიდან დაწყებული ვაიალეალეს კალთები წვიმის სახით წელიწადში საშუალოდ იღებს 11 684 მმ ნალექს. 1982 წელს დაფიქსირდა რეკორდული მაჩვენებელი: ვულკანის კალთებზე საშუალოდ მოვიდა 16 916 მმ ნალექი. ასაკი განისაზღვრება 8 მილიონი წლით. მდებარეობს მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე ნოტიო რეგიონში. ძირითადად დამახასიათებელია ჟინჟღლი. კოკისპირული წვიმები იშვიათია. ვულკანის მწვერვალი ხშირი წვიმიანობის გამო მოქცეულია ხშირი ნისლის ქვეშ.

მწვერვალი ბრტყელ პლატოს წარმოადგენს, სადაც გაბნეულია წვრილი ტბები. ვაიალეალედან სათავეს იღებს პატარა მდინარე ვაიმეა, რომელიც მოზრდილ კანიონს ქმნის (სიგრძე 16 კმ, სიგანე 3,2 კმ, სიღრმე 1067 მ). ჰავაიური ენიდან ვულკანის სახელწოდება დაახლოებით ითარგმნება როგორც „მღელვარე წყლები“.

ძველი ჰავაიელებისთვის ვაიალეალე წმინდა მთა იყო. მათი წარმოდგენით მწვერვალზე ცხოვრობდა ჰავაიური ღმერთი კანე. ამიტომ ჰავაიელებმა ვულკანის მწვერვალზე დააარსეს ხეიაუს მონასტერი, სადაც ღმერთის პატივსაცემად რეგულარულად სწირავდნენ ძღვენს.

უხვნალექიანობის ძირითადი ფაქტორებია: ჰავაის კუნძულებს შორის კაუაის ჩრდილოეთური მდებარეობა, რის გამოც კუნძული პირველი ხვდება ზამთრის თვეებში ატმოსფერული ფრონტების გავლენის ქვეშ; კუნძულის კონუსისებური მოყვანილობა, რის გამოც მისი ყველა მხარეები ექვემდებარებიან ნოტიოგადამტანი ქარების გავლენას; ძალიან ციცაბო ფერდობები, რის გამოც ნოტიო ჰაერი მკვეთრად მაღლდება ზღვის დონიდან 1000 მეტრზე და უფრო ზევით.
ნევრასთენია

ნევრასთენია — ნევროზული ჯგუფის ფსიქიკური აშლილობა.
როგორც დამოუკიდებელი დაავადება, ის 1869 წელს ამერიკელმა ფსიქოლოგმა გეორგ ბირდმა აღწერა.

დაავადების სიმპტომები
ნევრასთენიის ერთ-ერთი ტიპური დამახასიათებელი ნიშანია გაღიზიანებადობა. ნევრასთენიით დაავადებულებს მომატებული აქვთ მგრძნობელობა, ამიტომ მათ აღიზიანებთ ხმამაღალი საუბარი, ქუჩის ხმაური, ტელევიზორის ხმა, მუსიკა და ა.შ. ავადმყოფი ადვილად გამოდის წონასწორობიდან, ფეთქებადია, უჭირს ემოციების მოთოკვა, მათი ნებითი კონტროლი, ხშირად ყვირის ან ტირის. მისი ასეთი რეაქცია სწრაფად შეიძლება შეიცვალოს ასთენიით, ფიზიკური და სულიერი გამოფიტვით.

ნევრასთენიას ახასიათებს გამღიზიანებლობითი სისუსტე - გაღიზიანებისა და მრისხანების შეცვლა მოდუნებითა და განურჩევლობით.
გარდა ამისა, ნევრასთენიისას თავს იჩენს უძილობაც, რომლის დროსაც ძილი ხდება ზედაპირული, ემოციურად დატვირთული და არასასიამოვნო სიზმრებით სავსე. დარღვეულია დაძინების პროცესიც. ავადმყოფი ვერ იძინებს, დილით კი დაღლილი, გამოუძინებელი, გაღიზიანებული, თავის ტკივილით იღვიძებს. თავის ტკივილი ნევრასთენიის ერთ-ერთი ძირითადი სიმპტომია და როგორც წესი, ქრონიკულ ხასიათს ატარებს.

ნევრასთენიით დაავადებულ ადამიანებს აღენიშნებათ ყურადღების შესუსტება, განსაკუთრებით აქტიური ყურადღების დაქვეითება,რაც ცხოვრების სხვადასხვა სფეროზე უარყოფითად აისახება. ქვეითდება ფიქსაციის უნარი, რაც იწვევს გაფანტულობას, მოუკრეფლობას, მოუსვენრობას. გამოხატულია ემოციური ლაბილობაც.

ნევრასთენიით დაავადებულთა გუნებგანწყობა არამდგრადია, მერყევი, ვლინდება შფოთვა და დიფუზური, დაბალი ინტენსივობის შიში.

ნევრასთენიისას ფართოდაა წარმოდგენილი პოლიმორფული სომატო-ვეგეტატიური სიმპტომები: ტაქიკარდია, ლაბილური პულსი, არტერიული წნევის მერყეობა, ოფლიანობა, გასტრო-ენტერული მოვლენები, ტრემორი. ეს მოვლენები მნიშვნელოვნად მწვავდება ემოციური დაძაბულობის დროს.

გამოიყოფა ნევრასთენიის ორი ფორმა:
ჰიპერსთენიული - რომლის დროსაც ჭარბობს გამღიზიანებლობა, ემოციური გაუწონასწორებლობა, შფოთვა და დაძაბულობა.
ჰიპოსთენიული - რომლის დროსაც გამოხატულია ასთენია, სუსტსულოვნება, ვეგეტატიური დარღვევები.

მიზეზები
ნევრასთენიის გამომწვევი ძირითადი მიზეზია დროში გახანგრძლივებული დაბალი ინტენსივობის სტრესული სიტუაცია, რაც უმთავრესად მიკროსოციალურ, ყოფით ან სამსახურეობრივ პრობლემებთანაა დაკავშირებული.
პარაგვაის პოლიტიკური სისტემა

პარაგვაის პოლიტიკური სისტემა წარმოდგენილია საპრეზიდენტო წარმომადგენლობითი დემოკრატიის რესპუბლიკითა (სადაც სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაური პარაგვაის პრეზიდენტია) და მრავალპარტიული სისტემით. სახელმწიფო კონსტიტუციით ხელისუფლება სამ შტოდ იყოფა. აღმასრულებელ ხელისუფლებას მხოლოდ და მხოლოდ პრეზიდენტი ახორციელებს. საკანონმდებლო ხელისუფლება ორპალატიან ეროვნულ კონგრესს ექვემდებარება. სასამართლო ხელისუფლებას კი ახორციელებენ ტრიბუნალები, სამოქალაქო სამართლის სასამართლოები და ცხრა წევრისგან შემდგარი უზენაესი სასამართლო. იურიდიული ხელისუფლება დამოუკიდებელია აღმასრულებელი და საკანონმდებლოსგან.

კონსტიტუცია
პარაგვაის ძლიერ ცენტრალიზებული ხელისუფლება ფუნდამენტურად შეცვალა 1992 წლის კონსტიტუციამ, რომელმაც გააძლიერა ძალაუფლების შტოებად დაყოფა, რაც წინა ორი კონსტიტუციის შემთხვევაში, ძირითადად ქაღალდზე არსებობდა.

აღმასრულებელი ხელისუფლება
5 წლიანი ვადით ხალხის მიერ არჩეული პრეზიდენტი ნიშნავს კაბინეტს. პრეზიდენტი ახდენს მინისტრთა საბჭოს ნომინირებას. 2008 წლის 20 აპრილის საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა ფერნანდო ლუგომ — კათოლიკე ეპისკოპოსმა, რომლის საეკლესიო მოვალეობებიც მისივე თხოვნით ვატიკანმა შეაჩერა. უკანასკნელი 61 წლის მანძილზე პირველად მოხდა, რომ პარაგვაის კოლორადოს პარტიამ საპრეზიდენტო არჩევნები წააგო, და მხოლოდ მეორედ, როდესაც პრეზიდენტი მემარცხენე გახდა.

პრეზიდენტის სამუშაო ადგილს წარმოადგენს პალასიო-დე-ლოს-ლოპესი ასუნსიონში. პრეზიდენტის რეზიდენცია — მბურუვიჩა როგა ასევე ასუნსიონში მდებარეობს.

სამსახურიდან წასული პრეზიდენტი კონსტიტუციის თანახმად ხმის უფლების არმქონე სამუდამო სენატორი ხდება (სიცოცხლის ბოლომდე).

პირველი ლედი
პარაგვაიში, პირველი ლედის თანამდებობა ოფიციალურია, შესაბამისად, შექმნილია პარაგვაის რესპუბლიკის პირველი ლედის სამსახური.

კანონმდებლობის თანახმად, ეს სამსახური სტრუქტურულად და ფინანსურად რესპუბლიკის პრეზიდენტს ექვემდებარება. იგი ძირითადად სოციალურ საქმიანობებს ახორციელებს.