ხორხე ანტონიო სერანო ელიასი

ხორხე ანტონიო სერანო ელიასი (დ. 6 აპრილი, 1945) — გვატემალელი ინჟინერ-ტექნოლოგი და პოლიტიკოსი, რომელიც იყო გვატემალის 41-ე პრეზიდენტი 1991 წლის 14 იანვრიდან 1993 წლის 1 ივნისამდე. 1993 წლის მაისში მან სცადა ე.წ. „თვითგადატრიალების“ (-) მოწყობა ხელისუფლებაში დარჩენის მიზნით.

ცხოვრება და კარიერა
სერანო დაიბადა გვატემალა სიტიში. მამამისი იყო ხორხე ადამ სერანო, ხოლო დედა როზა ელიასი, რომელიც წარმოშობით ლიბანელი იყო. „ლისეო გვატემალას“ დასრულების შემდეგ მან დაამთავრა სან-კარლოსის უნივერსიტეტი ინჟინერ-ტექნოლოგის ხარისხით. მოგვიანებით სწავლობდა სტენფორდის უნივერსიტეტში (აშშ), სადაც შეისწავლიდა ეკონომიკურ ზრდას და მოიპოვა დოქტორის ხარისხი განათლებასა და მეცნიერებაში.

გვატემალაში დაბრუნების შემდეგ იგი საჯარო მოხელე გახდა. 1976 წელს იგი თანამშრომლობდა ამერიკულ პროტესტანტულ ეკლესიებთან, რათა დახმარებოდა მოსახლეობას გამანადგურებელი მიწისძვრის შედეგების დაძლევაში. მან გამოაქვეყნა დოკუმენტი, რომელიც აღწერდა მკვიდრი (ინდიელი) მოსახლეობის მძიმე საცხოვრებელ პირობებს, რის გამოც მუქარები მიიღო და აშშ-ში წავიდა ემიგრაციაში. იგი სამშობლოში მხოლოდ 1982 წელს დაბრუნდა, რათა ემსახურა თავისი თანამორწმუნე ევანგელისტი გენერლის, ეფრაინ რიოს მონტის მთავრობაში, სადაც მრჩეველთა საბჭოს ვიცე-პრეზიდენტის პოსტი ეკავა.

1985 წელს სერანო საპრეზიდენტო კანდიდატად წარდგა „ეროვნული თანამშრომლობის დემოკრატიული პარტიიდან“ და ხმების 12.6%-ით მესამე ადგილი დაიკავა. 1987 წელს იგი გახდა შერიგების ეროვნული კომისიის წევრი.

პრეზიდენტი (1991–1993)
სერანო გახდა „სოლიდარობის მოქმედების მოძრაობის“ საპრეზიდენტო კანდიდატი 1990 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე. მან წააგო პირველი ტური 11 ნოემბერს ხმების 24.1%-ით, მაგრამ მოიგო მეორე ტური ხორხე კარპიოს წინააღმდეგ 1991 წლის 6 იანვარს ხმების 68.1%-ით. კარპიო ამაოდ ცდილობდა სერანოს ფუნდამენტალისტური შეხედულებების გამოყენებას მის წინააღმდეგ საარჩევნო კამპანიისას.

14 იანვარს სერანომ ვინიციო სერესო შეცვალა გვატემალის პრეზიდენტის თანამდებობაზე. რიოს მონტის შემდეგ იგი იყო მეორე არაკათოლიკე, რომელმაც ძალაუფლება მოიპოვა გვატემალაში. ძალაუფლების გადაცემამ მონიშნა ათწლეულების განმავლობაში პირველი შემთხვევა, როდესაც მოქმედმა პრეზიდენტმა მშვიდობიანად ჩააბარა ძალაუფლება არჩეულ ოპოზიციონერ გამარჯვებულს. ვინაიდან მისმა პარტიამ კონგრესში 116-დან მხოლოდ 18 ადგილი მოიპოვა, სერანო შევიდა მყიფე ალიანსში ქრისტიან-დემოკრატებთან და კარპიოს „ცენტრის ეროვნულ კავშირთან“ .

სერანოს ადმინისტრაციის მაჩვენებლები არაერთგვაროვანი იყო. მან წარმატებით შეძლო არმიაზე სამოქალაქო კონტროლის კონსოლიდაცია, შეცვალა რამდენიმე მაღალჩინოსანი ოფიცერი და დაარწმუნა სამხედროები მონაწილეობა მიეღოთ სამშვიდობო მოლაპარაკებებში -სთან. მან გადადგა პოლიტიკურად არაპოპულარული ნაბიჯი და აღიარა ბელიზის სუვერენიტეტი. სერანოს ადმინისტრაციამ შემოაბრუნა მემკვიდრეობით მიღებული ეკონომიკური დაღმასვლა, შეამცირა ინფლაცია და გაზარდა რეალური ეკონომიკური ზრდა.

1993 წლის 25 მაისს სერანომ გამოიწვია 1993 წლის გვატემალის კონსტიტუციური კრიზისი, როდესაც უკანონოდ შეაჩერა კონსტიტუცია, დაითხოვა კონგრესი და უზენაესი სასამართლო, დააწესა ცენზურა და სცადა სამოქალაქო თავისუფლებების შეზღუდვა, სავარაუდოდ, კორუფციასთან საბრძოლველად. თვითგადატრიალების მცდელობა ჰგავდა იმას, რაც პერუში ალბერტო ფუხიმორიმ განახორციელა. თუმცა, სერანოს ქმედებას მოჰყვა ძლიერი პროტესტი გვატემალის საზოგადოების უმეტესი ნაწილისგან, რომლის სათავეშიც იდგა გაზეთი ხოსე რუბენ სამორას ხელმძღვანელობით. ამას დაემატა საერთაშორისო ზეწოლა და არმიის მიერ საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებების აღსრულება, რომელმაც მმართველობის ხელში ჩაგდების მცდელობის წინააღმდეგ განაჩენი გამოიტანა. ამ ზეწოლის წინაშე სერანო გადადგა პრეზიდენტის პოსტიდან 1 ივნისს და ქვეყნიდან გაიქცა. იგი დროებით შეცვალა მისმა ვიცე-პრეზიდენტმა, გუსტავო ადოლფო ესპინა სალგუერომ. თუმცა, ვინაიდან ესპინაც ჩართული იყო სერანოს თვითგადატრიალებაში, კონგრესმა იგი შეცვალა ადამიანის უფლებათა ომბუდსმენით, რამირო დე ლეონ კარპიოთი.

პრეზიდენტობის შემდგომ
სერანო ახლა ცხოვრობს პანამაში მეუღლესთან და შვილებთან, მაგდა ბიანკი დე სერანოსთან ერთად. მას ჰყავს ტყუპი ვაჟები, ვაჟი სახელად ხუან პაბლო სერანო და ორი ქალიშვილი. მას ჰყავს სამი და, რომელთაგან ერთ-ერთი, ოლგა სტელა სერანო დე სალაზარი, ცხოვრობს გვატემალა სიტიში მეუღლესთან, რაფაელ სალაზარ ფარფანთან ერთად. გვატემალის მთავრობამ მრავალი წარუმატებელი მცდელობა განახორციელა მისი ექსტრადიციისთვის კორუფციის ბრალდებით. ხორხე სერანო ჩართულია უძრავი ქონების ბიზნესში, როგორც დეველოპერი და ინვესტორი პანამასა და აშშ-ის ფლორიდის შტატში.