iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ღვთაებების თანხმობის პორტიკი

ღვთაებების თანხმობის პორტიკი — ეს უძველესი ნაგებობა მდებარეობდა რომში, ანტიკური რომაული გზის ბოლოს, რომელიც რომის კაპიტოლიუმის ბორცვისაკენ მიემართებოდა. კლივუს კაპიტოლინუსი („კაპიტოლიუმის აღმართი“) მკვეთრად უხვევდა რომაული ფორუმის წინა ნაწილთან, სადაც მარმარილოსა და კომპოზიტური მასალისგან დამზადებული პორტიკი აღმოაჩინეს და 1835 წელს ხელახლა აღადგინეს.

ისტორია
ეს ნაგებობა ბოლოს 367 წელს ვეტიუს პრაეტექსტუსის მიერ იქნა აღდგენილი, რითაც იგი რომაული ფორუმის უკანასკნელი მოქმედი წარმართული სალოცავი გახდა (მსგავსი სალოცავები კანონით ათწლეულზე მეტი ხნით ადრე იყო აკრძალული). პორტიკი ორ სხვადასხვა სართულს მოიცავდა. ქვედა სართული იმპერატორ ტიტუსის მიერ ვესპასიანეს ტაძართან ერთად აიგო. ამ ქვედა სართულზე, მიწის დონეზე, შვიდი ოთახი იყო განლაგებული, რომლებიც თანამედროვე მკვლევარების ვარაუდით, სავაჭრო ფართებს წარმოადგენდა. ვესპასიანეს ტაძრის დასრულების შემდეგ, საზოგადოებისთვის ფორუმიდან ტაბულარიუმში წვდომა შეზღუდული გახდა. ამიტომ, იმპერატორმა დომიციანემ პორტიკოს მეორე სართული ააგო, რომელიც რვა ოთახისაგან შედგებოდა. ერთ-ერთი ოთახი კიბეს შეიცავდა, რომელიც ფორუმიდან ტაბულარიუმში წვდომის საშუალებას იძლეოდა. ვარაუდობენ, რომ ამ მეორე სართულის რვა ოთახი მოხელეთა საოფისე ფართებს წარმოადგენდა. მოგვიანებით, ადრიანემ პორტიკოს 13 სვეტისგან შემდგარი კოლონადა (სვეტების რიგი) მიუშენა. ითვლება, რომ ამ სვეტებს შორის თითო დიი კონსენტესის, რომის 12 მთავარი ღმერთის ბრინჯაოს ქანდაკება იდგა, რომლებიც რომის ფორუმს ადევნებდნენ თვალს. ამ სტრუქტურის ახლოს მდებარე სატურნის ტაძარი და ტაბულარიუმი აჩვენებს, რომ დიი კონსენტესს რომის იმპერიის ფინანსურ და სახელმწიფო დანაშაულებზე მეთვალყურეობის ფუნქცია ჰქონდა.
სილტეპეკი

სილტეპეკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 25 937 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 32%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 264.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 98.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1921 წლის 5 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სილტეპეკი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07080.
სიმოხოველი

სიმოხოველის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 52 935 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 31.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 314.99 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 168.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1849 წლის 31 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სიმოხოველ-დე-ალიენდე. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07081.
ოქტავიას პორტიკი

ოქტავიას პორტიკი — ძველი რომის ძველი ნაგებობა. პორტიკის კოლონადები მოიცავდა იუნონა რეგინას და იუპიტერ სტატორის ტაძრებს, ასევე ბიბლიოთეკას. შუა საუკუნეებიდან საუკუნის ბოლომდე ეს ნაგებობა თევზის ბაზრად გამოიყენებოდა.

ისტორია
ძვ. წ. 146 წელს, კვინტუს ცეცილიუს მეტელუსმა, რომაელმა გენერალმა აქაიურ ომში გაიმარჯვა. ამ გამარჯვების პატივსაცემად რომში ტრიუმფი ჩაატარა, შემდეგ კი იუნონა რეგინას ტაძარს, რომელიც მანამდე მარკუს ემილიუს ლეპიდუსმა ააგო პორტიკი შემოაშენა, მის გვერდით კი ახალი ტაძარი ააგო — რომაული ღმერთის, იუპიტერ სტატორის სახელზე. ეს ყველაფერი მდებარეობდა ცირკუს ფლამინიუსთან, მარსის ველის სამხრეთ ნაწილში.

ავგუსტუსმა მეტელუსის პორტიკი და მისი ტაძრები განაახლა და ძვ. წ. 27 წლის შემდეგ მის დას ოქტავია უმცროსის პატივსაცემად მიუძღვნა. თუმცა, ისტორიკოსი კასიუს დიონი ძვ. წ. 33 წელს ამ მოვლენას ასახელებს და ამბობს, რომ ეს დალმატიის ომიდან მოპოვებული ნადავლის ხარჯზე გაკეთდა. მაგრამ, სავარაუდოდ, იგი შეცდომით აურია ამ პორტიკის მეზობელ ოქტავიუსის პორტიკთან, რომელიც ასევე ავგუსტუსმა და მისმა ნახევარძმამ ლუციუს მარციუს ფილიპუსმა განაახლეს და მიუძღვნეს. ოქტავიას პორტიკის კომპლექსი, რომელიც ტაძრების გარდა მოიცავდა ბერძნულ და ლათინურ ბიბლიოთეკებსაც, აგებული იყო ოქტავია უმცროსის მიერ მისი გარდაცვლილი ვაჟის მარკუს კლავდიუს მარცელუსის პატივისცემის ნიშნად. აქვე მდებარეობდა სხდომების დარბაზი და ლექციათა დარბაზები. რომის სენატი ამ კურიაში იკრიბებოდა. პლინიუს უფროსი მთელ ამ კომპლექსს „ოქტავიას ნაგებობებს“ უწოდებს.

პორტიკი და მასთან დაკავშირებული ნაგებობები ძვ. წ. 80 წელს ხანძრის შედეგად დაინგრა და სავარაუდოდ დომიციანეს მიერ იქნა აღდგენილი. 203 წელს მეორე ხანძრის შემდეგ, მათ სეპტიმიუს სევერუსმა და კარაკალამ კვლავ აღადგინეს. კომპლექსი გაფორმებული იყო უცხოური მარმარილოთი და შეიცავდა მრავალ ცნობილ ხელოვნების ნიმუშს, რომლებიც პლინიუს უფროსის „ბუნების ისტორიაში“ არის აღწერილი. 442 წელს მომხდარმა მიწისძვრამ ნაგებობას ზიანი მიაყენა, რის შედეგადაც დანგრეული ორი სვეტი თაღოვანი კონსტრუქციით ჩაანაცვლეს - ეს თაღი დღემდე შემორჩენილია. დაახლოებით 770 წელს მის ნანგრევებზე ააგეს სანტ'ანჯელო ინ პესქერიას ეკლესია, რომლის სახელწოდებაც ასახავს პორტიკის შუა საუკუნეებსა და ახალ დროში თევზის ბაზრის ფუნქციას.
აკანთუ

აკანთუ — სოფელი კვიპროსის ჩრდილოეთ სანაპიროზე. იმყოფება ჩრდილოეთ კვიპროსის დე ფაქტო კონტროლის ქვეშ. 2011 წლის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 1 459 ადამიანი.

ისტორია
თანამედროვე აკანთუსთან ასოცირებული უძველესი დასახლება მდებარეობდა სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით ორ მილში, კუფესში. თანამედროვე სოფელი დაარსდა - საუკუნეებს შორის იმ ადგილას, სადაც მდინარე ჩაედინებოდა ზღვაში. მამლუქი არაბების მიერ კვიპროსზე განხორციელებული თავდასხმების შემდეგ, სანაპიროზე მდებარე დასახლება მიატოვეს და მოსახლეობა გადმოვიდა დღევანდელ ტერიტორიაზე.

სახელწოდება „აკანთუ“, ადგილობრივების გადმოცემით, მომდინარეობს ეკლიანი ბუჩქის სახელიდან, რომლის უკან, თქმულების თანახმად, დამალულა ლამაზი ქალი ანთუსა — არაბი მეზღვაურების მხრიდან გატაცებისგან თავდასაცავად.

1385 წელს აკანთუ ერთ-ერთი ფეოდალის, სერ ჯონ გორაპის, ფეოდალური საკუთრება იყო.

1680–1687/1688 წლებში, ოსმალების წინააღმდეგ აგორებული აჯანყების ჩასახშობად, აქ მოვიდა ოსმალური არმია ჩიფითოღლუ აჰმედ ფაშას ხელმძღვანელობით. გენერალმა ლუი პალმა დი ჩეზნოლამ 1877 წელს აღნიშნა, რომ სოფლის ძირითადი შემოსავალი ჰალუმის წარმოება იყო. ყოველწლიურად იწარმოებოდა დაახლოებით 2 მლნ ცალი, რომლებიც იყიდებოდა სმირნაში, პორტ-საიდსა და ალექსანდრიაში. 1974 წლის ომის შემდეგ, სოფელი დატოვა დაახლოებით 1300 ბერძენმა. აკანთუს მოსახლეობა შემდგომში ნაწილობრივ დაკომპლექტდა მარის დევნილი კვიპროსელი თურქებით, თუმცა მათგან მხოლოდ მცირე ნაწილი დასახლდა სოფელში, დანარჩენებმა არჩიეს ქალაქთან ახლოს ცხოვრება. 1975 წელს სოფელს ეწოდა თურქული სახელი „თათლისუ“ — იგივე, რაც მარის თურქული სახელია.

დანარჩენი მოსახლეობა დაკომპლექტდა თურქეთიდან ჩამოსახლებული ფერმერებით, რომლებიც გადმოასახლეს კონიადან, ადანადან, არაქლიდან, ოსმანიედან, ჩაიქარადან, ქაჰრამანმარაშიდან და გაზიანთეფიდან. საუკუნეში, ჩრდილოეთ კვიპროსში სამშენებლო ბუმის შემდეგ, სოფელში უძრავი ქონება შეიძინეს კვიპროსელმა თურქებმა და ევროპელებმა.
მუნიციპალიტეტის მოქმედი მერია არის ჰაირი ორჩანი დემოკრატიული პარტიიდან.

2014 წელს სოფელში ახალი მუნიციპალიტეტის შენობა გაიხსნა.

კულტურა, სპორტი და ტურიზმი
თათლისუს სპორტული კლუბი დაარსდა 1950 წელს. კლუბი ამჟამად მონაწილეობს ჩრდილოეთ კვიპროსის საფეხბურთო ასოციაციის - მე-2 ლიგაში.

საერთაშორისო ურთიერთობები
დაძმობილებული ქალაქები
აკანთუ დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან:

ტარსუსი, მერსინი, თურქეთი
სუმგაითი, აზერბაიჯანი (2005 წლიდან)
ალთინოვა, იალოვა, თურქეთი
კასტრა პრეტორია

კასტრა პრეტორია — უძველესი ბანაკები, რომლებიც ეკუთნოდა რომის იმპერიის პრეტორიანელ მცველებს.

ისტორია
რომაელი ისტორიკოსის ტაციტუსის მიხედვით, ბანაკები ააშენეს 23 წელს ლუციუს ელიუს სეიანუსის ბრძანებით, რომელიც იყო პრეტორიანელთა პრეფექტი და მსახურობდა იმპერატორ ტიბერიუსის დროს.

ბანაკები აღმართეს ქალაქ რომის გარეთ და გარშემორტყმული იყო მყარი ქვის კედლით, რომლის ზომებია 440 მეტრი 380 მეტრზე. კედლის ოთხიდან სამი გაერთიანდა ავრელიანეს კედელთან ერთად და ნაწილი დღესაც ჩანს.

კასტრა პრეტორია რომის ისტორიაში რამდენიმე მნიშვნელოვანი მოვლენის ადგილი იყო. სწორედ ამ ბანაკში მოიყვანეს კლავდიუსი მისი დისშვილის, კალიგულას მკვლელობის შემდეგ, რის შემდეგაც იგ გახდა პირველი იმპერატორი, რომელიც პრეტორიანელებმა გამოაცხადეს. აქვე პრეტორიანულმა გვარდიამ აუქციონზე გაიტანა იმპერატორის ტიტული იმპერატორ პერტინაქსის მკვლელობის შემდეგ.

193 წლის 28 მარტს ტიტუს ფლავიუს კლავდიუს სულპიციანუსი ბანაკში იმყოფებოდა და ცდილობდა ჯარისკაცების დამშვიდებას, როდესაც დაიწყო ფულადი ჯილდოს შეთავაზება მათი მხარდაჭერის სანაცვლოდ ტახტისთვის. ამავდროულად, დიდიუს იულიანუსიც მივიდა ბანაკში და რადგან მისი შესვლა აკრძალული იყო, ყვიროდა შეთავაზებებს გვარდიისადმი. რამდენიმე საათიანი ვაჭრობის შემდეგ, სულპიციანუსმა ყოველ ჯარისკაცს 20 000 სესტერცი შესთავაზა. იულიანუსმა, რომელსაც ეშინოდა, რომ სულპიციანუსი ტახტს მიიღებდა, 25 000 შესთავაზა. გვარდიამ იულიანუსის შეთავაზება მიიღო, გააღო ბანაკის კარიბჭე და ის იმპერატორად გამოაცხადა. ეს ასევე იყო ადგილი, სადაც 222 წელს პრეტორიანელებმა მოკლეს იმპერატორი ელაგაბალუსი და მისი დედა იულია სოემიასი. 238 წელს ბანაკს თავს დაესხნენ რომის მოქალაქეები, რომლებიც აჯანყდნენ იმპერატორ მაქსიმინუსის წინააღმდეგ.

კასტრა პრეტორია დაანგრია კონსტანტინე -მა, რომელმაც ასევე დაშალა პრეტორიანული გვარდია იტალიის დაპყრობისას, მაშინ როდესაც მაქსენციუსი მართავდა როგორც დასავლეთ რომის იმპერატორი იტალიაში. მათი ბოლო ბრძოლა იყო მილვიის ხიდის ბრძოლა 312 წელს. კონსტანტინეს გამარჯვების შემდეგ მან ოფიციალურად დაშალა პრეტორიანული გვარდია, გაგზავნა რა ისინი იმპერიის სხვადასხვა კუთხეში.
ანტანას შკემა

ანტანას შკემა (; დ. 29 ნოემბერი, 1910 — გ. 11 სექტემბერი, 1961) — ლიეტუველი მწერალი, დრამატურგი, თეატრის მსახიობი და რეჟისორი. მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარია რომანი (თეთრი სამოსელი).

ცხოვრება და კარიერა
ანტანას შკემა დაიბადა 1910 წლის 29 ნოემბერს (მისი დაბადების მოწმობის მიხედვით 1911 წელს) ქალაქ ლოძში, პოლონეთში, სადაც მისი მამა გაგზავნეს მასწავლებლად. პირველი მსოფლიო ომის დროს მშობლებთან ერთად რუსეთში ცხოვრობდა. 1921 დაბრუნდნენ ლიეტუვაში.

სწავლობდა რადვილიშკისისა და კაუნასის საშუალო სკოლებში. 1929 წელს ჩაირიცხა ლიეტუვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე, მაგრამ 1931 წელს სწავლა გააგრძელა იურიდიულ ფაკულტეტზე. იმ დროს სკოლას ეწოდა ვიტაუტას მაგნუსის უნივერსიტეტი.

1935 წელს შეუერთდა თეატრალურ სტუდიას ვ. სიპავიჩიუს-ფედოტასის ხელმძღვანელობით და მოგვიანებით მიიღეს ლიეტუვის სახელმწიფო თეატრში, კაუნასში. 1936 წელს შკემამ დაიწყო მსახიობობა ომთაშორისი ლიეტუვის მთავარ სცენაზე. კაუნასში ცხოვრების პერიოდში, იქორწინა იანინა ჩიოლკევიჩიუტაზე. 1940-1944 წლებში მუშაობდა ვილნიუსის სახელმწიფო თეატრში, რეჟისორად. შკემა მონაწილეობდა იმ პერიოდის თითქმის ყველა სპექტაკლში. მისი ქალიშვილი, კრისტინა, დაიბადა 1940 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დროს, როცა საბჭოთა კავშირმა ლიეტუვა დაიკავა.

შკემა მცირე ხნით მონაწილეობდა ანტისაბჭოთა აჯანყებაში გერმანიის ოკუპაციის დროს 1941 წელს. 1944 წელს, ლიეტუვის მეორე საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, გაემგზავრა გერმანიაში, სადაც ჩართული იყო არტისტულ საქმიანობაში ლიეტუვუს დასებთან, ძირითადად დევნილი პირების ბანაკებში. ასევე იქ გამოიცა მისი პირველი წიგნი, მოთხრობების კრებული ცეცხლი და ნაპერწკლები .

1949 წელს შკემამ დატოვა ევროპა და გადავიდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სადაც შემოსავლისთვის უამრავ ადგილას, მათ შორის ლიფტის ოპერატორადაც

მისი სპექტაკლი გამოღვიძება დაიდგა ამერიკაში 1985 წელს ქორთიარდ პლეიჰაუსში ნიუ-იორკის ვესტ ვილიჯში.
იდრიის მიწისძვრა

1511 წლის 26 მარტს მომხდარმა მიწისძვრამ დააზარალა თანამედროვე იტალიის ჩრდილო-აღმოსავლეთი და სლოვენიის ტერიტორიები. სლოვენურ ისტორიოგრაფიაში ის ცნობილია როგორც იდრიის მიწისძვრა , რადგან მიწისძვრის ეპიცენტრი მდებარეობდა სლოვენიის ქალაქ იდრიის მახლობლად. 12-ბალიანი მერკალის ინტენსივობის შკალის მიხედვით, ამ მიწისძვრას დონის ინტენსივობა ჰქონდა.

მოვლენების განვითარება
მეცნიერების მონაცემებით, 1511 წლის 26 მარტს, თანამედროვე სლოვენურ-იტალიური საზღვრის ტერიტორიაზე მოხდა ძლიერი მიწისძვრა, რომელმაც დააზარალა იტალიის ფრიულის ოლქი და თანამედროვე სლოვენია. იმ პერიოდის ქრონიკების მიხედვით, ბიძგები გარკვეული ხნით იგრძნობოდა ვენეციასა და პადუაშიც: ვენეციის არხებში დაფიქსირდა ძლიერი ღელვა, დაინგრა რამდენიმე სახლი და ქანდაკება. მიწისძვრამ ზიანი მიაყენა ქალაქებს ჩივიდალე, უდინე და ტრიესტი: ჩივიდალეში დაინგრა 50 სახლი და რამდენიმე შენობა, დაიღუპა 15 ადამიანი, უდინეში დაზიანდა ლოჯიის ციხესიმაგრე, ქალაქ ჯემონაში კი განადგურდა შენობების ნახევარი, მათ შორის წმინდა მარიამისა და წმინდა ბლესის ეკლესიები.

სლოვენიის ტერიტორიაზე მიწისძვრამ დააზარალა ისეთი ქალაქები, როგორიცაა შკოფია-ლოკა, ლიუბლიანა და იდრია; განსაკუთრებით ძლიერი დარტყმა ლიუბლიანამ მიიღო. ბიძგები დაფიქსირდა იმ დღეს დაახლოებით 15 საათზე და განმეორდა საღამოს 20 საათის შემდეგ. მათ შორის, დაინგრა ტევტონთა ორდენის რაინდების მონასტერი, ნაცვლის სასახლე და ქალაქის გამაგრებითი სისტემის რვა კოშკი. არ არის შემორჩენილი ცნობები იმის შესახებ, თუ რა ზიანი მიაყენა მიწისძვრამ იდრიას. ვლადიმირ რიბარიჩის ვერსიით, მიწისძვრის სიმძლავრე შესაძლოა შეადგენდა 8 ბალს მედვედევ-შპონჰოიერ-კარნიკის შკალით. მიწისქვეშა ბიძგების შედეგად დაინგრა მრავალი ციხესიმაგრე და გამაგრებითი ნაგებობა ფრიულსა და კრეინში. მიწისძვრის დამანგრეველ შედეგებზე მიუთითებს ის ფაქტიც, რომ იმ დროის სლოვენიის ტერიტორიაზე შენობების 95% ხისგან იყო აშენებული. დარტყმითმა ტალღამ მიაღწია ოლმოუცმდე მორავიაში, და ასევე შეეხო თანამედროვე ხორვატიისა და ბოსნიის ტერიტორიებს.

მიწისძვრის შემდეგ დაფიქსირდა რამდენიმე განმეორებითი ბიძგი: 1511 წლის 8 აგვისტოს ჩივიდალეში მომხდარმა მორიგმა მიწისძვრამ დაახლოებით 3 ათასი ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა. აფთერშოკები ფრიულის ტერიტორიაზე გრძელდებოდა 1512 წლის 19 თებერვლამდე, თუმცა ცალკეული ბიძგები ფიქსირდებოდა 1516 წლის ბოლომდეც. მიწისძვრის მსხვერპლთა საერთო რაოდენობა, სხვადასხვა წყაროს მიხედვით, შეიძლება 12 ათას ადამიანს აღემატებოდეს, თუმცა არსებობს ვარაუდი, რომ ქრონიკებში ნახსენები ფრიულში დაღუპული 12 ათასი ადამიანი მხოლოდ მიწისძვრის კი არა, არამედ სხვა სტიქიური უბედურებების, ეპიდემიებისა და ომების შედეგადაც დაიღუპა. ვლადიმირ რიბარიჩი წერდა, რომ სლოვენიის ტერიტორიაზე მსხვერპლი მცირე იყო, რადგან დაზარალებულ რეგიონებში იმ დროს მცხოვრები მოსახლეობის რაოდენობა საკმაოდ მცირე იყო.

შემდგომ წლებში მიწისძვრის შედეგად დაზარალებულ ტერიტორიებზე მდებარე ქალაქებისა და ციხესიმაგრეების უმეტესობა ხელახლა აშენდა. ლიუბლიანას მიყენებული ზარალი შეფასდა დაახლოებით 200 ათას ფლორინად, რაც წმინდა რომის იმპერიის ვალუტით სოლიდურ თანხას წარმოადგენდა. მიწისძვრის შედეგებზე განსაკუთრებით მრავალი მტკიცებულება შემორჩა შკოფია-ლოკაში: ქალაქში დაიდგა მემორიალური დაფები იმ მოვლენების მოსახსენებლად.
სიტალა

სიტალის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 15 518 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 26.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 105.75 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 146.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სიტალა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07082.
სოკოლტენანგო

სოკოლტენანგოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 19 092 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 634.91 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 30.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სოკოლტენანგო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07083.
სოლოსუჩიაპა

სოლოსუჩიაპის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8 561 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 156.84 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 54.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სოლოსუჩიაპა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07084.
სოიალო

სოიალოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 890 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 96.41 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 113 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სოიალო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07085.
სუჩიაპა

სუჩიაპის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 25 627 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 21.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 284.85 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 90 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სუჩიაპა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07086.
სუჩიატე

სუჩიატეს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 41 672 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 18.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 236.98 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 175.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1925 წლის 8 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სიუდად-იდალგო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07087.
ტაპაჩულა

ტაპაჩულის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 353 706 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 983.65 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 359.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1849 წლის 31 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტაპაჩულა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07089.
სუნუაპა

სუნუაპის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 308 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 78.59 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 29.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1921 წლის 5 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სუნუაპა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07088.
ტაპალაპა

ტაპალაპის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 547 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 66.32 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 68.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტაპალაპა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07090.
ლუპერკალი

ლუპერკალი — გამოქვაბული პალატინის ბორცვის სამხრეთ-დასავლეთ ძირში რომში, მდებარე სადღაც მაგნა მატერის ტაძარსა და სანტ'ანასტასია ალ პალატინოს შორის. რომის დაარსების ლეგენდაში, რომულუსი და რემუსი იქ იპოვა მდედრმა მგელმა, რომელმაც მათ ძუძუ აწოვა, სანამ მათ არ იხსნა მწყემსმა ფაუსტულუსმა. ლუპერცი, ფაუნუსის ქურუმები, ასრულებდნენ ლუპერკალიის გარკვეულ ცერემონიებს გამოქვაბულში, ქალაქის დაარსების პირველი დღეებიდან სულ მცირე 494 წლამდე.

თანამედროვე აღმოჩენა
ლუპა კაპიტოლინა („კაპიტოლიური მგელი“): მდედრი მგელი უცნობი წარმოშობისაა, მწოვარე ტყუპები დაემატა დაახლოებით 1500 წელს.

2007 წლის იანვარში იტალიელმა არქეოლოგმა ირენე იაკოპიმ განაცხადა, რომ მან სავარაუდოდ იპოვა ლეგენდარული გამოქვაბული იმპერატორ ავგუსტუსის სახლის, დომუს ლივიას ნანგრევების ქვეშ, პალატინზე. არქეოლოგები წააწყდნენ 15 მეტრის სიღრმის სიცარიელეს დაშლადი სასახლის აღდგენაზე მუშაობისას.

2007 წლის 20 ნოემბერს გამოქვეყნდა პირველი სერია ფოტოებისა, რომლებიც აჩვენებს გროტოს (მღვიმის) კამარას, რომელიც დაფარულია ფერადი მოზაიკებით, პემზის ქვებით და ზღვის ნიჟარებით. ჭერის ცენტრში გამოსახულია თეთრი არწივი, რომაული იმპერიის სიმბოლო. არქეოლოგებს ჯერ არ ჰქონდათ ნაპოვნი გროტოს შესასვლელი, ამიტომ ისინი განაგრძობდნენ ძებნას.

მისი მდებარეობა ავგუსტუსის რეზიდენციის ქვეშ მნიშვნელოვნად იქნა მიჩნეული; ოქტავიანეს, სანამ ის ავგუსტუსი გახდებოდა, განზრახული ჰქონდა აეღო სახელი რომულუსი, რათა მიენიშნებინა, რომ აპირებდა რომის ხელახლა დაარსებას.

საწინააღმდეგო მოსაზრებები
ადრიანო ლა რეჯინამ (ყოფილი რომის არქეოლოგიური ზედამხედველი 1976–2004, ეტრუსკოლოგიის პროფესორი საპიენცას უნივერსიტეტში რომში), პროფესორმა ფაუსტო ძევიმ (რომის არქეოლოგიის პროფესორი რომის ლა საპიენცას უნივერსიტეტში) და პროფესორმა ჰენერ ფონ ჰესბერგმა (გერმანიის არქეოლოგიური ინსტიტუტის ხელმძღვანელი, რომი) უარყვეს გროტოს იდენტიფიკაცია ლუპერკალთან ტოპოგრაფიულ და სტილისტურ საფუძველზე. მათ დაასკვნეს, რომ გროტო სინამდვილეში არის ნიმფეუმი ან მიწისქვეშა ტრიკლინიუმი ნერონის დროიდან. ამჟამინდელი სამეცნიერო კონსენსუსი არის ის, რომ გროტო არ არის ლუპერკალი და რომ გამოქვაბული მდებარეობდა უფრო დაბლა სამხრეთ-დასავლეთით, უფრო ახლოს პიაცა სანტ'ანასტასია ალ პალატინოსთან.
ტაპილულა

ტაპილულის უნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 13 592 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 42.74 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 318.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტაპილულა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07091.
ტერეუსის კედელი

მურუს ტერეუს კარინარუმი — ძველი რომის ნაკლებად ცნობილი მიწაყრილის გამაგრება, რომელიც ცნობილია ვარონის ნაშრომების ერთი პასაჟიდან. მურუს ტერეუსი შესაძლოა ყოფილიყო რომის უძველესი გამაგრებების ნაწილი, რომელსაც ხშირად სერვიანის კედელს უწოდებენ. მიუხედავად იმისა, რომ „მურუს ტერეუსის“ მდებარეობა უცნობი და სადავოა, სავარაუდოდ, ის ოპიანის ბორცვის გამაგრებების ნაწილი იყო, რაც მას კარინაესა და სუბურას შორის ათავსებდა. პინცამ ივარაუდა, რომ ეს ნაგებობები ოპიანის მწვერვალზე მდებარეობდა.