iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გუგენჰაიმის მუზეუმი (აბუ-დაბი)

გუგენჰაიმის მუზეუმი — სოლომონ რ. გუგენჰაიმის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის ფილიალი აბუ-დაბიში არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში.

სოლომონ გუგენჰაიმის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის ახალი შენობა აბუ-დაბიში აშენდება. აღნიშნული პროექტის ჯამური ღირებულება 680 მილიონია აშშ დოლარია.

სოლომონ გუგენჰაიმის ფონდის მიერ 1937 წელს დაარსებული მუზეუმის ამჟამინდელი დირექტორის რიჩარდ არმსტრონგის თქმით, სამშენებლო სამუშაოები 2022 წელს დასრულდება. აღნიშნული განცხადება მან „აბუ დაბის კულტურულ სამიტზე“ გააკეთა.

შენობის დიზაინი ამერიკელ არქიტექტორს ფრენკ გერის ეკუთვნის. მუზეუმში 18.000 კვადრატული მეტრი დაეთმობა საგამოფენო სივრცეს, ხოლო გალერეას-13.000 კვადრატული მეტრი.

 -ს ინფორმაციით, შენობას ააშენებენ ლუვრის მუზეუმის მახლობლად საადიათის კუნძულზე და გახდება ნიუ იორკის მუზეუმის მეხუთე - ყველაზე დიდი ფილიალი. მისი ზომა 12-ჯერ აღემატება ორიგინალს. მასში წარმოდგენილი იქნება თანამედროვე ხელოვნების, მათ შორის, --ის ნიმუშები.

ისტორია
2006 წლის 8 ივლისს არაბთა გაერთიანებული საემიროების დედაქალაქ აბუ დაბიში განაცხადეს, რომ ნიუ იორკში  სოლომონ რ. გუგენჰემის ფონდთან ხელი მოეწერა შეთანხმებას, გუგენჰაიმის მუზეუმის მშენებლობის შესახებ  საადიათის კუნძულზე.

2008 წელს  გუგენჰაიმის ფონდში განაცხადეს, რომ "აბუ დაბის ტურიზმის განვითარების და ინვესტიციის კომპანია ... მუზეუმის მფლობელი იქნება“ ხოლო "გუგენჰაიმის ფონდი შექმნის და მართავს" მის პროგრამას.

სოლომონ რ. გუგენჰეიმის ფონდის თავმჯდომარე უილიამ მაკის თქმით, ეს შეთანხმება მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იყო ქვეყნებს შორის მომავალი კულტურული თანამშრომლობის განვითარებისათვის. აბუ დაბის მეფისნაცვალმა, შეიხ მოჰამედ ბინ ზაიედ ალ ნაჰიანმა აღნიშნა, რომ "ხელმოწერა წარმოადგენს აბუ დაბის მთავრობის გადაწყვეტილებას, შექმნას მსოფლიო კლასის კულტურული დანიშნულების ადგილი როგორც არაბთა გაერთიანებული საამიროების მოსახლეობისათვის , ისე ვიზიტორებისთვის. . გუგენჰეიმის ყოფილმა დირექტორმა თომას კრენსმა აღნიშნა, რომ ”ახლო აღმოსავლეთი ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი განვითარებადი რეგიონია მსოფლიოში თანამედროვე კულტურის თვალსაზრისით” .

საადიათის კუნძულზე ასევე მდებარეობს  ჟან ნუველის მიერ დაპროექტებული  ხელოვნების მუზეუმი აბუ დაბის ლუვრი, რომელიც 2017 წელს გაიხსნა. დამატებით დაგეგმილ ობიექტებში შედის შეიხ ზაიედის ეროვნული მუზეუმი, რომელიც შეიმუშავა ბრიტანულმა სამშენებლო კომპანია - მა ლორდ ნორმან ფოსტერის ხელმძღვანელობით, ზაჰა ჰადიდის პროექტით შექმნილი საშემსრულებლო ხელოვნების ცენტრი,აბუ დაბიში ნიუ იორკის უნივერსიტეტის კამპუსი,  ტადაო ანდოს მიერ კონცეპტუალური დიზაინით შექმნილი საზღვაო მუზეუმი, ასევე  ხელოვნების  რამდენიმე პავილიონი.
ნანა ყეინიშვილი

ნანა ყეინიშვილი (დ. 19 ოქტომბერი, 1962, ახმეტა) — ქართველი პოლიტიკოსი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი. საქართველოს მერვე მოწვევის პარლამენტის წევრი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1962 წლის 19 ოქტომბერს ახმეტაში. 1986 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი, მეხილეობის, მებოსტნეობისა და მევენახეობეობის სპეციალობით. 1987-1990 წლებში სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის სამოქალაქო თავდაცვის კათედრის ლაბორანტი. 1987-1988 წლებში საქართველოს სახელმწიფო სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ასპირანტი. 1993-2001 წლებში შპს „მურომეცის“ დირექტორი. 2001-2012 წლებში საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოების პრეზიდენტი.

2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“.

2023 წლის 11 სექტემბერს ყეინიშვილი საქართველოს არლამენტმა ხმათა უმრავლესობით, 84 ხმით, ეროვნული ბანკის საბჭოში არსებულ ვაკანტურ ადგილზე წევრად აირჩია.
გიორგი როინიშვილი

გიორგი (გია) როინიშვილი (დ. 22 ოქტომბერი, 1964, სამტრედია) — ქართველი მსახიობი, პოლიტიკოსი.

დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
კალეპარკი

კალეპარკი , თავდაპირველად ცნობილი, როგორც ლეონკასტრონი , მოგვიანებით გიუზელჰისარი (, „ლამაზი ციხე“) — შუა საუკუნეების ციხე-სიმაგრე თურქეთში, ქ. ტრაპიზონის აღმოსავლეთ ნაწილში. ციხის აგება უკავშირდება გენუელ ვაჭრებს, რომლებიც შავი ზღვისპირეთში აქტიური სავაჭრო საქმიანობით იყვნენ დაკავებული და ტრაპიზონის იმპერატორებთან მიღწეული ხელშეკრულებით უფლება მიიღეს იმპერიის დედაქალაქში ციხე აეგოთ, რათა ტრაპიზონიდან მომავალი სავაჭრო გზები დაეცვათ. ციხე კლდოვან მასივზე აიგო და გადაჰყურებდა ქალაქში მდებარე ორივე ნავსადგურს. მოგვიანებით ტრაპიზონის იმპერატორებსა და გენუელებს შორის ციხეზე კონტროლი მრავალჯერ გამხდარა მათ შორის კონფლიქტის მიზეზი.

ციხე დაზიანდა პირველი მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას, როდესაც რუსეთის იმპერიის საზღვაო ძალებმა, ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ ბრძოლისას, ის ერთ-ერთ სამიზნედ აქციეს.

გალერეა
განათლება ჩინეთში

განათლება ჩინეთში - განათლების სისტემა ჩინეთში. ჩინეთში საბაზო განათლება მიიღება განსთლების სამინისტროს დაქვემდებარებულ სკოლებში. ყველა მოქალაქე ვალდებულია სკოლაში მინიმუმ ცხრა წელი ისწავლოს და ე.წ. ცხრაწლიანი სავალდებულო განათლება მიიღოს, რომელსაც აფინანსებს მთავრობა. სავალდებულო განათლება მოიცავს ექვსწლიან დაწყებით განათლებას, რომელიც ძირითადად იწყება ექვსი წლის ასაკში და მთავრდება თორმეტი წლის ასაკში რასაც მოსდევს სამი წლის უმცროსი საშუალო განათლება (უმცროსი საშუალო სკოლა). ზოგ პროვინციაში შეიძლება იყოს დაწყებითი სკოლის ხუთი წელი, მაგრამ ოთხი წელი საშუალო სკოლისთვის. უმცროს საშუალო სკოლას მოჰყვება სამი წლის საშუალო სკოლა, რომლის დასრულების შემდეგ საშუალო განათლება სრულდება.

1985 წლამდე უმაღლესი განათლება უფასო იყო და გადასახადებისგან შეგროვილი ბიუჯეტით ფინანსდებოდა. ახლა უმაღლეს სასწავლებელში მოსახვედრად მოსწავლეები გრანტის მოსაპოვებლად საგამოცდო კონკურსში მონაწილეობენ. გათვალისწინებით. 1980-იანი წლების დასაწყისში მთავრობამ დაუშვა პირველი კერძო უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების დაარსება, რამაც გაზარდა ბაკალავრების და დოქტორების რაოდენობა. ჩინეთის ინვესტიციები კვლევასა და განვითარებაში 1999 წლიდან ყოველწლიურად 20% იზრდება და 2011 წელს 100 მილიარდ დოლარს გადააჭარბა. 2006 წელს ჩინეთის უნივერსიტეტებში მეცნიერების და საინჟინრო.ფაკულტეტი დაამთავრა 1,5 მილიონმა სტუდენტმა. 2008 წლისთვის ჩინეთმა გამოაქვეყნა 184,080 ნაშრომი აღიარებულ საერთაშორისო მეცნიერულ ჟურნალებში. - 1996 წელთან შედარებით მაჩვენებელი შვიდჯერ გაიზარდა [://...///201910/20191022_404775.. 2017 წელს ჩინეთმა გაუსწრო აშშ-ს სამეცნიერო პუბლიკაციების რიცხვით.

საერთაშორისო სტუდენტებისთვის ჩინეთი პოპულარული ადგილია - 2013 წლის მონაცემებით, ჩინეთი აზიის ყველაზე პოპულარული ქვეყანა იყო საერთაშორისო სტუდენტებისათვის და მესამე მსოფლიოში. ჩინეთი ახლა წამყვანი ქვეყანაა მთელს მსოფლიოში ანგლოფონული აფრიკელი სტუდენტებისთვის. 2018 წლის მონაცემებით ქვეყანას მსოფლიოში ტოპ უნივერსიტეტის შეერთებული შტატების შემდეგ უდიდესი რიცხვი აქვს ==სასკოლო ფორმები==
ჩინეთის ბევრ სკოლაში უნივერსიტეტამდე სავალდებულოა სასკოლო ფორმის ტარება [://./10.4028%2..%2.331.679. მოსწავლეებს აქვთ სპორტული და ყოველდღიური ფორმა, რომელიც იცვლება წელიწადის დროის მიხედვით და უნიკალურია ყოველი სკოლისთვის. ფორმების მომხრეები ამტკიცებენ, რომ სასკოლო ფორმა ჩინეთის კულტურის ნაწილია, ის შლის გარჩევას სოციალური ფენების შორის, ჰქმნის ერთობის და კუთვნილების გრძნობას მოსწავლეთა შორის და თვალსაჩინოს ხდის, თუ რომელი სკოლიდანაა მოსწავლე.

პრობლემები
მიუხედავად დამაჯმაყოფილებელი შედეგის, ჩინეთის განათლების სისტემა ხშირად კრიტიკის ქვეშ ხვდება. აღინიშნება სისტემის ზედმეტი სიმკაცრე, ორიენტირება დაზეპირებაზე და გამოცდებისთვის მზადებაზე, რომლებიც დიდ სტრესს იწვევენ და რომელიც მიჩნეულია გადარჩევის მექანიზმად, რომელიც მოსწავლის მთელ ცხოვრებას განსაზღვრავს.

განათლების ხარისხში დიდი განსხვავებაა ქალაქების და სოფლებს შორის..ეს გამოწვეულკა ჩინეთის ეკონომიკის სწრაფი არაპროპორციული ზრდით დიდ ქალაქებში, რომელსსც ქვეყნის პერიფერია ვერ ეწეოდა. ამას ხელს უწყობდა ენობრივი ბარიერებიც რეგიონთა შორის. იგრძნობა ასევე შეუსაბამობა ვაჟთა და გოგონათა განათლების შორის, თუმცა ბოლო წლებში სიტუაცია საგრძნობლად გაუმჯობესდა. ამასთან ერთად სასწავლო მასალა მთავრობის წარმომადგენლების მიერ ცენზურას გადის.
ავთანდილ სტურუა

ავთანდილ სტურუა (დ. 15 ნოემბერი, 1967, დაბა კულაში, სამტრედიის რაიონი) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

დაამთავრა ქუთაისის ნიკო მუსხელიშვილის სახელობის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1991 წელს იყო სამტრედიის რაიონიის პრეფექტურასთან არსებული სამხედრო სექტორის მრჩეველი. 1991-2006 წლებში სამტრედიის საკრებულოს (სპიკერი) მდივანი. 1998-1999 წლებში სამტრედიის რაიონის ნაბაკევის თემის საკრებულოს გამგებელი. 2003-2004 წლებში იყო სამტრედიის მუნიციპალიტეტის გამგებელი. 2005-2006 წლებში საქართველოს გაერთიანებული ენერგოსადისტრიბუციო კომპანიის აბაშის მომსახურების ცენტრის მენეჯერი. 2006-2008 წლებში – სამტრედიის საკრებულოს მუნიციპალიტეტის გამგებელი. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (სამტრედიის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
ბრუნო ტრავენი

ბრუნო ტრავენი (დ. უცნობია — გ. 26 მარტი, 1969, აკაპულკო) — მწერალი. მისი ზუსტი სახელი და გვარი უცნობია, ცნობილია მხოლოდ ფსევდონიმით. ზოგჯერ ტორსვანადაც იხსენიებენ. დაიბადა 1882 და 1890 წლებს შორის. მისი ნაწარმოებები თავდაპირველად გერმანულად ქვეყნდებოდა. არსებობს მოსაზრება, რომ ის იყო საუკუნის დასაწყისში გერმანიაში მოღვაწე მსახიობი და რეჟისორი რეტ მარუტი, რომელიც მონაწილეობდა ბავარიის რევოლუციაში. ნაციზმს გაექცა მექსიკაში და წერდა რომანებსა და მოთხრობებს. მისი ყველაზე ცნობილი რომანია „სიერა-მადრეს განძი“ (1927), რომლის მიხედვით გადაღებულია ამავე სახელწოდების ფილმი. სხვა ნაწარმოებებია აღსანიშნავია „მკვდართა ხომალდი“ (1926), „ბამბის მკრეფავები“ (1926), „ხიდი ჯუნგლებში“ (1929), „ფორანი“ (1931), „მთავრობა“ (1931), „ლაშქრობა კაობას ქვეყანაში“ (1933), „ჩამოხრჩობილთა ჯანყი“ (1936), „გენერალი ჯუნგლებიდან გამოდის“ (1940).
სერგეი ტრეტიაკოვი

სერგეი ტრეტიაკოვი (დ. 8 ივნისი, 1892, გულდიგა — გ. 9 აგვისტო, 1939) — ლატვიაში დაბადებული რუსი დრამატურგი და მწერალი, ფუტურისტი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა რიგის გიმნაზია და მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი 1915 წელს. 1913 წელს დაიწყო ლიტერატურული მოღვაწეობა. იყო რუსეთის სამოქალაქო ომის მონაწილე 1918-1920 წლებში. განიცადა ვლადიმერ მაიაკოვსკის ზეგავლენა. 1919 წელს ვლადივოსტოკში გამოქვეყნდა მისი ლექსების პირველი კრებული. თანამშრომლობდა შორეული აღმოსავლეთის სხვადასხვა გაზეთების რედაქციებთან. 1922 წლიდან მოსკოვში რედაქტორობდა ჟურნალებს „ნოვი ლეფ“ და „ლიტერატურა მირავოი რევოლუციი“, მუშაობდა მიერხოლდთან, რომელმაც დადგა მისი პიესა „იღრიალე ჩინეთო“. პროლეტკულტის თეატრში სერგეი ეიზენშტეინმა დადგა მისი პიესები: „ზოგჯერ ბრძენიც მოტყუვდება“, „გესმის მოსკოვო?“ და „აირწინაღები“. 1924-1925 წლებში კითხულობდა რუსული ლიტერატურის კურსს პეკინის უნივერსიტეტში.

1927 წელს მიიწვიეს საქართველოს „სახკინმრეწვში“ ლიტერატურული განყოფილების კონსულტანტად. მისი სცენარით გადაღებულია ფილმები: „ელისო“ (ნიკოლოზ შენგელაია, 1926), „ჯიმ შვანთე“ (მიხელ კალატოზიშვილი, 1930) და „ხაბარდა“ (მიხეილ ჭიაურელი, 1931).
ვლადიმერ ტრიანდაფილოვი

ვლადიმერ ტრიანდაფილოვი (დ. 14 მარტი, 1894, ყარსის ოლქი — გ. 12 ივლისი, 1931) — საბჭოთა სამხედრო მოღვაწე და თეორეტიკოსი. იყო პირველი მსოფლიო ომისა და რუსეთის სამოქალაქო ომის მონაწილე. 1918 წელს შეუერთდა წითელ არმიას. 1923 წელს დაამთავრა წითელი არმიის სამხედრო აკადემია. 1923-1931 წლებში მუშაობდა ამავე აკადემიაში. იყო საბჭოთა არმიის გენშტაბის უფროსი. დაიღუპა საავიაციო კატასტროფის დროს.
ბა ნდაუ

ბა ნდაუ (; დ. 23 აგვისტო, 1950, სანი, საფრანგეთის სუდანი) — მალელი პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე. მალის დროებითი პრეზიდენტი 2020 წლის 25 სექტემბრიდან 2021 წლის 26 მაისამდე.

ბიოგრაფია
ბაკალავრიატის დასრულების შემდეგ საკუთარი სურვილით 1973 წლის 1 ივნისს წავიდა სამხედრო სამსახურში. შემდეგ ეწვია საბჭოთა კავშირს და გაიარა მფრინავის კურსები. 1976 წლის მარტში მუშაობა დაიწყო მალის სამხედრო-საჰაერო ძალებში. გარკვეული პერიოდი ეკავა მალის პრეზიდენტის მუსა ტრაორეს ადიუტანტის თანამდებობა. 1994 წელს საფრანგეთში დაასრულა თავდაცვის კოლეჯი.

2014-2015 წლებში მუსა მარას თავრობაში თავდაცვის მინისტრია.

2020 წლის 18 აგვისტოს მალიში განხორციელებული სამხედრო გადატრიალების შემდეგ ხალხის გადარჩენის ეროვნულმა კომიტეტმა 18 თვით ხელისუფლება გადასცა ბა ნდაუს. 25 სექტემბერს შეუდგა პრეზიდენტის მოვალეობის შესრულებას (ვიცე-პრეზიდენტად დანიშნეს ასიმი გოიტა).

2020 წლის 27 სექტემბერს მალის დროებით პრემიერ-მინისტრად დანიშნა მოქტარ უანი.
დარეჯან ჩხეტიანი

დარეჯან ჩხეტიანი (დ. 3 იანვარი, 1965, გულრიფში) — ქართველი პოლიტიკოსი, ექიმი.

1976 წელს დაამთავრა თბილისის 2-ე მედსასწავლებელი, ხოლო 1984 წელს ივანე სეჩენოვის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში ბოლნისის მაჟორიტარობის კანდიდატი იყო („ქართული ოცნება“), სადაც ხმათა 28,87% მიიღო (7734 ხმა) და მეორე ადგილი დაიკავა. 2013-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“.
ავთანდილ ბერიძე

ავთანდილ ბერიძე (დ. 11 იანვარი, 1955, ბათუმი, საქართველო — გ. 12 ნოემბერი, 2020) — ქართველი პოლიტიკოსი, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე, 2012 წლის 28 ოქტომბრიდან 2016 წლის 28 ნოემბრამდე.

ბიოგრაფია
ავთანდილ ბერიძე დაიბადა 1955 წლის 11 აინვარს ქალაქ ბათუმში.

სწავლობდა მოსკოვის კვების მრეწველობის საკავშირო ინსტიტუტში, სოფლის მეურნეობის პროდუქტების დამზადების ეკონომიკისა და ორგანიზაციის (სპეციალობა – ეკონომისტი) დაუსწრებელ ფაკულტეტზე.

1971–1974 წლებში მუშაობდა ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ ახალშენის კოლმეურნეობაში რიგითი წევრის რანგში, ხოლო 1974–1978 წლებში მოსკოვის ოლქის ქ. ზვენიგოროდის 46-ე პროფტექნიკურ სასწავლებელში – ლაბორანტად; 1979–1982 წლებში მუშაობდა აჭარის საკონსერვო მრეწველობის კომბინატში – ნორმადარად, პროფკავშირის კომიტეტის თავმჯდომარედ; 1982–2012 წლებში ხელმძღვანელობდა სოფლის მეურნეობის გადამამუშავებელი, კვებისა და მსუბუქი მრეწველობის მუშაკთა პროფკავშირსა და ხელვაჩაურის რაიონულ პროფგაერთიანებას.

საქართველოში ეროვნული მოძრაობის დაწყებისთანავე აქტიურად იყო ჩართული საქართველოს დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში; 1991–1996 წლებში იყო აჭარის უზენაესი საბჭოს წევრი, ორჯერ ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრი; 2012 წლიდან კოალიცია „ქართული ოცნების“ ბათუმის საარჩევნო შტაბს ხელმძღვანელობდა, იყო „ქართული ოცნება – დემოკრატიული საქართველოს“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი, ხოლო 2012–2016 წლებში აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე; 2012–2016 წლებში — „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კონსტიტუციაში ცვლილებების შეტანის შესახებ“ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კონსტიტუციური კანონის პროექტის საჯარო განხილვის საორგანიზაციო კომისიის თავმჯდომარე; 2017–2018 წლებში ხელმძღვანელობდა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის აპარატის უმაღლეს საბჭოსთან ურთიერთობის დეპარტამენტს, გარდაცვალებამდე კი აჭარის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამმართველოს უფროსის მოადგილე იყო.

ეროვნული მოძრაობის დროს აქტიურად თანამშრომლობდა სხვადასხვა პერიოდულ თუ ე. წ. არაფორმალურ გამოცემასთან, ჟურნალ-გაზეთებთან; საქართველოს დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის წლებში თანამოაზრეებთან ერთად გამოსცემდა გაზეთ „მაჭახელას“. იყო საქართველოს ჩოხოსანთა საზოგადოების აჭარა-ლაზეთის სადროშოს ერთ-ერთი დამფუძნებელი და აქტიური წევრი.

გარდაიცვალა 2020 წლის 12 ნოემბერს.
კურდღლისცოცხა

კურდღლისცოცხა — მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. ბუჩქები და ბუჩქაბალახებია, 70-ზე მეტი სახეობაა გავრცელებული ხმელთაშუაზღვისპირეთში, კავკასიაში 20-მდე სახეობაა, საქართველოში 9, მათ შორის ექვსი საქართველოს, ხოლო ორი კავკასიის ენდემია. იზრდებიან მთის ქვედა სარტყლიდან ალპურ სარტყლამდე, მშრალ, კლდოვან და ქვიან ფერდობებზე. ძველად ფოთლებიდან, ყვავილებიდან და ღეროებიდან იღებდნენ ყვითელ საღებავს. საღებავი კურდღლისცოცხა შეიცავს ალკალოიდ ანგარინს, აგრეთვე ციტიზინს, რომლის ხნსარიც გამოიყენება სუნთქვის ტიმულატორად.

საქართველოში აფხაზეთის კურდლისცოცხა შეტანილია წითელ ნუსხაში.
ვან სიაოშუაი

ვან სიაოშუაი (; დ. 22 მაისი, 1966) — ჩინელი კინორეჟისორი, სცენარისტი და მსახიობი. იგი ჩინური კინოს „მეექვსე თაობის“ წარმომადგენელია. ისევე, როგორც მისი თანამედროვე სხვა რეჟისორები, წინა თაობის რეჟისორთაგან განსხვავებით, რომლებიც ძირითადად ისტორიულ დრამებს იღებდნენ, ვანი თავის ფილმებში ჩინეთში ბოლო დროს მომხდარი ცვლილებების შედეგებს ასახავს და ლოკალურ დონეზე გლობალიზაციის კრიტიკას გვთავაზობს.

რეჟისორის ნამუშევრები მოზარდებისა და ახალგაზრდების სენსიტიური პორტრეტირებით გამოირჩევა. მისი ცნობილი ფილმებია: „პეკინის ველოსიპედი“, „სამოთხესთან ახლოს“, „მოხეტიელენი“ და „მეოცნებენი შანხაიდან“. მათგან განსხვავებით, ქორწინების თემაზეა ვანის 2008 წლის ფილმი „სიყვარული, რომლისაც გვწამს“.

2010 წელს რეჟისორი ხელოვნებისა და ლიტერატურის ორდენის კავალერი გახდა.

ადრეული ცხოვრება
ვან სიაოშუაი 1966 შანხაიში დაიბადა. კულტურული რევოლუციის პერიოდში არსებული არეულობის გამო მან ცხოვრების პირველი 13 წელი გუიჯოუს პროვინციის დედაქალაქ გუიანში გაატარა. იქ ყოფნის პერიოდში იგი ხატვით დაინტერესდა. 1979 წელს მისი ოჯახი საცხოვრებლად უხანში გადავიდა. ორი წლის შემდეგ, 15 წლის ვანი პეკინში გადავიდა, სადაც ცენტრალურ ხელოვნების აკადემიაში მხატვრობას, შემდეგ კი პეკინის კინოაკადემიაში რეჟისურას სწავლობდა. რეჟისორმა მომდევნო ფილმი სახელწოდებით „გაყინული“ 1994 წელს გადაიღო, თუმცა 1997 წლამდე ნამუშევარი ეკრანებზე არ გასულა.

ვანმა მესამე ფილმი „სამოთხესთან ახლოს“ 1998 წელს გადაიღო. ფილმი უხანში მყოფი ორი მიგრანტის შესახებ მოგვითხრობს, რომლებიც მომღერლის გატაცებაში აღმოჩნდებიან ჩართულნი. ნამუშევარი ცენზურას რამდენჯერმე ემსხვერპლა და საბოლოოდ, წლების შემდეგ ჩინეთის ეკრანებზე შეზღუდულად გამოვიდა. დასავლურ სამყაროში ფილმი შემდეგი სახელწოდებებითაა ცნობილი: „რუანის სიმღერა“ და „გოგონა ვიეტნამიდან“.

1999 წელს რეჟისორის მომდევნო ფილმი – საოჯახო კომედია „სახლი“ – გამოვიდა. მან გადაწყვეტილი ჰქონდა გადაეღო უბრალო ფილმი, რომელიც ცენზურას მარტივად გაივლიდა.

საერთაშორისო წარმატება
ვანს საერთაშორისო წარმატება 2001 წელს გადაღებულმა „პეკინის ველოსიპედმა“ მოუტანა. ფილმმა ბერლინის კინოფესტივალზე ჟიურის გრან პრი მიიღო. მრავალი კრიტიკოსი ფილმს ვიტორიო დე სიკას 1948 წლის „ველოსიპედის ქურდებს“ ამსგავსებს.

2003 წელს ვანმა „მოხეტიალენი“ გადაიღო, რომელიც კანის კინოფესტივალზე საკონკურსო ნომინაციაში გავიდა. 2005 წელს რეჟისორის მომდევნო ფილმმა „მეოცნებენი შანხაიდან“ კანის კინოფესტივალზე ჟიურის გრან პრი მიიღო.

2008 წელს ბერლინის კინოფესტივალზე ვანის ფილმის სახელწოდებით „სიყვარული, რომლისაც გვწამს“ პრემიერა შედგა, რომელიც თანამედროვე დრამაა განქორწინებული წყვილის შესახებ. ფილმმა საუკეთესო სცენარის ნომინაციაში ვერცხლის დათვი მიიღო.

2010 წელს რეჟისორი ხელოვნებისა და ლიტერატურის ორდენის კავალერი გახდა.
ანა ჭაბაშვილი

ანა ჭაბაშვილი (დ. 20 დეკემბერი, 1950, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

სხვადასხვა დროს მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კორნელი კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ინსტიტუტში, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტში. 2000 წლიდან არის გამომცემლობა „დიოგენეს“ მთავარი რედაქტორი.
კურეიკა

კურეიკა (ლიუმა, ნუმა) — მდინარე რუსეთში, კრასნოიარსკის მხარეში, მდინარე ენისეის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 888 კმ., აუზის ფართობი 44,7 ათასი კმ². სათავე აქვს პუტორანის პლატოს სამხრეთ ფერდობზე. მიედინება შუა ციმბირის ზეგანის ჩრდილოეთით, ღრმა ხეობაში. საზრდოობს თოვლის წყლით. წყლის საშუალო ხაჯი შესართავთან 664 მ³/წმ. იყინება შუა ოქტომბერში, ყინულძვრაა მაისის ბოლოს. სანაოსნოა შესართავიდან 130 კმ-ზე.
ალფრედ კურელა

ალფრედ კურელა (დ. 2 მაისი, 1895 ოდერის ბჟეგი — გ. 12 ივნისი, 1975, ბერლინი) — გერმანელი ავტორი. 1928 წლიდან ცხოვრობდა საქართველოს სსრ-ში. სამი წელი ცხოვრობდა სოფელ ფსხუში. 1934-1954 წლებში ცხოვრობდა საბჭოთა კავშირში. გერმანულ ენაზე თარგმნა ვაჟა-ფშაველას პოემები, სიმონ ჩიქოვანის, ირაკლი აბაშიძის, იოსებ ნონეშვილის ლექსები, დაწერა წინასიტყვაობა „დიდოსტატის მარჯვენის“ გერმანული გამოცემისთვის. 1956 წელს გამოსცა დასურათებული ალბომი „მშვენიერი კავკასია“. მისი ცხოვრების ერთ ეპიზოდს ასახავს გურამ რჩეულიშვილის მოთხრობა „სიკვდილი მთაში“.
მარი ორლეანელი (1813-1839)

მარი ორლეანელი (; დ. 12 აპრილი, 1813, პალერმო, ორი სიცილიის სამეფო — გ. 6 იანვარი, 1839, პიზა, ტოსკანის დიდი საჰერცოგო) — ორლეანელთა დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე ლუი ფილიპ -ისა და დედოფალ მარია ამალიას ასული. გათხოვებამდე ცნობილი, როგორც მადმუაზელ დე ვალუა, ჰერცოგ ალექსანდრეზე ქორწინების შემდეგ კი მიიღო ვიურტემბერგის ჰერცოგინიის ტიტულიც.

ბიოგრაფია
მარი ორლეანელი დაიბადა 1813 წლის 12 აპრილს პალერმოში. იგი იყო ემიგრაციაში მყოფი ორლეანის ჰერცოგის, ლუი ფილიპისა და მისი ცოლის, პრინცესა მარია ამალია ნეაპოლელის მესამე შვილი და მეორე ქალიშვილი. ვინაიდან მისი დაბადებისას ტახტზე ჯერ კიდევ ნაპოლეონი იჯდა, მისი ოჯახი დედამისის მამის, ნეაპოლისა და სიცილიის მეფე ფერდინანდ -ის მფარველობის ქვეშ ცხოვრობდა იტალიაში. უკვე 1815 წელს ნაპოლეონი საბოლოოდ დაემხო, ტახტი ლუი -ს დაუბრუნდა და ორლეანელებიც საფრანგეთს დაუბრუნდნენ. ცნობილია, რომ პრინცესა მარი ბავშვობიდანვე გამოირჩეოდა ფერწერისადმი განსაკუთრებული სიყვარულით, რის გამოც მშობლებმა მას ტიუილრის სასახლეში სახატავად სპეციალური ოთახიც კი გამოუყვეს. იგი აღწერილია, როგორც ენერგიული პრინცესა, რომელსაც უყვარდა ხატვა და აქტიურად ინტერესდებოდა პოლიტიკითაც.

1830 წელს, ივლისის რევოლუციით მამამისმა დაამხო მეფე შარლ და თავად გახდა საფრანგეთის მეფე ლუი ფილიპ -ის სახელით, რითაც მარი საფრანგეთის ნამდვილი პრინცესა გახდა. სულ მალე ლუი ფილიპმა ტახტის გასამყარებლად სხვა მონარქებთან დამოყვრებაზე დაიწყო ფიქრი, რის გამოც 1832 წელს თავისი უფროსი ასული, პრინცესა ლუიზა ცოლად ბელგიის მეფე ლეოპოლდ -ს შერთო, შემდეგ კი პრინცესა მარის ჯერიც დადგა. 1834 წელს იგი აპირებდა, რომ ის ორი სიცილიის მეფე ფერდინანდ -ის ძმაზე, მეფე ფრანჩესკო -ისა და დედოფალ მარია ისაბელ ესპანელის ვაჟზე, სირაკუზის გრაფ ლეოპოლდოზე დაექორწინებინა, რომელიც მარის დედის ძმისწული იყო, თუმცა მოლაპარაკებები ჩაიშალა.

საბოლოოდ, 1837 წლის 17 ოქტომბერს ვერსალის სასახლეში პრინცესა მარი დააქორწინეს ვიურტემბერგის ჰერცოგ ალექსანდრეზე, ჰერცოგ ალექსანდრესა და მისი ცოლის, პრინცესა ანტუანეტა საქსენ-კობურგ-ზაალფელდელზე. ჰერცოგი ალექსანდრე იყო ვიურტემბერგის მეფე ფრიდრიხ -ის ძმისწული, ბელგიის მეფე ლეოპოლდ -ის დისწული, დედოფალ ვიქტორიას დეიდაშვილი, პრინცი ალბერტის, პორტუგალიის მეფე ფერნანდუ -ისა და ასევე რუსეთის იმპერატორების: ალექსანდრე -ისა და ნიკოლოზ -ის ბიძაშვილი.

მათი ქორწინება არც ისე ბედნიერი იყო, თუმცა 1838 წლის 10 ივლისს მარიმ თავისი ერთადერთი შვილი, პრინცი ფილიპე გააჩინა, რომელმაც 1881 წელს, მამის შემდეგ დაიკავა ჰერცოგის თანამდებობაც.

1838 წლის დამლევს მარის პულმონალური ტუბერკულოზის დიაგნოზი დაუსვეს. ექიმები ვარაუდობდნენ, რომ მას იტალიის ცხელი კლიმატი გამოაკეთებდა, რის გამოც იგი დაუყოვნებლივ გაემგზავრა პიზაში, თუმცა ამან ვერ უშველა და იგი იქ 1839 წლის 6 იანვარს, 25 წლის ასაკში გარდაიცვალა. იგი გადაასვენეს და იმავე წლის 27 იანვარს დაკრძალეს დრეს სამეფო სამლოცველოში, საფრანგეთში.

წინაპრები