iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ასათიანი

საკუთარი სახელი ასათიანი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ა
აკაკი ასათიანი — პოლიტიკური მოღვაწე
ალექსანდრე ასათიანი — პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე
ანთეოს ასათიანი — ჰიგიენისტი
არჩილ ასათიანი — ფიზიოლოგი
ბ
ბეჟან ასათიანი — ჟურნალისტი - (134493493)

გ
გიორგი ასათიანი — დოკუმენტური კინოს რეჟისორი და ოპერატორი
გრამიტონ ასათიანი — გინეკოლოგი
გურამ ასათიანი — ლიტერატურათმცოდნე, კრიტიკოსი
გურამ ასათიანი — ფილოსოფოსი
ე
ეკატერინე ასათიანი — მწერალი, საზოგადო მოღვაწე
ვ
ვალერი ასათიანი — ფილოლოგი, სახელმწიფო მოხელე
ვახტანგ ასათიანი — საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი
ვლადიმერ ასათიანი — სოციალისტური შრომის გმირი
ვლადიმერ ასათიანი — ბიოქიმიკოსი

თ
თეიმურაზ ასათიანი — მოქანდაკე
თინათინ ასათიანი — ფიზიკოსი

ი
ირინა ასათიანი — ქართველი მწერალი
იოველ ასათიანი — ქართველი ეკონომისტი, მეცნიერი, პედაგოგი და სამხედრო პირი (134498235)

კ
კახი ასათიანი — სპორტსმენი, ბიზნესმენი
ლ
ლადო ასათიანი — პოეტი
ლევან ასათიანი — ლიტერატურათმცოდნე
ლევან ასათიანი — ეკონომისტი, იურისტი
ლევან ასათიანი — გეოგრაფი, დიპლომატი
ლევან ასათიანი — ქიმიკოსი
ლიანა ასათიანი — მსახიობი
ლუკა ასათიანი — საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე
მ
მაია ასათიანი — ჟურნალისტი, ტელეწამყვანი
მაკა ასათიანი — ჟურნალისტი
მამია ასათიანი — მწერალი
მიხეილ ასათიანი — მწერალი, პუბლიცისტი
მიხეილ ასათიანი — ფსიქიატრი და ფსიქოთერაპევტი
ნ
ნინო ასათიანი — არქიტექტორი, ხელოვნებათმცოდნე
ნინო ასათიანი — ბალეტის მოცეკვავე (55104248)
ნოდარ ასათიანი — ისტორიკოსი
ნუგზარ ასათიანი — სპორტსმენი (ფარიკაობა, ხმალი)

რ
რევაზ ასათიანი — ინჟინერ-ეკონომისტი
როზეტა ასათიანი — ეკონომისტი
რუსუდან ასათიანი — ქართველი ენათმეცნიერი, მეცნიერი და პედაგოგი (134498272)

ს
სამსონ ასათიანი — სამხედრო პირი
სოსიპატრე ასათიანი — პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე
შ
შოთა ასათიანი — პოლიციის გენერალ-მაიორი

ჯ
ჯუმბერ ასათიანი — ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (134498184)
აღნიაშვილი

საკუთარი სახელი აღნიაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ვლადიმერ აღნიაშვილი — პედაგოგი, ფოლკლორისტი, ეთნოგრაფი
ლევან აღნიაშვილი — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე
ნიკოლოზ აღნიაშვილი — სამხედრო პირი
ნიკოლოზ აღნიაშვილი — აგრონომი, პუბლიცისტი
პეტრე აღნიაშვილი — საბჭოთა პარტიული, სამხედრო და სახელმწიფო მოხელე
ახვლედიანი

საკუთარი სახელი ახვლედიანი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

აზიზ ახვლედიანი — ლიტერატურათმცოდნე, ფოლკლორისტი
ალექსანდრე ახვლედიანი — მეცნიერი. მშენებლობისა და სამთო მექანიკის დარგის სპეციალისტი
ალექსანდრე ახვლედიანი — საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი
ალექსანდრე ახვლედიანი — პოლკოვნიკი
არდევან ახვლედიანი — მეან-გინეკოლოგი
არმაზ ახვლედიანი — პოლიტიკოსი
გივი ახვლედიანი — სპორტსმენი
გიორგი ახვლედიანი — ენათმეცნიერი
გიორგი ახვლედიანი — ჟურნალისტი, პოლიტიკოსი
გიორგი ახვლედიანი — ინჟინერი, პოლიტიკოსი
გიორგი ახვლედიანი — მსახიობი
გიორგი ახვლედიანი — ნიადაგთმცოდნე
გიორგი ახვლედიანი — მწერალ აკა მორჩილაძის ნამდვილი სახელი
დავით ახვლედიანი — არქიტექტორი
დარია ახვლედიანი — მწერალი, პოეტი
დიმიტრი ახვლედიანი — ექიმი, პუბლიცისტი
ევსევი ახვლედიანი — პედაგოგი, ჟურნალისტი, სამხედრო პირი
ელენე ახვლედიანი — ფერმწერი, გრაფიკოსი, თეატრისა და კინოს მხატვარი
ერლომ ახვლედიანი — მწერალი, სცენარისტი
ვახტანგი (ახვლედიანი) — მღვდელმთავარი
ვლადიმერ ახვლედიანი — ენათმეცნიერი, ფილოლოგი
ვლადიმერ ახვლედიანი — სამხედრო პირი
თეა ახვლედიანი — დიპლომატი, საქართველოს სახელმწიფო მინისტრი შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში
იასონ ახვლედიანი — სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი
იუვენალ ახვლედიანი — სამხედრო პირი
მაია ახვლედიანი — ფილოლოგი, პოლიტიკოსი
ნიკოლოზ ახვლედიანი — ფეხბურთელი
პლატონ ახვლედიანი — მსახიობი
სოლომონ ახვლედიანი — პედაგოგი, პუბლიცისტი
ხარიტონ ახვლედიანი — ისტორიკოსი
კარლსრუე

კარლსრუე — ქალაქი გერმანიაში, მდინარე რაინის მახლობლად (უკავშირდება არხით), ბადენ-ვიურტემბერგის მხარეში. 285,812 ათ. მცხოვრები (2006). დიდი სატრანსპორტო კვანძი, სამდინარო ნავსადგური. გერმანიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილის საწვავის განმანაწილებელი ცენტრი (ნავთობი კარლსრუეში მიდის მარსელიდან წყლის გზითა და ნავთობსადენით). ნავთობსახდელი ქარხანა, სატრანსპორტო და ელექტრო მანქანათმშენებლობა, ლითონდასამუშავებელი, ქიმიური, პოლიგრაფიული, კვების მრეწველობა. კარლსრუედან 10 კმ-ზე არის ატომური კვლევის ცენტრი (ლეოპოლდსჰაფენი). უნივერსიტეტი, სახვითი ხელოვნების სახელმწიფო აკადემია, ბადენის მხარის მუზეუმი (სიძველეთა კოლექცია), სამხატვრო მუზეუმი.

ქალაქი გაშენებულია რადიალურ-წრიული გეგმით. ბაროკოს სტილის სასახლიდან (1752-82, არქიტექტორი ლ. ფ. დე ლა გეპიერი, ფ. ა. კესლაუ) ჩრდილოეთისკენ მარაოსებრ იშლება საპარკო ხეივნები, ხოლო სამხრეთისკენ - ქალაქის ქუჩები. საუკუნის მესამედში არქიტექტორმა ფ. ვაინბრენერმა კარლსრუეში ააგო კლასიცისტური შენობები.

გალერეა
აბაშა

აბაშა — ქალაქი საქართველოში, აბაშის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარეებს აბაშასა და ნოღელას შორის, ზღვის დონიდან 23 მ სიმაღლეზე. ქალაქ თბილისიდან მდებარეობს დაახლოებით 258 კმ-ში. ქალაქად გამოცხადდა 1964 წელს. ქალაქში არის რკინიგზის სადგური, სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები. აბაშაში არის ჭყონდიდის ეპარქიის რეზიდენცია.

სახელწოდება
სიტყვა აბაშა არაბულიდან მომდინარეობს, ლეგენდის თანახმად არაბებს მდინარის გადალახვა სურდათ, მაგრამ ის ადიდებულა და ერთმანეთს უყვიროდნენ „აბა - შა“, ე. ი. უკან დავიხიოთო. „ქართლის ცხოვრებაში“ მემატიანე ჯუანშერის ცნობის მიხედვით საუკუნეში მურვან ყრუს ლაშქარში მყოფი 23 000 ეთიოპიური წარმოშობის აბისინიელი (აბაშელი, აბისინია—აბაშეთი) ქვეითი ერთმა ადიდებულმა მდინარემ დაახრჩო, ხოლო მეორე მდინარემ კი წაიღო 35 000 ცხენი. ამის გამო ერთ მდინარეს აბაშა, მეორეს კი ცხენისწყალი ეწოდა.

ისტორია
სოფლები აბაშა, კვათანა და საკაჭარავო საუკუნის დასაწყისში შედიოდა საჭილაოს სამოურავოში. ტერიტორიის ჩამოყალიბება ურბანულ ცენტრად დაკავშირებულია 1870 წელს თბილისი-ფოთის რკინიგზის გაყვანასთან, როდესაც გაიხსნა რკინიგზის სადგური აბაშა. რკინიგზის სადგურის მიმდებარე ტერიტორიას ეწოდა ახალი აბაშა და მან მოიცვა ყოფილი სოფლები აბაშა, კვათანა, კაპანა, ნოღოხაში და საკაჭარავო. 1923 წლიდან მიენიჭა დაბის სტატუსი. 1930 წლიდან გახდა რაიონის ცენტრი. 1938 წელს ჯერ კიდევ ცალკე სოფლად იხსენიებოდა ნოღოხაში. 1963 წლიდან აბაშას მიენიჭა ქალაქის სტატუსი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 4941 ადამიანი.

ცნობილი ადამიანები
აბაშაში დაიბადნენ:
რადიშ თორდია — ფერმწერი;
ნიკოლოზ იოსელიანი ― ზოოტექნიკოსი;
კონსტანტინე კაპანელი ― მწერალი;
მიტროფანე კორძახია — გეოგრაფი;
მიხეილ მოსტკოვი — ჰიდროტექნიკოსი;
ზვიად ნადარეიშვილი — პოლიტიკოსი, უზენაესი საბჭოს წევრი;
გიორგი ქვილითაია — ფეხბურთელი;
ტერენტი ჭანტურია ― მოქანდაკე.
ამბროლაური

ამბროლაური — ქალაქი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმის და ქვემო სვანეთის მხარის და ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 2047 ადამიანი (2014 წ.). ქალაქში არის ღვინის ქარხანა, სასამართლო, სპორტული დარბაზი, საავადმყოფო, თეატრი, მუზეუმი, ნიკორწმინდის ეპარქიის რეზიდენცია.

გეოგრაფია
გაშენებულია რიონის და კრიხულის შესართავთან, ზღვის დონიდან 550 მ სიმაღლეზე, ტყიბულიდან 43 კმ., ქუთაისიდან 96 კმ, თბილისიდან 240 კმ. რელიეფი მთაგორიანია, ჰავა ნოტიოა. იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და შედარებით მშრალი, ცხელი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 11,2 °, იანვრისა -0,3 °, აგვისტოსი 22,1 °. ნალექები 1075 მმ წელიწადში.

ისტორია
წერილობით წყაროებში ამბროლაური საუკუნიდან იხსენიება. იგი იმერეთის მეფეთა ერთ-ერთი რეზიდენცია იყო. აქ იდგა სამეფო სასახლე, რომლის კომპლექსიდან ეკლესიის და კოშკის ნანგრევებია შემორჩენილი. 1930 წლიდან წარმოადგენდა ამბროლაურის რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს. 1937 წლამდე ეწოდებოდა ენუქიძე. ქალაქად გამოცხადდა 1966 წელს. საბჭოთა პერიოდში ამბროლაურის საქალაქო საბჭო მოიცავდა ასევე სოფლებს ახალსოფელი, გორი, ზემო კრიხი, იწა, ქვემო კრიხი, შუა კრიხი და ძირაგეული. 2014-2017 წლებში გამოყოფილი იყო ამბროლაურის მუნიციპალიტეტიდან, როგორც ცალკე ადმინისტრაციული ერთეული. მოქმედებდა საშენი მასალის და ხის საწარმოები, სამკერვალო, საკონდიტრო, ღვინისა და საკონსერვო ქარხნები, კინოთეატრი. სრულდებოდა საჰაერო რეისები თბილისი-ამბროლაური.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 2047 ადამიანი.
ახალი ათონი

ახალი ათონი (ყოფ. ფსირცხა - გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს.) — ქალაქი და ზღვისპირა კლიმატური კურორტი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კოლხეთის დაბლობზე, შავი ზღვის ნაპირას, მდინარე ფსირცხის შესართავში. ზღვის დონიდან 50 მ. გუდაუთიდან დაშორებულია 7 კმ-ით, ხოლო სოხუმიდან — 18 კმ-ით.

სახელწოდება
სახელი მომდინარეობს ახალი ათონის მონასტრის სახელწოდებიდან. საუკუნის ბიზანტიელი ავტორების ცნობით ადრე მის ადგილზე ქალაქი ტრაქეა მდებარეობდა. მისი ეს სახელწოდება ძველი ქართული „უღაღის“ (გაუვალი ადგილის) ბერძნული თარგმანია. შუა საუკუნეებში მას ანაკოფია ეწოდებოდა. ამ სახელით „ქართლის ცხოვრებაში“ იგი საუკუნის ამბებთან დაკავშირებით მოიხსენიება. 1875 წელს ათონის მთის ძირას, ძველი ანაკოფიის ადგილას დაარსდა ახალი ათონის მონასტერი (აქედან წარმოსდგება ქალაქის სახელი). საუკუნიდან მას ფსირცხა ეწოდება, თუმცა ზოგიერთ რუკაზე კვლავ შემონახულია მისი სახელწოდება ანაკოფია.

ისტორია
1938 წლის 16 ნოემბერს საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებით კურორტი ფსირცხა გამოეყო ფსრიცხის სასოფლო საბჭოს, გარდაიქმნა დაბად და შეიქმნა ფსირცხის სადაბო საბჭო.

1948 წელს ფსირცხას ახალი ათონი ეწოდა. 1952 წელს შეიქმნა ახალი ათონის რაიონი, რომელიც მომდევნო წელს კვლავ გუდაუთის რაიონს შეუერთდა. ქალაქად გამოცხადდა 1987 წელს. მოსახლეობა 4,3 ათასი (1989 წ.).

ივერიის მთის თავზე შემორჩენილია ანტიკური ტაძრისა და ძველი ციხესიმაგრის ნანგრევები. ამავე მთის ძირას არის ახალი ათონის მღვიმე, რომლებიც მასობრივი ტურიზმის ობიექტია. აქ არის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი.
ბაღდათი

ბაღდათი (ყოფ. მაიაკოვსკი) — ქალაქი საქართველოში, ბაღდათის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ბაღდათში არის თეატრი, ვლადიმერ მაიაკოვსკის სახლ-მუზეუმი, მოქმედებს ბაღდათის წმინდა გიორგისა და წმინდა თამარ მეფის ტაძრები.

გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე ხანისწყალზე, ქუთაისი-აბასთუმნისა და ვანი-ზესტაფონის საავტომობილო გზების კვეთაზე. ქალაქი მდებარეობს ზღვის დონიდან 200 მეტრზე, თბილისიდან 232 კილომეტრი, რიონის რკინიგზის სადგურიდან 19 კმ მანძილზე.

ბაღდათში ჰავა ზღვის ნოტიო სუბტროპიკულია, იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და შედარებით ცხელი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 14 °, იანვრის 4,4 °, ივლისის — 23 °. აბსოლუტური მინიმუმი — -18 °, აბსოლუტური მაქსიმუმი — 42 °. ნალექების რაოდენობა 1500 მმ წელიწადში.

ისტორია
ბაღდათი ისტორიულ წყაროებში პირველად საუკუნის ნახევარში იხსენიება, თუმცა არქეოლოგიური მასალა ადასტურებს, რომ დასახლება აქ უკვე შუა ფეოდალურ ხანაში ყოფილა. 1703 წელს ოსმალებმა დაიკავეს და აქ ჯერ ხის, შემდეგ ქვითკირის ციხე ააგეს, რომელშიც 100 იანიჩარისგან შემდგარი გარნიზონი იდგა. ამ დროს ბაღდათი პატარა ქალაქად იქცა. ის ახალციხის საფაშოს თურქობისა და იმერლების ბაზარსა და სავაჭრო პუნქტს წარმოადგენდა. 1737 წელს ბაღდათის ციხის გარნიზონი ასი კაცისაგან შედგებოდა და ძირითადად ტყვეთა სყიდვით იყო დაკავებული.

რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს, 1770 წლის 2 ივლისს სოლომონ -მა და გენერალმა ტოტლებენმა ოსმალები ბაღდათიდან გააძევეს. მას შემდეგ, რაც იმერეთი რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა, ბაღდათის მნიშვნელობა დაკნინდა, ბაზარი და ვაჭრობა გაქრა. 1820-იან წლებში მისი სამოქალაქო მოსახლეობა 30 ოჯახი იყო, ხოლო ციხეში 100-კაციანი გარნიზონი იდგა. 1830-იან წლებში ციხე უკვე მიტოვებული იყო. 1905 წლის რევოლუციის დამარცხების შემდეგ, 1906 წლის 10 იანვარს ბაღდათი გადაწვა სადამსჯელო რაზმმა.

1926 წლისთვის ბაღდათის თემი შედგებოდა 13 სოფლისგან და მისი მოსახლეობა შეადგენდა 11 409 ადამიანს. 1930 წელს ბაღდათის თემი ობჩის, საკრაულას და წითელხევის თემებთან ერთად გამოყოფილ იქნა ქუთაისის მაზრიდან, გაერთიანდა ერთ რაიონში და რაიონის ცენტრად გამოცხადდა სოფელი ბაღდათი. 1940 წელს ბაღდათს ეწოდა მაიაკოვსკი. 1981 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი. საბჭოთა პერიოდში მაიაკოვსკიში მოქმედებდა ღვინის და საკონსერვო ქარხნები, ავეჯისა და მეფრინველეობის ფაბრიკები. 1990 წელს ეწოდა ბაღდათი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 3707 ადამიანი.

ცნობილი ადამიანები
ბაღდათში დაიბადა და ბავშვობის წლები გაატარა ვლადიმერ მაიაკოვსკიმ, სწორედ მის პატივსაცემად ეწოდებოდა ქალაქს და რაიონს 1940-1990 წლებში მაიაკოვსკი.

ფოტოგალერეა
ბოლნისი

ბოლნისი — ქალაქი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები. ისტორიული ძეგლებიდან აღსანიშნავია ყორანთის ეკლესია (- სს.). გორა, რომელზედაც ეს ეკლესიაა აგებული, ენეოლითური ხანის ნასახლარის ნაშთებსაც შეიცავს. საყურადღებოა აგრეთვე გვიანდელი ფეოდალური ხანის სატრედოს თაღოვანი ხიდი მდინარე მაშავერაზე. ბოლნისში არის ბოლნისის ეპარქიის კათედრა და ეპისკოპოსის რეზიდენცია.

გეოგრაფია
მდებარეობა
ბოლნისი მდებარეობს მდინარე მაშავერას შუა დინებაში, ზღვის დონიდან 550 მეტრის სიმაღლეზე, თბილისიდან 64 კილომეტრში. რკინიგზის სადგური მარნეულ-კაზრეთის ხაზზე. ძირითადად გაშენებულია ვაკეზე, ჩრდილოეთი ნაწილი კი — გორაკ-ბორცვიან მთისწინეთზე. ქალაქის ტერიტორიის ფართობია 463 ჰა. ქალაქი განაშენიანებულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ 6 კილომეტრზე. გააჩნია სწორხაზოვანი და პარალელურად განლაგებული ქუჩები. სულ არის 65 ქუჩა და 13 ჩიხი.

კლიმატი
საშუალო წლიური ტემპერატურა ბოლნისში ცელსიუსით 12,0 გრადუსს შეადგენს. იანვარში საშუალო ტემპერატურაა +0,3 °, აგვისტოში +23,3 °, აბსოლუტური მინიმალური ტემპერატურა -24 °, აბსოლუტური მაქსიმალური ტემპერატურა კი +39 °. ნალექების რაოდენობა წელიწადში შეადგენს 572 მილიმეტრს. ნალექების მაქსიმუმი მაისში ფიქსირდება (86 მმ), ხოლო მინიმუმი — დეკემბერში (21 მმ).

ისტორია
სახელწოდება
ბოლნისი ქალაქს დაერქვა ამ მიდამოებში ძველთაგანვე არსებული მნიშვნელოვანი პუნქტების სახელწოდების მიხედვით. ბოლნისი წარმოდგება სიტყვა „ბოვისაგან“. სულხან-საბა ორბელიანის მიხედვით „ბოვი არს სადა ოქრო, ვერცხლი, სპილენძი და მისთანანი ითხრების და გამოიდნობის“.

გერმანელები
1818 წელს ისტორიული სოფლების სამტრედოს, ყორანთის და ველკეთილის მახლობლად (ეს სოფლები საბარათიანო-საორბელიანოში შედიოდა) შვაბიიდან გადმოსახლებული გერმანელები ჩამოასახლეს, რომლებმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს ბოლნისის ისტორიაში. გერმანელებმა შექმნეს ევროპული ტიპის დასახლება, განავითარეს მევენახეობა, მებოსტნეობა, მეხილეობა, მესაქონლეობა. გაიყვანეს საირიგაციო, მიწისქვეშა სანიაღვრე და სარწყავი არხები. გახსნეს ღვინის, კონიაკის და ყველ-კარაქის ქარხნები, ტყავის და ავეჯის დამამზადებელი საამქროები. ჰქონდათ სახანძრო სამსახური, სასულე ორკესტრი, ველოსიპედისტთა, ტანმოვარჯიშეთა და საფეხბურთო გუნდები. გერმანელების დასახლებას ჯერ კატარინენფელდი ერქვა, მასში 1836 წელს 626 გერმანელი ცხოვრობდა, ხოლო საბჭოთა არმიის შემოსვლის შემდეგ კოლონიას საბჭოელი კომუნისტის, როზა ლუქსემბურგის სახელი დაარქვეს.

საბჭოთა ეპოქა
1941 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე, ყველა გერმანელი მოსახლე, რომელიც არ იყო დაქორწინებული ქართველზე, ციმბირსა და ყაზახეთში გადაასახლეს. 1943 წლის 3 აპრილს დაბას ბოლნისი ეწოდა, ხოლო 1967 წელს ქალაქის სტატუსი მიენიჭა. 1980 წელს გაკეთდა ქალაქის წყალმომარაგების ქსელი.

მოსახლეობა
1968 წლის მონაცემებით ბოლნისში ცხოვრობდა 16,3 ათასი მოსახლე, 1989 წლის სსრკ-ს მოსახლეობის აღწერით ქალაქში 15 047 ადამიანი ცხოვრობდა. საქართველოს მოსახლეობის 2014 აღწერის მონაცემებით ბოლნისში 8967 ადამიანი ცხოვრობს. ბოლნისი მრავალეთნიკური ქალაქია. გარდა ქართველებისა, ცხოვრობენ სომხები, აზერბაიჯანელები, რუსები, ბერძნები.

რელიგია
ბოლნისის ეპარქია არის ქართული ეკლესიის სამღვდელმთავრო აღმოსავლეთ საქართველოში. მოიცავს საქართველოს უძველეს ქალაქს - ბოლნისსა და მის მუნიციპალიტეტს.

გალერეა
გალი

გალი — ქალაქი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. ქალაქად გამოცხადდა 1932 წელს. ქალაქი მდებარეობს სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე ერისწყლის ორივე ნაპირზე. არქანჯელო ლამბერტის რუკაზე (1654) გოგიელის სახელით არის აღნიშნული. იგი ამ დროს ოდიშის სამთავროში შედიოდა. 1906 წელს სამურზაყანოს ცენტრი ოქუმიდან გალში გადაიტანეს, 1928-1930 წლებში მაზრის ცენტრი იყო. გალში არის რკინიგზის სადგური, ჩაის და ეთერზეთების ქარხნები, თეატრი, მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი.

დემოგრაფია
გარდაბანი

გარდაბანი (ყოფ. ყარაია) — ქალაქი აღმოსავლეთ საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს გარდაბნის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 310 მ, თბილისიდან 39 კმ. ქალაქად გამოცხადდა 1969 წელს. ჰავა მშრალი სუბტროპიკულია. გარდაბანში არის რკინიგზის სადგური, გარდაბნის თბოელექტროსადგური, , პლანტას სასათბურე მეურნეობა, სხვა მცირე საწარმოები.

ისტორია
კავკასიის მხარის ხუთვერსიან რუკაზე სოფელ მიხაილოვკის (დღეს უკვე ქალაქ გარდაბნის სამხრეთი ნაწილი) ჩრდილოეთით დატანილია სოფელი ყარა-ტაპა (- — „შავი გორაკი“). საბჭოთა პერიოდში ის ატარებდა სოფელ ყარაიას სახელს, რომელიც წარმოადგენდა ყარაიის რაიონის (შემდგომში გარდაბნის რაიონი) ადმინისტრაციულ ცენტრს. 1947 წლის 18 მარტს სოფელს დაარქვეს სახელი გარდაბანი. სოფელმა გარდაბანმა სტატუსი ჯერ დაბად შეიცვალა, ხოლო 1969 წლის ივლისში გამოცხადდა ქალაქად.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 10 753 ადამიანი.

გალერეა
გურჯაანი

გურჯაანი — ქალაქი აღმოსავლეთ საქართველოში (კახეთის მხარე), გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა: 8 024 (2014).

გეოგრაფია
გურჯაანი მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილო–აღმოსავლეთ მთისწინეთის და ალაზნის ველის მიჯნაზე, ბაკურციხე-თელავის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 400 მ სიმაღლეზე, თბილისიდან დაშორებულია 111 კმ-ით.

ჰავა ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკულია. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურაა 12,4°, იანვრის საშუალო ტემპერატურაა 0,9°, ივლისისა — 23.6°. ნალექები 804 მმ წელიწადში.

ქალაქის ტერიტორიაზე, ზღვის დონიდან 412 მეტრზე მდებარეობს კურორტი „ახტალა“. კურორტის სამკურნალო ფაქტორია ფსევდოვულკანური წარმოშობის ტალახი, რომელსაც იყენებენ აბაზანებისთვის. სამკურნალო ჩვენებებია: მოძრაობის ორგანოთა ქრონიკული დაავადებები, პერიფერიული ნერვიული სისტემისა და გინეკოლოგიური დავადებანი. კურორტზე სეზონი გრძელდება მაისიდან ნოემბრამდე.

ისტორია
„გურჯაანის“ სახელის წარმოშობასთან დაკავშირებით ხალხურ გადმოცემებში მრავალი ვერსია არსებობს. ერთ-ერთი ისტორიულად დასაბუთებული ვერსიის თანახმად ამ სახელს თურქული წარმოშობა აქვს: სიტყვა „გურჯ“ თურქულია და ქართველს ნიშნავს, ხოლო „გურჯაანი“ — ქართველთა სადგომს.

ქალაქ გურჯაანის ტერიტორია არქეოლოგიურად შეუსწავლელია. სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში დაცულია ქალაქში შემთხვევით მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა: თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები, ბრინჯაოსა და რკინის იარაღი, სხვადასხვა სამკაული. 1949 წელს გურჯაანში აღმოჩნდა ოქროს 7 ცალი ბიზანტიური მონეტა, მოჭრილი ალექსი -ის (1081-1118) და იოანე -ის (1118-1143) სახელით.

სოფელი გურჯაანი წერილობით წყაროებში პირველად იხსენიება კახეთის მეფის ალექსანდრე -ის (1476-1511) გუჯარში, რომლის მიხედვით კახთუბანი-გურჯაანი მეფეს გადასახადისაგან გაუთავისუფლებია (კახთუბანი ამჟამად ქალაქის ერთ-ერთი უბანია). გურჯაანი მოხსენიებულია ასევე ვახუშტი ბატონიშვილის და იოანე ბატონიშვილის შრომებში. ამ პერიოდში ის ვაჩნაძეებისა და ანდრონიკაშვილების სოფელია. იოჰან გიულდენშტედტის მიხედვით ს-ის 70-იან წლებში გურჯაანი გაპარტახებული ყოფილა.

ქალაქი გურჯაანი 1934 წელს დაარსდა. მის შემადგენლობაში მოექცა ასევე კურორტი ახტალა. საბჭოთა პერიოდში გურჯაანი წარმოადგენდა სარკინიგზო კვანძს, სადაც თბილის-თელავის რკინიგზის ხაზს გამოეყოფოდა წნორის მიმართულებით მიმავალი განშტოება (უმოქმედოა 1990 წლიდან). ქალაქში მოქმედებს ღვინის (მ. შ. სააქციო საზოგადოება „გურჯაანი-1929"), სპირტის, ყველ–კარაქის ქარხნები, აგრეთვე ადგილობრივი მნიშვნელობის წვრილი საწარმოები. მოსახლეობა უმთავრესად ჩაბმულია სასოფლო-სამეურნეო შრომაში (მევენახეობა-მებაღეობა).

კულტურა
გურჯაანში არის გურჯაანის მუნიციპალური კულტურის ცენტრი, ქართული მხედრული ისტორიის მუზეუმი, დიდების მემორიალური მუზეუმი, საქართველოს ეროვნული მუზეუმის კახეთის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული საცავი (ყოფილი გურჯაანის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი). ქალაქში წარსულში არსებობდა სახალხო თეატრი, მის ნაცვლად ამჟამად მოქმედია მუნიციპალური კულტურის ცენტრთან არსებული თეატრალური დასი.

ქალაქ გურჯაანში ფუნქციონირებს შოთა რუსთაველის სახელობის ცენტრალური ბიბლიოთეკა, სადაც 2019 წელს გაიხსნა ღვინის მუზეუმი.

გურჯაანში და მის სიახლოვეს შემორჩენილია ისტორიული ძეგლები გურჯაანის ყველაწმინდა და ტატიას საყდარი. გურჯაანში მოქმედებს წმინდა სამების საკათედრო ტაძარი, აქვეა საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის გურჯაანისა და ველისციხის ეპარქიის კათედრა და რეზიდენცია.

დემოგრაფია
გალერეა
თეთრიწყარო

თეთრიწყარო (ყოფილი აღბულაღი, გადაერქვა 1940 წლის 9 ოქტომბერს) — ქალაქი საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები. მდებარეობს გომერის ქედის კალთაზე, მდინარე ჭივჭავის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1180 მეტრ სიმაღლეზე, თბილისიდან 57 კმ. ქალაქის სიახლოვეს არის თეთრი წყაროს ნასოფლარი, სამშვილდის ნაქალაქარი.

ისტორია
თეთრიწყაროს ადგილზე მდებარეობდა ისტორიული სოფელი გარისი, შემორჩენილია სამონასტრო კომპლექსი პირღებული, რომლის ეკლესიაც საუკუნეშია აგებული. რუსეთის იმპერიის დროს მოიცავდა ორ სოფელს — აღბულაღს, სადაც იდგა ქართველთა პოლკი და კონსტანტინეს, სადაც ცხოვრობდნენ სამხედრო სამსახურიდან გადამდგარი ჯარისკაცები. 1940 წელს ეწოდა თეთრიწყარო. ქალაქად გამოცხადდა 1966 წელს.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 3093 ადამიანი.
თერჯოლა

თერჯოლა — ქალაქი საქართველოში, იმერეთის მხარეში, თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი.

მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე ჩხარის ორივე ნაპირზე, ზღვის დონიდან 170 მეტრ სიმაღლეზე. ზესტაფონიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 14 კილომეტრი, თბილისიდან 198 კმ. წყაროებში პირველად მოხსენიებულია ს-ში. ქალაქად გამოცხადდა 1983 წელს. თერჯოლაში არის ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები, სპორტის სასახლე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 4644 ადამიანი.
ლაგოდეხი

ლაგოდეხი — ქალაქი აღმოსავლეთ საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა — 5918 (2014 წ.).

ისტორია
ლაკუასტის ხევი პირველად იხსენიება ს-ში, როდესაც ერისმთავარმა არჩილმა აქ ციხესიმაგრე ააგო. ს-ში აქ იყო ჰერეთის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მონასტერი. სოფელი ლაგოდეხი შედიოდა სიღნაღის მაზრაში. 1930 წლიდან გახდა ლაგოდეხის რაიონის ცენტრი. ქალაქად გამოცხადდა 1962 წელს.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 5918 ადამიანი.

ფოტოგალერეა
მარნეული

მარნეული (1947 წლამდე ბორჩალო) — ქალაქი აღმოსავლეთ საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები. მარნეულში არის რუსთავის ეპარქიის რეზიდენცია. ქალაქში რვა საჯარო სკოლაა, მათ შორის ერთი ქართულენოვანი.

სახელწოდება
სახელწოდება მარნეული მოხსენებულია საუკუნის ისტორიულ წყაროებში. ამასვე მოწმობს ვახუშტი ბაგრატიონის ( ს-ის დასაწყისი) და ცნობილი მოგზაურის იოჰან გიულდენშტედტის ჩანაწერები (1772), ვახუშტი ბაგრატიონის მიხედვით, მარნეულის ძველი სახელი ლომთაგორა ყოფილა (წყაროებში პირველად იხსენიება საუკუნეში), რომელიც დიდ დასახლებად იქცა ლომთაგორა-მარნეულის, ჭანდარ-სანდარისა და სარვანის გაერთიანების შედეგად.

სახელწოდება მარნეული ქართული წარმოშობისაა და მას რამდენიმე ახსნა მოეპოვება. სიტყვა მარანი საუკუნიდან არსებობს და აღნიშნავს ღვინის დასაყენებელ და შესანახ ადგილს. ასევე, მარნეული არის მცენარის სახეობაც. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით, მარნეულის არის მარნას (მცენარე) რტოსგან.

ბუნება
მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ალგეთის ნაპირებზე. მარნეულში ზომიერად თბილი სტეპის ჰავაა. იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ცხელი ზაფხული. საშუალო წლიური ტემპერატურა 12 °, იანვარში 0 °, ივლისში 23,9 °. აბსოლუტურ მინიმუმი — 25 °, აბსოლუტურ მაქსიმუმი 40 °. ნალექები 500 მმ წელიწადში.

ისტორია
დიდ დასახლებად იქცა სოფლების: ლომთაგორა-მარნეულის, ეკლესიის, ჭანდარ-სანდარისა და სარვანის გაერთიანების შედეგად. უძველესი დასახლებაა ლომთაგორა (წყაროებში პირველად იხსენიება საუკუნეში), რითაც ბოლოვდებოდა მეგალითური (ციკლოპური) ციხეების მწკრივი მდინარე ალგეთის მარჯვენა მხარეს. იყო მნიშვნელოვანი ციხესიმაგრე და საგზაო კვანძი. საუკუნეში ირანის შაჰმა აბას -მა აქედან აყრილი მკვიდრი ქართული მოსახლეობის ნაცვლად ამ ადგილას ბორჩალუს თურქმანული ტომი დაასახლა, შემდგომში, დასახლებასაც ბორჩალო ეწოდა. 1947 წელს აღადგინეს ძველი ქართული სახელწოდება მარნეული. ქალაქად გამოცხადდა 1964 წელს.

მარნეულის ტერიტორიაზე შემორჩენილია მეგალითური ხანის ციხის ნაშთები და ადრინდელი ფეოდალური ხანის ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 20 211 ადამიანი.

გალერეა