iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დანიის სრუტეები

დანიის სრუტეები − სრუტეები, რომლებიც ბალტიის ზღვასა და ჩრდილოეთის ზღვას აკავშირებენ კატეგატთან და სკაგერაკთან ერთად. ისტორიულად, დანიის სრუტეები დანიის შიდა სანაოსნო წყლები იყო, თუმცა, ტერიტორიების დაკარგვის გამო, დღეისთვის ერესუნის სრუტე და ფემარნ-ბელტი შვედეთთან და გერმანიასთან საზიარო წყალსატევებია, ხოლო დიდი ბელტი და მცირე ბელტი დანიის ტერიტორიულ წყლებს წარმოადგენს. კოპენჰაგენის 1857 წლის კონვენციის მიხედვით, დანიის სრუტეები ღიაა კომერციული გადაზიდვებისთვის. ზოგადად, სრუტეები საერთაშორისო სანაოსნო წყლებადაა მიჩნეული.
პარმასტეგა

პარმასტეგა — დევონური ხანიდან აღებული ღეროვანი ტეტრაპოდების გადაშენებული გვარი, რომელიც ფამენური ხანის ყველაზე ადრეული პერიოდით(დაახლოებით 372 მილიონი წლის წინ) თარიღდება, რაც განსხვავდება გვიანდელი ფამენური ხანის (365–359 მილიონი წლის წინ) ცნობილი გვიანდელი ნამარხებისგან. ეს გვიანდელი ნამარხები გაცილებით ახალგაზრდაა (დაახლოებით 30 მილიონი წლით) ვიდრე ტეტრაპოდების უძველესი ნაკვალევი.

ზუსტად არაა ცნობილი, თუ რაზე ნადირობდა პარმასტეგა. არსებობს მოსაზრება, რომ ეს სახეობა უხერხელმლოებზე, ნაპირზე მცხოვრებ ადრეულ ამფიბიებსა და ზღვის მორიელებზე ნადირობდა. ეს უკანასკნელნი კომფორტულად გრძნობდნენ თავს როგორც ხმელეთზე, ასევე ზღვაში.

ტეტრაპოდებს შორის დათარიღება
მიუხედავად იმისა, რომ ტეტრაპოდების ნაკვალევი დაახლოებით 385 მილიონი წლის წინანდელია, პარმასტეგა ამ ჯგუფს მიკუთვნებული უძველესი კარგად შემონახული ნამარხია. ორი ყველაზე სრულყოფილი და ცნობილი ტეტრაპოდი, აკანთოსტეგა და იქტიოსტეგა, შედარებით უფრო ახალია (დაახლოებით 365 მილიონი წლის). იმ დროისათვის ტეტრაპოდები უკვე მრავალფეროვნად ცხოვრობდნენ.

აღწერა და პალეობიოლოგია
პარმასტეგა წყლის ცხოველია, რომელიც ლაყუჩებით სუნთქავდა. მისი სიგრძე, სავარაუდოდ, 1.3 მეტრზე მეტია. მისი მხრის სარტყელი ნაწილობრივ ხრტილისგან შედგება, რომელიც ძვალზე ნაკლებად გამძლეა, ამიტომ გვარის შემქმნელები თვლიან, რომ მისი ხერხემალი და კიდურები, რომლებიც არ არის შემონახული, შესაძლოა მთლიანად ხრტილოვანი ყოფილიყო.

პარმასტეგას თავის ქალის ყველაზე დიდი თავისებურება მისი თვალის ბუდეების ფორმა და მდებარეობაა. ეს არის დიდი, ოვალური ფორმის ორი ღიობი, რომლებიც წინ და გვერდებზეა მიმართული გარკვეულწილად ცხოველის თავის ქალის ზედა ნაწილისკენ. მისი წინ წამოწეული თვალები, ნიანგის მსგავს თავის ქალასთან ერთად, სავარაუდოდ, ერთნაირ ცხოვრების წესზე მიუთითებს. პარმასტეგა წყლის დონის ქვემოთ ცურავდა და ტივტივებდა, რის გამოც მხოლოდ თვალები ჰქონდა გამოწეული. თუმცა პარმასტეგას ასევე შეეძლო ჰაერის პირდაპირ სუნთქვა სასუნთქი ხვრელის, მისი ორბიტების უკან მდებარე სპირაკულის, მეშვეობით.

მისი თხელი, ელასტიური ქვედა ყბა ნემსის მსგავსი კბილებით კონტრასტს ქმნის მის ზედა ყბასთან, რომელსაც დიდი და მტკიცე ეშვები ჰქონდა.

კლასიფიკაცია
პარმასტეგა ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე ბაზალურ სტეგოკეფალიანად. მოთავსებულია ტეტრაპოდების გვირგვინის ჯგუფის გარეთ.

ქვემოთ მოცემულია გამარტივებული კლადოგრამა, რომელიც დაფუძნებულია ბეზნოსოვისა და სხვების მიერ გამოქვეყნებულ 2019 წელის კვლევაზე.

ჰაბიტატი
პარმასტეგის გავრცელების არეალი ახლანდელი რუსეთის ტერიტორიას მოიცავდა. ეს სახეობა მტკნარი წყლის ლაგუნებში სახლობდა. ის, ძირითადად, ლაყუჩებით სუნთქავდა, ასევე ნესტოებით, რომლებიც წყალში უნდა ყოფილიყო ჩაძირული ლაყუჩებში წყლის გადასამისამართებლად. გარდა ამისა, მას ასევე ჰქონდა თავზე სპირალი, რომელიც ექსტრემალური პირობებში სუნთქვისთვის იყო განკუთვნილი.

სახეობები
პარმასტეგას მხოლოდ ერთი სახეობაა ცნობილი. იგი აღწერილია პაველ ა. ბეზნოსოვის, ჯენიფერ ა.კლაკის, ერვინს ლუკშევიჩსის, მარჩელო რუტას და პერ ე. ალბერგის მიერ 2019 წელს სოსნოგორსკის ფორმაციის კირქვებში 2012 წელს აღმოჩენილი რამდენიმე ნამარხი ნაშთის საფუძველზე, რომლებიც ტროპიკულ სანაპირო ლაგუნაშია დალექილი. ეს კირქვები გამოდის მდინარე იჟმას ნაპირებზე, კომის რესპუბლიკაში, რომელიც რუსეთის ფედერაციის შემადგენლობაშია.
ანტიფრიზი

ანტიფრიზი ( და ) — სითხე, რომელსაც გაყინვის დაბალი ტემპერატურა აქვს. იყენებენ 0°-ზე დაბალი ტემპერატურის პირობებში მომუშავე შიგაწვის ძრავებისა და სხვა დანადგარების გასაცივებლად. ანტიფრიზს უნდა ახასიათებდეს მაღალი თბოტევადობა და თბოგამტარობა, დუღილისა და აალების მაღალი ტემპერატურა, მცირე სიბლანტე დაბალ ტემპერატურაზე, არ უნდა იწვევდეს ლითონების კოროზიას და სხვა. კოროზიის თავიდან ასაცილებლად ანტიფრიზს უმატებენ ანტიკოროზიულ დანამატებს (მაგალითად, ფოსფორმჟავა ნატრიუმს). ანტიფრიზად იყენებენ ეთილენგლიკოლის, გლიცერინის სხვადასხვა ორგანულ ნაერთებისა და აგრეთვე მარილების წყალხსნარებს. მაგალითად, 66.7% ეთილენგლიკოლისა და 33.3% წყლის ნარევი -75° იყინება. მრეწველობა უშვებს 40 და 65 მარკის ეთილენგლიკოლის ანტიფრიზებს, რომელთა გაყინვის ტემპერატურა შესაბამისად -40° და -65°-ია.
Système universitaire de documentation

დოკუმენტირების საუნივერსიტეტო სისტემა — საფრანგეთის უნივერსიტეტებისა და სხვა უმაღლესი სასწავლებლების, კვლევითი ბიბლიოთეკების და დაახლოებით 3 400 რესურს-ცენტრის გაერთიანებული ბიბლიოგრაფიული მონაცემთა ბაზა (კატალოგი). შეიქმნა 1999 წელს.

2011 წლის სექტემბრის მონაცემებით, კატალოგი შეიცავდა 10 მილიონამდე ბიბლიოგრაფიულ ჩანაწერს, რომელიც აღწერდა ყველა სახის დოკუმენტებს, მათ შორის მონოგრაფიებს, დისერტაციებს, პერიოდული გამოცემებს, სტატიებს, ხელნაწერებს, აუდიოვიზუალურ დოკუმენტებს, რუკებს, ნოტებს, ძველ წიგნებს, სპეციალური ტიპის დოკუმენტებს, ელექტრონულ რესურსებს.

-ს დაქვემდებარებულია საფრანგეთის „უმაღლესი განათლების ბიბლიოგრაფიულ სააგენტოს“.

-ი -ის ნაწილია.
სტამბოლის ავიაციის მუზეუმი

სტამბოლის ავიაციის მუზეუმი ასევე ცნობილია როგორც თურქეთის საჰაერო ძალების მუზეუმი — სამხედრო-საავიაციო მუზეუმი, რომელიც ეკუთვნის და მართავს თურქეთის საჰაერო ძალები. მუზეუმი მდებარეობს სტამბოლში, ბაქირქიოის რაიონის იეშილქიოის უბანში, თურქეთი. მუზეუმის ფართობია 65,000 მ².

მუზეუმი წარმოადგენს არა მხოლოდ თურქეთის საჰაერო ძალების მიერ გამოყენებულ სხვადასხვა საომარ თვითმფრინავებს, შვეულფრენებს და იარაღს, არამედ ასევე სამოქალაქო საჰაერო ტრანსპორტს და თურქული აერონავტიკის ისტორიის მრავალ ნიმუშს, ოსმალეთის იმპერიის ხანიდან დაწყებული.

ისტორია
პირველი მსოფლიო ომის დასასრულს, ანგარებში რამდენიმე გერმანული და სხვა ქვეყნების თვითმფრინავების არსებობამ, რომელთაგან ყველაზე ძველი 1912 წლიდან იყო, განაპირობა საჰაერო ძალების ინსპექტორატის გადაწყვეტილება საავიაციო მუზეუმის დაარსების შესახებ. დაიწყო მტრისგან ჩამორთმეული ნადავლი თვითმფრინავების შეგროვება. დამოუკიდებლობის ომის დროს ეს თვითმფრინავები გადაიტანეს ქართალ-მალთეფეში, რათა დაეცვათ დაზიანებისგან; თუმცა, ტრანსპორტირების პროცესში ზოგიერთი თვითმფრინავი სერიოზულად დაზიანდა. ამ დაზიანებამ გადადო საავიაციო მუზეუმის მშენებლობის იდეა.

1960 წელს, მაშინდელი საჰაერო ძალების სარდლობის საჰაერო გენერალ ირფან თანსელის ბრძანებით, განახლდა თურქეთში საავიაციო მუზეუმის მშენებლობის იდეა და ამ მიზნით, 1963 წელს გაცემული ბრძანებით მოითხოვეს, რომ საჰაერო ძალების და სხვა ქვედანაყოფების მიერ გამოყენებული თვითმფრინავებიდან თითოეული ტიპის ერთ-ერთი დაერეზერვებინათ. ძალისხმევის შედეგად, 1966 წელს დაარსდა საავიაციო მუზეუმის ორგანიზაცია და 1971 წელს გაიხსნა თურქეთის პირველი საავიაციო მუზეუმი იზმირ-ჯუმაოვასის სამოქალაქო აეროპორტში.

სტამბოლის საავიაციო მუზეუმი
მიუხედავად იმისა, რომ გახსნისას დიდი ყურადღება მიიპყრო, დაიწყო საავიაციო მუზეუმისთვის ახალი შენობის ძიება, რადგან არსებულ მდებარეობაზე იგი არ იზიდავდა საკმარის რაოდენობის მნახველებს ქალაქის ცენტრიდან დაშორების და ტრანსპორტირების სიძნელეების გამო. უფრო მეტიც, გადაწყდა ჯუმაოვასის ასაფრენი ბილიკის შეკეთება და მისი უფრო ინტენსიური გამოყენება საწვრთნელი ფრენებისა და სამოქალაქო ავიაციოსთვის, რაც მუზეუმისთვის შექმნიდა დამატებით პრობლემებს განთავსების და მოწყობის თვალსაზრისით; ამით საავიაციო მუზეუმის უფრო შესაფერის ადგილზე გადატანა აუცილებელი გახდა.

საავიაციო მუზეუმი იზმირ-ჯუმაოვასში 1978 წლამდე ფუნქციონირებდა. გამოკვლევების შედეგად მიიღეს გადაწყვეტილება მუზეუმის გადატანისა სტამბოლ-იეშილქეოის სამხედრო აეროპორტთან მდებარე ტერიტორიაზე, საჰაერო ძალების აკადემიის მახლობლად. განსაზღვრისას გაითვალისწინეს მისი მდებარეობა, მნახველთა პოტენციალი, გაუმჯობესებისა და ტექნიკური მომსახურების სიმარტივე, და ისიც, რომ სწორედ იქ განლაგდა ქვეყნის პირველი საჰაერო ქვედანაყოფი და ისტორიული მნიშვნელობა, რომელსაც იგი ატარებს.

ახალი საავიაციო მუზეუმის მშენებლობა დაიწყო 1977 წელს და დასრულდა 1983 წელს. მუზეუმი იკავებს სულ 65,000 მ² ფართობს, რომელიც მოიცავს საგამოფენო ფართებს, რომელთაგან 2,365 მ² არის დახურული და 12,000 მ² ღია. შიდა არქიტექტურა და დეკორაცია განახორციელეს სტამბოლის პროვინციული კულტურის, მშენებლობისა და ძეგლების დირექტორატისა და მიმარ სინანის უნივერსიტეტის ტექნიკურმა პერსონალმა და ექსპერტებმა. მუზეუმი მნახველებისთვის გაიხსნა თურქეთის საჰაერო ძალების მეთაურის, გენერალ ჰალილ სოზერის მიერ, 1985 წლის 16 ოქტომბერს.

გალერეა
ფარასი

ფარასი — ძველი ქალაქი, რომელსაც ისტორიულად სხვადასხვა სახელით – პაჰორასი, ტელ ფარასი ან მარისი მოიხსენიებენ, მდებარეობდა ჩრდილოეთ სუდანში, მეორე ნილოსის ჩანჩქერების ქვემოთ, თანამედროვე ვადი ჰალფას სიახლოვეს. ეს ტერიტორია 1960-იან წლებში ასუანის მაღალი კაშხლის მშენებლობის შედეგად წარმოქმნილი ნასერის ტბის წყალმა დაფარა.

ისტორია
ძვ.წ. ათასწლეულის პირველ ნახევარში, ნუბიის ეგვიპტიზაციის პროცესისას, ფარასში აშენდა ციხესიმაგრე, რომელიც შემდგომში გადაიზარდა ურბანულ ცენტრად. ფარაონთა დინასტიის პერიოდში (დაახლოებით ძვ.წ. 1500 წ.), ჰატშეფსუტისა და თუტმოს -ის მმართველობისას, აქ აშენდა რამდენიმე ტაძარი, რომელთა ნანგრევები დღემდეა შემორჩენილი. ამ პერიოდის მნიშვნელოვანი პიროვნებები ფარასში საკურთხევლებს აშენებდნენ თავისი ფარაონების პატივსაცემად.

ძვ.წ. 300 წლიდან ახ.წ. 300 წლამდე ფარასი მეროეს სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა, რაც ბერძნულ წყაროებში სახელწოდებით პაჰორასი მოიხსენიება. მეროელებმა აქ ააგეს ახალი ციხესიმაგრე. დაახლოებით ახ.წ. 500 წელს ფარასი გახდა ნობადიას სამეფოს დედაქალაქი, ერთ-ერთი სახელმწიფოსი, რომელიც მეროეს დაშლის შედეგად წარმოიშვა. ამ დროის მდიდარი ნეკროპოლიები ფარასის მახლობლად – ბალანასა და კვუსტულის არეალში მდებარეობდა.

543 წელს ბიზანტიის დედოფალი თეოდორას დავალებით კოპტმა მისიონერებმა ფარასი გააქრისტიანეს და დააარსეს ეპისკოპოსობა. ფარასი ქრისტიანულ ეპოქაში იქცა ნუბიის ერთ-ერთ მთავარ რელიგიურ და კულტურულ ცენტრად.

ფარასის ტერიტორია პირველად გათხარეს 1912–1914 წლებში ოქსფორდის უნივერსიტეტის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. 1960-იან წლებში, ასუანის კაშხლის გამო, დიდი რაოდენობით ძეგლი წყლის ქვეშ აღმოჩენის საფრთხის წინაშე დადგა. ამან განაპირობა ფარასში მასშტაბური არქეოლოგიური სამუშაოები, რომლებიც 1961–1964 წლებში განხორციელდა იუნესკოს ეგიდით, პროფესორ კაზიმიეჟ მიხალოვსკის ხელმძღვანელობით მომუშავე პოლონური ექსპედიციის მიერ. ექსპედიციის დროს აღმოჩნდა ფარაონ თუტმოს -ის ტაძრის ნაშთები; საუკუნის ბოლოდან ადრეული ქრისტიანული ეპოქის სამნავიანი ბაზილიკა; მონასტერი, სამეფო სასახლის ნანგრევები, საცხოვრებელი და სამეურნეო ნაგებობები. მნიშვნელოვანი აღმოჩენა იყო ქრისტიანული ხელოვნების 120 ფრესკა (– სს.), შესრულებული მშრალ თაბაშირზე. ფრესკები გამოხატავდა წმინდანთა, მეფეთა და ეპისკოპოსთა პორტრეტებს და გამოირჩეოდა ბიზანტიურ-კოპტური სტილისტიკით. გარდა ამისა, აღმოაჩინეს დაახლოებით 200 წარწერა ბერძნულ, კოპტურ და ნუბიურ ენებზე, დაკრძალვის სტელები და ლიტურგიკული ნივთები.

იუნესკოსთან გაფორმებული შეთანხმების საფუძველზე, აღმოჩენილი მასალების ნაწილი – 62 ფრესკა, არქიტექტურული დეტალები და კერამიკის ფრაგმენტები – გადაეცა პოლონურ მხარეს და ამჟამად ინახება ვარშავის ეროვნული მუზეუმის ფარასის გალერეაში. დანარჩენი მასალა განთავსებულია ხარტუმის არქეოლოგიურ მუზეუმში.
ისლამის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ისტორიის მუზეუმი

ისლამის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ისტორიის მუზეუმი — მდებარეობს გულჰანეს პარკში, ყოფილი საიმპერატორო ცხენოსნების შენობაში. მუზეუმი გაიხსნა 2008 წლის 25 მაისს და აჩვენებს მუსლიმი მეცნიერების - საუკუნეების სამეცნიერო ინსტრუმენტების რეპლიკებს. ყველა მოდელი დამზადდა იოჰან ვოლფგანგ გოეთეს უნივერსიტეტის (ფრანკფურტი) არაბულ-ისლამური მეცნიერებების ისტორიის ინსტიტუტში, თანადროული ტექსტებში მოცემული აღწერილობებისა და ნახატების მიხედვით ძალიან ცოტა ორიგინალური ნივთია წარმოდგენილი. ბევრი ნივთი „მთლიანად წარმოსახულია“, ხოლო სხვები ეფუძნება ხელნაწერებში მსგავსი მოწყობილობების ნახატებს, მაგრამ უცნობია, ოდესმე აშენდა თუ არა ისინი, ან შენების განზრახვა იყო თუ არა.

გალერეა
Fossilworks

— არასამთავრობო და არაკომერციული ონლაინ-მონაცემთა ბაზა, რომელიც ეძღვნება ნამარხი ორგანიზმების კვლევას. ის შეიცავს ჩანაწერებს ტაქსონების, სამეცნიერო სტატიებისა და ნამარხი კოლექციების შესახებ.

 შეიქმნა 1998 წელს ჯონ ელროის მიერ. ბაზაში თავმოყრილია დიდი რაოდენობის მონაცემები, რომლებიც მოპოვებულია მსოფლიოს მრავალი პალეონტოლოგის მიერ. არსებული მონაცემები მოწოდებულია პალეონტოლოგთა დისციპლინათაშორისი საერთაშორისო ჯგუფის მიერ. პროექტის მთავარი მიზანია, შეიქმნას მსოფლიო მასშტაბის საცნობარო ბაზა საზღვაო და ხმელეთის ორგანიზმების ტაქსონომიური მონაცემებისთვის, ნებისმიერი გეოლოგიური ეპოქიდან. აგრეთვე უზრუნველყოს ამ მონაცემების სტატისტიკური ანალიზის შესაძლებლობა. პროექტის მთავარი გრძელვადიანი ამოცანაა საერთო ძალისხმევის სტიმულირება, რათა პასუხი გაეცეს გლობალურ პალეონტოლოგიურ კითხვებს მონაცემთა ბაზის ინფრასტრუქტურის განვითარებითა და დიდი მასივების დამუშავებით.

მონაცემთა ბაზა დაიხურა დაახლოებით 2022 წელს. ამჟამად იგი -ზეა გადამისამართებული.
ქანდილის მიწისძვრის მუზეუმი

ქანდილის მიწისძვრის მუზეუმი, ან უფრო ფორმალურად ქანდილის ობსერვატორიისა და მიწისძვრათა კვლევის ინსტიტუტის მუზეუმი — მუზეუმი, რომელიც ძირითადად ეძღვნება სეისმოლოგიასა და მიწისძვრის მეცნიერებას თურქეთში. ის მდებარეობს ქანდილის ობსერვატორიის კამპუსში, უსქუდარის რაიონის ქანდილის უბანში, სტამბოლში.

მუზეუმი ბოღაზიჩის უნივერსიტეტს ეკუთვნის და განთავსებულია განახლებულ კორპუსში, რომელიც აშენდა 1934 წელს, როგორც სეისმოგრაფიის ლაბორატორია. მუზეუმში გამოფენილია სხვადასხვა სამეცნიერო ინსტრუმენტები, რომლებიც გამოიყენებოდა ასტრონომიულ და გეომეცნიერულ სამუშაოებში. მუზეუმში გამოფენილი ობიექტებს შორისაა ქანდილის ხელნაწერთა 581 ტყავიდან 32, რომლებიც მოიცავს 1,369 წიგნს თურქულ, არაბულ და სპარსულ ენებზე ასტრონომიაზე, ასტროლოგიაზე, მათემატიკასა და გეოგრაფიაზე.

მუზეუმი დაარსდა იმ დროინდელი პრემიერ-მინისტრის რეჯეპ ტაიპ ერდოღანის დავალებით. ისტორიული შენობა რესტავრირდა სტამბულის მუნიციპალიტეტის მიერ, ხოლო ინტერიერი შეიქმნა ბოღაზიჩის უნივერსიტეტის მიერ. მუზეუმი გაიხსნა 2006 წლის 21 ივნისს.
სტამბოლის ტექნიკური უნივერსიტეტის მეცნიერების ცენტრი

სტამბოლის ტექნიკური უნივერსიტეტის მეცნიერების ცენტრი — ცენტრი, რომელიც ხელს უწყობს ბავშვების ურთიერთობას ექსპონატებთან, მდებარეობს ტასკისლის კამპუსში, ტაქსიმის რაიონში, სტამბოლში. ის გაიხსნა 2007 წლის ნოემბერში. გამოფენა შეიცავს ექსპონატებს მექანიკაზე, ელექტროობასა და მაგნეტიზმზე, მათემატიკაზე, დნმ-ზე, კოსმოსსა და ზოგად ფიზიკაზე.
ელპისტოსტეგე

ელპისტოსტეგე — ფარფლიანი ტეტრაპოდომორფების გადაშენებული გვარი, რომელიც გვიანდელი დევონური ეპოქის ფრასნიულ ხანაში ცხოვრობდა. მისი ერთადერთი ცნობილი სახეობა, ე. უოტსონი, პირველად 1938 წელს აღწერა ბრიტანელმა პალეონტოლოგმა თომას სტენლ ვესტოლმა, კანადაში, კვებეკში, ესკუმინაკის ფორმაციაში აღმოჩენილი თავის ქალის სახურავის ერთი ნაწილის საფუძველზე.

2010 წელს იმავე წარმონაქმნში სრული ეგზემპლარი აღმოაჩინეს, რომელიც რიჩარდ კლუტიემ და მისმა კოლეგებმა 2020 წელს აღწერეს. ეს ავლენს, რომ ელპისტოსტეგეს დაწყვილებული ფარფლები შეიცავდა ძვლებს, რომლებიც თანამედროვე ტეტრაპოდების ფალანგების (თითის ძვლების) ჰომოლოგური იყო; ეს არის ყველაზე ბაზალური ტეტრაპოდომორფი, რომელსაც ეს ძვლები აქვს. ამავდროულად, ფარფლები დაფარული იყო ქერცლებით და ლეპიდოტრიქიებით (ფარფლის სხივები), რაც მიუთითებს, რომ ფალანგების წარმოშობა ფარფლის სხივების დაკარგვას უსწრებდა წინ და არა პირიქით.
კლადოგრამა
სვარცის მიერ 2012 წელს ჩატარებული ანალიზით დადგინდა, რომ ელპისტოსტეგე ტიკტაალიკის დაძმობილებული ტაქსონია. ორივე მათგანი ელპისტოსტეგალიის ჯგუფის პრიმიტიული წევრები აღმოჩნდა, სხვა განვითარებულ ღერო-ტეტრაპოდებთან ერთად.

კლუტიეს და სხვების 2020 წლის კვლევაში ელპისტოსტეგე ყველა კიდურიანი ხერხემლიანის დაძმობილებულ ტაქსონად არის მოხსენიებული, რომელიც ტიკტაალიკის გვირგვინს უკავშირდება:

პალეონტოლოგია
მიგუაშას ეროვნული პარკი, რომელიც კვებეკში ( კანადა ) მდებარეობს, ნამარხების აღმოჩენის ადგილია, რომელიც განსაკუთრებით ცნობილია თავისი ნამარხებით, რომლებიც მრავალფეროვან წყლის ასორტიმენტს წარმოადგენენ, მათ შორის ზემო დევონური პერიოდის თევზის რამდენიმე სახეობას, როგორიცაა სხვადასხვა აგნათანები, პლაკოდერმები, აქტინოპტერიგიელები და სარკოპტერიგიელები. ზოგიერთი შემონახული ნამარხიც საკმარისად სრულყოფილია რბილი ქსოვილების შესანარჩუნებლად და შესაერთებლადაც კი.

ესკუმინაკის წარმონაქმნი, საიდანაც ელპისტოსტეგე აღმოაჩინეს, ცნობილია, რომ მასში 18 000- ზე მეტი თევზის ნიმუშია აღმოჩენილი და შეიცავს მრავალ მცენარეულ ნამარხს (მათ შორის პრიმიტიული ხე არქეოპტერია და ბარინოფიტონი). ნალექის ანალიზი ესკუმინაკის წარმონაქმნის წარმოშობაზე ტბის ნაცვლად ზღვის ან გარდამავალ გარემოზე მიუთითებს. თევზის ნამარხებისა და კოპროლიტების შესანიშნავი შენარჩუნება მიუთითებს, რომ ეს ტერიტორია მლაშე წყალში მდებარეობდა.
ტოლფერდა სამკუთხედი

ტოლფერდა სამკუთხედი — სამკუთხედი, რომლის მინიმუმ ორი გვერდი ერთმანეთის ტოლია. ტოლ გვერდებს ფერდები ეწოდებათ, მესამე გვერდს კი — ფუძე. ფუძესთან მდებარე კუთხეები ტოლფერდა სამკუთხედში ტოლია. ტოლგვერდა სამკუთხედი ასევე ტოლფერდაცაა, მაგრამ არა პირიქით — ყველა ტოლფერდა სამკუთხედი ტოლგვერდა არ არის. ტოლფერდა სამკუთხედის ფუძისადმი გავლებული მედიანა, ბისექტრისაცაა და სიმაღლეც.
ბისექტრისა

ბისექტრისა ( და ) კუთხისა — წრფე, რომელიც კუთხის წვეროზე გადის და მას შუაზე ყოფს.

სამკუთხედის ბისექტრისა ეწოდება სამკუთხედის ერთ-ერთი კუთხის ბისექტრისის მონაკვეთს რომელიც მოთავსებულია კუთხის წვეროსა და მის მოპირდაპირე გვერდთან გადაკვეთის წერტილს შორის. ბისექტრისა მოპირდაპირე გვერდს ყოფს მონაკვეთებად, რომლებიც ფერდების პროპორციულია.
სტამბოლის სათამაშოების მუზეუმი

სტამბოლის სათამაშოების მუზეუმი — სათამაშო მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს სტამბოლში, თურქეთში, კადიკოის რაიონის გოზთეფეს უბანში.

მუზეუმი დაარსდა თურქმა პოეტმა და რომანისტმა სუნაი აკინმა 2005 წელს. მუზეუმი გაიხსნა 23 აპრილს, თურქეთის ეროვნული უქმე დღე - ეროვნული სუვერენიტეტისა და ბავშვთა დღე. ამჟამად მუზეუმში გამოფენილია 4,000 სათამაშო და მინიატურა თურქეთიდან და სხვა ქვეყნებიდან; ბევრი ექსპონატი არის ანტიკვარული, ზოგიერთი მათგანი თითქმის 200 წლისაა⁵. მუზეუმის პირველ სართულზე მდებარეობს ეიუბის სათამაშო მაღაზია, ცნობილი სათამაშო მაღაზია, რომელიც დაიხურა 1950-იან წლებში.

2012 წელს მუზეუმი ნომინირებული იყო და მოხვდა ფინალურ სიაში ევროპული მუზეუმების აკადემიის ბავშვთა მუზეუმების წლიური ჯილდოსთვის.

მუზეუმი ღიაა სამუშაო დღეებში (ორშაბათის გარდა), 9:30-18:00 სთ-მდე, ხოლო შაბათ-კვირას, 9:30-19:00 სთ-მდე. ის მდებარეობს მისამართზე: ომერფაშა ჯადესი, დოქტორ ზეკი ზერენის ქუჩა 17, გიოზთეფე-კადიკიო, სტამბული.

გალერეა
მინიათურქი

მინიათურქი — მინიატურული პარკი ოქროს რქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაპირზე, სტამბოლში, თურქეთი. გაიხსნა 2003 წლის 2 მაისს. ეს არის მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი მინიატურული პარკი, რომელსაც აქვს 15 000 მ² მოდელების ფართობი და სულ 60 000 კვადრატული მეტრი ტერიტორია. ის შეიცავს 135 მოდელს, 1:25 მასშტაბით, თურქეთიდან და მის გარშემო არსებული ნაგებობებისა და ისტორიული ნაგებობების ინტერპრეტაციებისა.

პარკის მთლიანი ფართობიდან 40 000 მ² ღია სივრცეა; 3 500 მ² დაფარულია; ხოლო 2 000 მ² შეიცავს აუზებსა და წყლის გზებს. მისი საავტომობილო სადგომი იტევს 300 ავტომობილს.

პარკის 60 ნაგებობა წარმოშობით სტამბულიდანაა, 63 ანატოლიიდან, ხოლო 13 ოსმალეთის ტერიტორიებიდან, რომლებიც დღეს თურქეთის საზღვრებს გარეთ მდებარეობს. ასევე წარმოდგენილია ისტორიული ნაგებობები, როგორიცაა ეფესოში არტემიდეს ტაძარი და ჰალიკარნასოში მავზოლეუმი (ახლა ბოდრუმი). დამატებითი ადგილი რეზერვირებულია მომავალი მოდელებისთვის.

გალერეა
ირანული კალენდარი

ირანული კალენდარი ან ირანული ქრონოლოგია — კალენდრების ერთობლიობა, რომლებიც შეიქმნა და გამოიყენებოდა ორი ათასწლეულის განმავლობაში ირანში, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც სპარსეთი. კაცობრიობის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე გრძელი ქრონოლოგიური ჩანაწერი, ირანული კალენდარი, ადმინისტრაციული მიზნებისთვის ბევრჯერ შეიცვალა. კალენდრის ჩარჩოების და მისი სიზუსტის დადგენაში ყველაზე დიდი წვლილის და გავლენის მქონე პირი იყო საუკუნის სპარსელი მათემატიკოსი — ომარ ხაიამი. თანამედროვე ირანული კალენდარი წარმოადგენს მზის ჰიჯრის კალენდარს, რომელიც ამჟამად ირანში ოფიციალური სამოქალაქო კალენდარია.

ნოვრუზი, რაც არის ირანული ახალი წელი, იწყება ჩრდილოეთის გაზაფხულის ბუნიობის მომენტთან ყველაზე ახლოს მდებარე შუაღამისას, რაც განისაზღვრება თეირანის მერიდიანის (52.5°) ასტრონომიული გამოთვლებით. ამრიგად, კალენდარი დაფუძნებულია დაკვირვებებზე, რაც მას განასხვავებს გრიგორიანული კალენდრისგან, რომელიც კონკრეტულ წესებზეა დაფუძნებული. ეს ბუნიობა, გრიგორიანული კალენდრის მიხედვით, დაახლოებით 20 მარტისთვის ან თვით ამ დღეს დგება. ირანის დროის სარტყელია ირანის სტანდარტული დრო, ანუ +03:30.
იშბანკის მუზეუმი

იშბანკის მუზეუმი — ბანკის მუზეუმი სტამბოლში, თურქეთი.

მდებარეობა
მუზეუმი მდებარეობს ფათიჰის მუნიციპალიტეტის ბიზნეს კვარტალში, სტამბოლში. მისი დაშორება ჰალიჩამდე (ოქროს რქი) დაახლოებით 200 მეტრია (660 ფუტი). მთავარი შესასვლელი მდებარეობს ბანკალარ ქუჩაზე, რომელიც მუზეუმის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარე ჩქმეტი ქუჩაა.

ბანკის ისტორია
იშბანკი (ოფიციალურად თურქული „იშბანკი“) დაარსდა 1924 წელს. მიუხედავად იმისა, რომ არსებობდა სხვა ბანკები, რომლებიც დაარსდა ოსმალეთის იმპერიის (1922 წლამდე) ეპოქაში, იშბანკი იყო პირველი, რომელიც დაარსდა რესპუბლიკურ ეპოქაში. მუზეუმის დამაარსებელთა ერთ-ერთი იყო მუსტაფა მუსტაფა ქემალ ათათურქი - თურქეთის რესპუბლიკის დამაარსებელი.

შენობის ისტორია
მუზეუმის შენობა აშენდა 1892 წელს როგორც მთავარი საფოსტო ოფისი. 1917 წელს შენობა გაეყიდა ადგილობრივ ბანკს და 1927 წელს, როდესაც ადგილობრივი ბანკი შეიძინა იშბანკ-მა, შენობა გახდა იშბანკ-ის სტამბოლის ფილიალი. 1950-იან წლებში, როდესაც სტამბოლში სხვა ფილიალები გაიხსნა, ფილიალს სახელი გადაერქვა იენი ჯამია („ახალი მეჩეთი“), რაც მიუთითებს ახალ მეჩეთზე, რომელიც თითქმის მიმდებარეა შენობასთან. ფილიალი გამოიყენებოდა 2004 წლამდე. 2005 წელს იშბანკ-მა გადაწყვიტა მუზეუმის დაარსება. განახლების შემდეგ, მუზეუმი საზოგადოებისთვის გაიხსნა 2007 წლის 14 ოქტომბერს.

მუზეუმი
სარდაფში, ყოფილი არქივის ოთახები შექმნილია როგორც მუზეუმის საცავი და საკონფერენციო დარბაზი. საბანკო უჯრები შენარჩუნებულია საჩვენებლად. პირველ სართულზე კასები შენარჩუნებულია თავდაპირველი სახით, ხოლო ყოფილი უსაფრთხოების ოთახები გადააგანგებულია როგორც წიგნის მაღაზია და საინფორმაციო მაგიდა. მთავარი საგამოფენო დარბაზები მეორე სართულზეა.

გალერეა
თინთაჯელის ციხესიმაგრე

თინთაჯელის ციხესიმაგრე — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე ბრიტანეთში, თინთაჯელის კუნძულის ნახევარკუნძულზე, სოფელ თინთაჯელის (ტრევენა) მიმდებარედ, ჩრდილოეთ კორნუოლში. თინთაჯელის ტერიტორიაზე დასახლება ჯერ კიდევ რომაულ-ბრიტანულ პერიოდში არსებობდა, რასაც ადასტურებს ნახევარკუნძულზე ამ პერიოდით დათარიღებული არტეფაქტების აღმოჩენა - თუმცა, რომაული ეპოქის არცერთი ნაგებობის ნაშთი აღმოჩნეილი არ ყოფილა. ამ ტერიტორიაზე დასახლების განვითარება თარიღდება ადრეული შუა საუკუნეებით, როდესაც დუმნონიის მეფეებმა ეს ადგილი სეზონურ რეზიდენციად შეარჩიეს. ციტადელი საუკუნეში კორნუოლის პირველმა გრაფმა, რიჩარდმა ააშენა. მოგვიანებით ის დაინგრა და გაპარტახდა. თინთაჯელის ციხესიმაგრესთან დაკავშირებულია მეფე ართურის ჩასახვისა და დაბადების, ასევე ტრისტანი და იზოლდას ლეგენდები. ციხესიმაგრის მახლობლად მდებარეობს ასევე მერლინის გამოქვაბული.

არქეოლოგიური გათხრები ამ ტერიტორიაზე საუკუნეში დაიწყო, მას შემდეგ რაც რიჩარდის ციხე ტურისტულ ღირსშესანიშნაობად იქცა. 1930-იან წლებში გათხრების შედეგად არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს რიჩარდის ციტადელზე გაცილებით ადრეული განვითარებული დასახლების კვალი, რომელსაც გვიან რომაულ პერიოდში სავაჭრო კავშირები ჰქონდა ხმელთაშუა ზღვის რეგიონთან. 2016 და 2017 წლებში თინთაჯელის ციხესიმაგრის ტერიტორიაზე ჩატარებული ორი ექსპედიციის შედეგად გამოვლინდა ან საუკუნის დასაწყისის სასახლის კონტურები, ესპანეთიდან და ხმელთაშუაზღვის აღმოსავლეთიდან შემოტანილი არტეფაქტებისა და ნივთების კვალი. კორნუოლის არქეოლოგიური განყოფილება თინთაჯელის ტერიტორიაზე ხუთწლიანი გათხრების პროექტს აწარმოებდა, რისი საბოლოო ანგარიშის გამოქვეყნება 2021 წელს იყო მოსალოდნელი.

2018 და 2019 წლებში თინთაჯელის არქეოლოგიური გათხრების შესახებ მომზადდა ორი სატელევიზიო გადაცემა, ერთი ბრიტანული -ის, ხოლო მეორე - ამერიკული -ის მიერ.

თინთაჯელის ციხესიმაგრე გადაჯაჭვულია მეფე ართურის სახელთან და ლეგენდებთან. პირველი თქმულებები საუკუნეში ჩაიწერა, როდესაც ჯეფრი მონმაუთელმა თინთაჯელი არტურის ჩასახვის ადგილად დაასახელა ბრიტანეთის ისტორიის მითოლოგიურ ნაშრომში „ “. ჯეფრის გადმოცემით, მეფე ართურის მამამ, უტერ პენდრაგონმა, მერლინის ჯადოქრობით სახე იცვალა და დაემსგავსა კორნუოლის ჰერცოგ გორლოისს, დედოფალ იგრეინის ქმარს, და დედოფალთან ერთად ღამე გაატარა, რის შედეგადაც ჩაისახა მეფე ართური.

თინთაჯელი მე-19 საუკუნის შუა პერიოდიდან ტურისტული ადგილია. მიუხედავად იმისა, რომ ციხესიმაგრე უელსის პრინც უილიამის მფლობელობაშია, როგორც კორნუოლის საჰერცოგოს მიწის ნაწილი, მას მართავს.