iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გაბალის რაიონი

გაბალის რაიონი — აზერბაიჯანის ერთ-ერთი რაიონი. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია ისტორიული ქალაქი გაბალა, რომელიც ძველ დროში იყო ცნობილი როგორც კავკასიის ალბანეთის დედაქალაქი. მისი სატელეფონო კოდია (+994) 24.

რაინონში ცხოვრობს 93 770 ადამიანი, რომელთაგანაც 13 175 ცხოვრობს რაიონის ცენტრ გაბალაში, ხოლი დანარჩენი 80 595 ცხოვრობს სოფლებში. მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 60,49 ადამიანია კვადრატულ კილომეტრზე. საშუალო სასიცოცხლო ასაკი 70 წელია. გაბალის რაიონში 73 235 მკვიდრი აზერბაიჯანელია, 16 020 არიან ლეზგები, 4 640 უდიები, 209 არის თურქი და 37 სხვა ეროვნების წარმომადგენელი.

ისტორია
გაბალა უძველესი ქალაქია , რომელიც იყო კავკასიის ალბანეთის სახელმწიფოს დედაქალაქი. ძველი ქალაქის ნანგრევები მდებარეობს რაიონის დღევანდელი ცენტრიდან სამხრეთ-დასავლეთით 20 კილომეტრში. დიდი შენობების, ქალაქის კარიბჭეების, კოშკის კედლებისა და მატერიალური კულტურის ნიმუშების ნაშთები ამტკიცებს, რომ გაბალა იმ დროს ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო ქალაქი იყო.

როდესაც რომის ჯარები თავს დაესხნენ ალბანეთს ძვ.წ 60-იან წლებში, მათ ვერ შეძლეს გაბალას დაპყრობა. სასანიანთა პერიოდში გაბალა იყო დიდი სავაჭრო ცენტრი. სიტუაცია იგივე დარჩა ისლამური სახალიფოს ხანაშიც. მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქმა განიცადა ვარდნა მე -13 საუკუნეში მონღოლთა შემოსევის დროს, იგი მოგვიანებით აღადგინეს. გაბალამ მე-18 საუკუნის შუა ხანებში დაკარგა პოზიციები და მოსახლეობა თანდათანობით შემცირდა.

მე -18 საუკუნის შუა ხანებში ამ ტერიტორიაზე მცირე ფეოდალური სახელმწიფო დაარსდა. მოგვიანებით იგი შედიოდა შაქის სახანოს შემადგენლობაში და მას მართადნენ შაქის ხანები.

შაქის სახანოს დაცემის შემდეგ, ქუთქაშენის სასულთნო შეიტანეს შაქის პროვინციაში. ქუთქაშენის ოლქი შეიქმნა 1930 წელს. ამ რეგიონს სახელწოდებით გაბალა დაარქვეს 1991 წლის მარტში, საბჭოთა კავშირის დაცემის შემდეგ..

ეკონომიკა
რეგიონული ეკონომიკის ძირითადი სექტორი სოფლის მეურნეობას ეყრდნობა. რაიონის სოფლის მეურნეობა ითვალისწინებს თამბაქოსა და ჩაის მოყვანას, აბრეშუმის ჭიების მოშენებას, ყვავილების დარგვას, ხილისა და მარცვლეულის მოყვანას, მეღვინეობასა და ცხვრის მოშენებას.
გაბალის რეგიონში 2015 წელს, ეკონომიკის სხვადასხვა სექტორებიდან შემოსული, წარმოების მთლიანი ღირებულება 203 517 მანათს შეადგენდა, გასული წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით:

ინდუსტრიაში მთლიანი პროდუქტი გაიზარდა 130 ათასი მანათით ან 0,5% -ით.
სოფლის მეურნეობა გაიზარდა 3 244 მანათით ან 5,6%,-ით.
მშენებლობა - 25 222 მანათით ან 40,4%-ით.
ტრანსპორტი - 246 ათასი მანათით ან 7,3%.
კომუნიკაცია - 13 ათასი მანათით ან 1,2%.
ვაჭრობა - 457 ათასი მანათით ან 1,97%.

ასევე 2016 წელს დასრულდა სამშენებლო და სამონტაჟო სამუშაოები სათხილამურო ცენტრში, რომელიც ზამთარშიც დ ზაფხულშიც ტურიზმის კომპლექსის ნაწილია.
საბირაბადის რაიონი

საბირაბადის რაიონი — აზერბაიჯანის ერთ-ერთი რაიონი, რომლის დედაქალაქი მდებარეობს მდინარეების არაქსისა და მტკვრის შესართავთან. დაბალი სიმაღლის ზონა დამოკიდებულია არხებსა და კაშხლებზე, რომლის დაზიანებამაც 2010 წელს გამოიწვია რეგიონის რამდენიმე სოფლის დატბორვა. მოსახლეობა შეადგენს 155 400 ადამიანს.

ისტორია
საბირაბადის ტერიტორია მდიდარია უძველესი ძეგლებით და დასახლებული პუნქტებით. რაიონში გათხრების შედეგად ნაპოვნია უძველესი ნეკროპოლისი, ისევე როგორც დასახლებული პუნქტები, რომლებიც თარიღდება ძვ.წ -, - საუკუნეებით. ასევე მასალები, რომლებიც სოფლის „შაჰარღას“ ადგილას იქნა ნაპოვნი, ცხადყოფს, რომ უძველესი აღმოჩენები - საუკუნეებს მიეკუთვნება.

რაიონის ყველაზე დიდი სოფელი ჯავადია, რომელიც ადრე ისტორიული ქალაქი იყო. როდესაც აზერბაიჯანი რუსეთის შემადგენლობაში შევიდა, 1988 წელს რუსები გარკვეული ნაწილი დასახლდა ჯავადში, რეგიონს კი პეტროპავლოვკა დაერქვა.

საბირაბადის ოლქის ორგანიზება ჩატარდა 1930 წლის 8 აგვისტოს. 1931 წლის 7 ოქტომბერს პეტროპავლოკვას სახელი დაერქვა ცნობილი აზერბაიჯანული სატირული პოეტის მ.ა. საბირის პატივსაცემად, აზერბაიჯანის ცენტრალური კომისიის ბრძანებულებით. საათლის რაიონი შეუერთდა საბირაბადს 1963 წლის 4 იანვარს და ეს გაგრძელდა 1965 წლის 14 იანვრამდე. ქალაქის ცენტრს ქალაქის ტიპის დასახლების სტატუსი 1952 წლის 7 ნოემბერში მიენიჭა, ხოლო 1959 წლის 4 დეკემბრიდან რაიონი სახელ საბირაბადს ატარებს.

გეოგრაფია
რაინონი მდებარეობს მუღანის დაბლობის სამხრეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით 30 კილომეტრით დაშორებით რაიონი ესაზღვრება ქურდამირის რაიონს, ჩრდილო-დასავლეთით 5 კილომეტრის დაშორებით შემახის რაიონს, სამხრეთით 24 კილომეტრით ქალაქ შირვანს, სამხრეთ-დასავლეთით 48 კმ დაშორებით სალიანის რაიონს, სამხრეთით 18 კმ-ით ბილიასუვარის რაიონს, აღმოსავლეთით 136 კმ-ის დაშორებით საათლის რაიონს და 8 კმ-ის მანძილით იმიშლის რაიონს. მისი სიგრძე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ მიმართულებით 66 კმ-ია, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით 24 კმ. რაიონის ტერიტორიის ნაწილი მდინარე მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე, შირვანის დაბლობში მდებარეობს.

დემოგრაფია
სახელმწიფო სტატისტიკის კომიტეტის მონაცემებით, 2018 წლის მდგომარეობით, მოსახლეობა 174 800 ადამიანს შეადგენდა, რაც გაიზარდა 36 400 ადამიანით (დაახლოებით 26 პროცენტით) 2000 წლიდან მოყოლებული, მაშინ მოსახლეობის რაოდენობა 138 400 ადამიანს შეადგენდა.მთლიანი მოსახლეობიდან 87 800 კაცია, ხოლო 87 000 ქალი.მოსახლეობის 13 პროცენტზე მეტს შეადგენენ 14–29 წლების ფარგლებში მყოფი მოზარდები და ახალგაზრდები.
ალია გარაევა

ალია ნურგიანოვა გარაევა (, ; დ. 1 იანვარი, 1988, ეკატერინბურგი, რსფსრ, საბჭოთა კავშირი) — აზერბაიჯანელი/რუსი რიტმული ტანმოვარჯიშე. იგი რუსეთის სახელით 2005 წლამდე ასპარეზობდა, ხოლო შემდეგ, 2006-2012 წლებში აზერბაიჯანს წარმოადგენდა. მას მოპოვებული აქვს: 2011 წლის რიტმულ ტანვარჯიშში მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალი, ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალი (ორჯერ), საერთაშორისო გრანდ პრიქსის ბრინჯაოს მედალი (ორჯერ) და აზერბაიჯანის ეროვნული ჩემპიონობა (ხუთჯერ).

კარიერა
გარაევამ 2006 წელს ინდივიდუალური პერფორმენის გამო ორი აზერბაიჯანის ეროვნული ჩემპიონობა მოიპოვა. 2007 წლის მოსკოვის გრანდ პრიქსზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ორი ინდივიდუალური პერფორმენსისათვის. 2006 წელს მოსკოვში ჩატარებულ ევროპის ჩემპიონატზე იგი მე-6 ადგილზე გავიდა. გარაევამ მესამე ადგილით დაასრულა რუსეთში, საბერძნეთსა და იტალიაში ჩატარებული ტურნირები.

2006 წელს, იაპონიაში გამართული მსოფლიო ჩემპიონატი მე-4 ადგილით დაასრულა. 2007 წლის თებერვალში, მან გუნდთან ერთად იტალიის საკლუბო ჩემპიონატი მოიგო. გარაევამ ოლიმპიადაზე პირველად 2008 წელს იასპარეზა; მან პეკინში (ჩინეთი) ჩატარებული 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიადა მე-6 ადგილით დაასრულა.

გარაევამ 2012 წლის სეზონი პრენზას მსოფლიო თასზე ბრინჯაოს მედლის მოგებითა და ტაშკენტში გამართულ მსოფლო თასზე ვეცხლის მედლის მოპოვებით დაიწყო. ამავე წელს, კარიერაში მეორედ იასპარეზა ევროპის ჩემპიონატზე და ტურნირი ბრინჯაოს მედლით დაასრულა. 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე, საკვალიფიკაციო ეტაპში იგი მე-3 ადგილზე გავიდა. ოლიმპიადა საბოლოოდ მე-4 ადგილით დაასრულა.

2012 წელს, ოლიმპიადის დასრულების შემდეგ, ალია გარაევამ რიტმული ტანმოვარჯიშის პროფესიონალური კარიერა დაასრულა. 2014 წელს მან რიტმული ტანვარჯიშის მწვრთნელის კარიერა დაიწყო.

პირადი ცხოვრება
ალია გარაევა დაიბადა 1988 წლის 1 იანვარს, დღევანდელ ეკატერინბურგში, თათრული წარმოშობის ოჯახში. მისი დედა, ვასილინა ახატოვნა გარაევა რიტმული ტანვარჯიშის ტრენერია. გარაევა დაქორწინდა აზერბაიჯანელ ჯავიდ ჰაჯიევზე 2015 წლის 7 აგვისტოს. მათ პირველ შვილს ტიმური ჰქვია. 2018 წლის 13 ოქტომბერს, წყვილს მეორე შვილი, სახელად ემილი, შეეძინა. ისინი ამჟამად ქალაქ ფრანკფურტში, გერმანიაში, ცხოვრობენ.
შაქის რაიონი

შაქის რაიონი ( — აზერბაიჯანის ერთ-ერთი რაიონი. მისი დედაქალაქია ქალაქი შაქი . იგი მდებარეობს კავკასიონის სამხრეთით. შაქს ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება დაღესტანი. 2018 წლის მონაცემებით რეგიონში 184 500 ადამიანი ცხოვრობს. რაიონში არის 1 ქალაქი, 2 დასახლებული პუნქტი, 68 სოფელი და 31 სოფლის აღმასრულებელი სამსახური, ასევე 1 ქალაქის და 39 სოფლის მუნიციპალიტეტი. აქ არის 343 მმართველი და ორგანიზაციული განყოფილება, 17 ბანკის ფილიალი, 14 სასტუმრო და 1 ფოსტა.

ისტორია
შაქი აზერბაიჯანის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია. შუასაუკუნეების წყაროებში მას ამ სახელის გარდა სხვა სახელებითაც მოიხსენიებდნენ. ქალაქ შაქს დიდი ხნის განმავლობაში უწოდებდნენ „ნუხას“. ერთ-ერთმა ძველმა ავტორმა, პტოლემემ აღნიშნა, რომ ალბანეთის ქალაქებს შორის იყო დასახლება, სახელწოდებით „ნიგა“. ილხანთა საყაენოს დაშლის შემდეგ, სხვა ადგილების მსგავსად, შაქის რაიონმაც მოიპოვა დამოუკიდებლობა და საუკუნის პირველ ნახევარში ხელისუფლებაში მოვიდა ორლატთა თავადაზნაურობა. 1772 წელს, ისტორიული ქალაქი შაქი მთლიანად განადგურდა, ქალაქის მოსახლეობის გარკვეული ნაწილი შევიწროებული იქნა, ზოგიერთები გადავიდნენ სხვა ადგილებში, ზოგიც დასახლდა ქალაქის ახლანდელ ტერიტორიაზე. აქ მდებარეობს შაქის ხანების სასახლე რომელიც შედის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში.

დემოგრაფია
შაქის რაიონში მდებარეობს 65 დასახლებული პუნქტი, მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი ცხოვრობს ქალაქებში (შეადგენენ 66 900 ადამიანს), ხოლო სოფლებში ცხოვრობს დარჩენილი უმცირესობა (შეადგენენ 32 600 ადამიანს). მთლიანი მოსახლეობის 92 700 ადამიანი კაცია, ხოლო დანარჩენი 92 700 ქალი. მოსახლეობის 25,1 პროცენტზე მეტს შეადგენენ 14–29 წლების ფარგლებში მყოფი მოზარდები და ახალგაზრდები.

კლიმატი
მზიანი საათების წლიური ჯამი 2 350 საათს შეადგენს. ამათგან დაახლოებით 40 პროცენტი შეინიშნება ზაფხულში. კლიმატზე გავლენას ახდენს სხვადასხვა ჰაერის მასები, როგორებიცაა ციკლონები, ანტიციკლონები და ადგილობრივი ქარი. იანვარში საშუალო ტემპერატურა შაქში 0,5 °-ია. საშუალო წლიური ტემპერატურა 12 °-ს შეადგენს. ივნისსა და აგვისტოში კი 20°-დან 25°-მდე მერყეობს.
დინამიკური პროგრამირება

დინამიკური პროგრამირება — როგორც მათემატიკური ოპტიმიზაციის, ასევე კომპიუტერული პროგრამირების მეთოდი. მისი ზოგადი პრინციპები პირველად შეიუმუშავა ამერიკელმა მათემატიკოსმა რიჩარდ ბელმანმა 1940-იან წლებში და ეს მეთოდი წარმოადგენს რთული ამოცანის მარტივ ქვე-პრობლემებად დაყოფას რეკურსიული გზით. დინამიკური პროგრამირების ცნობილი მაგალითებია ფლოიდ-ვორშელისა და ბელმან-ფორდის უმოკლესი გზების პოვნის ალგორითმები.
კუზა ვეშაპი

კუზა ვეშაპი, კუზიანი ვეშაპი — ძუძუმწოვარი ცხოველი ზოლიან ვეშაპისებრთა ოჯახისა.

მისი სხეულის სიგრძეა 16 მეტრი, მასა 40 ტონამდე. მამლები დედლებზე მომცროები არიან. სხეული შედარებით მოკლე და სქელია, განსაკუთრებით მისი წინა ნაწილი, რის გამოც მოუქნელი ჩანს. თავი მსხვილია, ქვედა ყბა უფრო ფართო და გრძელი, ვიდრე ზედა. თავის ზედა მხარეს სამი გრძივი წყება მეჭეჭის მსგავსი კოპები (კანის წანაზარდები) აყრია. კოპების კიდევ ორი წყება ქვედა ყბის ორივე მხარეს აქვს. ზურგის ფარფლი მოკლეა, წააგავს კუზს (აქედან სახელწოდება), მკერდის ფარფლები გრძელი და სხეულის ქვედა ნაწილისკენ მოხრილია. კუდის ფარფლი ძალიან მსხვილი აქვს. მუცლის მხარეს 12-დან 36-მდე გრძივი ნაკეცია. ზურგი და გვერდები შავადაა შეფერილი, მუცელი შავ-ჭრელიდან თეთრამდეა. ვეშაპის ულვაშის ფირფიტები (270–400 წყვილი) შავია, სიგრძეში 85 სმ-მდე.

გავრცელებულია არქტიკიდან ანტარქტიკამდე. არიან წყვილებად ან სამეულებად. უპირატესად ეტანებიან წყალმარჩხ ადგილებს სანაპიროებთან, თუმცა ოკეანის სიღრმეებისთვისაცაა ჩვეული. კუზა ვეშაპი ტიპური მიგრირებადი ცხოველია, ახასიათებს რეგულარული გადაადგილებები გამოზამთრებისა და გამრავლების თბილწყლიანი ადგილებიდან საზაფხულო სამყოფელისკენ, ანუ ორივე ნახევარსფეროს ცივი წყლებისაკენ. გადაადგილების მაქსიმალური სიჩქარე 23 კმ/სთ-ია. წყალქვეშ გაჩერების დრო 10-15 წუთს არ აღემატება.

ძირითადად იკვებება კიბოსნაირებითა და თევზით, აგრეთვე თავფეხიანი მოლუსკებით. მიიჩნევენ, რომ საკვების დღიურმა გამოყენებამ 3 ტონას შეიძლება გადააჭარბოს.

დედლების უდიდესი ნაწილი ყოველწლიურად შობს ნაშიერს. მაკეობა 10–11 თვე გრძელდება. ახალდაბადებული სიგრძეში 4,5–5 მეტრს აღწევს. ლაქტაციის პერიოდი 5–6 თვეს შეადგენს. ნაშიერი დღე-ღამეში საკვებად 40 ლიტრ რძეს მოიხმარს; დედასთან 1 წლამდე რჩება.

დიდი ხნის განმავლობაში კუზა ვეშაპი რეწვის მნიშვნელოვან ობიექტს წარმოადგენდა. მოიპოვებდნენ ქონის (ერთი ვეშაპიდან 8 ტონას იღებდნენ), ვეშაპის ულვაშის, ხორცისა და სხვა პროდუქტების გამო. რიცხოვნობის მკვეთრად შემცირების გამო, მასზე ნადირობა აიკრძალა: ჩრდილოეთ ატლანტიკაში — 1955 წლიდან, ანტარქტიკაში — 1964 წლიდან, წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში — 1966 წლიდან. -ის წითელ ნუსხაში 2008 წლამდე მოწყვლადის სტატუსი ჰქონდა, დღეს გადაშენების საფრთხის წინაშე აღარ დგას.

ზოგჯერ გამოყოფენ კუზა ვეშაპის ორ ქვესახეობას: ჩრდილოური კუზა ვეშაპი — უფრო წვრილი ფორმა, გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში და სამხრეთული კუზა ვეშაპი , რომელიც გავრცელებულია სამხრეთ ნახევარსფეროში.
სიაზანის რაიონი

სიაზანის რაიონი — აზერბაიჯანის ერთ-ერთი რაიონი. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია სიაზანი. ამ ტერიტორიაზე 2011 წლის მონაცემებით 38 400 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
ქალაქს ადრე ქისილ-ბურუნი ერქვა. ეს ტერიტორიები ადრე მშრალი უდაბნო იყო, მაგრამ მას შემდეგ რაც ბაქო-შოლარის მილსადენის აშენება მოხდა 1911-1996 წლებში, ხალხი აქ მიმდებარე სოფლებიდან ჩამოსახლდა, როგორც სამუშაო ძალა. ამ ტერიტორიის, როგორც საცხოვრებელი ადგილის გარდაქმნაში, დიდი როლი ითამაშა რკინიგზა „ქისილ-ბურუნმა“.

1938-1939 წლებში გეოლოგებმა აღმოაჩინეს ნავთობის საბადოები სიაზანის რაიონში. მას შემდეგ, რაც ამ რეგიონში პირველი ნავთობის ჭაბურღილები გააკეთეს, აზერბაიჯანის სხვადასხვა ადგილიდან ბევრმა ადამიანმა აქ დასახლება დაიწყო.

პირველად სიაზანის რაიონი დაარსდა 1940 წლის 11 თებერვალს. რაიონის პირველი ხელმძღვანელი იყო ჰანიფა ჰუსეინოვი. 1959 წელს მას რაიონის სტატუსი ჩამოერთვა და შედიოდა შაბრანის რაიონის შემადგენლობაში. 1992 წლის 2 აპრილს სიაზანის საზღვრები აღდგა აზერბაიჯანის უმაღლესი საბჭოთა გადაწყვეტილებით. ქისილ-ბურუნს, მოგვიანებით 1954 წელს სიაზანი დაარქვეს (მისი ცენტრი იყო). 1992 წელს რაიონის სტატუსი კვლავ გადაეცა, მაგრამ გარკვეული ტერიტორიები მაიც სხვა რაიონს დარჩა.

დემოგრაფია
სიაზანის რაიონის მოსახლეობა 40,5 ათასია (2015 წლის 1 იანვარის მონაცემებით). სოფლის მოსახლეობა რომელიც შეადგენს 33,39 %-ს შედარებით მცირეა ქალაქში მცხოვრებ მოსახლეობასთან შედარებით, რომელიც შეადგენს 65.61 %-ს (2009 წლის 13–22 აპრილის მონაემები). მთლიანი მოსახლეობიდან 49.8 % მამაკაცია, 50.2 % კი ქალი. 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობის ძირითადი აზერბაიჯანელები არიან. მაგრამ რეგიონში ცხოვრობენ ლეზგები, რუსები, თურქები, თათრები, უკრაინელები და სხვა ეროვნების წარმომადგენლები.

ეკონომიკა
ინდუსტრია: სიაზანი არის ინდუსტრიული რაიონი. აქ ძირითადი ბუნებრივი რესურსებია: ნავთობი, ბუნებრივი აირი, ქვიშა, ხრეში, თიხა. ასევე ეკონომიკისთვის მხიშვნელოვანია სამთო ინდუსტრია. რაიონის მიმდებარე ტერიტორიაზე არის 4 დიდი და საშუალო, 8 კი მცირე სამრეწველო საწარმო, ორი ფქვილის ქარხანა, რომელიც ეკუთვნის ინდივიდუალურ მეწარმეებს, ასევ არის საცხობი, ავეჯის მაღაზიები და პლასტმასის საწარმოები. 2016 წელს დამზადდა 11 121,2 ათასი მანათის ღირებულების პროდუქტები. სამრეწველო წარმოების მთლიანი მოცულობის 61.3 % არის სახელმწიფო საკუთრებაში, 38.3 % კი კერძო საკუთრებაშია.

სოფლის მეურნეობა: 70 300 ჰექტარიდან 38 110 ჰექტარი მიწის ან სხვა სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების ნაკვეთებს უკავია, მათ შორის 8900 ჰექტარ ფართობზე არის ნათესები. სოფლის მეურნეობაში დომინირებს მარცვლეული კულტურები და მეცხოველეობა. 2016 წელს რეგიონში სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის წარმოებამ 72 184,8 ათას მენათს შეადგენდა.

2016 წელს რეგიონში მოიყვანეს სულ 6083 ტონა მარცვლეული, აქედან 195,1 ტონა იყო სიმინდი, 358 ტონა კარტოფილი, 1148 ტონა ბოსტნეული, 1002 ტონა ნესვი, 1202 ტონა ხილი და 242 ტონა ყურძენი. დაირგო თხილი 100 ჰექტარზე და 18 ჰექტარზე დაირგო ზეთისხილი. 2017 წლის დასაწყისში, პირუტყვის რაოდენობა რეგიონში 13 024-ს შეადგენდა, ცხვრის და თხის რაოდენობა კი 54 375 იყო. სულ აწარმოეს 19 066,9 ტონა ხორცი, ასევე 16 924.9 ტონა ფრინველი, 12 287 ტონა რძე, 12,3 მილიონი კვერცხი და 89 ტონა მატყლი.
გოიგოლის რაიონი

გოიგოლის რაიონი — აზერბაიჯანის ერთ-ერთი რაიონი. რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი გოიგოლი. 2008 წლის 25 აპრილს, აზერბაიჯანის პარლამენტის გადაწყვეტილებით, რაიონს ეწოდა სახელი „გოიგოლი“.

რაიონში არის 15 კულტურული ცენტრი, 41 ბიბლიოთეკა, 2 მუსიკალური სკოლა (ქალაქ გოიგოლში და სოფელ ხაგანში), 2 მუზეუმი ჰეიდარ ალიევის მუზეუმის ცენტრი და ისტორიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმი, ასევე რეგიონში არის 3 პარკი.

ისტორია
რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი, ქალაქი გოიგოლი დაარსდა 1819 წელს, გერმანელი დევნილების მიერ რომლებიც ჩამოვიდნენ ვიურტემბერგის სამეფოდან და ამ ადგილს უძახდნენ ჰელენენდორფს. სახლები აშენდა გერმანულ სტილში, დაიშალა ქუჩები, შეიქმნა სკოლა, საბავშვო ბაღი და მუსიკალური სასწავლებელი. ამჟამინდელი აგრარული ინდუსტრიის ქარხნის ძირითადი შენობა მეღვინეობისთვის შექმნეს, სადაც ღვინოსა და კონიაკს აწარმოებდნენ.

გოიგოლის რაიონის მიდამოებში, ნარიმანოვის ოლქი შეიქმნა 1930 წლის აგვისტოში, რომლის ცენტრი იყო ჰელენენდორფი. სახელი ნარიმანოვი შეიცვალა, მაგრამ მის ცენტრს ჰელენენდორფს ეძახდნენ ქალაქ ხანლარს 1938 წლის ნოემბრიდან. 1992 წლის თებერვალში რაიონის ტერიტორია დაიყო 2 ოლქად. უბნის სახელები და მისი ცენტრი კვლავ შეიცვალეს 2008 წელს, პრეზიდენტის 2008 წლის 7 მაისის ბრძანებულების შესაბამისად და ეწოდა, როგორც გოიგოლის რაიონი და ქალაქი გოიგოლი.

კლიმატი
გოიგოლის რაიონის კლიმატის მაჩვენებლები განსხვავდება სიმაღლის მიხედვით.

გოიგოლში საშუალო წლიური ტემპერატურა 12.4°-ია, ხოლო წლიური საშუალო ნალექი 424 მმ.
ლალა იუსიფოვა

ლალა იუსიფოვა (; დ. 11 ოქტომბერი, 1996, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი რიტმული ტანმოვარჯიშე.

კარიერა
ლალა იუსიფოვამ ახალგაზრდული კარიერა 2009 წელს დაიწყო. მან 2010 წლის ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატში ვერცხლის მედალი მოიპოვა. აგრეთვე, მან აზერბაიჯანის გუნდის წევრის სახელით იასპარეზა მისკში ჩატარებულ 2011 წლის ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატში, სადაც ბწინჯაოს მედალი მოიპოვა.

იუსიფოვას დებიუტი პროფესინალურ კარიერაში 2012 წელს შედგა. 2013 წელს მან მოიგო ბრინჯაოს მედალი „ჰუპში“ ტარტუში (ესტონეთი) ჩატარებულ 2013 წლის მის ვალენტინის თასზე. ამავე წელს იასპარეზა 2013 წლის ირინა დელეანუს თასზე და ტურნირი მან „ჰუპში“ ბრინჯაოს მედლის მოპოვებით დაასრულა. ვენაში (ავსტრია) ჩატარებულ 2013 წლის მსოფლიოს თასზე ლალა იუსიფოვა და მისი თანაგუნდელი, მარინა დურუნდა აზერბაიჯანის სახელით გამოდიოდნენ. ეს გუნდური ჩემპიონატი მათ მე-4 ადგილით დაასრულეს. მან ვერცხლის მედალი მოიპოვა 2013 წლის აზერბაიჯანის ეროვნულ ჩემპიონატში (პირველი ადგილი მარინა დურუნდამ დაიკავა). იუსიფოვა აგრეთვე ასპარეზობდა საკტ-პეტერბურგში (რუსეთში) ჩატარებულ 2013 წლის მსოფლიოს თასზე; მან თასი მე-8 ადგილით დაასრულა.

2013 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე იუსიფოვამ ჯანა ბერეზკო-მარგგრანდერთან ერთად ტურნირი მე–13 ადგილით დაასრულა. იგი ასპარეზობდა 2013 წლის გრანდ პრიქსზე; საბოლოოდ ხსენებული შეჯიბრება მე-9 ადგილით დააამთავრა. ბერლინში ჩატარებულ 2013 წლის გრანდ პრიქსის ფინალში მან მე-6 ადგილი დაისაკუთრა. მან ოთხი ღონისძიების ფინალში გაიმარჯვა და კლუბებს შორის შეჯიბრებაში ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. ამავე წელს იგი 2013 წლის აეონის თასზე (ტოკიო, იაპონია) ასპარეზობდა; საბოლოოდ, გუნდებს შორის მე-5 ადგილი, ხოლო ინდივიდუალურ პერფორმენსში მე-6 ადგილი დაიკავა.

2014 წლის სეზონის პირველი ნახევარი მან მხრის ტრავმის გამო გამოტოვა. აპრილში იგი ასპარეზობას დაუბრუნდა - მონაწილეობა მიიღო აზერბაიჯანის ეროვნულ ჩემპიონატში; ჩემპიონატი ვეცხლის მედლით დაასრულა (პირველ ადგილი კვლავ მარინა დურუნდამ დაიკავა). იუსიფოვამ 2014 წელს პირველად მიიღო მონაწილეობა საერთაშორისო შეჯიბრებაში: მან იასპარეზა 2014 წლის კორბეილ-ესონესის მსოფლიო თასზე და ტურნირი მე-16 ადგილით დაასრულა.
ხიზის რაიონი

ხიზის რაიონი — აზერბაიჯანის ერთ-ერთი რაიონი, რომელიც ყველაზე ნაკლებად დასახლებული მხარეა. მისი დედაქალაქია ქალაქი ხიზი. ეს არის ახალი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული, რომელიც 1990 წელს დაარსდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს გადაწყვეტილებით.. ქალაქ ხიზის დასავლეთით დაახლოებით 10 კილომეტრში, ალთიაღაჯის გარშემო არის ტყის ბორცვები, ამ ტერიტორიას ალთიაღაჯის ეროვნული პარკს უწოდებენ. ეროვნული პარკში არიან იშვიათი ცხოველები, მათ შორის აღმოსავლეთკავკასიური ჯიხვი და თხა ანტილოპა, რომელიც მხოლოდ კავკასიონის მთების აღმოსავლეთ ნაწილში გვხვდება.

რაიონის დაარსების თარიღია - 24.04.1990, ტერიტორიის ფართობი 1,850 კმ²-ს შეადგენს, მოსახლეობა - 14 300 ადამიანია (2007 წლის 1 იანვარის მონაცემებით), ხოლო მოსახლეობის სიმჭიდროვე - 1 კმ² - ზე 8 ადამიანია (2007 წლის 1 იანვარის მონაცემებით). ხიზი, რაიონის ცენტრი, ბაქოდან დაშორებულია 104 კილომეტრით.

დემოგრაფია
სტატისტიკის სახელმწიფო კომიტეტის 2018 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 16 800 ადამიანს, რაც გაიზარდა 3 600 ადამიანით (დაახლოებით 27 პროცენტით) 2000 წლიდან მოყოლებული, 2000წელს მოსახლეობა 13 200 ადამიანს შეადგენდა. მთლიანი მოსახლეობიდან 8 300 კაცია, ხოლო 8 500 კი ქალი. მოსახლეობის 25,5 პროცენტზე მეტს შეადგენენ 14–29 წლების ფარგლებში მყოფი მოზარდები და ახალგაზრდები.

ისტორია
ხიზინის ოლქი შეიქმნა ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის და აზერბაიჯანის სახალხო საბჭოს დადგენილებით, 1930 წლის 30 აგვისტოს, გაუქმდა 1956 წლის დეკემბერში . სხვა წყაროების თანახმად, ოლქი არსებობდა 1963 წლამდე, ხოლო 1956 წელს რაიონის ცენტრის ანექსია მოახდინა სუმგაითმა. 1963 წელს ეს ტერიტორია გახდა აფშერონის რაიონის ნაწილი
კოპალეიშვილი

საკუთარი სახელი კოპალეიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ბარნაბა კოპალეიშვილი — მეან-გინეკოლოგი
ვასილ კოპალეიშვილი — მეტალურგი
ვახტანგ კოპალეიშვილი — ფეხბურთელი, მწვრთნელი
თეიმურაზ კოპალეიშვილი — ეკონომისტი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი
თეიმურაზ კოპალეიშვილი — ფიზიკოსი-თეორეტიკოსი
ილია კოპალეიშვილი — პოლიტიკოსი, საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი
კოზმანის ეკლესია

კოზმანის ეკლესია — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი. მდებარეობს მდინარე ძირულას ხეობაში, მარცხენა ნაპირზე, ცენტრალური საავტომობილო გზიდან (ბორითიდან) 6 კმ-ში, კოზმანის მთის აღმოსავლეთ ნაწილში. თარიღდება საუკუნით. ტაძრის დღეობა მოძრავია და აღინიშნება იულიანური კალენდრით ნოემბრის თვის პირველ ორშაბათს.

ძეგლის აღწერა
ეკლესია ნაგებია მონაცრისფრო სხვადასხვა ზომის ქვის კვადრებისგან კირის დუღაბზე. წყობა ქაოსურია. გეგმაში ეკლესია მართკუთხაა, აღმოსავლეთით ლამაზად შემოხაზული ნახევრწრიული აბსიდით, აბსიდის მხრები გრძივი კედლებიდან რამდენიმე სანტიმეტრზე არის გამოწეული. აბსიდში ორი პატარა ოთკუთხა ნიშია, ერთი სამხრეთით, მეორე ჩრდილოეთით. დღეისათვის ეკლესიას სარკმელი არ შემორჩენია. შესასვლელი სამხრეთის მხრიდან არის, იგი არქიტრაულია. შესასვლელის ქვედა წყობაში, მარცხენა მხარეს, ქვაზე არის რამდენიმე სტრიქონიანი ასომთავრული წარწერა. წარწერის ქვედა ნაწილი დაფარულია შესასვლელისთვის მოწყობილ ოთხსაფეხურიანი კიბის მეოთხე საფეხურით. ეკლესიას კამარა და კონქი არ გააჩნია. იგი გადახურულია გოფრირებული ფერადი თუნუქით.
კოზმანის ციხე

კოზმანის ციხე — საფორტიფიკაციო ნაგებობა საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ამაშუკეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთით კოზმანის მთაზე. მთის აღმოსავლეთი ნაწილი პიტალო კლდეს წარმოადგენს, ხოლო დასავლეთიდან იგი მთლიანად მოვაკებულია, საიდანაც ხდება ამ მთაზე მისვლა. ციხე კოზმანის ეკლესიიდან დაშორებულია 100-150 მეტრით.

ძეგლის აღწერა
მთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში კლდის პირას შემორჩენილია ციხის კედლის ნანგრევები. ციხე ნაგები ყოფილა ძირითადად მცირე ზომის ყორე ქვით კირის დუღაბზე. გამოყენებული იყო აგრეთვე საკმაოდ მოზრდილი ქვის კვადრები, რომელიც შემორჩენილია ციხის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ამ მხარეს გალავნის გარეთ შემორჩენილია კლდეში ამოჭრილი ორმო, რომელშიც ქვევრი იყო ჩადგმული, დღეისათვის იგი დამტვრეულია. ციხის შიდა ტერიტორიაზე შეიმჩნევა რამდენიმე ნაგებობათა ნაშთი, ერთ-ერთი წყლის რეზერვუარი უნდა იყოს.

ციხე-სიმაგრის ტერიტორიაზე არის ორი სათავსო, რომლებიც ნახევრად მიწაშია ჩაფლული და რომელთა სრულად გამოსავლენად არქეოლოგიური გათხრებია საჭირო.
სადარაქის რაიონი

სადარაქის რაიონი — აზერბაიჯანის ერთ-ერთი რაიონი. მდებარეობს აზერბაიჯანის დასავლეთ ნაწილში ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. სადარაქის ფართობია 163 74 კმ². მდებარეობს ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ჩრდილო-დასავლეთით და მოიცავს სამ სოფელს. რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჰეიდარაბადი. ცენტრალური ქალაქიდან ერევნამდე მანძილი 60 კმ-ია. სადარაქი არის აზერბაიჯანის ერთადერთი რაიონი, რომელიც ესაზღვრება თურქეთს.

ისტორია
აბრეშუმის გზის მონაკვეთი, რომელიც აკავშირებდა აზერბაიჯანის ჩრდილოეთ ნაწილს შუა აღმოსავლეთის ქვეყნებთან, სადარაქის რაიონში გადიოდა.
1722 წელს პეტრე დიდის კავკასიაზე ლაშქრობის დროს, მათ შორის აზერბაიჯანზე, ნახიჩევანის ტერიტორია ოსმალთა გავლენის ქვეშ მოექცა, ხოლო 1828 წლის შეთანხმების შემდეგ იგი ერევნის გუბერნიას გადაეცა. 1828 წლის ბრძანებულებით, ერევნისა და ნახიჩევანის ტერიტორიაზე შეიქმნა „სომხური პროვინცია“ და დაახლოებით 130 000 სომეხი გადმოასახლეს აქ ირანიდან და თურქეთიდან.

გეოგრაფია
სადარაქის რაიონს თურქეთი სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში ესაზღვრება (ერთადერთი მოსაზღვრე ზონაა თურქეთსა და აზერბაიჯანს შორის, საზღვრის სიგრძე შეადგენს 11 კმ-ს), სომხეთი ჩრდილო-დასავლეთით 24 კმ მანძილზე და სამხრეთ-აღმოსავლეთით შარურის რაიონი 27 კმ მანძილზე.

სადარაქის კლიმატი კონტინენტურია, ზაფხული ცხელია და ზამთრი ცივი. 1980 წელს სადარაკში აღმოაჩინეს მინერალური წყლის წყაროები. რაიონის ტერიტორია მოიცავს დაბლობებს, რომლებიც გარშემორტყმულია მთათა მასივებით. მდინარე არაქსი მიედინება თურქეთსა და სადარაქის რაიონს შორის მათ საზღვარზე.

დემოგრაფია
სტატისტიკის სახელმწიფო კომიტეტის მონაცემებით, 2018 წლის მდგომარეობით, რაიონის მოსახლეობა 15.9 ათასი ადამიანს შეადეგენდა, რაც 2000 წელთან შედარებით 3,7 ათასი ადამიანით მატებაა (30 პროცენტით). 2000 წელს მოსახლეობის რიცხვი 12.2 ათასი ადამიანს შეადგენდა. მთლიანი მოსახლეობიდან 8,1 ათასი კაცია, ხოლო 7,8 ათასი კი ქალი.