მოდ ვაგნერი

მოდ სტივენს ვაგნერი (დ. 12 თებერვალი, 1877 — გ. 30 იანვარი, 1961) — ამერიკელი აკრობატი და ტატუს ოსტატი. პირველი ცნობილი ქალი ტატუს ხელოვანი ამერიკაში.

ცხოვრება და კარიერა
მოდ სტივენსი დაიბადა ემპორიაში, კანზასში, 1877 წლის 12 თებერვალს, დევიდ ვან ბურან სტივენსისა და სარა ჯეინ მაკგის ოჯახში. მისი მშობლები ცირკის მსახიობები იყვნენ, მოდიც სწორედ ამ გარემოში გაიზარდა და მათი დახმარებით საჰაერო აკრობატიც გახდა.თუმცა სტივენსების ოჯახი უმეტესად ფერმაში ცხოვრობდა, რაც მოდს არ აკმაყოფილებდა, ამიტომ გადაწყვიტა მოხეტიალე ცირკის წევრი გამხდარიყო. მან ასევე შეისწავლა თავისი სხეულის გაწელვა და კონტროლი, რისი დახმარებითაც ტანმოვარჯიშედაც მუშაობდა. მას მხოლოდ ერთ ცირკთან არ ჰქონია ურთიერთობა, არამედ ხშირად იცვლიდა სამსახურს და ქვეყნის გარშემო მოგზაურობდა. ხშირად ჰქონდა წარმოდგენები სხვადასხვა საგრაფოში, ადგილობრივ ბაზრობებზე, ცირკებსა და გასართობ პარკებში.

1904 წელს მოდი და მისი თანამშრომლები სენტ ლუისში აღმოჩნდნენ, მისურის შტატში, სადაც მათ დაპირდნენ დასაქმებას ადგილობრივ წარმოდგენებზე: ლუიზიანას სავაჭრო გამოფენაზე, ცნობილი როგორც სენტ ლუისის მსოფლიო ბაზრობა, რომელიც შვიდი თვე უნდა გაგრძელებულიყო და მილიონობით დამსწრე მოეზიდა. ეს ბაზრობა ლუიზიანას შტატის დაბრუნებას აღნიშნავდა. ბაზრობა იმდენად დიდი იყო, რომ მოიცავდა არამხოლოდ ყველა შტატის, არამედ ბევრი სხვა ქვეყნის წარმომადგენლებსაც. მოხეტიალე მსახიობთა დასები და ასევე ინდივიდუალური ხელოვანები აქ თავს იყრიდნენ თავიანთი ნიჭის გამოსავლენად. ერთ-ერთი ასეთი ადამიანი იყო გუს ვაგნერი, ყოფილი მეზღვაური და მოდის მომავალი მეუღლე. ავგუსტ( შემოკლებით გუს) ვაგნერი (1871-1941), მოდზე შვიდი წლით უფროს ტატუს ხელოვანი გახლდათ, რომელიც ჯერ კიდევ 1901 წლისთვის თავს როგორც „ამერიკაში ყველაზე მხატვრულად მოხატულ მამაკაცად“ აღიარებდა. ხალხი კი „ტატუირებულ მსოფლიო მოხეტიალეს“ ეძახდა. ვაგნერი სავაჭრო ფლოტს შეუერთდა 15 წლის ასაკში და მსოფლიო მოიარა. მას თავადაც უამრავი ტატუ ჰქონდა, რომლებიც ჯავასა და ბორნეოს კუნძულებზე (ახლა ინდონეზიის ნაწილი) შეიძინა, აქ ადგილობრივი ტატუს ხელოვანები მას აჩვენებდნენ როგორ უნდა მოეხატათ ტატუ ხელით, მხოლოდ მელნისა და ბასრი ნემსის გამოყენებით, მიუხედავად იმისა, რომ ამ პერიოდში ელექტრონული ტატუს ხელსაწყოები უკვე არსებობდა, გუსი და მისი მასწავლებლები ხელით შესრულებულ ტატუს ანიჭებდნენ უპირატესობას. შესაბამისად გუსმა ამ საქმეს მიჰყო ხელი, უმეტესად სხვებს ხატავდა, თუმცა ამავდროულად თავის თავსაც არ ივიწყებდა და საბოლოოდ 260 ტატუ ჰქონდა სხეულზე. ვაგნერმა სტივენსი მალევე დაპატიჟა პაემანზე იმ პირობით თუ გუსი მას ტატუს მოხატვას ასწავლიდა.

მოდი და გუსი 1904 წლის 3 ოქტომბერს დაქორწინდნენ და ორი შვილი შეეძინათ, სარა და ლოტევა, თუმცა სარა მალევე გარდაიცვალა. ოჯახმა დატოვა ცირკი, მაგრამ მომთაბარე ცხოვრება მაინც გააგრძელა. მათ დაიწყეს მუშაობა, როგორც შემსრულებლებმა გასართობ პარკებში, სხვადასხვა საგრაფოს ბაზრობებსა და ვუდვილის თეატრებში. მიუხედავად ამისა არც ტატუს ხელოვნება დავიწყებიათ და ხშირად უკეთებდნენ ტატუს სხვა შემსრულებლებს ან აუდიტორიის წევრებს ფულის სანაცვლოდ.

მოდი გახდა პირველი პროფესიონალი ქალი ტატუს ოსტატი ამერიკის შეერთებულ შტატებში.

1941 წელს გუსი მეხის დაცემის შედეგად გარდაიცვალა. ქმრის გარდაცვალების შემდეგ მოდმა ტატუების ხელით ხატვა გააგრძელა და ცხოვრების ბოლომდე არასდროს გამოუყენებია რაიმე ელექტრონული საშუალება. მიუხედავად ტატუს ოსტატი მშობლებისა, ლოტევა თავად არასდროს მოხატულა. თავდაპირველად მოდი გუსს შვილის მოხატვის უფლებას არ აძლევდა.

მოდი სიცოცხლის ბოლო 12 წელი ლოტევასთან ერთად ლოუტონში, ოკლაჰომაში ცხოვრობდა. გარდაიცვალა 83 წლის ასაკში, 1961 წლის 30 იანვარს. დაკრძალულია თავის მეუღლესთან ერთად კანზასში.

გავლენა
ჯერ კიდევ საუკუნეში ტატუირებული ქალი ცირკისა და სხავადასხვა ღონისძიების სანახაობას წარმოადგენდა. უამრავი ქალი თუ კაცი დადიოდა მოხატული ქალების სანახავად სხვადასხვა წარმოდგენაზე. სწორედ ამ პერიოდში გამოჩნდა მოდი. 1907 წლის 28 აგვისტოს გაზეთმა გამოაქვეყნა გუსის წერილი, სადაც წერს, რომ ამ ქალაქში სტუმრობის დიდი სურვილი აქვს. 1907 წელს მოდი და გუსი ამავდროულად ეწვივნენ სანტა ბარბარას, სადაც ასევე ექსპონატებად იყვნენ.

1924 წლის 25 სექტემბერს კანზასის ქალაქ -ს ადგილობრივმა გაზეთმა - გამოაქვეყნა ინფორმაცია, რომ ქალაქის ბაზრობის ერთ-ერთი სანახაობები გუსი და მოდ ვაგნერები იყვნენ. გუსის თქმით მას სურს თავის ოჯახს შემდეგ მოგზაურობაზე მსოფლიო ანახოს. და ისიც დაამატა, რომლ მისი ცოლი, მისის ვაგნერი კანზასელი და ემპორიაში გაზრდილი იყო.

მიუხედავად იმისა, რომ საუკუნის დასაწყისშიც კი ტატუირებულ ადამიანს, როგორც სანახობას ისე უყურებდნენ, მოდ ვაგნერმა შეძლო ზეგავლენა ჰქონოდა მომავალ თაობაზე. სწორედ მოდი ითვლება იმ ადამიანად, რომელმაც მოახერხა, რომ ტატუ ხელოვნების ფორმად ექცია. ტატუირება გასულ საუკუნეში ცუდი გემოვნების ნიშნად ითვლებოდა. ქალების ტატუირება და ფემინისტური მოძრაობა მჭიდროდ დაუკავშირდნენ ერთმანეთს. რადგან ქალს ჰქონდა უფლება თავად აერჩია რას გაიკეთებდა თავის სხეულზე, ეს მათი გაძლიერების ერთ-ერთ ნიშნად ითვლებოდა. მოდი ნამდვილად არ ყოფილა პირველი ქალი, ვინც სხეული მოიხატა, ჩრდილოეთ ამერიკაში ეს ტრადიცია ჯერ კიდევ ინდიელების დროიდან მომდინარეობს. მიუხედავად ამისა, მისმა მიღწევებმა გზა გაუკვალა უამრავ ქალს და აჩვენა, რომ მათ შეუძლიათ ჰქონდეთ გავლენა თავიანთ სხეულზე.

მარგო მაფლინს თავის ნამუშევარში მოდი, როგორც ერთ-ერთი დიდი ზეგავლენის მქონე ქალი ჰყავს მოხსენიებული. მოდს ასევე ვხვდებით ჰადსონ კარენის ნამუშევარში: 40 . ასევე ოსტერუდ ამელია კლემის წიგნში “ : ”. მოდის სახელი მოხსენიებულია კრებულში“ ძილისპირული ამბები მეამბოხე გოგონებისთვის“, რომელიც ზღაპრებად მოთხრობილი ბიოგრაფიების გაერთიანებაა.