iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სოხუმის ბოტანიკური ბაღი

სოხუმის ბოტანიკური ბაღი — ერთ-ერთი უძველესი ბოტანიკური ბაღი კავკასიაში. ის დაარსდა 1840 წელს, როგორც „სუხუმ-კალეს სამხედრო-ბოტანიკური ბაღი“ რუსეთის შავი ზღვის ფორტიფიკაციის ხაზის მეთაური ნ. რაიევსკის მითითებით, რეგიონში ახალი მცენარებიის დანერგვის მიზნით (განსაკუთრებით ჩაისა და ციტრუსების). 1853-55 და 1877-78 წლებში ბაღი თურქებმა გაჩეხეს რუსეთ-თურქეთის ომების პერიოდში. 1889 წელს ბაღი სამოქალაქო მმართველობის ხელში გადავიდა, ხოლო 1894 წელს ნარგავების აღდგენითი სამუშაოები დაიწყო.

სოხუმის ბოტანიკური ბაღი საბჭოთა მმართველობის პერიოდშიც აგრძელებდა განვითარებას და საბოლოოდ მეცნიერებათა აკადემიის ბოტანიკის კვლევის ინსტიტუტის ხელში გადავიდა. ბაღში თავმოყრილ იქნა 4.500-ზე მეტი მცენარის სახეობა, მათ შორის 1200-მდე ტროპიკული.
ლუჰანსკი

ლუჰანსკი, ლუგანსკი (; ისტორიული სახელწოდება ́) — ქალაქი უკრაინაში. ლუჰანსკის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარეების ლუჰანისა და ოლხოვაიას შეერთების ადგილას. არის უკრაინის ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე ოლქის ცენტრი. კიევიდან დაშორებულია 811 კილომეტრით.

დაძმობილებული ქალაქები
ლუბლინი
კარდიფი
პერნიკი
სენტ-ეტიენი
სეკეშფეჰერვარი
დაცინი
დევრა

დევრა — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ჭუბერის ადმინისტრაციულ ერთეულში (სოფლები: დევრა, ზემო მარღი, ლარილარი, ლახამი, ლეკულმახა, ლეწფერი, სგურიში, ტიტა, ქვემო მარღი, ყარი).

მდებარეობს კოდორის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ნენსკრის ხეობაში, მდინარეების დევრისა და ნენსკრის შესართავთან, ზღვის დონიდან 1020 მეტრზე. მესტიიდან დაშორებულია 87 კმ-ით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 36 ადამიანი.
დიზი

დიზი — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ლახამულის ადმინისტრაციულ ერთეულში (სოფლები: გენწვიში, დიზი, თოთელეში, ლახამულა, ნოდაში, ნოღარი-კეცლანი, ქვედა იფარი, შდიხირი, ხელრა, ჰამაში).

მდებარეობს შდავლერის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ენგურის მარჯვენა სანაპიროზე, ზუგდიდ–მესტიის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 1000 მ-ზე, მესტიიდან 48 კმ-ში. სოფლის მიდამოებში არის მარმარილოს საბადო.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 65 ადამიანი.
9 აპრილის ბაღი

9 აპრილის სახელობის ბაღი, ყოფ. ალექსანდრეს ბაღის ზედა ნაწილი, კომუნარების ბაღი, ბაღი თბილისის ცენტრალურ ნაწილში; ქალაქის პირველი საზოგადოებრივი დასვენების პარკი. გაშლილია დამრეცი რელიეფის ორ დონეზე, რუსთაველის გამზირის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მტკვრის მარჯვენა სანაპიროს მიმართულებით. ამჟამად ბაღს ორ ნაწილად ჰყოფს რ. თაბუკაშვილის ქუჩა, ქვედა ნაწილი გიორგი ლეონიძის სახელს ატარებს.

ისტორია
დღევანდელი ბაღის ქვედა ბაქანზე ძველად მოწყობილი იყო ყაბახი (ასპარეზი), რომელიც დატანილია თბილისის ტურნეფორისეულ (1701), ვახუშტისეულ (1735) და 1800 წ. გეგმებზე. ზედა ბაქანზე, ქაშუეთის ეკლესიასა და გ. ჭანტურიას (ყოფ. ჯორჯიაშვილის) ქუჩას შორის, გვიან შუა საუკუნეებში ქართული სასაფლაო იყო. დაახლოებით ახლანდ. თაბუკაშვილის ქუჩის გასწვრივ კი განლაგებული იყო აგურის მცირე საწარმოების (აგურხანების) რიგები. ისინი შემდეგ კავკასიის მთავარმმართებლის ალექსანდრე ერმოლოვის ბრძანებით მოშალეს, რადგან გზას აზიანებდა.

 ს. შუა ხანებში ძველი ყაბახის ტერიტორიაზე რუსულმა ადმინისტრაციამ მოაწყო სამხედრო პლაცი, რომელსაც იმპერატორ ალექსანდრე -ის სახელი ეწოდა („ალექსანდრეს პლაცი“). 1859 წ. საფუძველი ჩაეყარა ფერდობზე გაშლილ საზოგადოებრივ ბაღს, რომელიც საზეიმოდ 1865 წ. გაიხსნა და ალექსანდრეს სახელი შეუნარჩუნდა.

ალექსანდრეს ბაღი, ასევე მასში განლაგებული საგამოფენო პავილიონები, მებაღის სახლი, კაფე-რესტორანი, შადრევნები და ქაშუეთის ახალი გალავანი დააპროექტა თბილისში მოღვაწე არქიტექტორმა ოტო სიმონსონმა (1832—1914). საბჭოთა პერიოდში ბაღს კომუნარების სახელი უწოდეს. 1981 წ. ჩატარდა მისი ქვემო ნაწილის რეკონსტრუქცია. 1991 წ. პარკს 1989 წ. მოვლენების აღსანიშნავად ეწოდა 9 აპრილის ბაღი. ბაღის ტერიტორია დაზიადნა 1991-1992 წწ. სამხედრო გადატრიალების დროს. 2007-2009 წწ. მოხდა ბაღის ტერიტორიის განახლება და კეთილმოწყობა.

არქიტექტურა
დღეს ბაღის ტერიტორიაზე რუსთაველის გამზირზე გამავალი ორი შენობა დგას — ქაშუეთის წმ. გიორგის ეკლესია და ეროვნული გალერეა, რომელიც 1885 წ. აშენდა როგორც სამხედრო-ისტორიული მუზეუმი „დიდების ტაძარი“.

სკულპტურული ძეგლები
ბაღის ზედა ნაწილში 1904 წ. დადგეს მოქანდაკე ფ. ხოდოროვიჩის მიერ შესრულებული ნ. გოგოლის ძეგლი, რომელიც 1990-იან წწ. დაიკარგა. 1922 წ. ჭანტურიას ქუჩისა და რუსთაველის გამზირის გადაკვეთასთან გაიხსნა ი. ნიკოლაძის მიერ შექმნილი ეგნატე ნინოშვილის ბიუსტი. საბჭოთა პერიოდში ბაღის საწინააღმდეგო მხარეს ა. ჯორჯაძის ქუჩის მხრიდან იდგა სოც.-დემოკრ. რევოლუციონერის ლადო კეცხოველის ძეგლი (მოქანდაკე ვ. თოფურიძე, 1936), ხოლო ბაღის ქვედა ტერასაზე — კომკავშირის ლიდერის ბორის ძნელაძის ძეგლი (მოქანდაკეები რ. თავაძე და კ. მერაბიშვილი, 1929).

2003 წ. გაიხსნა ლადო გუდიაშვილის ძეგლი (მოქანდაკე ჯ. მიქატაძე), ხოლო 2004 წ. ანატოლი სობჩაკის ბიუსტი. ბაღის ტერიტორიაზეა ასევე სკულპტურული კომპოზიცია „რევოლუციის ქარიშხალი“ (მოქანდაკე გ.შხვაცაბაია, 1985) და გ. ლეონიძის ძეგლი (მოქანდაკე თ. ღვინიაშვილი, 1998-1991).

2015 წლის 16 იანვარს გაიხსნა ოთარ მეღვინეთუხუცესის ძეგლი.
ამარათი

ამარათი — გალავნით შემოზღუდული ნაგებობათა კომპლექსი საუკუნის თბილისში, სოლოლაკის უბანში, რომელიც დატანილია ვახუშტი ბაგრატიონის მიერ 1735 წელს შედგენილ გეგმაზე (ობიექტი № 41). სოლოლაკის ქედის ჩრდილოეთ კალთის ძირში „ლაკისწყლის“ და „კოჟრის გზის“ მარცხნივ მხარეს. ვახუშტი მას „ამარათს“ ( სპარსულად „შენობა“, „სასახლე“) უწოდებს. იგივე კომპლექსი აღნიშნულია ა. პიშჩევიჩის 1785 წლის გეგმაზე, როგორც „ნანგრევები საქართველოს მეფის ძველი რეზიდენციისა“. პიშჩევიჩი პირველია, ვინც გარეთუბანში ამ ადგილას საქართველოს მეფის ძველი სასახლის არსებობას გვამცნობს. ქალაქგარეთა ეს რეზიდენცია მდებარეობდა დაახლოებით ახლანდელი გ. ქიქოძის ქუჩის ღერძის მიმართულებით, ლ. ასათიანის ქუჩის გადაღმა. თბილისის ძველ გეგმებზე ამარათის დასავლეთით მხოლოდ თოფის წამლის ქარხანა და თბილისის ბოტანიკური ბაღია ნაჩვენები. ამარათი საუკუნის დოკუმენტურ მასალაში ორჯერ გვხდება. 1764 წელს შედგენილი ნაყიდობის წიგნის მიხედვით ამარათი გარეთუბანში გაბაშვილების კუთვნილ მიწის ნაკვეტში ან მის გვერდით მდგარა . მეორეჯერ იგი ნახსენებია 1796 წელს მეფე ერეკლე -ის მიერ თოფიწამლის ოსტატის თაყუაშვილისადმი გაცემულ წყალობის წიგნში , საიდანაც ვიგებთ , რომ გარეთუბანში საუკუნეში „სალალაკზედ“ საგანგებოთ მდგარ ქარხანაში ამზადებდენ ტოფის წამალს. დატანილი. ქარხანა დამწვარა 1795 თბილისში აღა-მაჰმად ხანის შემოსევის დროს.
სალომე ქართველი

სალომე ქართველი — საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი. ხსენების დღეა 2 აგვისტო (ძველი სტილით 20 ივლისი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
მის შესახებ ცნობას გვაწვდის იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის სვინაქსარი: „ამასვე დღესა (20 ივლისი ძვ. სტ. / 2 აგვისტო ახ. სტ.) წამებაჲ სალომე ქართველისაჲ, რომელ პირველ შესცდა სპარსთა მიერ და ქრისტე უარყო. ამისა შემდგომად კუალად აღიარა სარწმუნოებაჲ ქრისტესი და თავი წარეკვეთა და ცეცხლისა მიერ სრულ იქმნა წამებაჲ მისი.“

ტიმოთე გაბაშვილი თავის „მიმოსვლაში“ აღნიშნავს, რომ: „მუნ (ე. ი. იერუსალიმის ჯვრის მონასტერში) წამებულა წმიდა მოწამე სალომე რამეთუ შეუპყრიათ უსჯულოთა და დატევებისათვის სჯულისა აიძულებდნენ რა, განბასრა სარწმუნოება მათი მხნემან მან. ამის შემდგომად ცეცხლითა და მახვილითა უწამებიათ სანატრელი იგი.“

როგორც ჩანს სალომე ქართველი იყო იერუსალიმის დედათა სავანეში მოღვაწე ქალი. ვარაუდობენ რომ ის ეწამა წმინდა ლუკა იერუსალიმელის (გ. 1227 წ. ხს. 12 თებერვალი) მოწამეობრივი აღსასრულის შემდეგ.
არსენალი (თბილისი)

არსენალი — უბანი თბილისში (ჩუღურეთის რაიონი), ჩუღურეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარე მთაზე („არსენალის მთა“), რკინიგზის გადაღმა.

უბანი წარმოიქმნა საუკუნეში. 1870 წელს სამხედრო არსენალის ღუნიბის მოედნიდან მტკვრის მარცხენა მხარეს, ჩუღურეთში გადატანის შემდეგ ამ უბანს „არსენალი“ ეწოდა. დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე. არსენალმა, როგორც სამხედრო დაწესებულებამ, საუკუნის 30-იან წწ.-მდე იარსება, თუმცა ტოპონიმი დღემდეა შემორჩენილი. საბჭოთა პერიოდში აქ სამხედრო ნაწილი იყო განთავსებული.

საბჭოთა კავშირის დაშლის (1991) შემდეგ არსენალის ტერიტორია საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს გადაეცა. 2008 წ. მოხდა ტერიტორიის ნაწილის პრივატიზება. დაახლოებით, 78 ჰა შეიძინა „კალა კაპიტალის“ (დამფუძნებელი კახა კალაძე) შვილობილმა კომპანიამ „არსენალ დეველოპმენტი“, რომელიც გეგმავდა ამ ტერიტორიაზე საცხოვრებელი და კომერციული კომპლექსის „არსენალი სიტის“ შექმნას.
გიორგი ტუღუში

გიორგი ტუღუში (დ. 26 მარტი, 1977) — საქართველოს სახალხო დამცველი 2009-2012 წლებში, საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა მინისტრი 2012 წლის 20 სექტემბრიდან – 25 ოქტომბრამდე.

ბიოგრაფია
მიღებული აქვს ლუნდის უნივერსიტეტის მაგისტრის ხარისხი ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სამართალში და ასევე საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტის მაგისტრის ხარისხი სახელმწიფო ადმინისტრირებაში.

1999-2000 წლებში იყო თბილისის საკრებულოს თავმჯდომარის აპარატის უფროსი. 2000-2002 წლებში ტუღუში იყო ურბანული ინსტიტუტი/-ის ექსპერტი სამართლებრივ საკითხებში, ხოლო 2003 წლის მაისამდე იგი თავისუფლების ინსტიტუტში მედია პროექტების კოორდინატორი იყო. 2003 წელს დაინიშნა გაეროს განვითარების პროგრამის ექსპერტად სამართლებრივ საკითხებში. 2004 წლის მუშაობდა ადამიანის უფლებათა თანამშრომლად ეუთოს მისიაში საქართველოში. ომბუდსმენის პოსტზე დანიშნვამდე მუშაობდა ევროკავშირის დაფინანსებულ პროექტში, რომლის მიზანი სახალხო დამცველის აპარატის შესაძლებლობების გაზრდა იყო. ასევე იყო ევროპის საბჭოს წამების საწინააღმდეგო კომიტეტის წევრი.

2009 წელს აირჩიეს საქართველოს სახალხო დამცველად 2011 წლის 18 ოქტომბერს ის გაეროს წამების წინააღმდეგ ბრძოლის კომიტეტის წევრად აირჩიეს.

2012 წლის 20 სექტემბერს, გლდანის ციხის სკანდალის შემდეგ დაინიშნა სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა მინისტრად. ამ თანამდებობაზე იყო იმავე წლის 25 ოქტომბრამდე. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“.
ასტურიის სამეფო

ასტურიის სამეფო — პირველი ქრისტიანული სახელმწიფო პირენეის ნახევარკუნძულზე, რომელიც დაარსდა 711 წელს მუსლიმი მავრების მიერ ნახევარკუნძულის დაპყრობის შემდეგ.

სახელმწიფო დააარსა ცნობილმა ვესტგუთმა პელაიომ, რომელიც აჯანყდა მავრების წინააღმდეგ 718 წელს. სულ მალე ამის შემდეგ მან დაამარცხა არაბები კოვადონგის რაიონში (ამ ისტორიულ მოვლენას ზოგიერთი ისტორიული წყარო ათარიღებს 718 წლით, ზოგიერთი კი - 721 წლით). ეს თარიღი ფორმალურად ითვლება რეკონკისტის დასაწყისად.

პელაიომ დააარსა ასტურიის დინასტია, რომლის მმართველობის პერიოდში გაფართოვდა სახელმწიფოს საზღვრები. ალფონსო -ის (791-842 წწ.) მმართველობის პერიოდში ასტურიის სახელმწიფო აგრძელებს ექსპანსიას სამხრეთით და იპყრობს ტერიტორიებს თითქმის ლისაბონამდე (პორტუგალია).

სამეფოს 924 წლამდე ეწოდებოდა ასტურია. 924-1230 წლებში ეწოდებოდა ლეონის სამეფო, რომელსაც 1137 წელს გამოეყო კასტილიის სამეფო. 1230 წელს კი კასტილიის სამეფოს მეფე ფერდინანდ გახდა გაერთიანებული კასტილიისა და ლეონის სახელმწიფოს მეფე.
მათე ღვინიანიძე

მათე ღვინიანიძე (დ. 10 დეკემბერი, 1986, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, უკრაინული „სევასტოპოლისა“ და საქართველოს ეროვნული ნაკრების მცველი.

კარიერა
საკლუბო
მათე 6 წლისა იყო, როცა თბილისის „დინამოში“ მიიყვანეს. ის ქუჩაში თამაშობდა მეგობრებთან ერთად და უფროსებს სჯობდა. „დინამოს“ სკოლაში ის იმდენად გაიზარდა, რომ საქართველოს ჭაბუკთა ნაკრებში მიიწვიეს, ხოლო სრულწლოვანი რომ გახდა, მოსკოვის „ლოკომოტივთან“ გააფორმა კონტრაქტი. ლოკომოტივში გადასვლამდე ღვინიანიძეს ერთი თამაშიც არ ჰქონდა ჩატარებული საქართველოს ჩემპიონატში. იური სიომინს ქართველი ძალიან მოეწონა და 5-წლიანი ხელშეკრულებაც გაფორმდა. უნივერსალური მცველი, შესაძლოა, „მეორე ასათიანი“ გამხდარიყო, მაგრამ სიომინი „ლოკომოტივიდან“ წავიდა, მისი შემცვლელის პერიოდში კი ღვინიანიძემ მხოლოდ 4 მატჩი ჩაატარა და ისიც დუბლებში.

გასაკვირი არც არის, რომ ფეხბურთელი ბედის ძებნას შეუდგა და აღმოჩნდა გერმანულ „მიუნხენ 1860“-ში, რომლის მწვრთნელმა ვალტერ შახნერმა უცებ გადაწყვიტა: „ახლავე უნდა ავიყვანოთ! ის გაგვაძლიერებს!“ აქვე ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ ღვინიანიძის ტრანსფერის წარმატებით დასრულებაში დიდი წვლილი შეიტანა საქართველოს ეროვნული ნაკრების მთავარმა მწნრთნელმა კლაუს ტოპმიოლერმა.

ღვინიანიძის ტრანსფერი 100 ათასი ევრო დაჯდა. შახნერს ის ძალიან მოსწონდა. მართალია, მწვრთნელი მის გვარს ვერ გამოთქვამდა, მაგრამ მათეს ეძახდა. ქართველიც გახარებული იყო, ჩემი გუნდი ვიპოვე, გერმანიის მეორე ბუნდესლიგა საკმაოდ ძლიერია და ყოველ ვარჯიშზე ახალ-ახალს ვსწავლობო.

ქართველს კარგად მისდიოდა საქმე. მას 2011 წლამდე გაუგრძელეს „მიუნხენ 1860“-თან კონტრაქტი, 2011 წლიდან იცავს „სევასტოპოლის“ ღირსებას.

სანაკრებო
მათე ღვინიანიძემ სანაკრებო კარიერა ახალგაზრდულ ნაკრებში თამაშით დაიწყო — 2005 წლის 9 თებერვალს, ლიეტუველ თანატოლებთან მატჩში. მალე მათე გუნდის წამყვანი მოთამაშე და კაპიტანი გახდა. 21 წლამდე ნაკრებში 12 თამაში ჩაატარა და 1 გოლი გაიტანა. რაც შეეხება ეროვნულ ნაკრებს, მისი დებიუტი 2006 წლის 26 თებერვალს შედგა, მონაწილეობა მიიღო ევრო 2008-ის შესარჩევ და ამხანაგურ მატჩებში, სულ ჩაატარა 5 თამაში. ხშირი ტრავმები ხელს უშლიდა ახალგაზრდა ქართველ ფეხბურთელს სანაკრებო კარიერულ წინსვლაში, თუმცა დღეს მათე ჩინებულ ფორმაშია და ეროვნულ ნაკრებში დაცვის მარჯვენა ფლანგზე არსებული დაბალი კონკურენციის გამო მას აქვს დიდი პერსპექტივა ქვეყნის უპირველეს გუნდში ადგილი დაიმკვიდროს. 2013 წლის შემოდგომაზე გამოიძახეს ესპანეთთან თამაშისთვის.
ავგუსტინ ალმოდოვარი

ავგუსტინ ალმოდოვარ კაბალიერო (; დ. 1955) — ესპანელი კინოპროდიუსერი. დაიბადა კალსადა დე კალატრავაში, ესპანეთში. მიღებული აქვს ხარისხი ქიმიაში მადრიდის უნივერსიტეტში. პროდიუსერის კარიერა დაიწყო შიკრიკობით ფერნანდო ტრუებას ფილმში .

1986 წელს მან და მისმა უფროსმა ძმამ პედრო ალმოდოვარმა დააარსეს საკუთარი კინოკომპანია ელ დესეო. იმავე წლიდან მოყოლებული ეს კინოკომპანია პედროს ფილმების უმრავლესობას იღებს. ასევე გადაღებული აქვს რამდენიმე ფრანგულენოვანი ნამუშევარი. ავგუსტინ ალმოდოვარი არის ესპანეთის კინემატოგრაფიული ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრი.
სესილია როთი

სესილია როთი (სესილია როტემბერგი; დ. 8 აგვისტო, 1956, ბუენოს-აირესი, არგენტინა) — არგენტინელი მსახიობი. მამამისი, უკრაინელი ებრაელი, მუშაობდა რედაქტორად და ჟურნალისტად. იგი არგენტინაში შეხვდა სესილიას დედას, ჩილელ მომღერალ დინა როთს. სესილია როთი გადაიღეს რამდენიმე სატელევიზიო სერიალში. რამდენიმე ფილმზე მუშაობის შემდეგ იგი არგენტინიდან წავიდა ესპანეთში, სადაც დაიწყო ინტენსიური მუშაობა ესპანელ კინორეჟისორ პედრო ალმოდოვართან. როთი გადაღებულია პედროს ექვს ფილმში, როგორც მთავარ, ისე მეორეხარისხოვან და ეპიზოდურ როლებში.

იგი რამდენიმე წელი ცხოვრობდა არგენტინელ მუსიკოსთან ფიტო პაესთან, რომელთანაც ჰყავს შვილი. მისი ძმა არის არგენტინელი მუსიკოსი არიელ როთი.

სესილია როთი არის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული ესპანურენოვანი მსახიობი ქალი, რომელიც მონაწილეობს ესპანურ, არგენტინულ და მექსიკურ ფილმებში.
გულისტანის საზავო ხელშეკრულება

გულისტანის საზავო ხელშეკრულება (სპარსულად ) — ხელშეკრულება რუსეთის იმპერიასა და სპარსეთს შორის, რომლითაც დამთავრდა რუსეთ-ირანის ომი (1804-1813). ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს სოფელ გულისტანში (ყარაბაღი), ნიკოაი რტიშჩევმა და აბას-მირზამ 1813 წლის 12 (24) ოქტომბერს.

შინაარსი
ხელშეკრულებით სპარსეთმა დაკარგა ტერიტორიები არაქსის ჩრდილოეთით და აღიარა რუსეთის სიუზერენობა დაკარგულ მიწებზე. ირანის მიერ რუსეთისდვის დათმობილი რეგიონი მოცავდა შემდეგ მხარეებს: დაღესტანი, ქართლ-კახეთის სამეფო, სამეგრელოს სამთავრო, გურიის სამთავრო, იმერეთის სამეფო, აფხაზეთის სამთავრო, ბაქოს სახანო, ყუბის სახანო, დარუბანდის სახანო, შირვანის სახანო, ყარაბაღის სახანო, განჯის სახანო, შაქის სახანო, თალიშის სახანო ლენქორანის ციხე-სიმაგრითურთ.

სპარსეთმა დაკარგა უფლება კასპიის ზღვაზე ფლოტის ყოლისა. ამ უფლებით მხოლოდ რუსეთის იმპერიას შეეძლო ესარგებლა. ხელშეკრულებასთან ერთად გაფორმდა შეთანხმება თავისუფალ ვაჭრობაზე, რაც რუსეთს აძლევდა სპარსეთის ტერიტორიაზე სავაჭრო საქმიანობის შესაძლებლობას. ყველაფერ ამის სანაცვლოდ რუსეთი შეჰპირდა აბას-მირზას, რომ ფათ ალი შაჰის სიკვდილის შემდეგ მას დაუმტკიცებდა სპარსეთის ტახტს. ეს არ შესრულებულა, რადგანაც აბას მირზა ადრე გარდაიცვალა.

სპარსეთი არ შეურიგდა დანაკარგებს და დიდი ბრიტანეთისგან წახალისებულმა დაიწყო ახალი ომი რუსეთის წინააღმდეგ. კავკასიაზე ირანის ბატონობა დიდი ბრიტანეთის ინტერესებში შედიოდა რამეთუ რუსეთი კარგავდა დასაყრდენს კავკასიაში და გავლენას შავი ზღვის და კასპიის რეგიონებზე.

შეფასება
გულისტანის საზავო ხელშეკრულებას სხვადასხვანაირად აფასებენ. ისტორიკოსთა ერთი ნაწილი ფიქრობს, რომ რუსეთის იმპერიის მიერ ამიერკავკასიის ანექსიამ დაიცვა მოსახლეობა თურქული ინტერვენციებისაგან და მშვიდობა და ეკონომიკური სტაბილურობა დაამყარა.

ისტორიკოსთა მეორე ნაწილის აზრით ამიერკავკასიის ხალხებს არ მიეცათ თვითგამორკვევის საშუალება და ძალით იქნენ შეყვანილნი რუსეთის მმართველობის ქვეშ. ეს განსაკუთრებით ეხება ამიერკავკასიაში მცხოვრებ შიიტებს, რომელთაც სპარსეთტან ძლიერი კულტურული კავშირები ჰქონდათ. ამ მოსაზრების მოწინააღმდეგეები კი აცხადებენ, რომ თვითგამორკვევის უფლება ნაპოლეონ ბონაპარტის პერიოდში არ არსებობდა და ასევე ვერ იარსებებდა ის მე-19 საუკუნის დასაწყისის აზიაში.

დღეს ირანი გულისტანის ხელშეკრულებას თურქმანჩაის საზავო ხელშეკრულებასთან ერთად მიიჩნევს დამამცირებლად, ხოლო ფათ ალი შაჰი ამის გამო მიჩნეულია სპარსეთის ყველაზე უუნარო მმართველად.
ანტონია სან ხუანი

ანტონია სან ხუანი ( დ. 22 მარტი 1961, ლას-პალმასი, ესპანეთი) — ესპანელი მსახიობი, რეჟისორი და სცენარისტი. 19 წლის ასაკში იგი ჩავიდა მადრიდში, როგორც თეატრის პროფესიონალი მსახიობი და კაბარეს წამყვანი კლუბებსა და ბარებში. მას წარმატება მოუტანა პედრო ალმოდოვარის ფილმმა ყველაფერი დედაჩემის შესახებ, სადაც ასრულებს აგრადოს როლს. იგი ესპანეთში ცნობილია არა მარტო როგორც მსახიობი, არამედ თავისი იუმორისტული მონოლოგებით ტელევიზიასა და თეატრში.
ამირან სანაია

ამირან სანაია (დ. 3 სექტემბერი, 1989, სოხუმი) — ქართველი ფეხბურთელი, მარცხენა მცველი.

საკლუბო კარიერა
ამირან სანაიამ საფეხბურთო კარიერა „ზესტაფონში“ დაიწყო. საქართველოს 19 წლამდელთა ნაკრებში თამაშის შემდეგ მისით უცხოური კლუბები დაინტერესდნენ. ერთ-ერთი იყო ფრანგული „ლე-მანი“. 2007 წელს, „ზესტაფონის“ მთავარ შემადგენლობაში თამაშს შემდეგ ამირანი საფრანგეთში გადავიდა, „ლე-მანის“ შემდეგ იყო „ბასტიაში“, 2013–2014 წლებში „ლიუზნაკის“ რიგებში თამაშობდა. 2017 წლიდან საფრანგეთის მესამე ლიგის საფეხბურთო კლუბ „როდეზის“ ღირსებას იცავს.

სანაკრებო კარიერა
ამირან სანაიამ ახალგაზრდულ ნაკრებში თამაში 2008 წლიდან დაიწყო, ექვსი თამაში ჩაატარა. ხოლო ეროვნულ ნაკრებში დებიუტი 2007 წლის შემოდგომაზე ჰქონდა ყატარის წინააღმდეგ, რომელიც ქართველმა ფეხბურთელებმა 2–1 მოიგეს. შემდეგ იყო მატჩი პორტუგალიელებთან და 2009 წლის ზაფხულში კუპერმა კვლავ იხმო ნაკრებში.

ტიტულები
ლიგა 2 ჩემპიონი:2011/2012
ლევან ცქიტიშვილი

ლევან ცქიტიშვილი (დ. 10 ოქტომბერი, 1976, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი ნახევარმცველი.

კარიერა
საკლუბო
საკლუბო კარიერა დაიწყო 1994 წელს, თბილისის „დინამოში“, სადაც 120 მატჩი ჩაატარა და 32 გოლი გაიტანა, 1998 წელს კი სხვა ქართველ ფეხბურთელებთან ერთად გერმანულ „ფრაიბურგში“ გადავიდა. ფრაიბურგში თამაშის დროს ცქიტიშვილმა 111 საბუნდესლიგო შეხვრედრა ჩაატარა. 2005 წელს ლევანს კონტრაქტი უნდა გაეფორმებინა დონეცკის „მეტალურგთან“, მაგრამ მოულოდნელად „ვოლფსბურგში“ ჩაირიცხა. სათამაშო პრაქტიკის უქონლობის გამო შემდეგ სეზონში ბერძნულ „პანიონიოსში“ განხორციელდა მისი ტრანსფერი. აქაც უთამაშებლობა და ცოტა ხნით უკლუბოდ ყოფნა.2008 წელს ცქიტიშვილმა თბილისის „ლოკომოტივში“ გააგრძელა კარიერა, თუმცა საქართველოში ნახევარი სეზონი გაატარა და 2009 წელს კვლავ უცხოეთს მიაშურა, კერძოდ გერმანიის მეორე ბუნდესლიგის კლუბ „ვეენს“,მაგრამ აქედანაც წამოვიდა და კარიერა დაასრულა.

სანაკრებო
ლევან ცქიტიშვილი ეროვნულ ნაკრებში 1995 წლიდან თამაშობდა. ამ პერიოდის მანძილზე 55 მატჩი ჩაატარა და ერთი გოლი გაიტანა. მან სამჯერ უკაპიტნა კიდეც ნაკრებს, მათ შორის 2008 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ციკლში იტალიის ნაკრებთან, რომელიც ქართველებმა 2:0 წააგეს. სათამაშო პრაქტიკის არქონა ძალიან მოქმედებდა ლევანის ნაკრებში თამაშზე, თუმცა ნაკრების მწვრთნელი კლაუს ტოპმიოლერი მაინც იძახებდა. კუპერის მოსვლის შემდეგ ლევანს ნაკრებში არ უთამაშია, თუმცა იგი უკვე რეგულარულად თამაშობდა თბილისის „ლოკომოტივში“. 2009 წლის ზაფხულში კუპერმა მალტასთან ამხანაგური მატჩისთვის გამოიძახა.

საკლუბო სტატისტიკა
ტიტულები
საქართველოს ჩემპიონი: 1994,1995,1996,1997,1998
საქართველოს თასი: 1995,1996,1997
საქართველოს სუპერთასი: 1996, 1997
ელოი აზორინი

ელოი აზორინი (დ. 19 თებერვალი, 1977, მადრიდი) — ესპანელი კინოს, თეატრისა და ტელემსახიობი.

ბიოგრაფია
ელოი არის ესპანელი იუმორისტის ელოი არენასის შვილი. მან პირველი კინოროლი შეასრულა 19 წლის ასაკში. ელოი აქტიურად განაგრძობს მუშაობას ტელევიზიაში. 2006 წელს მან შეასრულა ბორჯიას როლი ესპანურ ფილმში, მიგელ ჰერნანადესის მიხედვით.
საქართველოს ტბები

საქართველოს ტბები — ეს არის საქართველოს ტერიტორიაზე არსებული ტბების ჩამონათვალი.

აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა
ამტყელის ტბა
ანიშხწარა
ბებესირი
გაგიდის ტბა
გორაფის ტბა
დერიკვარაძიში
ინკითი
მზი
პატარა რიწა
რიწა
ცისფერი ტბა

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა
გონიოს ტბა
მწვანე ტბა
ნურიე
ტბიყელი

გურიის მხარე
გრიგოლეთის ტბა
დიდი ნარიონალი
დიდი ჯაჯის ტბა
იმნათის ტბა
მთისპირის ტბა
მცირე ნარიონალი
მცირე პალიასტომი
ნადარბაზევის ტბა
ოქროს ტბა
ოჩოჩხა
პალიასტომი
ჩალაუბნის ტბა
ჭინჭაოს ტბა
ჯაპანის ტბა

იმერეთის მხარე
გაბზარული ტბა
დევის ტბა
ხახიეთის ტბა

კახეთის მხარე
გრძელი ტბა
კაპატაძის ტბა
ნახევარტბა
სახარე ტბა
ქაჩალტბა
ქოჩების ტბა
ყაჯირის ტბა
ჯიქურების ტბა

მცხეთა-მთიანეთის მხარე
აბუდელაურის ტბა
არჩვების ტბა
ბაზალეთის ტბა
ყელის ტბა
წოდორეთის ტბა
ჭილის ტბა

რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარე
ქვედის ტბა

სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე
დიდი ოქროწყალი
დიდი ტობა ვარჩხი
პალიასტომი
პაპანწყვილი
ტობავარჩხილი
ფართოწყარი
ჩიპსთა ვარჩხი
წვირმის ტბა

სამცხე-ჯავახეთის მხარე
აბულის ტბა
ბუღდაშენის ტბა
ვაჩიანის ტბა
ზრესი
კარწახის ტბა
კახისის ტბა
ლამაზი ტბა
ლევანის ტბა
მადათაფა
მრუდე ტბა
საღამოს ტბა
ტაბაწყური
ფარავანი
წუნდის ტბა
ხანჩალი

ქვემო ქართლის მხარე
ბარეთის ტბა
კუმისის ტბა
მარაბდის ტბა
სანთის ტბა
ჩაპაევკის ტბა
ხადიკის ტბა
ჯანდარის ტბა

შიდა ქართლის მხარე
ბატეთის ტბა
ერწოს ტბა
წუნარის ტბა

თბილისი
დიდი გლდანის ტბა
კუს ტბა
ლისის ტბა
მუხათგვერდის ტბა
პატარა გლდანის ტბა
ისმაელ ლო

ისმაელ ლო (დ. 30 აგვისტო, 1956 დოგონდოუჩი, ნიგერი) — სენეგალელი მომღერალი და მუსიკოსი.

ბიოგრაფია
იგი დაიბადა სენეგალელი მამისა და ნიგერელი დედის ოჯახში 1956 წლის 30 აგვისტოს. ისმაილის დაბადების შემდეგ, ოჯახი დაბრუნდა სენეგალში და დასახლდა ქალაქ რუფისკაში, დედაქალაქ დაკართან ახლოს. ისმაელ ლო არის მრავალმხრივი მომღერალი და მუსიკოსი. სიმღერის გარდა იგი უკრავს გიტარასა და ჰარმონიკაზე.
სტუმრად გატანილი გოლის წესი

სტუმრად გატანილი გოლის წესი არის საფეხბურთო შეჯიბრების წესი და იგი გამოიყენება იმ სიტუაციაში, როდესაც ორი მოწინააღმდეგე ხვდება ერთმანეთს (ფლეი-ოფის სტადიაზე) და ორმატჩიან შეხვედრებში არ ვლინდება გამარჯვებული (ითამაშება ფრე) ანუ ორ მატჩში გააქვთ თანაბარი გოლები. ამ შემთხვევაში მოქმედებს ეს წესი, რომლის თანახმადაც უპირატესობა ენიჭება იმ გუნდს და გადის შემდეგ ეტაპზე, რომელმაც უფრო მეტი გოლი გაიტანა "სტუმრად" ანუ მეტოქე გუნდის მოედანზე. იმ შემთხვევაში, თუ სტუმრად გატანილ გოლთა რაოდენობაც თანაბარია, ამ შემთხვევაში თამაში გადადის დამატებით დროში, სადაც უკვე აღარ მოქმედებს ეს წესი. თუკი გამარჯვებული აქაც არ გამოვლინდა, მაშინ ინიშნება თერთმეტრიანების სერია, სადაც ვლინდება გამარჯვებული.
ტრანსვესტიზმი

ტრანსვესტიზმი (ტრანსვესტიტი) — დამამცირებელი ტერმინი, (იხ. ქროს-დრესინგი - ქროს დრესერი) საწინააღმდეგო სქესის ტანსაცმლის ჩაცმისაკენ სწრაფვა. დიდი ხნის განმავლობაში მას უკავშირებდნენ მხოლოდ და მხოლოდ ჰომოსექსუალობას, ამასთან აქტიურს ქალებთან და პასიურს – მამაკაცებთან. ამიტომ ქვეყნებში, სადაც ჰომოსექსუალობა კანონით იდევნებოდა, ტრანსვესტიზმი ითვლებოდა ამორალურ და დანაშაულებრივ მოვლენად. თანამედროვე თვალსაზრისით, ტრანსვესტიზმი – არაერთმნიშვნელოვანი მოვლენაა, რადგან საწინააღმდეგო სქესის ტანსაცმლის ტარების მოტივები შეიძლება იყოს არსობრივად სხვადასხვა. ნამდვილი ტრანსვესტიზმი წარმოადგენს პერვერსიას, რომლის დროსაც საწინააღმდეგო სქესის ტანსაცმლის ჩაცმა იწვევს სექსუალური სიამოვნების განცდას, მაგალითად, მამაკაცებში ძლიერ სექსუალურ აღგზნებას ქალის თეთრეულის, კაბის, წინდების და ა.შ. ჩაცმის დროს. ამ პროცესს ხშირად თან ახლავს სარკის წინ საკუთარი სხეულის ფერება და ონანიზმი.
ახალი ჰოლანდია (თბილისი)

ახალი ჰოლანდია — უბანი მთაწმინდის რაიონში (ვერა), ვარდისუბნის დასავლეთით მაღლობზე მდებარე უბნის ყოფილი სახელი. მოიცავდა ახლანდელი ერეკლე ტატიშვილისა (ყოფილი ყაზბეგის) და დიმიტრი ბაქრაძის ქუჩების მიდამოებს. იხსენიება საუკუნის ნახევარში შედგენილ თბილისის გეგმებზე. აქ უწინ არსებობდა ტავერნა „ახალი ჰოლანდია“, ჩანს, უბნის სახელიც აქედან მოდის.
აშპაშხანა

აშპაშხანა (სპარსულად: - – "აშ" – წვნიანი, "ფაზ" – მხარშავი, "ხანა" – სახლი) – სასადილოების რიგები (სახაშეები, საქაბაბეები, სამწვადეები) ისტორიულ ძველ თბილისში, თათრის (ახლანდ. გორგასლის) მოედნის სამხრეთ მხარეზე და ახლანდ. გორგასლის ქუჩის დასაწყისში. აშპაშხანა მოხსენიებული აქვს იოსებ გრიშაშვილს რამდენიმე ლექსში.
შენზე ამბობენ: კუშტიაო, ამპარტავანი
და გიწოდებენ უკარებელს, თავკერძს და ტრაბახს;
მე კი მორცხვი ვარ! ვაქებ ტფილისს, სალაყბოს ყაბახს
და მხიბლავს ნუში. აშპაშხანა, მკერდის მტევანი
("სონეტი რობაქიძეს")
აშპაშხანისკენ, სადაც კლდის ქიმზე
დგას ნარიყალა ჯავრით მზირალი,
ჩავივლი დაღმართს და ერთ ნადიმზე
შემხვდება ორი ნაჯიბგირალი.
("აშპაშხანისკენ")