iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კესარია აბრამიძე

}
კესარია აბრამიძე (დ. 18 აგვისტო, 1987 — გ. 18 სექტემბერი, 2024) — ქართველი ბლოგერი, მსახიობი და მოდელი. იგი პირველი ქართველია, რომელმაც საჯაროდ აღიარა, რომ ტრანსსექსუალია.

ბიოგრაფია
კესარია აბრამიძე დაიბადა 1987 წლის 18 აგვისტოს ქალაქ თბილისში. ხშირად იწვევდნენ სხვადასხვა გადაცემაში. პირველად გადაიღეს სერიალში „ფსიქოპატთა თამაშები“. 2018 წელს კესარია აბრამიძემ მის ტრანს მსოფლიოს სილამაზის კონკურსში მიიღო მონაწილეობა და საქართველო წარადგინა. 2015 წელს იგი საცვლების რეკლამაში გადაიღეს. სანამ კესარია საბოლოოდ ქალი გახდებოდა, საზღვარგარეთ გენეტიკური მასალის გაყინვა ჩაუტარდა, რისი საშუალებითაც მას შეეძლო ბიოლოგიური შვილის ყოლა. 2015 წელს მოწვეული იყო დავით კოვზირიძის საავტორო გადაცემაში „მძიმე კაცთან“. გაკეთებული ჰქონდა რამდენიმე პლასტიკური ოპერაცია. 2014 წელს კესარია აბრამიძემ განაცხადა, რომ სასქესო ორგანოს ოპერაცია გაიკეთა, რითაც ნამდვილ ქალი გახდა. ჰობი — ხატვა, მაკიაჟის კეთება და ტრანსფორმაცია. იგი მოკლული იპოვეს 2024 წლის 18 სექტემბერს საკუთარ სახლში.
დავით მესხი

დავით სიმონის ძე მესხი (დ. 26 იანვარი, 1860, ქ. ქუთაისი — გ. 26 დეკემბერი, 1943, სოფ. რიონი, ახლანდელი წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი) — ქართველი მთარგმნელი, ჟურნალისტი, დრამატურგი.

ბიოგრაფია
დავითმა ლათინური ენის პედაგოგთან უსიამოვნების გამო ქუთაისის გიმნაზია ვერ დაამთავრა. 1880 წლიდან მუშაობდა თბილისში, გაზეთ „დროების“ რედაქციაში თავის ძმასთან სერგეი მესხთან. 1908 წელს რედაქტორობდა გაზეთ „შრომას“, თანამშრომლობდა სხვა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებთან. 1879 წლიდან დაუკავშირდა ქართულ თეატრს, რომლის სცენაზეც დაიდგა მის მიერ გადმოკეთებული პიესები: „სიკოია დენშჩიკი“, „სუსტი მხარე“, „მედეა“, ორგინალური კომედია „გემრიელი ლუკმა“ და სხვა. იგი იყო აგრეთვე მსახიობი, თეატრის დეკორატორი და რეკვიზიტორი. 1935 წელს ჟურნალ „მნათობში“ დაბეჭდილი მისი „მოგონებანი“ ცალკე წიგნად გამოიცა 1940 წელს.
ფირანგიზ ალიზადე

ფირანგიზ ალიაღა კიზი ალიზადე (; დ. 28 მაისი, 1947, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი კომპოზიტორი, პიანისტი ქალი, მუსიკათმცოდნე და პედაგოგი, აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი ქალი (2000).

ბიოგრაფია
1970 წელს დაამთავრა ურფანა ჰალილოვას ფორტეპიანოს და ყარა ყარაევის (1972) კომპოზიციების კლასები ბაქოს კონსერვატორიაში. აზერბაიჯანში გახდა საუკუნის ავანგარდული მუსიკის კლასიკური საფორტეპიანო ნაწარმოებების (არნოლდ შიონბერგის, ანტონ ვებერნის, ალბანა ბერგას, ოლივიე მესიანას, ჯონ კეიჯის, ჯორჯ კრამას) პირველი შემსრულებელი.

1976 წლიდან ასწავლიდა ბაქოს კონსერვატორიაში, 1990 წლიდან — პროფესორი. 1993-1996 წლებში ასწავლიდა თურქულ ქალაქ მერსინში, იყო საოპერო გუნდის ხელმძღვანელი. 1999 წლიდან ცხოვრობდა გერმანიაში. 2007 წელს დაბრუნდა სამშობლოში, სადაც არჩეულ იქნა აზერბაიჯანის კომპოზიტორთა კავშირის ხელმძღვანელად.

როგორც კომპოზიტორი ალიზადე თანამშრომლობდა მსოფლიოს წამყვან შემსრულებელთან — განსაკუთრებით მევიოლინოებთან. მან სავიოლინო კონცერტი მიუძღვნა ივან მონიგეტის, რომელიც თვითონ მონიგეტიმ შეასრულა, პიესა „დერვიში“ დაწერა იო-ოი-მასთვის და ჩართო იგი მსოფლიო ტურნეში, პიესა „ოიანი!“ დაწერა მსტისლავ როსტროპოვიჩის დაკვეთით, როგორც მსტისლავ როსტროპოვიჩის საერთაშორისო კონკურსში მონაწილეობის მისაღებად სავალდებულო შესრულებისათვის. ალიზადეს ნაწარმოებების დისკო ჩაწერილი იქნა კრონო-კვარტეტის მიერ. ამის გარდა ალიზადეს ნაწარმოებებს ასევე დავიდ გერინგასი, ალექსანდრე ივაშკინი და მრავალი სხვა ცნობილი მუსიკალური შემსრულებლები ასრულებენ.

მუსიკალური ნაწარმოებების გარდა, ფირანგიზ ალიზადეს ასევე ეკუთვნის სტატიების ნაკრები „აზერბაიჯანის სიმფონიური მუსიკა“ (; 1998) და სტატია ყარა ყარაევზე, რომელიც გამოქვეყნებული იქნა ყარა ყარაევის 80-წლის თავთან დაკავშირებით ფოტოალბომში (1997).

აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი ქალი (2000). 2008 წელს იუნესკომ ფირანგიზ ალიზადეს მიანიჭა „იუნესკოს არტისტი მშვიდობისათვის“ საპატიო წოდება.
გიურზა (კერძი)

გიურზა — აზერბაიჯანული კერძი, რომელიც ძალიან წააგავს დუშპარას. გიურზა, ისევე, როგორც დუშპარა, წარმოადგენს პელმენებს ხორცის ფარშით, მაგრამ დუშპარასგან განსხვავდება თავისი ლამაზი ფორმით წააგავს დაწნულ ბაწარს ან ნაწნავს. გიურზას აკეთებენ ხელით და ამასთან ერთად იგი ყოველთვის განსხვავებულია თავისი უნიკალური ფორით.
ბოზბაში

ბოზბაში ( — „რუხი თავი“) — კავკასიაში ფართოდ გავრცელებული კერძი ცხვრის ხორცის ნადუღის საფუძველზე. წვნიანი მიცვალებულთა სახელზე გამართული ქელეხებისა და საქორწილო სუფრის აუცილებელი ატრიბუტია.

სხვა სახის წვნიანებისგან განსხვავდება თურქული ბარდით, წაბლით (უკანასკნელი შესაძლებელია ჩაენაცვლოს კარტოფილით). ასევე ბოზბაშის დამზადების დროს უკვე მოხარშულ ცხვრის ხორცს ბრაწავენ.

დანამატი კი შესაძლებელია იყოს სხვადასხვა სახის ბოსტნეული კულტურებისგან. ეს დამოკიდებულია წლის პერიოდზე და კუთხეზე, რომელშიც კეთდება ბოზბაში. ხახვთან ერთად ბოზბაშს შესაძლებელია ჩაემატოს სტაფილო, თალგამი ან ბოლოკი, ბულგარული წიწაკა, ყაბაყი, ვაშლი, ქლიავი, ტყემალი ან ალუჩა, პომიდორი, ლობიო, ბადრიჯანი და ჩირიც.

სურნელებად შეიძლება გამოყენებული იყოს, პიტნა, ნიახური, ზაფრანა.

აზერბაიჯანში არსებობს ბოზბაშის ისეთი ნაირსახეობა, როგორიცაა ქიუფთა — ბოზბაში და ფარჩა-ბოზბაში, რომელიც მზადდება დიდი ზომის ბატკნის ხორცისგან. ასევე აზერბაიჯანულ სამზარეულოში — არის ბალიქ-ბოზბაში, რომელშიც ცხვრის ხორცის ნაცვლად თევზისგან მზადდება.
აიდა იმანგულიევა

აიდა ნასირ ყიზი იმანგულიევა (; დ. 10 ოქტომბერი, 1939, ბაქო, აზერბაიჯანი — გ. 19 სექტემბერი, 1992, ბაქო) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი არაბისტი, ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1989), პროფესორი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ინტელიგენტურ ოჯახში. მამა — ნასირ იმანგულიევი ჟურნალისტი, პედაგოგი, მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, იყო აზერბაიჯანის პრესის ერთ-ერთი დამფუძნებელი, დიდი ხნის განმავლობაში მუშაობდა გაზეთ „ბაქის“ და „ბაქოს“ რედაქტორად.

1957 წელს დაამთავრა ბაქოს № 132 საშუალო სკოლა ოქროს მედალზე. 1957 წელს იგი ჩაირიცხა ს.მ. კიროვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1962 წელს დაამთავრა არაბული ფილოლოგიის ფაკულტეტი და გახდა იმავე უნივერსიტეტის ასპირანტი „აღმოსავლეთის ხალხებისა და ლიტერატურის“ კათედრაზე. შემდგომ სწავლობდა „აზიის ხალხების“ ინსტიტუტში.

1966 წელს, საკანდიდატოს დისერტაციის დაცვის შემდეგ აიდა იმანგულიევამ დაიწყო მუშაობა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტში: უმცროს მეცნიერ მუშაკად (1966), უფროს მეცნიერ მუშაკად (1973), არაბული ფილოლოგიის განყოფილების გამგედ (1976), დირექტორის მოადგილედ მეცნიერულ დარგში (1988). 1991 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის დირექტორად.

1989 წელს, წარმატებით დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თბილისში, გახდა პირველი ქალი - დოქტორი აღმოსავლეტმცოდნეობის დარგში. მალევე მიენიჭა პროფესორის წოდება ამ დარგში.

სამეცნიერო მოღვაწეობა
არის სამი მონოგრაფიის ავტორი („მიხეილ ნუაიმე და კალმის ასოციაცია“, მ., 1975; „ ჯებრან ჯალილ ჯებრანი“, ბაქო, 1975 ; „ ახალი არაბული ლიტერატურის კორიფეები“, ბაქო, 1991 ), აღმოსავლეთის ლიტერატურაზე 70-ზე მეტი სტატიისა და მეცნიერული სტატიების რედაქტორი. აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიასთან არსებული არმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის „აფრიკისა და აზიის ქვეყნების ლიტერატურის“ დაცვის კავშირის წევრი, თავმჯდომარის მოადგილე.

წარმოადგენდა აზერბაიჯანს აღმოსავლეთმცოდნეობაში ახლო და შორეულ საზღვარგარეთში (მოსკოვი, კიევი, პოლტავა, სანქტ-პეტერბურგი, გალე და ა.შ.).

იყო მწერალთა კავშირისა და აღმოსავლეთის კვლევის საკავშირო საკოორდინატორო საზოგადოების საბჭოს წევრი.

მრავალი წლების განმავლობაში ეწოდა პედაგოგიურ საქმიანობას, ასუ.-ში კითხულობდა ლექციებს არაბულ ფილოლოგიაზე.

ცნობილი მეცნიერ-არაბისტის აიდა იმანგულიევას სახელის უკვდავსაყოფად ბაქოს უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის ერთ-ერთ სტუდენტს მიენიჭა მისი სახელობის პრემია.
ზარიფა ალიევა

ზარიფა აზიზ კიზი ალიევა (; დ. 8 აპრილი, 1923, სოფელი შაჰთაჰთი, ილიჩოვის რაიონი, ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ — გ. 15 აპრილი, 1985, მოსკოვი, სსრკ) — საბჭოთა ექიმ-ოფთალმოლოგი, აზერბაიჯანის სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, პროფესორი. თოთხმეტი მონოგრაფიის და ასობით სამეცნიერო სტატიის, თორმეტი რაციონალიზატორული წინადადების ავტორი.

აზიზ ალიევის ქალიშვილი — აზერბაიჯანის სსრ ჯანდაცვის სახალხო კომისარის, შემდგომ დაღესტნის სსრ ობკომის პირველი მდივანი. აზერბაიჯანის მესამე პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის მეუღლე და მეოთხე პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის დედა.

ბიოგრაფია
1953 წელს ცოლად გაჰყვა ჰეიდარ ალიევს. 1955 წლის 12 ოქტომბერს მათ გაუჩნდათ ქალიშვილი სევილი, 1964 წლის 24 დეკემბერს — შვილი ილჰამი.

ისინი სარგებლობდნენ დიდი ავტორიტეტით როგორც აზერბაიჯანის სსრ-ში, ასევე საბჭოთა კავშირშიც. დაამუშავა და შემოიტანა რამდენიმე ახალი მეთოდი თვალების დაავადების მკურნალობაში.

ზარიფა ალიევამ უმეტესი დრო გაატარა ექიმების კვალიფიკაციის ამაღლებაში აზერბაიჯანის სახელმწიფო ინსტიტუტში.

1982 წლიდან ცხოვრობდა მოსკოვში ოჯახთან ერთად. 1985 წელს გარდაიცვალა კიბოთი. დაკრძალულია მოსკოვში, ნოვოდევიჩევის სასაფლაოზე, 1994 წელს ნეშთი გადმოასვენეს ბაქოში და დაკრძალეს საპატიო დაკრძალვის ხეივანში.

გალერეა
შაჰ ისმაილის ორდენი

შაჰ ისმაილის ორდენი — აზერბაიჯანის უმაღლესი სამხედრო ორდენი. დაწესებულია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის მიერ 1993 წლის 6 დეკემბერს. ორდენით ჯილდოვდებიან აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების უფროსი ოფიცრები, შეიარაღებული ძალებისა და შენაერთების მეთაურები.

ორდენით დაჯილდოება
ორდენით „შაჰ ისმაილით“ აჯილდოვებენ:
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების გაძლიერებისათვის;
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტერიტორიული მთლიანობის უზრუნველჰყოფისათვის;
გამოჩენილი მხედრული მოღვაწეობისათვის;
რესპუბლიკაში საგანგებო ვითარებების ლიკვიდაციის გამო.
ოქროს ვარსკვლავი (აზერბაიჯანი)

მედალი „ოქროს ვარსკვლავი“ — აზერბაიჯანის ეროვნული გმირის მედალი, განსაკუთრებულად განსხვავებული ნიშანია. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის უმაღლესი ხარისხის წარჩინებაა.

დაწესებულია აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ელჩიბეის მიერ 1992 წლის 25 მარტს № 201 ბრძანებულების საფუძველზე. პირველად ამ მედლით დაჯილდოვებულ იქნა 23 ადამიანი 1992 წელს.
ეს ჯილდო ენიჭება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სუვერენიტეტის დაცვაში პირადი და მხედრული მამაცობისათვის, მშვიდობიანი მოსახლეობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფისათვის.
ფილირა

ფილირა — ბერძნულ მითოლოგიაში — ოკეანიდი, ოკეანის ასული, კრონოსის მეორე ცოლი და კენტავრ ქირონის დედა. მისი შვილი (კენტავრი ქირონი) თავის ძმებთან ერთად (ჰესტია, დემეტრე, ჰერა, ჰადესი, პოსეიდონი) კნოსოსმა გეას წინასწარმეტყველების გამო, რომლის მიხედვითაც, კრონოსს თავისი რომელიმე შვილი დაამხობდა („შენც შენი შვილი დაგამხობსო“) ახალშობილი გადაყლაპა, მან ასე თავისი ბატონობა უზრუნველეყო. თუმცა კრონოსის პირველმა ცოლმა რეამ თავისი ერთ-ერთი შვილი ზევსი გადამალა იდას მთაგრეხილზე, დიქტეს გამოქვაბულში, სადაც თხა ამალთეა კვებავდა, კურეტები იცავდნენ და ნიმფები უვლიდნენ. მერე ზევსმა ტიტანომაქია ატეხა. დაამხო კრონოსი და გეას შემწეობით თუ მეტისის დახმარებით აიძულა ჩაყლაპული შვილები უკანვე ამოენთხია.
ფოლოსი

ფოლოსი — ბერძნულ მითოლოგიაში, ფოლოეს მთის მღვიმეში მცხოვრები კეთილი კენტავრი, სილენეს და ერთ-ერთი მელიადის ძე.

მეგობრულად მიიღო ჰერაკლე, რომელიც ერიმანთოსის ტახის შესაპყრობად მიდიოდა, გაუმასპინძლდა, ჰერაკლეს თხოვნით გახსნა ძვირფასი ღვინით სავსე კასრი, რაც კენტავრებს დიონისემ აჩუქა და ყველას საკუთრება იყო. ფოლოსს სტუმართმოძულე მოძმეთა შიში ჰქონდა, მაგრამ ჰერაკლეს უარი ვერ უთხრა. მოხრაკული ხორცის და რჩეული ღვინის სუნმა კენტავრები მოიზიდა. მთელი ჯოგი მოზღვავდა, კლდის ლოდები და ძირფესვიანად მოთხრილი ხეები ეჭირათ, მუქარით მოადგნენ გამოქვამულს. ჰერალემ მუგუზლებით გაფანტა, ნაწილი დახოცა, დანარჩენებს ქირონის ქვაბამდე სდია. ამასობაში ცნობისმოყვარე ფოლოსმა მკვდარ კენტავრს ჰიდრის სისხლით მოწამული ისარი ამოაძრო, გაოცებით ათვალიერებდა, ამ პატარა ისარმა ეს ურჩხი ბუმბერაზი როგორ მოკლაო! დაუვარდა, ფეხზე მოხვდა და სასიკვდილოდ დაიჭრა. მობრუნებულმა ჰერაკლემ პატივით დაკრძალა, შემდეგ ფოლოსი ღმერთებმა კენტავრის თანავარსკვლავედად აქციეს, ისევე როგოც ქირონი, რომელიც ჰერაკლეს ნატყორცნმა შხამიანმა ისარმა მოულოდნელად დაჭრა. ჰერაკლემ კეთილი ფოლოსის სამარეს დააფარა მთა, რომელსაც ფოლოსი ეწოდა.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, ერთ-ერთ ასტეროიდს დააქრვეს (5145) ფოლოსი.
სილენოსი

სილენოსი – (ბერძნ.) დემონი. ჰერმესისა (ან პანის) და ერთ-ერთი ნიმფას ვაჟი. დიონისეს აღმზრდელი.

თავდაპირველად მრავალი სილენოსი არსებობდა. მათ მცირე აზიის იონიელები და ფრიგიელები წყაროთა და მდინარეთა უძველეს ღვთაებებად მიიჩნევდნენ და ცხენ-კაცებად წარმოიდგენდნენ. საბერძნეთში ეს სილენოსები (სილენები) დიონისეს ამალას შეუერთდნენ და ადამიანებს დაემსგავსნენ. ზოგჯერ მათ ცხენის კუდებითაც წარმოსახავდნენ. საბოლოოდ ისე მოხდა, რომ სილენებმა დაკარგეს თავდაპირველი სახე და ერთიანად მიემსგავსნენ სატირებს. დარჩა ერთადერთი სილენოსი, რომელსაც დიონისეს აღმზრდელად თვლიდნენ. ეს იყო კეთილი მოხუცი, რომელიც მუდამ მთვრალი დაბარბაცებდა. იცოდნენ სატირებმა, რომ მას ღვინო უყვარდა და არასოდეს აკლებდნენ ამ ღვთაებრივ სასმელს. როდესაც სილენოსს სადმე ხის ძირას ჩაეძინებოდა, რაც ძალიან ხშირად ხდებოდა, მის გარშემო თავს მოიყრიდნენ ხოლმე მშვენიერი ნიმფები და ყვავილების გირლიანდებით ბოჭავდნენ. მოხუცი მათზე არ ბრაზობდა. პირიქით, გამოფხიზლებული უამბობდა საოცარ ამბებს. ხოლო ნიმფები სულგანაბულნი უსმენდნენ მანამ, ვიდრე მიმწუხრი მთის ფერდობებს ეფინებოდა. ბრძენი ღვთაება იყო სილენოსი. მან დიდებულად იცოდა წარსულიცა და აწმყოც. ამასთანავე საოცარი სიმახვილით ჭვრეტდა მომავალს. თავისი მხიარული და გულგახსნილი ბუნების გამო მას ხშირად უხმობდნენ წვეულებებზე და სიყვარულით მასპინძლობდნენ. მართალია, იგი მიამიტად გამოიყურებოდა, მაგრამ მახვილი და ცოცხალი გონება ჰქონდა და ამის გამო ხშირად იწვევდნენ ოლიმპოსზეც, სადაც ღმერთებს თავშესაქცევი ამბებით, ოხუნჯობებითა და თავისი მხიარული ფილოსოფიით ახალისებდა.

სილენოსის ატრიბუტები იყო ღვინის გუდა, თასი, გვირგვინი და ვირი, რომლითაც მოგზაურობდა. ანტიკური ხანიდან ჩვენამდე სილენოსის მრავალი გამოსახულება შემორჩა. ყველაზე ცნობილი მათ შორის არის სკულპტურული ჯგუფი „მთვრალი სილენოსი ჩვილი დიონისეთი“, რომელიც ლუვრში ინახება.
მელეაგროსი

მელეაგროსი — ეტოლიურ თქმულებათა გმირი. კალიდონის მეფის, ოინევსისა და ალთეას ვაჟი. არგონავტების ლაშქრობისა და კალიდონის ნადირობის მონაწილე.

ძველი მითოსის თანახმად, მომლოგინე ალთეას მოირები გამოეცხადნენ და ახალშობილის მომავალი ამცნეს. კლოთომ კეთილშობილება უმისნა, ლაქესისმა – ძლიერება და სიმედგრე, ატროპოსმა კი უცნაური რამ განაცხადა: ახალშობილი იმ წამს მოკვდება, როგორც კი კერიაში მუგუზალი დაიწვებაო. უმალ წამოდგა ალთეა ლოგინიდან, გამოიტაცა მუგუზალი აბრიალებული ცეცხლიდან, ჩააქრო, ზარდახშაში ჩადო და გადამალა. ასე გადარჩა მელეაგროსი, წამოიზარდა და სახელოვანი მონადირეც დადგა.

მელეაგროსის გარდაცვალების მითოსი კალიდონის ნადირობას უკავშირდება.როდესაც მეფე ოინევსმა საბერძნეთის სახელოვანი გმირები მძვინვარე ტახზე სანადიროდ მიიწვია, დააწესა ჯილდო: ნანადირევის თავი და ტყავი მას ერგებოდა, ვინც სასიკვდილოდ დაჭრიდა ნადირს. მონადირეთა შორის იყო არკადიელი მონადირე, მშვენიერი ატალანტე, რომელიც მელეაგროსს შეჰყვარებოდა. სწორედ მისი ისარი მოხვდა პირველად ტახს ყურის ძირას. უფრო გავეშდა ნადირი და მონადირეებს დაერია. მელეაგროსმა იმარჯვა, მისმა ოროლმა საბოლოოდ განგმირა ტახი. ჯილდოც მას უძღვნეს, თუმცა კეთილშობილმა ჭაბუკმა მშვენიერ ატალანტეს დაუთმო იგი. საპატიო იყო ეს ჯილდო, დიდების სახელს იხვეჭდა მისი მფლობელიც და მთელი მოდგმა. მელეაგროსის ბიძები (დედის ძმები) ეცნენ ატალანტეს და ნადავლი ხელიდან გამოგლიჯეს. რისხვამ შეიპყრო ჭაბუკი და გამძვინვარებულს მოულოდნელად შემოაკვდა თავისი ბიძები. ეს ამბავი რომ ამცნეს ალთეას, საკუთარი შვილი დაწყევლა. გადამალული ზარდახშიდან მუგუზალი ამოიღო და კერიის ცეცხლს შეუკეთა. მუგუზალი დაიფერფლა და მელეაგროსმაც დალია სული. როდესაც მიხვდა ალთეა, თუ რა ჩაიდინა, თავი მოიკლა. თავი მოიკლა გმირის ცოლმაც, ხოლო დები, მელეაგრიდები, გაუთავებლად მოთქვამდნენ და დასტიროდნენ თავის ძვირფას ძმას. ბოლოს ისინი შეიწყალა არტემისმა და ციცრებად გარდასახა.

მელეაგროსის მითი ანტიკური ხანის ხელოვანთა საყვარელი სიუჟეტი იყო.

რესურსები ინტერნენტში
მელეაგროსი
იფიგენია

იფიგენია – (ბერძნ.) აგამემნონისა და კლიტემნესტრას ასული (სხვა ვერსიით, თესევსისა და ელენეს ასული, რომელიც აღზარდა კლიტემნესტრამ).

როდესაც ბერძენთა ლაშქარი ტროასკენ მიემართებოდა, აგამემნონმა მოკლა არტემისის ირემი. განრისხებული ქალღმერთი ავლისში შეკრებილ ბერძნებს გამგზავრების ნებას არ რთავდა, აგამემნონმა თავისი ქალიშვილის, იფიგენიას მსხვერპლად შეწირვა აღუთქვა ღვთაებას (არსებობს განსხვავებული ვერსიაც, თითქოს ეს აღთქმა აგამემნონს იფიგენიას დაბადებამდე დაედო და არ შეესრულებინა). მეფემ თავისი ასული ავლისში იხმო სახელოვან აქილევსზედაქორწინების საბაბით. გახარებული იფიგენია დედასთან ერთად ეწვია ზღვისპირა ქალაქს, მაგრამ გაცუდდა მისი სიხარული. საქორწინო ზეიმის ნაცვლად მისთვის სამსხვერპლო კოცონს ამზადებდნენ აქაველები. როდესაც იფიგენიას ამცნეს სიმართლე, არ შემდრკალა. ის დამორჩილდა საერთო ნებას. მაგრამ არტემისმა შეიბრალა ქალწული და აბრიალებულ კოცონზე იგი ირმით შეცვალა. იფიგენიას კი ტავრისში მდებარე თავისი ტაძრის ქურუმობა უბოძა. ეს ადგილი მცირეაზიის სანაპიროზე მდებარეობდა და იქური ადათის თანახმად, იფიგენიას მოვალეობა იყო ტაძრის მიწად აღმოჩენილი ყოველი უცხოელის მსხვერპლად შეწირვა არტემისის საკურთხეველთან. ერთხელაც, ტავრისს მოადგნენ იფიგენიას ძმა ორესტესი და მისი მეგობარი პილადესი. მათ ორაკულის ბრძანებისამებრ ატიკაში უნდა ჩაეტანათ არტემის ტავრისელის გამოსახულება. აქ მათ იგივე ბედი ელოდათ, რაც სხვა უცხოელთ, მაგრამ იფიგენიამ იცნო ძმა, რომელმაც იგი ღვთაების ქანდაკებითურთ თან წაიყვანა საბერძნეთში.

იფიგენიას კულტი მჭიდროდ არის დაკავშირებული არტემისთან. ამ ღვთაებას ზოგჯერ არტემის-იფიგენიასაც უწოდებდნენ. გვიანი მითები გვამცნობენ, რომ არტემისმა იფიგენიას უკვდავება მიანიჭა და კუნძულ ლევკასზე დაასახლა, სადაც იგი ბოლოს და ბოლოს დაქორწინდა აქილევსზე, თუმცა სახელი შეიცვალა. აქ მას ორსილოქეა შეერქვა. ბერძნული მითოსის სისტემატიზატორის, ჰესიოდეს თანახმად კი იფიგენია გარდაცვალების შემდეგ აღსდგა ჰეკატეს სახით. როგორც ჩანს, იფიგენია იყო ადგილობრივი ღვთაება, რომელსაც აიგივებდნენ არტემისთან ან ჰეკატესთან. ჰომეროსთან იფიგენიას სახელია იფიანასა.

იფიგენიას მითოსზეა აგებული ევრიპიდეს ტრაგედიები „იფიგენია ავლისში“ და „იფიგენია ტავრისში“. არც რომაულ ლიტერატურას დაუტოვებია იგი უყურადღებოდ (ლუკრეციუსი, ოვიდიუსი) და არც მომდევნო ეპოქების სიტყვაკაზმულ მწერლობასა (გოეთე, ჰაუპტმანი) თუ ფერწერას (კაულბახი, ტიეპოლო, სეროვი და სხვა).იფიგენია – (ბერძნ.) აგამემნონისა და კლიტემნესტრას ასული (სხვა ვერსიით, თესევსისა და ელენეს ასული, რომელიც აღზარდა კლიტემნესტრამ).

რესურსები ინტერნენტში
://...//./იფიგენია
ელენე

ელენე — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში უმშვენიერესი მიწიერ ქალთა შორის, ზევსისა და ლედას ასული, დიოსკურებისა და კლიტემნესტრას და.

ელენეს დაბადების ამბავს სხვადასხვაგვარად გადმოგვცემენ მითოგრაფოსები. მის დედად ზოგჯერ ნემესისს, შურისძიების ქალღმერთს, ასახელებენ. უფრო გავრცელებული ვერსიის თანახმად კი იგი ლედას ასულია, რომელსაც მდინარე ევროტასის სანაპიროზე თანაეყო გედად გარდასახული ზევსი. ამ ამბიდან რამდენიმე ხნის შემდეგ ლედამ დაბადა კვერცხი, საიდანაც გამოიჩეკა ელენე. ამავე გადმოცემით, მოგვიანებით ლედა ქალღმერთად აღიარეს და უწოდეს ნემესისი.

მალე ელენემ შორს გაითქვა სახელი თავისი მშვენიერებით. იგი, ჯერ კიდევ ნორჩი, მოიტაცეს თესევსმა და პირითოოსმა და გადამალეს ატიკაში. მას თესევსის დედა უვლიდა. დიოსკურებმა მიაგნეს დის კვალს და იგი შინ დააბრუნეს. მის ხელს მრავალი ეძიებდა, მათ შორის იყო ოდისევსიც. ელენე ცოლად გაჰყვა მენელაოსს და გაუჩინა ქალიშვილი, სახელად ჰერმიონე. სამი ქალღმერთის (ჰერას, ათენას და აფროდიტეს) ცნობილი დავის შემდეგ ელენემ აფროდიტეს შთაგონებით ტროას მეფისწული პარისი შეიყვარა. მან მიატოვა თავისი ქმარ-შვილი, სამეფო სასახლე და ზღვით მოსულ სტუმარს გაჰყვა ტროაში. მენელაოსმა შეკრიბა დიდძალი ლაშქარი და მშვენიერი მეუღლის დასაბრუნებლად გაემართა.

ასე დაიწყო საქვეყნოდ ცნობილი ტროის ომი, რომელმაც მრავალი სახელოვანი ვაჟკაცის სიცოცხლე შეიწირა. პარისის დაღუპვის შემდეგ ელენე ცოლად გაჰყვა მის ძმას, დეიფობოსს, რომელიც ტროას დამხობისთანავე მენელაოსს მოაკვლევინა და მასთან ერთად დაბრუნდა მშობლიურ სპარტაში.

მითოსის სხვა ვერსიით, პარისმა ტროაში მხოლოდ ელენეს აჩრდილი წაიყვანა, რომელიც ჰერამ (ან ზევსმა) შექმნა. ნამდვილი ელენე კი ჰერმესმა ეგვიპტეში გადამალა. ტროადან მომავალმა მენელაოსმა იპოვნა თავისი მშვენიერი მეუღლე და დააბრუნა სპარტაში. მენელაოსის გარდაცვალების შემდეგ სპარტადან გაძევებულმა ელენემ კუნძულ როდოსს შეაფარა თავი, სადაც მოკლეს კიდეც. აქ იგი ხედ გარდაისახა და დენდრიტისი ეწოდა. როდოსზე არსებობდა ელენე-დენდრიტისის კულტი.

სხვა გადმოცემით, ღვთაებებმა ელენე მკვდრეთით აღადგინეს და აქილევსს გააყოლეს ცოლად. ისინი კუნძულ ლევკეზე დასახლდნენ. ელენეს კულტი დადასტურებულია ლაკონიაშიც, სადაც იგი უკავშირდებოდა მომაკვდავ და კვლავ გაცოცხლებად ბუნებას. მისი ძმების, დიოსკურების მსგავსად, ელენესაც მეზღვაურთა მფარველ ღვთაებად მიიჩნევდნენ ბერძნები.

ელენეს მითოსზე მრავალი დიდებული ნაწარმოები შეიქმნა. მათ შორის აღსანიშნავია ჰომეროსის, სოფოკლესა და ევრიპიდეს უკვდავი ქმნილებები, გოეთეს „ფაუსტი“ და სხვა მრავალი. ეს მითი აისახა სხვადასხვა დროის მხატვართა (ძევქსისი, პოლიგნოტოსი, რაფაელი, კლოდ ლორენი) ტილოებზეც და კომპოზიტორთა (გლუკი, სენ-სანსი, შტრაუსი, ოფენბახი) ნაწარმოებებშიც.
პილადესი

პილადესი – (ბერძნ.) ფოკისის მეფისწული, ორესტესის მეგობარი.

როდესაც კლიტემნესტრამ სიცოცხლეს გამოასალმა თავისი მეუღლე აგამემნონი, უმამოდ დარჩენილი მცირეწლოვანი ორესტესი, რომელსაც საფრთხე ემუქრებოდა (იგი ხომ მიკენის ტახტის მემკვიდრე იყო), ფოკისის მეფეს გაუგზავნეს. იქ ორესტესი მეფისწულ პილადესთან ერთად იზრდებოდა. როდესაც შურისძიების დრო დადგა და ორესტესი მიკენში დაბრუნდა, მას თან ახლდა პილადესი. ორესტესთან ერთად გაემგზავრა იგი ტავრისშიც, რათა იქიდან იფიგენიაჩამოეყვანა.

ბოლოს პილადესმა ორესტესის და, ელექტრა შეირთო ცოლად.

პილადესი ერთგული მეგობრის სიმბოლოდ დარჩა ლიტერატურაში.
ლაპითები

ლაპითები – (ბერძნ.) თესალიაში მცხოვრებ გიგანტთა ტომი.

ლაპითები თავიანთ წინაპრად მდინარის ღვთაება პენეოსს მიიჩნევდნენ. ამ პენეოსს ჰყავდა მშვენიერი ქალიშვილი, რომელსაც აპოლონისგან შეეძინა ძე, ლაპითოსი, ხოლო ლაპითოსმა საფუძველი დაუდო მებრძოლი, მაგრამ ველური ზნის ხალხთა წარმოქმნას. ლაპითები ხშირად ეომებოდნენ მეზობლად მოსახლე მათსავით ველურ კენტავრებს. უკანასკნელი შეტაკება მათ შორის პეირითოესა და ჰიპოდამეას ქორწილზე მოხდა.

პირითოოსი ლაპითთა მეფის ვაჟი იყო და როდესაც ცოლად შეირთო მშვენიერი ჰიპოდამეა, დიდებული ქორწილიც გადაიხადა. ლაპითებმა ქორწილზე მეზობლად მცხოვრები კენტავრებიც მოიპატიჟეს და ოლიმპიელი ღმერთებიც. სასახლეში ტევა არ იყო და ამიტომ ზოგი სტუმარი მღვიმეში გაშლილ სუფრას შემოუსხდა. მათ შორის იყვნენ ლაპითებიც და კენტავრებიც. ამ უკანასკნელთ ღვინო არასოდეს ეგემათ და მათრობელა სასმელი ისე მოეკიდათ, რომ როცა მღვიმეში სადღეგრძელებლად შემოყვანილ პატარძალს თვალი ჰკიდეს, ხელიც წაატანეს. ეს ვერ მოითმინეს ლაპითებმა და ამის გამო დიდი ბრძოლა გაიმართა. დამარცხდნენ კენტავრები და იმ არემარედან გადაიხვეწნენ. მაგრამ მალე ძალა მოიკრიბეს, თავს დაესხნენ ლაპითებს და მათი დიდი ნაწილი ერთიანად ამოჟუჟეს. გადარჩენილებმა მთას შეაფარეს თავი, მაგრამ აქაც არ დაედგომებოდათ და ბოლოს მალეას კონცხზე გადაიხვეწნენ.

ლაპითთა და კენტავრთა ბრძოლას ხშირად გამოსახავდნენ ანტიკური ხანის მოქანდაკენი და ფერმწერნი.