მორავსკი-კრუმლოვი

მორავსკი-კრუმლოვი — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ მორავიის მხარეში, ზნოიმოს რაიონში მდებარეობს. ქალაქი ოთხი მუნიციპალური ნაწილისგან შედგება, მორავსკი-კრუმლოვის გარდა მის მუნიციპალიტეტში ერთიანდებიან პოლანკა, რაკშიცე და როკიტნა. ქალაქის ისტორიული ცენტრი კარგად არის შემონახული და ჩეხეთის კულტურის ძეგლის სტატუსი აქვს.

სახელწოდება
ამ ადგილს კრუმლოვი მდინარე როკიტნას მეანდრის გამო დაერქვა. მისი წარმოშობა გერმანული „კრუმმე-აუე“ მომდინარეობს, რაც ითარგმნება, როგორც დაკლაკნილი მდელო. ზედსართავი სახელი „მორავსკი“ („მორავიული“) ქალაქის სახელს 1661 წელს დაემატა, რათა ის ჩესკი-კრუმლოვისგან განესხვავებინათ.

გეოგრაფია
მორავსკი-კრუმლოვი ზნოიმოდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, დაახლოებით 28 კილომეტრში, ხოლო რეგიონალურ დედაქალაქ ბრნოდან სამხრეთ-დასავლეთით, 25 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქის მუნიციპალური ტერიტორია სამ გეომორფოლოგიურ რაიოშია გადანაწილებული. ცენტრალური ნაწილი ბოსკოვიცეს ღრმულს უკავია, დასავლეთ ნაწილი იევიშოვიცეს მთიანეთში ვრცელდება. მუნიციპალიტეტის აღმოსავლეთ ნაწილი ტყითაა დაფარული და მორავსკი-კრუმლოვის ყველაზე მაღლა მდებარე წერტილი სწორედ აქ მდებარეობს, ადგილს უ-სტავენი ჰქვია და მისი სიმაღლე 405 მეტრია ზღვის დონიდან. ქალაქში მიედინება მდინარე როკიტნა.

ისტორია
ქალაქის დაარსება აქ პირველი ქვის ციხესიმაგრის მშენებლობას უკავშირდება, რომელიცო ბოჰემიის მეფე ოტოკარ -ის ბრძანებით დაიწყო. მორავსკი-კრუმლოვის შესახებ პირველი წერილობითი ცნობა 1289 წლით თარიღდება. 1354 წელს აქ ავგუსტინელების მონასტერი დაარსდა. 1358 წელს ქალაქი კრავარჟელმა დიდგვაროვნებმა შეიძინეს.

ჰუსიტური ომების დროს ქალაქი ჰუსიტებმა დაიკავეს და ქალაქში სამხედრო ბაზა დააარსეს. ომის შემდეგ მორავსკი-კრუმლოვი ლიპელმა დიდგვაროვნებმა დაიბრუნეს, რომლებიც აქაურობას 1313-15 წლებშიც ფლობდნენ.

 საუკუნეში ძველი ციხესიმაგრე კომფორტულ რენესანსის სტილის რეზიდენციად აღადგინეს და სოციალურ-კულტურული ღონისძიებების მნიშვნელოვან ცენტრად იქცა. რადგან ლიპელი დიდგვაროვნები იმპერატორის წინააღმდეგ აჯანყებაში დამარცხებულ მხარეს აღმოჩნდნენ, მათ მორავსკი-კრუმლოვის მამულები ჩამოართვეს და 1622 წელს ლიხტენშტაინების დინასტიას მიჰყიდეს. 1645 წელს, ოცდაათწლიანი ომის დროს ქალაქი შვედეთის არმიამ დაიკავა, რომელმაც ქალაქი გაძარცვა და ციხესიმაგრე გაანადგურა.

ღირსშესანიშნაობები
მორავსკი-კრუმლოვის ისტორიული ცენტრი მდინარე როკიტნას მეანდრში მდებარეობს. საუკუნეში ის ქალაქის გალავნით იყო შემოსაზღვრული. ქალაქის გალავნის რამდენიმე ნაშთი დღემდეა შემორჩენილი.

ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობა მორავსკი-კრუმლოვის ციხეა. 2016 წელს ქალაქმა შეიძინა ცუდ მდგომარეობაში მყოფი ციხესიმაგრე და თანდათანობით ხდება მისი აღდგენა. რენესანსის სტილის ციხესიმაგრის კომპლექსი 1593 წლის თავლებს მოიცავს. 1762 წელს აშენდა ციხესიმაგრის სამლოცველო, საუკუნის ბოლოს მის გარშემო გააშენეს პარკი. 2011 წლამდე ციხესიმაგრეში ინახებოდა ალფონს მუხას ნახატების სერია, რომელიც ცნობილია როგორც „სლავური ეპოსი“.2021 წელს რესტავრაციის დასრულების შემდეგ ეს ნამუშევრები კვლავ მორავსკი-კრუმლოვში დაბრუნდა.

მორავსკი-კრუმლოვის მონასტრის კომპლექსი 1682 წელს გაჩენილმა დიდმა ხანძარმა გაანადგურა. იგი 1701 წელს ბაროკოს სტილში აღადგინეს, ეკლესიის მხოლოდ რამდენიმე გოტიკური ფრაგმენტი შემორჩენილი. მონასტერი საუკუნის ბოლოს გაუქმდა. დღეს ის ქალაქის სარიტუალო დარბაზად გამოიყენება და მოქმედი მონასტერი არ არის, თუმცა მონასტრის ტერიტორიაზე მდებარე წმინდა ბართლომეს ეკლესია მოქმედი ეკლესიაა.

ყველა წმინდას ეკლესია ქალაქის უძველესი რელიგიური ნაგებობაა. ის 1248 წელს აშენდა და თავდაპირველად წმინდა ლავრენტის სახელზე აკურთხეს. ოცდაათწლიანი ომის დროს დაზიანების შემდეგ, იგი 1646 წელს აღადგინეს. ბაროკოს სტილის მოდიფიკაციები 1785 წელს განხორციელდა. ეკლესიის გვერდით მდებარეობს ლიხტენშტაინების ოჯახის ადგილობრივი შტოს ნეოკლასიკური საფლავი, რომელიც 1789 წლით თარიღდება.

ქალაქის მახლობლად გორაკზე მდებარე წმინდა ფლორიანის სამლოცველო მორავსკი-კრუმლოვის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნაობაა. ეს ბაროკოს სტილის სამლოცველო 1697 წელს აშენდა და ქალაქის მფარველი წმინდანის სახელზე აკურთხეს.

ცნობილი ადამიანები
იან პერნშტეინელი (1487–1548) — დიდგვაროვანი
ვოიტეხ პერნშტეინელი (1490–1534) — დიდგვაროვანი
ჰაინრიხ გლუკსმანი (1864–1947) — მწერალი
დრაჰომირა ვიჰანოვა (1930–2017) — კინორეჟისორი, დოკუმენტალისტი და სცენარისტი
პეტრ მალეკი (1961–2019) — სპორტული მსროლელი, ოლიმპიური მედალისტი
ვლადიმირ მორავეკი (დაბ. 1965) — კინორეჟისორი, სცენარისტი და მსახიობი

დაძმობილებული ქალაქები
პშევორსკი, პოლონეთი