რაფაელ კამპო

რაფაელ კამპო (დ. 24 ოქტომბერი, 1813 – გ. 1 მარტი, 1890) — სალვადორელი პოლიტიკოსი, ბიზნესმენი და ჟურნალისტი, რომელიც 1856 წლიდან 1858 წლამდე სალვადორის პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა. 1871 წელს იგი ასევე იყო დამფუძნებელი ასამბლეის პრეზიდენტი.

კამპომ პოლიტიკური კარიერის ადრეული წლები სონსონატეში გაატარა და ეროვნული ასამბლეის წევრი იყო. მან გაიმარჯვა 1856 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში და მოვალეობის შესრულებას 12 თებერვალს შეუდგა. 12 მაისიდან 19 ივლისამდე მან დროებით დატოვა თანამდებობა, რა დროსაც პრეზიდენტის მოვალეობას ვიცე-პრეზიდენტი ფრანსისკო დუენიასი ასრულებდა. კამპოს პრეზიდენტობა „ფილიბუსტერების ომის“ პერიოდს დაემთხვა; მან ჯარები გაგზავნა ნიკარაგუას დასახმარებლად უილიამ უოკერის დასამარცხებლად. მისმა მთავრობამ გაუძლო ლიბერალი გენერლის, ხერარდო ბარიოსის მიერ მოწყობილ რამდენიმე სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობას და მოლაპარაკებების გზით მიაღწია შეთანხმებას, რომლის მიხედვითაც ბარიოსი 1858 - 1860 წლების საპრეზიდენტო ვადის მემკვიდრეობის რიგში მეოთხე ადგილზე დადგა. კამპომ თანამდებობა 1858 წლის 1 თებერვალს დატოვა და მისი მემკვიდრე გენერალი მიგელ სანტინ დელ კასტილიო გახდა.

პრეზიდენტობის შემდეგ კამპო რამდენჯერმე გააძევეს სალვადორიდან ბარიოსის, დუენიასის, მარშალ სანტიაგო გონსალესისა და რაფაელ სალდივარის მმართველობისადმი ოპოზიციური განწყობის გამო. ემიგრაციაში ყოფნისას მან დააარსა ორი გაზეთი, რომლებიც აკრიტიკებდნენ დუენიასსა და გონსალესს. იგი სონსონატეში 1882 წელს დაბრუნდა და 1890 წელს აკახუტლაში გარდაიცვალა.

ადრეული ცხოვრება
რაფაელ ხუან კამპო ი პომარი დაიბადა 1813 წლის 24 ოქტომბერს სონსონატეში, მაშინდელ სან-სალვადორის ინტენდანსიაში. მისი მშობლები იყვნენ პედრო კამპო ი პერეს დე არპა და ხუანა მარია დელ პომარი. მამამისი ესპანეთის არმიის პოლკოვნიკი იყო. კამპოს რამდენიმე დედმამიშვილი ჰყავდა. ახალგაზრდობაში მან განათლება სახლში მიიღო, მოგვიანებით კი სონსონატეში, ფრანცისკანელთა მონასტერში დადიოდა გაკვეთილებზე. ამის შემდეგ კამპო გვატემალაში, სან-კარლოსის უნივერსიტეტში სწავლობდა. მისი ოჯახი შეძლებული იყო და შვილის განათლებას თავად აფინანსებდა.

1834 წელს კამპომ ქონების დიდი ნაწილი დაკარგა და ვალებში ჩავარდა მამის გარდაცვალების, თავისი გემის, „ “-ს ჩაძირვისა და ცენტრალური ამერიკის ფედერალური რესპუბლიკის პოლიტიკური არასტაბილურობის გამო. ფინანსური მდგომარეობის გამოსასწორებლად კამპომ კოსტა-რიკიდან ყავის თესლები ჩამოიტანა და კოატეპეკეს ტბის ნაპირზე პლანტაცია გააშენა.

ადრეული პოლიტიკური კარიერა
1840 წელს კამპო სონსონატეს მუნიციპალური არჩევნების ამომრჩეველი იყო. 1842 წელს იგი სალვადორის ეროვნული ასამბლეის (ქვედა პალატის) დეპუტატად, ასევე საპრეზიდენტო კანდიდატად აირჩიეს. 1843 წელს იგი იყო სონსონატეს მუნიციპალური საბჭოს წევრი , მოგვიანებით კი სინდიკოსის მოვალეობასაც ასრულებდა.

1851 წლისთვის იგი უკვე სენატის (ზედა პალატის) წევრი იყო. როგორც სენატორი, იგი მონაწილეობდა პრეზიდენტ დოროტეო ვასკონსელოსის წინააღმდეგ აღძრულ საქმეში. ვასკონსელოსს ბრალი ედებოდა 1850 წლის არჩევნებში არაკონსტიტუციურ ხელახალ არჩევასა და სალვადორის გვატემალასთან ომში ჩაბმაში, რომელიც ლა-არადას ბრძოლაში სამხედრო მარცხით დასრულდა.

ელ სალვადორის პრეზიდენტი
1856 წელს კონსერვატიულმა რესპუბლიკურმა პარტიამ კამპო სალვადორის პრეზიდენტობის კანდიდატად წარადგინა. მან 30 იანვარს საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა, დატოვა სენატი და 12 თებერვალს მოვალეობის შესრულებას შეუდგა. მან შეცვალა ფრანსისკო დუენიასი — თავისი ვიცე-პრეზიდენტი, რომელიც 1-დან 12 თებერვლამდე ასრულებდა პრეზიდენტის მოვალეობას მას შემდეგ, რაც წინა პრეზიდენტი, გენერალი ხოსე მარია სან-მარტინი გადადგა. კამპომ გენერალურ მინისტრად ენრიკე ოიო დანიშნა. კამპოს პრეზიდენტობის დროს მთავრობის რეზიდენცია კოხუტეპეკეში მდებარეობდა და არა დედაქალაქ სან-სალვადორში, რადგან ეს უკანასკნელი 1854 წლის მიწისძვრამ გაანადგურა.

1856 წლის აპრილში კამპომ ჩამოაყალიბა ფინანსური კომიტეტი, რომელსაც დაევალა საზოგადოებრივი სამუშაოების მართვა და სალვადორის არმიისთვის იარაღისა და ტანსაცმლის შეძენა. იმავე თვეში გენერალი რამონ ბელიოსო გადადგა ნიკარაგუაში მყოფი სალვადორული ძალების სარდლის თანამდებობიდან და კამპომ იგი გენერალ ხერარდო ბარიოსით ჩაანაცვლა. კამპომ ბარიოსს ასევე მე-4 დივიზიის სარდლობა მიანდო. 12 მაისს კამპომ პრეზიდენტობა დროებით დუენიასს გადააბარა. მოვალეობის შესრულებისას დუენიასმა ივნისში 700 სალვადორელი ჯარისკაცის მობილიზება მოახდინა ნიკარაგუაში უილიამ უოკერის წინააღმდეგ საბრძოლველად. დუენიასმა პრეზიდენტობა კამპოს 19 ივლისს დაუბრუნა. სექტემბერში კამპომ ნიკარაგუაში კიდევ 1700 ჯარისკაცი გაგზავნა. ოქტომბერში კამპომ გაუძლო სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობას, რომელსაც ლიბერალები — ბარიოსი, გენერალი ხოსე ტრინიდად კაბანიასი და ხოსე მარია სელაია ხელმძღვანელობდნენ. მოგვიანებით კამპომ შეიწყალა ბარიოსი და შინაგან საქმეთა მინისტრად დანიშნა.

1857 წლის 7 ივნისს ბარიოსი ნიკარაგუიდან დაბრუნდა და ლა-ლიბერტადში გადავიდა, სადაც კოხუტეპეკეზე გალაშქრება გამოაცხადა. კამპომ ბარიოსი თანამდებობიდან გაათავისუფლა და არმიის სარდლობა თავად ითავა, რაზეც ბარიოსმა თავი პრეზიდენტად გამოაცხადა. სამხედრო დაპირისპირებამდე სან-მარტინმა კამპოსა და ბარიოსს შორის მოლაპარაკება გამართა. ისინი შეთანხმდნენ, რომ 1858 - 1860 წლების მომდევნო საპრეზიდენტო ვადის განმავლობაში გენერალი ხოაკინ ეუფრასიო გუსმანი (ბარიოსის სიმამრი) იქნებოდა ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო ბარიოსი — პრეზიდენტის მეორე დეზიგნატი (მეოთხე პირი მემკვიდრეობის რიგში).

1858 წლის 25 იანვარს ეროვნულმა ასამბლეამ სალვადორის მომდევნო პრეზიდენტად გენერალი მიგელ სანტინ დელ კასტილიო აირჩია. კამპომ თანამდებობა 1 თებერვალს დატოვა და მისი ადგილი დროებით სენატორმა ლორენსო სეპედამ, კამპოს მოკავშირემ დაიკავა, სანამ სანტინი 7 თებერვალს მოვალეობის შესრულებას შეუდგებოდა. კამპოს პრეზიდენტობის დროს მან გასცა ბრძანება სალვადორის ტოპოგრაფიული რუკის შექმნის შესახებ. რუკა გერმანელმა ინჟინერმა მაქსიმილიან ფონ ზონესტერნმა დაასრულა 1858 წელს და იგი ნიუ-იორკში გამოიცა.

პრეზიდენტობის შემდგომი პერიოდი
პრეზიდენტის თანამდებობის დატოვების შემდეგ კამპო სონსონატეში დაბრუნდა და მცირე ხნით ჩამოშორდა პოლიტიკას. 1862 წელს იგი სონსონატეს მუნიციპალურ არჩევნებში ამომრჩევლად დაფიქსირდა. მას შემდეგ, რაც 1859 წელს ხერარდო ბარიოსი სალვადორის პრეზიდენტი გახდა, კამპო მას დაუპირისპირდა. ბარიოსმა კამპოს სახელმწიფო ღალატსა და გვატემალის კონსერვატორი პრეზიდენტის, რაფაელ კარერას მხარდაჭერაში დასდო ბრალი, რის გამოც კამპო გვატემალაში გაიქცა. იქ მან მხარი დაუჭირა დუენიასს, როგორც ბარიოსის მთავარ ოპონენტს. 1863 წლის 10 ივლისს კამპომ ხელი მოაწერა „სანტა-ანას აქტს“, რომლითაც დუენიასი სალვადორის დროებით პრეზიდენტი გახდა. 8 სექტემბერს დუენიასმა კამპო საგარეო საქმეთა მინისტრად დანიშნა, თუმცა მან ეს თანამდებობა არ მიიღო. 26 ოქტომბერს სალვადორელმა ამბოხებულებმა ბარიოსი დაამხეს და პრეზიდენტად დუენიასი დასვეს. კამპო პრეზიდენტის პირველ დეზიგნატად (მესამე პირი მემკვიდრეობის რიგში) დაინიშნა.

კამპო დაეხმარა სონსონატეს მუნიციპალური არჩევნების ორგანიზებას 1844 და 1865 წლებში. მან ასევე მიიღო მონაწილეობა 1864 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, თუმცა მხოლოდ 20 ხმა მიიღო, ყველა მათგანი — სონსონატეს დეპარტამენტიდან. 1866 წელს კამპო ესპანეთს ეწვია და თავისი ბიძაშვილის, მარკიზ დე კამპოს სასახლეში დედოფალ იზაბელა -ს შეხვდა. მან ასევე იმოგზაურა საფრანგეთში, შვეიცარიაში, იტალიასა და პაპის ოლქში, სადაც პაპ პიუს -ს (ტექსტში შეცდომითაა მითითებული ) შეხვდა. სალვადორში იგი 1868 წელს დაბრუნდა. კამპო დუენიასის მთავრობის მიმართ კრიტიკული გახდა და 1870 წელს ნიკარაგუაში, ჩინანდეგაში გადასახლდა. იქ მან დააარსა გაზეთი („საყვირი“), რომელიც დუენიასის რეჟიმს აკრიტიკებდა. იგი სამშობლოში 1871 წელს დაბრუნდა, მას შემდეგ, რაც დუენიასი მარშალმა სანტიაგო გონსალესმა დაამხო.

1871 წელს კამპო მე-5 დამფუძნებელი ასამბლეის პრეზიდენტი და პრეზიდენტის პირველი დეზიგნატი გახდა. თუმცა, იგი გონსალესის მთავრობის მიმართაც კრიტიკულად განეწყო და 1872 წლის ივლისში კვლავ ნიკარაგუაში, ქალაქ ლეონში გადასახლდა. იქ მან დააარსა გაზეთი , რათა გონსალესის მმართველობა ეკრიტიკებინა. 1876 წელს პრეზიდენტ რაფაელ სალდივარს მისი სახელმწიფო მინისტრად დანიშვნა სურდა, მაგრამ კამპომ უარი თქვა. იგი სალვადორში 1879 წელს დაბრუნდა, რის შემდეგაც დააპატიმრეს და ყოველგვარი აშკარა მიზეზის გარეშე 22 დღით ციხეში ჩასვეს. გათავისუფლების შემდეგ იგი ნიკარაგუაში დაბრუნდა და დაწერა წიგნი „შესწორებები ლორენსო მონტუფარის ისტორიული მიმოხილვისთვის“.

გვიანდელი წლები და გარდაცვალება
კამპო სონსონატეში 1882 წელს საბოლოოდ დაბრუნდა. იგი იყო ქალაქის საქველმოქმედო საბჭოს მრჩეველი, დააარსა სონსონატეს ჰოსპიტალი და თავშესაფარი. მან ასევე დააფინანსა დასავლეთ სალვადორში რკინიგზის მშენებლობა, რომელიც აკახუტლას პორტს უკავშირდებოდა. კამპო გარდაიცვალა 1890 წლის 1 მარტს აკახუტლაში, 76 წლის ასაკში.

1898 წლის 15 სექტემბერს სონსონატეს მუნიციპალურმა მთავრობამ პარკი გახსნა და მას კამპოს სახელი უწოდა. 1920-იან წლებში სონსონატეში არსებობდა „რაფაელ კამპოსის მუშათა საზოგადოება“ — პროფესიული კავშირი, რომელსაც მისი სახელი ერქვა. 1932 წლის სექტემბერში სალვადორის მთავრობამ სონსონატესა და ისალკოს შორის გახსნა „რაფაელ კამპოსის ინდიელთა სკოლა“. სკოლის მიზანი იყო სონსონატეს დეპარტამენტის მკვიდრი მოსახლეობის სოციალური, მორალური და ეკონომიკური ცხოვრების გაუმჯობესება, თუმცა მას ასევე ევალებოდა იმ ბავშვების დახმარება, რომლებიც იმავე წელს მომხდარი მასობრივი მკვლელობების შედეგად დაობლდნენ. კამპოს პორტრეტი სალვადორის ეროვნული სასახლის „წითელ დარბაზში“ ინახება ისეთი პრეზიდენტების გვერდით, როგორებიც იყვნენ ხერარდო ბარიოსი და ფრანსისკო მორასანი.