iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ცკაუ

ცკაუ — მცირე ტბა ბოტსვანის ცენტრალურ ნაწილში, მდინარე ბოტეტიდან სამხრეთით, მდებარეობს დაახლოებით 270 კმ-ით დასავლეთით ქალაქ ფრანსისთაუნიდან და დაახლოებით 400 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით დედაქალაქ გაბორონედან.

ტბა, რომლის ფართობი აღწევდა 300 კმ²-ს, დღეისათვის შეადგენს დაახლოებით 120 კმ²-ს. ტბის სიღრმე, როგორც წესი, არ აღემატება რამდენიმე სანტიმეტრს, ხოლო პერიოდულად ტბა მთლიანად შრება.

ტბის ფლორა და ფაუნა, რომელიც ადრე საკმაოდ მრავალფეროვანი იყო (ნიანგები, ბეჰემოთები, თევზები, წყალქვეშა მცენარეულობა), დღეისათვის ღარიბია და ძირითადად შემოიფარგლება ლერწმით, რომლითაც დაფარულია სანაპირო.
ირაკლი მენაღარიშვილი

ირაკლი ათინოგენის ძე მენაღარიშვილი (დ. 18 მაისი, 1951, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალერი (2018).

ბიოგრაფია
ირაკლი მენაღარაშვილი დაიბადა 1951 წლის 18 მაისს ქალაქ თბილისში. 1974 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი სამკურნალო საქმის სპეციალობით. 1971 წლის 1 ოქტომბრიდან 1973 წლის 1 ოქტომბრამდე იყო თბილისის სახ. სამედიცინო ინსტიტუტის, სამკურნალო ფაკულტეტის კომკავშირის კომიტეტის მდივანი. 1973 წლის 1 ოქტომბრიდან 1975 წლის 1 ნოემბრამდე იყო თბილისის სახ. სამედიცინო ინსტიტუტის კომკავშირის კომიტეტის მდივანი. 1975 წლის 1 ნოემბრიდან 1978 წლის 1 თებერვლამდე იყო კომკავშირის თბილისის ორჯონიკიძის რაიკომის პირველი მდივანი. 1978 წლის 1 თებერვლიდან 1980 წლის 1 აპრილამდე იყო საქართველოს კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტის განყოფილების გამგე.

1980 წლის 1 აპრილიდან 1982 წლის 1 მაისამდე იყო ქალაქ თბილისის ჯანდაცვის სამმართველოს უფროსი. 1982 წლის 1 იანვრიდან 1986 წლის 1 იანვრამდე იყო საქართველოს ჯანდაცვის მინისტრის პირველი მოადგილე. 1986 წლის 1 იანვრიდან 1991 წლის 1 იანვრამდე იყო საქართველოს სსრ-ის ჯანდაცვის მინისტრი. 1991 წლის 1 იანვრიდან 1992 წლის 1 იანვრამდე იყო სტრატეგიული გამოკვლევის ცენტრის დირექტორი. 1992 წლის 1 მაისიდან 1992 წლის 1 ნოემბრამდე იყო საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭოს წევრი, საერთაშორისო ჰუმანიტარული დახმარების კოორდინატორი.

1992 წლის 1 ნოემბრიდან 1993 წლის 1 სექტემბრამდე იყო საქართველოს რესპუბლიკის ჯანდაცვის მინისტრი. 1993 წლის 1 სექტემბრიდან 1995 წლის 1 დეკემბრამდე იყო საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მოადგილე. 1995 წლის 15 დეკემბრიდან 2003 წლის 29 ნოემბრამდე იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრი. აქვს მინიჭებული საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის რანგი.

ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს. ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

ჯილდოები
ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი (2018) „საქართველოს სახელმწიფოებრიობის განმტკიცების, საერთაშორისო ასპარეზზე საქართველოს ეროვნული ინტერესების დაცვისა და ქართული დიპლომატიის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისათვის“
მაკგადიკგადი

მაკგადიკგადი — გაუდინარი ქვაბული ბოტსვანაში, სამხრეთი აფრიკა.

მდებარეობს ზღვის დონიდან დაახლოებით 900 მეტრ სიმაღლეზე. ქვაბულის დიდი ნაწილი უკავია მარილიან ტბებს — სოას და ნტვეტვეს, რომლებიც მშრალი სეზონის დროს გადაიქცევიან მლაშობ ნიადაგად. მაკგადიკგადი — ერთ-ერთი ყველაზე უფრო დიდი მლაშე ტბაა დედამიწაზე, მსოფლიოში პირველი ადგილი უკავია კალიუმის კარბონატის მარაგის მიხედვით. ქვაბულში მდებარეობს მდინარე ოკავანგოს დელტა.

როდესღაც ქვაბულში მდებარეობდა დიდი ტბა, რომელიც ფარავდა 80 000 კმ²-ზე უფრო მეტ ტერიტორიას და ჰქონდა 30 მეტრი სიღრმე. ტბაში ჩაედინებოდა ისეთი მდინარეები, როგორებიცაა: ოკავანგო, ზამბეზი, კუანდო. ტბამ დაშრობა დაიწყო დაახლოებით 10 000 წლის წინ.

მაკგადიკგადიში მდებარეობს ეროვნული პარკი.
აიუროკა

აიუროკა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 989 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ანდრელანდიის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 162 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9,48 კმ²-ზე. ფართობი 649 680 კმ²-ია.
ანდრელანდია

ანდრელანდია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 000 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ანდრელანდიის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 173 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,11 კმ²-ზე. ფართობი 1 005 285 კმ²-ია.
არანტინა

არანტინა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 050 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ანდრელანდიის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 823 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 31,57 კმ²-ზე. ფართობი 89 420 კმ²-ია.
ბოკაინა-დი-მინასი

ბოკაინა-დი-მინასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 210 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ანდრელანდიის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 007 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9,94 კმ²-ზე. ფართობი 503 793 კმ²-ია.
ბონ-ჟარდინ-დი-მინასი

ბონ-ჟარდინ-დი-მინასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 119 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ანდრელანდიის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 501 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15,78 კმ²-ზე. ფართობი 6 501 კმ²-ია.
კარვალიუსი (მინას-ჟერაისი)

კარვალიუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1092 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ანდრელანდიის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 556 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 16,14 კმ²-ზე. ფართობი 282 254 კმ²-ია.
კრუზილია

კრუზილია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1475 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ანდრელანდიის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 591 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 27,93 კმ²-ზე. ფართობი 522 419 კმ²-ია.
ლიბერდადი (მინას-ჟერაისი)

ლიბერდადი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1152 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ანდრელანდიის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 346 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13,32 კმ²-ზე. ფართობი 401 337 კმ²-ია.
მინდური

მინდური — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 000 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ანდრელანდიის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 840 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17,47 კმ²-ზე. ფართობი 3 840 კმ²-ია.
პასა-ვინტი

პასა-ვინტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 750 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ანდრელანდიის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 079 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8,43 კმ²-ზე. ფართობი 246 564 კმ²-ია.
სან-ვისენტი-დი-მინასი

სან-ვისენტი-დი-მინასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ანდრელანდიის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 008 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17,85 კმ²-ზე. ფართობი 7 008 კმ²-ია.
სერიტინგა

სერიტინგა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ანდრელანდიის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 789 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15,59 კმ²-ზე. ფართობი 1 789 კმ²-ია.
სერანუსი

სერანუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ანდრელანდიის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 995 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9,36 კმ²-ზე. ფართობი 213 173 კმ²-ია.
ულრიხ ბოროვკა

ულრიხ ბოროვკა (; დ. 19 მაისი, 1962) — გერმანელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა მცველის პოზიციაზე. 1988 წლის ევროპის ჩემპიონატის მონაწილე დასავლეთ გერმანიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

საკლუბო კარიერა
ბუნდესლიგაში მენხენგლადბახის „ბორუსიასა“ და ბრემენის „ვერდერის“ შემადგენლობაში ჩატარებულ 388 შეხვედრაში ბოროვკამ 19 გოლი გაიტანა.

1988 და 1993 წლებში „ვერდერის“ შემადგენლობაში გერმანიის ჩემპიონის წოდება, ორჯერ გერმანიის თასი და სამჯერ გერმანიის სუპერთასი მოიპოვა, ხოლო 1992 წელს — ევროპის თასების მფლობელთა თასს დაეუფლა, როდესაც „ვერდერმა“ ლისაბონის „ეშტადიუ და ლუშზე“ გამართულ ფინალში „მონაკო“ 2–0 დაამარცხა.

1997 წელს ბოროვკა პოლონურ „ვიძევში“ გადავიდა, სადაც მხოლოდ რვა მატჩში მიიღო მონაწილეობა.

სანაკრებო კარიერა
1982–1987 წლებში იცავდა დასავლეთ გერმანიის 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებისა და დასავლეთ გერმანიის ოლიმპიური ნაკრების ღირსებას, რომელთა შემადგენლობაშიც, შესაბამისად, სამი და ექვსი შეხვედრა ითამაშა.

რაც შეეხება დასავლეთ გერმანიის ეროვნულ ნაკრებს, მისი დებიუტი ეროვნულ გუნდში 1988 წლის 2 აპრილს, ოთხი ერის ტურნირის ფარგლებში არგენტინის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ მატჩში შედგა. ბოროვკამ შეხვედრა ძირითად შემადგენლობაში დაიწყო და შეუცვლელად ითამაშა.

საერთო ჯამში თავისი ქვეყნის ეროვნულ ნაკრებში ბოროვკამ ექვსჯერ ითამაშა.

მიღწევები
საკლუბო
ბორუსია მენხენგლადბახი
გერმანიის თასის ფინალისტი: 1983–84

ვერდერი
ბუნდესლიგა: 1987–88, 1992–93
გერმანიის თასის მფლობელი: 1990–91, 1993–94
გერმანიის თასის ფინალისტი: 1988–89, 1989–90
გერმანიის სუპერთასი: 1988, 1993, 1994
ევროპის თასების მფლობელთა თასი: 1991–92

ვიძევი ლოძი
ექსტრაკლასა: 1996–97

ინდივიდუალური
-ის ბუნდესლიგის სეზონის გუნდის წევრი: 1987–88

ფაქტები
ულრიხ ბოროვკამ მონაწილეობა მიიღო უეფა-ს თასზე თბილისის „დინამოსთან“ გამართულ ორივე მერვედფინალურ შეხვედრაში — 1987 წლის 25 ნოემბერს ბრემენში, რომელიც ვერდერმა 2–1 მოიგო და 9 დეკემბერს თბილისში, რომელიც ფრედ 1–1 დასრულდა.
ვოლფგანგ როლფი

ვოლფგანგ როლფი ( დ. 26 დეკემბერი, 1959) — გერმანელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე. 1983 წლის ევროპის ჩემპიონთა თასის მფლობელი „ჰამბურგის“ შემადგენლობაში, 1988 წლის უეფა-ს თასის მფლობელი ლევერკუზენის „ბაიერის“ შემადგენლობაში. 1986 წლის მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი, 1984 და 1988 წლების ევროპის ჩემპიონატების მონაწილე დასავლეთ გერმანიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

სანაკრებო კარიერა
1980–1982 წლებში იცავდა დასავლეთ გერმანიის 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების ღირსებას, რომლის შემადგენლობაშიც 17 შეხვედრა ჩაატარა.

რაც შეეხება დასავლეთ გერმანიის ეროვნულ ნაკრებს, მისი დებიუტი ეროვნულ გუნდში 1983 წლის 23 თებერვალს, პორტუგალიის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ საერთაშორისო ამხანაგურ მატჩში შედგა. როლფმა შეხვედრა ძირითად შემადგენლობაში დაიწყო და შეუცვლელად ითამაშა.

დასავლეთ გერმანიის ნაკრებში როლფმა საერთო ჯამში 37 მატჩი ჩაატარა.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
ჰამბურგი
ბუნდესლიგა: 1982–83
ევროპის ჩემპიონთა თასი: 1982–83
უეფა-ს სუპერთასის ფინალისტი: 1983
საკონტინენტთაშორისო თასის ფინალისტი: 1983

ბაიერ 04 ლევერკუზენი
უეფა-ს თასი: 1987–88

სანაკრებო
გერმანია
მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი: 1986
მუჰამედ III (შირვანი)

მუჰამედ — მესამე ლაიზანშაჰი 917-948 წლებში, მეშვიდე შირვანშაჰი 948-956 წლებში, აბუ ტაჰირ იაზიდის შვილი.

ბიოგრაფია
ისტორიულ წყაროებში მუჰამედ პირველად 917 წელს მოიხსენიება, როდესაც აბუ ტაჰირ იაზიდმა ლაიზანშაჰად და ტაბასარანშაჰად დანიშნა. 948 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, მუჰამედმა შირვანშაჰის თანამდებობა დაიკავა, ერთ-ერთი შვილი — აჰმადი ლაიზანის მმართველად, ხოლო მეორე — ჰაისამ იბნ მუჰამედი ტაბასარანშაჰად დანიშნა .

948-956 წლებში, მუჰამედ მუდმივად არბევდა იმ ტერიტორიებს, რომელთა მოსახლეობის რელიგიაც ისლამისგან განსხვავდებოდა. მულიმურ წყაროებში, ადამიანებს, რომელთა რელიგიაც ისლამი არ იყო, ურწმუნოებად იხსენიებდნენ.

გარდაცვალება
956 წლის 4 ივნისს, მუჰამედ ყვავილას დაავადებით გარდაიცვალა. თუმცა, არსებობს მეორე ისტორიული წყარო, რომლის მიხედვითაც, იგი საკუთარმა ვეზირმა — იბნ ალ-მარაღმა მოწამლა.

მისი გარდაცვალების შემდეგ, შირვანშაჰის თანამდებობა აჰმადმა დაიკავა.
სამრა რაჰიმლი

სამრა რაჰიმლი (; დ. 19 ოქტომბერი 1994, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი მომღერალი.

ბიოგრაფია
სამრა 1994 წლის 19 ოქტომბერს დაიბადა. სიმღერა ადრეულ ასაკში, მამამისთან ერთად დაიწყო. სამრამ 16 წლის ასაკში სიმღერის რამდენიმე კონკურსში მიიღო მონაწილეობა. ახალგაზრდა მომღერალმა მონაწილეობა მიიღო „ევროვიზია 2012“-ის ეროვნულ საკვალიფიკაციო რაუნდში, მაგრამ გამოცდილების არარსებობის გამო წააგო. 16 წლის სამრამ თაყვანისმცემლების მეხსიერებაში ევროვიზიის ეროვნულ საკვალიფიკაციო რაუნდში გამოსვლით შეძლო დარჩენა.

სამრა არის „კულტურისა და ხელოვნების უნივერსიტეტი“-ს სტუდენტი, რომელმაც გასული წლის დეკემბერში, მონაწილეობა მიიღო სიმღერის კონკურსზე „აზერბაიჯანის ხმა“, სიმღერით „ “. ასპარეზობდა მანანა ჯაფარიძის გუნდში, სადაც მე-4 ადგილი დაიკავა.

ევროვიზია 2016
21 წლის სამრა „საზოგადოებრივი ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის კომპანიის“ შიდა ფარული კენჭისყრით, ასევე 100 ტელევიზიის, მუსიკის ექსპერტების და ევროპის 35 ქვეყნის „ევროვიზიის“ თაყვანისმცემლების აზრით შერჩეულ იქნა აზერბაიჯანის წარმომადგენლად ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2016-ზე, სადაც 117 ქულით, მე-17 ადგილი დაიკავა.

ტრადიციულად წელსაც, აზერბაიჯანმა შვედეთის დელეგაციას მიმართა მუსიკის არჩევაში. სამრამ ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2016-ზე შეასრულა „“ („სასწაული“), სიმღერის ავტორი შვედი კომპოზიტორი სანდრა ბიურმანია.
აჰმადი (შირვანი)

აჰმად — მერვე შირვანშაჰი 956-981 წლებში, მეოთხე ლაიზანშაჰი, მუჰამედ -ის შვილი.

აჰმად -მა შირვანშაჰის თანამდებობა 956 წელს, მუჰამედ -ის გარდაცვალების შემდეგ დაიკავა. პირველი ქმედება, რომელიც მან განახორციელა, ვეზირ იბნ ალ-მარაღის სიკვდილით დასჯა იყო. აჰმადის ძმა — ჰაისამ იბნ მუჰამედი ლაიზანში გაიქცა, ხოლო ბიძაშვილი, აბულ ალ-ჰაისამ იბნ აჰმადი — ბარდაში, სადაც მოულოდნელად გარდაიცვალა.

968 წელს, ჰაისამ იბნ მუჰამედმა, შირვანში სალარიდების უფლებამოსილების დამყარების და შირვანშაჰისთვის ხარკის გადახდის იძულების მიზნით, იბრაჰიმ სალარიდთან ერთად შირვანს შეუტია. მათ მრავალი ქალაქი გაძარცვეს, რომელთა შორის იყო დერბენტი. ამის შემდეგ, ჰაისამ იბნ მუჰამედი ადგილობრივ მმართველებთან ერთად შირვანისკენ გაემართა, მაგრამ იგი დამარცხდა და იძულებული გახდა ტაბასარანში დაბრუნებულიყო.

გარდაცვალება
აჰმად -ს შირვანშაჰის თანამდებობა 25 წლის განმავლობაში ეკავა. გარდაიცვალა 981 წელს.

აჰმადის გარდაცვალების შემდეგ, მომდევნო შირვანშაჰი მისი შვილი — მუჰამედი გახდა.
ვლადიმერ გოგოლაძე

ვლადიმერ ომარის ძე გოგოლაძე (დ. 18 აგვისტო, 1966, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი სპორტსმენი, სპორტული ტანმოვარჯიშე. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1988), ოლიმპიური ჩემპიონი (სეული, 1988, გუნდური ჩათვლა), ევროპის ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (1985), საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტაკიადის (1986) ჩემპიონი. იაპონიის, ინგლისის, მოსკოვისა და რიგის ტურნირებში გამარჯვებული. მსოფლიოში პირველმა შეასრულა სამმაგი მალაყი.

მიღწევები
1989 — საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის მეორე პრიზიორი
1988 — საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი
1988 — სეულის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი, გუნდურ ჩათვლაში
1986 — საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტაკიადის ჩემპიონი, ღერძი
1985 — ევროპის ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი, ორძელი
1985 — საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის მეორე პრიზიორი
1985 — ევროპის ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი, მრავალჭიდი
1984 — ახალგაზრდებს შორის მსოფლიოს ჩემპიონი, ღერძი
1984 — ახალგაზრდებს შორის მსოფლიოს ჩემპიონი, თავისუფალი ვარჯიში
1984 — ვერცხლის პრიზიორი, მრავალჭიდი
2003 — ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენი
2018 — ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი
საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტაკიადის მესამე პრიზიორი, ტაიჭი
საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტაკიადის მეორე პრიზიორი, მრავალჭიდი
საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტაკიადის მესამე პრიზიორი, გუნდური ჩათვლა
ოვანეს ქიურქჩიანი

ოვანეს ქიურქჩიანი (; დ. 1851, ერევანი — გ. 1903, სურაბაია, იავა) — სომეხი ფოტოგრაფი, მოღვაწეობდა საუკუნეში.

ბიოგრაფია
ერევანში მოღვაწეობდა როგორც ფოტოგრაფი. 1879-1880 წლებში გადაღებული აქვს ანისის ნაქალაქარი. გამოშვებული აქვს 40 სტერეოფოტოსგან შემდგარი კრებული, რომელსაც თან ახდა ბუკლეტი ფოტოების აღწერით.

ფოტოები დაიბეჭდა ვენაში. ყველა სტერეოფოტოს აქვს წარწერა „ ' “ და ახლავს ავტორის ფაქსიმილური ხელმოწერა, სომხურ და ფრანგულ ენებზე. სტერეოფოტოებს არ ახლავთ ინდივიდუალური აღწერილობები, მაგრამ მათი სახელწოდება იდენტიფიცირება თანდართული ბუკლეტიდან. ბუკლეტის თანახმად ნომერი 11 და 12 სტერეოფოტოების მაგივრად დამატებულია შესაბამისად 41 და 42 ნომრები. არსებული ბუკლეტის მიუხედავად არსებობს გამონაკლისებიც. მაგალითად ფოტო ნომერი 9 არის ორი რაკურსით გადაღებული.

აღსანიშნავია ის რომ ოვანეს ქიურქჩიანის ფოტოშემოქმედება ასახულია დიმიტრი ერმაკოვის ფოტოკოლექციაში. მაგალითად, ფოტო ნომერი 34 დიმიტრი ერმაკოვის სტერეოფოტოების კოლექციაშია მოხვედრილი.

ქიურკჩიანს ანისის ფოტოებში ყურადღება გამახვილებული ჰქონდა სომხეთის კულტურულ მემკვიდრეობაზე (სტერეოფოტოები შედგენილია მხოლოდ ფრანგულ და სომხურ ენებზე), რის გამოც რუსეთის იმპერიამ მასში მემბოხე დაინახა. მალე ოვანეს ქიურქჩიანი იძულებული გახდა დაეტოვა ერევანი და წასულიყო საზღვარგარეთ.

1885 წელს წავიდა საცხოვრებლად სინგაპურში, სადაც მცირე ხანი დაჰყო, მუშაობდა როგორც ფოტოგრაფი. მალე სინგაპურიდან გაემგზავრა კუნძულ იავას საპორტო ქალაქ სურაბაიაში, სადაც მან თავისი პროფესია გააგრძელა. იქვე დააარსა თვისი საკუთარი ფოტოსახელოსნოც. ის სხვა ფოტოგრაფებთან ერთად იღებდა რეგიონის აბორიგენი მოსახლეობის ეთნოგრაფიულ ფოტოებს, რომლებიც დღესდღეობით ინდონეზიის დიდ საგანძურს წარმოადგენს. ქიურქჩიანი ს სახელოსნოში ასევე იღებდნენ სტუდიურ ფოტოებსაც. ცნობილია ასევე მისი ღია ბართებიც.

გარდაიცვალა ქალაქ სურაბაიში 1903 (ზოგიერთი ცნობით 1901 ან 1904) წელს. მისი სიკვდილის შემდეგ მისი კომპანია გადაეცა ფარმაცევტულ საიმპორტო კომპანია „“-ს.
ჰურენკარენტალერი

ჰურენკალერტალერის სახელწოდებით გერმანულ პოპულარულ მეტყველებაში ცნობილია მონეტა, დიდი ზომის ტალერი, რომელიც 1622 წელს ქალაქ მაგდებურგშია მოჭრილი. მონეტა ქალაქის დაარსების სახსოვრად იქნა გამოცემული.

მონეტის წინა მხარეს გამოსახულია ცხენზე ამხედრებული იმპერატორი ოტო დიდი, ხელში სკიპტრით. ქვედა ნაწილში დატანილია ბურგუნდიის, ბრაუნშვაიგისა და საქსონიის გერბები. იმპერატორის გამოსახულებას გარშემო წრიულად გასდევს წარწერა, რომელიც მას ქალაქ მაგდებურგის დამაარსებლად მოიხსენიებს:

მონეტის უკანა მხარეს გამოსახულია ოთხთვალა ურემი, რომელშიც შებმულია ორი მტრედი და ორი გედი. ურემზე დგას ქალღმერთი ვენერა ყვავილების გვირგვინით. მარჯვენა ხელში მას უჭირავს სამი მომცრო, ხოლო მარცხენაში — ერთი დიდი ზომის სფერო. ვენერას მარჯვნივ დგას სამი გრაცია. უკანა ფონზე მოჩანს ქალაქის ხედი, ხოლო ქვემოთ გაკეთებულია წარწერა, რომელიც გვამცნობს, რომ ქალაქი წარმართობისა და ვნების ნავსაყუდელი იყო, სანამ მას ოტო ქრისტიანულ, მორალსა და ჩვეულებაზე მდგომ ქალაქად აქცევდა.

ვენერა და გრაციები შიშველი სხეულებით არიან გამოსახულნი. შიშველი ქალღმერთების სურათში ხალხმა აღიქვა მეძავები; „მეძავების“ ურემზე დგომა კი მათ სამაგალითო დასჯას დაუკავშირეს. ამგვარ არასწორ ინტერპრეტაციას ეფუძნება მონეტის სახალხო სახელწოდებაც — „ჰურენკალერტალერი“, რაც ქართულად სიტყვასიტყვით (სტლის დაცვით) ითარგმნება, როგორც ბოზების ურმის ტალერი. შინაარსობრივად უფრო სწორია მონეტის მეორე, ნაკლებად გავრცელებული სახელწოდება — ვენუსტალერი .
დანიელა დესი

დანიელა დესი ( დ. 14 მაისი, 1957 — გ. 20 აგვისტო, 2016) — იტალიელი სოპრანო.

ბიოგრაფია
დანიელა დესი დაიბადა ქალაქ გენუაში. დაამთავრა პარმის კონსერვატორია, როგორც პიანისტმა. მოგვიანებით სიენის აკადემია გაიარა და სიმღერაში დახელოვნდა, რის შემდეგაც მისი კარიერა დაიწყო. დებიუტი მშობლიურ ქალაქში შედგა. იგი მაშინვე მიიწვიეს მსოფლიოს ყველაზე მნიშვნელოვან ფესტივალებზე. დესი ყველაზე ავტორიტეტულ დირიჟორებთან თანამშრომლობდა, მათ შორის იყვნენ კლაუდიო აბადო, რიკარდო შაილი, დანიელე გატტი, ჯან ლუიჯი ჯელმეტტი, კარლო მარია ჯულინი, კარლოს კლაიბერი, ჯეიმზ ლივაინი, ლორინ მააზელი, ზუბინ მეტა, რიკარდო მუტი, ჯუზეპე სინოპოლი, ასევე რეჟისორებთან, როგორებიცაა რობერტო დე სიმონე, პიერ ლუიჯი პიცცი, ლუკა რონკონი, ეტტორე სკოლა, ჯორჯო სტრელერი, ფრანკო ძეფირელი.

ის პირველი იტალიელი მომღერალია, რომელმაც შეძლო შეესრულებინა სამი როლი ერთ საღამოს — პუჩინის „ტრიპტიჰში“. დესსი პირველი არააზიელი იყო, რომელმაც შეასრულა მადამ დატერლაის პარტია ოპერიდან „ჩიო-ჩიო-სან“ (ნაგასაკი,იაპონია).

დანიელა დესის მრავალი დისკი და ალბომი აქვს გამოშვებული, მათ შორის, ისეთ ჩამწერ კომპანიებთან, როგორებიცაა „ემი“, „დოიჩე გრამაფონი“, „ფილიპსი“, „დეკა“. დესიმ უამრავ სატელევიზიო გადაცემაში მიიღო მონაწილეობა, რომელიც ოპერის პოპულარიზაციას ემსახურებოდა. მიღებული აქვს პრემიები: საერთაშორისო საოპერო ჯილდო, „საოპერო ოსკარი 2013“, ჯაკომო პუჩინის პრემია, არენა დი ვერონას ძენატელოს პრემია, ბრწყინვალე ქალბატონების პრემია 2013, პრემის ქალი ლიდერი, რომელიც გადაეცა -სგან და პავაროტის ოქროს პრემია 2014.

2002 წელს მან ცხოვრება ფაბიო არმილიატოს დაუკავშირა. წყვილი ერთად მონაწილეობდა ბევრ საოპერო ნაწარმოებში.
ფაბიო არმილიატო

ფაბიო არმილიატო ( დ. 17 აგვისტო, 1956, გენუა, იტალია) — იტალიელი ტენორი.

ბიოგრაფია
ფაბიო არმილიატო დაიბადა გენუაში, დაამთავრა ნიკოლა პაგანინის სახელობის კონსერვატორია მშობლიურ ქალაქში, სადაც ასევე გადიოდა კონპოზიციის კურსებს. იგი არის ცნობილი დირიჟორის მარკო არმილიატოს ძმა. არმილიატო „ტიტოს სკიპას“ კონკურსის გამარჯვებულია. მისი დებიუტი შედგა სიმონ ბოკანეგრა, გენუის კარლო ფელიცეს საოპერო თეატრში, მალევე დაიწყო მისი საერთაშორისო კარიერა. 1989 წელს მან შეასრულა კავარადოსის პარტია ოპერა „ტოსკაში“ ჯოვანა კასოლასთან ერთად. შემდგომ „ბალმასკარადი“ ლეო ნუჩისთან ერთად, „აიდა“ მარსელის მუნიციპალურ თეატრში. 1990-იან წლებში შედგა მისი პირველი დებიუტები მეტროპოლიტენის ოპერაში, 1993 წელს - „ტრუბადური“ ვლადიმერ ჩერნოვთან და დოლორა ზაჯიკთან ერთად, რასაც მოჰყვა 1994 წელს რადამესი „აიდაში“ ანდრია გრუბერთან და ხუან პონსთან ერთად.

„სოფლის პატიოსნება“ მარია გულეგიანას გვერდით, სხვა მნიშვნელოვანი დებიუტები: მილანის „ლა სკალა“-1994, სოლო კონცერტი, 1995 წელი - ფაუსტი „მეფისტოფელში“ რიკარდო მუტის დირიჟორობით სამუელ რემეისთან ერთად, სან-ფრანცისკო - მანრიკო „ტრუბადური“ დანიელ ორენის დირიჟორობით და „აიდა“ მაჩერატას ფესტივალზე. 1995 წელს „ტოსკა“ დონატო რენძეტის დირიჟორობით რაინა კაბაივანსკას გვერდით. „ბოჰემა“ პარმის თეატრში, ვენის შტატსოპერაში გუსტავ მესამე „ბალმასკარადში“, შემდგომ კვლავ მეტროპოლიტენი ჯეიმზ ლივაინთან და კირი ტე კანავასთან, „ფედორა“ -რობერტო აბბადოს დირიჟორობით და მირელა ფრენისთან ერთად. „ტოსკა“- ლივაინთან და „დონ კარლოსი“- მუნგ ვუნ ჩუნგის დირიჟორობით და ტომას ჰემფსონთან ერთად. სან-ფრანცისკა - „აიდა“, პარიზი - „ტოსკა“, ვენა - „კარმენი“ მარსელო ვიოტის დირიჟორობით და ვალტრაუდ მაიერთან ერთად, არენა დი ვერონა - „კარმენი“, „აიდა“, „მადამ ბატერფლაი“ და ისევ „კარმენი“, 2002-2006-2008.

2002 წელს მან ცხოვრება დანიელა დესის დაუკავშირა. წყვილი ერთად ბევრ საოპერო ნაწარმოებში მონაწილეობს. ლონდონის კოვენტ-გარდენში ისევ „ტოსკა“ ანტონიო პაპანოს დირიჟორობით ანჯელა გეორგიუს და ბრინ ტერფელის გვერდით. ფაბიო არმილიატო მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული კავარადოსია („ტოსკა“), მას ეს როლი 140-ჯერ აქვს შესრულებული. ხშირად მონაწილეობს სატელევიზიო გადაცემებში, რომელიც ოპერის პოპულარიზაციას ეძღვნება. 2011 წელს ითამაშე ვუდი ალენის ფილმში „სიყვარულით რომში“. მიღებული აქვს პრემიები - საერთაშორისო ტიტოსკიპას პრემია და პუჩინის პრემია ბრწყინვალე კარიერისთვის.
მიხეილ ჯიბუტი

მიხეილ ჯიბუტი (დ. 11 აპრილი, 1954, შუა ამაღლება, ჩოხატაურის რაიონი, საქართველოს სსრ) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე და ეკონომისტი. 1992-1993 წლებში იყო საქართველოს ეკონომიკის მინისტრი.

მიხეილ ჯიბუტმა 1977 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი, ხოლო 1980 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურა. 2001–2002 წლებში საქართველოს ეკონომიკის, მრეწველობისა და ვაჭრობის მინისტრის მოადგილე. 2006–2007 წლებში — გაეროს განვითარების პროგრამის პოლიტიკური მრჩეველი. 2006 დღემდე ეფექტიანი მმართველობის სისტემის და ტერიტორიული მოწყობის რეფორმის სახელმწიფო კომისიის წევრი. 2009 წლიდან დღემდე საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტი სრული პროფესორი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ეროვნულ–დემოკრატიული პარტია“. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ეროვნულ–დემოკრატიული პარტია“. არის 150-ზე მეტი ნაშრომის, მათ შორის 4 მონოგრაფიის ავტორი.