iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სამადლო (წალკის მუნიციპალიტეტი)

სამადლო (2010 წლის 20 ნოემბრამდე — „საფარ-ხარაბა“) — ისტორიული სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის წალკის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს წალკის ქვაბულში, ბეშქენაშენის ხევის მარცხენა ნაპირზე, ბარეთის ტბის დასავლეთით, წალკის წყალსაცავის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ზღვის დონიდან 1580 მ სიმაღლეზე. წალკიდან დაშორებულია 9 კილომეტრით. 2002 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 54 ადამიანი. პირველად მოხსენიებულია საუკუნის ისტორიულ წყაროებში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 82 ადამიანი.
თავისუფლების საპრეზიდენტო მედალი

თავისუფლების საპრეზიდენტო მედალი (ინგლ. ) — ამერიკის ორიდან ერთ–ერთი უმაღლესი ჯილდო სამოქალაქო პირებისათვის. ჯილდო ენიჭება პირს აშშ–ს პრეზიდენტის გადაწყვეტილებით. თავისუფლების მედლით ჯილდოვდება პიროვნება, რომელმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა აშშ–ს უსაფრთხოებისა და ეროვნული ინტერესების დაცვაში, მსოფლიოში მშვიდობის განმტკიცებაში, აგრეთვე, მსოფლიოსა და აშშ–ში საზოდაგოებრივ–კულტურული ცხოვრებაში შეტანილი წვლილისათვის.

ისტორია
მედალი შეიქმნა ჰარი ტრუმენის მიერ 1945 წელს მეორე მსოფლიო ომის დროს დამსახურებულთა დასაჯილდოებლად. 1963 წელს პრეზიდენტმა კენედმა გააფართოვა დასაჯილდოებელთა სფერო. ჩვეულებრივ დაჯილდოება ხდება 4 ივლისს, აშშ–ს დამოუკიდებლობის დღეს. მედალი შეიძლება მიენიჭოს ერთ ადამიანს ერთზე მეტად, აგრეთვე, სიკვდილის შემდგომ.

გალერეა
ვაზ-2103

ვაზ-2103 — კომპაქტური სედანი, რომელსაც აწარმოებდა ავტოვაზი. მომხმარებელს მანქანა პირველად 1972 წელს წარუდგინეს. რუსეთის საზღვრებს გარეთ ავტომობილი ცნობილი იყო როგორც ლადა . ავტომობილს 1972-დან 1984 წლამდე აწარმოებდნენ, იგი ქსპორტზეც გადიოდა მაგრამ განსხვავებული სახელით ლადა 1500-ით ( 1500). ვაზ-2103 იყო 1968 წლის მოდელის ფიატი 124-ის ლოკალიზებური და მობილური მოდელი რომელიც საბჭოთა კავშირისა და აღმოსავლეთ ევროპის ბაზარზე იყო მორგებული. ვაზ-2103 ვაზ-2101-ისაგან გარე ინტერიერით განსხვავდებოდა, ახალ მოდელს ოთხი წინა პროჟექტორი ჰქონდა, უკანა განათების ფარებიც უფრო დიდი იყო და რაც ყველაზე მთავარია ახალ მოდელ გააჩნდა უფრო ძლიერი 1.5 ლიტრის 75 ცხენის ძალიანი ძრავა.

დამატებითი ინფორმაცია
მქს. სიჩქარე: 152 კმ/სთ
აჩქ. 100კმ/სთ: 17 წმ
საწვავის მოხ.: (6.9-9.4ლ 100კმ-ზე)

მოდიფიკაციები
ვაზ-2103 (1972-1984)
ვაზ-21033 (1977-1983)
ვაზ-21035 (1973-1981)
ვაზ-21023 (1977-1985)

მსგავსი მოდელები
 124 

გალერეა
საინტერესო ფაქტი
ვაზ-2103-ის ზოგიერთი მძღოლი საკუთარი მანქანის კაპიტალური რემონტის დროს ვაზ-2103-ზე ვაზ-2106-ის ფარებსა და ოპტიკას ამონტაჟებენ.
ავტოვაზი

ავტოვაზი ( იშიფრება როგორც: ́ ́ ́) — რუსული მანქანათმშენებელი ქარხანა, რომელიც მსოფლიოსთვის ცნობილია როგორც ლადა (ავტოვაზის ყველა მანქანა ესპორტზე გადის ლადას სახელით). კომპანია შეიქმნა სამოციანი წლების ბოლოსთვის კომპანია ფიატთან თანამშრომლობით. დღესდღეობით ავტოვაზი არის ყველაზე დიდი ავტომშენებელი კომპანია მთელს რუსეთში, რომლის 25%-ის მფლობელი არის ფრანგული კომპანია რენო.
კომპანია წელიწადში დაახლოებით ერთ მილიონამდე მანქანას აწარმოებს. თუმცა ფიატის ბაზაზე შექმნილი ავტომობილები ვაზ-2101, ვაზ-2103 და მომდევნო მოდელები არიან მანქანები რომლებიც ასოცირდებიან ავტოვაზის (ლადას) ბრენდთან. ასევე კომპანიის ცნობილი მოდელები ლადა ნოვა (ვაზ2105) და ლადა სამარა|ლადა სამარა (ვაზ-2108/ვაზ-2109), რომლებიც დღემდე იწარმოება. ლადა ნოვას დღემდე აწარმოებს კომპანია შიდა ბაზრისთვის, ოღონდ შეცვლილი სახელით ვაზ-2107-ით. ხოლო ლადა სამარას როგორც ვაზ-2107.
კომპანია მსოფლიოში ყველაზე დიდია 140 კილომეტრიანი წარმოების ხაზით, ამავდროულად ის უნიკალურიცაა რადგან ავტომობილების ყველაზე კომპონენტები ქარხანაშივე მზადდება.
ფიატის ბაზაზე შექმნილი მოდელები
სხვა მოდელები
ექსპერიმენტული მოდელები
ქემფრის სამების ეკლესია

ქემფრის სამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქემფერში. დგას სოფლის ერთ-ერთი უბნის, ნარვანის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 400 მეტრზე, მუხნარში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ამჟამად აღდგენილია.

აღდგენამდე შემორჩენილი იყო მხოლოდ საკურთხევლის ნაწილი (2,5×3 მ სიმაღლეზე). დარბაზული ეკლესია ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვიშაქვით. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ფართო და მაღალი სარკმელი იყო, რომლის გვერდებზე ასევე თითო სწორკუთხა ნიშიც იყო.

ეკლესია აღადგინეს 2012 წელს. ამჟამად ეკლესია დარბაზული ტიპისაა (6,4×4,1 მ), შესასვლელი ორი აქვს, სამხრეთიდან და დასავლეთიდან, სამხრეთის შესასვლელის თავზე ბოლნური ჯვარია გამოსახული, სამხრეთის ფასადზე ერთი ნახევარწრიული სარკმელია. თითო მსგავსი სარკმელი და ბოლნური ჯვარია ეკლესიის დანარჩენ ფასადებზეც.

ეკლესიაზე დასავლეთიდან მიშენებულია თითქმის კვადრატული (2,3×2,5 მ) შესასვლელი. ეკლესიას გარს არტყავს დაბალი ოვალური გალავანი, რომლის აღმოსავლეთ კედლებში ჩართულია ძველი ეკლესიის სტრუქტურაში აღმოჩენილი წრეში ჩასმული ბოლნური ჯვარი.
ხრაშუნა სოკოები

ხრაშუნა სოკოები (ლათ. ) — ქუდიანი სოკოების გვარი. საქართველოში ცნობილია 40-ზე მეტი სახეობა. მათგან თითქმის ყველა იჭმება. უმრავლესობას კაშკაშა ფერი აქვს. იზრდებიან როგორც ფოთლოვან, ასევე წიწვოვან ტყეში და ქუდიან სოკოთა შორის ყველაზე ფართოდ არიან გავრცელებული. ხრაშუნა სოკოებს განეკუთვნება მტრედიო, ხახვილო, ღვინიო, წითლიო და სხვა.
პიტიუსის კუნძულები

პიტიუსის კუნძულები — არქიპელაგი ხმელთაშუა ზღვის დასავლეთ ნაწილში, ბალეარის კუნძულების ჯგუფში. ეკუთვნის ესპანეთს. ყველაზე დიდი კუნძულებია ივისა და ფორმენტერა. ფართობი 655,8 კმ². უმაღლესი წერტილის სიმაღლეა 476 მ. 2010 წლის 1 იანვრის აღწერის მიხედვით პიტიუსის კუნძულების მოსახლეობა შეადგენს 142,599 ადამიანს. გაბატონებულია ბორცვიანი რელიეფი. უმეტესწილად აგებულია კირქვებითა და მერგელებით. განვითარებულია კარსტი. გვხვდება ხმელთაშუაზღვის ლანდშაფტები. პიტიუსის კუნძულებზეა ქალაქი ივისა. სუბტროპიკული მიწათმოქმედება, თევზჭერა, სუფრის მარილის მოპოვება.
თეთრი არწივის ორდენი

თეთრი არწივის ორდენი (პოლ. ) — პოლონეთის უმაღლესი სახელმწიფო ჯილდო ერთ–ერთი უძველესი პოლონური ორდენი. დაარსებულია 1705 წელს.

ისტორია
1705—1831
ორდენი დაარსებულია 1705 წლის 1 ნოემბერს საქსონიის კურფიურსტის და პოლონეთის მეფის ავგუსტის მიერ. ავგუსტმა წამსვე გამოაცხადა 8 ადამიანი ორდენის კავალრებად 4 პოლონელი მაგნატი, არჩევნებზე მისი მხარდამჭერები (მათ შორის თავადი ლიუბომირსკი, თავადი ორინსი, თავადი რაძივილა. სამი რუსი გენერალი( ა. დ. მენშიკოვი, ა. ი. რეპნინი, გ. ვ. ოგლილვი), აგრეთვე ჰეტმანი ივანე მაზეპა.
მოგვიანებით კავალერიის მფლობელები გახდა მრავალი რუსი გენერალი.

1712 წელს ორდენის კავალერი გახდა პეტრე . მას შემდეგ ბევრი რუსი გენერალი დაჯილდოვდა ამ ორდენით. კერძოდ
კ. ე. პენე
ი. ბ. ბრიუსი
ბ. პ. შერემეტევი
ვ. ვ. დოლგორუკოვი.
ხ. ა. მინიხი
პ. პ. ლასი

თეთრი არწივის ორდენი( საუკუნე)]]ორდენი წარმოადგენდა პოლონეთის უმაღლეს ჯილდოს და ჰქონდა პირველი ხარისხი. ეს იყო მედალიონი პოლონური თეთრი არწივის გამოსახულებით და დევიზით « , » (რწმენის, მეფისა და კანონისათვის). სამკერდე ორდენი იყო თეთრი ფერის ლენტაზე წითელი ბოლოებით.

რეჩ პოსპოლიტას მესამე გაყოფის შედეგად 1795 წელს პოლონეთის სახელმწიფოებრიობა ლიკვიდირებულ იქნა. ორდენიც გაუქმდა. 1807 წლის ტილზიტის ზავის თანახმად, პოლონეთის მიწებზე შეიქმნა ახალი სახელმწიფო – ვარშავის საჰერცოგო, სადაც თეთრი არწივის ორდენი იქნა აღდგენილი უმაღლესი სახელმწიფო ჯილდოს რანგში. 1815 წელს ვენის კონგრესის გადაწყვეტილების თანახმად ვარშავის საჰერცოგო კვლავ გააუქმეს. მისი ტერიტორიები შევიდა რუსეთის იმპერიაში პოლონეთის სამეფოს სახით. 1815– 1831 წლებში თეთრი არწივის ორდენი ითვლებოდა. სულ 1705 წლიდან 1831 წლამდე პერიოდში 1017 ადამიანი გახდა დაჯილდოებული.

1931 წელს ორდენი ჩარიცხულ იქნა რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო ჯილდოების სიაში, როგორც თეთრი არწივის საიმპერატორო და სამეფო ორდენი.

1921–1989
1921 წელს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ ორდენიც აღსდგა, როგორც პოლონეთის უმაღლესი ჯილდო. დევიზი შეიცვალა « » («სამშობლოსა და ხალხისათვის»). 1939 წელს მეორე მსოფლიო ომის დაწყების გამო პოლონეთის ლიკვიდაცია მოხდა. ლიკვიდაციის შემდგომას განაგრძობდა ჯილდო არსებობას. დევნილობაში მყოფი პოლონეთის მთავრობა მაინც გადასემდა ამ ორდენებს. 1945 წელს გერმანული ჯარებისაგან პოლონეთის გათავისუფლების შემდეგ დაარსდა პოლონეთის სახალხო–დემოკრატიული რესპუბლიკა, მაგრამ ჯილდოთა სისტემაში ეს ორდენი აღარ იყო.

თანამედროვეობა
1992 წელს ორდენი აღდგენილი იქნა, როგორც პოლონეთის უმაღლესი ჯილდო. ორდენს გადასცემს პოლონეთის პრეზიდენტი. აღდგენილი ორდენის პირველი კავალრები გახდნენ შვედეთის მეფე კარლ გუსტავი და რომის პაპი იოანე–პავლე (1993; რომის პაპს ორდენი გადაეცა მისი სამწყსო მოგზაურობის დროს პოლონეთში 1995 წლის 22 მაისს).
გრუ ჰარლემ ბრუნტლანი

გრუ ჰარლემ ბრუნტლანი (; დ.. 20 აპრილი, 1939) — ნორვეგიის საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის სამგზის პრემიერ-მინისტრი 1981-1996 წლებში (ხანგამოშვებით). ნორვეგიის გარემოს დაცვის მინისტრი 1974-1979 წლებში. 1998-2003 წწ. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის გენერალური დირექტორი. 2007 წლის 1 მაისიდან გაეროს გენერალური მდივნის სპეციალური დესპანი კლიმატის ცვლილების პრობლემის საკითხებში.
პანამის არხის ზონა

პანამის არხის ზონა ეწოდებოდა ამერიკის ყოფილ ტერიტორიას, რომელიც მოიცავდა პანამის არხს და 8 კილომეტრის სიგანის ტერიტორიას არხის ორივე მხარეს, ასევე ქალაქებს პანამა და კოლონი, ზონის მთლიანი ფართობი შეადგენდა 1,430 კვადრატულ კილომეტრს. მის საზღვრებში მოქცეული იყო პანამის ორი პროვინცია. ზონა 1903 წლის 18 ნოემბერს ჰეი-ბუნაუ-ვარილის ხელშეკრულების საფუძველზე შეიქმნა.

1904 წლის 26 თებერვალს გამოცხადდა ისტმიანის არხის კონვენცია, როლის საფუძველზეც პანამამ ამერიკას გადასცა ზონის ტერიტორია და მასზე არსებული წყალი განკარგვის სრული უფლებით, მათ შორის: სამშენებლო, განვითარების და ნებისმიერი სხვა გამოყენებისათვის. 1977 წელს ტორიხოს-კარტერის ხელშეკრულებით არხი გამოცხადდა ნეიტრალურ ტერიტორიად. 1979 წლამდე ტერიტორია იყო ამერიკის განკარგულებაში, სადაც მან ააშენა არხი და ახორციელებდა მის მართვას. 1979-1999 წლებში არხი იყო ამერიკა-პანამის ერთობლივი კონტროლის ქვეშ.
თავად იაროსლავ ბრძენის ორდენი

თავად იაროსლავ ბრძენის ორდენი — უკრაინის სახელმწიფო ჯილდო. მიენიჭება პირს უკრაინის წინაშე გამოჩენილი დამსახურებისათვის უკრაინის სახელმწიფოებრიობის მშენებლობის სფეროში, უკრაინის საერთაშორისო ავტორიტეტის განმტკიცებაში, ეკონომიკის, მეცნიერების, განათლების, კულტურის, ხელოვნების, ჯანმრთელობის დაცვის განვითარებაში, საქველმოქმედო, ჰუმანიტარული და საზოგადოებრივი საქმიქნობისათვის.
დაარსების მომენტიდან (1995 წელი) არის უკრაინის უმაღლესი ჯილდო უკრაინის მოქალაქეთა, უცხოელთა და მოქალაქეობის არმქონე პირთა დასაჯილდოებლად. 1998 წლიდან უკრაინის უმაღლეს ჯილდოს წარმოადგენს წოდება „უკრაინის გმირი“ „ოქროს ვარსკვლავის“ ორდენთან ან სახელმწიფო ორდენთან ერთად. უცხოელებსა და მოქალაქეობის არმქონე პირთათვის რჩებოდა თავად იაროსლავ ბრძენის ორდენი უმაღლეს სახელმწიფო ორდენად 2008 წლამდე თავისუფლების ორდენის დაარსებამდე.

ისტორია
დაარსდა 1995 წლის 23 აგვისტოს, უკრაინის პრეზიდენტის ლეონიდ კუჩმას ბრძანებულებით. არსებობს თავად იაროსლავ ბრძენის , , , და ხარისხის ორდენი. 1998 წლის 19 ივნისის კანონით განისაზღვრა და დამტკიცდა, რომ შემდეგი საფეხურის ორდენის გადაცემამდე 3 წელი მაინც უნდა იყოს გასული.

ინფორმაცია დაჯილდოების შესახებ
თავად იაროსლავ ბრძენის ორდენით ჯილდოვდება უკრაინის მოქალაქე, უცხოელი მოქალაქე, ასევე, მოქალაქეობის არმქონე პირი;
თავად იაროსლავ ბრძენის ორდენით დაჯილდოება ხორციელდება უკრაინის პრეზიდენტის მიერ;
უმაღლესი ხარისხის ორდენად ითვლება საფეხური;
თავად იაროსლავ ბრძენის ნებისმიერი ხარისხის ორდენით დაჯილდოებული პირი იწოდება თავად იაროსლავ ბრძენის ორდენის კავალერად;
თავად იაროსლავ ბრძენის ორდენის დევიზია "სიბრძნე , პატივი და დიდება ";
თავად იაროსლავ ბრძენის შემდეგი საფეხურის ორდენით დაჯილდოება შესაძლებელია არაუადრეს 3 წლისა;
თავად იაროსლავ ბრძენის ორდენით დაჯილდოება შესაძლებელია სიკვდილის შემდგომ;
არავის არ აქვს უფლება თავად იაროსლავ ბრძენის ორდენის კავალერს ჩამოართვას მისი ჯილდო;

უცხოელი მოქალაქეები და მოქალაქეობის არმქონე პირები ჯილდოვდებიან

თავად იაროსლავ ბრძენის ხარისხის ორდენით — სუვერენული სახელმწიფოს მეთაურები;
თავად იაროსლავ ბრძენის ხარისხის ორდენით – სუვერენული სახელმწიფოს მთავრობისა და პარლამენტის მეთაურები, გამოჩენილი საზოგადო და სახელმწიფო მოღვაწეები;
თავად იაროსლავ ბრძენის ხარისხის ორდენით – საგარეო საქმეთა მინისტრები, სხვა საგარეო–პოლიტიკურ უწყებათა ხელმძღვანელები, უცხო ქვეყნების ელჩები უკრაინაში;
თავად იაროსლავ ბრძენის და ხარისხის ორდენით — ცნობილი მეცნიერები, მხატვრები, მწერლები, რელიგიური მოღვაწეები, ბიზნესმენები, * უფლებადამცველები, სპორტსემენები და სხვა პირები.
თავად იაროსლავ ბრძენის ყველა ხარისხის ორდენს, როგორც წესი, გადასცემს უკრაინის პრეზიდენტი;
თავად იაროსლავ ბრძენის ორდენით დაჯილდოებულ პირს გადაეცემა ატრიბუტთა განსხვავებული კომპლექტი;
თავად იაროსლავ ბრძენის ორდენის დაკარგვის შემთხვევაში, როგორც წესი, მისი დუბლიკატი არ გაიცემა.

ორდენის ნიშნები
ბალბოა (პანამა)

ბალბოა — ქალაქ პანამის უბანი, რომელიც მდებარეობს წყნარი ოკეანის სანაპიროზე, პანამის არხის შესასვლელთან.

ქალაქი ბალბოა დაარსებულია ამერიკის შეერთებული შტატების მიერ, პანამის არხის მშენებლობის დროს. მას სახელი ეწოდა ესპანელი კონკისტადორის ვასკო ნუნიეს დე ბალბოას პატივსაცემად, ის იყო პირველი ევროპელი რომელსაც მიეწერება წყნარი ოკეანის აღმოჩენა. სახელი პანამის არხის ზონის ხელმძღვანელობას შესთავაზე პერუს ელჩმა პანამაში.

ბალბოა დღისთვის წარმოადგენს ქალაქ პანამას პორტს წყნარი ოკეანის სანაპიროზე, რომელსაც აქვს პანამაკსის ზომის მშრალი დოკი. ასევ აკავშირებს ერთმანეთთან პანამის არხს და პანამის არხის რკინიგზას. ბალბოა რკინიგზის საშუალებით უკავშირდება კოლონის. 2012 წელს ბალბოა დასახელებული იყო ლათინური ამერიკის ყველაზე დაკავებულ პორტად.
სუბტროპიკული სარტყლების უდაბნოს ზონები

სუბტროპიკული სარტყლების უდაბნოს ზონები — ხმელეთის ბუნებრივი ზონები ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროებში, სადაც განვითარებულია უდაბნოები. გავრცელებულია ჩრდილოეთ აფრიკაში (ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროს გასწვრივ), სამხრეთ აფრიკაში (პლატოებსა და დიდი კარუს მთათაშია ქვაბულებში), აზიაში (შუა აზიის სამხრეთით, ირანის მთიანეთზე, სირიისა და ერაყის ჩრდილოეთით, პამირისა და ტიბეტის მაღალმთიან რაიონებში), ავსტრალიის სამხრეთ ნაწილში, სამხრეთ ამერიკაში (ანდების აღმოსავლეთ კალთებზე და მთისწიბა ზოლში), ჩრდილოეთ ამერიკაში (მექსიკის მთიანეთის ჩრდილოეთით და დიდი აუზის სამხრეთ ნაწილში). ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს სუბტროპიკული სარტყლების უდაბნოს ზონებში ზაფხული ცხელია (ჰაერის ტემპერატურა 25—35°), ზამთარი გრილი (5—15°). სიკვდილის ველის უდაბნო (აშშ) ერთ-ერთი ყველაზე ცხელი ადგილია დედამიწაზე (56,7°). პამირისა და ტიბეტის მაღალმთიან უდაბნოებში ჰავა ცივია და კონტიტეტური. ზაფხულის ტემპერატურა 10—15° არ აღემატება; ზამთარში იცის ყინვები — 15°, — 20°. ნალექები წელიწადში 200 მმ არ აღემატება, ზოგან 55 მმ-ზე ნაკლებია. ხმელეთის ზედაპირი წლის განმავლობაში იღებს 670—750 კჯ/სმ² (160—180 კკალ/სმ²) სითბოს.
სუდანურა

სუდანურა — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე სორგოს გვარისა. მისი სიმაღლე 0,5—3 მ აღწევს. აქვს ლანცეტისებრი ფოთოლი, საგველა ზვავილედი. ნაყოფი მარცვალა. გვალვაგამძლეა, ეგუება სუსტად დამლაშებულ ნიადაგსაც.

სამშობლოა სუდანი. ფართოდაა გავრცელებული. კარგი საძოვარი კულტურაა. თესვის ვადების რეგულირებით საძოვრად გამოყენება შეიძლება მთელი წლის განმავლობაში. გათიბვისა და გაძოვების შემდეგ სწრაფად წამოიზრდება. შეიძლება დაითესოს სანაწვერალო კულტურად, აგრეთვე შერეული სხვა მცენარეებთან.
სულა კალმახის ერისთავი

სულა კალმახის ერისთავი — საუკუნის დიდი ქართველი ფეოდალი, საქართველოს მეფის ბაგრატ -ის (1027—1072 წწ.) ერთგული ვასალი და მოხელე, კალმახის (ციხე ტაოში) ერისთავი. სახელის მიხედვით სავარაუდოა, რომ სულა ეკუთვნოდა სამცხის დიდ ფეოდალთა — ბაჰლაუნდების შთამომავლობას — ახალ ჩორჩანელთა ანუ ლაკლაკთა საგვარეუულოს ( საუკუნეში ბაჰლაუნდების ფეოდალური სახლი დაეუფლა უშვილოდ გადაგებული სამცხის დიდი ფეოდალის გიორგი ჩორჩანელის მამულს და იწოდა ჩორჩანელად. შემდეგ ამ ახალ ჩორჩანელებს გამოეყო ლაკლაკთა საგვარეულო განშტოება. როგორც ახალ ჩორჩანელებში, ისე ლაკლაკებში გავრცელებული იყო სახელი „სულა“).

 საუკუნის შუა წლებში სულა, ისევე როგორც სხვა მესხი დიდებულები, დაუპირისპირდა კლდეკარის მემამულეს ლიპარიტ ბაღვაშს, რომელიც ამ პერიოდში გაბატონდა სამხრეთ საქართველოში და დიდად შეავიწროვა საქართველოს მეფის ხელისიფლება. ამ ბრძოლის დროს ლიპარიტმა შეიპყრო სულა და გრიგოლ აბუსერისძე. სულა აწამეს და კალმახის დათმობა სთხოვეს, თუმცა უშედეგოდ. შემდეგში ტყვეები გაექცნენ ლიპარიტს, თვით შეიპყრეს იგი და მიჰგვარეს ბაგრატ -ს. ჯილდოდ სულას მეფემ უწყალობა ციხისჯვარი და სამცხის ძველი ადმინისტრაციული ცენტრი — ციხე–ქალაქი ოძრხე. ამით საფუძველი ჩაეყარა სამცხეში გაბატონებულ ციხისჯვარელთა საგვარეულოს. სულას საგვარეულოს მეორე შტომ მამულად დაიმკვიდრა კალმახი და მიიღო კალმახელთა სახელწოდება. სამცხის დიდ ფეოდალთა მეორე — ჯაყელთა საგვარეულო საუკუნის მიწურულს დაემცრო, დაკარგა ჯაყის ციხე (და ამდენად ჯაყელობა) და დარჩა მხოლოდ ფოცხოვის მემამულედ (ამიერიდან იწიდებოდა ბოცოსძეებად). ჯაყის ციხე და მასთან ერთად ჯაყელობა მიიღეს ციხისჯვარელებმა. ამის შემდეგ ისინი იწოდებოდნენ ( საუკუნეში) ციხისჯვარელ–ჯაყელებად. მათ საუკუნის 60-იან წლებში შექმნეს სამცხის სამთავრო ( საუკუნიდან — სამცხე–საათაბაგო). ამრიგად, სამცხის მთავართა — ჯაყელთა წინაპარი იყო სულა კალმახის ერისთავი.

წყარო
ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც. ტ. 2, თბ., 1959;
მატიანე ქართლისა, იქვე, ტ. 1, თბ., 1955
ჰაინც ჰიტლერი

ჰაინც ჰიტლერი (დ. 14 მარტი, 1920 — გ. 21 თებერვალი, 1942) — ალოის ჰიტლერისა და მისი მეორე ცოლის ჰედვიგ ჰაიდემანის ვაჟი, ადოლფ ჰიტლერის ძმისშვილი. მეორე მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ ჰაინცი ვერმახტს შეუერთდა და აღმოსავლეთ ფრონტზე იბრძოდა, სადაც ტყვედ ჩავარდა, რის შემდეგაც გარდაიცვალა მოსკოვის ციხეში 1942 წლის 21 თებერვალს 21 წლის ასაკში.

მისი უფროსი ძმისაგან განსხვავებით ჰაინცი ნაციონალ-სოციალისტი (ნაცისტი) და ჰიტლერის საყვარელი ძმისშვილი იყო. მან დაამთავრა ელიტური ნაცისტური სამხედრო აკადემია განათლების ეროვნულ-პოლიტიკური ინსტიტუტი საქსონია-ანჰალტში. მას სურდა გამხდარიყო ოფიცერი და შეუერთდა ვერმახტს, რის შემდეგაც 1941 წლიდან იბრძოდა პოტსდამის 23-ე საარტილერიო პოლკში. მან ასევე მონაწილეობა მიიღო ოპერაცია ბარბაროსაში როდესაც მესამე რაიხი საბჭოთა კავშირში შეიჭრა. 1942 წლის 10 იანვარს ის რუსმა სამხედროებმა აიყვანეს და მოსკოვში ბუტირკის ციხეში გააგზავნეს სადაც რამდენიმე დღიანი დაკითხვისა და წამების შემდეგ გარდაიცვალა.
მინერალ-პოინტი (უისკონსინი)

მინერალ-პოინტი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის აიოვის ოლქის შემადგენლობაში.
2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 2 487 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 330.0 კაცი/კმ².
ფართობი 7,54 კმ².

ისტორია
პირველი ევროპული დასახლება მინერალ-პოინტში, გაჩნდა 1827 წელს. ქალაქის პირველი მოსახლე იყო ჰენრი დაჯი და მისი ოჯახი, რომელიც ქალაქიდან რამდენიმე მილში დასახლდა.
ჰარლი (უისკონსინი)

ჰარლი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის აირონის ოლქის შემადგენლობაში.
2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 1 547 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 174.6 კაცი/კმ².
ფართობი 9,27 კმ².

გეოგრაფია
ქალაქი ჰარლი გაშენებულია მდინარე მონტრილის სანაპიროზე, უისკონსინის შტატსა და მიჩიგანის ნახევარკუნძულს შორის.
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობია 9,27 კმ², მათ შორის 8,86 კმ² ხმელეთს, ხოლო 0,41 კმ² წყალს უჭირავს.
ნიუ-ლონდონი (უისკონსინი)

ნიუ-ლონდონი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის აუტაგამის ოლქის შემადგენლობაში.
2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 7 295 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 507.5 კაცი/კმ².
ფართობი 14,97 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი შეადგენს 14,97 კმ²-ს. აქედან, 14,37 კმ² ხმელეთს, ხოლო 0,60 კმ² წყალს უჭირავს.
გრანტის ოლქი

ამერიკის შეერთებულ შტატებში 16 ადმინისტრაციიულ ერთეულს ეწოდება გრანტის ოლქი :

გრანტი — არკანზასი
გრანტი — ჯორჯია
გრანტი — კანზასი
გრანტი — ინდიანა
გრანტი — კენტუკი
გრანტი — მინესოტა
გრანტი — ნებრასკა
გრანტი — ნიუ-მექსიკო
გრანტი — ჩრდილოეთი დაკოტა
გრანტი — ოკლაჰომა
გრანტი — ორეგონი
გრანტი — სამხრეთი დაკოტა
გრანტი — ვაშინგტონის შტატი
გრანტი — დასავლეთი ვირჯინია
გრანტი — უისკონსინი
გრანტი — ლუიზიანა
ფენიმორი (უისკონსინი)

ფენიმორი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის გრანტის ოლქის შემადგენლობაში.
2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 2 497 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 595.1 კაცი/კმ².
ფართობი 4,20 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 4,20 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 4,20 კმ² (მთლიანი ფართობი) უჭირავს.
ჯუ იუანჯანი

ჯუ იუანჯანი (დ. 21 სექტემბერი, 1328 — გ. 24 ივნისი, 1398) — ჩინეთის მინის დინასტიის დამაარსებელი და მისი პირველი იმპერატორი 1368-1398 წლებში.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1328 წელს გლეხის ოჯახში. 1368 წელს აჯანყება მოაწყო მონღოლთა წინააღმდეგ და განდევნა ისინი ქვეყნიდან. ამ გამარჯვებით წერტილი დაესვა ჩინეთში იაუანის დინასტიის მმართველობას (1279-1368 წწ.). მინებმა ჩინეთის ტახტი 1644 წელამდე შეინარჩუნეს, სანამ ისინი მანჯურიელებმა არ ჩაანაცვლეს. ჯუ იუანჯანის მმართველობის პერიოდში მნიშვნელოვანი გარდაქმნები განხორციელდა. მათი მმართველობის პერიოდში გაგრძლდა ჩინეთის დიდი კედლის მშენებლობა, რომელიც მონღოლებმა 1211 წელს დაანგრიეს. მინების მმართველობის დრო სტაბილურობით ხასიათდება. იმპერატორმა ჯუ იუანჯანმა დააბრუნა ცინისა და სუნის დროინდელი ტრადიციები და პეკინი უმდიდრეს ქალაქად აქცია. გარდაიცვალა 1398 წელს.
ბერლინი (უისკონსინი)

ბერლინი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის გრინ-ლეიკის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 5 524 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 369,0 კაცი/კმ². ფართობი 16,47 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 16,47 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 14,97 კმ² და წყალს 1,50 კმ² უჭირავს.
მონრო (გრინის ოლქი)

მონრო — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის გრინის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 10 827 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 865.5 კაცი/კმ². ფართობი 12,51 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 12,51 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 12,51 კმ² (მთლიანი ფართობი) უჭირავს.
კოლუმბუსი (უისკონსინი)

კოლუმბუსი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის დაჯისა და კოლუმბიის ოლქების შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 4 991 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 457,7 კაცი/კმ². ფართობი 11,01 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 11,01 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 10,90 კმ², წყალს კი 0,10 კმ² უჭირავს.
მინომინი (უისკონსინი)

მინომინი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის დანის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 16 264 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 458.7 კაცი/კმ². ფართობი 40,07 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 40,07 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 35,46 კმ², წყალს კი 4,61 კმ² უჭირავს.
ბანია-ლუკა

ბანია-ლუკა  — სიდიდით მეორე ქალაქი ბოსნია-ჰერცეგოვინაში, სერბთა რესპუბლიკის ფაქტობრივი დედაქალაქი 1995 წლიდან. ქალაქი გაშენებულია მდინარე ვრბასის ორივე ნაპირზე და იუგოსლავიის ქვეყნებში ცნობილია თავისი სამზოლიანი გამზირებით, ბულვარებით, ბაღებითა და პარკებით.

სერბთა რესპუბლიკაში ბანია-ლუკა უდიდესი ქალაქია, და ერთადერთია რომლის მოსახლეობაც 100 000 მცხოვრებს აჭარბებს.