iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სონსონატეს დეპარტამენტი

სონსონატე — სალვადორის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია სონსონატე. შედგება 16 მუნიციპალიტეტისგან.

დეპარტამენტის ფართობი 1 226 კმ²-ია, მოსახლეობა — 518 522 ადამიანი (2006 წ).

შეიქმნა 1824 წლის 12 ივნისს. 1859 წლის 29 იანვარს, სალვადორის ეროვნულმა პარლამენტმა გადაწყვიტა სონოსნატესთვის ჩამოერთვა ქალაქები — აპანეკა, სან-პედრო-პუშტლა, გუაიმანგო და ხუხუტლა, რომლებიც სანტა-ანას დეპარტამენტს მიუერთა.

1834 წელს, სონსონატე ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკის მეორე დედაქალაქი იყო.

დეპარტამენტი ინარჩუნებს ადგილობრივთა რამდენიმე უძველეს ტრადიციას, აქ სახლობენ სალვადორში შემორჩენილი ნაჰუატლზე მოლაპარაკე ადამიანთა უმცირესი ჯგუფი.

სონსონატეს დეპარტამენტი უკიდურესად სასოფლო-სამეურნეო არეალია, გამოირჩევა განსაკუთრებით ნაყოფიერი ვულკანური ნიადაგით, რომელიც ერთ დროს ყველაზე ღირებული რესურსი იყო ესპანელ კონკისტადორთათვის ცენტრალურ ამერიკაში, რომლებსაც აქ კაკაოს პლანტაციები ჰქონდათ გაშენებული. სახელი სონსონატე „400 მდინარის ადგილს“ ნიშნავს, ვინაიდან ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა აქ 2 000 მმ-ია.

გალერეა
უსულუტანის დეპარტამენტი

უსულუტანი — სალვადორის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული დეპარტამენტი, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია უსულუტანი. შედგება 24 მუნიციპალიტეტისგან.

იგი სალვადორის უდიდესი დეპარტამენტია, ფართობი 2 130 კმ²-ია, მოსახლეობა — 464 883 ადამიანი (2006 წ). შეიქმნა 1865 წლის 22 ივნისს.

დეპარტამენტის დედაქალაქი უსულუტანი ადგილობრივმა ლენკას ტომებმა დააარსეს, მაგრამ შემდეგში პიპილის ტომებმა დაიპყრეს. აქ მდებარეობს სალვადორის ერთ-ერთი საუკეთესო პლაჟები.

გალერეა
ციხესიმაგრე

ციხესიმაგრე — შენობა (ან შენობების კომპლექსი), რომელისაც აქვს საცხოვრებელი და სამხედრო ფუნქციები (ჰქონდა). ციხესიმაგრეების უმეტესობა დღემდე შემორჩა და ითვლება ისტორიული ძეგლად.

ციხესიმაგრეებს ჰქონდათ გარშემორტყმული გალავანი მტრებისგან დასაცავად. ციხესიმაგრეების დაპყრობა ხდებოდა მიწებზე ძალაუფლების მოპოვების მიზნით. ციხესიმაგრეების კონსტრუქცია მუდმივად იცვლებოდა, ემატებოდა ახალი ხრიკები თავდამსხმელების მოსაგერიებლად, მაგალითად მდუღარე წყალი (ან ზეთი) რომელსაც სპეციალური ხვრელებიდან ასხამდნენ და მტრებს ბუგავდნენ. თუმცა თავდამსხმელ მხარესაც ჰქონდა უამრავი ხრიკი როგორიცაა გვირაბის გაყვანა. ციხესიმაგრის დაპყრობა ხდებოდა ორი გზით: ალყის შემორტყმა და იქ გაჩერება სანამ თავდამცველ მხარეს საკვები არ გამოელეეოდა და არ დანებდებოდა (ეს თვეები გრძელდებოდა) ან შიგნით შეღწევა და დაცვის განადგურება. თუმცა საკმაოდ ბევრ ციხესიმაგრეს ალყა არასოდეს გადაუტანია.

ზოგჯერ ციხე-კოშკის გარშემო წყლის ზღუდე იყო, რომ მტრები არ შეღწეულიყვნენ ციხესიმაგრეში, ციხესიმაგრეებს ჰქონდათ გარე ეზო, სადაც მდებარეობდა საჯიბნოები, სახელოსნოები და სხვა, ციხესიმაგრის ცენტრი — შიდა ეზო კი მოიცავდა დარბაზს, სამლოცველოს და სამზარეულოს ფეოდალისთვის.

ფუნქციები
სამხედრო (საომარი ოპერაციების ცენტრი, საომარი მდგომარეობის კონტროლის ადგილი)
ადმინისტრაციულ-პოლიტიკური (ქვეყნის ადმინისტრაციული, სამართავი ადგილი)
კულტურული
ჯონ კარტერი (პერსონაჟი)

ჯონ კარტერი — მწერალ ედგარ რაის ბეროუზის მიერ გამოგონილი პერსონაჟი. ჩნდება ბეროუზის მიერ დაწერილ რომანებში ბარსუმის შესახებ. იგი არის დედამიწიდან მარსზე (რომელსაც თავად მარსის მაცხოვრებლები „ბარსუმს“ უწოდებენ) მოხვედრილი მეომარი, ასევე ცნობილი ზედმეტსახელით „ჯონ კარტერი მარსიდან“.

პირველად ისტორიები ჯონ კარტერის შესახებ ჟურნალში 1912 წელს გამოჩნდა და შემდგომში არაერთი წიგნის სახით გამოიცა. მრავალი წლის მანძილზე იგეგმებოდა ამ ისტორიები ეკრანიზაცია და 2012 წლის ვერსია არის პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი კარტერის პერსონაჟის შესახებ.
ავსტრიის ეკონომიკა

ავსტრიის ეკონომიკა განვითარებული სოციალური საბაზრო ეკონომიკაა. ავსტრია მსოფლიოში მე-14 უმდიდრესი სახელმწიფოა ერთ სულ მოსხლეზე მთლიანი შიდა პროდუქტის მიხედვით. 1980-იან წლებამდე ავსტრიის უდიდესი სამრეწველო ფირმები ნაციონალიზებული ჰქონდათ, თუმცა ბოლო წლებში პრივატიზაციის შემდეგ სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული ჰოლდინგების რიცხვი სხვა ევროპული სახელმწიფოების ეკონომიკის შესაბამისად შემცირდა.

ავსტრიაში ძლიერია პროფესიული კავშირების მოძრაობა, რომელსაც დიდი გავლენა აქვს შრომის პოლიტიკაზე. მაღალგანვითარებულ მრეწველობასთან ერთად ეროვნული ეკონომიკის ყველაზე მნიშვნელოვანი სექტორი საერთაშორისო ტურიზმია. 1992-2017 წლებში ავსტრიის საშუალო მთლიანი შიდა პროდუქტი მე-13 ადგილზეა ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების სახელმწიფოებს შორის. ავსტრიაში მოსახლეობის საშუალოდ 1.37%-იანი ზრდაც მნიშვნელოვანი ფაქტორია.

ისტორიულად ავსტრიის მთავარი სავაჭრო პარტნიორი გერმანიაა, რის გამოც ავსტრიის ეკონომიკა მოწყვლადია გერმანიის ეკონომიკის სწრაფი ცვლილებებისადმი. ამასთან, მას შემდეგ, რაც ავსტრია ევროპის კავშირში გაწევრიანდა, კავშირის წევრ სახელმწიფოებთან უფრო ახლო კავშირები დაამყარა, რაც გერმანიაე მის ეკონომიკურ დამოკიდებულებას ამცირებს. ევროპის კავშირში გაწევრიანებამ ქვეყანაში უცხოელი ტურისტების ნაკადის ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ავსტრიის მთლიანი შიდა პროდუქტი 2006 წელს 3.3%-ით გაიზარდა. 2004 წელს ავსტრია მეოთხე უმდიდრესი სახელმწიფო იყო ევროპის კავშირში. მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულ მოსახლეზე დაახლოებით 27 666 ევროს უტოლდებოდა. ამ პერიოდში სიაში ლუქსემბურგი, ირლანდიის რესპუბლიკა და ნიდერლანდები ლიდერობდნენ.

2002-2006 წლებში ავსტრიის ეკონომიკა სტაბილურად იზრდებოდა და 1-3.3%-ს შორის მერყეობდა. 2013 წელს მშპ-ის ზრდის მაჩვენებელი 0%-ს გაუტოლდა. 2016 წლისთვის ზრდის მაჩვენებელი 1.5%-მდე ავიდა.

სექტორები
ავსტრიული ფერმები, დასავლეთ ევროპული მთიანი ქვეყნების მსგავსად, პატარა და დანაწევრებულია, წარმოება კი შედარებით ძვირია. 1995 წელს ევროპის კავშირში გაწევრიანების შემდეგ ავსტრიის სოფლის მეურნეობის სექტორში მნიშვნელოვანი რეფორმა გატარდა ევროპის კავშირის საერთო სასოფლო-სამეურნეო პოლიტიკის შესაბამისად. მიუხედავად იმისა, რომ ავსტრიელი ფერმერები სურსათზე შიდა მოთხოვნის 80%-ს აკმაყოფილებენ, სოფლის მეურნეობის წილი მთლიან შიდა პროდუქტში 1950 წლიდან 3%-ზე ნაკლებია.

ავსტრიის მშპ-ის უდიდესი ნაწილი მომსახურების სექტორზე მოდის. ქვეყნის საფინანსო ცენტრის ფუნქციას ვენა ასრულებს. დედაქალაქის იურიდიული ფირმები და ბანკები ევროპის კავშირის წევრი სახელმწიფოების წამყვან კორპორაციებს შორის არიან. ავსტრიის ეკონომიკისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია ტურიზმი, რომელიც ქვეყნის მშპ-ის დაახლოებით 10%-ს შეადგენს.

2018 წელს ავსტრიაში აწარმოეს:
2.3 მილიონი ტონა შაქრის ჭარხალი;
2.1 მილიონი ტონა სიმინდი;
1.3 მილიონი ტონა ხორბალი;
697 ათასი ტონა კარტოფილი;
695 ათასი ტონა ქერი;
387 ათასი ტონა ვაშლი;
367 ათასი ტონა ყურძენი;
278 ათასი ტონა ტრიტიკალე;
184 ათასი ტონა სიო;
177 ათასი ტონა შვრია (მე-12 უმსხვილესი მწარმოებელი მსოფლიოში);
132 ათასი ტონა ხახვი;
120 ათასი ტონა რაფსი;
111 ათასი ტონა მსხალი;

და სხვა სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტები მცირე მოცულობით.

სტატისტიკა
ქვემოთ მოცემულ ცხრილში 1980-2018 წლებში ავსტრიის მთავარი ეკონომიკური ინდიკატორებია წარმოდგენილი. 2%-ზე დაბალი ინფლაციის მაჩვენებლები გამწვანებულია.
ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2012

2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები, ოფიციალურად ოლიმპიური თამაშები — საერთაშორისო სპორტული ღონისძიება, რომელიც გაიმართა 2012 წლის 27 ივლისიდან 12 აგვისტომდე დიდი ბრიტანეთის დედაქალაქ ლონდონში. სპორტის 26 სახეობის 302 შეჯიბრში 10,500 სპორტსმენმა მიიღო მონაწილეობა.

განვითარება და მომზადება
გახსნის ცერემონია
ოლიმპიური თამაშების გახსნის ცერემონია გაიმართა 27 ივლისს და ეწოდა „საოცარი კუნძულები“ შოუს სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო დენი ბოილი. მუსიკალური რეჟისურის ავტორები იყვნენ რიკ სმითი და კარლ ჰაიდი, ჯგუფიდან .

თამაშები ოფიციალურად გაიხსნა ელისაბედ -ს მიერ, რომელსაც პრინცი ფილიპე, ედინბურგის ჰერცოგი ახლდა. ნაჩვენები იქნა მოკლე კომედიური ვიდეორგოლი დენიელ კრეიგის მონაწილეობით, რომელშიც იგი ჯეიმზ ბონდის პერსონაჟს განასახიერებდა და დედოფალს ბუკინგემის დარბაზიდან ოლიმპიურ სტადიონამდე აცილებდა.

საღამოს მსვლელობისას გამოვიდნენ სოლო-შემსრულებლები და ჯგუფები, რომელთა შორის იყვნენ ფრენკ ტერნერი, მაიკ ოლდფილდი, ლონდონის სიმფონიური ორკესტრი (როუენ ატკინსონის მონაწილეობით), დიზი რასკალი, და სერ პოლ მაკ-კარტნი, რომელმაც ცერემონიის დასასრულს შეასრულა „ “ .

-ს ოფიციალური შეფასების მიხედვით, ცერემონიას თვალს ადევნებდა 24.24 მილიონი მაყურებელი. ბრიტანეთის ტელევიზიის ისტორიაში 1996 წლიდან ასეთ რეკორდს ადგილი არ ჰქონია.

დახურვის ცერემონია
2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების დახურვის ცერემონია გაიმართა 2012 წლის 12 აგვისტოს. მის ფარგლებში ბორის ჯონსონის, ლონდონის მერის მიერ რიო-დე-ჟანეიროს, 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მასპინძელი ქალაქის მერს, ედუარდო პაესს გადაეცა ოლიმპიური დროშა.

მონაწილე ქვეყნები
კალენდარი
ბოლო ოფიციალური გრაფიკი გამოქვეყნდა 2011 წლის 15 თებერვალს.
რუდოლფ კირხშლეგერი

რუდოლფ კირხშლეგერი (; დ. 20 მარტი, 1915, ნიდერკაპელი, ავსტრია-უნგრეთი — გ. 30 მარტი, 2000, ვენა, ავსტრია) — ავსტრიელი პოლიტიკოსი და დიპლომატი. ავსტრიის მერვე ფედერალური პრეზიდენტი 1974–1986 წლებში, ხოლო 1967–1970 ავსტრიის ელჩია ჩეხოსლოვაკიაში, 1970–1974 წლებში ავსტრიის საგარეო საქმეთა მინისტრია. 1974 წელს აირჩიეს ფედერალურ პრეზიდენტად, ხელახლა აირჩიეს 1980 წელს, მიიღო ხმების 80 % რაც სარეკორდოა ავსტრიის ისტორიაში.
თულიუმი

თულიუმი (; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეექვსე პერიოდის, ჯგუფგარეშე (ძველი კლასიფიკაციით მესამე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, ბ) ქიმიური ელემენტი. განეკუთვნება ლანთანოიდების ოჯახს. ატომური ნომერია — 69, ატომური მასა — 168.93, დნ — 1545 °, დუღ — 1950 °, სიმკვრივე — 9.32 გ/სმ3. ღია-ვერცხლისფერი ლითონი. ბუნებრივი თულიუი შედგება ერთი ^{169} სტაბილური იზოტოპისაგან. ნაერთებში სამვალენტოვანია.

ისტორია
თულიუმი აღმოჩენილი იქნა შვედი ქიმიკოსის პ. ტ. კლევემ 1879 წელს ერბიუმის ოქსიდის 23 მინარევების გამოკვლევებისას. ამავე მეთოდის კ. გ. მოსანდერმა აღმოაჩინა სხვა იშვიათმიწა ლითონები. კლევემ მინარევების გამოყოფისას მიიღო ორი ჟანგი - ყავისფერი ჰოლმიუმის ოქსიდი და მწვანე თულიუმის ოქსიდი. 1911 წელს თ. ი. რიჩარდსმა მიიღო ელემენტი სუფთა სახით და გზომა მისი ატომური მასა.

სახელწოდების წარმომავლობა
უცნობი ელემენტის ოქსიდის გამოყოფისას პ. კლევემ მისცა მას სახელწოდება ჩრდილოეთ ევროპაში არსებული ლეგენდარული კუნძულის ტულეს პატივსაცემად, სკანდინავიის უძველესი სახელწოდება.

მიღება
ლითონური თულიუმი მიიღება 3-ის მეტალოთერმული აღდგენით კალციუმის გამოყენებით: 23 + 3 = 32 + 2

ბუნებაში
თულიუმი წარმოადგენს იშვიათ ელემენტს, მისი შემცველობა დედამიწის ქერქში არის მასის 2,7 %, ზღვის წყალში — 10−7 მგრ/ლ. სხვა იშვიათმიწა ელემენტებთან ერთად თულიუმი არის ისეთ მინერალებში როგორიცაა ქსენოტიმი, ევქსენიტი, მონაციტი, ლოპარიტი და სხვა.

ღირებულება
>99,9 % -ის სიწმინდის ლითონური თულიუმის ფასი შეადგენს მიახლოებით 2,2 ათასი დოლარი 1 კგ, 99,9 %-ის სიწმინდის თულიუმის ოქსიდის ფასია — 1,1 ათასი დოლარი 1 კგ-ზე.

იზოტოპები
იზოტოპი თულიუმ-170 გამოიყენება სამედიცინო პორტატული რენტგენის დანადგარის დასამზადებლად, ასევე მეტალოდეფექტოსკოპიაში. შედარებით ეხლახან შემოთავაზებული იქნა როგორც საწვავი ენერგიის რადიოიზოტოპიურ წყაროებში.

ინფორმაციის მაგნიტური მატარებლები
გამოიყენებიან ფეროძოწების წარმოებაში ინფორმაციის მატარებლებისათვის.

ლაზერული მასალები
თულიუმის იონები გამოიყენებიან ინფრაწითელი გამოსხივების (ტალღების სიგრძე - 1,91 მკმ გენერაციისათვის. ამას გარდა ლითონური თულიუმის წყვილები გამოიყენებიან ლაზერული გამოსხივების აღსაგზნებლად (ტალღების გადაკეთებადი სიგრძით (სიხშირით).

თერმოელექტრული მასალები
თულიუმის მონოტელურიდს აქვს ძალიან მაღალი თერმო-ე.მ.ძ (700 მკვ/) და მის საფუძველზე დამზადებული თერმოელექტროგარდამქმნელების მარგი ქმედების კოეფიციენტიც ძალიან მაღალია (თულიუმზე ფასის დაწევის შემთხვევაში მისი გამოყენება თერმოელემენტების წარმოებაში მკვეთრად იმატებს). ამას გარდა თულიუმის ტელურიდი გამოიყენება ტყვიის ტელურიდის ნახევარგამტარობის თვისებების რეგულირებისათვის (მოდიფიკატორი).

ბირთვული ენერგეტიკა
თულიუმის ბორატი გამოიყენება ატომურ ტექნიკაში (სპეციალური მინანქრები).
ოქროს ფარდული

ოქროს ფარდული — გვიანი გოთური სტილის ელემენტებით გაფორმებული შენობა ავსტრიის ქალაქ ინსბრუკში, რომელიც ამ ქალაქის ერთ-ერთი სიმბოლოა. მისი ერკერის სახურავი დაფარულია 2 657 მოოქროვილი სპილენძის ფირფიტით.

ისტორია
ოქროს ფარდული აიგო 1420 წელს, როგორც ტიროლის მხარის მთავრის რეზიდენცია. შემდგომ პერიოდში ნიკლას ტიურინგ უფროსმა გერმანიის მეფისა და შემდგომ იმპერატორ მაქსიმილიან -ის მითითებით შენობას 1497-1500 წლებში დაამატა გოთური სტილის მდიდრული დეტალები.

ერკერის რელიეფებზე გამოსახულია მაქსიმილიან თავისი ორი ცოლით, ასევე მისი კანცლერი, მასხარა, მორესკას მოცეკვავეები და გერბი. რელიეფის ორიგინალი დღეს ტიროლის სამხარეო მუზეუმში ინახება.

1996 წელს ოქროს ფარდულში გაიხსნა მუზეუმი „მაქსიმილიანეუმი“, რომელიც 2007 წელს გაფართოებისა და რესტავრაციის შემდეგ ხელმეორედ გაიხსნა „ოქროს ფარდულის მუზეუმის“ სახელწოდებით.

2003 წლიდან ამავე შენობაშია განთავსებული ალპების კონვენციის მუდმივმოქმედი სავდინო.

ოქროს ფარდულის წინ ყოველწლიურად იმართება მსუფუქი მძლეოსნური წარმოდგენა, რომელიც -ის სახელითაა ცნობილი.
ჰელბრუნის სასახლე

ჰელბრუნის სასახლე — მანიერისტულ სტილში ნაგები სასახლე ამავე სახელწოდების ლანდშაფტურ რეგიონში ავსტრიის ქალაქ ზალცბურგში, მორცგის რაიონის სამხრეთით. ჰელბრუნის სასახლე ცნობილია თავისი შადრევნებით. ისტორიული სასახლის პარკის ნაწილი დღეს გამოიყენება, როგორც ზალცბურგის ზოოპარკი. ჰელბრუნი და მისი ვრცელი ისტორიული პარკი ზალცბურგის ცენტრიდან დაახლოებით 25 წუთის სავალზეა ავტობუსით.
იტერბიუმი

იტერბიუმი (; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეექვსე პერიოდის, ჯგუფგარეშე (ძველი კლასიფიკაციით მესამე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, ბ) ქიმიური ელემენტი. განეკუთვნება ლანთანოიდების ოჯახს. ატომური ნომერია — 70, ატომური მასა — 173.05, დნ — 824 °, დუღ — 1196 °, სიმკვრივე — 6.90 გ/სმ3. მოვერცხლისფრო-თეთრი ფერის ლითონი. მიეკუთვნება იშვიათმიწა ელემენტებს (იტერიუმის ქვეჯგუფს). მოვერცხლისფრო მოთეთრო-რუხი ფერის ლითონია. რსებობს ორი კრისტალური მოდიფიკაციით: - სპილენძის ტიპის კუბური მესერით და - - ტიპის კუბურ წახნაგცენტრირებული მესერით, გადასვლის ტემპერატურა ↔ 792 °.

სახელწოდების წარმომავლობა
კიდევ სამ ელემენტთან (ტერბიუმის, იტრიუმის, ერბიუმის) ერთად მიიღო სახელწოდება სტოკჰოლმის არქიპელაგის კუნძულ რესარიოზე არსებული სოფლის იტერბიუს პატივსაცემად, სადაც ნაპოვნი იქნა მინერალი საიდანაც იქნა აღმოჩენილი ეს ელემენტი.

ბუნებაში
დედამიწის ქერქში მისი კლარკია (ტეილორის მიხედვით) 0,33 გრ/ტ, ოკეანის წყალში მისი შემცველობა 2.

მიღება
იტერბიუმის მიღების ძირითადი მეთოდებია იტერბიუმის ოქსიდის აღდგენა ვაკუუმში ნახშირბადთან ან ლანთანთან ერთად, ასევე ქლორიდის 3 განალღვობის ელექტროლიზით.

ღირებულება
99-99,9 %-იანი სიწმინდის ლითონური იტერბიუმის ფასი 2006 წელს შეადგენდა 260—420 დოლარს 1 კგ-ზე.

გამოყენება
ლაზერული მასალები
იტერბიუმის იონები გამოიყენებიან ლაზერული გამოსხივების გენერაციისათვის გამოსხივების ტალღის სიგრძით 1,06÷1,07 მკმ, ახლო ინფრაწითელ დიაპაზონში, და იტერბიუმის ოქსიდის სახით გამოიყენება მძლავრი ბოჭკოვანი ლაზერის წარმოებაში. ჰოლმიუმის იონებით ლეგირებული ბარიუმის ფტორიდი-იტერბიუმის ფტორიდის მონოკრისტალური შენადნობი, გამოიყენება როგორც ძლიერი და ტექნოლოგიური ლაზერული მასალა.

თერმოელექტრული მასალები
იტერბიუმის მონოტელურიდი წარმოადგენს პერსპექტიულ თერმოელექტრულ მასალას (თერმო-ე.მ.ძ. 680 მკვ/).

მაგნიტური მასალები
იტერბიუმის საფუძველზე იწარმოება სხვადასხვაგვარი მაგნიტური შენადნობები.

ბირთვული ენერგეტიკა
იტერბიუმის ბორატი ნახულობს გამოყენებას ატომურ ტექნიკაში (სპეციალური მინანქარი და მინა).

ელექტრონიკა
იტერბიუმის ოქსიდი გამოიყენება როგორც დიელექტრიკი სილიციუმის ტრანზისტორის წარმოებაში.

სპეციალური ბირთვული კვლევები
ატომურ რეაქტორში იტერბიუმის ნეიტრონებით დასხივებისას ნაწილობრივ გარდაიქმნება იზომერში ჰაფნიუმ-178 — 1782. არსებობს წინადადება ამ იზომერის როგორც ენერგიის აკუმულატორის გამოყენებისა, თუმცა ეს პროექტი მხოლოდ კვლევის სტადიაშია.
ახენზეე

ახენზეე — ტბა ავსტრიის დასავლეთით, ტიროლის ფედერალურ მიწაზე. ეს არის ყველაზე დიდი ტბა ავსტრიაში. მისი ფართობი 6,8 კმ²-ია, ხოლო მაქსიმალური სიღრმე 133 მეტრი.

ტბაში წყლის გამჭვირვალობა სასმელი წყლის მსგავსია და შეადგენს 10 მეტრს ზედაპირიდან. ახენზეე ალპური ტბაა, შესაბამისად წყლის ტემპერატურა დაბალია და არ აღემატება 20° -ს.
საჯინიბო

საჯინიბო — ცხენის სადგომი — თავლა. სანაშენე ცხენების საჯინიბოს ინდივიდუალური სადგომებში (ბაშტებში) ულაყებსა და ფაშატებს დაუბმელად ინახავენ, მოზრდულს კი — ჯგუფურად. სადგომის ზომაა 3,5×3,5 მ. მუშა ცხენები ბაგაზე არიან დაბმული (ბაგის განაზომია 1,75×3 მ მსხვილი ჯიშებისათვის და 1,6×2,85 მ — მომცროებისათვის). საჯინიბოს აქვს დამხმარე სათავსები — ხელოვნური დათესლვისათვის, ინვენტარის აღკაზმულობის, ფურაჟის შესანახად. სანაშენე მეცხენეობაში საწვრთნელი მანეჟიც აქვთ. საჯინიბოში ინახავენ 40-მდე ცხენს (ჯგუფური შენახვისას მათი რაოდენობა ზოგჯერ ასსაც აღწევს). გაყვანილი აქვთ სასმელი წყალი. თუ წყალსადენი არა აქვთ, წყლის რეზერვუარს აწყობენ. 1981 წელს საქართველოში, მარნეულის რაიონის სოფელ კირიხლოში, დაარსდა რესპუბლიკური სახელმწიფო საჯინიბო.
სბა (მდინარე)

სბა — მდინარე საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში, მაღრან-დვალეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ერმანისწყლის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ზღვის დონიდან 2935 მ-ზე. სიგრძე 10,5 კმ, აუზის ფართობი 38,5 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულსა და ზაფხულშია, წყალმცირობა — ზამთარში, საშუალო წლიური ხარჯი 1,21 მ³/წმ.
კავკასიის ადგილთა და ტომების აღწერის მასალათა კრებული

„კავკასიის ადგილთა და ტომების აღწერის მასალათა კრებული“ — სერიული გამოცემა 46 ტომად. აქედან 44 ტომი გამოიცა თბილისში (1881-1915), ხოლო 2 ტომი — მაჰაჩყალაში (1926 და 1929). გამოცემის ინიციატორი იყო კავკასიის სასწავლო ოლქის ზედამხედველი კ. იანოვსკი (1822— 1902). „სბორნიკ მატერიალოვ დლია ოპისანია მესტნოსტეი ი პლეიმიონ კავკაზის“ გამოცემაში დიდი როლი ითამაშა პედაგოგმა და მეცნიერმა ლ. ლოპატინსკიმ (1842—1922), რომლის რედაქციითაც გამოქვეყნდა 25 ტომი. კრებულში თანამშრომლობდნენ რუსი კავკასიისმცოდნეები და ადგილობრივი ინტელიგენციის წარმომადგენლები. მასში ქვეყნდებოდა ისტორიულ-ეთნოგრაფიული გეოგრაფიული, ფოლკლორული მასალები და ნარკვევები, ძველი ისტორიული ქრონიკები. გამოცემის მიზანი იყო კავკასიის ცალკეული სოფლების მონოგრაფიული შესწავლა. კრებულს დიდი მნიშვნელობა აქვს კავკასიის მოსახლეობის ისტორიული წარსულის ეთნოგრაფიული ყოფის, სულიერი კულტურისა და გეოგრაფიის შესწავლისათვის.

ტომები სარჩევის მიხედვით
ტომი . 1881 წელი
ტომი . 1882 წელი
ტომი . 1883 წელი
ტომი . 1884 წელი
ტომი . 1886 წელი
სილვესტერ სტალონე

მაიკლ სილვესტერ გარდენზიო სტალონე (; 6 ივლისი, 1946), ცნობილი როგორც სილვესტერ სტალონე ან სლაი — ამერიკელი მსახიობი, კინორეჟისორი, სცენარისტი, რეჟისორი. სტალონე ცნობილია თავისი მძაფრსიუჟეტიანი ჰოლივუდური როლებით. მისი როლებიდან გამორჩეულია და მსახიობის რეპუტაციაზე გავლენის მქონეა მოკრივე როკი ბალბოა და ჯარისკაცი რემბოს პერსონაჟები.

ბიოგრაფია
სილვესტერ სტალონე დაიბადა ქალაქ ნიუ-იორკში, ფრენკ სტალონესა და ჯეკი სტალონეს ოჯახში. მამამისი ფრანკ სტალონე პარიკმახერი იყო, დედა, ჯეკი სტალონე (ჟაკლინი) კი - ასტროლოგი, ყოფილი მოცეკვავე და ქალთა ჭიდაობაში პრომოუტერი. სლაის უმცროსი ძმა ფრენკ სტალონე მსახიობი და მომღერალია. სტალონეს მამა დაიბადა გოია დელ კოლში (აპულია, იტალია) და ბავშვობაში აშშ-ში ემიგრირებით გადასახლდა. სლაის დედა ნახევრად რუსულ-ებრაული და ფრანგული წარმოშობისაა.

ფილმოგრაფია
სბორნიკ სვედენიი ო კავკაზსკიხ გორცახი

„სბორნიკ სვედენიი ო კავკაზსკიხ გორცახ“ (, სსოკგ, კავკასიელ მთიელთა შესახებ ცნობების კრებული) — კავკასიის მთიელთა სამმართველოს ყოველწლიური სერიული გამოცემა; გამოდიოდა თბილისში 1868—1881 წლებში. გამოვიდა 10 ტომი, აქედან 9 ტომი 1868—1876 წლებში. ტომი იმავე სახელწოდებით გამოსცა კავკასიის სამხედრო-სახალხო სამმართველომ რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების კავკასიის განყოფილების მონაწილეობით. რედაქტორი — ნ. ვორონცოვი (1832—1888). კრებულში იბეჭდებოდა ისტორიულ-ეთნოგრაფიული და ფოლკლორული ხასიათის მასალები და ნარკვევები. „სბორნიკ სვედენიი ო კავკაზსკიხ გორცახ“ დღესაც უმნიშვნელოვანესი წყაროა კავკასიის ეთნოგრაფიის, ისტორიის და ფოლკლორის სპეციალისტებისათვის.
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1946

საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1946 — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის მერვე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა მოსკოვის „ცდკა“, მეორე ადგილზე გავიდა მოსკოვის „დინამო“, მესამეზე – თბილისის „დინამო“. დაიწყო 20 აპრილს და დასრულდა 27 ოქტომბერს.

შედეგები
პირველი ჯგუფი: ცხრილი
მეორე ჯგუფი
მეორე ჯგუფი ორ ეტაპად გაიმართა.
პირველ ეტაპზე მონაწილე 26 გუნდი ორ ჯგუფად გაიყო და ორივე ჯგუფში თითო გამარჯვებული გამოვლინდა.
მეორე ეტაპზე ჯგუფების გამარჯვებულება პირველი ჯგუფის ერთი საგზური გაითამაშეს.

ფინალური ეტაპის ცხრილი
სედოხეზები

სედოხეზები — ძველი კოლხეთის ტერიტორიაზე, მდინარე ხობთან, მოსახლე ერთ-ერთი ლაზური ტომი. სედოხეზები და მათი მეფე იხსენიებიან ტაციტუსის (ახ. წ. საუკუნე) „ისტორიაში” ანიკეტის აჯანყებასთან დაკავშირებით. იმპერატორ ვესპასიანეს მმართველობით უკმაყოფილო სედოხეზების მეფემ თავდაპირველად შეაფარა ლტოლვილი ანიკეტე და მისი პოლიტიკური მოკავშირე გახდა (ტაციტუსის სიტყვით, ანიკეტეს ეს მოუხერხებია ფულითა და საჩუქრებით), მაგრამ შემდეგ რომაელებთან ომს აჯანყებულთა მეთაურის გაცემა არჩია.
სეივალი

სეივალი — ზღვის ძუძუმწოვარი უკბილო ვეშაპების ქვერიგისა.მისი სხეულის სიგრძე 18,8 მ აღწევს. აქვს მუქი ზურგი, ნაცრისფერი გვერდები, რომლებზეც წვრილი თეთრი ლაქები აყრია, მუცელი ზოგის ნაცრისფერია, ზოგისა — თეთრი. ზურგის ფარფლი მოზრდილია. სეივალი კოსმოპოლიტია — გავრცელებულია არქტიკიდან ანტარქტიკამდე. იკვებება კიბოსნაირებით, თავფეხიანი მოლუსკებით. მაკეობა 1 წლამდე გრძელდება. სეივალი რეწვის ობიექტია, რის გამოც მისი რაოდენობა თანდათან მცირდება.
არტისტი (ფილმი)

არტისტი — 2011 წლის ფრანგული შავ-თეთრი მუნჯი მხატვრული ფილმი. მისი რეჟისორია მიშელ ჰაზანავიჩუსი. ფილმში მოთხრობილი ამბები მიმდინარეობს 1927-1932 წლებში, ჰოლივუდში. ამ პერიოდში მუნჯი კინო თავის აქტუალურობას კარგავს. სიუჟეტური ხაზის ამ ფონზე ვითარდება მუნჯი ფილმების ძველი მსახიობი მამაკაცისა და ახალგაზრდა მსახიობი ქალის ურთიერთობები.

როლებში
ჟან დიუჟარდენი — ჯორჯ ვალენტინი
ბერენის ბეჟო — პეპი მილერი
ჯონ გუდმენი — ალ ზიმერი
ჯეიმზ კრომველი — კლიფტონი

ჯილდოები
კრიტიკოსებმა ფილმს არაერთი მაღალი შეფასება მისცეს. 2011 წელს გამართული კანის კინოფესტივალის ფარგლებში (სადაც ფილმის პრემიერა გაიმართა) ჟან დიუჟარდენი აღიარეს წლის საუკეთესო მსახიობ მამაკაცად. ფილმი ნომინირებული იქნა ექვს ოქროს გლობუსის ჯილდოზე, საიდანაც სამი მიიღო - საუკეთესო მხატვრული ფილმის, საუკეთესო მუსიკისა და საუკეთესო მსახიობის კატეგორიებში. 2012 წლის იანვარში იგი ნომინირებული იქნა -ს 12 ჯილდოზე და მიიღო შვიდი (მათ შორის - საუკეთესო ფილმის, საუკეთესო რეჟისორისა, საუკეთესო მსახიობი მამაკაცისა და საუკეთესო ორიგინალური სცენარის კატეგორიებში). ამერიკის კინოაკადემიის ჯილდოების 10 კატეგორიაში ნომინირებამ მას ხუთი ოსკარი მოუტანა, მათ შორის - წლის მსახიობის, წლის რეჟისორისა და წლის საუკეთესო ფილმის კატეგორიებში. 1927 წელს ოსკარზე წარდგენილი „ფრთების“ შემდეგ ეს არის პირველი მუნჯი ფილმი, რომელმაც ამერიკის კინოაკადემიის ჯილდო დაიმსახურა. საფრანგეთში ფილმი ნომინირებული იქნა სეზარის 10 ჯილდოზე და მიიღო ექვსი - საუკეთესო ფილმის, საუკეთესო რეჟისორისა და საუკეთესო მსახიობი ქალის კატეგორიებში. ფრანგული კინოს ისტორიაში „არტისტი“ იქცა ყველაზე ტიტულოვან ფილმად.

ოსკარი
საუკეთესო ფილმი
საუკეთესო რეჟისორი: მიშელ ჰაზანავიჩუსი
საუკეთესო მსახიობი კაცი: ჟან დიუჟარდენი
საუკეთეს ორიგინალური მუსიკა: ლუდოვიკ ბურსი

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო მიუზიკლი ან კომედია
საუკეთესო მსახიობი კაცი მიუზიკლსა ან კომედიაში: ჟან დიუჟარდენი
საუკეთესო ორიგინალური საუნდტრეკი

საუკეთესო ფილმი
საუკეთესო რეჟისორი: მიშელ ჰაზანავიჩუსი
საუკეთესო მსახიობი კაცი: ჟან დიუჟარდენი
საუკეთესო ორიგინალური სცენარი: მიშელ ჰაზანავიჩუსი

სეზარი
საუკეთესო ფილმი
საუკეთესო რეჟისორი: მიშელ ჰაზანავიჩუსი
საუკეთესო მსახიობი ქალი: ბერენის ბეჟო

კანის კინოფესტივალი
საუკეთესო მსახიობი კაცი: ჟან დიუჟარდენი
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1946 (პირველი ჯგუფი)

საბჭოთა კავშირის მე-8 საფეხბურთო ჩემპიონატში გამარჯვებული გახდა მოსკოვის „ცდკა“, მეორე ადგილზე გავიდა მოსკოვის „დინამო“, მესამეზე – თბილისის „დინამო“. დაიწყო 20 აპრილს და დასრულდა 27 ოქტომბერს.

შედეგები
ცხრილი
საუკეთესო ბომბარდირი: ალექსანდრ პონომარევი − 18 (21) − „ტორპედო“ (მ)

მატჩები
ჩემპიონი
პერიოდიკა
დასრულებული ქრონიკა. სსრ კავშირის ჩემპიონატი // „სარბიელი“, 9 აგვისტო, 1991, № 31 (32), გვ. 6.
ანიკეტის აჯანყება

ანიკეტის აჯანყება — ახ. წ. 69 წელს გამართული ანტირომაული აჯანყება პონტოში. აჯანყებასთან დაკავშირებით ცნობები დაცულია ტაციტუსის „ისტორიაში“.

მსვლელობა
აჯანყებას სათავეში ედგა ანიკეტი, სამეფო ფლოტის ყოფილი მეთაური. მან ისარგებლა იმპერიის შინაგანი რთული მდგომარეობით და თავის მხარეზე გადაიბირა პონტოსთან მცხოვრები ტომები. მოულოდნელად შეიჭრა ტრაპეზუნდში, გაანადგურა რომაელები, აიღო ქალაქი და დაწვა სანაპიროზე მდგომი ხომალდები. აღმოსავლეთ რომის იმპერიის მმართველმა ვესპასიანემ სამხედრო რაზმები გააგზავნა აჯანყების ჩასახშობად ვირდიუს გემინუსის მეთაურობით. ისინი თავს დაესხნენ ანიკეტის გაფანტულ მეომრებს. რომაელთა რაზმების უფროსი მდინარე ხობისწყლის შესართავთან დაეწია ანიკეტს, რომელიც შეფარებული იყო სედოხეზების მეფესთან. რომაელებმა მოისყიდეს მათი მმართველი და მათ ანიკეტი თავის მომხრეებთან ერთად რომაელებს ჩააბარეს. აჯანყების მეთაური სიკვდილით დასაჯეს 69 წელს.

შედეგები
ანიკეტის აჯანყებამ რომს აჩვენა, რომ შეუძლებელი იყო დაემორჩილებინა სამხრეთ-აღმოსავლეთ და აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის მოსახლეობა, რომისთვის ცხადი გახდა, რომ კოლხეთში საჭირო იყო სამოკავშირეო ურთირერთობათა დამყარება. ამის შემდგომ რომის იმპერია დაპყრობილ ტერიტორიებზე დათმობებზე წავიდა. რამაც ხელი შეუწყო - საუკუნეებში ნახევრად დამოუკიდებელი ლაზების, აფშილების, აბაზგების და სანიგების სამთავროების შექმნას.