აზერბაიჯანის სახელმწიფო ბიუჯეტი

აზერბაიჯანის სახელმწიფო ბიუჯეტი — სახელმწიფოსა და მუნიციპალიტეტების ფუნქციებისა და აზერბაიჯანის ხელისუფლებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის  შესაბამისი სახელმწიფო ორგანოების მიერ განხორციელებული თანხების შეგროვებისა და გამოყენების ძირითადი ფინანსური დოკუმენტია.ბიუჯეტი მოიცავს ყოველწლიურ ფინანსურ გეგმას. წლიური პერიოდი გრძელდება 1 იანვრიდან 31 დეკემბრამდე. 2002 წლის 2 ივლისს მიღებულ იქნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კანონი საბიუჯეტო სისტემის შესახებ. მიმდინარე კანონპროექტში ბიუჯეტის სისტემის შესახებ ბოლო შესწორება შეყვანილ იქნა 2016 წლის 30 დეკემბერს.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტს ახორციელებს მინისტრთა კაბინეტი და წარუდგენს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტს. პრეზიდენტი წარუდგენს სახელმწიფო ბიუჯეტს მილი მეჯლისს, რომელიც მას ამტკიცებს.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ბიუჯეტი სისტემა შედგება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ბიუჯეტიდან და ადგილობრივი ბიუჯეტებისგან.

ძირითადი ცნებები
სახელმწიფო ბიუჯეტის სისტემის მიზანია სოციალური, ეკონომიკური და სხვა პროგრამების გადაჭრა, უზრუნველყოს შეგროვება კანონით დადგენილი წესით და საჯარო ფუნქციების განხორციელებისათვის მატერიალური რესურსების გამოყენება.

საბიუჯეტო შემოსავლები არის ყველა ის გადასახადი, რომლებიც სახელმწიფო ბიუჯეტში შემოდის, ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ბიუჯეტიდან და ადგილობრივი ბიუჯეტებისგან კანონით დადგენილი წესით.

ბიუჯეტის დეფიციტს, როგორც წესი, უწოდებენ ბიუჯეტის ხარჯების ოდენობას, რომელიც არ არის დაფარული შემოსავლით, ხოლო პროფიციტი არის ბიუჯეტის შემოსავლების ოდენობა, რომელიც აღემატება ბიუჯეტის ხარჯებს.

საბიუჯეტო სისტემის ერთობა ეფუძნება ბიუჯეტების ურთიერთობას შემოსავლის მარეგულირებელი წყაროების გამოყენებით, მიზნობრივი საბიუჯეტო სახსრების შექმნის გზით. ასევე ფინანსური რესურსები განაწილებულია სხვადასხვა დონეზე ბიუჯეტებს შორის. ერთნაირი ბიუჯეტის კლასიფიკაცია, საბიუჯეტო დოკუმენტების გამოყენება, ბიუჯეტის შესრულების ანგარიშები უზრუნველყოფს ბიუჯეტის სისტემის ერთობას.

ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ბიუჯეტი
ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის საბიუჯეტო სისტემა განისაზღვრება აზერბაიჯანის რესპუბლიკისა და ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის კონსტიტუციებისა და ბიუჯეტის სისტემის შესახებ კანონითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით. ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტი ადგენს ავტონომიური რესპუბლიკის ბიუჯეტს და წარუდგენს ავტონომიური რესპუბლიკის ალი მეჯლისს. ბიუჯეტის შესრულება ხორციელდება აგრეთვე  ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის მიერ.

ადგილობრივი ბიუჯეტი
ადგილობრივი ბიუჯეტი წარმოადგენს ფინანსურ რესურსებს, რომლებიც ფორმირდება მუნიციპალიტეტის სტატუსის შესაბამისად, რათა განახორციელოს თვითმმართველობის პრინციპები. ადგილობრივი ბიუჯეტი შედგება ქალაქების, რაიონებისა და მუნიციპალიტეტების ბიუჯეტებისგან.

ბიუჯეტის გამოყენება
შემდეგი სტრუქტურები და ქმედებები დაფინანსებულია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან:

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის, ეროვნული ბანკის, ცენტრალური საარჩევნო კომისიის და ცენტრალური აღმასრულებელი ხელისუფლების საქმიანობა;
სასამართლო ხელისუფლება და პროკურატურა;
საერთაშორისო საქმიანობის განხორციელება, რომელიც მნიშვნელოვანია სახელმწიფოსთვის;
სახელმწიფო დაცვის ეროვნული უსაფრთხოების უზრუნველყოფა, სამხედრო კომპლექსის ფუნქციონირება;
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო დავალიანების დაფარვა;
არჩევნებისა და რეფერენდუმის ჩატარება;
სახელმწიფო საინვესტიციო პროგრამის განხორციელება;
სამრეწველო ტერიტორიების სახელმწიფო მხარდაჭერა;
სამეცნიერო კვლევების ჩატარება;
გარემოს დაცვა;
საგანგებო სიტუაციების შედეგების აღმოფხვრა;
საბაზრო ინფრასტრუქტურის განვითარება;
მასმედიის ორგანიზება;
ადგილობრივი ბიუჯეტების ფინანსური დახმარება;
სხვა ხარჯები სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტის კომპეტენციის ფარგლებში და ა.შ.

ბიუჯეტების სია