iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ანაქსაგორა

ანაქსაგორა კლაზომენელი (; დ. ძვ. წ. 500, კლაზომენე — გ. ძვ. წ. 428, ლამფსაკოსი) — სოკრატემდელი ბერძენი ფილოსოფოსი; ფილოსოფიის იონიური სკოლის წევრი. ჰეგესიბულეს ძე.

ცხოვრება და მოღვაწეობა
მცირე აზიაში მის მშობლიურ ქალაქ კლაზომენეში ანაქსაგორას გარკვეული ქონება და პოლიტიკური ძალაუფლების მოხვეჭის პერსპექტივა უნდა ჰქონოდა; თუმცა მან ყველაფერი დათმო, იმის შიშით რომ ქონება და სახელი მას ცოდნის ძიებაში შეუშლიდა ხელს. თუმცა თავად ბერძენი იყო, ის ასევე სპარსეთის მოქალაქე უნდა ყოფილიყო და ასევე სპარსული ჯარის წევრიც, ვინაიდან მას კლაზომენეში იონიელთა აჯანყების ჩახშობაში მიუღია მონაწილეობა.

ყმაწვილკაცობაში (დაახლოებით ძვ. წ. 464-ძვ. წ. 462) ათენში წასულა, რომელიც იმჟამად სწრაფად ხდებოდა ბერძნული კულტურის ცენტრი. აქ ის ოცდაათი წელი დარჩენილა. მისი მიმდევრები ყოფილან პერიკლე, რომელიც მას აღმერთებდა, და პოეტი ევრიპიდე, რომელიც მასში მეცნიერებისა და ჰუმანიზმისადმი ენთუზიაზმსა და აღმაფრენას ხედავდა. ზოგიერთი მკვლევარის მოსაზრებით, თავად სოკრატეც მისი მოწაფეთაგანი უნდა ყოფილიყო.

ანაქსაგორამ ფილოსოფია და მეცნიერული კვლევის სული ათენში იონიიდან მოიტანა. ციურ სხეულებზე მისმა დაკვირვებებმა შესაძლებელი გახადა ჩამოეყალიბებინა უნივერსალური წესრიგის ახალი თეორიები; მან სცადა მეცნიერული ახსნა მიეცა ელიფსისთვის, მეტეორთათვის, ცისარტყელისა და მზისთვის; ამ უკანასკნელს ის მიიჩნევდა გავარვარებული ლითონის უზარმაზარ მასად, რომელიც თავად პელოპონესზე უფრო დიდი უნდა ყოფილიყო. ციური სხეულები, მისი მტკიცებით, დედამიწისგან მოგლეჯილი ქვის მასები იყო, რომლებიც სწრაფად ბრუნავდნენ. ამგვარ წარმოდგენებს ის წინააღმდეგობაში მიჰყავდა პოპულარულ რწმენებთან.

ანაქსაგორა დაპატიმრებულ იქნა მისი მეგობარი პერიკლეს პოლიტიკურ ოპონენტთა მიერ საყოველთაოდ მიღებულ რელიგიურ დოგმათა უარყოფის ბრალდებით. მის განთავისუფლებას შეეწირა პერიკლეს თითქმის მთელი ქონება. თუმცა მიუხედავად ამისა, ის იძულებულ იქნა ათენიდან იონიაში გადახვეწილიყო (ძვ. წ. 434-ძვ. წ. 433), სადაც ის გარდაიცვალა კიდეც 428 წელს. ლამპსაკუსის მოქალაქეებმა მას მიუძღვნეს გონებისა და ჭეშმარიტების საკურთხეველი და მრავალი წლის განმავლობაში აღნიშნავდნენ დიდი გენიოსის გარდაცვალების წლისთავს.

ანაქსაგორას დაწერილი აქვს ფილოსოფიის წიგნი, თუმცა ჩვენამდე მხოლოდ პირველი ნაწილის ფრაგმენტებმა მოაღწია კილიკიელი სიმპლიციუსის მიერ გადანახულ ვერსიაში.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაერქვა ანაქსაგორა.
ანაქსიმენე

ანაქსიმენე მილეტელი (; ძვ. წ. 585, მილეტი ― გ. ძვ. წ. 525, იქვე) — ძველი ბერძნები ფილოსოფოსი. ევრისტრატეს ძე. შესაძლოა მოღვაწეობდა ანაქსიმანდრეს პერიოდში, რომლის მოწაფე და მეგობარი უნდა ყოფილიყო.

ცხოვრება და მოღვაწეობა
ის ამტკიცებდა, რომ ჰაერი (აირი), მისი შემადგენლობის ნაირსახეობებით და მისი უნივერსალური ყოვლისმომცველობა, მისი ასოციაცია სიცოცხლისა და ზრდის ფენომენთან, არის წყარო ყველაფრისა რაც არსებობს. ყველაფერი ჰაერია განსხვავებული სიმკვრივის ხარისხით, და ის სიმხურვალისა (რომელიც აფართოებს) და სიცივის (რომელიც კუმშავს) გავლენით ის დასაბამს აძლევს არსებობის სხვადასხვა ფორმებსა და ფაზებს. ეს პროცესი გარდამავალია და ორი მიმართულებით ვითარდება, სიმხურვალესა თუ სიცივის უპირატესობაზე დამოკიდებულებით. ამგვარად ჩამოყალიბდა დედამიწის ვრცელი დისკო, რომელიც ცირკუმამბიენტურ აირზე ტივტივებს. მსგავსმა კონდენსაციამ წარმოქმნა მზე და ვარსკვლავები; ხოლო ამ ციურ სხეულთა ცეცხლოვანი ბუნება მათი მოძრაობის სისწრაფის შედეგია. მისი სიტყვებია:

„ისევე როგორც ჩვენი სული, თავად აირი, ამთლიანებს ჩვენს სხეულს, ასევე სუნთქვა და ჰაერი ასაზრდოებს მთელ სამყაროს.“

რა გამოერჩევს სამ მილეტელ ფილოსოფოსს - თალესს, ანაქსიმანდრსა და ანაქსიმენეს - სხვათაგან, არის ის, რომ მათ თეორიული ადამიანი რეალობა გახადეს. აზროვნება მისი საწყისი ფორმიდან გამოეყო მითოლოგიურ შეხედულებებს (მითოსს) და გადავიდა თეორიულ აზროვნებაში (ლოგოსი). ამის შემდეგ მთავარი საგანი გახდა უნივერსალურისა და საერთოს განსაზღვრება. ამიერიდან ყველაფერი სამყაროში შესაძლებელია აიხსნას ადამიანთა ფიქრებითა და აზროვნებით. ამ შეხედულებამ განსაკუთრებული ზეგავლენა მოახდინა პითაგორელებზე.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ანაქსიმენე.
მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველო

მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველო — ზვიად გამსახურდიას გარშემო გაერთიანებული პოლიტიკური პარტიების ბლოკი საქართველოში, რომელმაც შეასრულა გადამწყვეტი როლი საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადებაში. იყო მმართველი ძალა 1990-1991 წლებში. გამსახურდიას გარდაცვალების შემდეგ, ფაქტობრივად, დაიშალა.

დაარსება
1990 წლის 11-13 მარტს თბილისში, ფილარმონიის დიდ საკონცერტო დარბაზში ჩატარდა კონფერენცია, რომელზეც მიწვეული იყო იმ დროს ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობაში ჩართული ყველა არაფორმალური გაერთიანება. კონფერენციის მიზანი იყო საკოორდინაციო საბჭოს შექმნა. მასში უნდა ყოფილიყო ორ-ორი წარმომადგენელი ყოველი პარტიიდან და მას კოორდინაცია უნდა გაეწია ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ყველა აქციისათვის.

კონფერენციაზე გამოიკვეთა ორი მკვეთრად განსხვავებული პოლიტიკური პოზიცია:

პარტიათა ერთ ნაწილს აუცილებლად მიაჩნდა საბჭოთა კავშირის კანონებით არჩევნების ჩატარება, არჩევნების მოგება და ამ გზით მოპოვებული ხელისუფლების გამოყენება საქართველოს საბჭოთა კავშირის შემადგენლობიდან კანონიერი, ლეგიტიმური გასვლისათვის. ამ გზას მაშინ „ლიტვის გზას“ უწოდებდნენ, რამდენადაც ლიტვამ 1990 წლის 11 მარტს სწორედ ასე დაიწყო სსრკ-დან გასვლა.

სხვა ძალები არჩევნების გზით პოლიტიკურ განვითარებას შეუძლებლად თვლიდნენ და მოითხოვდნენ საბჭოთა არმიის გაყვანას საქართველოდან. მათი ლოზუნგი იყო: „ჯერ — თავისუფლება: შემდეგ — დამოუკიდებლობა“.

პოზიციებზე შეუთანხმებლობის გამო ზვიად გამსახურდიამ და მისმა მომხრეებმა დატოვეს კონფერენცია. კონფერენციაზე დარჩნენ ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია, (გიორგი ჭანტურია), ეროვნული დამოუკიდებლობის პარტია (ირაკლი წერეთელი), კონსერვატიული (მონარქისტული) პარტია (თემურ ჟორჟოლიანი), მხედრიონი (ჯაბა იოსელიანი), რომელთაც ჩამოაყალიბეს „ეროვნული კონგრესი“.

ზვიად გამსახურდიამ კონფერენციაზე დარჩენილ ძალებს უწოდა „ანტიეროვნული მოძრაობა“ და დატოვა კონფერენცია. პოლიტიკურმა ორგანიზაციებმა, რომლებმაც დატოვეს კონფერენცია, შემდგომ შექმნეს პოლიტიკური ალიანსი „მრგვალი მაგიდა-თავისუფალი საქართველო“. მისი მთავარი პოლიტიკური მიზანი იყო ჯერ დამოუკიდებლობის შესახებ რეფერენდუმის ჩატარება, შემდეგ კი — ამ რეფერენდუმზე დაყრდნობით საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის დეკლარაციის მიღება.

ხელისუფლებაში მოსვლა
„მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველო“ ბლოკად გაფორმდა 1990 წლის მაისი ბოლოს. საარჩევნო ბლოკში შევიდა 7 დამოუკიდებელი პარტია და ორგანიზაცია:

საქართველოს ჰელსინკის კავშირი
სრულიად საქართველოს წმინდა ილია მართლის საზოგადოება
სრულიად საქართველოს მერაბ კოსტავას საზოგადოება
ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი
საქართველოს ეროვნული ფრონტი-რადიკალური კავშირი
საქართველოს ეროვნულ-ლიბერალური კავშირი
საქართველოს ეროვნულ-ქრისტიანული პარტია

ამის შემდეგ „მრგვალმა მაგიდამ“ დაიწყო სამოქმედო პროგრამის შემუშავება, რომელიც 1990 წლის მაისის ბოლოსთვის წარადგინა თსუ-ის მთავარი კორპუსის სააქტო დარბაზში.

1990 წლის 28 ოქტომბრის არჩევნებში ბლოკმა „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველო“ მიიღო ხმათა 53,99% და მოიპოვა უმრავლესობა საქართველოს სსრ უმაღლეს საბჭოში.

1991 წლის 31 მარტის რეფერენდუმის საფუძველზე იმავე წლის 9 აპრილს უმაღლესი საბჭო სესიამ მიიღო საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტი. იმავე წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში ხმების 87% მოიპოვა „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოს“ კანდიდატმა, ზვიად გამსახურდიამ, და გახდა დამოუკიდებელი საქართველოს პირველი პრეზიდენტი.
მიკრორაიონი

მიკრორაიონი (, გამარტ. ; ), რეზიდენციული უბანი — ქალაქის თანამედროვე საცხოვრებელი განაშენების პირველადი ერთეული. იგი უმთავრესი სტრუქტურული ელემენტია საბჭოთა კავშირის, სხვა ვარშავის პაქტის ქვეყნებისა და ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის ურბანულ რეზიდენციულ დაგეგმარებაში. ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქალაქებისა და ქალაქის ტიპის დასახლების საცხოვრებელი უბნები ამ კონცეფციის მიხედვით შენდებოდა.

საბჭოთა კავშირის მშენებლობის წესებისა და ნორმატივების მიხედვით, ტიპური მიკრორაიონი 10-60 ჰა მოიცავდა, ზოგიერთ რაიონში 80 ჰა-მდე (თუმცა არა უმეტეს), შედგებოდა საცხოვრებელი მრავალსართულიანი ბინებისა და საყოფაცხოვრებო დანიშნულების დამხმარე შენობა-ნაგებობებისგან. როგორც წესი, მთავარი გზატკეცილები, მწვანე ზოლები და ბუნებრივი ბარიერები ქმნიდა მიკრორაიონთა საზღვრებს, რაც საშუალებას იძლეოდა გზატკეცილთა საერთო სიგრძის, ასევე მისი რემონტისა და საზოგადოებრივი ტრანსპორტის დანახარჯების შემცირებას. მთავარ სამანქანო გზებს მიკრორაიონის ტერიტორია არ უნდა გადაეკვეთა. მირკორაიონში შესასვლელელბი ერთმანეთისგან არაუშორეს 300 მეტრისა უნდა ყოფილიყო.

საყოფაცხოვრებო მომსახურების შენობების მისაწვდომლობა (სკოლებისა და ბაგა-ბაღების გამორიცხვით) უზრუნველყოფილი იყო 500 მეტრიანი ლიმიტის დაწესებით — ანუ ეს იყო უშორესი დართული დისტანცია ნებისმიერი საცხოვრემელი კორპუსიდან. ქალაქის დამგეგმავის ერთ-ერთ მიზანთაგანი იყო საყოფაცხოვრებო შენობები განელაგებინა ისე, რომ მათი რიცხვი მინიმუმამდე შემცირებულიყო ამ ნორმების დაურღვევლად. ტიპური საყოფაცხოვრებო მომსახურების ნაგებობა მოიცავდა საშუალო სკოლას, სკოლამდელ დაწესებულებებს (როგორც წესი ბაგა-ბაღები), სასურსათო მაღაზიებს, პირადი მომსახურების მაღაზიებს, კაფეებს, კლუბებს, ბავშვთა სათამაშო ეზოებს, შენობათა ტექნიკური მომსახურების ბიუროებს და ასევე სხვადასხვა სპეციალიზებულ მაღაზიას. ამგვარ შენობათა ზუსტი რიცხვი დამოკიდებული იყო დისტანციის მოთხოვნებსა და მიკრორაიონის მოსახლეობის სიმჭიდროვეზე, ასევე გარკვეულ ერთ სულ მოსახლეზე დადგენილ სტანდარტებზე.
დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია

დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია — ერთ-ერთი ყველაზე ვრცელი და ყოვლისმომცველი ენციკლოპედია, გამოცემული საბჭოთა ენციკლოპედიის სახელმწიფო გამომცემლობის მიერ.

სულ გამოვიდა სამი გამოცემა. პირველი გამოცემა 65 ტომით (65.000 თემით, პლუს დამატებითი ტომი სსრ კავშირის შესახებ) გამოვიდა 1926–1947 წლებში, მთავარი რედაქტორი იყო ოტო შმიდტი (1941-მდე). მეორე გამოცემა 50 ტომით (100.000 თემა, პლუს დამატებითი ტომი) გამოიცა 1950–1958 წლებში; მთავარი რედაქტორები: სერგეი ვავილოვი (1951-მდე) და ბორის ვედენსკი (1969-მდე); ორი საინდექსო ტომი ამ გამოცემისთვის გამოიშვა 1960 წელს. მესამე გამოცემა დაიბეჭდა 1969–1978 წლებში და შეიცავდა 30 ტომს (100.000 თემა, პლუს საინდექსო ტომი, რომელიც 1981-ში გამოვიდა; ასევე ტომი 24 არის ორ წიგნად, ერთ-ერთი მათგანი სქელტანიანი წიგნია სსრ კავშირის შესახებ), 50 მილიონი სიტყვით, მთავარი რედაქტორი — ალექსანდრე პროხოროვი (1969-დან).

მესამე გამოშვება ითარგმნა ინგლისურად 1973 წლიდან. ყოველი ტომი ცალკე ითარგმნებოდა და საჭიროებდა საინდექსო ტომის გამოყენებას ყოველი თემის მოსაძებნად.

1957–1990 წლებში დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიის ყოველწლიური გამოცემა იბეჭდებოდა, რომელშიც სტატიები და თემები საბჭოთა კავშირსა და მსოფლიო მოვლენებზე განახლებული ინფორმაციით შედიოდა.

პირველი ონლაინ გამოცემა, მესამე (ე.წ. წითელი) გამოცემის ტექსტისა და გრაფიკის ზუსტი რეპლიკა გამოსცა .-მ 2000 წელს.

სხვა საბჭოთა ენციკლოპედიები
ენციკლოპედია ბრიტანიკა

„ბრიტანიკა“ ,„ბრიტანული ენციკლოპედია“ (ინგლ. [ ]) — ერთ-ერთი უძველესი უნივერსალური ენციკლოპედია მსოფლიოში. პირველად გამოიცა 1768-1771 წლებში ედინბურგში, შოტლანდია (დიდი ბრიტანეთი), როგორც ხელოვნებისა და მეცნიერების ლექსიკონი, ახალი გეგმის მიხედვით. მას შემდეგ ბრიტანიკამ მნიშვნელოვანი ინგლისურენოვანი საერთო ენციკლოპედიის სახელი მოიხვეჭა და დღესაც ითვლება ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საცნობარო წიგნად ინგლისურ ენაზე. მას გამოსცემს ამავე სახელწოდების კერძო კორპორაცია.

გვიანი საუკუნიდან ადრეულ -მდე ბრიტანიკის სტატიები საყოველთაოდ ითვლებოდა, როგორც უპირველესი ავტორიტეტი ნებისმიერ საკითხზე და ხშირად მას წყაროდ იყენებდნენ ახალ კვლევასა თუ თეორიაში, რომელიც სამეცნიორო აუდიენციისთვის იყო განკუთვნილი. სწორედ ამ პერიოდში შეიძინა ბრიტანიკამ უდიდესი რეპუტაცია და უნიკალური პოზიცია დაიჭირა ინგლისურენოვან კულტურაში.

ენციკლოპედიის როლი მნიშვნელოვნად შეიცვალა ადრეული მე-20 საუკუნიდან, რაც აისახა ბრიტანიკის მე-11 გამოცემიდან და შემდგომ. ამ დროიდან ენციკლოპედია უფრო საერთო რეფერატი ხდება შედარებით უფრო ვრცელი აუდიენციისთვის, უფრო მოკლე, ადვილად აღსაქმელი სტატიებით. ისინი უკვე აღარ ასრულებენ პირველადი ავტორიტეტული წყაროს როლს რაიმე საკითხში; თანამედროვე პერიოდში ენციკლოპედია შეცვალა მრავალმა აკადემიურმა ჟურნალმა, სახელმძღვანელომ, სპეციალიზებულმა პუბლიკაციამ და ელექტრონულმა რესურსმა.

დღეს ბრიტანიკა ეტაპობრივად გადადის ელექტრონულ ვერსიებზე, რომელიც სიდი-რომებსა თუ ინტერნეტშია ხელმისაწვდომი. მას უწევს მუდმივად მზარდი ალტერნატიული წყაროების მძაფრ კონკურენციასთან ბრძოლა. მიუხედავად ამისა, ბრიტანიკის სტატიები საყოველთაოდ აღიარებულია, როგორც კორექტული, გადამოწმებული, დასაყრდნობი და გამართული და ის დღემდე სარგებლობს მაღალი რეპუტაციით.
დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობა

დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობა, „დსთ“ — რეგიონული მთავრობათაშორისი ორგანიზაცია, ჩამოყალიბდა 1991 წელს, საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ. ორგანიზაციის მიზანია დაარეგულიროს ქვეყნებს შორის თანამშრომლობის ურთიერთობები: ხელს უწყობს თანამშრომლობას ეკონომიკურ, პოლიტიკურ და სამხედრო საკითხებში და აქვს გარკვეული უფლებამოსილება, რომელიც ეხება ვაჭრობის, ფინანსების, კანონშემოქმედებისა და უსაფრთხოების კოორდინაციას.

შედგება 8 ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკისაგან: აზერბაიჯანი, ბელარუსი, თურქმენეთი, სომხეთი, რუსეთი, ტაჯიკეთი, უზბეკეთი, ყაზახეთი და ყირგიზეთი. თურქმენეთმა 2005 წლის 26 აგვისტოს სრულუფლებიანი წევრობისგან უარი განაცხადა და ამჟამად ასოცირებული წევრია. საქართველომ დსთ 2009 წლის აგვისტოში დატოვა.

წევრები
}
სადღეგრძელო

სადღეგრძელო — სუფრაზე ვისიმე დღეგრძელობისათვის, კეთილდღეობისათვის წარმოთქმული სიტყვა და შესმული სასმელი. წარმოთქვამს თამადა, ვარიანტების სახით იმეორებენ თანამესუფრენიც. არსებობს ტრადიციული ლექსითი სადღეგრძელოები, რომლებშიც იცვლებიან ადრესატები. განასხვავებენ სალხინო და მოსაგონარ სადღეგრძელოებს.

სადღეგრძელოს ნუმუშები იხილეთ წიგნებში:
ქართული ხალხური პოეზია, ტ. 5, თბ., 1976;
ქართული ხალხური სიტყვიერება. პოეზია (მეგრული მასალები), თბ., 1976
უმეცრება

უმეცრება ცოდნის ნაკლებობაა; ასევე უცოდნელობის, გაუთვითცნობიერებლობის მდგომარეობაა, მაგ. "დებატებში გიორგიმ წააგო, ვინაიდან ამ საგანში უმეცარი იყო". პოლიტიკაში ის თითქმის ყოველთვის მოპირდაპირე მხარის არგუმენტის დაკნინების მიზნით გამოიყენება, თუმცა ზოგიერთ პოლიტიკურ მოძრაობაში ის თითქმის იდეალამდეა აყვანილი, მაგ. მე-19 საუკუნის აშშ-ის "არაფრის-მცოდნეები", ასევე ზოგიერთი აგრარული გაერთიანებები. ეს როგორც წესი უარყოფაა აკადემიურისა და პროფესიულის ან სხვა გავლენიანი სტრუქტურის, რომლებთაც მიაჩნიათ, რომ ისინი სხვებზე მაღლა დგანან და ამგვარად მათთვის სამაგალითონი არიან.

ფილოსოფიაში, უმეცრების შესწავლა ცოდნის შესწავლის გვერდით დგას და ორივე მათგანი ეპისტემოლოგიის მნიშვნელოვანი ნაწილია. მიუხედავად ბევრ კულტურაში გავრცელებული გამოთქმისა "არცოდნა - არცოდვაა" (ინგლ. ), მრავალი რელიგია ხაზს უსვამს იმას, რომ უცოდინრობას უფრო მეტი ზიანი მოაქვს ვინემ სიკეთე. მაგ. ისლამში უმეცრება განსაკუთრებული და თავისებური ბოროტებაა, რომლის განდევნა შესაძლებელია და თანაც ადვილი: "ეძიე ცოდნა ჩინეთამდეც კი" - მუჰამედი.

კულტურათა გზების გადაკვეთისას უმეცრება განსაკუთრებით საშიში ხდება, ვინაიდან ერთმანეთის წეს-ჩვეულებათა უცოდინრობამ შესაძლოა შეურაცხყოფა და ზიანი მიაყენოს საპირისპირო მხარეს. როდესაც ევროპელებმა ჩრდ. ამერიკის კოლონიზაცია დაიწყეს მრავალ ინციდენტს ჰქონდა ადგილი, რომელიც უბრალო გაუგებრობას მოჰყვა. რა თქმა უნდა იყო ღირებულებათა შეუთავსებლობით გამოწვეული წინასწარ განზრახული შეჯახებებიც, თუმცა ეს შეიძლება განხილულ იქნას როგორც უმეცრების თანაპროდუქტი - გამოხატული რასიზმსა და არატოლერანტობაში.

ადამიანებში სხვათა ცხოვრების წესისა და პირობების უცოდინრობა, მათი გამოცდილების მნიშვნელობის გაუთავისებლობა პოლიტიკურ მეცნიერებაში მოიხილება, როგორც კონფლიქტის წარმოქმნის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მიზეზთაგანი.

უმეცრებას ხშირად შეცდომით სისულელის სინონიმად მიიჩნევენ და ამგვარად შეურაცხყოფად თვლიან, მაშინ როდესაც სინამდვილეში ეს მხოლოდ მოწინააღმდეგის კრიტიკაა.
საკოცარი

საკოცარი — საუკუნის ქართველი ხუროთმოძღვარი, კუმურდოს ტაძრის მაშენებელი. ტაძრის შესასვლელის თავზე მოთავსებულ წარწერაში მოხსენიებულია მისი სახელი და ტაძრის აგების თარიღი (964). კუმურდოს ტაძარი მომწიფებულ შუა საუკუნეთა ქართული ხუროთმოძღვრების ერთი პირველი მნიშვნელოვანი ძეგლთაგანია, ხოლო სამშენებლო ტექნიკური თვალსაზრისით - ერთი ყველაზე ბრწყინვალე ნაგებობა. ტაძრის შიდა სივრცის ჰარმონიულობა და დიდებულება, მთლიანად ნაგებობის მხატვრულად გააზრება, პროპორციები, დეტალების დამუშავება, მდიდრული ჩუქურთმები მოწმობს, რომ საკოცარი იყო დიდი ნიჭით დაჯილდოებული ხუროთმოძღვარი.
სამასი არაგველი

სამასი არაგველი — 1795 წლის 11 სექტემბერს კრწანისის ბრძოლაში გმირულად დაღუპულ მებრძოლთა რაზმი, რომელიც შედგებოდ სამასი ფშავ-ხევსურის და არაგვისპირელი გლეხისაგან. გადმოცემით, მათ ბრძოლის წინ შეჰფიცეს ერთმანეთს, რომ, ან გაიმარჯვებდნენ, ან ბრძოლის ველზე დაეცემოდნენ, რაც შეასრულეს კიდეც. მათი მამაცური თავდადება ფართოდ აისახა ხალხურ სიტყვიერებაში.

საქართველოს სამოციქულო მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდის 2008 წლის
27 ივნისის სხდომამ განაჩინა: „1795 წ. კრწანისის ომში მომწყდარნი 300 არაგველნი და სასულიერო და საერო პირნი შერაცხილ იქნან წმიდა მოწამეებად.
დაიწეროს მათი ხატი, ტროპარ-კონდაკი, ცხოვრება და საგალობლები. მათი ხსენების დღედ დაწესდეს 11 (24) სექტემბერი. ეთხოვოს ქ. თბილისის მერიას საპატრიარქოსთან შეთანხმებით, იზრუნოს კრწანისის ველის, როგორც თავდადების ადგილის, სათანადო მოწყობაზე.“
ალგებრა

ალგებრა (არაბ.: , -) — მათემატიკის ერთ-ერთი დარგი, რომელიც სწავლობს სიდიდეებზე მოქმედებათა ზოგად კანონებს ამ სიდიდეების რიცხობრივი მნიშვნელობისაგან დამოუკიდებლად. ელემენტარული ალგებრა ხშირად საშუალო სკოლაში ისწავლება და იძლევა ალგებრაზე ზედაპირულ წარმოდგენას: რა ხდება როდესაც რიცხვები ერთმანეთს ემატება ან მრავლდება, როგორ ვიპოვოთ პოლინომიალები და მათი ფესვები.

ალგებრა გაცილებით ვრცელია ვიდრე ელემენტარული ალგებრა. ერთმნიშვნელოვნად რიცხვებზე მუშაობის ნაცვლად, შესაძლებელია მათი ჩანაცვლება სიმბოლოებითა და კრებითი ელემენტებით. გეომეტრიასა და ანალიზთან ერთად ალგებრა მათემატიკის სამი ძირითადი შტოდან ერთ-ერთია.

სახელწოდება
სიტყვა ალგებრა წარმოიშვა ხორეზმელი მათემატიკოსისა და ასტრონომის მუჰამედ ბენ მურა ალ–ხორეზმის (787—850) ტრაქტატის — „კიტაბ ალ–ჯაბრ ვალ მუკაბალას“ გამოჩენის შემდეგ. ამ წიგნის სათაურიდან აღებულია ალ–ჯაბრ ტერმინი რომელიც შემდგომში იხმარება როგორც „ალგებრა“.

ალგებრული ნიშნები
 ს–მდე ალგებრას სიტყვიერად გადმოსცემდნენ. ასოითი აღნიშვნები და მათემატიკური ნიშნები თანდათან შემოიღეს. + და - ნიშნებს პირველად –ში ვხვდებით. გერმანელ ალგებრაისტთა შრომებში, ცოტა მოგვიანებით, შემოდის გამრავლების ნიშანი. გაყოფის ნიშანი (:) მხოლოდ ს–ში იყო შემოღებული. ს–ში ფრანგმა მეცნიერმა ფრანსუა ვიეტმა და მისმა თანამედროვეებმა დაიწყეს ასოების გამოყენება არა მარტო უცნობებისთვის, არამედ ნებისმიეპი რიცხვისთვისაც. ალგებრისთვის განსაკუთრებით ნაყოფიერი იყო საუკუნე, როდესაც შეიქმნა აბსტრაქტრული ალგებრა. თანამედროვე მათემატიკაში ალგებრის დომინატურ როლზე მიუთითებს ისეთი დარგების არსებობა როგორებიცაა ალგებრული გეომეტრია, ალგებრული ტოპოლოგია, ალგებრულ რიცხვთა თეორია.
მელქისედეკის დომინიონი

მელქისედეკის დომინიონი (მდ) — ვირტუალური სახელმწიფო, რომელიც დადანაშაულებულია მსოფლიო მასშტაბის საბანკო მაქინაციების ორგანიზებაში. იგი არავის მიერ არ არის იურიდიულად აღიარებული, თავად მელქისედეკის დომინიონი საკუთარ ტერიტორიად აცხადებს დედამიწის ნებისმიერ ნაწილს.

წარმოშობა
მელქისედეკის დომინიონი დაფუძნებულია 1986 წელს აშშ-ის მოქალაქეების, ბენ დავიდ პედლის და მისი ვაჟის მარკ ლოგან პედლის მიერ. ორგანიზატორი პირები მოიხსენიებიან სხვადასხვა ფსევდონიმებით, ისეთით როგორიცაა „ცემახ ბენ დავიდ ნეცერ კორემი“, „ბრანჩ ვინდრესსერი“ და სხვა. ეს პირები ასევე წარმოადგენენ ბიბლიის ერთ-ერთი რედაქციის („მელქისედეკის ბიბლია“) ავტორებს. ეს წიგნი იწერებოდა მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში, ძირითადად ციხეებში, იქ სადაც უწევდათ სასჯელის მოხდა ავტორებს; დანაშაულის საგანს კი ხშირ შემთხვევაში შეადგენდა მაქინაციები აქციებით ვაჭრობის საქმეში. ამ ნაწარმობს („მელქისედეკის ბიბლია“) ეფუძნება დომინიონის მთელი სახელმწიფოებრიობა.

აღიარება
ზოგიერთი წყაროს თანახმად, 1993 წელს მელქისედეკის დომინიონ სახელმწიფოს მოიპოვებული აქვს „დიპლომატიური აღიარება“ ცენტრალური აფრიკის ცალკეული რესპუბლიკების მხრიდან. აგრეთვე ცნობილია, რომ მელქისედეკის დომინიონს არ გააჩნია დიპლომატიური მისიები ან რაიმე სხვა წარმომადგენლობები აფრიკაში, მიუხედავად ამისა, მელქისედეკის დომინიონის ინტერნეტ რესურსში აღნიშნულია, რომ ვირტუალურ სახელმწიფო აღიარებულია აფრიკის სხვადასხვა რესპუბლიკების მიერ, მათ შორისაა ბურკინა-ფასო.

ზოგიერთი ცნობით, მელქისედეკის დომინიონის სახელმწიფო პასპორტს აღიარებს ზოგიერთი დიდი სახელმწიფოც, მათ რიცხვშია ფილიპინები, მალაიზია, სინგაპური, ინდონეზია.
დროშა

დროშა, ალამი, ბაირაღი — ერთი ან სხვადასხვა ფერის გარკვეული ზომის ქსოვილი, რომლის ერთი მხარე ხის ტარზეა დამაგრებული. ჩვეულებრივ დროშაზე გამოსახულია რაიმე ემბლემა. ვექსილოლოგიის მეცნიერების შესწავლის ობიექტი.

სახელმწიფო დროშა წარმოადგენს სახელმწიფოებრივი სიმბოლიკის ერთ-ერთ მთავარ შემადგენელ ნაწილს.
გარდა სახელმწიფოებრივი დროშისა, სახელმწიფოებს ასევე გააჩნიათ სამხედრო-საზღვაო და სავაჭრო-კომერციული დროშები (გამოიყენება გემებზე). ზოგიერთ ქვეყანაში, მაგალითად აშშ-ში, სამივე მიზნით გამოიყენება ერთი მთავარი დროშა.

საკუთარი დროშები გააჩნია არა მარტო სახელმწიფოებს, არამედ ოლქებს და რეგიონებს; ასევე საერთაშორისო ორგანიზაციებს (მაგ. გაერო), კომერციულ კომპანიებს, საზოგადოებრივ მოძრაობებს (მაგ. პაციფისტები) და ენებს (მაგ. ესპერანტო). დროშა გააჩნია თავად ვექსილოლოგიის ასოციაციას .

გემებს შორის ინფორმაციის გასაცვლელად იყენებენ სასიგნალო დროშებს.
მთქნარება

მთქნარება — რეფლექსი, რომელიც აღიძვრება დაღლილობისას, ადამიანის დახუთულ და გაბოლილ ოთახში ყოფნისას, გულის მუშაობის გაუარესებისას, კუნთების აქტივობის (დატვირთვის) შემცირებისას, ძილღვიძილისას. გამოიხატება ღრმა და ხანგრძლივი ჩასუნთქვით, შემდგომ კი შედარებით სწრაფი ამოსუნთქვით და ამ პროცესში პირის ფართოდ დაღებით (თანამდევი სპეციფიკური ხმის გამოცემით).

მთქნარება საშუალებას გვაძლევს მოვიხსნათ დაღლილობა, ფსიქიკური დატვირთვა, განვაახლოთ ჰაერი ფილტვებში. მთქნარება ხშირად მიბაძვითი ქმედებაა. ხანგრძლივი მთქნარება შესაძლოა იყოს ტვინში ჟანგბადის უკმარისობის და სხვა ავადმყოფური მდგომარეობის ნიშანი, რომელიც შეიძლება საჭიროებდეს სამედიცინო დახმარებას.

სუნთქვის დროებითი შეკავება, მეორე მხრივ განაპირობებს ორგანიზმის აქტივობის გაძლიერებას ჟანგბადის ათვისების მხრივ (მთქნარების შემდგომ პერიოდში). სუნთქვის ხელოვნური შეკავება და სუნთქვის რეგულირება, როგორც მეთოდი, რომელსაც ძირითად ნაწილში მიმართავს იოგა ლოგიკურად უკავშირდება ადამიანის ამ თანდაყოლილ, ბუნებრივ თვისებას.
ბოსტონი

ბოსტონი ( [̩]) — მასაჩუსეტსის თანამეგობრობის (შტატის) დედაქალაქი აშშ-ში. ის ასევე ახალი ინგლისის რეგიონის უდიდესი ქალაქი და არაოფიციალური დედაქალაქია. ბოსტონი ერთ-ერთი უძველესი, უმდიდრესი და კულტურულად ყველაზე მნიშვნელოვანი დიდი ქალაქია აშშ-ში. მისი ეკონომიკა ეყრდნობა განათლების, ჯანდაცვის, ფინანსებისა და ტექნოლოგიის სფეროებს.

ბოსტონს მრავალი მეტსახელი აქვს. „ქალაქი მაღლობზე„ მომდინარეობს მასაჩუსეტსის უბის კოლონიის გუბერნატორის ჯონ უინთროპის მიზნიდან შეექმნა ბიბლიური „ქალაქი მაღლობზე“. ის ასევე მიუთითებს ბოსტონის მთავარ სამ შემაღლებაზე. „ბინტაუნი“ მიუთითებს ადრეულ ბოსტონელ ვაჭართა ჩვევაზე, რომლებიც ლობიოს შეჭამადს ამზადებდნენ მოლასეს ბლანტ წვენში.
დეკაგონი

\ 7.69421 ^2.

დეკაგონის კონსტრუქცია
წესიერი დეკაგონის დახაზვა შესაძლებელია ფარგლითა და სწორკუთხა სახაზავით.
შეასრულეთ ნაბიჯები 1-6 პენტაგონის კონსტრუქცია-ში.
გააგრძელეთ წრფე პენტაგონის ყოველი კუთხიდან წრეწირის ცენტრის გავლით, რომელიც ბიჯ 1-ში დაიხაზა პენტაგონის კონსტრუქციისას, წრეწირის მოპირდაპირე მხრისკენ.
პენტაგონის ხუთი კუთხე შეესაბამება დეკაგონის ყოველ მეორე კუთხეს. დეკაგონის დარჩენილი ხუთი კუთხე არის იმ წერტილებში სადაც წრფეები ბიჯ 2-ში კვეთენ საწყის წრეწირს (და არა პენტაგონის კუთხეს).
ჰეპტაგონი

ჰეპტაგონი ( და ) — მრავალკუთხედი, რომლის გვერდების რიცხვია შვიდი. წესიერ ჰეპტაგონში, რომლის ყველა გვერდი და კუთხე ტოლია, მისი გვერდები ერთმანეთს 128,6 გრადუსზე ჰკვეთს. მისი შლეფლის სიმბოლოა {7}. წესიერი ჰეპტაგონის ფართობი გვერდის სიგრძით მოცემულია ფორმულით:

 = \{7}{4}^2 \ \{\}{7} \ 3.63391 ^2.

წესიერი ჰეპტაგონის კონსტრუქცია ფარგალ-სახაზავის სტანდარტული მეთოდით შეუძლებელია, თუმცა მისი დახაზვა შეიძლება მონიშნული სახაზავითა და ფარგლით.

დიდ ბრიტანეთს ამჟამად აქვს ორი ჰეპტაგონალური მონეტა, ორმოცდაათ პენსიანი და ოცპენსიანი. 20 ევროცენტიანსაც მსგავსი ფორმა აქვს, თუმცა ამ მონეტების ფორმა უფრო კურვილინეარული ჰეპტაგონია: მისი გვერდები გამობურცულია, რათა მონეტა ავტომატურ გადასახდელ მანქანაში არ გაიჩხიროს.

ჰეპტაგონს ხშირად სეპტაგონსაც უწოდებენ, სადაც ”სეპტ-” არის ლათინური ძირის ნუმერიკული პრეფიქსი შვიდისთის, მაშინ როდესაც ”ჰეპტა-” იგივეს აღნიშნავს ბერძნულად.
ბერნჰარდ II (საქსონია)

ბერნარდ (გერმ. : .) (დ. 990 — გ. 29 ივნისი, 1059) — ბილუნგების დინასტიის წარმომადგენელი და საქსონიის ჰერცოგი 1011-1059 წლებში. ბერნარდ -სა და მისი მეუღლის ჰილდეგარდის ვაჟი. 1045 წელს მისი ბრძანებით ქალაქ ჰამბურგში აიგო ალშტენბურგის ციხესიმაგრე. გარდაცვალების შემდეგ იგი დაკრძალეს ლიუნებურგის სანქტ-მიხაელის ეკლესიაში.

შთამომავლობა
ბერნარდ -ის მეუღლე იყო აილიკა (გ. 1055), ნორდგაუს მარკგრაფის ჰაინრიხ ფონ შვაინფურტის ასული, რომელთანაც მას 4 შვილი ჰყავდა:

ორდულფი (გ. 1072) - საქსონიის ჰერცოგი.
∞ 1042 : ვულფილდი, ნორვეგიის მეფის ოლაფ ჰარალდსონის ასული.
ჰერმანი (გ. 1088) - გრაფი 1059-1080 წლებში.
გერტრუდი (გ.1089]])
∞ 1) ფლორენს , ჰოლანდიის გრაფი.
∞ 2) რობერტ , ჰოლანდიის და ფლანდრიის გრაფი.
იდა (გ. 1101), ლაროშის მფლობელი.
∞ 1) ფრიდრიხ ფონ ლუქსემბურგი (გ. 1065), ლოთარინგიის ჰერცოგი.
∞ 2) ალბერ (გ. 1102), ნამიურის გრაფი.