iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დორიან გრეის სინდრომი

დორიან გრეის სინდრომი — ფსიქოლოგიური დაავადება. ხშირ შემთხვევაში ახასიათებთ კულტურულ და სოციალურ ფენომენებს, ამ სინდრომის მქონე ადამიანები უკიდურესად ცდილობენ იყვნენ განსაკუთრებულად ლამაზები და ცდილობენ შეინარჩუნონ ფიზიკური სილამაზე, და ახალგაზრდობა მუდმივად, მოიხმარნენ კოსმეტიკური პროდუქციას „გადაჭარბებულად“, იკეთებენ თმის აღდგენის შეღებვის პროცედურებს, აგრეთვე პლასტიკურ ქირურგიულ ოპერაციებს. ტერმინი „დორიან გრეის სინდრომი“ ეხება ოსკარ უაილდის რომანის „დორიან გრეის პორტრეტის“ პერსონაჟს — დორიან გრეის. განსაკუთრებულად ლამაზი კაცი, რომელმაც ჰედონიზმით და გადაჭარბებული თვითმმართველობის სიყვარულით დაამტკიცა დამღუპველი პირადი, სოციალური და ემოციური ასპექტები და რომელიც ცდილობდა გაქცეოდა ცხოვრებას. საკუთარი გარყვნილი ცხოვრების წესის მქონე ზებუნებრივი პორტრეტი (სულიერი დამოკიდებულებები) უმაგრებდა ზურგს მის ფიზიკურ სილამაზეს.
ფრანსაიელოზი

ფრანსაიელოზი, ბაბეზიოზი, პიროპლაზმოზი — ცხოველების (მცოხნელების, მ.შ. მსხვილი რქოსანი საქონლის, ასევე ცხენის, ღორის, ძაღლისა და სხვ.) მწვავე პარაზიტული დაავადება; გამომწვევია -ს გვარის უმარტივესები — ერითროციტებში ლოკალიზებული შიდაუჯრედული პარაზიტები.

ქართულად ეწოდება ნაბარევი, ციება, დასიცხვა ან ტკიპარა.

ცხოველი უძლურდება, კარგავს მადას,

დაავადებაგადატანილი ცხოველები დიდი ხნის განმავლობაში არიან აღმძვრელები, ტკიპები — მთელი ცხოვრება.

ეპიდემიოლოგიურ მონაცემებსა და კლინიკურ ნიშნებზე დაყრდნობით, პარაზიტისა და სპეციფიკური ანტისხეულის აღმოჩენით სისხლის ნაცხში.

ფლავაკრიდინი, აზიდინი და სხვა.

ტკიპების მოსპობა ცხოველებზე და საძოვრებზე (აკარიციდების გამოყენება), საქონლის ბაგაზე შენახვა; ტკიპებისგან თავისუფალი კულტურული საძოვრების გამოყენება.
ჯოვანი ალფონსო ბორელი

ჯოვანი ალფონსო ბორელი ( დ. 28 იანვარი, 1608 — გ. 31 დეკემბერი, 1679) — იტალიელი ფიზიოლოგი, ფიზიკოსი და მათემატიკოსი.

ბორელს ეკუთვნის ნაშრომები ფიზიკის, მედიცინის, ასტრონომიის, გეოლოგიის, მათემატიკის, მექანიკის დარგებში. ის ცნობილია როგორც ბიომექანიკის დამაარსებელი. ერთ-ერთი პირველი მეცნიერი, რომელმაც განიხილა პლანეტების გადაადგილების დინამიკა და გაუკვალა ნიუტონს გზა მსოფლიო მიზიდულობის კანონის აღმოსაჩენად.

ბიოგრაფია
ბორელი დაიბადა 28 იანვარს კასტელ-ნუოვოში, ნეაპოლის რეგიონში. მამა, მიგელ ალონსო, ესპანელი ქვეითი ჯარისკაცი იყო, დედა კი იტალიელი, ლაურა პორელო (ალტერნატიულად, პორელი ან ბორელი). მოგვიანებით ჯოვანი თავის ნაშრომებს დედის გვარზე (ბორელი) აწერდა ხელს.

ბორელი განათლების მისაღებად გაემგზავრა რომში, სადაც სწავლობდა მედიცინას და მათემატიკას გალილეო გალილეის მოსწავლესთან, ბენედეტო კასტელისთან (ტორიჩელთან ერთად). 1635 წლიდან მუშაობდა მესინის უნივერსიტეტში, 1649 წელს გახდა მათემატიკის პროფესორი. 1640 წელს კი პირადად გაიცნო გალილეო გალილეი ფლორენციაში.

1656 წელს ბორელმა ჩაიბარა მათემატიკის კათედრა პიზის უნივერსიტეტში. სწორედ აქ გაიცნო ექიმი მარჩელო მალფიგი, რომელმაც ერთ-ერთმა პირველმა დაიწყო მიკროსკოპის გამოყენება. ბორელიც დაინტერესდა ამ მიმართულებით და საკმაოდ ღირებული შედეგებიც მიიღო.

ბორელი და მალფიგი ორთავე დელ ჩიმენტოს აკადემიის ერთ-ერთი დამფუძნებლები და წევრები იყვნენ. სწორედ აკადემიაში მოღვაწეობისას ჯოვანი პირველად დაინტერესდა ბიომექანიკით. აღსანიშნავია, რომ ის ბიომექანიკის მამადაა აღიარებული. ბორელის მოღვაწეობა დელ ჩიმენტოს აკადემიაში იყო დროებითი და მისი წამოსვლის შემდეგ აკადემია მალე დაიშალა.

1668 წელს ბორელი დაბრუნდა მესინაში, მაგრამ ბრალი დასდეს პოლიტიკურ შეთქმულებაში მონაწილეობაში, და ის მალევე იძულებული გახდა გაქცეულიყო ქალაქიდან. ცხოვრების დარჩენილი ნაწილი გაატარა სიღარიბეში, მუშაობდა რა სკოლის მათემატიკის მასწავლებლად რომში. სწორედ რომში გაიცნო შვედეთის ყოფილი დედოფალი კრისტინა, რომელსაც დიდი წვლილი მიუძღვის ბორელის წიგნის „ “ გამოქვეყნებაში. ეს წიგნი ბორელის გარდაცვალების შემდეგ 1680 წელს გამოიცა.

სამეცნიერო მოღვაწეობა
ბიომექანიკა
ბორელი მიიჩნევა ბიომექანიკის ფუძემდებლად. მისი ორტომიანი ნამუშევარი „ “ განიხილავს ცხოველთა ორგანიზმს მათემატიკური მექანიკური თეორიების გამოყენებით. განსაკუთრებული ყურადღებით გამოიკვლია კუნთები. მაგალითად, გულს განიხილვდა როგორც ტუმბოს სარქველებით, სიარულის პროცესს კი როგორც სიმძიმის ცენტრის მიზანმიმართულ გადაადგილებას, წოსაწორობის აღდგენის წესების თანხლებით.

ბორელმა გამოიკვლია სხეულის დინამიკა და სტატიკა, შეაფასა ძალა, რომელსაც კუნთები ანვითარებენ სხვადასხვა აქტივობების დროს (სირაული, სირბილი, ხტომა, სიმძიმეების აწევა). მან განიხილა აგრეთვე ჩიტების ფრენა, თევზების ცურვა და ა.შ. ეს ნაშრომი არაერთხელ გამოიცემოდა და დიდი გავლენა მოახდინა თეორიულ მედიცინაზე.

ასტრონომია
ბორელმა განაგრძო გალილეო გალილეის მიერ აღმოჩენილი იუპიტერის მთვარეების სისტემატური შესწავლა. თავის წიგნში „ “ (1666) მან გააკეთა იმ მომენტისთვის ძალიან მნიშვნელოვანი დასკვნა, რომ მათთვის, ისევე როგორც პლანეტებისთვის, სრულდება კეპლერის კანონები. ამავე წიგნში ერთ-ერთმა პირველმა ჩამოაყალიბაბა არასრული, მაგრად პრინციპულად სწორი ვერსია მსოფლიო მიზიდულობის კანონისა, შესთავაზა რა, რომ პლანეტების გადაადგილება ხორციელდება მზის მიზიდულობასა და ზოგიერთი ცენტრიდანული ძალის წონასწორობას შორის.
ბიშკეკის პროტოკოლი

ბიშკეკის პროტოკოლი — ცეცხლის შეწყვეტის ხელშეკრულება ერთი მხრივ სომხეთსა და მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკას, ხოლო მეორე მხრივ აზერბაიჯანს შორის.

ხელშეკრულება დაიდო 1994 წლის 5 მაისს დსთ-ს საპარლამენტო ასამბლეის, ყირგიზეთის პარლამენტის, რუსეთის ფედერალური საბჭოსა და რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ინიციატივით. პრაქტიკულად ცეცხლი შეწყდა 1994 წლის 12 იანვრიდან.
ფსიქოზი

ფსიქოზი — გონების პათოლოგიური მდგომარეობა, ცნობილი როგორც „რეალობასთან კავშირის დაკარგვა“. ფსიქოზით დაავადებულ ადამიანებს უწოდებენ ფსიქოტურს. მათ აღენიშნებათ სხვადასხვა სახის პიროვნული ცვლილება და აზროვნების არეულობა. იმისდა მიხედვით, თუ რამდენად მძიმეა ადამიანის მდგომარეობა, შეიძლება აღინიშნოს უჩვეულოდ უცნაური ქმედებები და სირთულეები სოციალურ ინტერაქციაში, შესაბამისად პრობლემები ყოველდღიურ ცხოვრებაში.

ფსიქოზი (როგორც ფსიქიატრიული დაავადების ნიშანი) არის ექსკლუზიურად დიაგნოზირებადი, რაც ნიშნავს, რომ ფსიქოზი არ მიიჩნევა ფსიქიატრიული დარღვევის სიმპტომად მანამ, სანამ ფსიქოზის სხვა, რელევანტური და ცნობილი შემთხვევები სათანადოდ არ არის გამორიცხული. ლაბორატორიულმა ტესტებმა უნდა გამორიცხონ ფსიქოზის სიმპტომთა გამომწვევი სხვადასხვა მიზეზები, როგორც ცენტრალური ნერვული სისტემისა და სხვა ორგანოების დაავადებები და დაზიანებები, ასევე ფსიქოაქტიური ნივთიერებები და ტოქსინები. მხოლოდ ამის შემდეგ შესაძლებელია დიაგნოზირდეს ფსიქიატრიული ავადმყოფობა. სამედიცინო წრთვნაში, ფსიქოზი, როგორც ავადმყოფობის ნიშანი, ხშირად შედარებულია ციებ-ცხელებასთან, რამდენადაც ორივეს შესაძლოა ჰქონდეს რამდენიმე სხვადასხვა არააშკარა გამომწვევი მიზეზი.
გიდო ვესტერველე

გვიდო ვესტერველე (, დ. 27 დეკემბერი, 1961, ბად-ჰონეფი — გ. 18 მარტი, 2016, კიოლნი) — გერმანელი პოლიტიკოსი. 1983-1988 წლებში იყო ორგანიზაცია „ახალგაზრდა ლიბერალების“ თავმჯდომარე. 1994-2001 წლებში იყო თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის გენერალური მდივანი, ხოლო 2001-2011 წლებში — ამავე პარტიის ფედერალური თავმჯდომარე. გარდა ამისა, 2006-2009 წლებში ვესტერველე თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის ფრაქციას თავმჯდომარეობდა ბუნდესტაგში და ხელმძღვანელობდა ბუნდესტაგის ოპოზიციას. 2009-2013 წლებში ეკავა გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა მერკელის კაბინეტში. მინისტრის თანამდებობაზე დანიშვნიდან 2011 წლამდე იგი იყო ვიცე-კანცლერი.
თაგვებსა და ადამიანებზე

თაგვებსა და ადამიანებზე, — ჯონ სტეინბეკის რომანი (1937). რომანი გვიამბობს ორი მუშის, ჯორჯ მილტონისა და ლენი სმოლის ისტორიას, რომლებიც სამუშაოდ კალიფორნიის ერთ–ერთ პატარა რანჩოში მიემგზავრებიან.

მოქმედება მიმდინარეობს ამერიკის დიდი დეპრესიის ფონზე, სადაც ადამიანებს ხანგრძლივი სამსახურის მოძებნა უძნელდებათ და სამუშაოს მუდმივად იცვლიან. ეს არის იგავი დანაშაულის, მარტოობის, იმედისა და უიმედობის შესახებ. ნაწარმოებში ასახული იმ პერიოდის თნამდევი მოვლენები: რასიზმი, მარტოობა და ბრძოლა პირადი თავისუფლებისთვის.

სათაური ავტორმა აიღო რობერტ ბერნსი ერთ–ერთი ლექსიდან .

ეკრანიზაცია
რომანის რამდენიმე ეკრანიზაციაა არსებობს. ის არაერთხელ დაიდგა ბროდვეიზე სპექტაკლის სახით. ჰოლივუდში კი სამი ფილმი გადაიღეს მისი მიხედვით. მათგან ყველაზე პოპულარულია 1992 წელს გადაღებული ფილმი, სადაც მთავარი პერსონაჟის – ლენი სმოლის როლს ჯონ მალკოვიჩი ასრულებს.
ჰოკეის ყვანჭი

ყვანჭი (სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით — საბურთალი ჩოგანი) — სპორტული ხელსაწყო, რომელიც გამოიყენება ჰოკეის რამდენიმე სახეობაში. არსებობს ყინულის ჰოკეის ყვანჭი და ბალახის ჰოკეის ყვანჭი. ყინულის ჰოკეის ყვანჭი შედგება დაახლოებით 150-200 სანტიმეტრის სიგრძის ტარისგან, რომელიც ბოლოში 135° დახრილი კუთხით და 25-40 სანტიმეტრის სიგრძის პირით ბოლოვდება. ყინულის ჰოკეის ყვანჭი გამოიყენება ჰოკეის ბურთის — შაიბას — სატარებლად, გასაგორებლად, გადასაცემად და დასარტყმელად. ყინულის ჰოკეის ყვანჭის პირი არის ოდნავ მოხრილი რკალი, რათა შაიბის გადაადგილება გაუადვილდეს მოთამაშეს. ყინულის ჰოკეის ყვანჭის ზომა და ფორმა ინდივიდუალური მოთამაშის ასაკზე და თამაშის სტილზე არის დამოკიდებული.

მეკარის ყინულის ჰოკეის ყვანჭი ოდნავ განსხვავდება დანარჩენ პოზიციებზე მოთამაშეთა ყვანჭისგან. მეკარის ყვანჭის პირი არის უფრო ფართო, პირის დახრის კუთხე არის უფრო მახვილი.
ფრესკა (ალმანახი)

ფრესკა — ქართული საბჭოთა ილუსტრირებული ალმანახი. გამოდიოდა თბილისში. გამომცემლობა „ნაკადულში“ 1967 წლიდან. გამოსცემდა სარედაქციო კოლეგია წელიწადში ერთხელ. განკუთვნილი იყო მოზარდი თაობისათვის. ალმანახის მიზანი იყო გაეცნო ახალგაზრდობას სახვითი ხელოვნება და ხუროთმოძღვრება, გაეღვივებინა მასში ხელოვნებისადმი ინტერესი. „ფრესკაში“ გაშუქებული იყო ქართული და უცხოური მხატვრობის, ქანდაკების, გამოყენებითი ხელოვნებისა და ხუროთმოძღვრების თეორიული და ისტორიული საკითხები. ტირაჟი 10000.
ისარი (ტელესერიალი)

ისარი — ამერიკული სერიალი, რომელიც მწერლებმა და პროდიუსერებმა გრეგ ბერლანტიმ, მარკ გუგენჰაიმმა და ენდრიუ კრისბერგმა შეიმუშავეს. სერიალი დაფუძნებულია კომიქსების გმირ მწვანე ისარზე, კოსტიუმირებულ მებრძოლზე, რომელიც კრიმინალს უწევს წინააღმდეგობას. გმირის შემქმნელები მორტ უაიზინგერი და ჯორჯ პეპი არიან. სერიალის პრემიერა ჩრდილოეთ ამერიკაში 2012 წლის 10 ოქტომბერს შედგა ამერიკულ სატელევიზიო არხზე , საერთაშორისო სატელევიზიო ეთერში კი 2012 წლის მიწურულს გამოჩნდა. გადაღებები, ძირითადად, ვანკუვერში, ბრიტანეთის კოლუმბიაში, კანადაში მიმდინარეობს. სერიალი ასახავს მილიონერი პლეიბოის ოლივერ ქუინის (სტივენ ამელი) ამბავს, რომელიც უკაცრიელ კუნძულზე გატარებული 5 წლის შემდეგ მშობლიურ ქალაქში, სთარლინგ-სითიში ბრუნდება. ის ბრძოლას იწყებს კრიმინალთან და კორუფციასთან, როგორც საიდუმლო ვიჯილანტე და ბრძოლის იარაღად მშვილდ-ისარს ირჩევს. კომიქსისგან განსხვავებით, სერიალში ქუინი მეტსახელ „მწვანე ისარს“ მეოთხე სეზონამდე არ იყენებს.
კეიკო ფუხიმორი

კეიკო სოფია ფუხიმორი იგუჩი (, ; დ. 25 მაისი, 1975, ლიმა) — პერუელი პოლიტიკოსი. პერუს ყოფილი პრეზიდენტის ალბერტო ფუხიმორის შვილი.

მამის პრეზიდენტობის პერიოდში დაიწყო სწავლა სტოუნი-ბრუკის უნივერსიტეტში, აშშ. 1997 წელს მიიღო ბოსტონის უნივერსიტეტის დიპლომი. 1994 წელს, მშობლების გაშორების შემდეგ მიიღო პერუს „პირველი ლედის“ ტიტული. აქტიურად იყო ჩართული საქველმოქმედო საქმიანობაში.

2004 წელს ცოლად გაყვა აშშ-ის მოქალაქეს მარკ ვილანელას, რომელმაც 2009 წელს პერუს მოქალაქეობა მიიღო.

მამამისის სასამართლო დევნის შემდეგ 2005 წელს აქტიურად ჩაერთო დიდ პოლიტიკაში. 2006 წელს მონაწილეობა მიიღო პერუს კონგრესის არჩევნებში პარტია „მომავლის ალიანსის“ სიით და ლიმის რეგიონში მიიღო 602 869 ხმა, რაც იყო ამ არჩევნებში ერთი კანდიდატისათვის მიცემული ხმების სარეკორდო მაქსიმუმი. 2006-2011 წლებში პერუს კონგრესის წევრია.

2010 წელს განაცხადა, რომ მონაწილეობას მიიღებდა 2011 წელს დანიშნულ საპრეზიდენტო არჩევნებში. პირველი ტურის შემდეგ მიიღო ხმების 23,49% დაიკავა მეორე ადგილი და გავიდა მეორე ტურში. მეორე ტურის საბოლოო შედეგების მიხედვით მიიღო ხმების 48,452%. ამ შედეგით იგი დამარცხდა ოლიანტა უმალასთან.

2016 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს პირველ ტურში მიიღო ხმების 40 %, დაიკავა პირველი ადგილი და მეორე ტურში ბრძოლა გააგრძელა პედრო პაბლო კუჩინსკისთან, რომელმაც პირველ ტურში მიიღო ხმების 20%. მეორე ტურის მიხედვით ფუხიმორმა მიიღო ხმების 49,88 % და აღიარა კონკურენტის გამარჯვება.
თურქმენეთის გერბი

თურქმენეთის სახელმწიფო გერბი — შეიქმნა მას შემდეგ, რაც თურქმენეთმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა საბჭოთა კავშირისგან 1991 წელს. ისევე როგორც სხვა პოსტსაბჭოთა რესპუბლიკების შორის, რომელთა სიმბოლოებში არ გვხვდება ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ, მიმდინარე ემბლემა ინარჩუნებს ზოგიერთ კომპონენტს, რომელიც ასოცირდება საბჭოთა კავშირთან, მაგალითად ბამბა, ხორბალი და ხალიჩა. რვა პუნქტიანი მწვანე ვარსკვლავწარმოშობა (ცნობილია როგორც "რუბ ელ ჰიზბი" (۞), სიმბოლოა ისლამში, რომელსაც თურქმენების უმრავლესობა აღიარებს) ოქროს კიდეებით განსაკუთრებით ცენტრში წითელი დისკი ცირკულარით, რომელიც ატარებს ხორბლის ძნებს, ხალიჩის ხუთ ყვავილს და ორიენტირებულია პატარა ლურჯ წრეზე ყოფილი პრეზიდენტის საფარმურატ ნიაზოვის (უფრო ცხოვრისებული, ვიდრე ჰერალდიკური) საყვარელი ცხენის "იანარდაღი"-ს გამოსახულებით, რომელიც განსაკუთრებით საამაყოა თურქმენებისთვის. ემბლემის მრგვალი ვარიანტი იყო გამოყენებული 1992-2003 წლებში.

ხუთი ტრადიციული ხალიჩა მოტივირებული წითელ დისკზე წარმოადგენს ხუთი ძირითად ტომს ან სახლს, რომელიც წარმოადგენს ქვეყნის ტრადიციულ და რელიგიურ ფასეულობას. ტრადიციული წესრიგის თურქმენული ტომებია: თექე (""), იომუდი (""), ერსარუ (""), ჩოუდური ("") და სარუქი (""). სალური (""), ტომი, რომელიც განადგურდა სამხედრო მარცხის შედეგად თანამედროვე პერიოდში და ასევე პატარა ტომები არ არიან წარმოდგენილნი.

ფარის მწვანე და წითელი ფერები, როგორც ჩანს არის იმიტომ, რომ თურქმენები ისტორიულად ეთაყვანებიან ამ ფერებს. ცენტრალური ელემენტებს გარს ძენს ხორბალი, რომელიც მიანიშნებს სტუმრების დახვედრას პურ-მარილით. ხორბლის და წითელი წრის თავზე არის თეთრი ფერის ნახევარმთვარე, თურქულენოვანი ხალხებისთვის ტიპური სიმბოლო და ხუთი ვარსკვლავი ასევე თეთრი ფერის. ნახევარმთვარე ქვეყნის ნათელი მომავალის იმედის სიმბოლოა და ხუთი ვარსკვლავი წარმოადგენს ხუთ პროვინციას. გერბის ყველა ელემენტი წარმოდგენილია ეროვნულ დროშაზე.

სსრკ-სგან დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე, თურქმენეთს ჰქონდა ყველა სხვა საბჭოთა რესპუბლიკის მსგავსი გერბი.
ფრთაფეხიანები

ფრთაფეხიანები — რბილტანიანების რიგი ბოლოლაყუჩიანი მოლუსკების ჯგუფისა. გავრცელებულია მსოფლიოს ყველა ზღვაში. განსაკუთრებით მრავალფეროვანია ტროპიკულ ზღვებში. პლანქტონომური ფორმებია. ფრთაფეხიანების ფეხი რედუცირებულია, ძალზე განვითარებულია პარაპოდიები — ფრთებისმაგვარი გვერდითი გამონაზარდები (აქედანაა სახელწოდება). ჰერმაფროდიტები არიან.
ფილიპო პაჩინი

ფილიპო პაჩინი ( დ. 25 მაისი, 1812 — გ. 9 ივლისი, 1883) — იტალიელი ანატომი.

ბიოგრაფია
მშობლებმა მას რელიგიური განათლება მიაღებინეს, იმ იმედით რომ ეპისკოპოსი გახდებოდა. 1830 წელს ფილიპომ მოიპოვა გრანტი პისტოიას ცნობილ სამედიცინო სკოლაში სასწავლებლად, სადაც საფუძვლიანად შეისწავლა ფიზიკა და აგრეთვე, თუ როგორ შეიძლებოდა მისკროსკოპის საშუალებით სხეულის გამოკვლევა და შემოწმება.

1831 წელს პაჩინმა აღმოაჩინა პატარა სენსორული ორგანოები ნერვულ სისტემაში, რომლებსაც შეეძლოთ წნევისა და ვიბრაციების გამოაშკარავება. 1833 წლიდან კი დაიწყო ამ საკითხების საფუძვლიანად შესწავლა. მიუხედავად იმისა რომ თავისი კვლევა „ “ პირველად, 1835 წელს, ფლორენციის სამედიცინო-ფიზიკის საზოგადოების წინაშე წარადგინა, ის 1840 წლამდე არ გამოუქვეყნებია. ნაშრომის გამოქვეყნებიდან რამდენიმე წელიწადში, მან დიდი აღიარება მოიპოვა ევროპაში და ეს სხეულები ცნობილი გახდა, როგორც პაჩინის სხეულები.

1840-1843 წლებში პაჩინი იყო პაოლო სავის ასისტენტი პიზაში. 1847 წელს ფლორენციის ლიცეუმში დაიწყო მუშაობა. 1849 წელს კი ზოგადი და ტოპოგრაფიული ანატომიის უფროსად დანიშნეს ფლორენციის უნივერსიტეტის სუპერიორის ინსტიტუტში, სადაც მუშაობდა სიცოცხლის ბოლომდე.

1846-1862 წლებში აზიური ქოლერის პანდემია გავრცელდა ფლორენციაშიც, რომელმაც მიიპყრო პაჩინის ყურადღება. 1854 წელს მან აღწერა ეს დაავადება თავის ნაშრომში „ქოლერას მიკროსკოპული კვლევები და პათოლოგიური დედუქციები“.

თავისი კარიერის განმავლობაში პაჩინმა გამოაქვეყნა არაერთი ნაშრომი ადამიანის თვალის ბადისებრი გარსის, ელექტრონული თევზების ელექტრონული ორგანოების, ძვლების სტრუქტურასა და სუნთქვის მექანიკის შესახებ.

პაჩინი გარდაიცვალა თითქმის უგროშოდ 1883 წლის 9 ივლისს ფლორენციაში და მისერიკორდიას სასაფლაოზე დაკრძალეს. 1935 წელს კი მისი ნეშთი სანტა მარია დელე გრაციეს ეკლესიაში გადაასვენეს, სადაც განისვენებენ ცნობილი ანატომისტები ატო ტიგრი და ფილიპო ჩივინინი.
ფრთა (საფრენი აპარატი)

ფრთა საფრენი აპარატისა — საფრენი აპარატის ნაწილი, რომელიც ატმოსფეროში ფრენისას ძირითადად ამწევ ძალას წარმოქმნის. ფრთას განასხვავებენ 3 პროექციის (სახეობის) მიხედვით: გეგმაში (სწორკუთხა, ტრაპეციისებრი, სამკუთხა და სხვა), გვერდიდან (პროფილის ტიპის მიხედვით — ჩაზნექილ-ამოზნექილი, ორმხრივ ამოზნექილი, სოლისებრი და სხვა), წინიდან (,-,--ებრი, გადაღუნული, მრუწდწირული და სხვა). ფრთის კონსტრუქციის საფუძველია ელემენტების (ლონჟერონები, გრძივსაბამები, ნერვიურები) გრძივი და განივი ნაკრებები, რომლებზეც ამაგრებენ საპირაპირე კვანძებსა და სამოსს. ბგერამდელი საფრენი აპარატების ფრთას ამზადებენ დურალუმინისაგან, მაღალი სიმტკიცის ფოლადისაგან. , , -ის შენადნობებისგან, კომპოზიციური მასალებისაგან და სხვა მსუბუქ თვითმფრინავებსა და პლანერებში იყენებენ ხეს, ფანერას; ზებგერით, ჰიპერბგერისა და კოსმოსურ აპარატებში — , , და სხვა ძნელდნობადი მასალების შემადნობებს, აგრეთვე თბოდამცავ საფრებსა და თბოსაიზოლაციო მასალებს.
კერინჩი

კერინჩი ან ინდრაპურა — მოქმედი ვულკანი ინდონეზიაში, ბარისანის ქედზე. წარმოადგენს ინდონეზიის უმაღლეს ვულკანსა და კუნძულ სუმატრის უმაღლეს წერტილს. სიმაღლე 3805 მ.

გარშემორტყმულია კერინჩი-სებლატის ეროვნული პარკის ტყეებით, სადაც გვხვდება საფრთხეში მყოფი სახეობები: სუმატრის ვეფხვი და სუმატრის მარტორქა. კერინჩი მდებარეობს ჯამბის პროვინციის კერინჩის სარეგენტოსა და დასავლეთი სუმატრის პროვინციის სამხრეთის სოლოკის სარეგენტოს საზღვარზე, კუნძულის დასავლეთ ცენტრალურ ნაწილში, დასავლეთის სანაპიროს სიახლოვეს, ქალაქ პადანგის სამხრეთით დაახლოებით 130 კმ-ში.

მწვერვალზე არის 600 მ სიგანისა და დაახლოებით 400 მ-ის სიღრმის ვულკანური კრატერი, რომელიც ნაწილობრივ ამოვსებულია პატარა კრატერული ტბით. კერინჩი უმეტესწილად აგებულია ანდეზიტური ლავებით. ძველი კონუსის ფუძის სიგანე 13-დან 25 კმ-მდეა; მას ართულებს მსხვილი კალდერა, რომლის კიდეზე მდებარეობს მაღალი კლდოვანი მწვერვალები.

მთაზე სულ 15 ტბაა, რომელთაგან უდიდესია კერინჩის ტბა და გუნუნგ-ტუჯუჰის ტბა. 4200 ჰა ფართობის მქონე კერინჩის ტბა გაწოლილია 650 მ სიმაღლეზე. გუნუნგ-ტუჯუჰის ტბა სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზიის ყველაზე მაღლა მდებარე ტბაა, მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან 1996 მ-ია. კერინჩის კალთებზე ნოტიო ტროპიკული ტყეებია, მწვერვალისკენ მათ ცვლიან უსიცოცხლო ვულკანური ლანდშაფტები. უკანასკნელი ამოფრქვევა მოხდა 2013 წლის ივნისში. კერინჩი პირველად დაიპყრეს არენდ ლუდოლფ ვან ჰასელტმა და დანიელ დავიდ ვეთმა 1877 წლის დეკემბერში.
ფრიგანა

ფრიგანა — ქსეროფილური ქონდარა, ხშირად ეკლიანი და ბალიშა ბუჩქების, ბუჩქბალახებისა და ბალახების (მათ შორის ბევრი ეფემერის) მცენარეულობა. მისი გავრცელების კლასიკური მხარეა ხმელთაშუაზღვისპირეთი, სადაც ვითარდება ჩვეულებრივად მაკვისის, გარიგას და მუხნარების გაჩეხის შედეგად; დამახასიათებელია ეკლიანი ურაშა, ეკლიანი რძიანა, კურდღლისცოცხა, გლერძი და სხვა. ანალოგიური მცენარეულობა ფართოდაა გავრცელებული წინა აზიაში, ყირიმში, კავკასიასა და შუა აზიაში.

საქართველოში ფრიგანას ქმნის გლერძის, ზღარბას, ბეგქონდარას, მუზარადას, სალბის (მაგ., გარეჯის სალბი), დედაფუტკარას და სხვა ფიტოცენოზები; ვითარდება მშრალ ხირხატიან ადგილებში მთის ზემო სარტყლამდე. ნიადაგდაცვითი მნიშვნელობა აქვს. ფრიგანას თავისებური ვარიანტია ტომილარია.
ქვეყნების და ტერიტორიების სია, სადაც ინგლისური ოფიციალური ენაა

სიაში მოყვანილია სუვერენული სახელმწიფოების და დამოკიდებული ტერიტორიის ჩამონათვალი, სადაც ინგლისური ― ოფიციალური ენაა. სიაში ჩამოთვლილი ზოგიერთი სახელმწიფო, როგორებიცაა: ინგლისი, ინდოეთი, ირლანდია, ახალი ზელანდია, კანადა და ფილიპინები, ინგლისურ ენას იყენებენ, როგორც ოფიციალურს, მაგრამ მის გარდა არსებობენ სხვა ოფიციალური ენები.

სიაში ასევე ჩამოთვლილია ქვეყნები, სადაც ინგლისური უპირატესი ენაა, მაგრამ არ აქვს ოფიციალური სტატუსი. ავსტრალიაში ინგლისურ ენაზე ლაპარაკობს მოსახლეობის უმრავლესობა და ის ერთადერთი ენაა, რომელსაც იყენებენ სამთავრობო დაწესებულებებში და მიუხედავად ამისა ავსტრალიას არ აქვს ოფიციალური ენა.

ჩამოთვლილ ქვეყნებთან ერთად, ინგლისურ ენას აქვს სამუშაო ენის ოფიციალური სტატუსი აღმოსავლეთ ტიმორში.

სუვერენული სახელმწიფოები
ტერიტორიები
სიგურდურ ინგი იოჰანსონი

სიგურდურ ინგი იოჰანსონი ( დ. 20 აპრილი, 1962) — ისლანდიელი პოლიტიკოსი და ისლანდიის პრემიერ-მინისტრი. პროგრესული პარტიის წევრი.

ბიოგრაფია
2013 წლიდან იყო ისლანდიის მეთევზეობისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრი. ყოფილი გარემოს დაცვის და ბუნებრივი რესურსების მინისტრი 2014 წლის 31 დეკემბრამდე და მისი პოსტი ჩაიბარა სიგრუნ მაგნუსდოტირმა, ხოლო იგი კვლავ დაინიშნა მეთევზეობისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრად.

მას შემდეგ, რაც სიგმიუნდურ გიუნლეიქსონი პანამის დოკუმენტების გაჟონვის შემდეგ გადადგა მისი თანამდებობა დაიკავა სიგურდურ ინგი იოჰანსონმა.
კურტანი

კურტანი — ტვირთის მზიდავი მუშის (კურტანიანი მუშა) ზურგზე მოსაკიდებელი, რომელიც ტვირთის საყრდენ ფართობს ზრდიდა და ამით სიმძიმის ტარებას აადვილებდა. კურტანს სამკუთხედის ფორმა ჰქონდა, რომლის სიგრძე იყო 60-70 სმ, ძირი 20-25 სმ (სისქე) და 40-50 (სიგანე). მისი ზედა ნაწილი თხელი იყო, ბოლო კი საკმაოდ ამაღლებული. მზადდებოდა მაგარი, უხეში ქსოვილისგან. კურტანის ზედაპირი ლამაზი, ჭრელი ფარდაგისა იყო, ზურგის მხარეს კი — შედარებით რბილი ქროვილის. ზურგის მხრიდან, ხელის გასაყრელად, მიკერებული ჰქონდა დაგრეხილი ქსოვილის მსხვილი სამკლაურები. კურტანის აუცილებელი ატრიბუტი იყო ფართო და სქელი ტყავისაგან დამზადებული ღვედი ან მსხვილი თოკი, რომლითაც მაგრდებოდა კურტანიანი მუშის ზურგზე გადასატანად დადებული დიდი ზომის ტვირთი.

თბილისში კურტანიან მუშებს თავისი ადგილი „ბირჟა“ ჰქონდათ. იყვნენ ბაზრის მაღაზიის (დუქნების) და ქარვასლების კურტანიანი მუშები, რომელთაც ეკრძალებოდათ სხვის სამუშაო ადგილას საქმიანობა. გარდა ამისა, მუშები დასპეციალებული იყვნენ გადასატანი ტვირთის მიხედვით (მაგ. ავეჯის გადამტანი მუშების სურსათ-სანოვაგის გადამტანი მუშები და ა.შ).

 საუკუნის 80-იან წლებამდე თბილისში მუშები ძირითადად რაჭიდან ჩამოსული გლეხები იყვნენ. გერმანელი მწერალი ნ. დუნკელ-ველინგი, რომელიც თბილისში საუკუნის 50-იან წლებში იყო, გაზეთ „კავკაზში“ წერდა: „თათრის მოედანზე შეხვდებით აუარებელ მუშას (ტვირთის მზიდავს) რომლებიც მზად არიან უმნიშვნელო სასყიდლით წაიღონ ტვირთი ქალაქის შორეული უბნისკენ, მათ თავიანთი ამქარი აქეთ და ჰყავთ უსტაბაში, რომელიც მკაცრად ადევნებს თვალყურს, რომ სამუშაოზე ერთმანეთს არ შეეცილონ. ვერც ერთი ტფილისელი ვერ უსაყვედურებს მათ და ვერ იტყვის, რომ მუშას დანიშნულ ადგილას არ მიეტანოს ის, რისი წაღებაც მისთვის დაევალებინათ. ეს... უპატიოსნესი ხალხია“.

თბილისელი მუშის პატიოსნობაზე წერს საუკუნის 80-იან წლებში თბილისში ჩამოსული რუსი მწერალი ევგენი მარკოვი: „თბილისის კურტნიანი მუშები ატარებენ უპატიოსნეს ადამიანთა სახელს. ჩამოსულები სრულიად უშიშრად ანდობენ მათ თავიანთ ბარგს, ფულს და ძვირფას ნივთებსაც“.

თბილისში წვიმების შემდეგ ქალაქის ქუჩებში სიარული ჭირდა. დიმიტრი ყიფიანი მოგვითხრობს: „ავდარში... არაერთხელ მინახავს, როგორ მოიყვანდნენ ხოლმე მანდილოსნებს... ქოლგის ქვეშ შეფარებულს, ზორბა მუშის კისერზე დამჯდარს“.

 საუკუნის 80-იან წლებამდე თბილისში 2000-მდე კურტანიანი მუშა იყო, ძირითადად ქართველები, შემდეგ მათი ადგილი თანდათან დაიკავეს თურქეთიდან შემოსულმა თურქ-იეზიდებმა, საუკუნის ქართულ პოეზიაშიც პოვა ასახვა თბილისელი კურტანიანი მუშის ცხოვრებამ: „და, თუ დაღამდა თავთ დაიდებ ერთგულ კურტანსა და სადმე ქვებზედ მიეგდები იმ ფიქრით, რომ ხვალ ისევ ამგვარად განაგრძელებ უღმრთო შრომასა“ (ილია ჭავჭავაძე „მუშა“, 1860).

კურტანიანი მუშისადმი არის მიძღვნილი გრიგოლ ორბელიანის ცნობილი ლექსი „მუშა ბოქულაძე“. საუკუნის 50-იან წლებში თბილისში დაიწყო ე.წ. „კურტან-თმებრძოლობა“, ვინაიდან მუშურ-გლეხურ სახელმწიფოს აღარ შეეფერებოდა კურტნიანი მუშა, 1957-68 კარლ მარქსის (ახლანდელი ზაარბრიოკენის) მოედანზე ჩატარებული ერთ-ერთი რეიდის დროს კონფისკებულ კურტანიანებს პირდაპირ მტკვარში ყრიდნენ. იმ დროიდან კურტანი სამუზეუმო ექსპონტად იქცა.