iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბოუნ-ლა-როლანდის ბრძოლა

ბოუნ-ლა-როლანდის ბრძოლა — ბრძოლა გაიმართა 1870 წლის 28 ნოემბერს, საფრანგეთ-პრუსიის ომის დროს, რომელიც მოიგო პრუსიამ. პარიზის ალყის განმუხტვის მცდელობისას, ფრანგი გენერლის, სახელად კრუზას კორპუსმა დაიწყო შეტევა ბოუნ-ლა-როლანდში პრუსიის სამ ბრიგადაზე. ეს ბრიგადები წარმოადგენდნენ პრუსიის კორპუსს, რომელიც დეტალურად იყო შექმნილი პარიზის ალყაში მოქცეული ძალების ფლანგებისა და უკანა მხარის დასაცავად, ასევე ადრეული გაფრთხილებისთვის საფრანგეთის ნებისმიერი კონტრშეტევის შესახებ. ფრანგული ძალა შედგებოდა 60000 კაცისა და 140 ქვემეხისაგან, პრუსიელების 9000 კაცისა და 70 ქვემეხის წინააღმდეგ, მათ დიდ ნაწილს ქვეითი არმია წარმოადგენდა. მიუხედავად რიცხოვნობის აბსოლუტური უპირატესობისა, საფრანგეთის შეტევამ ვერ შეძლო სოფლის აღება და საბოლოოდ იძულებული გახდა უკან დაეხია პრუსიის გაძლიერების გამო.

პრუსიის დანაკარგები შეადგენდა 817 ჯარისკაცსა და 37 ოფიცერს, ფრანგებმა დაკარგეს დაახლოებით 8000 კაცი და 100 ტყვედ აიყვანეს. ფრანგულმა კორპუსმა შეცვალა თავდასხმის გეგმა, სოფლის გვერდის ავლით, მაგრამ ვერ შეძლო პარიზის ალყის მოხსნა, რომელიც დანებდა 1871 წლის 28 იანვარს და დასრულდა ომი. ბრძოლა აღსანიშნავია პრუსიელთა სუსტი არმიის ასეთი დემონსტრირების გამო, ისინი იდგნენ გამოცდილი ჯარის წინ, ამავდროულად ისინი რიცხობრივადაც ბევრად აღმატებულები იყვნენ, ასევე არმიაში იმყოფებოდნენ იმპრესიონისტი მხატვარი ფრედერიკ ბაზილი და ელექტრო ინჟინერი ალექსანდრე სიმენსი.

წინა მოვლენები
პრუსიის არმიამ აგვისტოში დაიწყო საფრანგეთში შეჭრა და ალყა შემოარტყა პარიზს. ახლახან დანიშნულმა გენერალმა ორელემ და მისმა ლუარის არმიამ უბრძანეს კორპუსს გენერალ კრუზას მეთაურობით ორლეანის მხარეში განედევნა პრუსიის კორპუსი, პრინც ფრიდრიხ კარლის მეთაურობით, რომელიც გამოგზავნა ბოუნ-ლა-როლანდში ადრეული გაფრთხილების მიზნით. პრუსიის სამი ბრიგადა ბოუნ-ლა-როლანდში იმყოფებოდა კონსტანტინე ბერნჰარდ ფონ ვოიგტს-რეცის მეთაურობით და ისვენებდა უკან დახევისა და ფრანგული ძალების დევნის შემდეგ. უახლოესი გამაგრება იყო ათი მილის დაშორებით პიტივიერში გენერალ კონსტანტინ ფონ ალვენსლებენის მეთაურობით. ამის გათვალისწინებით, დილის 11:30 საათზე განხორციელდა შეტევა სოფლის წინააღმდეგ, რომელსაც იცავდა მხოლოდ პატარა გალავანი ეკლესიის ეზო და ექვსფუტიანი კედელი მის სამხრეთ მხარეს.

იგი მოხსენიებულია, როგორც ერთ-ერთი პირველი შემთხვევა, სადაც ახლახან გაწვეული დიდი ჯარის სისუსტე გამოვლინდა. გრეიდ მობილს მხოლოდ გამაგრებული პოზიციის დაცვისას შეიძლებოდა დაყრდნობოდი და თითქმის გამოუსადეგარი იყო ნაპოლეონის ომების სტილში დაწყებული შეტევისთვის. თუმცა, თითქმის მთელი საფრანგეთის რეგულარული არმია უკვე დაიკარგა სედანისა და მეცის ბრძოლებში. ეს იყო ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი იმისა, რომ პრუსიელებმა გაიმარჯვეს ფრანკო-პრუსიის ომში მოულოდნელი ფრანგული უკუსვლის შემდეგ, რომელთაგან ბოუნ-ლა-როლანი ყველაზე სანახაობრივი იყო. ამ დაპირისპირების ამბის მიღების შემდეგ ლუარის არმია გვერდის ავლით პარიზში გაემართა. ფრანგი იმპრესიონისტი მხატვარი ფრედერიკ ბაზილი, რომელიც მე-3 ზუავში მსახურობდა, მოკლეს მოქმედების დროს ბოუნ-ლა-როლანდში, სანამ ხელმძღვანელობდა თავის ნაწილს პირველ შეტევაში, მისი ოფიცერი დაშავდა.ალექსანდრე სიმენსი, გერმანელი ელექტრო ინჟინერი, რომელმაც დააარსა ტელეგრაფ ინჟინერთა და ელექტრიკოსთა საზოგადოება, ასევე იბრძოდა ბრძოლაში, როგორც ერთ-ერთი რიგითი პრუსიის არმიაში, იგი დაიჭრა და გამბედაობისთვის დაჯილდოვდა რკინის ჯვრის ორდენით.
ვაშლევის ღვთისმშობლის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =16 ნოემბერი, 2014
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 42.1115
| გრძედი =43.293222
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ვაშლევის (საქასრიის) ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია — დარბაზული ტაძარი საქართველოში, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაშლევში. აგებულია 2014 წელს. ეკურთხა 16 ნოებერს. ტაძრის ტერიტორიაზე მოქმედებს დედათა მონასტერი.
სამედ ვურღუნის სახელობის პარკი

სამედ ვურღუნის სახელობის პარკი ან სამედ ვურღუნის ბაღი — პარკი, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის ქალაქ ბაქოში სადგურის მოედანთან ახლოს.

პარკი მოშენდა 1882 წელს. მოედანი ადრე ცნობილი იყო, როგორც ოქტომბრის მოედანი. მდებარეობს 28 მაისისა და ფიქრეთ ამიროვის ქუჩების კვეთაზე. ბაღი მოიცავს აზერბაიჯანის რკინიგზის შენობის წინა მოედანს.

1938 წლიდან 1959 წლამდე პარკის ტერიტორიაზე მოქმედებდა ზოოპარკი.

1961 წელს მოედანზე დაიდგა სამედ ვურგუნის ძეგლი. ძეგლის ავტორი იყო ფუად აბდურახმანოვი, არქიტექტორი კი მიქაილ ჰუსეინოვი.

პარკის კაპიტალური რეკონსტრუქცია მოხდა 2009 წელს.
რუხი ვეშაპი

რუხი ვეშაპი — ზღვის ძუძუმწოვარი ცხოველი უკბილო ვეშაპების ჯგუფისა. მიგრირებს ყოველწლიურად საკვების მოპოვების ადგილიდან გამრავლების ადგილისკენ. იზრდება 14,9 მ-მდე, იწონის 41 ტონას და ცხოვრობს 55–70 წლამდე. სახეობას სახელი ეწოდა შავ კანზე რუხი და თეთრი ლაქების არსებობის გამო.

წყნარი ოკეანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილებში გვხვდება რუხი ვეშაპის ორი პოპულაცია. ივარაუდება, რომ ატლანტის ოკეანის ჩრდილოეთში ნაცრისფერი ვეშაპები ევროპის სანაპიროებზე ჯერ კიდევ ახ.წ. 500 წლისთვის განადგურდა, ხოლო ამერიკის სანაპიროზე მე-17-მე-18 საუკუნეებში, ამის გამომწვევი მიზეზი კი ვეშაპებზე ნადირობა იყო.. ამის მიუხედავად, 2010-იან წლებში ნაცრისფერი ვეშაპები შენიშნეს ხმელთაშუა ზღვასა და სამხრეთ ნახევარსფეროს ატლანტის ოკეანის სანაპიროებზე.
გულსუმ ნარიმანოვა

გულსუმ ნარიმანოვა (ალიევა) ( — აზერბაიჯანის სახელმწიფო მოღვაწის, მწერლის, პუბლიცისტის ნარიმან ნარიმანოვის მეუღლე.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1898 წელს შამახიელი ვაჭრის მირკაზიმ ალიევის ოჯახში. განათლებას იღებდა სახლში და კარგად ლაპარაკობდა რუსულად. 1915 წელს იგი დაქორწინდა დიდ მოაზროვნეზე და გამოჩენილ სახელმწიფო მოღვაწესა და მწერალზე ნარიმან ნარიმანოვზე.

გულსუმ ნარიმანოვა თავისი მეუღლის გავლენით შეუერთდა საზოგადოებრივ ცხოვრებას. თავის ბიოგრაფიაში წერს, რომ ის პოლიტიკურ მოღვაწეობას ეწეოდა მუსლიმ ქალებში, ავრცელებდა საიდუმლო ლიტერატურას და განათლებისკენ მოუწოდებდა ყველას. დიდი ძალისხმევა დახარჯა ბაქოში შშმ პირთა სახლის, საბავშვო ბაღისა და ბაგა-ბაღის შესაქმნელად.

გულსუმმა 1921 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის განათლების სახალხო კომისარიატის სკოლამდელი განათლების განყოფილების მიერ მუსლიმი ქალებისთვის გახსნილი პირველი კურსი.

1925 წელს, ნარიმან ნარიმანოვის გარდაცვალების შემდეგ იგი ზრუნავდა თავისი ვაჟის ნაჯაფის განათლებაზე და პარალელურად მოსკოვის პოკროვსკის სკოლის მუშათა ფაკულტეტზე სწავლობდა. გულსუმმა ნარიმან ნარიმანოვის ლიტერატურული, სამეცნიერო და პოლიტიკური მემკვიდრეობა აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუზეუმში გაგზავნა მისი შეგროვებისა და დაცვის მიზნით.

1931-1935 წლებში სწავლობდა მოსკოვის ტიმირიაზევის სახელობის სასოფლო-სამეურნეო აკადემიის მებაღეობა-მეხილეობის ფაკულტეტზე და გარაგულის მეცხვარეობის ინსტიტუტში. 1931 წელს იმავე ინსტიტუტმა იგი გაგზავნა დასავლეთ ციმბირის ბარაბინის რაიონში მდებარე „გოიუნჩულუღის“ სახელმწიფო მეურნეობაში სარეველა ბალახოვანი კამპანიისთვის.

დიდი სამამულო ომის დროს გულსუმ ნარიმანოვა სამხედრო ჰოსპიტალში მუშაობდა.

მისი ერთადერთი ვაჟი ნაჯაფი გმირულად დაიღუპა უკრაინის ვოლნოვახასთვის ბრძოლებში. ნარიმანოვა კი აგრძელებდა თავის საქველმოქმედო საქმიანობას.

გულსუმ ნარიმანოვა გარდაიცვალა 1953 წელს. იგი დაკრძალეს მოსკოვის ვაგანკოვსკოეს სასაფლაოზე.
მირზა აღალი ალიევი

მირზა აღალი ალიევი (; 1878 - 1941) — პოეტი, ჟურნალისტი, პედაგოგი, ქველმოქმედი, მუზეუმოლოგი. ლენქორანში პირველი ადგილობრივი ისტორიის მუზეუმის დამფუძნებელი.

ბიოგრაფია
მირზა აღალი ალიევი დაიბადა ლენქორანში 1878 წელს. მამამისი მირზა აზიზი მასწავლებელი იყო. იგი სწავლობდა ცნობილ პედაგოგთან მირზა ისმაილ გასირთან და შესანიშნავად ისწავლა სპარსული ენა. იგი უშუალოდ მონაწილეობდა ლენქორანის პირველი სკოლების ორგანიზებაში, ხოლო 1931 წელს პედაგოგთა ყრილობაზე აირჩიეს წარმომადგენლად. საგანმანათლებლო საქმიანობით მირზა აღალი ალიევი ასევე აღიარებული იყო თავისი დროის ნიჭიერ პოეტად და ჟურნალისტად. ის იყო ჯალილ მამედყულიზადეს მეგობარი და საბჭოთა კავშირის გმირის, სატანკო ჯარების გენერალ-მაიორის, ჰაზი ასლანოვის მასწავლებელი. მირზა აღაალი ალიევი გარდაიცვალა ლენქორანში 1941 წლის იანვარში, 63 წლის ასაკში.

მირზა აღაალი ალიევი მხატვრული შემოქმედებითაც იყო დაკავებული. იგი ლიტერატურული საზოგადოების „ფევჯულ-ფუსახას“ წევრი იყო. მისი სატირული ლექსები იბეჭდებოდა სხვადასხვა გაზეთებში, მათ შორის ინდოეთშიც.
ასკარ რასულოვი

ასკარ ადილ ოღლუ რასულოვი (დ. 3 მარტი, 1954, ნახიჩევანი) — აზერბაიჯანელი მეცნიერი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნული არქივის დეპარტამენტის უფროსი.

ბიოგრაფია
ასკარ ადილ ოღლუ რასულოვი დაიბადა 1954 წლის 3 მარტს ქალაქ ნახიჩევანში. 1960-1970 წლებში სწავლობდა ნახიჩევანის აქბარ აღაევის სახელობის სკოლა-ინტერნატში. 1971 წელს ჩაირიცხა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე, ხოლო 1971-1976 წლებში სწავლობდა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის თურქულ განყოფილებაში. მან წარჩინებით დაამთავრა უნივერსიტეტი. ბსუ-ში 1980 წლიდან მუშაობს. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი და პროფესორია.

უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ ოთხი წლის განმავლობაში მუშაობდა თარჯიმნად თურქეთის რესპუბლიკაში სსრკ საგარეო ეკონომიკური ურთიერთობების კომიტეტში. ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში აგრძელებს სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას.

1983 წელს ასკარ რასულოვმა მიიღო ფილოლოგიის დოქტორის ხარისხი თემაზე „ესეების ჟანრი თურქულ ლიტერატურაში“.

2005 წელს წარმატებით დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ფილოლოგიაში თემაზე „მხატვრული ჟურნალისტური ჟანრების გაჩენა და განვითარების გზები თურქულ ლიტერატურაში“.

2012 წლის ნოემბერში რასულოვი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებულებით დაინიშნა ეროვნული არქივის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილედ, ხოლო 2018 წლის 31 ივლისს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებულებითა ზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნული არქივის დეპარტამენტის უფროსად.

მონაწილეობდა მრავალ საერთაშორისო სემინარში, სიმპოზიუმსა და კონფერენციაში.
თავდასხმა აზერბაიჯანის საელჩოზე თეირანში (2023)

თავდასხმა აზერბაიჯანის საელჩოზე თეირანში ადგილობრივი დროით 08:00 საათზე, 2023 წლის 27 იანვარს მოხვდა. თავდამსხმელი, ირანის მოქალაქე იასინ ჰიუსეინზადა, აკ-47 ტიპის ავტომატით შეიარაღებული, დაცვის პოსტის გავლით, შეიჭრა საელჩოს შენობაში და საელჩოს თანამშრომლების მისამართით გახსნა ცეცხლი. თანამშრომლებმა წინააღმდეგობის გაწევა სცადეს, რა დროსაც სალეჩოს დაცვის უფროსი, ორხან ასგაროვი სასიკვდილოდ დაიჭრა და ადგილზე გარდაიცვალა. თავდასხმის შედეგად ასევე საელჩოს ორი თანამშრომელიც დაიჭრა.

თავდასხმიდან ცოტა ხანში, ირანის უსაფრთხოების სამსახურებმა დამნაშავე იასინ ჰიუსეინზადა დააკავეს. აზერბაიჯანის სახელმწიფო უშიშროების სამსახურმა ფაქტთან დაკავშირებით სისხლის სამართლის საქმე გახსნა.

აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა, ილჰამ ალიევმა დაგმო თავდასხმა და მიანიშნა, რომ თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ირანს ეკისრება. ამასთანავე, აზერბაიჯანულმა მხარემ თავდასხმა „ტერორისტულ აქტად“ შერაცხა. თავის მხრივ, ირანელი ოფიციალური პირების განცხადებებიდან ირკვევა, რომ თავდასხმა არ ატარებდა პოლიტიკურ მოტივს. ირანელმა ძალოვანებმა განაცხადეს, რომ თავდასხმა დამნაშავემ პირადი მოტივებიდან გამომდინარე ჩაიდინა და საელჩოში ის ორი არასრულწლოვანი შვილთან ერთად მივიდა. თუმცა, საელჩოს კამერის ჩანაწერებიდან გაირკვა, რომ დამნაშავე საელჩოში მარტო მივიდა. მოგვიანებით, აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ თავისი დიპლომატების ევაკუაცია განახორციელა თეირანიდან.

წინაისტორია
1991 წლიდან, აზერბაიჯანის მიერ დამოუკიდებლობის აღდგენიდან, ქვეყნის დიპლომატიურ მისიაზე მხოლოდ ერთხელ განხორციელდა თავდსხმა. 2022 წლის აგვისტოში, ლონდონში მდებარე აზერბაიჯანის საელჩოზე განხორციელდა თავდასხმა, რა დროსაც რამდენიმე პირმა შეიჭრა საელჩოს შენობაში, ჩამოაგდეს აზერბაიჯანის დროშა და მის ნაცვლად რელიგიური ლოზუნგებით გაფორმებული დროშა ჩამოკიდეს. რადიკალებმა შენობის კედლებზე არაბულად წარწერები გააკეთეს.
ომი რადფანის მთებში

ომი იემენში, სამხრეთ რადფანის მთებში - ბრძოლა რადფანის მთებში, დალას(დალი) ემირატის ტერიტორიაზე , რომელიც არის სამხრეთ არაბეთის ფედერაციის ნაწილი, იემენელ აჯანყებულებსა და ბრიტანეთის ჯარების კონტინგენტს შორის. შეიარაღებული შეტაკებები დაიწყო 1963 წლის 14 ოქტომბერს და დასრულდა 1967 წლის ივლისში რადფანის მთების ტერიტორიიდან ბრიტანეთის ჯარების გაყვანით.

უკანა ისტორია
აღმოსავლეთში ბრიტანელების კოლონიური მმართველობის წინააღმდეგ მიმართული გამალ აბდელ ნასერის მიერ გატარებული პოლიტიკის გავლენით, ადენში ჩნდება ანტიბრიტანული მოძრაობა. იმ დროს მან ცოტათი გამოიჩინა თავი. გაერთიანებული არაბთა რესპუბლიკის შექმნის შემდეგ ნასერმა მიიწვია შეუერთდეს იემენს არაბული სახელმწიფოების ალიანსს, რაც საფრთხეს შეუქმნის იქ ბრიტანეთის მმართველობას.

ჯებელ რადფანი - არის მთიანი ქვეყანა, რომლის ფართობია ათას კვადრატულ კილომეტრზე მეტი, რომელიც მდებარეობს ადენიდან ჩრდილოეთით მიმავალი გზის აღმოსავლეთით იემენის საზღვარზე ქალაქ დხალაში (არაბულად - ად-დალი). უმაღლესი წერტილია ჯებელ ხურრია (1867 მეტრი). მაღალი მწვერვალები, დაკბილული კლდეები, ღრმა ხეობები-ვადები, რომლებშიც უხსოვარი დროიდან ადამიანები ცხოვრობდნენ სიცოცხლისა და სიკვდილის პირას, სისხლიანი შურისძიების ატმოსფეროში, რომელიც საუკუნეების მანძილზე არ გაჩერებულა. ჯამურად დაახლოებით 30 ათასი ადამიანი ცხოვრობდა ჯებელ რადფანში, რომლებსაც შეეძლოთ 7 ათასამდე კარგად გაწვრთნილი მებრძოლი.

მოვლენების მსვლელობა
მოვლენების განვითარება
ტალი

ტალი — საკიდი ტვირთამწევი მოწყობილობა, რომელსაც აქვს ხელის, ელექტრული ან პნევმატიკური ამწევი. შედგება ჯალამბარისა და ურიკისაგან.

ხელის ტალი (ტვირთამწეობა — 0.1-10 ტ) არის სტაციონარული ან მოძრავი.

ელექტროტალს (ტვირთამწეობა — 0.25-10 ტ, აწევის სიმაღლე — 4-30 მ, ტვირთის აწევის სიჩქარე — 8-20 მ/წთ, მოძრაობის სიჩქარე — 20-30 მ/წთ) აქვს ერთ- ან ორრელსიანი სამოძრაო ლიანდაგი, ისრები, დახრა — 2°-მდე. ისეთ ელექტროტალს, რომელსაც ერთრელსიანი ურიკა აქვს, ტელფერი ეწოდება.

პნევმატიკურ ტალს (ტვირთამწეობა — 0.1 ტ) იყენებენ იმ შემთხვევაში, როდესაც წარმოების პირობებში შეუძლებელია ელექტროენერგიის გამოყენება.
სამხრეთ მოგადიშოს ბრძოლა

სამხრეთ მოგადიშოს ბრძოლა — დაიწყო სომალის დედაქალაქ მოგადიშოში 2009 წლის 24 თებერვალს, როდესაც სომალის გარდამავალ ფედერალურ მთავრობას დაუპირისპირდნენ რადიკალი ისლამისტები.

ბრძოლის დასახელება მოიცავს სიტყვა „სამხრეთს“, რათა განასხვავოს იგი მოგადიშოს სხვა ბრძოლებისგან. მოგადიშოს ცხრა მთავარი ბრძოლა მიმდინარეობდა სომალის სამოქალაქო ომის ფარგლებში, ათწლეულების განმავლობაში. ეს იყო პირველი ბრძოლა ამ ქალაქში მას შემდეგ, რაც სომალი ცდილობდა აერჩია ახალი პრეზიდენტი 2009 წლის იანვარში. ეს არჩევნები დემოკრატიისკენ ერთგვარ დაბრუნებას ნიშნავდა. სამხრეთ მოგადიშორს ბრძოლა განიხილება სომალის სამოქალაქო ომის (2009–დღემდე) საწყის წერტილად, რომელიც დღემდე გრძელდება

ბრძოლაში, რომელიც ძირითადად ქალაქის სამხრეთით მიმდინარეობდა, 87 ადამიანი დაიღუპა და 90 დაშავდა. მათი დიდი ნაწილი მშვიდობიანი მოქალაქე იყო. აჯანყებულებმა ნაღმტყორცნებიდან ისროლეს სასიკვდილო ბომბები და ასაფეთქებელი ნივთიერებები პრეზიდენტის სასახლის მისამართით, რომელიც მდებარეობს ბორცვზე, ვარდიგლის რაიონში. პარალელურად ცეცხლი გაუხსნეს აფრიკის კავშირისა და სამთავრობო ჯარების ბაზას ჰოდანის რაიონში, ისევე როგორც ახლომდებარე ჰოულვადაგის რაიონში არსებულ ბაზას. ბრძოლაში დაიღუპა 15 ალ-შაბააბის და ჰიზბულ ისლამის მებრძოლი და 6 გარდამავალი ფედერალური მთავრობის პოლიციელი.

ბრძოლა
2009 წლის 31 იანვარს გარდამავალი ფედერალური მთავრობის პრეზიდენტად აირჩიეს სომალის ხელახლა განმათავისუფლებელი ფრაქციის ლიდერი შარიფ შეიხ აჰმედი. ალ-შაბააბის რადიკალმა ისლამისტებმა დაადანაშაულეს გარდამავალი ფედერალური მთავრობის ახალი პრეზიდენტი სეკულარული მთავრობის ჩამოყალიბებაში და განაგრძეს სამოქალაქო ომი მას შემდეგ, რაც ის მოგადიშოში პრეზიდენტის სასახლეში 2009 წლის თებერვლის დასაწყისში ჩავიდა. მათ მთავარ მოთხოვნებს ქვეყნის შარიათის კანონების მიხედვით მართვა და უცხოური ჯარებისგან გათავისუფლება წარმოადგენდა. 6 თებერვალს ალ-შაბააბის მებრძოლებმა სხვა რადიკალ ისლამისტებთან ერთად იერიში მიიტანეს პრეზიდენტის სასახლეზე. პრეზიდენტთან მოლაპარაკების მცდელობებმა უშედეგოდ ჩაიარა. შედეგად, 24 თებერვალს ბრძოლა გაგრძელდა მოგადიშოს სამხრეთ ნაწილში და დასრულდა 25 თებერვალს. შეტაკებაში დაიღუპა და დაშავდა მშვიდობიან მოქალაქეთა დიდი ნაწილი, რის გამოც ორივე მხარემ დაგმო აგრესია.

ჰიზბულ ისლამის პოზიცია
შეიხ ომარ იმანმა, ჰიზბულ ისლამის თავმჯდომარემ, დაგმო სომალის აფრიკული კავშირის მისიაზე თავდასხმები, მაგრამ აღიარა, რომ ჯგუფის „ზოგიერთი წევრი“ იყო ჩართული სამხრეთ მოგადიშოს ბრძოლაში.
ფილიპინების ეკორეგიონები

ფილიპინების არქიპელაგი მსოფლიოში ბიომრავალფეროვნებისა და ენდემიზმის ერთ-ერთი უდიდესი რეზერვუარია. არქიპელაგი 7 100-ზე მეტ კუნძულს მოიცავს, რომელთა ფართობიც 300 780 კმ²―ს უტოლდება.

ფილიპინების ეკორეგიონები პირველ რიგში გამყინვარების პერიოდში ზღვის დონითაა განსაზღვრული, რომელიც დღევანდელთან შედარებით 120 მეტრით დაბალი იყო და მილიონობით გალონი წყალი დიდ კონტინენტურ ყინულოვან ფარში იყო მოთავსებული. დღევანდელი ფორმით კუნძულების დანაწევრებამდე ფილიპინების ეკორეგიონები იყო:
დიდი ლუსონი ― ლუსონი, კატანდუანესი, მარინდუკე, პოლილიო და პატარა კუნძულები.
დიდი მინდანაო ― მინდანაო, ბასილანი, ბოჰოლი, ლეიტე, სამარი და მიმდებარე პატარა კუნძულები.
დიდი პალავანი ― პალავანი, ბალაბაკი, ბუსუანგა, კულიონი, კუიო და მიმდებარე კუნძულები.
დიდი ნეგროსი-პანაი ― ნეგროსი, პანაი, სებუ და მასბატე.
დიდი სულუ ― სულუს არქიპელაგის დიდი ნაწილი ტავი-ტავიდან ხოლომდე.

ფილიპინების ეკორეგიონების განმსაზღვრელი კიდევ ერთი მთავარი ფაქტორი სიმაღლეა. ლუსონისა და მინდანაოს მაღალი მთები წვიმის ტყეების ეკორეგიონებს მიეკუთვნება. ლუსონის მთები ლუსონის ტროპიკული ფიჭვის ტყეების ეკორეგიონსაც მიეკუთვნება.

სახმელეთო ეკორეგიონები
მთავარი ჰაბიტატების ტიპის მიხედვით
ტროპიკული და სუბტროპიკული ტენიანი ფართოფოთლოვანი ტყეები
დიდი ნეგროსი-პანაის წვიმის ტყეები
ლუსონის მონტანის წვიმის ტყეები
ლუსონის წვიმის ტყეები
მინდანაოს მონტანეს წვიმის ტყეები
მინდანაო-აღმოსავლეთ ვისაიასის წვიმის ტყეები
მინდოროს წვიმის ტყეები
პალავანის წვიმის ტყეები
სამხრეთ ფილიპინსი ზღვა (სადავაოა ჩინეთს, მალაიზიას, ტაივანს, ვიეტნამსა და ფილიპინებს შორის)
სულუს არქიპელაგის წვიმის ტყეები

ტროპიკული და სუბტროპიკული წიწვოვანი ტყეები
ლუსონის ტროპიკული ფიჭვის ტყეები

მტკნარი წყლის ეკორეგიონები
ჩრდილოეთ ფილიპინების კუნძულები
პალავანი-ბუსუანგა-მინდორო
მინდანაო
ლანაოს ტბა

საზღვაო ეკორეგიონები
საზღვაო პროვინციების მიხედვით:

ცენტრალური ინდო-წყნარი ოკეანე
სამხრეთ ჩინეთის ზღვა
სამხრეთ ჩინეთის ზღვის კუნძულები
მარჯნის სამკუთხედი
დასავლეთ მარჯნის სამკუთხედი
პალავანი/ჩრდილოეთი ბორნეო
აღმოსავლეთი ფილიპინები
სულავესის ზღვა/მაკასარის სრუტე
განზომილება (ფიზიკა)

განზომილება — ფიზიკური სიდიდეების დამოკიდებულების ფორმა იმ სიდიდეებისაგან, რომლებიც მიღებულია ძირითად სიდიდეებად. ყველაზე უფრო მიზანშეწონილია ამ დამოკიდებულების გამოსახვა სიგრძის, მასისა და დროის მიხედვით. არსებული განსაზღვრებისა და მისი გამომსახველი მათემატიკური ფორმულის შესაბამისად ფართობს აქვს განზომილება ^2, მოცულობას — ^3, სიჩქარეს — ^{-1}, აჩქარებას — ^{-2}, ძალას — ^{-2}. იმისათვის, რომ განზომილების ფორმულები განასხვაონ სათანადო ფიზიკური დამოკიდებულების გამომსახველი ფორმულებისაგან, იყენებენ კვადრატულ ფრჩხილებს, მაგალითად, [^{-1}] და ა. შ.
ნადირ-შაჰის ლაშქრობა კავკასიაში

ნადირ-შაჰის ლაშქრობა კავკასიაში (1734—1735)   —  ირან-ოსმალეთის ომის (1730-1736) ბოლო დიდი კამპანია, რომელიც დასრულდა სპარსელთა გამარჯვებით. შედეგადაც ირანმა  დაიბრუნა კონტროლი თითქმის მთელი კავკასიის რეგიონზე.

სტრატეგიული კონტექსტი
სეფიანთა იმპერიის დაცემის შემდეგ 1722 წელს კავკასია ოსმალთა კონტროლის ქვეშ მოექცა. ნადირ-შაჰის ლაშქრობის პირველი მიზანი გახლდათ 1734 წლის აგვისტოში შირვანის დაბრუნება,  რის შემდეგაც სპარსეთის ჯარები წავიდნენ დასავლეთით და ალყა შემოარტყეს განჯას.

განჯა მძლავრად იყო გამაგრებული, ქალაქს იცავდა 14000 კაციანი გარნიზონი. მას შემდეგ, რაც თაჰმასპ-ხან ჯალაიერმა ოსმალეთის ჯარები კავკასიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით გაფანტა, ნადირ-შაჰი დასავლეთისკენ დაიძრა, რათა თურქებისთვის კიდევ ერთი გამანადგურებელი დარტყმა მიეყენებინა.

ავადესტანის ჩრდილოეთით მდებარე მთებში გამოზამთრება არცთუ ისე სახარბიელო პერსპექტივა იყო, ამიტომ ნადირ-შაჰმა გადაწყვიტა დასავლეთისკენ შემობრუნებულიყო, განჯისთვის შემოერტყა ალყა და  მოულოდნელად აეღო ციხესიმაგრე.

სპარსეთის არტილერია ჯერ კიდევ განიცდიდა ძლიერი საალყო იარაღის ნაკლებობას. იგი  შედგებოდა ძირითადად საველე ბატარეებისგან, რომლებიც ეფექტური იყო ბრძოლაში, მაგრამ  ქალაქის კედლებისთვის სერიოზულ საფრთხეს არ წარმოადგენდა. ამ მიზნით, ნადირ-შაჰმა მესანგრეები გააგზავნა რათა კედლის ქვეშ ციტადელამდე მისასვლელი თხრილები გაეყვანათ, მაგრამ თურქეთის მხარეს საკუთარმა მზვერავებმა  დროულად მიაწოდეს  ინფორმაცია მოწინააღმდეგის განზრახვის შესახებ. . შედეგად ოსმალეთის იმპერიის ჯარისკაცებმა შემხვედრი გვირაბის გათხრა დაიწყეს და ხელჩართული ბრძოლა მიწისქვეშეთში გაიმართა. სპარსელებმა მხოლოდ ექვსი  ასაფეთქებლის ამოქმედება მოახერხეს,  ოსმალთა 700  მცველი მოკლეს, მაგრამ ვერ მიაღწიეს ციტადელის კედელს, რომელიც თურქული გარნიზონის თავშესაფარს წარმოადგენდა. სპარსელებმა დაკარგეს 30-დან 40-მდე კაცი.

ნადირ-შაჰმა ერევანის და თბილისის ბლოკირ.ება მოახდინა. სტამბოლი იძულებული გახდა საპასუხო ზომები მიეღო და  კოპრულუ ფაშას მეთაურობით კავკასიაში  50 000 მხედარის, 30 000 იანიჩარისა და 40 ქვემეხისგან შემდგარი ჯარი გააგზავნა.

ეღვარდის ბრძოლა
ნადირ-შაჰმა ალყაში მოაქცია რგიონის არაერთი საკვანძო  ქალაქი და ციხესიმაგრე. იგი ელოდებოდა კეპრულუ ფაშას მთავარი არმიის მოსვლას. როდესაც შეიტყო მისი მოახლოების შესახებ, შეკრიბა 15000 კაციანი ავანგარდი და დაიძრა დასავლეთისკენ, რათა მოულოდნელად გამოეწვია თურქები  ბრძოლაში. ჯერ კიდევ სპარსეთის მთავარი  40000 -იანი  არმიის მისვლამდე, კოლოსალური რიცხობრივი უთანასწორობის მიუხედავად (4-5-ჯერ), დაამარცხა თურქები და აიძულა სტამბოლი საბოლოოდ თანხმობა განეცხადა  ზავის დადებაზე, რომელიც აღიარებდა სპარსელთა კონტროლს კავკასიასა და მესოპოტამიის საზღვრებზე (უკვე შეთანხმებული ზუჰაბის ხელშეკრულებით).

მარცხმა ეღვარდთან თურქეთის არმიასთან შეერთების საშუალება არ მისცა შავი ზღვის სანაპიროს გაყოლებით მიმავალ  50000 ყირიმელ თათარს.
სევილიის ალყა

სევილიის ალყა — 16 თვიანი წარმატებული ბრძოლა რეკონკისტას დროს, ფერდინანდ კასტილიელის ძალების მიერ. მიუხედავად იმისა, 1236 წელს კორდობის სწრაფმა აღებამ შოკი მოახდინა მუსულმანურ სამყაროში, სევილიის ალყა მაინც იყო ფერნანდო -ის მიერ განხორციელებული ყველაზე რთული სამხედრო ოპერაცია. ეს ასევე არის ადრეული რეკონკისტის ბოლო ძირითადი ოპერაცია. ოპერაციამ ასევე აღნიშნა სამხედრო მნიშვნელობის კასტილია-ლეონის ძირძველი საზღვაო ძალების გამოჩენა. ფაქტობრივად, რამონ დე ბონიფაზი იყო კასტილიის პირველი ადმირალი, თუმცა მას არასოდეს ჰქონია მსგავსი ოფიციალური ტიტული.

1246 წელს, ხაენის დაპყრობის შემდეგ, სევილია და გრანადა გახდნენ ერთადერთი დიდი ქალაქები იბერიის ნახევარკუნძულზე, რომლებიც არ დათანხმდნენ ქრისტიანულ სუზერეინტს. ამ ორიდან გრანადა ნახევრად დამოუკიდებელი დარჩა 1492 წლამდე.

1247 წლის ზაფხულში კასტილიურმა ჯარებმა ქალაქი ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით ჩაკეტეს. ამან გზა გაუხსნა ალყას, რომელიც დაიწყო მაშინ, როდესაც რამონ დე ბონიფაზი ცამეტი გალერით მიცურავდა, რამდენიმე პატარა გემით, გვადალკვივირისკენ და მიმოფანტა ორმოცი პატარა გემი, რომლებიც ცდილობდნენ მის წინააღმდეგობას. 3 მაისს კასტილიურმა ფლოტმა გატეხა პონტონის ხიდი, რომელიც აკავშირებდა სევილიასა და ტრიანას.

წმინდა ალბერტუს მაგნუსმა დაწერა, რომ მავრიელი დამცველები ალყის დროს იყენებდნენ არტილერიას, რომელიც ლოდებით იყო დატვირთული, მაგრამ ზუსტად არ არის გარკვეული , იყენებდნენ თუ არა მსგავს იარაღებს.

კაპიტულაცია
დაკარგულ ალმოჰადებისგან დახმარების მიღების მთელი იმედით, აქსატაფმა და ქალაქის წარჩინებულთა კონფერენციამ კაპიტულაციის განხილვა დაიწყო. ამ მიზეზით, ოქტომბერში მათ შესთავაზეს კაპიტულაცია ფერნანდო -ს, რომელმაც არ მიიღო და განაცხადა, რომ არ მიიღებდა სხვას, გარდა ქალაქის უპირობო დათმობისა. ალფაკუი ორიასი, რომელიც იმყოფებოდა სან ხორხეს ციხესიმაგრეში, და ტრიანას მერები ფერნანდოს სთხოვენ სევილიაში შესვლის ნებართვას და სევილიის კრებაზე კაპიტულაციის განხილვას. შემდეგ, მსვლელობა გაუგზავნეს კასტილიელებს, რათა შესთავაზონ ალკაზარის მიწოდება და ქალაქის ქირა, რასაც ფერნანდომ ასევე უარყო. რამდენიმე დღის შემდეგ, მავრიელთა საელჩო ბრუნდება და ამბობენ, რომ ალკაზარის გარდა, ქალაქის მესამედს დათმობენ ბატონად, ფერნანდოც ასევე უარს ამბობს. შემდეგ მოვიდა მესამე წინადადება, ქალაქს გაყოფდნენ კედელი და ნახევარი დარჩებოდა ქრისტიანებისთვის, მეორე კი მუსლიმებისთვის, და მიუხედავად იმისა, რომ ეს იდეა ფერნანდოს გარემოცვაში ზოგს მოეწონა, მან მაინც უარი თქვა.

შიმშილის გამო ქალაქი 1248 წლის 23 ნოემბერს ქალაქის კაპიტულაცია მოხდა. პირობები განსაზღვრავდა, რომ კასტილიელთა ჯარებს ალკასარში შესვლის უფლება მიეცათ არა უგვიანეს ერთი თვისა. ფერდინანდმა თავისი ტრიუმფალური შესვლა ქალაქში 1248 წლის 22 დეკემბერს მოაწყო. მუსლიმურ მატიანეებში ნათქვამია, რომ დაახლოებით 300 000 მაცხოვრებელმა დატოვა ქალაქი. ამ რიცხვს ო'კალაგანი გაზვიადებულად მიიჩნევს.