iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ოკინავის დაბრუნების შეთანხმება

ოკინავის დაბრუნების შეთანხმება — შეთანხმება აშშ-სა და იაპონიას შორის, რომლის თანახმად აშშ-მ იაპონიის სასარგებლოდ დათმო უფლებები კუნძულ ოკინავაზე. ხელშეკრულებას ერთდროულად მოაწერეს ხელი ვაშინგტონსა და ტოკიოში 1971 წლის 17 ივნისს. ამერიკის მხრიდან პრეზიდენტ რიჩარდ ნიქსონის სახელით ხელი მოაწერა სახელმწიფო მდივანმა უილიამ როჯერსმა, ხოლო იაპონიის მხრიდან კიიტი აიტიმ პრემიერ-მინისტრ ეისაკუ სატოს სახელით. იაპონიის პარლამენტმა ხელშეკრულების რატიფიცირება 1971 წლის 24 ნოემბერს მოახდინა.
ზაეჩარი

ზაეჩარი  — ქალაქი სერბეთში, ზაეჩარის ოლქის ცენტრი. მდებარეობს ბულგარეთის საზღვრის სიახლოვეს, აღმოსავლეთ-სერბეთის მთებში, ზღვის დონიდან 137 მ სიმაღლეზე. 2011 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 43,860 ადამიანი. ზაეჩარიდან მიიმართება საავტომობილო გზები სხვადასხვა ქალაქების მიმართულებით. 1974 წლიდან დაწყებული ქალაქში ყოველწლიურად იმართება მუსიკალური ფესტივალი.
სმედერევო

სმედერევო  — ქალაქი სერბეთში, ქალაქ ბელგრადიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 50 კმ-ში. მდებარეობს მდინარეების მორავისა და დუნაის შეერთების ადგილას, ზღვის დონიდან 70 მ სიმაღლეზე. პოდუნაის რაიონისა და სმედერევოს თემის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 64,175 ადამიანი. სმედერევო შუა საუკუნეებში იყო სერბეთის დედაქალაქი და უმსხვილესი ქალაქი. 1458 წელს ქალაქი დაიპყრო ოსმალეთის იმპერიამ, ხოლო 1459 წელს გარდაიქმნა სმედერევოს საფაშოდ.
საუდები

საუდები — საუდის არაბეთის მმართველი სამეფო ოჯახი. ოჯახს ჰყავს ათასობით წევრი. ისინი წარმოადგენენ მუჰამად იბნ საუდისა და მისი ძმების შთამომავლებს, თუმცა მმართველ კლასს წარმოადგენენ მხოლოდ იბნ საუდის პირდაპირი შთამომავლები.

ოჯახის ყველაზე გავლენიანი წევრი არის საუდის არაბეთის მეფე. გვირგვინი გადაეცემათ იბნ საუდის შვილებს. 2006 წლის სამეფო დადგენილებით ომავალში მეფის არჩევა მოხდება საუდის პრინცების კომიტეტზე. ოჯახი მოიცავს დაახლოებით 15 000 წევრ, თუმცა რეალური ძალაუფლება განაწილებულია მხოლოდ 2000 ადამიანზე.

საუდების დინასტიამ გამოიარა სამი ფაზა: საუდების პირველი სახელმწიფო, საუდების მეორე სახელმწიფო და თანამედროვე საუდის არაბეთი. საუდების პირველი სახელმწიფო გამოირჩეოდა ისლამის გავრცელებით, ხოლო მეორე მუდმივი ბრძოლებით. დღევანდელ საუდის არაბეთს აქვს მნიშვნელოვანი გავლენა შუა აღმოსავლეთში. საუდებს ჰქონდათ კონფლიქტები: ოსმალეთის იმპერიასთან, მექას შარიფთან, ჯებელ-შამარისს მმართველ ოჯახ ალ რაშიდებთან და სხვა და სხვა მუსლიმანურ დაჯგუფებებთან როგორც ქვეყნის შიგნით ისე მის გარეთ.
პატეს ბრძოლა

პატეს ბრძოლა — ბრძოლა ფრანგებსა და ინგლისელებს შორის 1429 წლის 18 ივნისს, რომელიც ასწლიანი ომის ფინალური ეტაპის ერთ-ერთი გადამწყვეტი მომენტი იყო.

1429 წლის 8 მაისს ჟანა დ’არკმა აიღო ორლეანი, რითაც ხელი შეუშალა ინგლისის გეგმებს სამხრეთ საფრანგეთში. ერთი თვის შემდეგ ჟანა დ’არკმა ინგლისელების წინააღმდეგ კვლავ წამოიწყო ბრძოლა, რომელიც მიზნად ისახავდა ჩრდილოეთ საფრანგეთის გათავისუფლებას ოკუპანტებისაგან. 12 ივნისს აიღეს ჟარჟო, 15 ივნისს - მენ-სიურ-ლუარი და 16 ივნისს ბოჟანსი. ინგლისური არმია, რომელსაც მეთაურობდნენ საუკეთესო ინგლისელი მხედართმთავრები ჯონ ტალბოტი და ჯონ ფასტოლფი, ცდილობდა შეეჩერებინა ფრანგების შეტევა ლუართან. ფრანგებსა და ინგლისელებს შორის ბრძოლა გაიმართა 1429 წლის 18 ივნისს, რომელშიც ფრანგებმა სრული გამარჯვება მოიპოვეს.
სტრატეგიული შეიარაღების შეზღუდვის შეთანხმება

სტრატეგიული შეიარაღების შეზღუდვის შეთანხმება — ორმხრივი მოლაპარაკებების სერია აშშ-სა და სსრკ-ს შორის, რომელიც იარაღზე კონტროლს შეეხებოდა. მიმდინარეობდა ორ რაუნდად და ხელი მოაწერეს ორ ხელშეკრულებას: სშშშ ( - 1972) და სშშშ ( - 1979).

ბირთვული იარაღის შეზღუდვის შესახებ მოლაპარაკებები აშშ-სა და სსრკ-ს შორის 1969 წელს ჰელსინკიში დაიწყო. ამ ხელშეკრულებების საფუძველზე ხელი მოაწერეს სტრატეგიული იარაღის შემცირების ხელშეკრულებებს, რომელსაც მოიხსენიებენ - (1991), - (1993) და - (2010) სახელებით.

 
 - არის სტრატეგიული იარაღის შეზღუდვის შეთანხმების მიღებული სახელწოდება. ეს ხელშეკრულება ზღუდავდა ბალისტიკური რაკეტებისა და გამშვები დანადგარების იმ რაოდენობას, რომელსაც იმ მომენტისათვის ფლობდა ორივე მხარე.

მოლაპარაკება მიმდინარეობდა 1969 წლის 17 ნოემბრიდან 1972 წლის 26 მაისამდე. ამ ხნის განმავლობაში რამდენიმე შეხვედრა გაიმართა ჰელსინკისა და ვენაში. დიდი ხნის განმავლობაში მოლაპარაკებები ჩიხში შედიოდა. 1971 წელს ხელი მოაწერეს წინასწარ ხელშეკრულებას, ხოლო 1972 წლის 26 მაისს მოსკოვში ხელი მოაწერეს დროებით ხელშეკრულებას ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირს შორის სტრატეგიული იარაღის შეზღუდვის შესახებ.

 
მოლაპარაკებები სტრატეგიული შეიარაღების შეზღუდვის შეთანხმების შესახებ მიმდინარეობდა 1972 წლიდან 1979 წლამდე. ხელშეკრულებას 1979 წლის 18 ივნისს მოაწერეს ხელი ვენაში. ხელშეკრულებას სსრკ-ის მხრიდან ხელი მოაწერა ლეონიდ ბრეჟნევმა, ხოლო აშშ-ის მხრიდან ჯიმი კარტერმა. ხელშეკრულების დადებიდან ექვს თვეში სსრკ-მ შეიარაღებული კონტინგენტი შეიყვანა ავღანეთში, რის გამოც სენატმა არ მოახდინა ხელშეკრულების რატიფიკაცია.
უმანკოების ხანა (1993 წლის ფილმი)

უმანკოების ხანა — რეჟისორ მარტინ სკორსეზეს 1993 წლის ფილმი. მან ფილმი მიუძღვა მამას, ლუჩაო ჩარლზ სკორსეზეს, რომელიც ფილმის დასრულებამდე გარდაიცვალა. ფილმი ეფუძნება ედით უორტონის რომანს „უმანკოების ხანა“. ფილმმა მიიღო ოსკარი საუკეთესო კოსტუმების დიზაინისთვის და ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში (უინონა რაიდერი).

სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება 1870-იანი წლების ნიუ-იორკში. მდიდარი იურისტი ნიულენდ არჩერი დანიშნულია ახალგაზრდა მეი უელანდზე. ერთი შედეხვით ისინი იდეალური წყვილია. მაგრამ ქალაქში ჩამოდის მეის ლამაზი ბიძაშვილი გრაფინია ელენა ოლენსკა, რომელიც ქმარს გაექცა. ნიულენდ არჩერი ეჭვს შეიტანს საკუთარ გრძნობებში და ცდილობს დაამყაროს ურთიერთობა ელენთან, მიუხედავად იმისა, რომ ელენი გარიყულია ნიუ-იორკის საზოგადოების მიერ. ქორწინებამდე მეი უელანდი ნიულენდ არჩერს ეკითხება, არის თუ არა მის ცხოვრებაში ვინმე სხვა და თხოვს, ასეთ შემთხვევაში არ დაქორწინდნენ. ნიულენდი კი სწრაფად დაქორწინებას ითხოვს, მაგრამ მალევე გამოუტყდება ელენ ოლენსკას სიყვარულში, მაგრა ელენი მას უარს ეუბნება. ნიულენდი და მეი დაქორწინდებიან. ელენ ოლენსკა თავს არიდებს ნიულენდთან შეხვედრას. როდესაც ისინი შეხვდებიან, ნიულენდი ადანაშაულებს ელენს, რომ მისი მოთხოვნის გამო აირჩია ყალბი ცხოვრება, რომლის გაძლება შეუძლებელია. გრაფინია მას უპასუხებს, რომ ის უძლებს ასეთ ცხოვრებას. ნიულენდი ელენას გაქცევას სთავაზობს, მაგრამ იცის, რომ ეს შეუძლებელია და ნებდება ბედს.ერთ-ერთ წვეულებაზე ნიულენდი მიხვდება, რომ მისი და ელენ ოლენსკას საიდუმლოს შესახებ იცის მთელმა ნიუ-იორკმა, მათ შორის მისმა ცოლმა მეიმ. ნიულენდი მეის ეტყვის, რომ შორეულ მოგზაურობაში სურს წასვლა, მაგრამ მეი მას ეტყვის, რომ ორსულადაა. 57 წლის ასაკში პარიზში ჩასული ნიულენდი იხსენებს მის არშემდგარ სიყვარულს და უარს ამბობს გრაფინია ოლენსკასთან შეხვედრაზე.

როლებში
დენიელ დეი-ლუისი - ნიულენდ არჩერი
უინონა რაიდერი - მეი უილენდი
მიშელ პფაიფერი - ელენ ოლენსკა
ჯერლადინ ჩაპლინი - მისის უილენდი
მერი ბეთ ჰარტი - რეჯინა ბოფორტი
სტიუარტ უილსონი - ჯულიუს ბოფორტი
ჯუნ სკუიბი - მისის მინგოტის მოახლე
ლადო მალაზონია

ვლადიმერ (ლადო) გიორგის ძე მალაზონია (დ. 24 იანვარი, 1900, ოზურგეთი — 1985, ოზურგეთი) — ქართველი მხატვარი, ცნობილია გურიისა და ოზურგეთის პეიზაჟებით. მეტწილად მუშაობდა აკვარელის საღებავითა და გუაშით. მისი პეიზაჟები ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მნიშვნელობისაა. მალაზონიას ნახატები დაცულია საქართველოს სახვითი ხელოვნების ფონდსა და ოზურგეთის მუზეუმში.

ბიოგრაფია
ლადო მალაზონია დაიბადა 1900 წელს ხელოსან გიორგი მალაზონიას ოჯახში. გიორგი სოფელ მამათიდან იყო, დედა - ლიზა ლომთაძე კი მელექედურიდან. მალაზონიას ნათლიები იყვნენ ილარიონ მელუა და მწერალი ნინო ნაკაშიძე, რომლებმაც ის 1902 წელს მელექედურში მონათლეს. 1911 წელს მიაბარეს სასწავლებლად ოზურგეთის სასწავლებელში. სასწავლებლიდან მალაზონია სხვა მოსწავლეებთან ერთად გარიცხეს 1917 წელს კედლიდან ნიკოლოზ -ის ფოტოს ჩამოგდებისთვის. ერმილე და იტა ნაკაშიძეებმა მალაზონია თბილისში წაიყვანეს. მალაზონია მათთან 1921 წლამდე ცხოვრობდა, შემდეგ კი ილია და ნინო ნაკაშიძეებთან გადავიდა.

ნინო ნაკაშიძემ იცოდა ლადოს მისწრაფება მხატვრობისადმი და ის სასწავლებლად ჰენრიხ ჰრინევსკის მიაბარა. მალაზონიამ და მისმა თანამოაზრეებმა ანტონ ქუთათელაძემ, შალვა მამალაძემ და სხვებმა სწავლას სტუდიური მუშაობაც შეუთავსეს და 1918-1919 წლებში ელბაქიძის დაღმართზე, მზარეულ გაბრიჩიძის სახლში (21) ჩამოაყალიბეს სტუდია. ახალგაზრდებმა სტუდიის კედელი მოხატეს, რაც ისე მოსწონებია სახლის მეპატრონე გაბრიჩიძეს, რომ მათთვის ბინის ქირა აღარ გამოურთმევია. 1919 წელს მალაზონიამ სწავლა განაგრძო ახალდაარსებულ თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. აქ ის 1924 წლამდე სწავლობდა.

1924 წელს მალაზონია დაბრუნდა ოზურგეთში და დაიწყო მუშაობა ოზურგეთის დრამატული თეატრის მთავარი მხატვარის თანამდებობაზე. თეატრში მუშაობის გამოცდილება მას ჯერ კიდევ 1918 წლიდან ჰქონდა, როცა არდადეგებზე ოზურგეთში ჩამოსულმა სტუდენტმა მიხეილ ჭიაურელის დადგმულ სპექტაკლ „სულელის“ მხატვრობაზე იმუშავა. 1925 წელს მან პერსონალური გამოფენა მოაწყო. მისი სურათების გამოფენა, რომელიც ოზურგეთში გაიმართა იყო პირველი სამხატვრო გამოფენა გურიაში. ახალგაზრდა მალაზონიას გამოფენას დიდი წარმატება ჰქონდა. 1928 წელს მალაზონიამ ცოლად შეირთო სოფელ კახურის მღვდლის, ამფილოს ქალიშვილი მარგალიტა არობელიძე. წყვილს სამი ვაჟი ნოდარი, ლევანი და მამია ჰყავდა. 1934 წელს მოეწყო მისი ნაწარმოებების მეორე გამოფენა. 1942-45 წლებში იყო თეატრის დირექტორი და მთავარი მხატვარი.

1955 წელს მიენიჭა ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის წოდება. 1968 წელს თბილისში მისი მესამე გამოფენა გაიმართა. გარდაიცვალა 1985 წელს. დაკრძალულია ექადიის ჯვართამაღლების ტაძრის ეზოში. 2013 წელს ოზურგეთის ერთ-ერთ ქუჩას ეწოდა მისი სახელი.
ფილდ-სპანიელი

ფილდ-სპანიელი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში საუკუნეში.

ფილდ-სპანიელი თავდაპირველად კოკერ-სპანიელის ერთ-ერთ სახეობად ითვლებოდა, დამოუკიდებელ ჯიშად აღიარეს 1892 წელს. ფილდ-სპანიელის მოშენებამ მხოლოდ საგამოფენო მიზნით, გამოიწვია მისი მუშა თვისებების გაუარესება. მეორე მსოფლიო ომის დროს ეს ჯიში თითქმის განადგურდა, მაგრამ 1960-იანი წლების ბოლოს შესაძლებელი გახდა ამ ჯიშის ძაღლების რაოდენობის გაზრდა. მას შემდეგ რაც ფილდ-სპანიელი დამოუკიდებელ ჯიშად აღიარეს, მისი გარეგნობა ძალიან შეიცვალა. ამას მოჰყვა ძალიან სამწუხარო შედეგები. საუკუნის დასაწყისში დაიწყეს მიზანმიმართულად გრძელზურგიანი და მოკლე, მძიმეძვლიანი ძაღლების გამოყვანა. შედეგად ფილდ-სპანიელებმა სრულებით დაკარგეს მუშა თვისებები. დღესდღეობით პოპულარული, ფილდ-სპანიელი ჩამოყალიბდა 1960 წელს, როდესაც ჯიშის აღსადგენად ისინი შეაჯვარეს ინგლისურ კოკერ და სპრინგერ-სპანიელებთან. ფილდ-სპანიელს აქვს საშუალო ზომის, სერიოზული, ოდნავ ნაღვლიანი თვალები, გრძელი ყურები, წინა ფეხები სწორია, მბზინავი აბრეშუმისებრი ბალანი იცავს ძაღლს უამინდობისგან. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს ღვიძლისფერი, ღვიძლისფერი-თეთრით, შავი და განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. ადვილად იტანს სიცივეს და ქალაქის პირობებში ცხოვრება, ადვილად იწვრთნება.
გრიუნენდალი

გრიუნენდალი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ბელგიაში საუკუნეში.

 საუკუნის ბოლოს ბელგიაში გამძაფრდა ინტერესი ადგილობრივი ნაგაზების მიმართ და ჯიშების სტაბილიზაციის დასაჩქარებლად დადგინდა სტანდარტები. თავდაპირველად ბელგიაში აღიარეს რვა სტანდარტი, მათ შორის, გრიუნენდალი — ჯიში, რომელიც მიიღო ბრიუსელის მახლობლად მდებარე გრიუნენდალის დასახლებაში მდებარე კაფეს პატრონმა ნიკოლას როზმა. ბელგიური ნაგაზების კლასიფიკაცია ადვილი არ არის, იმიტომ რომ ნაციონალურმა კინოლოგიურმა კლუბებმა ვერაფრით მიაღწიეს შეთანხმებას მათი დასახელებების შესახებ. ბელგიის ვეტერინარული სკოლის პროფესორმა ადოლფ როილმა ჩაატარა ბელგიაში არსებული ყველა ნაგაზის კვლევა და დღესდღეობით ნაციონალურ მასშტაბებში აღიარებული ოთხი სხვადასხვა ჯიში. ბევრ ქვეყანაში კი მათ განიხილავენ, როგორც ერთ ჯიშს — ბელგიური ნაგაზის ნაირსხვაობებს. შეერთებულ შტატებში გრიუნენდალი ბელგიურ ნაგაზად ითვლება, მაშინ როდესაც მალინუა და ტერვიურენი ცალკე ჯიშებად მიიჩნევა, ხოლო ლაკენუა საერთოდ აღიარებული არ არის.

ყველა ამ ძაღლს აქვს ხასიათის მკვეთრად გამოხატული ინდივიდუალური თვისებები და ერთმანეთისგან განსხვავებული წვრთნა სჭირდებათ. გრიუნენდალს აქვს წაწვეტებული, სამკუთხა, უხეში, სწორი ყურები, გრძელი დრუნჩი, გრძელი ბალნით დაფარული საშუალო ზომის კუდი. გრძელი, გლუვი ბალანი განსაკუთრებით ხშირია მხრებზე, კისერზე და მკერდზე. პატარა თვალებს ყურადღებიანი გამოხედვა ახასიათებთ. გრიუნენდალი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, ადვილად იწვრთნება, კარგი მოდარაჯეა, ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება.
ლაკენუა

ლაკენუა — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ბელგიაში საუკუნეში.

დღესდღეობით ბელგიური ნაგაზის ჯიშებიდან დარჩენილთა შორის ეს ყველაზე იშვიათია. ოდნავ მოუხეშავი, ბანჯგვლიანი ლაკენუა დედოფალ ჰენრიეტა ბელგიელის უსაყვარლესი ძაღლი იყო, სახელიც სწორედ დედოფლის ერთ-ერთი რეზიდენციის ციხე-სიმაგრე შატო დე ლაკენის მიხედვით დაერქვა. 1897 წელს აღიარებული ეს ჯიში ჰგავს უხეშბალნიან ჰოლანდიურ ნაგაზს. მიუხედავად იმისა, რომ ლაკენუა ისევე თავნება და ჯიუტია, როგორც სხვა ნაგაზები, გრიუნენდალთან, მალინუასთან და ტერვიურენთან შედარებით, მათ ნაკლებად უყვართ ღრენა. ლაკენუას შედარებით მცირე პოპულარობა რთული ასახსნელია — მას ისეთივე მუშა თვისებები აქვს, როგორც დანარჩენ ბელგიურ ნაგაზებს.

ცოცხალი და ძალიან აქტიური ლაკენუას გაწვრთნა ძალიან ადვილია და მისგან შესანიშნავი მოდარაჯე დგება. ლაკენუა კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და სიცივეს. აქვს მოყვითალი-ყავისფერი, უხეში, დახვეული ბალანი, მუქი თვალები.
მოლინუა

მოლინუა — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ბელგიაში საუკუნეში.

მოლინუა იყო პირველი ბელგიური ნაგაზი, რომელიც გადაარჩინეს ჯიშის გასამრავლებლად და ამ ჯიშის სხვა ძაღლების შეფასებისთვის ეტალონად იქცა. ჯიშმა სახელი მიიღო მოლინის ოლქის მიხედვით, სადაც ეს სახეობა ყველაზე მრავლად იყო გავრცელებული. აღნაგობით მოლინუა უფრო ახლოსაა გერმანულ ნაგაზთან, ვიდრე ბელგიურთან. მოლინუას ბალანი ჰგავს გლუვბალნიანი ჰოლანდიური ნაგაზისას, მაგრამ ტემპერამენტით ეს ძაღლი, უფრო ლაკენუას ჰგავს. ეს არის აქტიური, მუდამ მზადყოფნაში მყოფი, მოდარაჯის და დამცველის ინსტინქტის მქონე ცხოველი. მოლინუა ოდნავ უფრო პოპულარულია, ვიდრე ლაკენუა, თუმცა ეს ორი ჯიში, შესაძლოა ნაკლებ შესამჩნევია, ვიდრე გრიუნენდალი და ტერვიუნენი. მათი მცირე გავრცელება, როგორც ჩანს, განპირობებულია იმით, რომ მათ კონკურენციას უწევს მათი მსგავსი გერმანული ნაგაზი.

მიუხედავად ყველაფრისა, მოლინუა ძალიან საზრიანი ძაღლია, რომელსაც სულ უფრო ხშირად იყენებენ პოლიციაში. მოლინუას აქვს მოკლე, უხეში ბალანი, რომლის შეფერილობა შეიძლება იყოს ნაცრისფერი, მოყვითალო-ყავისფერი, მოწითალო-ჟღალი. ადვილად ეგუება ბავშვებს, სიცივეს და ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, ადვილად იწვრთნება და კარგი მოდარაჯეა. აქვს არც ისე ფართო, მაგრამ ღრმა მკერდი, ვიწრო, აუცილებლად შავი დრუნჩი. წყნარ მდგომარეობაში კუდი დაშვებულია.
ტერვიურენი

ტერვიურენი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ბელგიაში საუკუნეში.

ტემპერამენტით და გარეგნობით ეს ძაღლი უფრო ჰგავს გრიუნენდალს (ზოგჯერ მშობელი-გრიუნენდალებისგან ტერვიურენის ლეკვები იბადებიან). ტერვიურენს და გრიუნენდალს საერთო წინაპრები ჰყავდათ. მეორე მსოფლიო ომამდე ეს ჯიში გადაშენების პირას იყო, მაგრამ უკანასკნელი ათწლეულების განმავლობაში მისი პოპულარობა გაიზარდა. განსაკუთრებით ფასობს ტერვიურენის უნარი იპოვოს ნარკოტიკი. ტერვიურენის ადვილად გაწვრთნადობამ და კონცენტრაციის უნარმა ეს ჯიში ფავორიტად აქცია პოლიციაში და უშიშროების სამსახურში მომუშავე ძაღლებს შორის. მათგან გამოდიან ბრმა ადამიანების და ინვალიდების დამხმარეებიც. უკანასკნელი ათწლეულების განმავლობაში დაიწყეს ტერვიურენის გასაოცარი ნიჭის — სუნის გარჩევის უნარის გამოყენება. ის შეუცდომლად პოულობს ნარკოტიკს, რომლის გატანასაც ქვეყნის საზღვარზე ცდილობენ. ორფერიანი, გრძელი ბალანი (ყოველ ღია ფერის ბეწვს ბოლო მუქი აქვს) მას უფრო მიმზიდველს ხდის და, როგორც ჩანს, ხელს უწყობს ჯიშის პოპულარობის ზრდას.

ყველა დანარჩენი ბელგიური ნაგაზის მსგავსად, ტერვიურენს სჭირდება მტკიცე ხელი და გაგება. ტერვიურენი ადვილად ეგუება ალაქის პირობებს და სიცივეს, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა, ადვილად იწვრთნება, კარგი მოდარაჯეა, ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. დრუნჩზე განლაგებული მუქი ბალანი უფრო მოკლეა, ვიდრე სხეულის სხვა ნაწილებზე. გრძელი ბალანი ფარავს ძლიერ უკანა ფეხებსაც. ბალანი განსაკუთრებით გრძელია კისერზე. გრძელი ბალანი ფარავს ბოლოსკენ შევიწროებულ კუდსაც.
დალმაციელი

დალმაციელი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ხორვატიაში შუა საუკუნეებში.

4000 წლის წინანდელ ბერძნულ ფრესკებზე გამოსახულია დალმაციელის მსგავსი ძაღლები, თუმცა ამ ჯიშის სამშობლოდ ადრიატიკის ზღვის სანაპიროზე მდებარე დალმაცია ითვლება. არსებობს მტკიცებულებები მისი ინდოეთიდან წარმოშობის შესახებ, საიდანაც ინდოელ ვაჭრებთან ერთად საბერძნეთში მოხვდნენ. თუმცა დღესდღეობით დალმაციელი მხოლოდ კომპანიონია, მრავალი საუკუნის განმავლობაში მას ნადირობისას, ცხენების სამწყემსად და წვრილი მავნებლების გასანადგურებლად იყენებდნენ. მოგვიანებით დალმაციელი ცირკში გამოდიოდა. მექანიზებული ტრანსპორტის გამოჩენამდე დალმაციელები „ეტლის ძაღლები“ იყვნენ. ისინი ცხენების წინ და გვერდით მირბოდნენ და დასახლებულ ადგილებში ეკიპაჟისთვის გზას ათავისუფლებდნენ, ხოლო ტყეში გამავალ გზებზე ყაჩაღებისგან იცავდნენ. საუკუნეში ამერიკული სახანძრო სამსახური დალმაციელს მსგავსი დანიშნულებით იყენებდა ხანძარსაწინააღმდეგო აღჭურვილობის გადაზიდვისას.

დალმაციელს შეიძლება აწუხებდეს შარდ-კენჭოვანი დაავადებები. მისი ბალანი მოკლეა, უხეში, ხშირი და მბზინავი, მისი შეფერილობა შეიძლება იყოს თეთრი-ყავისფრით და თეთრი-შავით. დალმაციელს გრძელი კისერი აქვს, ასევე ზომიერად გრძელი და ძლიერი ზურგი. წინა თათები სწორი და დაკუნთულია, ბრჭყალების ფერი შეიძლება იყოს ნებისმიერი. ყურებს შორის თავის ქალა ბრტყელია, თავზე ნაოჭები აქვს. თვალები მრგვალია, კუდი ბოლოსკენ ვიწროვდება. დალმაციელი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და ცხელ, მზიან კლიმატს. მის ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება. სჭირდება განსაკუთრებული ფიზიკური დატვირთვა.
ადრასკანის რაიონი

ადრასკანის რაიონი — ავღანეთის რაიონი, მდებარე ჰერათის პროვინციაში. მას ესაზღვრება ჩრდილოეთით გუზარას რაიონი, დასავლეთით ირანი, სამხრეთით შინდანდის რაიონი და აღმოსავლეთით ფარსის რაიონი. ადრასკანის რაიონის ფართობი 10,070 კმ2. მოსახლეობა შეადგენს 52 200 კაცს (2012). რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ადრასკანი.
ვეიმარანერი

ვეიმარანერი — ძაღლის ჯიში. გამოყვანილია გერმანიაში, შუა საუკუნეებში.

ამ შესანიშნავი ძაღლის ზუსტი წარმოშობა უცნობია, სავარაუდოდ ის მიიღეს ვეიმარის დიდი ჰერცოგის კარლ ავგუსტის მონადირეებმა, ხოლო მის წინაპართა რიცხვს, შესაძლოა, მიეკუთვნება გერმანული მეძებრების დღეს უკვე გადაშენებული ჯიში. თანამედროვე სტანდარტი ჯერ კიდევ საუკუნეში ჩამოყალიბდა. უნიკალური, მოვერცხლისფრო-ნაცრისფერი ბალნის და მის ქვეშ ამობურცული ძლიერი მუსკულატურის მქონე ვეიმარანერი დიდი პოპულარობით სარგებლობს როგორც მუშა ძაღლი (მას შეუძლია ნადირის აღმოჩენა და პატრონთან მიტანა) და როგორც კომპანიონი (ბოლო დროს ის უფრო ხშირად მყუდრო სახლში შეიძლება შეგხვდეთ, ვიდრე ღია მინდორში). ვეიმარანერი — ცოცხალი, დამჯერი და უშიშარი ძაღლია, თუმცა ზოგჯერ მშიშარა წარმომადგენლებიც გვხვდება. ორივე, მოკლებალნიანი ვეიმარანერი და უფრო იშვიათი, გრძელბალნიანი სახეობის წარმომადგენლები — მუშა ძაღლები არიან და შესანიშნავ შეფასებას იმსახურებენ. როგორც წვრთნის, ასევე, ნადირობის თვალსაზრისით. ბუნებრივი თვისებების და დიდი ძალის გამო მათ წარმატებით იყენებენ, როგორც მოდარაჯეებს.

ვეიმარანერი ელეგანტური, სწრაფი, ძლიერი და ამტანი ძაღლია, მაგრამ მისი მთავარი თავისებურება გარეგნობაა. ქარვისფერი თვალები მოლურჯო-ცისფერი ელფერით და ბალნის შეფერილობა ვეიმარანერს მეფურ შეხედულებას აძლევს. სწორედ ამით აიხსნება ამ ჯიშის მთელ მსოფლიოში სულ უფრო მზარდი პოპულარობა. დამჯერი და გამგები, ვეიმარანერი თავს კარგად გრძნობს როგორც ქალაქის პარკებში, ასევე სოფლის ბუნებაში. ვეიმარანერს აქვს ღრმა მკერდი და ძლიერი მხრები, მოკლე, ხშირი, მბზინავი ბალანი, სწორი და ძლიერი წინა ფეხები. გრძელბალნიან სახეობაში ყველაზე გრძელი თმა ყურებზეა. ვეიმარანერი კარგად უძლებს სიცხეს, ვერ ეგუება სიცივეს. მის ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება, ადვილად იწვრთნება, ადვილად ეგუება ქალაქის პირობებს. უჩვეულო ფერის თვალებს გამჭოლი, დამატყვევებელი გამოხედვა ახასიათებთ.
მსტისლავ კელდიში

მსტისლავ ვსევოლოდის ძე კელდიში ( დ. ძველი სტილით [28 იანვარი], ახალი სტილით [10 თებერვალი] 1911, რიგა — გ. 24 ივნისი, 1978, მოსკოვი) — საბჭოთა მეცნიერი მათემატიკისა და მექანიკის დარგში. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1946), 1953 წლიდან აკადემიის პრეზიდიუმის წევრი, 1960-1961 წლებში ვიცე-პრეზიდენტი, 1961-1975 წლებში პრეზიდენტი. სოციალისტური შრომის გმირი (1956, 1961, 1971). სკკპ წევრი 1949 წლიდან.

მოსკოვის უნივერსიტეტის დამთავრების (1931) შემდეგ მუშაობდა ცაგ-ში (ცენტრალურ აეროჰიდროდინამიკურ ინსტიტუტში), სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ვლადიმერ სტეკლოვის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტში, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გამოყენებითი მათემატიკის ინსტიტუტის დირექტორად (1953 წლიდან). კელდიშს ეკუთვნის მრავალი ფუნდამენტური გამოკვლევა მათემატიკაში, გამოთვლით მათემატიკაში, აეროჰიდროდინამიკაში, რხევის თეორიაში. დიდი წვლილი შეიტანა ავიაციის, ატომური და კოსმოსური ტექნიკის აქტუალური პრობლემების გადაწყვეტის საქმეში. კელდიშის შრომების დიდი ციკლი მიეძღვნა საავიაციო კონსტუქციების რხევებსა და ავტორხევებს. ამ შრომებში დამუშავებულია თვითმფრინავის ფლატერის თეორემა. მას ეკუთვნის ამწევი ძალის შესახებ ჟუკოვსკის თეორემის განზოგადება. კელდიშს მნიშვნელოვანი შედეგები ჰქონდა მიღებული სითხის ზედაპირის ქვეშ მოძრავი სხეულის ჰიდროდინამიკაში, დარტყმის თეორიაში, მერხევი ფრთის თეორიასა და ხრახნის თეორიაში. მასვე ეკუთვნის მნიშვნელოვანი გამოკვლევები ნამდვილი ცვლადისა და კომპლექსური ცვლადის ფუნქციათა თეორიაში, კერძოწარმოებულიან განტოლებებში, ფუნქციონალურ ანალიზში.

კელდიში იყო უცხოეთის მრავალი აკადემიის წევრი. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1974). სახელმწიფო პრემიისა (1942, 1946) და ლენინური პრემიის (1957) ლაურეატი. დაჯილდოებულია 6 ლენინის ორდენით და 3 სხვა ორდენით, აგრეთვე მედლებითა და 4 უცხოური ორდენით.

გარდაიცვალა 1978 წლის 24 ივნისს აბრამცევოში, აკადემიკოსების აგარაკზე. დაკრძალულია მოსკოვში, წითელ მოედანზე, კრემლის კედელთან

ხსოვნა
მსტისლავ კელდიშის სახელი აქვს მინიჭებული რუსეთის სხვადასხვა ქალაქში ქუჩებს, მოედნებს, კვლევით ინსტიტუტებს; დადგმულია მისი ძეგლები, ბიუსტები და მემორიალური დაფები; გახსნილია მემორიალური კაბინეტი. მეცნიერის სახელს ატარებს სამეცნიერო-კვლევითი ხომალდი, ავიაკომპანია „აეროფლოტის“ ლაინერი „ 320“, კრატერი მთვარეზე, ასტეროიდი „კელდიში“, მინერალები კელდიშიტი და პარაკელდიშიტი . გამოსულია მისდამი მიძღვნილი საფოსტო მარკები (1981 და 2011 წწ.)

სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წინადადებით სკკპ ცენტრალური კომიტეტისა და სსრკ მინისტრთა საბჭოს 1978 წლის 17 ივლისის №691 ბრძანებულებით დაწესდა მედალი „აკადემიკოს მ. ვ. კელდიშის ხსოვნის უკვდავსაყოფად და მისი ოჯახის უზრუნველსაყოფად“.

გალერეა
ჰოლანდიური ნაგაზი

ჰოლანდიური ნაგაზი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ნიდერლანდებში საუკუნეში.

განსხვავებული ბალნის მქონე ეს ჯიში გაჩნდა საუკუნეში ნიდერლანდების სამხრეთ ნაწილში, კერძოდ ჩრდილოეთი ბრაბანტის პროვინციაში და მეზობელ ბელგიაში, რომელიც იმ დროს ნიდერლანდების შემადგენლობაში შედიოდა. ბალნის მიხედვით ჯიშის დაყოფა დაიწყო მხოლოდ ძაღლების პირველი გამოფენის შემდეგ, რომელიც 100 წლის წინ შედგა. ამ ჯიშის ძაღლებს საერთო ფესვები აქვთ ბელგიურ და გერმანულ ნაგაზებთან. გასაოცარია, რომ მაშინ, როდესაც მონათესავე ბელგიური ნაგაზები ფართოდაა ცნობილი შეერთებულ შტატებსა და ჩრდილოეთ ევროპაში, ამ ძაღლმა ნიდერლანდების საზღვრებს გარეთ ყურადღება ვერ მიიქცია. იქაც კი ჯიშის წარმომადგენლების რაოდენობა შეზღუდულია და ყოველ წელს რეგისტრირდება მხოლოდ 400-მდე ლეკვი. თავდაპირველად ამ ცხოველებს ფერმების დასაცავად, მეცხვარედ, იყენებდნენ და ამით ძალიან ჰგვანან ბელგიურ ნაგაზებს, თუმცა მათ სისხლში გერმანული ნაგაზის სისხლის დიდი ნაწილია. ეს ძალიან გამგები მუშა ძაღლია, რომელიც მწყემსავს, დარაჯობს, დ მუშაობს პოლიციაში, ასევე კომპანიონია.

ნიდერლანდურ ნაგაზს აქვს შედარებით მცირე, აწეული ყურები, უხეში ბალანი, ძლიერი სხეული. კარგად იტანს სიცივეს, ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. ადვილად იწვრთნება, სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა, კარგი მოდდარაჯეა.
ათონის ბრძოლა

ათონის ბრძოლა — საზღვაო ბრძოლა, რომელიც გაიმართა რუსეთ-ოსმალეთს შორის, 1806-1812 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის პერიოდში ეგეოსის ზღვაში. მიმდინარეობდა 1807 წლის 19-22 ივნისს ეგეოსის ზღვაში, ათონის ნახევარკუნძულთან. ბრძოლის დროს რუსეთის ჯარები ვიცე-ადმირალ დიმიტრი სენიავინის მეთაურობით შეტევაზე გადავიდნენ ათონის მთასთან და გაანადგურეს ოსმალეთის იმპერიის კაპუდან-ფაშის სეით-ალის ფლოტი. აღნიშნულმა გამარჯვებამ უზრუნველყო რუსეთის ფლოტის ბატონობა არქიპელაგზე.