iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სიუნიქის აეროპორტი

სიუნიქის აეროპორტი (, სიუნიქი ოდანავაკაიან) — აეროპორტი სომხეთის სიდიდით მეექვსე ქალაქში, კაპანიდან 4 კილომეტრით აღმოსავლეთით. კაპანი სიუნიქის პროვინციის უდიდესი ქალაქია. აეროპორტის მშენებლობა ამჟამად მიმდინარეობს და 2020 წელსაა მისი გახსნა დაგეგმილი.

აეროპორტი საშუალებას იძლევა, რომ კაპანსა და ერევანს შორის 40 წუთში იმოგზაურონ. ეს ხუთ საათიანი მოგზაურობის დროს მკვეთრად ამცირებს. ის ასევე მოემსახურება სამხრეთ სომხეთისა და არჩაკის სხვა თემებს.

ისტორია
თავდაპირველად აეროპორტმა ფუნქციონირება დაიწყო როგორც საჰაერო ხომალდებისთვის მე -20 საუკუნის 40-იან წლებში, სადაც ზოგჯერ ფრენები ხდებოდა საბჭოთა ანტონოვის 2 თვითმფრინავით. ის ოფიციალურად გაიხსნა 1972 წელს, როდესაც დაიწყო დაგეგმილი საჰაერო გადაზიდვები. 1971 წლის ივლისში გადაწყდა, რომ ქალაქ კაპანს სჭირდებოდა დედაქალაქ ერევანთან საჰაერო კავშირი. ამასთან, კაპანის რთული ტოპოგრაფიული მდებარეობის გამო, ადგილმდებარეობა ძალზე საშიშად იქნა მიჩნეული და მთელი გეგმა გაუქმდა. საბჭოთა ხელისუფლებასთან და კომუნისტურ პარტიასთან მოლაპარაკებების შემდეგ შეთანხმდნენ, რომ აეროდრომის შესამოწმებლად ილიუშინი ილ -14 თვითმფრინავი გაიგზავნებოდა. მომდევნო თვეებში განხორციელდა ასაფრენი ბილიკის მცირე შეცვლა და რადიოკომპანიის დამონტაჟება, რაც აეროდრომს უსაფრთხოების მაღალი სტანდარტებით მუშაობის საშუალებას აძლევს.

1972 წლის შუა რიცხვებში დაიწყო დაგეგმილი კავშირი ერევანსა და კაპანს შორის. ყველა ფრენას ახორციელებდა -40 თვითმფრინავი. ოპერაციები კაპანის აეროპორტში საკმაოდ რთული იყო. ამასთან, ეს ხელს არ უშლიდა ოპერაციებს და კაპანის აეროპორტში ზოგჯერ 10-12 ფრენაც ხდებოდა ხოლმე.

გასული საუკუნის 90-იანი წლების დასაწყისში საბჭოთა კავშირის დაშლისა და მთიანი ყარაბაღის შემდგომი ომის შემდეგ, კაპანის აეროპორტი ავარიული გახდა და დაიხურა.

საკუთრება
2017 წლის სექტემბერში 25-წლიანი კონცესია გადაეცა შპს "სიუნიკის აეროპორტს", რომელიც დაფუძნებულია სახელმწიფო საკუთრებაში მყოფი სიუნიკის რეგიონული განვითარების ფონდის მიერ. 2018 წლის მაისში მისი აქციების 50% გადაირიცხა ზანგრელის სპილენძისა და მოლიბდენის კომბინატის საძირკველის ჩასაყრელად.

რეკონსტრუქცია
2013 წელს დაიწყო აეროპორტის გახსნის შესახებ საუბარი სიუნიკის გუბერნატორსა და სომეხ და უცხოელ ბიზნესმენებს შორის. მაშინდელი გუბერნატორის თანამდებობიდან გათავისუფლების გამო, მოლაპარაკებები შეწყდა და მხოლოდ 2016 წელს განახლდა. მოლაპარაკებები დასრულდა 2017 წელს, და უახლოეს პერიოდშივე დაიწყო მშენებლობა.

დაახლოებით 2 კმ სიგრძის ასაფრენი ბილიკი გაფართოვდა 40 მ-მდე და აშენდა ახალი სამგზავრო ტერმინალი.

2019 წლის მაისისთვის პროექტში უკვე ჩადებული იყო 800 მილიონზე მეტი დრამი, საერთო ბიუჯეტით კი განისაზღვრა დაახლოებით 2.3 მილიარდი დრამით ($ 5 მილიონი დოლარი). 2020 წლის აპრილისთვის პროექტში ჩადებული იყო დაახლოებით 2 მილიარდი დრამი, ბიუჯეტი - კი საერთო ჯამში 2,8 მილიარდ დრამამდე (5,8 მილიონი დოლარი) გაიზარდა.

საჰაერო ხაზები და ადგილმდებარეობები
 - ის ფრენები ერევნის მიმართულებით, სავარაუდოდ, დაიწყება 2020 წლიდან აღდგება. ფრენები განხორციელდება -410 -20 თვითმფრინავით სომხეთის სამხრეთი რეგიონების მიმართულებით და აზერბაიჯანის ავტონომიური რესპუბლიკის, ყარაბაღის მთიანეთის მიმართულებით.
ნიკოლოზ ლისენკო

ნიკოლოზ ლისენკო (დ. 10 მარტი, 1842 — გ. 24 თებერვალი, 1912, კიევი) — უკრაინელი კომპოზიტორი, დირიჟორი, ფოლკლორისტი, ეროვნული მუსიკალური სკოლის ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
1864 წელს დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტი. 1867-1869 წლებში სწავლობდა ლაიფციგის, 1874-1876 წლებში კი პეტერბურგის კონსერვატორიებში. 1904 წელს კიევში მისი თაოსნობით გაიხსნა მუსიკალური სკოლა, რომელიც 1918 წლიდან ინსტიტუტად გადაკეთდა.

ლისენკომ საფუძველი ჩაუყარა უკრაინულ საოპერო ხელოვნებას. ავტორია ოპერებისა „შობაღამე“ (1882), „წყალწაღებული“ (1885), ოპერეტისა შავზღველები (1872). განსაკუთრებით პოპულარულია მის მიერ ხალხური სიმღერების მოტივზე შექმნილი ოპერა „ნატალკა-პოლტავკა“ (1889) და ლირიკულ-რომანტიკული ოპერა „ტარას ბულბა“ (1890). ავტორია რომანსებისა, კამერულ-საკრავიერი ნაწარმოებებისა, ვოკალური ციკლებისა.
დინამო სტავროპოლი (საფეხბურთო კლუბი)

დინამო სტავროპოლი — რუსული საფეხბურთო კლუბი ქალაქ სტავროპოლიდან. განსაკუთრებით ცნობილია რუსეთის საბჭოთა სოციალისტურ- ფედერაციული რესპუბლიკის შიდა საფეხბურთო ჩემპიონატში გამარჯვებით 1949 წელს. ბოლო წლების განმავლობაში გუნდი ძირითადად თამაშობს რუსეთის პროფესიონალურ ფეხბურთის ლიგაში, რომელიც ეროვნულ იერარქიაში მესამე ლიგაა. მძიმე ფინანსური სირთულეების გამო, დინამომ ხელიდან გაუშვა პირველი დივიზიონში დაწინაურების შესაძლებლობა 2005 წელს. ამის შემდეგ, იგი ორჯერ ოფიციალურად ლიკვიდირებულ იქნა და კვლავ აღდგა როგორც სამოყვარულო გუნდი. 2013-14 წლების სეზონის მიხედვით, გუნდმა ითამაშა სტავროპოლის მხარის სამოყვარულო ჩემპიონატში, სახელწოდებით დინამო უორ .

ისტორია
კლუბმა ყველაზე მნიშვნელოვანი გამარჯვება 1949 წელს მოიპოვა, როდესაც მან რუსეთის ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა.

1957–2004 წლებში დინამო თამაშობდა საბჭოთა კავშირისა და რუსეთის სხვადასხვა ლიგებში.

1957 წელს მას ეწოდა ,, ტრუდოვიე რეზერვი სტავროპოლ", ხოლო 1958–1961 წლებში სპერტაკ სტავროპოლი.

1980–1981 და 1985–1991 წლებში დინამო თამაშობდა სსრკ-ის პირველ ლიგაში. სადაც გუნდის საუკეთესო შედეგი იყო მე -4 პოზიცია, რომელზეც 1989 წელს გავიდა.

1992 წელს დინამოს რუსეთის ტოპ ლიგაში თამაშის უფლება ჰქონდა და მე -15 ადგილზე გავიდა. დინამომ მე -12 პოზიცია დაიკავა 1993 წელს, რაც მათი საუკეთესო შედეგია პროფესიონალურ ფეხბურთში. 1994 წელს დინამომ მე -15 ადგილი დაიკავა და ტოპ დივიზიონიდან ჩამოქვეითდა.

1995 წლიდან 1999 წლამდე დინამო თამაშობდა რუსეთის პირველ დივიზიონში. 1996 წელს საუკეთესო პოზიცია მე -5 იყო.

2000 წლიდან 2004 წლამდე დინამო თამაშობდა რუსეთის მეორე დივიზიონში და მოიგო ტურნირი 2004 წელს, რითაც დააწინაურა პირველ დივიზიონში. დინამომ ასევე მოიგო პროფესიონალური ფეხბურთის ლიგის თასი, შეჯიბრი ზონალური ტურნირის გამარჯვებულებს შორის და გახდა მეორე დივიზიონის ჩემპიონები.

2005 წლის იანვარში კლუბს ფინანსური სირთულეების გამო უარი ეთქვა პროფესიულ ლიცენზიაზე და გადავიდა სამოყვარულო საფეხბურთო ლიგაში.

2006 წლიდან კლუბი კვლავ თამაშობს რუსეთის მეორე დივიზიონში. 2007 წლის სეზონში მე -2 ადგილზე გავიდა. მას ფინანსური სირთულეები ჰქონდა 2009 წელს და არ ითამაშა მეორე დივიზიონში. დინამოს ლიცენზია სტავროპოლიე -2009– მა აიღო. 2008 წლის დინამოს 6 მოთამაშე გადავიდა სტავროპოლში 2009 წლის სეზონისთვის და 5 გადავიდა სტავროპოლიე 2009-ში. კლუბი აღდგა 2010 წელს, მიიღო სტავროპოლის კიდევ ერთი გუნდი, სტავროპოლიე-2009 და პროფესიონალურ გუნდში არსებობდა 2012 წლამდე.

ცალკე კლუბს ეწოდა დინამო სტავროპოლი 2014-15 წლების სეზონის რუსეთის პროფესიონალური ფეხბურთის ლიგაში. 2015–16 წლების სეზონებში დინამო -ს ეწოდა დინამო სტავროპოლი.

რაზმი
დღეს დღეობით საფეხბურთო კლუბ დინამო სტავროპოლში მოთამაშე ყველა ფეხბურთელი ეთნიკურად რუსული წარმოშობისაა.

დინამო სტავროპოლში ბევრ ცნობილ ფეხბურთელს უთამაშია, რომელთა შორისაა: ალექსანდრე ნოვიკოვი, იური პუდიშევი; ალბერტ ბორზენკოვი; ვიქტორ ბულატოვი; ვლადისლავ ლემიში; ნიკოლაი ოლენიკოვი; კირილ პანჩენკო; რომან პავლიუჩენკო; სერგეი პოდპალი; ვლადისლავ ტერნავსკი; კარაპეტ მიქაელიანი; რასიმ აბუშევი; იგორ გეტმანი; გურბან გურბანოვი; ვიაჩესლავ ლიჩკინი;ვლადიმერ შელეგი; ალიაქსანდრ ვიაჟევიჩი; ალექსანდრე ბოგატიოვი; რენატ დუბინსკი; ვიტალი ლევჩენკო; ალექსანდრე იგნატოვი; ოლექსი ანტიუხინი და იური ჰრიცინა.
სამედიცინო მრეწველობა

სამედიცინო მრეწველობა — ეკონომიკის დარგი, რომელიც აწარმოებს ჯანმრთელობის დაცვის საშუალებებს და სამედიცინო-ტექნიკურ ნაწარმს. სამედიცინო მრეწველობა მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად მზარდი მრეწველობის დარგია. ის განვითარებული ქვეყნების მშპ-ს 10%-ს შეადგენს.

სამედიცინო მრეწველობა საქართველოში
საქართველოში სამკურნალო ნაწარმს უხსოვარი დროიდან აწარმოებდნე მცენარეული, ცხოველური და მინერალური წარმოშობის ნოვთიერებებიდან, რასაც ადასტურებს არქეოლოგიური, ფოლკლორული და სამედიცინო ლიტერატურული ძეგლები, აგრეთვე ხალხური მედიცინის ტრადიციები. პირველი აფთიაქი საქართველოში გაიხსნა 1740 წელს. საქართველოში სამედიცინო მრეწველობის განვითარებაში წვლილი შეიტანა ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტმა, რომელიც 1932 წელს გაიხსნა. საქართველოში შედარებით ადრე განვითარდა ვირუსული და ბაქტერიული პრეპარატების წარმოება. 1935 წელს თბილისში ამოქმედდა ქიმიური ფარმაცევტული ფაბრიკა, ხოლო 1936 წელს ბათუმში კოფეინის ქარხანა. 1930 წელს დაიწყო რძის შაქრის, ხოლო 1944 წელს ენდოკრინული და ფერმენტული პრეპარატების წარმოება. 1950 წელს ჩამოყალინდა ქობულეთის, 1970 წელს კი შუა ხორგის სუბტროპიკული სამკურნალო მცენარეების მეურნეობები. საქართველოს სსრ-ის წილი საბჭოთა კავშირის სამედიცინო მრეწველობაში შეადგენდა 2%-ს.
სამედიცინო პარაზიტოლოგიისა და ტროპიკული მედიცინის კვლევის ინსტიტუტი

სამედიცინო პარაზიტოლოგიისა და ტროპიკული მედიცინის კვლევის ინსტიტუტი — სამედიცინო დაწესებულება საქართველოში. დაარსდა 1924 წელს. ატარებს სპირიდონ ვირსალაძის სახელს. ინსტიტუტში სხვადასხვა დროს მუშაობდნენ ქართველი მეცნიერები ვასილ ვარაზი, გუგული გუგუშვილი, მზია ბრეგვაძე, მიხეილ შენგელია, გიორგი მარუაშვილი.
სამედიცინო ფსიქოლოგია

სამედიცინო ფსიქოლოგია — ფსიქოლოგიის დარგი, რომელიც შეისწავლის ფსიქოლოგიის როლს ადამიანის დაავადებათა წარმოშობაში, გამოვლენაში, მიმდინარეობასა და ჯანმრთელობის აღდგენაში. მისი ნაწილია კლინიკური ფსიქოლოგია, რომელიც შეისწავლის ფსიქიკის ცვლილებებს როგორც სომატური, ისე ფსიქიკური ხასიათის დაავადებების (ნევროზები, რეაქტიული მდგომარეობები) დროს.

სამედიცინო ფსიქოლოგიის მეთოდები არ განსხვავდება ზოგადად ფსიქოლოგიის მეთოდებისაგან. მათი დაკონკრეტება ხდება დაავადებათა ხასიათის მიხედვით. განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა ანამნეზს — პაცინეტის ძველი განცდების ანალიზს.
კარლ ურბანი

კარლ-ჰაინც ურბანი (; დ. 7 ივნისი, 1972) — ახალზელანდიელი კინოსა და თეატრის მსახიობი, კინომსახიობთა გილდიის პრემიის ლაურეატი. სახელი გაითქვა ჰოლივუდურ ფილმებში მონაწილეობით.

კარლ-ჰაინც ურბანი დაიაბადა ახალი ზელადიის დედაქალაქ ველინგტონში, ტყავის საწარმოს მფლობელი გერმანელი ემიგრანტის ოჯახში. რვა წლის იყო, როდესაც პირველად გამოჩნდა ტელევიზიაში. 1986-1990 წლებში სწავლობდა ველინგტონის კოლეჯში.

2004 წლის 16 სექტემბერს იგი დაქორწინდა პროფესიით გრიმიორ ნატალი ვიჰონგზე, ვისთანაც ეყოლა ორი შვილი — ჰანტერი და ინდიანა. 2014 წელს წყვილი ერთმანეთს დაშორდა. 2014-2018 წლებში ურბანს ურთიერთობა ჰქონდა მსახიობ კეტი საკჰოფთან.

ფილმოგრაფია
ჰადრუთი

ჰადრუთი  — დაბა აზერბაიჯანში. 1992-2020 წლებში აკონტროლებდა არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა, რომლის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით იყო ჰადრუთის რაიონის ცენტრი. 2020 წლის მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის დროს, გადავიდა აზერბაიჯანის კონტროლის ქვეშ. აზერბაიჯანის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით შედის ხოჯავენდის რაიონის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
ჰადრუთი მდებარეობს ძაბრის ფორმის ტაფობში, რომელიც გარშემორტყმულია მაღალი მთებით.

ისტორია
1939 წლის 10 სექტემბრიდან 1991 წლის 26 ნოემბრამდე ჰადრუთი იყო ჰადრუთის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. რაიონი შედიოდა აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მთიანი ყარაბაღის ავტონომიურ ოლქში, მანამ სანამ არ გაუქმდა ავტონომიური ოლქი..

1992 წლის 2 ოქტომბრიდან, ყარაბაღის ომის დაწყების შემდეგ ქალაქს აკონტროლებდა მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა.

2020 წლის 9 ოქტომბერს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანულმა ძალებმა დაამყარეს კონტროლი ქალაქზე. აღნიშნული ინფორმაცია უარყო მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა არაიკ არუთიუნიანმა. 13 ოქტომბერს აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ 13 ოქტომბერს გამოაქვეყნა ვიდეო ჰადრუთიდან.
იური დოლგორუკი (ვეშაპთბაზა)

„იური დოლგორუკი“ — 1960–1975 წლებში სამხრეთის ოკეანეში მომუშავე საბჭოთა ვეშაპთბაზა, რომელმაც თხუთმეტი სარეწი მოგზაურობა განახორციელა ანტარქტიდის გარშემო. აგებულია 1926 წელს გერმანიაში როგორც სამგზავრო ლაინერი „ჰამბურგი“ . მეორე მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ ახალ ბაზაზე გადავიდა გდინიაში, იყენებდნენ სამხედრო და სამოქალაქო გადაზიდვებისათვის ბალტიის ზღვაზე. 1945 წლის 7 მარტს პორტ ზასნიციდან 3 კილომეტრში ნაღმს შეეჯახა და თავის ეკიპაჟთან ერთად ჩაიძირა, ამ დროს მას აღმოსავლეთის ფრონტიდან გამოჰყავდა მებრძოლები. 1950 წლის 7 ნოემბერს ამოიღეს (გდრ) და ანტვერპენში მიიყვანეს, სადაც რეკონსტრუქცია ჩაუტარეს, რის შემდეგაც როსტოკში გადაიყვანეს. იგი „მშრომელთა საჩუქრის“ სახით საბჭოთა კავშირს გადასცეს, შემდეგ სახელი შეუცვალეს და სამგზავრო ხომალდად გამოყენება დაიწყეს. 1955 წელს ვეშაპთბაზად გადაკეთდა. მწყობრში ჩადგა 1960 წლის 12 ივლისს. ვეშაპთმხოცავმა ფლოტილიამ „იური დოლგორუკის“ ვეშაპთბაზის ხელმძღვანელობით სულ მოიპოვა 42 311 ვეშაპი (სხვა მონაცემებით — 58 000). 1975 წელს სამხრეთის ოკეანეში ვეშაპთა ჯოგების გამოლევის გამო შეწყდა მისი საქმიანობა. 1977 წელს დასაშლელად ჩამოწერეს.
დავით ნამგალაური

დავით ნამგალაური (დ. 11 იანვარი, 1978, თბილისი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.

დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსტეტის საავტომობილო მეურნეობის ფაკულტეტი, საავტომობილო ტრანსპორტის ინჟინერ-მექანიკოსის სპეციალობით 2000 წელს; თბილისის სახელმწიფო უნივერსტეტის იურიდიული ფაკულტეტი სამართალმცოდნეობის სპეციალობით 2004 წელს. 2004-2005 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “.
ბადრი ნანეტაშვილი

ბადრი ნანეტაშვილი (დ. 18 ივნისი, 1964) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი.

დაამთავრა შრომის წითწელი დროშის ორდენოსანი, ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1989) და თბილისის ჟურნალისტიკისა და სამართლის ინსტიტუტი (1996). 1989–1990 წლებში მუშაობდა რუსთავის მეტალურგიულ ქარხანაში. 1990–1992 წლებში იყო ფირმა „სინემას“ დირექტორის მოადგილე. 1992–1994 წლებში ერთი პირის მრავალდარგოვანი ფირმა „სინემას“ დირექტორი. 1994–2003 წლებში ტელერადიო კომპანია „თრიალეთის“ გენერალური დირექტორი. 2003–2004 წლებში მუშაობდა შიდა ქართლში საქართველოს პრეზიდენტის სახელმწიფო რწმუნებულის მოადგილედ (გორში). 2004-2006 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“. 2006–2008 წლებში მუშაობდა შპს „თრიალეთი+“-ის გენერალურ დირექტორად. 2008–2010 წლებში იყო შიდა ქართლში სახელმწიფო რწმუნებულ-გუბერნატორის მოადგილე. 2008–2010 წლებში შპს ტელერადიო კომპანია „თრიალეთის“ გენერალური დირექტორის მოადგილე. 2010–2017 წლებში შპს „ინვესტმედიას“ დირექტორი. 2017–2019 წლებში გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრი. 2018–2019 წლებში გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ფრაქცია „ევროპული შენების“ თავმჯდომარის მოადგილე. 2019 წლის მარტიდან არის შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში სახელმწიფო მინისტრის მოადგილე.

ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.
ლაშა ნაცვლიშვილი

ლაშა ნაცვლიშვილი (დ. 5 თებერვალი, 1966, ლაგოდეხი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.

1990 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1990-1999 წლებში იყო საქართველოს პროკურატურის გამომძიებელი, პროკურორის თანაშემწე. 1999-2001 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის სამმართველოს უფროსი. 2001–2003 წლებში იკავებდა უშიშროების მინისტრის მოადგილის თანამდებობას.

2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ლაგოდეხის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ახალი საქართველოსთვის“. 2011-2012 წლებში იყო საქართველოს განვითარების კვლევითი ინსტიტუტის დეპარტამენტის უფროსი. 2012 წლის 21 ოქტომბრიდან 7 ნოემბრამდე — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“.

2012 წლის 30 ოქტომბერს დაინიშნა საქართველოს შინაგან მინისტრის პირველ მოადგილედ (ამიტომ შეუწყდა სადეპუტატო უფლებამოსილება), ხოლო იმავე წლის 27 ნოემბერს საქართველოს გენერალური პროკურორის პირველი მოადგილის თანამდებობაზე გადაინაცვლა. 2017 წელს, თანამოაზრეებთან ერთად დააარსა შემოქმედებითი სტუდია (შემდგომში — ტელევიზია) „პოსტივი“, რომელსაც ხელმძღვანელობდა 2018 წლის აგვისტომდე. 2018-2021 წლებში იყო პოლიტიკურ გაერთიანება „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველოს“ მრჩეველი საზოგადოებასთან ურთიერთობის საკითხებში. 2021 წლის 21 თებერვალს განაცხადა, რომ „დიდი პატივით, გეგმებითა და პასუხისმგებლობით“ ბრუნდებოდა ტელეკომპანია „პოსტივიში“ და „უკეთესი ხარისხითა და მეტი შეუპოვრობით“ დაიცავდა „2012 წლის პირველი ოქტომბრის მონაპოვარს“, თუმცა რამდენიმე კვირის შემდეგ დაადასტურა, რომ ტელეკომპანიაში საქმიანობას წყვეტდა და „ბრძოლას ახალ ამპლუაში განაგრძობდა“.
ნიკოლოზ ნაცვლიშვილი

ნიკოლოზ ნაცვლიშვილი (დ. 27 ნოემბერი, 1975, თბილისი — გ. 17 აგვისტო, 2024) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.

1998 წელს დაამთავრა თბილისის ჰუმანიტარულ-ეკონომიკური ინსტიტუტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“.

გარდაიცვალა მძიმე ავადმყოფობის შემდეგ 2024 წლის 17 აგვისტოს, 48 წლის ასაკში.
კავკასიის ინსტიტუტი

კავკასიის ინსტიტუტი (სომხ. , ინგლ. ) — არის საექსპერტო და ანალიტიკური ცენტრი, რომელიც მდებარეობს ერევანში. ეს არის ერთ-ერთი წამყვანი ანალიტიკური და საგანმანათლებლო ცენტრი სომხეთში და შუალოდ რეგიონში. ინსტიტუტი ატარებს პოლიტიკურ მეცნიერებათა, სოციალურ და მედიის კვლევებს, როგორც სამხრეთ და ჩრდილოეთ კავკასიაში. ინსტიტუტის სამეცნიერო საქმიანობის სფერო ასევე მოიცავს რეგიონულ კვლევას უფრო ფართო კონტექსტში .

ინსტიტუტი მდებარეობს ერევნის ცენტრში, დაარსდა 2002 წელს, როგორც კავკასიის მედიის ინსტიტუტი, შემდეგ კი 2008 წელს, ეწოდა კავკასიის ინსტიტუტი.

ინსტიტუტის ერთ-ერთი ძირითადი მიზანია საზოგადოების ფართო ჩართულობის ხელშეწყობა პოლიტიკური გადაწყვეტილებების მიღებაში. ამ მიზნის მისაღწევად, ინსტიტუტი ახორციელებს სამეცნიერო კვლევებს, შეიმუშავებს და ეხმარება პოლიტიკის რეკომენდაციებს და ხელს უწყობს პლურალიზმისა და საზოგადოებრივი დისკურსის გაცნობიერებას.

ინსტიტუტის სამეცნიერო საქმიანობა მოიცავს დებატებს, კვლევით სამუშაოებს, კონსულტაციებსა და პუბლიკაციებს. დებატები ტარდება საზოგადოებისათვის მნიშვნელოვან საკითხებზე. კვლევა ავსებს ინფორმაციულ ხარვეზს, აცნობიერებს რეგიონს და მისი განვითარების პერსპექტივებს. მთელ კავკასიასა და ყოფილ საბჭოთა კავშირში გავრცელებული პუბლიკაციები ახალ პერსპექტივას გვთავაზობს რეგიონის პრობლემების შესახებ.

ინსტიტუტი არის როგორც ნეიტრალური და არაპოლიტიზირებული პლატფორმა რეგიონის პოლიტიკური და სოციალური განვითარების მწვავე საკითხებზე დისკუსიისთვის.

ინსტიტუტი დაარსდა შვეიცარიის განვითარებისა და თანამშრომლობის სააგენტოს დაფინანსებით. ძირითადი ტრენინგის პროგრამა 2002 წლის ოქტომბერში დაიწყო თორმეტ ასისტენტ ჟურნალისტთან სამი ქვეყნის - სომხეთის, მოლდოვისა და რუსეთის (ჩეჩნეთის რესპუბლიკა) წარმომადგენლებთამ ერთად. სტუდენტებმა გაიარეს კურსები და სტაჟირება ადგილობრივ მედიაში, ატარებდნენ ტრენინგებსა და პრაქტიკებს.

მიუხედავად იმისა, რომ ინსტიტუტი ერევანში იყო დაარსებული, მან რეგიონული მასშტაბით დაიწყო მუშაობა მულტიკულტურული მიდგომის გამოყენებით. მრავალი სტაჟიორი ჩაერიცხა ინსტიტუტში სხვადასხვა ქვეყნიდან, მათ შორის აშშ-დან, ნიდერლანდებიდან, გერმანიიდან და შვეიცარიიდან, ასევე სტუდენტები სომხეთიდან, საქართველოდან, ბელორუსიიდან, ყირგიზეთიდან, მოლდოვადან, იორდანიიდან, რუსეთის სამხრეთით (ჩეჩნეთი, დაღესტანი, ყარაჩაი-ჩერქეზეთი, ყაბარდო-ბალყარეთი და ჩრდილოეთ ოსეთი).

2008 წელს ინსტიტუტის ხელმძღვანელობამ გადაწყვიტა დაერქმინა ინსტიტუტისთვის „კავკასიის ინსტიტუტი“, რათა მის საქმიანობაში შესულიყო სხვადასხვა პროგრამები, მათ შორის თანამედროვე პოლიტიკის შესწავლა, კავკასიის რეგიონების კვლევები, ადვოკატირება და კონსულტაცია.
სომხეთის საფონდო ბირჟა

სომხეთის საფონდო ბირჟა — ერთადერთი საფონდო ბირჟა, რომელიც მოქმედებს სომხეთში. იგი დაარსდა 2001 წლის თებერვალში.

ისტორია
1997 წელს დაარსდა „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის მონაწილეთა კავშირი“, რომელსაც 2000 წლის ნოემბერში ეწოდა „სომხეთის საფონდო ბირჟა“. 2001 წლიდან ის ფუნქციონირებს, როგორც თვითრეგულირებადი ორგანიზაცია.

ამჟამად სომხეთის საფონდო ბირჟა ერთადერთი საფონდო ბირჟაა, რომელიც სომხეთში მოქმედებს. ამ ორგანიზაციის ძირითადი საქმიანობაა ფასიანი ქაღალდების ჩამონათვალი, ფასიანი ქაღალდებით და უცხოურ ვალუტაში სავალუტო ვაჭრობის ორგანიზება, ჩამოთვლილი კომპანიების შესახებ ინფორმაციის გამჟღავნება და ასევე გაცვლითი ვაჭრობის შედეგების მომზადება.

2002 წლიდან ორგანიზაცია არის ევრო-აზიის საფონდო ბირჟების ფედერაციის და დსთ-ს ქვეყნების ბირჟების საერთაშორისო ასოციაციის სრული წევრი.

აღსანიშნავია, რომ „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის რეგულირების შესახებ“ სომხეთის კანონის შესაბამისად, ბირჟას ასევე აქვს უფლება განახორციელოს ფასიანი ქაღალდების რეგისტრაციის პროცედურა.

2014 წლის 1 იანვრიდან სომხეთის მთავრობამ წამოიწყო ახალი სახელმწიფო საპენსიო პროგრამა, რომელიც 1974 წლის შემდეგ დაბადებულ ყველა თანამშრომელს აიძულებს, გამოყონ თავიანთი წლიური ხელფასის 5 პროცენტი კერძო საპენსიო ფონდებში .

ახალი კანონმდებლობის თანახმად, სომხეთის მთავრობამ დადო შეთანხმება სომხეთის ცენტრალურ დეპოზიტართან და სომხეთის ფასიანი ქაღალდების ბირჟასთან, რომლის თანახმადაც, ამ ორგანიზაციებს დაეკისრებათ ამ ახალი საპენსიო სისტემის სავალდებულო მონაწილეთა რეესტრის პასუხისმგებლობა. სწორედ ისინი არიან პასუხისმგებლები ამ საპენსიო პროგრამებისთვის გათვალისწინებული აქტივების შეგროვებასა და სწორად განაწილებაზე .

ახალი საპენსიო სისტემის დანერგვის შემდეგ, –მა აქტივობების დიდი შემოდინება განიცადა იმ პირობით, რომ საპენსიო ფონდის ფულის შემოდინების შემდეგ მეტი ფული შემოვა ბაზარზე .

საფონდო ბირჟისა და სომხეთის ფასიანი ქაღალდების ბაზრის სახელმწიფო მარეგულირებელი ორგანოა სომხეთის ცენტრალური ბანკი. ამჟამად –ით ვაჭრობით გათვალისწინებულ ინსტრუმენტებად შედის აქციები, კორპორატიული ობლიგაციები, სახელმწიფო ობლიგაციები, ვალუტა, ნასყიდობის ხელშეკრულებები, კორპორაციულ ფასიან ქაღალდებზე.

ვაჭრობის საათები ყველა ბაზრისთვის არის 11:00–15:00 (ადგილობრივი სომხეთის დრო, + 4). სომხეთის ფასიანი ქაღალდების ბირჟა ასევე არის სერთიფიცირებული, რაც უზრუნველყოფს მისი მომსახურების ხარისხს და უსაფრთხოებას .

სომხეთის ფასიანი ქაღალდების ბირჟას მართავს სამეთვალყურეო საბჭო, აგრეთვე ადგილობრივი მენეჯმენტი. მმართველ გუნდში შედიან ჰაიკ ეგანიანი, აღმასრულებელი დირექტორი და მიქაელ ჰაირაპეტიანი, მთავარი ფინანსური დირექტორი.
ამერიკის სომხური ეროვნული კომიტეტი

ამერიკის სომხური ეროვნული კომიტეტი (ინგლ. ) — სომხურ-ამერიკული უდიდესი და ყველაზე გავლენიანი ორგანიზაცია ამერიკის შეერთებულ შტატებში, რომელიც დაკავებულია საზოგადოებრივ საქმეთა და მთავრობის ურთიერთობებით.

ამერიკის სომხური ეროვნული კომიტეტი არის სომეხი ხალხის მთავარი წარმომადგენელი შეერთებულ შტატებში, მისი ეროვნული ინტერესების დამცველი, რომელიც წარმოადგენს მას ადგილობრივ, რეგიონულ და ფედერალურ დონეზე.

ისტორია
ამერიკის სომხეთის ეროვნული კომიტეტი პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ დააარსა ვაჰან კარდაშიანმა, ოსმალეთის იმპერიის ყოფილმა კონსულმა ვაშინგტონში, 1918 წელს სომხეთის დამოუკიდებლობის ამერიკული კომიტეტის სახელით.

მრავალი ამერიკელი პოლიტიკოსი, როგორიცაა მაგალითად ჯეიმზ ჯერარდი, აშშ ელჩი გერმანიაში, სენატორი ჰენრი ლოჟი, ჩარლზ ჰიუზი, რომელიც მოგვიანებით გახდა აშშ-ს უზენაესი სასამართლოს უფროსი, ელიუ რუთი და სხვა გამოჩენილი პირები, აქტიურად მონაწილეობდნენ ამ ორგანიზაციის შექმნაში. მისი მთავარი მიზანი იყო ბრძოლა სომხეთის დამოუკიდებლობისა და მისი აღიარებისათვის აშშ -ს პრეზიდენტის ვუდრო უილსონის მიერ შემოთავაზებულ საზღვრებში. ორგანიზაციას განკარგულებაში ჰქონდა ნიუ–იორკის ცენტრალური ოფისი, აგრეთვე 23 რეგიონული ოფისი 13 სხვადასხვა შტატში.

მოგვიანებით, ეს ოფისები გადაკეთდა ამერიკის სომხეთის ეროვნულ კომიტეტად, რომელმაც გააფართოვა თავისი საქმიანობა შეერთებული შტატების პოლიტიკურ ცხოვრებაში მონაწილეობით, რომელიც წარმოადგენს აშშ–ს სომხეთის მოქალაქეების ინტერესებს სახელმწიფო პოლიტიკის საკითხებში, როგორიცაა სომხების გენოციდის აღიარება .

მიმდინარე საქმიანობა
ვაშინგტონში მდებარე შტაბის გარდა, ასევე არსებობს ორი ცენტრალური რეგიონული ოფისი ნიუ–იორკსა და ლოს– ანჯელესში, ასევე ორმოცდაათზე მეტი ადგილობრივი წარმომადგენელი და ათასობით აქტივისტი, რომლებიც თანამშრომლობენ სომხეთის ეროვნული კომიტეტების უზარმაზარ ქსელთან სომხეთში, რუსეთში, საფრანგეთში, შუა აღმოსავლეთი, კანადასა და ავსტრალიაში .

1990-იანი წლების დასაწყისიდან ორგანიზაცია მხარს უჭერს 907-ე კანონს, რომელიც კრძალავს აშშ-ს პირდაპირ დახმარებას აზერბაიჯანის მთავრობის მიმართ, რამაც აზერბაიჯანი ერთადერთ პოსტსაბჭოთა ქვეყანად აქცია და უარყო შესაძლებლობა მიეღო აშშ-ს პირდაპირი დახმარება ეკონომიკური და პოლიტიკური სტაბილურობის შესახებ კანონის შესაბამისად.

ის იყო ერთ-ერთი მთავარი ორგანიზაცია, რომელმაც მხარი დაუჭირა აშშ-ს 106-ე რეზოლუციას, რომელიც აშშ-ს ავალდებულებს აღიაროს სომხური გენოციდი, რომელიც ჩადენილ იქნა ოსმალეთის იმპერიის მიერ პირველი მსოფლიო ომის დროს.

ორგანიზაციის მნიშვნელოვანი მიღწევებია: კალიფორნიის საჯარო სკოლებში სომხების გენოციდის ისტორიის კურსის სწავლების კანონის მომზადება და განხორციელება, აგრეთვე გენოციდის კინოპროდუქციების დაფინანსება. სხვადასხვა სახის დემონსტრაციები, პიკეტირება, აგრეთვე სხვა საზოგადოებრივი ღონისძიებები, რომლებიც ჩატარდა თურქეთსა და აზერბაიჯანში სომხების გენოციდის დაგმობასთან, მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკისა და საბჭოთა სომხეთის ბლოკადასთან დაკავშირებით.

რესურსები ინტეტნეტში
 (.)
 (.)
 (.)