მონა ვან დუაინი

მონა ჯეინ ვან დუინი (დ. 9 მაისი, 1921 — გ. 2 დეკემბერი, 2004) — ამერიკელი პოეტი. აშშ-ის პოეტ-ლაურეატი (1992).

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
მონა ჯეინ ვან დუინი დაიბადა ვატერლოოში, აიოვას შტატში. იგი გაიზარდა პატარა ქალაქ ელდორაში (3,200 ადამიანი), სადაც დიდი მონდომებით კითხულობდა ქალაქის ბიბლიოთეკაში და ლექსებს წერდა, სკოლის ასაკში, სხვებისგან მალულად, ბლოკნოტებში. ვან დუინმა ბაკალავრიატი დაამთავრა აიოვას მასწავლებელთა სახელმწიფო კოლეჯში 1942 წელს, ხოლო მაგისტრის ხარისხი მიენიჭა პროგრამა აიოვას სახელმწიფო უნივერსიტეტში, 1943 წელს. ის და ტერსტონი გადიოდნენ დოქტორანტურის კურსებს აიოვაში. 1946 წელს იგი ლუისვილის უნივერსიტეტის ინსტრუქტორად დაიქირავეს, ზუსტად მაშინ, როდესაც მისი მეუღლე გახდა პროფესორის ასისტენტი. 1947 წელს მათ ერთად დაიწყეს მუშაობა პროექტზე — „პერსპექტივა: ლიტერატურისა და ხელოვნების კვარტალი“ და ეს წამოწყება ჟურნალად გადააქციეს ვაშინგტონის უნივერსიტეტში, სენტ-ლუისში, როდესაც ისინი 1950 წელს გადავიდნენ. ნაწარმოებ პერსპექტივის საბოლოო ვერსია გამოუშვეს 1975 წელს.

კარიერა
სენტ-ლუისში, ტერსტონი გახდა ვაშინგტონის უნივერსიტეტის ინგლისურის განყოფილების კათედრის თავმჯდომარე, რის შემდეგაც ვან დუინი და ტერსტონი მართავდნენ შემოქმედებითი მწერლებისა და კრიტიკოსების უნიკალურ ლიტერატურულ წრეს, რომელშიც შედიოდნენ: პოეტი ჰოვარდ ნემეროვი, რომანისტი და კრიტიკოსი უილიამ გასი, რომანისტი სტენლი ელკინი, პოეტები დონალდ ფინკელი და ჯონ მორისი, კრიტიკოსი რიჩარდ სტანგი, ავტორები — ვეინ ფილდსი, ნაომი ლებოვიცზი და სხვები.) აგრეთვე ვან დუაინი და ტერსტრონი ეძებდნენ ახალგაზრდა, ტალანტის მქონე მწერლებს აშშ-ის გარშემო და აქვეყნებდნენ დუგლას ვულფის, ენტონი ჰეხტისა და სხვა ავტორების ნამუშევრებს.

ვან დუინი იყო პოეტ ჯეიმზ მერილის მეგობარი და 1960-იანი წლების შუა პერიოდში უზრუნველყო მისი ნაშრომების დაცვა ვაშინგტონის უნივერსიტეტის სპეციალურ კოლექციებში. მუშაობდა ვაშინგტონის უნივერსიტეტის საუნივერსიტეტო კოლეჯში პენსიაზე გასვლამდე 1990 წელს. 1983 წელს, მას შემდეგ, რაც მან გამოაქვეყნა პოემების მეხუთე წიგნი, იგი ინგლისის კათედრაზე ასისტენტ პროფესორად დაინიშნა და 1987 წელს მიიწვიეს ხელოვნების და წერილების ეროვნული ინსტიტუტის წევრად.

პოეტის კარიერა
ვან დუინმა მოიგო აშშ-ის ყველა მთავარი პრიზი პოეზიაში, მათ შორის ეროვნული წიგნის პრემია (1971), ბოლინგენის პრიზი (1971), რუთ ლილის პოეზიის პრიზი (1989) და პულიცერის პრემია (1991) ახლო ცვლილებებისთვის. იყო აშშ–ის პოეტების ლაურეატი 1992–დან 1993 წლამდე. მიუხედავად ჯილდოებისა, მისი კარიერა მერყეობდა დიდებასა და ბუნდოვანებას შორის. მისი შეხედულებები სიყვარულისა და ქორწინების საკითხის მიმართ, თაღლითობიდან და ოპტიმიზმამდე იცვლება.

„დანახვა, აღება“ (1970) იყო ლექსების კრებული, რომელშიც თავმოყრილი იყო სამი წინა წიგნი და ზოგიერთი მანამდე უცნობი ნამუშევარი. მან დაიმსახურა მოიპოვა პოეზიის ეროვნული წიგნის ჯილდო . 1981 წელს გახდა ამერიკელი პოეტების აკადემიის თანამშრომელი, შემდეგ კი, 1985 წელს, თორმეტი კანცლერიდან ერთ-ერთი, რომელსაც უფლება ჰქონდა სიცოცხლის ბოლომდე ემუშავა ამ პოსტზე. ბოლოდროინდელი ლექსების კრებული, სახელწოდებით — (1992), მოიცავდა პირველად მოგროვებული პოემების ოთხ კრებულს. იგი გამოიცა ახალი კოლექციის — -ის პარალელურად.

1993 წელს იგი შეიყვანეს სეინტ-ლუისის დიდების დარბაზში. 1996 წელს აირჩიეს ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრად.

გარდაცვალება
მონა ვან დუაინი გარდაიცვალა 2004 წლის 2 დეკემბერს, ძვლის სიმსივნით თავის სახლში, საუნივერსიტეტო ქალაქში, მისურის შტატში, 83 წლის ასაკში.