სომხური მედიცინის მუზეუმი

სომხური მედიცინის მუზეუმი , აგრეთვე ცნობილი როგორც არუთიუნ მინასიანის პირადი კოლექცია — კერძო მუზეუმი, რომელიც ერევანში 1999 წლის 18 მაისს გაიხსნა.

ისტორია
1999 წლის 18 მაისს, მუზეუმების საერთაშორისო დღეს, ერევნის პოლიკლინიკა №11-ის (ამჟამად — სამედიცინო ცენტრი „ნორ-არაბკირი“) ხელმძღვანელობის მხარდაჭერით გაიმართა გამოფენა სახელწოდებით „სომხური მედიცინის მუზეუმი“, რომელსაც აშუქებდა პრესა და ტელევიზია. იმავე წელს მუზეუმი კულტურის სამინისტრომ კერძო მუზეუმად დაარეგისტრირა.

მუზეუმის დამფუძნებელია ფსიქიატრი არუთიუნ მინასიანი, რომელიც 30 წლის განმავლობაში აგროვებდა სამედიცინო ინსტრუმენტებს, წიგნებსა და არქივებს (მათ შორის — ყიდულობდა განცხადებებითაც).

მუზეუმი მედიის ყურადღებას იპყრობდა როგორც სომხეთში, ისე სხვა ქვეყნებში გამართული გამოფენების წყალობით. ტრადიციულად, მუზეუმის სტუმრები არიან „ნორ-არაბკირის“ ცენტრის პაციენტები და მათი ნათესავები, სამედიცინო უმაღლესი სასწავლებლების სტუდენტები, მედიცინის ისტორიკოსები და სამედიცინო დაწესებულებების სტუმრები. მუზეუმში დაცული ექსპონატების რაოდენობა 30,000-ს აღემატება, თუმცა მათგან მხოლოდ 5,000 განთავსებულია უშუალოდ 30 მ² ფართობის ექსპოზიციაში. 2014 წელს არუთიუნ მინასიანმა განაცხადა, რომ სურდა ყველა ექსპონატი ერთ დიდ სივრცეში გადაეტანა და შეექმნა „სომხური მედიცინის მუზეუმი“, თუმცა მის მოწოდებებს სივრცის გამოყოფის შესახებ არ გამოხმაურებია არც კულტურის სამინისტრო, არც ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტრო და არც ერვანის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. მინასიანისვე განცხადებით, სომხეთის სსრ-ში ადრე მოქმედებდა რამდენიმე სამედიცინო მუზეუმი, მაგრამ მათგან ვერცერთმა ვერ განაგრძო ფუნქციონირება დღემდე.

ექსპონატები და გამოფენები
მუზეუმი ემსახურება სომხური ტრადიციული მედიცინის კულტურულ და სამედიცინო მემკვიდრეობას წარმომადგენელი სამედიცინო პრაქტიკის ობიექტებისა და მეთოდების შეგროვებას, შენახვას, გამოფენასა და გადაცემას, ასევე სომხური მედიცინის ღირებულებების პროპაგანდას სომხეთის შიგნით და მის ფარგლებს გარეთ.

მუზეუმის ექსპონატები სხვადასხვა სამედიცინო საგნებითაა წარმოდგენილი, რომლებიც მზადდება მედის, თიხის, მინის, ფაიანსის, მეტალის, ხის, ბრინჯაოს და ქვისგან. აქ წარმოდგენილია ძველი ჭურჭლები (ქოთნები, დოქები, ფლაკონები), სხვადასხვა სამედიცინო ინსტრუმენტები და ხელსაწყოები, წიგნები, დოკუმენტები, ფოტოსურათები და პორტრეტები. კერძოდ, ექსპოზიციაში შედის მეცამორიდან ჩამოტანილი დოქი, რომელიც 5,000 წლის წინანდელი უძველესი ნივთია, გორისიდან ჩამოტანილი თიხის ფლაკონები, ადამიანის ჩონჩხი, რომელიც ცხოვრობდა 5,000 წლის წინ და ჰქონდა თავის ქალას პათოლოგია (არტაშატის სოფელ ჯრაოვიტის გათხრები), ძველი სამედიცინო წიგნები, ხელნაწერები და სტუდენტური ფურცლები ცნობილი ექიმებისგან. მუზეუმში ასევე ინახება ცნობილ ექიმთა და ერვანის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულთა ფოტოსურათები, დიასპორის ექიმების საქმიანობასთან დაკავშირებული მასალები (მათ შორის, სომეხი ექიმების პირადი ნივთები).

ექსპონატებს შორის წარმოდგენილია საყოფაცხოვრებო საგნები, რომლებსაც ექიმები იყენებდნენ სხვადასხვა პროცედურების დროს —
უთოები, რომლებსაც აცხელებდნენ ნერვული დაავადებების მკურნალობასთან დაკავშირებული გათბობის პროცედურების დროს, ხორცსაკეპი მანქანები და მინიატურული საგნები, რომლებიც გამოყენებული იყო, როგორც სამედიცინო ინსტრუმენტები. ექსპოზიციაში ასევე შედის სამედიცინო ფლაკონები, ძველი აპარატურა, წიგნები და არქივები.

2010 წელს მუზეუმში გაიმართა გამოფენა „სომეხი ექიმები — სომხური ლიტერატურის შემოქმედები“, რომელიც სომეხ ექიმს საუკუნიდან მხიტარ გერაცის მიეძღვნა: ექსპონატებში შედიოდა 145 სომეხი ექიმი-მწერლის 450 წიგნი, მათი გამოსახულებები, ინსტრუმენტები, სკულპტურები. ასევე გაიმართა გამოფენა ერვანის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის 90 წლის იუბილეს, ლევონ ოგანეიანის დაბადებიდან 125 წლის იუბილეს და ექიმი-მწერლის რუბენ სევაკის აღსანიშნავად.

გალერა