iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დიგენის აკრიტასი

დიგენის აკრიტას — საუკუნის ბიზანტიური ეპოსი, რომელიც არაბთა წინააღმდეგ მებრძოლი იდეალიზებული გმირის — ბასილი დიგენის აკრიტასის თავგადასავალს მოგვითხრობს. ლიტერატურულად დამუშავებულია - საუკუნეებში. პოემა, რომელსაც საფუძვლად ხალხური ბალადები უდევს, ასახავს შუასაუკუნეების ბიზანტიის იმპერიაში მომხდარ სოციალურ და პოლიტიკურ მოვლენებს — წარჩინებულ ფეოდალთა აღზევებას იმპერიის პერიფერიებში, მუსულმან მეზობლებთან ომებს.

პოემის სიუჟეტის მიხედვით, კაპადოკიის ბიზანტიელ სტრატეგოსს ანდრონიკე დუკასა და მის მეუღლეს შეეძინებათ ნანატრი ქალიშვილი, რომელსაც განმარტოებით ზრდიდნენ ცალკე სასახლეში. ქალს წინასწარმეტყველებისამებრ იტაცებს ამირა მუსური და მისი გულისათვის ქრისტიანად ინათლება. წყვილის ძე — ბასილი, მეტსახელად დიგენის აკრიტასი (სიტყვასიტყვით, „ორი სისხლით შობილი მენაპირე“), ყმაწვილობიდან გაითქვამს სახელს სიმამაცით. დიგენისს შეუყვარდება ბიზანტიელი მხედართმთავრის ულამაზესი ასული — ევდოკია, რომელსაც იტაცებს და დიდებულ ქორწილს იხდის. შემდგომ დიგენისი საზღვრებზე მოგზაურობს მომხდურთა ასალაგმავად; მას თან ახლავს ახალშერთული მეუღლე. დიგენისი კლავს გველეშაპს; ამარცხებს აპელატებად წოდებულ მოთარეშე ავაზაკებს, რომელთაც სურთ ევდოკიას მოტაცება. მიუხედავად ცოლისადმი დიდი სიყვარულისა დიგენისი ორჯერ ღალატობს მას: პირველად ამირა ჰაპლორაბდეს ასულთან, რომელსაც ის უდაბნოში შეეყრება ბერძენი ქმრისაგან მიტოვებულს, ხოლო მეორედ — ამორძალ მაქსიმოსთან, რომელსაც აპელატები დახმარებისათვის მოუხმობენ. გამარჯვებების შემდგომ დიგენისი აშენებს ბრწყინვალე სასახლეს მდინარე ევფრატის სანაპიროზე, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე ცხოვრობს. დიგენისი და ევდოკია ერთად აღესრულებიან.
შავქლიავი

შავქლიავი — ქლიავის სხვადასხვა ჯიშის (იტალიური უნგრულა, შინაური უნგრულა, შავქლიავა და სხვ.) ჩირი. საჩირედ ვარგისია მწიფე, ხორციანი ნაყოფები კურკისაგან ადვილად გამოსათავისუფლებელი რბილობით, შაქრის არანაკლებ 10%-იანი და მჟავების არაუმეტეს 1,2%-იანი შემცველობით. იტალიური უნგრულას ნაყოფების შრობის დასაჩქარებლად, ცვილოვანი ნაფიფქის მოსაშორებლად და ნაყოფის კანზე „ბადეების“ (ნაპრალების) მისაღებად წინასწარ უკეთებენ ბლანშირებას (ამუშავებენ ადუღებული წყლით) 20–30 წამის განმავლობაში, სხვა ჯიშის ქლიავებს — 1–1,5 წუთის. შემდეგ აცივებენ გამდნარი წყლით და ორთქლის საშრობებზე აშრობენ 8–10 საათის მანძილზე 80° ტემპერატურის პირობებში (შრობის პროცესის ბოლოს ტემპერატურას 60°-მდე სწევენ). შავქლიავისათვის ბზინვარების მიცემისთვის გაცივებისა და დახარისხების შემდეგ 1,5–2 წუთის განმავლობაში უშვებენ ადუღებულ წყალში, შემდგომ გლიცერინით ამუშავებენ (5 კგ 1 ტონა შავქლიავზე). სასაქონლო ხარისხებია: უმაღლესი, 1-ლი, მე-2. პროდუქტი უნდა იყოს შავი ფერის, რბილი, ტკბილ-მჟავე გემოსი. შავქლიავის გამოსავალი ნედლი ნაყოფისაგან 20–22%-ია.
ძირულის მასივი

ძირულის მასივი — ამიერკავკასიის შუალედი მასივის შვერილი. მდებარეობს საქართველოში, ზესტაფონის, ხარაგაულისა და ჭიათურის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე. უმთავრესად შიშვლდება ყვირილის, ძირულისა და მათი შენაკადების ხეობებში. გეოტექტონიკური თვალსაზრისით საქართველოს ბელტის ფუნდამენტის აზევებული და გაშიშვლებული ნაწილია. ძირულის მასივის ამგები ქანების სავარაუდო ასაკობრივი თანამიმდევრობა (ძველიდან ახლისკენ), რომელიც დადგენილია მათი გეოლოგიური ურთიერთდამოკიდებულების საფუძველზე, შემდეგია: კრისტალური ფიქლები (მეტაბაზიტები, ამფიბოლიტები, საკუთრივ კრისტალური ფიქლები, მიგმატიტები), დაგნაისებული კვარციანი დიორიტები, გაბრო-დიაბაზები, ნაკლებად მეტამორფიზებული ფიქლების (ფილიტების) წყება (საკუთრივ მეტამორფიზებული ფიქლები, ქვიშიანი ფილიტები, კვარციტები, მარმარილო და სხვა), კალიუმის მინდვრის შპატიანი გრანიტოიდები (პორფირისებრი გრანიტები — რკვიის ინტრუზივი, თანაბარმარცვლოვანი გრანიტები, პეგმატიტები), მიკროკლინიანი გრანიტები, კვარცპორფირები და გრანოფირები, ბაიოსური ასაკის გაბროდიორიტები, ბათური ასაკის გრანიტოიდები (ხევისა და ჭალვანის ინტრუზივები). ნაკლებად მეტამორფიზებული წყების მარმარილოს ლინზაში აღმოჩენილი ფაუნის მიხედვით ეს წყება კამბრიული ასაკით არის დათარიღებული, ხოლო პალინოლოგიური კვლევის მონაცემებით — გვიანდელი სილურულ-გვიანდელი დევონურით.
ბოტსვანის ტურიზმი

ბოტსვანის მთავარი ტურისტული ღირსშესანიშნაობები ნაკრძალებია, სამონადირეო და ფოტოგრაფიისთვის განკუთვნილი საფარისთან ერთად. სხვა ღირსშესანიშნაობებს შორისაა ოკავანგოს დელტის რეგიონი, რომელიც წვიმის სეზონის დროს წყლის არხების, კუნძულებისა და ტბების ლაბირინთს წარმოადგენს. ტურიზმის ინდუსტრია ბოტსვანის ეკონომიკის (ტრადიციული დარგებია ალმასებისა და ხორცის წარმოება) გამრავალფეროვნებას უწყობს ხელს. 2005 წელს ტურიზმის სექტორში 23 000 სამუშაო ადგილი შეიქმნა.

ტურისტული ინფორმაცია
ბოტსვანის მთავრობის ეროვნული კონსერვაციის სტრატეგია და ტურიზმის პოლიტიკა ველური ბუნების სივრცის დაცვის ფარგლებში ტურიზმის განვითარებას უწყობს ხელს. აშშ-ის, სამხრეთ აფრიკის, ბრიტანეთის თანამეგობრობის ქვეყნებისა და ევროპის სახელმწიფოთა უმრავლესობის მოქალაქეებს ბოტსვანაში 91 დღემდე ვადით დარჩენისას ვიზა არ სჭირდებათ. ქვეყანაში მოგზაურობის დროს პასპორტი აუცილებელია. ინფიცირებული სივრცეებიდან ჩამოსულ ტურისტებს ყვითელი ცხელებისა და ქოლერას აცრის დამადასტურებელი საბუთები სჭირდებათ.

2014 წელს ბოტსვანაში ჩასული ტურისტები შემდეგი ქვეყნებიდან იყვნენ:

ვიზიტორთა სტატისტიკა 2013-16 წლებში.
მძიმე წყალი

მძიმე წყალი, იგივე დეიტერიუმის ოქსიდი — წყლის ერთ-ერთი ფორმა, რომელშიც ჭარბობს წყალბადის იზოტოპი დეიტერიუმი, იზოტოპ პროთიუმთან შედარებით, რომელიც ჩვეულებრივი წყლის შემადგენლობაში შედის. მისი ქიმიური ფორმულაა 22 ან '. დეიტერიუმი წყალს ანიჭებს განსხვავებულ თვისებებს, რაც მას განასხვავებს ჩვეულებრივი წყლისაგან ქიმიური და ფიზიკური მახასიათებლებით.
კურასიკი

კურასიკი — ქალაქი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს სამხრეთ ნაწილში, ოკაიამის პრეფექტურაში. სარკინიგზო კვანძი იაპონიის შიგა ზღვის სანაპიროს მახლობლად. საფეიქრო, ქიმიური (მათ შორის ნავთობქიმიურიც) და საავიაციო მრეწველობის ცენტრი. ქალაქში არის ასტრონომიული ობსერვატორია, ასევე სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი.
ფრანკ-იოახიმ გროსმანი

ფრანკ-იოახიმ გროსმანი ( დ. 7 ივნისი, 1958, იენა) — გერმანელი მხატვარი და გრაფიკოსი.

განათლება გრაფიკული დიზაინის განხრით მიიღო 1978-1983 წლებში ქალაქ მანჰაიმის ხელოვნების უნივერსიტეტში ხოლო 1995-1998 წლებში კარლსრუეს ხელოვნების აკადემიაში.

2002-2012 წლებში გროსმანი გახლდათ პროფესორი ტიპოგრაფიკის და კომპიუტერული გრაფიკის განხრით შვებიშ ჰალის უნივერსიტეტში. ამჟამად ის ასწავლის ვორმსის უნივერსიტეტში. 2002 წელს გროსმანი იყო მოწვეული პროფესორი ბალტიმორში მერილენდის კოლეჯში, ხოლო 2007 წელს ასევე მოწვეული პროფესორი თბილისის სამხატვრო აკადემიაში.

გროსმანის ხელოვნებაში ორი მიმართულება გამოიყოფა. მისი ნახატები და ტილოები გამოირჩევა ფაქიზი და ჰაეროვანი ხასიათით. გრაფიკულ ნაშრომებში ის კონცენტრირდება ტიპოგრაფიაზე და ფორმათა კომპოზიციურ შეხამებაზე.

ფრანკ-იოახიმ გროსმანი ცხოვრობს და მოღვაწეობს ქალაქ შპაიერში.
ზაგრების მიწისძვრა (2020)

ზაგრების მიწისძვრა — 5,4 _\{} ბალიანი, დამანგრეველი მიწისძვრა ხორვატიის დედაქალაქ ზაგრებიდან ჩრდილოეთით 7 კილომეტრში. ეს მიწისძვრა ხორვატიის ისტორიაში ყველაზე ძლიერი იყო 1880 წლის მიწისძვრის შემდეგ. 7:01 წუთზე განმეორებითი ბიძგები იყო 5.0 ბალის სიმძლავრის, ხოლო 7:42 საათზე 3.7 მაგნიტუდის სიძლიერის კიდევ ერთი განმეორებითი ბიძგი დაფიქსირდა. ბიძგები იგრძნობოდა ასევე სამხრეთ სლოვენიაში.
გალინა გრესელ-კოშუტი

გალინა ალექსანდრეს ასული გრესელ-კოშუტი (დ. 12 სექტემბერი, 1909, ალექსანდროპოლი, ახლანდ. გიუმრი, სომხეთი, — გ. 4 აგვისტო, 2008, თბილისი) — არქიტექტორი, საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (1967).

დაამთავრა საქართველოს საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტი 1933 წელს. როგორც არქიტექტორ-დამპროექტებელი მონაწილეობდა თბილისში ცენტრალური სტადიონისა (1934–1935) და მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის ფილიალის (1935–1936) დაპროექტების ბოლო სტადიაზე. ძირითადად მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტში „საქქალაქმშენსახპროექტი“ (1936–1941, 1944–1976). მის მიერ განხორციელებული მთავარი პროექტებია: საბავშვო ბაღი ოზურგეთში (1948), საცხოვრებელი სახლები თბილისში, ახმეტაში, კაჭრეთში; მდ. ლიახვის სანაპირო გორში (1948), სასტუმრო მესტიაში (1953), ავტოვაგზალი თბილისში (სანაპიროზე, 1954), საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სანატორიუმი გაგრაში (1970, გივი ჯაფარიძესთან ერთად) და სხვ.
თამაზ გრიგალაშვილი

თამაზ სერგოს ძე გრიგალაშვილი (დ. 11 ნოემბერი, 1932, თბილისი, — გ. 14 თებერვალი, 2004, იქვე) — ქართველი ფიზიკოსი, ფიზიკა–მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1990).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი 1956 წელს. მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტში (1956–1970), დუბნის (რუსეთი) ბირთვული გამოკვლევების გაერთიანებულ ინსტიტუტში (1970–1990). 1990–2004 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ე. ანდრონიკაშვილის ფიზიკის ინსტიტუტის განყოფილების გამგე. მუშაობის ძირითადი მიმართულება იყო ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკა. მიღებული აქვს ბირთვული გამოკვლევების გაერთიანებულ ინსტიტუტის პრემიები (1977, 1981 და 1985, სხვებთან ერთად), საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1986, სხვებთან ერთად) ნაშრომთა ციკლისათვის „ფარული უცნაურობის მქონე ბარიონული მდგომარეობების დამზერა და გამოკვლევა“.
კოქციოდიოზი

კოქციოდიოზი — ცხოველთა (იშვიათად ადამიანის) დაავადება, რომელიც ვითარდება ნაწლავის უჯრედებში ერთუჯრედიანი პარაზიტული ცხოველების — კოქციდიების შეჭრის შედეგად. ავადდება მსხვილი რქოსანი საქონელი, ცხვარი, თხა, ღორი, ძაღლი, შინაური ფრინველი (ქათამი, ინდაური, იხვი, ბატი), მტკნარი და ზღვის წყლის თევზი, აგრეთვე გარეული ძუძმწოვრები და ფრინველები. გავრცელებულია მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში და მნიშვნელოვან ეკონომიკურ ზარალს იწვევს. ჩვეულებრივ დაავადება თავს იჩენს გაზაფხულსა და შემოდგომაზე. დაავადების წყაროა ოოცისტებით დაბინძურებული ბალახი, თივა, ნიადაგი, საფრინველეებსა და გალიებში საფენი, სასმელი წყალი. დაავადების დამახასიათებელი ნიშნებია ცხოველთა მოდუნება, მადის დაკარგვა, სიგამხდრე, ფაღარათი, ზოგჯერ ვითარდება დამბლა, ცალკეული კუნთების კანკალი და სხვა. დაავადებულ ცხოველებს ჯერ აცალკევებენ, შემდეგ მკურნალობისა და პროფილაქტიკისათვის გამოიყენებენ სხვადასხვა კონციდიოსტატიკურ აპარატებს, ასევე აუმჯობესებენ კვების პირობებს.
იუა კოღონია

იუა აბასის ძე კოღონია (; დ. 10 ნოემბერი [ძვ. სტ. 28 ოქტომბერი], 1903, სოფელი კუტოლი, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 15 ივნისი, 1928, სოხუმი, აფხაზეთის სსრ) — აფხაზი საბჭოთა პოეტი. მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის აფხაზური ეპიკური პოეზიის განვითარებაში. 1924-1925 წლებში გამოქვეყნებული მისი პოემები „ზოსჰან აჩბა და ჟანაა ბესლანის ვაჟიშვილები“, „ნავეი და მზაუჭი“, „მონადირე ხმიჭი“, „აბათაა ბესლანი“ გამოირჩევა ცხოვრების ღრმა ცოდნით, ჰეროიკული სულისკვეთებით და ოპტიმისტური ჟღერადობით. კოღონიამ გამოკვეთა უსამართლობისა და ბოროტების წინააღმდეგ მებრძოლი, მაღალი სულისა და კეთილშობილ მისწრაფებათა მქონე ეპიკურ გმირთა სახეები. მის პოემაში მხატვრულად აისახა ფოლკლორის მოტივები. კოღონიას ლირიკული ლექსები მიძღვნილია საბჭოთა აფხაზეთის, მისი განახლებული აწმყოსა და ბედნიერი მომავლისადმი.
ალექსანდრე კოღუაშვილი

ალექსანდრე მარკოზის ძე კოღუაშვილი (დ. 5 სექტემბერი, 1886, ქუთაისი — გ. 29 აგვისტო, 1924, ვანი) — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში. კომპარტიის წევრი (1904).

რევოლუციურ მოღვაწეობას ეწეოდა ჭიათურაში, ქუთაისსა და სხვა ქალაქებში. მსოფლიო ომის დროს გაწვეული იყო სახელმწიფო ლაშქრის ვორონეჟის 160-ე ქვეით დრუჟინაში, მსახურობდა უმცროს უნტერ-ოფიცრად. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის დროს ჯარის ნაწილებში ეწეოდა აგიტაციას დროებითი მთავრობის წინააღმდეგ. აირჩიეს ჯარისკაცთა ასეულის კომიტეტის თავმჯდომარედ. 1918 წელს დემობილიზაციის შემდეგ დაბრუნდა ქუთაისში, მუშაობდა ზეინკლად და ეწეოდა აგიტაციას საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის წინააღმდეგ. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის (1921) შემდეგ მუშაობდა ვანის რაიონის რევოლუციური კომიტეტის თავმჯდომარედ. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების დღეებში დაიღუპა ვანის რაიონის აღმასრულებელი კომიტეტის შენობაში აჯანყებულთა რაზმის ხელმძღვანელ ამბერკი ადეიშვილთან ურთიერთსროლისას.
კოშალინი

}) — ქალაქი ჩრდილოეთ-დასავლეთ პოლონეთში, ბალტიის ზღვის ნაპირის მახლობლად. დასავლეთ პომერანიის სავოევოდოს ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში არის სარკინიგზო კვანძი, ნახევარგამტარების, ავტომობილის ნაწილების, ელექტროტექნიკური და სამშენებლო მოწყობილობის წარმოება, ხის დასამუშავებელი (მათ შორის ავეჯის), კვების მრეწველობა, სელის ქარხანა, უმაღლესი საინჟინრო სკოლა. - საუკუნეების არქიტექტურული ძეგლები.
კოშალინის სავოევოდო

კოშალინის სავოევოდო — ყოფილი ადმინისტრაციული ერთეული ჩრდილოეთ პოლონეთში 1975-1998 წლებში, პომორიეს ტბისპირეთში. ფართობი 8,5 ათასი კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — კოშალინი.

ისტორია
კოშალინის სავოევოდო დაარსდა 1975 წლის 1 ივნისს. პოლონეთში 1998 წლის ადმინისტრაციული რეფორმის შედეგად კოშალინის სავოევოდო გაუქმდა, ხოლო 1999 წლიდან მისი ტერიტორია გახდა დასავლეთ პომერანიის სავოევოდოს ნაწილი.
ცახცახა

ცახცახა — ერთ- ან მრავალწლოვან მცენარეთა გვარი მარცვლოვანთა ოჯახისა. 20–100 სანტიმეტრის სიმაღლის სწორღეროიანი და ხაზოვანფოთლიანი ბალახებია. ყვავილედი ჩამოკიდებული კვერცხისებური თაველებისაგან (თავთავებისგან) შემდგარი ფაშარი საგველაა. თავთავისა და ყვავილის ქერცლი მომრგვალებული ან ფართოკვერცხისებრია, კილის გარეშე, 3–9 ძარღვით, ყვავილისა — ფართო აპკისებრი არშიებით. სხვადასხვა კლასიფიკაციით მოიცავს 4, 5, 15-მდე ან 22-მდე სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია ევროპაში, დასავლეთ აზიასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში; საქართველოში გვხვდება 4. იზრდება თითქმის ყველგან დაბლობიდან ალპურ სარტყლამდე, ქვიან და სილიან ადგილებზე, მინდვრებში, ბუჩქნარებში, ველებზე, მდელოებზე. სამკურნალო (საშუალო ცახცახა, . ) და საქონლის საკვები ბალახია. იყენებენ დეკორატიულ მებაღეობაში. დიდი (. ), საშუალო და მცირე (. ) ცახცახა გამოიყენება ზამთრის მშრალი თაიგულების გასაკეთებლად.
ჯორჯე კოშბუკი

ჯორჯე კოშბუკი (; დ. 8 სექტემბერი, 1866, სოფელი ჰორდოუ, ტრანსილვანია — გ. 9 მაისი, 1918, ბუქარესტი) — რუმინელი პოეტი. რუმინეთის სრულიად აკადემიის წევრი (სიკვდილის შემდეგ).

პირველი ლექსთა კრებული „ბალადები და იდილიები“ 1893 წელს დაბეჭდა. კოშბუკმა 1877-1878 წლებში ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ომს მიუძღვნა კრებულები „ნართი“ (1896), „უსაქმურის დღიური (1902) და სხვა. ლექსებში ასახა ხალხის სიძულვილი ბურჟუაზიული წყობის და გერმანელი დამპყრობლების წინააღმდეგ. მონაწილეობას იღებდა ჟურნალების „“ („კერა“, 1894) და „“ („მთესველი“, 1901) გამოცემაში. თარგმნა დანტეს, ფ. შილერისა და სხვა ნაწარმოებები.
ნაკაშიძეთა სათავადო

ნაკაშიძეთა სათავადო — სათავადო ფეოდალურ საქართველოში, გურიის სამთავროში, - საუკუნეებში, რომელსაც ფლობდნენ ნაკაშიძეები.

ისტორია
სათავადოს ჩამოყალიბება უკავშირდება მამუკა ნაკაშიძეს, რომელიც პირველი ადამიანია, რომელიც წყაროებში ამ გვარით იხსენიება. მამუკა ნაკაშიძე საუკუნის მიწურულს ცხოვრობდა, მან ააშენებინა ციხის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია და მოახატინა იგი. ამავე ეკლესიაში იყო დაცული მამუკა ნაკაშიძისა და მისი ოჯახის წევრების ფრესკები. მამუკა ნაკაშიძე ის იხსენიება ვახტანგ გურიელის დარბაზის ერში. იმავე მამუკა ნაკაშიძეს იხსენიებს საუკუნის პირველ ნახევარში იტალიელი მისიონერი ჯუზეპე ჯუდიჩი. მამუკა ნაკაშიძის მეუღლე იყო მოურავის ქალი ხვარამზე, შვილები ალექსანდრე და ბეჟანი, ხოლო ძმები — თანდარეხი და გიორგი.

საზღვრები
ნაკაშიძეების სათავადოში შედიოდა შვიდი სოფელი: გურიანთა, ვაშნარი, ციხე, ჭანიეთური, გამოღმა ბაილეთი, ახალსოფელი, მაკვანეთი. ეს სოფლები, გარდა მაკვანეთისა, ქმნიდა ერთ მთლიან ტერიტორიას, რომელსაც აღმოსავლეთიდან საზღვრავდა გურიელების სატახტო ქალაქი ოზურგეთი, დასავლეთიდან სოფელი ხვარბეთი, რომელიც აზნაურ ქარცივაძეებს ეკუთვნოდა, სამხრეთით მდინარე ჩოლოქი, ხოლო ჩრდილოეთით გურიის ქედი, რომელიც გამოჰყოფდა ნაკაშიძეების სათავადოს მაჭუტაძეების სათავადოსგან.

ნაკაშიძეებს ეკუთვნოდათ გურიის სანაპირო ზოლის ნახევარი, მათი მონახევრეები კი გურიელები იყვნენ. ნაკაშიძეები ფლობდნენ ასევე მამულებს ჩოჩხათში, ზედუბანში, ლანჩხუთში, გოგორეთში, ასკანაში, ხარაულში, ოქროსქედში, ვაკიჯვარსა და გამოჩინებულში, მათ ეკუთვნოდათ ძვირფასი ჯიშის ხით მდიდარი ვრცელი ტყეები მდინარე ნატანების ქვემო წელზე. ნაკაშიძეების საზაფხულო რეზიდენცია იყო ციხე, საზამთრო კი ვაშნარი. ნაკაშიძეების ერთი შტო მაკვანეთში ცხოვრობდა და - საუკუნეების მიჯნაზე იქ სასახლე ჰქონდა მოწყობილი.

აზნაურები და ყმა-გლეხები
ნაკაშიძეების აზნაურები იყვნენ ვაშალომიძეები, ფასეიშვილები, ქარცივაძეები, საბაშვილები, თიკანაძეები, ბერიძეები.

ნაკაშიძეების ყმა გლეხები იყვნენ კვაჭაძეები, ტოტოჩავები, არობელიძეები, სურგულაძეები, ჩიკაშუები, ქადეიშვილები, მენაბდეები, ხავთასები, ებრალიძეები, ცხომელიძეები, დოლიძეები, სვანიძეები, სიორიძეები, ღლონტები, ჩანჩიბაძეები, ჩხაიძეები, ლომინაძეები, ჟღენტი, გოგიტაშვილები, მასხარაშვილები, მარგალიტაძეები, მუჯირი, ოთხმეზური, ცისკარიძეები, ნაკაიძეები, ჩიტაიშვილები, გუჯაბიძეები და სხვები.

ნაკაშიძეების ყმები თავისუფალნი იყვნენ სამთავრო გადასახადისგან. გურიელი მათ მხოლოდ მაშინ ბეგრავდა, როდესაც ნაკაშიძეზე განრსხდებოდა.

ნაკაშიძეებს ჰყავდათ მოხელეები, რომლებსაც სათავადოს მართვაში იყენებდნენ. 1689-1717 წლების საბუთში იხსენიება ნაკაშიძეების აზნაური გიორგი მამულაიშვილი, რომელიც ციხისთავი იყო და გურიანთას განაგებდა.
ოლეგ კოშევოი

ოლეგ ვასილის ძე კოშევოი (; დ. 8 ივნისი, 1926, პრილუკი — გ. 9 თებერვალი, 1943, როვენკი, ვოროშილოვგრადის ოლქი) — დიდი სამამულო ომის დროს იატაკქვეშა კომკავშირული ორგანიზაციის „ახალგაზრდა გვარდიის“ ერთ-ერთი ორგანიზატორი, 1943 წლის 13 სექტემბერს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება სიკვდილის შემდეგ. საკავშირო ალკკ წევრი 1942 წლიდან. ფაშისტური გერმანიის მიერ კრასნოდონის ოკუპაციის შემდეგ (1942 ივლისი) მონაწილეობდა იატაკქვეშა კომკავშირული ორგანიზაციის შექმნაში, იყო მისი შტაბის კომისარი და წევრი. 1943 იანვარს ორგანიზაცია აღმოაჩინეს ფაშისტებმა. კოშევოი შეეცადა ფრონტის ხაზის გადალახვას, მაგრამ სადგურ კორშუტინოში გერმანელებმა შეიპყრეს და წამების შემდეგ დახვრიტეს. კოშევოის სახელი მიენიჭა მრავალ მაღაროს, საბჭოთა მეურნეობას, სკოლებს, პიონერულ რაზმს, როგორც სსრკ-ში, ისე საზღვარგარეთ.
პეტრე კოშევოი

პეტრე კირილეს ძე კოშევოი (; დ. , ალექსანდრია, კიროვაგადის ოლქი — გ. 30 აგვისტო, 1976, მოსკოვი) — საბჭოთა მხედართუფროსი, საბჭოთა კავშირის მარშალი (15 აპრილი, 1968), ორგზის საბჭოთა კავშირის გმირი (16 მაისი, 1944; 19 აპრილი, 1945), სკკპ წევრი (1925).

ბიოგრაფია
საბჭოთა არმიაში იყო 1920 წლიდან. 1920-1922 წლებში მონაწილეობდა საბჭოთა კავშირი-პოლონეთის ომში და უკრაინაში ბანდიტიზმის ლიკვიდაციისათვის ბრძოლებში. 1927 წელს დაამთავრა კავალერიის სკოლა და 1939 წელს მ. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია. დიდ სამამულო ომში მონაწილეობდა ბრძოლების ვოლხოვის, სტალინგრადის, სამხრეთ უკრაინის და ბელორუსიის ფრონტებზე. მეთაურობდა მსროლელ დივიზიას, მსროლელ კორპუსს. 1955-1957 წლებში იყო გერმანიაში საბჭოთა ჯარების ჯგუფის მთავარსარდლის პირველი მოადგილე. 1957 წლიდან — ციმბირისა და კიევის სამხედრო ოლქების ჯარების სარდალი. 1965-1969 წლებში იყო გერმანიაში საბჭოთა ჯარების ჯგუფის მთავარსარდალი. 1969 წლიდან მუშაობდა სსრ კავშრის თავდაცვის სამინისტროში საპასუხისმგებლო თანამდებობებზე. 1961- 1971 წლებში იყო სკკპ ცკ-ის წევრობის კანდიდატი. იყო სსრკ - მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია 5 ლენინის ორდენით, 10 სხვა ორდენითა და მედლებით.
განჯის მიწისძვრა

განჯის მიწისძვრა — 6,7 _\{} ბალიანი მიწისძვრა განჯაში. იგი ყველაზე დამანგრეველი და მსხვერპლის დიდი რაოდენობით გამორჩეული მიწისძვრა ისტორიაში. მოხდა 1139 წლის, 30 სექტემბერს. კატასტროფის შედეგად დაიღუპა 230 000 ადამიანი. მიწისძვრას მოჰყვა დემეტრე -ის (1125-1156 წწ.) ლაშქრობა განჯაში, რომელმაც გამარჯვების ნიშნად, ნადავლის სახით, საქართველოში განჯის ჭიშკარი წარმოიღო.
ბარიტი

ბარიტი ( — მძიმე), მძიმე შპატი — ბარიუმის სულფატის მინერალი. ჩვეულებრივ, ბარიტი თეთრი ან უფეროა და ბარიუმის მთავარ მდგენელს წარმოადგენს. ბარიტის ჯგუფი შედგება ცელესტინისგან (სტრონციუმის სულფატი), ანგლეზიტისგან (ტყვიის სულფატი) და ანჰიდრიტისგან (კალციუმის სულფატი). ბარიტი და ცელესტინი ქმნიან მყარ ხსნარს 4.
დეიტერიუმი

დეიტერიუმი (; ქიმიური აღნიშვნა — ), წყალბადი-2 (ქიმიური აღნიშვნა — ^2), მძიმე წყალბადი — წყალბადის მდგრადი იზოტოპი, რომლის მასური რიცხვია 2, დუღ — 23.57 . დეიტერიუმის ბირთვი შედგება ერთი პროტონისა და ერთი ნეიტრონისაგან, მას უწოდებენ დეიტრონს და აღნიშნავენ .

დეიტერიუმი ბუნებაშიც გავრცელებულია და მისი ატომი გვხვდება 6420 ატომ წყალბადში ერთხელ. მძიმე წყალბადი აღმოაჩინა ჰაროლდ იურიმ 1931 წელს, როდესაც 1932 წელს ნეიტრონის არსებობა დადასტურდა დეიტერიუმის საბოლოო მოდელიც შეიქმნა. 1934 წელს იურიმ ამ აღმოჩენისთვის ნობელის პრემია მიიღო. შემდგომში იურიმ და სხვა მეცნიერებმა შექმნეს მძიმე წყალი, რომელშიც დეიტერიუმის კონცენტრაცია მკვეთრად გაზრდილი იყო ჩვეულებრივ წყალთან შედარებით.
ანისის გრიგოლ განმანათლებლის ეკლესია

ანისის გრიგოლ განმანათლებლის ეკლესია, ტიგრან ჰონენცის ეკლესია — ეთნიკურად სომეხის, ქალკედონელი (მართლმადიდებელი სომეხი) ტიგრან ჰონენცის მიერ აგებული ქართული ეკლესია სომხეთის ძველი დედაქალაქის ანისის ტერიტორიაზე, ამჟამად თურქეთი. შედიოდა ანისის ქართულ ეპარქიაში. ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელზე ამოტვიფრული წარწერის თანახმად, აშენებულია 1215 წელს მდიდარი ვაჭრის, ტიგრან ჰონენცის ფინანსებით.

ტაძარი აგებულია გრიგოლ განმანათლებლის სახელზე და მეორე სახელი ეწოდა ამშენებლის სახელის მიხედვით. ეკლესია მდებარეობს ანისის ნაქალაქარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში და გადაჰყურებს მდინარე ახურიანის ხეობას. ძეგლი მდებარეობს თურქეთის უკიდურეს აღმოსავლეთში, ყარსის პროვინციაში, სომხეთის საზღვრიდან 120 მეტრში.

ეკლესია მოხატულია და მასზე უამრავი წარწერა გვხვდება. მოხატულობა ქართველი მხატვრების მიერაა შესრულებული. ასევე გვხვდება ქართული წარწერებიც. ტაძრის მშენებლობის პერიოდში ანისი ქართველების კონტროლის ქვეშ იყო, რაც ხსნის ფრესკების ქართულ წარმოშობას.

ტიგრან ჰონენცის წარწერა
ტაძრის დასავლეთ კედელში ჩასმულია წარწერიანი ჯვარი. წარწერის არსებობის შესახებ მოკლე ცნობა, ტექსტის გარეშე, გამოაქვეყნა დიმიტრი ბაქრაძემ:

დიმიტრი ბაქრაძის არქივიდან წარწერის ტექსტი პირველად ვალერი სილოგავამ გამოაქვეყნა:
ძლევის ძალის მომც(ე)მ(ე)ლი. მეფჱ ბ(ა)გრ(ა)ტ, ლიპარიტ მწედ ტ(ი)გრან მ(ე)ფისა. ქრ(ონიკო)ნი სი (990 წ.)

ბუბა კუდავა ტექსტს ასე კითხულობს: და წარწერას 1215 წლით ათარიღებს. მისივე მტკიცებით აღნიშნული წარწერით დასტურდება, რომ ეთნიკურად სომეხი ტიგრან ჰონენცი ქალკედონელია და მართლმადიდებლურ, ქართულ ტაძარს აშენებს. ამით იგი ეწინააღმდეგება სომეხი მეცნიერის პარუირ მურადიანის მოსაზრებას, რომელიც ამტკიცებს, რომ ტიგრან ჰონენცი არ ყოფილა მართლმადიდებელი და ტაძარიც მონოფიზიტებისთვის ააგო, დიოფიზიტებს კი ეკლესია მოგვიანებით გადაეცათ.
კოშკურა ტელესკოპი

კოშკურა ტელესკოპი — ასტრონომიული ინსტრუმენტი, რომელსაც იყენებენ ძირითადად მზეზე დასაკვირვებლად. განსხვავებით ჰორიზონტალური დანადგარებისაგან, სხივთა სვლა ასეთ ტელესკოპში ვერტიკალური მიმართულებით ხდება გამოსახულების ხარისხზე დედამიწის ზედაპირის ახლოს წარმოქმნილი თბილი დინების გავლენის შემცირების მიზნით.

კოშკურა ტელესკოპის მოქმედების პრინციპი შემდეგია: მზის სხივები კოშკის ზემო ნაწილში მოთავსებული ცელოსტატისა და დამხმარე სარკის მეშვეობით მიიმართება უძრავი ტელესკოპის ობიექტივზე ან მთავარ სარკეზე. სარკეთა სისტემის დახმარებით მზის გამოსახულება მიიღება ფოტოკამერაში ან სპექტოგრაფის, ან სპექტროჰელიოგრაფის შესასვლელ ჭვრიტეზე.

პირველი კოშკურა ტელესკოპი ააგეს 1908 წელს მაუნტ-ვილსონის ობსერვატორიაში (აშშ). იქვეა მსოფლიოში უდიდესი კოშკურა ტელესკოპი, რომელიც იძლევა 43 სმ დიამეტრიან მზის გამოსახულებას; კოშკის სიმაღლე 45 მეტრია. საბჭოთა კაშირში კოშკურა ტელესკოპი იყო მოსკოვის შტერნბერგის სახელობის ასტრონომიულ ინსტიტუტში და ყირიმის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში.
კოშკური ამწე

კოშკური ამწე — ამწევ-სატრანსპორტო მანქანა, რომლის ისარი მოთავსებულია კოშკურაზე. ზოგიერთი კოშკური ამწე გადაადგილდება რელსებზე, ზოგს კი მშენებარე ობიექტზე ამაგრებენ და მის შენებასთან ერთად ისარს სიმაღლეზე გადაადგილებენ. კოშკურ ამწეს იყენებენ შენობების, ნაგებობებისა და ტექნოლოგიურ მოწყობილობათა მონტაჟისათვის, საშენი მასალის მისაწოდებლად, გემების მშენებლობისას და სხვა. მოძრავი გემთსაშენი კოშკური ამწის ტვირთამწეობაა 100 ტონა, სტაციონარულისა — 400 ტონა, ისრის შვერი 50 მეტრი.
გიორგი შოთაძე

გიორგი შოთაძე (დ. 1 დეკემბერი, 2000, ლანჩხუთი, გურია) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), ახალგაზრდებს შორის საქართველოს ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2018, 67 კგ), ჭაბუკებს შორის მსოფლიოს  ჩემპიონი (2016 , 50 კგ), ჭაბუკებს შორის ევროპის ორგზის ჩემპიონი (2016, 50 კგ, 2017, 58 კგ) და ვერცხლის პრიზიორი (2015, 46 კგ), ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2019, 60 კგ).

ძირითადი შედეგები