iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კრწანისი

კრწანისი — უბანი თბილისში, ფეოდალურ ხანაში - სოფელი. წყაროებში პირველად იხსენიება საუკუნის ბოლოს. კრწანისი საკათალიკოსო სოფელი იყო. შუა საუკუნეებში აქ წმ. გიორგის ეკლესია იდგა. კრწანისი წარმოადგენდა დაწინაურებულ სასოფლო-სამეურნეო რეგიონს, აქ იყო სარწყავი არხი, რუ, რუსხმულები, მდინარეზე მოწყობილი იყო წყლის საქაჩი ჩარხები. კრწანისის ველზე 1795 წელს გაიმართა დიდი ბრძოლა სპარსეთისა და ქართლ-კახეთის ლაშქარს შორის.
კრწანისის განძი

კრწანისის განძი — სპილენძის ქართული მონეტების განძი, რომელიც შემთხვევით იპოვეს 1935 წელს კრწანისში. შეიცავს 1319 ერთეულს (1312 ც. მეფე რუსუდანს განეკუთვნება, რამდენიმე ბიზანტიური და ილდეღიზიდურია). რუსუდანის მონეტის შუბლზე ორნამენტირებულ ჩარჩოში მთავრული ასოებით დაქარაგმებულია მისი სახელი (რუსუდან). ჩარჩოს გარე ბუდეებში მოთავსებულია თარიღი ქორონიკონით 447 (1227). მონეტა ზურგზე ოთხსტრიქონიანი არაბული ზედწერილია: „დედოფალი მეფეთა და დედოფალთა, დიდება ქვეყნისა, სამეფოსა და სარწმუნოებისა, რუსუდანი, ასული თამარისა, მესიის თაყვანისმცემელი, განადიდებს ღმერთი გამარჯვებებს მისას“. განძი დაცულია ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.
კუდარო

კუდარო — სხვადასხვა პერიოდის კულტურული ნაშთების შემცველი კარსტული წარმოშობის მღვიმეთა ჯგუფი (5 მღვიმე) ონის მუნიციპალიტეტის სოფ. ჩასავლის მახლობლად. მდ. ჯეჯორის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1580-1600 მ. აღმოაჩინეს 1955 წელს. კუდარო და კუდარო განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.

კუდარო 
კუდარო დერეფნის (ტალანის) ტიპის გამჭოლი მღვიმეა, სადაც ფიქსირებულია აშელის, მუსტიეს, მეზოლითის, ენეოლით-ადრინდელი ბრინჯაოსა და ფეოდალური ხანის ფენები. კუდარო -ის მუსტიური ანატკეც-ლამელები, წვეტანები (მ. შ. ფოთლისებური და ნაწილობრივ ორმხრივ დამუშავებული) გამოირჩევა სიდიდით და წაგრძელებული პროპორციებით. ქვის გაპობაში უპირატესობა აქვს ლევალუაზურ, ლამელურ ტექნიკას. კუდარო -ის მუსტიეური ფენები პირველყოფილ ადამიანთა მონადირე ჯგუფების დროებითი საცხოვრებელი ყოფილა. ზედა ჰორიზონტების აბსოლუტური თარიღია 44150±2400—1850.

კუდარო -ის აშელის ფენაში მრავლად იყო სხვადასხვა მოყვანილობის ორმხრივ დამუშავებული დიდი, მასიური, ტლანქი ხელცულები და საჩეხი იარაღი. აქვეა ნაპოვნი ნუკლეუსები, ანატკეცები, მასიური სახოკები და სხვა. კუდარო -ის მუსტიესა და აშელის ფენებში ნაპოვნია 85 სახეობის ძუძუმწოვრის, მღრღნელის, ფრინველის, თევზისა და სხვა 100 ათასამდე ძვალი. მაშინდელი ადამიანი ძირითადად ნადირობდა მღვიმის დათვზე (ნაპოვნია 200 ინდივიდის ნაშთი).

კუდარო 
კუდარო დერეფნის ტიპის კარსტული მღვიმეა (სიღრმე 43 მ, სიგანე 2-6 მ, სიმაღლე 3-5 მ), რომელშიც ფიქსირებულია 5 კულტურული ფენა: აშელის, მუსტიეს, მეზოლითისა და ენეოლითის. აშელის ფენაში - ორმხრივდამუშავებული ხელცული, ასეთივე წესით დამუშავებული იარაღის ფრაგმენტი, უხეში სახოკი და სხვა. მუსტიეურ ფენებში - წვეტანები (მ. შ. ნაწილობრივ ორმხრივდამუშავებული), დაკბილულ-ამოღარული იარაღი და სხვა. მეზოლითურ ფენაში ნაპოვნია ასიმეტრიული სამკუთხა მიკროიარაღები, ზურგდაბლაგვული მიკროლამელები და სხვა.

კუდარო -ის აშელურ-მუსტიეურ ფენებში აღმოჩენილია მღვიმის და მურა დათვის, მღვიმის ლომის, ჯიქის, ფოცხვერის, მარტორქის, კეთილშობილი ირმის, შვლის, ჯიხვის, ბიზონისა და სხვათა ძვლები.
კირილე ვეკუა

კირილე მოსეს ძე ვეკუა (დ. 4 მაისი, 1891, სოფ. ახუთი, ახლანდ. ჩხოროწყუს რაიონი, — გ. 28 ივნისი, 1968, ბერლინი) — ქართველი ქიმიკოსი.

ქუთაისის კლასიკური გიმნაზიის დამთავრების (1915) შემდეგ სწავლა გააგრძელა ხარკოვის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე. ხარკოვის უნივერსიტეტში სწავლისას რევოლუციურ სტუდენტობას მიემხრო, იყო სოციალ-დემოკრატი. ოქტომბრის გადატრიალების (1917) შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში. 1918-1921 წლებში იყო სამეგრელოს ერთ-ერთი რაიონის მიწის რეფორმის კომისიის ხელმძღვანელი. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ დააპატიმრეს და 1922 წელს ქვეყნიდან გააძევეს.

ემიგრაციაში დაამთავრა გეტინგენის უნივერსიტეტის ქიმიის ფაკულტეტი, 1931 წელს მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი ქიმიის დარგში. 1935-1952 წლებში მუშაობდა ბერლინის უმაღლეს ტექნიკურ სასწავლებელში, სადაც მისი ხელმძღვანელობით გაიხსნა საღებრების ლაბორატორია. სიცოცხლის ბოლო წლებში ნაყოფიერ პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა. მისი ხელმძღვანელობით შესრულდა რამდენიმე ათეული სადიპლომო და სადოქტორო ნაშრომი. აქტიურად მონაწილეობდა ქართული ეროვნული ემიგრაციის პოლიტიკურ და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. 1967 წელს საქართველოში იმყოფებოდა. გარდაიცვალა ბერლინში 1968 წელს. მისი არქივი 1989 წელს ჩამოიტანა გურამ შარაძემ და გადასცა ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრს.
საბანკეტო სახლი

საბანკეტო სახლი — უაითჰოლის სასახლის ერთადერთი დღემდე მოღწეული ნაწილი, რომელიც მდებარეობს ლონდონში, ტრაფალგარის მოედნის უაითჰოლის კუთხეში. ეს არის ინგლისში სადარბაზო სახლის დღემდე შემორჩენილი ყველაზე გრანდიოზული და შემდგომში ნორმად ქცეული ნიმუში. როგორც უაითჰოლის სასახლის ნაწილი იგი 1619 წელს ინიგო ჯოუნზმა დააპროექტა და 1622 წელს აშენდა ჯონ ვების თანაშემწეობით. 1649 წელს მეფე ჩარლზ ამ შენობის წინ აღმართულ ხარაჩოზე დასაჯეს სიკვდილით.

შენობაში ერთი ორსართულიანი ორმაგი კუბის ზომის დარბაზია, რომელიც სერ პიტერ პოლ რუბენსის ტილოებითაა მორთული, რომლებიც 1635 წელს ჩარლზ -ის შეკვეთით შექმნა მხატვარმა ჭერის პანელების შესავსებად. საბანკეტო სახლმა დახვეწილი იტალიური რენესანსის სტილი შემოიტანა იაკობის ხანის ინგლისში, სადაც ფლამანდრიული მანიერიზმი ჭარბობდა. სახურავი თითქმის ბრტყელია, ხოლო მის ბოლოებს ბალუსტრადა ამშვენებს. ქუჩის მხარის ფასადზე ერთმანეთზე დადგმული კორინთული და იონიური ორდერის სვეტების ყველა ელემენტია გამოყენებული, რაც ერთობლივად ჰარმოინულ კომპლექსს ქმნის.

საბანკეტო სახლი სავარაუდოდ უაიტჰოლის ახალი სასახლის ნაწილი უნდა გამხდარიყო, თუმცა მომდევნო წლების სამოქალაქო ომმა ეს გეგმა ჩაშალა. 1685 წელს საბანკეტო სახლი პირველი შენობა გახდა ინგლისში, სადაც ფანჯრებში კრონის მინა გამოიყენეს. მოგვიანებით, როდესაც ძველი უაითჰოლის სასახლე ხანძარმა გაანადგურა, საბანკეტოს სახლის იზოლირებულმა მდებარეობამ ის ცეცხლისგან იხსნა.
მიუნსტერის ზავი

მიუნსტერის ზავი, ასევე მიუნსტერის მშვიდობა — სამშვიდობო ხელშეკრულება გაერთიანებულ ნიდერლანდებსა და ესპანეთს შორის, დადებული 1648 წელს. ეს იყო მნიშვნელოვანი გარიგება ჰოლანდიის რესპუბლიკისთვის და ერთ-ერთი გადამწყვეტი მომენტი ჰოლანდიის ისტორიაში. ამ ხელშეკრულებით გაერთიანებული ნიდერლანდები საბოლოოდ გახდა დამოუკიდებელი საღვთო რომის იმპერიისგან. ეს ხელშეკრულება იყო ვესტფალიის სამშვიდობო ხელშეკრულების ნაწილი, რომელმაც დაასრულა ოცდაათწლიანი და ოთხმოცწლიანი ომები.
ნიდერლანდების რევოლუცია

ნიდერლანდების ბურჟუაზიული რევოლუცია ( — «ოთხმოცწლიანი ომი») — ომი ნიდერლანდების მიწებსა და ესპანეთის მეფეს შორის, რომელიც 1568-1648 წლებში მიმდინარეობდა. რევოლუციის შედეგად საღვთო რომის იმპერიამ შვიდი გაერთიანებული პროვინციის დამოუკიდებლობა ცნო. ოლქებმა, რომლებსაც დღეს ბელგია და ლუქსემბურგი ეწოდება (იმ ჩვიდმეტთაგანი, რომლებიც ჰაბსბურგების განკარგვაში დარჩა), სამხრეთ ნიდერლანდების სახელი მიიღეს. შეიქმნა ჰოლანდიის რესპუბლიკა.

ომის წინა პირობები
ფილიპე 
1555 წელს აუგსბურგის ზავის შემდეგ კარლ -ის ვაჟმა ფილიპე -მ მიიღო ნიდერლანდები, ესპანეთი თავისი კოლონიებით და ნეაპოლიტანია (სამხრეთ იტალია). მას სურდა გამხდარიყო ევროპის უძლიერესი მეფე, ამიტომ უაღრესად გაურთულდა ურთიერთობა ინგლისთან, საფრანგეთთან და ოსმალეთთან. საფრანგეთთან და ოსმალეთთან გამართული ომები, ცალკეულ გამარჯვებათა მიუხედავად, უშედეგოდ დამთავრდა. ინგლისთან დაპირისპირებამ კი ესპანეთი კატასტროფის პირამდე მიიყვანა.

ფილიპე იყო კათოლიკობისა და აბსოლუტიზმის (თვითმპყრობელობის) თავგამოდებული დამცველი. ამის გამო მას უდიდესი სირთულეები შეექმნა საშინაო პოლიტიკაში, უპირველეს ყოვლისა ნიდერლანდებთან ურთიერთობაში.
კონტრაქტების სახლი

კონტრაქტების სახლი (უკრ.: ) სავაჭრო სახლია კიევის პოდილის უბანში, უკრაინა. ქალაქის მმართველობა კონტრაქტებს ამ შენობაში აწერდა ხელს, რის გამოც მას ეს სახელი შერჩა. შენობა კონტრაკტოვას მოედანზე მდებარეობს, რომელიც პოდილის მთავარი სავაჭრო ცენტრი იყო ერთ დროს. შენობა კლასიკური არქიტექტურის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ნიმუშად ითვლება ქალაქში.

1811 წელს დიდმა ხანძარმა პოდილის ნაწილი გაანადგურა. ამ უბანში პირველი კონტრაქტების სახლიც დაიწვა. მისი შემცვლელი ნაგებობა 1815-17 წლებში აიგო კლასიკურ სტილში ინგლისელი არქიტექტორი ვ. გესტის პროექტით, რომელსაც არქიტექტორი ალექსანდრე მალენსკი ხელმძღვანელობდა.

კონტრაქტის სახლი ერთი მთლიანი ანსამბლის ნაწილი უნდა გამხდარიყო, რომელიც მოიცავდა საფოსტო დაწესებულებას, მაგისტრატის რეზიდენციას და ამ შენობას. თუმცა საბოლოოდ მხოლოდ ეს სახლი აშენდა. შენობის ფრონტალური და დასავლეთის ფასადები დორიული სვეტებითაა მორთული, აღმოსავლური კი - იონიურით, რომელიც პორტიკოზეა აღმართული. ფრონტალურ ფასადს სამკუთხა ფრონტონი ამშვენებს.

შენობას ორი სართული აქვს. მეორე სართული საკონცერტო დარბაზის ფუნქციას ასრულებს და კოლონადის მწკრივი აქვს დატანებული. შენობის ინტერიერს განსაკუთრებული დეკორაციები არ აქვს, გარდა ზედა სართულის ოთახებისა, რომლებიც მელენსკის მითითებით მორთეს. თუმცა შენობის აგების დღიდან მისი ინტერიერის გეგმა უკვე შეცვლილია.

სახელწოდების მიუხედავად ეს შენობა ხშირად გამოიყენებოდა საზეიმო დღესასწაულებებისა და კონცერტებისთვის. თავის დროზე აქ მრავალი განთქმული პიროვნება მოსულა, მათ შორის ალექსანდრე პუშკინი, ნიკოლაი გოგოლი, ონორე დე ბალზაკი, ტარას შევჩენკო, ადამ მიცკევიჩი და დენის დავიდოვი.
ჯაკარტა

ჯაკარტა (1527 წლამდე – სუნდა კელაპა; 1619 წლამდე – ჯაიაკარტა; 1942 – წლამდე ბატავია) — ინდონეზიის დედაქალაქი და ქვეყნის ყველაზე დიდი ქალაქი. ინდონეზიის მთავარი საზღვაო პორტი და კომერციული ცენტრი. მდებარეობს კუნძულ იავის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე, იქ სადაც მდინარე ჩილივუნგი ერთვის იავის ზღვას. მოსახლეობა 10 187 595 კაცი (2011). რელიგიური შემადგენლობა: 85,5 % — მუსლიმანი, 5,2 % — პროტესტანტი, 4,8 % — კათოლიკე, 3,5 % — ბუდისტი, 1 % — ინდუისტი.

გეოგრაფია
ჯაკარტა მდებარეობს კუნძულ იავის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე. იავის ზღვის ჯაკარტის ყურესთან. დედაქალაქის ჩრდილოეთი ნაწილი დაბლობია და მდებარეობს ზღვის დონიდან 8 მეტრზე. სამხრეთი ნაწილი შედარებით მთიანია. ქალაქში გაედინება დაახლოებით 13 მდინარე, რომელთა უმრავლესობა სათავეს იღებს მთაგორიან სამხრეთში და უერთდება იავის ზღვას. მათ შორის უდიდესი ჩილივუნგი ქალაქს ყოფს დასავლეთ და აღმოსავლეთ რაიონებად. ქალაქს ესაზღვრება აღმოსავლეთიდან დასავლეთი იავა და ბანტენი დასავლეთიდან. „ათასი კუნძულის“ არქიპელაგი, რომელიც ადმინისტრაციულად ჯაკარტის შემადგენლობაშია, მდებარეობს ქალაქის ძირითადი ნაწილიდან ჩრდილოეთით.

კლიმატი
ქალაქის კლიმატი ცხელი სუბეკვატორულია. ყველაზე ცხელი სეზონია ივნის-აგვისტო, წლის დანარჩენი პერიოდი კი ნალექიანია. ნალექების რაოდენობა იანვარში 400 მმ, ივნის-ივლისში 70 მმ. ტენიანობა 73 %. ნალექების საშუალოწლიური მაჩვენებელია დაახლოებით 2000 მმ.

ისტორია
ჯაკარტის ადგილზე მდებარე დასახლების პირველი ცნობილი სახელწოდებაა სუნდა კელაპა. ქალაქის ოფიციალურ დაარსების თარიღად ითვლება 1527 წლის 22 ივნისი (ამ დღეს აღინიშნება ქალაქის დღე), როდესაც დემაკის სასულთნოს ძალებმა მოიპოვეს გადამწყვეტი გამარჯვება პორტუგალიელებზე და აიღეს პორტუგალიის ფლოტის ადგილსამყოფელი სუნდა კელაპა. ქალაქს კი უწოდეს ჯაიაკარტა (გამარჯვების ქალაქი).

1619 წელს ქალაქს ალყა შემოარტყეს ინგლისელებმა, ხოლო მათი წასვლის შემდეგ გაანადგურეს ნიდერლანდელებმა. იან პიტერსონ კუნმა განადგურებული ქალაქის ადგილზე დააარსა ფორტი ბატავია, ნიდერლანდელების წინაპრების ბატაველების პატივსაცემად. ნიდერლანდებთან ვაჭრობის მეოხებით, - საუკუნეებში აქ დიდი სიმდიდრე დაგროვდა. ინგლისელები ამ ქალაქს 1811 წლიდან დაეპატრონენ.

1942 წლიდან ქალაქს ეწოდება ჯაკარტა.

დემოგრაფია
ჯაკარტის მოსახლეობა საკმაოდ სწრაფად იზრდებოდა. 1930-2006 წლებში მისი მოსახლეობის რაოდენობა 17-ჯერ გაიზარდა. 1950-იანი წლების დასაწყისში ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 823 ათას კაცს, ხოლო 1961 წელს – 2,9 მლნ. კაცს. 2011 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 10 187 595 კაცი, მოსახლეობის საშუალო სიმჭიდროვეა 14 469 კაცი/კმ².

ადმინისტრაციული დაყოფა
ოფიციალურად ჯაკარტა წარმოადგენს არა ქალაქს, არამედ პროვინციას დედაქალაქის სტატუსით, ამიტომ ქალაქს მეთაურობს არა მერი, არამედ გუბერნატორი. როგორც პროვინცია ჯაკარტა იყოფა 6 საქალაქო მუნიციპალიტეტად , რომელთაგან თითოეულს ხელმძღვანელობს მერი .

ცენტრალური ჯაკარტა
აღმოსავლეთი ჯაკარტა
ჩრდილოეთი ჯაკარტა
დასავლეთი ჯაკარტა
სამხრეთი ჯაკარტა
ათასი კუნძულის ოლქი

ღირსშესანიშნაობები
ინდონეზიის ეროვნული მონუმენტი (1975)
ეროვნული მუზეუმი (1778)
ქალაქის ისტორიის მუზეუმი (1707)
ვაიანგის მუზეუმი (1975)
ხელოვნების ეროვნული გალერეა (1999)
ისთიკლალის მეჩეთი (1978)

დაძმობილებული ქალაქები
, ბერლინი
, პეკინი
, ბუდაპეშტი
, სტამბოლი
, ჯიდა
, ლოს-ანჯელესი
, მანჩესტერი
, მანილა
, ნავი-მუმბაი
, როტერდამი
, სეული
, ტოკიო
, ფხენიანი
თქმულება

თქმულება — ხალხური სიტყვიერების ერთ-ერთი უძველესი ჟანრი, უპირატესად რეალისტური მოთხრობა გარდასულ ამბავზე, ზოგჯერ შეთხზული ამბავიც უძევს საფუძვლად, გვხვდება როგორც პროზაულ, ისე ლექსითი და შერეული სახით. პროზაული თქმულება გადმოცემასა და ლეგენდას უკავშირდება. ქართულ ფოლკლორში თქმულებათა დიდი ნაწილი ისტორიული ხასიათისაა.

ცნობილი ლეგენდები
ატლანტიდა
წმინდა გრაალი
ართური
ლოხ-ნესის ურჩხული
რობინ ჰუდი
რომულუსი და რემუსი
კუდაროს ქედი

კუდაროს ქედი, გორმაღალის ქედი — ქედი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში. მდებარეობს კავკასიონის სამხრეთ შტოქედზე, მდინარეების ქვედრულისა (ჯეჯორის მარჯვენა შენაკადი) და ჯეჯორის წყალგამყოფი. ჩრდილოეთით იწყება მთა გორმაღალასთან (3187 მ) და მთავრდება სამხრეთ-დასავლეთით მთა ველიანთით (2223 მ). აგებულია ქვედაცარცული კირქვებითა და ზედაეოცენური თიხებით, ქვიშაქვებითა და ბრექჩიებით. კალთების ქვედა ნაწილში მთა-ტყის ლანდშაფტია, ზედაში — მთა-მდელოსი (ალპური და სუბალპური მდელოები).
ულე-ეინარ ბიორნდალენი

ულე-ეინარ ბიორნდალენი (ნორვ. ) (დ. 27 იანვარი 1974, დრამენი, ნორვეგია) — ნორვეგიელი სპორტსმენი. დღეისათვის ნორვეგიაშიც და მსოფლიოშიც ერთ-ერთი საუკეთესო ბიატლონისტი. ზამთრის ოლიმპიური თამაშებიის 5 გზის ჩემპიონი,ასევე 3 ვერცხლის და ერთი ბრინჯაოს მფლობელი.,10 გზის მსოფლიოს ჩემპიონი და 18 გზის პრიზიორი, 4 გზის მსოფლიოს თასის მფლობელი.11 მარტისთვის მოგებული აქვს 81 რბოლა,მსოფლიოში მეორე შედეგია,შვედი სამთომოთხილამურე ინგემარკ სტენმარკის შემდეგ,რომელიც 86 რბოლის გამარჯვებულია

ბიოგრაფია
ულე-ეინარ ბიორნდალენი დაიბადა ნორვეგიაში ქალაქ დრამენში. იზრდებოდა ქალაქ სიმოსტრანდაში. ამჟამად იგი ცხოვრობს ავსტრიის დასახლება ობერტილიახში. იგი ბავშვობიდანვე დიდი წარმატებით იდგა თხილამურებზე. მან პირველად ევროპის თასზე 1992-1993 წლის სეზონში მიიღო მონაწილეობა, ხოლო 1994 წელს ულე-ეინარი უკვე ოლიმპიადაზე გამოვიდა ლილეჰამერში, მაგრამ გამოუცდელობის გამო მან მაღალი ადგილების დაკავება ვერ შესძლო. მისი პირველი წარმატება იყო 1994-1995 წლების სეზონში როდესაც მსოფლიო თასზე გენერალურ კლასიფიკაციაში მე-4 ადგილი დაიკავა. 1998 წელს მან თავისი პირველი მედალი აიღო ოლიმპიურ თამაშებზე და მოიგო მსოფლიო თასი.

სპორტული კარიერა
ოლიმპიური თამაშები
ბიორნდალენი არის ოთხი ოლიმპიადის მონაწილე, საიდანაც 3-ჯერ ავიდა კვარცხლბეკზე. ოლიმპიურ თამაშებზე მისი დებიუტი შედგა ლილეჰამერში 1994 წელს და ეს ერთადერთი ოლიმპიური თამაშები იყო მის კარიერაში, როდესაც მან მედალი ვერ მოიპოვა. პირველი ოლიმპიური მედალი მან ოთხი წლის მერე აიღო ნაგანოში. ოლიმპიადაზე მოპოვებული ოქროს მედლების რაოდენობით ბიორნდალენი რეკორდსმენია ბიატლონისტთა შორის. მისთვის ნამდვილი ტრიუმფი გახდა სოლტ-ლეიკ-სიტის თამაშები, სადაც მან ყველა ოქროს მედალი მოიგო, მაგრამ მიუხედავად ამისა მისთვის წარუმატებელი გამოდგა შემდეგი ოლიმპიური თამაშები ტურინში. ამ ოლიმპიადაზე ულე-ეინარმა ვერცერთი ოქრო ვერ აიღო.

მსოფლიო ჩემპიონატი და მსოფლიო თასი
მიზანში სროლის სტატისტიკა მსოფლიო თასის ეტაპების მიხედვით:
კუდიანი ამფიბიები

კუდიანი ამფიბიები — ამფიბიების რიგი. აქვთ წაგრძელებული სხეული, რომელიც გადადის მომრგვალო ან გვერდებიდან გაბრტყელებულ კუდში. მოკლე კიდურები, ზოგიერთს ძალზე სუსტად აქვთ განვითარებული (ამფიუმა), ზოგს უკანა წყვილი სულ არ აქვს (სირენი). მათი სხეულის სიგრძე 160 სმ აღწევს (გიგანტური სალამანდრა). უმრავლესობა დახოხავს ან დაცურავს გველისებრი მოძრაობით. მხოლოდ ზოგიერთს შეუძლია სირბილი. უმდაბლეს ფორმებს ქორდა შენარჩუნებული აქვთ მთელი სიცოცხლის მანძილზე. განვითარება მეტამორფოზის გარეშე ხდება. ზოგიერთი კუდიანი ამფიბიები ზრდასრულ ასაკში ინარჩუნებს ლარვის სტადიის ნიშნებს. თანამედროვე კუდიანი ამფიბიები იყოფა 5 ქვერიგად, 9 ოჯახად და 60 გვარად, რომელშიაც გაერთიანებულია 170-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში, აგრეთვე სამხრეთ ამერიკაში. კუდიანი ამფიბიების უმრავლესობა მუდმივად ცხოვრობს წყალში, ზოგი წყალში მხოლოდ გამრავლების დროს გვხვდება, ზოგიც მუდმივად იმყოფება ხმელეთზე. კუდიანი ამფიბიების ნაწილს ახასიათებს ნეოტენია. დებენ 3-იდან რამდენიმე ასეულამდე კვერცხს. ზოგი ცოცხლადმშობი ან კვერცხცოცხლადმშობია. იკვებებიან ძირითადად უხერხემლოებით, მსხვილი კუდიანი ამფიბიები — პატარ-პატარა ხერხემლიანებითაც.

საქართველოში გავრცელებულია კუდიანი ამფიბიების 3 სახეობა — მცირეაზიული ტრიტონი , სავარცხლიანი ტრიტონი და კავკასიური სალამანდრა .
კუდიგორა

კუდიგორა — დაბალი სერი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარეების დურუჯისა და ჩელთის წყალგამყოფის უკიდურესი სამხრეთი დაბოლოება. სიმაღლე ზღვის დონიდან 500-დან 800 მ-მდე. აგებულია ზედაიურულ-ვალანჟინური არკოზული ქვიშაქვებით და კირქვებით. შემოსილია მუხის, რცხილისა და წიფლის ტყით.
აპიუს კლავდიუს კაუდექსი

აპიუს კლავდიუსი კაუდექსი (ლათ. ) — რომის კონსული ძვ. წ. 264 წელს. აპის კლავდიუს ბრმის შვილიშვილი. მონაწილეობას იღებდა პირველ პუნიკურ ომში.

264 წელს იგი მარკუს ფულვიუს ფლაკუსთან ერთად არჩეული იყო კონსულად. მისი კუნსულობის დროს გადაწყდა მესინაში მყოფი მამერტინელების დახმარება სირაკუზის ტირანი ჰიერონ -ის წინააღმდეგ. მამერტინელებმა რომის გარდა დახმარება კართაგენსაც სთხოვეს. ვინაიდან რომს სურდა სიცილიის საკუთარ გავლენის სფეროში მოქცევა, მან ეს თხოვნა საბაბად გამოიყენა და აპიუს კლავდიუსი ორი ლეგიონით სიცილიაში ჩავიდა. მან დაიკავა რეგიუმი და ღამით გადაკვეთა სრუტე, სადაც სირაკუზელების და კართაგენელების ალყაში იყო მესინა. ბრძოლაში კლავდიუსმა ორივე არმია დაამარცხა და ქალაქი გაათავისუფლა.

სწორედ აპიუსთან დადო ჰიერონმა ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც სირაკუზელები რომის მოკავშირეები გახდნენ და ეხმარებოდნენ მთელი ომის განმავლობაში.
კუდჯაგრიანები

კუდჯაგრიანები, ჯაგრკუდიანები — მაღალორგანიზებული პირველადუფრთო მწერების რიგი ფეხსასხსრიანთა ტიპისა. აქვთ წვრილი, წაგრძელებული სხეული (10-20 მმ სიგრძისა), მღეჭავი პირის ორგანო, წაგრძელებული ყბის საცეცები, მრავალნაწევრიანი გრძელი ულვაშები, სარბენი ფეხები. ფასეტურ თვალებს შორის 2-3 მარტივი თვალი აქვთ. პირის აპარატი მღრღნელი ტიპისაა. მუცელი 11 ნაწილადაა დანაწევრებული და 3 გრძელი ჯაგრისებრი ძაფით (2 ცერკი, 1 კუდის ძაფი) ბოლოვდება. ცოცხლობენ 3 წლამდე. გავრცელებული არიან ყველგან. ბინადრობენ ქვებს შორის, კლდეებზე, ნიადაგში, ჭიანჭველის ბუდეებში, სახლებში (ნესტიან ადგილებში). კუდჯაგრიანები მრავლდებიან კვერცხებით.
კუზიანები

კუზიანები — მწერების ოჯახი ხოჭოების რიგისა. მათი სხეული სიგრძე 2-10 მმ აღწევს. აქვთ ამობურცული ზურგი, ქვემოთ დახრილი წინაზურგი და თავი. ოჯახში 1100-ზე მეტი სახეობაა. გავრცელებული არიან ძირითადად ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ყოფილ სსრკ-ში 120-ზე მეტი სახეობაა, განსაკუთრებით ბევრია ველის ზონაში. ბუდობენ ბალახოვანი მცენარეების ყვავილებზე, მატლები — დამპალ მერქანში ან ბალახის ღეროში. ზოგჯერ (მაგ., რძიანაზე) წარმოქმნიან გალებს ზოგი აზიანებს კულტურულ მცენარეებს, მაგ., მსეზუმზირას ქაცვფეხა აკეთებს სავალებს მზესუმზირას ღეროებში, რიტაც აზიანებს მცენარეს.
კულა

კულა — ღვინის გრძელყელიანი, მრგვალმუცლიანი სასმისი, უმთავრესად ხის, აგრეთვე აყოროსა (გოგრა) და ლითონის (ვერცხლი, სპილენძი). კულის ყელის ხვრელი პირისკენ თანდათანობით ვიწროვდება და სმის დროს რაკრაკა ხმას გამოსცემს, ხმიანი სასმისი ქართულ სუფრაზე სალაღობოდ იხმარებოდა, ზოგჯერ მოჭედილი იყო ვერცხლის ჭედური ფირფიტებით, აყიროს კულას კი გიშრით ამკობდნენ.
კულაკთაუ

კულაკთაუ — კლდოვანი მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ცენტრალური კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, უღელტეხილებს — ტვიბერსა და ყვითლოდს შორის. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4143 მ. კულაკთაუ აგებულია პალეოზოური კრისტალური ფიქლებითა და გრანიტოიდებით. კალთების ძირას იწყება მყინვარები. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი.
კულექსი

კულექსი , კოღოების გვარი -თა ოჯახისა. გვარში 400-ზე მეტი სახეობაა, მათგან ყოფილ სსრკ-ში 20 სახეობა გვხვდება, უმთავრესად შორეულ აღმოსავლეთში, შუა აზიასა და კავკასიაში. სისხლისმწოვი მწერებია, ზოგი დაავადებათა (ფილარიოზი, იაპონური ენცეფალიტი, ენცეფალომიელიტი და სხვა) გადამტანია. ყველაზე მეტად გავრცელებულია ფრინველების სისხლმწოვი . ადამიანს თავს ესხმის უმთავრესად სამხრეთში. უფრო ხშირად გვხვდება დასახლებულ პუნქტებში, შედის სახლებშიც. კვერცხებს დებს არხებში, კასრებში, ორმოებში. ზაფხულის განმავლობაში რამდენიმე თაობას იძლევა. იზამთრებს სარდაფებში. კულექსის გვარში შედის ფრინველთა სისხლის პლაზმოდიუმის გადამტანი სახეობებიც.
კულტურული აღმშენებლობა

„კულტურული აღმშენებლობა“ — საქართველოს სსრ განათლებისა სახალხო კომისარიატის ყოველთვიური პედაგოგიური ჟურნალი. გამოდიოდა 1930-1931 წლებში თბილისში, იყო ჟურნალ „ახალ სკოლისაკენ“ გაგრძელება. 1922 წლიდან ჟურნალი გამოდიოდა ახალი პროგრამითა და სახელწოდებით „კომუნისტური აღზრდისათვის“, გამომცემელი — სარედაქციო კოლეგია, სულ გამოიცა 1930 №№ 5, 6, 7-8, 9, 10-11 12. 1931 №№ 1-2, 3, 4,5, 6-7, 8-9, 10-11.
კულტურული ფენა

კულტურული ფენა — არქეოლოგიაში, ადამიანის ცხოვრების კვალის შემცველი მიწის ფენის სახელწოდება. კულტურული ფენის სისქე სხვადასხვა (რამდენიმე სმ-იდან 30-35 მ-მდე), რაც განაპირობებულია აღნიშნულ ადგილას ადამიანის ცხოვრების ან მოქმედების ინტენსივეობითა და ხანგრძლივობით. კულტურული ფენაში აღმოჩენილი ნივთიერი ძეგლები გამოიყენება კაცობრიობის წარსულის შესასწავლად.
გალადრიელი

გალადრიელი — პერსონაჟი ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში. იგი ჩნდება რომანებში „ბეჭდების მბრძანებელი“, „სილმარილიონი“ და „დაუსრულებელი თხზულებები“.

აღწერა
გალადრიელი იყო ელფი, მეფე ფინვესა და ოლვეს შვილიშვილი, ანუ იგი მიეკუთვნოდა როგორც თელერების ასევე ნოლდორთა მოდგმას.
გალადრიელი ფინარფინისა და ეარვენის ყველაზე უმცროსი შვილი იყო და ფინროდის, ოროდრეთის, ანგრონდისა და აეგნორის უმცროსი დაც.

გალადრიელმა მეორე ეპოქის საუკუნეში, მონაწილეობა მიიღო ელფთა სამეფო ერეგიონის ჩამოყალიბებაში. როდესაც საურონმა სახე იცვალა და ელფებს მოევლინა როგორც ანატარი (, სინდარულად „საჩუქრების მბრძანებელი“), გალადრიელმა მაშინვე განსჭვრიტა მისი აზრები და ცდილობდა დანარჩენი ელფები გაეფრთხილებინა. მიუხედავად ამისა, ანათარის(საურონის) გავლენამ ერეგიონში მაინც იმატა და ამიტომ გალადრიელმა დატოვა ეს სამეფო, თავის მეუღლესთან ერთად და გადავიდა ლორიენში, სადაც გაფანტული ტყის ელფები გააერთიანა, რათა მათ საკუთარი სამეფო დაეცვათ. მიუხედავად იმისა, რომ გალადრიელი ფეანორს არ ენდობოდა და მის საქმეებს ეჭვის თავლით უყურებდა, ნოლდორთა ლაშქრობაში სიამაყის გამო მაინც მიიღო მონაწილეობა და გადავიდა შუახმელეთში, სადაც გაიცნო სინდა კელებორნი, რომელიც შეუყვარდა და ცოლად გაჰყვა.

გალადრიელი უკანასკნელი იყო შუახმელეთში, ვისაც საკუთარი თვალით ენახა და მოესმინა ფეანორის ფიცი, რომელიც მან ვალინორში დადო. იგი ატარებდა ელფთა ბეჭედს ნენიას, რომლის დახმარებით იგი ახერხებდა ლოთლორიენში მშვიდობა და სიწმინდე შეენარჩუნებინა. მის გარდა ძალაუფლების ბეჭდებს ატარებდნენ მხოლოდ განდალფი (ბეჭედი ნარია) და ელრონდი (ბეჭედი ვილია).

გალადრიელი, კელებორნთან ერთად, მართავდა ლოთლორიენს, შუახმელეთის მესამე ეპოქის დროს. მას უწოდებდნენ ლორიენის დედოფალს და ტყის ქალბატონს. გალადრიელსა და კელებორნს ჰყავდათ ასული კელებრიანი, რომლის ასულიც იყო არუენი.

საურონის ბეჭდის განადგურების შემდეგ, ელფთა ბეჭდებმაც დაკარგეს ძალა და გალადრიელმა იგრძნო გასული წლების ტვირთი.
ორი წლის შემდეგ, რაც ელესარმა იქორწინა არვენზე, გალადრიელმა და კელებორნმა დატოვეს შუახმელეთი და გადავიდნენ ამანში, დასავლეთის წმინდა კონტინენტზე, სადაც არასდროს არც ერთ მოკვდავს დაუდგამს ფეხი.

სხვა სახელები
ვალინორში გალადრიელს ეწოდებოდა ალთაარიელი (ქუენიურად), აგრეთვე ალატარიელი (ტელერულად), რაც ნიშნავს ბრწყინვალე გვირგვინოსან ქალწულს. შუახმელეთში მას ეწოდა გალადრიელი, რადგან მეფე თინგოლს საკუთარ სამეფოში აკრძალული ჰქონდა სხვა ენების.

ადაპტაციები
ფილმში ბეჭდების მბრძანებელი გალადრიელი უფრო ხშირად ჩანს, ვიდრე წიგნში, სადაც იგი მხოლოდ ბეჭდის საძმოსა და მეფის დაბრუნებაში გვხვდება. მის როლს ფილმში ასრულებს კეიტ ბლანშეტი.