iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 341

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 341 მიიღეს 1973 წლის 27 ოქტომბერს, გენერალური მდივნის 340-ე რეზოლუციის შესრულების შესახებ მოხსენების შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა, რომ სამშვიდობო ძალები შეიქმნებოდა ექვსი თვის ვადით და მისი ფუნქციონირება გაგრძელდებოდა შემდგომში, თუ საბჭო მოისურვებდა ამას.

რეზოლუცია მიიღეს 14 ხმით არცერთის წინააღმდეგ, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკას კენჭისყრაში მონაწილეობა არ მიუღია.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 342

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 342 ერთხმად მიიღეს 1973 წლის 11 დეკემბერს. გენერალური მდივნის მოხსენების შეფასების შემდეგ, უშიშროების საბჭომ გადაწყვიტა, შეწყვიტოს შემდგომი ძალისხმევა 309-ე რეზოლუციის საფუძველზე და გენერალურ მდივანს სთხოვეს, რომ ნამიბიის საკითხთან დაკავშირებული ნებისმიერი ახალი მოვლენის შესახებ მათთვის ეცნობებინა.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 343

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 343 მიიღეს 1973 წლის 14 დეკემბერს, ამ თემაზე წინა რეზოლუციების დადასტურებისა და ბოლო დროს მიღწეული გამამხნევებელი მოვლენების აღნიშვნის შემდეგ, საბჭომ გაეროს სამშვიდობო ძალების კვიპროსში განლაგება კიდევ ერთი ვადით გააგრძელა, რომელიც 1974 წლის 15 ივნისს დასრულდა. საბჭომ ასევე მოუწოდა უშუალოდ დაინტერესებულ მხარეებს, გაეგრძელებინათ მაქსიმალური თავშეკავებით მოქმედება და სრულად ეთანამშრომლათ სამშვიდობო ძალებთან.

რეზოლუცია მიიღეს 14 ხმით არცერთის წინააღმდეგ, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკამ თავი შეიკავა.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 344

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 344 მიიღეს 1973 წლის 15 დეკემბერს, 338-ე რეზოლუციით ორგანიზებული სამშვიდობო კონფერენციის წინა დღეს. საბჭომ იმედი გამოთქვა, რომ ახლო აღმოსავლეთში სამართლიანი და მდგრადი მშვიდობის დამყარების მიმართულებით სწრაფი პროგრესი იქნებოდა მიღწეული. საბჭომ ასევე გამოთქვა იმედი, რომ გენერალური მდივანი აქტიურ და ქმედით როლს ითამაშებდა კონფერენციაზე და მოითხოვა, რომ მას საბჭოსთვის რეგულარულად ეცნობებინა მოლაპარაკებების მსვლელობა.

რეზოლუცია მიიღეს 10 ხმით არცერთის წინააღმდეგ; საფრანგეთმა, საბჭოთა კავშირმა, გაერთიანებულმა სამეფომ და შეერთებულმა შტატებმა თავი შეიკავეს.
იბერთა მონასტერი (იერუსალიმი)

იბერთა მონასტერი, იოანე მახარებლის მონასტერი — ერთ-ერთი პირველი და უძველესი სავანე იერუსალიმში. სავარაუდოდ პეტრე იბერის მიერ იყო აგებული. არსებული ცნობებიდან უპირატესობა უნდა მივანიჭოთ იოანე რუფუსის გადმოცემას, რომლის მიხედვით, პეტრე იბერმა მონასტრის ასაშენებლად აირჩია ერთი ადგილი „სიონის ეკლესიის ზემოთ (ჩრდილოეთით), ეგრეთწოდებულ „დავითის კოშკთან“ და იქ ააგო მონასტერი, რომელსაც დღესაც იბერთა მონასტერი ჰქვია“. პროკოპი კესარიელი გადმოგვცემს, რომ იუსტინიანე კეისარს ( ს.) სხვა მონასტრებთან ერთად განუახლებია „იბერთა მონასტერი იერუსალიმში“.

1932 წელს იერუსალიმში იბერთა მონასტრის სავარაუდო მდებარეობის ადგილას აღმოჩნდა ქვა ბერძნული წარწერით: „იბერიელთა ეპისკოპოსის (სამუელის) კერძო საფლავი და იქაური მონასტრის, რომელიც მათ (ქართველებს) ჰქონდათ დავითის კოშკში“. ეპიტაფიის შინაარსი და მისი მოძიების ადგილი ზუსტად მიგვითითებს ქართველთა მონასტრის არსებობაზე დავითის კოშკთან. სამუელის საფლავის ქვის წარწერა საშუალებას გვაძლევს დავადგინოთ, რომ მონასტერი იმავე საუკუნეში, გაურკვეველი მიზეზით, განადგურდა სამუელის სიცოცხლეშივე.

ა. ცაგარლის მიერ მოპოვებული მასალებით ვარაუდობენ, რომ იერუსალიმის ერთ-ერთი უძველესი იოანე მახარებლის მონასტერი, იგივეა, რაც პეტრეს დაარსებული იბერთა მონასტერი.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 345

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 345 მიიღეს 1974 წლის 17 იანვარს, გენერალური ასამბლეის რეზოლუციის შემდეგ, საბჭომ გადაწყვიტა გაეფართოებინა უშიშროების საბჭოს სამუშაო ენები ჩინურის ჩასართავად. ჩინურთან ერთად, საბჭოს დანარჩენი ოთხი სამუშაო ენა იყო ინგლისური, ფრანგული, რუსული და ესპანური.

რეზოლუცია კენჭისყრის გარეშე მიიღეს.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 346

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 346 მიიღეს 1974 წლის 8 აპრილს, რეზოლუციით საბჭომ მადლობა გადაუხადა ქვეყნებს, რომლებმაც წვლილი შეიტანეს 340 რეზოლუციით დაარსებულ საგანგებო ძალებში და დაეთანხმნენ გენერალური მდივნის აზრს, რომ ეგვიპტისა და ისრაელის ძალების გამოყოფა საკითხის მშვიდობიანი მოგვარების მხოლოდ დასაწყისი იყო და მოუწოდა წევრ სახელმწიფოებს, გაეგრძელებინათ საგანგებო ძალების მხარდაჭერა.

რეზოლუცია ერთხმად მიიღეს 13 ხმით არცერთის წინააღმდეგ, ხოლო ორმა წევრმა, ერაყმა და ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკამ, კენჭისყრაში მონაწილეობა არ მიიღეს.
საქართველოს ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის 1997

საქართველოს ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის გაიმართა თბილისში, 1997 წლის მარტში. შეჯიბრება შვეიცარული სისტემით ჩატარდა. ტურნირის გამარჯვებული გახდა გიორგი ყაჭეიშვილი.

ცხრილი
ტურნირში არტურ ჩიბუხჩიანი უკონკურსოდ მონაწილეობდა, ამიტომ ვერცხლის და ბრინჯაოს მედლები გადაეცათ რომან სიჭინავას და გიორგი ბაღათუროვს.

სხვა შედეგები
ვაჟთა ჩემპიონატში მონაწილე 14 ქალი მოჭადრაკის საუკეთესო შედეგები:
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1986

საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1986 — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის 49-ე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა კიევის „დინამო“, მეორე ადგილზე გავიდა მოსკოვის „დინამო“, მესამეზე – მოსკოვის „სპარტაკი“. დაიწყო 1 მარტს და დასრულდა 7 დეკემბერს. ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირის წოდება მოიპოვა მოსკოვის „დინამოს“ თავდამსხმელმა ალეკსანდრ ბოროდიუკმა, რომელმაც 28 მატჩი ითამაშა და 21 გოლი გაიტანა, აქედან ექვსი — პენალტებით.

შედეგები
უმაღლესი ლიგა: ცხრილი
ჩემპიონი
დიმიტრი ამილახვარის სახელობის ქართულ-ფრანგული დიალოგი

დიმიტრი ამილახვარის სახელობის ქართულ-ფრანგული დიალოგი (ფრანგ. ) წარმოადგენს მაღალი დონის ორმხრივი თანამშრომლობის ფორმატს საფრანგეთსა და საქართველოს შორის, რომელიც მიზნად ისახავს თანამშრომლობის ფართო სპექტრის საკითხების განხილვას. დიალოგის დაარსების დეკლარაციას ხელი მოაწერეს საფრანგეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა და საქართველოს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმა 2019 წლის თებერვალში პარიზში.

დიალოგს სახელი ეწოდა დიმიტრი ამილახვარის პატივსაცემად, უცხოური ლეგიონის ლეიტენანტ-პოლკოვნიკის, რომელიც საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული არმიის კურსანტი იყო და საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ ჩავიდა საფრანგეთში 1922 წელს. ის სწავლობდა სან-სირის სამხედრო აკადემიაში, მსახურობდა საფრანგეთის არმიაში, მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში გენერალ კენიგის დაქვემდებარებით და დაჯილდოებული იყო განთავისუფლების ჯვრით, რომელიც გადასცა გენერალმა დე გოლმა. იგი დაიღუპა ელ-ალამეინის ბრძოლაში, ეგვიპტეში, საფრანგეთისთვის ბრძოლაში.

ისტორია
ინიციატივა დიალოგის შექმნის შესახებ გამოაცხადა საფრანგეთის რესპუბლიკის მაშინდელმა საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჟან-ივ ლე დრიანმა 2018 წლის 26 მაისს, საქართველოში ვიზიტისას.

2019 წლის 19 თებერვალს, საქართველოს პრეზიდენტის საფრანგეთში ვიზიტის ფარგლებში, ორი ქვეყნის პრეზიდენტებმა ხელი მოაწერეს დიალოგის შექმნის დეკლარაციას.

ასევე იხილეთ
დიმიტრი ამილახვარი
სალომე ზურაბიშვილი
ემანუელ მაკრონი
პოდივინი

პოდივინი — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ მორავიის მხარეში. ის ბრჟეცლავის რაიონში მდებარეობს.

გეოგრაფია
პოდივინი რაიონულ ცენტრ ბრჟეცლავიდან ჩრდილოეთით, დაახლოებით 9 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქი ვაკე რელიეფზე, ქვემო მორავის ხეობაში მდებარეობს, ის სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებითაა გარშემორტყმული. მუნიციპალიტეტის სამხრეთ ნაწილს ჰკვეთს მდინარე დიიე. პოდოვინში აღმოსავლეთიდან მას ერთვის მდინარე ტრკმანკა.

ისტორია
ხელსაყრელი მდებარეობის გამო პოდივინის ტერიტორია ჯერ კიდევ პრეისტორიული დროიდან იყო დასახლებული.

აქ არსებული სოფლის შესახებ პირველი წერილობითი ცნობები 1067 წლით წელს დაწერილ კოსმას პრაღელის ქრონიკაშია. კოსმა (1045– 1125) პირველი ჩეხი ჟამთაღმწერელია ისტორიაში. პოდივინი ბრჟეცლავის რაიონის უძველესი ქალაქია, მას ეს სტატუსი უკვე საუკუნეში ჰქონდა.

1520-იანი წლებიდან ქალაქში ანაბაპტისტები დასახლდნენ, ისინი აქ 1622 წელს მათი ქვეყნიდან განდევნამდე ცხოვრობდნენ. ადგილობრივი ებრაული თემის (140 ადამიანი) შესახებ ცნობებიც დაახლოებით ამ პერიოდიდან ჩნდება ისტორიულ წყაროებში. პოდივინში მცხოვრები ებრაელები ორ, ზედა და ქვედა უბანში ცხოვრობდნენ.

პოდივინი მეზობელ ბრჟეცლავთან, ჰუსტოპეჩესთან და მიკულოვთან შედარებით დაბალი განვითარებით ხასიათდებოდა. მიუხედავად ამისა, 1839 წელს ის ჩეხეთის ერთ-ერთი პირველი ქალაქი გახდა, სადაც რკინიგზა გაიყვანეს.

1950 წლის 21 დეკემბერს აქ მოხდა ჩეხეთის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე ტრაგიკული სარკინიგზო, მატარებლის გადასასვლელზე მატარებელი ავტობუსს შეეჯახა.

ღირსშესანიშნაობები
პოდივინის მთავარი ღირსშესანიშნაობა წმინდა პეტრესა და პავლეს ეკლესიაა. ეს არის გოტიკური სტილის ტაძარი, რომელიც ამჟამინდელი სახით 1791 წელს აღადგინეს. წმინდა პეტრესა და პავლეს ეკლესიის ეზოში კირილესა და მეთოდეს სამლოცველოა. ის 1857 წელს აქ არსებული შუა საუკუნეების სამლოცველოს ადგილზე აშენდა.

ებრაული სასაფლაოზე 1000 საფლავია. უძველესი 1694 წლით თარიღდება. სასაფლაოზე აგრეთვე დგას ებრაული საზეიმო სახლი.

ცნობილი ადამიანები
ცტიბორ ბეზდეკი (1872–1956) — ექიმი და მწერალი, ვეგეტარიანიზმის მომხრე
ვიტ კლემესი (1932–2010) — ჰიდროლოგი
იან კოსტრჰუნი (1942–2022) — პოლიტიკოსი
იან კლაკი (დაბ. 1942) — ეკონომისტი და პოლიტიკოსი

ფოტოგალერეა
ბიტუმი

ბიტუმი — მყარი ან თხევადი კონსისტენციის ორგანული ნივთიერებები, რომლებიც მრავალრიცხოვან ორგანულ ნაერთთა ნაირგვარ ნარევებს წარმოადგენს. ბიტუმის უმრავლესობა გოგირდნახშირბადში იხსნება. ბუნებაში გვხვდება ბუდობების სახით, აგრეთვე გაფანტული ქანებში. ბიტუმი ორი სახისაა ბუნებრივი და ტექნიკური.

ბუნებრივი ბიტუმები იყოფა ნაფტიდებად და ნაფტოიდებად. ნაფტიდებს მიეკუთვნება ნავთობი და მისი ბუნებრივი პროდუქტები: მალტები, ასფალტები, ასფალტიტები, კერიტები, ოზოკერიტები და სხვა. ნაფტოიდები ორგანულ ნივთიერების ბუნებრივი აქროლების ნაფტიდის მსგავსი პროდუქტებია.

ტექნიკურ ბიტუმებს იღებენ ნავთობის ნარჩენებისა და წიალისეული ნახშირების გადამუშავების პროდუქტებისაგან მათ ჩვეულებრივ მყარი ან ბლანტი კონსისტენცია აქვთ. ნავთობისაგან მიღებული ბიტუმების მთავარი კომპონენტებია: ასფალტენები (განაპირობებს ბიტუმის სიმაგრეს), ფისები (უზრუნველყოფს ცემენტაცის და ელასტიკურობას) და ნავთობის ზეთები (ასფალტენებისა და ფისების გამათხიერებელი გარემო). ტექნიკურ ბიტუმებს უმნიშვნელოვანესი მაჩვენებლებია: დუქტილობა — უნარი, გაჭიმვის დროს წარმოქმნას გარკვეული სიგრძის ძაფი (განისაზღვრება იმ ძაფის სისქით, რომელიც წარმოიქმნება ბიტუმის სტანდარტული ნიმუშის გაწყვეტამდე გაჭიმვის შედეგად), პენეტრაცია — ახასიათებს ბიტუმის სიბლანტეს [განისაზღვრება ბიტუმის ფენაში ფოლადის ნემსის შეღწევის სიღრმით 5 წამის განმავლობაში, როდესაც დატვირთვა 1 ნ (0.1 კგძ) ტოლია]. ბიტუმის დასახასიათებლად მნიშვნელობა აქვს აგრეთვე დარბილებისა და აალების ტემპერატურას და სიმკვრივეს.

მრეწველობა ამზადებს მყარ, ნახევრად მყარსა და თხევად ბიტუმებს. ნავთობის მყარ ბიტუმებს იყენებენ სახურავი მასალის რუბეროიდის და ბიტუმის მასტიკის მისაღებად; ნახევრად მყარს ჰიდროიზოლაციური მასალის (ჰიდროიზოლი, ბორულინი, ბიტუმირებული ქსოვილი და სხვა), საგოზის, საშენი ასფალტის ხსნარების, ასფალტის, ბიტუმის პლასტიკებისა და სხვათა წარმოებაში, თხევადს — საგზაო მშენებლობაში.

მრეწველობის სხვადასხვა დარგში გამოყენებული ბიტუმების საერთო რაოდენობიდან 90%-ზე მეტი მოდის ხელოვნურ ბიტუმებზე, რომლებსაც ნავთობიდან იღებენ; მათი მსოფლიო წარმოება ათობით მლნ. ტონას შეადგენს.

ტორფიდან და მურა ნახშირიდან ორგანული გამხსნელებით გამოყოფილ პროდუქტებს ეწოდება მყარი სათბობის ბიტუმები. მათ იყენებენ სახალხო მეურნეობის სხვადასხვა დარგში: სამსხმელო საქმეში როგორც მოდელური შედგენილობის კომპონენტს პრეციზიული ჩამოსხმის დროს (ჩამოსხმა გამომდნარი მოდელების მიხედვით), ელექტროტექნიკურ მრეწველობაში ელექტროიზოლაციურ მასალად, აგრეთვე ტყავის, ხის, ქაღალდისა და სხვა ნაკეთობათა მოსაპირკეთებლად.

ბიტუმს ადამიანი ჯერ კიდევ უძველეს დროში იყენებდა. ცნობილია ნაგებობები მესოპოტამიასა და ეგვიპტეში, რომელთა მშენებლობის დროს, ძვ. წ. ათასწლეულში, გამოყენებულია ბიტუმი; ბიტუმით ფარავდნენ წყალსაცავებსა და მარცვლეულის საცავებს, ამაგრებდნენ კედლისა და იატაკის ფილებს სასახლეებში და ტაძრებში, ბიტუმი გამოუყენებიათ იმ გვირაბის ჰიდროიზოლაციისათვის, რომელიც აგებულია მდინარე ევფრატის ქვეშ ძვ. წ. ათასწლეულის დასაწყისში.
ასციტი

ასციტი ( < ), მუცლის წყალმანკი — სითხის დაგროვება მუცლის ღრუში. ვითარდება გულის, თირკმლებისა და ღვიძლის დაავადებათა, ტუბერკულოზური პერიტონიტის, ნაწლავთა გაუვალობის, შიმშილით გამოწვეული შეშუპების, კარის ან ღვიძლის ვენებზე სიმსივნის დაწოლის, თრომბოზის და სხვათა შედეგად. სითხის დიდი რაოდენობით დაგროვების (ზოგჯერ 25 ლ აღწევს) დროს მუცელი გადიდებული და შებერილია, მუცლის კანი დაჭიმულია, პრიალებს, კარგად მოჩანს გაგანიერებული ვენები.

მკურნალობენ ასციტის გამომწვევ ძირითად დაავადებას. ავადმყოფს ენიშნება შარდმდენი საშუალებანი. უკიდურეს შემთხვევაში მიმართავენ სითხის გამოშვებასაც (სპეციალური ხელსაწყოთი, ტროაკარით, ჩხვლეტენ მუცლის კედელს და უშვებენ სითხეს).
ბადრი კვარაცხელია

ბადრი კვარაცხელია (დ. 15 თებერვალი, 1965, წალენჯიხა, საქართველოს სსრ) — ქართველი პროფესიონალი მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი, რომელიც თავდამსხმელის პოზიციაზე თამაშობდა. ასევე უთამაშია აზერბაიჯანის ეროვნულ ნაკრებში. არის ხვიჩა კვარაცხელიას მამა, რომელიც ამჟამად პარი სენ-ჟერმენის და საქართველოს ეროვნული ნაკრების ფეხბურთელია.

სათამაშო კარიერა
1990-იანი წლების დასაწყისში კვარაცხელიამ სამი სეზონი გაატარა მშობლიური ქალაქის, წალენჯიხის საფეხბურთო გუნდ „სქურში“, რომელიც საქართველოს საფეხბურთო ლიგის სისტემის მეორე დივიზიონში თამაშობდა, სანამ ერთი წლით მოქმედ ჩემპიონ „დინამო თბილისს“ შეუერთდებოდა. 1997 წელს ის აზერბაიჯანულ კლუბ „კაპაზ განჯაში“ გადავიდა, რომელმაც იმ სეზონში როგორც ლიგის ტიტული, ასევე ეროვნული თასი მოიპოვა.

მომდევნო წელს კვარაცხელიამ შამკირთან კონტრაქტი გააფორმა და 1999–2000 წლების სეზონში ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი გახდა. 2000 წლის 19 ივლისს მან ჩემპიონთა თასის საკვალიფიკაციო ეტაპზე რიგის „სკონტოს“ წინააღმდეგ ჰეთ-თრიკი შეასრულა.

2000 წელს შედგა მისი დებიუტი აზერბაიჯანის ეროვნულ ნაკრებში, საქართველოსთან მატჩში, რომელიც ფრედ, ანგარიშით 0-0 დასრულდა. მოგვიანებით მან კიდევ ორი საერთაშორისო მატჩი ჩაატარა. [ საჭიროა ციტირება ]

ბადრი კვარაცხელიამ მოთამაშის კარიერა 2005 წელს დაასრულა და საქართველოში დაბრუნდა.

მწვრთნელის კარიერა
მწვრთნელობის კურსების დასრულების შემდეგ, კვარაცხელია თავდაპირველად ასისტენტად მუშაობდა „ბოლნისის სიონში“, რომელმაც 2006 წელს ეროვნული ლიგის ტიტული მოიპოვა. 2009 წლის დასაწყისში მან მწვრთნელის თანამდებობა დაიკავა დღეისთვის გაუქმებულ აზერბაიჯანულ კლუბ „სტანდარტ სუმგაითში“ .

2015 წლის 22 სექტემბერს კვარაცხელია „გურია ლანჩხუთის “ მწვრთნელად დაინიშნა. ლანჩხუთში მისი კარიერა მალე დასრულდა, რადგან 2015 წლის 6 ოქტომბერს იგი „მერანი მარტვილის“ მწვრთნელად დანიშნეს.

2018 წლის აპრილში კვარაცხელია სამტრედიის მწვრთნელი გახდა. სეზონის ბოლოს მან თანამდებობა დატოვა. 2019 წლის თებერვლიდან 22 აპრილამდე ის „რუსთავის“ მწვრთნელი იყო. [ საჭიროა ციტირება ]

მალევე, გულის ოპერაციის გამო, კვარაცხელიას ნაადრევად მოუწია კარიერის დასრულება.

პირადი ცხოვრება
ბადრი საქართველოს ეროვნული ნაკრებისა და „პარი სენ-ჟერმენის“ მოთამაშის, ხვიჩა კვარაცხელიას მამაა.

კარიერის სტატისტიკა
კლუბი
საერთაშორისო
ტიტულები
დინამო თბილისი

უმაღლესი ლიგა : 1992–93

კაპაზი

აზერბაიჯანის უმაღლესი ლიგა : 1997–98
აზერბაიჯანის თასი : 1997–98

შამკირი

აზერბაიჯანის უმაღლესი ლიგა: 1999–2000, 2000–01, 2001–02
აზერბაიჯანის თასის ფინალისტი: 1998–99, 2001–02, 2003–04

ინდივიდუალური ჯილდოები

აზერბაიჯანის უმაღლესი ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი: 1999–2000
მუცლის ღრუ

მუცლის ლრუ — ადამიანისა და ცხოველების სხეულის ღრუ, რომელშიც მოთავსებულია შინაგანი ორგანოები (შიგნეულობა). ხერხემლიანი ცხოველებისა და ადამიანის მუცლის ღრუ წარმოადგენს პერიტონეუმის ღრუს, რომელიც სხეულის მეორეული ღრუს ანუ ცელომის ნაწილია; იგი ამოფენილია მუცლის აპკით ანუ პერიტონეუმით, რომლის გარეთა (პარიეტალური) ფურცელი ანუ სომატოპლევრა შიგნიდან ეკვრის სხეულის კედელს; შიგნითა (ვისცერალური) ფურცელი ანუ სპლანქნოპლევრა კი ქმნის სეროზულ გარსებს შინაგანი ორგანოების ზედაპირზე და ჯორჯალს ანუ მეზენტერიუმს.

ყველა ხერხემლიანს მუცლის ღრუსაგან გამოკერძოებული აქვს ცელომის წინა, გულისირგვლივი ნაწილი — პერიკარდიუმის ღრუ, ძუძუმწოვრებს, მ. შ. ადამიანს კი დამატებით (შუასაძგიდის ანუ დიაფრაგმის განვითარების შედეგად) – ფილტვებისირგვლივი ნაწილიც, რომელიც პლევრის ღრუს ქმნის.

ადამიანის მუცლის ლრუ
ადამიანის მუცლის ლრუ — სხეულის ღრუ, წინიდან და გვერდებიდან მოსაზღვრულია მუცლის კუნთებით, ზემოდან შუასაძგიდით, უკნიდან — წელის მალებითა და კუნთებით, ქვემოდან მენჯით. მისი ფორმა დამოკიდებულია სქესზე, ასაკსა და კონსტიტუციაზე. განარჩევენ მსხლისებრ (მამაკაცებში), კონუსისებრ (ქალებში) და კვერცხის ფორმის (ბავშვებში) მუცლის ლრუს. მუცლის ლრუ ამოფენილია სეროზული გარსით — პერიტონეუმით, რომელიც ქმნის საკუთარ ღრუს. მუცლის ლრუში პერიტონეუმით ყველა მხრიდან დაფარულ (ინტრაპერიტონეალურ) ორგანოებს განეკუთვნება კუჭი, ღვიძლი, ელენთა, მლივი ნაწლავი, თეძოს ნაწლავი, ბრმა ნაწლავი და სიგმოიდური კოლინჯი. პერიტონეუმით 3 მხრიდან დაფარული (მეზოპერიტონეალური) ორგანოებია ასწვრივი და დასწვრივი კოლინჯი. პერიტონეუმის ღრუს უკან დარჩენილ მუცლის ლრუს ნაწილს რეტროპერიტონეალური სივრცე ეწოდება. ამ სივრცეში მოთავსებულია თირკმლები, შარდსაწვეთები, თირკმელზედა ჯირკვლები, თორმეტგოჯა ნაწლავი, პანკრეასი, აორტა, ქვემო ღრუ ვენა, სიმპათიკური წველები, წელის წნულები და სხვა.
ჰუსტოპეჩე

ჰუსტოპეჩე — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ მორავიის მხარეში. ის ბრჟეცლავის რაიონში მდებარეობს. ქალაქი ცნობილია თავისი მეხილეობითა და მევენახეობით.

სახელწოდება
ქალაქის სახელწოდება მომდინარეობს დიდგვაროვან უსოპეკის სახელიდან, რომელმაც აქ დასახლება დააარსა.

გეოგრაფია
ჰუსტოპეჩე ქალაქ ბრჟეცლავიდან ჩრდილო-დასავლეთით, დაახლოებით 25 კილომეტრში მდებარეობს, ხოლო ბრნოდან 28 კილომეტრითაა დაშორებული. ქალაქის მუნიციპალური ტერიტორიის ჩრდილოეთ ნაწილი ჟადნიცეს ტყის ფერდობებზეა, ხოლო სამხრეთ ნაწილი ქვემო მორავის ხეობაში. ჰუსტოპეჩე ჩეხეთის ყველაზე თბილ ნაწილში მდებარეობს. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 9.6 °, ხოლო ნალექების რაოდენობა 639 მილიმეტრი.

ისტორია
ჰუსტოპეჩე ისტორიულ წყაროებში პირველად 1247 წელს არის მოხსენიებული. საუკუნეში მისი ტერიტორია გერმანელებით იყო დასახლებული, სწორედ მათ ჩამოიტანეს აქ მეღვინეობის კულტურა. ქალაქის გერმანული სახელი აუსპიცი პირველად ისტორიულ წყაროებში 1279 წელს ჩნდება.

 საუკუნის დასაწყისიდან 1599 წლამდე ჰუსტოპეჩე ბრნოში მდებარე ცისტერციანელთა სააბატოს საკუთრება იყო. სამი ქვეყნის საზღვარზე მდებარეობის გამო საუკუნეების მანძილზე აქაურობა მნიშვნელოვან ეკონომიკურ ცენტრად იქცა და ვაჭრობა განვითარდა. 1572 წელს იმპერატორმა მაქსიმილიან -მ ჰუსტოპეჩე ქალაქად გამოაცხადა. 1599 წლიდან 1848 წლამდე ქალაქი ლიხტენშტაინების საგვარეულოს საკუთრება იყო.

ჰუსტოპეჩე ოცდაათწლიანი ომის დროს მნიშვნელოვნად დაზიანდა. ამ პერიოდში ქალაქის ვენახების ფართობები 90%-ით შემცირდა.მეღვინეობის აღდგენა საუკუნის შუა ხანებში დაიწყო და მალე ჰუსტოპეჩე მორავიაში პირველ ადგილზე გადავიდა ვენახების ფართობით. 1726 წელს ქალაქში დაარსდა მეღვინეთა გილდია.

ღირსშესანიშნაობები
ჰუსტოპეჩეს მთავარი ღირსშესანიშნაობა წმინდა ვაცლავისა და აგნეს ბოჰემიელის ეკლესიაა. წმინდა ვაცლავის ეკლესია ქალაქში პირველად საუკუნის დასაწყისში აშენდა. რამდენჯერმე ჩატარებული რესტავრაციის მიუხედავად, მისი სამრეკლო 1961 წელს ჩამოინგრა და ეკლესიის შენობა მნიშვნელოვნად დაზიანდა. დაზიანების ხარისხიდან გამომდინარე შენობის მთლიანად დანგრევა გახდა საჭირო. ახალი თანამედროვე ეკლესია ძველის ადგილას 1994 წელს აშენდა და წმინდა ვაცლავისა და აგნეს ბოჰემიელის სახელზე აკურთხეს, ახალ ეკლესიას 52 მეტრი სიმაღლის სამრეკლო აქვს.

ქალაქის მეორე მნიშვნელოვანი ღირსშესანიშნაობა მერიის შენობაა. ეს ნეორენესანსის სტილის შენობა 1906 წელს ააგეს.

ცნობილი ადამიანები
ტომაშ გარიგ მასარიკი (1850–1937) — პოლიტიკოსი, ჩეხოსლოვაკიის პირველი პრეზიდენტი (აქ ცხოვრობდა 1861–1868 წლებში)
ილზე ტილში (1929–2023) — მწერალი
იოზეფ შურალი (1990–2019) — ფეხბურთელი
მიხალ საჩეკი (დაბ. 1996) — ფეხბურთელი

დაძმობილებული ქალაქები
ბენატკი-ნად-იზეროუ, ჩეხეთი
მიეჯნის გმინა, პოლონეთი
მოდრა, სლოვაკეთი
ევროპის საზღვაო დღე

ევროპის საზღვაო დღე , რომელიც ყოველწლიურად 20 მაისს აღინიშნება, მიზნად ისახავს ევროპელი მოქალაქეების ცნობიერების ამაღლებას ზღვებისა და მათი მნიშვნელობის შესახებ. ამ დღის განმავლობაში რამდენიმე ღონისძიება იმართება, მათ შორის ყოველწლიური დაინტერესებული მხარეების კონფერენცია, რომელსაც ევროკომისია ერთობლივად აწყობს. ევროპის საზღვაო დღე დაარსდა ევროკავშირის საზღვაო პოლიტიკის ფარგლებში 2008 წელს ერთობლივად ევროპის საბჭოს, ევროპარლამენტისა და ევროკომისიის მიერ.

ევროპის საზღვაო დღე ყოველწლიურად, 20 მაისს აღინიშნება 2008 წლიდან. ეს ყოველწლიური ღონისძიება ერთობლივად დააარსეს ევროპის საბჭომ, ევროპარლამენტმა და ევროკომისიამ, როგორც ევროკავშირის 2007 წელს დაწყებული ინტეგრირებული საზღვაო პოლიტიკის ნაწილი. მისი მიზანია, ხაზი გაუსვას ოკეანეებისა და ზღვების მნიშვნელოვან როლს არა მხოლოდ სანაპირო თემების, არამედ ევროკავშირის ყველა მოქალაქის ყოველდღიურ ცხოვრებაში, ასევე ევროპის მდგრადი განვითარების ზრდისა და სამუშაო ადგილების შექმნისთვის, და წაახალისოს სანაპირო ზონების, ზღვებისა და ოკეანეების უკეთესი მართვა ყველა მოქალაქისა და დაინტერესებული მხარის მიერ. ევროპის საზღვაო დღის განმავლობაში, პატივი მიეგება „საზღვაო ევროპას“, და ყველა საზღვაო სექტორი და აქტივობა ყურადღების ცენტრში ექცევა, რათა დაეხმაროს ევროპელ მოქალაქეებს ევროპაში მიმდინარე ზღვასთან დაკავშირებული აქტივობების რეალური მასშტაბისა და მრავალფეროვნების გაცნობიერებაში.

 კონფერენციები
საზღვაო დღე
ევროპული ზღვების ატლასი
საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაცია

ცნობები
გიიომ ამონტონი

გიიომ ამონტონი (; დ. 31 აგვისტო, 1663, პარიზი — გ. 11 ოქტომბერი, 1705, იქვე) — ფრანგი მექანიკოსი და ფიზიკოსი; საფრანგეთის მენიერებათა აკადემიის წევრი; ტრიბოლოგიის ერთ-ერთი პიონერი.

ბიოგრაფია
გიიომ ამონტონი დაიბადა 1663 წლის 31 აგვისტოს პარიზში, ნორმანდიიდან ჩამოსული იურისტის ოჯახში, რომელიც საფრანგეთის დედაქალაქში გადავიდა საცხოვრებლად. ამონტონი დაბადებიდან პრაქტიკულად ყრუ იყო, ამიტომ უნივერსიტეტში არასდროს უსწავლია და დამოუკიდებლად სწავლობდა მათემატიკას, ფიზიკას, გეოდეზიას, გამოყენებით და ციურ მექანიკას, ასევე არქიტექტურასა და ხატვას.

ის ცნობილია, როგორც ამონტონის კანონის შემქმნელი და „შენიშვნები და ფიზიკური ექსპერიმენტები ახალი კლეფსიდრის აგების შესახებ, ბარომეტრებზე, თერმომეტრებსა და ჰიდრომეტრებზე“ (პარიზი, 1695), ასევე მრავალი სხვა ნაშრომის ავტორი მექანიკაში, თერმომეტრიასა და მოლეკულურ ფიზიკაში, რომლებიც გამოქვეყნდა საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის მემუარებში, რომლის წევრიც 1699 წელს გახდა. 1702 წელს ამონტონმა განსაზღვრა მუდმივი თერმოდინამიკური წერტილი — წყლის დუღილის წერტილი. მან ინტენსიურად იმუშავა ჰაერის მოცულობასა და ტემპერატურას შორის ურთიერთკავშირის გაზომვაზე და ასევე აღნიშნა გაზის სიმკვრივესა და ტემპერატურას შორის ურთიერთკავშირი. ამონტონსმა აბსოლუტური ნულის იდეა წარმოიდგინა, რომელიც, მისი გამოთვლებით, -239.8° იყო (მისი თეორია მოგვიანებით განავითარა უ. ტომსონმა).

ამონტონი ასევე ცნობილია, როგორც რამდენიმე ინსტრუმენტის გამომგონებელი: 1677 წელს მან შექმნა ჰიგრომეტრი, 1695 წელს — არავერცხლისწყლის ბარომეტრი, 1702 წელს — ჰაერის თერმომეტრი და ბოლოს, მან შექმნა -ს ფორმის ბარომეტრი, რომელიც ფართოდ გამოიყენებოდა სამხედრო და სავაჭრო გემებზე. ამონტონსის თერმომეტრი შედგებოდა -ს ფორმის მინის მილისგან, რომლის მოკლე ბოლოც ჰაერის შემცველ რეზერვუარში მთავრდებოდა; გრძელი მილი სავსე იყო ვერცხლისწყლით იმ რაოდენობით, რაც საჭირო იყო რეზერვუარში ჰაერის მუდმივი მოცულობის შესანარჩუნებლად. ტემპერატურა განისაზღვრებოდა ვერცხლისწყლის სვეტის სიმაღლით. ზემოაღნიშნულის გარდა, ამონტონსმა მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა პირომეტრი.

გიიომ ამონტონი გარდაიცვალა 1705 წლის 11 ოქტომბერს პარიზში.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ამონტონი.
ტრიბოლოგია

ტრიბოლოგია ( და ) — ფიზიკის დარგი, რომელიც სწავლობს და აღწერს მყარი დეფორმირებადი სხეულების კონტაქტურ ურთიერთქმედებებს მათი ფარდობითი მოძრაობის დროს. ტრიბოლოგიური კვლევის სფეროებია ხახუნი, ცვეთა და შეზეთვა.

ტრიბომეტრია
ტრიბომეტრია ( და ) — გარეგანი ხუნის ძალის და ან კოეფიციენტის, გარეგანი ხახუნის ზღურბლისა და მოხახუნე ზედაპირების ცვეთამედეგობის გაზომვის მეთოდები. ტრიბომეტრული გაზომვა ორი სახისაა: ლაბორატორიული, რომლის დროსაც ფასდება ხახუნის ძალები და ამა თუ იმ პირობებში მასალის ცვეთამედეგობა, და ნატურული, როდესაც მთლიანად ფასდება ხახუნის მოცემული კვანძი.
ტრიბოელექტრული ეფექტი

ტრიბოელექტრული ეფექტი, ტრიბოელექტრობა — ხახუნის დროს ელექტრული მუხტების წარმოქმნის მოვლენა. შეინიშნება ორი დიელექტრიკის, ნახევრად გამტა- რის ან სხვადასხვა ქიმიური შედგენილობის ან ერთნაირი შედგენილობის, მაგრამ სხვადასხვა სიმკვრივის ლითონების ურთიერთხახუნის დროს, დიელექტრიკთან ლითონის ხახუნისას და ა. შ. ამასთან, ელექტროვდება ორივე სხეული. მათი მუხტები სიდიდით ტოლია და ურთიერთსაწინააღმდეგო ნიშნისაა. მყარი სხეულების ტრიბოელექტრული ეფექტი აიხსნება ხახუნის დროს ელექტრული მატარებლების გადასვლით მუხტის ერთი სხეულიდან მეორეში.
ტრიბოლუმინესცენცია

ტრიბოლუმინესცენცია ( და ლუმინესცენცია) — ლუმინესცენცია, რომელიც აღიძვრება კრისტალური ლუმინოფორის დასრესის, გაჭყლეტის ან გახლეჩის დროს. ტრიბოლუმინესცენციის მიზეზი სხვადასხვაა; ზოგჯერ იგი აიხსნება კრისტალის გახლეჩის დროს წარმოშობილი ელექტრული განმუხტვით — ფოტოლუმინესცენციის აღძვრით, ზოგჯერ კი მას იწვევს დეფორმაციის დროს დისლოკაციების მოძრაობა.