iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გორდანა ვუნიაკ-ნოვაკოვიჩი

გორდანა ვუნიაკ-ნოვაკოვიჩი ( , დ. 1948, ბელგრადი ) — სერბი ამერიკელი ბიოსამედიცინო ინჟინერი და უნივერსიტეტის პროფესორი. ის არის კოლუმბიის უნივერსიტეტის უნივერსიტეტის პროფესორი, ასევე მიკატის ფონდის ბიოსამედიცინო ინჟინერიისა და სამედიცინო მეცნიერებების პროფესორი. ხელმძღვანელობს კოლუმბიის უნივერსიტეტის ღეროვანი უჯრედებისა და ქსოვილების ინჟინერიის ლაბორატორიას. არის ირვინგის კიბოს ყოვლისმომცველი ცენტრისა და ადამიანის განვითარების ცენტრის ფაკულტეტის წევრი, ორივე დაარსებულია კოლუმბიის უნივერსიტეტში. არის ბელგრადის უნივერსიტეტის ტექნოლოგიური და მეტალურგიის ფაკულტეტის საპატიო პროფესორი, ნოვი სადის უნივერსიტეტის საპატიო პროფესორი და ტაფტსის უნივერსიტეტის ბიოსამედიცინო ინჟინერიის განყოფილების დამხმარე პროფესორი.

მისი ყურადღება გამახვილებულია ადამიანის ქსოვილების ინჟინერიაზე რეგენერაციული მედიცინის, ღეროვანი უჯრედების კვლევისა და დაავადების მოდელირებისთვის. თავის გუნდთან ერთად მან გამოაქვეყნა 380-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, წიგნის 70 თავი და სამი წიგნი ქსოვილის ინჟინერიაზე. ვუნიაკ-ნოვაკოვიჩმა, როგორც მიწვეულმა პროფესორმა, წაიკითხა 380 ლექცია მთელ მსოფლიოში. გარდა ამისა, არის ფედერალური მთავრობის მრჩეველი ქსოვილების ინჟინერიასა და რეგენერაციულ მედიცინაში.

ბიოგრაფია
ვუნიაკმა მიიღო ბაკალავრის, მაგისტრის და დოქტორის ხარისხები ქიმიურ ინჟინერიაში ბელგრადის უნივერსიტეტში ბელგრადში, სერბეთი. გერმანიაში ასპირანტურაში სწავლის შემდეგ, იგი დაბრუნდა ბელგრადის უნივერსიტეტის ქიმიური ინჟინერიის ფაკულტეტზე. იგი იყო ფულბრაიტის სტიპენდიატი მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის ჰარვარდის–-ის ჯანმრთელობის მეცნიერებათა და ტექნოლოგიების განყოფილებაში 1986 წლიდან 1987 წლამდე. 1998 წელს იგი გახდა სრულ განაკვეთზე მთავარი მკვლევარი მეცნიერი ჰარვარდ--ის ჯანმრთელობის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების განყოფილებაში -ში, სადაც თანამშრომლობდა ბიოსამედიცინო ინჟინერ რობერტ ს. ლანგერთან. 2005 წელს მან მიიღო სრული პროფესორის თანამდებობა კოლუმბიის უნივერსიტეტის ბიოსამედიცინო ინჟინერიის განყოფილებაში.

კვლევა
ვუნიაკ-ნოვაკოვიჩის მრავალრიცხოვანმა სამეცნიერო მიღწევებმა არსებითად იმოქმედა კონკრეტულად ქსოვილის ინჟინერიის სფეროზე და ზოგადად ბიოსამედიცინო ინჟინერიაზე. 2008 წელს იგი შეიყვანეს ტექნოლოგიების საერთაშორისო დიდების ქალთა დარბაზში. 2009 წელს აირჩიეს ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემიაში. ერთი წლის შემდეგ მან მიიღო ბიომასალათა საზოგადოების კლემსონის ჯილდო „ბიომასალების მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ლიტერატურაში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისთვის“. ვუნიაკ-ნოვაკოვიჩი ამჟამად მსახურობს -ის საბჭოში, და მანამდე მსახურობდა სამედიცინო და ბიოლოგიური ინჟინერიის ამერიკული ინსტიტუტის სტიპენდიატთა თავმჯდომარედ. ის არის ბიოსამედიცინო ინჟინერიის საზოგადოების წევრი, -ის წევრი და -ის დამფუძნებელი წევრი. და გამომგონებელთა ეროვნული აკადემიის არჩევნები. 2019 წელს იგი აირჩიეს ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიაში.

2017 წელს ვუნიაკ-ნოვაკოვიჩი დაინიშნა უნივერსიტეტის პროფესორის რანგში კოლუმბიის უნივერსიტეტში.

2021 წლის თებერვალში მას მიენიჭა სერბეთის რესპუბლიკის ორდენი. 2021 წლის ივლისში მას მიენიჭა პოპულარული პრიზი ევროპის გამომგონებლების ჯილდოს მიერ .

მისი ნამუშევრები გამოქვეყნებულია ნიუ-იორკ ტაიმზში , და -ში . ის 2018 წელს გამოჩნდა დოკუმენტურ ფილმში , სადაც საკუთარი თავის შესახებ მოუთხრობდა მაყურებელს.
არდეშენის რაიონი

არდეშენის რაიონი — რაიონი რიზეს პროვინციაში, თურქეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი არდეშენი. ფართობი 130 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 42 542 ადამიანს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
რაიონის შემადგენლობაშია ორი მუნიციპალიტეტი:

აქდერე
აქაია
არიჯილარი
არმაღანი
აშაღიდურაქი
ბაირჯიქი
ბეიაზქაია
ჩირაქლარი
დერემეზრა
დოღანაი
დუიგულუ
ესქიარმუთლუქი
გიუნდოღანი
გიუნეი
ჰოშდერე
ქაჩქარი
ქირაზლიქი
ქიოფრუქოი
ქუჩუქქოი
ქურთულუში
მანგანეზი
იონდერი
ორთაალანი
ოზგური
ფინარლი
ფირინჩლიქი
სერინდერე
სესლიქაია
სინანქოი
შეჰითლიქი
შენდერე
შენიამაჩი
შენიურთი
ქილიჩქაია
იავუზი
იოენოქოი
იენიყოლი
იეშილთეფე
იუქარიდურაქი
იურთსევერი
ზეითინლიქი
ლუბიცა მარიჩი

ლუბიცა მარიჩი (დ. 18 მარტი , 1909 — გ. 17 სექტემბერი, 2003 ) — კომპოზიტორი იუგოსლავიიდან, იოსიპ შტოლცერ-სლავენსკის მოსწავლე, რომელიც შთაგონებული იყო ბიზანტიური მართლმადიდებლური საეკლესიო მუსიკით . იყო ბელგრადის მუსიკის ფაკულტეტის პროფესორი და სერბეთის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის წევრი. ლუბიცა მარიჩი ითვლება მეოცე საუკუნის ყველაზე ორიგინალურ სერბ კომპოზიტორად და მუსიკალურად ყველაზე გავლენიან კომპოზიტორად.

ცხოვრება
დაიბადა კრაგუევაცში, სერბეთი, მამა პავლესა და დედა კატარინა ჯორჯევიჩის ოჯახში, ვოევოდა ჩოლაკ-ანტა სიმეონოვიჩის, სერბეთის პირველი აჯანყების ერთ-ერთი ლიდერის შთამომავალი. ლუბიცამ დიდი მხატვრული და ინტელექტუალური მოგზაურობა გაიარა სერბული მუსიკის წინსვლის ხელშეწყობის მიზნით. იგი იყო პირველი სერბი, რომელმაც მიიღო დიპლომი კომპოზიციისათვის 1929 წელს. პრაღის სახელმწიფო კონსერვატორიაში სწავლობდა ასპირანტურაში ჯოზეფ სუკის ხელმძღვანელობით. სტუდენტობის დროს მან დაიმსახურა მოწონება ამსტერდამის, სტრასბურგის და პრაღის ფესტივალებზე.

მას აღწერდნენ, როგორც გენიალურად ნიჭიერ ქალს და მის მუსიკალურ განვითარებას შეუწყო ხელი თანამედროვე მუსიკის დიდმა მხარდამჭერმა, ჰერმან შერჩენმა. მის მუსიკას ასრულებდნენ ყველაზე მნიშვნელოვანი კამერული ანსამბლები და ორკესტრები. ალოის ჰაბამ მას შესთავაზა ასოცირებული პროფესორის თანამდებობა პრაღის სახელმწიფო კონსერვატორიის მუსიკის დეპარტამენტში. მეორე მსოფლიო ომმა შეაფერხა მისი საერთაშორისო კარიერა, ამიტომ მან თავისი ცხოვრების უმეტესი ნაწილი გაატარა ბელგრადში, სადაც ქმნიდა ნაწარმოებებს . იგი ასევე იყო დაკავებული ვიზუალური ხელოვნებით, წერდა ფილოსოფიურ პოეზიას, მუშაობდა ბელგრადის მუსიკალური აკადემიის პროფესორად და სერბეთის ხელოვნებისა და მეცნიერებათა აკადემიის წევრად.

ლუბიცა მარიჩი იყო პირველი კომპოზიტორი, რომელმაც ბიზანტიური საეკლესიო მუსიკა გამოიყენა არალიტურგიულ კომპოზიციებში. მან შეასრულა შუა საუკუნეების მუსიკა მე-20 საუკუნის მუსიკის ავანგარდულ გამოცდილებასთან შერწყმით თავის შემოქმედებაში, შექმნა ნაწარმოებები ფილოსოფიური ტექსტებით. მისმა მუსიკამ გამოაცხადა პოსტმოდერნიზმისა და მინიმალიზმის დასაწყისი და იგი განიხილება როგორც არვო პერტისა და ჯონ ტავენერის წინამორბედი.

სიცოცხლის ბოლოს ლუბიცა მარიჩის მუსიკა კვლავ ენთუზიაზმით მიიღეს დიდ ევროპულ მუსიკალურ ცენტრებში, ნიდერლანდებში, გერმანიასა და დიდ ბრიტანეთში . ამსტერდამში გამოიცა დისკი მისი კამერული მუსიკით. ფონდმა -მა შეუკვეთა მისი ახალი კომპოზიცია და გამომცემლობა -მა კასელიდან გამოუშვა მისი ყველა კომპოზიცია. დისკი მისი ყველაზე წარმომადგენლობითი კომპოზიციებით გამოსცა - მა. ლუბიცა მარიჩი მე-20 საუკუნის მეორე ნახევრის ერთ-ერთ ყველაზე ორიგინალურ შემოქმედად ითვლება.

მემკვიდრეობა
2009 წელს სერბეთის რესპუბლიკის მუდმივმა დელეგაციამ იუნესკოში მოითხოვა, რომ იუნესკო ასოცირდეს ლუბიცა მარიჩის დაბადებიდან 100 წლისთავთან.

„ლუბიცა მარიჩმა გამოიყენა თანამედროვე მუსიკის მთელი არსენალი მაღალი მიზნის მისაღწევად. სულის სიღრმიდან ლაპარაკობს მკაფიო და შთამბეჭდავი ენით...“ – ასე ახასიათებს დიმიტრი შოსტაკოვიჩი ლუბიცა მარიჩის მუსიკას. მისი მუსიკა და ორიგინალურობა შეაქო მე-20 საუკუნის ისეთმა დიდმა მხატვრებმა, როგორებიც არიან ბარტოკი, ლუტოსლავსკი, ჰაბა, ნიკოლას სლონიმსკი, ჰერმან შრეჩენი და მარიუს ფლოტუისი. ყველა მათგანს მიაჩნია, რომ ლუბიცა მარიჩის კომპოზიციები მე-20 საუკუნის უდიდესი მუსიკალური შემოქმედებაა.

იგი გარდაიცვალა 2003 წლის 17 სექტემბერს.
ფინდიქლის რაიონი

ფინდიქლის რაიონი — რაიონი რიზეს პროვინციაში, თურქეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ფინდიქლი. ფართობი 383 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 16 487 ადამიანს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
რაიონის შემადგენლობაშია ერთი მუნიციპალიტეტი:

არილი
ასლანდერე
ავჯილარი
ბეიდერე
ჯენეთი
ჩაღლაიანი
ჩინარლი
დერბენტი
დოღანაი
დიუზქოი
გიურსუ
ჰარა
იჰლამურლუ
ქარაალი
ქიიჯიქი
მეივალი
საათქოი
სულაქი
სიუმერი
თეფეჯიქი
იაილაჯილარი
იენიქოი
იენიშეჰითლიქი
დერეფაზარის რაიონი

დერეფაზარის რაიონი — რაიონი რიზეს პროვინციაში, თურქეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი დერეფაზარი. ფართობი 28 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 7 057 ადამიანს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
რაიონის შემადგენლობაშია ერთი მუნიციპალიტეტი:

ბაჰათინფაშა
ბურუჯექი
ჩაქმაქჩილარი
ჩეშმექოი
ჩუქურლუ
ესენთეფე
ქირაზდაღი
მალთეფე
სანდიქთაში
უზუნქაია
იანიქთაში
შიშალდინი

შიშალდინი — მოქმედი ვულკანი აშშ-ში, ალასკაში, კუნძულ უნიმაკზე. წარმოადგენს ალეუტის კუნძულების უმაღლეს წერტილს. სიმაღლე 2857 მ.

ვულკანის ტოპოგრაფიული იზოხაზები ზღვის დონიდან 1981 მ-ზე ზემოთ თითქმის სრულყოფილ წრეწირს წარმოადგენს. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კალთებთან შედარებით, ჩრდილოეთი და სამხრეთი კალთები რამდენადმე ციცაბოა. 2200 მ-ზე მაღლა თითქმის მთლიანად არის დაფარული თოვლითა და ყინულით. შიშალდინის მყინვარული ფარის საერთო ფართობია 91 კმ².

ჩრდილო-დასავლეთით მასიურ ლავურ ნაკადზე გაბატონებული 24 მონოგენური პარაზიტული კონუსია. შიშალდინის კონუსის ასაკი 10,000 წელზე ნაკლებია და დაშენებულია საწყისი სომისა და ფარის ნაშთზე. ძველი საწყისი ვულკანის ნაშთები გაშიშვლებულია დასავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს 1494–1798 მ სიმაღლემდე. შიშალდინის ნაგებობა მოიცავს მასალათა დაახლოებით 300 კმ³-ს. 1967 წლიდან ეროვნული ბუნებრივი ღირსშესანიშნაობაა.

განსაკუთრებით – საუკუნეებში დაფიქსირდა ვულკანის არაერთი ამოფრქვევა.
რაუტალამპი

რაუტალამპი — მუნიციპალიტეტი შიდა სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 947 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 761.98 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5.47 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ჰანკასალმი, კონევესი, პიეკსიამიაკი, სუონენიოკი, ტერვო და ვესანტო. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარეობს სამხრეთ კონევესის ეროვნული პარკი.
სუონენიოკი

სუონენიოკი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი შიდა სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 739 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 862.34 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.44 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

გეოგრაფია
სუონენიოკს დასავლეთიდან რაუტალამპი ესაზღვრება, ჩრდილო-დასავლეთიდან ― ტერვო, ჩრდილოეთიდან ― კუოპიო, აღმოსავლეთიდან ― ლეპიავირტა, სამხრეთიდან ― პიეკსიამიაკი.
ტერვო

ტერვო — მუნიციპალიტეტი შიდა სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 434 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 494.3 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.12 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: კეიტელე, კუოპიო, მაანინკა, პიელავესი, რაუტალამპი, სუონენიოკი და ვესანტო. ტერვოდანაა -ის ბას-გიტარისტი, მარკო ჰიეტალა.
ვესანტო

ვესანტო — მუნიციპალიტეტი შიდა სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 885 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 569.8 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.46 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: კეიტელე, კონევესი, რაუტალამპი, ტერვო, ვიიტასაარი და ეენეკოსკი.
მირა სტუპიცა

მიროსლავა "მირა" სტუპიცა ( ; დ. 17 აგვისტო, 1923 – გ. 19 აგვისტო, 2016 ) – სერბი მსახიობი, რომელიც ცნობილია თეატრში მოღვაწეობით, მაგრამ ასევე ჰქონდა წარმატებული კარიერა ტელევიზიასა და ფილმებში. 60 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში სარგებლობდა მუდმივი პოპულარობით და მისი თანამედროვე მსახიობები მოიხსენიებდნენ მას „საუკუნის მსახიობად“. იგი ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო სერბ მსახიობად. . ის იყო სერბი მშობლების პირველი შვილი - დანიკა სტანიშიჩისა და რადომირ ტოდოროვიჩის ოჯახში. ისინი ორივე გიმნაზიის პროფესორები იყვნენ. მიროსლავას შემდეგ წყვილს კიდევ სამი შვილი შეეძინა, სამი ვაჟი: პრედრაგი (გარდაიცვალა ორი წლის ასაკში), ზორანი (გარდაიცვალა სამი წლის ასაკში) და ბორივოე, რომელიც მოგვიანებით გახდა ცნობილი და წარმატებული მსახიობი.

ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა გორნი მილანოვაცში, ცენტრალურ სერბეთში, სადაც მიროსლავას მამა, ნიჭიერი მევიოლინე,

კარიერა
თეატრი
ტოდოროვიჩმა მსახიობობა საშუალო სკოლის პერიოდში დაიწყო ბელგრადის სამხატვრო თეატრის სამსახიობო სტუდიაში ჩარიცხვით. სტუდიის დასრულებისთანავე მალევე დაიწყო პროფესიონალურად მსახიობობა 1940 წელს, მას შემდეგ რაც შენიშნა ვიქტორ სტარჩიჩმა.

მან მუშაობა დაიწყო ბოან სტუპიცასთან და მათმა შემდგომმა ქორწინებამ მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა მირას, როგორც მსახიობის წარმატებაზე. მისი მრავალი სპექტაკლი ითვლება ანთოლოგიურ როლად სერბულ თეატრში.

ფილმები
მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადად თეატრის მსახიობი იყო, მან შეასრულა რამდენიმე კინო როლი. აქტიურად თამაშობდა ფილმებში 1950-იან და 1960-იან წლებში. მისი დებიუტი შედგა 1951 წელს ფედორ ჰანჟეკოვიჩის ფილმში .

ტელევიზია
რამდენიმე სატელევიზიო ფილმში, გადაღებულ სპექტაკლებში და სერიალების ეპიზოდებში გამოჩენის შემდეგ, მან შეასრულა კიკა ბიბიჩის როლი. ეს იყო გაუნათლებელი ქალი, რომელიც კითხვას სწავლობდა საგანმანათლებლო სერიალში ( სატელევიზიო მართლწერის წიგნი ), რომელიც დაწერა ალექსანდრე პოპოვიჩმა ბელგრადის რადიო-ტელევიზიისთვის . 1968 წლიდან 1969 წლამდე გასულმა შოუმ სტუპიცას განსაკუთრებული პოპულარობა და კრიტიკოსთა შექება მოუტანა შესანიშნავი შესრულებისთვის. მაგრამ მალევე დაშორდნენ. 1948 წელს იგი დაქორწინდა ბოან სტუპიცაზე, სლოვენიელ თეატრალურ რეჟისორზე, რომელიც სერბული თეატრის მთავარი ძალა იყო 1970 წლის 22 მაისამდე, მის გარდაცვალებამდე.

2016 წლის 10 მარტს სტუპიცას ინსულტის შეტევა ჰქონდა და რამდენიმე თვის შემდეგ, საავადმყოფოდან გაუსვლელად, გარდაიცვალა 2016 წლის 19 აგვისტოს.
კაავი

კაავი — მუნიციპალიტეტი ჩრდილო-აღმოსავლეთ სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 697 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 789.59 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მდებარეობს კუოპიოდან 60 კმ-ის და იოენსუუდან 90 კმ-ის დაშორებით. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: კუოპიო, ოუტოკუმპუ, პოლვიიარვი და ტუუსნიემი.
რაუტავაარა

რაუტავაარა — მუნიციპალიტეტი ჩრდილო-აღმოსავლეთ სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 475 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 235.26 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.28 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. რაუტავაარისა და სოტკამოს ტერიტორიაზე მდებარეობს ტიილიკაიიარვის ეროვნული პარკი. მუნიციპალიტეტი 1874 წლის 12 სექტემბერს დაარსდა, ხოლო სამრევლო ― 1894 წელს.
ტუუსნიემი

ტუუსნიემი — მუნიციპალიტეტი ჩრდილო-აღმოსავლეთ სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 375 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 699.43 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.37 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მდებარეობს კუოპიოდან 59 კმ-ით აღმოსავლეთით. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ჰეინიავესი, იუანკოსკი, კაავი, კუოპიო, ლეპიავირტა და ოუტოკუმპუ.
მამულაშვილი

საკუთარი სახელი მამულაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

თამარ მამულაშვილი — ბიოლოგი, 9 აპრილის ტრაგედიის მსხვერპლი
იოსებ მამულაშვილი — პოეტ იოსებ გრიშაშვილის ნამდვილი სახელი და გვარი
კახა მამულაშვილი — სპორტსმენი (სამბო)
მამუკა მამულაშვილი — სამხედრო პირი
მერაბ მამულაშვილი — კომპოზიტორი
მიხეილ მამულაშვილი — მებაღე-დეკორატორი
ნონა მამულაშვილი — პოლიტიკოსი
კიურუვესი

კიურუვესი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ზემო სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 578 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 422.9 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5.71 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: იისალმი, პიელავესი, პიუჰიაიარვი, პიუჰიანტია და ვიერემია. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.
პიელავესი

პიელავესი — მუნიციპალიტეტი ზემო სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 137 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 406.51 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3.59 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

ცნობილი ადამიანები
ურჰო კეკონენი ― ფინეთის პრეზიდენტი
ლაური კოკონენი ― ფინელი ავტორი და დრამატურგი
ლაპინლაჰტი

ლაპინლაჰტი (; ან ) — მუნიციპალიტეტი ზემო სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9 082 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 245.16 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8.28 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. ლაპინლაჰტის ტერიტორიაზე 229 ტბაა, რომელთაგან უდიდესია ონკივესის ტბა.
კეიტელე (ფინეთი)

კეიტელე — მუნიციპალიტეტი ზემო სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 023 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 578.3 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.2 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მიუხედავად ერთნაირი სახელებისა, ტბა კეიტელე მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არ მდებარეობს. მათ შორის მანძილი სულ მცირე 10 კმ-ია.
სალომე ქურასბედიანი

სალომე ქურასბედიანი (დ. 5 ოქტომბერი, 1992) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი. საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი 2023 წლიდან.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1992 წლის 5 ოქტომბერს. 2014 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სამართალმცოდნეობის სპეციალობით. 2017 წელს დაამთავრა ტულონის უნივერსიტეტი, საერთაშორისო და ევროპული სამართლის სპეციალობით, 2020 წელს კი – საერთაშორისო ეკონომიკური სპეციალობით.

2014 წელს იყო კორძაძის საადვოკატო ბიუროს სტაჟიორი. 2014-2015 წლებში ა(ა)იპ „ადვოკატთა ალიანსის“ იურისტი. 2014 წელს საადვოკატო ბიურო „ “-ის იურისტი. 2015 წელს შპს „მდინარაძე და პარტნიორი ადვოკატების“ უმცროსი იურისტი. 2015-2016 წლებში შპს „ფრეგოს“ იურისტი.

2023 წლის 4 აპრილიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
ანარიის ფორტი

ანარიის ფორტი — ბათუმის მახლობლად მდებარე საფორტიპიკაციო ნაგეგობა, ცნობილი ანარიის ფორტის ბრძოლაში მისი მცველების გმირული დაღუპვის გამო.

ფორტი
ანარიის ფორტი ბათუმის მიხეილის სახელობის ციხესიმაგრის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გამაგრებული პუნქტი იყო, აგებული ბათუმის აღმოსავლეთით, ფერიის თემის სოფელ მნათობის აღმოსავლეთით არსებულ სტრატეგიულ სიმაღლეზე 361,6. ფორტი შედგებოდა ბეტონირებული კაზემატისაგან, ასევე კარგად გამაგრებული ბეტონირებული სარტილერიო და ტყვიამფრქვევის პოზიციებისაგან. ფორტის დანიშნულება ორგვარი იყო: ის გამოდგებოდა ქალაქის დასაცავად ხმელეთიდან, აკონტროლებდა რა ქალაქს სამხრეთ-აღმოსავლეთის მხრიდან მომავალ გზებს, ამავდროულად წარმოადგენდა კარგ სადამკვირვებლო პოსტს ზღვაზე მოწინააღმდეგის მოძრაობის აღმოსაჩენად შორ მანძილზე.

ბრძოლა
თურქულმა დანაყოფებმა ანარიის ფორტის ახლომდებარე სიმაღლეების ერგესა და ხეჩოქედის დაკავების შემდეგ პირველი აპრილის ღამის ორ საათზე მიიტანა ფორტზე იერიში. იერიშამდე მათ გადაჭრეს ფორტის შტაბთან დამაკავშირებელი პირდაპირი მავთული. ფორტის პირადმა შემადგენლობამ თურქულ ნაწილებს წინააღმდეგობა დილამდე გაუწია, სანამ ყველა მათგანი არ დაიღუპა.

მოწინააღმდეგეს დიდი ზარალის ფასად დაუჯდა ფორტის აღება, გაზეთი სახალხო საქმის ცნობით: „გმირულად დაიღუპა თითქმის უკანასკნელი დამცველი ანარიისა კაპიტანი შავგულიძე და უკანასკნელი ტყვიისმფრქვეველიც ჩაჩუმდა. ოსმალოები ფორტში შეიჭრნენ. შიგ არც ერთი ცოცხალი ქართველი არ აღმოჩნდა, ფორტი სავსე იყო ოსმალთა ყუმბარებით დაფლეთილი ქართველ მეომართა გვამებით. სამაგიეროდ ანარიის მწვერვალის კალთები სულ დაფენილი იყო ოსმალთა გვამებით.“
ლიმუზენური ჯიში

ლიმუზენური ჯიში, ლიმუზენი — მსხვილი რქოსანი საქონლის სახორცე მიმართულების ჯიში. სახელწოდება მომდინარეობს საფრანგეთის ისტორიული ოლქის, ლიმუზენის დასახელებიდან. წარმოშობილია ადგილობრივი აკვიტანიური საქონლისგან, რომელსაც საფრანგეთის დასავლეთ და ცენტრალურ რაიონებში აშენებდნენ. ჯიში ცნობილია საუკუნის ბოლოდან.

ცხოველი გამოირჩევა დიდი ტანით. მკერდი მომრგვალებულია, ზურგი ძალიან ფართო და სწორი, ძლიერ განვითარებული მუსკულატურით. გავის ძვალი გრძელი, კარგად დაკუნთული, ბარკალი სავსე. ჩონჩხი მაგარი, შედარებით მსუბუქი. რქები მოკლეა, ოდნავ ქვემოთ დაშვებული. ჩლიქები გამძლე. ფერად მუქი წითელია, მუცლის ქვედა ნაწილში, თვალებისა და ცხვირ-ტუჩის გარშემო უფრო ღიაა. კურო იწონის 900–1100 კგ-ს, ფური — დაახლ. 600–700 კგ-ს; სიმაღლე მინდაოში საშუალოდ 145 და 133 სმ შესაბამისად.

ლიმუზენური ჯიშის სახორცე მიმართულების სხვა მსხვილი ჯიშებისაგან გამოირჩევა ხბოს მოგების სიადვილით, რაც განპირობებულია მისი ანატომიური თავისებურებებით და დაბადებისას ხბოს ცოცხალი მასის სიმცირით (36–39 კგ); რთული შემთხვევების რაოდენობა 2%-ს არ აღემატება. საშუალო წლიური მონაწველი 1500–1800 კგ რძეა. მოზარდეულს ძირითადად საწოვარებით ზრდიან. მალმწიფადი ჯიშია. რძით კვების შეწყვეტისას (დაახლ. 7 თვის ასაკში) ხბოს ცოცხალი მასა 210–230 კგ-ია. ინტენსიური გამოზრდისა და კვების დროს 12 თვის მოზვერი იწონის 450 კგ-ს, დღე-ღამეში იმატებს 800–1000 (1300-მდე) გრამს. ნაკლავის გამოსავალი 62–65%, გატყავებულ ხორცში ძვლის შემცველობა 16–17%-ია. ხორცი ნაზია, ადევს ქონის შედარებით თხელი ფენა, ბევრია კუნთშიდა ქონი, ხასიათდება კარგი საგემოვნო თვისებებით.

კარგად აკლიმატიზდება, ძალიან კარგად იყენებს საძოვრებს, მათ შორის მთის კალთებზეც. მის მოშენებას მისდევენ საფრანგეთში. სანაშენე ცხოველები შეჰყავთ სხვადასხვა ქვეყანაში. კუროებს ფართოდ იყენებენ სხვა ჯიშის ფურებთან სამრეწველო შეჯვარებებში.
წმინდა სარა

წმინდა სარა, ასევე ცნობილი როგორც სარა კალი   --  ("შავი სარა", ბოშ. ) — მითიური პერსონაჟი, კათოლიკე ბოშების მფარველი წმინდანი. მისი თაყვანისცემის ცენტრია სენტ-მერი დე- ლა- მერი (----), ბოშა მომლოცველების ადგილი კამარგი, სამხრეთ საფრანგეთში. ლეგენდის მიხედვით,  სარა  სამი მარიამის ერთ-ერთი მსახურ იყო. მათთან ის სავარაუდოდ კამარგში  ჩავიდა. წმინდა სარას სახელი ასევე უკავშირდებოდა ჩრდილოეთ ინდოეთში პოპულარულ ქალღმერთ   ინდუისტურ ქალღმერთ კალის,  სადაც ბოშა ხალხი წარმოიშვა. თავად სახელი "სარა" მოხსენიელებულია ცნობილ დურგასაფტაშატის ტექსტში.მწერალ რაიმონდ ბაკლის  წიგნში „ბოშები. ცხოვრებისა და ტრადიციის საიდუმლოებები“, მოჰყავს ორი მითი იმის შესახებ, თუ როგორ გახდა ბოშა სარა წმინდანი. ეს მითები სხვა წყაროებშიც არის მოხსენიებული.

ერთი ვერსიით, სარა ეგვიპტელი იყო (ევროპელების გავლენით მე-19 და მე-20 საუკუნეებში ბევრ ბოშას სჯეროდა მათი ეგვიპტური წარმომავლობის). ის  მარიამ სალომიას და მარიამ კლეოპოვას (წმინდა იაკობისა და იოანეს დედები, მარიამ მაგდალინელის ნათესავები) ან მარიამ მაგდალინელისა და ღვთისმშობლის მსახური იყო და მათთან ერთად მოგზაურობდა. ძლიერი ქარიშხლის შემდეგ, როდესაც ქალები გემიდან პატარა ნავით გაიქცნენ, სარამ ვარსკვლავების მეშვეობით სწორი გზა გაიგნო  და ქალები ნაპირზე გაიყვანა.

მეორე მითის მიხედვით, სარა მომთაბარე ბოშა იყო და,  როცა ბოშები ჯერ კიდევ წარმართები იყვნენ, ბანაკში ცხოვრობდა.  ერთხელ მას ჰქონდა ხილვა, რომ ქრისტეს ჯვარცმის წმიდა მოწმეებს  სანაპიროზე გადმოსვლაში უნდა დახმარებოდა.  სარა ზღვასთან მივიდა, დაინახა, რომ ზღვა ღელავდა და ნავში მყოფნი ნაპირზე ვერ გადმოდიოდნენ.  ქალმა  კაბა წყალზე გაშალა, ნავისკენ  გაცურა და  წმინდანებს დაეხმარა ხმელეთზე მშვიდობიანად გადმოსვლაში, ხოლო მათ  იგი ქრისტიანულ სარწმუნოებაზე მოაქციეს. სარა  პირველი იყო ბოშებს შორის, ვინც გაქრისტიანდა.

სახელის მნიშვნელობა
როგორც წესი, წმინდანის სახელი ითარგმნება როგორც "შავი სარა", მაგრამ სიტყვა კალი ტრადიციულად ასევე ნიშნავს "ბოშას".

სარა კალის კულტი
კათოლიკე ბოშები 25 მაისს სარა კალის დღედ მიიჩნევენ.

საფრანგეთის სანაპიროზე, პატარა ქალაქ სენტ-მერი დე-ლა-მერიში (----), ადგილობრივ ეკლესიასთან  ბოშებმა ააშენეს მითიური წმინდანის მიწისქვეშა საკურთხეველი, რომელშიც მისი ქანდაკება და საკურთხეველი დგას. ყოველწლიურად ათასობით მომლოცველი მიდის ამ სალოცავში. მათი უმეტესობა ჩადის 24 მაისს, სარა კალის თაყვანისცემის დღის წინა დღეს. 1912 წლიდან საკურთხეველში ბოშების გარდა სხვა მორწმუნეებსაც  უშვებდნენ.

25 მაისის ღამეს სარას ქანდაკებას იღებენ და ზღვაში უშვებენ, რაც სიმბოლურად იმეორებს ბოშა ქალის ნათლობის რიტუალს.

სარა კალი პოპულარულ კულტურაში
ტონი გეტლიფის ფილმი ასახავს სარას ქანდაკების „წყალში ჩაშვების“ რეალურ რიტუალს.

დენ ბრაუნის ნაწარმოებში „და ვინჩის კოდი“ სარა მარიამ მაგდალინელისა და იესოს ქალიშვილია.

სერიალში მას არაერთხელ მოიხსენიებენ, როგორც "შავ მადონას".