iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ანტუან ფრანსუა პრევო

ანტუან ფრანსუა პრევო დ’ეგზილი , ცნობილი როგორც აბატი პრევო (დ. 1 აპრილი, 1697 — გ. 25 ნოემბერი, 1763) — საუკუნის ფრანგი მწერალი.

აბატი პრევოს ეკუთვნის განმანათლებლური რომანები „ქვეყნისგან განდგომილი წარჩინებული კაცის ჩანაწერები და თავგადასავლები“ (1728-1732), „თანამედროვე ბერძენი ქალის ამბავი“ (1740), „ინგლისელი ფილოსოფოსი...“ (1731–1739).

მწერლის ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებია „კავალერ დე გრიესა და მანონ ლესკოს ამბავი“ (1731). ამ ფსიქოლოგიურ-სანტიმენტალურმა ნაწარმოებმა მრავალ შემდგომ მწერალზე იქონია გავლენა. „კავალერ დე გრიესა და მანონ ლესკოს ამბავი“ პირველად ქართულ ენაზე 1939 წელს ითარგმნა ქ. ირემაძის მიერ.
ჩეხოსლოვაკიის მეორე რესპუბლიკა

ჩეხოსლოვაკიის მეორე რესპუბლიკა — მეორე ჩეხოსლოვაკიური რესპუბლიკა, რომელიც არსებობდა 1938 წლის 1 ოქტომბრიდან 1939 წლის 14 მარტამდე, სულ 167 დღე. რესპუბლიკა შედგებოდა ბოჰემიისგან, მორავიისგან, ჩეხური სილეზიისგან, სლოვაკეთისა და კარპატების რუთენიისგან.

მეორე რესპუბლიკა წარმოიქმნა მიუნხენის შეთანხმების შედეგად, რითიც მანამდე არსებულმა ჩეხოსლოვაკიის პირველმა რესპუბლიკამ გერმანიას დაუთმო სუდეტენლანდი, სლოვაკეთის სამხრეთი ნაწილი და კარპატების რუთენია უნგრეთს, ხოლო ზაოლზეს რეგიონი სილეზიაში პოლონეთს.

მეორე რესპუბლიკამ არსებობა შეწყვიტა 1939 წლის 15 მარტს, როდესაც იქ გერმანია შეიჭრა, მოახდინა მისი ანექსია და ჩეხეთის რეგიონი შეუერთა ბოჰემიისა და მორავიის პროტექტორატს.
მორავიის სლოვაკეთი

მორავიის სლოვაკეთი — კულტურული რეგიონი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სლოვაკეთისა და ავსტრიის საზღვრებთან. ცნობილია თავისი დამახასიათებელი ფოლკლორით, მუსიკით, ღვინით, ტანისამოსითა და ტრადიციებით. არეალი მოიცავს ზლინისა და სამხრეთ მორავიის ადმინისტრაციულ მხარეებს.

რეგიონის ცენტრია ქალაქი უჰრესკე-ჰრადიშტე, რომელიც მდინარე მორავაზეა გაშენებული. სხვა მნიშვნელოვან დასახლებულ პუნქტებს შორისაა უჰრესკი-ბროდი, ბრჟეცლავი, ჰოდონინი, სტრაზნიცე და კიიოვი. საუკუნეში, ეს რეგიონი დიდი მორავიის იმპერიის ცენტრი იყო.

ადგილობრივი მორავიელები ჩეხური ენის მორავიული დიალექტზე საუბრობენ, რაზეც გავლენას ახდენენ მეზობლად მცხოვრები სლოვაკურენოვანი ხალხი, სწორედ ამიტომ ეწოდა რეგიონს „მორავიის სლოვაკეთი“. სლოვაკეთთან ენობრივი და კულტურული კავშირების გამო, საუკუნემდე ბევრი ეთნოგრაფი მორავიელ სლოვაკებს მიიჩნევდნენ ხალხად, რომელიც პოლიტიკურად მორავიას მიეკუთვნება, მაგრამ ეთნოგრაფიულად და კულტურულად სლოვაკების ეთნიკურ ჯგუფს. ისტორიულად, ამ არეალში ასევე სახლობდა გერმანულენოვანი მოსახლეობა, რომელმაც ასევე იქონია გავლენა ადგილობრივთა მეტყველებაზე.
მედიატორი

მედიატორი — ბრტყელი ფორმის მყარი სხეული. მედიატორი გამოიყენება სიმებიანი საკრავის, გიტარის, და ზოგიერთი სხვა ინსტრუმენტის დასაკვრელად. მედიატორი აადვილებს ინსტრუმენტზე დაკვრას. ის მზადდება რქისაგან, ძვლისაგან, ცელულოიდისაგან.

მედიატორი საუკუნის მიწურულს გამოჩნდა. როდესაც რკინის სიმებიანმა აკუსტიკურმა გიტარებმა ნეილონის სიმებიანი კლასიკური გიტარა ჩაანაცვლა თითებით დაკვრა საკმაოდ რთული აღმოჩნდა, სწორედ ამიტომ გამოიგონეს მედიატორი ანუ პიკი.
მორავა (ჩეხეთი)

მორავა (; ; უნგრ. ) — მდინარე ცენტრალურ ევროპაში, მორავიის ყველაზე მნიშვნელოვანი მდინარე. სათავეს იღებს ჩეხეთისა და პოლონეთის საზღვრის სიახლოვეს, პარადუბიცეს მხარეში, კრალიცკი-სნეჟნიკის მთებში და შემდეგ სამხრეთის მიმართულებით მიედინება. მდინარის ქვემოწელზე გაივლის სახელმწიფო საზღვარი ჩეხეთსა და სლოვაკეთს, ასევე ავსტრიასა და სლოვაკეთს შორის.

მორავაზე გაშენებული მნიშვნელოვანი ქალაქებია ოლომოუცი (ჩეხეთი) და სლოვაკეთის დედაქალაქი ბრატისლავა. სათავიდან დაახლოებით 354 კმ დინების შემდეგ, სლოვაკეთში, ქალაქ დევინის სიახლოვეს დუნაის ერწყმის. მორავა ევროპის მდინარეებს შორის არადამახასიათებელი შავი წყლით გამოირჩევა.

მდინარის მთავარი შენაკადია დიე, რომელიც მას ქვემო ავსტრიისა და მორავიის საზღვართან უერთდება.

გალერეა
ტომ სოიერის თავგადასავალი

„ტომ სოიერის თავგადასავალი“ — ამერიკელი მწერლის, მარკ ტვენის რომანი, რომელიც 1876 წელს გამოიცა და მოგვითხრობს მდინარე მისისიპისთან მცხოვრები ბიჭის, ტომ სოიერის თავგადასავალზე. მოქმედება ვითარდება 1840-იან წლებში, ადგილობრივ ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში (რაც განასახიერებს მისურის შტატის ქალაქ ჰანიბალს, მარკ ტვენის მშობლიურ ქალაქს). მიუხედავად იმისა, რომ ეს წიგნი თითქოს გადაჩრდილა მისმა პრიქველმა „ჰეკლბერი ფინის თავგადასავალი“, იგი მიჩნეულია ამერიკული ლიტერატურის შედევრად.

„ტომ სოიერის თავგადასავალი“ იყო რომანის დაწერის პირველი მცდელობა მარკ ტვენისგან. რომანი შეიცავს იუმორის, სატირისა და სოციალური კრიტიკის ელემენტებს, რამაც მარკ ტვენი ამერიკული ლიტერატურის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ავტორად აქცია.

მარკ ტვენი წიგნში აღწერს ავტობიოგრაფიულ მოვლენებსაც. ნაწარმოებში ნახსენები არაერთი ადგილი რეალურად არსებობს და ხშირად იწვევს ტურისტებს დასათვალიერებლად.
კრალიცკი-სნეჟნიკი

კრალიცკი-სნეჟნიკი — მთა ცენტრალურ ევროპაში, აღმოსავლეთ სუდეტებში, ჩეხეთისა და პოლონეთის საზღვარზე. სახელი სნეჟნიკი სიტყვა „თოვლიდან“ მომდინარეობს, რადგან მთა წლის მანძილზე რვა თვეზე მეტი ხნის განმავლობაში თოვლითაა დაფარული. ჩეხურში, ზედსართავი სახელი „კრალიცკი“ დამატებულია იმის გამო, რომ ეს მთა სხვა მთისგან — დეჩინსკი-სნეჟნიკისგან გაარჩიონ.

კრალიცკი-სნეჟნიკი სნიზნიკის მთების უმაღლესი წერტილია. მასივი მესამეულ სისტემაში ჩამოყალიბდა და ის წყალგამყოფს წარმოადგენს შავ, ბალტიისა და ჩრდილოეთის ზღვებისთვის.

1990 წელს, ჩეხეთის მხარეს სახელმწიფოს დაცვის ქვეშ მყოფი ბუნების ნაკრძალი შეიქმნა. ასევე დაცულია პოლონეთის მხარე, სადაც შექმნილია სნეჟნიკის ლანდშაფტის პარკი.

გალერეა
ჩერხოვი

ჩერხოვი  — მთა ჩეხეთში. ჩეხეთის ტყის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 1042 მ. გერმანია-ჩეხეთის საზღვრიდან მდებარეობს 2 კილომეტრში. ჰაერის საშუალო ტემპერატურა უდრის 4,2°-ს. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში 1168 მმ. 1894 წელს ვილემ კურცის ინიციატივით მთაზე აღიმართა 18 მ სიმაღლის ხის კოშკი, რომელიც 1905 წლისათვის ქვის ნაგებობით შეიცვალა. მეორე მსოფლიო ომის (1939-1945) შემდეგ იყენებდნენ სამხედროები. ამჟამად ჩერხოვი ტურიზმის ობიექტია.
ლადინური ენა

ლადინური ენა — რომანული ენა, ინდოევროპული ენების ოჯახისა, რომელიც გავრცელებულია ჩრდილოეთ იტალიაში, ტრენტოს, ბოლცანოსა და ბელუნოს პროვინციებში. მჭიდროდ არის დაკავშირებული შვეიცარიის რეტორომანულ და ფრიული ენებთან. რომანულ ენებს მიეკუთვნება აგრეთვე ლადინო ენა, რომელიც განსხვავდება ლადინური ენისგან და, რომელიც რომანული ენების იბერო-რომანულ ქვეჯგუფს მიეკუთვნება. 2001 წლის მონაცემებით ლადინურ ენაზე საუბრობს 34.586 ადამიანი.
მაიამი ჰიტის სეზონები

მაიამი ჰიტი — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი, რომელიც მდებარეობს, ქალაქ მაიამიში, ფლორიდის შტატში, აშშ. გუნდი არის წევრი სამხრეთ-აღმოსავლეთ დივიზიონის, რომელიც აღმოსავლეთ კონფერენციას ეკუთვნის ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში . გუნდი საშინაო მატჩებს ატარებს -ში, რომელიც დაბლითა მაიამიში მდებარეობს. გუნდის მფლობელი არის მიკი არისონი, ხოლო მთავარი მწვრთნელის პოსტზე ერიკ სპოელსტრა, მენეჯერის პოსტზე კი პეტ რაილი არიან.

ჰიტი ლიგას 1988 წელს შეუერთდა, როგორც დამატებითი გუნდი. მაიამი ჰიტი ორლანდო მეჯიქთან ერთად წარმოადგენს ფლორიდის შტატს -ში. დაარსებიდან მოყოლებული 24 სეზონის განმავლობაში, გუნდმა 16-ჯერ მოახერხა პლეიოფში თამაში, სადაც 9 დივიზიონის ტიტული, 3 აღმოსავლეთ კონფერენციის ჩემპიონობა და ერთხელ კი ჩემპიონის ტიტულს შეწვდა, როდესაც 2006 წელს დალას მევერიქსი 4-2 დაამარცხეს სერიებში.

მნიშვნელობები
სეზონის შედეგები
ყველა დროის შედეგი
შენიშვნა: სტატისტიკის ბოლო შესწორების თარიღი 2011-12 წლის სეზონის დასრულება
ჟაკ-ივ კუსტო

ჟაკ-ივ კუსტო (; დ. 11 ივნისი, 1910 — გ. 25 ივნისი, 1997) — ფრანგი საზღვაო ოფიცერი, მკვლევარი, კონსერვაციონისტი, კინორეჟისორი, გამომგონებელი, მეცნიერი, ფოტოგრაფი, რომელიც სწავლობდა ზღვას და სიცოცხლის ყველა ფორმას წყალში. მან გააუმჯობესა აკვალანგი და გზა გაკაფა ზღვის კონსერვაციისკენ. ამავე დროს კუსტო საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი იყო. იგი ასევე ცნობილია როგორც „კომენდანტი კუსტო“ ან „კაპიტანი კუსტო“.

კუსტომ 1943 წელს ემილი განიანთან ერთად გააუმჯობესა და მოსინჯა აკვალანგი.
გიუსტავ ეიფელი

ალექსანდრ გიუსტავ ეიფელი (; დ. 15 დეკემბერი, 1832 — გ. 27 დეკემბერი, 1923) — ფრანგი სამოქალაქო ინჟინერი და არქიტექტორი. პარიზის ხელოვნებისა და წარმოების ცენტრალური სკოლის დამთავრების შემდეგ, მან სახელი გაითქვა საფრანგეთის სარკინიგზო ქსელისთვის სხვადასხვაგვარი ხიდების აშენებით, რომელთა შორის ყველაზე ცნობილია გარაბიტ-ვიადუკი. თუმცა, გიუსტავი მთელ მსოფლიოში ცნობილი სახელგანთქმული ეიფელის კოშკის წყალობით გახდა, რომელიც პარიზის 1889 წლის მსოფლიო გამოფენისთვის აშენდა. ინჟინერიისგან ჩამოშორების შემდეგ, ეიფელმა თავისი ძალისხმევა მეტეოროლოგიისა და აეროდინამიკის კვლევებისკენ მიმართა და ორივე სფეროში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა.
მეშადი აზიზბეკოვი

მეშადი აზიმ-ბეკ-ოღლუ აზიზბეკოვი ( დ. 18 იანვარი [ძვ. სტ. 6 იანვარი ], 1876, ბაქო — გ. 20 სექტემბერი, 1918) — აზერბაიჯანელი რევოლუციონერი, ერთ-ერთი პირველი აზერბაიჯანელი მარქსისტი. კომპარტიის წევრი 1898 წლიდან. რევოლუციური მოძრაობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი კავკასიაში, ინჟინერი.
დაამთავრა ბაქოს რეალური სასწავლებელი და პეტერბურგის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი (1908). იყო სოციალ-დემოკრატიული ჯგუფის „ჰუმეთის“ ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 1905–1907 წლების რევოლუციის აქტიური მონაწილე. 1913–1904 წლებში ბაქოს პროლეტარიატის გაფიცვების ერთ-ერთი ორგანიზატორი. 1917 — ბაქოს საბჭოს წევრი. 1917 წლის სექტემბერში ხელმძღვანელობდა საყოველთაო გაფიცვის ბაქოს ნავთობის სარეწაოებსა და ქარხნებში. აქტიურად იბრძოდა ბაქოში საბჭოთა ხელისუფლების გამარჯვებისა (1917 წლის ოქტომბერი) და მუსავატელების ანტისაბჭოტა აჯანყების ლიკვიდაციისათვის (1918 წლის მარტი). მუშაობდა ბაქოს სახკომსაბჭოში საგუბერნიო კომისრად და შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრის მოადგილედ. ამავე დროს 1918 წლის მაისიდან იყო ბაქოს მაზრის გლეხთა დეპუტატთა საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე. ინგლისის ინტერვენტებმა ესერების ხელშეწყობით დახვრიტეს სხვა ბაქოს 26 კომისრებთან ერთად. მეშადი აზიზბეკოვის ხსოვნის უკვდავსაყოფლად მისი სახელი მიენიჭა რაიონებს აზერბაიჯანსა და სომხეთში.
პორტუგალიის, ბრაზილიისა და ალგარვეს გაერთიანებული სამეფო

პორტუგალიის, ბრაზილიისა და ალგარვეს გაერთიანებული სამეფო — ტრანსატლანტიკური მონარქია, რომელიც ჩამოყალიბდა პორტუგალიის კოლონია ბრაზილიისთვის სამეფოს სტატუსის მინიჭებითა და მისი გაერთიანებით პორტუგალიისა და ალგარვეს სამეფოსთან, რომელთას ერთიანი სახელმწიფო შექმნეს. ამ გაერთიანებული სამეფოს შიგნით, თითოეული სამეფო სუნ-ნაციონალური ერთობის სტატუსით განაგრძობდა არსებობას.

პორტუგალიის, ბრაზილიისა და ალგარვეს გაერთიანებული სამეფო 1815 წელს ჩამოყალიბდა, მას შემდეგ რაც პორტუგალიის სამეფო ოჯახი (მეფე ჟუან ) ბრაზილიაში გადასახლდა და იარსება დაახლოებით ერთი წელი, სანამ სამეფო ოჯახი კვლავ პორტუგალიაში დაბრუნდა. დე-ფაქტო დაიშალა 1822 წელს, როდესაც ბრაზილიამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. გაერთიანებული სამეფოს დაშლას პორტუგალია დე-იურე 1825 წელს დათანხმდა, როდესაც მან ბრაზილიის დამოუკიდებლობა აღიარა.

არსებობის მანძილზე, გაერთიანებული სამეფო არ ემთხვეოდა პორტუგალიის მთლიან იმპერიას, ის უფრო ტრანსატლანტიკური მეტროპოლისი იყო, რომელიც პორტუგალიის კოლონიურ იმპერიას აკონტროლობდა, მათ შორის ზღვისგადაღმა სამფლობელოებს აფრიკასა და აზიაში. სამეფოს დედაქალაქი რიო-დე-ჟანეირო იყო.
არშუშა (ქართლის ერისმთავარი)

არშუშა — ქართლის ერისმთავარი, ვარაზ-ბაკურის შესაძლო ძმა.

ბიოგრაფია
„მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ში შესულ "დიდ ერისთავთა" სიაში მოხსენიებულია კურაპალატის ტიტულით და აგრეთვე აბასთუმნის ეკლესიის ჯვრის კვარცხლბეკის წარწერაში ბიზანტიის იმპერატორის იუსტინინე -ის (685–695; 705–711) მმართველობის პირველ პერიოდში "ქართველთა ერისთავად", "მამფალის" და "პატრიკოსის" ტიტულებით. არშუშას ბიზანტიური ტიტულები მოწმობენ, რომ ქართლი ამ პერიოდში ბიზანტიის პოლიტიკის გავლენის ქვეშ იმყოფებოდა, რაც 689 წელს ბიზანტია-სახალიფოს ზავის პირობებიდან უნდა გამომდინარეობდეს.

მის სამფლობელოში შედიოდა თრიალეთი, ტაშირი და აბოცი.
ვარაზ-ბაკური (ქართლის ერისთავი)

ვარაზ-ბაკური — ფეროზიანთა დინასტიის წარმომადგენელი, ქართლის ერისმთავარი 700-711 წლებში, ბიზანტიის იმპერატორ იუსტინიანე -ს დიდმოხელე, ოფსიკიონის თემის სტრატეგოსი.

ბიოგრაფია
მოხსენიებულია „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ში “აპაი-პატრიკიოსის”, ხოლო “ქართლის ცხოვრების” ჩანართის მიხედვით, “ანთიპატრიკიოსი”.

700-703 წლებში ქალკედონიტურ მრწამსზე გადაიყვანს გარდაბნელნი (გარდმანი). ამ უკანასკნელ ცნობას იმეორებს სუმბატ დავითის ძე. ერისმთავრობის დროს დაუწყია ვარაზ-ბაკურს სამშვილდის სიონის მშენებლობა.

იუსტინიანე -მ მოგვიანებით მას ოფსიკიონის თემის სტრატეგოსობა და საიმპერატორო გვარდიის მეთაურობა უბოძა. 711 წლის  დეკემბერში იუსტინიანე და მისი  მომხრეები, მათ შორის ვარაზ ბაკურიც, სიკვდილით დასაჯეს.
ხესუს ნავასი

ხესუს ნავას გონსალესი (; დ. 21 ნოემბერი, 1985, ესპანეთი) — ესპანელი ფეხბურთელი. „სევილიას“ მარჯვენა მცველი და მარჯვენა გარემარბი. 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონი და ევროპის ორგზის ჩემპიონი (2012, 2024) ესპანეთის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

საკლუბო კარიერა
საკლუბო კარიერის უმეტესი ნაწილი (2003–13) გაატარა „სევილიაში“, რომლის შემადგენლობაშიც ოთხჯერ მოიპოვა უეფა-ს თასი და ორჯერ ესპანეთის თასი და თითოჯერ ესპანეთის სუპერთასი და უეფა-ს სუპერთასი.

2013–17 წლებში „მანჩესტერ სიტიში“ თამაშობდა, რომლის შემადგენლობაშიც 2013–14 წლების პრემიერ ლიგა მოიგო.

2017 წლიდან კვლავ „სევილიაში“ განაგრძო თამაში.

სანაკრებო კარიერა
თამაშობდა ესპანეთის 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში (2004–05). რაც შეეხება ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებს — მისი დებიუტი ეროვნულ ნაკრებში 2009 წლის 14 ნოემბერს, მადრიდში გამართულ საშინაო მატჩში არგენტინის ეროვნულ ნაკრებთან შედგა (2–1).

ნაკრებში ექვსწლიანი არყოფნის შემდეგ 2019 წელს დაბრუნდა და ნორვეგიისა და მალტის წინააღმდეგ ითამაშა.

2023 წლის 18 ივნისს მან ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებში 37 წლისა და 209 დღის ასაკში ითამაშა, რითაც ეროვნული ნაკრების რეკორდი დაამყარა, როგორც ყველაზე ასაკოვანმა ფეხბურთელმა, რომელიც ნაკრების მაისურით გამოვიდა მოედანზე.

2023 წელს ის გახდა ისტორიაში პირველი ფეხბურთელი, რომელმაც მსოფლიო ჩემპიონატი, ევროპის ჩემპიონატი და უეფას ერთა ლიგა მოიგო.

2024 წლის 14 ივლისს 38 წლის ნავასი კარიერაში მეორედ გახდა ევროპის ჩემპიონი. ეროვნულ გუნდში ის იყო ერთადერთი ფეხბურთელი, რომელმაც ესპანეთის ნაკრების შემადგენლობაში ითამაშა როგორც 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე, ასევე ევრო 2012-ზე და ევრო 2024-ზე.

ტურნირის დასრულებისთანავე მცველმა ეროვნული ნაკრებიდან წასვლის შესახებ განაცხადა.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
სევილია
ესპანეთის თასი: 2006–07, 2009–10
ესპანეთის სუპერთასი: 2007
უეფა-ს თასი/უეფა-ს ევროპა ლიგა: 2005–06, 2006–07, 2019–20, 2022–23
უეფა-ს სუპერთასი: 2006; ფინალისტი: 2023

მანჩესტერ სიტი
ინგლისის პრემიერლიგა: 2013–14
ინგლისის ლიგის თასი:2013–14, 2015–16

სანაკრებო
ესპანეთი
მსოფლიო ჩემპიონი: 2010
ევროპის ჩემპიონი: 2012, 2024
უეფა-ს ერთა ლიგა: 2022–23
ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფინალისტი: 2013

ინდივიდუალური
ლა ლიგის საუკეთესო შემტევი ნახევარმცველი: 2009–10
ლა ლიგის სეზონის გუნდის წევრი: 2018–19
უეფა-ს ევროპა ლიგის სეზონის გუნდის წევრი: 2019–20, 2022–23
უეფა-ს ევროპა ლიგის სეზონის საუკეთესო მოთამაშე: 2022–23

ჯილდო
სპორტული ღირსების სამეფო ორდენის ოქროს მედალი: 2011
ჯუანშერი (ერისმთავარი)

ჯუანშერ (გ. 787) — ქართლის ერისმთავარი საუკუნის 50–60-იან წლებში. მის დროს საქართველოში და კერძოდ ქართლში არაბები ბატონობდნენ. დახარკულმა მოსახლეობამ არაბებს აჯანყება მოუწყეს. არაბები ქართველი ხალხის წინააღმდეგობას დაუნდობელი სისასტიკით პასუხობდნენ. ჯუანშერი და ფეოდალური ქართლის საზოგადოებრივი ორგანიზმი მტკიცე აღმოჩნდა და განსაცდელს გაუძლო.

ჯუანშერის მმართველობის პერიოდში, 764 წელს ხაზარებმა ამიერკავკასიაში ილაშქრეს. ხაზარეთის ხაკანს ჯუანშერის და, შუშანი მოეწონა და მისი ხელი ითხოვა, თუმცა უარი მიიღო. ხაზართა ლაშქარი, ბლუჩანის სარდლობით, კახეთს შეესია, დაატყვევა ჯუანშერი და შუშანი. ხაზარეთის გზაზე შუშანმა ბეჭდის თვალში დამალული საწამლავით თავი მოიკლა: „ჰქონდა მას ბეჭედი, აღმოუგდო მას თუალი და მოწოა იგი, რამეთუ იყო თუალსა მის ქვეშე წამალი სასიკუდინე და მუნთქუესვე მოკუდა“. განრისხებულმა ხაკანმა ბლუჩანი ცხენებს გააგლეჯინა, ჯუანშერი კი სამი წლის შემდეგ გაათავისუფლა ტყვეობისგან.
ბავარიის ზეგანი

ბავარიის ზეგანი — საშუალომთიანი შემაღლება გერმანიაში. გადაჭიმულია ბოდენის ტბის აღმოსავლეთით. ჩრდილოეთიდან მას შვაბიისა და ფრანკონიის იურის და ბოჰემიის მასივის სამხრეთი კიდეები ეკვრის. შუა ნაწილში ის მაქსიმალურად განიერია, დასავლეთი და აღმოსავლეთი ნაწილები კი უფრო ვიწროვდება. სამხრეთიდან პლატო შემოფარგლულია, თითქმის, სწორხაზოვანი ბავარიისა და ზალცბურგის ალპების კედლით. პლატოს მთელი ჩრდილო კიდის გასწვრივ, მეტწილად ფართო ხეობაში, მიედინება ზემო დუნაი. მას ერთვიან მდინარეები, რომლებიც პლატოს გადაკვეთენ, მათ შორის უდიდესნი (ილერი, ლეხი, იზარი, ინი) ალპებში იბადებიან, მათი შენაკედები და ღელეები კი პლატოს ბორცვიან მაღლობებზე იღებენ სათავეს. გეოლოგიური აგებულებისა და რელიეფის ხასიათით წააგავს შვეიცარიის ზეგანს.

უმეტესად აგებულია უმეტესად მოლასებით. რაიონის სამხრეთი და დასავლეთი ნაწილების რელიეფშიც აგრეთვე დიდ როლს თამაშობენ ალპებიდან გამყინვარების დროს ჩამოტანილი ბოლომორენული რკალისებური სერები და ფლუვიოგლაციალური რიყეების ფართო მაღალი ტერასები, რომლებშიც მდინარეთა ხეობებია შეჭრილი. ამ ტერასებს შორის უძველესნი დაფარული არიან ლიოსისებური თიხამიწებით. რეგიონში ყველაზე დიდი ქალაქია მიუნხენი.
ბავარიის ალპები

ბავარიის ალპები — ქედი აღმოსავლეთ ალპებში. ფართო გაგებით ტერმინი „ბავარიის ალპები“ გამოხატავს ალპების იმ ნაწილს, რომელიც ბავარიის ტერიტორიაზე ვრცელდება. ვიწრო გაგებით, მოქცეულია მდინარეების ლეხისა და ზაალახის ხეობებს შორის. წინათ ბავარიის ალპებს მიაკუთვნებდნენ ალგეის ალპებს, ხოლო ბერხტესგადენის ალპები ცალკე შტოქედია. მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 2656 მ (მთა გროსერ-კროტენკოპფი). დამახასიათებელია მყინვარული რელიეფი, მათ შორის ცირკული ფორმები. არის -სებრი ხეობები, სადაც მყინვარული გენეზისის ტბებია ჩამდგარი. სიახლოვეს ვრცელდება ბავარიის წინაალპები.
მონაცემთა ბიბლიოგრაფიული ბაზა

მონაცემთა ბიბლიოგრაფიულ ბაზა – ბიბლიოგრაფიული ჩანაწერების მონაცემთა ბაზა, მასალების ორგანიზებული ციფრული კოლექცია. მასში შედის აკადემიური ჟურნალები და გაზეთები, კონფერენციების მოხსენებები, რეპორტაჟები, პატენტები, წიგნები და სხვა მასალა. ბიბლიოთეკის კატალოგთან შედარებით, ბიბლიოგრაფიული ჩანაწერები წარმოადგენენ ანალიტიკას და არა სრულ მონოგრაფიებს.
სენტისი

სენტისი — მთა შვეიცარიაში. აპენცელის ალპების უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 2502 მ. ადვილად გასასვლელია. გეოლოგიური თვალსაზრისით მიეკუთვნება ჰელვეციურ შარიაჟს. ჰაერის საშუალოწლიური ტემპერატურა უდრის -1,9°-სს. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში 2487 მმ. ნალექები უმეტესად თოვლის სახითაა წარმოდგენილი. 1882 წელს გაიხსნა მეტეოროლოგიური სადგური.
გელური ფეხბურთი

გელური ფეხბურთი ( მოკლე ფორმა ან ) — ეროვნული სპორტის სახეობა ირლანდიაში, რომელსაც თამაშობს ორი 15 კაციანი გუნდი. ორივე გუნდის მოთამაშეების მიზანია, გადაცემების მეშვეობით ბურთი გაიტანონ მოწინააღმდეგე გუნდის ორ ვერტიკალურ ძელს შორის არსებულ კარში, რომელიც მიწიდან 2.5 მეტრის სიმაღლეზე გაყოფილია განივად.

გელურ ფეხბურთს თამაშობენ სფერული, ტყავის ბურთით. მოთამაშეებს უფლება აქვთ: ბურთი ატარონ თან, დაარტყან, ხელით გააკეთონ გადაცემა და აიგდონ (ფეხის წვერით დაარტყან ბურთს და ხელში დაიჭირონ). თამაშში ანგარიშის შეცვლის ორი სახე არსებობს: გოლები და ქულები. ქულა გუნდს ენიჭება იმ შემთხვევაში, თუ ხელით ან ფეხით დარტყმული ბურთი გადაივლის ჰორიზონტალური ძელის ზევით, ამ შემთხვევაში ქულა ფიქსირდება თეთრი ალმის აწევით. გოლი ითვლება მაშინ, როდესაც ფეხით დარტყმული ბურთი გავა ძელს ქვევით, ბადეში. გოლი ფიქსირდება მწვანე ალმის აწევით. გელური ფეხბურთის პოზიციები მსგავსია ფეხბურთის სხვა სახეობების პოზიციების და მოიცავს ერთ მეკარეს, 6 მცველს, 2 ნახევარმცველს და 6 თავდამსხმელს.

ეს სპორტი არის ერთ-ერთი სახე ფეხბურთის, რომელიც წარმოშობილია ტრადიციული ირლანდიური თამაშებისგან. მას ძირითადად ირლანდიაში თამაშობენ, თუმცა ასევე გავრცელებულია დიდ ბრიტანეთსა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. გელური ფეხბურთი არის ერთ-ერთი იმ ოთხი სპორტიდან, რომელსაც აკონტროლებს გელური ათლეტიკის ასოციაცია, უდიდესი სპორტული ორგანიზაცია ირლანდიაში. გელური ფეხბურთი ჰარლინგთან და კამოგისთან ერთად დღემდე რჩება იმ ერთ-ერთ სპორტად რამდენიმედან, რომელიც ინარჩუნებს მკაცრ სამოყვარულო სახეს, სადაც იკრძალება მოთამაშეებისთვის, მწვრთნელებისა და მსაჯებისათვის ნებისმიერი სახის ანაზღაურების გადახდა.
ბოჰემიისა და მორავიის პროტექტორატი

ბოჰემიისა და მორავიის პროტექტორატი — ცენტრალური ჩეხეთის ტერიტორიაზე შექმნილი მესამე რაიხის პროტექტორატი. შეიქმნა 1939 წლის 16 მარტს ადოლფ ჰიტლერის ბრძანებით, მას შემდეგ რაც სლოვაკეთის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობა გამოცხადდა. ბოჰემია და მორავია იყო ავტონომიური ტერიტორიები, როლებსაც ნაცისტური მთავრობა მოიაზრებდა როგორც გერმანიის დიდი რაიხის ნაწილს. მისი არსებობა 1945 წელს, გერმანიის კაპიტულაციის აქტით, დასრულდა.
იაროსლავ პლაშილი

იაროსლავ პლაშილი (ჩეხ. ; დ. 5 იანვარი, 1982, ოპოჩნო, ჩეხოსლოვაკია) — ყოფილი ჩეხი ფეხბურთელი, რომელიც უკანასკნელად თამაშობდა საფრანგეთის ლიგა 1-ის კლუბ „ბორდოსა“ და ჩეხეთის ეროვნულ ნაკრებში ნახევარმცველის პოზიციაზე.

საკლუბო კარიერა
ადრეული კარიერა
პლაშილმა 18 წლის ასაკში კონტრაქტი გააფორმა ფრანგულ კლუბ „მონაკოსთან“, 2000 წელს, მაგრამ ორი წლის განმავლობაში კლუბის შემადგენლობაში მხოლოდ რვა მატჩში მიიღო მონაწილეობა. შემდეგ იჯარით გადავიდა მეორე ლიგის კლუბ „კრეტეიში“. 2003 წელს პლაშილი დაბრუნდა მონაკოში და შემდეგი ოთხი წლის განმავლობაში ის იყო ძირითადი შემადგენლობის წევრი და 2003-04 წლების სეზონის ჩემპიონთა ლიგის გათამაშებაში კლუბთან ერთად გავიდა ფინალში, სადაც ისინი დამარცხდნენ პორტუგალიურ „პორტუსთან“, ანგარიშით 0-3. იმ სეზონში პლაშილი გოლით გამოირჩა „დეპორტივოსთან“ სარეკორდო ანგარიშით, 8-3 მოგებულ მატჩში.

ოსასუნა
2007 წელს პლაშილმა დაასრულა წარმატებული კარიერა მონაკოში და ესპანურ „ოსასუნასთან“ ხელი მოაწერა ოთხწლიან კონტრაქტს.

ბორდო
2009 წლის 8 ივნისს „ბორდომ“ 3 მილიონი ევროს სანაცვლოდ პლაშილი გადმოიყვანა გუნდში და გააფორმა ოთხწლიანი კონტრაქტი.

სანაკრებო კარიერა
პლაშილმა ჩეხეთის ნაკრების შემადგენლობაში ითამაშა ევროპის 2004 წლის, მსოფლიოს 2006 წლის, ევროპის 2008 წლის და ევროპის 2012 წლის ჩემპიონატებზე.

სანაკრებო გოლები
ჰოკეის ეროვნული ლიგა

ჰოკეის ეროვნული ლიგა — ჩრდილოეთ ამერიკის მამაკაცთა პროფესიონალური ყინულის ჰოკეის ლიგა, რომელიც 30 გუნდისგან შედგება, აქედან 23 გუნდი აშშ-ს, ხოლო 7 გუნდი კი კანადის ტერიტორიაზე მოქმედებს. ლიგის შტაბ-ბინა ნიუ-იორკში მდებარეობს. აღიარებულია უდიდეს ყინულის ჰოკეის ლიგად, ასევე ერთ-ერთი მთავარ სპორტულ ლიგად აშშ-სა და კანადის ტერიტორიაზე. სტენლის თასი არის ყველაზე ძველი პროფესიონალური სპორტული ჯილდო ჩრდილოეთ ამერიკაში, რომელიც გადაეცემა ლიგის პლეი-ოფის გამარჯვებულს ყოველი სეზონის ბოლოს.

გუნდები
რიო-დე-ჟანეირო-გალეანის საერთაშორისო აეროპორტი

რიო-დე-ჟანეირო-გალეანის ანტონიო კარლოს ჟობიმის საერთაშორისო აეროპორტი — ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროს მთავარი აეროპორტი. სახელი ეწოდა გალეანის პლაჟისგან, რომელიც თავდაპირველ მგზავრთა ტერმინალის პირდაპირ მდებარეობს. 1999 წლის 5 იანვარს, აეროპორტს ასევე ეწოდა ბრაზილიელი მუსიკოსის — ანტონიო კარლოს ჟობიმის სახელი. გელეონი მოხსენიებულია მის კომპოზიციაში „ “.

აეროპორტი უმსხვილესია მთელს ბრაზილიაში და მას სამთავრობო უწყება მართავს.

ისტორია
აეროპორტის ისტორია 1923 წლის 10 მაისს იწყება, როდესაც გელეანის პლაჟის სიახლოვეს, კუნძულ გოვრენადორზე საზღვაო ავიაციის სკოლა დაარსდა. 1941 წლის 22 მაისს, როდესაც ბრაზილიის საჰაერო ძალების სამინისტრო შეიქმნა, სკოლა გალეონის საჰაერო ძალების ბაზად გადაკეთდა; აშენდა ტერმინალი და საწყობები, გაფართოვდა ასაფრენი ბილიკი. ეს შენობები დღესაც არსებობს და გალეანის საჰაერო ძალების ბაზა კვლავაც აქტიურია. როდესაც 1942 წლის 22 აგვისტოს ბრაზილიამ ღერძ ბერლინი-რომი-ტოკიოს ომი გამოუცხადა, აეროდრომის გამოყენება ინტენსიურად დაიწყეს მოკავშირეებმა მეორე მსოფლიო ომთან დაკავშირებული ოპერაციების ჩასატარებლად.
პოლ ლანდოვსკი

პოლ ლანდოვსკი (; დ. 4 ივნისი, 1875 — გ. 27 მარტი, 1961) — ფრანგი მოქანდაკე. მისი საქვეყნოდ ცნობილი ქმნილებაა ქრისტეს ქანდაკება რიო-დე-ჟანეიროში.

ლანდოვსკი პარიზში დაიბადა, პოლონეთიდან დევნილთა ოჯახში. დაამთავრა საფრანგეთის ეროვნული აკადემია. 1900 წელს, დავითის ქანდაკებისთვის რომის პრემია მიიღო, რის შემდეგაც მისი ორმოცდათხუთმეტ წლიანი კარიერა დაიწყო. პარიზისთვის მან 35 ქანდაკება შექმნა, მისი შემოგარენისთვის კი თორმეტი. მათ შორისაა 1928 წელს შექმნილი არტ-დეკოს სტილის წმინდა ჟენევიევის ქანდაკება ტურნელის ხიდზე.

ლანდოვსკი ყველაზე უკეთ ცნობილია ბრაზილიაში, ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში აღმართული ქრისტეს ქანდაკებით, რომელიც მან 1931 წელს ბრაზილიელ სამოქალაქო ინჟინერ ეიტორ და სილვა კოშტასთან თანამშრომლობით შექმნა. ზოგიერთი წყაროს ცნობით, ლანდოვსკის ეკუთვნის ქანდაკების თავისა და ხელების მონახაზებიც.

1928 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ხელოვნების შეჯიბრში ლანდოვსკიმ ოქროს მედალი მიიღო. 1933—1937 წლებში იგი რომის ფრანგული აკადემიის დირექტორი იყო. მისი შვილი იყო კომპოზიტორი მარსელ ლანდოვსკი.

პოლ ლანდოვსკი 1961 წელს, პარიზის გარეუბან ბილონ-ბიანკურში გარდაიცვალა, სადაც მისი ღვაწლის პატივსაცემად მუზეუმი შეიქმნა, რომელშიც მისი ასზე მეტი ნამუშევარია გამოფენილი.

გალერეა