iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ობლოჟკი

ობლოჟკი — სოფელი უკრაინაში, სუმის ოლქის ჰლუხივის რაიონში.

უატმკ კოდი — 5921583501. მოსახლეობა 2001 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენდა 857 ადამიანს.

არის ობლოჟკის სოფლის საბჭოს ადმინისტრაციული ცენტრი. საბჭოში არ შედის სხვა დასახლებები.

გეოგრაფიული მდებარეობა
სოფელი ობლოჟკი მდებარეობს მდინარე რაკიტას სანაპიროზე, დინების ქვედა ნაწილში 2 კმ-ის მოშორებით მდებარეობს სოფელი შჩებრი, 1,5 კილომეტრის მანძილზე მდებარეობს სოფელი პოლოშკი. ამ ადგილას მდინარე შრება, მასზე რამდენიმე საგუბარია გაკეთებული. მდინარის გვერდით გადის საავტომობილო გზა -02 (  101).

ისტორია
სოფელი ობლოჟკი ცნობილია საუკუნიდან.
სოფლის მახლობლად აღმოჩენილია ძველი რუსული ეპოქის ნაქალაქარი (- საუკუნეები).
სოფელი შედიოდა ჩერნიჰივის გუბერნიის ჰლუხივის მაზრის ტულიგოლოვოს ვოლოსტის (თემის) შემადგენლობაში.
ობლოჟკიში მდებარეობდა მიქაელ მთავარანგელოზის ეკლესია. ეკლესიის მღვდელმსახურები:
1843 — მღვდელი თედორე შელიაკოვსკი და მღვდელი თედორე სმიჩკოვი;
1903 — მღვდელი პეტრე კირილეს ძე;
1912–1916 — მღვდელი მიხეილ ბორნია, მეფსალმუნე პეტრე იასნოპოლსკი.

სოციალური სფეროს ობიექტები
ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლა, სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულება „როსინკა“.

ღირსშესანიშნაობები
საბჭოთა მეომრების საძმო საფლავი.
პროფესორ ფორტრანის ენციკლოპედია

„პროფესორ ფორტრანის ენციკლოპედია“ — ნახატებით გაფორმებული სამეცნიერო-პოპულარული სამეცნიერო ენციკლოპედია ბავშვებისთვის. დაწყებითი სკოლის ასაკის ბავშვებისათვის არსებული წიგნის „მე ვიყავი კომპიუტერულ ქალაქში“ გაგრძელება.

პერსონაჟები
წიგნის პერსონაჟებია:

ბატი სახელად ბატი;
ბეღურა სახელად ბეღურა;
კატა სახელად იქსი;
პროფესორი სახელად ფორტრანი.

მოკლე აღწერა
წიგნის მოქმედება ხდება ქალაქ სიმპლექსში (კომპიუტერების ქვეყანა), სადაც ცხოვრობს და მუშაობს პროფესორი ფორტანი და მისი მეგობრები, და სადაც ყოველდღიურად ჩნდება ახალი და ძალიან მნიშვნელოვანი ცნობები კომპიუტერების შესახებ. ისინი მუდმივად უნდა შეიტანონ ენციკლოპედიაში, რითაც დაკავებულია პროფესორი ფორტანი. თავად პროფესორის შესახებ ცნობილია, რომ ის მსოფლიოში ცნობილი მეცნიერია, რადგან ესწრება სამეცნიერო კონგრესებს. პროფესორი დარწმუნებულია, რომ ახალი ცოდნის მიღება საჭიროა ნელა, აუჩქარებლად, თავდაპირველი საფუძვლიანად მომზადებით, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ყოველი ახალი ინფორმაცია აირევა თავში. ამასთან, აუცილებელია არა მხოლოდ წაკითხვა, არამედ წაკითხული გაგება. თავად პროფესორი ძალიან ფაქიზი და აკურატული ადამიანია. არ მოსწონს, როდესაც გვერდები იშლება. ამისათვის მან მოამზადა სანიშნეები ყველა ახალგაზრდა მკითხველს. მეგობრებთან ერთად, იგი ხშირად მოდელირებს კომპიუტერულ ალგორითმებს . მის აპარტამენტებში ცხოვრება საკმაოდ მარტივია, რასაც მოწმობს სამზარეულოში არსებული ვითარება, და ის ფაქტი, რომ პროფესორი და იქსი თავად წმენდენ კარტოფილს. კატა იქსი შრომის ავტომატიზაციის და ქალაქგარეთ დასვენების, თევზაობის და სოკოს კრეფის მომხრეა.

კომპიუტერულ ქვეყანაში განათლების სერტიფიკაციის სისტემა ცნობილი არ არის, მაგრამ პროფესორი ფორტანი უფლებამოსილია საპატიო სიგელი გადასცეს ყველას, ვინც ყურადღებით წაიკითხავს ენციკლოპედიას.

აღსანიშნავია, რომ საფუძვლების ახსნის გარდა, წიგნში შოიცავს რჩევებს იმაზე, თუ როგორ უნდა მოიქცეთ კონკრეტულ სიტუაციაში, მაგალითად, როდესაც სისტემა ინფიცირებულია კომპიუტერული ვირუსებით . ყველა ეს ინციდენტი ემართებათ პერსონაჟების მიმართ, როცა პროფესორი წასულია სამსახურიდან.

სასარგებლო რჩევები პროფესორ ფორტრანისგან
ამა თუ იმ მოწყობილობის მუშაობის პრინციპის ახსნის გარდა, პროფესორი იძლევა ბევრ მნიშვნელოვან რჩევას - რისი გაკეთება არ შეიძლება კომპიუტერთან მუშაობის დროს, მაგალითად:

არ შეიძლება კომპიუტერის დისფლეისტან ცხვირის მიბჯენით ჯდომა. ამით უარესდება მხედველობა და იწყება თავის ტკივილი.
არ შეიძლება ძილის წინ კომპიუტერთან მუშაობა და თამაში. ეს იწვევს ცუდ სიზმრებს ძილში.

შინაარსი
წიგნი დამზადებულია კომიქსების სახით, რომელთაგან თითოეული მათგანი მოგვითხრობს გარკვეულ თემაზე. 1991 წლის გამოცემა შემდეგი თავებისგან შედგება:

ალგორითმი
ბაიტი
პლოსტერი
ჯოისტიკა
წამყვანი
დისპლეი
კომპიუტერული ინჟინერიის ისტორია
როგორ მუშაობს კომპიუტერი
კლავიატურა
კომპიუტერი
კომპიუტერული ვირუსი
მაგნიტური დისკი
მანქანური ენა
მიკროკალკულატორი
მიკროპროცესორი
მოდემი
თაგვი
კომპიუტერული მეხსიერება
ზოლის კოდი
პრინტერი
პროგრამა
რობოტები
მსუბუქი კალამი
სკანერი
ტერმინალი
დამუშავების ცენტრალური ერთეული
პროგრამირების ენები
ვიკუნია (გვარი)

ვიკუნია — მცოხნელ ძუძუმწოვართა გვარი აქლემისებრთა ოჯახისა. აერთიანებს ორ სამხრეთამერიკულ სახეობას: ვიკუნიასა და ალპაკას. ადრე ეს სახეობები ლამის გვარში შედიოდნენ.

ადრე ითვლებოდა, რომ ალპაკა ჰუანაკოსაგან წარმოიშვა, თუმცა 2001 წელს ლონდონის სამეფო საზოგადოების ერთ-ერთ ჟურნალში ალპაკის დნმ-ის შესახებ გამოქვეყნებული ინფორმაციის მიხედვით იგი მიეკუთვნა ვიკუნიის გვარს. დოკუმენტში მითითებულია, რომ ალპაკა ვიკუნიისგანაა წარმოშობილი და არა ჰუანაკოსგან, თუმცა მოგვიანებით მნიშვნელოვანი ჯვარედინი ჰიბრიდიზაცია მოხდა შინაურ ლამასა და ალპაკას შორის.
კონსოლის თამაში

კონსოლის თამაში — ინტერაქტიული მულტიმედიური გართობის ფორმა, რომელიც შედგება მანიპულირებადი გამოსახულებისაგან, რომლის გენერირება ხდება ვიდეო თამაშების კონსოლის საშუალებით სტანდარტულ ტელევიზორზე ან სხვადასხვა აუდიო-ვიდეო სისტემასთან დაკავშირებით.

თვით თამაში იმართება კონსოლზე მიერთებული პორტატიული მოწყობილობის, კონტროლერის მეშვეობით. როგორც წესი, კონტროლერი შედგება რიგი ღილაკებისა და ანალოგური ჩხირებისგან.

კონსოლის თამაშები ძირითადად იწერება ოპტიკურ დისკზე, სათამაშო კარტრიჯზე და გამოყოფილი კონსოლის შიდა მეხსიერებაში. იგი აგრეთვე ვრცელდება ციფრული დისტრიბუციის საშუალებით.

რესურები ინტერნეტში
დელმირა აგუსტინი

დელმირა აგუსტინი (დ. 24 ოქტომბერი, 1886, მონტევიდეო, ურუგვაი — გ. 6 ივლისი, 1914, მონტევიდეო, ურუგვაი) — ურუგვაელი მოდერნისტი პოეტი საუკუნის დასაწყისში.

ბიოგრაფია
დელმირა აგუსტინი დაიბადა ურუგვაის დედაქალაქ მონტევიდეოში. მან დაიწყო წერა, როდესაც ათი წლის იყო და ლექსების პირველი წიგნი გამოაქვეყნა, როდესაც იგი ჯერ კიდევ მოზარდი იყო.

იგი წერდა ჟურნალისთვის „ “ (გარიჟრაჟი). მან ჩამოაყალიბა 1900-იანი წლების ურუგვაელი მწერლების ახალი თაობის ნაწილი, ხულიო ჰერერა ი რეისიგთან, ლეოპოლდ ლუგონსსა და რუბენ დარიოსთან (ამ უკანასკნელს დელმირა საკუთარ მასწავლებლად მიიჩნევდა) ერთად. დარუსო ადარებდა აგუსტინს წმინდა ტერეზას და აღნიშნა, რომ აგუსტინი იყო ერთადერთი ქალი მწერალი ამ წმინდანის შემდეგ, რომელმაც თავი ქალად გამოხატა.

დელმირა მწერლობის ასპარეზზე მაშინ გამოჩნდა, როდესაც ლიტერატურულ სამყაროში მამაკაცები დომინირებდნენ. აგუსტინის მწერლობის სტილი აღიქმება, როგორც მოდერნიზმის პირველი ფაზა, თუმცა დაყრდნობილი ფანტაზიურ და ეგზოტიკურ თემებზე.

აგუსტინის შემოქმედების ძირითადი ინსპირაციის და შთაგონების წყარო გახდა ეროსი — სიყვარული ღმერთი ბერძნულ მითოლოგიაში. ეროსი ფიგურირებს აგუსტინის ბევრ ლიტერატურულ ნაწარმოებში. დელმირამ მას თავისი მესამე წიგნიც კი მიუძღვნა, სახელწოდებით — „ “ (ცარიელი თასები) 1913 წელს, რომელიც მისი ახალ ლიტერატურულ მოძრაობაში — „ “ (ავანგარდი) გადასვლის დასაწყისად იქცა.

აღიარება
თვრამეტი წლის ასაკში მან გაზეთში „ “ დაწერა რამდენიმე სვეტი სახელწოდებით: „ეთერული ლეგიონი“. გაზეთში მან გამოაქვეყნა ფსევდონიმით — „ჯოუჯოუ“. ამ ნაწარმოებში მან განიხილა მონტევიდეოს ბურჟუაზიის წარმომადგენელი, კულტურულ და სოციალურ ცხოვრებაში წარმატებული ქალების პორტრეტები. მათ შორის იყო მარია ფერეირაც. ამის შემდეგ იგი მალე გახდა პოპულარული სახე კულტურულ ცხოვრებაში, დედამისთნ ერთად. პირველი წიგნი გამოაქვეყნა 1907, ხოლო მეორე 1910 წელს.

1912 წელს, როცა რუბენ დარიო, მოდერნიზმის დამაარსებელი, ჩავიდა მონტევიდეოში და დელმირა აგუსტინის შემოქმედების ნახვის შემდეგ თქვა:

პირადი ცხოვრება და სიკვდილი
იგი 1913 წლის 14 აგვისტოს დაქორწინდა ენრიკე ჯობს რეიესზე, თუმცა, ისინი მალევე, 1914 წლის 5 ივნისს განქორწინდნენ. ერთი თვის შემდეგ რეიესმა ორჯერ სასტიკად ესროლა აგუსტინს თავში და სახლში დაბრუნების შემდეგ თვითონაც თავი მოიკლა.

დელმირა აგუსტინი გარდაიცვალა 27 წლის ასაკში, მონტევიდეოში მდებარე საკუთარ სახლში. დაკრძალულია მონტევიდეოს ცენტრალურ სასაფლაოზე.
ანეტა დადეშქელიანი

ანეტა დადეშქელიანი (დ. 1872, ქ. ჯვარი (ყოფილი ზუგდიდის მაზრა), წალენჯიხის რაიონი — გ. 1922) — ქართველი პოეტი, ქველმოქმედი.

ბიოგრაფია
დაიბადა თავად ალექსანდრე (ვამეხ) დადიანისა და თავადიშვილ მავრა (მატა) წერეთლის ოჯახში, სამეგრელოში, ჯვარში, 1872 წელს. აღსანიშნავია, რომ დადიანების ეს შტო სახლობდა ჯვარში, ზუგდიდის მაზრაში. აქ ისინი გადმოსულნი იყვნენ მარტვილიდან. ანეტას მამა იმდროინდელი არისტოკრატიის ტიპური წარმომადგენელი იყო. ის 1870-იან წლებში დაქორწინდა იმერელ თავადიშვილზე მავრა (მატა) წერეთელზე, რომელიც გახლდათ თავად როსტომ წერეთლის ასული, ანუ აკაკი წერეთლის და. ანეტა დედით ადრე დაობლდა და ის აღსაზრდელად წაიყვანეს დედულეთში როსტომ წერეთლის ოჯახში, სადაც მის განათლებაზე ზრუნავდა ბიძა – აკაკი წერეთლი. აკაკის განსაკუთრებით უყვარდა ერთადერთი დისშვილი და სწორედ მისი დამსახურებით ანეტამ იმ დროისათვის საუკეთესო განათლება მიიღო.
1888 წელს ანეტა დაქორწინდა სვანეთის მთავართა შთამომავალზე, ჯანსუღ (გიორგი) დადეშქელიანზე (1858-1921). ანეტასა და ჯანსუღის ოჯახი პერიოდულად იცვლიდა საცხოვრებელ ადგილს, იმის მიხედვით, თუ სად მსახურობდა ჯანსუღი.

ანეტა საკმაოდ ნიჭიერი პოეტი და მთარგმნელი იყო. მისი ლექსები გამოქვეყნებულია იმდროინდელ ქართულ პერიოდულ პრესაში („ივერია“, „ჯეჯილი“). საუკუნის მიწურულისათვის ქართველ საზოგადოებაში განსაკუთრებით ცნობილი იყო ანეტას ლექსი „გაზაფხული“.

ცნობილი ფაქტია, ასევე ისიც, რომ სვანეთში დიდი ხნის განმავლობაში არ იყო სკოლები და დადეშქელიანები ცდილობდნენ სკოლის გახსნას და ამ მხრივაც თვალსაჩინოა ანეტას წვლილიც, რომელიც მხარში ედგა მაზლს, თათარყანს, ადგილობრივი სკოლის შექმნის, მასწავლებელებზე ზრუნვის, მოსახლეობაში წერა-კითხვის გავრცელების საქმეში. მათ 1899 წელს ეცერში გახსნეს სასწავლებელი კავკასიაში. მის გახსნაში უდიდესი წვლილი შეიტანეს მართლმადიდებელი ქრისტიანობის აღმდგენელი საზოგადოების სკოლების მისიონერ-ინსპექტორებმა მამინაიშვილებმა. ეცერის სკოლაში, დაარსებიდანვე თავი მოუყრია ორმოცდაათამდე მოწაფეს, სწავლის მსურველთა სიმრავლის შედეგად 1901 წელს ეცერის სკოლა ორკლასიანად გადაკეთდა. ამ საქმეში დიდი წვლილი მიუძღვის სწორედ ანეტას. ორკლასიან სკოლაში სწავლობდა დაახლოებით 65 შეგირდი.

სოფელ ჯვარში ტარიელ დადიანის ოჯახში დაცულია: მოგონებები ანეტას, ჯანსუღისა და მათი შვილების შესახებ; შემონახულია სურათები, რომლებზეც გამოსახულნი არიან ანეტა და ჯანსუღი, მათი შვილები (თათარყანი, ალექსანდრე), აკაკი წერეთელი, ომში დაღუპული თათარყანის ჩამოსვენების ამსახველი ფოტო და სხვა.

ანეტა დადეშქელიანი, ოჯახთან ერთად, ადგილობრივი თემის (ეცერი, ჯვარი) სოციალური თუ კულტურული ცხოვრების ცენტრში მუდამ იდგა და განსაკუთრებული წვლილი მიუძღვის საზოგადოების მოდერნიზაციის საქმეში. ანეტა განსაკუთრებით მხარში ედგა ქართულ პატრიოტულ აზრს, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას და ეხმარებოდა მას ნივთიერადაც და თავადაც მონაწილეობდა საგანმანათლებლო პროცესში.
ლუხუმ ჩხვიმიანი

ლუხუმ ჩხვიმიანი (დ. 3 მაისი, 1993, მესტია, საქართველო) — ქართველი ძიუდოისტი. საქართველოს სამგზის ჩემპიონი (2013, 2016, 2017; 60 კგ)  და ვერცხლის პრიზიორი (2015, 60 კგ). ევროპის ჩემპიონი (2019, მინსკი, ბელარუსი, 60 კგ) და მსოფლიოს ჩემპიონი (2019, ტოკიო, იაპონია, 60 კგ). 20-წლამდელებს შორის საქართველოს ჩემპიონი (2012, 60 კგ) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2010, 55 კგ). ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2009, 55 კგ) და ახალგაზრდებს შორის ევროპის თასის ბრინჯაოს პრიზიორი (2013, 60 კგ). 2019 წლის საქართველოს საუკეთესო სპორტსმენი (განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრო) ძალოსან ლაშა ტალახაძესთან და მოჭიდავე გენო პეტრიაშვილთან, ბექა ლომთაძესთან, ნუგზარ წურწუმიასთან და ლაშა გობაძესთან ერთად.

საერთო შედეგები
ნადეჟდა ხარაძე

ნადეჟდა ხარაძე (დ. 28 დეკემბერი, 1912 — გ. 16 ივნისი, 1999) — ქართველი ოპერის მომღერალი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1946). ღირსების ორდენის კავალერი (1996)

ბიოგრაფია
ნადეჟდა ხარაძე დაიბადა 1912 წელს თბილისში. მუსიკის, თეატრისა და ქორეოგრაფიის სიყვარული მას ოჯახიდან გამოჰყვა. ნადეჟდას მამა ვასილ ხარაძე, პირველი ქართული პოლკის პოლკოვნიკი-კონსულტანტი გახლდათ. იგი ქართული ხალხური სიმღერების კარგი მცოდნე და დამფასებელი იყო. რაც შეეხება დედას, სოფიო ბაქრაძე კი იმედაშვილის სახალხო თეატრის წარმოდგენებში მონაწილეობდა. ნადეჟდა ხარაძე განსაკუთრებით გამოირჩეოდა ხმის ფილირების ბრწყინვალე ტექნიკით, მაღალი რეგისტრის ბგერების განსაკუთრებული სიმსუბუქითა და მოქნილობით.

აღსანშნავია, რომ ხარაძეების ოჯახის საუკეთესო მეგობარი გამოჩენილი კომპოზიტორი ვიქტორ დოლიძე იყო. ვიქტორმა ნადეჟდა კონსერვატორიის კარამდეც კი მიაცილა. 1937 წელს, პროფესორ ვრონსკის ხელმძღვანელობით, მან წარმატებით დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. უნდა აღინიშნოს, რომ ნადიას იმდენად გამართული, სასიამოვნო ტემბრისა და ჟღერადი კოლორატურული სოპრანო ჰქონდა, რომ ჯერ კიდევ კონსერვატორიის მეოთხე კურსის სტუდენტი, ევგენი მიქელაძემ იგი თბილისის საოპერო დასში მიიწვია, სადაც დიდი ხნის განმავლობაში მოღვაწეობდა.

ნადეჟდა ხარაძის, როგორც მომღერლის დებიუტი მარიხისა და ქეთოს („აბესალომ და ეთერი“, „ქეთო და კოტე“) პარტიებით შედგა.

ნადეჟდა ხარაძის რეპერტუარში განსაკუთრებული წარმატებით სარგებლობდა როზინას („სევილიელი დალაქი“), ვიოლეტას („ტრავიატა“), მარიხის („აბესალომ და ეთერი“), მაროს („დაისი“), პირიმზისას („ბაში-აჩუკი“). სწორედ მის მიერ განსახიერებული პარტიები შესრულების ყოველ ჯერზე საკმაოდ იცვლებოდა. ეს კი დამოკიდებული იყო ძირითადად იმაზე, თუ ვინ იყო უშუალოდ მისი პარტნიორი სწორედ იმ მოცემულ მომენტში.

აღსანიშნავია, რომ იმ პერიოდის საქართველოში პროფესიული საოპერო ვოკალურ-საშემსრულებლო ხელოვნების განვითარებას ხელი განსაკუთრებულად და დიდად შეუწყო თბილისში 1851 წელს საოპერო თეატრის გახსნამ. სწორედ იმ პერიოდის ქართულ სცენაზე იტალიური ოპერებისადმი აუდიტორიის დიდმა ინტერესმა წარმოშვა ქართული ეროვნული პროფესიული მუსიკალური პროდუქტის შექმნის აუცილებლობა, რასაც თავი წარმატებით გაართვეს ქართველ კომპოზიტორთა პირველი თაობის წარმომადგენლებმა - ზაქარია ფალიაშვილმა, მელიტონ ბალანჩივაძემ, დიმიტრი არაყიშვილმა. მათ შემოქმედებაში განსაკუთრებული და თვალსაჩინო ადგილი დაიკავა აგრეთვე მცირე ვოკალურმა ფორმამ, მათ შორის რომანსმა და სიმღერამ.

ნადეჟდა ხარაძე გადაღებულია ლანა ღოღობერიძის კომედიური ჟანრის მიუზიკლში „აურზაური სალხინეთში“ (1975).

მუსიკისმცოდნე მანანა ახმეტელის თქმით: „ნადეჟდა ხარაძე ის მომღერალია, რომელმაც სათავე დაუდო ქართულ საოპერო სცენაზე მთელი რიგი პარტიების საშემსრულებლო ტრადიციას“.

სიცოცხლის ბოლო წლებში ნადეჟდა ხარაძე, თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პროფესორი, ქართველ ვოკალისტთა მომავალი თაობის აღზრდას ემსახურებოდა. მის აღზრდილთა რიგებში არაერთი ცნობილი მომღერალი ირიცხება. ნადეჟდა ხარაძე გარდაიცვალა 1999 წელს, 87 წლის ასაკში.

ჯილდოები და აღიარება
1941 — საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
1946 — საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი
გაიანე ხაჩატურიანი

გაიანე ხაჩატურიანი (დ. 1942 — გ. 2009) — ქართველი მხატვარი.

ბიოგრაფია
გაიანე 1942 წლის 9 მაისს თბილისში დაიბადა. მამა, ლევონ ხაჩატურიანი, ელექტროინჟინერი იყო, ხოლო დედა ჰასმიკ კალანტაროვი, ჰახნაზარიანთა სახელოვანი გვარის წარმომადგენელი. მისი წინაპრები უძველესი სომხები - ზოკები იყვნენ. გაიანეს ძმა კი პროფესიით ინჟინერი, სიცოცხლის ბოლომდე მოსკოვში ცხოვრობდა.

გაიანე სკოლაში სწავლის პარალელურად ფერწერის გაკვეთილებს ესწრებოდა იაკობ ნიკოლაძის სამხატვრო სასწავლებელთან არსებულ მოსე თოიძის სკოლაში (პედაგოგი გუგული ქურდიანი). აღნიშნული სკოლის დამთავრების შემდეგ თბილისის სამხატვრო აკადემიაში ორწლიანი მოსამზადებელი კურსი გაიარა, თუმცა ალექსანდრე ბაჟბეუქ-მელიქოვის რჩევით, აკადემიაში შესვლა გადაიფიქრა, რათა არ დაეკარგა თავისი ორიგინალური და საკუთარი ხედვა.

აღსანიშნავია, რომ ხატვა გაიანემ ადრეული ასაკიდან დაიწყო. ერთ-ერთ ინტერვიუში მხატვარი იხსენებს, როგორი აღფრთოვანება გამოუწვევია უფროსებში მის მიერ სამი წლის ასაკში დახატულ თოჯინას, რომელიც ძალიან ჰგავდა დიდ ბებია. მას შემდეგ სულ ხატავდა, თუმცა მხატვრობით სერიოზულად 12 წლიდან დაინტერესდა, როდესაც გართულებული ბრმა ნაწლავის ოპერაციის შემდეგ მუდმივად სახლში გამოკეტილი, ბავშვურ თამაშებს ჩამოშორდა და საკუთარ სამყაროში ჩაღრმავება იწყო.

გაიანე ხაჩატურიანზე აღტაცებულები წერდნენ ვლადიმერ სპივაკოვი და მარტიროს სარიანი, მისი შემოქმედებით მოხიბლული იყო ანდრეი ტარკოვსკი, რომელიც მხატვარს საკუთარ მეგობრადაც კი მიიჩნევდა და ხშირად სტუმრობდა მას ოჯახში. გაიანეს მეგობრები იყვნენ ასევე გია ყანჩელი, ირინა უვაროვა, იური დანიელი, ბელა ახმადულინა.

გაიანე წლების მანძილზე ნამუშევრებს ელენე ახვლედიანს უჩვენებდა და მისგან რჩევებს იღებდა. სწორედ ამ უკანასკნელმა შეახვედრა პირველად მხატვარს სწორედ გამორჩეული სერგო ფარაჯანოვი. სწორედ ეს განსაკუთრებული ნაცნობობა დიდ, მრავალწლიან მეგობრობაში გადაიზარდა. რეჟისორი ძალიან აფასებდა გაიანეს ნიჭს და ხელს უწყობდა მისი შემოქმედების პოპულარიზაციას.

გაიანე ხაჩატურიანი ადრეული ასაკიდან წერდა ლექსებს ასევე რუსულ ენაზე. მისი ჩანაწერები რიტმული პროზის საუკეთესო ნიმუშია, რომელიც გაიანეს შემოქმედების გააზრების ერთგვარი გასაღებიცაა.

1971 წელს უნდა შემდგარიყო გაიანეს პერსონალური გამოფენა ერევანში, ტელევიზიის ოფისში, მაგრამ გამზადებული ექსპოზიცია, სადაც 40 სურათი იყო წარმოდგენილი, აკრძალეს. მოგვიანებით გამოფენა მაინც შედგა ფიზიკის ინსტიტუტში. სიცოცხლის მანძილზე არაერთ ჯგუფურ გამოფენაში აქვს მონაწილეობა მიღებული, ჰქონია პერსონალური გამოფენები თბილისში, ერევანსა და მოსკოვში.

გაიანე ხაჩატურიანი 2009 წლის 1 მაისს მძიმე და ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ გარდაიცვალა. მხატვრის ნამუშევრები დაცულია მის ოჯახში, ერევნის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმში, საქართველოსა და საზღვარგარეთის ქვეყნების კერძო კოლექციებშიც კი.
კაჭრეთის მეორე გორასამარხი

კაჭრეთის გორასამარხი — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაჭრეთში. დგას სადგურის ჩრდილოეთით, განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით მეორე ათასწლეულის პირველი ნახევრის დასასრულს.

გორასამარხი 1978 წელს შეისწავლა ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური, რაზმის ხელმძღვანელი ვ. ვარაზიშვილი). სამარხი დაზიანებული იყო. გორასამარხის მსხვილი რიყის ქვის ყრილის(დიამეტრი-10 სანტიმეტრი სიმაღლე - 0,8 მეტრი) ცენტრალური ნაწილის ქვეშ აღმოჩნდა ოვალური მოყვანილობის დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ დამხრობილი სამარხი ორმო(სიგრძე-2,10 მეტრი სიღრმე - 1 მეტრი). კიდურებ მოხრილი მიცვალებული ესვენა ორმოს ცენტრალურ ნაწილში მარჯვენა გვერდზე, თავით დასავლეთისკენ. სამარხი ორმოს აღმოსავლეთ ნაწილში გამოვლინდა, ასევე აქ აღმოჩნდა ცხვრის მთლიანი ჩონჩხი ოდნავ მოხრილი კიდურებით, მარჯვენა გვერდზე, თავით სამხრეთისკენ, ორმოს სამხრეთ დასავლეთ ნაწილში და სამხრეთ კედელთან აღმოჩნდა წვრილფეხა საქონლის კიდურები და ხელით ნაძერწი 7 ჭურჭელი, მერვე ჭურჭელი მიცვალებულის მუხლებთან იდგა. თავის ქალის უკან აღმოჩნდა ბრინჯაოს ყუნწგახვრეტილი, პირზე ქედიანი სატევარი.

სამარხში გამოვლენილ კერამიკაში იყო მორუხო-მოყავისფრო, ოდნავ პირგადაშლილი, დაბალყელიანი, კვერცხისებრტანიანი ქილა და ქილის პირისა და მხრის ფრაგმენტი. ერთ-ერთი ქილა დამზადებულია უხეში ქვიშნარევი, მეორე-სილანარევი მკვრივი თიხით. სამარხში იყო აგრეთვე შავპრიალა, ფოსოთი შემკული ცალყურა და მოყავისფრო-მოვარდისფრო, ოდნავ პირმოყრილი სასმისები, ასიმეტრიული ორი ქოთანი და ორი კოჭობი, მათ მოწითალო, ფხვიერი კეცი, ოდნავ გადაშლილი პირი, დაბალი ყელი და თითქმის სწორი გვერდები აქვს, ქოთნებს და კოჭბებს ყელის ძირში ოდნავ რელიეფური, წყვეტილი წიბო შემოუყვება. ერთ კოჭობს ასეთი წიბო მუცლის ზედა ნაწილშიც აქვს შემოვლებული. ორმოსამარხის ყრილის ცენტრალური ნაწილის ქვეშ, ორმოს ფსკერიდან 0,8 მეტრის სიმაღლეზე, ჩანაყარ ქვაზე დასვენებული მიცვალებულის ძლიერ დაშლილი ძვლები აღმოჩნდა. ინვენტარი მას თან არ ახლდა. მიცვალებული ესვენა მარჯვენა გვერდზე, კიდურებმოხრილი, თავით ჩრდილოეთისკენ. მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ საცავში.
კაჭრეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

კაჭრეთის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დგას გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაჭრეთში და იგი განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. რესტავრაცია ჩაუტარდა 1990-იან წლებში.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია უხეშად დამუშავებული ქვითა და კირის ხსნარით, წყობა სწორხაზოვანია. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანააა, კარი თაღოვანია. აღმოსავლეთით ეკლესია ღრმა ნახევარწრიული აფსიდითაა დასრულებული. აფისდში ვიწრო, ოთხკუთხა სარკმელია გაჭრილი, რომლის ორივე მხარეს ორ-ორი სხვადასხვა ზომის ნიშაა. სარკმლის გვერდით მდებარე ნიშები გაცილებით მაღალი და თაღოვანია, დანარჩენი ორი კი სწორკუთხაა. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, ტრაპეზია მიდგმული. აფსიდი გადახურულია კონქით, რომლის თაღი აფსიდის მხრებზეა დაყრდნობილი. კამარა ცილინდრულია, სხმული. კედელში, შესასვლელის ზემოთ, საკურთხევლის სარკმლის გარდა, ერთი ოთხკუთხა სარკმელია. ეკლესიის აღმოსავლეთი კედელი დგას ორსაფეხურიან მაღალ ცოკოლზე. შენობა გადახურულია თუნუქით.
ვაჩნაძიანთ ციხე

ვაჩნაძიანთ ციხე — არქიტექტურული ძეგლი, კოშკი. მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლის კოლაგის სამხრეთ-დასავლეთით 0,4-0,5 კილომეტრზე, ფერდობზე. განეკუთვნება საუკუნეს.

კოშკი ცილინდრულია (დიამეტრი ფუძის დონეზე — 9,1 მეტრია). ორი სართულის სიმაღლეზე შემორჩენილია დასავლეთით ნახევარი კედელის მთელ სიმაღლეზე ბზარები დაუყვება. პირველი სართული დაახლოებით 1,5 მეტრ სიმაღლეზე მიწითა და ქვებითაა ამოვსებული.

კოშკი ნაგებია თანაბრი ზომის რიყის ქვით, რომელიც დაწყობილია სწორხაზოვან რიგებად. აქა-იქ, ძირითადად მეორე სართულის ზოგიერთი არქიტექტურული ელემენტის გამოსაყვანდ; გამოყენებულია აგურიც, კედელბის ზედაპირი შიგნით და გარედან გასწორებულია ბათქაშით.

პირველი სართული გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით ოდნავ წაგრძელებული ოთახია (5,5 4,5 მეტრზე). შემოსასვლელი აღმოსავლეთიდან ჰქონია (ჩანს ორივე წირთხლის ნაწილი). შესასვლელის მოპირდაპირედ, დასავლეთ კედლის შუაში, გეგმით ნახევარწრიული, თაღოვანი ბუხარია, რომლის გვერდებზე თითო თაღოვანი ნიშაა. მსგავსი ორი ნიშაა სამხრეთ კედლშიც. სართული გადახურული იყო ცილინდრული კამარით (კამარის კონტური შემორჩენილია დასავლეთ კედელზე) რომელიც ეყრდნობოდა ერთ საბჯენ თაღს, თაღი კი - ერთსაფეხურიან პილასტრებს. მეორე სართული რვაწახნაგა ყოფილა, შემორჩენილია მხოლოდ ხუთი წახნაგი.
მარია ანა საქსონიელი (1728-1797)

მარია ანა საქსონიელი (; დ. 29 აგვისტო, 1728, დრეზდენი, საქსონია, გერმანია — გ. 17 თებერვალი, 1797, მიუნხენი, ბავარია) — ვეტინთა დინასტიის წარმომადგენელი. პოლონეთის მეფე ავგუსტ -ისა და დედოფალ მარია იოზეფა ავსტრიელის ქალიშვილი. ბავარიის კურფიურსტი 1747-1777 წლებში როგორც მაქსიმილიან იოზეფის მეუღლე.

ბიოგრაიფა
მარია ანა დაიბადა 1728 წლის 29 აგვისტოს დრეზდენში, საქსონიაში. იგი იყო საქსონიის, პოლონეთისა და ლიტვის მეფე ავგუსტ საქსონიელისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია იოზეფა ავსტრიელის შუათანა ქალიშვილი. მისი მრავალი და-ძმიდან აღსანიშნავია ესპანეთის დედოფალი მარია ამალია საქსონიელი და საფრანგეთის დოფინი მარია იოზეფა საქსონიელი, რომელთა ხაზითაც იგი დეიდად ერგებოდა ევროპის შემდეგ მონარქებს: საფრანგეთის მეფე ლუი -ს, საფრანგეთის მეფე ლუი -ს, საფრანგეთის მეფე შარლ -ს, სარდინიის დედოფალ მარი კლოტილდას, ესპანეთის მეფე კარლოს -ს, ორი სიცილიის მეფე ფერდინანდ -სა და საღვთო რომის იმპერატრიცა მარია ლუისა ესპანელს.

1747 წლის 9 ივლისს მარია ანა ცოლად შერთეს მის ღვიძლ დეიდაშვილს, ბავარიის კურფიურსტ მაქსიმილიან იოზეფს. ხანგრძლივი ქორწინების მიუხედავად, მათ შვილები არ ჰყოლიათ. უშვილო მარია ანამ საბოლოოდ მოლაპარაკებები წამოიწყო პრუსიის მეფე ფრიდრიხ დიდთან, რის მიხედვითაც, მისი მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ პრუსია არ დაუშვებდა ავსტრიის მიერ ბავარიის მიწების მიტაცებას და ამის უზრუნველსაყოფად ტახტზე ვიტელსბახთა გვერდითი შტოს მეთაურ კარლ თეოდორ პფალც-ცვაიბრიუხენელს დასვამდა ტახტზე. ამის პარალელურად, კარლ თეოდორმა ავსტრიის ერცჰერცოგ იოზეფ -თან საიდუმლო ხელშეკრულება გააფორმა, რომლის მიხედვითაც მისი ტახტზე ასვლის შემდეგ ქვემო ბავარია ავსტრიას მიუერთდებოდა, სანაცვლოდ კი იგი იღებდა ზემო ბავარიას, კურპფალცს, ავსტრიის ნიდერლანდებს (დღევანდელი ბელგია და ლუქსემბურგი), იულიხსა და ბერგს.

1777 წლის 30 დეკემბერს მაქსიმილიან უშვილოდ გარდაიცვალა, თუმცა არც მარია ანას და არც კარლ თეოდორის გეგმა არ მოსულა სისრულეში, რადგან 1778 წლიდან დაიწყო ომი ბავარიის მემკვიდრეობისათვის. ფრიდრიხ -მ ჩაშალა იოზეფ -ის გეგმები ავსტრიული ნიდერლანდების კარლ თეოდორისათვის გადაცემასთან დაკავშირებით, რის საპასუხოდაც კარლმა ავსტრიას აღარ დაუთმო ქვემო ბავარია, ამის გამო კი ავსტრია მოწინააღმდეგეთა მხარეს გადავიდა და ასე სცადა ბავარიული მიწების დაპყრობა. ბოლოს ისე მოხდა, რომ იოზეფმა თავად განაცხადა ტახტზე პრეტენზია, რადგან ცოლად მარია ანა საქსონიელის მული, პრინცესა მარია იოზეფა ბავარიელი ჰყავდა, რომელსაც გარკვეულწილად ეკუთვნოდა ბავარიის ტახტი.

1742 წელს ომი კარლ თეოდორის გამარჯვებით დასრულდა, რის შემდეგაც იგი მთლიანი ბავარიის კურფიურსტი გახდა. დარჩენილი ცხოვრება მარია ანამ მიუნხენში, ფიურშტენრიედის სასახლეში გაატარა. იგი საკმაო პატივსა და ფუფუნებაში ცხოვრობდა, რადგან ახალი კურფიურსტი დიდად ემადლიერებოდა მას ომში გაწეული დახმარებისათვის, რის გამოც მან იგი ყველაფრით უზრუნველყო. საბოლოოდ ისე მოხდა, რომ კარლ თეოდორმა თავის უფროს ვაჟს სახელი მარია ანას გავლენით დაარქვა მისი განსვენებული ქმრის, მაქსიმილიან იოზეფის პატივსაცემად, რომელიც მოგვიანებით ბავარიის პირველი მეფე გახდა, თუმცა მარია ანა ამას ვეღარ მოესწრო, რადგან იგი კარლ თეოდორამდე ორი წლით ადრე, 1797 წლის 17 თებერვალს, 68 წლის ასაკში გარდაიცვალა მიუნხენში.