iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კამპესტრი (მინას-ჟერაისი)

კამპესტრი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1300 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოსუს-დი-კალდასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 686 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 35,8 კმ²-ზე. ფართობი 577 843 კმ²-ია.
იბიტიურა-დი-მინასი

იბიტიურა-დი-მინასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 930 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოსუს-დი-კალდასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 382 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 49,51 კმ²-ზე. ფართობი 68 316 კმ²-ია.
ინკონფიდენტისი

ინკონფიდენტისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 869 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოსუს-დი-კალდასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 908 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 46,17 კმ²-ზე. ფართობი 149 611 კმ²-ია.
ჟაკუტინგა (მინას-ჟერაისი)

ჟაკუტინგა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 839 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოსუს-დი-კალდასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 772 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 65,48 კმ²-ზე. ფართობი 347 750 კმ²-ია.
მონტი-სიანი

მონტი-სიანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 857 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოსუს-დი-კალდასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 21 203 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 72,71 კმ²-ზე. ფართობი 291 594 კმ²-ია.
ორუ-ფინუ

ორუ-ფინუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 908 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოსუს-დი-კალდასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31 568 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 59,15 კმ²-ზე. ფართობი 533 658 კმ²-ია.
პოსუს-დი-კალდასი

პოსუს-დი-კალდასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1196 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოსუს-დი-კალდასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 152 435 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 278,54 კმ²-ზე. ფართობი 547 260 კმ²-ია.
სანტა-რიტა-დი-კალდასი

სანტა-რიტა-დი-კალდასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1162 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოსუს-დი-კალდასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 027 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17,95 კმ²-ზე. ფართობი 503 011 კმ²-ია.
ფიში (მდინარე)

ფიში, ასევე ფისი  — მდინარე ნამიბიაში.

ფიში ნამიბიის ყველაზე უფრო დიდი მდინარეა, ყველაზე დიდი აუზით. მდინარის სიგრძე შეადგენს 650 კმ-ს და სათავეს იღებს ნაუკლუფტის მთებიდან. რადგანაც მდინარე უფრო მეტად მიედინება ქვეყნის ყველაზე უფრო მეტად მშრალ და გაუდაბნოებულ რაიონებში (მაგალითად კალაჰარი), ის წყლით ივსება მხოლოდ პერიოდულად. მასზე ნაოსნობა შეუძლებელია.

ფიში სათავეს იღებს მდინარე ეინასის მდინარე ონიჰაბთან შეერთების ადგილიდან. ქალაქ მარიენტალთან, რეგიონის ადმინისტრაციულ ცენტრთან, მდინარე ფიშზე აშენებულია ქვეყანაში ყველაზე დიდი ჰარდაპის კაშხალი, რომელიც ქმნის მტკნარი წყლის წყალსაცავს. მდინარეს აქვს რამდენიმე შენაკადი.

მდინარე ფიშის ნაპირებზე მდებარეობენ ქალაქები მარიენტალი, გიბეონი და ზეჰეიმი. თავის ქვედა დინებაში მდინარე ქმნის ფიშის კანიონს, სიგრძით 160 კმ-ს. კურორტ აი-აისის სამხრეთ-დასავლეთით ფიში ჩაედინება მდინარე ორანჟში, მისი ატლანტის ოკეანის შესართავამდე 100 კმ-ში.
გინასი

გინასი  — ნამიბიაში არსებული ორი მუდმივი ბუნებრივი ტბიდან იგი ყველაზე დიდია. იგი კარსტული ტბაა, რომელიც შეიქმნა ჩამოშლილი კარსტული გამოქვაბულების ადგილზე. მისი ფართობი შეადგენს 0,66 ჰა-ს, ხოლო წყლის მოცულობა 693 000 მ³-ია. ის მდებარეობს ქალაქ ცუმებიდან 32 კმ-ით ჩრდილოეთით, 3043 ავტოგზის სიახლოვეს.

გინასის ტბაზე ბინადრობს რინოდერმის ოჯახის თევზი ოტჯიკოტოს ტილაპია, რომელიც ენდემურია ამ ტბაში. მოგვიანებით იგი გაამრავლეს გინასის ტბის მსგავს ოტჯიკოტოს ტბაში, ასევე ზოგიერთ მის სიახლოვეს მდებარე გუბეებში. მტკიცებები, რომ გინასის ტბა ნამდვილად დაკავშირებულია ოტჯიკოტოს ტბასთან მიწისქვეშა მღვიმეებით საკმაოდ ხშირია, მაგრამ ეს ფაქტი ჯერ დადასტურებული არ არის.

ტბა მდებარეობს კერძო ფერმის ტერიტორიაზე, მაგრამ მფლობელის თანხმობის შემდეგ მისი მონახულება შესაძლებელია.
ედუარდ მამადოვი

ედუარდ მამადოვი (დ. 2 იანვარი, 1978, ბაქო, ასსრ) — აზერბაიჯანელი მოკრივე, აზერბაიჯანის თოთხმეტ, ევროპის ოთხ და მსოფლიოს თორმეტგზის ჩემპიონი. მისი ზედმეტსახელია „თეთრი მგელი“.

ედუარდ მამადოვმა პროფესიონალური კარიერა დაიწყო 1993 წელს. მას შემდეგ მამადოვს აზერბაიჯანის მასშტაბით გამართული ყველა ტურნირი მინიმუმ ერთხელ მაინც აქვს მოგებული.

2000 წელს მოკრივის კარიერის დასრულების შემდეგ ედუარდ მამადოვმა მწვრთნელობას მიჰყო ხელი და ამჟამად სკოლაში მუშაობს.
ბაადური

ბაადური, ბერი ბუქნაი ბაადურ — ღვთისშვილი, ღმერთი მორიგის ნასახი (გაჩენილი), გმირი და ნახევრად ღმერთი ქართულ მითოლოგიაში, ერთ-ერთი უძველესი ხატ-სალოცავი, უფლის ნასახთა ბატონი, კოპალას თანამებრძოლი. ეს პატივი წილის ყრით ერგო: ხორციელთა ბატონობა ერეკლეს ერგო, ხატთა - ბერ ბაადურს. მას შემდეგ რაც ერეკლემ ქაჯების ქალს გლეხის ასული ამჯობინა დაკარგა ტახტიც და კაცობაც. ბაადური კვლავინდებურად ძლიერია.

ერთი ცნობით ბაადური წმ. გიორგი უნდა იყოს, მისი კულტი დღემდე შემორჩენია გუდანის წმ. გიორგის ხატს, უძველეს დროში კი საკუთარი სალოცავი ჰქონია სანე-ღელეს მწვერვალზე. მერე საკულტო ადგილს გუდანში გადაუნაცვლებია. სანეს ძველ სალოცავშიც დადიან წელიწადში ერთხელ (ივლისის ბოლო შაბათ-კვირას), მერე გუდანს გადადიან. გუდანის ზემოთ, სანეოზე უფრო ძველი სალოცავია, თუმცა მთავარი ეკლესიები გუდანშია. იქ ჩამოსულა პირველად ციდან ბაადური, იქ უმღერიან ხევსურნი: „საღმრთო ბერო ბაადურო, ადგილის თავ-სვეტის ანგელოზო“. თუ თერგვაულის სახელი ბურუსითაა მოცული, ბაადური უფრო ნათელი სახეა, როგორც „ღვთის ნასახთა უფროსი“, მთელი ხევსურეთის სალოცავი, „ბებერი ხატი“, დევთა და მავნეთა რისხვა, რომელიც შავ ზღვაში ქაჯებს დაუტყვევებიათ. ხალხს თავისი გმირის სახე სიმღერებში შემოუნახავს: „მშვილდ-ქაიბური ბერისა ქუდიელზედა ხვიოდა“.
ხანძარი კოლამის ტაძარში

}პარავური, კოლამის რაიონი, კერალა

10 აპრილს 2016 წელს, დაახლოებით 03:30 ინდოეთის დროით, პუტინგალის ტაძრში, რომელიც მდებარეობს პარავურში, კოლამში, მოხდა ძლიერი აფეთქება და გაჩნდა ცეცხლი მას შემდეგ, რაც ფეირვერკის ზეიმიდაიწყო. შედეგად, 111 ადამიანი დაიღუპა და 350-ზე მეტი ადამიანი დაშავდა, მათ შორის ზოგიერთი მძიმე დამწვრობით. ადგილობრივების ინფორმაციით, აფეთქება და ხანძარი გამოწვეული იყო ფეიერვერკის შოუთი, რომლებიც გამოიყენებოდა დღესასწაულზე.. ასევე აღმოჩნდა, რომ ტაძარს არ ჰქონდა ნებართვა აღებული ადგილობრივი ხელისუფლებისგან, რომ ჩაატაროს „კონკურენტული ფეიერვერკის შოუ“.
ოტჯიკოტო

ოტჯიკოტო  — ნამიბიაში არსებული ორი მუდმივი ბუნებრივი ტბიდან იგი ყველაზე პატარაა. იგი კარსტული ტბაა, რომელიც შეიქმნა ჩამოშლილი კარსტული გამოქვაბულების ადგილზე. ის მდებარეობს ქალაქ ცუმებიდან 20 კმ-ში და მთავარი ავტოგზა 1-დან მხოლოდ რამდენიმე მეტრით. მისი ფართობი შეადგენს 0,51 ჰა-ს, ხოლო წყლის მოცულობა 229 500 მ³-ია. ტბის დიამეტრი შეადგენს 102 მეტრს; მისი სიღრმე საბოლოოდ არ არის დადგენილი. ნამიბიის ტურისტული ორგანიზაციის საინფორმაციო მონაცემებით "სიღრმე ვარირებს 62 მეტრიდან 7 მეტრამდე ცენტრში, ხოლო ზოგიერთ ადგილებში სიღრმე 100 მეტრამდეც აღწევს", თუმცა გაზეთ "ალგემაინე ცაიტუნგში" გამოქვეყნებულ სტატიაში ახსნილია ან ტბის სიღრმის პრობლემა: "ტბა ვიწროვდება გვერდითი მღვიმეების სისტემებში, რაც შეუძლებელს ხდის განისაზღვროს მისი ზუსტი სიღრმე."

ტბა ბუშმენებისათვის ცნობილია სახელით ("მახინჯი"). როდესაც ისინი გადმოვიდნენ ამ რაიონში, მათ ტბას უწოდეს (ჰერეროს ენა: "ღრმა ორმო"). ნამიბიის ოშიკოტოს რეგიონმა, სადაც მდებარეობს ტბა, სახელიც ტბის დასახელების გამო მიიღო. პირველი ევროპელები, რომლებმაც დაინახეს და მოინახულეს ტბა, იყვნენ ფრენსის გალტონი და კარლ იოჰან ანდერსონი, რომლებიც 1851 წელს ნგამის ტბის ძებნისას მიადგნენ ოტჯიკოტოს ტბას.

ტბა პირველი მსოფლიო ომის დროს იყო გერმანიის იმპერიის კოლონიალური ჯარების ჯარისკაცების დაკრძალვის ადგილი; 1915 წლის ივნისში გერმანიის იმპერიის ჯარმა სამხედრო იარაღი გადაზიდა ტბის მახლობლად, ხოლო შემდეგ მათი დახმარებით შეეცადნენ შეეჩერებინათ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის და ბრიტანეთის იმპერიის ჯარების შეტევები. ჭურვის ყველაზე უფრო დიდი ნამსხვრევები ნაპოვნი და შენახულია ცუმების მუზეუმში, მაგრამ, უკიდურეს შემთხვევაში, ორი ზარბაზანი, ჭურვებთან ერთად, დღემდე იმყოფება ტბაში და მათი ნახვა შესაძლებელია სპეციალური ნებართვის შემთხვევაში დაივინგის დროს. ლეგენდის თანახმად, გერმანელებმა ასევე ტბაში ჩააგდეს დაბეჭდილი სეიფი. მისი და 6 მილიონი გერმანული ოქროს მარკის ძიებას ჯერჯერობით წარმატებები არ მოჰყოლია.

ოტჯიკოტოს ტბაზე ბინადრობს რინოდერმის ოჯახის თევზი ოტჯიკოტოს ტილაპია, რომელიც გინასის ტბიდან შემოტანილია ოტჯიკოტოს ტბაზე. მტკიცებები, რომ გინასის ტბა ნამდვილად დაკავშირებულია ოტჯიკოტოს ტბასთან მიწისქვეშა მღვიმეებით საკმაოდ ხშირია, მაგრამ ეს ფაქტი ჯერ დადასტურებული არ არის.
პეტრე IV რარეში

პეტრე რარეში — მოლდოვის სამთავროს მთავარი 1527-1538 და 1541-1547 წლებში. შტეფან დიდის შვილი.

1526 წელს უნგრელებმა ოსმალეთის იმპერიასთან წააგეს მოჰაჩის ბრძოლა, რამაც გამოიწვია ოსმალთა აღზევება. ასეთ პირობებში 1527 წელს ხელისუფლებაში მოვიდა პეტრე რარეში, რომელიც იძულებული გახდა გაეზარდა ხარკი ოსმალებისათვის. პეტრე ატარებდა აქტიურ საშინაო პოლიტიკას, იბრძოდა ცენტრალური ხელისუფლების გაძლიერებისათვის. 1530 წელს შეეცადა დაებრუნებინა პოკუტია. დაიკავა კიდეც სადავო ტერიტორია, თუმცა 1531 წლის 22 აგვისტოს პოლონეთის არმიამ დაამარცხა ობერტინის ბრძოლაში და მოლდოვის ძალებმა უკან დაიხიეს. 1532 წელს პოლონეთთან დადო ზავი.

1538 წელს მოლდოვაში შეიჭრა ოსმალეთის სულთანი სულეიმან დიდებული, აღმოსავლეთიდან ყირიმელი თათრები, ხოლო ჩრდილოეთიდან პოლონელები. თავდაპირველად რარეშის ძალებმა წინააღმდეგობა გაუწიეს ოსმალებს და დაამარცხეს კიდეც ხოტინთან, მაგრამ ოსმალების მიერ დედაქალაქ სუჩავის აღებისა და თავადების გამყიდველობის შემდეგ პეტრე რარეში გაიქცა ქვეყნიდან. აქედან მოყოლებული მოლდოვა საბოლოოდ მოექცა ოსმალეთის იმპერიის გავლენის სფეროში. 1541 წელს პეტრე -მ ოსმალეთის სულთნისაგან კვლავ მიიღო მთავრის ტახტი, თუმცა ამის საფასურად ხარკი გაუზარდა, სუჩავაში დატოვეს ოსმალური გარნიზონი, ხოლო შვილი ილია მძევლად გააგზავნა სტამბოლში. 1542 წელს დადო ანტიოსმალური ხელშეკრულება ჰაბსბურგებთან, ასევე დაუკავშირდა რუსეთს.

გარდაიცვალა 1546 წლის 3 სექტემბერს.
ფრინტა

ფრინტა — მცენარეთა გვარი ბაიასებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი ფესურიანი ბალახებია. სხვადასხვა ფერის მარტოული ან ნახევრად ქოლგისებურ ყვავილედებად შეკრებილი ყვავილები აქვთ. ნაყოფი თესლურაა.

ცნობილია 150-მდე სახეობა, გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში და სამხრეთ ამერიკაში. საქართველოში 5 სახეობაა. ჩვენში ყველაზე ფართოდ გავრცელებულია . იგი დომინანტობს სუბალპურ და ალპურ ფართოფოთლიან ნაირბალახოვან მდელოებზე.

ფრინტის სახეობათა უმეტესობა, განსაკუთრებით (შეიცავს ანემონოლს). და სხვა შხამიანია. მრავალი სახეობა დეკორატიულია.
თურქეთის ეკონომიკა

თურქეთის ეკონომიკა სსფ-ს მიერ განისაზღვრება, როგორც განვითარებადი საბაზრო ეკონომიკა. ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს წიგნის მიხედვით თურქეთი მსოფლიოს განვითარებული ქვეყნების სიაშია. ასევე, თურქეთი ეკონომისტების და პოლიტიკური მეცნიერების მიერ განისაზღვრება, როგორც მსოფლიოს ერთ-ერთი ახლად ინდუსტრიალიზებული ქვეყანა. თურქეთი მსოფლიოს მე-18 უდიდესი ნომინალური მშპ-ს

ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მიერ, თურქეთი კლასიფიცირდება, როგორც განვითარებული ქვეყანა. თურქეთი, ხშირად კლასიფიცირდება, როგორც ახლად განვითარებული ქვეყანა, ეკონომისტების და პოლიტიკური მეცნიერების მიერ; ხოლო „ “-ის, მსოფლიო ბანკის და ეკონომისტის აღწერით, თურქეთი კლასიფიცირდება, როგორც განვითარებადი საბაზრო ეკონომიკის მქონე ქვეყანა.

მსოფლიო ბანკი ყოფს თურქეთს, როგორც ზედა საშუალო შემოსავლების მქონე ქვეყანა ერთ სულ მოსახლეზე მშპ-ს თვალსაზრისით 2007 წლის მიხედვით.

2009 წელს თურქეთის მთავრობამ მიმართა სხვადასხვა ეკონომიკური სტიმულირების ზომებს, რათა შეამციროს 2007-2012 წლის გლობალური ფინანსური კრიზისის გავლენა, როგორიცაა: დროებით გადასახადის შემცირება ავტომობილებზე, საყოფაცხოვრებო ნივთებზე და საცხოვრებლებზე. შედეგად, წარმოების გრძელვადიანი სამომხმარებლო საქონელი 7.2%-ით გაიზარდა, მიუხედავად საავტომობილო წარმოების შემცირებისა.
თერგვაული

თერგვაული, თერგაული — ღვთისშვილი, „თეთრი მთის ქორი“, კისტნელი (პირიქითა ხევსურეთი) ჰეროსი, ერთ-ერთი უძველესი მითოსური სახე (ხატი, ღვთის ნასახი) ფშავ-ხევსურულ მითოლოგიაში, მყინვარწვერთან ზედწოდებით დაკავშირებული გმირი, ქართული თეოგონიის გამოკვეთილი სახე, ღმერთ მორიგეს ნასახი (გაჩენილი), კოპალას და ბაადურის თანამებრძოლი, დევთა და ქაჯთა მტერი.

უფრო ცნობილია მითი თერგვაულის და ქაჯების ბრძოლისა, რომელიც შემდეგში მდგომარეობს.

როცა კოპალა ქაჯთა მეფემ ბუქრამ ზღვის მორევში შეიტყუა და დაატყვევა, ერთი წლის თავზე მორიგემ ღვთისშვილებს უბრძანა, კოპალა გამოიხსენითო. თერგვაულმა ღვთის კარი (ციური სასახლე) მიატოვა, ქაჯეთს გაეშურა, ქაჯთა ბაზარზე ნახა ერთი ღვთის ნასახი, ქაჯებს დაეჭირათ და სახედარივით ზედ ასხდებოდნენ. თერგვაული იცნეს. დაესია ქაჯთა ლაშქარი უფლისშვილს, „თეთრსა მთის ქორსა თერგვაულსა“. ერთი თანამებრძოლი ახლდა, კალთაში ებღაუჭებოდა, ქაჯები დამიჭერენო, შველას ითხოვდა. თერგვაულმა საგმირო იარაღი კაბის კალთაში დამალა, შავი ბადე გადაიცვა, ალბათ უჩინარის ჯადოსნური მოსასხამი. ქაჯებმა თავიანთ ხელმწიფეს ბუქრას აუწყეს, ღვთისშვილი მოსულა, შავი ბადე გადაუცვამს ვერას გავხდითო. წამოშავდა ბუმბერაზი ბუქრა, მთის ოდენა იყო ქაჯთა მეუფე, ცხრა თავი ება, თითო თავზე თითო თვალი ება ცხრასახიანს. საშინელი მყვირალა იყო, ხმიანობდა და მის ხმიანობაზე ზღვა ირყეოდა. ცხრა სახე დაეცქვიტა, მკლავებს აქნევდა. თერგვაულმა მის მოახლოებაზე ჰაერში ოქროქსოვილი გაშალა, გააჩერა, ზედ შედგა, ასლიტრიანი იარაღი გააშიშვლა, ცეცხლოვანი ისრები სტყორცნა ქაჯებს, სივრცეს ცეცხლი გაუჩინა. შედრკა ბუქრაი, ცხრავე თვალით ატირდა („მანანი დაყარა“). ვერ გაუძლო ცეცხლსა და ცის ქუხილს. ქაჯები შავ მორევს მიაწყდნენ. ბუქრამ ღვთისშვილს მუხლი მოუყარა. ნაპირზე დახვავებული მარგალიტი ახვეტა გმირმა, კალთით წამოიღო, ღვთის კარზე მიართვა მორიგეს, უზენაეს ღმერთს. კოპალაც გამოიყვანა, ქაჯთა მორევში ნატყვევნია.

დარგის სპეციალისტები სწორად მიიჩნევენ თერგვაულის სახელის ეტიმოლოგიური ძირის ძიებას უძველეს ქართულ ონომასტიკაში: თარგამოსი ქართველთა მითური წინაპარია და თერგი — ჩვენი მდინარე. თერგვაული — თერგიული — თერგი — თარგამოსი უდავოდ სარწმუნო ეტომოლოგია უნდა იყოს, დაკავშირებული ქართულ თეოგონიასთანა.
აკაკი გელოვანი

აკაკი გელოვანი (დ. 28 მარტი, 1923, ლალხორალი, საქართველოს სსრ — გ. 1996) — ქართველი მწერალი და მთარგმნელი.

დაიბადა სოფელ ლალხორალში 1923 წელს. დაამთავრა თბილისის უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. პირველი წიგნი — ჰაინრიხ ჰაინეს „რჩეული ლირიკის“ თარგმანი 1954 წელს გამოსცა. აკაკი გელოვანს ეკუთვნის ლექსები (კრებ. „სვანური ბალადები“, 1963; „ეპიგრამები“, 1966), რომანები და მოთხრობები („დაფერფლილი დიდება“, 1961; „შოპენის გული“, 1961; „სვეტი ნათლისა“, 1965; „თეთნულდაი“, 1971; „სვანეთის თეთრი ქუდი“, 1976) და სხვა. მან ასევე თარგმნა გოეთეს, ფრიდრიხ შილერის, ჰაინრიხ ჰაინეს, ჰენრიკ იბსენის, შტეფან ცვაიგის, ანდრეას გრიფიუსის, აპოლონიოს როდოსელის და სხვათა თხზულებები.

აკაკი გელოვანის პირადი არქივი დაცულია ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში. არქივი ცენტრს შემოსწირეს მისმა შთამომავლებმა 2009 წლის 26 თებერვალს.
სექსუალური კანიბალიზმი

სექსუალური კანიბალიზმი — სქესობრივი ქცევის თავისებურება მწერებსა და ობობებში. ძირითადად გავრცელებულია მწერებში (უმეტესწილად ობობებში, ჩოქელებში) ასევე გვხვდება უხერხემლო, კიბოსნაირნთა და მოლუსკების ტიპის კლასებში. ეს არის ქცევა, სადაც მდედრი შეწყვილების აქტის დასრულების შემდეგ ჭამს მის პარტნიორს. მოვლენა აიხსნება იმით, რომ მდედრს შთამომავლობის გასაგრძელებლად სჭირდება ენერგია, საკვები. იგივე აზრზეა მამრიც, თუმცა ყოველთვის არ არის მზად საკუთარი თავი გაწიროს. ზოგიერთი ობობის სახეობა კოპულაციამდე წინასწარ იმარაგებს ნადავლს მდედრისთვის, ზოგიც სასქესო ორგანოს ტოვებს მდედრის სხეულში. ვინაიდან სექსუალური კანიბალიზმის შემთხვევა ყოველთვის დაკავშირებულია სქესობრივ დიმორფიზმთან, არსებობს მოსაზრება, რომ გაცილებით დიდი ზომის მდედრი იმ მომენტში ვერ აღიქვამს მცირე ზომის მამრს როგორც პარტნიორს და უყურებს როგორც სხვა ნებისმიერ მსხვერპლს.
ანა კიეველი

ანა კიეველი — იაროსლავ ბრძენის სამი ქალიშვილიდან ყველაზე პატარა. საფრანგეთის მეფე ანრი -ის ცოლი, საფრანგეთის დედოფალი.

რუსულ ისტორიოგრაფიაში ანას, ისევე როგორც იაროსლავ ბრძენის სხვა ქალიშვილებზე, არანაირი ცნობები არაა შემონახული. შესაბამისად მის ბავშვობაზე და ახალგაზრდობაზე არაფერი არ ვიცით. მოსაზრება, რომ კიევის წმინდა სოფიას ტაძრის ერთ-ერთ კედელზე გამოსახული არიან იაროსლავ ბრძენის ქალიშვილები, ჯერ კიდევ 1980-იან წლებში გახდა სადავო სპეციალისტებს შორის, რადგან მისი მდებარეობა არ შეესაბამებოდა ბიზანტიურ ტრადიციებს. მისი დაბადების თარიღიც (1024-1036 წლებს შორის პერიოდი) ლოგიკური მსჯელობის შედეგად არის მიღებული, სავარაუდოდ ის უნდა გათხოვილიყო 15-25 წლის ასაკში. საფრანგეთში მიიჩნევენ, რომ იგი დაიბადა 1025 წელს.

გათხოვდა სავარაუდოდ 1051 წელს. 1052 წელს შეეძინა ტახტის მემკვიდრე ფილიპ , ხოლო შემდეგ კიდევ სამი შვილი. მეფე ანრი -ის გარდაცვალების შემდეგ ცოლად გაყვა ვექსენის გრაფს რაულ -ს. 1074 წელს რაულის გარდაცვალების შემდეგ დაბრუნდა სასახლეში. უკანასკნელი დოკუმენტი, რომელზედაც იგი ხელს აწერდა თარიღდება 1075 წლით. ამ დოკუმენტში იგი მოხსენიებულია, როგორც „მეფის დედა“, ყოველგვარი სამეფო ტიტულების გარეშე. ითვლება, რომ იგი გარდაიცვალა 1075-1089 წლებს შორის პერიოდში.
წყლის დედა

წყლის დედა (მეგრ. წყარიშდიდა, წყაროშმაფა) — წყალთა პატრონი, დაახლოებით ბერძნული ნიმფების მსგავსი, ქართული მითოლოგიის ორიგინალური სახე, სიმურ დალი, წყალთა ნიჭის გამგებელი.

ახალწლის დილას წყალს მოპარავენ, სამაგიეროდ ნიჭს უტოვებენ („წყალო ნიჭი მოგიტანე, ბედი გამომატანე“). ვინც ამ წარმართული ცერემონიის შემდეგ წყლის აღებას დაასწრებს, ბარაქიანი და ბედნიერი წელი დაუდგება. კულტი გავრცელებულია მრავალ კუთხეში. სვანეთში არის წყლის შელოცვა, კურთხევა, მაგრამ არაა წყლის დედა.
ბობოყვათის სამი მღვდელმთავრის ეკლესია

ბობოყვათის სამი მღვდელმთავრის ეკლესია — ეკლესია საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის, ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბობოყვათში. სამი მღვდელმთავრის წმინდა ბასილი დიდის, წმინდა გრიგოლ ღვთისმეტყველისა და წმინდა იოანე ოქროპირის სახელობის ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო 1999, დასრულდა 2009 წელს. სამი მღვდელმთავრის ეკლესიაში ინახება 28 წმინდანის სიწმინდე. ტაძრის დღესასწაული 12 თებერვალს აღინიშნება.
ქაჯავეთი

ქაჯავეთი, ქაჯუეთი, ქაჯეთი — ქაჯთა ციხე-ქალაქი, სამეფო, რასაც ქართულ ფოლკლორში „მაშვრალი გიორგი“ ებრძვის და ამარცხებს, გამოჰყავს სამძიმარი, მზექალა, აშექალა, ნათლავს და დობილებად აქცევს. ცნობილია ხევსურული ლექსი:
„ქაჯეთს რას დაიარები, გიორგი სვილის ფერაო?...“
„...ვალი მიკიდავ, ვალსა ვთხოვ, რას მკითხავ ქრისტეს დედაო?“ (გვიანდელი ვერსია).
ძალზე საგულისხმოა ქაჯეთს ლაშქრობის და ქალის დახსნის ეს მოტივი, რაც გენიალურ პოეტურ რანგში აამაღლა რუსთაველმა.
შავხანი

შავხანი — მჭედლობის ღმერთი სვანურ მითოლოგიაში. ციური ჯაჭვისა და უფსკრულზე გადადებული რკინის ხიდის გამჭედავი, მჭედელთა თაობების მამამთავრად გვევლინება (ბოლო დროსაც იყო სოფელ ჭუბერში ოსტატი მჭედელი შავხანი). მის მიერ გადებულ ხიდზე კაცი გადადიოდა; დევი კი ძირს ვარდებოდა. ბერძენთა მჭედლობის ღმერთის, ჰეფესტოს მსგავსად, შავხანიც კოჭლია – როცა სამჭედლოში ეძინა, ერთმა დევმა გრდემლი გადააბრუნა, მძინარე შავხანს მარჯვენა თეძოზე დასცა და დააკოჭლა.
შავეთი

შავეთი — სულეთი, საიქიო, სადაც კუპრის მდინარეები მიედინება (ფშავ-ხევსურული გადმოცემებით). ამ „ქართულ სტიქსზე“ ბეწვის ხიდია, საიდანაც ცოდვილთა ნაკადი მდუღარე კუპრში ცვივა, უცოდველნი გაღმა გადადიან.
„რა იცის წუთისოფელმა, შავეთს რა სამართალია?“ (ხალხ.)
„შავეთში გამგზავრებულსა ცხენი წამექცეს წყალშია“ (ვაჟა)
შავი ქართულ მითოლოგიაშიც ტანჯვისა და ვაების სიმბოლოა. მასთან უძლურნი არიან თვით ქვეყნიერების გამრიგე და ღვთისშვილნი.
კლასიკოსების ხეივანი

კლასიკოსების ხეივანი — სკულპტურული კომპლექსი შტეფან დიდის პარკში (კიშინიოვი, მოლდოვა).

მიმოხილვა
ხეივანი შემკულია წითელი გრანიტისგან გაკეთებული რუმინული ლიტერატურის და პოლიტიკური მოღვაწეების ბიუსტებით. ხეივანი განთავსებულია შტეფან დიდის ბულვარსა და ალექსანდრე პუშკინის ბრინჯაოს ბიუსტს შორის. ხეივანი გაკეთებულია 1958 წელს და წარმოადგენს კიშინოვის ერთ-ერთ მთავარ ღირსშესანიშნაობას. თავიდან მხოლოდ 12 სკულპტურა იყო, თუმცა საბჭოთა კავშირის დაცემის შემდეგ მანამდე აკრძალული რუმინელი და მოლდოველი მწერლები დაამატეს.

ბიუსტები
კლასიკოსების ხეივანი შედგება 28 ბიუსტისაგან (პუშკინის ბიუსტის ჩათვლით, რომელიც ხეივნის თავში დგას).
ჯურხაი

ჯურხაი, ვოჟა ჯურხაი — ლეგენდარული ქართული გმირი, მამულიშვილი, რომლის სახე ერთადერთ კლასიკურ ოთხსტრიქონიან ლექსში შემორჩენილა:
„ბეთლემის კარზე კიდია
ვოჟა ჯურხაის ფარიო,
მოუვლის ომის წადილი,
ხანდისხან შასძრავს ქარიო.“
„ჯურხაის ფარიც“ ნიმუშია ჰერდერის თვალსაზრისისა, რომ ხალხური ლექსი ეროვნული სულის უტყუარი გამოვლინებაა.
ჩხერკეთელაობა (ფილმი)

ჩხერკეთელაობა  — ბრიტანული შავი იუმორის ჟანრის ფილმი, რომელიც გადაღებულია 1996 წელს დენი ბოილის მიერ. მთავარ როლს ასრულებს იუან მაკგრეგორი. გადაღებულია ირვინ უელშის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. ფილმი დიდ ბრიტანეთში გამოვიდა 1996 წლის 23 თებერვალს.

ფილმი  -მა  100 ყველა დროის საუკეთესო ბრიტანულ ფილმებს შორის მე-10 პოზიციაზე განათავსა. 2004 წელს, საერთო-სახალხო გამოკითხის მიხედვით, დასახელდა ყველა დროის საუკეთესო შოტლანდიურ ფილმად.

2017 წელს გამოვიდა ფილმის გაგრძელება.

გადასაღები მოედანი
მიუხედავად იმისა, რომ ფილმის სიუჟეტი ვითარდება ედინბურგში, ამ ქალაქში მხოლოდ ფილმის პირველი კადრებია გადაღებული. ძირითადი ნაწილი გადაღებულია გლაზგოში, ხოლო ფინალური სცენის კადრები გადაღებულია ლონდონში.

როლებში
იუან მაკგრეგორი — მარკ რენტონი
იუან ბრემნერი — დენიელ მერფი (სპადი)
ჯონი ლი მილერი — საიმონ უილიამსონი (კაიფომანი)
კევინ მაკიდი — ტომას მაკენტი (ტომი)
რობერტ კარლაილი — ფრენცის ბეგბი (ფრანკო)
კელი მაქდონალდი — დიანა კაულსტონი
ებრუ იოზქანი

ებრუ იოზქანი ( დ. 18 ნოემბერი 1978, ანკარა, თურქეთი) — თურქი მოდელი და მსახიობი. ქართველი მაყურებლისთვის ცნობილი გახდა სერიალიდან „ნამსხვრევები“.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ებრუ იოზქანი დაიბადა 1978 წლის 18 ნოემბერს, ანკარაში. ოჯახში სულ 4 და-ძმა არიან (3 და 1 ძმა). ებრუ ყველაზე უმცროსია. მან დაამთავრა ბილკენტის უნივერსიტეტი, სადაც 21 წლიდან 25 წლამდე სწავლობდა, ხოლო შემდგომ კი ჩააბარა ანკარის უნივერსიტეტში, სადაც სწავლობდა თურქული ენის, გეოგრაფის, ისტორისა და თეატრალურის ფაკულტეტზე. მისი მიზანი გამხდარიყო მსახიობი ჯერ კიდევ პატარა ასაკიდან დაიწყო ამიტომ უნივერსიტეტში სწავლისას მან დაიწყო მონაწილეობის მიღება თეატრალურ დადგემბში, მან მონაწილეობა მიიღო რომეო და ჯულიეტა-ში სადაც „ჯულიეტა“ განასახიერა.

კარიერა
ებრუს დებიუტი სატელევიზიო შოუში შედგა 2006 წელს „ზამთრის ზღაპარი“, სადაც მელისა განასახიერა. მისმა სილამაზემ და დამაჯერებელმა თამაშმა პროდიუსერებისა და რეჟისორების ყურადღება მიიქცია და მის ცხოვრებაში ახალი ეპიზოდი დაიწყო. სთავაზობდნენ სხვადასხვა საპნის ოპერებში მონაწილეობას, თეატრიდან ის დიდ კინოში გადმოინაცვლა.

2010 წელს მან მონაწილეობა მიიღო სერიალში „ჩინარის ხე“, სადაც განასახიერა ბერინი მას პარტნიორობა გაუწია ნურგულ იეშილჩამ და ასევე ნეჯათ იშლერმა.

სერიალმა „როლი ჩემს ცხოვრებაში“ ებრუს ნამდვილი წარმატება მოუტანა. აქედან დაიწყო ებრუს კარიერული წინსვლა, რასაც მოჰყვა 2014 წელს საკმაოდ ცნობილი ფილმის „უბის წიგნაკი“-ის თურქული ვერსია სადაც სუნას პერსონაჟი განასახიერა. 2014 წელს, მისი მონაწილეობით გამოვიდა სერიალი „ნამსხვრევები“ სადაც დილარა გურფინარის როლი შეასრულა, მან პარტნიორობა ერკან პეტეკაიასა და ბარიშ ფალაის გაუწია. მათი ერთობლივი პროექტი საოცრად პოპულარული გახდა და ის არაერთმა უცხო ქვეყანამ შეისყიდა. გარდა ამისა, სერიალმა მრავალი ჯილდო აიღო როგორც საუკეთესო საპნის ოპერა და წარდგენილიც იყო -ზე, „ნამსხვრევები“ ინდონეზიაში ყველაზე რეიტინგულ სერიალად გამოცხადდა. უკანასკნელმა სერიებმა რეიტინგის პიკს მიაღწიეს, ქართველმა მაყურებელმა სწორედ ამ სერიალით გიცნო ებრუ, ებრუმ ამ როლით მიიღო ჯილდო როგორც საუკეთესო მსახიობი დრამა ჟანრში, თამამად ჩაცმულობამ კი მას ერთ-ერთი თურქი სექს სიმბოლოს სახელი მიანიჭა.

2015 წელს მონაწილეობა მიიღო ფილმში „ქარის მოგონებები“ სადაც პარტნიორობა ტუბა ბუიუკუსტუნს და მის მეუღლეს ონურ საილაკს გაუწია ფილმის გადაღება 4 ქვეყანაში მიმდინარეობდა თურქეთში, გერმანიაში, საფრანგეთში და საქართველოში. -ზე კი საუკეთესო თურქული ფილმის ტიტული მიენიჭა. დღესდღეობით ებრუ არის ერთ-ერთი ცნობილი მსახიობი თურქეთში, რომელსაც ქვეყნის საზღვრებს გარეთაც იცნობენ.

პირადი ცხოვრება
ებრუ იოზქანი 2013 წლიდან ურთერთობაშია ასევე თურქ მსახიობ და მწერალ ერთან საბანთან, ისინი ურთიერთობას არ ასაჯარაოებდნენ, თუმცა ჟურნალისტებმა და პაპარაცებმა ისინი ერთად დაფიქსირეს საღამოზე. წყვილი ერთად ცხოვრობს და 2016 წლის 3 იანვრიდან ქორწინებაში იმყოფებიან.

ფილმოგრაფია