iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სამხრეთ სახალინის ოპერაცია (1945)

სამხრეთ სახალინის ოპერაცია — სამხრეთ სახალინის გასათავისუფლებლად საბჭოთა არმიის მიერ 11-25 აგვისტოს ჩატარებული შეტევითი ოპერაცია მეორე მსოფლიო ომის (1939-1945) დროს. ოპერაციაში მონაწილეობდნენ შორეულ აღმოსავლეთის ფრონტის მე-16 არმიის 56-ე მსროლელი კორპუსი და წყნარი ოკეანის ფლოტის ხომალდები და საზღვაო ქვეითი ჯარის ნაწილები. სამხრეთ სახალინზე იაპონიის 88-ე ქვეითი დივიზიის ჯარები, საზაზღვრო ჟანდარმების ნაწილები და რეზერვისტთა რაზმები. 18 აგვისტოსთვის საბჭოთა ჯარები დაეუფლნენ ყველა გამაგრებულ საყრდენ პუნქტს. 16 აგვისტოს სამხრეთ სანაპიროზე, ხოლო 19-25 აგვისტოს მაოკისა და ოტომარის პორტებში გადასხეს საზღვაო დესანტი. 25 აგვისტოს დაიკავეს სამხრეთ სახალინის ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ტოიჰარა. რუსეთ-იაპონიის 1904-1905 წლების ომის შედეგად რუსეთს მოწყვეტილი სახალინის სამხრეთ ნაწილი სსრკ-ს დაუბრუნდა.
სარაინდო აღზრდა

სარაინდო აღზრდა — ფეოდალთა ვაჟიშვილების აღზრდის სისტემა შუა საუკუნეების დასავლეთ და ცენტრალურ ევროპაში.
7 წლამდე ბავშვები შინ იზრდებოდნენ, შემდეგ მთავარი ფეოდალის კარზე გადაყავდათ, სადაც 14 წლამდე ისინი პაჟის მოვალეობას ასრულებდნენ. 21 წლამდე სიუზერენის საჭურჭელმტვირთველნი იყვნენ. ამ პერიოდში ახალგაზრდა უნდა დაუფლებოდა „შვიდ სარაინდო სიქველეს“; ნადირობას, ცხენოსნობას, ცურვას, ფარიკაობას, მშვილდოსნობას, შაშის თამაშს, ლექსების თხზვასა და სიმღერას; აგრეთვე სარაინდო ზნეობის ისეთ თვისებებს, როგოროცაა მამაცობა, ხასიათის სიმტკიცე, ერთგულება, კეთილშობილება, თავაზიანობა. სასულიერო პირები მომავალ რაინდებს ასწავლიდნენ წერა-კითხვას და საღვთო რჯულს.

სარაინდო აღზრდამ დადებითი როლი ითამაშა კულტურული ჩვევებისა და, განსაკუთრებით ქალებისადმი მოკრძალებული დამოკიდებულების აღზრდის საქმეში. რაინდობის, როგორც სოციალურ მოვლენის, მოსპობის შედეგად სარაინდო აღზრდა შეწყდა.
ვლად ფილატი

ვლადიმერ ვასილის ძე ფილატი (დ. 6 მაისი, 1969) — მოლდოვის პრემიერ-მინისტრი 2009 წლის 25 სექტემბრიდან 2013 წლის 25 აპრილამდე.

ბიოგრაფია
დაიბადა სოფელ ლაპუშნაში, 1969 წლის 6 მაისს. 1986 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა, 1987 წელს გაწვეული იქნა საბჭოთა ჯარში სამსახუროდ. 1989 წლის ივლისიდან აგვისტოს ჩათვლით ვლადიმერ ფილატმა გაიარა მომზადება მოსკოვის რაიონის ქალაქ გოლიცინოს სუკის სკოლაში. წელს დაამთავრა კიშინიოვის კოოპერატიული კოლეჯი, ხოლო 1994 წელს კი უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.

1994 წელს დააარსა ფირმა „რომოლტრეიდინგი“, რომლის საქმიანობასაც წარმოადგენდა ქაღალდით და სიგარეტებით ვაჭრობა.

1997-1998 წლებში იყო კომერციული საზოგადოება „დოსოფტეის“ ადმინისტრაციული საბჭოს თავმჯდომარე.

პოლიტიკური მოღვაწეობა
1997 წელს გახდა მოლდოვის დემოკრატიული პარტიის წევრი.

2000 წელს იგი აირჩიეს მოლდოვის დემოკრატიული პარტიის თავმჯდომარედ.

2007 წელს იგი მონაწილეობდა კიშინიოვის მერის არჩევნებში, სადაც პირველ ტურში ხმების დააგროვა მხოლოდ 8,30% აგროვებს და ვერ გავიდა მეორე ტურში. ამის შემდეგ მან დატოვა პარტიის რიგები და ჩამოაყალიბა ლიბერალ-დემოკრატიული პარტია, ხოლო 2007 წლის 8 დეკემბრის ყრილობაზე გახდა მისი თავმჯდომარე.

2009 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე იგი ლიბერალ-დემოკრატიული პარტიის პირველი ნომერი იყო. პარტიამ არჩევნებზე მიიღო ხმების 12,43 % და ფილატი ხდება პარლამენტის დეპუტატი. 2009 წლის ვადამდელ საპარლამენტო არჩევნებში კვლავ აირჩიეს პარლამენტის წევრად, ამჯერად მისი პარტია ხმების 16,57 %-ით გავიდა.

2009 წლის 8 აგვისტოს არჩევნების შემდეგ პარლამენტში გასულმა 4 პარტიის ლიდერმა ხელი მოაწერა ევროპული ინტეგრაციის დეკლარაციას და ვლადიმერ ფილატი გახდა პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატი.

მოლდოვის პრემიერ-მინისტრი
2009 წლის 24 სექტემბერს იგი გახდა მოლდოვის პრემიერ მინისტრი. 2010 წლის 28-დან 30 დეკემბრამდე იგი მოლდოვის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი იყო. 2011 წლის 14 იანვრის ბრძანებით კვლავ პრემიერ მინისტრის თანამდებობა დაიკავა.

2013 წლის 5 მარტს მოლდოვის პარლამენტმა ვლადიმერ ფილატის მთავრობას უნდობლობა გამოუცხადა, მის გადაყენებას 54-მა დეპუტატმა დაუჭირა მხარი. 2013 წლის 8 მარტს მოლდოვის პრეზიდენტმა დააკმაყოფილა ვლად ფილატის გადადგომის მოთხოვნა.
სარბედართა აჯანყება

სარბედართა აჯანყება — სახალხო აჯანყებები ირანსა და შუა აზიაში საუკუნეში მონღოლური უღლისა და ადგილობრივი ფეოდალების წინააღმდეგ. პირველი დიდი აჯანყება მოხდა 1337 წლის მარტში სოფელ ბაშთინში (ხორასანი). 1337 წლის აგვისტოში აჯანყებულებმა აიღეს ქალაქი საბზევარი, გაანადგურეს მომთაბარე დიდგვაროვან მონღოლ-თათართა ლაშქარი, დაიკავეს ქალაქები ნიშაბური და ტუსი. აჯანყებულთა მეთაურმა ვაჯიჰ ალ-დინ მასუდმა სულთნის ტიტული მიიღო. საუკუნის 40-იან წლებში აჯანყებულებმა დაამარცხეს უკანასკნელი მონღოლი ილხანი, 1353 წელს მოკლეს იგი, დაარბიეს მისი ურდო და თავის სახელმწიფოს შეუერთეს გორგანი. ამ დროს სარბედართა სახელმწიფო მოიცავდა მთელ დასავლეთ ხორასანსა და გორგანს. სარბედართა ეს სახელმწიფო მოსპო თემურლენგმა 1381 წელს.

1365 წელს აღმოსავლეთ სამარყანდში იფეთქა მოგოლისტანიდან (აღმ. თურქესტანი) შემოჭრილ მომთაბარეთა წინააღმდეგ, რომლებმაც დაამარცხეს სამარყანდის ამირები და ალყა შემოარტყეს ქალაქს. სამარყანდის ამირებმა მოტყუებით შეიპყრეს აჯანყების ხელმძღვანელები და აიღეს ქალაქი. 1373 წელს სარბედართა აჯანყება ქერმანში დაიწყო. 1374 წელს აჯანყება ჩაახშო შაჰმა შუჯა მოზაფერიდმა. 1383 წელს სარბედართა მნიშვნელოვანი აჯანყება მოხდა თემურლენგის წინააღმდეგ საბზევარში. თემურლენგმა აიღო და დაანგრია ქალაქი, მოსახლეობა გაჟლიტა.
რეზინი

რეზინი — ელასტიური მასალა, რომელიც კაუჩუკის ვულკანიზაციით მიიღება. სიმკვრივე — 1,2 ტ/მ3.

ისტორია
რეზინის ისტორია ამერიკის კონტინენტის აღმოჩენასთან ერთად იწყება. ცენტრალური და სამხრეთ ამერიკის მოსახლეოაბა, რომლებიც ე.წ. კაუჩუკის ხეებიდან წვენს აგროვებდა მისგან კაუჩუკს იღებდნენ. ჯერ კიდევ კოლუმბმაც მიაქცია ყურადღება, რომ ინდოელები რომლებიც სათამაშოდ მძიმე მონოლიტურ ბურთებს იყენებდნენ, უფრო კარგად ხტოდნენ , ვიდრე ცნობილი ევროპული ბურთები.

ევროპაში კაუჩუკის გამოჩენა
ევროპაში კაუჩუკის არსებობა გაიგეს 1738 წელს, როცა ამერიკიდან დაბრუნებულმა მოგზაურმა კოდამინმა პარიჟის მეცნიერებათა აკადემიას წარუდგინა კაუჩუკის მასალა და აგრეთვე გაუმხილა მისი მიღების საშუალება.

კაუჩუკის პირველადი გამოყენება
კაუჩუკის პირველადი პრაქტიკული გამოყენება მოხდა მაშინ როცა მისგან დაამზადეს საშლელი.

რეზინის გამოგონება
1839 წელს ამერიკელმა გამომგონებელმა ჩარლზ გუდიარმა მოახერხა ელასტიური კაუჩუკის ტემპარატურული სტაბილიზაცია - გოგირდის დამუშავებით და შემდგომი გაცხელებით . ამ მეთოდს ეწოდა ვულკანიზაცია, ხოლო პროდუქტს , რომელიც ვულკანიზაციის შედეგად მიიღება ეწოდა რეზინი.
ულუღ ბეგი

მუჰამად თარაღაი ულუღ ბეგი (დ. 22 მარტი, 1394 — გ. 27 ოქტომბერი, 1449) — უზბეკი ასტრონომი და მათემატიკოსი. თემურლენგის შვილიშვილი. 1409 წელს სამარყანდის მმართველი გახდა, 1447 წელს კი, მამის — შაჰრუჰის - გარდაცვალების შემდეგ, სათავეში ჩაუდგა თემურიდების დინასტიას.

ადრეული ასაკიდან დაინტერესდა მეცნიერებით, პოეზიით, ისტორიითა და სხვ., განსაკუთრებული ინტერესი გამოიჩინა ასტრონომიისადმი. შემოიკრიბა იმდროინდელი გამოჩენილი მეცნიერები და სამარყანდის ახლოს ააგო ობსერვატორია, რომლის ბადალი მთელ მსოფლიოში არ იყო დიდი ხნის მანძილზე. მუსულმანმა სასულიერო პირებმა და ფეოდალებმა მას მწვალებლობა დააბრალეს, მუხანათურად მოკლეს, ობსერვატორია კი დაანგრიეს.
სარიქოლის ქედი

სარიქოლის ქედი — ქედი აღმოსავლეთ პამირში, ტაჯიკეთისა და ჩინეთის საზღვრებზე. მდინარეების ტარიმის, ამუდარიისა და ყარაქოლის ტბის აუზების წყალგამყოფი. სიგრძე დაახლოებით 350 კმ, სიმაღლე 6351 მეტრამდე. უმთავრესად აგებულია კრისტალური ფიქლებითა და გრანიტოიდებით. ტაჯიკეთის ფარგლებში ეშვება 240 მყინვარი, რომელთა საერთო ფართობია 144 კმ². კალთების ქვედა ნაწილი შემოსილია ცივი მაღალმთის უდაბნოს მეჩხერი მცენარეულობით.
უნია

სახელმწიფოების უნია — მონარქიული სახელმწიფოების გაერთიანება ერთ-ერთი სახელმწიფოს - სუვერენის მეთაურობით. სახელმწიფო სამართალში განასხვავებენ უნიის ორ სახეს - პიროვნულსა (პერსონალურს) და რეალურს (ორგანულს).

პიროვნული უნია მაშინ წარმიშობოდა, როდესაც დინასტიური კავშირებისა და ტახტის მემკვიდრეობის წესის გამო ერთი და იგივე პირი გახდებოდა ორი ან მეტი სახელმწიფოს მონარქი. პიროვნულ უნიაში გაერთიანებული სახელმწიფოები ინარჩუნებდნენ თავიანთ სუვერენიტეტს. საერთო მონარქის ხელისუფლება კი ნომინალური იყო.

რეალური უნია იქმნებოდა ხელშეკრულების საფუძველზე (მაგალითად შვედეთისა და ნორვეგიის უნია 1814-1905 წწ.) ან უფრო ძლიერი სახელმწიფოს ცალმხრივი აქტის შედეგად (ავსტრიისა და უნგრეთის უნია 1867-1918 წწ.). საერთაშორისო ურთიერთობებში რეალური უნია გამოდიოდა როგორც ერთიანი სუვერენული სახელმწიფო.
უ ნუ

უ ნუ (დ. 25 მაისი, 1907 — გ. 14 თებერვალი, 1995) — ბირმის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე.

1929 წელს დაამთავრა იანგუნის უნივერსიტეტი. 1942–1945 წწ. საგარეო საქმეთა და ინფორმაციის მინისტრი იაპონელი ოკუპანტების მიერ შექმნილ ბა მოს მთავრობაში. 1945-1947 წლებში დამფუძნებელი კრების სპიკერი. სახალხო თავისუფლების ანტიფაშისტური ლიგის ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო 1947–1948 წლებში პრეზიდენტი. ლიგის გათიშვის შემდეგ, 1958 წელს მეთაურობდა „წმინდა ლიგას“ (1960 წლიდან — საკავშირო პარტია). 1947–1948 წლებში ბირმის დროებითი ეროვნული მთავრობის პრემიერ-მინისტრი. 1948–1956, 1957–1958, 1960–1962 წლებში ბირმის კავშირის პრემიერ-მინისტრი. ხელისუფლების სათავეში რევოლუციური საბჭოს მოსვლის შემდეგ დააპატიმრეს (1962–1966). 1973 წელს ინდოეთში დასახლდა და ბუდისტი ბერი გახდა.

1980 წელს კვალვ დაბრუნდა ბირმაში. 1988 წელს, სამხედრო პუტჩის შემდეგ დააპატიმრეს. გაათავისუფლეს 1992 წელს. გარდაიცვალა 1995 წელს.
რიჩარდ ნევილ უორვიკი

რიჩარდ ნევილ უორვიკი (დ. 22 ნოემბერი, 1428 — გ. 14 აპრილი, 1471, ბარნიტი) — ინგლისის პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე, გრაფი. მსხვილი ფეოდალი, ვარდების ომისა და მთელი რიგი დინასტიური გადატრიალების აქტიური მონაწილე. ისტორიაში „მეფეების მკეთებლის“ სახელითაა ცნობილი. თავდაპირველად იორკების დინასტიას უჭერდა მხარს, შემდეგ გადავიდა მათ მოწინააღმდეგეთა მხარეზე და სამეფო ტახტი შეშლილ ჰენრი ლანკასტერს შეუნარჩუნა. 1461 წელს უორვიკი ედუარდ იორკის სასარგებლოდ გადატრიალების ერთ-ერთი ორგანიზატორი იყო, მაგრამ შემდგომში იმით უკმაყოფილო, რომ ედუარდ -მ მოინდომა აელაგმა ბარონები, კვლავ ლანკასტერთა მხარეზე გადავიდა, აიძულა ედუარდ ინგლისიდან გაქცეულიყო; 1470 წლის ოქტომბერში სამეფო ტახტზე ჰენრი აღადგინა და ფაქტობრივად სახელმწიფოს მმართველი გახდა „მეფის მოადგილის“ ტიტულით.

1471 წლის აპრილში ედუარდ -მ დაამარცხა უორვიკის ჯარები ბარნიტთან ბრძოლაში, სადაც იგი დაიღუპა. მისი შვილები იყვნენ ანა ნევილი და იზაბელ ნევილი.
მაიკლ დუდიკოფი

მაიკლ ჯოზეფ სტივენ დუდიკოფი ( დ. 8 ოქტომბერი 1954) — ამერიკელი მსახიობი. სხვადასხვა დროს მონაწილეობა მიიღო ფილმებში: „ტრონი“ (1982), „კაცების წვეულება“ (1984), „ჯარის მეთაური“ (1988), „მაყუჩი“ (1999) და სხვა. ცნობილია აგრეთვე ჯო არმსტრონგის როლით ფილმში „ამერიკელი ნინძა“. დაიბადა მამამისის, ეროვნებით რუსის — ჯოზეფ სტივენ მაიკლისა და დედამისის წარმოშობით ფრანკოკანადელის ოჯახში. 1970-იან წლებში ოჯახი საცხოვრებლად კალიფორნიაში გადავიდა. ტორანსში დაამთავრა დასავლეთის უმაღლესი სკოლა. ჰარბორის კოლეჯში სწავლობდა ბავშვთა ფსიქოლოგიას. თავდაპირველად იღებდნენ სარეკლამო რგოლებში. მისი კინოკარიერა ათვლას 1978 წლიდან იღებს.
სასპერები

სასპერები — აქემენიდური ხანის სპარსეთის ერთ-ერთ სატრაპიაში შემავალი ტომების სახელწოდება. მატიენებთან და ალაროდებთან ერთად შეადგენდნენ მე-18 სატრაპიას და ყოველწლიური ხარკის სახით სპარსეთის მეფეს 200 ტალანტს უხდიდნენ. მათ ეკისრებოდათ აგრეთვე სამხედრო ვალდებულება — სპარსელ ხელისუფალთა მოთხოვნით ლაშქრის გამოყვანა. ასე მონაწილეობდნენ სასპერები, მაგალითად, მეფე ქსერქსეს (ძვ. წ. საუკუნე) ლაშქრობაში საბერძნეთზე. აქ ისინი კოლხების მსგავსად ყოფილან აღჭურვილნი (თავზე ხის მუზარადები ხურებიათ, ხელთ გამოუქნელი ტყავის პატარა ფარები და მოკლე შუბები, დანები სჭერიათ), ჰეროდოტეს მიხედვით სასპერები ფართო ტერიტორიაზე მცხოვრები ხალხია (სპარსეთის ყურიდან შავ ზღვამდე, ამ ავტორის თანახმად, ოთხი ხალხი ცხოვრობდა — სპარსელები, მიდიელები, სასპერები და კოლხები).

სასპერების სახელწოდებას უკავშირებენ სპერის ოლქის, ძვ. აღმოსავლური ხანის სუბარელთა (ხური-მითანელთა), აგრეთვე აღმოსავლურ-ქართული ტომების — იბერების სახელწოდებებს. ზოგიერთ მკვლევარს ისინი აქემენიდურ ხანაში ქართლის ტომების ჰეგემონობით ჩამოყალიბებულ იბერიის წინამორბედ გაერთიანებად მიაჩნდა.
ბრისტოლის ყურე

ბრისტოლის ყურე — ატლანტის ოკეანის ყურე დიდი ბრიტანეთის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროსთან. შეჭრილია ხმელეთში 230 კმ, ყელის სიგანე 126 კმ. სიღრმე 50 მეტრამდე. ერთვის მდინარე სევერნი, რომელიც შესართავთან ესტუარს ქმნის. ნაპირები დანაწევრებულია. მოქცევა ნახევარდღეღამური, სიმაღლე 14,4 მეტრამდე. ნავსადგურებია ბრისტოლი (ლონდონთან დაკავშირებულია არხით), კარდიფი, ნიუპორტი.
ურარტელები

ურარტელები — ძვ. წ. - საუკუნეში არსებული ურარტუს სახელმწიფოს ძირითადი მოსახლეობა. ენის მიხედვით ახლოს დგანან ხურიტებთან (მითანელებთან). ბევრი საერთო აქვთ მათ ღვთაებათა პანთეონშიც (ტავროსის ღვთაება თეიშება - ხურიტული თეშუბი, მისი „მეუღლე“ ქალღმერთი ხუბა - ხურიტული ხეფა, მზის ღმერთი შივინი - ხურიტული შიმიგი და სხვა). ბევრი მკვლევარი ენით ურარტელებს კავკასიელ ხალხებს უკავშირებს (ქართველები, ვეინახები). ურარტელების უძველესი კერა, მათი პოლიტიკური და კულტურულ-რელიგიური ცხოვრების ცენტრი ადრინდელ ხანაში ვანის ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთით უნდა ყოფილიყო. ურარტუს სახელმწიფოს დაცემის შემდეგ ურარტელები მალე გაითქვიფნენ სომხურ მოსახლეობაში, აგრეთვე ქართველურ ტომებში, რამდენადაც შეიძლება ვიმსჯელოთ ძველი ქართული სიმღერების მისამღერებში შემონახული ცალკეული ურარტული სიტყვებისა და გამოთქმების მიხედვით.
სახელოვანი რევოლუცია

სახელოვანი რევოლუცია — ისტორიულ ლიტერატურაში მიღებული სახელწოდება ინგლისის 1688-1689 წლების სახელმწიფო გადატრიალებისა. ეს იყო ინგლისის საუკუნის რევოლუციაში გამარჯვებული ბურჟუაზიისა და ახალი თავადაზნაურობის მსხვილ მიწათმფლობელთა ნაწილთან კლასობრივი კომპრომისის შედეგი. სახელოვანი რევოლუციის შედეგად ტახტიდან ჩამოაგდეს ჯეიმზ სტიუარტი და სამეფო ხელისუფლება გადასცეს მის სიძეს - ჰოლანდიის შტატჰალტერს უილიამ ორანელს, რომელიც მართავდა თავის მეუღლესთან (ჯეიმზ -ის ასული მარიამ სტიუარტი) ერთად. გადატრიალებამ საბოლოოდ მოუღო ბოლო ინგლისში აბსოლუტიზმს, როგორც მმართველობის ფორმას და დაამკვიდრა კონსტიტუციური (საპარლამენტო) მონარქია.
ალეკო ცაბაძე

ალეკო ცაბაძე (დ. 10 ნოემბერი, 1956, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი კინორეჟისორი და სცენარისტი.

ბიოგრაფია
1982 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი.

1986 წლიდან იყო კინოსტუდია ქართული ფილმის რეჟისორი. კინოსტუდიასთან არსებული სასწავლო სტუდიის სამხატვრო ხელმძღვანელი. 1995 წელს ნიუ-იორკში გაიარა კინოდრამატურგიის კურსები. ცხოვრობდა და მუშაობდა გერმანიაში (1992–93), ამერიკაში (1991, 1993–97).

რეჟისორია ფილმებისა: „ლაქა“ (1986), „ღამის ცეკვა“ (1991), „მარტოობის ორდენის კავალერი“ (1999), „რუსული სამკუთხედი“ (2007), „რენე მიდის ჰოლივუდში“ (2010) და სხვ.

ფილმოგრაფია
1985 — ლაქა
1991 — ღამის ცეკვა
1999 — მარტოობის ორდენის კავალერი
2007 — რუსული სამკუთხედი
2010 — რენე მიდის ჰოლივუდში

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
2008 — მოსკოვის საერთაშორისო ფესტივალი „რუსული სამკუთხედი“, პრემია „ნიკა“
2007 — მოსკოვის საერთაშორისო ფესტივალი „რუსული სამკუთხედი“, ჟიურის სპეციალური პრიზი
1997 — საქართველოს კინოაკადემია, სამი მთავარი პრიზი, ფილმი „ღამის ცეკვა“
1992 — სალონიკის საერთაშორისო კინოფესტივალი, პრიზი, ფილმი „ღამის ცეკვა“
1987 — ლოკარნოს საერთაშორისო კინოფესტივალი, პრიზი საუკეთესო რეჟისურისთვის, ფილმი „ლაქა“
1987 — მინსკის საკავშირო ტელეფესტივალი, პრიზი საუკეთესო რეჟისურისთვის, ფილმი „ლაქა“
1987 — კოშალინის საერთაშორისო ფესტივალი, პრიზი საუკეთესო რეჟისურისთვის, ფილმი „ლაქა“
1987 — თბილისის სტუდენტური ფილმების ფესტივალი, პრიზი, ფილმი „ლაქა“
გიორგი ლიფონავა

გიორგი ლიფონავა (დ. 25 მარტი, 1975, თბილისი) — ქართველი კინოსა და ტელევიზიის რეჟისორი, მემონტაჟე და პროდიუსერი. არის ტელევიზია „ფორმულა“-ს წევრი. 1995–03 წლებში იღებდა მუსიკალურ კლიპებს. 2003 წლიდან მუშაობს ტელევიზიაში.

ფილმოგრაფია
2008 — „რაც ყველაზე ძალიან გიყვარს“
2010 — „საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები“ (დოკუმენტური ფილმი)
2011 — „ჭამა და სექსი“
2011 – 2024 — „ჩემი ცოლის დაქალები“ (სერიალი)
2012 — „ჩემი ცოლის დაქალის ქორწილი“
2013 — „ჩემი ცოლის დაქალი კინოში“
2016–2023 — „ხელოვნური სუნთქვა“ (სერიალი)
ჩემი ცოლის დაქალის ქორწილი

ჩემი ცოლის დაქალის ქორწილი — 2013 წლის ქართული ფილმი. ფილმი წარმოადგენს სატელევიზიო სერიალ „ჩემი ცოლის დაქალების“ ერთგვარ გაგრძელებას. ის 2013 წლის 10 იანვარს გამოვიდა. 2013 წლის 2013 წლის 27 დეკემბერს აგრეთვე გამოვიდა კიდევ ერთი სრულმეტრაჟიანი ფილმი, „ჩემი ცოლის დაქალი კინოში“.

როლებში
ნინო გაჩეჩილაძე
კოტე თოლორდავა
ანა ტყებუჩავა
მაკა ძაგანია
ლევან ყოჩიაშვილი
ვანიკო თარხნიშვილი
ეკა ამირეჯიბი
გიორგი ბარბაქაძე
ქეთა ორბელაძე
ზუზუ ბეჟაშვილი
გიორგი ყიფშიძე
კახა აბუაშვილი
კურთხევანი (A-1110)

კურთხევანი (-1110) — - საუკუნეების ქართული ხელნაწერი წიგნი, კურთხევანი. წარმოადგენს კრებულს, რომელშიც სხვადასხვა საის ლოცვებია წარმოდგენილი, მათ შორის ბევრი სამკურნალო ხასიათისაა. ძველ ქართულ კრებულთა შორის ეს წიგნი ე. წ. გარდამავალი ტიპის კრებულთა ჯგუფს მიეკუთვნება, რომელიც ფართო საზოგადოებისათვისაა განკუთვნილი. უცნობია გადამწერი და გადაწერის ადგილი. ხელნაწერი, სავარაუდოდ, ძალიან ძველი დედნის ასლია. ტექსტები ახლოს დგას კლარჯულ თარგმანებთან.

ხელნაწერი 118 ფურცელს შეიცავს, აქედან მხოლოდ ორია ეტრატი, დანარჩენი 116 კი აღმოსავლურ ქაღალდს წარმოადგენს. ფურცლის ზომებია 24,520,5 სანტიმეტრი. ტექსტი ნაწერია ნუსხური დამწერლობით, სათაურებბი და საზედაო ასოები სინგურითაა შესრულებული. ტექსტი უხვადაა გაფორმებული ფერადებით შესრულებული თავბოლოკაზმულობებით, ადამიანის, ცოველების, ფრინველებისა და მცენარეული გამოსახულებებით. მხატვრულადაა გაფორმებული საზედაო ასოები და ვარდულები.

კურთხევანის ეს ხელნაწერი დღეს ინახება საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში (-1110).
აეროპორტის კოდი იკაო

აეროპორტის კოდი იკაო (აეროპორტის ინდექსი იკაო) — ოთხასოიანი უნიკალური ინდივიდუალური იდენტიფიკატორი, რომელიც მიენიჭება სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის (იკაო), (, ) მსოფლიოში არსებულ აეროპორტებს. მოცემულ კოდებს იყენებენ ავიაკომპანიები, საჰაერო მოძრაობის მმართველობის ორგანოები, აეროპორტებისთვის აეროსანავიგაციო და მეტეოროლოგიური ინფორმაციის გადაცემის მეტეოროლოგიური სამსახურები, გაფრენის გეგმები (ფლაიტ-გეგმები), სამოქალაქო აეროდრომების აღსანიშნავად რადიოსანავიგაციო რუკებზე, ასევე საავიაციო ფიქსირებული ელექტროკავშირგაბმულობის ქსელის ( სატელეგრაფო საავიაციო კავშირგაბმულობაში აეროპორტების მისამართების სფეროში.

იკაო-ს კოდის სტრუქტურა
იკაოს კოდებს აქვთ რეგიონული სტრუქტურა. პირველი ორი ასო ქმნის რეგიონულ პრეფიქსს. კოდის პირველი ასო აიდენტიფიცირებს რეგიონს მსოფლიოში — კონტინენტს, კონტინენტის ნაწილს (მაგალითად, „“ — ჩრდილოეთი ევროპა, „“ — ცენტრალური და სამხრეთი ევროპა) ან დიდი ტერიტორიის მქონე ქვეყანას („“ — აშშ-ის კონტინენტალური ნაწილი, „“ — კანადა, „“ — ავსტრალია). მეორე ასო აიდენტიფიცირებს ქვეყანას რეგიონში, რომელიც შეესაბამება პირველ ასოს. კოდის დანარჩენი ორი (სამი დიდი ქვეყნებისათვის) ასო განსაზღვრავენ აეროპორტს ამ ქვეყანაში.

დღეისათვის ყველა შესაძლო პრეფიქსი ასო „“-ზე უკვე გამოყენებაშია.

ასოები , , და არ გამოიყენება აეროპორტის კოდი იკაოს პირველი ასოს სახით.

სპეციალური კოდი დარეზერვირებულია იმ შემთხვევებისთვის, როდესაც დგება გაფრენის გეგმა აეროპორტში, რომელსაც არ გააჩნია იკაოს კოდი.

პრეფიქსები
ფსალმუნი (H-1665)

ფსალმუნი (-1665) — საუკუნის ქართული ხელნაწერი წიგნი, ფსალმუნი. ხელნაწერი მდიდრულადაა გაფორმებული, სავარაუდოდ შექმნლია მაღალი არისტოკრატიული ოჯახისათვის. დამკვეთი — ზილიხან ბატონიშვილი. ტექსტი გიორგი მთაწმიდელის რედაქციისაა. უძღვის დავით წინასწარმეტყველის გამოსახულება, დართული აქვს ტექსტზე ადრეული მაღალმხატვრული მინიატიურები.

საწერ მასალად გამოყენებულია ქაღალდი. შეიცავს 236 ფურცელს, რომელთა ზომებია 2517,5 სანტიმეტრი.

ფსალმუნის ეს ხელნაწერი დღეს დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში (-1665).
ფსალმუნი (H-75)

ფსალმუნი (-75) — საუკუნის ქართული ხელნაწერი წიგნი, ფსალმუნი. წიგნი გადაწერილია დასავლეთ საქართველოში, სოფელ გვარაში, თეთროსნის სახელწოდებით ცნობილ ეკლესიაში ქაიხოსრო გურიელისა და მისი დედის, თამარ დედოფლის, დაკვეთითა და ფინანსური უზრუნველყოფით. გადამწერი ვინმე გერმანოზია.

საწერ მასალად გამოყენებულია აღმოსავლური ქაღალდი. ხელნაწერი შეიცავს 144 ფურცელს, რომელთა ზომებია 2317,5 სანტიმეტრი. ტექსტი გაფორმებულია ადრეული ხანის 55 მინიატიურით.

ფსალმუნის ეს ხელნაწერი დღეს ინახება საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში (-75).
სამოთხის კარი (A-303)

სულხან-საბა ორბელიანის „სამოთხის კარის“ ხელნაწერი -303 ავტორის ავტოგრაფულ ნუსხას წარმოადგენს, გადაწერილია თავად სულხან-საბას მიერ. „სამოთხის კარი“ კითხვა-მიგებით დაწერილი მოძღვრებაა. ეს ხელნაწერი ავტორის უბის წიგნაკი უნდა ყოფილიყო; მასში მისივე ხელით შეტანილია სხვა მასალა, რომელიც შეიცავს ლოცვებს, ღვთისმსახურებასტან დაკავსირებულ საკითხებს.

საწერ მასალად გამოყენებულია ქაღალდი. შეიცავს 90 ფურცელს, რომელთა ზომებია 20,811 სანტიმეტრი. ტექსტი შესრულებულია მხედრული დამწერლობით. ადგილ-ადგილ შესწორებულია ავტორის მიერ, რასაც მოწმობს ქარალდის ვიწრო ნაჭრები, რომლებიც წიგნაკშია ჩაკრული.

„სამოთხის კარის“ ეს ხელნაწერი დღეს დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში (-303).
გულანი (A-30)

გულანი (-30) — საუკუნის ქართული ხელნაწერი წიგნი, გულანი — ორიგინალური ქართული კრებული, რომელიც ყველა საღვთისმსახურო ხელნაწერს შეიცავს. ეკლესიაში იკითხებოდა მთელი წლის განმავლობაში. ეს ხელნაწერი გადაწერილია 1681 წელს, კათალიკოს ნიკოლოზ ამილახვრიშვილის დაკვეთით. გადამწერები არიან მიქაელი, საბა და აბელი.

საწერ მასალად გამოყენებულია ქაღალდი. შეიცავს 345 ფურცელს, რომელთა ზომებია 3524 სანტიმეტრი. ნაწერია ნუსხური დამწერლობით, ყავისფერი მელნით. საზედაო ასოები და სათაურები შესრულებულია მთავრულითა და სინგურით.

ხელნაწერი მოხატულია, ტექსტისა და ხელნაწერის კიდეებზე უხვადაა წმინდათა გამოსახულებები, ასევე სცენები ცნობილი საუფლო დრესასწაულებიდან.

გულანის ეს ხელნაწერი დღეს საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდშია დაცული (-30).
ბეგთაბეგისეული ვეფხისტყაოსანი

ვეფხისტყაოსნის ბეგთაბეგისეული ნუსხა — საუკუნის ხელნაწერი ვეფხისტყაოსანი. ხელნაწერის გადამწერია მდივანი ბეგთაბეგ ავთანდილის ძე მარტიროზაშვილი, აქედან მომდინარეობს ნუსხის სახელწოდებაც. მომგებელი — მეფე გიორგი . გადაწერილია 1680 წელს.

საწერ მასალად გამოყენებულია ქაღალდი. შეიცავს 263 ფურცელს, რომელთა ზომებია 44,530 სანტიმეტრი. ნაწერია მხედრული დამწერლობით. ხელნაწერი გამორჩეულია როგორც დახვეწილი კალიგრაფიით, ისე შემკულობით; ტექსტის თითოეული გვერდი ჩასმულია ჩარჩოში, ხოლო კიდეები ორნამენტითაა მოხატული.

ბეგთაბეგისეული ვეფხისტყაოსანი დღეს საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში ინახება (-54).
ავალიშვილისეული ვეფხისტყაოსანი

ვეფხისტყაოსნის ავალიშვილისეული ნუსხა — - საუკუნეების ხელნაწერი ვეფხისტყაოსანი.

საწერ მასალად გამოყენებულია ქაღალდი. შეიცავს 260 ფურცელს, რომელთა ზომებია 3724 სანტიმეტრი. გადაწერილია კალიგრაფიული მხედრულით, შავი მელნით. ყოველი ფურცლის არშია მდიდრულადაა შემკული. ტაეპების დასაწყისი სიტყვები ნაწერია ოქროთი. არშიები ზოომორფული ორნამენტებით, პეიზაჟებითა და სხვადასხვა კომპოზიციებითაა და გაფორმებული. ტექსტს ახლავს სამი სიუჟეტური მინიატიურა, რომლებიც სპარსული სამინიატიურო ხელოვნებითაა შესრულებული.

ავალიშვილისეული ვეფხისტყაოსანი დღეს ინახება საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში (-2074).
ინდ-განგის ვაკე

ინდ-განგის ვაკე (ბენგ. ি্ু-া্ে় ূি) — ვრცელი ვაკე, რომელიც განლაგებულია ინდოეთის, პაკისტანისა და ბანგლადეშის ტერიტორიებზე, ჩრდილოეთით ჰიმალაის მთებსა და სამხრეთით დეკანის ზეგანს შორის. მისი სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 3 000 კმ., ხოლო სიგანე — 250-300 კმ. წარმოადგენს მსოფლიო ცივილიზაციის ერთ-ერთ უძველეს ცენტრს.

რელიეფი და ჰიდროგრაფია
მისი ზედაპირი ბრტყელია. წყალგამყოფიდან დამრეცად ეშვება აღმოსავლეთით და დასავლეთით, განლაგებულია 270 მ. სიმაღლეზე ინდისა და განგის დელტებთან.
დაბლობზე გამავალი მდინარეები საკმაოდ მრავალრიცხოვანი და წყალუხვია. განსაკუთრებით, მის აღმოსავლეთ ნაწილში. მათთვის დამახასიათებელია სეზონურ პერიოდში წყლის დონის დიდი ცვალებადობა. მუსონები და მთის თოვლის ჩამონადენი ზაფხულობით იწვევს მდინარეების ზრდას, რაც ხშირად დამანგრეველ წყალდიდობას იწვევს. ათმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით კლიმატი მკვეთრად იცვლება და ჰაერი მშრალი ხდება.

შედარებით მსხვილი მდინარეებია — ინდი შენაკად პანჯნადით, რომლებშიც ჩაედინება ჯელამი, ჩინაბი, ბიასი და რავი. დიდი მდინარეებია, აგრეთვე, ბრაჰმაპუტრა და განგი ჯამუნით და დიდი შენაკადებით ჰომათი, გჰარგჰრა და ჰანდაკი.

განგისა და ბრაჰმაპუტრას აუზში (დაბლობის აღმოსავლეთ ნაწილი) ბატონობს სუბეკვატორული მუსონური კლიმატი, ინდის აუზში (დასავლეთ ნაწილი) კი — ტროპიკული კლიმატი. დაბლობის დიდ ნაწილზე ივლისის საშუალო ტემპერატურაა 30 °-დან 36 °-მდე, ხოლო იანვრის დაახლოებით 20 °, ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში ტემპერატურა შეიძლება დაეცეს 12 °-მდე. იშვიათად 0 °-მდეც კი.

დაბლობის ფარგლებში გამოიყოფა ორი ბუნებრივი ზონა — ინდის გამომშრალი დაბლობი და მეტად ტენიანი განგის დაბლობი. ბუნებრივი მცენარეულობა დაბლობის განსაკუთრებით ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ნაწილში თითქმის არ შემორჩენილა. ბრაჰმაპუტრისა და განგის დელტაში გაზრდილია მკვრივი მანგროვის და მარადმწვანე ტყეები. იმავე დროს დასავლეთ ნაწილი დაფარულია ქვიშიანი უდაბნოთი. ლანდშაფტები თვალს იტაცებს კულტურული სავანით (ბრინჯის, ხორბლის, ფეტვის, სიმინდის, ბამბის, და სხვა კულტურების მინდვრებით), პალმის ცალკეული ჭალებით და ხეხილის ხეებით.