სეპარატიზმი

სეპარატიზმი ( ლათ. – გამოყოფა) — გავრცელებული დეფინიციით სეპარატიზმი არის კულტურული, ეთნიკური, გვაროვნული, რელიგიური, რასისტული, სამთავრობო ან გენდერულ ასპექტებზე დაფუძნებული განცალკევების მოთხოვნა, პირთა გარკვეული ჯგუფის მიერ. ტერმინი, რომლითაც, როგორც წესი, აღწერენ საკუთარი მიწის ან რეგიონის მმართველი ქვეყნისგან დამოუკიდებლობის ან გაყოფის მაძიებელთა შეხედულებებს ან მოტივაციას. შესაძლოა სეპარატისტული მოთხოვნა იყოს, როგორც პოლიტიკური დამოუკიდებლობა (მაგ. ფედერაცია), ისე სრული ავტონომია. სხვანაირად რომ ვთქვათ, სეპარატიზმი არის რწმენა კონკრეტულ პირთა წრისთვის, რომლებიც სახელმწიფოს შიგნით საკუთარ თავს მოიაზრებენ დამოუკიდებლებად, რაც განპირობებულია რასობრივი, რელიგიური და სხვა შეხედულებებით.მათი მიზანი შეიძლება იყოს საკუთარი მთავრობის ჩამოყალიბება ან სხვა მოქალაქეებისგან განცალკევებით ცხოვრება. უფრო ვიწრო გაგებით, სეპარატიზმი შეიძლება მიუთითებდეს სოციალურ იზოლაციაზე. ტერმინი სეპარატისტული მოძრაობა მიუთითებს სოციალურ მოძრაობაზე, რომელსაც აქეზებს მმართველი პოლიტიკური ძალა, მაგ. სამხრეთ აფრიკაში აპართეიდის ქვეშ. სეპარატისტული ჯგუფები იდენტობა ან პოლიტიკური აქტივიზმი განპირობებულია მათი წევრების მიერ განცდილი უსამართლობით, რომლებსაც ისინი შეხვდნენ სხვადასხვა სოციალურ ჯგუფებში თანაცხოვრებისას.

მნიშვნელოვანია განვიხილოთ სეპარატიზმის შესაძლო მიზნები, ანუ რა შედეგისკენ შეიძლება მიილტვოდენ სეპარატისტული ჯგუფები, რა სამართლებრივი შედეგები შეიძლება გამოიწვიოს ასეთმა მოძრაობებმა.

თვითგამორკვევა
გაეროს გენერალური ასამბლეა, თავის რეზოლუციებში უფრო დეტალურად განმარტავს თვითგამორკვევის პრინციპის შინაარს. მაგალითად, 1952 წლის, 5 თებერვლის რეზოლუცია 545 ითვალისწინებს, რომ ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო პაქტებში, რომლებიც საბოლოოდ 1966 წელს იქნა მიღებული, უნდა შესულიყო დებულებები, რომლებიც ითვალისწინებდა „ყველა ერის უფლებას თვითგამორკვევაზე“. პაქტების საერთო პირველი მუხლი, არათუ ითვალისწინებს „ყველა ხალხის თვითგამორკვევის უფლებას“, არამედ პაქტის მონაწილე ყველა სახელმწიფოს ავალდებულებს თვითგამორკვევის უფლების განხორციელების ხელშეწყობასა და პატივისცემას. 1960 წლის, 14 დეკემბერს მიღებული გენერალური ასამბლეის 1514 რეზოლუციის, მე-2 დებულება, რომელიც კოლონიური ქვეყნებისა და ერებისათვის დამოუკიდებლობის მინიჭებას დეკლარირებს, გვამცნობს: „ყველა ხალხს გააჩნია თვითგამორკვევის უფლება; ამ უფლების ძალით ისინი თავისუფლად განსაზღვრავენ თავიანთ პოლიტიკურ სტატუსს და ილტვიან ეკონომიკური, სოციალური თუ კულტურული განვითარებისაკენ“.
ერთა თვითგამორკვევის უფლების პრინციპზე საუბრისას, აუცილებლად გასათვალისწინებელია ე.წ. „წინდახედულების კლაუზულა“, „ “, რომელიც მოცემულია „გაეროს წესდების თანახმად სახელმწიფოთა შორის მეგობრული ურთიერთობებისა და თანამშრომლობის საერთაშორისო სამართლის პრინციპების შესახებ დეკლარაციის“ მე-5 პრინციპის, მე-7 აბზაცში და გვამცნობს, რომ „ზემოაღნიშნულ აბზაცებში არაფერი შეიძლება განიმარტოს, როგორც ისეთი უფლებამოსილების მინიჭებად ან ისეთი ქმედებისაკენ მოწოდებად, რომელიც მთლიანად ან ნაწილობრივ დაანაწევრებს ან დაასუსტებს იმ სუვერენული და დამოუკიდებელი სახელმწიფოს ტერიტორიულ მთლიანობას ან პოლიტიკურ ერთობას, რომელიც ხალხთა თანასწორობისა და თვითგამორკვევის პრინციპის თანახმად, მოქმედებს ისე, როგორც ეს ზემოთ არის აღწერილი და ამგვარად, წარმოდგენილია მოცემულ ტერიტორიაზე მთელი ხალხის ნების გამომხატველი ხელისუფლების მიერ, ყოველგვარი რასობრივი, აღმსარებლობითი და კანის ფერის მიხედვით განსხვავების გარეშე“. მსგავსი შინაარსის დებულება გვხვდება 1993 წელს, ვენაში გამართული გაეროს ადამიანის უფლებათა მსოფლიო კონფერენციაზე მიღებულ დეკლარაციაში. საქმე ის არის, რომ ამ ფორმულის მიხედვით, სახელმწიფო, რომლის ხელისუფლება მის ტერიტორიაზე განსახლებული მთელი ხალხის ინტერესებს წარმოადგენს რაიმე სახის დისკრიმინაციის გარეშე, აკმაყოფილებს თვითგამორკვევის პრინციპს მთელ ხალხთან დამოკიდებულებაში და უფლებამოსილია დაიცვას ტერიტორიული მთლიანობა. კასეზეს (. ) სიტყვებს თუ დავესესხებით, „ამგვარი სახელმწიფოს ხალხი, თვითგამორკვევის უფლებას განახორციელებს სახელმწიფოს მართვაში თანასწორუფლებიანი მონაწილეობის საფუძველზე“.

უმცირესობების სამოქალაქო-სამართლებრივი უფლებების რეალიზება
მსოფლიოს ბევრი სახელმწიფო ცნობილია მოსახლეობის მრავალფეროვნებით და ამ მრავალფეროვნული მახასიათებლებიდან გამომდინარე მრავალი სოციალური ჯგუფის არსებობით.

ამ ეტაპზე მოქალაქეთა ჩართულობის უზრუნველაყოფად მრავალ ქვეყანაში მმართველობის ფორმად დემოკრატიაა ჩამოყალიბებული, რომელიც უზრუნველყოფს მოქალქეების ჩართულობას ქვეყნის მართვის პროცესში, უშუალოდ ან წარმომადგენლების საშუალებით. დემოკრატიის განხორციელების პრცესში შეიძლება ითქვას უნივერსალური ინსტრუმენტია არჩევნები, რომელიც გარკვეულ პრინციპებზე დაყრდნობით უზრუნველყოფს თითოეული მოქალაქის ჩართულობას ქვეყნის მართვის პროცესში.
ასევე პირთა გარკვეული ჯგუფისთვის ფართო უფლებების მინიჭების საკითხის განხილვისას შეუძლებელია არ ვახსენოთ სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ფორმები. არსებობს სახელმწიფოს ტერიტორიის მოწყობის ისეთი ფორმები, რომლებიც სეპარატისტულ ჯგუფებს მოთხოვნების დაკმაყოფილებას შეძლებენ. უნიტარული, ფედერაციული თუ რეგიონალური ტერიტორიული ორგანიზაციებში შესაძლებელია გამოინახოს ადგილი ისეთი გამონაკლისებისთვის, როგორებიცაა ავტონომიები (ექსტერიტორიულ (პერსონალური) და ტერიტორიული), ფედარციული ერთეულები (განსაკუთრებით ასიმეტრიულ ფედერაციებში), კონფედერაციები, ხოლო რეგიონალიზმის იდეა მთლიანად არის დაფუძნებული ავტონომიურ ერთეულებზე.

გამოყოფა (სეცესია)
ზოგიერთი ლექსიკონის მიხედვით სეცესია არის სეპარატიზმის უკიდურესი ფორმა, რომელიც მიზნად ისახავს გარკვეული ტერიტორიის სრულ პოლიტიკურ გამოყოფას არსებული სახელმწიფოდან და ახალი დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნას. სეცესია სახელმწიფოს ტერიტორიული მთლიანობისა და საზღვრების უცვლელობის პრინციპების წინააღმდეგ მიმართული ქმედებაა და ეთნიკური მინინაციონალიზმის მთავარ მიზანს გამოხატავს. შესაბამისად, სეცესიისაკენ სწრაფვა, თუ ამის ობიექტური მიზეზები არ არის (ეთნიკური ან რელიგიური უმცირესობა განიცდის შევიწროებას და რეალურია მისი, როგორც ეთნოსის გაქრობა), საერთაშორისო სამართლის მიერ დაიგმობა, თუ რა თქმა უნდა, თვით არსებული სახელმწიფო არ დაეთანხმა მისი ტერიტორიის ნაწილის გამოყოფას და იქ სუვერენული სახელმწიფოს ჩამოყალიბებას.

ხშირ შემთხვევაში გამოყოფას (სეცესია), როგორც სეპარატიზმის შედეგს ისე მოიხსენიებენ. ლიტერატურაში სეცესიის მაგალთებად განხილულია: ისლანდიის დანიისგან გამოყოფა (1944 წელი), სინგაპურის მალაიზიიდან გამოყოფა (1965 წელი) და სხვ. აქვე აღსანიშნავია, რომ ორივე ზემოაღნიშნული შემთხვევა იყო ნებაყოფლობითი. ე.წ. „თავდაცვით გამოყოფის“ „ “ შემთხვევა. ეს ის შემთხვევაა, როდესაც შეთანხმება არ არის მიღწეული, მაგრამ გარკვეული ფაქტორების გათვალისწინებით სეპარატისტული ძალები ცდილობენ გახდნენ დამოუკიდებლები და არ დაემორჩილონ იმ სახელმწიფოს, რომელშიც იმჟამად იმყოფებიან.

სამართლებრივი ლიტერატურა ამ საკითხს მსგავსად აფასებს:

მოტივაცია
ჯგუფებს შეიძლება ჰქონდეთ ერთი ან მრავალი მოტივაცია, მათ შორის:
სახვა თემის მისამართით ღვარძლი და ქიშპი.
გენოციდისგან და ეთნიკური წმენდისგან თავდაცვა.
ჩაგრულთა მხრიდან წინააღმდეგობა, რელიგიის, კულტურისა და ენის შეურაცყოფის წინააღმდეგ.
პროპაგანდის საშუალებით შთაგონება შიდა ან გარე დაინტერესებული პირების მხრიდან, რომლებიც ელიან პოლიტიკურ გამორჩენას ჯგუფთა შორის კონფლიქტის და ღვარძლის გაღვივებით.
ეკონომიკური და პოლიტიკური დომინაცია ერთი ჯგუფისა სხვა ჯგუფზე, რომელიც არ ანაწილებს ძალაუფლებასა და პრივილეგიებს თანასწორად.
ეკონომიკური მოტივაცია: სწრაფვა ბოლო მოეღოს ეკონომიკურ ექსპლუატაციას, უფრო გავლენიანი ჯგუფისგან ან პირიქით მოთხოვნა უფრო მდიდარი ჯგუფისგან სიმდიდრის განაწილება უფრო ღარიბი ჯგუფისთვის.
საფრთხის ქვეშ მყოფი რელიგიური, ენობრივი და კულტურული ტრადიციების შენარჩუნება.
სხვა სეპარატისტული ჯგუფების მიერ სხვა ჯუფთა სეპარატიზმის წახალისება.
დიდი ქვეყნებისა და იმპერიების დაშლისგან გამოწვეული სახელისუფლებო კრიზისი.
მეტი და მეტი სახელმწიფოს დაშლით გამოწვეული განგრძობადი ფრაგმენტაცია.
იმის განცდა, რომ ერი დამატებული იქნა უფრო დიდ სახელმწიფოზე არაორგანული საშუალებებით.
იმის აღქმა, რომ სახელმწიფოს აღარ შეუძლია ცალკეული ჯგუფის დახმარება და დაღალატდა ვიწრო ჯგუფის ინტერესები.
პოლიტიკური გადაწყვეტილებებთან დაკავშირებული აზრთასხვადასხვაობების გამო.

მთავრობების რეაგირება
რა მასშტაბებსაც მოიცავს სეპარატისთა მოთხოვნები, იქნება ეს სრული დამოუკიდებლობის მოთხოვნა, სამართლებრივი მექანიზმების ამოქმედება, მშვიდობიანი მოქმედებები თუ შეიარაღებული ძალადობა, დამოკიდებულია ეკონომიკურ, პოლიტიკურ, სოციალურ და კულტურულ მრავალფეროვნებაზე, მოძრაობის ლიდერებსა და მთავრობის პასუხებზე. მთავრობამ შესაძლოა რამდენიმე სახის ქმედებას მიმართს, რომელთა მათგანიც ექსკლუზიურ უფლებამოსილებებს განეკუთვნება. ზოგიერთი მათგანია:
სეპარატისთა მოთხოვნებზე დათანხმება
უკმაყოფილო ჯგუფების ვითარების გაუმჯობესება, რელიგიური, ლინგვისტური, ტერიტორიული, ეკონომიკური თუ პოლიტიკური მიმართულებებით.
„ასიმეტრიული ფედერალიზმის“ დანერგვა, რომელიც გულისხმობს სხვადასხვა ერთეულების სხვადასხვაგვარ სამართლებრივ მდგომარეობას, რომელშიც სეპარატისტული მოთხოვნები იქნება გათვალისწინებული.
მისცეს უფლება უმცირესობებს პოლიტიკური საკითხები გადაწყვიტონ, საპარლამენტო არჩევნების, რეფერენდუმისა და სხვა მექანიმზების საშუალებით.
კონფედერაციისა და თანამეგობრობების დაარსება.

ზოგიერთი ქვეყნები ებრძვიან სეპარატიზმს საკუთარ ქვეყანებში, როდესაც ახალისებენ მათ სხვა ქვეყნებში.

ეთნიკური სეპარატიზმი
ეთნიკური სეპარატიზმი დაფუძნებულია უფრო კულტურულ-ლინგვისტურ განსხვავებებზე ვიდრე რელიგიურ ან რასობრივ განსხვავებებზე, რომელიც ასევე შესაძლოა არსებობდეს. ეთნიკური სეპარატისტული მოძრაობათა მაგალითებად შეგვიძლია განვიხილოთ:

ევრაზია
საბჭოთა კავშირის დაშლა და სხვადასხვა ერების მიერ საკუთარი სახელმწიფოების ჩამოყალიბება: სომხეთი, აზერბაიჯანი, ბელარუსი, ესტონეთი, საქართველო, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, ლიეტუვა, ლატვია, მოლდოვა, რუსეთი, ტაჯიკეთი, თურქმენეთი, უკრაინა და უზბეკეთი.
ჩეჩენთა სეპარატიზმი კავკასიაში, ამჟამად ჩეჩნეთის რესპუბლიკა შედის რუსეთის ფედერაციაში.
სერბების სეპარატიზმი ბოსნია-ჰერცეგოვინაში (სერბთა რესპუბლიკა) და კოსოვო (ჩრდილოეთ კოსოვო).
ალბანელთა სეპარატიზმი კოსოვოში, ჩრდილოეთ მაკედონიასა და სერბეთში
ბერძნების სეპარატიზმი ჩრდილოეთ ეპიროტში ალბანეთის ტერიტორიაზე.
თურქების სეპარატიზმი კვიპროსში (ჩრდილოეთ კვიპროსი).
ოსებისა და აფხაზების სეპარატიზმი საქართველოში.
აზერბაიჯანელთა სეპარატიზმი ირანში აღმოსავლეთ აზერბაიჯანისა და დასავლეთ აზერბაიჯანის გაერთიანების მიზნით, ზენჯანისა და არდებილის აზერბაიჯანთან გაერთიანების მოთხოვნით.
ქურთების სეპარატიზმი, სირიაში, ერაყსა და ირანში.
სერბების სეპარატიზმი გერმანიაში (ლუჟიცა).
სლენზიანელების სეპარატიზმი პოლონეთსა და ჩეხეთში.
ბასკების და კატალონიელების სეპარატიზმი ესპანეთში. უმცირესობათა სეპარატიზმი ანდალუსიაში, ასტურიასში, ბალეარის კუნძულებზე, კანარის კუნძულებზე, კასტილიაში (თითქმის ამოწურული), გალისიაში, ლეონში, ნავარასა და ვალენსიაში.
„კელტურმა ერებმა“ ბრიტანულ კუნძულებზე შექმნეს რამდენიმე სეპარატისტული მოძრაობა, რომლებიც ემსახურებიან შოტლანდიურ დამოუკიდებლობას, უელსურ და კორნულ ნაციონალიზმსა და ირლანდიულ რესპუბლიკანიზმს.
ფრანგი ბასკების, კატალონიელების, კორსიკელების, ბრეტონების, ოქსიტანების და სევოელების სეპარატიზმი.
იტალიური სეპარატისტული მოძრაობები ფრიულიში, სარდინიაზე, სიცილიაზე, სამხრეთ ტიროლში და ვენეტოში.
ბავარიელების სეპარატიზმი გერმანიაში, მიუხედავად იმისა, რომ ბავარიის მიწის ოფიციალური სახელია, ბავარიის თავისუფალი სახელმწიფო.
ბელგიელები ჰოლანდიურად მოსაუბრე ფლანდრიელებსა და ფრანგულად მოსაუბრე ვალონიელებს ღჭურვავენ ფართო ავტონომიით.
ნიდერლანდებში, ფრიზების ნაწილი ითხოვს ავტონომიურ რესპუბლიკას.
შვეიცარია იყოფა კანტონებად გეორგაფიული, რელიგიური და ლინგვისტური ნიშნით.
რუსთა სეპარატიზმი ყირიმში (ყირიმის ანექსია).
პაკისტანური სეპარატისტული მოძრაობები, ბალოჩისტანის და სინდჰუდეშის ჩათვლით.
სეპარატისტული მოძრაობები ინდოეთში ჯაამუსა და კაშმირში.
ასსამის სეპარტისტული მოძრაობა.
ჩრდილოაღმოსავლეთ ინდოეთის აჯანყება.
შრი ლანკის ეთნიკური უმცირების ტამილთა სეპარატიზმი ტამილ ეელამში.
რამდენიმე ეთნიკური უმცირესობა იბრძვის მიანმარში (ბირმა) , მათ შორის ჩინები, კაჩინების, კარენები, რაკინები, როჰინგიელები, შანები, და ვაელები.
მალაიების სეპარატიზმი ტაილანდში.
მეთოთხმეტე დალაი ლამას მიერ ჩამოყალიბებული ტიბეტელების მთავრობა დევნაში.
უიღურების (თურქები) სეპარატიზმი ჩინეთში (სინძიანი), ხშირად კავშირდება მათი სახელი ტერორიზმთანაც.
ალანდების მომავალი, სეპარატისტული მოძრაობა ალანდის კუნძულებზე.

აფრიკა
ასობით აფრიკული ეთნიკური ჯგუფი გადანაწილებულნი არიან 54 სახელმწიფოში, რაც ხშირად ეთნიკური კონფლიქტებისა და სეპარატიზმის განმაპირობებელია , მათ შორის ანგოლაში, ალჟირში, ბურუნდში, კაპრივის ზოლზე - ნამიბიაში, კონგოსა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, დარფური, სუდანში, ეთიოპია, სენეგალი, სამხრეთ აფრიკა, უგანდა, დასავლეთ საჰარა და ზიმბაბვე.
ბიაფრანის ომი 1960-იან წლებში იგბოელებს, ჰაუსა-ფულანებსა და იორუბებს შორის; დღეს ეთნიკური და ნავთობსაბადოების მიზეზით განპირობებული კონფლიქტი ნიგერის დელტასთან, ნიგერიაში.
კონფლიქტი ლიბერიაში აფრიკელ-ლიბერიელებსა და ამერიკო-ლიბერეილებს შორის (ხალხი, რომელიც დაბრუნდა ამერიკიდან მონათმფლობელობის გაუქმების შემდეგ).
კონფლიქტი ზულუსა და ხოსებს შორის სამხრეთ აფრიკაში აპარტეიდის დროს.
აფრიკელი ბურების სეპარატიზმი.
ტუარეგების სეპარატიზმი ნიგერსა და მალიში.
ნძუანების სეპარატიზმი კომორის კუნძულების კავშირიდან კომორებისგან გამოყოფის მიზნით.

ამერიკა
პუერტო რიკოს განმათავისუფლებელი მოძრაობა, სრული დამოუკიდებლობის მოპოვების მიზნით ამერიკის შეერთებული შტატებისგან.
ჩიკანების სეპარატიზმი, რომელიც ხმოვანდება ჩიკანოთა მოძრაობის საშუალებით გამოიხატა აცტალანის აღდგენის მოთხოვნით, მათი მიზანია უტო-აცტეკთა მითიური სამშობლოს აღდგენა სამხრეთდასავლეთ ამერიკის შეერთებულ შტატებში, რომელიც უმრავლესად დასახლებულია მექსიკელი ამერიკელებით.
ფრანგულ-კანადური სეპარატიზმი გამოკვეთილია უმრავლესად ფრანგებით დასახლებულ კანადურ პროვინცია კვებეკში. მათი მიზანია შექმნან დამოუკიდებელი სახელმწიფო, ფრანგული ენის, კულტურისა და ფრანგულ-კანადური ერის შესანარჩუნებლად ჩრდილო ამერიკაში.
„სამხრეთი არის ჩემი ქვეყანა“ სეპარატისტული მოძრაობა ბრაზილიაში ითხოვს 3 ბრაზილიული შტატის დამოუკიდებლობას, ამ შტატების მოსახლეობის უმრავლესობა თეთრკანიანები არიან, რომელთაც გერმანულ-იტალიური ფესვები გააჩნიათ.

ავსტრალია
საბა სარავაკ კელუარ მალაიზია, საბასა და სარავაკში (ჩრდილოეთ ბორენო), მალაიზიის ფედერაციაში.
თავისუფალი პაპუის მოძრაობა დასავლეთ ახალი გვინეა, ინდონეზიაში.
მაორთა სეპარატიზმი ახალ ზელანდიაში.
ბუგენვილის სეპარატიზმი პაპუა-ახალ გვინეაში.

რასობრივი სეპარატიზმი
სეპარატიზმის ზოგიერთი ფორმა განპირობებულია რასობრივი ურთიერთგანსხვავებულობის მიზეზით. ზოგიერთი სპეარატისტული განწყობის მქონე ჯგუფი კრძალავს სხვა რასის წარმომადგენლებთან ქორწინებას და მათთან ინტეგრაციას. მათი მოთხოვნები ხშირად დაკავშიდებული მხოლოდ მათთვის განკუთვნილ სკოლებთან, ბიზნეს საქმიანობასთან, საკულტო დაწესებულებებთან და სხვა სამოქალაქო ინსტიტუტებთან. ხშირად მათი ინტერესები ეხება ცალკეულ საზოგადოებებს, ტერიტორიებს, ქვეყნებსა და მთავრობებს.
აშშ-ში საკმაოდ პოპულარული და გავრცელებული მოვლენაა ე.წ. „შავკანიანთა სეპარატიზმი“ (ე.წ. შავკანიანთა ნაციონალიზმი), რომელსაც ხელმძღვანელობდა მარკუს გარვი და ასევე ორგანიზაცია „ისლამური ერი“. კრიტიკულად განწყობილი თეორეტიკოსები - ნიუ იორკის უნივერსიტეტის პროფესორი დერიკ ბელი და კოლორადოს უნივერსიტეტის მკვლევარი რიჩარდ დელგადო ამტკიცებენ, რომ ამერიკული განათლების სისტემა აშკარად რასისტული მიდგომებითაა გაჯერებული.
ლათინურ ამერიკაში მძლავრად არის განვითარებული ლათინური ამერიკის რასობრივი კონცეპტი, რომელსაც ხელი შეუწყო ხოსე ვასკონსელოს კალდერონის ესსემ, რომელშიც ის „მეხუთე რასის“ ცნებაზე საუბრობდა. ამ იდეის დასახელება ესსეს სათაურის იდენტურია და „ “ ეწოდება, ამ იდეის გამავრცელებელია . ამას ემატება ჩიკანოების მოძრაობა (ან ჩიკანოთა რასა), რომელთაც აცტლანის, აცტეკთა მითიური მიწის აღდგენა სურთ.
არსებობს თეთრკანიანთა სეპარატიზმის ნიშნები ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და დასავლეთ ევროპაში, ზოგიერთი წყაროს მიხედვით არსებობს არათეთრკანინი ემიგრანტებისთვის დაწესებული ლიმიტები, რომლის აუცილებლობასაც თეთრკანიანები რასის გადარჩენის საჭიროებაში ხედავენ.
ბევრ ჩრდილოამერიკულ და მკვიდრ ამერიკულ ჯგუფებს უკვე აქვთ ფართო ხარისხის ავტონომია. სრული სეპარატიზმის ადვოკატირება კი სხვადასხვა მოძრაობის მხრიდან ხდება, როგორებიცაა: კანადური , ამერიკელი ინდიელების მოძრაობა, ლაკოტის რესპუბლიკა და ტომური გაერთიანებები აღმოსავლეთ ოკლაჰომაში, ყველაზე ცნობილი მათ შორის ჩეროკთა ერის სახელით იწოდებიან.
ჰავაის დამოუკიდებლობის მოთხოვნით გამოდის .

რელიგიური სეპარატიზმი
რელიგიური ნიშნით სეპარატიზმი ხშირი მოვლენაა.

ინგლისელი ქრისტიანების ნაწილს და საუკუნეებში სურდათ ინგლისის ეკლესიიდან განცალკევება. ლოკალური ეკლესიები ინსპირიებულები იყვნენ ოლივერ კრომველის მიერ, რომელიც თვითონ იყო სეპარატისტი. მათ მოიხსენიებდნენ, როგორც კონგრეგაციონალიზმს. პილიგრიმებმა, რომლებმაც დააარსეს პირველი წარმატებული კოლონია ახალ ინგლისში იყვნენ სეპარატისები.
ქრისტიანული სეპარატისტული ჯგუფები ინდონეზიაში, ინდოეთში და სამხრეთ კაროლინაში (აშშ). ასევე მენონიტური ჯგუფები, ამიშები, ჰუტერიტები და ბრუნდერჰოფები სეპარატისთ ქრისტიანთა სიაში შედიან, თუმცა ზოგიერთი მეცნიერი ამას არ ადასტურებს. როდ დრეერი, -ის ჟურნალისტი და რედაქტორი ბრუდერჰოფებზე ამბობს, რომ „ისინი მართალია ცხოვრობენ სეპარატისტული ცხოვრებით, თუმცა ისინი მკაცრი სეპარატისტები არ არიან. ისინი პატიჟებენ მეზობლებს სხვა საზოგადოებებიდან, რათა ერთად მიუსხდნენ მაგიდას“.
სიონიზმი ისწრაფვოდა შეექმნა ებრაელთა სამშობლო ისრაელი, არაებრაელი პალესტინელებისგან განცალკევებით. სიმონ დუბნოვმა, რომელსად არაერთგვაროვანი განწყობები ჰქონდა სიონიზმის მიმართ, ჩამოაყალიბა ებრაული ავნომოურობია, რომელიც აღმოსავლეთ ევროპაში დაინერგა ებრაული პარტიების მიერ, რომლებიც იყვნენ და მისი საკუთარი მოძრაობა მეორე მსოფლიო ომამდე.
მუსლიმური სეპარატიზმის შედეგია პაკისტანისა და ინდოეთის კონფლიქტი, რომლის შედეგადაც პაკისტანი დამოუკიდებელი ქვეყანა გახდა. ასევე, მნიშვნელოვანია ხალისტანის მოვლენები რომელიც გასული საუკუნის 70-იან და 80-იან წლებში იყო აქტუალური.
მუსლიმური სეპარატისტული ჯგუფები:
ფილიპინებში (მინდანაო, მოროს ისლამისტ განმათავისუფლებელი ფრონტი, აბუ საიადი), ტაილანდში (აჯანყება სამხრეთ ტაილანდში), ინდოეთში (აჯანყება ჯამუსა და ქაშმირში), ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში (სინძიანი: თურქისტანების ისლამური პარტია), ტანზანიაში (ზანზიბარის სეპარატისტული მოძრაობა), ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში (მუსლიმური რეგიონი სელეკა), რუსეთი (ჩრდილო კავკასია ჩეჩნეთი: კავკასიური საიმიროები), იუგოსლავიაში (ბოსნია-ჰერცეგოვინა: ალია იზეთბეგოვიჩი).

გეოგრაფიული და სოციალურ-ეკონომიკური სეპარატიზმი
მალაიზია - საბა და სარავაკის სეპარატიზმი
კასკადიის სეპარატიზმი
ჰონგ კონგის დამოუკიდებლობის მოძრაობა
ტაივნაის დამოუკიდებლობა
შოტლანდიის დამოუკიდებლობა
კატალონიის დამოუკიდებლობა
კვებეკის სუვერენული მოძრაობა

გენდერული სეპარატიზმი
გენდერისა და სეპარატიზმის ურთიერთკავშირი კომპლექსური საკითხია და მეტ კვლევას საჭიროებს. სეპარატისტული ფემინიზმი არის ქალთა არჩევანი განცალკევდნენ, მათი აზრით, ჩამოყალიბებული მამაკაცური ინსტიტუტებიდან, სადაც დომინირებენ მხოლოდ მამაკაცები და ისინი განსაზღვრავენ ურთიერთობებს, როლებს და აქტივობებს. ლესბოსელური სეპარატიზმი ადვოკატირებს ლესბიანიზმი, როგორც ფემინიზმის ლოგიკურ შედეგს. ზოგიერთი ფემინისტი სეპარატისტი და ზოგიერთი ლესბოსელი სეპარატისტი ირჩევს იცხოვროს განცალკებით საერთაშორისო საზოგადოებისგან, კოოპერატივებისაგან ან მიწათა გაერთიანებებისგან. კუირული ნაციონალიზმი (ან „გეი სეპარატიზმი“) ხასიათდება სხვა სოციალური ჯგუფებისგან განცალკევებით.