iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლაქტოტროპული უჯრედი

ლაქტოტროპული უჯრედი (ასევე ცნობილია, როგორც პროლაქტინის უჯრედი, ეპსილონის აციდოფილი, ლაქტოტროპი, ლაქტოტროფი, მამოტროფი, მამოტროფი) — უჯრედი წინა ჰიპოფიზის ჯირკვალში, რომელიც წარმოქმნის პროლაქტინს ჰორმონალური სიგნალების საპასუხოდ, დოფამინისა (რომელიც არის მაინჰიბირებელი და თირეოტროპინ-რილიზინ ჰორმონები) და ესტროგენის ჩათვლით (განსაკუთრებით ორსულობის დროს), რომლებიც ასტიმულირებენ ამ უჯრედებში ჰორმონის სინთეზს და სეკრციას. დოფამინის მაინჰიბირებელი ეფექტები აჭარბებს -ის მასტიმულირებელ ეფექტს არაორსულ, სქესობრივად მომწიფებულ მდედრებში, რომლებშიც არ მიმდინარეობს ლაქტაცია.

პროლაქტინი მონაწილეობს სარძევე ჯირკვლების მომწიფებაში და რძის გამოყოფაში ოქსიტოცინთან, ესტროგენთან, პროგესტერონთან, გლუკოკორტიკოიდებთან და სხვა ჰორმონებთან ერთად.

პროლაქტინის უჯრედები აციდოფილურია ჰემატოქსილინისა და ეოზინის შეღებვისადმი და შეადგენენ წინა ჰიპოფიზის ჯირკვლის უჯრედთა დაახლოებით 20%-ს. თუ ეს უჯრედები განიცდიან სიმსივნურ ტრანსფორმაციას, ისინი წარმოშობენ პროლაქტინომას, ჰიპოფიზის ადენომას.
ტრიანგულაციის პუნქტი

ტრიანგულაციის პუნქტი, ტრიგონომეტრიული პუნქტი, გეოდეზიური ნიშანი — გეოდეზიური პუნქტი, რომლის მდებარეობა დედამიწის ზედაპირზე განსაზღვრულია ტრიანგულაციით, ხოლო სიმაღლე ზღვის დონიდან — გეომეტრიული ან ტრიგონომეტრიული ნიველებით. საკუთრივ, ტრიანგულაცია ეწოდება საყრდენი გეოდეზიური პუნქტების ქსლის შექმნის ერთ-ერთ მეთოდს.

ჩვეულებრივ, ტრიანგულაციის პუნქტების კოორდინატების განსაზღვრისათვის მანძილები მიღებულია 20–30 კილომეტრი, იშვიათ შემთხვევაში 200–300 კილომეტრს აღწევს, ხოლო საგანგებო მიზნებისათვის პირდაპირი და შებრუნებული ამოცანების ამოხსნა საჭირო ხდება 20000 კილომეტრამდე.

გეოდეზიური კოორდინატები, შვეულის გადახრები საჭიროა ვიცოდეთ რედუქციასთან დაკავშირებული შესწორებების და სიმაღლეების გამოთვლისათვის, ხოლო ასტრონომიულ პუნქტებზე შვეულის გადახრის ცოდნა საჭიროა მათი გეოდეზიური კოორდინატების განსაზღვრისათვის.

ტრიანგულაციის პუნქტი სხვადასხვა ქვეყნებში განსხვავებული სახელწოდებით არის ცნობილი, მაგალითად, ჩრდილოეთ ამერიკაში ეწოდება ტრიგონომეტრიული სადგური ან ტრიანგულაციის სადგური, დიდ ბრიტანეთში ტრიგოპუნქტი, ირლანდიაში ტრიგოსვეტი, ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაში ტრიგოსადგური, სამხრეთ აფრიკაში ტრიგოშუქურა და ა.შ.
ნიკოლოზ თევზაძე

ნიკოლოზ არტემის ძე თევზაძე (დ. 9 მაისი, 1908 — გ. 24 იანვარი, 1985) — ქართველი გეოდეზისტი და მარკშაიდერი. ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1962), პროფესორი (1962), სა­­ქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1967). შვილთან, მერაბ თევზაძესთან ერთად საფუძველი ჩაუყარა საინჟინრო გეოდეზიის სპეციალობის ჩამოყალიბებას საქართველოში.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ-ეკონომიკური ფაკულტეტი (1930) და საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი (1936). 1941–85 წლებში იყო სპი-ის (ამჟამად სტუ) საინჟინრო გეოდეზიისა და მარკშაიდერიის კათედრის გამგე. კითხულობდა ლექციებს თსუ-ში, სოხუმისა და ბათუმის პედაგოგიურ ინსტიტუტებში.

თევზაძის შრომები ეხება უმაღლესი გეოდეზიის, გეოდეზიური ასტრონომიის, გეოდეზიური გრავიმეტრიის, ტოპოგრაფიის, გეოდეზიურ და სამარკშაიდერო განაზომთა მათემატიკური დამუშავების თეორიულ საფუძვლებს. ავტორია საინჟინრო გეოდეზიის ათტომიანი სახელმძღვანელოსი (1974–85), რომელშიც მოცემულია გეოდეზიისა და მარკშაიდერიის ძირითადი საკითხები. ამ ნაშრომისათვის თევზაძეს მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1988).

თევზაძის შრომების საფუძველზე ჩამოყალიბდა ახალი ­სპეციალობა — საინჟინრო გეოდეზია. ხელმძღვანელობდა და უშუალოდ მონაწილეობდა რთული გეოლოგიური პირობების მქონე თბილისის მეტროპოლიტენის, სპორტის სასახლის და მსოფლიოში უნიკალური ენგურჰესის თაღოვანი კაშხლის გეოდეზიური საფუძვლის პროექტირებასა და მის განხორციელებაში. წლების განმავლობაში იყო სსრ კავშირის სახმშენის სამეცნიერო-ტექნიკური საბჭოს, ასტრონომიულ-გეოდეზიური საზოგადოების საქართველოს განყოფილების პრეზიდიუმის, სა­ქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის დედამიწის ქერქის კომპლექსური გამოკვლევის სამეცნიერო საბჭოს, ბუნების დაცვის საზოგადოების რესპუბლიკური საბჭოს პრეზიდიუმის წევრი; საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ახალი კორპუსების მშენებლობის პირველი მთავარი ინჟინერი საზოგადოებრივ საწყისებზე.

1973–85 წლებში იყო ქართული ენციკლოპედიის დედამიწის შემსწავლელ მეცნიერებათა რედაქციის გეოდეზიის სექციის თავმჯდომარე. მიღებული აქვს სა­ხელმწიფო ჯილდოები.

თხზულებები
განაზომთა შეცდომების თეორია, ნაწ. 1, თბ., 1957;
განაზომთა ალბათობის თეორია და მათემატიკური სტატისტიკა, თბ., 1960;
უმცირეს კვადრატთა მეთოდი, თბ., 1964; საინჟინრო გეოდეზია, [ტ.] 1–10, თბ., 1974–85.
კრისტინ კანგალუ

კრისტინ კანგალუ (; დ. 1 დეკემბერი, 1961, სან-ფერნანდო, ტრინიდადი და ტობაგო) — ტრინიდადელი პოლიტიკოსი, ტრინიდადი და ტობაგოს პრეზიდენტი 2023 წლის 20 მარტიდან. ტრინიდადი და ტობაგოს სენატის პრეზიდენტი 2015-2023 წლებში. ერთადერთი ადამიანია, რომელიც იყო სენატის როგორც პრეზიდენტი, ასევე ვიცე-პრეზიდენტი. პირველი ქალი სენატის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობაზე. სენატის მესამე პრეზიდენტი ქალი და ქვეყნის მეორე პრეზიდენტი ქალი.

კანგალუ იყო ოპოზიციონერი სენატორი, პრემიერ-მინისტრის ოფისის ხელმძღვანელი, იურიდიულ საკითხთა მინისტრი, მეცნიერების, ტექნოლოგიებისა და უმაღლესი განათლების მინისტრი სახალხო ნაციონალური მოძრაობის მთავრობებში.

ბიოგრაფია
კრისტინ კაგალუ დაიბადა პრესვიტერიანელების ინდო-ტრინიდადულ ოჯახში. მან დაამთავრა ვესტ-ინდოეთის უნივერსიტეტი და ჰიუ ვუდინგის იურიდიული სკოლა და მიიღო ხარისხი სამართლის სფეროში. 2001 წლის 12 იანვარს პირველად გახდა პარლამენტის წევრი. შემდეგ იგი იკავებს სენატის ვიცე-პრეზიდენტის, ხოლო 2002 წელს პრემიერ-მინისტრის კანცელარიის ხელმძღვანელის თანამდებობას. 2005 წელს დანიშნეს იუსტიციის მინისტრად.

2007 წელს საყოველთაო არჩევნების დროს იგი აირჩიეს წარმომადგენელთა პალატის წევრად სახალხო ნაციონალური მოძრაობის რიგებიდან და დაიკავა მეცნიერების, ტექნოლოგიებისა და უმაღლესი განათლების მინისტრის თანამდებობა. 2015 წლის 23 სექტემბერს აირჩიეს სენატის პრეზიდენტად, ხოლო 2023 წლის 20 მარტს დაიკავა ქვეყნის პრეზიდენტის თანამდებობა.
ინკასატორის ჩანთა

„ინკასატორის ჩანთა“ — საბჭოთა დეტექტიური მხატვრული ფილმი, რომელიც გადაღებულია 1977 წელს კინოსტუდია „ლენფილმში“ და პირველ შემოქმედებით გაერთიანებაში ლიტველი რეჟისორის, აუგუსტ ბალტრუშაიტისის მიერ.

ფილმის პრემიერა სსრკ-ში შედგა 1979 წლის აპრილში. გადაღებების უმეტესი ნაწილი ყირიმსა და სიმფეროპოლში მიმდინარეობდა.

სიუჟეტი
სსრკ-ის პროკურატურის საგამოძიებო ჯგუფს დაევალა ავტომანქანაში დამწვარი ინკასატორების საქმის გამოძიება, რომლებსაც აეროპორტის შემოსავალი გადაჰქონდათ. გამოძიებამ დაადგინა, რომ მანქანა იდგა, როცა ცეცხლი გაჩნდა, ფული მანქანიდან ცეცხლის გაჩენამდე იქნა წაღებული და არ დამწვარა. ინკასატორების სპეციალური ინსტრუქციებით კი დაუშვებელი იყო მანქანის გაჩერება და მასში უცხო პირის ჩასმა. მანქანის გაჩერების შემთხვევაში კი საინკასატორო სამსახურში სპეციალური სიგნალი უნდა გაეგზავნათ, მაგრამ ასე არ მომხდარა. იპოვეს ასევე თვითნაკეთი პოროტექნიკის კვალი. ექსპერტიზამ აჩვენა, რომ მანქანაში მსხდომი ინკასატორების პარალიზებისთვის სპეციალური გაზი გამოიყენეს. გამოძიებას ართულებს ისიც, რომ დამნაშავეს კვალის ასარევად სპეციალურად სხვადასხვა ქმედებები აქვს ჩატარებული, რითაც ეჭვი სხვებზე უნდა აიღონ.

როლებში
გიორგი ბურკოვი — ალექსანდრე სანინი
დონატას ბანიონისი — ალექსეი ტულიაკოვი
ელენა ნაუმკინა — მარგარიტა უსტინოვა
ვიტაუტას ტომკუსი — იური ბორისოვი
ნატალია ფატეევა — ქსენია კოვალიოვა
ანატოლი სოლონიცინი — ივან ტროფიმეს ძე
იგორ ერელტი — იგორ პეშეხონოვი
მიხეილ სვეტინი — ჩებოტარიოვი, მოლარე
გია კობახიძე — ნორაკიძე
მ. სიზოვი — ექსპერტი
ერკინისის ციხე

ერკინისის ციხე — ციხესიმაგრე თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე. მდებარეობს ისტორიული ტაოს და კლარჯეთის საზღვარზე, კლარჯეთის პროვინციის, თუხარისის ტერიტორიაზე.

შესწავლის ისტორია
ბუბა კუდავა ერკნისის ციხეს მიიჩნევს ციხე-ქალაქ თუხარისად. თუმცა არც იმას გამორიცხავს, რომ ხოდის ხეობაშიც შეიძლება მისი ძებნა, რადგან ციხე იქაც არის და ბერთას სახარების მინაწერი სწორედ ხოდის ხეობის ტოპონიმებს იხსენიებს. მისი აზრით, შესაძლოა გარკვეულ პერიოდში მოხდა ადმინისტრაციული ცენტრის გადატანა ერკინისიდან ხოდის ხეობაში.

ერკინისის ძველ თუხარისთან გაიგივების სასარგებლო მონაცემებია: მეგალითური ნაქალაქარის არსებობა ციხის დაბლა, აქ გადიოდა შუა საუკუნეების უმნიშვნელოვანესი გზები (იშხნის, ოხურის, ტაოსკარის ხევებიდან), მდ. ჭოროხიდან არ არის დაშორებული დიდი მანძილით, აქ მდებარეობს ადრეშუასაუკუნეების ეკლესია. თანამედროვე ართვინის რაიონის სოფელ დიქმენლის სამხრეთ-დასავლეთით 3 კმ-ზე მდ. ხოდისწყლის ჭოროხთან შესართავიდან 1,2 კმ-ზე, მდინარე ჭოროხის მარჯვენ ნაპირზე, კლდოვანი მთის თავზე შემორჩნილია ციხის ფრაგმენტები. ციხე ძლიერაა დაზიანებული, შემორჩნილია რამდენიმე ნაგებობის კედლის ფრაგმენტები.

ერკინისის ციხე სტრატეგიული მდებარეობით გამოირჩევა, ის კლარჯეთის პროვინცია თუხარისის გზებს აკონტროლებს.

ტოპონიმი
ტოპონიმი ერკინისი „რკინისას“ ნიშნავს სავარაუდოდ ამ რეგიონისთვის დამახასიათებელი ლითონების, მათ შორის რკინის წიაღისეულის სიმრავლეს შეიძლება უკავშირდებოდეს. ერკინისის პირდაპირ თარგმანს უნდა წარმოადგენდეს მიმდებარე დაბის თანამედროვე სახელწოდება — დემირკენტი.
სად არის შენი ბედნიერება, მზია?

„სად არის შენი ბედნიერება, მზია?“ — კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ 1959 წლის კინოფილმი, რეჟისორი — კონსტანტინე პიპინაშვილი. ფილმი გადაღებულია გრიგოლ ჩიქოვანის მოთხრობის — „სიყვარულის“ მიხედვით. პრემიერა გაიმართა 1961 წელს.

სიუჟეტი
თანაკლასელები ელგუჯა და მზია სკოლის დამთავრების შემდეგ სამუშაოდ სოფელში დარჩენას გადაწყვეტენ, მაგრამ მზია იძულებული ხდება დედას დაუჯეროს და უმაღლესში ჩასაბარებლად ქალაქში გაემგზავროს. ბიძის აგარაკზე ის ახალგაზრდა ინჟინერს, ლადო ჩხეტიანს გაიცნობს.

როლებში
ლეილა აბაშიძე — მზია
ოთარ ხატიაშვილი — ლადო
გოჩა აბაშიძე — ელგუჯა
აკაკი ხორავა — შალვა
დუდუხანა წეროძე — ვერიკო
დავით ძიგუა — გიორგი
ირაკლი უჩანეიშვილი — ავთანდილი
თინათინ სეფერთელაძე — ნათელა
ციცინო გელოვანი — ნინუკა
მერი ლომიძე — მიმი
ირინე მაღალაშვილი — რაისა
რამაზ ჩხიკვაძე — აგრონომი
ნოდარ პიპინაშვილი — თეიმურაზი
ნინო (ჩიტოლია) ჩხეიძე — ტასო
მიხეილ ურუშაძე — ივანე
თენგიზ ამირანაშვილი — ნიკო
საიუბილეო მედალი ვლადიმერ ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავად

საიუბილეო მედალი „ვლადიმერ ილიას ძე ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავად“ — სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1969 წლის 5 ნოემბრის ბრძანებულებით დაწესებული ჯილდო. მედლის ავტორები იყვნენ სსრკ-ის სახალხო მხატვარი ნიკოლოზ სოკოლოვი (ავერსი) და ალექსანდრე კოზლოვი (რევერსი)

ისტორია
საიუბილეო მედალი გაიცემოდა 2 მიმართულებით:
„მამაცური შრომისათვის. ვლადიმერ ილიას ძე ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავად“
„საბრძოლო მამაცობისათვის. ვლადიმერ ილიას ძე ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავად“

საიუბილეო მედლით — „მამაცური შრომისათვის (საბრძოლო მამაცობისათვის), ვლადიმერ ილიას ძე ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავად“ ჯილდოვდებოდნენ:
მოწინავე მუშები, კოლმეურნეები, სახალხო მეურნეობის სპეციალისტები, სახელმწიფო დაწესებულებებისა და საზოგადოებრივი ორგანიზაციების მუშაკები, მეცნიერებისა და კულტურის მოღვაწეები, რომლებმაც შრომის მაღალი შეფასებები დაიმსახურეს ლენინის იუბილესთვის მზადების პერიოდში.
პირები, რომლებმაც აქტიური მონაწილეობა მიიღეს საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებისათვის ბრძოლაში.
საბჭოთა არმიის, საზღვაო ფლოტისა და სსრკ შსს-ს შეიარაღებული ძალების სამხედრო მოსამსახურეები, რომლებმაც ლენინის იუბილესთვის მზადების პერიოდში მიაღწიეს მაღალ მაჩვენებლებს სამხედრო და პოლიტიკურ მომზადებაში.
სიონის მთა

სიონის მთა (, ; , ჯაბალ საჰიუნი) — ბორცვი იერუსალიმში, ძველი ქალაქის კედლების სიახლოვეს. სიმაღლე 765 მ. ტერმინი „სიონის მთა“ მოხსენიებულია ებრაულ ბიბლიაში ჯერ დავითის ქალაქის, ხოლო მოგვიანებით ტაძრის მთის აღსანიშნავად, მაგრამ მისი მნიშვნელობა შეიცვალა და დღეს განიხილება როგორც ძველი იერუსალიმის დასავლეთი ბორცვის სახელწოდება. უფრო ფართო გაგებით, ტერმინი სიონი აგრეთვე გამოიყენება როგორც მთლიანად ისრაელის მიწის სახელწოდება. „სიონის“ ეტიმოლოგია გაურკვეველია.

მოიხსენიება ბიბლიაში, კერძოდ, სამოელის წიგნში (2 სამოელი 5:7) როგორც მეფე დავითის მიერ დაპყრობილი იევუსელთა ციხესიმაგრის სახელწოდება.

ეპიფანე კვიპრელის ცნობით, იმპერატორმა ადრიანემ დანგრეულ იერუსალიმში, სიონის მთაზე, ნახა პატარა ეკლესია, რომელშიც სულიწმინდის მოფენა მოხდა. ევსები კესარიელის ცნობით, აქ მან იხილა იერუსალიმის პირველი ეპისკოპოსის — იაკობის კათედრა (ტახტი). სხვადასხვა ცნობების მიხედვით, სიონის ეკლესია მოციქულთა აგებულია და აქ მოხდა სულიწმინდის გადმოსვლა მოციქულებზე. თბილისის ღვთისმშობლის მიძინების საპატრიარქო ტაძარი სიონია. მისი აშენება ქართლის ერისმთავრებმა საუკუნის ნახევარში დაიწყეს.
სალარ-დე-არისარო

სალარ-დე-არისარო — მარილიანი ქვაბული ჩრდილო-დასავლეთ არგენტინაში, სალტის პროვინციაში. მდებარეობს ანდებში, პუნა-დე-ატაკამის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 3460 მ სიმაღლეზე. მაქსიმალური სიგრძე 100 კმ, სიგანე 50 კმ, ფართობი 1600 კმ². სალარ-დე-არისარო ფართობით მარილიან ქვაბულებს შორის მსოფლიოში რიგით მე-6 ადგილზეა. სამხრეთ განაპირა ნაწილში აღმართულია იდეალური ფორმის მქონე კონუსი კონო-დე-არიტა (147 მ). სალარ-დე-არისაროს ფარგლებში მოიპოვება მადნეული და არამადნეული წიაღისეული, მათ შორის მარილი, მარმარილო, რკინა, სპილენძი და ონიქსი. სიახლოვეს მდებარეობს სხვა მარილიანი ქვაბულები: სალარ-დე-ანტოფალია, სალარ-დე-ომბრე-მუერტო, პოტიკოსი და სალინას-გრანდესი. მარილიან ქვაბულს შუა ნაწილში კვეთს სალტა–ანტოფაგასტის რკინიგზა.

გალერეა
ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2024

ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2024 — რიგით 68-ე ევროვიზიის სიმღერის კონკურსია.2024 წლის ევროვიზია შვედეთის ქალაქ მალმეშია დაგეგმილი, რომელმაც მასპინძლობის უფლება 2023 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე, ლორინის სიმღერის ""-ის საშუალებით მოიპოვა.ევროპის მაუწყებელთა კავშირის და მასპინძელი შვედური მაუწყებლის -ის ორგანიზებით, კონკურსი -ზე გაიმართება. ევროვიზია 2024-ის პირველი ნახევარფინალი 7 მაისს, მეორე ნახევარფინალი 9 მაისს, ხოლოს ფინალი 11 მაისს გაიმართება.ქალაქი მალმე უკვე მესამედ მასპინძლობს ევროვიზიას, 1992 და 2013 წლის შემდეგ.

ლოკაცია
ევროვიზია 2024 მალმე არენაში გაიმართება. საერთო ჯამში შვედეთი უკვე მეშვიდედ მასპინძლობს ევროვიზიის სიმღერის კონკურსს: 1975, 1985, 1992, 2000, 2013 და 2016 წელს.
მალმე არენა მრავალფუნქციური დარბაზია, რომელიც 15 500 ადგილიანია. აღნიშნულმა არენამ 2013 წელს უკვე უმასპინძლა ევროვიზიის სიმღერის კონკურს.

მონაწილე ქვეყნების დროებითი სია
იმისათვის რომ ქვეყანამ მონაწილეობა მიიღოს ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე, ის -ის(ევროპის მაუწყებელთა კავშირის გაერთაინება) აქტიური წევრი უნდა იყოს. მონაწილეობის შესახებ მოსაწვევს, მაუწყებელთა კავშირი ყველა ქვეყნისთვის გასცემს.
2024 წლის კონკურსისთვის უფლებამოსილ ქვეყნებს მონაწილეობის დასადასტურებლად ვადა 2023 წლის 15 სექტემბრამდე ჰქონდათ, რათა გაეგზავნათ -თვისს დადასტურება მათი მონაწილეობის შესახებ.
ბოლო მონაცემებით ევროვიზია 2024-ზე 35-მა ქვეყანამ დაადასტურა მონაწილეობა. მათ შორისსაა ლუქსემბრუგი, რომელიც დიდხნიანი პაუზის შემდეგ კონკურსს უბრუნდება. ლუქსემბურგი კონკურსში ბოლოს 1993 წელს წარდგა.ჩრდილოეთ მაკედონიაც ერთწლიანი პაუზის შემდეგ უბრუნდება ევროვიზიის სიმღერის კონკურსს.
ყაზახ-თოუზის ეკონომიკური რეგიონი

ყაზახ-თოუზის ეკონომიკური რეგიონი — აზერბაიჯანის 14 ეკონომიკური რეგიონიდან ერთ-ერთი. მოიცავს აღსტაფას, გედაბაის, ყაზახის, შამქორისა და თოუზის ადმინისტრაციულ რეგიონებს.

1991 წლიდან 2021 წლამდე ზემოაღნიშნული ადმინისტრაციული ოლქების ტერიტორია, ქალაქ განჯასა და ნაფთალანთან ერთად, აგრეთვე დაშქესანის, გორანბოის, გოიგოლის, სამუხის ადმინისტრაციულ რეგიონებთან ერთად, განჯა-ყაზახის ეკონომიკური რეგიონის ნაწილი იყო (ახლანდელი განჯა- დაშქესანის ეკონომიკური რეგიონი).

ყაზახ-თოუზის ეკონომიკური რეგიონი შეიქმნა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2021 წლის 7 ივლისის ბრძანებულებით „აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში ეკონომიკური რეგიონების ახალი დაყოფის შესახებ“.
ბაქოს ეკონომიკური რეგიონი

ბაქოს ეკონომიკური რეგიონი — აზერბაიჯანის ერთ-ერთი მთავარი ეკონომიკური ცენტრი, რომლის ფართობია 2140 კმ².

1991 წლიდან 2021 წლამდე ქალაქ ბაქოს ტერიტორია აფშერონის ეკონომიკური რეგიონის ნაწილი იყო.

ბაქოს ეკონომიკური რეგიონი შეიქმნა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2021 წლის 7 ივლისის ბრძანებულებით „აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში ეკონომიკური რეგიონების ახალი დაყოფის შესახებ“.

ძირითადი განვითარებადი ინდუსტრიები მოიცავს ნავთობგადამამუშავებელ მრეწველობას, საერთაშორისო ვაჭრობას, საინჟინრო, ქიმიურ, კვების და ტექსტილის მრეწველობას.
ბაქოს ნავთობისა და გაზის რეგიონი

ბაქოს ნავთობისა და გაზის რეგიონი — აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე ნავთობისა და გაზის მარაგებისა და წარმოების დიდი ტერიტორია.

რეგიონის ნავთობის საბადოები მდებარეობს სამხრეთ კასპიის ნავთობისა და გაზის აუზში, აფშერონის ნახევარკუნძულის ტერიტორიაზე და კასპიის ზღვის მიმდებარე წყლებში. ნავთობისა და გაზის საბადოები განლაგებულია სხვადასხვა ფორმის ანტიკლინურ ნაოჭებში და გუმბათებში, ქვიშის, ქვიშაქვის, სილქვისა და თიხის ფენებში 1000-დან 3400 მ-მდე სისქით. ნავთობისა და გაზის საბადოები მდებარეობს 4500 მ-მდე სიღრმეზე.

რეგიონის სამრეწველო განვითარება დაიწყო საუკუნის ბოლო მესამედში. 1870 წლიდან მოყოლებული 2 მილიარდ ტონაზე მეტი ნავთობი იქნა წარმოებული. ამ ტერიტორიაზე პირველად სსრკ-ში დაიწყო ნავთობის განვითარება ზღვის ზონაში.

ბაქოს ნავთობისა და გაზის რეგიონი მოიცავს 80-ზე მეტ ნავთობისა და გაზის საბადოს. ძირითადი საბადოები: შაჰ-დენიზი, აზერი-ჩირაგ-გიუნაშლი, ნავთობის კლდეები, ბაჰარის, სანგაჩალის ზღვა, ბიბი-ჰეიბათი, სურახანი, ყარაჩუხური, ყარადაგი.
ბაქოს გემთმშენებელი ქარხანა

ბაქოს გემთმშენებელი ქარხანა — ქარხანა აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. ყველაზე დიდი გემთმშენებელი ქარხანა კასპიის ზღვის ეკვატორიაში.

ქარხანა დააპროექტა ბრიტანულმა კომპანია -მა. ის აღჭურვილია ფინეთში, ნიდერლანდებში, გერმანიაში, ჩეხეთში, დიდ ბრიტანეთში, სამხრეთ კორეასა და სინგაპურში წარმოებული აღჭურვილობით.

მშენებლობას აზერბაიჯანის საინვესტიციო კომპანია, სოკარი და სინგაპურის კომპანია -ი ერთობლივად ახორციელებდნენ.

ქარხანაში გარდა ახალი გემების მშენებლობისა, მიმდინარეობს გემების სარემონტო სამუშაოები.

ისტორია
ბაქოს გემთმშენებელი ქარხანის მშენებლობა დაიწყო 2010 წლის მარტში და დასრულდა 2013 წლის მესამე კვარტალში. ღირებულებამ შეადგინა 470 მილიონი დოლარი.

კასპიის ზღვაში ტვირთების გადაზიდვის მოცულობის გაზრდის გათვალისწინებით, მეორე ეტაპზე ქარხანაში აშენდა ტანკერები 60 - 70 ათასი ტონა წელიწადში.

2017 წლის 9 თებერვალს ხომალდ “ლაჩინის” მშენებლობა უკრაინელი ინჟინრების პროექტით განხორციელდა. ტანკერის სიგრძეა 141 მ, სიგანე -16,98 მ, ნაკადი - 4,54 მ/3,6 მ. მშენებლობა დასრულდა 2019 წლის დეკემბერში. ტანკერი შედიოდა 2019 წელს მსოფლიოში საუკეთესო გემების 50-ის რეიტინგში, ბრიტანეთის საზღვაო ინჟინრების სამეფო საზოგადოების -ს მიხედვით.

2017 წელს წყალქვეშა სამშენებლო გემი „ხანკენდი“ ექსპლუატაციაში შევიდა. გემი განკუთვნილია შაჰ-დენიზის ველზე სამუშაოდ შაჰ-დენიზ-2 პროექტისთვის.

2021 წლის სექტემბერში ექსპლუატაციაში შევიდა ტანკერი „ქალბაჯარი”.

2022 წლის 28 აპრილს დაიწყო - საბორნე გემის „ზარიფა ალიევას“ მშენებლობა.

ქარხანას შეუძლია წელიწადში 80-100 გემის შეკეთება. ქარხნის დასაქმებულთა რაოდენობა 2000 ადამიანს აჭარბებს.

წარმოების მოცულობა წელიწადში 25 ათასი ტონა ლითონის კონსტრუქციაა. საწარმოს საერთო ფართი 620 ათასი კვადრატული მეტრია.
ოგარიოვის 6

„ოგარიოვის 6“ — საბჭოთა მძაფრსიუჟეტიანი დეტექტიური მხატვრული ფილმი, გადაღებული 1980 წელს გორკის სახელობის კინოსტუდიაში რეჟისორ ბორის გრიგორიევის მიერ. ფილმი გადაღებულია იულიან სემიონოვის ამავე სახელწოდების ნაწარმოების მიხედვით.

სიუჟეტი
ფილმში მოქმედება ხდება 1980 წელს ლენინგრადში. გაქურდვის მიზნით, საძილე საშუალების გადაჭარბებული დოზით, მოკლულია კოლმეურნე კიკნაძე, რომელიც ავტომობილის შესაძენად ჩავიდა დიდ ქალაქში. ანალოგიური შემთხვევა ხდება მოსკოვშიც, მაგრამ მსხვერპლი გადარჩა და საავადმყოფოდან გარბის. გამოძიებას დიდი ძალისხმევა სჭირდება დამნაშავის დასაჭერად.

როლებში
ვასილი ლანოვოი — ვლადისლავ კოსტენკო, სამძებრო სამსახურის პოლკოვნიკი
გიორგი იუმატოვი — ალექსეი სადჩიკოვი, სამძებრო სამსახურის პოლკოვნიკი
ევგენი გერასიმოვი — ვალენტინ როსკიაკოვი
ვსევოლოდ კუზნეცოვი — ვიქტორ პიმენოვი, საიუველირო ფაბრიკის დირექტორი
დიმიტრი ჯაიანი — ვიქტორ კაჟაევი
გია ბადრიძე — სერგო სუხიშვილი, სამძებრო სამსახურის პოლკოვნიკი
ვსევოლოდ ლარიონოვი — იური პროსკურიაკოვი, სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტის თანამშრომელი
ნოდარ ბექაური — ვახტანგ მორაძე, ინსტრუქტორი
ნოდარ მგალობლიშვილი — ირაკლი ნალბანდოვი, საიუველირო ფაბრიკის ტექნიკური სამსახურის უფროსი
მიხეილ ჩუბინიძე — მიხეილ დიმიტრის ძე
ივან რიჟოვი — ივან კოსიხი, მკერავი
იან იანაკიევი — გავრილ პოპკოვი, უნივერსამის დირექტორი
რიტა გლადუნკო — ბუფეტის დირექტორი
ინა ვიხოდცევა — ირინა პეტრეს ასული, გამომძიებელი
ოქროპირ მაგრაქველიძე

ოქროპირ მაგრაქველიძე (დ. 1948) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1977 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ხიდებისა და გვირაბების მშენებლობის სპეციალობით.

1972-1977 წლებში იყო სამშენებლო-სარემონტო ტრესტ „საქკომუნრემმშენის“ სპეციალიზებული სამშენებლო-სარემონტო სამმართველოს ბრიგადირი. 1977-1978 წლებში მუშაობდა სამშენებლო ტრესტ „საქჰიდროენერგომშენის“ საინჟინრო ნაგებობათა სამშენებლო სამმართველოში ოსტატად, სამუშაოთა მწარმოებლად. 1978-1986 წლებში ჟინვალის ჰიდროენერგოსადგურის მშენებლობაზე სამშენებლო უბნის ოსტატად და უფროსად. 1987-1993 წლებში იყო სსრ კავშირის სატრანსპორტო მშენებლობის სამინისტროს სამშენებლო ტრესტ „კავგვირაბმშენის“ 23 საგვირაბო რაზმის (სამმართველოს) უფროსის მოადგილე, სამშენებლო ტრესტ „საქგვირაბმშენის“ 25 საგვირაბო რაზმის მთავარი ინჟინერი, ამავე რაზმის უფროსი. 1993-1995 წლებში იყო დახურული ტიპის სს „2 საგვირაბო რაზმის“ გენერალური დირექტორი. 1995-2001 წლებში სააქციო საზოგადოება „44 საგვირაბო რაზმის“ მოსკოვის 2 ფილიალის დირექტორი. 2001 წლიდან შპს სამშენებლო სამმართველო „ხიდებისა და გვირაბების“ გენერალური დირექტორია. ხელმძღვანელობდა კავკასიონის ქედის ზონაში საუღელტეხილო რკინიგზის, ქალაქი მოსკოვისა და მისი შემოგარენის მაგისტრალურ გზებზე ხელოვნურ ნაგებობათა მშენებლობას, ასევე, მოსკოვის მეტროპოლიტენის სასადგურო კვანძების მშენებლობას.
სერგო მაზმიშვილი

სერგო მაზმიშვილი (დ. 1934 — გ. 2006) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი, მეტალურგი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1997), პროფესორი.

ბიოგრაფია
1957 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტი. 1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქიმიის ფაკულტეტი.

მუშაობა დაიწყო პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში „შავი ლითონების მეტალურგიის“ კათედრაზე ასისტენტად. მისი მეცნიერული და პედაგოგიური მოღვაწეობა მთლიანად პოლიტექნიკურ ინსტიტუტს უკავშირდება. 1961-1969 წლებში რაზმის მომზადებისა და გადამუშვების პრობლემური ლაბორატორიის მთავარი ინჟინერი. 1969-1972 წლებში — უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი და „შავი ლითონების მეტალურგიის“ კათედრის დოცენტი. 1972-1974 წლებში აღნიშნული ლაბორატორიის სექტორის გამგე. 1977 წლიდან გარდაცვალებამდე — ლაბორატორიის ხელმძღვანელი და კათედრის პროფესორი. გამოქვეყნებული აქვს 200-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. მას ეკუთვნის ფუნდამენტური გამოკვლევები სამხრეთ საქართველოში არსებული მანგანუმის საბადოს ირგვლივ.

ჯილდოები
ღირსების ორდენი
ღირსების მედალი
გიორგი ნიკოლაძის სახელობის მედალი
ვასილი ლანოვოი

ვასილი ლანოვოი (; დ. 16 იანვარი, 1934, მოსკოვი — გ. 28 იანვარი, 2021, იქვე) — საბჭოთა და რუსი თეატრისა და კინოს მსახიობი, თეატრალური პედაგოგი, მხატვრული კითხვის ოსტატი, სსრკ სახალხო არტისტი (1985). ლენინური პრემიის ლაურეატი (1980).

ბიოგრაფია
1953 წელს სწავლა დაიწყო მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე. ნახევარი წლის შემდეგ სწავლას თავი დაანება და შევიდა ბ. შჩუკინის სახელობის თეატრალურ სასწავლებელში (ამჟამად შჩუკინის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი). ჯერ კიდევ სწავლის პერიოდში, 1954 წელს, შეასრულა როლი თავის პირველ ფილმში „სიმწიფის ატესტატი“, შემდეგ კი, 1956 წელს ითამაშა მთავარი როლი ფილმში „პავლე კორჩაგინი“. 1957 წელს დაამთავრა თეატრალური სასწავლებელი და იმავე წლიდან ევგენი ვახტანგოვის სახელობის თეატრის სცენაზე დაიწყო მოღვაწეობა. პარალელურად იღებდნენ მხატვრულ ფილმებში.

1979 წელს გაახმოვანა მრავალსერიიანი დოკუმენტური ფილმი „დიდი სამამულო“. მისი დამსახურება დააფასეს და მიენიჭა იმ დროისთვის ყველაზე პრესტიჟული პრემია — ლენინური პრემია.

ვასილი ლანოვოი აღიარებულია მხატვრული კითხვის ოსტატად. მის შემოქმედებით პროგრამებში შედიოდა ბლოკის, პუშკინის, ახმატოვას, მაიაკოვსკის, ბერგოლცის და სხვათა პოეზია.

1983 წელს დაწერა წიგნი „ბედნიერი შეხვედრები“, 2004 წელს კი — „დღეები ერთმანეთის მიყოლებით მიქრიან“.

1985 წლიდან ასწავლიდა სასცენო მეტყველების კათედრაზე შჩუკინის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტში. იყო პროფესორი და ამავე კათედრის გამგე (1995).

20 წელზე მეტი ხელმძღვანელობდა საბავშვო კინოფესტივალს „არტეკის ალისფერი იალქნები“.

2021 წლის 2 იანვარს პნევმონიის დიაგნოზით იქნა ჰოსპიტალში გადაყვანილი. 28 იანვარს მისი მდგომარეობა დამძიმდა და მისი გადარჩენა ვეღარ მოხერხდა. დაკრძალულია ნოვოდევიჩის სასაფლაოზე.

ჯილდოები და აღიარება
1968 — რსფსრ დამსახურებული არტისტი
1978 — რსფსრ სახალხო არტისტი
1980 — ლენინური პრემია
1983 — სუკ-ის პრემია
1984 — სსრკ შინაგან საქმეთა სამინისტროს პრემია
1985 — სსრკ სახალხო არტისტი
1994 — ხალხთა მეგობრობის ორდენი
2001 — ღირსების ორდენი
2004 — „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ ხარისხის ორდენი
2008 — „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ ხარისხის ორდენი
2010 — ჩრდილოეთ ოსეთის დამსახურებული არტისტი
2013 — ალექსანდრე ნეველის ორდენი
2018 — თეატრალური პრემია „ოქროს ნიღაბი“
2018 — ქერჩის საპატიო მოქალაქე
2019 — რუსეთის ფედერაციის შრომის გმირი
2020 — მოსკოვის საპატიო მოქალაქე

ფილმოგრაფია