iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კარწახის ტბა

კარწახის ტბა, ხოზაფინის ტბა — ტბა საქართველოსა და თურქეთის საზღვარზე. მდებარეობს ჯავახეთის ზეგანზე, მდინარე მტკვრის აუზში, ზღვის დონიდან 1799 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი 26,3 კმ², აუზის ფართობი 158 კმ², საშუალო სიღრმე 0,7 მ, მაქსიმალური სიღრმე 1 მ, წყლის მოცულობა 19,3 მლნ. მ³. სახელმწიფო საზღვრით ტბა ორ ნაწილად იყოფა. ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი საქართველოს ფარგლებშია, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთი — თურქეთში. ტბის მიდამოებშია ბუნებრივი სუბალპური ტყე.

კარწახის ტბა წყლის ფრინველთა სამფლობელოა. მასზე აღრიცხულია 59 სახეობის ფრინველი, აქედან 20 წყალმცურავია. აქვე წეროებზე და ხუჭუჭა ვარხვებზე დაკვირვებაა შესაძლებელი. კარწახის ტბასა და მის შემოგარენში მთის სტეპებსა და გასტეპებულ მდელოებზე 2004 წელს აღმოაჩინეს საქართველოს ფლორაში აღწერილი ვარდისებრთა ოჯახის წარმომადგენელი , რომელიც სხვაგან არსად გვხვდება საქართველოში.

კარწახის ტბა წარსულში ტბის კალმახით ყოფილა სავსე. დღეისათვის გვხვდება კობრი.

მახლობლად გაშენებულია სოფელი კარწახი.

ტბა აღწერილი აქვს ვახუშტი ბატონიშვილს ნაშრომში „საქართველოს გეოგრაფია“:
პეტკო ტოდოროვი

პეტკო ტოდოროვი - (დ. 26 სექტემბერი, 1879 – გ. 14 თებერვალი, 1916) — ბულგარელი მწერალი. პირველი ნაწარმოები 1894 წელს წელს გამოაქვეყნა. 1890–იანი წლებიდან ეზიარა სოციალურ იდეებს. 1900–იან წლების დასაწყისში გატაცებული იყო გერმანიის იდეალისტური ფილოსოფიით, განიცადა მოდერნიზმის გავლენა. ეკუთვნის მოთხრობათა კრებული "იდილიები" (1908), დრამები – "მშენებლები" (1902), "სტრახილი – საზარელი ჰაიდუკი" (1905), "პირველნი" (1907) და სხვა. მასვე ეკუთვნის ნაშრომი "სლავები და ბულგარული ლიტერატურა" (გამოქვეყნდა 1944 წელს).
თმოგვი (ასპინძის მუნიციპალიტეტი)

თმოგვი (ყოფილი მარგასთანი) — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ასპინძის მუნიციპალიტეტში, ნაქალაქევის თემში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 301 კაცი.

ისტორიული ძეგლები
თმოგვი იყო ქართველ დიდგვაროვანთა საგვარეულოს — თმოგველების სოფელი. სოფელში შემორჩენილია თმოგვის ციხე, რომელიც - საუკუნეებში ციხე-ქალაქს წარმოადგენდა. სოფლის მიმდებარე ტერიტორიაზეა ბერისხევი და ბერთაყანა — კლდეში ნაკვეთი გამოქვაბულები, ზედა თმოგვის ეკლესია.
ვარგავი

ვარგავი — სოფელი სამხრეთ საქართველოში (სამცხე-ჯავახეთის მხარე), ასპინძის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ვარგავი, თოკი).

მდებარეობს ახალქალაქის პლატოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 1720 მეტრზე. ასპინძიდან დაშორებულია 32 კილომეტრით. სოფლის მიდამოებშია ტუფის საბადო.
ისტორია
1595 წლის „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ ვარგავი ოსმალთაგან დაპყრობილი ჯავახეთის გაუკაცრიელებულ სოფლად არის მოხსენიებული. მაშინ იგი შედიოდა ხერთვისის ლივის ტყიანი ჯავახეთის ნაჰიეში და გადასახადად ჰქონდა შეწერილი 3000 ახჩა. სოფელში ამჟამად მცხოვრები გვარები (შეშაბერიძე, ლაზარაშვილი, თარხნიშვილი, თამაზაშვილი, დათიაშვილი, დავლაშერიძე) აქ საუკუნის ნახევარში დასახლდნენ, მაშინ იგი უკვე ნასოფლარი იყო.

ვარგავში არის გვიანდელი ხანის ეკლესიის ნანგრევი, ე. წ. იესოს გული, რომელსაც არავითარი მორთულობა არ აქვს, სასაფლაო სამია: ქართველების, „ფრანგების“ (კათოლიკური) და სომხების. სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით „პატარა“ და „დიდი სერებია“ გალავნიანი ნასახლარების ნანგრევები. შემორჩენილია ასევე შეშაბერიძეების ტრადიციული სახლი დარბაზის ნაშთით. სოფელში არის 2002 წელს ძველი ეკლესიის სიახლოვეს აგებული მარიამ დედუფლის სახელობის ლათინურ-კათოლიკური ტაძარი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 53 კაცი.
თოკი (ასპინძის მუნიციპალიტეტი)

თოკი — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ასპინძის მუნიციპალიტეტში, ვარგავის თემში. მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, მდინარე ფარავნის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1640 მეტრზე. ასპინძიდან დაშორებულია 28 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 45 კაცი.
დამალა

დამალა, ტამალა — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ასპინძის მუნიციპალიტეტში. ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფ. დამალა).

მდებარეობს თრიალეთის ქედის განშტოების ჭობარეთის ქედის სამხრეთ–დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1380 მეტრზე. ასპინძიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით, ახალციხიდან 36 კილომეტრით.

საქართველოს მთავრობის 2015 წლის №671 დადგენილების მიხედვით შესულია მაღალმთიან დასახლებათა ნუსხაში. მიდამოები უტყეოა. ძველი ქართული სახელწოდებაა ტამალა, ტამალია. თანამედროვე დამალა დაარსებულია 1829 წელს ერზრუმის პროვინციიდან გადმოსახლებული სომხების მიერ. სოფელში დგას საუკუნის სურბ-ხაჩის სომხური ეკლესია (განახლდა და კვლავ მოქმედი გახდა 2008 წელს). სოფლის მიდამოებში მდებარეობს შუა საუკუნეებში აგებული „კოხტას ციხე“ და ადრეული შუა საუკუნეების დროინდელი დამალის ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1234 კაცი, უპირატესად სომხები.

}
სამცხე-ჯავახეთი: ცნობარი / ივ. ჯავახიშვილის სახ. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი; ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტი, გეოგრაფიის დეპარტამენტი; დალი ნიკოლაიშვილი, დავით სართანია, ავთანდილ უჯმაჯურიძე და სხვ. თბილისი, 2016. - 9789941086267. - გვ. 82.
ჯავახეთის ზეგანი

ჯავახეთის ზეგანი — ვულკანური ზეგანი სამხრეთ საქართველოში.

ჯავახეთის ვულკანური ზეგანი ძირითადად აგებულია ეფუზიური ქანებით. მის ზედაპირზე ფართოდაა გავრცელებული ზედა პლიოცენური დოლერიტული განფენები, რომლის საგებშიც განლაგებულია ნეოგენური ასაკის გოდერძის ვულკანოგენური წყება. ალაგ-ალაგ გავრცელებულია ტბიური ნალექებიც. რელიეფში დომინირებს 1500-2200 მ სიმაღლეზე აზიდული ვაკეები, რომლებიც გართულებულია ტბებით და ჭაობებით მოფენილი ტაფობ-ქვაბულებითა და მდინარეების კანიონისებრი ხეობებით. ზეგნის ჩრდილოეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, რელიეფში ლავების დანაოჭების შედეგად განვითარებულია სერები და ხეობები (აზმანის, მურაკვალის, ტაბისყურის, კოდალის სერები, ზემო ქციის ხეობები, ტაბისყურის ქვაბული).

ჰავა ზომიერად ნოტიოდან მთიანეთის მშრალ კლიმატზე გარდამავალია. ზამთარი ცივი და მცირეთოვლიანია. საშუალო წლიური ტემპერატურა 4-6 ° შეადგენს, იანვარში -5°-დან -10°-მდე მერყეობს, ხოლო ივლისში 15-16°-ს აღწევს. აბსოლუტური მინიმუმი -34°-დან -41°-მდე ეცემა, ხოლო აბსოლუტური მაქსიმუმი 30-35°-მდე ადის. წლიური ნალექების რაოდენობა 600-750 მმ-ია.

ჰიდროგრაფიული ქსელი მდინარეებითა (მტკვარი, ფარავანი, ქცია, ბარალეთისწყალი და სხვა) და ლავური ვოკლუზებით არის წარმოდგენილი. მდინარეები ზედა დინებაში მცირე ვარდნით ხასიათდება, ხოლო ქვედა დინებაში კი - დიდით. ტბების უმრავლესობა გამდინარე და მტკნარია, მხოლოდ კარწახის ტბა შეიცავს მომლაშო წყალს. წყაროები გამოირჩევა დიდი დებიტით, დაბალი ტემპერატურითა და მტკნარი წყლით.

რეგიონში გავრცელებულია მთის სტეპური მცენარეულობა და მდელოს ბალახეული საფარი. ალაგ-ალაგ ხელოვნურად გაშენებული ტყეებია. ფლორა და ფაუნა მდიდარია ბორეალური ელემენტებით.

ცხოველთა სამყაროდან ძირითადად გავრცელებულია — ტურა, მელა, ხოლო ფრინველთა სამყაროდან — გნოლი, კავკასიური როჭო, კაკაბი, მწყერი, კასპიური შურთხი, გარეული იხვი, მტრედი და სხვა. ტბებსა და მდინარეებში მრავლადაა თევზის სახეობები, როგორიცაა კალმახი, ქაშაპი, ხრამული, ფრიტა, კობრი, მტკვრის წვერა და სხვა.
სერგი (ჩეკურიშვილი)

} (წმიდა სერგი რადონეჟელის ხსენება); კათედრა ნეკრესში, ყვარელში და ლაგოდეხში, რეზიდენცია ყვარელში და ლაგოდეხში.

ბიოგრაფია
მიტროპოლიტი სერგი, ერისკაცობაში ზურაბ ნიკოლოზის ძე ჩეკურიშვილი, დაიბადა 1959 წლის 13 აპრილს ქ. რუსთავში. 1975 წელს დაამთავრა რუსთავის 6 საშუალო სკოლა. იყო საქართველოს ჭაბუკთა ნაკრების წევრი. 1979-1981 წლებში იმყოფებოდა საბჭოთა არმიის რიგებში. 1981 წლიდან ზურაბ ჩეკურიშვილი სწავლობდა ხარკოვის პედაგოგიურ ინსტიტუტში. ინსტიტუტში სწავლის პერიოდში იგი სერიოზულად დაინტერესდა მართლმადიდებლური სარწმუნოებით. 1985 წელს უწმიდესისა და უნეტარესის, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ილია -ის ლოცვა-კურთხევით ზურაბ ჩეკურიშვილმა სწავლა განაგრძო მოსკოვის სასულიერო სემინარიაში, 1986 წლიდან იგი მორჩილად გადავიდა მოსკოვის წმიდა სამების სერგის ლავრაში. 1987 წლის 13 აპრილს მორჩილი ზურაბი აღკვეცეს ბერად და წმიდა სერგი რადონეჟელის პატივსაცემად უწოდეს სახელი სერგი. სულ მალე იგი ჯერ ბერდიაკვნად, ხოლო 1988 წელს მღვდელ-მონაზვნად აკურთხეს. უწმიდესისა და უნეტარესის, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ილია -ის ლოცვა-კურთხევით დაინიშნა საფარის მონასტრის წინამძღვრად. მღვდელმონაზონმა სერგიმ საფარის მონასტერში ბევრი იღვაწა რწმენისა და ცოდნის აღორძინებისათვის. უწმიდესისა და უნეტარესის ილია -ის ლოცვა-კურთხევით იგი აყვანილ იქნა არქიმანდრიტის ხარისხში (1991 წ.), ხოლო 1992 წლის 21 დეკემბერს საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმიდა სინოდმა არქიმანდრიტი სერგი ახალციხისა და სამცხე-ჯავახეთის ეპისკოპოსად გამოირჩია. 25 დეკემბერს, კვირას სვეტიცხოვლის საპატრიარქო ტაძარში მოხდა მისი ეპისკოპოსად ხელდასხმა. 1992 წელს მეუფე სერგი დაინიშნა წმიდა გრიგოლ ხანძთელის სახელობის ახალციხის სემინარიის რექტორად. 1995-2002 წლებში იყო საქართველოს საპატრიარქოს სატელევიზიო გადაცემათა შემოქმედებითი ჯგუფის ხელმძღვანელი. 1996 წელს საქართველოს მართლმადიდებელ სამოციქულო ეკლესიაში ერთგული სამსახურისათვის იგი აღყვანილ იქნა მთავარეპისკოპოსის ხარისხში. 1997 წლის 14 ნოემბრიდან მთავარეპისკოპოსი სერგი გადაყვანილ იქნა ნეკრესის ეპარქიის მმართველად. ნეკრესის ეპარქია ერთ-ერთი უძველესია საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიაში. 1995 წელს აღდგა ნეკრესის ეპარქია, რომელსაც 2002 წლის 17 ოქტომბრის წმიდა სინოდის განჩინებით ეწოდა ნეკრესისა და ჰერეთის ეპარქია. მეუფე სერგი 17 ნოემბერს ჩავიდა ეპარქიაში. ამ დროს ეპარქიაში მოქმედი იყო რამდენიმე ეკლესია და სამლოცველო სახლი.

2000 წლის 28 ნოემბერს საქართველოს მართლმადიდებელ სამოციქულო ეკლესიაში ერთგული სამსახურისათვის მეუფე სერგის მიებოძა მიტროპოლიტობა, ხოლო 2007 წლის 25 დეკემბერს იგი დაჯილდოვდა წმიდა გიორგის პირველი ხარისხის ორდენით.

გარდაიცვალა 2021 წლის 19 სექტემბერს კორონავირუსით გამოწვეული ინფექციის შედეგად.
ჯონ კელჰუნი

ჯონ კოლდუელ კელჰუნი ( დ. 18 მარტი, 1782 — გ. 31 მარტი, 1850) — ერთ-ერთი გავლენიანი პოლიტიკოსი აშშ-ის ისტორიაში, მონათმფლობელი შტატების მთავარი იდეოლოგი და მათი ინტერესების ლობისტი ფედერალურ მთავრობაში. პირველი ვიცე-პრეზიდენტი, ვინც დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ დაიბადა და პირველი, ვინც თანამდებობიდან გადადგა. მისი იდეები გამოყენებულ იქნა სამხრეთი შტატების სეცესიის დასასაბუთებლად და კონფედერაციული შტატების შესაქმნელად.
ანდრე სტილი

ანდრე სტილი (; დ. 1 აპრილი, 1921 — გ. 3 სექტემბერი, 2004) — ფრანგი ნოველისტი, ჟურნალისტი, რომანისტი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
ანდრე სტილი დაიბადა 1921 წელს. ლიტერატურული მოღვაწეობა ჟურნალისტობით დაიწყო ფრანგული „წინააღმდგეგობის“ წლებში. იგი ავტორია რომანებისა: „პირველი დარტყმა“, „ჩვენ ერთმანეთი ხვალ გვეყვარება“. რომანებში სტილი ეხება ეპოქის აქტუალურ მოვლენებს და ასახავს საფრანგეთის მუშათა კლასის ცხოვრებას, მის გაჭირვებას, ბრძოლას, მისწრაფებებსა და იდეალებს.

მოთხრობათა და ნოველების კრებულებიდან აღსანიშნავია: „სენა“ გავიდა ზღვაში და ათი სხვა მოთხრობა მშვიდობის დასაცავად“, „ბედნიერების საკითხი დასმულია“, „ტკივილი“ და სხვა.

სტილი გარდაიცვალა 2004 წლის 3 სექტემბერს ქალაქ კამელაში.
ივ ფარჟი

ივ ფარჟი (; დ. 19 აგვისტო, 1899 — გ. 30 მარტი, 1953) — ფრანგი ჟურნალისტი და პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
ივ ფარჟი დაიბადა 1899 წლის 19 აგვისტოს სალონ-დე-პროვანსში. 1927–1931 წლებში მაროკოში ცხოვრობდა. საფრანგეთში დაბრუნების შემდეგ ეწეოდა ჟურნალისტურ საქმიანობას გრენობლსა და ლიონში. საფრანგეთის ოკუპაციის წლებში აქტიურ მონაწილეობას იღებდა "წინააღმდეგობის" მოძრაობაში.

1948 წლიდან ფარჟი ერთ-ერთი ორგანიზატორი და სულისჩამდგმელია მშვიდობის დაცვის მოძრაობისა საფრანგეთში. 1952 წელს მან მიიღო საერთაშორისო ლენინური პრემია "ხალხთა შორის მშვიდობის განმტკიცებისათვის". რამდენიმეჯერ იყო საბჭოთა კავშირში.

ფარჟს დაწერილი აქვს რამდენიმე საინტერესო წიგნი: "ჯოტო - ადრინდელი რენესანსის მხატვარი", "პური და კორუფცია", "ჰიტლერის ომი გრძელდება" და უამრავი სტატია, რომლებშიც განხილულია ეპოქის საჭირბოროტო და მტკივნეული საკითხები: "რესპუბლიკას საფრთხე მოელის", "მშვიდობა აუცილებელია" და სხვა. იგი ავტორია მოთხრობებისა და ნოველების, რომლებიც იბეჭდებოდა ფრანგულ ჟურნალ-გაზეთებში.

ფარჟი დაიღუპა 1953 წლის 31 მარტს საავტომობილო კატასტროფაში, ქალაქ თბილისში.
პიერ კურტადი

პიერ კურტადი (; დ. 3 იანვარი, 1915 — გ. 14 მაისი, 1963) — ფრანგი ნოველისტი და ჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
პიერ კურტადი დაიბადა 1915 წელს პირინეებში. ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო „წინააღმდეგობის“ პერიოდში და გამოსცა მოთხრობების კრებული „გარემოებანი“. ოკუპაციის წლებში რედაქტორობდა „წინააღმდეგობის“ საინფორმაციო ბიულეტენს; 1946 წლიდან გაზეთ „ლ'უმანიტეში“ მუშაობდა და საერთაშორისო მდგომარეობის შესახებ სტატიებს ბეჭდავდა.

1949 წელს გამოაქვეყნა ფილოსოფიური რომანი „ელსენერი“, რომელიც ნაწილობრივ ეგზისტენციალისტური მოდის წინააღმდეგ არის მიმართული. რომანი-რეეპორტაჟი „ჯიმი“ ეხება ამერიკელთა მოქმედებას საფრანგეთის მიწა-წყალზე ომის შემდგომ პერიოდში, ხოლო „შავი მდინარე“ — ვიეტნამის ბრძოლებს. 1956 წელს გამოსცა მოთხრობების კრებული „უზენასი ცხოველები“. უკანასკნელ რომანში „წითელი მოედანი“ მოცემულია კომუნისტის რთული სახე და დოგმანტიზმის კრიტიკა. 1960 წლიდან პიერ კურტადი გაზეღ „ლ'უმანიტეს“ კორესპონდენტად მუშაობდა სსრკ-ში.

პიერ კურტადი გარდაიცვალა 1963 წელს.
ფრანსუაზ საგანი

ფრანსუაზ საგანი (; ნამდვილი სახელი: ფრანსუაზ კუარეზი; დ. 21 ივნისი, 1935 - გ. 24 სექტემბერი, 2004) — ფრანგი რომანისტი, ნოველისტი და დრამატურგი.

ბიოგრაფია
ფრანსუაზ საგანი დაიბადა 1935 წლის 21 ივნისს, კაჟარკში, საფრანგეთში. ბავშვობაში კიკის ეძახდნენ. 18 წლის იყო საგანი, როცა პირველი რომანი გამოაქვეყნა: "სალამი, სევდავ". რომანს დიდი წარმატება ხვდა წილად, 840,000 ეგზემპლარი გაიყიდა, ითარგმნა მრავალ ენაზე და "კრიტიკოსების" ლიტერატურული პრემია დაიმსახურა. რომანი კარგი სტილით არის დაწერილი, მაგრამ მის წარმატებაში მწერალის წლოვანებამ უფრო დიდი როლი ითამაშა, ვიდე მხატვრულმა ღირსებამ. 1968 წელს საგანმა რომანი – „მფარველი ანგელოზი” დაწერა. მალე საგანმა კიდევ რამდენიმე რომანი გამოსცა: "ერთი თვის შემდეგ, ერთი წლის შემდეგ", "გიყვართ ბრამსი?", "საოცარი ღრუბლები" და სხვა. ყველა რომანში მოცემულია ფრანგი ახალგაზრდობის ერთი წრის ცხოვრება - მოწყენილი, უპერსპექტივო და უიმედო.

1960 წელს საგანმა პიესების წერა დაიწყო, რომელთაგანაც გამოირჩევა "სასახლე შვედეთში". "გულწასული ცხენი" და სხვა.

ქორწინებაში ორჯერ იმყოფებოდა. ჰყავდა ვაჟი - დენი. 22 წლისა „ასტონ მარტინით” ავარიაში მოყვა და რამდენიმე დღე კომაში იმყოფებოდა და ექიმებმა დიდი ძალისხმევის შემდეგ სიკვდილისგან იხსნენს.

ფრანსუაზ საგანი 2004 წლის 24 სექტემბერს ონფლერის საავადმყოფოში ფილტვების ემბოლიით გარდაიცვალა.

საგანის რომანები ქართულადაც ითარგმნა.
საფრანგეთის ლიგა 1

საფრანგეთის ლიგა 1 ( ან 1) — პროფესიონალური საფეხბურთო ლიგა ფრანგული კლუბებისთვის. წარმოადგენს საფრანგეთის უმაღლეს საფეხბურთო ლიგას. ჩემპიონატი მიმდინარეობს აგვისტოდან მაისის ჩათვლით და მასში მონაწილეობას იღებს 18 გუნდი.

საფრანგეთში პირველი საფეხბურთო ჩემპიონატი 1932–33 წლებში ჩატარდა. მაშინ დივიზიონის სახელწოდება იყო ნაციონალური ჩემპიონატი. 1933-დან 2002 წლამდე ლიგას ერქვა დივიზიონი 1, 2002 წლიდან კი ლიგა 1.

ჩემპიონატის ისტორიაში ყველაზე ტიტულოვანი კლუბია „პარი სენ-ჟერმენი“, რომელმაც 14-ჯერ მოიგო ტურნირი.

ლიგა 1-ს ჩემპიონები
სტატისტიკა კლუბების მიხედვით
გენერალური საბჭოს პრეზიდენტი

გენერალური საბჭოს პრეზიდენტი — არჩევითი თანამდებობა საფრანგეთში. 1982 წლამდე იყო პრეფექტის საკონსულტაციო ორგანო. ამჟამად ხელმძღვანელობს დეპარტამენტებს.

ქალი პრეზიდენტები
1970-1982: ეველინ ბაილი, ტარნი და გარონა
1982-1985: ლუშე მიშო-შერი, გვადელუპა
1992-1998: ჟანინ ბარდუ, ლოზერი
1990-დან: ანი დ'ორნანო, კალვადოსი
2004-დან: მარი-ფრანსუა პეროლ-დიუმონი, ზემო ვიენა
2004-დან: ნასიმა მანგროლია დინდარი, რეიუნიონი

გენერალური საბჭოს პრეზიდენტების სია
კანტალი

კანტალი — დეპარტამენტი საფრანგეთის ცენტრალურ ნაწილში, ოვერნში.

ისტორია
იგი არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.

გეოგრაფია
კანტალის ფართობია 5726 კმ². 1999 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 150,778 ადამიანს შეადგენს და მას 92-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 26 ადამიანს.

აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. კანტალის მმართველია ვენსან დესკე.
ზემო ლუარა

ზემო ლუარა — დეპარტამენტი საფრანგეთის ცენტრალურ ნაწილში, ოვერნში.

ისტორია
იგი არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.

გეოგრაფია
ზემო ლუარას ფართობია 4977 კმ². 1999 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 209,113 ადამიანს შეადგენს და მას 85-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 42 ადამიანს.

აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. ზემო ლუარას მმართველია ჟერარ როშე.
სათაურა

სათაურა — ხევსური ქალის თავსაბურავის ერთ-ერთი ელემენტი. შედგება 2 ნაწილისაგან: წინას, რკალისებურად მოყვანილს. სათავე ჰქვია, მასზე დამაგრებული ქსოვილის გაორმაგებულ ნაჭერს, რითაც სათაურა მაგრდება თავზე — საუკენო. სათაურას ამზადებდნენ შალისა და ბამბის ქსოვილებისაგან. ზომაზე აღებულ ნაჭერს მრგვალ ფორმას მისცემდნენ, ამოკერავდნენ და შიგნით მატყლით ან ნაბდით გამოტენიდნენ. ფორმის მიხედვით არჩევდნენ კავიანს, ყურიანს, საყენიანს და მაღალს.

სათაურას სათავეს საგანგებოდ ამკობდნენ: ქარგავდნენ ფერადი ძაფებით, რთავდნენ ფერადი ნაჭრებითა და სირმით, ღილ-მძივებითა და ვერცხლის სამკაულებით. სათაურა ფორმითა და შემკულობით ჩიხტსა და მასზე დამაგრებულ თავსაკრავსა ჰგავს. ქარგვის დროს იყენებდნენ ხევსურული ქარგულობისათვის ნიშნეულ გეომეტრიული ჭრელის მრავალ სახეს.
პუი-დე-დომი

პუი-დე-დომი — დეპარტამენტი საფრანგეთის ცენტრალურ ნაწილში, ოვერნში.

ისტორია
იგი არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.

გეოგრაფია
პუი-დე-დომის ფართობია 7970 კმ². 1999 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 604,266 ადამიანს შეადგენს და მას 36-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 76 ადამიანს.

აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. პუი-დე-დომის მმართველია ჟან-ივ გუტებელი.
კოტ-დ’ორი

კოტ-დ’ორი — დეპარტამენტი საფრანგეთის ცენტრალურ ნაწილში, ბურგუნდიაში.

ისტორია
იგი არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.

გეოგრაფია
კოტ-დ’ორის ფართობია 8763 კმ². 1999 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 506,755 ადამიანს შეადგენს და მას 49-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 58 ადამიანს.

აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. კოტ-დ’ორის მმართველია ფრანსუა სოვადე.
ნიევრი

ნიევრი — დეპარტამენტი საფრანგეთის ცენტრალურ ნაწილში, ბურგუნდიაში.

ისტორია
იგი არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს.

გეოგრაფია
ნიევრის ფართობია 6817 კმ². 1999 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 225,198 ადამიანს შეადგენს და მას 83-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 33 ადამიანს.

აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. ნიევრის მმართველია მარსელ შარმანი.
სონა და ლუარა

სონა და ლუარა — დეპარტამენტი საფრანგეთის ცენტრალურ ნაწილში, ბურგუნდიაში.

ისტორია
იგი არის იმ 83 დეპარტამენტიდან ერთ-ერთი, რომლებიც შეიქმნა საფრანგეთის რევოლუციის დროს 1790 წლის 4 მარტს. სონა და ლუარას ფართობია 8575 კმ².

გეოგრაფია
1999 წლის მონაცემებით დეპარტამენტის მოსახლეობა 544,893 ადამიანს შეადგენს და მას 42-ე ადგილი უკავია, დეპარტამენტში მცხოვრებთა საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 64 ადამიანს.

აქ ყველაზე გავრცელებული ენაა ფრანგული. სონა და ლუარას მმართველია არნო მონტებური.
საფრანგეთის კომუნისტური პარტია

საფრანგეთის კომუნისტური პარტია, სკპ — კომუნისტური პარტია საფრანგეთში.

ისტორია
შეიქმნა 1920 დეკემბერს ტურის ყრილობაზე საფრანგეთის სოციალისტური პარტიის (სფიო) გათიშვის შედეგად, როცა ამ პარტიის რევოლუციურმა უმრავლესობამ გადაწყვიტა შეერთებოდა კომუნისტურ ინტერნაციონალს. სკპ-ის, როგორც ახალი ტიპის მარქსისტულ-ლენინური პარტიის, ჩამოყალიბებაში დიდი როლი ითამაშა ვ. ი. ლენინმა, კომინტერნის რეკომენდაციებმა და ბოლშევიკური პარტიის გამოცდილებამ.

1930 წელს სკპ-ის გენერალური მდივანი გახდა მ. ტორეზი. 30-იან წლებში, გერმანიაში ფაშისტური დიქტატეურის დამყარების შემდეგ, სკპ სახალხო ფრონტის ორგანიზატორი გახდა. მსოფლიო ომის წლებში (1939-1945) სკპ იატაკქვეშ გადავიდა და წინააღმდეგობის მოძრაობის მთავარ ორგანიზატორად იქცა. 1944-1947 წლებში სკპ-ის წარმომადგენლები მთავრობაში შედიოდნენ. 40-იანი წლების დამლევს — 50-იანი წლების დამდეგს, დაწყებული ე. წ. „ცივი ომის“ პირობებში სკპ-მ მოღვაწეობის მთავარ მიზნად მშვიდობის დაცვისა და განმტკიცებისათვის ბრძოლა დაისახა; გამოდიოდა ლოზუნგით: „ფრანგი ხალხი არასოდეს იომებს სსრ კავშირის წინააღმდეგ“. საფრანგეთის მეხუთე რესპუბლიკის (1958) რეჟიმის დამყარების შემდეგ სკპ-მ დიდი როლი ითამაშა რეაქციის წინააღმდეგ მასების დასარაზმავად. კომუნისტები სათავეში ჩაუდგნენ ალჟირში ომის (1954-1962) შეწყვეტისათვის წამოწყებულ მასობრივ მოძრაობას. 1968 წლის დეკემბერს სკპ-ის ცკ პლენუმმა მიიღო მანიფესტი — „მოწინავე დემოკრატიისათვის, სოციალისტური საფრანგეთისათვის“. 1971 წელს სკპ-მ მიიღო სახალხო ერთიანობის დემოკრატიული მთავრობის პროგრამა. ეს პროგრამა საფუძვლად დაედო სკპ-ისა და სოციალისტური პარტიის საერთო სამთავრობო პროგრამას (1972). სკპ-ის ყრილობაზე (1976) მიიღეს დოკუმენტი „რა სურთ კომუნისტებს საფრანგეთისათვის“. იგი სოციალიზმზე გადასვლასა და საფრანგეთში მისი აშენების პროგრამას წარმოადგენს. 1981 წლის 10 მაისს პრეზიდენტის და 14 და 21 ივნისს პარლამენტის რიგგარეშე არჩევნებში კომუნისტები და სოციალისტები ერთობლივად გამოვიდნენ, რამაც უზრუნველყო სოციალისტური პარტიის კანდიდატის ფ. მიტერანის პრეზიდენტად არჩევა და მემარცხენე ძალების აბსოლუტური უმრავლესობის მოპოვება საფრანგეთის ეროვნულ კრებაში: კომუნისტები მთავრობაში შევიდნენ. 1984 წლის ივლისში, რიგ საკითხებში უთანხმოების გამო კომუნისტები მთავრობიდან გამოვიდნენ. სკპ-ს ჰქონდა ორმხრივი კავშირი თითქმის ყველა მარქსისტულ-ლენინურ პარტიასთან, მონაწილეობდა მუშათა და კომუნისტური პარტიების საერთაშორისო თათბირების მუშაობაში (მოსკოვი 1957, 1960, 1969).

2006 წელს არის წევრთა რაოდენობით მესამე პარტია საფრანგეთში. შედის კომუნისტური ინტერნაციონალის შემადგენლობაში. აწარმოებს დამოუკიდებელ საგარეო პოლიტიკას, მხარს უჭერს ეროვნულ უმცირესობებს, აქტიურ სოციალურ პოლიტიკას, რეგიონების განვითარების სტიმულირებას და ევროკავშირის დემოკრატიულ მმართველობას.

ბეჭდვითი ორგანოა გაზ. „იუმანიტე“ '
სერიოზული წარმატება საპარლამენტო არჩევნებში:
1946 წელი 28,2 %
1969 წელი - 21,3 %

2007 წლის საპარლამენტო არჩევნებში მიიღო ხმების 4,3 %, ანუ 15 ადგილი 577-დან, ხოლო საპრეზიდენტო არჩევნებში პარტიის ლიდერმა მარი-ჟორჟ ბიუფემ მიიღო ხმების 1,9 %.

წარმომადგენლობა საპარლამენტო ორგანოებში:
ეროვნული ასამბლეა - 16 ადგილი (577-დან).
სენატი - 22 ადგილი (343-დან)
რომენ გარი

რომენ გარი (; დ. 21 მაისი [ძვ. სტ. 8 მაისი], 1914 — გ. 2 დეკემბერი, 1980) — ფრანგი ნოველისტი, კინორეჟისორი, დიპლომატი და ავიატორი მეორე მსოფლიო ომში. ის ერთადერთი მწერალია, რომელმაც ორჯერ მიიღო გონკურის პრემია: 1956 წელს - თავისი სახელით, მეორედ - 1975 წელს ფსევდონიმით - ემილ აჟარი.

ბიოგრაფია
რომენ გარი დაიბადა 1914 წლის 21 მაისს ლიტვაში, ქალაქ ვილნიუსში. პირველი რომანი „ევროპული აღზრდა“ გამოაქვეყნა 1945 წელს და „კრიტიკოსების“ ლიტერატურული პრემია დაიმსახურა. რომანი მოგვითხრობს პოლონელების ბრძოლაზე გერმანელების წინააღმდეგ უიმედობისა და ეჭვის ატმოსფეროში. რომანებში გარი გამოთქვამს შიშს, რომ თანამედროვე ცივილიზაციას საფრთხე ემუქრება. საინტერესოა მისი რომანები: „დღის ფერები“ და „ცის ფესვები“, რომელმაც გონკურის პრემია დაიმსახურა; თუმცა ამ წიგნს ზოგი ნაკლიც ახლავს, ფრანგი კრიტიკოსების ერთი ნაწილი ამ რომანს მელვილის ცნობილ რომანს „მობი დიკს“ ადარებს. ბოლო რომანები „განთიადის დაპირება“ და „ლედი ლ.“ გამოირჩევა ლირიზმითა და თბილი იუმორით.

რომენ გარი გარდაიცვალა 1980 წლის 2 დეკემბერს, პარიზში, საფრანგეთი
ემანუელ რობლესი

ემანუელ რობლესი (; დ 4 მაისი, 1914 — გ. 22 თებერვალი, 1995) — ფრანგი დრამატურგი, ესეისტი, ნოველისტი.

ბიოგრაფია
ემანუელ რობლესი დაიბადა 1914 წელს, ორანში, ალჟირი. მისი დრამატურგიიდან აღსანიშნავია „მონცერა“, „ჭეშმარიტება მკვდარია“, „თავისუფალი ზღვა“ და სხვა. რომანებში, დრამების მსგავსად, რობლესს აინტერესებს მძაფრი, გმირული და კონტრასტული სიტუაციები. რომანმა „ქალაქის აღმართებზე“ 1947 წელს ფემინას ლიტერატურული პრემია მიიღო. შემდეგი პერიოდის რომანებიდან აღსანიშნავია: „ფედერიკა“, „ამას განთიადი ჰქვია“, „მდინარის ადიდება“. რობლესს აქვს ნოველების რამდენიმე კრებული: „სიკვდილის პირისპირ“, „კაცი აპრილში“ და სხვა. იგი ავტორია საინტერესო გამოკვლევებისა ფედერიკო გარსია ლორკას შესახებ. შესრულებული აქვს ესპანელ მწერალთა ნაწარმოებების რამდენიმე თარგმანი.

ემანუელ რობლესი გარდაიცვალა 1995 წლის 22 თებერვალს, ქალაქ ბულონ-ბიანკურში, საფრანგეთი.