iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლამარა ქოქიაური

ლამარა გიორგის ასული ქოქიაური (დ. 6 ოქტომბერი, 1948, საგარეჯო, საქართველოს სსრ) — ქართველი ეკონომისტი. ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი; არასამთავრობო ორგანიზაციის ფინანსებისა და ინვესტიციების სტრატეგიისა და პოლიტიკის ფონდის დირექტორი.

ბიოგრაფია
1966 წელს დაამთავრა თბილისის კომაროვის სახელობის ფიზიკა-მათემატიკის ნიჭიერთა სკოლა, პირველი გამოშვება, ხოლო 1975 წელს — ივანე ჯავახიშვილი სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი, დაუსწრებლად, წარჩინებით; 1979 წელს — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიასთან არსებული ეკონომიკის და სამართლის ინსტიტუტის ასპირანტურა. 1970-1977 წლებში მუშაობდა — საქართველოს ეროვნულ ბანკში ეკონომისტად. 1977-1979 წლებში — საქართველოს სამშენებლო ბანკში — უფროს ეკონომისტად; 1979 წლიდან 2009 წლამდე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ფინანსებისა და კრედიტის კათედრის ლაბორანტად, დოცენტად, 2005 წლიდან — პროფესორად.

2009-2014 წლებში არჩეული იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სრულ პროფესორად.
1992 წელს დააფუძნა და დღემდე არის შპს ინგლისური ენის გაძლიერებული სწავლების სკოლა „ნინოს“ დირექტორი. 2005 წელს დააფუძნა და დღემდე არის არასამთავრობო ორგანიზაციის ფინანსებისა და ინვესტიციების სტრატეგიისა და პოლიტიკის ფონდის დირექტორი.

საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „ინვესტიციების ფინანსურ — საკრედიტო მექანიზმი დაიცვა 1986 წელს. სადოქტორო დისერტაცია „ინვესტიციის ბაზრის ფორმირება და განვითარება საქართველოში“ დაიცვა 2003 წელს. მისი შრომები ეძღვნება ფინანსების, კრედიტის, ინვესტიციების თეორიისა და პრაქტიკის საკითხებს. ბოლო დროს იკვლევს ინოვაციებისა და ინტელექტუალური კაპიტალის პრობლემებს.

ლამარა ქოქიაური არის 228 სამეცნიერო ნაშრომის — მონოგრაფიების, სახელმძღვანელოების, სტატიების, მეთოდური შრომების და ენციკლოპედიების ავტორი აქედან 28 შრომა გამოქვეყნებული აქვს საერთაშორისო ინფაქტფაქტორის ჟურნალებში (გერმანიის, აზერბაიჯანის, აშშ, რუსეთის, საქართველოს). ლამარა ქოქიაურს სულ გამოქვეყნებული აქვს 228 ნაშრომი, აქედან 20 მონოგრაფია, 22 სახელმძღვანელო. 2010 წელს მიენიჭა სამეცნიერო დარგობრივი პრემიები „საინვესტიციო მენეჯმენტი და პოლიტიკა“ (წლის საუკეთესო სახელმძღვანელო); ფულადი ჯილდო; დიპლომი.
კარლ ვილჰელმ ჰიუბნერი

კარლ ვილჰელმ ჰიუბნერი (; დ. 17 ივნისი, 1814, კენიგსბერგი — გ. 5 დეკემბერი, 1879, დიუსელდორფი) — გერმანელი ფერმწერი, დიუსელდორფის სკოლის წარმომადგენელი. სწავლობდა დიუსელდორფის სამხატვრო აკადემიაში ვ. შადოვთან და კ. ზონთან. ცდილობდა ჟანრული სურათებისათვის სოციალური ჟღერადობა მიეცა, მიმართავდა ყოველდღიურობის მტკივნეულ საკითხებს („გადასახლებულებთან დამშვიდობებდა“, 1846 და 1855). ჰიუბნერის ცნობილ ნამუშევარში „სილეზიელი ფეიქრები“ (1844, პაფრატის გალერეა, დიუსელდორფი) რეალისტურად ასახა მუშათა სასტიკი ექსპლუატაცია. ჰიუბნერის შემოქმედებას დიდად აფასებდა ფრიდრიხ ენგელსი.

ფოტოგალერეა
ჰიუგონიოს განტოლება

ჰიუგონიოს განტოლება, იუგონიოს განტოლება — განტოლება, რომელიც აკავშირებს აირის ნაკადში შემკვრივების ნახტომამდე არსებულ სიმკვრივესა და წნევას ნახტომის შემდგომ სიმკვრივესა და წნევასთან. ჰიუგონიოს განტოლებას იყენებენ აირის დინამიკაში, აირული ნაკადების გასაანგარიშებლად, აგრეთვე დეტონაციის თეორიაში. სახელი უწოდეს ფრანგი მეცნიერის პიერ-ანრი იუგონიოს პატივსაცემად. ჰიუგონიოს განტოლების გამომსახველ წირს ჰიუგონიოს ადიაბატას უწოდებენ.
დეივიდ ედუარდ ჰიუზი

დეივიდ ედუარდ ჰიუზი (; დ. 16 მაისი, 1831, ლონდონი — გ. 22 იანვარი, 1900, იქვე) — ინგლისელი ფიზიკოსი და გამომგონებელი ელექტროტექნიკის დარგში, ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1880).

1850-1854 წლებში ასწავლიდა ბარდსტაუნის კოლეჯში; ამავე კოლეჯში 1850 წლიდან იყო პროფესორი მუსიკისა და 1851 წლიდან ფიზიკის დარგში. 1855 წელს მიიღო პატენტი ასოთსაბეჭდ სატალეგრაფო აპარატზე, რომლის გამოყენება თავდაპირველად დაიწყეს აშშ-ში 1856 წლიდან, შემდეგ კი 1862 წლიდან ევროპის მრავალ ქვეყანაში, მათ შორის რუსეთშიც. სხვა გამომგონებლებისაგან დამოუკიდებლად 1878 წელს შექმნა ნახშირის მიკროფონი, ხოლო 1879 წელს — ინდუქციური სასწორი და ბგერათმზომი. ამავე წელს ჩაატარა ექსპერიმენტი ელექტრომაგნიტურ ტალღებზე, მაგრამ ვერ ახსნა მოვლენის ბუნება.
ლენგსტონ ჰიუზი

ლენგსტონ ჰიუზი (; დ. 1 თებერვალი, 1902, ჯოპლინი, მისური — გ. 22 მაისი, 1967, ნიუ-იორკი) — აფრო-ამერიკელი მწერალი.

ჰიუზის ლექსები შთაგონებულია აფრიკული ფოლკლორით, ტრადიციული ბლუზის, სპირიჩუელზის, ბალადის მოტივებით (კრებული „ახალი სიმღერა“, 1938; „ავაზა და მათრახი“, 1967); აღსანიშნავია მისი რომანი „არც სიცილის გარეშე“ (1930), მოთხრობების კრებული „თეთრი სახლის ყაიდაზე“ (1934). ეკუთვნის პიესები, ნარკვევები, სტატიები. შეადგინა აფრიკული ლიტერატურისა და ფოლკლორის რამდენიმე ანთოლოგია.
ჰაქან შუქური

ჰაქან შუქური (; დ. 1 სექტემბერი, 1971, ადაფაზარი) — თურქი ფეხბურთელი და პოლიტიკოსი. კარიერის უდიდესი ნაწილი გაატარა თურქულ „გალათასარაიში“, სადაც ხანგრძლივად თამაშობდა სამი სხვადასხვა პერიოდის განმავლობაში და მოიგო 14 მნიშვნელოვანი ტიტული. 1997-99 წლებში სამჯერ ზედიზედ გახდა თურქეთის ჩემპიონატის ბომბარდირი. მონაწილეობა აქვს მიღებული ევროპის ორ (1996, 2000) და მსოფლიოს ერთ (2002) ჩემპიონატზე. გატანილი აქვს უსწრაფესი გოლი (მე-11 წამზე) მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში. არის თურქეთის ნაკრების ყველა დროის საუკეთესო ბომბარდირი. 2011-2013 წლებში იყო თურქეთის პარლამენტის წევრი.
ჰაბიტატი

ჰაბიტატი — ცოცხალი ორგანიზმებისათვის არსებული გეოგრაფიული არეალი, სადაც თითოეული მათგანი ცხოვრობს, შოულობს საკვებს, მრავლდება, იზრდება და ვითარდება. ეს არის ბუნებრივი გარემო რომელშიც ორგანიზმი ცხოვრობს, ან ფიზიკური გარემო, რომელიც პოპულაციის გარშემო არსებობს.

ჰაბიტატი შედგება როგორც ფიზიკური (ნიადაგი, ტენიანობა, ტემპერატურა), ასევე ბიოლოგიური (მაგ. საკვების ხელმისაწვდომობა) ფაქტორებისაგან. პარაზიტებისათვის არ არის აუცილებელი ჰაბიტატი იყოს გეოგრაფიული გარემო. ამის მაგივრობას მასპინძელი ორგანიზმი ან კონკრეტული ორგანო სწევს.
მარიო ლემინა

მარიო ლემინა (; დ. 1 სექტემბერი, 1993) — გაბონებლი ფეხბურთელი, რომელიც ამჟამად თამაშობს იტალიის სერია ა-ს კლუბ „იუვენტუსში“ იჯარით მარსელიდან.

კარიერა
იუვენტუსი
2015 წლის 31 აგვისტოს, ზაფხულის სატრანსფერო ფანჯრის დახურვამდე რამდენიმე საათით ადრე ტურინის იუვენტუსმა მარიო ერთ წლიანი იჯარით გაიფორმა 0.5 მილიონი ევროს სანაცვლოდ, მისი კონტრაქტის სრული უფლებების გამოსყიდვის შესაძლებლობით.
2016 წლის 29 აპრილს, იუვენტუსმა ლემინა გამოისყიდა და 4 წლიანი კონტრაქტი გააფორმა მასთან. ტრანსფერის ღირებულება არის 9,5 მილიონი ევრო და ასევე დამატებით ერთი მილიონი ევრო, ლემინას კარგი ასპარეზობის შემთხვევაში.

მიღწევები
იუვენტუსი
სერია : 2015-16

სანაკრებო
ფიფა-ს ოც წლამდე მსოფლიო ჩემპიონატი: 2013
ჰადერზფილდი

ჰადერზფილდი — ქალაქი დიდ ბრიტანეთში, დასავლეთ იორქშირის მეტროპოლურ საგრაფოში. მდებარეობს ლონდონიდან 310 კილომეტრში. 2001 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 146 234 კაცი.

ქალაქი თამაშობდა მნიშვნელოვან როლს ინგლისის ინდუსტრიულ რევოლუციაში. ამჟამად ქალაქი მთავარი სამრეწველო, სპორტული და საგანმანათლებლო ცენტრია. ქალაქში დაიბადა დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი ჰაროლდ ვილსონი

ფოტოგალერეა
ჰუმბან-ნიკაშ I

ჰუმბან-ნიკაშ — ელამის მეფე და წინამორბედი მეფის ჰუმბან-ტაჰრან -ის ვაჟი. ნიკაში სამეფო ტახტზე მამის ჰუმბან-ტაჰრან -ის გარდაცვალების შემდეგ ავიდა ძვ. წ. 743 წელს, იმეფა ძვ. წ. 717 წლამდე. არცერთ ელამურ ჩანაწერ არ მოუღწევია ჩვენამდე, რომელიც აღწერდა მის მმართველობას, თუმცა არსებობს ბაბილონური ჩანაწერი, სადაც ნათქვამია, რომ ჰუმბან-ნიკაშ -მა ძვ. წ. 720 წელს დერის ბრძოლაში ასურეთის მეფე სარგონ დაამარცხა. როგორც ცნობილია, ბაბილონის მეფე მარდუკ-აპლა-იდინა დამხმარე რაზმით მიემართება, როდესაც ბრძოლის ველს მიაღწიეს ბრძოლა უკვე დასრულებული იყო.
ბასა ჯანიკაშვილი

ბასა ჯანიკაშვილი (დ. 24 მაისი, 1974, თბილისი) — ქართველი მწერალი და დრამატურგი.

ბიოგრაფია
ბასა ჯანიკაშვილი დაიბადა 1974 წლის 24 მაისს, თბილისში. დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო ინსტიტუტი, დრამატურგის ხელოვნების ფაკულტეტი. 1996 წლიდან მისი ლექსები, მოთხრობები და პიესები იბეჭდება ლიტერატურულ ჟურნალ-გაზეთებში.

სხვადასხვა დროს მუშაობდა ტელეკომპანია "მეორე არხზე" რეჟისორად, რადიო "106"-ში მუსიკალურ წამყვანად და სამხატვრო ხელმძღვანელად, ტელეკომპანია "პირველ არხზე" გადაცემა "კომუნიკატორი"-ს რეჟისორად და პროდიუსერად, ასევე ტელეკომპანია "რუსთავი 2"-ზე გადაცემების "ვის უნდა 20 000" და "ღამის კურიერი"-ის პროდიუსერად. ტელეკომპანია „იმედში“ ლიტერატურული გადაცემის წამყვანად. არის რადიო "უცნობი"-ის ერთ-ერთი დამფუძლებელი.

შემოქმედება
ბასა ჯანიკაშვილის შემოქმედებითი სტილი საკმაოდ მრავალფეროვანია და არ შემოიფარგლება რომელიმე კონკრეტული ჟანრით ან ხასიათით. იგი ცნობილია, როგორც დრამატურგი, პროზაიკოსი, მოთხრობების ავტორი და რადიოპიესების ავტორი. ამასთან, აღსანიშნავია მისი წარმატებული კარიერა ტელევიზიასა და რადიოში, რაც ასევე აისახება მის შემოქმედებაზე. მისი პიესები ხშირად იდგმება თეატრებში საქართველოში და მის ფარგლებს გარეთაც.

მისი ნამუშევრების თემატიკაც მრავალფეროვანია და ხშირად ეხება თანამედროვეობის აქტუალურ საკითხებს, წარმოაჩენს საზოგადოების პრობლემებსა და ადამიანურ ურთიერთობებს.
კონკისტა-დ’უესტი

კონკისტა-დ’უესტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუს შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-გუაპორეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 385 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1,27 კმ²-ზე. ფართობი 2 672 კმ²-ია.
ნოვა-ლასერდა

ნოვა-ლასერდა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 190 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუს შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-გუაპორეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 436 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1,15 კმ²-ზე. ფართობი 4 735 კმ²-ია.
პონტის-ი-ლასერდა

პონტის-ი-ლასერდა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 254 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუს შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-გუაპორეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 41 408 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4,84 კმ²-ზე. ფართობი 8 558 კმ²-ია.
ვალი-დი-სან-დომინგუსი

ვალი-დი-სან-დომინგუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუს შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-გუაპორეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 052 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1,58 კმ²-ზე. ფართობი 1 933 კმ²-ია.
ვილა-ბელა-და-სანტისიმა-ტრინიდადი

ვილა-ბელა-და-სანტისიმა-ტრინიდადი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 198 მეტრზე. მიეკუთვნება მატუ-გროსუს შტატის სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-გუაპორეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 493 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1,08 კმ²-ზე. ფართობი 13 420 კმ²-ია.
მოგრძო ტვინი

მოგრძო ტვინი — სენსორული და მოტორული გადართვის რეგიონი, რომლებიც ზურგის ტვინისა და თავის ტვინის სხვადასხვა ნაწილს შორის მოძრაობენ. იგი ყლაპვის, ცემინების, სლოკინის, გულისრევისა და სხვადასხვა ქმედებების დროს კუნთების მოძრაობას არეგულირებს; თავის ტვინის სხვა ნაწილებთან ერთად სისხლძარღვების გაფართოება-შეკუმშვის, გულისცემისა და სუნთქვის პროცესებშიც მონაწილეობს. მოგრძო ტვინში განთავსებულია რეტიკულური ფორმაციის ნაწილი, რომელსაც უშუალო კავშირი აქვს ძილ - ღვიძილის ციკლის რეგულირებასთან. მოგრძო ტვინის დაზიანება ხშირად ფატალურად მთავრდება.
ინტერნალიზებული ჰომოფობია

ინტერნალიზებული ჰომოფობია (ინტერნალური, გაშინაგანებული ჰომოფობია) — ჰომოფობიის ერთ-ერთი სახეობა, სიტუაცია, როდესაც ჰომოსექსუალები ან ბისექსუალები შიშს ან ზიზღს განიცდიან ჰომოსექსუალობის (ჰომოსექსუალთა) მიმართ. ინტერნალიზებული ჰომოფობია აგრეთვე აღნიშნავს ინდივიდის შიშს, არ გახდეს ჰომოსექსუალი. ინტერნალიზებული ჰომოფობია საკუთარი შესაძლო ჰომოსექსუალური ქცევის წინაშე შიშია. ზოგიერთი ინდივიდი ამ შემთხვევაში ცდილობს თავისი ჰომოსექსუალური მისწრაფებებისა და სურვილების ჩაახშოს; სხვები ამას არ აკეთებენ, მაგრამ სხვადასხვაგვარი 36 ნეგატიური ემოციების ქვეშ იმყოფებიან — დანაშაულის კომპლექსით, მოუსვენრობით, სინდისის ქენჯნით იტანჯებიან. ინტერნალიზებულ ჰომოფობიას ინდივიდის ფსიქოლოგიური ჯანმრთელობისთვის სხვადასხვაგვარი ნეგატიური ზეგავლენის მოხდენა შეუძლია. ამ დროს ადამიანს აღენიშნება თვითშეფასების დაქვეითება, ნევროტულობა, სხვადასხვა ფსიქოლოგიური კომპლექსის განვითარება, დეპრესია, სუიციდური ზრახვები და ქცევები. თავიანთი ორიენტაციის გარშემომყოფთათვის დამალვა ინტერნალიზებული ჰომოფობიის მატარებელ ინდივიდებს შესაძლოა თავისებურ პარანოიდულ ქცევაში გადაეზარდოთ, რომელსაც თან ახლავს ავადმყოფური ეჭვიანობა და უსაფუძვლო გაღიზიანებადობა. ასეთ ადამიანს მუდმივად ეჩვენება, რომ მას „ჩაავლებენ“, ყველაფერს გაუგებენ, რომ ზურგს უკან ყველა დასცინის, განიკითხავს, კიცხავს, რომ მალე სამსახურიდან გააგდებენ, რომ მისი დანახვა არავის სურს იმის გამო, რომ მისი ორიენტაციის შესახებ ან ხვდებიან, ან იციან. ეს ყველაფერი ხდება იმისდა მიუხედავად, აქვს თუ არა რეალური საფუძველი მის ეჭვებს. ინტერნალიზებული ჰომოფობის საზოგადოებაში თვითდამკვიდრების ყველაზე აპრობირებული ხერხი სხვა (ღია) ჰომოსექსუალების გაუთავებელი ლანძღვა და დაცინვაა მათი სექსუალური ორიენტაციის გამო.
კონსერვაციული ბიოლოგია

კონსერვაციული ბიოლოგია - მეცნიერების დარგი, რომელიც შეისწავლის დედამიწის ბიომრავალფეროვნების, სახეობების, მათი ჰაბიტატისა და და ეკოსისტემის შენარჩუნების და გადარჩენის გზებს. დარგი ცდილობს მონახოს საშუალება არსებული რესურსების იმგვარად გამოყენებისა, რომ მინიმალური ზიანი მიადგეს ბიომრავალფეროვნებას.

კონსერვაციული ბიოლოგია ინტერდისციპლინარული დარგია, რაც მეცნიერების სხვა დარგებთან მჭიდრო კავშირით გამოიხატება.
ბიომრავალფეროვნების ცხელი წერტილი

ბიომრავალფეროვნების ცხელი წერტილი — ბიოგეოგრაფიული რეგიონი მდიდარი ბუნებით, რომელიც საფრთხის ქვეშაა ადამიანის უმართავი მოქმედების გამო. ამ თემაზე ნორმან მაიერსმა გამოაქვეყნა ორი სტატია: „ეკოლოგი“ (1988) და „ცხელი წერტილები: დედამიწის ბიომრავალფეროვნების უმდიდრესი და ყველაზე საფრთხიზ ქვეშ მყოფი ეკორეგიონები“ (1990). ამ ნაშრომების თანახმად იმისათვის, რომ რეგიონმა ცხელი წერტილის სტატუსი მიიღოს, აქ უნდა იყოს მინიმუმ 1 500 ენდემური სახეობა, რომელთა თავდაპირველი რაოდენობა 70%-ით შემცირდა.
ილქაი გიუნდოგანი

ილქაი გიუნდოგანი (; 24 ოქტომბერი, 1990) — გერმანელი ფეხბურთელი, „გალათასარაის“ შემტევი ნახევარმცველი.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
ბორუსია დორტმუნდი: (3)
ბუნდესლიგა (1): 2011–12
გერმანიის თასი (1): 2011–12
გერმანიის სუპერთასი (1): 2013
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ფინალისტი: 2012–13

მანჩესტერ სიტი: (14)
პრემიერ ლიგა (5): 2017–18, 2018–19, 2020–21, 2021–22, 2022–23
ინგლისის ლიგის თასი (4): 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020–21
ინგლისის ასოციაციის თასი (2): 2018-19, 2022-23
ინგლისის სუპერთასი (2): 2018, 2019
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (1): 2022–23, ფინალისტი: 2020–21
ქოფრიულიუ მეჰმედ-ფაშა

ქოფრიულიუ მეჰმედ-ფაშა (, , ; დ. 1575, როშნიკი, ალბანეთი — გ. 31 ოქტომბერი, 1661, ედირნე, ოსმალეთის იმპერია) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე. დიდი ვეზირი 1656-1661 წლებში, სულთან მეჰმედ -ის მმართველობის პერიოდში.

დაიბადა 1575 წელს, ალბანეთში, როშნიკში. იგი იყო გვარად ქოფრიულიუ . სწორედ მისი მმართველობიდან იწყება ქოფრიულიუების ეპოქა ოსმალეთის იმპერიაში, ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი, ქოფრიულიუ ამჯაზადე ჰუსეინ-ფაშა იყო მისი ძმისშვილი, ხოლო ქოფრიულიუ ფაზილ აჰმედ-ფაშა და ქოფრიულიუ ფაზილ მუსტაფა-ფაშა იყვნენ მისი შვილები.

მოხვდა ოსმალეთის სამეფო კარზე. იყო ბრწყინვალე დიპლომატი და მხედართმთავარი. სულთან მეჰმედმა ის სხვადასხვა ტიტულებით დააჯილდოვა. იყო რამდენიმე სანჯაყის ბეგლარბეგი, შემდეგ გამოიძახეს დედაქალაქში და დანიშნეს ვეზირად, ხოლო 1656 წლის 15 სექტემბერს გახდა იმპერიის დიდი ვეზირი ბოინუიარალი მეჰმედ-ფაშას ნაცვლად.

დიდ ვეზირად გახდომამდე, მან დააარსა ქალაქი ქოფრიულიუ (დღეს ველესის სახელითაა ცნობილი), რომელშიც მომავალი დიდი ვეზირი, აჰმედი დაიბადა.

მიუხედავად იმისა, რომ ის უკვე 80 წლის იყო, მაინც ბრწყინვალედ განაგებდა ოსმალეთს. როგორც კი დიდი ვეზირი გახდა, მოითხოვა, რომ არც ერთი გადაწყვეტილება მისი თანხმობის გარეშე არ მიღებულიყო, მათ შორის სულთნისაც კი. მეჰმედს უდიდესი წვლილი მიუძღვის ოსმალეთში კორუფციის აღმოფხვრაში, არმიის რეორგანიზაციასა და იმპერიის საზღვრების გაფართოვებაში. მის დროს ოსმალეთის არმიამ დაამარცხა კაზაკები, უნგრელები და ყველაზე სასტიკად ვენეციელები.

მეჰმედმა დიდი ვეზირის თანამდებოდა სიკვდილამდე შეინარჩუნა. ის გარდაიცვალა 1661 წლის 31 ოქტომბერს, ედირნეში. მისი გარდაცვალების შემდეგ, დიდი ვეზირი მისი უფროსი შვილი, ქოფრიულიუ ფაზილ აჰმედ-ფაშა გახდა.
ქოფრიულიუ ფაზილ მუსტაფა-ფაშა

ქოფრიულიუ ფაზილ მუსტაფა-ფაშა (; დ. 1637, ველესი — გ. 19 აგვისტო, 1691, სლანკამენი) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე. დიდი ვეზირი 1689-1691 წლებში, სულეიმან -ისა და აჰმედ -ის მმართველობის პერიოდში.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1637 წელს, ქოფრიულიუში (დღევანდელი ველესი). იგი იყო ოსმალეთში ცნობილი გვარის, ქოფრიულიუს წარმომადგენელი. მუსტაფა იყო ქოფრიულიუ მეჰმედ-ფაშას შვილი, ქოფრიულიუ ფაზილ აჰმედ-ფაშას ძმა და ქოფრიულიუ ამჯაზადე ჰუსეინ-ფაშას ბიძაშვილი.

მის მამას, მეჰმედს ყოველთვის დიდ პატივს სცემდნენ, ამიტომ მუსტაფა და აჰმედი მუდამ დიდი პატივისცემით სარგებლობდნენ ოსმალეთის სამეფო კარზე. მუსტაფას კარიერულ წინსვლაში ძალიან უწყობდა ხელს ის, რომ ის მეჰმედ-ფაშას შვილი იყო. 1687 წელს, მოჰაჩის ბრძოლაში ოსმალეთის არმიის განადგურების შემდეგ, მუსტაფა-ფაშა სულთან მეჰმედ -ის წინააღმდეგ აჯანყდა და ტახტიდან ჩამოაგდო. სულთნის ტახტზე კი მეჰმედის ძმა, სულეიმან აიყვანა.

1689 წელს, ბექრი მუსტაფა-ფაშას ნაცვლად, სულთან სულეიმან -მ მუსტაფა ოსმალეთის დიდ ვეზირად დანიშნა. სულეიმანი საერთოდ არ აქცევდა ყურადღებას სახელმწიფოს მართვის საქმეებს, ამიტომ მთელი ძალაუფლება მუსტაფას ხელთ იყო. თუმცა, მუსტაფას მმართველობის პერიოდში ოსმალეთში სავალალო მდგომარეობა იყო, რადგან ძალიან მწვავედ მიმდინარეობდა დიდი თურქული ომი ჰაბსბურგების წინააღმდეგ.

1691 წლის 23 ივნისს გარდაიცვალა სულეიმან და ტახტზე მისი ძმა, აჰმედ ავიდა. მუსტაფა-ფაშა დიდი ნდობით სარგებლობდა სულთან აჰმედის მხრიდან.

1691 წლის 19 აგვისტოს, ოსმალეთისა და ჰაბსბურგების არმიას შორის გაიმართა სლანკამენის ბრძოლა. არმიის მეთაური მუსტაფა-ფაშა იყო. ოსმალები ამ ბრძოლაში სასტიკად დამარცხდნენ და დაკარგეს ბელგრადი. სწორედ ამ ბრძოლაში გარდაიცვალა ქოფრიულიუ ფაზილ მუსტაფა-ფაშა და მის მაგივრად დიდი ვეზირი ბაჰადირზადე არაბაჯი ალი-ფაშა გახდა.
მირალემ პიანიჩი

მირალემ პიანიჩი (; დ. 2 აპრილი, 1990; ტუზლა) — ბოსნიელი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ბეშიქთაშისა“ და ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნული ნაკრების ნახევარმცველი. ასევე რამდენიმე მატჩი აქვს ლუქსემბურგის ახალგაზრდულ ნაკრებებში ჩატარებული.

მიღწევები
იუვენტუსი: (7)
იტალიის სერია (4): 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20
იტალიის თასი (2): 2016–17, 2017–18
იტალიის სუპერთასი (1): 2018

ბარსელონა: (1)
ესპანეთის თასი (1): 2020–21

ინდივიდუალური
სერია -ს წლის ყველაზე მეტი საგოლე გადაცემა (2): 2014-15, 2015-16
ძველისლანდიური ენა

ძველისლანდიური ენა  — გერმანული ენების დასავლეთსკანდინავიური ქვეჯგუფის ენა, რომელიც გამოიყენებოდა საუკუნის შუამდე თანამედროვე ნორვეგიიდან წამოსული ვიკინგების მიერ, რომლებიც ისლანდიაში დასახლდნენ. თავდაპირველად არ განსხვავდებოდა ძველნორვეგიული ენისგან, იწოდებოდა ასევე „-ად“, რაც ნიშნავს „ჩრდილოეთის მეტყველებას“. დროთა განმავლობაში ორივე ენა მნიშვნელოვნად შეიცვალა. შედის ძველსკანდინავიური ენების ჯგუფში.

ვიკინგების ეპოქის დამთავრებამდე (დაახლოებით 1050 წელი) სხვაობა სკანდინავიურ დიალექტებს შორის მცირე იყო, თუმცა ძველაღმოსავლეთსკანდინავიურსა და ძველდასავლეთსკანდინავიურს შორის განსხვავება, როგორც ჩანს, ჯერ კიდევ საუკუნეში წარმოიშვა.
ორგანოგენეზი

ორგანოგენეზი (ორგანო და ...გენეზი) — ორგანოთა გაჩენის, განვითარებისა და გარდაქმნის პროცესი. ორგანოგენეზი ვიწრო გაგებით (ონტოგენეზური ორგანოგენეზი) გულისხმობს მორფოგენეზულ პროცესებს, რომლებიც ვლინდება ორგანოთა ნასახების წარმოქმნით მათში ქსოვილების წარმოქმნამდე (ჰისტოგენეზი). ხშირად ორგანოგენეზს ჩანასახის განვითარების იმ პერიოდსაც უწოდებენ, როდესაც ეს პროცესი ხორციელდება. მცენარეული ორგანიზმების მიმართ ცნება „ორგანოგენეზი“ გამოიყენება არადიფერენცირებული ქსოვილიდან (მერისტემა) მთავარი ორგანოების (ფესვი, ღერო, ფოთოლი, ყვავილი) წარმოქმნის პროცესების აღსანიშნავად.

ორგანოგენეზი ფართო გაგებით მოიცავს აგრეთვე ევოლუციურ პროცესში ორგანოთა წარმოქმნასა და გარდაქმნას (ფილოგენეზური ორგანოგენეზი).
მორფოგენეზი

მორფოგენეზი ( — სახეობა, ფორმა და ...გენი, ...გენეზი) — მრავალუჯრედიანი ორგანიზმების სხეულის ნაწილთა ფორმირების პროცესები როგორც ინდივიდუალურ (ონტოგენეზი), ისე ისტორიულ განვითარებაში (ფილოგენეზი). მორფოგენეზი მოიცავს ორგანოებისა და მათი ნაწილების ნასახების ფორმირებას (ორგანოგენეზი) და მათში ქსოვილების დიფერენცირებას (ჰისტოგენეზი). მორფოგენეზული პროცესების შესწავლა ონტოგენეზის კანონზომიერებათა დადგენის მთავარ შინაარსს შეადგენს და აუცილებელია ევოლუციურ კანონზომიერებათა დადგენისათვისაც.
ფუთარქი

ფუთარქი — ძველი გერმანული და სკანდინავიური რუნული ანბანების საერთო სახელწოდება. სიტყვა წარმოდგება უფროსი რუნული ანბანის პირველი ექვსი ასოს პირდაპირი წაკითხვის შედეგად: , , , , , . როგორც წესი, ამ სიტყვით აღნიშნავენ ნებისმიერ რუნულ ანბანს განურჩევლად ხალხისა, რომელიც მის ამა თუ იმ მოდიფიკაციას იყენებდა. მაგრამ გარკვეულ მიზეზთა გამო ძველგერმანული რუნული ანბანი უფროს ფუთარქად იწოდება, ყველა დანარჩენი კი — უმცროს ანბანებად. გარდა ამისა, უმცროს ანბანეს შეიძლება უფრო კონკრეტულად ეწოდოთ, თუკი გავითვალისწინებთ პირველი ექვსი ასოს წარმოთქმას. ამგვარად, მაგალითად, ინგლისურ რუნულ ანბანს შეგვიძლია „ფუთორქი“ ვუწოდოთ.

აღსანიშნავია, რომ ტერმინი „ანბანი“ უმართებულოა ფუთარქთან მიმართებით, რადგან მასში პირველი სიმბოლოები არ შეესაბამება ამ ტერმინს.
ქალდეელთა დინასტია

ქალდეელთა დინასტია — ახალბაბილონური სამეფოს დამაარსებელ ბაბილონის მეფეთა დინასტია. მეფობდა 88 წელი, ძვ. წ. 626–539 წწ.

მეფეთა სია
ძვ. წ. 626 — 605 ნაბოფალასარი (ნაბუ-აპლა-უცური)
ძვ. წ. 605 — 562 ნაბუქოდონოსორ (ნაბუ-კუდური - უცურ )
ძვ. წ. 562 — 560 ამელ-მარდუქი
ძვ. წ. 560 — 556 ნერგალ-შარ-უცური
ძვ. წ. 556 — 556 ლაბაში-მარდუქი
ძვ. წ. 556 — 539 ნაბონიდი (ნაბუ-ნაიდი)
ძვ. წ. 556 — 539 ბალთაზარი (ბელ-შარ-უცური) თანამმართველი
წყლის მრავალძარღვა

წყლის მრავალძარღვა — მრავალწლოვანი მცენარეების გვარი წყლისმრავალძარღვასებრთა ოჯახისა.

შეიცავს 10-მდე სახეობას, რომელიც გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელსა და ავსტრალიაში, წყალსატევების წყალმარჩხ სანაპიროებზე , დაჭაობებულ მდელოებზე და ჭაობებში. საქართველოში 2 სახეობა იზრდება; მათგან ფართოდ არის გავრცელებული -.

ხალხურ მედიცინაში წყლის მრავალძარღვას გამხმარი ფესურების ფხვნილს ხმარობენ წყალმანკის, ბუასილისა და ე. წ. წყლის შიშის სამკურნალოდ, ფოთლის ნახარშს - შარდმდენ საშუალებად. ნედლი მცენარე წამლავს საქონელს (გარდა თხისა). წყლის მრავალძარღვა დეკორატიული მცენარეა.
გოთური ენა

გოთური ენა  — გუთების ენა. განეკუთვნება გერმანიკული ენების აღმოსავლეთ ჯგუფს.

ძირითადად ცნობილია — საუკუნეების წერილობითი ძეგლებით, რომელთაგანაც უმნიშვნელოვანესია ბიბლიის თარგმანი, რომელიც მიეწერება ვესტგუთ ეპისკოპოს ულფილას — გოთური ანბანის სავარაუდო შემქმნელს. საუკუნიდან მოყოლებული გოთური ენა თანდათან კარგავს აქტუალურობას, იტალიასა და ესპანეთში ვიწროვდება რომანული ენებით, ხოლო ყირიმში — ბერძნულით. საბოლოოდ გაქრა საუკუნის დასაწყისში.

იგი ერთადერთი აღმოსავლეთგერმანული ენაა, რომლის აღდგენაც შესაძლებელია არსებული წყაროებით, რადგან სხვები — კერძოდ კი ვანდალური ენა და ბურგუნდიული ენა — ცნობილები არიან მხოლოდ ისტორიულ ქრონიკებში დაფიქსირებული საკუთარი და გეოგრაფიული პუნქტების სახელწოდებებით.
ტრიქუეტრი

ტრიქუეტრი (აგრეთვე ტრიქვეტრი, ტრიქუესტრი, ტრიქვესტრი,  — , სამი და , კუთხეების მქონე) — ცენტრალური და ჩრდილოეთ ევროპის ხალხების ძველი ორნამენტული და საკრალური სიმბოლო, რომლის წარმომავლობა და თანამედროვე გამოყენება მკვეთრად განსხვავდება. მაგალითად, საუკუნის შემდეგ რუსეთში სიმბოლო გამოიყენებოდა ძირითადად როგორც ვარიაგთა სპეციფიკური ორნამენტული მოტივი.

ტრიქუეტრის განსხვავებული ფორმები
ტრისკელიონი

ტრისკელიონი (აგრეთვე ტრისკელი, ტრისკელე;  — სამფეხა) — ძველი სიმბოლური ნიშანი, რომელიც წარმოადგენს ერთი წერტილიდან გამომავალ სამ მორბენალ ფეხს. სიმბოლო გვხვდება ბერძნებში, კრიტო-მაკედონელებში, ეტრუსკებში, კელტებში, ბურიატებსა (სახელწოდებით „არბაგარი“) და ჰიმალაის სხვა ხალხებში. მსგავსი ნიშანი მიცუდომოე იაპონიაში წარმოადგენს სამმაგი დაცვის ამულეტს (ხანძრის, ქურდობისა და წყალდიდობისგან). კერძოდ, წარმოადგენს ათენელი ალკმეონიდების დიდგვაროვნული და ძლევამოსილი სახლის გერბს. ერთ-ერთი უპირველესი სოლარული სიმბოლო, ამ მხრივ უახლოვდება სვასტიკას (ზოგჯერ ტრისკელიონს უწოდებენ სამმაგ, სამკუთხა ან სამკიდურა, სამსხივა სვასტიკას). გარდა ამისა, როგორც მზის მოძრაობის სიმბოლო, რომელიც განასახიერებს მის სამ ძირითად მდგომარეობას — აისს, ზენიტს და დაისს, ტრისკელიონი უახლოვდება ტრიქუეტრს. მოგვიანებით სიმბოლო ასახავდა „დროის სირბილს“, ისტორიის მსვლელობასა და ვარსკვლავთა ბრუნვას.

გალერეა
რობი კინი

რობი კინი (; დ. 8 ივლისი, 1980, დუბლინი) — ირლანდიელი ფეხბურთელი, ირლანდიის ეროვნული ნაკრებისა და საფეხბურთო კლუბ „ლოს ანჯელეს გალაქსის“ წევრი. მონაწილეობა მიიღო 2002 წლის მსოფლიოს და 2012 წლის ევროპის ჩემპიონატზე. არის ირლანდიის ნაკრების რეკორდსმენი ჩატარებული მატჩებისა და გატანილი გოლების რაოდენობით.