iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რემსი მაკდონალდი

ჯეიმზ რამსეი მაკდონალდი (; დ. 12 ოქტომბერი, 1866, მორაიშირი — გ. 9 ნოემბერი, 1937, ატლანტის ოკეანე) — დიდი ბრიტანეთის ლეიბორისტული პარტიის ლიდერი, დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი.

ბიოგრაფია
დაიბადა შოტლანდიის აგრარულ რეგიონში, იყო ფერმის მუშისა და დიასახლისის შვილი. დაწყებითი განათლება მიიღო შოტლანდიის თავისუფალი ეკლესიის სკოლაში. ადრეულ ასაკში მუშაობდა საზაფხულო ფერმაში და სწავლობდა. ახალგაზრდობიდანვე შეუერთდა მემარცხენე მოძრაობებს, ჯერ ბრისტოლის სოციალისტურ საზოგადოებას, ხოლო შემდგომში ლონდონში განაგრძო აქტიური საქმიანობა. პარალელურად, 1880-იან წლებში ბაირბეკის ლიტერატურისა და მეცნიერების ინსტიტუტში საღამოს კლასებში იღებდა განათლებას ბოტანიკისა და სოფლის მეურნეობის დარგებში, თუმცა ჯანმრთელობის პრობლემების გამო სწავლა მიატოვა. 1890-იანი წლების დასაწყისიდან ჩაერთო აქტიურ პოლიტიუკურ საქმიანობაში, დაუახლოვდა რადიკალ ლიბერალ პოლიტიკოსებს. შემდგომში ხდება ფაბიანური საზოგადოების წევრი, თავისუფალი ჟურნალისტია და სხვადასხვა დროს, ცოდნის შევსების მიზნით, ესწრება ლექციებს ლონდონის ეკონომიკის სკოლაში და სხვა საგანმანათლებლო დაწესებულებებში. 1894 შეუერთდა ახლად შექმნილ დამოუკიდებელ ლეიბორისტულ პარტიას. 1901 აირჩიეს ქალაქ ლონდონის საბჭოში. 1900 აირჩიეს ინგლისის ლეიბორისტული პარტიის მდივნად. პირველად 1906 აირჩიეს დიდი ბრიტანეთის პარლამენტის წევრად. 1911 აირჩიეს ინგლისის ლეიბორისტული პარტიის თავმჯდომარედ. წლების განმავლობაში იყო მემარცხენე ჟურნალის „ ” რედაქტორი.

პირველი მსოფლიო ომის დროს გამოდიოდა რადიკალური პაციფისტური მოწოდებებით და ეწეოდა ანტისაომარ პროპაგანდას. ომის შემდგომ პერიოდში აქტიურად საქმიანობდა სოციალისტურ ინტერნაციონალში. იმოგზაურა საბჭოთა რუსეთში. 1920 წლის სექტემბერში, სხვა ევროპელ სოციალისტებთან ერთად, რამსეი მაკდონალდი ეწვია საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას. იმოგზაურა საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში, სიტყვით გამოვიდა საგარეჯოსა და ტყიბულის მიტინგებზე. საქართველოში ყოფნისას შეხვდა ბრიტანეთის წარმომადგენელ პოლკოვნიკ სტოუკს და საქართველოსათვის დახმარება სთხოვა. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შესახებ არაერთი სტატია და მოხსენება გამოაქვეყნა. ერთ-ერთი მთავარი წერილი კი გაზეთ „ნეიშენში“ გამოქვეყნდა, სადაც წერს: საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საბჭოთა რუსეთის მიერ ოკუპაციის შემდეგ, სხვა ევროპელ სოციალისტებთან ერთად, აპროტესტებდა აღნიშნულ ქმედებას და გარკვეულ დახმარებას უწევდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დევნილ მთავრობას.

1920-იან წლებში იყო თემთა პალატის ლიდერი. 1924 რამსეი მაკდონალდი დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი გახდა. წარუმატებელი მმართველობისა და პოლიტიკური კრიზისის შემდეგ, 10 თვეში გადადგა, 1929-1931 წლების განმავლობაში მეორედ ჩაუდგა სათავეში ლეიბორისტულ მინისტრთა კაბინეტს, მმართველობის ეს პერიოდი „დიდ დეპრესიას“ დაემთხვა და არცთუ წარმატებული გამოდგა. 1931-1935 წლებში ხელმძღვანელობდა ეროვნული მთავრობას, ეროვნული ლეიბორისტული ორგანიზაციისა და კონსერვატიული პარტიის შემადგენლობით, თუმცა წარუმატებლად. 1937 ჯანმრთელობის პრობლემების გამო, საზღვაო ლაინერით გაემგზავრა სამოგზაუროდ, გარდაიცვალა ატლანტის ოკეანეში, ჩაუტარდა კრემაცია, თავდაპირველად დაკრძალეს ვესტმინისტერში, შემდეგ კი მშობლიურ მხარეში.
სულთან სელიმ იავუზის ხიდი

სულთან სელიმ იავუზის ხიდი — მესამე ხიდი ბოსფორის სრუტეზე. მდებარეობს სტამბოლის ჩრდილოეთით. ხიდს სახელი ეწოდა სულთან სელიმ -ის (1512-1520 წწ.) პატივისცემის ნიშნად.

ხიდის მშენებლობა დაიწყო 2013 წელს და დასრულდა 2016 წლის მარტში. ხიდის ოფიციალური გახსნა მოხდა 2016 წლის 26 აგვისტოს. იგი არის მსოფლიოში ყველაზე დიდი დაკიდული ხიდი.
ბრიტანული ტოგოლენდი

ბრიტანული ტოგოლენდი, ოფიციალურად ტოგოლენდის მანდატის ტერიტორია და მოგვიანებით ტოგოლენდის სამეურვეო ტერიტორია — გაერთიანებული სამეფოს ადმინისტრაციის ქვეშ მყოფი ტერიტორია დასავლეთ აფრიკაში. ის 1916 წელს პირველი მსოფლიო ომის დროს გერმანიის იმპერიის პროტექტორატ ტოგოლენდის ორ ფრანგულ და ბრიტანულ ნაწილად გაყოფის შედეგად წარმოიქმნა. თავდაპირველად ის იყო ერთა ლიგის მანდატის ტერიტორია. 1922 წელს ბრიტანული ტოგოლენდი სამართავად ბრიტანეთის იმპერიას გადაეცა, ხოლო ფრანგული ტოგოლენდი (დღევანდელო ტოგო) საფრანგეთს.

1957 წლის 6 მარტს გაერთიანებული სამეფოს მთავრობამ წერილობით მომართა გაეროს გენერალურ მდივანს სადაც ნათქვამი იყო, რომ განას 1956 წლის დამოუკიდებლობის აქტის საფუძველზე ოქროს ნაპირის შემადგენლობაში შემავალი ტოგოლენდის სამეურვეო ტერიტორია განას დამოუკიდებელი ერთეული ხდებოდა.
იოანა ქუჩურადი

იოანა ქუჩურადი (; დ. 4 ოქტომბერი 1936, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი ფილოსოფოსი. თურქეთის ფილოსოფოსთა საზოგადოების პრეზიდენტი და მალთეფეს უნივერსიტეტის სრული განაკვეთის აკადემიკოსი.

ბიოგრაფია
წარმოშობით ბერძენი ქუჩურადი დაიბადა 1936 წლის 4 ოქტომბერს, სტამბოლში, თურქეთი. 1954 წელს სტამბოლში ზაპეიონის გოგონებისთვის ბერძნული გიმნაზიის დასრულების შემდეგ, იგი სწავლობდა ფილოსოფიას სტამბოლის უნივერსიტეტში, რომელიც 1959 წელს ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხით დაამთავრა. 1965 წელს მოიპოვა ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი ამავე უნივერსიტეტში. იოანა ქუჩურადი მუშაობდა ასისტენტ პროფესორად თავის მშობლიურ და ერზურუმის ათათურქის უნივერსიტეტში.

იგი დამფუძნებელი და ხელმძღვანელია ჰაჯეთეფეს უნივერსიტეტის ფილოსოფიის დეპარტამენტის, სადაც იგი ასევე ასწავლიდა ფილოსოფიას, როგორც ფილოსოფიის პროფესორი. 1997-2005 წლებში, ქუჩურადი ჰაჯეთეფეს უნივერსიტეტში ადამიანის უფლებათა და ფილოსოფიის კვლევითი ცენტრის დამფუძნებელი დირექტორი იყო. 1998 წლიდან იუნესკოს ფილოსოფიის კათედრის მფლობელია. 2006 წლიდან ქუჩურადი ასწავლის ფილოსოფიას და არის მალთეფეს უნივერსიტეტის ადამიანის უფლებათა და ფილოსოფიის კვლევითი ცენტრის დირექტორი.

თანამდებობები
იოანა ქუჩურადი 1998 წლიდან ჰაჯეთეფეს უნივერსიტეტის იუნესკოს ადამიანის უფლებათა და ფილოსოფიის კათედრის მფლობელია, ხოლო 2009 წლიდან ამავე უნივერსიტეტის ფილოსოფიის კათედრის დირექტორია.

1959 წლიდან მუშაობდა სტამბოლის, ათათურქის, ჰაჯეთეფესა და იედითეფეს უნივერსიტეტებში.

ჯილდოები
ქუჩურადიმ მიიღო უამრავი ჯილდო, მათ შორის:
- (1996)
დოქტორის წოდება, კრეტას უნივერსიტეტი, საბერძნეთი (1996)
თურქეთის მეცნიერებათა აკადემიის ჯილდო (1996)
ჰაჯეთეფეს უნივერსიტეტის პრემია მეცნიერულ მიღწევებში (1994-1995 და 1995–1996 აკადემიური წელი)
დოქტორის წოდება, რიკარდო პალმას უნივერსიტეტი, ლიმა, პერუ (2000)
თურქეთის ჟურნალისტთა ასოციაციის პრემია პრესის თავისუფლება 1999 (2000)
იუნესკოს არისტოტელეს მედალი (2003)
დაკარგული ბატალიონი (პირველი მსოფლიო ომი)

დაკარგული ბატალიონი — ამერიკის შეერთებული შტატების 77-ე დივიზიის ცხრა კომპანიის სახელწოდება, დაახლოებით 554 ჯარისკაცი, რომელიც 1918 წლის ოქტომბერში ამერიკული ძალების მიერ არგონის ტყეზე განხორციელებული იერიშის დროს გერმანული ძალების ალყაში აღმოჩნდა.

საბრძოლო მოქმედებების დროს დაახლოებით 197 ჯარისკაცი დაიღუპა, 150 უგზო-უკვლოდ დაიაკრგა ან ტყვედ ჩავარდა. გადარჩა მხოლოდ 194 ჯარისკაცი. დაკარგულ ბატალიონს მაიორი ჩარლზ უაიტ უიტლზი მეთაურობდა. 2 ოქტომბერს, ბატალიონმა არგონის ტყეზე სწრაფი იერიში მიიტანა. მათ ეგონათ, რომ მარცხენა ფლანგს ფრანგული ძალები აკონტროლებდნენ, მარჯვენა ფლანგიდან კი ორი ამერიკული ერთეული, მათ შორის 92-ე დივიზია, უჭერდა მხარს. მაიორმა უიტლზიმ არ იცოდა, რომ ფრანგული ძალები შეფერხდნენ. ამერიკული დივიზიები უკანა ხაზისკენ გადაადგილდნენ და ბატალიონი გერმანელების ალყაში აღმოჩნდა. ექვსი დღის განმავლობაში გერმანელები დივიზიას უტევდნენ, მაგრამ ვერ გატეხეს. გერმანელი მეთაურები მიხვდნენ, რომ ეს პატარა ამერიკული დივიზია მათი მთელი ხაზის თანასწორი იყო.

ბატალიონი ბევრ გაჭირვებას განიცდიდა.ჯარისკაცებს საკვები შემოაკლდათ, წყლის მოპოვება კი მხოლოდ ახლომდებარე ნაკადულიდან, მტრის ცეცხლის ქვეშ ცოცვით იყო შესაძლებელი. დივიზიას საბრძოლო მასალაც გამოელია და ჯარისკაცები იძულებული გახდნენ ტყვიები დახოცილი მეომრების ახლო-მახლოს ეძებნათ. შტაბთან კომუნიკაციის დაუმყარებლობის გამო, ყველაფერს ისიც დაემატა, რომ ბატალიონი საკუთარმა არტილერიამ დაბომბა. უიტლზის გაგზავნილი შიკრიკები ან დაიკარგნენ, ან გერმანელებს ჩაუცვივდნენ ტყვედ. შტაბთან კომუნიკაციის ერთადერთი საშუალება საბრძოლო მტრედები იყო. 4 ოქტომბერს, სამარცხვინო ინციდენტის გამო ბატალიონის კოორდინატბი არასწორად გადაიცა. ცეცხლის შეწყვეტის ბრძანება ერთ-ერთმა მტრედმა, შერ ამიმ, მიიტანა:

მიუხედავად ამისა, ბატალიონმა შეძლო პოზიციის დაცვა, დანაკარგების მიუხედავად, გაარღვია გერმანიის ხაზი, რამაც გერმანელები იძულებული გახადა უკან დაეხიათ.
ანკარის ხელოვნებისა და ქანდაკების სახელმწიფო მუზეუმი

ანკარის ხელოვნებისა და ქანდაკების სახელმწიფო მუზეუმი — მუზეუმი, მიძღვნილი სახვით ხელოვნებისა და ქანდაკებებს ანკარაში, თურქეთი. შეიქმნა 1927 წელს არქიტექტორ არიფ ჰიქმეთ ქოიუნოღლუს მიერ და აიგო 1927-1930 წლებს შორის, როგორც შენობა, ხოლო მუზეუმის იდეა ეკუთვნის თურქეთის რესპუბლიკის დამაარსებელსა პირველ პრეზიდენტს მუსტაფა ქემალ ათათურქს. იგი მდებარეობს ეთნოგრაფიულ მუზეუმთან და ანკარის მდიდარ სახლებთან ახლოს, სადაც დღემდე დაცულია თურქეთის მე-19 საუკუნის ბოლოს ხელოვნების მდიდარი კოლექცია. ასევე არსებობს საგამოფენო დარბაზები სტუმრებისთვის.

1980 წელს მუზეუმი გაიხსნა სარესტავრაციო სამუშაოებების შემდეგ. დღეს, მუზეუმი ხელოვნების ცენტრია, სადაც გამოფენილია ყველაზე გამორჩეული მხატვრების ნამუშევრები, ვინც ითამაშა მნიშვნელოვანი როლი თურქული მხატვრობის და ქანდაკების განვითარებაში. გარდა ამისა, აქ არის პლასტიკური ხელოვნების ნამუშევრების კოლექციები, რომელიც ასახავს, თუ როგორ ჩამოყალიბდა და განვითარდა თურქული პლასტიკური ხელოვნება, ასევე მისი კლასიფიკაცია. მდიდარია მუზეუმის პლასტიკური ხელოვნების ბიბლიოთეკა, რომელიც ივსება ამ სფეროში მომუშავე თურქი და უცხოელი მხატვრების ანგარიშზე.

სახვითი ხელოვნების დაცვა, რომელიც არის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პასუხისმგებლობა მუზეუმის სასწავლო პროცესთან ერთად, არის უპირატესი და იმართება სპეციალური ღონისძიებები, რათა უზრუნველყოს ნიმუშის დაცვა ტემპერატურისგან, ტენიანობისგან და სხვა სირთულეებისგან. ნებისმიერი დაზიანება ან სიძველე, რომელიც შეიძლება მოხდეს მიუხედავად დაცვის ღონისძიებებისა, შეიძლება აღდგეს ექსპერტების მიერ სპეციალურ ლაბორატორიაში, რომელიც შეიქმნა, როგორც ცალკე განყოფილება მუზეუმში.

1980 წელს და მომდევნო წლებში შენობის რესტავრაციის პროცესში, კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი პუნქტი, რომელსაც ყურადღება დაეთმო იყო: ფერწერა, ქანდაკება და კერამიკა, რომელიც ემსახურება მხატვრებს, როგორც მოყვარულებს ისე პროფესიონალებს. მუზეუმს კვლავ ჩაუტარდა რესტავრაცია 2011 წელს, როდესაც გაიზარდა საგამოფენო სივრცეები, აღდგა სახურავი და მიიღეს უსაფრთხოების ზომები.

რაც შეეხება უსაფრთხოების ზომებს, შენობა აღჭურვილია კამერებით, ულტრაბგერითი და სახანძრო სიგნალიზაციის სისტემებით.

მუზეუმში ტარდება სპეციალური სემინარები თურქული დეკორატიული ხელოვნების, კერამიკის და მოქანდაკეობის.
ქართული კალიგრაფია

ქართული კალიგრაფია — ქართული ენის წერის კალიგრაფიული ხელოვნება მისი საკუთარი სამსახოვანი ქართული დამწერლობის მეშვეობით. საქართველოს გააჩნია მდიდარი კალიგრაფიული სკოლა და ტრადიცია რომელიც საუკუნეების განმავლობაში ჩამოყალიბდა. ქრისტიანობამ და ქართულზე ნათარგმნმა სასულიერო ლიტერატურამ უდიდესი როლი ითამაშა მის დახვეწაში.
აიმორესი

აიმორესი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 76 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აიმორესის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 24 959 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18,5 კმ²-ზე. ფართობი 1 348 775 კმ²-ია.
ალვარენგა (მინას-ჟერაისი)

ალვარენგა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 390 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აიმორესის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 444 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15,98 კმ²-ზე. ფართობი 278 173 კმ²-ია.
კონსეისან-დი-იპანემა

კონსეისან-დი-იპანემა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 493 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აიმორესის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 456 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17,55 კმ²-ზე. ფართობი 253 935 კმ²-ია.
კონსელეირუ-პენა

კონსელეირუ-პენა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 972 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აიმორესის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 242 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14,99 კმ²-ზე. ფართობი 1 483 884 კმ²-ია.
გუაპარაკი

გუაპარაკი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 200 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აიმორესის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 680 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20,64 კმ²-ზე. ფართობი 226 750 კმ²-ია.
იპანემა (მინას-ჟერაისი)

იპანემა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 241 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აიმორესის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 170 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 39,79 კმ²-ზე. ფართობი 456 641 კმ²-ია.
იტუეტა

იტუეტა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 554 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აიმორესის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 830 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,88 კმ²-ზე. ფართობი 452 676 კმ²-ია.
მუტუნი (მინას-ჟერაისი)

მუტუნი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 211 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აიმორესის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 26 661 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21,31 კმ²-ზე. ფართობი 1 250 824 კმ²-ია.
პოკრანი

პოკრანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 225 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აიმორესის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 986 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13 კმ²-ზე. ფართობი 691 066 კმ²-ია.
რესპლენდორი

რესპლენდორი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 919 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აიმორესის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 089 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15,8 კმ²-ზე. ფართობი 1 081 796 კმ²-ია.
სანტა-რიტა-დუ-იტუეტუ

სანტა-რიტა-დუ-იტუეტუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 717 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აიმორესის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 697 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11,74 კმ²-ზე. ფართობი 485 081 კმ²-ია.
ტაპარუბა

ტაპარუბა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 230 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აიმორესის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 137 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 16,25 კმ²-ზე. ფართობი 193 082 კმ²-ია.
პროქსიმა კენტავრი b

პროქსიმა კენტავრი (აგრეთვე პროქსიმა ) — მზის უახლოესი ვარსკვლავის, პროქსიმა კენტავრის წითელი ჯუჯა ვარსკვლავის ორბიტაზე, სასიცოცხლო ზონაში მოძრავი ეგზოპლანეტა. მდებარეობს დედამიწიდან 4,3 სინათლის წლის მანძილზე, კენტავრის თანავარსკვლავედში და წარმოადგენს მზის სისტემისათვის დღემდე ცნობილ უახლოეს ეგზოპლანეტას. აღმოჩენისთანავე, ყურადღება მიიპყრო ფაქტმა, რომ ის შესაძლოა სიცოცხლისათვის ვარგისი იყოს. როგორც ამჟამინდელი მონაცემები მეტყველებს, იგი მისი ზომის სხვა პლანეტებს შორის ნამდვილად არაა საუკეთესო კანდიდატი, პლანეტის განვითარებისა და ფიზიკური მახასიათებლების შესასწავლად საჭიროა კიდევ მეტი ინფორმაცია.

პლანეტა 2016 წლის აგვისტოში ევროპის სამხრეთულმა ობსერვატორიამ აღმოაჩინა. მეცნიერთა ვარაუდით, დედამიწასთან სიახლოვის გამო, არსებობს პლანეტის შესაძლო რობოტული გამოკვლევის შანსი პროექტ -ის ფარგლებში ან მინიმუმ „უახლოეს საუკუნეებში“. ასაკი 4,85 მილიარდი წელი. შედარებისათვის, მზის ასაკი 4,6 მილიარდი წელია, ზედაპირის ტემპერატურა კი 5504,85 °. პროქსიმა კენტავრის სიკაშკაში მზის 0,0015 სიკაშკაშეს უდრის. ვარსკვლავი მდიდარია მეტალებით, რაც არადამახასიათებელია მისი მსგავსი სხვა დაბალმასიანი ვარსკვლავებისათვის.

მიუხედავად მზესთან სიახლოვისა, დაბალი სიკაშკაშის გამო, პროქსიმა კენტავრის დანახვა შეუიარაღებელი თვალით დედამიწიდან შეუძლებელია.

პროქსიმა კენტავრი ამოფრქვევადი ვარსკვლავია, რომელშიც მაგნიტური აქტივობების გამო პერიოდულად მიმდინარეობს სიკაშკაშის დრამატული მომატება და ენერგიის გამოყოფა, რაც დიდ ვარკსვლავურ შტორმებს წარმოქმნის; ეს ქარები ეგზოპლანეტის ზედაპირს ძლიერ დაასხივებს, თუ ამ უკანასკნელს არ გააჩნია ძლიერი მაგნიტური ველი ან დამცავი ატმოსფერო.

ორბიტა
პროქსიმა კენტავრი თავის დედავარსკვლავის გარსშემოვლას 11,186 დღეს ანდომებს. მისგან დაშორებულია დედამიწასა და მზეს შორის მანძილის ერთი-მეოცედით. პლანეტა თავის ვარსკვლავისგან 65%-ით მეტ რადიაციულ გამოსხივებას იღებს, ვიდრე დედამიწა მზისგან. თუ პლანეტის ორბიტული ექსცენტრიულობა 0-ის ტოლია, ეს შესაძლოა გახდეს სინქრონული მოძრაობის მიზეზი, რაც გულისხმობს ერთ მცხუნვარე მხარეს, რომელიც მუდამ ვარსკვლავისკენაა მიქცეული და მეორე, მუდამ ბნელ და გაყინულ მხარეს. პლანეტის ზუსტი ორბიტული ექსცენტრიულობა უცნობია, ცნობილია მხოლოდ ის, რომ ეს მაჩვენებელი 0,35-ზე დაბალია — პოტენციურად საკმარისი იმისათვის, რომ ორბიტული რეზონანსი მერკურის მსგავსი ჰქონდეს. ამ შემთხვევაში, მეცნიერები ფიქრობენ, რომ ნებისმიერი საცხოვრებლად ვარგისი ზონა, ასეთის არსებობის შემთხვევაში, შეზღუდული იქნება სასაზღვრო რეგიონით ორ უკიდურეს მხარეს შორის, რაც როგორც წესი, ტერმინატორის ხაზით გამოიხატება. მხოლოდ აქ შეიძლება იყოს შესაძლებელი თხევადი წყლის არსებობა. შესაძლოა პლანეტის დიდი ნაწილი სიცოცხლისათვის ხელსაყრელი იყოს, თუკი მას საკმარისი სისქის ატმოსფერო აქვს იმისათვის, რომ ვარსკვლავისგან მიბრუნებულ მხარეზე სათანადო ოდენობის სითბო გაატაროს. შესაძლო აღმოჩენის დასადასტურებლად, 2016 წლის იანვარში ევროპის სამხრეთულმა ობსერვატორიამ პროექტი „მკრთალი წითელი წერტილი“ დაიწყო. 2016 წლის 24 აგვისტოს, ჯგუფმა, რომელსა ლონდინის დედოფალ მარიას უნივერსიტეტის მკვლევარი გილემ ანგლადა-ესკუდე ხელმძღვანელობდა, პლანეტა პროქსიმა კენტავრი -ს არსებობა დაადასტურა. გაზომვები ჩატარდა ჩილეში მდებარე ლა-სილიის ობსერვატორიის 3,6 მ ტელესკოპითა და -ით.

ასტრონომები თეორიულად უშვებენ პროქსიმა კენტავრის გარშემო სხვა პლანეტების არსებობასაც.
კარუსი

კარუსი (; დ. დაახლ. 222 — გ. ივლისი ან აგვისტო, 283) — რომის იმპერატორი 282–283 წლებში. ტახტზე ავიდა 60 წლის ასაკში. თავისი ხანმოკლე მმართველობის პერიოდში კარუსი წარმატებით ებრძოდა გერმანულ ტომებსა და სარმატებს დუნაის გასწვრივ მდებარე საზღვრებზე. სასანიდთა იმპერიის წინააღმდეგ წარმოებული ომისას მან მისი დედაქალაქის, ქტესიფონის აღებაც შეძლო, თუმცა ამის შემდეგ მალევე გარდაიცვალა. იგი ტახტზე შვილებმა, კარინუსმა და ნუმერიანემ შეცვალეს.

ბიოგრაფია
კარუსი, რომლის სახელიც ტახტზე ასვლამდე შესაძლოა მარკუს ნუმერიუს კარუსი ყოფილიყო, დიდი ალბათობით ნარბონში, გალიაში დაიბადა, თუმცა განათლება რომში მიიღო. იგი იყო სენატორი და მრავალი სამოქალაქო და სამხედრო თანამდებობა ეკავა სანამ იმპერატორი პრობუსი 282 წელს მას პრეტორიანელთა გვარდიის პრეფექტად დანიშნავდა.

პრობუსის სირმიუმში მკვლელობის შემდეგ, კარუსი ჯარისკაცებმა იმპერატორად გამოაცხადეს. მიუხედავად იმისა, რომ მან მკაცრად იძია შური პრობუსის სიკვდილის გამო, არსებობდა ეჭვები, რომ იგი დანაშაულის თანამონაწილე იყო. როგორც ჩანს, კარუსი ტახტზე ასვლის შემდეგ რომში არ დაბრუნებულა, რათა სენატისათვის განცხადებით მიემართა.

ლაშქრობა სასანიდების წინააღმდეგ და გარდაცვალება
კარუსმა თავის ვაჟებს, კარინუსსა და ნუმერიანეს კეისრის ტიტულები უბოძა, კარინუსს იმპერიის დასავლეთი ნაწილი ჩააბარა, ნუმერიანე კი თან წაიყვანა სპარსეთის წინააღმდეგ სალაშქროდ, რომლის მოწყობასაც პრობუსი ფიქრობდა. დუნაიზე ქვადებისა და სარმატების დამარცხების შემდეგ, რისთვისაც გერმანიკუს მაქსიმუსის ტიტული მიიღო, კარუსი თრაკიისა და მცირე აზიის გავლით სპარსეთისაკენ დაიძრა, დაიკავა მესოპოტამია, შეუტია სელევკიასა და ქტესიფონს და თავისი ჯარისკაცები ტიგრის მიმართულებით წაიყვანა.

სასანიდმა მეფემ, ბაჰრამ -მ, რომელიც შიდა წინააღმდეგობებით იყო შეზღუდული და მისი ძალები დღევანდელი ავღანეთის ტერიტორიაზე მიმდინარე ლაშქრობაში იყვნენ დაკავებულები, თავისი ტერიტორიების ეფექტურად დაცვა ვერ შეძლო. თავისი გამარჯვებებით კარუსმა შური იძია რომაელთა მიერ სპარსეთის წინააღმდეგ მანამდე მოწყობილი მარცხიანი ლაშქრობებისათვის და პერსიკუს მაქსიმუსის ტიტულიც მიიღო.

ლაშქრობის გაგრძელების კარუსისეულ იმედებს წერტილი მისმა სიკვდილმა დაუსვა, რომელიც მძვინვარე ქარიშხლის შემდეგ გამოაცხადეს. მის სიკვდილის მიაწერდნენ დაავადებას, მეხის დაცემას ან სპარსელებთან ბრძოლისას მიღებულ ჭრილობას. ფაქტი, რომ იგი წარმატებულ ლაშქრობას ხელმძღვანელობდა და მისმა შვილმა, ნუმერიანემაც წინააღმდეგობების გარეშე ჩაანაცვლა მამა ტახტზე, იმას უნდა ადასტურებდეს, რომ კარუსის სიკვდილი ბუნებრივი მიზეზებით იყო გამოწვეული.
სლავა ფეტელავა

სლავა ფეტელავა (დ. 14 იანვარი 1965, სოფელი ფიჩორი, გალის რაიონი) — ეკონომისტი, იურისტი. ეკონომიკის დოქტორი 2015 წლიდან კონკურენციის სააგენტოს უფროსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა გალის რაიონის სოფელ ფიჩორში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი 1989 წელს; პაატა გუგუშვილის სახელობის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი 2005 წელს; 2007–2008 წლებში გრიგოლ რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტის ბიზნესისა და მართვის ფაკულტეტის დოქტორანტურა.

1981–1982 წლებში გალის რ/ნ, სოფ. სიდის ჩაის საბჭოთა მეურნეობის მეველე, პლანტაციის მუშა; 1989 წელს გალის რ/ნ, სოფ. ფიჩორის მეციტრუსეობის საბჭოთა მეურნეობის ეკონომისტი; 1993 წელს საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის პაატა გუგუშვილის ეკონომიკის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ თანამშრომელი; 1993–1996 — საქართველოს ეკონომიკის სამინისტროს წამყვანი სპეციალისტი, განყოფილების უფროსი, სამმართველოს უფროსის მოადგილე, სამმართველოს უფროსი; 1997–2005 — საქართველოს სახელმწიფო ანტიმონოპოლიური სამსახურის უფროსის მოადგილე; 2001 წელს საქართველოს სახელმწიფო ანტიმონოპოლიური სამსახური - სამსახურის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელი; 2005–2010 წლებში საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების თავისუფალი ვაჭრობისა და კონკურენციის სააგენტოს კონკურენციის კანონმდებლობის დაცვის სამმართველოს უფროსი; 2010 წელს სსიპ თავისუფალი ვაჭრობისა და კონკურენციის სააგენტოს სპეციალისტი; 2008 წლიდან გრიგოლ რობაქიძის უნივერსიტეტის ბიზნესის და მართვის სკოლის ასისტენტ პროფესორი, ასოცირებული პროფესორი;

2010–2011 წლებში სსიპ თავისუფალი ვაჭრობისა და კონკურენცის სააგენტოს კონკურენციის დაცვის სამმართველოს უფროსი; 2012–2014 წლებში სსიპ კონკურენციისა და სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს კონკურენციის დეპარტამენტის ბაზრის ანალიზის სპეციალისტი; 2014 წელს სსიპ კონკურენციის სააგენტოს კონკურენციის დეპარტამენტის პირველი კატეგორიის მრჩეველის მოვალეობის შემსრულებელი, პირველი კატეგორიის მრჩეველი; 2014–2015 წლებში სსიპ კონკურენციის სააგენტოს კონკურენციის დეპარტამენტის უფროსის მოვალეობის შემსრულებელი; 2015 წლიდან სსიპ კონკურენციის სააგენტოს კონკურენციის დეპარტამენტის უფროსი. ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.
მესამე თაობა (ტელესერიალი)

„მესამე თაობა“ — ქართული თინეიჯერული და ახალგაზრდული სერიალი, რომელიც „ფორმულა კრეატივმა“ გადაიღო 2008 წელს პირველი არხისთვის. სერიალი გადიოდა ყოველდღე შაბათ-კვირის გარდა 17:00.

სიუჟეტი
სერიალის მთავარი თემაა სტუდენტები, საუნივერსიტეტო ცხოვრება-სწავლა, შემოქმედება, გართობა და დასვენება. სიტუაცია ვითარდება უცხოელი სტუდენტი გოგონას გარშემო, რომელიც საერთაშორისო გაცვლითი პროგრამით სწავლობს საქართველოში და ცხოვრობს ამავე პროგრამით უცხოეთში წასული ქართველი სტუდენტის ოჯახში.

გადაღება
„ფორმულა კრეატივი“ სერიალისთვის ამზადებდა დეკორაციას და გადაღება მიმდინარეობდა სხვადასხვა პავილიონებში, ერთ-ერთი იყო უნივერსიტეტის აუდიტორია.
ხრისტიან დე ვეტა

ხრისტიან დე ვეტა ( ; დ. 7 ოქტომბერი, 1854, ორანჟის თავისუფალი სახელმწიფო — გ. 5 თებერვალი, 1922, დევეტსდორფი) — სამხრეთ აფრიკელი პოლიტიკოსი, გენერალი ბურების მეორე ომში.

ბიოგრაფია
დე ვეტა წარმოშობით იყო ჰუგენოტების ოჯახიდან. 1889–1898 წლებში იყო ორანჟის თავისუფალი სახელმწიფოს პარლამენტის წევრი. ბურების მეორე ომის დასაწყისში იგი არნოლდ კრონიეს დანაყოფში კომენდანტის ასისტენტად დანიშნეს. 1900 წელს ბრიტანელების წინააღმდეგ ბრძოლაში გამოჩენილი სიმამაცისა და გამჭრიახობისათვის იგი ორანჟის არმიის მეთაური ხდება. 1900 წლის 24 ნოემბერს ერთ-ერთ ბრძოლაში მან ტყვედ ჩაიგდო 450 ბრიტანელი. 1901 წლის 25 დეკემბერს მან ხელში ჩაიგდო ბრიტანელთა ბანაკი. ხრისტიანის ძმა პიტერ დე ვეტა ასევე ბურების გენერალი იყო, მაგრამ ერთ-ერთ ბრძოლაში ტყვედჩავარდნილი მოგვიანებით ბრიტანელებს შეუერთდა და იბრძოდა თავისი ძმის წინააღმდეგ. მიუხედავად ხრისტიანის წარმატებებისა 1902 წლის 11 მაისს იგი იძულებული გახდა იაკობ დე ლა რეისა და ლუი ბოტასთან ერთად ევროპულ ემიგრაციაში წასულიყო. 1907 წელს ხრისტიან დე ვეტა დაბრუნდა სამშობლოში და სოფლის მეურნეობის მინისტრის პოსტი დაიკავა. პირველ მსოფლიო ომში იგი ცდილობდა მოეწყო გერმანელების მხარდასაჭერად აჯანყება. ამის გამო იგი 1914 წელს მთავრობამ 6 წლით დააპატიმრა.