iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
BMW M6

6 — მაღალტექნოლოგიური სპორტული ავტომანქანა, რომელიც შემუშავებულია მსხვილი გერმანული საავტომობილო კომპანია -ს მიერ.

24 635/6
 6 პირველი თაობა წარმოდგენილი იყო 1983 წლის სექტემბერს ფრანკფურტის ავტოსალონში. ავტომობილს გააჩნდა 24 ძარა, 6-ცილინდრიანი ძრავით (88/3), 3453 სმ³ მოცულობითა და 286 ცხ.ძ.-ით. 1987 წლიდან იგი იწარმოებოდა ამერიკის შეერთებულ შტატებშიც, სადაც მიიღო შემოკლებული სახელწოდება – 6.

1989 წლის აპრილში შეწყდა 635 (6) ავტომანქანის წარმოება.

63 6
1989 წლიდან დაწყებული 6 წარმოება დიდი ხნით გადაიდო, კერძოდ კი 2005 წლამდე. სწორედ 2005 წლიდან დაიწყო თანამედროვე მე-2 თაობის სუპერთანამედროვე ავტომანქანის წარმოება, რომელსაც 6 სერიის ექსტერიერი გააჩნია.

ახალი თაობის 6-ს გააჩნია სპორტული ხასიათის ტყავის სავარძლები და ელექტრული რეგულატორები. მნიშვნელოვნად არის შემცირებული მანქანის წონაც. საერთო ჯამში 6-ის წონა მხოლოდ 1710 კგ-ია.

აღსანიშნავია მეტად ძლიერი ხუთლიტრიანი 10 ძრავა, რომელიც გამოიმუშავებს 507 ცხ.ძ. 100 კმ/სთ განვითარებისთვის 6 მხოლოდ 4.5 (4.6) წამი სჭირდება, რაც საკმაოდ კარგ რეზულტატად შეიძლება ჩაითვალოს. 6 სპიდომეტრი 330 კმ-ს უჩვენებს, რაც ახდენს ამ ავტომანქანის ძირითად პოტენციალს. თუმცა მანქანის სიჩქარე ელექტრონიკით შემოსაზღვრულია მხოლოდ 250 კმ/სთ-ით.

გალერეა
ნათია ამირეჯიბი

ნათია ამირეჯიბი – საქართველოს დედოფალი. საქართველოს მეფის კონსტანტინე -ის ცოლი და ალექსანდრე დიდის დედა. ქართველი პოლიტიკური მოღვაწის, დიპლომატის, ქართლის მსხვილი ფეოდალის ქუცნა ამირეჯიბის შვილი. მისი ფრესკა გამოსახულია ნაბახტევის ეკლესიის კედელზე. ამჟამად აღნიშნული მოხატულობის ფრაგმენტები ინახება საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში.
რუსუდანი (დემეტრე II-ის ასული)

რუსუდანი – დემეტრე თავდადებულის ასული, რომელიც შეეძინა ტრაპიზონის კეისრის ასულისაგან. საუკუნის 80-იან წლებში დემეტრე მეფემ გაათხოვა მონღოლეთში ყველაზე დიდი გავლენის მქონე, დიდი ემირის, ბუღას ვაჟზე. რუსუდანის მიერ გუდარეხის აშენების ფაქტს ადასტურებს აგრეთვე საუკუნის ისტორიული საბუთი, რომლის მიხედვითაც დედოფალი დაკრძალული ყოფილა გუდარეხის მონასტერში.
გუდარეხის მონასტერი

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია = ქვემო ქართლის მხარე
| რაიონი = თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა = მანგლისისა და წალკის ეპარქია
| ხელმძღვანელობა =
| ვებ-გვერდი =
| ხუროთმოძღვრება = დიახ
| ხუროთმოძღვარი = ჭიჭაფორისძე
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები = დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 41.591389
| გრძედი = 44.428611
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა =
გუდარეხის მონასტერი – მდებარეობს საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, მისგან ჩრდილოეთით 8 კილომეტრში, სოფელ გუდარეხის მიდამოებში. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. სამონასტრო კომპლექსში შედის მთავარი ტაძარი, სამრეკლო, საჟამნო, ჯვრიანი შენობა, ჩუქურთმიანი შენობა, ზღუდე, ჭიშკარი, სასახლე, საჯინიბო, მარანი, სენაკი , სენაკი , სენაკი , შენობა , შენობა , პილასტრებიანი შენობა, კლდეში გამოკვეთილი ნაგებობები და შალვას ეკლესია.

გუდარეხის მთავარი ტაძარი აუგია ხუროთმოძღვარ ჭიჭაფორისძეს. ნაშენია კარგად გათლილი კვადრებით, მოპირკეთებული ფასადები მდიდრულად არის მოჩუქურთმებული. შემორჩენილია კედლის მხატვრობის ფრაგმენტები. აღმოსავლეთის ფასადს ამკობს ორი სამკუთხა ნიში; სარკმლის თავზე დიდი მოჩუქურთმებული ჯვარია, ქვემოთ კი — მოჩუქურთმებული კვადრატები. გარედან ეკლესიას ორი მინაშენი ჰქონია — სამხრეთით კარიბჭე, ჩრდილოეთით ეგვტერი (ამჟამად ორივე დანგრეულია). ორსართულიანი სამრეკლო აგებულია 1278 წელს დემეტრე თავდადებულის ხანაში. ეს ყველაზე ადრინდელი დათარიღებული სამრეკლოა საქართველოში. სამრეკლოს ქვედა სართული ღიაა, ზემოთ რვამალიანი ფანჩატურია, ხოლო მათ შუა — სადგომი. გუდარეხის ეკლესიის მოჩუქურთმებული კანკელის ფრაგმენტები დაცულია საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში.

1917 წელს გუდარეხის მონასტერი მოინახულა მღვდელმა მ. ყანჩაველმა.

გუდარეხის მონასტერი მანგლისისა და წალკის ეპარქიის დაქვემდებარებაშია.
სიეგა-ვერდე

სიეგა-ვერდე — არქეოლოგიური ძეგლი ესპანეთში. მდებარეობს სალამანკის პროვინციის ვილიარ-დე-ლა-იეგუის მუნიციპალიტეტში. 2010 წელს, იუნესკომ ის მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში უკვე მყოფ ობიექტს, კოას ხეობას დაამატა.

ძეგლი მოიცავს კლდის გრავიურების მთელ სერიას, რომელიც 1988 წელს პროფესორმა მანუელ სანტოხა ი როსარიო პერესმა აღმოაჩინა, როდესაც მდინარე აგუედის ხეობაში მდებარე ესპანეთის არქეოლოგიური ძეგლების აღრიცხვის კამპანია მიმდინარეობდა.

გრავირებებით გამოსახულია ცხენები, თხები, ხარები, ირმები, ბიზონები, ჩრდილოეთის ირმები და რაც ყველაზე საინტერესოა ბეწვიანი მარტორქა, რომელიც დღეისათვის გადაშენებულია.

გრავირებები ზედა პალეოლითის პერიოდს მიეკუთვნება (20 000 წლის წინ), ასევე შიენიშნება 12 000 წლის წინანდელი ნამუშევრები. სულ აღმოჩენილია 94 გრავირებული პანელი, რომლებიც კლდეზე 3 კმ-ის სიგრძეზეა განლაგებული.
ჰოვგორდენი

ჰოვგორდენი (შვედ. ) — სავარაუდო ადგილმდებარეობა შუა საუკუნეების სვეების მმართველის სასახლისა კუნძულ ადელსიოზე (მელარენის ტბა შვედეთში).

არ არის გამორიცხული, რომ მეზობელ კუნძულ ბიორკიოზე შვედეთის უდიდესი ბაზარი ყოფილიყო განლაგებული, რომელიც ლათინ ავტორებს ბირკის სახელით აქვთ მოსხენიებული, და კონუნგს თავისი ჰოვგარდენის სიმაგრიდან ედევნებინა ბაზრისთვის თვალყური.

 საუკუნის დამდეგს შვედმა არქეოლოგებმა გახსნეს 124 სამარხი და ორი ე.წ. სამეფო ყორღანი, რაც ჰოვგორდენში მეფის მამულის არსებობას შეიძლება მიუთითებდეს საუკუნის დასაწყისიდან საუკუნის შუახანებამდე, ანუ მაშინაც კი, როდესაც ბიორკიოს ბაზარს ყველანაირი მნიშვნელობა ჰქონდა უკვე დაკარგული.

 საუკუნეში მაგნუს -მ ჰოვგორდენში აგურის სასახლე ააგო, რომელიც არ შემორჩენილა. სიძველის ჩვენამდე მოღწეული ერთ-ერთი იშვიათი ძეგლია არქეოლოგიური აღმოჩენების ზონიდან ოდნავ მოშორებული საუკუნის ეკლესია.
აქვეა ჰოვგარდენის რუნიკული ქვა ნომრით 11 იგივე ჰაკონ წითურის ქვა, რაც დაახლოებით საუკუნით თარიღდება.
ჰოვგორდენის რუნიკული ქვა

ჰოვგორდენის რუნიკული ქვა — (შვედ. ) — რუნიკული ქვა ჰოვგორდენში კუნძულ ადელსიოზე, მელარენის ტბა უპლანდში, შვედეთი.
პროექტ -ს კლასიფიკაციის მიხედვით, ქვას ნომერი 11 აქვს მინიჭებული. ქვის წარწერა დათარიღებულია საუკუნით.

აღწერილობა
ქვას რთული დიზაინი აქვს, ტექსტი სერპანტინითაა განლაგებული. ტექსტი ხელმოწერილი არ არის და შესრულებულია 4 სტილში, რაც ხასიათდება ნახატში მჭიდროდ ჩაწნული, წვრილი სტილიზებული ცხოველებით. ცხოველთა თავები პროფილშია შესრულებული, წვრილი ნუშისებრი თვალებითა და ზეაწეული ნესტოებითა და კისრებზე წანაზარდებით.
ქვა ეძღვნება ტოლირსა და მის ცოლ გიულს. ტოლირი ბრუტი იყო, ანუ როდენში კონუნგის ფოგტი იყო. ამ ქვას ჰოკონ წითურს უკავშირებენ, რომელიც 1070-იან წლებში მართავდა.
ქვა იმითაცაა საინტერესო, რომ სიტყვა კონუნგი აწერია ზედ.
უბედა

უბედა — ქალაქი ესპანეთში, ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების პროვინცია ხაენში. 2009 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 35 649 ადამიანს შეადგენს.

უბედა მეზობელ ქალაქ ბაესასთან ერთად გამოირჩევა მდიდარი კულტურული მემკვიდრეობით, რასაც ძირითადად საუკუნეში, რენესანსულ სტილში ნაგები ეკლესიათა და სასახლეთა მთელი სერიები წარმოადგენს. ამის გამო, ქალაქები დაცულია, 2003 წლიდან კი მათი რენესანსული მონუმენტები შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

ბოლო დროს გაკეთებული არქეოლოგიური აღმოჩენების შედეგად დასტურდება, რომ უბედაში რომაელების მოსვლამდეც ყოფილა დასახლებები, რომლებიც ჯერ რომაელებმა, შემდეგ კი ვესტგუთებმა დაიპყრეს. იბერიის ნახევარკუნძულზე არაბების მოსვლის შემდეგ, არეალი მნიშვნელოვან ქალაქად იქცა. ის ხელახლა გააშენა აბდ-არ-რაჰმან -მ (822–852).

რეკონკისტის დროს, 1233 წელს, მეფე ფერდინანდ -მ უბედა მუსლიმ მმართველებს გამოჰგლიჯა. ამის შემდეგ, ქალაქში ერთმანეთის გვერდიგვერდ, მუსლიმური, ქრისტიანული და ებრაული კულტურები დიდი ხნის განმავლობაში თანაარსებობდნენ.
ბაესა

ბაესა — ქალაქი ესპანეთში, ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების პროვინცია ხაენში. 2009 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 16 253 ადამიანს შეადგენს.

ქალაქი მდებარეობს ლომა-დე-ბაესის კლდეზე, მთის მასივში, რომელიც მდინარე გვადალკვივირსა და მისი შენაკადს - გვადალიმარს შორის მდებარეობს. ბაესა ცნობილია საუკეთესოდ შემონახული, იტალიური რენესანსის სტილის არაერთი ნაგებობით. 2003 წელს, მეზობელ ქალაქ უბედასთან ერთად, ის იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

ბაესა ჯერ კიდევ ძველი რომაელების პერიოდში არსებობდა, როდესაც მას ბაეტიას ეძახდნენ. შუა საუკუნეებში, იგი მავრების აყვავებულ ქალაქს წარმოადგენდა, 50 000 მცხოვრებით. 1227 წელს, ქალაქი კასტილიის მეფე ფერდინანდ -მ აიღო. კორდობასა და უბედას ჭიშკრებთან ერთად, ბაესის თაღი დღეს მავრების თავდაცვითი ნაგებობების ნიმუშებს წარმოადგენს.

 საუკუნეში, ბაესა და მისი მეზობელი ქალაქი უბედა ტექსტილის წარმოების შედეგად საკმაოდ გამდიდრნენ. მდიდარმა, ადგილობრივმა დიდებულებმა არქიტექტორების დაქირავება დაიწყეს, მათ შორის ისეთი დონის, როგორიც იყო ანდრეს დე ვანდელვირა, რომლებსაც სხვადასხვა ნაგებობების - სასახლეების, ეკლესიებისა თუ სკვერების იტალიურ სტილში დაპროექტებას უკვეთავდნენ.

 საუკუნეში ორივე ქალაქის ეკონომიკამ კოლადსი განიცადა და მას შემდეგ თითქმის არაფერი მნიშვნელოვანი აღარ აშენებულა, მაგრამ დარჩა რენესანსის სტილის უნიკალურ მონუმენტთა მთელი ანსამბლები.
ბრუ-ნა-ბოინი

ბრუ-ნა-ბოინი (ირლ. ) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ირლანდიაში, მდინარე ბოინის მოხრის ადგილას. წარმოადგენს ევროპის უდიდეს და ყველაზე მნიშვნელოვან მეგალითურ არეალს. კომპლექსი შეიცავს ნეოლითურ აკლდამებს, მეგალითებს, ჰენჯებს და სხვა პრეისტორიულ ნაშთებს, რომელთაგან ზოგიერთი ძვ. წ. 35-ე - 32-ე საუკუნეებით თარიღდება. ძეგლები უფრო ძველია ვიდრე ეგვიპტის პირამიდები და აგებულია სხვადასხვა მეცნიერებისა და მათ შორის ასტრონომიის ცოდნის გათვალისწინებით, რა მხრივაც განსაკუთრებით გამოირჩევა ნიუგრეიჯის კორიდორული სამარხი.

ტერიტორია გადაჭიმულია 780 ჰექტარზე და არაერთ პრეისტორიულ მონუმენტთან ერთად მოიცავს 40 კორიდორულ სამარხს, რომლებიც ძირითადად მდინარე ბოინის ჩრდილოეთ სანაპიროებზეა განლაგებული.

ეს არეალი ადამიანების მიერ მონახულებული იყო ბრინჯაოსა და რკინის ხანებში, ისევე როგორც რომანულსა და შუა საუკუნეების პერიოდში, რასაც 1962 - 1975 წლის არქეოლოგიური გათხრების არტეფაქტები ადასტურებს.
სკელიგ-მაიკლი

სკელიგ-მაიკლი (ირლ. - მაიკლის კლდე) — ფრიალო კლდეებიანი კუნძული ატლანტის ოკეანეში, ირლანდიის სანაპიროდან 9 მილის დაშორებით.

ისტორია
 საუკუნეში კუნძულზე დაარსდა ქრისტიანული მონასტერი, რომელიც მომდევნო 600 წლის მანძილზე ირლანდიის სამონასტრო ცხოვრების ცენტრს წარმოადგენდა. იგი 230 მეტრი სიმაღლის კლდის წვერზე მდებარეობს. მიუხედავად იმისა, რომ ევროპაში ის საკმაოდ კარგადაა ცნობილი, ერთ-ერთი ყველაზე ძნელად მისაღწევი მონასტერია. 2003 წელს, მონასტერი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

მედიაში
კუნძულზე გადაღებულია „ვარსკვლავური ომების“ მეშვიდე ეპიზოდის, „ძალის გამოღვიძების“ უკანასკნელი, ისევე, როგორც შემდეგი ნაწილის, „უკანასკნელი ჯედაის“ სცენები. ვინაიდან კუნძული მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი, ზოგიერთი ორგანიზაცია ამას დაუშვებლად მიიჩნევდა.
ჰალ-საფლიენი

ჰალ-საფლიენი (მალტ. -) — მიწისქვეშა, მეგალითური სტრუქტურა მალტაზე, ქალაქ პაოლაში. თარიღდება ძვ. წ. 3000-2500 წლებით. თავდაპირველად ის სალოცავი ყოფილა, რომელიც შემდეგ ნეკროპოლისად იქცა. ამჟამად კი მსოფლიოში ერთადერთი პრეისტორიული მიწისქვეშა ტაძარია. 1980 წელს იგი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. 1992 - 1996 წლებში, სარესტავრაციო სამუშაოების გამო მნახველთათვის ის დახურული იყო. მას შემდეგ კი, ყოველდღიურად მხოლოდ 80 ადამიანის შესვლაა ნებადართული, აქედან გამომდინარე, ხშირად ბილეთის ლოდინი 2-3 კვირაა საჭირო.

მონუმენტი 1902 წელს მთალდ შემთხვევით, მუშებმა აღმოაჩინეს, როდესაც ისინი მშენებარე სახლისთვის წყლის რეზერვუარს თხრიდნენ, პირდაპირ ტაძრის სახურავს მიადგნენ. თავდაპირველად მუშებმა ამ ამბის დაფარვა სცადეს, მაგრამ საბოლოოდ აღმოჩენა მაინც გახმაურდა.
სანტა-მარია-დელე-გრაციეს ტაძარი

სანტა-მარია-დელე-გრაციე — ეკლესია და დომინიკელთა ორდენის მონასტერი მილანში. მონასტრის სატრაპეზოს კედელი შეიცავს ლეონარდო და ვინჩის შედევრს — საიდუმლო სერობას. 1980 წლიდან ეკლესია შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

დომინიკლეთა ორდენისთვის მონასტრისა და ეკლესიის აშენება მილანის ჰერცოგმა ფრანჩესკო ფორცამ ბრძანა, იმ ადგილას, სადაც სანტა-მარია-დელე-გრაციეს პატარა კაპელა მდებარეობდა.

მონასტრის მშენებლობა 1469 წელს დასრულდა, მაგრამ ეკლესიის მშენებლობას კიდევ დიდი დრო დასჭირდა. მილანის ახალმა ჰერცოგმა ლუდოვიკო სფორცამ გადაწყვიტა, რომ კომპლექსი სფორცების ოჯახის აკლდამად ექცია და 1490 წელს, მშენებლობების დასრულების შიემდეგ, მისი გადაკეთება დაიწყო. 1497 წელს, ეკლესიაში მისი ცოლი ბეატრისი დაკრძალეს.

მეორე მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას, 1943 წლის 15 აგვისტოს, ეკლესია და მონასტერი ბრიტანული და ამერიკული ავიაციის მიერ დაიბომბა. დაინგრა კომპლექსის უდიდესი ნაწილი, მაგრამ ზოგიერთ გადარჩენილ კედელს შორის ის კედელიც იყო, რომელზეც და ვინჩის საიდუმლო სერობაა გამოსახული. ფრესკის გადარჩენის მიზნით, კედელი დაბომბვამდე ქვიშის ტომარებით დაეფარათ.
თუშეთის ქვაბული

თუშეთის ქვაბული — მაღალმთიანი გასწვრივი ქვაბული აღმოსავლეთ საქართველოში. მდებარეობს აღმოსავლეთ კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთაზე. მოიცავს მდინარეების თუშეთის ალაზნისა და პირიქითი ალაზნის აუზებს. ყოველმხრივ ჩაკეტილია მაღალი ქედებით.

თუშეთის ქვაბული აგებულია ძირითადად იურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. სოფელ დართლოს მახლობლად გვხვდება ტრავერტინის მძლავრი დანაგროვები. მაკრატელას ქედი მას ორ ნაწილად ყოფს: ჩრდილოეთით პირიქითის ხეობაა, ხოლო სამხრეთით — გომეწრის. თუშეთის ქვაბულის ფსკერის აბსოლუტური სიმაღლე 1500–1600 მ ფარგლებშია.

გაბატონებულია ღრმად დანაწევრებული ეროზიული რელიეფი; კავკასიონის მთავარ ქედზე, პირიქითისა და მაკრატელას ქედებზე გლაციალური რელიეფიცაა. ქვაბულის აღმოსავლეთ ნაწილში შემონახულია ომალოს, შენაქოსა და დიკლოს რელიქტური ვაკე-პლატოები. თუშეთის ქვაბულში მიედინება პირიქითი ალაზანი (შენაკადებით: მარცხენა — ფარსმისწყალი, ჭეშოსწყალი, დიდიხევი, ჩიღოსწყალი; მარჯვენა — ლაროვანისწყალი) და თუშეთის ალაზანი (შენაკადებით: მარჯვენა — ბიქურთა, ორწყალი, ხისოსწყალი, მარცხენა — წოვათისწყალი).

თუშეთის ქვაბულის აღმოსავლეთ ნაწილში მთავარი მდინარეების და მათი შენაკადების ხეობათა ქვემო კალთები შემოსილია ფიჭვნარ-არყნარი ტყით, ზოგან მხოლოდ ფიჭვნარია. ქვაბულის უდიდესი მაღალი ნაწილი სუბალპური და ალპური ბალახმცენარეულითაა დაფარული.

მდინარეების პირიქითი ალაზნისა და თუშეთის ალაზნის შესართავთან შემონახულია რელიქტური ეროზიული ვაკეები, სადაც გაშენებულია სოფლები: შენაქო, ომალო და დიკლო. ეს ვაკეები ზღვის დონიდან 2100–2200 მ ანუ მდინარეთა ხეობების ფსკერიდან 150–200 მ სიმაღლეზე მდებარეობენ. მათი წარმოქმნა დაკავშირებული უნდა იყოს მდინარე ანდის ყოისუს ტექტონიკურ შეგუბებასთან. თუშეთის ქვაბული სამანქანო გზით აბანოს უღელტეხილის გავლით უკავშირდება შიდა კახეთს.
სან-პაოლო-ფუორი-ლე-მურა

სან-პაოლო-ფუორი-ლე-მურა ( - წმინდა პავლეს ბაზილიკა კედლებს გარეთ) — ძველი რომის პერიოდის ეკლესია, ერთ-ერთი რომში მდებარე პაპის ოთხი მთავარი ბაზილიკიდან: წმინდა იოანეს ლატერანული ეკლესია, სანტა-მარია-მაჯორეს ბაზილიკა და წმინდა პეტრეს ბაზილიკა.

ბაზილიკა რომის იმპერატორმა კონსტანტინე -მა დააარსა იმ ადგილას, სადაც წმინდა პეტრე იყო დაკრძალული და სადაც წმინდანის მიმდევრების მიერ მემორიალი იყო აღმართული. პირველი შენობა 370 წელს ვალენტინიანე -მა ააშენა.

386 წელს, იმპერატორმა თეოდოს -მა ბევრად დიდი და ლამაზი ბაზილიკის მშენებლობა დაიწყო. მაგრამ ტაძარში მიმდინარე მოზაიკური სამუშაოები მხოლოდ პაპ ლეო -ის დროს დასრულდა (440–461). საუკუნეში, ის ბევრად დიდი იყო, ვიდრე წმინდა პეტრეს ძველი ბაზილიკა. გრიგოლ -ის პაპობისას, ბაზილიკა მთლიანად გადაკეთდა.

 საუკუნეში, ბაზილიკა კლუნისკელ ბერებს გადაეცათ.
სამყურისწყალი

სამყურისწყალი — მდინარე ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ალაზნის ერთ-ერთი შემადგენელი. სათავე აქვს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2980 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 18 კმ, აუზის ფართობი 92 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმცირობა — ზამთარში.

საშუალო წლიური ხარჯი 5,3 მ³/წმ.
წიფლოვნისწყალი

წიფლოვნისწყალი, პატარა წიფლოვანი — მდინარე ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდინარე სამყურისწყლის ერთ-ერთი შენაკადი. იწყება კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, 3000 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 24 კმ, აუზის ფართობი 92 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზამთარში, ზაფხულ-შემოდგომაზე — წყალმოვარდნები.

საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 3,1 მ³/წმ.
ჭიფშირა

ჭიფშირა — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის ქედის დასავლეთ დაბოლოებაზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2380 მ. აგებულია ქედაცარცული კირქვებით. კალთები დამრეცია, წვერი — გუმბათისებრი. ჭიფშირაზე კარგადაა გამოხატული რელიეფის კარსტული ფორმები. მთის წვერი სუბალპური ბალახეულითაა შემოსილი, ხოლო კალთები შერეული ტყით.
წიფორის მთა

წიფორის მთა, წიფარიო — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ასპინძის მუნიციპალიტეტი. მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარეების ოთისა და ლაშიხევის წყალგამყოფის შტოქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2085 მ. აგებულია ზედაეოცენური ბაზალტებითა და ტრაქიტებით. შემოსილია სუბალპური მდელოს ბალახოვანი მცენარეებით.
სამყურისწვერი

სამყურისწვერი — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე ალაზნის ერთ-ერთი შენაკადის — სამყურისწყლის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3258 მ. სამყურისწვერის მიდამოები აგებულია იურული თიხაფიქლების ინტენსიურად დანაოჭებული წყებებით. მთის კალთები შემოსილია წიფლის ტყით, თხემი — სუბალპური და ალპური მდელოებით.
სამყინოსღელე

სამყინოსღელე, სამყინვროს წვერი, საყინოსღელე — უღელტეხილი საქართველოში, კახეთის მხარეში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3167 მ. სამყინოსღელეს მიდამოები აგებულია იურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. კალთები შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით. უღელტეხილი მდინარეების სამყურისწყლისა და სტორის ხეობებს აკავშირებს თუშეთის ალაზნის ხეობასთან.
ვენეციის ლაგუნა

ვენეციის ლაგუნა — ჩაკეტილი უბე ადრიატიკის ზღვაში, რომელშიც ქალაქი ვენეცია მდებარეობს. უბე გადაჭიმულია მდინარე სილედან (ჩრდილოეთით) მდინარე ბრეტანამდე (სამხრეთით) და მოიცავს დაახლოებით 550 კმ²-ს. მის 8%-ს ხმელეთი შეადგენს, რომელიც ქალაქ ვენეციითა და მრავალი პატარა კუნძულითაა წარმოდგენილი. დაახლოებით 11% დროებით იფარება წყლით, 80% კი თავთხელი, მარილიანი ჭაობებითაა დაფარული. ლაგუნა ხმელთაშუა ზღვის აუზის უდიდეს ვეთლენდს წარმოადგენს.

ლაგუნა ადრიატიკის ზღვასთან წყლის სამი ვიწრი ზოლითაა დაკავშირებული. უბეში წყლის დონე საკმაოდ ცვალებადია და დამოკიდებულია მიქცევა-მოქცევაზე. როდესაც წყალი ყველაზე მაღალ დონეს აღწევს, ადგილობრივები ამ მოვლენას აკუა-ალტას ( - მაღალი წყალი) ეძახიან, რომლის დროსაც მთელი ვენეცია წყლით იფარება.

ვენეციის ლაგუნა იმ ესტუარების სისტემის უმნიშვნელოვანეს ნარჩენს წარმოადგენს, რომელლებიც ძველი რომაულ ეპოქაში რავენადან ტრიესტამდე იყო გადაჭიმული. საუკუნეში ის მოსახლეობისთვის დამპყრობლებისგან (ძირითადად ჰუნებისგან) თავდაცვის მნიშვნელოვან საშუალებას წარმოადგენდა. იგი დღემდე რჩება ნავსადგურისა და მეთევზეობის ბაზად.

ლაგუნა დაახლოებით 6-7 ათასი წლის წინ, გამყინვარების პერიოდში მიმდინარე ტრანსგრესიის შედეგად წარმოიქმნა, როდესაც ადრიატიკის ზღვის ზემო სანაპირო ზოლი წყლით დაიფარა.
ვაჟა გიგაშვილი

ვაჟა გიგაშვილი (დ. 15 ოქტომბერი, 1936, თბილისი, საქართველო — გ. 31 დეკემბერი, 2017) — ქართველი მწერალი, კინოსცენარისტი.

ბიოგრაფია
ვაჟა გიგაშვილი დაიბადა 1936 წლის 15 ოქტომბერს, თბილისში. 1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი. მუშაობდა "ქალაქპროექტში" (შოთა ყავლაშვილთან და ლადო მესხიშვილთან); სამხატვრო კომბინატში (ზურაბ წერეთელთან).

მონაწილეობდა მრავალ ეთნოგრაფიულ, ალპინისტურ და ზოოლოგიურ ექსპედიციებში - კავკასიონზე, ჩრდილოეთის ზღვებზე, კოლის ნახევარკუნძულზე, შუა აზიაში, ტიან-შანსა და პამირზე.

1971 წლიდან მუშაობდა კინოსტუდია "ქართულ ფილმში" (რეზო თაბუკაშვილთან), "მწერალთა კინო-გაერთიანებაში".

1991-94 წლებში იყო გაზეთ "მამულის", 1999-2003 წლებში "განახლებული ივერიის" მთავარი რედაქტორი.

წერდა სკოლის ასაკიდან. 1953-54 წლებში ჟურნალ "დილაში" იბეჭდებოდა მისი პატარა მოთხრობების სერია ცხოველებსა და ფრინველებზე. ზოგი მათგანი შეტანილია უმცროსკლასელთა სახელმძღვანელოებში.

პირველად, 1957 წელს ჟურნალ "ცისკრის" პირველ ნომრისათვის წარდგენილი მოთხრობა "დღე და ჟამი" არ დაიბეჭდა საბჭოური ცენზურის გამო.
1970 წლიდან სისტემატურად იბეჭდებოდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში - "ცისკარი", "მნათობი", "ლიტერატურული საქართველო", " საუკუნე", "ქომაგი", ასევე რუსული თარგმანები - "ლიტერატურნაია გრუზიასა" და "დრუჟბა ნაროდოვში". გამოცემული აქვს მოთხრობების რამდენიმე კრებული.

ვაჟა გიგაშვილი არის თორმეტი მხატვრული ფილმის სცენარის ავტორი, მათ შორის ფილმებისა: ანთიმოზ ივერიელი და ამბავი სურამის ციხისა. გადაღებულია ფილმებში: "იმედის მწვანე კუნძული" (1978) და "ნიკა მთაში" (1979).

მიღებული აქვს ლიტერატურული ჯილდო "პენ-კლუბის ოქროს მედალი".

წიგნები
დღე და ჟამი : [მოთხრობები]. - თბ. : მერანი, 1987 (სტ. 1). - 262გვ. ; 20სმ.. - 1მ.10კ., 15 000ც.
მოთხრობები პოეტზე, რომელიც იშვიათად წერდა ლექსებს / [რედ.: დათო აბულაძე ; მხატვ.: ზურაბ მიმინოშვილი]. - თბ. : საარი, 2001. - 114გვ. ; 16სმ.. - (უბის წიგნები). - 99928-39-21-
თბილი ლოგინი და ცივი ღამე / [რედ.: მილიცა ჯაფარიძე ; მხატვ.: გოგი წერეთელი. - თბ. : მერანი, 2006. - 48გვ. ; 17სმ.. - (ერთი მოთხრობა). - 99940-589-7-2
ნადირობა ჩონ-ტაშში : დოკუმენ. მოთხრობა. - თბ. : ნაკადული, 1976. - 97გვ. ; 19სმ.. - 20კ., 10000ც.
ნადირობა ჩონ-ტაშში : [დოკუმენტ. მოთხრობა] / ვაჟა გიგაშვილი. - თბ., 2009. - 128გვ. : ფოტ. ; 18სმ.. - 978-9941-0-1431-4
ერთი ვინმე ყაფლანიშვილი : რომანი / ვაჟა გიგაშვილი ; [სარედ. ჯგ.: ზურაბ აბაშიძე, მანანა ჯანელიძე, ირმა ხარშილაძე]. - თბ. : [პალიტრა ], 2010. - 304გვ. ; 20სმ.. - (ქართული პროზის საგანძური, 1987-8850 ; ტ. 40). - 978-9941-19-035-3

ფილმოგრაფია
სცენარის ავტორია ფილმებისა
ჯაყოს ხიზნები (2009)
ანთიმოზ ივერიელი (2001)
სპირალი (1990)
დამშვიდობება (ხანა ჩვენი ბავშვობისა) (1987)
ამბავი სურამის ციხისა (1984)
ნიკა მთაში (1979)
სეტყვა (1979)
იმედის მწვანე კუნძული (1978)
მწვერვალი (1976)
გაზაფხულის საღამო (1972)

გადაღებულია ფილმებში
ნიკა მთაში (1979)
იმედის მწვანე კუნძული (1978)
მატერა

მატერა — ქალაქი და პროვინცია იტალიის სამხრეთში, ბაზილიკატის რეგიონში. მდებარეობს პატარა კანიონის გასწვრივ, რომელიც წლების განმავლობაში პატარა ნაკადულმა გრავინამ ამოჭრა. 2008 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 60 310 ადამიანს შეადგენს.

ტერირტორია, რომელზეც დღეს მატერა მდებარეობს, ჯერ კიდევ პალეოლითის ხანიდანაა დასახლებული. ქალაქი ძვ. წ. საუკუნეში რომაელებმა დააარსეს და კონსულ ლუის კაესილიუს მეტელუსის პატივსაცემად მეტეოლა უწოდეს. ახ. წ. 664 წელს, ქალაქი ლომბარდიელებმა დაიპყრეს და ის ბენევენტოს სათავადოს შემადგენელ ნაწილად აქციეს. - საუკუნეებში, მატერას მიმდებარე გამოქვაბულები ბენედიქტურმა და ბერძნულ-მართლმადიდებლურმა სამონსატრო ინსტიტუციებმა აითვისეს. საუკუნე ქალაქის ისტორიაში ბრძოლებით ხასიათდება, რომელიც სარაცინებს, ბიზანტიელებსა და საღვთო რომის იმპერიას შორის მიმდინარეობდა, რომლის იმპერატორმა ლუი -მ მატერა დაანგრია.

აპულიაში ნორმანების დასახლების შემდეგ, 1043 წელს ქალაქი აპულიის ჰერცოგის, უილიამ რკინისმკლავიანის მმართველობაში გადავიდა.

1993 წელს, იუნესკომ ქალაქი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
ვიჩენცა

ვიჩენცა — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ იტალიაში, ვენეტოს რეგიონის დედაქალაქი. მდებარეობს დაახლოებით 60 კმ-ით დასავლეთით ვენეციიდან და 200 კმ-ით აღმოსავლეთით მილანიდან. 2010 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 115 927 ადამიანს შეადგენს, ხოლო მთლიანად მეტროპოლიური არეალის 270 000 ადამიანს.

ქალაქი მდიდარია ისტორიული და კულტურული წარსულით, აქ მდებარეობს მრავალი მუზეუმი და პიაცა, ხელოვნების გალერეები, ვილები, ეკლესიები და რენესანსული სასახლეები. მის შემოგარენში მდებარე ანდრეა პალადიოს ვილებთან და ცნობილ ტეატრო-ოლიმპიკოსთან ერთად, 1994 წელს ქალაქი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

ვიჩენცა იტალიის მესამე უდიდესი სამრეწველო ცენტრი და ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე შეძლებული ქალაქია. ამის მიზეზი კი ტექსტილისა და ფოლადის ფართო წარმოებაა, ასევე, ქვეყნის ოქროსა და იუვილერიის ნახევარი სწორედ ვიჩენცაში იწარმოება, რასაც ქვეყნის ეკონომიკაში უდიდესი წვლილი შეაქვს.
ასორი

ასორი ან ხაცორი (ებრ. ‎) — ბორცვი ჩრდილოეთ ისრაელის ტერიტორიაზე, ქალაქ როშ-პინიდან 6 კილომეტრზე, მდინარე იორდანეს დასავლეთ სანაპიროზე. ბორცვს აკავშირებენ ძველ ებრაულ ქალაქ ხაცორთან, რომელიც წარმოადგენდა ისრაელამდელი პერიოდის მთავარ ეკონომიკურ და პოლიტიკურ ცენტრს.

2005 წელს, იუნესკომ ასორი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.