iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ფხოვლის ყველაწმინდის ეკლესია

ფხოვლის ყველაწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხოვლის მახლობლად. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია „თავისუფალი ჯვრის“ ტიპის ნაგებობაა. შენობის გეგმა ჯვარისებრია. აღმოსავლეთ მკლავი მხოლოდ აფსიდს მოიცავს დანარჩენი მკლავები სწორკუთხაა. აღმოსავლეთ და დასავლეთ მკლავებში სიღრმით თანაბარია და გვერდითებზე ოდნავ ღრმაა, რის გამოც აღმოსავლეთ-დასავლეთ ღერძი ოდნავ ჭარბობს სამხრეთ-ჩრდილოეთ ღერძს. გარედან ოთხივე მკლავს სწორკუთხა მოხაზულობა აქვს. ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის და ნატეხი ქვით. კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა. აგურითაა ნაწყობი გუმბათქვეშაა საბჯენი თაღები, სარკმელთა დიდი ნაწილი - გადახურვირთურთ. შიგნით კედლები შელესილი ყოფილა, ხოლო გარედან — შებათქაშებული. ძლიერაა დაზიანებული: დანგრეულია ოთხივე მკლავის გარეთა კედლბის (განსაკუთრებით სამხრეთ მკლავის) ზედა ნაწილები, მონგრეულია (მთელ სიმაღლეზე) გუმბათის ყელის ჩრდილოეთ ნაწილი, სამხრეთ შესასვლელის თავზე ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: დასავლეთ და სამხრეთ მკლავების ცენტრში. დასავლეთ კარი თარაზულადაა გადახურული . სამხრეთისა გარედან თაღოვანია, ხოლო შიგნით - სწორკუთხა. საკურთხევლის აფსიდი ნახევარწრიული ფორმისაა. აფსიდში ისრულთაღვანი სარკმელია გაჭრილი, რომლის ჩრდილოეთით ერთი შეისრულთაღოვანი ნიშაა. სარკმლის ქვემოთ წყობიდან შვერილი აგურების ორი რიგით გამოყვანილია 20 სანტიმეტრიანი სიგანის თარო, რომელიც აფსიდის წინ, დაახლოებით 0,7 მეტრზე. აგებულია აგურის კანკელი - შუაში აღსავლის კარით. მეორე კარი კანკელის ჩრდილოეთ ბოლოშია მოწყობილი. კარის წინ, ჩრდილოეთ მკლავის აღმოსავლეთ კუთხე ოდნავ მომრგვალებულია. სამხრეთ-დასავლეთ და ჩრდილოეთ მკლავებში თითო ისრულთაღოვანი სარკმელია.

გუმბათის ყელი შიგნიდან მრგვალია, ხოლო გარედან რვაწახნაგოვანი. იგი ეყრდნიობა ოდნავ შეისრული ფორმის ოთხ საბჯენ თაღს, თაღები - მკლავების გადაკვეთით შექმნილ ოთხ კუთხეს. გუმბათქვეშა კვადრატიდან კედლის მნიშვნელოვანი ნაწილი, ლავგრანდინის მხოლოდ ნაწილია შემორჩენილი. გუმბათის ყელის წრიულ საფუძველზე გადასვლა აგურით ნაწყობი აფრების საშუალებით განხორციელებული. გუმბათის ველში ოთხი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. გარედან გუმბათის ყელი დასრულებულია საფეხუროვანი ლავგრანდით, რომელიც შედგება ჩვეულებრივად დაწყობილი და კუთხით შვერილი აგურის რიგების მონაცვლეობით. ანალოგიურად გამოყვანილი ლავგარდნით ყოფილა დასრულებული ეკლესიის კედლებიც (მცირე ნაწილი შემორჩენილია დასავლეთ მკლავის დასავლეთ კედელზე). გუმბათი გადახურულია პირამიდული ფორმის სახურავით. დასავლეთ ფასადის კარის არქიტრავზე გამოსახულია გეომეტრიული სახეები (სამკუთხედები, წრეები).
იოსებ კასრაძე

იოსებ (სოსო) კასრაძე (დ. 22 აპრილი, 1947) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1970-1980 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის ანსამბლ „ოროველას“ სოლისტ-ინსტრუმენტალისტი, ქარელის რაიონის სოფელ აბანოს დოლომიტების წარმოების საექიმო პუნქტის გამგე, ანსამბლ „ოროველას“ მხატვრული ხელმძღვანელი, 1980-1988 წლებში იყო თბილისის ნიკოლოზ კახიანის სახელობის საავადმყოფოს ექიმი-ორდინატორი, 1988 წლიდან კი ამავე საავადმყოფოს განყოფილების გამგე. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
ლია კაცაძე

ლია კაცაძე (დ. 15 მაისი, 1940) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა ქუთაისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1982-1990 წლებში მუშაობდა ქ. ქუთაისის 29-ე საშუალო სკოლის მასწავლებლად. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
ჯაბა გეთიაშვილი

ჯაბა გეთიაშვილი (დ. 29 ივნისი, 1982, ახაშენი, გურჯაანის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), მსოფლიო არაოფიციალური ჩემპიონატის გამარჯვებული (2006, მანჩესტერი, ინგლისი), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2006, გოდი, უნგრეთი, 70 კგ).

ძირითადი შედეგები
რესურსები ინეტრნეტში
ჯაბა გეთიაშვილი — ქართული სპორტი
ჩალაუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია

ჩალაუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბნის ჩრდილოეთით, 2-3 კილომეტრზე ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით, წყობა ირეგულარულია. ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდანაა, კარს შიგნიდან ხის ბრტყელი გადახურვა ჰქონია. გარეთა გადახურვა კი კედლის მნიშვნელოვან ნაწილთან ერთად ჩამონგრეულია, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ვიწრო, ზემოთკენ შევიწროვებული ბრტყლად გადახურული სარკმელია გაჭრილი. გარედან სარკმელს სამკუთხა ფორმა აქვს. სარკმლის ქვემოთ შემორჩენილია რიყის ქვით ნაგები, კედელზე მიდგმული ტრაპეზის ნაშთი, აფსიდი გადახურულია დაუდევრად ნაწყობი კონქით აფსიდის თაღი ნახევარწრიულია. იგი რიყის წვრილი ქვებითაა ნაწყობი და თაროსებრ იმპოსტებს ეყრდნობა. ჩრდილოეთ კედელში პატარა სწორკუთხა ნიშაა. საკურთხევლის სარკმლის გარდა შიდა სივრცეს კიდევ ერთი, დასავლეთ სარკმელიც აშუქებს, რომელიც საკურთხევლი სარკმლის მსგავსად შიგნით ბრტყლადაა გადახურული, გარედან კი სამკუთხა ფორმა აქვს. ფასადებზე მაღალი ვრუ თაღებია მოწყობილი. სამხრეთ და დასავლეთ ფასადზე თითო თაღია, აღმოსავლეთ ფასადზე კი ორი, რომლებიც სარკმლის გვერდებზე არის განთავსებული. ფასადები დასრულებული ყოფილა რიყის ქვით ნაწყობი ლავგარდნით.
გურო (ნასოფლარი)

გუროს ნასოფლარი — ნასოფლარი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, შატილის თემში. მდებარეობს შატილიდან სამხრეთ-დასავლეთით, 7,5 კილომეტრზე. 1926 წელს აღწერის მიხედვით აქ მხოლოდ 20 სული სახლობდა. ძირითადად გოგოჭურების გვარისა. ამჟამად მუდმივი მოსახლეობა არ არის. 1813 წელს ივნისში სოფელ გუროში მეფის რუსეთის ჯარსა და ადგილობრივ მოსახლეობას შორის მოხდა დიდი შეტაკება. ცარიზმის დაპყრობითი პოლიტიკის წინააღმდეგ მებრძოლთ ალექსანდრე ბატონიშვილი ედგა სათავეში. იგი სოფელ შატილში იყო გამაგრებული. სოფელ ლებაისკარში დაბანაკებულმა რუსმა გენერალმა სიმონოვინმა ალექსანდრე ბატონიშვილს წერილი გაუგზავნა და ტყვედ ჩაბარება მოსთხოვა. ბატონიშვილმა გენერალი უპასუხოდ დატოვა. გენერალმა რაზმი შატილისკენ დაძრა. გზა სოფელ გუროზე გადიოდა. ხევსურებმა ქისტების დახმარებით ვიწრო ხეობა გაამაგრეს. მტერს მამაცურად შეებრძოლნენ და დიდი ზარალი მიაყენეს. გამარჯვება რუსეთის ჭარბსა და უკეთ შეიარაღებულ ჯარს ხვდა წილად. გენერალმა სიმონოვინმა შური იძია მოსახლეობაზე და სოფელი გურო მიწასთან გაასწორა.
ჭანდრის წმინდა ბარბარეს ეკლესია

ჭანდრის წმინდა ბარბარეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანდრის დასავლეთით 1 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (4 3,1 მ). ნაშენია მსხვილი და საშუალო ზომის რიყის ქვით წყობა ირეგულარულია 2008 წელს თითმის მთლიანად დანგრეული ეკლესია, ჭანდრის ღვინის ქარხნის დაფინანსებით აღადინეს (პროექტის ავტორი არქიტექტორი ნ. მინდორაშვილი). შემორჩენილი იყო: აფსიდის კონქითურთ და სამხრეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლები. შესასვლელი აღდგენილია და დასავლეთიდანაა. აფსიდი გეგმით ნახევარწრიულია. მის ღერძზე გაჭრილია გარეთკენ შევიწროებული სწორკუთხა სარკმელი, რომლის გვერდებზეც თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშაა. სარკმლის ქვემოთ ქვითკირის ტრეპეზია მიდგმული.
ჭანდრის წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი

წმიდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანდრის სამხრეთ-დასავლით 2,5 კმ-ზე წამებულის ხევის მარცხენა ნაპირზე, ტყეში. კომპლექსში შედის წმინდა გიორგის ეკლსია, წამებულის ეკლესია, გალავნის და ნაგებობების ნაშთები.

წმინდა გიორგის ეკლესია
წმინდა გიორგის ეკლესია დარბაზეულია (10 5,7 მ) განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ადგილობრივი მოსახლეობას საუკუნუის ბოლოს შეუკეთებია. ეკლესია ნაგებია რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. გარეთა ხეების წყობაში გამოყენებულია შირიმიცი გვიანდ, შეკეთების დროს აგური უხმარიათ. შესასვლელ სამხრეთიდანაა. აღმმოსავლეთ ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ჩრდილოეთით ერთი, ხოლო სამხრეთით ორი ოთხკუთხა ნიშაა, სარკმლის ქვემოთ, კედელზე მიდგმულია ქვის ტრაპეზი. აფსიდი გადახურულია კონქით.კონქის თაღი ნახევარწრიულია. იგი შირიმითაა ნაწყობი და თაროსებრ იმპოსტებს ეყრდნობა. მსგავს იმპოსტებზეა დაყრდნობილი კამარის საბჯენი თაღიც. მის ქვეშ აღმართულია კამარის შესამაგრებელი მასიური ოთხწახნაგა სვეტი. აფსიდიის იატაკი დარბაზის იატაკზე ორი საფეხურით მაღალია და შუაში ამბიონი ჰქონია მოწყობილი. ამბიონის წყობაში ჩატანებულ ქვაზე, დაბალი რელიეფით გამოსახულია ჯვრის სამსაფეხურიანი კვარცხლბეკი, რომელიც წიწვისებრი ნახატითაა გაფორმებული. დარბაზის ჩრდილოეთით კედლის აღმოსავლეთ ბოლოში შემორჩენილია ჩამოსაჯდომი საფეხური სამხრეთ კედელში ვიწრო თაღოვანი სარკმელი და ერთი პატარა ოთხკუთხა ნიშაა. ერთი თაღოვანი სარკმელი დასავლეთ კედელშიცაა გარედან სამხრეთ კედელს საფეხური გასდევს დასავლეთ ფრონტზე აგურის წყობით ჯვარია გამოსახული. (გვიანდელია). ლავაგანდი საფეხურიანია გამოყვანილია ჩვეულებრივად ნაწყობი აგურის სამი რიგით.

წამებულის ეკლესია
წამებულის ეკლესია, დგას წმინდ აგიორგის ეკლესიის აღმოსავლეთით 5-6 მ-ზე ეკლესია დარბაზულია (6,8 3,4 მ) ნაგებია რიყის ქვის ლოდებით და შირიმის ქვის კვადრებით დანგრეულია: შემორჩენილია აღმოსავლეთით (სიმ.3 მ), ჩრდილოეთი და დასავლეთ კედლების (სიმ 0,5 მ) ნაწილები. ეკლესიის შიგნით ბზის ხეებია ამოსული. შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია (შემორჩენილია წირთხლის მცირე ნაწილი). ეკლესია აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით (შემორჩენილია ჩრდეთ გვერდი ერთი პატარა სწორკუთხა ნაშთით და კონქის ქუსლის მცირე ნაწილით) ძეგლის ახლოს აკლდამები და ქვის სამარხებია.
რევაზ კემულარია

რევაზ კემულარია (დ. 5 ნოემბერი, 1955) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტი. სხვადასხვა დროს იყო სამედიცინო დაწესებულებების სამკურნალო ფიზკულტურის მეთოდისტი. 1976 წლიდან ეწევა ლიტერატურულ მოღვაწეობას.
1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“.
ვარლამ კეშელავა

ვარლამ (ვაჟა) კეშელავა (დ. 14 ნოემბერი, 1930, გაგრა — გ. 24 ივნისი, 2019) — ქართველი მეცნიერი, ფილოსოფოსი, პოლიტიკოსი.

1953 წელს დაამთავრა მოსკოვის მიხეილ ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი. 1957-1975 მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ფილოსოფიის კათედრაზე. 1976 წელს იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის კათედრის გამგე. 1978-1982 წლებში იყო საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მეცნიერების განყოფილების გამგის მოადგილე. 1982-1990 წლებში იყო ჟურნალ „საქართველოს კომუნისტის“ მთავარი რედაქტორი. 1990-1991 წლებში იყო გაზეთ „ზარია ვოსტოკას“ რედაქტორი. 1999 წელს იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა დარგში სამეცნიერო ინფორმაციის ცენტრის ხელმძღვანელი. 2000 წლის იანვრიდან დირექტორი. მისი მოღვაწეობის ძირითადი სფეროებია: ფილოსოფიის ისტორია, სოციოლოგია, პოლიტიკის მეცნიერება, ეთიკა. ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი (1969); პროფესორი (1971).

1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან.“
შკედის სამების ეკლესია

შკედის სამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ შკედში. აგებულია საუკუნეში.

ეკლესია დარბაზულია, აღმოსავლეთიდან ხუთწახნაგა აფსიდი აქვს. მარცხნიდან პირველის გარდა ყველა წახნაგში თაღოვანი სარკმლებია გაჭრილი. პირველ წახნაგში ორი ნიშაა: პატარა სწორკუთხა და დიდი — თაღოვანი. აფსიდის ფიცრული იატაკი ერთი საფეხურით მაღალია დარბაზის იატაკზე. აფსიდის წინ ორი სწორკუთხა, განიერი სვეტია, რომლებიც ერთმანეთს და აფსიდის გვერდით კედლებს უკავშირდებიან თაღებით. მათ წინ ხის კანკელია. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში გაჭრილი ორ-ორი სარკმელი და ცენტრში დიდი, თაღოვანი კარები ასიმეტრიულია. დასავლეთ კედლის ცენტრში ანალოგიური კარებია. დარბაზი გადახურულია ორფერდა თუნუქის სახურავით. კედლები შელესილი და შეთეთრებულია. სახურავის გასამაგრებლად შუა დარბაზში ხის სვეტია აღმართული.
ლენტეხის ციხე

ლენტეხის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი ლენტეხის მუნიციპალიტეტის დაბა ლენტეხის ტერიტორიაზე, მდინარეებს ხელედურასა და ლასკადურას ხევებს შორის.

ციხე აშენებულია კლდოვან ბორცვზე. წაგრძელებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ჩრდილო-დასავლეთის მიმართულებით. ბორცვის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ქვედა ნაწილში, ჩანს გალავნის ფრაგმენტები. აქ შედიოდა გარედან ვიწრო, ციცაბო ბილიკი. ბორცვის წვერზე „ზედაციხეა“. მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მრავალი სათავსის ფრაგმენტებია. ზოგიერთ მათგანს შერჩენილი აქვს 1-2 მეტრამდე სიმაღლის კედლები, ციხის ცენტრში არის ქვით ამოშენებული ჭა ან ხარო. ციხე ჩრდილო-დასავლეთით მრგვალი გალავნით მთავრდება. ის ექვსმეტრამდე სიმაღლისაა შემორჩენილი. მასალად გამოყენებულია რიყის ქვა, ფლეთილი ქვა, მსხვილი ფიქალი და დუღაბის სქელი ფენა.
მურმან ჯგუბურია

მურმან კონსტანტინეს ძე ჯგუბურია (დ. 12 ივნისი, 1938, სოფ. ოქუმი, ახლანდ. გალის მუნიციპალიტეტი — გ. 6 აგვისტო, 2020) — ქართველი პოეტი, მწერალი, მთარგმნელი. 1972 წელს დაამთავრა მოსკოვის პოლიგრაფიული ინსტიტუტი. 1964 წელს გამოაქვეყნა პირველი ლექსი, პირველი პოეტური კრებული „ლექსები“ — 1969 წელს. მას ეკუთვნის ლექსების კრებულები: „მდინარის პირა ყანა“ (1977), „შენ იყურები სარკმლიდან ახლა“ (1983), „ლექსები“ (1984), რომანი „ორი თვალი“ (1984), აგრეთვე ივანე ბუნინის ლექსების თარგმანი (კრებული „შემოდგომა“, 1975). მურმან ჯგუბურიას ცალკეული ლექსები თარგმნილია რუსულ, უკრაინულ და პოლონურ ენებზე.
ყოყოჩაანთ საყდარი

ყოყოჩაანთ საყდარი — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბნიდან 2-3 კილომეტრზე მთის კალთაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (6,65 5,6 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. აგური კონსტრუქციულ ნაწილებშია გამოყენებული. ძლიერაა დაზიანებული: ლავგრადანი, კამარა, დანგრეულია კედლების ზედა ნაწილები. ეკლესიას შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარს შიგნით ხის გადახურვა ჰქონია. გარედან გვერდები და გადახურვა მონგრეული აქვს. აღმოსავლეთით ნახევარ წრიული აფსიდია, რომელშიც შეისრულთაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმელის ორივე მხარეს ერთ დონეზე ორ- ორი შეისრული ნიშაა. სარკმლის ქვემოთ კედელს, რიყის ქვით ნაგები ტრაპეზი ეკვრობა. საკურთხევლის სარკმლის გარდა: დასავლეთ, ჩრდილოეთ და სამხრეთ გაჭრილი თითო სარკმელი აშუქებს. აბსიდი გადახურულია რიყისქვის შერეული წყობით გამოყვანილი კონქით. კონქი მთლიანად აგურისაა. დარბაზის კამარა გვიანდ რემონტის დროს აღუდგენიათ. მისი წყობა ტაძრის სხვა ნაწილების წყობის გან სიტლანქით გამოირჩევა. კამარის საყრდენად დასავლეთ კედელის გასწვრივ გამოყოფილი აგურია კონშტაინებზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღი. ფასადებიდან მხოლოდ აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადებია მორთული. ორივე ფასადის ფრონტონის არეში აგურის წყობით, შეღრმავებით გამოსახულია თითო ჯვარი. აღმოსავლეთ ჯვარს დიდი, გრძელი განივი კლავები აქვს და თითქმის სამჯერ აღემატება ვერტიკალურ მკლავებს. დასავლეთით ჯვრის ორივე მხარეს ორი რომბისებრი ფიგურაა გამოყვანილი. გარდა ამისა ფასადის მარცხენა არეში თაღოვანი სარკლმის ძირის დონეზე მოწყობილია პატარა სწორკუთხა ნიშა. დასავლეთ მხარეს კარის ღიობი ჩასმულია აგურის წყობის საფეხურით შეღრმავებულ სწორკუთხა არეში. იგი დასრულებულია სამსაფეხურიანი ფრიზით, რომლის ზედა და ქვედა საფეხურები აგურის ხერხულა წყობითაა გამოყვანილი, ხოლო შუა ჩვეულებრივად ნაწყობი აგურის ერთი რიგით. ლავგარდანი მთლიანად ჩამონგრეულია. სავარაუდოდ იგი, ამ პერიოდის ნაგებობების უმრავლესობის მსგავსად, აგურის ხერხულა წყობით იქნებოდა გამოყვანილი.
ვაგაი

ვაგაი — მდინარე რუსეთში, ტიუმენის ოლქში; ირტიშის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 555 კმ, აუზის ფართობი 23 ათ. კმ². მიედინება დასავლეთ ციმბირის ვაკის სამხრეთ ნაწილში. უმთავრესად იკვებება თოვლის წყლით. გაზაფხულზე იცის ძლიერი წყალდიდობა, ზაფხულში მარჩხი ხდება. წყლის საშუალო წლიური ხარჯია 20,6 მ³/წმ სოფელ ჩერნოესთან, 8,23 მ³/წმ სოფელ ნოვოვიიგრიშნაიასთან. იყინება ნოემბრის დასაწყისში, ლღვება აპრილის შუა რიცხვებში. მთავარი შენაკადია აშლიკი (მარცხენა). სანაოსნოა ქვემო დინებაში. ხეობა მჭიდროდაა დასახლებული. ვაგაის შესართავში (დღ. ერმაკის ყურეში) დაიღუპა ერმაკ ტიმოთეს ძე.
იაროსლავ სეიფერტი

იაროსლავ სეიფერტი (დ. 23 სექტემბერი, 1901 – გ. 10 იანვარი, 1986) – ჩეხოსლოვაკი მწერალი, პოეტი და ჟურნალისტი. 1984 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში.

ბიოგრაფია
დაიბადა მუშათა კლასის ოჯახში, ჟიჟკოვში, პრაღის გარეუბანში, რომელიც იმჟამად ავსტრია-უნგრეთის ნაწილი იყო. მისი პირველი პოეტური კრებული „ცრემლიანი ქალაქი“ 1921 წელს გამოქვეყნდა. სეიფერტი ჩეხოსლოვაკიის კომუნისტური პარტიის წევრი იყო და არაერთი კომუნისტურ ჟურნალის რედაქტორი გახლდათ.

1920-იან წლებში სეიფერტი ჩეხური ავანგარდის წამყვან ფიგურად მიიჩნეოდა. იგი ჟურნალ -ის ერთ-ერთი თანადამფუძნებელი გახლდათ, რომელიც ჩეხ ავანგარდისტ ხელოვანთა ასოციაციას წარმოადგენდა.

სეიფარტმა განსაკუთრებული ცნობადობა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მოიპოვა, რადგან ანტინაცისტურ პოეზიას წერდა.

1949 წელს სეიფერტმა შეწყვიტა ჟურნალისტური მოღვაწეობა და თავი მთლიანად ლიტერატურას მიუძღვნა. მისმა პოეტურმა ნამუშევრებმა 1936, 1955 და 1966 წლებში მნიშვნელოვანი ეროვნული ლიტერატურული ჯილდოები დაიმსახურა.

1956 წელს სეიფერტის წიგნები ქვეყანაში ხანმოკლე ვადით აიკრძალა მისი საჯარო გამოსვლის გამო, რომელიც ხელოვნების თავისუფლებას შეეხებოდა. სეიფერტის მომდევნო პერიოდის ლექსები თანამედროვე კულტურით პოეტის აღფრთოვანებას გამოხატავს და სამშობლოსა და ეროვნულ კულტურასთან მის ემოციურ კავშირს ასახავს.

1960-იან წლებში სეიფერტის პოეტურმა სტილმა საფუძვლიანი ცვლილება განიცადა. მის ლექსებში ნოსტალგიის მელანქოლიური განცდა შემოვიდა. პოეტი ყურადღებას ამახვილებდა ისეთ თემებზე, როგორიცაა დროის განსაზღვრული ლიმიტი ცხოვრებაში, ყოფიერების წარმავლობა და სიკვდილი. იგი წერდა ბავშვობის წლებზე, პირველ სიყვარულზე, გარდაცვლილ მეგობრებზე და თავისი ცხოვრების სხვა ტრაგიკულ მოვლენებზე.
მალმეს უნივერსიტეტი

მალმეს უნივერსიტეტი (ასევე მალმიოს ან მალმოოს ან მალმოს უნივერსიტეტი) — შვედეთის ერთ-ერთი წამყვანი უნივერსიტეტი ქალაქ მალმეში. შვედეთის უნივერსიტეტებს შორის მალმიოს უკავია სიდიდით მეცხრე ადგილი. მალმეს უნივერსიტეტში სწავლობს 24,000 სტუდენტზე მეტი და მუშაობს 1,600 თანამშრომელი. მალმეს სტუდენტების მესამედი არის საერთაშორისო სტუდენტი და მას 240-ზე მეტ უნივერსიტეტთან აქვს გაფორმებული საპარტნიორო ხელშეკრულებები. კამპუსის დიდი ნაწილი აშენდა გაუქმებული დოკის ადგილზე.

1998 წელს უმაღლეს სკოლად დაფუძნებული, მალმე გახდა სრულფასოვანი უნივერსიტეტი 2018 წლის 1 იანვარს შვედეთის განათლების სამინისტროს გადაწყვეტილებით.

მალმეს უნივერსიტეტი არის შვედეთის კავკასიოლოგიის ცენტრი. ყოველწლიურად მალმეში ტარდება შვედეთის ინსტიტუტის საზაფხულო კურსები ახალგაზრდა პროფსიონალებისთვის ბალტიისპირეთისა და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებისთვის.

უნივერსიტეტი აქტიურად არის ჩართული აღმოსავლეთის პარტნიორობისა და დასავლეთ ბალკანეთის ქვეყნების დემოკრატიზაციის პროცესი. 2021 წელს, ევროპულ-ქართულ ინსტიტუტთან ერთად უნივერსიტეტმა დაიწყო საქართველოში სოციალური აუდიტის მეთოდიკის დანერგვა.
კონდა (ირტიშის შენაკადი)

კონდა — მდინარე რუსეთში, ტიუმენის ოლქში, ხანტი-მანსის ავტონომიურ ოკრუგში; ირტიშის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 1097 კმ, აუზის ფართობი 72,8 ათ. კმ². მიედინება დასავლეთ ციმბირის ვაკის დასავლეთ განაპირა მხარეს. ძლიერ დაკლაკნილია. იკვებება შერეულად, ჭარბობს თოვლის წყალი. ახასიათებს ხანგრძლივი წყალდიდობა. წყლის საშუალო ხარჯი სოფელ ალთაისთან — 327 მ³/წმ, შესართავიდან 164 კმ-ში — 231 მ³/წმ, უდიდესი — 1220 მ³/წმ, უმცირესი — 36,1 მ³/წმ. გაყინულია ოქტომბრის ბოლოდან – ნოემბრის დასაწყისიდან აპრილის ბოლომდე – მაისის დასაწყისამდე. მთავარი შენაკადებია: ევრა, კუმა (მარჯვენა); მულიმია, ბალშოი-ტაპი, იუკონდა, კამა (მარცხენა). კონდის აუზში მრავალი ტბაა (საერთო ფართობი 541 კმ²). აქ მდებარეობს შაიმის ნაავთობის საბადო. სანაოსნოა შესართავიდან 744 კმ-ზე. დასაცურებელია. მდინარეზეა გაშენებული ქალაქი ურაი.
მალხაზ კვანჭილაშვილი

მალხაზ კვანჭილაშვილი (დ. 30 აგვისტო, 1951) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1976 წლიდან იყო სოფელ ბორჩალოს რვაწლიანი სკოლის მასწავლებელი. 1975-1978 იყო წლებში ასპირანტი, 1978 წლიდან კი საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის თბილისის ანდრია რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ ქარტია – 91“.
ნუგზარ კვაჭაძე

ნუგზარ კვაჭაძე (დ. 13 აპრილი, 1942) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი. 1965-1979 წლებში იყო ნავთლუღის საქმთავარენერგოს ელექტროსადგურის მორიგე ელექტრიკოსი, მაღალი ძაბვის ელექტროქვესადგურების ჯგუფის უფროსი, 1980 წლიდან იყო საქმთავარენერგოს საბურთალო--ის ელექტროქვესადგურების ჯგუფის უფროსი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მერაბ კოსტავას საზოგადოება“.
ავთანდილ კვეტენაძე

ავთანდილ კვეტენაძე (დ. 22 იანვარი, 1947) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1963-1964 წლებში იყო ტრესტ „კავსანტექმონტაჟის“ თბილისის სამმართველოს მუშა, 1969- 1981 წლებში იყო შავი მეტალურგიის ქარხნების დამპროექტებელი ინსტიტუტის ინჟინერი, ჯგუფის უფროსი, მთავარი სპეციალისტი, განყოფილების გამგე, 1981-1987 წლებში იყო ტრესტ „საქსანტექმონტაჟის“ განყოფილების უფროსი, 1987 წლიდან მშენებელთა დამოუკიდებელი პროფკავშირის ფედერაციის განყოფილების გამგე. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
მერაბ კიკნაძე

მერაბ კიკნაძე (დ. 9 მაისი, 1953) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა მოსკოვის საინჟინრო-ფიზიკური ინსტიტუტი. 1976-1977 წლებში იყო მოსკოვის ლებედევის სახელობის ფიზიკის ინსტიტუტის სტაჟიორ-მკვლევარი, 1978 წლიდან იყო თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაბალი ტემპერატურების ფიზიკის სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორიის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
ნიკოლოზ კილასონია

ნიკოლოზ კილასონია (დ. 17 თებერვალი, 1957) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1972-1975 წლებში იყო თბილისის აბრეშუმის გაერთიანების შეგირდი, ქარხანა „ელექტროძრავის“ ზეინკალი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ლაბორანტი, 1981-1988 წლებში იყო „საქსახმინპროექტის“ ინჟინერი, თბილისის თბომეურნეობის სამმართველოს № 14 საქვაბის ოპერატორი, თბილისის გრამჩამწერი სტუდია „მელოდიის“ ოპერატორი, 1989 წლიდან იყო „იბერია-89“ საწარმოო დანერგვითი ცენტრის მენეჯერი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
აკაკი კობაძე

აკაკი კობაძე (დ. 26 ოქტომბერი, 1954) — ქართველი პოლიტიკოსი, ფილოსოფიის მეცნიერებათა კანდიდატი.

დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1976-1980 წლებში იყო ქუთაისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კათედრის ასისტენტი, 1980-1982 წლებში იყო თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტი, 1983-1989 წლებში იყო საქართველოს ზოოვეტერინარული ინსტიტუტის უფროსი მასწავლებელი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ხალხთა მეგობრობის მუზეუმის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1986 წლიდან იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის დოცენტი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
გელა კობერიძე

გელა კობერიძე (დ. 15 ოქტომბერი, 1952, სოფ. ცხმორი, ონის რაიონი) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1970-1975 წლებში იყო ონის რაიონის სოფელ ცხმორის კოლმეურნეობის წევრი, საქართველოს მიწათმოწყობის სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტის ასლის გადამღები, თბილისის სამგორის რაიონის სახელმწიფო დაზღვევის ინსპექციის ინსპექტორი, 1975 წლიდან იყო ამავე რაიონის საფინანსო განყოფილების ეკონომისტი, ისნის რაიონის საფინანსო განყოფილების უფროსი ეკონომისტი, გლდანის რაიონის საფინანსო განყოფილების გამგის მოადგილე, ქ. თბილისის საფინანსო სამმართველოს განყოფილების უფროსი, კრწანისის რაიონის საფინანსო განყოფილების გამგე, ამავე რაიონის სახელმწიფო საგადასახადო ინსპექციის უფროსი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ქარტია – 91“.