iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დანიელი (რუმინეთის პატრიარქი)

პატრიარქი დანიელი (, ერისკაცობაში — დან ილე ჩობოტეა; ; დ. 22 ივლისი, 1951) — ეპისკოპოსი; 2007 წლის 30 ივლისიდან რუმინეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის პატრიარქი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1951 წლის 22 ივლისს რუმინეთში;
1987 წელს ბერად აღიკვეცა;
1970-1974 წწ. სწავლობდა ღვთისმეტყველების ინსტიტუტში, ამის შემდეგ იგი ჩაირიცხა სტრასბურგის ღვთისმეტყველების ფაკულტეტზე, ხოლო შემდეგ ფიბურგის უნივერსიტეტში;
1979 წელს მიენიჭა სტრასბურგის უნივერსიტეტის ღვთისმეტყველების დოქტორის ხარისხი;
1980 წელს მიენიჭა ბუქარესტის ღვთისმეტყველების ინსტიტუტის ღვთისმეტყველების დოქტორის ხარისხი;
1990 წლის 4 მარტს ხელდასხმულ იქნა ეპისკოპოსად;
2007 წლის 12 სექტემბერს არჩეულ იქნა პატრიარქად;
2007 წლის 30 სექტემბერს შედგა ინთრონიზაცია.

რესურსები ინტერნეტში
ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიები და მათი მეთაურები
რუმინეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ოფიციალური საიტი
ინოკენტი III

ინოკენტი (; ერისკაცობაში ჯოვანი ლოტარიო დი სენი; დ. 1160 ან 1161 — გ. 16 ივლისი, 1216) — რომის პაპი 1198–1216 წლებში.

ჯოვანი ლოტარიო დი სენის პონტიფიკატის ჟამს პაპობამ დიდ სიძლიერეს მიაღწია. თავის ხელისუფლებას დროებით დაუმორჩილა სიცილიის სამეფო. გერმანიაში ცენტრალური ხელისუფლების დასასუსტებლად შუღლს აღვივებდა იმპერატორის ტახტისათვის მებრძოლ ველფებსა და შტაუფენებს შორის. მის ვასალებად ცნეს თავი ინგლისელი არაგონის, პორტუგალიისა და ბულგარეთის მეფეებმა. მოსპო ქალაქი რომის ავტონომია და პაპის სახელმწიფოს მთელ ტერიტორიაზე პაპის ხელისუფლება აღადგინა. ინიციატორი იყო მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობისა. 1202 წელს დაამტკიცა ხმლის საძმოს ორდენის დაარსება. 1215 წელს მოაწყო გერმანელ რაინდთა ჯვაროსნული ლაშქრობა პრუსების, 1209 წელს ალბიგოელების წინააღმდეგ. დაუნდობლად დევნიდა მწვალებლებს. ხელს უწყობდა ინკვიზიციის ორგანიზაციას. ფრანცისკელთა ორდენი გადააქცია პაპობის პოლიტიკის მძლავრ იარაღად.
ელფები

ელფები (გერმ. — თეთრი (-ისგან) — ზღაპრული ხალხი გერმანულ, სკანდინავიურ და კელტურ ფოლკლორში. ლიტერატურაში ხანდახან გვხვდება ალბები (ალფები) — - სკანდინავ.), სიდები ( - ძვ. ირლ.).

სხვადასხვა ქვეყნის მითოლოგიაში ელფები ერთმანეთისგან განსხვავდებიან, მაგრამ მათი საერთო დახასიათების მიხედვით, ისინი არიან ნათელი ფერის, ქერათმიანი არსებანი, ტყის სულები, რომლებიც ადამიანებს ემეგობრებიან. ელფებს ზღაპრებისა და ლეგენდების გარდა, მეტწილად ფანტაზიის ჟანრის ლიტერატურაში ვხვდებით გნომებთან, გობლინებთან და ტროლებთან ერთად. ზოგიერთ ნაწარმოებში კი ელფებსა და ფერიებს შორის განსხვავებაც ფაქტობრივად არ არსებობს.

ეტიმოლოგია
გერმანიკულ ენებში "" ტიპის სიტყვები შემდეგნაირად გვხვდება: დანიური სახელწოდება "", ანგლო-საქსური "", შვედური "", ნორვეგიული "" და ისლანდიური "-", რაც გერმანიკულ ხალხებში ამ სიტყვის საერთო ძირზე მეტყველებს. სიტყვა "ელფის" ზუსტი მნიშვნელობის დადგენისას ენათმეცნიერები ვერ თანხმდებიან, თუმცა ყველაზე გავრცელებული მოსაზრებით, ეს სიტყვა ლათინურ "ალბს" (თეთრს) უნდა უკავშირდებოდეს. არსებობს მოსაზრებაც, რომ ელფი ვალიური ან ირლანდიური სიტყვიდან ""/"" მომდინარეობს, რაც "ნათელს", "ელვარეს" ნიშნავს და შუმერულ "ელლუს" უთანაბრდება (იგივე მნიშვნელობით).
ვეძისი

ვეძისი — უბანი თბილისის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, საბურთალოს რაიონში. წარსულში ვეძისი ქალაქისპირა სოფელი იყო.

ისტორია
უბნის სახელი წარმოშობილია ქართული სიტყვიდან „ვეძა“ — „მომჟაო წყარო ბუნებით; მჟავე წყარო, მლაშე წყალი“ (საბა). სოფელი ვეძისი მდებარეობდა თბილისის ჩრდილო-დასავლეთით, მტკვრის მარჯვენა მხარეს და ეკავა ახლანდელი სიმონ კანდელაკის ქუჩა და მისი მიმდებარე ტერიტორია. სოფელ ვეძისს სამხრეთიდან და აღმოსავლეთიდან „საგაბაშვილო“ ემიჯნებოდა, დასავლეთით და ჩრდილოეთით — ნახშირგორისა და დიღმის (დიღმელთა) მამულები.

ვეძისის შესახებ მეტად მწირი ცნობებია შემორჩენილი. დოკუმენტების მიხედვით, იგი საუკუნის 20-იან წლებში სახასო სოფელი ყოფილა. 1723 წელს, თბილისის დაკავების შემდეგ. კახეთის მეფეს კონსტანტინე -ს იგი ციციშვილისთვის უბოძებია. ვეძისში, როგორც ჩანს, ძირითადად მევენახეობას მისდევდნენ. 1733 წლის დოკუმენტი გვაუწყებს, რომ ვეძელები თურქების სასარგებლოდ იხდიან „კულუხს“ (ღვინის გადასახადს). ვეძისში, ციციშვილების გარდა, ყმა-გლეხებს ფლობდნენ თარხნიშვილები, სოლოღაშვილები, თუმანიშვილები. ჯერ კიდევ საუკუნის 30-იან წლებში იყო ორი სოფელი — ქვემო ვეძისი და ზემო ვეძისი. ქალაქის ტერიტორიას შემოუერთდა საუკუნის 40-50-იან წლებში. 1993 წლიდან უბანში აღინიშნება სახალხო დღესასწაული (დღეობა) — ვეძისობა.
ინოკენტი IV

ინოკენტი (; ერისკაცობაში სინიბალდო ფიესკო; დ. 1195 — გ. 7 დეკემბერი, 1254) — რომის პაპი 1243–1254 წლებში.

სინიბალდო ფიესკო განაგრძობდა პაპ გრიგოლ -ის დროს დაწყებულ ბრძოლას გერმანელ იმპერატორ ფრიდრიხ შტაუფენთან. ლიონის მსოფლიო საეკლესიო კრებაზე (1245) ფრიდრიხ მწვალებლად და ტახტიდან გადაყენებულად გამოაცხადა. ფრიდრიხ -ის გარდაცვალების (1250) შემდეგ ებრძოდა მის მემკვიდრეს კონრად -ს. მხარს უჭერდა ტევტონურ ორდენს და მის დამპყრობლურ პოლიტიკას დასავლეთ ევროპაში. 1245 წელს მონღოლთა დიდ ხანთან დიპლომატიური მისიით გაგზავნა პლანო კარპინი. ინოკენტი ცნობილი იურისტი იყო.
გობლინები

გობლინები — ზებუნებრივი ძალების მქონე ადამიანის მაგვარი არსებანი, რომლებიც მღვიმეებსა და გამოქვაბულებში ცხოვრობენ და მზის სინათლეს ერიდებიან. დასავლეთ ევროპულ მითოლოგიაში გობლინებს სხვადასხვაგვარი დახასიათებით ვხვდებით, ზოგჯერ მათ ურთიერთგამომრიცხავი უნარები აქვთ. გობლინებს უმეტესად ცეროდენა, მომაბეზრებელ არსებებად აღწერენ, თუმცა, უფრო კონკრეტული თვისებების დახასიათება საერთო ჭრილში არ ხერხდება, რადგანაც მათ სხვადასხვა ქვეყნისა თუ რეგიონის ფოლკლორი განსხვავებული უნარებით და ჩვევებით წარმოგვიდგენს.
გნომები

გნომები (ინგლ. ) — გამოგონილი არსებანი, რომლებიც ევროპულ მითოლოგიაში (განსაკუთრებით რენესანსის პერიოდში) წარმოდგენილია, როგორც მიწისქვეშეთში მცხოვრები ჯუჯა კაცუნები. გნომებს ბევრ რამეში ადამიანებზე მეტი უნარი გააჩნიათ: უფრო მეტ ხანს ცოცხლობენ, მარტივად აყალბებენ ძვირფას ქვებს. ზოგიერთი მითის თანახმად, გნომები კეთილი და შრომისმოყვარე ხალხია და ადამიანებთან მეგობრული კონტაქტებიც აქვთ. გნომები დახელოვნებული მჭედლები არიან და ადამიანებისთვის სიკეთე მოაქვთ. მათ ზოგჯერ აიგივებენ ელფებთან. ლეგენდებში არსებობს გნომთა მიწისქვეშა სამეფოები.
ილიამნის ტბა

ილიამნის ტბა — მყინვარულ-ტექტონიკური წარმოშობის უდიდესი ტბა ალასკაზე. ფართობი დაახლოებით 2,1 ათასი კმ². მდებარეობს ალეუტის ქედის ჩრდილოეთ შტოქედებს შორის. ტბის ჩრდილოეთი და დასავლეთი ნაპირი დაბალია, სამხრეთი და აღმოსავლეთი — მაღალი. უმთავრესად საზრდოობს თოვლის წყლით. მდინარე კვიჩაკით ილიამნა დაკავშირებულია ბრისტოლის ყურესთან (ბერინგის ზღვა). მდიდარია თევზით.
სტეფანე II (არჩეული პაპი)

სტეფანე (; დ. უცნობია — გ. 25 მარტი, 752) — რომის პაპი 752 წლის 23-25 მარტს. გარდაიცვალა პაპად არჩევიდან ორ დღეში, ისე რომ არ მომხდარა მისი კორონაცია. ამ ფაქტის გამო მას ხშირად არ აღიარებენ პაპად. მისმა მომდევნო პაპმა მიიღო სახელწოდება სტეფანე , რითაც ხაზი გაესვა ზემოაღნიშნულ ფაქტს. 1961 წელს ვატიკანის მეორე საეკლესიო კრებაზე შეთანხმდნენ, რომ პაპი არ შეიყვანონ პონტიფიკების სიაში, ხოლო მომდევნო ყველა სტეფანეს მიენიჭოს ორმაგი ნუმერაცია.
ბელაქანი

ბელაქანი (; ხუნძ. ) — ქალაქი აზერბაიჯანში, ბელაქნის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 378 მ სიმაღლეზე, მდინარე ბელაქნისწყალზე. შაქი-ზაქათალის რეგიონის ეკონომიკური ზონის ნაწილი. მოსახლეობის უმეტესობას აზერბაიჯანელები შეადგენენ, დაახლოებით მეხუთედი ხუნძები არიან, ცხოვრობენ ასევე ქართველები (ჰერები).

ისტორია
 საუკუნეში ბელაქანისა და თელავის მმართველობა ჩაბარებული ჰქონდა სადუნ მანკაბერდელს. 1292 წელს ბელაქანში ქადაგებდნენ პიმენ სალოსი და ანტონ ნაოხრებულისძე. საუკუნის ბოლოს ბელაქანიდან იმერეთში გადასახლდნენ წერეთლები, რათა თავი დაეღწიათ თემურლენგის ლაშქრობებისთვის. 1604 წელს ბელაქანი შედიოდა კახეთის სამეფოში. 1803 წლის 9 მარტს ბელქანი აღებულ იქნა რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორის გულიაკოვის მიერ. 1830-1840 წლებში ბელაქანი იყო ჭარ-ბელაქნის ოლქის ცენტრი. საუკუნის დასაწყისში ბელაქანის მოსახლეობა შეადგენდა 1629 ადამიანს. აქედან 12 ქართველი ქრისტიანი იყო, დანარჩენი ლეკები. 1918-1921 წლებში ქალაქი ბელაქანი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედიოდა. 1921 წელს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ ბელაქანი, ზაქათალასა და კახთან ერთად, გადაეცა აზერბაიჯანის სსრ-ს. 1930 წლიდან გახდა ბელაქნის რაიონის ცენტრი.
დავით დოიაშვილი

დავით თეიმურაზის ძე დოიაშვილი („დოი“) (დ. 7 ოქტომბერი, 1971, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ლიტერატურათმცოდნე თეიმურაზ დოიაშვილისა და მიმოზა სოსელიას ოჯახში. 1993 წელს დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახ. თეატრისა და კინოს ინსტიტუტის თეატრის სარეჟისორო ფაკულტეტი (მ. თუმანიშვილის სახელოსნო). 1998–2001 წლებში იყო თბილისის კ. მარჯანიშვილის სახ. თეატრის მთავარი რეჟისორი, 2004 წლიდან — ვ. აბაშიძის სახ. მუსიკალური კომედიისა და დრამის სახელმწიფო თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი, 2005 წლიდან — დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, ხოლო 2006-იდან — თეატრის მმართველის მოვალეობის შემსრულებელი. დადგმული აქვს არაერთი ცნობილი სპექტაკლი, მ. შ., განსაკუთრებული გამოხმაურება მოჰყვა დათო ტურაშვილის „ჯინსების თაობის“ დადგმას თავისუფალი თეატრის სცენაზე (2001 წელი). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2005). მიღებული აქვს თეატრალური „პრემია დურუჯი“ (2010), სანდრო ახმეტელის და კოტე მარჯანიშვილის სახელობის პრემიები.

დადგმული სპექტაკლები
თეატრალური ინსტიტუტში
ისააკ ბაბელის ”მარია” (1992)
გუსტავ ფლობერის "მადამ ბოვარი”(1993)
პ. უესის "მარკიზ დე სადი” (1996)
მანანა დოიაშვილის "აი, ხე" (1997)

მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის კინო-მსახიობთა თეატრში:
რიუნოსკე აკუტაგავას „ცხოვრება იდიოტისა“ (1994).

კოტე მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში:
უილიამ შექსპირის „მეფე ლირი“ (1995),
ანტონ ჩეხოვის „სამი და“ (1997),
ოსკარ უაილდის „სალომეა“ (1998),
ჟან მარსანი „მაყურებლისთვის ამის ნახვა აკრძალულია“, (1999).

ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის ახალგაზრდულ თეატრში:
ჟან ანუის „მედეა“ (1995).

ბათუმის ბათუმის ილია ჭავჭავაძის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრში:
ვიქტორ დოლიძის ოპერა „ქეთო და კოტე“ (2005).

ლონდონის თეატრში:
არტურ მილერის „სეილემის პროცესი“ (1996)

სანქტ-პეტერბურგის მარინის თეატრში:
გაეტანო დონიცეტის „ლუჩია დე ლამერმური“ (2000).

თავისუფალ თეატრში:
დავით ტურაშვილის „ჯინსების თაობა“ (2001)
ლუიჯი პირადელოს „ჰენრიხ “ (2003)

მუსკომედიის თეატრში:

„იყო და არა იყო რა ... ანუ საშობაო ზღაპარი“
"„სახლი საზღვარზე“
„მუსიკის ჰანგები“
„რისთავი „გაყრა“
უილიამ შექსპირი „მაკბეთი“, (2010)
ედმონდ როსტანი „სირანო დე ბერჟერაკი“ (2011)
მაქსიმ გორკი „ფსკერზე“ (2014)
რიონოსკე აკუტაგავა „ცხოვრება იდიოტისა“ (2015)
მარტინ მაკდონა „ბალიშის კაცუნა“ (2016)
მეფე ირაკლი ჩარკვიანის მუსიკის მიხედვით „მე გადმოვცურავ ზღვას“ (2022)
ზურაბ ანტონოვი „შეყრა“ (2019)
ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატი 2010 ჯგუფი H

ჯგუფში თამაშები 16 ივნისიდან 25 ივნისამდე გაიმართება. ჯგუფი შედგება ესპანეთის, შვეიცარიის, ჰონდურასის და ჩილეს ნაკრებებისგან. ჩილე და ესპანეთი 1950 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზეც ერთ ჯგუფში იყვნენ, მაშინ ჯგუფიდან გასვლა მხოლოდ ესპანეთმა შეძლო. ჩილე და შვეიცარია ერთ ჯგუფში იყვნენ 1962 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე, სადაც ჩილე მასპინძლის რანგში მოგვევლინა და ტურნირი მესამე ადგილზე დაასრულა. შვეიცარიასა და ესპანეთსაც უთამაშიათ ერთ ჯგუფში შორეულ 1966 წელს, მაშინ ჯგუფიდან გასვლა ვერცერთმა მოახერხა, ხოლო ჰონდურასი და ესპანეთი ერთ ჯგუფში 1982 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე იყვნენ.

ჯგუფის გამარჯვებული ჯგუფის მეორეადგილოსანს დაუპირისპირდა, ხოლო მეორეადგილოსანი ჯგუფის პირველადგილოსანს.

ჰონდურასი - ჩილე
ეპანეთი - შვეიცარია
ჩილე შვეიცარია
ესპანეთი - ჰონდურასი
ჩილე ესპანეთი
შვეიცარია ჰონდურასი
ამასიის ზავი

ამასიის სამშვიდობო ხელშეკრულება — სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო 1555 წლის 29 მაისს, სპარსეთის შაჰ თამაზ და ოსმალეთის სულთან სულეიმან შორის, ქალაქ ამასიაში. ამასიის ზავს წინ უძღოდა ირან-ოსმალეთის 1532–1555 წლების ომი. ხელშეკრულების საფუძველზე დადგინდა, ორ სახელმწიფოს შორის საზღვრები. სომხეთი და საქართველო ორმა იმპერიამ შუაზე გაიყვეს. იმერეთის სამეფო, სამეგრელოს და გურიის სამთავრო და სამცხე-საათაბაგო ოსმალეთის შემადგენლობაში შევიდა. სპარსეთის შემადგენლობაში კი ქართლის და კახეთის სამეფოები შევიდა. ოსმალეთის იმპერიას ასევე ერგო ერაყი და იქ არსებული უმნიშვნელოვანესი ქალაქი ბაღდადი, იმპერიის სამხრეთი საზღვარი სპარსეთის ყურემდე აღწევდა.
სტეფანე II (III)

სტეფანე (; დ. უცნობია — გ. 26 აპრილი, 757) — რომის პაპი 752–757 წლებში.

დაიბადა რომში. მის დროს დაემხო ლანგობარდების თითქმის 200–წლიანი ბატონობა იტალიაში. პაპი პირადად ეახლა ფრანკთა ახლადაღზევებულ მეფეს პიპინ მოკლეს, მოიწვია იტალიაში და 754 წელს გვირგვინი უკურთხა. სამაგიეროდ პიპინმა სასტიკად დაამარცხა ლანგობარდები, წაართვა მათ დიდძალი ტერიტორია და პაპს აჩუქა. ასე მიეცა დასაბამი პაპის ოლქს, ახალ სახელმწიფოს, რომელშიაც პაპებმა საერო ძალაუფლებაც მოიპოვეს.
სტეფანე III (IV)

სტეფანე (; დ. უცნობია — გ. 24 იანვარი, 772) — რომის პაპი 768–[772]] წლებში.

დაიბადა სიცილიაში. რომაელების მიერ იქნა არჩეული და დაუპირისპირდა ლანგობარდების მიერ არჩეულ ფილიპეს და მიწათმფლობელების მიერ დაყენებულ კონსტანტინე -ს – ორ ანტიპაპს. მის დროს მოიწვიეს რომის საეკლესიო კრება, რომელზედაც პატიების ვედრებით წარდგა კონსტანტინე . ანტიპაპს თვალების დათხრა არ აკმარეს და სამუდამოდ მონასტერში გამოკეტეს. პაპმა კარლოს დიდი მოიწვია ლანგობარდების წინააღმდეგ, მაგრამ პიპინ მოკლეს შვილი აყოვნებდა, მაშინ შეშინებულმა სტეფანემ მუხანათურად გაუღო რომის კარი ლანგობარდების მეფე დეზიდერიუსს, რაზეც რომაელები დაუპირისპირდნენ და დეზიდერიუსთან ერთად გაიქცა რომიდან.
ინარის ტბა

ინარის ტბა — ტბა ფინეთის ჩრდილოეთ ნაწილში. მდებარეობს ტექტონიკურ-მყინვარული წარმოშობის ვრცელ ჩადაბლებაში, 118,7 მეტრ სიმაღლეზე, ფართობი 1040 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 92 მ. ნაპირები ძლიერაა შეჭრილ-შემოჭრილი და მეტწილად დაჭაობებულია. ტბაში დაახლოებით 3 ათასამდე კუნძულია. ინარი ბარენცის ზღვას უერთდება მდინარე პატსიოკით. ყინულითაა დაფარული ნოემბრიდან მარტამდე.
გურჯაანის ნატო ვაჩნაძის სახლ-მუზეუმი

გურჯაანის ნატო ვაჩნაძის სახლ-მუზეუმი — საბჭოთა პერიოდის ქართველი კინომსახიობის ნატო ვაჩნაძის სახლ-მუზეუმი. მდებარეობს გურჯაანში.

ისტორია
სახლ-მუზეუმი 1981 წლის 28 ივნისს ვაჩნაძეთა საგვარეულო სახლში გაიხსნა.

ექსპონატები
მუზეუმში დაცული და ექსპონირებულია მსახიობისა და მისი ოჯახის წევრთა მემორიალური ნივთები: – საუკუნეების დასაწყისის ავეჯი, ხალიჩები, ფარდაგები, ჭურჭელი, ფერწერა, გრაფიკა, სკულპტურა, ფოტომასალა, დოკუმენტები, მსახიობის შესახებ გამოცემული წიგნები, კინოფილმების ასლები ნატო ვაჩნაძის მონაწილეობით. მუზეუმში დაცულია კახეთის მხარისთვის დამახასიათებელი ყოფისა და ეთნოგრაფიის მასალები. აგრეთვე, ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ შემთხვევით აღმოჩენილი არქეოლოგიური ნივთები.
სტეფანე VI (VII)

სტეფანე (; დ. უცნობია — გ. აგვისტო, 897) — რომის პაპი 896-897 წლებში.

წარმოშობით რომაელია. პარტიების ბრძოლაში ემხრობოდა გვიდო სპოლეტელს. პაპმა ამოთხარა წინამორბედი პაპის ფორმოზუსის ცხედარი, ტახტზე დასვა, შემოსა და ისე გაასამართლა, მოაწყო ე. წ. გარდაცვლილის საეკლესიო კრება. პაპის გვამს მოაჭრა თითები, რომლებითაც პირჯვარს იწერდა და ტიბრში გადაუძახა. მალე უარესი ბედი თვითონ გაიზიარა. მოწინააღმდეგეებმა შეიპყრეს, დილეგში ჩააგდეს და გაგუდეს.
ნასების ბრძოლა

ნასების ბრძოლა (1645 წლის 14 ივნისი) — მნიშვნელოვანი ბრძოლა ინგლისის სამოქალაქო ომში. «კავალერების» ჯარი შეადგენდა 8,000 ჯარისკაცს, ხოლო მრგვალთავიანების ჯარში თითქმის ორჯერ უფრო მეტი ადამიანი შედიოდა. ჩარლზ ხედავდა რომ უპირატესობა მრგვალთავიანების მხარეს იყო, თუმცა პრინც რუპერტი მოითხოვდა ბრძოლის დაწყებას და ამტკიცებდა რომ მათი ჯარის შეიარაღება ბევრად სჯობდა მოწინააღმდეგეთა აღჭურვილობას. საბოლოოდ ამ ბრძოლაში მრგვალთავიანებმა გაიმარჯვეს.
ოში (ყირგიზეთი)

ოში — ყირგიზეთის მეორე უდიდესი ქალაქი, მდებარეობს ფერღანის ხეობის სამხრეთ ნაწილში და მას ხშირად უწოდებენ „სამხრეთის დედაქალაქს“. ოში პირველად მოიხსენიება საუკუნედან. ამ ტერიტორიაზე ხშირად ხდება ეროვნებათშორისი დაპირისპირებები, რომელთაგან ყველაზე მასშტაბური და სისხლისმღვრელი იყო 1990 და 2010 წლების არეულობები, 2010 წლის არეულობაში მონაწილე დაჯგუფებებმა მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენეს ამ დასახლებულ პუნქტს, მათ მრავალი შენობა გაანადგურეს და გადაწვეს.

ოში შუა აზიის ერთ–ერთი უძველესი ქალაქია. ჯერ კიდევ საუკუნეში ოში ფერღანაში სიდიდით მესამე ქალაქი იყო. აქ გადიოდა სავაჭრო გზა ჩინეთსა და ინვდოეთში. 1876 წელს დაიპყრო რუსეთის იმპერიამ. ოში 1939 წლიდან არის ოშის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. აქ ცხოვრობს დაახლოებით 243,200 კაცი (2009 წლის მონაცემებით), ქალაქის მოსახლეობა საკმაოდ მრავალფეროვანია, ცხოვრობენ ყირგიზები, უზბეკები, რუსები, ტაჯიკები და სხვა მცირე ეთნიკური ჯგუფების წარმომადგენლები.

ოშს სტრატეგიულად ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია მთელს ცენტრალურ აზიაში, აქ მრავალი სავაჭრო გზა გადის. დასახლებულ პუნქტში საკმაოდაა განვითარებული მრეწველობა, ოშში მრეწველობის განვითარება საბჭოთა პერიოდიდან დაიწყო. ქალაქის სიახლოვეს მდებარეობს უზბეკეთის და ყირგიზეთის ოფიციალური საზღვარი, ეს ტერიტორია ადრე უზბეკეთს ეკუთვნოდა. ოშის ოლქში საკმაოდ რთული ვითარებაა შექმნილი, რაც ეკონომიკის განვითრებას მნიშვნელოვნად აფერხებს.

დასახლებულ პუნქტში მდებარეობს რამდენიმე კულტურული ძეგლი, აქ კვლავ შემორჩენილია ლენინის ქანდაკებები. ოშის სიახლოვეს მდებარეობს სულაიმან-ტოო, რომელიც მსოფლიო მემკვიდრეობადაა აღიარებული.

დაძმობილებული ქალაქები
სტამბოლი, თურქეთი
სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთი
ჯიდა, საუდის არაბეთი
კახაბერ შარტავა

კახაბერ (კახა) შარტავა (დ. 2 ნოემბერი, 1967, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, ეროვნული ფორუმის ლიდერი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კიბერნეტიკისა და გამოყენებითი მათემატიკის ფაკულტეტი.

1993-94 წლებში მუშაობდა საგარეო ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო კომიტეტში მთავარ სპეციალისტად. 1994-1996 წლებში იყო რუსეთის ფედერაციის საგარეო საქმეთა სამინისტროს დიპლომატიური აკადემიის ფილოსოფიისა და პოლიტოლოგიის კათედრის მსმენელი (საერთაშორისო ურთიერთობების სპეციალობა). 1996-2000 წლებში იყო რუსეთის ფედერაციაში საქართველოს საელჩოს კონფლიქტურ სიტუაციათა განყოფილების თანამშრომელი. არის მეორე რანგის დიპლომატი. 2002 წელს გახდა საზოგადოებრივი მოძრაობა „ფესვების“ თანათავმჯდომარე. 2006 წლიდან არის პოლიტიკური გააერთიანება „ეროვნული ფორუმის“ დამფუძნებელი და თავმჯდომარე; პარტიის პოლიტსაბჭოს წევრი.

ფლობს ინგლისურ, რუსულ და ესპანურ ენებს. ჰყავს მეუღლე და 5 შვილი. იყო საბრძოლო ხელოვნებათა კლუბ „ჯიქის“ მთავარი ინსტრუქტორი და ვიცე-პრეზიდენტი.
ორეგონის ხელშეკრულება

ორეგონის ხელშეკრულება – დაიდო 1846 წლის 15 ივნისს, ქალაქ ვაშინგტონში, აშშ-სა და დიდი ბრიტანეთის და ირლანდიის სამეფოს შორის. ხელშეკრულების საფუძველზე დადგინდა საზღვრები ამ ორ სახელმწიფოს შორის. საზღვარი იწყებოდა როკის მთებიდან და სრულდებოდა ხუან დე ლუკას სრუტემდე.

დღეისთვის აქ გადის აშშ-კანადის ოფიციალური საზღვარი.
ზაქათალა

ზაქათალა – ქალაქი და ზაქათალის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში მდებარეობს საერთაშორისო აეროპორტი ფარზივანი. ქალაქში არის ჰეიდარ ალიევის სახელობის პარკი, ძველი ციხის ნანგრევები, ქართული ეკლესია, რომელიც არ ფუნქციონირებს. ქალაქში ასევე ახალი მეჩეთია აშენებული.

გეოგრაფია
მდებარეობა აზერბაიჯანის ჩრდილო–დასავლეთში, მდებარეობს ევლახი-შაქი-თბილისის გზატკეცილზე, მდინარე თალაჩაის ნაპირებზე.

ეტიმოლოგია
სიტყვა „ზაქათალას“ წარმოშობის რამდენიმე ვერსია არსებობს. ერთ-ერთი ვერსიით, „ზაქათალა“ არის სიტყვა „საქათალას“ შეცვლილი ფორმა (საკის ვაკის სახელიდან ამოღებული). საუკუნეში საკთა ტომები გადავიდნენ წინა აზიაში და გადაწყვიტეს დასახლდნენ ალბანეთის ტერიტორიაზე მდინარე მტკვრის მარჯვენა სანაპიროდან კავკასიონის მთების მთისწინამდე. ზაქათალას რაიონი უძველესი კავკასიური ალბანეთის ერთ-ერთი შემადგენელი ნაწილი იყო, რომელიც დასავლეთით მდებარეობდა.

ისტორია
თავდაპირველად თანამედროვე ზაქათალის ტერიტორია იყო კავკასიის ალბანეთის პროვინცია. ამის შემდეგ, რეგიონი იყო ქართული კულტურული და პოლიტიკური გავლენის ქვეშ. შუა საუკუნეების ეპოქაში ცნობილი გახდა, როგორც „საინგილო“ და მას ძირითადად აკონტროლებდა საქართველოსა და შირვანის სამეფოები.

შუა საუკუნეებში შვიდი ქართული სკოლა მოქმედებდა რეგიონში. ამ სკოლებში ძირითადად ასწავლიდნენ თეოლოგიას, ფილოსოფიას, ორთოგრაფიას, ეკლესიის ისტორიასა და საქართველოს ისტორიას. ამ სკოლებმა ითამაშეს კულტურული და საგანმანათლებლო როლი, როგორც თვითონ რეგიონში, ასევე სამხრეთ კავკასიის ისტორიაში.

1830 წელს მხარე რუსეთს შეუერთდა, იმ დროიდან გაშენდა ქალაქი ზაქათალაც. თავდაპირველად აქ იყო მხოლოდ ციხე, სადაც რუსის ჯარი იდგა, შემდგომში გაჩნდა მოსახლეობაც. 1832-1840 წლებში შედიოდა ტფილისის გუბერნიაში. 1841-1844 წლებში შედიოდა საქართველო-იმერეთის გუბერნაიში. 1851 წლიდან მიენიჭა ქალაქის სტატუსი. 1844-1860 წლებში იყო ჭარ-ბელაქნის სამხედრო ოლქის ცენტრი. 1860-1917 წლებში ისევ ტფილისის გუბერნიაში იყო ზაქათალის ოკრუგის ცენტრი. იყო ამიერკავკასიის დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკის ნაწილი 1917 წელს, ხოლო 1918-1921 წლებში შედიოდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკაში, იყო ავტონომიური ერთეულის ცენტრი.1918 წელს საქართველოს კანონმდებლობით ზაქათალას მიენიჭა პირველი ხარისხის ქალაქის სტატუსი ქუთაისთან, სოხუმთან და ფოთთან ერთად. 1922 წლის მარტში 4 რაიონი და მათ შორის ზაქათალა აზერბაიჯანის სსრ-ს გადაეცა.

მოსახლეობა
ეკონომიკა
ქალაქში მდებარეობს საკონსერვო, რძის ნაწარმის, აგურის და ასფალტის ქარხნები. ზაქათალა არის ტურიზმის მსხვილი ცენტრი აზერბაიჯანში. აქ არის მრავალი სასტუმრო, დასვენების სახლები.

კლიმატი
შენგელი ფიცხელაური

შენგელი ფიცხელაური (დ. 2 აგვისტო, 1946, ახშანი, ახლანდ. ახმეტის მუნიციპალიტეტი) – ქართველი ძიუდოისტი, სამბისტი და თავისუფალი სტილით მოჭიდავე, გენერალ-მაიორი, ღირსების ორდენის კავალერი. საქართველოს ძიუდოს ეროვნული ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტი.

კარიერა საჯარო უწყებებში
შენგელი ფიცხელაური წლების განმავლობაში ძალოვან უწყებებში სხვადასხვა თანამდებობებს იკავებდა.

1976-1977 წლებში იყო ქალაქ თბილისის შს სამმართველოს ინსპექტორი; 1977-1980 წლებში თბილისის შს სამმართველოს საგამოძიებო განყოფილების გამომძიებელი, უფროსი გამომძიებელი, განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საქმეთა გამომძიებელი. 1980-1983 წლებში თბილისის კრწანისის რაიონის შს განყოფილების საგამოძიებო ქვეგანყოფილების უფროსია, ხოლო 1983-1985 წლებში შსს ახმეტის რაიონის შს განყოფილების უფროსია. 1985-1991 წლებში თბილისის შს სამმართველოს საგამოძიებო განყოფილების უფროსია, მომდევნო ექვსი წელი საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ქ. თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს თავმჯდომარეა.

1997-2002 წლებში საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის უფროსი, ხოლო 2002-2004 წლებში საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს ადმინისტრაციის კონსულტანტთა ჯგუფის კონსულტანტი (დეპარტამენტის უფროსი).

2019 წლის 22 იანვრიდან შინაგან საქმეთა მინისტრის მრჩეველია, ხოლო ამავე წლის 7 მაისს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსის მოადგილედ დანიშნეს.

დაჯილდოებულია მედლით „საბრძოლო დამსახურებისათვის“ - 1999 წლის 27 მაისს და „ღირსების ორდენით“ – 2002 წელს

სპორტული კარიერა
შენგელი ფიცხელაური არის 1973 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი. ევროპის ჩემპიონი (1973, 1975; გუნდური). პირად ჩათვლაში ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მფლობელი 1971, 1973 და 1975 წლებში და ადგილის მფლობელი 1974 წელს. სსრკ ჩემპიონი (1973, კიევი; 63 კგ), სსრკ ვიცე-ჩემპიონი (1974, რიგა; 63 კგ). სამბოში სსრკ ჩემპიონი (1970, დუშანბე) და სსრკ ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (1968, ლიპეცკი). სსრკ სპორტის ოსტატი თავისუფალ ჭიდაობასა (1964) და სამბოში (1965), სსრკ საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი სამბოსა (1970) და ძიუდოში (1978).

ძირითადი შედეგები
პერიოდიკა
კლემენტ II

კლემენტ (, ერისკაცობაში სუიტგერ შიდგერ-მორსლებენ-ჰორნბურგი; დ. 1005 — გ. 9 ოქტომბერი, 1047) — გერმანელი რომის პაპი 1046–1047 წლებში.

წარმოშობით გერმანელი, საქსონელი. ბრემენის ეპისკოპოსი, რომელიც ტახტზე აიყვანა ჰაინრიხ -მ რათა არეული პაპობა მოეწესრიგებინა, მაგრამ მოასწრო მხოლოდ ჰაინრიხის კურთხევა იმპერატორად, არცევიდან რვანახევარი თვის შემდეგ გარდაიცვალა.
ვიქტორ II

ვიქტორ (, ერისკაცობაში ჰებერტ დოლენშტეინ-ჰირშბერგი; დ. 1018 — გ. 27 ივლისი, 1057) — გერმანელი რომის პაპი 1055–1057 წლებში.

წარმოშობით გერმანელი. ჰაინრიხ -ის ნათესავი. ერთხანს იყო ბავარიის, ხოლო ჰენრიხის გარდაცვალების შემდეგ მთელი იმპერიის რეგენტი ჰაინრიხ -ის დროს. ითხოვა გარდაცვალების შემდეგ დაეკრძალათ გერმანიაში, მაგრამ მისი სხეული გაიტაცეს და დამარხეს რავენაში.