სებაჰათ თუნჯელი

სებაჰათ თუნჯელი (, დ. 5 ივლისი, 1975, იაზიჰანი, მალათია) — თურქი პოლიტიკოსი, ქურთი წარმოშობის, ქალთა უფლებების დამცველი, ყოფილი ექთანი და თურქეთის პარლამენტის წევრი. ის პარლამენტის წევრად ციხეში ყოფნისას აირჩიეს.

ბიოგრაფია
სებაჰათ თუნჯელი დაიბადა იაზიჰანში 1975 წლის 15 ივლისს. ის სწავლობდა კარტოგრაფიასა და გეოდეზიას მერსინის უნივერსიტეტში, რის შემდეგაც პოლიტიკური კარიერა 1998 წელს სახალხო-დემოკრატიული პარტიის (ჰადეპ) ქალთა ფრთაში დაიწყო.

მას შემდეგ, რაც სებაჰათი მონაწილეობდა დემოკრატიული საზოგადოების პარტიის შექმნაში, იგი გახდა მისი ქალთა ყრილობის წარმომადგენელი. შემდგომში ის იყო -ის თანათავმჯდომარის მოადგილე და პარტიის წარმომადგენელი სტამბოლში.

პოლიტიკური კარიერა
სებაჰათი 2006 წლის 5 ნოემბერს ქურთისტანის მუშათა პარტიის წევრობის ეჭვით დააპატიმრეს, მაგრამ მას შემდეგ, რაც ციხიდან იყარა კენჭი როგორც დამოუკიდებელმა კანდიდატმა ალიანსიდან „ათასი იმედი“ საპარლამენტო არჩევნებში და 93 000 ხმით მოიპოვა ადგილი სტამბოლში თურქეთის დიდ ეროვნულ ასამბლეაში, 2007 წლის ივლისში ის პატიმრობიდან გაათავისუფლეს.

2011 წლის საპარლამენტო არჩევნებში ის იყო დამოუკიდებელი კანდიდატი, რომელსაც მხარს უჭერდა ბლოკი „შრომა, დემოკრატია და თავისუფლება“, და არჩეულ იქნა დეპუტატად სტამბოლის პირველი საარჩევნო ოლქიდან. არჩევის შემდეგ მან სათავეში ჩაუდგა მოძრაობას, რომელიც აკრიტიკებდა იმ ფაქტს, რომ ხატიფ დიჯლეს არ მისცეს პარლამენტში ადგილის დაკავების უფლება, მიუხედავად იმისა, რომ ის არჩეული იყო. 2016 წლის მაისში კი ის ქამურან იუქსეკთან ერთად დემოკრატიული რეგიონების პარტიის თანათავმჯდომარედ აირჩიეს.

პოლიტიკური ხედვები
სებაჰათი მოითხოვს თურქეთში ქურთი მოსახლეობის კულტურული უფლებების შემდგომ გაუმჯობესებას და ადანაშაულებს განვითარებისა და სამართლიანობის პარტიასა და ქემალისტურ სახალხო-რესპუბლიკურ პარტიას ამ საკითხზე მოლაპარაკებების გაჭიანურებაში.

სამართლებრივი დევნა და პატიმრობა
სებაჰათ თუნჯელი 2016 წლის 4 ოქტომბერს დააკავეს, ხოლო ნოემბერში პატიმრობაში გაუშვეს. საერთაშორისო იურიდიული ბიუროს მონაცემებით, ბრალდება ითხოვდა 130 წლით თავისუფლების აღკვეთას ტერორიზმთან დაკავშირებული ბრალდებებით. ეს მოთხოვნა განპირობებული იყო მისი წევრობით ლეგალურ დემოკრატიული საზოგადოების პარტიაში და 16 განცხადებითა თუ სიტყვით, რომელიც მან ამ პარტიის შეხვედრების წინ გამართულ მიტინგებსა და პრესკონფერენციებზე წარმოთქვა. 2018 წლის 5 იანვარს მას 2 წლითა და სამი თვით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა. 2019 წლის იანვარში ის შეუერთდა ლეილა გიუვენის მიმდინარე შიმშილობას, რომელიც აბდულა ოჯალანის იზოლაციის შეწყვეტას მოითხოვდა. 2019 წლის თებერვალში, შიმშილობის დროს, 2020 წლის ოქტომბერში იგი 2014 წლის ქობანის პროტესტების გამოძიებასთან დაკავშირებით პასუხისგებაში მისცეს.

სებაჰით თუნჯელი ცნობილია, როგორც ქალთა უფლებების მტკიცე დამცველი, რომელიც აქტიურად აყენებდა ქალთა თანასწორობისა და ქურთული საკითხის დემოკრატიული გზით გადაწყვეტის საჭიროებას.

2020 წლის სექტემბერში მას თურქეთის სისხლის სამართლის კოდექსის 299-ე მუხლით კიდევ ერთი განაჩენი გამოუტანეს: 11-თვიანი პატიმრობა თურქეთის პრეზიდენტის შეურაცხყოფისთვის. განაჩენი გამოიტანეს იმის გამო, რომ მან 2016 წლის სიტყვით გამოსვლისას ერდოღანს „ქალების მტერი“ უწოდა.

სებაჰით თუნჯელმა ეს განცხადება პრეზიდენტის ორი განცხადების საპასუხოდ გააკეთა: 2014 წელს ერდოღანმა საჯაროდ განაცხადა, რომ „ქალები მამაკაცების ტოლნი არ არიან“, ხოლო 2016 წელს თქვა, რომ „ქალები, რომლებიც დედობაზე უარს ამბობენ, არასრულყოფილები და არასრულფასოვნები არიან“.

სებაჰათ თუნჯელი თურქეთის პოლიტიკურ ისტორიაში შევიდა, როგორც პირველი პირი, რომელიც პარლამენტში დეპუტატად ციხიდან აირჩიეს. ეს ფაქტი იქცა სიმბოლური გამოხატულება ქურთული მოსახლეობის პოლიტიკური ნებისა და წინააღმდეგობის.