iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
არუენი

არუენ უნდომიელი (აგრეთვე ცნობილი როგორც არუენი) — გამოგონილი პერსონაჟი პერსონაჟი ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში. რომანში „ბეჭდების მბრძანებელი“ იგი არის ნახევარ-ელფი, რომელიც მესამე ეპოქაში ცხოვრობს.

ლიტერატურაში
არუენი ელრონდისა და კელებრიანის უმცროსი შვილია. მისი ძმები არიან ტყუპისცალი ელადანი და ელროჰირი. სახელი - ნიშნავს „კეთილშობილ ქალწულს“. ნაწარმოების მიხედვით, იგი ატარებს ნიშანს - მწუხრის ვარსკვლავს.

მოთხრობილია, რომ არაგორნმა, როდესაც ოცი წელი შეუსრულდა, შუაველში არუენი პირველად იხილა, როდესაც თავად ელრონდის მფარველობის ქვეშ ცხოვრობდა. არუენი მას უმალვე შუყვარდა. გავიდა 30 წელი და ლორიენში ისინი ერთმანეთს კვლავ შეხვდნენ. ნახევარ-ელფმა მას სიყვარულით უპასუხა და კერინ ამროთთან მათ ერთმანეთს შეჰფიცეს, რომ იქორწინებდნენ.

არუენი „ბეჭდების მბრძანებლის“ ტექსტში პირველად ჩნდება შუაველში, როდესაც ელრონდის სახლში ფროდო ბეგინსი გონს მოდის. იგი ნადიმის დროს ელრონდთან ერთად ზის. როდესაც ბეჭდის საძმო ლოთლორიენში შედის, არაგორნი იხსენებს კერინ ამროთზე არუენთან საუბარს.

სანამ არაგორნი მკვდრების ბილიკს დაადგებოდა, მას შეუერთდნენ ჩრდილოელი დუნედაინები, ელადანთან და ელროჰირთან ერთად, რომლებმაც არუენის ძღვენი, შავი ნაჭრის ალამი მოუტანეს. იგი აფრიალებული იქნა პელენორის მინდვრების ბრძოლისას. ალამზე გამოსახული იყო ელენდილის სიმბოლო, მოქარგული მითრილით, ძვირფასი ქვებით და ოქროთი, რაც იყო მეფის დაბრუნების ტრიუმფალური ცნობა.

ბეჭდის ომის შემდეგ არაგორნი გახდა არნორისა და გონდორის კვლავ აღდგენილი სამეფოების მეფე. არუენი მინას ტირითში მოვიდა და მათ იქორწინეს. ნახევარ-ელფმა ფროდოს აჩუქა თეთრი ქვის ყელსაკიდი, რომელიც, როგორც თავად აუხსნა, მოგზაურობისას მიღებული ჭრილობების ტკივილებისგან იხსნიდა.

წიგნში არუენი იშვიათად ფიგურირებს და ითვლება მეოხარისხოვან პერსონაჟად, თუმცა იგი არის არაგორნის შთაგონება და მოტივაცია იმისა, რომ მან აღადგინოს განადგურებული სამეფოები და, ელრონდის ნებართვით, საბოლოოდ შეუერთდეს არუენს.

„ბეჭდების მბრძანებლის“ დანართში მოთხრობილია, რომ არაგორნს და არუენს ჰყავდათ შვილი, ელდარიონი, და სულ მცირე, ორი ასული, რომელთა სახელები უცნობია. , არაგორნის გარდაცვალებიდან ერთი წლის თავზე, კერინ ამროთზე, 2901 წლის ასაკში არუენის სიცოცხლეს აღესრულა.
ნადირობა გოლუმზე

ნადირობა გოლუმზე — კრის ბუშარდის 2009 წლის ფენტეზის ჟანრის ბრიტანული სამოყვარულო ფილმი, რომელიც ეფუძნება ჯ.რ.რ. ტოლკინის რომანის, ბეჭდების მბრძანებლის დანართებს. მისი სიუჟეტი მიმდინარეობს შუახმელეთში. ჯადოსანი განდალფი შიშობს, რომ გოლუმი მტერს უამბობს ერთი ბეჭდის შესახებ, ამიტომ პოულობს არაგორნს და აძლევს დავალებას, იპოვოს გოლუმი.

გადაღებები მიმდინარეობდა ჩრდილოეთ უელსში, ეპინგის ტყესა და ჰემპსტედ ჰითში. ფილმი გადაღებულია მაღალგანზომილებიან ფორმატში, დაახლოებით 3.000 გირვანქა სტერლინგის ბიუჯეტით.
ალექსი IV (ტრაპიზონი)

ალექსი დიდი კომნენოსი (; დ. 1382 — გ. 1429) — ტრაპიზონის იმპერიის იმპერატორი 1317 წლის 5 მარტიდან 1429 წლის ოქტომბერში გარდაცვალებამდე. მანუელ -ისა და მისი პირველი ცოლის, საქართველოს მეფე დავით -ის ასულის, გულქან-ხათუნის ვაჟი. მანუელთან დაძაბული ურთიერთობის გამო ჯერ კიდევ მის თანამედროვეებს ჰქონდათ გარკვეული ეჭვები, რომ ალექსის ბრალი მიუძღოდა მამამისის სიკვდილში.

მისი მმართველობის პერიოდში ტრაპიზონის იმპერიას დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდა გენუასთან, რომელიც შავ ზღვაში ვაჭრობას აკონტროლებდა, ამიტომ ცდილობდა ურთიერთობა განემტკიცებინა გენუის კონკურენტ ვენეციასთან. საბოლოოდ, გენუასთან დაპირისპირება სამშვიდობო ხელშეკრულების დადებით დასრულდა.

მდგომარეობა გამწვავდა ანატოლიაშიც. თემურლენგის გარდაცვალების შემდეგ მცირე აზიის უმეტესი ნაწილი ქაოსმა მოიცვა. ბიზანტიას გაუმეზობლდა ყარა-იუსუფის დაარსებული ყარა-ყოიუნლუ. ალექსი იძულებული გახდა ყარა იუსუფის ვაჟისათვის თავისი ქალიშვილი მიეთხოვებინა და დათანხმებოდა იმ რაოდენობის ხარკის გადახდას, რასაც თემურლენგს უხდიდა.
იოანე IV (ტრაპიზონი)

იოანე დიდი კომნენოსი (; დ. 1403 — გ. 1459) — ტრაპიზონის იმპერიის იმპერატორი 1329-1459 წლებში. ალექსი -ისა და თეოდორა კანტაკუზენის შვილი. მან ჯერ კიდევ 1417 წელს მამისაგან მიიღო დესპოტის ტიტული, თუმცა მამასა და შვილს შორის ურთიერთობა მალე გაუარესდა. იოანემ მშობლების დახოცვა სცადა, თუმცა ვერ მოახერხა და საქართველოში გაიქცა, სადაც ალექსანდრე დიდის ქალიშვილი შეირთო ცოლად, თუმცა, როგორც ჩანს, მოსალოდნელი დახმარება ვერ მიიღო და ყირიმში გაემგზავრა. ტახტზე 1429 წელს, მამის სიკვდილის შემდეგ ავიდა. მის პოლიტიკას, ძირითადად, ტრაპიზონის იმპერიის მისი აგრესიული მეზობელი თურქმენებისა და კიდევ უფრო აგრესიული ოსმალეთის იმპერიისაგან დაცვა წარმოადგენდა. იოანე გარდაიცვალა 1459 წელს და ტახტზე ავიდა მისი ძმა დავითი.
ჯუზღუნი

ჯუზღუნი — მცენარეთა გვარი მატიტელასებრთა ოჯახისა. დატოტვილი ბუჩქებია. ახალგაზრდა ყლორტები მწვანეა, დანაწევრებული, გახევებული ტოტების უბეში კონებად განლაგებული. მათი წვრილი, ძაფისებრი ან ნემსისებრი ფოთლები ადრე ცვივა.

150-ზე მეტი სახეობა გავრცელებულია დასავლეთ ციმბირის, შუა, ცენტრალურ და წინა აზიის ქვიშიან უდაბნოებსა და ველებზე. კავკასიაში კავკასიაში გვხვდება ჯუზღუნის 4 სახეობა, საქართველოში არ გვხვდება. ფართოდაა გავრცელებული უფოთლო ჯუზღუნი, ჭილისებრი ჯუზღუნი და სხვ.

ჯუზღუნს იყენებენ ქვიშების გასამაგრებლად.
ვისმარის ხელშეკრულება

ვისმარის ხელშეკრულება — ხელი მოაწერეს საფრანგეთმა და შვედეთმა 1636 წლის 20 მარტს ვისმარში. შეთანხმებაში შვედეთის მხრიდან მონაწილეობდა გრაფი აქსელ გუსტაფსონმა. აღნიშნული მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ისინი ძალებს გააერთიანებდნენ ჰაბსბურგების წინააღმდეგ, ფრანგების შეტევით მდინარე რაინის მარცხენა ნაპირზე და შვედების შეტევით სილეზიასა და ბოჰემიაში. ვისმარის ხელშეკრულების საბოლოო რატიფიცირება მოხდა 1638 წელს ჰამბურგის საზავო ხელშეკრულებით.
ჰამბურგის ხელშეკრულება (1638)

ჰამბურგის ხელშეკრულება — ხელი მოაწერეს 1641 წლის 30 ივნისს საფრანგეთის მხრიდან კარდინალმა რიშელიემ და შვედეთის წარმომადგენლებმა. ხელშეკრულების პირობების საფუძველზე, ფრანგებმა შვედებს 1 მილიონი ლივრა გადაუხადეს ჰაბსბურგების წინააღმდეგ სამხედრო დახმარების გაწევისათვის. უფრო მეტიც, ხელშეკრულებამ დაადასტურა ვისმარის საზავო ხელშეკრულების პირობები.
ულმის დროებითი ზავი (1647)

ულმის დროებითი ზავი (აგრეთვე ცნობილი როგორც ულმის ხელშეკრულება) — ხელი მოაწერეს ულმში, 1647 წლის 14 მარტს, საფრანგეთს, შვედეთს და ბავარიას შორის. ხელშეკრულება შემუშავდა მას შემდეგ, რაც საფრანგეთმა და შვედეთმა დაიპყრეს ბავარია ოცდაათწლიანი ომის მიმდინარეობის პერიოდში. ორივე ოკუპანტმა მხარემ ბავარიის კურფიურსტი მაქსიმილიან აიძულა, რომ დაედო ზავი და უარი ეთქვა თავის ალიანსზე იმპერატორ ფერდინანდ -თან ერთად. თუმცა, მაქსიმილიანმა დაარღვია ზავის პირობები და დაუბრუნდა ალიანსს ფერდინანდთან 1647 წლის შემოდგომაზე.
ედგარ ლუნგუ

ედგარ ჩაგვა ლუნგუ (; დ. 11 ნოემბერი 1956, ნდოლა, ჩრდილოეთი როდეზია — გ. 5 ივნისი, 2025, პრეტორია, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა) — ზამბიელი სახელმწიფო მოღვაწე, სხვადასხვა დროს ეკავა შინაგან საქმეთა, თავდაცვისა და იუსტიციის მინისტრის თანამდებობები. ზამბიის პრეზიდენტი 2015 წლის 25 იანვრიდან 2021 წლის 24 აგვისტომდე.

დაიბადა 1956 წელს ნდოლაში. 1981 წელს დაამთავრა ზამბიის უნივერსიტეტი, სამართლის ბაკალავრის ხარისხით. 2012 წლიდან შინაგან საქმეთა მინისტრია. 2013 წლის 24 დეკემბრიდან თავდაცვის მინისტრი ხდება, ხოლო 2014 წლის 28 აგვისტოდან იუსტიციის მინისტრად დაინიშნა.

28 ოქტომბერს გარდაიცვალა პრეზიდენტი მაიკლ სატა, საპრეზიდენტო არჩევნებში ედგარ ლუგუმ მიიღო ხმების 48,33% და 25 იანვარს დაიკავა ზამბიის მე-6 პრეზიდენტის თანამდებობა.

დაქორწინებულია ესტერ ლუნგუზე, მათ ჰყავთ 6 შვილი და რვა შვილიშვილი.

2025 წლის დასაწყისში ლუნგუ სამხრეთ აფრიკაში გაემგზავრა გაურკვეველი დაავადების სამკურნალოდ. 2025 წლის მაისისთვის გავრცელდა ინფორმაცია, რომ მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების შესახებ ჭორების მიუხედავად, მისი მდგომარეობა სტაბილური იყო. იგი 68 წლის იყო.
პავლე თებაიდელი

ღირსი პავლე თებაიდელი — მართლმადიდებელი და კათოლიკური ეკლესიების წმინდანი. ხსენების დღე – ძველი სტილით 15 იანვარი, ახალი სტილით - 28 იანვარი.

ღირსი პავლე თებაიდელი ეგვიპტის ქალაქ თებაიდაში დაიბადა. მას შემდეგ, რაც ყმაწვილს მშობლები გარდაეცვალა, ერთმა ვერცხლისმოყვარე ნათესავმა გადაწყვიტა, მიესაკუთრებინა მისი ქონება. სიხარბით გონებადაბინდულმა შევიწროება დაუწყო ობოლს, ბოლოს კი, იმპერატორ დეკიუსის (249-251) დროინდელი დევნულობისას, მისი უსჯულოთა ხელში ჩაგდებაც განიზრახა. როცა პავლემ ამ მზაკვრობის შესახებ შეიტყო, დატოვა ქალაქი და უდაბნოში გავიდა.

ღირსი მამა მთის ძირში მდებარე ერთ გამოქვაბულში დამკვიდრდა და აქ 91 წელი დაჰყო დაუდუმებელი ლოცვითა და მარხვით: მისი ერთადერთი საკვები იყო ფინიკები და პური, რომელსაც ყვავი უზიდავდა, სუსხისა და პაპანაქებისგან მხოლოდ პალმის ფოთლების სამოსელი იცავდა. როცა წმიდანის აღსასრული მოახლოვდა, ღმერთმა ინება, რომ მის შესახებ ანტონი დიდისთვის (ხს. 17 იანვარი) ეუწყებინა. ერთხელ, ანტონს გონებაში გაურბინა ფიქრმა, რომ ალბათ არსად იპოვება სხვა მისი მსგავსი მეუდაბნოე, მაგრამ უეცრად ჩაესმა ხმა: "ანტონი, არის ღვთის მონა, რომელიც შენზე სრულყოფილია და აქ შენზე ადრე დასახლდა. შედი უდაბნოს სიღრმეში და ჰპოვებ მას”. ნეტარი მეუდაბნოე მიჰყვა უფლის მოწოდებას და წმიდა პავლეს გამოქვაბულს გადააწყდა. ღირსი მამა წინ გამოეგება სტუმარს, რითაც მას თავმდაბლობის მაგალითი აჩვენა. ბერებმა სახელებით მოიკითხეს და ამბორს უყვეს ურთიერთას, შემდეგ კი დიდხანს საუბრობდნენ. ამ დროს ყვავი მიფრინდა და ორივეს პური მიართვა. ღირსმა პავლემ განუცხადა ანტონს, რომ მოწევნული იყო მისი მიცვალების ჟამი და დაკრძალვა სთხოვა. ნეტარი მამა მუხლმოყრილი აღესრულა, ლოცვის დროს. ანტონი ხედავდა, თუ როგორ მაღლდებოდა მისი სული ზეცად ანგელოზების, წინასწარმეტყველების და მოციქულების თანხლებით. უდაბნოდან გამოსულმა ორმა ლომმა წმიდანს თათებით გაუთხარა სამარე. ღირსმა ანტონიმ მიწას მიაბარა უფლის სათნომყოფელის ცხედარი, თან წამოიღო პალმის ფოთლებისგან შემზადებული მისი სამოსელი და თავის სავანეს დაუბრუნდა. ამ სამოსს ანტონი ინახავდა, როგორც უდიდეს სიწმინდეს და იცვამდა წელიწადში მხოლოდ ორჯერ – აღდგომას და სულთმოფენობას. ღირსი პავლე თებაიდელი გარდაიცვალა 341 წელს, 113 წლის ასაკში. წმიდანს სავანე არ დაუარსებია, მაგრამ მისი მიცვალების შემდეგ მომრავლებულმა მისმა მიმბაძველებმა მონასტრებით გადაფარეს მთელი უდაბნო. ღირსი პავლე მართლმადიდებლური ბერ-მონაზვნობის მამად ითვლება.

 საუკუნეში, იმპერატორ მანუელის (1143-1180 წწ.) ბრძანებით, წმიდანის უხრწნელი ნაწილები კონსტანტინეპოლში გადააბრძანეს. შემდგომში ისინი ვენეციაში იქნა გადასვენებული, აქედან კი – უნგრეთში. ღირსი პავლეს პატიოსანი თავის ნაწილი რომშია დაცული.
ნიკეის ალყა (1097)

ნიკეის ალყა — სამხედრო კონფლიქტი ერთი მხრივ ჯვაროსნებსა და ბიზანტიელებს, ხოლო მეორე მხრივ თურქ-სელჩუკებს შორის პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის მსვლელობისას.

წინარე ისტორია
ჯვაროსნებმა კონსტანტინოპოლიდან გამოსვლა 1097 წლის აპრილის ბოლოს დაიწყეს და სალაშქროდ დაიძრნენ. პირველი სამიზნე ნიკეა იყო, ბიზანტიელთა ქალაქი, რომელიც თურქებმა 1081 წელს დაიპყრეს და რუმის სასულთნოს დედაქალაქად აქციეს, რომელსაც ქილიჩ-არსლან მართავდა. ის იმ დროისათვის ნიკეაში არ იმყოფებოდა, იგი ოჯახთან ერთად ცენტრალური ანატოლიის ერთ-ერთ ქალაქში იყო.

ბრძოლა ქილიჩ-არსლანთან
16 მაისს თურქები თავს დაესხნენ ჯვაროსნებს, თუმცა დამარცხდნენ და შეტაკებებში 200 კაცი დაკარგეს. თურქებმა მომხდარი ქილიჩ-არსლანს შეატყობინეს და დაბრუნება სთხოვეს. ჯვაროსნების ძალის შეფასების შემდეგ სულთანი სასწრაფოდ დაბრუნდა. ჯვაროსნებმა, რაიმონდისა და რობერტ ფლანდრიელის მეთაურობით 20 მაისს მეწინავე ლაშქარი დაამარცხეს, ხოლო 21 მაისს თავად ქილიჩ-არსლანს შეებრძოლნენ გაშლილ ბრძოლაში, რომელიც დაღამებამდე გაგრძელდა. დანაკარგები ორივე მხარისათვის დიდი იყო, თუმცა საბოლოოდ, სულთანმა უკან დაიხია და ქალაქში გამაგრდა. მაისის განმავლობაში ბრძოლის ველს დანარჩენი ჯვაროსნებიც შეუერთდნენ და ქალაქის ირგვლივ სიმაგრეების სისტემის აგება დაიწყეს.

ბიზანტიელების მოსვლა
ბიზანტიის იმპერატორმა ალექსი კომნენოსმა არჩია ჯვაროსნებს არ შეერთებოდა, თუმცა მათ მარშრუტს გაჰყვა და პელაკანუმთან დაბანაკდა. მან აქედან კატარღები გაგზავნა, რომლებსაც ევალებოდათ ხმელეთისათვის შემოევლოთ და ჯვაროსნებს ასკანიუსის ტბის ბლოკადაში დახმარებოდნენ, რომლის მეშვეობითაც ნიკეაში მყოფთათვის საკვების მიწოდება უნდა აღეკვეთათ. ნავები 17 ივნისს, მანუელ ბოტანიატესის მეთაურობით მოვიდნენ. ასევე გაიგზავნა გენერალი ტატიკიოსი 2 000 მეომრით. იმპერატორმა მანუელ ბოტანიატესს ქალაქის მცველებთან ქალაქის გადაცემაზე ჯვაროსნებისაგან ფარული მოლაპარაკების წარმოება დაავალა. ამავდროულად, ტატიკიოსს ებრძანა თავისი მეომრებით იერიში მიეტანა ქალაქის კედლებზე, რათა ისეთი შთაბეჭდილება შექმნილიყო, რომ ქალაქი ბიზანტიელებმა ბრძოლით აიღეს. გეგმა წარმატებით განხორციელდა და 19 ივნისს თურქებმა ქალაქი ბოტანიატესს ჩააბარეს.

ჯვაროსნები ძალიან განაწყენდნენ, მას შემდეგ, რაც ბიზანტიელების ნამოქმედარის შესახებ შეიტყვეს, რადგან იმედოვნებდნენ, რომ ქალაქის გაძარცვით დიდ სარგებელს ნახავდნენ. მანუელ ბოტანიატესს ქალაქში ჯვაროსნების მეგზურობა დაევალა. მან მათ ერთდროულად 10 კაცზე მეტის შესვლა აუკრძალა. ქილიჩ-არსლანის ოჯახი კონსტანტინოპოლში გადაიყვანეს, შემდეგ კი გამოსასყიდის გადახდის გარეშე გაათავისუფლეს. იმპერატორმა ჯვაროსნებს ცხენები, ფული და სხვა საჩუქრები დაურიგა, თუმცა ისინი მაინც უკმაყოფილოები იყვნენ, რადგან ფიქრობდნენ, რომ ქალაქის საკუთარი ძალით აღების შემთხვევაში უფრო მეტს მოიგებდნენ. საბოლოოდ ქალაქი ბიზანტიის იმპერიას დაუბრუნდა, ჯვაროსნებმა კი ლაშქრობა განაგრძეს.
სან-ანდრეასის რღვევა

სან-ანდრეასის რღვევა — ტრანსფორმული რღვევა წყნარი ოკეანეს და ჩრდილოეთი ამერიკის ლითოსფერულ ფილაქნებს შორის. აღნიშნული რღვევა 1200 კმ სიგრძისაა და გადის უმეტესწილად ხმელეთზე, სანაპიროს გასწვრივ კალიფორნიის შტატის ტერიტორიაზე. წარმოიქმნა ფარალონის ფილის გაქრობის შედეგად.

სან-ანდრეასის პარალელურად გადიან სან-გაბრიელის და სან-ხასინტოს რღვევები. რღვევასთან დაკავშირებულია 8,1 მაგნიტუდის სიმძლავრის მიწისძვრები, რომლებიც 7 მეტრამდე ზედაპირულ გადაადგილებებს იწვევდნენ. ყველაზე ცნობილებია სან-ფრანცისკოს და ლომა-პრიეტის მიწისძვრა.
კოპენჰაგენის ხელშეკრულება (1709)

კოპენჰაგენის საკავშირო ხელშეკრულება — ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო კოპენჰაგენში 1709 წლის 11 ოქტომბერს, რუსეთის ელჩის თავადი ვასილ დოლგორუკის და დანიის მინისტრის ოტო გრაბეს მიერ. შეთანხმება ანახლებდა რუსულ-დანიურ კავშირს შვედეთის წინააღმდეგ. ამით კი აღადგენდა ჩრდილოეთის კავშირს.
ხელშეკრულება იყო პირდაპირ შედეგი პოლტავის გამარჯვების. თუ აქამდე დოლგორუკიმ ვერ მოახერხა დანიის დაყოლიება კავშირისკენ მსხვილი სუბსიდიების შეპირებებითაც კი, პოლტავის შემდეგ ინიციატივა ხელშეკრულების ხელმოწერასთან დაკავშირებით მოდიოდა უკვე დანიის მხრიდან. ანგლო-ჰოლანდიური დიპლომატიის ხრიკების მიუხედავად, დოლგორუკმა წარმატებულად დაასრულა მოლაპარაკება და ხელშეკრულების ხელმოწერა, ამასთანავე თავიდან აიცილა სუბსიდიური მოვალეობები.
ბრიენის ბრძოლა

ბრიენის ბრძოლა — გაიმართა 1814 წლის 29 იანვარს ბრიენში, ერთი მხრივ საფრანგეთის არმიასა და მეორე მხრივ რუსეთის არმიას შორის. ფრანგებს მეთაურობდა ნაპოლეონი, ხოლო რუსებს ფელდმარშალი გებჰარდ ბლიუხერი. ეს იყო 1814 წლის კამპანიის პირველი ბრძოლა.

ღამის ბრძოლების შედეგად ფრანგებმა შეძლეს და აიღეს ქალაქი ბრიენი. ბლიუხერმა მიიღო გადაწყვეტილება დაეხია უკან და გადასულიყო უფრო ხელსაყრელ პოზიციაზე. იგი შეუერთდა მოკავშირე ავსტრიის ძალებს, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ფელდმარშალი კარლ შვარცენბერგი. ორი დღის შემდეგ გაერთიანებული ძალები გადავიდნენ შეტევაზე და აიძულა ფრანგები უკან დაეხიათ.

საბოლოო ჯამში გამარჯვება ფრანგებს დარჩათ. რუსების დანაკარგი იყო 3 ათასი ჯარისკაცი, ამდენივე დანაკარგი განიცადა ფრანგების ჯარმაც, თუმცა მათ შორის იყო ორი გენერალი.
ნაგაოკა

ნაგაოკა (იაპონ. , -) — ქალაქი იაპონიაში. ნაგაოკა მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, ნიიგატას პრეფექტურაში, ჰონსიუზე (რომაჯით ჰონშუ) - ქვეყნის ერთ-ერთ მთავარ კუნძულზე.

ქალაქი ნაგაოკა მდებარეობს მდინარე შინანოს ნაპირზე, და დაახლ. 250 კმ აშორებს დედაქალაქ ტოკიოსაგან.

ისტორია
ქალაქი დაარსდა 1906 წლის 1 აპრილს.

მეორე მსოფლიო ომის დასასრულს ნაგაოკას დიდი ნაწილები საჰაერო თავდასხმის შედეგად განადგურდა. ქალაქმა არაერთხელ გადაიტანა მიწისძვრა, სულ ბოლოს მოხდა 2004 მოხდა. სწორედ ამის გამო ქალაქ ნაგაოკას სიმბოლოდ ფენიქსი აირჩიეს, რომელიც აღორძინების ნებას განასახიერებს.

მრეწველობა
ნაგაოკა მდებარეობს ნავთობისა და გაზის მოპოვების ცენტრალურ რეგიონში, რის გამოც ქალაქი და მის მიმდებარე რაიონები ქიმიური ინდუსტრიის, მანქანათმშენებლობისა და საიარაღო, ჩარხთ- და ხელსაწყოთა წარმოების ქვეყნის მასშტაბით მთავარ სამრეწველო ადგილად ითვლება.

ქალაქის გამოჩენილი შვილები
იამამოტო ისოროკუ, იაპონიის საზღვაო ძალების ადმირალი.
იამამურა ბოჩო, ლირიკოსი
კონსტანტინე X დუკა

კონსტანტინე დუკა (; დ. 1003 — გ. 22 მაისი, 1067) — ბიზანტიის იმპერატორი 1059-1067 წლებში. ტახტზე ავიდა მისი წინამორბედის, ისააკ კომნენოსის გადადგომის შემდეგ. კონსტანტინე იყო ანდრონიკე დუკას, პაფლაგონიელი დიდებულის, მოესიის თემის შესაძლო გუბერნატორის ვაჟი.

მისი მმართველობისას ბიზანტიის იმპერიის საგარეო მდგომარეობა მნიშვნელოვნად გართულდა. დაიკარგა ბიზანტიური იტალიის უმეტესი ნაწილი, რომელსაც ნორმანები დაეპატრონენ. იტალიაში იმპერიამ მხოლოდ ქალაქი ბარი და მისი შემოგარენი შეინარჩუნა. ბიზანტიას თავს დაესხნენ თურქ-სელჩუკები ალფ-არსლანის მეთაურობით და სომხეთის ტერიტორია დაიკავეს, 1065 წელს ოღუზი თურქები ბალკანეთში შემოიჭრნენ, უნგრელებმა კი ბელგრადი დაიპყრეს.

ტახტზე ასვლისას უკვე ხანდაზმული და ავადმყოფი კონსტანტინე 1067 წლის 22 მაისს გარდაიცვალა. მისი უკანასკნელი ქმედება იყო განკარგულების გამოცემა, სადაც იგი მოითხოვდა, რომ მისი მემკვიდრე მხოლოდ მისი შვილი გამხდარიყო.

ოჯახი
პირველი ცოლისგან, კონსტანტინე დალასენოსის ქალიშვილისაგან, კონსტანტინეს ჰყავდა შვილები, თუმცა მათი სახელები უცნობია. მეორე ცოლისაგან, ეუდოკია მაკრემბოლიტისასაგან ჰყავდა შემდეგი შვილები:
მიხეილ დუკა — ბიზანტიის იმპერატორი 1071-1078 წლებში.
ანდრონიკე დუკა
კონსტანტინე დუკა
ანა დუკინა
თეოდორა ანა დუკინა — ვენეციის დოჟის, დომენიკო სელვოს მეუღლე.
ზოია დუკინა — ადრიანე კომნენოსის, იმპერატორ ალექსი კომნენოსის ძმის მეუღლე.
კენეტ ეროუ

კენეტ ჯოზეფ ეროუ (; დ. 23 აგვისტო, 1923, ნიუ-იორკი — გ. 21 თებერვალი, 2017) — ამერიკელი ეკონომისტი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკის დარგში (1972) „ნოვატორული წვლილისთვის წონასწორობის საერთო თეორიასა და კეთილდღეობის თეორიაში“.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1921 წელს ნიუ-იორკში, რუმინელი ებრაელების ოჯახში. 1940 წელს მიიღო მათემატიკის ბაკალავრის ხარისხი ნიუ-იორკის საქალაქო კოლეჯში, მაგისტრის ხარისხი — 1941 წელს, ეკონომიკის დოქტორის ხარისხი კი 1951 წელს მიანიჭეს კოლუმბიის უნივერსიტეტში. სხვადასხვა დროს მუშაობდა ჩიკაგოს, სტენფორდისა და ჰარვარდის უნივერსიტეტებში. საერთაშორისო ეკონომიკური ასოციაციის პრეზიდენტი (1983—1986). ეკონომეტრიკული საზოგადოების პრეზიდენტი (1956). 1957 წელს დააჯილდოეს ჯონ ბეიტს კლარკის მედლით.
ჭეშოს კოშკები

ჭეშოს კოშკების კომპლექსი — კოშკების კომპლექსი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თუშეთში, ნასოფლარ ჭეშოს ტერიტორიაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

კომპლექსი შედგება ფერდობის დაყოლებით ერთ ხაზზე განლაგებული და ერთმანეთისგან თანაბარი მანძილით (დაახლოებით 200 მ) დაშორებული, სამი კოშკისაგან. სამივე კოშკი გეგმით კვადრატულია, ზემოთკენ შევიწროვებული. ნაშენია ფიქლით. წყობა მშრალია. სამივე მათგანი ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეული აქვთ სახურავი და ხის სართულშუა გადახურვა, მონგრეულია ზედა სართულის კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი.

ზედა კოშკი, რომელიც ყველაზე მაღლა, ჩრდილოეთით დგას, სამსართულიანია. შესასვლელი სართულზე სამხრეთიდან აქვს. კარი თაღოვანია. სართულის სამხრეთ, აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო მცირე ზომის თაღოვანი სარკმელია. სართულის ოთხივე კედელში მაშიკულის კვალია შემორჩენილი.
შუა კოშკი ოთხსართულიანია. თაღოვანი შესასვლელი სართულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კედელშია გაჭრილი. დანარჩენი კედლები ყრუა. სართულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში მცირე ზომის თაღოვანი სარკმელია. სართულს, ყოველ მხარეს, თითო მაშიკული ჰქონია (შემორჩენილია კვალი).

ქვედა, ყველაზე დაბლა (სამხრეთით) მდებარე კოშკი სამსართულიანია. შესასვლელი სართულზე სამხრეთიდან აქვს. კარი ისრული თაღითაა გადახურული. სართულის დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში თითო მცირე ზომის თაღოვანი სარკმელია. სართულის სამხრეთ კედელში – ორი სათოფური. სართულის ოთხივე კედელში შემორჩენილია მაშიკულის კვალი.
ჭეშოს კოშკი

ჭეშოს კოშკი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თუშეთში, ნასოფლარ ჭეშოს სამხრეთ-დასავლეთით 600 მეტრში, მდინარე პირიქითი ალაზნის მარცხენა ნაპირზე, კლდოვან ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

კოშკი გეგმით კვადრატულია (4 4 მ). ოთხსართულიანი, ზემოთკენ შევიწროვებული. ნაშენია ფიქლით. წყობა მშრალია. კედლები გარედან შელესილი ყოფილა. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სახურავი, სართულის კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი და ხის სართულშუა გადახურვა. შესასვლელი სართულზეა, სამხრეთიდან, მიწიდან 1,8 მეტრის სიმაღლეზე. კარი თაღოვანია. სართულის აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლებში თითო თაღოვანი სარკმელია. სართულს სამხრეთიდან სამი სათოფური აქვს. ჩრდილოეთით – ერთი. სართულს ოთხივე თითო მაშიკული ჰქონია.
აბალოიძეების კოშკი

აბალოიძეების კოშკი — კოშკი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თუშეთში, ნასოფლარ ჭეშოს დასავლეთით 500 მეტრში, კლდოვან შემაღლებაზე. განეკუთვნება - საუკუნეებს. ეკუთვნოდა აბალოიძეებს.

კოშკი (6,2 5,5 მ) ხუთსართულიანია, ზემოთკენ შევიწროვებული; ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სახურავი, ბოლო სართულის კედლების ზედა ნაწილები და სართულშუა გადახურვა.

 სართულზე შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი თაღოვანია. ჩრდილოეთ კედლის ზედა ნაწილში, შუაში, ოდნავ შვერილი პილასტრია, მის აღმოსავლეთით – ღრმა, სწორკუთხა ნიში. ამ კედლის ქვედა ნაწილს კლდის ქანი ქმნის. სართულის აღმოსავლეთ კედლის ჩრდილოეთ ნაწილში თაღოვანი კარია გაჭრილი. ამავე კედლის სამხრეთ ნაწილში და დასავლეთ კედელში თითო სწორკუთხა სარკმელია, ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ კიდესთან და სამხრეთ კედლის შუაში – თაღოვანი სარკმლები. სამხრეთ კედელში, სარკმლის დასავლეთით, პარალელურწირთხლებიანი ვიწრო სათოფურია. სართულზე ჩრდილოეთ კედლის შუაში თაღოვანი კარია, მის დასავლეთით – სწორკუთხა სარკმელი, სარკმელსა და კარს შორის – ვიწრო პარალელურწირთხლებიანი სათოფური. სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედლებში ორ-ორი თაღოვანი სარკმელია. ერთი ასეთივე სარკმელი დასავლეთ კედელშიცაა. სართულზე, სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედლებში, ორ-ორი თაღოვანი სარკმელია, ხოლო ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლების ღერძებზე – თითო. სართულის კედლების უმნიშვნელო ნაწილია შემორჩენილი. სართულები მისადგმელი კიბით უკავშირდებოდა ერთმანეთს.
ხისოს კოშკი

ხისოს კოშკი — კოშკი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თუშეთში, სოფელ ხისოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ხისო-ომალოს გზის მარცხენა მხარეს. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.

კოშკი გეგმით ოთხკუთხა (4,9 4,1 მ) ზემოთკენ შევიწროვებული. ნაგებია ფიქლით, წყობა მშრალია. დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სახურავი და სართულშუა გადახურვა. მონგრეულია სართულის კედლების ზედა ნაწილი.

პირველ სართულზე შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი თაღოვანია. სამხრეთ კედელში ირიბად გაჭრილი ორი სათოფურია. მეორე სართულის ჩრდილოეთ კედელში თაღოვანი კარია.

კოშკის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კედელზე მიყრდნობილია კედელი (სიგრძე 7 მ, სიმაღლე 2,5 მ), რომელშიც მოწყობილია სწორკუთხა კარი და სხვადასხვა დონეზე განლაგებული ხუთი სათოფური.
ჯვარბოსელის კოშკები

ჯვარბოსელის კოშკები — კოშკები მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თუშეთში, ნასოფლარ ჯვარბოსელის სამხრეთით. ერთმანეთისგან ორმოციოდე მეტრის დაშორებით. განეკუთვნებიან გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

აღმოსავლეთით მდგარი კოშკი ოთხსართულიანია, ზემოთკენ შევიწროებული. ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია. შესასვლელი დასავლეთიდან, პირველ სართულზეა. კარი სამკუთხა თაღითაა გადახურული.

სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში სათოფურებია მოწყობილი. მეორე სართულის დასავლეთ კედლებში სათოფურებია მოწყობილი. მეორე სართულის დასავლეთ კედელში გარეთკენ დავიწროებული ორი თაღოვანი სარკმელია. მსგავსი სარკმელია ჩრდილოეთ კედელშიც, რომლის გვერდით ერთი სათოფურია. ერთი სათოფურია აღმოსავლეთ კედელში. მესამე სართულზე რამდენიმე სათოფურია. მეოთხე სართულს ყოველ მხარეს თითო სალოდე პქონია, რომლებისგანაც მხოლოდ კვალი შემორჩა.
დასავლეთით მდგარი კოშკი ექვსსართულიანია. გეგმით კვადრატული (7 7 მ). ნაგებია ფიქლით - მშრალად. ძეგლი დაზიანებულია. ჩამონგრეულია სახურავი და სართულშუა გადახურვა. მონგრეულია ზედა სართულის კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი.

პირველ სართულზე შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა. კარი თაღოვანია. დასავლეთ კედლის ჩრდილოეთ ნაწილში თაღოვანი სარკმელია, რომელსაც საფეხურებად დამუშავებული რაფა აქვს. მეორე სართულის აღმოსავლეთ კედელში ფართო თაღოვანი კარია. კარის ორივე მხარეს - ვიწრო სწორკუთხა სარკმლები. დასავლეთ კედელში გარეთკენ მკვეთრად შევიწროებული ორი სარკმელია. ერთი თაღოვანი სარკმელია სამხრეთ კედლის შუაში, რომლის გვერდებზე თაღოვანი სათოფურებია მოწყობილი. ჩრდილოეთ კედელში ორი თაღოვანი ნიშია. მესამე, მეოთხე და მეხუთე სართულების ოთხივე კედელი სათოფურებითაა აღჭურვილი. მეექვსე სართულს სათოფურების გარდა სალოდეებიც ჰქონია, რომლებისგანაც მხოლოდ კვალი შემორჩა.