iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჩოლაბური

ჩოლაბური — მდინარე დასავლეთ საქართველოში, ზესტაფონისა და თერჯოლის მუნიციპალიტეტებში, ყვირილის მარჯვენა შენაკადი. წარმოიქმნება მდინარეების ძუსისა და ბუჯის შეერთებით, ზღვის დონიდან 170 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 22 კმ, აუზის ფართობი 565 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. გაზაფხულზე ახასიათებს წყალდიდობა, შემოდგომასა და ზაფხულში — წყალმოვარდნები, ზამთარში — წყალმცირობა. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 11,4 მ³/წმ.

ციტატა
ძუსა

ძუსა — მდინარე დასავლეთ საქართველოში, ტყიბულის, თერჯოლისა და ზესტაფონის მუნიციპალიტეტებში, მდინარე ჩოლაბურის მარჯვენა შემდგენელი. სათავე აქვს რაჭის ქედის სამხრეთ კალთაზე. სიგრძე 25 კმ, აუზის ფართობი 111 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალმცირობა იცის ზამთარში, წყალდიდობა გაზაფხულზე, წყალმოვარდნები — ზაფხულ-შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 2,55 მ³/წმ.

ერთვის მდინარე ბუჯას და წარმოქმნის ჩოლაბურს.

ვახუშტი ბატონიშვილის შრომაში „აღწერა სამეფოჲსა საქართველოჲსა“ მოხსენიებულია მდინარე „ზუსა“, რომელმაც შემდგომში ფონეტიკური ცვლილება განიცადა. აგრეთვე, ნახსენებია „კანკიბე“ — ბოგირი მდინარე ზუსაზე.
გეოგრაფიული ციკლი

გეოგრაფიული ციკლი, ეროზიის ციკლი, გეომორფოლოგიური ციკლი — დედამიწის ზედაპირის ამ თუ იმ უბნის რელიეფის თანმიმდევრული ცვლილების იდეალიზებული მსვლელობა, რომელიც იწყება ტექტონიკური აზევების სტადიით მსოფლიო ოკეანის დონიდან და რომელიც გრძელდება ხანმოკლე დანაწევრებული მთიანი რელიეფის ჩამოყალიბებით. შემდეგ იწყება კომპლექსური დენუდაცია, რომელიც მიმდინარეობს ამა თუ იმ ეგზოგენური ფაქტორის გაბატონებული გავლენით; შედეგად მიმდინარეობს ხეობების გაფართოება, მათი ფსკერის გაბრტყელება და მდინარეთაშორისის კალთების გადამრეცება.

ციკლი სრულდება რელიეფის დადაბლებითა და მოსწორებით და ეროზიის ბაზისის დონეზე საწყისთან ახლოს მდგომი პენეპლენის ჩამოყალიბებით. კლიმატური პირობებისა და დენუდაციის წამყვანი ფაქტორის გათვალისწინებით, განასხვავებენ წყლიან-ეროზიულ (ნორმალურ), არიდულ, მყინვარულ, ზღვიურ (სანაპირო) და კარსტულ ციკლებს.

თითოეულ ციკლში გამოიყოფა რელიეფის „ახალგაზრდა“, „მომწიფებული“ და „ძველი“ სტადიები, რომლებიც გამოირჩევიან თავიანთი მორფოლოგიური თავისებურებებით. „ახალგაზრდა“ სტადიაში ტექტონიკური აზევებების შედეგად წარმოიქმნება მთიანი რელიეფი, რომელიც ინტენსიური ეროზიის შედეგად დანაწევრებულია ღრმა და ვიწრო ხეობებითა და მახვილ-თხემებიანი ქედებით; „მომწიფებულ“ სტადიაში ეროზიული და დენუდაციური პროცესების შედეგად ფართოვდება ხეობები, გამომუშავდება მათი ბრტყელი ფსკერი, ფორმირდება წყალგამყოფები და ფერდობები. „ძველ“ სტადიაში დენუდაცია რელიეფს აბრტყელებს პენეპლენამდე, რითაც სრულდება მოცემული ციკლი. გეოგრაფიული ციკლის საშუალო ხანგრძლივობაა ათეულობით მილიონი წელი.

ეგზოგენური ფაქტორების ერთი და იგივე შეხამებით რელიეფის განვითარება დედამიწის ქერქის მოცემული მონაკვეთის გეოლოგიური აგებულების შესაბამისად, არათანაბარად მიმდინარეობს. დედამიქის ქერქის აზევების განმეორებითმა აქტივიზაციამ შესაძლოა დასაბამი მისცეს ახალ გეოგრაფიულ ციკლს. გეოლოგიისა და გეომორფოლოგიის მეცნიერებების განვითარების (განსაკუთრებით „ახალი გლობალური ტექტონიკის“ თეორიის) შემდეგ დადასტურდა მოდელის წინასწარი ხასიათი.
აღდგომის კუნძულის დროშა

აღდგომის კუნძულის დროშა (რაპან. ) — აღდგომის კუნძულის ადგილობრივების, ეთნიკურად რაპანუის ხალხის ემბლემა, რომელიც არაოფიციალურად მისი მუნიციპალური და პროვინციული სიმბოლოცაა.

რაპანუის ენაზე რემირო (დროშის ადგილობრივი სახელწოდება) აღნიშნავს ტორომიროს ხისგან დამზადებულ ყელსაბამს, რასაც ტომობრიობისა და მმართველობის სიმბოლოდ იყენებდნენ ტომთა ბელადები ანუ არიკიები რელიგიური ცერემონიებისას. იგი შედგება ნახევარმთვარის ფორმის ფიგურისგან, რომელსაც კიდეებზე განცალკევებულად ამოკვეთილი აქვს ორი ადამიანის სახე, რომლებიც ერთმანეთს უყურებენ.

დროშია ადრეული ვერსიები გამოიყენებოდა 1876 — 1888 წლებში. წითელი ფერის რემირო გამოსახულია თეთრ ფონზე, რაც მანას ძალაუფლების სიმბოლოა. ძველ დროშაზე გამოსახული ოთხი შავი ანთროპომორფული ფიგურა კი გამოხატავს მითოლოგიურ ფრინველ მანუტარას, რომელიც კუნძულის სანაპიროებზეა გავრცელებული.

ამჟამინდელი დროშა მიღებულ იქნა 2006 წლის 9 მაისს.
ლუგანოს ტბა

ლუგანოს ტბა — მყინვარული ტბა სამხრეთ-აღმოსავლეთ შვეიცარიაში, იტალია-შვეიცარიის საზღვარზე. სახელი ეწოდა ქალაქ ლუგანოსგან, რომელიც კომოსა და ლაგო-მაჯორეს ტბებს შორის მდებარეობს. ახ. წ. 590 წელს, გრიგოლ ტურელმა მას კერეზიო უწოდა, სახელი, რომელიც როგორც მიაჩნიათ ლათინური სიტყვა -სგან მომდინარეობს და ალუბალს მიშნავს, რაც მიუთითებს ალუბლის ხეების სიუხვეზე, რომლებიც ერთ დროს უხვად ყოფილა გავრცელებული ტბის სანაპიროებზე. 804 წლის დოკუმენტში ტბა ლაკო-ლუნასკოს სახელით გამოჩნდა.

ტბის ფართობი 48,7 კმ²-ია, საიდანაც 63% შვეიცარიის ტერიტორიაზე მდებარეობს, 37% კი იტალიის. საშუალო სიგანე დაახლოებით 1 კმ-ია, სიღრმე — 288 მ და ის ჩრდილოეთ ნაწილში ფიქსირდება.

1848 წელს მიდლესა და ბისონეს მუნიუციპალიტეტებს შორის აშენდა მიდლეს დამბა. ამ მონაკვეთში გადის ავტომაგისტრალი და გოტარდის რკინიგზა, რომლებიც ერთმანეთთან ლუგანოს და კიასოს აკავშირებს. დამბა ერთმანეთისგან ყოფს ჩრდილოეთისა და სამხრეთის აუზებს.

ტბის სანაპიროებზე გადაჭიმულია ტურისტებში პოპულარული მთები — მონტე-ბრე (925 მ), მონტე-სან-სალვატორე (912 მ) და მონტე-ჯენეროზო (1 701 მ). ტბისგან სამხრეთით მდებარეობს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი მონტე-სან-ჯორჯიო.
ჰაუეა

ჰაუეა — ტბა ახალი ზელანდიის უდიდეს კუნძულ — სამხრეთ კუნძულზე.
მდებარეობს ოტაგოს რეგიონში, ქალაქ დანიდინიდან ჩრდილო-დასავლეთით დაახლოებით 293 კილომეტრში.
ვრცელდება ზღვის დონიდან 348 მ სიმაღლეზე. ფართობი 141 კმ², უდიდესი სიღრმე 392 მ.
ტბის სახელწოდება წარმოსდგება მაორიდან, სავარაუდოდ ადგილობრივი ტომის სახელწოდებიდან, რომლის ზუსტი მნიშვნელობა დადგენილი არ არის.

ჰესის ენერგიის გაუმჯობესებისათვის 1958 წელს ტბის დონე ხელოვნურად აწიეს 20 მეტრით.
ტბა ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 35 კილომეტრზე, სიგანე 8 კილომეტრი.
ხეობაში მოქცეული მყინვარული წარმოშობის ტბაა, რომლის ქვაბული გაჩენილია მყინვარული მოძრაობების შედეგად უკანასკნელი გამყინვარების დროს.
ტბიდან გამოედინება ამავე სახელწოდების მდინარე. ტბაში ჩაედინება მდინარე ჰანტერი.

ჰაუეას ტბიდან დასავლეთით 8 კილომეტრში მდებარეობს ტბა უანაკა. მინიმალური მანძილი ამ ორ ტბას შორის 1 კილომეტრია.
დღეისათვის ჰაუეას ტბა ტურისტებისთვის პოპულარული ადგილია. ჰაუეას გააჩნია დიდი ჰიდროენერგეტიკული პოტენციალი.
ევროპელთაგან ტბის პირველი აღმომჩენია ნათანიელ ჩალმერსი, რომელმაც ტბა 1853 წელს ინახულა.
ომოდეოს ტბა

ომოდეო — ხელოვნური ტბა იტალიაში, კუნძულ სარდინიის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში.

ტბა 1920-იან წლებში აშენდა. დამბა, რომელიც ინჟინერმა ანჯელო ომოდეომ დააპროექტა და გაიხსნა 1924 წელს. ამ დროისთვის ის ევროპაში უდიდესი წყალსაცავი იყო. ტბის სიგრძე 20 კმ-ია.

1997 წელს აშენდა ახალი დამბა, რომელიც მიეძღვნა შუა საუკუნეების სარდინიელ მოსამართლე ელეონორა არბორეელს. მისი სიგრძე 582 მეტრია, სიგანე კი 120 მ.
რავენის არიანული სანათლავი

რავენის არიანული სანათლავი — არიანული სანათლავი, მდებარეობს იტალიის ქალაქ რავენაში, აგებულია - საუკუნეების მიჯნაზე თეოდორიხ დიდის განკარგულებით, რომელიც იყო არიანელების მხარდამჭერი.

1996 წელს მავზოლეუმი რავენის სხვა ადრექრისტიანულ ღირსშესანიშნაობებთან ერთად შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
მამუკა გორგოძე

მამუკა გორგოძე (დ. 14 ივლისი, 1984, თბილისი) — საქართველოს ეროვნულ ნაკრებსა და ფრანგულ კლუბ მონპელიეში მოთამაშე ქართველი მორაგბე. მისი დებიუტი საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში შედგა 2003 წელს 18 წლის ასაკში. სულ ნაკრებში ნათამაშები აქვს 64 მატჩი. 2005 წლიდან 2015-მდე თამაშობდა საფრანგეთის ტოპ-14-ში მონპელიე ჰერო მონპელიეს შემადგენლობაში, ამჟამად თამაშობს ტოპ-14-ის კლუბ ტულონში.
უძრავი ნივთი

უძრავი ნივთი — მიწის ნაკვეთი მასში არსებული წიაღისეულით, მიწაზე აღმოცენებული მცენარეები, ასევე შენობა-ნაგებობანი, რომლებიც მყარად დგას მიწაზე. უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძენზე ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. უძრავ ნივთზე საკუთრების ან სხვა უფლების მისატოვებლად აუცილებელია უფლებამოსილი პირის განცხადება ამ უფლების მიტოვების შესახებ, და ამ განცხადების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. განცხადება უნდა ჩაბარდეს რეესტრის სამსახურს. მხოლოდ ამის შემდეგ იძენს უფლების მიტოვების განცხადება სავალდებულო ძალას. გათვალიწინებულია უძრავ ნივთებზე საკუთრების შეძენა ხანდაზმულობითაც — თუ პირი საჯარო რეესტრში შეტანილია მიწის ნაკვეთის ან სხვა უძრავი ქონების მესაკუთრედ ისე, რომ არ შეუძენია საკუთრების უფლება მათზე, იგი მოიპოვებს ამ საკუთრების უფლებას, თუკი რეგისტრაცია არსებობდა თხუთმეტი წლის განმავლობაში და ამ ხნის მანძილზე პირი ფლობდა მათ, როგორც საკუთარს.
სანტ-აპოლინარე-ნუოვოს ეკლესია

სანტ-აპოლინარე-ნუოვოს ეკლესია — ადრექრისტიანული ბაზილიკური ეკლესია. მდებარეობს იტალიის ქალაქ რავენაში, აგებულია - საუკუნეების მიჯნაზე ოსტგოთების მეფის თეოდორიხ დიდის განკარგულებით. ბაზილიკაში დაცულია მოზაიკის მრავალი შესანიშნავი ნიმუში, რომელთაგან ზოგიერთი თარიღდება ბაზილიკის მშენებლობის დასასრულით.

1996 წელს მავზოლეუმი რავენის სხვა ადრექრისტიანულ ღირსშესანიშნაობებთან ერთად შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
ორტა (ტბა)

ორტა — ტბა ჩრდილოეთ იტალიაში, ლაგო-მაჯორეს დასავლეთით.

ამჟამინდელი სახელი ტბას საუკუნიდან ეწოდება, მანამდე კი ლაგო-დი-სან-ჯულიოს ეძახდნენ წმინდა იულიუს ორტელის ( ს) პატივსაცემად, რომელიც რეგიონის მფარველად მიიჩნევა. ტბის პოეტური სახელია კუზიო. მისი სამხრეთი კიდე ტურინი-მილანის სარკინიგზო ხაზის სიახლოვეს მდებარეობს.

ტბის პეიზაჟი ხასიათით იტალიურია, მასში მდებარე სან-ჯიულიოს კუნძულზე განლაგებულია რამდენიმე თვალწარმტაცი ნაგებობა, მისი სახელიც წმინდა იულიუს ორტელს იკავშირდება, რომელიც ამ კუნძულზე საუკუნეში ცხოვრობდა.

ტბის გარშემო მდებარეობს პატარა ქალაქი ორტა-სან-ჯულიო, რომელიც გაშენებულია ნახევარკუნძულზე, ტბის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ჩრდილოეთ სანაპიროზე მდებარეობს კომუნა ომენია, აღმოსავლეთით — პეტენასკო, დასავლეთით კი პელა. სავარაუდოდ, ორტის ტბა წყლის უფრო დიდი მასის ნარჩენია, რომლიდანაც მდინარე ტოკე გამოედინებოდა სამხრეთის მიმართულებით. როდესაც მყინვარებმა უკან დაიხია, მათი ადგილი წყალმა დაიკავა.
სანტ-აპოლინარე-ინ-კლასეს ეკლესია

სანტ-აპოლინარე-ინ-კლასეს ეკლესია — ადრებიზანტიური ხანის ბაზილიკური ეკლესია. მდებარეობს იტალიის ქალაქ რავენაში, კლასეს რაიონში. აგებულია საუკუნის მეორე მეოთხედში, რავენის პირველი ეპისკოპოსის აპოლინარ რავენელის საფლავზე.

1996 წელს მავზოლეუმი რავენის სხვა ადრექრისტიანულ ღირსშესანიშნაობებთან ერთად შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
რავენის საარქიეპისკოპოსო კაპელა

რავენის საარქიეპისკოპოსო კაპელა — რავენის ეპისკოპოსის რეზიდენცია. აგებულია - საუკუნეების მიჯნაზე თეოდორიხ დიდის (489-526) მმართველობისას, ეპისკოპოს პეტრე -ის დროს. კაპელა ანდრია პირველწოდებულის სახელობისაა.

1996 წელს მავზოლეუმი რავენის სხვა ადრექრისტიანულ ღირსშესანიშნაობებთან ერთად შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.
აპოლინარ რავენელი

აპოლინარ რავენელი (; დ. ?, ანტიოქია — გ. 23 ივლისი, 75, რავენა) — საუკუნის ქრისტიანი წმინდანი, რავენის ეპისკოპოსი. მართლმადიდებლები მოიხსენიებენ 5 აგვისტოს (ძველი სტილით 23 ივლისს), ხოლო კათოლიკეები ახალი სტილით 20 ივლისს.

ცხოვრება და მოღვაწეობა
აპოლინარ რავენელი წარმოშობით ანტიოქიელი იყო. რავენის ეპისკოპოსად იგი პავლე მოციქულმა აკურთხა რომში, იმპერატორ კლავდიუსის (41-54) დროს. წმინდა აპოლინარი 28 წლის მანძილზე განაგებდა რავენის ეკლესიას და გარდაიცვალა ქრისტეს შობიდან დაახლოებით 75 წელს.
კოგინასი

კოგინასის ტბა — ხელოვნური ტბა იტალიაში, კუნძულ სარდინიის ჩრდილოეთ ნაწილში. მდებარეობს სასარისა და ოლბია-ტემპიოს პროვინციებს შორის. მისი ფართობი 17,8 კმ²-ია, ტევადობა კი 254 მ³ წყალი, რის შედეგადაც ის რეგიონის მეორე უდიდესი ტბა (ომოდეოს ტბის შემდეგ) და იტალიის ერთ-ერთი უმთავრესი წყალსაცავია.

დამბა, რომელიც ფაშისტური რეჟიმისას აშენდა 1924 წელს, 185 მეტრი სიგრძის და 58 მეტრი სიგანისაა. მისი ფუნქციაა წყლის შეგუბება, მაგრამ ასევე გააჩნია ჰიდროელექტროსადგური.

ტბა მდიდარია ეკოსისტემით, ამავე დროს იგი იქცა მნიშვნელოვან ტურისტულ ღირსშესანიშნაობად — მის სანაპიროებზე გამოჩნდა სასტუმროები, რესტორნები და აფროსნობის კლუბი.
ვარეზეს ტბა

ვარეზეს ტბა — მყინვარული წარმოშობის ტბა ჩრდილოეთ იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში, ზღვის დონიდან 238 მეტრზე. მისი ფართობი 14,5 კმ²-ია, საშუალო სიღრმე 11 მ, მაქსიმალური სიღრმე კი 23 მ.

მდებარეობს ამავე სახელწოდების ქალაქის აღმოსავლეთით და ლაგო-მაჯორეს ტბის დასავლეთით. ტბის ჩრდილოეთით იშლება პატარა ბორცვები, რომელთა უმაღლესი წერტილის ზღვის დონიდან 1 226 მეტრზე იწევა. სანაპიროებზე გაშენებულია 9 კომუნა.

ტბის რაიონში დაახლოებით 170 სახეობის ფრინველი ბინადრობს.
სამხრეთი ინილჩექი

სამხრეთი ინილჩექი — დენდრიტულ-ხეობური ტიპის მყინვარი ცენტრალურ აზიაში, ტიან-შანში, ყირგიზეთში. მსოფლიოს ერთ-ერთი უგრძესი და ტიან-შანის უდიდესი მყინვარია. სიგრძე 60,5 კმ, ფართობი 567,2 კმ². იწყება ვეებერთელა ფირნული ცირკისმაგვარი აუზიდან 7440 მ სიმაღლეზე. ფირნის ხაზი გადის 4580 მ სიმაღლეზე. მდებარეობს ისიქ-ქოლის ტბის აღმოსავლეთით, ხან-თენგრის მასივში, მდინარე ინილჩექის სათავეებში. იერთებს დაახლოებით 80-მდე მყინვარ-შენაკადს. სამხრეთ დაბოლოებაზე არის მკვდარი ყინულის მონაკვეთი. მყინვარ ჩრდილოეთ ინილჩექიდან გამოყოფილია მაღალმთიანი ქედით. თითქმის 43 კმ სიგრძის მყინვარის ენის ბოლო მდებარეობს ზღვის დონიდან 2800 მ სიმაღლეზე. უმეტესად აქვს ჩრდილოეთური მიმართულება, შემდეგ მკვეთრად უხვევს დასავლეთისაკენ. ყინულის სისქე ადგილ-ადგილ 150–200 მ-ია. ენის ბოლო 14 კმ-იანი მონაკვეთი დაფარულია მორენით.
ვიკოს ტბა

ვიკოს ტბა — კალდერული ტბა ცენტრალურ იტალიაში, ლაციოს რეგიონში. წარმოადგენს იტალიის ერთ-ერთ ყველაზე მაღლა მდებარე ტბას (ზღვის დონიდან 510 მ). ადმინისტრაციულად ის კაპრაროლის და რონჩილონეს კომუნების შემადგენლობაში შედის.

ტბა გარშემორტყმულია სიმინის ბორცვებით, რომელთა უმაღლესი წერტილი ზღის დონიდან 965 მეტრზე მდებარეობს. მიეკუთვნება ვიკოს ტბის ბუნების ნაკრძალს.

ლეგენდის მიხედვით, ვიკოს ტბა ჰერაკლემ შექმნა, რომელმაც თავისი კვერთხის მოსაპოვებლად ადგილობრივები დაიპყრო. როდესაც მან ეს შეძლო, მიწიდან ნაკადულმა ამოხეთქა და ასე შეიქმნა ტბა.

ტბას ვიკოს ვულკანის ცენტრალური კალდერა უჭირავს. ვულკანური კონუსი ჩამოყალიბდა 305 — 258 ათასი წლის წინ მიმდინარე ამოფრქვევების შედეგად. მოგვიანებით, დიდი მოცულობის პიროპლასტიკური ნაკადებისა და ვულკანური ფერფლის ამოფრქვევამ განაპირობა ვულკანური კონუსის პროგრესული კოლაფსი და კალდერის წარმოქმნა, სადაც 138 000 წლის წინ ვიკოს ტბა ჩაგუბდა.

ტბა მდინარე ვიკანოს წყლით იკვებება. ეტრუსკების მიერ გვირაბის აშენებამდე, სავარაუდოდ ტბა უფრო ღრმა იყო ვიდრე ის დღესაა. მასში მდებარეობს კუნძული მონტე-ვენერე.

არეალი ცნობილია პლაჟის ფართო ტყეებით, რომელიც ერთ-ერთი ყველაზე სამხრეთულია ევროპაში. სიმაღლე და გარსშემორტყმული კრატერის კალთები ქმნის საკმარისად ცივ პირობებე იმისთვის, რომ გადარჩეს ხეები. კრატერის ჩრდილოეთი, საკმაოდ ფართო ნაწილი ბუნების ნაკრძალს წარმოადგენს, რომელიც ამ ტყეების დაცვის მიზნითაა შექმნილი.
იდროს ტბა

იდროს ტბა (; ; ) — მყინვარული წარმოშობის ტბა იტალიაში, ალპების მთისწინეთში. უდიდესი ნაწილი მიეკუთვნება ბრეშის პროვინციას, გარკვეული ნაწილი კი ტრენტოს ავტონომიურ პროვინციას.

მდებარეობს ზღვის დონიდან 368 მეტრზე, რაც ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია ლომბარდიის ალპებისწინა ტბებს შორის. ძირითადად იკვებება მდინარე კეზეს წყლით. ეს მდინარე ამავე დროს ერთადერთია, რომელიც მისგან გამოედინება. ტბის ფართობი 11,4 კმ²-ია, მაქსიმალური სიღრმე — 122 მეტრი.

ტბას გარს აკრავს ტყიანი მთები. დაახლოებით 24 კმ-იანი სანაპირო ზოლი ოთხ კომუნას შორის იყოფა: იდრო, რომლისგანაც ის სახელს იღებს, ანფო, ბაგოლინო და ბონდონე.

იდროს ტბის წინაშე ბოლო დროს მწვავედ დგას აითროფიკაციის (ნიტრატები და ფოსფატების წყალში ჩადინება) საფრთხე, რაც გამოწვეულია საკანალიზაციო სისტემის არარსებობით, ასევე მისი მკვებავი წყლების საირიგაციოდ და ჰიდროენერგიის საწარმოებლად გამოყენებით. შედეგად, ის გახდა გარემოს, სასოფლო-სამეურნეო და ელექტროინდუსტრიებს შორის კონფლიქტის საგანი.

გალერეა
ჩრდილოეთი ინილჩექი

ჩრდილოეთი ინილჩექი — ხეობის ტიპის დატოტვილი მყინვარი ცენტრალურ აზიაში, ტიან-შანში, ყირგიზეთში. მსოფლიოს ერთ-ერთი უგრძესი და ტიან-შანის ერთ-ერთი უმსხვილესი მყინვარია. სიგრძე 38,2 კმ, ფართობი 181,2 კმ². ფირნის ხაზი გადის 4750 მ სიმაღლეზე.

მდებარეობს მდინარე ინილჩექის სათავეებში. წარსულში ერთვოდა მყინვარ სამხრეთ ინილჩექს. დღეისათვის ამ ორ მყინვარს შორის კავშირი დამყარებულია მკვდარი ყინულის მასივით, რომელიც საფუძვლად უდევს მერცბახერის ტბის ფსკერს.

მყინვარის ენის ბოლო მდებარეობს ზღვის დონიდან 3400 მ სიმაღლეზე. ფირნის ხაზი გადის 7000 მ სიმაღლეზე. მყინვარის ბოლოსა და სამხრეთი ინილჩექის ქვედა ნაწილს შორის მდებარეობს მერცბახერის ტბა და ზემო ტბა. 1996 წელს ჩრდილოეთი ინილჩექის მოძრაობის შედეგად თითქმის მთლიანად განადგურდა ზემო ტბა.
სკელიგი (ფილმი)

სკელიგი — რეჟისორ ანაბელ იანკელის კინოფილმი. წარმოადგენს ფანტასტიკურ დრამას.
მთავარ როლებში მონაწილეობენ: ტიმ როთი და ბილ მილნერი.
ფილმის სიუჟეტი დაფუძნებულია დევიდ ოლმონდის მისტიკურ ერთსახელოვან რომანზე.

სიუჟეტი
ფილმის მთავარი გმირია პატარა ბიჭი სახელად მაიკლი, რომელიც მშობლებთან ერთად ახალ სახლში გადადის საცხოვრებლად.
იგი აღმოაჩენს, რომ სახლთან ახლომდებარე ფარდულში ცხოვრობს უსახლკარო სახელად სკელიგი. მაიკლი მას დაუახლოვდება.
მალე იგი გაიგებს, რომ სკელიგი ნახევრად ფრინველი და ადამიანია ნახევრად ანგელოზი.
ივანე იანტბელიძე

ივანე (ვანო) იანტბელიძე (დ. 14 იანვარი, 1954, სამტრედია) — ქართველი მსახიობი, თელავის ვაჟა-ფშაველას სახელობის პროფესიული სახელმწიფო დრამატული
თეატრის მსახიობი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1986).

ბიოგრაფია
ივანე იანტბელიძე დაიბადა 1954 წლის 14 იანვარს ქალაქ სამტრედიაში. 1971 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა, 1975 წელს კი — შოთა რუსთაველის სახელობის საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. 1975 წლიდან თელავის სახელმწიფო თეატრის მსახიობია, 2001 წლიდან კი — ამავე თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი.

მიღებული აქვს საქართველოს სახელმწიფო პრემია, ასევე საქართველოს თეატრის მოღვაწეთა კავშირის ყოველწლიური პრემია სეზონში შესრულებული საუკეთესო სახისათვის „ალალე“ (1987) და „ჰენრიხ მეოთხე“ (1993), პრიზი მამაკაცის როლის საუკეთესო შესრულებისათვის ფილმში „ორი ხევსური“ (2006).

ფილმოგრაფია
1973: „ბრძოლაში მხოლოდ „მოხუცები“ მიდიან“ (ვანო კობახიძე, მფრინავი)
1975: „თერთმეტი იმედი“ (ბრეგვაძე)
1976: „ატი-ბატი, შლი სოლდატი...“ (ვანო კოდერიძე, რიგითი «რაინდი ვეფხვის ტყავის გარეშე»)
1982: „სევდიანი საყვირი“ რეჟ. დავით კობახიძე
1984: „ათოვდა ზამთრის ბაღებს“ რეჟ. გიორგი ლევაშოვ-თუმანიშვილი
1995: „ხიზნები“ რეჟ. ლეილა გორდელაძე
2006: „ორი ხევსური“ (ფაფახო ხანი) რეჟ. ზაქარია (ზაზა) კოლელიშვილი
2015: გვარდია , უკრაინული მინი-სერიალი, ოთხი სერია (გურამ ლევიძე, რესტორნის მფლობელი)
ნათამაშები როლები
თელავის თეატრი
ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
საქართველოს სახელმწიფო პრემია
1986: საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
1987: საქართველოს თეატრის მოღვაწეთა კავშირის ყოველწლიური პრემია სეზონში შესრულებული საუკეთესო სახისათვის „ალალე“
1993: საქართველოს თეატრის მოღვაწეთა კავშირის ყოველწლიური პრემია სეზონში შესრულებული საუკეთესო სახისათვის „ჰენრიხ მეოთხე“
2006: პრიზი მამაკაცის როლის საუკეთესო შესრულებისათვის ფილმში„ორი ხევსური“
ჯოდი მარში

ჯოდი მარში (; დ. 23 დეკემბერი, 1978) — ინგლისელი მსახიობი, კულტურისტი და ყოფილი მოდელი. იგი გამოჩნდა მაღალ რეიტინგულ ტაბლოიდებში და საკუთარ რეალიტი-შოუში სახელწოდებით „ჯოდი მარში სრულად“.

ჯოდი ლუიზ მარში დაიბადა ესექსის საგრაფოს ქალაქ ბრენტვუდში. იგი მდიდარი ოჯახის შვილია, კერძოდ, მამამისი შენობა-ნაგებობების კონტრაქტორია. განათლება მიიღო ქალაქ ბრენტვუდის დამოუკიდებელ სკოლაში. ჰყავს ძმა.

2009 წლის ივნისში გამოჩნდა ერთ-ერთი ჟურნალის გარეკანზე, 2010 წლის ნოემბერში კი სპეციალურ ორმაგ გამოშვებაში მამაკაცებისათვის განკუთვნილი ჟურნალის — „ “-ის გარეკანზე. 2009 წლის აპრილში მარში პოზიორობდა ჟურნალ „პლეიბოის“ ბრიტანული გამოცემისთვის.

2011 წლისათვის დაასრულა ფოტოსესია ჟურნალისთვის „ “. სხვადასხვა დროს ჯოდი მარშმა მონაწილეობა მიიღო მრავალ სატელევიზიო რეალიტი-შოუში. როგორც მსახიობი უმეტესად ტელესერიალებში მონაწილეობს. 2009 წელს ჯოდი მარში ბოდიბილდინგმა გაიტაცა, ჰყავს საკუთარი მწვრთნელი.
ტაუპოს ტბა

ტაუპო — ტბა ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთის კუნძულზე. ახალი ზელანდიის უდიდესი ტბა. მდებარეობს ვულკანურ პლატოზე, ზღვის დონიდან 356 მ სიმაღლეზე. ფართობი 616 კმ², წყალშემკრები აუზის ფართობი 3487 კმ², წყლის მოცულობა 59 კმ³. უდიდესი სიღრმე 186 მ. დრენირებულია ახალი ზელანდიის უდიდესი მდინარით — უაიკატოთი. ტბას ერთვის მდინარეები: უაიტაჰანუი, ტონგარირო, ტაურანგა-ტაუპო.

კალდერაში მოქცეული ვულკანური წარმოშობის ტბაა. ქვაბულის გენეზისი უკავშირდება სუპერვულკანის ამოფრქვევას. მოიცავს რამდენიმე ვულკანური წარმოშობის კრატერის ნაშთს, მათ შორის ვულკან ტაუპოს კრატერის რელიქტსაც. ტაუპოსა და მეზობლად მდებარე ვულკანების კატასტროფული ამოფრქვევების შედეგად დაახლ. 1800 წლის წინ შეიქმნა მოზრდილი კალდერა, რომელიც თანადროულ დროში ტბამ დაიკავა. ტაუპოს ტბა პირველად მოინახულეს ევროპელებმა 1830-იან წწ. ტბის სახელწოდება მომდინარეობს მაორიდან („ტაუპო ნუი ტია“) და ნიშნავს „დიდ მოსასხამს“.

ტბის მიმდებარე ტერიტორიაზე განვითარებულია ზომიერი კლიმატი. ჰაერის მაქსიმალური ტემპერატურა მერყეობს 23.3 °-იდან 11.2 °-მდე. წვიმის სახით ნალექები მთელი წლის განმავლობაშია. ტბის ირგვლივ იმართება მასობრივი ველოსიპედური შეჯიბრებები.

განვითარებულია ტურიზმი. დასვენების პოპულარული ადგილია. ტაუპოს ტბას წლიურად სტუმრობს 1,2 მლნ. ადამიანი. არის მრავალრიცხოვანი გეოთერმული წყაროები. ტბის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე გაშენებულია ქალაქი ტაუპო. თევზჭერა. მოიპოვება კალმახი.

ტბის სანაპიროსთან აღმართულ კლდებზე შემორჩენილია მაორული ნახატები, რომელთა ხილვაც მხოლოდ ნავით მისვლით არის შესაძლებელი.
ტაუპოს ტბიდან რამდენიმე კილომეტრში მდებარეობს ტონგარიროს ეროვნული პარკი.

გალერეა
ბერთა-როჯერსი

ბერთა-როჯერსი — დედამიწის ერთ-ერთი ყველაზე ღრმა ჭაბურღილი. მდებარეობს ოკლაჰომას შტატში (აშშ). ბურღვა დაიწყო 1972 წლის 12 ნოემბერს და გაგრძელდა 1974 წლის 18 აპრილამდე.

1974-1979 წლებში წარმოადგენდა მსოფლიოს ყველაზე ღრმა ჭაბურღილს. შემდეგ ახალი სარეკორდო ნიშნული კოლის ზეღრმა ჭაბურღილმა დაამყარა. 2 წლის განმავლობაში ჭაბურღილმა დედამიწის ქერქში გათხარა 9583 მ სიღრმე. ტექნიკური გაუმართაობის გამო 1974 წელს ბურღვა შეწყდა.
ჭამა და სექსი

ჭამა და სექსი — გიორგი ლიფონავას 2011 წლის ქართული კომედიური ფილმი.

სიუჟეტი
ფილმი შედგება 5 ნოველისგან.

პირველი ნოველის მთავარი გმირი ახალდაქორწინებული წყვილია. მათ პირველი ღამე ძვირადღირებულ სასტუმროში უნდა გაატარონ. თუმცა ყველაფერი ისე არ წარიმართება, როგორც ეს გმირებს წარმოუდგენიათ. მეორე ნოველაში ახალგაზრდა წყვილი ერთ-ერთის მშობლებთან გადადის საცხოვრებლად. მათი პრობლემებიც აქედან იწყება. მესამე ნოველაში სამი ცოლიანი მამაკაცი კიკეთში მეძავებთან ერთად წასვლას და გართობას გადაწყვეტს, თან კი ერთ-ერთი მეგობრის მეუღლის მიერ მომზადებულ ნიყვს წაიღებენ. მეოთხე ნოველაში მართლმადიდებელი ცოლ-ქმარი ცდილობს შეინახოს მარხვა: თავი შეიკავოს გარკვეულ საკვებისა და სექსისაგან. ბოლო ნოველაში კი ეჭვიანი ქმარი, რომელიც სამი წლით პარიზში მიემგზავრება, გადაწყვეტს ხელოვნური საქალწულე აპკის მეშვეობით აირიდოს თავიდან მეუღლის ღალატი.

როლებში
ვანო თარხნიშვილი
ნელი აგირბა
დიმიტრი ტატიშვილი
გია ცინაძე
თემიკო ჭიჭინაძე
ეკა ამირეჯიბი
ანი ტყებუჩავა
ლევან ყოჩიაშვილი
სალომე კოკუაშვილი
ნიკა წერედიანი
სოფო სებისკვერაძე
შორენა ბეგაშვილი
გიორგი ყველაშვილი
პალიკო ნოზაძე
ეკა ქართველიშვილი
გიორგი ვარდოსანიძე
ქეთი ჩაჩუა
თიკო ბედიანაშვილი
ქეთი კანტიძე

შეფასება
ფილმის შესახებ რეაქცია განსხვავებული და ურთიერთსაწინააღმდეგო იყო. ის გამოსვლისთანავე აქტიურად განიხილებოდა ქართულ ბლოგოსფეროში. კინომცოდნეებმა გოგი გვახარიამ და ნინია კაკაბაძემ ფილმს მოსაწყენი უწოდეს. ფილოსოფოსებმა გიგი თევზაძემ და გიგა ზედანიამ კი ის აღწერეს, როგორც კარგი კომედია.