iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბიძინა კანდელაკი

ბიძინა სიმონის ძე კანდელაკი (დ. 7 მარტი, 1902, ქუთაისი — გ. 22 მაისი, 1970, თბილისი) — ქართველი ქიმიკოსი, პროფესორი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
1924 წელს დაამთავრა თბილისის უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი და ასისტენტად დატოვეს პროფესორ პ. მელიქიშვილთან. 1927 წელს ნიჭიერი ახალგაზრდა მიავლინეს გერმანიაში, სადაც წარმატებით დაამთავრა გეტინგენის უნივერსიტეტის ქიმიური განყოფილება, შემდეგ იქვე მუშაობდა. 1929 წელს ასევე წარმატებით დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია, დაბრუნდა სამშობლოში და სათავეში ჩაუდგა ქიმიის კათედრებს სხვადასხვა ინსტიტუტში. 1935 წლიდან ხელმძღვანელობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ფიზიკური და კოლოიდური ქიმიის კათედრას. 1936–1939 წლებში იყო თბილისის პეტრე მელიქიშვილის სახელობის ქიმიის ინსტიტუტის დირექტორი.

ბიძინა კანდელაკის შრომებმა ტრიქოტროპიული გელების სტრუქტურისა და თვისებების შესახებ, მის მიერ წამოყენებული ლაბების კლასიფიკაციამ და სხვამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს კოლოდიური ქიმიის განვითარებაში. მან გამოაქვეყნა ორმოცდაათზე მეტი ნაშრომი ჩვენში და უცხოეთში. იგი როგორც კოლოდიური ქიმიის თვალსაჩინო სპეციალისტი დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა ქიმიკოსთა შორის. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით დასაფლავებულია მისი მეუღლე — მელიტა გიორგის ასული ზურმუხტაშვილი (დ. 9 მაისი, 1905, თბილისი — გ. 12 აგვისტო, 1991, იქვე).
კარლო კალაძე

კარლო რაჟდენის ძე კალაძე (დ. 16 მარტი, 1907, ეწერი, ახლანდელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტი — გ. 10 დეკემბერი, 1988, თბილისი) — ქართველი პოეტი, დრამატურგი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
პირველი ლექსები გამოაქვეყნა 1920 წელს არალეგალურ პრესაში კაკი ეწრელის ფსევდონიმით. 1924 წელს რედაქტორობდა ჟურნალ „პროლემაფს“. 1927-1930 წლებში იყო მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის დირექტორი. 1931 წელს მისი ინიციატივით ქუთაისში დაარსდა ლიტერატურული გაზეთი „სიტყვა და საქმე“. იგი იყო 1924 წელს ჩამოყალიბებული ახალგაზრდა პროლეტარული მწერლობის ორგანიზაციის ერთ-ერთი დამაარსებელი. მან აქტიური როლი შეასრულა საქართველოს მწერალთა კავშირის შექმნაში, იყო ამ კავშირის პრეზიდიუმის წევრი.

კარლო კალაძის ადრინდელი ლექსებისათვის დამახასიათებელია რევოლუციური და ეროვნული პათოსი. ამ პერიოდს ეკუთვნის პოეტის სხვადასხვა თემაზე შექმნილი ნაწარმოებები: „პოემა უჩარდიონი“, „მთების ეპოსი“, „ხერთვისის განთიადები“ და სხვა. კ. კალაძე განსაკუთრებული შემოქმედებით გამოეხმაურა დიდ სამამულო ომს. ხანგრძლივად იმყოფებოდა ჩრდილოეთ კავკასიის ფრონტზე და შექმნა ლექსებისა და პოემების წიგნი „შეხვედრები ბრძოლის ველზე“.

კარლო კალაზეს დიდი ამაგი მიუძღვის დრამატურგიაზეც. თეატრში, რომელსაც კ. მარჯანიშვილი ხელმძღვანელობდა, დაიდგა კ. კალაძის პიესები „როგორ?“ და „ხატიჯე“, ხოლო სპექტაკლებს „სოფლის საღამოები“, „სახლი მტკვრის პირას“ წარმატება ხვდა რუსთაველის სახელობის თეატრში.

დაჯილდოვებული იყო ოქტომბრის რევოლუციის, სამი შრომის წითელი დროშის და „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
მთავარი მიმდევრობა

ასტრონომიაში მთავარი მიმდევრობა — ვარსკვლავების უწყვეტი და განსხვავებული ჯგუფი, რომელიც ჩნდება დიაგრამებზე ვარსკვლავის ფერის სიკაშკაშესთან მიმართ. ეს ფერი-მაგნიტუდის დიაგრამები ჰერცშპრუნგ-რასელის დიაგრამების სახელითაა ცნობილი, რომელიც ეხნარ ჰერცშპრუნგმა და ჰენრი ნორის რასელმა განავითარეს. ამ დიაპაზონში მდებარე ვარსკვლავებს მთავარი მიმდევრობის ან „ჯუჯა“ ვარსკვლავებს უწოდებენ.

ვარსკვლავი წარმოქმნის შემდეგ გამოიმუშავებს თერმულ ენერგიას მკვრივ ბირთვში, რომელიც თერმობირთვული სინთეზით წყალბადის ჰელიუმად გარდაქმნის მეშვეობით ხდება. ვარსკვლავის სიცოცხლისას ამ ეტაპზე ყოფნის მანძილზე ის მოთავსებულია მთავარი მიმდევრობის გასწვრივ პოზიციაზე, რომელიც განისაზღვრება ძირითადად მისი მასით, მაგრამ ასევე დამოკიდებულია მის ქიმიურ კომპოზიციასა და სხვა ფაქტორებზე. მთავარი მიმდევრობის ყველა ვარსკვლავი ჰიდროსტატიკურ წონასწორობაშია, სადაც ბირთვიდან წამოსული გარე თერმული წნევა ბალანსირებულია გრავიტაციული კოლაფსის შიდა წნევით, ეს კი ვარსკვლავს დაშლისაგან იცავს. ბირთვში ენერგიის წარმოქმნის ტემპის ძლიერი დამოკიდებულება ტემპერატურასა და წნევაზე ეხმარება ვარსკვლავს ამ ბალანსის შენარჩუნებაში. ბირთვში წარმოქმნილი ენერგია გზას ზედაპირისკენ მიიკვლევს და ფოტოსფეროდან გამოსხივდება. ენერგიის მატარებელი ან გამოსხივებაა, ან კონვექცია, ეს უკანასკნელი კი ხდება იმ რეგიონებში, სადაც უფრო მკვეთრი ტემპერატურული გრადიენტი, მაღალი გაუმჭვირვალობა ან ორივე ერთადაა. მთავარი მიმდევრობა ზოგჯერ ზედა და ქვედა ნაწილებად იყოფა, რომელიც დაფუძნებულია დომინანტურ პროცესზე, რომელსაც ვარსკვლავი ენერგიის წარმოსაქმნელად იყენებს. 1,5 მზის მასაზე ნაკლები ვარსკვალვები ძირითადად წყალბადის ატომებს ასინთეზირებს და გარდაქმნის ჰელიუმად, ამ პროცესს კი პროტონ-პროტონული ჯაჭვი ეწოდება. ამ მასის ზემოთ, ზედა მთავარ მიმდევრობაში, ბირთვული სინთეზის პროცესი ძირითადად იყენებს ნახშირდბადის, აზოტისა და ჟანგბადის ატომებს, როგორც შუამალებს ნაჟ ციკლში, რომელიც წარმოქმნის ჰელიუმს წყალბადის ატომებისაგან. ორ მზის მასაზე მეტი მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავი ბირთვის რეგიონებში კონვექციას განიცდის, რომელიც ურევს ახლად წარმოქმნილ ჰელიუმს და ინარჩუნებს სინთეზის მოსახდენად საჭირო საწვავის პროპორციას. ამ მასის ქვემოთ ვარსკვალვების ბირთვები მთლიანად მასხივებელია და კონვექციური ზონები ზედაპირთან ახლოს აქვს. ვარსკვლავის მასის კლებასთან ერთად ვარსკვლავის მიერ წარმოქმნილი კონვექციური გარსის პროპორცია იზრდება, ხოლო მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავები 0,4 ☉-ით განიცდის კონვექციას მთელ მასაზე. როდესაც ბირთვის კონვექცია არ ხდება, ჰელიუმით მდიდარი ბირთვი ვითარდება, რომელიც გარშემორტყმულია წყალბადის გარე ფენებით.

ზოგადად, რაც უფრო მასიურია ვარსკვლავი, მით უფრო მცირეა მისი სიცოცხლის ხანგრძლივობა მთავარ მიმდევრობაზე. როდესაც ბირთვში წყალბადის საწვავი გამოილევა, ვარსკვლავი ჰრ დიაგრამაზე მთავარი მიმდევრობიდან გადაინაცვლებს. ვარსკვლავის ქცევა დამოკიდებულია მის მასაზე. 0,23 ☉-ზე ნაკლები ვარსკვლავი პირდაპირ თეთრი ჯუჯა ხდება, ხოლო 10 მზის მასამდე ვარსკვალვები გადის წითელი გიგანტის ფაზას. უფრო მასიური ვარსკვლავები ზეახლად აფეთქდება ან პირდაპირ შავ ხვრელად კოლაფსირდება.
ალექსანდრე ხეთაგური

ალექსანდრე ხეთაგური (დ. 5 აგვისტო, 1976, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი და ეკონომისტი.

ბიოგრაფია
1993–1997 წლებში სწავლობდა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტზე კომპიუტერული სისტემებისა და ქსელების სპეციალობით (ბაკალავრის ხარისხი). 2000 წელს დაამთავრა თბილისის ბიზნესისა და მარკეტინგის ინსტიტუტის ეკონომიკის ფაკულტეტი საბუღალტრო და აუდიტის სპეციალობით (მაგისტრის ხარისხი). 2000 წელს ფლორიდის უნივერსიტეტში (ფლორიდის შტატი, აშშ.) გაიარა თრენინგის კურსი კომუნალურ საწარმოთა რეგულირებისა და სტრატეგიის სპეციალობით (მსოფლიო ბანკის პროგრამა), ხოლო 2001 წელს — ფინანსებისა და საბიუჯეტო განვითარების საერთაშორისო თრენინგი (/-ის პროგრამა)ქ. პორტლენდი, მეინის შტატი, აშშ. 2000-2002 წლებში სწავლობდა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში ენერგეტიკის ფაკულტეტზე ენერგეტიკის მენეჯმენტის სპეციალობით (მაგისტრის ხარისხი). 1999-2000 წლებში იყო საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის აპარატის ეკონომიკური დეპატრამენტის წამყვანი სპეციალისტი. 2000-2002წწ. - საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის აპარატის ეკონომიკური დეპარტამენტის მთავარი სპეციალისტი. 2002-2004წწ. მუშაობდა საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის აპარატში მეთოდოლოგიური და ინფორმაციული უზრუნველყოფის დეპარტამენტის დირექტორად. 2004-2005 წლებში იყო საქართველოს ენერგეტიკის მინისტრის მოადგილე. 2005-2006 წლებში - მინისტრის პირველი მოადგილე. 2006-2007 წლებში ეკავა საქართველის ნავთობისა და გაზის კორპორაციის გენერალური დირექტორის თანამდებობა. 2007-2012 წლებში იყო ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრი. 2012 წლის 13 აგვისტოდან – 25 ოქტომბრამდე იყო ფინანსთა მინისტრი.
თედო ჯაფარიძე

თედო ჯაფარიძე (დ. 18 სექტემბერი, 1946, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი დიპლომატი, თანამდებობის პირი, მეცნიერი, პოლიტიკოსი, ფილოლოგი, საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრი (2003–2004). გენერალ-მაიორი.

ბიოგრაფია
1971 წელის დაამთავრა წითელი დროშის ორდენოსანი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. 1974–1977 წლებში თედო ჯაფარიძე საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიასთან არსებული აშშ-ისა და კანადის ინსტიტუტის ასპირანტურაში სწავლობდა. 1977–1989 წლებში ამავე ინსტიტუტის ჯერ უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, შემდეგ უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი იყო. 1990 წლიდან საგარეო საქმეთა სამინისტროს პოლიტიკური ანალიზისა და პროგნოზირების სამსახურის უფროსი იყო. 1991 წელს საგარეო საქმეთა მინისტრის პირველი მოადგილე. 1992 წელი — მუშაობს საქართველოს სახელმწიფოს მეთაურის თანაშემწედ ეროვნულ უშიშროების საკითხებში. 1994–2002 წლებში თედო ჯაფარიძე საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი იყო აშშ-სა და კანადაში. 2002 წელს დაინიშნა საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივნად. 2003 წლის 30 ნოემბრიდან 2004 წლის 20 მარტამდე იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრი. 2012–2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. არის 200-ზე მეტი სამეცნიერო პოლიტიკური პუბლიკაციის ავტორი.

ჰყავს ერთი შვილი. ფლობს ინგლისურ, ესპანურ, გერმანულ და რუსულ ენებს.

ჯილდოები
ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი (2018) „საქართველოს სახელმწიფოებრიობის განმტკიცების, საერთაშორისო ასპარეზზე საქართველოს ეროვნული ინტერესების დაცვისა და ქართული დიპლომატიის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისათვის“
ირაკლი რეხვიაშვილი

ირაკლი რეხვიაშვილი (დ. 1975) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს ეკონომიკის მინისტრი 2004 14 იანვრიდან 1 ივნისამდე.

ბიოგრაფია
1996 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლის ფაკულტეტი. 1998 წელს პრინსტონის უნივერსიტეტის ვუდროუ ვილსონის სახელობის საერთაშორისო და საზოგადოებრივ ურთიერთობათა სასწავლებელი. 2000-2004 წლებში იყო ბუდაპეშტში ადგილობრივი თვითმართველობისა და საჯარო სამსახურის რეფორმების ინსტიტუტის პროგრამების მენეჯერი.

ფლობს ინგლისურ, ესპანურ და რუსულ ენებს.
თამარ სულუხია

თამარ სულუხია (დ. 1968) — ქართველი ურბანისტი, მდგრადი განვითარების საერთაშორისო პრაქტიკოსი, სახელმწიფო მოღვაწე, თსუ ეკონომიკის საერთაშორისო სკოლის და -ის კვლევითი ინსტიტუტის აღმასრულებელი დირექტორი.

ბიოგრაფია
განათლება
1990 დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის არქიტექტურის ფაკულტეტი; 1997 წელს მოიპოვა მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი ურბანისტიკის მიმართულებით. 1994 წლებში -ის ერთწლიანი პროგრამის ფარგლებში (საქართველო და გერმანია) მოიპოვა მარკეტინგის საერთაშორისო სერტიფიკატი. განათლების ყველა საფეხურზე სწავლობდა აშშ-ში სახელმწიფო გრანტების დაფინანსებით, მაშ შორის 1994 წელს როგორც დოქტორანტი ჰარვარდის უნივერსიტეტის დიზაინის უმაღლესი სკოლის ურბანისტიკის კათედრაზე.

სამუშაო გამოცდილება
1993-1994 წლებში მუშაობდა აშშ-ის უცხოეთის მშენებლობათა დეპარტამენტში არქიტექტორად თბილისში. კითხულობდა მარკეტინგის კურსს მენეჯმენტის სკოლაში, ქალაქის სოციოლოგიას საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში, მუშაობდა აშშ საელჩოს ადმინისტრაციულ დეპარტამენტში, და 1995-2001 წლებში -ის ეკონომიკური განვითარების განყოფილების სპეციალისტად, სადაც საქართველოს გარდა ჩართული იყო პროექტებში აზერბაიჯანში. 2001-2002 წლებში ფულბრაიტის პროგრამის ფარგლებში აკადემიური წელი გაატარა მეცნიერ-მკვლევარის სტატუსით ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტის საჯარო პოლიტიკის ინსტიტუტში. 2002-2004 წლებში საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტი -ში ჩამოაყალიბა და ხელმძღვანელობდა ადგილობრივი მმართველობის ცენტრს და სამაგისტრო პროგრამას. 2002-2007 წლებში კითხულობდა ქალაქის პოლიტიკისა და მართვის კურსს. ამავე წლებში იყო არაერთი საერთაშორისო პროექტის კონსულტანტი, კვლევითი გრანტის მიმღები და სხვადასხვა არასამთავრობო ორგანიზაციის, მათ შორის საქართველოს ფარგლებს გარეთ მმართველი საბჭოს წევრი და ხელმძღვანელი (მიწის მესაკუთრეთა უფლებების დაცვის ასოციაცია, საქართველო; საერთაშორისო მეცნიერების ფონდი, რუსეთი და სხვა).

2004 წელს 5 თვის განმავლობაში მსახურობდა საქართველოს ინფრასტრუქტურისა და განვითარების მინისტრის თანამდებობაზე ზურაბ ჟვანიას კაბინეტში.

2004 წლიდან დღემდე არის მსოფლიო ბანკის საერთაშორისო პერსონალი, 2010-2016 წლებში იყო ბაზირებული კიევში, უკრაინა (ასევე ფარავდა მოლდოვასა და ბელარუსს) და 2016-2019 წლებში ანკარაში, თურქეთი, სადაც ხელმძღვანელობდა მსოფლიო ბანკის მდგრადი განვითარებისა და ინფრასტრუქტურულ მრავალ-მილიონიან პროგრამებს. 2019 წელს იმყოფება შვებულებაში მსოფლიო ბანკიდან და დაბრუნდა საქართველოში რათა აღმასრულებელი დირექტორის თანამდებობაზე უხელმძღვანელოს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის საერთაშორისო სკოლას და მის კვლევით ინსტიტუტს .

არის ავტორი წიგნისა „დასავლეთის ქვეყნების ურბანსოციოლოგია“ და თანაავტორი წიგნისა „ქალაქის მართვა“.

ფლობს რუსულ და ინგლისურ ენებს.
დავით შერვაშიძე

დავით შერვაშიძე (დ. 1965) — ქართველი პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა აგრარული უნივერსიტეტის აგროქიმია-ნიადაგმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1991-1993 წლებში იმყოფებოდა ნიდერლანდებში ფერმერული მეურნეობის და გადამამუშავებელი საწარმოების ახალი ტექნოლოგიების ათვისების მიზნით. 2000 წლიდან საქართველოს სოფლის მეურნეობისა და სურსათის მინისტრის მოადგილე იყო.

ორი შვილის მამა ფლობს ინგლისურ, რუსულ ენებს.
დანიელ ფიფია

დანიელ ფიფია (დ. 1896, ობუჯი, წალენჯიხის რაიონი – გ. 1924) — ქართველი პოეტი. ცნობილი იყო „მეგრელი ბაირონის“ მეტსახელით.

დაიბადა პავლე ფიფიას და ქეთევან კვირკველიას ოჯახში. დანიელი ბავშვობიდანვე დაავადდა. მკურნალობის ყველა მცდელობა უშედეგო აღმოჩნდა. ორწლინახევრის იყო დანიელი, როდესაც მამა გარდაეცვალა. შვიდი წლის ასაკში დედაც გარდაეცვალა. ზრდიდნენ დები. დაამთავრა ორკლასიანი სკოლა მშობლიურ სოფელში და შემდეგ სწავლა განაგრძო სხვა სკოლაში. უსახსრობის გამო სწავლის შეწყვეტა მოუწია. შემდეგ დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია და სოფელ ობუჯში მასწავლებლად დაიწყო მუშაობა. ამ დროს გაიცნო ცნობილი ქართველი მოღვაწეები, კალისტრატე სალია, ლეო ქიაჩელი, ეგნატე ფიფია და მათთან ერთად ბევრი საქმე გააკეთა თავისი სოფლისთვის.

დანიელი წერდა მეგრულ ენაზე. მის კალამს ეკუთვნის ბევრი ნაწარმოები, მათ შორის პოემები: „ხუმლა კოჩი“, ისტორიული პოემა „ბულათია“, რომელიც შეეხება 1855-1856 წლების სამეგრელოს გლეხთა აჯანყებას და ა.შ. ასევე წერდა ლექსებს („ნამთინემც“, „ბორჯი“, „ჯგირი სერი“, „ინა ვა ვავორექ მუთი ვორდი კინოხ“ და ა.შ.), თარგმნიდა უცხოურ ნაწარმოებებს. შეადგინა მეგრულ-ქართული ლექსიკონი.

დანიელ ფიფია სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი და ზუგდიდის მაზრის ერთ-ერთი მთავარი პროპაგანდისტი იყო.

1924 წლის აგვისტოში, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსის სტუდენტი, 27 წლის დანიელ ფიფია, როგორც პოლიტიკურად არასტაბილური პიროვნება, ბოლშევიკებმა დახვრიტეს უდანაშაულოდ, მისი ნაშრომები კი დაწვეს და 80-იან წლებამდე მისი ხსენება ფაქტობრივად არ შეიძლებოდა.

ჩვენამდე მოაღწია მისი ნაშრომების გარკვეულმა ნაწილმა, მათ შორის მეგრულ-ქართული ლექსიკონის მცირე ნაწილმა.
ევროპის ავტომაგისტრალი E40

ევროპის ავტომაგისტრალი 40 — ევროპის ყველაზე გრძელი ავტომაგისტრალი, რომელიც იწყება საფრანგეთის ქალაქ კალეში და მიემართება აღმოსავლეთით ყაზახეთის ქალაქ რიდერამდე. მარშრუტის საერთო სიგრძეა 8000 კილომეტრზე მეტია.

მარშრუტი გადის შემდეგ ქვეყნებზე: საფრანგეთი, ბელგია, გერმანია, პოლონეთი, უკრაინა, რუსეთი, ყაზახეთი, უზბეკეთი, თურქმენეთი, ყირგიზეთი.

მარშრუტი

კალე - დიუნკერკი

ადინკერკი - ვიორნე - ბრიუგე - გენტი - ბრიუსელი - ლიოვენი - ლიეჟი - ეიპენი

აახენი - კიოლნი - გუმერსბახი - ოლპე - ზიგენი - ვეცლარი - გისენი - ბად-ჰერსფელდი - ჰერლესჰაუზენი - აიზენახი - გოთა - ერფურტი - ვაიმარი - იენა - გერა - კემნიცი - დრეზდენი - ბაუტცენი - გერლიცი

ზგოჟელეცი - ლეგნიცა - ვროცლავი - ოპოლე - გლივიცე - კატოვიცე - იავოჟნო - კრაკოვი - ტარნუვი - ჟეშუვი -კორჩოვა

ლვივი - დუბნო - რივნე - ჟიტომირი - კიევი - ლუბნი - პოლტავა - ხარკივი - სლოვიანსკი - დებალცევე - ლუჰანსკი

კამენსკ-შახტინსკი - ვოლგოგრადი - ასტრახანი

ატირაუ - ბეინეუ
შიმქენთი - ტარაზი
კორდაი - ალმათი - სარი-ოზეკი - თალდიყორღანი - უშარალი - ტასკესკენი - აიაგუზი - გეორგიევკა - უსტ-კამენოგორსკი - რიდერი

კუნგრადი - ნუკუსი

დაშოგუზი

ბიშკეკი
მადაგასკარის მეორე ექსპედიცია

მადაგასკარის მეორე ექსპედიცია — 1894-1895 წლებში საფრანგეთის მიერ მადაგასკარზე იმერინის სამეფოს წინააღმდეგ განხორციელებუი სამხედრო ინტერვენცია. ეს იყო ფრანკო-მალაგასიური ომების ბოლო ფაზა და მადაგასკარის პირველი ექსპედიციის გაგრძელება.

მიზეზები
მადაგასკარი იმ დროს წარმოადგენდა დამოუკიდებელ ქვეყანას, რომელსაც იმერინების დინასტია მართავდა. შეჭრის მიზეზი იყო დედოფალი რანავალუნა –ს მიერ საფრანგეთის პროტექტორატზე უარის თქმა.

შედეგები
მადაგასკარის ანექსიის დაკანონება საფრანგეთის ეროვნული ასამბლეის მიერ 1986 წლის 6 აგვისტოს მოხდა. მიუხედავად ექსპედიციი წარმატებისა აჯანყებები 1905 წლამდე გრძელდებოდა. დედოფალ რანავალუნა –ს დეპორტაცია მოხდა 1897 წელს, ალჟირის დედაქალაქ ალჟირში, სადაც ის 1917 წელს გარდაიცვალა.
ლაშა გახარია

ლაშა გახარია (დ. 1947, მუხური — გ. 2004) — ქართველი პოეტი. ლექსებს წერდა როგორც ქართულ, ასევე მეგრულ ენაზე.

მისი პირველი ლექსი გამოქვეყნდა ჩხოროწყუს რაიონულ გაზეთში, 1966 წელს, როდესაც ის სწავლობდა მუხურის საშუალო სკოლაში. სკოლის დამთავრების შემდეგ ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, რომელსაც „მოძღვარ ნათლიასა“ და „ბიბლიას“ ეძახდა.

2003 წელს გამოვიდა მისი ლექსების პირველი კრებული „მუზის პაუზა“.

უკურნებელი სენით დაავადებული პოეტი გარდაიცვალა 2004 წელს.

პოეტის გარდაცვალების შემდეგ, 2005 წელს გამოვიდა მისი მეგრული ლექსების კრებული „ირიათონი“.
ევროპის ავტომაგისტრალი E50

ევროპის ავტომაგისტრალი 50 — ევროპის აღმოსავლეთი და დასავლეთი ნაწილების დამაკავშირებელი ავტომაგისტრალი, რომელიც იწყება საფრანგეთის ქალაქ ბრესტში და მიემართება აღმოსავლეთით რუსეთის ქალაქ მაჰაჩყალამდე. მარშრუტის საერთო სიგრძე 6000 კილომეტრია.

მარშრუტი გადის შემდეგ ქვეყნებზე: საფრანგეთი, გერმანია, ჩეხეთი, სლოვაკეთი, უკრაინა, რუსეთი.
ევროპის ავტომაგისტრალი E58

ევროპის ავტომაგისტრალი 58 — ევროპის საერთაშორისო მაგისტრალების ქსელის შემადგენელი ნაწილი, რომელიც იწყება ავსტრიის დედაქალაქ ვენაში და მიემართება აღმოსავლეთით რუსეთის ქალაქ როსტოვამდე. მარშრუტის საერთო სიგრძე დაახლოებით 2200 კილომეტრია.

მარშრუტი გადის შემდეგ ქვეყნებზე: ავსტრია, სლოვაკეთი, უკრაინა, რუმინეთი, მოლდოვა, რუსეთი.
ევროპის ავტომაგისტრალი E85

ევროპის ავტომაგისტრალი 85 — ევროპის საერთაშორისო მაგისტრალების ქსელის შემადგენელი ნაწილი, რომელიც იწყება ლიეტუვის ქალაქ კლაიპედაში და მიემართება სამხრეთით საბერძნეთის ქალაქ ალექსანდრუპოლისამდე. მარშრუტის საერთო სიგრძე 2300 კილომეტრია.

მარშრუტი გადის შემდეგ ქვეყნებზე: ლიეტუვა, ბელარუსი, უკრაინა, რუმინეთი, ბულგარეთი, საბერძნეთი.
გულდა კალაძე

გულდა კარლოს ძე კალაძე (დ. 29 აგვისტო, 1932, თბილისი — გ. 15 აგვისტო, 1974, იქვე) — ქართველი მხატვარი, მოქანდაკე, საქართველოს დამსახურებული მხატვარი.

ბიოგრაფია
1957 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. იყო მრავალფეროვანი შემოქმედი. მისი ნიჭი და ინდივიდუალიზმი გამოვლინდა ფერწერასა და გრაფიკაში, მაგრამ ხელოვნის სტიქია ქანდაკება იყო. თავისი ხანმოკლე შემოქმედებითი ცხოვრების მანძილზე სულ ჩვიდმეტი სკულპტურული კომპოზიციის შექმნა მოასწრო, რომელშიც სრულად გამოვლინდა მისი შემოქმედებითი პოტენციალი — ფორმის გრძნობა, დახვეწილი პროპორციები: ასეთებია — „ყურძნის მტევანი“, „განთიადი“, ბიჭვინთის საკურორტო კომპლექსისათვის შექმნილი სკულპტურული ჯგუფი „ოჯახი“, მონუმენტური რელიეფი სასტუმრო „ივერიისათვის“, კავკასიის გმირული დამცველებისათვის ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ავტონომიურ ოლქში დადგმული მემორიალური ანსამბლი (საქართველოს ლენინური კომკავშირის პრემია).

უნდა აღინიშნოს მხატვრის ნამუშევრები წიგნის გრაფიკაში. მან დაასურათა 30-მდე წიგნი, დაგვიტოვა რამდენიმე ათეული ფერადი, 300-მდე შავ-თეთრი და შერეული ტექნიკით შესრულებული ილუსტრაცია.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ევროპის ავტომაგისტრალი E95

ევროპის ავტომაგისტრალი 95 — ევროპის საერთაშორისო მაგისტრალების ქსელის შემადგენელი ნაწილი, რომელიც იწყება რუსეთის ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში და მიემართება სამხრეთით თურქეთის ქალაქ მერზიფონამდე. გზის ნაწილი შავ ზღვაზე გადის. მარშრუტის საერთო სიგრძე 2527 კილომეტრია.

მარშრუტი გადის შემდეგ ქვეყნებზე: რუსეთი, ბელარუსი, უკრაინა, თურქეთი.
ფან ნოლი

ფან ნოლი (; დ. 6 იანვარი, 1882, იბრიქთეფე, თურქეთი — გ. 13 მარტი, 1965, ფორტ-ლოდერდეილი, აშშ) — ალბანეთისა და ამერიკის პოლიტიკური, საზოგადო და რელიგიური მოღვაწე. ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 1924 წელს. ალბანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი (1921 წ.), პოეტი, მწერალი.

დაიბადა 1882 წელს თრაკიის სოფელ იბრიქთეფეში. სწავლობდა ედირნეს ბერძნულ საშუალო სკოლაში. 1900 წელს გადასახლდა ათენში. 1906 წლიდან ცხოვრობდა აშშ-ში. 1907 წელს ამერიკაში მცხოვრები მართლმადიდებელი ალბანელების შეკრებაზე გამოაცხადა ალბანეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტონომია რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის იურისდიქციის ქვეშ. ფან ნოლი გახდა ეკლესიის პირველი მღვდელი. 1908 წელს ეკურთხა დიაკვნად. მისივე ინიციატივით ჩამოყალიბდა ალბანეთის მართლმადიდებელი ეკლესია.

[[1912 წელს დაამთავრა [[ჰარვარდის უნივერსიტეტი]]. დაბრუნდა ევროპაში, თუმცა პირველი მსოფლიო ომის დროს კვლავ ამერიკაში გადავიდა. [[1918]] წელს აკურთხეს არქიმანდრიტად.

[[1921]] წელს გახდა [[ალბანეთის პარლამენტი]]ს დეპუტატი, სულ მალე კი ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტი. [[1924]] წელს კი — პრემიერ-მინისტრი.

ფლობდა 13 უცხო ენას. [[ალბანური ენა|ალბანურ ენაზე]] თარგმნა [[შექსპირი]], [[მიგელ დე სერვანტესი|სერვანტესი]], [[ომარ ხაიამი]].

გარდაიცვალა [[1965]] წელს [[ფლორიდა]]ში.
ლავროსი კალანდაძე

ლავროსი გიგილოს ძე კალანდაძე (დ. 23 დეკემბერი, 1903, ხიდისთავი — გ. 1 მაისი, 1977, თბილისი) — ქართველი კრიტიკოსი, მწერალი.

ბიოგრაფია
პირველდაწყებითი განათლება სოფლის სკოლაში მიიღო, სადაც 1915 წლამდე სწავლობდა. შემდეგ მუშაობდა დაქირავებულ მუშად სიღნაღსა და თბილისში. 1918 წლიდან სწავლობდა ჩოხატაურის გიმნაზიაში, სადაც ლიტერატურას ასწავლიდა ია ეკალაძე. 1920 წელს გადავიდა თბილისში. 1921 წლიდან ასწავლიდა ხიდისთავის სკოლაში. 1922-1924 წლებში ოზურგეთის მაზრის ხიდისთავის რაიკომის მდივანი იყო. 1925-1928 წლებში მსახურობდა არმიაში. 1929-1930 წლებში მუშაობდა გაზეთის რედაქტორად. 1930-1933 წლებში სწავლობდა მოსკოვში წითელი პროფესურის ენის, ლიტერატურისა და ხელოვნების ინსტიტუტში. 1934-1937 წლებში მუშაობდა სამტრედიაში. 1940 წლიდან მუშაობდა სახელგამში.

1923 წელს გამოაქვეყნა პირველი ნაწარმოები, ხოლო პირველი წიგნი „წერილები ლიტერატურაზე“ გამოაქვეყნა 1955 წელს. 1958 წელს რუსულ ენაზე გამოაქყვენა მონოგრაფია კონსტანტინე ლორთქიფანიძის შემოქმედებაზე, 1972 წელს „ლიტერატურული წერილები“, 1974 წელს „ლიტერატურული შენიშვნები“ რუსულ ენაზე, 1976 წელს „ლიტერატურული ნაფიქრები“.

კვლევის ინტერესები მოიცავდა, როგორც კლასიკოსთა, ასევე უახლესი ლიტერატურული ცხოვრების უმნიშვნელოვანეს მოვლენებს, თანამედროვე ახალგაზრდების შემოქმედებას. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი ლიტერატურულ-კრიტიკული წერილები კ. ლორთქიფანიძის, ა. აბშელის, გ. ქუჩიშვილის, ს. ჩიქოვანის, გ. ტაბიძის, ა. მირცხულავას და სხვათა შემოქმედებაზე. მისი ნარკვევი . ბარათაშვილის შესახებგამოიცა რუსულ, ინგლისურ, გერმანულ, ფრანგულ და სხვა ენებზე. კრიტიკოსის კალამს ეკუთვნის აგრეთვე ლიტერატურის თეორიისა და ესთეტიკური პრობლემებისადმი მიძღვნილი ვრცელი და ღრმაშინაარსიანი გამოკვლევები. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
მემკვიდრე (1949 წლის ფილმი)

მემკვიდრე — უილიამ უაილერის 1949 წლის ფილმი.

სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება 1800-იანი წლების შუაში ნიუ-იორკში. ვაშინგტონ სკვერზე ცხოვრობს სლოპერების მდიდარი ოჯახი. დოქტორი ოსტინ სლოპერი ქვრივია, მას ერთადერთი ქალიშვილი — კათრინი ჰყავს და ასევე და ლავინია, რომელიც ასევე ქვრივია. ოჯახმა დოქტორი სლოპერის ბეჯითი მუშაობის შედეგად დიდი ქონება დააგროვა. მიუხედავად მამის მცდელობებისა და აღზრდაში დახარჯული ფულისა, კათრინი მორცხვი და უენო ქალია, რომელიც დროის უმეტეს ნაწილს შინ ატარებს. ოსტინი მის დას, ლავინიას თხოვს, დაეხმაროს კათრინ, გახდეს უფრო სოციალური და დაემსგავოს გარდაცვლილ დედას. კათრინს შეუყვარდება პირველივე მამაკაცი, რომელიც მის მიმართ ყურადღებას გამოიჩენს. ესაა ღარიბი მორის თაუნსენდი.

როლებში
ოლივია დე ჰევილენდი — კათრინ სლოპერი
მონტგომერი კლიფტი — მორის თაუნსენდი
რალფ რიჩარდსონი — დოქტორი ოსტინ სლოპერი
მირიამ ჰოპკინზი — ლავინია პენიმანი
ვანესა ბრაუნი — მარია
ბეტი ლინლი — მისის მონტგომერი
რეი კოლინზი — ჯეფერსონ ელმონდი

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო მსახიობი ქალი: ოლივია დე ჰევილენდი
საუკეთესო მხატვრული გაფორმება: ჰარი ჰორნერი, ჯონ მეჰანი, ემილ კიური
საუკეთესო ორიგინალური მუსიკა: აარონ კოპლენდი
შავ-თეთრი ფილმის საუკეთესო კოსტუმების დიზაინი: ედით ჰედი, ჯილ სტილი

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო მსახიობი ქალი დრამაში: ოლივია დე ჰევილენდი
ნუბარ-ფაშა

ნუბარ-ფაშა ( ; იანვარი, 1825, სმირნა, ოსმალეთის იმპერია — იანვარი, 1899, პარიზი) — ეგვიპტის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის პირველი პრემიერ-მინისტრი.

დაიბადა 1825 წელს იზმირში, წარმოშობით სომეხია, მისი სახელი და გვარია ნუბარ ნუბარიანი.

პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა ეკავა სამჯერ: 1878-1879, 1884-1888 და 1894-1895 წლებში.