სიუსაკუ ენდო

სიუსაკუ ენდო (, ენდო სიუსაკუ; დ. 27 მარტი, 1923 — 29 სექტემბერი, 1996) — იაპონელი მწერალი, რომელიც წერდა იაპონელი კათოლიკეს პერსპექტივიდან. საერთაშორისო დონეზე ის ცნობილია თავისი 1966 წლის ისტორიული რომანით „სიჩუმე“, რომელიც 2016 წელს გადაიღო რეჟისორმა მარტინ სკორსეზემ. მან მოიპოვა რამდენიმე პრესტიჟული ლიტერატურული ჯილდო, მათ შორის აკუტაგავას პრემია და კულტურის ორდენი, ხოლო პაპი პავლე -მ მას მიანიჭა რომის კათოლიკური წმინდა სილვესტრეს ორდენი.

იუნოსუკე იოშიუკისთან, შოტარო იასუოკასთან, იუნძო შონოსთან, ჰიროიუკი აგავასთა, აიაკო სონოსთან (ასევე კათოლიკე) დაშუმონ მიურასთან ერთად, ენდო მიეკუთვნება „მესამე თაობას“ (ე.ი., იაპონელი მწერლების მესამე მთავარ ჯგუფს, რომელიც გამოჩნდა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ).

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
ენდოს დაბადებიდან მალევე, ტოკიოში 1923 წელს, მისი ოჯახი გადავიდა დაირენში, რომელიც მაშინ კვანტუნის იჯარით აღებული ტერიტორიის ნაწილი იყო მანჯურიაში. როცა მისი მშობლები განქორწინდნენ, 1933 წელს, ენდოს დედამ იგი იაპონიაში დააბრუნა და ბიძაშვილთან ერთად კობეში დასახლდნენ. ენდო მოინათლა, როგორც კათოლიკე 11 ან 12 წლის ასაკში, 1934 წელს. ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, ეს მისი დედის ინიციატივა იყო, ზოგი კი აცხადებს, რომ ბიძაშვილმა შთააგონა.

განათლება
ენდო თავდაპირველად ვასედას უნივერსიტეტში შევიდა მედიცინის შესასწავლად, თუმცა შემდეგ გადავიდა კეიოს უნივერსიტეტის ლიტერატურის პროგრამაზე. მისი სწავლა შეფერხდა მეორე მსოფლიო ომის დროს, როდესაც იგი მუშაობდა საბრძოლო მასალის ქარხანაში და წვლილი შეიტანა ლიტერატურულ ჟურნალებში. 1968 წელს იგი გახდა ერთ-ერთი პრესტიჟული ჟურნალის, მიტა ბუნგაკუს მთავარი რედაქტორი.

ენდო იყო პირველი იაპონელი უნივერსიტეტის სტუდენტებიდან, რომელმაც ისწავლა ლიონის უნივერსიტეტში, საფრანგეთში. 1950–1953 წლებში მისმა სწავლამ გაზარდა ინტერესი თანამედროვე ფრანგი კათოლიკე ავტორების მიმართ, რომლებიც დიდი გავლენას ახდენდნენ მის შემოქმედებაზე.

კარიერა
საფრანგეთიდან დაბრუნების შემდეგ, ენდოს, როგორც მწერალს, მალევე ხვდა წილად წარმატება. 1954 წელს, საფრანგეთში სწავლის დასრულებიდან ერთი წლის შემდეგ, მან მოიპოვა აკუტაგავას პრემია ნაწარმოებისთვის შირო ჰიტო (, „თეთრი ადამიანი“).

ენდომ 1955 წელს იქორწინა ოკადა იუნკოზე. მათ ჰყავდათ ერთი ვაჟი, რიუნოსუკე, დაიბადა 1956 წელს.

ენდო ლექციებს კითხულობდა ტოკიოს რამდენიმე უნივერსიტეტში. 1956 წელს დაიქირავეს ინსტრუქტორად სოფიის უნივერსიტეტში, ხოლო 1967 წელს სეიჯოს უნივერსიტეტ მას „რომანის თეორიის კურსი“ ჩააბარა.

ჯანმრთელობის პრობლემები
მთელი ცხოვრების განმავლობაში ენდოს აწუხებდა მრავალი დაავადება, მათ შორის პლევრიტი, ტუბერკულოზი და ფილტვის პრობლემები. 1960 წელს მან სამედიცინო მიზეზების გამო დიდი დრო საავადმყოფოში გაატარა. მიუხედავად ჯანმრთელობის სირთულეებისა, ენდო აქტიურად განაგრძობდა ლიტერატურულ საქმიანობას.

ენდო გარდაიცვალა ჰეპატიტის გართულებების შედეგად კეიოს უნივერსიტეტის საავადმყოფოში ტოკიოში, 1996 წლის 29 სექტემბერს.

ლიტერატურული შემოქმედება
თემები და სტილი
მიუხედავად იმისა, რომ ენდო წერდა სხვადასხვა ჟანრში, მისი ნაწარმოებები მჭიდროდ უკავშირდება ქრისტიანობას. ენდოს უწოდებენ „მწერალს, რომლის ნამუშევარი დომინირებული იყო ერთი თემით — რწმენა ქრისტიანობაში“. მისი ნაწარმოებები ხშირად შეიცავს ალეგორიულ პერსონაჟებს, რომლებიც განსაზღვრავენ მორალურ და სულიერ საკითხებს. ენდოს ტექსტები ხშირად შედარებულია გრეჰემ გრინის ნამუშევრებთან.

ენდოს ნამუშევრები ასახავს ბავშვობის გამოცდილებას, გარიყულობას, სამედიცინო გამოწვევებსა და იაპონური კულტურის სოციალურ საკითხებს. მრავალი პერსონაჟი იბრძვის რთულ მორალურ დილემებთან, რაც ქმნის შერეულ ან ტრაგიკულ შედეგებს.

მთავარი ნაწარმოებები
რომანები
ადენ მადე (, „ადენამდე") — 1954
შირო ჰიტო (, „თეთრი ადამიანი") — 1955
კი ირო ჰიტო (, „ყვითელი ადამიანი") — 1955
ზღვა და შხამი — 1957
საოცარი სულელი — 1959
ცრემლოვანი შუშა ელეგიები — 1959
ვულკანი — 1960
გოგონა, რომელიც დავტოვე — 1964
რიუგაკუ (, „უცხოეთში სწავლა") — 1965
სიჩუმე — 1966
ოქროს ქვეყანა — 1966
კურონბო — 1971
მკვდარი ზღვის ნაპირები — 1973
იესოს ცხოვრება — 1973
როდესაც ვისკიანებ — 1974
რკინის საკისრე - კონიში იუკინაგას ისტორია — 1977
მარი ანტუანეტი — 1979
სამურაი — 1980
კიკუს ლოცვა — 1982
საჩიკო — 1982
ჩემს მიერ საყვარელი რომანები & ნამდვილი მეს ძიებაში — 1985
სკანდალი — 1986
ღრმა მდინარე — 1993

ბოლო მოწამეები — 1959–1985, სერია

დაჯილდოებები
1955 — აკუტაგავას პრემია — „თეთრი ადამიანი“
1966 — ტანიზაკის პრემია — „სიჩუმე“
1971 — წმინდა სილვესტრეს ორდენი
1980 — ნომას ლიტერატურული პრემია — „სამურაი“
1995 — კულტურის ორდენი

მემკვიდრეობა
შუსაკუ ენდოს ლიტერატურული მუზეუმი, სოტომეში, ნაგასაკი, ეძღვნება მწერლის ცხოვრებასა და ნამუშევრებს.