კარნეგის ფონდი საერთაშორისო მშვიდობისათვის

კარნეგის ფონდი საერთაშორისო მშვიდობისათვის, კარნეგის ფონდი — საგარეო პოლიტიკის შემსწავლელი ანალიტიკური ინსტიტუტი, რომელსაც აქვს თავისი ფილიალები ვაშინგტონში, მოსკოვში, ბეირუთში, პეკინში, ბრიუსელში და ნიუ-დელიში. ორგანიზაცია თავის თავს აღწერს, როგორც ერთა შორის თანამშრომლობის გაღრმავებისა და ამერიკის შეერთებული შტატების აქტიური საერთაშორისო ჩართულობის განვითარების მსურველს. ენდრიუ კარნეგმა ეს ორგანიზაცია 1910 წელს დააარსა და მისი საქმიანობა ოფიციალურად არ არის დაკავშირებული ამერიკის არცერთ პოლიტიკურ პარტიასთან.

პენსილვანიის უნივერსიტეტის 2015 წლის „ “-ის მოხსენებაში, კარნეგი მსოფლიოში მესამე ყველაზე გავლენიანი პოლიტიკური ინსტიტუტია, ბრუკინგსის ინსტიტუტის და -ის შემდეგ. 2018 წელს კარნეგის ფონდი დასახელდა საუკეთესო დამოუკიდებელ ანალიტიკურ ცენტრად. ორგანიზაციის მთავარი შტაბ-ბინა მდებარეობს მასაჩუსეტსის გამზირზე, საელჩოების ტერიტორიაზე, რომელიც 1989 დასრულდა არქიტექტურული ფირმის, „სმიტი, ჰინჩმენი და გრილსის“ პროექტის მიხედვით.

კარნეგის სამეურვეო საბჭოს თავმჯდომარე არის შეერთებული შტატების ვაჭრობის ყოფილი მდივანი პენი პრიცკერი, ორგანიზაციის პრეზიდენტი არის ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო მდივნის ყოფილი მოადგილე უილიამ ბერნსი.

ორგანიზაციის ისტორია
ჩამოყალიბება
ენდრიუ კარგენი, ისევე როგორც მისი დროის სხვა წამყვანი ინტერნაციონალისტები, თვლიდა, რომ ომი შეიძლება აღმოიფხვრას ძლიერი საერთაშორისო კანონებით და ორგანიზაციებით. „მე ეს საქმე უფრო მიზიდავს, ვიდრე სხვა ნებისმიერი საქმიანობა“ — წერდა იგი 1907 წელს. ყველაზე დიდი ვალდებულება ამ სფეროში კარნეგისთვის იყო კარნეგის ფონდის შექნმა.

1910 წლის 25 ნოემბერს, თავის 75-ე დაბადების დღეზე, ენდრიუ კარნეგიმ გამოაცხადა ფონდის დაფუძნება. პირველი იპოთეკური ობლიგაციების ფასი იყო 10 მილიონი ამერიკული დოლარი, რომლის მიხედვით საპროცენტო განაკვეთი 5 %-ს შეადგენდა. შემოსავალი, რომელიც ამ ობლიგაციის შედეგად მიიღებდნენ, გამოიყენებოდა ახალი ანალიტიკური ცენტრის დაფინანსებისთვის, რომელიც მსოფლიო მშვიდობის პოლიტიკას აწარმოებდა.

1910 წლის 14 დეკემბერს კარნეგიმ სამეურვეო საბჭოს წევრებს დაავალა, რომ გამოეყენებინათ ფონდი საერთაშორისო ომების დაჩქარებული ლიკვიდაციისთვის, რადგან მას მიაჩნდა „ომი ყველაზე ბინძურ ლაქად ჩვენი ცივილიზაციის“. კარნეგიმ თავის რწმუნებულებს ფართო უფლებამოსილება მისცა იმ ზომებისა და პოლიტიკის განსახორციელებლად, რომელიც ფონდის საქმიანობისთვის იქნებოდა საჭირო.

კარნეგიმ ფონდის პირველ პრეზიდენტად აირჩია დიდი ხნის მრჩეველი ელიუ რუთი, ნიუ-იორკის სენატორი და ამერიკის შეერთებული შტატების ომის და სახელმწიფო ექს-მდივანი. რუთი იყო 1912 წლის ნობელის მშვიდობის პრემიის ლაურეატი და ფონდის პრეზიდენტი 1925 წლამდე. სამეურვეო საბჭოში შედიოდნენ ჰარვარდის უნივერსიტეტის პრეზიდენტი უილიამ ელიოტი, ფილანტროპი რობერტ ბრუკინგსი, ამერიკის ყოფილი ელჩი დიდ ბრიტანეთში ჯოზეფ ჰოდჯეს ჩოუტი, ყოფილი სახელმწიფო მდივანი ჯონ ფოსტერი და კარნეგის ფონდის სწავლების განვითარების პრეზიდენტი ჰენრი სმიტ პრიტჩეტი. 1918 წლის დეკემბერში კარნეგის ფონდის მდივანი ჯეიმზ ბრაუტ სკოტი და ფონდის კიდევ ოთხი წევრი, პრეზიდენტ ვუდრო უილსონთან ერთად გაემგზავრნენ პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაზე, საფრანგეთში.

ენდრიუ კარგენიმ ჩამოაყალიბა კარგენის ბიბლიოთეკა. ბიბლიოთეკა, როგორც წესი, ფინანსდებოდა არა კონკრეტულად კარნეგის ფონდის მიერ, არამედ მისი სხვა ფონდებიდან. ეს ფონდები ძირითადად მუშაობდნენ ინგლისურენოვან სამყაროში. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ფონდმა ააშენა ბიბლიოთეკები ბელგიაში, საფრანგეთში და სერბეთის იმ ქალაქებში, რომელიც სერიოზულად დაზიანდა ომის დროს. ამის გარდა, კარნეგის ფონდმა 1918 წელს დაიწყო მხარდაჭერა სპეციალური ბიბლიოთეკების. პროგრამის სახელი იყო „ “, რომლის მიზანი იყო ადამიანების გლობალური პერსპექტივების შეცვლა და „საერთაშორისო გონების“ ფორმირება ამერიკაში და სხვა ქვეყნებში. პროგრამის ძირითადი იდეა მდგომარეობდა იმაში, რომ ინტერნაციონალიზმი ჩაანაცვლებდა ნაციონალიზმს და ადამიანები უფრო მიდრეკილნი იქნებიან მშვიდობაზე, როდესაც უკეთესად გაიგებენ სხვადასხვა კულტურებს. ეს პროგრამა შეიქმნა 1918 წელს და 1924 წლისთვის საგრძნობლად გაიზარდა. გაწეული სამუშაოსთვის, მათ შორის კელოგ-ბრიანის პაქტში მონაწილეობისთვის, 1931 წელს ბატლერს ნობელის მშვიდობის პრემია გადაეცა.

1945 წლის დეკემბერში ბატლერმა დატოვა პრეზიდენტის და თავმჯდომარის პოსტი და წარმოადგენდა ბოლო პირს, რომელიც კარნეგი 1910 წელს სამეურვეო საბჭოში თავის რწმუნებულად აირჩია. ჯონ ფოსტერ დალესი აირჩიეს ფონდის ხელმძღვანელად და ის თანამდებობაზე იყო, სანამ 1952 წელს დუაიტ ეიზენჰაუერს აირჩევდნენ ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტად და დალესი გახდებოდა სახელმწიფო მდივანი.

1997 წლის მაისში ჯესიკა მეთიუზი კარნეგის ფონდის მერვე პრეზიდენტი გახდა. მისი ხელმძღვანელობის პერიოდში კარგენის ფონდის მთავარი მიზანი იყო გამხდარიყო პირველი გლობალური ანალიტიკური ცენტრი.

2000 წელს ჯესიკა მეთიუზმა გამოაცხადა მიგრაციის პოლიტიკის ინსტიტუტის შექმნა. მისი ხელმძღვანელი იყო დემეტრიოს პაპადემეტრიოუ და ეს ინსტიტუტი იყო პირველი დამოუკიდებელი ანალიტიკური ცენტრი, რომელიც ეხებოდა საერთაშორისო მიგრაციას. ჯესიკა მეთიუზმა განაცხადა, რომ მისი მიზანი იყო კარნეგი გახდეს ადგილი, რომელიც ფიქრობს გლობალურ პოლიტიკაზე და გავლენას ახდენს ამერიკის პოლიტიკაზე და ამ გლობალურ პოლიტიკაზე საუბარი საერთაშორისო აუდიტორიასთან. კარნეგის მეცხრე და ამ ეტაპისთვის ბოლო პრეზიდენტი გახდა უილიამ ბერნსი, ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო მდივნის ყოფილი მოადგილე. 2016 წლის აპრილში ნიუ-დელიში გაიხსნა კარნეგის მეექვსე საერთაშორისო ცენტრი.

კარნეგის გლობალური ცენტრები
კარნეგის ფონდის სათავო ოფისი ვაშინგტონში
კარნეგის ფონდის ვაშინგტონის ოფისი მოიცავს ათ პროგრამას: ბირთვული პოლიტიკის პროგრამა, კიბერპოლიტიკის პროგრამა, რუსეთისა და ევრაზიის პროგრამა, სამხრეთ აზიის პროგრამა, დემოკრატიის და კანონის უზენაესობის პროგრამა, აზიის პროგრამა, ენერგეტიკა და კლიმატის პროგრამა, ტექნოლოგიის და საერთაშორისო საქმეების პროგრამა, ახლო აღმოსავლეთის პროგრამა და ევროპის პროგრამა.

უილიამ ბერნსი არის კარნეგის ფონდის ამჟამინდელი პრეზიდენტი.

კარნეგის მოსკოვის ცენტრი
1994 წელს ფონდმა დააარსა თავისი ცენტრი მოსკოვში. ფონდის მიზანს წარმოადგენდა ანალიტიკური ცენტრის შექმნა, სადაც აქტენტი გაკეთდებოდა საერთაშორისო უსაფრთხოების, სტაბილურობისა და განვითარების საკითხებზე. ცენტრის საქმიანობა ხელს უწყობს დამოუკიდებელ სოციალურ მეცნიერებათა კვლევის კონცეფციებს და მისი შედეგების გავრცელებას რუსეთსა და ევრაზიაში; ისინი უზრუნველყოფენ თავისუფალ და ღია ფორუმებს ეროვნული, რეგიონალური და გლობალური საკითხების განხილვისთვის; რუსეთსა და ამერიკის შეერთებულ შტატებს შორის თანამშრომლობის გაღრმავებას და განმტკიცებას, მათი ინტერესების, მიზნების და პოლიტიკის მიხედვით.

ცენტრის დირექტორია როზა ბალფორი.

კარნეგის შუა აღმოსავლეთის ცენტრი
ცენტრი დაარსდა 2006 წლის ნოემბერში, ლიბანის დედაქალაქ ბეირუთში. ცენტრის მიზანია, რომ უკეთესი ინფორმირებულობა იყოს არაბულ ახლო აღმოსავლეთში. ეს მოიცავს პოლიტიკურ ცვლილებებს, ეკონომიკური საკითხების სიღრმისეულ სწავლებას და უსაფრთხოების საკითხებს. 2016 წლიდან დღემდე ცენტრის აღმასრულებელი დირექტორია მაჰა იაჰია.

კარნეგი ინდოეთში
2016 წლის აპრილში ნიუ-დელიში გაიხსნა კარნეგის ფონდის ინდური ცენტრი. ცენტრის ყურადღების მთავარი ასპექტებია პოლიტ-ეკონომიკური რეფორმები ინდოეთში, შიდა პოლიტიკა, უსაფრთხოების პოლიტიკა, ტექნოლოგიის და ინოვაციების როლი ქვეყნის შიდა ტრანსფორმაციაში და ინდოეთის საერთაშორისო ურთიერთობები.

ცენტრის დირექტორია პოლ ჰენლი.

კარნეგის ფონდი და საქართველო
2013 წლის თებერვალში კარნეგის ფონდში, საქართველოში სამართლის სფეროში მიმდინარე რეფორმებს დისკუსია მიეძღვნა, სადაც თეა წულუკიანი მოხსენებით წარსდგა. შეხვედრა საქართველოს იუსტიციის მინისტრსა და მოწვეულ ექსპერტებს შორის, ფონდის რუსეთისა და ევრაზიის პროგრამების ხელმძღვანელმა თომას დე ვაალმა გახსნა. თეა წულუკიანმა გამოსვლაში იმ მიმართულებებზე ისაუბრა, რაზეც თავის გუნდთან ერთად იუსტიციის სამინისტროში მუშაობს. მინისტრმა დამსწრე საზოგადოებას უამბო რეფორმებზე სასამართლო სისტემის, შრომის კანონმდებლობის და სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის კუთხით.

2014 წლის სექტემბერში ვაშინგტონში მდებარე კარნეგის მშვიდობის ფონდმა პროფესორ დავით ლორთქიფანიძეს უმასპინძლა. შეხვედრის ორგანიზატორები იყვნენ საქართველოს ასოციაცია ამერიკის შეერთებულ შტატებში, კარნეგის მშვიდობის ფონდი და ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტის ცენტრალური აზიის და კავკასიის ინსტიტუტი. ვაშინგტონში გამართული შეხვედრის თემა იყო „საქართველოს ევროპული მისწრაფებები - მომავლის შენება რეზონანსული წარსულით“. დავით ლორთქიფანიძემ დამსწრეებს საქართველოს საინტერესო არქეოლოგიური მონაპოვრები გააცნო, მათ შორის დმანისში აღმოჩენილი 1,8 მილიონი წლით დათარიღებული თავის ქალა.

2015 წლის შემოდგომაზე საქართველოს მეოთხე პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა ვაშინგტონში პირისპირ შეხვედრა კარნეგის ფონდის პრეზიდენტთან უილიამ ბერნსთან გამართა. შეხვედრის დასრულების შემდეგ, მრგვალი მაგიდის ფორმატში, დისკუსია გაიმართა. ქვეყნის პრეზიდენტმა ყურადღება საერთაშიროსი უსაფრთხოების საკითხებზე გაამახვილა. ხაზგასმით აღინიშნა საქართველოსა და აშშ-ს შორის სტრატეგიული პარტნიორობის გაღრმავებისა და ურთიერთობის ახალ საფეხურზე აყვანა. საუბარი ასევე შეეხო მსოფლიო ტერორიზმის წინაამღდეგ ბრძოლაში და ნატო-ს სამშვიდობო მისიებში საქართველოს მონაწილეობაზე.

2018 წლის თებერვალში საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ ირაკლი კობახიძემ, ამერიკის შეერთებულ შტატებში ვიზიტის დასასრულს, კარნეგის ფონდის მრგვალი მაგიდის მუშაობაში მიიღო მონაწილეობა.