iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლონდონის სიტი

ლონდონის სიტი — ქალაქი და საგრაფო დიდი ლონდონის რეგიონში. რომაელებმა ლონდონიუმი სიტის დღევანდელ საზღვრებში დააარსეს, ასე იყო შუა საუკუნეების ჩათვლით, მას შემდეგ კი საქალაქო აგლომერაცია გაცდა სიტის ფარგლებს. დღეს სიტი დიდი ლონდონის მეტროპოლიის მხოლოდ პატარა ნაწილია, თუმცა ის კვლავაც რჩება ცენტრალური ლონდონის უმნიშვნელოვანეს ნაწილად. ადმინისტრაციულად ის არის დიდი ლონდონის რეგიონის 33 ოლქიდან ერთ-ერთი, თუმცა განსხვავებით დანარჩენი 32-ისგან, ის არ არის ლონდონის ბორო, არამედ — დამოუკიდებელი საგრაფო.

ლონდონის სიტის ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც უბრალოდ სიტი. მას ზედმეტსახელად, ასევე, უწოდებენ კვადრატულ მილს , რადგან მისი ფართობი, დაახლოებით, ამდენია (1.12 კვ.მილი (2.90 კმ²)).

სიტი ლონდონის და მთელი დიდი ბრიტანეთის საქმიანი და ფინანსური ცენტრია. მე-19 საუკუნეში სიტი იყო მსოფლიოს პირველი ბიზნეს-ცენტრი და იგი დღემდე რჩება მთავარ შეხვედრების ადგილად ბიზნესებისთვის.

2011 წლის აღწერის მიხედვით, სიტიში 7 000 ადამიანი ცხოვრობს, თუმცა ყოველდღიურად აქ 300 000-ზე მეტი ადამიანი მუშაობს, ძირითადად საფინანსო მომსახურების სექტორში.
პნევმონია

პნევმონია (ფილტვების ანთება) — ფილტვის ქსოვილის მწვავე ანთება, რომელიც უწვრილეს ბრონქებს, ალვეოლებსა და მათ შორის მდებარე ქსოვილებს მოიცავს.

პნევმონიების დაყოფა ფილტვის ანატომიური სტრუქტურების დაზიანების მიხედვით ხდება. ფილტვი, თავის მხრივ, შედგება წილებისაგან, წილი-სეგმენტებისგან, სეგმენტი კი წილაკებისაგან. მარჯვენა ფილტვი სამი ნაწილისაგან შედგება, მარცხენა კი ორისგან. დაზიანება შეიძლება განვითარდეს მთელ წილში - ეს წილოვანი, ანუ კრუპოზული, პნევმონიაა; წილის სეგმენტში — სეგმენტური პნევმონია, წილაკში კი კეროვანი, ანუ ბრონქოპნევმონია.
თეოდოროს სამთავრო

თეოდოროს სამთავრო, აგრეთვე ცნობილი როგორც გოთია ან თეოდორო-მანგუპის გოთურ-ბიზანტიური სამთავრო. — პატარა სამთავრო ყირიმის სამხრეთ-დასავლეთ მხარეში. ის ყირიმელი გოთებისა და ბიზანტიის იმპერიის მემკვიდრედ რჩებოდა, მანამ სანამ, 1475 წელს ოსმალეთის იმპერიის მართველობის ქვეშ მოექცეოდა.

ისტორია
მოსახლეობა ძირითადად ბერძნების, ყირიმელი გოთების, ალანების, ბულგარების და ყივჩაღებისაგან შედგებოდა, რომლებიც მართლმადიდებლურ მრწამს მისდევდნენ. სამთავროს ოფიციალური ენა ბერძნული იყო. თავდაპირველად ტერიტორია ტრაბიზონის იმპერიის ნაწილს, ყირიმის ზღვისგადაღმა სამმართველოს ნაწილი იყო.

სამთავროს ჩრდილოეთით ოქროს ურდო ესაზღვრებოდა, ვის სასარგებლოდაც მშვიდობის სანაცვლოდ კისრულობდა ხარკს და ოქროს ურდოს ნომინალურ ვასალად ითვლებოდა, ხოლო სამთავროს სამხრეთით, საზღვაო ნავსადგურების შენარჩუნების მიზნით გენუის ყირიმის კოლონიებთან ჰქონდა დაძაბული ურთიერთობები. მოგვიანებით სანაპიროს ვიწრო ზოლი იამბოლსა (ბალაკლავა) და ალუსთონს (ალუშტა) შორის არსებული ტერიტორიები გენუელების კონტროლის ქვეშ გადავიდა. ადგილობრივი ბერძნები ამ რეგიონს პარათალასიას (; ზღვის სანაპიროს), ხოლო გენუელები გოთიის სარდლობას უწოდებდნენ. სამხრეთ ნავსადგურის დაკარგვისთანავე, თეოდოროელები ახალი საზღვაო ნავსადურის ავლიტას მშენებლობას შეუდგნენ, რომელიც მდინარე ჩერნაიას პირას ააშენეს და შემდგომ ის კალამატიის ციხით გაამაგრეს.

1475 წლის 6 იანვარს, ოსმალეთის ჯარებმა, გედიკ აჰმედ-ფაშას სარდლობით მოახერხეს კაფას დაკავება, წლის ბოლოსთვის კი, მანგუპის ექვსთვიანი ალყის შემდგომ, თეოდორეს დედაქალაქიცც ოსმალეთის ხელში გადავიდა. ნახევარკუნძულის უდიდესი ნაწილი ოსმალეთის ვასალ ყირიმის სახანოს ხელში რჩებოდა, ხოლო თეოდოროს ყოფილი ტერიტორიები და სამხრეთ ყირიმი კი უშუალოდ ბრწყინვალე პორტას ადმინისტრაციულ ერთეულად იქცა.
ჟან ბატისტ ბურგინიონ დ’ანვილი

ჟან ბატისტ ბურგინიონ დ'ანვილი (; დ. 11 ივლისი, 1697 — გ. 28 იანვარი, 1682) — ფრანგი გეოგრაფი და კარტოგრაფი. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრი. მისი რუკები დიდი სიფრთხილით, სიზუსტითა და უამრავი კვლევების შედეგად არის შექმნილი, ამიტომ ისინი სანდო და განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანია.

ბიოგრაფია
ჟან ბატისტ ბურგინიონ დ'ანვილი დაიბადა 1697 წლის 11 ივლისს საფრანგეთის დედაქალაქ პარიზში. მისი გატაცება გეოგრაფიული თვალსაზრისით ადრეულ ასაკშივე გამოვლინდა. ასე 12 წლის იქნებოდა, როდესაც პირველად სცადა რუკების შექმნა. 15 წლის ასაში გამოსცა მისი პირველი რუკა, 22 წლის ასაკში კი მიენიჭა დამსახურებული ჯილდო.

ამის შემდეგ დ'ანვილი იყო ორლეანის ჰერცოგის პირადი დივანი. 1775 წელს გახდა პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი.

1779 წელს მთავრობის სამეფო ბიბლიოთეკამ (ახლა საფრანგეთის ნაციონალური ბიბლიოთეკა) შეიძინა მისი ფასდაუდებელი კოლექცია.

ჟან ბატისტ ბურგინიონ დ'ანვილი გარდაიცვალა 1782 წლის 28 იანვარს, პარიზში.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ანვილი.
თეთრი ციხე-სიმაგრე (რომანი)

თეთრი ციხესიმაგრე — თურქი ნობელიანტი მწერლის, ორჰან ფამუქის 1985 წლის რომანი.

რომანში აღწერილი მოვლენები საუკუნის სტამბოლში ხდება. რომანის მთავარი პერსონაჟი იტალიელი მეცნიერია, რომელიც ვენეციიდან ნეაპოლისაკენ მიემგზავრება, შემდეგ კი ოტომანთა იმპერიის ტყვე ხდება. ცოტა ხნის შემდეგ, ის მეცნიერის, სახელად - (ოსტატი) - მონა ხდება, რომელთანაც ძლიერი ფიზიკური მსგავსება აქვს.

 მოხსენებას აბარებს ფაშას, რომელიც მას უამრავ კითხვას უსვამს მეცნიერებისა და სამყაროს შესახებ. თანდათან და მთხრობელი მიდიან სულთანთან, რომლისთვისაც შემდეგში უაზრმაზარ რკინის იარაღს შექმნიან.

მონა ოსტატს ასწავლის დასავლურ მეცნიერებებსა და ტექნოლოგიებს, მედიცინიდან დაწყებული, ასტრონომიით დამთავრებული. მაგრამ -ს უკვირს, რომ მასა და მონას ერთმანეთისათვის ცოდნისა და საიდუმლოებების გაზიარება შეუძლიათ, შესაბამისად მათ საკუთარი იდენტობის გაცვლაც ძალუძთ.
ბიშარა ელ-ხური

ბიშარა ელ-ხური (; დ. 10 აგვისტო, 1890 — გ. 11 იანვარი, 1964) — ლიბანის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. ლიბანის პირველი პრეზიდენტი 1943-1952 წლებში.

ბიოგრაფია
დაიბადა რეშმაიაში 1890 წელს მთიან ლიბანში, მარონიტი ქრისტიანის ოჯახში. განათლებით და პროფესიით იურისტია. როგორც ადვოკატი ცნობილი გახდა 1935 წლის სასამართლო პროცესიდან, როდესაც მან მოახერხა ლიბანის მომავალი პრემიერ-მინისტრის აბდულ ჰამიდ ქარამეს უდანაშაულობის დამტკიცება, რომელსაც ბრალად სდებდნენ მვლელობაში მონაწილეობას.

1920-იანი წლების შემდეგ დაკავებული იყო პოლიტიკური საქმიანობით. 1927 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ აირჩიეს ლიბანის პარლამენტის წევრად. საფრანგეთის მანდატის დროს ორჯერ ეკავა ლიბანის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა, 1927 წლის 5 მაისიდან 1928 წლის 10 აგვისტომდე და 1929 წლის 9 მაისიდან 11 ოქტომბრამდე. იყო ლიბანის დამოუკიდებლობის აქტიური მომხრე და პარტია ად-დუსტურის პარტიის დამაარსებელი.

1943 წლის 23 სექტემბერს აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად. 8 ნოემბერს ლიბანის პარლამენტმა ქვეყნის კონსტიტუციიდან ამოიღო მუხლი შეზღუდული სუვერენიტეტის შესახებ, ამის საპასუხოდ საფრანგეთის ხელისუფლებამ 11 ნოემბერს ბიშარა ელ-ხური ლიბანის დამოუკიდებლობის სხვა მომხრეებთან ერთად დააპატიმრეს (პრემიერ-მინისტრი რიად ალ-სოლხი, პიერ ჟმაიელი, ქამილ შამუნი და სხვ.), დაშალეს პარლამენტი და შეაჩერეს კონსტიტუციის მოქმედება. საფრანგეთის ხელისუფლების მოქმედებამ აღშფოთება გამოიწვია ქვეყანაშიც და არაბულ სამყაროშიც. ლიბანში დაიწყო მასობრივი საპროტესტო აქციები. ამან აიძულა საფრანგეთის ხელისუფლება 1943 წლის 22 ნოემბერს გაეთავისუფლებინა პატიმრები, მათ შორის ბიშარა ელ-ხური. აქედან მოყოლებული აღნიშნული თარიღი ითვლება ლიბანის დამოუკიდებლობის დღედ და აღინიშნება როგორც ეროვნული დღესასწაული.

ბიშარა ელ-ხური დაუბრუნდა პრეზიდენტის თანამდებობას 1943 წლის 22 ნოემბერს და იგი ეკავა 1952 წლის 18 დეკემბერს. მისი პრეზიდენტობის ერთ-ერთი ძირითადი მიღწევა იყო ეროვნული პაქტის შემუშავება, ლიბანის ქრისტიანი და მუსულმანი ლიდერების შეთანხმება, რომელიც დე-ფაქტო ქვეყნის კონსტიტუციური მოწყობის საფუძველი გახდა.

ბიშარა ელ-ხურის პრეზიდენტობა ქვეყანაში აღინიშნა მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ზრდით, მაგრამ ლიბანის მონაწილეობამ 1947-1949 წლების არაბეთ-ისრაელის პირველ ომში, რომლის შედეგადაც ქვეყნის ტერიტორიაზე შევიდა 100 000 პალესტინელი ლტოლვილი, მნიშვნელოვნად შეარყია ქვეყნის ეკონომიკა. ამ ფაქტორმა და კიდევ ბიშარა ელ-ხურის ადმინისტრაციის წევრების კორუფციაში დადანაშაულებამ, ქვეყანაში მასობრივი დემონსტრაციების პროვოცირება გამოიწვია, რამაც აიძულა ბიშარა ალ-ხური გადამდგარიყო ქვეყნის მეთაურის თანამდებობიდან 1952 წლის 18 სექტემბერს.

თანამდებობიდან გადადგომის შემდეგ, გარდაცვალებამდე იყო პარტია ად-დუსტურის ლიდერი. გარდაიცვალა 1964 წლის 11 იანვარს.

ბიშარა ელ-ხურის შვილი მიშელ ელ-ხური ასევე ლიბანელი პოლიტიკოსი იყო და 1960-იან წლებში ეკავა რიგი მინისტრების თანამდებობა.
თემისკირა

თემისკირა — ანტიკური ბერძნული დასახლება თემისკირას დაბლობზე, მდინარე თერმოდონის (თანამედროვე თერმე) პირას არსებული ქალაქი. ლეგენდის თანახმად ის ამაზონების სამშობლოდ მიიჩნევა.

თემისკირა პირველად ჰეროდოტეს ეპოქაში მოიხსენიება, ჰეროდოტე გვამცნობს ამორძალი მებრძლების შესახემ თემისკირიდან. პტოლემე უდავოდ ცდება როცა ქალაქის მდებარეობას უფრო დასავლეთით მდინარე ირისის (იეშილ-ირმაქი) და ჰერაკლეს კონცხის მიდამოებს უკავშირებს. სქილაკი მას ბერძნულ დასახლებას უწოდებს; ხოლო დიოდორე სიცილიელი, წერს რომ ის ამაზონის სამეფოს მიერ იყო დაარსებული. მითრიდატე -ის ანატოლიიდან გამობრუნების შემგდომ, თემისკირა ალყაში მოაქცია ლუკულუსმა, ადგილობრივი მოსახლეობა თავს დიდი ვაჟკაცობით იცავდა; და როდესაც ქალაქის კედლები შეირყა მათ ლუკულუსის წინააღმდეგ გამოიყენეს დათვები და სხვა გარეული ცხოველებიც კი. მიუხედავად მათი თავგანწირული ბრძოლისა, ქალაქი საბოლოოდ განადგურდა. პომპონიუს მელა გვაუწყებს რომ ქალაქი უკვე აღარ არსებობდა, ხოლო სტრაბონი კი უკვე აღარ მოიხსენიებს მას. ანტიკურ ხანაში თემისკრია ცნობილი იყო თაფლის წარმოებით.
არარუნა (პარანა)

არარუნა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 610 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 419 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 27,21 კმ²-ზე. ფართობი 493 190 კმ²-ია.
ბარბოზა-ფერასი

ბარბოზა-ფერასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 435 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 656 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 23,5 კმ²-ზე. ფართობი 538 636 კმ²-ია.
კამპუ-მორანი

კამპუ-მორანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 630 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 87 194 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 115,05 კმ²-ზე. ფართობი 757 875 კმ²-ია.
კორუმბატაი-დუ-სული

კორუმბატაი-დუ-სული — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 601 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 002 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24,35 კმ²-ზე. ფართობი 164 341 კმ²-ია.
ენჟენიერუ-ბელტრანი

ენჟენიერუ-ბელტრანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 520 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 906 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 29,75 კმ²-ზე. ფართობი 467 470 კმ²-ია.
ფაროლი (პარანა)

ფაროლი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 630 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 472 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12 კმ²-ზე. ფართობი 289 232 კმ²-ია.
ფენისი (პარანა)

ფენისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 365 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 802 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20,51 კმ²-ზე. ფართობი 234 099 კმ²-ია.
ირეტამა

ირეტამა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 595 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 622 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18,62 კმ²-ზე. ფართობი 570 459 კმ²-ია.
ლუიზიანა (პარანა)

ლუიზიანა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 315 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8,05 კმ²-ზე. ფართობი 908 601 კმ²-ია.
მამბორე

მამბორე — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 750 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 961 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17,72 კმ²-ზე. ფართობი 788 061 კმ²-ია.
პეაბირუ

პეაბირუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 524 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 624 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 29,07 კმ²-ზე. ფართობი 468 595 კმ²-ია.
კინტა-დუ-სოლი

კინტა-დუ-სოლი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 422 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 088 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15,6 კმ²-ზე. ფართობი 326 177 კმ²-ია.
რონკადორი

რონკადორი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 762 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 537 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15,55 კმ²-ზე. ფართობი 742 121 კმ²-ია.
ტერა-ბოა

ტერა-ბოა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 635 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 776 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 49,17 კმ²-ზე. ფართობი 320 850 კმ²-ია.
პარინტინტინი

პარინტინტინი — ბრაზილიის ადგილობრივი ხალხი; ცხოვრობენ მდინარე მადეირის აუზში.

2010 წლის მონაცემებით, პარინტინტინის ხალხის რაოდენობა 418 ადამიანს შეადგენს და ცხოვრობენ სამ სოფელში.

პარინტინტინის ენა კავაჰიბას ენის დიალექტია, რომელიც თავის მხრივ ტუპი-გუარანის ენათა ოჯახს მიეკუთვნება. წერენ ლათინური ანბანით.

მისდევენ სოფლის მეურნეობას, მეთევზეობას და შემგროვებლობას. მისდევენ ეგზოგამიას. მემკვიდრეობა მამაკაცის ხაზით გადაეცემა.

მას შემდეგ, რაც 1946 წელს ბრაზილიელებთან კონტაქტი დაამყარეს, რასაც კაუჩუკის ბუმი მოჰყვა, პარინტინტინის 4 000-იანი მოსახლეობა თანდათან 120-მდე შემცირდა. მსგავს კატასტროფას ხელი შეუწყო 1970 წელს ტრანს-ამაზონური გზატკეცილის გაყვანამაც. ამაზონის აუზის კოლონიზაციას მჰყვა დაავადებების გავრცელებაც, რომელთა წინააღმდეგაც პარინტინტინის ხალხს იმუნიტეტი არ ჰქონდა.

პარინტინტინის საზოგადოებას ამჟამად საფრთხე ემუქრება მადეირას ჰიდროელექტრო კომპლექსისგან.
შარლ ჰელუ

შარლ ჰელუ (; დ. 25 სექტემბერი, 1913 — გ. 7 იანვარი, 2001) — ლიბანის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. ლიბანის პრეზიდენტი 1964-1970 წლებში.

ბიოგრაფია
შარლ ჰელუ დაიბადა ბეირუთში 1913 წლის 25 სექტემბერს გავლენიანი მარონიტის ოჯახში. 1929 წელს წარმატებით დაასრულა ბეირუთის წმინდა იოსების უნივერსიტეტი. 1934 წელს დაასრულა იურიდიული განათლების მიღება. დასაწყისში დაკავდა ბიზნესით, დააარსა ორი ფრანგულენოვანი გაზეთი (’ და ). 1936 წელს პიერ ჟმაიელთან და თანამოაზრეებთან ერთად დააარსა პარტია კიტაიბი. მოგვიანებით ჟმაიელთან დაპირისპირების გამო გავიდა პარტიიდან.

1947 წელს შარ ჰელუ დაინიშნა ლიბანის ელჩად ვატიკანში, ხოლო 1949 წელს მიიღო მონაწილეობა არაბეთ-ისრაელის მოლაპარაკებებში, სადაც იგი შეეცადა დიპლომატიური დათმობების სანაცვლოდ გაეყვანა ისრაელის ჯარები ლიბანის ტერიტორიიდან. 1954-1955 წლებში ეკავა იუსტიციისა და ჯანმრთელობის დაცვის, ხოლო 1964 წელს განათლების მინისტრის თანამდებობა.

შარლ ჰელუ ითვლებოდა ფუად შეჰაბისთან დაახლოებულ პიროვნებად, სწორედ ამიტომ მან შარლ ჰელუ თავის პოლიტიკურ მემკვიდრედ დაასახელა. 1964 წელს შარლ ჰელუ ლიბანის ეროვნულმა ასამბლეამ აირჩია ლიბანის პრეზიდენტის თანამდებობაზე.

შარლ ჰელუს პრეზიდენტობის დროს მისი დიდი პრობლემა იყო პოლიტიკური სიტუაციის დარეგულირება მეზობელ ისრაელთან და ექვსდღიანი ომი (1967). გარდა ამისა, მისი პრეზიდენტობის დროს გაკოტრდა ახლო აღმოსავლეთში ყველაზე მსხვილი ინტრა ბანკი. ექვსდღიანი ომის პერიოდში ლიბანის პოლიტიკურ წრეებში სერიოზული აზრთა სხვადასხვაობა იყო ომთან დაკავშირებით: პოლიტიკოსების მუსულმანური ნაწილი მოითხოვდა ომში ჩაბმას არაბული ქვეყნების მხარეს, ხოლო ქრისტიანები ამ იდეის წინააღმდეგები იყვნენ.

შარლ ჰელუმ მოახერხა ხელი შეეშალა ლიბანის საომარ მოქმედებებში ჩართვისათვის, მაგრამ 1968 წლის საპარლამენტო არჩევნებმა ცხადი გახადა პოლიტიკური პოლარიზება ქვეყანაში. პარლამენტში ჩამოყალიბდა პროარაბული კოალიცია რაშიდ ქარამეს ხელმძღვანელობით და პროდასავლური კოალიცია ქამილ შამუნის, პიერ ჟმაიელისა და რაიომონ ედეს მეთაურობით. აღნიშნულ კოალიციებს ეკავათ 30-30 ადგილი 99 კაციან პარლამენტში.

შარლ ჰელუს პრეზიდენტობის დროს გახშირრდა შეტაკებები ლიბანის არმიასა და პალესტინის განმათავისუფლებელი ორგანიზაციის ჯარებს შორის.

1970 წელს შარლ ჰელუმ პრეზიდენტის თანამდებობაზე მხარი დაუჭირა ილიას სარკისს, მაგრამ მან მხოლოდ ერთი ხმით წააგო საპრეზიდენტო არჩევნები სულეიმან ფრანჟიესთან. ლიბანის სხვა პრეზიდენტებისაგან განსხვავებით, რომლებიც გადადგომის შემდეგაც განაგრძობდნენ პოლიტიკურ ცხოვრებას, შარლ ჰელუმ გადადგომის შემდეგ მთელი თავისი დრო მოანდომა საქველმოქმედო მოღვაწეობას.

შარლ ჰელუ გარდაიცვალა გულის შეტევის შედეგად 2001 წლის 7 იანვარს 87 წლის ასაკში.
სულეიმან ფრანჟიე

სულეიმან ფრანჟიე (; დ. 15 ივნისი, 1910 — გ. 23 ივლისი, 1992) — ლიბანელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ლიბანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1970–1976 წლებში. ქრისტიანების საველე მეთაური. იგი ასევე ითვლება საკუთარი გვარის ლიდერად.

ბიოგრაფია
სულეიმან ფრანჟიე არის მარონიტების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გვარის შთამომავალი ზღარტიდან. გვარი წარმოდგება ბერძნული სიტყვიდან , რაც ნიშნავს ფრანკს.

დაიბადა ზღარტაში 1910 წლის 15 ივნისს. იგი იყო პოლიტიკოს კაბალან ფრანჟიესა და მისი მეუღლის ლამია რაფულის მეორე შვილი. მამამისი კაბალან ფრანჟიე ქვეყნის პარლამენტის წევრია 1929–1932 წლებში, ხოლო 1908–1913 წლებში ეხდენის რაიონის გამგებელი. სულემან ფრანჟიეს პაპა, ისიც სულეიმანი ასევე ეხდენის რაიონის გამგებელია 1904–1908 . 1939 წელს სულეიმან ფრანჟიეს უფროს ძმას ჰამიდს ეკავა ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა ფრანგული მანდატის დროს.

სულეიმან ფრანჟიემ განათლება ელიტურ, ანტურის წმინდა იოსების სკოლაში მიიღო. იგი ასევე სწავლობდა ტრიპოლში და ბეირუთში.

1960 წელს იგი აირჩიეს პარლამენტში მისი მძიმედ ავადმყოფი ძმის ჰამიდის მაგივრად. ასევე ძმის ავადმყოფობის გამო იგი ტავისი კლანის ხელმძღვანელიც გახდა.

1970 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე, რომელიც გამოდგა ლიბანის ისტორიაში ყველაზე სადავო, სულეიმან ფრანჟიე ქვეყნის პარლამენტმა პრეზიდენტად აირჩია. მესამე რაუნდის შემდეგ მან გამარჯვება სულ ერთი ხმით მოიპოვა შიჰაბისტთა კანდიდატ ილიას სარკისზე. მან მიიღო როგორც მემარცხენეების, ასევე მემარჯვენეების მხარდაჭერა. იმჟამინდლი პარლამენტის თავმჯდომარე საბრი ჰამადე არ აღიარებდა არჩევნების შედეგებს, მას შემდეგ რაც მან დარბაზი პროტესტის ნიშნად დატოვა, ტრიბუნასთან მივიდა ვიცე-სპიკერი მიშელ სასინი და უფლებამოსილების ფარგლებში ქვეყნის პრეზიდენტად გამოაცხადა სულეიმან ფრანჟიე. ფანჟიეს მმართველობა გაგრძელდა 1976 წლის 22 სექტემბრამდე.

გარდაცვალება
სულეიმან ფრანჟიე გარდაიცვალა 82 წლის ასაკში ბეირუთის ამერიკული უნივერსიტეტის საავადმყოფოში, ჰოსპიტალიზაციიდან სამ კვირაში. დაასაფლავეს ეხდენეს რაიონში შვილის გვერდით.
დობრინის ორდენი

დობრინის ორდენი აგრეთვე ცნობილი როგორც დობრინის საძმო ( — სამხედრო ორდენი, რომელიც შეიქმნა მაზოვიის და პრუსიას შორის მდებარე ტერიტორიაზე, იმისათვის რომ ბოლო მოეღოთ საუკუნეში წარმართი პრუსიელი ბალტების თავდასხმებისთვის. ორდენი შეიქმნა, პრუსიის პირველი ეპისკოპოსის, ქრისტიან ოლიველის მიერ (1216–1228). დობრინის ორდენი იყო ერთადერთი სამხედრო ორდენი, რომელიც პოლონეთში დაარსდა.

ლათინურ წყაროებში რაინდები ცნობილი იყვნენ როგორც, უფრო დიდი და გავლენიანი „ქრისტეს მეომრების“ უფროსი ორდენის ერთ-ერთი შტოს ნაწილად, რომლებსაც „პრუსიის იესო ქრისტეს რაინდებს“ უწოდებდნენ. 1228 წელს, ორდენის შექმნა დაადასტურა რომის პაპმა გრიგოლ -მ. მაზოვიის ჰერცოგმა კონრადმა, რაინდებს დობრინის დასახლება და მიმდებარე ტერიტორიები გადასცა, რომელიც პრუსიის მოსაზღვრე რეგიონს წარმოადგენდა. თავიდან ორდენი მოიცავდა 15 გერმანელ რაინდს ქვემო საქსონიიდან და მაკლენბურგიდან.

დობრინის ორდენი მხარს უჭერდა ცისტერციანელებს პრუსიაში მისიონერული საქმიანობის გასამართად და მათ წარმართი პრუსიელი ტომების თავდასხმებისაგან იცავდა. მათ იდეოლოგიას გამოსახავდა ასევე მათი სამოსი - ჯავშანზე გადაცმული ჰქონდათ თეთრი სამოსელი, რომელზეც გამოსახული იყო სიმბოლოები: აღმართული ხმალი და წითლი ვარსკვლავი, რომელიც არაქრისტიანელებისთვის იესო ქრისტეს გამოსახულებას წარმოადგენდა.

პრუსიის ომებში მათ მიერ მიღწეულმა წარმატებამ და ასევე ორდენის წევრების მცირე რაოდენობა, მიზეზი გახდა 1235 წელს, ორდენის უმრავლესობის, რომის პაპის ბულას ნებართვით, ტევტონების ირდენში გაერთიანებულიყვნენ.

1237 წელს, ორდენის დანარჩენი წევრები კონრარდის მიერ დროხიჩინში, სასაზღვრო ზოლის გასაძლიერებლად გადავიდნენ. დობრინის ორდენი უკანასკნელად, 1240 წელს კიევის მთავარის მიერ დროხინჩინის აღების დროს მოიხსენიება.
გენუის რესპუბლიკა

გენუის რესპუბლიკა — დამოუკიდებელი სახელმწიფო 1005 წლიდან 1797 წლამდე ლიგურიაში, იტალიის ჩრდილოეთ-დასავლეთ სანაპიროზე, რომელიც მოიცავდა კორსიკას 1347 წლიდან 1768 წლამდე და უამრავ მცირე ტერიტორიებს ხმელთაშუა ზღვის გასწვრივ. საუკუნეში ის ესპანეთის იმპერიის სატელიტად ითვლებოდა.

თავდაპირველად გენუა საღვთო რომის იმპერიის, იტალიის სამეფოს, ერთ-ერთ თვირთმათველ კომუნას წარმაოდგენდა, ხოლო არსებობა შეწყვიტა როცა ის საფრანგეთის პირველმა რესპუბლიკამ, ნაპოლეონის მეთაურობით, ის ლიგურიის რესპუბლიკით ჩაანაცვლა. კორსიკა კი, 1768 წელს ვერსალიის ხელშეკრულებით საფრანგეთს გადაეცა. ლიგურიის რესპუბლიკა 1805 წელს საფრანგეთმა შეიერთა, ხოლო მისი აღდგენა დროებით 1814 წელს, ნაპოლეონის დამარცხებას მოჰყვა, მაგრამ საბოლოოდ ის, 1815 წელს სარდინიის სამეფომ შემოიერთა.
მოიზ კინი

მოიზ კინი (დ. 28 თებერვალი, 2000, ვერჩელი) — იტალიელი ფეხბურთელი, „ფიორენტინასა“ და იტალიის ეროვნული ნაკრების თავდამსხმელი.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
იუვენტუსი
იტალიის სერია : 2016–17, 2018–19
იტალიის თასი: 2016–17, 2023–24
იტალიის სუპერთასი: 2018

სანაკრებო
იტალია
ერთა ლიგა მესამე ადგილი: 2020–21

ინდივიდუალური
სერია -ს სეზონის გუნდის წევრი: 2024–25
ლალა-ტიულპანი

ლალა-ტიულპანი — ისლამური კულტურულ-საგანმანათლებლო ცენტრი ბაშკირეთის ქალაქ უფაში. გაიხსნა 1998 წლის 7 აპრილს..

მეჩეთი ქალაქ უფის მუსლიმური რელიგიის ცენტრია, მასში იმართება მუსლიმური დღესასწაულები.

ისორია
მეჩეთის პროექტი გეგმით არის შემომავალი გაზაფხულის სიმბოლო, აყვავებული ტიტა (რომელიც ძველად თურქული ხალხის სიმბოლო იყო), მინარეთები კი მის კვირტებს განასახიერებენ. ლალა-ტიულპანი აშენდა შემოწირულობებით და ბაშკირეთის მთავრობის დახმარებით. მშენებლობა 1989 წელს დაიწყო და 9 წლის შემდეგ, 1998 წელს დასრულდა.

1999—2005 წლებში აქ რუსეთის მუსლიმური უნივერსიტეტი ფუნქციონირებდა.
ყველაფერი რაც შენგან დამრჩა

„ყველაფერი რაც შენგან დამრჩა“ — 2015 წლის რომანტიკული ფილმი, რომლის რეჟისორია აბდულა ოღუზი. იგი არის 2006 წელს გადაღებული კორეული ფილმის „მილიონერის პირველი სიყვარული“ რიმეიკი. ფილმში მონაწილეობენ ნესლიჰან ათაგიული და ექინ ქოჩი, როგორც ელიფი და ოზგური — ახალგაზრდა წყვილი, რომელთაც ერთმანეთი უყვარდებათ.

სიუჟეტი
ბავშვობაში დაობლებულმა ოზგურმა პატარაობა დედის და მამის გარეშე გაატარა. ბაბუამ ბავშობიდანვე ათამამებდა მას. ოზგური მისი მთელი ცხოვრების მანძილზე მხოლოდ საკუთარ თავზე ფიქრობდა, მაგრამ მოკლე დროშივე მისი ცხოვრება რადიკალურად იცვლება. იგი მის 18-ე დაბადების დღეზე გაიგებს, რომ ბაბუის მემკვიდრეობის მისაღებად უნდა შეასრულოს მისი დანატოვარი ანდერძი, ერთ-ერთი მათგანი კი ასეთია: მან უნდა დატოვოს სტამბოლის მდიდრული ცხოვრება და საცხოვრებლად ერთი წლით პატარა სოფელში უნდა გადავიდეს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, იგი მემკვიდრეობის ძალიან მცირე ნაწილს მიიღებს, ხოლო დარჩენილი კი საქველმოქმედო ფონდს გადაერიცხება. ოზგური მიემგზავრება სოფელში, სადაც გაიცნობს გოგონას სახელად ელიფს.

როლებში
ნესლიჰან ათაგიული — ელიფი
ექინ ქოჩი — ოზგური
დოღა კონაკოღლუ — ტოსუნი
ვილმა ელესი — ემა
ზეინეპ კანაკონდე — სალიჰა
ჰაიათი აქბასი — ტაიფუნი