iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სოიუზმულტფილმი

სოიუზმულტფილმი — მულტიპლიკაციური ფილმების უდიდესი სტუდია საბჭოთა კავშირში და შემდეგ რუსეთში. დაარსებულია 1936 წელს.

ფილმები
ზოგიერთი ცნობილი ფილმი
1947 — კუზიანი ცხენი (1975 წელს გამოვიდა ახალი რედაქტირებით)
1948 — შვიდფერა ყვავილი
1948 — რუხყელა
1948 — ფედია ზაიცევი (ახალი რედაქტირება - 1960)
1952 — ალისფერი ყვავილი
1952 — კაშტანკა
1954 — ოქროს ანტილოპა
1955 — 1956 — არაჩვეულებრივი მატჩი (2 სერია)
1956 — თორმეტი თვე
1956 — მახინჯი იხვის ჭუკი
1957 — თოვლის დედოფალი
1958 — პეტია და წითელქუდა
1958 — ბიჭუნა ნეაპოლიდან (1982 წელს აღდგენილი იქნა)
1959 — მალე იწვიმებს
1960 — 1968 ციცინათელა (8 სერია)
1962 — ერთი დანაშაულის ისტორია
1965 — ვოვკა შორეულ სამეფოში
1965 — ბონიფაცის არდადეგები
1967 — 1971 მაუგლი (5 სერია)
1967 — ხელთათმანი
1967 — ორთქლმავალი რომაშკოვიდან
1968 — ფილმი, ფილმი, ფილმი
1968 — 25-ე, პირველი დღე
1968 — 1970 — ბიჭუნა და სახურავის ბინადარი კარლსონი (3 სერია)
1969 — 1993 — აბა, დამაცადე! (18 სერია)
1969 — 1983 — ნიანგი გენა (4 სერია)
1969 — 1973 — ბრემენელი მუსიკოსები (2 სერია, გაგრძელება 2000 წელს გამოვიდა, ამჯერად გამოუშვა სტუდიამ კინო-მოსტი)
1969 — ვინი პუჰი
1969 — უსწავლელი გაკვეთილების ქვეყანაში
1969 — თოვლის პაპა და ზაფხული
1970 — გემი
1973 — ყანჩა და წერო
1973 — კუნძული
1974 — ვაშლებიანი ტომარა
1975 — ზღარბი ნისლში
1975 — ჯადოქარ ბახრამის მემკვიდრეობა
1975 — 1983 — 38 თუთიყუში (10 სერია)
1976 — 1982 — კნუტი სახელად გავ (5 სერია)
1976 — ზარდახშა საიდუმლოთი
1976 — უბრალოდ ისე
1977 — პოლიგონი
1977 — ბობიკი სტუმრად ბარბოსთან
1978 — 1985 — უკანა მერხზე (4 სერია)
1978 — 1984 — სამნი პროსტოკვაშინოდან (3 სერია)
1978 — ქურდობა... (სრული რედაქტირება 1988)
1979 — ზღაპრების ზღაპარი
1979 — ნადირობა
1981 — მესამე პლანეტის საიდუმლო
1981 — ივაშკა პიონერთა სასახლიდან
1982 — იყო ერთი ძაღლი
1983 — მატყუარების სასახლე
1983 — ჭიანჭველას თავგადასავალი
1983 — 1997 — მაიმუნები (7 სერია)
1984 — 1998 — მოხეტიალე თუთიყუშის დაბრუნება
1984 — თოჯინების ცეკვები
1988 — უღელტეხილი
1989 — მეგობარი
უქმე დღეები საქართველოში

უქმე დღეები საქართველოში ― საქართველოში დადგენილი უქმე დღეების სია. საქართველოში დადგენილია 18 უქმე დღე. ისინი ემთხვევა საერო ან მართლმადიდებლურ საეკლესიო დღესასწაულებს.

1 და 2 იანვარი — ახალი წლის სადღესასწაულო დღეები;
7 იანვარი — შობა;
19 იანვარი — ნათლისღება;
3 მარტი — დედის დღე;
8 მარტი — ქალთა საერთაშორისო დღე;
9 აპრილი — საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტის მიღების დღე, საქართველოს ეროვნული ერთიანობის, სამოქალაქო თანხმობისა და სამშობლოსათვის დაღუპულთა მოგონების დღე;
სააღდგომო დღეები: დიდი პარასკევი, დიდი შაბათი, აღდგომა, მიცვალებულთა მოხსენიების დღე (აღდგომის შემდეგი ორშაბათი);
9 მაისი — ფაშიზმზე გამარჯვების დღე;
12 მაისი — ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლისადმი საქართველოს წილხვდომილობის დღე; საქართველოს ეკლესიის, როგორც სამოციქულო საყდრის, დამაარსებლის − წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ხსენების დღე.
17 მაისი — ოჯახის სიწმინდისა და მშობლების პატივისცემის დღე;
26 მაისი — საქართველოს დამოუკიდებლობის დღე;
28 აგვისტო — მარიამობა;
14 ოქტომბერი — მცხეთობა;
23 ნოემბერი — გიორგობა.

ისტორია
საქართველოში უქმე დღეები პირველად დადგინდა 1918 წლის 31 დეკემბერს საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. ოფიციალური უქმე დღეებიდან სეკულარიზმის პრინციპების მიხედვით გამორიცხული იყო საეკლესიო დღესასწაულები. დაწესებული იყო 4 უქმე დღე. ესენი იყო:

1 იანვარი — ახალი წელი
12 მარტი — თებერვლის რევოლუციის დღე
1 მაისი — მშრომელთა საერთაშორისო დღე
26 მაისი — საქართველოს დამოუკიდებლობის დღე
ბენევენტუმის ბრძოლა

ბენევენტუმთან ბრძოლა იყო პიროსსა და რომს შორის უკანასკნელი ბრძოლა. ამ ბრძოლისთვის პიროსმა უკვე მოიგო რომაელების წინააღმდეგ ორი ბრძოლა, მაგრამ ისეთი დანაკარგებით, რომ ომის გაგრძელება შეუძლებელი გახდა. შემდეგ იგი გაემგზავრა სიცილიაში, მაგრამ მისი სიცილიური კამპანიაც კრახით დასრულდა.

ძვ. წ. 275 წელს ტარენტუმში პიროსი 20 000ანი ლაშქარით ჩავიდა. აქ მან შეავსო ჯარი და წავიდა სამნიუმში, სადაც რომაელები იყვნენ დაბანაკებულნი. სამნიტების საქმე ამ დროისთვის ძალიან ცუდად იყო, რომაელებმა ისინი არაერთხელ დაამარცხეს.

პიროსმა ჯარი ორად გაყო, ერთი ნაწილი ლუკანიაში გაუშვა რათა ისინი მეორე კონსულის კორნელიუს ლენტულუს კაუდინუსის ჯარებს შეხვედროდნენ და არ მიეცათ კონსულ მანიუს კურიუს დენტატუსის ჯართან შეერთების საშუალება. მეორე ნაწილს კი თვითონ გაუძღვა სამნიუმში, სადაც რომაელები ქალაქ ბენევენტუმთან იყვნენ დაბანაკებულნი.

პიროსმა განიძრახა თავს დასხმოდა რომაელებს სანამ მათ დამატებითი ჯარები მოუვიდოდათ, ამიტომ მან შეკრიბა საუკეთესო მეომრები და ყველაზე ავი სპილოები და ღამით სურდა ბანაკზე თავდასხმა. მაგრამ გზა გრძელი იყო და ტყით უნდა გაევლოთ, მეომრები დაიკარგნენ და დროც დაიკარგა.

დილით რომაელებმა თვითონ დაიწყეს შეტევა და პიროსის ჯარისკაცებს უკან დაახევინეს. სხვა ფლანგებზე კი სპილოებმა რომაელები შეავიწროვეს. რომაელებმა სპილოებს შუბები დაუშინეს და უკუაქციეს, ცხოველების უწესრიგო რბენამ არეულობა გამოიწვია პიროსის ჯარებში.

ამ ბრძოლის წაგების შედეგად პიროსის იმედები იტალიის და სიცილიის დამორჩილებაზე საბოლოოდ დაიმსხვრა და იგი დაბრუნდა საბერძნეთში.
მანიუს კურიუს დენტატუსი

მანიუს კურიუს დენტატუსი (; დაახლოებით 321—270) — რომის ოთხგზის კონსული, მხედართმთავარი და ცენზორი.

მანიუს კურიუსი პლებეურ ოჯახში დაიბადა. პლინიუსის თანახმად იგი კბილებიანი დაიბადა, აქედანაც წარმოიშვა მისი მეტსახელი დენტატუსი.

კონსულად პირველად აირჩიეს ძვ. წ. 290 წელს პუბლიუს კორნელიუს რუფინუსთან ერთად. მან წარმატებით იომა სამნიტების წინააღმდეგ და დაამარცხა აჯანყებული საბინები. ამრიგად ერთი კონსულობისას მან ორჯერ გადაიხადა ტრიუმფი. მეორედ კი იგი კონსულად გარდაცვლილი კონსულის ნაცვლად აირჩიეს ძვ. წ. 284 წელს.

ყველაზე მნიშვნელოვანი კი იყო დენტატუსის მესამე კონსულობა ძვ. წ. 275 წელს, როდესაც იგი კორნელიუს ლენტულუს კაუდინუსთან ერთად აირჩიეს. მან ბენევენტუმთან ბრძოლაში დაამარცხა პიროსი და აიძულა იგი საბოლოოდ დაეტოვებინა იტალია.

მეოთხედ იგი ძვ. წ. 274 წელს აირჩიეს სერვიუს კორნელიუს მერენდასთან ერთად. ძვ. წ. 272 წელს კი დენტატუსი ცენზორად აირჩიეს.
მოგვთა თაყვანისცემა (ტრიპტიქი)

მოგვთა თაყვანისცემა — ჰიერონიმუს ბოსხის მიერ დაახლოებით 1490-1498 წლებში დახატული ტრიპტიქი.

სურათი შესრულებულია ზეთის საღებავებით ხის პანელზე. ცენტრალური ნაწილის ზომებია 72138 სმ, ხოლო გვერდითა ნაწილების - 34138 სმ.
სურათის ორიგინალი ესპანეთში პრადოს მუზეუმში არის დაცული. კიდევ ერთი ვერსია ფილადელფიის ხელოვნების მუზეუმშია გამოფენილი.
ვენერა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ვენერა შეიძლება აღნიშნავდეს:

ვენერა — მზის სისტემის მეორე პლანეტა
ვენერა — ძვ. რომაულ მითოლოგიაში გაზაფხულის, ბაღებისა და ყვავილობის ქალღმერთი
„ვენერა“ — პლანეტა ვენერასაკენ გაშვებული საბჭოთა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგურების სახელწოდება

ხელოვნებაში
ნახატები და სკულფტურები
„ვენერას დაბადება“ — სანდრო ბოტიჩელის ნახატი, 1482-1486 წლები.

მუსიკა
„“ — პოპ-მომღერალ ლედი გაგას 2013 წლის სიმღერა ალბომიდან "".
ლუციუს ტარკვინიუს კოლატინუსი

ლუციუს ტარკვინიუს კოლატინუსი — . რომის პირველი კონსული. იგი ლუციუს ტარკვინიუს სუპერბუსის, რომის უკანასკნელი მეფის ნათესავი იყო.

ტარკვინიუსის დამხობა
რომაელები ამ დროს რუტულების ქალაქ არდეუმთან ომობდენ. სამხედრო ბანაკში სექსტ ტარკვინიუსი არისტოკრატ ახალგაზრდებთან ერთად ქეიფობდა. მათ შორის ტარკვინიუსის ნათესავი ტარკვინიუს კოლატინუსიც იყო. საუბარი შეეხო ცოლებსაც, კოლატინუსი ყველას არწმუნებდა რომ მისი ცოლი ლუკრეცია ყველაზე ღირსეული ქალი იყო. ყველამ ჩათვალა რომ რომში ჩასვლით და იმის ნახვით თუ როგორ შეეგებებოდნენ ცოლები უეცრად დაბრუნებულ ქმრებს, ყველაზე კარგად ასახავდა მათ მორალურ თვისებებს.

რომში გვიან ღამით ჩავიდნენ და კოლატინუსის სახლს მიადგნენ, მეფის რძლებისგან განსხვავებით ლუკრეცია სახლში იყო და შალს რთავდა. ამრიგად ცოლების "შეჯიბრში" ლუკრეციამ გაიმარჯვა. სექსტუს ტარკვინიუსს ნათესავის მეუღლე ძალიან მოეწონა. რამდენიმე დღის მერე სექსტუსი მარტო მივიდა ლუკრეციას სახლში. იქ მას კარგად გაუმასპინძლდნენ და სტუმრების ოთახში შესთავაზეს დაძინება. როდესაც სახლში ყველამ დაიძინა, სექსტუსი ლუკრეციას საძინებელში შეიპარა და დაემუქრა, რომ თუ იგი არ დანებდებოდა, იგი მას მაინც გააუპატიურებდა, მოკლავდა და მკვდარ მონას მიუწვენდა. ამ მუქარამ გაჭრა და ლუკრეცია დანებდა. როდესაც სექსტუსი წავიდა, ლუკრეციამ შიკრიკები გაუგზავნა ქმარს და მამას, ამცნო რომ ცუდი ამბავი მოხდა და რომ იცინი ერთგულ მეგობრებთან ერთად მოსულიყვნენ.

კოლატინუსსთან ერთად ლუციუს ბრუტუსიც ჩამოვიდა. ლუკრეციამ უამბო ქმარს და მამას თუ რაც შეემთხვა, დააფიცა ისინი რომ შურს იძიებდნენ და თავი მოიკლა. ბრუტუსმა მკვდარ ლუკრეციასთან დაიფიცა რომ შურს იძიებდა არა მარტო სექსტზე არამედ ლუციუსზეც.

ამ ამაზრზენი ამბის შეტყობამ მოსახლეობა აღაშფოთა, ბრუტუსმა კი შეკრებილ ახალგაზრდობას შეიარაღებისკენ და აჯანყებისკენ მოუწოდა. ფორუმზე მისულთ ხალხი იქ უკვე შეკრებილი დახვდათ. ბრუტუსმა მიმართა მათ და სექსტუსის უღის საქციელთან ერთად დაგმო ლუციუსის სიამაყე და უსამართლობაც. მან მოუწოდა რომაელ ხალხს დაემხოთ მეფის მმართველობა რომში და სამეფო ოჯახი გაეძევებინათ. ლუციუს ტარკვინუსი ამ ამბის შეტყობისთანავე დაიძრა თავისი ჯარითურთ რომისკენ, მაგრამ რომაელებმა კარიბჭე არ გაუღეს. ჯარის იმედი მას აღარ ჰქონდა და ამიტომ ოჯახთან ერთად ერუტრიაში გაიქცა.

კონსულობა
რომაელთა მეფის ტირანიისგან განთავისუფლების შემდეგ ბრუტუსმაც და სენატმაც ჩათვალეს, რომ ერთმმართველობა აღარ უნდა არსებულიყო, და ამიტომ თითო წლის ვადით ორი კონსულის არჩევა დააწესეს. პირველ არჩევნებში ბრუტუსმა რა თქმა უნდა გაიმარჯვა, მასთან ერთად კონსული ტარკვინიუს კოლატინუსიც გახდა. მიუხედავად იმისა, რომ კოლატინუსის მეფისადმი სიძულვილი ეჭვს არ ჰბადებდა, ხალხს მაინც ეშინოდა რომ იგი ძალაუფლების ხელში ჩაგდებას განიზრახავდა.

ბრუტუსმა სენატის სხდომაზე მიმართა კოლატინუს და ურჩია, რომ უარი ეთქვა კონსულობაზე და დაეტოვებინა რომი. ამ უკანასკნელს ეს არ სურდა, მაგრამ ყველა ახლობელმა დაჟინებით ურჩია წასულიყო და ქონებაც წაეღო და ბოლოს იგი დათანხმდა.
მართკუთხედი

მართკუთხედი — ოთხკუთხედი, რომლის ყველა კუთხე მართია.

განმარტებიდან გამომდინარეობს, რომ მართკუთხედს აქვს ორი წყვილი ერთმანეთის პარალელური სიგრძით ტოლი გვერდი. ე. ი. ყველა მართკუთხედი არის პარალელოგრამი. მართკუთხედი რომლის გვერდები ტოლია არის კვადრატი.

მართკუთხედის ფართობი ტოლია მისი ერთ-ერთი გვერდის სიგრძის ნამრავლის მის არამოპირდაპირე გვერდის სიგრძეზე.
პარალელოგრამი

პარალელოგრამი ( ←  — პარალელური +  — ხაზი) — ოთხკუთხედს, რომლის მოპირდაპირე გვერდები წყვილ-წყვილად პარალელურია, პარალელოგრამი ეწოდება.

პარალელოგრამის გვერდებისა და კუთხეების თვისებები
პარალელოგრამის თვისებებია:
1) პარალელოგრამის მოპირდაპირე გვერდები და კუთხეები ერთმანეთის ტოლია;
2) პარალელოგრამს დიაგონალი ორ ტოლ სამკუთხედად ჰყოფს;
3) პარალელოგრამში დიაგონალები გადაკვეთის წერტილით შუაზე იყოფიან;

პარალელოგრამობის ნიშნებია:
1) თუ ოთხკუთხედში მოპირდაპირე გვერდები წყვილ-წყვილად ტოლია, მაშინ ეს ოთხკუთხედი პარალელოგრამია;
2) თუ ოთხკუთხედში ორი გვერდი ტოლია და პარალელურია, ეს ოთხკუთხედი პარალელოგრამია;
3) თუ ოთხკუთხედში დიაგონალები გადაკვეთის წერტილით შუაზე იყოფიან, ეს ოთხკუთხედი პარალელოგრამია;

პარალელოგრამს, რომლის ყველა კუთხე მართია, ეწოდება მართკუთხედი. პარალელოგრამს, რომლის ოთხივე გვერდი ტოლია, ეწოდება რომბი. პარალელოგრამი, რომელიც ერთდროულად არის რომბიც და მართკუთხედიც, არის კვადრატი.

კვადრატი შეიძლება ორნაირად განვმარტოთ:
1) კვადრატი არის ისეთი მართკუთხედი, რომლის ყველა გვერდი ტოლია;
2) კვადრატი არის ისეთი რომბი, რომლის ყველა კუთხე მართია;
კვადრატი

კვადრატი — ტოლგვერდა მართკუთხედი. კვადრატი წესიერი მრავალკუთხედია.

თვისებები
კვადრატი, პლანიმეტრიაში, თვისებებით ყველაზე მდიდარი ფიგურაა. იგი ერთდროულად არის პარალელოგრამი, რომბი და მართკუთხედი, ამიტომ მას ყველა ამ ფიგურის თვისებები გააჩნია:
კვადრატი, როგორც პარალელოგრამი:
მოპირდაპირე გვერდები ტოლია (რადგან ყველა გვერდი ერთმანეთის ტოლია).
ერთ გვერდთან მდებარე კუთხეთა ჯამი 1800-ის ტოლია.
დიაგონალები გადაკვეთისას ორ ტოლ ნაწილად იყოფა. (სურათზე)
მოპირდაპირე კუთხეები ტოლია
კვადრატი, როგორც რომბი:
ყველა გვერდი ტოლია
დიაგონალები კუთხეების ბისექტრისებია
დიაგონალები ერთმანეთის მართობულია
კვადრატი, როგორც მართკუთხედი
ოთხივე კუთხე მართია
დიაგონალები ტოლია

კვადრატის ფორმულები
პერიმეტრი
კვადრატის პერიმეტრი არის მისი გვერდების სიგრძეთა ჯამი. შესაბამისად იგი გამოითვლება ფორმულით:
=+++
(, , და კვადრატის გვერდებია)

რადგან კვადრატს ოთხივე გვერდი ტოლი აქვს, ეს ფორმულა ასეც შეიძლება ჩაიწეროს:
=4
მეორე ფორმულა უფრო მიღებულია.

ფართობი
რადგან კვადრატი პარალელოგრამია, ამიტომ მისი ფართობის გამოსათვლელად გამოვიყენოთ პარალელოგრამის ფართობის გამოსათვლელი ფორმულა:
=

( არის გვერდი, რომელზეც დაშვებულია სიმაღლე)
რადგან კვადრატის სიმაღლე მისი გვერდის ტოლია, ამიტომ შეგვიძლია ეს ფორმულა ასე შევცვალოთ:
= ( და კვადრატის გვერდებია)

ან
=^2
გაგა ნახუცრიშვილი

გაგა გიორგის ძე ნახუცრიშვილი (დ. 2 სექტემბერი, 1971, მოსკოვი, რსფსრ) — ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
1988 წელს დაამთავრა თბილისის 53-ე საშუალო სკოლა, 1993 წელს კი ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. სწავლობდა ქ. როთენბურგის (გერმანია) გოეთეს ინსტიტუტში და ლიტერატურას პერუჯაში (იტალია). გაგა ნახუცრიშვილი არის „საბას" ლაურეატი (2003) და ავტორი არა ერთი პოეტური კრებულისა: „უაზრო მგზავრი“ 1996, „სიმარტივე“ 2000, „გამგზავრება და მოლოდინი“ 2002, „უცაბედად“ 2006.
ჰანო დიდი

ჰანო დიდი - მდიდარი კართაგენელი არისტოკრატი. იბრძოდა პირველ პუნიკურ ომში. თუმცა ისტორიაში ცნობილია სამი - ჰანო დიდი. ორი ისტორიკოსი (ჩარლი დ კოლეტ პოკარდები) მათ ნომრავენ თანმიმდევრობის მიხედვით: ჰანო დიდი ; ჰანო დიდი და ჰანო დიდი . სხვა ისტორიკოსი (ვარმინგტონი) მიიჩნევს, რომ ანტიკურ კართაგენში მოღვაწეობდა სამი ჰანო დიდი, თუმცა ისინი არ მიეკუთვნებოდნენ ერთ ოჯახს. მათგან მხოლოდ და იყვნენ ერთი ოჯახიდან, თუმცა ის მაინც არ მოიხსენიებს მათ -ით ან -ით. კართაგენის ისტორიაში ასევე იყო ბევრი ჰანო, თუმცა მათ არ მიუღიათ წოდება "დიდი".
ქსანთიპოსი

ქანთიპუსი - ბერძენი, სავარაუდოდ სპარტანელი მხედართმთავარი, რომელიც კართაგენის მხარეს იბრძოდა პირველ პუნიკურ ომში.
ძვ. წ. 255 წელს იგი სხვა მეომრებთან ერთად ჩავიდა კართაგენში. თავისი სტრატეგიული ნიჭით მიიპყრო კართაგენელთა ყურადღება და ტუნისის ბრძოლას ხელმძღვანელობდა პირველი პუნიკური ომისას. მისი მეთაურობით კართაგენელებმა სასტიკად დაამარცხეს რომაელები და განდევნეს აფრიკიდან. ამ ბრძოლის შემდეგ ზოგი ვერსიით ქსანტიპოსი დასაჩუქრებული გაუშვეს ლაკონიაში, ზოგი ცნობებით კი არ გადაუხადეს დაპირებული თანხა და ძველი გემით გაუშვეს. ცნობილი არაა ჩააღწია თუ არა მან საბერძნეთამდე.
გაიუს ფაბრიციუსი

გაიუს ფაბრიციუს ლუსცინუსი (ლათ. ) "ცალთვალა" რომის კონსული და მხედართმთავარი.

გაიუსი პირველი გამოჩენილი ადამიანი იყო თავისი გვარიდან. იგი განთქმული იყო თავისი უკიდურესი პატიოსნებით. მის სიტყვას ძალიან დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა რომაელებისთვის, მიუხედავად ამისა იგი ძალიან ღარიბი იყო.

ძვ. წ. 284 წელს იგი ელჩად იყო ტარენტიუმში, მაგნა გრეკასთან კონფლიქტის მოსაგვარებლად. ძვ. წ. 282 იგი პირველად აირჩიეს კონსულად გაიუს ემილიუსი პაპირიუსთან ერთად.

ჰერაკლიუმის ბრძოლაში რომაელების პიროსთან დამარცხების შემდეგ იგი გაგზავნილი იყო პიროსთან ტყვეების შესახებ მოლაპარაკებების საწარმოებლად. პიროსმა სცადა ჯერ ფულით ეცდუნებინა ფაბრიციუსი, მან შესთავაზა გაიუსს დიდძალი ოქრო მეგობრობის ნიშნად, მაგრამ ცივი უარი მიიღო. მეორე დღეს მან გადაწყვიტა რომაელის გაკვირვება სპილოთი, ისე რომ მოლაპარაკებებისას სპილო ფარდის უკან უნდა დაემალათ და მოულოდნელად გამოეჩინათ. როდესაც ფაბრიციუსმა უეცრად დაინახა სპილო, მან არ გამოხატა გაკვირვება. პიროსი აღფრთოვანდა ფაბრიციუსით და გაუშვა ტყვეები ოჯახების მოსანახულებლად და სატურნალიების აღსანიშნავად. შემდეგ კი სენატმა თვითონ მოსთხოვა ტყვეებს პიროსთან დაბრუნება.

ძვ. წ. 278 წელს რომაელთა მხედართმთავარი გახდა ფაბრიციუსი, რომელიც კონსულად იქნა არჩეული. მას ბანაკში მისწერა პიროსის ექიმმა წერილი, რომელშიც სთავაზობდა დიდი ანაზღაურების საფასურად პიროსის მოწამვლას. ფაბრიციუსმა კიდევ ერთხელ გამოავლინა თავისი პატიოსნება, მან პიროსს გაუგზავნა წერილი, რომელშიც გააფრთხილა ექიმის ვერაგობის შესახებ, თან კი ექიმის წერილი დაურთო, თავისი საქციელი კი მან გაამართლა პატიოსან ბრძოლაში ვერაგობის გარეშე გამარჯვების სურვილით.

პიროსმა დასაჯა ექიმი, რომაელებს კი მადლობის ნიშნად ტყვეები დაუბრუნა და კიდევ სცადა სამშვიდობო მოლაპარაკებების დაწყება, მაგრამ რომაელებმა ისევ იგივე პასუხი გასცეს, რომ სანამ პიროსი იტალიას არ დატოვებს, ისინი მშვიდობაზე არ დათანხვდებიან. ტყვეები კი უკან გააგზავნეს.

ჩაშლილი მოლაპარაკებების შემდეგ გაიუს ფაბრიციუსი პუბლიუს დეციუს მუსთან ერთად მონაწილეობდა ასკულუმთან ბრძოლაში, რომლის შემდეგაც პიროსი იძულებული გახდა დროებით დაეტოვებინა იტალია.

პიროსის გარდა ამ წელს იგი წარმატებით ებრძოდა სამნიტებს, და დაამარცხა ტარენტიუმის ჯარი.

ძვ. წ. 275 წელს იგი ცენზორი გახდა.
მამებისა და შვილების ბრძოლა

მამათა და შვილთა ლიტერატურულ-იდეური ბრძოლა — ქართველი მწერლებისა და საზოგადო მოღვაწეების ძველი და ახალი თაობის ლიტერატურული პაექრობის პირობითი სახელწოდება. ბრძოლა დაიწყო 1860-იან წლებში, როდესაც ჟურნალ „ცისკარში“ დაიბეჭდა თერგდალეულთა წინამძღოლის, ილია ჭავჭავაძის კრიტიკული სტატია „ორიოდე სიტყვა თ. რევაზ შალვას ძის ერისთავის კოზლოვიდგან „შეშლილის“ თარგმანზედა“ („ცისკარი“, 1861, № 4). ძველ და ახალ თაობათა პირველი ბრძოლა მიმდინარეობდა „ცისკრის“ ფურცლებზე 1861-1863 წლებში. თავდაპირველად ეს ბრძოლა უმთავრესად ლიტერატურის საზოგადოებრივი დანიშნულების, აგრეთვე ენისა და სტილის საკითხებს მოიცავდა; ახალი თაობა მოითხოვდა მწერლობის ხალხთან დაახლოებას, ძველი ენობრივი ნორმების, კერძოდ, ორთოგრაფიული და გრამატიკული არქაიზმის უკუგდებას, ისინი ილაშქრებდნენ ანტონ კათოლიკოსის ავტორიტეტის წინააღმდეგ, უარყოფდნენ მაღალ სტილს და ა. შ. ყოველივე ეს „მამების“ უკმაყოფილებასა და გულისწყრომას იწვევდა.

ხელმეორედ პოლემიკა ახალი სიმწვავით დაიწყო 1871 წელს. შეტაკების საბაბი გახდა ისევ ილია ჭავჭავაძის გამოსვლა, კერძოდ, მისი ცნობილი გამოცანები (1871 წ. დეკემბერი), რომლებიც ხელნაწერების სახით გავრცელდა საზოგადოებაში და დიდი მითქმა-მოთქმა გამოიწვია „მამებს“ შორის. გამოცანებში იგულისხმებოდნენ ქართველი თავადაზნაურების წარჩინებული წარმომადგენლები – მარშალი რევაზ ანდრონიკაშვილი, გიორგი და ივანე მუხრანბატონები, იასე ჭავაჭავაძე, ისტორიკოსი პლატონ იოსელიანი, გრ. ორბელიანი და სხვ. ამ პირთ არ შეუსრულებიათ ახალი თაობის („თერგდალეულთა“) ზეგავლენით სპეციალურად მოწვეული თავადაზნაურობის ყრილობის მიერ გამოტანილი დადგენილება, რომელიც ითვალისწინებდა 1871 წელს საქართველოში ჩამოსულ იმპერატორ ალექსანდრე -სათვის ადრესის მირთმევას თბილისში უნივერსიტეტის გახსნის შესახებ. მეფისნაცვლისა და თავადაზნაურთა რეაქციული ჯგუფის ზეგავლენით ანდრონიკაშვილს შეუცვლია ადრესის პროექტი და უნივერსიტეტის ნაცვლად უთხოვია თბილისში კადეტთა კორპუსის გახსნა.

ილიას მერვე გამოცემა ეხებოდა გრიგოლ ორბელიანს. ეს ეპიგრამა, დანარჩენი გამოცანებისაგან განსხვავებით, პოეტისადმი განსაკუთრებული პატივისცემით იყო გამსჭვალული. მიუხედავად ამისა, „გამოცანებმა“ გრიგოლ ორბელიანის აღშფოთება გამოიწვია. 1872 წელს მან დაწერა „გამოცანების პასუხი“, რომელიც ამჟამად „პასუხი შვილთას“ პირველი ვარინტის სახითაა ცნობილი. იგი ახალი თაობისადმი მიმართული ძალზე დამამცირებელი ეპითეტებით იწყება.

გრიგოლ ორბელიანმა თავისი პასუხი დაბეჭდა ჟურნალ „ცისკარში“ 1874 წელს სათაურით „პასუხი უღირსთა შვილებთა“. ესაა მეორე, საბოლოო ვარიანტი პასუხი შვილთასი. მკვახე ტონი აქ შერბილებულია, ამოღებულია ძალზე დამამცირებელი ეპითეტებიც, რომლებიც პირველ ვარიანტში გვხვდება („კოღო – ბუზებო“, „კატის კნუტებო“, „ვირი წავიდა, ვირი მოვიდა“ და მისთ.), სამაგიეროდ იგი უფრო გავრცობილია და იდეური თვალსაზრისით საინტერესო მასალას შეიცავს.

ცნობილია ილია ჭავჭავაძისა და აკაკი წერეთლის საპასუხო ლექსები გრ. ორბელიანის პასუხზე (ილიას „პასუხის პასუხი“, აკაკის „ხარაბუზა ღენერალს“, „კოღო-ბუზების პასუხი“, „პატრიოტის აღსარება“ და სხვ).
ბალბასი

ბალბასი, უხეშმატყლიანი, ცხიმკუდიანი, სახორცე-სამატყლე-სარძეო მიმართულების ცხვრის ჯიში. გამოყვანილია მრავალსაუკუნოვანი ხალხური სელექციით. ბალბასისათვის დამახასიათებელია სახტომ სახსარზე დაბლა დაშვებული ორბალიშიანი ცხიმკუდი, თეთრი ფერის კიდურებზე, თავსა და ყურების წვერზე - მუქი ლაქები. ერკემლის ცოცხალი მასაა 85-90 კგ (უდიდესისა 110); ნერბისა 55-60 კგ (უდიდესისა 75); ნაკლავის გამოსავალი 45-50%; კუდზე ცხიმოვანი დანაგროვი ერკემლისა 12 კგ-მდე, ნერბისა - 5-6 კგ. მატყლი არაერთგვაროვანია, სიგრძით 11-17 სმ. ნაპარსი ერკემლისა 2,8-3,2 კგ, ნერბისა 2,0-2,1 სუფთა მატყლის გამოსავალი 50-65%, იყენებენ ნოხის, ნაბდისა და კამვოლური ნართის დასამზადებლად. მერძეულობა 124-130 კგ. ნაყოფიერება 112-120 ბატკანი 100 ნერბიდან. ბალბასი კარგად ეგუება მაღალმთიან საძოვრებს. აშენებენ სომხეთში, აზერბაიჯანში, ჩრდილოეთ ირანსა და თურქეთში.
ბალბისებრნი

ბალბისებრნი — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ძირითადად ბალახებია, იშვიათად — ხეები ან ბუჩქები, რომლებსაც მორიგეობით განლაგებული თათისებრდანაკვთული ფოთლები აქვს. ყვავილები დიდია, მკვეთრად შეფერილი, ორსქესიანი. ყვავილის ძირში განვითარებულია ე. წ. გარეთა ჯამი. შიგნითა მტვრიანა მრავალია და ძაფებით მილადაა შეზრდილი. ბუტკო ერთია. ნაყოფი მშრალია — კოლოფი ან დანაწევრებული კაკლუჭა.

ცნობილია 1600-მდე სახეობა, რომელთა უმრავლესობა ტროპიკებსა და სუბტროპიკებშია გავრცელებული. საქართველოში გვხვდება 20. ოჯახში ძირითადად ბოჭკოვანი მცენარეებია. დიდი ეკონომიკური მნიშვნელობისაა ბამბის ბუჩქი, შედარებით ნაკლებისა — კენაფი და შვია.

აღსანიშნავია სამკურნალო სახეობები ტუხტი და ბალბა. დეკორატიულია — ქატმი, ჩინური ტუხტი და ბაღის ტუხტი და სხვა.
ბალდრი

ბალდრი, ბალდერი (ძველი ნორდული ) — სინათლისა და გაზაფხულის ღმერთი სკანდინავიურ მითოლოგიაში. ოდინისა და ფრიგის ძე. მითური გადმოცემით, მისი სიკვდილი ღმერთების (აზების) და მთელი სამყაროს დაღუპვას მოასწავებდა, ამიტომ დედა — ფრიგი ყველაფრისაგან იცავდა, მხოლოდ ფითრი გამორჩა მხედველობიდან. ამით ისარგებლა აზების მტერმა ლოკიმ, ფითრის რტოსგან ხელშუბი გააკეთა, წყვდიადის ბრმა ღმერთს ჰედრს გადასცა და ასპარეზობის დროს ისე მიმართა მისი ხელი, რომ ჰედრმა ბალდრი განგმირა. მითური გადმოცემით, ბალდრი მკვდრეთით აღდგება ხოლმე განახლებულ სამყაროსთან ერთად.
ბალერინა

ბალერინა ( < გვიანდ. ) — საბალატო დასის მოცეკვავე ქალი. ტერმინი „ბალერინა“ იხმარება საუკუნის ნახევრიდან. რევოლუციამდელ რუსეთში ბალერინის წოდება ენიჭებოდათ საიმპერატორო საბალეტო დასის წამყვან მოცეკვავე ქალებს. წოდების მინიჭებასთან ერთად მოცეკვავეებს ემატებოდათ ხელფასი და უპირატესობა ეძლეოდათ მთავარი პარტიების განაწილების დროს. ამჟამად ბალერინას უწოდებენ ბალეტის ყველა მსახიობ ქალს.
ბალეტმაისტერი

ბალეტმაისტერი — საბალეტო სპექტაკლების, აგრეთვე საოპერო, საოპერეტო, დრამატული წარმოდგენების ქორეოგრაფიული ნაწილის ავტორი და დამდგმელი. ბალეტმაისტერი ქმნის ქორეოგრაფიულ მოძრაობათა ისეთ სისტემას, რომელიც მკაფიოდ ხსნის მხატვრულ სახეებსა და სპექტაკლის იდეას. საუკუნეში შეიქმნა „ბალეტმაისტერის“ სინონიმი — ქორეოგრაფი.
გურამ რჩეულიშვილი

გურამ მიხეილის ძე რჩეულიშვილი (დ. 4 ივლისი, 1934, თბილისი — გ. 23 აგვისტო, 1960, გაგრა) — ქართველი მწერალი.

ბიოგრაფია
გურამ მიხეილის ძე რჩეულიშვილი დაიბადა 1934 წლის 4 ივლისს ქალაქ თბილისში. 1957 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. პირველი მოთხრობები, რომლებმაც დიდი წარმატება მოუტანა, ჟურნალ „ცისკარში“ გამოაქვეყნა 1957 წელს. სულ სამიოდე წელი იღვაწა სამწერლო ასპარეზზე. მწერლის სიცოცხლეში მხოლოდ შვიდი მისი მოთხრობა გამოქვეყნდა: „შემოდგომა ბაბუა კოტესი“, „სათაგური“, „სიყვარული მარტის თვეში“, „ნელი ტანგო“, „თვირთვილა“, „უსახელო უფლისციხელი“ და „სიკვდილი მთაში“. მოთხრობათა პირველი კრებული „სალამურა“ მისი გარდაცვალების შემდეგ 1961 წელს გამოიცა. რჩეულიშვილის პროზამ იმთავითვე მიიპყრო ყურადღება თემატიკის მრავალფეროვნებით, დოკუმენტურთან დაახლოებული სტილით, ტევადი, დაწურული დიალოგებით, თხრობის სიზუსტით. მისი გმირების ახალგაზრდულ სიფიცხესა და ქედუხრელობას, ვნების სიმძაფრესა და პირველაღმომჩენის ჟინს ერწყმის დიდი ადამიანური სილბო და შემწყნარებლობა. მისმა მცირე ლიტერატურულმა მემკვიდრეობამ (მოთხრობები, ნოველები. მინიატურები, პიესა) დიდი კვალი დაამჩნია ქართული პროზის განვითარებას. მისი ნაწარმოებები თარგმნილია გერმანულ, უნგრულ, ბულგარულ, ლიეტუვურ, ჩეხურ, რუსულ ენებზე.

გურამ რჩეულიშვილი 1960 წლის 23 აგვისტოს 26 წლისა ტრაგიკულად დაიღუპა ქალაქ გაგრაში, როცა მღელვარე ზღვაში გადაეშვა უცნობი რუსი ქალიშვილის გადასარჩენად. იგი დაკრძალეს თბილისში, ვაკის სასაფლაოზე.
შოვინიზმი

შოვინიზმი — სხვა ერების სიძულვილი, გადამეტებულ ნაციონალიზმი, რომელიც ქადაგებს ეროვნულ განსაკუთრებულობას. უფრო ზოგადად, შოვინიზმი შეიძლება აღნიშნავდეს რაიმე ჯგუფისადმი კუთვნილების ძლიერ გრძნობას, განსაკუთრებით მაშინ როდესაც ეს გულისხმობს სხვა ჯგუფების სიძულვილს (ეროვნული, რასობრივი ან რელიგიური ნიშნით განსხვავებული ჯგუფების სიძულვილს).

ეტიმოლოგია
სიტყვის წარმოშობა უკავშირდება ნიკოლა შოვენს. გადმოცმით იგი იყო ნაპოლეონის არმიის ჯარისკაცი, რომელიც შეუპოვარი ფრანგული პატრიოტიზმით გამოირჩეოდა. შოვენის არსებობა დოკუმენტურად დადასტურებული არ არის. იგი გახდა ფრანგული კომედიის (1831) გმირი, რომლის შემდეგაც გაჩნდა ტერმინი შოვინიზმი.
ნაციზმი

ნაციონალ-სოციალიზმი ანუ ნაციზმი — პოლიტიკური დოქტრინა, დაფუძნებული რასობრივ იდეალიზმზე. სახელმწიფო იდეოლოგია გერმანიაში ნაციონალ-სოციალისტური მუშათა პარტიის ხელისუფლებაში ყოფნის დროს. გერმანული ნაციონალ-სოციალიზმი ფართო აღიარებით (და თვითგამოცხადებით) იყო გამოხატულად ანტისემიტური.

ნაციონალ-სოციალიზმის საფუძვლები მოცემულია წიგნებში: ადოლფ ჰიტლერის „ჩემი ბრძოლა“ და ალფრედ როზენბერგის „მეოცე საუკუნის მითი“.