iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ური (ისტორიული სოფელი)

ური, ჰური — ისტორიული სოფელი სამხრეთ საქართველოში (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია), არტაანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მტკვრის ხეობაში. მოხსენიებულია „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ ( ს.). „ქართლის ცხოვრებაში“ მემატიანე ლეონტი მროველი ( ს.) ძვ. წ. საუკუნის ამბების თხრობისას მოიხსენიებს ქალაქ ჰურს - არტაანის მხარის მთავარ ქალაქს (მკვლევრები მას ურთან აიგივებენ); მისივე გადმოცემით, ჰურის უფრო ადრინდელი სახელწოდებაა ქაჯთა ქალაქი.
პანიპატი

პანიპატი (ინდ. ाी) — ქალაქი ჩრდილოეთ ინდოეთში, ჰარიანას შტატში. მდებარეობს ქალაქ დელიდან ჩრდილოეთით 90 კმ. მანძილზე და ქალაქ ჩანდიგჰარიდან სამხრეთით 169 კმ. მანძილზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 219 მ.
ქალაქი იყო პანიპატის სამი ისტორიული ბრძოლის სამოქმედო არეალი 1526 წელს, 1556 წელს, 1761 წელს.

მოსახლეობა
2001 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 261 665 ადამიანს. მამაკაცთა ხვედრითი წილი 55%, ქალთა — 45%, განათლების დონე 69% (მ.შ. 73% მამაკაცი და 64%ქალი). 6 წლამდე ასაკის ბავშვთა ხვედრითი წილი მოსახლეობის 14%-ია.
მარათების სახელმწიფო

მარათების სახელმწიფო (ზოგჯერ მარათების იმპერია ან მარათების კონფედერაცია) (მარათები ाा ा्ा्) — მსხვილი ინდუსური სახელმწიფო, შექმნილი მარათების მიერ 1674 წელს შივაჯის ხელმძღვანელობით თანამედროვე მაჰარაშტრას შტატის და მის მიმდებარე ტერიტორიებზე. დედაქალაქი — რაიგადი. მარათებს მიაწერენ დიდ მოგოლთა იმპერიის დამარცხებას.

შივაჯის შვილიშვილების მმართველობიდან დაწყებული იზრდება ცენტრიდანული ტენდენციები და ცალკეული ოლქები თავს პეშვას ხელისუფლებიდან დამოუკიდებლად აცხადებენ. 1720-1730-ან წლებში მარათების სამფლობელოები გარდაიქმნა მარათების სათავადოების კოალიციად, რომელთა შორის, ყველაზე ძლიერი ხდება გვალიარი.

მესამე პეშვა, ბალაჯი ბაჯი რაო (1740-1761) მთელ რიგ რეიდებს აწყობს დეკანიდან ჩრდილოეთის და აღმოსავლეთის მიმართულებით. მარათების ძალები დეკანის შიგნით გაიზარდა მუსულმანური ნიზამის შემდეგ (მათთან გადახდილი ორი ომის შედეგად). მუსლიმთა მთავარი ცენტრები იმ დროისათვის იყო პუნა და ნაგპური.

1761 წელს მარათების მმართველებმა გამანადგურებელი მარცხი განიცადეს პანიპატთან აჰმად შაჰ დურანის ავღანური ჯარებისაგან. ახალ პოლიტიკურ სიტუაციაში მარათელი თავადები ცდილობდნენ თავიანთი სამფლობელოების გაფართოებას. მაგალითად, გვალიარის რაჯამ დაიკავა დელი, ხოლო მალვას მმართველმა რაჯასტანისა და პენჯაბის ნაწილი.

შიდა კონფლიქტებით ისარგებლა ბრიტანეთის ოსტ-ინდოეთის კომპანიამ. ანგლო-მარათების სამი ომის (1775—1782, 1803—1805, 1817—1818) შედეგად, ბრიტანელებმა მარათებს წაართვეს დელი და ზოგიერთი სხვა ტერიტორია. ხოლო თავად რაჯები ბრიტანეთის ვასალებად გადაიქცნენ.
ნეპტუნიუმი

}; ქიმიური სიმბოლო — ) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეშვიდე პერიოდის, ჯგუფგარეშე (ძველი კლასიფიკაციით მესამე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, ბ) ხელოვნურად მიღებული რადიოაქტიური ქიმიური ელემენტი. განეკუთვნება აქტინოიდების ოჯახს. მისი ატომური ნომერია — 93. დნ — 639±3 °, დუღ — 4174 °, სიმკვრივე — 20.45 გ/სმ3. ვერცხლისებრი ბზინვარების რბილი ლითონი. 1940 წელს აღმოაჩინეს ამერიკელმა მეცნიერებმა ე. მაკმილანმა და ფ. ეიბლსონმა. 1973 წლისათვის მიღებული იყო ნეპტუნიუმის 15 იზოტოპი. ყველაზე მდგრადია ^{237} (1/2= წ). ნეპტუნიუმი ქიმიური თვისებებით ემსგავსება ურანსა და პლუტონიუმს. ნაერთებში მისი ჟანგვის ხარისხი+2-დან +7-მდეა. ხსნარებში წარმოქმნის ^{3+}, ^{4+}, 2^+ (ყველაზე მდგრადი), 2^{2+} და 5^{3-} იონებს. ნეპტუნიუმი ბუნებაში აღმოჩენილია უმნიშვნელო რაოდენობით. ღებულობენ ხელოვნურად. ნეპტუნიუმს (განსაკუთრებით -რადიოაქტიურ იზოტოპს ^{239}) ძირითადად იყენებენ სამედიცინო კვლევისათვის.

ისტორია
ატომის ბირთვის დაშლის თეორიის მიღებამდე, რომელმაც დაასაბუთა სინთეზირებული ხოლო მოგვიანებით რეალურად ასეთი ელემენტის არსებობა, სამჯერ იქნა განცხადებული 93-ე ელემენტის აღმოჩენა რომელიც აღმოჩნდა შეცდომა: აუსონიუმი იტალიაში (ენრიკო ფერმი) და ბოჰემიუმი ჩეხოსლოვაკიაში 1934 წ. და სექვანიუმი რუმინეთში 1939 წ.

ნეპტუნიუმი პირველად მიღებულ იქნა ედვინ მატისონ მაკმილანის და ფილიპ ჰაუგე აბელსონის მიერ 1940 წელს.

სინთეზის რეაქცია: 238239(−)239.

სახელწოდების წარმომავლობა
ნეპტუნიუმის სახელი მოდის პლანეტა ნეპტუნის სახელწოდებიდან.

ბუნებაში
ნეპტუნიუმის ბუნებრივ წყაროებს არავითარი პრაქტიკული მნიშვნელობა არ ააქვს. ნეპტუნიუმს მიიღებენ ურანის დიდი ხნით დასხივების პროდუქტებიდან ბირთვულ რეაქტორებში როგორც პლუტონიუმის მიღების თანაური პროდუქტი.

მიღება
ნეპტუნიუმს იღებენ ნეპტუნიუმის ფტორიდის აღდგენით ბარიუმის ორთქლით 1600  ტემპერატურაზე:

\{_4 + 2 \ \{\ }\ + 2_2 }

თვისებები
ელემენტარული ნეპტუნიუმი — ჭედადი, შედარებით რბილი ლითონია მოვერცხლისფრო ბზინვარებით.

ნაერთებში ავლენს +2-დან +7-მდე ჟანგვის ხარისხს. ხსნარებში ნეპტუნიუმი წარმოქმნის იონებს 3+, 4+, 2+, 22+ და 53−.

ნეპტუნიუმის იონებს აქვთ მიდრეკილებაჰიდროლიზისაკენ და კომპლექსწარმოქმნისკენ.

იზოტოპები
ნეპტუნიუმის ზოგიერთი იზოტოპის რადიოაქტიური თვისებები:

გამოყენება
გამოიყენება პლუტონიუმის მისაღებად.

ფიზიოლოგიური ქმედება
რადიოაქტიური დაშლისას ნეპტუნიუმი უშვებს მაღალენერგეტიკულ -ნაწილაკებს და საშუალო ენერგიის -ნაწილაკებს. ნეპტუნიუმის ფიზიოლოგიური ქმედება დამოკიდებულია მის ვალენტურ მდგომარეობაზე და ორგანიზმში მოხვედრის გზაზე. ნეპტუნიუმის 60—80 % გროვდება ძვლებში, ხოლო ნეპტუნიუმის ორგანიზმიდან რადიობიოლოგიური ნახევრადგამოყვანის პერიოდი შეადგენს 200 წელს. ეს იწვევს ძვლოვანი ქსოვილის სერიოზულ რადიაციულ დაზიანებას.

ნეპტუნიუმის რადიოაქტიურობა უფრო დაბალია ვიდრე პლუტონიუმისა, ნაკლები კუთრი აქტივობის გამო.

ორგანიზმში ნეპტუნიუმის იზოტოპების ზღვრული დასაშვები რაოდენობაა: 237 — 0,06 მკკიური (100 მკგ), 238, 239 — 25 მკკიური (10−4 მკგ).

237-სათვის ზღვრული დასაშვები კონცენტრაცია სამუშაო შენობების ჰაერში არის 2,6 ბკ/მ³.
უკან მომავალში: ანიმაციური სერიალი

უკან მომავალში: ანიმაციური სერიალი — ანიმაციური სერიალი, რომელიც ტრილოგიის „უკან მომავალში“ გაგრძელება არის. გამოდიოდა 1991-1992 წლებში. გადაღებულია 2 სეზონი (26 ეპიზოდი).

სიუჟეტი
ტრილოგიაში აღწერილი მოვლენების შემდეგ ემეტ ბრაუნი დასახლდა ჰილ-ველიში თავის ოჯახთან ერთად. მან აღადგინა , რადგან იგი უფრო მოხერხებულია ვიდრე ორთქლმავალი, რომელსაც მარტი და დოკი ასევე ხშირად იყენებენ.

ყოველი სერია იწყება და მთავრდება მცირე სცენით „ცოცხალი“ ემეტ ბრაუნის მონაწილეობით. გარდა ამისა ყოველ სერიაში, ტიტრების შემდეგ ჩნდება ანიმაციური ბიფ ტენენი და ყვება ხუმრობას, ძირითადად სერიის სიუჟეტთან დაკავშირებით.

როლებს ახმოვანებენ
დევიდ კაუფმანი — მარტი მაკ-ფლაი
დენ კასტელანეტა — ემეტ ბრაუნი
მერი სტინბერგენი — კლარა კლეიტონი
ჯოშ კიტონი — ჟიულ ბრაუნი
ტომ უილტონი — ბიფ ტენენი
ტროი დევიდსონი — ვერნ ბრაუნი
დენი მენი — ჯენიფერ პარკერი
ამაზონის ჯუნგლები

ამაზონის ჯუნგლები მდებარეობს ვრცელ, თითქმის ბრტყელ ვაკეზე, რომელიც ამაზონის თითქმის მთელ აუზს მოიცავს. თვითონ ტყე იკავებს 5,5 მილიონ კმ²-ს. ვრცელდება ცხრა სახელმწიფოს ტერიტორიაზე: ბრაზილია, პერუ, ვენესუელა, ეკვადორი, ბოლივია, გაიანა, სურინამი და საფრანგეთის გვიანა. ამაზონის ტყეები — მსოფლიოს უდიდესი ტროპიკული ტყის მასივია. ის იკავებს მსოფლიოს სხვა ტროპიკული ტყეების ფართობის ნახევარს.
ფარსანსი

ფარსანსი — ლაზი დიდებული საუკუნეში. განხეთქილება ჰქონდა ეგრისის მეფე გუბაზ -სთან. ამიტომ ირანელებმა საუკუნის 40-50-იან წლებში სცადეს მისი გამოყენება გუბაზის მოკვლის ორგანიზაციაში. ფარსანსი მოჩვენებითად დასთანხმდა ირანელებს დახმარებას, მაგრამ ყველაფერი მეფეს შეატყობინა და ამით დაღუპვას გადაარჩინა.
წყარო
პროკოპი კესარიელი, სპარსელებთან ომი, წგნ.: გეორგიკა, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 2, თბ., 1965
სატიაჯიტ რაი

სატიაჯიტ რაი ( ან დ. 2 მაისი, 1921 — გ. 23 აპრილი, 1992) — ინდოელი რეჟისორი, სცენარისტი, საბავშვო მწერალი, კომპოზიტორი, პროდიუსერი, გამომცემელი, კინოკრიტიკოსი, ილუსტრატორი. ოსკარის პრემიის პირველი ინდოელი ლაურეატია. ხელოვნებას ეუფლებოდა შანტინიკეტანში. მისი მსოფლმხედველობის ჩამოყალიბებაზე გავლენა იქონია რაბინდრანათ თაგორმა. 1961 წელს რაიმ გადაიღო ფილმი „სამი ქალიშვილი“, რომელსაც საფუძვლად დაედო რაბინდრანათ თაგორის მოთხრობები. აღსანიშნავია მისი ფილმი „გზის სიმღერა“ (1955). ეგრეთ წოდებული კალკუტის კინოსკოლის ფუძემდებელია. საკუთარი ფილმებისათვის დაწერილი აქვს მრავალი სიმღერა. 1979 წელს მოსკოვის საერთაშორისო კინოფესტივალზე რაი საპატიო პრიზით დაჯილდოვდა. 1964 წელს ვენეციის კინოფესტივალზე აიღო „ოქროს ლომი“, 1964-1965 წლებში ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალზე ორჯერ მოიპოვა „ვერცხლის დათვი“, ხოლო 1973 წელს — „ოქროს დათვი“. 1992 წელს კინოხელოვნებაში შეტანილი წვლილისთვის მოიპოვა ოსკარის პრემია.
რეზა ფეჰლევი

რეზა ფეჰლევი (; დ. 31 ოქტომბერი, 1960) — ირანის უკანასკნელი შაჰის, მოჰამედ რეზა ფეჰლევისა, და მისი მესამე ცოლის, ფარაჰ დიბას უფროსი ვაჟი. რეზა ირანის ტახტის მემკვიდრედ 1967 წელს, მამამისის კორონაციის დროს, დასახელდა. ფეჰლევი არის ემიგრაციაში მყოფი ოპოზიციური ჯგუფის, ირანის ეროვნული საბჭოს დამფუძნებელი და ლიდერი. მონაწილეობს ირანის დემოკრატიულ მოძრაობაში და არის ირანის ისლამური რესპუბლიკის მთავრობის ცნობილი კრიტიკოსი.

ბიოგრაფია
რეზა ფეჰლევი დაიბადა თეირანში, როგორც მოჰამად რეზა ფეჰლევისა და ფარაჰ ფეჰლევის უფროსი ვაჟი. ფეჰლევის ძმები და დები არიან პრინცესა ფარაჰნაზ ფეჰლევი (დაიბადა 1963 წელს), ძმა პრინცი ალი რეზა ფეჰლევი (1966–2011), და და პრინცესა ლეილა ფეჰლევი (1970–2001), ასევე ნახევარ და, პრინცესა შაჰნაზ ფეჰლევი (დაიბადა 1940 წელს).

როდესაც იგი დაიბადა, შაჰმა შეიწყალა 98 პოლიტიკური პატიმარი და მთავრობამ გამოაცხადა საშემოსავლო გადასახადის 20 %-იანი შემცირება. იგი სწავლობდა თავისივე სახელწოდების „რეზა პაჰლავის სკოლაში“, კერძო სკოლაში, რომელიც მდებარეობდა სამეფო სასახლეში და იზღუდებოდა საიმპერატორო ოჯახისა და კარის თანამშრომლებისთვის. მას ამზადებდნენ როგორც პილოტს; მისი პირველი დამოუკიდებელი ფრენა იყო 11 წლის ასაკში და მან მიიღო ლიცენზია ერთი წლის შემდეგ. იგი იყო ტაჯ აბადანის საფეხბურთო კლუბის მხარდამჭერი.

როგორც ირანის იმპერიული სამხედრო ავიაციის კადეტი გაიგზავნა ამერიკის შეერთებულ შტატებში 1978 წლის აგვისტოში პილოტის ტრენინგის გასაგრძელებლად. იგი იმყოფებოდა ერთწლიან პილოტის სასწავლო პროგრამაში ყოფილ რიზის ავიაბაზაზე, ტეხასში. ირანის რევოლუციის შედეგად, მან დატოვა ბაზა 1979 წლის მარტში, დაახლოებით ოთხი თვით ადრე, ვიდრე ეს იყო დაგეგმილი.

1979 წლის სექტემბერში ფეჰლევმა დაიწყო სწავლა უილიამს კოლეჯში, შემდეგ ჩაირიცხა კაიროს ამერიკულ უნივერსიტეტში პოლიტიკურ მეცნიერებათა სტუდენტად, მაგრამ მისი დასწრება არარეგულარული იყო. 1981 წელს მან მიატოვა პროგრამა და გააგრძელა სწავლა კერძოდ ირანელ პროფესორებთან, სწავლობდა სპარსულ კულტურასა და ისტორიას, ისლამური ფილოსოფიასა და ნავთობს ირანში.

ფეჰლევმა 1985 წელს მიიღო კალიფორნიის უნივერსიტეტის ბაკალავრის ხარისხი პოლიტიკურ მეცნიერებებში. მშობლიური სპარსულის გარდა იგი თავისუფლად ფლობს ინგლისურ და ფრანგულ ენებს.
უჰურუ კენიატა

უჰურუ კენიატა (, დ. 26 ოქტომბერი 1961, ნაირობი, ბრიტანეთის აღმოსავლეთი აფრიკა) — კენიელი პოლიტიკოსი. 2008 წლიდან ვიცე-პრემიერი. ყოფილი ფინანსთა მინისტრი (2008-2012 წწ.). პრეზიდენტი 2013-2022 წლებში.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1961 წელს კენიის მომავალ დედაქალაქში, რევოლუციონერისა და დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის გმირის, კენიის მომავალი პრეზიდენტის, ჯომო კენიატას ოჯახში. სწავლობდა ამერიკულ ამჰერსტის კოლეჯში.

1997 წელს დაიწყო მისი პოლიტიკური კარიერა, როდესაც აირჩიეს პარტია კანუს რეგიონული განყოფილების ლიდერად. ამავე წელს მან მიიღო მონაწილეობა პარლამენტის არჩევნებში დედაქალაქის ერთ-ერთი საარჩევნო ოლქიდან, მაგრამ დამარცხდა, ჩამოშორდა პოლიტიკას და გადავიდა ბიზნესის სფეროში.

კენიის პრეზიდენტმა დანიელ არაპ მოიმ სთხოვა უჰურუ კენიატას დაბრუნებოდა პოლიტიკას. 1999 წელს იგი დანიშნა კენიის ტურიზმის საბჭოს თავმჯდომარედ, ხოლო 2001 წელს დანიშნა ადგილობრივი თვითმმართველობის მინისტრად. აღმასვლას განაგრძობდა პარტიული ხაზითაც, 2001 წელს აირჩიეს კანუს თავმჯდომარის მოადგილედ.

2002 წელს იყო პარტია კანუს კანდიდატი საპრეზიდენტო არჩევნებზე, დანიელ არაპ მოის სურდა უსისხლოდ გადაეცა ხელისუფლება უჰურუსთვის, მაგრამ 2002 წლის ოქტომბერში უჰურუ კენიატა დამარცხდა უფრო გამოცდილ პოლიტიკოს მვაი კიბაკისთან, რომელმაც დაიკავა კიდეც კენიის მესამე პრეზიდენტის თანამდებობა.

2005 წელს აირჩიეს კანუს ლიდერად. თუმცა 2007 წელს დატოვა პარტიის რიგები.

2013 წლის 4 მარტის არჩევნებზე დაამარცხა მოქმედი პრემიერ-მინისტრი რაილა ოდინგა და გახდა ქვეყნის მე-4 პრეზიდენტი.
მოგოლები

მოგოლები — ჩრდ. ავღანეთსა და ინდოეთში მცხოვრები ხალხი. 1992 წლის მონაცემებით, მათი რაოდენობა აღწევს 20 000 ადამიანს.

მოგოლები არიან მე- ს. მონღოლი დამპყრობლების ადგილობრივ მოსახლეობასთან შერეული ხალხის შთამომავლები. მოგოლი მმათველების დინასტია სათავეს იღებს ცენტრალური აზიის დიდი დამპყრობელის თემურ ლენგის დინასტიიდან. მოგოლი ტომები გამოყრილ იქნენ თანამედროვე უზბეკეთის ტერიტორიიდან სხვა მონღოლური ტომების მიერ, რის გამოც ისინი მიგრირდებოდნენ ავღანეთში მონღოლთა არმიასთან ერთად.

მოგოლები არიან მუსლიმანი სუნიტები. მათი ავღანეთში მოსვლის მომენტში დაპყრობილ ტერიტორიებზე უკვე გავრცელებული იყო ისლამი. მათ დიდი გავლენა იქონიეს ჩრდ. ავღანეთისა და ჩრდ. ინდოეთის ტერიტორიებზე მცხოვრებ ხალხებზე.

მოგოლთა ენა წარმოადგენს ძველი მონღოლური ენის არქაულ დიალექტს. აგრეთვე, ხალხის ნაწილი სხვადასხვა დონეზე ფლობს დარის, პუშტუს, ფარსის, ჰინდუს, და არაბულ ენებს. ტერმინი მოგოლი ინდოეთში გამოიყენება ჩრდ. ინდოეთისა და ცენტრალური აზიის მუსულმანთა აღსანიშნავად.
ციზრაინის რესპუბლიკა

} ) — საფრანგეთის ვასალური რესპუბლიკა; შეიქმნა 1797 წლის 28 აგვისტოს მდინარე რაინის დასავლეთ ნაპირზე ფრანგული ოკუპაციის პერიოდში.

1795 წლის ბაზელის ზავის პირობით, პრუსიის სამეფო ვალდებული ხდებოდა რაინის დასავლეთით ყველა ტერიტორია დაეთმო, რასაც კი ფლობდა, მათ შორის, მაინცის, კელნის, ტრირის სათავად-საეპისკოპოსოები, პფალცის საკურფიურსტო, იულიხის და კლევის საჰერცოგოები და თავისუფალი ქალაქი აახენი. ყველა ეს ტერიტორია ციზრაინის რესპუბლიკაში გაერთიანდა ფრანგი გენერლის ლუი-ლაზარ ჰოშის პროტექციის ქვეშ.

1797 წლის 18 ოქტომბრის კამპოფორმიოს ზავის თანახმად, მხარე საფრანგეთს გადაექვემდებარა, თუმცა ოფიციალური ანექსია 1802 წლის 23 სექტემბერს შედგა. 1798 წელს ეს ტერიტორიები ფრანგი კომისრის, ფრანსუა ჟოზეფის, მეთაურობით რურის, რაინ-ეტ-მოზელის, ზაარლანდისა და მონტ-ტონერეს (დონერსბურგი) დეპარტამენტებად გადაკეთდა. რაინის დასავლეთ ნაპირის საფრანგეთის იმპერიის შემადგენლობაში გადაცემამ გერმანიის მედიატიზაცია გამოიწვია.
ბაზელის ზავი (1795)

ბაზელის სამშვიდობო მოლაპარაკება — სეპარატული ზავი, რომელიც 1795 წლის 5 აპრილს შვეიცარიის ქალაქ ბაზელში პრუსიამ დადო საფრანგეთის რესპუბლიკასთან. პრუსიის მხრიდან მოლაპარაკებას ხელი მოაწერა ჰანდენბერგმა, საფრანგეთის მხრიდან კი — შვეიცარიაში მისმა დიპლომატიურმა წარმომადგენელმა ბარტელემიმ. მოლაპარაკებამ თავი დაგვამახსოვრა პირველი ანტიფრანგული კოალიციის დაშლით.
სეპარატული ზავი

სეპარატული ზავი — სამშვიდობო მოლაპარაკება, რომელსაც მებრძოლი კოალიციის ერთ-ერთი მონაწილე დებს მოკავშირეთათვის შეტყობინებისა და მათგან თანხმობის მიღების გარეშე. სეპარატული ზავი, როგორც წესი, ომის საყოველთაო დასრულებამდე იდება ხოლმე.

სეპარატული მოლაპარაკებების ისტორიული მაგალითები:

ბაზელის ზავი 1795 — პრუსია და ესპანეთი დაუზავდნენ პირველ საფრანგეთის რესპუბლიკას და ამით პირველი კოალიციის შემადგენლობიდან გამოვიდნენ.
ბრესტ-ლიტოვსკის ზავი (1918) — რუსეთის იმპერიამ დაუდო ზავი გერმანიის იმპერიას ანტანტის მოკავშირეთაგან განცალკევებულად.
ნიკოლას სპარქსი

ნიკოლას სპარქსი (; დ. 31 დეკემბერი, 1965) — ამერიკელი რომანების ავტორი და სცენარისტი. გამოცემული აქვს 17 რომანი. აქედან რვა ეკრანიზაციების სახით გამოვიდა, მათ შორის - „გზავნილი ბოთლში“, „იჩქარე შეიყვარო“, „უბის წიგნაკი“, „ღამეები როდანთში“, „ძვირფასო ჯონ“, „უკანასკნელი სიმღერა“, „იღბლიანი“ და ბოლო დროის ეკრანიზაცია, „მშვიდი ნავსადგური“.
ნაწარმოებები
ჰარაპა

ჰარაპა (ინგ."") — ძველინდური ქალაქი. ჰარაპას ცივილიზაციის (ძვ.წ. 3 ათასი — მე-/მე- ს.ს.) ერთ-ერთი მთავარი ცენტრი. განლაგებულია მდინარე რავის ძველ კალაპოტთან პაკისტანში, საჰივალის ოლქში (თანამედროვე პენჯაბის ტერიტორია).

„ჰარაპა“ არ წარმოადგენს ქალაქის თავდაპირველ სახელწოდებას. ეს სახელი მან მიიღო თანამედროვე ქალაქ ჰარაპადან, რომელიც განლაგებულია ნაქალაქარიდან 6 კმ. მანძილზე. თანამედროვე ჰარაპა არის ბრიტანული კოლონიზაციის დროიდან შემორჩენილი სარკინიგზო სადგური, რომლის მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 15 ათას ადამიანს.

ძველი ჰარაპა აღმოჩნდა 1920-იან წლებში და იმ დროიდან დღემდე აქ მიმდინარეობს არქეოლოგიური გათხრები. ქალაქის ნანგრევები ბრინჯაოს ეპოქისაა. ის თავის დროზე ერთ-ერთი გამაგრებული და მძლავრი ქალაქი ყოფილა, რომლის მოსახლეობა შეადგენდა დაახლოებით 23,5 ათას ადამიანს. ძველი ქალაქი ძალიან დაზიანებულია ბრიტანეთის კოლონიზაციის პერიოდიდან, როდესაც მისი აგურები გამოიყენებოდა ლაჰორ—მულტანის რკინიგზის მშენებლობაში.

ამ ადგილას იგეგმებოდა დიდი გასართობი პარკის მშენებლობა, რომელიც 2005 წელს გადაიდო, მას შემდეგ, რაც მშენებლობის ადრეულ ეტაპზე მრავალი არქეოლოგიური არტეფაქტი იქნა აღმოჩენილი. გამოჩენილი პაკისტანელი არქეოლოგის აჰმედ ჰასან დანის მიმართვის შედეგად პაკისტანის კულტურის სამინისტრომ მიიღო გადაწყვეტილება ქალაქის აღდგენის შესახებ
ცხრიდან მეშვიდე

ცხრიდან მეშვიდე , იგივე ანიკა ჰანსონი — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს სერიალში ვარსკვლავური გზა: ვოიაჯერი.

ბიოგრაფია
ანიკა ჰანსონი დაიბადა ფედერაციის კოლონია ტერნადაზე 2348 წელს. მისი მშობლები იყვნენ ვარსკვლავური ფლოტის ოფიცრები. ისინი იკვლევდნენ ბორგების კოლექტივს პატარა ხომალდით . მათ ხომალდს გააჩნდა სისტემა რომელიც იცავდა მათ აღმოჩენისგაც. მაგრამ ერთხელ დელტა-კვადრანტში ისინი მოხვდნენ იონურ შტორმში რის შედეგადაც დაცვა მწყობრიდან გამოვიდა, ბორგებმა დააფიქსირეს ისინი და თავს დაესხნენ. ჰანსონები იძულებული იყვნენ განეხორციელებინათ ავარიული დაშვება ასტეროიდზე, სადაც ისინი თავიანთ ექვსი წლის შვილთან ერთად ასიმილირებულ იქნენ. ბორგთა კოლექტივში მან გაატარა 18 წელი, სწორედ ამ დროს მიიღო სახელი ცხრიდან მეშვიდე.

2373 წელს ცხრიდან მეშვიდე მოხვდა ვოიაჯერზე, სადაც მას მოაშორეს იმპლანტანტები დიდი ნაწილი. იგი თანდათანობით გახდა ეკიპაჟის წევრი და ხელმძღვანელობდა ასტრომეტრიულ ლაბორატოირიას, აგრეთვე იყო სპეციალისტი ბორგულ ტექნოლოგიებში. 2378 წელს ვოიაჯერთან ერთად დაბრუნდა დედამიწაზე.
არარაუნა

არარაუნა — ფრინველი ნამდვილი თუთიყუშების ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 80-95 სმ აღწევს. ფრთები 37-39 სმ, ხოლო კუდი 52 სმ-ისაა. წონა 900-1300 გრ. მკერდი და მუცელი ნარინჯისფერ-მოყვითალოა. სხეულის ზედა ნაწილი ღია ლურჯი ფერისაა. ყელი და ნისკარტი შავი, ხოლო ფეხები მურა-მოშავო აქვს. გამოსცემს მაღალ და მძაფრ ხმას. გავრცელებულია სამხრეთ ამერიკაში, მ.შ. პანამაში, ეკვადორში, პერუში, ბოლივიაში, პარაგვაიში, ბრაზილიაში, კოლუმბიასა და ვენესუელაში. წარსულში ბინადრობდა ტრინიდადშიც. გვხვდება ხელუხლებელ ტროპიკულ ტყეებში, უპირატესობას ანიჭებს მდინარეთა სანაპიროებს. გვხვდება აგრეთვე მთის ხეობებში სუბალპურ მდელოებამდე. მაღალი ხეების ვარჯზე ზის.
ციმბირი

ციმბირი — ვრცელი გეოგრაფიული რეგიონი ევრაზიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. გადაჭიმულია ურალიდან წყნარი ოკეანის გასწვრივ აღმართულ ქედებამდე და ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანის ნაპირიდან ცენტრალური აზიის საზღვრამდე. ფართობი დაახლოებით 10 მლნ. კმ². შეადგენს რუსეთის ფედერაციის 73,56 %-ს. ციმბირის მთავარი ბუნებრივი ერთეულებია დასავლეთ ციმბირის ვაკე, შუა ციმბირის ზეგანი, სამხრეთ და ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ ციმბირის მთები. ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ ციმბირის მთებს ეკვრის ვერხოიანსკის ქედისა და კოლიმის მთიანეთის უზარმაზარი რკალი, რომლის შიგნით მოქცეულია ქედები, ზეგნები და ვრცელი დაბლობები. ციმბირი მდებარეობს ზომიერი და ცივი ჰავის სარტყლებში. ტერიტორიის დიდ ნაწილზე ჰავა მკაცრია, მკვეთრად კონტინენტური. ნალექების 80% მოდის წლის თბილ დროს. გაბატონებულია მარადი მზრალობა (ფართობი 6 მლნ. კმ²-ზე მეტი). ჩრდილოეთში ყინულის ფენის სისქე 200-500 მ აღწევს (მდინარე მარხის აუზში 1500 მ-მდე). ციმბირის მდინარეთა უმრავლესობა ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანის აუზს ეკუთვნის. მდინარეებს იყენებენ ხე-ტყის დასაცურებლად, სანაოსნოდ. ტბებიდან აღსანიშნავია ბაიკალი, ტაიმირი, ჩანი, ტელეცკოე. მდინარეებსა და ტბებში სამრეწველო თევზებია.

ციმბირის აბორიგენი მოსახლეობა ცხოვრობს ტაიგისა და ტუნდრის უზარმაზარ ტერიტორიაზე. ყველაზე დიდი ქალაქებია: ნოვოსიბირსკი, ომსკი, კრასნოიარსკი.
ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატი

ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატი ტარდება ჭიდაობის საერთაშორისო ფედერაცია -ს ეგიდით.

2005 წლამდე ჭიდაობის თითოეული სახეობისათვის ცალკე ტურნირი ტარდებოდა. 2005 წლიდან სამივე სახეობა (მამაკაცების თავისუფალი სტილი, მამაკაცების ბერძნულ-რომაული სტილი, ქალთა თავისუფალი სტილი) ერთ ტურნირად გაერთიანდა.

ტურნირები (2005 — დღემდე)
დიანა ტროი

დიანა ტროი — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს „შემდეგ თაობასა“ და მომდევნო ფილმებში („თაობები“, „პირველი კონტაქტი“, „აჯანყება“, „შურისგება“), ასევე „ვოიაჯერში“ და ენტერპრაიზში.

ბიოგრაფია
დიანა ტროი დაიბადა 2336 წლის 23 მარტს პლანეტა ბეტაზედზე, მისი მშობლები არიან ელჩი ლუაქსანა ტროი და ვარსკვლავური ფლოტის ოფიცერი იან ენდრიუ ტროი. იგი სწავლობდა ვარსკვლავური ფლოტის აკადემიაში 2355-2359, მან ასევე დაამთავრა უნივერსიტეტი ბეტაზედზე და მიიღო სამეცნიერო ხარისხი ფსიქოლოგიაში.

2364 წელს დაინიშნა მრჩევლად ხომალდზე ეტერპრაიზ -1701-, რომელსაც მეთაურობდა ჟან-ლუკ პიკარი. აქ იგი შეხვდა თავის ყოფილ შეყვარებულს უილიამ რაიკერს

ტროის, ისევე როგორც მისი პლანეტის სხვა წარმომადგენლებს გააჩნდა ტელეპათიური უნარები, რომლებიც ძალიან ეხმარებოდნენ თავისი მოვალეონბის შესრულებაში. 2370 წელს დიანა ტროიმ მიიღო კომანდერის წოდება.

2372 წელს კაპიტან პიკართან და ეკიპაჟის დანარჩენ წევრებთან ერთად გადავიდა ხომალდზე ეტერპრაიზ -1701-.

2373 წელს მონაწილეობდა ზეფრამ კოკრეინის ხომალდის გაშვებაში. იგი ხელმძღვანელობდა ფრენას დედამიწიდან მას შემდეგ რაც წინა გუნდი დახოცეს ბორგებმა.

2379 წელს ცოლად გაყვა უილიამ რაიკერს.

„შემდეგი თაობის“ გარდა დიანა ტროი ასევე მონაწილეობს ვოიაჯერის სამ ეპიზოდში (ლეიტენანტ რეჯინალდ ბარქლეისთან ერთად) და „ენტერპრაიზის“ ბოლო სერიაში, რაიკერთან ერთად.
ნინძა

ან — საბრძოლო ხელოვნებაში დაოსტატებული ფარული აგენტი ან დაქირავებული ჯარისკაცი იაპონიაში. ნინძების ფუნქციები მოიცავდა შპიონაჟს, საბოტაჟს, ინფილტრაციას, და პოლიტიკურ მკვლელობებსა და ხელჩართულ, ღია ბრძოლებს ზოგიერთ სიტუაციაში. ნინძების ბრძოლის ხედვა შეპირისპირებული იყო სამურაების ბრძოლის მეთოდებთან, რომელთაც უმკაცრესი წესები ჰქონდათ.შინობი — ჯაშუშთა და დაქირავებულ ჯარისკაცთა სპეციალური, გაწვრთნილი ჯგუფები, სენგოკუს პერიოდში, საუკუნეში გამოჩნდა, თუმცა, შესაძლოა ნინძები ერთი საუკუნით ადრე, საუკუნეშიც იყვნენ, და კიდევ უფრო ადრეც, საუკუნეში (ჰეიანისა ეპოქასა ან ადრეულ კამაკურას ეპოქაში).
ტოკიოს დაბომბვა (1945)

ტოკიოს დაბობვა — აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალების მიერ, 1945 წლის 9-10 მარტს, იაპონიის დედაქალაქის დაბობვა. ავიაშეტევაში ჩართული იყო 334 სტრატეგიული ბომბდამშენი -29, რომლებმაც რამდენიმე ტონა აალებადი ჭურვი და ნაპალმი ჩამოყარეს.

წარმოშობილი ცეცხლი ძალიან სწრაფად გავრცელდა საცხოვრებელ კვარტლებში, განსაკუთრებით ხისგან აგებულ შენობებში. ოფიციალური მომნაცემებით დაიღუპა 80 000-ზე მეტი ადამიანი, არსებობს ცნობები, რომ მსხვერპლმა 100 000-საც კი გადააჭარბა. 14-მა ბომბდამშენმა კატასტროფა განიცადა.
შივაჯი

შივაჯი (დ. 19 თებერვალი, 1630 — გ. 3 აპრილი, 1680) — ინდოელთა ეროვნული გმირი. დასავლეთ დეკანში მუსულმთა ასწლიანი ბატონობის წინააღმდეგ აჯანყების მეთაური და 1674 წლისათვის მაჰარაშტრას შტატის და მისი მეზობელი ტერიტორიების ნაწილზე მარათების სახელმწიფოს დამაარსებელი.

შივაჯის მამა — დიდი სამხედრო მეთაური აჰმადნაგარისა და ბიჯაპურის სულთნების სამსახურში.

1655 წელს შივაჯიმ საკუთარი თავი გამოაცხადა ჩაგრულ ინდუსთა მფარველად და ღიად გამოვიდა ბიჯაპურის სახელმწიფოს წინააღმდეგ. მის წინააღმდეგ გაგზავნილი 20 ათასიანი ჯარი შივაჯიმ შეიტყუა დასავლეთ გჰატის გაუვალ ჯუნგლებში, სადაც მათი წინამძღოლი ეშმაკობით დაიმორჩილა. 1661 წელს ბიჯაპურის სულთანმა აღიარა მარათებით დასახლებული ჩრდილოეთ ოლქების განდგომა.
შივაჯი აცნობიერებდა, რომ აუცილებელი იყო გასასვლელი ზღვაზე, რისთვისაც მოუხდა კონფლიქტი დიდ მოგოლთა იმპერიასთან. წაართვა მათ ყველაზე მნიშვნელოვანი პორტი სურატი 1664 წელს. შივაჯის წინააღმდეგ მოგოლთა 20 ათასიანი არმიის გაგზავნა მოგოლთა სრული კატასტროფით დამთავრდა. ლაშქრის წინამძღოლმა დაკარგა თითები, ხოლო მისი ვაჟი დაიღუპა. გამძვინვარებულმა იმპერატორმა აურანგზებმა 100 ათასიანი კარგად აღჭურვილი არმია გაგზავნა დაუმარცხებელი რაჯა ჯაი სინგჰის მეთაურობით. შივაჯი იძულებული იყო ეცნო მარცხი და პურანდჰარის ხელშეკრულებით (1665 წელს) საკუთარ ვაჟთან ერთად გადასახლებულ იქნა აგრაში დიდ მოგოლთა სასახლეში, შინაპატიმრობაში.

1666 წელს ერთგულმა მომხრეებმა შივაჯი და მისი ვაჟი ხილის კალათებში ჩასვეს, ზემოდან ხილი დააყარეს და ისე გააპარეს მშობლიურ მხარეში. 1670 წელს შივაჯიმ განაახლა ბრძოლა მოგოლთა იმპერიასთან და 4 წლის მანძილზე დაიბრუნა მთელი მისი ძველი მონაპოვარები. 1674 წელს ის ეკურთხა, როგორც მარათების იმპერატორი. მისი უკანასკნელი წლები გამოირჩეოდა შვილთან კონფლიქტით. შივაჯის მოღვაწეობამ წარმოაჩინა დიდ მოგოლთა იმპერიის სისუსტეები და შეამზადა იგი დაცემისთვის.