iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კალიფსო (თანამგზავრი)

კალიფსო — სატურნის ერთ-ერთი მთვარე. აღმოაჩინეს 1980 წელს და აღნიშნეს სახელით /1980 25 (სატურნის 25-ე მთვარე, აღმოჩენილი 1980 წელს). 1983 წელს მას ოფიციალურად უწოდეს კალიფსო — ძველბერძნული მითოლოგიური ფერიის პატივსაცემად. ასევე ეწოდება სატურნი და თეტისი .

კალიფსო თანაორბიტალურია სხვა მთვარესთან, თეტისთან და მდებარეობს მისი მოძრაობის ლაგრანჟის წერტილთან, თეტისიდან 60 გრადუსით უკან. მათი ასეთი ურთიერთობა პირველად 1981 წელს შენიშნეს. თეტისის ლაგრაჟის სხვა წერტილში, მისგან 60 გრადუსით სხვა მიმართულებით მდებარეობს კიდევ ერთი მთვარე — ტელესტო. კალიფსოს და ტელესტოს „თეტისის ტროელებს“ უწოდებენ, ტროელი ასტეორიდების მსგავსად და მიეკუთვნებიან იუპიტერის ე. წ. „ტროელ მთვარეებს“.

სატურნის სხვა მრავალი პატარა მთვარისა და ასტეორიდის მსგავსად, კალიფსოს უსწორმასწორო ფორმა აქვს, გამოირჩევა დიდი კრატერებით და როგორც ჩანს, ზედაპირზე აქვს ისეთი ნივთიერებები, რომლებიც კრატერების გარეგან სახეს ათანაბრებენ. მისი ზედაპირი ერთ-ერთი ყველაზე ამრეკლავია მზის სისტემაში, 1,34 ვიზუალური გეომეტრიული ალბედოთი. ასეთი ძალიან მაღალი ალბედო განპირობებულია სატურნის რგოლიდან მომდინარე მტვრის ნაწილაკთან ნაკადით. პლანეტის ეს თხელი რგოლი შედგება წყლის ყინულის ნაწილაკებისგან, რომლებიც სატურნის კიდევ ერთი მთვარის — ენცელადის სამხრეთ პოლუსზე არსებული გეიზერებისგანაა წარმოქმნილი.

გალერეა
ვაპსების მოძრაობა

ვაპსების მოძრაობა (ესტ.: ) 1929 წელს ჩამოყალიბდა, როგორც ესტონეთის განმათავისუფლებელი ომის ვეტერანების ერთობა, შემდეგ კი ანტიკომუნისტურ და ანტიპარლამენტულ ორგანიზაციად იქცა. 1933 წელს მათ მიერ შემოთავაზებულმა კონსტიტუციურმა რეფორმამ რეფერენდუმით 72,7 %-იანი მხარდაჭერა მოიპოვა ესტონურ საზოგადოებაში. ასოციაციის ლიდერები იყვნენ ანდრეს ლარკა (პრეზიდენტობის კანდიდატი) და არტურ სირკი.

იდეოლოგია
ჩამოაყალიბეს 1929 წელს ომის ვეტერანებმა, რომლებიც ეკონომიკური კრიზისის გამო უკმაყოფილოები იყვნენ იმ დროინდელი მთავრობით. მათ არ ჰქონდათ წინასწარ შემუშავებული იდეოლოგია ან რაიმე კავშირი უცხოურ ფაშისტურ მოძრაობებთან. მათი მიზანი იყო შეექმნათ მეტად ავტორიტარული და ნაციონალისტური სახელმწიფო ესტონეთში. ისინი უარყოფდნენ რასისტულ იდეოლოგიას და ღიად აკრიტიკებდნენ ნაცისტების მიერ ებრაელების დევნას; ასევე უარს აცხადებდნენ ძალადობის გამოყენებასა და ტერიტორიული ექსპანსიის იდეაზე. მიუხედავად ამისა, ისინი იზიარებდნენ იმ დროინდელი ფაშისტური მოძრაობების სხვადასხვა ასპექტს. მაგალითად, იყენებდნენ შავ ბერეტსა და რომაულ სალუტს. ორგანიზაცია უშვებდა საკუთარ გაზეთს - „“ („ბრძოლა“).

თავიდან მათ შორის ბევრი მოქმედი გენერალი იყო, თუმცა 1930 წლის შემდეგ, როცა მოძრაობა უკვე რადიკალური გახდა, მათ მოუწიათ ორგანიზაციის დატოვება.ამის შემდეგ მათ რიგებში მიიღეს ადამიანები, რომლებიც განმათავისუფლებელ ომში არ იბრძოდნენ. მათი უმრავლესობა საშუალო კლასის დაბალი ფენიდან იყო.
1930-1934 წლებში მოძრაობის ხელმძღვანელი გადამდგარი გენერალ-მაიორი ანდრეს ლარკა იყო, მისი მოადგილე და ნამდვილი ლიდერი - ახალგაზრდა ლეიტენანტი და იურისტი - არტურ სირკი. მათ ბევრი ლოზუნგი და მეთოდი გადმოიღეს მსგავსი გერმანული და ფინური მოძრაობებიდან.

კონსტიტუციური რეფორმა
ეკონომიკური და შიდა პოლიტიკური კრიზისების ფონზე მოძრაობა გაიზარდა, გაძლიერდა და შეძლო გავლენა მოეხდინა ესტონეთის მოსახლეობაზე ისე, რომ 1932 წლის აგვისტოსა და 1933 წლის ივნისში უმრავლესობამ მთავრობის მიერ შემოთავაზებული ახალი კონსტიტუციის პროექტი უარყო. ამ პროექტების ნაცვლად ვაპსებმა წამოაყენეს საკუთარი რადიკალური და ავტორიტარული პროექტი, რომელიც 1933 წლის ოქტომბერში ჩატარებულ რეფერენდუმში გამარჯვებით მიიღეს. რეფერენდუმში გამარჯვების შემდეგ მოძრაობას პარლამენტში უმრავლესობით მოსვლის იმედი ჰქონდა.

1934 წლის შემოდგომის არჩევნებზე კანდიდატები იყვნენ: ანდრეს ლარკა, იოჰან ლაიდონერი, კონსტანტინ პიატსი და აუგუსტ რეი. მოძრაობამ დიდ ქალაქებში სრული უმრავლესობით გაიმარჯვა. პიატსს ეშინოდა სამოქალაქო ომის და ლაიდონერს (რომელიც ესტონური არმიის გენერალი იყო) შეუთანხმდა და 1934 წლის 12 მარტს საომარი მდგომარეობა გამოაცხადეს, მოხდა გადაატრიალება და ვაპსების მოძრაობის წევრები დააპატიმრეს.1936 წლის 6 მაისს მოძრაობის 150 წევრი სასამართლოს წინაშე წარდგა.143 წევრს გრძელვადიანი პატიმრობა მიესაჯა. სირკი 1934 წლის ნოემბერში ტალინის ციხიდან უცხოეთში გაიქცა და გაურკვეველი მიზეზით დაიღუპა ლუქსემბურგში. მოძრაობის წევრები 1938 წელს ამნისტიის შედეგად გაათავისუფლეს.
ძია აუ

„ძია აუ“  — საბჭოთა თოჯინური ანიმაციური ფილმების სერია-ტრილოგია, შექმნილი და გამოშვებული 1979 წელს რეჟისორების, იოსებ დოუკშას, მაია ბუზინოვას, ლიდია სურიკოვას და მარია მუატის მიერ. ეფუძნება ფინელი მწერალ ჰანუ მიაკელის ამავე სახელწოდების მოთხრობას (რომელიც რუსულად მწერალმა ედუარდ უსპენსკიმ თარგმნა).

სიუჟეტი
ანიმაციური ფილმების სერიის მთავარი პერსონაჟია ტყის კაცუნა, ძია აუ, რომელიც სხვადასხვა სიტუაციაში ამოჰყოფს თავს. პერსონაჟს ახმოვანებს ვასილი ლივანოვი.

ძია აუ
პირველ სერიაში ძია აუ ეკამათება საკუთარ ანარეკლს სარკეში, გაიცნობს გოგონას რიმას (რომლის სახლიც ტყესთან ახლოს დგას).

ძია აუს შეცდომა
როდესაც აუს სახლით გვერდით ხეზე ბინას იდებენ ყვავები, იგი გადაწყვიტავს, გადახედოს ბაბუის დატოვებულ წიგნს, რათა დაუმტკიცოს ახალ მეზობლებს, რომ მათ ბაბუის დროს არ უცხოვრიათ. აღმოაჩენს რა მწვანე ხის ხსენებას, შემთხვევით რგავს მას და ასხამს სუპს. ხე იზრდება და ყველაფერს ყლაპავს. აუს გადაარჩენს რიმა.

ძია აუ ქალაქში
ტყე აუს ირგვლივ ამოჩეხილია და გაშენებულია ქალაქი. აუ ზამთრის მძინარობის შემდეგ იღვიძებს და აღმოაჩენს, რომ სახლი დადგეს ახალი შენობის სახურავზე. ამრიგად, აუ პირველად ხედავს ქალაქს, აწყდება სხვადასხვა ელექტრომოწყობილობას, რომელთა მნიშვნელობა არ ესმის.
უესტმინსტერის ხიდი

უესტმინსტერის ხიდი — მდინარე ტემზაზე არსებული თაღოვანი ხიდი, რომელიც დასავლეთ ნაპირზე მდებარე უესტმინსტერის უბანს აკავშირებს აღმოსავლეთ ნაპირზე მდებარე ლამბეთის უბანთან. ხიდის დასავლეთ მხარეს დგას უესტმინსტერის სასახლე, რომელშიც ინგლისის პარლამენტია განთავსებული, და ინგლისის ერთ-ერთ სიმბოლოდ ქცეული ბიგ-ბენი, ხოლო მოპირდაპირე მხარეს „ლონდონის თვალი“ და მუზეუმია.

ეს არის უესტმინსტერის უბანში არსებული ყველაზე ძველი ხიდი მდინარე ტემზაზე.

მშენებლობა
უესტმინსტერთან ხიდის აგების იდეა 1664 წელს გაჩნდა, მაგრამ სოლიდურ წინააღმდეგობას გადააწყდა ლონდონის კორპორაციისა და მენავეების მხრიდან. ოპოზიციურად განწყობილი ძალები 1722 წელს კვლავ გააქტიურდნენ და 1729 წელს აგებული პატნის ხის ხიდიც გააპროტესტეს, მაგრამ 1736 წელს პარლამენტმა მოიწონა და მიიღო უესტმინსტერის ხიდის აგების გეგმა. 1739-1750 წლებში მიმდინარე მშენებლობა ფინანსდებოდა კერძო კაპიტალით, ლატარიითა და გრანტებით. პროექტის ხელმძღვანელი იყო შვეიცარიელი ინჟინერი შარლ ლაბელი.

თანამედროვე ხიდი 1862 წლის 24 მაისს საზეიმოდ გაიხსნა. მისი დიზაინი ეკუთვნის თომას პეიჯს.

2005-2007 წლებში ხიდს სრული რეკონსტუქცია ჩაუტარდა და მთლიანად გადაიღება. იგი განკუთვნილია როგორც ქვეითად მოსიარულეების, ისე სატრანსპორტო საშუალებებისათვის.

ხიდის დიზაინი
უესტმინსტერის ხიდი, უმთავრესად, მწვანედაა შეღებილი და შეესაბამება თემთა პალატაში განთავსებული ტყავის სკამების ფერს. ლამბეთის ხიდი ისეთივე წითელი ფერისაა, როგორც ლორდთა პალატის სკამები. ლოგიკურად მდებარეობს ორივე პალატაც: თემთა პალატა უესტმინსტერის სასახლის იმ მხარესაა, რომელიც უესტმინსტერის მწვანე ხიდთან არის ახლოს, ხოლო ლორდთა პალატა სასახლის მოპირდაპირე მხარესაა და, შესაბამისად, ლამბეთის ხიდის მეზობლად.

ხიდის სიგრძეა 250 მეტრი, ხოლო სიგანე — 26 მეტრი. იგი ექვსი საყრდეისა და შვიდი თაღისგან შედგება. მორთულია გოთური დეტალებით, რომლებიც შექმნა უესტმინსტერის სასახლის არქიტექტორმა, ჩარლზ ბერიმ.

უესტმინსტერის ტერაქტი
2017 წლის 22 მარტს უესტმინსტერის ხიდზე განხორციელდა ტერორისტული თავდასხმა, რომელიც 82 წამი გაგრძელდა. ტერორისტი, ხალიდ მასუდი, ავტომობილით მოძრაობდა უესტმინსტერის ხიდზე აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ და ხიდის სამხრეთით მდებარე ტროტუარზე მიმავალ ქვეითებს გამიზნულად ეჯახებოდა. თავდასხმისას დაიღუპა ოთხი ადამიანი და დაშავდა 50-ზე მეტი გამვლელი. მას შემდეგ, რაც ტერორისტმა დანით სასიკვდილო ჭრილობა მიაყენა უიარაღო პოლიციელს, კით პალმერს, ხალიდ მასუდი ცეცხლსასროლი იარაღით დაჭრა და შეაჩერა, სავარაუდოდ, დიდი ბრიტანეთის თავდაცვის მინისტრის, მაიკლ ფელონის ერთ-ერთმა მცველმა. მიწაზე დავარდნილი მასუდის ახლოს იპოვეს თავდამსხმელის ორი დანა.
ჰორმიზდ I

ჰორმიზდ (; გ. ივნისი, 271) — სასანიდური ირანის მე-3 შაჰინშაჰი 270 წლის მაისიდან 271 წლის ივნისის ჩათვლით, შაპურ -ის ძე.

კირილ თუმანოვის ცნობით, ჰორმიზდი მამამისის მმართველობის პერიოდში, სომხეთის გამგებლად იყო დანიშნული. მცირე ცნობები მოიპოვება მისი მეფობის შესახებ. სპარსელი ისტორიკოსების გადმოცემით, ის მამისა და ბაბუის მსგავსად, (შაპურ და არდაშირ ) გამოირჩეოდა სამართლიანობით. მისი მმართველობის დროს დაარსდა რამდენიმე ქალაქი, რომლებიც თავდაპირველად ჰორმიზდის სახელს ატარებდა. ჰორმიზდმა 271 წელს წარმატებით ილაშქრა სოგდიანაში, საიდანაც დაბრუნებული ქტესიფონში გარდაიცვალა. მის შემდეგ ტახტი დაიკავა მისმა უმცროსმა ძმამ, ბაჰრამ -მა.
ალექსეევკის ჭიშკარი

ალექსეევკის ჭიშკარი — სამხედრო-საინჟინრო ხელოვნების ძეგლი. საუკუნის აზოვის ციხესიმაგრის ყოფილი მთავარი შესასვლელი. თავად ჭიშკარი თარიღდება მოგვანო პერიოდით, - საუკუნეებით. ალექსეევკის კარიბჭე იყო ციხესიმაგრის მთავარი, სამხრეთის შესასვლელი. იგი არის აზოვის ციხესიმაგრის ერთადერთი დღემდე შემონახული ნაწილი, რომელიც შეტანილია რუსეთის ფედერაციის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

ისტორია
აზოვის ციხესიმაგრე, რომელიც ააშენეს ოსმალებმა საუკუნეში, რუსეთის ხელში გადავიდა 1696 წლიდან პეტრე -ის აზოვის ლაშქრობის შედეგად. აზოვის ციხის ოფიციალურად რუსეთზე მიკუთვნება მოხდა 1700 წლის კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულების შესაბამისად, რომელიც დაიდო რუსეთსა და ოსმალეთს შორის. საუკუნეში რუსმა სამხედრო ინჟინრებმა ავსტრიელი ანტონი ლავალის ხელმძღვანელობით მოახდინეს ციხესიმაგრის რეკონსტრუქცია და ააშენეს 11 კარიბჭე, მათ შორის ალექსეევკის კარიბჭეც. თავდაპირველად ალექსეევკის ჭიშკარი იყო ხის, მაგრამ 1801-1805 წლებში იგი გადააკეთეს და ააშენეს ქვის კარიბჭე.

1935 წელს აზოვის ციხესიმაგრის ტერიტორიაზე როსტოვის ოლქის ძეგლთა დაცვის ბიურომ დაიწყო არქეოლოგიური გათხრები. ამ პერიოდისათვის აზოვის ციხე სრულიად დანგრეული იყო. ალექსეევკის ჭიშკრიდან დარჩა მხოლოდ ორი პარალელური ქვის კედელი. რესტავრაციის პროცესში არქიტექტორები და ისტორიკოსები ცდილობდნენ ალექსეევკის კარიბჭისთვის შეენარჩუნებინათ ადრინდელი სახე. კარიბჭე ამჟამად წარმოადგენს კამაროვან გვირაბს, რომელიც აგებულია ქვით და აგურით. ჭიშკრის კედლებზე დაყენებულია რამდენიმე მემორიალური დაფა.
აზოვის სამების ეკლესია

აზოვის სამების ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია აზოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას.

მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ქ. აზოვი, მოსკოვის ქუჩა № 260.

ისტორია
1989 წელს აზოველებმა თხოვნით მიმართეს ადგილობრივი მუნიციპალიტეტის ორგანოებს, რათა აეგოთ მართლმადიდებლური ტაძარი ქალაქში. ნებართვა მიიღეს მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ადგილობრივები შეუერთდნენ მოსკოვის საპატრიარქოს. სამლოცველი სახლის შესაქმნელად ადგილობრივმა ხელისუფლებამ მრევლს გადასცა პატარა ნაგებობა, რომელიც გაარემონტეს მრევლის საკუთარი სახსრებით. 1989 წლის 18 აგვისტოს ადგილობრივმა ხელისუფლებამ გამოჰყო ადგილი მშენებლობისათვის. 1990 წლის 2 თებერვალს ააშენეს მცირე ეკლესია, ხოლო ამავე წელს დაიწყეს მომზადება დიდი ეკლესიის მშენებლობისათვის.

1991 წელს ეკლესიის საძირკველში ჩადეს პირველი ქვა და დაიწყო მშენებლობა. მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ 1995 წელს მშენებლობა არ იყო დასრულებული, ეკლესიაში ღვთისმსახურება დაიწყო. 2000 წელს მშენებლობა დასრულდა. გაიხსნა ახალი სამრეკლო. 2001 წელს ეკლესიის კედლები მოაპირკეთეს აგურით. 2004 წელს ეკლესიაში დააყენეს ხუთიარუსიანი კანკელი. 2007 წელს დაიწყეს ეკლესიის შიდა კედლების მოხატვა.

ამჟამად ეკლესიასთან მოქმედებს ლიცენზირებული სამრევლო სკოლა, სასულიერო და საგანმანათლებლო ახალგაზრდული ცენტრი, საეკლესიო და საგუნდო სიმღერის კურსი.

ეკლესიის წინამძღვარია სერგეი ბაბენცევი.
მაირტლ ბაჩელდერი

მაირტლ ბაჩელდერი (დ. 13 მარტი, 1908 — გ. 22 მაისი, 1997) — ამერიკელი ქიმიკოსი და ქალთა სამხედრო კორპუსის ოფიცერი, რომელიც გასაიდუმლოებულად მუშაობდა მანჰეტენის პროექტზე ატომური ბომბის შექმნისას.

ადრეული ცხოვრება და კარიერა
მაირტლ ბაჩელდერი დაიბადა 13 მარტს, 1908 წელს ორეინჯში, მასაჩუსეტსში. 1930 წელს მიდლებურგის კოლეჯში ბაკალავრის ხარისხი მოიპოვა და სამხრეთ ჰადლიში საშუალო სკოლის მეცნიერების მასწავლებელი გახდა. განათლების ოსტატის ხარისხი ბაჩელდერმა ბოსტონის უნივერსიტეტში მოიპოვა.

მეორე მსოფლიო ომი
მეორე მსოფლიო ომის განმავლობაში ბაჩელდერი ირიცხებოდა ქალთა სამხედრო კორპუსში, რომლის შტაბიც ქალაქ სპრინგფილდში იყო. აშშ-ს რამდენიმე შტატში გატარებული გარკვეული დროის შემდეგ მან მიიღო მანჰეტენის პროექტში ჩართვის ბრძანება. ის საიდუმლოდ უნდა გაძღოლოდა 15-20 ქალისგან შემდგარ ნაწილს დეს მოინსიდან ფორტ სილამდე, ამ უკანასკნელიდან კი სანტა ფეში. ის და მისი გუნდი ლოს ალამოსში 1943 წლის 21 ოქტომბერს.

„მანჰეტენი“ იყო სპეციალური სამხედრო დივიზიის, რომელმაც ატომური ბომბი შექმნა, კოდური სახელი. ცდების ჩატარებისას ბაჩელდერი ურანის იზოტოპების სპექტროსკოპიული ანალიზებზე დაკვირვება ევალებოდა.

სამეცნიერო კვლევები და გვიანდელი კარიერა
არმიის დატოვების შემდეგ, ბაჩელდერი გახდა ჩიკაგოს უნივერსიტეტის ქიმიის მკვლევარი. ის შეუერთდა უნივერსიტეტის მეტალების შესწავლის ინსტიტუტს და ატარებდა კვლევებს მეტალოქიმიაში.

არაერთ მიღწევათა შორისაა იშვიათი ელემენტების ტელურისა და ინდიუმის გაწმენდის მეთოდი. მან განსაზღვრა ეგეოსის ზღვაში მერითაიმის არქეოლოგიური გათხრებისას აღმოჩენილი სპილენძის ზარბაზნის შემადგენლობა ჩაძირულ გემზე. ბაჩელდერმა წვლილი შეიტანა კოსმოსურ ქიმიაშიც, როდესაც ნასას თხოვნით გამოიკვლია პროგრამა აპოლოს დროს შეგროვებული მთვარის ქვები.

1973 წელს მიატოვა ფრენკის ინსტიტუტი და ამერიკის გადამდგარ ადამიანთა ასოციაციაში გააგრძელა საქმიანობა. გარდაიცვალა 22 მაისს, 1997 წელს.
სუვოროვის ძეგლი (აზოვი)

სუვოროვის ძეგლი — ძეგლი აზოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი ეძღვნება მხედართმთავარს, გენერალისიმუს ალექსანდრე სუვოროვს. გაიხსნა 2014 წელს.

ისტორია
როსტოვის ოლქში სუვოროვის დაახლოებით ათი ძეგლი დგას. მისი სახელი ეწოდება ქუჩებსა და სასწავლო დაწესებულებებს. სუვოროვის სახელი განუყოფლადაა დაკავშირებული ქალაქ აზოვის ისტორიასთან. 1778-1779 წლებში ალექსანდრე სუვოროვი ახდენდა აზოვი-მოზდოკის გამაგრებული ხაზის მშენებლობის ინსპექტირებას, რომელიც ააგეს 1768-1774 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ. ამ პერიოდში იგი რამდენიმეჯერ სტუმრობდა აზოვის ციხესიმაგრეს. რუსეთ-ოსმალეთის ომების ძირითადი ოპერაციები მიმდინარეობდა სუვოროვის ხელმძღვანელობით.

ალექსანდრე სუვოროვის თხოვნით იმპერატრიცა ეკატერინე -მ დონის მიწაზე ჩაასახლა სომხები. აქ მათ დააარსეს ქალაქი დონის ნახიჩევანი, სოფლები ყირიმი, ჩალტირი, ბოლშიე-სალი, სულთან-სალი და ნესვეტაი.

2014 წლის 19 ივნისს ქალაქ აზოვში სუვოროვის პატივისცემის გამოხატვის ნიშნად დადგეს მისი ძეგლი. ძეგლის გახსნის თარიღი დაამთხვიეს რუსეთის მიერ აზოვის საბოლოოდ მიერთების თარიღს. ძეგლი დაიდგა საუკუნის სამხედრო-საინჟინრო ხელოვნების ნიმუშის დენთის სარდაფის ტერიტორიაზე.

აღწერა
ძეგლზე გამოსახულია სუვოროვის ბიუსტი, რომელიც დგას სწორკუთხა კვარცხლბეკზე. მისი ბიუსტი შექმნეს პროექტ „რუსული დიდების ხეივანი“-ს ფარგლებში. ბიუსტი დგას დენთის სარდაფის ახლოს, იმ სახლთან ახლოს, რომელშიც თავის დროზე შეჩერდა მხედართმთავარი. კვარცხლბეკზე არის წარწერა: კვარცხლბეკის გვერდებზე მიმაგრებულია დაფები სადაც აღწერილია სუვოროვის მოღვაწეობა. ძეგლის ორივე მხარეს დგას ძველი ზარბაზნები.

ბიუსტი დაამზადეს ქალაქ კროპოტკინში და საჩუქრად გადასცეს აზოვის ისტორიულ-არქეოლოგიურ და პალეონტოლოგიურ მუზეუმ-ნაკრძალს.
ჟერარ დარმონი

ჟერარ დარმონი ( დ. 29 თებერვალი 1948) — ფრანგი თეატრისა და კინოს მსახიობი და მომღერალი. წარმოშობით ალჟირელ-ებრაელია. საშუალო სკოლის მიტოვების შემდეგ, სამსახიობო ხელოვნებას დაეუფლა ბერნარ ბიმონთან. ათი წელი მუშაობდა კაფე-თეატრში. მისი დებიუტი კინოში შედგა 1973 წელს ფილმში „რაბინ იაკობის თავგადასავალი“, სადაც შეასრულა მსახურის როლი. 1990 წელს ჟერარ დარმონმა ითამაშა გიორგი დანელიას ფილმში „პასპორტი“, სადაც შეასრულა მერაბ და იაკობ პაპაშვილის როლი. ფილმი საბჭოთა კავშირი-საფრანგეთი-ავსტრია-ისრაელის ერთობლივი პროექტია და მოიპოვა ნიკას პრემია საუკეთესო ოპერატორის, საუკეთესო სცენარისა და საუკეთესო მსახიობის კატეგორიებში. პაპაშვილების როლი გაახმოვანა მსახიობმა მურმან ჯინორიამ. 2012 წლის ივლისში მუჰამედ -ის დეკრეტის თანახმად, ჟერარ დარმონი გახდა მაროკოს ნატურალიზებული მოქალაქე. ჰყავს სამი შვილი.
საუკუნო ზავი (532)

საუკუნო ზავი (; ;) — სამშვიდობო ხელშეკრულება ბიზანტიის იმპერიასა და სასანიდურ ირანს შორის. დაიდო იმპერატორ იუსტინიანე -სა და შაჰინშაჰ ხოსრო -ს შორის. ირანში არასტაბილური მდგომარეობით ბიზანტიელებმა ისარგებლეს და დაიბრუნეს 506 წელს წართმეული ტერიტორიები მესოპოტამიასა და კავკასიაში. 532 წელს, ირანის ტახტზე ასული შაჰი, ხოსრო ანუშირვანი იძულებული გახდა ბიზანტიელებთან დაწყებული დამამცირებელი ომის შესაწყვეტად ირანისთვის არახელსაყრელი პირობებით დაედო „საუკუნო ზავი“. მიუხედავად ამისა, სპარსელებმა მალევე განაახლეს ომი ბიზანტიასთან, 540 წელს შეიჭრნენ სირიაში და აიღეს ქალაქი ანტიოქია. მოგვიანებით, 562 წელს იმპერიებს შორის დაიდო მორიგი „საუკუნო ზავი“ დარას ზავის სახელწოდებით.
ობუხოვკის ფერისცვალების ტაძარი

ობუხოვკის ფერისცვალების ტაძარი — მართლმადიდებლური ეკლესია აზოვის რაიონის სოფელ ობუხოვკაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. აგებულია 1864 წელს ფსევდორუსულ სტილში.

ეკლესიის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, აზოვის რაიონი, სოფელი ობუხოვკა.

ისტორია
ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო 1861 წლის 22 აგვისტოდან. ამ დღეს აკურთხეს მშენებლობის ადგილი. სამშენებლო სამუშაოები, როლებშიც აქტიურად მონაწილეობდნენ კაზაკები, სწრაფად მიმდინარეობდა და უკვე 1864 წელს უკვე დაასრულეს. 1866 წლის 3 ივლისს ეკლესია აკურთხა იოანე დიკოვმა.

1890 წელს ეკლესიის სამხრეთ ნაწილში მიაშენეს საკურთხეველი, რომელიც აკურთხეს ანდრეი კრეტელის სახელზე. ოთხი წლის შემდეგ ჩრდილოეთ ნაწილშიც მიაშენეს საკურთხეველი, რომელიც აკურთხეს მოციქულთასწორების კონსტანტინესა და ელენეს სახელზე.

ეკლესია ასევე დაიცვეს კიდევ ერთი ანტირელიგიური კამპანიის დროს ნიკიტა ხრუშჩოვის მმართველობის პერიოდში. პარტიის წამომადენელთა დელეგაციის წევრებს ადგილობრივმა მოსახლეობამ ქვები დაუშინა. ამ თვალსაზრისით, ტაძარი გახდა ერთ-ერთი მცირე იმ ეკლესიათაგანი, სადაც ღვთისმსახურება არასოდეს შეწყვეტილა და რომელიც არ გაუძარცვავთ.
ჰორმიზდ IV

ჰორმიზდ (; დ. 540 — გ. 590, ქტესიფონი) — სასანიდთა დინასტიის 23-ე შაჰინშაჰი 579–590 წლებში, ხოსრო -ის ვაჟი.

ტახტზე ავიდა მამის გარდაცვალების შემდეგ. მან ჩაიბარა ძლიერი, ორგანიზებული და კულტურულად აღზევებული სახელმწიფო. მიუხედავად ამისა, ის ვერ გახდა მამამისის, ხოსრო ანუშირვანის მსგავსად კარგი მმართველი. ჰორმიზდმა ვერ შეძლო იმპერიაზე სრული კონტროლის დამყარება. ბიზანტიელებთან მიმდინარე ომის შედეგად დაკარგა მთელი მესოპოტამია, კავკასია და რამდენიმე ოლქი. პარალელურად, სასანიდურ ირანს ჩრდილოეთიდან თავს ესხმოდნენ ხაზარები. 571–572 წლებში ირანს გამოეყო სომხეთი და საქართველო.

488 წელს ქვეყანაში აჯანყებები დაიწყო, რომლებმაც საგრძნობლად დაასუსტა ჰორმიზდის ხელისუფლება. 490 წელს ის შეიპყრო მომავალმა შაჰმა და უზურპატორმა, ბაჰრამ ჩუბინმა. ბაჰრამის ბრძანებით ჰორმიზდ დააბრმავეს და რამდენიმე დღეში სიკვდილით დასაჯეს. 1 წლის შემდეგ, მისმა ვაჟმა, ხოსრო -მ ბიზანტიელების დახმარებით შეძლო ბაჰრამ ჩუბინის მოკვლა და ტახტზე ასვლა.
ელეონორა მარქსი

ელეონორა ეველინგ მარქსი (დ. 16 იანვარი, 1855, ლონდონი — გ. 31 მარტი, 1898, ლონდონი) — ინგლისისა და საერთაშორისო მუშათა მოძრაობის მოღვაწე. კარლ მარქსის უმცროსი ქალიშვილი. 1884 წლიდან ედუარდ ეველინგის ცოლი და თანამებრძოლი. სოციალისტური ლიგის (1884) და დამოუკიდებელი მუშათა პარტიის (1893) ერთ-ერთი დამაარსებელი. ფრიდრიხ ენგელსის უშუალო ხელმძღვანელობით გამოდიოდა არაკვალიფიციური მუშების მასობრივი მოძრაობის აქტიურ ორგანიზატორად. ხელმძღვანელობდა ლონდონის დოკერებისა და აირის საწარმოთა მუშების (1889) გაფიცვებს. მონაწილეობდა ინტერნაციონალის პირველი კონგრესის მომზადებაში, ამ ინტერნაციონალის 1891, 1893 წლების კონგრესებში. აქტიურად თანამშრომლობდა დიდი ბრიტანეთის, გერმანიის და სხვა ქვეყნების სოციალისტურ პრესაში. დასაბეჭდად მოამზადა კარლ მარქსის მთელი რიგი ნაშრომები.
კრუგლოეს ამაღლების ეკლესია

კრუგლოეს ამაღლების ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია აზოვის რაიონის სოფელ კრუგლოეში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას. აგებულია 1905 წელს.

ეკლესიის მისამართი: 346772, რუსეთი, როსტოვის ოლქი, აზოვის რაიონი, სოფელი კრუგლოე, პროლეტარიატის ქუჩა № 20-ა.

ისტორია
პირველი ხის ეკლესია ააგეს 1851 წელს, რომელიც 1855 წელს დაიწვა. ამის შემდეგ 1859 წელს ააგეს ასევე ხის სამლოცველო სახლი. 1905 წელს კრუგლოეში ააშენეს ახალი, აგურის ამარლების სახელობის ეკლესია სამრეკლოთი. ეკლესიის შენობა და სამრეკლო გადახურული იყო თუნუქის ფირფიტებით და შეღებილი ზეთის საღებავით.

ეკლესია იყო სამსაკურთხევლიანი, მისი დამატებითი საკურთხევლები იყო ღვთისმშობლის შობის სახელზე და მიქაელ მთავარანგელოზის სახელზე ნაკურთხი ამავე წელს ეკლესიასთან დააარსეს სამრევლო-საკვირაო საბჭო. ეკლესიის შენობას ჰქონდა ერთი დიდი და ოთხი პატარა გუმბათი, ასევე ორი გვერდითა შესასვლელების თავზე. სამრეკლო იყო სამიარუსიანი.

ისევე როგორც როსტოვის ოლქის სხვა ეკლესიებიც, ამაღლების ეკლესიაც დახურეს და მთლიანად დაანგრიეს 1930-იან წლებში. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ღვთისმსახურება აღსდგა, მაგრამ უკვე სამლოცელო სახლში, რომელიც ასევე ამაღლების სახელზე იყო ნაკურთხი. ეკლესიაში ღვთისმსახურება უკვე აღარ შეწყვეტილა საუკუნის დასასრულამდე. 1999 წელს სამების მრევლს ადგილობრვმა ადმინისტრაციამ გადასცა ხის ეკლესია, რომელშიც ღვთისმსახურება დღემდე მიმდინარეობს.

2008 წელს მიმდინარებდა ეკლესიის რემონტი. 2009 წელს კი გაარემონტეს საკვირაო სკოლის შენობა.

ეკლესიის წინამძღვარი დიდი ხნის მანძლზე იყო ნიკოლოზ კრასნოსლობოდცევი. 2016 წელს ახალი წინამძღვარი გახდა მღვდელმონაზონი რაფაელი (მიტროფანოვი).
სანქტ-პეტერბურგის ტერაქტი (2017)

2017 წლის 3 აპრილს, პეტერბურგის მეტროს „სენაია პლოშადისა“ და „ტექნოლოგიური ინსტიტუტის“ სადგურებს შორის, მოხდა ტერორისტული თავდასხმა ასაფეთქებელი მოწყობილობის გამოყენებით. თავდაპირველი მონაცემებით, დაიღუპა ცხრა ადამიანი. მოგვიანებით, კიდევ ორი ადამიანი გარდაიცვალა მიღებული დაზიანებებისგან. მინიმუმ 50 ადამიანი დაშავდა აფეთქებისას. ასაფეთქებელი მოწყობილობა ჩამონტაჟებული იყო ქეისში. კიდევ ერთი ასაფეთქებელი მოწყობილობა აღმოაჩინეს და გაანეიტრალეს მეტროს სხვა სადგურზე.
მაჰმუდ I (სელჩუკთა სახელმწიფო)

ნასირ ად-დინ მაჰმუდი იგივე მაჰმუდ (; დ. 1088 – გ. ისპაჰანი, სავარაუდოდ 1094) – სელჩუკთა იმპერიის ნომინალური სულთანი 1092-1094 წლებში, მალიქ-შაჰის ვაჟი და მემკვიდრე.

4 წლის ასაკში ტახტზე აიყვანა დედამისმა, თურქენ ხათუნმა. მას ჰყავდა უფროსი ძმები, რის გამოც სელჩუკთა სახელმწიფოში ტახტისათვის ბრძოლა და არეულობა დაიწყო. ანატოლიაში მალიქ-შაჰის მემკვიდრე გახდა ქილიჩ-არსლან , რუმის სულთანი, ხოლო სირიაში თავი სულთნად გამოაცხადა მაჰმუდის ბიძამ, თუთუშმა. ერთ-ერთი შეტაკების დროს, მისი მეორე ძმის, ბერქიიარუქის მომხრეებმა დაამარცხეს მაჰმუდის არმია. ნიზამ ალ-მულქის ოჯახის წევრებმა 6 წლის მაჰმუდი დედასთან ერთად შეიპყრეს და სიკვდილით დასაჯეს. სელჩუკთა სახელმწიფო ხანგრძლივმა ქაოსმა მოიცვა, რაც კარგად გამოიყენეს მის მფლობელობაში მყოფი ქვეყნების მმართველებმა, განსაკუთრებით დავით აღმაშენებელმა.
ბერქიაროქი

აბულ მუზაფარ რუქნ უდ-დინ ბერქიაროქი (; დ. 1080 — გ. 1105) — სელჩუკთა იმპერიის სულთანი 1094-1105 წლებში, მალიქ-შაჰის უფროსი ვაჟი.

მამის გარდაცვალების შემდეგ ვერ მოახერხა სულთნის ტიტულის მიღება, რადგან მის უმცროს ძმას, 4 წლის მაჰმუდ -ს უბოძეს ტახტი. სელჩუკთა იმპერია ქაოსმა და დინასტიურმა ომმა მოიცვა. 1094 წელს, ისპაჰანში მოახერხა ძმის მომხრეთა არმიის განადგურება, შეიპყრო 6 წლის მაჰმუდ დედამისთან ერთად და სიკვდილით დასაჯა. იმავე დღეს თავი გამოაცხადა თურქ-სელჩუკთა სულთნად. 1 წლის შემდეგ მან დაამარცხა ამბოხებული ბიძამისი, თუთუშ , რომელიც სირიის სულთნად მიიჩნევდა თავს.

მისი მმართველობის პერიოდში არ წყდებოდა ტახტისათვის ბრძოლა. ბარკიიარუქს ძმების სახით კონკურენტები გამოუჩნდა. აჰმედ სენჯერმა შეძლო მისი დამარცხება და ხორასანის ხელში ჩაგდება, ხოლო მაჰმედ თავს სელჩუკთა ანატოლიის სულთნად აცხადებდა. მიუხედავად ამისა, მისი არმია კარგად იგერიებდა აჯანყებულების იერიშებს, თუმცა 1104 წელს იძულებული გახდა იმპერიის ტერიტორიები ძმებისათვის გაეყო. ბერქიაროქის დროს ვეზირების თანამდებობებზე დანიშნულნი იყვნენ ნიზამ ალ-მულქის ვაჟები, იზ ალ-მულქ ჰუსეინი, ფახრ ალ-მულქი და მუააიდ ალ-მულქი.

1096 წელს დაწყებულმა ჯვაროსნულმა ლაშქრობებმა შეარყია სელჩუკთა იმპერიის ძლიერება. 1105 წელს, 25 წლის ბერქიაროქი გარდაიცვალა. მის შემდეგ სულთანი გახდა მისი მცირეწლოვანი ვაჟი, მელიქ-შაჰ , რომელიც მალევე ჩამოაგდო ტახტიდან და მოკლა ბერქიიარუქის ძმამ, მაჰმედ -მა.
მელიქ-შაჰ II

მელიქ-შაჰ (; დ. უცნობია – გ. 1106) – სელჩუკთა იმპერიის ნომინალური სულთანი 1105-1106 წლებში, ბერქიაროქის ვაჟი, მალიქ-შაჰის შვილიშვილი.

ტახტზე მამამისის გარდაცვალების შემდეგ, მცირეწლოვანი ავიდა. მისი ძალაუფლება იმდროისთვის ბაღდადის ფარგლებს არ სცდებოდა. მელიქ-შაჰ -ის დროს სახელმწიფოს საქმეებს მისი ბიძები განაგებდნენ. აჰმედ სენჯერი მართავდა ხორასანს, ხოლო მაჰმედ – ანატოლიისა და კავკასიის ტერიტორიებს. სელჩუკთა სახელმწიფო კი საგრძნობლად იყო დასუსტებული. გამეფებიდან მალევე, 1106 წელს, ამბოხებულმა ბიძამისმა, მაჰმედ -მა ტახტიდან ჩამოაგდო და სიკვდილით დასაჯა.