iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბენეფისი

ბენეფისი — სანახაობა, სპექტაკლი, რომლის შემოსავალი (სპექტაკლის ხარჯების გამოკლებით) მთლიანად ან ნაწილობრივ (ნახევარბენეფისი) გადაეცემა ერთ ან რამდენიმე მსახიობს — ბენეფიციანტს. ბენეფისი პირველად შემოიღეს საფრანგეთში 1735 წელს.

რუსეთის იმპერიაში ბენეფისი პრაქტიკაში შევიდა 1783 წლიდან (1809 წლამდე გადაეცემოდა ასევე დრამატურგებსა და კომპოზიტორებს). 1908 წელს საიმპერატორო თეატრებში ბენეფისი გააუქმეს. სსრკ-ში ბენეფისი გაუქმდა 1925 წელს ხელოვნების მუშაკთა პროფკავშირების მე-5 სრულიად საკავშირო ყრილობის დადგენილებით.

ბენეფისი ასევე ეწოდება პიროვნების იუბილეზე მისდამი მიძღვნილ წარმოდგენას.
ხრომა

ხრომა — მდინარე რუსეთში, იაკუტიაში (სახაში). სიგრძე 685 კმ, აუზის ფართობი 19 700 კმ². წარმოიქმნება მდინარეების ტემტეკენისა და ნემალაკ-არანგასის შეერთებით, რომლებიც სათავეს პოლოუსის ჭიუხზე იღებენ. მიედინება იანა-ინდიგირკის დაბლობზე. ჩაედინება აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვის ხრომის უბეში. იკვებება თოვლისა და წვიმის წყლით. გაყინულია სექტემბრის ბოლოდან მაისის ბოლომდე. იყინება მთლიანად. ძირითადი შენაკადია ურიუნგ-ულახი (მარცხენა).
ულახან-სისი

ულახან-სისი — ქედი რუსეთში, იაკუტიაში (სახაში). წარმოადგენს პოლოუსის ჭიუხის გაგრძელებას. გადაჭიმულია მდინარე ინდიგირკიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 160 კმ-ზე, მდ. სუნდრუნის სათავეებამდე, მდინარეების ერნისა და შანდრინის (ჩრდილო-დასავლეთში) და ხატისტახისა და არგა-იურიახის (სამხრეთ-აღმოსავლეთში) შუამდინარეთში. სიმაღლე 754 მეტრამდე. აგებულია გრანიტებით, დევონური ქვიშაქვებითა და ეფუზივებით. ხეობათა ფსკერზე ადგილ-ადგილ მეჩხერი ფოთლოვანი ტყეა.
ლისტი (გვარი)

ლისტი — უნგრული გვარი, რომელიც ნიშნავს „ფქვილს“.

ცნობილი ადამიანები ამ გვარით არიან:

ფერენც ლისტი (1811–1886), უნგრელი კომპოზიტორი და პიანისტი
ადამ ლისტი (1776–1827), ფერენც ლისტის მამა
ანა ლისტი (1788–1866), ფერენც ლისტის დედა
კოზიმა ლისტი (1837–1930), ფერენც ლისტის ქალიშვილი, მოგვიანებით რიხარდ ვაგნერის ცოლი
ფრანც ფონ ლისტი (1851–1919), გერმანელი ჟურნალისტი, ფერენც ლისტის ბიძაშვილი
კატრინ ა. ლისტი, ჯენეტ ჰარდის ფსევდონიმი
თამარ თვალიაშვილი

თამარ თვალიაშვილი (დ. 4 აპრილი, 1906, თბილისი — გ. 22 დეკემბერი, 1985, იქვე) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1941), საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1976)

ბიოგრაფია
დაიბადა 1906 წლის 4 აპრილს თბილისში. 1923 წელს შევიდა რუსთაველის თეატრთან არსებულ სტუდიაში, მეორე კურსიდან კი სწავლა განაგრძო ვ. მჭედლიშვილის ხელმძღვანელობით არსებულ მოსკოვის ქართულ დრამატულ თეატრში. 1926 წელს თბილისის „წითელი თეატრის“, ხოლო 1927 წ. ბათუმის თეატრის მსახიობი იყო. იგი თბილისის მოზარდ მაყურებელთა თეატრის ერთ–ერთი დამაარსებელია. მან ფრიც ბაუერის მთავარი როლი შეასრულა ნ. საცის ამავე სახელწოდების პიესაში, რომელმაც სათავე დაუდო მოზარდ მაყურებელთა ქართული თეატრის არსებობას.

გარდასახვის ნიჭი, უშუალობა და გულწრფელობა ხელს უწყობდა მსახიობს შეექმნა ერთმანეთისაგან განსხვავებული როლები, რომელთა შორის აღსანიშნავია გოჩა (ვ. კობელის გოჩა), ფრიც ბაუერი (ნ. საცის ფრიც ბაუერი), მეღორის შვილიშვილი (ს. ზაიაიცკის რობინ ჰუდი), კარლო (ს. მთვარაძის და შ. ბუაჩიძის აურიე რგოლი), კურდღელი (ე. შვარცის წითელქუდა), აჩაკუნე (გ. ნახუცრიშვილის პატარა მეომრები), ქაჯანა (ნ. ლომოურის ქაჯანა), ზურაბი (დ. ჭონქაძის სურამის ციხე), ჯულიეტა (უ. შექსპირის რომეო და ჯულიეტა) და სხვა. დადგა სპექტაკლი — ნ. ფომიჩევის ასე იწყება ცხოვრება. იგი უმეტესწილად ლირიკულ-დრამატული ამპლუის მსახიობი იყო. ბოლო წლებში ძირითადად ხანდაზმულ ქალთა როლებს ასრულებდა. თვალიაშვილი განსაკუთრებით ძლიერი იყო კლასიკურ რეპერტუარში. 1941 წელს მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული არტისტის, ხოლო 1976 წელს საქართველოს სახალხო არტისტის წოდებები.

ფილმოგრაფია
1969 — „ღიმილის ბიჭები“ — ბებია
1969 — „სინათლე ჩვენს ფანჯრებში“ — ალექსანდრეს დედა
1974 — „მშვიდობიანი დღეები“
1976 — „დილის ნისლივით“
1977 — „სინემა“ — სოსიკოს ბებია
1977 — „ესკულაპეს მოწაფე“
1977 — „მიმინო“ — მოხუცი ქალი
1978 — „რამდენიმე ინტერვიუ პირად საკითხებზე“
1979 — „ქორწინება იმერულად“
1981 — „წისქვილი ქალაქის გარეუბანში“ — ნინო
1982 — „არაჩვეულებრივი რეისი“ — მგზავრი
1973 — „წყარო“ — მარიამი
1981 — „ცხელი ზაფხულის სამი დღე“
ევა კაილი

ევა კაილი (; დ. 26 ოქტომბერი, 1978) — ბერძენი პოლიტიკოსი და ევროპის პარლამენტის წევრი 2014-2022 წლებში. ევროპის პარლამენტის ვიცე-პრეზიდენტი 2022 წლის 18 იანვრიდან 13 დეკემბრამდე. დააპატიმრეს 2022 წლის დეკემბერში კორუფციულ სკანდალთან დაკავშირებით.

ევა კაილი იყო საბერძნეთის პარლამენტის წევრი და ბერძნული ტელეარხის -ის სატელევიზიო ახალი ამბების წამყვანი.

ბიოგრაფია
სალონიკის არისტოტელეს უნივერსიტეტში სწავლობდა არქიტექტურასა და სამოქალაქო მშენებლობას, შემდეგ სწავლა გააგრძელა პირეოსის უნივერსიიტეტში, სადაც მიიღო მაგისტრის ხარისხი საერთაშორისო და ევროპულ ურთიერთობებში. 2004-2007 წლებში მუშაობდა ტელეწამყვანად. 2014 წელს, პირეოსის უნივერსიტეტში მიიღო ხელოვნების მაგისტრის ხარისხი საერთაშორისო ეკონომიკური პოლიტიკის სფეროში, თუმცა 2022 წლის მონაცემებით ჯერ კიდევ არ დაუმთავრებია სწავლა.

2007 წელს აირჩიეს საბერძნეთის პარლამენტის წევრად სალონიკის პირველი საარჩევნო ოლქიდან, იყო სხვადასხვა კომიტეტის წევრი. იიგ ხელახლა აირჩიეს 2009 წელს და პარლამენტის წევრი იყო 2012 წლამდე.
ამალ ალ ქუბაისი

ამალ ალ ქუბაისი (; დ. 18 ოქტომბერი, 1968) — არაბთა გაერთიანებული საამიროების ფედერალური ეროვნული კრების თავმჯდომარე 2015-2019 წლებში. პირველი ქალი არაბულ სამყაროში რომელმაც დაიკავა პარლამენტის თავმჯდომარის თანამდებობა. მანამდე იყო აბუ-დაბის განათლების საბჭოს თავმჯდომარე.

ბიოგრაფია
2000 წელს ალ ქუბაისიმ მიიღო დოქტორის ხარისხი გაერთიანებული სამეფოს შეფილდის უნივერსიტეტის არქიტექტურულ ინჟინერიაში და ფლობს მსოფლიოში ერთადერთ დოქტორის ხარისხს არაბთა გაერთიანებული საამიროების არქიტექტურული მემკვიდრეობის კონსერვაციის საკითხებში. 2000 წელს იგი გახდა არაბთა გაერთიანებული საამიროების უნივერსიტეტის არქიტექტურის ასისტენტ-პროფესორი, სადაც მუშაობდა 2006 წლამდე. როგორც არქიტექტორი, იგი მუშაობდა იუნესკოსთან საამიროებში 350-ზე მეტი ისტორიული ადგილის დოკუმენტაციისა და შენარჩუნების მიზნით, მათ შორის ალ-ჯაჰილისა და ალ-ჰოსნის ციხეებზე.

2001-2003 წლებში მუშაობდა ალ-აინის ტურიზმისა და ეკონომიკური განვითარების ორგანოს კულტურული მემკვიდრეობის ერთეულის პრეზიდენტად.

2007 წელს იგი აირჩიეს ფედერალური ეროვნული კრების წევრად და გახდა პირველი არჩეული ქალი საბჭოში. 2014 წელს იგი დანიშნეს აბუ-დაბის განათლების საბჭოს თავმჯდომარედ.

2015 წლის 18 ნოემბერს ალ ქუბაისი დანიშნეს ფედერალური ეროვნული კრების თავმჯდომარედ, რითაც იგი გახდა არაბულ რეგიონში ეროვნული ასამბლეის პირველი ქალი ლიდერი.
ხვანჭკარის წმინდა გიორგის ეკლესიის ნანგრევი

ხვანჭკარის წმინდა გიორგის ეკლესიის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხვანჭკარაში.

წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიის ნანგრევი მდებარეობს სოფელ ხვანჭკარაში, მდინარე რიონის მარჯვენა ნაპირზე, ხვანჭკარის საშუალო სკოლის ჩრდილოეთით. წყარო "აშხაპირას" მიმდებარედ. ნაეკლესიარის გარშემო სასაფლაოა მოწყობილი. ეკლესიის გეგმა ცუდად იკითხება. მოზრდილი ზომის ეკლესია სავარაუდოდ დარბაზული ნაგებობა უნდა ყოფილიყო. ძლიერ გავს პონტოელი ბერძნების მიერ მე-19-მე-20 საუკუნეებში მშენებარე ეკლესიების ტიპს. ნაგებია კლდის ფლეთილი ქვით კირის დუღაბზე, ასევე გამოყენებულია ნათალი, კარგად დამუშავებული კვადრები, სავარაუდოდ პერანგის წყობისთვის. ეკლესია მთლიანად დანგრეულია, მის ადგილას მცირედ წამოზიდული ბორცვია წარმოქმნილი. გარკვეულ ადგილებში ჩანს კედლის წყობებიც. ასევე კარგად იკითხება საკურთხევლის ინტერიერის წრიული მოყვანილობა. აქვეა ერთად დალაგებული არქიტექტურული დეტალებიც, მათ შორის ბაზისები, სვეტები (კანკელის სავარაუდოდ). ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთის კუთხეში ჩანს სავარაუდოდ მინაშენის კედლების ფრაგმენტებიც.
ნორიოს დარბაზული ეკლესია „მთავარანგელოზი“

ნორიოს დარბაზული ეკლესია მთავარანგელოზი — არქიტექტურული ძეგლი გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნორიოში.

ეკლესია (4,9 7,7 მეტრი) დარბაზულია. ის სწორკუთხა აფსიდიანი და სფერულ კონქიანი ეკლესიაა და ნაშენებია ფლეთილი და რიყის ქვით. ძლიერ დაზიანებულია, კედლები 1- 0,5 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი, აღმოსავლეთი კედლის ჩრდილო ნახევარი კამარის საფუძვლამდეა გადარჩენილი, კამარა და კონქი ჩამონგრეულია. ინტერიერში აფსიდის წინ, ჩრდილოეთის კედელზე შემორჩენილია პილასტრის ფრაგმენტი, რომელიც სავარაუდოდ ტრიუმფალური თაღის საბჯენადაც იყო გამოყენებული. აფსიდას ერთსაფეხურიანი ხარისხი შემოუყვება. აფსიდის დანგრევის მიუხედავად მაინც იკითხება სარკმელის კვალი. აფსიდის ჩრდილოეთ მონაკვეთიდან ჩრდილოეთ კედელზე გადაყვანილია შირიმის ქვის მოზრდილი ტრომპი, რომლის საშუალებითაც ხდება კონქისქვეშა სიმრგვალეზე გადასვლა. აფსიდის იატაკზე ორიოდე ქვის ფილა მოჩანს, როგორც ჩანს, აქაც და დარბაზშიც ქვის ფილებით იყო მოწყობილი იატაკი. გრძივი კედლებიდან ჩრდილოეთის და დასავლეთისა 1 მეტრამდეა შემორჩენილი, სამხრეთისა - 0,5 მეტრზე. შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილში იყო (ოდნავ იკითხება დასავლეთი წირთხლის ნაშთი). დარბაზის იატაკი მიწის სქელი ფენითაა დაფარული. „მთავარანგელოზის“ სახელობის ეკლესია თავისი ეპოქის რიგითი ძეგლია და იმსახურებს უძრავი ძეგლის სტატუსს.
ნინო კილაძე

ნინო კილაძე (დ. 23 დეკემბერი, 1955, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სანიტარული ჰიგიენის ფაკულტეტი.

1979–1980 წლებში იყო ჯანდაცვის სამინისტროს რესპუბლიკური სანეპიდსადგურის შრომის ჰიგიენის ექიმი. 1980–1981 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ზოგადი ჰიგიენის კათედრის უფროსი ლაბორანტი. 1981 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ჰიგიენის კათედრის ასისტენტი. ავტორია 22 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებშიც ძირითადად გაშუქებულია შრომის ჰიგიენის საკითხები.

1992 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ცხელი მიკროკლიმატის პირობებში მომუშავე ქალთა გადახურებისაგან დაცვის პროფილაქტიკური ღონისძიებების ფიზიოლოგიურ–ჰიგიენური დასაბუთება.“
ქვედა მამათის ნაეკლესიარი

ქვედა მამათის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვედა მამათში.

ადგილობრივების გადმოცემით სოფლის სასაფლაოზე (ადგილი ქვაჯვარა) ეკლესია მდგარა. ამჟამად სასაფლაოს სამხრეთ ნაწილში 2 მეტრამდე სიმაღლის და 3 მეტრი სიგრძის კედელი ფიქსირდება, 80 სანტიმეტრის სისქის. ნაგებია ფლეთილი ქვებით კირის დუღაბის ხსნარზე. მიწის ზედაპირზე შეინიშნება კედლის ფრაგმენტები, რომლებიც ძირითადად მიწით არის დაფარული და გეგმის დადგენა ვერ ხერხდება.
თეიმურაზ ბუაჩიძე

თეიმურაზ ბუაჩიძე (დ. 12 ოქტომბერი, 1944, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1967 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

მუშაობდა თელავის რაისაავადმყოფოში, მოსკოვის ვიშნევსკის სახელობის ქირურგიის ინსტიტუტში. იყო თბილისის კლინიკური საავადმყოფოს სისხლძარღვთა და საველე ქირურგიის განყოფილების თანამშრომელი. სისხლძარღვთა და გადაუდებელი მიკროქირურგიული კლინიკა „კარაბადინის“ დირექტორი. ავტორია 32 სამეცნიერო ნაშრომის, გამოქვეყნებული აქვს ერთი მონოგრაფია „კანქვეშა ვენების ვარიკოზული გაგანიერება.“

1987 წელს მოსკოვში დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ემბოლიისა და თრომბოზის კომბინირებული მკურნალობა.“

ჯილდოები
1999 - ღირსების ორდენი
რუსუდან ბულუსაშვილი

რუსუდან ბულუსაშვილი (დ. 8 მაისი, 1928, თბილისი — გ. 8 ივნისი, 2021, იქვე) — ქართველი ექიმი, მორფოლოგი, ჰისტოქიმიკოსი, ელექტრონული მიკროსკოპიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი საქართველოში, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1928 წლის 8 მაისს თბილისში. 1934-1945 წლებში სწავლობდა თბილისის საშუალო სკოლაში; 1945-1951 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტზე. 1951 წელს ჩააბარა ასპირანტურაში.

1955–1960 წლებში იყო ქირურგიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი და ამავე ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი 1960–1970 წლებში და ელექტრონული მიკროსკოპიის ლაბორატორიის გამგე 1970-1991 წლებში.

ავტორია 90 სამეცნიერო ნაშრომის და 2 მონოგრაფიისა, რომლებიც ეხება ქირურგიული და სიმსივნური ზრდის საკითხებს. მონაწილეობდა საბჭოთა კავშირის და ევროპის ქვეყნების სიმპოზიუმებსა და კონგრესებში მორფოლოგიასა და ჰიჰსტოქიმიაში.

1955 წელს თბილისსა და მოსკოვში დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე — „ნერვული სისტემის როლი ინდუცირებული სიმსივნეების განვითარებაში.“ 1968 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე — „ინდუცირებული სიმსივნეების ჰისტოქიმიური თავისებურებანი.“
ოუკ-რიჯი

ოუკ-რიჯი — ქალაქი აშშ-ში, ტენესის შტატში. დაარსდა 1940 წელს
მანჰეტენის პროექტის ფარგლებში.

ქალაქის საერთო ფართობია 232,98 კმ², რომლიდანაც 220,80 კმ² ხმელეთს უჭირავს, 12,18 კმ² კი წყალს.

2020 წლის 1 აპრილის მონაცემებით, ოუკ-რიჯის მოსახლეობა 31,402 ადამიანს შეადგენს.

დაძმობილებული ქალაქები
ობნინსკი,
ნაკა,
ეგნოგი

ეგნოგი, ისტორიულად ასევე ცნობილი, როგორც რძის პანჩი (ალკოჰოლური სასმელების დამატებისას) არის ტკბილი, ცივი, რძეზე დამზადებული პროდუქტი. იგი ტრადიციულად კეთდება რძით, ნაღებით, შაქრით, კვერცხის გულითა და ათქვეფილი კვერცხის ცილებით (რაც მას ქაფიან ტექსტურას აძლევს). გამოხდილი ალკოჰოლური სასმელები, როგორებიცაა კონიაკი, რომი, ვისკი ან ბურბონი, ხშირად ეგნოგის ძირითადი ინგრედიენტია.

კანადაში, ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში ეგნოგს ტრადიციულად მიირთმევენ საშობაო სეზონზე. მისი ერთ-ერთი ვარიაციაა , რომელიც ვენესუელასა და ტრინიდადში მეოცე საუკუნიდან მზადდება ზამთრის პერიოდში.

ეგნოგი შეიძლება სახლშიც დამზადდეს რძით, გვერცხით, შაქრითა და არომატიზატორების გამოყენებით, მას მიირთმევენ დარიჩინთან ან მუსკატთან ერთად. ეგნოგს ხშირად ცივად სვამენ, ზოგიერთ შემთხვევაში კი, განსაკუთრებით, ცივ დღეებში, ათბობენ (გლინტვეინის მსგავსად). ეგნოგი შეიძლება დაუმატონ სხვა სასმელებსაც, მაგალითად, ყავასა და ჩაის.
ბაზრის სოციალური ეკონომიკა

ბაზრის სოციალური ეკონომიკა (შემ. ბასე, , შემოკლებით - ; ), ასევე - რაინის კაპიტალიზმი ან რაინისეული კაპიტალიზმი, რაინ-ალპური კაპიტალიზმი და სოციალურად ორიენტირებული კაპიტალიზმი — სოციო-ეკონომიკური მოდელი, რომელიც აერთიანებს თავისუფალი ბაზრის კაპიტალისტურ ეკონომიკურ სისტემასა და სოციალურად ორიენტირებულ პოლიტიკას. მოდელის თანახმად, რეგულაციების ამოცანა არის თავისუფალ ბაზარზე სამართლიანი კონკურენციის უზრუნველყოფა და კეთილდღეობის სახელმწიფოს მიღწევა. გარკვეულ ლიტერატურაში რაინის მოდელს განიხილავენ, როგორც რეგულირებადი საბაზრო ეკონომიკას.

ბაზრის სოციალური ეკონომიკის შემოქმედად დასავლეთ გერმანიის ქრისტიან-დემოკრატიული კავშირის კანცლერი კონრად ადენაუერი მიიჩნევა. იგი ასევე გახდა მოდელის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ქომაგი. დღეს ამ ტერმინს იყენებენ ორდოლიბერალები, სოციალ ლიბერალები და სოციალ-დემოკრატები, რომლებიც ზოგადად უარყოფენ სრულ სახელმწიფო კონტროლს წარმოების საშუალებების ფლობაზე, მაგრამ მხარს უჭერენ საქონლისა და მომსახურების ეგალიტარულ განაწილების საბაზრო მექანიზმების მეშვეობით. ბაზრის სოციალური ეკონომიკის ფესვები შეიძლება ფრაიბურგის ეკონომიკური აზროვნების სკოლაში დავინახოთ.

ბაზრის სოციალური ეკონომიკა შეიქმნა როგორც კომრპომისი კაპიტალიზმის - ფორმებსა და სოციალისტურ ეკონომიკას შორის. მასზე დიდი გავლენა იქონია დისტრიბუტიზმმა და ორდოლიბერალიზმმა, რომელზეც დიდი გავლენა მოახდინა ქრისტიანული დემოკრატიის პოლიტიკურმა იდეოლოგიამ.
ჯონ მაკ-კართი

ჯონ მაკ-კართი (; დ. 4 სექტემბერი, 1927, ბოსტონი — გ. 24 ოქტომბერი, 2011, სტენფორდი, კალიფორნია) — ამერიკელი მეცნიერი ინფორმაციული ტექნოლოგიების დარგში, ტერმინის — „ხელოვნური ინტელექტი“ — ავტორი (1956), პროგრამირების ენის — ლისპის შემქმნელი (1958), აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი (1989).

ბიოგრაფია
ჯონ მაკ-კართი დაიბადა 1927 წლის 4 სექტემბერს ბოსტონში (მასაჩუსეტსის შტატი), ემიგრანტების — ლიტველი ებრაელი იდას და ირლანდიელი ჯონ პატრიკ მაკ-კართების ოჯახში. დიდი დეპრესიის გამო ოჯახს ხშირად უწევდა საცხოვრებელი ადგილის შეცვლა, სანამ ჯონის მამა ლოს-ანჯელესის ორგანიზაციაში დაიწყებდა მუშაობას.

მაკ-კართის მშობლები 1930-იან წლებში კომუნისტური პარტიის აქტიური წევრები იყვნენ. პატარა ჯონს სწავლაში ხელს უწყობდნენ და მან სკოლაში შესვლამდე უკვე ბევრი რამ იცოდა. წაიკითხა რუსული სამეცნიერო-პოპულარული საბავშვო წიგნის „100000 რატომ“ თარგმანი და დაინტერესდა მეცნიერებით.

მაკ-კართიმ ბელმონტის საშუალო სკოლა (ლოს-ანჯელესი) ექსტერნად — ორი წლით ადრე დაამთავრა. 1944 წელს მიიღეს კალტექში. იმის გამო, რომ ადრეულ ასაკში მათემატიკას კოლეჯში ასწავლიდა და ბევრი სახელმძღვანელო ჰქონდა შესწავლილი, ინსტიტუტში ორი წელი მათემატიკის კურსის გამოტოვება შეძლო. კალტექიდან ფიზკულტურის კურსებზე დაუსწრებლობის გამო გარიცხეს. შემდეგ 2 წელი აშშ-ს არმიაში მსახურობდა და ინსტიტუტში აღადგინეს. 1948 წელს მან მათემატიკის ბაკალავრის სტატუსი მიიღო.
ჯონი თავისუფლად ფლობდა რუსულ ენას და დაუმეგობრდა ბევრ რუს მეცნიერს საბჭოთა კავშირში თავისი მრავალჯერადი ვიზიტების პერიოდში.

სამეცნიერო კარიერა
1955 წელს მაკ-კართი გახდა დოცენტი დართმუზში, 1962 წელს — სრული პროფესორი სტენფორდში, სადაც ის 2000 წლამდე (პენსიაში გასვლამდე) მუშაობდა.

1956 წლიდან მეცნიერ-თანამშრომლად მუშაობდა მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში, სადაც მოგვიანებით სტუდენტებმა მოფერებით „ძია ჯონი“ შეარქვეს.

მაკ-კართი ერთ-ერთია ხელოვნური ინტელექტის „დამფუძნებელ მამათაგან“, ალან ტიურინგთან, მარვინ მინსკთან, ალენ ნიუელთან და ჰერბერტ საიმონთან ერთად. მან ნათანიელ როჩესტერთან და კლოდ შენონთან ერთად მოიფიქრა ტერმინი „ხელოვნური ინტელექტი“ 1956 წლის დართმუზის კონფერენციისთვის მომზადებულ წინადადებაში. ამ კონფერენციამ დაუდო სათავე ხელოვნურ ინტელექტს, როგორც ცალკე სფეროს.

ჯილდოები და აღიარება
1957-59 — სლოუნის სტიპენდია
1971 — ტიურინგის პრემია
1985 — კომპიუტერული ტექნიკის პიონერი
1988 — კიოტოს პრემია
1990 — აშშ-ის ნაციონალური სამეცნიერო მედალი
2003 —
ბექა ვაჭარაძე

ბექა ვაჭარაძე (დ. 1 ივლისი, 1991, ფოთი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი. ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტის მერი 2021 წლის 22 ნოემბრიდან.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1991 წლის 1 ივლისს, ქალაქ ფოთში. 2009-2013 წლებში სწავლობდა გრიგოლ რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტის ეკონომიკურ ფაკულტეტზე. 2013-2015 წლებში – შპს „ელ ჯეი ბროკერის” მთავარი მენეჯერი. 2016-2017 წლებში შპს „კაზგრუ ჰოლდინგის” ლოჯისტიკური მენეჯერი. 2017-2021 წლებში ფოთის საკრებულოს წევრი, 2020-2021 წლებში – თავმჯდომარე. 2021 წლის 22 ნოემბრიდან ქალაქ ფოთის მუნიციპალიტეტის მერი.

თვითმმართველობის არჩევნები 2021
2021 წლის თვითმმართველობის არჩევნებზე „ქართული ოცნებს“ სახელით იყრიდა კენჭს ფოთის მუნიციპალიტეტის მერობის კანდიდატად. მისი მთავარი კონკურენტი არჩევნებზე იყო „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ კანდიდატი გიგი უგულავა. ვაჭარაძემ პირველ ტურში ხმათა 46,84% (9604 ხმა) მიიღო და მეორე ტურში გასვლა მოახერხა, სადაც 57,35% (11 345 ხმა) მიიღო და გამარჯვება მოახერხა.
გენადი ბალანჩივაძე

გენადი ბალანჩივაძე (დ. 26 ივლისი, 1966, ქუთაისი) — ქართველი პოლიტიკოსი. ქალაქ წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის მერი 2021 წლიდან.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1966 წლის 26 ივლისს, ქალაქ ქუთაისში. დაამთავრა ქ. ქუთაისის 29-ე საჯარო სკოლა. 1984-1991 წლებში დაამთავრა პავლოდარის ინდუსტრიული უნივერსიტეტი, ინჟინერ-მექანიკოსის სპეციალობით. 1991-1997 წლებში მუშაობდა გუმბრის თემის საკრებულოს თავმჯდომარედ. 2002-2007 წლებში მუშაობდა გუმბრის თემის საკრებულოს მდივნად. 2007-2008 წლებში იყო წყალტუბოს გამგებლის რწმუნებული გუმბრის ადმინისტრაციულ ერთეულში. 2008-2010 წლებში მუშაობდა საქართველოს გარემოს დაცვის სატყეო დეპარტამენტის, იმერეთის რეგიონალურ სატყეო სამმართველოს მონიტორინგის უფროსად. 2013-2014 წლებში იყო წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის საკრებულოს აპარატის უფროსი. 2014-2017 წლებში მუშაობდა წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის გამგებლის მოადგილედ.

ფლობს ქართულ, რუსულ და გერმანულ ენებს. ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

თვითმმართველობის არჩევნები 2021
2021 წლის თვითმმართველობის არჩევნებზე „ქართული ოცნებს“ სახელით იყრიდა კენჭს წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის მერობის კანდიდატად. მისი მთავარი კონკურენტი არჩევნებზე იყო „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ კანდიდატი ზაზა მეტრეველი. ბალანჩივაძემ პირველ ტურში ხმათა 48,52% (11 938 ხმა) მიიღო და მეორე ტურში გასვლა მოახერხა, სადაც 57,13% (13 341 ხმა) მიიღო და გამარჯვება მოახერხა.
ძეძილეთის ციხე

ძეძილეთის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი ხონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძეძილეთში. მდებარეობს მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა სანაპიროდან დაახლოებით 670 მეტრი დაშორებით. იგი გამართულია შემაღლებულ კლდოვან ბორცვზე.

აგებულია ფლეთილი ქვითა და კირხსნარით. ციხე ორნაწილიანია. შედგება ციტადელისა და სამეურნეო ნაწილისაგან. ციტადელი, ბორცვის აღმოსავლეთით, შედარებით შემაღლებულ მხარესაა აგებული. ციხის აღმოსავლეთ ნაწილში აღმართულია კედლებში ორგანულად შერწყმული მრგვალი კოშკის ნანგრევი. ნანგრევებში შეინიშნება მშენებლობის ორი შრე. ციტადელის დასავლეთ კედელთან გამართულია ქვიტკირით ნაშენი წყლის რეზერვუარი. ციხის სამხრეთით მდებარე მოსახლის ეზოში დღემდე არის შემორჩენილი წყლის მილის მაგისტრალი, რომელიც მიემართებოდა ციხისაკენ. ადგილობრივთა გადმოცემით დაახლოებით 10 წლის წინ წყლის მილი ფუნქციონერებადი იყო და მასში მოედინებოდა სასმელი წყალი. ციხე ისტორიულ წარსულში წარმოადგენდა სალორთქიფანიძეოს საკუთრებას, რომელიც ისტორიულ წყაროებში მოიხსენიება როგორც გვაშტიბის ციხე (ვახუშტი ბაგრატიონთან გოსტიბე). ციხე უხილავს გიულდენშტედტს და მას აღწერს, როგორც სალორთქიფანიძეო ციხეს. ციხის სამხრეთით თანამედროვე სახლსა და ციხის კოშკს შორის მოვაკებულ ადგილზე მოსჩანს ძველი საძირკვლის ნაშთი. ადგილობრივთა თქმით ამ ადგილზე მდგარა სათავადო სახლი.
კვაჭალათის დავითისა და კონსტანტინეს ეკლესია

კვაჭალათის დავითისა და კონსტანტინეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კვაჭალათში.

კვაჭალათი - ადგილი სოფელ ლიხაურში. ყოფილა საუკუნის დავითისა და კონსტანტინეს სახელობის ეკლესია რომელიც 1918 წელს ოსმალების მიერ იქნა დანგრეული ეკლესია ბაზილიკური ყოფილა ნაშენი ქვით დუღაბზე დღეისათვის შემორჩენილია ეკლესიის საძირკველი და ქვის ფრაგმენტები.
ჯიმი მაისურაძე

ჯიმშერ (ჯიმი) მაისურაძე (დ. 3 თებერვალი, 1949, სოფ. გიორგეთი, ახლანდ. ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი, — გ. 26 დეკემბერი, 1992, კოდორის ხეობა) — ქართველი სამხედრო მფრინავი, პოლკოვნიკი.

საავიაციო სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ მონაწილეობდა საბჭოთა კავშირის ომში ავღანეთში, შემდეგ მსახურობდა ვერტმფრენის ეკიპაჟის მეთაურად ციმბირში. 1991 წლიდან მონაწილეობდა საბრძოლო მოქმედებებში ქართულ-ოსური კონფლიქტის ზონაში, შემდეგ — აფხაზეთში. 1992 წლის თებერვლიდან მეთაურობდა ეროვნული გვარდიის სამმართველოს საავიაციო პოლკს. მაისურაძე დაიღუპა აფხაზეთში, მისი „მი-24“ ვერტმფრენის კოდორის ხეობაში პატრულირების დროს ჩამოგდების შედეგად. დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენით (1992, სიკვდილის შემდეგ). დაკრძალულია მშობლიურ სოფელ გიორგეთში (ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი).
კრისტიან რომერო

კრისტიან გაბრიელ რომერო (; დ. 27 აპრილი, 1998) — არგენტინელი ფეხბურთელი, „ტოტენჰემ ჰოტსპურისა“ და არგენტინის ეროვნული ნაკრების მცველი. 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონი არგენტინის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

საკლუბო კარიერა
რომერო „ბელგრანოს“ საფეხბურთო აკადემიის კურსდამთავრებულია. მისი დებიუტი შედგა არგენტინის პრიმერაში.
2020 წელს რომერო იჯარით „ატალანტაში“ გადავიდა. იჯარის დასრულების შემდეგ კლუბმა ფეხბურთელი 16 მილიონ ევროდ იყიდა.

2021 წლის 6 აგვისტოს რომერო „ტოტენჰემ ჰოტსპურში“ იჯარით გადავიდა. ტრანსფერის თანხამ 55 მილიონი ევრო შეადგინა. კონტრაქტი 2026 წლამდე გაფორმდა. 15 აგვისტოს „მანჩესტერ სიტის“ წინააღმდეგ მატჩში მისი დებიუტი შედგა ინგლისის პრემიერ ლიგაში. „ბრაიტონ ენდ ჰოუვ ალბიონის“ წინააღმდეგ კრისტიანმა გაიტანა თავისი პირველი გოლი „ტოტენჰემ ჰოტსპურის“ შემადგენლობაში. 2022 წლის 30 აგვისტოს კლუბმა კონტრაქტი მასთან 2027 წლამდე გააფორმა.

სანაკრებო კარიერა
2017 წელს რომერომ მონაწილეობა მიიღო სამხრეთ ამერიკის ახალგაზრდულ ჩემპიონატში ეკვადორში არგენტინის ახალგაზრდული ნაკრების შემადგენლობაში. ტურნირზე მან ითამაშა პერუს, ბოლივიის, კოლუმბიის, ბრაზილიის, ეკვადორის და ორჯერ ვენესუელას გუნდებთან.

რომეროს დებიუტი არგენტინის ნაკრების შემადგენლობაში შედგა 2021 წლის 4 ივნისს 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევ მატჩში ჩილესთან. 9 ივნისს კოლუმბიის ნაკრებთან მან თავისი პირველი გოლი გაიტანა ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

იმავე წელს კრისტიანმა ეროვნულ ნაკრებთან ერთად კოპა ამერიკაზე გაიმარჯვა.

მიღწევები
საკლუბო
ტოტენჰემ ჰოტსპური
უეფა-ს ევროპა ლიგა: 2024-25

სანაკრებო
არგენტინა
მსოფლიო ჩემპიონი: 2022
არტემიო ფრანკის თასი: 2022
კოპა ამერიკა: 2021

ინდივიდუალური
სერია -ს წლის საუკეთესო მცველი: 2020–21
კოპა ამერიკის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 2021
ირაკლი ჩოლოყაშვილი

ირაკლი ჩოლოყაშვილი (დ. 4 დეკემბერი, 1972) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი, დირიჟორი, ანსამბლ „ლაშარის“ წევრი.

შემოქმედება
2005 წლიდან მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობია. შესრულებული აქვს როლები: ბობი (ჩარლზ დიკენსის „საშობაო სიმღერა“, რეჟ. ლევან წულაძე), ქმარი (არტურ შნიცლერი „ფერხული“ რეჟ. ლევან წულაძე), ანგელოზი (ვენედიქტ ეროფეევი „დაუსრულებელი სიზმარი“ რეჟ. ლევან წულაძე), ადიუტანტი (პოლიკარპე კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“, რეჟ. ლევან წულაძე), მარიო (თომას მანის „მარიო და ჯადოქარი“, დათიკო (ბესიკ ბარათაშვილი „აკუსტიკა“, რეჟ. ლევან წულაძე), ენი (ბერტოლდ ბრეხტი „სამგროშიანი ოპერა“, რეჟ. გიზო ჟორდანია), პესკარიოვი (ნიკოლოზ გოგოლის „ცხვირი“, რეჟ. ლევან წულაძე), ლორენცო (უილიამ შექსპირის „ვენეციელი ვაჭარი“, რეჟ. ლევან წულაძე), კოტე (ავქსენტი ცაგარელის „ხანუმა“, რეჟ. ლევან წულაძე) ქერუბინო (პიერ ბომარშეს „ფიგაროს ქორწინება“, რეჟ. ლევან წულაძე), მღვდელი (არტურ შნიცლერის „კაზანოვას დაბრუნება“, რეჟ. ლევან წულაძე), ახალგაზრდა სირიელი (ოსკარ უაილდის „სალომეა“, რეჟ. დავით დოიაშვილი), ექიმი ჯიმ ბეილისი (ართურ მილერის „ყველა ჩემი შვილი“, რეჟ. ლეო ანთაძე), ჟურნალისტი (ფრიდრიხ დიურენმატის „ღამის სტუმარი“, რეჟ. რამაზ სიხარულიძე), სწავლული კატა (ალექსანდრე პუშკინის „ონეგინი“ რეჟ. ირინა გაჩეჩილაძე), პატო დული (მარტინ მაკდონაჰის „სილამაზის დედოფალი“, რეჟ. გურამ ვაშაკიძე), სიმონიკო ჩოლოყაშვილი (ქაქუცას ძმა) (გურამ ქართველიშვილის „ქაქუცა ჩოლოყაშვილი“, რეჟ. ლევან წულაძე).

ფილმოგრაფია
2004 — „მტვრის გემო“ — ლადო
2004 — „ცხელი ძაღლი“ — ზურაბ ღონღაძე
2006 — „უკანასკნელი მაძიებელი“
2006 — „რევერსი (უბრალოდ თამაში)“ — ჩოლო
2010 — „გალობის რაინდები“
2010 — „დეტექტივები“
2012 — „ხატი“