iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰაილის პროვინცია

ჰაილის პროვინცია ( ') — საუდის არაბეთის პროვინცია, რომელიც ქვეყნის ჩრდილოეთში მდებარეობს. ის მოიცავს 103,887 კმ²-ს და 597,144 მაცხოვრებელს. მისი დედაქალაქია ჰაილი და გაყოფილია 4 გუბერნიად:

ბაქა (38,778 - მოსახლე)
ალ-გაზალაჰი 94,670
ჰაილი 356,876
ას-შინანი 36,709

ისტორია
1921 წელს, მეფე იბნ საუდმა დაიპყრო ჰაილი. რომელიც მანამდე ალ რაშიდების დინასტიის ცენტრს წარმოადგენდა.

რეგიონის დღევანდელი მმართველია საუდი ბინ აბდულ მუსინ ალ საუდი.

მმართველები
მუქრინ იბნ აბდულ-აზიზ ალ საუდი (1980 - 1999)
საუდი ბინ აბდულ მუსინ ალ საუდი (1999 - დღემდე)
ტაურანგის კამპანია

ტაურანგის კამპანია — ექვსთვიანი სამხედრო კონფლიქტი ახალი ზელანდიის პლენტის ყურეში. კამპანია ახალი ზელანდიის მიწების ომების ნაწილი იყო, რომელთა მონაწილეებიც იბრძოდნენ მიწების საკუთრებისა და სუვერენიტეტისათვის. ტაურანგის კამპანია იყო ვაიკატოს დაპყრობის გაგრძელება. ბრიტანელებს მეთაურობდა გენერალი დუნკან კამერონი და პოლკოვნიკი ჰენრი გრირი, ხოლო მაორების ივის ნაწილებს მეთაურობდა რავირი პუჰირაკე.
ბაია-მარე

ბაია-მარე — ქალაქი ჩრდილოეთ-დასავლეთ რუმინეთში, ტრანსილვანიის ისტორიული ოლქის ტერიტორიაზე, მარამურეშის ჟუდეცის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 123,738 ადამიანი. ფართობის მიხედვით რუმინეთის უდიდესი ქალაქია. პირველად მოხსენიებულია 1329 წელს. ქალაქშია საუკუნის შტეფანის გოთიკური კოშკი.
რაფიის ბრძოლა

რაფიის ბრძოლა — ელინისტური პერიოდის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ბრძოლა პტოლემე -ისა და ანტიოქე დიდის ძალებს შორის. მიმდინარეობდა ძვ. წ. 217 წლის 22 ივნისს. ეს იყო დიადოქოსების ელინისტურ სახელმწიფოებს შორის გამართული სირიული ომების შემადგენელი ნაწილი.

პოლიბიოსის თანახმად პტოლემეს ჯარი შედგებოდა 70 000 ქვეითის, 5 000 ცხენოსანისა და 73 საბრძოლო სპილოსაგან. ანტიოქე დიდს კი ჰყავდა 62 000 ქვეითი, 6 000 ცხენოსანი და 102 საბრძოლო სპილო.

ბრძოლა დასრულდა პტოლემე -ის გამარჯვებით, ანტიოქემ დაკარგა თითქმის მთელი ახლო აღმოსავლეთი.
მარიო ლიჩკა

მარიო ლიჩკა (დ. 30 აპრილი, 1982, ოსტრავა) — ჩეხი ფეხბურთელი, პოზიციით ნახევარმცველი.

კარიერა
საკლუბო
ლიჩკამ მისი პროფესიონალური კარიერა დაიწყო ოსტრავის „ბანიკში“ 2002 წელს. 2002-03 წლების სეზონში ადგილი დაიმკვირდა გუნდის ძირითად შემადგენლობაში. იმავე სეზონში მოიპოვა ჩეხეთის ოქროს ბურთი ნომინაციაში „წლის აღმოჩენა“. 2003-04 წლების სეზონში „ბანიკთან“ ერთად გახდა ჩეხეთის ჩემპიონი და ითამაშა თასის ფინალში. ჩეხეთის თასის ფინალში ლიჩამ პრაღის „სპარტას“ კარში გოლის გატანა შეძლო, თუმცა ის მატჩი „ბანიკმა“ 1:2 დათმო. 2004 წლის აგვისტოში გუნდთან ერთად ითამაშა ჩემპიონთა ლიგის მესამე საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩებში ლევერკუზენის „ბაიერის“ წინააღმდეგ, ორი მატჩის ჯამში „ბანიკი“ 6-2 დამარცხდა და ასპარეზობა უეფა-ს თასზე განაგრძო, სადაც „მიდლსბროსთან“ დამარცხდა. 2005 წლის იანვრიდან სეზონის ბოლომდე მარიო იჯარის წესით განათხოვრებული იყო იტალიურ „ლივორნოში“.

2005-2506 წლების სეზონი ლიჩკამ „სლოვაცკოში“ გაატარა, სადაც 28 ლიგის მატჩი ჩაატარა. შემდეგ სეზონში „ვესტ ჰემ იუნაიტედისა“ და „ლიდს იუნაიტედის“ მცდელობების მიუხედავად კონტრაქტი გააფორმა „საუთჰემპტონთან“, ინგლისში ლიჩკამ 2 სეზონი გაატარა. 2008 წლის ზაფხულში დაბრუნდა „ბანიკში“, სადაც ასევე 2 სეზონი გაატარა.

2010 წლის 10 ივნისს ხელი მოაწერა 3 წლიან კონტრაქტს ფრანგულ „ბრესტთან“, რომელიც უკვე ლიგა 1-ში იყო აღზევებული. მისი დებიუტი „ბრესტის“ რიგებში შედგა 2010-11 წლების სეზონის პირველ ტურში „ტულუზას“ წინააღმდეგ. 2010 წლის 28 აგვისტოს მარიო ლიჩკამ გაიტანა მისი პირველი გოლი საფრანგეთის ჩემპიონატში, პენალტით „კანის“ წინააღმდეგ. სეზონის ბოლოს ლიჩკას ანგარიშზე 3 გოლი და 4 საგოლე პასი იყო. 2013 წლის ივლისში ლიჩკამ კლუბი თავისუფალი აგენტის სტატუსით დატოვა, სექტემბრიდან პრაღის „სლავიას“ ფეხბურთელი გახდა. „სლავიას“ მაისურით გამბრინუს ლიგაში 13 მატჩი ჩაატარა, ხოლო ჩეხეთის თასზე 4 მატჩი. 2014 წლის ივლისიდან, ლიჩკას თანამემამულე მიხალ ბილეკის მიწვევით, იგი თბილისის „დინამოში“ ჩაირიცხა, თუმცა ბილეკის გადაწყვეტილებით კლუბი კონტრაქტის გაფორმებამდე დატოვა.

სანაკრებო
2002-2003 წლებში გამოდიოდა ჩეხეთის 21 წლამდელთა ნაკრებში. 2009-2010 წლებში ჩეხეთის ეროვნულ ნაკრებთან ერთად ჩაატარა 3 ამხანაგური მატჩი.

ოჯახი
მარიოს მამა, ვერნერ ლიჩა არის ყოფილი ჩეხოსლოვაკი ფეხბურთელი და ჩეხი მწვრთნელი, მოსკოვის 1980 წლის ოლიმპიადის გამარჯვებული და ამავე წლის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოსპრიზიორი. მის ძმა, მარსელ ლიჩკა წარსულში ასევე ფეხბურთელი, „დინამოს“ მთავარი მწვრთნელის, მიხალ ბილეკის თანაშემწეა.

სანაკრებო მატჩები
ტიტულები
საკლუბო
ჩეხეთის ჩემპიონი (1): 2003/04
ჩეხეთის თასის ფინალისტი (1): 2003/04

პირადი
ჩეხეთის ოქროს ბურთი, ნომინაცია „წლის აღმოჩენა“: 2003

კარიერა
იოჰან ლუდვიგ II (ანჰალტ-ცერბსტის მთავარი)

იოჰან ლუდვიგ ფონ ანჰალტ-ცერბსტი  — იოჰან ლუდვიგ -ისა და მისი მეუღლის, კრისტინა ფონ ცაიჩის (1666—1699) უფროსი ვაჟი, ანჰალტ-ცერბსტის მთავარი.

მისი ბიძაშვილის, იოჰან ავგუსტის გარდაცვალების შემდეგ ის ანჰალტ-ცერბსტის ტახტის მემკვიდრე გახდა თავისი ძმასთან, კრისტიან ავგუსტთან ერთად. ანჰალტ-ცერბსტის მართვაში გატარებული ოთხი წლის შემდეგ უცოლო იოჰან ლუდვიგი გარდაიცვალა.
ტიმ კეჰილი

ტიმ კეჰილი (; დ. 6 დეკემბერი, 1979, სიდნეი) — ავსტრალიელი ფეხბურთელი, თამაშობდა თავდამსხმელისა და შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე.

საკლუბო კარიერა
თამაშობდა ავსტრალიურ, ინგლისურ, ამერიკულ და ჩინურ კლუბებში. ყველაზე მეტად ცნობილია ინგლისურ საფეხბურთო კლუბ „ევერტონში“ თამაშით.

საკლუბო კარიერა ინდურ კლუბ „ჯამშედპურში“ 2019 წელს დაასრულა.

სანაკრებო კარიერა
მონაწილეობა აქვს მიღებული სამ მსოფლიო ჩემპიონატზე 2006, 2010 და 2014 წლებში. კეჰილი პირველი ავსტრალიელი ფეხბურთელია, რომელმაც მსოფლიო ჩემპიონატზე გოლი გაიტანა. ავსტრალის ეროვნული ნაკრების ყველა დროის ბომბარდირი 50 გატანილი გოლით.

სანაკრებო სტატისტიკა
დიდი ხილიჭამია ღამურა

დიდი ხილიჭამია ღამურა, იგივე დიდი მოკლეცხვირა ხილიჭამია ღამურა ან ინდური მოკლეცხვირა ხილიჭამია ღამურა — ძუძუმწოვრები ხილიჭამია ხელფრთიანების ქვერიგისა. მისი ნახვა შესაძლებელია სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში.
აღწერა
ხელფრთიანების ამ სახეობას აქვს განსაკუთრებულად წაგრძელებული დინგი. მათი ზედა მხარე მონაცრისფრო რუხია შედარებით ნათელი ქვედა მხარით. ბეწვი ძალიან თხელი და ხავერდოვანია. დიდი ხილიჭამია ღამურის ყურები და ფრთის ძვლები შეფერილია თეთრად. ქვედა ყბის კბილები მომრგვალებულია და მოკლებულია დამატებით სიბასრეს. ზრდასრული ღამურის ფრთის გაქანი 48 სანტიმეტრია. საშუალო სიგრძე 70.2 მილიმეტრია (64-79 მმ).
ივიცა ოლიჩი

ივიცა ოლიჩი (; დ. 14 სექტემბერი, 1979, დავორი) — ხორვატი ფეხბურთელი. თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე. 2009 და 2010 წლებში დასახლედა ხორვატიის წლის ფეხბურთელად. მონაწილეობა აქვს მიღებული მსოფლიოს 2002 და 2006, ევროპის 2008 და 2012 წლის ჩემპიონატებზე. 2014 წლის მსოფლიო თასზე კამერუნის ნაკრების წინააღმდეგ გატანილი გოლით გახდა ყველაზე ხანდაზმული ხორვატი ფეხბურთელი, რომელსაც გოლი გაუტანია მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალურ ეტაპზე.

2017 წლიდან არის მწვრთნელი.
ხმალა

ხმალა, ხანჯალა, გლადიოლუსი — მრავალწლოვან გორგლ-ბოლქვიან მცენარეთა გვარი ზამბახისებრთა ოჯახისა. აქვთ სწორმდგომი, დაუტოტავი (ზოგჯერ დატოტვილი) ღერო, მწვანე ან მოცისფრო-მომწვანო შეფერილობის ხაზურ-ხმლისებრი ფოთოლი. ყვავილი ძაბრისებრია და 6 არასწორნაკვთებიანი ყვავილსაფარი აქვს; ყვავილები ლამაზად ყვავის და ფერად ნაირგვარია: თეთრი, ყვითელი, ნარინჯისფერი, წითელი, იასამნისფერი, იისფერი; ყვავილედი ერთ-ან ორმხრივი თავთავია.

ცნობილია ხმალას დაახლოებით 250-მდე სახეობა, რომლებიც გავრცელებულია სამხრეთ და ჩრდილოეთ აფრიკაში, ევროპასა და აზიაში. საქართველოში გვხვდება 7 სახეობა. მათგან 1 საქართველოს ენდემია, 1 — კავკასიისა. დეკორატიულ მებაღეობაში ფართოდაა გავრცელებული ჰიბრიდული ხმალა , რომელიც გამოირჩევა ყვავილობის ხანგრძლივობით, დიდი ზომის ყვავილედითა და ყვავილით, ნაირგვარი ფერადოვნებით. ხმალას იყენებენ ბაღებში, პარკებსა და სკვერებში ყვავილნარების გასაფორმებლად, ყვავილწნულების გასაკეთებლად და სხვა. ხმალა მრავლდება გორგალ-ბოლქვით და შვილეული ბოლქვებით. დეკორატიულ მეყვავილეობაში მიღებულია მისი მრავალი ჯიში და ფორმა.

ბათუმის ბოტანიკური ბაღის მეცნიერმუშაკმა ვ. შანიძემ გამოიყვანა ახალი ჯიშები: „ბათუმის გაზაფხული“, „ვაჟა-ფშაველა“, „პიონერი“, „ჰიბრიდი №1“ და სხვა, რომელთაც საერთაშორისო აღიარება პოვეს.
მემფის დეპაი

მემფის დეპაი (; დ. 13 თებერვალი, 1994, მოდრეხტი) საყოველთაოდ ცნობილი როგორც მემფისი — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი, „კორინთიანსისა“ და ნიდერლანდების ეროვნულ ნაკრების თავდამსხმელი.

საკლუბო კარიერა
დეპაიმ კარიერა დაიწყო ნიდერლანდულ კლუბ „პსვ ეინდჰოვენში“. კლუბში მან ჩაატარა 125 მატჩი და გაიტანა 50 გოლი. 2014/15 სეზონში გახდა ერედივიზიის საუკეთესო ბომბარდირი (22 გოლი 30 მატჩში), რითაც დაეხმარა კლუბს გამხდარიყო ჰოლანდიის ჩემპიონი. 2015 წელს ჟურნალმა „ “ დეპაი დაასახელა წლის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელად. 2015 წლის ზაფხულში დეპაი 25 მილიონი გირვანქა სტერლინგის სანაცვლოდ შუერთდა „მანჩესტერ იუნაიტედს“.

სანაკრებო კარიერა
მისი დებიუტი ნიდერლანდების ნაკრებში შედგა 2013 წელს. ლუი ვან გალმა დეპაი გამოიძახა ნიდერლანდის ეროვნულ ნაკრებში 2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატში. 2014 წლის 18 ივნისს ავსტრალიის ნაკრებთან გატანილი გოლით დეპაი გახდა ყველაზე ახალგაზრდა ნიდერლანდელი, რომელსაც გოლი აქვს გატანილი მსოფლიო ჩემპიონატებზე.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
პსვ:(3)
ერედივიზია (1): 2014–15
ნიდერლანდების თასი (1): 2011–12
იოჰან კრუიფის თასი (1): 2012

ბარსელონა:(2)
ლა ლიგა (1): 2022–23
ესპანეთის სუპერთასი (1): 2022–23

სანაკრებო
ნიდერლანდები
17-წლამდელთა ევროპის ჩემპიონატი: 2011
მსოფლიო ჩემპიონატი: მესამე ადგილი: 2014

ინდივიდუალური
ერედივიზიის საუკეთესო ბომბარდირი: 2014–15
„პსვ“-ის „წლის ნიჭიერი ფეხბურთელი“
იოჰან კრუიფის ტროფეი: 2014–15
„ “-ის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი: 2015
პფეკ-ის თვის საუკეთესო მოთამაშე: აპრილი, 2018
მწერალთა სახლი

მწერალთა სახლი — ხუროთმოძღვრების ძეგლი თბილისში, საქართველოს მწერალთა კავშირის სახლი 1918 წლიდან.

შენობის ისტორია
შენობა 1905 წელს დავით სარაჯიშვილმა ააშენა. სარაჯიშვილმა მის ასაშენებლად ბერლინელი არქიტექტორი კარლ ცაარი მოიწვია. მშენებლობა სოლოლაკში, მაშინდელ სერგიევის ქუჩაზე, სარაჯიშვილი მამისეული სახლის ადგილზე 1903-1905 წლებში მიმდინარეობდა. ცაარის პროექტის მიხედვით, სამშენებლო სამუშაოებს ალექსანდრე ოზეროვი და კორნელი ტატიშევი ასრულებდნენ. მისი დასრულება დაამთხვიეს 1905 წლის მაისში დავითისა და ეკატერინე ფორაქიშვილის ვერცხლის ქორწილს. ცაარმა მოდერნისა და ბაროკოს სტილი ერთ სახლში გააერთიანა. ინტერიერის ხით მოაწყო თბილისელმა ოსტატმა ილია მამაცაშვილმა. ეზოში გამავალი ტერასისთვის ვილეროი და ბოხის ფილებია გამოყენებული. სასახლეში იმართებოდა წვეულებები, არისტოკრატთა და ხელოვანთა შეკრებები და საუბრები, გამოფენები და კონცერტები.

1911 წელს, სარაჯიშვილის გარდაცვალების შემდეგ გაზეთ „ივერიაში“ გამოქვეყნდა ცნობა:

1912 წელს ის აკაკი ხოშტარიამ შეისყიდა. ხოშტარიამ შენობა შეიძინა, რათა დავით სარაჯიშვილის ცოლის ძმას აუქციონზე არ გაეყიდა და არ დარღვეულიყო მეცენატის ანდერძი. 1918-21 წლებში შენობა აკაკი ხოშტარიას საცხოვრებელი იყო. 1921 წელს ხოშტარიამ, საქართველოს გასაბჭოების გამო, ქვეყანა დატოვა, შენობა კი საქართველოს რევოლუციურმა კომიტეტმა მწერლებსა და ხელოვანებს გადასცა.

1930-იან წლებში შენობაში „ხალხის მტრების“ გამოვლენის მიზნით კრებები იმართებოდა. მწერლები სხდომებზე ერთმანეთს ასამართლებდნენ — კრების ოქმები კი იმ პერიოდის ჟურნალ „ლიტერატურული საქართველოს“ ყოველ ნომერში იბეჭდებოდა. მწერალთა კავშირის რიგებიდან ჯერ გარიცხეს, შემდეგ კი დაიჭირეს ტიციან ტაბიძე, მიხეილ ჯავახიშვილი და სხვა. ერთ-ერთი ასეთი კრების დროს 1937 წლის 22 ივლისს ამ შენობაში თავი მოიკლა პაოლო იაშვილმა.

არქიტექტურა
მაღალი მანსარდით დახურული ორსართულიანი ნაგებობა ხელოვნური ქვით არის მოპირკეთებული და სტილისტურად მოდერნისა და ბაროკოს ელემენტებს ითავსებს. ეზო-ბაღისკენ სახლი თბილისისთვის ტრადიციული ღია ხის აივნებით არის მიმართული. აივნების დეკორი განსაკუთრებული მხატვრულობით გამოირჩევა ისევე, როგორც სახლის ინტერიერის ხის კაზმულობა.

სასახლე შემორჩენილია მოხატული ჭერით, ჭაღებით, რამდენიმე დიდი ბუხრით, ავეჯით, ძველი ფოტოალბომებით და უნიკალური ბაღით.
ლუციუს ემილიუს პაულუსი

ლუციუს ემილიუს პაულუსი — ძველი რომის ცნობილი პოლიტიკოსი და მხედართმთავარი. ძვ. წ. 182 და 168 წლების კონსული.

დაიბადა დაახლ. ძვ. წ. 229 წელს ლუციუს ემილიუს პაულუსის ოჯახში. მიეკუთვნება პაულუსების პატრიციულ ოჯახს. მამამისის კანეს ბრძოლაში დაღუპვის შემდეგ გახდა გავლენიანი ოჯახის მეთაური. ძვ. წ. 182 და ძვ. წ. 168 წლებში რომის რესპუბლიკის კონსული იყო.
ღმერთის ხელი

ღმერთის ხელი — ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი საფეხბურთო გოლი, რომელიც 51-ე წუთზე ხელით გაიტანა დიეგო მარადონამ ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების კარში 1986 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მეოთხედფინალში. საფეხბურთო მატჩი 1986 წლის 22 ივნისს გაიმართა მეხიკოს სტადიონ „აცტეკაზე“.

2002 წელს ერთ-ერთ სატელევიზიო გადაცემაში მარადონამ აღნიშნა, რომ ეს იყო შურისძიება ფოლკლენდის ომისათვის. ბრიტანულმა პრესამ ეს გოლი „ეშმაკის ხელად“ მონათლა.
ლიტვის აქტივისტთა ფრონტი

ლიტვის აქტივისტთა ფრონტი , ) — ლიეტუვის დამოუკიდებლობის მომხრეთა იატაკქვეშა ორგანიზაცია. არსებობდა 1940-1941 წლებში. მხარს უჭერდა ფაშისტური გერმანია.

ორგანიზაციის დამაარსებლად ითვლება ლიტველი კაზის შკირპა, რომელსაც სსრკ-ის მიერ ლიეტუვის დაპყრობის დროს გერმანიაში ელჩის თანამდებობა ეკავა. ორგანიზაციის ერთ-ერთი აქტივისტი იყო პიატრას პაულაიტისი. ფრონტის ფილიალები წარმოიქმნა ლიეტუვის სხვადასხვა ქალაქებშიც. 1941 წლის 22 აპრილს კაუნასში ორგანიზაციის მომხრეებმა ჩამოაყალიბეს ლიეტუვის დროებითი მთავრობა. პრემიერ-მინისტრად დანიშნეს კაზის შკირპა. იგეგმებოდა, რომ დროებითი მთავრობა ხელისუფლებაში მოვიდოდა მას შემდეგ, რაც გერმანული არმია საბჭოთა არმიას ლიეტუვიდან გააძევებდა, თუმცა სულ მალე შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატმა ორგანიზაციის წევრები დააპატიმრა.
ნექტარიოს ჩარგეიშვილი

ნექტარიოს ჩარგეიშვილი (დ. 5 სექტემბერი, 1937, ლენინგრადი — გ. 14 ნოემბერი, 1971, მოსკოვი) — რუსი და ქართველი კომპოზიტორი და ფილოსოფოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ლენინგრადში და გაიზარდა აფხაზეთში. უმეტესწილად მოსკოვში ცხოვრობდა. 1963 წელს დაამთავრა მოსკოვის კონსერვატორია, ხოლო 1966 წელს ტიხონ ხრენიკოვის კლასში - ასპირანტურა. აგრეთვე სწავლობდა არამ ხაჩატურიანთან. 1969 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიური ფაკულტეტის კლასიკური განყოფილება. 1966-1968 წლებში მოსკოვის კონსერვატორიაში პარტიტურების კითხვასა და ინსტრუმენტირებას ასწავლიდა.

განავითარა რუსული სიმფონიზმის ტრადიციები. ნაშრომებში იყენებდა ხალხურ სიუჟეტებს, აგრეთვე რენესანსის პერიოდის მუსიკალური ტრადიციების ელემენტებს. შექმნა ტრაქტატი „ქრისტიანობის ეზოთერული დოქტრინა“.

ჩარგეიშვილი საბჭოთა ხელისუფლების ღია მოწინააღმდეგე იყო. ამის გამო იგი დაითხოვეს კონსერვატორიიდან. მას აეკრძალა არა მხოლოდ მუსიკალური საქმიანობა; არამედ ავტობუსის მძღოლადაც არ ამუშავეს. სახლში გამოკეტილი ჩარგეიშვილის ფსიქოლოგიური მდგომარეობა შეირყა. ასეთ პირობებში მან დაიწყო თავისი ყველაზე მასშტაბური ნაშრომის, სიმფონიის წერა, რომელიც 1971 წელს დაამთავრა. სიმფონიის პრემიერა უცნობ მიზეზთა გამო არ გაიმართა. იმავე წელს ჩარგეიშვილმა თავი ჩამოიხრჩო, სიმფონიის შესრულება კი საბჭოთა კავშირის დაშლამდე აკრძალული იყო. მისი პრემიერა მხოლოდ 1991 წელს შედგა.

დაკრძალულია ახალ ათონში.
ცესისის ბრძოლა

ცესისის ბრძოლა, ვინუს ბრძოლა, ვენდენის ბრძოლა (, , ) — ბრძოლა ესტონეთის შეიარაღებულ ძალებსა და გერმანული ორიენტაციის ბალტიისპირეთის ლანდესვერს შორის. მიმდინარეობდა 1919 წლის 19 ივნისიდან 23 ივნისამდე, ლატვიის ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქ ცესისთან ახლოს. რეალურად ბრძოლა დაიწყო ქალაქის ხელში ჩაგდებით 5 ივნისს და მცირე შესვენებებით გაგრძელდა 23 ივნისამდე, ამ დღეს ესტონეთისა და ლატვიის ჯარებმა ქალაქზე კონტროლი აღადგინეს.

ბრძოლაში გამარჯვების შედეგად გერმანულმა ძალებმა დატოვეს ბალტიისპირეთის ლანდესვერი, რომელიც ლატვიის მთავრობის კონტროლქვეშ გადავიდა. ესტონეთის ძალების გამარჯვებამ გერმანელებზე, გამოიწვია ლატვიის გაძლიერება, ესტონეთმა კი სამხრეთის საზღვარი განიმტკიცა. თანამედროვე ესტონეთში 23 ივნისი აღინიშნება როგორც გამარჯვების დღე.
ესტონეთის განმათავისუფლებელი ომი

ესტონეთის განმათავისუფლებელი ომი — ესტონეთის შეიარაღებული ძალებისა და საბჭოთა რუსეთის ომი ესტონეთის დამოუკიდებლობისათვის. მიმდინარეობდა 1918 წლის 29 ნოემბრიდან 1920 წლის 2 თებერვლამდე. ბრძოლა მიმდინარეობდა ასევე ჩრდილოეთ ლატვიის ტერიტორიაზე, სადაც ლატვიელების მიერ ჩამოყალიბებული ჩრდილოლატვიური ბრიგადა დაუპირისპირდა ბალტიისპირეთის ლანდესვერის ჯარებს. საბჭოთა ისტორიოგრაფია ამ ფაქტს განიხილავდა, როგორც რუსეთის სამოქალაქო ომის ნაწილს.

ომი დასრულდა ტარტუს ხელშეკრულებით, რომელიც დაიდო 1920 წლის 2 თებერვალს ესტონეთსა და საბჭოთა რუსეთს შორის. ხელშეკრულების თანახმად ორივე ქვეყანამ ერთმანეთი სცნო, ესტონეთის შემადგენლობაში შევიოდა პეჩორის მაზრა, რომელიც 1944 წელს გადაეცა რსფსრ-ს, ჩუდის ტბის სამხრეთ-დასავლეთი სანაპირო და მდინარე ნარვის აღმოსავლეთით მდებარე მიწები.

ესტონეთის ოფიციალური პოზიციის თანახმად, ტარტუს ხელშეკრულებას 1940 წელს არ დაუკარგავს იურიდიული ძალა, რამდენადაც ესტონეთის სსრკ-ში შესვლის ფაქტს თანამედროვე ესტონეთი, აშშ, ევროპის კავშირი და სხვა ქვეყნები განიხილავენ როგორც ქვეყნის ოკუპაციას.
ფილოსოფიის დოქტორი

ფილოსოფიის დოქტორი (, .., , ჩვეულებრივ, წარმოითქმის როგორც პი-ეიჩ-დი) — აკადემიური ხარისხი. აშშ-ში არსებობს მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი, რომელიც ფილოსოფიის დოქტორის თანაბარ წოდებად ითვლება.

ხარისხი პირველად ჩამოყალიბდა - საუკუნეებში დიდ ბრიტანეთში, საფრანგეთსა და იტალიაში. პირველი ქალი, რომელსაც ეს წოდება მიენიჭა, იყო იტალიელი მათემატიკოსი ელენა კორნარო პისკოპია.

ზოგიერთ ქვეყანაში (მაგალითად აშშ და კანადა), ეს ხარისხი უმაღლესია, ზოგიერთ ქვეყანაში (მაგალითად, გერმანია და საფრანგეთი) არსებობს უფრო მაღალი ხარისხებიც.
მეგარის სკოლა

მეგარის სკოლა — ევკლიდე მეგარელის მიერ დაარსებული ძველბერძნული ფილოსოფიის ერთ-ერთი სოკრატული სკოლა. არსებობდა ძვ. წ. საუკუნემდე. აერთიანებდა სოკრატეს, ელეატებისა და სოფისტების იდეებს. მეგარიკების მთავარ ინტერესს ლოგიკის, ხელოვნების, სიტყვიერი კამათისა და ევრისტიკის მიმართულებები წარმოადგენდა. სკოლის ცნობილი წარმომადგენლები იყვნენ: ევბულიდ მილეთელი, დიოდორ კრონი, სტილპონ მეგარელი, კლიმონახი, ფილონ მეგარელი და სხვა.

მოწინააღმდეგეები მეგარის სკოლას ერისტიკულს, ხოლო მის წარმომადგენლებს ერისტიკელებს (მოკამათეებს) უწოდებდნენ. პარმენიდეს სწავლებისა, რომელიც ამტკიცებდა, რომ ერთი ყოფა არსებობს, და სოკრატეს სწავლებისგან, კეთილდღეობის შესახებ, განსხვავებით, ევლკლიდე ამტკიცებდა რომ არსებობს ერთადერთი კეთილდღეობა, რომელიც სხვადასხვა სახელით მოიხსენიება: ზოგჯერ შეგნების, ზოგჯერ ღმერთის, ზოგჯერ კი გონებისა და სხვა დასახელებებით. ევკლიდემ უარყო ანალოგიის მიხედვით დასკვნის დაშვება, რომელსაც სისტემატიურად მიმართავდნენ სოკრატე და პლატონი.
დასავლეთი ბერლინი

დასავლეთი ბერლინი (, , ) — განსაკუთრებული პოლიტიკური გაერთიანება, რომელიც არსებობდა 1949-1990 წლებში. ჩამოყალიბდა მეორე მსოფლიო ომის დროს წარმოქმნილ ამერიკულ, ფრანგულ და ბრიტანულ საოკუპაციო ზონებში. დასავლეთი ბერლინი იყო ანკლავი, ყოველი მხრიდან გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა ერტყა გარს, რომელიც აღმოსავლეთ ბერლინს ფლობდა.

1961 წელს აღმოსავლეთი და დასავლეთი ბერლინი გაიმიჯნა გდრ-ის მთავრობის მიერ აგებული თავდაცვითი კედლით. ბერლინის კედელი ცივი ომის სიმბოლო გახდა.

1990 წლის 12 სექტემბერს მოსკოვში ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას 2+4 (გდრ, გფრ + სსრკ, აშშ, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი), რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა გერმანიის გაერთიანებას, დასავლეთ გერმანიის წარმომადგენლებს ხელშეკრულების მიღებაში მონაწილეობა არ მიუღიათ.

გაყოფილი ბერლინი ოფიციალურად გაერთიანდა 1990 წლის 3 ოქტომბერს. მოგვიანებით ერთიანი ბერლინი გერმანიის დედაქალაქად გამოცხადდა.
გაეროს ქარტია

გაეროს ქარტია — საერთაშორისო ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც შეიქმნა საერთაშორისო ორგანიზაცია გაერო. ხელი მოეწერა 1945 წლის 26 ივნისს სან-ფრანცისკოში. მას ხელი მოაწერა 50 ქვეყნის წარმოამადგენელმა (ავსტრალია, არგენტინა, ბელორუსიის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, ბელგია, ბოლივია, ბრაზილია, დიდი ბრიტანეთი, ვენესუელა, ჰაიტი, გვატემალა, ჰონდურასი, საბერძნეთი, დანია, დომინიკელთა რესპუბლიკა, ეგვიპტე, ინდოეთი, ერაყი, ირანი, კანადა, ჩინეთი, კოლუმბია, კოსტა-რიკა, კუბა, ლიბერია, ლიბანი, ლუქსემბურგი, მექსიკა, ნიდერლანდები, ნიკარაგუა, ახალი ზელანდია, ნორვეგია, პანამა, პარაგვაი, პერუ, სალვადორი, საუდის არაბეთი, სირია, სსრკ, აშშ, თურქეთი, უკრაინის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, ურუგვაი, ფილიპინები, საფრანგეთი, ჩეხოსლოვაკია, ჩილე, ეკვადორი, ეთიოპია, იუგოსლავია და სამხრეთ აფრიკის კავშირი) და ძალაში შევიდა 1945 წლის 24 ოქტომბერს, მას შემდეგ, რაც გაეროს უშიშროების საბჭოს ყველა მუდმივმა წევრმა და ქვეყნების უმეტესობამ მისი რატიფიკაცია მოახდინეს.

ქარტიის თანახმად, გაეროს მთავარი მიზნებია:

დაიცვას საერთაშორისო მშვიდობა;
განავითაროს სახელმწიფოთა მეგობრული ურთიერთობა, დაფუძნებული ხალხათა თანასწორუფლებიანობისა და თვითგამორკვევის პრინციპებზე;
განახორციელოს საერთაშორისო თანამშრომლობა ეკონომიკური, სოციალური, კულტურული და ჰუმანიტარული პრობლემების გადასაჭრელად;
ხელი შეუწყოს ადამიანის ძირითად უფლებათა საყოველთაო პატივისცემას ყველასათვის, რასის, სქესის, ენისა და რელიგიის განურჩევლად.

ამ მიზნების მისაღწევად გაეროს წევრმა სახელმწიფოებმა უნდა იხელმძღვანელონ შემდეგი პრინციპებით:

გაერო დაფუძნებულია ყველა სახელმწიფოს სუვერენულ თანასწორობაზე;
ურთიერთშორის დავა მათ უნდა გადაწყვიტონ მხოლოდ მშვიდობიანი გზით, რათა საფრთხე არ შეექმნას საერთაშორისო მშვიდობასა და სამართლიანობას;
საერთაშორისო ურთიერთობებში თავი უნდა შეიკავონ ძალისმიერი მუქარის ან ძალის გამოყენებისაგან ამა თუ იმ სახელმწიფოს ტერიტორიული მთლიანობის ან პოლიტიკური დამოუკიდებლობის წინააღმდეგ;
ყოველნაირად უნდა დაეხმარონ გაეროს და თავი შეიკავონ იმ სახელმწიფოთათვის დახმარებისაგან, რომლის წინააღმდეგ გაერო პრევენციულ თუ იძულებით ღონისძიებებს ახორციელებს;
გაერო ვერ ჩაერევა ისეთ საქმეში, რომელიც არსებითად სახელმწიფოს შინაგან კომპეტენციას განეკუთვნება, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც გაერო მოვალეა იძულების ზომები მიიღოს საერთაშორისო მშვიდობის დასაცავად ან აღსადგენად.
გიორგი წერეთელი (ეკონომისტი)

გიორგი წერეთელი (დ. 20 იანვარი, 1952, ქ. ლანჩხუთი) — ქართველი ეკონომისტი და მათემატიკოსი.

1975 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 1990 წლის 25 დეკემბერს დაიცვა სადისერტაციო თემა — „რესპუბლიკაში რეგიონული ბუნებათ სარგებლობის ეკონომიკური პროცესების მრავალმიზნიანი ოპტიმიზაცია (საქართველოს მაგალითზე)“. იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პ. გუგუშვილის სახელობის ეკონომიკის ინსტიტუტის დირექტორი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიისგან სამეცნიერო ნაშრომისათვის მინიჭებული აქვს პრემია.
კარლ ვილჰელმი (ანჰალტ-ცერბსტის მთავარი)

კარლ ვილჰელმ ფონ ანჰალტ-ცერბსტი  — ანჰალტ-ცერბსტის მთავარი 1667—1718 წლებში, ასკანიების გვარის წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
კარლ ვილჰელმი იყო მთავარ იოჰან -ისა და მისი მეუღლის, სოფია ავგუსტას, ჰერცოგ ფრიდრიხ ფონ ჰოლშტაინ-ჰოტორპის ქალიშვილის მესამე შვილი. მამის გარდაცვალების დროს კარლ ვილჰელმი ჯერ კიდევ არასრულწლოვანი იყო, რის გამოც 1667—1674 წლებში მისი რეგენტი იყო დედამისი ჰესენ-დარმშტადტის ლანდგრაფ ლუდვიგ -სთან და ანჰალტ-დესაუს მთავარ იოჰან გეორგ -სთან ერთად.

კარლ ვილჰელმმა დააარსა ცერბსტის ციხესიმაგრე და ლუთერანული წმინდა სამების ეკლესია.

ოჯახი
1676 წლის 18 ივნისს, გალში, კარლ ვილჰელმი დაქორწინდა სოფია ფონ საქსენ-ვაისენფელსზე, ჰერცოგ ავგუსტის ქალიშვილზე. ამ ქორწინებიდან დაიბადნენ:

იოჰან ავგუსტი (1677—1742), ანჰალტ-ცერბსტის მთავარი, დაქორწინდა პრინცესა ფრედერიკა ფონ საქსენ-გოტა-ალთენბურგზე (1675—1709), შემდეგ _ პრინცესა ჰედვიგა ფრედერიკა ფონ ვიურტემბერ-ვაილთინგენზე (1691—1752)
კარლ ფრიდრიხი (1678—1693)
მაგდალენა ავგუსტა (1679—1740), დაქორწინდა საქსენ-გოტა-ალთენბურგის ჰერცოგ ფრიდრიხ -ზე (1676—1732)
ლერჩერი

ლერჩერი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია შოტლანდიაში შუა საუკუნეებში.

ირლანდიაში და დიდ ბრიტანეთში ადგილობრივი ბოშების და მომთაბარე ტინკერების მიერ გამოყვანილი ლერჩერის დასახელება ბოშური სიტყვა "" — „ქურდი“-დან მოდის. ყველაზე მეტად მოკლებეწვიანი ლერჩერები ფასობდნენ, რომლებიც გრეიჰაუნდებისგან წარმოიშვნენ და კურდღლებზე ბრაკონიერული ნადირობისას გამოიყენებოდნენ. ეს ძაღლი იშვიათად გვხვდება ირლანდიის, დიდი ბრიტანეთის და ამერიკის ფარგლებს გარეთ. ისტორიული თვალსაზრისით ეს გრეიჰაუნდისა და კოლის (ან ტერიერის) ნაჯვარია. დღესდღეობით მას მხოლოდ ლერჩერთან აჯვარებენ, რომ განმტკიცდეს ამ ჯიშისთვის დამახასიათებელი კურდღლის დევნის თვისება.

ლერჩერი ადამიანებთან ძალიან ნაზია და მეგობრული, თუმცა ძალიან ენერგიულია და ქალაქის პირობებში ცხოვრებას ვერ ეგუება. ბუნებით მორბენალი, ლერჩერი დევნის და კლავს ნებისმიერ მცირე ზომის ნადირს. ლერჩერის ბალნის ფერი ნებისმიერია, ღრმა მკერდი დიდ ფილტვებს იტევს და გამძლეობას უზრუნველყოფს, ფეხები გრძელი და სწორია.
კეისუკე ჰონდა

კეისუკე ჰონდა (; დ. 13 ივნისი, 1986, სეცუ) — იაპონელი ფეხბურთელი. ამპლუით არის შემტევი ნახევარმცველი, თუმცა თამაშობს უკანდახეული თავდამსხმელის პოზიციაზეც.

სანაკრებო კარიერა
ეროვნულ ნაკრებში სუარესი პირველად გამოჩნდა 2008 წელს. ის იყო ნაკრების ძირითადი შემადგენლობაში 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე. ჰონდამ გაიტანა გოლი პირველივე მატჩში კამერუნის წინააღმდეგ და გახდა მატჩის საუკეთესო ფეხბურთელი. ეს წოდება მან მიიღო მეორე ტურის მატჩშიც დანიის წინააღმდეგ თამაშისას, როდესაც მან მე-17 წუთზე გაიტანა ულამაზესი გოლი 30 მეტრის მანძილიდან საჯარიმო დარტყმით.

2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ჰონდამ გაიტანა პირველი გოლი მატჩში კოტ დ'ივუარის ნაკრების წინააღმდეგ, თუმცა მისმა გუნდმა შეხვედრა დათმო ანგარიშით 1-2. ჰონდა გახდა მეორე ტურში საბერძნეთის ნაკრების წინააღმდეგ მატჩის საუკეთესო ფეხბურთელი.