iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბარნაბე ბრისონი

ბარნაბე ბრისონი (; დ. 1531, ფონტენე-ლე-კონტი — გ. 15 ნოემბერი, 1591, პარიზი) — ფრანგი იურისტი და სახელმწიფო მოღვაწე, პარიზის პარლამენტის პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
ბარნაბე ბრისონი დაიბადა 1531 წელს ქალაქ ფონტენე-ლე-კონტში (პუატუ), სამეფო არმიის ლეიტენანტის ოჯახში. იგი სამართალს ორლეანის, ბურჟისა და პუატიეს უნივერსიტეტებში სწავლობდა. 1553-1556 წლებში ბრისონი პარიზში გადავიდა, სადაც საადვოკატო პრაქტიკა დაიწყო. საკუთარი ცოდნისა და ორატორული ნიჭის წყალობით, მან მალევე მოიპოვა ფართო აღიარება.

1575 წელს ბრისონმა გიიომ დე პიბრაკისგან შეისყიდა და დაიკავა პარიზის პარლამენტის გენერალური ადვოკატის თანამდებობა. გარკვეული პერიოდის შემდეგ, მეფე ანრი -მ, რომელიც ბრისონის მიმართ კეთილგანწყობით გამოირჩეოდა, იგი სახელმწიფო მრჩევლად, ხოლო 1588 წელს — პარიზის პარლამენტის მეექვსე პრეზიდენტად დანიშნა. 1580-დან 1588 წლამდე ბრისონი ხელმძღვანელობდა რამდენიმე დიპლომატიურ მისიას, რომლებიც მეფემ მეზობელ მონარქებთან, მათ შორის ელისაბედ -ის კარზე გაგზავნა.

პარიზიდან „ბარიკადების დღეს“ ანრი -ის გაქცევის შემდეგ, ბრისონი საფრანგეთის დედაქალაქში დარჩა. აშილ დე არლეს დაპატიმრების შემდეგ, რომელიც ლიგისტებისადმი წინააღმდეგობის გაწევას ცდილობდა, იგი პარლამენტის პირველ პრეზიდენტად დაინიშნა.

გარდაცვალება
1591 წლის 15 ნოემბერს, მართლმსაჯულების სასახლისკენ მიმავალ გზაზე, ბარნაბე ბრისონი „ლიგის“ წევრებმა დააკავეს, რომლებიც პრეზიდენტს ანრი -ის პარტიისადმი სიმპათიაში ადანაშაულებდნენ.

ბრისონი მოხსენიებულია საფრანგეთის რელიგიური ომების ეპოქისადმი მიძღვნილ ბევრ მხატვრულ ნაწარმოებში: ალექსანდრე დიუმას „ორმოცდახუთი“, ჰაინრიხ მანის „მეფე ანრი -ის მოწიფულობის წლები“ და ა.შ.

ბარნაბე ბრისონი ცნობილი ფრანგი მათემატიკოსის, ფრანსუა ვიეტის ნათესავი იყო.
იოჰან ფერიე

იოჰან ფერიე ( დ. 12 მაისი, 1910 — გ. 4 იანვარი, 2010) — სურინამელი პოლიტიკოსი. სურინამის პირველი პრეზიდენტი 1975 წლიდან 1980 წლამდე. იგი ასევე იყო ქვეყნის უკანასკნელი გენერალ-გუბერნატორი დამოუკიდებლობამდე, მსახურობდა რა 1968 წლიდან 1975 წლამდე, სანამ 1975 წელს ნიდერლანდების სამეფოსგან დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ პირველი პრეზიდენტი გახდებოდა; იგი ასევე მსახურობდა მეხუთე პრემიერ-მინისტრად 1955 წლიდან 1958 წლამდე.

1999 წელს იგი დასახელდა სურინამის მეოცე საუკუნის ყველაზე მნიშვნელოვან პოლიტიკოსად.

ადრეული ცხოვრება
ფერიერი დაიბადა 1910 წელს სურინამის უდიდეს ქალაქსა და დედაქალაქში, პარამარიბოში.

პოლიტიკა
1946 წელს ფერიერი იყო სურინამის ეროვნული პარტიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი წევრი. ფერიერი იყო ეროვნული საბჭოს წევრი 1946 წლიდან 1948 წლამდე. როდესაც დაბრუნდა სურინამში, რომელიც იმ დროისთვის ნიდერლანდების სამეფოს ფარგლებში ავტონომიური ქვეყანა გახდა, მან განაგრძო სწავლა და კარიერა განათლების სფეროში. მან ასევე გარკვეული დრო გაატარა სურინამის განათლების სამსახურის ხელმძღვანელად. დეზი ბაუტერსეს 1980 წლის სახელმწიფო გადატრიალებამ აიძულა ფერიერი, ექვსი თვის განმავლობაში გადამდგარიყო.

პრემიერ-მინისტრი ჰენკ ჩინ ა სენი გახდა ფერიერის მემკვიდრე პრეზიდენტის თანამდებობაზე. 1980 წლის 3 სექტემბერს ჩინ ა სენმა ფერიერი დააჯილდოვა ყვითელი ვარსკვლავის საპატიო ორდენის დიდი ლენტით. მისი მეუღლე ასევე გახდა პალმის საპატიო ორდენის დიდი ოფიცერი.

შემდგომი ცხოვრება
ამის შემდეგ ფერიერი თავის ნათესავებთან ერთად საცხოვრებლად ნიდერლანდებში გაემგზავრა. იგი მათთან ერთად ცხოვრობდა უგსტგესტში. 1986 წელს გამოიცა ილუსტრირებული წიგნი „ანანსის დიდი წიგნი“ , ნონი ლიხტველდის ილუსტრაციებით. ორიგინალური გამოცემა მონოქრომული იყო. 2010 წელს ის ხელახლა გამოიცა ფერებში.

გარდაცვალება
ფერიერი გარდაიცვალა გულის უკმარისობით უგსტგესტში, საკუთარ სახლში ძილის დროს, 99 წლის ასაკში. მისი ცხედარი 2010 წლის 4 იანვარს, დილის საათებში იპოვეს.

ნიდერლანდების დედოფალმა ბეატრიქსმა პატივი მიაგო მის ხსოვნას. პრემიერ-მინისტრმა იან პეტერ ბალკენენდემ თქვა, რომ ფერიერი იყო „ავტორიტეტული და ბრძენი სახელმწიფო მოღვაწე“.

იოჰან ფერიერის ფონდი
2010 წლის 12 მაისს, იმ დღეს, როდესაც ფერიერს 100 წელი შეუსრულდებოდა, ოფიციალურად დაარსდა იოჰან ფერიერის ფონდი. ფონდი ცდილობს გაჰყვეს მის გზას საგანმანათლებლო და კულტურული მიზნების მქონე სურინამული პროექტების მხარდაჭერით. იოჰან ფერიერის ფონდი მისი ქალიშვილის, ჯოან ფერიერის ინიციატივაა, რომელმაც ფონდის პრეზენტაცია პირველად მამის თანდასწრებით 2009 წლის სექტემბერში გამართა.
კენეთ ეჯუორთი

კენეტ ესექს ეჯუორთი (; დ. 28 თებერვალი, 1880, სტრიტი, ვესტმითის საგრაფო, ირლანდია — გ. 10 ოქტომბერი, 1972, დუბლინი, ირლანდია) — ირლანდიელი ასტრონომი, ეკონომისტი და ინჟინერი.

იგი ცნობილია იმით, რომ 1940-იან წლებში, ჯერარდ კოიპერამდე ათი წლით ადრე, წამოაყენა მოსაზრება ნეპტუნის ორბიტის მიღმა ყინულოვანი სხეულების დისკის არსებობის შესახებ. შემდგომმა დაკვირვებებმა დაადასტურა ეჯუორთის ჰიპოთეზა. ეს სარტყელი ამჟამად ცნობილია როგორც ეჯუორთ-კოიპერის სარტყელი (ან უბრალოდ კოიპერის სარტყელი).

კენეთ ეჯუორთი დაიბადა 1880 წლის 28 თებერვალს სტრიტზე, ვესტმითის საგრაფოში, სადაც მისმა ბიძამ ააშენა ობსერვატორია. დიდ ბრიტანეთში სწავლის შემდეგ, ეჯუორთი ჩადგა სამხედრო სამსახურში. ის მსახურობდა პირველ მსოფლიო ომში და მიიღო პოდპოლკოვნიკის წოდება. 1930-იან წლებში ირლანდიაში დაბრუნებული ეჯუორთი გახდა როგორც საერთაშორისო ეკონომისტი, ასევე პლანეტარული ასტრონომი.

1938 წელს მან სწორად აღნიშნა, რომ პლუტონი შესაძლოა საკმარისად დიდი არ იყოს სრულფასოვანი პლანეტისთვის. 1943 და 1949 წლების ნაშრომებში მან წამოაყენა ჰიპოთეზა მზის სისტემის კიდეზე ციური სხეულების გროვის არსებობის შესახებ, რომლებიც ძალიან ბნელია მათი დაკვირვებისთვის.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად,
მთავარი სარტყლის ერთ-ერთ ასტეროიდს დაარქვეს (3487) ეჯუორთი;
პლუტონის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ეჯუორთი.
კუაუტეპეკის მუნიციპალიტეტი

კუაუტეპეკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 17,024 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.6 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 315.04 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 54 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1837 წლის 27 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კუაუტეპეკი. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „არწივის ბორცვზე“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12025.
კუეცალა-დელ-პროგრესოს მუნიციპალიტეტი

კუეცალა-დელ-პროგრესოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8,272 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.8 %-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 374.21 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 22.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1874 წლის 11 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კუეცალა-დელ-პროგრესო. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „კეცალის წყალი“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12026.
კუცამალა-დე-პინსონის მუნიციპალიტეტი

კუცამალა-დე-პინსონის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 20,537 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4 %-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1,339.79 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 15.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კუცამალა-დე-პინსონი. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „სინდიოფალების ადგილი“. სახელი ასევე ეწოდა გენერალ ეუტიმიო პინსონის (1820-1867) პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12027.
ედუარდო-ნერი

ედუარდო-ნერის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 53,126 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15.1 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1,253.31 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 42.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სუმპანგო-დელ-რიო. სახელი ეწოდა იურისტისა და პოლიტიკოსის, ედუარდო ნერის (1820-1867) პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12075.
ფლორენსიო-ვილიარეალის მუნიციპალიტეტი

ფლორენსიო-ვილიარეალის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 22,250 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.3 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 285.34 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 78 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1885 წლის 10 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კრუს-გრანდე. სახელი ეწოდა ფლორენსიო ვილიარეალის (1799-1869) პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12030.
ნათხემის ლიპონეიროციტომა

ნათხემის ლიპონეიროციტომა (ასევე ცნობილი, როგორც ნათხემის ნეიროლიპოციტომა) — ნათხემის კეთილთვისებიანი სიმსივნე, რომელიც შეიცავს ნეიროციტულ უჯრედებს დიდი რაოდენობით ლიპიდით (საიდანაც მოდის დაავადების სახელი). კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მომატებული ქალასშიგა წნევის სიმპტომებსა (თავის ტკივილი, ღებინება, გულისრევა, გულყრა, ცნობიერების დათრგუნვა) და ნათხემის დაზიანების ნიშნებს (მაგ. ატაქსია). აღსანიშნავია, რომ ლიპონეიროციტომების მცირე ნაწილი (20%) ასევე შეიძლება განვითარდეს თავის ტვინის ნახევარსფეროებში ან პარკუჭებში. საჭიროების შემთხვევაში შესაძლებელია სიმსივნის ნეიროქირურგიული რეზექცია ან/და რადიაციული თერაპიის ჩატარება.
პილოციტური ასტროციტომა

პილოციტური ასტროციტომა (ასევე ცნობილი, როგორც იუვენილური პილოციტური ასტროციტომა) — თავის ტვინის კეთილთვისებიანი ასტროციტული სიმსივნე, რომელიც უმეტესად ვითარდება 20 წლამდე პაციენტების ნათხემში. ნათხემის შემდეგ ეს სიმსივნე ყველაზე ხშირად მოიცავს მხედველობის ნერვსა და ტვინის ღეროს. სიმსივნურ უჯრედებს ჰისტოლოგიურად ახასიათებს თმის მსგავსი წანაზარდები, საიდანაც მოდის სიმსივნის სახელი ("პილოციტური"), რადიოლოგიურად კი პილოციტური ასტროციტომა ხასიათდება დიდი ზომის კისტური კომპონენტითა და პერიფერიულად მდებარე მყარი ნაწილით, რომელსაც ახასიათებს კონტრასტის ჩართვა. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მომატებული ქალასშიგა წნევის სიმპტომებს (თავის ტკივილი, გულისრევა, ღებინება, ცნობიერების დათრგუნვა, გულყრა), ატაქსიას, მხედველობის დარღვევებსა და ფოკალურ ნევროლოგიურ სიმპტომებს, გამომდინარე სიმსივნის მდებარეობიდან. აღსანიშნავია, რომ მეტი აგრესიულობით ხასიათდება პილოციტური ასტროციტომის ქვეტიპი - პილომიქსოიდური ასტროციტომა. არსებობს მტკიცე კავშირი ნეიროფიბრომატოზი ტიპი 1-სა და პილოციტურ ასტროციტომას შორის.
ლიუბოვ იაკირი

ლიუბოვ იაკირი (ქალიშვილობის გვარი კოგანი; დ. 24 სექტემბერი, 1922, კიევი — გ. 6 ოქტომბერი, 2013, კიევი) — საბჭოთა მოჭადრაკე, სსრკ-ის სპორტის ოსტატი (1963). სსრკ-ის გუნდური პირველობის პრიზიორი (1959), უკრაინის სსრ-ის ექვსგზის ჩემპიონი (1947, 1948, 1951, 1952, 1953, 1954) და საქართველოს სსრ-ის ჩემპიონი ჭადრაკში (1952).

ბიოგრაფია
ლიუბოვ იაკირი დაიბადა 1922 წლის 24 სექტემბერს კიევში, იეზეკილ კოგანის ოჯახში. მამამისი იყო მათემატიკის სახელმძღვანელოების ავტორი (ფსევდონიმით კ. ო. განი), რომელიც 1941 წელს კიევის დაცვისას დაიღუპა. იგი მუშაობდა ინჟინერ-ტექნოლოგად ქარხანა „წითელ ექსკავატორში“, სადაც ხელმძღვანელობდა საჭადრაკო სექციას უსინათლოებისა და მცირემხედველთათვის. იქვე გაიცნო თავისი მეუღლე, არნოლდ იაკირი. მათი ქალიშვილი, ინა, ფილოლოგი და მთარგმნელი გახდა. თავისი კარიერის განმავლობაში იაკირმა 250-ზე მეტ ტურნირში მიიღო მონაწილეობა და ხშირად იკავებდა საპრიზო ადგილებს. მეგობრობდა ისეთ ცნობილ მოჭადრაკეებთან, როგორებიც იყვნენ ეფიმ გელერი, დავით ბრონშტეინი და ისააკ ლიპნიცკი. იგი იყო უკრაინის სსრ-ის ექვსგზის ჩემპიონი და რეკორდსმენი უკრაინის ჩემპიონის ტიტულების რაოდენობით. 1959 წელს სსრკ-ის ხალხთა მე-2 სპარტაკიადაზე უკრაინის ნაკრების შემადგენლობაში მოიპოვა მესამე ადგილი.

2013 წელს კიევში ჩატარდა ლიუბოვ იაკირის თასი. იგი გარდაიცვალა 2013 წლის 6 ოქტომბერს. გარდაცვალებამდე იგი ითვლებოდა მსოფლიოს უხუცეს პროფესიონალ მოჭადრაკე ქალად.
ანგიოცენტრული გლიომა

ანგიოცენტრული გლიომა (ინგ. ) — თავის ტვინის ქერქის ან ქერქქვეშა კეთილთვისებიანი სიმსივნე, რომელიც იზრდება სისხლძარღვის გარშემო, საიდანაც გამომდინარეობს მისი სახელი ("ანგიოცენტრული"). დაავადება ძირითადად ვითარდება პედიატრიულ პაციენტებში და იწვევს მედიკამენტ-რეზისტენტულ ეპილეფსიას, რაც არის სიმსივნის მთავარი კლინიკური გამოვლინება, თუმცა, ასევე აღინიშნება თავის ტკივილი, მხედველობისა და მეტყველების დარღვევა, ატაქსია და ფოკალური ნევროლოგიური დეფიციტები, გამომდინარე პათოლოგიური წარმონაქმნის მდებარეობიდან. რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) ანგიოცენტრულ გლიომას ახასიათებს ქვეშმდებარე ხვეულის ზომაში გაზრდა და 1 რეჟიმზე ზოგჯერ ნათელი (ჰიპერინტენსიური) რკალი.
ისკატეოპან-დე-კუაუტემოკის მუნიციპალიტეტი

ისკატეოპან-დე-კუაუტემოკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6,138 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7 %-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 212.77 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 28.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ისკატეოპან-დე-კუაუტემოკი. სახელი ეწოდა ამ ადგილას აღმოჩენილი ტლატოანი კუაუტემოკის ნარჩენების გამო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12037.
იგუალაპის მუნიციპალიტეტი

იგუალაპის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 11,739 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.5 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 195.78 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 60 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1837 წლის 27 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია იგუალაპა. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ადგილი, სადაც წყალია“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12036.
იგუალა-დე-ლა-ინდეპენდენსიის მუნიციპალიტეტი

იგუალა-დე-ლა-ინდეპენდენსიის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 154,173 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.8 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 572.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 269.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია იგუალა-დე-ლა-ინდეპენდენსია. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გამოაცხადეს მექსიკის დამოუკიდებლობა და სახელწოდებაც სწორედ ამ ფაქტთანაა დაკავშირებული. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12035.
უიცუკო-დე-ლოს-ფიგეროა

უიციკო-დე-ლოს-ფიგეროის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 36,593 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.1 %-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1,331.81 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 27.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია უიცუკო-დე-ლოს-ფიგეროა. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ის, რაც ეკლებს შეიცავს“. სახელი ასევე ეწოდა ფიგეროას ოჯახის პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12034.
უამუსტიტლანის მუნიციპალიტეტი

უამუსტიტლანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 17,488 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 21.5 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 275.81 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 63.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1837 წლის 27 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია უამუსტიტლანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12033.
ხენერალ-ელიოდორო-კასტილიოს მუნიციპალიტეტი

ხენერალ-ელიოდორო-კასტილიოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 37,254 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.8 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1,732.33 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 21.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1850 წლის 15 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტლაკოტეპეკი. სახელი ეწოდა გენერალ ელიოდორო კასტილიოს (1887-1917) პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12032.
ხენერალ-კანუტო-ა.-ნერის მუნიციპალიტეტი

ხენერალ-კანუტო-ა.-ნერის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6,278 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.4 %-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 260.87 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 24.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1953 წლის 30 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია აკაპეტლაუაია. სახელი ეწოდა გენერალ კანუტო ალეხო ნერის (1840-1895) პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12031.
მაკლირის ნაპრალები

მაკლირის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -12, -60). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ მაკლირის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). მაკლირის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
მიხაელ მესტლინი

მიხაელ მესტლინი (; დ. 30 სექტემბერი, 1550, გეპინგენი, ვიურტემბერგი — გ. 20-30 ოქტომბერი, 1631, ტუბინგენი, ვიურტემბერგი) — გერმანელი ასტრონომი და მათემატიკოსი, რომელიც ცნობილია როგორც იოჰანეს კეპლერის მასწავლებელი. მან დიდი როლი ითამაშა ჰელიოცენტრული სისტემის გავრცელებაში და იყო ერთ-ერთი პირველი, ვინც კოპერნიკის თეორია მიიღო. მესტლინმა ასევე ჩაატარა კვლევები 1577 წლის კომეტაზე და განსაზღვრა მისი ასტრონომიული პარამეტრები.

ბიოგრაფია
მიხაელ მესტლინი თეოლოგიას, მათემატიკას და ასტრონომიას სწავლობდა ტიუბინგენის სემინარიაში, ტიუბინგენში, ვიურტემბერგში. მან მიიღო მაგისტრის ხარისხი 1571 წელს და გახდა ლუთერანული დიაკვანი ბაკნანგში 1576 წელს, სადაც გააგრძელა სწავლა.

1580 წელს ის გახდა მათემატიკის პროფესორი, თავდაპირველად ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში, შემდეგ კი ტიუბინგენის უნივერსიტეტში, სადაც 1583 წლიდან 47 წლის განმავლობაში ასწავლიდა. 1582 წელს მესტლინმა დაწერა ნაშრომი, რომელიც ასტრონომიაში გასაგებ შესავალს წარმოადგენდა.

მიუხედავად იმისა, რომ თავდაპირველად ის ძირითადად პტოლემეს გეოცენტრულ სისტემას ასწავლიდა, რომელიც იმ დროს ტრადიციული იყო, მესტლინი იყო ერთ-ერთი პირველი, ვინც მიიღო და შემდგომში ასწავლა კოპერნიკის ჰელიოცენტრული სისტემა. იოჰანეს კეპლერი მის სტუდენტებს შორის იყო. მესტლინი ხშირად წერდა კეპლერთან მიმოწერას და მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა მის მიერ კოპერნიკის სისტემის მიღებაში. გალილეო გალილეის მიერ ჰელიოცენტრიზმის იდეის მიღება ასევე დაკავშირებული იყო მესტლინის ლექციებთან.

ოქროს კვეთის პირველი ცნობილი გამოთვლა, როგორც „დაახლოებით 0.6180340“, ნაპოვნია მესტლინის მიერ კეპლერისადმი გაგზავნილ წერილში, რომელიც 1597 წლით თარიღდება.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს მესტლინი.
მესტლინის ნაპრალები

მესტლინის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -11, -57). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ მესტლინის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1985 წელს). მესტლინის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
კარლოს ანტონიო მენდოსა

კარლოს ანტონიო მენდოსა (დ. 31 ოქტომბერი, 1856, პანამა — გ. 13 თებერვალი, 1916) — პანამელი პოლიტიკოსი, რომელიც 1908 და 1909 წლებში ხოსე დომინგო დე ობალდიას მთავრობაში მეორე ვიცე-პრეზიდენტი იყო. 1909 წელს პირველი ვიცე-პრეზიდენტის, ხოსე აგუსტინ არანგოს გარდაცვალების შემდეგ, იგი პრეზიდენტობის პირველი რიგის კანდიდატი გახდა. ამ სტატუსით, მენდოსა პანამის პრეზიდენტი იყო 1910 წლის 1 მარტიდან 1 ოქტომბრამდე. იგი ლიბერალურ პარტიას ეკუთვნოდა.

მენდოსა 1903 წლის რევოლუციის მონაწილე იყო და მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა პანამის კონსტიტუციის შემუშავებაში.

ეროვნულმა ასამბლეამ მენდოსა პრეზიდენტის მესამე შემცვლელად 1904–1906 წლების ვადით აირჩია.

იგი წარმოშობით სამხედროებისა და პოლიტიკოსების ოჯახიდან იყო.
ბრაიან მარსდენი

ბრაიან ჯეფრი მარსდენი (; დ. 5 აგვისტო, 1937, კემბრიჯი, ინგლისი — გ. 18 ნოემბერი, 2010, ბურლინგტონი) — ინგლისელი და ამერიკელი ასტრონომი და ასტეროიდების აღმომჩენი. მუშაობდა სმითსონის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში კემბრიჯში, მასაჩუსეტსი და იყო მცირე პლანეტების ცენტრის დირექტორი 1978-2006 წლებში.

ბიოგრაფია
ბრაიან მარსდენი დაიბადა 1937 წელს კემბრიჯში, ინგლისში და სწავლობდა ოქსფორდის უნივერსიტეტში, შემდეგ კი იელის უნივერსიტეტში. ის იყო ციური მექანიკისა და ასტრომეტრიის ექსპერტი, სპეციალიზირებული იყო იმ ასტეროიდებისა და კომეტების ორბიტების გამოთვლაში, რომელთა შესახებაც არასაკმარისი დაკვირვებითი მონაცემები არ არსებობდა, ასევე ორბიტალური გადახრების დადგენაში. მარსდენმა ასევე წლები დახარჯა პლუტონისთვის პლანეტარული სტატუსის ჩამორთმევის კამპანიაში. მხოლოდ 2006 წელს აღიარეს პლუტონი ოფიციალურად ჯუჯა პლანეტად.

მარსდენმა იწინასწარმეტყველა იმ ციური სხეულების თანამედროვე ორბიტები, რომლებიც არაზუსტი ორბიტალური გამოთვლების გამო „დაკარგულად“ ითვლებოდა ან რომელთა ორბიტები შეიცვალა. მისმა ნაშრომმა ხელი შეუწყო „დაკარგული“ კომეტებისა და ასტეროიდების ხელახლა აღმოჩენას. „დაკარგული“ კომეტის პოვნა განსაკუთრებით რთულია, რადგან სხვა ციური სხეულებიდან წამოსული გრავიტაციული დარღვევების გარდა, მისი ორბიტა ასევე შეიძლება შეიცვალოს არაგრავიტაციული ეფექტებით (მაგალითად, უკუცემის ეფექტი, როდესაც გაზის ჭავლები გამოიტყორცნება კომეტის ბირთვიდან). მარსდენმა წარმატებით იწინასწარმეტყველა 1992 წელს ოდესღაც დაკარგული მოკლეპერიოდიანი კომეტის, სვიფტ-ტატლის დაბრუნება. გარდა ამისა, მისმა გამოთვლებმა აჩვენა, რომ შუმეიკერ-ლევის კომეტა იუპიტერს უნდა შეჯახებოდა. მან შეისწავლა კროიცის კომეტების ორბიტები და აჩვენა, რომ მათი ორ ქვეჯგუფად დაყოფა შესაძლებელია. ნიკოლაი ჩერნიხთან ერთად მან 1982 წლის 28 აგვისტოს აღმოაჩინა ასტეროიდი (37556) სვიაზტიე.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთავარი სარტყლის ერთ-ერთ ასტეროიდს დაარქვეს (1877) მარსდენი.
ფრედ ლორენს უიპლი

ფრედ ლორენს უიპლი (; დ. 5 ნოემბერი, 1906, რედ ოაკი, აშშ — გ. 30 აგვისტო, 2004, კემბრიჯი, აშშ) — ამერიკელი ასტრონომი. აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი (1959), მრავალი სხვა მეცნიერებათა აკადემიისა და სამეცნიერო საზოგადოების წევრი. 1992 წელს მან ხელი მოაწერა „გაფრთხილებას კაცობრიობისთვის“.

ბიოგრაფია
ფრედ ლორენს უიპლი დაიბადა 1906 წლის 5 ნოემბერს, აიოვას შტატის ქალაქ რედ ოუკში. 1927 წელს დაამთავრა კალიფორნიის უნივერსიტეტი, ლოს-ანჯელესში. 1927-1929 წლებში ასწავლიდა კალიფორნიის უნივერსიტეტში, ბერკლიში, ხოლო 1930-1931 წლებში მუშაობდა ლიკის ობსერვატორიაში. 1931 წლიდან მუშაობდა ჰარვარდის უნივერსიტეტსა და ჰარვარდის ობსერვატორიაში (ასტრონომიის პროფესორად 1950-1977 წლებში), სადაც 70 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში მუშაობდა. 1955-1973 წლებში სმითსონის ასტროფიზიკური ობსერვატორიის დირექტორი იყო.

ძირითადი ნაშრომები კომეტების კვლევის, მეტეორების, პლანეტარული ნისლეულების, ვარსკვლავური ევოლუციისა და მზის სისტემის სფეროში. 1933 წელს მან აღმოაჩინა ასტეროიდი (1252) სელესტია. მან ასევე აღმოაჩინა ექვსი ახალი კომეტა, რომელთაგან ერთს, პერიოდულ კომეტას 36/უიპლი, უიპლის სახელი ეწოდა. მან შემოგვთავაზა კომეტის ბირთვის მოდელი, როგორც ყინულის ნარევი მეტეორიული მასალის ჩანერგილი ნაწილაკებით („ჭუჭყიანი თოვლის ბურთის“ თეორია). მან ჩაატარა ზედა ატმოსფეროს მრავალი კვლევა მეტეორების ფოტოგრაფიული და რადიო დაკვირვების გზით; 1962-1973 წლებში ხელმძღვანელობდა -ს მეტეორების ფოტოგრაფიის პროგრამას და დედამიწის ზედაპირზე ჩამოვარდნილი მეტეორიტების ძიებას. 1958-1972 წლებში ის იყო -ს სამეცნიერო კონსულტანტი და -ს მრავალი სხვა პროექტის დირექტორი: ხელოვნური დედამიწის თანამგზავრების ოპტიკური თვალთვალის სერვისი, გრძელვადიანი ორბიტალური ასტრონომიული სადგურის პროექტები და ა.შ. ის იყო ერთ-ერთი პირველი, ვინც შეაფასა კ. იანსკის პიონერული რადიოასტრონომიის კვლევის შედეგები; ჯ. გრიინშტაინთან ერთად მან გამოიკვლია იანსკის მიერ დაკვირვებული კოსმოსური რადიო გამოსხივების შესაძლო ბუნება.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად,
მთავარი სარტყლის ერთ-ერთ ასტეროიდს დაარქვეს (1940) უიპლი;
მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს უიპლი;
უიპლის ობსერვატორია არიზონაში;
(1252) სელესტიას, რომელიც 1933 წლის 19 თებერვალს ოუკ-რიჯის ობსერვატორიაში აღმოაჩინეს, მისი დედის, სელესტია მაკფარლან უიპლის სახელი ეწოდა.