iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ტრანსფორმაცია (გენეტიკა)

ტრანსფორმაცია — ორგანიზმის უჯრედის მიერ გარემოდან დნმ-ის თავისუფალი მოლეკულის შთანთქვისა და მისი გენომში ჩასმის პროცესი, რაც ამ უჯრედში იწვევს ახალი მემკვიდრული ნიშნების გაჩენას, რომლებიც დამახასიათებელია დნმ-ის დონორი ორგანიზმისთვის. ზოგჯერ ტრანსფორმაციის ქვეშ განიხილავენ გენების ჰორიზონტალური გადატანის ნებისმიერ პროცესს, მათ შორის ტრანსდუქციას, კონიუგაციას და ა.შ.
ჟურავნოს ხელშეკრულება

ჟურავნოს ხელშეკრულება — სამშვიდობო ხელშეკრულება რეჩ-პოსპოლიტასა და ოსმალეთის იმპერიას შორის. ხელი მოაწერეს 1676 წლის 17 ოქტომბერს, თანამედროვე უკრაინის დასავლეთში მდებარე ქალაქ ჟურავნოში. ხელშეკრულებამ დაასრულა პოლონეთ-ოსმალეთის ომი.

ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს იან სობესკის წარმომადგენელმა და ოსმალეთის სამხედრო მოსამსახურე იბრაჰიმ-ფაშამ. ამ შეთანხმებამ რამდენადმე შეამცირა 1672 წლის ბუჩაჩის ხელშეკრულების პირობები. შეიცვალა პოლონეთის მიერ ოსმალეთისადმი გადახდილი ხარკის პირობებიც. პოლონეთმა დაუთმო პოდილია ოსმალეთს. მარჯვენა სანაპიროს უკრაინა ბელოცერკოვის და პავოლოჩის ოლქების ჩათვლით გადავიდა ოსმალეთის ვასალის ჰეტმან პეტრო დოროშენკოს ხელში.
ფრიდრიხ მიშერი

ფრიდრიხ მიშერი (; დ. 1844 წლის 13 აგვისტო, ბაზელი — გ. 1895 წლის 26 აგვისტო, დავოსი) — შვეიცარიელი ფიზიოლოგი, ჰისტოლოგი და ბიოლოგი, სწავლობდა ბაზელში, გეტინგენში, ტიუბინგენსა და ლაიფციგში, 1871 წელს გახდა პრივატ-დოცენტი, 1872 წელს — ფიზიოლოგიის პროფესორი ბაზელში. 1869 წელს ფრიდრიხ მიშერმა დნმ აღმოაჩინა. თავდაპირველად ახალმა ნივთიერებამ მიიღო სახელწოდება ნუკლეინი, მაგრამ მოგვიანებით, როდესაც მიშერმა განსაზღვრა, რომ ეს „ნივთიერება“ ფლობს მჟავურ თვისებებს, ნივთიერებას ეწოდა ნუკლეინის მჟავა.
მორის უილკინსი

მორის ჰიუგ ფრედერიკ უილკინსი (დ. 15 დეკემბერი, 1916 — გ. 5 ოქტომბერი, 2004) — ბიოფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი მედიცინაში (1962 წელი; ჯეიმზ უოტსონსა და ფრენსის კრიკთან ერთად), რომელიც მიიღო ნუკლეინის მჟავების მოლეკულური სტრუქტურისა და ცოცხალ ორგანიზმში მათი ინფორმაციის გადაცემის ფუნქციის აღმოჩენისთვის.
ნექტანებ II

ნექტანებ (ან ნახტჰორჰები) — ოცდამეათე დინასტიის მესამე და უკანასკნელი წარმომადგენელი. ნექტანებ მოიხსენიება, როგორც ძველი ეგვიპტის უკანასკნელი ადგილობრივი ფარაონი, იგი მებობდა ძვ.წ 360–342 წლებში. ნექტანებ -ის მმართველობის დროს ეგვიპტე აყვავდა. მისი მეფობის დროს ეგვიპტურ ხელოვნებაში შეიქმნა სპეციალური სტილი, რომელმაც განსაკუთრებული ნიშანი დატოვა ბარელიეფში, პტოლემეების ეპოქის დროს. ნექტანებ -მ ნექტანებ -ის მსგავსად დიდი ყურადღება გამოიჩინა ყველა ეგვიპტური კულტის მიმართ და ეგვიპტის ასზე მეტი ადგილი ატარებს მისი ყურადღების მტკიცებულებას. ნექტანებ -მ საკუთარ თავზე უფრო მეტი ნაგებობის აშენება და რესტავრაცია აიღო, ვიდრე ნექტანებ -მა, კერძოდ ღვთაება ისიდას უზარმაზარი ტაძრის მშენებლობა.

რამდენიმე წლის განმავლობაში ნექტანები წარმატებით უნარჩუნებდა ეგვიპტეს უსაფრთხოებას და თავს არიდებდა აქემენიანთა იმპერიის მხრიდან მომავალ საფრთხეებს. მისი ყოფილი მსახურის მენტორ როდოსელის ღალატის შემდეგ, ძვ.წ. 343 წელს ნექტანებ საბოლოოდ მაინც დამარცხდა სპარსულ-ბერძნული კომბინირებული ძალის წინააღმდეგ პელუზიის ბრძოლაში. ძვ.წ. 342 წელს სპარსელებმა ჯერ მემფისის ოკუპაცია მოახდინეს, შემდგომ კი მთელი ეგვიპტის. რის შემდეგაც ეგვიპტე კვლავ დაბრუნდა აქემენიანთა იმპერიის შემადგებნლობაში. განცდილი მარცხის შემდეგ ნექტანები სამხრეთით გაიქცა და გარკვეული დროის მანძილზე ინარჩუნებდა ძალებს. მისი შემდგომი ბედი უცნობია.
ფრიდრიხ II (ბადენის დიდი ჰერცოგი)

ფრიდრიხ (; დ. 9 ივლისი, 1857, კარლსრუე — გ. 9 აგვისტო, 1928, ბადენვაილერი) — ბადენის უკანასკნელი დიდი ჰერცოგი 1907 წლიდან 1918 წლამდე.

ბიოგრაფია
ახალგაზრდობა და განათლება
ფრიდრიხი იყო დიდი ჰერცოგის, ფრიდრიხ -სა და ლუიზა პრუსიელის შვილი. ის სასწავლებლად გაგზავნილ იქნა დიდი ჰერცოგის, ფრიდრიხის გიმაზიაში, კარლსრუეში, თერთმეტ სხვა სტუდენტთან ერთად. ფრიდრიხი ძალიან ჩაკეტილი, არაკონტაქტური იყო და დიდ ინტერესს არ იჩენდა იმ საგნებისადმი, რომელსაც ასწავლიდნენ. 1875 წელს მან მიატოვა სწავლა და სამხედრო სამსახური დაიწყო ბადენის პირველ ლეიბ-გრენადერთა №109 პოლკში, კარლსრუეში, ლეიტენანტის წოდებით.

რომში და სიცილიაში მოგზაურობის შემდეგ (1875 წ.), ფრიდრიხმა სწავლა ჰაიდელბერგში გააგრძელა, სადაც მან შეისწავლა საზოგადოებრივ-პოლიტიკური და იურიდიული მეცნიერებები, ასევე _ ისტორია. ამის შემდეგ მან სწავლა ბონში განაგრძო, სადაც ის თავისი ბიძაშვილის, პრინც ვილჰელმის თანაკურსელი იყო, რომელიც რომელიც მოგვიანებით იმპერატორი გახდა. 1878-1879 წლებში ფრიდრიხი ფრაიბურგში სწავლობდა. როგორც სასკოლო მოღვაწეობის დროს, ისე უნივერსიტეტში მას დიდი ინტერესი არ გამოუჩენია სწავლისადმი. ის ვერ სწავლობდა ისე, როგორც მისი თანაკურსელები და ხშირად აცდენდა ლექციებს.

ქორწინება
1885 წლის 20 სექტემბერს ფრიდრიხი დაქორწინდა პრინცესა ჰილდა ფონ ნასაუზე. ქორწილი ლენგრისის სასახლეში შედგა, რომელიც ნასაუს სახლის საკუთრებად ითვლება. ჰილდა იყო ლუქსემბურგის დიდი ჰერცოგის, ადოლფ ფონ ნასაუს ქალიშვილი, რომლის საჰერცოგოც 1866 წელს, პრუსია-ავსტრიის ომის დროს, იქნა ანექსირებული. ისინი ვერასოდეს სარგებლობდნენ ისეთი პოპულარობით, როგორც ჰერცოგი ფრიდრიხ და დიდი ჰერცოგინია ლუიზა. ფრიდრიხისა და ჰილდას ქორწინება უშვილო გამოდგა.

მმართველობა
1881 წლის ნოემბრიდან 1882 წლის ოქტომბრამდე ფრიდრიხმა რეგენტობა მიიღო, რადგან მამამისი მძიმედ დაავადდა ტიფით. 1907 წლის 28 სექტემბერს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, ფრიდრიხ -მ მართვის სადავეები სრულიად ჩაიბარა. მან თავისი წინამორბედის ლიბერალური პოლიტიკა გააგრძელა. მისი მმართველობის დროს დაარსდა მანჰაიმის უმაღლესი სკოლა, რომლის ბაზაზეც დაფუძნდა მანჰაიმის უნივერსიტეტი.

უკანასკნელი წლები
მის მიერ გვირგვინზე უარის თქმის შემდეგ, ფრიდრიხ -მ და ჰილდამ ცხოვრება ლაგენშტაინის ციხე-სიმაგრეში დაიწყეს, როგორც გრაფ რობერტ დუგლასის სტუმრებმა, ხოლო 1920 წლიდან ფრაიბურგში გადავიდნენ.

ჯილდოები
ბადენური:

ცერინგენის ლომის ორდენი
კარლ ფრიდრიხის სამხედრო დამსახურების ორდენი
ბერთოლდ -ის ორდენი

უცხოური:

პრუსიული - შავი არწივის ორდენი
რუსული - წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენი
ბავარიული - წმინდა ჰუბერტის ორდენი
დანიური - სპილოს ორდენი
შვედური - სერაფიმების ორდენი
ფრანც კარლ ავსტრიელი

ფრანც კარლ იოზეფ ავსტრიელი (; დ. 17 დეკემბერი, 1802, ვენა — გ. 8 მარტი, 1878, ვენა) — ავსტრიის ერცჰერცოგი ჰაბსბურგების გვარიდან. ავსტრიის და მექსიკის იმპერატორები მამა. ერცჰერცოგ ფრანც ფერდინანდის პაპა, რომლის მკვლელობაც გახდა პირველი მსოფლიო ომის დაწყების საბაბი.

ბიოგრაფია
ფრანც კარლი დაიბადა 1802 წელს ვენაში. ის იყო იმპერატორ ფრანც -ის და ორი სიცილიის სამეფოს პრინცესის, ტერეზას ვაჟი.

1824 წლის 4 ნეომბერს ვენაში ის დაქორწინდა ბავარიის მეფის, მაქსიმილიან -ის და მისი მეორე ცოლის, კაროლინა ბადენელის ქალიშვილზე, სოფია ბავარიელზე. ფრანც კარლი იყო არაპატივმოყვარე და პასური ადამიანი. მაგრამ მიუხედავად ამისა, ის ესწრებოდა საბჭოს სხდომებს, რომელიც მართავდა სახელმწიფოს 1835—1848 წლებში, ფრანცის უფროსი ძმის, ფერდინანდ -ის უუანარობის გამო. ცოლის დაჟინებული მოთხოვნით, 1848 წლის დეკემბერში მან უარი თქვა ტახტზე ასვლაზე ფერდინანდ -ის გარდაცვლალების შემდეგ და ნება დართო უფროს ვაჟს, ფრანც იოზეფს გამეფებულიყო. ერცჰერცოგი ფრანც კარლ ავსტრიელი გარდაიცვალა 1878 წლის 8 მარტს ვენაში, მისი ცოლის გარდაცვალებიდან 6 წელიწადში.

შვილები
ფრანც კარლ ავსტრიელს და სოფია ბავარიელს შეეძინათ 5 შვილი:
ფრანც იოზეფ (18 აგვისტო 1830 — 21 ნოემბერი 1916) — ავსტრიის უკანასკნელი იმპერატორი.
მაქსიმილიანი (6 ივლისი 1832 — 19 ივნისი 1867) — მექსიკის იმპერატორი.
კარლ ლუდვიგი (30 ივლისი 1833 — 19 მაისი 1896)
მარია ანა (27 ოქტომბერი 1835 — 5 თებერვალი 1840)
ლუდვიგ ვიქტორი (15 მაისი 1842 — 18 იანვარი 1919)
საქართველოს პროფესიული კავშირების გაერთიანება

საქართველოს პროფესიული კავშირების გაერთიანება (სპკგ — ) — დამოუკიდებელი, არაკომერციული სამოქალაქო ორგანიზაცია, რომელიც დაფუძნდა 1992 წელს. მჭიდრო კავშირშია ადგილობრივ და საერთაშორისო პარტნიორებთან. საქართველოს პროფესიული კავშირების გაერთიანება მუდმივად ახორციელებს წევრთა ინფორმირებასა და გადამზადებას შრომით სამართალში, ასევე უზრუნველყოფს მათ იურიდიულ მომსახურებას. 1992 წლიდან 2000 წლამდე პროფკავშირთა გაერთიანების წევრთა რიცხვი შემცირდა 2,7 მილიონიდან 777 ათასამდე. 2010 წლის მდგომარეობით მის წევრთა რიცხვი 251 ათასს შეადგენდა.

გაერთიანების მიზანია ხელი შეუწყოს: სოციალური და დემოკრატიული სახელმწიფოს ჩამოყალიბებასა და განვითარებას; საერთაშორისო პროფკავშირული მოძრაობის თავისუფალ განვითარებასა და გაძლიერებას; ევროინტეგრაციას; გენდერული თანასწორობის დაცვას; ადამიანის ძირითადი დემოკრატიული უფლებებისა და პროფესიული კავშირების დამოუკიდებლობის დაცვას; შრომით ბაზარზე ჯანსაღი კონკურენციიის დამკვიდრებას; ქვეყანაში დასაქმების ხელშემწყობი სოციალური კლიმატისა და დისკრიმინაციისაგან თავისუფალი გარემოს შექმნას; ქალთა და ახალგაზრდული ორგანიზაციების საქმიანობას.

საქართველოს პროფესიული კავშირების გაერთიანება არის საერთაშორისო პროფესიული კავშირების გაერთიანების წევრი 2006 წლიდან, ევროპის პროფკავშირების კონფედერაციის რეგიონული ფილიალის წევრი 2007 წლიდან.
თავისუფალი აზროვნება

თავისუფალი აზროვნება — ფილოსოფიური შეხედულება, რომლის მიხედვითაც ჭეშმარიტებასთან დაკავშირებული პოზიციები უნდა ყალიბდებოდეს ლოგიკის, მსჯელობისა და ემპირიზმის საფუძველზე, ნაცვლად ავტორიტეტების, ტრადიციების ან სხვა დოგმებისა. თავისუფალი აზროვნების მიმდევრები მოიხსენიებიან, როგორც თავისუფლად მოაზროვნეები.

თავისუფალი აზროვნების მიხედვით, ინდივიდებმა სიმართლედ შემოთავაზებული იდეები არ უნდა მიიღონ ბრმად, ცოდნისა და მსჯელობის გამოყენების გარეშე. აქედან გამომდინარე, თავისუფლად მოაზროვნეები ცდილობენ, თავიანთი შეხედულებები ააგონ ფაქტებზე, მეცნიერულ კვლევებსა და ლოგიკურ პრინციპებზე, გამორიცხონ ნებისმიერი ლოგიკური ხარვეზი მსჯელობაში, ტენდენციურობა, საყოველთაოდ მიღებული იდეების უპირობო ჭეშმარიტებად ჩათვლა, ცრურწმენები, ტრადიციები, ლეგენდები და ნებისმიერი სხვა დოგმა. რაც შეეხება რელიგიებს, ისინი თვლიან, რომ ზებუნებრივი მოვლენების დამადასტურებელი მტკიცებულებები არასაკმარისია.
ჟან ბრიუნი

ჟან ბრიუნი ( დ. 25 ოქტომბერი 1869, ტულუზა — გ. 25 აგვისტო 1930, ბულონ-ბიიანკური) — ფრანგი გეოგრაფი. 1892 წელს პარიზში დაამთავრა უნივერსიტეტი. ასწავლიდა ფრიბურისა და ლოზანის უნივერსიტეტებში. კოლეჟ დე ფრანსის პროფესორი (1912 წლიდან). ადამიანის გეოგრაფიის ფრანგული სკოლის ერთ-ერთ პირველი თეორეტიკოსი. გეოგრაფიული სახელმძღვანელოების სერიისა და საფრანგეთის შესახებ მონოგრაფიის ავტორია.
ჟაკლინ ბრაკამონტესი

ჟაკლინ ბრაკამონტესი (; დ. 23 დეკემბერი 1979, გვადალახარა, მექსიკა) — მექსიკელი მსახიობი, მოდელი და წამყვანი. 2000 წელს გახდა „მის მექსიკა“. „მის სამყარო“-ზე წარადგინა მექსიკა, სადაც ასევე დიდი წარმატება მოიპოვა.

ბიოგრაფია
ჟაკლინ ბრაკამონტესი დაიბადა 1979 წლის 23 დეკემბერს, გვადალახარაში. დედა — ჟაკლინ ვან ჰორდი ცნობილი ექიმი იყო, ხოლო მამა ცნობილი იურისტი და ყოფილი ფეხბურთელი.

ჟაკლინმა უნივერსიტეტი საფრანგეთიში დაამთავრა. შემდეგ მექსიკაში დაბრუნდა და კვლავ განაგრძო სწავლა. მოგვიანებით ის გავიდა „მის მექსიკის“ კონკურსზე, სადაც გაიმარჯვა. მას დიდი წარმატება მოუტანა სერიალმა „რუბი“, სადაც პარტნიორობას ბარბარა მორის უწევდა. 2006 წელს მთავარი როლი შეასრულა სერიალში „სიყვარულის იარები“.

2008 წელს ჟაკლინმა მონაწილეობა მიიღო კომედიური ჟანრის სერიალში „სულელები ვერ მოხვდებიან ცაში“. 2009 წელს ჟაკლინმა მონაწილეობა მიიღო სერიალში „მოჯადოებული“, რამაც მის კარიერაში ყველაზე დიდი წარმატება მოუტანა. მან ტყუპების 2 სრულიად განსხვავებული პერსონაჟი შექმნა. პარტნიორობა უილიამ ლევიმ გაუწია. ჟაკლინ ბრაკამონტესის ქმარია მექსიკელი ბიზნესმენი მარტინ ფუენტესი. ჰყავთ ორი გოგონა — ჟაკლინი და კაროლინა.

ჟაკლინმა პირველი მთავარი როლი მიიღო სერიაში „სიყვარულის იარები“. დიდი წარმატება მოუტანა სერიალმა „მოჯადოებული“, რომელიც ტელევისას მეგაჰიტად ითვლება და პარტნიორობას უილიამ ლევი უწევდა, ჟაკლინი 2000 წელს მის მექსიკის კონკურსზე გავიდა, სადაც გაიმარჯვა.
ფრიდრიხ VI (ბადენ-დურლახის მარკგრაფი)

ფრიდრიხ (; დ. 1617 წლის 16 ნოემბერი, კარლსბურგი, დურლახი — გ. 1677 წლის 10 იანვარი, კარლსბურგი, დურლახი) — ბადენ-დურლახის მარკგრაფი 1659 წლიდან, იმპერიის ფელდმარშალი 1676 წლის 9 მარტიდან.

ფრიდრიხი დაიბადა 1617 წლის 16 ნოემბერს მარკგრაფ ფრიდრიხ ცერინგენის ოჯახში. 1655 წლიდან შვედურ არმიაში მსახურობდა, როგორც კავალერიის გენერალი, ხოლო 1656 წლიდან - ფელდმარშალი.

1672 წლის 1 აგვისტოდან იყო რაიხსგენერალ-ფელდმარშალი.

1676 წელს მან დაიწყო ფილიპსბურგის ალყა, რისი დაცემის შემდეგაც, 17 სექტემბერს, ფრიდრიხმა ეს ქალაქი ბადენ-დურლახს შემოუერთა.

ფილიპი 1677 წელს, კარლსბურგში გარდაიცვალა.

შვილები
კრისტინა მაგდალენა ფონ პფალც-ცვაიბრიუკენ-კლებურგთან ფრიდრიხს რვა შვილი ეყოლა:
ფრიდრიხ კაზიმირი (1643—1644)
კრისტინა (1645—1705)
1-ლი ქმარი: 1665 წ. ალბრეხტ (1620—1667), ბრანდენბურგ-ანსბახის მარკგრაფი
მე-2 ქმარი: 1681 წ. ფრიდრიხ (1646—1691), საქსენ-გოთის ჰერცოგი
ელეონორა ეკატერინა (*/† 1646)
ფრიდრიხ (1647—1709), ბადენ-დურლახის მარკგრაფი
კარლ გუსტავი (1648—1703)
ეკატერინა ბარბარა (1650—1733)
იოჰანა ელიზაბეტა (1651—1680)
ქმარი: 1673 წ. იოჰან ფრიდრიხი (1654—1686), ბრანდენბურგ-ანსბახის მარკგრაფი
ფრედერიკა ელეონორა (*/† 1658)
ალბერ დემანჟონი

ალბერ დემანჟონი ( დ. 13 ივნისი 1872, გაიონი — გ. 25 ივლისი 1940, პარიზი) — ფრანგი გეოგრაფი. ადამიანის გეოგრაფიის ფრანგული სკოლის წარმომადგენელი. გეოგრაფიისა და გეოგრაფიული განათლების რეფორმატორი. პარიზისა და ლილის უნივერსიტეტების პროფესორი. „გეოგრაფიული მატიანეს“ ერთ-ერთი რედაქტორი. მისი ძირითადი შრომები მიეძღვნა გეოგრაფიის ზოგად საკითხებს, სასოფლო განსახლებას, საფრანგეთის, დიდი ბრიტანეთის, ბელგიის, ნიდერლანდისა და ლუქსემბურგის ეკონომიკურ გეოგრაფიას. იყო პოლ ვიდალ დე ლა ბლაშის მოწაფე.
ეგვიპტის მეოთხე დინასტია

ეგვიპტის მეოთხე დინასტია (ასევე დინასტია 4 ან დინასტია ) — ძველი ეგვიპტის სამეფო დინასტია. მათი მმართველობა მოიხსენიება, როგორც ეგვიპტის ძველი სამეფოს „ოქროს ხანა“. დინასტია -ის მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 2613 წელს და გაგრძელდა ძვ.წ. 2498 წლამდე. ეს იყო დრო როდესაც ეგვიპტეში მშვიდობა და კეთილდღეობა სუფევდა.

ხშირად , , და დინასტიებს ერთი ჯგუფის ქვეშ აერთიანებენ და მას „ძველ სამეფოს“ უწოდებენ. იგი აღწერილია, როგორც „პირამიდების ხანა“. მეოთხე დინასტიის მმართველობის დროს ეგვიპტის დედაქალაქი იყო მემფისი.

ფარაონები
მათიას რინგმანი

მათიას რინგმანი (; დ. 1482, ეიშჰოფანი, საფრანგეთი — გ. 1511, სელესტა, საფრანგეთი) — გერმანელი კარტოგრაფი და პოეტი. დაახლოებით 1503 წელს, იტალიაში მოგზაურობის დროს, ერთ-ერთმა პირველმა გაიგო იმხანად აღმოჩენილი ახალი მიწების შესახებ, შემდგომში ცნობილი, როგორც ახალი მსოფლიო. ფიქრობდა, რომ აღმოჩენა გააკეთა არა ქრისტეფორე კოლუმბმა, არამედ ამერიგო ვესპუჩიმ. რიგმანმა და მისმა მეგობარმა, მარტინ ვალდზეემიულერმა პირველად დაიტანეს რუკაზე სახელწოდება ამერიკა, სწორედ მათ უწოდეს ახალ მსოფლიოს ამერიკა.
იარმუკის ბრძოლა

იარმუკის ბრძოლა — ბიზანტია-არაბეთის ბრძოლა. გაიმართა 636 წლის 20 აგვისტოს სირიაზე კონტროლის მოსაპოვებლად.

635 წელს არაბებმა დამასკო და სამხრეთ სირიის ქალაქების უმრავლესობა აიღეს. ბიზანტიის იმპერატორმა ჰერაკლემ შეკრიბა დაახ. 100 000-იანი არმია სირიის გასათავისუფლებლად. უზარმაზარი არმია ხუთ მხედართმთავარს ჩააბარა. პირველი არმია შედგებოდა აღმოსავლეთი სომხებისაგან, მასში ასევე შედიოდნენ სირიელებიც. არმიას ხელმძღვანელობდა ვაჰანი. მეორე არმია სლავებისა და ბიზანტიის ევროპული პროვინციის მოსახლეობისაგან შედგებოდა და ხელმძღვანელობდა იბნ კანატირი. მესამე არმია ქრისტიანი არაბებისაგან შედგებოდა და მეთაურობდა ჯაბალა ბინ აიჰამა. მეოთხე არმიაში შედიოდნენ ბიზანტიის ტერიტორიაზე მცხოვრები სომხები, მეთაურობდა სომეხი გრიგორი. მეხუთე არმია იყო ბიზანტიელების არმია. არაბებს მეთაურობდა ხალიდ იბნ ალ-ვალიდი, ბიზანტიელებს - თეოდორე ტრითირიუსი.

იარმუკის ბრძოლა გაგრძელდა სამი დღე და დასრულდა ბიზანტიელების სრული მარცხით. ბრძოლაში დაიღუპა სამი ბიზანტიელი მხედართმთავარი.

ამ მარცხის შედეგად არაბებმა დაიმორჩილეს მთელი პალესტინა, 637 წელს აიღეს იერუსალიმი.
ახელოოს ბრძოლა

ახელოოს ბრძოლა — ბიზანტია-ბულგარეთის ბრძოლა. გაიმართა 917 წლის 20 აგვისტოს მდინარე ახელოოსა და თანამედროვე ქალაქ პომორიეს შორის, ბულგარეთში.

ახელოოს ბრძოლა შუა საუკუნეების ევროპის ერთ-ერთი უდიდესი ბრძოლაა, რომელშიც მონაწილეობდა 120 000-ზე მეტი მეომარი. სიმეონ -მა მოიპოვა გადამწყვეტი ბრძოლა და გააძლიერა ბულგარეთის ჰეგემონია სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში.

913 წელს ხელისუფლებაში ზოიას დაბრუნების შემდეგ კონსტანტინოპოლში ანტიბულგარული განწყობილება გაძლიერდა. მმართველ წრეებს სჯეროდათ, რომ ბულგარეთის სახელმწიფო და მისი ამბიციური მმართველი სიმეონი, საფრთხეს უქმნიდა ბიზანტიის იმპერიას. ზოიამ მიიღო ბულგარელების განადგურების გადაწყვეტილება.

917 წელს ბიზანტიის იმპერიამ ზავი დადო არაბთა სახალიფოსთან, რათა საკუთარი ძალების მობილიზაცია მოეხდინა ბულგარელების წინააღმდეგ. ბიზანტიის დიპლომატია ცდილობდა სიმეონის წინააღმდეგ დიდი კოალიციის შექმნას და მოლაპარაკებებს მართავდა სერბებთან, მადიარებთან და პაჭანიკებთან. სიმეონმა სერბები დაიმორჩილა, ხოლო მადიარები და პაჭანიკები თავის მხარეზე გადაიყვანა.

ბიზანტიის არმიას მეთაურობდა ლეონ ფოკა, ხოლო ფლოტს რომანოზ ლაკაპენოსი, ხოლო ბულგარეთის არმიას პირადად სიმეონ .

დაპირისპირებული არმიები მდინარე ახელოოსა და ქალაქ ახელოოს (ამჟამად პომორიე) შორის შეხვდენენ. მძიმე ბრძოლების შედეგად თითქმის ყველა ბიზანტიელი მხედართმთავარი დაიღუპა, ხოლო არმია სრულიად განადგურდა.
არ იყიდო რუსული!

„არ იყიდო რუსული!“ — რუსული პროდუქციის ბოიკოტთან დაკავშირებით წარმოქმნილი უკრაინული სამოქალაქო კამპანია, რომელიც შეიქმნა როგორც რეაქცია უკრაინის სავაჭრო საექსპორტო ბლოკადაზე რუსეთის ფედერაციის მხრიდან. კამპანია დაიწყო 2013 წლის 14 აგვისტოს მოწოდებებით სოციალურ ქსელებში, რომელიც საკმაოდ სწრაფად გავრცელდა ინტერნეტში. მოგვიანებით აქტივისტებმა ჩაატარეს აქცია, რომლის შემდეგ დაიწყეს პლაკატების და ფლაერების მასობრივი გავრცელება. კამპანიის სისტემატიური მუშაობა შეჩერდა ევრომაიდანის დაწყებისთანავე 2013 წლის ნოემბერს. თუმცა 2014 წლის 2 მარტს, ყირიმის კრიზისის დაწყებისას და რუსული ჯარების უკრაინაში შემოჭრის შემდეგ, აქტივისტებმა გამოაცხადეს კამპანიის განახლების შესახებ. კამპანიის ორგანიზატორია მოძრაობა „ვიდსიჩი“ ( — მოგერიება, წინააღმდეგობა).

კამპანიის შექმნის მიზეზები
კამპანიის წამოწყების მიზეზად აქტივისტები ასახელებენ 2013 წლის 14 აგვისტოს რუსული ფედერაციის მიერ ყველა უკრაინული იმპორტიორის „სარისკოთა“ სიაში შეტანას. ასევე ის ფაქტი, რომ ასეთმა ქმედებებმა გამოიწვიეს უკრაინიდან რუსეთში საქონლის მიწოდების ფაქტობრივი ბლოკადა, რის გამოც სასაზღვრო გამშვებ პუნქტებზე უკრაინიდან რუსეთში მიმავალმა ასობით ფურამ (უკრაინული პროდუქციით) რიგები შექმნა. თუმცა აქტივისტები აცხადებენ, რომ ასეთი გადაწყვეტილების მიღებაზე გავლენა ასევე მოახდინეს გასულმა ეკონომიურმა ომებმა უკრაინის წინააღმდეგ რუსეთის მხრიდან, კერძოდ: ყველის, შოკოლადის, ხორცის და სხვა პროდუქტების „ომებმა“.

მიზანი
კამპანიის აქტივისტებმა გამოაცხადეს ასეთი მიზანი:

„რუსული საქონლის ბოიკოტის კამპანიის მიზანია ყურადღების მიპყრობა რუსეთის აშკარა არამეგობრულ პოლიტიკაზე უკრაინის მიმართ: უკრაინულ საქონელს კრძალავენ, უკრაინელ მეთევზეებს კლავენ, რუსეთის შავი ზღვის ფლოტის მეომრები იპყრობენ ქალაქ სევასტოპოლის შენობებს, და რუსეთის უზენაესი ხელისუფლების წარმომადგენლები განუწყვეტლივ იმუქრებიან, რომ უკრაინას უარეს მდგომარეობაში ჩააყენებენ, თუ ჩვენ ევროინტეგრაციაზე არ ვიტყვით უარს. კამპანია უბიძგებს უკრაინულ ხელისუფლებას და მეწარმეებს ეძებონ რუსეთზე უფრო სანდო პარტნიორები და უკრაინულ ბიზნესს მისცენ ორიენტაცია იმ ქვეყნებზე, სადაც მხოლოდ კანონის მიხედვით ვაჭრობენ - და ასეთი ქვეყნები კი ევროკავშირის წევრები არიან.“
ბახჩისარაის ხელშეკრულება

ბახჩისარაის ხელშეკრულება — სამშვიდობო ხელშეკრულება რუსეთის იმპერიასა და ოსმალეთის იმპერიას, ყირიმის სახანოს შორის. ხელი მოაწერეს 1681 წლის 13 (23) იანვარს, ყირიმის ნახევარკუნძულზე, ქალაქ ბახჩისარაიში. ხელშეკრულებამ დაასრულა 1676-1681 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომი.

1678 წელს კონსტანტინოპოში გაგზავნეს თავადი ვასილი დაუდოვი მეგობრული ურთიერთობის აღდგენის წინადადებით. სამშვიდობო წინადადებას მხარს უჭერდა ასევე ჰეტმანი ივან სამოილოვიჩი.

1679 წლის შემოდგომაზე დაუდოვი დაბრუნდა დიდი ვეზირის სიგელით, რომელშიც იგი ითხოვდა მოსალაპარაკებლად გამოეგზავნათ სპეციალური ელჩი და ურჩევდა ასევე ელჩი გაეგზავნათ ყირიმის სახანოში. 1679 წელს ყირიმის ხან მურად გირეისთან მოსკოვიდან გაიგზავნა ელჩები. თუმცა ამ ელჩობას შედეგი არ მოჰყოლია, რადგან ერთ-ერთმა ელჩმა თვითნებურად მიატოვა ყირიმი და დაბრუნდა მოსკოვში. 1680 წელს ყირიმში გაიგზავნა რუსეთის ელჩობა ტიაპკინის ხელმძღვანელობით.

ახალი ხელშეკრულება ოსმალეთის სულთანს უნდა დაემტკიცებინა, ამ მიზნით 1681 წელს კონსტანტინოპოლში გაიგზავნა ელჩი ვოზნიცინი. ოსმალეთი არ ეთანხმებოდა ხელშეკრულების ერთ პუნქტს, რომლის მიხედვითაც ზაპოროჟიე მიიჩნეოდა რუსეთის მეფის კუთვნილებად. ვოზნიცინს არ სურდა ხელშეკრულების გაფორმება ამ პუნქტის გარეშე, საბოლოოდ კონსტანტინოპოლის პატრიარქის რჩევით დაეთანხმა მოთხოვნას. მოსკოვი კმაყოფილი იყო აღნიშნული ხელშეკრულების დადებით.

ხელშეკრულება დაიდო 20 წლის ვადით და ითვალისწინებდა:

რუსეთ-ოსმალეთის საზღვარი გადიოდა მდინარე დნეპრზე, ოსმალეთი და ყირიმის სახანო პირობას დებდნენ, რომ არ დაეხმარებოდნენ რუსეთის მტრებს.
რუსეთმა შეიერთა მარცხენა ნაპირის უკრაინა, ზაპოროჟიეს რეგიონი და კიევი რამდენიმე ქალაქთან ერთად.
20 წლის განმავლობაში ტერიტორია მდინარე დნეპრსა და ბუგს შორის იქნებოდა ნეიტრალური და აუთვისებელი, არც ერთ მხარეს არ ჰქონდა რაიმე მშენებლობის უფლება.
კაზაკებმა მიიღეს თევზაობის, მარილის მოპოვებისა და თავისუფალი ცურვის უფლება დნეპრზე და მის შენაკადებზე შავ ზღვამდე.
ყირიმელებსა და ნოღაელებს მიეცათ დნეპრის ორივე მხარეს მომთაბარეობისა და ვაჭრობის უფლება.

ბახჩისარაის ხელშეკრულებამ უკრაინის ტერიტორია კიდევ ერთხელ გადაანაწილა ორ იმპერიას შორის და გააძლიერა რუსეთის პოზიციები სამხრეთში.
სისტოვის ხელშეკრულება

სისტოვის ხელშეკრულება — სამშვიდობო ხელშეკრულება ავსტრიასა და ოსმალეთის იმპერიას შორის. ხელი მოაწერეს 1791 წლის 4 აგვისტოს, თანამედროვე ბულგარეთის ქალაქ სისტოვში. ხელშეკრულებამ დაასრულა 1787-1791 წლების ავსტრია-ოსმალეთის ომი და საერთო ჯამში ავსტრია-ოსმალეთის ომები.

ავსტრიის მხრიდან ხელი მოაწერეს ბარონმა რადკეალმა და გრაფმა ესტერგაზიმ, ხოლო ოსმალეთის მხრიდან აბდულა ბირიმ, ისმეთ იბრაჰიმმა და მეჰმედ დურიმ.

1790 წლის 19 სექტემბერს ჟურჟევეში დაიდო დროებითი ხელშეკრულება, რასაც მალევე მოჰყვა სისტოვის ხელშეკრულებაც. ხელშეკრულებამ მიუხედავად ავსტრიისა და მისი მოკავშირე რუსეთის წარმატებისა აღადგინა ომამდე არსებული სტატუს-კვო. ავსტრიამ ოსმალეთს დაუბრუნა ყველა დაპყრობილი ტერიტორია ხოტინის ციხესიმაგრის შემოგარენის გარდა და პირობა დადო, რომ დააბრუნებდა რუსეთ-ოსმალეთის დაზავებისთანავე.
აკერმანის კონვენცია

აკერმანის კონვენცია — სამშვიდობო ხელშეკრულება რუსეთის იმპერიასა და ოსმალეთის იმპერიას შორის. ხელი მოაწერეს 1826 წლის 7 ოქტომბერს, თანამედროვე უკრაინის ქალაქ აკერმანში.

რუსეთის მხრიდან ხელი მოაწერეს ნოვოროსიის გენერალ-გუბერნატორმა და ბესარაბიის მეფისნაცვალმა მიხეილ ვორონცოვმა და რუსეთის ელჩმა ოსმალეთში ალექსანდრე რიბოპიერმა, ხოლო ოსმალეთის მხრიდან მეჰმედ ჰადი-ეფენდიმ და იბრაჰიმ-ეფენდიმ.

აკერმანის კონვენციამ დაადასტურა ბუქარესტის საზავო ხელშეკრულების პირობები. ოსმალეთმა აღიარა საზღვარი დუნაიზე, ასევე რუსეთს დაუბრუნდა სოხუმი, რედუტ-კალე და ანაკლია. ოსმალეთმა რუსეთის მოქალაქეებს თავისუფალი ვაჭრობის უფლება მისცა მთელ იმპერიაში, ხოლო რუსულ სავაჭრო გემებს ოსმალეთის ტერიტორიულ წყლებში და დუნაიზე თავისუფალი ნაოსნობის უფლება.

გარანტირებული იყო დუნაის სამთავროების და სერბეთის ავტონომია. მოლდოვისა და ვლახეთის მთავრები უნდა აერჩიათ ადგილობროვი მოსახლეობიდან რუსეთთან შეთანხმებით.

აკერმანის კონვენცია რუსეთის დიპლომატიის უდიდესი წარმატება იყო. ოსმალეთში ამას დროებით დათმობად აღიქვამდნენ, რისი მიზეზიც 1826 წლის იანიჩრების აჯანყება იყო. 1827 წლის 20 დეკემბერს სულთანმა მაჰმუდ -მ აკერმანის კონვენცია გააუქმა, რაც 1828-1829 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის დაწყების ერთ-ერთი საბაბად იქცა. ომის დასრულების შემდეგ აკერმანის კონვენციის მუხლები განავრცო ადრიანოპოლის სამშვიდობო ხელშეკრულებამ.
აჰმედ-ფაშას ხელშეკრულება

აჰმედ-ფაშას ხელშეკრულება — სამშვიდობო ხელშეკრულება ოსმალეთის იმპერიასა და სეფიანთა იმპერიას შორის. ხელი მოაწერეს 1732 წლის 10 იანვარს.

წინაპირობები
 საუკუნეში ოსმალეთსა და ირანს შორის ორი, სერავისა და ზუჰაბის ხელშეკრულებები დაიდო. ირანში ჰოტაკის დინასტიის ხანმოკლე მმართველობის პერიოდში, ირანის საზღვრის გასწვრივ საკმაოდ ქაოსი და არეულობა იყო, განსაკუთრებით კავკასიაში. ამასობაში, პეტრე დიდმა დაიპყრო ჩრდილოეთ კავკასია და აზერბაიჯანი. ოსმალეთის იმპერიას ეშინოდა რუსეთის გავლენის გაძლიერებისა კავკასიაში და ბალანსის აღდგენის მიზნით გადაწყვიტა თბილისის ხელში ჩაგდება. ამ ოპერაციას ხანგრძლივი ირან-ოსმალეთის ომი მოჰყვა.

1723-1730 წლებში ოსმალებმა აღადგინეს კონტროლი ამიერკავკასიაზე, დაიპყრეს ერევანი და განჯა, გაემართნენ თბილისისაკენ. სამხრეთის ფრონტზე ოსმალებმა დაიპყრეს თავრიზი, ურმია, ქირმანშაჰი და ჰამადანი. ხანგრძლივმა ომმა დაღალა ორივე მხარე და შეთანხმდნენ ომის დასრულებაზე. აჰმედ-ფაშამ (ოსმალეთი) და მეჰმედ რიზა კულუმ (ირანი) ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას.

ხელშეკრულების პირობები
ხელშეკრულების თანახმად:
ოსმალებმა კავკასიაში არსებული მიღწევები შეინარჩუნეს.
ოსმალებმა ირანს დაუბრუნა სამხრეთის ფრონტზე დაპყრობილი ტერიტორიები.
მდინარე არაქსი გახდა ახალი სასაზღვრო ხაზი ამიერკავკასიაში.