iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
წიწმატიანის სერის ნამოსახლარი

უდაბნოს წიწმატიანის სერის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უდაბნოს მდინარის ივრის მარჯვენა ნაპირის გასწვრივ, დასავლეთიდან აღმოსავლეთით საკმაოდ დიდ მანძილზე გადაჭიმულ სერზე. ძეგლი შეისწავლა კახეთის არქეოლოგირმა ექსპედიციამ (ხელმძღაველი კ. ფიცხელაური). აღმოჩნდა ოთხი ნამოსახლარი, რომლებიც ძვ. წ. ათასწლეულის დასასრულის ნახევრით თარიღდება.

ერთ-ერთი ნამოსახლარი (სიგრძე — 100 მეტრი, სიგანე შუა წელში — 30-40 მეტრი) სერის თხემზეა გამართული. მას ერთი საკმაოდ ღრმა, განიერი და შედარებით ვიწრო ორი თხრილი შემოსდევს. ნამოსახლარის უსწორმასწორო ზედაპირის ცენტრში შეიმჩნევა ერთი მაღალი ბორცვი, ხოლო ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ ფერდობზე - ზღუდის გარე დასახლება.

მეორე ნამოსახლარი (სიგრძე - 120 მეტრი, სიგანე შუა წელში 80 მეტრამდე) პირველისგან აღმოსავლეთით 300-350 მეტრზე მდებარეობს. მას ორი განიერი და შედარებით ვიწრო ერთი თხრილი შემოსდევს. სამივე თხრილი აღმოსაველთ თხემზე მთავრდება. წრიული (პერიმეტრი - 15-20 მეტრზე) ჩავარდნებით. ღელეების შორის ფერდობზე, რომლებიც მდინარე ივრისკენაა დაქანებული, კარგად ჩანს ზღუდის გარე, ტერასული დასახლების კვალი, ასეთივე დასახლება ჩანს ნამოსახლარის აღმოსავლეთ მონაკვეთში, სერის გაგრძელებაზე. მესამე წრიული ფორმის ნამოსახლარი (სიგრძე - 100 მეტრი, სიგანე - 60 მეტრი) მდებარეობს მეორის აღმოსავლეთით 2-2,5 კილომეტრზე, შემოსდევს ერთი ხელოვნური თხრილი. სარწყავი არხის მშენებლობისა და სხვადასხვა დროს ამოღებული ორმოების გამო, ძეგლის სამხრეთი მხარე (ძეგლის 1/4 ნაწილი) მთლიანად განდგურებულია.

მეოთხე ოვალური ნამოსახლარი (სიგრძე — 200 მეტრი, სიგანე — 80 მეტრი) მესამის აღმოსავლეთით, 2-2,5 კილომეტრზე, სერის ჩრდილოეთ ფერდზე, ორ მშრალ ღელეს შორის მდებარეობს. მას მოსდევს საკმაოდ განიერი ერთი და შედარებით ვიწრო ორი თხრილი.

ოთხივე ნამოსახლარზე ზედაპირული მასალა ძალიან მწირია. მოპოვებულია თიხის რამდენიმე ჭურჭლის ფრაგმენტი.
კიკიას საყდარი

კიკიას საყდარი — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ოთხასიოდე მეტრზე. თარიღდება - საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (13,58,1 მეტრი). ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. გარეთა კუთხეების და არქიტექტურული ელემენტების წყობაში გამოყენებულია კვადრატული აგური. კედლების ზედაპირი გარედან გასწორებულია სქელი ბათქაშით, რომელიც საპირე ქვებს თითქმის მთლიანად ფარავს.

ძლიერაა დაზიანებული: ჩამონგრეულია გადახურვა, ეკლესიის ოთხივე კედელი კამარის ქუსლის დონემდეღაა შემორჩენილი. შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. დასავლეთ კარი შესაბამისი კედლის ღერძზეა გაჭრილი, სამხრეთისა კი კედლის დასავლეთ ბოლოსთან. ორივე კარი შეისრულთაღოვანია და მთლიანად აგურითაა გამოყვანილი. შიგნით შესასვლელები ჩასმულია ღრმა, თარაზულად გადახურულ (შემორჩენილია კვალი) არეში. სავარაუდოდ, ორივე შესასვლელი შიგნით ნახევარწრიული თაღით იყო დასრულებული, რომელიც მოგვიანებით (შესაძლოა მშენებლობის პერიოდშივე) ამოუშენებიათ და ორივე არე ხის ძელებით გადაუხურავთ (დასავლეთ შესასვლელის გადახურვის თავზე, აშკარად იკითხება რიყის ქვით ნაწყობი, მოგვიანებით ამოშენებული, ნახევარწრიული თაღი). აღმოსავლეთით ნახევარწრიული, ღრმა აფსიდია, რომლის ღერძზე ვიწრო, მაღალი სარკმელია გაჭრილი. შიგნით სარკმელი შეისრული თაღითაა გადახურული, ხოლო გარედან - ნახევარწრიულით. შიგნით სარკმლის გვერდები და წირთხლები რიყის ქვითაა ნაწყობი. თაღი კი - აგურით. სარკმლის გარეთა ღიობი თითქმის მთლიანად აგურითაა გამოყვანილი. აფსიდში, სარკმლის ორივე მხარეს, ორ-ორი შეისრულთაღოვანი ნიშია. დარბაზის გრძივი კედლების შუაში და დასავლეთ კუთხეებში ორსაფეხურიანი პილასტრებია, რომლებზეც კამარის საბჯენი თაღები იყო გადაყვანილი. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, თითო მსგავსი სარკმელი დანარჩენ კედლებშიცაა. შენობის დასავლეთ სარკმელს ზედა ნაწილი აკლია. ეკლესიის ორივე შესასვლელი გარედან, კედლის მცირედ შეღრმავებულ, ოთხკუთხა არეშია ჩასმული, რომელსაც ერთრიგად ნაწყობი აგურის ხერხულა ფრიზი აგვირგვინებს. დასავლეთ კარის გვერდები და თაღი ორსაფეხურიანია. ორივე შესასვლელის თაღის ირგვლივ მოქცეული სიბრტყე კი ნაძვის წიწვისებრად დაწყობილი აგურითაა გაფორმებული.
უდაბნოს ჩამძვრალიხევის სადგომი

უდაბნოს ჩამძვრალისხევის სადგომი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უდაბნოს სამხრეთ-დასავლეთით, 8-10 კილომეტრზე, ჩამძვრალისხევის მარჯვენა ნაპირზე. მიაგან დაახლოებით 80-100 მეტრის დაშორებით, გორაკ-ბორცვებიან ზოლში, "ღია" სადგომი განეკუთვნება აშელის მეორე ნახევარს.

სადგომი 1980 წელს გამოავლინა და შეისწავლა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ ( ხელმძღავენელი კ. ფიცხელაური). მასალა შეგროვდა ბორცვების შორის მდებარე ბალახითა და ნაშალი ქვით დაფარულ, ხევისკენ დახრილ ღარტაფში, აღმოჩნდა: ერთი ერთფუძიანი გრძივი ნუკლეუსი ( სიმაღლე 6 სანტიმეტრი, სიგრძე - 5,2 სანტიმეტრი, - სისქე 2,2 სანტიმეტრი). ცხრა მოგრძო ან დაბალი, ფართო, შემთხვევითი მოყვანილობის. საშუალო ზომის ანატკეცი და ერთი ნუშისებრი, მთლიანი კაჭრისგან გამოთლილი ხელნაჯახი. ყველა მათგანი მერგელისაა და დაფარულია გაჯისფერი ან მონაცისფრო, სქელი პატინით.
თეთრი ქვების გორასამარხები

თეთრი ქვების გორასამარხები — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ სათაფლეში, სოფლის სამხრეთით, 1,5 კილომეტრზე, გარეჯის უდაბნოში, თეთრ ქვებად წოდებულ ადგილში.

აღმოაჩინა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. არქეოლოგიური სამუშაოები ტარდებოდა სხვადასხვა დროს. 1989 წელს გაითხარა ადრეული ბრინჯაოსხანის, მიწაყრილიანი გორასამარხი. მას ნატეხი ქვებისგან შედგენილი წრე შემოუყვებოდა. ყრილის ცენტრის ქვეშ აღმოჩნდა თიხის ჭურჭელის მრავალი ფრაგმენტი. გორასამახის დასაკრძალავ დარბაზში ჩაშვებული იყო მძარცველების მიერ დაზიანებული ძვ. წ. ათასწლეულის ნახევრის სამარხში.

1990 წელს, მთებით გარშემორტყმულ, თეთრ ქვებად წოდებულ ვაკეზე, გაითხრაა მიწაყრილიანი სამარხების სამი ჯგუფი. თითოეულ ჯგუფში გამოვლინდა 15-20 გორასამარხი. მათი და ყრილის ზომები სხვადასხვაა. სამარხები ძლიერ დაზიანებულია, მიწის ინტენსიური დამუშავების გამო. ამავე სწელს კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ გათხარა ყველაზე დასავლეთით მდებარე გორასამარხი, რომელიც ძვ. წ. საუკუნეს გამეკუთნება. სამარხი სამხრეთ ორმოსთან არ იყო დაკავშირებული. იგი გადახურული იყო თიხით გადალესილი ხის, წვრილი ძელებით, რომელებსაც ჭილოფი ეფარა. მიცვალებული კაკლის ხისგან დამზადებულ ოთხთვალა ურემზე ესვენა კიდურებმოხრილი. სამარხში აღმოჩნდა თიხის ჭურჭელი, ბრინჯაოს რაპირა, მოზრდილყუნწიანი სატევარი და ორყურა ქვაბი, კაჭის ქუსლამოღარული ისრისპირები, ოქროს და პასტის მძივები და დანაწევრებული მსხვილფეხა საქონლის ძლები.

2001 წელს გაითხარა კიდევ ერთი გორასამარხი, იგი განეკუთვნება თრიალეთური კულტურის მეორე ეტაპს. გორასამარხი ორმოიანია, მიწაყრილიანი. მიწაყრილს ფუძეზე შემოსდევდა ქვის წრე. სამარხი გადახურული ყოფილა ხის მორებით. მიცვალებული ხის ოთხთვალა ურემზე ესვენა მარჯვენა გვერდზე. სამარხში აღმოჩნდა: თიხის ცხრა ჭურჭლის ფრაგმენტი, გადახურვის ჩაქცევის გამო, ოთხად გატეხილი ბრინჯაოს რაპირა, ბრინჯაოს სატევრაი,ტუფის სარქველი, ობსიდიანისა და კაჟის ისრისპირები, ოქროს ფირფიტის მძივი და ქვის მრგვალი დისკო, ოქროს თხელი ფირფიტოვანი გარსაკრავით.

ამავე სამარხის მახლობლად, 2005 წელს, მცირე ყორღანული ყრილის ქვეშ, ერთმანეთის გვერდით დაფიქსირდა ძვ. წ. - საუკუნეების ორი სამარხი ორმო. ერთ სამარხში მიცვალებული ეწვენა მოხრილი კიდურებით, ასევე აღმოჩნდა თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები და სამკაულები. მეორე სამარხში თიხის ექვსი ჭურჭელი და ცხოველის ძვლების ფრაგმენტები. გორასამარხებში გამოვლენილი არქეოლოგიური მასალა ინახება გურჯანის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ საცავში.
კოდისწყაროს სამაროვანი

კოდისწყაროს სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ სათაფლეში, დავითგარეჯის უდაბნოში, ,,ნაომარისგორის’’ ნამოსახლარის აღმოსავლეთ მდებარე ტაფობში.

სამაროვანზე 1987 წელს კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ სამი გორასამარხი გათხარა. სამივე განეკუთვენბა შუადან გვიანდელ ბრინჯაოს ხანაზე გარდამავალ პერიოდს. სამარხები ორმოიანია. ჰქონდათ ქვისა და მიწის ყრილი, ზოგიერთი სამარხის ყრილს ქვის წრეები შემოსდევდა. სავარაუდოდ სამარხები ხის ძელებით იყო გადახურული. ორ სამარხში მიცვალებული კამერის ცენტრში ესვენა. ერთ-ერთ სამარხში ჩონჩხსა და ინვენტარს ტყავი ჰქონდა გადაფარებული. სამარხებში აღმოჩნდა თიხის ჭურჭელი; დერგები, ქოთნები, კოჭბები, ჯამები და ღრუფეხებიანი თასები. ნაპოვნი ჭურჭელი შემკულია ორნამენტებით. სამარხში გამოვლინდა ასევე მსხვილფეხა და წვრილფეხა საქონლის ძვლები.
უჯარმის აბელაანთ ტაძარი

უჯარმის აბელაანთ ტაძარი — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნჯციპალიტეტის სოფელ უჯარმის სამხრეთ-დასავლეთით, სამიოდე კილომეტრზე, ხშირი ტყით დაფარული მთის ფერდობზე. განეკუთვნება სავრაუდოდ, გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია მცირე ზომის დარბაზული ტიპის სამლოცველოა (6,84,7 მეტრი). ნაგებია სხვადასხვა ზომია რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. გარეთა კუთხეების ამოსაყვანად მოზრდილი, მეტ-ნაკლებად შერჩეული ქვებია გამოყვანილი. წყობა არაწესიერია, ძლიერ დაზიანებულია: ეკლესიის ოთხივე კედელი, დაახლოებით 1,8-2,2 მეტრ სიმაღლეზე დგას.

ერთადერთი შესასვლელი ( შემორჩენილია დასავლეთ წირთხლი) სამხრეთიდანაა. კარსა ღიობი კვადრატული აგურით ყოფილა გამოყვანილი. როგორც შემორჩენილი ნაშთებით ირკვევა, იგი გარედან თაღით იყო დასრულებული. შიგნიდან კი თარაზული თავი ჰქონია.

აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. აფსიდის გვერდებში თითო, ოთხკუთხა ნიშაა, ღერძზე კი (დაახლოებით 1,6 მეტრ სიმაღლეზე) სარკმლის ძირის ნაწილია შემორჩენილი. სარკმელი, ისევე როგორც შესასვლელი, კვადრატული აგურით ( 2221 / 224 სანტიმეტრზე) ყოფილა გამოყვანილი. სარკმლის ქვემოთ ოთხწახნაგა ტრაპეზის ნაშთია, რომელიც კედელზეა მიყრდნობილი.

შენობის შემორჩენილი კედლები გარედან სადაა. შესასვლელი ჩასმული ყოფილა ორი მცირე საფეხურით შეღრმავებულ არეში, რომელიც, ამ პერიოდის მრავალი ძეგლის მსგავსად, სავარაუდოდ, ხერხულა ფრიზით იქნებოდა დასრულებული.
მალხაზიანის სამაროვანი

მალხაზიანის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ სათაფლეში, სადგურ იორიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 8 კილომეტრზე. აქ შემთხვევით მიკვლეულ ორმოსამარხებში, მოსახლეობას ბრინჯაოს ორი სატევარი აღმოუჩენია, რომელთა მიხედვით არქეოლოგმა მ. ივასჩენკომ სამარხები ძვ. წ. ათასწლეულის დასაწყისით დაათარიღა.
ედერ მილიტანი

ედერ გაბრიელ მილიტანი (; დ. 18 იანვარი, 1998) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი. თამაშობს ესპანეთის ლა ლიგის კლუბ მადრიდის „რეალსა“ და ბრაზილიის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში. ძირითადად თამაშობს ცენტრალური მცველის პოზიციაზე. მილიტანს აგრეთვე შეუძლია ითამაშოს მარჯვენა მცველად და საყრდენ ნახევარმცველად.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
რეალ მადრიდი
ლა ლიგა: 2019–20, 2021–22, 2023–24
ესპანეთის თასი: 2022–23
ესპანეთის სუპერთასი: 2019–20, 2021–22
ჩემპიონთა ლიგა: 2021–22, 2023–24
უეფა-ს სუპერთასი: 2022
მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი: 2022, 2024

სანაკრებო
ბრაზილია
კოპა ამერიკა: 2019

ინდივიდუალური
პორტუგალიის პრიმეირა ლიგის თვის საუკეთესო მცველი: სექტ., ოქტ., ნოე., დეკ. 2018, იანვარი 2019
პორტუგალიის პრიმეირა ლიგის წლის გუნდი: 2018–19
პორტუგალიის პრიმეირა ლიგის მოთამაშის სამართლიანი თამაშის პრიზი: 2018–19
ლა ლიგის სეზონის გუნდი: 2021–22, 2022–23
 სეზონის გუნდი: 2022–23
გომბორის ნაგებობების კომპლექსი

გომბორის ნაგებობების კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ გომბორის სამხრეთით, მდინარე გომბორის მარცხენა ნაპირზე. ტყიანი მთის ჩრდილოეთით კალთაზე, სოფლიდან დაახლოებით 400 მეტრზე, ადგილობრივი მოსახლეობა ამას ამაღლებას უწოდებს.

კომპლექსის ნაგებობიდან ყველაზე უკეთ შემორჩენილია ე. წ. ზურგიანი კოშკი, რომელიც ადრე ამ ადგილას მდგარ ნაგებობაზე ჩრდილოეთიდანაა მიდგუმლი ისე, რომ ამ უკანასკნელი ჩრდილოეთ კედელი კოშკის კედელსაც წარმოადგენს. კოშკი ფერდობზეა აგებული და ზურგი ჩრდილოეთით, ფერდობისჯენ აქვს მიმართული, რაც ამ ტიპის ნაგებობებისათვის სრულიად უჩვეულოა. ადგილის ტოპოგრაფიჯდან გამომდინარე, იგი ნაგებობის საყრდენი ბურჯის მოვალეობასაც ასრულებს.

ნაგებობა, რომელზეც კოშკია მიშენებული, ეკლესიის იერს ატარებს. იგი აღმოსავლეთ-დასავლეთის მიმართულებით ყოფილა წაგრძელებული. შენობის მხოლოდ ჩრდილოეთ კედლის მცირე ნაწილია შემორჩენილი (სიგრძე - 3,8 მეტრია, სისქე - 0, 87 მეტრი, სიმაღლე დაახლოებით - 3 მეტრი). დანარჩენი კედლების კვალი აღარ ჩანს. კომპლექსის სხვა ნაგებობებიდან კედლების ნაშთებიღაა დარაჩენილი. 2 მათგანი, კოშკი ოდნავ ქვემოთ, ფერდობის ბუნებრივად მოსწორებულ ადგილზე, დაახლოებით 50 მეტრის მანძილზეა განლაგებული. ერთი მოზრდილი ნაგებობის ნანგრევი კი აღმოსავლეთითაა, ოციოდე მეტრზე. გარდა ამისა, კოშკის სიახლოვეს კიდე სხვა ნაგებობის კვალიც შეიმჩნევა. მათი გეგმარებით სტრუქტურა და განლაგება ადრე მონასტრის არსებობაზე მიგვანიშნებს.

კოშკი ორ სართულიანია, ზემოთკენ ოდნავ შევიწროვებული. თარიღდება - საუკუნეებით. შენობა ნაგებია საშუალო ზომის ნატეხი ქვით - კირის სქელ დუღაბზე. ქვა შერჩეულია და დაწყობილია ჰორიზონტალურ რიგებად, რომელთა სწორხაზოვნება გარეთა კედლის მთელ პერიმეტრზეა დაცული. ნაგებობის კედელიც რომელზეც კოშკია მიშენებული, იმავე საშენი მასალითაა ნაგები, ოღონდ ქვები უფრო დიდი ზომისაა, წყობა კი - ქაოსური. შემორჩენილი კედელს ორივე ბოლო მონგრეული აქვს. მიუხედავად ამისა, ჩანს კედელი, როგორც აღმოსავლეთით, ისე დასავლეთიდაც გრძელდებოდა და სიგრძით ბევრად აღემატებოდა კოშკის ბრტყელ მხარეს. კოშკი აქ მდგარი ნაგებობის თანადროული არ არის და მათზე მოგვიანებითაა მიდგმული. ეს იქიდანაც ჩანს რომ კოშკი მომრგვალრბული კედლის ორივე ბოლო უკვე არსებულ კედელზეა მორგებული და არა პირიქით. ადრე კოშკში მოხვედრა შესაძლებელი იყო პატარა, კვადრატის მიახლოებული ღიობიდან ( დაახლოებით 6060 სანტიმეტრი). იგი კოშკის ბრტყელ მხარეს, მიწიდან სამიოდე მეტრის სიმაღლეზეა.

დღეს კოშკში მოხვედრა შესაძლებელია ნაპრალიდან, რომელიც ნაგებობის შემორჩენილი კედლის დასავლეთ ნაწილის მონგრევის შედეგადაა გაჩენილი.

კოშკი შიგნიდანაც ნახევარწრიულია. პირველი სართული, როგორც ეს გარედან შეიძლება დავასკვნათ, დაბალია. იგი ქვებითაა ამოვსებული და გაწმენდის გარეშე მისი გეგმარების დადგენა არ ხერხდება.

კოშკის მეორე სართული მაღალია და კონქითაა გადახურული. შესასვლის გარდა, ამ სართულის რაიმე არქიტექტურული ელემენტი არ გააჩნია.

კოშკი, როგორც ჩანს, ბერის საცხოვრებელს წარმოადგენდა.

კომპლექსის დანარჩენი ნაგებობებიც ქვიშაქვის ქვებით ყოფილა ნაგები. ზოგიერთის კედლებში გამოყენებულია ლოდებიც. ყველა ნაგებობა ისეა შემორჩენილი, რომ გათხრა-გასუფთავების გარეშე მათი გეგმარების და დანიშნულების გარკვევა არ ხერხდება.
გომბორის ამაღლების ეკლესია

გომბორის ამაღლების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ გომბორის ჩრდილოეთით 2-2,5 კილომეტრზე. სავარაუდოდ თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია. სამხრეთიდან მას მინაშენი ეკვროდა, რომელიც ეკლესიის ძირითად ნაწილთან წყობით იყო დაკავშირებული. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. ამჟამად მისგან, აფსიდის შესაბამისი გვერდებითურთ, შემორჩენილია: სამხრეთ-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეები და სამხრეთი კედელი. თუმცა, წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი მათაც აკლია. სამხრეთი კედელი აფსიდის შესაბამის მხართან ახლოს, გახეთქილია, კედლის დასავლეთ ნაწილი დაძრულია და გადაქცევის პირასაა მისული. დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლების კვალიც კი აღარ ჩანს. ეკლესიის შიგნით ამოსულია ხეები. ინტერიერი 1-1,5 მეტრ სიმაღლეზე მიწითა და ქვებითაა ამოვსებული, მინაშენი კი მთლიანად დანგრეულია.

ეკლესიის შემორჩენილი კედლები ქვიშაქვის ახვადასხვა ზომის, სრულიად დამიშავებილი, ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბითაა ნაგები. წყობაში, ალაგ-ალაგ ჩართულია ლოდებიც. წყობა ქაოსურია.

ეკლესიის შესასვლელი სამხრეთიდან, მინაშენიდან ჰქონდა. კარი გარედან მთლიანი, მოგრძო ქვითაა გადახურული, შიგნით კი - თხელი ქვებით გამოყვანილი თაღით, რომელიც ფორმით ნახევარწრეს უახლოვდება. ჰქონდა თუ არა ეკლესიას კიდევ სხვა შესასვლელი, გათხრა-გასუფთავების გარეშე დადგენა შეუძლებელია.

აფსიდს, როგორც ეს შემორჩენილი ნაწილებიდან დგინდება, ნახევარწრიული მოხაზულობა ჰქონია. აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდში, იქ, სადაც კედელი ყველაზე თხელია, მცირე ზომის ოთკუთხა ნიშაა. მსგავსი ნიშაა აფსიდის სამხრეთ გვერდშიც ყოფილა მოწყობილი ( შემორჩენილია ნაწილი). აფსიდის კუთხებიდან მხოლოდ სამხრეთისღაა შემორჩენილი, რომელიც თითქმის მთელ სიმაღლეზე დგას. აფსიდი დასრულებული იყო კონქით. მისი წყობის რამდენიმე ქვა აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდს შემორჩა.

სამხრეთ კედელში, შესასვლის ასწვრივ, კედლის კონტურის მიხედვით ჩანს, რომ ამ ადგილას სარკმელი იყო გაჭრილი.

ეკლესიის მინაშენიდან შემორჩენილია მხოლოდ კამარის ნაშთი, რომელიც სამხრეთ კედელს თითქმის აღმოსავლეთ კიდემდე გასდევა. აქედან ირკვევა, რომ მინაშენი უაფსიდო იყო და აღმოსავლეთით სწორი კედლით სრულდება.
იმედა არაბული

იმედა არაბული (დ. 11 მაისი, 1981) — ქართველი მსახიობი და ტელეწამყვანი. 2003 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი. 2008 წლიდან თბილისის მუსიკისა და დრამის სახელმწიფო თეატრის მსახიობია. 2018 წლიდან საცხოვრებლად გადავიდა აშშ-ში.

ნათამაშები როლები
მუსიკისა და დრამის თეატრი
სირანო დე ბერჟერაკი – ე. როსტანის „სირანო დე ბერჟერაკი“ – რეჟ. დ. დოიაშვილი
ბენქო — უ. შექსპირის „მაკბეთი“ — რეჟ. დ. დოიაშვილი
სინძო — რ. აკუტაგავას „ცხოვრება იდიოტისა“ — რეჟ. დ. დოიაშვილი

სხვა თეატრები
იოანე – „სერობა“ – რეჟ. ქ. დოლიძე (კინომსახიობთა თეატრი)
მოქალაქე — „ეროვნული ჰიმნი“ – რეჟ. ქ. დოლიძე (კინომსახიობთა თეატრი)
ოთარი – „ბრალდება“ – რეჟ. ნ. ხუსკივაძე, რ. სტურუა (რუსთაველის თეატრი)

კინო და ტელევიზია
გადაცემა „დილა მშვიდობისა საქართველო“ – წამყვანი (ტელეკომპანია „რუსთავი 2“)
გადაცემა „ახალი დილა“ – წამყვანი (ტელეკომპანია „მე-9 არხი“).
რამაზ გოგიაშვილი

რამაზ გოგიაშვილი (დ. 15 იანვარი, 1967, კასპის რაიონი — გ. 30 სექტემბერი, 2010, ავღანეთი) — ქართველი სამხედრო პირი, პოლკოვნიკი, საქართველოს შეიარაღებული ძალები მესამე ქვეითი ბრიგადის 31-ე ბატალიონის ასეულის ოფიცერი. იბრძოდა აფხაზეთის ომში, მონაწილეობდა ქართულ-ოსურ კონფლიქტში. გოგიაშვილი მეთაურობდა -ის ქართულ კონტინგენტს. დაიღუპა ნაღმზე აფეთქების შედეგად, ჰელმანდის პროვინციაში, სამ სხვა ჯარისკაცთან ერთად.

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
BonziBuddy

— იყო კომპიუტერული, დესკტოპის ვირტუალური ასისტენტი. ეს იყო გორილა რომელიც პროგრამის ინსტალაციის შემდეგ ჩნდებოდა დესკტოპზე. მას შეეძლო საუბარი, გადმოწერა, სიმღერა, საინტერესო ფაქტების თქმა, სიცილი, ძებნა და ა.შ. 2002 წელს გავრცელდა ინფორმაცია რომ პროგრამა იყო ვირუსული, აგროვებდა პერსონალურ მონაცემებს და სხვა პერსონალურ ინფორმაციას. დღესდღეობით პროგრამის გავრცელებული ვერსიები ვირუსებია, რომლებიც აზიანებენ კომპიუტერს და იპარავენ მასში არსებულ ინფორმაციას. 2004 წელს მისი დისტრიბუტორი კომპანია დაჯარიმებული იქნა ადამიანთა პერსონალური ინფორმაციის შეგროვების გამო. პროგრამის უკანასკნელი ვერსია 2004 წელს გამოვიდა. ამის შემდეგ მისი გამოშვება შეწყდა.
ემირ ჰაჯიევი

ემირ საჰლიალი-ოღლუ ჰაჯიევი — აზერბაიჯანელი მხატვარი.

ბიოგრაფია
ემირ ჰაჯიევი დაიბადა 1899 წლის 5 მაისს (სხვა მონაცემებით 1897 წელს) ქალაქ შუშაში. საკუთარი შემოქმედებითი მოღვაწეობა დაიწყო 1918 წელს, როდესაც შუშაში მუშაობდა პლაკატებისა და პორტრეტების სფეროში. ის აგრეთვე მონაწილეობდა „შუშკავროსტაში“ და სემინარიაში პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა.

1923 წლიდან აზერბაიჯანის უმაღლეს სახელმწიფო მხატვრულ სკოლაში ღებულობს განათლებას. 20-იანი წლების მეორე ნახევარში ემირ ჰაჯიევი მონაწილეობს ისეთი ჟურნალების ილუსტრირებაში, როგორიცაა „შერგ გადინი“, „ჰემკარლარ იტიფაგი“ და ქმნის პლაკატებს კოოპერაციის თემაზე და ა. შ. პარალელურად ჰაჯიევი აგრძელებდა სწავლებას ბაქოს დაწყებით სკოლებში. ჰაჯიევის მოწაფეებს შორის იყო ქაზიმ ქაზიმ-ზადე, რომლის როგორც მხატვრის თვითდამკვიდრებაში ემირ ჰაჯიევმა ძალიან მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა. ამ პერიოდიდან ჰაჯიევი კავდება წიგნების გაფორმებით. წიგნის ყდებს შორის, რომელთა ავტორიც იყო ჰაჯიევი, არის მეხტი გუსეინის „ხავერი“ (1930) , მირზა იბრაგიმოვის „გიგანტების ქვეყანა“ (1932) , ფიზულის „ლეილი და მეჯნუნი“ (1953), ჯალილა მამედკულიზადეს „საფოსტო ყუთი“ (1960). ხელოვნებათმცოდნის ნატალი მიკლაშევსკის სიტყვებით, ჰაჯიევის გრაფიკას მისი შემოქმედებითი საქმიანობის დასაწყისში ახასიათებს „სილუეტურობა და სქემატურობა ადამიანის ფიგურისა და ნივთების გამოსახულებაში“, ასევე აბსტრაქტული ფერი.

ჰაჯიევის საუკეთესო ილუსტრაციებად ითვლება ილუსტრაცია სულეიმან სანი ახუნდოვის „ჩერნუშკასთვის“ (1924), ა. აბულჰასანის „ზესვილსთვის“ (1931), იუსუფ ვეზირ ჩემენზემინლის „ქალწულთა წყაროსთვის“ (1934), მირზა ფატალი ახუნდოვის „მოლა იბრაგიმ-ხალილ, ალქიმიკოსისთვის“ (1938), ნიაზამი გიანჯევის „შვიდი ლამაზმანისთვის“ (1941), ფიზულის „ლეილა და მეჯნუნისთვის“ (1953).

დიდი მსოფლიო ომის წლებში (1941—1945 წწ.) ჰაჯიევი ქმნიდა აგიტაციურ პლაკატებს. ასევე ემირ ჰაჯიევის ავტორობას ეკუთვნის მთელი რიგი მინიატურული სერიები („აზერბაიჯანი“, 1961; „შუშა“, „შამახი“, „ბაქო“, 1964) და ესკიზები ორნამენტული და სიუჟეტური ხალიჩებისთვის. 1943 წელს ჰაჯიევს მიენიჭა აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის წოდება. 1945 წლიდან — იყო კომუნისტური პარტიის წევრი.

მხატვარი გარდაიცვალა ბაქოში 1972 წლის 21 აგვისტოში.
ქასიმ ბეი ზაქირი

ქასიმ ბეი ალიბექ-ოღლუ ზაქირი (; დ. 1784, შუშა —1857) — აზერბაიჯანელი პოეტი. ფ. ქასიმზადეს აზრით აზერბაიჯანულ ლიტერატურაში კრიტიკული რეალიზმის ერთ-ერთი დამაარსებელი.

ცხოვრება
ქასიმ-ბეი დაიბადა შუშაში ყარაბახის წარჩინებულ ოჯახში, ჩამომავალი ჯავარშირების გვარიდან. მისი მამა იყო შეძლებული მიწათმფლობელი, რაც საშუალებას აძლევდა შვილისათვის კარგი განათლება მიეცა. ქასიმ-ბეიმა განათლება მიიღო მუსულმანურ სასულიერო სასწავლებელში. მან შეისწავლა არაბული და სპარსული, ასევე კლასიკური აღმოსავლური ლიტერატურა.

ქასიმ-ბეი ზაქირი მსახურობდა მეფის არმიაში და მონაწილეობდა ორ რუსულ-სპარსულ ომში 1804-1813 და 1826—1828 წლებში. დემობილიზაციის შემდეგ პოეტი ცხოვრობდა სოფელ ხინდირისტანში, რომელიც საჩუქრად გადასცა მას მეხტიგულუ ხანომ ჯავანშირმა. მალე ქასიმ-ბეი დაადანაშაულეს იმაში, რომ ის თავისთან იფარავდა დევნაში მყოფ ბიძაშვილს ბეხბუდ-ბეი ჯავანშირს. ზაქირი დააპატიმრეს და შუშაში ერთწლიანი პატიმრობის შემდეგ გააგზავნეს ბაქოში. მეგობრების აქტიური ძალისხმევითა და დახმარებით ზაქირი თავისუფლებაზე გამოვიდა და დაბრუნდა სახლში, თუმცა სიცოცხლის ბოლომდე ჩინოვნიკების ზედამხედველობის ქვეშ ცხოვრობდა. ქასიმ-ბეი გარდაიცვალა 1857 წელს შუშაში და დაიკრძალა მირზა ხასანის სასაფლაოზე. მისი ლექსები პირველად გამოიცა აზერბაიჯანის სსრ-ში.
ჯოანა ჰოგი

ჯოანა ჰოგი (; დ. 20 მარტი, 1960, ლონდონი, ინგლისი) — ბრიტანელი კინორეჟისორი და სცენარისტი. 2007 წელს გადაიღო თავისი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი „კავშირის გარეშე“.

ადრეული ცხოვრება
ჰოგი ბირმინგემში, ვესტ ჰიტის სკოლა-პანსიონატში სწავლობდა, სადაც მისი კლასელები ტილდა სუინტონი და უელსის მომავალი პრინცესა, დაიანა სპენსერი იყვნენ.

სკოლის დასრულების შემდგომ იგი ფოტოგრაფიის შესასწავლად ერთი წლით ფლორენციაში გადავიდა.

15 წლის განმავლობაში ჰოგი მუსიკალურ კლიპებზე, საპნის ოპერებსა და მოკლემეტრაჟიან ფილმებზე მუშაობდა, ხოლო 2007 წელს, 47 წლის ასაკში გადაიღო სადებიუტო სრულმეტრაჟიანი ფილმი „კავშირის გარეშე“. მისი პრემიერა ლონდონის კინოფესტივალზე შედგა.

ჰოგის შემდგომი ფილმებია „არქიპელაგი“ (2010), „გამოფენა“ (2013) და „სუვენირი“ (2019). ჰოგის კინოკარიერაში ყველაზე მასშტაბური სწორედ „სუვენირი“ გამოდგა. მისი პრემიერა შედგა 2019 წელს სანდენსის ფესტივალზე. როგორც ჰოგი ამბობს, ფილმი ავტობიოგრაფიულია. იგი ჰყვება ახალგაზრდა ქალის ისტორიას, რომელსაც ურთიერთობა აქვს უფროს კაცთან. ჰოგის პროტოტიპის, ჯულის როლს ტილდა სუინტონის ქალიშვილი, ჰონორ სუინტონ-ბირნი ასრულებს, რომელიც ჯოანა ჰოგის ნათლულია.

ჰოგის სტილზე გავლენა მოახდინეს ევროპელმა და აზიელმა რეჟისორებმა, როგორებიც არიან ერიკ რომერი და იასუძირო ოძუ. იგი იყენებს კამერის მინიმალისტურ მოძრაობას და დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს დიალოგს.

2015 წელს ჰოგმა ჰაროლდ პინტერის სცენარით რადიო 4-ისთვის ფილმი გადაიღო, რომელიც კარენ ბლიქსენის მოთხრობის, „მეოცნებე ბავშვის“ ადაპტაციაა. პროდუსერი იყო ლოურენს ბოუენი. მთავარ როლებში იყვნენ ბერტი კარველი და ლიდია ლეონარდი, რომელმაც ჰოგთან ერთად „არქიპელაგზე“ იმუშავა.

გამოფენები
2015 წლის ოქტომბერში ჰოგი კინორეჟისორ შანტალ აკერმანის კინოკარიერის მიმართ მიძღვნილი რეტროსპექციის, „ “, ერთ-ერთი კურატორი იყო. რეტროსპექცია 3 გალერეაში გაიმართა.

ჰოგმა 2011 წელს ადამ რობერტსთან ერთად კინო-კოლექტივი დააარსა. ინტერვიუში ჰოგმა თქვა, რომ „ახალმა თაობამ არ იცის ისეთი რეჟისორების შესახებ, როგორიცაა, მაგალითად, ტარკოვსკი. ეს იყო ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მოტივაცია ამ კოლექტივის ჩამოსაყალიბებლად“.

ფილმოგრაფია
ჭიჭიკო ჯანელიძე

ჭიჭიკო ჯანელიძე (დ. 13 ოქტომბერი, 1932, სოფ. სადმელი, ახლანდ. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი — გ. 25 აპრილი, 2021) — ქართველი გეოგრაფი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი (1971), დოცენტი.

ბიოგრაფია
ჭიჭიკო ჯანელიძემ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ეკონომიკური გეოგრაფიის სპეციალობით 1961 წელს. 1964–81 წლებში მუშაობდა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში. აქვე გაიარა ასპირანტურის კურსი გეომორფოლოგიის სპეციალობით. საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1971 წელს თემაზე: „საქართველოს ფიზიკურ-გეოგრაფიული პირობების განვითარება ჰოლოცენში“.