iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პეირითოე

პეირითოე — სახელოვანი ლაპითი გმირი, ზევსის ან იქსიონის და დიას შვილი, პოლიპეტეს მამა და თესევსის მეგობარი. ლარისელმა (თესალიელმა) გმირმა ლაპით ატრაქსის მშვენიერი ასული ჰიპოდამეა შეირთო ცოლად. ქორწილში თესევსთან და სხვა გმირებთან ერთად დაპატიჟა ავხორცი კენტავრები. როდესაც ველური კენტავრი ევრიტიონი დათვრა პატარძლის გატაცება მოიწადინა, ჩაავლო კიდეც ხელი და გაიქცა, მაგრამ თესევსი დაეწია და სპილენძის თუნგით გაუპო თავი. სხვა კენტავრები სხვა ქალებს დაერივნენ, მაგრამ ლაპითების ტომი წამოიჭრა და გაიმართა საჭინელი ბრძოლა. კენტავრებმა სვეტივით ჩაჭედეს მიწაში კენევსი და ძირფესვიანად მოთხრილი ხეებით დაფარეს, რადგან სხვანაირად მისი ძლევა არ შეიძლებოდა. ბოლოს ველური კენტავრები მაინც დამარცხდნენ. თესევსი და პეირითოე ასევე ერთად მონაწილეობდნენ კალიდონის ნადირობასა და ამაძონებთან ბრძოლაში.

როდესაც თესევსმა დაკარგა ცოლი — ანტიოპე და პეირითოემ ჰიპოდამია, მეგობრებმა თესევსისათვის ნორჩი ელენე მოიტაცეს, ხოლო პეირითოესთვის ქვესკნელის ქალღმერთ პერსეფონეს მოტაცება სცადეს. ისინი ჩავიდნენ ტენარეს კონცხის ხვრელიდან ან ატიკის ჩასასვლელიდან და დიდი ჯაფით მიაღწიეს დედოფალთან, მაგრამ ჰადესმა გაიგო და გმირებს ლეთას ტახტზე დასხდომა უბრძანა. დასხდნენ და ვეღარ ადგნენ: რგოლებად დახვეულმა დრაკონებმა დააკრეს სამუდამოდ ან ჰადესმა ორივე კლდეზე მიაჯაჭვა. ქვესკნელში ჩასულმა ჰერაკლემ იხსნა თესევსი, პეირითოე კი სამუდამოდ ჰადესში დარჩა, რადგან როდესაც ჰერაკლე მიუახლოვდა, მიწა იძრა. სხვა ვერსიით, ჰადესმა კერბერს უბრძანა პეირითოოსის მოკვლა, თესევსი კი კლდეს დააკრა.
სცინტილატორი

სცინტილატორები არიან გამჭვირვალე სხეულები, რომლებშიც იონიზაცია იწვევს თვალით ხილვადი სინათლის (ასევე შესაძლოა ულტრაიისფერი სინათლის) გამოსხივებას.

როდესაც სცინტილატორს მოხვდება დიდი ენერგიის მქონე , ან ნაწილაკი, იგი გამოიწვევს სცინტილატორის კრისტალური სტრუქტურიდან ელექტრონის ამოგდებას, რომელიც თავისმხრივ იწყებს სცინტილატორსში ენერგიის მილევამდე მოძრაობას, ეს ელექტრონი მთელი თავისი მოძრაობის ტრაექტორიაზე განიცდის სცინტილატორის სხვა ატომების ელექტონებთან დაჯახებებს, რის შედეგადაც ნაწილი ენერგიისა სხვა ელექტრონებსაც გადაეცემათ, რომელთაც ასევე შესაძლებელია დატოვონ საკუთარი ადგილი, რაც იწვევს ატომთა იონიზაციას. იონიზაციის პროცესს მყისიერად მოჰყვება რეკომბინაცია, რისი შედეგიც არის სინათლის გამოსხივება. მთელი ეს პროცესი შეიმჩნევა , როგორც ხანმოკლე სინათლის გამონათება, რომლის ინტენსიურობა დამოკიდებულია იონიზაციის გამომწვევი გამოსხივების სახეობაზე. საკმარისად დიდი ენერგიის მქონე , ან ნაწილკის დროს სცინტილატორის მიერ გამონათებული სინათლის ინტენსიურობა პროპორციულია ამ ნაწილაკის ენერგიისა.

პრაქტიკულად არსებობს 3 ტიპის სცინტილატორები:

კრისტალები: , , 2, 
პლასტმასი: 102, 105, ..., , ,...
თხევადი: 213,... (თან ერთვის სპეციალური ელემენტები)
საკერავი მანქანა

საკერავი მანქანა — ქსოვილის ნაწარმის ნაჭრების ერთმანეთთან მიერთების, მიმაგრებისა და დამუშავების პროცესების შესრულების ტექნიკური მოწყობილობა. საკერავი მანქანები გამოიგონეს პირველი ინდუსტრიული რევოლუციის პერიოდში ტანსაცმლის სამკერვალო ფაბრიკებში ხელით შესასრულებელი სამუშაოს მოცულობის შესამცირებლად. პირველი საკერავი მანქანის მოგონებას მიაწერენ ინგლისელ თომას სეინტს 1790 წელს. მას შემდეგ საკერავი მანქანები მნიშვნელოვნად დაიხვეწა, რამაც შესაძლებელი გახადა ქსოვილისა და ტანსაცმლის მრეწველობის პროდუქტიულობისა და წარმადობის მნიშვნელოვნად გაუმჯობესება.
ბასილისკო

ბასილისკო (ლათ. ; — პატარა მეფე) — მითოლოგიაში არსება მამლის თავით, ბაყაყის თვალებითა და ტანით და გველის კუდით. (თუმცა ხშირად ითვლება, რომ მასში დომინერებს გველის ნაწილი). ბასილისკოები რამდენიმეჯერ ნახსენებია ბიბლიაში. შუა საუკუნეებში მათ რეალურ ცხოველებად თვლიდნენ. ასევე ითვლება, რომ ამ არსებებს ჰქონდათ შხამიანი სუნთქვა და კლანჭები, ასევე არსებობდა ვარაუდი, რომ ბასილისკოს თვალებში ჩახედვა ჩამხედს აქვავებდა. ბასილისკოს ტრადიციულად კლავდა მხოლოდ მამლის ყივილი. ასევე გველკუდა არსება ითვლება გველთა მეუფედ.
დინამო კიევი (საფეხბურთო კლუბი)

დინამო — უკრაინის საფეხბურთო კლუბი ქალაქ კიევიდან. დაარსდა 1927 წელს, შექმნის ინიციატორები იყვნენ სერგეი ბარმინსკი და ნიკოლაი ხანიკოვი. ასპარეზობს უკრაინის პრემიერლიგაში. საშინაო მატჩებს ატარებს კიევის ოლიმპიური სტადიონზე, რომელიც 70 050 მაყურებელს იტევს.

ის ერთ-ერთია იმ ორი კლუბიდან (მოსკოვის „დინამოსთან“ ერთად), რომელსაც სსრკ-ის ყველა ჩემპიონატში აქვს მონაწილეობა მიღებული. პირველი ოფიციალური მატჩი გაიმართა 1928 წლის 17 ივლისს, ოდესის „დინამოს“ წინააღმდეგ. მატჩი ფრედ ანგარიშით 2:2 დასრულდა.

ჯილდოები
ევროტურნირები
თასების მფლობელთა თასი: 2
1975, 1986

უეფა-ს სუპერ თასი: 1
1975

საშინაო ტურნირები
უკრაინის ჩემპიონატი: 17 (რეკორდი)
1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2003, 2004, 2007, 2009, 2015, 2016, 2021, 2025

უკრაინის თსი: 13 (რეკორდი)
1993, 1996, 1998, 1999, 2000, 2003, 2005, 2006, 2007, 2014, 2015, 2020, 2021

უკრაინის სუპერთასი: 9
2004, 2006, 2007, 2009, 2011, 2016, 2018, 2019, 2020

სსრკ-ის ჩემპიონატი: 13 (რეკორდი)
1961, 1966, 1967, 1968, 1971, 1974, 1975, 1977, 1980, 1981, 1985, 1986, 1990

სსრკ-ის თასი: 9
1954, 1964, 1966, 1974, 1978, 1982, 1985, 1987, 1990

სსრკ-ის სუპერთასი: 3 (რეკორდი)
1980, 1985, 1986

ამხანაგური ტურნირები
სანტიაგო ბერნაბეუს თასი: 1
1986

თანამეგობრობის თასი: 4
1996, 1997, 1998, 2002

გამოჩენილი მწვრთნელები
უკრაინის ჩემპიონატში

ფეხბურთელთა მიღწევები
ბომბარდირები
სხვა – ნაციონალური სუპერთასი

ყველაზე გამოჩენილები
სხვა – ეროვნული სუპერთასი
იონი

იონები — ელექტრულად დამუხტული ატომები ან ატომთა ჯგუფები (მოლეკულები, რადიკალები და სხვა), რომლებიც წარმოიქმნება მათ მიერ ელექტრონების (ან სხვადასხვა დამუხტული ნაწილაკის) დაკარგვის ან შეძენის შედეგად. მაიკლ ფარადეიმ 1834 წელს, როდესაც იკვლევდა მჟავების, ტუტეებისა და მარილების წყალხსნარებზე ელექტრული დენის მოქმედებას, დაუშვა, რომ ასეთი წყალხსნარების ელექტროგამტარობა განპირობებულია იონების მოძრაობით. დადებითად დამუხტულ იონებს, რომლებიც ხსნარებში უარყოფითი პოლუსისაკენ (კათოდისაკენ) მოძრაობენ, ფარადეიმ კათიონები უწოდა, ხოლო უარყოფითად დამუხტულებს, რომლებიც დადებითი პოლუსისაკენ (ანოდისაკენ) მოძრაობენ, — ანიონები. ამის შესაბამისად იონების მუხტის ნიშანი ან დადებითია, ან უარყოფითი, მუხტის სიდიდე დამოკიდებულია ატომის მიერ დაკარგული ან შეძენილი ელექტრონების რაოდენობაზე. მაგ., +, +, 3+, −, 42−. იონები გვხვდება ნივთიერების ყველა აგრეგატულ მდგომარეობაში — აირებში, სითხეებში, კრისტალებში.
ორბოძალი

ორბოძალი — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში. მდებარეობს მდინარეების მეჯუდისა და პატარა ლიახვის წყალგამყოფ სამების ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1953 მ. აგებულია ზედაცარცული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით, სამხრეთ და დასავლეთ კალთა ციცაბოა, დანარჩენი — დამრეცი, შემოსილია მეორეული სუბალპური მდელოთი.
ორგანი (სამხედრო)

ორგანი — მრავალლულიანი ქვემეხი, რომელსაც იყენებდნენ სხვადასხვა არმიაში საუკუნისა და საუკუნის დასაწყისში. სახელწოდება ორგანი წარმოიშვა სასულე მუსიკალური ინსტრუმენტ ორგანთან ორგანის გარეგნული მსგავსების გამო. ორგანს განსაკუთრებულ ლილვზე ან ჩარჩოებზე რამდენიმე რიგად დამაგრებული 6-იდან 24-მდე და მეტი ლულა ჰქონდა (თოფები, პატარა მორტირები, მცირე კალიბრის ქვემეხები). ლულის ფალიები ყოველ რიგში საერთო ღარით ერთდებოდა, რაც შესაძლებელს ხდიდა ერთდროულ გასროლას. მას შემდეგ, რაც ფინთიხი გამოიგონეს ორგანი ხმარებიდან გამოვიდა.
გაგრა (საფეხბურთო კლუბი)

საფეხბურთო კლუბი გაგრა — საფეხბურთო კლუბი ქალაქ თბილისში, საქართველოს თასის გამარჯვებული 2011 და 2020 წლებში.

ისტორია
2003–04 წლებში გუნდი, რომელიც შემდეგ გაგრის სახელით გამოვიდა, ჭაბუკთა ლიგაში ასპარეზობდა ლოკომოტივის სახელით. კლუბი 1985–86 წლებში დაბადებული ახალგაზრდებით იყო დაკომპლექტებული. სწორედ ამ წელს უეფამ პირველად ჩაატარა ჭაბუკთა ლიგა საქართველოში და კლუბმა გამოსვლა ჩემპიონობით დაასრულა. საფეხბურთო კლუბ გაგრის ჩამოყალიბების იდეა უკვე არსებობდა. იდეა ეკუთვნოდა უკრაინაში მოღვაწე ქართველ ბიზნესმენ ბესო ჩიხრაძეს. 2004 წელს, ივლისში დღის წესრიგში დადგა კლუბის სახელწოდების საკითხი. გუნდს დაერქვა გაგრა, რადგან პრეზიდენტი ბესო ჩიხრაძე წარმოშობით გაგრიდან იყო.

პირველ ლიგაში გაგრა ცხრილის ზედა ნაწილში დამკვიდრდა, მაგრამ უმაღლესში გადასვლას ვერ ახერხებდა. 2007 წელს გაგრა ფლეი-ოფში დამარცხდა საჩხერის ჩიხურასთან, 2008 წელს – ცხინვალის სპარტაკთან, მაგრამ გამომდინარე იქიდან, რომ პირველი ლიგის გამარჯვებულ „ჭიათურას“ არ აღმოაჩნდა მყარი ფინასური გარანტიები, მის ნაცვლად უმაღლეს ლიგაში გაგრა გადავიდა. გუნდმა პირველივე მატჩი სენსაციით დაიწყო, მან მოქმედი ჩემპიონი თბილისის დინამო დაამარცხა. გაგრამ უმაღლეს ლიგაში ორი სეზონი გაატარა და შემდეგ პირველ ლიგაში დაქვეითდა. 2011 წლის სეზონი გუნდმა კარგად ჩაატარა, მოიგო პირველი ლიგა და გახდა საქართველოს თასის გამარჯვებული, დაამარცხა რა ფინალში „ტორპედო ქუთაისი“.

2020 წლის სეზონში „გაგრა“ მეორედ დაეუფლა დავით ყიფიანის სახელობის თასს: გათამაშების 1/16 ფინალში 4-0 დაამარცხდა ფოთის კოლხეთი-1913, შემდეგ — 1-0 ბათუმის დინამო, მომდევნო ეტაპებზე კი პენალტების სერიაში სძლია გორის დილას, საბურთალოს და სამგურალს.

ევროთასებზე გამოსვლა
საქართველოს თასის გამარჯვებულმა „გაგრამ“ 2011-12 წ. უეფა-ს ევროპა ლიგის გათამაშებაზე მონაწილეობის უფლება მოიპოვა. მეორე საკვალიფიკაციო ეტაპზე მას მეტოქედ კვიპროსის ანორთოსისი ერგო, რომელთანაც ორი მატჩის ჯამში 2-3 დამარცხდა.

2020 წელს თასის მოგების შედეგად გუნდი უეფას კონფერენს ლიგის სადებიუტო 2021-22 წწ.სეზონში გამოვა.

ტიტულები
საქართველოს თასის მფლობელი: 2010-11 და 2020.

შემადგენლობა
მწვრთნელები
შტაბი
პრეზიდენტი - ბესო ჩიხრაძე
დირექტორი - გოდერძი ჩიხრაძე
პრესატაშე - მიხეილ აფხაზავა
ბუღალტერი - თემურ ბულისკერია
უსაფრთხოების ოფიცერი - გოგა ვაშაკიძე
ადმინისტრატორი - ჯონი ჩაკვეტაძე
სელექციონერი - ლერი გაბესკირია

მთავარი მწვრთნელი - ანატოლი პისკოვეცი
მეორე მწვრთნელი - ზვიად ჯელაძე
დუბლის მწვრთნელი - თეიმურაზ ჩხაიძე
მეკარეების მწვრთნელი - დავით მამარდაშვილი
ფიზმომზადების მწვრთნელი - შალვა ნადირაძე
ექიმი - ზურაბ ლომინაძე
ფიზიოთერაპევტები- ლაშა ტატაშვილ, როლანდ ხვადაგიანი
ბავშვთა გუნდის მწვრთნელი - პაატა გოცირიძე

კლუბს ჰყავს დუბლშემადგენლობა და ასაკობრივი ნაკრებები 1991-92, 1993-94, 1995-96 წლებში დაბადებული ფეხბურთელებისთვის. კლუბს აქვს ახალგაზრდული ფეხბურთის განვითარების საკუთარი პროგრამა.

გაგრას ბომბარდირები
ზებუნებრივი (ტელესერიალი)

„ზებუნებრივი“ — ამერიკული დრამა-საშინელებათა ჟანრის სატელევიზიო სერიალი, მთავარ როლებში ჯენსენ ეკლსითა (დინ ვინჩესტერი) და ჯარედ პადალეკით (სემ ვინჩესტერი). ისინი არიან ძმები, რომლებიც ნადირობენ დემონებსა და სხვა პარანორმალურ არსებებზე. გადაღებები მიმდინარეობს კანადის ქალაქ ვანკუვერში. სერიალის დებიუტი 2005 წლის 13 სექტემბერს, ტელეკომპანია -ს ეთერში შედგა, ამჟამად კი -ს ტელეარხზე გადის. მეორე სეზონი 2008 წლის 28 სექტემბერს გამოვიდა, მესამე კი 2007 წლის 4 ოქტომბერს. 2007 წლის 5 დეკემბერს სერიალის პროდუქცია შეჩერდა 2007-2008 წლის ე.წ. მწერალთა გაფიცვის გამო. ამ დროისათვის მხოლოდ მე-12 სერიის გადაღება იყო დასრულებული. 2008 წლის აპრილ-მაისში გამოვიდა კიდევ 4 სერია და საბოლოო ჯამში მესამე სეზონმა 16 სერია გააერთიანა, თუმცაღა ოცდაორის გადაღება იგეგმებოდა. 2008 წლის 18 სექტემბერს გამოვიდა სერიალის რიგით მეოთხე სეზონი. 2009 წლის 24 თებერვალს შედგა მეხუთე სეზონის დებიუტი. მეექვსე სეზონის პრემიერა გაიმართა 2010 წლის 24 სექტემბერს. მეშვიდე სეზონის 2011 წლის 23 სექტემბერს.2012 წლის 3 ოქტომბერს შედგა მერვე სეზონის პრემიერა. მეცხრე სეზონის პრემიერა 2013 წლის 8 ოქტომბერს შედგა. 2014 წლის 13 თებერვალს სერიალი ოფიციალურად გაგრძელდა მეათე სეზონამდე.

სერიალის მიმოხილვა
ძმებს დინ და სემ ვინჩესტერებს განსაკუთრებული ნიჭი აქვთ. სემი ცდილობს ნორმალური ცხოვრების მოწყობას მის მეგობარ გოგონასთან ერთად, მაგრამ როდესაც ვინჩესტერები იგებენ რომ მათი მამა უგვზოუკვლოდ დაკარგულია, ისინი მაშინვე საძიებლად მიემართებიან. ახლა მათი ცხოვრების აზრი არაამქვეყნიური არსებებზე ნადირობაა.
ნიკოლა ფლამელი

ნიკოლა ფლამელი (; ტრადიციულად დ. 1330 — გ.1418, პონტუაზის მიდამოებში, პარიზის მახლობლად) — ფრანგი ალქიმიკოსი.

დაიბადა ღარიბ ოჯახში. მშობლები ახალგაზრდობაშივე დაეღუპნენ. მშობლების სიკვდილის შემდეგ ნიკოლა გადავიდა საცხოვრებლად პარიზში და დაიწყო იქ მუშაობა.

ქორწინების შემდეგ, მას შემდეგ რაც ფლამელი გახდა წიგნების მაღაზიის მფლობელი, მან წაიკითხა "აბრაამის წიგნი". იგი 20 წლის განმავლობაში ცდილობდა ამ წიგნის "დაფარული შინაარსი" ამოცნობას. წიგნის ეს ნაწილი იყო იუდეველთა ენაზე დაწერილი და იმისათვის, რომ ფლამელს გაეგო თუ რა ეწერა მაში, იგი საიდუმლოდ დადიოდა ესპანეთში იუდეველთა საზოგადოებაში (იმ დროს ებრაელებს ეკრძალებოდათ ცხოვრება საფრანგეთში). ამის შემდეგ წარმოიშვა მითი, თითქოს და ფლამელმა ამოიცნო ფილოსოფიური ქვის საიდუმლო. ეს მითი გამყარდა იმით, რომ ფლამელმა დიდ ხანს იცოცხლა.

1382 წელს ფლამელი გახდა დაახლოებით 30 სახლისა და ნაკვეთის მფლობელი. იგი განაგებდა რამდენიმე ფონდს და ეხმარებოდა ხელოვნების განვითარებასა და ეკლესიების მშენებლობას. 1402 წელს გარდაიცვალა ფლამელის ცოლი, ხოლო თავად ფლამელი — 1418 წელს. მას წინასწარ ჰქონდა ნაყიდი საფლავი სან-ჟაკ-ლა-ბუშერის ეკლესიაში. იმის გამო, რომ ფლამელს არ ჰყავდა შვილები, მან მთელი მისი ქონება სან-ჟაკ-ლა-ბუშერის ეკლსიას შესწირა. ფლამელის გარდაცვალების შემდეგ წარმოიშვა ლეგენდა, თითქოს ფლამელმა მოახდინა სიკვდილის ინსცენირება და მის ცოლთან ერთად სადღაც გაუჩინარდა. ზოგი ამბობდა, რომ მათ შეამჩნიეს ფლამელი. მაგ: საუკუნეში პოლ ლუკი გვიყვება, რომ იგი უბრალოდ სეირნობდა ბაღში და შეხვდა ერთ ახალგაზრდას, რომელიც აცხადებდა, რომ 3 თვის წინ მას ფლამელი უნახავს. თუ ეს სიმართლეა იმ დროისთვის ფლამელი 300 წლის უნდა ყოფილიყო.

 წელს სერ მორსელი აცხადებდა, რომ მან ნახა ფლამელი მიწისქვეშა ლაბორატორიაში, რომელიც, მისი თქმით სრულიად იყო იზოლირებული გარე სამყაროსგან.

1761 წელს ფლამელი და მისი მეუღლე "შეამჩნიეს" პარიზის ოპერასთან, მათთან ერთად იყო მათი შვილი, რომელიც ჭორების მიხედვით დაბადებული იყო ინდოეთში.

ნიკოლა ფლამელმა დაწერა ანდერძი შიფრების მეშვეობით, გასაღები კი მის დისშვილს გადასცა. თითო ასოს, შიფრში 4 ამონახსნი ჰქონდა. ნიკოლას დისშვილმა დიდი დრო მოანდომა შიფრის ამონხსნას, რადგან სულ იყო 96 ტიპის სიმბოლო. ამოხსნის შემდეგ აღმოჩნდა, რომ იქ ეწერა "ფილოსოფიური ქვის" მომზადების წესი. მან ასევე ანდერძში სთხოვა მის დის შვილს, რომ მომზადების საიდუმლო თავადაც საფლავში ჩაეტანა.
გამა-გამოსხივება

გამა-გამოსხივება (-გამოსხივება) — მაიონებელი ელექტრომაგნიტური გამოსხივება. გამა-გამოსხივებას მეტად მცირე ტალღის სიგრძე (\ \ 10^{-8} სმ) და ამის გამო მკვეთრად გამოსახული კორპუსკულური თვისებები აქვს.

გამა-გამოსხივება წარმოიქმნება რადიოაქტიურო ბირთვებისა და ელემენტარული ნაწილაკების დაშლისას, ნაწილაკ-ანტინაწილაკის წყვილის ანიჰილაციისას, აგრეთვე სწრაფი დამუხტული ნაწილაკების გავლისას ნივთიერებაში.

რადიოაქტიური ბირთვების დაშლის დროს გამა-გამოსხივება მიიღება ბირთვის აგზნებული დონიდან ძირითად ან დაბალ აგზნებულ დონეზე გადასვლისას ენერგიის ისეთ არეში, სადაც ბირთვიდან ნუკლონების გამოტყორცნა შეუძლებელია. ამ შემთხვევაში - კვანტის გამოსხივება ბირთვის მასური რიცხვის და ატომური ნომრის შეუცვლელად ხდება. გამა-გამოსხივების ენერგეტიკული სპექტრი ხაზოვანია ბირთვის დონეთა დისკრეტულობის გამო. ზოგიერთი ელემენტარული ნაწილაკის დაშლისას გამოსხივდება დიდი ენერგიის -კვანტები.

-გამოსხივების ურთიერთქმედება მატერიასთან
რადგანაც ფოტონები (ამ შემთხვევაში საუბარია -ნაწილაკებზე) მუხტს არ ატარებენ, ამიტომ ისინი მატერიაში შეღწევისას ცოტათი ნაკლებად ურთიერთქმედებენ ატომებთან და მათ ელექტრონებთან შესაბამისად მათ გააჩნიათ დიდი შეღწევადობა, ვიდრე -ს ან -ნაწილაკს (იგულისხმება ან გამოსხივება). პატარა ენერგიებისას გამა გამოსხივების გამჭოლუნარიანობა არის მატერიაზე დამოკიდებული (დაახ.: –8-10–11 სმ ფარგლებში იცვლება. -სხივებს აქცს ნივთიერების განჭოლვის დიდი უნარი. მათ შეუძლიათ 30 სმ სისქის რკინის ფირფიტის განჭოლვაც კი.
კომპტონის ეფექტი

კომპტონის ეფექტი არა არის დრეკადი გაბნევით ცნობილი, იხ. ინგლისური ვიკიპედია
კომპტონის ეფექტი — თავისუფალ ელექტრონებზე ელექტრომაგნიტური გამოსხივების დრეკადი გაბნევა, რასაც თან ახლავს ტალღის სიგრძის გადიდება; აღმოაჩინა ართურ კომპტონმა 1922 წელს. კვანტური თეორიის თანახმად, ელექტრომაგნიტური ტალღების გაბნევა დამუხტულ ნაწილაკებზე განიხილება როგორც ნაწილაკისა და ელექტრომაგნიტური ველის კვანტის — ფოტონის დაჯახების შედეგი.

კომპტონის ეფექტი თავს იჩენს, როდესაც გამა კვანტს გააჩნია დაახ.: 2-მდე (მეგა ელექტრონული ვოლტი) ენერგია. აქაც, ისევე როგორც ფოტოეფექტის დროს, ადგილი აქვს დაჯახებების შედეგად ენერგიის გადაცემას, მაგრამ ფოტონი მხოლოდ მისი ენერგიის ნაწილს გადასცემს ელექტრონს, თვითონ კი დრეკადულად გაიბნევა (აირეკლება, ფრენის ტრაექტორიას შეიცვლის). ესეიგი ფოტონი არ გასცემს მთელ თავის ენერგიას და არ შთაინთქმება დაჯახებისას. აქედან გამომდინარე შეიძლება ითქვას, რომ კომპტონის ეფექტი გამოსხივების (ამ შემთხვევაში გამა გამოსხივებაზეა საუბარი) ინტენსიურობას არ ამცირებს — ამ დროს გამა კვანტი კარგავს მხოლოდ ნაწილს ენერგიისას, ეს კი მას „გრძელ ტალღოვან“ გამა კვანტად აქცევს და უცვლის ფრენის მიმართულებას.

აღსანიშნავია ისიც, რომ თუ გამა კვანტის ენერგია = /, სადაც = აქედან გამომდინარეობს → = / აქ ნათლად ჩანს, რომ გამა კვანტის ენერგია და ტალღის სიგრძე უკუპროპორციულ დამოკიდებულებაშია ერთმანეთთან, ეს კი ხსნის ზემოთ მოხსენებულ ფრაზას, რომ როდესაც გამა კვანტის ენერგია მცირდება იგი ხდება გრძელ ტალღოვანი.

 = ' + კინ -
ორთაღი

ორთაღი ( — ამხანაგობა, ასოციაცია) — - საუკუნეების საქართველოში საკრედიტო-სავაჭრო ასოციაცია, რომელიც სესხად გასცემდა ფულსა და საქონელს (გირაოდ იტოვებდა სესხის ამღების უძრავ ქონებას და იღებდა სარგებელს).

- საუკუნეების საქართველო მსოფლიო კომერციულ ცხოვრებაში იყო ჩართული. თბილისში ორთაღის სახით მოქმედებდა მსხვილი საკრედიტო-სავაჭრო ასოცოაცია, რომლის შესახებ ცნობა დაცულია კახა თორელის მიერ 1259 რკონის ეკლესიისადმი გაცემულ სიგელში: „... წავედი, ორტაღთაგან ლარი და თეთრი ავიღი. ვარებადი და ვყიდდი თუალსა მარგალიტსა და ზარქაშსა“. ვაჭრობა კი მოგებას იძლეოდა „... ორტაღთა მათი (ნასესხები — პაატა გუგუშვილი) ხელთავე მივსცი. ... ხოვლისა ფასი მითა მოვიგე და ვიყიდე ხოვლე“. ამგვარად, იმდროინდელ საქართველოში შუასაუკუნეობრივ, ე.ი. ემბრიონულ ფორმებში განვითარებული იყო როგორც იპოთეკური, ისე კომერციული კრედიტი, რომელიც მევახშური კრედიტის ფორმით არსებობდა.
ფოტოეფექტი

ფოტოეფექტი — ელექტრონების ემისია, როდესაც მატერიალს ხვდება ელექტრომაგნიტური გამოსხივება, როგორიცაა სინათლე. ამ მოვლენისას გამოსხივებულ ელექტრონებს ფოტოელექტრონები ეწოდებათ. ამ ფენომენს სწავლობს კონდენსირებული გარემოს ფიზიკა, მყარი მდგომარეობის ქიმია და კვანტური ქიმია, რათა შეისწავლონ ატომების, მოლეკულების და მყარი სხეულების მახასიათებლები. ეს ეფექტი ასევე გამოიყენება ელექტრონიკაში და სპეციალიზებულია სინათლის შემჩნევისთვის და ელექტრონების ზუსტ დროს ემისიისთვის.

ამ ეფექტის ექსპერიმენტული შედეგები არ ემთხვევა კლასიკურ ელექტროდინამიკას, რომლის მიხედვითაც უწყვეტი სინათლის ტალღა ელექტრონებს ენერგიას აწვდის, ელექტრონების გამოსხივება კი ხდება მაშინ, როდესაც მათ საკმარისი ენერგია დაუგროვდებათ. ცვლილება სინათლის ინტენსივობაში, ანუ ელექტრული ველის დაძაბულობაში თეორიულად გამოიწვევდა ცვლილებას გამოსხივებული ელექტრონების კინეტიკურ ენერგიაში, რის შედეგადაც, საკმარისად მკრთალი სინათლის გამოყენებისას მოხდებოდა ელექტრონების დაგვიანებული ემისია. ამის მიუხედავად, ექსპერიმენტულმა შედეგებმა აჩვენეს, რომ ელექტრონები ემისიას იწყებენ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ სინათლის სიხშირე კონკრეტულ ზღვარს ცდება, სინათლის ინტენსივობას და კონტაქტის ხანგრძლივობას მნიშვნელობა არ აქვს. რადგან დაბალი სიხშირის და მაღალი ინტენსივობის მქონე სინათლის სხივი ვერ მოიკრიბავდა საკმარის ენერგიას ფოტოელექტრონების წარმოებისთვის, ალბერტ აინშტაინმა ივარაუდა, რომ სინათლის სხივი არ არის მხოლოდ სივრცეში გავრცელებადი ტალღა, არამედ დისკრეტული ენერგიის პაკეტების (ნაწილაკების) გროვა, რომლებსაც ფოტონებს ვუწოდებთ.

ტიპური მეტალიდან გამტარი ელექტრონების ემისიისთვის რამდენიმე ელექტრონვოლტი სინათლის კვანტაა საჭირო, რომელიც პატარა სიგრძის მქონე ხილვად და ულტრაიისფერ სინათლეს შეესაბამება. უკიდურეს შემთხვევებში, ემისიას იწვევენ ფოტონები რომელთა ენერგიაც ნულს უახლოვდება, ეს ხდება სისტემებში სადაც ურთიერთკავშირი ელექტრონებს შორის უარყოფითია და ემისია ხდება აქტიური მდგომარეობიდან , ან რამდენიმე ათასი კილოელექტრონვოლტი ფოტონი მაღალი ატომური რიცხვის მქონე ელემენტებში არსებული ბირთვის ელექტრონებისთვის. ფოტოეფექტის შესწავლამ ხელი შეუწყო მნიშვნელოვანი ნაბიჯების გადადგმას სინათლის და ელექტრონების კვანტური ბუნების შეცნობაში, ასევე ხელი შეუწყო ტალღა-ნაწილაკის დუალობის ცნების ჩამოყალიბებას. სხვა ფენომენები, რომლებშიც სინათლე ზეგავლენას ახდენს ელექტრული მუხტის მოძრაობაზე არიან ფოტოგამტარობის ეფექტი , ფოტოვოლტური ეფექტი და ფოტოელექტროქიმიური ეფექტი .
ბორეადები

ბორეადები — ქარის ღმერთის ბორეასისა და ორითიას ფრთოსანი შვილები – ძეტე და კალაისი, უშიშარი და სწრაფი გმირები, არგონავტები, რომელთაც თავიანთი სიძე, ბრმა მეფე ფინევსი იხსნეს მტაცებელი ჰარპიებისაგან, სანოვაგეს რომ უსანსლავდნენ: სდიეს, დაეწივნენ და მოკლეს ან ღმერთების გადაწყვეტილების თანახმად გაუშვეს იმ პირობით, რომ ფინევსს აღარ შეაწუხებდნენ. გვიანდელი ვერსიით, ძმები კუნძულ ტენოსზე მოკლა ჰერაკლემ იმის გამო, რომ არგონავტებს მისი ტყეში დატოვება ურჩიეს და კოლხეთში მოლაშქრე გმირებს ჩამოაცილეს, როდესაც დაკარგულ ჰილასს ეძებდა. სხვა ვერსიით ბორეადები ვერ დაეწივნენ ჰარპიებს და დაიღუპნენ, რადგან ასეთი იყო განგების გადაწყვეტილება. მაშინ ისინი ვერ მოხვდებოდნენ კოლხეთში, მაგრამ ამას გადაჭრით უარყოფს მთავარი წყარო – როდოსელის „არონავტიკის“ შინაარსი.
ორთაყარა

ორთაყარა — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მყინვარების ჩრდილოეთი წანერის (მდინარე ენგურის აუზი) და ბეზენგის (მდინარე ბაქსანის აუზი) წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4345 მ. ორთაყარა აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებითა და კრისტალური ფიქლებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი.
ორთაჭალა

ორთაჭალა — ძველი თბილისის ერთ-ერთი უბანი თბილისის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში (კრწანისის რაიონი). სახელწოდება „ორთაჭალა“ 2 სიტყვის ნაერთია: თურქ. „ორთა“ (ქართ. „შუა“) და ქართ. „ჭალა“, ე. ი. „შუაჭალა“. ორთაჭალას „ჭალის ბაღსაც“ ეძახდნენ (ვახუშტი ბატონიშვილი, ს.). თავდაპირველად ერქვა კუნძულს, რომელსაც ორად განტოტილი მდინარე მტკვარი წარმოქმნიდა. საუკუნეში მდინარე მტკვრის მარჯვენა მხარის მიმდებარე უბანსაც ორთაჭალა ეწოდა. ამავე საუკუნეში ორთაჭალა თბილისელთა დასასვენებელ და გასართობ ადგილად იქცა. 1954 წელს ორთაჭალის უბანში მდინარე მტკვარზე აშენდა ჰიდროელექტროსადგური „ორთაჭალჰესი“.
აპოლონიოს როდოსელი

აპოლონიოს როდოსელი (; დ. ძვ. წ. 295 — გ. ძვ. წ. 215) — გამოჩენილი ალექსანდრიელი ეპიკოსი, სწავლული, პოეტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ძვ.წ. 295 წელს ალექსანდრიაში. იყო კალიმაქეს მოწაფე და შემდეგ მეტოქე. მერე ლიტერატურულ მოქიშპეებს გაერიდა, როდოსზე გადასახლდა და დაამუშავა „არგონავტიკის“ პირველი ვარიანტი, რომელიც კალიმაქემ და სხვა მოღვაწეებმა სასტიკად გაუკრიტიკეს. ამიტომ შექმნა ახალი ვარიანტი, რამაც დიდად განუთქვა სახელი. ეს წიგნი მრავალგზის ითარგმნა თითქმის ყველა ევროპულ ენაზე და იმდენად მნიშვნელოვანია, რომ როდოსელ მგოსანს თვით ვალერიუს ფლაკუსი და ვერგილიუსი ბაძავდნენ, იყენებდნენ და სწავლობდნენ. მართალია, მან სრულყოფილი ოსტატობით ვერ განახორციელა გაბედული მიზანი, ჰომეროსის დიდი ეპოსი უნდა აღვადგინოო, მაგრამ მისმა ეპოსმაც ლიტერატურის ისტორიაში წარუშლელი კვალი დატოვა და წყაროს მნიშვნელობა შეიძინა.
არგო

არგო — არგონავტების ორმოცდაათნიჩბიანი გემი, რომელიც ათენას დახმარებით არგომ ააგო. მისივე სახელი ეწოდათ რჩეულ ბერძენ გმირებს, რომელნიც ამ გემით ჩავიდნენ კოლხეთში იასონის მეთაურობით, ოქროს საწმისის წასაღებად. მოძრავ კლდეებს – სიმპლეგადებს – არგომ ათენას შემწეობით გაასწრო, მაგრამ კიჩოს ნაწილი მაინც მოემსხვრა. ლაშქრობის შემდეგ დიდხანს იდგა სანაპიროზე, მაგრამ ბოლოს დაიმსხვრა და იასონიც გასრისა. ამ გემს ჰომეროსის ეპოქაში უკვე მთელი საბერძნეთი მოწიწებით იხსენიებდა.