iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მერი არჩერი

დემი მერი დორინ არჩერი ( დ. 22 დეკემბერი, 1944, ინგლისი, სარის საგრაფო) — ბრიტანელი მეცნიერი, სპეციალობით მზის ენერგიის გარდაქმნაში.

ახალგაზრობა და განათლება
მერი ვედენი დაიბადა ეფსომში, სარის საგრაფოში 1944 წლის დეკემბერში. მამისი იყო ჰაროლდ ვეიდენი პროფესიით ბუღალტერი და დედა დორინ კოქსი, ის იყო მათი უმცროსი ქალიშვილი. მისმა მშობლებმა 1937 წელს იქორწინეს .მერი ვედენი ჩელტენჰემის ქალთა კოლეჯში სწავლობდა, მანამდე სანამ ოქსფორდის წმინდა ანას კოლეჯში ქიმიის შესწავლას დაიწყებდა. მან ასევე განათლება მიიღო ლონდონის საიმპერატორო კოლეჯში - სადოქტორო პროგრამა ფიზიკურ ქიმიაში .

კარიერა
ოქსფორდის უნივერსიტეტში სწავლის დასრულების შემდგომ, მერი ვედენი მუშაობდა სამეცნიერო მკვლევარად სერ ჯორჯ პორტერის ხელმძღვანელობით ლონდონის სამეფო ინსტიტუტში. სწორედ ამ პერიოდში დაინტერესდა იგი ფოტოელექტროქიმიით, სწორედ ამ თემაზე მას არაერთი ნაშრომი ეკუთვნის, აგრეთვე აღნიშნულ თემასთან დაკავშირებით კითხულობდა ლექციებს.

1970-იანი წლების შუა პერიოდში იგი დაინიშნა მზის ენერგიის საერთაშორისო საზოგადოების დირექტორთა საბჭოში . 1984–1991 წლებში იყო კემბრიჯის მუზეუმის დირექტორი. 1988 წელს მერი არჩერი შეუერთდა სადაზღვევო კომპანიის ლოიდის საბჭოს, შემდეგ წელს გახდა ლოიდის გაჭირვების კომიტეტის თავმჯდომარე . მერი არჩერი აგრეთვე არის გაერთიანებული სამეფოს მზის ენერგიის საზოგადოების პრეზიდენტი, მასვე 2002 წელს მიენიჭა ინსტიტუტის მელშეტის მედალი .

მერი არჩერი 2012 წლამდე 10 წლის განმავლობაში იყო კემბრიჯის უნივერსიტეტის ჰოსპიტალსის „ “–ის თავმჯდომარე. უფრო ადრე კი იყო ადენბრუკის საავადმყოფოს აღმასრულებელი დირექტორი (1993–1999).

2005-2008 წლებში მერი არჩერი ხელმძღვანელობდა „“-ის მიერ დაფინანსებულ ინიციატივას, პროსტატის ლოკალიზებული სიმსივნით პაციენტებისთვის გადაწყვეტილების მიღების საშუალებების შესაქმნელად.

2007 წელს მას მიენიჭა ირლანდიის ქიმიის ინსტიტუტის .

ჯილდოები
მერი არჩერი 2012 წლის დედოფალ ელისაბედ -ის საიუბილეო საპატიო სიაში, არჩეული იქნა დეიმ მეთაურად და დაჯილდოვდა ბრიტანეთის იმპერიის ორდენით, ეროვნული ჯანდაცვის სიტემაში გაწეული ღვაწლისათვის .
ტერეზა ნორი

ტერეზა ჯიმი ფრანსინ ნორი (, დ.14 მარტი, 1946, საკრამენტო, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი დამნაშავე. მისჯილი აქვს უვადო პატიმრობა. სიკვდილამდე აწამა ორი შვილი.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
ტერეზა ნორი დაიბადა 1946 წლის 14 მარტს საკრამენტოში. ჯიმი და სვანი გაი კორესიბის ოჯახში იყო უმცროსი შვილი. ჯიმი ამზადებდა ყველს, ხოლო სვანი ფანქრებს.
1961 წლის 3 თებერვალს, ტერეზას დედა გულის შეტევისგან გარდაიცვალა, რამაც 14 წლის გოგოში დეპრესია გამოიწვია. შედეგად, ის აცხადებს, რომ დედინაცვლის მხრიდან ძალადობის მსხვერპლი იყო. ოჯახის მეგობრების ინფორმაციით, ტერეზა ჩაკეტილი ბავშვი იყო.

1962 წლის 29 სექტემბერს ცოლად გაჰყვა კლიფორდ კლაიდ სანდერსს. 1963 წელს მათ შეეძინათ პირველი შვილი - ჰოვარდ კლაიდი. 1964 წლის 7 ივნისს ნორმა ქმარი მოკლა, რაც აუცილებელ მოგერიებად წარმოადგგინა და უდანაშაულოდ იქნა მიჩნეული.
ქმრის სიკვდილის შემდეგ ურთიერთობა ჰქონდა რობერტო ბალოს ნორთან, რომლისგანაც გააჩინა ქალიშვილი - შეილუ გეი. 1965 წლის 7 სექტემბერს ნორსს გაჰყვა ცოლად და ქორწინებაში სულ შეეძინათ ოთხი შვილი: სიუზან მარლენი, უილიამ რობერტი, რობერ უოლესი და ტერეზა მერი.
მთლიანობაში ტერეზა ნორმა შეწყვიტა ურთიერთობა რობერტოსთან და რამდენჯერმე იქორწინა.

ბავშვებზე ძალადობა
დოკუმენტურ სერიალში „ “ ტერი ნორი ყვება, რომ დედა მას და მის დებს სასტიკად ექცეოდა, უმიზეზოდ სცემდა და სიგარეტს მათზე აქრობდა. ის ეჭვიანობდა მათი სილამაზის გამო. ვაჟებს კი გოგოების ცემას ასწავლიდა.
1983 წელს ტერეზამ სიუზანს ესროლა 22 კალიბრიანი იარაღიდან, თუმცა ტყვია გოგოს მკერდში გაჩერდა და ის გადარჩა. ნორს სამედიცინო დახმარებისთვის არ მიუმართავს და 1984 წელს თიორიდაზინისა და ლიქიორის გამოყენებით სცადა სიუზანის ტკივილის გაყუჩება და ტყვიის ამოღება. ინტრუმენტების არასტერილურობამ გამოიწვია სიყვითლე, რაც სიგიჟის ნიშნების გამოხატვაში გადაიზარდა. ამის გამო ტერეზამ შვილებს უთხრა, რომ გოგოს სული შეპყრობილი ჰქონდა ეშმაკს და ბიჭებს დაავალა და წაეყვანათ სიერა-ნევადას მთაზე და ცოცხლად დაეწვათ.

ნორმა საკუთარი შვილი შეილა აიძულა გამხდარიყო მეძავი. 1985 წლის ივნისში მან ის დაადანაშაულა სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციის შეყრაში, ტუალეტის სავარძლის მეშვეობით. სასჯელის ნიშნად კი მან იგი ცალკე ოთახში გამოკეტა, სადაც რამდენიმე კვირის შემდეგ შეილა შიმშილისგან გარდაიცვალა.

დაკავება და პატიმრობა
1993 წლის 11 ოქტომბერს ტერეზა და მისი ვაჟები დააკავეს, მას შემდეგ, რაც ტერიმ განაცხადა პოლიციაში. ნორი ბრალდებული იყო ორ ძალადობრივ მკვლელობაში. პირველად ის უარყოფდა ამ ფაქტს, თუმცა შემდეგ გაიგო, რომ შვილები მოწმეებად გამოდიოდნენ მის წინააღმდეგ და მოსალოდნელი იყო სასიკვდილო განაჩენი და პოზიციის შეცლა გადაწყვიტა.
ნორმა ყველაფერი აღიარა და 1995 წლის 17 ოქტომბერს გამოტანილ იქნა ორი სამუდამო პატიმრობის განაჩენი. პირობით ვადამდე გათავიისუფლების მოთხოვნას ვერ შეძლებს 2027 წლამდე.

მისი დაკავების შემდეგ პოლიციამ გადაწყვიტა დის, როსმარი ნორის მკვლელობის საქმის თავიდან გადახედვა, რომელიც მოკლული იპოვეს 1983 წელს, თუმცა დადგინა, რომ ამ საქმესთან შემხებლობა არ ჰქონია.

კულტურაში
2011 წელს აღნიშნულ ისტორიაზე დაყრდნობით გამოვიდა ფილმი „ “, რომელიც მოვლენებს აღწერს, თუმცა რეალობისგან განსხვავებით, ფილმის დასასრულს უმცროსი შვილი კლავს დედას და ძმას, თვითმკვლელობამდე.
პოლი არნოლდი

პოლი არნოლდი ( დ. 24 ივლისი, 1972) — ინგლისელი ქიმიკოსი, ლოურენს ბერკლის ეროვნული ლაბორატორიის ქიმიური მეცნიერების განყოფილების დირექტორი და ბერკლის კალიფორნიის უნივერსიტეტის ქიმიის პროფესორი . 2007 წლიდან 2009 წლამდე პოლ არნოლდი იკავებდა ედინბურგის უნივერსიტეტის, ქიმიის სკოლის, ქრამ ბრაუნის თავმჯდომარის თანამდებობას და გახლდათ საინჟინრო და ფიზიკის კვლევის სამეცნიერო საბჭოს წევრი .

განათლება
პოლი არნოლდმა განათლება მიიღო „ნოტინგ ჰილის და ილინგის“ საშუალო სკოლასა და „ვესტმინსტერის“ სკოლებში. პოლმა ქიმია შეისწავლა ბრაზენოზის კოლეჯში. 1994 წელს კი სწავლა განაგრძო ოქსფორდში, სწავლის პერიოდში აგრეთვე მუშაობდა დერმოტ ო’ჰარესთან და მეთიუ როსეინსკისთან . ის აქტიურად განიხილავს ზოგადად მრავალფეროვნების მნიშვნელობას მეცნიერებაში, ტექნოლოგიაში, ინჟინერიასა და მათემატიკაში.

ჯილდოები
პოლი არნოლდს მიენიჭა როსალინდ ფრანკლინის პრემია 2012 წელს მისი სამეცნიერო მიღწევებისთვის, შემდგომში კი აღნიშნული ჯილდო გამოყენებული იქნა დოკუმენტური ფილმის „ქიმიური დისბალანსი“ შექმნის დასაფინანსებლად, სადაც ის აღმასრულებელი პროდიუსერია. იმავე წელს მას ასევე მიენიჭა ქიმიის სამეფო საზოგადოების კორდაი-მორგანის პრემია „მცირე მოლეკულის გააქტიურების საქმეში ორგანომეტალიანი ურანის გამოყენებისთვის და ამგვარად ქიმიაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის“ .

პოლი არნოლდი 2012 წელს აირჩიეს ედინბურგის სამეფო საზოგადოების სტიპენდიანტად .

2017 წელს პოლი არნოლდი არჩეულ იქნა ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის ოფიცრად .

2018 წელს არნოლდს მიენიჭა ქიმიის სამეფო საზოგადოების სერ ჯეფრი უილკინსონის პრემია - ტრანსურანულ ორგანომეტალურ ქიმიაზე მუშაობისთვის და ის არის ჯერჯერობით ერთადერთი ქალი, რომელსაც გადაეცა აღნიშნული ჯილდო 1999 წლიდან, როდესაც ეს პრიზი დაწესდა. .

გარდა ამისა პროფესორ არნოლდს მიენიჭა შემდგომი სამეცნიერო ჯილდოები: ჰუმბოლდტის ფონდის, ედინბურგის კანცლერის უნივერსიტეტის პრემია, აგრეთვე ჰანს ფიშერის უფროსი სტიპენდია მიუნხენის მოწინავე ინსტიტუტიდან.

2018 წელს პოლ არნოლდი აირჩიეს სამეფო საზოგადოების წევრად საბუნებისმეტყველო მეცნიერებაში შეტანილი წვლილისთვის.
დავით კვესელავა

დავით კვესელავა (დ. 25 აგვისტო, 1911, ლეციცხვაიე — გ. 6 ნოემბერი, 1978, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1952), პროფესორი (1954), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1966).

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მათემატიკის ფაკულტეტი 1936 წელს. 1952-1978 წლებში იყო საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამოთვლითი მათემატიკის ცენტრის დირექტორი, იკვლევდა კომპლექსური ცვლადის ფუნქციათა თეორიისა და გამოთვლითი მათემატიკის საკითხებს. 1966 წელს გამოსცა სახელმძღვანელო „კომპლექსური ცვლადის ფუნქციები“
მანანა ბობოხიძე

მანანა ბობოხიძე (დ. 22 ნოემბერი, 1938 — გ. 10 დეკემბერი, 2011) — ქართველი ფერმწერი, გრაფიკოსი, მხატვარი-მონუმენტალისტი.

დაიბადა ქალაქ თბილისში, ცნობილი ქართველი პოეტების კალე ბობოხიძისა და ვერა შუბლაძის ოჯახში. დაამთავრა თბილისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის უცხო ენათა ინსტიტუტი, თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის მონუმენტური ფერწერის ფაკულტეტი 1971 წელს. მისი პირველი პერსონალური გამოფენა თბილისში, საქართველოს ხელოვანთა სახლში 1973 წელს გაიმართა. 1970-80-იან წლებში მისი გამოფენები იმართებოდა საბჭოთა კავშირის სხვადასხვა ქალაქებში. მანანა ბობოხიძის ნამუშევრები მოხვედრილია საფრანგეთის, რუსეთის, გერმანიის, ესპანეთის, აშშ-ის, შვედეთის, რუმინეთის, უნგრეთის, ბულგარეთის, პოლონეთის, კორეის კერძო კოლექციებში, ასევე დაცულია სხვადასხვა მუზეუმში. 2014 წელს გამოიცა მანანა ბობოხიძის შემოქმედებისადმი მიძღვნილი ალბომი.

არის საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1987), მიღებული აქვს გალაკტიონ ტაბიძის სახელობის პრემია (2010).

დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.
ჯარედ კუშნერი

ჯარედ კორი კუშნერი (დ. 10 იანვარი, 1981) — ამერიკელი ინვესტორი და უძრავი ქონების დეველოპერი. აშშ-ის 45-ე პრეზიდენტის და მისი მეუღლის ივანკა ტრამპის მამის, პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის უფროსი მრჩეველი 2017-2021 წლებში. ამავე წლებში კუშნერი იყო ამერიკის ინოვაციის ოფისის დირექტორი.

2006 წელს კუშნერმა შეიძინა „ “, ნიუ-იორკის ყოველკვირეული გაზეთი $10 მილიონად, მან სრულიად შეცვალა გაზეთი და მისი ტაბლოიდური სტილით გამოშვება დაიწყო. 2016 წლიდან გაზეთი მხოლოდ ონალინ გამოდის.

2017 წლის 24 აგვისტოს კუშნერი ეწვია ისრაელს და შეხვდა პრემიერ-მინისტრ ბენიამინ ნეთანიაჰუს. ამის შემდეგ ის ჩავიდა პალესტინაში და შეხვდა პრეზიდენტ მაჰმუდ აბასს, კუშნერს ჰქონდა მცდელობა დაემყარებინა მშვიდობა ახლო აღმოსავლეთში.

ჰყავს მეუღლე ივანკა ტრამპი და სამი შვილი.

ადრეული ცხოვრება
კუშნერი დაიბადა სერილ კუშნერისა (გათხოვებამდე სტადტმაუერი) და უძრავი ქონების დეველოპერ, ჩარლზ კუშნერის ოჯახში. მისი ბებია და ბაბუა, რეიშელ და ჯოზეფ კუშნერები გადაურჩნენ ჰოლოკოსტს და 1949 წელს თანამედროვე ბელარუსის ტერიტორიიდან ჩავიდნენ აშშ-ში.
ვლადიმერ კოტლიაკოვი

ვლადიმერ კოტლიაკოვი ( დ. 6 ნოემბერი, 1931) — რუსი გეოგრაფი. რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1991). საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის უცხოელი წევრი (1996), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი (1996).

ბიოგრაფია
ვლადიმერ კოტლიაკოვი მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დამთავრების (1954) შემდეგ მუშაობდა რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის გეოგრაფიის ინსტიტუტში; 1971 წლიდან პროფესორია, 1968 წლიდან გლაციოლოგიის განყოფილების ხელმძღვანელი, 1975 წლიდან ბუნებრივი რესურსების დინამიკის სექტორის ხელმძღვანელი, 1986 წლიდან დირექტორი. ანტარქტიდაში, ახალი მიწის კუნძულ ჩრდილოეთ კუნძულზე, კავკასიაში, პამირსა და ტიან-შანში ჩატარებული სამეცნიერო ექსპედიციების მონაწილე და ხელმძღვანელი. რუსეთში გლაციოლოგიური სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

ვლადიმერ კოტლიაკოვი 14 წიგნის და 750 სამეცნიერო სტატიის ავტორია. ანტარქტიდაში ვოსტოკის სადგურზე ჭაბურღილიდან მყინვარული კერნის შესწავლის ინიციატორი და ხელმძღვანელი, რომლის შედეგებითაც დამტკიცდა, რომ თანამედროვე ეპოქა არ გადის დედამიწაზე კლიმატის ცვალებადობის სტაბილური საზღვრების ფარგლებიდან. რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი (1980–2000), საპატიო პრეზიდენტი (2000 წლიდან).
გაბრიელიუს ლანდსბერგისი

გაბრიელიუს ლანდსბერგისი (დ. 7 იანვარი, 1982, ვილნიუსი) — ლიეტუველი პოლიტიკოსი. 2020 წლის 11 დეკემბრიდან არის ლიეტუვის საგარეო საქმეთა მინისტრი. 2020 წლის მარტიდან ნოემბრამდე ოპოზიციის ლიდერი. 2016-2020 წლებში იყო მე-12 მოწვევის ლიეტუვის სეიმის წევრი. 2014-2016 წლებში ევროპარლამენტის წევრი ლიეტუვიდან. 2015 წლიდან პარტია „სამშობლოს კავშირი - ქრისტიან დემოკრატების“ თავმჯდომარე.
ანდრიუს კალინდრა

ანდრიუს კალინდრა (დ. 1975, კაუნასი, ლიეტუვა) — ლიეტუველი დიპლომატი. 2020 წლის ოქტომბრიდან ლიეტუვის ელჩი საქართველოში.

ბიოგრაფია
1997-2001 წლებში მუშაობდა ლიეტუვის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ეკონომიკის დეპარტამენტის საერთაშორისო ეკონომიკური ორგანიზაციების განყოფილებაში. 2001-2006 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა პოზიციებზე ლიეტუვის რესპუბლიკის საელჩოში რუსეთის ფედერაციაში. 2006-2008 წლებში იყო ლიეტუვის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ეკონომიკური უსაფრთხოების პოლიტიკის დეპარტამენტის სატრანსპორტო პოლიტიკის განყოფილების ხელმძღვანელი. 2008-2009 წლებში იყო ლიეტუვის ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტროს საერთაშორისო თანამშრომლობის დეპარტამენტის დირექტორი. 2010-2012 წლებში – ლიეტუვის რესპუბლიკის მუდმივმოქმედი წარმომადგენლობა ეუთოში, უფროსი მრჩეველი. 2012-2014 წლებში ლიეტუვას რესპუბლიკის ნიუ-იორკში მდებარე მუდმივი წარმომადგენლბოის უფროსი მრჩეველი, პოლიტიკური კოორდინატორის მოვალეობის შემსრულებელი, ლიეტუვის ჯგუფი გაეროს უშიშროების საბჭოში. 2014-2015 წლებში იყო ლიეტუვის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ეკონომიკური უსაფრთხოების პოლიტიკის დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილე. 2015-2020 წლებში იყო ლიეტუვის რესპუბლიკის მთავრობის ადმინისტრაციის საერთაშორისო და ევროკავშირის საქმეების ჯგუფის ხელმძღვანელი. 2020 წელს იყო ლიეტუვის რესპუბლიკის პრემიერ მინისტრის მრჩეველი საგარეო პოლიტიკის საკითხებში. 2020 წლის ოქტომბრიდან არის ლიეტუვის რესპუბლიკის ელჩი საქართველოში.
ელიზაბეტ გილბერტი

ელიზაბეტ გილბერტი (დ. 18 ივლისი, 1969) — ამერიკელი ჟურნალისტი და ავტორი. მისი ყველაზე გახმაურებული ნაშრომია 2006 წლის მემუარული რომანი „ჭამე, ილოცე, შეიყვარე“. წიგნი 30-ზე მეტ ენაზე ითარგმნა და მსოფლიოს მასშტაბით მისი 12 მილიონზე მეტი ეგზემპლარი გაიყიდა. 2010 წელს რომანის კინოადაპტაცია გამოვიდა, რომელშიც მთავარ როლს ჯულია რობერტსი ასრულებს.

2008 წელს გილბერტი ჟურნალ ტაიმის 100 ყველაზე გავლენიან ადამიანს შორის დასახელდა.

ადრეული ცხოვრება
გილბერტი 1969 წელს კონექტიკუტის შტატის ქალაქ უოთერბერიში დაიბადა. მისი მამა, ჯონ გილბერტი, ქიმიური ინჟინერი, ხოლო დედა, კეროლი, ექთანი იყო. ოჯახი სოფელში გარესამყაროსაგან მოწყვეტილი ცხოვრობდა. მათ არ ჰყავდათ მეზობლები, სახლში კი ტელევიზორი და ფირსაკრავიც კი არ ჰქონდათ. ელიზაბეტი და მისი უფროსი და, ქეთრინი, თავს წიგნებისა და პიესების წერით იქცევდნენ. საფუძვლად დაედო 2000 წლის მხატვრულ ფილმს საძაგელი კოიოტი.

მწერლობა
1997 წელს გილბერტმა პირველი წიგნი, მოთხრობათა კრებული „პილიგრიმები“, გამოაქვეყნა, რომელიც ჰემინგუეის პრემიის ფინალისტებს შორის მოხვდა. 2002 წელს გილბერტის ბიოგრაფიული რომანი „უკანასკნელი ამერიკელი კაცი“ გამოქვეყნდა, რომელიც წიგნის ეროვნულ ჯილდოზე იყო წარდგენილი. რომანი ჟურნალ -ში 1998 წელს გამოქვეყნებული სტატიის ადაპტაციას წარმოადგენს და თანამედროვე ამერიკელი ნატურალისტის, იუსტის კონვეის, შესახებ მოგვითხრობს.

2006 წელს გილბერტმა მემუარული რომანი „ჭამე, ილოცე, შეიყვარე: ერთი ქალის მოგზაურობა ყველაფრის საძიებლად“ გამოაქვეყნა, რომელიც მისი სპირიტუალური და პიროვნული თვითშემეცნების ქრონიკას წარმოადგენს. რომანი ნიუ-იორკ ტაიმზის ბესტსელერების სიაში 2006 წლის გაზაფხულზე გამოჩნდა და 2008 წლის ოქტომბერში ჯერ კიდევ მეორე ადგილს იკავებდა. 2010 წელს რომანის ეკრანიზაცია გამოვიდა, რომელშიც მთავარ როლს ჯულია რობერტსი ასრულებს.

ნაშრომები
მოთხრობათა კრებულები
„პილიგრიმები“ (1997)

ბიოგრაფიები
„უკანასკნელი ამერიკელი კაცი“ (2002)

მემუარები
„ჭამე, ილოცე, შეიყვარე: ერთი ქალის მოგზაურობა ყველაფრის საძიებლად“

ცნობილი სტატიები
„საძაგელი კოიოტის სალონის მუზა“ (1997)
„უკანასკნელი ამერიკელი კაცი“ (1998)
ი სო იონი

ი სო იონი (, დ.12 ივნისი, 1978, გვანჯუ, სამხრეთ კორეა) — პირველი სამხრეთ კორეელი და მეორე აზიელი კოსმონავტი ქალი. ბიოტექნოლოგიის ფილოსოფიის დოქტორი.

ბიოგრაფია
ი სო იონი დაიბადა 1978 წლის 2 ივნისს, გვანჯუში, სამხრეთ კორეა. დაამთავრა ქალაქ გვანჯუს სკოლა. სწავლობდა მექნიკისა და მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტზე კორეის პერსპექტიული სამეცნიერო კვლევებისა და ტექნოლოგიის ინსტიტუტში, ქალაქ ტეჯონში, სადაც მიიღო ბაკალავრისა და მეცნიერების მაგისტრის ხარისხი. სწავლის დასრულების შემდეგ მუშაობდა იქვე, ასპირანტურაში, სადაც დაკავებული იყო ბიოტექნოლოგიის სფეროს ფარგლებში დისერტაციის მომზადებით.

2008 წლის 29 თებერვალს, მისი არყოფნის დროს, მიენიჭა ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი ბიოტექნოლოგიის სფეროში, რადგანაც ამ დროს „რუსულ კოსმონავტთა მომზადების ცენტრში“ იმყოფებოდა.

კოსმოსური მომზადების ეტაპები
2006 წლის 21 აპრილს კოსმოსური საერთონაციონალური პროგრამის ფარგლებში სამხრეთ კორეის მთავრობამ გამოაცხადა საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურზე გასაფრენ კოსმონავტთა მოსამზადებელი პროგრამის ღია კონკურსი, რომელიც 2008 წელს რუსული ხომალდით „სოიუზ ტმა-12-ით“ უნდა განხორციელებულიყო. ი სო იონი იყო თავისი ქვეყნის 36 206 მოქალაქიდან ერთ-ერთი, რომელმაც განაცხადი შეიტანა მონაწილეობაზე.

2006 წლის ოქტომბერში ი სო იონი ოცდაათ ნახევარფინალისტს შორის მოხვდა. ნოემბერში კი ათ ფინალისტთაგანი იყო. ამავე წლის 2 დეკემბერს სამედიცინო შემოწმებაზე გაგზავნილ რვა მონაწილეს შორის იყო. 12 დეკემბერს ექვს კანდიდატში დასახელდა. 25 დეკემბერს კი ორეულში იყო. 2007 წლის 24 იანვარს წარმატებით გაიარა წინასწარი სამედიცინო გამოკვლევა. 6 მარტს შეუდგა სპეციალურ, ხოლო 7-ში საერთოკოსმოსურ მომზადებას. 5 სექტემბერს გახდა სამხრეთ კორეელი კოსმონავტის, კო სანის დუბლიორი. 6 ნოემბერს კი დაამტკიცეს ძირითადი ეკიპაჟის წევრად.

თავდაპირველად პირველ კანდიდატად დასახელებული იყო კო სანი, თუმცა 2008 წლის 10 მარტს ის მთავარი ეკიპაჟიდან რუსეთის მხარის მოთხოვნით მოხსნეს, რადგანაც არაერთხელ დაარღვია მოსამზადებელი პროტოკოლი. იგი ჩაანაცვლა სო იონმა. 2007 წელს კო სანმა სამშობლოში წაიღო სახელმძღვანელო. მაშინ მანდ ეს შემთხვევით შეცდომად შერაცხა. 2008 წლის თებერვალში მან მიიღო წვდომა გრიფით საიდუმლო საქმეებზე, რომელსაც მის მომზადებასთან არანაირი კავშირი არ ჰქონდა. ის არა მხოლოდ გაეცნო, არადამედ გადააკოპირა და ისინი სამშობლოში გაგზავნა. ცნობების თანახმად ეს იყო ხომალდ „სოიუზის“ მართვის ინფორმაციის შემცველი დოკუმენტები, რომლის გაცნობის უფლება, როგორც კოსმონავტ-მკვლევარს არ ჰქონდა.

2008 წლის 18 მარტს ი სო იონმა წარმატებით ჩააბარა ორდღიანი გაფრენამდელი გამოცდა; ხოლო 21 მარტს ოფიციალურად დადასტურდა მისი ფრენაში მონაწილეობა.

დაბრუნება
2008 წლის 19 აპრილს ი სო იონი მისიის დამთავრების შემდეგ დედამიწაზე დაბრუნდა პეგი იუტსონთან და იური მალენჩეკოსთან ერთად „სოიუზ ტმა-11-ით“. ერთ-ერთი ხრახნის აუმოქმედებლობის გამო ხომალდის გამოყოფა სადგურიდან დროულად არ მომხდარა, რის გამოც აპარატმა ბალისტიკური დაშვება განახორციელა, რამაც ეკიპაჟზე დატვირთვა, გაათმაგებული მიზიდულობის ძალა მოქმედებდა.
08:30:45 -ის დროით ხომალდი ყაზახეთის ტერიტორიაზე, დაგეგმილიდან 420 კილომეტრის მოშორებით დაეშვა. ასეთი მძიმე დაშვების შემდეგ ი სო იონი კორეაში გარკვეული დროით, ზურგის ტკივილების გამო საავადმყოფოში იმყოფებოდა.

პირადი ცხოვრება
იგი არ არის დაოჯახებული. თორმეტი წლიდან დაკავებულია ტაეკვანდოთი და შედის სამხრეთ კორეის ნაკრებში.
ლორწოვანი მანჭკვალა

ლორწოვანი მანჭკვალა — უდემანსიელას გვარის სოკო ფიზალაკრიასებრთა ოჯახისა.

როგორც წესი, საჭმელ სოკოდ ითვლება. თუმცა ზოგიერთი წყარო მას მცირედ შხამიან სოკოდ მიიჩნევს. ფართოდაა გავრცელებული ევროპასა და აღმოსავლეთ აზიაში (იაპონია, კორეა, ტაივანი). იზრდება ფოთლოვან ტყეებში, გამხმარ ხეებზე, ზაფხულ-შემოდგომით.

სოკო პირველად აღწერა 1794 წელს ავსტრიელმა მიკოლოგმა და ბოტანიკოსმა ჰაინრიხ ადოლფ შრადერმა როგორც .

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ზრდასრული სოკოების ქუდის დიამეტრი — 2—6 (10) სმ. ნორჩობაში ფართოკონუსური, შემდგომში ამოზნექილი. თავდაპირველად შეფერილია ზეთისხილისფერ-მონაცფრისფროდ, შემდეგ ცენტრში — მოთეთრო ან მოყვითალო-ყავისფერი. ნორჩობაში ზედაპირი თითქმის მშრალია, ასაკთან ერთად ძლიერ ლორწოვანი ხდება. გააჩნია საყელო.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, მეჩხერი, ფეხთან შეზრდილი ან სუსტად დაღმავალი, ხშირად გადახლართული, მოთეთრო, ძნელად შესამჩნევი მოყვითალო შეფერილობით.

რბილობი — თეთრი, განსაკუთრებული სუნის გარეშე. ახასიათებს მტკნარი გემო.

ფეხის სიგრძე — 2—8 სმ, სისქეში — 0,2—0,4, ცილინდრული, ძირში გურსისებრი შესქელებით, ხშირად მოხრილი, სქელი ლორწოვანი საყელოთი.

სპორების ფხვნილი — თეთრი. სპორები — 13-18×11-16 მკმ, თითქმის სფეროსებრი. ბაზიდიუმი ოთხსპორიანი, გურზისებრი, 60-80×13-20 მკმ.

კვებითი ღირებულება
როგორც წესი, ლორწოვანი მანჭკვალა საჭმელ სოკოდ ითვლება, თუმცა მეორე წყარო მას მცირედ შხამიანად მიიჩნევს. გამოყენებამდე აუცილებელია ლორწოვანი გარსის მოცილება. ზოგიერთი წყარო მას კარგ საჭმელ სოკოდ თვლის, რომელიც სპეციფიკურ მომზადებას საჭიროებს.

მსგავსი სახეობები
ეკოლოგია და გავრცელება
გავრცელებულია ევროპასა და აღმოსავლეთ აზიაში, კერძოდ, იაპონია, კორეასა და, ტაივანში.

საპროტროფია ან სუსტი პარაზიტი. იზრდება გამხმარ ფოთლოვან ხეებზე, უპირატესად წიფელზე ან იშვიათად დასუსტებულ ცოცხალ წიფელზე, ხშირად დიდ სიმაღლეზე.

სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

გალერეა
პორფირე (სერბეთის პატრიარქი)

პორფირე , ერისკაცობაში პრვოსლავ პერიჩი (; დ. 22 ივლისი, 1961) — სერბი სასულიერო პირი. სერბეთის პატრიარქად აირჩიეს 2021 წლის 18 თებერვლს, პატრიარქ ირინეოსის გარდაცვალებიდან სამი თვის შემდეგ. .

ბიოგრაფია
სწავლობდა სერბეთის უნივერსიტეტში არქეოლოგიის ფაკულტეტზე, შემდეგ კი 1987-1990 წლებში ათენის უნივერსიტეტში თეოლოგიას ეუფლებოდა. 2004 წელს თეოლოგიის დოქტორის წოდება მიენიჭა. ბერად 1986 წელს აღიკვეცა, ხოლო 1999 წელს ეპისკოპოსად დაასხეს ხელი. 2014-2021 წლებში ზაგრებისა და ლიუბლიანის მიტროპოლიტია.
საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოებისა და კრიზისების მართვის საბჭო

საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოებისა და კრიზისების მართვის საბჭო — საქართველოს სახელმწიფო უწყება, ქვეყნის პრემიერ-მინისტრის სათათბირო ორგანო, რომელიც უშუალოდ მას ექვემდებარებოდა. მოქმედებდა 2014 წლის 1 იანვრიდან.

საბჭოს შემადგენლობაში შედიოდნენ მუდმივი [პრემიერ-მინისტრი (თავმჯდომარე), ფინანსთა მინისტრი, შინაგან საქმეთა მინისტრი, თავდაცვის მინისტრი, საგარეო საქმეთა მინისტრი, პრემიერ-მინისტრის თანაშემწე სახელმწიფო უსაფრთხოების საკითხებში (მდივანი)] და მოწვეული (ზოგიერთი სხვა მინისტრი, პარლამენტის თავმჯდომარე, შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსი და სხვ.) წევრები.

2017 წლის 22 ნოემბერს მთავრობის მიერ ინიცირებული ცვლილებების მიხედვით, სახელმწიფო კრიზისების მართვის საბჭო როგორც ცალკე ორგანო გაუქმდებოდა და საგანგებო სიტუაციების მართვის სააგენტოსთან გაერთიანდებოდა; ეს უკანასკნელი კრიზისების საბჭოს შექმნამდეც არსებობდა. აღნიშნულ ცვლილებებს (სხვა ცვლილებებთან ერთად) პარლამენტმა მხარი 7 დეკემბერს დაუჭირა. საქართველოს პრემიერ-მინისტრის ბრძანებით, საბჭო გაუქმდა 2017 წლის 15 დეკემბერს.

საბჭოს მდივნები
მინდია ჯანელიძე: 22 იანვარი, 2014 – 4 ნოემბერი, 2014
დავით სუჯაშვილი: 5 დეკემბერი, 2014 – 2015
მინდია ჯანელიძე: 1 მაისი, 2015 – 12 ნოემბერი, 2017
გიორგი მღებრიშვილი: 13 ნოემბერი, 2017 – 15 დეკემბერი, 2017
პატრიცია ფარცი

პატრიცია ფარცი – იტალიელი მეცნიერი და ჰეპატოლოგი. იგი არის ალერგიისა და ინფექციური დაავადებების ეროვნული ინსტიტუტის ღვიძლის პათოგენეზის განყოფილების უფროსი. ფარცი ახორციელებს გადანერგვით კვლევას ღვიძლის დაავადებების სფეროში, განსაკუთრებით მწვავე და ქრონიკული ვირუსული ჰეპატიტის პათოგენეზის შესწავლაში. ადრე იყო მედიცინის სრული პროფესორი და ღვიძლის შესწავლის განყოფილების დირექტორი და კალიარის უნივერსიტეტის გასტროენტეროლოგიის ფაკულტეტის ხელმძღვანელი.

განათლება
ფარციმ მიიღო დოქტორის წოდება კალიარის უნივერსიტეტში და შემდეგ გახდა ამავე უნივერსიტეტის ინფექციური დაავადებების და გასტროენტეროლოგიის საბჭოს სერთიფიცირებული სპეციალისტი. იგი სწავლობდა გასტოენტეროლოგიის განყოფილებაში მარიო რიცეტოს ხელმძღვანელობით ტურინის მოლინეტის საავადმყოფოსა და შეილა შერლოკის ხელმძღვანელობით სამეფო სამედიცინო საავადმყოფოში.

კარიერა
1989 წელს ფარცი შეუერთდა რობერტ ჰ. პარსელის ლაბორატორიას ალერგიისა და ინფექციური დაავადებების ეროვნულ ინსტიტუტში ინფექციური დაავადებების ლაბორატორიაში , როგორც მოწვეული მეცნიერი. 1992 წელს იგი გახდა ასოცირებული პროფესორი მედიცინაში, ხოლო 2000 წელს მედიცინის სრული პროფესორი და ღვიძლის განყოფილების დირექტორი და კალიარის უნივერსიტეტის გასტროენტეროლოგიის ასპირანტურაში. 2007 წელს იგი დაბრუნდა - ში, სადაც 2010 წელს გახდა ღვიძლის პათოგენეზის განყოფილების უფროსი.

– ში ფარცი ატარებს თარგმანულ კვლევას ღვიძლის დაავადებების სფეროში, განსაკუთრებით მწვავე და ქრონიკული ვირუსული ჰეპატიტის პათოგენეზის შესწავლაში. იგი ასევე იკვლევს ღვიძლის ფიბროზის პროგრესირების და უკუგანვითარების მოლეკულურ მექანიზმებს, ღვიძლის ციროზის როლს ჰეპატოცელულარული კარცინომის პათოგენეზში, ანეიტრალების ანტისხეულების როლს ჰეპატიტის ვირუსის ინფექციის პროფილაქტიკაში და კონტროლში, – ის ევოლუცია და კლინიკური შედეგი და ახალი ჰეპატიტის აგენტების ძებნა.