ენი სმიტ პეკი

ენი სმიტ პეკი (დ. 19 ოქტომბერი, 1850 – გ. 18 ივლისი, 1935) – ამერიკელი მთამსვლელი და მოგზაური. პერუს კორდილიერა ბლანკას მთის ჯაჭვის ჩრდილოეთ მწვერვალს, ჰუასკარანს, პეკის პატივსაცემად ეწოდა . ის ქალთა ხმის მიცემის უფლების ლობისტი და ცნობილი მომხსენებელი იყო. მრავალი წლის განმავლობაში კითხულობდა ლექციებს მთელ მსოფლიოში და დაწერა ოთხი წიგნი, მოგზაურობისა და კვლევის შესახებ.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
პეკი დაიბადა 1850 წლის 19 ოქტომბერს პროვიდენსში, როდ აილენდში. ის იყო ყველაზე უმცროსი ენ პაუერის (სმიტ) პეკის (1820–1896) და ჯორჯ ბაქელერ პეკის (1807–1882) ხუთშვილიანი ოჯახიდან. მისი ძმები იყვნენ: ჯორჯ პეკი (1843–1934), ექიმი; უილიამ ტან პეკი (1848–1939), პროვიდენსის კლასიკური უმაღლესი სკოლის დირექტორი; და ჯონ ბრაუნელ პეკი (1845–1923), ინჟინერი, ვაჭარი, მასწავლებელი და ფერმერი; ძმებმა ახალგაზრდა ასაკში პეკს კონკურენტუნარიანობის განცდა ჩაუნერგეს. მისი და, ემილი სმიტ პეკი (1847–1847), ჩვილობაში გარდაიცვალა.

პეკი გაიზარდა პროვიდენსში, სადაც სწავლობდა დოქტორ სტოკბრიჯის ახალგაზრდა ქალბატონების სკოლაში და პროვიდენსის საშუალო სკოლაში. პეკმა 1872 წელს დაამთავრა როდ აილენდის ნორმალური სკოლა (დღევანდელი როდ აილენდის კოლეჯი), მასწავლებელთა მოსამზადებელი სკოლა. პეკი მოკლე პერიოდის განმავლობაში ასწავლიდა ლათინურს პროვიდენსის საშუალო სკოლაში, მაგრამ სურდა ჩაებარებინა ბრაუნის უნივერსიტეტში, როგორც მამამ და ძმებმა გააკეთეს; თუმცა, მას უნივერსიტეტში სქესის გამო უარი უთხრეს.

ბრაუნის უნივერსიტეტში სწავლის ნაცვლად, პეკი გადავიდა სეგინოუში, მიჩიგანში, სადაც დამოუკიდებლად ცხოვრებას აპირებდა. პეკმა სამუშაო იპოვა ენებისა და მათემატიკის მასწავლებლად საშუალო სკოლაში, სადაც ის 1874 წლამდე დარჩა. სწავლების დროს პეკმა გადაწყვიტა გაეგრძელებინა სწავლა უნივერსიტეტში საბაკალავრო პროგრამაზე. მან ოჯახს მისწერა საკუთარი გეგმების შესახებ. მათ მიიჩნიეს, რომ ენისთვის „სრული სისულელე“ იქნებოდა კოლეჯში სწავლა და ოცდაშვიდი წლის ასაკში სწავლის დასრულება. მამამისისადმი მიწერილ წერილში პეკი ამტკიცებდა: „...რა თქმა უნდა, ვერ შევიცვლები. მე ეს მინდოდა წლების განმავლობაში და უბრალოდ ვყოყმანობდი ასაკის გამო, მაგრამ 27 წელი არ არის ისეთი გვიანი, როგორც ადრე მიიჩნეოდა. ამის შემდეგ მუშაობის იმედი უნდა ვიქონიო.“ მას შემდეგ რაც გაიგო, რომ იგი დაჟინებით მოითხოვდა ძმების მსგავსი განათლების მიღებას, პეკის მამა დათანხმდა მის თხოვნას. 1874 წელს პეკი ჩაირიცხა მიჩიგანის უნივერსიტეტში, რომელმაც ქალებს კარი 1871 წელს გაუღო.

პეკმა წარჩინებით მიიღო ბაკალავრის ხარისხი მიჩიგანის უნივერსიტეტში 1878 წელს ბერძნულ და კლასიკურ ენებში და მაგისტრის ხარისხი ბერძნულში 1881 წელს. იგი ასწავლიდა ლათინურსა და მეტყველებას პერდუის უნივერსიტეტში 1881 წლიდან 1883 წლამდე. 1884 წელს პეკი გაემგზავრა ევროპაში, სადაც მან განაგრძო სწავლა ჰანოვერში, გერმანიაში და ათენში, საბერძნეთი. 1885 წელს პეკი გახდა პირველი ქალი, რომელმაც ჩააბარა ათენის კლასიკური კვლევების ამერიკულ სკოლაში, სადაც სწავლობდა არქეოლოგიას. 1881 წლიდან 1883 წლამდე პეკი იყო ლათინური ენისა და მეტყველების პროფესორი პერდუის უნივერსიტეტში, და ევროპაში ორი წლით ცხოვრების შემდეგ შემდეგ, ცოტა ხნის განმავლობაში ასწავლიდა ლათინურს სმიტის კოლეჯში 1886 წლიდან 1887 წლამდე. 1892 წლისთვის მან მიატოვა სწავლება და შემოსავალს გამოიმუშავებდა არქეოლოგიის, მთამსვლელობისა და მოგზაურობის შესახებ ლექციების კითხვითა და წერით. იმ დროს პეკის უჩვეულო ჩაცმულობამ მიიპყრო პრესის ყურადღება და გამოიწვია საჯარო დისკუსია და დებატები - ში, მაგალითად, კითხვაზე, თუ რა უნდა გააკეთონ ქალებმა და რისკენ უნდა მიისწრაფვოდნენ.

პეკმა დალაშქრა პიკო დე ორისაბა (5610 მ) და ასევე პოპოკატეპეტლი მექსიკაში, 1897 წელს. იგი იყო პირველი ქალი ამერიკის კონტინენტებზე, რომელიც ამ სიმაღლეზე ავიდა. სამი წლის შემდეგ, 1900 წელს, ავიდა მონტე კრისტალოზე იტალიურ დოლომიტებზე, იუნგფრაუზე შვეიცარიის ბერნის ალპებში და -ზე ავსტრიაში. პეკს ასევე დიდი როლი ჰქონდა ამერიკული ალპური კლუბის დაარსებაში 1902 წელს.

მიუხედავად იმისა, რომ უკვე ორმოცდაათ წელზე მეტის იყო, პეკს სურდა რეკორდული ასვლა დაეფიქსირებინა. მან იმოგზაურა სამხრეთ ამერიკაში 1903 წელს და ეძებდა აკონკაგუაზე (6960 მ) მაღალ მთას არგენტინაში. მან სცადა ილიამპუზე ასვლა ბოლივიაში 1903 წელს და კვლავ 1904 წელს. 1908 წელს, ორი შვეიცარიელი მთის გიდის თანხლებით, მისი ექსპედიცია იყო პირველი, რომელმაც დალაშქრა უასკარანის ჩრდილოეთ მწვერვალი (6768 მ), პერუში. უასკარანის სამხრეთ მწვერვალი, რომელიც ჩრდილოეთის მწვერვალზე მაღალია, პირველად გერმანელებმა 1932 წელს დალაშქრეს.

1911 წელს, 61 წლის ასაკში, პეკი ავიდა ხუთი მწვერვალიდან ერთ-ერთზე კოროპუნა პერუში. პეკმა, მგზნებარე ფემინისტმა, მწვერვალის დაპყრობისას სამიტზე განათავსა ბანერი „ხმები ქალებისთვის“. მოგვიანებით დაწერა წიგნი თავისი გამოცდილების შესახებ, სახელწოდებით „ამერიკის მწვერვალის ძიება: მაღალ მთაზე ასვლა პერუსა და ბოლივიაში, მათ შორის ჰუასკარანის დაპყრობა, რამდენიმე დაკვირვებით ქვეყანასა და ხალხზე ქვემოთ“ (1911). მისი ცნობილი ციტატა, "ჩემი სახლი არის იქ, სადაც ჩემი საყრდენია", პოპულარული ამ წიგნიდან გახდა.

შემდგომ წლებში
1929–30 წლებში პეკი იყო შვიდთვიან მოგზაურობაზე, „ძირითადად თვითმფრინავით“ სამხრეთ ამერიკის გარშემო, რათა ეჩვენებინა ავიაკომპანიის მგზავრებისთვის კომერციული ფრენების სიმარტივე და უსაფრთხოება. შეერთებულ შტატებში დაბრუნების შემდეგ მან გამოაქვეყნა მეოთხე და ბოლო წიგნი: ფრენა სამხრეთ ამერიკის გარშემო: 20000 მილი ჰაერში (1932). პეკმა ასევე განაგრძო ალპინიზმი სიბერემდე. იგი ავიდა თავის უკანასკნელ მთაზე, ნიუ ჰემფშირის მთა მედისონზე, ოთხმოცდათორმეტი წლის ასაკში. პეკის ნეშტი კრემირებული იქნა და მისი ფერფლი დაკრძალეს პროვიდენსში, როდ აილენდის ჩრდილოეთ სამარხში.

ღირსებები და ჯილდოები
1927 წელს ლიმას გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ დაარქვა უასკარანის ჩრდილოეთ მწვერვალს კუმბრე ანა პეკი მის პატივსაცემად.
სამხრეთ ამერიკის ტური (1913)
სამრეწველო და კომერციული სამხრეთ ამერიკა (1922)
ფრენა სამხრეთ ამერიკის თავზე: ოცი ათასი მილი საჰაერო გზით (1932)