iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვაჟა მაკალათია

ვაჟა მაკალათია (დ. 21 აგვისტო, 1958, ბათუმი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1982 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ჰიდროტექნიკისა და სანტექნიკის ფაკულტეტი.

1982-1984 წლებში მუშაობდა რუსეთის ფედერაციის ქალაქი ულიანოვსკის სპეციალიზებულ სამშენებლო ტრესტ „სპეცმშენი“-ს №1290 მოძრავ-მექანიზებული კოლონის მშენებელ ოსტატად. 1984-1991 წლებში საქართველოს საწარმოო და სამეცნიერო-კვლევით გაერთიანება „საქართველოს შავი ზღვის ნაპირდაცვის“ ქალაქი ბათუმის სპეციალიზებულ მოძრავ-მექანიზებული კოლონის უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად (უბნის უფროსად). 1991-1993 წლებში იყო საქართველოს საზღვაო სანაოსნოს სამშენებლო-სარემონტო სამმართველოს სამუშაოთა მწარმოებელი. 1993-1997 წლებში მუშაობდა რუსეთის ფედერაციის, ულიანოვსკის ოლქის, სურსკის რაიონის სამშენებლო კოოპერატივ „ინვესტიცია“-ს უდროს სამუშაოთა მწარმოებლად (უბნის უფროსად). 1997-1999 წლებში მუშაობდა საქართველოს ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროს საბინაო-კომუნალური დეპარტამენტის ტრანსპორტისა და ენერგეტიკის სამმართველოს მთავარ სპეციალისტად. 1999-2000 წლებში საწარმოო-ტექნიკური სამმართველოს უფროსის მოადგილედ. 2000-2003 წლებში იყო კეთილმოწყობისა და სანიტარული სამმართველოს უფროსის მოადგილე. 2003-2005 წლებში მუშაობდა ქალაქი თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის, არქიტექტურულ-სამშენებლო და ადმინისტრაციული ზედამხედველობის განყოფილების მთავარ სპეციალისტად. 2005-2006 წლებში იყო ქალაქი თბილისის მერიის ადმინისტრაციული ინსპექციის ნებართვების განყოფილების ჯგუფის უფროსი. 2006-2012 წლებში მუშაობდა შპს „გლობალ-ბლოკი“-ს დირექტორის მოადგილედ. 2012-2014 წლებში იყო შპს „ტრიჯიტი“-ს მშენებლობის ტექნიკური ზედამხედველი. 2014 წლიდან ა(ა)იპ „თბილისის მუნიციპალური ლაბორატორიის“ დირექტორის მოადგილეა. მისი მონაწილეობითა და ზედამხედველობით აშენებულ იქნა არაერთი სასოფლო-სამეურნეო და სამრეწველო დანიშნულების ობიექტი, ასევე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლები მონოლითური საწარმოო-ტექნოლოგიური მეთოდით, ქალაქ ბათუმში, ხელოვნური საინჟინრო ნაგებობები, კომუნალური მეურნეობის ობიექტები და სხვა. მრავალწლიანი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.
გიორგი ონიაშვილი

გიორგი ონიაშვილი (დ. 1942 — გ. 2020) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი. ფერდინანდ თავაძის მეტალურგიისა და მასალათმცოდნეობის ინსტიტუტის მასალათმცოდნეობის მიმართულების ხელმძღვანელი, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტი.

საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მეტალურგიის ინსტიტუტში დაიწყო მუშაობა 1968 წელს, სადაც მოღვაწეობდა სიცოცხლის ბოლომდე. ხელმძღვანელობდა მაღალტემპერატურული სინთეზის პრობლემურ ლაბორატორიას, ხოლო ბოლო წლებში, მთლიანად მასალათმცოდნეობის მიმართულებას, მასალათმცოდნეობის განყოფილების უფროსის რანგში. არის 130-მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. განსაკუთრებულია მისი დამსახურება საქართველოში თვითგავრცელებადი მაღალტემპერატურული სინთეზის დანერგვა-გავრცელების საქმეში. თვითგავრცელებადი მაღალტემპერატურული სინთეზის მეცნიერულ კონცეფციას საფუძვლად უდევს მყარი რაკეტული საწვავის კვლევის დროს აღმოჩენილი მოვლენა - მყარალიანი წვა, რომელიც ფართო მეცნიერული წრეებისათვის 1978 წელს გახდა ცნობილი. 2004 წლიდან, თმს საერთაშორისო კომიტეტის უცვლელი წევრი და ამ სამეცნიერო მიმართულების ერთ-ერთი აღიარებული ლიდერია მსოფლიოში. მისი ხელმძღვანელობით ინსტიტუტში დაპროექტებული და აგებულია სპეციალური ორიგინალური მოწყობილობა-დანადგარები თმს პროცესის სხვადასხვა პირობებში ჩასატარებლად. ამ საკითხს მისი თაოსნობით სპეციალური მონოგრაფია მიეძღვნა, რომელიც 2018 წელს გერმანიაში დაისტამბა ინგლისურ ენაზე. მისივე ხელმძღვანელობით ინსტიტუტში მიღებულია ინტერმეტალიდების უნიკალური თვისებების მქონე ერთფაზიანი ნაერთები, მათ შორის, ნანოსტრუქტურულ მდგომარეობაშიც. აღსანიშნავია, რომ არსებული ტექნოლოგიებით მსგავსი პროდუქტების მიღება შეუძლებელია.

ჯილდოები
2013 - გიორგი ნიკოლაძის სახელობის პრემია
2010 - საქართველოს ეროვნული პრემია
მამისა ბერძნიშვილი

მამისა ბერძნიშვილი (დ. 1 ივნისი, 1925, თბილისი — გ. 14 ოქტომბერი, 2015) — ქართველი ისტორიკოსი, წყაროთმცოდნე. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1990).

ბიოგრაფია
1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოსოფიის ფაკულტეტის საქართველოს ისტორიის განყოფილება. იმავე წელს ჩაირიცხა ასპირანტურაში საქართველოს ისტორიის კათედრაზე.

1956 წელს მუშაობა დაიწყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტში უმცროს მეცნიერ-თანამშრომლად, შემდეგ ხანგრძლივად ეკავა მთავარი მეცნიერ-თანამშრომლის თანამდებობა. 1970 წელს გამოიცა მისი წიგნი „საქართველო - სს-ში (სოციალურ-ეკონომიკური ნარკვევი)“, რომელშიც შესწავლილია აღნიშნული პერიოდის სოციალური ფენები საქართველოში. ამ პრობლემასთან ერთად მას სიღრმისეულად აქვს შესწავლილი საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები. მის სამეცნიერო ინტერესების სფეროში შედიოდა საქართველოს ისტორიული საზღვრების საკითხი, თბილისის ტერიტორია და მოსახლეობა. 1962 წელს მან გამოსცა „დოკუმენტები თბილისის ისტორიისათვის (-სს.)“. ოთხმოციან წლებში დაინტერესდა ქართული ეპისტოლოგიით. მას დიდი ღვაწლი მიუძრვის კარტოგრაფიის დარგში. შედგენილი და გამოცემული აქვს არაერთი ისტორიული რუკა. დიდი შრომა გასწია ვახუშტი ბაგრატიონის ატლასების გამოცემაზე (1997). არის ერთ-ერთი ავტორი „საქართველოს ისტორიის ნარკვევები“-სა, თბილისის ისტორიის ორტომეულისა. დიდი დრო და ენერგია მოახმარა ცნობილი ქართველი მკვლევრების მემკვიდრეობის შესწავლასა და გამომზეურებას. მონაწილეობდა წყაროთმცოდნეობითი პრობლემების და სსრკ ისტორიული ატლასის შედგენისადმი მიძღვნილ საკავშირო და რესპუბლიკურ სესიებში. ის იყო სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის განყოფილებასთან არსებული ისტორიული გეოგრაფიის სამეცნიერო საბჭოს წევრი. მონაწილეობას იღებდა საერთაშორისო და რესპუბლიკურ კონფერენციებსა და სესიებში. იყო არაერთი ახალგაზრდა მეცნიერისა და ასპირანტის ხელმძღვანელი. ეწეოდა სამეცნიერო ნაშრომების ოპონირებას.

სადისერტაციო თემა — „ნიკორწმინდის „დაწერილი“ საუკუნისა, როგორც საისტორიო წყარო“, დაიცვა 1953 წელს.
ელისო დადიანი

ელისო დადიანი (გ. 25 დეკემბერი, 1944) — ქართველი ხელოვნების მუშაკი.

ბიოგრაფია
 საუკუნის 20-იან წლებში თბილისის ლამაზმანებს შორის გამოირჩეოდა ელისო დადიანი – ცნობილი რუსი მხატვრის, საველი სორინის მუზა. ელისო დადიანს თვალს ვერ წყვეტდნენ მოხიბლული უცხოელები. უნატიფესი, ღვთაებრივი, ციური – ასეთი ეპითეტებით ამკობდნენ ისინი დადიანის ქალს.

ელისოს მამა, იოსებ დადიანი პროფესიით ინჟინერი იყო, დედა – თამარ თარხნიშვილი, მეტად განათლებული, კეთილშობილი და პატივსაცემი მანდილოსანი. დადიანების ოჯახს ექვსი ასული ჰყავდა, რომელთა სილამაზესა და განსწავლულობაზე ლეგენდებს ჰყვებოდნენ. ელისო და მისი დები: ელო, ირინე, სალომე, ეკა და რუსუდანი, მაღალი საზოგადოების სალონებსა და თავყრილობებს ამშვენებდნენ. ​ბოლშევიკებისგან გაქცეულმა და საქართველოს თავშეფარებულმა საველი სორინმა, ბინა თბილისში დაიდო. ამ პერიოდს ეკუთვნის უმშვენიერეს ქალთა პორტრეტები, რომლებიც საზღვარგარეთ გადახვეწილმა მხატვარმა თან გაიყოლა, მათ შორის, 1919 წელს შექმნილი, 17 წლის ელისო დადიანის პორტრეტიც. გოგონას პორტრეტზე მუშაობა ცნობილმა ხელოვანმა თბილისში, საქართველოს დამოუკიდებლობის უკანასკნელ დღეებში დაიწყო, მაგრამ პარიზში დაასრულა, სადაც ბედისწერის წყალობით ორივე ერთდროულად აღმოჩნდა.

საველი სორინს იმდენად უყვარდა საქართველო, რომ მეუღლეს ანდერძად დაუბარა, ქართული ჩანახატები საქართველოსათვის გადაეცა. მართლაც, ელისო დადიანის პორტრეტი დღეს საქართველოს ხელოვნების მუზეუმს ამშვენებს. 1921 წლის ბოლშევიკური გადატრიალების შემდეგ დადიანები იძულებულნი გახდნენ ემიგრაციაში წასულიყვნენ. საუცხოო გარეგნობის, საფუძვლიანი განათლებისა და მუსიკალური ნიჭით დაჯილდოებული ქართველი გოგონა იმთავითვე საზოგადოების ყურადღების ცენტრში მოექცა. ელისო დადიანს ხელისა და გულის მთხოვნელები არ დაჰკლებია, მაგრამ მთავარი შეხვედრა მას წინ ელოდა. დადიანთა ოჯახის პატივსაცემად გამართულ ერთ-ერთ ვახშამზე ელისომ ინგლისელი დიპლომატი არნოლდ ზარბა გაიცნო, მალე დაქორწინდა და მასთან ერთად დიდ ბრიტანეთში გაემგზავრა საცხოვრებლად.

სალომეს ერთ-ერთი და, ირინე დადიანიც პარიზში გათხოვდა. მისი მეუღლე გახდა საფრანგეთის უცხოური ლეგიონის ოფიცერი დიმიტრი ამილახვარი. მათ ორი შვილი — თამარი და ოთარი შეეძინათ. ოჯახის ბედნიერებას მეორე მსოფლიო ომმა დაუსვა წერტილი. 1942 წლის 24 ოქტომბერს დიმიტრი ამილახვარი ეგვიპტეში ელ-ამაინთან გამართულ ბრძოლაში დაიღუპა. ეს თავზარდამცემი ამბავი ირინემ ლონდონში შეიტყო, სადაც ის შვილებთან ერთად დის ოჯახში ცხოვრობდა. საფრანგეთის პრეზიდენტის შარლ დე გოლის ბრძანებით, დიმიტრი ამილახვარი სიკვდილის შემდეგ დაჯილდოვდა „საპატიო ლეგიონის“ უმაღლესი ორდენით. 1944 წ. დეკემბერში უცხოური ლეგიონის ხელმძღანელობამ ირინე დადიანი მეუღლის ხსოვნის საღამოზე დაპატიჟა. შარლ დე გოლი ოფიციალურად იწვევდა დიმიტრი ამილახვრის ოჯახის წევრებს ქართველი ემიგრანტის ძეგლის გახსნის საზეიმო ცერემონიალზე. საღამოზე დასასწრებლად დები ბავშვებთან ერთად სამხედრო მანქანით გაეშურნენ. ელისო და ირინე დადიანები საფრანგეთის ეროვნული გმირის — დიმიტრი ამილახვრის ძეგლის ახლოს დაკრძალეს.
ესკასუს შეთანხმება

რეგიონული შეთანხმება ლათინური ამერიკისა და კარიბების გარემოსდაცვით საკითხებში ინფორმაციის თავისუფლების, საზოგადოებრივი მონაწილეობისა და სამართლიანობის შესახებ, ასევე ცნობილი, როგორც ესკასუს შეთანხმება ― ლათინური ამერიკისა და კარიბების 25 სახელმწიფოს მიერ დადებული საერთაშორისო ხელშეკრულება გარემოს, გარემოსდაცვით გადაწყვეტილებათა მიღების პროცესში საზოგადოებრივი მონაწილეობის, გარემოსდაცვითი სამართლიანობისა და ჯანსაღი და მდგრადი გარემოს საკითხებისადმი ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის შესახებ დღევანდელი და მომავალი თაობებისთვის. შეთანხმება ღიაა ლათინური ამერიკისა და კარიბების 33 სახელმწიფოსთვის. ხელისმომწერებიდან შეთანხმება რატიფიცირებული აქვს 12 სახელმწიფოს: ანტიგუა და ბარბუდა, არგენტინა, ბოლივია, ეკვადორი, გაიანა, მექსიკა, ნიკარაგუა, პანამა, სენტ-ვინსენტი და გრენადინები, სენტ-კიტსი და ნევისი, სენტ-ლუსია და ურუგვაი. შეთანხმებას 2018 წლის 27 სექტემბერს მოეწერა ხელი და 2020 წლის 26 სეტქემბრამდე იყო ღია. შეთანხმება ძალაში შევიდა 2021 წლის 22 აპრილს.

მხარეები და ხელმომწერები
რატიფიკაციის დაყოვნება
რამდენიმე კომენტატორი ეჭვებს გამოთქვამს ბრაზილიის მიერ შეთანხმების რატიფიცირების შესახებ, რადგანაც ჟაირ ბოლსონარუს მთავრობა გარემოსდაცვითი და ადამიანის უფლებების მექანიზმების მხარდაჭერით არ გამოირჩევა. მსგავსად, მოსალოდნელია, რომ ხელშეკრულების რატიფიცირებას არც კოლუმბია მოახდენს, რომელიც რეგიონის ქვეყნებს შორის გარემოს დამცველთა სიკვდილიანობის მაჩვენებლით ერთ-ერთი მოწინავეა.
მოსარაბები

მოსარაბები ( < მუსთაარაბ — „გაარაბებული“) — – საუკუნეების პირენეს ნახევარკუნძულის მუსლიმური სახელმწიფოების ქრისტიანული მოსახლეობა, რომელიც განსაკუთრებული სოციალურ-იურიდიული სტატუსით სარგებლობდა. მოსარაბულ თემს შიდა თვითმმართველობის უფლება ჰქონდა. მის მეთაურს (გრაფს) ირჩევდნენ ქრისტიანები და ამტკიცებდა მუსლიმური ხელისუფლება. საქმეებს, რომლებიც მხოლოდ მოსარაბებს ეხებოდა, სასამართლო თემის შიგნით განიხილავდა ვესტგუთების მეფეთა კანონებზე დაყრდნობით. იუდეველებთან ერთად მიეკუთვნებოდნენ „წიგნის ხალხის“ კატეგორიას, ხაზინაში შეჰქონდათ საადგილმამულო გადასახადი (ხარაჯა), სულადი გამოსაღები (ჯიზია) და სხვ. გადასახადების ამკრეფად, გრაფის მსგავსად, მოსარაბული თემის წარმომადგენელს ირჩევდნენ. ჰქონდათ ღვთისმსახურების აღვლენის უფლება (არაბთა დაპყრობების დროს საეპისკოპოსო კათედრების ნაწილი დაკნინდა, თუმცა შენარჩუნდა 3 საარქიეპისკოპოსოდ დაყოფა — ტოლედო, მერიდა, სევილია). მოსარაბებმა გადაიღეს მუსლიმური კულტურის ცალკეული ელემენტები — ყველაზე შესამჩნევად ეს გავლენა გამოიხატა ენის, არქიტექტურის, სახვითი ხელოვნებისა და ხელოსნობის სფეროებში.

 საუკუნის მე-2 ნახევრამდე ანდალუსიაში (ალ-ანდალუსში) მოსარაბული თემის მდგომარეობა საკმაოდ სტაბილური იყო. ცნობილია მუსლიმური ხელისუფლების წინააღმდეგ მასობრივი მოძრაობის ერთადერთი შემთხვევა, რომლის დროსაც მოსარაბები ძირითად მამოძრავებელ ძალად გამოვიდნენ — ე.წ. კორდოველ მოწამეთა მოძრაობა ( საუკუნის შუა ხანები). საუკუნის ბოლოდან ხელისუფლებაში ალმორავიდების მოსვლის შემდეგ უცხო სარწმუნოების ქვეშევრდომების მიმართ დამოკიდებულება შეიცვალა. განხორციელდა მოსარაბების რამდენიმე მასობრივი გასახლება ანდალუსიის ფარგლებს გარეთ — აფრიკაში და პირენეს ნახევარკუნძულის ქრისტიანულ სამეფოებში. უკანასკნელმა მოსარაბულმა თემებმა მუსულმანთა ტერიტორია ალმოჰადების დროს დატოვეს.

ქრისტიანულ სამეფოებში გადასახლებულმა მოსარაბებმა შესამჩნევი გავლენა მოახდინეს ამ ოლქების კულტურაზე, უპირატესად არქიტექტურასა და ენაზე. – საუკუნეებში ფიქსირდება რომანული ენის მოსარაბული დიალექტის არსებობა, რომელმაც ნაწილობრივ ითამაშა როლი ქრისტიანთა მიერ არაბული ლექსიკის სესხებაში. ამას გარდა, მოსარაბებთანაა დაკავშირებული ქრისტიანული სამეფოების ცალკეულ სამწყსოებში ე.წ. მოსარაბული ლიტურგიის შენარჩუნება, რომელიც სხვა ეკლესიებში საუკუნეში შეიცვალა ღვთისმსახურების გალური წესით.
დუშან იოვანოვიჩის მკვლელობა

დუშან იოვანოვიჩის მკვლელობა (სერბ. ) —რეზონანსული დანაშაული, რომელიც მოხდა 1997 წლის 18 ოქტომბერს ბელგრადის ცენტრში, რა დროსაც ორმა 17 წლის ნაცისტმა სკინჰედმა მოკლა 13 წლის ბოშა ბიჭი. დუშან იოვანოვიჩის მკვლელობის ერთადერთი მიზეზი მისი ეთნიკური წარმომავლობა იყო.

მკვლელობა
13 წლის დუშან იოვანოვიჩი ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა ქალაქ ბელგრადში ბელგრადის ქუჩაზე,  „სლავიას“ მოედნიდან არც თუ ისე შორს. 1997 წლის 18 ოქტომბრის საღამოს, ბიჭის მამამ, ალექსანდრემ მას ფული მისცა და უახლოეს სასურსათო მაღაზიაში გაგზავნა კოკა-კოლის საყიდლად. გზად დუშანს თავს დაესხა ულტრამემარჯვენე სკინჰედების მოძრაობის ორი წევრი ნასვამ მდგომარეობაში. ბიჭის ბოშური წარმომავლობის შესახებ რომ გაიგეს, ფული წაართვეს, მიწაზე დააგდეს, ჩექმებს ურტყამდნენ და სცემეს მოგლეჯილი სანიაღვრე მილით. დუშანი კისრის მოტეხილობით ადგილზე გარდაიცვალა.

დაპატიმრება და სასჯელი
დანაშაულიდან რამდენიმე საათში პოლიციამ დააკავა მკვლელობაში მონაწილე ორი 17 წლის ახალგაზრდა: მილან ჩუიჩი და ისტვან ფენდრიკი ზემუნიდან. 1998 წლის მარტში მათ ბელგრადის რაიონულმა სასამართლომ მიუსაჯა იმდროინდელ იუგოსლავიაში  მაქსიმალური სასჯელი არასრულწლოვანთათვის—10 წელი კოლონიაში. ისინი  გაგზავნეს ქალაქ ვალევოს გამოსასწორებელ დაწესებულებაში. მოგვიანებით სასამართლომ სასჯელი შეუმცირა: ფენდრიკი გაათავისუფლეს 1 აპრილს, ხოლო ჩუიჩი— 2004 წლის 30 აპრილს.

მკვლელობიდან ოთხი წლის შემდეგ, ფენდრიკი დათანხმდა ინტერვიუს  ადგილობრივ ყოველკვირეულ გაზეთ -თან. ის ამტკიცებდა, რომ არც რომელიმე პოლიტიკური პარტიის წევრი იყო, არც ნეონაცისტი და არც საფეხბურთო კლუბ „რადის“რადიკალ გულშემატკივართა  წევრი (როგორც ზოგიერთი მედია ვარაუდობდა), მაგრამ აღიარა, რომ დანაშაულის ჩადენის დროს  ულტრამემარჯვენე შეხედულებების მატარებელი იყო. ინტერვიუს დროს და ასევე გათავისუფლების შემდეგ, ფენდრიკმა დანაშაულის გამო სინანული გამოთქვა. ჩუიჩმა კი საჯაროდ განაცხადა, რომ არ აწუხებდა დანაშაულის გრძნობა.

შემდგომი მოვლენები
დუშან იოვანოვიჩი მკვლელობიდან ორი დღის შემდეგ დაკრძალეს. ბიჭის გამოსამშვიდობებელ ცერემონიაზე ასობით გულისხმიერი  მოქალაქე მივიდა.

დუშანის სიკვდილი არ იყო ბოლო ტრაგიკული მოვლენა იოვანოვიჩების ოჯახში. დუშანის უმცროსი დის, ქრისტინას თქმით, რომელიც რომელიც მისი გარდაცვალებიდან სამი წლის შემდეგ დაიბადა, დედამ, რომელიც ვერ შეეგუა შვილის სიკვდილს, არაერთხელ სცადა თვითმკვლელობა: დალია მარილმჟავა, გადაყლაპა აბები და  2015 წლის 12 ივლისს, დუშანის გარდაცვალების 18 წლისთავამდე ცოტა ხნით ადრე, ჩამომხრჩვალი იპოვეს. დუშანის გარდაცვალებიდან სამი წლის შემდეგ მამამისმა პირველი ინფარქტი გადაიტანა, მოგვიანებით  კიდევ რამდენიმე ინფარქტი დაემართა,  ორჯერ ჰქონდა ტვინში  სისხლჩაქცევა, თრომბოზის შედეგად ორივე ფეხი დაკარგა; იგი გარდაიცვალა 2016 წლის ბოლოს.

2007 წლის 18 ოქტომბერს, ტრაგედიის 10 წლისთავზე, ბელგრადის ქუჩაზე, 33-ე სახლის ფასადზე, რომლის მოპირდაპირე მხარეს მოკლეს დუშან იოვანოვიჩი, სერბეთის პრეზიდენტმა ბორის ტადიჩმა ბიჭის ხსოვნის პატივსაცემად გახსნა მემორიალური დაფა. მისი ინსტალაციის ინიციატორი გახლდათ სერბეთის ბოშათა კავშირი . კავშირის თავმჯდომარემ რაიკო ჯურიჩმა  ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ეს ღირსშესანიშნაობა გახდება თანაგრძნობის, გაგების და სიყვარულის სიმბოლო.
მორდვეთის ავიახაზები

მორდვეთის ავიახაზები — იყო ავიაკომპანია რომლის სათაო ოფისი მდებარეობდა სარანსკში მორდვეთის რესპუბლიკაში, რუსეთი. ის რეგიონულ დონეზე ასრულებდა როგორც გეგმიურ და ჩარტერულ რეისებს, ასევე ჩართული იყო საჰაერო გადაზიდვებშიც.

ისტორია
1965 წელს, სსრკს სამოქალაქო ავიაციის სამინისტროს ვოლგის სამოქალაქო ავიაციის დირექტორატის ქვეშ სარანსკის გაერთიანებული ავიაციის რაზმი შეიქმნა. რაზმი ჩამოყალიბდა პენზის საჰაერო ესკადრილიის "-2"-ის დანაყოფის ბაზაზე.

1980 წლის იანვარში, -24-ის ბაზაზე ჩამოაყალიბეს საკუთარი მფრინავების განყოფილება და ხელოვნული -კლასის საფრენი ხაზი შევიდა ექსპლუატაციაში. აეროპორტი ემსახურებოდა -2, -24 და -26 ტიპის თვითმფრინავებს. საბჭოთა კავშირის პერიოდში სარასკიდან ხორციელდებოდა ფრენები შემდეგი მიმართულებებით: ვოლგოგრადი, ვორონეჟი, გორკი, ივანოვო, იოშქარ-ოლა, ყაზანი, კიევი, კრასნოდარი, კუბიშევი, მოსკოვი, ლენინგრადი, მინერალნიე-ვოდი, პერმი, სარატოვი, დონის როსტოვი, სვერდლოვსკი, სიმფეროპოლი, სოჭი, ტამბოვი, ჩებოქსარი და სხვა ქალაქები.

ავიახაზები ჩამოყალიბდა და ფუნქციონირება დაიწყო 1992 წელს. მანამდე ის აეროფლოტის სარანსკის დივიზიას წარმოადგენდა.

2008 წელს კომპანიამ 17.21 მგავრს მოემსახურა. 2010-ში 20 ათასს, ხოლო 2011-ში 21 ათასს.

2011 წლის ზააფხულის სეზონზე ავიაკომპანია ფრენებს ახორციელებდა სოჭის მიმართულებით, ასევე ქონდა ჩარტერლი რეისები რუსეთის სხვა და სხვა ქალაქების მიმართულებით. აქტიურად მონაწილეობდა სპორტული გუნდების ტრანსპორტირებაში, მათ შორის მორდვეთის საფეხბურთო გუნდის.

მას შემდეგ რაც აუდიტმა გამოავლინა წარმოების მაჩვენებლებისა და ფინანსურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუარესება, 2011 წლის 21 ოქტომბერს საჰაერო ტრანსპორტის ფედერალური სააგენტოს 09/28/2011-ით დათარიღებული აქტის საფუძველზე ავიაკომპანიას ოპერატორის სერთიფიკატი შეუჩერდა, თუმცა რამდენიმე დღის შემდეგ საჰაერო ტრანსპორტის ფედერალურმა სააგენტომ გაურკვეველი მიზეზების გამო ისევ აღადგინა სერტიფიკატი.

2012-ში ავიაკომპანია განიხილავდა ფლოტის -140-ით შევსების შესაძლებლობას.

ამ ავიახაზის ოფიციალური ვებ გვერდის მიხედვით, 2013 წლის თებერვლამდე მოსკოვის დომოდედოვოს საერთაშორისო აეროპორტის მიმართულებით ხორციელდებოდა რეგულარული რეისები დღეში ორჯერ ორშაბათს და პარასკევს, ხოლო დანარჩენ სამუშაო დღეებში ერთხელ. ამ ფრენების შესასრულებლად ავიკომპანია საკუთარი ავია ფლოტის გარდა იყენებდა -ის და 100/200-ს.

2013 წლის 12 თებერვალს ფრენის უსაფრთხოების სტანდარტების გაუარესებისა და მორდვეთის ავიახაზების მენეჯმენტში გამოვლენილი ხარვეზების გამო საჰაერო ტრანსპორტის ფედერალურმა სააგენტომ გადაწყვიტა გაეუქმებინა ავიაკომპანიის ოპერირების სერტიფიკატი. 2013 წლის გაზაფხულზე ავიახაზემა მისი ბოლო ფრენა შეასრულა.

2013 წლის 13 თებერვალს რუსეთის საავიაციო ხელისუფლებამ უსაფრთხოების საკითხებთან დაკავშირებული პრობლემების გამო გაუუქმა კომპანიას ოპერირების ლიცენზია. გამოვლენილი იყო პილოტების სამუშაო დროის ლიმიტების დარღვევები.
გიორგი სკამკოჩაიშვილი

გიორგი სკამკოჩაიშვილი (დ. 15 მარტი, 1961, ოზურგეთი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1985 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით.

1985-1987 წლებში მუშაობდა მახარაძის, ოზურგეთის რაიონის №3 სამშენებლო სამმართველოს ტექნიკური უსაფრთხოების ინჟინრად. 1987-1990 წლებში კი იყო სამშენებლო სამმართველო „სამთოქიმმშენი“-ს სამუშაოთა მწარმოებელი. დაინიშნა სამშენებლო სამმართველო „სამთოქიმმშენის“ უფროსად 1990 წელს, ხოლო 2002-2004 წლებში მუშაობდა შპს "სამთა“-ის ინჟინერ-კონსტრუქტორად. იყო სამშენებლო ფირმა „სამთა“-ის დირექტორი 2004-2013 წლებში. 2013-2017 წლებში კი უკვე მუშაობდა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის „კეთილმოწყობისა და არქიტექტურული დაგეგმარებისა და არქიტექტურული დაგეგმარების ცენტრის“ დირექტორად. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის „სივრცით-ტერიტორიული დაგეგმარების ცენტრი“-ს დირექტორია 2017 წლიდან. მისი მონაწილეობითა და ხელმძღვანელობით განხორციელდა არაერთი სამრეწველო და საზოგადოებრივი დანიშნულების მნიშვნელოვანი ობიექტის მშენებლობა, მათ შორის: ოზურგეთის მაღაროთა სამმართყველოს ტრაქიტების ქარხნის, ოზურგეთის მაღაროთა სამმართველოს სავაჭრო ცენტრის, პანსიონატ „მთის ბროლის“ საცხოვრებელი სახლის დაბა ურეკში, ეროვნული ბანკის ოზურგეთის ფილიალის შენობის, შპს „მაგთიკომის“ ოზურგეთის ფილიალის ოფისის შენობის და სხვა. დიდი წვლილი აქვს შეტანილი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ინფრასტრუქტურული ობიექტების მშენებლობის საქმეში, კერძოდ, საბავშვო ბაღების, ხიდების, სოფლის ადმინისტრაციული შენობა-ნაგებობების, ელექტროგანათების ქსელების, წყალმომარაგების სათავე ნაგებობებისა და ქსელების მშენებლობაში და სხვა. მისი მონაწილეობით განხორციელდა ოზურგეთის განაშენიანების გეგმის საფუძვლების მომზადება და გენერალური გეგმის დამუშავება. მრავალწლიანი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.
გიორგი სიხარულიძე

გიორგი სიხარულიძე (დ. 5 ივნისი, 1938, ოზურგეთი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი და მიენიჭა ინჟინერ-მშენებლის კვალიფიკაცია.

1961-1969 წლებში მუშაობდა თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის დაქვემდებარებაში არსებულ სამშენებლო-სამონტაჟო ტრესტ „ინჟმშენის“ №1 სამშენებლო-სამონტაჟო სამმართველოში მშენებელ ოსტატად, სამუშაოთა მწარმოებლად. 1969-1975 წლებში მუშაობდა ქალაქი თბილისის ოქტომბრის (ჩუღურეთის) სახელობის რაისაბჭოს აღმასკომის კეთილმოწყობის განყოფილების მთავარ ინჟინრად. 1971 წლიდან გადაყვანილ იქნა ამავე რაიონის საბინაო სამმართველოს მთავარ ინჟინრად, შემდეგ კი საბინაო სამმართველოს უფროსად. 1975-1985 წლებში მუშაობდა კვების მრეწველობის სამინისტროს კაპიტალური მშენებლობისა და დაპროექტების განყოფილების უფროსის მოადგილედ. შემდეგ იყო ამავე სამმართველოს საგეგმო-ეკონომიკური განყოფილების უფროსი. 1977 წლიდან მუშაობდა ამავე სამინისტროს საწარმოო გაერთიანება „საქკონსერმრეწვის“ კაპიტალური მშენებლობის განყოფილების უფროსად. 1986-1988 წლებში იყო საქართველოს სსრ სახელმწიფო აგროსამრეწველო კომიტეტის კაპიტალური მშენებლობისა და რეკონსტრუქციის მთავარი სამმართველოს მთავარი სპეციალისტი ასევე ამავე სამმართველოს მშენებლობისა და „მშენინდუსტრიის“ საწარმოო განყოფილების უფროსი. 1988 წლიდან გადაყვანილ იქნა საქართველოს სოფლის მეურნეობისა და სურსათის სამინისტროს საწარმოო გაერთიანება „საქაგრომრეწვის“ მშენებარე საწარმოთა გაერთიანებულ დირექციაში საგეგმო-საწარმოო განყოფილების უფროსად, სადაც მუშაობდა 1997 წლამდე. 1998-2012 წლებში მუშაობდა ს.ს. „გლობალ ერთში“ სამეურნეო სამსახურის სპეციალისტად. იყო ქალაქი თბილისის ოქტომბრის სახელობის რაიონული საბჭოს ორი მოწვევის დეპუტატი. დიდი წვლილი აქვს შეტანილი საქართველოს კვების მრეწველობისა და აგროსამრეწველო კომპლექსის განვითარების საქმეში. მრავალწლიანი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.
გურამ რამიშვილი

გურამ რამიშვილი (დ. 1932, თბილისი — გ. 1998) — ქართველი ენათმეცნიერი, მეცნიერი, პედაგოგი, ფილოსოფოსი, გერმანისტი, ჰუმბოლდტოლოგი, თბილისის გერმანული სკოლის დამფუძნებელი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის კავკასიური ენების განყოფილება. 1958 წელს — ასპირანტურა გიორგი ახვლედიანის ხელმძღვანელობით.

1973 წლიდან ხელმძღვანელობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზოგადი ენათმეცნიერების კათედრას. 1973 წელს გახდა ჰუმბოლდტის სახელობის ფონდის პირველი ქართველი სტიპენდიატი და 1974 წლამდე მუშაობდა ბონის უნივერსიტეტში (გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა). 1990-1995 წლებში იყო ილია ჭავჭავაძის სახელობის უცხო ენათა ინსტიტუტის რექტორი. მისი მეცნიერული კვლევის მთავარი მიმართულება იყო ენის ფილოსოფია, ჰუმბოლდტოლოგია, სემანტიკის თეორია. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი ნაშრომი, მათ შორის ოთხი წიგნი. მისი რედაქციით, წინასიტყვაობითა და კომენტარებით დაიბეჭდა ვ. ფონ ჰუმბოლდტის თხზულების რუსული თარგმანი. გურამ რამიშვილმა შემოიკრიბა კვალიფიცირებული ახალგაზრდები, რომლებიც არაავტორიტარული პრინციპებით მოქმედ სკოლაზე ოცნებობდნენ. 1982 წელს მან დააფუძნა ახალი სკოლა, რომელიც რამდენიმე წელიწადში ეგრეთ წოდებულ „გერმანული სკოლების ქსელად“ გადაიქცა. ამ სკოლებში გერმანული და სხვა უცხო ენების გაღრმავებული სწავლება უპირველეს ყოვლისა დედა ენის ქართულის სრული სისავსით აღქმასთან და ათვისებასთან არის კოორდინირებული. მიღებული აქვს 1989 წელს ძმები გრიმების სახელობის გერმანიის სახელმწიფო პრემია, გერმანელი ენათმეცნიერის ლეო ვაისგერბერის სახელობის მედალი თვით ლ. ვაისგერბერის რეკომენდაციით (ბონის უნივერსიტეტი, გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა).

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ჰუმბოლდტის ენის თეორიის ზოგი საკითხი“, დაიცვა 1960 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ენის შინაფორმის პრობლემა თანამედროვე ლინგვისტიკაში“, დაიცვა 1970 წელს (იენის ფრიდრიხ შილერის სახელობის უნუვერსიტეტი).

ჯილდოები
1998 — ღირსების ორდენი