iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კორფუს დეკლარაცია

კორფუს დეკლარაცია — 1917 წლის 20 ივლისს კუნძულ კორფუზე ხელმოწერილი შეთანხმება სერბეთის პრემიერ მინისტრის ნიკოლა პაშიჩისა და იუგოსლავიის კომიტეტის თავმჯდომარის ანტე ტრუმბიჩის მიერ, რომელიც პირველი მსოფლიო ომის დასასრულს სერბეთის სამეფოსა და ავსტრია-უნგრეთის იუგოსლავიის მიწების გაერთიანებას ერთ სახელმწიფოდ - „სერბების, ხორვატებისა და სლოვენების სამეფოში“ სერბების დინასტიის კარაჯორჯევიჩის ეგიდით ითვალისწინებდა.

11 აგვისტოს შეთანხმებას შეუერთდა მონტენეგროს ეროვნული გაერთიანების კომიტეტი.

ისტორია
პირველი მსოფლიო ომის დაწყებიდან ზოგიერთი სლოვენიელი და ხორვატი პოლიტიკოსი ანტანტის გამარჯვებაზე ფსონი დადო. ომის მიმდინარეობისას ავსტრია-უნგრეთიდან გაქცეულებმა იუგოსლავიის ემიგრაციის ორი პოლიტიკური ცენტრი რომსა და ნიშში შექმნეს.

1915 წლის იანვარში რომაული ცენტრის ბაზაზე იუგოსლავიის კომიტეტი შეიქმნა, სადაც ხორვატიის, დალმაციის, ბოსნია-ჰერცეგოვინისა და სლოვენიის მთავარი პოლიტიკური მოღვაწეები შედიოდნენ. ლონდონში გადასვლის შემდეგ, იუგოსლავიის კომიტეტმა აქტიური პოლიტიკური საქმიანობა დაიწყო და ავსტრია-უნგრეთის იუგოსლავიელი ხალხების სახელით მოილაპარაკა ანტანტის ქვეყნების მთავრობებთან, ასევე სერბეთთან და შეერთებულ შტატებთან.

1915 წლის ოქტომბერში სერბეთის არმია ყველა ფრონტზე დამარცხდა  და კოლოსალური დანაკარგებით ადრიატიკისკენ დაიხია. სამხედრო ნაშთები მოკავშირეებმა კუნძულ კორფუზე გადაისროლეს.

1917 წელს შექმნილ ვითარებაში სერბეთის მმართველი წრეები მოლაპარაკებებს აწარმოებდნენ ემიგრანტულ იუგოსლავიის კომიტეტთან. 1917 წლის ივნისის შუა რიცხვებში კუნძულ კორფუზე სერბეთის პრემიერ მინისტრ ნიკოლა პაშიჩსა და იუგოსლავიის კომიტეტის ლიდერებს შორის შეხვედრა გაიმართა. მოლაპარაკებებში მხარეთა საწყისი პოზიციები ფუნდამენტურად განსხვავებული იყო: პასიჩი „დიდი სერბეთის“ მომხრე იყო, იუგოსლავიის კომიტეტი კი ფედერალურ იუგოსლავიას უჭერდა მხარს. თუმცა, საგარეო პოლიტიკური ვითარება კომპრომისის აუცილებლობაზე მიანიშნებდა, რადგან მსოფლიოში სამხრეთ სლავების ინტერესებზე ზრუნვას აღარავინ აპირებდა და ისინი მხოლოდ საკუთარ თავის იმედზე უნდა ყოფილიყვნენ.

კორფუს დეკლარაციის გამოქვეყნებამ იუგოსლავიის ხალხებში ენთუზიაზმის ტალღა გამოიწვია. ერთადერთი დამარცხებული იყო მონტენეგროს სამეფო დინასტია - ჩერნოგორიის მეფე ნიკოლა პეტროვიჩი სამეფოს გარეშე დარჩა.
ვახტანგ ახობაძე (ექიმი)

ვახტანგ ახობაძე (დ. 1 აგვისტო, 1921, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1946 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1946–1947 წლებში იყო თბილისის რკინიგზის საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების ორდინატორი. 1947–1948 წლებში სანავიაციის ექიმი და ნეიროქირურგიის კლინიკის ორდინატორი. 1948 წლიდან მუშაობდა კარდიოლოგიის ინსტიტუტში ორდინატორად, უფროს მეცნიერ–თანამშრომლად. ავტორია 82 სამეცნიერო ნაშრომის, გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიული ტიპის პუბლიკაცია. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 4 საკანდიდატო დისერტაცია. 1966 წელს მიღებული აქვს უფროსი მეცნიერ–თანამშრომლის სამეცნიერო წოდება. 6 წლის განმავლობაში იყო სახალხო უნივერსიტეტის რექტორი.

1959 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „თავის ტვინის ბიოელექტრული ცვლილებების დინამიკა ჰიპერტონული დაავადების დროს.“

ჯილდოები
მედალი „შრომითი მამაცობისთვის“
ივანე ენიკოლოფოვი

ივანე კონსტანტინეს ძე ენიკოლოფოვი (ენაკოლოფაშვილი; დ. 31 აგვისტო, 1888, თბილისი, — გ. 6 ივლისი, 1980, იქვე) — ისტორიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე, სამუზეუმო და საარქივო საქმის სპეციალისტი. საქართველოს კულტურის დამსახურებული მუშაკი (1963).

1910-იან წლებში მსახურობდა თბილისის გუბერნატორის კანცელარიაში. პირველი მსოფლიო ომის დროს მსახურობდა რუსეთის არმიაში. 1922 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო ცენტრალურ არქივში. 1929-1962 წლებში მუშაობდა მთაწმინდისა და დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონების დირექტორად. მისი აქტიური მონაწილეობით დაარსდა საქართველოს ლიტერატურული მუზეუმი. ავტორია მრავალი გამოკვლევისა ქართულ-რუსულ ლიტერატურულ ურთიერთობათა საკითხებზე.
ზამთრის ქარები

ზამთრის ქარები — მეექვსე რომანი ამერიკელი მწერლის ჯორჯ რ. რ. მარტინის ეპიკური ფენტეზის სერიაში „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერა“. ნოველა მოსალოდნელია იყოს 1500 გვერდი. წიგნის გამოსვლა რამდენჯერმე გადაიდო ბოლო მონაცემებით მარტინს ჯერ კიდევ არ დაუთქვამს წიგნის გამოსვლის კონკრეტული თარიღი. 2022 წლის ოქტომბერში, მარტინმა განაცხადა, რომ წიგნის დაახლოებით 3/4 უკვე დასრულებული ქონდა, მისი თქმით მას დაახლოებით 1200 გვერდი ქონდა დაწერილი და დარჩენილი ქონდა 500 გვერდი. 2023 წლის ნოემბერში კი თქვა, რომ უჭირდა ხელნაწერის დასრულება.

სიუჟეტი
მარტინმა 2012 წელს მიცემულ ინტერვიუში განაცხადა, რომ ზამთრის ქარები და შემდეგი წიგნი გაზაფხულის სიზმარი მკითხველს უფრო ჩრდილოეთით ამოგზაურებს, ვიდრე რომელიმე წინა წიგნი. წიგნის წინა ნაწილი „ცეკვა დრაკონებთან“ უფრო ნაკლებ ისტორიას მოგვითხორბდა ვიდრე მარტინი მოიაზრებდა. მარტინი აპირებს წიგნი დაიწყოს ორი დიდი ბრძოლით, რომელიც მოხდება ჩრდილოეთში კერძოდ ყინულებში, ხოლო მეორე მირინში — მონათა ყურეში. ვიქტარიონ გრეიჯოის ისტორია დაიწყება მისი მონათა ყურეში ჩასვლის პირველივე წუთებიდან. არიანა მარტელის ისტორიის ნიმუშები, მარტინმა გამოაქვეყნა თავის ვებსაიტზე, აჩვენა, რომ იგი მიემართებოდა გრიფინის სასახლისკენ, რათა ენახა ახალგაზრდა მამაკაცი, რომელიც საკუთარ თავს ეიგონ ტარგარიანს უწოდებს. 2016 წლის გვადალაჯარას წიგნის საერთაშორისო ბაზრობაზე მარტინმა წარმოადგინა გარკვეული მინიშნებები ზამთრის ქარების ბნელი ბუნების შესახებ: „მე 20 წელია გეუბნებით, რომ ზამთარი მოდის. ზამთარი არის დრო, როდესაც ყველაფერი კვდება, სიცივე, ყინული და სიბნელე. შეავსეთ სამყარო, ასე რომ, ეს არ იქნება ისეთი ბედნიერი შეგრძნება, რისი იმედიც შეიძლება იყოს არის ის, რომ ზოგიერთი პერსონაჟი ძალიან ბნელ ადგილებში უარესდება ბევრისთვის“.

პერსონაჟები
მარტინმა დაადასტურა რომ ამ პესონაჟებს წიგნში საკუთარი თავები ექნებათ:
სანსა სტარკი
არია სტარკი
არიანა მარტელი
ეირონ გრეიჯოი
თეონ გრეიჯოი
ვიქტარიონ გრეიჯოი
ტირიონ ლანისტერი
ბარისტან სელმი
სერსეი ლანისტერი
ჯეიმი ლანისტერი
ბრიანა ტართელი
არეო ჰოტა
ჯონ კონინგტონი
ბრანდონ სტარკი

მარტინმა დაადასტურა, რომ არ არსებობს ახალი პერსონაჟები, რომლებიც შექმნა ზამთრის ქარებისთვის. მან ასევე განაცხადა, რომ რომანში სემუელ ტარლი და აშა გრეიჯოი გამოჩნდებიან, მაგრამ არ დააკონკრეტა, თუ რამდენად მნიშვნელოვანი პერსონაჟები იქნებიან. მან ასევე განაცხადა, რომ გამოჩნდებიან მეორეხარისხოვანი პერსონაჟები ლედი სტოუნჰარტი, კუაიტი, ეურონ გრეიჯოი და რიკონ სტარკი. მან თქვა, რომ მელისანდრა დაბრუნდება მაგრამ არ უთქვამს რომელ რომანში. 2014 წლის --ზე მან განაცხადა, რომ ჯეინი ვესტერლინგი, რობ სტარკის ქვრივი, გამოჩნდება პროლოგის თავში.
ენის, ისტორიისა და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტი

აკადემიკოს ნიკო მარის სახელობის ენის, ისტორიისა და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტი (ენიმკი) — სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება საბჭოთა საქართველოში 1936-1941 წლებში.

შეიქმნა 1936 წელს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ფილიალის კავკასიისმცოდნეობის ინსტიტუტის ბაზაზე. 1936 წლის 1 დეკემბრიდან ინსტიტუტის დირექტორი იყო სიმონ ჯანაშია. 1941 მარტიდან, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის დაარსებასთან დაკავშირებით, ენიმკის ბაზაზე შეიქმნა 2 ინსტიტუტი: აკად. ნ. მარის სახელობის ენის ინსტიტუტი (ახლანდ. ენათმეცნიერების ინსტიტუტი) და ისტორიის ინსტიტუტი (ახლანდ. ისტორიის და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი). ინსტიტუტებს გარკვეული დროით კვლავ ერთიანი ხელმძღვანელობა ჰყავდათ (სამეცნიერო საბჭო — 1944 წლის ივლისამდე, დირექცია — 1943 წლის მარტამდე).

ენიმკის პერიოდული გამოცემები იყო „აკად. ნ. მარის სახელობის ენის ისტორიისა და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტის მოამბე“ (1937–1944 წლებში გამოქვეყნდა 14 ტომი) და „მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის“ (1937–1944 წლებში გამოიცა 7 ტომი), რომლებშიც იბეჭდებოდა მნიშვნელოვანი გამოკვლევები ქართველური და კავკასიური ენების, ქართული ფილოლოგიის, საქართველოს ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის, აგრეთვე ახლო აღმოსავლეთის ძველი ისტორიის აქტუალურ საკითხებზე. ამას გარდა, ენიმკის მიერ მომზადდა და გამოიცა 70-ზე მეტი ნაშრომი, მ. შ. ივანე ჯავახიშვილის „ქართული და კავკასიური ენების თავდაპირველი ბუნება და ნათესაობა“ (1937), არნოლდ ჩიქობავას „ჭანურ-მეგრულ-ქართული შედარებითი ლექსიკონი“ (1938), „საქართველოს ისტორია უძველესი დროიდან ს. დამდეგამდე“ (ავტ. ნიკო ბერძენიშვილი, ივანე ჯავახიშვილი, სიმონ ჯანაშია, ს. ჯანაშიას რედაქციით, 1943), ბორის კუფტინის „არქეოლოგიური გათხრები თრიალეთში“ (1941, რუს. ენაზე), ვარლამ თოფურიას, სიმონ ყაუხჩიშვილის „რუსულ-ქართული ლექსიკონი“ (1938, 1940), გიორგი ახვლედიანის, ვარლამ თოფურიას „ქართულ-რუსული ლექსიკონი“ (1942), ასევე რამდენიმე ტერმინოლოგიური ლექსიკონი.
ენის გასატეხი

ენის გასატეხი — სიტყვა ან, უფრო ხშირად, სიტყვათა ჯგუფი, რომელიც მსგავსი ბგერების მიზანმიმართული დაჯგუფების გამო რთულად გამოსათქმელია. ენის გასატეხი საბავშვო ფოლკლორის სახეობაა (სხვაგვარად, „ჩქარა გამოსათქმელსაც“ უწოდებენ).

ენის გასატეხი აგებულია სიტყვათა თამაშზე, ემყარება ბგერით ალიტერაციას ან ერთი ძირიდან ნაწარმოები სიტყვების გამოყენებას. მისი მთავარი სპეციფიკა წარმოსათქმელი ფრაზის სიძნელეა (მაგ., „ბაყაყი მყაყე ჭაობში ბაყბაყებს ბაყბაყ მდევივით, რიონი ნარიონალში, ნიორი ნანიორალში“). ენის გასატეხების ძირითადი დანიშნულებაა მოზარდთა მეტყველების გამართვა და მათი გართობა. მათ ასევე იყენებენ კბილების ფირფიტოვანი (მოსახსნელი) პროთეზების მორგების შემოწმების და ტელე- ან რადიოგადაცემების წამყვანობის კანდიდატების წინასწარი შეფასების მიზნით.
სულიკო თორთლაძე

სულიკო თორთლაძე (დ. 20 ნოემბერი, 1919, ქუთაისი — გ. 9 მაისი, 1982) — ქართველი კალათბურთელი, პედაგოგი. სსრკ დამსახურებული მწვრთნელი (1967), საქართველოს ფიზკულტურისა და სპორტის დამსახურებული მოღვაწე.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი და ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტი.

11 წლისამ დაიწყო ვარჯიში გივი კილაძის ხელმძღვანელობით. თამაშობდა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტის გუნდ „ნაუკაში“, რომელიც საკავშირო შეჯიბრებებში ასპარეზობდა. ამის შემდეგ გადავიდა ქუთაისის „დინამოში“. 1945–1951 წლებში თბილისის „დინამოში“ თამაშობდა, რომლის შემადგენლობაში გახდა სსრკ-ის ჩემპიონი (1950), ასევე ვერცხლის (1947) და ბრინჯაოს (1948) პრიზიორი, სსრკ-ის თასის მფლობელი (1949). მისი აღზრდილები არიან: ზ. საკანდელიძე, მ. ქორქია, ნ. დერიუგინი, გ. დარსაძე, ზ. გრძელიძე და სხვები. 30 წელზე მეტი ხელმძღვანელობდა ბავშვთა და მოზარდთა სპორტულ სკოლას ქუთაისში.

1961 წელს სულიკო თორთლაძეს მიენიჭა საქართველოს, 1967 წელს - სსრკ დამსახურებული მწვრთნელის წოდება, 1971 წელს კი სპორტის დამსახურებული მოღვაწის წოდება მიენიჭა.

გარდაიცვალა 1982 წლის 9 მაისს. დაკრძალულია ქუთაისში, მწვანეყვავილას საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

ხსოვნა
2019 წლის ნოემბერში ლეგენდარული ქართველი მწვრთნელის, სულიკო თორთლაძის 100 წლისთავის იუბილესთან დაკავშირებით ქუთაისში საინტერესო ღონისძიებები მოეწყო: სახლში, სადაც სულიკო თორთლაძე ცხოვრობდა, გაიხსნა მემორიალური დაფა ბარელიეფით; საკალათბურთო საზოგადოებამ სულიკო თორთლაძის ხსოვნას პატივი მიაგო ქუთაისის პანთეონში; სასტუმრო „ბაგრატში“ მოეწყო სულიკო თორთლაძის შესახებ ბიოგრაფიული წიგნის პრეზენტაცია და ყველა მსურველმა მისი ავტორის, ზურაბ ჯავახაძის პერსონალური ხელმოწერით აღნიშნული წიგნი საჩუქრად მიიღო. აქვე გაიმართა სულიკო თორთლაძის შესახებ ისტორიული, დოკუმენტური ფილმის ჩვენება.
ჭურჭლოვნები

ჭურჭლოვანი მცენარეები, იგივე ტრაქეოფიტები - მცენარეთა ზეგანყოფილება, რომლებიც ხავსისნაირებთან ერთად ქმნიან უმაღლესი მცენარეების ქვესამეფოს ( შესწავლილი სახეობა). მათ აქვთ მკვრივი ქსოვილები (ქსილემა) წყლისა და საკვები ნივთიერებების მცენარეში ტრანსპორტირებისთვის. ჭურჭლოვან მცენარეებს ასევე აქვთ ნაკლებად მკვრივი ქსოვილი (ლაფანი) ფოტოსინთეზისათვის აუცილებელი ნივთიერებების გასატარებლად, ლაფანი ატარებს ორგანულ ნივთიერებებს. ჭურჭლოვან მცენარეებს მიეკუთვნება გვიმრანაირნი, ლიკოპოდიუმები, შვიტასებრნი, შიშველთესლოვნები (წიწვოვანი მცენარეების ჩათვლით) და ყვავილოვანი მცენარეები.

ისტორიულად ჭურჭლოვანი მცენარეები ცნობილი იყო, როგორც " უმაღლესი მცენარეები ", რადგან ითვლებოდა, რომ ისინი რთული აგებულების გამო უფრო განვითარდნენ, ვიდრე სხვა მცენარეები. თუმცა, დღეს ზოგიერთი მეცნიერის აზრით ეს არის მოძველებული ცნება და არამეცნიერულად ითვლება.

მახასიათებლები
ჭურჭლოვან მცენარეებს ბოტანიკოსები განსაზღვრავენ სამი ძირითადი მახასიათებლით:

ჭურჭლოვან მცენარეებს აქვთ ჭურჭელბოჭკოვანი ქსოვილები, რომლებიც ანაწილებენ რესურსებს მცენარეში. მცენარეში გვხვდება ჭურჭლოვანი ქსოვილის ორი სახეობა: ქსილემა ლაფანი (იგივე ფლოემი). ლაფანი და ქსილემა ერთმანეთთან მჭიდრო კავშირშია, როგორც წესი, ისინი მცენარეში განლაგებულია ერთმანეთის გასწვრივ. ჭურჭლოვანი ქსოვილის ევოლუციამ მცენარეებს უფრო მეტად განვითარების საშუალება მისცა, ვიდრე ეს არაჭურჭლოვანი მცენარეების შემთხვევაში მოხდა.
მიუხედავად იმისა, რომ ჭურჭლოვანი მცენარეები სპოროვანი გამრავლებით ხასიათდებიან, ხავსებისაგან განსხვავებით აქვთ ფესვები და გამტარი სისტემა, ახასიათებს კანონზომიერი თაობათა მორიგეობა. კარგად განვითარებულ სპოროფიტზე (უსქესო თაობა) ვითარდება სპორები, რომლებიც გაღვივების შედეგად იძლევა სქესიან თაობას — წინაზრდილს (გამეტოფიტი).
ჭურჭლოვან მცენარეებს აქვთ ნამდვილი ფესვები, ფოთლები და ღეროები.

ჭურჭლოვანი მცენარეების ცალკე განყოფილებად გამოყოფის იდეა ბრიტანელ მეცნიერ თომას კავალიერ-სმითს (1998) ეკუთვნის, მისი აღწერით ამ განყოფილების მცენარეებს ახასიათებთ დიპლოიდური ფაზა ქსილემთან და ლაფანთან ერთად).
შავკატ რახმანოვი

შავკატ რახმანოვი (; დ. 23 ოქტომბერი, 1994) — ყაზახი შერეული საბრძოლო ხელოვნების პროფესიონალი მებრძოლი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1994 წლის 23 ოქტომბერს ქალაქ შურჩში, ყაზახეთში. 16 წლის ასაკში რახმანოვი თავის ოჯახთან ერთად ყარაღანდაში გადავიდა, სადაც თავისი ნათესავები ცხოვრობდნენ. ოჯახის ფინანსური პრობლემების გამო შავკატმა მუშაობა დაიწყო სატვირთოს და საწყობის მტვირთავად თავისი ოჯახის დასახმარებლად. ამავე დროს ვარჯიშობდა ადგილობრივ სპორტ დარბაზში სადაც სამბოს შესწავლა დაიწყო.

კარიერა
შავკატის პროფესიონალური კარიერა 2014 წლის ოქტომბერს დაიწყო. იგი ბრძოლას ძირითადად -1 ბანერის ქვეშ ატარებდა, მისი 7 პროფესიონალური ბრძოლა დაწინაურებით დამთავრდა, დანარჩენი 5-ის გამარჯვება—მშობლიური ქვეყნის ორგანიზაციაში, ყაზახეთის შერეული საბრძოლო ხელოვნების ფედერაციაში. 18 წლის ასაკში ის გახდა ჩემპიონი. შავკატი იყო პირველი ყაზახი მებრძოლი, რომელმაც ორგანიზაციაში იასპარეზა. ბოლო ბრძოლა მან სტივენ ტომპსონთან მოგებით დაასრულა, 2023 წლის 16 დეკემბერს.
აკაკი ჭყონია

აკაკი მაქსიმეს ძე ჭყონია (დ. 1898 — გ. 28 მაისი, 1937, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი, ლიტერატორი.

დაიბადა რკინიგზელის ოჯახში. საბჭოთა რეჟიმის ძალადობრივ დამყარებამდე (1921) იყო სოციალ-დემოკრატიული (მენშევიკური) პარტიის თბილისის კომიტეტის წევრი. დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1923) და მოსკოვის ჟურნალისტიკის ინსტიტუტი (1925).

ჭყონია ჟურნალისტური საქმიანობით 1923 წლიდან იყო დაკავებული. 1926 წელს შეუერთდა საბჭოთა კავშირის კომუნისტურ (ბოლშევიკურ) პარტიას. 1925-1932 წლებში მუშაობდა გაზეთ „კომუნისტის“ სარედაქციო კოლეგიის წევრად, შემდეგ — გაზეთ „კოლექტივიზაციის“ რედაქტორად, ენისა და ლიტერატურის ინსტიტუტის დირექტორად, 1934 წლიდან — თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დირექტორად. აქტიურად მონაწილეობდა მოსკოვში ქართული კულტურის დეკადის (1937 იანვარი) მომზადებაში. ჭყონია 1937 წლის 28 მაისს საკუთარ კაბინეტში გასროლით მოკლა ოპერის თეატრის პარტკომმა. დაჯილდოებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით (1937).
გია ებრალიძე

გია ებრალიძე (დ.1 იანვარი, 1954, თბილისი) — ქართველი იურისტი, გურიის გუბერნატორის მოადგილე.

ბიოგრაფია
1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურდიული ფაკულტეტი. 1988 წელს ქალაქ ხარკოვის პროკურატურის ინსტიტუტის პროფესიული გადამზადების.

1975-1976 წლებში იყო თბილისის ლენინის (ახლანდელი ნაძალადევის) რაიონის პროკურატურის გამომძიებელი. 1977-1978 წლებში თბილისის კალინინის (მთაწმინდის) რაიონის პროკურორის თანაშემწე. 1978-1980 წლებში საქართველოს პროკურატურის განყოფილების თანამშრომელი. 1980-1990 წლებში მარნეულის რაიონის პროკურორი. 1990-1991 წლებში საქართველოს პროკურატურის კადრების განყოფილების უფროსი. 1991-1999 წლებში გარდაბნის რაიონის სასამართლოს თავმჯდომარე. 1999 წლიდან თბილისის საოლქო სასამართლოს მოსამართლე. 2000-2006 წლებში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლე. 2014 წლიდან — საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მონიტორინგის დეპარტამენტის მთავარი სპეციალისტი, ლექცია-სემინარების შემმოწმებელი კომისიის თავმჯდომარის მოადგილე. იუსტიციის უფროსი მრჩეველი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის დოქტორანტი. მიღებული აქვს ჯილდოები.
გიორგი ამირანაშვილი

გიორგი ამირანაშვილი (დ. 12 მარტი, 1947, ალისუბანი, თერჯოლის რაიონი, საქართველო) — ქართველი თანამდებობის პირი, ინჟინერი.

ბიოგრაფია
დაიბადა თერჯოლის რაიონ სოფელ ალისუბანში. 1977 წელს დაამთავრა ქუთაისის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის მექანიკა-ტექნოლოგიის ფაკულტეტი. მუშაობდა კავშირგაბმულობის სისტემაში (1962-1964 წწ.), ავტოქარხნის ზეინკალი (1978-1981 წწ.), პარტიის საქალაქო კომიტეტი (1978-1981 წწ.), აბრეშუმის საწარმოო გაერთიანების პარტკომი (1981-1983 წწ.), საქალაქო კომიტეტი (1983-1985 წწ.). იყო თერჯოლის რაიონის გამგეობის თავმჯდომარე.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი, წევრი
აუთსაიდერები (2024 წლის ფილმი)

აუთსაიდერები (ინგლ. ) — 2024 წლის ამერიკული სპორტული კომედიური დრამა. რეჟისორ ჩარლზ სტოუნ -ის ფილმი.
მთავარ როლებს ასრულებენ: სნუპ დოგი, თიკა სამპთერი, ენდრიუ შულცი, მაიკ ეპსი, კალ პენი, კანდი ბურუსი და ჯორჯ ლოპესი.

„აუთსაიდერები“ გამოვიდა -ის მიერ 2024 წლის 26 იანვარს.

სიუჟეტი
ჯეისენ ჯენინგსი არის ამპარტავანი ყოფილი ამერიკული ფეხბურთის მოთამაშე. დიდი ავტოსაგზაო შემთხვევის შემდეგ ის ვალდებულია შეასრულოს საზოგადოებრივი საქმიანობა თავის ძველ უბანში. ჯეისენი დაინახავს შესაძლებლობას აღადგინოს საკუთარი რეპუტაცია ახალგაზრდული ამერიკული ფეხბურთის გუნდის გაწვრთნით, სადაც თამაშობს მისი ყოფილი პარტნიორის, ჩერისის შვილი. მიუხედავად იმისა რომ, თავიდან ჯეისენი ბავშვებთან მიმართებაში უხეში იყო, ის პოულობს გზას რომ დაუკავშირდეს მათ და შთააგონებს, რომ გააკეთონ უკეთესი.

ჯეისენი რეპუტაციის აღდგენის კიდევ ერთ შესაძლებლობას დაინახავს, საკუთარი სპორტული ტელეშოუს ქონას, მაგრამ გადაღების პირველ დღეს ემთხვევა გუნდის მნიშვნელოვანი თამაში. იმის მიუხედავად, რომ ჯეისენისთვის თავდაპირველი მიზანი რეპუტაციის დაბრუნება იყო, ის გადაწყვეტს გუნდი არ მიატოვოს და მათთან ერთად იყოს. ისინი თითქმის იმარჯვებენ, სანამ ერთ-ერთი მოთამაშე თაჩდაუნს ვერ შეასრულებს, რის გამოც მოწინააღმდეგე გუნდი გაიმარჯვებს, მაგრამ დამარცხების მიუხედავად ხალხი შთაგონებული რჩება ოდესღაც სუსტი გუნდის ამხელა წინსვლით. ფილმის მიწურულს ჯეისენი ბრუნდება ჩერისისთან ურთიერთობაში.

როლებში
სნუპ დოგი — ჯეისენი
ელიას ფერგიუსონი — ჯეისენი ახალგაზრდობაში
თიკა სამპთერი — ჩერისი
იონიგან ბუთი — ტრეი
ქეილებ დიქსონი — დვეინი
ადამ ჯეიმს კარილო — ტონი
ალეგზანდერ მაიკლ გორდონი — გერი
კაილა დავილა — გოსთი
მაიკ ეპსი — კარიმი
ჯორჯ ლოპესი — მწვრთნელი ფეისი
შამორი ვაშინგტონი — ბეილი
შელ პარცელი — ესა
ენდრიუ შულცი — ჩიპ კოლინსი
კალ პენი — რაიან კაუფმენი
კანდი ბურუსი — მოსამართლე ტარა

ფილმის წარმოება
ფილმის იდეა წამოვიდა სნუპ დოგისა და კონსტანს შვარც-მორინისგან. 2022 წლის 2 აგვისტოს გამოცხადდა, რომ მთავარ როლს ითამაშებდა სნუპ დოგი, რეჟისორი იქნებოდა ჩარლზ სტოუნს , სცენარისტები დენი სეგალი და ისააკ შამისი, პროდუსერები კი კონსტანს შვარც-მორინი, კენია ბარინი, მიშელ დეშამპი, ჯონათან გლიკმანი და სნუპ დოგი. 2022 წლის 4 აგვისტოს გამოაცხადეს, რომ მსახიობთა რიგებს შეემატებოდა თიკა სამპთერი, მაიკ ეპსი, ენდრიუ შულცი და ჯორჯ ლოპესი, რამდენიმე ბავშვ მსახიობთან ერთად.

ფილმის შეფასება
ცნობილ მიმოხილვების ვებსაიტზე „ “ 51 კრიკიტიკოსიდან 41%-ის შეფასება დადებითია. ფილმის საშუალო რეიტინგი — 4.4/10. 9 კრიტიკოსის საფუძველზე „აუთსაიდერებმა“ 100-დან 39 ქულა აიღო.
ლუნა-10

„ლუნა-10“ — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1966 წლის 31 მარტს, მთვარისა და გარე კოსმოსის შესასწავლად. პროექტის მიზანი იყო, სელენოცენტრულ ორბიტაზე გასვლა და მის პირველ ხელოვნურ თანამგზავრად (მხთ) გახდომა, ასევე, წინა პროექტებში დაწყებული მთვარის ზედაპირსა კვლევისა და მის გარემო სივრცეზე დაკვირვებების წარმოება.

მიღებულ იქნა ინფორმაცია მთვარის გრავიტაციული ველის, აგრეთვე მთვარის ქანების ზოგიერთი თვისების შესახებ. საერთაშორისო ავიაციის ფედერაციამ საბჭოთა მეცნიერები, კონსტრუქტორები და მუშები ამ ასს-ის შექმნისათვის საპატიო დიპლომით დააჯილდოვა.

ისტორია
1966 წლის 31 მარტს 10:46:59 დროით ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, რაკეტა-მატარებელი „მოლნია“-ით («») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური ლუნა-10. თავდაპირველად, აპარატი დაბალ გეოცენტრულ ორბიტაზე (200-250 კმ) გაიყვანეს. შემდეგ მან მთვარისკენ მიმართული ტრაექტორიით აიღო გეზი. 1 აპრილს განხორციელდა ტრაექტორიის კორექტირება, ხოლო 3 აპრილს მთვარიდან 8000 კმ-ის მოშორებით აპარატმა დაიწყო დამუხრუჭება, რის შედეგადაც „ლუნა-10“-ის სიჩქარე შემცირდა 0.64 კმ/წმ-მდე და 18:44 დროით აპარატი გახდა მთვარის პირველი ხელოვნური თანამგზავრი. მასა მთვარისკენ ფრენისას იყო 1582 კგ. სელენოცენტულ ორბიტაზე — 240 კგ. ასს-მ მთვარეს 460-ჯერ შემოუარა, დედამიწასთან განახორციელა 219 რადიოსეანსი და 56 დღე-ღამის შემდეგ მისი ქიმიური ბატარეის დაცლისთანავე დაასრულა თავისი აქტიური არსებობა.
ლუნა-11

„ლუნა-11“ — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1966 წლის 24 აგვისტოს, მთვარისა და გარე კოსმოსის შესასწავლად. პროექტის მიზანი იყო, სელენოცენტულ ორბიტაზე გასვლა, წინა პროექტებში დაწყებული მთვარის ზედაპირსა კვლევისა და მის გარემო სივრცეზე დაკვირვებების წარმოება.

ისტორია
1966 წლის 24 აგვისტოს 08:09:00 დროით ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, რაკეტა-მატარებელი „მოლნია“-ით («») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური ლუნა-11. თავდაპირველად, აპარატი დაბალ გეოცენტრულ ორბიტაზე (177-190 კმ) გაიყვანეს. შემდეგ მან მთვარისკენ მიმართული ტრაექტორიით აიღო გეზი. 27 აგვისტოს სადგური „ლუნა-11“ გაყვანილ იქნა სელენოცენტრულ ორბიტაზე და გახდა მთვარის ხელოვნური თანამგზავრი (მასა 1640 კგ.). ერთ-ერთი ძრავის გაუმართაობამ მთვარის ზედაპირის ფოტოგრაფირებას ხელი შეუშალა. სხვა ინსტრუმენტები უშეცდომოდ მუშაობდნენ. 1966 წლის 1 ოქტომბერს ელექტროენერგიის ამოწურვის გამო ავტომატურ საპლანეტათშორისო სადგურ „ლუნა-11“-თან კომუნიკაცია საბოლოოდ შეწყდა. „ლუნა-11“-მა ჯამში იმუშავა 38 დღე-ღამე.
ლუნა-16

„ლუნა-16“ — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). პირველი ასს, რომელმაც იფრინა ტრასაზე — დედამიწა-მთვარე-დედამიწა. კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1970 წლის 12 სექტემბერს, მთვარისა და გარე კოსმოსის შესასწავლად.

ისტორია
1970 წლის 12 სექტემბერს 13:25:53 დროით ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, რაკეტა-მატარებელი „მოლნია“-ით («») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური ლუნა-16. 13 სექტემბერს მოხდა ტრაექტორიის კორექტირება. 17 სექტემბერს სადგური „ლუნა-16“ გაყვანილ იქნა სელენოცენტრულ ორბიტაზე (მთვარის ზედაპირიდან დაშორება 110 კმ), შემდეგ გავიდა მცირეპერისელენიუმიან ორბიტაზე და 20 სექტემბერს 05:18 დროით დაეშვა მთვარეზე ნაყოფიერების ზღვის რაიონში (კოორდინატები ). სპეციალურმა მოწყობილობამ შეაგროვა გრუნტი, 21 სექტემბერს 07:43 დროით დატოვა მთვარე, ხოლო 24 სექტემბერს უსაფრთხოდ დაეშვა დედამიწაზე (კოორდინატები ). მთვარეზე დაშვებისას ასს-ის მასა შეადგენდა 1880 კგ-ს. დასაშვებ საფეხურს ჰქონდა საკუთარი რაკეტული ძრავა, საწვავი და საყრდენები ამორტიზატორებისათვის.
სელენოცენტრული ორბიტა

სელენოცენტრული ორბიტა, მთვარისახლო ორბიტა, მთვარისირგვლივი ორბიტა — მთვარის გარშემო სხეულის მოძრაობის ორბიტა. ასეთი ორბიტის აპოცენტრსა და პერიცენტრს ეწოდება, შესაბამისად აპოსელენი და პერისელენი.

პირველი ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს) იყო საბჭოთა წარმოების „ლუნა-10“, რომელმაც 1966 წლის 3 აპრილს მიაღწია მთვარეს და მოძრაობდა მთვარისახლო ორბიტაზე 56 დღე-ღამის განმავლობაში. პირველი ამერიკული ასს, რომელიც 1966 წლის 14 აგვისტოს გავიდა მთვარისახლო ორბიტაზე, იყო „ლუნარ ორბიტერ 1“.
თენგიზ წივწივაძე

თენგიზ წივწივაძე (დ. 10 მაისი, 1940, კვახჭირი — გ. 27 იანვარი, 2022) — ქართველი პედაგოგი, მეცნიერი, ქიმიკოსი.

ბიოგრაფია
1969 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიური და კვების ტექნოლოგიის ფაკულტეტი კერამიკისა და ცეცხლგამძლე მასალების ქიმიური ტექნოლოგიის სპეციალობით.

1969-1970 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ზოგადი და არაორგანული ქიმიის კათედრის ასისტენტი. 1970-1975 წლებში ამავე ინსტიტუტის ასპირანტი. 1981-1992 წლებში ამავე კათედრის დოცენტი, 1992 წლიდან კი პროფესორი. 1992-1993 წლებში იყო საქართველოს დავით აღმაშენებლის სახელობის უნივერსიტეტის რექტორი. 2005 წლიდან ხელმძღვანელობდა ბიოლოგიურად აქტიურ ნივთიერებათა კვლევის ცენტრს. კითხულობდა ზოგადი და არაორგანული ქიმიის ლექციათა კურსს ქიმიური და აგროტექნოლოგიური სპეციალობის ბაკალავრიატის სტუდენტების, მაგისტრანტებისა და დოქტორანტებისთვის. გამოქვეყნებული აქვს 250-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის, 5 მონოგრაფია და 12 სახელმძღვანელო, მიღებული აქვს 4 პატენტი. ბუნებრივი და სინთეზური ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებების მიღება, ფიზიკურ-ქიმიური და ბიოლოგიური თვისებების შესწავლა და მიღებული შედეგების პრაქტიკული გამოყენება მეცნიერის კვლევის სფეროს წარმოადგენდა.

ჯილდოები
1999 - ღირსების ორდენი
1998 - ღირსების მედალი
საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (ერთობლივი გამარჯვება)