პლუმლოვი

პლუმლოვი — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ოლომოუცის მხარეში, ის პროსტეიოვის რაიონში მდებარეობს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
პლუმლოვი ოთხი მუნიციპალური ნაწილისგან შედგება:
პლუმლოვი
ჰამრი
სობესუკი
ჟაროვიცე

გეოგრაფის დღიური
პლუმლოვი პროსტეიოვიდან დასავლეთით, დაახლოებით 6 კილომეტრში მდებარეობს და ოლომოუციდან სამხრეთ-დასავლეთით, 21 კილომეტრითაა დაცილებული. ის დრაჰანის მმთიანეთში მდებარეობს. მისი მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარე უმაღლესი წერტილის სიმაღლე 355 მეტრია ზღვის დონიდან.

ქალაქში მიედინება მდინარე ჰლოუჩელა. პლუმლოვის წყალსაცავი ამ მდინარეზე 1936 წელს აშენდა და მორავის მდინარის აუზში ერთ-ერთი უძველესია. ქალაქის მეორე აღსანიშნავი წყლის ობიექტია სათევზაო ტბორი პოდჰრადსკი.

ისტორია
პლუმლოვის ტერიტორიზე ადამიანთა კვალი არქეოლოგიური აღმოჩენების მიხედვით, დაახლოებით ძვ. წ. 15 000 წლით თარიღდება. პლუმლოვის ციხესიმაგრე საუკუნის შუა ხანებში, პრჟემისლ ოტაკარის მეფობის პერიოდში აშენდა.

სოფლის სახელი პირველად წერილობითი წყაროებში 1311 წელს ჩნდება, ამ პერიოდში დასახლება აქ არსებული ციხის გარშემო იყო გაშენებული. ამ ისტორიული წყაროს მიხედვით, იოჰან ლუქსემბურგელმა პლუმლოვის მამული მიკულაშ ოპაველისგან შეიძინა. 1322 წელს მან მამული და ციხესიმაგრე ვოკ კრავარჟელს მიჰყიდა. დიდი ხნის განმავლობაში მამული კრავარჟელთა საგვარეულოს საკუთრებაში რჩებოდა.

1384 წელს დასახლებას ქალაქის სტატუსი მიენიჭა, თუმცა მოგვიანებით ეს სტატუსი კვლავ დაკარგა. პლუმლოვმა განსაკუთრებულ აყვავებას პერნშტეინების მმართველობის დასაწყისში მიაღწია. 1495 წლიდან პლუმლოვის მამული (ახლომდებარე პროსტეიოვთან ერთად) ვრატისლავ პერნშტეინელის მფლობელობაში გადავიდა.

პერნშტეინებმა დააარსეს პოდჰრადსკის ტბორი, ადგილობრივი ლუდსახარში, ალაოს საწარმო, ფერმა და მარანი. მათი მმართველობის პერიოდში აქაურ ციხესიმაგრეს რენესანსის მნიშვნელოვანი რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა. თუმცა, საუკუნის დასაწყისში პერნშტეინებმა თავიანთი მთავარი ცენტრი პროსტეიოვში ახლად აშენებულ რეზიდენციაში გადაიტანეს, რის შედეგადაც პლუმლოვი თანდათანობით მიატოვეს.

მამულის მფლობელთა ფინანსური სიძნელეების გამო, პლუმლოვი მნიშვნელოვნად დაკნინდა. 1586 წლის 6 ივნისს ძლიერი ხანძარი გაჩნდა, რომელმაც ციხესიმაგრე, მიმდებარე სასოფლო-სამეურნეო ნაგებობები და ქალაქის დიდი ნაწილი გაანადგურა. საუკუნის ბოლოს ციხესიმაგრე მამულის ახალი მფლობელის, კარლ ლიხტენშტაინის ძალისხმევით აღადგინეს.

პლუმლოვი კიდევ უფრო დააზარალა ოცდაათწლიანი ომის მოვლენებმა. თავდაპირველად, საგვარეულოთა აჯანყების პერიოდში, როდესაც კარლ ლიხტენშტაინი ფერდინანდ -ს მიემხრო, ქალაქი ოლომოუცის გარნიზონის ჯარისკაცებმა გაძარცვეს იოჰან ქრისტოფ პუხჰაიმის მეთაურობით. მოგვიანებით, ომის დასასრულისკენ, 1643 წელს, პლუმლოვი კვლავ დაზარალდა შვედეთის არმიის გენერლის ლენარტ ტორსტენსონის კამპანიის დროს.

შვედთა შემოსევების კვალი ქალაქში დღესაც შეინიშნება — ამის დასტურია სასაფლაოს გალავანში ჩარჩენილი ქვემეხის ტყვიები და ადგილობრივი წმინდა სამების ეკლესია.

 საუკუნეში, ავსტრიული მემკვიდრეობისთვის ომის დროს, ქალაქი და ციხესიმაგრე არაერთხელ დაიკავეს და გაძარცვეს პრუსიელებმა.

 საუკუნის მეორე ათწლეულში პლუმლოვში დაიწყო ჭარხლისგან შაქრის წარმოება, რის შედეგადაც იგი მორავიაში შაქრის მრეწველობის ერთ-ერთ საწყის ცენტრად ჩამოყალიბდა. ამავე საუკუნის მეორე ნახევარში თანდათან განვითარდა სამოქალაქო ცხოვრება — დაარსდა სხვადასხვა საზოგადოებრივი ორგანიზაციები, მათ შორის „სოკოლი“, მოხალისეთა სახანძრო ბრიგადა და სამოქალაქო შემნახველი ბანკი. ამავე პერიოდში, საუკუნის შუა ხანებში, პლუმლოვი სასამართლო ოლქის ცენტრადაც იქცა, თუმცა ეს სტატუსი 1949 წელს დაკარგა, რასაც ქალაქის სტატუსის გაუქმებაც მოჰყვა.

 საუკუნის დასაწყისში გაგრძელდა როგორც სამოქალაქო ასოციაციების განვითარება, ისე ქალაქის მოდერნიზაცია: 1920 წელს განხორციელდა ელექტრიფიკაცია, 1930 წელს აშენდა წყალმომარაგების სისტემა. ამავე დროს გაიხსნა საგანმანათლებლო დაწესებულებები — 1913 წელს პირველი ბურგერული სკოლა, ხოლო 1929 წელს სამკერვალო სკოლა.

1913 წელსვე დაიწყო პლუმლოვის წყალსაცავის მშენებლობა, რომლის დასრულების შემდეგ, 1933 წლიდან, სოფელში ტურიზმი მნიშვნელოვნად განვითარდა და აშენდა დასასვენებელი ინფრასტრუქტურა, მათ შორის ჟრალოკის ავტოკემპინგი (1960-იან წლებში).

1970-იან და 1980-იან წლებში გაფართოვდა საგანმანათლებლო შესაძლებლობები — აშენდა და გაფართოვდა დაწყებითი სკოლა, ასევე გაიხსნა საბავშვო ბაღი. „ “-ის ფარგლებში, 1980-იანი წლების ბოლოს აშენდა მუნიციპალური მაღაზია.

1990-იან წლებში გაგრძელდა ინფრასტრუქტურული და საგანმანათლებლო განვითარება: გაიყვანეს ბუნებრივი აირი და აშენდა სატელეკომუნიკაციო ქსელები. 1996 წლიდან მიმდინარეობს ქალაქის მნიშვნელოვანი ისტორიული ღირსშესანიშნაობის — ადგილობრივი შატოს — აღდგენითი სამუშაოები.

2000 წლის 27 ოქტომბრიდან პლუმლოვს კვლავ მიენიჭა ქალაქის სტატუსი.

ღირსშესანიშნაობები
პლუმლოვი ცნობილია პლუმლოვის სასახლით. იგი პირადად დააპროექტა ლიხტენშტაინის პრინცმა კარლ ეისებიუსმა, მშენებლობის ხელოვნების მგზნებარე თაყვანისმცემელმა. 1684 წელს, მისი გარდაცვალების შემდეგ, სასახლის დარჩენილი მცირე ნაწილიც ააგეს. შენობას უჩვეულო იერსახე აქვს, რადგან მისი ზომები შერჩეული იყო დაგეგმილი ოთხფრთიანი შენობის გათვალისწინებით.

სასახლე მფლობელებს 1931 წელს ჩამოართვეს. დღეს ის პლუმლოვის მერიის საკუთრებაა, რომელიც თანდათანობით ახორციელებს მის რეკონსტრუქციას. იგი გამოიყენება კულტურული ღონისძიებებისთვის.

ცნობილი ადამიანები
ანა მარიე შემბეროვა (1575–1625) — ლიხტენშტაინის პრინცესა
ვოიტეშკა ბალდესარი პლუმლოვსკა (1854–1934) — მწერალი
ფრანტიშეკ სკორკოვსკი (1863–1957) — რაიონის ექიმი, პლუმლოვსკის საპატიო მოქალაქე 50 წლიანი სამედიცინო საქმიანობისთვის.
ვაცლავ სვობოდა პლუმლოვსკი (1872–1956) — პოეტი და მწერალი.
ფრანტიშეკ სეკანინა (1875–1958) — მწერალი
ფრანტიშეკ ჰიბლი (1875–1929) — ისტორიკოსი და საშუალო სკოლის პროფესორი
ალოიზ ვიტესლავ პროხაზკა (1902–1975) — მწერალი, პოეტი, მემატიანე
ალოიზ დვორჟაკი (1916–1941) — სამხედრო მფრინავი