iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გიორგი თავზიშვილი

გიორგი იასონის ძე თავზიშვილი (ნამდვილი გვარი — თავზარაშვილი) (დ. 24 მარტი, 1902, სოფელი ბაზალეთი, ახლანდელი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი, — გ. 5 ოქტომბერი, 1963, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე და პედაგოგი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ბიოგრაფია
1922 წელს დაამთავრა გორის საოსტატო სემინარია და ჩაირიცხა თბილისის უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების, ფაკულტეტზე, მაგრამ მალე გადავიდა მოსკოვის პირველ სახელმწიფო უნივერსიტეტში, რომლის დამთავრების შემდეგ იქვე დარჩა და მუშაობდა დოცენტად. ამასთანავე ეწეოდა ფრიად ნაყოფიერ ლიტერატურულ საქმიანობას. ქართული მწერლობისა და თეატრის საკითხებზე ბეჭდავდა სტატიებს რუსულ და ევროპულ ენებზეც.

1930 წელს გ. თავზიშვილს ნიშნავენ თბილისის უნივერსიტეტის პრორექტორად სასწავლო ნაწილში, 1933–1938 წლებში. სათავეში უდგას პედაგოგიკის კვლევით ინსტიტუტს, ხოლო 1938–1958 წლებში თბილისის პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის პედაგოგიკის კათედრის გამგეა.

გიორგი თავზიშვილმა 70-ზე მეტი მეცნიერული ნაშრომი მიუძღვნა პედაგოგიკის თეორიასა და ისტორიის საკითხებს. ამავე დროს იყო საბავშვო ლიტერატურის ერთ-ერთი და საუკეთესო მკვლევარი, ისტორიკოსი და კრიტიკოსი. მისი შრომის შედეგია იაკობ გოგებაშვილის თხზულებათა ათტომეული, ილიას რჩეული პედაგოგიური თხზულებები, მონოგრაფიები ი. გოგებაშვილზე, ს. მგალობლიშვილზე, ეკ. გაბაშვილზე, ნ. ნაკაშიძეზე და სხვა. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
რამსეს I

რამსეს — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეცხრამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ახალი სამეფოს პერიოდში. დღეისათვის დაუზუსტებელია რამსეს -ის მმართველობის წლები, შესაძლოა მისი მმართველობა ძვ.წ. 1292 დაიწყო წელს და ძვ.წ. 1290 წელს დასრულდა. თუმცა არსებობს მეორე მოსაზრებაც, რომლის მიხედვითაც რამსესის მმართველობა ძვ.წ. 1295 წელს დაიწყო და ძვ.წ. 1294 წელს დასრულდა. რამსეს სამეფო ტახტზე ჰორემჰების შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 1290 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ ეგვიპტის სამეფო ტახტზე სეთი ავიდა.
სეთი I

სეთი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეცხრამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ახალი სამეფოს პერიოდში. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1290 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1279 წელს. სეთი სამეფო ტახტზე მამის რამსეს -ის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 1279 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ ეგვიპტის სამეფო ტახტზე რამსეს ავიდა.
მერნეპტაჰი

მერნეპტაჰი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეცხრამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ახალი სამეფოს პერიოდში. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1213 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1203 წელს. მერნეპტაჰი სამეფო ტახტზე რამსეს -ის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 1203 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ ეგვიპტის სამეფო ტახტზე სეთი ან ამენმესი ავიდა.
ამენმესი

ამენმესი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეცხრამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ახალი სამეფოს პერიოდში. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1201 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1198 წელს. ამენმესი სამეფო ტახტზე მერნეპტაჰის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 1198 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ ეგვიპტის სამეფო ტახტზე სეთი ავიდა.
ეგნატე ფიფია

ეგნატე ფიფია (დ. 8 იანვარი, 1901, წალენჯიხის რაიონი, ჯვარი — გ. 6 ივლისი, 1979) — ქართველი ქირურგი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი. მოიხსენიებდნენ „ქართული ქირურგიის მეფედ“.

ბიოგრაფია
1926 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1940–1950 წლებში განაგებდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიისა და სანჰიგიენის ფაკულტეტებს, ჰოსპიტალური ქირურგიის კლინიკას, ხოლო 1950 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე სათავეში ედგა იმავე ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის ქირურგიულ კათედრას. 1943–1953 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიისა და ჰემატოლოგიის ინსტიტუტის ქირურგიული განყოფილების გამგე. 1941 წელს ის თბილისის ერთ–ერთი ევაკოჰოსპიტლის წამყვანი ქირურგიც იყო. ეგნატე ფიფიამ ქართულ მედიცინაში დანერგა ღვიძლის მკურნალობის თვისობრივად ახალი მეთოდი. ის სწავლობდა ღვიძლის ექინოკოკს, ცენტრალური და პერიფერიული ნერვული სისტემების დაზიანების საკითხებს. ფართოდ დანერგა წყლულვანი დაავადების რადიკალური ოპერაცია. მასვე ეკუთვნის ნაშრომები კუჭის პათოლოგიის პრობლემებზე, რისთვისაც 1977 წელს მიენიჭა სახელმწიფო პრემია. დაჯილდოებულია ლენინის 2 ორდენით.

1955 წელს მიანიჭეს საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის წოდება.

1969 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი.
საპტაჰი

საპტაჰი — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეცხრამეტე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ახალი სამეფოს პერიოდში. მისი მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 1197 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 1191 წელს. საპტაჰი სამეფო ტახტზე სეთი -ის შემდეგ ავიდა, ძვ.წ. 1191 წელს კი მისი გარდაცვალების შემდეგ ეგვიპტის სამეფო ტახტზე ტაუსერტი ავიდა.
სოლომონ თავაძე

სოლომონ ეგნატეს ძე თავაძე (დ. 11 ივლისი [ძვ. სტ. 29 ივნისი ], 1890, ჩოჩხათი, ოზურგეთის მაზრა — გ. 28 მაისი, 1960, თბილისი) — ქართველი მწერალი, რევოლუციონერი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ღარიბი გლეხის ოჯახში. გაჭირვებამ საშუალება არ მისცა ესწავლა სკოლაში. 13 წლისას გარდაეცვალა მამა. 1904 წელს დაიწყო დაიწყო მუშაობა ჩაქვში ჩაის მკრეფავად. მუშაობის დროს ეცნობოდა არალეგალურ ლიტერატურას. 1 მაისს მონაწილეობა მიიღო მშრომელთა საერთაშორისო დღის დემონსტრაციაში, რის გამოც მცირე ხნით დააპატიმრეს და სამსახურიდან დაითხოვეს. შემდეგ იშოვა სამსახური ჩაის ფაბრიკაში, სადაც 1905 წლის მაისამდე მუშაობდა. 1905 წლის მაისში გადავიდა გომმუხაყრუაში, სადაც მონაწილეობდა რევოლუციურ მოძრაობაში. იმავე წლის ოქტომბერში მონაწილეობა მიიღო შორაპანში ჩაფრების განიარაღებაში. 1906 წლის თებერვალში დააპატიმრეს და ტობოლის გუბერნიაში გადაასახლეს. სამი თვე ციხიდან ციხეში ატარებდნენ, 20 დღე ციმბირში გაატარა და შემდეგ სამ ამხანაგთან ერთად გაქცევა შეძლო. ერთ ხანს იმალებოდა ბაქოში ვანო ნაფეტვარიძის სახელით. 1907 წლიდან გახდა რსდმპ წევრი და ირიცხებოდა 1919 წლამდე. 1907-1909 წლებში მუშაობდა სარეწავ „ოლეუმის“ მექანიკურ სახელოსნოში შეგირდად. 1909 წლის დასაწყისში სამსახურიდან დაითხოვეს. აპირებდა სოფელში მიწის გაყიდვას, რის გამოც ჩავიდა დაბრუნდა გურიაში. ჯუმათში ყოფნისას კვლავ დააპატიმრეს და გაათავისუფლეს იმ პირობით, რომ მაზრაში აღარ დაბრუნდებოდა. თავაძე წავიდა სამურზაყანოში, სადაც ხე-ტყის სახერხ ქარხანასა და წისქვილში მუშაობდა. 1910 წლის მარტის დასაწყისში დაბრუნდა ბაქოში, სადაც 19 მარტს დააპატიმრეს. 11 თვე გაატარა ბაქოს ციხეში, შემდეგ გადაიყვანეს ქუთაისში, სადაც გურიის რესპუბლიკის საქმეზე გაასამართლეს და მიუსაჯეს 10 წლით პატიმრობა. 1912 წელს ქუთაისის ციხეში ყოფნის დროს ჯვარი დაიწერა. პატიმრობაში დაიწყო წერა. მისი პირველი ლექსი „მუშა“ 1912 წელს გამოქვეყნდა გაზეთ „თემში“. ამის შემდეგ მისი ლექსები და მოთხრობები სისტემატურად იბეჭდებოდა „ობოლი მუშის“ ფსევდონიმით. 1915 წლის შემოდგომაზე გადაიყვანეს მეტეხის ციხეში. მუშაობდა ციხის სტამბაში, ისწავლა ასოთაწყობა.

ციხიდან გათავისუფლდა 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ. 1918 წელს გამოქვეყნდა თავაძის პირველი წიგნი, მომავალი, რომელშიც შევიდა საპატიმროში დაწერილი ლექსების და პოემების კრებული. მალე მას მოჰყვა მოთხრობების წიგნი „საპატიმროს დღიურიდან“. თავაძეს ეკუთვნის ლექსებისა და პოემების კრებულები „შორი ნათელი“ (1924), „მზია ლაური“ (1939), „კავკასიონი“ (1943), რომანები „გზა მეწამული“ (1930), „მაისის განთიადი“ (1941-1946), „ქართული ფოლადი“ (1953), „დაუვიწყარნი“ (1953-1954) და სხვა მრავალი. ეწეოდა ნაყოფიერ მთარგმნელობით მუშაობას. ქარათულად თარგმნა ჯეკ ლონდონის „მარტინ იდენი“, ი. ტურგენევის „რუდინი“, ა. გერცენის „ნამყო და ნააზრევი“ და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მასთან პანთეონში დაკრძალულებია მისი მეუღლე აგრაფინა თავაძე (1894-1973) და ვაჟიშვილი აკაკი თავაძე (1918-1920).
შოთა აკობია

შოთა აკობია (დ. 31 მაისი, 1920, სოფ. ჭალე, წალენჯიხის რაიონი — გ. 1996) — ქართველი პოეტი, მწერალი.

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია 1942 წელს და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი (დაუსწრებლად).

1944–1945 წლებში მუშაობდა წალენჯიხის რაიონულ გაზეთ „სტალინელის“ რედაქციაში. 1945–1950 წლებში კომპარტიის წალენჯიხის რაიონული კომიტეტის მდივნის თანაშემწედ. 1950–1954 წლებში გაზეთ „აფხაზეთის“ რედაქციაში.1954–1959 წლებში იყო ალმანახ „ლიტერატურული აფხაზეთის“ რედაქტორი; 1959–1974 წლებში აფხაზეთის მწერალთა კავშირის ქართული სექტორის გამგე; 1974 წლიდან „საქპრესის“ აფხაზეთის განყოფილების გამგე. 1938 წელს გამოაქვეყნა პირველი ლექსი „ბაღში“, 1951 წელს ლექსების პირველი წიგნი „სამშობლოს დილა“. მასვე ეკუთვნის რომანები „თეთრი ჩრდილი“, „სიყვარული და სინათლე“, მოთხრობების წიგნები, საბავშვო ნაწარმოებები, აფხაზი მწერლების ნაწარმოებთა თარგმანები და სხვა. მონაწილეა რამდენიმე ანთოლოგიისა და კოლექტიური კრებულისა. მისი ნაწარმოებები ნათარგმნია რუსულ და აფხაზურ ენებზე.
შალვა თაბუკაშვილი

შალვა ტრიფონის ძე თაბუკაშვილი (დ. 28 მარტი, 1893, სოფ. ფარცხნალი, ახლანდ. ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი, — გ. 9 მაისი, 1971, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, ლიტერატორი. საქართველოს დამსახურებული მასწავლებელი (1946). პედაგოგ ტრიფონ თაბუკაშვილის შვილი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის რეალური სასწავლებელი, ხოლო 1916 წელს — მოსკოვის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი. მუშაობდა ქართული ენისა და ლიტ-რის მასწავლებლად ხარაგაულის, ზესტაფონის ქალთა, ქუთაისის წმ. ნინოსა და ეპარქიულ სასწავლებლებში. 1920-იან წლებში მამასთან ერთად ხელი მოჰკიდა სახელმძღვანელოებისა და მეთოდური ლიტერატურის შედგენა-გამოშვებას.

თაბუკაშვილი ავტორია სახელმძღვანელოებისა: „პუნქტუაცია“ (1941), „ქართული ენა მე-3 კლასისათვის“ (1944), „მშობლიური ლიტერატურა მე-5 კლასისათვის“ (თანაავტორი; 1947). მასვე ეკუთვნის მოთხრობები: „საოცარი გაფრენა“ (1933), „გასაოცარი ამბავი“ (1934), „უცნაური ძიძა“ (1938) და სხვ. თაბუკაშვილმა თარგმნა ი. ტურგენევის „მუმუ“ (1937), ა. ჩეხოვის „კაშტანკა“ და „კაცი ფუტლიარში“ (1946), „ნახტომი“ (1938); მ. გორკის „დედა“ (1940), „სიმღერა გრიგალზე“ და „სიმღერა შევარდენზე“ (1946), ლ. ტოლსტოის „ჰაჯი მურატი“ (1946). მუშაობდა გამომცემლობებში: „სახელგამსა“ და „საბლიტგამში“ მთავარ რედაქტორად, აგრეთვე საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ჟურნალ „მოამბის“ რედაქციის გამგედ. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ილია ზურაბიშვილი

ილია ელეფთერის ძე ზურაბიშვილი (დ. 18 მარტი, 1872, ყვარელი — გ. 29 მარტი, 1955, თბილისი) — ქართველი მწერალი და პუბლიცისტი.

ბიოგრაფია
ყვარელში დაამთავრა ორკლასიანი სკოლა და უსახსრობის გამო სწავლა აღარ გაუგრძელებია. მიუხედავად ამისა დიდი შრომითა და გარჯით შეძლო მიეღო სოლიდური თვითგანათლება. განსაკუთრებით კარგად იცნობდა ქართული და მსოფლიო კლასიკურ ლიტერატურას. კალამი ადრე სცადა, უკვე ოცდაორი წლის ჭაბუკს გიორგი წერეთელმა გაზეთ „კვალში“ დაუბეჭდა პირველი მოთხრობა „სამშობლოს მსხვერპლი“. მალე მისი ნაწარმოებები ილია ჭავჭავაძის „ივერიამაც“ გამოაქვეყნა. შემდეგ იქვე დაიბეჭდა მისი თეატრალური რეცენზიები.

ილია ზურაბიშვილი ცნობილია როგორც თეატრის შესანიშნავი კრიტიკოსი და მუსიკათმცოდნე. ამ საკითხებზე რეცენზიების გარდა აქვს ნარკვევები ჩვენი თეატრის კორიფეებზე, წერილები საოპერო თუ სიმფონიურ მუსიკაზე. მის კალამს ეკუთვნის ნაშრომი „ხალხის მოქმედი გენია“, ივანე ფალიაშვილის და ვანო სარაჯიშვილის ლიტერატურული პორტრეტები და მონოგრაფია ზაქარია ფალიაშვილის ლიტერატურული პორტრეტები და მონოგრაფია „ზაქარია ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი““. ი. ზურაბიშვილმა დაგვიტოვა მოგონებები თავისი დროის ისეთ გამოჩენილ მოღვაწეებზე როგორიცაა ილია, აკაკი და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ვერტიკალური აფრენა

ვერტიკალური აფრენა — 1949 წლის ამერიკული სამხედრო ფილმი. ფილმში მეორე მსოფლიო ომის რეალური კადრებია გამოყენებული.

სიუჟეტი
მეორე მსოფლიო ომის დროს გენერალი ფრენკ სავაჯი ხდება ბომბდამშენთა გუნდის მეთაური. ის ცდილობს, ქვედანაყოფი დისციპლინირებულ მებრძოლ გუნდად ჩამოაყალიბოს.

როლებში
გრეგორი პეკი - ფრენკ სავაჯი
ჰიუ მარლოუ - ბენ გეიტლი
დინ ჯაგერი - ჰარვი სტოვალი
გერი მერილი - კეით დევენპორტი
მილარდ მიტჩელი - გენერალ-მაიორი პრიჩარდი
რობერტ არტური - სერჟანტი მაკილჰენი

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: დინ ჯაგერი
საუკეთესო ხმა: ტომას მოულტონი
ბასუთჩაის ნაკრძალი

ბასუთჩაის ნაკრძალი — სახელმწიფო ნაკრძალი აზერბაიჯანში. მდებარეობს ზენგელანის რაიონში. ნაკრძალი შეიქმნა 1974 წელს და მისი მიზანი იშვიათი აღმოსავლური ჭადრის დაცვა და შენარჩუნება იყო.

ბასუთჩაის ნაკრძალი მდებარეობს თვითგამოცხადებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე. ამ ტერიტორიაზე ამჟამად ნაკრძალის სტატუსი მოშლილია.
ელიზბარ ზედგინიძე

ელიზბარ კონსტანტინეს ძე ზედგინიძე (დ. 10 ნოემბერი, 1903, თბილისი — გ. 9 ოქტომბერი, 1983, იქვე) — ქართველი მწერალი, პროზაიკოსი.

ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისის ქართულ გიმნაზიაში, მუშფაკში. 1923 წლიდან მისი ნაწარმოებები იბეჭდებოდა რესპუბლიკის ჟურნალ-გაზეთებში. 1927 წლიდან სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1927 წელს გამოაქვეყნდა მოთხრობების პირველი კრებული „ვერცხლის ქამარი“. იყო გაზეთ „ნორჩი პიონერის“, რედაქტორი, თბილისის მოზარდ მაყურებელთა ქართული თეატრის ერთ-ერთი დამაარსებელი და მისი პირველი დირექტორი. მუშაობდა „„მნათობის“ რედაქციაში. 1934 წელს გამოაქვეყნდა პირველი რომანი „იღვიძებენ მთები“, რომელშიც ასახულია სოფლის სოციალისტური გარდაქმნა აჭარაში. 1941 წლიდან აქვეყნებდა რომანებს დიდი სამამულო ომის თემაზე.

სხვადასხვა დროს იყო გაზეთ „კომუნისტის“, საქდესის კორესპონდენტი, სხვადასხვა ჟურნალის ლიტერატურული მუშაკი. მისი ნაწარმოებები თარგმნილია რუსულ, სომხურ, უზბეკურ, ლიეტუვურ ენებზე. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

ნაწარმოებები
იღვიძებენ მთები“, რომანი, 1934
„მზის ამოსვლამდე“, რომანი, 1941
„მოთხრობები“, მოთხრობების კრებული, 1945
„რჩეული“, მოთხრობბების კრებული, 1956
„ოროს თუმნიანი“, მოთხრობების კრებული, 1956
„გაზაფხული დაიწყო ადრე“, რომანი 1963-1967
უბატონო ქვეყანა“, ისტორიული რომანი, 1975
კოლენიო

კოლენიო — კომუნა (მუნიციპალიტეტი) ტურინის პროვინციაში, იტალიის რეგიონ პიემონტში, ტურინიდან 9 კილომეტრის დაშორებით.

მდებარეობს ალუვიურ დაბლობზე ვალ-დი-სუსას ბოლოში, რივოლის და ტურინს შორის, მონტე-მუსინეს ძირში. კომუნიც ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე მონტე-მუსინე.

ისტორია
კოლენიო, როგორც რომის იმპერიის მანსიო მდეარეობდა ტურინიდან 8 კილომეტრის დაშორებით. ცნობილი იყო „ქვინტუმ კოლეგიუმის“ სახელით. კოლენიოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილი ანტიკური ხანის ნივთები ინახება მუზეუმში, ტურინში.

საერთაშორისო ურთიერთობები
კოლენიო დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან:

ანტონი საფრანგეთი
შაროშპატაკი, უნგრეთი
ვოლჟსკი რუსეთი
ნოიბრანდენბურგი, გერმანია
სერდანიოლა-დელ-ვალიესი, ესპანეთი
სან-გრეგორიო-მანიო, იტალია
უსელტია, ტუნისი
მატანსასი, კუბა
სარაევო, ბოსნია და ჰერცეგოვინა
ჰავირჟოვი, ჩეხეთი
როკეტა-სანტ-ანტონიო, იტალია
გაიბა, იტალია
ყიზილაღაჯის ნაკრძალი

ყიზილაღაჯის ნაკრძალი — სახელმწიფო ნაკრძალი აზერბაიჯანში. მდებარეობს ლენქორანის რაიონში. ნაკრძალი შეიქმნა 1929 წელს და მისი მიზანი აქ მობინადრე ფრინველების დაცვა იყო. ნაკრძალი ფართობით უდიდესია აზერბაიჯანში — 88 360 ჰექტარი, საიდანაც 45 ათასი დაკავებული აქვს სრუტის აკვატორიას. რელიეფი ვაკიანია, ნაკრძალის ტერიტორია წარმოადგენს მოსწორებულ ნახევრადუდაბნოს მარილიანი ნიადაგებით.

ნაკრძალის მთავარ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს გადამფრენი ფრინველების სიუხვე. ზამთრის პერიოდში აქ ბუდობენ როგორც მდინარის, ისევე ყვინთია იხვები, ბატები, გედები, ყარყატები, ხონთქრის ქათმები, დურაჯები, ფლამინგოები, წეროები და ა. შ. ნაკრძალში გვხვდება აგრეთვე ტახი და მგელი. წყალსატევებში არის ბევრი თევზი. მიმდებარე ტერიტორია და აკვატორია შეტანილია საერთაშორისო მნიშვნელობის ჭარბტენიანი ტერიტორიების სიაში. აზერბაიჯანის „წითელ წიგნში“ შეტანილ ფრინველთა უმრავლესობა ნაკრძალისა და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე ბინადრობს.

ნაკრძალის ისტორია
ყიზილაღაჯის სრუტე რუკაზე პირველად 1720 წელს დაიტანეს. 1926 წელს დიდი და პატარა ყიზილაღაჯის სრუტის აკვატორია, ასევე ხმელეთის მონაკვეთი, რომელიც ამ რაიონებს ემიჯნება, გამოცხადდა ნაკრძალად. 2001 წლისთვის ნაკრძალის ჭარბტენიანი და მიმდებარე ტერიტორიების ფართობი იყო 99 060 ჰა. იგეგმება ნაკრძალის ტერიტორიის გაფართოება მიმდებარე 100 ათას ჰექტარზე მეტი ტერიტორიის ხარჯზე, აზერბაინში პირველი ზღვისპირა ეროვნული პარკის შექმნის მიზნით, რეგიონის მონახულების მსურველი ტურისტების ზრდადი რაოდენობიდან გამოდინარე.
ბულონ-ბიანკური

ბულონ-ბიანკური , აგრეთვე ცნობილი როგორც უბრალოდ ბულონი — უბანი პარიზის დასავლეთ გარეუბანში. საფრანგეთის დედაქალაქის ცენტრიდან დაშორებულია 8.2 კილომეტრით. ბულონ-ბიანკური ო-დე-სენას დეპარტამენტის ქვეპრეფექტურა და ბულონ-ბიანკურის მხარის ცენტრია. აქ 100 000-ზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს.

ბულონ-ბიანკურელი ოჯახების საშუალო შემოსავალი 2013 წელს შეადგენდა 28 742 ევროს. ეს ორჯერ მეტია ზოგადად საფრანგეთის მოქალაქის საშუალო შემოსავალზე, რაც 25 548 ევრო იყო იმავე წელს. აღნიშნული მაჩვენებლით, ბულონ-ბიანკური უმდიდრესი დასახლებაა საფრანგეთში. მეორე ადგილზე პარიზია.

ბულონ-ბიანკური პარიზის ყველაზე ხალხმრავალი გარეუბანი და ევროპაში ერთ-ერთი ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული მუნიციპალიტეტია.

ბულონი წარსულში მნიშვნელოვანი სამრეწველო ადგილი იყო. შემდეგ ბიზნესის მომსახურების წარმატებულ ცენტრად გადაიქცა. ბულონ-ბიანკურში სათავო ოფისები აქვს არაერთ წამყვან კომპანიას.

დაძმობილებული ქალაქები
ბულონ-ბიანკურის დაძმობულებული ქალაქებია:
1955 წლიდან:
ანდერლეხტი, ბელგია
ნოიკიოლნი, ბერლინის დაბა, გერმანია
ჰამერსმითი და ფულემი, დიდი ბრიტანეთი
ზანსტადი, ნიდერლანდები
1968 წლიდან:
მარინო, იტალია
პანჩევი, სერბეთი
რაანანა, ისრაელი
1993 წლიდან:
ირვინგი, აშშ
სუსი, ტუნისი
2012 წლიდან:
აბიჯანი, კოტ-დ’ივუარი
მიხეილ ზანდუკელი

მიხეილ ზურაბის ძე ზანდუკელი (დ. 14 ოქტომბერი, 1889, სოფ. არანისი, ახლანდელი დუშეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 2 აპრილი, 1968, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, ლიტერატურათმცოდნე. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1936), პროფესორი (1936); საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის ქართული გიმნაზია (1909), სადაც 1904–1905 წლებში გ. ავალიანთან და პ. დადვაძესთან ერთად გამოსცა კრებული „ღელვა“. 1909–1913 წლებში სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტის ისტორიულ-ფილოლოგიურ ფაკულტეტზე, აქტიურად მონაწილეობდა ქართვ. სტუდენტთა სათვისტომოს საქმიანობაში. 1913 წელს, უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, მუშაობა დაიწყო ყარსის რეალურ სასწავლებელში, 1914 წლიდან კი მოღვაწეობდა თბილისის გიმნაზიაში (1917), ვაჟთა გიმნაზიაში (1918), საცდელ-საჩვენებელ შრომის სკოლაში (1921). წლების განმავლობაში იყო სკოლის დირექტორი, 1921–1922 — საქართველოს განათლების სახალხო კომისარიატის საშუალო და უმაღლესი სკოლების მთავარი სამმართველოს გამგე, 1921–1925 წლებში — განათლების კომისარიატთან არსებული სახელმწიფო სამეცნიერო საბჭოს მდივანი. 1923–1928 წლებში კითხულობდა ქართული ლიტერატურის ისტორიის კურსს თბილისის პედაგოგიკურ ინსტიტუტში. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ყარსისა და თბილისის განყოფილებების წევრი.

1923 წელს ივანე ჯავახიშვილის წინადადებით მიიწვიეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (თსუ), რათა მოემზადებინათ საპროფესოროდ ქართული ლიტერატურის ისტორიაში. 1929 წელს მიენიჭა დოცენტის წოდება. 1933 წლიდან რამდენიმე წელი ხელმძღვანელობდა თსუ-თან ჩამოყალიბებული ენის, ლიტერატურისა და ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტის ახალი ქართული ლიტერატურის სექციას. წლების განმავლობაში კითხულობდა ლექციებს თსუ-ში; ასევე თბილისის პედაგოგიკურ ინსტიტუტში, ქუთაისის და თელავის პედაგოგიკურ ინსტიტუტებში. იყო თსუ-ის ფილოლოგიის ფაკულტეტის ახალი ქართული ლიტერატურის ისტორიის კათედრის პროფესორი. 1941–1947 წლებში იყო რეპრესირებული ორგანიზაცია „სამანის“ საქმესთან დაკავშირებით.

ზანდუკელს დიდი დამსახურება მიუძღვის საუკუნის ქართული ლიტერატურის ისტორიის შესწავლისა და სისტემატიზაციის საქმეში. მისი სამტომიანი ნაშრომი „ახალი ქართული ლიტერატურა“ (1932–1936) რამდენჯერმე გამოიცა. ზანდუკელის სხვა შრომებიდან აღსანიშნავია „რომანტიზმი ქართულ ლიტერატურაში“ (1927), „თერგდალეულები და ხალხოსნები ქართულ ლიტერატურაში“ (1928) და სხვ. მისი რედაქტორობით გამოიცა დანიელ ჭონქაძისა და გრიგოლ ორბელიანის თხზულებები. ზანდუკელი დაჯილდოებულია ი. გოგებაშვილის სახელობის მედლით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მისი სახელი მინიჭებული აქვს ქუჩას თბილისში, ვერაზე.
საკალავები

საკალავები — მადაგასკარის ეთნიკური ჯგუფი, რომლის მოსახლეობაც დაახლოებით 600 000 –ს შეადგენს. მათი სახელი ითარგმნება როგორც: "გრძელი ხეობების ხალხი". ისინი ცხოვრობენ მადაგასკარის დასავლეთ სანაპიროზე ტულიარადან სამბირანომდე.

ისინი საუბრობენ მალაგასურ ენაზე, რომელიც წარმოადგენს მალაიურ-პოლინეზიური ენების შტოს ბარიტოს ენების განაყოფს. ამ ენაზე საუბრობენ ასევე კალიმანტანზეც.
ვლადიმერ ზამბახიძე

ვლადიმერ ნიკიფორეს ძე ზამბახიძე (დ. 29 ოქტომბერი, 1902, ფოთი — გ. 17 ივნისი, 1974, თბილისი) — ქართველი მწერალი, კრიტიკოსი, მეცნიერი.

ბიოგრაფია
ჭაბუკობიდანვე ჩაება შრომით საქმიანობაში. 1923 წელს დაამთავრა თბილისის უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტი და მუშაობა დაიწყო გაზეთ „საბჭოთა მასწავლებლის“ რედაქციაში, მისმა მეცნიერულმა და შემოქმედებითმა ინტერესებმა იგი აქცია ქართული პედაგოგიური აზროვნებისა და საუკუნის ქართული ლიტერატურის ისტორიის მკვლევარად. 1963 წლიდან ვლ. ზამბახიძე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიკის კათედრის პროფესორია. მისი ნაშრომებიდან აღსანიშნავია „ილია ნაკაშიძე“, „ლიტერატურული წერილები“, „დიდი სამოციანელი“, „ნიკო ნიკოლაძის პედაგოგიური იდეები“. საერთოდ მან განსაკუთრებული ამაგიდასდო ნიკო ნიკოლაძის მოღვაწეობისა და მემკვიდრეობის კვლევას. იგი იყო მის თხზულებათა მრავალტომეულის რედაქტორიც. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშისა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
გიორგი გელოვანი

გიორგი გელოვანი (დ. 1 თებერვალი, 1924, თბილისი — გ. 2004) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1965)

ბიოგრაფია
1945 წელს დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი.

1949 წლიდან იყო კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო თეატრის მსახიობი; შესრულებული აქვს შემდეგი როლები: ბიჭიკო (მარიკა ბარათაშვილის „მარინე“), რევაზი (ლავრენტი არდაზიანის „სოლომონ ისაკიჩ მეჯღანუაშვილი“ ), მირიანი (პოლიკარპე კაკაბაძის „კოლმეურნის ქორწინება“), გრაფი კენტი (ფრიდრიხ შილერის „მარიამ სტიუარტი“), ლევან ბატონიშვილი (ლევან გოთუას „მეფე ერეკლე“), ალექსანდრე (აქვსენტი ცაგარელის „ოინბაზი–ძველი ვოდევილები“). კინოში შესრულებული აქვს შემდეგი როლები: გიორგი („დავით გურამიშვილი“, 1946 წელი), თორნიკე და ყარაჩოხელი („ქეთო და კოტე“, 1948 წელი), გირშელ ერისთავი („დიდოსტატის მარჯვენა“, 1969 წელი), კოსტა ზარანდია („დათა თუთაშხია“, 1977 წელი), თომა („წიგნი ფიცისა“, 1983 წელი).

ფილმოგრაფია
გადაღებულია ფილმებში
1944: „ჯურღაის ფარი“ (მეგრელი ჯარისკაცი) რეჟისორები სიკო დოლიძე, დავით რონდელი
1946: „დავით გურამიშვილი“ (გიორგი, მეფე ვახტანგ -ის ვაჟი) რეჟისორები ნიკოლოზ სანიშვილი, იოსებ თუმანიშვილი
1948: „ქეთო და კოტე“ (თორნიკე, ყარაჩოხელი) რეჟისორები ვახტანგ ტაბლიაშვილი, შალვა გედევანიშვილი
1952: „მწვერვალთა დამპყრობნი“ (გია კიბოლანი) რეჟ. დავით რონდელი
1954: „ჭრიჭინა“ (სტუმარი) რეჟისორები სიკო დოლიძე, ლევან ხოტივარი
1957: „მე ვიტყვი სიმართლეს“ (ჯუმბერი) რეჟ. ლევან ხოტივარი
1958: „ორი ოჯახი“ (გოგის ამხანაგი) რეჟ. დავით კანდელაკი
1962: „არდადეგებზე“ (გლეხი) რეჟ. მერაბ კოკოჩაშვილი
1966: „მაცი ხვიტია“ (ჯოღორია-მოურავი) რეჟ. გიორგი შენგელაია
1967: „დიდი მწვანე ველი“ (გეოლოგი) რეჟ. მერაბ კოკოჩაშვილი
1968: „ბზიანეთი“ რეჟ. ლიანა ელიავა
1970: „დიდოსტანის მარჯვენა“ (გირშელ ერისთავი) რეჟისორები ვახტანგ ტაბლიაშვილი, დევი აბაშიძე
1971: „მოიტაცეს თამარ ქალი“ (მოქეიფე) რეჟ. ლეილა გორდელაძე
1973: „მზე შემოდგომისა“ (მხატვარი) რეჟ. თემურ ფალავანდიშვილი
1978: „დათა თუთახშია“ (კოსტა ზარანდია) რეჟისორები გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე, გურამ (გიზო) გაბესკირია
1983: „წიგნი ფიცისა“ თომა რეჟისორები გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე, ამირან დარსაველიძე
1984: „სანამ წვიმა გადივლიდეს“ რეჟ. ქეთევან დოლიძე
1985: „მევლუდი“ (თოფან ბეგი) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი

სცენარის ავტორი ფილმებისა
1959: „ყვავილი თოვლზე“ შოთა მანაგაძესთან, გრიგორ კოლტუნოვთან ერთად. რეჟ. შოთა მანაგაძე

ჯილდოები და აღიარება
1965: საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
1998: ღირსების ორდენი
გიორგი გიორგაძე (ინჟინერი)

გიორგი ივანეს ძე გიორგაძე (დ. 12 მაისი, 1927, თბილისი — გ. 2002, იქვე) — ქართველი ინჟინერ-მექანიკოსი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს სასოფლო–სამეურნეო ინსტიტუტის მექანიზაციის ფაკულტეტი 1950 წელს.

1963–1971 წლებში მუშაობდა კ. ამირაჯიბის სახელობის საქართველოს მექანიზაციის და ელექტრიფიკაციის სამეცნიერო–კვლევით ინსტიტუტთან არსებულ ჩაის კრეფის მექანიზაციის ლაბორატორიაში უფროსის მოადგილედ; 1977–1997 წლებში სხვადასხვა სამეცნიერო–კვლევით ორგანიზაციაში პროექტის მთავარ კონსტრუქტორად; 2000 წლიდან იყო კ. ამირაჯიბის სახელობის საქართველოს მექანიზაციის და ელექტრიფიკაციის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი; ინჟინერ–მექანიკოსი; მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

1967 წელს (სხვებთან ერთად) მიიღო ლენინური პრემია, ჩაის საკრეფი მანქანის, „საქართველოს“ შექმნისა და მისი წარმოებაში დანერგვისათვის. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის ღირსების ორდენი (1999).
ნინო ზაალიშვილი

ნინო მიხეილის ასული ზაალიშვილი (დ. 14 იანვარი, 1903, სტავროპოლი — გ. 13 ნოემბერი, 1971, თბილისი) — ქართველი მხატვარი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ცნობილი პედაგოგისა და საზოგადო მოღვაწის მიხეილ ზაალიშვილის ოჯახში. დაამთავრა სტავროპოლის ქალთა გიმნაზია და მუშაობა დაიწყო პედაგოგად. მოგვიანებით სწავლა განაგრძო სკოლამდელი აღზრდის ინსტიტუტში.

1925 წელს შევიდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში ფერწერის ფაკულტეტზე, რომელიც 1930 წელს დაამთავრა. 1937 წლიდან თბილისის სამხატვრო აკადემიაში ასწავლიდა ხატვას და კითხულობდა ლექციებს პლასტიკურ ანატომიაში. 1931 წლიდან სისტემატურად მონაწილეობდა თითქმის ყველა გამოფენაზე, მათ შორის არაერთხელ საკავშიროზეც. მხატვრის მიერ შესრულებულმა პორტრეტებმა და პეიზაჟებმა დიდი წვლილი შეიტანეს ქართული ხელოვნების განვითარების საქმეში.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.