iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰუგენოტები

ჰუგენოტები — - საუკუნეების ფრანგი პროტესტანტების (კალვინისტების) წევრების სახელწოდება. ერთ-ერთი თვალსაზრისით წარმოსდგება ჟენეველი მოქალაქის ჰუგოს სახელისაგან. მათ საუკუნედან ზოგადად „ფრანგ პროტესტანტებს“ უწოდებდნენ. მოძრაობა წარმოიშვა 1530 წელს ჟან კალვინის ნამუშევრების მიხედვით და მათ მალევე 1560 წელს ჰუგენოტები უწოდეს. საუკუნის ბოლოსთვის დაახლოებით 200 000 ჰუგენოტი იყო საფრანგეთიდან განდევნილი. ისინი ძირითადად ინგლისში, შვეიცარიაში, დანიაში, გერმანიაში ასევე დღევანდელ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში გადავიდნენ.
გიორგი ჭოღოშვილი

გიორგი სევერიანის ძე ჭოღოშვილი (დ. 21 დეკემბერი, 1914, ჭიათურა — გ. 1998, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი და პედაგოგი. საქართველოში ტოპოლოგიასა და ალგებრაში სამეცნიერო კვლევათა ერთ-ერთი ფუძემდებელი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1945), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1960), პროფესორი (1946).

1931-1932 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, 1937 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ნაყოფიერ სამეცნიერო და პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა (1946-1998) და საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მათემატიკის ინსტიტუტში (1940-1998). მისი მეუღლე იყო ენათმეცნიერი მზია ანდრონიკაშვილი, მათი შვილი — მხატვარი ლევან ჭოღოშვილი.
ბმულობა

მათემატიკაში სიტყვა ბმულობა გამოიყენება გარკვეული თვისებების მისამართით, რომელებიც ამა თუ იმ აზრით „მთლიანობზე“, „შეკრულობზე“ მიუთითებენ. ბმულობის ცნება განიმარტება მრავალი მათემატიკური ობიექტებისთვის (გრაფებისთვის, ჯგუფოიდებისთვის და ა.შ.), თუმცა ყველა მათგანი უკავშირდება ბმულობის ცნებას ტოპოლოგიური სივრცეებისთვის.

ტოპოლოგიურ სივრცეს ეწოდება ბმული თუ იგი არ წარმოიდგინება ორი თანაუკვეთი ღია სიმრავლის გაერთიანების სახით. ინტუიციურად ეს ნიშნავს რომ სივრცე არ შეიძლება დაიყოს ორ განცალკევებულ ქვესივრცედ. ბმულობის მსგავსი, მაგრამ უფრო ძლიერი თვისებაა ტოპოლოგიური სივრცის წრფივად ბმულობა.

ბმულობის ტერმინებზე შეიგვიძლია დავიყვანოთ სივრცის „მთლიანობის“ უფრო „მაღალგანზომილებიანი“ თვისებებიც. მაგალითად, ტოპოლოგიური სივრცე ცალად ბმულია, (ინტუიციურად ეს ნიშნავს, რომ მას არ აქვს „ერთგანზომილებიანი“ ნახვრეტები), თუ მოცემული ტოპოლოგიური სივრცის მარყუჟების სივრცე წრფივად ბმულია. მსგავსი რამ სამართლიანია უფრო მაღალი განზომილებებისათვისაც.
ვივერა

ვივერა ან ციბეტა — მტაცებელი ძუძუმწოვრების გვარი, ვივერისებრთა ოჯახისა. ბინადრობენ აფრიკისა და აზიის სუბტროპიკულ და ტროპიკულ ქვეყნებში. პირველად კარლ ლინემ აღწერა 1758 წელს. გვარი მოიცავს რამდენიმე სახეობას, მათ შორის დიდ ინდურ ცივეტს. 1821 წელს ჯონ ედუარდ გრეიმ გვარი დაუქვემდებარა ვივერისებრთა ოჯახს.
კატისებრნი

კატისებრნი , ძუძუმწოვრების ოჯახი მტაცებლების რიგისა. გენეტიკურად ახლოს დგანან ვივერებთან, მანგუსტებთან და აფთრებთან. მათი სხეულის სიგრძე 50-380 სმ აღწევს. მასა 1,5-275 კგ. აქვთ კუნთოვანი და მოქნილი სხეული, მოკლე ფეხები, ჩამალული ან ნახევრად ჩამლული ბრჭყალები. თითითმავალი მტაცებლებია. ტყის კატები ღიაფერისანი არიან, ველისა და უდაბნოს სახეობები — ყვითელი ან ქვიშისფერი. გავრცელებული არიან ყველა მატერიკზე ავსტრალიის, მისი მოსაზღვრე კუნძულებისა და მაგადასკარის გარდა. ბინადრობენ ტყეში, მდინარის სანაპიროზე, ველზე, უდაბნოში, ალპურ ზონაში. ბინდისა და ღამის ცხოველებია. ცხოვრობენ ცალ-ცალკე ან ოჯახებად. კატისებრნთა მრავალი წარმომადგენელი კარგად დაცოცავს ხეზე ან ცურავს. იკვებებიან ძუძუმწოვრებით, ფრინველებით, ქვეწარმავლებით, თევზებით, ზოგჯერ მწერებითაც. მსხვერპლს უმთავრესად უსაფრდებიან ან ეპარებიან, შემდეგ კი თავს ესხმიან დიდი ნახტომით (მარტო ავაზა იჭერს მსხვერპლს დადევნებით). აერთიანებს რამდენიმე გვარს, რომელთაგან კარგად ცნობილია გვარები (სადაც შედის შინაური და ტყის კატები, ლელიანის კატა, ჩრდილოეთამერიკული პუმა და კიდევ რამდენიმე შედარებით მცირე ზომის სახეობა), (სადაც შედის ჯიქი, ვეფხვი, ლომი და იაგუარი), (ფოცხვერები), (ავაზა). სულ ოჯახში შედის 37 სახეობა. მათგან ყოფილ სსრკ-ში გვხვდება 12 სახეობა, საქართველოში — 4 (ტყის კატა, ლელიანის კატა, ფოცხვერი და ჯიქი; მეოცე საუკუნის დასაწყისამდე საქართველოში პერიოდულად შემოდიოდნენ ვეფხვებიც). კატისებრების დედალი სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 12-15 თვისა. მაკეობა 55-270 დღე გრძელდება, შობენ 2-6 ნაშიერს. კატისებრნი შობენ ცოცხლობენ 30 წლამდე. სარეწაო ცხოველებია, ზოგან ზიანს აყენებენ მეცხოველეობას. ლომებს და ვეფხვებს ზოგ ქვეყანაში იცავენ.გამოყოფენ დიდ კატათა (პანთერათა) და მცირე კატათა ქვეოჯახებს.
აფრიკული პალმის ციბეტა

აფრიკული პალმის ციბეტა ან უბრალოდ პალმის ციბეტა — ძუძუმწოვარი ცხოველი მტაცებლების რიგისა. მონოტიპური ოჯახისა და გვარის წარმომადგენელია. ტანით არც თუ ისე დიდია: მისი სხეულის სიგრძეა 44–58 სმ, სქელი კუდისა — 46–62 სმ, მასა 1,7–2,1 კგ. ახასიათებს მოკლე ფეხები და მოკაუჭებული ბრჭყალები. ბეწვი მოკლე და ხაოიანია. შეფერილია მონაცრისფროდ ან მურად, დაჰკრავს წითური ან წაბლისფერი ელფერი. ტანზე აყრია მუქი და ბუნდოვანი ლაქები. მე-3 და მე-4 თითებს შორის გააჩნია სურნელოვანი ჯირკვალი. გავრცელებულია ეკვატორული აფრიკის ტროპიკულ ტყეებში, გვინეა-ბისაუდან სამხრეთ სუდანამდე და ზიმბაბვის აღმოსავლეთ მხარემდე. მისდევს ნახევრადმეხეურ ცხოვრებს, აქტიურია ღამით, დღეს 10–30 მ სიმაღლეზე ან ლიანებში ატარებს. მარტოსული ცხოველია. რაციონის 80 %-ს ხილი შეადგენს, აგრეთვე იკვებება მღრღნელებით, ხილიჭამია ხელფრთიანებით, ფრინველებით, მათი კვერცხებით, მსხვილი ხოჭოებით, მუხლუხებითა და ლეშით. ანადგურებს ვირთაგვებს, თაგვებსა და ტარაკნებს. ხშირად ჭამს მცენარეებსაც. აღმოსავლეთ აფრიკაში ჩატარებულმა გამოკვლევებმა აჩვენა, რომ აფრიკულ პალმის ციბეტა ორჯერ მრავლდება წელიწადში — მაისსა და ოქტომბერში (ემთხვევა ტენიან სეზონებს). მაკეობა 64 დღე-ღამე გრძელდება, მშობიარობს ხეზე. შობს 2–4 ნაშიერს. დედალი მათ რძით კვებავს. ზრდასრულობას 3 წლისანი აღწევენ. ცოცხლობენ 15 წლამდე.

ქვესახეობები
მოიცავს 4 ქვესახეობას:
ლოკალური ფერი

ლოკალური ფერი, ლიტერატურული ხერხია და გამოიხატება ამა თუ იმ ეპოქის, ქვეყნის, რეგიონის განსაკუთრებული ნიშნების, ენობრივი ნიუანსების დეტალური და მხატვრული წარმოსახვით. განსაკუთრებით პოპულარული იყო საუკუნეში, კერძოდ კი რომანტიკულ ლიტერატურაში. ლოკალური ფერის გამოყენების საუკეთესო ნიმუშებია მარკ ტვენის ტომ სოიერი და ჰეკლბერი ფინის თავგადასავალი.
სპუტნიკი

„სპუტნიკი“ (არაოფიციალური სახელწოდება; ) — საბჭოთა კავშირის ადრეული დედამიწის ხელოვნური თანამგზავრების (დხთ) სერია სხვადასხვა დიზაინისა და დანიშნულების. ისინი გამოიყენებოდა დედამიწის მახლობლად კოსმოსში ტვირთის გაშვების ექსპერიმენტებისთვის, ცოცხალ არსებებზე უწონობისა და რადიაციის გავლენის შესასწავლად, დედამიწის ატმოსფეროს თვისებების შესასწავლად და პირველი პილოტირებული კოსმოსური ფრენისთვის მოსამზადებლად.

1957 წლის 4 ოქტომბერს საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის ფარგლებში გაშვებულ იქნა „სპუტნიკის“ სერიის პირველი კოსმოსური აპარატი — „სპუტნიკ-1“. ამ ისტორიული ღონისძიების სულისჩამდგმელი იყო ს. კოროლიოვი.

ყველა დხთ, ცნობილი „სპუტნიკის“ სახელით
სახელწოდება „სპუტნიკ-1...10“ არ წარმოადგენს მის ოფიციალურ სახელს. იგი გავრცელდა და დამკვიდრდა ბეჭდური პრესის მიერ.

სპუტნიკ-1 (-1) — „პირველი საბჭოთა და მსოფლიოში პირველი ხელოვნური დედამიწის თანამგზავრი“, 4 ოქტომბერი, 1957
სპუტნიკ-2 — „დედამიწის მეორე საბჭოთა ხელოვნური თანამგზავრი“, 3 ნოემბერი, 1957
სპუტნიკ-3 — „დედამიწის მესამე საბჭოთა ხელოვნური თანამგზავრი“, 15 მაისი, 1958
სპუტნიკ-4 — „პირველი ხომალდი-თანამგზავრი“, ვოსტოკ-1 — სერია ვოსტოკი, 15 მაისი, 1960
სპუტნიკ-5-1 — „უნომრო № ხომალდი-თანამგზავრი“, ვოსტოკ-1 № 1 — სერია ვოსტოკი, 28 ივლისი, 1960. ავარია სტარტისას რაკეტა-მატარებელზე.
სპუტნიკ-5 — „მეორე ხომალდი-თანამგზავრი“, ვოსტოკ-1 № 2 — სერია ვოსტოკი, 19 აგვისტო, 1960
სპუტნიკ-6 — „მესამე ხომალდი-თანამგზავრი“, ვოსტოკ-1 № 3 — სერია ვოსტოკი, 1 დეკემბერი, 1960
სპუტნიკ-7-1 — „უნომრო № ხომალდი-თანამგზავრი“, ვოსტოკ-1 № 4 — სერია ვოსტოკი, 22 დეკემბერი, 1960. ავარია სტარტისას რაკეტა-მატარებელზე.
სპუტნიკ-7 — „მძიმე თანამგზავრი 01“. პირველი საბჭოთა თანამგზავრი ვენერაზე, 4 თებერვალი, 1961
სპუტნიკ-8 — „მძიმე თანამგზავრი 02“, ასს ვენერა-1-ს ერთ-ერთი სახელწოდება, 12 თებერვალი, 1961
სპუტნიკ-9 — „მეოთხე ხომალდი-თანამგზავრი“, ვოსტოკ-3 № 1 — სერია ვოსტოკი, 9 მარტი, 1961
სპუტნიკ-10 — „მეხუთე ხომალდი-თანამგზავრი“, ვოსტოკ-3 № 2 — სერია ვოსტოკი, 25 მარტი, 1961
ნატურალიზმი

ნატურალიზმი — საუკუნის ბოლოს მიმდინარეობა ხელოვნებასა და ლიტერატურაში, რომელიც ცდილობს კლოდ ბერნარის მიერ ბიოლოგიაში შემოტანილი ექსპერიმენტული მეცნიერების მეთოდები მიუსადაგოს ხელოვნებას.

ნატურალიზმი ლიტერატურაში
რეალიზმისგან განსხვავებით, რომელიც გაფანტული მეცნიერება იყო, ნატურალიზმს თავისი დოქტრინა და სკოლა აქვს. ნატურალისტური სკოლის სათავეში არის ფრანგი მწერალი, ემილ ზოლა, რომელიც თავის ექსპერიმენტულ რომანში აყალიბებს ახალ დოქტრინას და აცხადებს: „მწერლის სამუშაო მდგომარეობს იმაში, რომ აიღოს ბუნებიდან ფაქტები და გარემოებებისა თუ წრეების ცვალებადობის მიხედვით შეისწავლო მათი მექანიზმი“. ნატურალისტთა აზრით რომანი უნდა გახდეს მეცნიერული და უნდა აიგოს რეალობის მკაცრ და მეთოდურ შესწავლაზე. მთავარი არაა შთაგონება, რომანისტმა უნდა გააანალიზოს გრძნობები, ისევე როგორც ექიმი შეისწავლის სხეულს. ნატურალისტებს პოზიტივისტური სურვილი ამოქმედებთ: მოეპყრონ საზოგადოებრივ მოვლენებსა და ფაქტებს ისე, როგორც საცდელ საგნებს. მწერალმა უნდა აჩვენოს ფაქტების მექანიზმი ხასიათებზე, გრძნობებზე, მოვლენებზე ისეთივე ოპერაციების ჩატარებით, როგორც ამას აკეთებს სხეულზე ქიმიკოსი ან ფიზიკოსი. რომანისტი ამგვარი ექსპერიმენტების ერთგვარ ოქმს ადგენს და თავს იკავებს განსჯისგან. მწერლის მიზანია პერსონაჟი მოათავსოს სხვადასხვა გარემოში, პირობებში, და გაარკვიოს თუ რა შედეგი მოჰყვება ამა თუ იმ პირობებში ამა თუ იმ გრძნობას. ამ გაგებით, რომანისტი ქრება და ადგილს უთმობს მეცნიერს. რომანი კი ხდება სოციოლოგიური, ჰიგიენური თუ სხვა მეცნიერული კვლევების ლაბორატორია.

ნატურალიზმი ყველაზე რადიკალური ფორმით წარმოდგენილია გერმანულ ლიტერატურაში. სადაც ძმები ჰეინრიხების, იულიუს ჰარტისა და გერჰარტ ჰაუპტმანის ირგვლივ შეკრებილი ახალგაზრდა მწერლები გამოდიან ლიბერალური რეალიზმის წინააღმდეგ და ქმნიან საკუთარი წერის მანერას სახელწოდებით „“,სადაც საგნებსა და თხრობას შორის დისტანცია უკუგდებულია და თხრობის დრო ამბის მიმდინარეობის დროს ემთხვევა.

ნატურალიზმიდან აღმოცენდა ასევე იტალიური ვერიზმი , სადაც მთავარ როლს დეტერმინიზმი თამაშობს, რომელიც სიცილიელი გლეხების ხასიათებშია წარმოდგენილი.

ნატურალიზმი ძალიან მალე უკუგდებულ იქნა თავად ამ სკოლის ბევრი წარმომადგენლის მიერ. 1887 წელს მოპასანი თავისი რომანის, პიერი და ჟანი, წინასიტყვაობაში ხაზს უსვამს იმ ფაქტს, რომ ლიტერატურაში ობიექტურობა შეუძლებელია. იმავე წელს გაზეთ ფიგაროში ქვეყნდება ხუთის მანიფესტი, რომელშიც პროტესტია გამოთქმული ზოლას ექსტრემიზმის წინააღმდეგ.

ნატურალისტი მწერლები
ემილ ზოლა
გი დე მოპასანი
ალფონს დოდე
ძმები გონკურები
კამილ ლემონიე
ჯოვანი ვერგა
გერჰარტ ჰაუპტმანი
იულიუს ჰარტი

ნატურალიზმი მხატვრობაში
მხატვრობაში ეს მიმდინარეობა უპირატესობას ანიჭებს პეიზაჟს, რომლის ფონზეც ხშირ შემთხვევაში გამოსახულნი არიან გლეხები. ნატურალისტების მთავარი თემებია ინდუსტრიალიზაციის წინააღმდეგ ამბოხი, გლეხთა ცხოვრებისა და პირობების წარმოჩენა, სოციალური სამართლიანობისთვის ბრძოლა.

ნატურალისტი მხატვრები
უილიამ ბლის ბეიკერი
კორო
თეოდორ რუსო
ჟან ფრანსუა მილე
შარლ ფრანსუა დობინი
სანქტ-პეტერბურგის სამების ტაძარი

წმინდა სამების ტაძარი — მართლმადიდებლური ქრისტიანული ტაძარი რუსეთში, სანქტ-პეტერბურგის ცენტრში, გვიანი კლასიციზმის სტილის ნიმუში. აშენდა 1825-1835 წლებში არქიტექტორ ვასილი სტასოვის პროექტით სპეციალურად იზმაილოვის პოლკისთვის, მას შემდეგ რაც მისი სანქტ-პეტერბურგში გადაბარგების გადაწყვეტილება იქნა მიღებული. არაოფიციალურად ამ ტაძარს ბევრი დღემდე უწოდებს იზმაილოვის ტაძარს. ის 3000 ადამიანს იტევს. საბჭოთა პერიოდში სასაწყობედ იყენებდნენ. 1990 წელს რუსეთის სინოდის საკუთრებაში დაბრუნდა.

შენობა დიდი ცენტრალური გუმბათისაა და სიმეტრიულად განლაგებული ოთხი მცირე ზომის გუმბათისგან შედგება. ეს უკანასკნელნი კორინთული ორდერის პორტიკებს აგვირგვინებენ. ტაძრის ნიშებში მოქანდაკე გალბერგის მიერ შესრულებული ანგელოზების ბრინჯაოს ქანდაკებები დგას. თავისი არსებობის მანძილზე ტაძარი ყოველთვის ღარიბი იყო საეკლესიო რელიკვიებით, სამაგიეროდ მასში მრავლად იყო სატროფეო მონაგარი, რომელიც იზმაილოვის პოლკს ამა თუ იმ ომში ნადავლის სახით ჰქონდა მოპოვებული. ერთი პერიოდი აქ ოსმალეთის იმპერიის შენაერთებისთვის წართმეული ზარბაზნებიც კი იწონედნენ თავს. 1917 წელს ტაძარი გაძარცვეს და მასში მოთავსებული საეკლესიო თუ სამხედრო ნივთები მთლიანად გაიტანეს.

1886 წელს ტაძრის წინ გრიმის პროექტით „დიდების კოლონა“ აღიმართა. ის რამდენიმეიარუსიანი იყო და სატროფეო თურქული ზარბაზნებისგან შედგებოდა. კოლონის გრანიტის პედესტალზე ბრინჯაოს დაფები იყო დამაგრებული, რომელზეც იზმაილოვის პოლკის გვარდიელების ბრძოლების და გმირობების ჩამონათვალი იყო ამოტვიფრული. 1930-იან წლებში კოლონა რუსული მილიტარიზმის სიმბოლოდ ჩათვალეს, რომელიც სხვა სიკეთესთან ერთად ტრამვაის გადაადგილებას უშლიდა ხელს, რის გამოც მისი დანგრევა გადაწყდა.

იზმაილოვის წმინდა სამების ტაძარი იმითაც არის აღსანიშნავი, რომ აქ 1867 წელს დოსტოევსკიმ იქორწინა. 1894 წელს კი ტაძრიდან პიანისტი ანტონ რიბინშტეინი გამოასვენეს.

ხანძარი
2006 წლის 24 აგვისტოს რეკონსტრუქციის დროს გაჩენილი ხანძრის გამო ჩამოინგრა ძირითადი ლურჯი და ერთი მომცრო განაპირა გამბათი და საგრძნობლად დაზიანდა შენობის ინტერიერი. ხატების და სხვა მნიშვნელოვანი ისტორიული ნივთების გადარჩენა მოხერხდა.

გალერეა
ნამდვილი სელაპები

ნამდვილი სელაპები — ზღვის ძუძუმწოვრების ოჯახი, ფარფლფეხიანების რიგისა. მათ ყურის ნიჟარები არ გააჩნიათ, მათი ორივე წყვილი კიდური გარდაქმნილია ფარფლებად და ბრჭყალებით ბოლოვდება. უკანა ფარფლები უკნისაკენაა მიმართული და წყალში სამოძრაო აპარატს წარმოადგენს. აერთიანებს 12 გვარის 20-მდე სახეობას. ფართოდ არიან გავრცელებული; განსაკუთრებით ბევრია პოლარული წრის განედებში.
ვივერისებრნი

ვივერისებრნი — ძუძუმწოვრების ოჯახი მტაცებელი რიგისა. აქვთ მოკლე ფეხები და გრძელი კუდი. გავრცელებული არიან ევროპაში, სამხრეთ აზიაში, აფრიკასა და მადაგასკარზე. უმრავლესობა მიწაზე ბინადრობს, ზოგი მეხეურ ცხოვრებასაა შეგუებული. იკვებებიან მღრღნელებით, ფრინველებით, ქვეწარმავლებით, მწერებით, ზოგი ჭამს მცენარეთა ნაყოფს. ზოგი სახეობა განსაკუთრებული ჯირკვლებიდან გამოყოფს სუნიან სეკრეტს — ციბეტინს. სარჩოს საძებრად ღამოთ გამოდიან. ხშირად ბინადრობენ ადამიანის სამოსახლოს მიდამოებში, ზოგი მათგანი სახლებში ჰყავთ თაგვების დასაჭერად. მრავლდებიან წლის სხვადასხვა დროს. შობენ 2-5 ნაშიერს. ვივერისებრნი აერთიანებენ 15 გვარის 35 (ან 36) სახეობას, მ. შ. ყველაზე ცნობილია ბინტურონგი, გენეტა, ვივერა, ციბეტა და სხვა.
აბსურდის თეატრი

„აბსურდის თეატრი“ — მიმდინარეობა საუკუნის 50-60-იანი წლების ფრანგულ დრამატურგიაში. აბსურდის თეატრი ხშირად სახელწოდების გამო ალბერ კამიუს თეატრში (აბსურდის დრამა) ერევათ, რაც უხეში შეცდომაა. ამ მიმდინარეობას ავანგარდულ და ექსპერიმენტულ თეატრსაც უწოდებენ, ზოგჯერ კი ანტითეატრად და „განქიქების თეატრადაც“ მოიხსენიებენ.

ავანგარდული თეატრი ბურჟუაზიული და მასობრივი კულტურის საპირისპიროდ ფუნქციონირებს, როგორც ანტითეატრი. იგი ცდილობს სტერეოტიპებისგან თავისუფალი, ახალი ფორმის აზროვნების დანერგვას. აბსურდის დრამა უარყოფს რეალისტურ და ანგაჟირებულ თეატრს. აბსურდის დრამატურგები მიიჩნევენ, რომ იდეოლოგიური თეატრი იდეის მონა ხდება და ასეთი პიესა მხოლოდ იდეის ვულგარიზაციაა, ხოლო ხელოვნება ამ შემთხვევაში მეორე პლანზეა. რეალისტურ თეატრში რეჟისორი ცდილობს დაავიწყოს მაყურებელს ის ფაქტი, რომ ის თეატრშია და ამისათვის შეძლებისდაგვარად უახლოვებს მოქმედებას რეალობას. აბსურდის დრამატურგები ილაშქრებენ სცენისა და რეალობის ამ გაიგივების წინააღმდეგ, რადგან მათი აზრით თეატრალური ნაწარმოები ხელოვნების ნიმუშია. ამ მხრივ, აბსურდის დრამის ანალოგი ლიტერატურაში ახალი რომანია.

ანტითეატრს შემდეგი პრინციპები ახასიათებს:
თეატრი მხოლოდ თეატრსავე მიემართება. პერსონაჟები მხოლოდ პიესის მსვლელობისას არსებობენ.
მოქმედება ზღაპრულ, გამოგონილ სამყაროში მიმდინარეობს და არ ემორჩილება დრო-სივრცობრივ მონაცემებს.
არ არსებობს სიმბოლური ლოგიკაც კი, რომელიც გააერთიანებს აზრსა და მის გამომხატველ სიმბოლოებს, რადგან თეატრის მიზანი არაა აზრის გამოხატვა, არამედ სანახაობის მოწყობა. სიტყვები და საგნები სრული ავტონომიით სარგებლობენ.
მეტყველება კარგავს საკომუნიკაციო ფუნქციას და ხდება სასცენო ობიექტი.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ე.წ. "მეტყველების კრიზისი" . აბსურდისტების აზრით სიტყვებს ხშირად შეცდომაში შევყავართ, რადგან მათი მნიშვნელობა იცვლება გარემოს მიხედვით, ამიტომ ავანგარდულ თეატრს აღარ სწამს მეტყველების, ენის. იგი უპირატესობას ანიჭებს ჟესტებსა და მოძრაობებს.

წინამორბედები
ახალი თეატრის წარმომადგენლებზე ძირითადი გავლენა მოახდინეს ალფრედ ჟარიმ, არტომ და სიურრეალისტებმა. ჟარის უბუ მეფე მიჩნეულია აბსურის დრამის უშუალო წინამორბედად. აქ პერსონაჟები გაუპიროვნებულია. ისინი სპეციალური ნიღბებით და ხმებით არიან აღჭურვილნი. გვხვდება მასის გამომხატველი პერსონაჟიც. არტო უფრო თეორეტიკოსია. მის ნაშრომში, თეატრი და მისი ორეული, უარყოფილია ფსიქოლოგია და მორალი, დიალოგები არ ატარებს აზრს. მთავარია არა ტექსტი, არამედ ჟესტი და ხმა. სიურრელისტებისგან ანტითეატრი გადაიღებს სიზმრისეული სივრცისადმი მინიჭებულ მნიშვნელობას, მეტყველების საკომუნიკაციო ფუნქციის უარყოფას, ალოგიზმსა და ასოციაციურობას.

აბსურდის დრამის ძირითადი წარმომადგენლები
ეჟენ იონესკო
სამუელ ბეკეტი
არტურ ადამოვი
აპოლო 11

აპოლო 11 — პირველი პილოტირებული მისია მთვარისაკენ, რომლის საბოლოო მიზანი მთვარეზე დაჯდომა იყო. ის აგრეთვე იყო მეხუთე პილოტირებული მისია აპოლოს პროექტის ფარგლებში და მესამე მისია მთვარისკენ. გაშვებულ იქნა 1969 წლის 19 ივლისს და მისი ეკიპაჟი იყო: ნილ არმსტრონგი (მეთაური), ედვინ "ბაზ" ოლდრინი (მთავარი კაბინის პილოტი) და მაიკლ კოლინზი (საკომანდო მოდულის პილოტი). 20 ივლისს, არმსტრონგი და ოლდრინი გახდნენ პირველი ადამიანები, რომლებმაც ფეხი დაადგეს სხვა ციურ სხეულზე - მთვარეზე. ამ მისიამ მიაღწია მიზანს, რომელიც პრეზიდენტმა კენედიმ გამოაცხადა 1961 წელს - ადამიანი დამჯდარიყო მთვარეზე და უკან დაბრუნებულიყო დედამიწაზე 60-იანი წლების ბოლომდე.

ეკიპაჟი
ძირითადი ეკიპაჟი

ნილ არმსტრონგი (მეთაური)
ედვინ "ბაზ" ოლდრინი (მთვარის მოდულის პილოტი)
მაიკლ კოლინზი (საკომანდო მოდულის პილოტი)

დუბლიორები:

ჯეიმზ ლოველი (მეთაური)
ბილ ანდერსი (საკომანდო მოდულის პილოტი)
ფრედ ჰეიზი (მთვარის მოდულის პილოტი)

მისიის შესახებ
გაშვება და მთვარეზე დაჯდომა

იმის გარდა, რომ ამ გაშვებას დაახლოებით ერთი მილიონი ადამიანი ადევნებდა თვალს უშუალოდ ფლორიდაში არსებულ კოსმოდრომის მიდამოებში , 600 მილიონი ადამიანი უყურებდა ამ ღირსშესანიშნავ მოველნას ტელევიზიით, ეს კი თავის დროზე რეკორდი იყო. აშშ-ს იმჟამინდელი პრეზიდენტი ნიქსონი ყოველივე ამას თვალს ადევნებდა თეთრი სახლიდან.

აპოლო 11 გაუშვეს რაკეტა-მატარებლით სატურნ კენედის სახელობის კოსმოდრომიდან, 1969 წლის 16 ივლისს, ადგილობრივი დროით 9 საათზე და 32 წუთზე. იგი დედამიწის ორბიტაზე 12 წუთის შემდეგ გავიდა. ერთნახევარი ორბიტის შემდეგ მესამე საფეხური ჩაირთო და მან ხომალდი მთვარისკენ მიმავალ ტრაექტორიაზე გადაიყვანა. 30 წუთის შემდეგ საკომანდო/სერვის მოდული გამოეყო სატურნ მესამე საფეხურს და შეუერთდა მთვარის მოდულს. ეს შეერთებული ხომალდი გაფრინდა მთვარისკენ.

აპოლო 11 მთვარესთან 19 ივლისს მიფრინდა და ჩართო სამუხრუჭე ძრავა, რომ მთვარის ირგვლივ ორბიტაზე გასულიყო. შემდეგი რამდენიმე წრის დროს, როცა ხომალდი მთვარის ირგვლივ დაფრინავდა, ეკიპაჟი დასაჯდომ ადგილს ათვალიერებდა. დასაჯდომ ადგილად აირჩიეს ”სიმშვიდის ზღვასთან” 20 კილომეტრში არსებული კრატერი საბინე, რადგან იგი ბრტყელი და მოსახერხებელი იყო , როგორც ეს დაადგინეს უპილოტო ხომალდებმა რეინჯერ-8 და სერვეიორ-5.
შემდეგში ასტრონავტები მთვარეს კიდევ 6-ჯერ ესტუმრნენ. ისინი მთვარეზე სპეციალური მთვარემავლით გადაადგილდებოდნენ. აპოლო 11-ის მიერ ჩამოტანილ მთვარის ქვებსა და ქანებს უდიდესი მნიშვნელობა აქვს მთვარისა და დედამიწის შესწავლაში.
ძაღლისებრნი

ძაღლისებრნი — ძუძუმწოვრების ოჯახი მტაცებელების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 40 (ფენეკი) — 160 სმ (მგელი), შესაბამისად მასა 2-80 კგ აღწევს. აქვთ მეტნაკლებად წაწვეტებული დინგი, დაცქვეტილი ყურები, გრძელი და ფუნთუშა კუდი, მეტნაწილად რბილი და ფუნთუშა ბალანი, წინა თათებზე 5-5 (გამონაკლისია აფთრისებრი ძაღლი, რომელსაც 4-4 თითი აქვს), ხოლო უკანაზე — 4-4 თითი, მაგარი და რბილი ბრჭყალები. ცნობილია 15-მდე გვარი. საქართველოში გვხვდება 4 სახეობა: მგელი, მელა, ტურა და ენოტისებრი ძაღლი (აკლიმატიზებულია).

გავრცელებული არიან ყველგან გარდა ანტარქტიდისა, ახალი ზელანდიისა, მადაგასკარისა, სულავესისა და ზოგიერთი სხვა ოკეანური კუნძულისა. იკვებებიან ცხოველებით (ზოგი მცენარეულობითაც). მრავლდებიან წელიწადში ერთხელ. შობენ 1-1 უსუსურ ლეკვს. ძაღლისებრთა უმრავლესობას ძვირფასი ბეწვი აქვს. ბევრ მათგანს სარგებლობა მოაქვს თაგვისებრი მღრღნელების განადგურებით. ზოგიერთი (მგელი და სხვ.) ზიანს აყენებს სახალხო მეურნეობას შინაური ცხოველების განადგურებით.
ადამიანისა და მოქალაქის უფლებათა დეკლარაცია

ადამიანისა და მოქალაქის უფლებათა დეკლარაცია — საფრანგეთის რევოლუციის მნიშვნელოვანი დოკუმენტი, რომელიც განსაზღვრავს ადამიანის ინდივიდუალურ უფლებებს. პოლიტიკური მანიფესტი მიღებულ იქნა ეროვნული წარმომადგენლობითი ასამბლეის შეკრებაზე 1789 წლის 26 აგვისტოს ვერსალში საფრანგეთის რევოლუციის დროს, ხოლო 1958 წლის 4 ოქტომბერს დამტკიცდა საფრანგეთის კონსტიტუციით. დეკლარაცია რევოლუციის უმთავრეს დოკუმენტს წარმოადგენდა, რომელმაც ადამიანის ინდივიდუალური და კოლექტიური უფლებები განსაზღვრა, და რაც დღემდე რჩება საფრანგეთის კონსტიტუციური სამართლის საფუძვლად.

მანიფესტის იდეური წყარო ფრანგი განმანათლებლების ფილოსოფია გახდა. დოკუმენტი შედგებოდა მოკლე შესავალი ნაწილისა და 17 პუნქტისაგან. დეკლარაციის მიხედვით ადამიანები იბადებიან და რჩებიან თავისუფალნი და თანასწორუფლებიანნი; აღიარა სახალხო სუვერენიტეტის პრინციპი, ადამიანისა და მოქალაქის ბუნებრივ, შეუვალ უფლებად თავისუფლების, საკუთრების, დესპოტიზმის წინააღმდეგობისა და უსაფრთხოების პრობლემები გამოაცხადა. დეკლარაციამ წმინდად და ხელშეუხებლად გამოაცხადა კერძო საკუთრება. დეკლარაცია ადგენდა კანონს, როგორც საყოველთაო ნების გამოხატულებას და ყველა მოქალაქეს უფლება ეძლეოდა პირადად ან წარმომადგენლის მეშვეობით მონაწილეობა მიეღო მის გამოცემაში. მიუხედავად ამისა, დამფუძნებელმა კრებამ მიიღო კონსტიტუცია, რომელმაც მოქალაქეები ქონებრივი ცენზის მიხედვით, საარჩევნო უფლების მქონე და არმქონე პირებად დაყო. დეკლარაცია ახალი კლასის — ბურჟუაზიის ინტერესების გამომხატველი იყო და იგი - საუკუნეების მიჯნის საფრანგეთისა და ევროპის სხვა ქვეყნებში ფეოდალიზმთან ბრძოლის საპროგრამო დოკუმენტად იქცა.

დეკლარაციის ძირითადი დებულებები შესავლის სახით საფრანგეთის 1791 წლის კონსტიტუციაში შევიდა.
ცუნამი

ცუნამი (იაპ. ) — ოკეანის ძალიან დიდი სიგრძის გრავიტაციული ტალღები, რომლებიც უმთავრესად წარმოიქმნება ფსკერზე ან სანაპირო ზოლში მომხდარი მიწისძვრის (რიხტერის სკალით 6,5 ბალზე მეტი სიძლიერისა და ჰიპოცენტრით 50 კმ-ზე ნაკლებ სიღრმეზე), ვულკანური მოქმედებისა და სხვა ტექტონიკური პროცესების შედეგად. ცუნამის 1000-მდე ცნობილი შემთხვევიდან 100-ზე მეტი კატასტროფული იყო. ცუნამის 80% წყნარი ოკეანის პერიფერიაზე ჩნდება.

ცუნამის ტალღების გავრცელების სიჩქარე 50-დან 1000 კმ/სთ-მდე, ხოლო ტალღის სიმაღლე 0,1 მ-დან (ღია ზღვაში) 5მ-მდე (ნაპირთან) მერყეობს. ცუნამი დიდ ნგრევასა და მსხვერპლს იწვევს. ლისაბონის 1755 წლის მიწისძვრის შედეგად წარმოქმნილმა ტალღებმა ნაპირიდან 1კმ-ის მანძილზე შეაღწია ხმელეთზე და ოკეანეში ჩარეცხა ნაპირთან მდგომი გემები, სახლები, ხიდები, ადამიანები.

2005 წელს ინდონეზიის კუნძულებთან მომხდარმა მიწისძვრამ გიგანტური ცუნამი წარმოქმნა, რომელიც თავს დაატყდა აზიისა და აფრიკის ქვეყნებს და 200 ათასზე მეტი ადამიანი იმსხვერპლა.
ტუ-154

ტუპოლევ ტუ-154 — რუსეთის საშუალო მანძილის სამძრავიანი თვითმფრინავი. დღემდე სტანდარტული მოდელი რუსეთისა და ყოფილი საბჭოთა კავშირის სხვა რესპულიკების საშინაო რეისებისთვის, ასევე ზოგიერთ აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყანასა და ირანში.

ტუ-154 შემუშავდა პროპელერ-ძრავიანი ტუ-104-ის, და ტურბოპროპელერიანი ანტონოვ ან-10-სა და ილუშინ ილ-18 მოძველებული მოდელების შესაცვლელად. ტუ-154 პირველად გაფრინდა 1968 წლის 4 ოქტომბერს. რეგულარული კომერციული სერვისი 1972 წლის თებერვლიდან დაიწყო, ხოლო წარმოება დაიხურა 2006-ში.
ენოტისებრნი

ენოტისებრი — ძუძუმწოვრების ოჯახი მტაცებლების რიგისა. პატარა, ხუთთითიანი, თათითმავალი ცხოველებია. აქვთ ხშირი ბალანი, მოკლე ფეხები, გრძელი კუდი. ცნობილია 7 გვარი; აღმოსავლეთ ნახევარსფეროში გვხვდება წითელი პანდა და ბამბუკის დათვი, დანარჩენი დასავლეთ ნახევარსფეროში ბინადრობს. მ. შ. აღსანიშნავია ცხვირა დათვი, ენოტი და სხვა. საყურადღებოა ენოტი , რომელიც გავრცელებულია მექსიკასა და აშშ-ში. ცხოვრობს ტყეში. იკვებება ნაირგვარი ცხოველებით (მეტწილად თევზითა და ბაყაყით) და მცენარეებით. მძუნაობს იანვარ-თებერვალში. მაკეობა გრძელდება 63 დღე. აქვს ძვირფასი ბეწვი, რის გამოც აკლიმატიზებულია ბელარუსში, ყირგიზეთში და აზერბაიჯანში. ზოგჯერ შემოდის საქართველოს ფარგლებშიც. კერძოდ ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში.
ყურებიანი სელაპები

ყურებიანი სელაპები — ზღვის ძუძუმწოვრების ოჯახი ფარფლფეხიანების რიგისა. ყურის პატარა ნიჟარები აქვთ, მათი წინა ფარფლები მოკლებულია ბრჭყალებს, უკანა ფარფლები წინისაკენ მოიკეცება და, ისე როგორც წინა ფარფლები, წარმოადგენს სხეულის საყრდენს ხმელეთზე მოძრაობისას. გავრცელებული არიან ორივე ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში: ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში მხოლოდ წყნარ ოკეანეში, სამხრეთში — ყველა ოკეანეში. მათ განეკუთვნება ზღვის ლომები (5 გვარი 5 სახეობით) და ზღვის კატები (2 გვარის 6 ან 9 სახეობა). რეწვის ობიექტიებია (განსაკუთრებით ფასობს ზღვის კატის ბეწვი).