iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჩან დაი კუანგი

ჩან დაი კუანგი (; დ. 12 ოქტომბერი, 1956, კუანგ-ტიენი, კომ-სონი, ნინბინი პროვინცია, ჩრდილოეთი ვიეტნამი — გ. 21 სექტემბერი, 2018, ჰანოი, ვიეტნამი) — ვიეტნამელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ვიეტნამის მე-10 პრეზიდენტი 2016–2018 წლებში, ფილოსოფიის დოქტორი იურიდიულ მეცნიერებათა საკითხებში. ვიეტნამის ეროვნული ასამბლეის მე-13 მოწვევის დეპუტატი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1956 წლის 12 ოქტომბერს, ნინბინის პროვინციაში. 1972 წლის ივლისიდან 1975 წლის ოქტომბრამდე სწავლობდა ვიეტნამის შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახალხო პოლიციისა და უცხო ენების სკოლაში .

1975 წლის ოქტომბრიდან 1987 წლის ივნისამდე ვიეტნამის შინაგან საქმეთა სამინისტროს პოლიტიკური დაცვის პირველი დეპარტამენტის თანამშრომელია, ხოლო მეორე დეპარტამენტში უფროსის მოადგილე საკადრო სამსახურში. 1987 წლის ივნისიდან 1990 წლის ივნისამდე კადრების დეპარტამენტის უფროსი და პოლიტიკური დაცვის მეორე დეპარტამენტის სამოქალაქო სამსახურის განყოფილების უფროსი. 1990 წლის ივნისიდან 1996 წლის სექტემბრამდე: შინაგან საქმეთა სამინისტროს პარტიული კომიტეტის მდივნის მოადგილე და პირადი უსაფრთხოების დეპარტამენტის ხელმძღვანელის მოადგილე.

1996 წლის სექტემბრიდან 2000 წლის ოქტომბრამდე საზოგადოებრივი უსაფრთხოების სამინისტოს პირადი უსაფრთხოების დეპარტამენტის ხელმძღვანელი; ვიეტნამის კომუნისტური პარტიის საერთო უსაფრთხოების დეპარტამენტის წევრი; ამავე პარტიის უსაფრთხოების პარტიული კომიტეტის შტაბის მდივანი.

2000 წლის სექტემბრიდან 2006 წლის აპრილამდე კვლავ საზოგადოებრივი უსაფრთოხების სამინისტროში მუშაობს და მისი სამხედრო წოდება იზრდება გენერალ-მაიორამდე (2003). ამავე წელს იღებს დოცენტის სამეცნიერო ხარისხსაც.

2006 წლის აპრილიდან 2011 წლის იანვრამდე პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მეათე მოწვევის წევრი; საზოგადოებრივი უსაფრთხოების საკითხებში ცენტრალური სახალხო კომიტეტის წევრი; საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მუდმივმოქმედი პარტიული კომიტეტის წევრი; საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მინისტრის მოადგილე; გენერალ-ლეიტენანტი 2007 წლიდან და პროფესორის ხარისხის მფლობელი 2009 წლიდან.

2011 წლის იანვრიდან ამავე წლის აგვისტომდე: პოლიტბიუროს წევრი; საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მუდმივმოქმედი პარტიული კომიტეტის წევრი; ვიეტნამის სოციალისტური რესპუბლიკის საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მონისტრის მოადგილე.

2011 წლის აგვისტოდან 2018 წლის 21 სექტემბრამდე: იყო ვიეტნამის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიუროს წევრი (11 და 12 მოწვევა); ეროვნული თავდაცვისა და უსაფრთხოების საბჭოს წევრი; პარტიის დელეგატი მთავრობაში; საზოგადოებრივი უსაფრთხოების ცენტრალური პარტიული კომიტეტის მდივანი; საზოგადოებრივი უსაფრთხოების მინისტრი; 2011 წლიდან გენერალ-ლეიტანანტის, ხოლო 2012 წლიდან გენერლის წოდების მფლობელი; ეროვნული ასამბლის მე-13 მოწვევის დეპუტატი; კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის ცენტრალური კომიტეტის ხელმძღვანელის მოადგილე.

2016 წლის იანვარში კომუნისტური პარტიის 14 ყრილობამ დაასახელა ვიეტნამის პრეზიდენტის კანდიდატურად. 2016 წლის 2 აპრილიდან 2018 წლის 21 სექტემბრამდე იყო ვიეტნამის პრეზიდენტია. ამავე წლის 13 აგვისტოს დანიშნეს სასამართლო რეფორმის კომიტეტის ხელმძღვანელად.

მშობლიური ენის გარდა ფლობდა ჩინურ ენას.

გარდაიცვალა 2018 წლის 21 სექტემბერს 61 წლის ასაკში ჰანოის სამხედრო ჰოსპიტალში მძიმე ავადმყოფობის შემდეგ.
აღმოსავლეთის ქარი: დასავლეთის ქარი

აღმოსავლეთის ქარი : დასავლეთის ქარი: — ამერიკელი მწერლის, პერლ ბაკის რომანი, რომელიც 1930 წელს დაიბეჭდა. რომანში აქცენტი კეთდება ჩინელ ქალზე, ქვეი-ლენზე და ამ ქალბატონისა და მისი ოჯახის ცვლილებებზე.
შინაარსი
ქვეი-ლენი ქორწინდება, მაგრამ მისი ქმარი სულაც არ აღმოჩნდება ისეთი, როგორსაც მოელის. ისინი არ ცხოვრობენ ქვეი-ლენის მშობლებთან (როგორც მოსალოდნელი იყო იმდროინდელ ჩინეთში). ქვეი-ლენის ქმარი ექიმია და ცოლის მიმართ ინტერესს არ იჩენს.მხოლოდ, ვალდებულების შესრულების შემდეგ უჩნდებათ ვაჟი.

ქვეი-ლენს უფროსი ძმა ჰყავს, რომელიც რამდენიმე წელი ამერიკის შეერთებულ შტატებში ცხოვრობდა. ის მშობლებს ამერიკელ გოგონაზე დაქორწინების შესახებ ატყობინებს (არადა, მის მშობლებს უკვე შეერჩიათ ჩინელი ქალი, რომელსაც მისი ჩამოსვლის შემდეგ ცოლად შერთვას უპირებდნენ).

ქვეი-ლენის ძმა და მისი ცოლი, მერი, მიემგზავრებიან ჩინეთში, რათა დარწმუნდნენ მიიღებენ თუ არა გოგონას ქმრის მშობლები. ოჯახი გოგონას არ იღებს და ქვეი-ლენის ძმას ფულის მიცემასა და მერის ამერიკაში გასტუმრებას აიძულებენ. ქვეი-ლენის ძმა არ ასრულებს მშობლების ბრძანებას. მალე მასა და მერის პირველი ბავშვი გაუჩნდებათ.

კულმინაციისას ქვეი-ლენის დედა კვდება. ოჯახი ქვეი-ლენის ძმას განუცხადებს, რომ თუ მერიზე არ განქორწინდება და თავის ნიშნულს არ მოიყვანს, მას უფლებები ჩამოერთმევა. ის უარს ამბობს მერის მიტოვებაზე, ტოვებს მშობლების სახლს და ქვეი-ლენის სახლთან ახლოს, ბინაში გადადის საცხოვრებლად. ბავშვი იბადება და მშობელთა გულებს აკავშირებს (ამავდროულად, ორ კულტურასაც).
ფრანსისკო დე სურბარანი

ფრანსისკო დე სურბარანი (; დ. 7 ნოემბერი, 1598 — გ. 27 აგვისტო, 1664) — ესპანელი მხატვარი. ფერწერის სევილიური სკოლის წარმომადგენელი.

იგი ცნობილია, როგორც რელიგიური მხატვარი, მის ნამუშევრებში მრავლადაა რელიგიური სცენები, იშვიათად მაგრამ მაინც გვხვდება ყოფა-ცხოვრების ამსახველი ნამუშევრებიც. სურბარანს ხშირად მოიხსენიებენ ესპანელ კარავაჯოდ.

ბიოგრაფია
სწავლობდა სევილიაში პედრო დიას დე ვილიანუევასთან . ცხოვრობდა და მუშაობდა ლიერენაში (ბადახოსი, 1617–28). 1628 წლიდან სევილიაში მოღვაწეობს. ძირითადად ქმნიდა კომპოზიციებს წმინდანთა ცხოვრებაზე („წმ. ბონავენტურას ლოცვა პაპ გრიგოლ -ის არჩევისას“, სურათების გალერეა, დრეზდენი). მის ადრინდელ ნამუშევრებში შეიმჩნევა კარავაჯოს გავლენა (წმ. პეტრეს ტაძრის კაპელის რეტაბლო, სევილია, 1625).

შემოქმედებითი აღმავლობის პერიოდში (1630–40-იანი წწ.) ქმნიდა მკაცრ და მონუმენტურ სურათებს. 1650-იანი წწ. ნამუშევრები გამოირჩევა ემოციური დაძაბულობით („ჯვარცმა“, ერმიტაჟი, სანქტ-პეტერბურგი).

რელიგიურ კომპოზიციებს გარდა ქმნიდა აგრეთვე მითოლოგიურ სცენებს, პორტრეტებს, ნატურმორტებს.

გალერეა
ეთნიკური რელიგია

ეთნიკური რელიგია — ტერმინი რელიგიათმცოდნეობაში, რომელიც გამოიყენება იმ რელიგიათა მიმართ, რომლებიც დაკავშირებულია ერთ რომელიმე ეთნიკურ ჯგუფთან. ეთნიკური რელიგიებს განასხვავებენ რელიგიებისგან, რომლებიც არ შემოიფარგლება ეთნიკური თუ ნაციონალური თვალსაწიერით, როგორც მაგალითად, ქრისტიანობა და ისლამი. გლობალური რელიგიების ზოგიერთ ლოკალიზებულ დენომინაციას მხოლოდ კონკრეტული ეთნიკური ჯგუფი მისდევს, მაგალითად, ასურელები, რომლებიც ქრისტიანობის დენომინაციურ სტრუქტურას — აღმოსავლეთის ასურულ ეკლესიას მისდევენ.

ეთნიკური რელიგიები განსხვავებულია თავიანთი ურთიერთობებით კონკრეტულ ეთნიკურ ჯგუფთან და ხშირად ეთნიკური იდენტობისადმი სოლიდარულ ფორმას იღებს. ზოგიერთი ეთნიკური რელიგია რიცხობრივად ძალიან ძლიერია, მაგალითად, ინდუიზმი ინდოელებში, იუდაიზმი ებრაელებში, შენიზმი ჩინელებში, შინტოიზმი იაპონელებში. ხშირად, დიასპორული ჯგუფები ეთნიკურ რელიგიას ინარჩუნებენ, რითაც ცდილობენ შეინარჩუნონ განსხვავებული ეთნიკური იდენტობა, როგორც ეს კარიბის ზღვის აუზში მცხოვრები ინდოელების შემთხვევაშია, რომლებიც ინდუიზმს აღიარებენ ან აფრო-ამერიკელებში, რომლებიც ტრადიციულ აფრიკულ რელიგიებს მისდევენ.

ზოგმა უძველესმა ეთნიკურმა რელიგიამ, მაგალითად, რომლებიც ევროპის მოდერნისტულ ხანამდე ჩამოყალიბენდნ, ახალი სიცოცხლე ნეოპაგანიზმში ჰპოვეს. გარდა ამისა, ისეთი არაეთნიკური რელიგია, როგორიცაა ქრისტიანობა, ცნობილია, რომ იძენს ეთნიკურ თვისებებს იმის აღსანიშნავად, რომ მან დიდი როლი შეასრულა ამ ერის ეთნიკური იდენტობის ჩამოყალიბებაში.
ლეიტეს ბრძოლა

ლეიტეს ბრძოლა — მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში აშშ-ის არმიისა და ფილიპინელი პარტიზანების შეჭრა ფილიპინებში, ლეიტეს ყურეში. ამერიკელებისა და ფილიპინელი პარტიზანების ერთობლივ ძალებს მეთაურობდა გენერალი დაგლას მაკართური, ხოლო იაპონიის სამეფო არმიას გენერალი ტომოიუკი იამასიტა. ბრძოლა მიმდინარეობდა 1944 წლის 20 ოქტომბრიდან 31 დეკემბრამდე. ოპერაციის კოდური სახელწოდება იყო „მეფე ორი“. აღნიშნული ბრძოლით დაიწყო 1944-1945 წლების ფილიპინების ოპერაცია და დასრულდა ფილიპინების არქიპელაგის სამწლიანი იაპონური ოკუპაცია.

წინარე ისტორია
იაპონელებმა ფილიპინები დაიპყრეს 1942 წელს. მასზე კონტროლის დამყარება მეორე მსოფლიო ომში იაპონიის გადარჩენისათვის მეტად მნიშვნელოვანი იყო. კუნძულ ბორნეოდან და სუმატრიდან იაპონიაში რეზინი და ნავთობი იგზავნებოდა.

ამერიკისათის კი ფილიპინების ხელში ჩაგდება მეტად სტრატეგიული ნაბიჯი იყო, რათა იზოლაციაში მოექცია იაპონიის სამფლობელოები ჩინეთსა და წყნარ ოკეანეში. გარდა ამისა ეს იყო გენერალ დაგლას მაკართურის პირადი ღირსების საკითხი. 1944 წელს ამერიკელებმა დაიკავეს მარიანის კუნძულები და ახალი გვინეის დასავლეთი ნაწილი. ცხადი ხედებოდა, რომ ამერიკის შეერთებული შტატების შემდეგი სამიზნე ფილიპინები გახდებოდა. არქიპელაგის დაცვის მიზნით იაპონელებმა კუნძულებზე განალაგეს 14-ე ფრონტი გენერალ სიგენორი კუროდას ხელმძღვანელობით, რომელიც ამ პერიოდში იაპონიის სამხედრო გუბერნატორი იყო ფილიპინებში.

ბრძოლის მიმდინარეობა
1944 წლის 17 ოქტომბერს ამერიკის ძალები გადასხდნენ ლეიტეს ყურეში მდებარე პატარა კუნძულ სულუანზე. დიდი სტრატეგიული მნიშვნელობა აღნიშნული კუნძულის დაკავებას არ ჰქონია და ამიტომ მომდევნო ორი დღის განმავლობაში მოწინააღმდეგის მხრიდან არანაირი გამოხმაურება არ მოჰყოლია. იაპონელებმა ეს მოქმედება სერიოზულად ვერ აღიქვეს და დაიწყეს თავდაცვითი პოზიციების გაძლიერება.

1940 წლის 20 ოქტომბერს კუნძულ ლეიტეზე, პალო—ტანაუანისა და სან-ხოსე—დულაგის რაიონებში გადასხეს მე-6 არმიის ძირითადი ძალები: მე-10 საარმიო კორპუსი, 1 და 24-ე ქვეითთა დივიზიით, ასევე 24-ე საარმიო კორპუსი მე-7 და 96-ე ქვეითთა დივიზიით. მათ წინააღმდეგ დადგა იაპონიის მხოლოდ ერთი, მე-16 დივიზია, რომელსაც ბუნებრივია არ შეეძლო ამერიკული ჯარის შეკავება. გააცნობიერეს რა, რომ სწორედ ამ ადგილზე მოხდებოდა გადამწყვეტი დარტყმა მათ არმიაზე, იაპონელებმა სასწრაფოდ დაიწყეს კუნძულ ლუსონიდან 1-ლი, 23-ე და 26-ე და 41-ე არმიების გადმოსხმა.

ნოემბრის ბოლოს ამერიკელების ხელში იყო კუნძულის აღმოსავლეთი და სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი. დეკემბრის დასაწყისში ამერიკელებმა დამატებით გადასხეს კუნძულებზე 11-ე, 32-ე და 77-ე დივიზიები. იაპონელთა მე-16 დივიზიამ, მიუხედავად 1-ლი და 26-ე დივიზიების დახმარებისა ვერ შეძლო მათი შეკავება. 21 დეკემბერე ამერიკელებმა დაიკავეს ორმოკი, რის შედეგადაც იაპონელებმა დაკარგეს კავშირი ლეიტესთან. დეკემბრის ბოლოს ლეიტე მთლიანად დაიკავეს ამერიკელებმა.

შედეგი
ფილიპინების არქიპელაგის ცენტრში სტრატეგიული დასაყრდენის დაკავებამ აშშ-ის ჯარს გაუადვილა მთელი ფილიპინების გათავისუფლება.
უკანასკნელი უნივერსალური საერთო წინაპარი

უკანასკნელი უნივერსალური საერთო წინაპარი ( – ) — ორგანიზმი, რომელიც დედამიწაზე არსებული ყველა ცოცხალი ორგანიზმის საერთო წინაპარია. არ უნდა იქნეს მიჩნეული დედამიწაზე მცხოვრებ პირველ ორგანიზმად. მეცნიერთა შეფასებით, დაახლოებით 3,5-3,8 მილიარდი წლის წინ არსებობდა (ზოგჯერ პალეოგენურ ხანაში). -ს შედგენილობა პირდაპირ არ არის ხელმისაწვდომი, როგორც ნამარხი, არამედ ის შესწავლილია მისი შთამომავლების გენომების შედარებით — იმ ორგანიზმებისა, რომლებიც დღეს არსებობენ. 2016 წლის ივლისში, მეცნიერებმა გამოაცხადეს -ს 355 გენის იდენტიფიკაცია, რომლებსაც დედამიწაზე არსებული ყველა ცოცხალი ორგანიზმი იზიარებს.

დედამიწაზე სიცოცხლის ყველაზე ადრეული მტკიცებულება ბიოგენური გრაფიტია, რომელიც 3,7 მილიარდი წლის მეტამორფიზებულ ქვებში აღმოაჩინეს გრენლანდიაში და მიკრობული ფენის ნამახრები, რომლებიც 3,48 მილიარდი წლის ქვიშაქვაში იპოვეს დასავლეთ ავსტრალიაში. 2015 წლის კვლევამ აღმოაჩინა პოტენციურად ბიოგენური ნახშირბადი 4,1 მილიარდი წლის წინანდელ კლდეებში დასავლეთ ავსტრალიაში, თუმცა, ასეთი აღმოჩენები მიუთითებს დედამიწაზე განსხვავებული მდგომარეობების არსებობას ამ პერიოდის განმავლობაში, ვიდრე დღესაა ზოგადად მიჩნეული, და მიუთითებს სიცოცხლის უფრო ადრეულ წარმოშობაზე.

ჩარლზ დარვინმა წამოაყენა უნივერსალური საერთო წინაპრის (ევოლუციური პროცესებით წარმოქმნილი) თეორია თავის წიგნში „სახეობათა წარმოშობის შესახებ“ 1859 წელს, სადაც ამბობს: „აქედან გამომდინარე, მე უნდა გავაკეთო დასკვნა, რომ ალბათ ყველა ორგანული არსება, რომელსაც ოდესმე უცხოვრია ამ დედამიწაზე, წარმოიშვა ერთი ფორმიდან, რომელშიც პირველად სიცოცხლემ ისუნთქა“.
ბიოტური მატერია

ბიოტური მატერია ან ბიოლოგიურად წარმოებული მატერია — ნებისმიერი მატერია, რომელიც წარმოიქმნება ცოცხალი ორგანიზმებისაგან. ასეთი მატერიების უმეტესობა შეიცავს ნახშირბადს და დაშლის უნარი აქვთ.

დედამიწაზე ყველაზე ადრეული სიცოცხლე სულ ცოტა 3,5 მილიარდი წლის წინ წარმოიშვა. სიცოცხლის უფრო ადრეული ფიზიკური მტკიცებულებები მოიცავს 3,7 მილიარდი წლის მეტასედიმენტურ კლდეებში (გრენლანდიაში) აღმოჩენილ გრაფიტს (ბიოგენური სუბსტანცია), ასევე „ბიოტური სიცოცხლის ნარჩენებს“, რომლებიც აღმოჩენილია 4,1 მილიარდი წლის კლდეებში დასავლეთ ავსტრალიაში. დედამიწის ბიომრავალფეროვნება უწყვეტად ფართოვდებოდა, თუ მას მასობრივი გადაშენება არ შეაჩერებდა. მიუხედავად იმისა, რომ მეცნიერებს მიაჩნიათ, ყველა სახეობის 99% (5 მილიარდზე მეტი), რომელსაც ოდესმე უცხოვრია დედამიწაზე, გადაშენებულია, დედამიწაზე მაინც 10-14 მილიონი სახეობა არსებობს, რომელთაგან 1,2 მილიონის დოკუმენტაცია მოხერხდა და 86%-ზე მეტი ჯერ კიდევ აღუწერელია.

ბიოტური მატერიის მაგალითებია: ხე, ლინოლეუმი, ჩალა, ჰუმუსი, ნაკელი, ქერქი, ნედლი ზეთი, ბამბა, ობობის აბრეშუმი, ძვალი და სხვა.
ბორნის იდენტიფიკაცია

ბორნის იდენტიფიკაცია — 2002 წლის ამერიკულ-გერმანული მოქმედებითი თრილერი. ფილმი ადაპტირებულია რობერტ ლადლუმის იმავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. მთავარი პერსონაჟი, ჯეისონ ბორნი, ფსიქოლოგიური ამნეზიისგან იტანჯება და ცდილობს საკუთარი ვინაობის დადგენას ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მიერ მოწყობილი საიდუმლო შეთქმულების კვალდაკვალ. ფილმში მონაწილეობენ მეტ დეიმონი, ფრანკა პოტენტე, კრის კუპერი, კლაივ ოუენი, ჯულია სტაილზი, ბრაიან კოქსი და ადეიალე აკინოუე-აბაჯე. ბორნის იდენთიფიკაცია ფილმების სერიის პირველი ნაწილია. მას მოჰყვება ბორნის უპირატესობა (2004), ბორნის ულტიმატუმი (2007), ბორნის მემკვიდრეობა (2012) და ჯეისონ ბორნი (2016).

ფილმის რეჟისორი დაგ ლიმანია, სცენარის ავტორები კი, ტონი გილროი და უილიამ ბლეიკ ჰერონი. მიუხედავად იმისა, რომ რობერტ ლადლუმი 2001 წელს გარდაიცვალა, ის ფრენკ მარშალთან ერთად ფილმის აღმასრულებელ პროდიუსერად ითვლება. კინოკომპანიამ ფილმი კინოეკრანებზე 2002 წლის 14 ივნისს გამოუშვა. ფილმი კრიტიკოსებმა დადებითად შეაფასეს.

როლებში
ჯეისონ ბორნი - მეტ დეიმონი
მარი ელენა კრუტზი - ფრანკა პოტენტე
ალექსანდრ კოლკინი - კრის კუპერი
პროფესორი - კლაივ ოუენი
უარდ ებოტი - ბრაიან კოქსი
ნუკიანა უომბოსი - ადეიალე აკინოუე-აბაჯე
დენი ზორნი - გაბრიელ მენი
ნიკი პარსონსი - ჯულია სტაილზი
ჯიანკარლო - ორსო მარია ჯიერინი
იმონი - ტიმ დატონი
კასტელი - ნიკი ნუდი
მენჰეიმი - რასელ ლევი
თამაში ჭვავის ყანაში

თამაში ჭვავის ყანაში ან კლდის პირზე, ჭვავის ყანაში — ამერიკელი მწერლის, ჯერომ სელინჯერის ყველაზე ცნობილი რომანი. გამოიცა 1951 წელს. რომანი გამოცემისთანავე იქცა კრიტიკის მსხვერპლად. ამის მთავარი მიზეზი კი წიგნში გამოყენებული ძალადობის სცენები იყო. კრიტიკოსები სელინჯერისგან ბოდიშის მოხდასაც კი მოითხოვდნენ აღნიშნული ნაწარმოების გამო. „თამაში ჭვავის ყანაში“ 1961-1982 წლებში აკრძალულ წიგნად ითვლებოდა.

განსაკუთრებული ყურადღების ცენტრში ეს რომანი ჯონ ლენონის მკვლელობის შემდეგ მოექცა. მომღერლის მკვლელს, მარკ დეივიდ ჩეპმენს, დაკავების დროს ხელში სწორედ სელინჯერის რომანი ეჭირა. ჩეპმენმა სასამართლო სხდომაზე ჩვენების მიცემისას ციტატაც მოიყვანა რომანიდან. აგრეთვე, სავარაუდოდ, რობერტ ჯონ ბარდომაც აღნიშნულ ნაწარმოებში ამოიკითხა მსახიობ რებეკა ლუის შეფერის მკვლელობის მოწოდება. ამ ორმა გახმაურებულმა საქმემ კიდევ უფრო გაზარდა მწერლისაკენ მიმართული კრიტიკა.

ნაწარმოები ქართულად ორჯერაა ნათარგმნი. პირველად იგი ვახტანგ ჭელიძემ, 60-იან წლებში თარგმნა სათაურით „თამაში ჭვავის ყანაში“. მეორედ სელინჯერის ნაწარმოები ქართულად გია ჭუმბურიძემ გადმოთარგმნა განსხვავებული სათაურით — „კლდის პირზე, ჭვავის ყანაში“.

სიუჟეტი
რომანი მოგვითხრობს 16 წლის ჰოლდენ კოლფილდზე, რომელიც სასწავლებლიდან გარიცხეს და სახლში ბრუნდება. რომანი პირველ პირშია მოთხრობილი და ნათლადაა წარმოჩინებული ჰოლდენის მსოფლმხედველობა. ეს არის ადამიანი, რომელიც გარშემო მხოლოდ სიყალბეს ხედავს. არავინ მოსწონს და უყვარს გარდა თავისი პატარა დისა. ადამიანები, რომლის მიმართაც ჰოლდენს მცირედი ნდობა უჩნდება, აუცილებლად უცრუებენ მას იმედს. იგი სევდით უყურებს ბავშვებს და ფიქრობს, რომ მათ ჯერ კიდევ არაფერი იციან იმ საფრთხეზე, რაც საზოგადოებაში ემუქრებათ.

ჰოლდენი თვლის, რომ ის უკვე გადაიჩეხა იმ უფსკრულიდან, რომელიც ჭვავის ყანაში იყო ჩამალული. მაგრამ მას სურს, რომ სხვები მაინც გადაარჩინოს. იდგეს უფსკრულის პირას და უყუროს ბავშვებს, რომლებიც თავისთვის თამაშობენ, ხოლო როცა მათ გადავარდნის საფრთხე დაემუქრებათ, გადაარჩინოს ისინი. სწორედ ჰოლდენის ამ მონოლოგიდან წარმოსდგება ნაწარმოების სათაურიც.
ურალ-ბატირი

ურალ-ბატირი (; წარმოსდგება: ურალ + თურქული: ბატირ - "გმირი, მამაციადამიანი") — ბაშკირების ყველაზე ცნობილი ეპოსი. ეპოსში აღწერილია ლეგენდარულ ქმნილებები და საგმირო საქმეები. ის არის სკანდინავიული ბეოვულფის, გერმანული ნიბელუნგების და მესოპოტამიური გილგამეშის მსგავსი ნაწარმოები. პოემა ნაციის მუდმივობის და ადამიანის მიერ ეშმაკიდ დამარცხების შესაძლებლობის იდეას უსვამს ხაზს.

ურალ-ბატირის მოტივები გვხვდება სხვა ისეთ ბაშკირულ ეპოსებში როგორიცაა მაგალითად - ალპამისი, ხოლო აკბუზატი და ბაბსაკი და კუსეკი ურალ-ბატირის სიუჟეტს აგრძელებენ.

სიუჟეტი
თურქული, ირანული და სემიტური სასიმღერო ტრადიციების მსგავსად პოემა ყვება ურალ-ბატორის გმირული საქმეებს. ურალი ხანში შესული მშობლებისგან იანბიკესა და იანბიროესგან დაიბადა. იან - სპარსულად აღნიშნავს სულს, იანბიროე სულის მიცემას, ხოლო იანბიკე სულის ქალს. ურალი ბავშვობიდანვე ავლენს გმირულ ხასიათებსა და თვისებებს. მისი ცბიერი ძმა შულგანისგან განსხვავებით ის თავიდანვე ეშმაკის დაუძინებელი მტერი იყო. მოწიფული ურალი გადაწყვეტს მოძებნოს და გაანადგუროს სიკვდილი. თავის გზაზე ის ხვდება უამრავ ლეგენდარულ დამიანს და არსებას. ყოველი მისი მოქმედება ემსახურება სიცოცხლის გადარჩენას. თავის ფრთოსანი ულაყის აკბუთატის (თეთრ-ნაცრისფერი ცხენი) დახმარებით ტირანი შახ ხატილის სასიკვდილო მსხვერპლთშეწირვისგან იხსნა ახალგაზრდა კაცი და ქალი. ის ანადგურებს უამრავ დევს, ქოწინდება ლეგენდარულ ჩიტ ჰუმაიზე და ბოლოს ამარცხებს მთავარ დევ აზრაკას. რომლის სხეულისგანაც სამხრეთ ურალში წარმოიქმნა მთა იამან-ტაუ. ურალი დევებთან ბოლო ბრძოლაში მარცხდება, რადგან ის იძულებული იყო დაელია მთელი ტბა სადაც ისინი იმალებოდნენ. თუმცა ურალი ტოვებს ვაჟებს, რომლების მის საქმეს გააგრძელებენ.

ისტორია
პოემა არსებობდა მხოლოდ ზეპირსიტყვიერად სიმღერის ფორმით, ის პირველად 1910 წელს ხალხურმა მოლექსემ მუხამედშა ბურანგულოვმა ჩიწერა. პოემაში ნახსენებია პრე-ბაბილონური ისტორიები. პოემაში იკვეთება ირანული და თათრული კულტურების კავშირები.

თარგმანები
ურალ-ბატირის ინგლისურად სრულად 1999 წელს ბაშკირეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორმა საგიკ საფიკოვმა თარგმნა. ტარგმანის გაუმჯობესებული ვერსია 2001 წელს გამოიცა. პოემის საბოლოო ვარიანტი, ბაშკირულ და ინგლისურ ენებზე 2003 წელს სასაჩუქრე ფორმატით გამოსცეს. 2013 წელს ახალი თარგმანი შეასრულეს დავით და ანასტასია ანდრესენებმა და გამოსცეს ამერიკის შეერთებულ შტატებში „ურალ მამაცის“ სახელით.
სისხლიანი ველის ბრძოლა

სისხლიანი ველის ბრძოლა ან სარმადის ბრძოლა — ბრძოლა ანტიოქიის სამთავროსა და ალეპოს ართუქიდებს შორის, გაიართა 1119 წელს სარმადის მიდამოებში. ბრძოლის მიზეზი გახდა ილ-ღაზის შეჭრა ანტიოქიაში. ბრძოლაში გამარჯვება მუსლიმებს დარჩათ. ჯვაროსანთა მეთაური, როჯერ ანტიოქელი და ათასობით რაინდი დაიღუპა. ტყვედ ჩავარდნილ 70 რაინდში კი ილ-ღაზმა 300 000 დინარი მოითხოვა.
როდრიგო დუტერტე

როდრიგო დუტერტე (დ. 28 მარტი 1945, მაასინი, ფილიპინები) — ფილიპინელი იურისტი და პოლიტიკოსი. ფილიპინების პრეზიდენტი 2016 წლიდან. 7-გზის ეკავა კუნძულ მინდანაოზე მდებარე ქალაქ დავაოს მერის თანამდებობა, საერთო ჯამში სულ 22 წელი. ასევე იყო ფილიპინების პარლამენტის წევრი.

ბიოგრაფია
როდრიგო დუტერტე დაიბადა 1945 წლის 28 მარტს კუნძულ ლეიტეზე ქალაქ მაასინში, დავაოს პროვინციის გუბერნატორ ვისენტე დუტერტესა და სკოლის მასწავლებელ სოლედად როას ოჯახში. დუტერტეს ოჯახი 1951 წელს გადასახლდა დავაოს რეგიონში. ვისენტე ეწეოდა იურიდიულ პრაქტიკას, ხოლო სოლედადი ასწავლიდა მუნიციპალურ სკოლებში. 1952 წლიდან ვისენტე ჩაება პოლიტიკურ საქმიანობაში, ხოლო მისმა მეუღლემ თავი დაანება სამსახურს რათა დახმარებოდა მეუღლეს საქმიანობაში.

როდრიგომ 1956 წელს დაასრულა დავაოს წმინდა ანას სახელობის დაწყებითი სკოლა. ამის შემდეგ იგი ორჯერ გააძევეს სკოლიდან ცუდი საქციელის გამო, მეორე საფეხურის განათლება მიიღო დიგოსეს წმინდა ჯვრის აკადემიაში. 1968 წელს მიიღო ხელოვნების ბაკალავრის სტატუსი მანილის უნივერსიტეტში. 1972 წელს დაასრულა წმინდა ბედას სახელობის იურიდიული კოლეჯი, სადაც მიიღო იურდიული განათლება.

დავაო
1986 წლის ყვითელი რევოლუციის შემდეგ დანიშნეს დავაოს ვიცე-მერად. 1988 წელს ქალაქის მერის არჩევნებში წამოაყენა თავისი კანდიდატურა და მოიგო კიდეც არჩევნები. მის დროს მოხდა მანამდე უპრეცედენტო ამბავი, მერის მოადგილედ დანიშნა მანობოსა და მოროს ტომის წარმომადენლები. 1998 წლიდან 2001 წლამდე იგი დავაოს პირველი საარჩევნო ოლქიდან ფილიპინების წარმომადგენელთა პალატის წევრია. 2001 წლიდან დუტერტე კვლავ დავაოს მერად აირჩიეს მეოთხე ვადით, მისი არჩევა მოხდა ასევე 2004 და 2007 წლებში. 2010 წელს მერის თანამდებობაზე აირჩიეს მისი ქალიშვილი სარა დუტერტე-კაპრიო. 2010-2013 წლებში დავაოს ვიცე-მერია. 2013-2016 წლებში კვლავ ქალაქის მერია.

ფილიპინების პრეზიდენტები ფიდელ რამოსი, ჯოზეფ ესტრადა, გლორია მაკაპაგალ-აროიო და კორასონ აკინო დუტერტეს სთავაზობდნენ შიდა და ადგილობრივი თვითმმართველობის მდივნის თანამდებობას, მაგრამ ყოველ ჯერზე იგი უარს აცხადებდა. მან ასევე უარი თქვა ამერიკის ონკკლოგთა საზოგადოების ჯილდოზე.

დუტერტეს, რომელსაც ჟურნალმა ტაიმმა „ჯალათი“ უწოდა., ხშირად აკრიტიკებდნენ ადამიანის უფლებათა დამცველი ორგანიზაციები, მათ შორის , სასამართლოს გარეშე დამნაშავეების დახვრეტის მხარდაჭერის გამო. 2009 წელს მასვე აკრიტიკებდა გაეროს გენერალური ასამბლეის დასკვნითი დოკუმენტი. მოუწოდებდა დუტერტეს შეეწყვიტა სიკვდილის ესკადრონების მოქმედება დავაოს ტერიტორიაზე.

პრეზიდენტობა
2015 წლის დასაწყისში დუტერტემ განაცხადა, რომ მონაწილეობას აპირებდა 2016 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში და გამარჯვების შემთხვევაში აპირებდა ფედერაციული რესპუბლიკის დამყრებას საპარლამენტო მმართველობით. 2016 წლის 9 მაისს გამართულ საპრეზიდენტო არჩევნებში მიიღო ხმების 39.01% და 30 ივნისს დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა.
კეტე კოლვიცი

კეტე კოლვიცი (დაბ. შმიდტი ) (; დ. 8 ივლისი, 1867, კენიგსბერგი — გ. 22 აპრილი, 1945, მორიცბურგი) — გერმანელი მხატვარი, გარფიკოსი და სკულპტორი. დაიბადა ქალაქ კენიგსბერგში (დღევანდელი კალინინგრადი), აღმოსავლეთი პრუსია, კარლ და კატერინა შმიდტების ოჯახში. მისი უფროსი ძმა იყო ცნობილი მარქსისტი კონრად შმიდტი. კოლვიცის ადრინდელ ნამუშევრებს ექპრესიონიზმს მიაკუთვნებენ. იგი გახდა პრუსიის ხელოვნების აკადემიის პირველი ქალი წევრი.

გალერეა
ტაოსკარი

ტაოსკარი — ციხე-ქალაქი და ადმინისტრაციული ერთეული ისტორიულ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, ტაოს მხარეში, ამჟამად მდებარეობს თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე (ქ. ოლური). ტაოსკარი მოიცავს ფართო დაბლობს მდინარე ტაოსკარსა და სალუჩურის შესართავს შორის. ეს ქვაბული ყოველი მხრით შემოზღუდულია მაღალი კლდოვანი მთებით და მათ გარდა კიდევ სხვა ხუთი პატარა ხევით. აქვე მდებარეობდა ტაოსკარის ეკლესია, რომელიც საუკუნის დოკუმენტის, სამცხე-საათაბაგოს მღვდელმთავართა ნუსხის, ცნობით, ბანის საეპისკოპოსოს სამწყოში შედიოდა.

ექვთიმე თაყაიშვილი, ტაოსკარს აღწერს შემდეგნაირად:
კრისტოფ კელერი

კრისტოფ მარტინ კელერი ; ლათინიზირებული ქრისტოფ ცელარიუსი (; დ. 22 ნოემბერი 1638, შმალკალდენი — გ. 4 ივნისი 1707, გალე) — გალე-ვიტენბერგის უნივერსიტეტის ისტორიისა და რიტორიკის პროფესორი (1693). მან მსოფლიო ისტორია დაყო ძველ, შუა და ახალ პერიოდებად.

ბიოგრაფია
ცელარიუსი დაიბადა სამხრეთ-გერმანულ ქალაქ შმალკალდენში. 18 წლის ასაკში სწავლა გააგრძელა ჯერ იენის, ხოლო შემდეგ ჰისენის უნივერსიტეტში.
ყირგიზეთის გეოგრაფია

ყირგიზეთი — სახელმწიფო ცენტრალურ აზიაში, რომელიც მდებარეობს ტიან-შანის მთიანი მასივის დასავლეთ და ცენტრალურ ნაწილში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ყაზახეთი, დასავლეთით უზბეკეთი, სამხრეთ-დასავლეთით ტაჯიკეთი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით და აღმოსავლეთით ჩინეთი. დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქია ბიშკეკი. ყირგიზეთის ფართობია 199 951 კმ². მოსახლეობა 6 000 000 ადამიანი (2015).

ბუნებრივი პირობები
ყირგიზეთის ტერიტორია უმთავრესად ტიან-შანისა პამირ-ალაის მთათა სისტემის ფარგლებში მდებარეობს. ტერიტორიის 1/2-ზე მეტი 1000-3000 მეტრ სიმაღლეზეა, 1/3 — 3000-იდან 4000 მეტრამდე. ქედებს უკავია ტერიტორიის 3/4. ტიან-შანის მთავარი ქედები აღმოსავლეთით, მერიდიანული ქედის რაიონში ქმნიან მთათა მძლავრ კვანძს (აქ არის გამარჯვების პიკი, 7439 მ). დასავლეთით აქშიირაქის მასივია. იგი ცენტრალურ ტიან-შანს გამოყოფს შიგა ტიან-შანისაგან, რომელსაც სამხრეთიდან ესაზღვრება ქოქშაალთაუს ქედი, ჩრდილოეთიდან — თერსქეი-ალათაუსა და ყირგიზეთის ქედები, სამხრეთ-დასავლეთიდან ფერღანის ქედი. აქაა მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი მთის ტბა ისიქ-ქოლი, ტბები სონქოლი, ჩათირქოლი, სარიჩელექი. ისიქ-ქოლი გაუდინარი ტბაა, რომელიც მდებარეობს ჩრდილოეთ ტიან-შანზე, ისისქ-ქოლის ქვაბულში, ზღვის დონიდან 1608 მეტრ სიმაღლეზე. ფართობი 6236 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 702 მ, მარილიანობა 5,9 ‰.

უდაბნოებსა და ნახევარუდაბნოებში რუხი ნიადაგია, შიგა და ცენტრალური ტიან-შანის უდაბნო-სტეპურ სარტყელში — მურა და წაბლა; მთათა კალთებზე მთის შავი მიწები, მთა-მდელოს, მთის მდელოსტეპის და მთის სტეპის ნიადაგებია.
ვასილევკა (ზილაირის რაიონი)

ვასილევკა — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, ზილაირის რაიონში. მიეკუთვნება ზილაირის სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ ზილაირიდან განლაგებულია 22 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სიბაიდან 138 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 66 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ.
ვერხნეგალეევო

ვერხნეგალეევო — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, ზილაირის რაიონში. ვერხნეგალეევოს სოფსაბჭოს ცენტრი. რაიონულ ცენტრ ზილაირიდან განლაგებულია 78 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სიბაიდან 120 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 99 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ.