iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნიკოდიმოს მთაწმიდელი

ნიკოდიმოს მთაწმიდელი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 1 ივლისი, ახალი სტილით - 14 ივლისი.

ცხოვრება
წმიდა ნიკოდიმოს მთაწმიდელი (ერისკაცობაში - ნიკოლოზი) 1748 წელს დაიბადა საბერძნეთის კუნძულ ნაქსოსზე; ოცდაექვსი წლის იყო, როცა ათონის მთას მიაშურა და იქ, წმ. იოანე ნათლისმცემლის შობის (დიონისეს) მონასტერში ბერად აღიკვეცა ნიკოდიმოსის სახელით.

თავდაპირველად ნიკოდიმოსი მკითხველისა და საქმის მწარმოებლის მორჩილებას აღასრულებდა. სავანეში მისი მოსვლიდან ორი წლის შემდეგ ათონს კორინთელი მიტროპოლიტი მაკარი ეწვია. მან ახალგაზრდა ბერს დაავალა, გამოსაცემად მოემზადებინა „სიკეთისმოყვარების“ ხელნაწერები, რომლებიც 1777 წელს ვათოპედის მონასტერში აღმოაჩინა. ამ წიგნზე მუშაობით დაედო საფუძველი ნიკოდიმოს მთაწმიდელის ხანგრძლივ ლიტერატურულ მოღვაწეობას. წმინდა ნიკოდიმოსი პანტოკრატორის სკიტში გადავიდა, გამოცდილ მოძღვარ არსენი პელოპონესელთან, რომლის ხელმძღვანელობითაც გულდასმით სწავლობდა საღვთო წერილსა და წმინდა მამათა ნაწერებს. 1783 წელს ნიკოდიმოსმა დიდი სქემა შეიმოსა და სრულ მდუმარებას მიეცა. როცა ათონზე კვლავ ჩავიდა მაკარი კორინთელი, მან მოშურნე ბერს ახალი მორჩილების საქმე დაუწესა - ღირსი სვიმეონ ახალი ღვთისმეტყველის თხზულებათა რედაქტირება. ნიკოდიმოსმა დაუტევა მდუმარების ღვაწლი, კვლავ ლიტერატურულ სამუშაოს მიჰყო ხელი და, აქედან მოყოლებული, სიკვდილამდე გულმოდგინედ იღვწოდა ამ სარბიელზე.

აღსასრულამდე ცოტა ხნით ადრე ნიკოდიმოსი საცხოვრებლად გადავიდა ხატმწერ მღვდელ-მონაზვნებთან, სტეფანე და ნეოფიტე სკურტეებთან. წმინდანმა ბერებს სთხოვა, ეზრუნათ მისი ნაშრომების გამოცემაზე, რასაც თავად, სნეულებათაგან დაუძლურებული, უკვე ვერ ახერხებდა. აქ, სკურტეებთან, ნეტარმა მამამ 1809 წლის 1 ივლისს მშვიდობით შეჰვედრა სული უფალს.

თანამედროვეების მოწმობით, ღირსი ნიკოდიმოსი უბრალო, მშვიდი, უანგარო და საოცრად მობილიზებული იყო. მას საკვირველი მეხსიერება ჰქონდა: ზეპირად იცოდა მთელი საღვთო წერილი და მრავალი ადგილი წმიდა მამათა ნაწერებიდან.

ნაშრომები
მრავალფეროვანია წმინდა ნიკოდიმოსის ნაშრომები: მისი ასკეტური შეგონებებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია წიგნი „უხილავი ბრძოლა“; მას ეკუთვნის აგრეთვე „სწავლება აღსარების შესახებ“, „სიკეთისმოყვარების“ შესავალი, წმიდა მოსაგრეთა მოკლე ცხოვრებანი, შვიდი კათოლიკე ეპისტოლის განმარტება... ღირსმა მამამ შეადგინა „წმინდანთა ცხოვრებების ახალი რჩეული“ და „ახალი სვინაქსარი“ სამ ტომად; გამოსაცემად მოამზადა „პიდალიონის“ - ბერძნული „სჯულისკანონის“ ახალი რედაქცია, რომელიც შეიცავს მოციქულების, მსოფლიო და ადგილობრივი კრებებისა და წმიდა მამების მიერ დადგენილ წესებს.
იუბენალი (იერუსალიმის პატრიარქი)

იუბენალი (გ. 458) — იერუსალიმის პირველი პატრიარქი (422-458); მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 2 ივლისი, ახალი სტილით — 15 ივლისი.

ცხოვრება
წმინდა იუბენალი 422-458 წლებში განაგებდა იერუსალიმის ეკლესიას. იგი ექვთიმე დიდის მეგობარი და თანამოსაგრე იყო. ამ ხანებში მრავალი ერესი აშფოთებდა აღმოსავლეთის ეკლესიურ ცხოვრებას. ღირსი მამაც გაბედულად იბრძოდა მათ წინააღმდეგ. 431 წელს ქალაქ ეფესოში შედგა მსოფლიო კრება, რომელმაც დაგმო მაცხოვრის ღვთაებრივი ბუნების უარმყოფელი ნესტორის ერესი. კრებას წმინდა კირილე ალექსანდრიელი (ხს. 22 ივნისს) თავმჯდომარეობდა. მის თანამოაზრეებს შორის იყო პატრიარქი იუბენალიც; 451 წელს ქალაქ ქალკედონში მოეწყო მსოფლიო კრება ევტიქის ახალი, მონოფიზიტური ცრუსწავლების სამხილებლად, რომელიც ამტკიცებდა, რომ განხორციელების შემდეგ ქრისტეს ერთმა — ღვთაებრივმა ბუნებამ მეორე — კაცობრივი — მთლიანად შთანთქა.

წმინდა მამებმა, რომელთა შორის ღირსი იუბენალიც იყო, უარყვეს ევტიქის ერესი და დაამტკიცეს მართლმადიდებლური სწავლება ქრისტეს ღვთაებრივი და კაცობრივი ბუნების შეურწყმელობისა და განუყოფელობის შესახებ. ერეტიკოსები მაინც განაგრძობდნენ ბობოქრობას. მათ სათავეში ედგა თეოდოსი, რომელიც მოითხოვდა, რომ პატრიარქ იუბენალს საჯაროდ დაეგმო ქალკედონის კრების დადგენილება. წმინდა მწყემსმთავარმა უარი განაცხადა მწვალებელთა თავხედური მოთხოვნის შესრულებაზე. მაშინ უსჯულოებმა ტახტიდან ჩამოაგდეს ნეტარი. წმინდა საყდარი თავად თეოდოსიმ დაიკავა. განდევნილი აღმსარებელი კონსტანტინოპოლში ჩავიდა წმინდა პატრიარქ ანატოლისა (ხს. 16 ივლისს) და იმპერატორ მარკიანესთან. წმინდანის ღრმად პატივისმცემელმა თვითმპყრობელმა მოახერხა ორ თვეში პატრიარქის ღირსებებში აღედგინა იგი. ნეტარი მამა იერუსალიმს დაუბრუნდა.

ღირსმა იუბენალმა დიდი ღვაწლი გასწია ეკლესიაში გაჩენილი განხეთქილების ბზარის გასამთელებლად. ერეტიკოსთა დამარცხებისა და ეკლესიური მთლიანობის აღდგენის შემდეგ 458 წელს წმინდა პატრიარქი მშვიდობით მიიცვალა.
ანატოლი (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)

ანატოლი (გ. 3 ივლისი, 458, კონსტანტინოპოლი) — კონსტანტინოპოლელი პატრიარქი, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 3 ივლისი, ახალი სტილით - 16 ივლისი.

ცხოვრება
წმინდა ანატოლი ალექსანდრიაში დაიბადა საუკუნის მეორე ნახევარში. მან ფილოსოფიური განათლება მიიღო, შემდეგ კი ქრისტეს სამსახურში ჩადგა. 431 წელს ეფესოში გამართულ მსოფლიო საეკლესიო კრებაზე წმინდანი დიაკვნის ხარისხში ახლდა ღირს კირილე ალექსანდრიელს (ხს. 31 იანვარს). კრების მამებმა დაგმეს ნესტორის ცრუსწავლება.

444 წელს კონსტანტინოპოლის მთავარეპისკოპოსის ტახტი მწვალებელმა დიოსკორემ დაიკავა. დიოსკორე იყო ევტიქის ერესის მიმდევარი, რომლის მიხედვითაც ქრისტეს განხორციელების შემდეგ მისმა ღვთაებრივმა ბუნებამ კაცობრივი მთლიანად შთანთქა. ეს ცრუსწავლება არყევდა თვით საძირკველს ეკლესიის სწავლებისა კაცობრიობის გამოხსნისა და გამოსყიდვის შესახებ. 449 წელს ეფესოში დიოსკორემ მოიწვია ერეტიკული კრება, რომელიც ისტორიაში „ავაზაკთა კრების“ სახელით შევიდა. მწვალებელთა ამ თავყრილობამ, რომელსაც თვით იმპერატორმაც დაუჭირა მხარი, ტახტიდან ჩამოაგდო და ხარისხი აჰყარა მართლმადიდებლობის ერთგულ დამცველს, კონსტანტინოპოლის პატრიარქ ფლავიანეს.

დაქვრივებული კათედრა წმინდა ანატოლიმ დაიჭირა და გაბედულად შეუდგა ბრძოლას მართლმადიდებლური სწავლების სიწმიდის დასაცავად. უკვე 450 წელს კონსტანტინოპოლის ადგილობრივ კრებაზე ნეტარმა მღვდელმთავარმა დაგმო ევტიქისა და დიოსკორეს ერეტიკული სწავლებანი. დევნილობაში აღსრულებული აღმსარებელი პატრიარქი - ფლავიანე წმინდანად შეირაცხა, მისი ნეშტი კი დედაქალაქში გადაასვენეს.

მომდევნო, 451 წელს პატრიარქ ანატოლის მონაწილეობით ქალაქ ქალკედონში შედგა მსოფლიო კრება, რომელმაც ქრისტოლოგიური დოგმატის ამომწურავი სარწმუნოებრივი განსაზღვრება დაადგინა.
გო-სირაკავა

(დ. 18 ოქტომბერი, 1127 — გ. 26 აპრილი , 1192 ) — იაპონიის 77-ე იმპერატორი, ოფიციალურად მეფობდა 1155 წლის 23 აგვისტოდან 1158 წლის 5 სექტემბრამდე.
ბიოგრაფია
იმპერატორ გო-სირაგავას მამა ოყო იმპერატორი ტობა. თვის მხრივ, გო-სირალავა იყო იმპერატორ ნიძიოსა და ტაკაკურას მამა. იმპერატორები როკუიო, ანტოკუ და გო-ტობა იყვნენ გო-სირაკავას შვილიშვილები. იმპერატორის საკუთარი სახელი იყო მასაჰიტო , სახელი გო-სირაკავა-ინ მან მიიღო მეფობის დასრულების შემდეგ.

გო-სირაკავას მამამ, იმპერატორმა ტობამ შემოიღო სისტემა ინსეი. ამ სისტემის მეშვეობით ტობა მართავდა ქვეყანას ოფიციალური გადადგომისა და მონასტერში გადახვეწის შემდეგაც. ამის გამო გო-სირაკავამ შეძლო ქვეყნის სრული მართვა მხოლოდ მამის გარდაცველების შემდეგ. ჰოგენის აჯანყების შემდეგ გო-სირაკავა გახდა იძულებული ეძია ტაირას კლანის მხარდაჭერა. გო-სირაკავამ გააგრძელა მამის გზა, სიცოცხლეშივე უარი განაცხადა ტახტზე გა გადაიხვეწა მონასტერში, თუმცა ქვეყანას მართავდა თავის გარდაცვალებამდე 1192 წლამდე.
ქეთო და კოტე (ფილმი)

ქეთო და კოტე — 1948 წლის ქართული საბჭოთა ფილმი, გადაღებული რეჟისორების ვახტანგ ტაბლიაშვილისა და შალვა გედევანიშვილის მიერ ავქსენტი ცაგარელის კომედია „ხანუმას“ და ვიქტორ დოლიძის ოპერა „ქეთო და კოტეს“ მიხედვით. პირველი ჩვენება შედგა 1953 წლის 8 ივნისს.

როლებში
მედეა ჯაფარიძე (ქეთო)
ბათუ კრავეიშვილი (კოტე)
პეტრე ამირანაშვილი (ლევანი)
შალვა ღამბაშიძე (მაკარი)
თამარ ჭავჭავაძე (ხანუმა)
მარიამ (მერი) დავითაშვილი (ქაბატო)
ვასო გოძიაშვილი (სიკო)
გიორგი შავგულიძე (ნიკო)
ელისაბედ ჩერქეზიშვილი (მაკარის დედა)
თამარ ციციშვილი (თეკლე)
ალექსანდრე ჟორჟოლიანი (ბეშქენი)
აკაკი კვანტალიანი (ბონდო)
ზურაბ ლეჟავა (ლუარსაბი)
გიორგი გელოვანი (თორნიკე, ყარაჩოხელი)
ვერიკო ანჯაფარიძე (კნეინა)
სესილია თაყაიშვილი (თავადის ქალი)
ცეცილია წუწუნავა (თავადის ქალი)
სერგო ზაქარიაძე (ყარაჩოხელი)
ირაკლი ქოქრაშვილი (ყარაჩოხელი)
მიხეილ მგელაძე (ყარაჩოხელი)
იაპონიის კონსტიტუცია

იაპონიის კონსტიტუცია, ოფიციალურად იაპონიის სახელმწიფოს კონსტიტუცია (, ნიჰონ-კოკუ კემპო:/ნიპონ-კოკუ კემპო:) — იაპონიის სახელმწიფოს უმაღლესი კანონი. მიღებული იქნა 1947 წელს.

კონსტიტუციის თანახმად, იაპონიაში არის მთავრობის პარლამენტური სისტემა, და ადამიანის ფუნდამენტალური უფლებების პატივისცემა და უზრუნველყოფა. კონსტიტუციის თანახმად იაპონიის იმპერატორია არის „სახელმწიფოს სიმბოლო და ხალხის ერთიანობის სიმბოლო“, თუმცა მას აკისრია სუფთა ცერომონიული და ნომინალური როლი.

კონსტიტუცია ცნობილია რამდენიმე სხვადასხვა სახელით – მათ შორის „ომის შემდგომი კონსტიტუცია“ (სენგო-კენპო) და „მშვიდობის კონსტიტუცია“ (ჰეივა-კენპო). კონსტიტუციის მეცხრე მუხლი უკრძალავს იაპონიას საკუთარი ჯარის ყოლასა და ომის გამოცხადებას. გარდა ამისა, იაპონიის კონსტიტუციაში წერია, რომ ქვეყნის დე-იურე მმართველი არის იმპერატორი.

კონსტიტუცია შეიქმნა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ მოკავშირეების მიერ იაპონიის ოკუპაციისას და შეცვალა მილიტარისტების აბსოლუტური მონარქიული წყობა ლიბერალური დემოკრატიით. დღეისათვის იაპონიის კონსტიტუციაში არ იყო შეტანილი არცერთი დამატება ან შესწორება.
პოლიკარპე II (ბიზანტიის ეპისკოპოსი)

პოლიკარპე ( დ. უცნობია — გ. დაახლ. 144) — ბიზანტიის ეპისკოპოსი. მისი ეპისკოპოსობის ვადის შესახებ, უძველესი წყაროდან ვიგებთ, რომ 17 წლის განმავლობაში იყო პატრიარქი (136-141). მაგრამ ეკლესიის ისტორიკოსი ნიკიფოროს კალისტოსი აღნიშნავს, რომ პოლიკარპე ეპისკოპოსი 3 წლის ვადით იყო (141-144). მან შეცვალა ფელიქსი.

პოლიკარპე წმინდა ნაწილები შენახულია მარმარილოსაგან დამზადებულ კუბოში.
აფინოდორი (ბიზანტიის ეპისკოპოსი)

აფინოდორი ან აფინოგენი ( ან ) – ბიზანტიის ეპისკოპოსი 144-148 წწ. ნიკიფოროს კალისტოსი მას აფინოდორს უწოდებს, ხოლო სხვა სიებში მას აფინოგენი ეწოდება. მისი ეპისკოპოსობისას სწრაფად იზრდებოდა ქრისტიანი მოსახლეობის რიცხვი. მან ააშენა მეორე ტაძარი ელაეაში, რომელიც შემდეგ განაახლა იმპერატორმა კონსტანტინე დიდმა, რომელსაც სურდა ამ ტაძარში დაეკრძალათ. თუმცა საბოლოოდ ის არ დაასაფლავეს ამ ტაძარში, რადგან იგი მიიჩნიეს იმპერატორისათვის არასათანადოდ.
მაკედონი I

მაკედონი – კონსტანტინოპოლის არქიეპისკოპოსი 342-346 და 351-360 წწ. მას არქიეპიკოპოსობა მოუწია საკმაოდ რთულ პერიოდში. ამ დროს მწვავე დაპირისპირება მიმდინარეობდა მართლმადიდებლებსა და არიანელებს შორის. პავლე განდევნის შემდეგ მისი ადგილი სწორედ მაკედონმა დაიკავა, მაგრამ რამდენიმე წელიწადში პავლე დაბრუნდა, თუმცა არიანელი კონსტანტინე დევნის გამო კვლავ იძულებული გახდა რომს დაბრუნებოდა. არქიეპიკოპოსის ტახტი კვლავ მაკედონმა დაიკავა. მისი მემკვიდრე კი აღმოჩნდა ევდოქსი.
ალექსანდერ ჰუმბოლდტის ეროვნული პარკი

ალექსანდერ ჰუმბოლდტის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი კუბაში, ოლგინისა და გუანტანამოს პროვინციების ტერიტორიაზე. პარკს სახელი ეწოდა გერმანელი მეცნიერის, ალექსანდრე ფონ ჰუმბოლდტის პატივსაცემად, რომელიც კუნძულს 1800-1801 წლებში სტუმრობდა.

2001 წელს პარკი იუნესკოს მიერ შეყვანილი იქნა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში მრავალი კრიტერიუმის გამო. მათ შორის: ფართობი, სიმაღლე ზღვის დონიდან, ლანდშაფტის მრავალფეროვნება და ენდემური ფლორისა და ფაუნის სიმრავლე.

მდინარეები, რომლებიც პარკში მდებარე მწვერვალებიდან იღებენ სათავეს, უდიდესია კარიბის კუნძულების მდინარეებს შორის. პარკი მიჩნეულია კუბის ყველაზე ტენიან ადგილად, რითაც განპირობებულია ბიოლოგიური მრავალფეროვნება. პარკს უჭირავს 711.38 კვადრატული კილომეტრი ტერიტორია. უმაღლესი ადგილია მთა ელ-ტოლდო (3.832 მ)

კუბის 28 სახეობის ენდემური მცენარიდან 16 სწორედ ამ პარკშია დაცული. ფლორიდან წარმოდგენილია თუთიყუშის მრავალი სახეობა, ხვლიკები, კოლიბრები, ნუტრია, ლოკოკინები.
ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირი

ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირი — არაკომერციული საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომლის მიზანიცაა ბუნების კონსერვაცია / დაცვა. დაარსდა 1948 წლის ოქტომბერში საფრანგეთის ქალაქ ფონტენბლოში. მისი შტაბ-ბინა მდებარეობს შვეიცარიის ქალაქ გლანდიში. კავშირი აერთიანებს მსოფლიოს 82 ქვეყანას, 111 სამთავრობო უწყებას, 800 არასამთავრობო ორგანიზაციას და მსოფლიოს 181 ქვეყნის 10 000 მეცნიერსა და ექსპერტს.
ფაზა იბერიელი

ფაზა იბერიელი — ვახტანგ გორგასლის შთამომავალი, სარდალი ბიზანტიის საიმპერატორო კარზე, ქართველი სარდლის პერან იბერიელის ძმისწული და ბაკურის ბიძაშვილი. იბრძოდა ოსტგუთების წინააღმდეგ.

ფაზა იბერიელის შესახებ ცნობებს გვაწვდის ისტორიკოსი პროკოფი კესარიელი. იგი ბიზანტიის იმპერატორ იუსტინიანე -ის (527-565) კარზე დაწინაურებული სამხედრო მოღვაწე იყო. ფაზა იბერიელის სახელი პირველად გვხვდება 542 წელს, როდესაც იუსტინიანე იმპერატორმა იტალიის პრეფექტად დანიშნა მაქსიმიანე, მისცა მას ფლოტი, რომელზედაც აიყვანა ჯარი, შედგენილი თრაკიელებისა და სომხებისაგან. თრაკიელთა ჯარს მეთაურობდა ჰეროდიანე, ხოლო სომხებისას ფაზა სარდალი. იგი იბრძოდა ოსტგუთების წინააღმდეგ. ოსტგუთთა მეფე ტოტილა სათავეში ჩაუდგა ანტიბიზანტიურ აჯანყებას იტალიაში და რამდენიმე სერიოზულ გამარჯვებასაც მიაღწია ბიზანტიელების წინააღმდეგ ბრძოლაში. ერთ-ერთი ბრძოლის დროს ამინდი შეიცვალა. ზღვაზე ქარიშხალი ამოვარდა და რომაელთა ხომალდები ჩაიძირა. მაგრამ ჰეროდიანემ და ფაზა იბერიელმა ნაპირზე გამოსვლა მოასწრეს და გადარჩნენ.

547 წელს ფაზა იბერიელი ცხენოსანთა ჯარით გაიგზავნა ქალაქ ტარინტის მახლობლად გუთების წინააღმდეგ საბრძოლველად. ამ ბრძოლაში ფაზა იბერიელის სარდლობით ბიზანტიელებმა ბრწყინვალე გამარჯვება მოიპოვეს გუთებზე. ბიზანტიელებმა სიფრთხილე მოადუნეს და სანოვაგის საშოვნელად მახლობელ დასახლებებში გაიფანტნენ, რითაც ისარგებლა ტოტილამ და შეუტია ბიზანტიელთა მცირე ჯგუფს. ფაზა იბერიელი ამ დროს თავის კარავში ისვენებდა, მასთან გუთები შეცვივდნენ და მოკლეს.
პერან იბერიელი

პერან იბერიელი — ქართლის მეფე გურგენის ძმა ან ძე, ბიზანტიელი სარდალი. ფაზა იბერიელის ბიძა და ბაკურის მამა.

პერან იბერიელის შესახებ ცნობებს გვაწვდის საუკუნის ბიზანტიელი ისტორიკოსი პროკოფი კესარიელი. იგი 523 წელს ირანელების წინააღმდეგ აჯანყებულ გურგენ მეფესთან ერთად დასავლეთ საქართველოში გადავიდა. ეგრისში რამდენი ხანი დაჰყო, ცნობილი არ არის, მაგრამ საუკუნის 30-იანი წლებიდან უკვე ბიზანტიის იმპერიაში ჩანს. 535 წლიდან იგი უკვე გამოჩენილი მხედარმთავარია ბიზანტიის იმპერიის კარზე. ბიზანტიის იმპერატორი იუსტინიანე (527-565 წწ.) პერან იბერიელს საკმაოდ საპასუხისმგებლო სამხედრო ოპერაციების ჩატარებას ანდობდა.

პერანი 535 წელს ველისარიუსთან ერთად იბრძვის ოსტგუთთა მეფის თეოდოტის წინააღმდეგ. 537 წელს პერან იბერიელი ისევ იტალიაშია და იბრძვის ოსტგუთების წინააღმდეგ. პროკოფის თქმით, პერანმა და მისმა ჯარმა რამდენიმეჯერ იერიში მიიტანეს გუთებზე და გააქციეს ისინი.

არაერთმა წარმატებულმა სამხედრო ოპერაციამ მკვეთრად გაზარდა პერან იბერიელის, როგორც კარგი სტრატეგოსის ავტორიტეტი.

543 წელს პერან იბერიელი აღმოსავლეთის ფრონტზეა მარტიროპოლის მახლობლად. იგი ფისონის სიმაგრესთან წარმოებულ ბრძოლებში იღებს მონაწილეობას. რომაელთა ჯარს სარდლობდნენ იუსტინიანე მეფის ძმისწული და პერან იბერიელი.

544 წელს პერანი ისევ ბიზანტიელთა ჯარის სარდალია და ამჯერად სპარსელების წინააღმდეგ იბრძვის. ბიზანტიელთა ჯარი მიადგა ქალაქ ედესას, რომლისთვისაც ალყა შემოერტყათ სპარსელებს. სპარსელთა ჯარს შაჰი ხოსრო (531-579 წწ.) სარდლობდა. პერანის ჯარმა სასტიკად დაამარცხა სასანიდი შაჰის არმია.

ბიზანტიის სახელგანთქმული სარდალი პერან იბერიელი უბედური შემთხვევის მსხვერპლი გახდა. ნადირობის დროს ცხენიდან გადმოვარდა და მოკვდა. პროკოფი კესარიელის თქმით, ეს 544 წელს მოხდა.
ჰიტოკირი

— ოთხი დაქირავებული მკვლელის ზოგადი სახელი, რომელებიც მოღვაწეობდნენ იაპონიაში ედოს პერიოდის დროს. ოთხივე ჰიტოკარი წარმოშობის სამხრეთით მდებარე ჰანებიდან იყო და ანტისიოგუნური იდეოლოგიის - - მიმდევრები იყვნენ. ოთხეულში შედიოდნენ:

კავაკამი გენსაი — კუამატო ;
კირინო ტოსიაკი (აგრეთვე ცნობილი როგორც ნაკამურა ჰანძირო) — საცუმა;
ოკადა იძო — ტოსა;
ტანაკა სიმბეი — საცუმა.
ჰიტოკარი არსებობდნენ ასევე სიოგუნატის მომხრეებს - «საბაკუს» (, «სიოგუნატის ერთგულება» ) შორის. მაგალითად კიოტოს სამხედრო პოლიცია სინსენგუმის მონაწილეს ოისი კუვაძიროს ასევე უწოდებდმემ ჰიტოკარის, რადგანაც პოლიციის მიერ ჩადენილი მკვლელობების დიდი ნაწილი კოვაძიროს მიერ იყო განხორციელებული.
ჯანი რივერა

ჯანი რივერა (; დ. 18 აგვისტო, 1943, ალესანდრია, პიემონტი, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, ნახევარმცველი. 1969 წელს გახდა ევროპის საუკეთესო ფეხბურთელი, სწორედ იმ წელს როდესაც „მილანმა“ ევროპის ჩემპიონთა თასი მეორედ მოიგო.

საკლუბო კარიერა
რივერა არის ალესანდრიის ახალგაზრდული საფეხბურთო სკოლის აღზრდილი. მას დებიუტი სერია ა-ში ჰქონდა 1959 წლის 2 ივნისს, 15 წლის ასაკში ინტერის წინააღმდეგ. მან ითამაშა მხოლოდ 26 მატჩი თავის პირველ გუნში სადაც 6 გოლი გაიტანა, ამის შემდეგ იტალიაში ყველაზე პერსპექტიული ფეხბურთელი მილანმა შეიძინა იმ დროისთვის რეკორდულ თანხად - $200 000. 1962 წელს ჯანიმ მოიგო თავისი პირველი სკუდეტო მილანთან ერთად და იმავე წლის 13 მაისს შედგა მისი დებიუტი იტალიის ნაკრებში, მსოფლიოს ჩემპიონატზე სადაც იტალიის საფეხბურთო ნაკრები დასავლეთ გერმანიის ფედერაციას დაუპირისპირდა ჩილეში. ეს შეხვედრა უგოლო ფრედ დასრულდა.

სკუდეტოს მოგების შემდეგ რივერამ მილანთან ერთად ევროპის ჩემპიონთა თასი მოიგო, 1962 წელს როდესაც მილანმა ბენფიკას სძლია ანგარიშით 2-1. 1967/68 წლებში ჯანიმ მილანთან ერთად ევროპის თასების მფლობელთა თასი მოიგო. იმავე წელს მან მეორე ადგილი აიღო ევროპის საუკეთესო ფეხბურთელის ტიტულისთვის ბრძოლაში. შემდეგი სეზონი მილანისთვის და ამავდროულად ჯანისთვის უფრო წარმატებული აღმოჩნდა. მან მოიგო ჩემპიონთა თასი და დაიმსახურა ევროპის საუკეთესო ფეხბურთელის ტიტული. ჯანი რივერამ მილანი თასების მფლობელტა თასის ორ ფინალში გაიყვანა, 1973 და 1974 წლებში. პირველი მათგანი მილანმა მოიგო მეორე კი დათმო. 70-იან წლებში ჯანიმ მილანთან ერთად ასევე შეძლო რამდენიმეჯერ იტალიის თასის მოგება.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
მილანი
სერია : 1961–62, 1967–68, 1978–79
იტალიის თასი: 1966–67, 1971–72, 1972–73, 1976–77
უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი: 1967–68, 1972–73
ევროპის ჩემპიონთა თასი: 1962–63, 1968–69
საკონტინენტთაშორისო თასი: 1969

სანაკრებო
იტალია
ევროპის ჩემპიონი: 1968
მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი: 1970

ინდივიდუალური
იტალიის თასის საუკეთესო ბომბარდირი: 1966–67, 1970–71
ოქროს ბურთის მფლობელი: 1969
ფიფა-ს საუკეთესო თერთმეტეული: 1967
ფიფა-ს ასეული ( 100): 2004
ჩეზარე მალდინი

}
|დაბადების ადგილი = ტრიესტი, იტალია
|გარდაცვალების თარიღი =

ჩეზარე მალდინი ( დ. 5 თებერვალი, 1932 — გ. 3 აპრილი, 2016) — იტალიელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. თამაშობდა მცველის პოზიციაზე. სხვადასხვა დროს იცავდა „ტრიესტინას“, „მილანის“, „ტორინოს“ და იტალიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. 1962 წლის ჩილეს მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე იტალიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

სანაკრებო კარიერა
1960–1963 წლებში იტალიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 14 შეხვედრას ატარებს.

სმწვრთნელო კარიერა
1970 წლიდან სამწვრთნელო სამუშაოზეა. წვრთნიდან სხვადასხვა იტალიურ საფეხბურთო კლუბებს. 1996–1998 წლებში იყო იტალიის, ხოლო 2001–2002 წლებში პარაგვაის ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელი. გარდაიცვალა 2016 წლის 3 აპრილს, 84 წლის ასაკში, მილანში, იტალია.

ტიტულები
საკლუბო
მილანი
სერია : 1954–55; 1956–57; 1958–59; 1961–62
ჩემპიონთა თასი: 1962–63
ლათინური თასი: 1956
ინდივიდუალური
მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1962
 -ის თერთმეტეული: 1963
მილანის დიდების დარბაზის წევრი: 2015
იტალიური ფეხბურთის დიდების დარბაზის წევრი: 2016
სამწვრთნელო
მილანი
იტალიის თასი: 1972–73
უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი: 1972–73
ალდო მალდერა

ალდო მალდერა (; დ. 14 ოქტომბერი, 1953, მილანი — გ. 1 აგვისტო, 2012, რომი) — იტალიელი ფეხბურთელი.

ბიოგრაფია
ალდო მალდერა პოზიციით მცველი იყო და გუნდში ამ პოზიციაზე ლიდერად ითვლებოდა. იგი „მილანში“ მოვიდა 1971 წელს. დებიუტი ჰქონდა 1972 წლის 26 მარტს, საფეხბურთო კლუბ „მანტოვას“ წინააღმდეგ. მალდერას საფირმო ნიშნები იყო, დრიბლინგი, სიჩქარე და ჩახვეული დარტყმები თუ გადაცემები. იგი შესანიშნავად ერთვებოდა შეტევაში თავისი ფლანგიდან, რაც მას საშუალებას აძლევდა გოლები სტაბილურად გაეტანა. მას ჰქონდა სრულფასოვანი კარიერა „მილანში“, სერია ბ-შიც კი გუნდს გაჰყვა და ამით ძალიან დიდი პატივისცემა დაიმსახურა. მალდერამ მოიგო 1 სკუდეტო და 2 კოპა იტალია შავ-წითლების შემადგენლობაში.
ალდომ „მილანში“, 227-ჯერ ითამაშა, 30 გოლი გაიტანა და სამუდამოდ დარჩა „როსონერის“ საუკეთესო მცველებს შორის.

ალდო მალდერა 2012 წლის 1 აგვისტოს, 58 წლის ასაკში, გარდაიცვალა.
ფრანჩესკო ძაგატი

ფრანჩესკო ძაგატი ( დ. 18 აპრილი, 1932 — გ. 7 მარტი, 2009) — იტალიელი პროფესიონალი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობდა მცველის პოზიციაზე. საფეხბურთო კარიერა დაიწყო მილანში. როსონერიში მისი დებიუტი შედგა 1952 წლის 1 ივნისს ლაციოსთან. ის თამაში ფრედ 1-1 დასრულდა. მილანის რიგებში ჩატარებული აქვს 214 თამაში და გატანილი აქვს 1 გოლი.

ტიტულები
საკლუბო
მილანი
სერია : 1954–55, 956–57, 1958–59, 1961–62
ევროპის ჩემპიონთა თასი: 1962–63
ლათინური თასი: 1956

ინდივიდუალური
მილანის დიდების დარბაზი
სოლომონ თარხან-მოურავი

სოლომონ ზაალის ძე თარხან-მოურავი (დ. 1762 — გ. 13 თებერვალი, 1822) — თავადი, ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე.

მიეკუთვნებოდა თავად თარხნიშვილების (თარხან-მოურავების) საგვარეულოს. მისი უმცროსი ძმა იყო მიმბაში დავით თარხან-მოურავი. სოლომონ თარხან-მოურავი დავით ბატონიშვილის გარემოცვის წევრი იყო, ფლობდა მეითარის სახელოს, 1803 წელს იყო საქართველოს უმაღლესი მმართველობის წევრი, იმავე წელს — ქართლ-კახეთის თავადაზნაურობის წინამძღოლობის კანდიდატი (ამ პოზიციაზე იმპერატორმა საბოლოოდ გარსევან ჭავჭავაძე დაამტკიცა). ავტორია თხზულებისა: „ისტორია ანუ მოთხრობა სააბყარანა-ამარამზასი და ბაბაა ამარისა, გარდმოღებული სპარსულიდამ ქართულსა ენასა ზედა შამშადინის მოურავის თავადის სოლომონ თარხანოვისაგან თანაგულსმოდგინედ შემწეობითა თ~ს სვიმონ ალექსანდრეს ძის მაყაევისათა“ (ხელნაწ. –950).

ცოლად ჰყავდა თინათინ ორბელიანი (დ. 1779), სარდალ დავით ორბელიანის ასული.
ლუთფი

ლუთფი, ლუთფილა, ალი-ფაშა, ახალციხის ფაშა 1817-1818 წლებში. მესხეთის 1816 წლის სახალხო მღელვარების დროს ოსმალეთის ხელისუფლებამ ახალციხის ფაშობა უბოძა როგორც ჯაყელთა სახლის შთამომავალს. ამით სულთნის მთავრობა მესხთა ზედაფენის მიმხრობას ცდილობდა. თუმცა ახალმა ფაშამ ვერ შეძლო მხარეში მშვიდობის აღდგენა და 1818 წ. იგი სტამბოლში გაიწვიეს.
ქრისტეფორე ჩხეტიანი

ქრისტეფორე პავლეს ძე ჩხეტიანი (დ. 11 მარტი, 1873, ცაგერი, — გ. 1933) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი (1918).

ბიოგრაფია
დაიბადა ქუთაისის გუბერნიის გლეხის ოჯახში. დაამთავრა ამიერკავკასიის სასწავლო სემინარია, შემდეგ — ოდესის ქვეით იუნკერთა სასწავლებელი (მე-2 თანრიგით). 1894 წლიდან ირიცხებოდა სამხედრო სამსახურში. 1899 წელს მიიღო პოდპორუჩიკის, 1903 წელს — პორუჩიკის, 1907 წელს — შტაბს-კაპიტნის, 1913 წელს — კაპიტნის წოდება. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში (1904-1905) და მსოფლიო ომში (1914-1918). მსახურობდა ვლადიკავკაზის 152-ე ქვეით პოლკში, შემდეგ — კავკასიის მე-3 სასაზღვრო ქვეით პოლკში. 1915 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. 1918 წლიდან მსახურობდა საქართველოს ჯარში. 1918 წლის დეკემბრის სომხეთ-საქართველოს ომში სახალხო გვარდიის რაზმის უფროსი შულავერის ფრონტზე. იმავე წელს მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება. 1919-1921 წლებში გენერალ გ. კვინიტაძის მიწვევით მუშაობდა თბილისის სამხედრო სკოლაში (კლასების ინსპექტორი). 1921 წლის თებერვალ-მარტში საბჭოთა რუსეთთან ომის დროს მონაწილეობდა კოჯორ-ტაბახმელის ბრძოლებში. 26 თებერვალს, თბილისიდან უკანდახევის შემდეგ, დაინიშნა არმიის ზურგის უფროსად და გორის მაზრის გენერალ-გუბერნატორად. 1921 მარტიდან ემიგრაციაში იყო. მოგვიანებით სამშობლოში დაბრუნდა. გარდაიცვალა და დაკრძალულია ბათუმში. დაკრძალვის ადგილი უცნობია.

დაჯილდოებული იყო წმ. სტანისლავის (1915), წმ. ანას (1915), წმ. გიორგის (1917, ქანიქისის მთასთან 1916 წლის 9 აგვისტოს ბრძოლაში თავის გამოჩენისთვის) ხარისხის ორდენები, გიორგის იარაღით (ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“, 1916, 1914 წლის 8 ნოემბერს სოფ. მოსტკისა და სუხოჩასის რაიონებში ბრძოლებში თავის გამოჩენისთვის).
რივა

რივა — ყოფილი პოპ-ჯგუფი ზადარიდან, ხორვატია, მაშინ იუგოსლავია, 1980-იანი წლების ბოლოს.

ჯგუფის დებიუტი შედგა 1988 წელს ზაგრებფესტზე. მათმა სიმღერამ " " პირველი ადგილი დაიკავა ევროვიზია 1989-ზე შვეიცარიაში 137 ქულით. ჯგუფი დაიშალა 1991 წელს.

სოლისტმა ემილია კოკიჩმა მოგვიანებით გააგრძელა სოლო კარიერა ხორვატიაში.
უილიამ ბოინგი

უილიამ ედვარდ ბოინგი (; დ. 1 ოქტომბერი, 1881 — გ. 28 სექტემბერი, 1956) — ამერიკელი ავიამშენებელი და ბიზნესმენი, რომელმაც 1916 წელს ამერიკული ავიასამშენებლო კომპანია ბოინგი დააარსა.

უილიამ ბოინგი დაიბადა გერმანული წარმოშობის შეძლებულ ოჯახში. იგი იელის უნივერსიტეტში სწავლობდა, მაგრამ დიპლომი არ მიუღია. 1903 წელს იგი ქალაქ სიეტლში გადავიდა, სადაც თავდაპირველად სატყეო ბიზნესით იყო დაკავებული. 1910 წელს იგი ავიამშენებლობით დაინტერესდა, ხოლო 1915 წელს პირველი თვითმფრინავი ააშენა.

1916 წელს მან მეგობართან ერთად პირველი ჰიდროპლანი & შექმნა და იმავე წელს დააარსა თვითმფრინავების მწარმოებელი ფირმა პასიფიკ აერო პროდაქტს ქომფანი . კომპანიას სახელი 1917 წელს შეეცვალა და დაერქვა.

შემდგომი წლების განმავლობაში უილიამ ბოინგი კომპანიის პრეზიდენტი და დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარე იყო.
გურკლელები

გურკლელები — ფეოდალური საგვარეულო შუა საუკუნეების საქართველოში. გვარი „გურკლელი“ წარმოდგება საგვარეულოს მემკვიდრეობითი მამულის — სამცხის სოფელ გურკელისაგან (ახლანდელი ახალციხის მუნიციპალიტეტი). დაწინაურებული ჩანს საუკუნეში. ამ საგვარეულოს წარმომადგენელთაგან ცნობილია:

ბიბილა გურკელი — ლაშა გიორგის თანამებრძოლი და 1210-იანი წლების განჯის ლაშქრობის მონაწილე;

ბეშქენი გურკლელი მახუნჯაგისძე — რუსუდანისა და დავით ნარინის ამირეჯიბი;

მურვან გურკლელი — დავით ულუს თანამებრძოლი.

1250-1260-იან წლებში გურკლელები მონაწილეობდნენ დავით ნარინისა და დავით ულუს აჯანყებებში მონღოლთა წინააღმდეგ. ამის შემდეგ გურკლელთა გვარი წყაროებში აღარ იხსენიება. როგორც ჩანს, მომძლავრებულმა ჯაყელთა სახლმა წაართვა მათ მამული. სოფელ გურკელთან ერთად გურკლელთა სახლმა დაკარგა თავისი გვარწოდებაც.