თავის ტვინის შუა არტერია

თავის ტვინის შუა არტერია (ინგ. ) — შიგნითა საძილე არტერიის ორად გაყოფის (ბიფურკაციის) შედეგად მიღებული არტერია, თავის ტვინის წინა არტერიასთან (ინგ. ) ერთად. სისხლით ძირითადად ამარაგებს თავის ტვინის გარეთა (ლატერალურ) ზედაპირსა და ღრმა ბირთვებს. თავის ტვინის შუა არტერიის დაზიანებისას აღინიშნება თავის ტვინის შუა არტერიის სინდრომი.

სეგმენტები
თავის ტვინის შუა არტერია იყოფა 4 სეგმენტად (1-4):

1 სეგმენტი
1 (სფენოიდური, ანუ სოლისებრი) სეგმენტი იწყება შიგნითა საძილე არტერიის ბიფურკაციიდან, მიემართება გარეთ, სოლისებრი ძვლის ქედის პარალელურად და 1 სმ-ით უკან, სილვიის ნაპრალის სოლისებრ ნაწილში/კომპარტმენტში და მთავრდება მუხლთან/გენუსთან (არტერიის მკვეთრი მოხრის ადგილას), სილვიის ნაპრალის სოლისებრი და ოპერკულოინსულარული (სახურავ-კუნძულოვანი) ნაწილების საზღვარზე. ასევე შესაძლებელია თავად 1-ის დაყოფა პრებიფურკაციულ (გაყოფამდელ) და პოსტბიფურკაციულ (გაყოფის შემდეგ) სეგმენტებად, ვინაიდან თავის ტვინის შუა არტერიის გაყოფა 90% შემთხვევაში ხდება 1 სეგმენტის მიდამოში. თუმცა, პოსტბიფურკაციული სეგმენტის შემადგენელი ღეროები თითქმის არ სცილდება ერთმანეთს არტერიის მუხლამდე. აღსანიშნავია, რომ 78%-ში განიცდის ბიფურკაციას (2 ტოტად გაყოფას), 12%-ში - ტრიფურკაციას (3 ტოტად გაყოფას), ხოლო 10%-ში იყოფა 4 ან მეტ ტოტად.

2 სეგმენტი
2 (ინსულური, ანუ კუნძულის) სეგმენტი იწყება არტერიის მუხლიდან და მდებარეობს ინსულაზე/კუნძულზე (თავის ტვინის ღრმად მდებარე წილი, რომელიც დაფარულია შუბლის, თხემისა და საფეთქლის წილებით), რომელსაც ამარაგებს სისხილით. გარდა ამისა, გამოეყოფა ტოტები თავის ტვინის გარეთა ზედაპირისთვის.

3 სეგმენტი
3 (ოპერკულური, ანუ სახურავის) სეგმენტი იწყება კუნძულის ცირკულარულ ღართან, მიემართება შუბლის, თხემისა და საფეთქლის სახურავზე და ბოლოვდება სილვიის ნაპრალის ზედაპირზე.

4 სეგმენტი
4 (კორტიკალურ ანუ ქერქულ) სეგმენტს ქმნის ტოტები, რომლებიც მიემართება თავის ტვინის გარეთა ზედაპირზე: წინა ტოტები მიემართება ვერტიკალურად ზემოთ და ქვემოთ, შუამდებარე - ირიბად უკან და უკანა ტოტები - უკან (ფაქტობრივად სილვიის ნაპრალის პარალელურად).

ტოტები
თავის ტვინის შუა არტერიას გამოეყოფა მრავალი ტოტი, რომელიც ამარაგებს თავის ტვინის გარეთა (ლატერალურად) ზედაპირსა და ღრმად მდებარე ბირთვებს:

ლენტიკულოსტრიატული არტერიები
ლენტიკულოსტრიატული (ოსპისებრ-ზოლიანი) არტერიები გამოეყოფა 1, იშვიათად - 2 სეგმენტს და იყოფა მედიალურ, შუამდებარე და ლატერალურ არტერიებად. სამივე შედის წინა დაცხრილულ ნივთიერებაში (ინგ. ) და სისხლით ამარაგებენ კუდიან ბირთვს, ჩენჩოს, შიგნითა კაფსულასა და მკრთალ სფეროს.

ქერქის არტერიები
ქერქის ის ნაწილი, რომელსაც ამარაგებს თავის ტვინის შუა არტერია, იყოფა 12 მიდამოდ, რომელთაგან თითოეულს სისხლით ამარაგებს შესაბამისი სახელის 1 (იშვიათად 2) არტერია:

ორბიტოფრონტალური
პრეფრონტალური
პრეცენტრალური
ცენტრალური
თხემის წინა
თხემის უკანა
ანგულარული
საფეთქელ-კეფის
საფეთქლის უკანა
საფეთქლის შუა
საფეთქლის წინა
ტემპოროპოლარული (საფეთქლის პოლუსის)

ნაადრევი ტოტები
ქერქის იმ არტერიას (ან არტერიებს), რომელიც გამოეყოფა -ს ბიფურკაციამდე/ტრიფურკაციამდე, ეწოდება ნაადრევი ტოტი (ინგ. ) და ის არის, ჩვეულებრივ, შუბლის ან საფეთქლის. შუბლის ნაადრევი ტოტი ამარაგებს ორბიტოფრონტალურ და პრეფრონტალურ მიდამოებს, ხოლო საფეთქლის ნაადრევი ტოტი - ტემპოროპოლარულ და საფეთქლის წინა.

ანატომიური თავისებურებები
თავის ტვინის შუა არტერიის ფენესტრაცია - სისხლძარღვის გაყოფა ორ ცალკეულ ტოტად, რის შემდეგაც ისინი კვლავ ერთდება და, შესაბამისად, წარმოიქმნება "ხვრელი" სისხლძარღვში. -ს ფენესტრაცია კლინიკურად არ არის მნიშვნელოვანი, თუმცა, სისხლძარღვის განტოტების ადგილას მეტია ანევრიზმის წარმოქმნის შანსი, გამომდინარე ჰემოდინამიკის ცვლილებიდან.
დამატებითი (აქსესორული) - გამოეყოფა თავის ტვინის წინა არტერიას, თავად -ს ან შიგნითა საძილე არტერიას.