iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
იქედნისებრნი

იქედნისებრნი — ძუძუმწოვარი ცხოველების ოჯახი ერთგასავლიანების რიგისა. ამჟამად გაერთიანებულია 2 გვარი: იქედნე თავისი ერთადერთი სახეობით — ავსტრალიური იქედნე , და პროიქედნე 3 სახეობით, ხოლო ტასმანიური იქედნე არის ავსტრალიური იქედნეს (-ის) ქვესახეობა. ავსტალიური იქედნეს სხეულის სიგრძე 50 სმ აღწევს. ზურგი დაფარული აქვს გრძელი რქოვანი რკლებით. მოკლე ფეხები მთავრდება მძლავრი ბრჭყალებით, რომლებიც მომარჯვებულია მიწის სათხრელად. კბილები არ აქვს. სხეულის ტემპერატურა დამოკიდებულია გარემოს ტემპერატურაზე. დედალი კვერცხს ატარებს ჩანთით. ნაშიერი აქ იჩეკება და იკვებება რძით.
მანჰეტენის პროექტი

მანჰეტენის პროექტი (ინგლ. ) — ამერიკელი, ინგლისელი, გერმანელი და კანადელი მეცნიერების ჯგუფის სახელწოდება, რომელთა ხელმძღვანელობით 1942 წლის სექტემბერში ბირთვული იარაღი შემუშავდა. პროექტის ჩარჩოებში შეიქმნა სამი ატომური ყუმბარა: პლუტონის „ტრინიტი“ (აფეთქდა პირველ გამოცდაზე), ურანის „ბიჭუნა“ (ჩამოაგდეს ჰიროსიმაზე 1945 წლის 6 აგვისტოს) და პლუტონის „მსუქანა“ (ჩამოაგდეს ნაგასაკიში 1945 წლის 9 აგვისტოს). პროექტს უძღვებოდა ამერიკელი ფიზიკოსი რობერტ ოპენჰაიმერი და გენერალი ლესლი გროუვზი.
ალექსეი ექიმიანი

ალექსეი ექიმიანი ასევე ჰექიმიანი (დ. 10 აპრილი, 1927, ბაქო — გ. 24 აპრილი, 1982, მოსკოვი) — სომეხი-რუსი კომპოზიტორი, ავტორი მრავალი პოპულარული სიმღერის. ექიმიანი ასევე საბჭოთა მილიციის გენერალი იყო და მოსკოვის რეგიონის კრიმინალური გამოძიების განყოფილებას ხელმძღვანელობდა. ის ითვლება ერთადერთ პოპულარულ კომპოზიტორად მსოფლიოში, რომელიც შინაგან საქმეთა განყოფილებას ხელმძღვანელობდა ამავე დროს. ექიმიანი დაჯილდოებულია სომხეთის სსრ-ის სახალხო არტისტის წოდებით.
ნოტრ-დამ-დიუ-ო

ნოტრ-დამ-დიუ-ო, ჰოტის ღვთისმშობლის ეკლესია (ფრანგ. , სიტყვასიტყვით "ღვთისმშობელი მაღლობებზე", კოორდ. ) — სალოცავი, აშენებული 1950-55 წლებში ფრანგულ სოფელში რონშანი , ბელფორთან, არქიტექტორი ლე კორბუზიეს მიერ.

ტაძარი მხატვრული თვალსაზრისით საუკუნის ყველაზე მნიშვნელოვანი საკულტო შენობა გახდა. მისი მშენებლობის ინიციატივა ეკუთვნის ღვთისმსახურ პიერ-ალენ კუტურიეს, რომელიც უწინ თანამედროვე ხელოვნების ორი უდიდეს წარმომადგენელთან - მატისთან და შაგალთან - მუშაობდა. ათეისტ ლე კორბუზიეს თავდაპირველად იდეა მომხიბვლელი არ ეჩვენა, თუმცა რონშანის მონახულებამ მას პროექტის დაწყება გადააწყვეტინა იმ პირობით, რომ კათოლიკური ეკლესია მას სრულ შემოქმედებით თავისუფლებას მისცემდა.

არქიტექტურა
რონშანის სამრეკლო იდეალურად ერწყმის ადგილობრივ რთულ ლანდშაფტს. მრუდი სიბრტყის სახურავი ნიჟარის ფორმისაა, რომელიც ლე კორბუზიემ ლონგ-აილენდის პლაჟზე იპოვა. ნიჟარის ფორმაში თავშესაფრისა და თავდაცულობის განსახიერების დანახვით ლე კორბუზიემ იქვე პლაჟზე რამდენიმე "სკულპტურა" შექმნა, რომლებიც სამრეკლოს პროტოტიპი გახდა. კოშკები ტაძრის გვერდებზე მსგავსია ესკიზების, რომლებიც ლე კორბუზიემ 1911 წელს სტუდენტური მოგზაურობისას შექმნა ადრიანეს ვილაზე.

ტაძრის სამხრეთი კედელი გაჭრილია არარეგულარულად განლაგებული ვიტრაჟიანი ხვრელებით, რომელთა მეშვეობით ინტერიერში სინათლე შედის. ტაძრის ღია სივრცე ქვის საკურთხევლითა და ღვთისმშობლის ქანდაკებით რომანულ ეპოქამდელი ჩრდილოევროპის ტაძრებისთვის დამახასიათებელი მინიმალიზმს ქმნის. დიდი რაოდენობით მლოცველთა შეკრებისას დიდ დღესასწაულებზე ლოცვები გარეთ ტარდება სპეციალურად მოწყობილ საკურთხეველზე.

თავდაპირველად შენობის არასტანდარტულმა იერმა ადგილობრივ მცხოვრებთა მკაცრი პროტესტი გამოიწვია, თუმცა ამჟამად ტაძრის მოსანახულებლად ჩამოსული ტურისტები არემარის ძირითადი შემოსავლის წყარო გახდა.
ადრიანეს ვილა

ვილა-ადრიანა — რომაული არქეოლოგიური კომპლექსი იტალიაში, ლაციოს რეგიონის ქალაქ ტივოლიში.

ვილა ქალაქ ტიბურში (თანამედროვე ტივოლი) რომის იმპერატორმა ადრიანემ ახ. წ. საუკუნის მესამე დეკადაში ააშენა, როგორც რომის გარეთ მდებარე რეზიდენცია. ადრიანეს არ მოსწონდა რომში, პალატინის ბორცვზე მდებარე სასახლე, რაც აღნიშნული ვილის მშენებლობის დაწყების მიზეზი გახდა. მისი მეფობის ბოლო წლებში, იგი რომის იმპერიის მართვას სწორედ ამ ვილიდან ახორციელებდა. აქედან გამომდინარე, ამ პერიოდში იგი სამეფო კარის საცხოვრებელსაც წარმოადგენდა. რომთან, რომელიც აქედან 18 მილში მდებარობდა, შენარჩუნებული იყო საფოსტო კავშირი.

ადრიანეს შემდეგ, ვილას მისი სხვადასხვა მემკვიდრეები იყენებდნენ. რომის იმპერიის დაკნინების შემდეგ, ვილა გამოუყენებელი გახდა და თანდათან ნანგრევებად იქცა. საუკუნეში, კარდინალმა იპოლიტო დ’ესტემ ვილა-ადრიანადან მარმარილოს სტატუეტები შორიახლოს მდებარე საკუთარ ვილა-დ’ესტეში გადაიტანა.

1999 წლიდან, ვილა-ადრიანა შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში და მის სიახლოვეს მდებარე ვილა-დ'ესტესა და ქალაქ ტივოლისთან ერთად, მნიშვნელოვან ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს.
ზეიმი (ფილმი)

ზეიმი — რეჟისორ ირაკლი შავლიაშვილის 1989 წლის ფილმი.

სიუჟეტი
ფილმის ცენტრშია მამა-შვილის კონფლიქტი. შვილს სურს გაყიდოს საჩუქარი და ამერიკაში წავიდეს. მამა არ თანხმდება. რეალურიდ არ მიაჩნია შვილის ოცნება, მაგრამ ყოველ ოცნებას აქვს მიზიდულობის ძალა და ბოლოს მამაც ხვდება შვილის გავლენის სფეროში.

როლებში
ნუგზარ ლორთქიფანიძე
ზურაბ ლორთქიფანიძე
ხათუნა იოსელიანი
მიხეილ მაღალაშვილი
ჯიმი ლომიძე
ალექსანდრე იოსელიანი
ვლადიმერ ნამგალაშვილი
ზვავთა მხარეში

ზვავთა მხარეში — რეჟისორ სიკო დოლიძის 1931 წლის ფილმი.

სიუჟეტი
წითელარმიელი გოგოთური მოუწოდებს სოფლელებს, შეუერთდნენ სასოფლო-სამეურნეო კომუნას. მთიელი ბობოლები გააფთრებულ წინააღმდეგობას უწევენ სოფლად კომუნის ჩამოყალიბების ორგანიზატორებს, მაგრამ საქმე ისე შეტრიალდება, რომ ჩამოწოლილი ზვავი უფსკრულში ჩაიტანს შეკრებილ კულაკებს. ამრიგად, სტიქიური ძალების ხელშეწყობით დაძლეულია უკანასკნელი დაბრკოლება, რომელიც ხელს უშლიდა მშრომელების გაერთიანებას კომუნაში.

როლებში
ა. ბეზირგანიშვილი (ბექირი–ხევისბერი)
ა. მაისურაძე (გოგოთური)
ოლღა კეჟერაძე (გოგოთურის და)
ზაალ ტერიშვილი (დათვია)
ილია მამფორია (დასტური–წმინდა ქალის დარაჯი)

გადაღება
სიკო დოლიძემ ცნობილ ქართველ ეთნოგრაფ ნიკო მაკალათიასთან ერთად მოიარა ზემო ფშავი და მონიშნა გადასაღები ადგილები. გადაღებები კარგად მიდიოდა, მაგრამ ზვავის გადაღებისას გადამღები ჯგუფის წევრები დაიღუპნენ. სასწაულებრივად გადარჩნენ მსახიობები გიორგი ბეზირგანიშვილი, ფილიმონ ყაჭეიშვილი და ვალიკო ჭიჭინაძე.
ზვარაკი (ფილმი)

სიუჟეტი
სისხლის აღების სასტიკი ტრადიციის ფესვები შორეულ წარსულიდან მოდის და მრავალი დიდი და მცირე ერისა თუ ტომის ცნობიერებისათვის დღემდე გადაულახავ დილემად გვევლინება. სამხრეთის პატარა, მყუდრო ქალაქის ცხოვრების ფონზე განვითარებული მოვლენები შესაძლოა დღეს და ხვალეც ისევე განმეორდეს, როგორც შესაძლოა ისინი ათასი წლის წინ მომხდარიყო.

როლებში
ლევან აბაშიძე
თამარ სხირტლაძე
ირაკლი ხიზანიშვილი
ვალერიან გვენცაძე
ამირან ფხაკაძე
დალი ჩიტალაძე
მერაბ ჩიქოვანი
ვანო მიქიაშვილი
თეიმურაზ თავაძე
ოთარ ქანთარია

ჯილდოები
ზვიგენის კბილი (ფილმი)

„ზვიგენის კბილი“ — შალვა გედევანიშვილის 1959 წლის ფილმი. გადაღებულია ოთარ ჩიჯავაძის ამავე სახელწოდების მოთხრობის მიხედვით.

სიუჟეტი
ღარიბი ძმები, ალი და ჰუსეინი ღრუბლის მომპოვებელთა ხიფათით სავსე, მძიმე შრომით არჩენენ ოჯახს. ერთხელ, ღია ზღვაში გასულთ, ზვიგენი დაესხათ თავს. მასთან ბრძოლაში დაღუპული უფროსი ძმის ნაცვლად ამიერიდან უმცროსს უხდება ოჯახის მძიმე ტვირთის ზიდვა, მაგრამ მას სწამს, რომ როცა დავაჟკაცდება, დუხჭირ ცხოვრებას თავს დააღწევს.

როლებში
საბრი ჩოლოევი (ალი)
რეზო მჭედლიშვილი (მუქფი)
გოგი თვალავაძე (ბარეკი)
გიორგი შავგულიძე (აბდელკადერი)
კირა ანდრონიკაშვილი (ალის დედა)
ზურაბ (კუკური) ლაფერაძე (ომარი)
ალექსანდრე კუპრაშვილი (ლარბი)
არსენ აბრამიშვილი (ჰუსეინი)
ილია ნაბატოვი (რენარი)
ვახტანგ ბაბუნაშვილი
ერასტი ბილანიშვილი
მ. ლეზგიშვილი
თემურ ჩაჩავა
მაკა ცქიტიშვილი
თ. გერსამია
ბ. რიშკოვი
ა. ჯორბენაძე
ალექსანდრე დადიშქელიანი

ალექსანდრე (ბექირბი) ციოყის ძე დედიშქელიანი (დ. 1828, სოფელი ფარი, ახლანდელი მესტიის მუნიციპალიტეტი — გ. 1887, ეკატერინოსლავის გუბერნიის მელიტოპოლის მაზრა, რუსეთი) — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი (1874), ტოპოგრაფი, გეოგრაფი.

ბიოგრაფია
ციოყ დადიშქელიანის ძე. დაამთავრა პეტერბურგის თავადაზნაურთა სამხედრო სასწავლებელი და მიიღო ნიჟეგოროდის დრაგუნთა პოლკში ოფიცრის ჩინი. 1843 წელს დადიშქელიანი ხანგრძლივი შვებულებით სვანეთში დაბრუნდა და უფროს ძმასთან — კონსტანტინესთან ერთად ჩუბეხევის სამფლობელოს განაგებდა. 1857 წელს კონსტანტინემ მოკლა ქუთაისის გენერალ-გუბერნატორი ალექსანდრე გაგარინი, ამის გამო ალექსანდრე დადიშქელიანი ირკუტსკში გადაასახლეს. თავდაპირველად იგი ბაიკალის კაზაკთა ცხენოსან ლეგიონში მსახურობდა, შემდეგ აღმოსავლეთ ციმბირის გენერალ-გუბერნატორის ნიკოლოზ მურავიოვ-ამურსკის ადიუტანტი იყო.

გადასახლებაში ყოფნის დროს ეწეოდა მეცნიერულ მუშაობას. 1880-1884 წლებში იყო კორეაში. მას ეკუთვნის ამურის მხარის გეოგრაფიული აღწერა და კორეის გეოგრაფიული-პოლიტიკური მიმოხილვა. დადიშქელიანი მეცნიერულმა გამოკვლევებმა მაღალი შეფასება მიიღო და დაიმსახურა მთავრობის ჯილდოები: წმინდა ანას, წმინდა სტანისლავისა და წმინდა ვლადიმირის სხვადასხვა ხარისხის ორდენები.
გიორგი დადიშქელიანი

გიორგი (ჯანსუღ) თენგიზის (ნიკოლოზის) ძე დადიშქელიანი (დ. 23 აგვისტო, 1858, მესტია, — გ. 1921) — რუსეთის არმიის გენერალ–მაიორი (1917).

ბიოგრაფია
ეცერ-ცხუმარის მფლობელ დადიშქელიანთა შთამომავალი (ჯანსუღ დადიშქელიანის შვილიშვილი). დაამთავრა თბილისის კლასიკური გიმნაზია და იუნკერთა სასწავლებელი. 1876 წლიდან მსახურობდა ერევნის ლაიბგვარდიის გრენადერთა პოლკში. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1877-1878). 1885 წლიდან ქუთაისის გუბერნიის სამხედრო-ადმინისტრაციულ უწყებებში მუშაობდა. 1893-1899 წლებში იყო ოზურგეთის, ზუგდიდის, რაჭის და ქუთაისის მაზრების უფროსი. სხვადასხვა დროს მონაწილეობდა გლეხთა გამოსვლების ჩახშობაში, ყაჩაღური ბანდების დევნაში. 1906 წელს დაინიშნა ქუთაისის ვიცე-გუბერნატორად, ამავე წელს გადაიყვანეს ყარსის ოლქის გუბერნატორად. 1908 წლიდან დაღესტნის სამხედრო გუბერნატორის თანაშემწე იყო. 1912-1915 წლებში სამხედრო სამსახურთან ერთად ბაქოს ოკრუგის საპატიო სამოქალაქო მოსამართლის მოვალეობასაც ასრულებდა. 1915 წლის ივნისიდან 1917 წლის იანვრამდე მუშაობდა დაღესტნის სამხედრო გუბერნატორად. მისი ორივე ვაჟი მსოფლიო ომის ფრონტზე დაიღუპა. 1917 წლის ოქტომბერში ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო პენსიაზე გავიდა და თბილისში დასახლდა. დაჯილდოებული იყო წმ. ვლადიმირის, წმ. ანას, წმ. სტანისლავის სხვადასხვა ხარისხის ორდენებითა და საფრანგეთის საპატიო ლეგიონის ორდენის კომანდორის ჯვრით.
დიგორხან დადიშქელიანი

დიგორხან დადიშქელიანი (გ. 1843) — ჩუბეხევის (სვანეთი) მთავარი, ჩოლურის მფლობელის გარდაფხაძის ასული. მეუღლის — მოსოსტრის გარდაცვალების შემდეგ 1821-1843 წლებში ჩუბეხევის ფაქტობრივი გამგებელი იყო. 1841 წლიდან კი მეფის არმიაში უბიხეთში დაღუპული შვილის — ციოყის ექვს მცირეწლოვან შვილს (მ.შ. კონსტანტინეს) მეურვეობდა. დადიშქელიანი რუსეთის ორიენტაციისა იყო. 1833 წელს მისი ინიციატივით ჩებეხევი რუსეთის ქვეშევრდომობაში შევიდა. დადიშქელიანი ძლიერი ნებისყოფის ენერგიული მმართველი იყო. 1843 წელს ეცერ-ცხუმარ-ბეჩოს მფლობელი თათარყან დადიშქელიანი თავს დაესხა ფარის რეზიდენციას. დიგორხანი კარგა ხანს იცავდა თავს, ბოლოს ცეცხლმოკიდებული კოშკიდან გადმოხტა და დაიღუპა.
კონსტანტინე დადიშქელიანი

კონსტანტინე (მურზაყან) მიხეილის (ციოყის) ძე დადიშქელიანი (დ. 1826, სოფ. ფარი, ახლანდელი მესტიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 5 ნოემბერი, 1857, ქუთაისი) — სვანეთის (ჩუბეხევი) უკანასკნელი მთავარი (დაახლ. 1842-1857).

ციოყ დადიშქელიანის და ჯერუმხანის (ნათლობაში — მარიამი, გვარი უცნობია) შვილი. ადრე დაობლებულს ბებია — დიგორხან დადიშქელიანი მეურვეობდა. მანვე შეასწავლა წერა-კითხვა და რამდენიმე ენა. 1842 წელს ყვავილის ეპიდემიის გამო გახიზნული იყო სამეგრელოს სამთავროში. ამით ისარგებლა მისმა ნათესავმა, ეცერ-ცხუმარ-ბეჩოს მფლობელმა თათარყან დადიშქელიანმა და თავს დაესხა სოფელ ფარს. ბრძოლაში დაიღუპა დიგორხანი. რუსეთის მთავრობის მოხელეების ჩარევით კონფლიქტი დროებით შეჩერდა და თათარყანმა კონსტანტინეს მამულები დაუბრუნა. დადიშქელიანს მტრობდნენ ასევე სამეგრელოს, აფხაზეთისა და ჩრდილოეთ კავკასიის ზოგიერთი მფლობელი. კონსტანტინე ითვლებოდა რუსეთის ქვეშევრდომად, ჰქონდა ლაიბ-გვარდიის კაზაკთა პოლკის როტმისტრის წოდება. 1857 წელს კონსტანტინეს ძმებმა — თენგიზმა და ისლამმა სისხლის აღების განზრახვით მოკლეს თათარყანის შვილი — ჯანსუღი. რუსეთის მთავრობამ და სამეგრელოს ხელისუფლებამ კონსტანტინეს ნათესავების სამფლობელოების მიტაცების, ასევე თავისუფალი სვანეთის თემების დაპყრობის განზრახვაში დასდო ბრალი. ქუთაისის გუბერნატორმა ალექსანდრე გაგარინმა კონსტანტინე დადიშქელიანი თავისთან იხმო და 1857 წლის 22 ოქტომბერს შეხვედრისას მისი გასახლების გადაწყვეტილება გამოუცხადა. შელაპარაკებისას დადიშქელიანმა სასიკვდილოდ დაჭრა გაგარინი, მოკლა მისი ერთი ჯარისკაცი და დაჭრა რამდენიმე. გაქცევის მცდელობისას შეიპყრეს და სამხედრო-საველე სასამართლოს გადაწყვეტილებით ქუთაისში დახვრიტეს. 1862 წელს გუბერნიის ერთ-ერთი მოხელის ნებართვით მისი ნეშტი ქუთაისის წმინდა გიორგის ეკლესიაში გადაასვენეს.

კონსტანტინეს ცოლად ჰყავდა (1849 წლიდან) ადილხან (რუსუდან) ალექსანდრეს (ალიბეის) ასული შარვაშიძე (დ. 1829), აფხაზი მთავრის — გრიგოლ შარვაშიძის და. დადიშქელიანის სიკვდილით დასჯის შემდეგ მათი შვილები ციმბირის კადეტთა კორპუსში გაამწესეს, შემდეგ მამულები უბოძეს ტავრიის გუბერნიის ჩრდილოეთში (ახლანდ. მელიტოპოლის რაიონი, უკრაინა).
იქთიოზავრები

იქთიოზავრები — ნამარხ ქვეწარმავალთა რიგი იქთიოპტერიგიების ქვეკლასისა. არსებობდნენ გვიანი ტრიასულიდან გვიანი ცარცული პერიოდის დასაწყისამდე, განსაკუთრებით გავრცელდნენ იურულ პერიოდში. მათი თუთუსტარისებრი, გვერდებზე შებრტყელებულს სხეულის სიგრძე 12 მ აღწევდა. ჰქონდათ ერთი ზურგის ფარფლი და მძლავრი კუდის ფარფლი, ძლიერ დამოკლებული კიდურები საჭის ფუნქციას ასრულებდნენ. ნესტოები თავის ქალაზე უკან გადაადგილებული, დაგრძელებული ყბები აღჭურვილი ჰქონდათ ხშირი და წვეტიანი კონუსური კბილებით, დიდი ზომის თვალები — დაცული სკლეროტული ფირფიტებით. იქთიოზავრები ცოცხლადმშობი ცხოველები იყვნენ.
იქთიოზი

იქთიოზი ( — თევზი), ქსეროდერმი — კანის ქრონიკული დაავადება; კანის დიფუზიური სიმეტრიული ანომალია, რომლის დროსაც კანის რქოვანი შრე სქელდება. მის ზედაპირზე გროვდება თევზის ქერცლის გარქოვანებული ფირფიტები. ამ დროს კანი მშრალი, ოფლი და ცხიმი ნაკლებად გამოიყოფა. იქთიოზი არ არის გადამდები, შემთხვევათა 50%-ში იგი ოჯახობრივი, 25%-ში კი მემკვიდრეითი დაავადებაა. იქთიოზი დაბადებიდან მე-2-მე-3 წელს, ძლიერდება სქესობრივი მომწიფების პერიოდში და მთელი სიცოცხლის მანძილზე რჩება. დაზიანებულია მთელი კანი იღლიიის ფოსოების, სახსრებისა და საზარდულის კანის ნაოჭების გარდა.

მკურნალობა: ცხელი, მარილიანი ან სოდიანი აბაზანა, კანის დამარბილებელი მალამო; დასალევად - თევზის ქონი, ვიტამინები (კერძოდ, ვიტამინი). ზაფხულში - ზღვაში ბანაობა.
ჰოლმსი (კომეტა)

17პ/ჰოლმსი (ინგლ. 17/) მზის სისტემაში პეროიდული კომეტაა, რომელიც მოყვარულმა ბრიტანელმა ასტრონომმა ედვინ ჰოლმსმა 1892 წლის 6 ნოემბერს აღმოაჩინა. 2007 წლის ოქტომბრის დასასრულისთვის კომეტა შესამჩნევად აკაშკაშდა, რის შემდეგაც რამდენიმე საათში მაგნიტუდით 17-დან 2.8-მდე გაიზარდა.

აღმოჩენა
კომეტა ედვინ ჰოლმსმა 1892 წლის 6 ნოემბერს აღმოაჩინა, როდესაც რეგულარულ დაკვირვებებს ატარებდა ანდრომედას გალაქტიკაზე (31). პირველი აღმოჩენის დროსაც, 1892 წელს, კომეტამ 2007 წლის მსგავსად სიკაშკაშის ზრდა განიცადა 4-5 მაგნიტუდამდე. თუმცა, ის რამდენიმე კვირაში ჩაქრა.
ზმანებანი აღლუმებს შორის

სიუჟეტი
ეს არის ამბავი მთვლემარე რეჟისორისა, ბავშვობაში თავში ვაშლდარტყმულმა რამდენიმე ადამიანმა რომ გამოაფხიზლა. მათ მიზნად დაისახეს თავიანთი იდეები ადამიანებთან მიეტენათ. საბოლოოდ კი ერთი ძილქუშში მყოფი რეჟისორი გამოაფხიზლება მოახერხეს.

როლებში
ბიძინა ჩხეიძე
ლუდმილა ალიმბარაშვილი
გურამ ფირცხალავა
ჯიმი ლომიძე
გურამ პეტრიაშვილი
მიხეილ ხერხეულიძე
ზევახი კვასხვაძე
იმედა კახიანი
ვიოლა სიყმაშვილი
მიხეილ ვაშაძე
ბერტა ხაფავა
დიმიტრი გონგლიაშვილი
გურამ ბუიღლიშვილი
სერგეი დემიასოვი
თამაზ დანელია
გ. შალიკაშვილი
ა. ლობჟანიძე
კ. ბაკურაძე
ლ. ონიანი
პ. ციქურიშვილი
ვ. მელიქიშვილი
ი. სურამელაშვილი
თემურ ჩერქეზიშვილი
ჰ. კოსტელი
იქსოდისებრი ტკიპები

იქსოდისებრი ტკიპები, საძოვრის ტკიპები  — ტკიპების ოჯახი. აქვთ 10 მმ სიგრძის სხეული. განვითარების ციკლი მოიცავს კვერცხსა და 3 აქტიურ სტადიას (ლარვა, ნიმფა და ზრდასრული ფორმა). იკვებებიან 3-10 დღე სიცოცხლეში ერთხელ. გამაძღარი ტკიპა სცილდება მასპინძელს და დებს 3-10 ათასამდე კვერცხს. იქსოდისებრი ტკიპები გავრცელებულია ყველა მატერიკზე, გარდა ანტარქტიდისა. ოჯახში 1000-მდე სახეობაა. საქართველოში ცნობილია 29 სახეობა. იქსოდისებრი ტკიპები პარაზიტობენ გარეულ (ქვეწარმავლები, ძუძუმწოვრები და ფრინველები) და შინაურ ცხოველებზე. იკვებებია სისხლით, ხშირად ადამიანზეც პარაზიტობენ. გადააქვთ ადამიანის დაავადებებისა (ტკიპისმიერი ენცეფალიტი, ტკიპისმიერი ტიფი, ჰემორაგიული ცხელება, ცხელება-, ტულარემია) და პიროპლაზმოზის გამომწვევები. საქართველოში ცნობილია პათოგენური ტკიპების რამდენიმე სახეობა:  — გადააქვს ძროხის პიროპლაზმოზი და ანაპლაზმოზი;  — ცნობილია როგორც ძროხის, ცხენისა და ცხვრის რამდენიმე სახეობის სისხლის პარაზიტული დაავადებების გადამტანი.
ცისკარა (ფილმი)

ცისკარა — რეჟისორ სერგო ჭელიძის 1955 წლის ქართული ფილმი. ეფუძნება ქართულ ზღაპრებს.

სიუჟეტი
ეს არის ფილმი-ზღაპარი ბოროტსა და კეთილს შორის ბრძოლის შესახებ კეთილი დასასრულით. მისი გმირია ცისკარა, რომელიც ბოროტი ჯადოქრის მიერ უწყლოდ დარჩენილ ხალხს მხსნელად მოევლინება. მან უნდა სძლიოს ბოროტ ძალებს და ხალხი მონობისაგან გაანთავისუფლოს. თავისი სატრფოსა და ერთგული მეგობრების დახმარებით ცისკარა მრავალ გრძნეულს სძლევს, ჯადოქარს ამარცხებს და ხალხს წყალსა და თავისუფლებას უბრუნებს.

როლებში
თეიმურაზ ტოგონიძე (ცისკარა)
დოდო ჭიჭინაძე (მზია)
გოჩა აბაშიძე (ბადრი)
ნინო კაკაბაძე (ცისკარას დედა)
ეთერ ჟორდანია (თეკლე)
გიორგი შავგულიძე (ჯადოქარი)
ვიქტორ ჭანკვეტაძე (კუდიანი)
კოტე დაუშვილი (დევი)
აკაკი კვანტალიანი (დევი)
ალექსანდრე გომელაური (დევი)
მიხეილ ჩიხლაძე (შავი ვეზირი)
იაკობ ტრიპოლსკი (ლურჯი ვეზირი)
მავრ პიასეცკი (მწვანე ვეზირი)
ცა

ცა — ატმოსფეროს ან გარე კოსმოსის ნაწილი, დანახული ნებისმიერი ციური სხეულის ზედაპირიდან. მისი ზუსტი განსაზღვრა რამდენიმე მიზეზის გამო შეუძლებელია. ცა ზოგჯერ განმარტებულია, როგორც პლანეტის ატმოსფეროს ხშირი, აიროვანი ზონა.

ღამით, თუ ცა მოწმენდილია, ცის გუმბათის შიგა ზედაპირი ანუ ცამრგვალი ურიცხვი ვარსკვლავით მიმოფანტულ შავ ზედაპირად ჩანს.

დღისით მოწმენდილი ცა მტრედისფერია, რაც იმით არის გამოწვეული, რომ დედამიწის გარემომცველი ატმოსფეროს გაზის ანუ ჰაერის მოლეკულები არეკლავენ და განაბნევენ მზის სხივებს, უმეტესად ლურჯს, და ამნაირად მოლურჯოდ, მტრედისფრად „ღებავენ“ ცას. კოსმონავტს, რომელიც ატმოსფეროს გარეთ ან ატმოსფეროს შედარებით მკვრივი ფენების ზემოთაა მოქცეული, სადაც ნაკლები სიმკვრივის გამო სხივების გაბნევაც ნაკლებია, ცა დღისითაც შებნელებულად წარმოუდგება. ამიტომაც შეუძლია ცაზე მზის კაშკაშა დისკოსა და ვარსკვლავებს ერთდროულად ხედავდეს.

ღამით მოწმენდილ ცაზე შეუიარაღებელი თვალით ათასობით ვარსკვლავის დანახვა შეიძლება. მათი ხილული განაწილება მოკლებულია ყოველგვარ სიმეტრიასა და წესრიგს; მაგრამ უკვე უძველესი დროიდან ცის სხვადასხვა მონაკვეთზე ერთ ოჯახად დაჯგუფებული ვარსკვლავებისათვის ცხოველებისა და მითოლოგიური პერსონაჟების სახელები დაარქვეს. ვარსკვლავთა ასეთ ცალკეულ ჯგუფებს თანავარსკვლავედები ეწოდებათ.
იშხანიკი

იშხანიკი — ჰერეთის მეფე დაახლოებით 943 — საუკუნის 50-იან წლებში, ადარნასე პატრიკის ძე. იშხანიკის თანამმართველი იყო დედამისი, დინარ დედოფალი, ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა სახლის წარმომადგენელი. იბნ ჰაუკალის თხზულების მიხედვით, იშხანიკის მეფობის დროს ჰერეთი დეილამის მთავრების — სალარიდების სახელმწიფოს ვასალი იყო. საუკუნის 50-იან წლებში იშხანიკმა ისარგებლა სალარიდების სახელმწიფოში შინაფეოდალური ომებით და ხარკის მიცემა შეწყვიტა.

ქართული წყაროების მიხედვით, იშხანიკმა დედის დახმარებით განახორციელა რელიგიური რეფორმა. ჰერეთმა უარყო მონოფიზიტობა, აღიარა მართლმადიდებლობა და ეკლესიურად დაექვემდებარა მცხეთის საკათალიკოსო ტახტს. ეს, ფაქტობრივად, ნიშნავდა სომხური პოლიტიკური ორიენტაციის ქართულით შეცვლას. საგარეო პოლიტიკაში იშხანიკი ცდილობდა ადრე დაკარგული ჰერეთის მიწების ხელახლა შემომტკიცებას. მან ისარგებლა საჯთა მეორე შემოსევის ( საუკუნის 20-იანი წლები) შემდეგ კახეთის სამთავროს დასუსტებით და დაიბრუნა კახეთის ქორეპისკოპოს კვირიკე -სა და აფხაზთა მეფე კონსტანტინე -ის მიერ ადარნასე პატრიკისათვის წართმეული ციხეები.
იშხნის საეპისკოპოსო

იშხნის საეპისკოპოსო — ეპარქია ფეოდალურ საქართველოში. ცენტრი იშხანი (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია), ოლთისის წყლის (ახლანდელი ოლთუ-ჩაი) მარჯვენა სანაპიროზე. დაარსდა საუკუნის შუა წლებში ბაგრატ კურაპალატის ინიციატივით. პირველი ეპისკოპოსი იყო საბა იშხნელი, გრიგოლ ხანძთელის თანამოღვაწე. იშხნის საეპისკოპოსო ეპარქიაში შედიოდა ძველი ქართული პროვინციები: თორთომი, პარხალი და სხვა. იშხნელს საკმაოდ საპატიო როლი ჰქონდა საქართველოს მეფეთა კურთხევისა და დარბაზობის დროს. იგი საქართველოს საეკლესიო იერარქიაში რიგით მეათე იყო.

საეპისკოპოსოს საზღვრები
 საუკუნის დოკუმენტის, სამცხე-საათაბაგოს მღვდელმთავართა ნუსხის, ცნობით, სრულიად თორთომს აკონტროლებდა გურჯი-ბოღაზიდან მოყოლებული. ასევე ქვემო ტაო, არტანუჯს და საკრულავს შორის. ორჯოხის მთასა და სპერი, ტრაპიზონის მთებს შორის სრულიად კაკვკასიძეების მიწა. ამ საბუთში ჩამოთვლილ 13 ეპისკოპოსში იშხნელი მესამე ადგილზეა დასახელებული.
ხათუნა იოსელიანი

ხათუნა იოსელიანი (დ. 9 იანვარი, 1944, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი.

ბიოგრაფია
ხათუნა–ბელა გივის ასული იოსელიანი დაიბადა 1944 წლის 9 იანვარს გივი იოსელიანისა და ნინო წეროძის ოჯახში. ხათუნა იოსელიანის ძმა ალექსანდრე (საშკა) იოსელიანი, აგრეთვე ცნობილი ქართველი მსახიობი იყო, რომელიც აფხაზეთის ომში დაიღუპა (1993).

მსახიობი მონაწილეობდა არაერთ სპექტაკლსა, თუ ფილმში. ერთხანს მუშაობდა რუსთავის თეატრშიც, რომელიც რამდენიმე მსახიობთან ერთად დატოვა.

2006 წელს ხათუნა იოსელიანი ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ნიუ-იორკში წავიდა საცხოვრებლად, სადაც სამშობლოში უთეატროდ დარჩენილმა მსახიობმა კვლავ საკუთარი პროფესიით მუშაობა განაგრძო და ნიუ-იორკის ქართულ თეატრში არაერთი სპექტაკლი დადგა. 2013 წლის 14 ნოემბერს ხათუნა იოსელიანს ამერიკის შეერთებული შტატების მოქალაქეობაც მიენიჭა და 2014 წლის 9 იანვარს, დაბადებიდან 70 წლის იუბილეს აშშ–ში შეხვდა.
ნიუ-იორკში მან დადგა სპექტაკლები: ,,ნაცარქექია", ნოდარ დუმბაძის ,,ჰელადოსი“, თეთრი ბაირაღები", ალექსანდრე ჩხაიძის ,,შთამომავლობა". მის გეგმებში კვლავ მრავალი სპექტაკლის დადგმაა.
მსახიობ ხათუნა იოსელიანს ჰყავს ორი ქალიშვილი მაკა და თამუნა შენგელიები და ერთი შვილიშვილი საშკა კალმახელიძე.

ფილმოგრაფია
1966: „კედელი“ რეჟ. ალექსანდრე (ალეკო) ნინუა
1987: ანემია რეჟ. ვახტანგ კოტეტიშვილი
1988: „დღესასწაული“ რეჟ. გივი (ბესო) ოდიშარია
1988: ზეიმი რეჟ. ირაკლი შავლიაშვილი
1988: „დახატული წრე“ რეჟ. დიმიტრი (დიტო) ცინცაძე
1989: „ჩვენი კეთილმოწყობილი საზოგადოება (შემსრულებელი № 977)“ რეჟ. ოთარ ლითანიშვილი
1989: „ტურანდოტი“ რეჟ. ოთარ შამათავა
1993: „ციხე-სიმაგრე“ რეჟ. დავით ჯანელიძე
1993: „ზღვარზე“ რეჟ. დიმიტრი (დიტო) ცინცაძე
1994: „ოჩაბამბა“ (ხათუნა) რეჟ. ზაზა ჯორბენაძე
1994: „გზა ჩალაურისაკენ“ რეჟ. აკაკი შანშიაშვილი
1994: „ატრაქციონი“ რეჟ. ოთარ შამათავა
1996„: შეყვარებული კულინარის 1001 რეცეპტი“ (საფრანგეთი) რეჟ. ნანა ჯორჯაძე
1997: „მაგრამ რა მერე?!“ (თამარ) რეჟ. რამაზ იოსელიანი
1998: „ჩემი ძვირფასი, სანატრელი ბაბუ“ (აშხენა) რეჟ. პავლე ჩარკვიანი
1999: „ძვირფასო მ.“ რეჟ. ოთარ შამათავა
2000: „ზაფხული, ანუ 27 დაკარგული კოცნა“ (საფრანგეთი) რეჟ. ნანა ჯორჯაძე
2001: „ცარიელი სივრცე“ რეჟ. როლანდ (მიხო) ბორაშვილი
2003: „არის ასეთი ქვეყანა“ (უდარდელა) რეჟ. ლევან ანჯაფარიძე
2008: „აფსურდისტანი“ (გერმანია)
2011: „დაუმთავრებელი პორტრეტი“
„აეროპორტი“ (უკრაინა)
სერიალები
1994: „სახლი ძველ უბანში“
2002: „მგლების ხორუმი“
„ჰე მეგობრებო“

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
2001 — საუკეთესო მსახიობი ქალი. ფილმი „ცარიელი სივრცე“, დსთ-ის და ბალტიის ქვეყნების ღია კინოფესტივალი. ანაპა, .
2001 — ,, " (,,ოქროს არწივი"), ,,გრან პრი", ფილმი „ცარიელი სივრცე“. მოსკოვის საერთაშორისო კინოფესტივალი. მოსკოვი, .
2014 — დაჯილდოვდა კინემატოგრაფიაში შეტანილი ღვაწლისთვის.
დიმიტრი კაბალევსკი

დიმიტრი ბორისის ძე კაბალევსკი (: დ. 30 დეკემბერი [ძვ. სტ. 17 დეკემბერი], 1904, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 14 თებერვალი, 1987, მოსკოვი) — რუსი კომპოზიტორი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე. სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1963), ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1965), სოციალისტური შრომის გმირი (1974). მუსიკალური აღზრდის საერთაშორისო საზოგადოების საპატიო პრეზიდენტი (1972). სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს ეროვნებათა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე (1979).

ბიოგრაფია
დაამთავრა მოსკოვის კონსერვატორია (ნ. მიასკოვსკის საკომპოზიციო (1929) და ა. გოლდენვეიზერის საფორტეპიანო (1930) კლასები). 1940-1945 წლებში იყო ჟურნალ „სოვეტსკაია მუზიკას“ მთავარი რედაქტორი, 1952 წლიდან — სსრკ-ის კომპოზიტორთა კავშირის თავმჯდომარე.

კაბალევსკის ნაწარმოებებია: კონცერტების ტრიადა — სავიოლინო (1948; სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1949), ჩელოს (1949) და საფორტეპიანო (1952); ოპერეტები „ტარასის ოჯახი“ (1950; სსრ-ის სახელმწიფო პრემია, 1951, ბ. გორბატოვის მოთხრობის „დაუმორჩილებელნის“ მიხედვით). „კოლა ბრიუნიონი“ (1937; რედაქცია 1968, ლენინური პრემია, 1972, რ. როლანის მიხედვით), „ცეცხლში“ (1943), „ნიკიტა ვერშინინი“ (1955), „დები“ (1969; 4 სიმფონია (1932, 1933, 1934, 1956)), კონცერტები ორკესტრთან ერთად — 3 საფორტეპიანო (1929, 1936, 1952), 1 ვიოლინოსათვის (1948) და 2 ჩელოსათვის (1949, 1964); სიუჟეტები გუნდისა და ორკესტრისათვის „სახალხო შურისმაძიებელნი“ (1942), კანტატები „ლენინელები“ (1959), „რეკვიემი“ სოლისტებისათვის, 2 გუნდისა და ორკესტრისათვის რობერტ როჟდესტვენსკის ტექსტზე (1963; გლინკას სახელობის რსფსრ სახელმწიფო პრემია, 1966) და სხვა. კამერული ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია 2 სიმებიანი კვარტეტი (№ 2, 1945; სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1946), 24 საფორტეპიანო პრელიუდია და სხვა. დაწერილი აქვს მუსიკა კინოსა და თეატრისათვის. ავტორია თეორიული ხასიათის შრომებისა. გამოდიოდა როგორც პიანისტი და დირიჟორი. გამოცემულია ფირფიტები მისი „საუბრებით მუსიკის შესახებ“. სსრკ-ის - მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია 2 ლენინის ორდენით, 2 სხვა ორდენითა და მედლებით.