სტეფანო მადერნო

სტეფანო მადერნო (; დ. დაახლ. 1570, პალესტრინა, ლაციო — გ. 17 სექტემბერი, 1636, რომი) — იტალიური ბაროკოს ეპოქის მოქანდაკე, ლომბარდიული სკოლის წარმომადგენელი. რომაული ბაროკოს არქიტექტორის, კარლო მადერნას (მადერნო) ძმა.

ბიოგრაფია
არქიტექტორ კარლოსა და მოქანდაკე სტეფანოს ოჯახი წარმოშობით იტალიური შვეიცარიის ტიჩინოს კანტონიდან, ტბა ლუგანოს ნაპირზე მდებარე დასახლება კაპოლაგოდან იყო. მიუხედავად ამისა, მოქანდაკის გარდაცვალების მოწმობაში მისი დაბადების ადგილად პალესტრინაა მითითებული. თავად სტეფანომ კი სანტა-მარია-მაჯორეს ბაზილიკის პაოლინას კაპელაში არსებულ ბარელიეფს ასეთი წარწერა დაურთო: „ “ (სტეფანო მადერნო რომაელმა შეასრულა).

სტეფანო ანტონიოსა და ფრანჩესკა ფრასკას ოჯახში დაიბადა დაახლოებით 1570 წელს და არა 1576 წელს, როგორც ადრე მიიჩნეოდა. 1596 წელს სტეფანომ დაასრულა სწავლების ხუთწლიანი პერიოდი ფლამანდიელ მოქანდაკე ნიკოლო დ’არასთან, რომელიც იმ დროის ერთ-ერთი ყველაზე ავტორიტეტული ხელოვანი იყო და რომის სანტა-მარია-მაჯორეს ბაზილიკაში მუშაობდა. სავარაუდოდ, მასთან ერთად დაიწყო სტეფანო მადერნომ ელინისტური ქანდაკებების რესტავრაცია და მათი ნიმუშების მიხედვით ახალი ნამუშევრების შექმნა.

სტეფანო დაქორწინებული იყო და ექვსი შვილი ჰყავდა: ლორენცო, ანდრეა, ანჯელო, ფრანჩესკა, კატერინა და მარია. მადერნო გარდაიცვალა რომში, საკუთარ სახლში, ვია-დეი-პონტეფიკის ქუჩაზე და დაკრძალეს სან-ლორენცო-ინ-ლუჩინას ეკლესიაში ( . ) 1636 წლის 17 სექტემბერს.

შემოქმედება
სტეფანო მადერნოს ამგვარი სტილის ყველაზე ცნობილი ნამუშევარია წმინდა სესილიას მარმარილოს ქანდაკება (1599-1600). ეს არის მწოლიარე ფიგურა, რომელიც შემოსილია სხეულზე მჭიდროდ მიკრული ტუნიკით; სამოსის ნატურალისტური ნაოჭები ანტიკური სტატუების მიბაძვითაა შესრულებული. ქანდაკება განთავსებულია სანტა-მარია-ინ-ტრასტევერეს ეკლესიის საკურთხევლის წინ, შავი მარმარილოს ნიშაში. მიიჩნევა, რომ წმინდანის გამოსახულება ზუსტად იმეორებს იმ სხეულის მდებარეობასა და მოხაზულობას, რომელიც 1599 წელს წმინდა კალისტუსის კატაკომბების აკლდამაში აღმოაჩინეს. წმინდანის უხრწნელი ნაწილები სანტა-ინ-ტრასტევერეს ეკლესიის კრიპტაში მოასვენეს. მადერნო ამ მოვლენის თვითმხილველი იყო. სწორედ მაშინ დაავალა კარდინალმა პაოლო ემილიო სფონდრატიმ იმ დროისთვის ჯერ კიდევ ახალგაზრდა და გამოუცდელ მოქანდაკეს წამებული წმინდანის სხეულის მარმარილოში უკვდავყოფა.

ამ წარმატების შემდეგ მადერნო სხვა შეკვეთებსაც ასრულებდა, ძირითადად, რომის სხვადასხვა ტაძრის საფლავის ქანდაკებებს: „გონიერების“ ქანდაკება მიქელე ბონელის საფლავისთვის სანტა-მარია-სოპრა-მინერვას ეკლესიაში; ბარელიეფები სანტა-მარია-მაჯორეს პაოლინას კაპელისთვის (1608-1615); წმინდა კარლო ბორომეოს ქანდაკება სან-ლორენცო-ინ-დამაზოს ეკლესიისთვის და პუტი-ფიგურები სანტა-მარია-მაჯორეს სიქსტეს კაპელისთვის.

1606 წლიდან სტეფანო მადერნო იმ ხელოვანთა დიდ ჯგუფში შედიოდა, რომლებიც სანტა-მარია-მაჯორეს ბაზილიკაში ბორგეზეების ოჯახის დაკვეთით მიმდინარე მშენებლობებზე, ასევე კვირინალის სასახლისთვის მუშაობდნენ; ამ უკანასკნელის ფასადის ფრონტონზე მადერნომ წმინდა პეტრეს მწოლიარე ფიგურა შეასრულა. მან ასევე შექმნა მშვიდობისა და სამართლიანობის გამოსახულებების ორი ალეგორიული ქანდაკება სანტა-მარია-დელა-პაჩეს ეკლესიის ტრიბუნის საკურთხევლისთვის. სანტა-მარია-დი-ლორეტოს ეკლესიაში მან ანგელოზთა ორი ნატურალური ზომის სტატუა და მრავალი სხვა ნამუშევარი შექმნა.

1607 წელს მადერნო წმინდა ლუკას აკადემიის წევრად აირჩიეს. სტეფანო მადერნო თავისი თაობის გამოჩენილი მოქანდაკე გახდა, რომელიც ოსტატურად აერთიანებდა მანიერიზმისა და ბაროკოს ელემენტებს; მას მხოლოდ კამილო მარიანი უწევდა მეტოქეობას, თუმცა სიცოცხლის ბოლო წლებში მადერნოს დიდება ჯოვანი ლორენცო ბერნინი ბრწყინვალე წარმატებამ დაჩრდილა.

მადერნო ბრინჯაოსა და ტერაკოტისგან მცირე ზომის სტატუეტებსაც ამზადებდა. სანქტ-პეტერბურგის ერმიტაჟში დაცულია რამდენიმე ბოცეტო (ტერაკოტის სკულპტურული ესკიზი), რომლებიც ვენეციაში, ფილიპო ფარსეტის კოლექციაში ინახებოდა. რუსეთის იმპერატორმა პავლე -მა ფარსეტის კოლექცია 1800 წელს შეიძინა (მისი ტრანსპორტირება სანქტ-პეტერბურგში 1805 წელს, იმპერატორ ალექსანდრე -ის დროს დასრულდა).

ერმიტაჟის ერთ-ერთი ტერაკოტა ვატიკანის ანტიკური სკულპტურული ჯგუფის — „ლაოკონი და მისი ვაჟების“ ჰიპოთეზური რესტავრაციის ვარიანტია, მეორე — ფარნეზეს ჰერკულესის თემაზე შექმნილი ვარიაცია, ხოლო მესამე — პიეტა (წმინდა ნიკოდიმოსს მუხლებზე უსვენია მკვდარი ქრისტეს სხეული), რომელიც მიქელანჯელოს „პიეტას“ პასუხად მიიჩნევა.

გალერეა