ფრანცისკო მალესპინი

ფრანცისკო მალესპინი (დ. 1806 – გ. 25 ნოემბერი, 1846) — სალვადორელი სამხედრო ოფიცერი და პოლიტიკოსი, რომელიც 1844 წელს სალვადორის პრეზიდენტად აირჩიეს. იგი ქვეყანას მართავდა 1844 წლის 7 თებერვლიდან 1845 წლის 15 თებერვლამდე, სანამ მას ვიცე-პრეზიდენტი ხოაკინ ეუფრასიო გუსმანი დაამხობდა. ეს მოხდა მას შემდეგ, რაც მალესპინი ნიკარაგუაში შეიჭრა და იქაური ლიბერალური მთავრობა დაამხო. მან ასევე ჩააბა სალვადორი ხანმოკლე, წარუმატებელ ომში გვატემალის წინააღმდეგ. დამხობის შემდეგ მალესპინი სალვადორში ჰონდურასის სამხედრო ძალების დახმარებით დაბრუნდა, თუმცა იგი შეიპყრეს და მოკლეს. მალესპინის უახლოესი მოკავშირეები იყვნენ კონსერვატორები — ფრანსისკო ფერერა ჰონდურასში და ხუან ლინდო. დამხობის შემდეგ მას მხარს ჰონდურასი უჭერდა.

ბევრი სხვა კონსერვატორის მსგავსად, მალესპინი უპირისპირდებოდა ფრანსისკო მორასანს — გამოჩენილ ლიბერალ პოლიტიკოსს, რომელიც ცენტრალური ამერიკის ფედერალური რესპუბლიკის დაშლის წინააღმდეგი იყო.

ბიოგრაფია
ფრანსისკო მალესპინი დაიბადა 1806 წლის 28 სექტემბერს ისალკოში, სან-სალვადორის ინტენდანსიაში. იგი იყო ხუან მალესპინისა და ლუისა ერერა ი როდრიგესის შვილი, რომლებიც 1824 წლიდან სან-სალვადორში ცხოვრობდნენ. ცენტრალური ამერიკის სამოქალაქო ომის დროს (1826 – 1829), ჯერ კიდევ ახალგაზრდა მალესპინმა თავი გამოიჩინა მექსიკის ბრძოლაში (1828 წ.) და 1832 წელს ჰონდურასში მდებარე სან-ფერნანდო-დე-ომოას ციხესიმაგრის აღებისას.

ლოს-ალტოსის შტატის საბოლოო განადგურება
მალესპინი გამოირჩეოდა როგორც კონსერვატიული პარტიის ლიდერი და გვატემალაში თანამშრომლობდა გენერალ რაფაელ კარერასთან ფრანსისკო მორასანისა და ლოს-ალტოსის შტატის ლიბერალი კრეოლების წინააღმდეგ ბრძოლაში.

როდესაც გენერალი აგუსტინ გუსმანი კეცალტენანგოში ჩავიდა იმ ამბით, თითქოს მორასანმა 1840 წლის 19 მარტს ნუევა-გვატემალა-დე-ლა-ასუნსიონში გაიმარჯვა, ქალაქის ლიბერალურმა კრეოლურმა ელიტამ ლოს-ალტოსის შტატის აღდგენა გამოაცხადა. აგუსტინმა (რომელიც მორასანმა იმ ღამეს ციხიდან გაათავისუფლა) არ იცოდა, რომ კარერამ მორასანს გამარჯვება მხოლოდ აფიქრებინა, შემდეგ კი მისი ძალები სრულად გაანადგურა. კარერამ მალესპინი გაგზავნა კიჩესა და კაკჩიკელის თემების გასაფრთხილებლად, რათა კვლავ მომზადებულიყვნენ კეცალტენანგოელი კრეოლების წინააღმდეგ საბრძოლველად. კარერა კეცალტენანგოსკენ გაემართა; მისი მოახლოების გაგებისთანავე საბჭოს წევრების უმეტესობა გაიქცა, დარჩენილებს კი ბოდიშის მოხდა სურდათ. თუმცა, სანამ რეგიონის მკვიდრი მოსახლეობა გაქცეულ კრეოლებს სდევნიდა, კარერამ საბჭოს დარჩენილი წევრები დააპატიმრა და დახვრიტა, მიუხედავად ადგილობრივი მოსახლეობის პროტესტისა, რომელიც „ჟლეტას“ გაჰყვიროდა. შედეგად, ლიბერალი კრეოლები დასუსტდნენ, დედაქალაქის კონსერვატორები კი დაშინდნენ; თავის მხრივ, კეცალტენანგოს მკვიდრმა მოსახლეობამ გააცნობიერა, რომ კარერას სახით ძლიერი მოკავშირე ჰყავდათ.

ელ სალვადორის პრეზიდენტი
მორასანის დამარცხების შემდეგ, კარერა და მისი არმია სალვადორში შევიდნენ და დაამყარეს კონსერვატიული რეჟიმი. მალესპინი სახელმწიფოს შეიარაღებული ძალების სარდლად დაინიშნა, ხოლო ხორხე დე ვიტერი ი უნგო — გვატემალელი მღვდელი და ულტრაკონსერვატიული „აიცინენას კლანის“ წევრი — სან-სალვადორის მრევლის წინამძღვრად.

რაფაელ კარერასა და ფრანსისკო ფერერას მხარდაჭერით, მალესპინი ძლიერ გავლენას ახდენდა ნორბერტო რამირესის, ხუან ლინდოს, ხოსე ესკოლასტიკო მარინის, ხუან ხოსე გუსმანისა და ფერმინ პალასიოსის მომდევნო მთავრობებზე. 1842 წელს მისმა ნათლიამ, მღვდელმა ხორხე დე ვიტერი ი უნგომ, მოინახულა ვატიკანი, სადაც მოახერხა სალვადორისთვის ეპარქიის დაარსება. იგი პაპმა გრიგოლ -მ შექმნა 1842 წლის 28 სექტემბერს ბულით ; ამავდროულად, ადგილობრივ სამრევლოს კათედრალის სტატუსი მიენიჭა. 1843 წლის 28 იანვარს ვიტერი ი უნგო სან-სალვადორის პირველ ეპისკოპოსად აირჩიეს. იმავე წლის 25 სექტემბერს იგი ჩამოვიდა ქალაქში თანამდებობის დასაკავებლად და თავისი ნათლულის, მალესპინის მხარდასაჭერად. 1844 წლის 7 თებერვალს ფერმინ პალასიომ პრეზიდენტობა გადააბარა გენერალ მალესპინს, რომელიც რესპუბლიკის პრეზიდენტად აირჩიეს 1844 - 1846 წლების კონსტიტუციური პერიოდისთვის.

როგორც კონსერვატორების წარმომადგენელი, მალესპინი საკანონმდებლო ასამბლეას შეუთანხმდა სალვადორელი სამღვდელოებისთვის საეკლესიო იურისდიქციის აღდგენაზე [2]. ამით გაუქმდა 1830 წლის 26 აგვისტოს კანონი, რომელიც ლიბერალი ხოსე დამიან ვილიაკორტას მმართველობისას იყო მიღებული. 1844 წლის 25 ოქტომბერს, ნიკარაგუის მთავრობის წინააღმდეგ ბრძოლაში ჰონდურასის მხარდასაჭერად, მალესპინმა პრეზიდენტის თანამდებობა თავის ვიცე-პრეზიდენტს, გენერალ ხოაკინ ეუფრასიო გუსმანს გადააბარა, ხოლო არმიის სარდლობა — თავის ძმას, კალიქსტო მალესპინს. ამის შემდეგ იგი ნიკარაგუისკენ გაემართა და 1845 წელს ქალაქი ლეონი დაიკავა.

მალესპინი ნიკარაგუაში დაამახსოვრდათ რომისადმი განსაკუთრებული სიყვარულითა და ფეთქებადი ხასიათით. მისმა ჯარებმა ქალაქი გადაწვეს და ეკლესიების წმინდა ნივთები გაძარცვეს. მიუხედავად იმისა, რომ იგი ნიკარაგუის კამპანიიდან „გამარჯვებული“ დაბრუნდა, 1845 წლის 15 თებერვალს არმიამ მას ზურგი აქცია, ხოლო საკანონმდებლო ხელისუფლებამ მისი პრეზიდენტად არჩევა ბათილად გამოაცხადა და ჩაანაცვლა ვიცე-პრეზიდენტი გუსმანით. გარდა ამისა, ჩადენილი ბოროტმოქმედებების გამო (რასაც დაემატა მღვდელ დიონისიო ურკუიო ი კრესპინის სიკვდილით დასჯა), ეპისკოპოსმა ვიტერი ი უნგომ 1845 წლის 23 თებერვალს მალესპინი სან-სალვადორის საკათედრო ტაძარში ეკლესიიდან განკვეთა. მალესპინი ჰონდურასში გაიქცა, სადაც პრეზიდენტ კორონადო ჩავესისგან მფარველობა მიიღო.