თარსუსის მუზეუმი

თარსუსის მუზეუმი — არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმი თარსუსში, მერსინის პროვინციაში, სამხრეთ თურქეთში.

მუზეუმის ამჟამინდელი ადგილმდებარეობა ქალაქის კულტურულ კომპლექსშია, რომელსაც „75-ე წლისთავის კულტურული კომპლექსი“ ეწოდება. კომპლექსი მდებარეობს უბანში, რომელიც მდიდარია ისტორიული შენობებით, როგორიცაა თარსუსის დიდი მეჩეთი და წმინდა პავლეს ეკლესია.

თარსუსის ისტორია
თარსუსი არის ისტორიული ქალაქი, რომელიც იყო ჩუქუროვაში მნიშვნელოვანი დასახლება და კულტურული ცენტრი უწყვეტად ყველა ეპოქაში. ქალაქ გიოზლუქულეს სამხრეთით არის თუმულუსი, რომელიც ნეოლითის ხანაში იყო დასახლებული. რომაული იმპერიის დროს, წმინდა პავლე ცხოვრობდა თარსუსში. მოგვიანებით, ბიზანტიური იმპერია, ომაიადთა და აბასიდთა ხალიფატები და კილიკიის სომხური სამეფო აკონტროლებდნენ ქალაქს. თურქული ეპოქის დროს, თარსუსი იყო რამაზანოღლუს დინასტიისა და შემდგომ ოსმალეთის იმპერიის ერთ-ერთი მთავარი ქალაქი.

მუზეუმი
მუზეუმის ჩამოყალიბება დაიწყო 1969-70 წლებში არტეფაქტების შეგროვებით. 1971 წელს მუზეუმი შეიქმნა 1966 წელს აღდგენილ შენობაში, რომელიც ადრე იყო მედრესე, რომელიც დააფუძნა კუბათ ფაშამ, საუკუნის რამაზანიდთა სახლის წევრმა. 1999 წელს მუზეუმი გადატანილ იქნა ამჟამინდელ შენობაში.

მუზეუმს თავის არქივში აქვს 35,000-ზე მეტი ობიექტი, მათ შორის არქიტექტურული ნაწილები, რომლებიც ნაპოვნია თარსუსსა და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე და არტეფაქტები, რომლებიც შეძენილი, კონფისკებული ან აღმოჩენილი იქნა არქეოლოგიური გათხრების დროს.

მუზეუმის კოლექცია შედგება 5,198 არქეოლოგიური და 1,596 ეთნოგრაფიული ობიექტისგან, 28,176 მონეტისგან, 376 ბეჭდისგან და 6 ხელნაწერი წიგნისგან. ამასთან, არის ათი არქეოლოგიური ღირსშესანიშნაობა, ხუთი ბუნებრივი დაცული ტერიტორია, ცხრა ისტორიული სამხედრო შენობა, ორი სამხედრო მემორიალური სასაფლაო და 206 რელიგიური, კულტურული თუ სამოქალაქო ნაგებობა, მათ შორის ყველაზე ღირსშესანიშნავი წმინდა პავლეს ეკლესია და მისი ჭა, რომლებიც მუზეუმის ადმინისტრაციის პასუხისმგებლობაში შედის.

მუზეუმი განთავსებულია ორსართულიან შენობაში მეზანინითა და სარდაფით და შედგება ორი დიდი დარბაზისგან, რომლებშიც გამოფენილია არქეოლოგიური და ეთნოგრაფიული ობიექტები.

ეთნოგრაფიული დარბაზი
ამ დარბაზში გამოფენილია თარსუსსა და მისი გარემოს ეთნოგრაფიული ობიექტები, რომლებიც ჩუქუროვას კულტურის მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენენ. აქ ნაჩვენებია ცხოვრების წესის - რეგიონში მცხოვრები ხალხის სოციალური, რელიგიური და აზროვნების გზის - გავლენა ლითონის დამუშავებასა და ქსოვაზე. ხელოსნური ნივთები დიდი სიზუსტით არის შექმნილი ვერცხლზე, ზანგზე და ხეზე. კულტურული ობიექტები მოიცავს ვერცხლის ცხენის თავსაბურავს, თოვლბალიშებს, ამულეტებს, დეკორატიულ ხალიჩებს, ქალთა ტანსაცმელს, ვერცხლის თავსაბურავს, ფულის ჩანთებს, სამზარეულო ჭურჭელს და იერუქებისა და თურქმენების სხვა ნივთებს. იარაღები, როგორიცაა ცეცხლსასროლი იარაღი, პისტოლეტები, ხმლები, ხანჯლები, ნაცრის ფლაკონები, ბინოკლები, საზეიმო ფარები, ოსმალეთის ეპოქისაა. სოციალური ცხოვრების სხვა გამოფენილი ობიექტებია ასევე ვერცხლის თამბაქოს ლულები, ვერცხლის საათები, ბეჭდები, ონიქსის სალოცავები, ხელნაწერი რელიგიური წიგნები და ყურანი და ვოთერპაიფები.

თარსუსის სახლის კუთხე
თარსუსის სახლის კუთხეში გამოსახულია რეგიონის ტიპიური ოსმალური ეპოქის ოჯახი.

არქეოლოგიის დარბაზი
არქეოლოგიის დარბაზში ქრონოლოგიურ მიმდევრობით არის გამოფენილი არტეფაქტები, რომლებიც შეძენილი ან ამოთხრილი იქნა რეგიონში არქეოლოგიური გათხრების დროს. ობიექტები მოიცავს 7,000 წლის პერიოდს, მათ შორის ნეოლითის, ქალკოლითის, ბრინჯაოს ხანისა და რკინის ხანის, ასევე არქაული საბერძნეთის, კლასიკური ანტიკურობის, ელინისტური პერიოდის, ძველი რომისა და ბიზანტიური იმპერიის ცივილიზაციებს.

გათხრების განყოფილება
ქალაქ გიოზლუქულედან არის ბრინჯაოს ხანის არტეფაქტები, ტერაკოტის ობიექტები და სამზარეულო ჭურჭელი და ბრინჯაოს იარაღები. თარსუს ჯუმჰურიეთის მოედნის აღმოჩენები მოიცავს ბრინჯაოს ავეჯის ფეხს, ტერაკოტის ზეთის ლამპებს, მსახიობის ფიგურებს, ამფორებს, თეთისის მოზაიკებს, ძვლის იარაღებს, ნაქსოვი ღუზების წონებს. არტეფაქტები, როგორიცაა ტერაკოტის ზეთის ლამპები, მარმარილოს არქიტექტურული ელემენტები, მინის სამაჯურები, ტერაკოტის ფიგურების თავები, აღმოჩნდა დონუქთაშის რომაულ ტაძარში. სხვა ობიექტებია მარმარილოს კაპიტელები და ზეთის ლამპები, რომლებიც ნაპოვნია წმინდა პავლეს ეკლესიის ჭაში, ასევე აბრეშუმი, ცრემლის ფორმის ბოთლები, ჰიდრია და ახ.წ. საუკუნის არტეფაქტები, რომლებიც ამოთხარეს რომაული მავზოლეუმიდან.

ქრონოლოგიური არტეფაქტების განყოფილება
შეძენით მიღებული არტეფაქტები გამოფენილია ქრონოლოგიური მიმდევრობით. ეს არის ჭურჭელი, ცილინდრული ქვის ბეჭდები, ნაქსოვი ღუზების წონები და კონტეინერები, რომლებიც წარმოადგენენ ქალკოლითის, ბრინჯაოს ხანისა და რკინის ხანის ნიმუშებს ადანიდან და აღმოსავლეთ ანატოლიიდან.არის სხვადასხვა ფორმის კონტეინერები, ამფორები, ლეკითოსები და ზეთის ლამპები ელინისტური პერიოდიდან. სხვა ექსპონატებია ოქროს ფურცლები, დიადემები, ერატოს ფიგურიანი საყურე, ოქროს ბეჭდები და საყურეები, ბრინჯაოს სათმისები, მინის კანქსები, თეფშები, ცრემლის ფორმის ბოთლები, ტერაკოტის ფიგურები და ბრინჯაოს მინი ქანდაკებები, ბრინჯაოს ამფორები და სახელურები, სასწორები და ხანჯლები რომაული იმპერიიდან. ბიზანტიური ეპოქის არტეფაქტები ასრულებს განყოფილებას.

ქვის არტეფაქტები, როგორიცაა მარმარილოს ბიუსტები და ქანდაკებები, თარიღდება ძვ.წ. 330-დან ახ.წ. 396 წლამდე პერიოდით და ნაპოვნია თარსუსსა და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე. სტელები და ტერაკოტის საფლავები დოკუმენტირებს ძვ.წ. საუკუნიდან ახ.წ. საუკუნამდე პერიოდს ამ რეგიონში.

მონეტების განყოფილება
მონეტების მდიდარი კოლექცია შედგება აღმოჩენებისგან, რომლებიც იწყება ძვ.წ. საუკუნიდან სპარსეთის იმპერიით და მოიცავს მონეტებს კლასიკური ანტიკურობის, ელინისტური პერიოდის, რომაული იმპერიის, ბიზანტიური იმპერიისა და ისლამური ეპოქიდან.

წმინდა პავლეს მუზეუმი
მთავარი სტატია: წმინდა პავლეს ეკლესია, თარსუსი

მდებარეობა და წვდომა
მუზეუმი მდებარეობს მუაფაქ უიღურის ქუჩაზე, 75 წლისთავის თარსუსის კულტურულ ცენტრში. ის ღიაა ყოველდღე 8:30-დან 17:30-მდე ადგილობრივი დროით, ორშაბათის გარდა.