iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ტერევაკა

ტერევაკა — ჩამქრალი ფარისებრი ვულკანი აღდგომის კუნძულზე. სიმაღლე 507 მ. ქმნის კუნძულის ძირითად მთიან მასივს. უკანასკნელი ამოფრქვევა დაფიქსირდა პლეისტოცენში. ტერევაკა წარმოადგენს ყველაზე დიდ და ყველაზე ახალგაზრდა ვულკანს იმ სამ ჩამქრალ ვულკანს შორის, რომელიც აღდგომის კუნძულზეა წარმოდგენილი. ვულკანის მწვერვალი კუნძულის უმაღლესი წერტილია. ტერევაკას ყველაზე მაღალ კრატერს რანო-აროი ეწოდება. საკუთრივ რანო-აროი არის ტბის სახელწოდებაც, რომელიც ვულკანის ჩამქრალ კრატერს ავსებს. ტერევაკას გააჩნია ასევე რანო-რარაკუს კრატერიც, რომელიც წარმოადგენს ტბას, მტკნარი წყლის დიდი მარაგით. ვულკანი ძნელად მისადგომია, მასზე ასვლა შესაძლებელია მხოლოდ ფეხით ან ცხენით. უმაღლესი ნაწილები მეტად ქარიანია. ტერევაკა როგორც აღდგომის კუნძულის ერთ-ერთი ყველაზე ახალგაზრდა ვულკანი წარმოქმნილია პლიოცენსა და პლეისტოცენში.
ჩინური ენციკლოპედიები

ჩინური ენციკლოპედიები — ჩინურ ენაზე სხვადასხვა დროს შედგენილ ენციკლოპედიათა ერთობლიობა.
ისტორია
ჩინეთში ენციკლოპედიური სახის ლიტერატურას ორ ათასწლეულზე მეტი ხნის ისტორია აქვს. თუმცა ტრადიციული ჩინური ენციკლოპედიები ანბანურად დალაგებული ლიტერატურის ანთოლოგიები უფროა და ლექსიკონის სახეს ატარებს. არაერთი სწავლული მომდევნო საუკუნეებში მასალას აახლებდა და ამდიდრებდა, თუმცა ძირეულად არ ცვლიდა. დროთა განმავლობაში ჩინურმა ენციკლოპედიებმა შედარებით თანამედროვე სახე მიიღო. ენციკლოპედიების დანიშნულება იმხანად არა ფართო საზოგადოების, არამედ ვიწრო რანგობრივი ნომენკლატურის წევრთა დახმარება იყო.
უმთავრესი ჩინური ენციკლოპედიები
ტუნძიანი
ძიჩჟ-ტუნძიანი
ტუნჩჟი
ვენსიან-ტუნკაო
იუნჩჟენის ენციკლოპედია
იუნლეს ენციკლოპედია
ჩინური ვიკიპედია
ბაიდუპედია
იუნლეს ენციკლოპედია

იუნლეს ენციკლოპედია ანუ იუნლეს დევიზით გამოცემული ენციკლოპედია (ჩინ , იუნლე და დიანი) — ქაღალდისგან დამზადებული ყველაზე დიდი ენციკლოპედია კაცობრიობის ისტორიაში, რომელშიც, ჩინელი მმართველის, იუნლეს, აზრით, უნდა გაშუქებულიყო 1407 წლის მდგომარეობით ჩინელი სწავლულებისთვის ყველა ცნობილი თუ გაგონილი საკითხი.
ენციკლოპედიის შედგენაში ჰანლილის აკადემიის ათასობით მეცნიერი ჩაერთო. ენციკლოპედია 22 877 ხელნაწერ პერგამენტს მოიცავდა, რომლებიც, თავის მხრივ, 11 095 ტომად იყოფოდა. ამ ნაშრომში კონფუციანური ტექსტების ნაწილი და კლასიკოს ავტორთა ნაწარმოებების მთელი ტრაქტატებია შესული.

როგორც ჩანს, არსებობდა იუნლეს ენციკლოპედიის ერთადერთი სრული ეგზემპლარი. ჩვენს დრომდე მხოლოდ 400 ტომმა მოაღწია, რომელთა მეოთხედი ნაწილი ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში 1962 გამოსცეს.
სამეფო აზნაური

სამეფო აზნაური — მეფის უშუალო ვასალი ფეოდალი შუა საუკუნეების საქართველოში. ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში სამეფო აზნაურებში შედიოდნენ მთლიანად ფეოდალური კლასის წარმომადგენლები, საუკუნიდან — მისი დაბალი წოდების წარმომადგენლები. მეფე, გარდა თავისი უშუალო ყმა-ვასალებისა, სამეფო აზნაურისა, უმაღლესი სენიორი იყო ქვეყნის ყველა ფეოდალის (როგორც სასულიერო, ისე საერო). ის თავის ვასალებად თვლიდა აგრეთვე სათავადო და საეკლესიო აზნაურებს (მეფის ვასალის ვასალი მისი ვასალიც იყო). სამეფო აზნაურები რაოდენობრივად აღემატებოდნენ საეკლესიო და სათავადო აზნეურებს (განსაკუთრებით ეს ითქმის კახეთზე).

სამეფო აზნაურების სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა, აღზევება-დამცროება, სამეფო ხელისუფლების სიძლიერეზე და მთლიანად ქვეყნის მდგომარეობაზე იყო დამოკიდებული. მეფის გაძლიერებასა და ქვეყნის აღორძინებასთან ერთად ძლიერდებოდნენ და წინაურდებოდნენ სამეფო აზნაურებიც ( საუკუნე, საუკუნის ნახევარი — საუკუნის მეოთხედი; საუკუნის ნახევარი); სამეფო ხელისუფლებისა და ქვეყნის დაცემა-დაკნინების ხანაში სამეფო აზნაურებიც სუსტდებოდნენ და ეძებდნენ მფარველობას დიდ ფეოდალებთან ( — საუკუნეები; საუკუნის მეოთხედი).

სამეფო აზნაურის დაწინაურების უფრო მეტი შესაძლებლობა ჰქონდა (დიდი სამოხელეო პატივისა და ყმა-მამულის მიღების გზით), ვიდრე სათავადო და საეკლესიო აზნაურს. ამის გამო ზოგი სამეფო აზნაური — საუკუნეებში თავისი სიძლიერით თავადს არ ჩამოუვარდებოდა (სააკაძე, შანშიაშვილი, გაბაშვილი, თურქისტანიშვილი, ყორღანაშვილი და სხვები). სამეფო აზნაურთა რიგების შევსება ხდებოდა მეფის მიერ სათავადო და საეკლესიო აზნაურების გადმობირებით, სხვა სამეფო-სამთავროებიდან მოსულ აზნაურთა შეფარებით და გლეხების გააზნაურებით. განსაკუთრებით ფართო ღონისძიებები ჩაატარა სამეფო აზნაურთა რაოდენობის გასაზრდელად ერეკლე -მ. 1783 ტრაქტატზე დართული სიის მიხედვით, იმდროინდელ ქართლში ყოფილა 82 სამეფო აზნაურის სახლი, ხოლო კახეთში — 36 აზნაური. რუსეთთან შეერთების შემდეგ საქართველოს სამეფო აზნაურები ჩაირიცხნენ სახაზინო უწყებაში და თავადებთან ერთად რუსეთის „დვორიანსტვოს“ გაუთანასწორდნენ.
წყარო
ქართული სამართლის ძეგლები, ი. დოლიძის გამოც., ტ. 2—3, თბ., 1965—70
Heathen (ალბომი)

— ინგლისელი მუსიკოს დეივიდ ბოუის 22-ე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 2002 წელს. იგი აშშ-ში წარმატებული აღმოჩნდა, რითაც აღინიშნა ბოუის დაბრუნება ამ ქვეყნის მუსიკალურ ჩარტებში. დისკი 2 მილიონი ასლის ოდენობით გაიყიდა და ბრიტანულ ჩარტშიც ოთხი თვის განმავლობაში იმყოფებოდა. მასში შეტანილი სიმღერების ტექსტებზე გავლენა იქონიეს 11 სექტემბრის ტერაქტის მოვლენებმა.

სიმღერების სია
ჩარტები და სერტიფიცირებები
ყოველკვირეული ჩარტები
წლის საბოლოო ჩარტები
სერტიფიცირებები
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2011 ჯგუფი A

ჯგუფში მატჩები გაიმართა 2011 წლის 9 სექტემბრიდან - 2 ოქტომბრის ჩათვლით. ამ ჯგუფში ასპარეზობდა ხუთი ეროვნული ნაკრები, ესენია:ახალი ზელანდია, საფრანგეთი, კანადა, იაპონია და ტონგა.

ყველა დრო მითითებულია თბილისის დროით.

ახალი ზელანდია - ტონგა
საფრანგეთი - იაპონია
ტონგა - კანადა
ახალი ზელანდია - იაპონია
საფრანგეთი - კანადა
ტონგა - იაპონია
ახალი ზელანდია - საფრანგეთი
კანადა - იაპონია
საფრანგეთი - ტონგა
ახალი ზელანდია - კანადა
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2011 ჯგუფი B

ჯგუფში მატჩები გაიმართა 2011 წლის 10 სექტემბრიდან - 2 ოქტომბრის ჩათვლით. ამ ჯგუფში ასპარეზობდა ხუთი ეროვნული ნაკრები, ესენია: ინგლისი, არგენტინა, საქართველო, რუმინეთი და შოტლანდია.

ყველა დრო მითითებულია თბილისის დროით.

შოტლანდია - რუმინეთი
არგენტინა - ინგლისი
შოტლანდია - საქართველო
არგენტინა - რუმინეთი
ინგლისი - საქართველო
ინგლისი - რუმინეთი
არგენტინა - შოტლანდია
საქართველო - რუმინეთი
ინგლისი - შოტლანდია
არგენტინა - საქართველო
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2011 ჯგუფი C

ჯგუფში მატჩები გაიმართა 2011 წლის 11 სექტემბრიდან - 2 ოქტომბრის ჩათვლით. ამ ჯგუფში ასპარეზობდა ხუთი ეროვნული ნაკრები, ესენია:ავსტრალია, ირლანდია, იტალია, რუსეთი და აშშ.

ყველა დრო მითითებულია თბილისის დროით.

ავსტრალია - იტალია
ირლანდია - აშშ
რუსეთი - აშშ
ავსტრალია - ირლანდია
იტალია - რუსეთი
ავსტრალია - აშშ
ირლანდია - რუსეთი
იტალია - აშშ
ავსტრალია - რუსეთი
ირლანდია - იტალია
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2011 ჯგუფი D

ჯგუფში მატჩები გაიმართა 2011 წლის 10 სექტემბრიდან - 2 ოქტომბრის ჩათვლით. ამ ჯგუფში ასპარეზობდა ხუთი ეროვნული ნაკრები, ესენია: სამხრეთი აფრიკა, უელსი, სამოა, ფიჯი და ნამიბია.

ფიჯი - ნამიბია
სამხრეთ აფრიკა - უელსი
სამოა - ნამიბია
სამხრეთ აფრიკა - ფიჯი
უელსი - სამოა
სამხრეთ აფრიკა - ნამიბია
ფიჯი - სამოა
უელსი - ნამიბია
სამხრეთ აფრიკა - სამოა
უელსი - ფიჯი
თამარ ყუფუნია

თამარ ყუფუნია (დ. 21 სექტემბერი [ძვ. სტ. 8 სექტემბერი], 1901, სოფ. ზუბი, ახლანდელი ხობის მუნიციპალიტეტი — გ. 26 ნოემბერი, 1985, ზუგდიდი) — საკოლმეურნეო წარმოების ნოვატორი, ორგზის სოციალისტური შრომის გმირი (1948, 1951). ზუგდიდის რაიონის სოფელ ახალსოფლის ვ. ი. ლენინის სახელობის კოლმეურნეობის № 1 საწარმოო ბრიგადის ბრიგადირი. საქართველოს სსრ სოფლის მეურნეობის დამსახურებული მუშაკი. სკკპ წევრი 1943 წლიდან. კოლმეურნეობაში შევიდა 1930 წელს. გმირობა პირველად სიმინდის, ხოლო მეორედ ჩაის ფოთლის უხვი მოსავლის მიღებისას მიენიჭა. საქართველოს სსრ — მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია 4 ლენინის ორდენით, ოქტომბრის რევოლუციის, შრომის წითელი დროშის ორდენებითა და მრავალი მედლებით (მათ შორის საკავშირო სასოფლო-სამეურნეო გამოფენის 1 დიდი ოქროს, 5 მცირე ოქროს და ვერცხლის მედლებით).
პიკარესკული რომანი

პიკარესკული რომანი (ესპ. , სიტყვიდან , რაც ქართულად ნიშნავს ცრუპენტელას, თაღლითს, ავანტიურისტს), რომანის ჟანრის ნაირსახეობა. ასეთი ჟანრის ნაწარმოებში სპეციფიკური ხერხებით მოთხრობილია გაიძვერა გმირის ან პერსონაჟების თავგადასავალი.

წარმომავლობა
პიკარი ესპანური სიტყვაა და თაღლითს, გაიძვერას, გაქნილს, ცუღლუტს ნიშნავს. პაკარესკული რომანი, ანუ რომანი, რომლის მთავარი გმირი პიკაროა, ლიტერატურული ჟანრია, რომელიც მე-16 საუკუნის "ოქროს ხანის" ესპანეთში შეიქმნა (თუმცა მისი ნიშნები ანტიკური ხანის თხზულებებშიც მოიპოვება, მაგალითად, პეტრონიუსის „სატირიკონში“, აპულეუსის „ოქროს ვირში“, აგრეთვე მე-16 საუკუნის დამდეგს გამოცემულ უცნობი გერმანელი ავტორის „ოილენშპიგელის თავგადასავალში“ და სხვ.). ნამდვილი პიკარესკული რომანის პირველ ნიმუშად ანონიმი ავტორის თხზულება „ლასარილიო ტორმესელის ცხოვრება“ ითვლება.

`ლასარილიო ტორმესელის ცხოვრების“ მთარგმნელის, პეტრე უმიკაშვილის წინასიტყვაობიდან თაღლითური რომანების წარმოშობის შესახებ წიგნში დიეგო
ხურტრადო მენდოზას „ლაზარილიო ტორმესელი“, ტფილისი, 1899, გვ. 4-5:

პიკარესკული ჟანრის სათავეები
პირველი პიკარესკული (თაღლითური) ქართული რომანი მეოცე საუკუნეში დაიწერა – მიხეილ ჯავახიშვილის „კვაჭი კვაჭანტირაძე“ (1925 წ.).

მანამდე მკვლევარებს პიკარესკული რომანის ელემენტები შენიშნული აქვთ როგორც იოანე ბატონიშვილის „კალმასობაში“, ასევე სულხან-საბა ორბელიანის „სიბრძნე სიცრუისაში“.

გიორგი გაჩეჩილაძე წერს:

აკაკი გაწერელია მიანიშნებს პიკარესკული ნოველის კომპოზიციურ ნათესაობაზე „ქილილა და დამანას“, „თიმსარიანსა“ და სულხან-საბა ორბელიანის „სიბრძნე სიცრუისასთან“ .

პირველი ქართული პიკარესკული ნოველა
ნამდვილი პიკარო ქართულ ლიტერატურაში პირველად ბარბარე ჯორჯაძემ დახატა ნოველაში „ტიტია და ივანე“. თუმცა ნოველის მთავარი პერსონაჟები დროის გასატარებლად სოფლიდან ქალაქში პირველად ჩამოსული ახალგაზრდა აზნაურები არიან, რასაც მათი სახელების სათაურად გატანაც მოწმობს, მაგრამ მათი „მასპინძელი“ ქალაქელი თაღლითი, ისაკა ქლესოვი იმდენად კოლორიტული სახეა, რომ „ტიტია და ივანე“ შეიძლება პირველ ქართულ პიკარესკულ ნოველად ჩაითვალოს.

თანამედროვე პიკარო
ქართული პიკარესკული ლიტერატურაა: მიხო მოსულიშვილის თაღლითური რომანი „ფრენა უკასროდ“, ელგუჯა თავბერიძის დოკუმენტური რომანი „აირევი ივერია ანუ ჯენტლმენ სოლომონ აშორდიას ცხოვრება და შეხედულებანი“. გამოქვეყნდა საყურადღებო წერილები: ამირან გომართელის „კვაჭი კვაჭანტირაძე“ – თაღლითური რომანის ქართული ნიმუში“, როსტომ ჩხეიძის „თაღლითის პატიოსნება“; მანანა კვაჭანტირაძის „ტრიქსტერი როგორც ანტიგმირი“; ეკატერინე ნიკოლაიშვილმა დაიცვა სადოქტორი დისერტაცია „ესპანური პიკარესკული რომანის ტენდენციები საუკუნის ინგლისურ ლიტერატურაში“.
სამეცნიერო-პოპულარული კინო

სამეცნიერო-პოპულარული კინო, სამეცნიერო კინოს ერთ-ერთი სახეობა. მოიცავს სხვადასხვა ტიპისა და ჟანრის ფილმებს, გამიზნულია მაყურებელთა ფართო წრეებისათვის. მოიცავს სხვადასხვა ტიპისა და ჟანრის ფილმებს, გამიზნულია მაყურებელთა ფართო წრეებისათვის. სამეცნიერო-პოპულარული კინო საყოველთაო მისაწვდომი ფორმით გადმოსცემს საბუნებისმეტყველო და ჰუმანიტარულ მეცნიერების საფუძვლებს, გვაცნობს მათ ისტორიას, პროპაგანდას უწევს მეცნიერებისა და ტექნიკის მიღწევეს.

საქართველო
საქართველოში სამეცნიერო-პოპულარული კინოს ფუძემდებელია ცნობილი საზოგადო მოღვაწე პ. თუმანიშვილი, რომელმაც 1918 წელს თავის „კინოპროგრამაში“ ჩამოაყალიბა კინოს ამ სახის არსი და დასახა მისი განვითარების გზები. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ახალჩამოყალიბებული „სახკინმრეწვის“ თაოსნობით შეიქმნა სამეცნიერო-პოპულარული ე. წ. კულტურფილმები. მათი თემატიკა შეეხებოდა სოფლის მეურნეობას, მედიცინასა და გეოგრაფიას:„სვანეთი“ (რეჟისორი ვ. კერესელიძე, 1926), „მეაბრეშუმეობა“ (1929), „მეცხოველეობა“ (ორივეს რეჟისორი გ. გომართელი, 1929), „ზოომინიმუმი“ (რეჟისორი ვ. შველიძე, 1931), „საქართველოს ფლორა“ (რეჟისორი შ. ხუსკივაძე, 1932), „მალარია“ (რეჟისორი ლ. პუში, 1932).

საქართველოში ინტენსიური მუშაობა გაიშალა სამეცნიერო-პოპულარული და დოკუმენტური ფილმების სტუდიის ჩამოყალიბების შემდეგ. შეიქმნა ფილმები „ერთი ცდის ისტორია“ (1959, რეჟისორები დიმიტრი აბაშიძე, ნ. ჟუჟუნაძე), „დარტყმა ღრუბლებზე“ (1962, რეჟისორი დიმიტრი აბაშიძე), „უხილავ სხივთა დამჭერნი“ (1969, რჟისორი გ. ჟვანია) და სხვა მრავალი ფილმი მიეძღვნა კულტურის ძეგლებს („სვეტიცხოველი“, 1960, „საქართველოს ჭედური ხელოვნება“, 1960, ორივეს რეჟისორი ო. ჭიაურელი; „ქართული ტიხრული მინანქარი“, 1964, რეჟისორი თ. ნოზაძე და სხვა). შეიქმნა ფილმპორტრეტები („აკადემიკოსი მუსხელიშვილი“, 1968, რეჟისორი შ. შონია; „უჩა ჯაფარიძე“, 1969, რეჟისორი რ. ჭიაურელი). წარმატება მოიპოვეს ფილმებმა: „საპოვნელა“ (1959, რეჟისორი ო. იოსელიანი), „აბრეშუმი“ (1973, რეჟისორი გ. ჟვანია) და სხვა.

საქართველოს სამეცნიერო-პოპულარული და დოკუმენტური ფილმების სტუდიის მიერ გამოშვებული მრავალი ფილმი დაჯილდოებულია საკავშირო და საერთაშორისო ფესტივალების ჯილდოებით.
სამეცნიერო-ტექნიკური ბიბლიოთეკა

რესპუბლიკური გ. მიქელაძის სახელობის სამეცნიერო-ტექნიკური ბიბლიოთეკა შეიქმნა 1965 წელს საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს მეცნიერრებისა და ტექნიკის კომიტეტთან არსებული სამეცნიერო-ტექნიკური ბიბლიოთეკის (დაარსდა 1957) ბაზაზე. 1972 წელს მიენიჭა გივი მიქელაძის სახელი. ბიბლიოთეკის ფონდში იყო 15 მლნ-მდე დაცვითი ერთეული (1985), ყოველწლიურად ბიბლიოთეკა ემსახურებოდა 20 ათასამდე მკითხველს; ბიბლიოთეკა რესპუბლიკური სამეცნიერო-ტექნიკური ბიბლიოთეკების მეთოდური ცენტრი იყო. 2006 წელს გ. მიქელაძის სახელობის სამეცნიერო-ტექნიკური ბიბლიოთეკა (კოსტავას ქ. 47) და მეცნიერებათა აკადემიის სამეცნიერო ბიბლიოთეა გაერთიანდა.
პოიკე

პოიკე — ჩამქრალი ვულკანი აღდგომის კუნძულზე. წარმოადგენს იმ სამი (ტერევაკა, რანო-კაუ) ვულკანიდან ერთ-ერთს, რომელიც აყალიბებს კუნძულ რაპანუის. ეკუთვნის ჩილეს. სიმაღლე 370 მ. პოიკე აღდგომის კუნძულის მწვერვალებს შორის სიმაღლით მხოლოდ ტერევაკას ჩამორჩება. პოიკე აღდგომის კუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში ქმნის ფლატეებიან კლიფს, — „პოიკეს გრაბენს“, რომელიც აღნიშნავს ნაკადებს შორის საზღვარს ტერევაკიდან პოიკემდე.

უკანასკნელი ამოფრქვევა დაფიქსირდა პლეისტოცენში 230 000-705 000 წლის წინ. განსხვავებით დანარჩენი ორი ვულკანისაგან, პოიკეს კრატერი მშრალია. ვულკანის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს როგევენის კონცხი, რომელსაც სახელი ეწოდა ნიდერლანდელი მოგზაურის იაკობ როგევენის პატივსაცემად, რომელმაც 1722 წელს ევროპელთაგან პირველმა მოინახულა აღდგომის კუნძული.
ეთნონიმიკა

ეთნონიმიკა , ლექსიკოლოგიის, კერძოდ, ონომასტიკის დარგი, რომელიც შეისწავლის ეთნონიმებს ანუ ხალხების, ტომების საკუთარ სახელებს. ეთნონიმიკა განარჩევს სახელებს, რომელსაც ირქმევენ ხალხები და იმ სახელებს, რომელსაც არქმევენ მათ სხვა ხალხები თუ ტომები; მაგ., ეთნონიმი „ქართველი“ თვითწოდებაა, ამავე ხალხის გარეწოდებებია „გეორგიერ“ (გერმანული ენა|გერმ.), „ვრაც“ (სომხური ენა|სომხ.) და სხვ. ნიშანდობლივია, რომ ხშირად თვითწოდებათა ამოსავალი მნიშვნელობაა „ხალხი“, „ადამიანი“, „კაცი“; მაგ., (< - „ადამიანი“ - ლეკი), (ძვ. გერმ. „ხალხი“ - გერმანელი) და ა.შ.

ეთნონიმიკა არკვევს ეთნონიმის მიმართებას ტოპონიმებთან: 1. ეთნონიმისაგანაა მიღებული ქვეყნის, მხარის სახელი (ოს-ი - ოს-ეთ-ი), 2 ქვეყნის, მხარის სახელისაგან - ეთნონიმი (აჭარა - აჭარ-ელ-ი), 3. ორივე მიღებულია ერთი ძირისაგან სხვადასხვა მაწარმოებლით (იმერ-ეთ-ი - იმერ-ელ-ი). ეთნონიმიკა არკვევს, თუ რომელი ხალხი ცხოვრობდა ამა თუ იმ ტერიტორიაზე, ვის აღნიშნავდა ესა თუ ის ეთნონიმი სხვადასხვა პერიოდში (მაგ., - ბულგარელები: ადრე - თურქული მოდგმის ხალხი, ახლა - სლავური მოდგმის ხალხი), რა სახელები ერქვა სხვადასხვა დროს ერთსა და იმავე ხალხს (მაგ., ძვ. სახელი - იურაკები, ახლა - ნენები).
ვრედეფორტი

ვრედეფორტი — სამხრეთ აფრიკის პროვინცია ფრი-სტეიტში მდებარე პატარა ფერმერული ქალაქი. მისდევენ მსხვილფეხა პირუტყვის, მიწის თხილის, სორგოს, მზესუმზირას და სიმინდის მოშენებას.

1876 წელს ქალაქი ფერმა ვისგატისთან დაარსდა, რომელიც ვრედეფორტის კრატერთან (დაჯახების შედეგად წარმოქმნილი უდიდესი კრატერი დედამიწაზე, დაახლოებით 300 კმ. დიამეტრით) ახლოს მდებარეობს. ქალაქმა სახელი მიიღო ტრანსვაალის რესპუბლიკასა და ორანჟის თავისუფალ სახელმწიფოსთან სამშვიდობო ხელშეკრულების დადების შემდეგ. ბურების მეორე ომის დროს ინგლისელებს აქ ჰქონდათ საკონცენტრაციო ბანაკი.
ოფრეთი

ოფრეთი — სოფელი საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე შულავრის (ხრამის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1070 მეტრზე, საქართველო-სომხეთის საზღვართან ახლოს, მარნეულიდან დაშორებულია 50 კილომეტრით.

სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სომხეთის ტერიტორიაზე დგას ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი – ადრინდელი ფეოდალური ხანის ციხე. ნაგებია საშუალო ზომის კვადრების სწორი რიგებით. შემოზღუდულია მრგვალკოშკებიანი გალავნით. ციხის ტერიტორიაზე განლაგებულია ნაგებობათა კომპლექსი, რომელსაც დაჰყურებს ციტადელი — ფეოდალური რეზიდენცია. ოფრეთის მიდამოებშია ადრინდელი ფეოდალური ხანის ნალისებრაფსიდიანი მცირე ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 80 ადამიანი.
ხოხმელი

ხოხმელი — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ოფრეთის თემში. მდებარეობს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე შულავრის (ხრამის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1020 მეტრზე, მარნეულიდან დაშორებულია 50 კილომეტრით, სადახლოდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 18 კმ-ით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 59 ადამიანი.
შულავერი (მარნეულის მუნიციპალიტეტი)

შულავერი — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, შულავერის თემის ცენტრი. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარეების ხრამისა და დებედის შუამდინარეთში. რკინიგზის სადგური. ზღვის დონიდან 370 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1551 ადამიანი.
აუგრაბისი

აუგრაბისი — წყალვარდნილი მდინარე ორანჟზე, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ჩრდილოეთი კაპლანდის პროვინციაში. სიმაღლე — 146 მეტრი. ფართობი — 820 კმ². წარმოადგენს მსოფლიოს ერთ-ერთ უდიდეს წყალვარდნილს. მდინარის შესართავიდან მდებარეობს დაახლოებით 500 კმ-ში. წყლის ნაკადი გაედინება კლდოვან ხეობაში, რომლის სიღრმე 240 მეტრია, ხოლო სიგრძე 18 კმ. ხეობა არის გრანიტული ეროზიის ტიპური მაგალითი. აუგრაბისის წყლის ხარჯი შეადგენს 7,800 მ³/წმ-ს.

„აუგრაბისი“ უწოდა ფინელმა ჰენდრიკ იაკობ ვიკარმა, რომელმაც მდინარეზე 1778 წელს იმოგზაურა. კოისანის ენებიდან აუგრაბისი ითარგმნება როგორც „ძლიერი ხმაურის ადგილი“. 1954 წელს ქალაქი აპინგტონი გამოვიდა ინიციატივით ჩანჩქერის ადგილას ეროვნული პარკის შექმნასთან დაკავშირებით. 1966 წლის 5 აგვისტოს შეიქმნა აუგრაბისის ეროვნული პარკი, რომლის ტერიტორიაზე გვხვდება შავი მარტორქა, კანა, ანტილოპა და სხვა.
ლიმპოპო (პროვინცია)

ლიმპოპო — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის 9 პროვინციიდან ერთ-ერთი. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით ლიმპოპოს პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 5 404 868 ადამიანს, რითაც იგი მეხუთეა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პროვინციებში, ხოლო მისი ფართობია – 125 754 კმ². პროვინციას ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება ბოტსვანა, ხოლო ჩრდილო-დასავლეთით ზიმბაბვე.

არსებობს 1994 წლიდან, როდესაც გამოყვეს ტრანსვაალიდან და დაარქვეს ჩრდილოეთ ტრანსვაალი. 1995 წლიდან 2003 წლამდე ერქვა ჩრდილოეთი პროვინცია, შემდგომში მიიღო დღევანდელი დასახელება.

პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი პოლოკვანე (ადრე ერქვა პიტერსბურგი).

გეოგრაფია
პროვინცია მდებარეობს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ჩრდილოეთით, ესაზღვრება ჩრდილო-დასავლეთის, გაუტენგის და მპუმალანგას პროვინციებს, ასევე ბოტსვანას, ზიმბაბვეს და მოზამბიკს.

მოსახლეობა
2011 წლის აღწერის მონაცემებით ლიმპოპოს პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 5 404 868 ადამიანს. პროვინციის მოსახლეობის ეთნიკური შემადგენლობა შემდეგნაირია: შავკანიანები – 96,7 %; თეთრკანიანები – 2,6 %; ფერადკანიანები – 0,3 %; აზიელები – 0,3 %. აფრიკაანსის ენაზე მოლაპარაკენი შეადგენენ 2,6 %-ს, ხოლო ინგლისურად მოლაპარაკენი – 0,5 %-ზე ნაკლებს. ამასთან ჩრდილოეთ სესოთო დომინირებს პროვინციის 5 ოლქიდან 3 ოლქში (, და ), ხოლო კიდევ ერთში ორი ძირითადი ენიდან ერთ-ერთი ძირითადი ენაა (ტსონგას ენასთან ერთად). მეხუთე ოლქში მოსახლეობის უმრავლესობა ლაპარაკობს ვენდას ენაზე. პროვინციას აქვს აიდ-ინფიცირებულების შედარებით დაბალი წილი (დაახლოებით 18,5 %) ქვეყნის სხვა რეგიონებთან შედარებით.

მუნიციპალიტეტები
ლიმპოპოს პროვინცია იყოფა 5 ოლქად, რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან 24 ადგილობრივ მუნიციპალიტეტებად.

ეკონომიკა
ლიმპოპოს პროვინცია – ქვეყნის ერთ-ერთი უღარიბესი და ნაკლებად განვითარებული რეგიონია. განსაკუთრებით კარგად ეს სჩანს სოფლის რაიონებში. მიუხედავად ამისა, უკანასკნელ წლებში სჩანს ეკონომიკის და ცხოვრების დონის სერიოზული დადებითი ძვრები. სოფლის მეურნეობის საფუძველს შეადგენს მსხვილი რქოსანი საქონელის მომრავლება. მოჰყავთ მზესუმზირა, ბამბა, სიმინდი, არაქისი, ბანანი, ანანასი, მანგო. არსებობს ჩაის და ყავის პლანტაციები.

არსებობს სასარგებლო წიაღისეულის შემდეგი საბადოები: რკინის მადანი, სტიბიუმი, ფოსფატები, ნახშირი, ქრომიტები, ალმასი, ოქრო, სილიციუმი და სხვა. მომპოვებელი მრეწველობა შეადგენს ლიმპოპოს პროვინციის ეკონომიკის დაახლოებით ერთ მეხუთედს. მთავარი მნიშვნელობა აქვს ტურიზმს, რომლის განვითარებასაც ხელს უწყობს რეგიონის მდიდარი ფლორა და ფაუნა და დაცული ტერიტორიების სიმრავლე.

ლიმპოპოს პროვინციის ტერიტორიაზე გადის საავტომობილო ტრასა 1, ერთ-ერთი ყველაზე უფრო დატვირთული აფრიკაში, მასზე ასევე გადის ავტოგზები კონტინენტის სიღრმიდან დურბანის, რიჩარდს-ბეის, მაპუტუს მთავარ პორტებამდე.
რევმატიზმი

რევმატიზმი ( – გამოდენა, ლორწო, რევმატული ტანჯვა) — ინფექციურ-ალერგიული დაავადება, რომელსაც ახასიათებს შემაერთებელი ქსოვილის სისტემური ანთებითი დაზიანება, უპირატესად გულ-სისხლძარღვთა სისტემაში. რევმატიზმით უმეტესად ავადდებიან ახალგაზრდები, ამასთან, ქალები 3-ჯერ უფრო ხშირად, ვიდრე ვაჟები. ძირითადად ვითარდება 7-დან 15 წლამდე პერიოდში.

სხვა ქვეყნებში ტერმინი „რევმატიზმი“ – გამოხატავს ცალკეული რბილი ქსოვილების დაზიანებას, ინფექციას. ვიწრო გაგებით ეს ტერმინი გულისხმობს ძვალკუნთოვანი სისტემის დაავადებას, რომელიც ასაკთან ერთად ვითარდება, რაც არც ისე სწორია.

ეტიოლოგია
ინფიცირება და -ჰემოლიზურ–სტრეპთოკოკურ ჯგუფში .
ინფექციური ანთებითი პროცესები ცხვირ–ხახის არეში (ტონზილიტი, ქრონიკული ფარინგიტი, ქრონიკული ტონზილიტი).
ციებ-ცხელება გენეტიკური მიდრეკილების განმსაზღვრელი

პათოგენეზი
პათოგენეზს უკავშირდება ორი ფაქტორი:
ტოქსიკური ეფექტი, ზოგიერთი ფერმენტებისა და სტრეპტოკოკების. რაც მოიცავს კარდიოტოქსიკური ეფექტი.
ის წარმოადგენს, გულის ქსოვილში ზოგიერთ სტრეპტოკოკულ–ანტიგენური გავრცელებულ შემადგენლობას.

კლინიკა
სიმპტომები ჩნდება მწვავე სტრეპტოკოკული ინფექციის გადატანიდან 1-2 კვირის შემდეგ.
რევმატიზმი გამოიხატება 5 სინდრომად:
რევმოკარდიტი (კარდიალური ფორმა) - გულის დაზიანება ანთებითი პროცესებისგან რომელშიც ჩართულია მთელი გარსი, მაგრამ უპირველეს ყოვლისა მიოკარდი.

ინტოქსიკაციის სიმპტომები (სისუსტე, დაღლილობა, ოფლიანობა, მადის დაკარგვა);
გულის (მქაჩავი) ტკივილი, მჩხვლეტავი ხასიათის;
სხეულის გაზრდილი ტემპერატურა (სიცხე), ფებრილური ნომრები (> 38);
ზომიერი ჰიპოტენზია;
ტაქიკარდია;
გულის ამოვარდნები;
გულის საზღვრების შეცვლა;
დამატებითი სიმპტომები, მარცხენა პარკუჭის და მარჯვენა პარკუჭის გულის უკმარისობა.
ჯანხოში

ჯანხოში — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, წერაქვის თემში. მდებარეობს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე შულავრის (ხრამის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 800 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 40 კილომეტრით, სადახლოდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 19 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.

2002 წლის აღწერის მონაცემების მიხედვით მოსახლეობის 50 %-ს წარმოადგენდნენ ქართველები, ხოლო 45 %-ს აზერბაიჯანელები.
ხანჯიგაზლო

ხანჯიგაზლო — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ყაჩაღანის თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ხრამის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 290 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 35 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 380 ადამიანი.
ხუტორ-ლეჟბადინი

ხუტორ-ლეჟბადინი — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ქურთლარის თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ხრამის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 300 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 24 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 273 ადამიანი.
ხოჯორნი

ხოჯორნი — სოფელი საქართველოში მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ხოჯორნის თემის ცენტრი (სოფლები: ხოჯორნი, წოფი, გულბაღი, ბურდაძორი). მდებარეობს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ბანოშისწყლის (დებედის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 820 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 42 კილომეტრით, სადახლოდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 11 კილომეტრით. სოფელში არის შუა საუკუნეების ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 635 ადამიანი.
ჩანახჩი

ჩანახჩი — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ახკერპის თემში. მდებარეობს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე შულავრის (ხრამის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1070 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 60 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 248 ადამიანი.
უთავო მხედარი

უთავო მხედარი — ირლანდიელ-ამერიკელი მწერლის ტომას მაინ რიდის სათავგადასავლო რომანი, რომელიც დაიწერა 1865-1866 წლებში.

სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება საუკუნის 50-იან წლებში ტეხასის შტატში. მდიდარი პლანტატორი ვუდლი პოინდექსტერი ოჯახთან (შვილები ჰენრი და ლუიზა პოინდექსტერები და დისშვილი კასიუს კოლჰაუნი) ერთად ლუიზიანას შტატიდან გადმოდის თავის ახალ საცხოვრებელ სახლში კასა-დელ-კორვოში.