iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მოლაოღლი

მოლაოღლი — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, სადახლოს თემში. მდებარეობს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 560 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით, სადახლოდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 5 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1091 ადამიანი.
პატარა ბეგლიარი

პატარა ბეგლიარი (ყოფ. პატარა ბეგლარი) — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული წერეთელი).

მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ხრამის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 360 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 9 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 320 ადამიანი.
ნორგიული

ნორგიული ნორგიუღი (ყოფილი მირზოევკა) — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, წერეთლის თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 370 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 436 ადამიანი.
ლაბირინთის ობობა

ლაბირინთის ობობა — ფეხსახსრიან ცხოველთა სახეობა ძაბრიანი ობობების ოჯახიდან. პატარა ზომისაა, სხეულის სიგრძეა 18 მმ. ლაბირინთის ობობა ფართოდ არის გავრცელებული ევროპაში. მუცელი მოშავო აქვთ, თეთრ ნიშნებს შორის ცენტრში გასდევს მკრთალი ხაზი. ლაბირინთის ობობა აბლაბუდას გამოიმუშავებს ფოთლებსა და ბოძებს შორის ზურგიდან უკან დახევით. ამას მოჰყვება გვირაბების ლაბირინთი (აქედან წარმოსდგება სახელწოდებაც). ლაბირინთის ობობა რეგისტრირებულია საქართველოშიც, კერძოდ, კი მანგლისში, სადაც იგი იპოვა ქართველმა არაქნოლოგმა თამარ მხეიძემ 1961 წელს.

გალერეა
სალა-ი-გომესი

სალა-ი-გომესი — ჩილეს კუთვნილი პატარა, დაუსახლებელი კუნძული წყნარ ოკეანეში. წარმოადგენს პოლინეზიური სამკუთხედის ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე წერტილს. ადმინისტრაციულად, ის აღდგომის კუნძულის პროვინციის შემადგენლობაში შედის, რომელიც თავის მხრივ ვალპარაისოს რეგიონს მიეკუთვნება.

კუნძულის შემომსაზღვრელი წყლები წარმოადგენს საზღვაო დაცულ ტერიტორიას, რომელსაც სალა-ი-გომესის წყლის პარკს უწოდებენ . პარკის ფართობი 150 000 კმ²-ია.

სალა-ი-გომესი კონტინენტური ჩილედან 3 210 კმ-ით დასავლეთით მდებარეობს, ჩილეს დესვენტურადასის კუნძულებიდან 2 490 კმ-ით დასავლეთით, აღდგომის კუნძულიდან კი 390 კმ-ით ჩრდილო აღმოსავლეთით. შედგება ორი კლდისგან, რომელთაგან უფრო პატარის ფართობი მხოლოდ 4 ჰა-ია, დიდის კი 11 ჰა. ისინი ერთმანეთთან შეერთებულია ვიწრო ყელით, რომლის სიგანეც საშულალოდ 30 მეტრია. კუნძულის საერთო ფართობი 15 ჰა-ია (0.15 კმ²), სიგრძე კი ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით 770 კმ. უმაღლესი წერტილის სიმაღლე ზღვის დონიდან 30 მეტრია, რომელიც ზღვის სანაპიროდან 30 მეტრის დაშორებით 10 მ სიმაღლის კლიფზე მდებარეობს.

კუნძული გადარეცხილია მარილიანი წყლით, სანაპირო ხაზი კი გამოირჩევა მიქცევა-მოქცევის შედეგად დარჩემილი აურაცხელი ტბორით. სანაპირო ხაზი ძირითადად კლიფებისგან შედგება, რის გამოც კუნძულზე გადასვლა ყველაზე მშვიდ ამინდშიც კი საკმაოდ რთულია.

კუნძულზე არაა მტკნარი წყლის მუდმივი წყარო, მაგრამ არსებობს აღმოსავლეთ კლდის დეპრესიაში ჩამდგარი არამუდმივი წვიმის წყლის ტბორი, რომელიც ხშირად 75 მ დიამეტრისაა. ეს ფაქტორი უმნიშვნელოვანეს როლს თამაშობს ზღვის ფრინველთა ფართო პოპულაციების არსებობაში.

1994 წელს, ჩილეს საზღვაო ფლოტმა კუნძულზე დაამონტაჟა ავტომატური სასიგნალო შუქურა და ცუნამის განგაშის სისტემა. ამავე წელს კუნძული ბუნების ნაკრძალად გამოცხადდა.
რანო-რარაკუ

რანო-რარაკუ — ვულკანური კრატერი აღდგომის კუნძულზე, ჩამქრალ ვულკან ტერევაკას დაბლობ მთისწინეთში. ჩამოყალიბებულია ვულკანური ფერფლისა და ტუფის შერწყმით. 500 წლის მანძილზე, საუკუნის ადრეულ წლებამდე, წარმოადგენდა სამტეხლოს, რომლის ქვებისგანაცაა გამოკვეთილი კუნძულის მთავარი ღირსშესანიშნაობა, მონოლითური ქანდაკებები (მოაი). კრატერის მიდამოებში დარჩენილია 397 ქანდაკება. რანო-რარაკუ რაპა-ნუის ეროვნული პარკის მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია. მისი სახელი ასევე ეწოდება პარკის შვიდი სექციიდან ერთ-ერთს.

კრატერის ნაპირები მაღალი და სტეპურია, გარდა ჩრდილოეთი და ჩრდილო-დასავლეთ მხარისა, სადაც ბევრად უფრო დაბალია და ოდნავ ამოზნექილი. ინტერიერი მოიცავს კუნძულის სამი კრატერული მტკნარი ტბიდან ერთ-ერთს, რომლის სანაპიროებზეც ტოტორას ლერწმები იზრდება. ეს მცენარე, რომელიც ერთ დროს იმის მტკიცებულებად მიიჩნეოდა, რომ კუნძულს კონტაქტები ჰქონდა სამხრეთ ამერიკის კონტინენტთან (რადგან ის ასევე უხვად იზრდება ანდებში), დამტკიცდა რომ კუნძულზე უკვე ბოლო 30 000 წელია რაც იზრდება. რაპანუის ხალხი მას სახლებისა და თავშესაფრების გადასახურად იყენებდა.

რანო-რარაკუს სამტეხლოს დაუსრულებელი ქანდაკებები გამორჩეულია როგორც რაოდენობით, ისე ზოგიერთი მათგანის მიუდგომელი მდებარეობით კრატერის კედლებს მიღმა სიმაღლეზე და მათი ზომებით — მათ შორის უდიდესის სიმაღლე 21,6 მეტრია, თითქმის ორჯერ მეტი ვიდრე ნებისმიერი დასრულებული მოაი, მისი წონა კი 270 ტონას შეადგენს.

როგორც ჩანს, ზოგიერთი ქანდაკება დაუსრულებელი დაუტოვებიათ იმის გამო, რომ კლდე, რომლისგანაც კვეთდნენ საკმაოდ მტკიცეა.

სამტეხლოს გარეთ, მიმდებარე არეალში განლაგებულია გარკვეული რაოდენობის ქანდაკებები, რომელთაგან ზოგიერთი მხრებით მიწაშია ჩაფლული, რადგან ისინი სამტეხლოშივე დაზიანდნენ. ისინი იმითაცაა განსხვავებული, რომ ამოკვეთილი არ აქვთ თვალები, არ ახურავთ პუკაო (ქუდი) და ისინი წაქცეულები არ არიან კუნძულის სამოქალაქო ომის დროს.
ანაკენა

ანაკენა — თეთრი მარჯნის ქვიშიანი პლაჟი წყნარ ოკეანეში მდებარე ჩილეს კუთვნილ აღდგომის კუნძულზე, რაპა-ნუის ეროვნულ პარკში. ანაკენაზე მდებარეობს ორი აჰუ (პლატფორმა) რომელთაგან ერთზე მხოლოდ ერთი ქანდაკებაა (მოაი) აღმართული, მეორეზე კი ექვსი.

ანაკენა უჩვეულოა აღდგომის კუნძულისათვის, რადგან ის ერთ-ერთია კუნძულზე სულ არსებული ორი პლაჟიდან, განსხვავებით არსებული კლდოვანი სანაპირო ზოლისგან.

კუნძულის ზეპირი გადმოცემის თანახმად, სწორედ ანაკენას მოადგა ჰოტუ მატუა — პოლინეზიელი მმართველი, რომელიც ორი კანოეთი მოვიდა და კუნძულზე პირველი დასახლება დააარსა.

მოგვიანებით ის საცერემონიო ადგილი გახდა, სადაც ადგილობრივები რონგორონგოზე დაწერილ დაფებს კითხულობდნენ.

ანაკენა ცნობილია ადამიანი-ფრინველის კულტით, რადგან როდესაც ახალი ადამიანი-ფრინველი დასავლეთის კლანებიდან იყო, მისი დღესასწაულები აქ იმართებოდა.

თანამედროვე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილია ნივთები, რომლებიც ამტკიცებს, რომ ანაკენა ახ. წ. 1200 წელზე ადრე ყოფილა დასახლებული. ლინგვისტური და სხვა კვლევები მიუთითებს, რომ პირველი დასახლებები კუნძულზე ახ. წ. 300 - 1200 წლებში ჩაისახა.

ანაკენაზე რამდენიმე არქეოლოგიური გათხრა ჩატარდა, მათ შორის იყო კეტრინ რუტლეჯის 1914 წელს, უილიამ მულოისა და თურ ჰეიერდალის 1950-იან წლებში. ორივე მათგანისას აღდგენილ იქნა აჰუები.

ანაკენა გადაღებულია კევინ რეინოლდსის ფილმ რაპანუის ერთ-ერთ ეპიზოდში, სადაც თამაშობენ ჯეისონ სკოტ ლი, ესაი მორალესი, სანდრინ ჰოლტი და სხვ. ფილმის პროდიუსერია კევინ კოსტნერი.
ძაბრასოკო

ძაბრასოკო — ქუდიანი სოკო. აქვს ძაფრისებრი ნაყოფ-სხეული, რომელიც ძირისკენ თანდათან წვრილდება და მთლიანად ფუყეა, გარედან კი გლუვი ან ოდნავ ნაოჭიანია, მონაცისფრო-მოლურჯო, შიგნით მურა-ნაცრისფერი, თითქმის შავი. სხეულის სიგრძე 5-10 სმ, დიამეტრი 3-5 სმ. ფეხები ძალზე მოკლე აქვს (სისქე 0,8 სმ).
იზრდება შერეულ ან ფოთლოვან ტყეში ზაფხულ-შემოდგომით. გვხვდება ვარდნილი მუხისა და წიფლის ფოთლებზე, თიხოვან და კირქვის ნიადაგზე. ჩვეულებრივ ერთმანეთზე მჭიდროდ გადაბმული ჯგუფებით გვხვდება. უპირატესობას ანიჭებს ღია, ნათელ ადგილებს. ძაბრასოკო გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში ზომიერი სარტყლიდან ტროპიკებამდე. გავრცელების არეალია: ევროპა, აზია და ჩრდილოეთი ამერიკა. საჭმელად იხმარება ახალი, მოხრაკული (არცთუ ისე მაღალი ღირსების საჭმელი სოკოა).
მოაი (წყალქვეშა მთა)

მოაი — წყალქვეშა ვულკანი, რომელიც ვრცელდება აღდგომის კუნძულის წყალქვეშა მთათა ჯაჭვსა თუ სალა-ი-გომესის ქედიდან დასავლური მიმართულებით. მოაი მდებარეობს პუკაოდან აღმოსავლეთით და აღდგომის კუნძულიდან დასავლეთით. ოკეანის ფსკერიდან ამოწეულია დაახლოებით 2500 მ სიმაღლეზე. კუნძულს ვერ ქმნის. მოაი ზღვის ზედაპირამდე რამდენიმე ასეული მეტრით არის დაშორებული. მოაის წყალქვეშა ვულკანი გეოლოგიური თვალსაზრისით ახალგაზრდა წარმონაქმნია, რომელიც განვითარდა უკანასკნელი ასი ათასი წლის განმავლობაში, ნასკას ფილის გავლით აღდგომის ცხელ წერტილზე.

მოაის წყალქვეშა მთას სახელი ეწოდა მიმდებარე აღდგომის კუნძულზე მდებარე მოაის ქანდაკებების პატივსაცემად.
ბურების ომები

ბურების ომები (; თარგმანში: თავისუფლების ომები) ეწოდება ბრიტანეთის იმპერიასა და ბურების ორ დამოუკიდებელ სახელმწიფოებს (ტრანსვაალის რესპუბლიკა და ორანჟის თავისუფალი სახელმწიფო) შორის წარმოებულ ორ ომს: ბურების პირველი ომი და ბურების მეორე ომი.
ბურების პირველი ომი
ბურების პირველი ომი (1880 წ. –1881 წ.) იყო ბრიტანეთის მმართველობის წინააღმდეგ ტრანსვაალის რესპუბლიკაში დაწყებული ბური ფერმერების აჯანყება, რომლითაც მათ თავიანთი დამოუკიდებლობა აღადგინეს.
ბურების მეორე ომი
ბურების მეორე ომი (1899 წ. –1902 წ.) იყო ხანგრძლივი ომი ბრიტანეთის ძალებსა და ბურებს შორის, რომლის მიზანიც ბურების რესპუბლიკების ბრიტანეთის კოლონიალურ მმართველობაში დაბრუნება იყო. ამ კოლონიებმა შემდგომში შექმნეს სამხრეთ აფრიკის კავშირი.
ქვემო ბოლნისი

ქვემო ბოლნისი, ყოფ. ბოლნის-კაპანახჩი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ბოლნისისწყლის (მაშავერის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 600 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ბოლნისიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელ ქვემო ბოლნისის მოსახლეობა შეადგენს 4162 ადამიანს.

სოფლის მახლობლად, გზის პირას, დგას - სს. ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ქვემო ბოლნისის წმინდა გიორგის მონასტერი. სტილისტიკური ნიშნებით იგი სამეკლესიანი ბაზილიკის მარტივ ვარიანტს წარმოადგენს. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. ჩაქცეულია კამარა, დანგრეულია სამხრეთი და ჩრდილოეთი სათავსები. შუა ეკლესიას აღმოსავლეთით ნახევარწრიული შვერილი აფსიდი აქვს. კარგად გათლილი, ლამაზი ფერის მწვანე ქვით შემოსილი ეკლესია გადახურული იყო ქვის კამარით.

შუა ეკლესიის ორივე შესასვლელის თავზე (სამხრეთიდან) საგანგებოდ დიდ ლოდებზე ამოკვეთილი იყო რელიეფური კომპოზიციები; მარჯვენა კარის თავზე — ქრისტეს ამაღლება ანგელოზთა მიერ (აღარ არსებობს), მარცხენა თავზე — ფეოდალური ხანის ქართული პლასტიკისათვის დამახასიათებელი დაბალი რელიეფით შესრულებული გამოსახულებანი, როგორც ჩანს, ღვთისმშობლის ამაღლება. ფასადები მარტივია.

დემოგრაფია
ქვეში (ბოლნისის მუნიციპალიტეტი)

ქვეში — სოფელი საქართველოში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე მაშავერის (ხრამის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 580 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ბოლნისიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელ ქვეშის მოსახლეობა შეადგენს 342 ადამიანს. სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით დგას ქვეშის ციხე.

დემოგრაფია
ძველი ქვეში

ძველი ქვეში — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, აკაურთის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე გეტისწყლის (მაშავერის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 720 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ბოლნისიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელ ძველი ქვეშის მოსახლეობა შეადგენს 1199 ადამიანს.

დემოგრაფია
მიხეილ არკადიევი

მიხეილ ალექსანდრეს ძე არკადიევი (რუს. ) (დ. 15 მარტი, 1958, ლენინგრადი) — რუსი და ქართველი დირიჟორი, პიანისტი, მუსიკის თეორეტიკოსი, ფილოსოფოსი, ადამიანის უფლებების დამცველი. რუსეთის დამსახურებული არტისტი (1995), ხელომნებათმცოდნეობის დოქტორი.

მ. არკადიევი რუსეთის ხელისუფლების მიერ მისი პოლიტიკური შეხედულებების გამო იდევნება, ის ღიად აკრიტიკებს კრემლის პოლიტიკას. დირიჟორი რუსეთის კომპოზიტორთა კავშირიდანაც გარიცხეს მას შემდეგ, რაც მან გააპროტესტა კავშირის გაწევრიანება პუტინის მხარდამჭერ პარტიაში - „სახალხო ფრონტში“. ამის გამო მან მოქალაქეობისა და მუსიკალური კარიერის გაგრძელების თხოვნით, საქართველოს პრეზიდენტს, მ. სააკაშვილს მიმართა. 2011 წლის სექტემბერში მიიღო საქართველოს მოქალაქეობა, თუმცა რუსეთის მოქალაქეობაზე უარი არ უთქვამს.
ჰოტუ მატუა

ჰოტუ მატუა — აღდგომის კუნძულის ლეგენდარული პირველმოსახლე და მმართველი (არიკი მანუ). ჰოტუ მატუა და ორი კანოეთი მასთან ერთად მოსული კოლონიზატორები პოლინეზიელები იყვნენ, ამჟამად უცნობი ჰივას მიწიდან (სავარაუდოდ მარკიზის კუძნულები). ისინი ანაკენას პლაჟზე გადმოსხდნენ და მთელს კუნძულს მოედვნენ. შემდეგში, კუნძული მისი ვაჟების შთამომავალმა კლანებმა დაიყვეს და ათას წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ცხოვრობდნენ პოლინეზიური სამკუთხედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ წერტილში, მსოფლიოს ყველაზე იზოლირებულ აღდგომის კუნძულზე.

პოლინეზიელები რაპანუიზე (შემდეგში დაერქვა აღდგომის კუნძული) პირველად 300-800 წლებს შორის მოვიდნენ. ასე მეტყველებს კუნძულის ზეპირი გადმოცემები, რომლებიც ასახულია ლეგენდებში. ამავე პერიოდზე მიუთითებს კუნძულის დასახლებას ლინგვისტური, ყვავილის მტვრის და სხვა ანალიზები. ამ პერიოდში პოლინეზიელები მასიურად აწარმოებდნენ წყნარი ოკეანის კუნძულების კოლონიზაციას. ჰოტუ მატუა თავის ხალხს ჰივადან გაუძღვა; როდესაც ლინგვისტური ანალიზით რაპანუის ენას სხვა პოლინეზიურ ენებთან ადარებენ, მიდიან მოსაზრებამდე, რომ ეს მიწა სავარაუდოდ მარკიზის კუნძულები უნდა ყოფილიყო.

ლეგენდა
როგორც ამბობენ, ჰაუ-მაკამ ნახა სიზმარი, სადაც მისმა სულმა შორეულ ქვეყნებში იმოგზაურა, რათა მეფე ჰოტუ მატუასთვის ახალი მიწა მოეძებნა. სულმა მოინახულა მატა კი ტე რანგი (ცისკენ მომზირალი თვალები). კუნძულს ასევე ეძახდნენ „ტე პიტო ო ტე ჰენუას“, რაც „დედამიწის ცენტრს“ ნიშნავს. დღეს ორივე მათგანზე მიიჩნევენ, რომ ისინი აღდგომის კუნძული იყო.

როდესაც ჰაუ-მაკამ გაიღვიძა, მან ნანახის შესახებ მეფეს უამბო. მაშინ მეფემ შვიდ კაცს უბრძანა მასთან ერთად დაეტოვებინათ ჰივა და ახალი მიწის საძებნელად წასულიყვნენ. როდესაც მათ მიწა იპოვეს, უკან დაბრუნდნენ, მაგრამ მეფე კიდევ უფრო მეტი ხალხი მასთან ერთად კვლავ გაემგზავრა ახალ კუნძულზე.
მარისა ტომეი

მარისა ტომეი ( დ. 4 დეკემბერი 1964, ბრუკლინი, აშშ) — ამერიკელი თეატრისა და კინოს მსახიობი. მარისა ტომეი თავდაპირველად მონაწილეობას იღებდა სატელივიზიო სერიალებში, როგორებიცაა: „როგორ ბრუნავს სამყარო“, „განსხვავებული სამყარო“ და სხვ. კინოში სახელი გაითქვა როლით მონა ლიზა ვიტო, ფილმში „ჩემი ბიძაშვილი ვინი“. მნიშვნელოვანი იყო ასევე საკულტო კინოფილმი: „ბევერლი ჰილზის ჯურღმულები“.

ბიოგრაფია
მარისა ტომეი იტალო-ამერიკელია, დაიბადა ბრუკლინში, დედამისის ინგლისურის ენის მასწავლებლის პატრისია „ადისა“ და მამამისის – ადვოკატის გერი ტომეის ოჯახში. ჰყავს უმცროსი ძმა ადამ ტომეი, რომელიც აგრეთვე მსახიობია.
მარისა ტომეი აღზარდეს მამამისის მშობლებმა რიტა და რომეო ტომეიმ, რომლებიც მარისას ეკუთვნოდნენ როგორც ბებია და ბაბუა.
იგი გაიზარდა ბრუკლინის გარეუბან მიდვუდში. 1982 წელს დაამთავრა ედვარდ მეროუს საშუალო სკოლა, ხოლო შემდეგ სწავლობდა ბოსტონის უნივერსიტეტში. ტომეიმ ფილმში ავტო მექანიკოსის – „მონა ლიზას“ – როლი შეასრულა. ამ ფილმში მარისა ტომეის, საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლის შესრულებისთვის მიენიჭა ოსკარის პრემია. ცნობილი ამერიკელი კრიტიკოსი ვინსენტ კენდი წერდა: რომ, ტომეი გვაძლევს ყველა იმ საბაბს, რომ ჰქონდეს შესანიშნავი კომიკოსის იმიჯი.

კომერციული თვალსაზრისით, მარისა ტომეის ყველაზე წარმატებული ფილმებია: „რა სურთ ქალებს“ (2000), „სიბრაზის მართვა“ (2003), „რეალური ხარები“ (2007).
კრიტიკოსების მხრიდან აღიარება მოიპოვა ტომეის ფილმებმა: „ვარსკვლავების მოწყვეტით“, „სანამ ეშმაკი გაიგებს, რომ მკვდარი ხარ“. მნიშვნელოვანი იყო ასევე ფილმები „საძინებელში“ და „„მოჭიდავე““. ამ უკანასკნელ ორ ფილმში შესრულებული როლისთვის ტომეის სხვადასხვა ჯილდოები მიენიჭა.

ტომეიმ არსებითი სამუშაო გასწია თეატრში მუშაობითაც. ბროდვეის თეატრში აქვს შესრულებული როლები; ერთხანს თეატრში თამაში მოუწია ალ პაჩინოსთან და დაიან უესტთან.

პირადი ცხოვრება
1990-იანი წლების დასაწყისში ტომეი ხვდებოდა რობერტ დაუნის, რომელთანაც ერთად რამდენიმე ფილმში მიიღო მონაწილეობა. 1999 წელს ტომეი ხვდებოდა დანა ეშბრუკს, ასევე ურთიერთობა ჰქონდა ფრენკ პაგლიზთან, რომელთანაც ერთად იგი გრინვიჩ-ვილიჯში ცხოვრობდა.
ამჟამად ურთიერთობაში იმყოფება ლოგან მარშალ-გრინთან (დ. 1976), რომელიც აგრეთვე მსახიობია.

ფილმოგრაფია
ძეძვნარიანი

ძეძვნარიანი (ყოფ. არაქელი) — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში. აკაურთის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს შუა ხრამის მთისწინეთში, მდინარე გეტისწყლის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 710 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ბოლნისიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელ ძეძვნარიანის მოსახლეობა შეადგენს 411 ადამიანს.

დემოგრაფია
ფოლადაური (ბოლნისის მუნიციპალიტეტი)

ფოლადაური — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში. ბოლნისის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე ბოლნისისწყლის (მაშავერის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 700 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ბოლნისიდან დაშორებულია 16 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელ ფოლადაურის მოსახლეობა შეადგენს 235 ადამიანს.

დემოგრაფია
}
ტალავერი (ბოლნისის მუნიციპალიტეტი)

ტალავერი (ყოფ. ფახრალო) — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში. ტალავერის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე ტალავრისწყლის (მაშავერის სისტემა) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 560 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ბოლნისიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით, ფოლადაურიდან 8 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელ ტალავერის მოსახლეობა შეადგენს 5038 ადამიანს.

}
ელ-ჯემი

ელ-ჯემი (არაბ. ّ) — ქალაქი ტუნისში, მაჰდიას ვილაიეთში. ცნობილია მთელს აფრიკაში ერთ-ერთი ყველაზე შთამბჭდავი რომაული ნარჩენებით. 2004 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 18 302 ადამიანს შეადგენს.

ისევე როგორც თითქმის ყველა რომაული დასახლება ტუნისში, ელ-ჯემის პუნიკური დასახლების ადგილას აშენდა და იმ დროსიათვის ტისდრუსი ერქვა. წარსულში აქ შედარებით ნაკლებ მშრალი კლიმატი არსებობდა. ქალაქი განსაკუთრებით ყვაოდა ახ. წ. საუკუნეში, როდესაც ის ზეითუნის ზეთის საექსპორტო წარმოების მნიშვნელოვანი ცენტრი გახდა. ქალაქი ასევე იყო ქრისტიანული საეპისკოპოსოს ცენტრი, რომელიც დღემდე ინარჩუნებს კათოლიკური საეპისკოპოსოს სტატუსს.

ახ. წ. საუკუნის ადრეულ წლებში, როდესაც ამფითეატრი აშენდა, ელ-ჯემი მეტოქეობას უწევდა ადრუმეტუმს (თანამედროვე სუსი), ჩრდილოეთ აფრიკის მეორე რომაულ ქალაქს კართაგენს. შემდეგ, 233 წელს ქალაქში წარუმატებელი აჯანყება დაიწყო და მას შემდეგ, რაც იმპერატორმა გორდიანე -მა კართაგენის სიახლოვეს, საკუთარ ვილაში თავი მოიკლა, წინამორბედი იმპერატორის, მაქსიმინუსის ერთგულმა ჯარებმა ელ-ჯემი მიწასთან გაასწორეს, რის შემდეგაც ის რეალურად აღარასდროს აღმდგარა.

ელ-ჯემის ამფითეატრში გადაღებულია ოსკაროსანი ფილმის, გლადიატორის გარკვეული სცენები.

ღირსშესანიშნაობები
ელ-ჯემი ცნობილია თავისი ამფითეატრით (რომელსაც ხშირად შეცდომით უწოდებენ კოლიზეუმს), რომელიც 35 000 მაყურებელს იტევს. მას ზომით მხოლოდ რომის კოლიზეუმი (45 000 მაყურებელი) და კაპუას დანგრეული თეატრი აღემატება. იგი პრო-კონსულ გორდიანე -ის დროს აშენდა. შესაძლებელია, რომ ამფითეატრი ამ ფორმებით დაუსრულებელია.

 საუკუნემდე, ის მეტნაკლებად მთლიანი რჩებოდა. ამ პერიოდიდან იწყება მისი ქვების გამოყენება ახლოსმდებარე სოფელ ელ-ჯემის მშენებლობისთვის, ასევე მიაქვთ კაირუანში მეჩეთის ასაშენებლად. არანაკლები უბედურება ამფითეატრს ოსმალთა ბატონობისას დაატყდა. შიგ გამაგრებულ აჯანყებულებზე შეტევისას თურქები ზარბაზნებს იყენებდნენ.

1979 წელს, ამფითეატრის ნანგრევები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.
შიხანი

შიხანი — რელიეფში მკაფიოდ გამოსახული იზოლირებული ბორცვი, რომელსაც გააჩნია მოსწორებული ფერდობი და მწვერვალი. ტრანსვოლგისა და დასავლეთ ურალისპირეთში შიხანი წარმოადგენს ძველი ზღვიური აუზების რიფების ნარჩენს, რომელიც აგებულია კირქვებით. ხშირად შიხანი ვრცელდება მდინარეთა გასწვრივ, სადაც ამაღლებულია 150-200 მ-მდე.

ურალში შიხანებს უწოდებენ „კლდოვან მწვერვალიან მთებს“. ცნობილია მაგ., არაქულის შიხანები. შიხანი უნიკალური გეოლოგიური ბუნების ძეგლია. იგი ადგილობრივი ტერმინია.

ბაშკირეთში შიხანებს უწოდებენ ოთხ განმარტოებულ მთას: იურაქთაუს, ყუშთაუს, თორათაუსა და შახთაუს. აღნიშნული შიხანები ვრცელდება ქალაქ სტერლითამაქის სიახლოვეს. ქმნიან ვიწრო ჯაჭვს, რომლებიც მერიდიანული მიმართულებით გადაჭიმულია 20 კმ-ზე მდინარე ბელაიის გასწვრივ. ისინი დაკავშირებულია შიხანის აზევების დასავლეთ ნაწილთან.

იურაქთაუ წარმოადგენს ქვედაპერმული რიფული მასივის რელიქტს, რომლის სიგრძეა 1 კმ, სიგანე 850 მ, ხოლო აბსოლუტური სიმაღლე 338 მ. ყუშთაუს სიგრძეა 4 კმ, სიგანე 0,7-1,4 კმ, აბსოლუტური სიმაღლე 357 მ. თორათაუს აბსოლუტური სიმაღლეა 402 მ.
დუგა

დუგა ან ტუგა (ბერბერ. , , არაბ. ‎) — ძველრომაული ქალაქი ჩრდილოეთ ტუნისში, რომელიც მოიცავს 65 ჰა არქეოლოგიურ ტერიტორიას. 1997 წელს იუნესკომ დუგა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა, რადგან ის მიჩნეულია „საუკეთესოდ შემონახულ პატარა ჩრდილოაფრიკულ რომაულ ქალაქად“. ნაქალაქარი, რომელიც ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს, დაცულია თანამედროვე ურბანული პროცესების ყოველგვარი ხელყოფისგან, რასაც ვერ ვიტყვით მაგალითად კართაგენზე, რომელიც მრავალჯერ შერემონტდა.

ქალაქს უიშვიათესად აქცევს მისი ზომა, ბრწყინვალედ დაცული მონუმენტები და მდიდარი ნუმიდიურ-ბერბერული, პუნიკური, ძველრომაული და ბიზანტიური ისტორია. ყველაზე ცნობილ მონუმენტებსა და ადგილებს შორისაა პუნიკურ ლიბიური მავზოლეუმი, კაპიტოლიუმი, თეატრი, სატურნისა და იუნონას ტაძრები.

არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს თანამედროვე ქალაქ ტებურსუკიდან 4, 6 კილომეტრში, დაუსახლებელ პლატოზე.

დუგას ისტორია უკეთესადაა ცნობილი მისი რომაული დაპყრობის შემდეგ. მიუხედავად ამისა, არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილია რომაელებამდელი ძეგლები, მათ შორის მავზოელუმი, ნეკროპოლისი და ტაძრები. ეს მონუმენტები ქალაქის მნიშვნელობაზე მიუთითებენ ჯერ კიდევ რომაელთა მოსვლამდელ ხანაში.
იშქელის ტბა

იშკელის ტბა (არაბ. ‎) — ტბა ჩრდილოეთ ტუნისში, ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროს სიახლოვეს. ტბა და იშკელის ეროვნული პარკის ვეთლენდები მნიშვნელოვანი გაჩერებაა ყოველწლიურად ასეულ ათასობით გადამფრენი ფრინველისთვის. მათ შორის არიან იხვები, ბატები, ყანჩები და ვარდისფერი ფლამინგოები. 1980 წელს პარკი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შევიდა, მაგრამ 1996 - 2006 წლებში ის შედიოდა საფრთხის ქვეშ მყოფ ძელგთა სიაში, რადგან ტბის მასაზრდოებელ მთავარ მდინარეზე დამბის აშენებამ მნიშვნელოვნად შეცვალა ტბისა და ვეთლენდების ეკოლოგიური ბალანსი.

იმის გამო, რომ დამბამ შეამცირა ტბაში მტკნარი წყლის ჩადინების რაოდენობა, მტკნარი წყლის არაერთი მცენარე სიმლაშის მოყვარულმა ჩაანაცვლა. ამ ცვლილებამ მნიშვნელოვნად უარყოფითად იმოქმედა გადამფრენ ფრინველებზე, რომლებიც ამ მცენარეებს საკვებად იყენებდნენ.

იუნესკოს ოფიციალური ვებ-გვერდის თანახმად, ტუნისის მთავრობამ გააუქმა მტკნარი წყლის შემაკავებელი ზოგიერთი ჯებირი, შესაბამისად იკლო მარილიანობამ, რის შემდეგაც 2006 წელს, იუნესკომ ობიექტი საფრთხის ქვეშ მყოფ ძეგლთა სიიდან ამოიღო.
ზაზა თვარაძე

ზაზა რევაზის ძე თვარაძე (დ. 18 მაისი, 1957, თბილისი — გ. 6 ნოემბერი, 2007, თბილისი) — ქართველი მწერალი.

ბიოგრაფია
ზაზა თვარაძე დაიბადა 1957 წლის 18 მაისს თბილისში, მწერალის და საზოგადო მოღვაწის, რეზი თვარაძის ოჯახში. 1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფია-ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი.

იყო ჟურნალ „ბალავერის“ მთავარი რედაქტორი და ჟურნალ „არილის“ პროზის განყოფილების რედაქტორი. მწერალთა გაერთიანება „არილის“ და „პენ-ცენტრის“ წევრი. სიცოცხლეშივე გამოსცა ორი პოეტური და ორი პროზაული კრებული.

რომანი „სიტყვები“ პირველად დაიბეჭდა 1994 წელს ჟურნალ „ცისკარში”.

2009 წელს ზაზა თვარაძის წინგს მ„ონტებულსუ ანუ ელის არაჩვეულებრივი მოგზაურობა“ მიენიჭა ლიტერატურული პრემია „გალა“ (სიკვდილის შემდეგ).

წიგნები
მოხეტიალე (მოთხრობები), თბ., მერანი, 1999
ტან-ცზი სიცივეში (ლექსები), თბ., კავკასიური სახლი, 2003, 99928-71-36-9
 (ლექსები), თბ., არეტე, 2005, 99940-810-7-1
სიტყვები (რომანი), თბ. სულაკაური, 2006, 99940-30-02-7 მეორე გამოცემა, თბ. სულაკაური, 2011, 978-9941-15-296-2
თავგადასავალი (მოთხრობები და რომანი), თბ. სულაკაური, 2008, 978-9941-403-89-7
მონტებულსუ ანუ ელის არაჩვეულებრივი მოგზაურობა (საბავშვო ზღაპარი), თბ. სულაკაური, 2009, 978-9941-403-84-2
მხიარული ლანდები (11 საგა ექოებით და ფინალით), თბ., ნეკერი, 2011, 978-9941-416-82-8

პრემიები და ჯილდოები
ლიტერატურული პრემია გალა ნომინაციაში: „წლის საუკეთესო წიგნი ბავშვებისათვის“ საბავშვო ზღაპრისათვის: მონტებულსუ, ანუ ელის არაჩვეულებრივი თავგადასავალი, 2009
კაირუანი

კაირუანი, აგრეთვე ცნობილი როგორც ალ-კაირუანი (არაბ. ) — ქალაქი ტუნისში, კაირუანის ვილაიეთის დედაქალაქი. მიიჩნევა ისლამური კულტურის დედაქალაქად. 1988 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. დააარსეს არაბებმა, დაახლოებით 670 წელს. ხალიფა მუავიას დროს (მეფობდა 661-680), კაირუანი ისლამისა და ყურანის სწავლების მნიშვნელოვანი ცენტრი გახდა, რამაც აურაცხელი მუსლიმი მოიზიდა მსოფლიოს სხვადასხვა წერტილიდან, რომელთა რაოდენობითაც შეიძლება ითქვას რომ ის მხოლოდ მექასა და მედინას ჩამორჩებოდა. ქალაქში მდებარეობს უქბას წმინდა მეჩეთი. კაირუანი ბევრი მუსლიმის მიერ ისლამის მეოთხე უწმინდეს ქალაქად მიიჩნევა.

2004 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 117 903 ადამიანს შეადგენდა.
სამი იმპერატორის კავშირი

„სამი იმპერატორის კავშირი“ — რუსეთის, გერმანიისა და ავსტრია-უნგრეთის კავშირი, რომელსაც საფუძველი ჩაუყარა ალექსანდრე -ისა და ფრანც იოზეფ -ის მიერ შენბრუნში (ვენის მახლობლად) 1873 წლის 25 მაისს (6 ივნისი) ხელმოწერილმა შეთანხმებამ. 1873 წლის 11 (23) ოქტომბერს მათ შეუერთდა ვილჰელმ .

იმპერატორებმა იკისრეს ვალდებულება, რომ უთანხმოებანი მოლაპარაკებით მოეგვარებინათ, ხოლო სხვა სახელმწიფოს მხრივ თავდასხმის საშიშროების შემთხვევაში კონსულტაციები გაემართათ, ევროპაში მშვიდობა დაეცვათ. სამივე ქვეყნის პოლიტიკური მიზნები ერთმანეთისაგან განსხვავდებოდა: გერმანია ხელს უშლიდა რუსეთის დაახლოებას საფრანგეთთან; რუსეთი დასავლეთის საზღვრების უსაფრთხოების გარკვეულ გარანტიას კისრულობდა და, თავის მხრივ, ცდილობდა დაემუხრუჭებინა გერმანიის დაახლოება ავსტრი-უნგრეთთან. კავშირის კლასობრივი მიზანი იყო ძალების გაერთიანება რევოლუციური მოძრაობის წინააღმდეგ საბრძოლველად. კავშირმა ვერ დაძლია მათ შორის არსებული ძირითადი წინააღმდეგობანი და 80-იანი წლების დამლევს ფაქტობტივად დაიშალა.