iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გიორგი II (კახეთის მეფე)

გიორგი , ავგიორგი (დ. 1469 — გ. 1513) — კახეთის მეფე 1511-1513 წლებში, ალექსანდრე -ისა და დედოფალ ანას ძე.

ჯერ კიდევ გამეფებამდე უთანხმოება ჰქონდა მამასთან და უმცროს ძმასთან, დიმიტრისთან, რომელსაც თავის მეტოქედ თვლიდა. გიორგი არ იზიარებდა მამისა და ძმის პოზიციას — ქართლის სამეფოსთან მშვიდობიანი ურთიერთობის შესახებ და თავის მომხრეებთან ერთად რამდენიმეჯერ ილაშქრა კიდეც ქართლში. 1511 წელს თავს დაესხა საფურცლიის ჭალაში მყოფ ალექსანდრე -სა და დიმიტრის. მამა მოკლა, ძმას კი თვალები დასთხარა და ოჯახითურთ კახეთიდან გააძევა. ამის გამო მას ავგიორგი უწოდეს და ასეთი ზედწოდებით შევიდა კიდეც საქართველოს ისტორიაში.

ქართლისადმი დამოკიდებულება ავგიორგის გამეფების შემდეგაც არ შეუცვლია და კვლავ აგრძელებდა მეზობელი სამეფოს რბევას. გიორგის წინააღმდეგ ბრძოლა ითავა ქართლის მეფე დავით -ის ძმამ ბაგრატმა. 1512 წელს გიორგიმ ალყა შემოარტყა ბაგრატის რეზიდენციას, ქსნის ციხეს, მაგრამ სამი თვის უშედეგო ალყის შემდეგ იძულებული გახდა უკან გაბრუნებულიყო, თუმცა ქართლის რბევას შემდეგაც განაგრძობდა.

1513 წელს კახეთის მეფე ქართლში მორიგი „გმირული“ ლაშქრობიდან ბრუნდებოდა. ჯარის ძირითადი ნაწილი წინ გაუშვა, თავად კი მცირე ამალით უკან მიჰყვებოდა და ნადირობით იქცევდა თავს. ძალისის ხევში (მცხეთის მახლობლად) მას ბაგრატი ჩაუსაფრდა. ამჯერად არ გაუმართლა ავ-გიორგის და ქართლის მეფის ძმას ტყვედ ჩაუვარდა. დატყვევებული გიორგი ქსნის (მტვერის) ციხეში გამოკეტეს, სადაც მალევე სიცოცხლეს გამოასალმეს.
ბ

ბ, , , (ბანი) — ქართული ანბანის მეორე ასო. მისი სახელია „ბანი“. გრაფიკული სიმბოლო ბაგისმიერი (წყვილბაგისმიერი) ხშულმსკდომი მჟღერი თანხმოვნისა. ასომთავრულში იწერებოდა , ნუსხურში — . ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ორს (2). მხედრული დამწერლობის ოთხხაზოვან სისტემაში მისი მოხაზულობა ზედა სამ ხაზში თავსდება.

მოხაზულობა
ბ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზებისა და წრის კომბინაციაა, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. საუკუნეში თავგახსნილი იწერებოდა. ბ ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი და ქვედა სამ ხაზშია მოთავსებული. მხედრული ბ-ს ქვედა ნაწილი წრეს კრავს და ზედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
გ (ასო)

გ, , , (განი) — ქართული ანბანის მესამე ასო. მისი სახელია „განი“. გრაფიკული სიმბოლო უკანანუნისმიერი ხშულ-მსკდომი მჟღერი თანხმოვნისა. ასომთავრულში იწერებოდა , ნუსხურში — , ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ სამს (3). მხედრული დამწერლობის ოთხხაზოვან სისტემაში მისი მოხაზულობა ქვედა სამ ხაზში თავსდება.

მოხაზულობა
გ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ურთიერთპერპენდიკულარული ხაზების კომბინაციაა, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. გ ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი. მისი ქვედა ნაწილი რკალური ფორმისაა, ხოლო მხედრულში წრეს წარმოადგენს. ნუსხურსა და მხედრულში გ ქვედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
დ

დ, , , (დონი) — ქართული ანბანის მეოთხე ასო. მისი სახელია „დონი“. გრაფიკული სიმბოლო წინაენისმიერი ხშულ-მსკდომი მჟღერი თანხმოვნისა. ასომთავრულში იწერებოდა , ნუსხურში — , ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ოთხს (4). მხედრული დამწერლობის ოთხხაზოვან სისტემაში მისი მოხაზულობა ქვედა სამ ხაზში თავსდება.

მოხაზულობა
დ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში წრისა და ხაზის კომბინაციაა, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. ადრეულ ძეგლებში იგი ყელის გარეშე გვხვდება. დ ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი და ზედა სამ ხაზშია მოთავსებული. მხედრულში საყრდენი ფეხი აქვს და ქვედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
ე

ე, , , (ენი) — ქართული ანბანის მეხუთე ასო. მისი სახელია „ენი“. წინა რიგის ხმოვანი. გრაფიკული სიმბოლო საშუალო აწეულობის არალაბიალიზირებული ხმოვანი ბგერისა. ასომთავრულში იწერებოდა , ნუსხურში — . ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ხუთს (5). მხედრული დამწერლობის ოთხხაზოვან სისტემაში მისი მოხაზულობა ქვედა სამ ხაზში თავსდება.

მოხაზულობა
ე-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ურთიერთპერპენდიკულარული ხაზების კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. ე ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივ გადახრილი. მხედრულში ე-ს ზედა და ქვედა ნაწილები რკალური ფორმისაა. ნუსხურსა და მხედრულში იგი ქვედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
სხვა მნიშვნელობები
ე! — შორისდებული, იგივეა, რაც ეი!
ვ

ვ, , , (ვინი) — ქართული ანბანის მეექვსე ასო. შეესაბამება კბილბაგისმიერ სონორ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ექვსს (6).

მოხაზულობა
ვ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ურთიერთპერპენდიკულარული ხაზების კომბინაციაა, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. იგი ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივ გადახრილი. მხედრულში ვ-ს ზედა და ქვედა ნაწილები რკალური ფორმისაა. ნუსხურსა და მხედრულში იგი ქვედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
სხვა მნიშვნელობები
ვ — ელექტროდული პოტენციალის ერთეულის „ვოლტის“ შემოკლებული აღნიშვნა.
ზ

ზ, , , (ზენი) — ქართული ანბანის მეშვიდე ასო. შეესაბამება წინანუნისმიერ მჟღერ სისინა-ნაპრალოვან თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ შვიდს (7).

მოხაზულობა
ზ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში წრისა და ხაზების კომბინაციაა, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. ნუსხურში იგი მარჯვნივაა გადახრილი. მხედრულში მისი ზედა ნაწილიც წრიული ფორმისაა. ზ ნუსხურსა და მხედრულში ზედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
თ

თ, , , (თანი) — ქართული ანბანის მერვე ასო (ძველ ქართულში მეცხრე იყო). შეესაბამება წინაენისმიერ ხშულ-მსკდომ ფშვინიერ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ცხრას (9).

მოხაზულობა
თ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ნახევარწრისა და ხაზის ურთიერთკომბინირებაა, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. იგი ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი. თ მხედრულში ერთიანი, მომრგვალებული კონტურის მქონეა. ნუსხურსა და მხედრულში იგი შუა ორ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
ი

ი, , , (ინი) — ქართული ანბანის მეცხრე ასო (ძველ ქართულში მეათე იყო). შეესაბამება წინა რიგის მაღალ აწეულობის არალაბიალიზებულ ხმოვან ბგერას. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ათს (10).

მოხაზულობა
ი-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ურთიერთპერპენდიკულარული ხაზების კომპინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. ი ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივ გადახრილი. მხედრულში ი-ს მარტივი რკალური ფორმა აქვს. ნუსხურსა და მხედრულში იგი შუა ორ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
სხვა მნიშვნელობები
ი — სამხრეთ ჩინეთში მცხოვრები ხალხის სახელი, იგივეა, რაც იძუ.
ი — ჩინური მითოლოგიის პერსონაჟი.
კ

კ, , , (კანი) — ქართული ანბანის მეათე ასო (ძველ ქართულში მეთერთმეტე იყო). მისი სახელია „კანი“. გრაფიკული სიმბოლო უკანაენისმიერი ყრუ ხშულ-მსკდომი აბრუპტივისა. ასომთავრულში იწერებოდა , ნუსხურში — . ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ოცს (20).

მოხაზულობა
კ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზებისა და წრის კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. კ ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივ გადახრილი. იგი ნუსხურში ოთხ ხაზში, ხოლო მხედრულში ქვედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
სხვა მნიშვნელობები
კ — თერმოდინამიკული ტემპერატურის ერთეულის „კელვინის“ შემოკლებული აღნიშვნა.
კ — ჯერადობის თავსართის „კილოს“ შემოკლება სხვადასხვა ერთეულებში: კგ (კილოგრამი), კმ (კილომეტრი) და სხვა.
ლ (ასო)

ლ, , , (ლასი) — ქართული ანბანის მეთერთმეტე (ძველ ქართულში — მეთორმეტე) ასო. მისი სახელია „ლასი“. გრაფიკული სიმბოლო გვერდითი სონორი თანხმოვანსა. ასომთავრულში იწერებოდა , ნუსხურში — . ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ოცდაათს (30). მხედრული დამწერლობის ოთხხაზოვან სისტემაში მისი მოხაზულობა ქვედა სამ ხაზში თავსდება.

მოხაზულობა
ლ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში წრისა და ხაზების კომბინაციაა, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. იგი ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა, მარჯვნივ გადახრილია და შუა ორ ხაზშია მოთავსებული. ლ-ს მხედრულში საყრდენი ფეხი აქვს და ქვედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
მ (ასო)

მ, , , (მანი) — ქართული ანბანის მეთორმეტე (ძველ ქართულში — მეცამეტე) ასო. მისი სახელია „მანი“; გრაფ. შეესაბამება წყვილბაგისმიერი ხშვის მქონე ნაზალური (ცხვირისმიერი) სონორი თანხმოვნის ფონემას. ასომთავრულში იწერებოდა მისი მოხაზულობა წრისა და ხაზების კომბინაციაა. ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი. მხედრულში მ. ერთიან მომრგვალებულ კონტურს იძენს. ნუსხური და მხედრული მ. ოთხხაზოვანი სისტემის ზედა სამ ხაზს შორის იწერება. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ორმოცს (40).

მოხაზულობა
მ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში წრისა და ხაზების კომბინაციაა. მ ნუსხურში მარჯვნივ გადახრილია. მხედრულში იგი ერთიან, მომრგვალებულ კონტურს იძენს. ნუსხურსა და მხედრულში იგი ზედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
სხვა მნიშვნელობები
მ — სიგრძის ერთეულის „მეტრის“ შემოკლება.
მ — ჯერადობის თავსართის „მეგას“ შემოკლება სხვადასხვა ერთეულებში: მბ (მეგაბაიტი), მვტ (მეგავატი) და სხვა.
მ — წილობითი თავსართის „მილის“ შემოკლება სხვადასხვა ერთეულებში: მმ (მილიმეტრი) და სხვა.
ნ

ნ, , , (ნარი) — ქართული ანბანის მეცამეტე ასო (ძველ ქართულში მეთოთხმეტე იყო). შეესაბამება წინანუნისმიერ ნარნარ მჟღერ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ორმოცდაათს (50).

მოხაზულობა
ნ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზებისა და რკალის კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. იგი ნუსხურში მარჯვნივ გადახრილია. ნ მხედრულში ერთიანი, მომრგვალებული კონტურის მქონეა. ნუსხურსა და მხედრულში იგი ზედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
სხვა მნიშვნელობები
ნ — ძალის ერთეულის „ნიუტონის“ შემოკლებული აღნიშვნა.
ნ — წილობითი თავსართის „ნანოს“ შემოკლება სხვადასხვა ერთეულებში: ნმ (ნანომეტრი) და სხვა.
ო

ო, , , (ონი) — ქართული ანბანის მეთოთხმეტე ასო (ძველ ქართულში მეთექვსმეტე იყო). შეესაბამება მჟღერ ხმოვან ბგერას. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ სამოცდაათს (70).

მოხაზულობა
ო-ს მოხაზულობა ასომთავრულში წრისა და რკალის კომბინაციაა, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. იგი ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა. მხედრულში ო მომრგვალებული კონტურის მქონეა. ნუსხურსა და მხედრულში იგი შუა ორ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
პ

პ, , , (პარი) — ქართული ანბანის მეთხუთმეტე ასო (ძველ ქართულში მეჩვიდმეტე იყო). შეესაბამება ბაგისმიერ ყრუ მკვეთრ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ოთხმოცს (80).

მოხაზულობა
პ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში რკალისა და ხაზებისგან შედგება, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. პ ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივ გადახრილი. იგი შუა ორ ხაზშია მოთავსებული. მხედრულში პ მომრგვალებული კონტურის მქონეა. იგი ზედა სამ ხაზს შორის იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
სხვა მნიშვნელობები
პ — წილობითი თავსართის „პიკოს“ შემოკლება სხვადასხვა ერთეულებში: პმ (პიკომეტრი) და სხვა.
ჟ

ჟ, , , (ჟანი) — ქართული ანბანის მეთექვსმეტე ასო (ძველ ქართულში მეთვრამეტე იყო). შეესაბამება უკანანუნისმიერ მჟღერ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ოთხმოცდაათს (90).

მოხაზულობა
ჟ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზებისა და წრის კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. - სს. ჟ თავგახსნილია. ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი. იგი მხედრულში მომრგვალებული ფორმისაა. ნუსხურსა და მხედრულში ჟ ქვედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
რ

რ, , , (რაე) — ქართული ანბანის მეჩვიდმეტე ასო (ძველ ქართულში მეცხრამეტე იყო). შეესაბამება წინანუნისმიერ ნარნარა მჟღერ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ასს (100).

მოხაზულობა
რ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზისა და რკალების კომბინაციაა, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. რ ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივ გადახრილი. მხედრულში იგი მომრგვალებული კონტურის მქონეა. ნუსხურსა და მხედრულში რ ზედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
ს

ს, , , (სან) — ქართული ანბანის მეთვრამეტე ასო. შეესაბამება წინანუნისმიერი სისინა ყრუ ფშვინვიერ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ორასს (200).

მოხაზულობა
ს-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზისა და რკალის კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. ს ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი. მხედრულში იგი მომრგვალებული კონტურის მქონეა. ნუსხურსა და მხედრულში იგი ზედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
სხვა მნიშვნელობები
ს — ჯერადობის თავსართის „სანტის“ შემოკლება სხვადასხვა ერთეულებში: სმ (სანტიმეტრი) და სხვა.
ს. — შემოკლება სიტყვისა „საუკუნე“.
ტ (ასო)

ტ, , , (ტარი) — ქართული ანბანის მეცხრამეტე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეერთე იყო). შეესაბამება კბილისმიერ ყრუ მკვეთრ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ სამასს (300).

მოხაზულობა
ტ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზებისა და წრის კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივ გადახრილი. მხედრულში ტ მომრგვალებული კონტურის მქონეა. ნუსხურსა და მხედრულში იგი ქვედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
უ

უ, , , (უნი) — ქართული ანბანის მეოცე ასო (ძველ ქართულში ოცდამესამე იყო). თავდაპირველად, ძველ ქართულ სათვალავში მას რიცხვითი მნიშვნელობა არ ჰქონდა, რადგან იგი ასომთავრულში დამოუკიდებელი ასო-ნიშანი არ ყოფილა. მოგვიანებით, მე-11 საუკუნიდან აღნიშნავდა რიცხვ ოთხასს (400) ჳიესთან ერთად.

მოხაზულობა
უ ასომთავრულში ორი გრაფიკული ნიშნის — ო-სა და ჳ-ს შეერთებითაა მიღებული. ნუსხურში მათი მოხაზულობანი შერწყმულია რკალურ ფორმებზე გადასვლის შედეგად. უ ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი. მხედრულში იგი მომრგვალებულ ფორმას იღებს. ნუსხურსა და მხედრულში უ ქვედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
ფ

ფ, , , (ფარი) — ქართული ანბანის ოცდამეერთე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეოთხე იყო). შეესაბამება ბაგისმიერ ყრუ ფშვინვიერ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ხუთასს (500).

მოხაზულობა
ფ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზისა და წრის კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. ფ ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივ გადახრილი. იგი მხედრულში ერთიანი, მომრგვალებული კონტურის მქონეა. ნუსხურსა და მხედრულში ფ ქვედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
სხვა მნიშვნელობები
ფ — ელექტრული ტევადობის ერთეულის „ფარადას“ შემოკლებული აღნიშვნა.
ფ — წილობითი თავსართის „ფემტოს“ შემოკლება სხვადასხვა ერთეულებში: ფმ (ფემტომეტრი) და სხვა.
ქ

ქ, , , (ქანი) — ქართული ანბანის ოცდამეორე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეხუთე იყო). შეესაბამება უკანასასისმიერ ყრუ ფშვინვიერ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ექვსასს (600).

მოხაზულობა
ქ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ურთიერთპერპენდიკულარული ხაზების კომბინაციაა, რომელსაც კვადრატის ნახევარი უკავია. ქ ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივ გადახრილი. მხედრულში მისი ასწვრივი ხაზი ქვემოთ მომრგვალებულია. ნუსხურსა და მხედრულში იგი ოთხ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
ღ

ღ, , , (ღანი) — ქართული ანბანის ოცდამესამე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეექვსე იყო). შეესაბამება უკანასასისმიერ მჟღერ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ შვიდასს (700).

მოხაზულობა
ღ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში რკალით დაკავშირებული ხაზების კომბინაციაა, რომელსაც კვადრატის ნახევარი უკავია. ნუსხურში იგი მარჯვნივ გადახრილი და შუა ორ ხაზშია მოთავსებული. მხედრულში ღ მომრგვალებული კონტურის მქონეა. მას საყრდენი ფეხი აქვს და ქვედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
ყ

ყ, , , (ყარი) — ქართული ანბანის ოცდამეოთხე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეშვიდე იყო). შეესაბამება ხახისმიერ ყრუ მკვეთრ თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ რვაასს (800).

მოხაზულობა
ყ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზისა და წრის კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. საუკუნეში იგი თავგახსნილია. ნუსხურში ყ კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივა გადახრილი. იგი მხედრულში მომრგვალებული კონტურისაა. ნუსხურში და მხედრულში ყ ქვედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
შ

შ, , , (შინი) — ქართული ანბანის ოცდამეხუთე ასო (ძველ ქართულში ოცდამერვე იყო). შეესაბამება უკანანუნისმიერ შიშინა თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ცხრაასს (900).

მოხაზულობა
შ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზისა და წრეების კომბინაციაა, რომელსაც კვადრატის ნახევარი უკავია. საუკუნეში რკალური ფორმები აქვს. შ ნუსხურში გვერდზე გადახრილია და ქვედა სამ ხაზშია მოთავსებული. მხედრულში იგი ზედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
ჩ

ჩ, , , (ჩინი) — ქართული ანბანის ოცდამეექვსე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეცხრე იყო). შეესაბამება წინაენისმიერ ფშვინიერ შიშინა თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ათასს (1000).

მოხაზულობა
ჩ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ურთიერთპერპენდიკულარული ხაზების კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. იგი ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივ იხრება. ჩ-ს მხედრულში მომრგვალებული ფორმა აქვს. იგი ნუსხურში ოთხ ხაზში იწერება, მხედრულში კი — ზედა სამ ხაზში.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
ც

ც, , , (ცანი) — ქართული ანბანის ოცდამეშვიდე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეათე იყო). შეესაბამება წინაენისმიერ ფშვინიერ სისინა თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ორი ათასს (2000).

მოხაზულობა
ც-ს მოხაზულობა ასომთავრულში მარჯვნივ გახსნილი წრეა, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. ც ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივა გადახრილი. მას მხედრულში მომრგვალებული ფორმა აქვს. ნუსხურსა და მხედრულში ც ქვედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
სხვა მნიშვნელობები
ც — მასის ერთეულის „ცენტნერის“ შემოკლებული აღნიშვნა.
ძ

ძ, , , (ძილი) — ქართული ანბანის ოცდამერვე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეთერთმეტე იყო). შეესაბამება წინაენისმიერ მჟღერ სისინა თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ სამი ათასს (3000).

მოხაზულობა
ძ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზისა და წრის კომბინაციაა, რომელიც მარჯვენა ჰორიზონტალის მეშვეობით კვადრატულ არეს იკავებს. ძ ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი. მხედრულში იგი მომრგვალებული ფორმისაა. ნუსხურსა და მხედრულში ძ ზედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
წ

წ, , , (წილი) — ქართული ანბანის ოცდამეცხრე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეთორმეტე იყო). შეესაბამება წინაენისმიერ აბრუპტივი სისინა თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ოთხიათასს (4000).

მოხაზულობა
წ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზისა და წრეების კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. იგი საუკუნეში რკალურ ფორმებს იძენს. წ ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი და ქვედა სამ ხაზშია მოთავსებული. იგი მხედრულში მომრგვალებული ფორმისაა და ზედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
სხვა მნიშვნელობები
წ. — შემოკლება სიტყვისა „წელი“.
ჭ

ჭ, , , (ჭარი) — ქართული ანბანის ოცდამეათე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეცამეტე იყო). შეესაბამება წინაენისმიერ აბრუპტივი სისინა თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ხუთი ათასს (5000).

მოხაზულობა
ჭ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში წრისა და რკალის კომბინაციაა, რომელსაც კვადრატის ნახევარი უკავია. ჭ ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი და ქვედა სამ ხაზშია მოთავსებული. მხედრულში იგი მომრგვალებული ფორმისაა და ოთხ ხაზს შორის იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
ხ

ხ, , , (ხანი) — ქართული ანბანის ოცდამეთერთმეტე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეთოთხმეტე იყო). შეესაბამება უკანაენისმიერ ფშვინვიერ ნაპრალოვან თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ექვსიათასს (6000).

მოხაზულობა
ხ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ურთიერთპერპენდიკულარული ხაზების კომბინაციაა, რომელიც კვადრატის ნახევარს იკავებს. ხ ნუსხურში მარჯვნივაა გადახრილი და ქვედა სამ ხაზშია მოთავსებული. ხ-ს მხედრულში მომრგვალებული ფორმები აქვს და ზედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
ჯ

ჯ, , , (ჯანი) — ქართული ანბანის ოცდამეთორმეტე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეთექვსმეტე იყო). შეესაბამება წინაენისმიერ მჟღერ შიშინა თანხმოვანს. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ რვაათასს (8000).

მოხაზულობა
ჯ-ს ასომთავრულში ჯვარედინი ფორმა აქვს. ასომთავრულის ყველა ასო ერთი გრაფიკული სისტემითაა აგებული, ისინი მარტივი გეომეტრიული ელემენტების — წრისა და სწორი ხაზისაგანაა ნაწარმოები, შემადგენელი ნაწილები კი ერთმანეთს ყოველთვის მართი კუთხით უკავშირდება. ჯ–ს ასომთავრული ჯვარედინი მოხაზულობა არღვევს ასოთა გრაფიკული აგებულების ამ ზოგად წესს და ამ მხრივ ერთადერთია ძველ ქართულ ანბანში. გრაფიკული სისტემის დარღვევის მიზეზების შესახებ რამდენიმე მოსაზრება არსებობს.

პროფესორი ელენე მაჭავარიანი ჯანის ასომთავრულ მოხაზულობას საქართველოში ქრისტიანობის დამკვიდრებას უკავშირებს და მიიჩნევს, რომ მისი ფორმა იესო ქრისტეს ინიციალების – ინისა და ქანის დიაგონალური გადაკვეთითაა მიღებული. ამდენად, ჯ ასო ასომთავრულ დამწერლობაში იესო ქრისტეს მონოგრამას წარმოადგენს:

ამ თვალსაზრისით ჯანის ასომთავრული ჯვარედინი ფორმა ქრისტიანობის გავრცელების შემდეგ უნდა იყოს შემოღებული. ქართული დამწერლობის არცერთ ქრისტიანობამდელ ძეგლზე არაა ჯანის განსხვავებული მოხაზულობა, შესაბამისად უცნობია, როგორი ფორმა ექნებოდა მას, სანამ დღევანდელ ჯვარედინ მოხაზულობას მიიღებდა. ერთადერთი განსხვავებული ფორმა ჯანისა დაფიქსირებულია დავათის სტელაზე, რომელზეც ქართული ასომთავრული ანბანია ჩამოწერილი და რომელიც საუკუნის 60–იანი წლებით თარიღდება. დავათის სტელაზე გამოსახული ნიშანი, რომელიც ანბანის თანმიმდევრობის გათვალისწინებით ჯანის ადგილას დგას, არ არღვევს ასომთავრული ასოების გრაფიკული აგების ზოგად წესს და ამგვარად გამოიყურება: .

ჯანის ჯვარედინ მოხაზულობაზე საკუთარი მოსაზრება აქვს რამაზ პატარიძეს. იგი თვლის, რომ ჯვრის ფორმა ანბანის დასასრულის მანიშნებელია.

ჯ ნუსხურში მარჯვნივ არის გადახრილი. მხედრულში მას მომრგვალებული ფორმა აქვს. ნუსხურსა და მხედრულში იგი ქვედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
სხვა მნიშვნელობები
ჯ — ენერგიის ერთეულის „ჯოულის“ შემოკლებული აღნიშვნა.
ჰ

ჰ, , , (ჰაე) — ქართული ანბანის ოცდამეცამეტე ასო (ძველ ქართულში ოცდამეჩვიდმეტე იყო). მისი სახელია „ჰაე“. გრაფიკული სიმბოლო ლარინგალური ფშვინვიერი ნაპრალოვანი თანხმოვნისა. ძველ ქართულ სათვალავში აღნიშნავდა რიცხვ ცხრაათასს (9000).

მოხაზულობა
ჰ-ს მოხაზულობა ასომთავრულში ხაზებისა და რკალის კომბინაციაა, რომელიც კვადრატულ არეს იკავებს. ჰ ნუსხურში კუთხოვანი ფორმისაა და მარჯვნივაა გადახრილი. მას შუა ორი ხაზი უკავია. მხედრულში მომრგვალებული ფორმები აქვს და ზედა სამ ხაზში იწერება.

კოდების ცხრილი
ბრაილი
სხვა მნიშვნელობები
ჰ — ათჯერადობის აღმნიშვნელი თავსართის „ჰექტოს“ შემოკლება სხვადასხვა ერთეულებში: ჰა (ჰექტარი), ჰლ (ჰექტოლიტრი) და სხვა.
წერეთელი

საკუთარი სახელი წერეთელი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
ა
ავთანდილ წერეთელი — მეწარმე
აკაკი წერეთელი — პოეტი, საზოგადო მოღვაწე
ალექსი წერეთელი — რუსული ოპერის იმპრესარიო
ალექსანდრე წერეთელი — ისტორიკოსი, საზოგადო მოღვაწე
არჩილ წერეთელი — კალათბურთელი
ბ
ბაბო წერეთელი — ისტორიკოსი
გ
გიორგი (გიგი) წერეთელი — პოლიტიკოსი
გიორგი წერეთელი — პოეტი
გიორგი წერეთელი — მწერალი
გიორგი წერეთელი — ემიგრანტი პუბლიცისტი, მწერალი
გიორგი წერეთელი — ენათმეცნიერი, აღმოსავლეთმცოდნე
გიორგი წერეთელი — ქართველი ეკონომისტი, მათემატიკოსი
გიორგი წერეთელი — ქართველი ეკონომისტი, ინჟინერი
გიორგი (გოგი) წერეთელი — მხატვარი
გრიგოლ წერეთელი — ფილოლოგ-ელინისტი
დ
დავითი (წერეთელი) — სასულიერო პირი
დავით წერეთელი — გეოგრაფი, მთამსვლელი
დავით წერეთელი — ფერმწერი
დოსითეოსი (წერეთელი) — სასულიერო და პოლიტიკური მოღვაწე
ე
ელენე წერეთელი — მუსიკისმცოდნე, საზოგადო მოღვაწე
ელენე წერეთელი — ექიმი-ბაქტერიოლოგი
ემელიანე წერეთელი — სამხედრო პირი, პოლკოვნიკი
ემილ წერეთელი — გეოგრაფი, გეოლოგი
ვ
ვასილ წერეთელი — ექიმი, პუბლიცისტი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე
ვლადიმერ წერეთელი — მანგანუმის მრეწველი, საზოგადო მოღვაწე
ზ
ზინობი წერეთელი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი
ზურაბ წერეთელი — ფერმწერი
ზურაბ წერეთელი — იმერეთის სამეფოს სახლთუხუცესი
თ
თამარ წერეთელი — მომღერალი
თინათინ წერეთელი — მეცნიერ-იურისტი
ი
ივანე წერეთელი — სამხედრო და სასულიერო პირი, ემიგრანტი
ილია წერეთელი — მსახიობი
ირაკლი წერეთელი — საქართველოსა და რუსეთის პოლიტიკური მოღვაწე
ირაკლი წერეთელი — პოლიტიკოსი
იოსებ წერეთელი — სასულიერო და საზოგადო მოღვაწე
იოსებ წერეთელი — ოფიცერი, მსოფლიო ომის მონაწილე
კ
კონსტანტინე წერეთელი — ენათმეცნიერი
კონსტანტინე წერეთელი — ინჟინერი-ჰიდრომშენებელი
კორა წერეთელი — კინომცოდნე, სცენარისტი
მ
მალხაზ წერეთელი — ექიმი, პოლიტიკოსი
მიხეილ წერეთელი — ფილოლოგი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე
ნ
ნესტორ წერეთელი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
ნიკოლოზ წერეთელი — მსახიობი
ნიკოლოზ წერეთელი — მეცნიერ-იურისტი
ნინო წერეთელი — მოქანდაკე
ნუგზარ წერეთელი — მწერალი
ო
ოთარ წერეთელი — მათემატიკოსი
პ
პავლე წერეთელი — ინჟინერი-მეტალურგი
პაპუნა წერეთელი — იმერეთის სამეფოს სამხედრო-პოლიტიკური მოღვაწე
რ
როსტომ წერეთელი — სამხედრო პირი, გენერალ-მაიორი
ს
სავლე წერეთელი — ფილოსოფოსი
სვიმონ წერეთელი — სამხედრო პირი, პოლკოვნიკი
სიმონ წერეთელი — იმერეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
სიმონ წერეთელი — იურისტი, პუბლიცისტი
ფ
ფილიმონ წერეთელი — იურისტი
ქ
ქაიხოსრო წერეთელი — იმერეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე
შ
შალვა წერეთელი — საბჭოთა უშიშროების გენერალი

აგრეთვე
წერეთლები — თავადური საგვარეულო საქართველოში
ცერტელევი — წერეთლების ერთ-ერთი შტოს რუსიფიცირებული გვარი
წერეთელი — სოფელი მარნეულის მუნიციპალიტეტში
წერეთელი — თბილისის მეტროპოლიტენის სადგური
აკაკი წერეთელი — მღვიმე საჩხერის მუნიციპალიტეტში
აკაკი წერეთლის გამზირი — გამზირი თბილისში