iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დალაპორტეს სახლი

დალაპორტეს სახლი — ძველი ორსართულიან სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია საუკუნის მეორე ნახევარში.

მისამართი: ტაგანროგი, იტალიის შესახვევი № 9.

ისტორია
ორსართულიანი სახლი იტალიის შესახვევში ააგეს საუკუნის მეორე ნახევარში დონელი კაზაკების მაიორის ალექსანდრე ეგოროვის სახსრებით. მოგვიანებით პირველი გილდიის ვაჭრის ივან პავლეს ძე დალაპორტეს ცოლის ეკატერინა ეგორის ასულის თხოვნით, რომელიც ამ დროისათვის უკვე სახლის ახალი დიასახლისი იყო, დააშენეს მეორე სართული.

სახლის მფლობელის, დალაპორტეს ოჯახში 1834 წელს დაიბადა ბიჭი, პანაგი. თავად ივანე პავლეს ძე გარდაიცვალა 1870 წელს მძიმე ავადმყოფობის შედეგად 70 წლის ასაკში.

 საუკუნის დასაწყისში დალაპორტეს მემკვიდრეებმა გაყიდეს. იგი იყიდა ტაგანროგის მემკვიდრეობით საპატიო მოქალაქემ მინა ეგორის ძე სინოდი-პოპოვმა და კონსტანტინე ნიკოლოზის ძის ცოლმა ელენა სემიონის ასული ავერინომ. 1921 წლის მაისში ელენა ავერინო გარდაიცვალა ინფარქტის შედეგად 78 წლის ასაკში. ამ პერიოდისათვის სახლი შეფასებული იყო 26 000 რუბლად.

საბჭოთა მმართველობის პერიოდში მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. ამჟამად შენობაში განთავსებულია სილამაზის სალონი და საყოფაცხოვრებო ქიმიის მაღაზია. მეორე სართულზე განთავსებულია საცხოვრებელი ოთახები.

აღწერა
იტალიის შესახვევში მდებარე დალაპორტეს ორსართულიანი აგურის შენობა ასიმეტრიულია. პირველი სართულის ფასადზე ექვსი ფანჯარაა, ხოლო მეორე სართულზე - 5. შენობას აქვს ნახევრად სარდაფის სართული ფანჯრებით. ზედა სართულის ნაპირა ფანჯრები გაფორმებულია სანდრიკებით, ოთხ-ოთხი პილასტრით.

ბინის წინ 2010 წელს დადგეს აკოფ ხალაფიანის სკულპტურული კომპოზიცია „მეგობრობა არ ჟანგდება“(„კლოუნი და კომპანია“).
სალსკის დიმიტრი როსტოველის ეკლესია

სალსკის დიმიტრი როსტოველის ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია ქალაქ სალსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ვოლგოდონის ეპარქიას. ეკლესია ააგეს 2010 წელს.

მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ქალაქი სალსკი, ყირიმის ქუჩა № 25-ა.

ისტორია
2006 წელს ეპარქიის ხელმძღვანელობამ მიიღო გადაწყვეტილება ქალაქ სალსკში ყირიმის ქუჩაზე დაეწყოთ ახალი ეკლესიის მშენებლობა. ეკლესიის მშენებლობის დაწყება შესაძლებელი გახდა ადგილობრივი მოსახლეობის შემოწირულობით, რომლებმაც მოაგროვეს 40 მლნ რუსული რუბლი.

ეკლესიის მშენებლობა დაიწყეს ამავე წლის 7 ივლისს, მშენებლობის ადგილზე ლოცვა არავლინა და მშენებლობა დალოცა მთავარეპისკოპოსმა პანტელეიმონმა, მანვე ეკლესიის საძირკველში ჩადო პირველი ქვა. აქედან რამდენიმე თვეში ჩაასხეს ფუნდამენტი. პირველი ღვთისმსახურება გაიმართა 2008 წლის 21 სექტემბერს ღვთისმშობლის შობის დღესასწაულზე. 2009 წლის ივნისში ეკლესიაზე დააყენეს გუმბათი.

უკანასკნელი ძირითადი სამუშაოები დასრულდა 2010 წელს. აღდგომისათვის დააყენეს და აკურთხეს ცხრა გუმბათი, ხოლო ზაფხულში დასრულდა შიდა სამუშაოები, მოაწყვეს სატრაპეზო, საკვირაო სკოლა და ბიბლიოთეკა.

2010 წლის 7 ნოემბერს დასრულებული ეკლესია აკურთხა როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის მთავარეპისკოპოსმა პანტელეიმონმა.

დიმიტრი როსტოველის ეკლესია გახდა პირველი ტაძარი სალსკში, რომელიც ააშენეს საუკუნის შუა წლების შემდეგ.
ევგენი ევტუშენკო

ევგენი ევტუშენკო (გვარი დაბადებისას — განგნუსი, დ. 18 ივლისი 1932, ზიმა; სხვა ცნობებით — ნიჟნეუდინსკი , ირკუტსკის ოლქი —გ. 1 აპრილი 2017, ტულსა, ოკლაჰომა, აშშ) — საბჭოთა და რუსი პოეტი. სახელი გაითქვა, როგორც პროზაიკოსმა, რეჟისორმა, სცენარისტმა, პუბლიცისტმა და მსახიობმა. საბჭოთა პერიოდში გამოდიოდა დისიდენტების, იოსებ ბროდსკის, ალექსანდრე სოლჟენიცინის და იული დანიელის დაცვით.
კონიგინის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია

კონიგინის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია უსტ-დონეცკის რაიონის ხუტორ კონიგინში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ვოლგოდონის ეპარქიას. შენობა არის უსტ-დონეცკის რაიონის ყველაზე ძველი ეკლესია, რომელიც შემონახულია დღევანდელ დღემდე.

მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, უსტ-დონეცკის რაიონი, ხუტორი კონიგინი, ეკლესიის შესახვევი 24.

ისტორია
ხუტორი კონიგინი დაარსდა 1788 წელს და დიდი ხნის განმავლობაში არ ჰქონდათ საკუთარი ეკლესია, რის გამოც ადგილობრივი მრევლი დადიოდა 6 კილომეტრით დაშორებულ სტანიცა რაზდორსკაიაში, რათა ელოცათ დონის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესიაში. მას შემდეგ რაც დონის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია მრევლისათვის უკვე საკმარისი აღარ იყო ხუტორის მოსახლეობამ თხოვნით მიმართა დონის მთავარეპისკოპოსს, რათა ნება დაერთო აეშენებინათ ახალი ეკლესია. თხოვნაზე დადებითი პასუხი მიიღეს. დაიწყო სახსრების შეგროვება მშენებლობისათვის., მაგრამ 1877 წელს დაიწყო რუსეთ-თურქეთის ომი და კონიგინელების გეგმებს ხელი შეუშალა. მოსახლეობის უმეტესი რაოდენობა ბრძოლის ველზე წავიდა. მეორე წელს კაზაკები დაბრუნდნენ საკუთარ სახლებში და დაიწყეს ერთსაკურთხევლიანი ეკლესიის მშენებლობა ღვთისმშობლის შობის სახელზე. 1879 წელს ეკლესია ააშენეს და აკურთხეს. 1883 წლისთვის ეკლესიის მრევლში შედიოდა ორი ხუტორის, კონიგინისა და ოლხოვსკის მოსახლეობა. 1889 წელს ეკლესია შემოღობეს ხის მესრით, ხოლო 1914 წელს რკინის მესერი შემოავლეს.

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ეკლესიაში მძიმე ვითარება შეიქმნა. 1920-1930-იან წლებში ჩამოხსნეს სამრეკლოს ზარები, გადაწყვიტეს ეკლესიის გადაქცევა საწყობად. 1962 წელს, როდესაც საბჭოთა ხელისუფლებამ რაზდორსაკაიაში ტაძარი დაანგრია და შემდეგ მიადგნენ კონიგინის ეკლესიას, მოსახლეობამ დაიცვა თავისი სალოცავი. ეკლესია არ დახურულა თვით ხრუშჩოვის მმართველობის პერიოდშიც კი.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ დაიწყო ეკლესიის ახალი ისტორია. 2003 წელს შეცვალეს მისი ძველი გუმბათი, რომელიც მოაქოროვეს კიდეც.
იური ლოსმანი

იური ლოსმანი (; დ. 4 თებერვალი, 1891 — გ. 1 მაისი, 1984) — ესტონელი მძლეოსანი, ასპარეზობდა გრძელ მანძილზე სირბილში. 1920 წელს მეორე ადგილი დაიკავა მარათონში, ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, სადაც გამარჯვებულ ჰანეს კოლეჰმაინენს 13 წამით ჩამორჩა, თუმცა მესამე ადგილოსან ვალერიო არის თითქმის 4 წუთით აჯობა. 1924 ზაფხულის ოლიმპიური თამაშებზე იური ესტონეთის გუნდის მედროშე იყო და მარათონზე მეათე ადგილი დაიკავა.

ბიოგრაფია
იური ლოსმანი დაიბადა 1891 წლის 4 თებერვალს კაბალაში, ესტონეთის გუბერნიაში. თავდაპირველად ლოსმანი ფეხბურთის კლუბ მერკურიში თამაშობდა, თუმცა მოგვიანებით მძლეოსნობაში დაიწყო ასპარეზობა. იბრძოდა პირველ მსოფლიო ომში, სადაც დაიჭრა კიდეც, თუმცა გამოჯანმრთელება შეძლო და 1916 წელს მოიგო მარათონი ტალინში და რუსეთის ჩემპიონატი 5 000 მ დისტანციაზე. 1923 წელს მოიგო საერთაშორისო მარათონი გეტებორგის თამაშებზე, შვედეთში. 1929 წელს დაამყარა ესტონეთის რეკორდი ერთ საათიან სირბილში, ამავე წელს იასპარეზა ანტვერპენის მარათონში.

გარდა სირბილისა, ლოსმანი 1922 – 1936 წლებში მუშაობდა შოკოლადის ესტონურ ფაბრიკა კალევიში, 1930-იან წლებში ავარჯიშებდა ესტონელ გრძელ მანძილზე მორბენლებს. 1942 – 1944 წლებში მოღვაწეობდა სპორტულ ადმინისტრატორად ესტონეთში. მეორე მსოფლიო ომის დროს, საბჭოთა კავშირის მიერ ესტონეთის ანექსირებამდე ლოსმანმა შეძლო შვედეთში გადაფრენა. ადრეულ პერიოდში როსმანს საიუველირო მომზადება ჰქონდა გავლილი და შვედეთში ჩასვლის შემდეგ ოქროსა და ვერცხლის მჭედლად დაიწყო მუშაობდა. 1964 წელს მან ვერცხლის თასი დაუმზადა შვედეთის მეფეს, გუსტავ -ს, რითაც გამოხატა მადლიერება შვედეთში მცხოვრები ესტონელი ხალხის სახელით.
რაზდორსკაიის დონის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია

რაზდორსკაიის დონის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია — ყოფილი მართლმადიდებლური ეკლესია უსტ-დონეცკის რაიონის ხუტორ რაზდორსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ვოლგოდონის ეპარქიას.

მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, უსტ-დონეცკის რაიონი, ხუტორი რაზდორსკაია, ლენინის ქუჩა № 41.

ისტორია
ჯერ კიდევ საუკუნეში რაზდორსკაიაში იყო პატარა სამლოცველო. მას შემდეგ რაც დასახლება კუნძუიდან გადაიტანეს თანამედროვე ადგილზე (დონის მარჯვენა შენაკადი) ეკლესიის ახალი მდებარეობის შესახებაც გვხვდება ინფორმაცია 1726 წელს. ამ პერიოდში სტანიცაში იდგა წმინდა ვასილი დიდის სახელობის ხის ეკლესია.

1747 წელს დაძველებული ეკლესიის ადგილზე ააშენეს, სხვა, ასევე ხის ეკლესია, რომელიც მოქმედებდა 1784 წლამდე. ამავე წელს ატამან დიმიტრი ილოვაისკოს ბრძანებით სტანიცაში ააგეს ახალი, რიგით მესამე ხის ეკლესია, რომელიც ასევე წმინდა ვასილი დიდის სახელზე იყო ნაკურთხი და ჰქონდა პატარა საკურთხეველი წმინდა ბარბარეს სახელობისა. 1804 წელს ეკლესიას მიაშენეს ქვის სამრეკლო. მესამე ხის ეკლესია არსებობდა 1824 წლამდე. ამ წელს კი ააშენეს ახალი ქვის ეკლესია, ხოლო ძველი გააგზავნეს სტანიცა მეჩიოტინსკაიაში.

ახალი ქვის ეკლესიის მშენებლობა დაიწყეს 1817 წლის 15 ივლისს (სავარაუდოდ დონელი არქიტექტორის ანტონ კამპიონის პროექტის მიხედვით). მას აშენებდნენ დონის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე. ეკლესიის მშენებლობა დასრულდა 1823 წელს და აკურთხეს 1824 წელს. ეკლესია აგებული იყო ამპირის სტილში. მას ჰქონდა სამი საკურთხეველი: ცენტრალური - დონის ღვთისმშობლის სახელობისა, მარჯვენა - ვასილი დიდის სახელობისა, მარცხენა კი ბარბარე ქალწულმოწამის სახელობისა. ეკლესიის კანკელი იყო სამიარუსიანი. ეკლესიის კედლები კი მოხატული.

დონის ტერიტორიაზე საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ 1929 წელს ეკლესია დახურეს და გადააკეთეს საწყობად. 1962 წელს, რაიონის ხელისუფლების გადაწყვეტილებით დონის ღვთისმშობლის ეკლესია ააფეთქეს.

ამჟამად ღვთისმსახურება მიმდინარეობს ეკლესიის ყოფილ საყარაულო შენობაში. წინამძღვარია - ვიქტორი (დავიდიჩი).
მელისა დოდა

მესილა დოდა (დ. 6 თებერვალი 1971, კუკესი, ალბანეთი) — ალბანელი პოლიტიკოსი. ალბანეთის დემოკრატიული პარტიის ერთ-ერთი პირველი წევრი, 2001 წლიდან არის ალბანეთის პარლამენტის წევრი.

ის სწავლობდა ეკონომიკას ტირანას უნივერსიტეტში, ხოლო ფილოსოფიას რომში. დოდამ საკუთარი პოლიტიკური კარიერა დაიწყო 1991 წელს ალბანეთში რეჟიმის შეცვლით გამოწვეული სტუდენტური პროტესტებისას. მას ეკავა სხვადასხვა პოლიტიკური პოზიციები და ასევე მუშაობდა როგორც ჟურნალისტი და ტელეწამყვანი. მელისა დემოკრატიულ პარტიაში შევიდა 1991 წელს და ის დატოვა 2016 წელს ღია წერილით, სადაც ის წერდა, რომ ნანობდა პარტიის დატოვებას, რომელიც მან, სხვა სტუდენტებმა და მასწავლებლებმა ერთად შექმნეს 25 წლის წინ.

ალბანეთის დემოკრატიული პარტიის დატოვების შემდეგ ის გაწევრიანდა სამართლიანობის, ინტეგრაციისა და ერთიანობის პარტიაში, რომელიც ფოკუსირებულია ეროვნული საკითხებისა და პრობლემების საჯარო მხარდაჭერაზე, ჩამის პრობლემის მსგავსად.

ის არის ერთ-ერთი ყველაზე კონსრევატიული შეხედულებების მქონე პარლამენტის წევრი და ბოლო ხანებში ეწინააღმდეგებოდა კანონ-პროექტებს ლგბტ საზოგადოების უფლებების დაცვის, მარიხუანასა და პროსტიტუციის ლეგალიზაციის შესახებ ალბანეთში. მას ასევე დასდეს ბრალი ლგბტ საზოგადოების აშკარა დისკრიმინაციაში.
ფილიპსი

ფილიპსი — 1891 წელს ქალაქ ეინდჰოვენში დაარსებული კომპანია. მისი დამფუძნებელი იყო ჯერარდ ფილიპსი, რომელმაც გადაწყვიტა ელექტრონული ნათურების წარმოების აწყობა. კომპანიის პერსონალი შედგებოდა 10 ადამიანისგან და საშუალოდ დღეში უშვებდა 100 – 200 ელექტრო ნათურას, რომლებიც იყიდებოდა მხოლოდ ნიდერლანდებში.

ისტორია
1895 წელს კომპანიას შეუერთდა ჯერარის ძმა ანტონი, რომელმაც საკუთარ თავზე აიღო პროდუქციის საერთაშორისო ბაზარზე გატანის ორგანიზება.

ერთ–ერთი სარეკლამო კომპანია ანტონ ფილიპსმა ჩაატარა 1898 წელს, როდესაც სარეკლამოდ გამოიყენა საფოსტო მარკები ნიდერლანდური ნაციონალური ტანსაცმლის გამოსახულებით. თითოეული მარკის თავში გაკეთებული იყო ელექტრონული ნათურის ფონზე გამოსახული წარწერა .

კომპანიამ საკმაოდ სწრაფად გაითქვა სახელი თავის ქვეყანაში და 1916 წელს ნიდერლანდების დედოფალმა ვილგელმინამ მიანიჭა უფლება სამეფო სახელწოდების დამატების «». დამფუძნებლების ჯერარის და ანტონის დევიზი „ციფრები მნიშვნელოვანია, მაგრამ ადამიანები უფრო მეტად მნიშვნელოვანია“ დღესაც აქტუალურია კომპანიისთვის. 1999 წელს ძმებ ფილიპსებს მიენიჭათ ჰოლანდიის „ საუკუნის საუკეთესო მეწარმის“ წოდება.

1910 წელს კომპანია ხსნის სამეცნიერო–კვლევით ლაბორატორიას. ოცდაათიანი წლებიდან ფილიპსი იწყებს სამედიცინო აპარატურის გამოშვებას. ამავე პერიოდიდან იწყება ელექტროსაპარსების წარმოება ცნობილი მარკით .

1926 წლიდან იწყება შემუშავება და 1930 წელს ჩნდება კომპანიის ახალი ლოგოტიპი, რომელიც დღეს ჩვენთვის ცნობილია. ლოგოზე გამოსახული ტალღები გამოხატავს რადიოტალღებს, ვარსკვლავები – საღამოს ცას, რომელშიც გადის საღამოს რადიომიმღებებთან შეკრებილი ხალხისთვის რადიოტალღები. 1938 წელს ლოგოზე ჩნდება ფარი.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კომპანია ფილპსმა გააძლიერა სამეცნიერო–კვლევითი მიმართულებით მუშაობა. ერთ–ერთი მნიშვნელოვანი და წარმატებული ნაბიჯი იყო ცნობილ ბრენდთან პანასონიკთან დადებული პარტნიორობის ხელშეკრულება.

მსოფლიო ბრენდს ჰქონდა რამდენიმე რევოლუციური გარღვევა. 1948 წელს გამოგონებული იქნა ხანგრძლივად დამკრავი ფირფიტა, 1958 წელს – სტერეოფონიური ტექნიკა, 1963 წელს კომპაქტური აუდიოკასეტა, 1982 წელს კომპანია სონისთან ერთად შექმნილი იქნა ციფრული კომპაქტ დისკი.

 განათების აპარატურის ერთ–ერთი წამყვანი კომპანიაა მსოფლიოს მაშსტაბით. 65 % აეროპორტების, 30 % საავადმყოფოების, 35 % ავტომობილების და 55 % სტადიონების განათებულია სწორედ ამ კომპანიის განათების აპარატურით.

ამჟამად კომპანია ფილიპსი – კონცერნი ერთ–ერთი წამყვანია მსოფლიოში საყოფაცხოვრებო ტექნიკის, რადიომიმღებების, ელექტროსამართებლის, მაგნიტოფონების, ტელევიზორების, კომპიუტერების, ლაზერული დისკების, სამედიცინო აპარატურის, მობილური ტელეფონების, მიკროსქემების და ა.შ. სფეროებში.

კომპანიის ოფისები განთავსებულის მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში. საერთო ჯამში მათში დასაქმებულია დაახლოებით 44 000 ადამიანი.

ყოველ წლიურად კონცერნის ბიუჯეტიდან სამეცნიერო–კვლევების ჩასატარებლად გამოიყოფა 2,5 მილიარდი ევრო.

1971 წლამდე კომპანიას ხელმძღვანელობდა ანტონ ფილიპსის შვილი ფრიც ფილიპი, რომელიც გარდაიცვალა 2005 წელს 101 წლის ასაკში. ამჟამად კონცერნს ხელმძღვანელობს ჯერარ კლეისტერლე. სათაო ოფისი მდებარეობს ამსტერდამში.

ლოგოების გალერეა
ქემანქეშ ქარა ალი-ფაშა

ქემანქეშ ქარა ალი-ფაშა (გ. 3 აპრილი, 1624) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე. დიდი ვეზირი 1623 წლის აგვისტოდან 1624 წლის აპრილამდე, სულთნების: მუსტაფა –სა და მურად –ის დროს.

ქარა ალი-ფაშა აღიზარდა ენდერუნის სამხედრო სკოლაში. 1600-იან წლებში იყო იანიჩარი, ხოლო 1613-1621 წლებში მართავდა ბაღდადისა და დიარბაქირის სანჯაყებს. 1622 წელს მონაწილეობა მიიღო ოსმან -ის ტახტიდან ჩამოგდებაში. იმავე წელს ახალი დიდი ვეზირი, ქარა დავუდ-ფაშა სწორედ ალი-ფაშას ღალატით ჩაუვარდა ქიოსემ სულთნის მომხრე იანიჩარებს ხელში.

1623 წლის 10 სექტემბერს, სულთანი მუსტაფა ტახტიდან ჩამოაგდეს და მის მაგივრად ტახტზე სულთან აჰმედ –ის 11 წლის შვილი, მურადი აიყვანეს. ალი-ფაშამ ჰალიმე სულთანს მისცა პირობა იმის შესახებ, რომ სულთან მუსტაფას სიცოცხლეს საფრთხე არ დაემუქრებოდა. ასეც მოხდა, მუსტაფა სასახლის კაფესში გამოკეტეს, სადაც ცხოვრების ბოლო წლები გაატარა.

ალი-ფაშა მონაწილეობდა ირან–ოსმალეთის 1623-1639 წლების ომში.

1624 წლის 3 აპრილს, ქიოსემ სულთანმა ქემანქეშ ფაშას დიდი ვეზირის ბეჭედი ჩამოართვა და მის მაგივრად ვეზირად ჩერქეს მეჰმედ-ფაშა დანიშნა. იმავე დღეს, ალი-ფაშა ღალატის ბრალდებით სიკვდილით დასაჯეს.
შალიკაშვილის ქალი

შალიკაშვილის ქალი — ქართველი სახელოვანი ქალი, რომელიც ცხოვრობდა საუკუნეში. მისი დაბადების და გარდაცვალების წლები უცნობია, ასევე უცნობია მისი სახელი.

ბიოგრაფია
უცხოეთში გადახვეწილ ქართველ ქალთაგან აღსანიშნავია საუკუნის სახელოვანი ქალი, ოთარ შალიკაშვილის ასული, რომელიც საქართველოდან ყაზმინს (სპარსეთში) იყო გათხოვილი, ლუარსაბ მეფის დედის, ნესტან-დარეჯნის მკვლელ შაჰ-თამაზზე. ოთარ სალიკაშვილის ქალს შაჰ-თამაზისგან ჰყავდა ორი ვაჟი: შაჰ-ისმაილი და შაჰ-ხუდაბანდა. მიდი შვილიშვილი იყო ცნობილი ტირანი შაჰ-აბაზ პირველი.

1569 წელს სპარსთა მიერ ღალატით შეპყრობილი ქართლის მეფე სვიმონი, შაჰ-თამაზს დაპატიმრებული ჰყავდა ყაზმინს - ალამუთის ციხეში. რამდენიმე ხანში სპარსეთის ტახტზე ავიდა შაჰ-თამაზის შვილი შაჰ-ისმაილი, რომელმაც დედის ჩაგონებით ტყვედ მყოფი სვიმონი და ბაგრატ მუხრან-ბატონის-ძე არჩილი ცოლ-შვილიანად გაათავისუფლა და შირაზიდან ისპაჰანში ჩამოიყვანა. შაჰ-ისმაილის გარდაცვალების შემდეგ, გამეფდა მისი ძმა შაჰ-ხუდაბანდა, უფროს ძმაზე უფრო მკაცრი ტირანი. მან სპარსეთში მყოფ სვიმონს მოსთხოვა სჯულის გამოცვლა, თანაც შეჰპირდა სამშობლოში დაბრუნებას და ქართლის ტახტის მიცემას. ქვეყნის ჭირ-ვარამით სასოწარკვეთილებაში ჩავარდნილმა სვიმონდა ფორმალურად მიიღო მაჰმადიანობა. ოთარ შალიკაშვილის ქალი მწვავედ განიცდიდა სამშობლოს ბედუკუღმართ მდგომარეობას, დიდად ეხმარებოდა სვიმონს თავისუფლების მოპოვებაში, როცა მან გაიგო სვიმონის სჯულის გამოცვლა, დიდად შეწუხდა. შალიკაშვილის ქალმა თავისთან მიიწვია სვიმონი, „მისცა ნიჭნი მრავალნი და სამოსელნი სამეფო და წარმოგზავნა თავისსა ქართლად“ და თან გამოაყოლა იქ მყოფი ტყვე ქართველები. ოთარ შალიკაშვილის ქალწულის ამ მოქმედებაზე და სვიმონის განთავისუფლების შესახებ, ბერი ეგნატაშვილი წერს: „შაჰ-ხუდაბანდას დედამ - ოთარ შალიკაშვილის ქალმან მოიყვანა მეფე სვიმონ, ვითარცა წესი არის, ქართველთა დედანი ლეჩაგს მოახვევენ, - და იგიცა ქართველი იყო, - მანცა ეგრეთვე ყო და წარმოუგზავნა ლეჩაქი თვისი და მიუმცო: „ მეფე სვიმონ, გწადდეს ლეჩქი ესე აიღეო და გწადდეს ხრმალიო, ჩვენც მოგვეხმარე და შენს საბატონოსაცაო. და მისცა ნიჭი მრავალი და სამოსელი სამეფო და წარმოგზავნა თავისსა ქართლად და წარმოვიდა“. ხმალზე ლეჩაქის მოხვევა იმას ნიშნავდა, რომ საქართველოსა და სპარსეთს შორის დედაკაცის შუამდგომლობით სრული და დაურღვეველი მშვიდობიანობა და ერთობა დამყარდა.
კოვალევის სახლი

კოვალევის სახლი — ორთსართულიანი სახლი აზოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301ბრძანების მიხედვით განეკუთვნება რუსეთის ფედერაციის რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიას. სახლი აგებულია 1912 წელს.

მისამართი: აზოვი, მოსკოვის ქუჩა № 23.

ისტორია
1912 წელს როსტოვის ოლქის ქალაქ აზოვში ააგეს ორსართულიანი სახლი მოსკოვის ქუჩაზე. სახლი მდებარეობდა მუზეუმის წინ, მისი მფლობელი და დამაარსებელი იყო გ. ი. კოვალიოვი. აშენებიდან ძალიან მალევე სახლში განათავსეს გ. კოვალიოვის უნივერსალური ტექნიკური მაღაზია, სადაც მომხმარებელს შეეძლო შეეძინა სხვადასხვა ტიპის საქონელი: ელექტრონული ლამფები, ხორცსაკეპი მანქანები, გრამაფონები, კედლის საათები, ჯიბის საათები, ველოსიპედები, საკერავი მანქანები, ყავის საფქვავები, პატეფონის ფირფიტები. საკუთარი სახლის სარდაფში განათავსა რუსული ღვინის მარანი, ხოლო თავად მაღაზიაში ფუნქციონირებდა მლესავთა სახელოსნო. ეს შენობა თავისი არსებობის სხვადასხვა პერიოდში ეკუთვნოდა სხვადასხვა საქალაქო განყოფილებებს: ეკუთვნოდა მმაჩი-ს ბიუროს, მუშაობდა რაიონული შემნახველი სალარო და სხვა.

კოვალევის სახლი ქალაქის ერთ-ერთი, არც თუ ისე მრავალი ღირსშესანიშნაობათაგანია, რომელიც გადაურჩა მეორე მსოფლიო ომს და მოაღწია ჩვენამდე.

აღწერა
კოვალევის სახლის არქიტექტურა ხასიათდება მაღალი ჭერით, ფართო ფანჯრებით, აივნებით. სახურავზე დადგმულია, რუსული არქიტექტურისათვის დამახასიათებელი, ხახვისებური გუმბათი.
ყანდაარის ალყა (1605-1606)

ყანდაარის ალყა— საბრძოლო დაპირისპირება სეფიანთა ირანსა და დიდ მოგოლთა იმპერიას შორის, რომლის დროსაც სპარსელებმა მუზაფარ ჰუსეინ-ხანის სარდლობით ალყაში მოაქვიეს მოგოლების მიერ წართმეული ქალაქი ყანდაარი, მაგრამ ვერ აიღეს.

მიმდინარეობა და შედეგები
სეფიანთა შაჰმა, აბას -მა ოსმალების წინააღმდეგ გაჩაღებული ომის პარალელურად დიდ მოგოლთა იმპერიის წინააღმდეგაც დაიწყო ბრძოლა. 1605 წელს, იმპერატორ აქბარის გარდაცვალების შემდეგ, ჰერათის პროვინციის მმართველმა ჰუსეინ-ხანმა შაჰის ბრძანებით, შეუტია ყანდაარს. მოგოლებს ყანდაარის დასაცავად არ ეცალათ, რადგან შიდა დაპირისპირება მიმდინარეობდა ჯაჰანგირსა და მის ვაჟს, ხუსრავუ მირზას შორის.

სპარსელებმა ყანდაარის ალყა დაიწყეს ოქტომბერში. ქალაქს იცავდა მოგოლი სარდალი, შაჰ ბეგ-ხანი. მისი სწორი სტრატეგიის წყალობით ქალაქმა 8 თვიან ალყას გაუძლო და 1606 წლის ივლისში, იმპერატორ ჯაჰანგირის მიერ გამოგზავნილმა ჯარმა სპარსელები განდევნა ავღანეთიდან.

უშედეგო ლაშქრობის გამო, შაჰ-აბასმა მუზაფარ ჰუსეინ-ხანი სიკვდილით დასაჯა. ჯაჰანგირს ლმობიერი წერილი მისწერა და მთელი ყურადღება ოსმალეთის წინააღმდეგ ბრძოლისკენ გადაიტანა. ორივე მხარეს შორის დროებითი მშვიდობა დამყარდა 1622 წლამდე, მოგოლ-სეფიანთა ომის დაწყებამდე.
მაისის გადატრიალება (პოლონეთი)

მაისის გადატრიალება პოლონეთში ( ან , 12−14 მაისი 1926 წელი) — წარმოიქმნა მარშალი იუზეფ პილსუდსკის მეთაურობით, რომელმაც მიუხედავად მინისტრის წოდებისა პრაქტიკულად შექმნა საომარი დიქტატურა 1935 წლამდე. ეს სამხედრო გადატრიალება თავისი სახით წარმოადგენს საკმაოდ რადიკალური სახელმწიფო რეფორმების პერიოდის დასაწყისს, რომლებიც გერმანიისა და სსრკ-ის უწყვეტი კონფლიქტების ფონზე გაიარა.

მოვლენების განვითარება
იუზეფ პილსუდსკი ოთხი წლით მოშორდა აქტიურ პოლიტიკურ მოღვაწეობას, მაგრამ 1926 წლის მაისისთვის მან გამოიყენა მისთვის თავდადებული სამხედრო ძალები. პილსუდსკს ასევე მხარი დაუჭირა ვარშავის სოციუალურ მუშაკთა პოლიციამ.

ბრძოლა ვარშავისთვის, რომელსაც იცავდნენ მაშინდელი პრეზიდენტი სტანისლავ ვოიცეხოვსკი და პრემიერი ვინცენტი ვიტოსი, გაგრძელდა 3 დღე. ბრძოლის ფარგლებში დაიღუპა 250 მებრძოლი და 164 მშვიდობიანე მოსახლე, დაახლოებით 1000-მა ადამიანმა მიიღო დაზიანება.

იუზეფმა იგდო ძალაუფლება ხელში და გამოაცხადა „სანაციას“ პოლიტიკა (ე.წ სახელმწიფო გაუმჯობესება). ახალმა სეიმმა პილსუდსკი აირჩია პრეზიდენტის პოსტზე, რომელზეც მან უარი განაცხადა. იუზეფის წინადადების მიხედვით პრეზიდენტი გახდა პროფესორი იგნაცი მოსციცკი, პრემიერი ალექსანდრე სკშინსკი. პოლონეთის ისტორიაში დაიწყო „პოლკოვნიკების მმართველობა“, რადგან პილსუდსკის საზოგადოება შედგებოდა ძირითადად მოქმედი ოფიცრებისგან ან პოლონური ჯარის ვეტერანებისგან.

საბოლოოდ პილსუდსკის რეჟიმი და პარლამენტში მისი მხარდაჭერი მთავრობასთან თანამშრომელი უპარტიო ბლოკი ატარებდა მემარჯვენე-ცენტრისტულ, კონსერვატიულ და პატერნალისტურ ხასიათს, რომელიც მიმართული იყო საზოგადოების მორალური ღირებულებების განახლებას ავტორიტარული მეთოდებით (რაც ახლოებდა მას „შავი პოლკოვნიკების“ მეთოდებთან 1970-იანების საბერძნეთში). მართველობის მიწურულს, 1935 წლის აპრილში, პილსუდსკის მართველობამ უზრუნველყო ე.წ აპრილის კონსტიტუციის მიღება, რომელსაც პოლონეთის მმართველობა იყენებდა დევნილობაში მეორე მსოფლიო ომის წლებში.
ჰორნინდალსვატნეტი

ჰორნინდალსვატნეტი — ტბა ნორვეგიაში. ადმინისტრაციულად მოქცეულია სოგნ-ოგ-ფიურანეს ტერიტორიაზე. წარმოადგენს ნორვეგიისა და საერთოდ, მთელი ევროპის უღრმეს ტბას. მისი ოფიციალურად გაზომილი სიღრმეა 514 მ. მდებარეობს ზღვის დონიდან 53 მ სიმაღლეზე. ფართობი 50,42 კმ². წყლის მოცულობა 12,06 კმ³. ტბის აღმოსავლეთ ბოლოსთან მდებარეობს სოფელი გროდოსი, რომელიც ეკუთვნის ჰორნინდალის მუნიციპალიტეტს, ხოლო დასავლეთ დაბოლოებასთან გაწოლილია სოფელი მოგრენდა, რომელიც თავის მხრივ, შედის ეიდის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში. ტბიდან გამოედინება მდინარე ეიდსელვა, რომელიც ერთვის ეიდსფიორდენს, — ნორდფიორდენის ტოტს. ყოველწლიურად ივლისში აქ იმართება ჰორნინდალსვატნეტის მარათონი.
სუხბაატარინ იანჟმაა

სუხბაატარინ იანჟმაა (; დ. 15 თებერვალი, 1894 — გ. 1 მაისი, 1962, ულან-ბატორი) — მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკის სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე, მონღოლეთის რევოლუციის ბელადის დამდინ სუხე-ბატორის მეუღლე, მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკის დიდი ხურალის პრეზიდიუმის თავმჯდომარე 1953-1954 წწ.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1894 წლის 15 თებერვალს ღარიბი მესაქონლის ოჯახში. მუშაობდა თავისი ქმრის დამდინ სუხე-ბატორის რევოლუციურ ჯგუფში. მონღოლეთის რევოლუციის შემდეგ 1921 წელს გახდა მონღოლეთის რევოლუციური კავშირის ახალგაზრდული ფრთის წევრი.

1923 წელს სუხე-ბატორის გარდაცვალების შემდეგ გახდა მონღოლეთის სახალხო პარტიის წევრი. ქმრის პატივისცემის ნიშნად გამოიცვალა თავისი მამის სახელი ნემენდეენი და დაირქვა სუხბაატარინი.

სუხბაატარინ იანჟმაა იყო მონღოლეთის სახალხო-რევოლუციური პარტიის ყველა 14-ვე ყრილობის დელეგატი. 1924 წელს წარმოადგენდა მონღოლეთის დელეგაციას კომინტერნის მე-5 კონგრესზე და მესამე კომუნისტ ქალთა საერთაშორისო კონფერენციაზე. 1925 წელს მონაწილეობდა მონღოლეთში პირველი პროფკავშირის შექმნაში. 1927-1930 წლებში სწავლობდა აღმოსავლეთის მუშათა კომუნისტურ უნივერსიტეტში, მოსკოვში. 1933 წელს სათავეში ჩაუდგა ამავე წელს დაარსებულ მონღოლეთის ქალთა კომიტეტს.

მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ორგანიზებას უწევდა მონღოლეთში საბჭოთა ჯარისკაცებისათვის სახსრების შეგროვებას, რის გამოც 1946 წელს დააჯილდოეს შრომის წითელი დროშის ორდენით.

1945 წელს იანჟმაა აირჩიეს ქალთა საერთშორის დემოკრატიული ფედერაციის საბჭოს წევრად.

1940 წელს პარტიის მეათე ყრილობაზე აირჩიეს მონღოლეთის სახალხო-დემოკრატიული პარტიის ცენტრალურ კომიტეტში. 1943-1947 წლებში შედიოდა პარტიის პოლიტბიუროში, იყო პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი. არაერთხელ აირჩიეს დიდი და მცირე სახალხო ხურალის წევრად, ასევე მცირე ხურალის თავმჯდომარის მოადგილედ.

1953 წლის 7 ოქტომბრიდან 1954 წლის 7 ივლისამდე იყო დიდი სახალხო ხურალის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი. შედეგად, ხერტეკ ანჩიმაა-ტოკას (ტუვის სახალხო რესპუბლიკის მცირე ხურალის თავმჯდომარე) შემდეგ გახდა მსოფლიოს ისტორიაში მეორე ქალი, რომელსაც ეკავა პარლამენტის თავმჯდომარის თანამდებობა.

საინტერესო ფაქტები
იანჟინმა - ეს არის ბუდისტური ორატორობისა და ხელოვნების ქალღმერთის, ბოდჰისატვა მანჯუშრის ცოლის სარასვატის მონღოლური ტრანსკრიფცია.