სოლომონ ქურდიანი

სოლომონ ზაქარიას ძე ქურდიანი (დ. 6 მარტი, 1867, საგარეჯო — გ. 1937) — ქართველი მეტყევე-სელექციონერი, თბილისის სატყეო-ტექნიკური ინსტიტუტის პროფესორი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი, დენდროლოგი, პროფესორი (1914).

ბიოგრაფია
დაიბადა სოფ. საგარეჯოში, მღვდლის ოჯახში. გამოჩენილი ქართველი მეტყევე სოლომონ ქურდიანი იყო რუსული სატყეო მეცნიერების კლასიკოსის გიორგი თედორის ძე მოროზოვის თანამედროვე, რუსეთსა და საქართველოში ტყის მერქნიანი ჯიშების ჰიბრიდიზაციასა და სელექციის პიონერი. სწავლობდა ნოვოალექსანდრიის (პოლონეთი) სოფლის მეურნეობისა და მეტყევეობის ინსტიტუტში. 1900 წელს ინსტიტუტის დამთავრებისთანავე იქვე ტოვებენ მეტყევეობის კათედრაზე ასისტენტად. ჯერ პრაქტიკულ მეცადინეობებს ატარებს დენდროლოგიაში. 1903-1904 სასწავლო წლებიდან კითხულობს დენდროლოგიის კურსს თითქმის ორი ათეული წლის განმავლობაში სატყეო-სამეურნეო ფაკულტეტზე. დენდროლოგიის სახელმძღვანელოს აქვეყნებს 1912 წელს ქ. პეტერბურგში. ს. ქურდიანი აყენებს საკითხს სასელექციო სატყეო სადგურების რუსეთში დაარსების შესახებ და ამ მოხსენებით გამოდის 1912 წელს სრულიად რუსეთის სასოფლო-სამეურნეო სელექციონერთა ყრილობაზე. ს. ქურდიანი რუსეთში, მიუხედავად ინტენსიური პედაგოგიური და სამეცნიერო-კვლევითი მუშაობისა, მჭიდრო კავშირშია საქართველოსთან, ჩამოყავს სტუდენტები და სასწავლო პრაქტიკას უტარებს ბორჯომ-ბაკურიანის ტყეებში. ს. ქურდიანის საკმაოდ სქელტანიანი მონოგრაფია — „ცივგომბორის ქედის და იორ-ალაზნის მდინარეთა ჭალის ტყეები“, ავტორისეული ფოტოსურათებითაა ილუსტრირებული, სადაც მშვენივრად არის აღბეჭდილი საქართველოს თვალწარმტაცი ბუნება.

1918 წელს ივანე ჯავახიშვილის მოწვევით ს. ქურდიანი ბრუნდება საქართველოში და ახლადგანხსნილ უნივერსიტეტში ბოტანიკის კათედრაზე პროფესორის თანამდებობას იკავებს.

1920 წელს ს. ქურდიანი „ტყის დღის“ თაოსანიც გახდა. ეს მოვლენა სპეციალური სამეცნიერო-პოპულარული კრებულების გამოცემითაც აღინიშნა. 1926 წლის კრებულში მოთავსებულია მეტად საინტერესო, შინაარსიანი წერილი — „ტყე და ბუნება“, სადაც იგი ვრცლად ჩერდება ბუნების ძეგლების დაცვის საკითხზე; მიმოიხილავს საქმის ვითარებას საზღვარგარეთ, ადარებს მას ჩვენში არსებულ მდგომარეობას და სინანულს გამოთქვამს, რომ ბუნების იშვიათ და ძვირფას ძეგლებს ჩვენში საჭირო ყურადღება არ ექცეოდა. ს. ქურდიანი ფართო მუშაობას აჩაღებს საქართველოს ტყეების მოწყობა-გაუმჯობესებისათვის. 1923 წელს საქართველოში ჩამოყალიბდა სატყეო საკურორტო სამმართველო, რომლის განკარგულებაში არსებული ტყეების აგეგმვა-მოწყობა მიენდო ს. ქურდიანს. საქართველოში პირველად ელდარის ფიჭვის 25 ჰექტარი და ბიჭვინთის ფიჭვის უნიკალური ტევრის 340 ჰა გამოცხადდა ბუნების ძეგლებად. ს. ქურდიანი საჭიროდ თვლიდა რომ სახელმწიფოს უფრო მეტი ღონე ეხმარა და სხვა უნიკალური ჯიშებიც შეეყვანა მისი დაცვის ქვეშ. პირველი ნაბიჯი ამ მხრივ ის იყო, რომ განათლების კომისარიატთან არსებული, სიძველეთა, ხელოვნებათა და ბუნების ძეგლტა დაცვის განყოფილებას, იმავე წელს გამოეყო ბუნების ძეგლთა სექცია.

1929 წელს საქართველოში პირველად შეიქმნა ცენტრალური სატყეო საცდელი სადგური და დირექტორად სოლომონ ქურდიანი დაინიშნა. ქურდიანი მონაწილე იყო 1930 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში აგრონომიული ფაკულტეტის შექმნისა და ამ ფაკულტეტის ბაზაზე საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის დაარსებისა, სადაც იგი დენდროლოგიის, სატყეო ტაქსაციისა და სატყეო მეურნეობის კათედრის გამგე, სატყეო-სამეურნეო ფაკულტეტის დეკანია. ამ ფაულტეტის ბაზაზე 1931 წქელს შექმნა ამიერკავკასიის, ხოლო 1933 წელს თბილისის სატყეო-ტექნიკური ინსტიტუტი.

სოლომონ ქურდიანი ქართულ ენაზე სატყეო ლიტერატურის პირველი შემქმნელია, მის კალამს ეკუთვნის 1922 წელს გამოცემული „მეტყევეობის ენციკლოპედიური კურსი“ და 1931 წელს გამოქვეყნებული „დენდროლოგიის სახელმძღვანელო“. ს. ქურდიანის სამეცნიერო-კვლევითი ხასიათის შრომები გამოქვეყნებულია ქართულ, რუსულ და უცხოურ ენებზე. მისი ნაშრომები ეხება ტყის მერქნიანი ჯიშების ბიოლოგიას, ეკოლოგიას, სახებათშორის ჰიბრიდიზაციას, სელექციას.

პროფესორმა ს. ქურდიანმა თავისი ხანგრძლივი პედაგოგიური მოღვაწეობის მანძილზე რუსეთსა და საქართველოში გამოზარდა მეტყევე-სპეციალისტთა მრავალი კადრი.

მისი ხელმძღვანელობით ჩატარდა ტყეების სრულფასოვანი აღწერა, მისი თაოსნობით ბიჭვინთის, ტევრის, ბორჯომის, ლაგოდეხის, ყორუღის, ნაღვარევის, ელდარის, ბაწარას და მარიამჯვრის ნაკრძალს ქურდიანის სახელი ეწოდა. სოლომონ ქურდიანი ებრძოდა ტყის უგეგმვოდ ჩეხვას. ეს ბრძოლა განსაკუთრებით გამძაფრდა, როდესაც 1931 წელს საკავშირო დადგენილებით საქართველოსა და რუსეთის ტყეები ერთ საექპლოატაციო ზონად გამოცხადდა. ტაიგის მსგავსად მთიანი რაიონების ტყეების ჭრა, მეცნიერების აზრით, გამოიწვევდა მეწყერებს, ღვარცოფებსა და ეროზიას. ტყეების გადარჩენისათვის საჯარო კრიტიკული გამოსვლები მეცნიერს სიცოცხლის ფასადა დაუჯდა. 1937 წელს იგი „ხალხის მტრად“ გამოცხადდა, დააპატიმრეს, სასტიკად აწამეს, მისი შრომები გაანადგურეს და დახვრიტეს. დღესაც უცნობია მისი საფლავი.

თბილისის უნივერსიტეტის დამფუძნებელი პროფესორები
ფაილი: .|700|
 242 142 214 151 206 127 184 122 193 85 221 66 213 37 227 17 248 19 260 38 255 65 283 85 286 96 248 98 237 119 237 131 იასონ მოსეშვილი
 351 155 368 140 356 115 364 101 345 90 353 69 344 42 319 39 308 55 304 79 308 95 290 107 299 128 310 153 336 149 ვასილ კაკაბაძე
 458 146 427 120 411 86 429 73 438 60 426 38 442 14 458 15 471 28 470 56 480 66 505 73 514 96 482 109 469 138 სოლომონ ქურდიანი
 530 159 505 129 482 123 492 110 521 98 515 82 508 64 514 44 529 37 547 44 557 69 549 89 569 105 545 120 გიორგი ახვლედიანი
 445 207 473 183 466 151 473 136 479 128 499 128 511 145 521 170 523 178 542 189 556 217 555 252 553 258 445 257 443 238 მიხეილ ზანდუკელი
 689 228 656 196 673 164 677 136 696 126 683 109 681 87 688 56 717 58 740 75 728 107 736 118 754 131 762 157 748 194 722 220 კორნელი კეკელიძე
 773 141 762 123 767 94 778 77 803 77 820 97 815 124 824 141 819 154 822 179 826 193 804 206 792 227 765 254 762 279 736 287 717 313 694 274 695 233 724 223 752 195 763 164 ევგენი ჭოღოშვილი
 681 469 685 454 693 408 716 390 720 342 719 318 738 289 766 280 769 255 797 226 806 208 830 195 825 177 822 167 823 146 835 133 863 132 871 148 872 164 868 178 891 200 891 301 813 302 786 325 768 351 758 426 748 431 745 461 699 470 688 469 მიხეილ თაქთაქიშვილი
 563 230 545 184 533 174 547 121 580 105 582 98 569 79 581 51 608 48 620 65 618 87 614 95 648 109 664 146 653 156 637 137 605 136 590 153 589 189 589 202 574 212 გიორგი კონიაშვილი
 561 262 567 231 581 211 595 201 593 186 593 152 606 139 634 141 646 155 647 180 639 190 662 210 675 237 673 325 646 338 631 345 611 441 562 461 566 263 ალექსანდრე დიდებულიძე
 88 466 83 411 66 371 20 358 1 355 2 232 30 217 22 196 31 173 59 166 79 182 74 215 91 233 105 253 124 265 128 298 117 314 126 324 133 363 126 390 129 406 148 439 173 464 162 470 მიხეილ კონიაშვილი
 34 106 30 77 44 55 72 55 86 73 80 111 70 122 82 131 93 166 92 190 105 240 78 214 83 183 60 161 24 172 18 197 26 216 9 227 0 169 3 146 12 129 28 118 ნიკო მგელაძე
 133 115 125 87 141 67 157 62 174 74 180 103 175 114 181 122 202 132 206 145 187 138 159 145 145 160 148 178 153 202 126 223 122 259 106 247 105 235 94 188 95 161 98 138 124 125 სერგო გორგაძე
 236 460 205 441 178 387 171 355 150 347 146 312 131 298 128 262 129 228 153 212 160 199 151 166 161 148 186 140 205 158 210 167 206 197 235 207 264 262 272 287 260 307 287 323 289 371 277 436 292 454 290 463 253 458 გრიგოლ ნათაძე
 311 162 297 138 285 101 250 101 242 122 247 145 216 159 220 194 240 208 262 204 289 201 306 199 303 181 ანდრია ბენაშვილი
 356 211 359 177 345 155 334 152 313 158 313 171 307 183 310 200 298 213 274 216 274 259 279 301 287 316 303 342 346 392 372 384 395 273 416 265 381 211 363 213 ივანე ჯავახიშვილი
 382 93 368 106 364 121 374 135 371 145 353 162 364 179 361 208 388 210 400 225 427 253 441 250 441 205 460 188 451 152 422 139 418 113 409 91 ნიკო ჩიგოგიძე

„მავნებელი“ პროფესორები
1937 წელს თბილისში დააპატიმრეს სასოფლო-სამეურნეო (მაშინდელი სატყეო-ტექნიკური) ინსტიტუტის პროფესორ-მასწავლებელთა ჯგუფი, რომელსაც ბრალად დასდეს კონტრრევოლუციური საქმიანობა: