iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ანტონ დუმბაძე (მხატვარი)

ანტონ დუმბაძე (დ. 7 იანვარი, 1933, შემოქმედი — გ. 25 ნოემბერი, 1998) — ქართველი მხატვარი და გრაფიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1984), ღირსების ორდენის კავალერი (1998).

ბიოგრაფია
ანტონ დუმბაძე დაიბადა 1933 17 იანვარს ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ შემოქმედში. 1960 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. იმავე წლიდან შრიფტის ექსპერიმენტულ ლაბორატორიაში მხატვრად მუშაობდა. 1960-1988 წლებში საწერი მანქანებისა და სააფიშო 18 სატექსტე და 30 სატიტულო შრიფტი შექმნა და წარმოებაში დანერგა. აკაკი შანიძის ხელმძღვანელობით ქართული შრიფტის ახალი გარნიტური — „უნივერსიტეტი“ შექმნა და ძველი (მრგლოვანი, ნუსხური) და ახალი (მხედრული) ქართული ასოები დახატა იმ ვარაუდით, რომ საჭირო შემთხვევაში ისინი ერთმანეთში გაერიათ. მის მიერ შექმნილ სხვა შრიფტებს შორის აღსანიშნავია: „ლიტერატურული“, „კოლხეთი“, „ენციკლოპედიური“ (ამ შრიფტის წყალობით ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის ტომების რაოდენობა 16-დან 11-მდე შემცირდა), „ნაკადული“, „გორდა“, „აკადემიური“, „ილია“, „ილია “. ასევე მუშაობდა დაზგურ გრაფიკაშიც.

1972 წლიდან შრიფტის ექსპერიმენტული ლაბორატორიის გამგე იყო. 1984 წელს საქართველოს დამსახურებული მხატვრის წოდება მიენიჭა. 1990 წლიდან თბილისის სამხატვრო აკადემიაში პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა.

1997 წელს ანტონ დუმბაძემ ახალი ქართული ენციკლოპედიის კომპიუტერული შრიფტიც დაამუშავა, მიუხედავად იმისა, რომ ლაბორატორიას არც კომპიუტერი გააჩნდა და არც ბიუჯეტიდან ფინანსდებოდა. 1998 წელს მხატვარი ღირსების ორდენით დაჯილდოვდა, ორი დღის შემდეგ კი ავტოსაგზაო შემთხვევას ემსხვერპლა.
იბრაჰიმ ინალი

იბრაჰიმ ინალი (გ. 1060) — სელჩუკი სარდალი და სულთან თოღრულ-ბეგის ძმა.

1047 წელს იბრაჰიმმა კაკუიდების საამიროს მმართველი გარშასპ -ისგან დაიკავა ჰამადანი და კანგავარი. შემდგომ ის ბიზანტიის იმპერიის აღმოსავლეთ მონაპირე საზღვრების დარვებავას მეთაურობდა, რომელიც 1048 წელს კაპეტრონის ბრძოლაში გამარჯვებით დასრულდა. არაბი ისტორიკოსის იბნ ალ-ასირის გადმოცემით იბრაჰიმმა 100,000 ტყვე და უამრავი დავლა ათობით ათას აქლემზე აკიდული უკან დააბრუნა. 1058 წელს ის საკუთარ ძმას აუჯანყდა, თუმცა მალევე დამარცხდა და მისმა ძმამ თოღრულმა დაახრჩო.
ყუთლუმიში

ყუთლუმიში — საუკუნის თურქმანი პრინცი და სელჩუკიდების სახლის წარმომადგენელი. მისმა შვილმა სულეიმან იბნ ყუთლუმიშმა რუმის სასულთნო დააარსა, რომელიც დღევანდელი ცენტრალური თურქეთის ტერიტორიაზე მდებარეობდა.

ყუთლუმიში არსლან იაბგუს შვილი და სულთან თოღრულ ბეგის ბიძაშვილი იყო. ის მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა თურქ-სელჩუკების ექსპანსიებში. 1046 წელს თოღრულის მითითებებით ის სარდლობდა სელჩუკთა ლაშქარს ბიზანტიელების განჯიდან განსადევნად, სადაც მნიშვნელოვან წარმატებას მიაღწია. 1049 წლის სექტემბერში გაერთიანებული ბიზანტიურ-ქართული ლაშქარი ბიზანტიელი სარდლის ნიკიფორე საჭურისისა და ბაგრატი -ის მეთაურობით განძის კედლებთან გაჩნდა. ყუთლუმიში მიხვდა, რომ მტრის ძალები ბევრად აღემატებოდა და განძა მიატოვა.

ყუთლუმიში ასევე მონაწილეობდა თოღრულ ბეგის წინააღმდეგ მოწყობილ აჯანყებაში და ალფ არსლანთან ერთად პრეტენზიას აცხადებდა სელჩუკთა სახელმწიფოს ტახტის მემკვიდრეობაზე. არაბი ისტორიკოსის იბნ ალ-ასირის თანახმად ყუთლუმიში ერკვეოდა ვარსკვლავთმეცნიერებაში. მისი შვილი სულეიმანი 1084 წელს მელიქ შაჰმა რუმის სულთნად აღიარა.
პერვანე

პერვანე ან პერვანეოღლუს დინასტია — თურქმანული დინასტია, რომელიც საუკუნის მეორე ნახევარში და საუკუნის დასაწყისში (1261–1326) ანატოლიის ერთ-ერთ ბეილიქის პერვანეს მართვლები იყვნენ. მათი სამფლობელო მდებარეობდა ანატოლიის ჩრდილოეთ ნაწილში და მოიცავდა შავი ზღვის სამხრეთ სანაპიროში მდებარე უმნიშვნელოვანეს ქალაქ სინოპს და მის მიმდებარე ტერიტორიას.

ბეილიქის დამაარსებელია სულეიმანის ძე მუ'ინ ედ-დინ მეჰმედ ბეგი, რომელიც აგრეთვე პერვანეს ტიტულს ატარებდა, რაც სელჩუკებში სასახლის მეთვალყურეს აღნიშნავდა; ეს ტიტული შემდგომში სამფლობელოს სახელწოდებად იქცა. მეჰმედ ბეგის კარგი ურთიერთობები ჰქონდა მონღოლებთან და ფაქტობრივად დამოკიდბეული იყო მათზე. 1297 წელს, მეჰმედ ბეგის სიკვიდლის შემდგომ ტახტზე მისი ძმა მასუდ ბეგი ადის. მასუდ ბეგმა სამფლობელოს მიმდებარე ქალაქები ბაფრა და ამისოსი (სამსუნი) შემოუერთა. ამ დროისთვის სინოპში გენუელების ფაქტორია მდებარეობდა, საიდანაც გენუელებმა მასუდ ბეგი გაიტაცეს კაფაში. უზარმაზარი გამოსასყიდის მეშვეობით მასუდმა ტყვეობისგან თავის დაღწევა მალევე მოახერხა. ამ მომენტიდან პერვანესა და გენუელებს შორის დაძაბულობა მატულობს. მასუდის სიკვიდლის შემდგომ ტახტზე მეჰმედ ბეგის შვილიშვილი გაზი ჩელები ავიდა, რომელიც პერვენეს უკანასკნელი მმართველია. ის მალევე პერვანეს რეგიონულ საზღვაო ძალად აქცევს და ტრაპეზუნტელი ბერძნების დახმარებით ყირიმის ნახევარკუნძულზე მდებარე გენუის შავი ზღვის კოლონიებს, ასევე ცნობილი როგორც გაზარიას არბევს. 1319 წელს მან ასევე დაარბია ტრაპიზონის იმპერიის სანაპიროებიც. 1322 წელს მან სინოპის მისადგომებთან გენუელების ფლოტი დაამარცხა. გაზი ჩელები უმემკვიდროდ გარდაიცვალა და მისი სამფლობელო 1322 წელს ჯანდარიდებმა შემოიერთეს.

მართველთა სია
მუ'ინ ედ-დინ მეჰმედ ბეგი (1277-1297)
მასუდ ბეგი (1297-1298)
გაზი ჩელები (1298-1322)
გაზარია

გაზარია — შავი ზღვის სანაპირო ზოლში მდებარე გენუის კოლონიების და სავაჭრო ფაქტორიების საერთო სახელწოდება. საუკუნის შუა ხანებში და გვიანი საუკუნეებში კოლონიის ადმინისტრაციული ცენტრი ყირიმის სნახევარკუნძულზე ქალაქ კაფაში მდებარეობდა. ტერმინი მომდინარეობს ხაზარების სახელწოდებისგან, რომლებიც თავიდანვე ყირიმის ნახევარკუნძულზე სახლობდნენ, აღსანიშნავია რომ ამ პერიოდში ხაზართა სახაკანო უკვე აღარ არსებობდა.

კოლონია ოქროს ურდოს ხანის მუნქეს მიერ გენუისთვის კაფას გადაცემის შემდგომ დაარსდა. კაფა კომერციულ და სავაჭრო ცენტრს წარმოადგენდა, რომელიც მალევე გენუის შავი ზღვის კოლონიების რეგიონული ცენტრი გახდა. 1357 წელს გენუელებმა დაიკავეს ჩემბალო (ბალაკლავა), 1365 წელს კი ვენეციელებისგან დაიკავეს სოლდაია (სუდაკი).

გენუის შავი ზღვის კოლონიები და სავაჭრო ფაქტორიები
ყირიმი
კაფა
ჩემბალო
სოლდაია
ვოსპორო
სარსონა
გოთიის სამმართველო (თეოდოროს ტერიტორია)

დასავლეთ შავი ზღვა
ყირიმის გარდა, გენუის მფლობელობაში შედიოდა რამდენიმე ციხე სიმაგრე შავი ზღვის დასავლეთ სანაპიროზე, როგორიც იყო მაუროკასტრო (ბელგოროდ-დნესტროვსკი) მდინარე დნესტრის შესართავთან, გინესტრას ციხესიმაგრე ოდესასთან, ლიკოსტომოს ციხე (კილია), კონსტანცას და კალადას კოლონია (დუნაის ზემო დინება).

ტამანის ნახევარკუნძული
ტანა (აზოვი)
მატრეგა (ტმუტარაკანი)
კოპა
მაპა (ანაპა)
ბატარიო (ნოვოროსიისკი)
კასტო და ლაისო (სოჭი)

საქართველო
აბასკია
ჰაკარი (გაგრა)
სანტა-სოვია (ალახაძი)
პეცონდა (ბიჭვინთა)
კაფო და რექსო (გუდაუთა)
ნიკოფა (ახალი ათონი)
სევასტოპოლი (სოხუმი)
ლო ბატი (ბათუმი)
სანტა-ანჯელო (მდ. ენგურის შესართავი)
აჭანდარის განძი

აჭანდარის განძი — 2018 წლის იანვარს გუდაუთაში, რუსლან ჩხაპელიას საკარმიდამო ნაკვეთზე ნაპოვნი განძი.

აფხაზი მეცნიერების აზრით სამარხი თარიღდება ჩვ. წ. საუკუნით. არქეოლოგების დასკვნით, სამარხში ნაპოვნი არტექფაქტები წარმოადგენს ყველაზე მდიდარ საგანძურს, რომელიც კი ოდესმე აღმოჩენილა შავი ზღვის სამხრეთ სანაპიროზე. მასში შედის მეომრის სპილენძის მუზარადი და ისრისა და შუბის ბუნიკები, რომელიც უძველესი საბრძოლო ხელოვნების ნიმუშია, დიდი ოსტატობით ნაძერწი და ნაჭედი საყოფაცხოვრებო ნივთები, მაგრამ განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სხვადასხვა ძვირფასი სამკაული, რომელთა ნაწილი, როგორც დასტურდება, სამარხში დაკრძალულ წარჩინებულ მეომარს ეკუთვნის, ნაწილი კი ქალს, სავარაუდოდ, მის მეუღლეს, და წარმოადგენს ადგილობრივი კულტურის ნიმუშს.

ამჟამად განძი ინახება აფხაზეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო მუზეუმში.
ინცელი

ინცელი („არანებაყოფლობითი“ და „ცელიბატი“ სიტყვათა შერწყმით მიღებული ტერმინი) — ონლაინ სუბკულტურა, რომლის წევრებიც, მათი ძალისხმევის მიუხედავად რომანტიკულ ან სექსუალურ ურთიერთობებს ვერ ამყარებენ საპირისპირო სქესთან და ამ მდგომარეობას ისინი „ინცელდომს“ უწოდებენ. ინცელთა თვითიდენტიფიცირება გვხვდება მამაკაცებში, ძირითადად კი ჰეტეროსექსუალებში. ინცელ ფორუმებზე დისკუსიები ხშირად ვლინდება: სიბრაზე, მიზანტროფია, მიზოგინია, რასიზმი, სექსუალური კავშირის დამყარების უფლებებზე დისკუსიები და სექსუალურად აქტიური ქალების და ასევე მათზე უფრო სექსუალურად წარმატებული კაცების მიმართ ძალადობის გამართლება. „ “-მა სუბკულტურა აღწერა როგორც „ონლაინ სუპრემასისტ მამაკაცთა ეკოსისტემის ნაწილი“. თვითიდენტიფიცირებულმა ინცელებმა მინიმუმ ოთხი მასიური მკვლელობა ჩაიდინეს ჩრდილოეთ ამერიკის კონტინენტზე.
არტა დობროში

არტა დობროში (; დ. 2 ოქტომბერი, 1980, პრიშტინა, იუგოსლავიის სფრ) — ალბანელი მსახიობი. დობროშს ხშირად აქებენ მისი შეუდარებელი მსახიობობით, სადაც იგი შთანთქავს თავის როლს. დობროში, ისტორიაში პირველი კოსოვოელი მსახიობია, რომელიც გაიარა კანის კინოფესტივალის, ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალისა და სანდანსის კინოფესტივალის წითელ ხალიჩაზე და ნომინირებული იყო ევროპის კინემატოგრაფიული ჯილდოზე. დობროში ყოფილი ლტოლვილია, ახლა კი გაეროს ჩემპიონი და კეთილი ნების ელჩია.

ადრეული წლები
არტა დობროში დაიბადა პრიშტინაში (იუგოსლავიის სფრ), კოსოვოელი ალბანელების ოჯახში. სწავლობდა საშემსრულებლო ხელოვნებას სკოლაში სწავლის დროს და ოთხი წლის მანძილზე ესწრებოდა ხელოვნების აკადემიაში საშემსრულებლო ხელოვნებას და დრამის კურსს პრიშტინაში. სტუდენტობისას, ითამაშა ბევრ მოკლემეტრაჟიან ფილმსა და თეატრალურ სპექტაკლში. როდესაც არტა თხუთმეტი წლის იყო, ის სტუდენტთა გაცვლითი პროგრამით ჩრდილოეთი კაროლინაში გაემგზავრა, სადაც რამდენიმე დრამის სპექტაკლში ითამაშა. როგორც ცნობილია, დობროშის აქვს ძლიერი სამუშაო ეთიკა, რაც გულისხმობს როლის დღეში რვა ან მეტი საათიდ რეპეტირებას. აკადემიაში პირველი კურსის დახურვის შემდეგ, კოსოვოში ომი გაღვივდა და დობროშის პაპა და ბებია სერბეთის მთავრობამ დააპატიმრა, ალბანურენოვანი უნივერსიტეტის გახსნის მცდელობის გამო. 1999 წელს, სერბმა ჯარისკაცებმა ერთ-ერთი ბარის მიმართულებით ცეცხლი გახსნეს, სადაც თითქმის ყველა სტუმარი მოკლეს, მათ შორის დობროშის პროფესორები პრიშტინის აკადემიიდან და მისი მეგობარი მსახიობი. კიდევ ერთი მეგობარი თავში დაიჭრა, თუმცა გადარჩა. ამ პერიოდში, დობროში მაკედონიაში იმყოფებოდა, სადაც საერთაშორისო სამედიცინო კორპუსს ეხმარებოდა ლტოლვილთა ბანაკის მოწყობაში, სადაც ის იმ ადამიანებთან ერთად მუშაობდა, რომლებმაც მძიმე ტრავმა მიიღეს ომის დროს. როდესაც 2000 წლის ოქტომბერში, სერბეთის პრეზიდენტი სლობოდან მილოშევიჩი თანამდებობიდან გადადგა, დობროში ლტოლვილთა ბანაკში სამუშაოდ დატოვეს და იგი ნატო-ს თარჯიმანი გახდა.

დობროში საუბრობს ალბანურ, ინგლისურ, ფრანგულ ენებზე და ესმის მაკედონიური ენა.

ფილმოგრაფია
ფილიპ კინდრედ დიკი

ფილიპ კინდრედ დიკი (; დ. 16 მარტი, 1928 — გ. 2 მარტი, 1982) — ამერიკელი სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის მწერალი. მისი შემოქმედება 44 რომანსა და 121 მოთხრობას მოიცავს, რომელმა უმრავლესობა მწერლის სიცოცხლის მანძილზე სამეცნიერო ფანტასტიკური ლიტერატურის ჟურნალებში გამოქვეყნდა. თავის წიგნებში დიკი იკვლევდა ისეთ ფილოსოფიურ, სოციალურ და პოლიტიკურ თემებს, როგორიცაა რეალობის ბუნება და იდენტობა, მის ნაშრომებში ხშირად ვხვდებით პერსონაჟებს, რომლებსაც დაპირისპირება უწევთ ისეთ ჟანრულ ელემენტებთან, როგორებიცაა მონოპოლისტი კორპორაციები, ალტერნატიული სამყაროები, ავტორიტარული მთავრობები, ნარკომოხმარება და ცნობიერების სახეცვლილი მდგომარეობა. ავტორი ასევე დაინტერესებული იყო მეტაფიზიკური და თეოლოგიური თემებით. რეალობის, იდენტობის, ნარკოტიკული დამოკიდებულების, შიზოფრენიის და ტრანსცენდენტალური გამოცდილების შესახებ წერისას ფილიპ დიკი ხშირად იყენებდა საკუთარ ცხოვრებისეულ გამოცდილებებს.

ფილიპ დიკი დაიბადა ჩიკაგოში. მოგვიანებით გადავიდა კალიფორნიაში, სადაც შეუდგა სამეცნიერო ფანტასტიკური ნაშრომების გამოცემას 1950-იანებში. 1962 წელს გამოსცა ალტერნატიული ისტორიის ჟანრის რომანი „კაცი მაღალ კოშკში“, რომელშიც მეორე მსოფლიო ომი მოკავშირეებმა წააგეს და მსოფლიოს ნაცისტური გერმანია და იმპერიალისტური იაპონია მართავენ. ეს ფილიპ დიკის ერთადერთი რომანია, რისთვისაც გადაეცა ჰიუგოს პრემია. 2015 წელს რომანის მიხედვით „ამაზონ პრაიმმა“ სატელევიზიო შოუ შექმნა.

1965 წელს გამოსცა რომანი „პალმერ ელდრიჩის სამი სტიგმა“, რომელსაც გამოკვეთილი რელიგიური თემატიკა ახასიათებს. რომანის მოქმედება საუკუნეში ვითარდება, სადაც გაეროს წინამძღოლობით კაცობრიობამ მზის სისტემის კოლონიზირება მოახდინა. კოლონიებში ცხოვრება რთულია, კოლონისტთა უმეტესობა დედამიწას საკუთარი ნებით არ ტოვებს. მათთვის ცხოვრების შესამსუბუქებლად იქმნება სპეციალური ნარკოტიკი, რომელიც მიმღებს დედამიწაზე, იდეალური ცხოვრების ჰალუცინაციას რამდენიმე წუთით უქმნის. 1965 წელს რომანი ნებულას ჯილდოზე იყო წარდგენილი.

1968 წელს გამოქვეყნდა რომანი „ოცნებობენ ანდროიდები ელექტრონულ ცხვრებზე?“, რომელიც მოგვითხრობს ანდროიდებზე მონადირის ისტორიას. მოვლენები მომაკვდავ დედამიწაზე ვითარდება, სადაც თითქმის ყველა ცხოველი ამოწყდა, რამდენიმე დარჩენილი კი მდიდრებისთვის სტატუსის მაჩვენებლად იქცა. დედამიწაზე დარჩენილი მოსახლეობის უმეტესობას სხვა პლანეტებზე გადასახლების საშუალებაც არ აქვთ. ფილიპ დიკის ამ რომანის მიხედვით რიდლკი სკოტმა საკულტო სამეცნიერო ფატნასტიკური ფილმი „სამართებელზე მორბენალი“ (1982) გადაიღო.

დიკს საერთო ჯამში გამოცემული აქვს 44 რომანი და 121 მოთხრობა, რომელთა უმეტესობა გამოჩნდა სამეცნიერო ფანტასტიკურ ჟურნალებში. მისი რომანების მიხედვით გადაღებულია რამდენიმე ფილმი, მათ შორის: „სამართებელზე მორბენალი“ (1982), „განსხვავებული აზრი“ (2002), „ბუნდოვნად, სკანერში“ (2006), „რეალობის შემცვლელნი“ (2011) და სხვა.
ჯო აბერკრომბი

ჯო აბერკრომბი ( დ. 31 დეკემბერი, 1974) — ბრიტანელი მწერალი ფენტეზის ჟანრში. მისი ყველაზე ცნობილი ნაშრომია „პირველი კანონის“ ტრილოგია. ასევე აქვს წიგნები, რომლის მოვლენებიც იგივე სამყაროში ვითარდება. მისმა რომანმა „ნახევრად მეფე“ 2015 წელს ლოკუსის ჯილდო მიიღო საუკეთესო წიგნისთვის მოზარდებისთვის.

ჯო აბერკრომბი ლანკასტერში, ინგლისში დაიბადა. განათლება მიიღო ლანკასტერის სამეფო სკოლაში და მანჩესტერის უნივერსიტეტში, სადაც ფსიქოლოგიას სწავლობდა.

სანამ ფრილანსერი ფილმების მემონტაჟე გახდებოდა, აბერკრომბი სატელევიზიო კომპანიაში ასისტენტად მუშაობდა, სადაც ხშირად ჩაის ადუღებით იყო დაკავებული. მემონტაჟედ მუშაობის დაწყების შემდეგ, აბერკრომბის ბევრად მეტი თავისუფალი დრო გამოუჩნდა, რის შედეგადაც გადაწყვიტა დაბრუნებოდა 6 წლით ადრე, უნივერსიტეტში გაჩენილ ამბიციას „მარტოდმარტო თავდაყირა დაეყენებინა ფენტეზის ჟანრი“. „თვით მახვილზე“ მუშაობა 2002 წელს დაიწყო და 2004-ში დაასრულა. გამომცემლობებისგან წლობით ღებულობდა უარს, სანამ ხელშეკრულება ჯილიან რედფერნთან, გოლანცის გამომცემლობასთანარ დადო. „თვით მახვილი" 2006 წელს გამოიცა და გაგრძელებაც მალევე მოგყვა.

2008 წელს ჯო აბერკომბი საუკეთესო დამწყები მწერლების კატეგორიაში ჯონ ვ. კემპელის ჯილდოს ფინალისტი იყო.

ჯილდოები
2015 წელს იყო ლოკუსის ჯილდოს გამარჯვებული კატეგორიაში „საუკეთესო რომანი მოზარდებისთვის“; 2017 წელს მიენიჭა ფენტეზის საერთაშორისო ჯილდო საუკეთესო კრებულისთვის.

ბიბლიოგრაფია:
პირველი კანონის ტრილოგია
თვით მახვილი (2006)
სანამ მათ ჩამოახრჩობენ (2007)
მეფეების უკანასკნელი არგუმენტი (2008)
ვლადიმერ ჯიბლაძე

ვლადიმერ ჯიბლაძე (დ. 18 იანვარი, 1879, ქუთაისის მაზრა, ხუნჯულაური — გ. 1938, 9 თებერვალი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
ვლადიმერ ჯიბლაძე დაიბადა 1879 წლის 18 იანვარს, ქუთაისის მაზრის სოფელ ხუნჯულოურში. დაწყებითი განათლება მიიღო კულაშის ოთხკლასიან სოფლის სკოლაში. სწავლა განაგრძო ტფილისის სახელოსნო სასწავლებელში.
1896 წლიდან მუშაობდა ამიერკავკასიის რკინიგზის მთავარ სახელოსნოებში ზეინკლად; აქვე ჩაება მუშათა პირველ სოციალ-დემოკრატიულ არალეგალურ წრეებში. 1897 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი. 1901 წელს, რკინიგზის მთავარ სახელოსნოებში მოწყობილი გაფიცვის დაშლის შემდეგ ჟანდარმერიამ დააპატიმრა "ტფილისის სოციალ-დემოკრატიული წრის" წევრობის ბრალდებით და ადმინისტრაციული წესით 3 წლით არხანგელსკის გუბერნიაში გადაასახლა. გადასახლებიდან გაიქცა და დაბრუნდა საქართველოში. აქტიურად იყო ჩართული 1905 წლის რევოლუციურ მოძრაობაში; მუშაობდა მენშევიკების ფრაქციაში. 1906 წელს იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სტოკჰოლმის ყრილობის დელეგატი ქუთაისის ორგანიზაციიდან. გადასახლებიდან დაბრუნდა 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ. 1917 წლის ნოემბერში აირჩიეს საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად. 1917 წლის დეკემბერში იყო საქართველოს წითელი გვარდიის ერთ-ერთი დამაარსებელი და ორგანიზატორი, არჩეული იყო სახალხო გვარდიის მთავარი შტაბის წევრად. 1918 წლის თებერვლიდან იყო ამიერკავკასიის სეიმის წევრი. 1918 წლის განმავლობაში იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი. 1919 წლის 12 მარტს აირჩიეს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით; იყო სამხედრო კომისიის წევრი. 1937 წლის 13 ნოემბერს დააპატიმრეს სოფელ კარიაკოვოში და გადაგზავნეს მოსკოვში სსრკ შინსახკომის განკარგულებაში. სსრკ უზენაესი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიამ იოსებ სტალინის სანქციით და "კონტრრევოლუციური ტერორისტული ორგანიზაციის" წევრობის ბრალდებით 1938 წლის 8 თებერვალს დახვრეტა მიუსაჯა. დახვრიტეს 9 თებერვლის ღამეს. რეაბილიტირებულია 1989 წლის 17 აპრილს სსრკ გენერალური პროკურატურის, 1991 წლის აპრილში სსრკ გენერალური პროკურატურის და 1993 წლის 30 დეკემბერს რუსეთის ფედერაციის გენერალური პროკურატურის მიერ.
იოსებ სალაყაია

იოსებ სალაყაია (დ. 1881, სენაკის მაზრა, თეკლათი — გ. 1940, 14 ივნისი, პარიზი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
იოსებ სალაყაია დაიბადა 1881 წელს ქუთაისის გუბერნიის, სენაკის მაზრის სოფელ თეკლათში. დაამთავრა ელექტროტექნიკის ინსტიტუტი ბელგიაში.
1917 წლის ნოემბერში აირჩიეს საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად. 1918 წლის განმავლობაში იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი.

1919 წლის 12 მარტს აირჩიეს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით. იყო თვითმმართველობის, საბიუჯეტო-საფინანსო და გარეშე საქმეთა კომისიების წევრი. იყო ერობათა ცენტრალური ბიუროს თავმჯდომარის ამხანაგი; სენაკის მაზრის ერობის გამგეობის თავმჯდომარე. 1924 წლის სექტემბერში აგვისტოს აჯანყების ჩახშობის შემდეგ საქართველოს სსრ-ის ხელისუფლებამ მოახდინა მისი ქონების კონფისკაცია.

1940 წელს მიავლინეს საფრანგეთში მყოფ პოლონეთის დევნილ მთავრობასთან საქართველოს რესპუბლიკის წარმომადგენლად. 1940 წლის 14 ივნისს, გერმანული არმიის მიერ პარიზის დაკავების შემდეგ, არ გაჰყვა პოლონეთის დევნილ მთავრობას ინგლისში და სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა. 1948 წელს მისი ნეშტი გადაასვენეს ლევილის ქართველთა სასაფლაოზე.
გარეგინ ტერ-სტეფანიანი

გარეგინ ტერ-სტეფანიანი (დ. 14 იანვარი, 1876, სიღნაღის მაზრა, სიღნაღი — გ. უცნობია) — პედაგოგი, პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
გარეგინ ტერ-სტეფანიანი დაიბადა 1876 წლის 14 იანვარს, ტფილისის გუბერნიის სიღნაღის მაზრის ქალაქ სიღნაღში. საშუალო განათლება მიიღო ტფილისის და ალექსანდროპოლის პედაგოგიურ ინსტიტუტებში.

იყო სომხური რევოლუციური ფედერაციის - პარტია "დაშნაკცუთიუნის" წევრი; თანამშრომლობდა პრესაში "სლეპცოვის" ფსევდონიმით. მეფის რეჟიმის დროს, 1908 წლის 14 ოქტომბერს დააპატიმრეს პოლიტიკური საბაბით. 1910-იან წლებში მუშაობდა რკინიგზაზე, საქმის მწარმოებლად. არჩეული იყო ტფილისის ქალაქის საბჭოს ხმოსნად "დაშნაკცუტიუნის" სიით. მუშაობდა პედაგოგად ანანიევის ქალთა გიმნაზიაში. 1918 წლიდან იყო "დაშნაკცუტიუნის" საქართველოს ცენტრალური კომიტეტის "აშხატავორის" წევრი. 1919 წლის სექტემბრიდან დამატებითი არჩევნების შედეგად "დაშნაკცუტიუნის" სიით ჩაირიცხა საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად; იყო სამეურნეო-საგამგეო, ტექნიკური და საპენსიო კომისიების წევრი. მუშაობდა ქალაქ თბილისის აღმასკომის კომუნალური განყოფილების, მიწის განყოფილების საარენდო მაგიდის გამგედ. 1922 წლის 21 ივლისს, თბილისში მოკლეს ახმედ ჯემალ-ფაშა, ოსმალეთის იმპერიის ყოფილი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, რომელსაც პირველი მსოფლიო ომის დროს ოსმალეთში სომხური ეთნოსის მასობრივი განადგურების ერთ-ერთ დამნაშავედ მიიჩნევდნენ; საბჭოთა ხელისუფლებამ მკვლელობის ორგანიზებაში იმავე დღეს დაადანაშაულა "დაშნაკცუტიუნის" პარტია და მისი წევრების მასობრივი დაპატიმრება დაიწყო; იგი დაპატიმრებულთა შორის იყო. შემდგომი ბედი უცნობია.
ზორი ზორიანცი

ზორი ზორიანცი (დ. 1885, ნახიჭევანის მაზრა, ცხნაში — გ. 1943, თბილისი) — პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
ზორი ნავსარდანის ძე ზორიანცი დაიბადა 1885 წელს, ერევნის გუბერნიის ნახიჭევანის მაზრის სოფელ ცხნაში. დაამთავრა თბილისის გიმნაზია.

1910-იან წლებში მუშაობდა ვერმიშელის ფაბრიკაში, მსახურობდა საზოგადოება "ტრეუგოლნიკში". იყო სომხური რევოლუციური ფედერაციის - "დაშნაკცუტიუნის" ერთ-ერთი დამაარსებლის - როსტომ ზორიანცის ბიძაშვილი და ამავე პარტიაში შევიდა 1917 წელს; იყო პარტიის ავლაბრის კომიტეტის ხელმძღვანელი. 1917 წლის 24 ნოემბერს შეუდგა ახალციხის ქალაქისათვის მოვალეობის შესრულებას; მუსლიმ მესხებსა და ახალციხის მაზრის სხვა ეროვნების მოსახლეობას შორის წარმოქმნილი კონფლიქტის დროს ხელმძღვანელობდა ახალციხის დაცვას; ცდილობდა ადგილობრივი მოსახლეობის კონსოლიდაციას. გაწეული ღვაწლისათვის 1918 წელს ახალციხის ერთ-ერთ ქუჩას მისი სახელი დაარქვეს. 1917 წელს აირჩიეს ახალციხის მაზრის სომხური ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარედ. 1918 წელს იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი "დაშნაკცუტიუნის" სიით. 1918 წლის ბოლოს, საქართველო-სომხეთის ომის დროს, ორჯერ დააპატიმრეს თბილისში, მაგრამ მალევე გაათავისუფლეს დეპუტატის ხელშეუვალობის გამო. 1919 წლის სექტემბრიდან ჩაირიცხა საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად "დაშნაკცუტიუნის" საკანდიტატო სიით; იყო თვითმმართველობის კომისიის წევრი. 1921 წლის მარტში, ახალციხის რევკომის შემადგენლობაში შევიდა. საქართველოს სსრ შინსახკომთან არსებულმა განსაკუთრებულმა სამეულმა (ე.წ. "ტროიკა") 1937 წლის 26 დეკემბერს 10 წლით "შრომა-გასწორების ბანაკში" გადასახლება მიუსაჯა. გადასახლებული იყო მისი მეუღლეც. გადასახლებაში 3 წლის მძიმე მუშაობის შემდეგ ვადაზე ადრე გაათავისულეს; თბილისში შერყეული ჯანმრთელობით დაბრუნდა.
დავით დავითხანიანი

დავით დავითხანიანი (დ. 17 მარტი, 1888, ტფილისი — გ. 7 აგვისტო, 1957, თბილისი) — პოლიტიკოსი, ეროვნებით სომეხი; საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი (1919).

ბიოგრაფია
დავით დავითხანიანი დაიბადა 1888 წლის 17 მარტს, ტფილისში. დაამთავრა ტფილისის კომერციული სასწავლებლის კურსი, ლაიფციგის კომერციული ინსტიტუტის პოლიტეკონომიის ფაკულტეტი 1914 წელს.

სწავლობდა ერევნის საეპარქიო სკოლაში. პეტერბურგის უნივერსიტეტში სწავლის გასაგრძელებლად ემზადებოდა, თუმცა 1908 წლის 11 აპრილს პარტიის წევრობის გამო დააპატიმრეს და ერთი წელი ციხეში გაატარა. გათავისუფლების შემდეგ მალევე დააპატიმრეს, 1910 წელს და გადაასახლეს რუსეთში, საიდანაც საზღვარგარეთ გაღწევა მოახერხა. 1914 წელს იყო ქალაქ თბილისის საბჭოს ხმოსანი. 1919 წლის 7 ნოემბერს უარი თქვა დეპუტატის მანდატზე. იყო სომხეთის რესპუბლიკის სურსათისა და მომარაგების სამინისტროს რწმუნებული საქართველოში. 1921 წელს, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საბჭოთა რუსეთის მიერ ოკუპირების დროს, დატოვა საქართველო და 1923 წლამდე ცხოვრობდა სტამბოლში. 1923 წლის შემდგომ გადასახლდა ბერლინში. მეორე მსოფლიო ომის დროს ჩაბმული იყო სომეხი სამხედრო ტყვეების გამოხსნა-მოწყობის ღონისძიებებში. 1945 წლიდან 1949 წლამდე ცხოვრობდა და მუშაობდა შტუტგარდში. 1949 წელს გადასახლდა პარიზში, სადაც ცხოვრობდა 1951 წლამდე. 1951 წლიდან ოჯახთან ერთად გადასახლდა არგენტინაში, ბუენოს-აირესში. ხელმძღვანელობდა სომხური ყოვედღიური გაზეთის ""-ს გამოცემას.
ბარნაბა ძველაია

ბარნაბა ძველაია (დ. 1880, სენაკის მაზრა, ნოსირი — გ. 28 ნოემბერი, 1937) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
ბარნაბა ძველაია დაიბადა 1880 წელს, სენაკის მაზრის სოფელ ნოსირში.

1905 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის "მენშევიკების ფრაქციის" წევრი; თანამშრომლობდა პრესაში "ბ. ნოსირელის" ფსევდონიმით. აქტიურად მონაწილეობდა სამეგრელოში 1905 წლის რევოლუციურ მოძრაობაში. 1919 წლის 12 მარტს აირჩიეს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით; იყო აგრარული კომისიის წევრი. არჩეული იყო სენაკის მაზრის ერობის ხმოსნად. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში და ჩაბმული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში. საქართველოს სსრ საგანგებო კომისიამ ("ჩეკა") პირველად 1922 წელს დააპატიმრა არალეგალური კონტრრევოლუციური საქმიანობის ბრალდებით. საქართველოს სსრ შინსახკომთან არსებულმა განსაკუთრებულმა სამეულმა (ე. წ. "ტროიკა") 1937 წლის 27 ნოემბერს დახვრეტა მიუსაჯა. დახვრიტეს 28 ნოემბრის ღამეს.