დიდი წარმართული ჯარი

დიდი წარმართული ჯარი — ასევე ცნობილი როგორც დიადი ვიკინგების არმია, სკანდინაივიელი მეომრების კოალიცია, რომლებიც შეიჭრნენ ინგლისში, ახ.წ. 865 წელს. საუკუნის ბოლოდან ვიკინგები შეტევებს ახორციელებდნენ სიმდიდრის ცენტრებზე, როგორიცაა მონასტრები. დიდი წარმართლი ჯარი გაცილებით დიდი იყო და მიზნად ისახავდა ოთხი სამეფოს: უესექსის სამეფოს, აღმოსავლეთ ინგლისის, მერსიისა და ნორთუმბრიის ოკუპაციასა და დაპყრობას.

სახელწოდება დიდი წარმართული ჯარი მომდინარეობს ანგლო-საქსური ქრონიკიდან. ძალებს ხელმძღვანელობდნენ ნახევრად ლეგენდარული რაგნარ ლოდბროკის ხუთი ვაჟიდან სამი: ჰალფდანი, ივარ უძვლო და უბა. მის რაოდენობაზე წყაროები არაა შემორჩენილი თუმცა აღწერილია მისი ტიპის ყველაზე დიდ ძალებს შორის.

თავდაპირველად ისინი მივიდნენ აღმოსავლეთ ანგლიაში, სადაც ისინი მეფემ ცხენებით მოამარაგა, მშვიდობის სანაცვლოდ. 865-66 წლებში მათ გაატარეს ზამთარი თეტფორდში სანამ ჩრდილოეთისკენ გაემართნენ იორკის დასაპყრობად 866 წლის ნოემბერში. იორკი დაარსდა როგორც რომაული ლეგიონერების ციხე ებორაკუმი და აღორძინდა როგორც ანგლო-საქსონური სავაჭრო პორტი.

867 წლის განმავლობაში ჯარი ღრმად შევიდა მერსიაში და ზამთარი ნოტინგემში გაატარა. მერსიელები დათანხმდნენ ვიკინგების არმიას, რომელიც დაბრუნდა 868-69 წლების ზამთრისთვის. 869 წელს არმია დაბრუნდა აღმოსავლეთ ინგლისში, დაიპყრო იგი და მოკლა მისი მეფე. ჯარი გადავიდა ზამთრის კვარტლებში ტეტფორდში.

871 წელს ვიკინგებმა გადაინაცვლეს უესექსში, სადაც ალფრედ დიდმა მათ გადაუხადა წასვლისთვის. 871-72 წლებში არმია ლონდონისკენ გაემართა გამოსაზამთრებლად. მომდევნო კამპანიის სეზონზე თავდაპირველად არმიამ იორკში გადაინაცვლა, სადაც შეკრიბა გამმაგრებელი ძალა. ეს ძალა აწარმოებდა კამპანიას ჩრდილო-აღმოსავლეთ მერსიაში, რის შემდეგაც მან ზამთარი გაატარა ტორქსეში, ჰამბერთან ახლოს ტრენტზე. მომდევნო კამპანიის სეზონმა მერსიის დიდი ნაწილი დაიმორჩილა. ბურგრედი, მერსიის მეფე გაიქცა საზღვარგარეთ და კოელვულფი, რომელიც ანგლო-საქსონურ ქრონიკაში აღწერილია, როგორც „სულელი მეფის თეგნი“ მის ადგილზე დააყენეს. არმიამ შემდეგი ზამთარი გაატარა რეპტონში, რის შემდეგაც, ჯარი როგორც ჩანს, გაიყო. ერთი ნაწილი დაბრუნდა ნორთუმბრიაში და იქ დასახლდა, ხოლო მეორე უესექსში შეჭრისკენ იყო მიმართული.

ამ დროისთვის მხოლოდ უესექსის სამეფო არ იყო დაპყრობილი. 878 წლის მაისში ალფრედ დიდმა დაამარცხა ვიკინგები ედინგტონის ბრძოლაში და დაიდო ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც ვიკინგებს შეეძლოთ დაეტოვებინათ კონტროლი ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ინგლისის დიდ ნაწილზე.

ანგლო-საქსურ ქრონიკაში არის ნახსენები ამ შემოსევის მიზეზის შესახებ, შესაძლოა იმიტომ რომ ვიკინგების შემოტევები საკმაოდ ხშირი იყო იმ პერიოდში. მეორე მხრივ „რაგნარის შვილების ზღაპარი“აღნიშნავს რომ დიდი წარმართების არმიის მიერ ინგლსში შეჭრა მიზნად ისახავდა შურისძიებას რაგნარ ლოდბროკის, შვედეთისა და დანიის ლეგენდარული მმართველის სიკვდილისათვის. როგორც ვიკინგების საგაში ამბობენ რაგნარმა ჩაატარა დარბევა ნორთუმბრიაში მეფე ელას მეფობის დროს. ვიკინგები დამარცხდნენ და რაგნარი ტყვედ ჩაიგდეს ნორთუმბრიელებმა. ელამ კი იგი სიკვდილით დასაჯა, მან რაგნარი შხამიანი გველებით სავსე ორმოში ჩააგდო. როდესაც რაგნარის შვილებმა მამამისის სიკვდილის შესახებ გაიგეს, გადაწყვიტეს მისთვის შური ეძიათ.

დასაწყისი
ვიკინგების თავდასხმები ინგლსში საუკუნის ბოლოს დაიწყო, ძირითადად მონასტრებზე. ანგლო-საქსური ქრონიკების ჩანაწერი 787 წელს იუწყება ვიკინგებთან პირველი დაპირისპირების შესახებ ინგლისში.

ამავე წელს მეფე ბერტრიკმა ცოლად შეირთო ეადბურგა, მეფე ოფფას ასული. მის დღეებში პირველად გამოვიდა სამი ხომალდი ჰერეტა-ლენდიიდან (დანია). მაშინ რივი მივიდა მათთან და უნდოდა ისინი მეფის ქალაქში წაეყვანა, რადგან არ იცოდა ისინი ვინ იყვნენ, სტუმრებმა კი ის მოკლეს. ეს იყო პირველი დანიელების გემები, რომლებიც ეძებდნენ ინგლისელების მიწას. ეს ინციდენტი განიხილება როგორც პირველი თავდასხმა ინგლისზე. ატელვერდის ქრონიკებს აქვს მოვლენების ოდნავ განსხვავებული ვერსია, სადაც ნათქვამია რომ, რივი ესაუბრებოდა სტუმრებს ავტორიტეტული ტონით და ამიტომაც მოკლეს იგი. ამ ჰერეტა-ლანდიერების დანიელებად დასახელება გარკვეულწილად პრობლემურია. სარა მარია პონს-სანცი ამბობს სკანდინავიური სესხების ანალიზში ლინდისფარნის სახარებაშა ალდრედიანის გლოსებში, რომ ისინი იყვნენ კაცები იუტლანდიის ჰარტესისელიდან (ჰარდისელი), ასე რომ ისინი იყვნენ ან დანიიდან ან ნორვეგიის ჰორთალანდიდან, ბოლო შემთხვევაში სიტყვა „დანიური“ ეხება ყველა სკანდინავიელს.

პირველი მონასტერი რომელიც მათ დაარბიეს იყო 793 წელს, ლინდისფარნში, ჩრდილო აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ანგლო-საქსურ ქრონიკებში სკანდინავიელები აღწერილები იყვნენ როგორც „წარმართი კაცები“. მონასტრები და მინისტრთა ეკლესიები პოპულარული სამიზნეები იყვნენ, რადგან ისინი მდიდრები იყვნენ და ჰქონდათ ადვილად გადასატანი ძვირფასი ნივთები. 840 წელს ანგლო-საქსურ ქრონიკაში ნათქვამია რომ ეთელვულფი დამარცხდა კარჰემპტონში, სომერსეტი, მას შემდეგ რაც ვიკინგების 35 გემი თავს დაესხა ამ მხარეს. სენტ ბერნიტის ანალები ასევე იტყობინებიან მომხდარის შესახებ, სადაც ნათქვამია: ჩრდილოელებმა დაიწყეს დიდი შეტევა, სამ დღეში მათ გაიმარჯვეს, ისინი ძარცვავდნენ, არბევდნენ, კლავდნენ და აკონტროლებდნენ მიწას.

ამის მიუხედავად ეთელვულფმა გარკვეული წარმატება მოიპოვა ვიკინგების წინააღმდეგ, ანგლო-საქსური ქრონიკა იუწყება, რომ მისი მეფობის პერიოდში, ელდორმენებმა თავიანთი შტაბის კაცებთან ერთად გამარჯვებები მოიპოვეს. თუმცა, ინგლისის დარბევა გაგრძელდა და შეჩერდა 860-იან წლებამდე, როდესაც დარბევის ნაცვლად ვიკინგებმა შეცვალეს ტაქტიკა და გაგზავნეს დიდი ჯარი ინგლისში შესაჭრელად, ეს არმია აღწერილი იყო ანგლო-საქსების მიერ, როგორც „დიდი წარმართთა არმია“.

წარმართთა არმიის რაოდენობა
ისტორიკოსები გვაწვდიან სხვადასხვა შეფასებებს, წარმართთა არმიის რაოდენობაზე. მინიმალისტური მეცნიერების, როგორიცაა პიტ სოიერი, ამბობდნენ რომ არმია შედარებით პატარა იყო ვიდრე ტრადიციულად ფიქრობდნენ. სოიერი აღნიშნავს, რომ 865 წლის ანგლო-საქსური ქრონიკა ვიკინგების ძალას მოიხსენიებდა, როგორც წარმართთა არმია ან ძველ ინგლისურად " ".

ვესექსის მეფე ინეს კანონის კოდექსი, რომელიც გამოიცა დაახლოებით 694 წელს, გვაწვდის განმარტებას (გამოითქმის //), როგორც „შემოჭრილი არმია ან დარბევის მხარე, რომელიც შეიცავს ოცდათხუთმეტზე მეტ კაცს“, რითაც განასხვავებს დამპყრობლის ტერმინს. ვიკინგების არმია და ანგლო-საქსური არმია, მოიხსენიებოდა როგორც „“. მწიგნობარებმა, რომლებმაც დაწერეს ანგლო-საქსონური ქრონიკა, იყენებდნენ ტერმინს ვიკინგების ძალების აღსაწერად. ისტორიკოსი რიჩარდ აბელსი ვარაუდობს, რომ ეს იყო ვიკინგების ომის ბანდების განსხვავება სახელმწიფოს ან გვირგვინის მიერ ორგანიზებული სამხედრო ძალებისგან. საუკუნის ბოლოს და საუკუნის დასაწყისში, აქ უფრო ზოგადად გამოიყენებოდა, როგორც ტერმინი არმიისთვის, იქნებოდნენ ესენი ვიკინგები თუ არა.

სოიერმა შეადგინა ვიკინგების გემების ცხრილი, როგორც ეს დოკუმენტირებულია ანგლო-საქსურ ქრონიკაში და ვარაუდობს, რომ თითოეულ ვიკინგების გემს შეეძლო გადაეყვანა არაუმეტეს 32 კაცი, რაც მის დასკვნამდე მივიდა, რომ ჯარი შედგებოდა არაუმეტეს 1000 კაცისაგან. გაი ჰალსალი იტყობინება, რომ 1990-იან წლებში რამდენიმე ისტორიკოსი ვარაუდობდა, რომ დიდი წარმართთა არმია დათვლილი იქნებოდა დაბალ ათასობით და აღიარებდა, რომ „ჯერ კიდევ ბევრია სადებატო“.

არმია სავარაუდოდ განვითარდა საფრანგეთის კამპანიებიდან, სადაც იმპერატორსა და მის ვაჟებს შორის იყო განსხვავებული მოსაზრებები. ერთ-ერთი ვაჟი ემხრობოდა ვიკინგების ფლოტის მხარდაჭერას. ომის დამთავრების შემდგომ ვიკინგებმა აღმოაჩინეს, რომ მონასტრები და ქალაქები, რომლებიც მდებარეობდა სანაოსნო მდინარეებზე, დაუცველი იყო თავდასხმისგან. 845 წელს პარიზი დარბევას ვიკინგებისთვის დიდი რაოდენობის ვერცხლის გადახდით გადაურჩა. მდიდარი ნადავლის შესაძლებლობამ ამ მხარეში სხვა ვიკინგები მიიზიდა და ათწლეულის ბოლოს დასავლეთ ფრანკიის ყველა მთავარ მდინარეში ვიკინგების გემები პატრულირებდნენ.

ვიკინგები მეფე ეტელვულფის წინააღმდეგ დამარცხდნენ 851 წელს, ამიტომ გადაწყვიტეს წასულიყვნენ ჩრდილოეთით, აღმოსავლეთ ანგლიაში. ლეგენდა ამბობს, რომ გაერთიანებულ არმიას ხელმძღვანელობდა რაგნარ ლოდბროკის სამი ვაჟი: ჰალფდან რაგნარსონი, ივარ უძვლო (ჰინგვარი) და უბბა. სკანდინავიური საგები სამი ძმის შემოსევას განიხილავენ, როგორც პასუხს მამის გარდაცვალებაზე 865 წელს ნორთუმბრიის მეფის ელას ხელში, მაგრამ ამ პრეტენზიის ისტორიულობა გაურკვეველია.

შეჭრის დასაწყისი, 865
865 წლის ბოლოს ვიკინგების არმია დაბანაკდა კუნძულ ტანეტში, და დაპირდა კენტ დანგელდი ხალხს მშვიდობის სანაცვლოდ. მიუხედავად ამისა, ვიკინგები არ დაემორჩილნენ ამ შეთანხმებას და განაგრძეს აურზაური აღმოსავლეთ კენტში.

ვიკინგებმა აღმოსავლეთ ინგლისი გამოიყენეს, როგორც თავდასხმის საწყისი წერტილი. აღმოსავლეთ ანგლიელებმა დამპყრობლებთან მშვიდობა დაამყარეს მათი ცხენებით. ვიკინგები ზამთარში დარჩნენ აღმოსავლეთ ანგლიაში, სანამ 866 წლის ბოლოს გაემგზავრებოდნენ ნორთუმბრიაში და დამკვიდრდებოდნენ იორკში. 867 წელს ნორთუმბრიელებმა გადაიხადეს დანეგელდი და ვიკინგების არმიამ დანიშნა მარიონეტული ლიდერი ნორთუმბრიაში, სანამ გაემგზავრებოდა მერსიის სამეფოში, სადაც 867 წელს აიღეს ნოტინგემი. მერსიის მეფემ დახმარება სთხოვა უესექსის მეფეს ვიკინგების წინააღმდეგ. ვესექსისა და მერსიის გაერთიანებულმა არმიამ ალყა შემოარტყა ქალაქ ნოტინგემს მკაფიო შედეგის გარეშე, ამიტომ მერსიელებმა გადაწყვიტეს ვიკინგებისთვის გადახდა. 868 წლის შემოდგომაზე და გამოზამთრდნენ იორკში, იქ დარჩნენ 869 წლის უმეტესი ნაწილი. ისინი დაბრუნდნენ აღმოსავლეთ ინგლისში და 869–70 წლების ზამთარი გაატარეს თეტფორდში. თეტფორდში ყოფნისას მათ თავს დაესხა ედმუნდი, აღმოსავლეთ ინგლისის მეფე, რომელთანაც სამშვიდობო შეთანხმება არ გააფორმეს. ვიკინგების არმიამ გაიმარჯვა ამ ბრძოლებში და ედმუნდი ტყვედ ჩავარდა, შესაძლოა აწამეს და მოკლეს. მოგვიანებით იგი ცნობილი გახდა როგორც ედმუნდ მოწამე.

871 წელს სკანდინავიიდან ჩამოვიდა ზაფხულის დიდი არმია ბაგსეკგი მეთაურობით. ვიკინგების გაძლიერებულმა არმიამ ყურადღება მიაპყრო უესექსს, მაგრამ დასავლეთ საქსონებმა, მეფე ეთელრედის ძმის ალფრედის მეთაურობით, დაამარცხეს ისინი 871 წლის 8 იანვარს ეშდაუნის ბრძოლაში და ამ პროცესში მოკლეს ბაგსეკგი. სამი თვის შემდეგ, ეთელრედი გარდაიცვალა და მისი ადგილი დაიკავა ალფრედმა (მოგვიანებით ცნობილი როგორც ალფრედ დიდი), რომელმაც მოისყიდა ვიკინგები დროის მოსაპოვებლად. 871–72 წლებში დიდი წარმართთა არმია იზამთრებდა ლონდონში, სანამ დაბრუნდებოდა ნორთუმბრიაში. როგორც ჩანს, ნორთუმბრიაში მარიონეტული მმართველის წინააღმდეგ აჯანყება მოხდა, ამიტომ ისინი დაბრუნდნენ ძალაუფლების აღსადგენად. შემდეგ მათ დააარსეს თავიანთი ზამთრის კვარტალი 872–73 წლებში ტორქსეში, ლინდსის სამეფოში (ახლანდელი ლინკოლნშირის ნაწილი). მერსიელებმა კვლავ გადაიხადეს მათი მშვიდობის სანაცვლოდ, და 873 წლის ბოლოს ვიკინგებმა აიღეს ზამთრის საცხოვრებლები რეპტონში, დერბიშირში.

874 წელს, რეპტონში ზამთარში ყოფნის შემდეგ, წარმართთა დიდმა არმიამ მერსიის მეფე გადაასახლა და საბოლოოდ დაიპყრო მერსია. გადასახლებული მერსიელი მეფე კეოლვულფმა შეცვალა. ალფრედ დიდის ბიოგრაფი ასერის თქმით, ვიკინგები შემდეგ ორ ჯგუფად გაიყვნენ. ჰალფდანმა ერთი ჯგუფი წაიყვანა ჩრდილოეთით ნორთუმბრიისკენ, სადაც გამოზამთრა მდინარე ტაინთან (874–75). 875 წელს ის უფრო ჩრდილოეთით შოტლანდიისკენ დაიძრა, სადაც ებრძოდა პიქტებსა და სტრატკლაიდის ბრიტანელებს. 876 წელს საზღვრის სამხრეთით დაბრუნებულმა მან გაიზიარა ნორთუმბრიული მიწა თავის კაცებს შორის, რომლებიც ამუშავებდნენ მიწას და თავს ირჩენდნენ. ეს მიწა იყო ნაწილი, რომელიც ცნობილი გახდა, როგორც „“. ვიკინგებმა დატოვეს უორჰემი, მაგრამ დიდი ხანი არ გასულა, სანამ ისინი უესექსის სხვა ნაწილების დარბევას დაიწყებდნენ და თავდაპირველად წარმატებას მიაღწიეს. თუმცა, ალფრედმა ბრძოლით უპასუხა და საბოლოოდ მოიგო მათზე გამარჯვება ედინგტონის ბრძოლაში 878 წელს. ამას მოჰყვა ასერის მიერ აღწერილი ვედმორის ხელშეკრულება, სადაც გუთრუმი დათანხმდა მონათვლას და შემდეგ მის და მის ჯარს დატოვა უესექსი. გარკვეული პერიოდის შემდეგ დაიდო ალფრედისა და გუთრუმის ხელშეკრულება, რომელიც ადგენს საზღვრებს ალფრედისა და გუთრუმის ტერიტორიებს შორის, ასევე შეთანხმებებს მშვიდობიანი ვაჭრობის შესახებ და მათი ხალხის ძვირფას ფასეულობებზე.
შემდგომი პერიოდი
878 წლის მიწურულს, გუთრუმის ჯგუფი გავიდა ცირენსტერში, მერსიის სამეფოში. შემდეგ, სავარაუდოდ, 879 წლის ბოლოს, იგი გადავიდა აღმოსავლეთ ინგლისში, სადაც გუთრუმი, რომელიც ასევე ცნობილი იყო მისი ნათლობის სახელით ეთელსტანი, მეფობდა როგორც მეფე 890 წლამდე მის გარდაცვალებამდე. არმიის ნაწილი, რომელიც არ წავიდა გუთრუმთან, უმეტესად უფრო დასახლდა ნორთუმბრიასა და იორკში. ზოგიერთი შესაძლოა მერსიაში დასახლებულიყო. ამის დასტურია დერბიშირში ვიკინგების ორი სასაფლაოს არსებობა, რომლებიც, სავარაუდოდ, დაკავშირებულია დიდ არმიასთან, რეპტონში და ჰით ვუდში.

878 წელს, მესამე ვიკინგთა არმია შეიკრიბა ფულჰემში, ტემზასთან. როგორც ჩანს, ისინი ნაწილობრივ იმედგაცრუებულნი იყვნენ გუთრუმის დამარცხებით, მაგრამ ასევე ალფრედის წარმატება ვიკინგების წინააღმდეგ დაემთხვა ფრანციაში განახლებული სისუსტის პერიოდს. ფრანკთა იმპერატორი ჩარლზ მელოტი გარდაიცვალა 877 წელს და მისი ვაჟიც მალევე, რამაც გამოიწვია პოლიტიკური არასტაბილურობის პერიოდი, რომლითაც ვიკინგებმა სწრაფად ისარგებლეს. ტემზაზე შეკრებილი ვიკინგების არმია გაემგზავრა 879 წელს კონტინენტზე ახალი კამპანიების დასაწყებად.

892 წელს არმია, რომელიც ფულჰემზე იყო დაბანაკებული, ახლა 250 ხომალდის შემადგენლობით, დაბრუნდა და კვლავ დაარსდა ეპლდორში, კენტში. ასევე 80 გემისგან შემდგარი არმია მალევე დაბანაკდა მილტონ რეგისში, რაც საფრთხეს უქმნიდა დასავლეთ საქსონებს.

880-იანი წლების განმავლობაში ვიკინგების ყოფნა მის სამეფოში ალფრედს უბიძგებდა დაეცვა უესექსი. მეფემ გააცნობიერა ვიკინგების წინააღმდეგ საზღვაო ბრძოლის მნიშვნელობა და იზრუნა საზღვაო ფლოტის შექმნაზე. ალფრედმა გასცა ბრძანება სპეციალიზებული გემების აგებაზე, რომლებიც სავარაუდოდ ორჯერ უფრო გრძელი იყო ვიდრე ვიკინგების გემები, ზოგს 60 ნიჩაბი გააჩნდა, ზოგს კი მეტი. ალფრედმა ასევე რეორგანიზაცია ჩაატარა არმიაში და შექმნა გამაგრებული ქალაქების ძლიერი სისტემა, რომელიც ბურჰების სახელითაა ცნობილი.

ალფრედი ძირითადად იყენებდა ძველ რომაულ ქალაქებს მისი ბურჰებისთვის, რადგან მან შეძლო მათი არსებული სიმაგრეების აღდგენა და გაძლიერება. ყველა თავისუფალ ადამიანს შეეძლო მოეწოდებინა სამეფოს დასაცავად უბედურების დროს, მაგრამ ვიკინგების თავდასხმის სიჩქარე ძალიან სწრაფი იყო ადგილობრივი მილიციებისთვის მოქმედებისთვის. ალფრედის რეფორმების ნაწილი იყო მუდმივი არმიის შექმნა, რომელსაც შეეძლო სწრაფი რეაგირება შეტევებზე. ანგლო-საქსური სოფლის მოსახლეობა ცხოვრობდა 24 კმ-ის რადიუსში თითოეული ბურჰისგან, ამიტომ საჭიროების შემთხვევაში მათ შეეძლოთ თავშესაფრის ძებნა. ბურჰების, ისევე როგორც მუდმივი არმიის შესანარჩუნებლად, ალფრედმა ჩამოაყალიბა დაბეგვრისა და გაწვევის სისტემა, რომელიც ჩაწერილია დოკუმენტში, რომელიც ახლა ცნობილია როგორც „ “. ბურჰები დაკავშირებული იყო სამხედრო გზების ქსელთან, რომელიც ცნობილია ჰერეპატების სახელით, რაც საშუალებას აძლევდა ალფრედის ჯარებს სწრაფად გადაადგილებულიყვნენ მტრის დასაპირისპირებლად. ჩვეულებრივ მინიშნება იყო შემოჭრილ არმიაზე, აქედან გამომდინარეობს, რომ ჰერეპათი იყო გზა აქაურობის წინააღმდეგ გამოსაყენებლად. ვიკინგების საერთო ტაქტიკა იყო ცენტრის, ჩვეულებრივ, ერთგვარი გამაგრების ხელში ჩაგდება, რომელიც მათ შეეძლოთ გაემაგრებინათ და შემდეგ გამოეყენებინათ როგორც ბაზა მიმდებარე უბნის გასაძარცვად. 884 წლიდან ალფრედის რეფორმებმა ხელი შეუშალა ამის გაკეთებას ვესექსში. ახალმოსახლეთა ამ ნაკადმა ხელი შეუწყო „“-ის მუდმივად მზარდი წყობის კონსოლიდაციას. ანგლო-საქსონური ინგლისი მოწყვეტილი იყო შემოჭრილი წარმართთა დიდი არმიის მიერ და ვიკინგები აკონტროლებდნენ ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ინგლისს, ხოლო ალფრედი და მისი მემკვიდრეები იცავდნენ თავიანთ სამეფოს და კვლავ აკონტროლებდნენ უესექსს.

არქეოლოგიური ძეგლები
წმინდა ვაისტანის ქვის ეკლესია რეპტონში საუკუნეში იყო ანგლო-საქსური მონასტრისა და ეკლესიის ადგილი. 1974-1988 წლებში ადგილზე გათხრების შედეგად აღმოჩენილია - ფორმის მიწის სამუშაოები მდინარის ნაპირზე, რომელიც ჩართული იყო ეკლესიაში. ეკლესიის აღმოსავლეთ ბოლოში გაკეთდა ვიკინგების ტიპის სამარხები, ხოლო არსებული ნაგებობა მოჭრეს და გადაკეთდა სამარხის კამარად, რომელმაც გამოავლინა მინიმუმ 249 ადამიანის დეზორტიკულირებული ნაშთები, მათი გრძელი ძვლებით მიმართული დაკრძალვის ცენტრისკენ. დიდი ქვის კუბო იპოვეს მასობრივი საფლავის შუაგულში, მაგრამ ნაშთები არ გააჩნდა. ჩონჩხის ნაშთების შესწავლამ აჩვენა, რომ სხეულების სულ მცირე 80% იყო მამაკაცი და იყო 15-დან 45 წლამდე. ძვლებს შორის ასევე აღმოჩნდა ვიკინგების მრავალფეროვანი არტეფაქტები.

ახლომდებარე ჰით ვუდის ბაროუს სასაფლაო შეიცავს დაახლოებით სამოც კრემაციას (დაკრძალვის ნაცვლად). ბრიტანეთის კუნძულებზე კრემაციის ადგილების აღმოჩენა ძალზე იშვიათია და ეს ალბათ ასევე დაკავშირებული იყო წარმართთა დიდ არმიასთან.