iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ილარიონ ტალახაძე

ილარიონ (ვალიკო) ილარიონის ძე ტალახაძე (დ. 1894 — გ. 1974) — ქართველი ბოლშევიკი პოლიტიკური და სახელმწიფო ფუნქციონერი, იურისტი.

ბიოგრაფია
ილარიონ ტალახაძე დაიბადა 1894 წელს შორაპნის მაზრის სოფელ ჩიხაში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. სოფლის დაწყებითი სკოლის შემდეგ სწავლა გააგრძელა ჭიათურის საქალაქო სასწავლებელში. 1914 წელს გაიწვიეს არმიაში, სადაც 1917 წლამდე მსახურობდა.

1918 წელს მონაწილეობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპულიკის წინააღმდეგ ბოლშევიკების მიერ მოწყობილ შეიარაღებულ გამოსვლაში საჩხერეში. 1918-1919 წლებში დაპატიმრებული იყო. 1920-1921 წლებში იყო დაღესტნის ასსრ საგანგებო კომიტეტის თავმჯდომარე. 1921 წელს, საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, დაბრუნდა სამშობლოში, სადაც დაინიშნა სამხედრო-რევოლუციური ტრიბუნალის თავმჯდომარედ. 1921-1922 წლებში სამხედრო-საზღვაო შტაბის კომისარია. 1922-1924 წლებში მუშაობდა შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრის მოადგილედ. 1926 წლიდან აღმოსავლეთ საქართველოს პროკურორია. 1928-1931 წლებში იყო უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე, 1933-1936 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულეტეტის დეკანი, 1936-1946 — საქართველოს სსრ პროკურორი.

ტალახაძის მუშაობა საქართველოში სახვადასხვა პასუხსაგებ თანამდებობაზე შეფასებულია უარყოფითად. აქტიურად იბრძოდა 1924 წელს საბჭოთა რეჟიმის წინააღმდეგ მიმართული აჯანყების ჩასახშობად. 1924 წლის 30 აგვისტოს დილის 3 საათზე პირველი ვაგონიდან პატიმრები გადმოიყვანეს, ორმოს გასწვრივ გაამწკვრივეს და იაპონური ტყვიამფრქვევებიდან უკლებლივ ყველანი ჩაცხილეს. დახვრეტის დროს, მათმა ღრიალმა: „რას გვერჩით, რა დაგვიშავებია!“ და ტყვიამფრქვევების კაკანმა დანარჩენ ვაგონებში მყოფი ადამიანები „საქმის კურსში“ ჩააყენა. მათ უარი თქვეს ვაგონებიდან გადმოსვლაზე. ვაგონებში ასვლა კი საშიში იყო, არადა თენდებოდა. „საქმე“ კი გათენებამდე უნდა მომთავრებულიყო. ასეთ „კრიტიკულ“ სიტუაციაში ქუთაისის საგანგებო კომისიის თავმჯდომარემ, ილარიონ ტალახაძემ „მახვილგონიერება“ გამოიჩინა, მან წამოაყენა წინადადება, ყველა პატიმარი ვაგონეშივე ჩაეცხრილათ. ამ ინიციატივის აღსრულება შორაპნის მაზრის აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარემ დომენტი მშვენიერაძემ და შორაპნის კომკავშირის სამაზრო კომიტეტის თავმჯდომარემ ძიძიგურმა იკისრეს. რკინიგზაზე მდგარ ხუთივე ვაგონში მყოფი პატიმრები ტყვიამფრქვევებით ვაგონებშივე ჩაცხრილეს. ვაგონებში დახვრეტილ 96 ადამიანს მოგვიანებით სხვებიც დაემატნენ და მთლიანობაში შორაპნის მაზრაში დახვრეტილთა რაოდენობამ 171 მიაღწია.

1937 წლის ნკვდს-ის № 00447 ბრძანების თანახმად, იგი შედიოდა ე.წ. „სამეულში“ და წარმოადგენდა საქართველოს სსრში მომხდარი დიდი წმენდის ერთ-ერთ მთავარ მონაწილეს.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1946 - საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
მედალი "1941-1945 წლებში დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისთვის"
მედალი "კავკასიის დაცვისთვის"
წითელი ვარსკვლავის ორდენი
წითელი დროშის ორდენი (2 ორდენი)
საპატიო ნიშნის ორდენი
ივანე ბოლქვაძე

ივანე (ვანო) ბეჟანის ძე ბოლქვაძე (დ. 1879, სამღთო — გ. 1938) — ქართველი რევოლუციონერი, ბოლშევიკი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1879 წელს ოზურგეთის მაზრის სოფელ სამღთოში, აზნაურის ოჯახში. სოფლის დაწყებითი სკოლის დამთავრების შემდეგ 15-16 წლის ასაკში წავიდა ბათუმში, სადაც მოეწყო მოსწავლედ სტამბაში. 1899 წელს გაემგზავრა თბილისში და მუშაობა დაიწყო ლიბერმანის სტამბაში. 1900 წლიდან იყო რსდმპ-ის წევრი. აქტიურად მონაწილეობდა რევოლუციურ საქმიანობაში. 1906 წლიდან მუშაობდა სანქტ-პეეტერბურგში, პარტიის ცენტრალური კომიტეტის სტამბაში. 1908 წელს ჩავიდა თბილისში და აგრძელებდა რევოლუციურ საქმიანობას, ბეჭდავდა და ავრცელებდა არალეგალურ ლიტერატურას.

საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არსებობის წლებში იყო თბილისის ბოლშევიკური კომიტეტის წევრი, არაერთხელ იყო დაპატიმრებული საქართველოს მთავრობის მიერ. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ მუშაობდა სხვადასხვა პარტიულ სამუშაოზე. იყო სახალხო მეურნეობის უმაღლესი საბჭოს პოლიგრაფიული განყოფილების უფროსი, თბილისის მუშათა კოოპერატივის გამგეობის თავმჯდომარე. 1928–1930 წლებში იყო თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე. 1931-1937 წლებში იყო საქართველოს სსრ-ის უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე. 1937 წლის 10 ივნისს დაპატიმრებული იქნა და დახვრიტეს 1938 წელს. სიკვდილის შემდგომ რეაბილიტირებულია.

ოჯახი
ივანე ბოლქვაძე არის ქართველი რეჟისორის რობერტ სტურუას ბაბუა დედის მხრიდან.
რიჩარდ ამირეჯიბი

რიჩარდ ოლივერის ძე ამირეჯიბი (დ. 10 დეკემბერი, 1924, თბილისი — გ. 6 ივნისი, 1980, იქვე) — ქართველი მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1948 წელს დაამთავრა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტი და მუშაობა დაიწყო კლინიკური და ექსპერიმენტული კარდიოლოგიის ინსტიტუტში. შემდეგ ხელმძღვანელობდა კლინიკურ-ფუნქციონალურ ლაბორატორიას ი. ჟორდანიას სახელობის ადამიანის გენერაციული ფუნქციის ინსტიტუტში, 1972 წლიდან კი ქირურგიის ინსტიტუტშია. 1972 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია. ავტორია 50-ზე მეტი სამეცნიერო შრომისა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ყველაფრის თეორია (2014 წლის ფილმი)

ყველაფრის თეორია — 2014 წლის ბრიტანული ბიოგრაფიული ფილმი, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ მარში. ის ასახავს სტივენ ჰოკინგის ცხოვრებას. ფილმმა მიიღო -ს ჯილდო საუკეთესო ფილმისთვის, ხოლო ედი რედმეინმა ჰოკინგის როლის შესრულებისთვის ოქროს გლობუსი, და ოსკარი საუკეთესო მსახიობი მამაკაცისთვის.

როლებში
ედი რედმეინი — სტივენ ჰოკინგი
ფელისიტი ჯოუნზი — ჯეინ ჰოკინგი
ჩარლი კოქსი — ჯონათან ჯონსი
დეივიდ თიულისი — დენის უილიამ სიამა
ემილი უოტსონი — ბერილ უაილდი
საიმონ მაკბერნი — ფრენკ ჰოკინგი
ჰარი ლოიდი — ბრაიანი
სოფი პერი — ლუსი ჰოკინგი
ფრანკ ლებეფი — ექიმი
შალვა ამისულაშვილი

შალვა ზაქარიას ძე ამისულაშვილი (დ. 15 აპრილი, 1915, თელავი — გ. 27 მაისი, 1981, თბილისი) — ქართველი პოეტი, ბელეტრისტი.

ბიოგრაფია
1940 წელს დაამთავრა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი და აქედან მოყოლებული ორმოცი წლის მანძილზე ემსახურებოდა მშობლიურ ლიტერატურას. ცნობილია მისი პოეტური კრებულები: „პირველი წიგნი“, „თალარი“, „ძმადნაფიცები“, „ქართული მიწა“, „პოემები“, „ეყურვილი“, „ბალადები“ და სხვა. სიცოცხლის ბოლო წლებში შალვა ამისულაშვილმა თავის პოეტურ ქმნილებებს გვერდში ამოუყენა საგულისხმო ბელეტრისტული ნაწარმოებები - პოეტური მოთხრობა „შავი მუშამბა“ (ფიროსმანზე), ფრონტული მოგონებები და მოთხრობები.

შალვა ამისულაშვილი იყო გაზეთ „კომუნისტისა“ და „ლიტერატურული საქართველოს“ განყოფილების გამგე. წლების მანძილზე ნაყოფიერ შემოქმედებით საქმიანობას ეწეოდა სხვადასხვა გამომცემლობებში, საქართველოს რადიოსა და ტელევიზიის სახელმწიფო კომიტეტში და წიგნის პალატაში. იყო საქართველოს მწერალთა კავშირის გამგეობის წევრი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ნინო ანდრონიკაშვილი

ნინო დავითის ასული ანდრონიკაშვილი (დ. 15 ივნისი, 1900, გურჯაანი — გ. 21 ოქტომბერი, 1983, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი. მსახიობების ივანე (ვანიკო) აბაშიძის მეუღლე და დოდო აბაშიძის დედა.

ბიოგრაფია
დაიბადა ცნობილი კახელი თავადის დავით ანდრონიკაშვილის ოჯახში. ნინოს დედა ჭავჭავაძის ქალი იყო. ნათესაური ურთიერთობა ჰქონდა ილია ჭავჭავაძესთან.

1931 წელს დაამთავრა აკაკი ფაღავას თეატრალური სტუდია და რუსთაველის თეატრში ჩაირიცხა. წარმატება მოუტანა ფატი მაჩუტაძის როლმა შალვა დადიანის პიესაში „ნაპერწკლიდან“. მისი მეუღლის რუსთაველის თეატრიდან წამოსვლის შემდეგ მოღვაწეობდა ლანჩხუთის დრამატულ თეატრში, შემდეგ კი თბილისის მუსიკალური კომედიის თეატრში. წლების მანძილზე ხელმძღვანელობდა ფილარმონიის საკონცერტო ჯგუფს. დიდი სამამულო ომის წლებში სათავეში ედგა საშეფო ბრიგადას. კონცერტებს მართავდა ჰოსპიტლებში, ჯარის ნაწილებში, ფაბრიკა-ქარხნებში, რისთვისაც მთავრობის ჯილდოები დაიმსახურა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ჯიმშერ ანთელავა

ჯიმშერ (ჯიმი) ნიკოლოზის ძე ანთელავა (დ. 3 ივნისი, 1928, თბილისი — გ. 5 დეკემბერი, 1987, იქვე) — ქართველი ოფთალმოლოგი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, პროფესორი.

ბიოიგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი, ხოლო ასპირანტურის კურსი მოსკოვის პირველ სამედიცინო ინსტიტუტში გაიარა, სადაც დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და იქვე დარჩა სამუშაოდ. 1958 წელს დაბრუნდა თბილისში, დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია. 1972 წლიდან სათავეში ცაუდგა ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის თვალის სნეულებათა კათედრას. მისი ინიციატივით აშენდა ახალი რესპუბლიკური თვალის სნეულებათა საავადმყოფო, რომლის ბაზაზე შეიქმნა რესპუბლიკის ოფთალმოლოგიური ცენტრი ორთაჭალაში.

ჯიმშერ ანთელავას კალამს ეკუთვნის 100-მდე სამეცნიერო ნაშრომი ოფთალმოლოგიის საკითხებზე, მათ შორის 3 ფუნდამენტური მონოგრაფიული გამოკვლევაა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
იაკობ ანფიმოვი

იაკობ ათანასეს ძე ანფიმოვი (დ. 29 ოქტომბერი, 1852, ქ. სევსკი, ორიოლის გუბერნია — გ. 11 თებერვალი, 1930, თბილისი) — რუსი ნევროპათოლოგი და ფსიქიატრი, დამსახურებული პროფესორი.

ბიოგრაფია
დაიბადა მღვდლის ოჯახში. სწავლობდა სასულიერო სემინარიაში, რომლის დამთავრების შემდეგ გაემგზავრა პეტერბურგში. 1873 წელს ჩააბარა უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე. მასთან ერთად სწავლობდა მომავალში ცნობილი ფიზიოლოგი ი. პავლოვი. ისინი უსმენდნენ ისეთ ცნობილ პროფესორების ლექციებს, როგორებიც იყვნენ: ი. სეჩენოვი, დ. მენდელეევი, ა. ბუტლეროვი და სხვანი.

უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ დანიშნეს ბუნებისმეტყველების მასწავლებლად ორენბურგში საიდანაც ის პეტერბურგში მალევე ბრუნდება და ღებულობენ სამედიცინო-ქირურგიული აკადემიის მესამე კურსზე. აკადემიის დამთავრების შემდეგ ნიშნავენ თბილისის სამხედრო ჰოსპიტალში ორდინატორად. 1885-1892 წლებში პეტერბურგში სამხედრო ფსიქიატრიისა და ნერვიულ სნეულებათა კათედრაზე ორდინატორი და ასისტენტიდან პრივატ დოცენტამდე დაწინაურდა სადოქტორო დისერტაციის დაცვის შემდეგ. 1892-1894 წლებში განაგებდა ტომსკის უნივერსიტეტის ნერვიულ სნეულებათა და ფსიქიატრიის კატედრას. 1894 წლიდან მთელი 25 წლის მანძილზე ხარკოვის უნივერსიტეტის ნევროპათოლოგიისა და ფსიქიატრიის კათედრის ხელმძღვანელია.

1920 წელს იაკობ ანფიმოვი აირჩიეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისნერვიულ სნეულებათა კათედრის გამგედ, სადაც მან 1925 წლამდე დაჰყო.

პროფესორ ი. ანფიმოვის კალამს ეკუთვნის 60-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. იგი იკვლევდა თავის ტვინის ტრამვებს, ვეგეტატიური ნერვული სისტემის დაავადებებს. მან გაამდიდრა ნევროპათოლოგია და ფსიქიატრია რიგი ახალი აღმოჩენებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ვლადიმერ ახობაძე

ვლადიმერ ბესარიონის ძე ახობაძე (დ. 1918, სამტრედია — გ. 1 ნოემბერი, 1971, თბილისი) — ქართველი მუსიკათმცოდნე, კონსერვატორიის პროფესორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
1938 წელს შევიდა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში, რომელიც სამამულო ომის გამო 1947 წელს დაასრულა. 1950 წლიდან იწყება მისი შემოქმედებითი და პედაგოგიური მოღვაწეობა კონსერვატორიის მუსიკის თეორიის კათედრაზე. იგი იკვლევდა ქართული მუსიკალური ფოლკლორის ნაკლებად შესწავლილ საკითხებს. მის საგულისხმო ნაშრომებს ქართული ფოლკლორისტიკის ისტორიაში საპატიო ადგილი უჭირავს.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
კონსტანტინე კუბლაშვილი

კონსტანტინე (კოტე) კუბლაშვილი (დ. 30 მარტი, 1973, ტყიბული — გ. 15 აგვისტო, 2023) — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე 2005–2015 წლებში. პავლე კუბლაშვილის ძმა.

გარდაიცვალა 2023 წლის 15 აგვისტოს, 50 წლის ასაკში. ბოლო წლებში ჯანმრთელობის პრობლემა ჰქონდა.

იგი არის არაერთი სამეცნიერო შრომის, პუბლიკაციის, სახელმძღვანელოს ავტორი სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობისა და ადამიანის ძირითადი უფლებების საკითხებზე.

ჰყავს მეუღლე და ერთი შვილი.

კარგად ფლობდა გერმანულ და რუსულ ენებს, საუბრობდა ინგლისურ და ესპანურ ენებზე.

2013 წელს დაჯილდოვდა წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენით.
აკაკი კარანაძე

აკაკი კარანაძე (დ. 1927, დუშეთი, — გ. 1992, თბილისი) — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე (1972-1990).

ბიოგრაფია
აკაკი გრიგოლის ძე კარანაძე დაიბადა 1927 წელს ქ. დუშეთში. 1945 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა და სწავლის გასაგრძელებლად გაემგზავრა მოსკოვში.

1950 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო საერთაშორისო ურთიერთობათა ინსტიტუტი. 1958 წლიდან მოღვაწეობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში სახელმწიფო სამართლის კათედრაზე. 1971-1984 წლებში ამავე კათედრის დოცენტის თანამდებობაზეა.

1972 წლიდან 1990 წლამდე 18 წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა საქართველოს რესპუბლიკის უზენაეს სასამართლოს. აკაკი კარანაძის სახელს უკავშირდება უზენაესი სასამართლოს შენობის აღდგენა- რეკონსტრუქცია და მისი მართლმსაჯულების სასახლედ ქცევა.

1990 წლიდან კვლავ სახელმწიფო უნივერსიტეტს დაუბრუნდა. იყო იურიდიული მეცნიერებათა კანდიდატი. ავტორია 40-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა, მათ შორის - სამი მონოგრაფიისა. გარდაიცვალა 1992 წელს.
სერგო ქაჯაია

სერგო ქაჯაია (დ. 1908, ბათუმი, — გ. 1988) — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე (1970-1972).

ბიოგრაფია
სერგო იასონის ძე ქაჯაია დაიბადა 1908 წელს ქალაქ ბათუმში. 1925 წელს დაამთავრა სამტრედიის რაიონის სოფელ ჯაგელის საშუალო სკოლა.

1927 წელს შევიდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1931 წელს. 1938 წლიდან უზენაესი სასამართლოს წევრია. 1941 წელს გაიწვიეს არმიაში, სადაც დაჰყო 1946 წლამდე — მუშაობდა ერთადერთი დივიზიის სამხედრო ტრიბუნალის თავმჯდომარის თანამდებობაზე.

1946 წლიდან დაინიშნა რესპუბლიკის პროკურატურის საგამოძიებო განყოფილების პროკურორად, საიდანაც 1948 წელს გადაიყვანეს ქ. თბილისის პროკურორის მოადგილედ. 1957 წელს აირჩიეს უზენესი სასამართლოს თავმჯდომარის მოადგილედ, ხოლო 1970 წელს — თავმჯდომარედ.

1972 წელს სამუშაოდ გადაიყვანეს საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმში. გარდაიცვალა 1988 წელს.
დავით ხელთუფლიშვილი

დავით ბესარიონის ძე ხელთუფლიშვილი (დ. 15 იანვარი, 1862 — გ. 4 თებერვალი, 1921) — ქართველი იურისტი, საქართველოს სენატის (უზენაესი სასამართლოს) თავმჯდომარე (1919-1921).

ბიოგრაფია
დაიბადა ქუთაისის გუბერნიის აზნაურის ოჯახში (მამა — ბესარიონ ანდრიას ძე ხელთუფლიშვილი, დედა — თეოდოსია ფირანის ასული ლორთქიფანიძე-ხელთუფლიშვილისა). მისი ძმები იყვნენ პლატონ და მიხეილ ხელთუფლიშვილები, დეიდაშვილი — ნიკო ნიკოლაძე. უმაღლესი იურიდიული განათლება მიიღო პეტერბურგის უნივერსიტეტში. წლების განმავლობაში იყო ქუთაისის ნაფიც ვექილთა კორპორაციის წევრი, ასევე ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოებისა და ქუთაისის სათავადაზნაურო სკოლის სამზრუნველო კომიტეტის წევრი. ითვლებოდა სამოქალაქო სამართლის ერთ-ერთ საუკეთესო სპეციალისტად კავკასიაში. 1919 წლის 7 ოქტომბერს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელმა კრებამ რესპუბლიკის სენატის (უზენაესი სასამართლოს) თავმჯდომარედ აირჩია. ჯანმრთელობის პრობლემების მიუხედავად, ხელთუფლიშვილი თბილისში გადავიდა და სათავეში ჩაუდგა სენატს, რომელსაც გარდაცვალებამდე ხელმძღვანელობდა. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.
ტარიელ კიპაროიძე

ტარიელ პლატონის ძე კიპაროიძე (დ. 1 თებერვალი, 1948) — ქართველი არქიტექტორ-რესტავრატორი, მოქანდაკე. 1984 წლის ძეგლებისა და ღირსშესანიშნავი ადგილების საერთაშორისო საბჭოს საერთაშორისო კონგრესის მონაწილე, 1997 წლის საუკეთესო არქიტექტურული ნაწარმოების ავტორი, -ის პირველი პრემიის ლაურეატი ქანდაკებაში (, , 2009).

ბიოგრაფია
1967-1969 წლებში სწავლობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტზე. 1970-1975 წწ. სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის არქიტექტურის ფაკულტეტზე. 1978 წელს დაამთავრა სამხატვრო აკადემიის ასპირანტურა არქიტექტურის თეორიის და ისტორიის სპეციალობით. 1974-1975 წწ. დაამუშავა თბილისის დედაციხე-მეტეხის ქალაქმშენებლური რესტავრაციის პროექტი, რომელსაც საკავშირო კონკურსზე მიენიჭა პირველი პრემია.

1976 წელს მის მიერ დამუშავებულ რესტავრაციის პროექტს ქალაქ სვერდლოვსკში გამართულ კონკურსზე აღინიშნა პირველი პრემიით და გამოქვეყნდა საკავშირო ჟურნალში. 1999 წლამდე ხელმძღვანელობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიის რესტავრაციის განყოფილებას. 1976-1986 წწ. მუშაობდა ძეგლთა დაცვის მთავარი სამმართველოს საპროექტო განყოფილების გამგედ.
1981 წელს ძეგლთა დაცვის გაფართოებულმა სამეცნიერო საბჭომ დაამტკიცა მის მიერ დამუშავებული ნარიყალას ციხე-სიმაგრის კონსერვაცია-რესტავრაციის პროექტი და მისი ხელმძღვანელობით განხორციელდა პრაქტიკული სამუშაოები 1981-1991 წლებში. 1990-1997 წწ შეასრულა ნარიყალას წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის განახლების პროექტი და რეალიზაცია. საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ილია -ის ლოცვა-კურთხევით სიონის საკათედრო ტაძარში მასშტაბური სარესტავრაციო-აღდგენითი სამუშაოები შეასრულა 1982-1999 წწ.

1982-1988 წწ. გამოიკვლია სურამის ციხე, დაამუშავა კონსერვაცია-რესტავრაციის პროექტი და ამავე პერიოდში განხორციელდა ძეგლის პრაქტიკული რესტავრაცია. 1986 წელს დაასრულა ნაბახტევის საუკუნის ეკლესიის რესტავრაცია.

1999-2009 წლებში მუშაობდა აშშ-ში, ქ. ცინცინატში (ოჰაიო) და დალასში (ტეხასი). მას ეკუთვნის ცინცინატის ანტიოქიის ეკლესიის რეკონსტრუქციის პროექტი, ვენერა მილოსელისა და მარკუს ავრელიუსის მარმარილოს ქანდაკების კონსერვაცია (2008). -ის მემორიალური როტონდის რესტავრაცია (ცინცინატი, 2005)

აშშ-დან დაბრუნების შემდეგ დაამუშავა ნარიყალას კომპლექსის კეთილმოწყობისა და სამრეკლოს პროექტი.

ჯილდოები
ღირსების ორდენი
2022 — საქართველოს დამსახურებული არქეტექტორი
2023 —

პუბლიკაციები
"მაღალს ციხეში არს ეკლესია" (გაზეთი კომუნისტი, 1990, 14 აპრილი, 88)
მახასიათებელი ნაკლი (ფილმი)

მახასიათებელი ნაკლი — 2014 წლის ამერიკული დეტექტიური ჟანრის ფილმი. დაფუძნებულია თომას პინჩონის ამავე სახელწოდების რომანზე.

სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება 1970 წელს ლოს-ანჯელესში. ფილმის მთავარი გმირია კერძო დეტექტივი ლარი „დოკ" სპორტელო. სპორტელო ჰიპია, ეწევა მარიხუანას, მაგრამ კარგი დეტექტივია. მასთან ძველი შეყვარებული შატსა მიდის თხოვნით, რომ საკმაოდ ჩახლართული საქმის გამოძიებაში დაეხმაროს. სპორტელო გაუგებარ ამბებში ეხვევა, მისი ყოფილი შეყვარებული კი მოულოდნელად ქრება.

როლებში
ხოაკინ ფენიქსი — დოკ სპორტელო
კეტერინ უოტერსტონი — შატსა ჰეი ფეუორთი
ჯოშ ბროლინი — კრისტიან ბიორნსენი
ბენისიო დელ ტორო — საუნჩო სმილაქსი
ოუენ უილსონი — კოი ჰარლინგენი
რიზ უიზერსპუნი — პენი კიმბელი
ჯენი ბერლინი — დეიდა რიტი
ქოლერა

}
ქოლერა — ადამიანის მწვავე ინფექციური დაავადება; ახასიათებს ძლიერი ფაღარათი და პირღებინება. იწვევს ქოლერის ვიბრონი. ვიბრონი მრავლდება ტუტე არეში, პროდუქტებზე ძლებს რამდენიმე საათიდან რამდენიმე დღემდე. 100° ტემპერატურაზე მაშინვე იღუპება.

ისტორია
ქოლერა ცნობილია უძველესი დროიდან. მისი ენდემური კერებია ინდოეთი და პაკისტანი. 1817 — 1926 ქოლერის 6 პანდემია იყო.
 ს-ის მეორე ნახევრიდან დაიწყო დაავადების მე-7 პანდემია, რომელიც გამოიწვია არა ტიპური (აზიური) ქოლერის ვიბრიონმა, არამედ ბიოტიპმა ელ-ტორმა.

გავრცელება და გავრცელების წყაროები
ქოლერის წყაროა ავადმყოფი ან ვიბრიონმატარებელი. ადამიანი ავადდება კუჭნაწლავში ვიბრიონით გაბინძურებული წყლისა და საკვების მოხვედრის შედეგად. ქოლერის გავრცელებაში დიდ როლს თამაშობს წყალსატევებში გაუწმენდავი წყლის გაშვება, სასმელად ასეთი წყლის გამოყენება, გაბინძურებულ წყალსატევებში ბანაობა და სხვა. ინკუბაციური პერიოდი მით უფრო ხანმოკლეა, რაც უფრო მძიმეა დაავადების ფორმა და საშუალოდ 2 — 3 დღე-ღამე გრძელდება. ტიპურ შემთხვევაში დაავადება იწყება ინტენსიური წყლისებრი ფაღარათით (30 — 40-ჯერ დღე-ღამეში), რასაც დაერთვის პირღებინება. ორგანიზმის გაუწყლოებისა და მარილების დიდი რაოდენობით დაკარგვის შედეგად ვითარდება ე.წ. ალჰიდური მდგომარეობა — წნევა და ტემპერატურა ეცემა, აღინიშნება ციანოზი, ქოშინი, კრუნჩხვები; ავადმყოფს სახე წაწვეტებული აქვს, თვალები და ლოყები ჩაცვენილი. ნელ-ნელა ეკარგება სმენა, ებინდება გონება, უვითარდება კომატოზური მდგომარეობა, რის შედეგადაც ავადმყოფი იღუპება.

მკურნალობა
სპეციალური მარილხსნარების დიდი რაოდენობით შეყვანა; ანტიბიოტიკები.

პროფილაქტიკა
დასახლებული ადგილების დასუფთავება, სანიტარული კონტროლი, საზღვრების სანიტარული დაცვა; ეპიდემიურ კერაში — კარანტინი და სხვა.
სეხემიბი

სეხემიბ-პერენმაატი (ან უბრალოდ სეხემიბი) — ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფოს ერთ-ერთი ფარაონის ჰორის სახელი, რომელიც მეორე დინასტიის წევრი იყო. წინამორბედების, შთამომავლების და თანამმართველი სეთ-პერიბსენის მსგავსად სეხემიბის არსებობაც არქეოლოგიური ჩანაწერებითაა დამოწმებული. უცნობია თუ რამდენ ხანს იმეფა სეხემიბიმ, მისი განსასვენებელიც ჯერჯერობით აღმოჩენილი არ არის.
ბიხერისი

ბიხერისი — ძველი ეგვიპტის ფარაონის ელინისტური სახელი. ბიხერისი მეოთხე დინასტია დინასტიის წარმომადგენელი იყო და ეგვიპტეს ძველი სამეფოს პერიოდში მართავდა. სახელი ბიხერისი მხოლოდ ისტორიკოს და ეგვიპტოლოგ მანეთონის ნაშრომებში გვხვდება, სავარაუდოდ ამ სახელის ეგვიპტური ფორმა არის ბა-კა (ითარგმნება როგორც სული და კა). ეგვიპტოლოგები დღემდე ცდილობენ ბიხერისის როგორც ისტორიული ფიგურის ცხოვრებისა და ქრონოლოგიური პოზიციის გამოკვლევას.
მენკაურა

მენკაურა (ასევე მენკაურე) — ძველი ეგვიპტის ფარაონი მეოთხე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ძველი სამეფოს პერიოდში. მენკაურა ასევე ცნობილია ელინისტური სახელით მიკერინი (იხსენიებს ჰეროდოტე) და მენხერესი (იხსენიებს მანეთონი). მანეთონის თანახმად იგი სამეფო ტახტზე ფარაონ ბიხერისის შემდეგ ავიდა, არქეოლოგიური მონაცემების მიხედვით კი მენკაურა ტახტზე ფარაონ ხეფრენის შემდეგ ავიდა. მენკაურა ცნობილი გახდა გიზაში მისივე სახელობის პირამიდით, ასევე ტრიადებით (სამისგან შემდგარი გამოსახულება ან ქანდაკება), რომელზეც ფარაონი მენკაურა მეუღლესთან ხამერერნებთი -სთან და ღმერთქალებთან ერთად არის გამოსახული.
ჯედეფრე

ჯედეფრე (ასევე ჯედეფრა, რაჯედეფი) — ძველი ეგვიპტის ფარაონი მეოთხე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ძველი სამეფოს პერიოდში. ჯედეფრე ასევე ცნობილია ელინისტური სახელით რატოისესი, სწორედ ამ სახელით იხსენიებს მას ისტორიკოსი მანეთონი. იგი ფარაონ ხეოფსის გიზას დიდი პირამიდის ამგების ვაჟი და ტახტის პირდაპირი მემკვიდრე იყო. ჯედეფრე იყო ფარაონი, რომელიც ატარებდა სამეფო ტიტულს - (ითარგმნება როგორც რას შვილი) და იყო პირველი, რომელმაც საკუთარი სახელი მზის ღმერთს ღვთაება რას დაუკავშირა.
სანახტი

სანახტი (ასევე იკითხება ჰორ-სანახტი) — ანტიკური ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მესამე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ძველი სამეფოს პერიოდში. მისი ქრონოლოგიური პოზიცია გაურკვეველია. ბევრი ეგვიპტოლოგი ფარაონ სანახტს ფარაონ ნებკასთან აკავშირებს. სანახტი დღემდე დავის საგნად რჩება, რადგან სანახტის არცერთი სამეფო ტიტული დღემდე არ აღმოჩენილა, არც თანამედროვე წყაროებში და არც მოგვიანებით წყაროებში.
ქაჰეჯეტი

ქაჰეჯეტი (ასევე ჰორ-ქაჰეჯეტი) — შესაძლოა იყოს ძველი ეგვიპტის მეფის (ფარაონის) ჰორის სახელი. ქაჰეჯეტი სავარაუდოდ ძველი სამეფოს პერიოდში მეფობდა და მესამე დინასტიის წევრად ითვლება. ასევე არსებობს მოსაზრება, რომ ქაჰეჯეტი ფარაონ თუტმოს -ის არქაული გამოხატულებაა. მის სახელსა და მმართველობას ერთადერთი არტეფაქტი ფატარა სტელა ადასტურებს. სტელა დამზადებული კირქვისგან, უცნობია მისი წარმომავლობა, ასევე უცნობია თუ რამდენად ნამდვილი და სარწმუნოა იგი.
ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფო

ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფო — ძველი ეგვიპტის ერთ-ერთი პერიოდი, რომელიც დაახლოებით ძვ. წ. 3100 წელს იწყება, რასაც ქვემო და ზემო ეგვიპტის გაერთიანება მოსდევს. პერიოდი მოიცავს პირველი და მეორე დინასტიების მმართველობას, იგი წინადინასტიური პერიოდის შემდეგ იწყება და მთავრდება ძვ. წ. 2686 წელს, რა დროსაც ეგვიპტეში ახალი პერიოდი ძველი სამეფო იწყება. პირველი დინასტიის დროს ეგვიპტის გაერთიანებასთან ერთად დედაქალაქად აბიდოსის მაგივრად მემფისი ცხადდება, სამეფოს სათავეში კი მეფე-ღმერთი (ფარაონი) დგება. მემფისის დედაქალაქად გამოცხადების შემდეგ ყოფილი დედაქალაქი აბიდოსი სამხრეთის ძირითად წმინდა მიწად დარჩა. ადრეული სამეფოს პერიოდში ჩამოყალიბებული სახე მიიღო ეგვიპტური ცივილიზაციის ნაწილებმა, როგორებიცაა ხელოვნება, არქიტექტურა და რელიგია.
ჩაბი

იმპერატორის მეუღლე ჩაბი (დ. 1227 — გ. 1281) — ჩინეთის იმპერატორის მეუღლე იუანის დინასტიიდან. მონღოლეთის ხანის და მთელი ჩინეთის იმპერატორის, ყუბილაი ხანის მეუღლე.

„მონღოლეთის საიდუმლო ისტორიის“ მიხედვით, ჩაბი ყუბილაის ფავორიტი ცოლი და არაოფიციალური მრჩეველი იყო მისი მმართველობის განმავლობაში. ის ხელოვნების მოყვარული იყო, რის გამოც შესაძლოა მას დიდი წვლილი მიუძღვის ვენეციელი მოგზაურის, მარკო პოლოს წარმატებაში. არსებობდა იმის ეჭვიც, რომ მისი დედამთილის, სორჰატანის მსგავსად, ისიც ქრისტიანი იყო.

დედოფალი ჩაბი სიმბოლურად განასახიერებდა ქალის დიდ როლს მონღოლეთის კულტურაში. როგორც ყუბილაის მეუღლეს და მრჩეველს, ჩაბი მნიშვნელოვანი პოლიტიკური და დიპლომატიური გავლენა ჰქონდა, განსაკუთრებით ჩინეთის მასების შერიგებისას. ჩაბიმ ხელი შეუწყო ბუდიზმის მაღალ დონეზე განვითრებას მთავრობაში. სამხრეთ ჩინეთის საიმპერატორო ოჯახის დასამშვიდებლად, ჩაბი მათ უკეთესი მოპყრობას პირდებოდა. ის ასევე დაეხმარა ყუბილაის აეცილებინა მონღოლეთის საძოვრებზე მოსახლე ჩინელ ხალხთან ბრძოლა, რაც მათთან საუბრით და პატივისცემით შეძლო. ჩაბის დახმარებით, ყუბილაიმ შეძლო დაემორჩილებინა მისი პატივმოყვარე ძმა, ჩინეთის აზნაურობა და გლეხობა.
ჩრდილოეთი წანერი

ჩრდილოეთი წანერი — მყინვარი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. საქართველოში სიდიდით მესამე მყინვარია, მისი ფართობია 11,53 კმ². იგი ხეობის ტიპის მყინვარია და სამხრეთ-დასავლეთური ექსპოზიცია აქვს. მყინვარის ენის ბოლო ნაწილი რიგელზეა გადმოკიდებული და ზღვის დონიდან 3020 მ სიმაღლეზე მთავრდება. 1986 წელს გადაღებულ კოსმოსურ სურათზე ჩანს, რომ ჩრდილოეთ წანერს აქვს მცირე კონტაქტი მყინვარ სამხრეთ წანერთან.

2000 წელს გადაღებულ კოსმოსურ სურათზე კი მათი კონტაქტი გაწყვეტილია და ჩრდილოეთის ნაკადი საკმაო მანძილითაა დაცილებული სამხრეთისას. სავარაუდოდ მათი გაყოფა 1986-1990 წლებში უნდა მომხდარიყო. მათი ფირნები ერთმანეთისაგან გამოყოფილია კავკასიონის ქედიდან გამოსული განშტოებით. მყინვარული ენები ერთმანეთს უერთდებოდნენ ზღვის დონიდან 2750 მ სიმაღლეზე და წარმოიქმნებოდა დასავლეთური ექსპოზიციის ერთიანი ენა, რომელიც მთავრდებოდა 2380 მ სიმაღლეზე. მყინვარის სიგრძე 13,36 კმ იყო, ხოლო ფართობი კი 28,28 კმ².