iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სპაჩის საპყრობილე

სპაჩის საპყრობილე — პოლიტიკური საპყრობილე ყოფილ კომუნისტური ალბანეთის სოფელ სპაჩში. ყოფილი საპყრობილე წარმოდგენილია, როგორც მეორე კატეგორიის ეროვნული ძეგლი. სწრაფად ნგრევად საპყრობილეს მუზეუმად გადაკეთება იგეგმებოდა, მაგრამ 2013 წლის თებერვლის მონაცემებით, ამ საკითხზე პროგრესი არ არსებობს. 1973 წელს, პატიმართა აჯანყების შედეგად, საპყრობილეს შენობის თავზე არაკომუნისტური დროშა აღემართა. 1984 წელს, ანალოგიური აჯანყება ქვეყნის სხვა საპატიმროშიც მოხდა.

2015 წელს, საპყრობილე ჩამოთვლილი იყო „ “-ის (ნიუ-იორკში დაფუძნებული ორგანიზაცია) სიაში, როგორც მსოფლიოში ერთ-ერთი 50 ყველაზე დაზიანებულ ძეგლებს შორის მყოფი.
ესტონეთი ოლიმპიურ თამაშებზე

1918 წელს რუსეთის იმპერიისგან დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, ესტონეთმა პირველად, როგორც დამოუკიდებელმა სახლმწიფომ ოლიმპიურ თამაშებში მონაწილეობა 1920 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში მიიღო. ესტონეთის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი 1923 წელს დაარსდა, ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებში კი მონაწილობა პირველად 1924 წელს მიიღო. ქვეყანამ ოლიმპიურ თამაშებში მონაწილეობა 1940 წელს შეწყვიტა, რისი მიზეზიც საბჭოთა კავშირის მიერ ესტონეთში შეჭრა და მისი ოკუპაცია გახდა. 1991 წლიდან, საბჭოური ოკუპაციის დასრულების შემდეგ ესტონეთი მოწალიობას იღებს ყველა ოლიმპიურ თამაშებში. საერთო ჯამში ესტონელებმა 41 მედალი (2016 წლის მონაცემები) მოიპოვეს, აქედან 13 ოქროს, 11 ვერცხლის და 17 ბრინჯაოს მედალი. მედალთა უმეტესობა მოიპოვეს ჭიდაობაში (11), ძალოსნობაში (7), სათხილამურო შეჯიბრში (7) და მძლეოსნობაში (6).

მედლების ცხრილი
ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები
ზამთრის ოლიმპიური თამაშები
სპორტის სახეობების მიხედვით (ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები)
სპორტის სახეობების მიხედვით (ზამთრის ოლიმპიური თამაშები)
მედალოსნების სია
ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები
ზამთრის ოლიმპიური თამაშები
მიასნიკოვის რაიონის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი

მიასნიკოვის რაიონის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი მიასნიკოვის რაიონის ხუტორ ჩალტირში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 1976 წელს.

მუზეუმის მისამართი: 346660, როსტოვის ოლქი, მიასნიკოვის რაიონი, ხუტორი ჩალტირი, ლენინის ქუჩა № 34.

ისტორია
სოფელ ჩალტირში მდებარე მიასნიკოვის რაიონის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი გაიხსნა 1992 წლის 24 აპრილს, სომეხთა გენოციდის ხსოვნის დღეს.

მუზეუმში შექმნილია მუდმივი ექსპოზიცია, რომელიც ეძღვნება ყირიმის ნახევარკუნძულიდან დონში სომხების გადმოსახლებას, სომხების ცხოვრებას დონის მიწაზე. სამუზეუმო ექსპონატებში წარმოდგენილია ისტორიისა და ეთნოგრაფიის მასალები, საოჯახო ჭურჭელი, შრომის იარაღები, - საუკუნეების დეკორატიული ხელოვნების ნიმუშები. აქვე წარმოდგენილია საყოფაცხოვრებო საგნები, რომლებიც მოიტანეს სომხებმა ყირიმიდან გადმოსახლების დროს. მუზეუმის ღია მოედანზე დადგეს სომხური ეზოს ღუმელი.

მუზეუმში თავმოყრილია მრავალი ისტორიული ფოტო, აქვე დაცულია ძვირფასი ისტორიული დოკუმენტები და ხელნაწერები. მუზეუმში დაცულია ადგილობრივი მხატვრების ნახატები. მუზეუმის დარბაზებში იმართება დროებითი თემატური გამოფენები: გერმანელებისაგან მიასნიკოვის რაიონის გათავისუფლების აღსანიშნავად, სომეხთა გენოციდის აღსანიშნავად, გამარჯვების დღის აღსანიშნავად.

მუზეუმი ყურადღებას ამახვილებს ხალხური ტრადიციების გამოყენებაზე და ფოლკლორზე. სკოლის მოსწავლეებისათვის იმართება ფოლკლორული საღამოები, თამაშები და კონკურსები.

მუზეუმის თანამშრომლები კითხულობენ ლექციებს, რომელიც ეძღვნება სომხეთის კულტურასა და ისტორიას: „სომხური მწერლობა“, „სომხური ანბანის შექმნა“, „გენოციდი - ადამიანის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაული“ და სხვ.

2011 წელს მუზეუმს სტუმრობდა სომხეთის პრემიერ-მინისტრი ტიგრან სარქისიანი. ახალი, რუსულ-სომხური მეგობრობის აღსანიშნავი, გამოფენის გასაფორმებლად მუზეუმში გაიგზავნა ეროვნული ტანსაცმელი, საყოფაცხოვრებო ნივთები, სასოფლო-სამეურნეო შრომის იარაღები.

ამჟამად ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმთან ფუნქციონირებს რ. პატკანიანის სახელობის ლიტერატურული სტუდია და ფოლკლორული ჯგუფი „წაღკეპუნჩი“. ლიტერატურული სტუდია დააარსა პოეტმა და მხარეთმცოდნემ ხევონდ კრისტოსტურიანმა.
ნოვონიკოლაევკის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი

ნოვონიკოლაევკის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ტაძარი — მართლმადიდებლური ეკლესია აზოვის რაიონის სოფელ ნოვონიკოლაევკაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას.

მისამართი: 346755, რუსეთი, როსტოვის ოლქი, აზოვის რაიონი, სოფელი ნოვონიკოლაევკა, კოოპერატივის ქუჩა № 3.

ისტორია
1833 წელს დონის როსტოვიდან, ნოვონიკოლაევკაში გადაიტანეს ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი. სოფელში ტაძარი ააგეს და აკურთხეს წმინდა ნიკოლოზ სასწაულმოქმედის პატივსაცემად. ტაძარი 1893 წლამდე იდგა. ტაძრის შენობა და სამრეკლო აგებული იყო ცაცხვისგან. 1893 წელს, ტაძრის შენობა მიყიდეს ვაჭარ ნეჩაევს და გადაიტანეს ხუტორ პოდკუშევსკში, წმინდა დიდმოწამე პანტელეიმონის საკურთხევლით.

1891 წელს სოფელ ნოვონიკოლაევკაში, ქვის ფუნდამენტზე ააგეს ახალი აგურის ტაძარი. ტაძარი იყო დიდი, სიგრძე შეადგენდა 47 მეტრს, სიგანე - 23 მეტრს, სიმაღლე კარნიზებამდე - 12 მეტრს, სამრეკლოს სიმაღლე -21 მეტრს. ტაძართან იყო აშენებული აგურის ქოხი (საყარაულო). მსახურება ნიკოლაევსკის ტაძარში ტარდებოდა 1936 წლამდე, რის შემდეგაც ტაძარი დახურეს, ამავე წელს დაანგრიეს. უკვე 1938 წლის აგვისტოშიმოხდა ადგილობრივი მართლმადიდებელი საზოგადოების ლიკვიდაცია.

დიდი სამამულო ომის დროს, გერმანული ოპერაციისას, 1942 წელს, სოფელში აღადგინეს მსახურება სამლოცველო სახლში, რადგან 1936 წელს აგურის შენობა განადგურებული იყო. ლოცვები მიმდინარეობდა ტაძრის ყოფილ საყარაულოში. შენობა აღჭურვილი იყო 1895 წელს და ომამდე მასში მუშაობდა სასოფლო სკოლა. 1945 წლის თებერვალში, ყოფილი ტაძრის საყარაულო გადაეცა ტაძრის საზოგადოების აღმასრულებელ კომტეტს, უვადო და შუზღუდავი გამოყენებით, თუმცა 1954 წელს კომიტეტს იგი ჩამოართვეს. ამავე წელს გადაწყვიტეს შენობა ისევ გადაეცათ სკოლისთვის, სკოლის სასწავლო სახელოსნო შენობების არქონის გამო.

1955 წლის აპრილში, საზოგადოებამ შეიძინა თანასოფლელ მიხაილიჩენკოს საცხოვრებელი სახლი და აღიჭურვა სამლოცველო სახლი. 1955 წლის მაისში იქ გამართა პირველი მსახურება, მაგრამ 1961 წელს ისევ დაიწყო სამლოცველო სახლის დახურვის კამპანია. 1962 წლის თებერვალში, როსტოვის ოლქის სამარის საკრებულომ მიიღო გააწყვეტილება, რომ რეგისტრაციიდან მოეხსნათ რელიგიური, მართლმადიდებლური საზოგადოება ნოვონიკოლაევკაში, ხოლო მომლოცველი მრევლს მიერ გაწეული თანხებით შეძენილი სამლოცველო სახლი უნდა გადაეცათ სოფლის სკოლის საგანმანათლებლო მიზნებისთვის.

1991 წელს, სოფელ ნოვონიკოლაევკაში წმინდა ნიკოლოზის ტაძარმა განაახლა თავისი საქმიანობა. ამ დროს მართლმადიდებელ საზოგადოებას გადაეცა მაღაზიის შენობა. შენობა იყო გარემონტებული, გააკეთეს საკურთხეველი, კანკელი, ზემოდან დაადგეს ჯვარი და გუმბათი. 2002 წელს ტაძართან აშენდა სატრაპეზო და სატაძრო დახლის სახლი. მოგვიანებით, მოხდა ტაძრის გაზიფიცირება, შეცვალეს იატაკები. ამ დროისთვის ტაძარი არის მომქმედი და ტაძარში მუშაობს საკვირაო სკოლა.
რეი კურცვაილი

რეიმონდ „რეი“ კურცვაილი (; დ. 12 თებერვალი, 1948) — ამერიკელი ავტორი, მეცნიერი, გამომგონებელი და ფუტუროლოგი. იგი მოღვაწეობს ისეთ სფეროებში, როგორიცაა სიმბოლოების ოპტიკური ამოცნობა , ტექსტის მეტყველებად გარდაქმნის სინთეზი, მეტყველების ამოცნობის ტექნოლოგია და ელექტრონული კლავიატურული ინსტრუმენტები.

კურცვაილს დაწერილი აქვს წიგნები ჯანდაცვის ტექნოლოგიებზე, ხელოვნურ ინტელექტზე, ტექნოლოგიურ სინგულარობაზე, ტრანსჰუმანიზმზე და ფუტუროლოგიაზე. ის საჯარო გამოსვლებს ატარებს, რათა საზოგადოებას გაუზიაროს თავისი ოპტიმისტური შეხედულებები სიცოცხლის გახანგრძლივების ტექნოლოგიებსა და ნანოტექნოლოგიის, რობოტიკისა და ბიოტექნოლოგიის მომავალზე.
კამენსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

კამენსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ქალაქ კამენსკ-შახტინსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 1969 წელს.

მუზეუმის მისამართი: როსტოვის ოლქი, ქალაქი კამენსკ-შახტინსკი, კარლ მარქსის ქუჩა № 56.

ისტორია
კამენსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი დაარსდა 1969 წელს მეორე მსოფლიო ომისა და შრომის ვეტერანების ინიციატივით. მუზეუმი განთავსებულია ძველ ორსართულიან აგურის შენობაში, რომელსაც ისტორიის ძეგლის სტატუსი აქვს. მუზეუმის ექსპოზიციების ფართობი შეადგენს 290 კვ. მ. მუზეუმში თავმოყრილია 23 200 ისტორიისა და კულტურის საგანი. მუზეუმის ძირითად ფონდში შედის 21 400 ექსპონატი. ეს ექსპონატები წარმოდგენილია მუზეუმის ექსპოზიციაში.

მუზეუმის გამოფენების ძირითადი თემაა ქალაქ კამენსკი-შახტინსკის მრავალსაუკუნოვანი ისტორია.

მუზეუმის ექსპოზიციები დაყოფილია თემებად: „დონის მხარის ბუნება“, „სასარგებლო წიაღისეული“, „ეკოლოგია“, „არქეოლოგია“, „მხარის ისტორია“, „დონის კაზაკობის აღორძინება“. მუზეუმის ექსპოიციებში წარმოდგენილია ქალაქის ისტორიული მასალები მისი შექმნის მომენტიდან 1671 წლიდან. ექსპპოზიციაში „დონის მხარის ბუნება“ შესაძლებელია დონი ტერიტორიაზე მცხოვრები ცხოველების ფიტულების ნახვა.

მუზეუმში იმართება თემატური ექსკურსიები; „დონის კაზაკების წარმოშობის ისტორია“, სტანიცა კამენსკის ჩამოყალიბება და მისი განვითარება - საუკუნეების მიჯნაზე“, „- საუკუნეების ომებში კაზაკების მონაწილეობა“, „კამენსკი და კამენსკელები მეორე მსოფლიო ომის წლებში“, „დონის მხარის ბუნება“, „არქეოლოგია და პალეონტოლოგია“. კითხულობენ ლექციებს თემებზე: „რუსული ხალხური რეწვა“, „დონის მხარის ბუნება“, კამენსკა-შახტინსკის ისტორიის ფურცლები“, „მართლმადიდებლური ეკლესიებისა ა საეკლესიო დღესასწაულების მოკლე ისტორია“ და სხვ.

კამენსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი არაკომერციული ორგანიზაციაა.
ნურ-დევლეთ გირეი

ნურ-დევლეთ გირეი (; დ. ყირიმის სახანო — კასიმოვი, ქასიმის სახანო, 1503) — ყირიმის ხანი სამჯერ: 1466–1467, 1467–1469 და 1475–1478 წლებში, კასიმის სახანოს ხანი 1486-1503 წლებში, ყირიმის სახანოს დამაარსებლის, ჰაჯი გირეის უფროსი ვაჟი.

ბიოგრაფია
ნურ-დევლეთი მამამისის გარდაცვალების შემდეგ გახდა ყირიმის მეორე ხანი, თუმცა 1 წლის შემდეგ საკუთარმა ძმამ, მენლი გირეიმ ტახტიდან ჩამოაგდო და ალუშტას ციხე-სიმაგრეში გამოკეტა. 4 თვის შემდეგ, ამჯერად ნურ-დევლეთმა ჩამოაგდო მენლი გირეი და მთელ სახანოზე კონტროლი აღადგინა. 1468 წელს მან პოლონეთში ელჩები გააგზავნა გენუელი ვაჭრების წინააღმდეგ ალიანსის შექმნის მიზნით.

მისი ძმა, მენლი გენუელებს უჭერდა მხარს და სწორედ მათი დახმარებით, 1469 წელს მეორედ ჩამოაგდო ტახტიდან ნურ დევლეთი, რომელიც მოსკოვში გაიქცა. 1475 წელს ყირიმი ოსმალებმა დაიპყრეს. მენლი გირეი ტყვედ ჩავარდა, ხანი კი გახდა ნურ-დევლეთის მეორე ძმა — ჰაიდერ გირეი. ნურ-დევლეთი თურქებს ვასალობასა და ხარკის გადახდას დაჰპირდა, 40 000 თათრით დაიძრა ყირიმისკენ და მალევე გადააყენა ჰაიდერ გირეი. მისი მესამე მმართველობა 1 წლამდე გაგრძელდა, 1478 წელს ნურ-დევლეთი მესამედ გადააყენა თანამდებობიდან მენლი გირეიმ.

ამის შემდეგ ნურ-დევლეთი ჰაიდერ გირეისთან და ოჯახთან ერთად რუსეთში გადაიხვეწა. 1480-იან წლებში გაებრძოლა ოქროს ურდოსა და ქასიმის სახანოს. ამ უკანასკნელის დამარცხება მარტივად მოახერხა და 1486 წელს გახდა ქასიმის ხანი. მის მფლობელობაში შედიოდა დღევანდელი რიაზანის ოლქის უდიდესი ნაწილი.

ქასიმის მართვის დროს, რამდენიმეჯერ სცადა ალიანსის შექმნა ყირიმის სახანოს დასაპყრობად, მაგრამ უშედეგოდ. გარდაიცვალა 1503 წელს. მის შემდეგ ქასიმის ხანი გახდა მისი ვაჟი, სათილღან გირეი.
ჩერქეს მეჰმედ-ფაშა

ჩერქეს მეჰმედ-ფაშა ( გ. 28 იანვარი, 1622) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე. დიდი ვეზირი 1624-1625 წლებში, წარმოშობით ჩერქეზი.

ბიოგრაფია
ჩერქეზი მეჰმედ-ფაშა ოსმალეთის მრავალი დიდი ვეზირის მსგავსად, ენდერუნის სამხედრო სკოლაში აღიზარდა. 1610-იან წლებში იყო სულთან აჰმედ -ის პირადი მცველი და სილაჰდარი (მეაბჯრე). ოსმან -ის მმართველობის პერიოდში დაინიშნა შაამის ბეილერბეიდ, ხოლო 1621 წელს დედაქალქში იხმეს და ვეზირად დანიშნეს.

1624 წლის 3 აპრილს, ქემანქეშ ქარა ალი-ფაშას სიკვდილით დასჯის შემდეგ, ქიოსემ სულთანმა დიდი ვეზირის ბეჭედი სწორედ ჩერქეს მეჰმედ-ფაშას უბოძა. მას ვეზირობა მოუწია ოსმალთათვის წარუმატებლად დაწყებული ირან-ოსმალეთის 1623-1639 წლების ომის დროს. იმპერია ქაოსმა მოიცვა. მდგომარეობას ართულებდა წარმოშობით აფხაზი ფაშის, აბაზა მეჰმედის ფართო მასშტაბური აჯანყება, რომელიც 1622 წელს დაიწყო ოსმან -ის მკვლელობის მიზეზით.

ჩერქეს მეჰმედ-ფაშას დაევალა აბაზას აჯანყების ჩახშობა. 1624 წელს ის მრავალრიცხოვანი არმიით ანატოლიაში შეიჭრა, კონია დაიხსნა ჯელალიებისგან, ხოლო 3 სექტემბერს აბაზა მეჰმედ-ფაშას მომხრეები დაამარცხა კაისერის ბრძოლაში, რის შემდეგაც ამბოხი დროებით შეჩერდა. ამ წარმატების შემდეგ ჩერქეზი მეჰმედ-ფაშა დაინიშნა აღმოსავლეთ ფრონტის მეთაურადაც და სეფიანების წინააღმდეგ სალაშქროდ დაიძრა, მაგრამ 1625 წლის 28 იანვარს, თოქათში მოულოდნელად გარდაიცვალა. მის შემდეგ დიდი ვეზირი გახდა ჰაფიზ აჰმედ-ფაშა.
ელიზავეტოვკის მიძინების ტაძარი

ელიზავეტოვკის მიძინების ტაძარი — მართლმადიდებლური ეკლესია აზოვის რაიონის სოფელ ელიზავეტოვკაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას.

მისამართი: 346767, რუსეთი, როსტოვის ოლქი, აზოვის რაიონი, სოფელი ელიზავეტოვკა, პირველი მაისის ქუჩა № 51.

ისტორია
ელიზავეტოვკის მიძინების ტაძარი ააგეს 1816 წელს მრევლის ფინანსებით.

ეკლესიის ადგილზე ადრე მდგარა სამლოცველო სახლი. მიძინების ეკლესია ააგეს ხისგან, იყო ერთსართულიანი და იდგა ქვის ფუნდამენტზე. ეკლესიას მიაშენეს ხის სამრეკლო, სახურავი გადახურული იყო თუნუქის ფირფიტებით. ეკლესიიის დაგეგმარება ჯვრის ფორმისა იყო, ხის კედელი გამოჰყოფდა საკურთხეველს ეკლესიისაგან, კედელზე მიმაგრებული იყო კანკელი.

ეკლესიის კამარა აგებული იყო ბოძების გარეშე. ეკლესიაში და საკურთხეველში ფიჭვის ხისგან დამზადებული იატაკი იყო. ერთნაწილიანი საკურთხეველი ერთი საფეხურით ზემოთ იყო ვიდრე ეკლესია. საკურთხეველზე მიმაგრებული იყო დაფა ღვთისმშობლის მიძინების ხატის გამოსახულებით და საიდუმლო სერობა.

ეკლესიის ჩრდილოეთ ნაწილში იყო საკურთხეველი. სამდონიან კანკელზე განთავსებული იყო აღსავლის კარი, უფლის და ღვთისმშობლის ხატი.

ეკლესიას მიაშენეს სამიარუსიანი ოთხკუთხედი სამრეკლო ექვსი ზარით. ყველაზე დიდი ზარი იწონიდა 1 800 კილოგრამს. ზარები იყიდეს საუკუნის შუა წლებში, მათზე გამოსახულია ღვთისმშობლის მიძინება, ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედი, მესია, ღვთისმშობელი, იოანე ნათლისმცემელი. ზარს აქვს წარწერა, რომელიც მოგვითხრობს როდის და ვის მიერ, რომელმა სასულიერო პირებმა შეიძინეს იგი.

კედლებზე და კამარაზე დახატული იყო იესო ქრისტეს მიწიერი ცხოვრების სცენები, ღვთისმშობელი, წმინდანები.

ეკლესიის მრევლში ელიზავეტოვკის გარდა შედიან სოფლების პლატონოვკის, მაშინო და სინინოს, გრიგორიევკისა და ოტრადოვკის მოსახლეობა. სასულიერო პირების შტატი შედგება მღვდლის, დიაკონისა და მნათესაგან (1846 წ.).

ამჟამად ტაძარში მსახურობენ მღვდლები იოანე დერგოჟინსკი და მარკ ჟენტკევიჩი.
ალფრედ ნეულანდი

ალფრედ კარლ ნეულანდი (, დ. 10 ოქტომბერი, 1895 — გ. 16 ნოემბერი, 1966) — ესტონელი სპორტსმენი და ოლიმპიური ჩემპიონი ძალოსნობაში. მონაწილეობდა 1920 და 1924 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში, სადაც მან ოქროს (1920) და ვერცხლის (1924) მედლების მოპოვება შეძლო. ალფრედი პირველი ესტონელია, რომელმაც ოლიმპიურ თამაშებზე ოქროს მედალი აიღო. 1922 წელს მოიგო მსოფლიო ჩემპიონატი ტალინში. ძალოსნობაში დაამყარა სამი მსოფლიო რეკორდი 1920 – 1923 წლებში: ერთი ატაციში და ორი აკვრაში.

ბიოგრაფია
ნეულანდი დაიბადა 1895 წლის 10 ოქტომბერს ვალგაში, ლივონიის გუბერნიაში (დღეს ესტონეთი). განათლება მიიღო რიგაში და სანქტ-პეტერბურგში. ძალოსნობაში მოღვაწეობა ადრეული ასაკიდან დაიწყო, 1913 და 1914 წლებში მეორე ადგილი დაიკავა რუსეთის ჩემპიონატში. ძალოსნობაში რუსეთის ტიტული მოიგო 1915 წელს მცირეწონაში და 1916 წელს მძიმე წონაში. ამის შემდეგ იბრძოდა პირველ მსოფლიო ომში და ესტონეთის განმათავისუფლებელ ომში, დემობილიზაციის შემდეგ მოიგო ძალოსნობის ტიტული ესტონეთის ჩემპიონატში, მცირე წონაში 1921 და 1924 წლებში, ხოლო საშუალო წონაში 1923 წელს. 1923 წელს პირველი ადგილი დაიკავა გეტებორგის თამაშებში. სპორტიდან წასვლის შემდეგ მუშაობდა ბიზნესმენად, ასევე მოღვაწეობდა მწვრთნელად ძალოსნობაში, 1921 – 1940 წლებში იყო მსაჯი ვალგაში. 1950 – 1955 წლებში ტალინში ხელმძღვანელობდა ქარხანას ( -ს). 1995 წელს ვალგაში მის პატივსაცემად დაიდგა მისი მონუმენტი, 2000 წლიდან ამავე ქალაქში ტარდებოდა მისი სახელობის ტურნირი.
ალბანეთის ხელოვნების უნივერსიტეტი

ალბანეთის ხელოვნების უნივერსიტეტი (; ძველი სახელწოდება — ალბანეთის ხელოვნების აკადემია) — ხელოვნების განხრით მთავარი საგანმანათლებლო დაწესებულება ტირანაში, ალბანეთი.

ისტორია
ალბანეთის ხელოვნების უნივერსიტეტი დაარსდა 1966 წელს, როგორც ხელოვნების საშუალო ინსტიტუტი და გაერთიანდა ხელოვნების სამ დაწესებულებასთან: ტირანას სახელმწიფო კონსერვატორია, სახვითი ხელოვნების საშუალო სკოლა და სამსახიობო სკოლა „და “. ხელოვნების აკადემიას შეეძლო კლასიკურ მუსიკასა და ბალეტში რუსული ტრადიციით სარგებლობა, ვინაიდან, კომუნიზმის პერიოდში, ალბანეთს და რუსეთს ახლო ურთიერთობა აკავშირებდათ. უნივერსიტეტი კვლავ ინარჩუნებს კავშირს რუსეთის კლასიკური მუსიკის და ბალეტის სკოლასთან. 1991 წელს, ხელოვნების საშუალო ინსტიტუტს, უნივერსიტეტის სტატუსი მიენიჭა და ხელოვნების აკადემია ეწოდა. 2009 წლის 12 ოქტომბერს, ალბანეთის პრეზიდენტმა — ბამირ ტოპმა, ალბანეთის ხელოვნების აკადემია „დიდი მაგისტრის“ ორდენით დააჯილდოვა.

2011 წლის 23 მარტს, ალბანეთის მინისტრთა საბჭოს გადაწყვეტილებით, ხელოვნების აკადემიას, ალბანეთის ხელოვნების უნივერსიტეტი ეწოდა, რომელმაც საქმიანობა 2011/2012 სასწავლო წელს დაიწყო.

საქმიანობა
ალბანეთის ხელოვნების უნივერსიტეტს, სამი ძირითადი ფაკულტეტი აქვს:
მუსიკის ფაკულტეტი. მოიცავს მუსიკათმცოდნეობას, დირიჟორობას, კომპოზიციას, ფორტეპიანოს, ვიოლინოს, ალტს, ჩელოს, კონტრაბასს, გიტარას, ფლეიტას, ჰობოის, კლარნეტს, ტრომბონს, საყვირს, აკორდეონს, ფაგოტს, ბუკს, ტუბას და პედაგოგიკას. აქვს ორი აკადემიური განყოფილება:
მუსიკათმცოდნეობის/ კომპოზიციის/ სადირიჟორო განყოფილება
საშემსრულებლო განყოფილება
ვიზუალური ხელოვნების ფაკულტეტი. მოიცავს ფერწერას, გრაფიკას, ტექსტილს და მოდის დიზაინს, მულტიმედიას, გამოყენებით დიზაინს, სკულპტურას და კერამიკულ ხელოვნებას. აქვს ორი განყოფილება:
ფერწერის განყოფილება
სკულპტურის განყოფილება
დრამის ფაკულტეტი. მოიცავს რეჟისურას ფილმებსა და ტელევიზიებში, მსახიობობას, სასცენო დიზაინს, კოსტიუმოგრაფიას და ქორეოგრაფიას. აქვს ორი განყოფილება:
სამსახიობო განყოფილება
რეჟისურის/ სცენის/ დიზაინის/ ქორეოგრაფიის/ ხელოვნების თეორიის განყოფილება

უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები, ცნობილნი გახდნენ ცეკვაში, მუსიკაში, თეატრში, ფილმებსა და ტელევიზიაში, როგორც ალბანეთში, ისე საზღვარგარეთ. სასწავლო პერსონალი და უნივერსიტეტის პარტნიორები, მუსიკათმცოდნეები, ინსტრუმენტებზე დამკვრელები, მხატვრები, მოქანდაკეები, თეატრის, კინოს და ტელევიზიის რეჟისორები, სასცენო დიზაინერები და ქორეოგრაფები არიან.

დირექტორები/რექტორები
ალბანეთის ხელოვნების უნივერსიტეტს, დაარსებიდან 1991 წლამდე, დირექტორები ხელმძღვანელობდნენ. 1997 წლიდან დღემდე, დირექტრის ფუნქციას რექტორები ასრულებენ.

გამოჩენილი კურსდამთავრებულები
ერმონელა იაჰო — ოპერის მომღერალი;
ედი რამა — ვიზუალურ ხელოვნებათმცოდნე
სამარსკოეს სამების ტაძარი

სამარსკოეს სამების ტაძარი — მართლმადიდებლური ეკლესია აზოვის რაიონის სოფელ სამარსკოეში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას.

მისამართი: 346751, რუსეთი, როსტოვის ოლქი, აზოვის რაიონი, სოფელი სამარსკოე, პირველი მაისის შესახვევი № 84.

ისტორია
 საუკუნის 50-იან წლებში როსტოვის ოლქის სოფელ სამარსკოეში ააგეს ხის ეკლესია. ახალი ეკლესია იყო ერთსაკურთხევლიანი, მასზე მიშენებული იყო აგურის სამრეკლო. ზარები ჩამოსხმული იყო ყოველგვარი წარწერებისა და გამოსახულებების გარეშე. ეკლესია შემოღობილი იყო რკინის მესრით, ჰქონდა ასევე რკინის კარი. ეკლესიაში დაკრძალულნი იყვნენ მღვდლები: მამა სტეფანე და მამა როდიონი.

თავდაპირველად ეკლესიის მსახურთა სიაში შედიოდა მღვდელი და მეფსალმუნე. საუკუნის დასაწყისში ეკლესიაში მოღვაწეობდა ორი მღვდელი: მამა ავტანომ ივანოვი და მამა თევდორე ზაიცევი, მეფსალმუნე ალექსი ბაშინსკი და დიაკვანი იოანე ივანოვი.

საბჭოთა ხელისუფლების წლებში 1931-1932 წლებში ეკლესია დაანგრიეს. ეკლესიის აგური გამოიყენეს სოფლის საავადმყოფოს ასაშენებლად. ეკლესიისაგან დარჩა მხოლოდ ღობე, ისიც მხოლოდ საუკუნის 60-იან წლებამდე იდგა. ამჟამად ყოფილი სამების ეკლესიის ადგილზე დგას სამარსკოეს № 1 საშუალო სკოლა.

1991 წელს სოფელ სამარსკოეში კვლავ ჩამოყალიბდა სამების მრევლი. მათ ღვთისმსახურებისთვის გადაეცათ შესყიდვების კანტორის შენობა. 1991 წელსვე აქ გაიხსნა სამლოცველო სახლი.

1990-იან წლებში სოფელში გადაწყვიტეს აეშენებინათ ახალი აგურის ეკლესია. მომავალი ეკლესიის ასაშენებლად მრევლს გადაეცა ადგილი პირველი მაისის შესახვევთან. ეკლესია ააგეს მრევლის შემოწირულობით. 1998 წელს უკვე ამოიყვანეს კედლები. 2007 წელს ეკლესიას დაადგეს გუმბათი, ჩაუყენეს ფანჯრები, შიგნიდან შელესეს, დააგეს ბეტონის იატაკი. 2008 წელს ეკლესიას ჩაუყენეს კარი. 2010 წლის აპრილში ეკლესიის კედლებში გაიმართა სააღდგომო ღვთისმსახურება. 2012 წლის 7 აპრილიდან კი ეკლესიაში მუდმივად მიმდინარეობს მსახურება. ტაძართან მოქმედებს საკვირაო სკოლა.

ეკლესიის წინამძღვრია იაკობი (ოლიხოვატოვი).
ბრონცია კოლერ-პინელი

ბრონცია კოლერ-პინელი (დ. 25 თებერვალი, 1863, სანოკი — გ. 26 აპრილი, 1934, ობერვალტერსდორფი) — ავსტრიელი ექსპრესიონისტი მხატვარი, სპეციალიზებულია პორტრეტებსა და ყოფაცხოვრების ჟანრში.

ცხოვრება
ის დაიბადა ბრონისლავა პინელესის სახელით ებრაულ ოჯახში, რომელიც დღესდღეობით პოლონეთშია. მისი მამა საულ პინელესუ (1834, ტისმენიცა – 1903, ვენა) სამხედრო ფორტიფიკაციების დიზაინერი იყო. 1870 წელს ისინი გადავიდნენ ვენაში, რათა დაეწყოთ სამრეწველო ბიზნესი (სადაც გვარი „პინელით“ შეიცვალეს) და ბრონცია დადიოდა კერძო სამხატვრო გკვეთილებზე ალოის დელიგთან. 1885 წელს მას პირველი საჯარო გამოფენა ჰქონდა. მომდევნო ხუთი წლის განმავლობაში სწავლობდა მიუნხენში, მხატვართა ასოციაცია „“-ში, ლუდვიგ ფონ ჰერთერიჩის სტუდიაში. ამას მოჰყვა გამოფენები ვენის -ში, მიუნხენსა და ლაიფციგში.

1896 წელს ოჯახის ნების წინააღმდეგ ის ცოლად გაჰყვა ელექტრო-ფიზიკოს დოქტორ უგო კოლერს, რომელიც კათოლიკე იყო. მათი შვილი ქრისტიანად აღზარდეს, თავად ბრონცია კი ქრისტიანად არასოდეს მონათლულა. თავდაპირველად ისინი ცხოვრობდნენ ზალცბურგში და ნიურნბერგში, მაგრამ 1902 წელს დაბრუნდნენ ვენაში. მცირე ხნის შემდეგ კი ბრონცია გახდა ვენის სეცესიონის წევრი. 1904 წელს მან მემკვიდრეობით მიიღო სახლი ობერვალტერსდორფში. ოჯახი მალევე გადავიდა საცხოვრებლად სახლში, რომელიც იოზეფ ჰოფმანმა და კოლომან მოზერმა გააფორმეს. მოკლე ხანში ბრონციამ შექმნა სალონი, რომელსაც ხშირად სტუმრობდნენ ეგონ შილე, ანტონ ფაისტაუერი და ალბერტ პარის გიუტერსლო.

მისი ვაჟი რუპერტი (1896–1976) გახდა დირიჟორი და მოკლე ხანში იქორწინა ანა მალერთან. ქალიშვილი, სილვია (1898–1963) იყო მხატვარი.

გამორჩეული ნამუშევრები
ანდრე გომეში

ანდრე ფილიპე ტავარეშ გომეში (; დ. 30 ივლისი, 1993, გრიჟო, პორტუგალია) — პორტუგალიელი ფეხბურთელი, ფრანგული „ლილის“ ნახევარმცველი. 2016-2018 წლებში ირიცხებოდა „ბარსელონას“ რიგებში.

ეროვნულ ნაკრებთან ერთად გახდა 2016 წლის ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული.

კარიერა
ახალგაზრდული კარიერა
ანდრე გომეში დაიბადა 1993 წლის 30 ივლისს, პორტუგალიის ქალაქ გრიჟოში. ფეხბურთის თამაში 8 წლის ასაკში დაიწყო. 2005–2008 წლებში ირიცხებოდა „პორტუს“ საბავშვო აკადემიაში, თუმცა ოჯახური პრობლემების გამო, 2008–2011 წლებში მოუწია „პასტელეირასა“ და „ბოავიშტას“ ბაზებზე ვარჯიში. 2011 წელს, 18 წლის ასაკში მოხვდა „ბენფიკა“ სარეზერვო გუნდში.

ბენფიკა
2012–2014 წლებში ირიცხებოდა „ბენფიკას“ ძირითად შემადგენლობაში. მისი კარიერული წინსვლა იყო 2013–14 წლების სეზონი, რომლის დროსაც კლუბმა პირველად შეასრულა საშინაო ტრიპლეტი, მოიგო შიდა ჩემპიონატი, თასი და სუპერთასი. გომეშმა ამ სეზონში 23 თამაში ითამაშა, მნიშვნელოვანი გოლები გაიტანა პორტუგალიის პრიმეირა ლიგასა და თასზე, ასევე მოხვდა ევროპა ლიგის სეზონის სიმბოლურ ნაკრებში.

ვალენსია
2014 წლის ივლისში მისით დაინტერესდა ესპანური კლუბი, „ვალენსია“. გუნდებმა შეთანხმებას მიაღწიეს და ანდრე იჯარის წესით გადავიდა ესპანურ გუნდში. პირველ სეზონში მან ლა ლიგაში ჩატარებულ 33 შეხვედრაში თავის გამოჩენა 4-ჯერ მოახერხა, იმ სეზონში ვალენსიამ შეძლო ჩემპიონთა ლიგის საგზურის მოპოვება, რაშიც დიდი წვლილი სწორედ გომეშს მიუძღოდა.
2015 წლის ზაფხულში „ვალენსიამ“ ანდრე ოფიციალურად გამოისყიდა. 2015-16 წლების სეზონი „ვალენსიისაათვის“ წარუმატებელი გამოდგა. მიუხედავად ამისა, გომეშმა საკმაოდ კარგი შთაბეჭდილება დატოვა ლა ლიგაში ჩატარებულ მატჩებში და მალევე მიიპყრო ევროპული გრანდების ყურადღება.

ბარსელონა
2016 წლის 21 ივლისს გომეში შეიძინა კატალონიურმა „ბარსელონამ“, 35 მილიონი ევროს სანაცვლოდ. კლუბში პორგუალიელს ადაპტაციის გასავლელად საკმაოდ ხანგრძლივი დრო დასჭირდა. კატალონიური გრანდის რიგებში მან თავისი პირველი გოლი 2017 წლის 19 მარტს, კამპ ნოუზე, სწორედ „ვალენსიას“ წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში გაიტანა.

ევერტონი
კატალონიაში გატარებული ორი მეტნაკლებად წარმატებული სეზონის შემდეგ, „ბარსელონამ“ გომეში იჯარის წესით ინგლისურ „ევერტონში“ გაუშვა. პრემიერ ლიგაში თამაში ანდრე გომეშისთვის უფრო იღბლიანი გამოდგა და სტაბილური გარჯის გამო „ევერტონმა“ ის 2019 წელს 25 მილიონ ფუნტად გამოისყიდა.

სანაკრებო კარიერა
გომეშმა მონაწილეობა მიიღო 2012 წლის 19 წლამდელთა ევროპის ჩემპიონატზე. პორგულაიის ეროვნულ ნაკრებში მისი დებიუტი შედგა 2014 წლის 7 სექტემბერს, ალბანეთის წინააღმდეგ გამართულ მატჩში, რომელშიც პორტუგალიამ სენსაციური მარცხი განიცადა. ანდრე გომეში გამოიძახეს ევრო 2016-ზე. ტურნირზე მან 7 თამაშიდან 6-ში მიიღო მონაწილეობა და 1 საგოლე გადაცემით გამოირჩა. პორგუალიის ნაკრებმა თავისი არსებობის მანძილზე პირველი ტიტული მოიგო ფინალში ტურნირის მასპინძლის, საფრანგეთის დამარცხების შედეგად. გომეში კი ევროპის ჩემპიონად იქცა.

ტიტულები
საკლუბო
ბენფიკა:(3)
პორტუგალიის პრიმეირა ლიგა (1): 2013/14
პორტუგალიის თასის გამარჯვებული: 2013/14
პორტუგალიის სუპერთასის გამარჯვებული: 2013/14

ბარსელონა:(4)
ლა ლიგის გამარჯვებული (1): 2017/18
ესპანეთის თასის გამარჯვებული (2): 2016/17, 2017/18
ესპანეთის სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2016

სანაკრებო
პორტუგალია
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის გამარჯვებული (1): 2016