სარა ენდრიუსი (ავტორი)

სარა ენდრიუსი (დ. 1951, გ. 24 ივლისი, 2019) — ამერიკელი გეოლოგი და თორმეტ მეცნიერებაზე დაფუძნებული დეტექტიური რომანისა და რამდენიმე მოთხრობის ავტორი. მისი ბევრი რომანის მთავარი გმირია „ნათლად მოაზროვნე, პირდაპირი“ სასამართლო გეოლოგი ემ ჰანსენი და მოქმედება ხდება აშშ-ის კლდოვანი მთების რეგიონში. მისი რომანები აღიარებულია დეტექტიურ ჟანრში მეცნიერებისა და საგამოძიებო მუშაობის შერწყმის გამო. ენდრიუსი, მისი მეუღლე დეიმონი და ვაჟი დუნკანი დაიღუპნენ ავიაკატასტროფაში ნებრასკაში, 2019 წლის 24 ივლისს.

ცხოვრება და კარიერა
„მე შევითვისე ყველაფერი, რაც კი ოდესმე დამიკვირვებია და საკუთარი თავი დროში უკან დავაბრუნე, ვხედავდი ლანდშაფტს, რომელზეც ქვიშა მანამ დაილექა, სანამ კლდედ იქცეოდა.
— სარა ენდრიუსი, „ “, გვ. 147“

სარა ენდრიუსი დაიბადა 1951 წელს. იგი გაიზარდა კონექტიკუტსა და ოსინინგში, ნიუ-იორკში. მამამისი მხატვარი და ხელოვნების მასწავლებელი, ხოლო დედა — ინგლისურისა და შედარებითი რელიგიების მასწავლებელი. ბავშვობიდანვე გატაცებული იყო ბუნების შესწავლით, მათ შორის მამასთან ერთად ნაოსნობით და მარტოხელა ხეტიალით ტყეებსა და მინდვრებში ოჯახის ხანგრძლივი საზაფხულო არდადეგების დროს მეინის სოფლებში.
ენდრიუსმა დატოვა ნიუ-იორკი კოლორადოს კოლეჯში სასწავლებლად. მისმა ნიჭმა შთააგონა იგი, მოეპოვებინა ბაკალავრის ხარისხი გეოლოგიაში.
თავის ნაშრომებში იგი სწავლობდა თანამედროვე ქვიშის დიუნებს, რათა უკეთ გაეგო ძველი ქვიშის დიუნების კლდოვანი წარმონაქმნები. ენდრიუსს მიღებული აქვს მრავალი სხვა ჯილდო თავისი ნაწარმოებებისათვის, მათ შორის ამერიკის გეოლოგიური საზოგადოების პრეზიდენტის მედალი და ნავთობის გეოლოგების ამერიკული ასოციაციის ჟურნალისტიკის ჯილდო, რომელსაც ახლა ეწოდება "გეომეცნიერებები მედიაში" . მისი სხვა ჯილდოები მოიცავს:

2009 ლუის ტ. ბენეზეს ჯილდო კოლორადოს კოლეჯიდან
2008 ამერიკის გეოლოგიური საზოგადოების საპატიო წევრი 
2006 ანტარქტიდის სამსახურის მედალი
2003 საინჟინრო გეოლოგთა ასოციაციის სპეციალური ჯილდო
2001 ჯეიმს ტ. შის ჯილდო გეომეცნიერების მასწავლებელთა ეროვნული ასოციაციისგან
1997 კლდოვანი მთების გეოლოგთა ასოციაციის ჟურნალისტიკის ჯილდო

გარდაცვალება
ენდრიუსი, მეუღლესთან და ვაჟთან ერთად, დაიღუპა კერძო თვითმფრინავის კატასტროფაში ჩედრონში, ნებრასკა, 2019 წლის 24 ივლისს, ვისკონსინის ავიაშოუდან სახლში დაბრუნებისას. ტრანსპორტის უსაფრთხოების ეროვნული საბჭო კატასტროფის მიზეზად ასახელებს „პილოტის შეცდომას, რომელმაც არ უზრუნველყო საწვავის საკმარისი რაოდენობა გამგზავრებამდე“. ენდრიუსის ცხოვრება და მოღვაწეობა უკვდავყოფილია ამერიკის გეოლოგიური საზოგადოების მიერ. სარა ენდრიუს ბრაუნის ნაშრომები დაცულია ჩარლზ ლ. ტუტის ბიბლიოთეკის სპეციალურ კოლექციებში, კოლორადოს კოლეჯში, კოლორადო-სპრინგზში.

შთაგონება და გავლენები
უფრო საინტერესო დანაშაულებია ისეთები, რომლებშიც ჩართულია მოთხრობის ყველა პერსონაჟი, მათ შორის მთავარი გმირიც — და სადაც დეტალები ყურადღების მიღმა რჩება.— სარა ენდრიუსი, ინტერვიუდან "მკვლელობა, რომელსაც ნორთ-ბეიში წერენ"
გეოლოგად მუშაობისას, ერთ-ერთ სამსახურში, ენდრიუსი თავს იმით ირთობდა მოსაწყენი შეხვედრების დროს, რომ „მაგიდის მეორე მხარეს მჯდომ რომელიმე ადამიანს მკვლელობის მსხვერპლად წარმოიდგენდა და შემდეგ ცდილობდა გაერკვია, ვინ მოკლა იგი“. ამ წარმოსახვებმა და მისი კოლეგების დადებითმა გამოხმაურებამ განაპირობა მისი დეტექტიური რომანების გამოქვეყნება.

ენდრიუსის პირველ სამ რომანში აღწერილი თეთრსაყელოიანი დამნაშავეების კრიმინალი აღებულია რეალური მოვლენებიდან, რომლებიც მან ან მისმა კოლეგებმა შენიშნეს. მკვლელობები კი, მეორეს მხრივ, დამატებულია დრამატიზმისთვის.

გეოლოგი ჯინ შინი „წლების განმავლობაში მუშაობდა ენდრიუსთან“, რათა მას თავის ერთ-ერთ რომანში ჩაერთო მისი თეორია აფრიკიდან ატლანტის ოკეანის გავლით აშშ-ში მფრინავი მტვრის შესახებ. 2001 წლის 11 სექტემბერს ენდრიუსმა დაურეკა მას ოფისში და ამ საუბარმა შთააგონა წიგნი „ “ (მკვლელი მტვერი).

ენდრიუსი საყვარელ დეტექტივ მწერლებად ასახელებს დოროთი სეიერსს, ტონი ჰილერმანსა და აგათა კრისტის. მის თეთრ წიგნში „სივრცითი აზროვნება განსხვავებით: არაორთოდოქსული ტრაქტატი გეოლოგის გონებაზე“ აღწერილია, თუ როგორ იყენებს იგი ეპიზოდურ სიმულაციას წარსული და მომავალი გეოლოგიური მოვლენების გასაგებად. მან განიხილა, თუ როგორ მოქმედებენ გეოლოგები დეტექტივების მსგავსად და როგორ იმოქმედა მისმა გამოცდილებამ, როგორც ქალმა, მის მიდგომაზე გეოლოგიისადმი. ხოლო გეოფილოსოფიის შესახებ მოკლე ჩანაწერში იგი აღნიშნავს, რომ „მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, რომ მეცნიერება მოიცავს არა მხოლოდ ფაქტების შეგროვებას, არამედ სხვადასხვა ლოგიკასა და მსჯელობას, რომელთაგან ზოგიერთი განსხვავდება მეცნიერების ერთი დარგიდან მეორეში“.