iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ორპალატიანი სისტემა

ორპალატიანი სისტემა — სახელმწიფოს მართვის სისტემა, რომლის დროსაც ქვეყნის უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანო ორი პალატისაგან შედგება. ბევრ ქვეყანაში ზემო პალატას შედარებით შეზღუდული, ქვედა პალატაში მიღებულ გადაწყვეტილებებზე ზედამხედველობისა და მათი დროებით შეჩერების უფლებები აქვს. გამონაკლისია შეერთებული შტატები, სადაც ორივე პალატას (სენატსა და წარმომადგენელთა პალატას) თითქმის თანაბარი უფლებები აქვს. ორ პალატას შორის კონფლიქტის შემთხვევაში, მომრიგებლის როლს ასრულებენ შემთანხმებელი, საერთო კომისიები.

ორპალატიანი საკანონმდებლო სისტემა ძირითადად ფუნქციონირებს ფედერაციული მოწყობის ქვეყნებში (აშშ, გერმანია, რუსეთი და სხვა), სადაც ზედა პალატაში წარმოდგენილნი არიან ფედერაციის სუბიექტების წარმომადგენლები, რომელთა რაოდენობა, ჩვეულებრივ, დამოკიდებული არ არის ფედერალური ერთეულის ტერიტორიასა და მისი მოსახლეობის რაოდენობაზე. ორპალატიან სისტემაში ზედა პალატები სხვადასხვა ქვეყანაში განსხვავებულია ერთმანეთისაგან როგორც დეპუტატების არჩევის წესის, ასევე ფუნქციების მიხედვით. ამ მხრივ ალბათ განსაკუთრებულად გამორჩეულია დიდი ბრიტანეთი, სადაც ზედა, ლორდთა პალატის წევრები არ აირჩევიან, არამედ ინიშნებიან, ან მემკვიდრეობით იღებენ მანდატებს.

საქართველოს პარლამენტის სამომავლო მოწყობა
საქართველოს კონსტიტუციის 37-ე მუხლის 1 ნაწილის თანახმად, საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე საქართველოს იურისდიქციის სრულად აღდგენის შემდეგ პარლამენტის შემადგენლობაში იქნება ორი პალატა: რესპუბლიკის საბჭო და სენატი.

რესპუბლიკის საბჭო შედგება პროპორციული წესით არჩეული წევრებისაგან.
სენატი შედგება აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკასა და საქართველოს სხვა ტერიტორიულ ერთეულებში არჩეული წევრებისა და საქართველოს პრეზიდენტის მიერ დანიშნული 5 წევრისაგან.

პალატების შემადგენლობას, უფლებამოსილებასა და არჩევის წესს განსაზღვრავს ორგანული კანონი.
გურჯაანის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

გურჯაანის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი — მუზეუმი საქართველოში, ქალაქ გურჯაანში 1962-2008 წლებში. მდებარეობდა თავისუფლების ქუჩა №10-ში.

დაარსდა 1962 წელს თავად შალიკაშვილების ყოფილ მამულში. 1974 წელს მუზეუმი სხვა შენობაში გადავიდა. ინახებოდა 23 ათასამდე ექსპონატი, მ. შ. არქეოლოგიური მასალა (ქვის, ადრინდელი და გვიანდელი ბრინჯაოს, ანტიკურ და ფეოდალურ ხანათა და სხვ. მასალები), ისტორიული დოკუმენტები, ფოტომასალა, ფერწერული ტილოები, ლითონმქანდაკებლობის ნიმუშები, ქანდაკება. სოფელ კარდანახში საბჭოთა კავშირის გმირის ვლადიმერ ბეროშვილის სახლში მუზეუმმა მოაწყო მისი ცხოვრებისა და საბრძოლო ისტორიის ამსახველი კუთხე. 2008 წელს მუზეუმი შეუერთდა საქართველოს ეროვნულ მუზეუმს. 2015 წელს საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის საცავის შენობა უსასყიდლოდ გადაეცა საქართველოს საპატრიარქოს.
გურჯაანის სახალხო თეატრი

გურჯაანის სახალხო თეატრი — თეატრი საქართველოში, ქალაქ გურჯაანში 1953-2007 წლებში.

დაარსდა 1953 წელს, როგორც გურჯაანის რკინიგზელთა კლუბის დრამატული წრე. 1956 წელს გადავიდა ახლად გახსნილ სარაიონო კულტურის სახლში და დასს სათავეში ჩაუდგა რეჟისორი იოსებ მებურიშვილი (ხელმძღვანელობდა 1968 წლამდე). პირველ სპექტაკლად წარმოადგინეს ა. ზარდიაშვილის პიესა „ლევან ბატონიშვილი“. 1959 წელს კოლექტივს სახალხო თეატრის სტატუსი მიენიჭა. 2007 წელს სახალხო თეატრმა შეწყვიტა ფუნქციონირება. 2011 წელს გურჯაანის მუნიციპალურ კულტურის ცენტრში დაარსდა თეატრალური დასი გ. გორხელაშვილის ხელმძღვანელობით.
ზურაბ სტურუა

ზურაბ სტურუა (დ. 8 ივნისი, 1959, თბილისი) — ქართველი მოჭადრაკე, საერთაშორისო დიდოსტატი (1991), საქართველოს ხუთგზის ჩემპიონი (1975, 1978, 1981, 1984, 1985). მსოფლიოს საჭადრაკო ოლიმპიადების მონაწილე (1992-2002), სენიორთა შორის ევროპის ჩემპიონი (2019, როდოსი, საბერძნეთი), სენიორთა შორის (50+) მსოფლიო ჩემპიონი (2022, ასიზი, იტალია). ერთადერთი ქართველი მოჭადრაკე, რომელმაც გარი კასპაროვის დამარცხება შეძლო.

ძირითადი შედეგები
რესურსები ინერნეტში
ზურაბ სტურუა — ქართული სპორტი
ამირან სხიერელი

ამირან სხიერელი (დ. 21 იანვარი, 1941, ონი) — ქართველი სპორტსმენი (კალათბურთი), სსრკ ნაკრების წევრი (1961-1967), სსრკ ჩემპიონი (1968), სსრკ ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (1965), სსრკ თასის მფლობელი (1969), ევროპის ჩემპიონი (1965, სსრკ ნაკრები), თბილისის “დინამოს” მწვრთნელი (1973-1981), საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი, საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი, ღირსების ორდენის კავალერი.

ძირითადი შედეგები
პოზიტრონი

პოზიტრონი ( და ; აღმნიშვნელი სიმბოლო — ^+) — დადებითი ელექტრული მუხტის მქონე ელემენტარული ნაწილაკი, ელექტრონის ანტინაწილაკი. პოზიტრონისა და ელექტრონის მასები (_) სპინები ერთმანეთის ტოლია, ხოლო ელექტრული მუხტები და მაგნიტური მომენტები (\_) ერთმანეთის ტოლია აბსოლუტური სიდიდითა და ურთიერთსაწინააღმდეგოა ნიშნით [_=0.9109534(47)\10^{-30} კგ, =1/2 (პლანკის \ მუდმივას ერთეულებით), =1.6021892(46)\10^{-19} კ, \_=1.00116596567(35) (ბორის მაგნეტონის ერთეულებით].

ელექტრონის ორი დადებითად დამუხტული „ორეულის“ არსებობის აუცილებლობა გამომდინარეობს დირაკის განტოლებიდან, რაზეც პ. დირაკმა 1931 წელს მიუთითა. 1932 წელს ასეთი ნაწილაკი კოსმოსური სხივების შემადგენლობაში ექსპერიმენტულად აღმოაჩინა კ. ანდერსონმა და მას „პოზიტრონი“ უწოდა. პოზიტრონი მონაწილეობს სუსტ და გრავიტაციულ ურთიერთქმედებაში. იგი ლეპტონების კლასს მიეკუთვნება. სტატისტიკური თვისებების მიხედვით პოზიტრონი ფერმიონია. იგი სტაბილური ნაწილაკია, მაგრამ ელექტრონთან ანიჰილაციის უნარის გამო ნივთიერებაში მოკლე ხანს არსებობს (მაგ. ტყვიაში პოზიტრონი ანიჰილაციას განიცდის საშუალოდ 5\10^{-11} წმ-ის შემდეგ).

პოზიტრონი წარმოიქმნება თავისუფალ ელემენტარულ ნაწილაკთა ურთიერთგარდაქმნების დროს (მაგ. ეტა-მეზონის დაშლის პროცესში), გამა-კვანტით ელექტრონ-პოზიტრონის წყვილის წარმოქმნის შედეგად და ზოგიერთი რადიოაქტიული ბირთვის ბეტა-დაშლის დროს.
იტალიური უნგრულა

იტალიური უნგრულა, ფელენბერგი, ფრანგული შავი ქლიავი — ქლიავის ჯიში. წარმოშობილია იტალიაში. გერმანიაში შეიტანა ფილიპ ფონ ფელენბერგმა 1823 წელს და ამ სახელწოდებით გავრცელდა ფართოდ. ინგლისში ეს ჯიში ცნობილი იყო უკვე 1831 წელს. აქედან იტალიური უნგრულა გადადის ამერიკაში, სადაც სტანდარტულ ასორტიმენტშია შესული 1862 წლიდან. სოჭის საცდელი სადგურის დირექტორმა გარბემ ეს ჯიში აქ 1886 წელს შეიტანა, ფართოდ გავრცელდა და სამრეწველო ხასიათის კულტურად გადაიქცა. სოჭიდან ის გავრცელდა გაგრისა და სოხუმის რაიონებში. იტალიურმა უნგრულამ შავი ზღვის სანაპირო რაიონებში საუკეთესო ბუნებრივი პირობები ჰპოვა თავისი ზრდა-განვითარებისა და საუკეთესო ხარისხის ნაყოფის განვითარებისათვის. სხვა რაიონებში იტალიური უნგრულა გვხვდება ცალკეულ ხეებად და ეს ცალკე მდგომი ხეები აჩვენებენ, რომ იტალიურ უნგრულას ასეთივე კარგი პროდუქტი შეუძლია მოიცეს სხვა რაიონებშიც (გორის, დუშეთის, თბილისის, კასპის).

იტალიური უნგრულა დიდ მოთხოვნილებას უყენებს გარემო პირობებს. კარგად ვითარდება მხოლოდ ღრმა, ნოყიერ თიხნარ ნიადაგებზე. მოსავლიანობა დიდად მერყეობს აგროტექნიკურ ღონისძიებათა მიხედვით. მის მოსავალს ძლიერ ამცირებს სოკოვანი დაავადებები და მავნებლები. ხე ზომიერი ზრდისაა, ინვითარებს უსწორმასწორო მომრგვალო ვარჯს. იტალიური უნგრულას შტამი ხშირად იგრიხება. ფოთოლი მოგრძო ოვალური ფორმისაა. ფოთლის ფირფიტის ზედაპირი მუქი მწვანე და ბრჭყვიალაა. თვითფერტილი ჯიშია.

ნაყოფი კარგად იტანს ტრანსპორტირებას. მისგან უმთავრესად მზადდება ჩირი, „შავქლიავი“, რომელიც შეიცავს 5% შაქარს და საუკეთესო ხარისხის გამოდის; სჯობნის საზღვარგარეთ ცნობილ ფრანგულ და კალიფორნიის შავქლიავს. ნაყოფი მწიფდება სექტემბრის პირველ რიცხვებში (აფხაზეთი), გადასამუშავებლად იკრიფება გადამწიფებული ნაყოფი, ამის გამო მოსავლის მასობრივი დაკრეფა სექტემბრის ოციან რიცხვებში ხდება.

ნაყოფი ოვალური ფორმისაა, ღარი არ არის ღრმა, მსხვილია (4,3🞩3,6🞩3,7 სმ). ნაყოფის საშუალო მასა 41,3 გრამს უდრის. კანი სქელია, მოშავო ლურჯი ფერის, ზევიდან გადაჰკრავს ძლიერი ცვილისებრი ნაფიფქი. რბილობი მოყვითალო ფერისაა, მკვრივი, წვნიანი და ტკბილი. კურკა ადვილად სცილდება რბილობს, შეადგენს ნაყოფის წონის 3%-ს. იტალიური უნგრულას ჩირი მზადდება კურკიანად, ჩირის გამოსავალი ნედლი პროდუქციის დაახლოებით 24–25%-ს შეადეგენს.
კვერცხისებრი ყვითელი

კვერცხისებრი ყვითელი, დამ ბერი — ქლიავის ჯიში. მისი წარმოშობა გამოურკვეველია. ცნობილია მხოლოდ, რომ კვერცხისებრი ყვითელი ინგლისში კულტურაში იყო შემოტანილი ჯერ კიდევ საუკუნეში. ძველი კულტურის გამო კვერცხისებრი ყვითელის ფარგლებში ცნობილია რამდენიმე ფორმა, როგორც საგვიანო, ისე ადრეულა და სხვა. საქართველოს რაიონებში ეს ჯიში დიდიხანია რაც შემოტანილია, მაგრამ ფართოდ არ არის გავრცელებული. გვხვდება ცალკე მდგომი ხეების სახით ქლიავის ნარგავებში.

ამ ჯიშის დადებით მხარეებს შეადგენს: მსხვილი ლამაზი ნაყოფი, უხვი მოსავლიანობა, გვიანი ყვავილობა. ნაყოფი იხმარება უმთავრესად საკონსერვო საქმეში, საკომპოტედ და ხილფაფის დასამზადებლად. უარყოფით მხარედ უნდა ჩაითვალოს ძლიერი დაზიანება სიდამპლით , რომელიც ხშირად ტოტებსაც აზიანებს, და დიდი მოთხოვნილება გარემო პირობებისადმი.

ხე ძლიერი ზრდისაა, ინვითარებს მომრგვალო ვარჯს; დატოტვა თხელი ახასიათებს. ფოთოლი ოვალური ფორმისაა, სქელი; ფირფიტის ზედაპირი ოდნავ შებუსვილია, ქვედაპირი ძლიერ შებუსვილია. ყვავილობს გვიან. მწიფდება აგვისტოს ბოლო რიცხვებში. ნაყოფი ძალიან მსხვილია (5,3🞩4,1 სმ), საშუალო მასა 54 გრამს უდრის. ნაყოფის ფორმა კვერცხისებრია. კანი ყვითელია, მრგვალი კანქვეშა მსხვილი თეთრი წერტილებით. რბილობი ღია ყვითელი ფერისაა თეთრი ძარღვებით, ნაზი, წვნიანი, კარგად გამოხატული სიმჟავით. კურკა ნახევრად ან მთლიანად თავისუფალია.
კირკე (ქლიავის ჯიში)

კირკე — ქლიავის ჯიში. წარმოშობილია ინგლისში და ატარებს სანერგის პატრონის გვარს, რომელმაც გაავრცელა ეს ჯიში. საქართველოს პირობებში იგი ხშირად გვხვდება ქლიავის სხვა ჯიშებს შორის, თითო-ოროლად დარგული. ახასიათებს მოსავლიანობა უხვი, კარგად ეგუება სხვადასხვა პირობას.

ხე ხასიათდება საშუალო ზრდით, მაღალი შენების გადაშლილი ვარჯით. ფოთოლი ოვალური ფორმისაა, სქელი, მუქი მწვანე ფერის. ყვავილობა საშუალო პერიოდისა აქვს. თვითსტერილი ჯიშია. საუკეთესო დამამტვერიანებლად ცნობილია მწვანე რენკლოდი და ეკატერინე.

ნაყოფი მსხვილია (4,4🞩4,0 სმ), საშუალო მასა 47 გრამს უდრის. ნაყოფის ფორმა მომრგვალოა. კანი სქელია, მუქი ლურჯი, მოწითალო ელფერით. გარედან გადაჰკრავს ძლიერი ცვილისებრი ნაფიფქი. რბილობი ღია მწვანე ფერისაა, მკვრივი, ტკბილი, წვნიანი. მწიფდება სექტემბრის პირველ რიცხვებში.
მწვანე რენკლოდი

მწვანე რენკლოდი, დიდი მწვანე რენკლოდი, ნამდვილი რენკლოდი, ინგლისური ქლიავი — ძველი სამრეწველო ქლიავის ჯიში. უკვე საუკუნეში იყო ფართოდ გავრცელებული იტალიაში, საფრანგეთსა და გერმანიაში. სახელწოდება „ “ (რენკლოდი) ამ ქლიავის ჯიშს მიაკუთვნეს საფრანგეთის დედოფლის კლოდის სახელის აღსანიშნავად იმის გამო, რომ ეს ჯიში საფრანგეთში მის დროს (1494–1547 წლებში) შეიტანეს. სხვადასხვა ქვეყნებში ის სხვადასხვა სახელწოდებით გავრცელდა. საქართველოში უკვე დიდიხანია რაც შემოტანილია. ამჟამად მისი ნარგავობა ძალიან შემცირდა; ეს საუკეთესო სამრეწველო ჯიში აქ გვხვდება მხოლოდ ცალკეული ხეების სახით. კარგად ეგუება როგორც დასავლეთ, ისე აღმოსავლეთ საქართველოს რაიონების ბუნებრივ პირობებს.

ხე უფრო უკეთესად ვითარდება მძიმე და ტენიან, ვიდრე მშრალ და მსუბუქ ნიადაგზე. ახალგაზრდობაში ზომიერად ისხამს, შემდეგ კი უხვი მოსავალი ახასიათებს, რის გამოც ზოგჯერ ნაყოფი წვრილდება ხოლმე. მწვანე რენკლოდი ძველიდანვე ცნობილია, როგორც ქლიავის საუკეთესო საკომპოტე ჯიში, აგრეთვე დიდ ღირებულებას წარმოადგენს როგორც საუკეთესო გემოს მქონე სუფრის ჯიში. ამ ჯიშის უარყოფით მხარეებს შეადგენს: ტრანსპორტირებისადმი ცუდი გამძლეობა, ნაყოფის ადვილი დაზიანება სიდამპლითა და ნაყოფჭამიათი.

ხე ზომიერი ზრდისაა, მრგვალი გადაშლილი ვარჯით, დატოტვა თხელი აქვს. ფოთოლი წვრილია, ოვალური ფორმის, წაწვეტებული ბოლოთი. ფოთლის ფირფიტის კიდე ორმაგადაა დაკბილული: ფოთლის ზედაპირი მწვანე და გლუვია, ქვედა მხარე — მწვანე და შებუსვილი. ყვავილობის პერიოდი ადრეულა ახასიათებს. თვითსტერილი ჯიშია. საუკეთესო დამამტვერიანებელი ჯიშებია ანა შპეტი, ვიქტორია, ეკატერინე.

ნაყოფი საშუალო ზომისაა (3,6🞩3 სმ), საშუალო მასა 23 გრამს უდრის. მრგვალი ფორმისაა, ღარი განიერია და არაღრმა. კანი თხელია, მწვანე ფერის, ზევიდან გადაჰკრავს ძლიერი ცვილისებრი თეთრი ნაფიფქი, რის გამოც ნაყოფი მონაცრისფრო მწვანე შეფერვას იღებს. რბილობი მოყვითალო–მწვანე ფერისაა, რბილი კონსისტენციის, მდნარი, ძალიან ტკბილი, სიმჟავე სულ არ ემჩნევა, წვნიანია, სასიამოვნო სურნელით. კურკა ნახევრად სცილდება რბილობს, ნაყოფი მწიფდება დასავლეთ საქართველოში აგვისტოს დასაწყისში, ქართლში — აგვისტოს 20-იანი რიცხვებიდან.
ნანსის მირაბელი

ნანსის მირაბელი — ქლიავის ჯიში. საფრანგეთში ცნობილი იყო საუკუნის მეორე ნახევარში. გავრცელებულია მეხილეობის ყველა ქვეყანაში. დიდი ხანია რაც საქართველოშია შემოტანილი, თუმცა უკანასკნელ წლებში ეს ჯიში გაიშვიათდა.

ხე არ იზრდება დიდი, მომრგვალო მოყვანილობის ხშირად დატოტვილი ვარჯი ახასიათებს. ფოთოლი წვრილია, ოვალური ფორმის, შებუსვილი როგორც ზედა, ისე ქვედა მხარეზე. ნაყოფი მწიფდება აგვისტოს ბოლო რიცხვებში. წვრილია (1,5🞩3,0 სმ), მრგვალი ფორმის. კანი მკვრივია, ყვითელი ფერის, მოწითალო წინწკლებით. რბილობი ყვითელი ფერისაა, მდნარი, ძლიერ ტკბილი. კურკა ადვილად სცილდება ნაყოფის ხორცს.

ნაყოფი უმთავრესად საკომპოტედ იხმარება.
გრავიტონი

გრავიტონი კვანტური გრავიტაციის თეორიაში — ჰიპოტეტური, მასის არმქონე ელემენტარული ნაწილაკი, გრავიტაციული ზემოქმედების გადამტანი და გრავიტაციული ველის კვანტი. აღინიშნება სიმბოლო -თი მას არ გააჩნია ელექტრული და სხვა სახის მუხტი (თუმცა გააჩნია ენერგია და ამიტომ მონაწილეობს გრავიტაციულ ურთიერთქმედებაში). უნდა გააჩნდეს სპინი 2 და პოლარიზაციის ორი შესაძლო მიმართულება. სავარაუდოდ, ყოველთვის მოძრაობს სინათლის სიჩქარით.

არ არსებობს გრავიტონების სრული კვანტური თეორია, ფარდობითობის ზოგად თეორიაში რენორმალიზაციის გადაუწყვეტი მათემატიკური პრობლემის გამო. სიმების თეორიაში, რომელიც ითვლება კვანტური გრავიტაციის თანმიმდევრულ თეორიად, გრავიტონი არის ფუნდამენტური სიმის მასის არმქონე მდგომარეობა.

ტერმინი „გრავიტონი“ შემოტანილ იქნა 1934 წელს საბჭოთა ფიზიკოსების დ.ბლოხინცევის და ფ.გალპერინის მიერ.
ონტარიო (ქლიავის ჯიში)

ონტარიო — ქლიავის ჯიში. გამოყვანილია იტალიაში. საქართველოში შემოტანილია საუკუნის შუა ხანებში. ამ ჯიშის მხოლოდ ახალგაზრდა ხეები გვხვდება საკოლექციო ნარგავებში.

ხე ხასიათდება ოვალური სიმეტრიული ვარჯით. ფოთოლი მსხვილია, უკუკვერცხისებრი ფორმის, მუქი მწვანე ფერის; ფოთლის კიდე დაკბილულია ბლაგვად. ყვავილობის პერიოდი ადრეული იცის. ჯიში საქართველოს პირობებში თვითსტერილია, მის საუკეთესო დამამტვერიანებლად ანა შპეტი ითვლება.

ხე ადრე შედის მსხმოიარობაში და უხვად ისხამს. საშუალო ხნის ერთი ხე იძლევა 30–35 კილოგრამ ნაყოფს. ამ ჯიშის დადებითი მხარეებია: უხვი მოსავლიანობა, ადრეულა სიმწიფე, მსხვილი და ლამაზი სუფთა ნაყოფი. ნაყოფიჭამია ნაკლებად აზიანებს ნაყოფს. მწიფდება ივლისის ბოლო რიცხვებში და აგვისტოს დასაწყისში (გორის რაიონი), ნაყოფი ხეზე მწიფდება არაერთდროულად, არამედ თანდათანობით, დაახლოებით 15 დღის განმავლობაში.

ნაყოფი კვერცხისებრი ფორმისაა, მსხვილი (4,5🞩4,3🞩4,1 სმ), საშუალო მასა 40 გრამს უდრის. ნაყოფის კანი სქელია, ღია მომწვანო-ყვითელი ფერის; ძირითად ფერზე ეტყობა უფრო მუქი მწვანე ფერის განიერი ზოლები. გარედან გადაჰკრავს თეთრი ცვილისებრი ნაფიფქი. რბილობი მომწვანო-ყვითელი ფერისაა. საშუალო სიმკვრივის, ნაკლებად წვნიანი, გადამწიფებისას ფხვიერი, მომჟავო-ტკბილი, სასიამოვნო გემოსი. კურკა რბილობს კარგად სცილდება და ნაყოფის წონის 3,5%-ს შეადგენს.

განსაკუთრებული მსხვილი და ლამაზი გარეგნობის ნაყოფის, უხვი მოსავლისა და გარემო პირობათა უარყოფითი მოქმედების წინააღმდეგ შედარებით კარგი გამძლეობის გამო ქლიავის ამ ჯიშს ფართო გავრცელების პერსპექტივა აქვს საქართველოს რაიონებში.
თბილისური ეზო

თბილისური ეზო (ასევე იტალიური ეზო) — ქალაქ თბილისისთვის დამახასიათებელი სოციალურ-კულტურული სივრცე, რომელიც სპეციფიკური არქიტექტურის ეზოებში წარმოიშვა. კულტუროლოგი ცირა ელისაშვილი თბილისურ ეზოს ახასიათებს, როგორც „სხვადასხვა ეთნოსის წარმომადგენელი ოჯახების თანაცხოვრებით“ თბილისში წარმოშობილ სივრცეს.

თბილისური ეზოების უმეტესობა, რომელიც თბილისში გვხვდება, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს წარმოადგენს და მნიშვნელოვნად განსაზღვრავს ქალაქის განუმეორებელ არქიტექტურულ იერსახეს.

თბილისური ეზოს ერთ-ერთი კარგად შემონახული მაგალითია მიხეილ წინამძღვრიშვილის ქუჩაზე მდებარე სახლი 148.
პედრიგონი ჭრელი

პედრიგონი ჭრელი — ევროპული წარმოშობის ქლიავის ჯიში. საქართველოში შემოტანილია საუკუნის შუა ხანებში.

ამ ჯიშის დადებით მხარეებს შეადგენს: უხვი მოსავლიანობა, მშრალი ნიადაგებისადმი კარგად შეგუებულობა და სხვა ჯიშებთან შედარებით გვალვის უკეთ ატანა. ნაყოფი წვიმიან ამინდში არ სკდება. ხე ძლიერი ზრდისაა, ინვითარებს სუსტად შეფოთლილ თხელ ვარჯს.

ნაყოფი საშუალო, ზოგჯერ მსხვილი ზომისაა, მრგვალი ფორმის, ფუძესთან ოდნავ შებრტყელებული. ნაყოფის კანი თხელია. ძირითადი მომწვანო ფერი თითქმის არ ემჩნევა და შერჩენილია მხოლოდ დაჩრდილულ ადგილებზე. დარჩენილი ნაწილი შეფერილია წითლად; ემჩნევა უფრო მუქი წინწკლები. ზევიდან გადაჰკრავს ძლიერი თეთრი ცვილისებრი ნაფიფქი. მწიფდება აგვისტოს მეორე ნახევარში. რბილობი მომწვანო-ყვითელია, ნაზი, წვნიანი, ძალიან გემრიელი, მომჟავო-ტკბილი გემოსი. კურკა კარგად ეცლება რბილობს.
შინაური უნგრულა

შინაური უნგრულა, ჩვეულებრივი უნგრულა — ქლიავის ჯიში. გერმანიაში ცნობილი იყო უკვე საუკუნის დასაწყისიდან. ფართოდაა გავრცელებული პადოლიასა და ბესარაბიაში, სადაც ქლიავის კულტურისათვის საუკეთესო პირობებია მდინარე დნესტრის ნაპირებზე. კარგა ხანია, რაც საქართველოში ეს ჯიშია შემოტანილი, მაგრამ ფართო გავრცელება ვერ მიიღო. შინაურ უნგრულას დადებით მხარედ უნდა ჩაითვალოს უხვი მოსავლიანობა, მცირე მოთხოვნილება გარემო პირობებისადმი.

ხე საშუალო სიდიდისაა, მრგვალი, ხშირი ვარჯით. ფოთოლი წვრილია, უკუკვერცხისებრი ფორმის, თხელი წაწვეტებული ბოლოთი და შევიწროებული ფუძით. ფოთლის ფირფიტის კიდე წვრილად დაკბილული აქვს. ყვავილობა საშუალო პერიოდისა იცის.

ნაყოფი საშუალო ზომისაა (4,5🞩3🞩3,6 სმ), კვერცხისებრი ფორმის, საშუალო მასა 22,3 გრამს უდრის. ნაყოფის კანი თხელია, მოშავო ლურჯი ფერის, ზევიდან გადაჰკრავს ძლიერი ცვილისებრი ნაფიფქი. რბილობი მომწვანო-ყვითელია, მკვრივი, ძლიერ წვნიანი, მომჟავო-ტკბილი. კურკა წვრილია, თავისუფალი (არაა მიკრული რბილობზე). მწიფდება სექტემბრის შუა რიცხვებში. ნაყოფი კარგია გადასამუშავებლად: ჩირად, სამურაბედ, ხილფაფებად და სხვა.
ჯეფერსონი (ქლიავის ჯიში)

ჯეფერსონი — ქლიავის ჯიში. გამოყვანილია ამერიკაში დაახლოებით 1725 წელს. მსხვილი, ლამაზი და მაღალი ხარისხის ნაყოფის გამო ეს ჯიში ფართოდ გავრცელდა ყველა ქვეყანაში. საქართველოს რაიონებშიც გვხვდება თითო-ოროლა ხე. ჯიში კარგად ეგუება გარემო პირობებს, მსხმოიარობა უხვი იცის.

ჯეფერსონი ქლიავის ჯიშებს შორის, როგორც მეტის-მეტად ეფექტიანი, ლამაზი და მსხვილნაყოფიანი ჯიში, ბაღის მოყვარულთა ასორტიმენტის ერთ–ერთი საუკეთესო ჯიშია. მისი გავრცელება ფართო საწარმოო მიზნებითაც დიდი ქალაქების ახლოს დასაშვებია.

ხე მძლავრი ზრდისაა, განიერი, ღია ვარჯით. ფოთოლი უკუკვერცხისებრია, სქელი; ზედაპირი ნაკლებად შებუსვილია. ქვედაპირი ძლიერ შებუსვილია. ახასიათებს ადრეული ყვავილობა. თვითსტერილი ჯიშია.

ნაყოფი მწიფდება სექტემბრის დასაწყისში. მსხვილია (4,4🞩3 სმ), საშუალო მასა 46 გრამს უდრის. ოვალური ფორმისაა, ოდნავ შევიწროებული ფუძისკენ. კანი მომწვანო-ყვითელი ფერისაა, მკვრივი, ადვილად სცილდება მწიფე რბილობს. რბილობი ყვითელი ფერისაა, მკვრივი, ნაკლებად წვნიანი, გემრიელი. კურკა ნახევრად თავისუფალია. გამოიყენება როგორც სუფრის ჯიში, მისგან მზადდება აგრეთვე კომპოტიც. ტენიან წლებში ნაყოფი ადვილად ზიანდება სიდამპლით.
ნოე ზომლეთელი

ნოე ზომლეთელი (ნადვილი გვარია ქურიძე) (დ. 1880, სოფ. ზომლეთი, ახლანდ. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 10 ივნისი, 1938, თბილისი, დაკრძალულია კუკიის სასაფლაოზე) — ქართველი პედაგოგი, პოეტი, რევოლუციონერი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ღარიბი გლეხის, ალმასხან ქურიძის, ოჯახში. 6 წლისამ დაიწყო სწავლა სოფლის სკოლაში. 1891 წელს დაასრულა ბასილეთის ორკლასიანი სასწავლებელი. სიღარიბის გამო სწავლის გაგრძელება ვერ შეძლო და სახლში სასოფლო-სამეურნეო შრომას ეწეოდა. 1893 წელს მუშაოობა დაიწყო აკეთის ბიბლიოთეკაში. იქ სამი წელი იმუშავა, დაუახლოვდა მასწავლებელ აკაკი გეგეჭკორს, რომელმაც ურჩია სამასწავლებლო განათლების მიღება და დაეხმარა სწავლის ფულის შეგროვებაში. 1896-1900 წლებში სწავლობდა ხონის სამასწავლებლო სემინარიაში.

პირველი ლექსი გამოაქვეყნა 1899 წელს. 1900 წელს დაიწყო მუშაობა ასკანაში მასწავლებლად. 1901-1902 წლებში თანამშრომლობდა გაზეთ „კვალთან“. 1903 წლიდან მოსე ნინიძესთან ერთად შექმნა საიდუმლო წრე. 1905 წელს გურიის გლეხთა გამოსვლების დროს მუშაობდა ლანჩხუთსა და ნიგოითში პროპაგანდისტად, იყო აჯანყებულთა რაზმის წევრი, მონაწილეობდა ნასაკირალის ბრძოლაში, იცავდა სუფსის მარჯვენა ნაპირს. 1907 წელს დააპატიმრა ტოლმაჩოვმა და მიუსაჯა გადასახლება ციმბირში, მაგრამ სახალხო სკოლების დირექციის შუამდგომლობით, როგორც კარგ მასწავლებელელს, სასჯელი შეეცვალა გურიიდან გასახლებით. 1908-1912 წლებში მასწავლებლად მუშაობდა სოფელ ცაიშში. აქ დააარსა ბიბლიოთეკა, მონაწილეობდა ზუგდიდის მაზრის კულტურულ ცხოვრებაში. 1912 წლიდან ასწავლიდა სოხუმის ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების სკოლაში, 1915 წლიდან — სოხუმის ქალთა გიმნაზიაში, ხოლო 1918 წლიდან — სოხუმის სამასწავლებლო სემინარიაში. 1920-1921 წლებში სოხუმში გაზთ „სიმართლის ხმას“ ხელმძღვანელობდა, ხოლო 1921 წელს აფხაზეთის ოფიციალური ორგანოს ხელმძღვანელი იყო.

1921 წლის მაისიდან მუშაობდა ოზურგეთის მაზრის განათლების განყოფილების თავმჯდომარედ, „განახლებული გურიის“ რედაქტორად. 1922 წლიდან იყო აჭარის საოლქო კომიტეტის ორგანოს „პროლეტარული მწერლობის“ რედაქტორი, 1923-1924 წლებში იყო ჟურნალ „ნიანგის “ რედაქტორი. ლექსების პირველი კრებული 1924 წელს გამოაქვეყნა. 1927 წლიდან მუშაობდა საქართველოს რევოლუციურ მუზეუმში.

შემოქმედება
ზომლეთელის შემოქმედების უმთავრესი თემაა რევოლუციური ბრძოლა (ლექსები: „ალექსანდრე წულუკიძის ხსოვნას“, 1906; „სამშობლოს მოღალატე“, 1908; „პოეტი“, 1913; „მშვიდობა ქოხებს“, 1921; რომანი „უგულო ღამეები“, ადრინდელი სახელწოდებით „იფქლი“, 1927; პოემები: „კამო“, 1929; „ახალი ნასაკირალი“, 1933; ლექსები: „ფეიქრები“, 1923; „საბჭოთა ავტო“, 1932; „ორთქლმავალი“, 1933; „თბილის-ზაჰესს“, 1935; პოემა „აღსდგა სინათლე“, 1928 და სხვ.). საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ იყო ლიტერატურული ჯგუფის „პროლეტარული მწერლობის“ ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. წერდა აგრეთვე სატირულ-იუმორისტულ ლექსებს, ფელეტონებს (კრებული „სიცილ-ტირილი“, 1925), საბავშვო ლექსებსა და მოთხრობებს.
ქოჩორა კარიამა

ქოჩორა კარიამა — ფრინველი კარიამასებრთა ოჯახისა. აქვს გრძელი, ძლიერი, წითელი ფერის ფეხები, ყვითელი თვალები და მოკლე ალისფერი ნისკარტი. მისი სხეულის სიგრძე კუდთან ერთად 75–90 სმ აღწევს, წონა დაახლოებით 1,5 კგ-ს. მამალი და დედალი ერთმანეთს ჰგვანან. აქვს წაგრძელებული სხეული, პატარა თავი და გრძელი კისერი. თვალების ირგვლივ ლურჯი რგოლები დაჰკრავს. თავი, კისერი და მკერდი მომკრთალო-მოყავისფროა, მუცელი მთლიანად თეთრი. კუდზე შავი ხაზები გასდევს, ბოლო — თეთრი ფერისაა. იკვებება ძირითადად მწერებით, წვრილი ხვლიკებითა და გველებით. გავრცელებულია აღმოსავლეთ და სამხრეთ ბრაზილიაში, აღმოსავლეთ ბოლივიაში, პარაგვაიში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ არგენტინასა და ურუგვაიში. დარბის სწრაფად, სისწრაფე 25 კმ საათში. მონოგამური ფრინველია.
ვოლდემარ პფაფი

ვოლდემარ ბოგადნის ძე პფაფი (; დ. ? — დაახლოებით 1900) — იურისტი, სამართლის დოქტორი. ოსეთის ისორიისა და კულტურის მკვლევარი. რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების კავკასიის განყოფილების ნამდვილი წევრი.

ბიოგრაფია
განათლება მიიღო ლაიფციგისა (1857 წელს — ბაკალავრი, 1858 წელს — სამართლის დოქტორი) დერპტის (1862 წელს — კანდიდატი) უნივერსიტეტებში. 1859 წლის 30 იანვარს ნება დართეს ემუშავა საქსონის საჯარო ბიბლიოთეკის საერთაშორისო ფონდებზე იქ არსებული იურიდიული წიგნების აღსაწერად. მიუხედავად რომ რუსული არ იცოდა, მან მალევე აითვისა ენაც და საბიბლიოთეკო საქმეც. თანამშრომლობდა ჟურნალ „იურიდიჩესკი ვესტნიკთან“. 1863 წლის 19 დეკემბერს დაეთხოვა ბიბლიოთეკას. 1864 წლიდან ის სენატის მდივნის თანაშემწეა. 1866 წელს გამოაქვეყნა დისერტაცია, ნოვოროსიის კის უნივერსიტეტში „ძველი რომის ფორმალურ ხელშეკრულებებზე“ ლექციების წასაკითხად. მიუხედავად პფაფის მცდელობისა უნივერსიტეტის სენატმა მიიღო გადაწყვეტილება არ მიენიჭებინათ მისთვის პრივატ-დოცენტის წოდება და ლექციებზე დაშვების უფლება. აღნიშნული წარუმატებლობის შემდეგ ის დაინიშნა კერჩის გიმნაზიის მასწავლებლად. 1869-1870 წლებში, როგორც ვლადიკავკაზის რეალური გიმნაზიის ისტორიისა და გეოგრაფიის მასწავლებელმა ფეხით შემოიარა ჩრდილოეთისა და სამხრეთ კავკასიის მიმდებარე რეგიონები, იკვლევდა ოსების წეს-ჩვეულებებს.