iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დაღდიბი (პაზარის რაიონი)

დაღდიბი — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 47 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 10 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 157 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
სოფელი დაღდიბის ძველი სახელია სულეთი. ლაზური ტოპონიმი სულეთი წარმოქმნილია სიტყვისგან „სულე / სულეი“ (რაც კანაფს ნიშნავს) და ნიშნავს „კანაფიანს“ . ეს ადგილის სახელი თურქულში შევიდა როგორც სულეთი. მართლაც, 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში მოხსენიებულია როგორც სულეთი.

სოფელი სულეთი ლაზეთის რეგიონი, ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. მას შემდეგ, რაც ოსმალებმა 146 წელს ტრაპიზონის იმპერია გაანადგურეს, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში სოფლის სახელი წაკითხულია როგორც „ჯულეთი“. ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ათინის რაიონს დაქვემდებარებული სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 9 კომლში მცხოვრები 39 ადამიანისგან. თუმცა შესაძლოა ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობას გულისხმობდეს. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა აღრიცხულია შემდეგნაირად: 43 ცხვარი, 37 თხა, 20 ძროხა და 4 ხარი.

სოფელი სულეთი პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა. რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში კვლევითი ექსპედიციის დროს, ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ სოფლის სახელი დაწერა ქართულად როგორც სულეთი. ამ დროს სოფელში 23 კომლში 124 ადამიანი ცხოვრობდა. ნიკო მარმა 1910 წელს დაწერა, რომ ათინის რაიონში 69 სოფელი იყო და აქედან 64-ში ლაზურად საუბრობდნენ, სულეთიც ლაზურენოვან დასახლებებს შორის მოიხსენია.

სოფელი სულეთი 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, რიზეს პროვინციის ათინის რაიონის ცენტრალურ თემს ეკუთვნოდა. რადგან სულეთი არ იყო თურქული სახელი,1959 წელს სოფლის სახელი შეიცვალა დაღდიბად. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით დაღდიბის სოფლის მოსახლეობა 269 ადამიანს შეადგენდა, საიდანაც 93 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.
ალჩილი (პაზარის რაიონი)

ალჩილი — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 42 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 5 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 387 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
სოფელ ალჩილის ძველი სახელწოდებაა ხანჭკუნი. ეს დასტურდება ლაზეთის რეგიონის ტოპონიმების შესახებ ორ კვლევაში, სადაც ის მოხსენიებულია როგორც ხანჭკუნი. ეს ტოპონიმი თურქულში შევიდა როგორც „ჰანჯკუნი“. კერძოდ, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულსა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ის მოხსენიებულია როგორც ჰანჯკუნი .

სოფელი ხანჭკუნი მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ 1461 წელს, ეს რეგიონი სრულად დაიპყრეს 1547 წელს. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულის მიხედვით, სოფელი ხანჭკუნი ეკუთვნოდა ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ათინას რაიონს. მოსახლეობა შედგებოდა 25 ოჯახისგან, სულ 126 ადამიანისგან. თუმცა შესაძლებელია ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაცთა რაოდენობას აღნიშნავდეს. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა იყო: 22 თხა, 70 ძროხა და 5 ხარი.

სოფელი ხანჭკუნი პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა. რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში კვლევითი ექსპედიციის დროს, ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ სოფლის სახელი ჩაიწერა ქართულად როგორც ხანჭკუნი და რუსულად როგორც ხანჩკუნ. ყიფშიძის მონაცემებით, ამ დროს სოფელში 68 ოჯახში 399 ადამიანი ცხოვრობდა. ნიკო მარი კი წერდა, რომ 1910 წელს ათინას რაიონში 69 სოფელი იყო და აქედან 64-ში ლაზურად საუბრობდნენ, ხანჭკუნის სოფელიც ლაზურენოვან დასახლებებს შორის მოიხსენია.

1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, ხანჭკუნის სოფელი რიზეს პროვინციის ათინას რაიონის ცენტრალურ ნაჰიეს ეკუთვნოდა. რადგან ხანჭკუნი ან ჰანჩკუნი არ იყო თურქული სახელი, სოფლის სახელი 1959 წელს შეიცვალა და გახდა ალჩილი. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით, ალჩილის სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 731 ადამიანს, რომელთაგან 163 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.
აქთეფე (პაზარის რაიონი)

აქთეფე — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 42 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 5 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 177 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
სოფელ აქთეფეს ძველი სახელია კითათი. ლაზური ტოპონიმი კითათი სავარაუდოდ წარმოდგება სიტყვისგან კითი/კითა, რაც ნიშნავს თითს ან ყურძნის ჯიშს, რომლის ნაყოფიც თითს მოგვაგონებს. ლაზური ყურძნის ჯიში „კითი“, ქართულ ენაში ცნობილია როგორც „თითა“. ქართველმა ისტორიკოსმა იური სიხარულიძემ სოფლის სახელად მოიხსენია კითათი, ხოლო მისი საძოვრის სახელად — ჭიტა კითათი. ლაზურად „ჭიტა“ ან „ჭუტა“ ნიშნავს პატარას და ჭიტა კითათი ნიშნავს „პატარა კითათს“. ეს ტოპონიმი თურქულ ენაში შევიდა როგორც „კითათ“. მართლაც, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის დოკუმენტსა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ის მოხსენიებულია როგორც კითათ.

სოფელი კითათი მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა ეს რეგიონი დაიპყრეს 1461 წელს, ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის დოკუმენტის მიხედვით, ეს დასახლება ეკუთვნოდა ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ათინას კაზას. მოსახლეობა შედგებოდა 15 ოჯახისგან, სულ 52 ადამიანისგან. სავარაუდოა, რომ ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობას აღნიშნავდა. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა იყო: 82 ცხვარი, 52 თხა, 40 ძროხა და 10 ხარი.

სოფელი კითათი პირველი მსოფლიო ომის წლებში რუსეთის ადმინისტრაციის საზღვრებში მოექცა. ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ, 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში თავისი კვლევითი მოგზაურობისას, აღნიშნა რომ კითათში (კიტათი) 31 ოჯახში 195 ადამიანი ცხოვრობდა. ნიკო მარი კი კითათს ასახელებს ლაზეთის რეგიონის შიდა ნაწილში ლაზურენოვან სოფლებს შორის.

კითათი 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიაში შედიოდა რიზეს პროვინციის ათინას კაზას ცენტრალურ ნაჰიეში. 1940 წლის საყოველთაო აღწერის დროს იგივე ადმინისტრაციული სტატუსი ჰქონდა და მისი მოსახლეობა შედგებოდა 289 ადამიანისგან. ამ დროისთვის ათინას კაზას სახელი შეიცვალა და ეწოდა პაზარი. ვინაიდან კითათი არ იყო თურქული სახელი, სოფლის სახელი 1959 წელს შეიცვალა და ეწოდა აქთეფე. აქთეფეს მოსახლეობა 1965 წელს შედგებოდა 404 ადამიანისგან, რომელთაგან 190 ადამიანმა იცოდა კითხვა და წერა.
აქთაში (პაზარის რაიონი)

აქთაში — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 44 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 12 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 291 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
აქთაშის ძველი სახელია ხუნარი. ეს სახელწოდება თურქულში შევიდა როგორც „ჰუნარ“. კერძოდ, 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაიეთის წელიწდეულისა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში იგი მოხსენიებულია როგორც ჰუნარი .

სოფელი ხუნარი მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა ეს რეგიონი დაიპყრეს 1461 წელს, ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ. 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაიეთის წელიწდეულის მიხედვით, ეს დასახლება ეკუთვნოდა ტრაპიზონის ვილაიეთის ლაზისტანის სანჯაყის ათინის კაზას. მოსახლეობა შედგებოდა 17 ოჯახში მცხოვრები 48 ადამიანისგან. შესაძლოა ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობას აღნიშნავდა. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა იყო 33 თხა, 29 ძროხა და 6 ხარი.

პირველი მსოფლიო ომის წლებში სოფელი ხუნარი რუსეთის ადმინისტრაციის საზღვრებში მოექცა. ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ, 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში ჩატარებული კვლევითი მოგზაურობისას, ჩაიწერა, რომ სოფელ ხუნარში (ხუნარ) 43 ოჯახში 284 ადამიანი ცხოვრობდა.

1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, სოფელი ხუნარი ეკუთვნოდა რიზეს ვილაიეთის ათინის კაზას ჰემშინის ნაჰიეს. რადგან ხუნარი არ იყო თურქული სიტყვა, სოფლის სახელი 1959 წელს შეიცვალა და ეწოდა აქთაში. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის დროს აქთაშის მოსახლეობა შეადგენდა 664 ადამიანს, რომელთაგან 185 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.
ბუჯაქი (პაზარის რაიონი)

ბუჯაქი — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 25 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 13 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 185 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
ბუჯაკის სოფლის ძველი სახელია აჭაბა ან აჯაბა. ეს ადგილის სახელი თურქულში იგივე ფორმით შევიდა. მართლაც, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში მოხსენიებულია როგორც აჯაბა, ხოლო 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში როგორც აჭაბა.

აჭაბა ან აჯაბა სოფლის მდებარე ლაზეთის რეგიონი, ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. მას შემდეგ, რაც ოსმალებმა 1461 წელს ტრაპიზონის იმპერია გაანადგურეს, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს.. აჭაბა სოფელი, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულის მიხედვით, ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ჰემშინის რაიონს ეკუთვნოდა. მოსახლეობა შედგებოდა 22 კომლში მცხოვრები 49 ადამიანისგან. თუმცა შესაძლოა ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობას გულისხმობდეს. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა აღრიცხულია შემდეგნაირად: 150 თხა, 70 ძროხა, 5 ხარი და 1 ცხენი.

აჭაბა ან აჯაბა სოფელი პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა. რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში კვლევითი ექსპედიციის დროს, ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ ათინის რაიონში მდებარე სოფლის სახელი რუსულად დაწერა როგორც აჭაბა. ყიფშიძის მონაცემებით, ამ დროს სოფელში 36 კომლში 248 ადამიანი ცხოვრობდა.

აჭაბა ან აჯაბა სოფელი 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, რიზეს პროვინციის ათინის რაიონის ჰემშინის თემს ეკუთვნოდა...1965 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ბუჯაკის სოფლის მოსახლეობა 373 ადამიანს შეადგენდა, საიდანაც 150 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.
ბოღაზლი (პაზარის რაიონი)

ბოღაზლი — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 46 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 9 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 477 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
ბოღაზლი სოფლის ძველი სახელია ჯიგეთურე. ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ 1917 წელს სოფლის სახელი დაწერა როგორც ჯიგეთურე. ეს ადგილის სახელი თურქულში მსგავსი ფორმით შევიდა. მართლაც, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულსა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში იგი მოხსენიებულია როგორც ჯიგეთურე.

ლაზეთის რეგიონი, სადაც სოფელი ჯიგეთურე მდებარეობს, ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. მას შემდეგ, რაც ოსმალებმა 1461 წელს ტრაპიზონის იმპერია გაანადგურეს, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულის მიხედვით, ეს დასახლება ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ათინის რაიონს ეკუთვნოდა და მისი მოსახლეობა შედგებოდა 43 კომლში მცხოვრები 135 ადამიანისგან. შესაძლოა, ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობას გულისხმობდეს. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა აღრიცხულია შემდეგნაირად: 74 ცხვარი, 22 თხა, 85 ძროხა და 20 ხარი.

ჯიგეთურე პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა. რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში კვლევითი ექსპედიციის დროს, ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ სოფლის სახელი რუსულად დაწერა როგორც ჯიგატორე . ამ დროს სოფელში 50 კომლში 402 ადამიანი ცხოვრობდა.

ჯიგეთურე სოფელი 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, რიზეს პროვინციის ათინის რაიონის ცენტრალურ თემს ეკუთვნოდა. რადგან ჯიგეთურე არ იყო თურქული სახელი, 1959 წელს სოფლის სახელი შეიცვალა ბოღაზლიდ. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ბოღაზლის სოფლის მოსახლეობა 970 ადამიანს შეადგენდა, საიდანაც 250 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.
ბაშქოი (პაზარის რაიონი)

ბაშქოი — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 50 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 13 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 259 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
ბაშქოის ძველი სახელწოდებაა პეტრე ნიკოლა. სავარაუდოდ, პეტრე ნიკოლა (პეტრე ნიკოლა) ლაზურად ნიშნავს „მამა ნიკოლას“. ამ ადგილის სახელი 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიაშია მოხსენიებული, როგორც ბაშქოი . თუმცა, სახელწოდება ბაშქოი გამოჩნდა ოსმალეთის იმპერიის გვიან პერიოდში და ეწოდებოდა მაღალ ადგილებზე მდებარე დასახლებები.

სოფელი პეტრე ნიკოლა, რომელიც მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, ანტიკურ პერიოდში შედიოდა კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში. ოსმალებმა, მას შემდეგ რაც 1461 წელს გაანადგურეს ტრაპიზონის იმპერია, 1547 წელს სრულად დაიპყრეს ეს რეგიონიც.

პეტრე ნიკოლა ანუ ბაშქოი პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა. რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში კვლევითი ექსპედიციის დროს, ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ სოფლის სახელი ჩაწერა ქართული ანბანით როგორც ბაშქოი (ბაშქოი), ხოლო რუსული ანბანით როგორც ბაშ-ქოვი (-). ამ დროისთვის სოფელში 78 კომლში 689 ადამიანი ცხოვრობდა. ნიკო მარი 1910 წელს წერდა, რომ ათინის რაიონში 69 სოფელი იყო და აქედან 64-ში ლაზურად საუბრობდნენ, ბაშქოი (პეტრე ნიკოლა) კი ლაზურენოვან დასახლებებს შორის მოიხსენია. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის დროს სოფელ ბაშქოიში 820 ადამიანი ცხოვრობდა და ამ მოსახლეობიდან 162 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.
ნიშა აიუბი

ნიშა აიუბი ( , დ. 5 აპრილი, 1979, მალაკა) — მალაიზიელი ტრანსგენდერების უფლებების აქტივისტი. „“-ის საზოგადოებრივი ფონდისა და ტრანსგენდერების კამპანიის „სამართლიანობა დებისთვის“ თანადამფუძნებელი. 2016 წელს მას მიენიჭა პრესტიჟული ქალთა საერთაშორისო ჯილდო გამბედაობისთვის.

ადრეული ცხოვრება
ნიშა აიუბი დაიბადა მალაკაში, მალაიზია 1979 წლის 5 აპრილს. იგი არის შერეული სისხლის ინდური, ცეილონური და მალაური წარმოშობის, მამის მხრიდან. ნიშას ახსოვს, რომ ბავშვობაში ბოლივუდის სიმღერებზე ცეკვისას სელენდაგი ეცვა. მას მამა გარდაეცვალა, როდესაც ის ექვსი წლის იყო, ნიშა კი დედის ქრისტიანულმა ოჯახმა გაზარდა. დედამისი მოქცეული მუსლიმია. ცხრა წლის ასაკში ნიშამ მონაწილეობა მიიღო კოსტუმირებულ მასკარადში, ბალერინის შავ კაბასა და პარიკში. იმ მომენტში იგი მიხვდა, რომ ეს არის ნამდვილი ის. სანამ ნიშა მამაკაცთა ციხეში იმყოფებოდა, მასზე სექსუალური ძალადობა განახორციელდა ციხის მცველისა და სხვა პატიმრების მიერ. აიუბმა ციხეში ყოფნის შესახებ ისაუბრა: „მათ მთხოვეს გაშიშვლება ყველას თვალწინ. დამცინეს, რადგან ჩემი სხეული არ შეესაბამება იმას, როგორიც უნდა იყოს ქალი და მამაკაცი“.

აიუბი არასამთავრობო ორგანიზაციების მეშვეობით ახორციელებს კონსულტაციებს, ატარებს ტრენინგებს პროფესიული კარიერის განვითარებისთვის, წყვეტს კლიენტების ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის საკითხებს, ასევე უწევს მათ იურიდიულ დახმარებას.

აღიარება
2015 წელს ნიშა აიუბს მიენიჭა „ “-ის ჯილდო გამოჩენილი აქტივიზმისთვის მისი გაბედული ქმედებებისთვის მალაიზიის კანონების წინააღმდეგ, რომლებიც არღვევდნენ ადამიანების უფლებას იცხოვრონ მშვიდობიანად ზიანის და ჩაგვრის გარეშე. 2016 წელს მან ასევე მიიღო „ქალთა საერთაშორისო ჯილდო გამბედაობისთვის“. იგი იყო პირველი ტრანსგენდერი ქალი, რომელმაც ეს ჯილდო მიიღო.

2016 წელს სან-დიეგომ 5 აპრილი გამოაცხადა ქალაქის დღედ — ნიშა აიუბის დღე. ამის შესახებ განცხადებაში სან- დიეგოს მერმა კევინ ფოლკონერმა თქვა: „ნიშა აიუბი აგრძელებს ბრძოლას თანასწორობისა და დაცვისთვის ყველა ადამიანისათვის მის ქვეყანაში და მის ფარგლებს გარეთ“. 2018 წელს, ლინა ვონგმა პუტრას უნივერსიტეტის სოფლის მეურნეობის ფაკულტეტის ლექტორმა და კალიფორნიის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კვლევის წამყვანმა ავტორმა პატრიკ კრუგმა, აღმოაჩინეს გასტროპოდის (ლოკოკინა) ზღვის შლაკის ახალი სახეობა, რომელიც თავს იცავს ზღვის წყალმცენარეებად გადაქცევით. მას შემდეგ რაც დადასტურდა, რომ ის ნამდვილად ახალი სახეობაა, მას დაარქვეს „ “. ზღვის ლოკოკინას ასე დაარქვეს წყალმცენარეებად შენიღბვის უნარის გამო, როგორც „მცენარის სახით გადაფარებული ცხოველის საუკეთესო მაგალითი“. თავად ნიშა ამ ცხოველურ უნარს უკავშირებს იმას, თუ როგორ ცდილობს ტრანსგენდერი საზოგადოება იყოს საზოგადოების სრულფასოვანი ნაწილი.

2019 წელს ნიშა გახდა მალაიზიის ერთადერთი წარმომადგენელი -ის 100 ქალის სიაში. ასე აღინიშნა მისი მუშაობა ადგილობრივი ტრანსგენდერული საზოგადოების დასახმარებლად.
ანლუ

ანლუ — ოლქის დონის ქალაქი ჩინეთის აღმოსავლეთ-ცენტრალურ ხუპეის პროვინციაში. ის ექვემდებარება პრეფექტურის დონის ქალაქ სიაოკანს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ორი ქვერაიონი:

ფუჩენგის ქვერაიონი , ნანჩენგის ქვერაიონი .

ცხრა ქალაქი:

ჭაოპენგი , ლიტიენი , სუნტიენი , თანგტი , ლეიკუნგი , ვანგიჭენი , იენტიენი ), ფუშუეი 

ოთხი დაბა:

ჩენტიენი , სინჭა , მუწი , ძიეკუანი 
ანლუს ეკონომიკური განვითარების ზონა 

მდებარეობა
ანლუ მდებარეობს ხუპეის პროვინციის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, თუნგპოს და ტახონგის მთებთან. ქალაქში გადის 316-ე და 107-ე მაგისტრალები, ხანშის ჩქაროსნული გზა და ხანტანის რკინიგზა. ანლუ ვუხანიდან 80 კილომეტრში მდებარეობს.

ქალაქის 10% ვაკეა, 90% ბორცვებს უკავია, მათგან 79.2% დაბალია, 10.8% მაღალი. 20-ზე მეტი პატარა მთაა, მათ შორის პაიჭაოს, ტაანის, ჩას და იუელუოს მთები. ყველაზე მაღალი წერტილი, რომლის სიმაღლეა 517 მეტრი, მდებარეობს სოფელ თაიფინგში. ყველაზე დაბალი წერტილი (31 მეტრი), მდებარეობს კუჭოუს ყურეში.

კლიმატი
ანლუს კლიმატი სუბტროპიკული მუსონურია. გაზაფხული და შემოდგომა გრძელდება 60 დღე, ხოლო ზამთარი და ზაფხული 120 დღე. ზაფხული ნოტიო და ცხელია, ზამთარი კი მშრალი და ცივი. წლიური საშუალო ტემპერატურაა 15,8°. ყველაზე დაბალი დაფიქსირებული ტემპერატურაა -15,3° (1977 წლის 30 იანვარი), ხოლო ყველაზე მაღალი ტემპერატურა 40,5° (1959 წლის 23 აგვისტო). ნალექების წლიური საშუალო რაოდენობაა 1172 მილიმეტრი. ნალექების ყველაზე მაღალი დაფიქსირებული წლიური რაოდენობა იყო 1172,6 მილიმეტრი (1954 წ.), ხოლო ყველაზე დაბალი წლიური რაოდენობა 652,9 მილიმეტრი (1978 წ.). ყველაზე წვიმიანი დღეებია აპრილიდან აგვისტომდე.

წყლის რესურსები
ანლუს მდინარეები იანძის აუზის ნაწილია. მდინარე ფუს აუზი მოიცავს 677 კვადრატულ კილომეტრს, რაც მთლიანი წყლის ფართობების 50,6%-ს შეადგენს. მდინარე ჭანგის აუზია 232 კვადრატული კილომეტრი (მთლიანი წყლის ფართობის 17,7%). მდინარე ძიშის აუზი 100 კვადრატული კილომეტრია, ხოლო მდინარე ცინგშუეის აუზი 16 კვადრატული კილომეტრი. მთავარი მდინარეებია მდინარე ფუ (საშუალო წლიური ჩამონადენი 3570 კუბური მეტრი წამში) და მდინარე ჭანგი, რომელთა საერთო სიგრძე 78,7 კილომეტრია. მდინარეების საერთო სიგრძეა 812,7 კმ. მდინარის ქსელის სიმჭიდროვე 0,6 კილომეტრია კვადრატულ კილომეტრზე. ჩამონადენის მოცულობა 500 მილიონი კუბური მეტრია. დრენაჟის წლიური მოცულობა 1,45 მილიარდი კუბური მეტრია. დრენაჟის მაქსიმალური წლიური მოცულობა 1,8 მილიარდი კუბური მეტრია.
აბარიზი

აბარიზი (ამირზ, აჯრაზი) — ისტორიული სოფელი გურჯისტანის ვილაიეთის ოლთისის ლივის გობის ნაჰიეში. სოფელი მოხსენიებულია 1574 წლის „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“.

სოფელში ცხოვრობდა 8 კომლი. აქედან გადასახადების ჩამონათვალის მიხედვით 3 იფენჯის გადამხდელი იყო ანუ ქრისტიანი, ხოლო 5 - ბენაქისა და მუჯერედის. თუმცა კომლობრივი ჩამონათვალის მიხედვით ისფენჯის გადამხდელი მოხოლოდ ერთია და დანარჩენზე მიწერილია მუსლიმანი (ოთხზე) და ბენაქი (სამზე). კომლთა უფროსების გარკვეულ ნაწილს ერქვა ქართველებისათვის, ქრისტიანებისათვის დამახასიათებელი სახელი: გიორგი, იოსკა, მიქელა. მამის სახელად გვხვდება: მიქელ. აღსანიშნავია, რომ ქრისტიანებზე გაწერილი გადასახადების ჯამური რაოდენობით სოფელი პირველ ადგილზეა ნაჰიეში.

წლიური გადასახადების ჯამი შეადგენდა 3990 ახჩას. სამეურნეო გადასახადებზე მოდიოდა 3780 ახჩა, რაც ჯამური გადასახადის საერთო რაოდენობის 95%-ია. ამ მხრივ იგი პირველ ადგილზე იყო ნაჰიეში.

მეურნეობის ძირითად დარგს წარმოადგენდა მემარცვლეობა (სამეურნეო გადასახადის საერთო რაოდენობის 80%). ამასთან იგი ნაჰიეში პირველ ადგილზე იყო ხორბალსა და ჭვავზე გადასახადებით. დაწინაურებული იყო აგრეთვე მებოსტნეობა, მეცხოველეობა (მსხვილფეხა პირუტყვი), მეფუტკრეობა (თითქმის 5%). გადასახადების რაოდენობით ირკვევა, რომ მეცხოველეობა, მეფუტკრეობა და მებოსტნეობა მნიშვნელოვანი დარგები იყო, რითაც იგი განსხვავდება გობის ნაჰიეს სოფლების უმეტესობისაგან. მათზე მოდიოდა სამეურნეო გადასახადის (მემარცვლეობის გამოკლებით) საერთო რაოდენობის თითქმის თანაბარი წილი (38%, 32% და 30% შესაბამისად).
ან-ნინგი

ან-ნინგი — ოლქის დონის ქალაქი ჩინეთის იუნნანის პროვინციის დედაქალაქ ქუნმინგის იურისდიქციაში. იგი მდებარეობს ქუნმინგის სამხრეთ-დასავლეთით დაახლოებით 28 კილომეტრში. ოლქის დონის ქალაქად ან-ნინგი 1995 წელს გადაკეთდა.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ან-ნინგის დაქვემდებარებაში შედის ლიენჟანის, ინფანგის, ტაიპინის ახალი ქალაქის, პაძიეს, სიენძიეს, უენციუენის, ციონგლუნგის, ცაოფუს და ლუპიაოს ქვერაიონები.

ეკონომიკა
ან-ნინგი არის უმსხვილესი მეტალურგიული, მარილისა და ფოსფორის ქიმიური ბაზა იუნნანის პროვინციაში. ქალაქში მდებარეობს ფოლადის უმსხვილესი კომპანია ქუნგმინგში და იუნთიენხუას ჯგუფის მთავარი საწარმოო ბაზა. ან-ნინგის ინდუსტრიული პარკის ცაოფუს ზონაში -ის 10 მილიონი ტონა ნავთობის გადამუშავების პროექტის განთავსებით, ან-ნინგი გახდება იუნნანის ნავთობქიმიური ინდუსტრიის ცენტრი. თუმცა, იმის გამო, რომ პროექტები მოიცავს პარა-დიმეთლბენზოლებთან მუშაობას, 2013 წელს ქალაქ ქუნმინგში დაიწყო პროტესტი პარა-დიმეთლბენზოლის პროექტების წინააღმდეგ.

ტურიზმი
ან-ნინგის ცხელი წყაროები არის პოპულარული დასასვენებელი კურორტი და ტურისტული ადგილი ქუნმინგში. ის მდებარეობს ზღვის დონიდან 1795 მეტრზე, მდებარეობს იუციუენის მთის ძირში. იუციუენშანის გარდა, ის ასევე მდებარეობს დასავლეთით ცონგშანის ბორცვთან და ჩრდილო-აღმოსავლეთით პიძიაშანის ბორცვთან.

ისტორია
ხანის დინასტიის იმპერატორ უს მეფობის დროს იგი შედიოდა ლიანჟანის ოლქში ორი წლის განმავლობაში (ძვ. წ. 109 წ.). შემდეგ, თანგის იმპერატორ კაოძუს დროს, მას ეწოდა ან-ნინგის ოლქი ოთხი წლის განმავლობაში (621 წ.). იუენის დინასტიაში (1275 წ.) ოლქმა შტატის სტატუსი მიიღო. ჩინეთის რესპუბლიკის მე-2 წელს (1913 წ.) ოლქის სტატუსი აღდგა. 1950 წლის 20 აპრილს შეიქმნა ან-ნინგის ოლქის სახალხო მთავრობა. 1956 წლის ოქტომბერში, ან-ნინგის ოლქი შეიცვალა ქუნმინგის ქალაქის ან-ნინგის ოლქად. 1959 წლის სექტემბერს მას ეწოდა ან-ნინგის ოლქი. 1995 წლის 13 ოქტომბერს ოლქი ქალაქ ქუნმინგის იურისდიქციის ქვეშ შევიდა.
ორხან ასლანოვი

ორხან ასლანოვი (აზერ.: ; დ. 24 მარტი, 1995) — აზერბაიჯანელი პარასპორტსმენი, რომელიც სპეციალიზირებულია სიგრძეზე ხტომაში და სამმაგი ხტომაში და ასპარეზობს 13 შეზღუდული შესაძლებლობის მქონეთა კატეგორიაში (მხედველობა დაქვეითებული). ზაფხულის პარაოლიმპიური თამაშების ორგზის ჩემპიონი (2020, 2024) სიგრძეზე ხტომაში (13). მსოფლიო ჩემპიონი 2024, აზერბაიჯანის ჩემპიონი სიგრძეზე ხტომაში (2023).

ბიოგრაფია
ორხან ასლანოვი დაიბადა 1995 წლის 24 მარტს. დაამთავრა ბაქოში აზერბაიჯანის ტექნიკური უნივერსიტეტის საინჟინრო ფაკულტეტი.

2011 წლის ივლისში ასლანოვმა იასპარეზა სიგრძის ხტომაში ევროპის ახალგაზრდულ ოლიმპიურ ფესტივალზე ტრაპიზონში (თურქეთი). აქ მან კვალიფიკაციაში მე-8 ადგილი დაიკავა და ფინალში არ გავიდა.
2013 წლის მაისში ბაქოს ჩემპიონატზე სამხტომაში მეორე ადგილი დაიკავა.
2015 წლის იანვარში მან მესამე ადგილი დაიკავა შიდა სამმაგი ხტომაში ვოლგოგრადის რეგიონის გუბერნატორის თასზე ვოლგოგრადში. იმავე წლის ივნისში ბაქოში გამართულ აზერბაიჯანის ჩემპიონატზე სიგრძეზე ხტომაში მესამე ადგილი დაიკავა. 2015 წლის ივლისში მან იასპარეზა ევროპის მე-10 ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე, სადაც საკვალიფიკაციოში მე-8 ადგილი დაიკავა. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2021 წლის 6 სექტემბრის ბრძანებით, ორხან ასლანოვი დაჯილდოვდა ორდენით „სამშობლოს წინაშე სამსახურისათვის, ხარისხის“ ტოკიოს ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე მაღალი მიღწევებისთვის.

2023 წლის ივლისში, პარიზში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე, 6,95 მეტრით, მან დაიკავა მე-4 ადგილი 13 კატეგორიის სიგრძეზე ხტომაში, ასევე მოიპოვა ლიცენზია 2024 წლის პარაოლიმპიური თამაშებისთვის.

2024 წლის მაისში მან პირველი ადგილი დაიკავა 2024 წლის მძლეოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატზე სიგრძეზე ხტომაში შეჯიბრში 7,18 მეტრით (კობე, იაპონია).

2024 წლის სექტემბერში, პარიზის ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე, ასლანოვმა ფინალში საუკეთესო მცდელობით აჩვენა 7,29 მეტრის შედეგი და კვლავ მოიპოვა პარაოლიმპიური ოქროს მედალი, დაიცვა ჩემპიონის ტიტული.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2024 წლის 10 სექტემბრის ბრძანებით ორხან ასლანოვი დაჯილდოვდა დიდების ორდენით პარიზში, ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე მაღალი მიღწევებისთვის და აზერბაიჯანული სპორტის განვითარებაში გაწეული სამსახურისთვის. პრეზიდენტის იმავე დღის სხვა განკარგულებით, პარაოლიმპიურ თამაშებზე პირველი ადგილის მოპოვებისთვის ფულადი ჯილდო 200 000 მანეთის ოდენობით დაჯილდოვდა, მწვრთნელი კი 100 000 მანეთით.
სევდა ველიევა

სევდა ველიევა (; დ. 27 დეკემბერი, 1997, ბაქო) — აზერბაიჯანელი ძიუდოისტი, ტოკიოში 2020 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიური თამაშების გამარჯვებული, 2017 წლის ევროპის ჩემპიონი უსინათლო და მხედველობის უნარშეზღუდულთა შორის.

ბიოგრაფია
სევდა ველიევა დაიბადა 1997 წლის 27 დეკემბერს.

2017 წელს ველიევა უოლსოლში უსინათლოთა და მხედველობის დაქვეითებულთა შორის ევროპის ჩემპიონი გახდა. იმავე წლის მაისში ბაქოში გამართულ ისლამურ სოლიდარობის თამაშებზე მეორე ადგილი დაიკავა, ფინალში დამარცხდა თანამემამულე აფაგ სულთანოვასთან.

2018 წელს, ქალაქ ოდიველასში უსინათლოთა და მხედველობის დაქვეითებულთა მსოფლიო ჩემპიონატზე, ველიევა, აზერბაიჯანის ქალთა ნაკრების შემადგენლობაში, გახდა გუნდური ტურნირის ბრინჯაოს მედალოსანი.

2019 წელს სევდა ველიევამ მოიგო ბაქოს გრან-პრი უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა შორის. იმავე წელს გენუაში გამართულ უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა ევროპის ჩემპიონატზე ვერცხლის მედალოსანი გახდა. ასევე 2019 წელს, ველიევამ ვერცხლის მედალი მოიპოვა ტაშკენტში გამართულ გრან პრიზე უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა შორის.
2021 წლის მაისში ველიევამ მოიგო ბაქოს გრან-პრი უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა შორის, თავის მხრივ დაამარცხა ლუსია არაუჯო ბრაზილიიდან, ზეინეპ ჩელიკი თურქეთიდან და ფინალში პარვინა სამანდაროვი უზბეკეთიდან.>
2021 წლის ტოკიოს პარაოლიმპიურ თამაშებზე სევდა ველიევამ მეოთხედფინალში გაიმარჯვა ყაზახეთიდან დაიანა ფედოსოვასთან, ხოლო ნახევარფინალში თურქ ზეინებ ჩელიკთან. ფინალში ველიევამ დაამარცხა ფარვინა სამანდაროვა უზბეკეთიდან და მოიპოვა ოქროს მედალი თავის სადებიუტო პარაოლიმპიურ თამაშებზე.
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2021 წლის 6 სექტემბრის ბრძანებით, სევდა ველიევა დაჯილდოვდა ორდენით „სამშობლოსათვის სამსახურისთვის, ხარისხის“ ტოკიოს ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე მაღალი მიღწევებისთვის და ქ. აზერბაიჯანული სპორტის განვითარება.