iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მსოფლიოს ასაკობრივი ჩემპიონატი ჭადრაკში

ჭადრაკში მსოფლიო ჩემპიონატი ჭაბუკთა და გოგონათა შორის — ფიდესმიერ ორგანიზებული ყოველწლიური ტურნირი, რომელშიც მონაწილეობენ 8, 10, 12, 14, 16 და 18 წლამდე ასაკის ბიჭები და გოგონები.

ისტორია
ყოველწლიურად მსოფლიო ჩემპიონის 12 ტიტული თამაშდება. 2015 წლიდან (ზოგიერთი მონაცემით 2016-დან) ღონისძიება ორ ნაწილად გაიყო: „მსოფლიო ჩემპიონატი კადეტთა შორის“ (ასაკობრივი კატეგორიები: 8, 10 და 12 წლამდე) და „მსოფლიო ჩემპიონატი ჭაბუკთა შორის“ (14, 16 და 18 წლამდე).

როგორც წესი, ჩემპიონატი ერთ ქალაქში ტარდება, თუმცა ყოფილა გამონაკლისებიც: მაგალითად, 1988 წელს 18 წლამდე ჭაბუკთა ტურნირი პუერტო-რიკოში (აგუადილია) გაიმართა, ხოლო დანარჩენი კატეგორიები — რუმინეთში (ტიმიშოარა).

ყველაზე ძველი კატეგორიაა 16 წლამდე (კადეტთა) ჩემპიონატი. ის არაოფიციალურად 1974 წელს საფრანგეთში დაარსდა 17 წლამდე მოჭადრაკეებისთვის, ხოლო 1977 წელს (სხვა ვერსიით 1976 წელს) ფიდემ ის ოფიციალურად აღიარა. მოგვიანებით ასაკობრივი ზღვარი 16 წლამდე შემცირდა. გოგონათა შორის პირველი ოფიციალური ჩემპიონატი 1981 წელს ჩატარდა.

ასაკობრივი კატეგორიები
18 წლამდე: ტარდება 1987 წლიდან;
16 წლამდე: კადეტთა ჩემპიონატი (1974–1980 / ოფიციალურად 1981-დან);
14 წლამდე: „მსოფლიო ბავშვთა თასი“ (1979–1984 / ოფიციალურად 1985-დან);
12 წლამდე: ტარდება 1986 წლიდან;
10 წლამდე: ტარდება 1986 წლიდან;
8 წლამდე: ტარდება 2006 წლიდან.

=== ჩატარების წლები და ადგილები
სტანდარტული (კლასიკური) ===

რაპიდი და ბლიცი
2017 წლიდან ტარდება მსოფლიო ჩემპიონატი რაპიდსა და ბლიცში ჭაბუკთა და კადეტთა შორის ( & & ).

კადეტები
2017: მინსკი,
2018: მინსკი,
2019: მინსკი,
2020: ონლაინ
2021: ონლაინ
2022: როდოსი,
2023: ბათუმი,
2024: დურესი,
2025: როდოსი,

ჭაბუკები
2017: კრეტა,
2018: ქალკიდიკი,
2019: სალობრენია,
2020: ონლაინ
2021: ონლაინ
2022: როდოსი,
2023: ბათუმი,
2024: ტერმე-ჩატეჟი,
2025: როდოსი,

მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადა 16 წლამდე (გუნდური)
ამ ტურნირზე საქართველოს ნაკრებს არაერთი წარმატება აქვს მოპოვებული, მათ შორის ვერცხლის მედლები 1993, 1999 და 2006 წლებში, ხოლო ბრინჯაო — 1995 და 1998 წლებში.

18 წლამდე გამარჯვებულები
კადეტები და 16 წლამდე გამარჯვებულები
18 წლამდე კადეტები (არაოფიციალური)
17 წლამდე კადეტები (ოფიციალური)
16 წლამდე გამარჯვებულები
(†) გოგონათა ტურნირი ჩატარდა ცალკე, ვესტერგეიტში, ინგლისი.

14 წლამდე გამარჯვებულები
მსოფლიო საბავშვო თასი 
ვაჟები და გოგონები (14 წლამდე)
12 წლამდე გამარჯვებულები
10 წლამდე გამარჯვებულები
გამარჯვებულები (8 წლამდე მოჭადრაკეები)
Benz Patent-Motorwagen

ბენც პატენტ-მოტორვაგენი ("დაპატენტებული მოტორიანი ეტლი"), რომელიც 1885 წელს გერმანელმა ინჟინერმა კარლ ბენცმა ააგო, ფართოდ არის მიჩნეული პირველ პრაქტიკულ ავტომობილად და პირველ სერიულად წარმოებულ მანქანად. ბენცამდე რამდენიმე გამომგონებელი მუშაობდა ორთქლით მომუშავე მანქანებზე, თუმცა ისინი დახასიათებულია როგორც "კომერციულად არამიზანშეწონილი" და "მართვაში რთული". მანქანა დაპატენტდა 1886 წლის იანვარში და საჯაროდ წარედგინა საზოგადოებას იმავე წელს. მისი პირველადი ღირებულება შეადგენდა 600 გერმანულ ოქროს მარკას, რაც დაახლოებით 150 აშშ დოლარს უდრიდა. პატენტ-მოტორვაგენის შექმნის გამო კარლ ბენცი მიჩნეულია ავტომობილის მამად და გამომგონებლად.

განვითარება და ტექნიკური მახასიათებლები
1873 წელს წარმატებული ბენზინზე მომუშავე ორტაქტიანი საპოშნე ძრავის შემუშავების შემდეგ, ბენცი მოტორიანი სატრანსპორტო საშუალების შექმნაზე გადაერთო. პატენტ-მოტორვაგენი იყო მოტო-ტრიციკლი უკანა ძრავით. მანქანა აგებული იყო ფოლადის მილებით და ხის პანელებით. საჭის სისტემა კბილანა რეგის მეშვეობით მუშაობდა. პირველი მოდელი აღჭურვილი იყო 954 სმ³ ერთცილინდრიანი ოთხტაქტიანი ძრავით, რომელიც 250 ბრ/წთ-ზე 0.75 ცხენის ძალას გამოიმუშავებდა. მანქანას გერმანული პატენტი №37435 მიენიჭა, რომელიც ბენცმა 1886 წლის 29 იანვარს მოითხოვა. 1886-დან 1894 წლამდე დაახლოებით 25 - აიგო.

ბერტა ბენცის მოგზაურობა
ბერტა ბენცმა, კარლის მეუღლემ, --ი №3 აიღო და 1888 წლის აგვისტოში განახორციელა პირველი შორი მანძილის ავტომობილური მოგზაურობა. მან შვილებთან — ევგენთან და რიხარდთან — ერთად მანჰაიმიდან ჰაიდელბერგისა და ვისლოხის გავლით პფორცჰაიმის მიაღწია. გერმანიაში ამ ისტორიული მოგზაურობის აღსანიშნავად ყოველ ორ წელიწადში ერთხელ ანტიკური ავტომობილების პარადი იმართება. 2008 წელს ბერტა ბენცის მემორიალური მარშრუტი ოფიციალურად დამტკიცდა გერმანიის ხელისუფლების მიერ, როგორც 194 კმ-იანი ტურისტული მარშრუტი მანჰაიმიდან შავი ტყის გავლით პფორცჰაიმამდე.
ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატი ჭადრაკში

ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატი ჭადრაკში ორგანიზებულია ევროპის საჭადრაკო კავშირის მიერ. ტურნირი ტარდება 8, 10, 12, 14, 16 და 18 წლამდე ასაკობრივ ჯგუფებში.

ისტორია
პირველი ტურნირი ჩატარდა 1991 წელს, ხოლო 8 წლამდე ასაკობრივი კატეგორია დაემატა 2007 წელს.

2002 წლამდე ტარდებოდა ტურნირი 20 წლამდე ასაკობრივ ჯგუფშიც. ასევე არსებობს სპეციალური ტურნირები მხოლოდ გოგონებისთვის, იგივე ასაკობრივ კატეგორიებში:

8 წლამდე (2007 წლიდან)
10 წლამდე
12 წლამდე
14 წლამდე
16 წლამდე
18 წლამდე (1994 წლიდან)

ღონისძიებები
2020 და 2021 წლებში ტურნირი არ ჩატარებულა.

გამარჯვებულები ვაჟთა შორის
გამარჯვებულები გოგონათა შორის

2024 წლის ჩემპიონატი
2024 წლის ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატი რაპიდსა და ბლიცში მოიცავდა 42 სხვადასხვა ღონისძიებას. ტურნირი ჩატარდა პრაღაში.
ევროპის იუნიორთა ჩემპიონატი ჭადრაკში

ევროპის იუნიორთა ჩემპიონატი — პირველი ყოველწლიური ახალგაზრდული საჭადრაკო ჩემპიონატი ევროპაში 20 წლამდე ასაკის მოჭადრაკეთა შორის. იგი იმართებოდა 1971–2002 წლებში. ფიდემ ოფიციალურად დააფუძნა ევროპის იუნიორთა ჩემპიონატი 1970 წლის კონგრესზე, ხოლო 1971/72 წლების გათამაშება გახდა პირველი ოფიციალური ტურნირი. ფაქტობრივად, მათ მოახდინეს „ნიმეიერის ტურნირის“ რეორგანიზაცია, რომელიც გრონინგენში 1962 წლიდან ყოველწლიურად ტარდებოდა. სისრულისთვის, ქვემოთ მოცემულია ამ ტურნირის გამარჯვებულებიც. გოგონათა შორის პირველი შეჯიბრი 1977/1978 წლებში გაიმართა.

გამარჯვებულთა სია
აზერბაიჯანის კოსმოსური პროგრამა

აზერბაიჯანის კოსმოსური პროგრამა ― აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ინიციატივების ერთობლიობა, რომელიც მიზნად ისახავს ეროვნული კოსმოსური პოტენციალის განვითარებას, მათ შორის თანამგზავრების შექმნასა და ექსპლუატაციას, სამეცნიერო კვლევების განვითარებას და შესაბამისი ინფრასტრუქტურის შექმნას. თანამგზავრული პროექტების მთავარი ოპერატორია სამხრეთ კავკასიაში 2010 წელს დაარსებული პირველი თანამგზავრის ოპერატორი, „აზერკოსმოსი“.

ისტორია
აზერბაიჯანში კოსმოსური კვლევების სამეცნიერო ბაზის ფორმირება საუკუნის პირველ ნახევარში დაიწყო. 1927 წელს მიიღეს გადაწყვეტილება, ჩატარებულიყო ექსპედიციები ლენინგრადის ასტრონომიული ინსტიტუტის სამხრეთული სადამკვირვებლო სადგურისთვის შესაბამისი ადგილის შესარჩევად. 1930-იან წლებში რესპუბლიკის სხვადასხვა რეგიონში ასტროკლიმატური პირობების კვლევა ჩატარდა.

ხაბიბულა მამედბეილიმ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ასტრონომიის განვითარებასა და პოპულარიზაციაში,. 1940-იანი წლებიდან აწყობდა სამეცნიერო ექსპედიციებს და ამზადებდა სპეციალისტებს. შედეგად 1959 წელს შემახის ასტროფიზიკური ობსერვატორია დაარსდა, რომელიც 1960 წელს აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ნაწილი გახდა.

საბჭოთა პერიოდში აზერბაიჯანში კოსმოსური და ასტრონომიული სფეროს განვითარებასთან დაკავშირებული რამდენიმე მნიშვნელოვანი მოვლენა აღინიშნა: 1973 წელს ბაქოში გაიმართა 24-ე ასტრონავტიკის საერთაშორისო კონგრესი; 1974 წელს შეიქმნა კასპიის სამეცნიერო ცენტრი, რომელიც 1981 წელს კოსმოსური კვლევების სამეცნიერო-საწარმოო ასოციაციად ჩამოყალიბდა; 1977 წელს ვოიაჯერ 1-ლის ბორტზე, „ვოიაჯერის ოქროს ფირფიტის“ პროგრამის ფარგლებში, განთავსდა აზერბაიჯანული მუღამის ჩანაწერი (ქამილ ჯალილოვის მიერ შესრულებული კომპოზიცია ბალაბანზე); ხოლო 1982 წელს მარსზე მდებარე ერთ-ერთ კრატერს აზერბაიჯანელი ასტროფიზიკოსის, ნადირ იბრაჰიმოვის სახელი მიენიჭა, მისი პლანეტური კვლევების სფეროში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილის აღსანიშნად. კერძოდ, მან დედამიწასა და მარსს შორის უმოკლესი მანძილისას მასშტაბური მრავალჯერადი სურათები გადაიღო და პლანეტის რუკა შექმნა.

მას შემდეგ, რაც აზერბაიჯანმა 1992 წელს დამოუკიდებლობა მოიპოვა, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სამეცნიერო-საწარმოო ასოციაციის ბაზაზე შეიქმნა აზერბაიჯანის ეროვნული აეროკოსმოსური სააგენტო, რომელიც 2006 წელს თავდაცვის მრეწველობის სამინისტროს იურისდიქციაში გადავიდა.

თანამგზავრული პროგრამები
ეროვნული კოსმოსური პროგრამის ფარგლებში აზერბაიჯანმა გაუშვა სამი ძირითადი თანამგზავრი: -1 (2013) — პირველი სატელეკომუნიკაციო თანამგზავრი, რომელიც კურუს კოსმოდრომიდან გაუშვეს, რომელიც ემსახურება ევროპას, ცენტრალურ აზიასა და აფრიკას; პროექტის ღირებულება დაახლოებით 230 მილიონი მანათი იყო, დაფინანსებული სახელმწიფო ბიუჯეტიდან და საერთაშორისო სესხებით; (2014) — დედამიწის დისტანციური ზონდირების თანამგზავრი მონიტორინგისა და უსაფრთხოების მიზნით, პროექტის ღირებულება 157 მილიონი ევრო იყო; და -2 (2018) — სატელეკომუნიკაციო თანამგზავრი, რომლის ღირებულება დაახლოებით 190 მილიონი აშშ დოლარი იყო, ასევე კურუს კოსმოდრომიდან გაუშვეს.
ხოსე ვისენტე კონჩა

ხოსე ვისენტე კონჩა ფერეირა (დ. 21 აპრილი, 1867 – გ. 8 დეკემბერი, 1929) — კოლუმბიელი პოლიტიკოსი, რომელიც კოლუმბიის პრეზიდენტის თანამდებობას 1914-დან 1918 წლამდე იკავებდა. ასევე იყო კოლუმბიის კონსერვატიული პარტიის თვალსაჩინო წევრი.
ბიოგრაფია
ხოსე ვისენტე კონჩა დაიბადა ბოგოტაში, 1867 წლის 21 აპრილს, გენერალ ტომას სიპრიანო დე მოსკერას მმართველობის პერიოდში. კონჩა გარდაიცვალა რომში, 1929 წლის 8 დეკემბერს, ვატიკანში ელჩად მსახურების დროს.
ადრეული ცხოვრება
კონჩამ შეისწავლა იურისპრუდენცია და სპეციალიზაცია სისხლის სამართლის მიმართულებით გაიარა. გახდა უნივერსიტეტის გამორჩეული პროფესორი ჟურნალისტიკის, ლიტერატურისა და ორატორული ხელოვნების დარგებში. ასევე გამოირჩეოდა, როგორც პოლიტიკური დებატების ოსტატი, ძალიან ნიჭიერი, მჭევრმეტყველი და დამაჯერებელი საჯარო მომხსენებელი.
პოლიტიკური კარიერა
კონჩა კოლუმბიის კონსერვატიულ პარტიას კარლოს ეუხენიო რესტრეპოს პრეზიდენტობის მიწურულს შეუერთდა. „რესპუბლიკელთა“ მოძრაობა დასრულდა და პოლიტიკოსები თავდაპირველ პოლიტიკურ პარტიებს უბრუნდებოდნენ. კონჩა არჩეულ იქნა კონგრესში, სადაც 1898 წელს, როგორც უმრავლესობის ლიდერმა, წარმართა დებატები გენერალ რაფაელ რეიესის წინააღმდეგ, რამაც აიძულა პრეზიდენტის თანამდებობიდან გადამდგარიყო.

კონჩა ომის მინისტრად 1901 წელს, ხოსე მანუელ მაროქინის ადმინისტრაციის დროს დაინიშნა. მოგვიანებით, მაროქინმა ამერიკის შეერთებულ შტატებში კოლუმბიის ელჩად დანიშნა. ასევე თავისი დიპლომატიური რწმუნებათა სიგელები სახელმწიფო დეპარტამენტს 1902 წლის 8 მარტს წარუდგინა, კოლუმბიის სამოქალაქო ომის, „ათასდღიანი ომის“ პერიოდში.

1914 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს თანამდებობისთვის ორი კანდიდატი იბრძოდა: ლიბერალური პარტიის წარმომადგენელი ნიკოლას ესგუერა და კონსერვატიული პარტიის წარმომადგენელი კონჩა. კონჩამ 300,735 ხმა მიიღო, ხოლო ესგერამ 36,763 ხმა.
პრეზიდენტობა
კონჩა კოლუმბიის პრეზიდენტად 1914 წლის 10 აგვისტოს აირჩიეს. მმართველობა დაიწყო კეთილდღეობისა და მშვიდობის პერიოდში, რომელიც მემკვიდრეობით კარლოს ეუხენიო რესტრეპოს მთავრობისგან ერგო.

ვინაიდან კოლუმბიას ახალი გადატანილი ჰქონდა ორი ძირითადი ომი: სამოქალაქო „ათასდღიანი ომი“ და პანამის გამოყოფის ომი, კონჩამ გადაწყვიტა, რომ პირველი მსოფლიო ომის დროს ქვეყანას ნეიტრალიტეტი შეენარჩუნებინა, რაც კონგრესმა დაამტკიცა და მიანიჭა საგანგებო უფლებამოსილება, რათა ქვეყანა დეკრეტების მეშვეობით ემართა.
დიპლომატიური კარიერა
კონჩა 1902 წელს აშშ-ში კოლუმბიის ელჩად მსახურობდა. ასევე იყო საგარეო საქმეთა მინისტრი პრეზიდენტ მარკო ფიდელ სუარესის ადმინისტრაციის დროს. 1925 წელს დაინიშნა კოლუმბიის ელჩად იტალიაში, მოგვიანებით კი ვატიკანში, რომში, სადაც გარდაიცვალა. ერთ-ერთ უკანასკნელ განცხადებაში კონჩამ თქვა: „მე არასოდეს დამირღვევია ადამიანების ან პარტიების უფლებები, ვიყავი მიუკერძოებელი და ნეიტრალური ყოველ პოლიტიკურ დებატსა თუ არჩევნებში, ვინარჩუნებდი დიპლომატიურ და გულთბილ ურთიერთობას ყველა ერს შორის და არასოდეს დამიყენებია ქვეყანა საფრთხის წინაშე“.
ზილიჩა

ზილიჩა — ისტორიული ადგილი აღმოსავლეთ საქართველოში, ახლანდ. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, ივრის ზეგნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში.

ზილიჩა დასახელებულია იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ (1790-იანი წლები) ქიზიყის სოფლებს შორის. უფრო ადრინდელ წყაროებში ეს სახელწოდება არ გვხვდება; ის არ აქვს აღნიშნული ვახუშტი ბატონიშვილსაც. შესაძლოა ზილიჩა მომთაბარე თურქმანთა დასახლება ყოფილიყო. საუკუნეში ზილიჩა დასახლებულ პუნქტებს შორის აღარაა, თუმცა მისი სახელი შემორჩა რეგიონის ტოპონიმიკას (ზილჩის მთა, ზილჩის სერი).
გოთურდაღი

გოთურდაღი ― ტალახის ვულკანი აზერბაიჯანში, ერთ-ერთი ყველაზე უნიკალური თავისი აქტივობითა და მორფოლოგიით. მდებარეობს ბაქოდან დაახლოებით 70 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით, ალათის ქედის წყალგამყოფზე, რომელიც გობუსტანის ზონასა და ქვემო მტკვრის დეპრესიას შორის ბუნებრივ საზღვარს წარმოადგენს.

მორფოლოგიურად, ვულკანი დაახლოებით 150 მ-ის შედარებითი სიმაღლით დამოკლებული კონუსია (აბსოლუტური სიმაღლე ზღვის დონიდან დაახლოებით 180 მ-ია). მწვერვალზე დაახლოებით 150 მ დიამეტრის და 15-20 მ სიღრმის კალდერაა. კრატერის ცენტრალურ ნაწილში 6-8 მ სიმაღლისა და 2 მ-მდე სიგანის რგოლია, საიდანაც მუდმივად იფრქვევა ტალახი.

გოთურდაღი გამოირჩევა უნიკალური ამოფრქვევის მექანიზმით: მასში სქელი ნაცრისფერი მასა მუდმივად და ნელ-ნელა გადმოდის, იბზარება და სრიალებს ფერდობებზე; ზოგიერთი ღვარცოფი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ფერდობზე 3–5 კმ-მდე აღწევს. უძველესი მასის ფართობი დაახლოებით 430 ჰექტარია, სისქე კი ცენტრალურ ნაწილში 40–80 მეტრია.

მუდმივი აქტივობის მიუხედავად, ვულკანის ისტორიაში დაფიქსირდა ამოფრქვევების გახშირების პერიოდები (1926, 1959, 1966, 1970, 1977, 1987). 1926 წელს პირველად დეტალურად აღიწერა მისი თავისებური ქცევა; ღვარცოფის წინსვლის სიჩქარე მაშინ დაახლოებით 42 მეტრი იყო წელიწადში. 1966 და 1970 წლებში დაფიქსირდა ელიფსური ბრექჩიის მასების ფორმირება, რომელთა სიგანე 25 მეტრამდე და სიმაღლე 10 მეტრზე მეტი იყო, თვეში 2,5 მეტრამდე ექსტრუზიის სიჩქარით.

ტექტონიკურად, ვულკანი შემოიფარგლება ამავე სახელწოდების გოთურდაღის ანტიკლინის თხემით და დაკავშირებულია პროდუქტიული ფენის (პლიოცენ-ეოპლეისტოცენი) დანალექებთან. მისი აქტივობის უნიკალური ბუნება მას კასპიის რეგიონში ტალახის ვულკანიზმისა და გეოლოგიური პროცესების შესწავლის მნიშვნელოვან ობიექტად აქცევს.
ედვარდ რატკლიფი

ედვარდ ჯ. რატკლიფი (დ. 10 მარტი, 1863 — გ. 28 სექტემბერი, 1948) — ინგლისელი თეატრისა და კინოს მსახიობი. ნაყოფიერი სასცენო კარიერის შემდეგ, 1915 წელს, ფილმებზე მუშაობა დაიწყო. კამერების წინ თითქმის 20 წელი გაატარა და უკანასკნელად ეკრანებზე 1933 წელს გამოჩნდა. შემორჩენილია მისი როგორც მუნჯი, ასევე ხმოვანი ფილმები. -ის ადრეულ ხმოვან მიუზიკლ „შოუთა შოუში“ ასრულებს მეფე ჰენრი მეექვსის როლს, მას უპირისპირდება ჯონ ბარიმორის მიერ ნათამაშები რიჩარდ .

რატკლიფმა თეოდორ რუზველტის როლი შეასრულა სამ ფილმში: „მებრძოლი რუზველტნი“ (1919), „დაისი“ (1924) და „მე ქალი მიყვარდა“ (1933).

ნიუ-იორკელი ბარმენის, პატრიკ დაფის მტკიცებით, 1894 წელს, რატკლიფმა ამერიკაში ინგლისიდან სასმელი ჰაიბალი პირველად ჩამოიტანა.
რჩეული ფილმოგრაფია
„სამუდამო ჭიდილი“ (1918);
„მოწმენდილი ციდან“ (1918);
„განქორწინებული“ (1919);
„ორი სამყაროს ქალიშვილი“ (1920);
„ევას მაგვარი“ (1920);
„სიყვარული, ღირსება და მორჩილება“ (1920);
„დიდი თავგადასავალი“ (1921);
„ჩრდილოეთის კერპი“ (1921);
„გამოცდილება“ (1921);
„დიზრაელი“ (1921);
„მის 139“ (1921);
„ახალგაზრდობის ღვინო“ (1924);
„დაისი“ (1924) — თეოდორ რუზველტის როლში;
„წარმადგინე“ (1925);
„ქორწინების მორევი“ (1925);
„აღმაფრენის მადევარი“ (1926);
„შავი მეკობრე“ (1926);
„სკინერის გამოსასვლელი კოსტიუმი“ (1926);
„სახლისაკენ გორვა“ (1926);
„ბარბარა ვორთის მოგება“ (1926);
„სახელგატეხილი ქალბატონი“ (1927);
„გაიღიმე, ძმაო, გაიღიმე“ (1927);
„არასწორად ბრალდებული“ (1927);
„მოღალატე მოღალატეები“ (1927);
„ოფიციანტების პრინცი“ (1927);
„ოთხი ბუმბული“ (1929);
„ჯაზის ეპოქა“ (1929);
„შოუთა შოუ“ (1929);
„სალი“ (1929);
„კოენები და კელიები შოტლანდიაში“ (1930);
„მე ქალი მიყვარდა“ (1933) — თეოდორ რუზველტის როლში;
უბრალო ფაბრიკის გოგონა

„უბრალო ფაბრიკის გოგონა“ — 1911 წლის ავსტრალიური მუნჯი ფილმი. მის შესახებ ძალიან მცირე ინფორმაცია მოიპოვება. დღესდღეობით დაკარგულია.

პრემიერა შედგა სიდნეის ვიქტორიას თეატრში (რომელსაც იმ პერიოდში ფრანკ მუსგროვი მართავდა), 1911 წლის აგვისტოში. კრიტიკოსებმა მას უწოდეს „ერთ-ერთი ყველაზე სენტიმენტალური და ემოციურად ძლიერი ფილმი, რომელიც ამ კინოსტუდიაში შექმნილა“. განრიგის მიხედვით, ჩანაწერის ჩვენებას სხვა ავსტრალიური ფილმის, „დაისელის“ პრემიერა უნდა მოჰყოლოდა.

„უბრალო ფაბრიკის გოგონა“ ნიუკასლსა და ადელაიდშიც გაუშვეს.
შინაარსი
 -ის მიხედვით „ესაა ფაბრიკის მფლობელი მილიონერის ვაჟისა და ფაბრიკის თანამშრომელი გოგონას სიყვარულის ისტორია. გოგონა, უბედურების ჟამს, თავს წირავს შეყვარებულისათვის. ეს ერთგულება მილიონერს გულს ულბობს და მათ ქორწინების უფლებას აძლევს.“
პიერ ობერი

პიერ ობერი (დ. 3 მარტი, 1927 – გ. 8 ივნისი, 2016) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და იურისტი. ობერი შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი იყო 1978–1987 წლებში, ნევშატელის კანტონიდან.

1975 წელს აირჩიეს შტატების საბჭო (შვეიცარია)-ში — შვეიცარიის ფედერალური ასამბლეის ზედა პალატაში, სადაც მუშაობდა 1977 წლამდე. 1974–1977 წლებში იყო ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლიის წევრი და მომხსენებელი პორტუგალიის ორგანიზაციაში მიღების საკითხზე. 1971–1977 წლებში ასევე იყო ნევშატელის უნივერსიტეტის კანცლერი.

ფედერალურ საბჭოში მუშაობის პერიოდში 1978 წელს ხელმძღვანელობდა პოლიტიკურ დეპარტამენტს, ხოლო 1979–1987 წლებში — ფედერალურ საგარეო საქმეთა დეპარტამენტს. პიერ ობერი ორჯერ იყო შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტი — 1983 და 1987 წლებში.

ობერი მხარს უჭერდა შვეიცარიის აქტიურ საგარეო პოლიტიკას, განსაკუთრებით ადამიანის უფლებების სფეროში. ობერმა განახორციელა 55 უცხოური ვიზიტი, რომელთაგან 39 ოფიციალური იყო. მოინახულა აფრიკის ოთხი ქვეყანა და 1979 წელს ნიგერიაში ხელი მოაწერა აპართეიდის წინააღმდეგ დეკლარაციას.

პიერი გახდა პირველი შვეიცარიელი საგარეო საქმეთა მინისტრი, რომელმაც დაამყარა კონტაქტი პალესტინის განთავისუფლების ორგანიზაციის ხელმძღვანელობასთან, როდესაც 1980 წლის ივლისში ბერნში მიიღო ფარუკ კადუმი.

1986 წელს ხელმძღვანელობდა კამპანიას შვეიცარიის გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში გაწევრიანების მიზნით, თუმცა ეს მცდელობა წარუმატებელი აღმოჩნდა — ამომრჩეველთა მხოლოდ 24% დაუჭირა მხარი.
აღზიბირი (ტალახის ვულკანი)

აღზიბირი — ტალახის ვულკანი აზერბაიჯანში, რომელიც ასევე მოიცავს არალიღისა და დოვშანდაგის ვულკანებს. მდებარეობს აღზიბირის მთათა სისტემაზე, სამხრეთ-აღმოსავლეთ შირვანის ველის სანაპირო ზონაში, ალატის სადგურიდან დაახლოებით 13-20 კმ-ში სამხრეთით და სამხრეთ-დასავლეთით.

ვულკანის სიმაღლე 120 მეტრია, ხოლო შეფარდებითი სიმაღლე 135 მეტრს აღწევს. კრატერი მდებარეობს ბოზდაღის მთის მწვერვალზე. ვულკანის ჩრდილოეთი ფერდობი შედარებით ნაზი და გლუვია, ხოლო დასავლეთი და აღმოსავლეთი ფერდობები უფრო ციცაბოა. ბრექჩიის საფარი დაახლოებით 514 ჰექტარს მოიცავს, საშუალო სისქით 80 მეტრი, ხოლო საერთო მოცულობა 410,000 კუბურ მეტრს აღწევს. ვულკანი დაახლოებით 20 ბორცვისა და გრიფონის სახლია, რომლებიც გაზს, წყალსა და ტალახს გამოყოფენ.

აღზიბირის ვულკანის ძირითადი ამოფრქვევები ოფიციალურად დაფიქსირდა 1964, 1978 და 2002 წლებში. 2002 წლის ამოფრქვევას თან ახლდა დამახასიათებელი ტალახის „ენების“ წარმოქმნა, რომლებიც ფერდობებიდან რეგიონის დაბლობში ჩაედინებოდა.
აბიხი

აბიხი — ჩამქრალი ტალახის ვულკანი აზერბაიჯანში, რომელიც მდებარეობს აფშერონის ნახევარკუნძულზე, ბაქოდან დაახლოებით 12 კმ-ში ჩრდილოეთით. ის ნახევარკუნძულის დასავლეთ და ცენტრალურ ნაწილებში მდებარე ერთ-ერთი დიდი ტალახის ვულკანია და მოხსენიებულია ქეირეკის, ლოკბატანისა და ოტმან-ბოზდაღის სახელწოდებით.

ამჟამად, ვულკანი ხანგრძლივი მიძინების მდგომარეობაშია. რეგიონში არსებული სხვა ტალახის ვულკანების მსგავსად, ის ასოცირდება აფშერონის ნავთობისა და გაზის შემცველ სტრუქტურებთან; მისი ფორმირება და აქტივობა გამოწვეულია მიწისქვეშა ნახშირწყალბადების აირების ჭარბი წნევით.

ვულკანის სახელი დაკავშირებულია გეოლოგ ვილჰელმ ჰერმან აბიხთან, კავკასიაში ტალახის ვულკანიზმის ერთ-ერთ პირველ მკვლევართან. 1863 წელს, აბიხმა, ტალახის ვულკანების შესწავლისას, მათი წარმოშობა ტექტონიკურ რღვევებს დაუკავშირა და მათ აქტივობაში მაგმატური სითბოს, მიწისქვეშა წყლების, გაზისა და სეისმური იმპულსების როლი გამოაშკარავა. მან მიწისძვრები ასევე მიიჩნია, როგორც საწყისი იმპულსები, რომლებიც ხელს უწყობენ ტალახის ვულკანების გააქტიურებას.
გეტიზბერგის ბრძოლა (1913 წლის ფილმი)

„გეტიზბერგის ბრძოლა“ — 1913 წლის, ამერიკული, მუნჯი, საბრძოლო ჟანრის ფილმი, ჩარლზ გიბლინისა და ტომას ინსის რეჟისორობით. ეფუძნება ამერიკის სამოქალაქო ომის გეტიზბერგის ბრძოლას. ფილმი დაკარგულია, თუმცა შემორჩენილია ბრძოლის ველის კადრები, რომელიც მაკ სენეტმა თავის კომედიაში („კოენი იხსნის დროშას“) გამოიყენა (ორივე გადაღება ერთდროულად, ერთსა და იმავე ადგილზე მიმდინარეობდა). ზოგი თეორიის თანახმად, „გეტიზბერგის ბრძოლა“ უკანასკნელად საფრანგეთში, 1973 წელს აჩვენეს.
როლებში
უცნობი წამყვანის როლი — ვილარდ მაკი;
აბრაამ ლინკოლნი — ჩარლზ ედლერი;
ვირჯინია ბურკე, კონფედერაციის მომხრე ქალი — ენ ლიტლი (ანა ლიტლი);
ჯეკ ლამარი, კონფედერაციის მომხრე მამაკაცი — ჯო კინგი;
ჯიმ ბურკე, ვირჯინიას მეუღლე — ბარტონ ლ. კინგი;
ჰერშელ მაიალი;
ვალტერ ედვარდსი;
ჯ. ბარნი შერი;
ჯორჯ ფიშერი;
ჯ. ფრანკ ბურკე;
ენიდ მარკი;
მეორეხარისხოვანი როლი — გერტრუდა კლეირი (დაუზუსტებელი);
მეორეხარისხოვანი როლი — შორტი ჰამილტონი (დაუზუსტებელი);
ლუის ადოლფო სილეს სალინასი

ლუის ადოლფო სილეს სალინასი (დ. 21 ივნისი, 1925 – გ. 19 ოქტომბერი, 2005) — ბოლივიელი იურისტი, პოლიტიკოსი და ადამიანის უფლებათა დამცველი, რომელიც 1969 წლის აპრილიდან სექტემბრამდე ბოლივიის 49-ე პრეზიდენტი იყო. მანამდე, 1966 წლიდან 1969 წლამდე, რენე ბარიენტოსის პრეზიდენტობის დროს, იგი ბოლივიის 31-ე ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა.

წარსული და ადრეული ცხოვრება
ლა-პასში დაბადებული ლუის ადოლფო სილესი ყოფილი პრეზიდენტის, ერნანდო სილეს რეიესის (1926–1930) ვაჟი და კიდევ ერთი ბოლივიელი პოლიტიკოსისა და ორგზის პრეზიდენტის, ერნან სილეს სუასოს (1956–1960 და 1982–1985) ნახევარძმა იყო. იურისტის განათლება მშობლიურ ქვეყანაში მიიღო, ესპანეთში კი დოქტორის ხარისხიც მიიღო. სილესი საბოლოოდ შეუერთდა მცირერიცხოვან პარტიას „ “ (ქრისტიან-დემოკრატიული პარტია), რომელმაც 1966 წლის არჩევნებში რენე ბარიენტოსს მხარი დაუჭირა. ეიზენჰაუერის სტიპენდიანტებმა 1955 წელს ლუის ადოლფო სილესი ბოლივიის წარმომადგენლად აირჩიეს.

ბოლივიის ვიცე-პრეზიდენტობა
სილესი გენერალ ბარიენტოსის ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატად იყრიდა კენჭს და ამ თანამდებობაზე ფიცი მას შემდეგ დადო, რაც მათი სიითი შემადგენლობის უმრავლესობაში გაიმარჯვა.

ბოლივიის პრეზიდენტობა
სილესი პრეზიდენტი გახდა მას შემდეგ, რაც ბარიენტოსი 1969 წლის 27 აპრილს ქალაქ არკესთან ახლოს, კოჩაბამბაში ვერტმფრენის ჩამოვარდნის შედეგად დაიღუპა.

სილესის პრეზიდენტობა ხანმოკლე იყო და შეფერხდა შეიარაღებული ძალების გავლენიან მეთაურთან, გენერალ ალფრედო ოვანდოსთან უთანხმოებით. ეს უკანასკნელი 1970 წელს პრეზიდენტობის ამბიციებს ავლენდა, როდესაც ის ბარიენტოსის მემკვიდრედ უნდა კენჭისყრა. თუმცა, ოვანდოსა და ბარიენტოსს შორის 1967-69 წლების პერიოდში რიგ მნიშვნელოვან საკითხებზე არსებულმა უთანხმოებამ ბარიენტოსის ბევრი ერთგული მიმდევარი, მათ შორის ვიცე-პრეზიდენტი სილესი, არ მოეწონა. ამ მიზეზების გამო, ოვანდოს მუდმივი ჩარევის გამო უკმაყოფილების გარდა, სილესი, როგორც ჩანს, მხარს უჭერდა ლა-პასის მერის, არმანდო ესკობარ ურიას, ბარიენტოსის ნამდვილ მემკვიდრედ და მემკვიდრედ წარდგენილ მოულოდნელ კანდიდატურას (ბოლივიის კანონმდებლობა არ იძლეოდა მოქმედი პრეზიდენტის პირდაპირ ხელახლა არჩევის უფლებას). ეს გენერალ ოვანდოს ფრთხილად შემუშავებული გეგმების ჩაშლის საფრთხეს უქმნიდა.

სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად დამხობა
საბოლოოდ, გენერალმა ოვანდომ გადაწყვიტა, არჩევნებს არ დალოდებოდა და 1969 წლის 26 სექტემბერს სახელმწიფო გადატრიალება მოაწყო, რითაც სილესი დაამხეს და მასთან ერთად ისიც, რაც ბოლივიური დემოკრატიიდან (ან მისი გარეგნობიდან, ყოველ შემთხვევაში) დარჩა.

შემდგომი წლები
ჰიუგო ბანზერის დიქტატურის (1971–1978) დროს ბოლივიაში დაბრუნებულმა სილესმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ადამიანის უფლებების დამცველად. 1980 წელს მან პრეზიდენტობის კანდიდატად იყარა კენჭი, თუმცა დიდი მხარდაჭერის მოპოვება ვერ შეძლო. შედარებით მცირე პარტიის ლიდერობის მიუხედავად, სილესი ხმამაღლა ეწინააღმდეგებოდა ლუის გარსია მესას 1980–1981 წლების დიქტატურას.

გარდაცვალება
დემოკრატიული პრინციპების დაცვისადმი ურყევი პოზიციისთვის პატივსაცემი სილესი 2005 წლის 19 ოქტომბერს ლა-პასში გარდაიცვალა.
მოტყუებული ვარსკვლავები

„მოტყუებული ვარსკვლავები“ , ასევე ცნობილი როგორც „იუსიფ შაჰის ისტორია“ —აზერბაიჯანელი მწერლის, მირზა ფათალი ახუნდოვის სატირული ნოველა, დაწერილი 1857 წელს. იგი ითვლება საუკუნის აზერბაიჯანული ლიტერატურის მნიშვნელოვან ნიმუშად და ასახავს ავტორის საგანმანათლებლო და კრიტიკულ იდეებს.

ნოველა დაფუძნებულია ირანელი ისტორიკოსის, ისკენდერ მუნშის ქრონიკიდან „ტარიჰი-ალემ-არაი-აბასი“, რომელიც ეძღვნება შაჰ აბას მმართველობას. ახუნდოვმა ისტორიული სიუჟეტი სატირული სტილით გადაამუშავა და სოციალურ-ფილოსოფიური ელფერი შესძინა.

მოქმედება შაჰის მეფობის მეშვიდე წელს ვითარდება. კარის ასტროლოგი მირზა სადრედინი მმართველისთვის მოახლოებულ „ბედის დარტყმას“ წინასწარმეტყველებს. საფრთხის თავიდან აცილებისა და ბედისწერის მოტყუების მცდელობისას, შაჰი, ასტროლოგის რჩევით, დროებით ტახტს სხვა კაცს, იუსიფ შაჰს, გადასცემს. ავტორი სიუჟეტს იყენებს ცრურწმენის, აბსოლუტიზმისა და სამეფო კარის ინტრიგების კრიტიკისთვის.

ნაწარმოების მიხედვით 1974 წელს დაიდგა ამავე სახელწოდების სატელევიზიო სპექტაკლი, ხოლო 1977 წელს აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე შედგა კომპოზიტორ მამედ გულიევის ოპერის „მოტყუებული ვარსკვლავების“ პრემიერა (ლიბრეტო — ვიდადი ფაშაევი, რეჟისორი — აფლატუნ ნემატზადე, დირიჟორი — რაუფ აბდულაევი).

ნაწარმოები ქართულ ენაზე თარგმნა გიორგი შაყულაშვილმა და ალექსანდრე ლორდელმა.