დუმაგეტე

დუმაგეტე (ოფიციალურად ქალაქი დუმაგეტე; სებ: ) — მესამე კლასის შემადგენელი ქალაქი და აღმოსავლეთ ნეგროსის პროვინციის დედაქალაქი. 2015 წლის აღწერით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 131 377 ადამიანს. დუმაგეტე აღმოსავლეთ ნეგროსის მასშტაბით პირველ ადგილზეა მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით.

დუმაგეტე ფილიპინების ერთ-ერთი საუნივერსიტეტი ქალაქია. აქ ოთხი უნივერსიტეტი და უამრავი კოლეჯი მდებარეობს. ქალაქი პოპულარული საგანმანათლებლო დანიშნულების ადგილია ვისაიასისა და მინდანაოს სხვა პროვინციების სტუდენტებისთვისაც. ქალაქი ცნობილია სილიმანის უნივერსიტეტით, რომელიც პირველი პროტესტანტული და ამერიკული უნივერსიტეტი იყო ქვეყანის და აზიის მასშტაბითაც. ქალაქში 18 საჯარო დაწყებითი სკოლა და 8 უმაღლესი საჯარო სკოლა მდებარეობს. ქალაქში სტუდენტთა საერთო რაოდენობა 45 000-ს შეადგენს.

დუმაგეტეში ენერგიის მთავარი წყარო პალინპინონში მდებარეო გეოთერმული სადგურია. მეცნიერები ქალაქის ფილიპინების საცდელ სიაში შეტანას აპირებენ, რათა შემდეგსი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლის ნომინაციაზე წარადგინონ.

ეტიმოლოგია
დუმაგეტეს სახელწოდება სებუანური სიტყვიდან წარმოდგება, რაც „დატაცებას“ ნიშნავს. სიტყვა სანაპიროებზე მოროს მეკობრეების ხშირი თარეშის გამო შემოიღეს. 1572 წელს დიეგო ლოპეს პოვედანო ამ ადგილს დანანგეტის სახელით მოიხსენიებს, ხოლო კარტოგრაფი პედრო მურილიო ვალვერდე 1734 წელს აქაურ დასახლებას დუმაგეტეს უწოდებს.

გეოგრაფია
დუმაგეტეს ფართობი 3 362 ჰექტარია. იგი კუნძულ ნეგროსის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროს ვაკეებზე მდებარეობს, მდინარე ბანიკის შესართავთან. პროვინციის 19 მუნიციპალიტეტსა და 6 ქალაქს შორის დუმაგეტე ბოლო ადგილზეა ფართობის მიხედვით. ქალაქის ჩრდილოეთით სიბულანი მდებარეობს, სამხრეთით — ბაკონგი, ხოლო დასავლეთით — ვალენსია.

სანაპირო ქალაქს აღმოსავლეთიდან ბოჰოლის ზღვა და ტანიონის სრუტე ესაზღვრება, რომლებიც სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნეგროსის კუნძულის რეგიონსა და ცენტრალური ვისაიასის რეგიონებს შორის ბუნებრივი საზღვრის ფუნქციას ასრულებს. ქალაქის ძირითადად დაბლობზეა გაშენებული. ზღვის დონიდან ყველაზე მაღლა მდებარე წერტილი ვალენსიის მუნიციპალიტეტის საზღვართან მდებარეობს. ტერიტორიის 93% დახრილობის მაჩვენებელი 3%-ზე ნაკლებია. დარჩენილი ნაწილი ფერდობების დახრის კოეფიციენტი 3-5%-ია.

კლიმატი
კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით დუმაგეტე ტორპიკული სავანის კლიმატურ სარტყელში მდებარეობს, რომელსაც ტროპიკული მუსონური კლიმატი ესაზღვრება. ამ სარტყელში ორივე სეზონი მკვეთრადაა გამოხატული. წვიმების სეზონი ივნისიდან ნოემბრამდე გრძელდება, ხოლო მშრალი სეზონი — დეკემბრიდან მაისამდე. ყველაზე ცხელი თვეები აპრილი და მაისია. საშუალო მაქსიმალური ტემპერატურა 34.3 °-ია, ხოლო საშუალო მინიმალური ტემპერატურა — 22.9 °. ნალექების ყველაზე მეტი რაოდენობა დეკემბერში ფიქსირდება. საშუალო წლიური ტენიანობის მაჩვენებელი 78%-ია.

ბარანგაები
დუმაგეტე პოლიტიკურად 30 ბარანგაიდ იყოფა. მათგან ყველა ურბანულია. ქალაქის საქმიან ნაწილში მდებარე 8 ბარანგაი ნომრებითაა ცნობილი. ყველაზე პატარა ბარანგაი მე-4 ბარანგაია, რომლის ფართობიც 5.11 ჰექტარია, ხოლო ყველაზე დიდი ბანილადის ბარანგაია, რომლის ფართობიც 362.71 ჰექტარია.

დემოგრაფია
2015 წლის აღწერით ქალაქის მოსახლეობა 131 377 ადამიანს შეადგენს. შინამეურნეობების რაოდენობა 21 582-ია (2010 წლის მონაცემებით). ეროვნული სტატისტიკური საკოორდინაციო საბჭოს მიერ ჩატარებული კვლევის მიხედვით, ვისაიასის ურბანულ ცენტრებს შორის დუმაგეტეში სიღარიბის ყველაზე დაბალი მაჩვენებელია. დღის განმავლობაში ქალაქის მოსახლეობა 400 000-ს აღწევს. აღმოსავლეთ ნეგროსის პროვინციის მასშტაბით დუმაგეტე პირველ ადგილზეა მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით. ქალაქში რეგისტრირებულ ამომრჩეველთა რაოდენობა 89 193 ადამიანს შეადგენს (2019).

ფილიპინების ვეტერნათა სააგენტომ ტურიზმის დეპარტამენტთან შეთანხმებით „2018 წლისთვის დუმაგეტე ფილიპინების მასშტაბით ვეტერანთათვის საუკეთესო ადგილად დაასახელა“. დუმაგეტე მე-5 ადგილზეა -ის სიაში „შვიდი საუკეთესო ადგილი მსოფლიოში ვეტერანთათვის“.

განათლება
დუმაგეტე სამხრეთის საგანმანათლებლო ცენტრად ითვლება. ქალაქი სტუდენტების, პროფესორების, ხელოვანების, სწავლულებისა და ლიტერატორების „სადნობ ქვაბს“ წარმოადგენს.

ქალაქის ყველაზე ცნობილი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება სილიმანის უნივერსიტეტია. იგი პირველი პროტესტანტული უნივერსიტეტია ფილიპინებში და პირველი ამერიკული უნივერსიტეტი აზიაში. უნივერსიტეტის რამდენიმე შენობა ღირსშესანიშნაობადაა აღიარებული, მათ შორისაა: სილიმანის ბორცვი, ჰიბარდის ბორცვი, კატიპუნანის ბორცვი, ლუსის აუდიტორია და სილიმანის მთავარი ბიბლიოთეკა, რომელიც ფილიპინების ერთ-ერთი უდიდესი ბიბლიოთეკაა.

გალერეა