iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აზერბაიჯანული ჩაის კულტურა

აზერბაიჯანული ჩაის კულტურა — ჩაის მოხმარების მეთოდები, ადათ-წესები და ისტორია, რომელიც უშუალოდ ჩამოყალიბდა აზერბაიჯანში. ჩაის კულტურა ამ ქვეყანაში მაღალ დონეზეა განვითარებული.

ჩაი სტუმართმოყვარეობის და სტუმრების პატივისცემის სიმბოლოდ ითვლება. აზერბაიჯანელები თვლიან, რომ ჩაი ხელს უწყობს საუბარს და მარტივ კომუნიკაციას ადამინებს შორის. აზერბაიჯანში ძირითადად შავ ჩაის სვამენ. დღეს აზერბაიჯანი ითვლება ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ჩაის დალევის კლასიკურ ქვეყნად კავკასიაში.

პირველად ჩაის ნერგები აზერბაიჯანში დარგეს საუკუნის ბოლოს, მომდევნო ეტაპი კი საუკუნის 30-იან წლებში განხორციელდა, კერძოდ ლენქორანისა და ზაქათალას რაიონებში. 1937 წელს დამზადდა აზერბაიჯანული ჩაის პირველი პაკეტები.

80-იან წლებში ჩაის წარმოებამ პიკს მიაღწია საბჭოთა აზერბაიჯანში. დაახლოებით იმ პერიოდში, ყოველწლიურად, 34-38,000 ტონა ჩაის ფოთოლი იღებდნენ. თუმცა, ჩაის წარმოება შემცირდა ყოფილი საბჭოთა კავშირის დაცემის შედეგად. 2007-2008 წლებში 500 ტონაზე ნაკლები მოსავალი მიიღეს და ეს იყო ყველაზე დაბალი მოსავალი ჩაის აზერბაიჯანის ისტორიაში.

აზერბაიჯანმა საბაზრო ურთიერთობების განვითარების მხრივ ჩაის წარმოება დაიწყო - თურქეთთან და არაბეთის გაერთიანებულ საემიროებთან ერთობლივი საწარმოთა წყალობით. ქვეყანაში წარმოებული ჩაი უპირატესად მწვანეა, მაგრამ შავი ჩაი საკმაოდ გავრცელებულია. დღეისათვის აზერბაიჯანული ჩაი იზრდება ძირითადად ლანკარანის ზონაში (მაგალითად: ჰაფტონის ჯიშის ჩაი). აზერბაიჯანული ჩაი ექტპორტზე გადის, ერთ-ერთ მთავარ საექსპორტო ქვეყანებს წარმოადგენს: რუსეთი, საქართველო და თურქეთი.

აზერბაიჯანელებისთვის ჩაი რძით ძალიან იშვიათია. თუმცა ერთიანი რწმენის თანახმად, შაქრიანი ჩაის დალევა შუა საუკუნეების პერიოდიდან მოდის, როდესაც მმართველები, რომლებსაც მოწამვლის ეშინოდათ, სითხეს ამოწმებდნენ შაქრის ნაჭრის ჩაგდებით ჩაიში, რადგან ითვლებოდა, რომ შხამი რეაგირებდა შაქრისკენ. ტრადიციულ ჩაის მიირთმევენ ლიმონით, შაქრით, ტკბილეულის ან ხილის დესერტეით, ხშირად ჩაის უმატებენ პიტნის ან ვარდის წყალს. სწორედ ეს ორი სითხე კარგია კუჭისა და გულისთვის.

აზერბაიჯანში, ადამიანები ადუღებენ წყალს თბილ ლითონის კონტეინერებში, რომლებიც ცნობილია როგორც სანოვარები. ჩაი აზერბაიჯანული კულტურის განუყრელი ნაწილია. საგულდაგულოდ მომზადებულ ჩაის მსხლის ფორმის ჭიქებში ასხამენ, შიგ ნატეხ შაქარს აგდებენ და ნუშთან, ქიშმიშთან და ფისტასთან ერთად სიამოვნებით მიირთმევენ. ჩაიხანებს პატარა ქალაქებშიც კი შეხვდებით.
სტეროიდები

სტეროიდები — ლიპიდები, რომლებისთვისაც დამახასიათებელია ოთხი შერწყმული რგოლისაგან შემდგარი ნახშირბადოვანი ჩონჩხი. სხვადასხვა სტეროიდები განსხვავდებიან რგოლების ანსამბლზე მიმაგრებული ფუნქციონალური ჯგუფების მიხედვით.

ერთ-ერთი ცნობილი სტეროიდი — ქოლესტერინი, ცხოველური უჯრედის მემბრანის გავრცელებული კომპონენტია და ამავე დროს, იგი არის წინამორბედი, რომლისგანაც სხვა სტეროიდები სინთეზდებიან. მრავალი ჰორმონი, ხერხემლიანთა სასქესო ჰორმონების ჩათვლით, ქოლესტერინიდან წარმოქმნილი სტეროიდებია. ასე, რომ ქოლესტერინი ცხოველებისათვის გადამწყვეტი მნიშვნელობის მოლეკულაა, თუმცა, სისხლში მისი კონცენტრაციის მომატებამ შეიძლება ათეროსკლეროზი გამოიწვიოს. ნაჯერი ცხიმები და ტრანსცხიმები ჯანმრთელობაზე უარყოფითად მოქმედებენ ქოლესტერინის დონეზე მოქმედების გამო.
პოლიპეპტიდები

პოლიპეპტიდები — ამინომჟავებიის მოკლე ჯაჭვი რომლებშიც ისინი ერთმანეთს პეპტიდური ბმებით უკავშირდებიან. ცილების მრავალგვარობის მიუხედავად, ყველა ცილა არის პოლიმერი, რომლებიც 20 ამინომჟავისგან შემდგარი ნაკრებით არიან აგებული. ცილა შედგება სპეციფიკურ კონფორმაციაში ჩაწყობილი და დახვეული ერთი ან ორი პოლიპეპტიდისაგან.
ამინომჟავების პოლიმერები

როდესაც ორი ამინომჟავა ისე არის მოთავსებული, რომ ერთის კარბოქსილის ჯგუფი ესაზღვრება მეორის ამინო ჯგუფს, ფერმენტი იწვევს მათ შეერთებას დეჰიდრატაციის რეაქციით, წყლის მოლეკულის მოშორებით. მიღებულ კოვალენტურ ბმას ეწოდება პეპტიდური ბმა. ამ პროცესის კიდევ და კიდევ განმეორებით, მიიღება პოლიპეპტიდი, პეპტიდური ბმით დაკავშირებული მრავალი ამინომჟავისაგან შემდგარი პოლიმერი.

პოლიპეპტიდური ჯაჭვის ერთ ბოლოში მოთავსებულია თავისუფალი ამინო ჯგუფი, ხოლო მოპირდაპირე ბოლოზე კი - თავისუფალი კარბოქსილის ჯგუფი. ამგვარად, ჯაჭვს აქვს ამინო ბოლო (-კიდურა) და კარბოქსი ბოლო (-კიდურა).

ატომთა განმეორებით თანმიმდევრობას, პოლიპეპტიდური ჩონჩხი ეწოდება. ამ ჩონჩხთან მიმაგრებულია სხვადასხვა სახის დამატებები, ამინომჟავათა გვერდითი ჯაჭვები.

ბუნებაში არსებულ პოლიპეპტიდთა უზომო მრავალფეროვნება კიდევ ერთხელ ასაბუთებს ადრე წარმოთქმულ აზრს - რომ უჯრედებს უამრავი განსხვავებული პოლიმერის შექმნა შეუძლიათ შეზღუდული რაოდენობის მონომერთა ნაკრებით, თუ კი მონომერები განხსვავებული თანამიმდევრობით დაუკავშირდებიან ერთმანეთს.
გალ-ერდი

გალ-ერდი — ქრისტიანული ძეგლი რუსეთის ფედერაციაში. მდებარეობს ჩრდილო–კავკასიის ფედერალურ ოლქში, ინგუშეთის რესპუბლიკაში, სოფელ ეგენტის მეზობლად წყალგამყოფ ქედზე. დღეისათვის ეს ძეგლი ძალიან დაზიანებულია და მის თავდაპირველ ფორმაზე საუბარი შეუძლებელიც კია. არსებობს მხოლოდ მკვლევარ ვსევოლოდ მილერის ჩანაწერები ამ ძეგლისა და სწორედ მისი მიხედვით თუ არის შესაძლებელი ამ ისტორიული ძეგლის თავდაპირველი სახის აღდგენა. დღეს, ნაგებობის ზედა ნაწილი ჩამოქცეულია, გალავნის კედლებიდან კი მხოლოდ საძირკვლის ნაწილიღაა დარჩენილი. ეს ძეგლი პირველად მოხსენიებულია 1810 წლის საზავო ხელშეკრულებაში, რომელიც რუსებსა და ინგუშებს შორის გაფორმდა. სწორედ ამ ძეგლის ფიცით განამტკიცებენ თავიანთ დადებულ შეპირებას.

გალ-ერდის სახურავი ერთქანობიანი ჰქონია, ფიქალის ქვის ფილებით გაწყობილი.

ინგუშები დიდ პატივს სცემდნენ გალ-ერდის ქრისტიანულ ძეგლს. გადმოცემის თანახმად გალ-ერდისთან წელიწადში, ორჯერ იკრიბებოდნენ, ეს კი ხდებოდა ზაფხულობით და ზამთრობით. ანდრეი შეგრენი უფრო ზუსტად გადმოგვცემს დღესასწაულის პერიოდს. 1846 წელს, როგორც ბარის ისე მთის ინგუშები გალ-ერდს მსხვერპლს წირავდნენ სამებასა და ახალ წელს. ახალ წელს ხდებოდა ქადაგად დავარდნა და წინასწარმეტყველება მომავალი წლის შესახებ. შემდეგ იშლებოდა სუფრა. ზაფხულობით აქ მოჰყავდათ შესაწირავად ძროხა და კლავდნენ ეკლესიის ეზოში. სხვადასხვა გვარის წარმომადგენელი შესაწირავს გალავნის კედლებში მოწყობილ მათთვის განკუთვნილ ნიშში დებდა. ქრისტიანული რიტუალი შერწყმული იყო წარმართულ ელემენტებთან.

ტაძრის ინტერიერში აღმოსავლეთ კედელთან მოწყობილ ქვის საკურთხეველში ერთმანეთის თავზე 2 ნიში იყო განთავსებული. როგორც ჩანს, ძირითად ხატებისთვის დატანებული. აღნიშნულ ტაძარს გარს ერტყა გალავანი, რომლის კედელშიც დასაჯდომად განკუთვნილი დაახლოებით 21 ნიში იყო გაკეთებული.

უნდა აღინიშნოს, რომ გალ-ერდი ვაინახთა სინკრეტული რწმენის საფუძველზე შექმნილი ტიპური ნაგებობაა. ის მთიან ინგუშეთში მდებარე ნაკლებადცნობილი ძეგლს წარმოადგენს. საინტერესოა, რომ აღნიშნული ქრისტიანული საკულტო ძეგლის ასაგებად, შერჩეულია ისეთი ადგილი, რომელიც მოსახლეობას ძველთაგანვე წმინდა ადგილად მიაჩნდა. ინგუშების ნაწილი აღიარებდა ქრისტიანობას, თუმცა იგი საფუძვლიანად იყო აღრეული ადგილობრივ წარმართულ წარმოდგენებთან.
გოჩა ქაჯაია

გოჩა ქაჯაია (დ. 28 თებერვალი, 1964, საჯიჯაო, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ინჟინერი, ეკონომისტი და პოლიტიკოსი. ხობის მუნიციპალიტეტის მერი 2017 წლის 12 ნოემბრიდან.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1964 წლის 28 თებერვალს. დაამთავრა კალინინის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ინჟინერ-ეკონომისტის სპეციალობით. 2002-2006 წლებში იყო სოფელ საჯიჯაოს საკრებულოს თავმჯდომარე. 2006-2012 წლებში იყო ხობის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ეკონომიკური განვითარების საკითხთა კომისიის თავმჯდომარე. 2013-2014 წლებში — ხობის მუნიციპალიტეტის გამგებლის მოვალეობის შემსრულებელი. 2014-2017 წლებში კი — ხობის მუნიციპალიტეტის გამგებელი. 2013 წლიდან არის ხობის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ფრაქცია „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველოს“ თავმჯდომარე, 2017 წლის 12 ნოემბრიდან არის ხობის მუნიციპალიტეტის მერი.

პირადი ცხოვრება
ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.
ასკოლი (საფეხბურთო კლუბი)

ასკოლი — იტალიური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ასკოლი-პიჩენოდან. ჩამოყალიბდა 1898 წლის 1 ნოემბერს.

1974–1976, 1978–1985, 1986–1990, 1991–1992 და 2005–2007 წლებში იყო იტალიის სერია -ს გათამაშების მონაწილე გუნდებს შორის. ამჟამად ასპარეზობს იტალიის სერია -ს საფეხბურთო პირველობაზე.

მიღწევები
სერია (2): 1977–78, 1985–86
სერია (2): 1971–72, 2014–15
სერია -ს სუპერთასი: 2002

ცნობილი ფეხბურთელები
პიეტრო ანასტაზი (1978–1981)
დირსეუ (1984–1985)
ვალტერ კაზაგრანდე (1987–1991)
ოლივერ ბირჰოფი (1991–1995)
ანდრეა ბარძალი (2001–2003)
ფაბიო კვალიარელა (2005–2006)
ჯანლუკა პალიუკა (2006–2007)
მარკო დელვეკიო (2006–2007)
ლუიჯი დი ბიაჯო (2007)
სიმონე ძაძა (2012–2013)

ცნობილი მწვრთნელები
დინო და კოსტა (1967–1968)
კარლო მაცონე (1968–1975, 1980–1985)
ვუიადინ ბოშკოვი (1985–1986)
ნედო სონეტი (1990–1991, 2006–2007)
ჯანკარლო დე სისტი (1991–1992)
ალბერტო ბიგონი (1994–1995)
ჯუზეპე პილონი (2001–2003, 2009–2010)
მარკო ჯამპაოლო (2004–2005)
სომხები აზერბაიჯანში

წარმოადგენს აზერბაიჯანში მცხოვრებ სომხებს, რომლებიც დიდი რაოდენობით ცხოვრობენ როგორ აზერბაიჯანის თანამედროვე სახელმწიფოში, ასევე ცხოვრობდნენ მის წინამორბედშიც, როგორიც იყო აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა. საბჭოთა მონაცემების თანახმად, 1988 წელს მთიანი ყარაბაღის ომის დაწყებამდე საბჭოთა აზერბაიჯანში დაახლოებით 500 000 სომეხი ცხოვრობდა. სომეხ აზერბაიჯანელთა უმეტესი ნაწილი იძულებული გახდა დაეტოვებინა რესპუბლიკა, ისევე როგორც სომხეთში ანალოგიურად მოუწიათ აზერბაიჯანელებს მოქცევა, სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მიმდინარე კონფლიქტის გამო. დღეს აზერბაიჯანში სომეხთა ძირითადი ნაწილი ცხოვრობს მთიანი ყარაბაღის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე (1999 წლის აზერბაიჯანის ოფიციალური მონაცემებით აქ 120 700 სომეხი ცხოვრობდა),

არაოფიციალური წყაროების მიხედვით, მთიანი ყარაბაღის გარდა აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე მცხოვრები სომხების რიცხვი დაახლოებით 2 000 –დან 3000 –მდე მერყეობს და თითქმის მოიცავს აზერბაიჯანელებზე დაქორწინებულ სომხებს ან სომხურ-აზერბაიჯანული წარმოშობის პირებს. სომეხთა რაოდენობა, რომლებიც, სავარაუდოდ, არ არიან დაქორწინებულნი აზერბაიჯანელებზე და არც სომხურ-აზერბაიჯანული წარმომავლობა აქვთ, მათი რაოდენობა დაახლოებით 645-ს შეადგენს (36 კაცია, ხოლო 609 კი ქალი) ამათგან ნახევარზე მეტი ცხოვრობს ბაქოში, დანარჩენები აზერბაიჯანის სოფლებში. ისინი, სავარაუდოდ, მოხუცები არიან და არ ჰყავთ ოჯახის სხვა წევრები. აზერბაიჯანში მცხოვრებ სომხებს დიდი საფრთხე ემუქრებათ, მანამ სანამ მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტი არ მოგვარდება. დღესდღეობით სომხური ეკლესიები დახურულია, სომხების ემიგრაციისა და აზერბაიჯანული თავდასხმების შიშის გამო.

დღევანდელი პირობები
აზერბაიჯანში მცხოვრებმა სომხებმა პრაქტიკულად შეცვალეს თავიანთი სომხური გვარები და სახელები აზერბაიჯანულ სახელებად და გვარებად, რადგან მათ უწევთ შევიწროების და ფიზიკური შეტევების თავიდან აცილება. სომხებმა გამოთქვეს პრეტენზია, რომ ისინი შევიწროვებულნი არიან, რომ მათი უფელბები ირღვევა და უწევთ თავიანთი წარმომავლობის დამალვა. 1993 წლის შეერთებული შტატების საიმიგრაციო სამსახურის ანგარიშის თანახმად: ნათელია, რომ სომხები არიან ძალადობის მსხვერპლნი საზოგადოებრივი ძალების მხრიდან და რომ აზერბაიჯანის მთავრობას არ შეუძლია ან ზოგიერთ შემთხვევაში არ სურს გააკონტროლოს ეს ძალადობა და დისკრიმინაციული ქმედებები. სანამ სომხეთ-აზერბაიჯანული კონფლიქტი ყარაბაღის გამო არ შეწყდება, სავარაუდოდ აზერბაიჯანის სომეხ მოსახლეობას ფიზიკური უსაფრთხოების გარანტიები არ ექნება.
მხითარ მანუკიანი

მხითარიან მანუკიანი (; დ. 20 სექტემბერი, 1973, გიუმრი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — კარიერადასრულებული სომეხი-ყაზახი ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავე. ასპარეზობდა 1996, 2000 და 2004 წლების ოლიმპიადებში; 2004 წლის ოლიმპიადაზე მოპოვებული აქვს ბრინჯაოს მედალი. მან ასევე მოიპოვა მსოფლიო ტიტული 1998 და 1999 წლებში, ხოლო აზიის ტიტული 1997 და 1999 წლებში.

1997 წელს მანუკიანმა მიიღო მოწვევა ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის მთავარი მწვრთნელის, დაულეტ ტურლიხანოვისგან, გადავიდა ალმათიში და ასპარეზობა ყაზახეთის დროშის ქვეშ განაგრძო. ამავე წელს მანუკიანმა მოიპოვა ოქროს მედალი 1997 წლის ჭიდაობის აზიის ჩემპიონატზე. მოიგვიანებით მოიპოვა ოქროს მედალი 1996 წლის ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატში. 1999 წელს მოიგო ორი ტურნირი: 1999 წლის ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატი და 1999 წლის ჭიდაობის აზიის ჩემპიონატი. ჭიდაობის სტილთა ასოციაციის საერთაშორისო ფედერაციამ მხითარ მანუკიანი 1999 წლის საუკეთესო მებრძოლად დაასახელა. 2000 წლის სიდნეიში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიადაზე მხითარ მანუკიანი მედლის მოგების ერთ-ერთ ფავორიტად ითვლებოდა, თუმცა ოლიმპიადის ადრეულ ეტაპზე ჯუან მარენთან დამარხდა და შეჯიბრება მე-7 ადგილით დაასრულა.

2001 წელს მანუკიანმა რთული (ზურგის) ოპერაცია გაიკეთა და გამოჯანმრთელების შემდეგ ოპერაციამდე მყოფ ფორმაში დაბრუნება ვერ შეძლო. თუმცა იგი 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე გასაგზავნ გუნდში შეირჩა და იგი ბრინჯაოს მედლით დაასრულა.

2005 წელს მხითარ მანუკიანმა მოჭიდავის კარიერა დაასრულა და თავდაპირველად ყაზახეთის ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავეთა გუნდის დამხმარე, ხოლო შემდგომ მთავარი მწვრთნელი გახდა.

პირადი ცხოვრება
მარევიკი დაქოწინებულია არევიკზე, წარმოშობით სომეხ ქალზე (გიუმრიდან); მათ ჰყავთ ქალიშვილი.
სომხეთ-ევროპის კავშირის ურთიერთობები

სომხეთ-ევროპის კავშირის ურთიერთობები — მოიცავს სომხეთსა და ევროკავშირს შორის ორმხრივ დიპლომატიურ ურთიერთობებს. სომხეთი და ევროკავშირი წლებია ინარჩუნებს კარგ დამოკიდებულებას. ორივე მხარე ერთმანეთთან დაკავშირებულია პარტნიორობის ხელშეკრულებით, რომელსაც ხელი მოეწერა 2017 წელს. სომხეთის ყოფილმა საგარეო საქმეთა მინისტრმა ედუარდ ნალბანდიანმა თქვა, რომ ახალი პარტნიორობის ხელშეკრულება ახალი ფურცლიდან დაიწყებს ევროკავშირსა და სომხეთის ურთიერთობას.

საზოგადოებრივი აზრი
2006 წლის დეკემბერში ჩატარებულმა საზოგადოებრივმა გამოკითხვამ სომხეთში დაადგინა, რომ ევროკავშირში გაწევრიანება პერსპექტიული არჩევანია, აქედან 64% ემხრობოდა ამ გადაწყვეტილებას, ხოლო 11,8% კი წინააღმდეგი იყო. 2006 წლის ოქტომბერში, სომხეთში, ერევანში ჩატარებულმა კიდევ ერთმა გამოკითხვამ აჩვენა, რომ ქალაქის მცხოვრებთა 72% -ის აზრით, მათი ქვეყნის მომავალი უფრო მეტად ევროკავშირზეა დამოკიდებული, ვიდრე დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობაზე .

2012 წლის გამოკითხვის თანახმად, სომეხთა 54% მხარს უჭერდა სომხეთის ევროკავშირში გაწევრიანებას.

სომხეთის 2013 წლის 3 სექტემბრის გადაწყვეტილებამ ევრაზიის კავშირში გაწევრიანებასთან დაკავშირებით პროტესტი გამოიწვია ერევანში, რადგან მოსახლეობა შიშობდა, რომ რუსეთი ცდილობდა შეეფერხებინა სომხეთის ევროკავშირთან უფრო ღრმა ურთიერთობის დამყარება, ისევე, როგორც ის ამას ცდილობდნენ უკრაინაში.

სავიზო ლიბერალიზაცის საკითხი
2013 წლიდან ევროკავშირის მოქალაქეები სარგებლობენ უვიზო მიმოსვლით სომხეთში.

2017 წლის 15 მარტს სომხეთის ყოფილმა პრეზიდენტმა სერჟ სარგსიანმა გამოაცხადა, რომ „სომხეთი ამჟამად მონაწილეობს ევროკავშირის რიგ შეთანხმებებსა და პროგრამებში და რომ ევროკავშირი მნიშვნელოვანი პარტნიორია სომხეთისთვის“. მან ასევე განაცხადა, რომ მალე სომხეთი დაიწყებს მოლაპარაკებებს ევროკავშირთან, სომხეთის მოქალაქეების უვიზო მიმოსვლის დამყარებისთვის ევროკავშირის შენგენის ზონაში. ამავდროულად, სომხეთში ევროკავშირის დელეგაციის ხელმძღვანელმა, ელჩმა პიოტრ შეცვალემ განაცხადა, რომ, სომხეთსა და ევროკავშირს შორის სავიზო რეჟიმის დაწყება აღმოსავლეთ პარტნიორობის შემდეგი სამიტის დღის წესრიგში იქნება. ელჩმა ასევე აღნიშნა, რომ სომხეთის მოქალაქეებს ევროკავშირში უვიზო მიმოსვლა შეეძლებათ 2020 წლისთვის.
მია მალკოვა

მია მალკოვა (; დ. 1 ივლისი, 1992, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი პორნომსახიობი. 2018 წელს მასზე გადაიღეს დოკუმენტური ფილმი „ღმერთი, სექსი და სიმართლე“. ნომინირებული იყო 13 ჯილდოზე, რომელთაგანაც 3 მოიგო.

კარიერა
ზრდასრულთა ინდუსტრიაში გამოჩენამდე, მუშაობდა რესტორნებში, თავდაპირველად იგი მუშაობდა '-ში, შემდეგ -ში. შემდეგ მან დაიწყო პორნოგრაფიული კარიერა.

ფილმოგრაფია
პირადი ცხოვრება
იგი არის ფრანგი კანადელი, არის გერმანული და ირლანდიური წარმოშობის. მისი ძმა ჯასტინ ჰანტი, აგრეთვე პორნომსახიობია. 2014 წელს დაქორწინდა პორნომსახიობ დენი მოუნტაინზე, რომელსაც 2018 წელს დაშორდა, მან ამის შესახებ სოციალურ ქსელში დაწერა.
არმენ მკრტჩიანი

არმენ მკრტჩიანი (; დ. 6 ოქტომბერი, 1973, ვედი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — სომეხი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე. არის ოლიმპიური ვერცხლის მედალოსანი, მსოფლიო ჩემპიონატის მედალოსანი და ევროპის ჩემპიონი. გარდა ამისა, არმენ მკრტჩიანს 1991 წელს მიენიჭა საერთაშორისო კლასის სსრკ სპორტის ოსტატის ტიტული და 1996 წელს სომხეთის სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება.

ბიოგრაფია
არმენ მკრტჩიანი დაიბადა 1963 წლის 6 ოქტომბერს, ქალაქ ვედიში (სომხეთის სსრ-ში). მან მოჭიდავის კარიერა რაზმიკ კარაეპეტიანის ზედამხედველობის ქვეშ დაიწყო, ხოლო 1992 წლისდან კარიერის დასრულებამდე მისი მწვრთნელები იყვნენ იური ბაბაიანი და გრანტ იენოკიანი. მკრტჩიანი იყო სსრკ-ის ახალგაზდრული მოჭიდავეთა ნაკრების წევრი. 1990 წელს, 18 წლის ასაკში, ჭიდაობის ახალგაზდრულ მსოფლიო ჩემპიონატზე ოქროს მედალი მოიგო.

1991 წელს სსრკ-ს დაშლის შემდეგ, იგი საერთაშორისო ტურნიერბზე სომხეთის სახელით წარსდგებოდა. მან მოიგო 1992 წლის ესპოირის ევროპის ჩემპიონატი. მომდევნო წელს მოიგო 1993 წლის ესპოირის მსოფლიო ჩემპიონატი. 1994 წელს, რომში გამართულ ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატზე მან ოქროს მედალი მოიპოვა. ამ გამარჯვებით იგი გახდა სომხეთის დამოუკიდებეპი რესპუბლიკის თავისუფალი სტილით ჭიდაობაში პირველი ევროპის ჩემპიონი. ატლანტაში გამართულ ჭიდაობის 1995 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიგო ბრინჯაოს მედალი. იმის გამო, რომ მკრტჩიანი თავისი დივიზიონის საუკეთესო ექვს მოჭიდავეთა შორის იყო მან ავტომატური კვალიფიკაციის უფლება მიიღო მომავალ წელს დაგეგმილ ზაფხულის ოლიმპიადაზე.

1996 წელს ატლანტაში გამართულ ლიმპიურ თამაშებზე არმენ მკრტჩიანმა ფინალს მიაღწია; ფინალში იგი ჩრდილოეთ კორეელ ოლიმპიურ ჩემპიონს კიმ -ს დაუპირისპირდა. მათი ბრძოლა ძალიან დაძაბულად მიმდინარეობდა. დასასრულს, მკრტჩიანმა ერთი ქულით, 4:5 წააგო. ბოლო 5 წლის გამნავლობაში კიმ -ისთვის ეს იყო ყველაზე ახლო ანგარიშით გამარჯვება. ამ შედეგით მკრტჩიანი გახდა პირველი ოლიმპიური ვერცხლის მედალოსანი სომხეთიდან.

1997 წელს მკრტჩიანმა წონითი კატეგორია შეიცვალა: 48 კგ წონით კატეგორიიდან 54 კგ წონით კატეგორიაში გადავიდა. 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე გასაგზავნ გუნდში იგი ვერ მოხვდა. ჭიდაობის 2001 წლის ევროპის ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედლის მოგების შემდეგ, არმენ მკრტჩიანმა მოჭიდავის კარიერა დაასრულა.
ვასილ თამარაშვილის ქუჩა

ვასილ თამარაშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); ლიკანის ქუჩიდან ლოტკინის ხევამდე. წარმოიქმნა საუკუნის ბოლოს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ლოტკის ქუჩა. ასევეა დატანილი თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. თბილისის ქუჩების 1940 წლის ცნობარში კი შეტანილია ლოტკინის ქუჩის სახელწოდებით. 1996 წელს ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილის სახელი ეწოდა. 2014 წელს დაერქვა ვასილ თამარაშვილის სახელი (ალექსი-მესხიშვილის სახელი ეწოდა ჯამბულის ქუჩას). აქვს 1 გასასვლელი (იხ. ქვემოთ) და 2 შესახვევი.

ვასილ თამარაშვილის გასასვლელი
ვასილ თამარაშვილის გასასვლელი — გასასვლელი თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); ალექსი-მესხიშვილის ქუჩიდან ლევან ქართლელიშვილის ქუჩამდე (ყოფილი ლოტკინის გასასვლელი).
რაფაელ სამურგაშევი

რაფაელ სამურგაშევი (; დ. 28 ივლისი, 1963, დონის როსტოვი, რუსეთის სფსრ, საბჭოთა კავშირი) — კარიერადასრულებული სომეხი ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავე. არის მსოფლიოს და ევროპის ჩემპიონი. აგრეთვე ასპარეზობდა 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის კაცთა 97 კილოგრამ დივიზიონში.

თორმეტი წლის ასაკში იგი ჩარიცხული იყო რუსეთის ეროვნულ ნაკრებში და არაერთხელ იცავდა ქვეყნის ღირსებას სხვადასხვა საერთაშორისო შეჯიბრებებში. სამურგაშევი არის ბერძნულ-რომაული სტილით ჭიდაობაში მსოფლიო ჩემპიონატის ერთგზის, ხოლო ევროპის ჩემპიონატის ორგზის გამარჯვებული 90+ კგ კატეგორიაში. ასევე ის იყო ოლიმპიური ოქროს მედლის გამარჯვებული რუსი მოჭიდავეების მწვრთნელი. 1997 წლიდან 2008 წლამდე რაფაელ სამურგაშევი ხელმძღვანელობდა ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის ფედერაციას როსტოვის რეგიონში, ხოლო 2009 წლიდან 2013 წლამდე - ჭიდაობის ფედერაციას ამავე რეგიონში (ბოლოს ნახსენები ფედერაცია აერთიანებდა სპორტის ორ სახეობას: ბერძნულ-რომაული და თავისუფალი სტილით ჭიდაობას).

რაფაელ სამურგაშევ ვასტეროვიჩისა და მისი ფედერაციის თანამშრომლების მთავარი მიზნებს წარმოადგენდა: მეტი ბავშვისა და მოზარდის ჯანსაღი წესისაკენ მიზიდვა, მოზარდებში დანაშაულების პრევენცია და რუსეთისა და როსტოვის რიონის ეროვნულ ნაკრებებში სპორტული რეზერვების მომზადება.

პირადი ჩართულობა
სამურგაშევ რაფაელ ვარტრეეზოვიჩმა წარმატებით გამოიყენა როსტოვის რეგიონში ახალგაზრდული სპორტის განვითარების იდეა. მთლიან დონის როსტოვის რეგიონში წარმატებით ფუნქციონირებს ჭიდაობის სკოლები. ბერძნულ-რომაული და თავისუფალი სტილით ჭიდაობის ფილიალები შემდეგ ქალაქებსა და სოფლად არის გახსნილი: აზოვი, აქსაი, ბათაისკი, ვოლგოდონსკი, სალსკი, ტაგანროკი, მასნიკოვსკი, ნეკლინოვსკი პროლეტარული და სალოს ტერიტორიები.

ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის, რაფაელ სამურგაშევი კომბინირებული სტილის საერთაშორისო ფედერაციამ ოქროსა და ვერცხლის მედლებით დააჯილდოვა.

რაფაელ სამურგაშევი არის საზოგადოებრივი გაერთიანებების ინტერრეგიონალური ასოციაციის ჭიდაობის სამხრეთ ფედერალური ოლქის პრეზიდენტი და როსტოვის რეგიონში ჭიდაობის ფედერაციის ვიცე პრეზიდენტი.

იგი არის რუსეთის ჭიდაობის ფედერაციის პრეზიდენტი. მისი ძმა, ვარტერეზ სამურგაშევი არის ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის ოლიმპიური ჩემპიონი.

მიღწევები
რაფაელ სამურგაშევის მიღწევებს შორისაა მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონობა. მას აქვს მიღებული: რუსეთის პატივსაცემი მწვრთნელის (1995), რუსეთის ფიზიკური კულტურის დამსახურებული მოღვაწისა (2002) და საერთაშორისო სპორტის მასტერების წოდებები.
იერუსალიმის სომხეთის საპატრიარქო

იერუსალიმის სომხეთის საპატრიარქო — სომხური სამოციქულო ეკლესიის ავტონომიური საპატრიარქო. მდებარეობს იერუსალიმში, სომხურ კვარტალში. შეიქმნა 1311 წელს. იერუსალიმის სომხური საზოგადოება ძველ იულიუსის კალენდარს იყენებს, განსხვავებით სომხური ეკლესიის დანარჩენი ჯგუფებისა, რომლებიც იყენებენ გრიგორიანულ კალენდარს. 2013 წლის 24 იანვრიდან პატრიარქი არის ნურჰან მანუკიანი.
ალფრედ ტერ-მკრტიჩიანი

ალფრედ ტერ-მკრტიჩიანი (; დ. 19 მარტი, 1971, თეირანი, ირანი) — კარიერადასრულებული სომეხი ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავე, რომელიც ასპარეზობდა საბჭოთა კავშირისთვის, ერთიანი გუნდისა და გერმანიისათვის. არის ოლიმპიური ვერცხლის მედალისტი, ევროპის ჩემპიონი (ერთიანი გუნდისთვის) და მსოფლი ჩემპიონი (გერმანიისთვის).

ბიოგრაფია
ალფრედ ტერ-მკრტიჩიანი დაიბადა 1971 წლის 19 მარტს, ერევანში. 1985 წელს, მოსკოვში ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში ვარჯიში დაიწყო და ამ სპორტით დიდად მოიხიბლა. 1990 წელს მოიგო ევროპის ახალგაზრდული ჭიდაობის ჩემპიონატი. იგი მალევე გახდა საბჭოთა კავშირის ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის ნაკრების წევრი. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, მან მოიპოვა ოქროს მედალი 1992 წლის ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატზე; ამავე წელს ერთიანი გუნდისთვის იასპარეზა ბარსელონაში ჩატარებულ, 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. აღნიშნულ ტურნირში იგი ფინალში გავიდა და ოლიმპიურ ჩემპიონს, ჯონ რონინგენს დაუპირისპირდა. იგი შეხვედრას 1:0 იგებდა, თუმცა ბოლო 7 წამში რონინგენმა ორი ქულა მოიპოვა და შედეგად ტერ-მკრტიჩიანი დამარცხდა; ამ შედეგით ვერცხლის მედალი მიიღო. ამავე წელს ატერ-მკრტიჩიანმა სომხეთის მოქალაქეობა მიიღო. მოგვიანებით იგი მშობლებთან ერთად გაემგზავრა აშშ-ში.

შემდგომ პერიოდში იგი ეძებდა საჭიდაოდ უკეთეს გარემოს ეძებდა და ამ მიზნით დაუკავშირდა საბჭოთა კავშირის ყოფილ თანაგუნდელს, არავატ საბეჯევს, რომელიც გერმანიაში ცხოვრობდა. საბეჯევმა მას რეკომენდაცია გაუწია გერმანიის ფედერალურ მთავრობასთან და 1993 წელს, ტერ-მკრტიჩიანმა მიიღო გერმანიის მოქალაქეობა გერმანული ჭიდაობის კლუბის, სჩიფერსტადის თავმჯდომარის, ლიტზენბურგერ რობერტის დახმარებით, რომელსაც კარგი ურთიერთობა ჰქონდა სამთავრობო უწყებებთან. გერმანიაში თავდაპირველად კლუბ „ სჩიფერსტადისთვის“ ასპარეზობდა, ხოლო შემდგომ კლუბი შეიცვალა და „ კოლერბაჩის“ შეუერთდა.

ალფრედ ტერ-მკრტიჩიანს გერმანიაში წარმატებული მოჭიდავის კარიერა ჰქონდა. ტამპერში გამართულ ჭიდაობის 1994 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე მან ოქროს მედალი მოიპოვა. ამ გამარჯვებით იგი გახდა პირველი გერმანელი, რომელმაც მოიგო ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატი 52 კგ წონით კატეგორიაში.

ტერ-მკრტიჩიანი ასპარეზობდა ატლანტაში ჩატარებულ1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზეც, თუმცა მედალი ვერ მოიპოვა.

სიდნეიში გამართული 2000 წლის ოლიმპიური თამაშები ტერ-მკრტიჩიანისთვის მესამე ოლიმპიადა იყო. ტურნირში მან მეოთხედფინალამდე მიაღწია, თუმცა საბოლოოდ სამხრეთ კორეელ სიმ კჰონ-ჰო-სთან დამარცხდა. პირველ ტურში ანგარიშით 3:2 ლიდერობდა, თუმცა საბოლოოდ 4:6 დამარცხდა. მეხუთე ადგილისთვის გამართულ მატჩში მან გამარჯვება მოიპოვა.
მერაბ ალექსიძის ქუჩა

მერაბ ალექსიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, საბურთალოს რაიონში (ქვაყრელი); ტყვარჩელის ქუჩიდან თამარ მეფის გამზირამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 50-იან წლებში და ზოია რუხაძის სახელი დაერქვა. 1995 წელს მერაბ ალექსიძის სახელი ეწოდა. ქუჩაზე განთავსებულია გეოგრაფიის, გეოლოგიის, გეოფიზიკის, მათემატიკის, სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის ინსტიტუტები, ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი და ეროვნული სამეცნიერო ბიბლიოთეკა (1970; არქიტექტორები: გ. ლეჟავა, ვ. ლიბერმანი).
ისააკ ალიხანიანის ქუჩა

ისააკ ალიხანიანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი); ქეთევან დედოფლის გამზირიდან ნიკიფორე ირბახის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის ნახევარში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც განჯის შესახვევი; 20-იან წლებში — ელიზავეტპოლის ქუჩა, 30-იან წლებში მაჰაჩყალის ქუჩა დაერქვა. 1947 ისააკ ალიხანიანის სახელი ეწოდა.