iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პრემიერლიგის თვის საუკეთესო მწვრთნელი

პრემიერ ლიგის თვის მწვრთნელი არის ფეხბურთის ასოციაციის ჯილდო, რომელიც პრემიერლიგაში ყოველთვურდ გამოარჩევს საუკეთესო მწვრთნელს. გამარჯვებული ვლინდება კომბინირებულად, ონლაინ საჯარო ხმის მიცემით, რომლის წილი არის 10% და ექსპერტთა კოლეგიის მიერ. ჯილდოს ადრე უწოდებდნენ კარლინგის პრმიერლიგის მწვრთნელის ჯილდოს (1993–2001) და ბარკლიკარდის პრემიერლიგის თვის მწვრთნელი (2001–2004), ამჟამად ჰქვია ბარკლეის თვის მწვრთნელი.

პრემიერლიგა დაარსდა 1992 წელს, პირველი დივიზიონში მოასპარეზე გუნდები გადავიდნენ ახალ ტურნირზე და ახალ ფორმატზე. კლუბებს მიენიჭათ კომერციული დამოუკიდებლობა, მათ შეეძლოთ მოლაპარაკებების წარმოება სპონსორების მოსაზიდად. 1993–94 წლის სეზონზე პრემიერ ლიგამ წარადგინა თვის მწვრთნელის და სეზონის მწვრთნელის ჯილდო, ეს ჯილდოებაი დაემატა უკვე არსებულ ფეხბურთის მწერლთა ასოციაციის და პროფესიონალ ფეხბურთელთა ასოციაციის წლის ფეხბურთელის ჯილდოს. პირველი მწვრთნელი, რომელმაც მიიღო აღნიშნული ტიტული იყო მანჩესტერ იუნაიტედის ხელმძღვანელი ალექს ფერგიუსონი (1993 წლის აგვისტო). 1994-95 წლების სეზონზე პრემიერლიგამ დაამატა ახალი თვის საუკეთესო მოთამაშის ჯილდო, ეს ორივე გაიცემა ერთი პრინციპით.

ფერგიუსონმა აღნიშნული ჯილდო ყველაზე მეტჯერ 27-ჯერ მოიპოვა. ჰარი რედნაპიმა პრემიერლიგის ექვს კლუბს უხელმძღვანელა (ვესტ ჰემ იუნაიტედი, პორტსმუთი, საუთჰემპტონი, კვლავ პორტსმუთი, ტოტენჰემ ჰოტსპური, ქუინს პარკ რეინჯერსი) ხუთი კლუბის სახელით მან თვის საუკეთესოს ტიტული მიიღო. თერთმეტმა მთავარმა მწვრთნელა ორი ან მეტი კლუბში მუშაობის შედეგად დაიმსახურა აღნიშნული ტიტული: გორდონ სტრაკანი ქოვენთრ სითი და საუთჰემპტონი, სტიუარტ პირსი ნოტინგემ ფორესტი და მანჩესტერ სიტი, მარტინ ონილი ლესტერ სიტი, ასტონ ვილა და სანდერლენდი, როი ჰოჯსონი ბლექბურნ როვერსი და ფულემი, რაფაელ ბენიტესი ლივერპული, ჩელსი და ნიუკასლ იუნაიტედი, ბრენდან როჯერსი სუონსი სიტი და ლივერპული, ლან პარდიუ ვესტ ჰემი და ნიუკასლი, ტონი პიულისი კრისტალ პალასი და ვესტ ბრომვიჩ ალბიონი, მაურისიო პოჩეტინო საუთჰემპტონი და ტოტენჰემი, და კლაუდიო რანიერი ჩელსი და ლესტერ სიტი.

მიჯრით გამარჯვება შეძლო 15-მა მწვრთნელმა: ჯო კინირი, კევინ კიგანი, როი ევანზი, ალექს ფერგიუსონი, არსენ ვენგერი, დევიდ ოლირი, სტიუარტ პირსი, პოლ ჯეველი, რაფაელ ბენიტესი, კარლო ანჩელოტი, მანუელ პელეგრინი, კლაუდიო რანიერი, ანტონიო კონტე, პეპ გვარდიოლა და იურგენ კლოპი. გვარდიოლა არის ერთადერთი მწვრთნელი რომელმაც შეძლოს ოთხი თვის განმავლობაში ზედიზედ აღნიშნული ჯილდოს მიღება, კლოპი კი ერთადერთია რომელმაც სეზონში ხუთჯერ მოიპოვა საუკეთესო მწვრთნელის ტიტული. 2002 წლის მარტში ლივერპულის მთავარმა მწვრთნელმა ჟერად ულემ ჯილდო გაიყო დამხმარე მწვრთნელ ფილ ტომპსონთან, რადგან ულერიმ ავადმყოფობის გამო გარკვეული პერიოდი გამოტოვა.

გამარჯვებულები
რამდენჯერმე გამარჯვებულები
გამარჯვებულები ქვეყნების მიხედვით
გამარჯვებულები კლუბების მიხედვით
ნათან სედერბლუმი

ლარს ოლოფ იუნათან (ნათან) სედერბლუმი (; დ. 15 იანვარი 1866 — გ. 12 ივლისი 1931) — შვედი მღვდელი და ეკუმენისტი, შვედეთის ეკლესიის უფსალის ლუთერანი მთავარეპისკოპოსი 1914-1931 წლებში. 1930 წლის ნობელის მშვიდობის პრემიის ლაურეატი.

ბიოგრაფია
ნათან სედერბლუმი დაიბადა ტრეიონისოს ფერმაში, ამჟამად სედერჰამნის მუნიციპალიტეტი, ევლებორგის ლენი, შვედეთი. მამამისი იყო მღვდელი და ღრმადმორწმუნე ქრისტიანი.

სედერბლუმი უფსალის უნივერსიტეტის სტუდენტი გახდა 1883 წელს. მან არ იცოდა კონკრეტულად რის შესწავლას აპირებდა, მაგრამ გადაწყვიტა მამის კვალს გაჰყოლოდა. აშშ-დან დაბრუნების შემდეგ 1892 წელს მიიღო ხარისხი თეოლოგიაში და გახდა ლუთერანული ეკლესიის პასტორი. ამავე წელს მან გამოაქვეყნა თავისი პირველი წიგნი გერმანელი რეფორმატორის მარტინ ლუთერის გერმანული თეოლოგიის შესახებ. 1892-1893 წლებში სედერბლუმი ხდება უფსალის სტუდენტური კავშირის პირველი ვიცე-პრეზიდენტი და შემდეგ პრეზიდენტი.

გარკვეული მცირე დროით ნათანი უფსალის ფსიქიატრიული საავადმყოფოს კაპელანად მუშაობდა, შემდეგ დანიშნეს პარიზის შვედური ეკლესიის პასტორად. 1897 წელს ცოლად მოიყვანა უფსალის უნივერსიტეტის სტუდენტი ანე ფორსელი, რომელთა ოჯახშიც დაიბადა 10 შვილი. პარიზში სედერბლუმი შვიდი წელი დარჩა. მის მრევლს ხშირად სტუმრობდნენ ცნობილი სკანდინავიელი მხატვრები, დიპლომატები და ბიზნესმენები, რომელთა შორის იყო ალფრედ ნობელი. 1896 წლის 10 დეკემბერს ალფრედ ნობელის გარდაცვალების შემდეგ სედერბლუმმა აღავლინა წესის აგების რიტუალი.

სედერბლუმმა დაასრულა პარიზის უნივერსიტეტის ასპირანტურა თეოლოგიისა და ისტორიის განხრით და მიიღო თეოლოგიის დოქტორის ხარისხი. სადისერტაციო თემად სიდერბლუმმა აირჩია სიკვდილის შემდეგი ცხოვრება სპარსულ რელიგია ზოროასტრიზმში. იგი შვედეთში დაბრუნდა 1901 წელს, მას შემდეგ, რაც შესთავაზეს უფსალის უნივერსიტეტის თეოლოგიის განყოფილების ხელმძღვანელობა. 1912 წელს იგი გახდა ლაიფციგის უნივერსიტეტის რელიგიათმცოდნეობის პროფესორი.

1914 წლის 20 მაისს სედერბლუმი დანიშნეს შვედეთის ეკლესიის მთავარეპისკოპოსად. პირველი მსოფლიო ომის დროს სედერბლუმი ცნობილი გახდა მშვიდობისათვის თავისი ქრისტიანული მოძრაობით. ამ პერიოდისათვის მან დაწერა რამდენიმე მსხვილი ნაშრომი და 1921 წელს აირჩიეს შვედეთის აკადემიაში.

ნათან სედერბლუმი ახლოს იცნობდა ინგლისელ ეკუმენისტს ჯორჯ ბელს და ითვლება ეკუმენიზმის ერთ-ერთ ფუძემდებლად. 1925 წელს სტოკჰოლმში ორგანიზება გაუწია საერთო ქრისტიანულ კონფერენციას, რომელშიც მონაწილეობდა თითქმის ყველა მსოფლიო ეკლესია, გარდა რომაულ-კათოლიკურისა. ამ კონფერენციის შედეგი იყო 1948 წელს ეკლესიათა მსოფლიო საბჭოს შექმნა.

1930 წელს სედერბლუმს მიანიჭეს ნობელის მშვიდობის პრემია, როგორც ჯილდო რელიგიური გაერთიანების საშუალებით მშვიდობის საქმეში შეტანილი წვლილისათვის. ნობელის პრემიის მინიჭებიდან ერთ წელიწადში მიიწვიეს ედინბურგის უნივერსიტეტში ლექციების კურსის წასაკითხად, მაგრამ პირველი ათი ლექციის შემდეგ დაბრუნდა შვედეთში.

სედერბლუმი გარდაიცვალა 1931 წლის 12 ივლისს უფსალაში, გულის შეტევის შედეგად.
მერაბ საყვარელიძე

მერაბ საყვარელიძე (დ. 2 იანვარი, 1947) — ქართველი ექიმი, პოლიტიკოსი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1970 წლიდან იყო თბილისის ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
ჯემალ საჯაია

ჯემალ საჯაია (დ. 23 მარტი, 1947) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1964-1987 წლებში იყო სოხუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სანერგო მეურნეობის მუშა, სოხუმის რაიონის მეცხოველეობის კომპლექსის მუშაკი, ამ კომპლექსის განყოფილების გამგე, დირექტორი, 1987 წლიდან სოხუმის რაიონის ნიკოლოზ ბარათაშვილის სახელობის კოლმეურნეობის გამგეობის თავმჯდომარე. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). იყო 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (სოხუმის მაჟორიტარი) და 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (სოხუმის მაჟორიტარი).
1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი.
პოლიე

პოლიე, კარსტული პოლიე — კარსტული რელიეფის ზედაპირული ფორმები. წარმოადგენს ბრტყელფსკერიან და ციცაბოფერდობებიან დახშულ ქვაბულს, რომლის ფართობი მერყეობს 5–400 კმ² ფარგლებში. გამომუშავებულია კარსტულ კირქვებში; ღერძული სიგრძე ვითარდება მთავარი სტრუქტურული მიმართულების პარალელურად. სიგრძე ათეულობით კმ აღწევს. ზედაპირული დანალექები აკუმულირდება ფსკერის გასწვრივ. პოლიე ყალიბდება კარსტული რელიეფის განვითარების ბოლო სტადიაზე. წარმოიქმნება რამდენიმე კარსტული ძაბრის შეერთების შედეგად. მის ფარგლებში განვითარებულია ძაბრები პონორებთან ერთად, რომელშიც წყლები გადის, აგრეთვე ვოკლუზები.

დინარის კარსტულ რეგიონში განლაგებულია დაახლოებით 130 კარსტული პოლიე, რომლებიც ზოგადად განფენილია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ. დინარის კარსტის პირველი ამომწურავი კვლევა განახორციელა სერბმა გეოგრაფმა იოვან ციიჩმა 1900 წელს.

მსოფლიოში უდიდეს კარსტულ პოლიეს წარმოადგენს ბოსნია და ჰერცეგოვინაში არსებული ლივანსკო-პოლიე, რომლის ფართობია 405 კმ², სიგრძე 64 კმ, სიგანე 6 კმ, სიმაღლე ზღვის დონიდან 720 მ.

პოლიე საქართველოს კირქვული კარსტის დამახასიათებელი ფორმაა. აღსანიშნავია შაორის ქვაბული, წებელდის პოლიე, ქვიბიას პოლიე, თურჩუს პოლიე და სხვა. შაორის ქვაბულს ზოგიერთი ავტორი ტექტონიკურ-კარსტული გენეზისის პოლიედ მიიჩნევს, ზოგიერთი ტექტონიკურ წარმონაქმნად, ხოლო ავტორთა ერთი ნაწილი მას ზემოაღნიშნულ მეორე ტიპის პოლიედ თვლის.

პოლიეს ფსკერი გამოიყენება როგორც მინდორი და საძოვარი. სახელწოდება „პოლიე“ წარმოსდგა სლავური ენებიდან და სიტყვასიტყვით „ველს“, „მინდორს“ ნიშნავს.
ბაბადაღი

ბაბადაღი — მწვერვალი აზერბაიჯანში, აღმოსავლეთ კავკასიონზე. სიმაღლე 3629,6 მ. მდებარეობს მდინარე ყარაჩაის სათავეების სიახლოვეს. მთისძირიდან სათავეს იღებენ მდინარეები გოქჩაი, გირდიმანჩაი და ბაბაჩაი. ადგილობრივ მოსახლეობაში წმინდა ადგილადაა მიჩნეული. გადმოცემით, მთის მწვერვალზე დაკრძალულია ბრძენი ბერი. ზაფხულში ბაბადაღზე ადიან მომლოცველები. აზერბაიჯანის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული მთაა.
აპოლონ სილაგაძე

აპოლონ სილაგაძე (დ. 29 მაისი, 1942, თბილისი — გ. 25 ივლისი, 2017) — ქართველი მეცნიერი, ფილოლოგი, პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1975 წლიდან — ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი, 1976 წლიდან დოცენტი, 1981-1985 წლეში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პრორექტორი. 1986-1988 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის დეკანი. 1988 წლიდან ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, 1990 წლიდან პროფესორი. 1988-1992 წლებში იყო გაზეთ „სახალხო განათლების“ (შემდგომში უზენაესი საბჭოს გაზეთი „ერი“) მთავარი რედაქტორი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საქართველოს კომუნისტური პარტიიდან, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1992 წელს იყო რედაქტორი გამოცემისა „რა ხდებოდა თბილისში“, რომელმაც აღწერა საქართველოს სამოქალაქო ომი. 1992-1998 წლებში იყო გაზეთ „სვობოდნაია გრუზიას“ მთავარი რედაქტორი. 1998-2004 წლებში იყო საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ეგვიპტის არაბთა რესპუბლიკაში, სირიის არაბთა რესპუბლიკაში, ლიბანის რესპუბლიკასა და იორდანიის ჰაშემიტური სამეფოში. 2004-2006 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სემიტოლოგიის კათედრის გამგე. 2006-2017 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარული ფაკულტეტის არაბისტიკის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, სრული პროფესორი.

მეცნიერული ინტერესების სფერო: არაბისტიკა, ქართველოლოგია (ენათმეცნიერება, ლიტერატურათმცოდნეობა და ლექსმცოდნეობა, ისტორიოგრაფია), გამოქვეყნებული აქვს 120 სამეცნიერო შრომა. .
ანზორ სიჭინავა

ანზორ სიჭინავა (დ. 12 მარტი, 1960) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1977-1978 წლებში იყო ჩხოროწყუს რაიონის სოფელ ლესიჭინეს ჩაის საბჭოთა მეურნეობის მუშა, 1982-1990 წლებში იყო სოფელ ლესიჭინეს საშუალო სკოლის მასწავლებელი, ჩხოროწყუს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის მეცნიერ-თანამშრომელი, 1990 წლიდან იყო ლესიჭინეს საშუალო სკოლის მასწავლებელი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
გია სუბელიანი

გია სუბელიანი (დ. 18 თებერვალი, 1965, თბილისი — გ. 3 იანვარი, 2023) — ქართველი გეოლოგი, პოლიტიკოსი.

1986 წელს დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1986-1990 წლებში იყო გაერთიანება „საქგეოლოგის“ ჩრდილო-დასავლეთის გეოლოგიური საძიებო ექსპედიციის გეოლოგი. სრულიად საქართველოს მერაბ კოსტავას საზოგადოების ცხუმ-აფხაზეთის განყოფილების გამგეობის წევრი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
რამაზ სურმანიძე

რამაზ სურმანიძე (დ. 10 მაისი, 1933, სოფ. ჭალა, ახლანდ. შუახევის მუნიციპალიტეტი — გ. 9 ოქტომბერი, 2020) — ქართველი ექიმი, პოლიტიკოსი. მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1944-1947 წლებში იყო შუახევის რაიონის სოფელ ჭალის ფოსტალიონი. 1950-1956 წლებში იყო თბილისის პირველი კლინიკური საავადმყოფოს სანიტარი, 1956-1957 იყო წლებში შუახევის რაიონის სოფელ ბარალეთის ამბულატორიის გამგე, 1957-1963 წლებში იყო ამავე რაიონის მთავარი ექიმი, 1963-1974 წლებში იყო ბათუმის № 1 საავადმყოფოს მთავარი ექიმის მოადგილე, ბათუმის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის ჯანმრთელობის დაცვის განყოფილების გამგე, 1975-1977 წლებში ოყო პროფკავშირთა კურორტების მართვის აჭარის საოლქო საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე, თავმჯდომარე, 1977-1985 წლებში იყო აჭარის ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრი, 1985 წლიდან სანიტარიული განათლების საოლქო სახლის ექიმი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
დავით ტაბიძე

დავით ტაბიძე (დ. 10 ივლისი, 1951) — ქართველი ქიმიკოსი, პოლიტიკური მოღვაწე.. ქიმიის მეცნიერებათა კანდიდატი.

დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1973-1985 წლებში იყო აღნიშნული უნივერსიტეტის ლაბორანტი, ასპირანტი, 1985 წლიდან კათედრის დოცენტი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
სეზონის მწვრთნელი პრემიერლიგაში

პრემიერლიგის სეზონის მწვრთნელი — ფეხბურთის ასოციაციის ჯილდო ინგლისში, რომელიც გადაეცემა საფეხბურთო კლუბის მთავარ მწვრთნელს. ჯილდო გამოარჩევს პრემიერლიგაში მწვრთნელს სეზონის მიხედვით. გამარჯვებული ვლინდება ლიგის სპონსორების ერთობლივი გადაწყვეტილებით მაისის მეორე ან მესამე კვირაში. ჯილდო დაწესდა 1993-1994 წლების პრემიერლიგის სეზონზე კარლინგის მიერ. აღნიშნულ ჯილდოს სახელი მთავარი სპონსორიდან გამომდინარე ეწოდება, 1994 დან 2001 წლამდე კარლინგის წლის მწვრთნელი, 2001 დან 2004 წლამდე ბარკლიკარდის წლის მწვრთნელი და 2004 წლიდან დღემდე ბარკლეის სეზონის მწვრთნელი ჰქვია.

1994 წელს სადებიუტო ჯილდო გადაეცა პრემიერლიგის გამარჯვებულ მანჩესტერ იუნაიტედის მთავარ მწვრთნელ ალექს ფერგიუსონს. მიმდინარე გამარჯვებულია მანჩესტერ სიტის მწვრთნელი პეპ გვარდიოლა.

სამწვრთნელო კარიერის განმავლობაში ყველაზე მეტჯერ (11) ეს ჯილდო დაიმსახურა ალექს ფერგიუსონმა 1994 წლიდან 2013 წლამდე. 1998 წელს არსენ ვენგერი გახდა პირველი არაბრიტანელი, რომელმაც გამარჯვება მოახერხა, აღნიშნული ჯილდო ვენგერმა არსენალის სახელით კიდევ ორჯერ მოიპოვა. ჟოზე მოურინიომ და პეპ გვარდიოლამ შეძლეს ერთზე მეტჯერ გამარჯვება, მათ ფერგიუსონის შემდეგ მოახერხეს ზედიზედ რამდენიმე სეზონში საუკეთესო მწვრთნელის ტიტულის აღება.

ოთხმა მწვრთნელმა პრემიერლიგის ტიტულის აღების გარეშე შეძლო ჯილდოს მოპოვება. ჯორჯ ბარლიმ (2000-2001 წლების სეზონი) იფსვიჩ თაუნი მეხუთე პოზიციაზე გაიყვანა, ამ სეზონში იფსვიჩი პრემიერლიგაში ახალ გადმოსული იყო, ჰარი რედნაპმა 2009-2010 წლების სეზონში შეძლო ტოტენჰემ ჰოტსპურის მეოთხე პოზიციაზე გაყვანა, ეს კლუბისთვის თორმეტი წლის განმავლობაში საუკეთესო შედეგი იყო, ალან პარდიუს ხელმძღვანელობით 2011-2012 წლებში ნიუკასლ იუნაიტედიმ უმაღლეს პოზიციას მიაღწია ბოლო ცხრა წელში, და ტონი პაულსი 2013-2014 წლებში, როდესაც ნოემბერში კრისტალ პალასი ლიგის ფსკერზე იმყოფებოდა საბოლოოდ სეზონი მე-11 პოზიციაზე დაასრულა.
ქოლგა (ფილმი)

„ქოლგა“ — ქართველი რეჟისორის, მიხეილ კობახიძის, მიერ 1967 წელს გადაღებული მოკლემეტრაჟიანი ფილმი. ფილმის ქრონომეტრაჟია 18 წუთი.

როლებში
ჯანა პეტრაიტიტე (გოგონა)
გია ავალიშვილი (გზის ოსტატი)
რამაზ გიორგობიანი (ქოლგის პატრონი)
ბაადურ წულაძე (ეპიზოდში)

ისტორია
ფილმის გადაღებები დაიწყო 1966 წელს.

მოსკოვიდან ჩამოსულმა კომისიამ მასალის ნახვის შემდეგ ფილმი დაიწუნა. როგორც მიხეილ კობახიძე იხსენებდა, კომისიის ვერდიქტი შემდეგი იყო: „ამ სისულელეზე ხარჯავთ სახელმწიფო სახსრებს? ეს ფორმალიზმია, აზრი ბუნდოვანია, არ შეიძლება ამის მოსკოვში ჩვენება!“. ფილმი დახურეს.

მიხეილ კობახიძემ ფილმი საკუთარი ხარჯებით დაასრულა და მოსკოვში თავის პედაგოგ სერგეი გერასიმოვთან ჩაიტანა, რომელმაც „გოსკინოსთან“ უშუამდგომლა და ფილმი გადარჩა.

საბოლოოდ ფილმი მაინც აიკრძალა, რეჟისორს კი მალევე აეკრძალა კინოს გადაღება.

შინაარსი
ფილმის სიუჟეთი წყვილის ამბავს ეფუძნება, ქალ-ვაჟის ყურადღებას ჰაერში მოფარფატე ქოლგა მიიპყრობს. ჰაერში მოფარფატე ქოლგის დევნაში დაღლილი წყვილი ხვდება, რომ ოცნება ყოველთვის არ არის ხელმისაწვდომი.

პრიზები და ფესტივალები
მთავარი პრიზი და „ფიპრესის“ პრიზი, კრაკოვის (პოლონეთი) საერთაშორისო კინოფესტივალი (1967).
პრემიერლიგის თვის საუკეთესო მოთამაშე

პრემიერლიგის თვის მოთამაში ჯილდო არის ფეხბურთის ასოციაციის პრიზი ინგლისში, რომელიც გადაეცემა პრემიერლიგის ფეხბურთელს ყოველთვიურად. გამარჯვებული ვლინდება საჯარო ხმის მიცემის შედეგად, რომლის წილიც არის 10%, გამარჯვებულის გამოვლენაში მონაწილეობენ ექსპერტთა კოლეგია და პრემიერლიგის ყველა კაპიტანი. ჯილდო ატარებს ლიგის მთავარი სპონსორის სახელს, რის გამოც დასახელება რამდენჯერმე შეიცვალა, კარლინგის პრემიერლიგის თვის მოთამაშე (1994–2001), ბარკლიკარდის თვის მოთამაშე პრემიერლიგაში (2001–2004) და ბარკლეის თვის მოთამაშე (2004–2016); ამჟამად უწოდებენ თვის მოთამაშე.

პრემიერლიგა ჩამოყალიბდა 1992 წელს, როდესაც პირველი დივიზიონის გუნდები გადავიდნენ ახალ ტურნირზე. პრემიერლიგამ კლუბებს საშუალება მისცა კომერციულად დამოუკიდებლები ყოფილიყვნენ, ეწარმოებინათ მოლაპარაკებები პარტნიორებთან და სპონსორებთან. პრემიერლიგაში შეიქმნა ახალი ჯილდოები თვის და სეზონის მწვრთნელები, რომელიც პირველად გაიცა 1993-94 წლის სეზონში, აგრეთვე დაემატა ფეხბურთის მწვრთნელთა ასოციაციის და პროფესიონალ ფეხბურთელთა ასოციაციის ჯილდოებიც. 1994-95 წლის სეზონზე პრემიერლიგამ წარადგინა თვის მოთამაშის ჯილდო, რომელიც გაიცემა თვის საუკეთესო მწვრთნელთან ერთად. ფეხბურთელი, რომელსაც აღნიშნული ჯილდო პირველს გადასცეს იყო ტოტენჰემ ჰოტსპურის თავდამსხმელი იურგენ კლინსმანი (1994 აგვისტო).

სერხიო აგუერომ თვის საუკეთესოს წოდება ყველაზე ბევრჯერ 7-ჯერ მიიღო. ექვსმა ფეხბურთელმა მიჯრით მოიპოვა გამარჯვება: რობი ფაულერი, დენის ბერგკამპი, კრიშტიანუ რონალდუ, ჰარი კეინი, ჯეიმი ვარდი და მოჰამედ სალაჰი. მხოლოდ სალაჰს აქვს ეს ჯილდო მიღებული სეზონში სამჯერ, ხოლო 16 ფეხბურთელს სეზონში ორჯერ, ესენია: რობი ფაულერი, დენის ბერგკამპი, რუდ ვან ნისტელროი, ტიერი ანრი, უეინ რუნი, რაიან გიგზი, კრისტიანუ რონალდუ, ეშლი იანგი, პიტერ ოდემვინგიე, რობინ ვან პერსი, დენიელ სტარიჯი, ლუის სუარესი, ჰარი კეინი, ჯეიმი ვარდი, სერხიო აგუერო და სონ ჰინ-მინი. რობი კინიმ თვის საუკეთესოს წოდება სამ სხვადასხვა კლუბში თამაშის შედეგად მოიპოვა, ხოლო 12-მა ფეხბურთელმა ორ სხვადასხვა კლუბში: ალან შირერი, დიონ დაბლინი, დევიდ ჟინოლა, დუაიტ იორკი, ტიმ ჰლაუერსი, ტედი შერინგემი, დენი მურფი, ენდრიუ ჯონსონი, ნიკოლა ანელკა, დიმიტარ ბერბატოვი, სკოტ პარკერი და რობინ ვან პერსი.

პრემიერლიგის თვის საუკეთესოს ტიტული ექვჯერ გაუზიარეს ორ მოთამაშეს: 1994 წლის ნოემებერი ბლექბერნ როვერსის ალან შირერი და კრის სატონი, 1996 წლის იანვარი ლივერპულის რობი ფაულერი და სტენ კოლიმორი, 1997 წლის ნოემბერი საუთჰემპტონის კევინ დევისი და მანჩესტერ იუნაიტედის ენდი კოული, არსენალის დენის ბერგკმაპი და ედუ 2004 წლის თებერვალი, ტოტენჰემის დიმიტრი ბერბატოვი და რობი კინი 2007 წლის აპრილი და ლივერპულის სტივენ ჯერარდი და ლუის სუარესი 2014 წლის აპრილი. ყველაზე მეტჯერ აღნიშნული ჯილდო გადაეცა ინგლისელ ფეხბურთელს, შემდეგ მოდიან ფრანგები და ნიდერლანდელები.

ნიშანი
აღნიშნავს მოთამაშეებს, რომლებმაც ტიტული სხვა ფეხბურთელებთან გაიყვეს
პოზიციის ნიაშანი: – მეკარე; – მცველი; – ნახევარმცველი; – თავდამსხმელი

გამარჯვებულები
რამდენჯერმე გამარჯვებულები
გამარჯვებულები ქვეყნების მიხედვით
გამარჯვება პოზიციის მიხედვით
გამარჯვება კლუბების მიხედვით
ირინე ტალიაშვილი

ირინე ტალიაშვილი (დ. 22 დეკემბერი, 1946, სოფ. ძველი ანაგა, სიღნაღის რაიონი) — ქართველი მწერალი, რეჟისორი, პოლიტიკოსი.

1969 წელს დაამთავრა თბილისის ალექსანდრე პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. შემდეგ დაამთავრა ლენინგრადის მუსიკის, თეატრისა და კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი.

მუშაობდა საქართველოს ტელევიზიისა და რადიოს კომიტეტში ასისტენტად, ხოლო შემდეგ — რეჟისორად 1985 წლამდე. მისი პირველი მოთხრობები გამოქვეყნდა 1974 წელს გაზეთებში: „ნორჩი ლენინელი“ და „ახალგაზრდა კომუნისტი“, ჟურნალებში: „დილა“ და „პიონერი“. მისი პირველი წიგნები: „ბავშვებს მარტოობის ეშინიათ“, „გალიაში იფთირია“, „აქილევსის დაბრუნება“ გამოვიდა 1982 წელს. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
ივანე ტურაშვილი

ივანე ტურაშვილი (დ. 13 აგვისტო, 1948) — ქართველი პოლიტიკოსი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1972-1980 წლებში იყო აღნიშნული უნივერსიტეტის ასპირანტი, თანამშრომელი, 1980 წლიდან უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. წმიდა ილია მართლის საზოგადოების გამგეობის წევრი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
ალბრეხტ კოსელი

ლუდვიგ კარლ მარტინ ალბრეხტ კოსელი (; დ. 16 სექტემბერი, 1853, როსტოკი, გერმანია, — გ. 5 ივლისი, 1927, ჰაიდელბერგი, გერმანია) — გერმანელი ბიოქიმიკოსი. ცნობილია ცოცხალი უჯრედების გენეტიკური ინფორმაციის მატარებელი ნუკლეინის მჟავების ბიოქიმიური შემადგენლობის შესახებ შრომებით, რისთვისაც 1910 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში.

ბიოგრაფია
ალბრეხტ კოსელი დაიბადა 1853 წელს. მამამისი კომერსანტი და როსტოკში (იმხანად მეკლენბურგ-შვერინის დიდი საჰერცოგო) პრუსიის კონსული იყო. 1878 წელს დაამთავრა სტრასბურგის გერმანული უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი, სადაც მის მასწავლებელთა შორის იყო ცნობილი გერმანელი ფიზიოლოგი და ბიოქიმიკოსი ფელიქს ჰოპე-ზაილერი. 1878-1883 წლებში კოსელი მუშაობდა და ასწავლიდა იქვე, სტრასბურგის უნივერსიტეტში, 1883 წელს კი ემილ-ჰაინრიხ დებუა-რაიმონის მიწვევით გახდა ბერლინში ფიზიოლოგიის ბერლინის ფიზიოლოგიის ინსტიტუტის ქიმიის განყოფილების ხელმძღვანელი, 1887 წელს კი — პროფესორი. 1895 წლიდან კოსელი იყო მარბურგში ფიზიოლოგიის ინსტიტუტის ორდინარული პროფესორი და დირექტორი, 1901 წელს იგივე თანამდებობა დაიკავა ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში; 1908-1909 წლებში იყო ამავე უნივერსიტეტის პრორექტორი. 1924 წლიდან ხელმძღვანელობდა ჰაიდელბერგის ცილების კვლევების ინსტიტუტს. ამავე წლიდან იყო ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტის პროფესორი-ემერიტუსი.

1879 წლიდან კოსელი მუშაობდა იმ დროს ახლადგამოვლენილი ნუკლეინის მჟავების თვისებებზე და დაადგინა, რომ მათი მოლეკულები ცილოვანი და არაცილოვანი კომპონენტებისგან შედგება. 1885-1901 წლებში კოსელმა და მისმა მოსწავლეებმა ჰიდროლიზისა და სხვა მეთოდების გამოყენებით განსაზღვრეს ნუკლეინის მჟავების ქიმიური სტრუქტურა და აღმოაჩინეს მათი შემადგენელი ფუძე ნივთიერებები: ადენინი, ციტოზინი, გუანინი, თიმინი და ურაცილი. 1890-იან წლებში კოსელი იკვლევდა ცილების სტრუქტურას, ცოცხალ უჯრედებში ცილების პეპტონად გარდაქმნის პროცესს, უჯრედების პეპტიდურ კომპონენტებს და სხვ. მან ასევე აღმოაჩინა ამინომჟავა ჰისტიდინი (1896), აგმანტინი და სხვა ნივთიერებები. კოსელიმა პირველმა მიიღო სამკურნალო პრეპარატი თეოფილინი, რომელიც ბუნებრივი ფორმით ჩაის ფოთოლში და ყავის მარცვლებში გვხვდება.

კოსელი ნუკლეინის მჟავების შესწავლაში შეტანილი წვლილისთვის 1910 წელს გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი. ის იყო კემბრიჯის, დუბლინის, გენტის, გრაიფსვალდის, ედინბურგის უნივერსიტეტების საპატიო დოქტორი, შვედეთის მეცნიერებათა სამეფო აკადემიისა და უფსალის მეცნიერებათა სამეფო საზოგადოების წევრი და სხვ. 1907 წელს გერმანიის მთავრობამ მიანიჭა საიდუმლო მრჩევლის წოდება. გარდაიცვალა 1927 წელს, 73 წლის ასაკში. ცოლად ჰყავდა (1886 წლიდან) ლუიზ ჰოლცმანი (გ. 1913), ფილოლოგ ადოლფ ჰოლცმანის ქალიშვილი. წყვილს ჰყავდა ორი შვილი: შემდგომში ცნობილი ფიზიკოსი ვალტერ კოსელი (დ. 1888 – გ. 1956) და ქალიშვილი გერტრუდი (დ. 1889).
ლოვარდ ტუხაშვილი

ლოვარდ ტუხაშვილი (დ. 25 ოქტომბერი, 1940, სოფელი ბოდბისხევი, სიღნაღის რაიონი — გ. 18 სექტემბერი, 1995) — ქართველი ისტორიკოსი, პოლიტიკოსი.

დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1964—1967 წლებში იყო აღნიშნული უნივერსიტეტის ასპირანტი, 1967—1968 წლებში კი იმავე კათედრის უნივერსიტეტის თანამშრომელი, 1968—1973 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის უმცროსი თანამშრომელი. 1989 წლიდან იყო წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი და საპრობლემო განყოფილების ხელმძღვანელი. 1990—1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
გივი ურიათმყოფელი

გივი ურიათმყოფელი (დ. 25 იანვარი, 1961) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1978-1979 წლებში იყო ზესტაფონის რაიონის სოფელ ქვედა საზანოს კოლეურნეობის წევრი, 1983-1989 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტის ეკონომისტი. 1990 წლიდან იყო მერაბ კოსტავას სახელობის საქართველოს საადგილმამულო, მოსახლეობის განსახლებისა და დახმარების ფონდის მთავარი ბუღალტერი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).