iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აბდ ალ-რაზაყ დუმბული

აბდ ალ-რაზაყ დუმბული, აბდ ალ-რაზაკ დუმბული (დ. 1763 — გ. 1828) — ირანის სამეფო კარის ისტორიკოსი. წარმოშობით ქურთი (დუმბულის ტომისა). მსახურობდა აბას-მირზას კარზე. ავტორია თხზულებისა „სულთანთა სამახსოვრო საქმეები“, რომელშიც აღწერა ყაჯართა დინასტიის პირველი ორი წარმომადგენლის — აღა-მაჰმად-ხანისა და ფათალი-შაჰის ცხოვრება. ეს ნაწარმოები - საუკუნეების მიჯნის ირანისა და ამიერკავკასიის, კერძოდ, საქართველოს ისტორიის ძვირფასი წყაროა. შეიცავს ცნობებს აღა-მაჰმად-ხანის 1795 წლის ლაშქრობის შესახებ საქართველოში. აბდ ალ-რაზაყ დუმბულს ეკუთვნის აგრეთვე „დუმბულის ტომის ისტორია“.
აბუდელაურის ტბა

აბუდელაურის ტბა — მყინვარული (მორენული) ტბა აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე როშკისწყლის მარჯვენა შენაკადის აბუდელაურის სათავეში (ხევსურეთის არაგვის აუზი), ზღვის დონიდან 2812 მეტრ სიმაღლეზე. ფართობი 0,035 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 3,8 მ, მოცულობა 45 500 მ³. საზრდოობს თოვლის, მყინვარისა და წვიმის წყლით. გამდინარეა. მაქსიმალური დონე აქვს ზაფხულში, მინიმალური — ზამთარში. ხანგრძლივი დროის განმავლობაში (6 თვეზე მეტი) ყინულითაა დაფარული. ყინულისაგან თავისუფლდება მაისის ბოლოს, ტბაში თევზი არ არის.

მითი ტბის შესახებ
ფშაური ანდრეზის თანახმად იახსარის ლახტს გამოქცეულმა უკანასკნელმა დევმა ტბას მისცა თავი. იახსარი ტბაში ჩაჰყვა დევს და განგმირა იგი, თუმცა დევის სისხლმა შეკრა ტბის ზედაპირი და იახსარი ტბიდან ვეღარ ამოვიდა სანამ ტბას ცხვრის სისხლი არ ასხურეს.

გალერეა
აგიაშვილები

აგიაშვილები — თავადური საგვარეულო იმერეთის სამეფოში. მათი თავდაპირველი გვარსახელი ომათმათიძე ყოფილა. აგიაშვილების გვარი პირველად იხსენიება იმერთა მეფის 1663-1673 წლების დოკუმენტებში. - საუკუნეების მიჯნაზე ხდება აგიაშვილთა სათავადოს ჩამოყალიბება. მათ ეკუთვნოდათ საგვარეულო ციხესიმაგრე ყარაულა, ცუცხვათი, ტყაჩირის ეკლესია, ჭალისთავის მონასტერი. აგიაშვილების გვარის წარმომადგენლებს სამეფოში საუკუნიდან ეკავათ ციხისთავის თანამდებობა, საუკუნიდან — სარდლისა. აგრეთვე, 1753 წლიდან მათ ქეშიკთუხუცესის სახელო ეკავათ. 1810 წელს აქტიურად იბრძოდნენ იმერეთის სამეფოს დამოუკიდებლობისათვის, რის გამოც მათი მამული დიდად დაზარალდა. რუსეთის იმპერიის უღლის ქვეშ მათ კვლავ დაუმტკიცდათ თავადობა 1810 წლის 6 დეკემბერს.
ფილიპ ავრილი

ფილიპ ავრილი (; დ. 1654 — გ. 1698) — ფრანგი იეზუიტი მისიონერი. 1685 წელს დაევალა ფარულად ჩასულიყო ჩინეთში, მაგრამ ვერ მოახერხა. 6 წელიწადში მოიარა სირია, ქურთისტანი, საქართველო (1686 წ.), სომხეთი, ირანი და რუსეთი. 1692 წელს გამოსცა მოგზაურობის აღწერა, რომელშიც მოცემულია ცნობები კავკასიის ქვეყნების, მათ შორის საქართველოს შესახებაც (ახალციხეში დატყვევებულ არჩილ -ის დატყვევებაზე და სხვა).
ალაგირის ტრაგედია

ალაგირის ტრაგედია — ოსი რეაქციონერების მიერ მოწყობილი ქართველი მოსახლეობის გენოციდი სოფელ ალაგირში 1919 წლის 11 იანვარს. ალაგირი თერგის ოლქის ვლადიკავკაზის ოკრუგში შედიოდა როგორც ცალკე სამამასახლისო. იგი კარგი ბუნებრივი პირობებითა და ნაყოფიერი მიწებით გამოირჩეოდა. 1879 წლიდან იქ დასახლება დაიწყეს რაჭველმა მცირემიწიანმა გლეხებმა, რომლებიც იჯარით იღებდნენ ანდა ყიდულობდნენ ალაგირის ტყვია-თუთიის სადნობი ქარხნის თავისუფალ მიწებს და ათიოდ წელიწადში ალაგირელ ქართველ მოსახლეთა რაოდენობამ 120 კომლს მიაღწია. 1919 წლის იანვრის მონაცემებით კი აქ უკვე ქართველთა 300 ოჯახი სახლობდა. ისინი ქართული წეს-ჩვეულებებით ცხოვრობდნენ, ჰქონდათ დაწყებითი სკოლა, კლუბი, ეკლესია, სადაც წირვა-ლოცვა ქართულად სრულდებოდა.

ოსი რეაქციონერები ხელსაყრელ დროს ელოდნენ რათა დაპატრონებოდნენ ალაგირელი ქართველების ქონებას და საერთოდ არაოსი მოსახლეობისაგან გაეწმინდათ თავიანთი მხარე. სამოქალაქო ომმა ხელსაყრელი ვითარება შექმნა ამ განზრახვის შესასრულებლად. 1918 წლის ივნისში ალაგირელმა ქართველებმა უმასპინძლეს საქართველოდან ოსეთში გადასულ ა. გეგეჭკორის შეიარაღებულ რაზმს, რაც ალაგირის დარბევის კიდევ ერთ საბაბად იქცა.

1919 წლის 6 იანვარს ოსთა შეიარაღებულმა რაზმებმა პირველი დიდი თავდასხმა მოაწყვეს ალაგირზე. ამჯერად ისინი უკუაქციეს. 11 იანვარს თავდასხმა განმეორდა. ოსთა მრავალრიცხოვანი შეიარაღებული რაზმები შეიჭრნენ ალაგირში და საშინელი ხოცვა-ჟლეტა გააჩაღეს. ქართველებთან ერთდ რუსებსაც ხოცავდნენ. არ ინდობდნენ ბავშვებს და მოხუცებს. ბევრი დახვრიტეს, ზოგს ყელი გამოჭრეს, ზოგიც კარჩაკეტილ სახლებში დაწვეს. თავდამსხმელებმა დაიტაცეს მთელი ქონება, საქონელი, გაძარცვეს ეკლესია. 300 ოჯახი აჰყარეს. ბევრი ლტოლვილი გზაში დაიღუპა.

ლტოლვილთა მდგომარეობა იმდენად სავალალო იყო, რომ ამას თვით ლენინიც კი გამოეხმაურა. იგი მოითხოვდა დახმარებოდნენ ალაგირელ ლტოლვილებს, დაეკმაყოფილებინათ მათი კანონიერი მოთხოვნები, დაებრუნებინათ ისინი მშობლიურ ადგილებში ან ახალ ადგილებში გაადასვლაში დახმარებოდნენ მათ. ეს მოთხოვნა არ შესრულებულა.
ალმატის განძი

ალმატის განძი — საუკუნის ვერცხლის მონეტების განძი, რომელიც აღმოჩნდა 1964 წელს სოფელ ალმატში (ყვარლის მუნიციპალიტეტი). შეიცავს 2 ტიპის ყაანურ, ქართულ-ჰულაგუიდურ და ჰულაგუიდურ დირჰემებს. განძის ქრონოლოგიური ჩარჩოებია 1268-1296 წწ. ჩამარხულია საუკუნის დასასრულს. ალმატის განძის ნაწილი (29 მონეტა) ინახება ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.
ნიჭიერი უილ ჰანტინგი

ნიჭიერი უილ ჰანტინგი — 1997 წლის ამერიკული დრამატული ფილმი. ფილმის რეჟისორია გას ვან სენტი.

სიუჟეტი
ბოსტონის ღარიბულ უბანში მცხოვრები 20 წლის უილ ჰანტინგი გამორჩეულია თავისი ნიჭიერებით. ის ხშირად სჩადის წვრილმან დანაშაულს. მორიგი დაკავების შემდეგ ჰანტინგს პროფესორის თავდებობით და ფსიქოტერაპიის კურსების გავლის პირობით ათავისუფლებენ. 5 ფსიქოთერაპევტი უარს განაცხადებს უილტან მუშაობაზე. მხოლოდ შონი დასტანხმდება უილთან მუშაობას, დაუმეგობრდება მას და დაეხმარება პრობლემებთან გამკლავებასა და გადაწყვეტილებების მიღებაში.

როლებში
მეტ დეიმონი - უილ ჰანტინგი
რობინ უილიამსი - შონ მაგუაირი
ბენ აფლეკი - ჩაკი სალივანი
სტელან შარსგორდი - პროფესორი ჯერალდ ლემბო
მინი დრაივერი - სკაილარი

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: რობინ უილიამსი
საუკეთესო ორიგინალური სცენარი: ბენ აფლეკი, მეტ დეიმონი

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო სცენარი: ბენ აფლეკი, მეტ დეიმონი
ალხაშენდა

ალხაშენდა — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ლიხის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარეების ყვირილისა და ფაწის (ლიახვის მარჯვენა შენაკადი) სათავეებში, ერწო-წონის ქვაბულის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2319 მ. აგებულია ბაიოსური ტუფ-ბრექჩიებით, ფიქლებითა და ქვიშაქვებით. 2000 მეტრ სიმაღლემდე შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით; უფრო მაღლა სუბალპური და ალპური მდელოებია.
ანაკოფიის ბრძოლა

ანაკოფიის ბრძოლა — ბრძოლა ქართლის ერისმთავრისა და აფხაზთა ერისთავის გაერთიანებულ მხედრობასა და არაბთა ლაშქარს შორის საუკუნის 30-იან წლებში, ანაკოფიის ციხე-ქალაქთან. „ქართლის ცხოვრების“ ცნობით, ამ ბრძოლაში ქართველთა და აფხაზთა ლაშქარმა, რომელსაც სათავეში ედგნენ სტეფანოზ ქართლის ერისმთავრის ძენი არჩილი და მირი, დაამარცხა არაბები, რომელთაც სარდლობდა მურვან ყრუ, რომლის შემდეგ ისინი დასავლეთ საქართველოდან უკუიქცნენ. „დავით და კონსტანტინეს მარტვილობის“ მიხედვით კი ქართველთა მცირე ლაშქარი ამ ბრძოლაში დამარცხებულა და შემდეგ არაბებს ეგრის-აფხაზეთის მთელი ზღვის სანაპირო აუოხრებიათ.
ანჯელო ფილინელი

ანჯელო ფილინელი — იტალიელი მონაზონი, კაპუცინების ორდენის წევრი. მისიონერულ მოღვაწეობას ეწოდა თბილისში. 1687 წლის მაისში გიორგი -მ და არქიეპისკოპოსმა ექვთიმე რატიშვილმა სიგელებით წარგზავნეს პაპ ინოკენტი -თან. მეფე და არქიეპისკოპოსი პაპს მფარველობას სთხოვდნენ და ერთგულებას ეფიცებოდნენ. ანჯელო ფილინელმა პროპაგანდის კონგრეგაციის სკოლაში მისაბარებლად თან გაიყოლა 19 წლის თბილისელი კათოლიკე სოლომონ თუმანიშვილი. 1688 წლის მაისში პაპმა და პროპაგანდის კონგრეგაციამ ანჯელო ფილინელი საპასუხო სიგელით გამოისტუმრეს საქართველოში. პაპმა მას საჩუქრები გამოატანა მეფესთან (ღვთისმშობლის ხარების ხატი) და არქიეპისკოპოსთან (ბარძიმი).
ცვი ბარი

ცვი ბარი (, დ. 1935, ქფარ-იონა) — ისრაელის პოლიტიკოსი, ქალაქ რამათ-განის ამჟამინდელი მერი.

ბიოგრაფია
სამხედრო სამსახური
ექვსდღიანი ომი დროს ბარი ხელმძღვანელობდა სადესანტო ბატალიონს 202. 70-იანი წლების შუა პერიოდიდან ხელმძღვანელობდა რეზერვისტების ბრიგადას.

1976 წელს მიიღო პოლიტიკური მეცნიერების ბაკალავრის ხარისხი ბარ-ილანის უნივერსიტეტში.

ქალაქის მერად პირველად აირჩიეს 1989 წელს და საზოგადოების ყურადღების ცენტრში მოექცა ოპერაცია უდაბნოს შტორმის მიმდინარეობის დროს 1991 წელს.

ოთხჯერ ზედიზედ არჩეულ იქნა რამათ-განის მერად - 1993, 1998, 2003 და 2008 წლებში.

2013 წლის 14 ივლისს ცვი ბარმა განაცხადა, რომ არ მიიღებს მონაწილებას 2013 წლის ოქტომბერში დანიშნულ მერის არჩევნებში.

პირადი ცხოვრება
ბარს ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.
ალბიგოური ჯვაროსნული ლაშქრობა

ალბიგოური ჯვაროსნული ლაშქრობა — ინოკენტი -ის ინიციატივით წამოწყებული ოცწლიანი სამხედრო კამპანია, რომელიც მიზნად ისახავდა ლანგედოკში, საფრანგეთის სამხრეთში აღმოცენებული რელიგიური მიმდინარეობის, კათარების ერესის ლიკვიდაციას. კათარიზმი არის ერეტიკული მიმართულება, რელიგიაში, რომლის ფესვები მცირე აზიის მანიქეველთა და დალმაცია-ბულგარეთის ღვთისმოყვარულთა ეკლესიებში უნდა ვეძიოთ, რაც, თავის მხრივ, ირანის დუალიზმიდან უნდა მომდინარეობდეს. იგი საფრანგეთის სამხრეთში, ქალაქ ალბში წარმოიშვა და მალევე განვითარდა იმდენად, რომ თვით რომის პაპი და საფრანგეთის სამეფოც შეაშფოთა, ამიტომ 1209 წელს, პაპ ინოკენტი -ის ინიციატივით მოეწყო ალბიგოელთა ჯვაროსნული ლაშქრობა. ომი ოც წელიწადს გაგრძელდა და 1229 წელს დასრულდა, მაგრამ პაპმა კატარიზმის მთლიანად აღმოფხვრა მაინც ვერ შეძლო. ინკვიზიციას დასჭირდა კიდევ 100 წელი, რომ სრულიად გაენადგურებინა სექტა.
არვანდ გუშნასპი

არვანდ გუშნასპი, ერვანდ ვშნაპსი — ქართლისა და ალბანეთის მარზპანი დაახლოებით 535/536 წლიდან. სასანიანთა ირანის ცნობილ მიჰრან-გუშნასპთა საგვარეულოს წარმომადგენელი. „ევსტათი მცხეთელის მარტვლობის“ ავტორის ცნობით, 541 წელს არვანდ გუშნასპთან დააბეზღეს გაქრისტიანებისათვის სპარსელი გვირობანდაკი, რომელიც გაქრისტიანების შემდეგ ევსტათად იწოდა. 542 წლის გაზაფხულზე არვანდ გუშნასპი ირანში გაიწვიეს. მის მაგიერ მარზპანად ვეჟან ბუზმირი დაინიშნა, რომელმაც 3 წელი დაჰყო ამ თანამდებობაზე. არვანდ გუშნასპს 545 წელს კვლავ დაუკავებია ძველი თანამდებობა და 40-იანი წლების ბოლომდე განაგებდა ქართლსა და ალბანეთს.
არტაანის ოკრუგი

არტაანის ოკრუგი — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში, ყარსის ოლქის შემადგენლობაში, საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეების ტერიტორიაზე. არსებობდა 1883-1921 წლებში.

გეოგრაფია
მოიცავდა ისტორიულ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს (მესხეთის) სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილს. მის შემადგენლობაში შედიოდა: კოლა, არტაანი, ჩილდირი და სამცხის სამხრეთი ნაწილი ფოცხოვი.

არტაანის ოკრუგს აღმოსავლეთით და სამხრეთით ესაზღვრებოდა ყარსის ოკრუგი, რომლისგანაც აღბაბის მთიანეთით და ყარსის ქედით გამოიყოფოდა, სამხრეთ-დასავლეთით ყანლუს მთაგრეხილით ემიჯნებოდა ოლთისის ოკრუგს. დასავლეთით ართვინისა და ბათუმის ოკრუგები ესაზღვრებოდა და მათი გამყოფი სასაზღვრო ხაზი არსიანის ქედს გასდევდა. ჩრდილოეთით თბილისის გუბერნიის ახალქალაქისა და ახალციხის მაზრებით იმიჯნებოდა მდინარეებით ფოცხოვით, ჯაყით, ქარზამეთით, მტკვრითა და თილილის, შამბაბელისა და არტაანის მთებით.

არტაანის ოკრუგი ყარსის ოლქის სამხრეთ ნაწილისაგან მტკვრისა და არაქსის აუზების წყალგამყოფი ყარსის ქედით იყო გამოყოფილი და მტკვრისა და ფოცხოვის ხეობების ზემო წელს მოიცავდა. ეკონომიკურ-გეოგრაფიული თვალსაზრისით თბილისის გუბერნიასთან იყო დაკავშირებული.

ისტორია
შეიქმნა 1883 წლის 12 ივნისს, მას შემდეგ, რაც ეს მხარე დათმო რუსეთ-ოსმალეთის ომში დამარცხებულმა ოსმალეთმა. იგი იყოფოდა არტაანის, კოლის, ჩილდირისა და ფოცხოვის უბნებად. 1900 წელს მასში შემავალი საპოლიციო უბნები სასოფლო საზოგადოებებად დაყვეს.

1918 წლის 3 მარტის ბრესტ-ლიტოვსკის საზავო ხელშეკრულებით რუსეთმა თურქეთს ყარსისა და ბათუმის ოლქები დაუთმო. პირველ მსოფლიო ომში ოსმალეთის დამარცხების შემდეგ არტაანის ოკრუგი მოხვდა პროთურქული ყარსის რესპუბლიკის შემადგენლობაში. 1919 წელს ოკუპირებული ჰქონდა ბრიტანეთის ჯარს. 1920 წლის ივლისში არტაანის ოკრუგი ბათუმის ოლქთან ერთად საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შემადგენლობაში შევიდა. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დაპყრობის შემდეგ თურქეთმა იმავე წლის 23 თებერვალს არტაანის მხარის ოკუპაცია მოახდინა. 1921 წლის რუსეთ-თურქეთის მოსკოვის ხელშეკრულებით არტაანის ოკრუგი თურქეთმა შეიერთა.

დემოგრაფია
რუსეთის იმპერიას შეერთების გამო ოკრუგიდან ემიგრაციაში წავიდა 22743 მუსლიმი ქართველი. ოკრუგში, განსაკუთრებით კოლის, არტაანისა და ჩილდირის უბნებში, მოსახლეობის მნიშვნელოვან უმრავლესობას თურქები, თურქმენები, ყარაფაფახები და ქურთები შეადგენდნენ, სხვა ერების წარმომადგენლები - სომხები, ბერძნები და რუსები უმნიშვნელო რაოდენობით იყვნენ. 1883 წლის აღწერით აქ 9 სული ქრისტიანი და 6 მაჰმადიანი ქართველი (აჭარელი) იყო. სულ დასახლებული იყო 282 პუნქტი, მოსახლეობის რაოდენობა 40 624. არტაანის ოკრუგის ყველაზე ქართული რეგიონი ფოცხოვის უბანი იყო.

1897 წლის აღწერით მოსახლეობის 61%-ს შეადგენდნენ თურქები, 19,1% – ქურთები, 11,8% –ბერძნები, 3,1% – რუსები, 2,9% – სომხები, 2,1% – ქართველები.

1917 წლისთვის ოკრუგის 56 ათასი მცხოვრებიდან ქართველი იყო 15 ათასი.
ბათუმის ოკრუგი

ბათუმის ოკრუგი (; 1878-1921) — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული ისტორიულ-სამხრეთ დასავლეთ საქართველოში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ბათუმი.

1878-1883 წლები
1878 წელს ბერლინის ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, რუსეთის მიერ ოსმალეთის იმპერიისგან დაპყრობილ მიწებზე მოაქწყო ადმინისტრაციული ერთეულები, მათ შორის ბათუმის ოლქი, რომლის შემადგენლობაშიც ართვინისა და აჭარის ოკრუგებთან ერთად შედიოდა ბათუმის ოკრუგიც. ბათუმის ოკრუგის ფართობი დაახლოებით 1235 ვერსტი² იყო. 1881-1882 წლებში ოკრუგი მოითვლიდა: ბათუმის უბანი — 16 სოფელს, 681 კომლს ანუ 2922 კაცს; კინტრიშის უბანი — 15 სოფელს, 763 კომლს ანუ 3521 კაცს; გონიოს უბანი — 59 სოფელს, 1287 კომლს ანუ 6685 კაცს; სულ — 90 სოფელს, 2731 კომლს ანუ 13128 კაცს. მოსახლეობა ძირითადად მუსულმანი ქართველებით იყო დასახლებული.

1878-1880 წლებში ბათუმის ოკრუგის პირველი უფროსი იყო გრიგოლ გურიელი.

1883 წლის 12 ივლისის დადგენილებით ბათუმის ოლქი გაუქმდა, ხოლო მასში შემავალი ართვინის, აჭარისა და ბათუმის ოკრუგები, ქუთაისის გუბერნიაში ორი ოკრუგის ართვინისა და ბათუმის ოკრუგების (აჭარის ოკრუგი შეუერთეს ბათუმის ოკრუგს) სახით შევიდა.

1883-1903 წლები
1883 წლიდან ბათუმის ოკრუგი უშუალოდ დაუქვემდებარეს ქუთაისის გუბერნიას.

1903-1921 წლები
1903 წელს ქუთაისის გუბერნიას კვლავ გამოეყო ბათუმისა და ართვინის ოკრუგები და შეიქმნა ახალი ბათუმის ოლქი, რომელმაც აღნიშნული ფორმით იარსება 1921 წლის გასაბჭოებამდე, რომლის დროსაც ყარსის ხელშეკრულების თანახმად ბათუმის ოლქის სამხრეთი ნაწილი (მათ შორის ბათუმის ოკრუგის მცირე ნაწილი) დარჩა თურქეთის რესპუბლიკის შემადგენლობაში.

მოსახლეობა
 საუკუნის დასაწყისში მოსახლეობის 63,9%-ს შეადგენდნენ ქართველები, 8,2% – რუსები, 8% –სომხები, 5,3% – ბერძნები, 3,6% – თურქები.
ასლან II

ასლან ჯაყელი — ახალციხის ფაშა 1705-1708 და 1716-1718 წლებში. სალიმ-ფაშას ძე. სალიმის გარდაცვალების შემდეგ მასთან ერთად საფაშო ტახტზე პრეტენზიას აცხადებდა მისი ბიძაშვილი ისაყ იუსუფის-ძე. 1701 წელს ისაყმა შეძლო ახალციხის საფაშოს სათავეში მოსვლა. ასლან ორჯერ ავიდა ტახტზე, მაგრამ საბოლოოდ დამარცხდა და იძულებული გახდა ახალციხიდან წასულიყო. ამ ბრძოლის პერიოდში ახალციხის მხარე დიდად დაზარალდა.
ასლან I

ასლან ჯაყელი (გ. 1679) — ახალციხის ფაშა 1658-1679 წლებში. როსტომ-ფაშას ძე. მისი მმართველობის დროს გახშირდა მესხთა ზედაფენების ოჯახთა გამაჰმადიანება. ამ პერიოდში დასავლეთ საქართველოს მმართველობა ოსმალეთს ახალციხის საფაშოსთვის ჰქონდა დავალებული. ასლან -თან ხშირად ჩადიოდნენ იმერეთის მეფე, სამეგრელოს, გურიისა და აფხაზეთის მთავრები და ფეოდალები. ტახტზე ასვლისთანავე ასლან იმერეთის საქმეების მოსაგვარებლად გაემგზავრა და ქუთაისის ციხეში თავისი გარნიზონი ჩააყენა. ტახტიდან ჩამოგდებული ბაგრატ ისევ აღადგინა, მაგრამ ქრთამის მოყვარე ფაშამ სამეფოში სიმშვიდე მაინც ვერ დაამყარა. შემდგომში, როდესაც იმერეთში ქართლიდან მოწვეული არჩილ გამეფდა, ასლან -მა მასთან გააბა ურთიერთობა, რაც სულთნის კარმა საშიშად მიიჩნია. ამ ეჭვიანობის ნიადაგზე ასლან სიკვდილით დასაჯეს. მისი ერთი ქალიშვილი, ელენე სპარსეთის დედოფალი იყო, ხოლო მეორე, თამარი სულხან-საბა ორბელიანის მეუღლე.
ატენის ბრძოლა

ატენის ბრძოლა — ქართველთა ლაშქრის ბრძოლა 1724 წელს ოსმალ დამპყრობთა წინააღმდეგ. 1724 წელს ქართლში ოსმალთა ბატონობის წინააღმდეგ დიდი აჯანყება დაიწყო. აჯანყებულებმა კახეთის მეფეს კონსტანტინე -ს მიმართეს, რათა იგი სათავეში ჩასდგომოდა აჯანყებას. კონსტანტინე კახთა, თუშთა და ფშავ-ხევსურთა ლაშქრით ქართლში მივიდა. აჯანყებულთა ლაშქარი 10 000-ს კაცს ითვლიდა. აჯანყებულებმა გადაწყვიტეს ჯერ გორის ციხის, შემდეგ კი თბილისის ციხის აღება და ქართლის მტრისაგან მთლიანად გათავისუფლება. ქართლის გამგებელმა რეჯებ-ფაშამ გორის მეციხოვნეთა დასახმარებლად ჯარი გაგზავნა ახალციხის ფაშის ისაყ -ის მეთაურობით. 15 სექტემბერს, სოფელ ატენთან გადამწყვეტი ბრძოლა გაიმართა, იერიშზე თავდაპირველად ქართველები გადავიდნენ და მტერი უკუაქციეს, მაგრამ მოღალატეთა დახმარებით ოსმალებმა საბოლოოდ მაინც მოახერხეს ქართველთა დამარცხება. მტერი აჯანყებულებს სასტიკად გაუსწორდა; დახოცილ ქართველთა თავები თბილისში ურმით გაუგზავნეს რეჯებ-ფაშას.

ატენის ბრძოლის შემდეგ ერთგვარი შესვენება დაიწყო ოსმალთა წინააღმდეგ ბრძოლაში, რათა ძალები მოეკრიბათ და შემდეგ ხელახლა შეეტიათ დამპყრობლისათვის.
აყ-ყოიუნლუ

აყ-ყოიუნლუ (თეთრბატკნიანები) — ოღუზი თურქების (თურქმანების) მომთაბარე ტომთა გაერთიანება მდინარე ტიგრის ზემოწელში (დიარბექირსა და სივასს შორის) - საუკუნეებში, საუკუნის დასაწყისიდან ფეოდალური სახელმწიფოა (დედაქალაქი დიარბაქირი). უზუნ-ჰასანის გამგებლობის დროს (1453-1478 წწ.) აყ-ყოიუნლუ გაძლიერდა, გაანადგურა ყარა-ყოიუნლუს სახელმწიფო და დაიკავა სომხეთი, აზერბაიჯანი, ერაყი და დასავლეთი ირანი. საუკუნის 60-70-იან წლებში ოსმალეთის წინააღმდეგ ბრძოლის მიზნით აყ-ყოიუნლუმ კავშირი დაამყარა ვენეციასთან, რომის პაპსა და უნგრეთთან. ანტიოსმალური კოალიციის შექმნას მხარს უჭერდა საქართველოც. 1473 წელს ოსმალებმა თერჯანასთან ბრძოლაში დაამარცხეს აყ-ყოიუნლუს ლაშქარი. 70-90-იან წლებში უზუნ-ჰასანმა და იაყუბ-ფადიშაჰმა რამდენიმე ლაშქრობა მოაწყვეს საქართველოში, რომლის მიზანი იყო ნადავლის მოპოვება. ამავე პერიოდში იყო რამდენიმე ცდა სახელმწიფოში საგადასახადო რეფორმების გატარებისა, მაგრამ შედეგი არ მოჰყოლია. საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში ფეოდალურმა შინაბრძოლებმა და ხალხის მასების უკმაყოფილების ზრდამ დაასუსტა სახელმწიფო, ხოლო 1501 წელს ყიზილბაშებმა ისმაილ სეფიანის მეთაურობით ბოლო მოუღეს მას.
აშლენდი (უისკონსინი)

აშლენდი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში, შედის აშლენდის ოლქის შემადგენლობაში.

2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 8 216 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 236,4 კაცი/კმ².
ფართობი 35,48 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 35,48 კმ²-ს შეადგენდა, აქედან ხმელეთს ფართობია 34,76 კმ², ხოლო წყალს 0,73 კმ² უჭირავს.
აჯენდა (აშლენდის ოლქი)

აჯენდა — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში, შედის აშლენდის ოლქის შემადგენლობაში.

2000 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 513 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 2,2 კაცი/კმ².
ფართობი 231.9 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 231.9 კმ²-ს შეადგენდა, აქედან ხმელეთს ფართობია 230.0 კმ², ხოლო წყალს 1,9 კმ² უჭირავს.
ზვიად ქანთარია

ზვიად ქანთარია (დ. 3 ივნისი, 1990, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, თბილისის „ლოკომოტივის“ თავდამსხმელი.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა, მეორე ადგილი (3): 2008/2009, 2009/2010, 2010/2011
საქართველოს თასის გამარჯვებული (1): 2008/2009
საქართველოს თასის ფინალისტი (1): 2009/2010
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2008/2009
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (1): 2009/2010
პროტესტანტიზმი საფრანგეთში

პროტესტანტიზმი საფრანგეთში რეფორმაციის ადრეულ პერიოდში გაჩნდა და დღემდე არსებობს. დღესდღეობით საფრანგეთში მილიონზე მეტი პროტესტანტი ცხოვრობს, ანუ საერთო მოსახლეობის დაახლოებით 2 პროცენტი.

ვალდენსები
ვალდენსები ერთ-ერთი პირველი პროტესტანტული სექტაა, რომელიც საუკუნეში საფრანგეთში აღმოცენდა, ლიონში მცხოვრები მდიდარი ვაჭრის — პიტერ ვალდოს მოძღვრების მიხედვით. ვალდენსებმა საფრანგეთიდან იტალიაში

ჰუგენოტები
ლუთერანები
მოგვიანებით დაარსებული სექტები
შანაგოლდენი (აშლენდის ოლქი)

შანაგოლდენი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში, შედის ეშლენდის ოლქის შემადგენლობაში.

2000 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 150 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 0,6 კაცი/კმ².
ფართობი 232.7 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 232.7 კმ²-ს შეადგენდა, აქედან ხმელეთს ფართობია 231.1 კმ², ხოლო წყალს 1,4 კმ² უჭირავს.
ბაისუბნის განძი

ბაისუბნის განძი — სასანური მონეტების განძი, რომელიც აღმოჩნდა 1939 წელს სოფელ ბაისუბანში (ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი). მოთავსებული იყო ქოთანში. მონეტები გაიფანტა. შემორჩენილი 2 დრაქმა მოჭრილია კავად -ისა (488-531 წწ.) და ჰორმიზდ -ის (579-590 წწ.) სახელით. დაცულია სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.
ჰილმენდის პროვინცია

ჰილმენდის პროვინცია — პროვინცია სამხრეთ-დასავლეთ ავღანეთში. ფართობი — 58 584 კმ². მოსახლეობა — 1,472,162 ადამიანი (2021). დედაქალაქი — ლაშქარგაჰი. ადმინისტრაციულად იყოფა13 რაიონად. დასავლეთიდან ესაზღვრება ფარაჰისა და ნიმრუზის პროვინციები, სამხრეთიდან პაკისტანი, აღმოსავლეთიდან უროზგანისა და ყანდაარის პროვინციები, ხოლო ჩრდილოეთიდან ღორისა და დაიკუნდის პროვინციები.
უაიტ-რივერი (უისკონსინი)

უაიტ-რივერი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში, შედის აშლენდის ოლქის შემადგენლობაში.

2000 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 892 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 7,8 კაცი/კმ².
ფართობი 114.3 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 114.3 კმ²-ს შეადგენდა, აქედან ხმელეთს ფართობია 114.1 კმ², ხოლო წყალს 0,2 კმ² უჭირავს.
ბარონი (უისკონსინი)

ბარონი — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში, შედის ბარონის ოლქის შემადგენლობაში.

2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 3 423 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 458,9 კაცი/კმ².
ფართობი 7,67 კმ².

გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 7,67 კმ²-ს შეადგენდა, აქედან ხმელეთს ფართობია 7,46 კმ², ხოლო წყალს 0,21 კმ² უჭირავს.
ბანის საეპისკოპოსო

ბანის საეპისკოპოსო — ფეოდალური ხანის საეპისკოპოსო სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, ისტორიული ტაოს ტერიტორიაზე. საეპისკოპოსოს ცენტრი იყო ბანა. ბანის საეპისკოპოსო დააარსა ადარნასე -მ (888-923 წწ.) და პირველ ეპისკოპოსად დასვა კვირიკე.

საეპისკოპოსოს საზღვრები
 საუკუნის დოკუმენტის, სამცხე-საათაბაგოს მღვდელმთავართა ნუსხის, ცნობით, ბანელის სამწყსო მთელი ბანია, ტაოსკარი, ფანასკერტი, პარეზის-ხეობა (ჰარეზის), სრულიად ოლთისი და ნამურაკანი. ამ საბუთში ჩამოთვლილ 13 ეპისკოპოსში ბანელი მეთორმეტე ადგილზეა დასახელებული.

ისტორია
ბანის საეპისკოპოსომ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა შუა საუკუნეების საქართველოს პოლიტიკურ და კულტურულ ცხოვრებაში. მისი ტერიტორია მოიცავდა აღმოსავლეთ (ამიერ) ტაოს: ბანას, ტაოსკარს, ფანასკერტს, ოლთისს, მამროვანს (ნამროვანს). ბანის საეპისკოპოსო და მთლიანად ტაო საქართველოს მეფეთა მამული იყო. აქვე იყო მათი ერთ-ერთი რეზიდენციაც და საძვალეც. უკანასკნელად 1446 წელს ბანის დაძარში დაიმარხა ვახტანგ , ხოლო ერთი წლით ადრე მისი მეუღლე ფანასკერტელის ასული სითიხათუნი. ბანის საეპისკოპოსო საქართველოს სახელმწიფო საზღვარზე მდებარეობდა, ამის გამო იგი ხშირად იყო სამხრეთიდან შემოსული მტრის პირველი დარტყმის ობიექტი. - საუკუნეებში ქართველთა ჯარმა არაერთხელ დაიბრუნა ბიზანტიელთა და თურქთაგან მიტაცებული ბანა. საუკუნის ნახევარში თურქმანთა დიდმა ჯარმა ბანას ალყა შემოარტყა, მაგრამ ქართველებმა მტერი გაანადგურეს.

1555 წელს ირან-ოსმალეთის (ამასიის) ზავის თანახმად სამხრეთ საქართველოს მთელი დასავლეთი ნაწილი ოსმალეთმა მიიტაცა, მათ შორის ბანის საეპისკოპოსოს ტერიტორიაც. შემდგომში საეპისკოპოსო გაუქმდა. ბანელ მოღვაწეთაგან აღსანიშნავი არიან: ზაქარია ბანელი (- სს.), რომელიც ბიზანტიის იმპერატორის კარზე ჯერ დიპლომატად იყო, შემდეგ კი - მწიგნობრად, და იოანე ბანელი ( ს.), რომელიც გადაუდგა ბაგრატ -ს და ბიზანტიაში წავიდა.

ბანელი მღვდელთმთავრების სია
კვირიკე ბანელი — პირველი ეპისკოპოსი
ზაქარია ბანელი — საუკუნის ბოლოს ბიზანტიის ხელისუფლებამ ქართული მონასტერი „აგიაპანტი“ უპოძა.
იოანე ბანელი
ბაღდათის ციხე

ბაღდათის ციხე, თხმელის ციხე — ციხესიმაგრე ისტორიულ დასავლეთ საქართველოში, იმერეთში (ბაღდათის ტერიტორია), მდინარე ხანისწყლის ნაპირას. ვახუშტი ბატონიშვილის და თურქი ისტორიკოსის მეჰმედ რაშიდის ცნობით ბაღდათის ციხე ააგეს ოსმალებმა და შიგ თავიანთი მეციხოვნე ჩააყენეს (1703 წ.). ბაღდათის ციხე თავდაპირველად თხმელისაგან იყო აგებული და თხმელის ციხესაც ეძახდნენ. მოგვიანებით თურქებმა აქ ქვის ციხეც ააშენეს. 1703-1770 წლებში ბაღდათის ციხე იმერეთის ერთი იმ ოთხ ციხეთაგანი იყო, სადაც თურქთა გარნიზონი იდგა და ამოწმებდა იმერეთიდან მესხეთში მიმავალ გზას. დასავლეთ საქართველოს 1737 წლის რუკის მიხედვით, ბაღდათის ციხის გარნიზონი ასი კაცისაგან შედგებოდა და ძირითადად ტყვეთა სყიდვით იყო დაკავებული, 1770 წლის 2 ივლისს ბაღდათის ციხეს ალყა შემოარტყა იმერეთის მეფის სოლომონ -ის ჯარმა და გენერალ ტოტლებენის ხელქვეით მყოფმა რუსთა ჯარმა. ციხის გარნიზონმა იმერეთის დედოფალ მარიამს მიმართა, მისგან უვნებლობის ფიცი მიიღო და ციხეც მას ჩააბარა. დღეისათვის ბაღდათის ციხის მხოლოდ სარდაფია შემორჩენილი.