ჰიაკენ უჩიდა

ჰიაკენ უჩიდა (, უჩიდა ჰიაკენ; — ) — იაპონელი მწერალი, ესეისტი და აკადემიკოსი, რომელიც ცნობილია თავისი ირონიული, ფანტასტიკური და ხშირად ავტობიოგრაფიული პროზით. იგი მნიშვნელოვანი ფიგურაა საუკუნის იაპონურ ლიტერატურაში და განსაკუთრებით აღიარებულია, როგორც ნაცუმე სოსეკის ერთ-ერთი გამორჩეული მოწაფე.

ბიოგრაფია
უჩიდა დაიბადა ოკაიამაში საკეს მწარმოებელ ოჯახში. ოჯახური ბიზნესი მოგვიანებით გაკოტრდა, რამაც მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა მის მსოფლმხედველობასა და შემოქმედებით მგრძნობელობაზე. მისი ნამდვილი სახელი იყო ეიზო უჩიდა (, უჩიდა ეიზო). ადრეული ასაკიდანვე გამოირჩეოდა ლიტერატურისა და ენებისადმი ინტერესით.

1911 წელს უჩიდა გახდა ნაცუმე სოსეკის მოწაფე, რაც მის ლიტერატურულ ჩამოყალიბებაში გადამწყვეტ ეტაპად იქცა. სოსეკის გავლენა ნათლად შეიმჩნევა უჩიდას სტილში — სუბიექტური ნარატივის, ირონიისა და ყოველდღიური ცხოვრების ფილოსოფიური გააზრებისკენ მიდრეკილებაში. 1914 წელს მან დაამთავრა ტოკიოს უნივერსიტეტი (მაშინდელი ტოკიოს საიმპერატორო უნივერსიტეტი).

1916 წელს უჩიდა დაინიშნა გერმანული ენის პროფესორად იაპონიის საიმპერატორო არმიის აკადემიაში. მოგვიანებით იგი ასწავლიდა ჰოსეის უნივერსიტეტშიც (ტოკიო), სადაც თავი გამოიჩინა, როგორც დახვეწილმა ლექტორმა და ინტელექტუალმა, რომელსაც სტუდენტები დიდ პატივს სცემდნენ.

უჩიდა ჰიაკკენი ფართო საზოგადოებისთვის ცნობილია ასევე კინემატოგრაფიის საშუალებით. იგი არის აკირა კუროსავას ბოლო ფილმის, მადადაიო , მთავარი პერსონაჟის პროტოტიპი. გარდა ამისა, მისი რომანი „სარასატეს დისკი“ (, სარასატე ნო ბან) გახდა ფილმის ციგოინერვაიზენი შთაგონების წყარო.

უჩიდა არის თხუთმეტზე მეტი ნაშრომის ავტორი. მის მნიშვნელოვან ნაშრომებს შორისაა „მე ვარ კატა: ყალბი ვერსია“ (, განსაკუ ვაგაჰაი ვა ნეკო დე არუ) და „კარიბჭეები იხურება საღამოს“ (, ნიჩიბოცუ ჰეიმონ). მისი ტექსტები გამოირჩევა სიზმრისეულობით, აბსურდის ელემენტებითა და თვითირონიით.

იაპონიაში უჩიდა ასევე ცნობილია, როგორც გატაცებული რკინიგზის მოყვარული. მან შექმნა რამდენიმე ესე და ნარატივი სარკინიგზო მოგზაურობის თემაზე, მათ შორის ცნობილი ციკლი ' (აჰო რესშა).

მიუხედავად მისი მნიშვნელობისა იაპონურ ლიტერატურაში, ინგლისურ ენაზე თარგმნილია მხოლოდ ერთი წიგნი — „მკვდრების სამეფო“ (, მეიდო). ეს გამოცემა ასევე მოიცავს კრებულს „ტრიუმფალური შესვლა რიოჯუნში“ (, რიოჯუნ ნიუჯოშიკი). ამასთან, მოთხრობა „პატარა მრგვალი ნივთები“, ამონარიდი კრებულიდან ჰიაკიენ ზუიჰიცუ , გამოქვეყნდა -ის ბორტგაზეთ -ში 2006 წლის იანვარში.

უჩიდას ჰყავდა ორი ვაჟი და სამი ქალიშვილი. იგი გარდაიცვალა 1971 წელს და დატოვა მდიდარი ლიტერატურული მემკვიდრეობა, რომელიც დღემდე მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს იაპონური კულტურის ისტორიაში.

თხზულებები
რომანები
მეიდო (; „მკვდრების სამეფო“) (1922)
რიოჯუნ ნიუჯოშიკი (1934)
 (1938) — ციტირებულია ჰარუკი მურაკამის რომანში 184, წიგნი , თავი 3, შენიშვნა 1
ტოკიო ნიკი (1939) — პირველად გამოქვეყნდა ჟურნალში ' (ოკა ნო ჰაში)
ნანზანჯუ (1939) — პირველად გამოქვეყნდა ჟურნალში ' (კიკუ ნო ამე)
იანაგი კენკო ნო შოკან (1941) — პირველად გამოქვეყნდა ჟურნალში ' (ფუნე ნო იუმე)
განსაკუ ვაგაჰაი ვა ნეკო დე არუ (1950)
სარასატე ნო ბან (1951) — პირველად გამოქვეყნდა ჟურნალში ' (ჯისეცუ სოჰეიკი)
აჰო რესშა (1952–1956)

ესეები
ჰიაკიენ ზუიჰიცუ (1933)
მანუკე ნო ჯიცუზაი ნი კანსურუ ბუნკენ (1933)
ზოკუ ჰიაკიენ ზუიჰიცუ (1934)
დაიჰინჩო (1941)
გოჩისოჩო (1946)
ჯისეცუ სოჰეიკი (1951)
ნორა ია (1957)
ნიჩიბოცუ ჰეიმონ (1971)

ჩანაწერები
ო-სამა ნო სენაკა (1934)
ჰიაკიენ ნიკიჩო (1935)
ზოკუ ჰიაკიენ ნიკიჩო (1937)
ტოკიო შოჯინ (1955)

ჰაიკუ
ჰიაკიენ ჰაიკუჩო (1934)
ჰიაკიენ ჰაიკუ (1943)

ეკრანიზაციები
როპა ნო ჰოჯირო სენსეი — ტოჰო (1939), მთავარ როლში როპა ფურუკავა
ციგოინერვაიზენი — ტოჰო (1980), რეჟისორი სეიჯუნ სუზუკი, მთავარ როლში იოშიო ჰარადა; ორიგინალური რომანი სარასატე ნო ბან
მადადაიო — დაიეი (1993), რეჟისორი აკირა კუროსავა, მთავარ როლში ტაცუო მაცუმურა