iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
წყვეტის სიგნალი

წყვეტა (წყვეტის სიგნალი; ინგლ. ) —  სისტემურ დაპროგრამებაში არის სიგნალი, რომელსაც პროგრამული ან ტექნიკური უზრუნველყოფა პროცესორს გადასცემს და მიანიშნებს მოვლენაზე, რომელსაც დაუყონებლივ ყურადღებას საჭიროებს. წყვეტა პროცესორს აფრთხილებს ისეთი უპირველესი მნიშვნელობის მდგომარეობაზე, რომელიც პროცესორის  მიერ იმ დროს გაშვებული კოდის შეწყვეტას მოითხოვს. პროცესორი ამ დროს მიმდინარე აქტივობებს დროებით წყვეტს, ინახავს მათ მდგომარეობას და მოვლენასთან გასამკლავებლად უშვებს ფუნქციას, რომელსაც წყვეტის დამმუშავებელი (ან წყვეტის მომსახურების  რუტინა; ინგლ. , ) ეწოდება. პროცესორის მიერ მიმდინარე დავალებებზე მუშაობის შეწყვეტა დროებითია და წყვეტის დაამუშავებლის დასრულების შემდეგ ის აგრძელებს ჩვეულებრივ აქტივობებს. არსებობს ორი ტიპის წყვეტა: აპარატურული და პროგრამული.

აპარატურული წყვეტა გამოიყენება მოწყობილობების მიერ, რათა ოპერაციული სისტემისგან ყურადღება მოითხოვონ. აპარატურული წყვეტები შესრულებულია ელექტრონული გამაფრთხილებელი სიგნალებით, რომელიც პროცესორს ეგზავნება თვითონ კომპიუტერის შემადგენილი ნაწილი გარე მოწყობილობიდან, (მაგალითად დისკის კონტროლერი) ან გარე პერიფერიული მოწყობილობიდან. მაგალითისთვის, კლავიატურის ღილაკზე დაჭერას ან მაუსის გამოძრავებას მოქმედებაში მოჰყავს წყვეტები, რომელიც პროცესორს ღილაკზე დაჭერის ან მაუსის პოზიციის წაკითხვას აიძულებს. პროგრამულისგან განსხვავებით (აღწერილია დაბლა), აპარატურული წყვეტები ასინქრონულია და შესაძლებელია ინსტრუქციის შესრულებისას მოხდეს, რაც პროგრამირებაში დამატებით საზრუნავს მოითხოვს. აპარატურული წყვეტის წამოწყების აქტი მოხსენიებულია როგორც წყვეტის მოთხოვნა (ინგლ. , ).

პროგრამული წყვეტა გამოწვეულია თვითონ პროცესორში უჩველო გარემოებით ან ინსტრუქციების ნაკრებში განსაკუთრებული ინსტრუქციით, რომელიც შესრულებისას წყვეტას იწვევს. აქედან პირველს ხშირად მახეს ან გამონაკლისს უწოდებენ და ის გამოიყენება პროგრამის შესრულებისას მომხდარი ისეთი განსაკუთრებული შეცდომების ან მოვლენებისას, რომელთა გამკლავებაც თვითონ პროგრამაში ვერ მოხდება. მაგალითად, თუ პროცესორის არითმეტიკულ-ლოგიკურ ბლოკს რიცხვის ნულზე გაყოფა დაევალება, ეს შეუძლებელი მოთხოვნა "ნულზე-გაყოფა" გამონაკლისს გამოიწვევს და კომპიუტერი სავარაუდოდ გამოთვლას მიატოვებს ან შეცდომის ცნობას აჩვენებს. პროგრამული წყვეტის ინსტრუქციები ქვეპროგრამის გამოძახებების მსგავსად მუშაობენ და სხვადასხვა მიზნებისთვის გაომიყენებიან, მაგალითად, დაბალი დონის სისტემური პროგრამული უზრუნველყოფიდან მომსახურების (როგორიცაა მოწყობილობის დრაივერები). კიდევ, კომპიუტერები პროგრამული წყვეტის ინსტრუქციებს ხშირად იყენებენ დისკის კონტროლერთან დასაკავშირებლად დისკზე მონაცემების ჩაწერის ან წაკითხვის მოსათხოვად.

ყველა წყვეტას საკუთარი წყვეტის დამმუშავებელი აქვს. აპარატურული წყვეტების რაოდენობა შეზღუდულია პროცესორისთვის გაგზავნილი წყვეტის მოთხოვნების ხაზების რაოდენობით, მაგრამ შესაძლოა ასობით სხვადასხვაგვარი პროგრამული წყვეტა მოხდეს . წყვეტები კომპიუტერის მრავალდავალებიან სამუშაოსთვის, განსაკუთრებით რეალური დროის გამოთვლებში, ხშირად გამოყენებული მეთოდია. ასეთ სისტემებს წყვეტებით მომუშავეს უწოდებენ.
წყალგაყვანილობა

წყალგაყვანილობა — მომხმარებლებისათვის როგორც სასმელი, ასევე საყოფაცხოვრებო და სამრეწველო მიზნებისათვის უწყვეტი წყალმომამარაგების მიწოდების სისტემა. ძირითად შემთხვევაში გამოიყენება ლითონისა და პლასტმასის მილები, რომლებიც სხვა დამხმარე ატრიბუტების საშუალებით წყლის კონკრეტული რეზერუარიდან მომხმარებლამდე უზრუნველყოფს წყლის მიწოდებას.

როცა ადამიანებმა დაიწყეს დასახლება მუდმივ საცხოვრებელ ადგილებზე, ისინი არჩევდნენ ისეთ ტერიტორიებს, რომელიც ახლოს იყო მდინარესთან ან ტბასთან. წინააღმდეგ შემთხვევაში მოსახლეობა ჭის წყლით აგვარებდა წყლის მომარაგების პრობლემას. როცა მოსახლეობის რაოდენობა გაიზარდა, ადამიანები იძულებულნი გახდნენ მოეფიქრებინათ წყლის მიწოდების ალტერნატიული გზა. პირველი წყალგაყვანილობა გაკეთდა ძველ ეგვიპტეში და სპარსეთში. შემდეგ ძველმა რომაელებმა გაიყვანეს ე.წ. აკვედუკები, მაგრამ რომის ცივილიზაციის დაცემის შემდეგ ხალხმა მათი აღდგენა ვერ მოახერხა. პირველი წყალგაყვანილობა ევროპაში შუა საუკუნეებში გაკეთდა და ხისგან იყო დამზადებული. საქართველოში დღემდე არის შემორჩენილი უძველესი წყალგაყვანილობის სისტემის ნაშთები, რომლებიც თიხით იყო დამზადებული. ამის მაგალითებია: უფლისციხე, ვარძია და სხვა.
ვუკოვარის ბრძოლა

ვუკოვარის ბრძოლა — საბრძოლო მოქმედებები ქალაქ ვუკოვარის მახლობლად ხორვატიის დამოუკიდებლობისათვის ომის პერიოდში. გაიმართა 1991 წელს.

საბრძოლო მოქმედებები
ვუკოვარში პირველი ინციდენტი 1991 წლის გაზაფხულზე მოხდა, კერძოდ ხორვატების დაჯგუფებამ, გოიკო შუშაკის მეთაურობით სამი რაკეტიდან ცეცხლი გაუხსნა სოფელ ბოროვო-სელოს. ამ ფაქტმა აიძულა სერბები შეექმნათ თავდაცვითი დაჯგუფებები. მაისში კიდევ ერთი ინციდენტი მოხდა. ხორვატი პოლიციელები ცდილობდნენ ადმინისტრაციულ შენობაზე დროშის აღმართვას და ტყვედ ჩაუვარდნენ სერბებს. მეორე დღეს დაიწყო ბრძოლა სოფლის დასაკავებლად ხორვატიის პოლიციასა და სერბ მილიციას შორის.

3 სექტემბერს დაიწყო და 18 ნოემბრამდე გაგრძელდა ვუკოვარის ალყა. ქალაქი დაეცა 1991 წლის 18 ნოემბერს. ომის დასრულების შემდეგ ქალაქი სერბების კუთვნილებაში გადავიდა, ხოლო 1998 წელს მშვიდბიანად მოხდა მისი ინტეგრაცია ხორვატიასთან. დაიწყო ქალაქის მასშტაბური აღდგენა.
ტორენტ ფაილი

ტორენტ ფაილი —  ფაილების გავრცელების სისტემაში არის კომპიუტერის ფაილი, რომელიც გასავრცელებელ ფაილებზე და საქაღალდეებზე მეტამონაცემებს და, ჩვეულებრივ, ტრეკერების ქსელურ მისამართს შეიცავს. ტრეკერი არის კომპიუტერი, რომელიც სისტემაში მონაწილეებს ერთმანეთის პოვნაში და ქმედითი გამანაწილებელი ჯგუფების შექმნაში ეხმარება. ტორენტ ფაილი გასავრცელებელ შიგთავსს არ შეიცავს; ის შეიცავს მხოლოდ მათ შესახებ ინფორმაციას, როგორიცაა მათი სახელები, ზომები, საქაღალდეების აგებულება და კრიპტოგრაფიულ ჰეშ-კოდი, რათა მისი გამოყენებით ფაილების დაუზიანებლობის გადამოწმება მოხდეს. კონტექსტის მიხედვით ტორენტი შესაძლოა ან თვითონ ტორენტ ფაილს გულისხმობდეს ან — მის შიგთავსს. ტორენტ ფაილებს ჩვეულებრივ . გაფართოება აქვთ.
ასტანა არენა

ასტანა არენა — საფეხბურთო სტადიონი ასტანაში, ყაზახეთში. სტადიონი იტევს 30 244 მაყურებელს. ასტანა არენაზე საშინაო მატჩებს მართავენ „ასტანა“, „ბაიტერეკი“ და ყაზახეთის ეროვნული ნაკრები. მშენებლობა 2006-2009 წლებში მიმდინარეობდა და 185 მილიონი დოლარი დაჯდა. სტადიონი გადახურულია. 2011 წლის 31 იანვარს ასტანა არენამ უმასპინძლა აზიის ზამთრის თამაშების გახსნას. ასევე იყო 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის მასპინძლობის ერთ-ერთი კანდიდატი.

სტადიონი გაიხსნა 2009 წლის 3 ივლისს, როდესაც ერთმანეთს ყაზახეთის 21-წლამდელთა ნაკრები და ასტანის „ლოკომოტივი“ შეხვდნენ. მატჩს ცნობილი იტალიელი მსაჯი, პიერლუიჯი კოლინა სჯიდა. მატჩი სიმბოლურად გახსნა ყაზახეთის პრეზიდენტმა, ნურსულთან ნაზარბაევმა, ასევე შეხვედრაში მონაწილეობა მიიღეს კახა კალაძემ, ანდრეი შევჩენკომ (ყაზახეთის 21-წლამდელთა ნაკრების რიგებში), ჰასან შაშმა და ჰაკან შუკურმა (ასტანის ლოკომოტივის შემადგენლობაში).
ჯავანშირი

ჯავანშირი ( — ახალგაზრდა ლომი დ. 616 — გ. 680) — კავკასიის ალბანეთის მთავარი მიჰრანიდების დინასტიიდან. ალბანეთის ერთ-ერთი პროვინციის გარდმანის მმართველი.

ბიოგრაფია
დინასტია, რომელსაც მიეკუთვნებოდა ჯავანშირი სპარსული წარმოშობისა იყო. ჯავანშირის მამა ვარაზ-გრიგორი იყო გარდმანის პირველი მმართველი, რომელმაც მიიღო სრულიად ალბანეთის მთავრის ტიტული. თავად ჯავანშირი ალბანეთს მართავდა 637-680 წლებში. გამეფებამდე იბრძოდა არაბების წინააღმდეგ. 636 წელს მონაწილეობა მიიღო არაბების წინააღმდეგ გამართულ კადისიის ბრძოლაში. 660 წელს ბიზანტიის იმპერიასთან დადო ზავი არაბთა სახალიფოს საწინააღმდეგოდ. თუმცა 667 წელს სამხრეთიდან არაბებისა და ჩრდილოეთიდან ხაზარების თავდსხმების შიშის ქვეშ აღიარა სახალიფოს ვასალობა. მოკლეს გავლენიანი ფეოდალების შეთქმულების შედეგად.

მისი მმართველობის პერიოდში და სავარაუდოდ მისივე ბრძანებით დაიწერა მის შესახებ მთავარი ისტორიული წყარო „ალვანთა ისტორია“, რომელიც ეკუთვნის მოვსეს კალანკატვაცის.
ბაშკანი

ბაშკანი — გაგაუზიის პირველი პირი. თანამდებობა დამტკიცებული იქნა მე -14 მუხლის კანონის სამართლებრივი სტატუსით. ის ექვემდებარება ყველა ორგანოს გაგაუზიის ხელისუფლებაში. ბაშკანი ირჩევა საყოველთაო, თანასწორი, პირდაპირი, ფარული და თავისუფალი არჩევნების ალტერნატულ საფუძველზე 4 წლის ვადით. ერთი და იგივე პირი შეიძლება იყოს არაუმეტეს ორჯერ ზედიზედ იგი უნდა იყოს მოლდოვის მოქალაქე 35 წლის და უნდა ლაპარაკობდეს გაგაუზურ ენაზე. გაგაუზის ბაშკანი მტკიცდება მოლდოვის მთავრობის წევრის, მოლდოვის პრეზიდენტის ბრძანებულებით. გუბერნატორის შეუძლია გასცეს გადაწყვეტილებები და ბრძანებებს, რომლებიც მოქმედებს გაგაუზის მთელ ტერიტორიაზე.

ბაშკანის პირველი არჩევნები ჩატარდა 1995 წლის 25 მაისს, მეორე არჩევნები — 1999 წლის 22 აგვისტოს, მესამე — 2002 წლის 6 ოქტომბერს, მეოთხე — 2006 წლის 3 დეკემბერს, მეხუთე — 2015 წლის 22 მარტს.
თელავის აეროპორტი

თელავის ერეკლე -ის სახელობის აეროპორტი — ადგილობრივი მნიშვნელობის აეროპორტი საქართველოს ქალაქ თელავში. ქალაქიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 2 კილომეტრითაა დაშორებული. აეროპორტი საქართველოს საავიაციო უნივერსიტეტის კუთვნილებაშია. აეროპორტის გახსნის დღეს, , 152 და -22-ის ტიპის საჰაერო ხომალდებით საჩვენებელი ფრენა გაიმართა. სულ, აეროპორტის ავიაპარკში 6 თვითმფრინავი და შვეულმფრენია. აეროპორტიდან რეგულარული რეისები 2016 წლის აპრილის მონაცემებით ჯერ არ ხორციელდება, თუმცა ადმინისტრაცია მზადაა მოთხოვნის შემთხვევაში შიდა და საერთაშორისო ჩარტერული რეისები განახორციელოს.

აეროპორტში, საავიაციო უნივერსიტეტის სტუდენტები საფრენო მომზადებას გაივლიან. აეროპორტს გააჩნია სანავიგაციო კოშკურა, მგზავრების განყოფილება და საერთო საცხოვრებელი პილოტებისა და ტექნიკური პერსონალისთვის.
მურად ბეი

მურად ბეი (დ. 1750 — გ. 1801) — ეგვიპტის იალეთის გუბერნატორი, მამლუქების ბელადი, ცხენოსანი არმიის მხედართმთავარი. მართავდა ეგვიპტეს იბრაჰიმ ბეისთან ერთად. ორივეს ჰქონდა ქართული წარმომავლობა.

ბიოგრაფია
ქართველ ისტორიკოსთა უმეტესობა ამტკიცებს, რომ მურად ბეი წარმოშობით ქართველი იყო და თბილისში დაიბადა, რამდენიმე სხვა მკვლევარს კი მიაჩნია, რომ ის ჩერქეზი იყო. 1768 წელს ის მიყიდეს (ჩერქეზ) მამლუქ ლიდერს მუჰამედ ბეის ეგვიპტეში.

თავისი ბატონის სიკვდილის შემდეგ, მურადი გახდა მამლუქთა არმიის მეთაური, ხოლო იბრაჰიმი ეგვიპტის ადმინისტრაციულ საქმეებს განაგებდა. მათ შეძლეს გამკლავებოდნენ ოსმალთა გამუდმებულ მცდელობებს მამლუქთა რეჟიმის დასამხობად და სამოქალაქო უთანხმოებებს.

1786 წელს ოსმალეთის სულთანმა აბდულჰამიდ -მა ეგვიპტეში გაგზავნა კაპუდან-ფაშა (ოსმალეთის ფლოტის ადმირალი) და ჯეზაირლი გაზი ჰასან-ფაშა იბრაჰიმისა და მურადის გაძევების ბრძანებით. ჰასან ფაშამ გულმოდგინე მცდელობების შედეგად, ხანმოკლე პერიოდით შეძლო ეგვიპტეზე ოსმალეთის კონტროლის აღდგენა. ამ პერიოდში, მურად ბეის ეკავა ამირ ალ-ჰაჯის (ჰაჯის ხელმძღვანელი) თანამდებობა.

1798 წელს პირამიდების ბრძოლაში დამარცხების შემდეგ, მურად ბეი გაიქცა ზემო ეგვიპტეში, სადაც დაიწყო პარტიზანული კამპანია, რომელიც ფრანგმა გენერალმა დეზემ ჩაახშო.

გავრცელებული ინფორმაციით, მურად ბეიმ საფრანგეთის ჯარს ეგვიპტის დასატოვებლად ფული შესთავაზა, ბრიტანელებს კი — მოკავშირეობა, ალექსანდრიის, დუმიატისა და როზეტის დაკავების საშუალების მიცემის სანაცვლოდ. 1800 წელს მურად ბეი შეურიგდა საფრანგეთის არმიის მთავარსარდალ კლებერს და დათანხმდა კაიროს გორნიზონის მართვაზე, მაგრამ გზაში გარდაიცვალა ბუბონური შავი ჭირისაგან.
ყინულმჭრელი

ყინულმჭრელი — სპეციალური დანიშნულების გემი ან ნავი, რომელიც ყინულით დაფარულ წყლებზე სანაოსნოდ და სხვა ნავებისთვის და გემებისთვის უსაფრთხო წყლითსავალი გზის გასაკვალადაა შექმნილი. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ტერმინი ძირითადა ყინულმჭრელ გემებს გულისხმობს, ასევე შესაძლებელია შედარებით პატარა მცურავი საშუალებებიც იგულისხმებოდეს, მაგალითად ყინულმჭრელი ნავები, რომლებიც ოდესღაც გაერთიანებული სამეფოს არხებზე გამოიყენებოდა.

იმისათვის, რომ გემი ყინულმჭრელად ჩაითვალოს, უნდა ჰქონდეს ისეთი სამი თავისებურება, რომელიც ჩვეულებრივ გემებს არ აქვთ: გამაგრებული კორპუსი, ყინულის ჭრის შემძლე ფორმა და ყინულში გავლის სიმძლავრე.

ყინულმჭრელი გზას პირდაპირ ყინულის ზონებში გავლით და მათზე მიწოლით ასუფთავებს. წყლის ყინული ძალიან სუსტია და მარტივად იმტვრევა, თუმცა ძალიან სქელი ყინულის შემთხვევაში, ყინულმჭრელს შეუძლია ყინულს ცხვირით დააწვეს და გასატეხად გემის წონა გამოიყენოს. ვინადაიანაც გემს ყინულს ჭრაზე ბევრად მეტად წინ დაგროვებული ნამსხვრევები ანელებს, ყინულმჭრელს ასეთი შემთხვევებისთვის გამიზნული კორპუსი აქვთ, რომელიც ყინულის ნამსხვრევებს მის გვერდით ან ქვემოთ ამისამართებს. დაზიანებების რისკი გემის მამოძრავებელ სისტემაზე (ფრთიანი ხრახნი, ფრთიანი ხრახნების ლილვები, ა.შ.) ბევრად უფრო დიდია, ვიდრე თვითონ მის კორპუსზე, ყინულმჭრელის უნარი, წარმატებით იმოძრაოს ყინულზე, გატეხოს ის და შემდეგ გზიდან ნამტვრევები ჩამოიშოროს, მისი უსაფრთხოებისთვის აუცილებელია.
კრისტიან ფუქსი

კრისტიან ფუქსი (; დ. 7 აპრილი, 1986, ნოინკირხენი, ავსტრია) — ავსტრიელი ფეხბურთელი, თამაშობდა მარცხენა მცველის პოზიციაზე.

საკლუბო კარიერა
ფუქსმა კარიერა დაიწყო „ვინერ-ნოიშტადტში“, საიდანაც 2003 წელს გადავიდა „მატერსბურგში“. ხუთი წლის შემდეგ ფუქსი გერმანულ „ბოხუმში“ ჩაირიცხა, 2011 წელს კი — შალკე 04-ში. 2011 წელს გელზენკირხერნის „შალკე 04“-თან ერთად მოგებული აქვს გერმანიის სუპერთასი. 2015 წლის ზაფხულში გელზენკირხენული გუნდი დატოვა და თავისუფალი აგენტის სტატუსით ინგლისურ „ლესტერ სიტიში“ გადავიდა და პირველივე სეზონში კლუბთან ერთად ინგლისის პრემიერლიგა მოიგო.

სანაკრებო კარიერა
ფუქსის დებიუტი ავსტრიის ეროვნული ნაკრების რიგებში შედგა 2006 წლის 23 მაისს ხორვატიის ნაკრების წინააღმდეგ ამხანაგურ მატჩში. 2016 წელს ფუქსმა სანაკრებო კარიერა დაასრულა. მონაწილეობა აქვს მიღებული 2008 და 2016 წლების ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატებში.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
შალკე
გერმანიის სუპერთასი: 2011

ლესტერ სიტი
პრემიერ ლიგა: 2015–16
ინგლისის ასოციაციის თასი: 2021
ორბელიანების სასახლე

ორბელიანების სასახლე შეიძლება აღნიშნავდეს:

ათონელის რეზიდენცია - გიორგი ათონელის 25-ში მდებარე ორბელიანების სასახლე, საქართველოს პრეზიდენტის რეზიდენცია.
ჯამბაკურ-ორბელიანების სასახლე - ისტორიულ-არქეოლოგიური ძეგლი, კასპის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის ფილიალი, მდებარეობს სოფელ ლამისყანაში, კასპის მუნიციპალიტეტი, შიდა ქართლის მხარე.
პოზნანის რატუშა

პოზნანის რატუშა — ისტორიული შენობა პოზნანში, დასავლეთ პოლონეთში. მდებარეობს ძველ ქალაქში, ბაზრის მოედანზე . ის 1939 წლამდე ადგილობრივ მთავრობას ეკუთვნოდა, ხოლო ახლა იქ მუზეუმია განთავსებული. რატუშის პირველი შენობა საუკუნის ბოლოს, 1253 წელს შუა საუკუნეების ქალაქის დაარსების შემდეგ აშენდა. დღევანდელი სახე შენობამ 1550–1560 წლებში მიიღო, შენობის განახლებას არქიტექტორი ჯოვანი ბატისტა დი კუადრო ხელმძღვანელობდა. არქიტექტურა შესრულებულია მანერიზმის სტილში და აქვს მორთული ლოჯია. ყოველ შუადღეს საათის თავზე იმართება მექანიკური თხების წარმოდგენა, რომელიც ქალაქის ძირითად ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს.
ფუზულინები

ფუზულინები — ამომწყდარი ფორამინიფერების ჯგუფი. აქვთ დიდი ზომის (6 სმ-მდე), ნაირგვარი ფორმის სპირალურად დახვეული კიროვანი ნიჟარა. ხვეულები ტიხრებით კამერებადაა დაყოფილი. ნიჟარის კედელი ერთ- ან რამდენიმეშრიანია. ბაგე ნაპრალისებურია ან რამდენიმე ხვრელი აქვს. ფუზულინები ქანთმაშენი ორგანიზმებია (ფუზულინიანი კირქვები). ცნობილი არიან კარბონული და პერმული პერიოდის ნალექებიდან.
რიკი და მორტი

„რიკი და მორტი“ — ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის სიტკომ ანიმაციური სერიალი მოზრდილთათვის. იგი -სთვის შეიქმნა ჯასტინ როილენდის და დენ ჰერმონის მიერ. სერიალი მოგვითხრობს ლოთი მეცნიერი რიკის და მისი შვილიშვილის, მორტის ფათერაკების შესახებ. პერსონაჟები ხან ოჯახთან ერთად ატარებენ დროს, ხან კი — განზომილებათაშორის მოგზაურობენ. ორივე მთავარ გმირს თვითონ როილენდი ახმოვანებს, თუმცა გახმოვანებაზე ასევე მუშაობენ ისეთი მსახიობები, როგორიცაა კრის პარნელი, სპენსერ გრემერი და სარა ჩოკი. სერიალის შთაგონება იყო ფილმის „უკან მომავალში“ ანიმაციური სახის პაროდია, რომელიც როილენდმა 101-ის ფესტივალისთვის შექმნა.  -მა ჰერმონს სატელევიზიო შოუს შექმნის თხოვნით მიმართა, რის შემდეგაც მან და როილენდმა ამ პაროდიის ორ მთავარ პერსონაჟზე დაფუძნებით სერიალი შექმნა.

„რიკი და მორტის“ პრემიერა 2013 წლის 2 დეკემბერს გაიმართა და კრიტიკოსების მოწონება დაიმსახურა. 2014 წლის იანვარში -მა შეუკვეთა სერიალის მეორე სეზონი, რომელიც 2015 წლის 26 ივლისს დაიწყო და იმავე წლის 4 ოქტომბერს დასრულდა. 2015 წლის აგვისტოში არხმა სერიალი კიდევ ერთი სეზონით განაახლა. და 2016 წლის მიწურულს დაიწყო.
მარტყოფის ბორკილიჯვრის ეკლესია

ბორკილიჯვრის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია — ეკლესია გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფელ მარტყოფში. მდებარეობს ბორკილიჯვრის სასაფლაოზე.

აშენების ზუსტი თარიღი ცნობილი არ არის. სავარაუდოდ საუკუნის ძეგლია. საუკუნეში და საუკუნის დასაწყისში ჩაუტარდა რესტავრაცია.

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, კამარა-კონჯი, თაღები, კარ-სარკმლისა და ნიშების ზღუდარები შესრულებულია აგურის წყობით. კარები თაღოვანია, რომელიც ასევე აგურითაა გამოყვანილი. კარების მარჯვნივ, მარცხნივ და ზევით აგურით გამოყვანილი ჯვრებია. ნაგებობა ნათდება სარკმლებით. წინა ფასადის სარკმელი თაღოვანია, აგურით გამოკვეთილი, სარკმლები აქვს დატანებული სხვა კედლებშიც. სამრეკლო ოთხი სვეტისაგან შედგება, რომელიც ლითონის ჯვარი აგვირგვინებს.
ღვთის სხეულის ბაზილიკა

ღვთის სხეულის ბაზილიკა  — გოტიკური სტილის კათოლიკური ეკლესია პოლონეთში. მდებარეობს ქალაქ კრაკოვში, კაზიმეჟის უბანში. მშენებლობა დაიწყო 1335 წელს, მეფე კაზიმირ -ს მიერ.

ისტორია
ბაზილიკის მშენებლობა 1340 წლიდან საუკუნის შუა რიცხვებამდე მიმდინარეობდა. ის გამიზნული იყო სამონასტრო-ეკლესიად. მონასტერს ასევე გადაეცა მიწის დიდი ნაკვეთი და სასაფლაო. 1440 წელს მონასტერი იაგაილომ ლატერანელ კანონიკებს გადასცა.
აზალი ასუმანი

აზალი ასუმანი (; დ. 1 იანვარი, 1959) — პოლკოვნიკი, კომორის პრეზიდენტი 1999–2002 და 2002–2006 წლებში. პრეზიდენტი 2016 წლის 26 მაისიდან.

ბიოგრაფია
აზალი ასუმანი დაიბადა 1959 წლის 1 იანვარს, ქალაქ მიცუჯეში, კომორის კუნძულების კავშირი.

კოლეჯის დამთავრების შემდეგ, მან სამხედრო კარიერა აირჩია. იგი ორი ათწლეულის განმავლობაში აგრძელებდა სამხედრო კარიერას. 1977–1980 წლებში, ასუმანი სამხედრო წვრთნებს მაროკოს სამეფო სამხედრო აკადემიაში იტარებდა, სადაც პარაშუტისტის კვალიფიკაცია მიიღო. 1989–1990 წლებში, მაიორის თანამდებობაზე მყოფი აზალი ასუმანი, კომორის თავდაცვითი ძალების უფროსი ოფიცერი გახდა. 1996 წელს, მან სამხედრო წვრთნების მიღება საფრანგეთის სამხედრო აკადემიაში განაგრძო, სადაც იგი დააწინაურეს და პოლკოვნიკად და განვითარების ეროვნული არმიის შტაბის უფროსად დანიშნეს.

ასუმანი კომორის პრეზიდენტი 1999 წლის 30 აპრილს, პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლის — ჰამადა მადის ხელისუფლების დამხობისთვის მოწყობილი სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ გახდა. 2002 წელს, მან მრავალპარტიულ არჩევნებში გაიმარჯვა, მანამდე კი იგი კონსტიტუციური მოთხოვნით თანამდებობიდან გადადგა, რათა არჩევნებში საკუთარი კანდიდატურა წამოეყენებინა. 2002 წლის 26 მაისს, იგი კომორის პრეზიდენტად აირჩიეს, 2006 წლის 26 მაისს კი — თანამდებობიდან გადადგა.

2016 წლის 21 თებერვალს, კომირის საპრეზიდენტო არჩევნები გაიმართა, სადაც, ასუმანმა ხმათა 14.96% მიიღო და მე-3 ადგილი დაიკავა, მაგრამ 10 აპრილს, გაიმართა არჩევნების მეორე ტური, სადაც აზალი ასუმანმა ხმათა 41% მოიპოვა და კომორის პრეზიდენტი გახდა. თანამდებობა დაიკავა 2016 წლის 26 მაისს.
ფუკუსისნაირი წყალმცენარეები

ფუკუსისნაირი წყალმცენარეები — წაბლა წყალმცენარეების რიგი. მათი თალუსი ძლიერ დატოტვილი, ბუჩქისებრია; ცილინდრული ან ბრტყელი ტოტები აქვს. სიგრძე 0,1—2 მ, ზოგჯერ 10 მ-ს აღწევს. დამახასიათებელია კენწრული ზრდა. სქესობრივი გამრავლების ორგანოები ვითარდება სპეციალური ჩარღმავებებში — სკაფიდიუმებში. განაყოფიერებისა და განვითარების პროცესი მეტწილად დედა სხეულის გარეშე მიმდინარეობს. ფუკუსისნაირი წყალმცენარეები ცხოვრობენ უმთავრესად ზღვების სანაპირო ზოლში. შავ ზღვაში -სა და -ის წარმომადგენლები.
აზერბაიჯანის პრემიერ-მინისტრი

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრი — აზერბაიჯანის მთავრობის მეთაური. მოქმედი პრემიერ-მინისტრია არტურ რასიზადე.

იმის გამო, რომ ცენტრალური როლი აზერბაიჯანის პოლიტიკური სისტემაში უკავია პრეზიდენტს, აღმასრულებელი ხელისუფლების საქმიანობა (მათ შორის პრემიერ-მინისტრისაც), იმყოფება სახელმწიფოს მეთაურის გავლენის ქვეშ (მაგალითად, პრეზიდენტი, რომელიც ნიშნავს და ათავისუფლებს თანამდებობიდან აზერბაიჯანის პრემიერ-მინისტრს და სხვა მთავრობის წევრებს; პრეზიდენტს შეუძლია გაუწიოს თავმჯდომარეობა მინისტრთა კაბინეტის შეხვედრებს და მისცეს სავალდებულო ბრძანებები და მითითებები პრემიერ-მინისტრს და მთავრობის წევრებს, პრეზიდენტი შეიძლება ასევე გააუქმოს მთავრობის ნებისმიერი აქტი).

ისტორია
სსრკ-ს ეპოქაში, მთავრობის ხელმძღვანელი იყო სახალხო კომისართა საკრებულოს თავმჯდომარე (1946 წლამდე) და მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე (1946 წლის შემდეგ). ადამიანები, რომლებიც იმყოფებოდნენ ამ პოზიციებზე, ზოგჯერ მოხსენიებულნი იყვნენ, როგორც პრემიერ-მინისტრები.

პრეზიდენტობის მემკვიდრე
პრეზიდენტის გარდაცვალების, გადადგომის ან იმპიჩმენტის შემთხვევაში აზერბაიჯანის პრემიერ-მინისტრი ხდება ქვეყნის დროებითი პრეზიდენტი, სანამ ახალი საპრეზიდენტო არჩევნები ჩატარდება, რომელიც უნდა ჩატარდეს სამი თვის განმავლობაში. აზერბაიჯანის პრემიერ-მინისტრი, პრეზიდენტის მოვალეობის შესრულების დროს, ვერ დაითხოვს ეროვნული ასამბლეას, ასევე ვერ დანიშნავს რეფერენდუმს და ვერ შესთავაზებს კონსტიტუციაში ცვლილებების შეტანას.

აზერბაიჯანის მთავრობის მეთაურთა სია (1918-დღემდე)
აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918–1920)
პრემიერ-მინისტრები
ასფსრ (1922–1936) და აზერბაიჯანის სსრ (1936–1991)
სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარე
მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე
აზერბაიჯანის რესპუბლიკა (1991–დღემდე)
პრემიერ-მინისტრები
კავკასიის სახანოები

კავკასიის სახანოები ან აზერბაიჯანული სახანოები — სხვადასხვა სამთავროებად დაყოფილი სპარსეთის (ირანი) ტერიტორიები კავკასიაში (თანამედროვე აზერბაიჯანის, სომხეთის, საქართველოსა და დაღესტანის ტერიტორიაზე), გვიან სეფიანთაგან ყაჯარების დინასტიამდე. სახანოებს, ძირითადად მართავდნენ თურქულენოვანი (აზერბაიჯანული) წარმოშობის ხანები, რომლებიც იყვნენ ირანის შაჰის (მეფე) ვასალები. სპარსეთმა სამუდამოდ დაკარგა ამ სახანოების ნაწილი რუსეთ-ირანის ომების შედეგად, საუკუნეში, ხოლო დანარჩენები კი დარჩა სპარსეთს.

სახანოები, რომლებიც საბოლოოდ რუსეთის იმპერიამ დაიპყრო:

კასპიის სანაპირო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ:
ტარკის საშამხლო (1813 რუსეთის პროტექტორატი, 1867 გაუქმდა)
დერბენდის სახანო (1806 ოკუპირებული და ანექსირებული რუსეთის მიერ, იმავე წელს გაუქმდა)
მეხტულის სახანო
კაიტაკის სამთავრო (ასევე ჰქვია „ “)
ტაბასარანის სამთავრო (ასევე ჰქვია „ “)
ყუბის სახანო (1805 რუსეთის პროტექტორატი, 1816 გაუქმდა)
ბაქოს სახანო (1806 ეწოდა ლენქორანის სახანო (1802 რუსეთის პროტექტორატი, 1826 გაუქმდა))
თალიშის სახანო ასევე ეწოდა ლენქორანის სახანო (1802 რუსეთის პროტექტორატი, 1826 გაუქმდა)
ჯავადის სახანო, 1800 ალბათ შედიოდა შირვანის შემადგენლობაში
დაღესტანის შემადგენლობაში:
გაზიკუმუხის სამთავრო ან შამხალატი დაღესტანის, რომელიც დაიშალა შემდეგ პატარა მხარეებად 1642 წელს
გაზიკუმუხის სახანო (რუსეთის გავლენა 1811-დან, 1860 გაუქმდა)
ავარიის სახანო (1803-დან რუსეთის პროტექტორატი, 1864 გაუქმდა)
მთების სამხრეთით დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ:
ერევნის სახანო (1827 ოკუპირებული, 1828 ანექსირებული რუსეთის მიერ)
ნახიჩევანის სახანო (1827 ოკუპირებული, 1828 ანექსირებული რუსეთის მიერ)
განჯის სახანო (1804 ოკუპირებული და ანექსირებული რუსეთის მიერ)
ყარაბაღის სახანო (1805 რუსეთის პროტექტორატი, 1822 გაუქმდა)
ელისუს სასულთნო (1806 რუსეთის პროტექტორატი, 1844 გაუქმდა)
შაქის სახანო (1805 რუსეთის პროტექტორატი, 1819 გაუქმდა)
შირვანის სახანო (1805 რუსეთის პროტექტორატი, 1820 გაუქმდა)
ასევე:
შურაგელის სასულთნო საქართველოს, თურქეთის და სპარსეთის გადაკვეთაზე
შამშადილი სასულთნო და ყაზახის სასულთნო, ჩრდილოეთით სევანის ტბა და დასავლეთით განჯა, როგორც ჩანს შედიოდნენ საქართველოს შემადგენლობაში

გარდა ამისა, დაღესტანის ზოგიერთი შორეულ კუთხე იყო მეტწილად დამოუკიდებელი სოფელი/ფედერაცია, რუსეთის დაპყრობილ ფართზე:
ახტუს ფედერაცია
აკუშა-დარგოს ფედერაცია
ანდალალის ფედერაცია
ქარ-ბელაქანი დღესდღეობით აზერბაიჯანის შემადგენლობაში
კოისუბუ ან ჰინდალი, გიმრი გარშემო
რუტულის ფედერაცია

უძველესი დროიდან, სანამ ჩამოვიდოდნენ რუსები, ტერიტორიების ყველაზე ზემო ნაწილი შედიოდა ირანული სამყაროს შემადგენლობაში და იყო სპარსული კონტროლის ქვეშ (ტრანსკავკასია და დაღესტანის ნაწილი).
სტანისლავ ავგუსტ პონიატოვსკი

სტანისლავ ავგუსტ პონიატოვსკი (; დ. 17 იანვარი, 1732, ვოლჩინი  — გ. 12 თებერვალი, 1798, სანქტ-პეტერბურგი) — პოლონეთის უკანასკნელი მეფე და ლიტვის დიდი სამთავროს უკანასკნელი მთავარი 1764–1795 წლებში.

სტანისლავ პონიატოვსკისა და კონსტანცია პონიატოვსკის მეოთხე შვილი. მიიღო შესანიშნავი განათლება და ბევრს მოგზაურობდა დასავლეთ ევროპაში. დიდი ხანი დაჰყო ინგლისში და კარგად გაეცნო საპარლამენტო მმართველობას. 1752 წელს ორატორული ნიჭის გამო ყურადღება მიაქციეს ჟეჩ პოსპოლიტის სეიმში. 1755–1756 წლებში ცხოვრობდა რუსეთში, როგორც ინგლისის ელჩ ვილიამსის პირადი მდივანი, ხოლო 1757–1762 წლებში სამეფო კარზე აკრედიტებული იყო როგორც საქსონიის ელჩი.

მეფე ავგუსტ -ის გარდაცვალების შემდეგ, 1764 წელს რუსეთის იმპერატრიცა ეკატერინე -ის აქტიური მხარდაჭერის შემდეგ პოლონეთის მეფედ აირჩიეს. 1795 წელს ტახტიდან გადადგა მესამე დანაწილების დროს.

ცხოვრების უკანასკნელი წლები გაატარა სანქტ-პეტერბურგში. გარდაიცვალა 1798 წელს. დაკრძალულია ეკატერინე ალექსანდრიელის ტაძარში.
ანჰედონია

ანჰედონია — სიამოვნების განცდის შეუძლებლობა საქმიანობებისგან, რომლებიც ჩვეულებრივ სიამოვნების მომგვრელია, მაგალითად: ვარჯიში, მუსიკის მოსმენა, სექსუალური აქტივობა, სოციალური კავშირების დამყარება. ანჰედონიის აქამდე არსებულ განმარტებებში დიდი მნიშვნელობა ეთმობოდა მხოლოდ სიამოვნების მიღების შეუძლებლობას, ახალ განმარტებებში კი ყურადღება ეთმობა სიამოვნების მომგვრელი ქცევების ისეთ ასპექტებს, როგორიცაა მოტივაცია და/ან სურვილი რაიმე აქტივობის განხორციელებისა (მოტივაციური ანჰედონია).