iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნათელა ვაჩნაძე

ნათელა ვაჩნაძე (დ. 21 ნოემბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, მკვლევარი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
ნათელა ვაჩნაძე დაიბადა 1940 წლის 21 ნოემბერს, თბილისში. 1962 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორის ხარისხი მიიღო 1993 წელს.

1963-2006 წლებში პედაგოგიურ და სამეცნიერო მუშაობას ეწეოდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შუა საუკუნეებისა და საქართველოს ისტორიის კათედრებზე; წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის მოწვეული პროფესორი; მისი კვლევის საგანია შუა საუკუნეების ქართული საზოგადოების მენტალიტეტი, ქართული და ბერძნული ჰაგიოგრაფიული თხზულებები, ქრისტიანული სიმბოლიკა, ქართულ-ბიზანტიური ურთიერთობები, წარმართული სააზროვნო სისტემის რელიქტები, საქართველოსა და რუსეთის მუზეუმებისა და წიგნსაცავების ისტორია ( ს. ნახ.), ძველი ქართული ჰაგიოგრაფიული თხზულებების რუსულ ენაზე თარგმნა და კომენტარები, „ქართლის ცხოვრების“ სახისმეტყველება, ბერძნული ეპისტოლოგრაფია.

ნათელა ვაჩნაძე არის მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის, მათ შორის 5 მონოგრაფიის ავტორი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტის „შრომების“ შემდგენელი, საქართველოს ისტორიის პირველი საუნივერსიტეტო სახელმძღვანელოს (ტომი ) თანაავტორი. მისი სამეცნიერო ნაშრომები გამოქვეყნებულია ქართულ, გერმანულ, ინგლისურ და ფრანგულ ენებზე.

ნათელა ვაჩნაძის მეუღლე იყო რეჟისორი გიზო ჟორდანია, რუსთაველის თეატრის დამდგმელი რეჟისორი; თბილისის ოპერისა და ბალეტისა და გრიბოედოვის თეატრების მთავარი რეჟისორი, თეატრისა და კინოს ინსტიტუტის რექტორი.
ჯონ აბრაჰამი

ჯონ აბრაჰამი (დ. 17 დეკემბერი, 1972) — ინდოელი მსახიობი, პროდიუსერი, ფოტომოდელი, საფეხბურთო კლუბ -ის მფლობელი.ის ვეგეტარიანელი და ცხოველთა უფლებების აქტიური დამცველია.

ბიოგრაფია
ჯონ აბრაჰამი დაიბადა 1972 წლის 17 დეკემბერს, მუმბაიში, შერეული რელიგიური და ეთნიკური წარმოშობის ოჯახში. მსახიობის მამა პროფესიით არქიტექტორია.ის მალაიელი სირიელი ქრისტიანია კერალადან ხოლო დედა -ირანელი, წარმოშობით გუჯარათიდან. აბრაჰამის ზოროასტრული სახელია „ფარჰანი“, მაგრამ მას ნათლობისას ჯონი დაარქვეს.მას ჰყავს უმცროსი ძმა ალან აბრაჰამი. მსახიობი თავს სულიერ პიროვნებად თვლის, მაგრამ არ აღიარებს რამე განსაკუთრებულ რელიგიას. იგი ათეისტია. ჯონმა დაამთავრა ჯაი ჰინდას კოლეჯი ეკონომიკის ბაკალავრის ხარისხით1991 წელს გაიმარჯვა  მამაკაცთა შორის სილამაზის ნაციონალურ კონკურსში, შემდეგ წარადგინა ქვეყანა საერთაშორისო კონკურსში ფილიპინებზე,სადაც მეორე ადგილის მფლობელი გახდა. სამოდელო კარიერა დაიწყო პენჯაბელი მომღერლის -ის კლიპის გადაღებით.

კინოდებიუტი შედგა 2003 წელს გადარებულ ფილმში „ოცნების ბნელი მხარე“, რისთვისაც იყო ნომინირებული პრემიაზე მამაკაცის როლის საუკეთესო შესრულებისათვის. კრიტიკოსებმა დადებითად შეაფასეს მისი თამაში  დიპ მეტას ფილმში „წყალი“. 2006 წელს გამოვიდა ოთხი ფილმი მსახიობის მონაწილობით: „წარსულის ტყვე“, „ტაქსი 9211”, „მამა“ და „ქაბულის ექსპრესი“.ორ მათგანს დიდი კომერციული წარმატება ხვდა წილად.

2012 წელს აბრაჰამი იყო პროდიუსერი ფილმისა "ვიკი დონორი“. მომდევნო წელს ფილმში "სროლა ვადალში" მსახიობმა კრიმინალური ავტორიტეტის მანია სვევის როლი შეასრულა. ფილმმა კრიტიკოსების მოწონება დაიმსახურა და გახდა "სუპერ ჰიტი". იმავე წელს გამოვიდა  "კაფე მადრასი", რომელმაც გაქირავებაში"საშუალო" სტატუსი მიიღო.  სიუჟეტში მოთხრობილი იყო მაიორის შესახებ, რომელიც შრი-ლანკაში სამოქალაქო ომში ჩაერია.

ამ ეტაპზე ჯონ აბრაამის ბოლო ნამუშევარებია: „ლამაზი ჯონი“- სამხრეთ კორეული ფილმის „ადამიანი არსაიდან“ ერთგვარი რიმეიქია, რომელიც ჩავარდა გაქირავებაში, „გასროლა“-კრიტიკოსების უარყოფითი შეფასების მიუხედავად, კომერციული წარმატება ხვდა და 2011 წელს გადაღებული ფილმის გაგრძელება -„სპეცრაზმი ფორსი 2“-მიიღო დადებითი შფასება და კომერციულად მომგებანი გამოდგა.

2014 წელს აბრაჰამმა დააარსა  საფეხბურთო კლუბი  -, რომელიც გუვაჰატიში მდებარეობს და რვა შტატს წარმოადგენს ინდოეთის სუპერლიგაში . როგორც მფლობელი, აბრაამი აქტიურად არის ჩართული კლუბის მენეჯმენტში. კლუბის თავმჯდომარეა მისი მეუღლე, პრიია რუნჩალი

პირადი ცხოვრება
ფილმის „ოცნების ბნელი მხარე“ გადაღებების დროს ჯონ აბრაჰამი ხვდებოდა პარტნიორს ბიპაშა ბასუს. წყვილი დიდი პოპულარობით სარგებლობდა, მაგრამ 2011 წელს ისინი დაშორდნენ.

2014 წელს ჯონმა იქორწინა ინდური წარმომავლობის ამერიკელ პრიია რუნჩალზე, რომელიც ფინანსური ანალიტიკოსი და ბანკირია.
სამუელის ეპიტაფია

სამუელის ეპიტაფია — ძველ ბერძნულ ენაზე შესრულებული წარწერა, ეპიტაფია, კირქვის საფლავის ქვაზე. აღმოჩენილია 1934 წელს, ბიზანტიური პერიოდის სამონასტრო სასაფლაოზე, იერუსალიმი.

წარწერაში ნახსენებია „იბერიელი ეპისკოპოსი, სამუელი“ და მის მიერ დავითის კოშკის მიდამოში საფლავის ან მონასტრის შეძენა. არასწორი ბერძნულის გამო გაურკვეველია ეპისკოპოსმა მონასტერი იყიდა თუ საფლავი. ივარაუდება, რომ ეკლესია ეკუთვნოდა ქართველ სამღვდელოებას და შესაძლოა ემსახურებოდა იერუსალიმის მთელ ქართულ სამონასტრო თემს. ფილა ნაწილობრივ გატეხილია და მისი მთელი მარჯვენა კუთხე დაკარგულია. იგი თარიღდება ახ. წ. საუკუნის ბოლოს ან საუკუნის დასაწყისით. წარწერა ინახება როკფელერის მუზეუმში.

წარწერა
თარგმანი: „საფლავი სამუელისა, იბერიელი ეპისკოპოსისა და მისი მონასტრისა, რომელიც იყიდა დავითის კოშკის მიდამოებში.“
კობა ხარაძე

კობა პავლეს ძე ხარაძე (დ. 20 ოქტომბერი, 1940 — გ. 16 აგვისტო, 2021) — ქართველი გეოგრაფი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1993), პროფესორი. ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის ფიზიკური გეოგრაფიის განყოფილების ხელმძღვანელი. საქართველოს მსოფლიო მიღწევათა და მოგზაურთა ხელშემწყობი კავშირის გამგეობის წევრი.

ბიოგრაფია
კობა ხარაძემ დაამთავრა ქუთაისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი გეოგრაფიის სპეციალობით 1966 წელს. 1966–69 წლებში მუშაობდა წალკისა და თეთრიწყაროს რაიონებში გეოგრაფიის მასწავლებლად; 1969–72 წლებში სწავლობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის დასწრებულ ასპირანტურაში პროფესორ ლევან მარუაშვილის ხელმძღვანელობით; 1973 წლიდან მუშაობს ამავე ინსტიტუტში ჯერ უმცროს, შემდეგ უფროს და წამყვან მეცნიერ-თანამშრომლად; 1993 წლიდან ისტორიული გეოგრაფიის თემატური ჯგუფის ხელმძღვანელია; შეთავსებით მუშაობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალში საქართველოს გეოგრაფიის კათედრაზე; სხვადასხვა წლებში შეთავსებით მუშაობდა ქუთაისისა და გორის პედაგოგიურ ინსტიტუტებში.

კობა ხარაძემ საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1973 წელს თემაზე: „გეოგრაფიული ცოდნის ისტორია ძველ საქართველოში (- სს.)“, ხოლო სადოქტორო დისერტაცია 1993 წელს თემაზე „საქართველოს ისტორიული გეოგრაფია. ქართლი“. აკადემიკოს თეოფანე დავითაიას სახლ-მუზეუმები; გეოგრაფიის ინსტიტუტის დაარსების 50 წლისთავთან დაკავშირებით შექმნა საიუბილეო კრებული — „ვახუშტის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტი - 50“; დიდი წვლილი შეიტანა „საქართველოს წითელი წიგნის“ არაორგანული ბუნების ძეგლების განყოფილების ტექსტებისა და საილუსტრაციო მასალების დამუშავებაში; მისი რედაქტორობით გამოვიდა ვახუშტი ბაგრატიონის „საქართველოს გეოგრაფიის“ ორი წიგნი — „სამცხე“ და „ქართლი“; არის რამდენიმე მონოგრაფიის, სახელმძღვანელოსა და ატლასის სამეცნიერო რედაქტორი და რეცენზენტი; თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალის გრიფით გამოვიდა 4 სახელმძღვანელო სპეციალურ საგნებში, მათ შორის, „საქართველოს ისტორიული გეოგრაფია“; მისი აქტიური მონაწილეობით ჩატარდა რესპუბლიკური 2 კონფერენცია და სხვა.
ომარაანის პირველი ნასოფლარი

ომარაანის პირველი ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ომარაანის ჩრდილოეთით, 0,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ნასოფლარზე შემორჩენილია რიყისა და ნატეხი ქვით ნაგები დარბაზული ეკლესიის საძირკვლის ნაშთი. ეკლესიას დასავლეთიდან მინაშენი ჰქონია. ეკლესიიდან 30 მეტრზე მეორე ეკლესიის ნანგრევებია. შემორჩენილია აფსიდისა და ჩრდილო კედლის მცირე ნაწილი. ნასოფლარის ტერიტორიაზე დადასტურებულია ნასახლარი ბუდეები და ქვისსამარხები.
ჯუჯულის ხატი

ჯუჯულის ხატი — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟებოტის აღმოსავლეთით, 1 კილომეტრზე, მთის თხემზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს, ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი, რომლის გადახურვა ჩამონგრეულია სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილიშია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია, რომლის მარცხნივ სწორკუთხა ნიშია. შემორჩენილია სარკმლის ქვემოთ, კედელზე მიდგმული ტრაპეზისა და კანკელის ფრაგმენტები. აფსიდის თაღი ნახევარწრიული ფორმისაა, ნახევარწრიულია კამარაც. ეკლესიის მახლობლად, რამდენიმე მეტრის მანძილზე, დგას მისივე თანადროული, გეგმით სწორკუთხა ორსართულიანი კოშკი. ისიც ნატეხი ქვითაა ნაგები. კოშკის სწორკუთხა შესასვლელი დასავლეთ კედელში, მიწის დონეზეა გაჭრილი. სართულის დანარჩენი კედლები ყრუა, გადახურულია ტლანქად სხმული კამარით. სართულის შესასვლელიც დასავლეთ კედელშია, ოდნავ ჩრდილოეთით. კარის გადახურვა ჩამოშლილია. ამ სართულს სართულის მსგავსი გადახურვა ჰქონდია, შემორჩენილია მცირე ნაწილი.
ყუდროს პირველი ეკლესია

ყუდროს პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყუდროს ჩრდილოეთით, 1 კილომეტრზე, საყდრების ხევში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. დაზიანებულია: ჩამონგრეულია ჩრდილოეთ კედლის ზედა ნაწილი. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი შიგნით არქიტრავითაა გადახურული, გარედან თაღით. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს ორი თითო ოთხკუთხა ნიშია. ინტერიერში შელესილობა ჩამოცვენილია. შიგნით ეკლესია ნახევარწრიული კამარითაა გადახურული. ეკლესია გადახურული ყოფილა კრამიტით.
ომარაანის მესამე ნასოფლარი

ომარაანის მესამე ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ომარაანის აღმოსავლეთით, 2 კილომეტრზე, ლაშქარაანთწყაროსთან. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ნასოფლარის ტერიტორიაზე გამოვლენილია გეგმით სწორკუთხა ნამოსახლარი ბუდეები. კედლები ნაგებია ნატეხი ქვით, შემორჩენილია წყობის 7-10 რიგი.
ასკილაურის მესამე ეკლესია

ასკილაურის მესამე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ასკილაურის ჩრდილო-დასავლეთით ორიოდე კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკენეებს.

ეკლესია დარბაზულია, აქვს თანადროული მინაშენი სამხრეთიდან, რომლის ძირითადი ნაწილი წყობის გადაბმით უკავშირდება (ზომები გარედან სიგრძე-6,80 მეტრი, სიგანე-6,55 მეტრი). საშენ მასალად გამოყენებულია რიყის ქვა და სრულიად დამუშავებული ქვიშაქვის ნატეხი ქვა. ამ უკანასკნელით, მეტწილად, შენობის გარეთა კედლებია ნაწყობი. შიგნით კედლების ზედაპირი გასწორებულია ბათქაშით, რომელშიც შიგადაშიგ საპირე ქვების ზედაპირს თითქმის მთლიანად ფარავს.

შენობა ძლიერაა დაზიანებული: ჩამოქცეულია ეკლესიისა და მინაშენის კამარა. თითქმის მთლიანადაა დანგრეული მინაშენის სამხრეთი კედელი, დარბაზულია საკურთხევლის კონქი, ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელს, ორივე ბოლოში, გამჭოლი ბზარები დაუყვება, ინტერიერში აწეულია მიწის დონე და ამოსულია ხეები, გარეთა კედლების საპირე წყობის ქვები. ალაგ-ალაგ ჩამოცვენილია. ეკლესიის ჩრდილოეთი ნახევარი დაახლოებით 1,5 მეტრ სიმაღლეზე მიწაშია ჩამჯდარი.

შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან, მინაშენიდან აქვს. კარი გარედან თარაზულად იყო გადახურული (შემორჩენილია ზღუდრის ორივე ბოლოს კვალი) შიგნიდან კი - თაღით (შემორჩენილია ორივე ქუსლის წყობა).

აფსიდი გეგმით ნახევარწრიულია. აფსიდის შუაში გაჭრილია მაღალი, ნახევარწრიული თაღით დასრულებული სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო მცირე ზომის, ოთხკუთხა ნიშაა. სარკმელი, როგორც ჩანს, გარედანაც თაღით იყო გადახურული (გარეთა ღიობის საპირე ქვები მთლიანად ჩამოცვენილია). აფსიდის მხრები დასრულებულია შირიმის მარტივი პროფილის კაპიტელით. აფსიდი გადახურულია კონქით, რომლის ნაწილი, თაღთან ერთად ჩამოშლილია.

მინაშენი ვიწროა ( სიგანე-1,1 მეტრი). აღმოსავლეთით იგი დასრულებულია სწორი კედლით, რომელშიც გაჭრილია შიგნიდან და გარედან თარაზულად გადახურული, ვიწრო სარკმელი. მინაშენი გადახურული იყო ერთიანი კამარით, რომელის ნაშთი ეკლესიის ძირითადი ნაწილის სამხრეთ კედლის მთელ სიგრძეზეა შემორჩენილი. მინაშენის სამხრეთ კედლის სტრუქტურა, გათხრა გასუფთავების გარეშე, ვერ დგინდება.

მოგვიანებით ეკლესიისათვის სამხრეთიდან გაურკვეველი დანიშნულების სადგომი მიუშენებიათ (შემორჩენილია აღმოსავლეთ კედელი და სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთი ნაწილი), რომლის აღმოსავლეთ კედელი (სიმაღლე 1,8 მეტრი) ეკლესიის აღმოსავლეთ კედლის ხაზზეა. გარედან, სადგომის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეზე მიბჯენილია ქვიშაქვის ნატეხი ქვით ნაგები, მრუდე კედელი (სიგრძე დაახლოებით 5 მეტრი სიმაღლე-1,2-1,4 მეტრი ), რომელიც აღმოსავლეთით მიემართება.
ომარაანის ღვთისმშობლის ეკლესია

ომარაანის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ომარაანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 2 კილომეტრზე, ლაშქარაანთწყაროსთან. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი შიგნით თაღიანია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სწორკუთხა, გარეთკენ შევიწროებული სარკმელი, რომლის მარცხენა მხარეს ორი სწორკუთხა ნიშია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია შირიმის მთლიანი ქვის ტრაპეზი, რომელზეც ამოკვეთილია ორი მაღალი ჯვარი. ჩრდილოეთ კედლის შუაში სწორკუთხა სარკმელია. დასავლეთ კედლის ღერძზე - ოთხკუთხა ნიში. აფსიდის თაღი ნახევარწრიული ფორმისაა. ნახევარწრიულია კამარაც. ეკლესიის გარშემო შემორჩენილია ნატეხი ქვით ნაგები წრიული გალავნის ფრაგმენტები.
ყუდროს მეორე ეკლესია

ყუდროს მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყუდროს ჩრდილო-დასავლეთით 1,3 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და ნატეხი ქვით. გარეთა კუთხეები და საკურთხევლის სარკმლის გარეთა მოპირკეთება შირიმის სწორკუთხა ქვებითაა შესრულებული. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია სახურავის საფარი და ფასადებზე საპირე ქვების მნიშვნელოვანი ნაწილი, დანგრეულია სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდან ყოფილა. აღმოსავლეთით ღრმა ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე შიგნით სწორკუთხა, ხოლო გარედან თაღოვანი სარკმელია. სარკმლის ორივე მხარეს თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. საკურთხევლის ბაქანი საკურთხევლის იატაკის მიმართ ოდნავ შემაღლებულია და შუა ნაწილში სწორკუთხა ამბიონი აქვს. თავდაპირველად დარბაზის სამივე კედელს, მთელ სიგრძეზე, გასდევდა საფეხური, რომელიც მხოლოდ ჩრდილოეთის კედელს შემორჩა. აფსიდი წესიერი ფორმის კონქითაა გადახურული, ხოლო დარბაზი ნახევარცილინდრული კამარით. ინტერიერი შელესილი ყოფილა. დასავლეთ კედელზე შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები შავი საღებავით შესრულებული კონტურის სახით. ეკლესიას შემორტყმული ქონია მრუდხაზოვანი გალავანი, რომლის ფრაგმენტები აქა-იქღა შემორჩა.
ჩეკურაანთგორის კვირაცხოვლის ეკლესია

ჩეკურაანთგორის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუუნიციპალიტეტის სოფელ ჩეკურაანთგორის ჩრდილოეთით, 1 კილომეტრზე, ნასოფლარ მაჟალოვანის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს. დარბაზულია (54 მეტრი), ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. სწორკუთხა შესასვლელი სამხრეთ კედელშია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია გარეთ შევიწროებული თაღოვანი სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო ოთხკუთხა ნიშია, მეორე ასეთივე სარკმელი დასავლეთ კედელშია. ინტერიერი შელესილია.
ორხევის პირველი ეკლესია

ორხევის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ორხევის განაპირას, სასაფლაოზე. აგებულია საუკუნის დასასრულს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია აგურითა და ნატეხი ქვით. დაზიანებულია: ჩანგრეულია გადახურვა, მორღვეულია ჩრდილო და სამხრეთ კედლების ზედა ნაწილები. დასავლეთ კედელში გაჭრილია თაღოვანი კარი, აფსიდში გარეთკენ შევიწროვებული მაღალი თაღოვანი სარკმელია. შენობის დასავლეთ კედელზე დადგმულია აგურით ნაგები ოთხწახნაგოვანი სამრეკლო, რომელიც ოთხივე მხარეს თითო თაღითაა გახსნილი, შიგნით სამრეკლო გუმბათითაა გადახურული, ხოლო გარედან საფეხურებიანი პირამიდული სახურავი აქვს.
ყუდროს მესამე ეკლესია

ყუდროს მესამე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყუდროს ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 3 კილომეტრზე, საყრდების ხევის მარცხენა ნაპირზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. გარედან ნახევარწრიული თაღით, ხოლო შიგნიდან არქიტრავით გადახურული შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია გარეთკენ შევიწროებული თაღოვანი სარკმელი. კამარა ნახევარწრიული ფორმისაა. ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელზე მიდგმულია სწორკუთხა მინაშენი, რომლის გადახურვა ჩამონგრეულია. მორღვეულია აღმოსავლეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ ფასადების საპირე წყობა. შესასვლელი გაჭრილია დასავლეთ კედელში. კარის გადახურვა და წირთხლების ზედა ნაწილები ჩამოშლილია. აღმოსავლეთ კედლის შუა ნაწილში გარეთკენ შევიწროებული თაღოვანი სარკმელია, მის მარცხენა მხარეს სწორკუთხა ნიში.
ასკილაურის მეოთხე ეკლესია

ასკილაურის მეოთხე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ასკილაურის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1,5 კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება სავარაუდოდ გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ძეგლი თითქმის მთლიანად დანგრეულია. ამჟამად მისგან მხოლოდ დასავლეთ კედელი დგას (სიმაღლე დაახლოებით 3,5 მეტრი). თუმცა მასაც ჩრდილოეთ კიდე და ფრონტონის მნიშვნელოვანი ნაწილი აკლია. შენობის დანარჩენი კედლები მიწასთანაა გასწორებული.

ეკლესია ნაგები ყოფილა სხვადასხვა ზომის ქვიშაქვის ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. წყობა ქაოსურია. დასავლეთ კედლის სამხრრთი კიდის ზედა ნაწილში, ფრონტონის ძირის დონეზე, შირიმის ქვაა ჩართული. კედლები გარედან გალესილი ყოფილა. შიგნით კი - ბათქაშიც გასწორებული.
ორხევის მეორე ეკლესია

ორხევის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ორხევის განაპირას, ჩრდილოეთით, ხუცურაულების უბანში, სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია: ჩამონგრეულია ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლების დიდი ნაწილი, კარისა და სარკმლის ზედა ნახევარი. შესასვლელი დასავლეთიდანაა, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია გარეთკენ შევიწროვებული სარკმელი, რომლის სამხრეთით პატარა ოთხკუთხა ნიშია.
ანთოკის ღვთისმშობლის ეკლესია

ანთოკის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ანთოკის ჩრდილო-დასავლეთით. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ეკლესიიდან შემორჩენილი იყო: აფსიდის სამხრეთ გვერდი მხართან ერთად (სიმაღლე - 1,6 – 1,8 მ), ჩრდილეთ გვერდის ნაშთი, ოთხწახნაგა ტრაპეზი (ამჟამადაც ადგილზეა) და სამხრეთ კედლის ნაწილი. შემორჩენილია კედლები, რომელიც ნაგები იყო რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. 2009 წელს ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია თვითნებურად, სათანადო პროექტის შედგენის გარეშე, აღადგინა რის გამოც ძეგლის თავდაპირველმა ფორმებმა ნაწილობრივი ცვლილება განიცადა.
ორხევის მესამე ეკლესია

ორხევის მესამე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ორხევის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 1 კილომეტრზე, მდინარე ორხევის მარჯვენა ნაპირზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვითა და რიყის ქვის შერყეული წყობით. სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნახევარი და კამარის ნაწილი ჩამონგრეულია. ღრმა, ნახევარწრიულ აფსიდს სამხრეთის გვერდი თითქმის მთლიანად ჩამონგრეული აქვს. შესასვლელი, რომლის აღმოსავლეთი წირთხლიღაა შემორჩენილი, სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი, რომლის ჩრდილოეთით პატარა სწორკუთხა ნიშია. აფსიდს კონქის ჩრდილოეთ ნახევარი შემორჩა, რომელიც შეისრული კამარის შემორჩენილ ნაწილს უშუალოდ ერწყმის.
ყუდროს კოშკი

ყუდროს კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყუდროს ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 3 კილომეტრზე. საყრდებისხევის მარცხენა ნაპირზე. განეკუთვნება - საუკუნეებს.

კოშკი გეგმით კვადრატულია, სამსართულიანი. ნაგებია კვადრატული აგურით, რიყის ქვითა და ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სართულშუა გადახურვა. პირველი სართულის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში, ერთმანეთის პირდაპირ, თითო თაღოვანი შესასვლელია. მეორე სართულის აღმოსავლეთ კედელში მოწყობილი შესასვლელის ზედა ნახევარი მორღვეულია. სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სათოფურია. მესამე სართულის დასავლეთ კედლის ჩრდილოეთ ნაწილში თაღოვანი ბუხარია, რომლის სამხრეთით სათოფურია. ასეთივე სათოფურია აღმოსავლეთ კედელში. სართულშუა გადახურვა კამაროვანი ყოფილა.
ანთოკის წმინდა გიორგის ეკლესია

ანთოკის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ანთოკის ჩრდილო-დასავლეთით, 2-3 კილომეტრზე ტყეში. განეკუთვნება სავარაუდოდ გვიანდ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვითა და კირის ხსნარით, გამოყენებულია აგურიც. ინტერიერი შელესილია. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან სწორკუთხა. აღმოსავლეთით სწორკუთხა საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში, თაღოვანი სარკმელია, რომლის ქვემოთ კედელზე, მიდგმულია ტრაპეზი საკურთხევლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ თითო ოთხკუთხა ნიშაა. ერთიანი შეისრული ფორმის კამარით. სამხრეთ ფასადზე შესასვლელის თაღის თავზე ჩასმულია ოთხკუთხა ქვა, რომელშიც კვადრატული ნიშაა ამოკვეთილი. ეკლესიას აგურის ლავგარდანი აქვს და გადახურულია ღარისებრი კრამიტით.
ბადიაურის გორასამარხი

ბადიაურის გორასამარხი — არქეოლოგიური ძეგლი საგრეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ბადიაურის სამხრეთით. განეკუთვნება გვიანდელ ბრინჯაოს ხანას.

შემთხვევით გამოვლენილი გორასამარხი შეისწავლა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური). სამარხში აღმოჩნდა ბრინჯაოს ფარი და ორთითები, რომლებიც კახეთის ტერიტორიაზე სამარხიდან შემოტანილად არის მიჩნეული.
ზაქარიების ეკლესია

ზაქარიების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ორხევის განაპირას, ჩრილოეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია დარბაზის კამაროვანი გადახურვა, მთლიანადაა დანგრეული სამხრეთის კედლის დასავლეთ ნაწილი, აღმოსავლეთ კედელს მთელ სიმაღლეზე ფართო ბზარი დაუყვება. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში ყოფილა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი, გარეთკენ მკვეთრად შევიწროებული სარკმელია, რომლის ჩრდილოეთით ერთი სწორკუთხა ნიშია, ხოლო სამხრეთით - ერთ ვერტიკალზე, ორი სწორკუთხა ნიში. თითო გარეთკენ შევიწროებული სარკმელია გაჭრილი დასავლეთ კედლის ღერძზე და სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში. აფსიდის სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია ოთხწახნაგა ტრაპეზი. საკურთხეველი დარბაზისგან გამიჯნული ყოფილა რიყის ქვით ნაგები კანკელით, რომელსაც ჩრდილოეთ ნახევარიღა შემორჩა. დარბაზის გრძივი კედლები პილასტრით გაყოფილია ორ, თითქმის თანაბარ ნაწილად. მარტივპროფილიან იმპოსტებზე დაყრდნობილი კონქის თაღზე შემორჩენილია კამარის წყობის მცირე ნაწილი. ეკლესიას ირგვლივ გალავანი ევლებოდა, მისგან ამჟამად ფრაგმენტებიღაა შემორჩენილი.
თელეთისგორის ნამოსახლარი

თელეთისგორის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ბადიაურის ჩრდილოეთით, მთაზე. განეკუთვნება გვიანდელ ბრინჯაოს ხანას.

ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. აქ მდგარი ეკლესიის შეკეთებისას მიწა ბულდოზერით მოუსწორებიათ და კულტურული ფენა დაურღვევიათ. ძეგლზე ზედაპირულად აიკრიფა თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები.
ჩაბანოს ღვთისმშობლის ეკლესია

ჩაბანოს ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩაბანოს აღმოსავლეთით, საგამის მარცხენა ნაპირზე, ტყიანი მთის თხემზე. განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს. დარბაზულია (5,23,4 მეტრი). ნაგებია ნატეხი ქვით. დანგრეულია. შემორჩენილია სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების ქვედა ნაწილები. შედარებით უკეთაა შემონახული საკურთხევლის ღრმა აფსიდი, რომლის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. შესასვლელი დასავლეთ კედელში ყოფილა. ეკლესიის აღმოსავლეთით, 6 მეტრზე, კოშკის ნანგრევებია.
ანთოკის საცხოვრებელი სახლი

ანთოკის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ანთოკში ეკუთვნის გოცირიძეებს. სახლის მესაკუთრის გადმოცემით, იგი აგებულია საუკუნის დასაწყისში რაჭველი ხელოსნების მიერ.

სახლის ხუროთმოძღვრულ-კომპოზიციური გადაწყვეტა ასიმეტრიულია. იგი შედგება სხვადასხვა სიდიდის ორი ნაწილისგან. რომელთა შორის ერთი, გაცილებით უფრო მოზრდილი (გარეთა ზომები — 7,7×5,8), ერთსართულიანია. ხოლო მეორე (გარეთა ზომები — 5×5) ორსართულიანი სახლის ორსართულიანი ნაწილის ქვედა სართული კვადრატული გეგმის, რიყის ქვით ნაშენისადგომი. რომლის ზურგი ფერდობშია შეჭრილი) უფრო ადრინდელია. როგორც ჩანს სახლის აგებამდე. ამ ადგილზე რაღაც შენობა იდგა. რომელშიც მშენებლობისას ახალი შენობის კორპუსში ჩართეს. სახლის ერთსართულიანი ნაწილი და ორსართულიანი ნაწილის მეორე სართული ერთი პერიოდისაა. თითოეული მათგანი თითო ოთახისგან შედგება. ისინი სხვადასხვა დონეზე არის განლაგებული (დონეთა შორის სხვაობა დაახლოებით 1.3 მეტრია) და ეზოს მხარეს. ფასადის მთელ სიგრძეზე ხის, გადახურული აივანი გასდევთ. აივნები ერთმანეთთან კიბით არიან დაკავშირებული. კიბე აივნისავე ფარგლებშია—ერთსართულიანი ნაწილის დასავლეთ ბოლოში. ეზოდან ხის შვიდსაფეხურიანი კიბით ჯერ ერთსართულიანი ნაწილის აივანზე ვხვდებით‚ აქედან კი‚ ორსართულიანი ნაწილის აივანზე. ოთახებში შესვლა მხოლოდ აივნიდანაა შესაძლებელი. თავდაპირველად ორსართულიანი ნაწილის მეორე სართულზე ოთახის გარდა‚ მოწყობილი ყოფილა დერეფანი (სიგ. დაახლ. 2 მ) რომელიც სახლის უკანა მხარეს არსებულ ეზოში გადიოდა. მოგვიანებით‚ დერეფნის ორივე ბოლოში კედელი ჩაუშენებიათ და იგი სამზარეულოდ გადაუკეთებიათ. სამზარეულოში‚ ისევე როგორც ოთახში, აივნიდან ვხვდებით, აივანზე კარის გარდა‚ სამზარეულოს ერთი ვიწრო სარკმელიც გამოდის. საკედლე მასალად გამოყენებულია მუხის‚ თლილი ფიცრები (სისქე დაახლოებით 10 სმ. სიგრძე 30-40 სმ.). შენობის კუთხეები გამოყვანილია ჭდობით და 20-25 სანტიმეტრი სიგრძის ნაშვერები დატოვებული. სახლის ერთ სართულიანი ნაწილის სამი კედელი ხისაა და დაყრდნობილია რიყის ქვით ნაშენ ცოკოლზე (სიმაღლე — დაახლ. 1 მეტრი) მეოთხე, უკანა კედელი კი, კვადრატული აგურით და რიყის ქვით არის ნაგები. გარედან კედლის ზედაპირი დანაწევრებულია ორრიგად დაწყობილი. აგურის ჰორიზონტალური შრეებით, რომელთა შორის დარჩენილია არე, შევსებულია ცერად დაწყობილი რიყის ქვით. სწორხაზოვანი რიგებით კედლის ბოლოები მთლიანად აგუტისაა შიგნით კედელი, რომელიც ძირითადად, აგურითაა ნაწყობი კედლის შუაში მთელ სიმაღლეზე, საფეხურით შეღრმავებული.