iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თამარ ოქროპირიძე

თამარ ოქროპირიძე (დ. 17 აპრილი, 1964, თბილისი) — ქართველი ექიმი და მეცნიერი.

ბიოგრაფია
1988 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სტომატოლოგიური ფაკულტეტი. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობათა ფაკულტეტი.

1981-1983 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ტოპოგრაფიული ანატომიის და ოპერაციული ქირურგიის კათედრის პრეპარატორი. 1988-1989 წლებში რესპუბლიკური სტომატოლოგიური პოლიკლინიკის ექიმი. 1989-1994 წლებში თბილისის №3 სტომატოლოგიური კლინიკის ექიმი. 1994-1995 წლებში თბილისის №9 სტომატოლოგიური კლინიკის ექიმი. 1995-1997 წლებში სდასუს სტომატოლოგიური კლინიკის მთავარი ექიმი. 1997-2002 წლებში გრიგოლ რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტის სტომატოლოგიის კათედრის ხელმძღვანელი. 2002 წლიდან საასწავლო უნივერსიტეტი გეომედის სტომატოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. 2004-2009 წებში უნივერსიტეტ გეომედში თერაპიული სტომატოლოგიის სარეზიდენტო პროგრამის ლოკალური ხელმძღვანელი, 2010-2017 წლებში ამავე პროგრამის დირექტორი. 2013 წლიდან საქართველოს უნივერსიტეტის სტომატოლოგიური ფაკულტეტის ინგლისურენოვანი პროგრამის თერაპიული სტომატოლოგიის მიმართულების მოწვეული პროფესორი. მონაწილეობას ღებულობს სამეცნიერო საგრანტო პროექტებსა და საერთაშორისო სამეცნიერო ფორუმებში. არის აკრედიტებული უწყვეტი სამედიცინო განათლების პროგრამის კოორდინატორი სათაურით „ოსტეოპლასტიური მასალების გამოყენება პაროდონტოლოგიაში“. 91 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, მათგან — 4 სახელმძღვანელო, 7 პატენტი, 6 საავტორო უფლება, რომელთაგან ერთი არის სასწავლო კომპიუტერული პროგრამა სტუდენტებისათვის თერაპიულ სტომატოლოგიაში, რეფერირებად ჟურნალებში დაბეჭდილია 42 სამეცნიერო ნაშრომი. 7 საკანდიდატო დისერტაციის ხელმძღვანელი და 9 საკანდიდატო დისერტაციის ოპონირება, ექსპერტიზა, რეცენზირება.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „პერიოდონტიტების მკურნალობა ლაზერის სხივების გამოყენებით“, დაიცვა 1995 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ოსტეოგენეზის მასტიმულირებელი საშუალებებისა და პლაზმური თერაპიის გამოყენება პერიოდონტიტებისა და პაროდონტიტის კომპლექსურ მკურნალობაში და მათი თერაპიული ეფექტების მორფოფუნქციური კორელაცია“, დაიცვა 2004 წელს.
CODA (ფილმი)

კოდი — 2021 წლის ასაკობრივი კომედია-დრამა, სცენარის ავტორი და რეჟისორია სიან ჰედერი. 2014 წლის ფრანგულ-ბელგიური ფილმის „ვერძის ოჯახი“-ის ინგლისურენოვანი რიმეიკი, რომელშიც ემილია ჯოუნსი თამაშობს, იგი ცდილობს დაეხმაროს თავის ოჯახს თევზაობის ბიზნესში. ახორციელებს საკუთარ მისწრაფებებს და ცდილობს იყოს მომღერალი. მეორეხარისხოვან როლებს ევგენიო დერბეზი, ტროი კოცური, ფერდია უოლშ-პილო, დანიელ დურანტი და მარლი მეტლინი ასრულებენ. „კოდი“-ს მსოფლიო პრემიერა შედგა 2021 წლის 28 იანვარს, 2021 წლის სანდენსის კინოფესტივალზე, სადაც -მა 25 მილიონ დოლარად შეიძინა მისი დისტრიბუციის უფლებები. ფილმი კინოთეატრებში და + სტრიმინგის სერვისის მეშვეობით 2021 წლის 13 აგვისტოს გამოვიდა. მან მიიღო დადებითი შეფასებები კრიტიკოსებისგან და დასახელდა 2021 წლის საუკეთესო 10 ფილმში ამერიკის კინოს ინსტიტუტის მიერ. ფილმმა მრავალი ჯილდო მოიპოვა. ოსკარის 94-ე დაჯილდოებაზე ფილმმა მოიგო სამი ნომინაცია - საუკეთესო ფილმი, საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობი მამაკაცი (ტროი კოცურისთვის) და საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი. ფილმმა ასევე მოიპოვა ამერიკის პროდიუსერების გილდიის ჯილდო საუკეთესო თეატრალური ფილმისთვის და ამერიკის მწერალთა გილდიის ჯილდო საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისთვის, ხოლო მსახიობებმა მოიპოვეს კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო საუკეთესო შესრულებისთვის.
სეკატორი

სეკატორი ( < — ვკუწავ, ვჭრი ), ან ბაღის მაკრატელი — ხელსაწყო,რომელიც გამოიყენება ყლორტებისა და წვრილი ტოტების მოსაჭრელად; ხეების, ბუჩქების გვირგვინის ფორმირებისა და გასასხვლელად.

ისტორია
პირველი სეკატორები 1815 წელს გამოჩნდა. გამოიგონეს საფრანგეთში და ვაზს სხლავდნენ. სეკატორების მიერ გაკეთებული ჭრილი სუფთა და მოწესრიგებული იყო. დროთა განმავლობაში, ინსტრუმენტი გაუმჯობესდა და მალე გამოჩნდა მისი ვარიანტები: ბუჩქის საჭრელი - ფოთლების საჭრელი და ყლორტების საჭრელი .

სასხლეტის კომპონენტები
სამუშაო დანა. კარგი ჭრის უნარი მიიღწევა დანის გეომეტრიული ფორმის გამო.
საყრდენი დანა. მოხრილია ხახუნის შესამცირებლად, აღჭურვილია ღარით მცენარის წვენის გამოწურვის მიზნით, წებოვნების თავიდან ასაცილებლად. კოჭის პირის მრუდი ასევე ემსახურება ტოტის უკეთ დაჭერას და მისი მოჭრის შემდეგ უკან დახევის რისკის შემცირებას.
ჭანჭიკი და ქანჩი. ჭანჭიკს საჭრელი კიდეები უჭირავს ერთ სიბრტყეზე და მჭიდროდ მოჭიმული რჩება ნორმალური მუშაობისას. საჭიროების შემთხვევაში ადვილად მოსაშვებია..გადაადგილებულია ცენტრიდან იმისათვის, რომ საჭრელი კიდეების მოძრაობა სრიალა იყოს.
ბუფერი . ზღუდავს სახელურების მოძრაობას მუშაობის დროს.
ზამბარა. შექმნილია იმისთვის, რომ ჭრის შემდეგ სეკატორები თავდაპირველ მდგომარეობაში მიიყვანონ.
სახელურები. ხანდახან ერთ-ერთ მათგანს აბრუნებენ, რათა თავიდან აიცილონ კოჟრები მუშაობის დროს.
საკეტი. შექმნილია სეკატორების დახურულ მდგომარეობაში დასამაგრებლად.

სეკატორების სახეები
სეკატორები განსხვავდებიან ჭრის სისტემის კონსტრუქციით: ცალმხრივ საჭრელ ხელსაწყოს აქვს ერთი მჭრელი პირი, როგორც წესი, ზედა; ორმხრივს კი — ორი მჭრელი პირი — ზედა და ქვედა.

სეკატორები ასევე განსხვავდებიან მათი დამზადების წესით: გამოჭედილი ან დაშტამპული ნაწილებისგან დამზადებული. გამოჭედილი სეკატორები, როგორც წესი, უფრო საიმედო და გამძლეა.
სტერეო...

სტერეო... — რთული სიტყვის ნაწილი.

აღნიშნავს:
მოცულობას ან სივრცობრივ განაწილებას (მაგალითად სტერეომეტრია, სტერეოსკოპი);
სიმყარეს, მუდმივობას (მაგალითად სტერეოტიპი).

სტერეოავტოგრაფი
სტერეობაზისი
სტერეოგრაფი
სტერეოეფექტი
სტერეოიზომეტრია
სტერეოკომპარატორი
სტერეომეტრი
სტერეომეტრია
სტერეოპროექტორი
სტერეოსკოპი
სტერეოტიპი
სტერეოტიპია
სტერეოქიმია
სტერეოწყვილი
ფონის სამების არქიტექტურული კომპლექსი

}
| რელიგიური_წევრობა =
ფონის სამების არქიტექტურული კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე სოფელ ფონას ჩრდილო-დასავლეთით, კავკასიონის ქედის სამხრეთი განშტოების ძირში. თარიღდება საუკუნის ნახევრით. ნაგებია აგურით და ნატეხი ქვით დუღაბზე. კუთხეებში, თაღების გადასაყვანად და კარნიზად აგურია გამოყენებული. ეკლესია დარბაზულია.

ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კედლებში სხვადასხვა სიმაღლეზე ორ-ორი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი, აღმოსავლეთისაში — სამი. შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდან აქვს. სამხრეთის კარის ღიობი თაღოვანია, დასავლეთისა კი აგურის წყობით გამოყვანილი ორმაგი თაღით სრულდება. ეკლესია აგურის ხერხულა ლავგარდნით არის დასრულებული. გადახურულია კრამიტით. ტაძარს აღმოსავლეთით ჩაწერილი ნახევარწრიული აფსიდა აქვს, რომელიც კონქითაა დასრულებული. კონქი აფსიდის მხრებზე გადასულ შეისრულ თაღს ეყრდნობა. აფსიდის წინ ბემაა, რომელიც ასევე შეისრული სატრიუმფო თაღითაა დასრულებული. აფსიდის ღერძზე ერთი მაღალი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. ჩრდილოეთის და სამხრეთის კედლებში თითო სწორკუთხა ნიშაა გაკეთებული. საკურთხეველი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული. აფსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით დამოუკიდებელი პასტოფორიუმებია, რომლებშიც შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ორივე აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდით სრულდება, რომლის შუაშიც თითო სარკმელია გაკეთებული. ორივე პასტოფორიუმში კონქი მხრებზე გადაყვანილ თაღს ეყრდნობა. ორივეში აღმოსავლეთის კედელზე ქვითა და აგურით ნაგები ტრაპეზია მიდგმული. ჩრდილოეთის პასტოფორიუმის სამხრეთ კედელში სწორკუთხა სამალავია. დარბაზის გრძივი კედლები თითო მასიური, ღრმა და ორსაფეხურიანი აგურის პილასტრით და მათზე გადასული შეისრული თაღედითაა დანაწევრებული. თითოეულ თაღში თითო სარკმელია გაკეთებული. სამხრეთ-აღმოსავლეთ თაღში კი დამატებით კარიცაა გაჭრილი. პილასტრის მეორე საფეხურიდან შეისრული თაღებია გადასული, რომლებსაც კამარა ეყრდნობა. ორივე პილასტრზე თაღებს ზემოთ თითო სწორკუთხა ხვრელია დატანებული. იატაკი აგურფენილია. 1889 წელს გაზეთი ივერიაში დაბეჭდილი ცნობით, მიტოვებულ და საქონლის სადგომად ქცეულ ტაძარში ჯერ კიდევ შემორჩენილი ყოფილა მხატვრობა. დღეს მისი კვალი არსად იკითხება.

ტაძარზე ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეზე ეკვდერია მიდგმული. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი შეისრულთაღიანია, რომელიც დადაბლებულ არეშია ჩასმული. ეკვდერი სწორკუთხაა და დასრულებულია კამარით. სახურავი ორფერდაა.

ტაძარს დასავლეთიდან მიდგმული აქვს ორსართულიანი სამრეკლო. პირველი სართული ქვითაა ნაგები, ოთხი მხრივ თაღებით გახსნილია და იმავე დროს კარიბჭის როლს ასრულებს როგორც ტაძრისთვის, ისე ეკვდერისთვის. შეისრული თაღის პირები აგურიათაა გამოყვანილი. ასევე აგურითაა გადაყვანილი
ნახევარსფერული კამარა. მეორე სართული მთლიანად აგურისაა და ექვსკუთხა თაღოვანი ფანჩატურია. თაღები ნახევარწრიულია. თაღის თავები აგურის დადაბლებით შექმნილ არეშია ჩასმული. ჩრდილოეთის თაღი მოგვიანებით ამოუშენებიათ. კომპლექსს გარშემო ყორეკედელი შემოსდევდა, ამჟამად მხოლოდ ფრაგმენტულადაა შემორჩენილი. ტაძარი და ეკვდერი 2010 წელსაა აღდგენილი.
ნუგზარ ტუღუში

ნუგზარ ტუღუში (დ. 4 აგვისტო, 1966, ფოთი) — ქართველი არქიტექტორი.

ბიოგრაფია
1991 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია, არქიტექტურის ფაკულტეტი.

1985-1987 წლებში მსახურობდა საბჭოთა არმიის რიგებში. 1989-1992 წლებში მუშაობდა ქალაქი თბილისის საპროექტო კოოპერატივ „კერაში“. 1993 წელს მუშაობა დაიწყო ქალაქი ფოთის მერიის არქიტექტურის სამსახურში ინჟინრად. 1999-2001 წლებში იყო ქალაქი ფოთის მერიის ურბანიზაციისა და არქიტექტურის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე. 2002-2005 წლებში იყო ქალაქი ფოთის მერიის არქიტექტურისა და დაგეგმარების სამსახურის უფროსი, ქალაქის მთავარი არქიტექტორი. 2005-2008 წლებში მუშაობდა კერძო სექტორში, საპროექტო კომპანია შპს „არქტაიმის“ ხელმძღვანელად. 2008-2014 წლებში კვლავ საჯარო სამსახურშია და მუშაობს ჯერ ფოთის მერიის სივრცითი მოწყობის, არქიტექტურისა და მშენებლობის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილედ. 2012 წლიდან სამსახურის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლად. მის მიერ დაპროექტებული და განხორციელებული ობიექტებია: ქალაქი ფოთის საიალქნო კლუბის რეკონსტრუქცია, ფოთის საკათედრო ტაძრის აღდგენა-რეკონსტრუქცია, შპს „სილკვეის“ მრავალფუნქციური ობიექტი, მრავალფუნქციური ობიექტი დავით აღმაშენებლის ქუჩაზე — ბანკი „კონსტანტა“, „ბანკი რესპუბლიკას“ ბიზნესცენტრი დავით აღმაშენებლის ქუჩაზე, სპორტის სასახლე მალთაყვაში, მალთაყვის უბნის ზღვის სანაპიროს კეთილმოწყობა, მდინარე რიონის მარცხენა სანაპიროს კეთილმოწყობა, ფარნავაზ მეფის ქუჩა 1-ში მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის რეკონსტრუქცია, დავით აღმაშენებლის ქუჩაზე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების რეკონსტრუქცია, ფოთის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმა.
მირიან მელუა

მირიან მელუა (დ. 3 აგვისტო, 1903, ასკანა — გ. 1991) — ქართველი პუბლიცისტი.

ბიოგრაფია
მირიან მელუა წარმოშობით ოზურგეთიდან იყო. დაიბადა ლუკა მელუასა და ვრისიმე თავართქილაძის ოჯახში, სადაც შვიდი ბავშვი იზრდებოდა. საშუალო სასწავლებელს ამთავრებდა, როცა ეზიარა სოციალისტურ იდეებს, გახდა ახალგაზრდა სოციალისტი. ჯერ კიდევ სკოლის მოსწავლე პასუხსაგებ პარტიულ დავალებებს ასრულებდა. სამედიცინო ფაკულტეტის სტუდენტი იყო, როცა 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში მონაწილეობისთვის დააპატიმრეს და მეტეხის ციხეში ჩასვეს. გათავისუფლების შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა. ჯერ თურქეთში გადავიდა არალეგალურად, 1924 წლის დეკემბერში კი მარსელში ჩავიდა და ქარხანაში დაიწყო მუშაობა. მარსელიდან ტულუზაში გადაინაცვლა, შემდეგ სოშოში და ბოლოს პარიზში. 1936 წელს იქორწინა მარო ბარნოვზე. მარიამ ბარნოვი ცხრა წლამდე გორში იზრდებოდა ბებიასთან. დედით ობოლი იყო. მამამისი — ნიკოლოზ ბარნოვი წითელი არმიის წინააღმდეგ იბრძოდა და საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ იძულებული გახდა, სამშობლოდან წასულიყო. 1922 წელს პატარა მარიამმაც დატოვა საქართველო და ოჯახთან ერთად ვარშავის გავლით ჩავიდა პარიზში. იზრდებოდა კათოლიკურ პანსიონში, მაგრამ მართლმადიდებლობის ერთგული დარჩა და შვილებიც ამ რწმენით გაზარდა.

მირიანმა და მარომ სანიმუშო ქართული ოჯახი შექმნეს. შეეძინათ ორი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი. მირიან მელუა ვერასოდეს შეეგუა საქართველოს ოკუპაციას. სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი იყო და მთელი ცხოვრება შეძლებისდაგვარად იბრძოდა საბჭოთა რეჟიმის წინააღმდეგ. ემიგრაციაში პოლიტიკურ ლიდერად ირაკლი წერეთელი აირჩია და მისი პიროვნებისა და იდეების ერთგული დარჩა სიკვდილამდე. თავის შესაძლებლობას უშურვებლად ახმარდა ქართული ემიგრაციის ეროვნულ-პოლიტიკურ თუ კულტურულ საქმიანობას. წლების განმავლობაში იყო ქართველ მწერალთა და ჟურნალისტთა საზოგადოების გამგეობისა და პარიზში გამომავალ ჟურნალ „სოციალისტური აზრის“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი. ემიგრაცია მას უმადლის, შალვა სკამკოჩაიშვილთან ერთად, „ქართული ლექსიკონის“ გამოცემას (პარიზი,1948). გარდა ამ ლექსიკონისა მირიან მელუას რუბენ ყიფიანთან ერთად, ირაკლი წერეთლის გარდაცვალებასთან დაკავშირებით მოუმზადებია და 1960 წლის მაისში, მიუნხენში, გამოუცია კრებული „სოციალისტური აზრი“. მირიან მელუა გარდაიცვალა 1991 წელს. დაკრძალულია ლევილის ძმათა სასაფლაოზე. აქვეა დაკრძალული მისი მეუღლე, მარიამ ბარნოვი (1913–1999) და ვაჟები — ლუკა (1936–2010) და მირიანი (1942–2021). 2003 წელს ძმებმა — ლუკა და მირიან მელუებმა, კლოდ პარმენტიესთან ერთად დააფუძნეს „ლევილი სურ ორჟის ფრანგულ-ქართული დღეები“, რომლებიც დღესაც ტარდება. 2007 წელს ლუკას თაოსნობით ინტერნეტით დაიწყო საინფორმაციო ბიულეტენის — „ “-ის გამოშვება ფრანგულ, ქართულ და ინგლისურ ენებზე.
როგნედა ღამბაშიძე

როგნედა ღამბაშიძე (დ. 14 იანვარი, 1922, ზესტაფონი — გ. 27 ივნისი, 1993) — ქართველი ენათმეცნიერი, მეცნიერი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1943 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი, 1946 წელს — ასპირანტურა.

1946-1953 წლებში მუშაობდა პუშკინის სახელობის თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში ჯერ უფროს მასწავლებლად, შემდეგ კი ქართული ენის კათედრის გამგედ. 1955 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე ხელმძღვანელობდა ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ქართული სამეცნიერო ტერმინოლოგიის განყოფილებას. 1949 წელს დაიცვა საკანდიდატო, 1988 წელს კი სადოქტორო დისერტაცია. მის სამეცნიერო მოღვაწეობაში ორი ძირითადი მიმართულება გამოიკვეთა: ერთია ქართული სამეცნიერო ტერმინოლოგიის თეორიულ და პრაქტიკულ საკითხებზე მუშაობა, მეორე — ქართული დიალექტოლოგიის საკითხების კვლევა. მნიშვნელოვანია მისი წვლილი სხვადასხვა სამეცნიერო ტერმინოლოგიის შემუშავება-დახვეწის საქმეში. 40 წლის მანძილზე მისი ხელმძღვანელობით და რედაქტორობით შეიქმნა და დაიბეჭდა 35 სამეცნიერო ტერმინოლოგია: ტექნიკური, სოფლის მეურნეობის, ფიზიკის, იურიდიული, გეოგრაფიის, ქიმიის, მეტალურგიის, მართვის ავტომატიზებული სისტემების, რადიოელექტრონიკისა და მრავალი სხვა. ცალკე უნდა აღინიშნოს მისი გამოკვლევები სამეცნიერო ტერმინოლოგიის თეორიულ პრობლემებზე, მისი მონაწილეობა საერთაშორისო თუ რეგიონალურ თათბირებზე, კონფერენციებსა და სიმპოზიუმებში. როგნედა ღამბაშიძის თეორიული კვლევის შედეგები შეჯამებულია მონოგრაფიაში „ქართული სამეცნიერო ტერმინოლოგია და მისი შედგენის ძირითადი პრინციპები“ (1986). განსაკუთრებულია მისი დამსახურება ქართული ენის ინგილოური დიალექტის შესწავლის საქმეში, რისი ღირსეული დაგვირგვინებაც მისი „ქართული ენის ინგილოური ლექსიკონი“ (1988) იყო. მასვე ეკუთვნის ორიგინალური სახელმძღვანელო „ქართული ენის თვითმასწავლებელი“.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ქართული სამეცნიერო ტერმინოლოგია და მისი შედგენის ძირითადი პრინციპები“, დაიცვა 1988 წელს.

ჯილდოები
არნოლდ ჩიქობავას სახელობის პრემია (პირველი ლაურეატი)
გიორგი ნიკოლაძის სახელობის პრემია
სლავუტიჩის ბრძოლა

სლავუტიჩის ბრძოლა — სამხედრო დაპირისპირება, რომელიც 2022 წელს უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს კიევისათვის ბრძოლის ფარგლებში გაიმართა ქალაქ სლავუტიჩში, ჩერნობილის გაუცხოების ზონის მუშაკებისთვის აშენებულ დასახლებაში. რუსულ ძალებს მარტის ცხრა დღის განმავლობაში ჰყავდათ ალყაში მოქცეული და უტევდნენ ქალაქს. როგორც კონოტოპში, რუსები ხელისუფლებას აქაც შეუთანხმდნენ, რომ არ შევიდნენ ქალაქში იმის სანაცვლოდ, რომ მაცხოვრებლები არ შეუტევდნენ და წინააღმდეგობას არ გაუწევდნენ მათ.

ქრონოლოგია
თავდაპირველი ალყა და ჰუმანიტარული კრიზისი
18 მარტს რუსეთის ჯარებმა ალყაში მოაქციეს ქალაქი და გაუწყვიტეს საკვებისა და მედიკამენტების გარედან მომარაგების გზები. ქალაქის ელექტრომომარაგება გაითიშა; მას შემდეგ, რაც „უკრენერგოს“ თანამშრომლებმა ქალაქთან დამაკავშირებელი დაზიანებული ელექტროგადამცემი ხაზები შეაკეთეს, რუსულმა ძალებმა ისინი კვლავ დააზიანეს. ქალაქის გარეუბანში უსაფრთხოების საგუშაგოები შეიქმნა, თუმცა ქალაქიდან მშვიდობიანი მოსახლეობის ევაკუაცია ჯერ ისევ შეუძლებელი რჩებოდა.

23 მარტს სლავუტიჩის მიდამოებში ბრძოლები მას შემდეგ გამწვავდა, რაც რუსულმა ძალებმა ცეცხლი გაუხსნეს ქალაქის გარეუბანში მდებარე უსაფრთხოების საგუშაგოს. გარეუბნებზე გახსნილი ცეცხლი 24 მარტსაც გაგრძელდა. ალყაში მოქცეულ ქალაქში მდგომარეობა „ჰუმანიტარულ კატასტროფად“ შეფასდა. 25 მარტს გავრცელდა ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ რუსმა სნაიპერებმა შესაძლოა შეაღწიეს სლავუტიჩში; საკრებულომ კომენდანტის საათი გამოაცხადა და მოსახლეობას ქალაქში გადაადგილება აუკრძალა.

ბრძოლის დასრულება და რუსეთის უკან დახევა
26 მარტს საგუშაგოზე თავდასხმის შემდეგ რუსეთის შეიარაღებული ძალები სლავუტიჩში უბრძოლველად შევიდნენ. დაიკავეს საავადმყოფო. გავრცელდა ინფორმაცია, რომ რუსმა ჯარისკაცებმა გაიტაცეს სლავუტიჩის მერი იური ფომიჩევი, თუმცა შემდეგ გაათავისუფლეს. იგი სიტყვით გამოვიდა რუსეთის შემოჭრის წინააღმდეგ იმავე დღესვე ქალაქის მოედანზე გამართულ საპროტესტო აქციაზე. ქალაქის 5000-ზე მეტმა მაცხოვრებელმა მიიღო მონაწილეობა ამ მშვიდობიან პროტესტში. რუსეთის ჯარებმა გამაფრთხილებელი გასროლებით და შოკური მოქმედების ყუმბარებით აქცია დაშალეს, რის შედეგადაც მინიმუმ ერთი მშვიდობიანი მოქალაქე დაშავდა. ინტერნეტში გავრცელდა მომიტინგეების კადრები, რომლებიც ამ ყუმბარების გაურბოდნენ; მშვიდობიან საპროტესტო აქციაზე მოსახლეობზე თავდასხმა შესაძლო ომის დანაშაულია.

საპროტესტო აქციაზე სიტყვით გამოსვლისას სლავუტიჩის მერმა რუსული ძალები დაარწმუნა, რომ ქალაქში არ იყვნენ სამხედრო ძალები და არ ჰქონდათ იარაღი და მათ გასვლისკენ მოუწოდა. შემდგომში რუსული ძალები ცენტრიდან გარეუბნებში გადავიდნენ.

იმისათვის, რომ რუსული ძალები გასვლაზე დაეყოლიებინა, სლავუტიჩის მერი მათ ქალაქში იარაღის ძებნაზე დათანხმდა. ეს პროცესი 27 მარტს დასრულდა და რუსეთის ჯარები სლავუტიჩიდან გავიდნენ. შემდგომში შეიქმნა ჰუმანიტარული დერეფნები, რათა მომარაგება და ჰუმანიტარული დახმარება ქალაქში შესულიყო, მშვიდობიან მოსახლეობას ცხრა დღის განმავლობაში პირველად ევაკუაციის შესაძლებლობა მიეცა.
ნათელა წიკლაშვილი

ნათელა წიკლაშვილი (დ. 17 ოქტომბერი, 1962, წნორი, სიღნაღის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ეკონომისტი, თანამდებობის პირი. ეკონომიკის მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1985 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი, 1989 წელს კი ასპირანტურა.

იყო სახალხო მეურნეობის ეკონომიკის, დაგეგმვისა და მართვის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის აჭარის ეკონომიკური და სოციალური პრობლემების კვლევის განყოფილების მეცნიერ თანამშრომელი 1989-1992 წლებში. ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური თეორიის კათედრის მასწავლებელი 1992-2000 წლებში. ეკონომიკური თეორიის კათედრის გამგე 2000-2005 წლებში. 2004 წლიდან იყო ეკონომიკის ფაკულტეტის დოცენტი. 2004-2005 წლებში კი ეკონომიკის ფაკულტეტის დეკანი. იყო აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრის პირველი მოადგილე 2005-2006 წლებში, 2006-2008 წლებში კი ამავე დაწესებულების მინისტრი. 2006-2013 წლებში იყო ასოცირებული პროფესორი. 2011 წლიდან რექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. არის 15 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, მის სამეცნიერო ინტერესების სფეროს წარმოადგენს: მიკრო და მაკრო ეკონომიკა, ეკონომიკური პოლიტიკა, პერსონალის მართვა.
ჟიტომირზე თავდასხმები (2022)

ჟიტომირზე თავდასხმები — სამხედრო თავდასხმები ჟიტომირის სამოქალაქო აეროპორტზე, რომელიც 2022 წლის 27 თებერვალს უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს განხორციელდა, რასაც მარტში უკვე თავად ქალაქზე თავდასხმებიც მოჰყვა. აეროპორტი უკრაინის დედაქალაქ კიევიდან 150 კილომეტრში, ჟიტომირის ოლქის ქალაქ ჟიტომირთან ახლოს მდებარეობს. გავრცელდა ინფორმაცია, რომ რუსეთის შეიარაღებულმა ძალებმა 9კ720 „ისკანდერის“ სარაკეტო სისტემები გამოიყენეს, რომლებიც ბელარუსში იყო განლაგებული.

ქრონოლოგია
1 მარტს, გვიან საღამოს, რუსეთის ჯარებმა ქალაქის საცხოვრებელ ნაწილს დაარტყეს. დაზიანდა შუხევიჩის ქუჩის 10-მდე საცხოვრებელი კორპუსი და ქალაქის საავადმყოფო. ჩამოაგდეს რამდენიმე ბომბი. შედეგად, სულ მცირე, ორი უკრაინელი მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა, სამი კი დაშავდა.

2 მარტს ჭურვები მოხვდა რეგიონულ პერინატალურ ცენტრსა და ზოგიერთ კერძო სახლს.

4 მარტს რაკეტები მოხვდა ჟიტომირის 25-ე სკოლას, გაანადგურა მისი ნახევარი. საღამოს „ოზერნესა და ჟიტომირის ჯავშანსატანკო ქარხანას“ გაუხსნეს ცეცხლი; დაშავდა ორი ადამიანი.

8 მარტს საჰაერო თავდასხმის დროს დაარტყეს საერთო საცხოვრებელს, დაზიანდა „იზოვატის ქარხანა“.

9 მარტს ცეცხლი გახსნეს ქალაქის შემოგარენში, ოზერნეს რაიონში.
აბრამ გოლდფადენი

ავრომ გოლდფადენი (ავრუმ გოლდენფოდენი, დ. 24 ივლისი, 1840, სტაროკონსტანტინოვი — გ.9 იანვარი, 1908, ნიუ-იორკი) — ებრაელი პოეტი, დრამატურგი, გამომცემელი და მასწავლებელი, თეატრის რეჟისორი.

ბიოგრაფია
ავრომ გოლდფადენი დაიბადა 1840 წლის 24 ივლისს ქალაქ სტაროკონსტანტინოვში (ახლანდელი უკრაინის ხმელნიცკის ოლქი) ხელოსნის ოჯახში. მისი კერძო მასწავლებელი გახლდათ ავრომ ბერ გოტლობერი. ლიტერატურით ადრევე დაინტერესდა. გერმანული ენა მოსე მენდელსონის თორიდან ისწავლა.

1857 წელს ჩაირიცხა ჟიტომირის რაბინულ სკოლაში, რომელიც 1866 წელს დაამთავრა. მუშაობდა მასწავლებლად სიმფეროპოლისა და ოდესის ებრაულ სამთავრობო სკოლებში.

1869 წელს იგი დაქორწინდა ცნობილი პედაგოგის ქალიშვილზე. 1875 წელს გადავიდა ლვოვში და ცდილობდა გამოექვეყნებინა გაზეთი „ძველი ისრაელი“. ამით ფული ვერ გამოიმუშავა, მაგრამ დიდება მოიპოვა.

1876 ​​— ჩერნოვცი. მან გამოსცა „ბუკოვინის ისრაელის სახალხო გაზეთის“ 18 ნომერი. ამის შემდეგ იგი გაემგზავრა იასში, 1887 წელს — ნიუ-იორკში, შემდეგ ლონდონში, პარიზში 1889 წელს და ისევ ნიუ-იორკში 1903 წელს, რათა "მომკვდარიყო თავისიანებს შორის". გარდაიცვალა 1908 წელს.

ლიტერატურული და სასცენო მოღვაწეობა
1856 წელს გოლდფადენმა გამოსცა თავისი პირველი კრებული ებრაულად, „ყვავილები და ფერები“.

სტუდენტობის წლებში მან დაწერა მრავალი ლექსი იდიშზე, ხოლო კოლეჯის დამთავრების შემდეგ გამოსცა ლექსების კრებული, „ებრაული ლექსები მარტივ ებრაულ ენაზე“.

1875 — გაზეთი "ძველი ისრაელი", 1876 — "ბუკოვინა ისრაელის სახალხო გაზეთი".

იასში გადასვლის შემდეგ გოლდფადენმა გადაწყვიტა თავისი სიმღერები შეესრულებინა ქალაქის ბაღში სცენაზე, მაგრამ მსი გამოსვლა წარუმატებელი გამოდგა, რადგან მაყურებელს რაღაც უფრო მარტივი მოსმენა სურდა. ამის შემდეგ ის მიხვდა, რომ საჭირო იყო ებრაული საზოგადოების გემოვნების ამაღლება.

გოლდფადენმა გადაწყვიტა სპექტაკლის დაედგა. მან შეკრიბა დასი და დაწერა პიესა „ბებია და შვილიშვილი“. 1876 ​​წლის მთელი ზაფხულის განმავლობაში დასი წარმატებით ასრულებდა ქალაქის ბაღში, მაგრამ შემდგომში დაიშალა, ჯგუფის შემადგენლობა შეიცვალა და გოლდფადენი გაემგზავრა აღმოსავლეთ ევროპაში, გზაში წერდა პიესებს და ოპერეტებს.

დროთა განმავლობაში დრამატურგმა ბიბლიურ მოთხრობებს („შულამითი“, „ბარ კოხბა“) მიმართა და მისი პიესები პურიმშფილის მსგავსი გახდა.

1883 წელს მეფის მთავრობამ აკრძალა ებრაული თეატრი და გოლდფადენი გადავიდა ვარშავაში და თავის თეატრს გერმანული უწოდა.

1888-1889 წლებში ცდილობდა გამოეცა "ნიუ-იორკის ილუსტრირებული გაზეთი ნიუ-იორკში" და დააარსა სამსახიობო სკოლა. მისი ძალისხმევით დაიდგა პირველი თეატრალური წარმოდგენა ამერიკის შეერთებულ შტატებში ებრაულად.

გოლდფადენი 60-მდე პიესის ავტორია. მათ შორის აღსანიშნავია: "ჯადოქარი", "ორი სულელი“ "ბებია და შვილიშვილი", "წვევამდელები", "შულამიტი", "ბარ კოხბა", "დოქტორი ალმასადო".

1940 წელს კიევში გამოიცა გოლდფადენის რჩეული დრამატული ნაწარმოებები.
ირაკლი თოფაძე

ირაკლი თოფაძე (დ. 1 მაისი, 1905, ყაზბეგი — გ. 1990) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1932 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტექნიკური ფაკულტეტი ინჟინერ-მშენებლის კვალიფიკაციით.

1928 წლიდან მუშაობდა საქართველოს განათლების სამინისტროს ტექნიკურ განყოფილებაში ტექნიკოსად. 1928-1930 წლებში ხევსურეთის სოფლებში — ბარისახოში, ხახმატსა და შატილში — სკოლებისა და საავადმყოფოს (ბარისახოში) მშენებლობაზე. 1930-1932 წლებში სამშენებლო ტრესტ „ახალმშენში“ სამუშაოთა მწარმოებლად. 1932-1933 წლებში გაერთიანება „საქჩაის“ სამშენებლო ტრესტებში ინჟინერ-ინსპექტორად. 1933-1934 წლებში მინერალური წყლის „ყაზბეგის“ ჩამოსასხმელი ქარხნის მშენებლობაზე სამუშაოთა მწარმოებლად. 1935-1937 წლებში მუშაობდა თბილისში ავჭალის ფოლად-თუჯის სხმულების ქარხანა „ცენტროლიტის“ მშენებლობაზე მთავარ ინჟინრად. 1938-1941 წლებში ტურისტულ სამმართველოში — მთავარ ინჟინრად. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში — თავდაცვის ობიექტების სამშენებლო უბნის უფროსად. 1945-1946 წლებში იყო სამშენებლო ტრესტ „საქშახტმშენის“ საწარმოო განყოფილების უფროსი. 1945-1950 წლებში „ჩითახევჰესის“ მშენებლობის მთავარი ინჟინრის მოადგილე და საწარმოო განყოფილების უფროსი. 1950-1954 წლებში ტყიბულის მაღაროთა სამმართველოს გამამდიდრებელი ფაბრიკის მშენებლობის მთავარი ინჟინერი და მშენებლობის უფროსი. 1954-1955 წლებში „შაორჰესის“ მშენებლობის მთავარი ინჟინერი. 1955-1957 წლებში „საქმთავარენერგოს“ უფროსის მოადგილე. 1957-1960 წლებში საბჭოთა კავშირის ქვანახშირის მრეწველობის, ტრესტ საქნავთობისა და სამთამადნო ობიექტების სამშენებლო სამმართველოს უფროსი. 1960-1963 წლებში საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს 3 სამშენებლო ტრესტ „თბილმრეწვმშენის“ მთავარი ინჟინერი. 1963-1972 წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს სსრ კომუნალური მეურნეობის სამინისტროს სამშენებლო ტრესტ „საქკომუნრემმშეს“, იყო სამინისტროს კოლეგიის წევრი. 1972-1974 წლებში მუშაობდა იმავე სამინისტროს საპროექტო ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილედ. 1974-1976 წლებში კომუნალური მეურნეობებისა და ქალაქების კეთილმოწყობის სამმართლოს უფროსად. 1977 წლიდან სსრ კავშირის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტ „ორგწყალმშენის“ თბილისის განყოფილებაში მთავარ სპეციალისტად.

ჯილდოები
საპატიო ნიშნის მედალი
საპატიო ნიშნის ორდენი
საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი

ლტერატურა
საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 248