iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
არიფ-აღას მეჩეთი

არიფ-არას მეჩეთი — მეჩეთი, რომელიც აშენებულია არიფ-აღას მიერ საუკუნეში, მდებარეობს ედირნეს ცენტრში.

არიფ-აღას მეჩეთი უფრო მეტად ცნობილია როგორც კუნბედის მეჩეთი. მეჩეთი, აშენებული თლილი ქვისგან კვადრატული გეგმით, მდებარეობს სამხრეთიდან ჩრდილოეთისკენ დახრილ მიწაზე. მეჩეთის მინარეთი მდებარეობს დასავლეთ კუთხეში. მეჩეთი, რომელიც 1992 წელს ფონდების რეგიონულმა დირექციამ შეაკეთა, 1993 წელს კვლავ გაიხსნა მლოცველთათვის.
გაზი ჰოჯას მეჩეთი

გაზი ჰოჯას მეჩეთი — მეჩეთი ედირნეში, რომელიც ოსმალეთის იმპერიის პერიოდში აშენდა.

მიუხედავად იმისა, რომ მეჩეთის, რომელიც ერთგუმბათოვანი ქვისა ნაგებობაა, მშენებლობის ზუსტი თარიღი უცნობია, წყაროებში მოხსენიებულია, რომ ის საუკუნეში ააშენა გაზი ჰოჯა რუსტემმა. მეჩეთი, რომელიც ფონდების გენერალური დირექტორატის დაქვემდებარებაშია, ძეგლთა საბჭოს პირველი ხარისხის დაცვის ქვეშაა. მეჩეთი 1992 წელს აღადგინეს და დღესაც მოქმედია.
პიოტრ კშისტეკი

} , დ. 5 თებერვალი, 1973, შჩეცინი) — პოლონელი იურისტი და პოლიტიკოსი, რომელიც 2006 წლიდან უწყვეტად იკავებს შჩეცინის მერის თანამდებობას. იგი ცნობილია როგორც გავლენიანი დამოუკიდებელი პოლიტიკური ფიგურა პოლონეთის ჩრდილო-დასავლეთ რეგიონში.

ბიოგრაფია
კშისტეკმა დაამთავრა შჩეცინის უნივერსიტეტის სამართლისა და ადმინისტრაციის ფაკულტეტი, რის შემდეგაც დაიწყო კარიერა საჯარო სამსახურში. 1998 წელს ის დაინიშნა შჩეცინის მერიის მოადგილე ინსპექტორად, ხოლო მოგვიანებით ჯანდაცვის დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილედ. 1999-2002 წლებში მუშაობდა დასავლეთ პომერანიის სავოევოდოს ოფისის გენერალურ დირექტორად, სადაც ხელმძღვანელობდა მნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული რეფორმის განხორციელებას.
2002-2004 წლებში კშისტეკი იყო შჩეცინის მერის მოადგილე, რის შემდეგაც გადავიდა კერძო სექტორში და მუშაობდა იურიდიულ ფირმაში. 2004-2007 წლებში მას ეკავა პომერანიის ევრორეგიონში პოლონეთის მუნიციპალიტეტების ასოციაციის თავმჯდომარის პოსტი, რამაც გაზარდა მისი გავლენა რეგიონულ პოლიტიკაში.
პოლიტიკური კარიერის გარდამტეხი მომენტი კშისტეკისთვის დადგა 2006 წელს, როდესაც იგი აირჩიეს შჩეცინის მერად სამოქალაქო პლატფორმის მხარდაჭერით, მიიღო რა მეორე ტურში ხმების 64.83%. თუმცა, 2010 წელს პოლიტიკური უთანხმოების გამო, მან დატოვა სამოქალაქო პლატფორმა და შექმნა საკუთარი პოლიტიკური მოძრაობა „შჩეცინი თაობებისთვის“. მიუხედავად ამისა, მან შეძლო ხელახლა არჩევა 2010, 2014, 2018 და 2024 წლების არჩევნებში, რაც მიუთითებს მის პოპულარობაზე ადგილობრივ მოსახლეობაში.
კშისტეკის პოლიტიკური კარიერა არ იყო დაცული კონტროვერსიისგან. 2008 წელს მას ბრალი დასდეს კომუნალური ბინის მნიშვნელოვნად შემცირებულ ფასად შეძენაში, რაც 2009 წელს სასამართლო დავის საგანი გახდა. სასამართლომ დაადგინა, რომ არ არსებობდა სამართლებრივი საფუძველი ბინის შესაძენად და დაავალა მას მისი დაბრუნება, რაც კშისტეკმა შეასრულა.
დროთა განმავლობაში, კშისტეკმა გააფართოვა თავისი პოლიტიკური გავლენა რეგიონულ დონეზე. 2014 წელს მან ორგანიზება გაუკეთა დასავლეთ პომერანიის უპარტიოთა საარჩევნო კომიტეტს, რომელმაც წარმომადგენლობა მოიპოვა სავოევოდოს სეიმიკში. 2021 წელს იგი გახდა პოლონეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კოალიციის ერთ-ერთი დამფუძნებელი და ვიცე-თავმჯდომარე, რითაც კიდევ უფრო გააძლიერა თავისი პოზიციები ეროვნულ პოლიტიკურ სცენაზე.

პირადი ცხოვრება
პიოტრ კშისტეკი დაქორწინებულია მალგოჟატა კშისტეკზე და ჰყავთ სამი შვილი, თუმცა 2024 წელს წყვილი განცალკევებით ცხოვრობს.

ჯილდოები და პრემიები
მისი დამსახურებები აღიარებულია მრავალი ჯილდოთი, მათ შორის:
პოლიციის დამსახურების ოქროს ორდენი (2012)
პოლონიის აღდგენის ორდენის მეთაურის ჯვარი (2015)
ადგილობრივი თვითმმართველობის დამსახურების საპატიო ნიშანი (2015)

როგორც შჩეცინის მერი, კშისტეკი ითვლება წარმატებულ მენეჯერად, რომელმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ქალაქის განვითარებასა და მოდერნიზაციაში.
მისი ხანგრძლივი პოლიტიკური კარიერა და მრავალჯერადი გადარჩევა ადასტურებს ადგილობრივი მოსახლეობის ნდობას და აღიარებას მისი მმართველობის მიმართ.
ათათურქის სახლი (შუჰუთი)

ათათურქის სახლი ასევე ცნობილია როგორც დიდი შეტევის შტაბი — ისტორიული სახლი-მუზეუმი შუჰუთის რაიონში აფიონ-ყარაჰისარის პროვინციაში, თურქეთი, რომელიც გამოიყენებოდა დროებითი შტაბის სახით იმდროინდელი მთავარსარდლის მუსთაფა ქემალ ფაშას (ათათურქი) მიერ დიდი შეტევის დაწყებამდე 1922 წლის აგვისტოში. მუზეუმი დაარსდა 2004 წელს რესტავრაციის შემდეგ.
მეაბრეშუმეობის ინვენტარი

მეაბრეშუმეობის ინვენტარი — მოწყობილობები და მანქანები, რომლებიც საჭიროა თუთის აბრეშუმხვევიას გამოსაკვებად. საჭიეში აბრეშუმის ჭიის მოსათავსებლად იყენებენ სადგარებსა და ლასტებს, რომლებიც შეიძლება იყოს 4-5-და მრავალიარუსიანი. თუთის ფოთლის დასაჭრელად იყენებენ ელექტროფოთოლმჭრელებს, პარკიდან ნაპერტყულის გასაცლელად – პარკსახვევ მანქანებს, საჭიეში სასურველი ტემპრისა და შეფარდებითი ტენიანობის დასამყარებლად – კონდიციონერებს. აბრეშუმის ჭიის გამოკვებისათვის საჭიროა აგრეთვე კალათა ფოთლებისათვის, ჭიის გადასაყვანი და საფენი ქაღალდი, ცახები (ბუნებრივი ან ხელოვნური) პარკის ასახვევად, ბაღის ხერხი, დანა, სეკატორი, თერმომეტრი, ფსიქრომეტრი და სხვა.
მებიუსის ფურცელი

მებიუსის ფურცელი — ზედაპირი, რომელიც მიიღება მართკუთხედის (ლენტის) ორი მოპირდაპირე გვერდის ისეთი შეწებებით, რომ მართკოთხედის ერთი სიგანე დაუერთდეს მეორეს ამოტრიალებული მიმართულებით. 1858-1865 წლებში მებიუსის ფურცელი გერმანელმა მათემატიკოსებმა ა. მებიუსმა და ი. ლისტინგმა ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად განიხილეს, როგორც პირველი ცალპირა ზედაპირის მაგალითი. მებიუსის ფურცელს აქვს შემდეგი თვისება: თუ ვიმოძრავებთ მებიუსის ფურცლის გასწვრივ (ისევ, როგორც ნებისმიერი ცალპირა ზედაპირის გასწვრივ) ისე, რომ არ გადავკვეთთ მის საზღვარს, მაშინ შეიძლება მოვხვდეთ გამოსავალ წერტილში ისე, რომ აღმოვჩნდეთ საპირისპირო მდებარეობაში საწყისი მდებარეობის მიმართ.
მეძროხეობა

მეძროხეობა — მეცხოველეობის დარგი, რომლის ამოცანაა მსხვილი რქოსანი საქონლის მოშენება და გამოყენება, რძის, ხორცისა და ტყავ-ნედლეულის მიღება. დედამიწის მოსახლეობის მიერ მოხმარებული რძის პროდუქტების საერთო რაოდენობის დაახლოებით 90% ძროხის რძის ნაწარმია.

საქართველოში მეძროხეობის დარგში სამეცნიერო-კვლევითი მუშაობა ტარდება ძირითადად საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევით ინსტიტუტში.

მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში მსხვილი რქოსანი საქონლის 1000-ზე მეტი ჯიშია აღრიცხული. აშშ-ში, კანადაში, არგენტინასა და ურუგვაიში ძროხის ხორცს უმთავრეხად ღებულობენ სპეციალიზებული მეხორცული ჯიშის საქონლისგან, ევროპულ ქვეყნებში – მერძეული და მერძეულ-მეხორცული ჯიშებისაგან.
სანაჰკატის მუნიციპალიტეტი

სანაჰკატის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 701 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 5.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 26.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 64.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სანაჰკატი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31064.
სანტა-ელენას მუნიციპალიტეტი

სანტა-ელენას მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 220 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 513.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 8.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სანტა-ელენა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31066.
სეიეს მუნიციპალიტეტი

სეიეს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 053 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 178.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 56.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სეიე. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31067.
რძის პროდუქტი

რძის პროდუქტები — რძისგან მიღებული საკვები პროდუქტების ჯგუფი. რძის პროდუქტები რძესთან შედარებით უფრო კარგად ინახება და კარგად ინარჩუნებს ძვირფას საკვებ ნივთიერებებს. რძისგან უძველესი დროიდან ამზადებენ ყველსა და კარაქს. ამასთან ერთად განვითარდა რძის კონსერვებისა და რძემჟავა პროდუქტების წარმოება. მრავალი სახის რძის პროდუქტი შეიცავს ადვილად შესათვისებელ ცხიმებს, ცილებს, ნახშირწყლებს. ვითარდება ნაკლებცხიმიანი რძის პროდუქტის (ხაჭო, რძემჟავა სასმელები და სხვ.) წარმოება. მრავალ რძის პროდუქტში წარმოქმნილი რძემჟავა ადამიანის საკვებმომნელებელ ტრაქტში არსებული ბაქტერიების განვითარებას აჩერებს.
სინანჩეს მუნიციპალიტეტი

სინანჩეს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 206 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 134.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 23.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სინანჩე. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31068.
სოტუტის მუნიციპალიტეტი

სოტუტის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8 967 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 545.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 16.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 6 აპრილს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სოტუტა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31069.
სუსილის მუნიციპალიტეტი

სუსილის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 971 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 307.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 12.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სუსილა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31070.
სუცალის მუნიციპალიტეტი

სუცალის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 949 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 221.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 8.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სუცალი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31071.
სუმის მუნიციპალიტეტი

სუმის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 857 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 87.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 21.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სუმა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31072.
ტაჰციუს მუნიციპალიტეტი

ტაჰციუს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 854 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 31.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 241.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 24.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტაჰციუ. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31073.
ტაჰმეკის მუნიციპალიტეტი

ტაჰმეკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 774 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 102.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 36.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტაჰმეკი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31074.
იზმირის არქეოლოგიური მუზეუმი

იზმირის არქეოლოგიური მუზეუმი — არქეოლოგიური მუზეუმი იზმირში, თურქეთში, რომელიც შეიცავს მრავალ არტეფაქტს იზმირის ყურის შემოგარენიდან. არტეფაქტების უმეტესობა, რომელიც მოიცავს ბიუსტებს, ქანდაკებებს, პატარა ქანდაკებებს, ხელსაწყოებს და სხვადასხვა ჭამისა და სამზარეულოს ნივთებს, მომდინარეობს ბრინჯაოს ხანიდან ან ბერძნული და რომაული პერიოდებიდან.

ისტორია
მუზეუმი დაარსდა 1924 წელს. ის აშენდა მიტოვებული წმინდა ვუკოლოსის ეკლესიის ადგილზე. საზოგადოებისთვის გაიხსნა 1927 წელს.

არქეოლოგიური მუზეუმი შემდგომში გადაიტანეს ეროვნული განათლების პავილიონში, კულტურის პარკში, რომელიც თავის მხრივ მუზეუმად გადაკეთდა 1951 წელს. მაგრამ არქეოლოგიურმა სამუშაოებმა იზმირში, სმირნაში და მეზობელ ძველ ქალაქებში საჭირო გახადა უფრო დიდი მუზეუმის შექმნა. შესაბამისად, ახალი მუზეუმი დაარსდა 1984 წელს. მუზეუმში წარმოდგენილია ექსპონატები ისეთი ძველი ადგილებიდან, როგორიცაა ბაირაკლი (ძველი სმირნა), ეფესო, პერგამონი, მილეტი, აფროდისიასი, კლაზომენე, ტეოსი და იასოსი. ორი ბაღი, ერთი წინ და ერთი უკან, ასახავს დასავლეთ ანატოლიის ისტორიას.

იზმირის არქეოლოგიური მუზეუმი ერთ-ერთი პირველია, რომელიც აშენდა დასავლეთ ანატოლიაში და შეიცავს ეგეოსის რეგიონის არტეფაქტების კოლექციას. მუზეუმის კოლექცია კატეგორიზებულია როგორც რეგიონული მუზეუმი და არა როგორც ადგილობრივი, მისი კოლექციის მნიშვნელობის გამო.

მუზეუმი მდებარეობს კონაკში, ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში. ის კონაკის მოედნიდან ფეხით სავალ მანძილზეა.

გალერეა
ტეაბოს მუნიციპალიტეტი

ტეაბოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 774 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 102.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 36.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტეაბო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31075.
ტეკოჰის მუნიციპალიტეტი

ტეკოჰის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 17 939 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 367.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 48.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1840 წლის 30 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტეკოჰი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31076.
ტეკალ-დე-ვენეგასის მუნიციპალიტეტი

ტეკალ-დე-ვენეგასის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 683 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 199.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 13.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტეკალ-დე-ვენეგასი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31077.
ტეკანტოს მუნიციპალიტეტი

ტეკანტოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 747 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 79.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 47 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტეკანტო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31078.
ტეკასის მუნიციპალიტეტი

ტეკასის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 45 062 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2 768.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 16.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტეკას-დე-ალვარო-ობრეგონი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31079.
შანლიურფის არქეოლოგიური და მოზაიკის მუზეუმი

შანლიურფის არქეოლოგიისა და მოზაიკის მუზეუმი ან შანლიურფის მუზეუმი — მდებარეობს თურქეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ქალაქ შანლიურფაში (ასევე ცნობილი როგორც ურფა). მუზეუმები მოიცავს შანლიურფას (ანტიკურ პერიოდში ცნობილი როგორც ედესა), გიობექლი-თეფეს, კარაჰან თეფეს, ჰარანის, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ანატოლიის პროექტის აღმოჩენებსა და ათათურქის კაშხლის, ბირეჯიკის კაშხლისა და კარკამიშის კაშხლის წყალსაცავებში აღმოჩენილ ნანგრევებს. ორივე მუზეუმი მდებარეობს მისამართზე: ჰალეპლიბაჰჩე მაჰალესი 2372, სოკ ეიუბიე/შანლიურფა (შანლიურფას პიაცა მოლის გადაღმა).

მდებარეობის ისტორია და შენობა
1969 წელს 1500 კვ.მ. საგამოფენო ფართობით გაიხსნა ძველი მუზეუმი, რომელიც მდებარეობდა ჩამლიქ ჯადესიზე. მოგვიანებით მას დაემატა დანართები. მანამდე, არქეოლოგიური აღმოჩენები გამოფენილი იყო შეჰით-ნუსრეტის დაწყებითი სკოლის ოთახებში, შემდეგ კი ათათურქის დაწყებით სკოლაში.

ამჟამინდელი მუზეუმი მდებარეობს ჰალეპლიბაჰჩეს ქუჩაზე, ბალიქლიგოლთან, წმინდა ტბასთან ახლოს. მუზეუმი გაიხსნა 2015 წელს რომელმაც ჩაანაცვლა შანლიურფას ყოფილი მუზეუმი ჩამლიქის ქუჩაზე. 34,000 კვადრატული მეტრის დახურული ფართობით, ის თურქეთის ერთ-ერთი უდიდესი მუზეუმია. მუზეუმი შედგება ორი მთავარი შენობისგან. ჩრდილოეთით არის არქეოლოგიური მუზეუმი, ხოლო სამხრეთით - მოზაიკის მუზეუმი.

მუზეუმს აქვს 3 სართული და მოიცავს 2,500 კვადრატულ მეტრ შიდა სივრცეს.

მოზაიკის მუზეუმი
ორფეოსის მოზაიკა შეიქმნა 184 წელს ედესაში. ის აღმოაჩინეს 1980 წელს და არალეგალური გზით გაიტანეს ამერიკის შეერთებულ შტატებში. რამდენიმე გადაცემის შემდეგ, ის დაუბრუნდა შანლიურფას დალასის მუზეუმს 2015 წელს.

არქეოლოგიური განყოფილება
პირველ და ზედა სართულზე არის ოთხი საგამოფენო დარბაზი. პირველი საგამოფენო დარბაზი განკუთვნილია ასურული, ბაბილონური და ხეთური არტეფაქტებისთვის. მეორე და მესამე დარბაზებში გამოფენილია ნეოლითური, ქალკოლითური და ბრინჯაოს ხანის ნივთები, როგორიცაა ქვის იარაღები, ტერაკოტის კერამიკული იარაღები, ბეჭდები, პითოსები, ყელსაბამები, ფიგურინები, ლითონის იარაღები, სამკაულები და კერპები. ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ექსპონატია 9500 წლის ქანდაკება, რომელიც ადამიანის ცნობილი უძველესი სიცოცხლისეული ზომის ქანდაკებაა.
ტირეს მუზეუმი

ტირეს მუზეუმი — მუზეუმი ტირეს რაიონში, იზმირის პროვინციაში, თურქეთში, კოორდინატებით 38°05′18″ 27°43′56″. შენობა არის ტირეს ყოფილი მერია. ის აშენდა 1955 წელს. მუნიციპალიტეტისთვის ახალი შენობის აშენების შემდეგ, ძველი შენობა აღადგინეს და გახსნეს როგორც ტირეს ქალაქის მუზეუმი 2014 წლის 15 ოქტომბერს.
შესასვლელი და ზედა დერეფანი: ტირეს ეტიმოლოგია და ისტორია, ტირეს მუნიციპალიტეტი და ყოფილი მერები, ჰაკან სეპიჯის კოლექციები
ქვედა დერეფანი: ეთნოგრაფია (ტანსაცმელი, აბანოს ნივთები)
პირველი დარბაზი: ტირეს წარმოშობის ცნობილი პიროვნებები როგორიცაა სეჰა გიდელი, ფუატ მენსი დილექსიზი, თანჯუ ოკანი, გონულ დუმანი და ნეჯათ უიგური
მეორე დარბაზი: ხელნაკეთი ნივთები
მესამე დარბაზი: ყოველწლიურად ცვლადი გამოფენები (2016 წელს, არქეოლოგია)
მეოთხე დარბაზი: საკვები კულტურა, სპილენძის ნაკეთობები, აფთიაქი, საათების შეკეთება
რძემჟავა პროდუქტი

რძემჟავა პროდუქტები — რძის პროდუქტების ჯგუფი, რომლებსაც ღებულობენ ძროხის, (აგრეთვე ცხვრის, თხის, ცხენის და სხვა ცხოველების) მოუხდელი რძის ან მისი ნაწარმის (ნაღები, მოხდილი რძე, შრატი) თვითდამჟავებით ან სადედით დამჟავების შედეგად. რძემჟავა პროდუქტების მისაღები მოსამზადებელი პროცესია რძის პასტერიზაცია ან დუღილი (მაწვნის მისაღებად), რაც გამორიცხავს მასში მყოფი მავნე მიკროორგანიზმების ცხოველმოქმედებას. შემდეგ კი ამჟავებენ რძემჟავა ბაქტერიების სუფთა კულტურებით ან დედით. რძემჟავა პროდუქტები ორგვარია: რძემჟავა დუღილის შედეგად მიღებული (ხაჭო, არაჟანი, მაწონი და სხვა) და შერეული (რძემჟავა და ალკოჰოლური) დუღილით მიღებული (აირანი, კეფირი, აციდოფილინი, კუმისი და სხვ.). პირველი ჯგუფის პროდუქტებში ბაქტერიებით შაქრის დაშლის შედეგად წარმოიქმნება რძემჟავა, რომლის მოქმედებით რძის კაზეინი კოაგულირდება (გამოიყოფა ფიფქების სახით), რის გამოც რძემჟავა პროდუქტებს ადამიანის ორგანიზმი რძეზე ადვილად ითვისებს. შერეული დუღილის შედეგად მიღებულ პროდუქტებში რძის შაქრისაგან რძემჟავასთან ერთად წარმოიქმნება სპირტი, ნახშირორჟანგი, აქროლადი მჟავები, რომლებიც აგრეთვე ზრდიან პროდუქტის შეთვისების უნარს. ცილებისა და ცხიმის შემცველობით რძემჟავა პროდუქტები თითქმის არ განსხვავდება რძისაგან.

ზოგიერთ რძემჟავა პროდუქტებს (აციდოფილური რძე, კუმისი და სხვა) იყენებენ საჭმლის მომნელებელი სისტემის დაავადებათა, ტუბერკულოზისა და სხვათა სამკურნალოდ. ხაჭოს იყენებენ ათეროსკლეროზის პროფილაქტიკისათვის. იგი შედის ისეთი დიეტური კერძების შედგენილობაში, რომლებსაც აძლევენ ღვიძლის დაავადებების დროს და სხვათა.

რძემჟავა პროდუქტებს ამზადებენ როგორც საოჯახო, ისე საწარმოო პირობებში. დამუშავებულია მშრალი რძემჟავა პროდუქტების (კეფირის, არაჟანის და სხვა) დამზადების ტექნოლოგია.
ცენტრალური კუნძული

ცენტრალური კუნძული (ასევე ცნობილი როგორც ნიანგის კუნძული) ― ვულკანური კუნძული ტურკანის ტბის შუაში, კენიაში. აქვე მდებარეობს ცენტრალური კუნძულის ეროვნული პარკი, რომელსაც კენიის ველური ბუნების დაცვის სააგენტო ზედამხედველობს. ცენტრალური კუნძული შედგება 12-ზე მეტი კრატერისა და კონუსისგან, რომელთაგან სამში პატარა ტბებია წამოქმნილი. მეტწილად ბაზალტური კუნძულის უმაღლესი წერტილი 550 მეტრს აღწევს.
ხაჭო

ხაჭო — რძის პროდუქტი, რომელიც რძემჟავური დუღილის შედეგად მიიღება.

ნახევრად ცხიმიანი საშუალოდ შეიცავს – 156 კ/კალორიას. დიეტური საშუალოდ შეიცავს – 170 კ/კალორიას, ხაჭო ტკბილი საშუალოდ შეიცავს – 420 კ/კალორიას. ხაჭო უცხიმო საშუალოდ შეიცავს – 220 კ/კალორიას. ხაჭო ცხიმიანი საშუალოდ შეიცავს – 360 კ/კალორიას. ხაჭოს ბლინი საშუალოდ შეიცავს – 195 კ/კალორიას. ხაჭოს ვარებიკები არაჟნით საშუალოდ შეიცავს – 221 კ/კალორიას. ხაჭოს ვარენიკები შაქრით საშუალოდ შეიცავს – 206 კ/კალორიას. ხაჭოს ვარენიკები შაქრის გარეშე საშუალოდ შეიცავს – 150 კ/კალორიას.
ნადუღი

ნადუღი — რძის პროდუქტი, რომელიც რძემჟავური დუღილის შედეგად მიიღება. ხაჭოსებრი მასა, რომელსაც აქვს ერთგვაროვანი, ნაზი კონსისტენცია, ახასიათებს ალბუმინისთვის ჩვეული გემო და აქვს ქათქათა რძის ფერი, ოდნავ დაკრავს კრემისფერი.

ნადუღს საქართველოში, უპირველესად მის დასავლეთ რეგიონებში, რძის ეროვნულ პროდუქტებს შორის უხსოვარი დროიდან განსაკუთრებული ადგილი უკავია. მას შრატის ალბუმინური ცილებისგან იღებენ და განეკუთვნება ყველაზე ძვირფას დიეტურ პროუქტს.

ნადუღის წარმოების ტექნოლოგია ითვალისწინებს შრატის მომზადებას (ნორმალიზებას ცხიმის მიხედვით), გაცხელებას და შემჟავებას, მოხარშვას და ნადედის დაწნეხას - ნადუღის მიღებას, გაცივებას, დაფასოებას, მარკირებას, დამატებით გაცივებას და შენახვას.

საქართველოში განსაკუთრებით პოპულარობით სარგებლობს ნადუღი პიტნიტ და მარილის შემავსებლებით.