iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სიკვდილით დასჯა ირანში

სიკვდილით დასჯა — ლეგალური სასჯელი ირანში. სიკვდილით ისჯება შემდეგი დანაშაულები: მკვლელობა; გაუპატიურება; ბავშვზე სექსუალური ძალადობა; ჰომოსექსუალობა; ნარკოტიკით ვაჭრობა; შეიარაღებული ძარცვა; გატაცება; ტერორიზმი; პირადი საკუთრების ძარცვა; ინცესტი; მრუშობა (როგორც ღალატი, ასევე დაუქორწინებელ პირებს შორის სექსუალური კავშირი); სოდომია; სექსუალური შევიწროება; პროსტიტუცია; ისლამური მთავრობის ჩამოგდების დაგეგმვა; პოლიტიკური დისიდენტობა; დივერსია; ხანძრის გამიზნულად გაჩენა; აჯანყება; აპოსტაზია; მკრეხელობა; გამოძალვა; გაყალბება; კონტრაბანდის გავრცელება; ალკოჰოლის რეციდივულად მიღება; ისეთი საჭმლის, სასმლის, კოსმეტიკისა და საწმენდი საშუალებების წარმოება/მომზადება, რომლებიც გამოყენების ან მიღებისას სიკვდილს იწვევს; პორნოგრაფიის გადაღება/გამოქვეყნება; პორნოგრაფიის მეშვეობით სექსუალური ურთიერთობის დამყარების მცდელობა; ცრუ ჩვენების მიცემა; რეციდივული ქურდობა; ზოგი სამხედრო დანაშაული (მაგ. სიმხდალე, მოწინააღმდეგის დახმარება); „ღვთის წინააღმდეგ ბრძოლა“; „დედამიწაზე ბოროტების გავრცელება“; შპიონაჟი და სახელმწიფოს ღალატი. ირანმა, წლების მიხედვით ჩაატარა: 2015 წელს — სულ ცოტა 977 სიკვდილით დასჯა; 2016 წელს — სულ ცოტა 567 სიკვდილით დასჯა; 2017 წელს — სულ ცოტა 507 სიკვდილით დასჯა; 2018 წელს — სულ ცოტა 249 სიკვდილით დასჯა; 2019 წელს — სულ ცოტა 273 სიკვდილით დასჯა; 2020 წელს — სულ ცოტა 246 სიკვდილით დასჯა; 2021 წელს — სულ ცოტა 290 სიკვდილით დასჯა; 2022 წელს — სულ ცოტა 553 სიკვდილით დასჯა; 2023 წელს — ირანში შედგა მსოფლიოში ჩატარებული სიკვდილის დასჯების 74% — სულ ცოტა 834; გაერთიანებული ერების თანახმად, 2024 წლის მხოლოდ ერთ კვირაში სულ ცოტა 40 სიკვდილით დასჯა განხორციელდა, ამავე წელს, -ის მიხედვით ირანში შედგა მსოფლიოში ჩატარებული სიკვდილით დასჯების 64%.

მიუხედავად მისი გათავისუფლების მოთხოვნებისა, ირანის მთავრობამ 2023 წლის იანვარში სიკვდილით დასაჯა ბრიტანელ-ირანელი ალირეზა ახბარი, ირანის თავდაცვის მინისტრობის დეპუტატი. ეს სასჯელი გააკრიტიკეს გაერთიანებულმა სამეფომ და პრემიერ-მინისტრმა რიში სუნაკმა, რომელმაც ამ ქმედებას „პოლიტიკურად მოტივირებული“ და „ბარბაროსული რეჟიმის მიერ“ ჩადენილი „სასტიკი და მხდალი საქციელი“ უწოდა.

მთავრობის მიერ დამტკიცებულმა სიკვდილით დასჯებმა ძალიან მოიმატა 2023 წელს. ამ წლის მაისში ეს განაჩენი გამოუტანეს სულ ცოტა 142 პიროვნებას, რაც თვეში მსგავსად დასჯილთა უმაღლესი რაოდენობა იყო 2015 წლის შემდეგ. ამ ადამიანთაგან სულ ცოტა 30 მაინც სუნიტი სისტანი და ბელუჯისტანის ოსტანელი იყო.

მიუხედავად იმისა, რომ ირანი ამტკიცებს, რომ ადამიანის უფლებათა დაცვის ორგანიზაციების მიერ გავრცელებული რიცხვები „გაბერილი“ და „მცდარია“ და მსგავსი განაჩენი მხოლოდ „გრძელი სასამართლო პროცესების“ შედეგია, ქვეყანა საშუალოდ ყველაზე მეტ ადამიანს სჯის სიკვდილით. ირანის წარმომადგენლები ამბობენ, რომ ისინი „მასშტაბურ ნარკო-დაჯგუფებებს ებრძვიან აღმოსავლეთ საზღვრებზე, და ნარკობარონებისა და კონტრაბანდისტების რაოდენობის გაზრდა სიკვდილით დასჯილთა რიცხვსაც ზრდის.“ -ის მიხედვით, ირანი „ყველაზე მეტ ადამიანს კლავს მსოფლიოში, ჩინეთის გარდა.“
იუნიუს ბასუსის სარკოფაგი

იუნიუს ბასუსის სარკოფაგი — ადრეული ქრისტიანული ხანის მარმარილოს სარკოფაგი, რომელშიც 359 წელს, წმინდა პეტრეს ბაზილიკაში, დაკრძალეს გამოჩენილი რომაელი მოხელე იუნიუს ბასუსი. სარკოფაგი მიჩნეულია ადრექრისტიანული რელიეფური სკულპტურის უმნიშვნელოვანეს ნიმუშად. ამჟამად იგი გამოფენილია წმინდა პეტრეს ტაძრის მიწისქვეშა მუზეუმში .

იუნიუს ბასუსი (317-359) რომაული არისტოკრატიის უმაღლეს ფენას განეკუთვნებოდა. გარდაცვალების მომენტში მას ქალაქის პრეფექტის (დედაქალაქის გუბერნატორი) თანამდებობა ეკავა, მამამისი კი პრეტორიუმის პრეფექტი იყო. სიკვდილის წინ ბასუსი ქრისტიანობაზე მოექცა, რის გამოც მის სარკოფაგზე ძველი და ახალი აღთქმის სიუჟეტებია გამოსახული.

აღმოსავლეთიდან რომში დამკვიდრებულ ტრადიციაზე დაყრდნობით, სარკოფაგის მთელი ზედაპირი იარუსებად დაყოფილ ბიბლიურ სცენებს უკავია, რომლებიც ერთმანეთისგან კოლონებითაა გამოყოფილი. კონსტანტინეს თაღის ბარელიეფებისგან განსხვავებით, აქ პერსონაჟთა სახეები ინდივიდუალურია, თუმცა თავების პროპორციები სხეულთან შედარებით დიდია. მიცვალებულის პორტრეტი სარკოფაგზე არ გვხვდება, თუმცა მის თავსახურზე ამოკვეთილია წარწერა, რომელიც იუნიუს ბასუსის ღირსებებს განადიდებს.

სარკოფაგზე ქრისტე გამოსახულია იმ პერიოდის იკონოგრაფიისთვის დამახასიათებელი სახით — უწვერო, მოკლედ შეკრჭილი ჭაბუკის სახით. ძველი აღთქმის სცენები (მაგალითად, აბრაამის მსხვერპლშეწირვა) შერჩეულია იმგვარად, რომ ისინი მოასწავებენ ქრისტეს მიერ გაღებულ მსხვერპლს. ადრექრისტიანული ხანის ხელოვანები ერიდებოდნენ თხრობითი თვალსაზრისით კულმინაციური სცენების (მაგალითად, ქრისტეს ჯვარცმის) გამოსახვას.

იუნიუს ბასუსის სარკოფაგის რელიეფებში ასახულია ძველი რომაული იკონოგრაფიისა და ჩასახვის პროცესში მყოფი ქრისტიანული ხელოვნების სიმბიოზი. წარმართული მხატვრული ტრადიციის გავლენა აქ კვლავ თვალსაჩინოა: ეს გამოიხატება როგორც ალეგორიულ ფიგურებში (მაგალითად, ცელიუსი), ისე სარკოფაგის გვერდებზე გამოსახულ პუტიებში, რომლებიც მოსავალს აგროვებენ. შემორჩენილ ძეგლთაგან, იუნიუს ბასუსის სარკოფაგის გვერდით მხოლოდ პიო-კრისტიანოს მუზეუმში დაცული „ორი აღთქმის სარკოფაგი“ შეიძლება დადგეს.
სიხიო

სიხიო — ნახონ რაჩისიმას პროვინციის დასავლეთ რაიონი (ამპხე) ტაილანდში.
ისტორია
თავდაპირველად ცნობილი მუეანგ ნახონ ჩანტუეკის სახელით, სიხიო ანტიკური სასაზღვრო ქალაქი იყო ტაილანდურ ჩაო პრაიას ველსა და ლაოსურ ხორატის პლატოს შორის. ის პირდაპირ სიამის ცენტრიდან იმართებოდა.

1898 წლის 1 აპრილს ნახონ ჩანტუეკი ნახონ რაჩისიმას პროვინციის დაქვემდებარების ქვეშ შევიდა და მისი მუეანგი გახდა. რაიონის ცენტრი ჯერ ბან ნონგ ბუაში (1901), შემდეგ კი ბან სიხიოში (1906) გადაიტანეს, რადგან რეგიონში მალარია მძვინვარებდა.

1939 წელს რაიონს სახელი შეეცვალა და ჩანტუეკის ნაცვლად სიხიო დაერქვა.

სიხიოს ტერიტორიაზე ადამიანები უხსოვარი დროიდან ცხოვრობდნენ. ადგილობრივ გორაკზე, ხაო ჩან ნგამზე, ერთ-ერთ გამოქვაბულში ნაპოვნი კედლის მხატვრობა 4000 წლით, გვიანდელი პრეისტორიული ხანით, თარიღდება. მიუხედავად ორმოცი საუკუნისა, გამოსახულებები ძალიან კარგადაა შემონახული. ისინი შესრულებულია კაუჩუკისა და მიწის ნაზავით, და ზოგიერთი მათგანი დაფხვნილი ჰემატიტითაც კი შეიძლება იყოს დახატული, რაც, კაუჩუკთან შერევისას, წითელი შეფერილობის „საღებავს“ იძლევა.
გეოგრაფია
რაიონი დონგ ფაია იენის მთათა სისტემაშია მოქცეული.

მეზობელი რაიონებია (ჩრდილოეთიდან, საათის ისრის მიმართულებით): დან ხუნ ტოტი, სუნგ ნოენი და პაკ ჩონგი — ნახონ რაჩასიმას პროვინციიდან; მუაკ ლეკი — სარაბურის პროვინციიდან; ლამ სონთი — ლოპბურის პროვინციიდან;
ადმინისტრაცია
რაიონი 12 ქვე-რაიონადაა (ტამბონები) დაყოფილი, რომლებიც, თავის მხრივ, 170 სოფლად (მუბანებად) იყოფიან. ქალაქი სიხიო (თესაბან მუეანგი) მიტრაპაპისა და სიხიოს ტამბონების ნაწილებს მოიცავს. აგრეთვე არსებობს ოთხი სხვა ქვე-რაიონული მუნიციპალიტეტი (თესაბან ტამბონები): ლატ ბუა ხაო — მოიცავს ტამბონ ლატ ბუა ხაოს ნაწილებს; ხლონგ ფაი — მოიცავს ტამბონ ხლონგ ფაის, მუაენგ სიხიოს ნაწილებს; ტამბონ სიხიოს ის ნაწილი, რომელიც ქალაქ სიხიოში არ შედის, და ნონგ ნამ საი, თავისი იმავე სახელის მქონე ქვე-რაიონით. ვიცნობთ კიდევ 10 ტამბონ ადმინისტრაციულ ორგანიზაციას (ტაო/).
იუნიუს ბასუსი

იუნიუს ბასუსი (; მეტსახელად თეოტეკნიუსი, დ. 317 — გ. 25 აგვისტო, 359) — საუკუნის შუა პერიოდის რომის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, რომის პრეფექტი 359 წელს.

იუნიუს ბასუსი დაიბადა 317 წელს. მამამისი, იუნიუს ანიუს ბასუსი, 331 წელს კონსული გახდა, ხოლო 318-331 წლებში იტალიის პრეტორიუმის პრეფექტის თანამდებობა ეკავა.

კარიერის განმავლობაში იუნიუს ბასუსს ეკავა კომიტისა და რომის ვიკარიუსის პოსტები. 359 წელს იგი რომის პრეფექტად დაინიშნა, თუმცა ამ თანამდებობაზე დიდხანს არ ყოფილა — იგი იმავე წლის 25 აგვისტოს, 42 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ბასუსმა ქრისტიანობა, როგორც ჩანს, უშუალოდ სიკვდილის წინ მიიღო (წარწერაში იგი მოხსენიებულია როგორც „ნეოფიტი“). იგი დაკრძალეს წმინდა პეტრეს ბაზილიკაში მდებარე სარკოფაგში, რომელმაც ჩვენს დრომდე მოაღწია. ძირითადი ინფორმაცია ბასუსის შესახებ სწორედ სარკოფაგზე არსებული წარწერებიდანაა ცნობილი; მასზე ასევე ამოკვეთილია მისდამი მიძღვნილი ლექსები.

ამიანე მარცელინუსი ბასუსის მმართველობას ქალაქში შემდეგნაირად ახასიათებდა:
ნათხემის ჯვარედინი დიაშიზი

ნათხემის ჯვარედინი დიაშიზი — ნათხემის ერთი ჰემისფეროს ფუნქციის, მეტაბოლიზმისა და პერფუზიის დაქვეითება, გამოწვეული დიდი ტვინის (ცერებრუმი) საპირისპირო (კონტრალატერალური) ჰემისფეროს პათოლოგიით, უმეტესად — ინფარქტით.

მექანიზმის მთავარი საფუძველია ის, რომ ნათხემის ჰემისფეროები ინფორმაციას იღებს დიდი ტვინის საპირისპირო ნახევრიდან, დიდი ტვინის დაზიანებისას კი ნათხემის კონტრალატერალური ჰემისფერო ვეღარ იღებს ინფორმაციას, რის შედეგადაც ვითარდება მისი ფუნქციების დაქვეითება. დიაგნოზის დასმა შეიძლება რადიოლოგიური კვლევების (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) საშუალებით.
ლერმიტ-დუკლოსის დაავადება

ლერმიტ-დუკლოსის დაავადება (ასევე ცნობილი, როგორც ნათხემის დისპლაზიური განგლიოციტომა) — ნათხემის კეთილთვისებიანი სიმსივნე (ჰამარტომა). გამოხატულია ნათხემის ქერქის შესქელება, ვინაიდან ადგილი აქვს მისი უჯრედების დისორგანიზაციას სივრცეში. სიმპტომები უმეტესად ვლინდება სიცოცხლის პირველ ან მეორე ათწლეულში. აღსანიშნავია, რომ განგლიოციტომა უმეტესად ვითარდება ნათხემის მარცხენა ჰემისფეროში. რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) ახასიათებს ზოლიანი შესახედაობა, რაც განსაკუთრებით თვალსაჩინოა მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულების 2 რეჟიმზე.
მწვავე ცერებელიტი

მწვავე ცერებელიტი (ლათ. . ასევე ცნობილი, როგორც ნათხემისმიერი მწვავე ატაქსია) — ნათხემში მიმდინარე ანთებითი პროცესი, რის შედეგადაც ვითარდება მისი დისფუნქცია. უმეტესად გვხვდება 6 წლამდე ბავშვებში და გამოწვეულია ვირუსით ინფიცირებით, იშვიათად კი წარმოადგენს პოსტ-ვაქცინაციურ რეაქციას. ძირითადი გამომწვევებია კოქსაკის ვირუსი, ექოვირუსი, ენტეროვირუსები, ეპშტეინ-ბარის ვირუსი, ჰეპატიტის ვირუსი, წითელას, წითურას, ყბაყურას ვირუსები და ა.შ. ანთებითი დაზიანებები უმეტესად გამოხატულია ნათხემის ორივე ჰემისფეროზე სიმეტრიულად, თუმცა, იშვიათად შეიძლება იყოს ცალმხრივი (უნილატერალური). გართულებები მოიცავს შიდაქალის წნევის მომატებასა და ოკლუზიურ ჰიდროცეფალიას, ნათხემის ნუშების (ტონზილი) თიაქარს, ნათხემის მძიმე ატროფიას. დიაგნოზის დასასმელად გამოიყენება მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება - უმეტესად 2 რეჟიმი.
ისმაელ ბუიო

ისმაელ ბუიო (, ; დ. 28 სექტემბერი, 1605, ლუდენი, საფრანგეთი — გ. 25 ნოემბერი, 1694, პარიზი) — ფრანგი კოპერნიკელი ასტრონომი. ის თავის ნაშრომებს ლათინიზებული გვარით ბულიალდუსი აწერდა ხელს. ის იყო პირველი, ვინც ჩამოაყალიბა უნივერსალური მიზიდულობის კანონი, როგორც „უკუკვადრატის კანონი“ (მიზიდულობის ძალა უკუპროპორციულია მანძილის კვადრატისა).

ისააკ ნიუტონის „ნატურალური ფილოსოფიის მათემატიკური საწყისების“ მესამე წიგნში იგი ეყრდნობოდა იოჰანეს კეპლერისა და ბუიოს დაკვირვებებით განსაზღვრულ პლანეტარული ორბიტების გაზომვებს. ედმუნდ ჰალეისადმი მიწერილ წერილში მან ბულიო მოიხსენია, როგორც მისი ერთ-ერთი წინამორბედი უკუკვადრატის კანონის აღმოჩენისა.

ბიოგრაფია
ისმაელ ბუიო დაიბადა ასტრონომიის მოყვარულის, მდიდარი ჰუგენოტი ნოტარიუსის ოჯახში. ბუიო 21 წლის ასაკში კათოლიციზმი მიიღო და ხუთი წლის შემდეგ მღვდლად აკურთხეს. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ის სამეფო ბიბლიოთეკარად მუშაობდა, მოგზაურობდა სხვადასხვა ქვეყანაში და ყიდულობდა წიგნებს. ამავდროულად, სწავლობდა კოპერნიკის, გალილეოს და კეპლერის ნაშრომებს და გახდა სამყაროს ჰელიოცენტრული თეორიის ერთგული მხარდამჭერი. მერსენის, რომელიც იმ დროს ევროპული სამეცნიერო ცხოვრების კოორდინატორი იყო, საშუალებით ბუიო ახლოს გაეცნო ჰიუგენსს, გასენდის, პასკალს და იმ დროის სხვა გამოჩენილ მეცნიერებს.

1657 წელს ის მცირე ხანი მუშაობდა საფრანგეთის ელჩის მდივნად ჰოლანდიაში, შემდეგ კი დაუბრუნდა ბიბლიოთეკარის სამუშაოს. სიცოცხლის ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში ის პარიზში, სენტ-ვიქტორის სააბატოში აბატად მსახურობდა.

1633 წელს, გალილეოს სასამართლო პროცესის შემდეგ, ბუიომ შეაჩერა თავისი ასტრონომიული ნაშრომის, „ფილოლაუსის“, გამოცემა, რომელიც ჰელიოცენტრული პერსპექტივიდან იყო დაწერილი. 1639 წელს მან წიგნი ჰოლანდიაში გამოაქვეყნა ავტორის სახელის მითითების გარეშე.

ბუიოს ძირითადი ასტრონომიული ნაშრომი, რომელიც 1645 წელს გამოქვეყნდა, სახელწოდებით „ასტრონომია ფილოლაიკა“ (ფილოლაოსი იყო ძველი ბერძენი პითაგორელი ფილოსოფოსი, რომელიც დედამიწის მოძრაობის იდეას ემხრობოდა). მასში მან არა მხოლოდ მხარი დაუჭირა კეპლერის პირველ კანონს, რომლის მიხედვითაც პლანეტები ელიფსურად მოძრაობენ, არამედ ასეთი მოძრაობის შესაძლო მექანიზმიც წამოაყენა: უნივერსალური გრავიტაციული ძალა, რომელიც უკუპროპორციულია მანძილის კვადრატისა. თუმცა, ბუიომ სიფრთხილე გამოიჩინა და დარწმუნებით არ ამტკიცებდა, რომ ასეთი ძალა რეალურად არსებობდა.

ის აკვირდებოდა ცვლად ვარსკვლავებს და იყო პირველი, ვინც დაადგინა 11-თვიანი პერიოდი ვეშაპის მირას (1667) სიკაშკაშისთვის. მან თარგმნა თეონ სმირნელისა და პტოლემეოსის ასტრონომიული ნაშრომები. მან ასევე ჩაატარა კვლევა მათემატიკაში, ოპტიკასა და ფილოლოგიაში.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ბულიალდუსი.
ლიმფოციტური ჰიპოფიზიტი

ლიმფოციტური ჰიპოფიზიტი (ლათ. ) — ავტოიმუნური დაავადება, რა დროსაც ხდება ჰიპოფიზის ინფილტრაცია ლიმფოციტების მიერ და, შესაბამისად, ვითარდება ჰიპოფიზის ანთება (ჰიპოფიზიტი). შესაძლოა გამოწვეული იყოს ჰიპოფიზის ან ახლომდებარე პათოლოგიური მასებით, ინფექციით, გარკვეული მედიკამენტებით. აღსანიშნავია, რომ ლიმფოციტური ჰიპოფიზიტის სიხშირე 9-ჯერ მაღალია მდედრობით სქესში - ხშირად ორსულობის მესამე ტრიმესტრში ან მშობიარობის შემდეგ. შესაძლოა ასოცირებული იყოს ისეთ სხვა აუტოიმუნურ დაავადებებთან, როგორებიცაა ავტოიმუნური თიროიდიტი (ჰაშიმოტოს თიროიდიტი, გრეივის დაავადება), ვიტილიგო, სისტემური წითელი მგლურა, რევმატოიდული დაავადება და ა.შ. მკურნალობისათვის გამოიყენება კორტიკოსტეროიდები და საჭიროებისამებრ - ჰორმონები.
საპროტესტო გამოსვლები ირანში (2025-2026)

2025 წლის 28 დეკემბერს, ირანის რამდენიმე ქალაქში, ქვეყნის ეკონომიკური კრიზისისა და ისლამური რესპუბლიკის ხელისუფლების მიერ ხალხში გამოწვეული უკმაყოფილების საპასუხოდ, საპროტესტო გამოსვლები დაიწყო. სხვადასხვა წყაროები ამ აქციებს 1979 წლის ისლამური რევოლუციის შემდეგ უდიდეს დემონსტრაციებად მიიჩნევენ. ხელისუფლება ქუჩებში გამოსულ ხალხს ძალადობრივად გაუსწორდა, და, ალი ხამენეის პირადი ბრძანებით, პროტესტის მონაწილეებს ცეცხლიც გაუხსნეს. დემონსტრაციებს ათასობით ადამიანი შეეწირა, რამაც ეს აქციები თანამედროვე ირანის ისტორიაში ერთ-ერთ უდიდეს ხოცვა-ჟლეტად აქცია.

რეკორდულად მაღალი ინფლაციით, საკვების სიძვირითა და ვალუტის გაუფასურებით გამოწვეული პროტესტი სწრაფად გადაიზარდა რეჟიმის საწინააღმდეგო აჯანყებაში. თეირანის გრანდ-ბაზარში დაწყებული (ვაჭრებისა და მაღაზიების მეპატრონეების) ანტი-სახელმწიფოებრივი მუხტი უნივერსიტეტის სტუდენტებზე, შემდეგ კი ჩვეულებრივ მოსახლეობაზე, ქალაქებზე, რაიონებზე და სოფლებზე გადავიდა. ხალხმა ხელისუფლებისა და ისლამური რევოლუციური მცველთა დივიზიის სიმბოლოების განადგურება და მმართველთა საწინააღმდეგო სლოგანების გავრცელება დაიწყო. ლიდერის გარეშე მიმდინარე ძლიერმა პროტესტებმა 8 იანვარს ახალ სტადიას მიაღწია, როდესაც რეზა ფეჰლევმა, ირანის პრინცმა და ირანის ქურთისტანის შვიდი პოლიტიკური პარტიიდან ერთ-ერთმა მოქალაქეებს აქტიურობისაკენ მოუწოდა. გამოსულთა დიდი რაოდენობა პრინცის ირანში დაბრუნებას ითხოვდა. თავად ფეჰლევმა ირანის მომავალი პოლიტიკური სისტემის გადასაწყვეტად მშვიდობიანი მორიგება და რეფერენდუმი მოითხოვა. თეირანისა და შირაზის საავადმყოფოები ცეცხლსასროლი იარაღით დაჭრილი მოქალაქეებით გადავსებული იყო. ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სპიკერმა დაამოწმა, რომ სპეცძალები ნამდვილად იარაღს იყენებდნენ გამოსულთა საწინააღმდეგოდ, რამაც ირანელ ადამიანთა უფლებების ირგვლივ საერთაშორისო შეშფოთება გამოიწვია. ამავდროულად, სასტიკი ჩახშობის დროს, ათასობით პროტესტის მონაწილე დააკავეს. 2026 წლის 10 იანვარს, ინტერნეტისა და სატელეფონო ქსელის გათიშვის მიუხედავად, -მა მოიპოვა რამდენიმე წყაროს ჩვენება, რომლებიც ქუჩებში გამეფებულ ძალადობას აღწერდნენ. ერთ-ერთის მიხედვით თეირანის მასშტაბით „ასობით გვამი იყო მიმოფანტული“. 11 იანვარს -მა განაცხადა, რომ ექსპერტთა ჯგუფი, საავადმყოფოებიდან წამოსული ინფორმაციის საფუძველზე, გარდაცვლილების რაოდენობას 6000-მდე მიიჩნევდა (თუმცა ამ ანგარიშში არ ითვლებოდა მორგში წაღებული სხეულები, რომლებიც საავადმყოფოში არ მოხვდნენ). 13 იანვარს -მა დაწერა, რომ 12 000 ადამიანზე მეტი დაღუპულიყო საპროტესტო გამოსვლებში; იმავე დღეს, -ის მიხედვით, ირანული აქტივისტთა ჯგუფები სულ ცოტა 12 000, ხოლო სავარაუდოდ 20 000 მსხვერპლს ვარაუდობდნენ.
ბოდლისეული ბიბლიოთეკა

ბოდლისეული ბიბლიოთეკა (ასევე ბოდლის ბიბლიოთეკა, ) — ოქსფორდის უნივერსიტეტის მთავარი კვლევითი ბიბლიოთეკაა. ევროპის ერთ-ერთი უძველესი ბიბლიოთეკა 1602 წელს სერ თომას ბოდლიმ დაარსა. წიგნსაცავი შეიცავს 13 მილიონზე მეტ ბეჭდურ ერთეულს. წიგნების რაოდენობით ბოდლისეულ ბიბლიოთეკას ბრიტანეთში მხოლოდ ბრიტანეთის ბიბლიოთეკა უსწრებს.

2003 წლის აქტის თანახმად, ბიბლიოთეკა შედის 6 სავალდებულო წიგნსაცავში, რომელშიც წიგნის გამოცემისას ეგზემპლარის გაგზავნა სავალდებულოა. ირლანდიის კანონმდებლობით, ბიბლიოთეკას უფლება აქვს მოითხოვოს ირლანდიის რესპუბლიკაში გამოცემული ნებისმიერი წიგნის ასლი.

ოქსფორდის მეცნიერებისთვის ცნობილია ბოდლი ან ბოდ შემოკლებით. წიგნსაცავი ფუნქციონირებს როგორც საცნობარო ბიბლიოთეკა, სამკითხველო დარბაზებიდან წიგნების გატანა აკრძალულია. 2000 წელს ოქსფორდის უნივერსიტეტის რამდენიმე ბიბლიოთეკა გაერთიანდა და ახლადშექმნილ სტრუქტურას თავდაპირველად ოქსფორდის უნივერსიტეტის საბიბლიოთეკო სერვისები დაერქვა, მაგრამ 2010 წლიდან სახელი შეიცვალა და ბოდლისეული ბიბლიოთეკები დაერქვა.

ოქსფორდის უნივერსიტეტის ყველა კოლეჯს აქვს საკუთარი ბიბლიოთეკა, რომელთა დიდი ნაწილი ბოდლისეული ბიბლიოთეკის დაარსებამდე შეიქმნა და ყველა მათგანი რჩება ბოდლისეული ბიბლიოთეკისგან სრულიად დამოუკიდებელი; ამავდროულად, ყველა ბიბლიოთეკა არის -ს სისტემის წევრი. ბიბლიოთეკის წიგნსაცავის დიდი ნაწილი გაციფრულდა და ინტერნეტში 2015 წელს განთავსდა.
ატლანტის ნაპრალები

ატლანტის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ ნაწილში (კვადრანტები -05, -27). სახელი ეწოდა კრატერ ატლანტის მიხედვით, რომლის ფსკერზე — 46.80 კმ-ზეცაა განლაგებული (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). ატლანტის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
ჰომანის გარდამავალი ორბიტა

ჰომანის გარდამავალი ორბიტა — ცის მექანიკაში, ელიფსური ორბიტა, რომელიც გამოიყენება, კოსმოსური აპარატის ერთი პლანეტარული ორბიტიდან მეორე პლანეტარულ ორბიტაზე გადასაყვანად. მარტივ შემთხვევაში, ის კვეთს ამ ორ ორბიტას აპოცენტრი და პერიცენტრის წერტილებში. გარდამავალი ორბიტალური მანევრი შედგება ძრავის ორი იმპულსისაგან — ერთი ჰომანის გარდამავალი ორბიტაზე შესასვლელად და მეორე მისგან გამოსვლელად. აღნიშნულ მანევრს სახელი ეწოდა გერმანელი მეცნიერის, ვალტერ ჰომანის, საპატივცემულოდ, რომელმაც ის აღწერა 1925 წელს თავის წიგნში. ვ. ჰომანზე დიდი გავლენა მოახდინა სამეცნიერო ფანტასტიკის მწერალმა კურდ ლასვიცმა თავისი 1897 წლის წიგნით „ორ პლანეტაზე“. იგივე ტრაექტორია დამოუკიდებლად შემოგვთავაზეს საბჭოთა მეცნიერებმა ვლადიმერ ვეტჩინკინმა და ფრიდრიხ ცანდერმა.

ჰომანის გარდამავალი მანევრი ეს ყველაზე ნაკლებად ენერგოტევადი ვარიანტია და როგორც წესი შედგება ორი იმპულსისაგან. პირველი — დამაჩქარებელი იპულსი, რომელსაც კოსმოსური აპარატი წრიული ორბიტიდან აჰყავს ჰომანის ელიფსურ ორბიტაზე, მეორე — შემნელებელი იმპულსი, რომლითაც კორექტირდება ჰომანის ელიფსური ორბიტა და დაიყვანება სამიზნე წრიულ ორბიტაზე.

ჰომანის ტრაექტორიისთვის კუთხური დიაპაზონი (კუთხე წერტილიდან ტრაექტორიის საწყის და საბოლოო წერტილებამდე მიმავალ სხივებს შორის) 180°-ია. თუ ის 180°-ზე ნაკლებია, ტრაექტორიას ეწოდება პირველი ნახევარ-ორბიტის ტრაექტორია, ანუ ტიპი 1, ხოლო თუ უფრო დიდია, მას ეწოდება მეორე ნახევარ-ორბიტის ტრაექტორია, ანუ ტიპი 2.

ჰომანის გარდამავალი ორბიტები საწვავის წვის ყველაზე ეკონომიური — ორ-იმპულსური მანევრებია, მაგრამ ისინი არ უზრუნველყოფენ გადაადგილების დროის მინიმუმამდე შემცირებას. გარდასვლის ვადის შესამცირებლად გამოიყენება ენერგოინტენსიური ჰიპერბოლური მანევრები.

საწყის და საბოლოო ორბიტებს შორის პარამეტრების გარკვეული თანაფარდობისთვის (ნახევარღერძიანი ღერძები განსხვავდება 12-ჯერ ან მეტით), არსებობს ოდნავ უფრო საწვავის ეკონომიური ( ბიუჯეტის მხოლოდ მცირე პროცენტით) სამ-იმპულსური ორბიტალური მანევრი, რომელიც თანმიმდევრულად იყენებს ორ ელიფსურ გადამცემ ორბიტას. თუმცა, ეს მანევრი მნიშვნელოვნად უფრო ხანგრძლივია და მნიშვნელოვანი დანაზოგის მისაღწევად (მაგალითად, დედამიწიდან გარე პლანეტებამდე ფრენისთვის რამდენიმე ათასი წელი, ჰომანის ორბიტისთვის ათეულ წლებთან შედარებით) ჰომანის ორბიტაზე ორჯერ მეტ დროს მოითხოვს.

ჰომანის გარდამავალი ორბიტა ფართოდ გამოიყენება ქვედა დედამიწისახლო ორბიტიდან გეოსტაციანურ ორბიტაზე კოსმოსური აპარატების გადასაყვანად, ასევე პლანეტათშორისი ფრენებისას.
ჰიპოფიზის აპოპლექსია

ჰიპოფიზის აპოპლექსია — სისხლჩაქცევა ჰიპოფიზში, უმეტესად კი მასში არსებულ სიმსივნეში (ძირითადად - ადენომა). აღსანიშნავია, რომ ტერმინი გამოიყენება მხოლოდ იმ პაციენტებთან მიმართებით, რომელთაც აღენიშნებათ კლინიკური სიმპტომები, მაგალითად: თავის ტკივილი, მხედველობის დაქვეითება, გონებრივი სტატუსის ცვლილებები. მოგვიანებით შესაძლოა გამოვლინდეს ჰორმონების ნაკლებობისათვის დამახასიათებელი სიმპტომები, განსაკუთრებით - თირკმელზედა ჯირკვლის უკმარისობა. დიაგნოზის დასმა ხდება მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულების მეშვეობით. მკურნალობა უმეტესად მოიცავს პათოლოგიური მასის ქირურგიულ რეზექციას.
აკაიუკანი (მუნიციპალიტეტი)

აკაიუკანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ვერაკრუსის შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ ნაწილში. შედის ოლმეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 80 815 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.6 %-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 655.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 123.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ვერაკრუსის შტატის შემადგენლობაში 1824 წლის 27 სექტემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია აკაიუკანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 30003.
აგვა-დულსე (ვერაკრუსი)

აგვა-დულსეს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ვერაკრუსის შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ ნაწილში. შედის ოლმეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 44 104 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.1 %-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 372.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 118.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ვერაკრუსის შტატის შემადგენლობაში 1988 წლის 26 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია აგვა-დულსე. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 30204.
ჩინამეკა (ვერაკრუსი)

ჩინამეკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ვერაკრუსის შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ ნაწილში. შედის ოლმეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 22 638 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 48.8 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 192.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 117.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ვერაკრუსის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 22 აპრილს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩინამეკა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 30059.
კოაცაკოალკოსის მუნიციპალიტეტი

კოაცაკოალკოსის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ვერაკრუსის შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ ნაწილში. შედის ოლმეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 310 698 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.8 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 311.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 996.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ვერაკრუსის შტატის შემადგენლობაში 1881 წლის 22 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კოაცაკოალკოსი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 30039.
კოსოლეაკაკე

კოსოლეაკაკეს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ვერაკრუსის შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ ნაწილში. შედის ოლმეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 204 721 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.2 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 159.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1 280.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ვერაკრუსის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 3 იანვარს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კოსოლეაკაკე. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 30048.
კრანიოფარინგეალური არხი

კრანიოფარინგეალური არხი — ქალას ფუძის თანდაყოლილი დეფექტი, რომელიც აკავშირებს ჰიპოფიზის ფოსოსა და ცხვირ-ხახას ერთმანეთთან. შესაძლოა თან ერთვოდეს ენცეფალოცელე. როდესაც არხის დიამეტრი 1.5 მმ-ზე ნაკლებია, ეწოდება ჰიპოფიზეალური არხი, ხოლო როდესაც 1.5 მმ-ზე მეტია - კრანიოფარინგეალური ან ტრანსსფენოიდური არხი. დეფექტი უმეტესად არ იწვევს კლინიკურ გამოვლინებებს, თუმცა, იშვიათად შეიძლება გამოვლინდეს ლიქვორის რინორეა, ჰიპოფიზის დისფუნქცია, მენინგიტი. დიაგნოზის დასმა ხდება რადიოლოგიური კვლევებით (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება). კრანიოფარინგეალური არხი აღენიშნება მოსახლეობის 0.4%-ს.
პიტუიციტომა

პიტუიციტომა — უკანა ჰიპოფიზის (ნეიროჰიპოფიზი) ან ჰიპოფიზის ძაბრის კეთილთვისებიანი სიმსივნე. უმეტესად ვითარდება ზრდასრულ პაციენტებში (40-დან 60 წლამდე) და იწვევს თავის ტკივილს, მხედველობის დარღვევასა და ენდოკრინულ დისფუნქციას. პიტუიციტომას ზომა მერყეობს რამდენიმე მილიმეტრიდან რამდენიმე სანტიმეტრამდე. საბოლოო დიაგნოზის დასმა ხდება ჰისტოლოგიური კვლევის საფუძველზე. მკურნალობა მოიცავს ქირურგიულ რეზექციას, რაც უმეტესად კეთილსაიმედოა. არ ვრცელდება თურქულ კეხზე, რითაც შეიძლება დიფერენცირება ჰიპოფიზის მიდამოს სხვა სიმსივნეებისგან.