iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის გეოგრაფია

კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა მდებარეობს ცენტრალურ აფრიკაში, რომელიც ესაზღვრება კონგოს რესპუბლიკას, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკას, სამხრეთ სუდანს, უგანდას, რუანდას, ბურუნდის, ტანზანიას, ზამბიას, ანგოლას, მათ შორის ანგოლის ანკლავ კაბინდის პროვინციას. მისი ფართობი შეადგენს 2 345 410 კმ²-ს.

სახელმწიფო საზღვრის საერთო სიგრძე შეადგენს 10 744 კმ-ს. სახელმწიფო საზღვრის სიგრძე ანგოლასთან შეადგენს — 2511 კმ-ს, ბურუნდისთან — 233 კმ-ს, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკასთან — 1577 კმ-ს, კონგოს რესპუბლიკასთან — 2410 კმ-ს, რუანდასთან — 217 კმ-ს, სამხრეთ სუდანთან — 628 კმ-ს, ტანზანიასთან — 473 კმ-ს, უგანდასთან — 765 კმ-ს და ზამბიასთან — 1930 კმ-ს.

თავის უკიდურეს დასავლეთში, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას აქვს გასასვლელი ატლანტის ოკეანესთან სანაპიროს მოკლე მონაკვეთზე ანგოლასა და მისი ანკლავის — კაბინდის პროვინციას შორის, მდინარე კონგოს ქვედა დინებაში. სანაპირო ხაზის სიგრძეა — 37 კმ.

ქვეყნის ტერიტორია მდებარეობს მდინარე კონგოს აუზში. აღმოსავლეთიდან ქვეყნის ტერიტორია შემოზღუდულია აღმოსავლეთ აფრიკის რიფტით. აღმოსავლეთის საზღვრის გასწვრივ გადის აღმოსავლეთ აფრიკის რიფტული სისტემის ღრმა გრაბენის ზოლი, გარშემორტყმული მთებით (რუვენზორის მასივი). ზღვის დონიდან ყველაზე მაღალი წერტილია — სტენლისმთა (5109 მეტრი). გრაბენის ხაზზე მდებარეობენ დიდი ტბები: ედუარდი, ალბერტი, კივუ, მვერუ, ტანგანიიკა. კივუს ტბიდან ჩრდილოეთით მდებარეობს ვულკანური ვირუნგის მთების მასივი (სულ დაახლოებით 100 ვულკანი, სიმაღლე ზღვის დონიდან 4507 მეტრამდე — კარისიმბის მთა) ნიამლაგირას და ნიირაგონგოს მოქმედი ვულკანებით. ამავე ტბაზე მდებარეობს მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე უფრო დიდი, მტკნარ წყლებში არსებული, კუნძული — იჯვი.

ტერიტორიის ნახევარზე მეტი დაფარულია მარადმწვანე ნოტიო ტროპიკული ტყეებით განსაკუთრებით მრავალფეროვანი ცხოველთა სამყაროთი. ეკვატორიდან სულ უფრო მეტი დაშორებით ტყეები სულ უფრო მეჩხერები ხდებიან და გადადიან გალერეულებში. ქვეყნის სამხრეთში და უკიდურეს ჩრდილოეთში გავრცელებულია მაღალბალახიანი სავანები. კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ტერიტორიის თითქმის 15 % უკავია ნაკრძალებს და ეროვნულ პარკებს, რომელთაგან ყველაზე უფრო ცნობილებია: კაჰუზი-ბიეგის ეროვნული პარკი, ვირუნგის ეროვნული პარკი, გარამბის ეროვნული პარკი, სალონგის ეროვნული პარკი, ოკაპის ნაკრძალი და სხვა.

კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ტერიტორია ნაწილობრივ მიეკუთვნება ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელს, ნაწილობრივ სუბეკვატორულ კლიმატურ სარტყელს და სავანურს.
გეორგ ებერსი

გეორგ მორის ებერსი (დ.1 მარტი, 1837, ბერლინი — გ. 7 აგვისტო, 1898, ბავარია) — გერმანელი მეცნიერ-ეგვიპტოლოგი და მწერალი, პაპიროლოგი. მან გახსნა 1873-1874 წწ. ქალაქ ლუქსორში ძველბერძნული სამედიცინო ძვ.წ.-მდე მე- საუკუნის შუა პერიოდის პაპირუსი. ამჟამად ის ინახება ლაიფცინგის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკაში. ებერსის პაპირუსი არის ძველი ეგვიპტის სამედიცინო უნიკალური წყარო.

სამეცნიერო მოღვაწეობა
ეგერსი სწავლობდა გეტინგენის იურიდიულ ფაკულტეტზე, შემდეგ ბერლინის უნივერსიტეტში სპეციალიზებულ აღმოსავლური ენებზე არქეოლოგიაზე. 1865 წელს, როდესაც იგი გახდა ეგვიპტოლოგიის სპეციალისტი. მან მიიღო იენსკის უნივერსიტეტის დოცენტის წოდება, ხოლო 1870 წელს მიიღო ეგვიპტოლოგიის პროფესორის წოდება ლაიფციგის უნივერსიტეტში.
ებერსმა მოაწყო ორი სამეცნიერო ექსპედიცია ეგვიპტეში. პირველის შედეგი იყო გამოკვლევა "ძველი ეგვიპტე და მოისეევების წიგნი (1867-1868 ), მეორეს შედეგი გახსნა და გამოკვლევა სამედიცინო "ებერსის პაპირუსი". ებერსის პაპირუსი იყო პირველი აღმოჩენილი ძველბერძნული დოკუმენტი, რომელიც შეიცავდა იმ დროის სამედიცინო ცნობას. პაპირუსი წარმოადგენს ხვეულს, 20 მეტრის სიგრძის და ტექსტის 108 სვეტს. იგი დათარიღებულია ამენემჰეტ -ის მმართველობის დროს (ძვ.წ. 1536 წ.)
ებერსის ფუნდამენტური სამეცნიერო ნაშრომი გახდა, ძველი ეგვიპტის ისტორია, სადაც იგი ცდილობს დაამტკიცოს, რომ ეგვიპტოლოგიის სამეცნიერო მონაცემები ამტკიცებენ ბიბლიის არსებობას. ჯანმრთელობასთან დაკავშირებით 1889 წელს ებერსმა დატოვა სამეცნიერო ნაშრომი.
იგი დასახელდა თავის საზაფხულო სახლში ტუტცინგში, შტანბერგის ტბის ნაპირას, სადაც დაიღუპა. ტუტლინგენში ებერსთან მოდიოდნენ მისი მეგობრები - ლიტერატურის და ხელოვნების მოღვაწეები. ასევე მხატვარი ლოურენს ალმა-ტადემა.

ლიტერატურული მოღვაწეობა
ებერსს ეკუთვნის ძველი ეგვიპტის ისტორიის პოპულარიზაცია. მისი ყოფა, კულტურა და ხელოვნება, ისტორიული რომანების შექმნის გზით. იგი აღმოჩნდა ნიჭიერი ლიტერატორი. მისი პირველი რომანის "ფარაონის ქალიშვილმა" (1864) გამოიწვია გაოცება და უნდობლობა სამეცნიერო წრეებში. მას მოჰყვა "უარდა" (1877),იყო აღტაცებით მიღებული როგორც ფართო პუბლიკის ასევე მეცნიერების მიერ, რომლებმაც აღიარეს სრული შესაბამისობა საყოფაცხოვრებო და ისტორიული დეტალების. მისი მხატვრული ნაწარმოებების გამორჩეული თავისებურებაა აღმატებული და მეცნიერებაზე დაფუძნებული რეკონსტრუქცია ეპოქის აღწერის. ყოველი დეტალი, ყოველი ფაქტი იყო ყოველმხრივ გაანალიზებული. ყოველი რომანის ჩანაფიქრს წინ უძღვოდა სამეცნიერო კვლევითი ნაშრომი.
ებერსმა დაწერა 12 რომანი ძველი ეგვიპტის ისტორიის სხვადასხვა პერიოდიდან. ეს ციკლი შეიცავს რამსეს -ის მეფობიდან - ძვ.წ. საუკუნიდან - ეგვიპტეში არაბების გამეფებამდე, ქრისტესშობიდან საუკუნის შუა პერიოდში. მა ეკუთვნის რამდენიმე რომანი საუკუნის ევროპულ ისტორიაზე.
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მდინარეები

კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ტერიტორიაზე მდებარეობს აფრიკაში სიდიდით მეორე მდინარე — კონგო. მდინარე კონგოს მთელი სისტემა ითვლება მსოფლიოს ერთ-ერთ უდიდეს მდინარის სისტემად. წყლის რაოდენობის თვალსაზრისით, რომელიც მიედინება მის აუზში, იგი მეორე მდინარეა ამაზონის შემდეგ — წყლის ხარჯით დაახლოებით 42 ათასი მ³/წმ. მდინარის აუზის ფართობი შეადგენს 3,7 მილიონ კმ²-ს, რომელიც ასევე მოიცავს ქვეყნის გარეთ არსებულ ტერიტორიებს. მდინარის სიგრძეა 4700 კმ, რაც იმას ნიშნავს, რომ იგი სიგრძის მიხედვით მეცამეტე ადგილზეა მსოფლიოში. ქვეყნის ტერიტორიაზე მდებარეობს მისი მთლიანი აუზის 90 %.

მდინარე კონგოს აუზის ყველაზე დიდი შენაკადები:

მარჯვენა შენაკადები:
ლუფირა – 500კმ.
ლუვუა – 350 კმ.
არუვიმი – 1300 კმ.
უბანგი – 2300 კმ.
უელე – 1100 კმ.
მარცხენა შენაკადები:
ლომამი – 1500 კმ.
ტშუაპა – 1000 კმ.
კასაი – 2400 კმ.
კვანგო – 1100 კმ.
სანკურუ – 1200 კმ.

მდინარე კონგოს სანაოსნო მონაკვეთის სიგრძე შეადგენს 13,5 ათას კმ-ს. მდინარე კონგოს ზედა დინებაში, რომელსაც ლუალაბა ეწოდება, მდებარეობს ბოიომის ჩანჩქერი. ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მიტუმბის მთების ყველაზე მაღალ მწვერვალებთან გადის წყალგამყოფი მდინარე კონგოსა და მდინარე ნილოსის აუზებს შორის.
ტედ ბანდი

თეოდორ რობერტ ბანდი (; დაბადებით თეოდორ რობერტ კაუელი; დ. 24 ნოემბერი, 1946 — გ. 24 იანვარი, 1989) — ამერიკელი სერიული მკვლელი, მოძალადე, მძარცველი და ნეკროფილი. 1970-იან წლებში ის თავს ესხმოდა და კლავდა ახალგაზრდა გოგონებსა და ქალბატონებს. იგი საბოლოოდ 1978 წელს ფლორიდის შტატში დააპატიმრეს. მას სიკვდილით დასჯა მიუსაჯეს, თუმცა ის თავს დამნაშავედ არ ცნობდა. სასჯელის აღსრულებამდე რამდენიმე დღით ადრე მან აღიარა 30 ადამიანის მკვლელობა. მაგრამ სინამდვილეში ეს ციფრი შეიძლება უფრო მაღალი იყოს.
ქარაგმა

ქარაგმა , ასონაკლების ნიშანი — ძველ ხელნაწერებში, წარწერებში შემოკლებული სიტყვის თავზე დასმული ნიშანი. იყენებდნენ საწერი მასალის ეკონომიისა და სამუშაოს შემსუბუქების მიზნით ხშირად ხმარებული სიტყვების შემოკლებისას. ტერმინი „ქარაგმა“ ქართულ წერილობით ძეგლებში პირველად საუკუნის ჰიმნოგრაფის მიქაელ მოდრეკილის „იადგარშია“ ნახმარი (ხელნაწერი 425). ქარაგმის გრაფიკული გამოსახულებაა სწორი ჰორიზონტალური ხაზი თავსა და ბოლოში დასმული წერტილებით (უმთავრესად — საუკუნეებში) ან მოკლე დახრილი ხაზებით . ისტორიულ დოკუმენტებში ქარაგმად გამოყენებულია სწორი ან გახრილი ხაზები — ~, ეპიგრაფიკულ ძეგლებში — სწორი ხაზი, რომელიც ქვაზე ამოსაკვეთად ყველაზე მოსახერხებელია. თუ შემოკლებული სიტყვა გრძელია ან მომდევნო სტრიქონზე გადადის, სიტყვას ორი ქარაგმა ეწერება.
დენეჟკინ-კამენის ნაკრძალი

დენეჟკინ-კამენის ნაკრძალი — სახელმწიფო ნაკრძალი რუსეთში. მდებარეობს სვერდლოვსკის ოლქში. დაარსდა 1946 წელს სვერდლოვსკისა და პერმის ოლქების ტერიტორიაზე. იმ დროისათვის მისი ფართობი შეადგენდა 135 ათას ჰა-ს. მისი ტერიტორია დროთა განმავლობაში იცვლებოდა, ზოგჯერ იზრდებოდა, ზოგჯერ მცირდებოდა. 1961 წელს მისადგილზე დაარსდა „გოსპრომხოზი“. 1991 წელს აღდგა ნაკრძალი და მისი ტერიტორია ორჯერ შეამცირეს. ნაკრძალის პერმის ნაწილი აღარ შეიყვანეს მის ფარგლებში.

ამჟამად ნაკრძალის ფართობია 78 200 ჰა. მდებარეობს სვერდლოვსკის ოლქის სევეროურალსკისა და ივდელის მუნიციპალიტეტებში.

ნაკრძალის ფლორა და ფაუნა ტიპიურია ტაიგისათვის. აქ სახლობს ძუძუმწოვრების 37 სახეობა, ფრინველების 140 სახეობა. ნაკრძალში ცხოვრობს მურა დათვი, სამურავი, ფოცხვერი, სიასამური, ლოსი, სოღო, ბუ და სხვ.

2010 წლის ხანძარი
2010 წლის 15 ივნისს ნაკრძალში გაჩნდა ხანძარი. 5 აგვისტოს მდგომარეობით დამწვარი ტერიტორიის ფართობი იყო 800 ჰა. ხანძრის ლიკვიდაციაში მონაწილეობდა 114 ადამიანი და 20 ტექნიკის ერთეული (მათ შორის შვეულმფრენი -8). საერთო ჯამში ხანძარმა გაანადგურა 3,3 ათ. ჰა.
ჰერმან იუნკერი

ჰერმან იუნკერი ( დ. 29 ნოემბერი, 1877, მაიენ-კობლენცის რაიონი, რაინლანდ-პფალცი — გ. 9 იანვარი, 1962, ვენა, ავსტრია) — გერმანელი ეგვიპტოლოგი.

ბიოგრაფია
ჰერმან იუნკერი იყო ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი 1909 წლიდან. 1910-1912 წლებში ხელმძღვანელობდა არქეოლოგიურ გათხრებს ჩრდილოეთ ნუბიაში (აფრიკა).

1912-1929 წლებში გიზაში ხოლო 1929-1938 წლებში იყო გერმანული არქეოლოგიური ინსტიტუტის კაიროს განყოფილების დირექტორი და კაიროს უნივერსიტეტის პროფესორი.

1919 წელს ავსტრიის, 1922 წელს პრუსიის, 1932 წელს ბავარიის, 1957 წელს საქსონიის და სხვადასხვა მეცნიერებათა აკადეემიის წევრი.

გარდაიცვალა 1962 წლის 9 იანვარს, ვენაში.
უიტნი სმითი

უიტნი სმითი (; დ. 26 თებერვალი, 1940 — გ. 17 ნოემბერი, 2016) — ამერიკელი ვექსილოლოგი.

ბიოგრაფია
უიტნი სმითმა ბოსტონის უნივერსიტეტში მიიღო მაგისტრის და დოქტორის ხარისხი, შემდეგ კი ამავე უნივერსიტეტში ასწავლიდა პოლიტიკურ მეცნიერებას (1964-1970).

ვექსილოლოგიისადმი ფართო ინტერესი ამერიკასა და ევროპაში საუკუნის 60–იან წლებში გაჩნდა. მის ფართო პოპულარიზაციას ხელი შეუწყო უიტნი სმითის გამოკვლევებმა. 1961 წელს სმითმა და მისმა მეგობარმა გერჰარდმა დააარსა მსოფლიოში პირველი ჟურნალი, რომელიც მიეძღვნა დროშებს. მომდევნო წელს კი მან გახსნა დროშების კვლევის ცენტრი.

უიტნი სმითი არის 27 წიგნის ავტორი, თითოეული მათგანი ეხება ვექსილოლოგიას. მან მონაწილეობა მიიღო გაიანას დროშის შექმნაში.
აბეშურა

აბეშურა (გ. დაახლ. 294, მცხეთა) — ქართლის (იბერია) დედოფალი, ფარნავაზიანთა უკანასკნელი მეფის ასფაგურის ასული და ხოსროვიანთა პირველი მეფის მირიან -ის მეუღლე დაახლოებით 287-294 წლებში.

მის შესახებ ცოტა რამ არის ცნობილი, თუმცა „ქართლის ცხოვრების“ მეოთხე თავში ავტორი აღწერს ასფაგურის მეფობის ბოლო წლებს და გვირგვინის გადაცემის პროცესს. ცნობილია, რომ ასფაგურს არ ჰყავდა ძე, რაც სახელმწიფოებრიობის არსებას პრობლემას უქმინდა. სპარსთა შეტევების შედეგად, მეფე იმიერკავკასიაში გაემგზავრა, რათა ოსებსა და ჩრდილო კავკასიელებისგან დახმარება მიეღო ჯარის ფორმირებაში, თუმცა ოსეთშივე გარდაიცვალა. შექმნილმა გარემოებამ კიდევ უფრო გაამწვავა სიტუაცია.

რათა სპარსელებს არ დაეპყროთ ქართლი, დიდგვაროვნებმა სპარსეთის შაჰს შესთავაზეს ქართველთა მეფის ასულის გათხოვება მის მიერ ტახტის შერჩეულ მემკვიდრეზე, რაც მოხდა კიდევაც. აბეშურამ იქორწინა სპარს უფლისწულზე, შვიდი წლის მიჰრანზე, რომელიც შემდგომში მირიან -ის სახელით არის ცნობილი.

აბეშურა დედოფალი გარდაიცვალა მაშინ, როცა მეფე მირიანს თხუთმეტი წლის შეუსრულდა, რაც დაახლოებით 294 წელს მოხდა. ქართლის ცხოვრების ავტორი აღწერს ამ მოვლენას ფანავაზიანთა დინასტიის დასრულებით და ხოსროვიანებისთვის სამეფო ტახტის გადაცემით.
ძველი წმინდა პავლეს კათედრალი

ძველი წმინდა პავლეს კათედრალი — საკათედრო ტაძარი, რომელიც მდებარეობდა ლონდონის სიტიში, სანამ მას ლონდონის დიდი ხანძარი გაანადგურებდა. მის ადგილას აგებულია დღევანდელი წმინდა პავლეს საკათედრო ტაძარი. ძველი წმინდა პავლეს კათედრალი აიგო 1087 წლიდან 1314 წლამდე. კათედრალი იყო მეოთხე ტაძარი, რომელიც აშენდა ლუდგეიტის ბორცვზე.

ტაძრის მშენებლობა დაიწყო უილიამ დამპყრობლის მიერ 1087 წლის ხანძრის შემდეგ. მშენებლობა გაგრძელდა 200 წელი, რა დროის განმავლობაშიც შეფერხებული იყო 1135 წლის ხანძრის გამო. მე-14 საუკუნეში კათედრალი მსოფლიოს ერთ-ერთი უმაღლესი ტაძარი იყო.
ხათუნა ხოფერია

ნინო (ხათუნა) ხოფერია (დ. 29 აგვისტო, 1962, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს პარლამენტის წევრი 1995-2004 წლებში.

ბიოგრაფია
ნინო (ხათუნა) ხოფერია დაიბადა 29 აგვისტოს, 1962 წელს ქალაქ თბილისში. 1985 წელს, საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ, მუშაობდა ზოოლოგიის ინსტიტუტში. 1993 წელს გაწევრიანდა პარტია საქართველოს მოქალაქეთა კავშირში, 1994 წელს დაინიშნა პარტიის პრეს- სამსახურის უფროსად. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“, პარლამენტის საატესტაციო კომისიის თავმჯდომარის მოადგილე, 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“, დაინიშნა საპროცედურო საკითხებისა და წესების კომიტეტის თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ. 2002-2005 წლებში იყო პარტია გაერთიანებული დემოკრატების წევრი. დიდი წვლილი აქვს შეტანილი 2003 წლის 23 ნოემბერს მომხდარ ვარდების რევოლუციაში. 2004-2007 წლებში იყო საქნავთობის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილე, 2007-2008 წლებში დაინიშნა საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაციის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარედ. 2008-2012 წლებში აქტიურად იყო ჩართული ოპოზიციურ მოძრაობაში, ოჯახთან ერთად. აქტიურად არის ჩართული ქართულ პოლიტიკურ სივრცეში.
კაფის ტერასა ღამით

კაფეს ტერასა ღამით — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი, შესრულებული 1888 წელს, არლში, ზეთის საღებავებით ტილოზე. ნახატი არაა ხელმოწერილი, თუმცა მხატვარი მას სამ წერილში იხსენიებს.

ამ ადგილის მნახველთ შეუძლიათ უბრალოდ დადგნენ შენობის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში და ხედს სწორედ იმ დაგილიდან შეხედონ სადაც ვინსენტ ვან გოგის მოლბერტით იჯდა. ის იყურებოდა სამხრეთით და ხატავდა ჩაბნელებულ ქუჩაზე მდგარი პოპულარული კაფის ხელოვნურად განათებულ ტერასას, ჩაბნელებული შენობების სტრუქტურას, რომლის მიღმაც ძველი ტაძრის სამრეკლო ჩანდა. მარჯვნივ მხატვარმა გამოსახა განათებული კაფე და ხის ტოტები, რომლებიც შენობის ნაწილს ფარავენ.

ნამუშევარი შენახულია კროლერ-მიულერის მუზეუმში, ოტერლო, ნიდერლანდები.
კლოდ-ფრანსუა მენესტრიე

კლოდ-ფრანსუა მენესტრიე (დ. 9 მარტი, 1631, ლიონი — გ. 21 იანვარი, 1705, პარიზი) — ფრანგი ჰერალდიკოსი, იეზუიტთა ორდენის წევრი

დაიბადა ლიონში. მან შექმნა მრავალრიცხოვანი წიგნები ჰერალდიკაში, ეს მის ასაკში დიდი ავტორიტეტი იყო. ჩამბერის, ვენის, გრენობლის და ლიონის კოლეჯების პროფესორი. 1669-1670 წლებში იმოგზაურა გერმანიასა და იტალიაში, შემდეგ პარიზში და სიკვდილამდე იქ ცხოვრობდა. ის თავისი დროის ყველაზე ცნობილი ჰერალდიკოსია, თუმცა მისი რამდენიმე ნამუშევარი წარუმატებელი აღმოჩნდა.

1622 წლიდან მჭიდრო მიმოწერა ჰქონდა ფილიპ იაკობ სპენერთან, რომელიც იყო გერმანიის სამეცნიერო ჰერალდიკის დამაარსებელი. მენესტრიე ამბობდა, რომ ჩვენ შეგვიძლია ვიცოდეთ ჰერალდიკის საწყისი, მათი ცოცხალი წყაროებიდან. მის ნაშრომებზე გავლენა ჰქონდა თავისი დროის ჰერალდიკასაც. მის ნაშრომებს ბალეტის განვითარებაში დიდი გავლენა ჰქონდა. ერთ-ერთი მათგანია „უძველესი და თანამედროვე ბალეტი თეატრის წესების შემდეგ“, სადაც გამოხატულია ემოციების უწყვეტი ჯაჭვი და სრული ამბავია მოთხრობილი. ის ასევე იყო ნუმიზმატი და ანტიკვარების სპეციალისტი. 1689 წელს გამოქვეყნდა მისი წიგნი ლუი -ის შესახებ. მენესტრიესათვის ერთ-ერთმა გამოცემამ დაარღვია საავტორო უფლებები და შეიტანა 5 არაორიგინალი ლუი -ის მედალი, რამაც დააზიანა მისი პოზიცია სამეფო კარზე.
თბილისის წმინდა დოდოს საყდარი

თბილისის წმინდა დოდოს საყდარი — თბილისში მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, მეტეხის ეკლესიის ქვევით, სამხრეთისაკენ არის გამოქვაბული. ეს იყო წმინდა დოდო გარეჯელის დროებითი საცხოვრებელი სენაკი და სამლოცველო. ქართული ჰაგიოგრაფიული ძეგლების ცნობით, წმინდა დოდო იყო წმინდა დავით გარეჯელის ერთ-ერთი მოწაფე, კახელი თავადი, გვარად ანდრონიკაშვილი, რომელიც ბერად შედგომის შემდეგ გარეჯელ მამებს შეუერთდა. მან საუკუნის პირველ ნახევარში გარეჯის მრავალმთის სანახებში დააარსა მონასტერი, ე. წ. დოდოს რქა.

პლატონ იოსელიანი თბილისის სიძველეთა აღწერისას დოდოს საყდარზე წერს: „მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე, მეტეხის მთის ძირში სამხრეთით მდებარეობს წმინდა დავითის ეკლესია, ერთ-ერთი 13 ასურელ მამათთაგანი, რომლებიც საქართველოში საუკუნეში მოვიდნენ. ის გამოკვეთილია კლდეში. ქრისტიანები მოდიან თაყვანის საცემად. არაა ცნობილი იქ ადრე იყო ეკლესია, თუ მხოლოდ სალოცავი“. ამ მტკვრისპირა ქვაბულში, რომელშიც წმინდა მამა დავით გარეჯელი ცხოვრობდა, შემდეგ წმინდა დოდომ დაიდო ბინა. ქვაბულს დროთა განმავლობაში სახელი ეცვალადა „ჯოჯოს საყდარი“ ეწოდა. შემორჩენილია გადმოცემა, რომ ამ ადგილზე, ძველ ავლაბარში ცხოვრობდა კაცი, რომელიც თურმე სასწაულებს ახდენდა, ერთი ხელის მოსმით თუ შეხებით ჭორფლს აქრობდაო. შესაძლოა წმინდა დოდოს ამბავი დავიწყებას მისცემოდა, დღესასწაულის სახელი დოდოობა გაუგებარი გამხდარიყო და შეცვლილიყო სიტყვით „ჯოჯოობა“, – აღნიშნავს თ. ბერიძე დღესასწაული „ჯოჯოობა“ თბილისში აღდგომის შემდგომ პირველ სამშაბათს ეწყობოდა. თბილისელი ქალები, განსაკუთრებით ქალიშვილები, აიღებდნენ შაქრის რამდენიმე ნატეხს დაქალაქის ძველუბანში – ავლაბარში, უფრო ზუსტად, ავლაბრის სამხრეთით, მტკვრის ნაპირზე მდებარე ძაღლის უბანში მიდიოდნენ. აქ, მტკვრის კბოდენაპირზე იმართებოდა — ჯოჯოობა. მორწმუნე ქართველი ქალები ლოცულობდნენ და თავიანთი სურვილების შესრულებას შესთხოვდნენ მამაზეციერს. ლოცვა-ვედრების შემდეგ ისინი თანწაღებულ შაქრის ნატეხებს უყრიდნენ მტკვრის ქარაფიან ნაპირზე ბინადარ ჯოჯოებს.

მიუხედავად იმისა, რომ ამ რიტუალს — ჯოჯოობას მრავალი მლოცველი ასრულებდა, მისი წარმოშობა საუკუნის ქალაქელებს აღარ ახსოვდათ. ეს იყო ძველთბილისელთა ერთ-ერთი იმ მრავალ წესთაგანი, რომელნიც შთამომავლობას სახეცვლილებებით შემოენახა.
ალტუ-პარაიზუ (პარანა)

ალტუ-პარაიზუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 405 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უმაუარამის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 206 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3,31 კმ²-ზე. ფართობი 967 772 კმ²-ია.
ალტუ-პიკირი

ალტუ-პიკირი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 500 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უმაუარამის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 179 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22,74 კმ²-ზე. ფართობი 447 666 კმ²-ია.
ალტონია

ალტონია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 310 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უმაუარამის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 516 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 31,01 კმ²-ზე. ფართობი 661 560 კმ²-ია.
ბრაზილანდია-დუ-სული

ბრაზილანდია-დუ-სული — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 310 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უმაუარამის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 209 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11,03 კმ²-ზე. ფართობი 291 036 კმ²-ია.
კაფეზალ-დუ-სული

კაფეზალ-დუ-სული — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 310 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უმაუარამის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 290 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,79 კმ²-ზე. ფართობი 335 392 კმ²-ია.
კრუზეირუ-დუ-უესტი

კრუზეირუ-დუ-უესტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 600 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უმაუარამის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 416 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26,2 კმ²-ზე. ფართობი 779 224 კმ²-ია.
დორადინა (პარანა)

დორადინა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 406 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უმაუარამის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 445 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17,73 კმ²-ზე. ფართობი 419 853 კმ²-ია.
ესპერანსა-ნოვა

ესპერანსა-ნოვა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უმაუარამის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 970 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14,22 კმ²-ზე. ფართობი 138 560 კმ²-ია.
ფრანსისკუ-ალვისი

ფრანსისკუ-ალვისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 450 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უმაუარამის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 418 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19,94 კმ²-ზე. ფართობი 321 898 კმ²-ია.
იკარაიმა

იკარაიმა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უმაუარამის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 839 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13,09 კმ²-ზე. ფართობი 675 240 კმ²-ია.
მესიე 98

მესიე 98 (98 ან 4192) — შუალედური სპირალური გალაქტიკა დედამიწიდან 44,4 მილიონი სინათლის წლის მანძილზე, ბერენიკეს თმების თანავარსკვლავედის მიმართულებით, კაშკაშა ვარსკვლავ დენებოლადან დაახლოებით 6°-ით აღმოსავლეთით. 1781 წლის 15 მარტს აღმოაჩინა ფრანგმა ასტრონომმა პიერ მეშენმა, იმავე წლის 13 აპრილს კი ის თავის კატალოგში ფრანგმა ასტრონომმა შარლ მესიემ შეიტანა. მესიე 98-ს ახასიათებს ლურჯი წანაცვლება და გვიახლოვდება 140 კმ/წმ სიჩქარით.

გალაქტიკის მორფოლოგიური კლასიფიკაციაა , რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ის სპირალური გალაქტიკაა, რომელიც წარმოაჩენს დახურულ და ღია მახასიათებლებს შუალედური, მტკიცედ შემოჭერილი მკლავებით და არა რგოლებით. რიტაციის მაქსიმალური სიჩქარე 236 კმ/წმ-ია. გალაქტიკის შემადგენელ ვარსკვლავთა საერთო მასა დაახლოებით 76 მილიარდი მზის მასის ტოლია. შეიცავს 4,3 მლრდ მზის მასის ნეიტრალურ წყალბადსა და 85 მლნ მზის მასის მტვერს. ბირთვი აქტიურია, წარმოაჩენს „გარდამავალი“ ობიექტის მახასიათებლებს.

მესიე 98 ქალწულის გროვის წევრია, რომელიც თავის მხრივ წარმოადგენს ერთმანეთთან შედარებით ახლომდებარე გალაქტიკათა გროვას. დაახლოებით 750 მლნ წლის წინ, 4192-მა შესაძლოა ურთიერთქმედება მოახდინა ვრცელ სპირალურ გალაქტიკა 4254-ზე. ეს ორი გალაქტიკა ამჟამად ერთმანეთისგან 1 300 000 სინათლის წლითაა დაშორებული.
: 05375.|მესიე. ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპი
პარიზის ზავი (1898)

პარიზის ზავი — სამშვიდობო ხელშეკრულება აშშ-სა და ესპანეთს შორის. ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს პარიზში 1898 წლის 10 დეკემბერს. ზავით ოფიციალურად დასრულდა ესპანეთ-ამერიკის ომი.

ხელშეკრულების მიხედვით კუბამ მიიღო დამოუკიდებლობა. ამერიკამ მიიღო პუერტო-რიკო, გუამი და ფილიპინები და საერთაშორისო სამართლის საფუძველზე საკუთარ თავზე აიღო მათი დაცვა. ფილიპინებისათვის ესპანეთმა მიიღო 20 მლნ დოლარი.
ბანანა

ბანანა — ქალაქი და საზღვაო ნავსადგური ცენტრალური კონგოს პროვინციაში, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა.

გეოგრაფია
ნავსადგური განლაგებულია მდინარე კონგოს ჩრდილოეთ სანაპიროზე და ოკეანიდან 3 კილომეტრის სიგრძისა და 400 მეტრი სიგანის შესართავითაა დაშორებული.
ნავსადგურიდან ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს ქალაქი მუანდა, რომელსაც სანაპირო გზა მიუყვება. სარკინიგზო სადგური ბანანაში არ არის, უახლოესი აეროპორტი კი მუანდაში მდებარეობს.

ისტორია
ქალაქი ბანანა დაარსდა საუკუნეში, როგორც ნავსადგური და ძირითადად გამოიყენებოდა მონათვაჭრობითვის. 1879 წელს ბანანაში ექსპედიციით ჩამოვიდა ჰენრი მორტონ სტენლი, ბელგიის მეფის ლეოპოლდ დაფინანსებით.

ბერლინის კონფერენციის შემდეგ, ევროპულმა სახელმწიფოებმა აღიარეს, რომ მდინარე კონგოს აუზი ბელგიელებს ეკუთნოდათ და 1885 წელს ბანანაში ჩატარებულ ცერემონიაზე მეფემ გამოაცხადა კონგოს თავისუფალი რესპუბლიკის შექმნის შესახებ, რამაც საფუძველი დაუდო აფრიკის კოლონიზაციას. ბანანა იყო ბელგიური კონგოს მთავარი საზღვაო ბაზა დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე.

2009 წელს ბანანას ნავსადგურში დააკავეს გემი „რიონი“,რომლის ეკიპაჟზე 10 უკრაინის მოქალაქე იმყოფებოდა. მეზღვაურებს ნაპირზე გადასვლის უფლებას არ აძლევდნენ. შედეგად ერთი ეკიპაჟის წევრი გარდაიცვალა. მეზღვაურებმა კი მხოლოდ 9 თვის შემდეგ შეძლეს სამშობლოში დაბრუნება. გემი ჩაიძირა სანაპიროსთან და ის ფაქტობრივად გაძარცულია.
ბიმბო

ბიმბო (, სანგო — ) — ქალაქი ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში, პრეფექტურა ომბელა-მპოკოს ადმინისტრაციული ცენტრი. ბიმბო ასევე ომბელა-მპოკოს ოთხიდან ერთ-ერთი სუბპრეფექტურაა. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით იგი ქვეყანაში მეორე ქალაქია და 2003 წლის აღწერით აქ ცხოვრობს 124 176 ადამიანი.

გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს მდინარე უბანგის ნაპირზე, რომელიც ამ ადგილას მიედინება კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სახელმწიფო საზღვრის გასწვრივ, ქვეყნის დედაქალაქ ბანგიდან 15 კმ-ში და ფაქტობრივად მის შემოგარენად ითვლება.

ისტორია
2011 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე ბიმბოში აღინიშნა სერიოზული დარღვევები.