iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გიორგი გაჩეჩილაძე

გიორგი გაჩეჩილაძე (დ. 24 ივნისი, 1954, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, 2007 წლიდან საქართველოს მწვანეთა პარტიის გენერალური მდივანი. საქართველოს ოთხი მოწვევის პარლამენტის წევრი.

ბიოგრაფია
1976 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსისტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი. 1976 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ჰიდრომეტეოროლოგიურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 1984 წელს მიენიჭა გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატის, ხოლო 1991 წელს — დოქტორის ხარისხი.

1991 წლიდან არის გეოქიმიის და კოსმოქიმიის საერთაშორისო ასოციაციის ბუნებრივი წყლების გაჭუჭყიანებისაგან დაცვის მუდმივმოქმედი საერთაშორისო კომისიის წევრი. 1993-1999 წლებში იყო შავი ზღვის ეკონომიკური თანამშრომლობის საპარლამენტო ასამბლეის წევრი. 1995 წლიდან არის იუნესკოს ოკეანოგრაფიის საქართველოს ეროვნული კომიტეტის წევრი. 1994 წელს აირჩიეს საქართველოს პროფილაქტიკური მედიცინისა და ადამიანის ეკოლოგიის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილ წევრად; 1995 წელს — საქართველოს ეკოლოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილ წევრად.

არის 61 სამეცნიერო ნაშრომის, მათ შორის მონოგრაფიების, ავტორი. მის ყველაზე მნიშვნელოვან ნაშრომად აღიარებულია „საქართველოს გარემოს დაცვის სახელმწიფო პოლიტიკის კონცეპტუალური საფუძვლები“.

პოლიტიკური მოღვაწეობა
1992 წლიდან არის საქართველოს მწვანეთა პარტიის წევრი. 1995-2007 წლებში იყო ამ პარტიის თავმჯდომარე; 2007 წლიდან დღემდე კი — გენერალური მდივანი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მწვანეების პარტია“. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“ და 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

1995-1999 წლებში იყო პარლამენტის გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე. 2017-2020 წლებში პარლამენტის „ქართული ოცნება - მწვანეთა ფრაქციის“ თავმჯდომარე. პარლამენტში ლობირებდა გარემოსდაცვით კანონმდებლობას.
შქმერი

შქმერი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. ამავე სახელწოდების თემის ცენტრი. (სოფლები: შქმერი, უშოლთა, ხარისთვალი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 1720 მეტრზე, ონიდან 21 კმ.

გეოგრაფია
სოფელი მდებარეობს მდინარე ხეორის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ზემო ნაწილში. ნიადაგის საფარი საშუალო, ხოლო მცენარეული საფარი სუბალპური ზონისაა. ხასიათდება ცივი ზამთრით და გრილი ზაფხულით. ულამაზესია ძნელად მისადგომი ხეორის კანიონი (ხეორის ძველი კალაპოტი. მის ქვეშ, ე.წ. ბრმა ხეობაში, 1 კმ სიგრძეზე მიედინება მდინარე ხეორი).

უახლოესი დასახლებული პუნქტები: ჩრდილოეთით სოფელი ბოყვა (ონის მუნიციპალიტეტი) 8 კმ, დასავლეთით სოფელი მრავალძალი (ონის მუნიციპალიტეტი) 7 კმ, სამხრეთით სოფელი მოხვა (საჩხერის მუნიციპალიტეტი) 9 კმ.

ისტორია
ონიდან სოფელი შქმერის გავლით საჩხერის მიმართულებით გადიოდა ისტორიული საქარავნო გზა. ეს მანძილი დაახლოებით 40 კმ-ია. ისტორიულ წყაროებში სოფელი შქმერი მოხსენიებულია 1071 წ. ნიკორწმინდის წინამძღვრის ჩანაწერებში. შედარებით ახალი აშენებულია: მონჭოხის წმინდა გიორგის, ქოლოსის წმინდა გიორგის და უშოლთის ღვთისმშობლის ეკლესიები. თამარ მეფის კლდის უარყოფითად დახრილ კედელზე შემორჩენილია გამოქვაბული-სამალავი. უძველესი წარმართული სალოცავის გოგუჭის მიმდებარედ 2000 წელს აშენდა წმინდა ნინოს სახელობის მცირე ტაძარი. სოფლის მახლობლად არის უშოლთის კარსტული მღვიმე.

ვახუშტი ბაგრატიონი მის შესახებ წერს:

მოსახლეობა
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 23 ადამიანი.

}
პელის ნომი

პელის ნომი  — ნომი საბერძნეთში, ცენტრალური მაკედონიის რეგიონში. ნომის დედაქალაქია — ედესა და ყველაზე დიდი ქალაქია იანიცა. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება მაკედონიის რესპუბლიკა, აღმოსავლეთით — კილკისის ნომი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — სალონიკი დასავლეთით — ფლორინა, სამხრეთით — იმატიასა და კოზანის ნომები.

მოსახლეობის რაოდენობა — 145 797 ადამიანი
ფართობი — 2506 კმ²
პერევისის წმინდა გიორგის ეკლესია

პერევისას წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია - შუა საუკუნეების ეკლესია სოფელ პერევისაში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტი.

ისტორია
ტაძარს საუკუნეში აქვს საფუძველი ჩაყრილი. შემორჩენილია - საუკუნეების კედლის მხატვრობის ფრაგმენტები. 1920 წლის 7 სექტემბერს პერევისის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია, მეცნიერმა ექვთიმე თაყაიშვილმა მოინახულა და მის შესახებ ჩანაწერები გააკეთა.

ამავე ტერიტორიაზე, საუკუნის ბოლოს, კიდევ ერთი ეკლესია აშენდა. ახალი ეკლესია, ძველთან შედარებით, გაცილებით დიდია და იმ პერიოდის ხუროთმოძღვრული ნაგებობების დახვეწილი სტილით გამოირჩევა. ეკლესიაზე სამშენებლო წარწერაა, რომელიც 1893 წლით თარიღდება:

წარწერაში მოხსენიებული პიროვნებები არიან რუსეთის იმპერატორი ალექსანდრე და გაბრიელ ქიქოძე, იმერეთის ეპისკოპოსი.

 საუკუნეში ტაძარი დაანგრიეს. მისი მასალები გამოიყენეს კოლმეურნეობის სასიმინდეების მშენებლობისთვის. დროთა განმავლობაში დანგრეული ტაძრის თაღები და ჭერი ხანგრძლივი წვიმებისაგან ჩამოიშალა, ფრესკები განადგურდა, ხატები დაიფანტა. მიუხედავად ამისა, კედლებისა და ძველი ფრესკების ფრაგმენტები გადაარჩენილია.

რესტავრაცია
პირველი აღდგენითი სამუშაოები 1991-1993 წლებში განხორციელდა. უფრო ფართომასშტაბიანი რესტავრაცია კი 2005 წელს დაიწყო. ამავე წელს ტაძარში განახლდა საეკლესიო მსახურება. ძველი ეკლესიის მიმდებარე ტერიტორიაზე ჩატარდა არქეოლოგიური გათხრები. სარესტავრაციო სამუშაოები დღედმე არ დასრულებულა.
ჯული გილბერტი

ჯულია გილბერტი ( დ. 23 აპრილი 1976, კარაკასი, ვენესუელა) — ვენესუელელი მსახიობი. ცნობილია თავისი როლებით მხოლოდ ტელენოველებში. პირველი მისი გარღვევა ტელესერიალში მეტ-ნაკლებად წარმატებულად დაგვირგვინდა. 2004 წელს შედგა მისი დებიუტი ტელესერიალ „ტყვე“-ში, სადაც განახორციელა იგნასია „ნაჩა“ ვერგარას სახე.

აქედან მოყოლებული ზედიზედ მიიღო მონაწილეობა ასევე ადგილობრივ ცნობილ ტელესერიალებში, როგორებიცაა: „დუმილის კანონი“, „მკაცრი სიყვარული“, „დამპატიჟე შოკოლადზე“. ბოლო წინადადება მიიღო ტელესერიალში „შეიყვარო ისევ“. ასრულებს მძიმეხასიათის, აქტიური ქალების როლს.

ფილმოგრაფია
ხანიის ნომი

ხანიის ნომი  — ნომი საბერძნეთში, კრეტაზე. მდებარეობს კრეტას კუნძულის სამხრეთ დაბოლოებაზე. აღმოსავლეთით ესაზღვრება რეთიმნოს ნომს. ტურიზმისა და დასვენების ცენტრია საბერძნეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ხანია.

ხანიას ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე, მდებარეობს ორი დაუსახლებელი კუნძული გრამვუსა, პოპულარულია ტურისტებს შორის თავისი ველური სილამაზით.
მოსახლეობა — 150 387 კაცი.
ფართობი — 2 376 კმ²

მუნიციპალიტეტები
პერიფერიული ერთეული ხანია იყოფა 7 მუნიციპალიტეტად.
ირაკლიონის ნომი

ირაკლიონის ნომი  — ნომი საბერძნეთში, კრეტაზე. მდებარეობს კუნძულ კრეტის ცენტრალურ ნაწილში. აღმოსავლეთით ესაზღვრება ლასითის ნომს, დასავლეთით რეთიმნოს ნომს. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ირაკლიონი.
მოსახლეობა — 292 489 ადამიანი.
ფართობი — 2 641 კმ²

მუნიციპალიტეტები
პერიფერიული ერთეული ირაკლიონი იყოფა 8 მუნიციპალიტეტად.
ჯუბა

ჯუბა — სამხრეთ სუდანის დედაქალაქი. შტატ ცენტრალური ეკვატორიის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2008 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 230 195 კაცი.

ისტორია
ქალაქი დაარსდა საუკუნეში, როგორც ვაჭრობის ცენტრი და ეწოდებოდა გონდოკორო. ბრიტანელების სუდანის სამხრეთი ნაწილის უგანდასთან გაერთიანების სურვილმა კრახი განიცადა, როდესაც 1947 წელს ჯუბაში ხელი მოეწერა შეთანხმებას ჩრდილოეთი და სამხრეთი სუდანის გაერთიანების შესახებ. 1955 წელს ქალაქში ჯარისკაცების ამბოხს სამხრეთიდან მოჰყვა სუდანის პირველი სამოქალაქო ომი, რომელიც მხოლოდ 1972 წელს დამთავრდა.

1977 წელს ქალაქში გაიხსნა უნივერსიტეტი. სუდანის მეორე სამოქალაქო ომის პერიოდში ჯუბა იმყოფებოდა მოვლენათა ეპიცენტრში. დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ ქვეყანაში გაჩნდა იდეა, რომ დედაქალაქი გადაეტანათ და აეშენებინათ სხვა ადგილზე. 2011 წლის 4 სექტემბერს სამხრეთ სუდანის მთავრობამ მიიღო გადაწყვეტილება დედაქალაქი გადაიტანონ ჯუბიდან ქალაქ რამსელში, დღევანდელი დედაქალაქიდან ჩრდილოეთით 240 კმ-ზე, რადგანაც ცენტრალური ეკვატორიის შტატის ხელისუფლებამ, რომელ ტერიტორიაზეც ჯუბა მდებარეობდა, ცენტრალურ ხელისუფლებას უარი უთხრა შესაბამისი რაოდენობის მიწის გამოყოფაზე ახალი სახელმწიფო შენობების ასაშენებლად. დედაქალაქის გადატანას შეიძლება დასჭირდეს დაახლოებით 6 წელი, რადგანაც რამსელში უნდა აშენდეს ბევრი სამთავრობო ობიექტი.

მოსახლეობა
2008 წელს ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 230 195 ადამიანს.

მოსახლეობის ზრდის დინამიკა:

კლიმატი
ჯუბის კლიმატი — ტიპური სუბეკვატორული სავანური მშრალი სეზონით ნოემბერ-მარტში და ნოტიო სეზონით (აპრილიდან ოქტომბრის ჩათვლით). მშრალი სეზონი ხასიათდება ცხელი და მშრალი ამინდით, და დიდი დღე-ღამური ცვალებადობით, ნოტიო სეზონი — უფრო გრილი და ნოტიოა, მაგრამ მცირე დღე-ღამური ცვალებადობით. წლის საშუალო ტემპერატურა მცირედ იცვლება და მთელი წლის განმავლობაში შეადგენს დაახლოებით 25-30 °-ს. წელიწადში მოდის 1000 მმ ნალექი.

ინფრასტრუქტურა
ქალაქი პორტია მდინარე თეთრ ნილოსზე და სამხრეთის ბოლო პუნქტია ნილოსის გასწვრივ არსებულ გზებზე. სამოქალაქო ომამდე ჯუბა იყო სატრანსპორტო კვანძი, რომელიც ავტოგზებითაა შეერთებული კენიასთან, უგანდასთან და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასთან.

დღეისათვის ქალაქში ავტოგზები საკმაოდ ცუდ მდგომარეობაშია. მრგვალი, თიხისგან აგებული პატარა სახლები გადახურულია ბალახებისგან გაკეთებული სახურავით, ზოგან დგას მაღაზიის საწყობების ერთსართულიანი აგურის შენობები.

მასმედია
მირაია (სარკე) — გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მისიის რადიოსადგური, მაუწყებლობს ჯუბიდან.

სპორტი
ჯუბაში არსებობს ჯუბის სტადიონი, რომელზეც საშინაო საფეხბურთო თამაშებს ატარებს ქალაქის საფეხბურთო კლუბი „მალაკია“ — სუდანის თასის 2009 წლის ნახევარფინალისტი.

ქალაქში ასევე არსებობს კალათბურთის სტადიონი.
რეთიმნოს ნომი

რეთიმნოს ნომი  — ნომი საბერძნეთში, კრეტას რეგიონში. ორი მხრიდან, ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან ესაზღვრება ხმელთაშუა ზღვა, აღმოსავლეთით ირაკლიონის ნომი, ხოლო დასავლეთით ხანიის ნომი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი რეთიმნო, ერთ-ერთი ტურისტული ცენტრი საბერძნეთში.

მოსახლეობა — 86,532 კაცი.
ფართობი — 1,496 კმ².

მუნიციპალიტეტები
პერიფერიული ერთეული რეთიმნო იყოფა 4 მუნიციპალიტეტად.
პარგა

პარგა — პრევეზას ნომში, ეპირის პერიფერიაში არსებული ქალაქი და მუნიციპალიტეტი, ჩრდოლო-დასავლეთ საბერძნეთში. მუნიციპალიტეტის ცენტრია სოფელი კანალაკი. პარგა მდებარეობსი იონიას ზღვის სანაპიროზე, ქალაქებს პრევეზა და იღუმენიცას შორის. ის არის თავისი დეკორატიული სილამაზით განთქმული საკურორტო ქალაქი.

მუნიციპალიტეტი
დღევანდელი მუნიციპალიტეტი ჩამოყალიბდა 2011 წელს, ორი ყოფილი მუნიციპალიტეტის შეერთებით:, პრევეზა და ათენი. ასევე უკავშირდება არაპირდაპირი ხაზებით სალონიკს და იოანინას,ასევე ივლისსა და აგვისტოში იოანინას მიმართულებით ავტობუსი ყოველდღე მოძრაობს. პარგადან უახლოესი აეროპორტია აქციონის ეროვნული აეროპორტი (75კმ.), სადაც სეზონურად ხორციელდება ფრენები ათენიდან და თესალონიკიდან, ასევე ემსახურება ჩარტერულ რეისებსაც.

მუნიციპალიტეტის რაიონები
აგია
ანთოუსა
ლივიდარი
პარგა

ისტორიული მოსახლეობა
ვარდარი

ვარდარი (, , , ) — მდინარე ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, მაკედონიასა და საბერძნეთში. სიგრძე 388 კმ, აუზის ფართობი 24,438 კმ². სათავე აქვს შარ-პლანინაზე, მიედინება მთათაშუა ქვაბულში, ერთვის ეგეოსის ზღვის თერმეკოსის ყურეს და ქმნის დაჭაობებულ დელტას. გაზაფხულსა და შემოდგომა-ზამთარში იცის წყალმოვარდნები. პატარა გემებისათვის სანაოსნოა ქვემოთში.

ვარდარისი ან ვარდარეცი წარმოადგენს მძლავრ ჩრდილოეთის ქარს, რომელიც უბერავს მდინარის ხევიდან გაშლილი ადგილების ჩათვლით. დამახასიათებელია საბერძნეთის მაკედონიისა და სახელმწიფო მაკედონიისათვის. თავდაპირველად ქარი უბერავს მდინარის ხეობაში, შემდეგ ეჯახება მაღალ მთებს, რომლებიც ყოფენ საბერძნეთს სახელმწიფო მაკედონიისაგან, აქ იგი უბერავს სხვა მოპირდაპირე მხარეს, სადაც კრებს დიდი რაოდენობით იმპულსს, რის შედეგადაც მოაქვს ცივი ჰაერის მასები ქალაქ სალონიკში. აქ არსებული ქარი წააგავს საფრანგეთში არსებულ მისტრალის ქარს. ქარის გამომწვევი მიზეზი არის ის, რომ ატმოსფერული წნევა აღმოსავლეთ ევროპაში უფრო მაღალია, ვიდრე ეგეოსის ზღვაში. უფრო ხშირად დამახასიათებელია ზამთრის თვეებში.

სახელწოდება ვარდარი როგორც ჩანს წარმოსდგება „ვარდარიოსისაგან“, რომელიც მომდინარეობს თრაკიული ენიდან, „-“ „შავი წყალი“. სახელწოდება ვარდარიოსი ზოგჯერ გვხვდება ძველ ბერძენთა შორის, იგივე სახელწოდება ფართოდ გამოიყენებოდა ბიზანტიური ეპოქის დროს. მისი ბერძნული სახელწოდებაა „აქსიოსი“ , მოიხსენიება ჰომეროსის მიერ. მდინარე გამოსახულია ქალაქ სკოპიეს გერბზე, რომელიც თავის მხრივ, ჩართულია ქალაქის დროშაში. ვარდარის ნაპირზეა ქალაქები: სკოპიე და ველესი.

გალერეა
ისიმანგალისოს პარკი

ისიმანგალისოს ტენიანი პარკი მდებარეობს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, კვაზულუ-ნატალის აღმოსავლეთ სანაპიროზე, დურბანიდან 275 კმ-ით ჩრდილოეთით. იგი სამხრეთ აფრიკის მესამე უდიდესი დაცული ტერიტორიაა, იკავებს 280 კმ სიგრძის სანაპირო ზოლს, მოზამბიკის საზღვრიდან (ჩრდილოეთი) სენტ-ლუსიას ესტუარამდე (სამხრეთი) და წარმოადგენს 3 280 კმ² ფართობის წმინდა ბუნებრივ ეკოსისტემას. არეალი მოიცავს რამდენიმე ნაკრძალსა და პარკს.

პარკი ცნობილი იყო სენტ-ლუსიას დიდი ვეთლენდის პარკის სახელით, მაგრამ ამჟამინდელი სახელი 2007 წლის 1 ნოემბერს ეწოდა. სიტყვა ისიმანგალისო ზულუს ენაზე „სასწაულს" ნიშნავს.

პარკი გაერთიანებულია ტრანსსასაზღვრო პარკში, რომელსაც პონტა-დო-ოურო-კოსის ტრანსსასაზღვრო კონსერვაციულ არეალს უწოდებენ. იგი სამხრეთ აფრიკაში იწყება და მოიცავს მოზამბიკისა და სვაზილენდის ტერიტორიებსაც.

1999 წელს, გახსნის ცერემონიალზე, რომელსაც საპატიო სტუმრად ნელსონ მანდელა ესწრებოდა, პარკი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად გაფორმდა. მსოფლიო მემკვიდრეობად გაფორმების მიზეზი იყო პარკის ბიომრავალფეროვნება, უნიკალური ეკოსისტემები და აღმატებული ბუნებრივი მშვენიერება. ფლორისა და ფაუნის უზარმაზარი მრავალფეროვნების მიზეზია პარკის ტერიტორიაზე განსხვავებული ეკოსისტემების დიდი მრავალფეროვნება, დაწყებული მარჯნის რიფებითა და ქვიშიანი პლაჟებით, დამთავრებული სუბტროპიკული ტყის მასივებით, სავანებითა და ვეთლენდებით. პარკის ტერიტორიაზე გავრცელებულ ცხოველთა შორის არიან სპილოები, ლეოპარდები, თეთრი და შავი მარტორქა, ბუფალო. ოკეანეში ასევე ვეშაპები, დელფინები და ზღვის კუები. პარკში ასევე ბინადრობს 1 200 ნილოსის ნიანგი და 800 ჰიპოპოტამი.

მარვლადაა წყალქვეშა რიფი, სადაც ათასფერი თევზები და მარჯნები ბინადრობენ. მსოფლიოში ერთ-ერთი განსაკუთრებულად მრავალფეროვანი მარჯნები გავრცელებულია სოდვანას უბეში. რიფებში მრავლადაა ცვალებადი ფერების მქონე რვაფეხა. ასევე შესაძლებელია გიგანტური ვეშაპისებრი ზვიგენების ხილვა.
აღმოსავლეთი მაკედონია და თრაკია

აღმოსავლეთი მაკედონია და თრაკია  — ადმინისტრაციული პერიფერია საბერძნეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში.

ადმინისტრაციულად შედის 5 ნომი:
დრამის ნომი
ევროსი
კავალის ნომი
როდოპის ნომი
ქსანთის ნომი

პერიფერიის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი კომოტინი.

პერიფერიის ფართობი შეადგენს — 14 157 კმ², მოსახლეობა — 623 248 ადამიანს, რომელთაგან 83 % — ბერძენი ქრისტიანები არიან, ხოლო 17 % თურქი, ბულგარელი წარმომავლობის მუსლიმები არიან.
დრამის ნომი

დრამის ნომი  — ნომი საბერძნეთში, აღმოსავლეთი მაკედონია და თრაკიას რეგიონში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება მთა როდოპები, რომელიც მდებარეობს ბულგარეთის საზღვართან. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი დრამა.

მოსახლეობა — 106,371 კაცი.
ფართობი — 3,468 კმ².

მუნიციპალიტეტები
პერიფერიული ერთეული დრამა იყოფა 5 მუნიციპალიტეტად.
ქვემო ალევი

ქვემო ალევი — სოფელი საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტში (კორინთის თემი), ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ალეურის (ქსნის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1050 მ, ახალგორიდან 8 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 81 კაცი.

ქვემო ალევიდან ბარის სოფლებში არიან გადასახლებულები ღუნაშვილები (მაგ., ოძისში).

ისტორიული ძეგლები
ქვემო ალევის წმინდა მარინეს ეკლესიის ნანგრევი
ქვემო ალევის მიქელ-გაბრიელის კომპლექსი
ქვემო ალევის ღვთისმშობლის ეკლესია
ბუმერი (ფილმი)

ბუმერი — რუსული კინოფილმი, რეჟისორ პეტრე ბუსლოვის 2003 წლის მძაფრსიუჟეტიანი კრიმინალური დრამა, რომელიც მოგვითხრობს ოთხი მეგობრის ისტორიას, რომლებიც არაერთ ხიფათს გადაეყრებიან. მოკრძალებული ბიუჯეტის მიუხედავად, რუსეთში ფილმი ეროვნულ ჰიტად იქცა. დაჯილდოვდა რუსეთის კინოკრიტიკოსთა გილდიის პრესტიჟული ოქროს ვერძის პრემიით.

სიუჟეტი
ფილმის მთავარი გმირები კანონთან არიან დამნაშავეები და ცდილობენ დატოვონ ქალაქი შავ -სთან ერთად. კორუმპირებული პოლიციელები, ქუჩური დაჯგუფებები, უსიამოვნებები, ძარცვა და სხვა ფაქტორების დაძლევა უწევთ მათ. ფილმის მოქმედება ვითარდება მოსკოვსა და მის გარეუბანში 1998-1999 წლებში. ოთხი მეგობარი „კოსტია“ (ვლადიმერ ვდოვიჩენკოვი), „დიმონი“ (ანდრია მერზლიკინი),
„ლიოხა“ (მაქსიმ კონოვალოვი) და „პეტია“ (სერგეი გორობჩენკო) კრიმინალური საქმის გარჩევის დროს კრიტიკულ სიტუაციაში აღმოჩნდებიან,
როდესაც შემთხვევით პოლიციელს მოკლავენ. ამის შემდეგ მათ უწევთ ქალაქიდან წასვლა მოპარულ 750 ერთად. გაეშურებიან ერთ-ერთი მეგობრის აგარაკზე, თუმცა გზაშივე მიხვდებიან, რომ მათ აგარაკზე უკვე ჩაუსაფრდნენ. ამიტომ მათ კოსტიას ძველ ნაცნობთან მოუწევთ წასვლა, რომელსაც ვერა და ვერ დაუკავშირდნენ. ოთხივე მეგობარი იდევნება სამართალდამცველების მიერ. გზა და გზა ქუჩური გარჩევების, სროლების და სხვა ფაქტორების დაძლევა უწევთ მათ. ფილმი ტრაგიკულად მთავრდება: ისინი დააპირებენ კომპიუტერული ტექნიკით მოვაჭრე ფირმის გაძარცვას, მალე ჩაებმევიან სროლაში პოლიციელებთან. ორი მათგანი დაიღუპება, ხოლო კოსტიას დაჭრიან, თუმცა გადარჩება, დიმონი მოპარულ ბუმერთან ერთად გაიქცევა.

კინომ რუსეთში პოპულარობა მოიპოვა, ხოლი ფილმის საუნდტრეკს პოპულარიზაცია გაუწია მომღერალმა სერიოგამ.
ქურთა (ახალგორის მუნიციპალიტეტი)

ქურთა — სოფელი საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტში (კორინთის თემი). მდებარეობს ხარულის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ქსნის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1200 მ, ახალგორიდან 7 კმ. კორინთადან 1 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 168 კაცი.

ქურთიდან ბარის სოფლებში არიან გადასახლებულები ხრიკულები (მაგ., თეზში).
ქენქაანი

ქენქაანი — სოფელი საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ქარჩოხის თემი), მდინარეების ქსნისა და ჭურთის წყალგამყოფის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ქსნის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1200 მ, ახალგორიდან 27 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 101 კაცი.

ალტერნატიული დასახელებებია: ქენქაანთ-კარი, ქენქათ-კარი, ქენქანთ-კარი, ქენქათი. სოფელი მოხსენიებულია „ქსნის ხეობის 1781 წლის აღწერის დავთარში“, რომელიც ქართლ-კახეთის მეფის — ერეკლე -ის ბრძანებით ჩატარდა. ქენქაანში მკვიდრობენ ქენქაძეები. ზემოაღნიშნულ დავთარში იხსენიებიან სოფლის მცხოვრებნი: ქენქაძე (ბერისშვილი) გიორგი, ქენქაძე (ბერისშვილი) გოგია, ქენქაძე (ბერისშვილი) მახარებელი, ქენქაძე (ფოცხვერისშვილი) გიორგი, ქენქაძე (ხადილასშვილი) აბრამა და ქენქაძე (ხადილასშვილი) გიორგი. ქენქაანიდან ქენქაძეები ბარის სოფლებში არიან გადასახლებულები (მაგ., ლამისყანაში).
ჭიათურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

ჭიათურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი — ისტორიული მუზეუმი საქართველოში, ქალაქ ჭიათურაში.

ექსპონატები
მუზეუმში დაცულია გამყინვარებამდე წყალში მცხოვრებ ცხოველთა გაქვავებული სხეულები, კერძოდ ზვიგენის გაქვავებული მალა, მოლუსკები, კუ, თევზი, ნიჟარები და სხვა. ექსპონატებს შორისაა ჭიათურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილი ქვის და ძვლის სამუშაო და საბრძოლო იარაღები, ძვ. წ. ათასწლეულის ბრინჯაოს ცულები, შუბისპირები, ასევე ქალის ბრინჯაოს სამკაულები: სამაჯურები, საყურეები, ბალთები, ქინძისთავები, მძივები და სხვ.

ფეოდალურ პერიოდს მუზეუმში წარმოადგენს წყლის გაყვანილობის თიხის მილები, თიხის ჭურჭელი, შუა საუკუნეების ქართველი მეომრის საბრძოლო აღჭურვილობა, ასევე სპარსული და ოსმალური საბრძოლო იარაღები. მუზეუმში ცალკე კუთხე აქვს დათმობილი საეკლესიო ნივთებს, რომელთა შორის აღსანიშნავია ვახტანგ მეექვსის დროინდელ სტამბაში გადაწერილი "სამოციქულ". აღსანიშნავია მღვიმევის დედათა მონასტერის კარის ფრაგმენტი, რომელიც თარიღდება საუკუნის მეორე ნახევრით.

აგრეთვე ინახება ნუმიზმატიკური და ეთნოგრაფიული მასალები; ადგილობრივ მხატვართა ფერწერული და გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშები, ფოტომასალები. მოწყობილია მანგანუმის მრეწველობის განვითარების კუთხე წარმოების დაწყების დღიდან დღემდე.

მუზეუმი აქვს საკუთარი საგანმანათლებლო პროგრამები და გამოცემები.

საკონტაქტო ინფორმაცია
მუზეუმი მუშაობს ყოველდღე, 10:00-17:00 საათებს შორის. მისამართი: ჭიათურა, ნინოშვილის ქუჩა 22.

ტელეფონი: (+995 95) 20 16 61

ელ-ფოსტა: .@.
თანამეგობრობის თასი

თანამეგობრობის თასი — საფეხბურთო ტურნირი, რომელიც ყოველწლიურად ტარდებოდა რუსეთში. 1993-დან 2011 წლამდე, ტურნირზე ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქვეყნების ეროვნულ საფეხბურთო ჩემპიონატებში გამარჯვებული კლუბები იღებდნენ მონაწილეობას, ხოლო 2012 წლიდან სხვადასხვა ქვეყნების ახალგაზრდული ნაკრებები. თავდაპირველად დაგეგმული იყო ტურნირში მონაწილეობა მიეღოთ ორგანიზაცია დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობისა და ბალტიისპირეთის ქვეყნების ჩემპიონებს, თუმცა სხვადასხვა მიზეზებით მათ პერიოდულად ცვლიდნენ ან პრიზიორები, ან რუსეთის ახალგაზრდული ნაკრებები. ტურნირი მოსკოვში, ან სანქტ-პეტერბურგში იმართებოდა. 2016 წლის 23 ივლისს ტურნირი გაუქმდა.

ტურნირის ისტორიაში ყველაზე წარმატებული გუნდია მოსკოვის „სპარტაკი“, რომელმაც 6-ჯერ მოიგო თასი. უკანასკნელი გამარჯვებულია რუსეთის 21 წლამდე ნაკრები.

ფინალები
ახალგაზრდული ნაკრებების ფინალები
სტატისტიკა კლუბების და ნაკრებების მიხედვით
ქვეყნების მიხედვით
ყველაზე მეტი გოლი
ინტეგრაციული გეოგრაფია

ინტეგრაციული გეოგრაფია — გეოგრაფიის განშტოება, რომელიც აღწერს და ხსნის ურთიერთქმედების სივრცით ასპექტებს ცალკეულ ადამიანსა ან საზოგადოებას და მათ ბუნებრივ გარემოს შორის, რომელთა ურთიერთქმედებას ადამიანი-ბუნებრივი გარემოს შეწყვილებული სისტემა ეწოდება. ინტეგრაციული გეოგრაფია ეძებს როგორც ფიზიკური გეოგრაფიის დინამიკის გაგებას, ისე საზოგადოების ბუნებრივ გარემოზე კონცეპტუალიზაციის გზებს. ამგვარად, გარკვეულწილად, ინტეგრაციული გეოგრაფია შეიძლება განხილულ იქნას როგორც ფიზიკური ანთროპოგეოგრაფიის მემკვიდრე — ტერმინი, რომელიც შემოიღო ვენის უნივერსიტეტის პროფესორმა ალბრეხტ პენკმა 1924 წელს. ინტეგრაციული გეოგრაფია აშშ-ში უმეტესად იმყოფება კარლ ორტვინ ზაუერის სკოლების გავლენის ქვეშ, რომლის შეხედულება საკმაოდ ისტორიული იყო, ხოლო ამერიკელმა გეოგრაფმა ჯილბერტ ფოულერ უაიტმა განავითარა უფრო გამოყენებითი მიდგომა. კავშირი საზოგადოებრივ გეოგრაფიასა და ფიზიკურ გეოგრაფიას შორის კიდევ უფრო აშკარა იყო ვიდრე დღეს. ვინაიდან მსოფლიოს საზოგადოებრივი გამოცდილება ტექნოლოგიებითაა ნაკარნახევი, კავშირი საზოგადოებასა და გარემოს შორის ხშირად გაურკვეველი რჩება. ამგვარად, ინტეგრაციული გეოგრაფია წარმოადგენს ანალიტიკური ხელსაწყოების უკიდურესად მნიშვნელოვან ნაკრებს ადამიანის მიერ გარემოზე ზემოქმედებისა და ყოფნის შეფასებისათვის. ეს ყოველივე ხორციელდება რელიეფსა და ციკლებზე საზოგადოებრივი აქტივობის შეფასების შედეგით. ამ ინფორმაციის მიღების მეთოდები შეიცავს დისტანციურ ზონდირებასა და გეოგრაფიულ საინფორმაციო სისტემას. ინტეგრაციული გეოგრაფია გვეხმარება გარემო განვიხილოთ ხალხთან მისი კავშირის თვალსაზრისით. მისი საშუალებით ჩვენ შეგვიძლია სხვადასხვა სოციალური და ჰუმანიტარული მეცნიერებების პერსპექტივების ანალიზი და მათი გამოყენება ხალხის მიერ გარემოს პროცესების გაგებაში. მაშასადამე, იგი ითვლება გეოგრაფიის მესამე განშტოებად, ხოლო სხვა დარგებია ფიზიკური და საზოგადოებრივი გეოგრაფია.
ანტანას ვილკუტაიტისი

ანტანას ვილკუტაიტის-კეტურაკისი (დ. 20 სექტემბერი, 1864 — გ. 17 მარტი, 1903) — ლიეტუველი ინჟინერი, დრამატურგი, პროზაიკოსი და პუბლიცისტი.

დაწყებითი განათლება მიიღო ლიუდვინავასის სკოლაში, ხოლო საშუალო განათლება მარიამპოლეს გიმნაზიაში. შემდეგ სწავლა განაგრძო და დაამთავარა მოსკოვის უნივერსიტეტის ფიზიკისა და მათემატიკის ფაკულტეტი.

1891 წელს, უმაღლესი სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ დაინიშნა საქართველოში რკინიგზის ინჟინრად.

გარდაიცვალა 1903 წელს პეტერბურგში. მისი საფლავი უცნობია.
Looney Tunes

— ანიმაციური ფილმების სერია და პერსონაჟები, რომლებიც თავდაპირველად შეიქმნა, როგორც პაროდია უოლტ დისნეის ფილმებზე.

ისტორია
სერიაში გამოყენებული პერსონაჟების ავტორი იყო ლეონ შლეზინგერი. უოლტ დისნეის ფილმებისგან განსხვავებით, პერსონაჟები ერთმანეთს უფრო უხეშად ეპყრობოდნენ. დროთა განმავლობაში სერიალში პერსონაჟების დუეტებიც შეიქმნა - ერთ-ერთი ცნობილია ელმერისა და ბაგზ ბანის დუეტი.
კატა ფელიქსი

კატა ფელიქსი — ანიმაციური ფილმების სერია და პერსონაჟი. მათი ორიგინალური შექმნელის ვინაობა კვლავ უცნობი რჩება. სხვადასხვა ვერსიით, ეს არის ან პეტ სალივანი, ან ოტო მესმერი.

ფელიქსის შესახებ მოკლემეტრაჟიანი ფილმები გამოირჩევა სიურეალისტური გარემოთი. მინიმალისტურ გარეგნობასთან შერწყმაში, ფელიქსი იქცა ანიმაციური სამყაროს ერთ-ერთ ცნობილ პერსონაჟად.