iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბილვი

ბილვი — ქალაქი ნიკარაგუაში, კარიბის ზღვის სანაპიროზე. 2013 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლებოა 59 222 ადამიანს შეადგენს. ბილვი არის პუერტო კაბესასის მუნიციპალიტეტის ცენტრი და ჩრდილოეთ ატლანტიკის ავტონომიური რეგიონის დედაქალაქი.

ბულვი და მთლიანად რეგიონი არის ადგილობრივი მკვიდრებით დასახლებული. ქალაქი გაერთიანებულია ყარატას თემში. მეპატრონეები არიან სხვადასხვა საზოგადოებრივი ჯგუფები, რომლებმას შემოისაზღვრეს თავისი კუთვნილი ტერიტორია.

კულტურა, როგორც კარიბის ზღის სანაპიროზე არსებული ფენომენი, კარიბულ გავლენას განიცდის. მოსახლეობა ძირითადად არის ესპანურენოვანი, თუმცა დიდია კრეოლთა და მოსკიტოების რაოდენობა ქალაქში.

ტყუპი ქალაქები
ბილვი დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:
მანჩესტერი, დიდი ბრიტანეთი.
ვიკინგი (კოსმოსური პროგრამა)

ვიკინგი — ნასას კოსმოსური პროგრამა, რომელიც მარსის შესწავლისთვისაა განმიზნული, კერძოდ სიცოცხლის არსებობა ამ პლანეტაზე. ამ პროგრამის ამოცანაში შედიოდა ორი კოსმოსური აპარატის - ვიკინგ - 1 და ვიკინგ - 2 გაგზავნა მარსზე, რომლებსაც უნდა ეწარმოებინათ გამოკვლევები ორბიტიდან და აგრეთვე ზედაპირიდან. გაშვებული იყვნენ 1975 წელს; ვიკინგ -1-მა იმუშავა 1980 წლამდე ხოლო ვიკინგ 2-მა 1982 წლამდე. ეს პროგრამა აღმოჩნდა ერთ-ერთი ყველაზე ინფორმატიული და წარმატებული წიტთელ პლანეტასთან მიმართებაში, მაგრამ სიცოცხლის აღმოჩენა მარსზე მაინც ვერ შეძლო.

აფრენის საერთო მასა — 3530 კგ., 1445 კგ საწვავის ჩათვლით. დამშვების ნაწილის გაყოფის და დაშვების შემდეგ, მასა შეადგენდა 600კგ., ორბიტალურის კი 900 კგ. ვიკინგის ორბიტალური ბლოკი, რომელიც მარინერ — 9 ბაზაზე იყო აწყობილი, სიმაღლე 3,35მ და გაშლილი მზის პანელების სიგრძე 9,75მ; დასაშვები აპარატის სიმაღლე 2,1 მ და მაქსიმალური სიგანე 3 მ აღწევდა.

ორბიტალური ნაწილი შეიცავდა რეაქიულ ძრავს რომლის გაწევა 136 კგ. შეადგენდა. ელექტროენერგიას გამოიმუშავებდა ორბიტალური ნაწილში მზის პანელები, ხოლო დასაშვები აპარატისთვის — პლუტონიუმის ბატარეები, რომლებიც რადოიაქტიურ პლუტონიუმ — 238 შედგებოდა.

ორბიტალურ ბლოკზე იყო დამონტაჟებული ორი სატელევიზიო კამერა (გარჩევადობა 1500 კმ სიმაღლიდან 40 მ აღწევდა), ინფრაწითელი სპექტრომეტრი მარსის ატმოსფეროში წყლის ორთქლის რეგისტრირებისთვის და ინფრაწითელი რადიომეტრი — პლანეტის თბური რუკის შესადგენად.

ორბიტალური ნაწილი აგრეთვე ემსახურებოდა ინფორმაციის რეტრანსლირებას დასაშვები აპარატებიდან. მათი გამტარიანობა — 10 კბიტი/წ. ამავდროულად დასაშვებ აპარატებს დედამიწასთან პირდაპირი კავშირიც შეეძლოთ ოღონდ გაცილებით ნაკლები სიჩქარით (1 კბიტი/წ).
ჩრდილოეთ ატლანტიკის ავტონომიური რეგიონი

ჩრდილოეთ ატლანტიკის ავტონომიური რეგიონი (ჩაარ) — ავტონომიური ერთეული აღმოსავლეთ ნიკარაგუაში. იგი ფადაჭიმულია 32,159 კმ²-ზე, მისი მოსახლეობა კი- 249,700 (2005) კაცს შეადგენს. ჩაარი არის ყველაზე დიდი ავტონომიური რეგიონი და დეპარტამენტი ნიკარაგუის ტერიტორიაზე. დედაქალაქი არის პუერტო კაბესასი.
მუნიციპალიტეტები
ბონასა
პრინსაპოლკა
პუერტო-კაბესასი
როსიტა
სიუნა
ვასლალა
ვასპამი
მულუკუკუ
ხინოტეპე

ხინოტეპე — ქალაქი ნიკარაგუაში. მდებარეობს სარასოს დეპარტამენტში ნიკარაგუის წყნარი ოკეანის სამხრეთ სანაპიროზე, ხინოტეპეს მუნიციპალიტეტში. ქალაქის მოსახლეობა — 52,175 ადამიანი (2015 წლის აღწერით). ქალაქი ცნობილია ნიკარაგუაში ყველაზე სუფთა ქუჩებით.

ეკონომიკა
ხინოტეპეს ეკონომიკა ძირითადად დამოკიდებულია აგრარულ სექტორზე. კერძოდ ყავის მოყვანაზე.

ტყუპი ქალაქები
სანტა კრუსი, შეერთებული შტატები

მუნიციპალიტეტები
ბონასა
პრინსაპოლკა
პუერტო კაბესასი
როსიტა
სიუნა
ვასლალა
ვასპამი
მულუკუკუ
გულვერდ თომაშვილი

გულვერდ თომაშვილი (დ. 13 ოქტომბერი, 1988) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „სამტრედიის“ ცენტრალური მცველი, ასევე თამაშობს დაცვის მარჯვება ფლანგზე.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (4): 2008/2009, 2009/2010, 2010/2011, 2012/2013
საქართველოს თასის გამარჯვებული (1): 2008/2009
საქართველოს თასის ფინალისტი (1): 2009/2010
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2008/2009
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (2): 2009/2010, 2012/2013
ფოტოელემენტი

ფოტოელემენტი — ელექტრონული ხელსაწყო, რომელშიც მასზე დაცემული ოპტიკური გამოსხივების ენერგიის შთანთქმისას გენერირდება ემძ (ფოტოემძ) ან ელექტრული დენი (ფოტოდენი). ფოტოელემენტის მოქმედება ემყარება ფოტოელექტრონულ ემისიას ან შინაგან ფოტოეფექტს. ფოტოელემენტი რომლის მოქმედება ემყარება ფოტოელემენტის ემისიას, წარმოადგენს ორ ელექტროდიან ელექტროვაკუუმურ ხელსაწყოს. მისი ფოტოკათოდი და ანოდი (ელექტრონების კოლექტორი)მოთავსებულია ვაკუუმიამ ანდა აირსავსე მინის ან კვარცის კოლბაში. ფოტოკათოდზე დაცემული სინათლის ნაკადი იწვევს კათოდის ზედაპირიდან ელექტრონების ემისიას, ფოტოელემენტის წრედის ჩართვისას მასში სინათლის ნაკადის პროპორციული ფოტოდენი მიედინება. არსავსე ფოტოელემენტში აირის იონიზაციის შედეგად და აირში ზვავური ელექტრონული განმუხტვის წარმოქმნის გამო ფოტოდენი ძლიერდება. ფოტოელემენტი რომლის მოქმედება შინაგან ფოტოეფექტს ემყარება არის ნახევრად გამტარული ხელსაწყო, აქვს ჰომოგენური ელექტრულ–ხვრელური გადასასვლელი (- გადასასვლელი), ნახევრადგამტარიანი ჰეტერო გადასასვლელი ან ლითონ–ნახევრად გამტარის კონტაქტი. ასეთ ფოტოელემენტში ოპტიკური გამოსხივების შთანთქმისას იზრდება მუხტის მატარებლის – ელექტროობისა და ხვრელების რაოდენობა, გადასასვლელის ელექტრონული ველი მოქმედების შედეგად ხდება მათი სივრცული განცალკევება და წარმოიქმნება ფოტოემძ, წრედის ჩართვისას მასში ელექტრული დენი მიედინება.

ფოტოელემენტის მასალად იყენებენ: , , , , , და სხვა. ფოტოელემენტს ფართოდ იყენებენ ავტომარიკასა და ტელემექანიკაში, ფოტომეტრიაში, გაზომვის ტექნიკაში, მეტროლოგიაში, კინო და ფოტო ტექნიკაში, ფაქსიმილურ კავშირგაბმულობაში, აგრეთვე გამოსახულების ან სინათლის მიმღებად და სხვ. ნახევრად გამტარიან ფოტოელემენტს ხმარობენ მზის გამოსხივების ენერგიის უშუალო გარდაქმნისათვის ელექტრულ ენერგიად (მაგ., მზის ბატარეებში, ფოტოელექტრულ გენერატორებში).
ძუარიყაუ-ცხინვალის გაზსადენი

ძუარიყაუ-ცხინვალის გაზსადენი — ბუნებრივი აირის სადენი ჩრდილოეთ ოსეთის სოფ. ძუარიყაუდან ცხინვალში, შიდა ქართლის რეგიონში. გაზსადენის მშენებლობა 2006 წელს დაიწყო, ხოლო 2009 წლის 26 აგვისტოს გაიხსნა.

ამ გაზსადენის გაყვანამდე ცხინვალის რეგიონს ბუნებრივი აირი მიეწოდებოდა საქართველოს სისტემიდან თბილისი-ქუთაისის მაგისტრალის აგარა-ცხინვალის სადენით. 2008 წლის აგვისტოს ომის შემდეგ ცხინვალის რეგიონს გაზის მიწოდება საქართველოს სისტემიდან შეუწყდა. საქართველოს ცნობით, შეწყვეტის მიზეზი ოსების მიერ კონტროლირებად ნაწილში გაზსადენის დაზიანება იყო, თუმცა რუსეთი ამას უარყოფს და საქართველოს ადანაშაულებს გამიზნულ გამორთვაში.
ნიკარაგუის ეროვნული სიმბოლოები

ნიკარაგუის ეროვნული სიმბოლოები, არის სიმბოლოები რომელთაც გამოიყენებენ ნიკარაგუელები მის შიგნით და საზღვრებს გარეთ.

ეროვნული სიმბოლოები
დროშა
ნიკარაგუის დროშა მიიღეს 1971 წლის 21 აგვისტოს. იგი დამყარებულია ცენტრალური ამერიკის გაერთიანებული პროვინციების დროშის სიმბოლიკაზე. ორი ლურჯი ზოლი აღნიშნავს ორ ოკეანეს, რომელიც შემორტყმია ნიკარაგუას. თეთრი განასახიერებს მშვიდობა. დღესდღეობით ეს ახსნა შეცვალა სხვა შეხედულებამ. მისი მიხედვით ლურჯი ზოლები არის სმართლიანობისა და შემწყნარებლობის, თეთრი- სიწმინდისა და სათნოების ნიშნები.

გერბი
1823 წელს მიღებული ნიკარაგუის გერბმა მრავალი ცვლილება განიცადა და დღეს მიღებული ვარიანტი არის 1971 წელს მიღებული. სამკუთხედი განასახიერებს თანასწორობას, ცისარტყელა აღნიშნავს თავისუფლებას, ხუთი ვულკანი კი არის განმსახიერებელი ცენტრალური ამერიკის ხუთი რესპუბლიკისა.

ჰიმნი
სახელმწიფო ჰიმნი " , " (მოგესალმები შენ, ნიკარაგუა). იგი მოიწონეს 1939 წლის 20 ოქტომბერს, ოფიციალურად კი მიიღეს 1971 წლის 5 აგვისტოს. სალომონ იბარა მაიორგა არის ტექსტის ავტორი. ნიკარაგუის ეროვნული ჰიმნი ყველაზე მოკლე ჰიმნია ამერიკის კონტინენტზე. იგი პირველად იმღერეს 1919 წლის 16 დეკემბერს.

ყვავილი
ნიკარაგუის ეროვნული ყვავილი არის პლუმერია, რომელიც ნიკარაგუაში ცნობილია, როგორც . პლუმერიის ყვავილები არის კონუსისებრი და ყვავილობს მაისში. მისი ყვავილები განსაკუთრებით არომატულია საღამოობით და იზიდავს ფარვანებს. მათ არ აქვთ ნექტარი და ამიტომაც მოტყუებულს ტოვებენ საშოვარზე გამოსულ მწერებს.

პლუმენიის ყვავილები გამოსახულია 1, 5, 10, ანდ 25 ცენტიან ბანკნოტებზე.

ხე
ეროვნული ხე არის მადრონიო.

ჩიტი
ნიკარაგუის ეროვნული ჩიტი არის გუარდაბარანკო. მას მწვანე შეფერილობის სხეული აქვს. თვალებს ზემოთ აქვს ღია ლურჯი ზოლი აქვს და ლურჯ-მოშავო ზოლი კისერზე. ფრთები და კუდის ზედა ნაწილი ასევე ლურჯი აქვს. ფრთების დაბოლოება ძალზედ ჰგავს ჩოგნის მოხაზულობას.

გუარდაბარანკოს ნახვა შესაძლებელია ნიკარაგუის ტყეებში, ძირითადად კი ქვეყნის სამხრეთდასავლეთ ნაწილში. ისინი ქალაქებშიც კი სახლობენ. მისი ნახვა მანაგუის ცაშიც კი არის შესაძლებელი.
ოკოტალი

ოკოტალი — ქალაქი ნიკარაგუაში. ნუევა სეგოვიის დეპარტამენტის დედაქალაქი.

აღწერა
ოკოტალი მდებარეობს ჩრდილოეთ ნიკარაგუაში, ჰონდურასის საზღვრიდან 21 კმ-ის მოშორებით, პანამერიკულ გზატკეცილზე. გაშლილ ველზე მდებარე ქალაქი იტევს 31,932 (2000) კაციან მოსახლეობას. ქალაქის სახელი მომდინარეობს ნაუატური სიტყისგან, რომელიც აღნიშნავს ფიჭვის ფისს. ამ მხარეში უხვადაა ფიჭვის ტყეები.

ოკოტალის კლიმატი, ისევე, როგორც მდელი დეპარტამენტისა არის ორგვარი:
ზამთარი, რომელიც იწყება შუა ზაფხულში და მთავრდება ადრე ნოემბერში. ნალექების წლიური რაოდენობა 1,200 მმ3 აღწევს. საშუალო ტემპერატურა კი 20-26 °.
ზაფხული: იგი იწყება შუა ნოემბერში და მთავრდება ადრე მაისში. ყველაზე ცხელი დღეებში ტემპერატურა 30 °-ს აღწევს. დეკემბერში კი ტემპერატურა ეცემა თითქმის 10 °-მდე.

პანამერიკული გზატკეცილი, რომელიც ნიკარაგუაში შემოდის ჰონდურასიდან, ლოს მანოსიდან, ოკოტალს აკავშირებს ნიკარაგუის სხვა ქალაქებთან. ოკოტალში განვითარებულია მსუბუქი მრეწველობა და ყავის წარმოება.

გეოგრაფია
ოკოტალი მდებარეობს ზღვის დონიდან 500 მეტრის სიმაღლეზე. გაშლილ ველზე განფენილი ქალაქი ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან შემოსაზღვრულია ციცაბო ფერდობებით. ქალაქის გარშემო არის წიწვოვანი ტყე.

ისტორია
1927 წელს ისტორიაში პირველი უძლიერესი წყალქვეშა დაბობმბვა გადაიტანა ქალაქმა, როცა შეერთებული შტატები ებრძოდა სანდინოს.

ჰონდურასის 2009 წლის საკონსტიტუციო კრიზისის დროს ქვეყნიდან გამოდევნილმა პრეზიდენტმა მანუელ სელაიმ თავის მთავრობასთან ერთად ოკოტალში მცირე ხნით შეაფარა თავი.

სპორტი
ოკოტალს ჰყავს თავისი საფეხბურთო გუნდი ოკოტალის დეპორტივო.

ტყუპი ქალაქები
ოკოტალი დადობილებული არის შემდეგ ქალაქებთან:
სუინდონი
ჰარტფორდი (კონექტიკუტი)
ვისბადენი

გალერეა
სან-კარლოსი (ნიკარაგუა)

სან კარლოსი — ქალაქი სამხრეთ ნიკარაგუაში, ნიკარაგუის ტბის სანაპიროზე. იგი არის რიო სან ხუანის დეპარტამენტისა და იმავე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის დედაქალი. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 12 174 ადამიანს, ხოლო მისი მოსაზღვრე რაიონებისა - 37 461 (2005). სან კარლოსი მდებარეობს იმ ადგილას, სადაც რიო სან ხუანი შეერთვის ნიკარაგუის ტბას. სოლენტინამეს კუნძულები სან-კარლოსის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაშია.

რაიონები 
მუნიციპალიტეტი შედგება შემდეგი რაიონებისგან:

ტყუპი ქალაქები
სან კარლოსი დადობილებული არის შემდეგ ქალაქებთან:
გრონინგენი
ერლანგენი
ნურემბერგი
ვიტენი
ალბასეტე
ბადალონა
ლინცი
ბოლონია
ხინოტეგის დეპარტამენტი

ხინოტეგა — სიდიდით მეორე დეპარატმენტი ნიკარაგუაში, ჰონდურასის საზღვართან. მისი ფართობი არის 9,755 კმ², მოსახლეობა კი აღწევს 297,300 (2005). დეპარტამენტის დედაქალაქი არის ხინოტეგა.

ხინოტეგაში მდებარეობს აპანასის ტბა, სადაც შესაძლებელია თევზაობა და კატერით სეირნობა ტბის გარშემო. დეპარტამენტის ტერიტორიაზე მდებარეობს პატარა ქალაქი სან რაფაელ დელ ნოტრე. სან რაფაელი იყო სანდინოს ჯარების შტაბ-ბინა 1920-1930-იან წლებში. სან რაფაელში არის პატარა ეკლესია და სანდინოსა და მისი ცოლის ბლანკა არაუსის მუზეუმი.

მუნიციპალიტეტები
ელ-კუა
ხინოტეგა
ლა-კონკორდია
სან-ხოსე-დე-ბოკაი
სან-რაფაელ-დელ-ნოტრე
სან-სებასტიან-დე-იალი
სანტა-მარია-დე-პანტასმა
ვივილი
ნიკარაგუის მუზეუმები

ნიკარაგუაში არის მრავალი მუზეუმი .

ნიკარაგუის მუზეუმები და ისტორიული ძეგლები
მთავარი მუზეუმები
ნიკარაგუის ეროვნული მუზეუმი- მანაგუა
სან რაფაელ დელ სურის მუზეუმი-სან რაფაელ დელ სური
ლიტერატურის მუზეუმი-მანაგუა
რივასის ანთროპოლოგიისა და ისტორიის მუზეუმი-რივასი
დებაილეს მუზეუმი-ლეონი
ყავის მუზეუმი-მატაგალპა

ხელოვნების მუზეუმები
ხულიო კორტასარის მუზეუმი-მანაგუა
ეროვნული კინემატოგრაფიის არქივი-მანაგუა
სან ფრანსისკოს მონასტრის მუზეუმი-გრანადა
ორტის გურდიანის ფონდის ხელოვნების ცენტრი-ლეონი
ისტორიის მუზეუმები
რევოლუციის მუზეუმი-მანაგუა

გენერალ სანდინოს მუზეუმი-ხინოტეგა
რუბენ დარიოს სახლ-მუზეუმი-სიუდად დარიო

არქეოლოგიური ძეგლები
ჰუელიას დე აკაუალინკას არქეოლოგიური მუზეუმი-მანაგუა
კებრადა დე არანკაბარდას არქეოლოგიური მუზეუმი-მანაგუა

მონუმენტები/ძეგლები/პარკები
არბოლ ელ გენისაროს მუზეუმი-ლეონი
ლიონ ვიეხოს ისტორიული ძეგლების ნანგრევები-ლეონი
საპატერას არქიპელაგის ეროვნული პარკი-გრანადა
აპოიოს ლაგუნის ეროვნული ნაკრძალი-გრანადა
ვულკან მომბაჩოს ეროვნული ნაკრძალი-გრანადა
ვულკან მასაიას მუზეუმი-მასაია
ვულკან სანტიაგოს ეროვნული პარკი-მასაია
საპატერას კოლექციის ექსპოზიცია-გრანადა
ვულკან კოსაგენსა ეროვნული ნაკრძალი-ჩინანდეგა
მესეტა ტისეის ეროვნული ნაკრძალი-ესტელი
ალი ბონგო ონდიმბა

ალი ბონგო ონდიმბა (; დაბადებით - ალან ბერნარ ბონგო, დ. 9 თებერვალი 1959, ბრაზავილი, კონგოს რესპუბლიკა) — გაბონის პოლიტიკური მოღვაწე. გაბონის საგარეო საქმეთა მინისტრი 1989-1991 წწ. გაბონის თავდაცვის მინისტრი 1999-2009 წწ. გაბონის პრეზიდენტი 2009 წლის 16 ოქტომბრიდან 2023 წლის 30 აგვისტომდე. გაბონის ყოფილი პრეზიდენტის ომარ ბონგოს შვილი.

2009 წლის 30 აგვისტოს გამართულ საპრეზიდენტო არჩევნებში მოიპოვა გამარჯვება 2 ათეულ კანდიდატს შორის.
მალავის ჩრდილოეთი რეგიონი

მალავის ჩრდილოეთი რეგიონი — მალავის რეგიონებიდან ერთ-ერთი, მოსახლეობა — 1 708 930 ადამიანი (2008), ფართობი — 26 931 კმ². დედაქალაქი — მზუზუ. ჩრდილოეთ რეგიონს საერთო საზღვარი აქვს ზამბიასთან, ტანზანიასთან, მალავის ცენტრალურ რეგიონთან და ტბა ნიასასთან.

28 მალავის რაიონიდან 6 მდებარეობს ჩრდილოეთის რეგიონში.

ქალაქები
ეკვენდენი
კარონგა
მზიმბა
მზუზუ (დედაქალაქი)
რუმფი
ნხატა ბაი
გრანადა

გრანადა — ქალაქი ესპანეთში, გრანადის პროვინციის დედაქალაქი. მდებარეობს ანდალუსიის ავტონომიურ რეგიონში. ფართობი 88,02 კმ². მოსახლეობა 237 929 კაცი (2007).

ისტორია
გრანადა ჯერ კიდევ ძვ. წ. 500 წელს ცნობილი იყო როგორც ფინიკიელების და იბერების დასახლებული პუნქტი იპიბერა.

დაძმობილებული ქალაქები
, ბელუ-ორიზონტი, , (1975)
, ფლორენცია, .
იოლუ აბილი

იოლუ ჯონსონ აბილი (დ. 17 თებერვალი, 1942, სოფელი ლაუანეაი, ვანუატუ) — ვანუატუელი პოლიტიკოსი, ვანუატუს პრეზიდენტი 2009 წლის 2 სექტემბრიდან 2014 წლის 2 სექტემბრამდე.

ბიოგრაფია
დაიბადა ვანუატუს პროვინცია ტაფეას, კუნძულ ტანაზე მდებარე სოფელ ლაუანეაიში. პრეზიდენტად აირჩია 58-წევრიანმა ვანუატუს პრეზიდენტის საარჩევნო კოლეგიამ, ორდღიანი და სამტურიანი არჩევნების შედეგად.
მუგა

მუგა — მდინარე ესპანეთში, კატალონიაში. სათავე აქვს აღმოსავლეთ პირენეებში, ალბერის მასივზე, ზღვის დონიდან 1186 მ სიმაღლეზე. ჩაედინება ხმელთაშუა ზღვის როსასის ყურეში. სიგრძე 58 კმ, აუზის ფართობი 853.8 კმ².

ხეობის მოსახლეობას განსაკუთრებული ზარალი მიადგა ნახევარკუნძულის ომისა და ესპანეთის სამოქალაქო ომის დროს.
გონიო

გონიო — დასახლება ქალაქ ბათუმში, გონიო-კვარიათის უბანში, ყოფილი სოფელი. მდებარეობს მდინარე ჭოროხის მარცხენა მხარეს, შავი ზღვის პირას, ზღვის დონიდან 30 მ. ბათუმის ცენტრიდან 12 კმ. გონიო ერთ-ერთი პოპულარული ზღვისპირა კურორტია საქართველოში. გონიოში არის საჯარო სკოლა და სარადარო სადგური.

ისტორია
არქეოლოგიური მონაცემების მიხედვით უძველესი დასახლება გონიოში ძვ. წ. - საუკუნეებით თარიღდება. ახალი წელთაღრიცხვის საუკუნის 70-იან წლებში გონიოში ჩნდება ციხესიმაგრე აფსარუნტი. სახელწოდება გონიო პირველად იხსენიება საუკუნის ტრაპიზონელი მემატიანის მიქაელ პანარეტოსის „ტრაპეზუნდის ქრონიკაში“. ერთხანს ის გენუის რესპუბლიკის სავაჭრო ფაქტორია იყო. 1547 წელს გონიო (გონია) ოსმალებმა დაიკავეს და შემდგომი დაპყრობების პლაცდარმად აქციეს.

 საუკუნის მიწურულს გონიოს ფლობდნენ თავდგირიძეები. საუკუნის ბოლოს გურიელმა თავდგირიძეს ბათუმი და გონიო დაუმორჩილებლობის გამო წაართვა. თავდგირიძეების გვარის ორმა წარმომადგენელმა ისლამი მიიღო და ოსმალეთის იმპერიის დახმარებით დაესაკუთრა გონიოს. 1718 წელს სანჯაყ-ბეგ აჰმედ თავდგირიძემ და მისმა ძმამ მუსტაფა ბეგმა სულთანისგან მიიღეს სანჯაყი და ნაჰიე: ბათუმი, გონიო, ანარია, ქისატური, ახალშენი, ყოროლისთავი, სამება, ლიმანის თევზის სარეწი და მდინარე ჭოროხში მცურავი ნავის ბაჟი.

ოსმალეთის იმპერიის ადმინისტრაციული დაყოფით გონიოს კაზა შედიოდა ტრაპიზონის ვილაიეთის ლაზისტანის სანჯაყში. გონიოს კაზაში 1865 წელს შედიოდა 50 სოფელი და ცხოვრობდა 5275 ადამიანი. მოსახლეობას მოჰყავდა სიმინდი და ფეტვი. გონიო ოსმალეთის მფლობელობაში იყო 1878 წლამდე. სან-სტეფანოს ზავის მიხედვით გონიო, ისევე როგორც მთელი აჭარა გადაეცა რუსეთის იმპერიას. გონიო, როგორც სოფელი შევიდა ბათუმის ოკრუგის შემადგენლობაში. ამავდროულად ის იყო გონიოს უბნის ცენტრი. გონიოს უბანში შედიოდა სოფლები: მარადიდი, ბერძნევი, ზებლავეთი, მირვეთი, სიმონეთი, მახო, თხილნარი, ომბოლო, მაკრიალი, სარფი, ლიმანი, კარაშარვარი.

1930 წლიდან გონიო შევიდა ხელვაჩაურის რაიონის შემადგენლობაში. გონიოს სოფსაბჭო მოიცავდა სოფლებს: ავგია, ახალსოფელი და კვარიათი. საბჭოთა დროს განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მეციტრუსეობა და მეცხოველეობა. მოქმედებდა ციტრუსების შემფუთავი ქარხანა. 2011 წელს ქალაქ ბათუმის საზღვრების გაფართოების შემდეგ მოექცა ქალაქის ადმინისტრაციულ საზღვრებში.

გალერეა
სარფი

სარფი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი სარფი). მდებარეობს საქართველოს და თურქეთის საზღვარზე, მდინარე ტობაშის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 80 მეტრი, სოფელი საერთაშორისო მნიშვნელობის გზით 70, ს 2 უკავშირდება ქალაქ ფოთს. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა და მეციტრუსეობა. სარფი მდებარეობს სოფელში არის საბაჟო-გამშვები პუნქტი. სოფელში არის საჯარო სკოლა. უკანასკნელ ათწლეულში განვითარდა საკურორტო ინფრასტრუქტურა.

ისტორია
1921 წელს ყარსის ხელშეკრულების საფუძველზე სოფელი სარფი ორად გაიყო. საქართველოს სსრ-სა და თურქეთის საზღვრის გამყოფად დადგინდა სოფელ სარფში ჩამომავალი პატარა მდინარე ტობაში. თურქეთის სახელმწიფოს შემადგენლობაში არსებულ სოფელსაც სარფი ეწოდება.

დემოგრაფია
გალერეა
ახალსოფელი (ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი)

ახალსოფელი (წინა სახელები: ყიზილთოვრაღი, აგვიე — გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს.) — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, ჭარნალის თემში.. მდებარეობს მდინარე ჭოროხის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 50 მეტრზე. შავი ზღვიდან დაშორებულია 3 კმ-ით, ხელვაჩაურიდან 9 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მეციტრუსეობა, მეცხოველეობა, მოჰყავდათ დაფნა და ერთწლიანი კულტურები. სოფელი შედიოდა ხელვაჩაურის რაიონში, გონიოს სასოფლო საბჭოში. 2011 წლიდან სოფლის ნაწილი მოქცეულია ბათუმის ადმინისტრაციულ საზღვრებში (გონიო-კვარიათის უბანი).. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2241 კაცი, ხოლო ნაწილი დარჩა ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, ჭარნალის თემში.

დემოგრაფია
თხილნარი

თხილნარი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: თხილნარი, ზედა თხილნარი, აგარა, მახო, მურმანეთი, ომბოლო, სიმონეთი). მდებარეობს მდინარე ჭოროხის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 120 მ., მახინჯაურის რკინიგზის სადგურიდან 13 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2239 კაცი. სოფელში არის ორი საჯარო სკოლა.

დემოგრაფია
ზედა თხილნარი

ზედა თხილნარი (ყოფილი ხიზარდუზი) — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, თხილნარის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს ჭანეთის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ დაბოლოებაზე, მდინარე ბოლოკოს (ჭოროხის მარცხენა შენაკადი) ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 200 მ-ზე, ხელვაჩაურიდან 7 კმ-ის დაშორებით. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მეციტრუსეობა და მედაფნეობა. სოფელში არის საჯარო სკოლა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 761 კაცი.

დემოგრაფია
ხუან კარლოს ფერერო

ხუან კარლოს ფერერო დონატი (; დ. 12 თებერვალი, 1980, ონტენიენტე, ესპანეთი) — ესპანელი ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, მსოფლიოს ყოფილი პირველი ჩოგანი.

ფერეროს 1 დიდი სლემის ტურნირი აქვს მოგებული – 2003 წელს, მან საფრანგეთის ღია პირველობის ფინალში ნიდერლანდელი მარტინ ვერკერკი 3 სეტში დაამარცხა. ესპანელს ასევე 4 მასტერსის ტურნირი აქვს მოგებული. ჯამში ფერერომ კარიერაში -ის 16 ტურნირი მოიგო ერთეულებში. იგი 8 კვირის განმავლობაში იკავებდა ჩოგბურთელთა რეიტინგში პირველ ადგილს. სანაკრებო დონეზე, მან სამჯერ მოიგო დეივისის თასი ესპანეთის ნაკრებთან ერთად.

ფერერომ კარიერა 2012 წელს დაასრულა.

პირადი ცხოვრება
ფერერომ 7 წლის ასაკში დაიწყო ჩოგბურთის თამაში, მამასთან ედუარდოსთან ერთად. ჰყავს ორი და – ანა და ლაურა. ხუან კარლოსის დედა როზარიო, რომელიც ჩოგბურთისადმი სულისჩამდგმელი იყო ხუანისთვის, კიბოსგან გარდაიცვალა, როდესაც ხუანი 17 წლის იყო. ფერეროს ჰყავს მეუღლე და ქალიშვილი, რომელიც წყვილს 2014 წლის სექტემბერში შეეძინა.

ბავშვობაში მისი ფავორიტი ჩოგბურთელი ამერიკელი ჯიმ კურიე იყო, რომელმაც კარიერაში 4 დიდი სლემის ტურნირი მოიგო. ფეხბურთში „რეალ მადრიდს“ გულშემატკივრობს. უყვარს მანქანებისა და მოტოციკლების შეგროვება. ფერერო ფლობს საკუთარ საჩოგბურთო აკადემიას, სადაც 14-დან 21-წლამდე ახალგაზრდები ვარჯიშობენ. ასევე ესპანელი რამდენიმე სასტუმროს და რესტორნის მფლობელია.

სტატისტიკა და მიღწევები
დიდი სლემის ტურნირების ფინალები: 3 (1–2)
-ის მსოფლიო ტურის ფინალი: 1 (0–1)
(დ) – დახურული კორტი
მახო

მახო — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, თხილნარის თემში. მდებარეობს მდინარე მახოს ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 120 მ., ხელვაჩაურიდან 4 კმ, ბათუმის რკინიგზის სადგურიდან 14 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა და მეციტრუსეობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2479 კაცი.

დემოგრაფია
ანგისა

ანგისა — ბათუმის უბანი, ყოფილი სოფელი. მდებარეობს მდ. ჭოროხის მარჯვნივ შავი ზღვის პირას. ანგისაში იწყება ბათუმი-ახალციხის საავტომობილო გზა.

ისტორია
სოფლის თავდაპირველი სახელწოდებაა ანკისი. სოფელში საუკუნის მეორე ნახევარში დასახლდნენ აფხაზეთიდან ოსმალეთის იმპერიაში ემიგრირებული აფხაზები, ე. წ. მუჰაჯირები. 2009 წლამდე იყო ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ერთ-ერთი სოფელი (კახაბრის თემი). 2009 წელს სხვა სოფლებთან (კახაბერი, ადლია და მეჯინისწყალი) ერთად შეუერთდა ბათუმს.
ახალშენი (ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი)

ახალშენი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ახალშენი, ზედა ახალშენი, განახლება, სამება, ქვედა სამება, ხეღრუ). მდებარეობს მდინარე ბარცხანას ნაპირებზე. სოფელში არის 2 საჯარო სკოლა და ახალშენის ფერისცვალების ეკლესია.

ისტორია
 საუკუნის მიწურულს ახალშენს ფლობდნენ თავდგირიძეები. საუკუნის ბოლოს გურიელმა თავდგირიძეს ბათუმი და მიმდებარე მხარე დაუმორჩილებლობის გამო წაართვა. თავდგირიძეების გვარის ორმა წარმომადგენელმა ისლამი მიიღო და ოსმალეთის იმპერიის დახმარებით დაესაკუთრა ბათუმის მხარეს. 1718 წელს სანჯაყ-ბეგ აჰმედ თავდგირიძემ და მისმა ძმამ მუსტაფა ბეგმა სულთანისგან მიიღეს სანჯაყი და ნაჰიე: ბათუმი, გონიო, ანარია, ქისატური, ახალშენი, ყოროლისთავი, სამება, ლიმანის თევზის სარეწი და მდინარე ჭოროხში მცურავი ნავის ბაჟი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1966 კაცი.
ერგე

ერგე — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში (შარაბიძეების ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს მდინარე ჭოროხის მარჯვენა ნაპირას, ბათუმი–ქედის საავტომობილო გზაზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 569 კაცი.

ისტორია
ერგეს იხსენიებს საუკუნის სწავლული ვახუშტი ბატონიშვილი და მიუთითებს მის მდებარეობას — „ჭოროხის ჩრდილოსავე კიდესა ზედა“. სოფლის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი კოლხური კულტურის ძეგლებით (ერგეს განძი, ეკალაურის განძი) დასტურდება, რომ ადამიანს აქ ჯერ კიდევ გვიანდელი ბრინჯაოს ხანაში უცხოვრია.

შუა საუკუნეებში ერგეზე გადიოდა ზღვისპირეთიდან ისტორიულ ტაო-კლარჯეთთან დამაკავშირებელი გზა. სოფელში შემორჩენილი ძეგლებიდან მნიშვნელოვანია გვიანდელი შუა საუკუნეების ნაციხარი მდინარეების ჯოჭოსწყლისა და ჭოროხის შესართავთან, ქვის თაღოვანი ორი ხიდის ნანგრევები (ერგეს ხიდი), საეკლესიო და სხვა დანიშნულების შენობათა ნაშთები.

2012 წელს ერგესა და მეზობელი ზემო ჯოჭოს ტერიტორიაზე ჩატარებული არქეოლოგიური სამუშაოების შედეგად (ხელმძღვანელი შ. მამულაძე) შესწავლილ იქნა შუა საუკუნეების ორი დარბაზული ეკლესიის ნაშთები, რომლებიც – საუკუნეებით თარიღდება და გვიანდელი საძვალე, სადაც მიცვალებულები ქრისტიანული წესით არიან დაკრძალულნი. აღმოჩენილია ერთფერად მოჭიქული და ჩალისფერკეციანი ჭურჭლის ფრაგმენტები, პურის საცხობი კეცები.

დემოგრაფია
ჩიქუნეთი

ჩიქუნეთი — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, მაჭახელას თემში. მდებარეობს მდინარე მაჭახელისწყლის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 390 მ., ხელვაჩაურიდან 27 კმ. სოფელში არის ადრეული შუა საუკუნეების ხიდი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 349 კაცი. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა აჭარისაღმართის სასოფლო საბჭოში, განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მეთამბაქოეობა, მევენახეობა, მეცხოველეობა.

დემოგრაფია
კარონგის რაიონი

კარონგის რაიონი — მალავის რაიონი, მდებარეობს მალავის ჩრდილოეთ რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — კარონგა. ფართობი — 3355 კმ². მოსახლეობა — 269 890 კაცი (2008 წელი).

მოსახლეობა
მოსახლეობა ძირითადად შედგება ნკონდეს ტომის ხალხისაგან. ასევე ცხოვრობენ ხენგას (სამხრეთ ნაწილში) და ნიაკუსას (ტანზანიიდან ლტოლვილები) ეთნიკური ჯგუფის წარმომადგენლები.
ლიკომის რაიონი

ლიკომის რაიონი — მალავის 28-დან ერთ-ერთი რაიონი და ამავე დროს ანკლავი მოზამბიკის ტერიტორიაზე. მიეკუთვნება ქვეყნის ჩრდილოეთ რეგიონს. შედგება ორი პატარა კუნძულისაგან, რომლებიც მდებარეობენ ტბა ნიასაში:
კუნძული ლიკომა
კუნძული ჩისუმულუ

ადმინისტრაციული ცენტრი — ლიკომა. ფართობი — 18 კმ². მოსახლეობა — 10 414 კაცი (2008 წელი).