iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბიქტორ კოპალიანი

ბიქტორ კოპალიანი (დ. 12 თებერვალი, 1959, ქუთაისი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1980 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სატრანსპორტო ფაკულტეტი ხიდებისა და გვირაბების მშენებლობის სპეციალობით და მიენიჭა მიმოსვლის გზათა ინჟინრის კვალიფიკაცია.

1980 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო გზათა სამეცნიერო-კვლევით და საწარმოო-ტექნოლოგიურ კომპლექსურ ინსტიტუტ „საქგზამეცნიერებაში“ ინჟინრად. 1990–96 წლებში „საქგზამეცნიერების“ კომპლექსური ლაბორატორიის „გზასამკვლევის“ უფროსი იყო. 1996 წლიდან „საქგზამეცნიერების“ საგზაო-სატრანსპორტო პრობლემათა განყოფილების უფროსი. 1999 წლიდან „საქგზამეცნიერების“ უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1989 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია საავტომობილო გზებისა და აეროდრომების მშენებლობის დარგში და მიენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებატა კანდიდატის ხარისხი.
ნემორალური მცენარეულობა

ნემორალური მცენარეულობა (< — „კორომებში ზრდადი“, < — „კორომი“) — ზომიერი და თბილ-ზომიერი კლიმატის ფოთოლმცვენი ფართოფოთლოვანი ტყეები. არც ისე იშვიათად (კარლ ლინეს დროიდან) ნემორალურ მცენარეულობა უკავშირდება მუხის კორომებს. ფართოფოთლოვან ტყეებში ძირითადი ხეებია: მუხა, წიფელი, რცხილა, ცაცხვი, წაბლი, აგრეთვე ნეკერჩხალი, იფანი და სხვ. თავისებურია ამ ტყეებთან დაკავშირებული ქვეტყის სახეობების (თხილი, მაჯაღვერა და სხვ.) და ბალახების შემადგენლობა. ამ უკანასკნელში შედის მრავალი გაზაფხულზე ფოთლის სრულად განვითარებამდე მოყვავილეები: თეთრყვავილა, ცისთვალა, ფრინტა, , ჩაწყობილა, ორფერი, ბუჩქისძირა, ღანძილი, ამერიკაში — მერტენზიები და სხვ. ჩრდილის მოყვარული მცენარეებიდან დამახასიათებელია გვიან მოყვავილე, ტყის ფარდის ქვეშ მოქცეული ენდრონიკა, ქრისტესბეჭედა, მუშკოსანი ადოქსა, ბარამბო, ნესტის მოყვარული ისლი და მარცვლოვნები, ბევრია გვიმრა (ჩადუნა, , , გველის ენა და სხვ.). ნემორალური მცენარეულობა ფართოდ იყო გავრცელებული მესამეული პერიოდის ევრაზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში, მისი შემადგენლობა უფრო მდიდარი იყო, ფართოფოთლოვანი ტყეები მოიცავდა მარადმწვანე სახეობებსაც და ზოგიერთ წიწვოვანს. პლეისტოცენში მათი ფართობი ძლიერ შემცირდა, შემორჩნენ მხოლოდ სამხრეთის რეფუგიუმებში, ოკეანეების ახლოს და მთებში. ბოლო გამყინვარებათაშორის ეპოქაში და ჰოლოცენში კვლავ დაიკავეს ევროპის, აღმოსავლეთ აზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის აღმოსავლეთ ნაწილის მნიშვნელოვანი ტერიტორიები. ფართოფოთლოვანი ტყეებისათვის (ნემორალური ელემენტებისათვის) დამახასიათებელი ზოგიერთი ბალახი შემორჩა ციმბირშიც კი (მუქწიწვოვან ტაიგაში).
ოთარ ეგაძე

ოთარ ნიკოლოზის ძე ეგაძე (დ. 8 ნოემბერი, 1913, სოფ. ტირძნისი, ახლანდ. გორის მუნიციპალიტეტი, — გ. 7 ნოემბერი, 1995, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი, მწერალი, ხელოვნების კრიტიკოსი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1963).

დაამთავრა ლენინგრადის ჟურნალისტიკის ინსტიტუტი (1939). მუშაობდა ჟურნალისტად მოსკოვსა და ლენინგრადში. 1941-1943 წლებში მონაწილეობდა მსოფლიო ომში. 1943 წელს იყო საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ბეჭდვითი სიტყვის სექტორის გამგე, 1944 წელს — საქართველოს სახალხო კომისართა საბჭოსთან არსებული ხელოვნების მთავარი სამმართველოს უფროსი, 1945 წლიდან — მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის მარქსიზმის კლასიკოსების თარგმნის სექტორის გამგე, 1949–1951 წლებში — გაზეთ „პრავდის“ საკუთარი კორესპონდენტი საქართველოში, 1951–1953 წლებში — საქართველოს კინემატოგრაფიის მინისტრი, 1953 წელს — გაზეთ „ზარია ვოსტოკას“ რედაქტორი, 1953–1973 წლებში — ჟურნალ „საბჭოთა ხელოვნების“ მთავარი რედაქტორი, 1973 წლიდან — გამომცემლობა „ხელოვნების“ დირექტორი, 1981–1982 წლებში — საქართველოს თეატრალური საზოგადოების გამგეობის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე, 1982 წლიდან — საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალურ კომიტეტთა არსებული პარტიის ისტორიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი.

ეგაძის ძირითადი ნაშრომები: „ქართული ბალეტი“ (1961), „თეატრში და თეატრს მიღმა“ (1969), „გასტროლები, შეხვედრები, შთაბეჭდილებები“ (1975), „მხატვართა შორის“ (1976) და სხვ. ავტორია ბალეტის ლიბრეტოებისა („სინათლე“, 1947; „გორდა“, 1949 და სხვ.), დოკუმენტური პიესისა „გარიჟრაჟი“ (1970); კრებულისა „მოთხრობები, ნოველები, ესეები“ (1986); რომანისა „დღენი ჩვენი ბრძოლებისა“ (ტრილოგიის ნაწ., 1988).
ალექსანდრე ეგნატაშვილი

ალექსანდრე იაკობის ძე ეგნატაშვილი (დ. 28 მაისი, 1887, გორი — გ. 31 დეკემბერი, 1948, მოსკოვი, დაკრძალულია გორში) — საბჭოთა კავშირის ლიდერის იოსებ სტალინის გარემოცვის წევრი, გენერალ-ლეიტენანტი (1945).

ახალგაზრდობაში დაკავებული იყო ჭიდაობით, 1920-იან წლებში ჰქონდა საკუთარი რესტორანი. საბჭოთა კავშირში ე. წ. ახალი ეკონომიკური პოლიტიკის დასრულების შემდეგ ერთხანს პატიმრობაში იყო. 1930 წელს დაამთავრა მოსკოვის ბაუმანის უმაღლესი ტექნიკური სასწავლებელი. მუშაობდა კრემლის კომენდატურაში, შემდეგ — სხვადასხვა სამთავრობო დასასვენებელი სახლის დირექტორად, 1938 წლიდან — საბჭოთა უშიშროების ორგანოებში სხვადასხვა თანამდებობაზე. პასუხისმგებელი იყო საბჭოთა უმაღლესი ხელმძღვანელობის და სტალინის საკვები პროდუქტებით მომარაგებასა და უსაფრთხოებაზე. მიენიჭა სახელმწიფო უშიშროების მე-3 რანგის კომისრის (1942) და გენერალ-ლეიტენანტის (1945) წოდებები. მონაწილეობდა თეირანის (1943) და იალტის (1945) კონფერენციების მომზადებასა და ჩატარებაში. 1944 წლიდან ხელმძღვანელობდა ყირიმის ძველი სასახლეების და არქიტექტურული ანსამბლების აღდგენას. 1945–1947 წლებში იყო სსრკ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის სპეცობიექტების სამმართველოს უფროსი ყირიმში. დაჯილდოებული იყო წითელი დროშის (1940), კუტუზოვის ხარისხის (1945), შრომის წითელი დროშის (1943), წითელი ვარსკვლავის (1945) ორდენებით.

ალექსანდრე ეგნატაშვილის უმცროსი ძმა ვასილი (ვასო) იყო საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის მდივანი 1938-1953 წლებში.
მამუკა ჯუღელი

მამუკა (ივანე) ჯუღელი (დ. 14 დეკემბერი, 1969, ზესტაფონი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო მენეჯერი, სკაუტი, ამჟამად ქართველი ფეხბურთელის, ხვიჩა კვარაცხელიას აგენტი.

საკლუბო კარიერა
საკლუბო კარიერის მანძილზე იცავდა ლატვიური, უკრაინული, რუსული და ქართული კლუბების ღირსებას.

საქართველოს პირველი დამოუკიდებელი ეროვნული ჩემპიონატის პირველი მატჩის მონაწილე ფოთის „კოლხეთის“ შემადგენლობაში.

ფოთელებთან ერთად 1994 წელს საქართველოს ვიცე-ჩემპიონობა მოიპოვა.

საკლუბო კარიერა 2002 წელს რუსთავის „გორდაში“ დაასრულა.

სელექციონერის კარიერა
სათამაშო კარიერის ბოლოს მამუკა ჯუღელი ქართველი ფეხბურთელების აგენტი გახდა. 2009 წელს პარალელურად მუშაობდა მაჰაჩყალის „ანჟის“ სპორტულ დირექტორად. მაჰაჩყალაში გუნდის მწვრთნელ ომარ თეთრაძეს შეხვდა და მისი ასისტენტი გახდა.

იმავე წელს მაჰაჭყალის გუნდმა რუსეთის პირველ დივიზიონში პირველი ადგილი დაიკავა და რუსეთის პრემიერლიგაში აღზევდა.

მომდევნო წელს თეთრაძემ ნიჟნი-ნოვგოროდის „ვოლგაში“ განაგრძო სამწვრთნელო საქმიანობა, სადაც მამუკა ჯუღელი მწვრთნელ-სელექციონერად მუშაობდა. შედეგად, „ვოლგამაც“ ერთ სეზონში მაჰაჩყალის „ანჟის“ მსგავსად რუსეთის პრემიერლიგაში შეძლო აღზევება.

2012–13 სეზონში თანამშრომლობდა ხაბაროვსკის საფეხბურთო კლუბ „სკა-ენერგიასთან“.

2018 წელს თანამშრომლობდა საფეხბურთო კლუბ „რუსთავთან“.

2022 წელს დაიწყო თანამშრომლობა ფოთის „კოლხეთი-1913“-თან, სეზონის ბოლოს გუნდი მესამე ლიგიდან მეორეში გადავიდა.

საკლუბო სტატისტიკა
მიხეილ ეგოროვი

მიხეილ ალექსის ძე ეგოროვი (; დ. 5 მაისი, 1923, სოფ. ერმონშეკი, რუდნიის რ-ნი, სმოლენსკის ოლქი, — გ. 30 ივნისი, 1975, ქ. სმოლენსკი) — რუსი სამხედრო პირი, საბჭოთა კავშირის გმირი (1946), წითელი არმიის სერჟანტი.

 მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა პარტიზანულ რაზმებში, 1944 წლიდან — ბელორუსიის ფრონტზე 150-ე მსროლელთა დივიზიის 756-ე პოლკში. ოფიციალური ცნობებით ეგოროვმა 1945 წლის 1 მაისს უმცროს სერჟანტ მელიტონ ქანთარიასთან ერთად ბერლინში, რაიხსტაგის გუმბათზე აღმართა „გამარჯვების დროშა“. დაიღუპა საავტომობილო კატასტროფაში.
ვაჟა ეგრისელი

ვაჟა ეგრისელი (ნამდვილი გვარი — დოლბაია; დ. 15 მაისი, 1941, სოფ. ხორგა, ახლანდ. ხობის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი პოეტი, გამომცემელი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი (1967), მოსკოვის მაქსიმ გორკის სახელობის მსოფლიო ლიტერატურის ინსტიტუტი (1983). 1984–1992 წლებში იყო ჟურნალ „პირიმზის“ მთავარი რედაქტორის მოადგილე, 1993–2000 წლებში — გამომცემლობა „მოლოდინის“ გენერალური დირექტორი და გაზეთ „ამაღლების“ მთავარი რედაქტორი. 2001 წლიდან არის აფხაზეთის მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობის დირექტორი და ამავე აკადემიასთან არსებული გაზ. „დიოსკურიის“ რედაქტორ-გამომცემელი. ლექსებს აქვეყნებდა 1967 წლიდან. მისი პოეტური კრებულებიდან აღსანიშნავია „ამაღლება“ (1973), „საგალობლები“ (1976), „მოლოდინი“ (1988), „შეიბნ მახვილი“ (1989), „იქმენ ნათელი“ (1993), „კოლხური ფსალმუნები“ 5 ტომად (2001–2008). დაჯილდოებულია ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემიით (2008), მიღებული აქვს ღირსების ორდენი (2001).
გლობალური ომის პარტია

გლობალური ომის პარტია — შეთქმულების თეორია, რომელიც საქართველოს მმართველი პოლიტიკური პარტიის, „ქართული ოცნების“ წევრების მიერ იქნა გაჟღერებული.

„გლობალური ომის პარტია“ ითვლება ახალი მსოფლიოს წესრიგის განმსაზღვრელ ჯგუფად, რომელსაც გადამწყვეტი გავლენა აქვს ევროკავშირისა და ამერიკის შეერთებული შტატების მაღალჩინოსნებზე. „ქართული ოცნება“ „გლობალურ ომის პარტიას“ რუსეთ-უკრაინის ომის გახანგრძლივებასა და მისი სხვა ქვეყნებზე გავრცელების მცდელობაში, მსოფლიოს მასშტაბით რევოლუციების მოწყობასა და „ქართული ოცნების“ ხელისუფლების დამხობის მცდელობაში ადანაშაულებს.

საქართველოს პრემიერ-მინისტრის, ირაკლი კობახიძის შეფასებით „გლობალურ ომის პარტიასთან“ ბრძოლას ალტერნატივა არ აქვს და ხელისუფლების მხრიდან ამ ბრძოლის შეწყვეტის შემთხვევაში „საქართველოს უკრაინიზაცია“ მოხდება.

„ქართული ოცნების“ მოსაზრებები „გლობალური ომის პარტიის“ არსებობის შესახებ აქტიურად იქნა უარყოფილი დასავლელი პოლიტიკოსების მიერ, აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის ასისტენტმა ევროპულ და ევრაზიულ საკითხებში, ჯეიმზ ო'ბრაიენმა -ის გვერდის გაცოცხლებად შეაფასა. შეთქმულების თეორიის საპასუხოდ ლიეტუვის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, გაბრიელიუს ლანდსბერგისმა განაცხადა რომ „ერთადერთი ომის პარტია მოსკოვშია“.

ისტორია
რუსეთის უკრაინაში შეჭრასთან დაკავშირებით მმართველი პარტიის თავმჯდომარემ, ირაკლი კობახიძემ დააფიქსირა პოზიცია რომ საქართველო უერთდება ყველა დოკუმენტს, რომელშიც დაგმობილია უკრაინაში მიმდინარე სამხედრო აგრესია. რუსეთ-უკრაინის ომის დაწყებიდან მალევე, უკრაინის ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივანმა ალექსი დანილოვმა საქართველოს და მოლდოვას რუსეთის წინააღმდეგ „მეორე ფრონტის“ გახსნისკენ მოუწოდა. ამასთანავე, უკრაინის პრეზიდენტის მრჩეველმა, ოლექსი არესტოვიჩმა განაცხადა რომ ეს იყო „ისტორიული შესაძლებლობა აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის დაბრუნებისთვის“.

2022 წელს „ქართული ოცნების“ რიგები 9 დეპუტატმა დატოვა, რომლებმაც მოძრაობა (მოგვიანებით პარტია) „ხალხის ძალა“ დააფუძნეს. პარტიის წევრები დარჩნენ საპარლამენტო უმრავლესობის რიგებში და რჩებოდნენ „ქართული ოცნების“ პოლიტიკის მხარდამჭერად, გამოყოფის მიზეზად კი ასახელებდნენ სურვილს, თავისუფლად ესაუბრათ „სიმართლე დასავლეთის შესახებ“. მათი თქმით ევროკავშირის კანდიდატი ქვეყნის სტატუსის მიღების სანაცვლოდ დასავლეთი საქართველოსგან რუსეთთან ომში ჩართვას და სუვერენიტეტის ფაქტობრივ დათმობას მოითხოვდა.

ირაკლი კობახიძის თქმით, არსებობს „გლობალური ომის პარტია“, რომელიც საქართველოში საომარი მდგომარეობის დაწყებას და მის „უკრაინიზაციას“ ისახავს მიზნად. კობახიძე თვლის „გლობალური ომის პარტიის“ გავლენა იგრძნობა საქართველოს პრეზიდენტის, სალომე ზურაბიშვილის გადაწყვეტილებებში. მისი განცადებით „გლობალური ომის პარტიის“ ინტერესებშია მიხეილ სააკაშვილის გათავისუფლება. 2023 წლის 15 ივნისს კობახიძემ განაცხადა რომ „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“, გიორგი ვაშაძე, გიორგი გახარია, „გირჩი — მეტი თავისუფლება“ და „ლელო“ „გლობალური ომის პარტიის“ აგენტები არიან. 2023 წლის 5 ივლისს ირაკლი კობახიძემ განაცხადა რომ საქართველოსთვის ევროკავშირის წევრის სტატუსის მინიჭების საკითხს რეალურად „გლობალური ომის პარტია“ წყვეტს და სურვილის შემთხვევაში ისინი კიდევ ერთხელ დაბლოკავენ საქართველოს.
ბორის დობრონრავოვი

ბორის დობრონრავოვი ( დ. 16 აპრილი, 1896, მოსკოვი — 27 ოქტომბერი, 1949, იქვე) - საბჭოთა, რუსი მსახიობი, მხატვრული კითხვის ოსტატი (მკითხველი). სსრკ სახალხო არტისტი (1937). ლენინის ორდენის კავალერი (1948).

ბიოგრაფია
ბორის დობრონავოვი დაიბადა მღვდლის ოჯახში.

1909 წლიდან სწავლობდა დონის მონასტრის სასულიერო სასწავლებელში, რის შემდეგაც 1913 წელს ჩაირიცხა მოსკოვის სასულიერო სემინარიაში . მაგრამ მან გადაწყვიტა, უფროსი ძმის მსგავსად, ფიზიკასა და მათემატიკას გაჰყოლოდა და 1914 წელს, სემინარიის დატოვების შემდეგ, ჩაირიცხა მოსკოვის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე.

1915 წელს, გაზეთში სამხატვრო თეატრში გამოცდების შესახებ განცხადების წაკითხვის შემდეგ, მან თავის შეყვარებულთან ხუმრობით დადო ფსონი, რომ გამოცდებს ჩააბარებდა. და გარეგნული, და არა სამსახიობო მონაცემების წყალობით, იგი ჩაირიცხა მოსკოვის სამხატვრო თეატრის კანდიდატად. თავდაპირველად მას სჯეროდა, რომ შეძლებდა სწავლის შეთავსებას მოსკოვის სამხატვრო თეატრში მუშაობასთან და ამისთვის გადავიდა შედარებით იოლ, იურიდიულ ფაკულტეტზე, მაგრამ 1916 წელს დატოვა უნივერსიტეტი.

1915-1918 წლებში გამოდიოდა მოსკოვის სამხატვრო თეატრის სტუდიის სცენაზე. 1918 წელს მიიღეს სამხატვრო თეატრის დასში, სადაც მსახურობდა სიცოცხლის ბოლომდე.

1919 - 1920 წლებში მოსკოვის სამხატვრო თეატრის ახალგაზრდა მსახიობების ჯგუფთან ერთად მუშაობდა უფაში, სადაც მან ჩამოაყალიბა დასი, რომელიც წითელი არმიის ნაწილებს ემსახურებოდა .

სცენაზე მუშაობდა ისეთ კონცერტებზე, სადაც აჩვენებდა ნაწყვეტებს სპექტაკლებიდან და თავის ახალ ნამუშევრებს. ბოლო წლებში მას უყვარდა ჩეხოვის „ლექციები თამბაქოს საშიშროების შესახებ“ კითხვა. რადიოში გამოდიოდა არა მხოლოდ თავის თეატრალური ნაწარმოებებით, არამედ ამზადებდა როლებს სპეციალურ რადიო-დადგმებში. აქ ხშირად კითხულობდა გორკის მოთხრობებსა და სტატიებს.

იგი გარდაიცვალა 1949 წლის 27 ოქტომბერს გულის დამბლით მოსკოვის სამხატვრო თეატრის სცენაზე სპექტაკლის „მეფე ფიოდორ იოანეს ძის“ მიმდინარეობის დროს, ფინალური სცენის დასრულების გარეშე, თეატრის 51 წლის იუბილეზე, 166-ეჯერ შეასრულა თავისი საყვარელი როლი. - მეფე ფიოდორი. ის სცენიდან ლოჟაში გადაიყვანეს და დააწვინეს ტყავის დივანზე, რომელზედაც 4 წლით ადრე, ივანე მრისხანეს გრიმით, ნ. პ. ხმელიოვი გარდაიცვალა. დობრონავოვი ყოველთვის ამბობდა, რომ მისი ყველაზე დიდი სურვილი იყო სცენაზე სიკვდილი. ის დაკრძალეს ნოვოდევიჩის სასაფლაოზე .

ოჯახი
და — ელიზავეტა ალექსეევა (1901-1972), თეატრისა და კინოს მსახიობი, სსრკ სახალხო არტისტი (1971)
ძმა — სერგეი დობრონრავოვი (1894-1970), მათემატიკოსი, მექანიკოსი, ფიზიკოსი, ამ დისციპლინების მასწავლებელი
მეუღლე — მარია დობრონრავოვა (1900-1964), თეატრის მსახიობი, მომღერალი.
ქალიშვილი — ელენა დობრონრავოვა (1932-1999), თეატრისა და კინოს მსახიობი, რსფსრ დამსახურებული არტისტი (1968).

ჯილდოები და აღიარება
1933 : რსფსრ დამსახურებული არტისტი
1937 : სსრკ სახალხო არტისტი
1948 : ლენინის ორდენი
1937 : შრომის წითელი დროშის ორდენი რუსული თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში გამორჩეული მომსახურებისთვის
მედლები
ნიკოლოზ გავაშელაშვილი

ნიკოლოზ გავაშელაშვილი (დ. 16 აგვისტო, 1949, სოფელი ღვანკითი, თერჯოლის რაიონი, საქართველოს სსრ) — ქართველი აგრონომი და საჭადრაკო კომპოზიტორი. დაამთავრა სოხუმის სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტი, სხვადასხვა დროს მუშაობდა ზესტაფონსა და თერჯოლაში გამწვანებისა და კეთილმოწყობის სამსახურებში. მოგვიანებით მუშაობდა „ჯორჯიან მანგანეზში“ ოპერატორად. მონაწილეობა მიუღია საჭადრაკო ტურნირებში. მისი საჭადრაკო ამოცანები იბეჭდებოდა გაზეთებში „ლელო“, „მერანი“, „სოფლის ცხოვრება“ და ა.შ., ჟურნალებში „შახმატნაია პოეზია“ (ჩელიაბინსკი) და „საჭადრაკო კრებული“ (სანკტ-პეტერბურგი). განსაკუთრებით გატაცებულია სკახოგრაფიული ამოცანების შედგენით. გამოცემული აქვს ამოცანების ორი კრებული: „საჭადრაკო ამოცანები, ეტიუდები, სკახოგრაფიები“ (2014) და „33 სიხარული“, რომელიც ქართულ მხედრულ ანბანს ეძღვნება.

საჭადრაკო კომპოზიცია
ამოხსნა:

1. ე7
თუ 1. ... მფ5
2. ე7 მფ5
3.ე5#
თუ 1. ... მფ5
2.ე7 მფ5
3.ე5#
შამშადინის სასულთნო

შამშადინის სასულთნო (ასევე შამშადილი ან შამს ად-დილ) — სახელმწიფო ერთეულია, რომელიც არსებობდა 1747-1801 წლებში ამიერკავკასიაში.

შამშადის სასულთნო ქართლ-კახეთის სამეფოს ვასალი იყო და ნადირ შაჰის გარდაცვალების შემდეგ წარმოიქმნა. ამან შაჰის ტახტისათვის სამოქალაქო დაპირისპირება და ცენტრალიზებული ძალაუფლების შესუსტება გამოიწვია. შამშადინის სასულთნო ყაზახურ და შამსადინლუების ტომების წარმომადგენლებს ეკუთვნოდა განშტოება, რომელიც თავდაპირველად დიარბაქირის რეგიონში იყო წარმოდგენილი. დულკადირებელი ძირითადად სოფელ ხილხინაში ცხოვრობდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ შამშადილის სასულთნო დროდადრო განჯის სახანოსა და ქართლის სამეფოს ექვემდებარებოდა, ის სულ დამოუკიდებლობისთვის იბრძოდა. შამშადილის პირველი სულთანი იყო სულთანი ალაჰვერდი დულკადირი. მისი სულთნობის პერიოდი მოიცავდა 1747-1761 წლებს. შაშადილის უძლიერესი სულთანი იყო სულთან ნასიბი (1797-1819).

სასულთნოს საუკუნეში ყარაბაღში საძოვრები ჰქონდა. 1801-ლ წელს ქართლ-კახეთის სამეფო რუსეთს შეუერთდა და მასთან ერთად ყაზახისა და შამშადინის სასულთნოები.
კილომეტრი საათში

კილომეტრი საათში (აღნიშვნა: კმ/სთ) — სიჩქარის სისტემის გარეშე ერთეული. 1 კმ/სთ სიჩქარით მოძრავი ობიექტი ერთ კილომეტრს გადის ერთ საათში. სიჩქარის გაზომვა კმ/სთ-ში უფრო ხშირად გამოიყენება მ/წმ-თან შედარებით, რადგან უფრო ადვილად აღიქვამს ადამიანი, განსაკუთრებით ავტომობილის მძღოლები (დრო ჩვეულებრივ ითვლიან საათებში და არა წამებში, ხოლო მანძილი ჩვეულებრივ ითვლიება კილომეტრებში და არა მეტრებში).

ზოგიერთი სიჩქარე კმ/სთ-ში
5 კმ/სთ — ფეხით მოსიარულეთა საშუალო სიჩქარე
15 კმ/სთ — ველოსიპედისტის საშუალო სიჩქარე ქალაქში
24 კმ/სთ — მანქანის საშუალო სიჩქარე ქალაქში
60 კმ/სთ (1 კმ/წთ) — მანქანების მაქსიმალური დასაშვები სიჩქარე დასახლებულ რაიონებში
431 კმ/სთ — (სუპერ სპორტის მოდიფიკაცია), ყველაზე სწრაფი სერიული მანქანა მსოფლიოში
574.8 კმ/სთ — ჩქაროსნული მატარებლის მაქსიმალური სიჩქარე
900 კმ/სთ — ავიალაინერი;
1193 კმ/სთ — ბგერის სიჩქარე ჰაერში 0 °-ზე;
1 079 252 848.8 კმ/სთ (299 792.5 კმ/წმ) — სინათლის სიჩქარე ვაკუუმში.

კონვერტაცია კმ/სთ-სა და სხვა ერთეულებს შორის
1 კმ/სთ ≈ 0.27778 მ/წმ ≈ 0.62137 მილი/სთ ≈ 0.54 კვანძი
1 მ/წმ = 3.6 კმ/სთ
1 მილი/სთ ≈ 1,6093 კმ/სთ
1 კვანძი = 1.852 კმ/სთ
1 ფუტი წამში = 1.09728 კმ/სთ
მეტრი წამში

მეტრი წამში (აღნიშვნა: ', ') — სიჩქარის საზომი სკალარული სიდიდე ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში , ასევე და სისტემებში. 1 მ/წმ სიჩქარით მოძრავი ობიექტი წამში ერთ მეტრს გადის. ერთეული „მეტრი წამში“ მიეკუთვნება წარმოებული ერთეულების კლასს, რომელთა სახელები და აღნიშვნები იქმნება ერთეულების შესაბამისი სისტემის ძირითადი ერთეულების სახელებისა და აღნიშვნების გამოყენებით. მეტრის განსაზღვრის მიხედვით, შეადგენს სინათლის სიჩქარის ზუსტად \{1}{299792458} ნაწილს.

 სისტემაში აღნიშნული ერთეული გამოხატება, როგორც /, ·−1, −1, ან '.

კონვერტაცია კმ/სთ-სა და სხვა ერთეულებს შორის
1 მ/წმ ტოლია 3.6 კმ/სთ
1 კმ/სთ ტოლია 0.277777… მ/წმ
1 ფუტი წამში ტოლია 0.3048 მ/წმ

სინათლის სიჩქარე ვაკუუმში არის ფუნდამენტური ფიზიკური მუდმივი, განსაზღვრებით ზუსტად უდრის 299,792,458 მეტრს წამში.
კუტკაშენის სასულთნო

კუტკაშენის სასულთნო — ფეოდალური სახელმწიფო, რომელიც მე-18 საუკუნის შუა ხანებიდან მე-18 საუკუნის მიწურულამდე არსებობდა თანამედროვე აზერბაიჯანის ჩრდილოეთით, ამჟამინდელი გაბალას რეგიონში.

ანტიკურ ხანაში ტერიტორია კავკასიის ალბანეთის შემადგენლობაში შედიოდა. ამ სახელმწიფოს დედაქალაქი იყო გაბალა. აქ იყო მეფეთა რეზიდენცია, ხოლო ქრისტიანობის მიღების შემდეგ ძვ.წ. საუკუნეში ქვეყნის მთავარი რელიგიური ცენტრი გახდა.

არაბების მიერ ამიერკავკასიის დაპყრობის შემდეგ ქალაქმა რეგიონის მთავარი ხელოსნობისა და სასოფლო-სამეურნეო ცენტრის სტატუსი შეინარჩუნა. ტერიტორია --დან - შირვანშაჰების სახელმწიფოს შემადგენლობაში იყო. საუკუნეში ქალაქში მონღოლები შემოიჭრეს და დაანგრიეს. გარკვეული პერიოდის შემდეგ იგი ხელახლა გაშენდა. რეგიონი საუკუნის შუა ხანებიდან სეფიანთა ირანმა დაიპყრო. გაბალამ დაიწყო ყოფილი გავლენისა და მნიშვნელობის დაკარგვა და ხალხმა გადინება დაიწყო.

1747 წელს ნადირ შაჰის გარდაცვალების შემდეგ წარმოიშვა კუტკაშენის სასულთნო, ცენტრით კუტკაშენი. 50-იან წლებში შაქის სახანოს მმართველმა ჰაჯი ჩელებმა სასულთნო დაიმორჩილა. თუმცა, სულთნებს გარკვეული თვითმმართველობა ჰქონდათ და საკუთარი სამფლობელოების მართვა შაქის ვასალებივით შეეძლოთ. მე-18 საუკუნის ბოლოს სასულთნო შაქის ხანმა შეიძინა და სახანოს შეუერთა. რეგიონს მაჰალის სტატუსი ჰქონდა და შამას ქიდან გამოგზავნილი ნაიბები განაგებდნენ.
ალექსანდრე ბლაგიძე

ალექსანდრე ბლაგიძე (დ. 5 მარტი, 1923, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 2000, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მოჭადრაკე, ოსტატი (1961), რესპუბლიკური კატეგორიის მსაჯი (1971), თბილისის ჩემპიონი (1944, 1946, 1947, 1957, 1959), საქართველოს ჩემპიონი (1950, 1953, 1957), მუშაობდა მწვრთნელად თბილისის ჭადრაკის სასახლეში.
ნიკოლოზ სოროკინი

ნიკოლოზ სოროკინი (დ. 29 იანვარი, 1900, კიევი — გ. 16 მარტი, 1984, თბილისი) — ქართველი მოჭადრაკე, ოსტატი და საკავშირო კატეგორიის მსაჯი. საქართველოს სამგზის ჩემპიონი (1928, 1947, 1951).

ბიოგრაფია
ნიკოლოზ სოროკინი 1926 წელს კიევიდან თბილისში გადმოვიდა საცხოვრებლად, სადაც იმ დროისთვის უკვე უკრაინის ერთ-ერთ უძლიერეს მოჭადრაკედ ითვლებოდა. ბავშვობაში იგი ალექსანდრე ალიოხინსაც შეხვედრია ერთდროული თამაშის სეანსში, რასაც ყოველთვის სიამაყით იხსენებდა.

სოროკინი გამოირჩეოდა თავისებური ხასიათით — იგი მხოლოდ შეჯიბრებებში მონაწილეობდა, არასოდეს ყოფილა მწვრთნელი და არ ჰყოლია მოწაფეები. მიუხედავად ამისა, იგი ჭადრაკის დიდი პოპულარიზატორი იყო. თითქმის ოცი წლის განმავლობაში (1927–1947) რედაქტორობდა გაზეთ „ზარია ვოსტოკას“ საჭადრაკო განყოფილებას.

საჭადრაკო კარიერა
საქართველოში ჩამოსვლისთანავე სოროკინმა წარმატებას მიაღწია და 1928 წელს, ქვეყნის პირველ ჩემპიონატში, ვიქტორ გოგლიძესთან ერთად - ადგილები გაიყო. საერთო ჯამში, მან სამჯერ მოიპოვა საქართველოს ჩემპიონის ტიტული (1928, 1947, 1951) და ოთხჯერ გახდა თბილისის ჩემპიონი (1936, 1939, 1941-42, 1949).

ოსტატის წოდება პირველად 1933 წელს მიიღო, თუმცა 1935 წელს, მაშინდელი მკაცრი წესების გამო, ჩამოართვეს. წოდება მხოლოდ 1958 წელს დაიბრუნა, როდესაც მოსკოველ ოსტატ გ. ფრიდშტეინთან საკვალიფიკაციო მატჩი ყაიმით (7:7) დაასრულა.

ნიკოლოზ სოროკინი 20-30-იან წლებში საბჭოთა კავშირის რეკორდსმენი იყო დაფაზე დაუხედავად თამაშში. იგი ერთდროულად 15 დაფაზე ასრულებდა ასეთ სეანსებს, რაც იმ პერიოდში უიშვიათესი მოვლენა იყო.

სამსაჯო მოღვაწეობა
ცხოვრების ბოლო წლებში სოროკინი აქტიურად მსაჯობდა დიდ ტურნირებს. 1955 წელს მიენიჭა რესპუბლიკური, ხოლო 1960 წელს საკავშირო კატეგორიის მსაჯის წოდება. მას ხშირად იწვევდნენ სამსაჯოდ რუსეთში გამართულ შეჯიბრებებზეც.
მიხეილ შიშოვი

მიხეილ შიშოვი (დ. 2 დეკემბერი, 1910, — გ. 27 თებერვალი, 1981, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე და მწვრთნელი, ოსტატი (1952), საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი (1971), საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელი (1962), თბილისის ჩემპიონი (1940, 1946, 1948, 1950), საქართველოს ჩემპიონი (1944, 1948, 1952, 1955, 1956), იყო ბუხუტი გურგენიძის, ნონა გაფრინდაშვილის და მაია ჩიბურდანიძის მწვრთნელი.
ალექსანდრე ბუსლაევი

ალექსანდრე (საშა) ბუსლაევი (დ. 16 ოქტომბერი, 1929, თბილისი — გ. 15 იანვარი, 1980, იქვე) — ქართველი მოჭადრაკე, მწვრთნელი და ჟურნალისტი. სსრკ-ის სპორტის ოსტატი (1957), საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი (1975). საქართველოს ჩემპიონი (1954).

ბიოგრაფია
ალექსანდრე ბუსლაევი დაიბადა თბილისში, მთაწმინდაზე. მამამისი ჩინებული მოსაუბრე იყო, დედა კი ეროვნებით გერმანელი. ჭადრაკს ეუფლებოდა თბილისის პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლეში, არჩილ ებრალიძის ხელმძღვანელობით. მწვრთნელი მასზე დიდ იმედებს ამყარებდა და მისგან უფრო მეტსაც ელოდა, ვიდრე თავისი მეორე მოწაფისგან, მსოფლიო ჩემპიონ ტიგრან პეტროსიანისგან.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი ჟურნალისტიკის სპეციალობით. მუშაობდა სხვადასხვა რუსულენოვან გაზეთში, წერდა სპორტზე. ფლობდა ქართულ ენას და ტელევიზიითაც გამოდიოდა.

საჭადრაკო კარიერა
ბუსლაევი იყო საქართველოს 1954 წლის ჩემპიონი. 1953 წელს მან - ადგილები გაიყო, თუმცა დამატებითი მატჩი ალექსანდრე ბლაგიძესთან წააგო. თბილისის ჩემპიონი გახდა ოთხჯერ (1952, 1955, 1956, 1959). 1962 წელს ვალერი ჟურავლიოვთან ერთად გაიმარჯვა ბალტიისპირეთის რესპუბლიკებისა და საქართველოს გაერთიანებულ ჩემპიონატში.

საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში 8-ჯერ მიიღო მონაწილეობა სსრკ გუნდურ ჩემპიონატებში (1948–1969). მისი საუკეთესო შედეგია ვერცხლის მედალი პირად ჩათვლაში (1948, მე-9 დაფა). აღსანიშნავია, რომ მან ორჯერ (1956 და 1970 წლებში) დაამარცხა მსოფლიო ჩემპიონი მიხეილ ტალი.

ჟურნალისტიკა და მწვრთნელობა
როგორც ჟურნალისტი, გამოირჩეოდა ობიექტურობითა და პრინციპულობით. ცნობილია შემთხვევა, როდესაც თბილისის „დინამოს“ მატჩის არაობიექტური მსაჯობის გამო მწვავე რეპორტაჟი გამოაქვეყნა სათაურით: „საარს გააქვს გოლი!“, რის გამოც სამსახურიდან დაითხოვეს.

1975 წელს მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელის წოდება. იგი მუდამ ეხმარებოდა ახალგაზრდა მოჭადრაკეებს და თანამშრომლობდა სპეციალიზებულ გამოცემებთან.

გარდაიცვალა 1980 წლის 15 იანვარს. სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე, მან მეგობარს, თენგიზ გიორგაძეს სთხოვა, რომ მის ნეკროლოგში გ. ბორისენკოსთან მოგებული პარტია გამოექვეყნებინათ, რომელიც ყველაზე მეტად მოსწონდა.
რომან ჯინჯიხაშვილი

რომან ჯინჯიხაშვილი (დ. 5 მაისი, 1944,) — ამერიკელი მოჭადრაკე, ოსტატი (1965), საერთაშორისო ოსტატი (1970), საერთაშორისო დიდოსტატი (1977). საქართველოს ჩემპიონი (1965, 1966, 1967, 1969, 1970), ისრაელის ჩემპიონი (1978), აშშ-ის ჩემპიონი (1983). მრავალი საერთაშორისო ტურნირის პრიზიორი: ადგილი — ჰასტინგსი (1977-1978), ნიუ-იორკი (1979, 1984) და სხვ. 1980 წლიდან ცხოვრობს აშშ-ში.
გენადი ზაიჩიკი

გენადი ზაიჩიკი (დ. 11 თებერვალი, 1957, თბილისი, საქართველოს სსსრ) — ქართველი ჟურნალისტი და მოჭადრაკე, ოსტატი (1974), საერთაშორისო ოსტატი (1978), საერთაშორისო დიდოსტატი (1984), საქართველოს ჩემპიონი (1978, 1979, 1985). ოთხჯერ მონაწილეობდა საბჭოთა კავშირის პირველ ლიგაში. მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადის მონაწილე საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ჟურნალისტის სპეციალობით.