iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რანუა

რანუა — მუნიციპალიტეტი როვანიემის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 641 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 3 694.57 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.05 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: იი, სიმო, ტერვოლა, როვანიემი, პოსიო და პუდასიიარვი. რანუაში 569 ტბა მდებარეობს. მათგან უდიდესია: რანუანიიარვი და სიმოიიარვი.
როვანიემი

როვანიემი — მუნიციპალიტეტი როვანიემის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 64 547 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 8 016.75 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8.51 ადამიანია 1 კმ²-ზე. ქალაქის ცენტრი არქტიკული წრიდან 6 კმ-ით სამხრეთით მდებარეობს, ოუნასვაარისა და კორკალოვაარის ბორცვებს შორის, მდინარე კემიიოკისა და მისი შენაკადის, ოუნასიოკის შესართავთან. იგი მეორე უდიდესი ქალაქია ჩრდილოეთ ფინეთში, ოულუს შემდეგ. როვანიემი ფინეთის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ტურისტული ქალაქია.

კლიმატი
პელო

პელო (; წარსულში ცნობილი, როგორც ტურტოლა) — მუნიციპალიტეტი ტორნის ხეობის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 269 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 864.66 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.88 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ოფიციალური ენა ფინური ენაა.
იაკობ ტრახტენბერგი

იაკობ ტრახტენბერგი (; დ. 17 ივნისი, 1888, ოდესა, (რუსეთის იმპერია) — გ. 26 ოქტომბერი, 1953, ციურიხი) — რუსი ინჟინერი და ტრახტენბერგის სწრაფი გამოთვლის მეთოდის გამომგონებელი.

ბიოგრაფია
იაკობ ტრახტენბერგმა საინჟინრო სწავლა წარჩინებით დაასრულა სანქტ-პეტერბურგში. მოგვიანებით მან დაიწყო მუშაობა სანქტ-პეტერბურგის ობუხოვის ქარხანაში, სადაც გახდა მთავარი ინჟინერი. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ გლეხად გადაცმული ტრახტენბერგი საბჭოთა კავშირიდან ბერლინში გაიქცა. აქ მან იპოვა ახალი სახლი და დაქორწინდა გრაფინია ალისა ფონ ბრედოუზე, რუსეთის უკანასკნელი იმპერატორის, ნიკოლოზ -ის კარის მხატვრის ქალიშვილზე. ის წერდა სტატიებს პაციფისტურ ჟურნალში და, როგორც რუსეთის მცოდნე, გამოსცემდა წიგნს რუსული ინდუსტრიის შესახებ.

1933 წლის დასაწყისში ნაციონალ-სოციალისტების ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ მალევე, მან გამოაქვეყნა ბროშურა გერმანულ, ინგლისურ და ფრანგულ ენებზე სათაურით „სისასტიკის პროპაგანდა არის ტყუილი პროპაგანდა, ამბობენ თავად გერმანელი ებრაელები“, რომელშიც ის ცდილობდა დაეცვა ნაციონალ-სოციალისტები უცხოური პრესისგან. მიუხედავად ამისა, 1934 წელს ის მეუღლესთან ერთად გაიქცა ვენაში, ავსტრიაში, სადაც ის უსაფრთხოდ იყო მხოლოდ მანამ, სანამ ავსტრია გერმანიის რაიხს არ შეუერთდებოდა. ის დააპატიმრეს, მაგრამ მოახერხა იუგოსლავიაში გაქცევა, სადაც ჯერ მიწისქვეშეთში ცხოვრობდა, სანამ ისევ არ დააპატიმრეს, შემდეგ კი ოთხი წელი გაატარა გესტაპოს ციხეებსა და საკონცენტრაციო ბანაკებში . აქ მან დაიწყო თავისი მათემატიკური მეთოდების შემუშავება ისე, რომ არაფერი დაუწერია, რადგან არც ქაღალდი ჰქონდა და არც კალმები. მეუღლის დახმარებით, რომელმაც მესაზღვრეები მოისყიდა, მან 1945 წელს შეძლო შვეიცარიაში გაქცევა.

შვეიცარიაში მან კიდევ უფრო განავითარა თავისი მეთოდები და გამოაქვეყნა სწრაფი გამოთვლის მეთოდი, რომელიც შემუშავებულია „გესტაპოს 22 ციხესა და სარდაფში“ ე. წ. ტრახტენბერგის პრაიმერში. მისი პრაიმერის პირველი და მეორე გამოცემები გამოქვეყნებიდან მხოლოდ ექვსი დღის შემდეგ გაიყიდა. მან გარკვეული პოპულარობა მოიპოვა და სიკვდილამდე ასწავლიდა თავის მეთოდს შვეიცარიაში მის მიერ დაარსებულ ინსტიტუტში.

თუმცა, ტრახტენბერგი მსოფლიო მასშტაბით მხოლოდ მისი გარდაცვალების შემდეგ გახდა ცნობილი ამერიკელი ჟურნალისტების ენ კატლერისა და რუდოლფ მაკშეინის წიგნის , რომელმაც მისი სწრაფი გამოთვლის მეთოდი ცნობილი გახადა ინგლისურენოვან ქვეყნებში. წიგნი ბესტსელერი გახდა. გერმანიაში წიგნი გამოიცა სათაურით „ტრახტენბერგის სწრაფი გამოთვლის მეთოდი“.

ტრახტენბერგის სწრაფი გაანგარიშების მეთოდი
ტრახტენბერგის სწრაფი გაანგარიშების მეთოდი შედგება წესების კრებულისგან (როგორიცაა მაგალითად „გაორმაგე თითოეული ციფრი და დაამატეთ მეზობლები“), რომელთაგან ზოგიერთი უკვე ცნობილი იყო, მაგრამ პირველად სისტემატურად შეაჯამა და გამოაქვეყნა ტრახტენბერგმა.

თუმცა, საკამათო საკითხია, გამოიგონა თუ არა ეს გაანგარიშების მეთოდი საკონცენტრაციო ბანაკში პატიმრობის დროს. არსებობს ცნობები ვაიმარის რესპუბლიკის დროინდელი სწრაფი გამოთვლის მეთოდზე, რომელსაც შემდეგ მოიხსენიებდნენ, როგორც ჯვარედინ მეთოდს და მიაკუთვნებენ ექიმ ფეროლს. ეს ჯვარედინი მეთოდი მეთოდოლოგიურად იგივე პროცედურაა, რომელსაც ტრახტენბერგი ასწავლიდა შვეიცარიაში 1950 წლიდან მოყოლებული.
ყორღანოვი

საკუთარი სახელი ყორღანოვი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

ადამ ყორღანოვი — რუსეთის არმიის კავალერიის გენერალი
გაბრიელ ყორღანოვი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი
გენარი ყორღანოვი — კომპოზიტორი, პიანისტი
გრიგოლ ყორღანოვი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი
გრიგოლ ყორღანოვი — ბოლშევიკი რევოლუციონერი, ბაქოს კომისარი
ვასილ ყორღანოვი — მუსიკოსი, მუსიკათმცოდნე
იოსებ ყორღანოვი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი
ნინა ყორღანოვა — ოპერის მომღერალი
სოლომონ ყორღანოვი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი
გუბადლი

გუბადლი — ქალაქი აზერბაიჯანში, გუბადლის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქალაქ ლაჩინის სამხრეთით, მდინარე ვოროტანის (ბაზარჩაი) ნაპირებზე, ფოთლოვან ტყეებს შორის.

ეკონომიკა
2022 წლის 19 ოქტომბერს წარმოადგინეს ქალაქის გენერალური გეგმა, რომლის მიხედვით, 2042 წლამდე იგეგმება ქალაქის ფართობის 505 ჰექტარამდე გაზრდა. ასევე, დაგეგმილია ბერგიუშადჩაის და ზაბუხჩაის წყალსაცავების აშენება.

ეროვნული შემადგენლობა
გამოჩენილი ადამიანები
ჩინგიზ ილდირიმი — აზერბაიჯანის სსრ სამხედრო და საზღვაო საქმეთა სახალხო კომისარი (1920),
ვასილ ალიევი — აზერბაიჯანის ეროვნული გმირი,
ნიამადინ პაშაევი — მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონი ტაეკვონდოში,
ჰეიდარ მამადალიევი — მსოფლიო ჩემპიონი ჭიდაობაში, 2004 წლის ოლიმპიური თამაშების ვერცხლის მედალოსანი,
შუქურ ჰამიდოვი — აზერბაიჯანის ეროვნული გმირი,
ალიარ ალიევი — აზერბაიჯანის ეროვნული გმირი,
მაის ბარხუდაროვი — აზერბაიჯანელი ოფიცერი, აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების გენერალ-მაიორი.
გურგენ ტონუნცი

გურგენ ჰოვანესის ძე ტონუნცი (; დ. 2 სექტემბერი, 1922, ტიფლისი, საქართველოს სსრ — გ. 21 სექტემბერი, 1997, მოსკოვი, რუსეთი) — სომეხი საბჭოთა კინომსახიობი. სომხეთის სსრ სახალხო არტისტი (1967), რუსეთის ფედერაციის სახალხო არტისტი (1993), დიდი სამამულო ომის მონაწილე.

ბიოგრაფია
გურგენ ტონუნცი დაიბადა 1922 წელს თბილისში. ცხოვრობდა კამოს ქუჩაზე. მეზღვაურობასა და ხელოვნებაზე შეყვარებული ტონუნცი ომის დროს მურმანსკში იმყოფებოდა. ომის დასრულების შემდეგ სწავლობდა კინემატოგრაფიის საკავშირო ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტზე ლ. კულეშოვის სტუდიაში. მუშაობდა თეატრში. 1947 წელს გურგენ ტონუნცმა ითამაშა კამოს როლი ფილმში „მე მას პირადად ვიცნობ“. საუკეთესო როლებს შორისაა კამო („მე მას პირადად გიცნობ“ 1958, „გადაუდებელი დავალება“ 1965, „კამოს უკანასკნელი ღვაწლი“, 1973, არამიანი „დაბადებული სიცოცხლისთვი“, 1961, ლევონ კოჩარიანის „ათასიდან ერთი შანსი“ (1968), რომელიც მოგვითხრობს დიდი სამამულო ომის დროს მამაც სკაუტებზე, ათარბეკი „აფეთქება შუაღამის შემდეგ“, 1969 წელი, ყველა ფილმი გადაღებულია „არმენფილმში". ტონუნცი ასევე გადაიღეს ამო ბეკნაზარიანის „ნასრედინი ხოჯენტში“ (1959), აგარზა კულიევის „დილა“ (1960), ტიკოფეი ლევჩუკის „ანტარქტიდის კანონი“ (1963), ალექსანდრე სვეტლოვის „ადამიანური ანგარიში“ (1977), ვლადიმერ შამშურინის „საშიში მეგობრები“ (1979) და სხვა.

გურგენ ტონუნცი გარდაიცვალა 1997 წელს მოსკოვში.

ფილმოგრაფია
1957 — მე მას პირადად ვიცნობ — კამო
1958 — თოვლიანი მთებიდან
1959 — ნასრედინი ხოჯენტში, ანუ მოჯადოებული პრინცი — ხოჯა ნასრედინი
1959 — ზეცა გვეძახის — ერვინ ბერსტი
1960 — დაბადებული სიცოცხლისთვის — გურგენ არამიანი
1960 — დილა
1961 — თორმეტი თანამგზავრი — ბაგრატუნი
1961 — საუკუნის დასაწყისი — ალექსანდრე პოტრესოვი
1962 — ჯაჭვური რეაქცია — ექიმი
1962 — საგა სიყვარულზე
1963 — ანტარქტიდის კანონი — იოჰან ჰააგენი
1964 — მშვიდობით ბიჭებო — ჯონ დანკერი
1964 — „კონტრაბანდისტების“ არმია — ესაული
1965 — ფურცელი რვეულიდან
1965 — გადაუდებელი დავალება — კამო
1966 — ორი წელი უფსკრულის პირას
1966 — ველური თაფლი — გულოიანი
1967 — სინდისის წინაშე
1967 — ქვის სტუმარი — მღვდელი
1968 — ცხოვრობდა კაცი
1968 — ფერფლის ქვეშ არის ცეცხლი
1968 — ერთი შანსი ათასიდან — კესტერი
1968 — სამმაგი შემოწმება — ახმედ ჯაფარი
1969 — ამბავი ჩეკისტზე
1969 — საფოსტო რომანი
1970 — მზრუნველი — ომარ ლევანოვიჩი
1971 — მსოფლიოს ახალგაზრდა კაცი
1972 — უკანასკნელი ჰაიდუკი
1973 — კამოს უკანასკნელი ბედი — კამო
1973 — გათენებამდე ერთი საათით ადრე — ჯიგიტი
1975 — განმეორებითი ქორწინება — სასურსათო მაღაზიის დირექტორი
1979 — საშიში მეგობრები — პეტრე მოხოვი „ლორდი“
1983 — ვილა „გრეტას“ საიდუმლო — ნიკოლო ზაფესი
1989 — კრიმინალური კვარტეტი — ლევონ სამუელოვიჩი
1991 — სიკვდილის ყურე
ენონტეკიიო

ენონტეკიიო — მუნიციპალიტეტი მთიანი ლაპლანდიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1806 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 8 391.35 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0.23 ადამიანია 1 კმ²-ზე. ენონტეკიიო ფინეთის ყველაზე ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე მუნიციპალიტეტია. მდებარეობს შვედეთისა და ნორვეგიის საზღვართან. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ზღვის დონიდან 1324 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს ფინეთის უმაღლესი მწვერვალი ჰალტი. ენონტეკიიოს ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი ჰეტა. მოსახლეობის მეხუთედს საამები შეადგენენ. მთავარი დარგებია ტურიზმი და ჩრდილოეთის ირმების მოშენება.
ჩინგაჩგუკი

ჩინგაჩგუკი — ჯეიმზ ფენიმორ კუპერის „ტყავისწინდას რომანების“ გამოგონილი პერსონაჟი, — მოჰიკანების ბელადი. ასახულია რომანებში: „პიონერები“ (1823), „უკანასკნელი მოჰიკანი“ (1826), „მეკვლე“ (1840) და „ნადირთმჭერი“ (1841). ჩინგაჩგუკი მთელი ცხოვრების განმავლობაში სასაზღვრო ზონაში მცხოვრები და საგის გმირის — ნატი ბამპოს მეგობარია.

ჩინგაჩგუკი და მისი შვილი უნკასი (მოჰიკანებიდან უკანასკნელი) მტრულად განწყობილი სხვა ადგილობრივი ტომებისა და ფრანგების წინააღმდეგ ბრძოლაში ინგლისის მხარეს იბრძვიან. უნკასს საბოლოოდ ჰურონელი მეომრები მოკლავენ. ჩინგაჩგუკი სიბერეში უარყოფს მორავიულ რელიგიას, რომელიც მან ახალგაზრდობაში მიიღო და მოკვდება ტრადიციული მოჰიკანური რწმენით.

1967 წელს გერმანიის დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ გამოუშვა ფილმი სახელწოდებით „ჩინგაჩგუკი, დიდი გველი“, სადაც მთავარი როლი შეასრულა გოიკო მიტიჩმა. 1990 წელს გამოვიდა საბჭოთა ფილმი „ნადირთმჭერი“, სადაც ჩინგაჩგუკის როლი შეასრულა მსახიობმა გიორგი ფიცხელაურმა.
კიტილია

კიტილია — მუნიციპალიტეტი მთიანი ლაპლანდიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 673 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 8 262.97 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0.82 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი არქტიკული წრის ჩრდილოეთით მდებარეობს. კიტილია ცნობილია იმით, რომ ფინეთის მასშტაბით ყველაზე დაბალი ტემპერატურა [მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე დაფიქსირდა, -51.5 ° (−60.7 °), 1999 წლის იანვარში. შუაღამის მზე ჰორიზონტზე მაღლაა 29 მაისიდან 16 ივლისამდე. პოლარული ღამე 14 დეკემბრიდან 29 დეკემბრამდე გრძელდება.

კლიმატი
კოლარი

კოლარი — მუნიციპალიტეტი მთიანი ლაპლანდიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 993 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 2 617.87 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.56 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: მუონიო, პელო, კიტილია, როვანიემი და პაიალის მუნიციპალიტეტი (შვედეთი). მუნიციპალიტეტის ოფიციალური ენაა ფინური ენა. კოლარის რკინიგზის სადგური ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე სადგურია ფინეთის მასშტაბით.
მუონიო

მუონიო — მუნიციპალიტეტი მთიანი ლაპლანდიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 279 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 2 039.97 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.2 ადამიანია 1 კმ²-ზე. შუაღამის მზე ჰორიზონტზე მაღლაა 27 მაისიდან 17 ივლისამდე (52 დღე). პოლარული ღამე 10 დეკემბრიდან 2 იანვრამდეა.
ტაივალკოსკი

ტაივალკოსკი — მუნიციპალიტეტი კოილისმაის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 807 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 2 650.66 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.56 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: კუუსამო, პოსიო, პუდასიიარვი და სუომუსალმი. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდინარე იიიოკი მიედინება. აქვე მდებარეობს უძველესი დღემდე მოქმედი მაღაზია „ “, რომელიც 1883 წელს დაარსდა.

დაძმობილებული ქალაქები
ილუკის მუნიციპალიტეტი, ესტონეთი
საერთაშორისო კონვენცია მეზღვაურთა წვრთნის, სერტიფიცირებისა და ვახტის გაწევის შესახებ

საერთაშორისო კონვნეცია მეზღვაურთა წვრთნის, სერტიფიცირებისა და ვახტის გაწევის სტანდარტების შესახებ (; ასევე ცნობილი, როგორც საერთაშორიოს კონვენცია მეზღვაურთა მომზადების, დიპლომირებისა და ვახტის გაწევის შესახებ; კონვენცია) ― საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციის კონვენცია, რომელიც სავაჭრო გემებისა და დიდი იახტების პერსონალისთვის მინიმალურ საკვალიფიკაციო სტანდარტებს ადგენს. კონვენცია საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციამ 1978 წელს ლონდონის კონფერენციაზე მიიღო და 1984 წელს შევიდა ძალაში. კონვენციაში მნიშვნელოვანი დამატებები შევიდა 1995 და 2010 წლებში, რომლებიც 2012 წლის 1-ელ იანვარს შევიდა ძალაში.

1978 წლის კონვენციის მიხედვით, პირველად დადგინდა მინიმალური მოთხოვნები საერთაშორისო დონეზე მეზღვაურთა წვრთნის, სერტიფიცირებისა და ვახტის გაწევის შესახებ. მანამდე მინიმალური სტანდარტები ცალკეული მთავრობების მიერ ინდივიდუალურად დგინდებოდა, რის გამოც მინიმალური მოთხოვნები და პროცედურები მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდა.

კონვენციაში გაწერილია მინიმალური მოთხოვნები მეზღვაურთა წვრთნასთან, სერტიფიცირებასა და ვახტის გაწევასთან დაკავშირებით, რომელთა შესრულება სავალდებულოა კონვენციის ხელმომწერი სახელმწიფოების მხრიდან.

1995 წლის შესწორება
1995 წლის 7 ივლისს საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციამ კონვენციის ყოვლისმომცველი შეცვლილი ვარიანტი მიიღო. იგი ასევე შეიცავდა წინადადებას ახალი კოდექსის შემუშავების შესახებ, რომელიც კონვენციის დებულებებთან დაკავშირებულ ტექნიკურ დეტალებს მოიცავდა. ცვლილებები ძალაში შევიდა 1997 წლის 1-ელი თებერვლიდან. მეზღვაურებს, რომლებსაც სერტიფიცირება მანამდე ჰქონდათ გავლილი, სერტიფიკატების განახლების შესაძლებლობა ექნებოდათ 1978 წლის კონვენციის ძველი წესების შესაბამისად 2002 წლის 1 თებერვლამდე. სასწავლო პროგრამებში 1998 წლის 1 აგვისტოს შემდეგ ჩარიცხული მეზღვაურები ვალდებულნი არიან დააკმაყოფილონ 1995 წლის შესწორებების კომპეტენციის სტანდარტები.

ყველაზე მნიშვნელოვანი ცვლილებები იყო:
პორტის სახელმწიფო კონტროლის გაძლიერება;
ინფორმაციის მიწოდება საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციისთვის, რათა უზრუნველყოფილი იყოს სტანდარტების გამოყენების ურთიერთზედამხედველობა და თანმიმდევრულობა;
ხარისხის სტანდარტების სისტემები , წვრთნების ზედამხედველობა, შეფასება და სერტიფიცირების პროცედურები.
ულიუნგური

ულიუნგური — გაუდინარი ტბა ჩინეთში, სინძიანის ავტონომიური რეგიონის ტერიტორიაზე. მდებარეობს ჯუნგარის ვაკის ჩრდილოეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 468 მ სიმაღლეზე. წარსულში ერთიან წყალსატევს ქმნიდა ბაგა-ნურის ტბასთან, რომელთანაც ამჟამად ფშანითაა დაკავშირებული. საზრდოობს მდინარე ურუნგუს წყლებით. ნაპირები უდაბურია, ადგილ-ადგილ მლაშობები და ლერწმის რაყებია. წყალი სუსტად მარილიანია. ზამთარში იყინება. მდიდარია თევზით; მოიპოვება ჩვეულებრივი ქაშაპი, ლოქორია, კარჩხანა, ქორჭილა, ციმორი და ციმბირული ნაფოტა. ზამთრის პერიოდში განვითარებულია თევზჭერა ყინულჭრილში. მდიდარია პლანქტონით.
იუსუფელის რაიონი

იუსუფელის რაიონი — რაიონი ართვინის პროვინციაში, თურქეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი იუსუფელი. ფართობი 2 261 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 19 510 ადამიანს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
რაიონის შემადგენლობაშია ერთი მუნიციპალიტეტი:

ალანბაში
ალთიფარმაქი
არფაჯიქი
ავჯილარი
ბადემქაია
ბაჰჩელი
ბაქირთეფე
ბალალანი
ბალჯილი
ბიჩაქჩილარი
ბოსთანჯი
ბოიალი
ჯევიზლიქი
ჩაღლიანი
ჩამლიჯა
ჩელთიქდიუზიუ
ჩევრელი
ჩირალი
დაღეთეღი
დარიჯა
დემირდიოვენი
დემირქენთი
დემირქიოი
დერეიჩი
დოქუმაჯილარი
ერენქიოი
ესენდალი
ესენიაქა
გიუმუშოზუ
გიუნიაილა
ჰავუზლუ
ირმაქიანი
ინანლი
იშხანი
ქილიჩქაია
ქინალიჩამი
ქირაზალანი
ქომურლუ
ქოფრუგორენი
ქუფლუჯე
მეშეჯიქი
მორქაია
მუთლუგუნი
ნარლიქი
ორმანდიბი
ოღდემი
ოზგუვენი
ფამუქჩულარი
სებზეჯილერი
სერინსუ
სიუთლუჯე
თარაქჩილარი
თაშქირანი
თექალე
იაღჯილარი
იამაჩიუსთუ
იარბაში
იაილარი
იენიქოი
იოქუშლუ
იუქსექობა
იუნჯულერი
ზეითინჯიქი
ხეცურიანი

საკუთარი სახელი ხეცურიანი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

გურამ ხეცურიანი — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)
დავით ხეცურიანი — სპორტსმენი (ძალოსნობა)
ვასილ ხევცურიანი — სამხედრო პირი
ირმა ხეცურიანი — პარასპორტსმენი (ფარიკაობა)
რამაზ ხეცურიანი — ანატომი, პედაგოგი
შოთა ხეცურიანი — ეკონომისტი
ჯონი ხეცურიანი — იურისტი, სახელმწიფო მოხელე
ჯონი ხეცურიანი — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)
ოკუჯავა

საკუთარი სახელი ოკუჯავა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ბულატ ოკუჯავა — პოეტი, კომპოზიტორი, მომღერალი
ვაჟა ოკუჯავა — ნეიროფიზიოლოგი
მაია ოკუჯავა — კარდიოლოგი
მიხეილ ოკუჯავა — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე
ოლღა ოკუჯავა — პოეტ გალაკტიონ ტაბიძის მეუღლე
შალვა ოკუჯავა — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე
შალვა დანელია

შალვა დიმიტრის ძე დანელია (დ. 1894, ქუთაისი, — გ. 4 იანვარი, 1930) — ქართველი ბოლშევიკი რევოლუციონერი.

ქუთაისის გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ ჩაირიცხა პეტერბურგის უნივერსიტეტში (1914). 1917 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა (ბოლშევიკური) პარტიის წევრი. 1917 წლის ოქტომბრის გადატრიალების შემდეგ მიავლინეს სიმბირსკში, სადაც იყო ბოლშევიკური ხელისუფლების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, დეპუტატთა საბჭოების საგუბერნიო აღმასკომის წევრი, ადგილობრივი წითელი არმიის რაზმების ორგანიზატორი. 1918 წლიდან სხვადასხვა დროს იყო პეტროგრადის ტექნიკური საარტილერიო კურსების პოლიტიკური კომისარი, მოსკოვის სამეთაურო შემადგენლობის კურსების პოლიტიკური კომისარი, ქართული გაერთიანებული სამხედრო სკოლის უფროსი, ყაზანის სამხედრო-საინჟინრო ტექნიკუმის კომისარი.
ქთულჰუს ძახილი

ქთულჰუს ძახილი ამერიკელი მწერლის, ჰაუარდ ფილიპს ლავკრაფტის მოკლე მოთხრობა, რომელზე მუშაობაც ავტორმა 1926 წელის ზაფხულში დაასრულა, თუმცა 1928 წლამდე არ გამოცემულა.

ინსპირაცია
ცნობილია, რომ ნაწარმოებზე გავლენა სხვა არაერთმა ლიტერატურულმა ნაწარმოებმა თუ გარემოებამ იქონია. ერთი ვერსიით, მოთხრობის პირველი თავი თავად ავტორის სიზმრითაა შთაგონებული, რომელიც მან 1919 წელს იხილა.

ლავკრაფტის ბიოგრაფის, სუნანდ ჯოშის თქმით, ამ მოთხრობის ერთ-ერთ უმთავრეს შთაგონებას გი დე მოპასანის 1887 წლის მოთხრობა ორლა წარმოადგენს, რომელიც თავად ავტორმა საკუთარ ნაშრომში, ზებუნებრივი საშინელება ლიტერატურაში, მიმოიხილა. სხვა წყაროს მიხედვით, ნოველაზე გავლენა იქონია ართურ მაჩენის მცირე ზომის ნაწარმოებმა, რომანი შავი ბეჭდის შესახებ.

მკვლევარი რობერტ პრაისი ამტკიცებს, რომ ქთულჰუს მითოსი ინსპირირებულია ალფრედ ტენისონის 1830 წლის სონეტით, სახელწოდებით „კრაკენი“, რადგან ორივე მათგანი მიუთითებს გიგანტურ არსებაზე, რომელიც მიძინებულია ოკეანის ფსკერზე.
ედურად გიმონტი ამტკიცებდა, რომ ჰერბერტ უელსის ნაწარმოებმა სამყაროთა ომი არანაკლებ დიდი გავლენა იქონია ნაწარმოების სტრუქტურაზე: ავტორი უძველეს ღვთაებებთან დაკავშირებული ისტორიების ფონზე ქმნის მითოლოგიურ პასაჟს და თავად ქთულჰუს მარსიანელთა მოდელზე აგებს.

სიუჟეტი
მიხეილ შავდია

მიხეილ ალექსანდრეს ძე შავდია (დ. 1893. სოფ. ბალდა, ახლანდ. მარტვილის მუნიციპალიტეტი, — გ. 15 სექტემბერი, 1937) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე.

მსახურობდა რუსეთის იმპერიის არმიაში, მონაწილეობდა მსოფლიო ომში (ფინეთის 24-ე მსროლელი პოლკის პორუჩიკი). ორჯერ დაიჭრა. ბრძოლის ველზე თავის გამოჩენისთვის დაჯილდოვდა წმ. გიორგის ხარისხის ორდენით (1917). 1918 წლიდან მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის ჯარში კაპიტნის წოდებით, იყო თბილისის სამხედრო სკოლის იუნკერთა ასეულის ოცეულის მეთაური. თავი გამოიჩინა 1921 წელს საბჭოთა რუსეთთან ომში კოჯორ-ტაბახმელის ფრონტზე (დაიჭრა 24 თებერვალს). საბჭოთა რეჟიმის დამყარების შემდეგ ქართულ წითელ არმიაში იყო. სხვადასხვა დროს იყო მე-2 ქართული მსროლელი პოლკის მეთაური, თბილისის სამხედრო კომენდანტი. 1937 წლის ივნისში დააპატიმრეს „კონტრრევოლუციური სამხედრო ორგანიზაციის“ წევრობის ბრალდებით და სექტემბერში დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1957 წელს.
პაავო ვიაიურიუნენი

პაავო მატი ვიაიურიუნენი (დ. 2 სექტემბერი, 1946) ― ფინელი პოლიტიკოსი და ფინეთის პარლამენტის ყოფილი წევრი. წარმოადგენდა შვიდი ვარსკვლავის მოძრაობას, მოქალაქეთა პარტიასა და ცენტრისტული პარტიას. ამჟამად ცენტრისტული პარტიის წევრია. ფინეთის პარლამენტის წევრი იყო 1970-1995 და 2007-2011 წლებში. ეკავა მინისტრთა თანამდებობები. ევროპის პარლამენტის წევრი იყო 1995-2007 და 2014-2018 წლებში.

სამჯერ იყო პრეზიდენტობის კანდიდატი ცენტრისტული პარტიიდან: 1988 (მეორე ადგილი), 1994 (მესამე ადგილი) და 2012 (მესამე ადგილი) წლებში. 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში დამოუკიდებელი კანდიდატი იყო და მე-4 ადგილი დაიკავა. მისი განცხადებით, 2024 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მეხუთედ მიიღებს მონაწილეობას.
ერმალოზ შავგულიძე

ერმალოზ იოსების ძე შავგულიძე (დ. 1886, ქ. ქუთაისი, — გ. 5 აპრილი, 1938, ბუტოვო, რსფსრ) — ქართველი სამხედრო პირი.

რუსეთის იმპერიის არმიის რიგებში მონაწილეობდა მსოფლიო ომში (1914-1918). იყო სვირსკის 295ე ქვეითი პოლკის მე-6 პლასტუნთა ბატალიონის პრაპორშჩიკი, შემდეგ პოდპორუჩიკი, პორუჩიკი. 1918 წლიდან საქართველოს რესპუბლიკის არმიის კაპიტანი. საბჭოთა პერიოდში ქუთაისში ცხოვრობდა. 1930-იან წლებში დააპატიმრეს და გულაგის კალუგის ბანაკში გაგზავნეს. 1938 წელს პატიმრეს შორის „ანტისაბჭოთა აგიტაციისა და კონტრრევოლუციური პროპაგანდის“ ბრალდებით დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1989 წელს. დაჯილდოვებული იყო წმ. ანას (წარწერით „მამაცობისთვის“, 1915) და წმ. სტანისლავის (მახვილებითა და ბაბთით, 1916) ხარისხის ორდენებით, „გიორგის იარაღით“ (ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“, 1917).
ტიფლისის ქუჩა (სანქტ-პეტერბურგი)

ტიფლისის ქუჩა — ქუჩა სანქტ-პეტერბურგის ვასილეოსტროვსკის რაიონში, აკადემიკოს სახაროვის მოედნიდან მაკაროვის სანაპირომდე.

ისტორია
ქუჩას (სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტის შენობის გარშემო, თანამედროვე ტიფლისის შესახვევის და ბირჟევოი პროეზდის ნაწილის ჩათვლით) სახელი ქალაქ ტიფლისის მიხედვით, 1887 წლის 16 აპრილს მიენიჭა ვასილიევსკის პოლიციის განყოფილებაში ქუჩების სერიაში, რომელთაც კავკასიის ქალაქების მიხედვით ასახელებდნენ.

1950-იან წლებში გამოიყო ტიფლისის შესახვევი, ქუჩამ კი მიმართულება შეიცვალა და მაკაროვის სანაპირომდე გაგრძელდა.

ქუჩაზე არსებული ღირსშესანიშნაობები
რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის რუსული ლიტერატურის ინსტიტუტი (პუშკინის სახლი).
გრებენშჩიკოვის სახელობის სილიკატების ქიმიის ინსტიტუტი
ი. პ. პავლოვის სახელობის ფიზიოლოგიის ინსტიტუტი.
სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი
ი. პ. პავლოვის ძეგლი, რომელიც გაიხსნა 2004 წელს
ჭილაშვილი

საკუთარი სახელი ჭილაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ბორის ჭილაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
გიორგი ჭილაშვილი — სამართალმცოდნე, მწერალი, მთარგმნელი
გლახა ჭილაშვილი — პოლიტიკური მოღვაწე
ლევან ჭილაშვილი — არქეოლოგი, ისტორიკოსი
ნინო ჭილაშვილი — საზოგადო მოღვაწე
სერგი ჭილაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
ქეთევან ჭილაშვილი — საბავშვო მწერალი
პეტერ მიხალ ბოჰუნი

პეტერ მიხალ ბოჰუნი (; დ. 29 სექტემბერი, 1822, ველიჩნა, დოლნი-კუბინის რაიონი — გ. 20 მაისი, 1879, ბელსკო-ბიალა) — სლოვაკი ფერმწერი, პორტრეტისტი, ხატავდა პეიზაჟებს და საკურთხევლებს.

ბიოგრაფია
პეტერ ბოჰუნი დაიბადა ლუთერანი მღვდლის ოჯახში. საწყისი განათლება მიიღო სოფლის საჯარო სკოლებში, შემდეგ შევიდა გემერსკა-გორკას გიმნაზიაში. 1836 წელს ჩაირიცხა ლევოჩას ევანგელისტურ სემინარიაში. სადაც პირველად ეზიარა სლოვაკეთის დამოუკიდებლობის იდეას, საქმეს, რომელსაც ხალისით შეუდგა და თავად მიიღო მეტსახელი სლავომილი. პოლიტიკური არეულობის გამო, უნგრეთის მთავრობამ დახურა სემინარია 1841 წელს, ამიტომ იგი გადავიდა კეზმაროკში, სადაც სწავლობდა სამართალს, ხოლო თავისუფალ დროს ხატავდა.

პეტერმა 1843 წელს გადაწყვიტა, რომ მომავალი მხატრვრობისთვის დაეკავშირებინა. ჩააბარა პრაღის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში, მისი მასწავლებელი იყო გერმანელი ისტორიის მხატვარი კრისტიან რუბენი, რომელიც იმ დროს აკადემიის დირექტორის თანამდებობასაც იკავებდა. პეტერის მამა, რომელსაც შვილისთვის ფინანსური მხარდაჭერა არ გაუწევია, გარდაიცვალა 1844 წელს. მომავალმა მხატვარმა დაიწყო ფინანსური წყაროს ძებნა. მისი მფარველობა საკუთარ თავზე აიღო ორაველმა აზნაურმა მიხალ კუბინმა. პეტერი ფერწერის გარდა, სწავლობდა ლითოგრაფიას. მან რამდენიმე ილუსტრაცია გააკეთა იან სვატოპლუკ პრესლის ბოტანიკური ლექსიკონისთვის.

სლოვაკური ნაციონალიზმი
ცოტა ხნის შემდეგ იგი შეუერთდა სლოვაკეთის ნაციონალისტურ მოძრაობას, რომელსაც ხელმძღვანელობდა იუდოვიტ შტური. პეტერი აწყობდა პატრიოტულ მიტინგებს სლოვაკეთის აჯანყების დროს. ამ პერიოდში გაიცნო და ცოლად შეირთო ადგილობრივი მიწის მესაკუთრის ქალიშვილი, რომელიც ასევე მხატვრობით იყო დაინტერესებული.

მხატვარი 1854 წელს ოჯახთან ერთად გადავიდა ლიპტოვსკი მიკულასში, სადაც თერთმეტი წლის განმავლობაში იყო გოგონათა ლუთერანულ სკოლაში ხელოვნებას ასწავლიდა, დაკავებული იყო ფოტოგრაფიით, ამავე დროს აფორმებდა ფარდებს სამოყვარულო თეატრალური ჯგუფებისთვის. 1860 წელს მან განაახლა თავისი პატრიოტული საქმიანობა და მომდევნო წელს მონაწილეობა მიიღო მარტინის კონსტიტუციურ კონვენციაში. 1863 წელს გახდა - ს ერთ-ერთი დამფუძნებელი წევრი.

ვალებში ჩავარდნილმა მხატვარმა სლოვაკეთი 1865 წელს დატოვა. ოჯახთან ერთად გაემგზავრა ბიელსკო-ბიალაში, გალიციაში. 1876 წელს პეტერი იტალიაში წავიდა თავისი ვაჟის, ლუბორის საძებნელად, რომელიც დეზერტირებული იყო ავსტრია-უნგრეთის არმიიდან.

მხატვარი გარდაიცვალა 1879 წლის 20 მაისს. მისი გარდაცვალების მიზეზად პნევმონია დაასახელეს. 1955 წელს ლიპტოვსკი მიკულასში გაიხსნა მისი სახელობის სამხატვრო გალერეა, ხოლო სამი წლის შემდეგ ბრატისლავაში — მისი ქანდაკება. ქანდაკების ავტორი იყო ფრანიო შტეფუნკოს, რომელიც სპეციალიზებული იყო სლოვაკეთის აჯანყების მოღვაწეების ფიგურებზე.

გალერეა