iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჯორჯო ვაზარი

ჯორჯო ვაზარი (დ. 30 ივლისი, 1511 — გ. 27 ივნისი, 1574) — იტალიელი მხატვარი, მწერალი, ისტორიკოსი და არქიტექტორი, რომელიც დღესდღეობით უმეტესად ცნობილია მის მიერ დაწერილი მხატვართა, არქიტექტორთა და მოქანდაკეთა ბიოგრაფიებით — „შემოქმედთა ცხოვრება“ ეს უკანასკნელი განიხილება, როგორც ხელოვნების ისტორიის მწერლობის საწყის ნამუშევრად.

ბიოგრაფია
ვაზარი დაიბადა არეცოში, ტოსკანას რეგიონში. იგი საკუთარი ბიძაშვილის ლუკა სინიორელის რეკომენდაციით ადრეულ ასაკში გახდა ჯიულიემო დე მარსილიას, შუშის გამოჩენილი მხატვრის, მოწაფე. 16 წლის ასაკში, ვაზარი კარდინალმა სილვიო პასერინიმ ფლორენციაში გაგზავნა სადაც იგი ანდრეა დელ სარტოსა და მისი მოწაფეების: როსსო ფიორენტინოსა და იაკოპო პონტორმოს წრეს შეუერთდა. ამ წრის წევრობამ ვაზარის ჰუმანისტური განათლების განვითარებას ხელი შეუწყო. ვაზარი მალე მიქელანჯელო ბუანაროტიმ დაიმეგობრა, რომლის მხატვრობაც ვაზარის მხატვრობაზე გავლენას მოახდენდა.

1529 წელს ვაზარი რომს ეწვია, სადაც მან რაფაელის და სხვა რომანული მაღალი რენესანსის მხატვართა ნამუშევრები შეისწავლა.
თავისუფალი ქალაქი დანციგი

თავისუფალი ქალაქი დანციგი — ნახევრად თავისუფალი ავტონომიური ქალაქი ბალტიის ზღვის სანაპირო ზოლში. შეიქმნა 1920 წლის 10 იანვარს. დანციგის თავისუფალ ქალაქად გამოცხადების წინააღმდეგი იყო ადგილობრივი მოსახლეობა, თუმცა 1919 წლის ვერსალის საზავო ხელშეკრულებაზე ეს გადაწყვეტილება მაინც მიიღეს. თავისუფალი ქალაქის შემადგენლობაში დანციგთან ერთად შედიოდა დაახლოებით ორასი დასახლებული პუნქტი. ერთა ლიგის გადაწყვეტილებით, ეს ტერიტორია არ შედიოდა არც პირველ მსოფლიო ომში დამარცხებული გერმანიის და არც ახლად შექმნილი პოლონეთის შემადგენლობაში.

გერმანიის მიერ პოლონეთზე თავდასხმის შემდეგ, დანციგის თავისუფალი ქალაქი გაუქმდა. მეორე მსოფლიო ომში გერმანია ამ ტერიტორიაზე ახორციელბდა ებრაელების დევნას. 1945 წლის პირველ თვეებში აქ საბჭოთა არმია შევიდა. ეს ტერიტორია შევიდა პოლონეთის შემადგენლობაში. მოგვიანებით დანციგმა მიიღო დღევანდელი სახელი და მას გდანსკი ეწოდა. საბოლოოდ გდანსკი პოლონეთის საკუთრებად აღიარეს, 1990 წელს გერმანიის გაერთიანების შემდეგ.
საფრანგეთის რესპუბლიკის დროებითი მთავრობა

საფრანგეთის რესპუბლიკის დროებითი მთავრობა — საფრანგეთის გარდამავალი მთავრობა 1944–1946 წ.წ. ჩამოყალიბდა ვიშის რეჟიმის დამხობის შემდეგ და საფუძველი მოამზადა მეოთხე რესპუბლიკისთვის.

პრეისტორია
ფაშისტური გერმანიის მიერ 1940 წელს საფრანგეთის მესამე რესპუბლიკის ოკუპაციის შემდეგ მათ ჩამოაყალიბეს მარიონეტული ვიშის მთავრობა, მარშალ პეტენის ხელმძღვანელობით. მოკავშირეების მიერ 1944 წელს ოპერაცია ოვერლორდის ჩატარების შედეგად, გათავისუფლებულ საფრანგეთს სათავეში ჩაუდგა დროებითი მთავრობა,ფრანგული წინააღმდეგობის აღიარებული ლიდერის, გენერალ დე გოლის ხელმძღვანელობით.

გადაწყვეტილებები
დროებითმა მთავრობამ გაატარა მნიშვნელოვანი ცვლილებები შრომით კანონმდებლობაში, ვიშის რეჟიმი გამოაცხადა არაკონსტიტუციურად და უკანონოდ სცნო მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები (ყველა კონსტიტუციური აქტი და ანტისემიტური კანონი)

დროებით მთავრობაში დომინირებდნენ მემარცხენე პარტიები.

თავმჯდომარეების სია
შარლ დე გოლი, 1944–1946
ფელიქს გუენი , 1946
ჟორჟ ბიდო , 1946
ლეონ ბლიუმი , 1946–1947
არქიტექტორი

არქიტექტორი, ხუროთმოძღვარი — არქიტექტურული განათლების ცენზის მქონე პირი, რომელიც თავისი შემოქმედებითი მოღვაწეობით ქმნის საარსებო გარემოს გარკვეულ სივრცეში, ფორმასა და ისტორიულ კონტექსტში, პასუხს აგებს ამ გარემოს ასპექტების არქიტექტურის ენით გამოსახვაზე. არქიტექტორის შემოქმედებითი მოღვაწეობა არის არქიტექტურული საქმიანობა, რომლის ამოცანაა ქალაქთმშენებლობითი ობიექტის, გარემოს ფორმირების, შენობის, ნაგებობის, ინტერიერის პროექტის შედგენა, მასში სივრცობრივ-გეგმარებითი, მხატვრული და ფუნქციური საკითხების გადაწყვეტა, საინჟინრო-ტექნიკური, ტექნოლოგიური და სხვა ნაწილების დამუშავების ხელმძღვანელობა, დაპროექტების პროცესის ერთიანი ციკლის ორგანიზება, საავტორო ზედამხედველობის განხორციელება და მშენებლობის გაძღოლა.

ეტიმოლოგიურად, სიტყვა არქიტექტორი მომდინარეობს ლათინური სიტყვისგან - , რომელიც თავად ბერძნული სიტყვისაგანაა მიღებული — ( - მთავარი, - მშენებელი), ამ კლასიფიკაციას მთლიანად შეესაბამება ქართული ტრადიციული ტერმინიც - ხუროთმოძღვარი (ხუროების, ანუ მშენებლების, მოძღვარი, ზედამხედველი).
გრიგოლ II (პაპი)

გრიგოლ (; დ. 669 — გ. 11 თებერვალი, 731) — რომის პაპი 715–731 წლებში.

იტალიის ძველი და ცნობილი გვარის წარმომადგენელი. ზოგიერთი ინფორმაციით ბენედიქტე -ის ნათესავია, მაგრამ ამ ინფორმაციის გადამოწმება შეუძლებელია. ახალგაზრდობაში ტყვედ ჩაუვარდა ლანგობარდებს, მაგრამ მოახერხა გამოსასყიდის გადახდა. პაპობის პერიოდში იგი მისიონერული ვიზიტით იმყოფებოდა გერმანიაში, ინგლისში და ირლანდიაში. მის დროს დაიწყო ბრძოლა ხატმებრძოლეობის წინააღმდეგ. მან ანათემას გადასცა ბიზანტიის ხატმებრძოლი იმპერატორი ლეონ ისავრიელი.
ყირგიზეთის სახელმწიფო გადატრიალება (2010)

ყირგიზეთის სახელმწიფო გადატრიალება – პოლიტიკური კრიზისი, რომელიც დაიწყო 2010 წლის 7 აპრილს. გადატრიალების მთავარი მიზანი იყო ყირგიზეთის პრეზიდენტის, კურმანბეკ ბაკიევის პოსტიდან ჩამოგდება და მთავრობის რადიკალურად შეცვლა.

მოკლე ქრონოლოგია
ამავე წლის 17 მარტს, ბიშკეკში შედგა ოპოზიციური ძალების ყრილობა, სადაც არჩეულ იქნა ლიდერი. ის გახდა სოციალ-დემოკრატიული პარტიის თავმჯდრომარე როზა ოტუნბაევა.

არეულობა დაიწყო 6 აპრილს, თუმცა უფრო გამწვავდა 7 აპრილს, როდესაც მილიციასთან შეტაკებაში დაიღუპა 84 ადამიანი, ხოლო დაშავდა 150. 8 აპრილს ბიშკეკისა და ყირგიზეთის სხვა დიდ ქალაქებში დაიწყო მარადიორობა. გავრცელდა ჭორი, რომ ბაკიევი გადაგომას აპირებს, რამაც უფრო დიდი აჟიოტაჟი გამოიწვია მის მხარდაჭერებში. დაიწყო უფრო მასიური შეტაკებები.

შედეგი
რევოლუციის შედეგად მთავრობაში როზა ოტუნბაევა მოვიდა.
კურნანბეკ ბაკიევი ბელარუსში გაემგზავრა, რაც დაადასტურა ალექსანდრე ლუკაშენკომ.
დაიწყო შეტაკებები ეთნიკურ საფუძველზე (თავს ესხმეოდნენ რუსებს, თურქ-მესხებსა და უზბეკებს).
პორნოკრატია

პორნოკრატია — 60-წლიანი პერიოდი პაპობის ისტორიაში ( საუკუნის ნახევარი), რომელიც იწყება პაპ სერგიუს -ის (904-911) მმართველობით და გაგრძელდა იოანე -ს (955-963) გარდაცვალებამდე.

ამ პერიოდის განმავლობაში პონტიფიკატი იმყოფებოდა რომის სენატორისა და კონსულის თეოფილაქტეს ოჯახის გავლენის ქვეშ, რომლის ცოლი თეოდორა და შვილი მაროზია სარგებლობდნენ მეძავების რეპუტაციით. ეს მდიდარი და გავლენიანი, ძალაუფლების მოყვარული ქალები წმინდა ტახტზე სვამდნენ თავიანთ საყვარლებს, კლავდნენ მათთვის არასასურველ პაპებს და მრავალი წლის განმავლობაში ფაქტობრივად განაგებდნენ წმინდა ტახტს. მათ შესახებ მემატიანე წერდა: „ასრულდა წინასწარმეტყველება: დედაკაცები განაგებენ იერუსალიმსო!“. მათ შემდეგ პაპებზე ძალაუფლება მაროზიას შვილმა ალბერიხმა შეინარჩუნა

პორნოკრატიის პერიოდის პაპები
სერგიუს (904-911) – მაროზიას სავარაუდო საყვარელი
ანასტასიუს (911-913) – მაროზიას საყვარელი
ლანდო (913-914) – მაროზიას საყვარელი
იოანე (914-928) – თეოდორას საყვარელი. სწორედ ამის გამო შურით ანთებულმა მაროზიამ დილეგში დაახრჩობინა. გარდაიცვალა 2,5 წლის პაპობის შემდეგ.
ლეო (928-929) – მაროზიას პროტეჟე, მისი ლეგიტიმურობა საეჭვოა, რადგან ამ დროს ცოცხალი უნდა იყოს იოანე . გარდაიცვალა საიდუმლოებით მოცულ ვითარებაში, სავარაუდოდ მოწამლეს.
სტეფანე (929-931) – მისი ლეგიტიმურობაც საეჭვოა, რადგან ამ დროს ისევ ცოცხალი უნდა იყოს იოანე . გარდაიცვალა საიდუმლოებით მოცულ ვითარებაში.
იოანე (931-935) – მაროზიასა და სერგიუს -ის შვილი. პაპი გახდა 21 წლის ასაკში. ციხეში ჩასვა თავისმა ნახევარძმამ, ალბერიხმა, მაროზიასთან ერთად, სადაც დაიღუპა კიდეც.
ლეო (936-939) – პაპად დასმული ალბერიხის (მაროზიას შვილის) მიერ. დაიღუპა 3 წლის შემდეგ.
სტეფან (939-942) – ლეო -ის ანალოგიურად
მარინუს (942-946)
აგაპეტუს (946-955)
იოანე (955-963) – მაროზიას შვილიშვილი ალბერიხისაგან, 18 წლისა ავიდა პაპის ტახტზე. წმინდა პეტრეს სასახლე საროსკიპოდ აქცია. დაიღუპა საყვარლის სარეცელში.
სერგიუს III (პაპი)

სერგიუს (; დ. უცნობია — გ. 14 აპრილი, 911) — რომის პაპი 904–911 წლებში, წარმოშობით რომაელი.

ყოვლად ზნედაცემული, გარყვნილი და უზნეო პაპი. ტახტზე აიყვანა რომაელმა სენატორმა თეოფილქტემ, რომლის ასულ მაროზიასთანაც სასიყვარულო რომანი ჰქონდა. მაროზიამ პაპს აჩუქა ვაჟი, მომავალი პაპი იოანე . საყვარელის ზეგავლენით სერგიუსმა "მოღვაწეობა" იმით დაიწყო, რომ გაეგუდათ წინამორბედი პაპები ქრისტეფორუსი და ლეო . დანაშაული მოხდა დამხობილი პაპების სიბრალულის ნიღბით: სამუდამო პატიმრობას ისე სიკვდილი სჯობსო.

წარმატებით ებრძოდა მიცვალებულებსაც. მან პაპი ფორმოზუსი, სტეფანე -ის მსგავსად მიწიდან ამოთხარა და შეაჩვენა, მოაჭრა თითები და თავი და მდინარეში შეაცურა, როგორც "მიწის შემბილწველი ერეტიკოსი".
იგნასიო აბატე

იგნასიო აბატე (; დ. 12 ნოემბერი,1986, სანტ-აგატა-დე-გოტი, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს „მილანსა“ და იტალიის ეროვნულ ნაკრებში.

აბატემ კარიერა მილანში დაიწყო 2003 წელს, თუმცა ახალგაზრდა ფეხბურთელი გაანათხოვრეს გამოცდილების მისაღებად, ჯერ „ნაპოლში“ შემდეგ კი „სამპდორიაში“, „პიაჩენცაში “ და „მოდენაში“. 2007 წელს გადავიდა ემპოლში, ხოლო 2008 წელს - „ტორინოში“. 2009 წლიდან თამაშობს „მილანში“.

აბატეს დებიუტი იტალიის ეროვნულ ნაკრებში შედგა 2011 წლის ნოემბერში, პოლონეთის ნაკრების წინააღმდეგ ამხანაგურ მატჩში. 2012 წელს მონაწილეობდა 2012 წლის ევროპის ჩემპიონატში, სადაც ნაკრებმა დაიკავა მეორე ადგილი. მან, აგრეთვე მონაწილეობა მიიღო 2013 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასზე და 2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატში.

ტიტულები
კლუბი
მილანი
სერია (1): 2010–11
იტალიის საფეხბურთო სუპერთასი (2): 2011, 2016

ნაკრები
იტალია 21 წლ.
ტულონის ჩემპიონატი: 2008

იტალია
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი: 2012 - მეორე ადგილი
ტიაგო სილვა

ტიაგო ემილიანო და სილვა (; დ. 22 სექტემბერი, 1984, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, „ჩელსის“ ცენტრალური მცველი.

კარიერა
საკლუბო
ტიაგო სილვამ კარიერა 2003 წელს ბრაზილიური სერია ა-ს კლუბ „ჟუვენტუდეში“ დაიწყო, სეზონი კარგად ჩაატრა და ევროპული გუნდების ყურადღებაც მიიპყრო. 2004 წელს სილვამ „პორტუს“ ფორმა მოირგო თუმცა არც ერთი მატჩი არ უთამაშია, სეზონის დასრულების შემდეგ სილვამ მოსკოვის „დინამოს“ მიაშურა, თუმცა მოვლენები იქაც ისევე განვითარდა როგორც „პორტუში“, ამიტომ იძულებული გახდა ბრაზილიაში დაბრუნებულიყო. 2006 წელს სილვა ფლუმინენსეში გადავიდა და გუნდის სასტარტო შემადგენლობაში ადგილი მალე დაიმკვიდრა. „ფლუმინენსეში“ შესანიშნავი ორი სეზონის შემდეგ მისით იტალიური „მილანი“ დაინტერსედა სადაც მალევე გადაბარგდა იტალიელთა ბრაზილიელი მთავარი მწვრთნელის დამსახურებით. სილვა 2009-10 წლების სეზონში მილანის დაცვის ბურჯი გახდა ალესანდრო ნესტასთან ერთად. მისი ტრანსფერი ევროპაში ერთ–ერთ ყველაზე წარმატებულად ითვლება.

სანაკრებო
ტიაგომ მიწვევა ბრაზილიის ნაკრებშიც მიიღო, რომელსაც 2010 წლის მუნდიალზე გაჰყვა, სხვა „მილანელი“ ბრაზილიელების – რონალდინიოსა და პატოსგან განსხვავებით.

ტიტულები
საკლუბო
ფლუმინენსე: (1)
ბრაზილიის თასის მფლობელი (1): 2007

მილანი: (2)
იტალიის ჩემპიონი (1): 2010/11
იტალიის სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2011

პარი სენ-ჟერმენი: (23)
ოლიმპიადის ვერცხლის პრიზიორი: 2012
კონფედერაციის თასის გამარჯვებული: 2013
კოპა ამერიკის გამარჯვებული: 2019

ინდივიდუალური
ბრაზილიის ოქროს ბურთის მფლობელი: 2007
ბრაზილიის საფეხბურთო კონფედერაციის პრიზი, წლის ფეხბურთელი: 2008
ბრაზილიის საფეხბურთო კონფედერაციის პრიზი, წლის საუკეთესო გუნდის წევრი: 2008
არმანდო პიჩის პრემია: 2011
ოქროს სამბა: 2011, 2012, 2013
სერია -ს წლის გუნდის წევრი: 2010/11, 2011/12
საფრანგეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის წლის გუნდის წევრი: 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17
საფრანგეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის თვის ფეხბურთელი: მარტი, 2013
უეფა-ს წლის გუნდის წევრი: 2011, 2012, 2013
ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფური ეტაპის საუკეთესო გუნდის წევრი: 2015
/ : 2013, 2014, 2015
კონფედერაციის თასის საუკეთესო გუნდის (-) წევრი: 2013
კონფედერაციის თასის საუკეთესო თერთმეტეულის წევრი: 2013
მსოფლიო ჩემპიონატის ოლ-სტარის გუნდის წევრი: 2014
მსოფლიო ჩემპიონატის საუკეთესო გუნდის წევრი: 2014
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: სეზონის საუკეთესო გუნდი 2015/2016
ბათუმის საერთაშორისო აეროპორტი

ბათუმის ალექსანდრე ქართველის სახელობის საერთაშორისო აეროპორტი — ბათუმის სამხრეთით, ჭოროხის მარჯვენა სანაპიროზე, მდებარე ასაფრენ–დასაფრენი ზოლი. აეროპორტიდან სრულდება საერთაშორისო ფრენები სტამბოლის (ათათურქის საერთაშორისო აეროპორტი), ხარკოვის, სიმფეროპოლის, თეირანის (იმამ-ჰომეინის აეროპორტი), კიევის (ბორისპოლი), ერევნის (ჟვარტნოცი) მიმართულებით. ასევე ადგილობრივი რეისები თბილისის მიმართულებით.

ავიახაზები და მიმართულებები
სტატისტიკა
ყოვლად ბრწყინვალე მხატვართა, მოქანდაკეთა და არქიტექტორთა ცხოვრებანი

ყოვლად ბრწყინვალე მხატვართა, მოქანდაკეთა და არქიტექტორთა ცხოვრებანი კიმაბუს დღიდან ჩვენ დრომდე, აგრეთვე ცნობილი როგორც უბრალოდ შემოქმედთა ცხოვრებანი — იტალიური რენესანსის შემოქმედთა ბიოგრაფიების სერია, დაწერილი მე-16 საუკუნის მწერლის, მხატვრის და ისტორიკოსის ჯორჯო ვაზარის მიერ. ნამუშევარი განიხილება როგორც „ალბათ ყველაზე ცნობილი და დღესაც კი ყველაზე უფრო ხშირად წაკითხვადი ლიტერატურა ხელოვნების შესახებ“ როგორც „იტალური რენესანსის ყველაზე გავლენიანი ნაწერი ხელოვნების შესახებ“ ისევე როგორც „ხელოვნების ისტორიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი ტექსტი“
დომინიკ ადია

დომინიკ ადია (; დ. 29 ნოემბერი, 1989, აკრა, განა) — განელი ფეხბურთელი, რომელიც ამჟამად თამაშობს ტაილანდურ კლუბ „ნაკხონ რატჩასიმაში“.

ადიას დებიუტი განის ეროვნულ ნაკრებში შედგა 2009 წლის 18 ნოემბერს ანგოლის ნაკრებიის წინააღმდეგ ამხანაგურ მატჩში. ის განის ნაკრების მთავარმა მწვრთნელმა წაიყვანა 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე სამხრეთ აფრიკაში.

ადია არის 2009 წელს ეგვიპტეში გამართული 20-წლამდელთა მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული განის ნაკრებთან ერთად და ამ ჩემპიონატის ოქროს ბურთისა და ოქროს ბუცის მფლობელი. მან ამ ჩემპიონატზე 8 გოლი გაიტანა.

ტიტულები
საკლუბო
ფრედრიკსტადი
ნორვეგიის ჩემპიონატის ვერცხლის მედალი: 2008

ინდივიდუალური
განის ჩემპიონატის ყველაზე საინტერესო ფეხბურთელი: 2007–08
ოც წლამდე მსოფლიო ჩემპიონატის ოქროს ბუცი: 2009
ოც წლამდე მსოფლიო ჩემპიონატის ოქროს ბუცი: 2009
არეცო

არეცო — ქალაქი და კომუნა ცენტრალურ იტალიაში, არეცოს პროვინციის დედაქალაქი, მდებარეობს ტოსკანაში, მდინარე არნოს ნაპირზე, ფლორენციიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 80 კმ, ზღვის დონიდან 296 მეტრის სიმღლეზე. არეცო ცნობილია ძვ. წ. საუკუნიდან. დაარსებულია ეტრუსკების მიერ. მოსახლეობა 96 527 ადამიანი (2025).

არქიტექტურა
არეცო მდიდარია ხელოვნების ძეგლებით. სანტა-მარია-დელა-პიევეს ეკლესია – საუკუნისაა. მის საკურთხეველში ინახება პიეტრო ლორენცეტის მრავალკარედი ხატი. მნიშვნელოვანი ძეგლია – საუკუნეების რომანულ-გოტიკური ტაძარი.

1275 წელს აშენებულ სან-დომენიკოს გოტიკურ ეკლესიაში დაცულია ჩიმაბუეს ჯვარცმა. 1322 წლის გოტიკურ სან-ფრანჩესკოს ტაძარშ დაცულია პიეტრო დელა ფრანჩესკას ფრესკების ციკლი. 1375–1377 წლებს განეკუთვნება პალაცო დელა ფრატერნიტა დეი ლაიჩი, რომელიც გაფართოებულია ბერნარდო როსელინოს მიერ საუკუნეში. სანტა-მარია-დელე-გრაციეს ეკლესია (არქ. ბენედეტო დი მაიანო) აშენებულია – საუკუნეებში, პალაცო დელე ლოჯე (არქ. ჯ. ვაზარი) აშენებულია 1573–1581 წლებში. არეცოშია ჯორჯო ვაზარის სახლი, არქეოლოგიური და სამხატვრო მუზეუმები.

ცნობილი ადამიანები
ფრანჩესკო პეტრარკა — პოეტი.
ჯორჯო ვაზარი — მხატვარი, არქიტექტორი, ბიოგრაფი.
ფრანჩესკო რედი — ფიზიკოსი.
რობერტო ბენინი — მსახიობი, რეჟისორი.
იაპონიის თავდაცვის ძალები

, ან ითჯ — შეიარაღებული შენაერთები იაპონიაში. შეიქმნა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, როდესაც იაპონია იყო ოკუპირებულია აშშ-ის მიერ. მრავალი წლის განმავლობაში იაპონიის ჯარები არ მონაწილეობდნენ სამხედრო ოპერაციებში იაპონიის გარეთ, თუმცა ბოლო დროს ითჯ მონაწილეობს საერთაშორისო მშვიდობისმყოფელ ოპერაციებში. ბოლო დროს ჩრდილოეთ კორეასთან ურთიერთობების გართულებამ გამოიწვია ითჯ-სა და მისი როლის ირგვლივ დებატები .

იაპონიის სამხედრო პოლიტიკა დაფუძნებულია შემდეგ პრინციპებზე:
თავდასხმის მიუღებლობა
ატომური იარაღის გამოყენების მიუღებლობა
სამხედრო ძალების კონტროლი ჯარის ქმედებებზე

2005 წლის მონაცემებით ითჯ ითვლის 239 430 ადამიანს, აქედან 147 737 ადამიანი მსახურობს სახმელეთო ჯარში, 44 327 ფლოტში, 45 517 საჰაერო ძალებში, ხოლო 1849 ადამიანი გენერალურ შტაბში. რეზერვისტთა რაოდენობა არის 57 899 ადამიანი.

უმაღლესი მთავარსარდალი არის პრემიერ-მინისტრი, რომელსაც ემორჩილება იაპონიის თავდაცვის მინისტრი. იაპონიის თავდაცვის მინისტრს ემორჩილება თავდაცვის-ვიცე მინისტრი, ხოლო მის დაქვემდებარებაშია გენერალური შტაბის უფროსი.. იაპონიის ჯარი იყოფა ხუთ არმიად, ხუთ საზღვაო დანაყოფად და სამ საჰაერო რაიონად.

გალერეა
მოციქულთასწორი

მოციქულთასწორი — იმ წმინდანთა სახელწოდება, რომლებმაც განსაკუთრებული წვლილი შეიტანეს სახარების ქადაგებისა და ქრისტიანობაზე ხალხების მოქცევის საქმეში.

მართლმადიდებელი ეკლესია მოციქულთასწორს უწოდებს:

მარიამ მაგდალინელს ( საუკუნე. ხსენება 9 აპრილს, 4 მაისს, 22 ივლისს),
პირველმოწამე თეკლას (- საუკუნეები. ხს. 24 სექტემბერს);
წმინდა ამბერკი იერაპოლელს ( საუკუნე. ხს. 22 ოქტომბერს);
წმინდა მეფე კონსტანტინეს (დაახ. 272–337) და დედამისს , დედოფალ ელენეს (დაახ. 250–330. ხს. 6 მარტს, 21 მაისს);
ქართველთა განმანათლებელ წმინდა ნინოს (დაახ. 301–332. ხს. 14 იანვარს, 1 ოქტომბერს);
სლავთა განმანათლებლებს კირილე და მეთოდეს (შესაბამისად, 827–869 და 826–885. ხს. 14 თებერვალს, 6 აპრილს, 11 მაისს, 27 ივლისს);
რუსეთის მთავარ ვლადიმირს (დაახ. 958–1015 წწ. ხს. 15 ივლისს) და მის ბებიას, ოლღას (დაახ. 890–969. ხს. 11 ივლისს);
წმინდა ნიკოლოზს, იაპონიის არქიეპისკოპოსს (1836-1912 წწ. ხს. 3 თებერვალს).
ვიშის რეჟიმი

ვიშის რეჟიმი , ვიშის საფრანგეთი ან ვიშის მთავრობა — 1940 წლის აგვისტოდან 1944 წლამდე არსებული საფრანგეთის მთავრობა. ვიშის რეჟიმის წინ არსებობდა საფრანგეთის მესამე რესპუბლიკა, ხოლო მის შემდგომ იყო დროებითი მთავრობა. ვიშის რეჟიმის შექმნას წინ უძღოდა მეორე მსოფლიო ომში საფრანგეთის მარცხი ნაცისტურ გერმანიასთან. ახლად შექმნილ სახელმწიფოს სათავეში ჩაუდგა მარშალი ანრი ფილიპ პეტენი.

ვიშის რეჟიმი ვერ აკონტროლებდა საფრანგეთის ჩრდილოეთ ნაწილს, ვინაიდან ეს ტერიტორია გერმანულ ვერმახტს ჰქონდა დაკავებული. რეჟიმის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო ქალაქი ვიში. პეტენი და ვიშის რეჟიმის წარმომადგენლები, თანამშრომლობდნენ გერმანელებთან. აქაც ისევე ხორციელდებოდა ებრაელების დევნა როგორც გერმანულების მიერ დაპყრობილ სხვა ტერიტოირებზე.

რამდენიმე წილის შემდეგ, შარლ დე გოლმა ვიშის რეჟიმის არალეგიტიმურობის საკითხი დააყენა. მოკავშირეების მიერ საფრანგეთში შეჭრის და ოპერაცია ოვერლორდის წარმატებით გახორციელების შემდეგ, შარ დე გოლი გახდა საფრანგეთის დროებითი მთავრობის ხელმძღვანელი. 1944 წელს გათავისუფლდა პარიზი. მოკავშირეების მიერ შარ დე გოლის მთავრობა ლეგიტიმურად იქნა აღიარებული.

პეტენის მთავრობა გადავიდა გერმანიაში და 1945 წლის აპრილამდე დევნილი მთავრობის სტატუს ატარებდა. მეორე მსოფლიო ომში მოკავშირეების გამარჯვების შემდეგ, ვიშის რეჟიმის წარმომადგენლების უმრავლესობას დახვრეტა მიესაჯა, ანალოგიური ბედი ელოდა პეტენსაც. მას წაუყენეს სამშობლოს ღალატის ბრალდება, თუმცა მოგვიანებით დახვრეტა სამუდამო პატიმრობით შეუცვალეს.
ვიში

ვიში — საკურორტო ქალაქი კომუნა ალიეს დეპარტამენტში, ოვერნის რეგიონი.

მეორე მსოფლიო ომის პოერიოდში, როდესაც გერმანელების მიერ მოხდა საფრანგეთის ოკუპაცია, სამხრეთ საფრანგეთში შეიქმნა ვიშის რეჟიმი. ახლად შექმნილი სახელმწიფოს ადმინისტრაციული ცენტრი სწორედ ქალაქი ვიში იყო. ვიშის რეჟიმი არსებობდა 1940 წლიდან 1944 წლამდე.

გეოგრაფია
დასახლებულ პუნქტში მიედინება მდინარე ალიე. მდინარე სათავეს ცენტრალური მასივიდან იღებს, რომელიც ქალაქის სიახლოვეს მდებარეობს. ვიშიდან რამდენიმე კილომეტრში არის ოვენის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი კლერმონ-ფერანი. ამ მხარეში კლიმატური პირობები საკმაოდ მკაცრია, რაც განპირობებულია მაღალი სიმაღლით, თუმცა ვიში მდებარეობს შედარებით დაბალ ადგილას რის გამოც ქალაქის მიდამოებში ძირითადად კონტინენტური ჰავაა.

ქალაქის გარშემო არსებობს ვულკანური რელიეფი, ამ ტერიტორიაზე ვულკანის ამოფრქვევა დაახლოებით 150,000 წელი არ მომხდარა. სწორედ ვულკანური წარმოშობისაა აქ არსებული მრავალი თერმული წყალი.

კლიმატი
დაძმობილებული ქალაქები
ვიშის დაძმობილებული ქალაქებია:
ვილჰემსჰაფენი, ქვემო საქსონია, გერმანია
ბედ-ტიოლცი, ბავარია, გერმანია
რეინ-ნეკარი, ბადენ-ვიურტემბერგი, გერმანია
დანფერმლინი, ფაიფი, გაერთიანებული სამეფო
ლაგრონო, ლა-რიოხა, ესპანეთი
კლუ«-ნაპოკა, კლუჟი, რუმინეთი
სარატოგა-სპრინგსი, ნიუ-იორკი, აშშ
ცროლი

ცროლი — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარეების ხევსურეთის არაგვისა და არღუნის სათავეებში. მოქცეულია კალოთანის უღელტეხილის აღმოსავლეთით, ხევსურეთში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3441 მ.

საისტორიო ლიტერატურაში
„მოქცევაჲ ქართლისაჲ“–ს „ქრონიკის“ თანახმად, როცა ალექსანდრე მაკედონელმა დაიპყრო ქართლი, მის მმართველად დანიშნულ აზოს საზღვრად დაუდგინა აღმოსავლეთით ჰერეთი, დასავლეთით – ეგრის წყალი, სამხრეთით – სომხითი, ხოლო ჩრდილოეთით – ცროლის მთა („მთაჲ ცროლისაჲ“).

ფოკლკლორში
პოეზიაში
საისტორიო წყაროების პარალელურად ცროლის მთა ხევსურებისა და ქისტების საზღვრად განიხილებოდა, როგორც ამას ერთი ხალხური ლექსი ამტკიცებს:

ანდრეზებში
ანდრეზებიდანაც ჩანს, რომ ხევსურთა წარმოდგენით ცროლის მთაზე გადიოდა „დედამიწის შუა სამანი“.

ცროლის მთაზე, 3100 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს „სანება ცროლის წვერისა“ (მფრინავი ანგელოზი), ნადირ-მონადირეთა და „მეკოპრეთა“ სალოცავი ხატი. ცროლის მთასთან არის დაკავშირებული აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის არაერთი ხალხური გადმოცემა, „ანდრეზი“.

ერთ-ერთი ასეთი ანდრეზის თანახმად, სანამ სანება ცროლს დაარსდებოდა, იგი მინდორში ყოფილა, ერთი სოფლის ახლოს. სანების (სამების) ჯვარი ახლაც სხვადასხვა ადგილას ილოცება, მაგრამ მისი მთავარი სამლოცველო და საარსო ადგილი სწორედ ცროლის მთაზე მდებარეობს. ამ ჯვარს მისი ყმები ასე მოიხსენიებდნენ: სანამ სანება მინდორში მდგარა, ბარის ხალხს ის თურმე ძალიან სწამდა, როდესაც ჯვარში მისვლა ეგულებოდათ, დღეობის მოახლოებასთან დაკავშირებით, ერთი თვე წმინდად ეჭირათ თავი: არ გაივლიდა უწმინდურ ადგილას, ქალს ახლოს არ გაეკარებოდა. თუ ასეთი რამ მაინც მოხდებოდა, მაშინ ჯვარში აღარ წავიდოდა. თუ მაინც მივიდოდა, მაშინ ძალიან ცუდად წაუვიდოდა საქმე. ჯერ, თურმე, თითო–ოროლა კაცს დაუწყია ჯვარში უწმინდურად სიარული, შემდეგ ასეთი ხალხი მომრავლებულა. ამის გამო ჯვარი გამწყრალა, ბარიდან აყრილა და მთაში წავიდა, სოფელს არც იქ გაეკარა და მაღალ მთაზე, ცროლზე დაარსდა, „ჴმელთ შუაჩი“.

მხატვრულ ლიტერატურაში
ნახსენებია კ. გამსახურდიას „დიდოსტატის მარჯვენაში“ ზვიად სპასალარის მიერ ფხოვში ლაშქრობასთან დაკავშირებით.
ნატო დავითაშვილის ფენტეზის ჟანრის რომანში „ნისლებში და ნისლებს მიღმა“ ცროლის მთას ერთ-ერთი საკვანძო ადგილი უკავია.
ვალენტინუსი (პაპი)

ვალენტინუსი (; დ. უცნობია — გ. 16 სექტემბერი, 827) — რომის პაპი 827 წლის 1 სექტემბერი — 16 სექტემბერი.

ვალენტინუსი აირჩიეს 827 წლის 1 სექტემბერ და რომის პაპი იყო დაახლოებით ორი კვირა 827 წლის 16 სექტემბრამდე. მისი გარდაცვალების შემდეგ პაპად აირჩიეს გრიგოლ . ვალენტინუსის პონტიფიკატი იმდენად მცირე იყო, რომ მან ვერ შეძლო რამე განსაკუთრებულის გაკეთება.
კარლოს ტევესი

კარლოს ტევესი (; დ. 5 თებერვალი, 1984, სიუდადელა, ბუენოს-აირესი, არგენტინა) — არგენტინელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე.

კარიერა
კარლოს ტევესმა თავისი საფეხბურთო კარიერა „ბოკა ხუნიორსში“ დაიწყო, რომლის შემადგენლობაში პირველი მატჩი ჯერ კიდევ 17 წლის ასაკში ჩაატარა. „ბოკას“ რიგებში მან დაჰყო 2004 წლამდე და 75 მატჩში 25 გოლი გაიტანა. კლუბთან ერთად ის გახდა არგენტინის ჩემპიონი, ლიბერტადორესის თასის, საკონტინენტთაშორისო თასისა და სამხრეთ ამერიკის თასის მფლობელი. მონაწილეობდა 2003 წლის 20 წლამდელთა მსოფლიო ჩემპიონატზე.

2004 წლის დეკემბერში ის გადავიდა ბრაზილიურ „კორინთიანსში“. ტრანსფერმა, რომელმაც 20 მილიონი დოლარი შეადგინა ყველანაირი რეკორდი მოხსნა. ტევესი გუნდის კაპიტანი და მთავარი ვარსკვლავი გახდა. მან გუნდთან ერთად 2005 წლის ბრაზილიის სერია მოიგო, ამავე წელს გახდა ბრაზილიის წლის მოთამაშე. 2004 წლის ოლიმპიადაზე, ათენში არგენტინასთან ერთად მოიგო ოქროს მედალი.

2006 წლის 31 აგვისტოს ევროპაში შედგა ხმაურიანი ტრანსფერი რომლის შედეგად კარლოს ტევესი „კორინთიანსიდან“ „ნისლიან ალბიონზე“ გადაბარგდა, კერძოდ კი, „ვესტ ჰემში“, რომელიც იმ წელს ინგლისის პრემიერლიგაში დასარჩენად იბრძოდა. 26 მატჩში ტევესმა 7 გოლი გაიტანა. გადამწყვეტ თამაშში „მანჩესტერ იუნაიტედთან“ „ვესტ ჰემმა“ სწორედ ტევესის გოლით მოიგო და პრემიერლიგაში დარჩა. თამაშის შემდეგ ალექს ფერგიუსონმა პრესკონფერენციაზე განაცხადა, რომ ეცდებოდა კარლოს ტევესი თავის გუნდში ეხილა.

2007 წლის 10 აგვისტოს ტევესი ოფიციალურად ხდება „მანჩესტერ იუნაიტედის“ მოთამაშე. სადებიუტო სეზონში თავის კლუბს 19 გოლით დაეხმარა და მოიგო როგორც ინგლისის პრემიერლიგა, ასევე უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა. 2008–2009 წლების სეზონში არგენტინელი, გუნდში ახლად გადმოსული დიმიტრი ბერბატოვის შემცვლელი გახდა, რაც მას არ აკმაყოფილებდა. 2009 წლის ზაფხულში აწარმოებდა მოლაპარაკებას იჯარის წესით სადმე გაშვებაზე, მაგრამ საბოლოოდ მან ყველაფერზე უარი თქვა და მიიღო თავისუფალი აგენტის სტატუსი. 2 კვირის შემდეგ, 14 ივლისს ხელი მოაწერა 5 წლიან კონტრაქტს და გადავიდა „მანჩესტერ სიტიში“. კლუბის მთავარმა მწვრთნელმა ტრანსფერის შესახებ განაცხადა: „ეს შესანიშნავი სიახლეა — კარლოსი არის მსოფლიო დონის მოთამაშე, რომელიც ჩვენს კლუბს დაეხმარება წინსვლაში“. არგენტინელმა, ისევე როგორც „მანჩესტერ იუნაიტედში“, 32 ნომრიანი მაისური აირჩია.

2009–2010 წლების სეზონში ტევესმა „მანჩესტერ სიტის“ შემადგენლობაში 38 თამაშში 29 გოლი გაიტანა.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
ბოკა ხუნიორსი
არგენტინის პრიმერა დივიზიონი: 2003 აპერტურა
ლიბერტადორესის თასი: 2003
სამხრეთ ამერიკის თასი: 2004
საკონტინენტთაშორისო თასი: 2003
არგენტინის საფეხბურთო თასი: 2014–15
არგენტინის საფეხბურთო სუპერთასი: 2018

კორინთიანსი
ბრაზილიის სერია : 2005

მანჩესტერ იუნაიტედი
ინგლისის პრემიერლიგა (2): 2007–08, 2008–09
ინგლისის ლიგის თასი: 2008–09
ინგლისის სუპერთასი: 2008
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2007–08
ფიფას მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი: 2008

მანჩესტერ სიტი
ინგლისის პრემიერლიგა: 2011–12
ინგლისის თასი: 2010–11
ინგლისის სუპერთასი: 2012

იუვენტუსი
იტალიის სერია : 2013-14, 2014-15
იტალიის თასი: 2014-15
იტალიის სუპერთასი: 2013

სანაკრებო
არგენტინა
სამხრეთ ამერიკის ახალგაზრდული ჩემპიონატი: 2003
ზაფხულის ოლიმპიადა: 2004