iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ინგრიდა შიმონიტე

ინგრიდა შიმონიტე (; დ. 15 ნოემბერი 1974, ვილნიუსი, ლიტვის სსრ, სსრკ) — ლიეტუველი სახელმწიფო მოღვაწე, პოლიტიკოსი, ეკონომისტი. ლიეტუვის პრემიერ-მინისტრი 2020 წლის 24 ნოემბრიდან. ლიტვის ფინანსთა მინისტრი 2009-2012 წლებში. ლიეტუვის პრეზიდენტობის კანდიდატი 2019 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე. პირველ ტურში მიიღო ხმების 31,43 % და დაიკავა პირველი ადგილი, ხოლო მეორე ტურში მხოლოდ 33,28 % მიიღო და დამარცხდა გიტანას ნაუსედასთან.

ბიოგრაფია
ინგრიდა შიმონიტე დაიბადა 1974 წლის 15 ნოემბერს ქალაქ ვილნიუსში. დაასრულა ვილნიუსის უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი ბაკალავრის ხარისხით. ბიზნეს-ადმინისტრირების მაგისტრის ხარისხი მიიღო სტოკჰოლმის ეკონომიკის სკოლაში.

1997-2001 წლებში მუშაობდა ლიეტუვის ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო განყოფილებაში. 2004-2009 წლებში ფინანსთა სამინისტროს მდივანია. 2013 წელს დანიშნეს ლიეტუვის ბანკის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარედ. პარალელურად ასწავლიდა ეკონომიკას საერთაშორისო ურთიერთობებისა და პოლიტიკური მეცნიერებების ინსტიტუტში. თანამდებობიდან გადადგა 2016 წელს, რადგან აირჩიეს ლიეტუვის სეიმის წევრად ვილნიუსიდან.

2018 წლის 4 ნოემბერს გაიმარჯვა პრაიმერიზში და გახდა ლიეტუველი ქრისტიან-დემოკრატების კანდიდატი 2019 წლის 12 მაისის არჩევნებზე.

2020 წლის 24 ნოემბერს ლიეტუვის სეიმმა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრად დაამტკიცა. მისი კანდიდატურა საკანონმდებლო ორგანოს ქვეყნის პრეზიდენტმა, გიტანას ნაუსედამ წარუდგინა. ინგრიდა შიმონიტეს კანდიდატურას 62 დეპუტატმა დაუჭირა მხარი, 10 წინააღმდეგი იყო, 41-მა თავი შეიკავა.

დაოჯახებული არაა, არ ჰყავს შვილები. გარდა ლიეტუვური ენისა თავისუფლად ფლობს ინგლისურს, რუსულსა და პოლონურს.
მურა სუთორა

მურა სუთორა — ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძეა დაახლოებით 13 სმ. შეფერილია ჟანგისფერ-მურად. კუდი გრძელი და საფეხუროვანია. გავრცელებულია აღმოსავლეთ აზიაში სამხრეთი პრიმორიედან ინდოჩინეთამდე. ახლოს მდგომი სახეობები სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში გვხვდებიან. ზამთარში მომთაბარეობს გუნდებად ან მკვიდრად ცხოვრობს. ბუდობს ტყისპირებში ან წყალსატევების სანაპიროებთან გაზრდილ ბუჩქნარში. ბუდე ღრმა და ჯამისებური ფორმისაა, ბუჩქებზე 1 მეტრ სიმაღლემდეა განთავსებული. დედალი დებს 4–5 კვერცხს. იკვებება თესლებითა და მწერებით, რომლებიც ზოგჯერ ხის ქერქიდან ამოჰყავს და კვნეტავს მათ თავისი მასიური ნისკარტით.
დონის ნახიჩევანი

დონის ნახიჩევანი , ასევე ცნობილი როგორც ახალი ნახიჩევანი — ყირიმელი სომხების მიერ 1779 წელს დონის როსტოვის მახლობლად დაარსებული ქალაქი. სახელი ნახიჩევანის პატივსაცემად ერქვა. დასახლება ქალაქის სატუსს 1928 წლამდე ინარჩუნებდა, შემდეგ ის როსტოვს შეუერთდა.

ცნობილი ადამიანები დონის ნახიჩევანიდან
მიქაელ ნალბანდიანი
მარტიროს სარიანი
სიმონ ვრაციანი
სარგის ლუკაშინი
რეივა

რეივა ასევე რეივას ერა ან რეივას ეპოქა — იაპონიაში არსებული კალენდრის ეპოქის (ერას) სახელწოდება და იაპონიის იმპერატორ ნარუჰიტოს მმართველობის ოფიციალური დევიზი. ტაიკას ერის შემდეგ, რეივა არის 248-ე ერა. რეივა დაიწყო 2019 წლის 1 მაისს, მას შემდეგ, რაც იმპერატორმა აკიჰიტომ დატოვა ქრიზანთემური ტახტი. მისი ადგილი დაიკავა იმპერატორმა ნარუჰიტომ — იაპონიის 126-ე იმპერატორმა. სახელწოდება რეივა მომდინარეობს „მანიოშიუს“ პოემიდან, რომლის შესავალშიც აღწერილია ქლიავის ფერები. იაპონიის ისტორიაში ეს არის პირველი შემთხვევაში, როდესაც ეპოქის სახელწოდება შეირჩა არა ჩინური, არამედ იაპონური ლიტერატურიდან.
ტრუპიალისებრნი

ტრუპიალისებრნი — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 16,5–53 სმ. ნისკარტი კონუსისებურია, ზოგიერთისათვის წვრილია, დანარჩენებისათვის — მასიური, ზოგჯერ საფუძველთან გაბერილი. კუდი საფეხუროვანია. შეფერილი არიან შავად, იშვიათად მურად, ზოგჯერ წითელ ან ყვითელ ტონებთან ერთად. აერთიანებს დაახლოებით 100-მდე სახეობას. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში; ბინადრობენ უდაბნოებში, პრერიებში, ჭაობებსა და ტყეებში. წარმოადგენენ ტოროლების, შოშიების, მოლაღურებისა და ძველი სამყაროს სხვა ფრინველების ბიოლოგიურ შემცვლელებს. მრავალი ტრუპიალი პოლიგამია, ცხოვრობს კოლონიებად. ბუდე მცირე ზომის ღია ნაგებობიდან მასიურ (1,8 მეტრის სიგრძის) „კალათამდეა“, რომელიც ხეზეა განთავსებული. დედალი დებს 2–3-დან 5–6-მდე კვერცს; კრუხობს მხოლოდ დედალი. ზოგიერთი ტრუპიალი პარაზიტია, კვერცხს სხვა ფრინველების ბუდეში დებს. იკვებებიან მწერებით, თესლებით, ყვავილების ნექტრითა და ხილის წვენით. რამდენიმე მათგანი (მაგალითად, ქოჩორა ტრუპიალი) ზიანს აყენებს ხეხილის ხეებს.
თაფლიწოვიასებრნი

თაფლიწოვიასებრნი — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 10–32 სმ. ენის ბოლოზე განსაკუთრებული ჯაგრისი აქვთ, რომელიც ყვავილიდან ნექტრის ამოწოვის დროს ეხმარება (აქედან სახელწოდება). სხეულის აგებულებითა და ზნე-ჩვეულებებით წააგვანან ყარანას, წივწივას, სინეგოგას, ჩხიკვსა და ჭკას. შეფერილობა ძირითადად მკრთალია, მურა ან მომწვანო. ოჯახი აერთიანებს 168–187 სახეობას. გავრცელებული არიან ავსტრალიაზე, ახალ ზელანდიაში, ახალ გვინეაზე, მელანეზიის, მიკრონეზიისა და პოლინეზიის, აგრეთვე, ჰავაის კუნძულებზე; 1 სახეობა სამხრეთ აფრიკაშიც გვხვდება. უპირატესად მეხეური და ბუჩქნარის ფრინველებია. ბუდეს ხეზე აკეთებენ, ზოგჯერ მაღალ კოლბოხებზე; დედალი დებს 1–4 კვერცხს. ძირითადად იკვებებიან ნექტრით, ყვავილის მტვრით, მწერებით, იშვიათად კენკრითა და მცირე ზომის ნაყოფებით. გააჩნიათ დიდი მნიშვნელობა, როგორც მცენარეთა მამტვერებლებს. რამდენიმე სახეობა ზიანს აყენებს ბაღებს.
ალექსანდრე სტოლეტოვი

— რუსი ფიზიკოსი. მოსკოვის უნივერსიტეტის პროფესორი. გენერალ ნიკოლოზ სტოლეტოვის ძმა.

ბიოგრაფია
ალექსანდრე გრიგორის ძე სტოლეტოვი დაიბადა 1839 წლის 29 ივლისს, ღარიბი ვაჭრის ოჯახში. 1849-1856 წლებში სწავლობდა ვლადიმირის გიმნაზიაში, გიმნაზიის დასრულების შემდეგ, იგი სასწავლებლად წავიდა მოსკოვის ფიზიკა-მათემატიკის უნივერსიტეტში, სადაც ლექციებს უკითხავდა მიხეილ სპასკი. 1860 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი, ორი წლის შემდეგ გაემგზავრა საზღვარგარეთ, სადაც დაიწყო მუშაობა ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში კირხჰოფის, ხოლო გეტინგენში - ვებერის ხელმძღვანელობით. საზღვარგარეთიდან დაბრუნების შემდეგ ასწავლიდა მოსკოვის უნივერსიტეტში. ემხადებოდა სადოქტორო დისერტაციის დასაცავად მაგნეტიზმში, ისევ გაემგზავრა საზღვარგარეთ, რათა კირხჰოფის ლაბორატორიაში მოემზადებინა თემის ექსპერიმენტული ნაწილი. ამ ნაშრომის შედეგებს უდიდესი პრაქტიკული მნიშვნელობა ჰქონდა ელექტროტექნიკისათვის.

ალექსანდრე სტოლეტოვის შრომები
სტოლესტოვს მსოფლიო აღიარება მოუტანა ფოტოეფექტის მოვლენაზე გამოკვლევებმა, რომლებსაც აწარმოებდა 1888-1890 წლებში. მისი ნაშრომები მაგნეტიზმში ელექტრული მანქანების გაანგარიშების საფუძველი გაზდა. მის ცხოვრებაში დიდი ადგილი ეკავა პედაგოგიურ მოღვაწეობას და რუსეთში განათლებისა და მეცნიერების განვითარებისაკენ მიმართულ საქმიანობას. საკუთარი გამოცდილებისა და საზღვარგარეთ ნანახის საფუძველზე მან იცოდა, რომ ექსპერიმენტიდან მოწყვეტით ფიზიკის ნაყოფიერი შესწავლა არ შეიძლება. ამიტომ ძალასა და დროს არ იშურებდა მოსკოვის უნივერსიტეტთან კარგად აღჭურვილი ფიზიკური ლაბორატორიის შექმნისათვის. ასეთი ლაბორატორია სტოლეტოვის წყალობით ჩამოყალიბდა 1870 წელს.

ალექსანდრე ტოლესტოვი ხელმძღვანელობდა ლაბორატორიას. 1882 წელს ხელმძღვანელობა გადასცა თავის მოსწავლეს ა. პ. სოკოლოვს.უნივერსიტეტის სტოლეტოვისეულ ლაბორატორიაში სტუდენტური პრაქტიკუმის გარდა ტარდებოდა სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაოები ბევრი ცნობილი რუსი მეცნიერის, მათ შორის ლებედევის მიერ. სტოლეტოვის ლაბორატორიაში ხორციელდებოდა ცნობილი ცდები ელექტრომაგნიტური ტალღების მოქმედებაზე და იქ დაწყებულმა გამოკვლევებმა მიგვიყვანა მყარ სხეულებზე სინათლის წნევის აღმოჩენამდე.

ალექსანდრე სტოლეტოვი მეცნიერული, მეცნიერულ-კრიტიკული შრომების და სახელმძღვანელოების ავტორია. დიდი პოპულარობით სარგებლობდა მისი სახელმძღვანელო „აკუსტიკისა და ოპტიკის შესავალი“. გარდა ამისა ამ გამოჩენილმა ფიზიკოსმა დაწერა მეცნიერულ-პოპულარული ნაშრომებიც. ალექსანდრე სტოლეტოვი მიეკუთვნებოდა პროგრესულ ინტელიგენციას და კრიტიკულად იყო განწყობილი რუსეთის იმდროინდელი წყობილებისადმი, რის გამოც მეფის ხელისუფალთა წყრომა დაიტეხა თავს. ეს იყო ერთ-ერთი მიზეზი, რის გამოც დიდი მეცნიერი, შესანიშნავი პროფესორი და კეთილშობილი ადამიანი მეცნიერებათა აკადემიის წევრთა რიგებში არ მიიღეს. ალექსანდრე სტოლეტოვი მონაწილეობდა სხვადასხვა მეცნიერული საზოგადოების მუშაობაში, აგრეთვე საერთაშორისო კონფერენციებშიც. მისი წინადადებით ელექტრონული წინაღობის ერთეულად მიღებულ იქნა ომი.

1891 წელს მიიღო დამსახურებული პროფესორის წოდება. ალექსანდრე სტოლეტოვი გარდაიცვალა 1896 წლის 16 მაისს, მოსკოვში.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს სტოლეტოვი.
რუსლან აბაშიძე

რუსლან აბაშიძე (დ. 29 ოქტომბერი, 1971, გაგრა, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — ქართველი დიპლომატი და პოლიტიკოსი. 2019 წლის 1 მაისიდან 11 დეკემბრამდე იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი. 2019 წლის 11 დეკემბრიდან 2024 წლის 4 სექტემბრამდე იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარე. 2025 წლის 19 სექტემბერს დაინიშნა საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიან ელჩად ჩეხეთის რესპუბლიკაში.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1971 წლის 29 ოქტომბერს ქალაქ გაგრაში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი სოხუმის ფილიალის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1991-1992 წლებში სწავლობდა გოეთეს ინსტიტუტში. 1997-1998 წლებში გერმანიის საგარეო საქმეთა სამინისტროს დიპლომატიური აკადემიაში. 1994-1996 წლებში იყო „ბაშარან მეტალის“ კომერციული დირექტორი. 1996-2006 წლებში მუშაობდა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში სხვადასხვა პოზიციებზე. 2006-2009 წლებში იყო კონფლიქტების მოგვარების საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის მოადგილე. 2009-2013 წლებში დაინიშნა საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიან ელჩად ესტონეთის რესპუბლიკაში. 2013-2014 წლებში იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საგანგებო დავალებათა ელჩი. 2015-2018 წლებში იყო „პრიმერა გოლფ ენდ რეზიდენსის“ მრჩეველი, ხოლო 2017-2018 წლებში დირექტორი. 2019 წლის 4 იანვრიდან 1 მაისამდე იყო შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის პირველი მოადგილე. 2019 წლის 1 მაისს დაინიშნა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებლად. 2019-2024 წლებში იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარე. ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.
ფუმიჰიტო

მემკვიდრე პრინცი ფუმიჰიტო ( დ. 30 ნოემბერი, 1965, ტოკიო) — იაპონიის იმპერატორ აკიჰიტოს უმცროსი ვაჟი და იაპონიის ტახტის (იმპერატორ ნარუჰიტოს) მემკვიდრე პრინცი. იაპონიის იმპერატორ ნარუჰიტოს უმცროსი ძმა.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1965 წლის 30 ნოემბერს აიოამის სასახლეში, ტოკიოში. დაწყებითი და საშუალო განათლება მიიღო გაკუსიუინში. 1984 წელს გახდა გაკუსიუინის უნივერსიტეტის სტუდენტი, სადაც სწავლობდა სამართალსა და ბიოლოგიას. უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ 1988-1990 წლებში სწავლობდა თევზების ტაქსონომიას ოქსფორდში, სენტ-ჯონსის კოლეჯში.

1989 წელს პაპის, იმპერატორ ჰიროჰიტოს გარდაცვალებისას გახდა ტახტის მეორე მემკვიდრე ძმის, ნარუჰიტოს შემდეგ. 1996 წელს მიიღო ორნითოლოგიის დოქტორის ხარისხი. 2019 წლის 1 მაისს ტახტზე თავისი ძმის ნარუჰიტოს ასვლის შემდეგ, რომელსაც არ ჰყავს მემკვიდრე ბიჭი, გახდა ტახტის მემკვიდრე პრინცი.

მემკვიდრე პრინცი ბითლზის დიდი თაყვანისმცემელი და ჩოგბურთის აქტიური მოთამაშეა.

პირადი ცხოვრება
1990 წლის 29 ივნისს დაოჯახდა პრინცესა კიკოზე, მასთან შეეძნა სამი შვილი: პრინცესა მაკო, პრინცესა კაკო და პრინცი ჰისაჰიტო.
ფოკის წმინდა ნინოს ეკლესია

ფოკის წმინდა ნინოს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფოკაში. აგებულია 1027 წელს. ნაგებია თლილი ადგილობრივი ქვით.

ეკლესია დარბაზული ტიპის ნაგებობაა. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. აღმოსავლეთის კედელში ერთი ხოლო სამხრეთის კედელში ორი თაღოვანი სარკმელია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომლის ღერძზე ერთი სარკმელია, მის ორივე მხარეს კი თითო თაღოვანი ნიში. აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. კონქი მხრებზე დარყრდნობილ თაღს ებჯინება. ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კედლებზე ორ-ორი წყვილი ორმაგი პილასტრია გაკეთებული, რომლებიდანაც კამარის საბჯენი თაღები გადადის, ასეთივე პილასტრი და თაღია დასავლეთის კედლის კიდეებში. პილასტრებს შორის კედლის დეკორატიული თაღებია გაკეთებული. ტაძრის მორთულობას წარმოადგენს სარკმლების მოჩარჩოება და კარის არქიტრავი, რომელზეც ჯვარი და ასომთავრული წარწერაა მოცემული.

ეკლესიას 2006 წელს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

წარწერები
სამხრეთის კედელზე რამდენიმე წარწერაა შესრულებული:
ყაზახეთის საპრეზიდენტო არჩევნები (2019)

ყაზახეთის საპრეზიდენტო არჩევნები (2019) — ვადამდელი საპრეზიდენტო არჩევნები ყაზახეთში, რომელიც 2019 წლის 9 ივნისს გაიმართა. ამომრჩეველთა აქტივობამ 77,4% შეადგინა. ხმათა 70,76%-ით გაიმარჯვა ყასიმ-ჟომართ თოყაევმა „ნურ ოტანიდან“.

წინაპირობა
2015 წელს ნურსულთან ნაზარბაევი მეხუთე ვადით აირჩიეს ყაზახეთის პრეზიდენტად; შემდეგი არჩევნების ჩატარება იგეგმებოდა 2020 წელს, მაგრამ, მოულოდნელად, 2019 წლის მარტში ნაზარბაევმა თანამდებობა დატოვა. დროებით პრეზიდენტად დაინიშნა ყასიმ-ჟომართ თოყაევი, რომელმაც ნაადრევი საპრეზიდენტო არჩევნები 2019 წლის 9 ივნისს დანიშნა.

კანდიდატები
ყაზახეთის ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ დააკმოყიფილა 9 კანდიდატის მოთხოვნა არჩევნებში რეგისტრაციაზე.

ყასიმ-ჟომართ თოყაევი (ნურ ოტანი)
სადიბეკ ტუგელი (ული დალა კირანდარი)
დანია იესპაიევა (აკ ჟოლი)
ტოლეუტაი რახიმბეკოვი (აუილი)
ამანდედლი ტასპიხოვი (ყაზახეთის სავაჭრო კავშირთა ფედერაცია)
ამირჟან ქოსანოვი (ულტ ტაგდირი)
ჟამბილ ახმეტბეკოვი (კომუნისტური პარტია)

მოხსნეს კანდიდატურა ან და უარი ეთქვათ:
ჟუმატაი ალიევი (ჰალიკ დემოგრაფიასი) — მოხსნა კანდიდატურა
ტალგატ იერგალიევი (ყაზახეთის მშენებელთა კავშირი) — ვერ გადალახა ყაზახური ენის ტესტი

შედეგები
რიჩარდ ლუგარი

რიჩარდ გრინ ლუგარი (; დ. 4 აპრილი, 1932, ინდიანაპოლისი — გ. 28 აპრილი, 2019, ფოლს-ჩერჩი) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, ამერიკის შეერთებული შტატების სენატორი 1977–2013 წლებში ინდიანას შტატიდან. რესპუბლიკური პარტიის წევრი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ინდიანაპოლისში. დაამთავრა დენისონისა და ოქსფორდის უნივერსიტეტები. 1964–1967 წლებში შედიოდა ინდიანიპოლისის სკოლების საგანგებო რწმუნებულთა საბჭოში. 1968–1976 წლებში იყო ამავე ქალაქის მერი. 1974 წელს ინდიანას შტატში ჩატარებულ სენატის არჩევნებში დამარცხდა, მაგრამ 1976 წელს ხელახლა იყარა კენჭი და დაამარცხა დემოკრატი მოწინააღმდეგე. ხელახლა იქნა არჩეული 1982, 1988, 1994, 2000 და 2006 წლებში. სულ 36 წელი იყო სენატორი. იყო არასამთარობო ორგანიზაცია „ლუგარის ცენტრის“ პრეზიდენტი. ეს არაკომერციული ორგანიზაცია საკვების უსაფრთხოებაზე, ბიოლოგიური იარაღის გავრცელების პრევენციასა და სხვა საკითხებზე მუშაობს. ლუგარი გარდაცვალებამდე ინდიანას უნივერსიტეტის პროფესორად მუშაობდა. იყო ისტორიისა და პოლიტიკურ მეცნიერებათა დეპარტამენტის საპატიო ლექტორი. მუშაობდა ისეთ გლობალურ საკითხებზე, როგორიცაა კვების უსაფრთხოება, ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობა, ენერგოდამოუკიდებლობა, თავისუფალი ვაჭრობა ქვეყნებს შორის და სხვ.

სხვადასხვა კოლეჯსა და უნივერსიტეტში მიღებული აქვს 46 საპატიო წოდება; იყო სამი ვარსკვლავის ორდენის დიდი ოფიცერი (ლატვია; 12 ოქტომბერი, 2005), თავად იაროსლავ ბრძენის ხარისხის ორდენისა (უკრაინა; 19 აგვისტო, 2006) და თავისუფლების ორდენის კავალერი (უკრაინა; 22 აგვისტო, 2016) და სხვ.
როსტოვის ბრძოლა (1941)

როსტოვის ბრძოლა — მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ნაცისტური გერმანიის არმიათა ჯგუფ სამხრეთსა და საბჭოთა კავშირის სამხერეთის ფრონტს შორის დონის როსტოვთან გამართული ბრძოლა.

ბრძოლა სამი ეტაპისგან შედგებოდა: გერმანელების აზოვის ზღვი შეტევითი ოპერაცია 1941 წლის 12 სექტემბერს არმიათა ჯგუფ სამხრეთმა გენერალ გერდ ფონ რუნდშტეტიის მეთაურობით დაიწყო; როსტოვის დაცვითი ოპერაციას 1941 წლის 5 ნოემბრიდან 16 ნოემბერის ჩათვლით ახორციელებდა საბჭოთა სამხრეთი ფრონტი გენერალ იაკოვ ჩერევიჩენკოს მეთაურობიით; როსტოვის შეტევითი ოპერაცია განხორციელდა 1941 წლის 27 ნოემბრიდან 2 დეკემბრამდე იგივე საბჭოთა დანაყოფების მიერ.

17 ნოემბერს გერმანულმა ძალებმა გადაკვეთეს მდინარე მიუსი, 21 ნოემბრისტვის მათ შეიპყრეს 10 000 საბჭოთა ჯარისკაცი და დაიკავეს ქალაქი დონის როსტოვი. 6 დღის შემდეგ საბჭოთა არმიის სამხრეთი ფრონტი გაძლიერდა 37-ე არმიით, გადავიდა კონტრშეტევაზე და არმიის კორპუსის ალყაში მოქცევის საფრთხე შექმნა. რუნდშტეტმა მიუსის ხაზთან უკან დახევის ბრძანება გასცა რის გამოც ის ადოლფ ჰიტლერმა გადააყენა. მისმა შემცვლელმა ვალტერ ფონ რაიხენაუმ ფრანც ჰალდერთან შეთანხმებით დაადასტურა უკან დახევის აუცილებლობა. წითელმა არმიამ როსტოვი 28 ნოემბერს აიღო. მეორე მსოფლიო ომში ეს იყო საბჭოთა ჯარების პირველი მნიშვნელოვანი კონტრშეტევა რომელიც წარმატებით დასრულდა.
ქალკისი

ქალკისი , ქალკიდა ათენიდან 78 კმ-ში. ამავე სახელწოდების დიმის (თემის) ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა — 59 125 ადამიანი (2011). მნიშვნელოვანი პორტია. თუმცა აქ უფრო იმპორტი მიმდინარეობს, ვიდრე ექსპორტი. ყოველწლიურად შემოდის 1200–1300 ტონა ტვირთი და გადის მხოლოდ 70–80 ტონა.

ეტიმოლოგია
ისტორიულად ცნობილია როგორც ქალკიდა. ამ სახელწოდებას უკავშირებენ სიტყვას — „სპილენძი“. სხვა მოსაზრებით ქალკიდა ფინიკიელთა კოლონიიდან წარმოდგება. ეს უკანასკნელნი მეწამულის (მარჯნის) რეწვას ეწეოდნენ და სახელწოდებაც აქედან მომდინარეობს: — „მეწამული ნიჟარა“.
ლიეტუვის წლის ფეხბურთელი

ლიეტუვის წლის ფეხბურთელი – ჯილდო, რომელიც ყოველწლიურად გადაეცემა ლიეტუვის საუკეთესო ფეხბურთელს ქვეყნის ფეხბურთის ფედერაციისაგან. პირველი ჯილდო 1965 წელს სსრკ-ის პერიოდში გათამაშდა და მისი მფლობელი პეტრას გლოდენისი გახდა.

გამარჯვებულები
სსრკ
1965: პეტრას გლოდენისი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1966: გინტაუტას კალედინსკასი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1967: სტანისლოვას რამელისი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1968: სტანისლოვას რამელისი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1969: ჯუზეფას ჯურგელევიჩიუსი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1970: რომუალდას იუშკა (ჟალგირის ვილნიუსი)
1971: ბენჟამინას ზელკევიჩიუსი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1972: ბენჟამინას ზელკევიჩიუსი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1973: პეტრას გლოდენისი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1974: ალგირდას ჟილინსკასი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1975: ვიტაუტას დირმეიკისი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1976: ეუგენიუს რიაბოვასი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1977: ეუგენიუს რიაბოვასი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1978: ეუგენიუს რიაბოვასი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1979: სტანისლოვას დანისევიჩიუსი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1980: ჯუზეფას ჯურგელევიჩიუსი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1981: ვიტაუტას დირმეიკისი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1982: სიგიტას ჯაკუბაუსკასი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1983: ვალდას კასპარავიჩიუსი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1984: სტანისლოვას დანისევიჩიუსი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1985: არმინას ნარბეკოვასი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1986: არმინას ნარბეკოვასი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1987: არმინას ნარბეკოვასი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1988: არმინას ნარბეკოვასი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1989: ვალდემარას მარტინკენასი (ჟალგირის ვილნიუსი)
1990: ვალდას ივანაუსკასი (ავსტრია ვიენი)

ლიეტუვა
1991: ვალდას ივანაუსკასი (ავსტრია ვიენი)
1992: ვალდემარას მარტინკენასი (დინამო კიევი)
1993: ვალდას ივანაუსკასი (ჰამბურგი)
1994: ვალდას ივანაუსკასი (ჰამბურგი)
1995: გინტარას სტაუჩე (კარშიაკა)
1996: გინტარას სტაუჩე (სარიერი)
1997: ედგარას იანკაუსკასი (კლუბ ბრიუგე)
1998: ედგარას იანკაუსკასი (კლუბ ბრიუგე)
1999: საულიუს მიკალაიუნასი (ურალან ელისტა)
2000: ედგარას იანკაუსკასი (რეალ სოსიედადი)
2001: ედგარას იანკაუსკასი (რეალ სოსიედადი)
2002: რაიმონდას ჟუტაუტასი (მაკაბი ჰაიფა)
2003: რობერტას პოშკუსი (კრილია სოვეტოვი სამარა)
2004: ედგარას იანკაუსკასი (ნიცა)
2005: დევიდას შემბერასი (ცსკა მოსკოვი)
2006: ტომას დანიველიჩიუსი (ლივორნო)
2007: ტომას დანიველიჩიუსი (ბოლონია)
2008: მარიუს სტანკევიჩუსი (სამპდორია)
2009: მარიუს სტანკევიჩუსი (სამპდორია)
2010: დარვიდას შერნასი (ლოძი)
2011: ჟიდრუნას კარჩემარსკასი (გაზიანტეპსპორი)
2012: ჟიდრუნას კარჩემარსკასი (გაზიანტეპსპორი)
2013: მინდაუგას კალონასი (ბაქო)
2014: გიედრიუს არლაუსკისი (სტიაუა)
2015: ლუკას სპალვისი (აალბორგი)
2016: ფიოდორ ჩერნიხი (იაგელონია)
2017: ფიოდორ ჩერნიხი (იაგელონია)
2018: არვიდას ნოვიკოვასი (იაგელონია)

სტატისტიკა
ინდივიდუალური
კლუბური
ბალვანა

ბალვანა — მონასტერი ისტორიულ შავშეთში. მდებარეობს ართვინის რაიონში შავშეთის მხარე, სოფელ ბალვანასა და სულესს შორის. კომპლექსის შემადგენლობაში შედის ტაძარი (საძვალით), სატრაპეზო, სენაკები და მარანი.

კლდეზე მიკრული დიდი ზომის, რამდენიმესართულიანი შენობა, სავარაუდოდ, სატრაპეზო იყო, თუმცა შესაძლოა პარალელურად სხვა დანიშნულებაც ჰქონოდა. ზემოთ,
მიუდგომელ გამოქვაბულში ალბათ სენაკები იყო. მონასტრის ძველი სახელი და დაარსების დრო უცნობია. არქიტექტურული მონაცემების მიხედვით, საუკუნეში აქ უკვე უნდა ყოფილიყო სამონასტრო ტიპის კომპლექსი. განსხვავებული მონაცემების მიხედვით, დასახლებული პუნქტებიდან საკმაო მანძილით დაშორებული ნამონასტრალის მიდამოები ეკუთვნის სოფ. ბალვანას ან სოფ. სულესს (ზემო სულესს). არსებობს მოსაზრება, რომ მონასტერი შესაძლოა „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“ მოხსენიებული ტბის მონასტერი იყოს (ეს უკანასკნელი დღემდე არ არის ლოკალიზებული).
ყირგიზეთის საპრეზიდენტო არჩევნები (1991)

1991 წლის ყირგიზეთის საპრეზიდენტო არჩევნები — რიგით პირველი საპრეზიდენტო არჩევნები ყირგიზეთში, რომელიც 1991 წლის 13 ოქტომბერს გაიმართა. მასში მხოლოდ ერთი კანდიდატი, ასკარ აკაევი მონაწილეობდა. მან ხმების 95,4% მიიღო და ყირგიზეთის პირველი პრეზიდენტი გახდა. ამომრჩეველთა აქტივობამ 89% შეადგინა.

შედეგები
კარიამასებრნი

კარიამასებრნი — ფრინველთა ოჯახი კარიამასნაირთა რიგისა. სიმაღლეში დაახლოებით 75 სმ-მდე არიან. მათი ფეხები და ბოლო გრძელია. ნისკარტის დასაწყისთან აქვთ ქოჩორი. შეფერილი არიან რუხად ან მურად, აყრია მუქი წინწკლები. გავრცელებული არიან სამხრეთი ამერიკის ცენტრალურ ნაწილში. ცნობილია 2 სახეობა: ქოჩორა კარიამა , რომელიც სტეპის რაიონებშია გავრცელებული; და ბურმეისტერის კარიამა , რომელიც გამეჩხერებულ ტყეებსა და სავანებში გვხვდება. ბუდეს მიწაზე (ქოჩორა კარიამა) ან ხეზე (ბურმეისტერის კარიამა) აკეთებენ. დედალი დებს 2 კვერცხს; ინკუბაცია 25–26 დღე-ღამე გრძელდება. ბარტყები იჩეკებიან თვალხილულნი, გრძელი ღინღლით დაფარულნი და დიდხანს რჩებიან ბუდეში. ტყვეობაში ადვილად შინაურდებიან და მრავლდებიან კიდეც. იკვებებიან მცირე ზომის ნაყოფებით, მწერებით, ქვეწარმავლებით, შხამიანი გველების ჩათვლით. ნადირობის ობიექტები არიან.
დავით ნადაშვილი

დავით ნადაშვილი (დ. 10 იანვარი, 1963, რუსთავი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ეკონომისტი და პოლიტიკოსი. საქართველოს პარლამენტის მოწვევის წევრი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1963 წლის 10 იანვარს, ქალაქ რუსთავში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1979–1983 წლებში იყო მეტალურგთა კულტურის სასახლის მუშა. 1983-1985 წლებში მოიხადა სავალდებულო სამხედრო სამსახური. 1985–1988 წლებში იყო მეტალურგთა კულტურის სასახლის ტექნიკოსი. 1988–1990 წლებში — საფეხბურთო კლუბი „გორდა“-ს მთავარი ბუღალტერი. 1990 წელს — მეტალურგთა კულტურულ–კომერციული ცენტრის მთავარი ბუღალტერი. 1990–1995 წლებში იყო რუსთავის საზღვარგარეთთან ურთიერთობის სამმართველს მთავარი სპეციალისტი. 1995 წელს — რუსთავის მერიის მცირე ბიზნესის და კომერციის დეპარტამენტის მთავარი ბუღალტერი. 1995–2003 წლებში — ს/ს „ხალიბი“-ის საბუღალტრო–ეკონომიური სამსახურის უფროსი და ფინანსური მენეჯერი. 2003–2004 წლებში იყო გარდაბნის რაიონის გამგებლის პირველი მოადგილე. 2004 წელს — საქართველოს ადმინისტრაციულ–ტერიტორიულ ერთეულებში (ბოლნისი, გარდაბანი, დმანისი, თეთრიწყარო, მარნეული, წალკა, რუსთავი) საქართველოს პრეზიდენტის სახელმწიფო რწმუნებულის პირველი მოადგილე. 2004–2005 წლებში — გარდაბნის რაიონის გამგებლის პირველი მოადგილე და მოგვიანებით გამგებლის მოვალეობის შემსრულებელი. 2005–2006 წლებში — რუსთავის მერის პირველი მოადგილე და მოგვიანებით მერის მოვალეობის შემსრულებელი. 2006-2008 წლებში იკავებდა რუსთავის მერის თანამდებობას. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (რუსთავის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
იბერია (ჟურნალი)

„იბერია“ — საქართველოში ქართულ ენაზე გამოცემული ჟურნალი. ჟურნალის პირველი ნომერი 2017 წელს თბილისში გამოიცა. ჟურნალის ავტორები არიან ნიკოლოზ სანიკიძე და გიორგი სვიმონიშვილი. 2018 წლიდან საიტის სახით ჟურნალის ციფრული ვერსიაც გამოვიდა, სადაც ხელმისაწვდომია ახალი და ძველი სტატიები.

ისტორია
ჟურნალი „იბერია“ 2017 წელს კლასის ორმა მოსწავლემ გამოსცა მეექვსე საავტორო სკოლის მხარდაჭერით. ჟურნალის პირველი პრეზენტაცია ფშავში, მაღაროსკარის საჯარო სკოლაში შედგა, სადაც ავტორებმა თავად წარუდგინეს ჟურნალი სკოლის მოსწავლეებსა და პედაგოგებს. ბეჭდური სახით ჯერჯერობით მხოლოდ ერთი ნომერია გამოცემული, თუმცა 2018 წელს შეიქმნა ჟურნალის ციფრული პლატფორმა, სადაც იტვირთება ახალი სტატიები. ჟურნალი ძირითადად შეეხება საზოგადოებას, კულტურასა და ისტორიას, თუმცა, ასევე, შეიცავს სტატიებს სხვადასხვა თემაზე.

გალერეა
ჩვეულებრივი მებუკე წერო

ჩვეულებრივი მებუკე წერო — ფრინველი მებუკე წეროების ოჯახისა. გავრცელებულია სამხრეთ ამერიკაში. მისი სხეულის სიგრძეა 50 სმ, ფრთებისა 30 სმ. შებუმბვლა ფაშარია, ფრთები მომრგვალებული, კუდი მოკლე. ფერად უპირატესად შავია, ადგილ-ადგილ ლითონისებრი ბზინვარებით. ფრენს ცუდად, დარბის სწრაფად. ბინადრობენ გუნდებად. მკვიდრი ფრინველია. ბუდობს ფართო ფუღუროებში; ინკუბაცია 10 დღე-ღამე გრძელდება. წიწილოვანია. იკვებება მცენარეებითა და მწერებით.