iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ავბარი

ავბარი/უბარი — ოაზისი და ქალაქი ლიბიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ფეცანის რეგიონში. 2009 წლის აღწერის მონაცემებით ავბარის მოსახლეობა შეადგენს 35,000 ათ. ადამიანს. მდებარეობს საჰარაში, ტარგის ხეობაში. არის მარილიანი ტბები. ადგილობრივი ფლორა წარმოდგენილია წყალ-ჭაობური მარცვლოვნებითა და ფინიკის პალმით.

ლიბიის სამოქალაქო ომის დროს 2011 წლის 22 სექტემბრიდან ავბარი დაკავებული იყო ეროვნული გარდამავალი საბჭოს მიერ. 2011 წლის 19 ნოემბერს ქალაქიდან დაახლოებით 50 კმ-ში დააკავეს საიფ კადაფი და მისი მოკავშირეები, რომლებიც გაქცევას ცდილობდნენ მეზობელ ნიგერში.
ორგანული სამყარო

ორგანული სამყარო/ცოცხალი ბუნება — ცოცხალი არსებების — ორგანიზმების ერთობლიობა, რომლითაც არის დასახლებული დედამიწის ბიოსფერო. ორგანული სამყარო შედგება მიკროორგანიზმებისაგან, მცენარეებისაგან და ცხოველებისაგან. ცხოველმოქმედების პროცესში ორგანული სამყაროს ცალკეული კომპონენტები მოქმედებენ ერთმანეთზე და არაორგანულ სხეულებზე.
ელ-აზიზია (ლიბია)

ელ-აზიზია — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ლიბიაში, ელ-ჯიფარას რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ტრიპოლიდან სამხრეთ-დასავლეთით დაახ. 55 კმ-ში. 2004 წლის აღწერით ქალაქის მოსახლეობა 287 407 ადამიანს შეადგენდა. 2001 წლამდე ქალაქი იყო, ამავე სახელწოდების რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 1922 წლის 13 სექტემბერს ქალაქში დაფიქსირდა მსოფლიოში ყველაზე მაღალი ტემპერატურა, რომელიც შეადგენდა 57,7 °..
აჰმედ ალ-სენუსი

აჰმედ ალ-სენუსი (დ. 1934, ეგვიპტე) — მუსულმანური რელიგიურ-პოლიტიკური ორდენის სენუსის წევრი, ლიბიის რესპუბლიკის გარდამავალი ეროვნული საბჭოს წევრი. ყოფილი პოლიტიკური პატიმარი .

აჰმედ ალ-სენუსი არის ლიბიის ერთადერთი მეფის იდრის -ის ძმის შვილიშვილი. სახელი დაარქვეს პაპის აჰმედ შარიფ ას-სენუსის პატივისცემის ნიშნად .
სურთი

სურთი, ასევე სირთი — ქალაქი ლიბიაში, ამავე სახელწოდების მქონე რაიონის დედაქალაქი. მდებარეობს სიდრის ყურის ნაპირებზე, ისტორიულ მხარე სირტიკაში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქში 75 358 ადამიანი ცხოვრობდა.

ისტორია
2011 წლის სამოქალაქო ომის შემდგომი პერიოდი
სურთი არის ანტიკური ქალაქი, ის ჯერ კიდევ ფინიკიის არსებობის დროს აშენდა. ლიბიაში 2011 წელს მომხდარი სამოქალაქო ომის დროს ქალაქის მოსახლეობის უმრავლესობამ დატოვა იგი. 2012 წლის აპრილისათვის ქალაქის მოსახლეობის დაახ. 70% დაუბრუნდა ქალაქს. დაიწყო ქალაქის ინფრასტრუქტურის აღდგენა, თუმცა ქალაქში დატოვებული საომარი ნარჩენები სერიოზულ საფრთხეს უქმნიდა მოსახლეობას. მოსახლეობის განცხადებით, ახალი მთავრობის წარმომადგენლები მათ ქალაქის საომარი ნარჩენებისგან სრულად გაწმენდას დაპირდნენ.

ტრანსპორტი
2008 წელს ჩინეთის სარკინიგზო კომპანიამ მოიგო ტენდერი, რის შემდეგაც მას დაევალა რკინიგზის ხაზის გაყვანა ლიბიაში. ეს სარკინიგზო მონაკვეთი გადაჭიმული იქნებოდა ელ-ხუმსიდან სურთამდე, ამ მონაკვეთის საერთო სიგრძე 352 კმ-ია. თუმცა, 2011 წელს ცნობილი გახდა, რომ ამ სარკინიგო მონაკვეთის სამშენებლო სამუშაოებს ასრულებს რუსეთის სარკინგზო გზების კომპანია.

ცნობილი პიროვნებები
ქალაქში დაიბადა და გარდაიცვალა ლიბიის ყოფილი ლიდერი მუამარ კადაფი.
კონსტანტინე II (რომის იმპერატორი)

ფლავიუს კლავდიუს კონსტანტინე (დ. 317, არელატი — გ. 340, აკვილეა) — რომის იმპერატორი (ავგუსტუსი) 337-340 წლებში (307 წლიდან კეისარი). კონსტანტინე დიდის ძე. 326 წლიდან გალიის მმართველი იყო. მამის სიკვდილის შემდეგ სამ ძმას შორის იმპერიის დაყოფის შედეგად კონსტანტინე -ს გალია, ესპანეთი და ბრიტანია ერგო. უკმაყოფილო კონსტანტინემ ომი გამოუცხადა თავის ძმას კონსტანტს; მან 340 წელს ჯარი შეკრიბა და გალიის მხრიდან იტალიაში შეიჭრა. კონსტანტი ძმაზე ეშმაკი აღმოჩნდა და აკვილიის მიდამოებში მისი არმია ალყაში მოაქცია და გაანადგურა. თავად კონსტანტინე ბრძოლაში დაიღუპა, ხოლო მისი სხეული მდინარე ალუზში გადააგდეს. ამის შემდეგ კონსტანტიმ ძმის ტერიტორიები მიიღო დასავლეთში და უმაღლესი ხელისუფლება იგდო ხელთ.
საბჰა

საბჰა — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ ლიბიაში. ისტორიულად იგი ფეცანის რეგიონის დედაქალაქი იყო, ამჟამად კი საბჰის რაიონის დედაქალაქია. მდებარეობს ტრიპოლიდან 640 კმ-ით სამხრეთით.

საბჰის მოსახლეობა სწრაფად იზრდება. დიდია ქალაქის მნიშვნელობაც, რაც განპირობებულია მისი საკვანძო მდებარეობით ფეცანის რეგიონში, სამხედრო ბაზითა და უდაბნოში გაშენებული სოფლის მეურნეობით.

საბჰა ცნობილია ფორტ-ელენას ციხესიმაგრით, რომელიც ლიბიის ათ დინარიანი ბანკნოტის უკანა მხარესაა გამოსახული. იგი იტალიურ კოლონიურ ხანაში აშენდა. ამჟამად მასში სამხედრო ინსტიტუცია ფუნქციონირებს.

2011 წლის სექტემბერში, ლიბიის სამოქალაქო ომის მიმდინარეობისას, ფეცანის კამპანიის დროს კადაფის მოწინააღმდეგე ძალებმა აიღეს.
კონსტანციუს I ქლორუსი

ფლავიუს ვალერიუს კონსტანციუს ქლორუსი (დ. 264, ილირია — გ. 306, ბრიტანია) — რომის იმპერატორი 305-306 წლებში. კონსტანტინე დიდის მამა. დაწინაურდა დიოკლეტიანეს დროს როგორც მხედართმთავარი. 293 წლიდან - იმპერიის დასავლეთი ნაწილის კეისარი, 305 წლიდან (დიოკლეტიანეს მიერ ტახტზე უარის თქმის შემდეგ) - ავგუსტუსი. მოაწყო ლაშქრობები გერმანელების წინააღმდეგ. 297 წელს დამორჩილა განდგომილი ბრიტანია.
ოლიმპი (საკალათბურთო კლუბი)

საკალათბურთო კლუბი ოლიმპი — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი ქალაქ თბილისიდან, საქართველო. ეკუთვნის საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტროს.

ისტორია
კლუბი დაარსდა 2011 წელს, და ძლიერი შემადგენლობით ჩაერთო საქართველოს სუპერლიგაში. სადებიუტო სეზონში მეორე ადგილი დაიკავა. ფლეი-ოფების ფინალში მოქმედ ჩემპიონ არმიასთან. გუნდი ფინალურ სერიებში ანგრიშით 1-3 დამარცხდა.

კლუბი
მოთამაშეები
სამწვრთნელო შემადგენლობა
მთავარი მწვრთნელი — დავით როგავა
ასისტენტი(ები) — ენდრიუ ანთელიძე
ფიზმომზადების მწვრთნელი - ირაკლი შიოშვილი
ექიმი - ვაჟა კოტორაშვილი

მენეჯმენტი
ზლიტენი

ზლიტენი — ქალაქი ლიბიაში, მისრათის რაიონში. მდებარეობს ხმელთაშუა ზღვის სამხრეთ სანაპიროზე, სიდრის ყურის დასავლეთით. წარსულში იყო ყოფილი ზლიტენის რაიონის დედაქალაქი.

ქალაქი გაშენებულია ტრიპოლიდან 160 კმ-ით და უძველეს რომაულ ქალაქ ლეპტის-მაგნიდან 35 კმ-ით აღმოსავლეთით.

ზლიტენში ფუქნციონირებს ლიბიის ყველაზე სახელგანთქმული ისლამური უნივერსიტეტი ალ-ჯამია-ალ-ასმარია .

ქალაქში მრავლადაა ძველრომაული ძეგლები, არაბული კალიგრაფიის შემცველი ქვები. განთქმულია სანაპიროს გასწვრივ ჩამწკრივებული ზეთისხილით, პალმის ხეებითა და ციტრუსებით.
ღარიანი

ღარიანი — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ლიბიაში, ელ-ჯაბალ-ელ-ღარბის რაიონში. 2007 წლამდე იყო ღარიანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ღარიანი ერთ-ერთი უდიდესი ქალაქია ნაფუსის ქედზე, არეალში, რომელიც ძირითადად ბერბერებითაა დასახლებული.

ისტორია
ღარიანი ფეცანსა და ნაფუსის მთებს შორის არსებულ სავაჭრო გზაზე მდებარეობდა. 1884 წელს აქ ოსმალებმა ქალაქის საბჭო დააარსეს.

 საუკუნის დასაწყისში, ღარიანი ლიბიაში იტალიელთა შემოჭრის წინააღმდეგობის ცენტრი იყო.

2011 წელს, ქალაქი კადაფის რეჟიმის წინააღმდეგ ამბოხებაში აღმოჩნდა ჩრთული. 2 მარტს ის სამთავრობო ძალებმა აიღეს. მეამბოხეების ხელში იგი 15 აგვისტოს გადავიდა.
ელ-მარჯი

ელ-მარჯი ( – მდელოები), ყოფილი ბარკა — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ლიბიაში, ელ-მარჯის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მთაგორიან ხეობაში, რომელიც ხმელთაშუა ზღვისგან ჯებელ-ახდარის მთების ბორცვებითაა გამოყოფილი.

2004 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 85 315 ადამიანს შეადგენს.

ისტორია
ძვ. წ. საუკუნეში ელ-მარჯის ადგილზე ძველ ბერძენთა კოლონია ბარკა მდებარეობდა. ძვ. წ. 512 წელს იგი სპარსელებმა აიღეს. ძვ. წ. 323 წელს ალექსანდრე მაკედონელის სიკვდილის შემდეგ კი პტოლემეების დინასტია დაეპატრონა. უკვე ახ. წ. 641 წელს ქალაქი არაბებმა აიღეს ამირ იბნ ალ-ასის მეთაურობით.

1800-იან წლებში ქალაქი თურქული ციხესიმაგრის ირგვლივ იზრდებოდა. 1913–41 წლებში იგი იტალიელებმა ადმინისტრაციულ-საბაზრო ქალაქად გარდაქმნეს, ჩამოყალიბდა მთიანი კურორტი.

ელ-მარჯი ბრიტანელების მიერ დაპყრობილი კირენაიკის დედაქალაქი იყო 1942-1943 წლებში.

1963 წლის 21 თებერვალს მომხდარმა 5,6 ბალის სიძლიერის მიწისძვრამ ქალაქი დაანგრია, დაიღუპა 300 და დაშავდა 500 ადამიანი. ხელახლა მშენებლობა დანგრეული ქალაქიდან დაახლოებით 5 კმ-ის მოშორებით დაიწყო და დასრულდა 1970 წელს.
თსსუ (საკალათბურთო კლუბი)

საკალათბურთო კლუბი თსსუ — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი ქალაქ თბილისიდან, საქართველო. ეკუთვნის თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტს.

ისტორია
2009 წელს სამედიცინო უნივერსიტეტმა და საკალათბურთო აკადემიამ გაერთიანებული გუნდი გამოიყვანეს საქართველოს სუპერლიგაში. 2010 წლიდან კი თსსუ დამოუკიდებლად გამოდის ეროვნულ ჩემპიონატში. აქცენტს ახალგაზრდა კალათბურთელთა განვითარებაზე აკეთებს. საუკეთესო შედეგი 6-ე ადგილია, რომელიც გუნდმა 2011 წელს დაიკავა.

მიმდინარე შემადგენლობა
ბათუმი (საკალათბურთო კლუბი)

საკალათბურთო კლუბი ბათუმი-რსუ — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი ქალაქ ბათუმიდან, საქართველო.

ისტორია
კლუბი თავს არ უკავშირებს ბათუმის „ბასკოს,“ რომელიც 1998-2004 წლებში წარმატებულად ასპარეზობდა საქართველოს ეროვნულ ჩემპიონატში.

ბათუმის ახალი კლუბი 2008 წელს ჩამოყალიბდა, და 2010 წლიდან „ბათუმი-რსუ“-ს სახელით გამოდის. მისი საუკეთესო შედეგი ეროვნულ ჩემპიონატში 5-ე ადგილია, რომელიც მან 2010 წელს დაიკავა.

მიმდინარე შემადგენლობა
ბასკო (საკალათბურთო კლუბი)

საკალათბურთო კლუბი ბასკო — ყოფილი პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი ქალაქ ბათუმიდან, საქართველო.

ისტორია
კლუბი შეიქმნა 1998 წელს, და სოლიდური დაფინანსების მეშვეობით მალევე ჩამოყალიბდა საქართველოს კალათბურთის წამყვან გუნდად. მისი არსებობის 6 წლის მანძილზე მან ხუთჯერ მოიგო საქართველოს ეროვნულ ჩემპიონატი, და ერთხელ დაიკავა მეორე ადგილი.

ბასკოს აგრეთვე მოგებული აქვს საქართველოს თასის პირველი გათამაშება 2003 წელს.

გუნდი დაიშალა 2004 წელს დაფინანსების შეწყვეტის გამო.

ქალაქ ბათუმის ახალი საკალათბურთო კლუბი, რომელიც 2008 წელს ჩამოყალიბდა, და ამჟამად „ბათუმი-რსუ“-ს სახელით თამაშობს, „ბასკოსთან“ კავშირში არ არის.

ჯილდოები
საქართველოს სუპერლიგა
გამარჯვებული (5): 1999, 2000, 2001, 2002, 2004
ვიცე-ჩემპიონი (1): 2003
საქართველოს თასი
გამარჯვებული (1): 2003

ყოფილი მოთამაშეები
მანუჩარ მარკოიშვილი
გიორგი ცინცაძე
ვახტანგ ნაცვლიშვილი
დავიდ კვაჭაძე
დავით ბერძენიშვილი
კახა შენგელია
ირაკლი მაისურაძე
ვლადიმერ ბეჟანიშვილი
ლევან ქარაბაკი
დავით თორთლაძე
ამროსი ორმოცაძე
ანატოლი ბოისა
ზვიად ბაბიაშვილი
ლაშა კეშელავა
ჯეფ როჯერსი
ნიკ დილონი
ჟოლივეტ ტუჯანი-ტალბა
პლასიდე როდუმტა
ელ-ჯაუფი

ელ-ჯაუფი — ქალაქი ლიბიაში, ელ-კუფრის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის აღწერით მოსახლეობა 17 788 ადამიანს შეადგენდა. ელ-ჯაუფში წლის განმავლობაში ნალექები თითქმის არ მოდის, ნალექების საშუალო წლიური ოდენობა 2,5 მმ-ს შეადგენს. ზაფხულის საშუალო ტემპერატურაა 37,8° . ქალაქი მდებარეობს ოაზის კუფრის დასავლეთით.
დარნა

დარნა — საპორტო ქალაქი აღმოსავლეთ ლიბიაში, დარნის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე, ისტორიულ მხარე კირენაიკაში.

ეტიმოლოგია
ქალაქის სახელი (დარნა, დარნისი) მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან, ქალაქი ასევე ზოგ შემთხვევებში მოხსენიებულია არასწორი დასახელებით დარდანისი.

მოსახლეობა
ქალაქის მოსახლეობის ძირითად ნაწილს ლიბიელი არაბები შეადგენენ, მათი რაოდენობა სწრაფად იზრდება ბუნებრივი მატების ხარჯზე. 1970-იანი წლებიდან ქალაქში ცხოვრობენ, ასევე იტალიელები.
ნალუთი

ნალუთი — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ლიბიაში, ნალუთის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ძირითადად დასახლებულია ბერბერებით.

მდებარეობს ტრიპოლისა და ღადამესს შორის, დაახლოებით შუაგზაზე, ნაფუსის სანაპირო მთების დასავლეთ დაბოლოებაზე, ტრიპოლიტანიის რეგიონში.

ისტორია
ნალუთში მდებარეობს ქსარ-ნალუთი — ქალაქის უძველესი ქსარი და ალულას მეჩეთი, რომელიც 1312 წელს აშენდა.

ლიბიის სამოქალაქო ომის მიმდინარეობისას, გაანადგურეს ქალაქის მოედანზე აღმართული მუამარ კადაფის მწვანე წიგნის მონუმენტი.

2011 წლის აპრილის ბოლოს, ქალაქში ამოქმედდა რადიო „თავისუფალი ნალუთი“. ის ერთ ერთი იყო აჯანყებულების მიერ სამოქალაქო ომის პერიოდში ქვეყანაში დაარსებული რამდენიმე რადიოსადგურიდან. მაუწყებლობდა ბერბერულ ენაზე.
იაფრანი

იაფრანი — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ლიბიაში, ნაფუსის მთების დასავლეთით, ელ-ჯაბალ-ელ-ღარბის რაიონში.

ისტორიულად იაფრანი საკმაოდ მნიშვნელოვანი ქალაქია. ოსმალეთის იმპერიის დროს იგი ჯაბალის რაიონის დედაქალაქი იყო. მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა 1911 წელს ლიბიაში იტალიელთა შემოჭრის წინააღმდეგობაში. 2007 წლამდე იყო იაფრანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

2011 წლის ლიბიის სამოქალაქო ომის დროს, იაფრანში სამთავრობო ძალებსა და და ამბოხებულებს შორის ბრძოლები მიმდინარეობდა. 2011 წლის 6 აპრილს ამბოხებულებმა ქალაქი აიღეს. აპრილის ბოლოს სამთავრობო ძალებმა ქალაქს წყალმომარაგება და საკვებით უზრუნველყოფის გზები გადაუკეტეს. ამის შემდეგ, არმიამ ქალაქი დაიბრუნა და მას არტილერიისა და სნაიპერთა პლატფორმად იყენებდა. 2 ივნისს იაფრანი კვლავ ამბოხებულებმა აიღეს..
ბანი-ვალიდი

ბანი-ვალიდი (‎) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ლიბიაში, მისრათის რაიონში. მდებარეობს მერდუმის უადის ორივე მხარეს, გარს არტყავს ლიბიის უდანბო.

2007 წლამდე იყო ბანი-ვალიდის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში ფუნქცინირებს აეროპორტი. ასევე მდებარეობს მისრათის უნივერსიტეტის ერთ-ერთი კორპუსი.

ბანი-ვალიდი მშობლიურია ვარფალას ტომისათვის.

ლიბიის სამოქალაქო ომი
ლიბიის სამოქალაქო ომის დროს, მას შემდეგ, რაც კადაფის მოწინააღმდეგე ძალებმა აგვისტოში ტრიპოლი აიღეს, სექტემბერში კი საბჰა, სურთთან ერთად ბანი-ვალიდი უკანასკნელი საყრდენი იყო კადაფის გადაგდებული რეჟიმისადმი ლოიალური ძალებისთვის. სექტემბრის ბოლოსა და ოქტომბრის დასაწყისში, ქალაქის მიდამოებში მიმდინარეობდა შეტაკებები კადაფის მომხრეებსა და ამბოხებულებს შორის. ბანი-ვალიდი ამ უკანასკნელებმა საბოლოოდ 17 ოქტომბერს აიღეს.
ჯალუს ოაზისი

ჯალუს ოაზისი — ოაზისი აღმოსავლეთ ლიბიაში, კირენაიკის ტერიტორიაზე. მდებარეობს ლიბიის უდაბნოს ჩრდილოეთ ნაწილში. სიგრძე 19 კმ, სიგანე 11 კმ. 1983-1988 წლებში იყო ჯალუს რაიონის მთავარი პუნქტი. 2007 წლიდან შედის ელ-ვახატის რაიონის შემადგენლობაში. დასახლებულია ბერბერებით. წყაროები მეტად მარილიანია. მეორე მსოფლიო ომის (1939-1945) დროს იყო სტრატეგიული ადგილი. ადგილობრივი მოსახლეობა საუბრობს აუჯილურ ენაზე. სიახლოვეს გაშენებულია რამდენიმე დასახლებული პუნქტი, რომელთაგან უდიდესია ჯალუ.
თეოდორიუს II

თეოდორიუს ; დ. 4 ნოემბერი, 1952, ელ-მანსურა, ეგვიპტე) — კოპტური მართლმადიდებელი ეკლესიის 118-ე პაპი და პატრიარქი. პაპად აირჩიეს საკუთარ დაბადების დღეზე 2012 წლის 4 ნოემბერს.

განათლება მიიღო დიდ ბრიტანეთში. პაპად არჩევამდე იყო ეპისკოპოსი და კოპტური ეკლესიის წმინდა სინოდის წევრი. ინტრონიზაციის ცერემონია გაიმართა 2012 წლის 18 ნოემბერს.
მარზუკი

მარზუკი — ქალაქი-ოაზისი სამხრეთ-დასავლეთ ლიბიაში, ფეცანის რეგიონში, მარზუკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მარზუკის უდაბნოს ჩრდილოეთ კიდეზე, რომელიც თავის მხრივ საჰარის უდაბნოს მიეკუთვნება.

ისტორია
მარზუკი ოაზისის გარშემო განვითარდა, რომელიც გაჩერება იყო საჰარაში ჩრდილოეთი-სამხრეთისკენ გამავალ სავაჭრო გზებზე. 1310 წელს ის მნიშვნელოვანი ციხესიმაგრე იყო (ამჟამად ნანგრევებია), ოსმალეთის იმპერიის დროს კი ფეცანის დედაქალაქი, რომელიც ექვსასი წლის მანძილზე ყვაოდა. ქალაქის ციხესიმაგრეს ხშირად „საჰარის პარიზსაც“ უწოდებდნენ. 1578 წელს ის ოსმალებმა აიღეს. მიუხედავად იმისა, რომ ოსმალები აქ ხშირად აყენებდნენ გარნიზონს, კონტროლს მაინც ფეცანის სულთანი ინარჩუნებდა.

 საუკუნის ადრეულ წლებში, მარზუკი ერთგვარი გამსვლელი წერტილი იყო, საიდანაც ბრიტანული ექსპედიციები ჩადის ტბასა და ლეგენდარულ ტომბუქტუს ეძებდნენ.

1912 წელს ფეცანი და დანარჩენი ლიბიის ტერიტორიები ომში ოსმალებმა იტალიელებს დაუთმეს, რომლებმაც კოლონია იტალიის ლიბია შექმენს. იტალელებმა მარზუკის აღება 1914 წლამდე ვერ შესძლეს. საუკუნის ბოლოსა და საუკუნის დასაწყისში, თანამედროვე სატრანსპორტო საშუალებების გამოჩენასთან ერთად ქალაქი დასუსტდა. 1960 წელს მისი მოსახლეობა მხოლოდ 7 000 ადამიანს ითვლიდა.
შახატი

შახატი — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ლიბიაში, ელ-ჯებალ-ელ-ახდარის რაიონში. გაშენებულია ქალაქ ელ-ბაიდიდან 24 კმ-ით აღმოსავლეთით. ანტიკურ ხანაში, იგივე ადგილას მდებარეობდა ძველბერძნული კოლონია კირენა.

შახატი ქალაქ დარნასთან დაკავშირებულია ორი გზით, ერთი მათგანი ლიბიის სანაპირო გზატკეცილის ნაწილია და ელ-ქუბის გადაკვეთით გაივლის, მეორე კი სუსასა და რას-ელ-ჰელალს.

ლიბიის სამოქალაქო ომის დროს, შახატი ერთ-ერთი პირველი ქალაქი იყო, რომელიც ამბოხებულთა ხელში აღმოჩნდა.
გეოგრაფი

გეოგრაფი — გეოგრაფიის სპეციალისტი. სხვაგვარად, მეცნიერი, რომელიც დაკავებულია საერთოდ, გეოგრაფიული სივრცის, დედამიწის ბუნებრივი გარემოს და საზოგადოების ტერიტორიული ორგანიზაციის შესწავლით. გეოგრაფია, როგორც უძველესი და დიფერენცირებული მეცნიერება იყოფა 2 დიდ ნაწილად: ფიზიკურ და საზოგადოებრივ გეოგრაფიად. ფიზიკური გეოგრაფია, გეოგრაფიულ მეცნიერებათა სისტემაა, ამ სფეროს სპეცილისტის (გეოგრაფის) ამოცანაა დედამიწის გეოგრაფიული გარსის, მასში მიმდინარე მთელი რიგი საკითხების შესწავლა და ა.შ. საზოგადოებრივი გეოგრაფიის სპეციალისტები დაკავებული არიან საზოგადოების ტერიტორიული ორგანიზაციის შესწავლით, მისი კანონებისა და კანონზომიერებების გარკვევით. ამასთანავე ფიზიკური და საზოგადოებრივი გეოგრაფია ერთმანეთთან დაკავშირებული დარგებია.

ისტორიული თვალსაზრისით, გეოგრაფად ცნობილი იყვნენ ადამიანები, რომლებიც მუშაობდნენ რუკების შექმნაზე. გეოგრაფები შეისწავლიან არა მხოლოდ ბუნებრივი გარემოს ელემენტებსა და საზოგადოების ორგანიზაციას, არამედ, ამ ორი დარგის ურთიერთკავშირსაც; მაგალითად, ბუნებრივ გარემოზე ადამიანის ზემოქმედების პრობლემები, და პირიქით. გეოინფორმაციული სისტემის სპეციალისტები ხშირად მუშაობენ, ადგილობრივ, სახელმწიფო და ფედერალურ სახელმწიფო დაწესებულებებში და აგრეთვე კერძო სექტორებსა და საინჟინრო ფირმებში. არსებობს ნიდერლანდელი ფერმწერის იან ვერმეერის ცნობილი ნამუშევარი სახელწოდებით „გეოგრაფი“.

შესწავლის სფეროები
გამოიყოფა გეოგრაფიული კვლევის 2 ძირითადი მიმართულება; თავის მხრივ, ისინი იყოფა ცალკეულ დარგებად:
ფიზიკური გეოგრაფია: აერთიანებს: გეომორფოლოგიას, ჰიდროლოგიას, გლაციოლოგიას, ბიოგეოგრაფიას, კლიმატოლოგიას, მეტეოროლოგიას, ნიადაგთმცოდნეობას, ოკეანოლოგიას.
საზოგადოებრივი გეოგრაფია: აერთიანებს: ურბანულ გეოგრაფიას, კულტურულ გეოგრაფიას, ეკონომიკურ გეოგრაფის, პოლიტიკურ გეოგრაფის, ისტორიულ გეოგრაფიას, გეომარკეტინგსა და სამედიცინო გეოგრაფიას.
ვოლტა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ვოლტა შეიძლება იყოს:

ვოლტა — მდინარე განაში;
ვოლტა — მსოფლიოს უდიდესი წყალსაცავი დასავლეთ აფრიკაში, განაში;
ვოლტა — რეგიონი განაში;
ვოლტა — ლომბარდიელი ფიზიკოსი (1745–1827);
ვოლტა — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარის უკანა მხარეზე;
ვოლტა — ისლანდიელი მომღერალ და მუსიკოს ბიორკის მეექვსე სტუდიური ალბომი;
ვოლტა — ამერიკული როკ ჯგუფი.
სტუ (საკალათბურთო კლუბი)

საკალათბურთო კლუბი სტუ — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი ქალაქ თბილისიდან, საქართველო. ეკუთვნის საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტს.

ისტორია
სტუ 1992 წლიდან გამოდის საქართველოს ეროვნულ ჩემპიონატში. 2001 წელს იგი პირველად გავიდა ფლეი-ოფების ფინალში, სადაც მოქმედ ჩემპიონ „ბასკოსთან“ დამარცხდა. ამის შემდეგ, სტუ რამდენიმე წლის მანძილზე საქართველოს წალყვანი გუნდების სიას მიეკუთვნებოდა.

2005 წელი ყველაზე წარმატებული გამოდგა კლუბის ისტორიაში. მან პირველად მოიპოვა ეროვნული ჩემპიონობა, და აგრეთვე მოიგო საქართველოს ეროვნული თასი.

ამჟამად გუნდი აქცენტს ახალგაზრდა კალათბურთელთა განვითარებაზე აკეთებს.

ჯილდოები
საქართველოს სუპერლიგა
გამარჯვებული (1): 2005
ვიცე-ჩემპიონი (1): 2001
საქართველოს თასი
გამარჯვებული (1): 2005

მიმდინარე შემადგენლობა
ფეცანი

ფეცანი (, ბერბერული: , , ) — თანამედროვე ლიბიის სამხრეთი-დასავლეთი რეგიონი. ძირითადად წარმოადგენს უდაბნოს, თუმცა არის მთებიც და დამშრალი მდინარეების ხეობები — უადები. რეგიონის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს ვულკანური ველი — ჰარუჯი.

რეგიონის სახელი მოდის მისი ლათინური სახელწოდებიდან — , რაც შეიძლება აღნიშნავდეს „ხოხბების ქვეყანას“.

მოსახლეობა
რეგიონის სამხრეთით მოსახლეობა შედგება მომთაბარე ტუარეგებისა და ტუბუებისაგან. ეს მეცხვარე მოსახლეობა თავისუფლად კვეთს ჩადის, ალჟირის და ნიგერის საზღვრებს. ჩრდილოეთით ცხოვრობენ არაბები, ბერბერები, ჩასახლებული ტურეგები და ტუბუები. მიუხედავად იმისა რომ რეგიონი ლიბიის ტერიტორიის 30%-ს მოიცავს მოსახლეობა იქ მცირეა, რომელთაგან უმეტესობა ცხოვრობს რეგიონის დედაქალაქ საბჰაში.

აღწერების მიხედვით რეგიონის მოსახლეობა მეოცე საუკუნეში შემდეგ ნაირად იცვლებოდა:
კირენაიკა

კირენაიკა (, ქალაქ კირენას მიხედვით; ; ბერბერული: ') — ლიბიის აღმოსავლეთი რეგიონის ისტორიული სახელი, რომელსაც თვით-გამოცხადებული ავტონომიის სტატუსი აქვს. ტომთა ყრილობაზე ეროვნულ ფედერაციონალური ფედერაციული ბლოკის პარტიამ კირენეიკა გამოაცხადა ავტონომიურ რეგიონად, თუმცა ადგილობრივი მმართველობის ნაცვლად მთელს რეგიონზე ეროვნული გარდამავალი საბჭოს დე-ფაქტო ხელისუფლება ვრცელდება.

რეგიონს ანტიკურ პერიოდში ასევე პენტაპოლისი ეწოდებოდა. რომაულ პერიოდში ის წარმოადგენდა კრეტის და კირენაიკას პროვინციის ნაწილს, მოგვიანებით გაიყო ლიბია პენტაპოლისად და ლიბია სიკად. ისლამურ პერიოდში ტერიტორიას ეწოდებოდა ქალაქ ბარკას შესაბამისად ეწოდებოდა - ბარქა.

მოსახლეობა
რეგიონის მოსახლეობის ცვლილება წლების მიხედვით:

ქალაქები კირენაიკაში
აჯდაბია
ბენღაზი
ელ-ბაიდა
დარნა
ელ-მარჯი
ტობრუკი
ლიბიის უნივერსიტეტი

ლიბიის უნივერსიტეტი — უნივერსიტეტი ლიბიაში, ქალაქებს ტრიპოლსა და ბენღაზიში. დაარსდა 1955 წელს. ეკონომიკური სირთულეების მიუხედავად, ლიბიის მთავრობამ 1950-იან წლებში გადაწყვიტა შეექმნა უნივერსიტეტი. ამისათვის, სპეციალურად ეგვიპტეში გამალ აბდელ ნასერთან გაიგზავნა დელეგაცია, თხოვნით, მიეღოთ საჭირო დაფინანსება. მეფის დადგენილების შესაბამისად, 1955 წლის 15 დეკემბერს დაფუძნდა უნივერსიტეტი. 1973 წელს ლიბიის უნივერსიტეტი გაუქმდა და მის ნაცვლად ჩამოყალიბდა 2 ახალი უნივერსიტეტი: ბენღაზის უნივერსიტეტი (ბენღაზი) და ტრიპოლის უნივერსიტეტი (ტრიპოლი).
ბრაქი

ბრაქი — ქალაქი დასავლეთ-ცენტრალურ ლიბიაში, უადი-ეშ-შატის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ქალაქის მოსახლეობა 39 444 ადამიანია (2004); მოქმედებს საბჰის უნივერსიტეტის ტექნიკური კოლეჯი. თანამედროვე განვითარების პირობებში, ქალაქმა ისტორიული ცენტრიდან ჩრდილოეთით გადაინაცვლა. ძველ ნაწილში შემორჩენილია ოსმალთა და იტალიელთა პერიოდის ბაღები და ციხესიმაგრეები.
კონსტანტი

კონსტანტი (; დ. 323 — გ. 350) — რომის იმპერატორი 337-350 წლებში. კონსტანტინე დიდისა და ფაუსტას მესამე შვილი. 333 წელს გამოაცხადეს კეისრად. 335 წელს სამართავად გადასცეს იტალია, აფრიკა და ილირია. მას შემდეგ რაც საკუთარმა ძმამ კონსტანტინე -მ გამოუცხადა ომი და იგი დაიღუპა ბრძოლაში, სამართავად მიიღო მთელი დასავლეთი იმპერია. მომდევნო წლებში ომი გამოუცხადა ფრანკებს, რომლებზედაც გაიმარჯვა კიდეც 342 წელს.
უადანი (ლიბია)

უადანი — ოაზისი-ქალაქი საჰარის უდაბნოში, ლიბიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ფეცანის რეგიონში. შედის ელ-ჯუფრის რაიონის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია
უადანი ელ-ჯუფრის რაიონის უძველესი ქალაქია. მდებარეობს სურთიდან 230 კმ-ით სამხრეთით და ჰუნიდან 19 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით. გაშენებულია სურთი-უადანისა და ფეცანის გზების გადაკვეთაზე.

ბუნებრივი წყაროების წყალობით იზრდება ფინიკის პალმა.

ისტორია
ლიბიის სამოქალაქო ომის დროს, ნატოს ძალები ქალაქში არსებულ საბრძოლო მასალის საწყობს ბომბავდნენ. 2011 წლის 8 სექტემბერს უადანი ეროვნული გარდამავალი საბჭოს მოკავშირე ძალების ხელში გადავიდა.
ღათი

ღათი — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ ლიბიაში, ღათის რაიონში, ფეცანის რეგიონში.

ისტორია
წარსულში, ღათი ტრანს-საჰარული ვაჭრობის მთავარი ტერმინალი და ფეცანის მთავარი ადმინისტრაციული ცენტრი იყო. ამავე დროს წარმოადგენდა ტუარეგთა კელ-აჯერის კონფედერაციის საყრდენს, რომლის ტერიტორიაც მოიცავდა სამხრეთ-დასავლეთ ლიბიის უდიდეს ნაწილს, მათ შორის უბარის, საბჰასა და ღადამესს, ასევე სამხრეთ-აღმოსავლეთ ალჟირს.

1911 წლის დასაწყისში, ფეცანის რეგიონი და მათ შორის ღათიც იტალიამ დაიპყრო. ბერბერებისა და არაბების წინააღმდეგობის გამო, იტალიის კონტროლი რეგიონზე 1923 წლამდე გაურკვეველი იყო. პოზიციების გასამყარებლად იტალიელებმა კუკემენის ბორცვზე ციხესიმაგრე ააშენეს. იგი დღემდე შემორჩენილია და ქალაქის ტურისტულ ღირსშესანიშნაობადაა ქცეული.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1943 წელს ღათის ოკუპაცია საფრანგეთმა მოახდინა. 1949 წლის 21 ნოემბერს, გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ გამოსცა რეზოლუცია, სადაც ნათქვამი იყო, რომ 1952 წლის 1 იანვრამდე ლიბია დამოუკიდებელი უნდა გამხდარიყო. ამის შემდეგ, ლიბიის სამეფოს შემადგენლობაში ფეცანის პროვინცია გაუქმდა.

2000-იან წლებში, ღათში, როგორც საგარნიზონო ქალაქში, მიმდინარეობდა ბრძოლები ლიბიის უსაფრთხოების ძალებსა და ალ-კაიდასთან დაკავშირებულ მებრძოლებს შორის. ლიბიის სამოქალაქო ომის დროს, 2011 წლის 25 სექტემბერს ბრძოლებმა ღათში გადაინაცვლა, რომელიც ფეცანის რეგიონში კადაფისადმი ლოიალურად განწყობილ ბოლო დასახლებად რჩებოდა. ამბოხებულებმა ჯერ აეროპორტი აიღეს, მეორე დღეს კი მთლიან ქალაქზე დაამყარეს კონტროლი.

ტურიზმი
ღათი მნიშვნელოვანი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა, რისი უპირველესი მიზეზიც პრეისტორიული კლდის მხატვრობისა და პეტროგლიფების ნიმუშებია, რომლებიც მეზობელ ტადრატ-აკაკუსის მთებსა და ტასილინ-აჯერშია შემონახული. ტურისტებს ასევე იზიდავს გასშემორტყმული უდაბნოს ლანდშაფტი. ბევრი მნახველი ჰყავს ღათის ციხეს.
შუგეიზინგი

შუგეიზინგი — ალტერნატიული როკის ქვეჟანრი, რომელიც წარმოიშვა დიდ ბრიტანეთში 1980-იანი წლების დასასრულს. ის გრძელდებოდა დაახლოებით 1990-იანი წლების შუა პერიოდამდე, ხოლო თავის კრიტიკულ ზენიტს მიაღწია 1990 და 1991 წლებში. ჟანრის სახელი მომდინარეობს ბრიტანული მუსიკალური პრესის მიერ გამოყენებული ინგლისური სიტყვებიდან „“ (ფეხსაცმელი) და „“ (ცქერა), რაც ამ სტილში მოღვაწე მუსიკოსების სხვა როკ-მუსიკოსებთან შედარებით წყნარი და უმოძრაო შესრულების სტილიდან იყო გამომდინარე.

მუსიკალურად სტილისთვის დამახასიათებელია გიტარული ეფექტების ფართო გამოყენება, ხმაურის და მაღალი სიხშირის ბგერების ხარჯზე მელოდიების შექმნა. ხშირია (მაგრამ, არა-ექსკლუზიური) ხმადაბალი ვოკალი გაურკვეველი ტექსტით, რომელიც განზრახ რთულად გასარჩევია ინსტრუმენტების ხმამაღალი შესრულების ფონზე.