iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჯონ ფორბს ნეში

ჯონ ფორბს ნეში (; დ. 13 ივნისი, 1928, ბლიუფილდი, დასავლეთი ვირჯინია — გ. 23 მაისი, 2015, ნიუ-ჯერსი, აშშ) — ამერიკელი ეკონომისტი და მათემატიკოსი. ნეშის წონასწორობისა და ნეშის თეორიის ავტორი. ნეშის თამაშის თეორიამ სამუდამოდ შეცვალა საბაზრო ეკონომიკა, ევოლუციური ბიოლოგია, კომპუტაციის სისტემები, სამხედრო თეორია, ხელოვნური ინტელექტი და ბუღალტერია. 1994 წელს ნეშმა მიიღო ნობელის პრემია ეკონომიკის დარგში.

2001 წელს გამოვიდა რონ ჰოვარდის რეჟისორობით გადაღებული ფილმი „ბრწყინვალე გონება“ , რომელიც ჯონ ნეშის შესახებაა. ნეშს რასელ კროუ განასახიერებს.
ადრიანე II

ადრიანე (; დ. უცნობია — გ. 14 დეკემბერი, 872) — რომის პაპი 867–872 წლებში. წარმოშობით წარჩინებული რომაული გვარიდან. დაიბადა რომში. იყო პაპ სტეფანე -ის ნათესავი.

გვარიდან. 842 წლიდან წმინდა მარკოზის ბაზილიკის კარდინალ-პრესვიტერია. პონტიფიკობის დასაწყისში ორი ტრაგიკული შემთხვევით იყო დამწუხრებული – სპოლეტის ჰერცოგის, ლამბერტის მიერ რომის გაძარცვისა და ამ ფაქტიდან ერთი წლის შემდეგ პირადი, ოჯახური დრამით – მისი მეუღლე და ქალიშვილი გაიტაცეს და მოკლეს. ადრიანე ცდილობდა ეკლესიის მართვის გამტკიცებას. პაპი შეეწინააღმდეგა მეფე ლოთარს მეორე ქორწინებაზე, რომელმაც კანონიერი ცოლი მიატოვა. 869 წელს კონსტანტინოპოლის მეოთხე საეკლესიო კრებაზე, რომელიც პაპის ლეგატის თავჯდომარეობით წარიმართა, გადააყენეს კონსტანტინოპოლის პატრიარქი ფოტი და აღადგინეს ეგნატე. ადრიანე -მ რომში საზეიმო ვითარებაში მიიღო კირილე და მეთოდე და დალოცა მათი მისია. მან მეთოდე ეპისკოპოსად აკურთხა, დანიშნა იგი დიდი მორავიის ეპისკოპოსად და თავის ლეგატად. შემონახულია ადრიენე -ის ბულის ტექსტი, რომელიც ამტკიცებს ღვთისმსახურების სლავურ ენაზე აღსრულებას და რამაც საფუძველი ჩაუყარა სლავურ დამწერლობას (კირილიცა). ადრიანე -ის პაპობის დროს აიკრძალა სასულიერო პირთა ქორწინება.
იოანე VIII (პაპი)

იოანე (; დ. უცნობია — გ. 16 დეკემბერი, 882) — რომის პაპი 872–882 წლებში.

დაიბადა რომში. ცდილობდა გაეძლიერებინა პაპის ძალაუფლება. ეძებდა იმპერატორს, რომელიც დაიცავდა პაპს თავგასული ფეოდალებისაგან. ამ მიზნით ბიზანტიას მიმართა, რითაც თავი დაიღუპა: საწამლავი მისცეს და რადგან შხამი ვერ მოერია, თავში ჩაქუჩის ცემით მოუსწრაფეს სიცოცხლე. იგი პირველი პაპია, რომელმაც მკვლელის ხელით პოვა აღსასრული.
ადრიანე III

ადრიანე (; დ. უცნობია — გ. 15 სექტემბერი, 885) — რომის პაპი 884–885 წლებში კათოლიკური ეკლესიის წმინდანი.

მისი ხანმოკლე პაპობისა და პაპობამდელი ცხოვრების შესახებ მცირე ცნობებია შემონახული. დაიბადა რომში. სარგებლობდა ხალხის პატივისცემით. ატარებდა შემრიგებლურ პოლიტიკას კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესიისა და მისი პატრიარქის ფოტი -ის მიმართ. ბიზანტიის ეკლესიასთან მიმართებაში მშვიდობიანი პოლიტიკის მომხრე კონსტანტინოპოლის პატრიარქს ფოტი -ის აცნობა თავისი აღსაყდრების შესახებ.

885 წელს კარლოს მსუქანის მიწვევით ვორმსში გაემგზავრა, რათა გადაეწყვიტა ტახტის მემკვიდრეობის საკითხი. პაპი გარდაიცვალა მოდენის გზაზე, სადაც იგი აპირებდა კარლოს მსუქანთან შეხვედრას და დაკრძალეს ნონანთოლის საბატოში. თვლიან, რომ პაპი მოწამლეს. მისი საფლავი მალევე გადაიქცა თაყვანისცემისა და მომლოცველობის ადგილად. პაპმა ლეო -მ 1891 წელს მოახდინა მისი კანონიზაცია. მისი ხსენების დღეა 8 ივლისი.
იაკობი (მთავარეპისკოპოსი)

იაკობ მთავარეპისკოპოსი — ქართლის ეკლესიის მეორე მღვდელმთავარი იოანეს შემდეგ, დაახ. ს-ის 40–70-იან (?) წლებში. ქართლში მოვიდა 326 წელს, მღვდლის ხარისხში, იმპერატორ კონსტანტინე დიდის მიერ გამოგზავნილ სასულიერო პირთა ჯგუფის წევრად (იოანე ეპისკოპოსთან, კიდევ ერთ მღვდელთან და პროსილა მთავარდიაკონთან ერთად). „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ში იხსენიება ორივე ხარისხით, როგორც „მღდელი“ და როგორც – „მთავარებისკოპოსი“.

იაკობის ეპისკოპოსად კურთხევა მოხდა წმინდა ნინოს თხოვნით. „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ს თანახმად, წმ. ნინომ, სიკვდილის წინ, კუხეთის დაბა ბოდში, ეპისკოპოს იოანეს „დაჰვედრა იაკობ მღდელი: რაჲთა შემდგომად შენსა მან დაიპყრას საყდარი“, ხოლო „მეფეთა ცხოვრების“ ცნობით, წმ. ნინომ მეფე მირიანს მიმართა ამ თხოვნით: „შევედრა მეფესა იაკობ მღდელი: რათა შემდგომად იოანესსა იგი იყოს ეპისკოპოს“.

„მოქცევაჲ ქართლისაჲ“ გვაუწყებს, რომ მირიანის გარდაცვალების შემდეგ „დაჯდა მეფედ ბაკურ, ძე რევისი. და მოკვდა იოანე ეპისკოპოსი და დაჯდა იაკობ, მღდელი იგი მუნითვე მოსრული“. ეპისკოპოს იაკობის დროს „იწყეს ქართველთა სუეტისა ცხოველისაგან ნაწილის გამოღებად და ქმნად ჯუარად, რამეთუ დიდნი სასწაულნი და კურნებანი იქმნებოდეს, სადაცა იყვის ნაწილი სუეტისა ცხოველისა. და არა აყენებდა მირდატ მეფე ნაწილისა გამოღებად, რამეთუ ეპისკოპოსმანცა ჭეშმარიტმან იაკობ ეგრეთ ჯერიჩინა და თქუა: „მინიჭებულ არს უფლისაგან და ჯერარს სუეტისა მის ღმრთივ-აღმართებულისა ქმნა სახედ ჯუარისა. და განეფინა ყოველთა ადგილთა ქართლისათა ნაწილი სუეტისა ცხოველისა“. „მეფეთა ცხოვრების“ მიხედვით, იაკობი გარდაიცვალა მირდატის მეფობაში: „და მის-ზე მოკუდა იაკობ ეპისკოპოსი, და დაჯდა იობ სომეხი, ნერსე კათოლიკოსისა დიაკონი“.
პროსილა მთავარდიაკონი

პროსილა მთავარდიაკონი, საუკუნის ქართლის ეკლესიის სასულიერო მოღვაწე, დიაკონი, მთავარდიაკონი. 326 წელს ქართლში მოვიდა, როგორც იმპერატორ კონსტანტინე დიდის მიერ რომის იმპერიიდან გამოგზავნილ სასულიერო პირთა ჯგუფის წევრი, იოანე ეპისკოპოსთან, იაკობთან და კიდევ ერთ მღვდელთან ერთად: "და მოსცა მეფემან იოვანე ეპისკოპოსი და ორნი მღდელნი და ერთი დიაკონი" (ცხოვრება ქართუელთა მეფეთას მიხედვით: "მღდელნი ორნი და დიაკონნი სამნი",, რაც გვიანდელი ინტერპრეტაციაა).

სახელით – "პროსილა", იხსენიება "მოქცევაჲ ქართლისაჲ"-ში , ერთადერთხელ, სადაც ნათქვამია, რომ იაკობ მღვდელი პროსილა მთავარდიაკონთან ერთად ნათლავდა ახლადმოქცეულ მცხეთელ არისტოკრატიას, ქრისტიანულ ეკლესიად გადაკეთებულ იუდაურ სალოცავში, რომელსაც "მთავართა სანათლოჲ" ეწოდა: "ხოლო სახლი ელიოზისი იყო ქალაქსა შინა დასავლითსა, იყო კარსა მოგუეთისასა, მტკუარსა ზედა. და იყო მცირეჱ ბაგინი, სამარხვოჲ მათი, რომელსა ზედა აღჰმართა წმინდამან ნინო ჯუარი ქრისტესი. და ერთი ერთსა ნათელ–სცემდა მუნ შინა ჴელითა იაკობ მღდელისაჲთა და პროსილა მთავარდიაკონისაჲთა, მთავართა შვილებსა, წიაღთა ქალაქისათა. და ერქუა ადგილსა მას მთავართა სანათლოჲ" (ამ ადგილას ჭელიშური რედაქცია ნაკლულია, ხოლო ცხოვრება ქართუელთა მეფეთა აქაც ახსენებს რამდენიმე დიაკონს, მაგრამ არ ახსენებს სახელს – "პროსილა").

"მოქცევაჲ ქართლისაჲ"-ში კიდევ ერთხელ არის საუბარი მთავარდიაკონის, შესახებ, სადაც ის სახელით არ იხსენიება, მაგრამ უეჭველია, რომ საქმე ეხება სწორედ პროსილა მთავარდიაკონს: რომის იმპერიიდან მცხეთაში მოსული სასულიერო პირების რჩევით, მირიან მეფემ გადაწყვიტა ჯვარი აღემართა და მისი ბრძანებით, კირით-ხუროებმა დაიწყეს საჯვარე ხის ძებნა. შესაბამისი ხის პოვნის შემდეგ, მის მოსაკვეთად მეფე აგზავნის თავის ძეს, რევს და მთავარდიაკონს. ამ უკანასკნელმა, სასწაულმოქმედი ხის ხილვის შემდეგ, წარმოთქვა მუხლი ფსალმუნიდან: "იხილეს შუენიერად დგომაჲ ხისაჲ მის, ხოლო ფურცლოოდა ჟამთა არისათა და იტყოდა მთავარდიაკონი იგი მუჴლსა დავითისსა, ვითარმედ: "ესე ხე არს დანერგული თანა წარს[ა]ვ[ა]ლსა კლდის[ა]სა ზეგარდამო [ჲ]თა ცუარითა მორწყული და ფურცელნი მისნი არა დასცჳვენ უკუნისამდე" (შდრ. ფს. 1:3). (შატბერდულ რედაქციაში ეს ადგილი ნაკლულია, ხოლო "ცხოვრება ქართუელთა მეფეთა"–ში საუბარია, რომ ხის სანახავად წავიდნენ "რევ, ძე მეფისა, და ეპისკოპოსი, და სიმრავლე ერისა", რაც გვიანდელი რედაქტორის ინტერპრეტაციაა). "მოქცევაჲ ქართლისაჲ"-სავე თანახმად, სწორედ მთავარდიაკონს უსწავლებია ახლად მოქცეული ქართველებისთვის თუ რა სახით უნდა შეექმნათ ჯვარი: "და შექმნეს სახე პატიოსნისა ჯუარისა, ვითარცა ასწავა მთავ[ა]რ-დიაკონმან" (შატბერდულ რედაქციას და მეფეთა ცხოვრებას ეს ადგილი აკლია).
ვატიკანის სატელევიზიო ცენტრი

ვატიკანის სატელევიზიო ცენტრი სამხრეთ ევროპის სახელმწიფო ვატიკანის სამაუწყებლო კომპანიაა. ვატიკანის სატელევიზიო ცენტრი პირველად ეთერში 1983 წელს გაეშვა.

ისტორია
სატელევიზიო ცენტრი დამაარსებელია რომის პაპი იოანე პავლე . 1996 წლის ნოემბრის შემდეგ იგი იურიდიულად წმინდა ეპარქიასთან დაკავშირებული დაწესებულებაა.

ვატიკანის სატელევიზიო ცენტრის მიერ შემოთავაზებული ძირითადი სერვისები მოიცავს გადაცემებს პირდაპირ ეთერში, ყოველდღიურ დახმარებას სხვა მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებისადმი, სატელევიზიო პროგრამების შექმნასა და საფონდო არქივის კონტროლს.
ფერნან პუანტი

ფერნან პუანტი (; დ. 1897 – გ. 1955) — ფრანგი რესტორატორი, საყოველთაოდ მოიზარება თანამედროვე ფრანგული სამზარეულოს ერთ-ერთ მამამთავრად. მის რესტორანში " " ლიონთან, მან სამი მიშლენის ვარსკვლავი მოიპოვა და ფრანგი სახელოვანი მზარეულების მთელი თაობა აღზარდა: პოლ ბოკიუზი, ალენ შაპელი, ლუი უტიე, ჟორჟ პერიე და ჟან და პიერ ტრუაგროები.
Lose Yourself

— ემინემის სინგლი ფილმის „მერვე მილი“ საუნდტრეკიდან. იგი გამოვიდა 2002 წლის 22 ოქტომბერს. ეს არის ყველა დროის ყველაზე წარმატებული სიმღერა რეპის ჟანრში - ბილბორდის ჩარტში იგი 12 კვირის მანძილზე #1 პოზიციაზე იმყოფებოდა. სიმღერას მიღებული აქვს რამდენიმე მნიშვნელოვანი ჯილდოც.

სიმღერის მუსიკალური ვიდეო ძირითადად აგებულია ფილმის კადრებზე, სადაც მოქმედება დეტროიტში ვითარდება.

სიმღერები
კომპაქტ დისკი
ლამია (მითოლოგია)

ლამია ძველი ბერძნული მითოლოგიის მიხედვით იყო ერთ დროს ლიბიის ულამაზესი დედოფალი, რომელიც შემდგომში იქცა ბავშვების მჭამელ საშინელ დემონად. ბერძნული სიტყვა ლამია სიტყვასიტყვით ნიშნავს დიდ ზვიგენს. არისტოფანეს მტკიცებით მისი სახელი წარმოშობილი უნდა იყოს ბერძნული სიტყვიდან , რაც საყლაპავს ნიშნავს და რომელიც მიუთითებს მის მიერ ბავშვების შეჭმის ამგვარ ჩვეულებაზე.

ზოგის განმარტებით ლამიას წელს ქვემოთ ჰქონდა კუდი, რაც აღწერილია კიდეც 1819 წელს გამოცემულ ჯონ კიტსის ლექსში ”ლამია”.

მითოლოგიური ისტორია
დიოდორე სიცილიელის მიხედვით, ლამია იყო ეგვიპტის მეფის ბელუსის ულამაზესი ქალიშვილი და პოსეიდონისა და ლიბიას შვილიშვილი. მამის სიკვდილის შემდეგ ლამია გახდა მისი ერთ-ერთი კუთვნილი ტერიტორიის ლიბიის დედოფალი. დელფოსში თავისი ვიზიტის პერიოდში ბერძენი მოგზაური და გეოგრაფი პაუსანიასი აღნიშნავს, რომ ლამია იყო პოსეიდონის ქალიშვილი. იგი ასევე აცხადებს, რომ ლამია და ზევსი იყვნენ სიბილის სახელით ცნობილი ჰეროფილის მშობლები.

დიოდორე მიდის იმ დასკვნამდე, რომ ლამიას ჰქონდა ურთიერთობა ზევსთან და მისგან ეყოლა შვილები. ეს ამბავი რომ ზევსის მეუღლემ, ჰერამ შეიტყო, განრისხდა და ბავშვები დახოცა. მწუხარებისაგან შეშლილმა ლამიამ ამის შემდეგ დაიწყო სხვა ბავშვებზე ნადირობა და მათი შეჭმა. დიოდორესავე თქმით მისი სახე საშინლად დამახინჯდა საზარელი ქმედებების გამო. მითოლოგია ხშირად ლამიას გამოსახავს ურჩხულის (გველისებრი არსების) სახითაც. სხვა ვერსიით ჰერამ აიძულა ლამია გადაეყლაპა მისი და ზევსის შვილები და სწორედ ამის შემდეგ გადაიქცა ის ბავშვებისმჭამელ მონსტრად.

ამ ტრაგედიის შემდეგ ზევსმა ლამიას მისცა იმის შესაძლებლობა, რომ ძილის დროს ამოეღო თვალები, რის შედეგადაც ის ძილშიც კი ფხიზლობდა. დიოდორეს ეს მონათხრობი ცოტა გაუგებარია, თუმცა სხვა წყაროების თანახმად ზევსის ამგვარი საჩუქარი ლამიას აძლევდა წინასწარმეტყველების ნიჭსაც.

უფრო გვიანდელი ლეგენდის თანახმად ლამიას წყევლის გამო აღარ შეეძლო თვალების დახუჭვა, რათა მისი მკვდარი შვილების ხატებას მისთვის მოსვენება გაექრო.

ანტიკურ პოეზიაში ჰორაციუსი მიუთითებს ლამიას მიერ შეჭმული შვილების უკან დაბრუნების შეუძლებლობაზე:   ., ხოლო პაპი ალექსანდრეს თარგმანის მიხედვით კი ისმის შეკითხვა:  შეუძლია კი ლამიას ჩვენს თვალწინ გადაყლაპოს თავისი შვილები და შემდეგ იმავე საათს დააბრუნოს ისინი უვნებლად?

მაგრამ ლამია მხოლოდ ბავშვების მტაცებელ დემონად არაა ცნობილი, ის ასევე სუკუბუსი და ვამპირიცაა - მას შეუძლია დაიბრუნოს ადრეული შარმი, რათა აცდუნოს მამაკაცები, აქციოს ისინი თავის მსხვერპლად და მათი სისხლი დალიოს.

სტესიქორა ლამიას მიიჩნევს სკილას დედად და ამით ის უკავშირდება კიდევ რამდენიმე მითოლოგიურ პერსონაჟს: ზღვის ღვთაებებს კეტოსა და ფორკისს და ჯადოქარ ჰეკატეს, რადგან სხვა ვერსიების თანახმად ისინიც მიიჩნევიან სკილას დედებად. თუმცა ტრადიციის მიხედვით ამათგან სკილას ნამდვილ დედად მიიჩნევა ფორკისი, რომელიც ამავდროულად მისი ცოლიცაა.

ცნობები ლამიას შესახებ ანტიკურ ხანაში მოგვეპოვება სტრაბონისა (..8) და არისტოტელეს (ეთიკა .5) ნაშრომებში, ხოლო ანტონინუს ლიბერალისის განმარტებით ლამია გაიგივებულია ურჩხულ სიბარისთან.
იოანე XXI

იოანე (; დ. 1215 — გ. 20 მაისი, 1277) — რომის პაპი 1276–1277 წლებში.

იოანე პაპად აირჩიეს 1276 წლის 13 სექტემბერს და რომის პაპი იყო 1277 წლის 20 მაისამდე. ის იყო ერთადერთი პორტუგალიელი პაპი, თუმცა შეიძლება ასევე პორტუგალიელად ჩაითვალოს პაპი დამასუს , რადგან იგი დაიბადა ტერიტორიაზე, რომელიც ახლა პორტუგალიას ეკუთვნის.

იოანე იყო ექიმი, ასევე ერთადერთი პაპებს შორის. მისი წინამორბედი მოსახელე პაპი იყო იოანე და არა . ამ რიგითი ნომრის პაპი იოანე არ არსებობს.
ლატერანის სასახლე

ლატერანის სასახლე ოფიციალურად ცნობილი, როგორც ლატერანის აპოსტოლური სასახლე (იტალ. ) — სასახლე ვატიკანის ქალაქ-სახელმწიფოში. სასახლე ჯერ კიდევ რომის იმპერიის დროს აშენდა და შემდგომში პაპის ოფიციალური რეზიდენცია იყო. ლატერანის სასახლე არის წმინდა ჯოვანის ბაზილიკის (რომის საკათედრო ტაძრის) გვერდით. ამჟამად სასახლეში განთავსებულია ვატიკანის მუზეუმები.
იოსებ სტალინის სახელმწიფო მუზეუმი

იოსებ სტალინის სახელმწიფო მუზეუმი — საბჭოთა კავშირის ლიდერის, იოსებ სტალინის სახელობის მუზეუმი ქალაქ გორში. იოსებ სტალინის სახლი აღდგა და გაიხსნა 1937 წლის 10 ნოემბერს, ამავე წელს აიგო დამცავი ნაგებობებიც. არის ისტორიული კლასიფიკაციის. ინახება 60 000-მდე ექსპონატი. სახელმწიფო კონტროლს ახორციელებს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტრო.

მუზეუმის კომპლექსში შედის მემორიალური სახლი, სადაც დაიბადა და ბავშვობის წლები გაატარა ი. ბ. ჯუღაშვილმა (სტალინმა) , საექსპოზიციო შენობა კოშკით და სტალინის პირადი ვაგონი, რომლითაც მან იმგზავრა თეირანში, იალტასა და პოტსდამში. მუზეუმში ასევე დაცულია სტალინის პირადი ნივთები

მუზეუმის კომპლექსი
სახლი
დამცველი პავილიონი
მუზეუმის ორსართულიანი შენობა
ვაგონი
ძეგლი
HAARP (ალბომი)

— ჯგუფ -ის საკონცერტო ალბომი, ჩაწერილი უემბლის სტადიონზე გამართულ კონცერტზე, 2007 წლის 16 ივნისს. იგი გამოვიდა 2009 წლის მარტში (ინგლისი) და აპრილში (აშშ). ასევე გამოიცა დისკი კონცერტის ჩანაწერით.

სიმღერების სია
პერსონალი
მეთიუ ბელამი - ვოკალი, გიტარები, ფორტეპიანო, მიქსი, პროდიუსერი
კრისტოფერ უოლსტენჰოლმი - ბას-გიტარა, ვოკალი, გიტარა, პროდიუსერი, მიქსი
დომინიკ ჰოვარდი - დასარტყმელი საკრავები, ვოკალი, პროდიუსერი, მიქსი

სერტიფიცირებები
გრიგოლ ვოლსკი

გრიგოლ იოსების ძე ვოლსკი (ფსევდ. გრ. უმწიფარიძე) (დ. 24 იანვარი, 1860, ქუთაისი, — გ. 5 ოქტომბერი, 1909, თბილისი; დაკრძალულია ბათუმში) — ქართველი პუბლიცისტი, პოეტი, ექიმი, საზოგადო მოღვაწე; წარმოშობით პოლონელი.

დაიბადა რუსეთის მთავრობის მიერ საქართველოში გადმოსახლებული პოლონელი პატრიოტის ოჯახში. სწავლობდა ქუთაისის გიმნაზიაში, შემდეგ დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო და ფილოლოგიური ფაკულტეტებზე.

ვოლსკი 1888 წლიდან მოღვაწეობდა ბათუმში, სადაც დიდი პოპულარობით სარგებლობდა, არჩეული იყო ქალაქის სათათბიროს წევრად. მისი თაოსნობით 1889 წელს ბათუმში აშენდა ახალი ქართული სკოლა, რომელსაც შემდგომ თავადვე ემსახურებოდა უფასოდ, როგორც ექიმი. მას მნიშვნელოვანი ღვაწლი მიუძღვის 1897 წელს ბათუმის ქალთა პროგიმნაზიის, ხოლო 1900 წელს ვაჟთა გიმნაზიის დაარსებაში, მისივე ინიციატივით 1902 წელს გაიხსნა და 1903 წელს გაფართოვდა ბათუმის პირველი საავადმყოფო, იმავე წელს გაიხსნა ბათუმის გაერთიანებული საჯარო ბიბლიოთეკა, 1908 წელს კი — ბათუმის საბავშვო მუზეუმი. დავით კლდიაშვილთან და ივანე მესხთან ერთად იღვწოდა აჭარის მოსახლეობის კულტურული პროგრესისათვის. ხელმძღვანელობდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების აჭარის განყოფილებას; მხარს უჭერდა დემოკრატიული რეფორმების გატარებას, საწარმოო ძალთა განვითარებას კაპიტალისტურ საფუძველზე.

1907 წელს ვოლსკის თავს დაესხნენ და მძიმედ დაჭრეს. მოღვაწეობის გაგრძელება მხოლოდ 1908 წლიდან შეძლო – მუშაობდა თბილისის კერძო გიმნაზიაში ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად. გარდაიცვალა თბილისში; დაკრძალულია ბათუმში, თუმცა მისი საფლავი დაკარგულია. ვოლსკის სახელს ატარებს ქუჩა ბათუმში.

ვოლსკის კრიტიკულ-პუბლიცისტური წერილები, ლექსები და თარგმანები 1878 წლიდან იბეჭდებოდა იმდროინდელ ჟურნალ-გაზეთებში. წერდა „გრ. უმწიფარიძის“ ფსევდონიმით. მისთვის პოეზია „ჩაგრულთა ფარია“ („ჩემო მუზავ!“, 1881). ვოლსკის ეკუთვნის პატრიოტული და ლირიკული ლექსები: „მეგობარს“, „სიზმარი“ (1882), „როს საუკუნოდ დავდუმდე“ (1893), ასევე პოპულარულ რომანსად ქცეული „შენ გეტრფი მარად“ (1891, მუსიკა მელიტონ ბალანჩივაძისა), მოთხრობა „თორნიკეს დარდი“ (1888), ჩეხოვის, ანდერსენის ქართული თარგმანები, ილიას, შიო არაგვისპირელის, ეკატერინე გაბაშვილის რუსული თარგმანები და სხვ.
ვატიკანის საიდუმლო არქივი

ვატიკანის საიდუმლო არქივი - ვატიკანის ქალაქ-სახელმწიფოში მდებარე სახელმწიფო დოკუმენტაციის, პაპის ფინანსური წიგნაკების, ვატიკანის საკანონმდებლო დოკუმენტაციის საცავი. საიდუმლო არქივი ვატიკანის ბიბლიოთეკას მე-17 საუკუნეში გამოეყო, პაპი პავლე -ის ბრძანების თანახმად. გამომდინარე იქიდან, რომ დოკუმენტთა უმრავლესობა კონფიდენციალურია, 1881 წლამდე არქივი მთლიანად მიუწვდომელი იყო მკვლავართათვის. თუმცა 1881 წელს, პაპმა ლეო -მ მკვლევარებს ნებართვა დართო გაცნობოდნენ ვატიკანის საიდუმლო დოკუმენტაციას. დღესდღეობით, ყოველწლიურად ათასზე მეტი მკვლევარი სარგებლობს ვატიკანის არქივის დოკუმენტაციით.
სერგეი მესხი

სერგეი სიმონის ძე მესხი (დ. 24 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 12 ოქტომბერი], 1845, რიონი, ახლანდელი წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი — გ. 2 აგვისტო [ძვ. სტ. 21 ივლისი], 1883, აბასთუმანი, დაკრძალულია რიონში) — ქართველი პუბლიცისტი, ჟურნალისტი, მწერალი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
1856-1863 წლებში სწავლობდა ქუთაისის გიმნაზიაში, 1863–1867 წლებში პეტერბურგის უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე. 1867 სამშობლოში დაბრუნდა. 1868 წლიდან რედაქტორობდა გაზეთ „დროებას“. იყო „ახალი ახალგაზრდობის“ ლიტერატურული ჯგუფის წევრი, „მამებისა“ და „შვილების“ ბრძოლის აქტიური მონაწილე. 1878 წლიდან იყო ტფილისის სათათბიროს წევრი.

მისი წერილები ეხებოდა კრიტიკის თეორიას და პრაქტიკას, ფოლკლორისტიკას, თეატრს, დრამატურგიას, სალიტერატურო ენის სიწმინდეს და სხვ. თარგმნა ვიქტორ ჰიუგოს, ალფონს დოდეს და სხვათა ნაწარმოებები. დიდი წვლილი შეიტანა ახალი ქართული სალიტერატურო ენის, კრიტიკის, ჟურნალისტიკისა და ქართული თეატრის განვითარების საქმეში.
ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატი 2010 მსაჯები

აფრიკის ზონა
ძირითადი მსაჯები
კომან კოულიბალი
ჯერომ დეიმონი
ედი მაილეტი

დამხმარე მსაჯები
რედოუან აჩიკი
ინასიო კანდიდო
ბეჩირ ჰასანი
ევარის მენკოუანდე
ენოკ მოლეფე
ჩელესტინ ტაგუინგირა

აზიის ზონა
ძირითადი მსაჯები
ალ გამდი ხაინი
რავშვან ირმატოვი
სუბხიდინ მოდ სალე
იუჩი ნიშიმურა

დამხმარე მსაჯები
სალე ალ მარზოუქი
ჯეფრი გეკ პენგი
რაფაელ ილიასოვი
ჯეონგ ჰაე სანგი
ჰასან კამრანიფარი
ბახადირ კოჩკაროვი
მუ იუქსინი
ტორუ საგარა
სანიკიძე

საკუთარი სახელი სანიკიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

გიორგი სანიკიძე — ისტორიკოსი
გუბაზ სანიკიძე — ისტორიკოსი, პოლიტიკოსი
ვიქტორ სანიკიძე — სპორტსმენი (კალათბურთი), პოლიტიკოსი
ზურაბ სანიკიძე — პოლიტიკოსი
თამაზ სანიკიძე — ხელოვნებათმცოდნე
თამარ სანიკიძე — ფინანსტი, სახელმწიფო მოხელე
თორნიკე სანიკიძე — მოჭადრაკე
ლევან სანიკიძე — მწერალი, ისტორიკოსი
ოლღა სანიკიძე-ვალაბუევა — პედაგოგი, პოლიტიკური აქტივისტი
პოლიკარპე სანიკიძე — სამხედრო პირი
ლამია (ქალაქი)

ლამია — ქალაქი საბერძნეთში, ფტიოტიდის ნომის დედაქალაქი, დიდი სასოფლო-სამეურნეო რეგიონის ცენტრი. მდებარეობს ათენიდან 180 კილომეტრის დაშორებით ჩრდილო-დასავლეთის მიმართულებით. შუა საუკუნეებში ქალაქს ზეტუნ(იონ)ი ეწოდებოდა, ლათინთა მმართველობის პერიოდში — ჟირტონი , კატალონელთა მმართველობისას — ელ-სიტო , ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში — იზდინი ან იზედინი.
ვაყის საჯარო სკოლა

ვაყის საჯარო სკოლა — საჯარო სკოლა სოფელ ვაყაში. პირველი სასწავლო დაწესებულება სოფელში საუკუნის დასასრულისათვის დაარსდა. სკოლაში სწავლება 4-წლიანი იყო, კომუნისტური მმართველობის დამყარების შემდეგ სოფლის ბატონისათვის სასახლე ჩამოურთმევიათ და შიგ 7-წლიანი სკოლა გაუხსნიათ, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ საშუალო სკოლად გადააკეთეს. სკოლა ამავე შენობაში ფუნქციონირებდა ახალი შენობის აშენებამდე (1986 წელი).

ვაყის საჯარო სკოლის დღევანდელი შენობა აშენებულია 1986 წელს, არის სამსართულიანი, აქვს სტანდარტული სპორტული, სააქტო და საკონფერენციო დარბაზები, მინიფეხბურთისა და კალათბურთის გარე მოედნები, ინფორმატიკის კაბინეტი (15 კომპიუტერით), ქართული ენისა და ლიტერატურის, ფიზიკა-მათემატიკის, ქიმია-ბიოლოგიის, ისტორიისა და მუსიკის თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღჭურვილი კაბინეტები, სასკოლო სახელმძღვანელოებითა და მხატვრული ლიტერატურით მდიდარი ბიბლიოთეკა, სამედიცინო ოთახი, ბუფეტი.

მუნიციპალიტეტის გამგეობისა და პოლონეთის საელჩოს დახმარებით სკოლაში გახსნილია სკოლამდელი აღზრდის ალტერნატიული საბავშვო ბაღი, სადაც სწავლობს 12 მოსწავლე. მოქმედებს ინტერნეტი, ფუნქციონირებს ჭიდაობის დარბაზი.

ვაყის საჯარო სკოლაში დღეს სწავლობს 292 მოსწავლე, მოღვაწეობს 30 მასწავლებელი.
რაინჰარდ ბონკე

რაინჰარდ ბონკე (დ. 19 აპრილი, 1940, კენიგსბერგი, პრუსია – გ. 7 დეკემბერი, 2019) — გერმანელი ევანგელისტური მიმადინარეობის მახარებელი, რომელიც მოღვაწეობს ძირითადად აფრიკის კონტინენტზე. მისი ძირითადი მსახურება დაიწყო ხედვით, რომ მიეტოვებინა გერმანია და წასულიყო აფრიკაში.

1995-2000 წლებში ორგანიზაცია „ქრისტე ყველა ერისთვის“ მონაცემებით ბონკეს მსახურების შედეგად ქრისტიანობაზე მოექცა 10 მილიონი ადამიანი, 2001-2005 წლებში 38 მილიონმა შევასო ბარათი „ვაღიარებ იესოს პირად მხსნელად“.

ბონკე არის ბევრი წიგნის და ბროშურის ავტორი, რომლებიც 158 სხვადასხვა ენაზე გამოიცა 180 მილიონიანი ტირაჟით.

ბონკეს მიერ ჩატარებული საევანგელიზაციო მსახურებებს ერთდროულად 500 000-900 000 ადამიანი ესწრება. მსახურება ზეკონფესიურია, ანუ როდესაც ადამიანი ქრისტიანობაზე ექცევა, ის თავად ირჩევს კონკრეტულად რომელ ქრისტიანულ მიმდინარეობაში გააგრძელოს სულიერი ცხოვრება.
ნანული შევარდნაძე

ნანული შევარდნაძე (დაბ. ცაგარეიშვილი; დ. 8 მარტი, 1929 — გ. 20 ოქტომბერი, 2004) — საბჭოთა/ქართველი ჟურნალისტი და აქტივისტი. 1951 წელს იქორწინა ედუარდ შევარდნაძესთან, რომელიც მოგვიანებით საბჭოთა კავშირის საგარეო საქმეთა მინისტრი (1985–1991), ხოლო შემდეგ პოსტ-საბჭოთა საქართველოს ლიდერი (1992-2003) გახდა.

ბიოგრაფია
ნანულის მამა, დამოუკიდებელი საქართველოს და შემდეგ წითელი არმიის ოფიცერი რაჟდენ ცაგარეიშვილი (დ. 1895 — გ. 1937), სტალინის მმართველობის პერიოდში „სამშობლოს ღალატისთვის“ დახვრიტეს. დედამისი ტუბერკულოზით გარდაიცვალა, და ობლად დარჩა ნანული და მისი ორი და-ძმა. შევარდნაძე, იმჟამად კომკავშირის აქტივისტი, მას სტალინის მმართველობის ბოლო წლებში შეხვდა და 1951 წელს იქორწინა, მიუხედავად იმისა, რომ ქორწინება „ქვეყნის მოღალატის“ შვილთან მისი კარიერისთვის დამღუპველი შეიძლება ყოფილიყო. თვით ნანულიმაც კი უარყო მასთან ქორწინება ამავე მიზეზით, თუმცა შევარდნაძეს ამის გამო უკან არ დაუხევია.

1960-70-იან წლებში ნანული შევარდნაძე ჟურნალისტად რუსული ენის სპეციალისტად მუშაობდა თბილისში, ქალთა პოპულარულ გაზეთში. 1980-იან წლებში მისი მეუღლის საგარეო საქმეთა მინისტრად ყოფნის პერიოდში, მან ახლოს გაიცნო მრავალი ამერიკელი მაღალი რანგის სახელმწიფო მოღვაწის მეუღლე. 1992 წლის მარტში ის მეუღლესთან ერთად საქართველოში დაბრუნდა, სადაც იმჟამად სამოქალაქო ომი მიმდინარეობდა. შევარდნაძე ჯერ დროებითი მთავრობის მეთაური, შემდეგ კი, 1995 წლის არჩევნებით, ქვეყნის პრეზიდენტი გახდა. ამ წლებში ნანული შევარდნაძე ძირითადად საქველმოქმედო ღონისძიებებით იყო დაკავებული. მან დააარსა და ხელმძღვანელი იყო საერთაშორისო მოძრაობა „საქართველოს ქალები მშვიდობისა და სიცოცხლისთვის“ და ასევე რედაქტორობდა ჟურნალს „მშვილობა ყველას“. 1990-იანი წლების ბოლოს ის ხელმძღვანელობდა კამპანიას უცხოელთა მიერ ქართველ ბავშვთა შვილად აყვანის წინააღმდეგ, ვინაიდან, მისი აზრით, ეს საფრთხეს უქმნიდა ისედაც მძიმე დემოგრაფიულ სიტუაციას. 2003 წლის 23 ნოემბრის ვარდების რევოლუციის დროს ედუარდ შევარდნაძე გადადგა. მოგვიანებით მისი თქმით ნანული ერთ-ერთი იმათგანი იყო, ვინც მას თავიდანვე გადადგომას ურჩევდა.

2004 წლის 20 ოქტომბერს ნანული შევარდნაძე გულის შეტევით გარდაიცვალა თბილისის ერთ-ერთ საავადმყოფოში. ედუარდ შევარდნაძე ამ დროს გერმანიაში იმყოფებოდა მისი პირველი საგერეო ვიზიტით 2003 წელს გადადგომის შემდეგ. მას დარჩა ორი შვილი — პაატა და მანანა — და ხუთი შვილიშვილი.
ფორმოზუსი

ფორმოზუსი (; დ. უცნობია — გ. 4 აპრილი, 896) — რომის პაპი 891–896 წლებში.

წარმოშობით არისტოკრატლი რომაული გვარიდან იყო. ნიკოლოზ -ის ხელით გახდა პორტოს ეპისკოპოსი. ასრულებდა მისიონერულ მოღვაწეობას ბულგარეთში. პაპ იოანე -სთან დაპირისპირების დროს დაადანაშაულეს პონტიფიკის დამხობის მცდელობაში. მისი უფლებები აღადგინა მარინუს -მა, ხოლო სტეფანე -ის პაპობისას მხარს უჭერდა მის პოლიტიკას.

მომავალმა პაპმა სტეფანე -მ ამოთხარა ფორმოზუსის ცხედარი, ტახტზე დასვა, შემოსა და ისე გაასამართლა, მოაწყო ე. წ. გარდაცვლილის საეკლესიო კრება. პაპის გვამს მოაჭრა თითები, რომლებითაც პირჯვარს იწერდა და ტიბრში გადაუძახა.
ბონიფაციუს VI

ბონიფაციუს (; დ. უცნობია — გ. აპრილი, 896) — რომის პაპი 896 წლის აპრილში, რამდენიმე დღით.

წარმოშობით რომაელი. როდესაც იგი პაპად აირჩიეს ფორმოზუსის ნაცვლად, მას დიაკვნის წოდებაც კი არ ჰქონდა. 15 დღის შემდეგ 19 აპრილს გამოაცხადეს, რომ იგი გარდაიცვალა ნიკრისის ქარის შედეგად. მიიჩნევენ, რომ იგი გახდა მემკვიდრის სტეფანე -ის მსხვერპლი. 898 წელს პაპმა იოანე -მ მისი არჩევა იურიდიულად გამოაცხადა ბათილად.
რომანუსი (პაპი)

რომანუსი (; ერისკაცობაში რომანო მარინი; დ. უცნობია — გ. დეკემბერი, 897) — რომის პაპი 897 წლის აგვისტო-ნოემბერში.

წარმოშობით იტალიელი. მარინუს -ის ძმა. მკვდარი სინოდის დროს იყო კარდინალი. სტეფანე -ის დამხობის შემდეგ ფორმოზუსის პარტიის ინტრიგებით მკვდარი სინოდის გადწყვეტილებები ბათილად გამოაცხადა. ბრძანა ამოეღოთ ტიბრიდან ფორმოზუსის ცხედარი და დაეკრძალათ მიწაზე. ტახტიდან ჩამოაგდეს სტეფანეს მომხრეებმა.