iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალექსანდრე ალექსიძე

ალექსანდრე გიორგის ძე ალექსიძე (ნამდვილი გვარი სონღულაშვილი) (დ. 1874, თბილისი ― გ. 27 დეკემბერი, 1934, იქვე) — პირველი ქართველი პროფესიონალი მოცეკვავე.
ბიოგრაფია
1895 წელს პარიზში, რუსულ ეთნოგრაფიულ გამოფენაზე ქართული ცეკვების შესრულებისათვის ოქროს დიდი მედლით დააჯოლდოვეს. 1896–1924 წლებში იყო თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის მოცეკვავე. 1902 წელს თბილისში დააარსა ქართული ცეკვის პირველი სტუდია, რომელსაც სათავეში ედგა 1934 წლამდე. მისი მოწაფეები იყვნენ ილიკო სუხიშვილი, მიხეილ სულხანიშვილი, ანტონ ჩიხლაძე, რუბენ ჭოხონელიძე და სხვები.
ამირინდო ამილახვარი

ამირინდო ავთანდილის ძე ამილახვარი(გ. თებერვალი, 1772) — ქართლ-კახეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე.

1735 წლიდან იყო ამილახორი. მხარს უჭერდა თეიმურაზისა და ერეკლე -ის ქართლში გამეფებას. რამდენიმეჯერ დაკარგა ამილახორობა, მაგრამ საბოლოოდ დაიბრუნა იგი 1765 წლის შემდეგ. იყო ზემო ქართლის სადროშოს სარდალი და გორის მოურავი.
ანდუყაფარ ამილახვარი

ანდუყაფარ გივის ძე ამილახვარი (გ. 1626) — ქართლის მსხვილი ფეოდალი, ირანული ორიენტაციის ფეოდალთა ლიდერი, თავადური რეაქციის ტიპობრივი წარმომადგენელი საუკუნის მეოთხედის ქართლში.

ირანის წინააღმდეგ გიორგი სააკაძის მეთაურობით მოწყობილი აჯანყების დროს (1625) ქართველებმა შეიპყრეს და არშის ციხეში დაამწყვდიეს. მარაბდის ბრძოლაში გამარჯვებულმა ირანელებმა ამილახვარი გაათავისუფლეს და მამული დაუბრუნეს. ამილახვარი ზედიზედ აწყობდა ლაშქრობებს მეზობელი ფეოდალების წინააღმდეგ. ამოწყვიტა ღაზნელთა საგვარეულო, ააოხრა მცხეთა და გაძარცვა ეკლესია-მონასტრები. ამილახვარის დაღუპვის შემდეგ მოწინააღმდეგებმა ამოწყვიტეს მისი ოჯახი.
ბარძიმ ამილახვარი

ბარძიმ (ქოიარ) თაყას ძე ამილახვარი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე საუკუნის ნახევარში, საამილახვროს უფროსი, პრო-ოსმალური დასის მეთაური.

ბიოგრაფია
იბრძოდა ქართლის მეფის სიმონ -ის წინააღმდეგ და მხარს უჭერდა მის პოლიტიკურ მეტოქეს, კახეთის მეფე ალექსანდრე -ს, რომელსაც ცოლად ჰყავდა ბარძიმის ასული თინათინი. სიმონ -ის ირანში ტყვეობისას ავიწროებდა მეფის ოჯახს. 1573 წელს ელიზბარ ერითავთან ერთად თავს დაესხა სიმონ -ის ცოლს. 1574 წელს ბარძიმ ამილახვარი დაეხმარა სიძეს, ალექსანდრე -ს კახეთის ტახტის მოპოვებაში. 1577 წელს ის დაეხმარა მუსტაფა ლალა-ფაშას ქართლში ლაშქრობაში და ორი ციხე ააღებინა, მათ შორის გორის ციხე. სიმონ -ის დაბრუნების შემდეგ, 1578 წელს, ამილახვარი დააპატიმრეს, ჩამოართვეს ამილახორობა და მამულების ნახევარი. შემდგომში პოლიტიკურ ასპარეზს ჩამოსცილდა. მან მისი მეორე ქალიშვილი ანა ცოლად ჰყავდა ქართლის მეფე ბაგრატ -ს
სუპერ-ბოული

სუპერ-ბოული  — პროფესიონალურ ამერიკულ ფეხბურთში ეროვნული საფეხბურთო ლიგის ჩემპიონატი აშშ-ში. თამაში და მასთან დაკავშირებული ზეიმი-ღონისძიებანი შეადგენს ე. წ. „სუპერ-ბოულ სანდეის“ (აგრეთვე ცნობილი როგორც „სუპერ სანდეი“ - ინგლ. სუპერ კვირადღე), რომელიც წლების განმავლობაში თითქმის დე-ფაქტო ამერიკულ ეროვნულ დღესასწაულად იქცა.

თამაში დაიწყო 1967 წლის იანვარში როგორც აფლ-ეფლ მსოფლიო ჩემპიონატი, რომელშიც ეფლ ჩემპიონი გუნდი ეთამაშა უფრო ახალგაზრდა მოპაექრე ამერიკის საფეხბურთო ლიგის (აფლ) გამარჯვებულს „მსოფლიო ჩემპიონი პროფესიონალურ ფეხბურთში“ წოდებისთვის. 1970 წელს ორივე ლიგის გაერთიანების შემდეგ სუპერ-ბოული გახდა ეფლ-ს ჩემპიონთა თამაში. მას შემდეგ ღონისძიება ყოველწლიურად ტარდება კვირა დღეს პლეიოფების შემდეგ, თავდაპირველად ადრე-იანვარში, შემდეგ გვიან იანვარში, ხოლო 2002 წლიდან კი თებერვლის პირველ კვირადღეს.
ალექსანდრე ამილახვარი

ალექსანდრე დიმიტრის ძე ამილახვარი (დ. 20 ოქტომბერი, 1750 ― გ. 1802), ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე.

ბიოგრაფია
მამასთან ერთად მონაწილეობდა რეაქციონერი თავადების მიერ ერეკლე -ის წინააღმდეგ მოწყობილ შეთქმულებაში (პაატა ბატონიშვილის შეთქმულება 1765), რისთვისაც სასტიკად დაისაჯა (მოაჭრეს ცხვირი და გადაუჭრეს ფეხის ძარღვი). 1771 წელს პატიმრობიდან გაიპარა და რუსეთს გადაიხვეწა, დაუკავშირდა ქართლის ტახტის პრეტენდენტს ალექსანდრე ბაქარის ძეს და ტახტისათვის ბრძოლაში შემწეობა აღუთქვა. 1783 წელს რუსეთის მთავრობამ ერეკლე -ის თხოვნით ამილახვარი შეიპყრო და ვიბორგის ციხეში ჩასვა. 1801 ამნისტიით განთავისუფლდა და საქართველოში გამოემგზავრა, მაგრამ გზად, ასტრახანში გარდაიცვალა.

რუსეთში ყოფნისას დაწერილ პოლიტიკურ პამფლეტში „გეორგიანული ისტორია“ (გამოიცა რუსულ ენაზე, პეტერბურგში, 1779) ამილახვარი მოგვითხრობს საკუთარ თავგადასავალს. ახასიათებს საუკუნის ნახევრის ქართლის პოლიტიკურ მდგომარეობასა და სახელმწიფო წყობილებას, უარყოფითად ახასიათებს ერეკლე -ის მთელ მოღვაწეობას. თხზულება განსაკუთრებით საინტერესოა ქართველი თავადის პოლიტიკური შეხედულებების დასახასიათებლად. ავტორის მსჯელობა შეუზღუდველი თვითმპყრობელი მმართველობისადმი უკიდურეს სიძულვილით.

ქართული პოლიტიკური აზროვნების ისტორიისათვის კიდევ უფრო საინტერესოა ამილახვარის პოლიტიკური ტრაქტატი „ბრძენი აღმოსავლეთისა“, რომელიც ეძღვნება სოლომონ -ს. ნაშრომში გადმოცემულია ავტორის შეხედულებები სახელმწიფო მოწყობისა და მართვა-გამგეობის შესახებ. ალექსანდრე ამილახვარის აზრით, ქვეყანას უნდა მართავდეს ბრძენი და ჰუმანური მეფე, მაგრამ მეფის უფლებები გაყოფილი უნდა იყოს რამდენიმე ორგანოს შორის. იგი ცენტრალიზებული სახელმწიფოს წინააღმდეგია, მოითხოვს თავადების პოლიტიკურ უფლებების გაძლიერებას, სახელმწიფო მართვა-გამგეობის სხვადასხვა დარგის ჩაბარებას წარჩინებული საზოგადოების წარმომადგენლებისათვის. ალექსანდრე ამილახვარის შეხედულებით, დაცულ უნდა იქნეს გლეხი, რადგან ის არის ქვეყნის ეკონომიკური ცხოვრების საფუძველი. ავტორი ასევე დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს ვაჭრობას. მისი აზრით, აუცილებელი იყო დიდი ყურადღება დათმობოდა სწავლა-განათლებასა და მეცნიერაბას, რადგან ამის გარეშე ვერც ერთი ერი ვერ განივითარდებოდა. გარდა ამისა, გამოთქვამს შეხედულებებს სამღვდელოების, ხელოსნების ადგილის შესახებ სახელმწიფოში.

ამილახვარის მსოფლმხედველობაში აისახა საუკუნის ფრანგი განმანათლებლების ზოგიერთი პროგრესული იდეა, მაგრამ ეს იდეები მის პრაქტიკულ მოღვაწეობასთან არ იყო დაკავშირებული. ამილახვარს ეკუთვნის აგრეთვე რუსულ ენაზე დაწერილი დრამატული სცენები „ასტრახანში“.
გივი ამილახვარი

გივი იოთამის ძე ამილახვარი (გ. 1700) — საამილახვროს უფროსი, ზემო ქართლის სადროშის სარდალი და გორის მოურავი 1656-1696 წლებში.

ბიოგრაფია
იყო ვახტანგ -ისა და არჩილ -ის პოლიტიკის მიმდევარი. ირანში ახლდა ჯერ არჩილ -ს, 1662 წელს კი თეიმურაზ -ს. 1667 წელს ცოლად მოიყვანა ვახტანგ -ის ასული თამარი. 1688 წელს აქტიური მონაწილეობა მიიღო გიორგი -ის აჯანყებაში სპარსეთის წინააღმდეგ. 1690-1691 წლებში ის ცდილობდა ქართლის აჯანყებას ერეკლე -ის წინააღმდეგ და მხარს უჭერდა გიორგი -ს. აჯანყების დამარცხების შემდეგ თავი შეაფარა რაჭას. გარდაიცვალა იქვე.
დემეტრე ამილახვარი

დემეტრე ამილახვარი — საუკუნის 50-60-იანი წლების პოლიტიკური მოღვაწე, ქართლის სამეფო კარის სახლთუხუცესი, ერეკლე -ის მოწინააღმდეგე თავადების ერთ-ერთი მეთაური.

მონაწილეობდა 1765 წლის პაატა ბატონიშვილის შეთქმულებაში. მეთაურობდა „მარკოზაშვილის დარბაზის“ უკიდურესად რეაქციულ ფრთას. შეთქმულების დამარცხების შემდეგ ჩამოართვეს მამულები, ქონება და დასაჯეს „სახალხო შერცხვენით“. ფიზიკური სასჯელისგან დაინდეს ავადმყოფობის გამო. გარდაიცვალა 80-იან წლებში.
იასე ამილახვარი

იასე ამილახვარი (გ. 30 სექტემბერი, 1787) — ქართლ-კახეთის სამეფოს სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე.

ცოლად ჰყავდა ქართლის მეფის იესეს ასული ხორეშანი. მიუხედავად ამისა, მხარს უჭერდა ერეკლე -ს თავისი ცოლისძმის აბდულა-ბეგის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ერთგულებისათვის ერეკლე მეფემ კახეთში მამულები უბოძა. 1754 წელს თამაზ ანდრონიკაშვილის გადაყენების შემდეგ, დროებით დანიშნეს ქიზიყის მოურავად. 1756 ქიზიყის მოურავობა კვლავ თამაზს დაუბრუნეს, ამილახვარი კი ქიზიყიდან გაიწვიეს და ქართლის სამეფო კარის სახლთუხუცესად დანიშნეა. ეკავა სარდლის სახელოც. 70-იან წლებში თავი გამოიჩინა ლეკთა წინააღმდეგ ბრძოლაში.
იოთამ ამილახვარი

იოთამ პაპუნას ძე ამილახვარი (გ. დაახლოებით 1649) — საუკუნის 30-50 წლების ქართლის დიდი ფეოდალი, პოლიტიკური მოღვაწე.

ზურაბ არაგვის ერისთავთან ერთად ეურჩებოდა გიორგი სააკაძეს. ხან თეიმურაზ -ს ებრძოდა, ხან როსტომ მეფეს. ბერი ეგნატაშვილის ცნობით, „სიტკენაც დრო დაახელოს, იქითკენ იყვის“.

მოხსენიებულია ანჩიხატის წარწერებში.
რევაზ ამილახვარი

რევაზ ოთარის ძე ამილახვარი (დ. დაახლ. 1737 – გ. 1775) — საუკუნის შუა წლების აღმოსავლეთ საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე. მონაწილეობდა გივი ამილახვრის ანტიირანულ აჯანყებაში. 1744 წელს აჯანყებას ჩამოშორდა და თეიმურაზ -ს მიემხმრო. 1750 დანიშნეს თბილისის ციხისთავად (მინბაშად), 1754 — ქართლის ნაიბად. 1772 ამილახორობა მიიღო. მისი ქალიშვილი სალომე ცოლად ჰყავდა იულონ ბატონიშვილს, ერეკლე -ის ვაჟს.
ფლატირონ ბილდინგი

ფულერის შენობა, ანუ უფრო ცნობილი როგორც ფლატირონ ბილდინგი (სიტყვასიტყვით - შენობა-უთო) იყო ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი შენობა ნიუ-იორკში მისი მშენებლობის დასრულების დროს 1902 წელს. შენობის პროექტი ეკუთვნის ჩიკაგოელ დენიელ ბარნჰემს და შესრულებულია ბოზ-არტ სტილში სამკუთხა ბლოკ-კუნძულზე 23-ე ქუჩის, მე-5 ავენიუსა და ბროდვეის შორის, მედისონ სქვერის კუთხეში. კლასიკური ბერძნული კოლონადის სტილის თანახმად მისი კირქვისა და მოჭიქული ტერა-კოტის ფასადი ჰორიზონტალურად დაყოფილია სამ ნაწილად.

ადგილობრივებმა შენობისადმი ინტერესი სწრაფად გამოამჟღავნეს და ნიძლავს დებდნენ იმაზე თუ რა პერიმეტრზე გაიფანტებოდა შენობის ნანგრევები იმ შემთხვევაში თუ ნიუ-იორკის განუყრელი ქარი მის წაქცევას მოახერხებდა, დაარქვეს რა მას „ფლატირონი“ (ინგლ. ბრტყელი უთო) იმ დროინდელ უთოსთან მსგავსების გამო. მომრგვალებული წვეტის ბოლოში შენობის სიგანე მხოლოდ 2 მეტრია. 22 სართულიანი შენობა 87 მეტრის სიმაღლისაა და მას მანჰეტენზე ყველაზე ძველ დღემდე შემორჩენილ ცათამბჯენად მიიჩნევენ, თუმცა ფაქტობრივად შედარებით ძველი პარკ-როუ ბილდინგი (1899) რამდენიმე სართულით მაღალია.

შენობის აეროდინამიულმა სტრუქტურამ ორპირი ქარის ეფექტი წარმოშვა მის გარშემო მდებარე ქუჩებზე. ამბობენ, რომ შენობის ადრეულ დღეებში, როცა ქალბატონის შიშველი წვივის დანახვა დიდ აჟჲოტაჟს იწვევდა, უსაქმურები დაეწყობოდნენ ხოლმე შენობის ტროტუართან თვალწარმტაცი სანახაობის მოლოდინში. პოლიციის თანამშრომლები დროდადრო გამოივლიდნენ სეირის მომლოდინეთა გასაფანტავად მათი 23-ე ქუჩის სათვალთვალო პოზიციებიდან; სწორედ ამის გამო ამ ადგილს ტროტუარზე „23 სკიდუ“ (23 ) დაექვა.

ამჟამად ფლატირონი პოპულარული ადგილია ტურისტთა ფოტოგრაფირებისთვის, ეროვნული ისტორიული ღირსშესანიშნაობა და ასევე ფუნქციონალური საოფისე შენობაა, რომელშიც რამდენიმე გამომცემლობა მდებარეობს გაერთიანუბული "ჰოლცბრინკ პაბლიშერზ" სახელით. აღდგენითი სამოუშაოების გამო ფლატირონის წვეტიანი კუთხე 2005 წლის დეკემბრიდან ხარაჩოებზე აკრული შავი ტილოთია დაფარული.

წარმტაცი შენობის ზეგავლენით მანჰეტენის მიმდებარე უბანს „ფლატირონ დისტრიქტი“ ჰქვია.
პაპუნა ამილახვარი

პაპუნა იოთამის ძე ამილახვარი (გ. 1625) — საუკუნის მეოთხედის ქართლის სამეფოს პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. საამილახვროს უფროსი, ზემო ქართლის სადროშოს სარდალი, გორის მოურავი.

ბიოგრაფია
ცოლად ჰყავდა სიმონ -ის ასული თამარი. 1605 წელის ოქტომბერში ქართლის მეფის გიორგი -ის ბრძანებით დაეხმარა დედოფალ ქეთევანს ტახტის მიმტაცებელ კონსტანტინეს წინააღმდეგ ბრძოლაში. პაპუნა ამილახვარი დაამდაბლა ბაგრატ -მ. 1614 წელს ამილახვრობა აბას -მა უბოძა ანდუყაფარ ბარძიმის ძეს. პაპუნა ამილახვარმა მარტყოფის ბრძოლის დროს მხარი დაუჭირა აჯანყებულ ქართველებს და ანდუყაფარი დააპატიმრებინა. პაპუნა ამილახვარი ანდუყაფარმა მოაკვლევინა ქსნის ერისთავმა იესეს.
ოთარ ამილახვარი

ოთარ რევაზის ძე ამილახვარი (დ. 1756 — გ. 1828) — აღმოსავლეთ საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში. საამილახვროს უფროსი, ზემო ქართლის სადროშოს სარდალი, გორის მოურავი.

1789 ამილახვარის წინააღმდეგ გამოვიდნენ მისი სიმკაცრით უკმაყოფილო გორელები. ერეკლე -მ დასაჯა უკმაყოფილონი, მაგრამ ამილახვარს უბრძანა დაეცვა ბატონყმობის კანონით დადგენილი ნორმები. ამილახვარმა გააშენა სოფ.ორჭობი, გაიყვანა ახალი სარწყავი არხები და აღორძინებულ ადგილებში დაასახლა ტყვეობიდან გამოსყიდული გლეხები. 1785 იბრძოდა საქართველოში შემოჭრილი ომარ-ხანის წინააღმდეგ. 1795 მონაწილეობდა კრწანისის ბრძოლაში. ერეკლე -ის გარდაცვალების შემდეგ ამილახვარის ძალაუფლება შეიზღუდა. ბატონიშვილებს შორის ტახტისათვის ატეხილ ბრძოლაში ემხრობოდა დარეჯან დედოფლის ჯგუფს, მხარს უჭერდა თავის სიძეს იულონ ბატონიშვილს. ამის გამო 1801 წლის თებერვალს დაკარგა ამილახორობა. ჰქონდა რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორის წოდება.
ბრუკლინის ხიდი

ბრუკლინის ხიდი (; თავდაპირველად ნიუ-იორკ - ბრუკლინის ხიდი) ერთ-ერთი უძველესი დაკიდებული ხიდია აშშ-ში და გადაჭიმულია 1.834 მ-ით მდინარე ისტზე მანჰეტენსა და ბრუკლინს შორის. მშენებლობის დასრულების ჟამს ის იყო უდიდესი დაკიდებული ხიდი მსოფლიოში და ასევე პირველი ლითონის ბაგირებით დაკიდებული ხიდი.

მშენებლობა დაიწყო 1869 წელს. ბრუკლინის ხიდი დასრულებულ იქნა 14 წლის შემდეგ და გაიხსნა 1883 წლის 24 მაისს. პირველ დღეს მასზე 1800 მანქანამ და 150.300 ადამიანმა გადაიარა. ხიდის მთავარი ნაწილის სიგრძე მდინარე ისტზე 486 მეტრია. ხიდის მშენებლობა $18 მილიონი დაჯდა და მასზე მუშაობისას დაახ. 27 ადამიანი დაიღუბა. გახსნიდან ერთ კვირაში, 30 მაისს, გავრცელებულმა ჭორმა ხიდის ჩავარდნის შესახებ მასზე მყოფ ადამიანთა შორის პანიკა გამოიწვია და შეხლა-შემოხლის შედეგად 12 ადამიანი დაიღუპა.

გახსნის მომენტში ეს ხიდი ყველაზე გრძელი იყო მსოფლიოში და მას შემდეგ იგი ქალაქის ერთ-ერთ უმთავრეს ღირსშესანიშნაობად იქცა. 1980-იანი წლებიდან ხიდის ქვეშ ღამის განათება დამონტაჟდა მისი არქიტექტურული თვისებების გამოსაჩენად. არქიტექტურული სტილი გოთურია, დამახასიათებელი წაწვეტებული არკებით ქვის კოშკებში გასასვლელების თავზე.

ხიდის პროექტი ეკუთვნის არქიტექტურულ ფირმას, რომლის მფლობელი ჯონ აუგუსტუს როულინგი იყო ტრენტონიდან, ნიუ-ჯერსი. როულინგმა საკუთარ ფირმასთან ერთად მანამდე რამდენიმე მცირე ზომის დაკუდული ხიდი ააგო (ცინცინატიში, ოჰაიო და ვაკოში, ტექსასი) რომელიც ბრუკლინის ხიდის საინჟინრო პროტოტიპები იყო.
ნიუ-იორკის საფონდო ბირჟა

ნიუ-იორკის საფონდო ბირჟა ( — ), მეტსახელით „დიდი დაფა“ უდიდესი საფონდო ბირჟაა მსოფლიოში (დოლარის მიმოქცევის მოცულობით) და მეორეა განაცხადებების რაოდენობით. მასში მიმოქცეული აქციების მოცულობა ნასდაქს ჩამორჩა 1990-იან წლებში, თუმცა ნისბ-ზე მოვაჭრე კომპანიათა საბაზრო კაპიტალიზაცია ხუთჯერ აღემატება ნასდაქისას.

ნიუ-იორკის საფონდო ბირჟის სავაჭრო დარბაზი მდებარეობს უოლ სტრიტის №11-ში და შედგება ხუთი ოთახისგან, რომელიც ვაჭრობის განხორციელებისთვის გამოიყენება. მთავარი შენობა მდებარეობს ბროდ სტრიტის №18-ში, უოლ სტრიტისა და ექსჩეინჯ პლეისის კუთხეში, ქვემო მენჰეტენზე, ნიუ-იორკი.
იუნიქსის დრო

იუნიქს-დრო ან დრო — დროის აღწერის სისტემა, რომელიც გვაძლევს ფარდობით დროს იუნიქსის დაარსების დროსთან (1970 წლის 1 იანვრის შუა ღამე) მიმართებაში. იუნიქსის დრო მიმდინარე მომენტში რიცხობრივად ტოლია 1970 წლის 1 იანვრიდან გასული წამების რაოდენობის. მაგალითად, 2012 წლის 2 ივლისს 21:11:38 საათზე იუნიქსის დრო არის 1341249098.

2038 წლის 19 იანვარს 03:14:08-ზე 32 ბიტიანი _ ცვლადის გადავსება მოხდება. ამ პრობლემის აღმოფხვრა შესაძლებელია დროის შენახვის 64 ბიტიან ცვლადზე გადასვლით, ეს ცვლადი კი უახლოესი 300 მილიარდი წლის მანძილზე სრულიად საკმარისი იქნება.

იუნიქსის კლონ სისტემებში იუნიქსის დროის გაგება ამ ბრძანებით შეიძლება: +%
ჰუგო კაპეტი

ჰუგო კაპეტი (; დ. 941 — გ. 24 ოქტომბერი, 996) — კაპეტინგების დინასტიის დამფუძნებელი. საფრანგეთის მეფედ 967 წელს აირჩიეს. შეცვალა კაროლინგების დინასტიის უკანასკნელი მეფე — ლუი . მაშინდელ წყაროებში ასევე მოხსენიებული როგორც ჰუგო დიდი .

ოჯახი
ჰუგო კაპეტი დაქორწინებული იყო ადელაიდაზე, აკვიტანიის ჰერცოგ უილიამ -ის ქალიშვილზე. მათ ჰყავდათ სამი შვილი:
გიზელა, რომელიც დაქორწინდა პონთიუს გრაფ ჰიუ -ზე.
ჰედვიგი, რომელიც დაქორწინდა ენოს გრაფ რენე -ზე.
რობერ , რომელიც ჰუგოს გარდაცვალების შემდეგ საფრანგეთის მეფე გახდა.

ქალიშვილების რაოდენობა არ არის ცალსახად ცნობილი.
ფილიპ I (საფრანგეთი)

ფილიპ (, დ. 23 მაისი, 1052 — გ. 29 ივლისი, 1108) — საფრანგეთის მეფე 1060–1108 წლებში. კაპეტინგების დინასტიის მეოთხე მეფე. ანრი -ს (1008–1060) და პრინცესა ანა კიეველის (1024–1075) შვილი. შეეცადა ჩარეულიყო ფლანდრიის საქმეებში, მაგრამ სასტიკად დამარცხდა 1071 წლის კასელის ბრძოლაში. სარგებლობდა ინვესტიტურისა და სიმონიის უფლებით.
ლუი VI

ლუი სქელი (; დ. 1 დეკემბერი, 1081 — გ. 1 აგვისტო, 1137) — საფრანგეთის მეფე 1108-1137 წლებში. კაპეტინგების დინასტიიდან. ფილიპ -ის (1052-1108) და ბერტა ჰოლანდიელის (1055-1094) შვილი. 1100 წლიდან მამის თანამმართველლია. საფრანგეთის პოლიტიკური გაერთიანების ფუძემდებელი. ანგრევდა ურჩი ფედალების ციხეებს, ან მათში თავის გარნიზონებს აყენებდა. პრივილეგიებს ანიჭებდა ქალაქებს და ეხმარებოდა მათ სენიორთა წინააღმდეგ ბრძოლაში. მისი მთავარი მრჩეველი იყო სენ-დენის აბატი სიუჟერი, რომელსაც ეკუთვნის ლათინურად დაწერილი „ლუი -ის ცხოვრება“.
ლუი VII

ლუი უმცროსი (; დ. 1120 — გ. 18 სექტემბერი, 1180, პარიზი) — საფრანგეთის მეფე 1137–1180 წლებში, კაპეტინგების დინასტიისა. ლუი -ის (1081–1137) და ადელაიდა მაურენელის (1100–1154) შვილი. განაგრძო მამის პოლიტიკა, მთავარ მრჩევლად აბატი სიუჟერი დაიტოვა. ემყარებოდა სამღვდელოებასა და ქალაქ-კომუნებს, რომელთაც ეხმარებოდა სენიორთა წინააღმდეგ ბრძოლაში. მონაწილეობდა მეორე ჯვაროსნულ ლაშქრობაში (1147–1149) 1152 წელს გაეყარა მეუღლეს, ალიენორ აკვიტანიელს, რომელზეც მაშინვე იქორწინა ანჟუს გრაფმა ჰენრი პლანტაგენეტმა, რომლის მფლობელობაში მოექცა საფრანგეთის მნიშვნელოვანი ნაწილი. დაიწყო ბრძოლა საფრანგეთის ტერიტორიებისათვის პლანტაგენეტებსა და კაპეტინგებს შორის. ლუი ეხმარებოდა ინგლისის მეფის ყველა მოწინააღმდეგეს, უმხედრებდა მას შვილებს. 1179 წელს თანამმართველად გაიხადა თავისი ძე ფილიპე ოგიუსტი.
ფილიპ II ოგიუსტი

ფილიპ ოგიუსტი (; დ. 21 აგვისტო, 1165, პარიზი — გ. 14 ივლისი, 1223, მანტი) — საფრანგეთის მეფე 1180-1223 წლებში. კაპეტინგების დინასტიის წარმომადგენელი. ლუი -სა და ადელ შამპანელის შვილი.

გააფართოვა სამეფო დომენი. 1189-1191 წლებში მესამე ჯვაროსნული ლაშქრობის ერთ-ერთი წინამძოღლი იყო. 1202-1204 წლებში ჯონ უმიწაწყლოს წაართვა ნორმანდია, მენი, ანჟუ, პუატუს ნაწილი, შემდეგ ტურენი, 1206 წლის ხელშეკრულებით ჯონ უმიწაწყლომ უარი თქვა საფრანგეთში პლანტაგენეტთა სამფლობელოების უმეტეს ნაწილზე. ფილიპ -ის წარმატებები დაგვირგვინდა 1214 წელს ინგლისთან ლაროშ-ო-მუანისა (ანჟუ) და ინგლისის მეფის მოკავშირეებთან ბუვინის (ფლანდრია) ბრძოლებში გამარჯვებით.

თავის დომენში გაატარა ადმინისტრაციული და ფინანსური რეფორმები. დააარსა ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული ოლქები – საპრევოები და საბაიიები, აგრეთვე სამეფო საბჭო. მის დროს დაიწყო სამხრეთ საფრანგეთის მიწების შემოერთება.
ლუი VIII

ლუი (; დ.5 სექტემბერი, 1187, პარიზი — გ. 8 ნოემბერი, 1226, მონტპენსიერი) — საფრანგეთის მეფე 1223–1226 წლებში. კაპეტინგების დინასტიის წარმომადგენელი. ფილიპ ოგიუსტისა (1165–1223) და იზაბელა ენოელის შვილი და მამის პოლიტიკის გამტარებელი. ცოლად ჰყავდა ჰენრი პლანტაგენეტის შვილიშვილი, ამიტომ პრეტენზიას აცხადებდა ინგლისის ტახტზეც. 1216 წელს ჯონ უმიწაწყლოს წინააღმდეგ აჯანყებული ბარონების თხოვნით წაუძღვა სამხედრო ექსპედიციას ინგლისში, მაგრამ ჯონ უმიწაწყლოს უეცარი სიკვდილის შემდეგ 1217 წლის 20 მაისს დამარცხდა ლინკოლნის ბრძოლაში და იძულებული შეიქმნა უკან დაბრუნებულიყო. ტახტზე ასვლის შემდეგ წაართვა ინგლისელებს პუატუ და ზოგიერთი სხვა სამფლობელო. 1226 წელს სათავეში ჩაუდგა ახალ ჯვაროსნულ ლაშქრობას ტულუზის გრაფის რაიმუნდ -ისა და ალბიგოელების წინააღმდეგ.

ქორწინება და შვილები
1200 წლის 23 მაისს ლუიმ ცოლად ბლანკა კასტილიელი მოიყვანა (1188–1252)

შვილები
ფილიპი (1209-1218)
ლუი (1214-1270)
რობერ დ'არტუა (1216-1250)
ჟანა (1219-1232)
ალფონს დე პუატიე (1220-1271)
ფილიპ-დაგობერი (1222-1232)
იზაბელა (1225-1269)
ეტიენი (1226 - დაბადებისთანავე გარდაიცვალა)
შარლ სიცილიელი (1227-1285)
ლუი IX

ლუი წმინდა (; დ. 25 აპრილი,1214 — გ. 25 აგვისტო, 1270) — საფრანგეთის მეფე 1226–1270 წლებში. კაპეტინგების დინასტიის წარმომადგენელი. ლუი -სა (1187–1226) და ბლანკა კასტილიელის შვილი.

დედამისის ბლანკა კასტილიელის რეგენტობის (1226–1236) დროს ჩააქრეს დიდკაცობის ჯანყი, წარმატებით დასრულდა ალბიგოელების წინააღმდეგ ლაშქრობა. 1248 წლის აგვისტოში ლუი -მ წამოიწყო მეშვიდე ჯვაროსნული ლაშქრობა. 1250 წელს მეფე დამარცხდა ელ-მანსურის ბრძოლაში და ტყვედ ჩაუვარდა ეგვიპტის სულთანს. 1250 წლის აპრილში დიდი გამოსასყიდით დაიხსნა თავი ტყვეობიდან. გაამაგრა ჯვაროსანთა ხელში მყოფი ქალაქები სირიაში და გამოისყიდა დიდძალი ქრისტიანი ტყვე. 1259 წლის პარიზის ზავით ინგლისს გიენი დაუტოვა. ინგლისის მეფემ საფრანგეთის ვასალად სცნო თავი და უარი განაცხადა პლანტაგენეტთა დანარჩენ ფრანგულ სამფლობელოებზე.

გაატარა მნიშვნელოვანი სახელმწიფო რეფორმები. შეკვეცა სენიორთა სასამართლო უფლებები, პარიზში შექმნა უზენაესი სასამართლო პალატა (მოგვიანებით ეწოდა პარლამენტი) და უმაღლესი ფინანსური ორგანო - საანგარიშო პალატა. 1258 წელს აკრძალა სასამართლო დუელი, სამეფო დომენში - ფეოდალური „კერძო ომები“; დანარჩენ მიწა-წყალზე შემოიღო „მეფის ორმოცი დღე“, რომლის განმავლობაში მოდავეებს შეეძლოთ სამეფო სასამართლოში საქმის გასაჩივრება. სისხლის სამართლის საქმეები, ე. წ. „მეფის შემთხვევები“, დაექვემდებარა მხოლოდ სამეფო სასამართლოს. 1263 და 1265 წლების ორდონანსებით სავალდებულო გახდა სამეფო მონეტის მიღება მთელ სამეფოში. 1270 წლის 1 აგვისტოს ლუი -მ წამოიწყო მერვე ჯვაროსნული ლაშქრობა (ტუნისზე), რომლის დროსაც დაიღუპა შავი ჭირით. 1297 წელს პაპმა ბონიფაციუს -მ ლუი წმინდანად გამოაცხადა.

შვილები
ბლანკა (1240–1243)
იზაბელა (1241–1271) გაყვა თეობალდ შამპანელს
ლუი (1244–1260)
ფილიპ (1245–1285)
ჟან დაიბადა და მოკვდა (1248)
ჟან-ტრისტანი (1250–1270)
პიერი (1251–1284)
ბლანკა (1252–1323) გაყვა ფერდინანდ დე ლა სერდას
მარგარიტა (1254–1271) გაყვა იოანე ბრაბანტის ჰერცოგს
რობერ კლერმონელი (1256–1317) ანრი -ს წინაპარი, ბურბონების გვარის ფუძემდებელი.
აგნესა ფრანგი (1260–1327) გაყვა რობერ ბურგუნდიის ჰერცოგს.
მოქალაქეთა პალატა

მოქალაქეთა პალატა — ვირჯინიის კოლონიის საკანონმდებლო ორგანოს ქვედა პალატა. ის იყო პირველი არჩეული საკანონმდებლო ორგანო ახალ მიწაზე.

ისტორია
მოქალაქეთა პალატა ჩამოყალიბდა ჯეიმზტაუნის სამთავრობო რეფორმების დროს. ჯეიმსთაუნთან მდებარე კოლონიაში, რომელსაც ფლობდა „ლონდონის ვირჯინიული კომპანია“ პირველივე 12 თვის განმავლობაში დაახლოებით 1 000-ზე მეტი კოლონისტი დასახლდა, ამიტომ მფლობელმა კომპანიამ შემოსავლების გაზრდის მიზნით გადაწყვიტა ცვლილებების შეტანა. მოსახლეებს მიწის პირვატიზაციის უფლება მიეცათ. შეიქმნა საკანონმდებლო ორგანო რომელიც ბრიტანეთის პარლამენტის ანალოგი იყო და მისი შეკრება მხოლოდ წელიწადში ერთხელ ხდებოდა.

არჩევნების ჩატარდა კოლონიის მმართველის, ჯორჯ იარდლის მეთვალყურეობთ.

მოქალაქეთა პალატის პირველი შეხვედრა გაიმართა 1619 წლის 30 ივლისს, ჯეიმსტაუნში.
ფილიპ III (საფრანგეთი)

ფილიპ ( დ. 3 აპრილი, 1245 — გ. 5 ოქტომბერი, 1285) — საფრანგეთის მეფე 1270-დან. კაპეტინგების დინასტიის წარმომადგენელი. ლუი -ს (1214–1270) და მარგარიტა პროვანსელის შვილი.

ბიოგრაფია
ქორწინება და შვილები
1262 წლის 28 მაისს ფილიპემ ცოლად ისაბელა არაგონელი მოიყვანა. მათი შვილები იყვნენ:

ლუი (1266-1276)
ფილიპ (1268–1314)
შარლ ვალუა (1270–1325)

იზაბელას გარდაცვალების შემდეგ, ფილიპემ 1274 წელს ცოლად მარია ბრაბანტელი მოიყვანა. მათი შვილები იყვნენ:

ლუი დ`ევრე (1276–1319) ცოლად მარგარიტა არტუა მოიყვანა
ბლანკა (1278–1305) ცოლად ავსტრიის ჰერცოგ, რუდოლფ -ს გაყვა
მარგარიტა (1282–1317) ცოლად ინგლისის მეფე ედუარდ -ს გაყვა
ივანე ამილახვარი

ივანე გივის ძე ამილახვარი (დ. 26 იანვარი, 1829, სოფ. ქვემო ჭალა, ― გ. 29 აგვისტო, 1905, ქ. გორი) — რუსეთის არმიის კავალერიის გენერალი (1896).

ბიოგრაფია
1850-იდან მსახურობდა ჩრდილოეთ კავკასიაში ნიჟეგოროდის დრაგუნთა პოლკში. 1853-იდან იბრძოდა შამილის წინააღმდეგ. ყირიმის ომის (1853–1856) დროს — კავკასიის ფრონტზე ოსმალეთის წინააღმდეგ მონაწილეობდა სოფ. ბაინდურის, ბაშკადიკლარის და ყარსის ბრძოლებში. 1873 მიიღო გენერალ-მაიორის ჩინი. ამილახვარმა განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1877–1878). მისმა ცხენოსანმა დივიზიამ აიღო ბაიაზეთი, დიადინი, ალაშკერტი, ჰასან-კალე, არზრუმი და სხვა. 1883 წელს ამილახვარმა მიიღო გენერალ-ლეიტენანტის ჩინი, ხოლო 1901 გენერალ-ადიუტანტის საპატიო წოდება. 1893-იდან იყო კავკასიის საარმიო კორპუსის მეთაური. გამოქვეყნებული აქვს დღიურები და მოგონებები (ჟურნალ „ “, 1908-1909, .26-29. ავტორიზებული თარგმანი ქართულიდან). ეს მონათხრობი შეიცავს საინტერესო ცნობებს ეპოქისა და იმ ბრძოლების ირგვლივ, რომლებშიც ამილახვარს მიუღია მონაწილეობა. მასში უხვადაა საგულისხმო მასალა ამილახვარის თანამებრძოლების — გრიგოლ, ზაქარია, ილია ორბელიანების, კ.მამაცაშვილის, მალაქია გურიელის და სხვათა, აგრეთვე შამილის შესახებ. ამილახვარი დაჯილდოებული იყო ოქროს ხმლით „მამაცობისათვის“ და მრგვალი საბრძოლო ორდენითა და მედლით.
უესტმორლენდის ოლქი (ვირჯინია)

უესტმორლენდის ოლქი — ოლქი ვირჯინიის შტატის ჩრდილოეთში. 2000 წლის მონაცემებით, მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 16 718 ადამიანს. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი არის მონტროზი.

ისტორია
უესტმორლენდის ოლქში დაიბადნენ ჯორჯ ვაშინგტონი, ამერიკის შეერთებული შტატების პირველი პრეზიდენტი; ჯეიმზ მონრო, ამერიკის შეერთებული შტატების მეხუთე პრეზიდენტი და გენერალი რობერტ ლი, კონფედერაციის ჯარის სარდალი.

გეოგრაფია
აშშ-ის სტატისტიკის დეპარტამენტის მიხედვით ოლქის მთლიანი ფართობი შეადგენს 654 კმ². აქედან 594 კმ² შეადგენს ხმელეთს ხოლო 61 კმ² წყალს, ანუ მთლიანი ტერიტორიის 9.29% არის წყალი.

დემოგრაფია
2000 წლის აღწერის მიხედვით ოლქში არის 16 718 მოსახლე, 6 846 კომლი და 4 689 ოჯახი.
მოსახლეობის 65.41% წარმოადგენს თეთრკანიანებს, 30.89% – შავკანიანებს, 0.36% - ადგილობრივ ამერიკელებს (ე.წ. ინდიელები), 0.36% - აზიელებს, 3.05% სხვა რასის წარმომადგენლები არიან და 3.46% - ლათინო ამერიკელები.

ქალაქები
მონტროზი
კოლონიალ ბიჩი
ქუცნა ამირეჯიბი

ქუცნა ამირეჯიბი (გაბელისძე) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, დიპლომატი, ქართლის მსხვილი ფეოდალი - საუკუნეების მიჯნაზე. რამდენიმეჯერ იყო წარგზავნილი საქართველოს მეფის ელჩად კონსტანტინოპოლს. თემურლენგის ლაშქრობათა შემდეგ აღდგენითი სამუშაოები წამოიწყო. კერძოდ, განაახლა ულუმბისა და ნაბახტევის ეკლესიები (სოფ. ალის მახლობლად, ახლანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტი). ამირეჯიბი გამოხატულია ნაბახტევის ეკლესიის კედელზე თავის მეუღლე რუსა ამირეჯიბთან ერთად. ამირეჯიბის ასული ნათია ცოლად ჰყავდა საქართველოს მეფე კონსტანტინე -ს.