iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ფინიკიელები

ფინიკიელები — უძველესი ერი, ფინიკიის მკვიდრები, ცხოვრობდნენ ლევანტის (ლიბანის) სანაპირო ზოლსა და ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთ ნაწილში.

ფინიკიელები ცხოვრობდნენ კარგი ნავსაყუდელებით გამორჩეულ და ერთმანეთთან ჯაჭვივით გადაბმულ დამოუკიდებელ ქალაქებში, დღევანდელი ლიბანის სანაპიროზე. ისინი ძველი მსოფლიოს საუკეთესო ზღვაოსნები, მოგზაური ვაჭრები იყვნენ. როგორც ზოგადად ქანაანელებს სჩვეოდათ, არ იზიდავდათ მიწათმოქმედება, ისინი უპირატესობას ზღვაოსნობას, ხელოსნობასა და ვაჭრობას ანიჭებდნენ.

ვაჭრობა და ხელოსნობა
ფინიკიელები მთელ მსოფლიოში ვაჭრობდნენ. იძენდნენ ჩინეთიდან და ინდოეთიდან დასავლეთში შეტანილ ძვირფას საქონელს. შემდეგ საქონელი ზღვით გაჰქონდათ ეგვიპტეში, საბერძნეთში, იტალიასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში. ფინიკიელები ვაჭრობის წყალობით გამდიდრდნენ და გაძლიერდნენ. მათ საკუთარი თვალით ნახეს მინოსელებისა და მიკენელების აღზევება და დაცემა, ხელს უწყობდნენ საბერძნეთს, შემდეგ კი რომის გაძლიერებას. ფინიკიელები ხელმარჯვე ოსტატებიც იყვნენ. ისინი ამზადებდნენ მინის ნაკეთობებს, ლითონის ნივთებს, სამკაულებსა და სამოსს. მათი გამოგონებაა, ასევე, მინის ბერვა. ტვიროსის ნავსადგური განთქმული იყო ძოწისფერი საღებავით, რომელიც ბერძნებისა და რომაელების შეფასებით, მაღალი ხარისხის იყო.

ფინიკიური ნავსადგური
ლევანტში ფინიკიელთა ნავსადგურები იყო უგარიტი, სიდონი, ბიბლოსი და ბერიტუსი (ბეირუთი). მთავარი ნავსადგური იყო ტვიროსი, რომელიც, გადმოცემის თანახმად, 4750 წლის წინათ დაარსდა. ამ ქალაქს მჭიდრო კავშირი ჰქონდა ისრაელთან. ტვიროსის მეფე აჰირამი ამარაგებდა მეფე სოლომონს იერუსალიმში სოლომონის ტაძრის მშენებლობისთვის საჭირო ლიბანური კედრითა და ხელოსნებით. კვიპროსიდან ფინიკიელებმა თანდათანობით გადაინაცვლეს დასავლეთისკენ და ხმელთაშუა ზღვისპირეთის გარშემო მრავალი კოლონია დააარსეს. ყველაზე მნიშვნელოვანი კოლონია, კართაგენი, რომელიც მდებარეობდა ჩრდილოეთ აფრიკაში, დიდ ქალაქად იქცა. დანარჩენი კოლონიები წარმოიქმნა ესპანეთში, მალტაზე, სიცილიაზე, მაროკოსა და სარდინიაზე. მოგვიანებით, ფინიკიელებმა დაიპყრეს კადისი, ტანჟერი და დასავლეთ აფრიკის სანაპიროზე გახსნეს სავაჭრო ბაზები. საბოლოოდ, მათი სამშობლო დაახლოებით ძვ. წ. 570 წელს დაიპყრეს ბაბილონელებმა. ამის შემდეგ კოლონიებმა კვლავ მოიპოვეს დამოუკიდებლობა, მათ შორის უმთავრესი პორტი კართაგენი იყო.

შორეული მოგზაურობები
ძვ. წ. საუკუნეში ეგვიპტემ აფრიკის გარშემო სამოგზაუროდ დაიქირავა ფინიკიელი მეზღვაურები, რომელთა მოგზაურობამ 3 წელს გასტანა. ხშირი ვაჭრობა შორეულ ქვეყნებთან, მაგ. კალით და ვერცხლით მდიდარ ბრიტანეთთან, დაახლოებით, 450 წელს დაიწყო. ფინიკიელთა დაცემა 200-100 წლებში მოხდა, როდესაც ხმელთაშუაზღვისპირეთში კონტროლის დამყარების, მიზნით რომის იმპერიამ კართაგენი გაადანგურა.
ფათალი-შაჰი

ფათალი-შაჰი (; დ. 25 სექტემბერი, 1772 — გ. 23 ოქტომბერი, 1834) — ირანის შაჰი ყაჯართა დინასტიიდან (1797–1834). აღა-მაჰმად-ხანის ძმისშვილი. მის გამგებლობაში ფეოდალური შინაომებით დასუსტებული ირანი ევროპული კოლონიალიზმის მსხვერპლი გახდა. არმიაში შემოიღეს ევროპული სამხედრო ორგანიზაციისა და ჯარისკაცთა სწავლის მეთოდები. ფათალი-შაჰმა არათანასწორუფლებიანი ხელშეკრულებები დადო საფრანგეთთან (1807), დიდ ბრიტანეთთან (1801, 1809, 1814), რუსეთთან (1813, 1828). ფათალი-შაჰი ამიერკავკასიის ქვეყნებზე აცხადებდა პრეტენზიას, რომელსაც მოჰყვა 1804-1813 და 1826-1828 წლების ირან-რუსეთის ომები.

შვილები
ვაჟები:

მუჰამედ ალი მირზა (1788–1821)
მუჰამედ ყული მირზა (1788–1874)
მუჰამედ ვალი მირზა (1789–1869)
აბას-მირზა (1789–1833
ჰუსეინ ალი მირზა 1789–1835)
ჰასან ალი მირზა (1789–1854)
მუჰამედ თაქი მირზა (1791–1853)
ალი ნაქი მირზა (დაიბადა 1793)
შეიხ ალი მირზა (დაიბადა 1796)
ალი შაჰ მირზა
აბდულა მირზა
იმამ ვერდი მირზა (1796–1869)
მუჰამედ რეზა მირზა (დაიბადა 1797)
მაჰმუდ მირზა (1799–1835)
ჰეიდარ ყული მირზა (დაიბადა 1799)
ჰუმაიუნ მირზა (1801–1857)
ალაჰ ვერდი მირზა (1801–1843)
ისმაილ მირზა (1802–1853)
აჰმად ალი მირზა (დაიბადა 1804)
ალი რეზა მირზა
ქეიყუბად მირზა (დაიბადა 1806)
ჰაჯ ბაჰრამ მირზა (დაიბადა 1806)
შაპურ მირზა (დაიბადა 1807)
მალექ ირაჯ მირზა (დაიბადა 1807)
მანუჩეჰრ მირზა
ქეიქავუს მირზა (დაიბადა 1807)
მალექ ქასიმ მირზა (1807–1859)
შაჰ ყული მირზა (დაიბადა 1808)
მუჰამედ მეჰდი მირზა (დაიბადა 1808)
ჯაჰან შაჰ მირზა (დაიბადა 1809)
ქეიხოსროვ მირზა (დაიბადა 1809)
ქიომართ მირზა (1809–1872)
სულეიმან მირზა (დაიბადა 1810)
ფათჰულა მირზა (1811–1869)
მალექ მანსურ მირზა (დაიბადა 1811)
ბაჰმან მირზა
სულთან იბრაჰიმ მირზა (დაიბადა 1813)
სულთან მუსტაფა მირზა (დაიბადა 1813)
სულთან მუჰამედ მირზა
სეიფულაჰ მირზა (დაიბადა 1814)
იაჰია მირზა (დაიბადა 1817)
მუჰამედ ემინ მირზა (1819–1886)
ზექერია მირზა (დაიბადა 1819)
ფარუჰსეირ მირზა (დაიბადა 1819)
სულთან ჰამზა მირზა (დაიბადა 1819)
თამაზ მირზა (დაიბადა 1820)
ალი ყული მირზა (დაიბადა 1822)
სულთან აჰმად მირზა (1824–1901)
ისქანდერ მირზა
ფარვიზ მირზა
ჯალალედინ მირზა (დაიბადა 1826)
ამანულაჰ მირზა
სულთან ჰუსეინ მირზა
ჰუსეინ ყული მირზა (1830–1900)
ჰაჯ აბას ყული მირზა
ნურულდარ მირზა
ქამრან მირზა
აურანგზებ მირზა (1831–1867)
მუჰამედ ჰადი მირზა (დაიბადა 1832)
ფანარიოტები

ფანარიოტები — საბერძნეთის სასულიერო პირთა და სავაჭრო-ფულადი არისტოკრატიის წარმომადგენლები ოსმალეთის იმპერიაში - საუკუნის მიჯნაზე. სარგებლობდნენ მნიშვნელოვანი პრივილეგიებით, მათ შორის შეეძლოთ მაღალი თანამდებობების დაკავება ოსმალეთის ადმინისტრაციაში. ფანარიოტების ხელისუფლება გაუქმდა ვლახეთსა და მოლდოვაში ვლახეთის აჯანყების (1821 წ.) შედეგად, საბერძნეთში - საბერძნეთის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი რევოლუციის (1821-1829 წწ.) მსვლელობის დროს.
ბაქტრიის ვაკე

ბაქტრიის ვაკე — მთისპირა ვაკე ავღანეთის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე ამუდარიის მარცხენანაპირეთში. სიგრძე დაახლოებით 400 კილომეტრი, სიგანე 140 კილომეტრამდე, სიმაღლე 500 მეტრიდან 250 მეტრამდე. მდებარეობს ტექტონიკურ ქვაბულში, რომელიც ქვიშიან-თიხიანი ნალექებითა და ლიოსებითაა აგებული. სამხრეთ ნაწილი დახრილი პროლუვიური ვაკეა, რომელიც წარმოადგენს მთის მდინარეთა და ხევების შეერთებულ დელტებს. ჩრდილოეთ ნაწილში ბრტყელი დაბალი ტერასებიანი რელიეფია. ჰავა მშრალი და სუბტროპიკულია. ივლისში საშუალო ტემპერატურა დაახლოებით 31°, ხოლო იანვარში 3°-ს აღწევს. ნალექები 150-250 მმ წელიწადში, მაქსიმუმი-გაზაფხულზე. ვაკის ჩრდილოეთ ნაწილში გაბატონებულია ქვიშიანი უდაბნოს ლანდშაფტი, სამხრეთში ქვიშიან-თიხიანი უდაბნოებია თაყირებითა და მლაშობებით. მდინარე ამუდარიის გასწვრივ ტუგაის ტიპის შალდამები და მდელოებია. ვაკის სამხრეთ ნაწილში მშრალ დელტებში არის ოაზისების ზოლი, სადაც განლაგებულია ქალაქები: მაზარი-შარიფი, თაშყურღანი, შიბარღანი და სხვა. მოჰყავთ ბამბა, ხორბალი, შაქრის ჭარხალი, ბრინჯი, მისდევენ მეცხვარეობას და მეცხენეობას.
ფანასკერტის დარბაზობა

ფანასკერტის დარბაზობა — ქართულ ისტორიოგრაფიაში ამ ტერმინით ცნობილია გაერთიანებული საქართველოს პირველი მეფის ბაგრატ -ის მიერ სახელმწიფო ხელისუფლების ცენტრალიზაციის განსამტკიცებლად გატარებული ღონისძიება, რომელიც ითვალისწინებდა მეფის ხელისუფლების მოწინააღმდეგეთ უვნებელყოფას. დაახლოებით 1010 წელს, ბაგრატ -მ ფანასკერტში სანადიმოდ მოიწვია თავისი ნათესავები ბაგრატ არტანუჯელის ძენი სუმბატი და გურგენი. ვერაგულად შეიპყრო ისინი და თმოგვის ციხეში დაამწყვდია, სადაც 1012 წელს გარდაიცვალნენ. მის დროს კლარჯეთის ბაგრატიონთა სხვა მემკვიდრეებიც პატიმრობაში დაიხოცნენ.
ფანასკერტი

ფანასკერტი, ფანასკეთი, ფანასკეტი — შუა საუკუნეების უმნიშვნელოვანესი ციხესიმაგრე სამხრეთ საქართველოში, ისტორიულ ტაოში (ამიერტაოში; ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია), მდინარე ფანასკერტისწყლის ნაპირას.

ისტორია
თავდაპირველად ფანასკერტი სამეფო სიმაგრე იყო. დაახლ. 1010 წელს ბაგრატ -მ აქ მოიწვია „სადარბაზოდ“ უახლოესი ნათესავები — შავშეთისა და კლარჯეთის მფლობელები და დაატყვევა, მხარეები კი სამეფო ხელისუფლებას დაუქვემდებარა (თავად ბაგრატ ფანასკერტშივე გარდაიცვალა 1014 წელს). ფანასკერტის პირველი მფლობელი იყო აზნაური ზაქარია ასპანისძე. მეფე თამარმა 1191 წელს აჯანყებულ ფეოდალ გუზან ტაოსკარელის წინააღმდეგ ბრძოლაში გამოჩენილი ერთგულებისათვის იგი შავშეთ-კლარჯეთ-ტაოს მონაპირე ერისთავად დაამტკიცა, რადგან იგი წარმოშობით ფანასკერტიდან იყო, ამიტომ ფანასკერტის ციხე მთლიანად საერისთავოს ცენტრი გახდა და სანაპირო — საერისთავოც ფანასკერტად იწოდა. 1400 წელს თემურლენგის ჯარმა დიდი გაჭირვებით მოახერხა ფანასკერტის ციხის აღება. საუკუნეში ფანასკერტი ოსმალეთმა დაიპყრო; ამიერიდან იგი ფანაკის ლივის (ადმინისტრაციული ერთეული) ცენტრი იყო.

ეტიმოლოგია
შუააზიური ნაგაზი

შუააზიური ნაგაზი — ძაღლის ერთ-ერთი უძველესი ჯიში შუა აზიიდან. არ წარმოადგენს ხელოვნური სელექციის შედეგად მიღებულ სახეობას. გამოიყენება დაცვისათვის და საყარაულოდ. ჯიში ისტორიულად გავრცელებულია შუა აზიის ხალხებს შორის. აღიარებულია კინოლოგთა საერთაშორისო ფედერაციის მიერ, როგორც რუსული წარმოშობის ძაღლი.
სენტ-პოლი

სენტ-პოლი — ქალაქი ამერიკის შეერთებული შტატების ჩრდილოეთ ნაწილში, მინესოტის შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი. 285 068 (2010) მცხოვრები, ქალაქ მინეაპოლისსა და გარეუბნებთან ერთად 2 მილიონ 100 ათასი ადამიანი. ნავსადგური მდინარე მისისიპი მარცხენა ნაპირზე. სარკინიგზო და საავტომობილო გზების კვანძი. დიდი სავაჭრო-საფინანსო და სამრეწველო ცენტრი. სატრანსპორტო მანქანათმშენებლობა, ელექტროტექნიკური და ქიმიური საწარმოები. კვების, ხის დასამუშავებელი მრეწველობები.
მუტაპას სამეფო

მონომუტაპა (აგრეთვე მუნჰუმუტაპა, მვენემუტაპა, მუტაპას სამეფო; შონა: ) — მსხვილი სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნი კოლონიამდელი სამხრეთ აფრიკის ტერიტორიაზე. იკავებდა თანამედროვე ზიმბაბვესა და ნაწილობრივ მოზამბიკის ტერიტორიას. მონომუტაპას იმპერიის აყვავების პერიოდი იყო - საუკუნეები. სამხრეთ აფრიკაში პორტუგალიელების გამოჩენისთვის მონომუტაპას სამეფო უკვე იყო დაშლილი რამდენიმე პატარა წარმონაქმნად. სახელმწიფოს ისტორიის ცნობების წყაროდ რჩება ე.წ. „ზიმბაბვეს კულტურის“ არქეოლოგიური ნამარხები, ასევე ზეპირსიტყვიერი ტრადიცია.

ისტორია
უკვე საუკუნეში არაბული წყაროები იტყობინებიან სამხრეთი აფრიკის შიდა რაიონებში მდებარე მდიდარ ოქროს სახელმწიფოზე. დიდი ზიმბაბვეს არქეოლოგიური კომპლექსი ეკუთვნის პერიოდს საუკუნედან საუკუნემდე. სავარაუდოა, რომ ოდითგანვე ეს რაიონი იყო წარმოების კონონომიკური ცენტრი — უპირველეს ყოვლისა, მებაღეობისა და მესაქონლეობის, რამაც დროთა განმავლობაში გამოიწვია უფრო რთული საზოგადოების ჩამოყალიბება. დედაქალაქის, დიდი ზიმბაბვეს, აყვავების პერიოდში მოსახლეობა შეადგენდა, სხვადასხვა შეფასებებით, 10-დან 18 ათას ადამიანს. ამავე ეპოქას ეკუთვნის უფრო პატარა დასახლებების მთელი რიგი და მრავალი აღმოჩენა, რომლებიც იმავე არქეოლოგიურ კულტურას ეკუთვნის. ამასთან ერთად, მიუხედავად კულტურული საზოგადოებისა, არ შეიძლება დარწმუნებიტ ითქვას, რომ ამ კულტურის გავრცელების მთელი ტერიტორია ეკუთვნოდა სახელმწიფოს, რომლის ცენტრიც იყო დიდი ზიმბაბვე.

მონომუტაპას სახელმწიფო ფლობდა სავაჭრო კავშირებს არაბებთან, ასევე ინდოეთსა და ჩინეთთან. პორტიდან სოფალაში ექსპორტირდებოდა ოქრო და სპილოს ძვალი, შეჰქონდათ ფაიფური და ტექსტილი. სავარაუდოდ, ვაჭრობაში შუამავლები იყვნენ „არაბეთის სანაპიროს“ ვაჭრები (რომლებიც საუბრობდნენ სუაჰილზე) და მალაიელები.

დაახლოებით 1450 წელს დიდმა ზიმბაბვეს დაკარგა თავისი მნიშვნელობა, რაც, სავარაუდოდ, დაკავშირებულია გამოლევასთან ბუნებრივი რესურსებისა, რომლებსაც აღარ შეეძლო ასეთი დიდი დასახლების მომარაგება.

როდესაც, დაახლოებით, 1500 წელს ამ რეგიონში გამოჩნდნენ პორტუგალიელები, მათ დახვდათ ორი დიდი სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნი: მუტაპა ჩრდილოეთით (მისი ბირთვი იყო კარანგა, შონას ერთ-ერთი კლანი) და ტორვა (რომელიც, სავარაუდოდ, ასევე შონას ეკუთვნოდა) სამხრეთ-აღმოსავლეთით. პორტუგალიელები ძირითადად მუტაპას სახელმწიფოს ეახლებოდნენ. 1600 წელს ტორვაში დაიწყო სამოქალაქო ომი, რომლის დროსაც იქიდან გამოდევნეს მაჰმადიანი ვაჭრები. დაახლოებით 1650 წელს ტორვაში ძალაუფლები ხელში ჩაუვარდა როზვის ტომს, რომელიც შონას ერთ-ერთ კლანში — ჩანგამირეში შედიოდა. როზვის სახელმწიფოს ცენტრი იყო ქალაქი დანანგომბე (დღეს დხლოდხლო). დანანგომბესა და კხამიში (ტორვას ყოფილი დედაქალაქი) შემორჩენილია ქვის ციხე-სიმაგრეები.

მუტაპას სახელმწიფოში უმნიშვნელოვანეს როლს თამაშობდა სავაჭრო ქალაქი მასაპა. მასში არსებობდა სხვა, უფრო პატარა ციხე-სიმაგრეები (ხშირად ქვის). დროთა განმავლობაში, პორტუგალიური ზეგავლენის ქვეშ მუტაპას სახელმწიფო დაიშალა რამდენიმე პატარა სამთავროდ. ეს მდგომარეობა შენარჩუნდა, დაახლოებით, 1830 წლამდე.

 საუკუნის დასაწყისში ზულუსების მმართველ ჩაკას ომებმა შედეგად გამოიღო სამხრეთი აფრიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ხალხის, ე.წ. მფეკანეს, გადასახლება, რამაც შონის სახელმწიფოც დააზარალა. 1834 წელს მატაბელე მზილიკაზის მეთაურობით შეიჭრნენ თანამედროვე ზიმბაბვეში და დაიმორჩილეს, დაახლოებით, 1860 წელს მათ დაიპყრეს შონას ჩრდილოეთი ტომებიც.
კასტილიის სამეფო

კასტილიის სამეფო — მდებარეობდა არაგონისა და პორტუგალიის სამეფოებს შორის — პირენეის ნახევარკუნძულის ცენტრალურ ნაწილში.

ამ სამეფოს სახელწოდება — კასტილია ნიშნავს ქალაქების, ანუ კოშკების ქვეყანას. კასტილიაში დიდი რაოდენობით იყო თავისებური სტრუქტურის მქონე ქალაქები. ისინი ძველად ციხე-სიმაგრეებს წარმოადგენდნენ, რომელთა დანიშნულება თავდაცვა იყო და ამავე დროს სამხრეთისკენ მოგზაურობის საიმედო დასაყრდენს ქმნიდნენ. ქალაქების მოსახლეობა სამხედრო საქმეს ეწეოდა. მათგან დგებოდა ცხენოსნებისა და ქვეითების შეიარაღებული რაზმები. ქალაქები ხშირად დამოუიკიდებელ ლაშქრობებს აწყობდნენ მავრების წინააღმდეგ. ქალაქის შეიარაღება და ბრძოლისათვის მზადყოფნა მათ შესაძლებლობას აძლევდა დამოუკიდებლობა შეენარჩუნებინათ აგრეთვე ესპანელი მსხვილი ფეოდალების ხელყოფისაგანაც.

თავიანთი დამოუკიდებლობის შესანარჩუნებლად და მავრების წინააღმდეგ საბრძოლველად ქალაქები ურთიერთშორის კავშირს ამყარებდნენ, რომელსაც ჰერმანდადი ეწოდებოდა. მეტი სიძლიერის მოპოვების მიზნით ისინი ხშირად უკავშირდებოდნენ გლეხურ თემებს — „ბეჰეტრიებს“. სამხედრო საქმიანობასთან ერთად ისინი სოფლის მეურნეობასაც მისდევდნენ.
საბერძნეთის ბნელი ხანა

საბერძნეთის ბნელი ხანა — ძვ. წ. 1100-600, როდესაც ძვ. წ. 1200-იან წლებში ბევრი მიკენელი გაიქცა სამშობლოდან, საბერძნეთში „ბნელი საუკუნეების“ დაცემის ხანა დაიწყო, მათი ტერიტორია ახალმა ხალხმა — დორიელებმა დაიკავეს. ამ 500-წლიანი პერიოდის ისტორიული ჩანაწერი არ არსებობს. დორიელებს არ ჰქონდათ დამწერლობა და მათი ისტორია ზეპირსიტყვიერებაში აისახებოდა. დორიელებს არ გააჩნდათ მიკენელთა მსგავსი კულტურა. ისინი მეტყველებდნენ ბერძნულის სხვა დიალექტზე.

ისტორიული საგები
დორიელებმა მიკენური პერიოდი ვრცელ პოემაში გააცოცხლეს. როდესაც ფინიკიელებისგან დამწერლობა გადაიღეს, ამ პოემებს წერილობითი სახე მისცეს. ჩვენამდე მოაღწია ორმა პოემამ, ჰომეროსის „ილიადამ“ და „ოდისეამ“.

ქალაქური ცხოვრება
ბნელ ხანაში ქალაქური ცხოვრება ჩაკვდა და მოქალაქეებს სამხედრო ბელადები მართავდნენ. ქალაქები აღდგა და დაიწყო ზღვისგაღმა მიწების კოლონიზაცია (ძვ. წ. 600). ძალაუფლება ხელში ჩაიგდეს „ტირანებმა“ და „ოლიგარქებმა“. ვითარდებოდა ვაჭრობა და იზრდებოდა მოსახლეობა. არეულობის პერიოდის შემდეგ, ძვ. წ. 500-იან წლებში, ათენში და ზოგიერთ სხვა ქალაქში მთავრობის, სამართალისა და ვაჭრობის გარდაქმნის მიზნით რეფორმატორებს უხმეს. ასე დაიწყო საბერძნეთის კლასიკური პერიოდი.
სპორანგიუმი

სპორანგიუმი — ერთუჯრედიანი ან მრავალუჯრედიანი ორგანო, რომელშიც სპორები წარმოიქმნება. ზოგიერთი ერთუჯრედიანი მწვანე წყალმცენარის სხეული მთლიანად გარდაიქმნება სპორანგიუმად. მრავალუჯრედიანი წყალმცენარეების, მაგალითად ულოტრიქსის, ულვას, სპორანგიუმებად გარდაქმნილი უჯრედები არაფრით არ განსხვავდებიან სხვა უჯრედებისაგან.
ხავსების სპორანგიუმი კოლოფის სახისაა, გვიმრანაირები ვითარდება სპოროფილებზე ან მათ უბეებში. სპორანგიუმი ერთეულია ან შეგროვილია ჯგუფებად (სორუსებად), თავისუფალი ან შეზრდილია. ტოლსპორიანი გვიმრანაირები ივითარებენ ერთი სახის სპორანგიუმებს. განსხვავებულსპორიანები კი 2 სახის სპორანგიუმებს — მიკრო და მეგასპორანგიუმებს და, შესაბამისად მიკრო და მეგა სპორებს; მიკროსპორისაგან ვითარდება მამრობითი, მაკროსპორისაგან — მდედრობითი წინაზრდილი.

ფოთლებს, რომლებიც ატარებენ სპორანგიუმებს, უწოდებენ სპოროფილებს. იმ შემთხვევაში, თუ მცენარე განსხვავებულსპორიანია, შესაბამისად სპორანგიუმის მატარებელი ფოთოლიც მიკროსპოროფილი ან მეგასპოროფილი იქნება.
სიდამო

სიდამო — ეთიოპიის სამხრეთ-დასავლეთ მთებში მცხოვრებ ხალხთა ჯგუფის სახელწოდება. საერთო რაოდენობა დაახლოებით 2 მილიონი ადამიანი. ლაპარაკობენ ქუშიტურ ენებზე. უმრავლესობა ქრისტიანობას აღიარებს, ნაწილი კი ისლამს. შენარჩუნებული აქვთ ტრადიციული ტომობრივი კულტები. მათი ძირითადი საქმიანობაა მთის მიწათმოქმედება, მესაქონლეობა და თევზჭერა.
სინხაის რევოლუცია

სინხაის რევოლუცია — ბურჟუაზიული რევოლუცია ჩინეთში 1911-1913 წლებში, დაამხო მანჯურიელთა ცინის დინასტია და ჩინეთი რესპუბლიკად გამოაცხადა. რევოლუცია დაიწყო ძველი ჩინური კალენდრის მიხედვით „სინხაის“ წელს. გაპირობებული იყო მანჯურიის დინასტიის დამხობის ისტორიული აუცილებლობით, იგი მხარს უჭერდა ფეოდალურ წესებს და ამუხრუჭებდა კაპიტალიზმის განვითარებას ჩინეთში. რევოლუციური მამოძრავებელი ძალები იყვნენ: ეროვნული ბურჟუაზია, გლეხობა, მუშები, ლიბერალი მემამულეები. რევოლუცია დაიწყო ჯარისკაცთა აჯანყებით 1911 წლის 10 ოქტომბერს, ქალაქ უჩანში. ნოემბრის ბოლოს სამხრეთ, ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ჩინეთის 15 პროვინციაში დაემხო მანჯურიის დინასტიის ხელისუფლება. აჯანყებულ რაიონებს სათავეში მოექცნენ ლიბერალური ბურჟუაზია და მემამულეთა წარმომადგენლები. ცინებმა მოიწვიეს რეაქციონერი გენერალი იუან შიკაი და 2 ნოემბერს პრემიერ-მინისტრად და მთავარსარდლად დანიშნეს. იგი ლავირების პოლიტიკას ატარებდა ცინების მთავრობასა და რევოლუციონერებს შორის. ჩინეთის რესპუბლიკური ბანაკის წარმომადგენლებმა დაიწყეს იუან შიკაისთან მოლაპარაკება. 29 დეკემბერს აჯანყებული პროვინციების დელეგატების კრებამ (ნანკინი) ჩინეთის რესპუბლიკის დროებით პრეზიდენტად აირჩია ემიგრაციიდან დაბრუნებული სუნ იატსენი, მაგრამ იმპერიალისტურმა ქვეყნებმა არ ცნეს ნანკინის მთავრობა. რევოლუციური ბანაკის შემთანხმებლურმა უმრავლესობამ მოითხოვა, სუნ იატსენის ნაცვლად იუან შიკაის დაეკავებინა პრეზიდენტის პოსტი. 1912 წლის 12 თებერვალს მანჯურიელი იმპერატორი გადადგა ტახტიდან, ხოლო 15 თებერვალს ნანკინის კრებამ იუან შიკაი აირჩია დროებით პრეზიდენტად.

იუან შიკაიმ ისარგებლა ლიბერალური წრეებისა და ბურჟუაზიული დემოკრატიის სისუსტით და საერთაშორისო იმპერიალიზმის დახმარებით დაამყარა სამხედრო-ფეოდალური დიქტატურა.
Top Eleven Football Manager

— ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული, ონლაინ საფეხბურთო მენეჯერი. -ის პროდუქტი. რეგისტრირებულ მოთამაშეთა რაოდენობა აღწევს 10 000 000-ს. თამაში გაშვებულია 34 ენაზე, მათ შორის ქართულადაც. საფეხბურთო მენეჯერის სათამაშოდ აუცილებელია -ის ანგარიშის ქონა, თამაში შესაძლებელია ოფიციალურ საიტზე, აპლიკაციით. თამაში ასევე ხელმისაწვდომია -ისა და -ის ოპერაციული სისტემებზე.

აღწერა
თამაში დაყოფილია სეზონებად. თითო სეზონი გრძელდება 28 დღის განმავლობაში, რომლის დროსაც მოთამაშეს 3 სახის ტურნირზე შეუძლია მონაწილეობა: საფეხბურთო ლიგა, ჩემპიონთა ლიგა და საფეხბურთო თასი; თასსა და ლიგაზე ყველა გუნდი იღებს მონაწილეობას, ხოლო ჩემპიონთა ლიგაზე სათამაშოდ საჭიროა წინა სეზონის ლიგაში საუკეთესო ოთხეულში მოხვედრა. ყოველი სეზონის შემდეგ, ლიგის რეიტინგის პირველი 7 გუნდის მენეჯერი გადადის ახალ დონეზე, ხოლოდ დანარჩენი 7 გუნდის მენეჯერი იგივე დონეზე რჩება. ამჟამადად არის სულ 50 დონე, თუმცა ჯერ ამ დონემდე არავის მიუღწევია.

ძირითადი მახასიათებლები
მოთამაშეს შეუძლია:
თავისი გუნდი შექმნა;
საფეხბურთო სტადიონისა და დამხმარე ნაგებობების აშენება;
ახალგაზრდული აკადემიის შექმნა;
ტურნირებში მონაწილეობის მიღება;
საკუთარი გუნდის მოთამაშეების ინდივიდუალური ვარჯიშის დაგეგმვა;
საკუთარი გუნდის შემადგენლობისა და ფინანსების მართვა.
საკუთარი გუნდის ფეხბურთელების შეთავაზებების რეჟიმში გაყიდვა და ამავე რეჟიმში ახალი მოთამაშეების ყიდვა;
გუნდის განლაგების დაყენება, მოთამაშეთა გაწვრთნა, პერსონალური ვარჯიში და მათთვის სპეციალური საფეხბურთო შესაძლებლობების სწავლება;
მატჩების ცქერა, ონლაინ რეჟიმში ცვლილებების განხორციელება და სხვადასხვა დავალებებათა განკარგვა.
 მეგობართა გუნდების თამაშისთვის თვალის მიდევნება და მათთან ამხანაგური მატჩების გამართვა.
გუნდის სპონსორის არჩევა;
სიახლეების მიღება შემადგენლობის, სპონსორებისსა და მეგობარ გუნდების შესახებ.
ზბიგნევ პრაისნერი

ზბიგნევ პრაისნერი (დ. 20 მაისი, 1955) — პოლონელი კომპოზიტორი. იგი საზოგადოების ფართო მასებისთვის ცნობილი გახდა ცნობილ პოლონელ კინო-რეჟისორ კშიშტოფ კისლოვსკისთან მუშაობის შედეგად.

მას, როგორც მუსიკოსს, განათლება არსად მიუღია. ის სწავლობდა კრაკოვის უნივერსიტეტში ისტორიასა და ფილოსოფიას და მუსიკალური სკოლა არავისთან და არსად აქვს გავლილი. მასზე, როგორც მუსიკოსზე, გავლენა იქონია ნიკოლო პაგანინისა და ჟან სიბელიუსის შემოქმედებამ. სწორედ მან დაწერა მუსიკა კშიშტოდ კისლოვსკის, როგორც მას უწოდებენ, უკიდურესად ამბიციური ტრილოგიისთვის „სამი ფერი: თეთრი“, „სამი ფერი: ლურჯი“, „სამი ფერი: წითელი“, სადაც გაჟღერდა ევროპის გამაერთიანებელი სიმღერა. ამ სიმღერის ტექსტის ავტორი კი ნობელის პრემიის პრიზიორი პოლონელი პოეტი უისლავა შიმბორსკაა.

პრეისნერის არანჟირებით 2006 წელს შეიქმნა დევიდ გილმურის სოლო-ალბომი „კუნძულზე“. მიუხედავად იმისა, რომ მისის სახელი ხშირად კისლოვსკის სახელთან ასოცირედებოდა, მან კისლოვკის გარდაცვალების შემდგომაც განაგრძო აქტიური მოღვაწეობა. პრეისნერი უშუალოდ მუშაობდა ისეთ ცნობილ რეჟისეორებთან, როგორებიც არიან ფრენსის ფორდ კოპოლა და სხვები.
ხანგრძლივი ნიშნობა

ხანგრძლივი ნიშნობა — 2004 წლის ფრანგული რომანტიკული ანტიმილიტარისტული ფილმი. მთავარ როლს ასრულებს ოდრი ტოტუ.

სიუჟეტი
მატილდე და მანეკი დანიშნულები არიან. მანეკი შეგნებულად დაიჭრება ხელში, რათა სამხედრო სამსახურისგან გათავისუფლდეს და საცოლესთან დაბრუნდეს. სავარაუდოდ სომის ბრძოლაში დაიღუპა. მის საცოლე მატილდეს მშობლები ადრე დაეღუპა და თავად კოჭლია. მატილდე ცრუმორწმუნეა და მანეკის სიცოცხლე სხვადასხვა გარემოებებზე დამოკიდებული ჰგონია. ის საქრმოს ძებნას დაიწყებს. მატილდე გაიცნობს ტინა ლომბარდის შურს იძიებს საკუთარი საყვარელის მკვლელზე. ასევე ელოდი გორდეს, რომელიც ქრმის დაჟინებული მოთხოვნით მეექვსე შვილზე სხვა კაცისგან ორსულდება, რადგან ექვსი შვილის მშობლებს ჯარიდან ათავისუფლებენ. მატილდეს ოჯახს სელესტინ პუ ეწვევა, რომელიც ფრონტზე დაღუპულების ამბავს უყვება მათ და ყველაფერს უამბობს, რაც მანეკის შესახებ იცის. საბოლოოდ მანეკი ცოცხალი აღმოჩნდება და მატილდე მას შეხვდება.

როლებში
ოდრი ტოტუ — მატილდე
გასპარ ულიე — მანეკ ლანგონე
მარიონ კოტიარი — ტინა ლომბარდი
ჟული დეპარდიე — ვერონიკა პასავანი
ჯოდი ფოსტერი — ელოდი გორდე
ფრანსუა ლევანტალი — ტუვენელი
ალბერ დიუპონტელი — სელესტინ პუ
ვირჯილ ლეკლერი — ახალგაზრდა მანეკი
სოლნე ლე პეკონი — ახალგაზრდა მატილდე

ჯილდოები
ფილმმა დაიმსახურა 4 სეზარი, ასევე მიიღო ოსკარის ნომინაციები საუკეთესო ოპერატურასა და მხატვრულ გაფორმებაში.
ტროფეი (ჯილდო)

ტროფეი — ჯილდო კონკრეტული მიღწევისთვის ან დამსახურებისთვის და წარმოადგენს აღიარების ერთგვარ მტკიცებულებას. უმეტესად ტროფეი გადაეცემა სპორტულ შეჯიბრში გამარჯვებულ სპორტსმენს ან გუნდს. ძირითადად გამარჯვებულ სპორტსმენებს ტროფეისთან ერთად გადაეცემათ მედლები. ასევე ტროფეის გადასცემენ გამარჯვებულებს კინოხელოვნების და სხვა სახის კულტურულ დაჯილდოებებზე.

ტროფეის ყველაზე გავრცელებული ტიპია გრავირებული თასი ან სინი, ასევე ხშირია ცხოველების, ადამიანების და სხვადასხვა უსულო საგნების ქანდაკებები, სტილიზებული წარწერები ან ლოგოები.

სიტყვა ტროფეი ბერძნული წარმოშობისაა: ტროფეუმი — ანტიკურ საბერძნეთში და რომში ეწოდებოდა ნაგებობას, რომელსაც მტერთან გამარჯვების აღსანიშნავად აგებდნენ.
სესილ ბ. დემილის ჯილდო

სესილ ბ. დემილის ჯილდო — ამერიკული ოქროს გლობუსის დაჯილდოების საპატიო ჯილდო, რომელიც გაიცემა გართობის სფეროში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის. პირველად გაიცა 1952 წელს და გადაეცა რეჟისორ სესილ დემილს. სწორედ მისი სახელი ეწოდა ჯილდოს.

ლაურეატები
1952: სესილ ბ. დემილი (70 წლის)
1953: უოლტ დისნეი (51 წლის)
1957: მერვინ ლეროი (56 წლის)
1960: ბინგ კროსბი (56 წლის)
1961: ფრედ ასტერი (60 წლის)
1965: ჯეიმზ სტიუარტი (56 წლის)
1967: ჩარლტონ ჰესტონი (43 წლის)
1968: კირკ დუგლასი (51 წლის)
1969: გრეგორი პეკი (52 წლის)
1970: ჯოან კროუფორდი (65 წლის)
1971: ფრენკ სინატრა (55 წლის)
1972: ალფრედ ჰიჩკოკი (72 წლის)
1973: სემუელ გოლდვინი (90 წლის)
1974: ბეტი დეივისი (65 წლის)
1976: არ გაცემულა
1980: ჰენრი ფონდა (74 წლის)
1982: სიდნი პუატიე (54 წლის)
1983: ლოურენს ოლივიე (75 წლის)
1984: პოლ ნიუმანი (59 წლის)
1985: ელიზაბეტ ტეილორი (52 წლის)
1987: ენტონი ქვინი (71 წლის)
1988: კლინტ ისტვუდი (57 წლის)
1989: დორის დეი (64 წლის)
1990: ოდრი ჰეპბერნი (60 წლის)
1991: ჯეკ ლემონი (65 წლის)
1993: ლორენ ბეკოლი (68 წლის)
1994: რობერტ რედფორდი (57 წლის)
1995: სოფი ლორენი (60 წლის)
1996: შონ კონერი (65 წლის)
1997: დასტინ ჰოფმანი (59 წლის)
1998: შირლი მაკლეინი (63 წლის)
1999: ჯეკ ნიკოლსონი (61 წლის)
1991: ბარბრა სტრეიზანდი (57 წლის)
2001: ალ პაჩინო (60 წლის)
2002: ჰარისონ ფორდი (65 წლის)
2004: მაიკლ დუგლასი (59 წლის)
2005: რობინ უილიამსი (53 წლის)
2006: ენტონი ჰოპკინზი (68 წლის)
2007: უორენ ბიტი (69 წლის)
2008: არ გაცემულა
2009: სტივენ სპილბერგი (62 წლის)
2010: მარტინ სკორსეზე (67 წლის)
2011: რობერტ დე ნირო (67 წლის)
2012: მორგან ფრიმენი (74 წლის)
2013: ჯოდი ფოსტერი (67 წლის)
2014: ვუდი ალენი (78 წლის)