iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აღმოსავლეთის ხალხთა ხელოვნების მუზეუმი

აღმოსავლეთის ხალხთა ხელოვნების მუზეუმი — მუზეუმი მოსკოვში. ფლობს რუსეთში ყველაზე უდიდეს ხელოვნების კოლექციას აღმოსავლეთის ქვეყნებიდან, კავკასიიდან და ამიერკავკასიიდან, ყაზახეთიდან და შუა აზიიდან. მუზეუმში ასევე განთავსებულია ჩრდილოეთის ხალხებისა და ციმბირის ხალხთა ხელოვნების ნიმუშები. ნიკოლოზ და სვიატოსლავ რერიხების სურათები.

მუზეუმის ისტორიული სახელწოდებებია: (1918-1925 წწ.), აღმოსავლეთის კულტურის სახელმწიფო მუზეუმი (1925-1962 წწ.), აღმოსავლეთის ხალხთა ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი (1962—1992 წწ.), აღმოსავლეთის სახელმწიფო მუზეუმი (1992 წლიდან).

შენობა
მუზეუმი განთავსებულია ლუნინების სახლში, რომელიც აგებულია 1822 წელს კლასიციზმის სტილში. აღნიშნულ შენობაში მუზეუმი განათავსეს 1970 წელს.

ისტორია
მუზეუმი დააარსეს 1918 წლის 30 ოქტომბერს პავლე მურატოვის ინიციატივით. მისი პირველი დირექტორი იყო ფიოდორ გოგელი (1879-1951 წწ.).

თავისი არსებობის განმავლობაში მუზეუმმა არაერთხელ შეიცვალა მდებარეობა: გრიშმანის სახლი წითელ ჭიშკართან, სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმი წითელ მოედანზე, შენობა როჟდესტვენსკის ქუჩაზე, ცვეტკოვების გალერეა კროპოტკინის სანაპიროზე, ეთნოგრაფიის ცენტრალური მუზეუმი.

სამუზეუმო კოლექცია შეივსო ნაციონალური მუზეუმის ფონდებიდან საგნებისა და კოლექციების გადმოცემის ხარჯზე, კერძოდ მუზეუმს გადაეცა ნ. მოსოლოვის, პავლე ხარიტონენკოს, ალექსი პოზდნეევის, ა. ბროკარის, პეტრე შჩუკინის კოლექციები.

1926-1928 წლებში მუზეუმის მეორე დირექტორმა ბორის დენიკემ სამი არქეოლოგიური ექსპედიცია განახორციელა ძველ ქალაქ ტერმეზში. მათ მუზეუმს გადასცეს საუკუნის სასახლის გათხრებისას აღმოჩენილი უნიკალური სამუზეუმო მასალები. 1929 წელს ვ. გურკო-კრიაჟინმა და ვ. კაცაუროვმა განახორციელეს შესყიდვითი ექსპედიცია მთიან ქურთისტანში და თუშეთში.

1930 წელს მუზეუმს გადაეცა ელია წინასწარმეტყველის ტაძარი, რომელიც მისი პირველი მუდმივი ნაგებობა.

1941წელს მუზეუის ექსპოზიცია და ფონდები ჩამოინგრა, ყველაზე ღირებული ექსპონატები ნოვოსიბირსკში და სოლიკამსკში გაიტანეს. 1942 წლის მაისში მუზეუმის დარბაზებში გამოფინეს ყაზახი და უზბეკი მხატვრების ფერწერა და გრაფიკა. გრძელდებოდა სამეცნიერო და საგამოფენო საქმიანობა, კომპლექტდებოდა კოლექცია და ბიბლიოთეკა.

1944 წლის დასასრულს ექსპონატები დააბრუნეს ევაკუაციიდან. გამოჩენილი თანამშრომლები დააჯილდოეს მედლებით „მოსკოვის დაცვისათვის“. 1945 წლის 25 მაისს მოსკოვის მუზეუმებს შორის პირველად აღმოსავლეთის ხალხთა მუზეუმი გაიხსნა ვიზიტორებისათვის.

1960-იან წლებში მუზეუმს გადაეცა მისი ადრინდელი შენობა ლუნინების სახლი. ახალ შენობაში პირველი გამოფენა გაიხსნა 1984 წელს. 1985 წლის ოქტომბერში მიიღეს გადაწყვეტილება გაეხსნათ აღმოსავლეთის მუზეუმის ჩრდილოეთ კავკასიური ფილიალი მაიკოპში. 1987 წელს შეიქმნა კიდეც მაიკოპის ფილიალი.

1980-იანი წლები შემგროვებლობის კუთხით მუზეუმისთვის ყველაზე წარმატებული აღმოჩნდა.

1991 წლის 18 დეკემბერს რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის დადგენილებით მუზეუმი შეიტანეს განსაკუთრებით ღირებული კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტების სიაში.

2016 წელს დაარსდა კიდევ ერთი ფილიალი რერიხების მუზეუმი.

მუზეუმის დირექტორები
1919 — ფიოდორ გოგელი
1973-1978 - ჰენრიხ პოპოვი
1982—1985 — ავენირ ტესიოლკინი
2006 — ალექსანდრე სედოვი
ებრაელთა მუზეუმი და ტოლერანტობის ცენტრი

ებრაელთა მუზეუმი და ტოლერანტობის ცენტრი — მუზეუმი მოსკოვში, რომელიც ეძღვნება ებრაელთა კულტურასა და რელიგიურ ტრადიციებს, ცხოვრების ისტორიას და განსახლებას, რუს ებრაელთა ისტორიას. მუზეუმი განთავსებულია ყოფილი ბახმეტევის ავტოფარეხის შენობაში. მდებარეობს მოსკოვის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მარინა-როშჩის რაიონში.

მუზეუმის შესახებ
ებრაელთა მუზეუმი და ტოლერანტობის ცენტრი მსოფლიოში ყველაზე დიდი ებრაული მუზეუმი და ყველაზე დიდი დახურული საგამოფენო მოედანია ევროპაში: ექსპოზიციის ფართობია 4 500 მ², საერთო ფართობი კი - 8 500 მ². იგი მდებარეობს ობრაზცოვის ქუჩაზე ყოფილი ბახმეტევის ავტოფარეხის ისტორიულ შენობაში. შენობა საბჭოთა კონსტრუქტივიზმის ნიმუშია, აგებულია 1925-1927 წლებში არქიტექტორ კონსტანტინ მალნიკოვისა და ინჟინერ ვლადიმირ შუხოვის პროექტის მიხედვით.

თანამედროვე ეტაპზე ესაა ყველაზე ტექნოლოგიური მუზეუმი რუსეთში. მუზეუმის ექსპოზიცია ეფუძნება არა მხოლოდ ხელოვნების ნიმუშებს, არამედ ინტერაქტიული ფორმით წარდგენილ ინფორმაციას. ეს საშუალებას აძლევს სტუმარს ჩაერთოს კვლევის პროცესში. მუზეუმის შექმნაზე 50 მლნ დოლარი დაიხარჯა.

მუზეუმის ექსპოზიცია იყოფა რამდენიმე თემატურ სეგმენტად. მასში შედის დოკუმენტები, ფოტოები, წერილები, რომლებიც ეხება ებრაელთა ცხოვრებას რუსეთში, დაწყებული საუკუნიდან თანამედროვე ეპოქამდე. აქ შესაძლებელია იხილოთ ტანკი -34 და თვითმფრინავი -2.

ასევე განთავსებულია დარბაზები, რომელიც ეძღვნება ომის შემდგომ წლებს და პერესტროიკიდან დღევანდელ ეპოქას.

ისტორია
ებრაელთა მუზეუმი და ტოლერანტობის ცენტრი გაიხსნა 2012 წლის 8 ნოემბერს. საზეიმო გახსნაში მონაწილეობდნენ ისრაელის პრეზიდენტი შიმონ პერესი და რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი სერგეი ლავროვი.

მუზეუმის შექმნის ინიციატივით გამოვიდა რუსეთის მთავარი რაბინი ბერლ ლაზარი და რუსეთის ებრაელთა ფედერაციის პრეზიდენტი ალექსანდრ ბოროდა. 2001 წელს ბახმეტევის ყოფილი ავტოფარეხი გადაეცა მოსკოვის ებრაელთა საზოგადოებას. 2002 წლიდან დაიწყეს მუზეუმის კონცეფციის შემუშავება. 2004 წელს გამოაცხადეს კონკურსი და ტენდერი, რომელიც მოიგო ამერიკულმა კომპანიამ , რომელსაც აგებული აქვს მსოფლიოს მრავალი წამყვანი მუზეუმი.

2016 წელს ებრაელთა მუზეუმის ტოლერანტობის ცენტრი გახდა იუნესკოს პრემიის ლაურეატი ტოლერანტობისა და არაძალადობრივი საქმიანობის იდეის ხელშეწყობისათვის.

ტოლერანტობის ცენტრი
ექსპოზიციის ფარგლებში მოქმედებს ტოლერანტობის ცენტრი. ეს არის დამოუკიდებელი ფართი, რომელშიც მიმდინარეობს ტრენინგები, სემინარები, ლექციები, პრაქტიკუმები, მრგვალი მაგიდები და სხვა მსგავსი თავყრილობები.

მუზეუმში ასევე მოქმედებს ავანგარდის ცენტრი, მუზეუმის საბავშვო ცენტრი.
ზელენოგრადის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი

ზელენოგრადის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი — ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი მოსკოვის ქალაქ ზელენოგრადში. მუზეუმი მდებარეობს შემდეგ მისამართზე: 103575, მოსკოვი, ზელენოგრადი, გოგოლის ქუჩა № 11-გ.

ისტორია
ზელენოგრადის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი გაიხსნა 1969 წელს ქალაქ ზელენოგრადის მოსახლეობის ინიციატივით. რაიონში დიდი სამამულო ომის პერიოდში მიმდინარეობდა მძიმე ბრძოლები. ომის კვალიი შენახულია, როგორც მოსახლეობის მეხსიერებაში, ასევე ქალაქის შემოგარენში. მოსახლეობის მიერ ომთან დაკავშირებული მასალების შეგროვება გახდა მუზეუმის დაარსების საფუძველი. თავდაპირველად მუზეუმი განთავსებული იყო ქალქის სამოთახიან ბინაში. შემდეგ მას გადაეცა შენობა გოგოლის ქუჩაზე.

1984 წელს მუზეუმმა მიიღო სახელწოდება „სახალხო“, ხოლო 1992 წლიდან - სახელმწიფო.

ზელენოგრადის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი აგროვებს სიძველეს, ატარებს სამეცნიერო და საგანმანათლებლო საქმიანობას.

მუზეუმის საგამოფენო ფართობია - 285 მ², მუზეუმში არის დარბაზები, რომლებიც ეძღვნება დიდი სამამულო ომის მოვლენებს: „იქ სადაც დაიღუპა უცნობი ჯარისკაცი“, დარბაზი კოლექციით „ჩემი მხარე“, სადაც ნაჩვენებია მხარის ყოფა-ცხოვრება და ისტორია. ყოველ წელს მუზეუმი ახორციელებს არქეოლოგიურ ექსპედიციებს სოფელ ლიალოვოს არქეოლოგიურ ძეგლზე.

მუზეუმის ექსპონატების რაოდენობაა 23 200 ერთეული, მათ შორის 12 200 ძირითად ფონდშია. მუზეუმის კოლექციის შემადგენლობაში შედის სამხედრო-ისტორიული მინიატურა „რუსეთის არმიის მუნდირის განვითარების ისტორია“, ქვის ხანის არქეოლოგიური საგნები, მათ შორის ქსოვილები და ნაკეთობები. მუზეუმში დაცულია მარშალ გიორგი ჟუკოვისა და მიხეილ კატუკოვის პირადი ნივთები.

მუზეუმში არის სამეცნიერო ბიბლიოთეკა, სურათების გალერეა. მუზეუმის თანამშრომლები გამოსცემენ შრომების კრებულს „მხარის ისტორიის ნარკვევები“, ალბომებს და კატალოგებს.

მუზეუმში იმართება თემატური ექსკურსიები „ჩვენი სამშობლოს ისტორია“, „მოსკოვის დაცვის უკანასკნელი საზღვარი“, „იქ სადაც დაიღუპა უცნობი ჯარისკაცი“, „რუსეთის არმიის მუნდირის განვითარების ისტორია“, „ჩვენი ქალაქი“, ქალაქ ზელენოგრადის მხატვრებისა და დიზაინერების გამოფენები.

2014 წელს მუზეუმში მიმდინარეობდა რეორგანიზაცია, რომლის განმავლობაშიც მუზეუმს შეუერთდა „საგამოფენო დარბაზი ზელენოგრადი“, რომელიც ადრე ცალკე ორგანიზაცია იყო. რეორგანიზაციის შემდეგ მუზეუმის სრულ სახელწოდებაა „ქალაქ მოსკოვის კულტურის სახელმწიფო საბიუჯეტო განყოფილება, ზელენოგრადის მუზეუმი“.

1977-2016 წლებში მუზეუმის დირექტორი იყო ტატიანა ვიზბული, ხოლო 2016 წლიდან მუზეუმის დირექტორია დენის ჩილიკინი.
გულაგის ისტორიის მუზეუმი

გულაგის ისტორიის მუზეუმი — მუზეუმი მოსკოვში. მოსკოვის კულტურის სახელმწიფო განყოფილება. მუზეუმი მდებარეობს შემდეგ მისამართზე: მოსკოვი, სამოტეჩნის შესახვევი № 9.ნ

გაიხსნა 2001 წელს ანტონ ანტონოვ-ოვსეენკოს ინიაციატივით და მოსკოვის მერის იური ლუჟკოვის მხარდაჭერით. 2015 წელს მუზეუმი გადავიდა ახალ შენობაში, თავისი ფართობი გაზარდა 4-ჯერ. თავისი მისიის მიხედვით მუზეუმი მიეკუთვნება მემორიალური მუზეუმების რიგს, რომელიც მოსახლეობის გარკვეულ ტკივილიან წარსულს შეეხება.

მუზეუმის ხელმძღვანელობა
მუზეუმის შემქმნელი და ხელმძღვანელი იყო ანტონ ვლადიმერის ძე ანტონოვ-ოვსეენკო (1920-2013 წწ.), ცნობილი რევოლუციონერის ვლადიმერ ანტონოვ-ოვსეენკოს შვილი, რომელიც დახვრიტეს საბჭოთა კავშირის უზენაესი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიის გადაწყვეტილებით.

ანტონ ანტონოვ-ოვსეენკო გულაგის ბანაკიდან დაბრუნდა როგორც ხალხის მტრის შვილი. 2012 წლიდან მუზეუმის დირექტორია რომან ვლადიმერის ძე რომანოვი.

მუზეუმის ექსპოზიცია
გულაგის, როგორც 1930-1950-იან წლებში არსებული შრომა-გასწორების კოლონიის სისტემის ისტორია აქამდე არ ყოფილა წარმოდგენილი მუზეუმის სახით, სწორედ ამიტომ რუსეთის მუზეუმებს შორის გულაგის მუზეუმს ანალოგი არ ჰყავს.

მუზეუმის ნივთებს შორისაა საარქივო დოკუმენტები, წერილები, პირადი ნივთების კოლექცია, რომლებიც ეკუთვნოდა გულაგის პატიმრებს. გულაგის ისტორიის მუზეუმში ინახება პატიმრების ნაქარგები, პატიმრების ტანსაცმელი, იარაღები, ბანაკის ჭურჭელი, ასევე ტყვიები, ჭურვები, რომლებიც ნაპოვნია მასობრივი დახვრეტის ადგილებში.

უთავრესი ექსპონატია გულაგის რუკა, როელზეც აღნიშნულია ყველა მსხვილი ბანაკი. რუკა საშუალებას გაძლევთ წარმოიდგინოთ სსრკ-ის რეპრესირების მასშტაბი. სტენდებზე წარმოდგენილია დოკუმენტები,, რომლებიც მოგვითხრობს წითელი ტერორის საწყისი პერიოდისა და საკონცენტრაციო ბანაკების შექმნის შესახებ. აქვეა დაცული დოკუმენტები ვოლგისპირეთში გადასახლებული გერმანელების შესახებ.

მუზეუმის ექსპონატებს შორისაა ბანაკის მსხვერპლთა ვიდეო ინტერვიუები. გარდა ამისა მუზეუმი მოგვითხრობს ისეთი ცნობილი ადამიანების ბედზე, როგორიცაა ალექსანდრე სოლჟენიცინი, გიორგი ჟენოვი, ვარლამ შალამოვი, ეფროსინია კერსნოვსკაია, ანდრეი ტუპოლოვი, დიმიტრი ლიხაჩევი, ლიდია რუსლანოვა, ნიკოლაი ანციფეროვი და სხვა.

2015 წლიდან გულაგის ისტორიის მუზეუმში მუშაობს სოციალურ-მოხალისეობრივი ცენტრი.
ილია ფერაძე

ილია ფერაძე (ჩხერიმელისპირელი) (დ. 10 ივლისი, 1866, ნებოძირი, ხარაგაულის რაიონი — გ. 1928) — ქართველი პედაგოგი, პოეტი, საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
ილია ივანეს ძე ფერაძე (ჩხერიმელისპირელი) დაიბადა 1866 წლის 10 ივლისს, ხარაგაულის რაიონის სოფელ ნებოძირში. დაწყებითი განათლების შემდეგ შედის ქუთასის სასულიერო სასწავლებელში. 1882 წლიდან თბილისის სასულიერო სემინარიაში, რომლის დამთავრების შემდეგ 1889 წელს სახელმწიფო ხარჯზე გაიგზავნა კიევის სასულიერო აკადემიაში. 1921 წლიდან იგი დაინიშნა ხაშურის ჰუმანიტარული ტექნიკუმის (ახლანდელი ხაშურის პირველი საჯარო სკოლა) დირექტორად.

ილია ფერაძის შესახებ ბიოგრაფიული ცნობები ძალიან მცირეა. პოეტი წერდა „ნებოძირელის” ფსევდონიმითაც. მისი ლექსები იბეჭდებოდა „მწყემსში”, „კვალში”, „განათლებაში”, „თეატრსა და ცხოვრებაში” და სხვ.

იგი 1928 წელს გარდაიცვალა.
ილია ჯიშკარიანი

ილია ჯიშკარიანი (დ. იანვარი, 1869, ბაში, სამტრედიის რაიონი — გ. მარტი, 1939) — ქართველი პედაგოგი, მათემატიკოსი, საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
ილია ჯიშკარიანი დაიბადა 1869 წლის იანვარში სამტრედიის რაიონის სოფელ ბაშიში. 1890 წელს დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია. უმაღლესი განათლების მისაღებად პეტერბურგის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე შევიდა; 1893 წელს იგი ორ ამხანაგთან ერთად დააპატიმრეს როგორც პოლიტიკური დამნაშავე; 1897 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტი. როგორც "პოლიტიკური მეთვალყურეობის ქვეშ მყოფს" მას უფლება არ ჰქონდა მიეღო მასწავლებლის ადგილი; ამ გარემოებამ იგი აიძულა წასულიყო მასწავლებლად შორეულ აღმოსავლეთში, ციმბირში და ქალაქ ხაბაროვსკის რკინიგზის სასწავლებელში დაიწყო მათემატიკის მასწავლებლად მუშაობა; ერთი წლის შემდეგ ინიშნება იმავე სასწავლებლის ინსპექტორად; 1900 წელს გადაიყვანეს ამიერ-ბაიკალის ქალაქ ტროიცკოსავსკის რეალური სასწავლებლის ინსპექტორად, სადაც მან 1908 წლამდე იმსახურა; ეწეოდა ინტენსიურ საზოგადოებრივ და ლიტერატურულ მოღვაწეობას; 1908 წელს იგი ახერხებს ამიერკავკასიაში გადმოსვლას და ინიშნება ქალაქ ბაქოში პირველი გიმნაზიის ინსპექტორისა და მათემატიკის მასწავლებლის თანამდებობაზე; 1917 წელს პენსიაში გავიდა და საქართველოში დაბრუნდა; იგი დანიშნეს ხაშურის ვაჟთა გიმნაზიის (ახლანდელი ხაშურის პირველი სკოლა) დირექტორად და ქალთა გიმნაზიის პედსაბჭოს თავმჯდომარედ; 1918 წლიდან თბილისში მსახურობდა, ჯერ ავლაბრის მე-5 გიმნაზიის დირექტორად, ხოლო შემდეგ, ტექნიკუმის დირექტორად, სადაც იგი 1924 წლამდე მუშაობდა; ამის შემდეგ იგი იყო ლექტორი სხვადასხვა კურსებზე, მასწავლებელი ონსა და თელავში. სიცოცხლის უკანასკნელ წლებში კვლავ თბილისში დაბრუნდა, სადაც მუშაობდა ლექტორად მასწავლებელთა კურსებზე და წითელი არმიისა და ფლოტის სახლში; მუშაობდა მათემატიკის სახელმძღვანელოების შედგენაზე; მისი თავმჯდომარეობით ქართველმა მათემატიკოსებმა შეიმუშავეს ქართული მათემატიკური ტერმინოლოგია.
დავით ართმელაძე

დავით ადამის ძე ართმელაძე (დ. 1 თებერვალი, 1865, ქვიანი, ოზურგეთის მაზრა — 1938) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთის საიმპერატორო არმიის პოლკოვნიკი, რუსეთის რესპუბლიკის გენერალ-მაიორი, პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე, ოთხი ორდენის კავალერი და საბრძოლო დიდების ხმლის მფლობელი. რევოლუციის შემდეგ მსახურობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არმიაში.

ბიოგრაფია
დავით ართმელაძე დაიბადა 1865 წელს, სოფელ ქვიანში, გურული აზნაურის, ადამ ართმელაძის ოჯახში. ჰყავა ძმა — ტიტე ართმელაძე, შემდგომში პოლკოვნიკი და პუბლიცისტი. დავით ართმელაძემ დაწყებითი განათლება მიიღო ოზურგეთის საქალაქო სკოლაში. ართმელაძემ სამხედრო სამსახური დაიწყო 1885 წლის 7 ნოემბერს. დაამთავრა ტფილისის ქვეით იუნკერთა სასწავლებელი (პირველი თანრიგით), რის შემდეგაც გაიგზავნა ელიზავეტპოლის 156-ე ქვეით პოლკში. 1888 წლის 1 სექტემბერს მიიღო პოდპორუჩიკის წოდება, ხოლო 1892 წლის 1 სექტემბერს გახდა პორუჩიკი; 1900 წლის 6 მაისი — შტაბის კაპიტანი; 1901 წლის 6 მაისი — კაპიტანი; 1908 წელს მან იქორწინა სოფიო წულუკიძეზე, რომელთანაც 1909 წელს ეყოლა ქალიშვილი ნინა, ხოლო 1911 წელს — ვაჟი ილია (შემდგომში საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს მუდმივი წარმომადგენელი სსრკ მინისტრთა საბჭოში).

პირველი მსოფლიო ომის წინ პოდპოლკოვნიკია. ომის დროს გადაყვანილ იქნა 23-ე თურქესტანის ქვეით პოლკში ბატალიონის მეთაურად. 1915 წლის 19 ივლისს ართმელაძეს მიენიჭა პოლკოვნიკობა. 1917 წლის იანვარში დაინიშნა მე-16 თურქესტანის პოლკის უფროსად. იმავე წლის ოქტომბერში 127-ე ქვეითი დივიზიის მეთაურად. 1917 წლის 10 ოქტომბერს მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება და დათხოვნილი იქნა თადარიგში ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო.

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ის აქტიურად ჩაება ქართული არმიის ფორმირებაში. 1918 წლიდან ქართულ არმიაშია. 1920-1921 წლებში სარდლობდა პირველ ბრიგადას, რომლის შტაბიც სოხუმში იყო და იცავდა აფხაზეთის მიმართულებას. 1921 წლის თებერვალ-მარტში მეთაურობდა გაგრის მხრიდან შემოჭრილი მე-9 წითელი არმიის წინააღმდეგ მებრძოლთა შენაერთებს. 1921 წლის მარტში ართმელაძე 1500 კაციანი მოხალისეთა ჯგუფით შეუერთდა გენერალ მაზნიშვილს და განდევნა თურქები ბათუმიდან. გენერალი მაზნიაშვილი წერს, „მოველაპარაკე გენერლებს წულუკიძესა და ართმელაძეს და ციხის რაიონი გავყავი ორ მებრძოლ უბნად. ნაწილი ქალაქისა, ბარცხანა და კახაბერის ფორტები დავუქვემდებარე გენერალ წულუკიძეს, ხოლო ქალაქის მეორე ნაწილი, სტეფანოვკა და ანარიის ფორტები გენერალ ართმელაძეს“. როგორც თავად მაზნიაშვილი წერდა, ამ ბრძოლაში დაიღუპა მხოლოდ და მხოლოდ 84 ქართველი.

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, ართმელაძე და სხვა ქართველი გენერლები მონაწილეობდნენ საქართველოში წითელი არმიის ფორმირებასა და სამხედრო სასწავლებლის შექმნაში. ის ასევე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. დაკრძალულია სოფელ ქვიანის ეკლესიის სასაფლაოზე.

ჯილდოები
1906 — წმინდა სტანისლავის მე-3 ხარისხის ორდენი
1909 — წმინდა ანას მე-3 ხარისხის ორდენი
1914 — წმინდა სტანისლავის მე-2 ხარისხის ორდენი
1916 — საბრძოლო დიდების ხმლის
1917 — წმინდა გიორგის მე-4 ხარისხის ორდენი
მარია ტერეზა რაფაელა ესპანელი

მარია ტერეზა რაფაელა ესპანელი (ესპ. ; ფრანგ. ’) (დ. 11 ივნისი 1726, მადრიდი, ესპანეთი - გ. 22 ივლისი 1746, ვერსალი, საფრანგეთი) — ბურბონთა დინასტიის ესპანური შტოს წარმომადგენელი. ესპანეთის ინფანტა როგორც მეფე ფილიპე -ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ ისაბელა ფარნეზეს ქალიშვილი. საფრანგეთის დოფინი 1745-46 წლებში როგორც ლუი დე ბურბონის მეუღლე. საფრანგეთის მეფე ლუი -ის რძალი. გარდაიცვალა ოცი წლის ასაკში, მშობიარობიდან სამ დღეში გარდაიცვალა.

ესპანეთის ინფანტა
მარია ტერეზა რაფაელა დაიბადა 1726 წლის 11 ივნისს, ესპანეთის დედაქალაქ მადრიდში მდებარე ალკაზარის სამეფო რეზიდენციაში. იგი იყო ესპანეთის მეფე ფილიპე -ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ ისაბელა ფარნეზეს ქალიშვილი. დაბადებიდანვე მას მიენიჭა მისი სამეფო აღმატებულება ესპანეთის ინფანტას ტიტული.

მის დაბადებამდე, საფრანგეთისა და ესპანეთის სამეფო კარებს შორის ალიანსის განსამტკიცებლად, 1725 წელს იგეგმებოდა საფრანგეთის მეფე ლუი -ისა და ესპანეთის ინფანტა მარიანა ვიქტორიას (მარია ტერეზა რაფაელას უფროსი და) ქორწინება, თუმცა მარიანამ ნიშნობა ჩაშალა, რითაც ლუი შეურაცყოფილი დარჩა. სულ მალე ლუიმ ცოლად პოლონეთის პრინცესა მარია ლეშჩინსკა შეირთო ცოლად. 1739 წლიდან კი დაიწყო მოლაპარაკებები მარია ტერეზასა და საფრანგეთის დოფინ ლუი დე ბურბონის (ლუი -ის ვაჟი) ქორწინებასთან დაკავშირებით. ამავე წლის აგვისტოში დაიწყო მოლაპარაკებები მარიას ძმის ინფანტი ფილიპესა და საფრანგეთის პრინცესა მარია ლუიზას ქორწინებასთან დაკავშირებით, რომელიც მალევე ჩაიშალა. დედამისმა, დედოფალმა ისაბელა ფარნეზემ, ფრანგებს სთხოვა, რომ მარია ტერეზა რაფაელა საფრანგეთში მანამდე არ წაეყვანათ, სანამ მოწიფულ ასაკს არ მიაღწევდა.

საფრანგეთის დოფინი
მარია ტერეზა რაფაელა და ლუი დე ბურბონი 1744 წლის 18 დეკემბერს დაქორწინდნენ ესპანეთში, ხოლო საფრანგეთში 1745 წლის იანვარში გაემგზავრნენ. 1745 წლის 21 თებერვალს მარია ტერეზა ვერსალში ჩავიდა. ფრანგებმა ისინი ხელახლა დააქორწინეს (ფრანგული ტრადიციებით) 1745 წლის 23 თებერვალს, მათ ჯვარი კარდინალმა დე როანმა დასწერათ. საბოლოოდ, 1745 წელს მარია ტერეზამ და ლუიმ სარეცელი გაიყვეს, რის შემდეგაც სამეფო კარზე მარიას მისამართით არსებული მწარე კომენტარები შეწყდა. ამავე წლის სექტემბერში გამოაცხადეს, რომ მარია ტერეზა ორსულად იყო. 1746 წლის 19 ივლისს მარიამ ვერსალში გოგონა გააჩინა, რომელიც მონათლეს როგორც მარია ტერეზა. ამან მისი ქმრის დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია, თუმცა მთავარი ეს არ იყო. 20 წლის მარიას მშობიარობა ძალიან გაუჭირდა, რის შემდეგაც სამი დღის მანძილზე საშინელი ტკივილებით იტანჯებოდა, 22 ივლისს კი გარდაიცვალა კიდეც. მისი ქალიშვილი 1748 წელს გარდაიცვალა.

1746 წლის 6 აგვისტოს მარია ტერეზა რაფაელა დაკრძალეს სენ-დენის ბაზილიკაში. მისი გარდაცვალებიდან მალევე, ლუიმ ახალი ცოლი შეირთო - მარია ჟოზეფა საქსონიელი, რომელთანაც სამი ქალიშვილი და ოთხი ვაჟი შეეძინა. მისი ოთხი ვაჟიდან ლუი , ლუი და შარლ საფრანგეთის მეფეები გახდნენ, თუმცა თავად ლუი მეფე ვერ გახდა.

წინაპრები
დემეტრას წესი

დემეტრას წესი — დიზაინის პრინციპები კომპიუტერული პროგრამების შესაქმნელად, განსაკუთრებით ობიექტზე ორიენტირებულ პროგრამირებაში. ზოგად განმარტებაში დემეტრას წესი არის არამჭიდრო დაწყვილების კონკრეტული შემთხვევა. ეს წესი შექმნა იან ჰოლანდმა 1987 წელს.
დემეტრას წესი შეიძლება შეჯამდეს შემდეგ პუნქტებად:

თითოეულ ერთეულს უნდა ქონდეს შეზღუდული ცოდნა სხვა ერთეულებზე და ეს სხვა ერთეულებიც მასთან ახლოს მყოფი(აზრობრივად) უნდა იყოს.
თითოეული ერთეული უნდა ესაუბროს მხოლოდ საკუთარ მეგობრებს და არასოდეს უცნობებს.
ერთეული უნდა ესაუბროს მხოლოდ უშუალო მეგობრებს.

ამ წესს დაერქვა დემეტრას სახელი ქალღმერთ დემეტრას პატივსაცემად.

ობიექტზე ორიენტირებული პროგრამირება
ობიექტზე ორიენტირებულ პროგრამირებაში დემეტრას წესის უფრო კონკრეტული სახელია "დემეტრას წესი მეთოდების/ფუნქციებისთვის". ობიექტ -ს შეუძლია გამოიძახოს ობიექტ -ს მეთოდი, მაგრამ ობიექტი არ უნდა მიწვდეს ობიექტ -ს ობიექტის გავლით.

უფრო ფორმალურად რომ ჩამოვაყალიბოთ, დემეტრას წესი მეთოდების/ფუნქციებისთვის მოითხოვს, რომ ობიექტ -ს მეთოდ -ს შეუძლია მხოლოდ შემდეგი ობიექტების მეთოდების გამოძახება:

საკუთარი თავის
-ის პარამეტრების
ნებისმიერი ობიექტის რომელიც შეიქმნა/ინიციალიზდა -ში
შემადგენელი კომპონენტი ობიექტები
გლობალურ ცვლადს, რომელიც ხელმისაწვდომია -დან

კერძოდ თავიდან უნდა ავირიდოთ იმ ობიექტების მეთოდების გამოძახება , რომელი ობიექტიც დაბრუნდა სხვა მეთოდის მიერ. ბევრ თანამედროვე ოოპ ენაში წერტილი გამოიყენება ობიექტის ველებზე წვდომისათვის, ამ შემთხვევაში დემეტრას წესი შეგვიძლია შემდეგნაირად ჩამოვაყალიბოთ "გამოიყენეთ მხოლოდ ერთი წერტილი". მაგალითად, კოდი არღვევს წესს და  არ არღვევს.
მოსკოვის ფლოროსისა და ლავროსის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი = კ. ორდენოვი
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = ამპირი
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.728389
| გრძედი = 37.637944
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ღვთისმშობლის ხატის ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის ტაძარი — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ტერიტორიაზე. მდებარეობს მისამართზე დუბინინის ქუჩაზე № 9/3․

ტაძარი ცნობილია ფლოროსისა და ლავროსის სახელით. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ღვთისმშობლის ხატის ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის სახელზე, ხოლო ეგვტერები მოციქულების პეტრესა და პავლეს და ფლოროსისა და ლავროსის სახელზე.

ტაძარი მიეკუთვნებდა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
ტაძარი პირველად მოიხსენიება 1625 წელს. თავდაპირველად ეკლესია ამავე სახელწოდებით მდებარეობდა პოლიანკის რაიონში, სადაც მაშინ მდებარეობდა იამის სლობოდაში. 1593 წელს სლობოდა გადაიტანეს ზაცეპში და აქვე ააშენეს ამავე სახელწოდების ეკლესია. 1628 წელს ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს მოციქულების პეტრესა და პავლეს სახელზე, ხოლო ეგვტერები ფლოროსისა და ლავროსის სახელზე. 1739 წლის მონაცემებით უკვე არსებობს მეორე ეგვტერი ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. 1738 წლის ხანძარმა მთლიანად გაანადგურა ნაგებობა. ახალი ტაძრის მშენებლობის უფლება იირეს 1739 წელს, ამავე წლის ბოლოს ახალი ტაძრის მშენებლობა დასრულდა. ახალი ტაძრის მთავარი საკურთხეველი აკურთხეს ღვთისმშობლის ხატის ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის სახელზე.1835 წელს ამპირის სტილში, არქიტექტორ ორდენოვის პროექტით გადააკეთეს ეგვტერები, სატრაპეზო და სამრეკლო. 1909 წელს ტაძარს მიამატეს დასავლეთის ნაგებობები.

1924 წელს ტაძარში მოაგროვეს მოსკოვის დახურული ტაძრებიდან საეკლესიო ჭურჭელი, ხატები და სიწიმინდეები. 1937 წელს დააპატიმრეს ტაძრის წინამძღვარი და 1938 წლის შუა პერიოდამდე ღვთისმსახურება ეპიზოდურად მიმდინარეობდა. 1938 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა და შენობა გადაეცა მეტალოგრაფიული ფაბრიკის საამქროს. 1957 წელს მოანგრიეს სამრეკლოს ზედა ნაწილი. 1960 წელს ეკლესიას არქიტექტურის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა და სახელმწიფო დაცვის ქვეშ აღმოჩნდა.

ტაძრის რუსული მართლმადიდებელი ეკლესიისადმი გადაცემის გადაწყვეტილება მიიღეს 1991 წლის 8 იანვარს. 1991 წლის 6 აპრილს, აღდგომას, აღესრულა პირველი ღვთისმსახურება.