iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჭოდი სალხინოს

ჭოდი სალხინოს — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ან საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, დაუნაკვთავი, ზოგჯერ საშუალოდ დანაკვთული, მთლიანი ან სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა ხშირი ქეჩისებრია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ძირითადად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო-მოოვალო, შავი ფერის. კანი საშუალო სისქის და საშუალო სიმკვრივისაა, ცვილისებრი ფიფქით მცირედ დაფარული. რბილობი წვნიანი აქვს, საშუალო სიმკვრივის.

ჯიში საგვიანო პერიოდისაა.

გამოიყენება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ჭროღა კახური

ჭროღა კახური, ჭროღა, ჭროღა ვაზი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი, ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, ფრთიანი და კონუსურ-ცილინდრული ფორმის, თხელი ან ძალიან თხელი. მარცვალი მომრგვალოა, საშუალო ზომის, შეზნექილი, მომწვანო-მოყვითალო ფერის, ცვილისებრი ნაფიფქით საშუალოდ დაფარული. კანი თხელი აქვს, ნაკლებადმკვრივი და ადვილად სკდება. რბილობი ხორციანი და წვნიანია.

ჭროღა კახური საშუალო ზრდისა და დაბალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 152 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 100-120 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 3.0-4.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 4.0-6.4 გ/ლ-ს.

ჯიშური ღვინო საშუალო ხარისხისაა. ძირითადად გამოიყენება საბრენდე სპირტისა და სხვა თეთრყურძნიან ჯიშებთან სეპაჟით თეთრი ღვინოების მისაღებად.
ხარისთვალა აჭარული

ხარისთვალა აჭარული — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აჭარიდან. აჭარაში გავრცელებული ხარისთვალა თავისი ამპელოგრაფიული ნიშნებით და სამეურნეო დანიშნულებით მკვეთრად განსხვავდება საქართველოს სხვა კუთხეებში გავრცელებული ხარისთვალას ჯიშებისგან. აჭარაში ის ვერ ამართლებს თავის დასახელებას.

გავრცელება
 საუკუნის შუა წლებში გავრცელებული იყო მცირეოდენი ნარგავების სახით ქედისა და ხულოს რაიონების სოფლებში: ვაიო, სიხალიძეები, ფურტიო, ჩაო.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანია. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია, მხოლოდ ძარღვების გასწვრივ გასდევს მცირეოდენი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ცალფრთიანი და ხშირად დატოტვილი, თხელი, იშვიათად საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, თითქმის შავი. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი ნაკლებ წვნიანი და ხორციანია. წვენი — შეუფერავი.

ხარისთვალა ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 194 დღეა. ხულოში სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 160 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.5-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.8-8.2 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. ხასიათდება მტევნისა და მარცვლის გარეგნული სილამაზით.
საუდის არაბეთის მინისტრთა საბჭო

საუდის არაბეთის მინისტრთა საბჭო-საუდის არაბეთის სამეფოს კაბინეტი. მას მეფე ხელმძღვანელობს. საბჭო შედგება მეფის, პრინცისა და კაბინეტის მინისტრებისგან. სამეფო ოჯახს წარმოადგენს ასევე არის პრემიერ მინისტრი და მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე. 2015 წლიდან დღემდე არის 23 დარგობრივი და შვიდი სახელმწიფო მინისტრი, რომელთაგან ორს განსაკუთრებული პასუხისმგებლობა ეკისრება. საბჭოს ყველა წევრი დანიშნულია სამეფო განკარგულებით.

მინისტრთა საბჭო დაარსდა მეფე აბდულაზიზის მიერ 1953 წელს. კანონმდებლობა რატიფიცირებული უნდა იყოს სამეფო ბრძანებულებით. იგი იკრიბება ყოველ სამშაბათს და მას ხელმძღვანელობს მეფე პრემიერ მინისტრის ან მისი ერთ-ერთი მოადგილის რანგში. ეს არის ფინანსური, აღმასრულებელი და ადმინისტრაციული საკითხების განსახილველი ყველაზე მაღალი რანგის სახელისუფლებო ორგანო. მისი რეზოლუციები არ არის სავალდებულო, თუ არ არის შეთანხმებული ხმების უმრავლესობით. თანაბარი ხმების შემთხვევაში კენჭისყრას პრემიერ-მინისტრი ნიშნავს. წინამდებარე კანონი, რომელიც არეგულირებს მინისტრთა საბჭოს ფორმასა და ფუნქციას, გამოსცა მეფე ფაჰდმა 1993 წელს.

2017 წლის 21 ივნისს მორიგი ცვლილებებით, მეფე სალმანმა გადააყენა თავისი ძმისშვილი და ახალ პრინცად დანიშნა მისი ვაჟი, მუჰამედ ბინ სალმანი.

უსაფრთხოებისა და პოლიტიკურ საქმეთა საბჭო და ეკონომიკისა და განვითარების საქმეთა საბჭო
2015 წლის 29 იანვარს, მეფე სალმან ბინ აბდულაზიზმა განიზრახა ძირეული ცვლილებები მის მთავრობაში, მათ შორის მინისტრთა კაბინეტის შეცვლა. გადაწყვეტილების მიღების გამარტივებისა და მთავრობის გაუმჯობესების მიზნით, მეფემ გააუქმა 12 საჯარო ორგანო. მეფე სალმანმა ისინი ჩაანაცვლა ორი ახალი საბჭოთი, რომლებიც დაკავშირებულია მინისტრთა საბჭოსთან: უსაფრთხოებისა და პოლიტიკურ საქმეთა საბჭო , რომელსაც მეთაურობდა მემკვიდრე პრინცი მოჰამად ბინ ნაიფი და ეკონომიკისა და განვითარების საქმეთა საბჭო , რომელსაც ხელმძღვანელობდა მეფისნაცვლის მოადგილე მოჰამად ბინ სალმანი.
ხარისთვალა მეგრული

ხარისთვალა მეგრული, ხოჯისთოლი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან. ამ ჯიშს არავითარი საერთო არ აქვს ამავე სახელწოდების ვაზის ჯიშებთან, რომლებიც აღმოსავლეთ საქართველოშია გავრცელებული.

წარსულში იგი მაღლარების სახით ყოფილა გავრცელებული სამეგრელოს მთისპირა რაიონებში და მის მოსავალს ადგილობრივი მოსახლეობა ძირითადად სასუფრე ყურძნად იყენებდა. სოკოვანი დაავადებებისა და ფილოქსერას გავრცელების შემდეგ ხარისთვალა თითქმის გადაშენდა და საუკუნის შუა წლებში ძალიან მცირე რაოდენობით იყო შემორჩენილი მარტვილისა და აბაშის რაიონების სოფლებში, ასევე სალხინოს მეურნეობაში.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდია, ოდნავ განივოვალური ან სიგრძივო-ვალური ფორმის, გვხვდება მომრგვალო მოყვანილობის ფოთლებიც. ხუთნაკვთიანია, ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრია, მთავარი ძარღვები დაფარულია მონაცრისფრო შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი მსხვილია, მომრგვალო, მუქი ვარდისფერი, სქელკანიანი, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია. ხარისთვალა სრულ სიმწიფეში ნოემბრის პირველი რიცხვებიდან შედის.

უხვმოსავლიანი და ხარისხიანი სასუფრე ჯიშია.
ხარისთვალა ქართლის

ხარისთვალა ქართლის — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან გულისებრი ფორმის, ძირითადად სამნაკვთიანი, იშვიათად ხუთნაკვთიანებიც გვხვდება. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალოდაა შებუსული აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრად, რომლებიც ძარღვების გასწვრივ ჭარბობს. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, დატოტვილი, ხშირად უფორმო, საშუალო სიკუმსის, ზოგჯერ თხელიც. მარცვალი საკმაოდ დიდია, მრგვალი ან ოდნავ ოვალური, ღია ნაცრისფერი, მოწითალო ელფერით. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანია (ლორწოსებრი). წვენი უფერულია.

ქართლის ხარისთვალა საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 169 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 250-300 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-12.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 4.5-6 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად, სხვა ადგილობრივ ჯიშებთან შერევით სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად და საბრენდე სპირტის მისაღებად.
ხარისთვალა თეთრი

ხარისთვალა თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

აღმოსავლეთ საქართველოში ხეივნების ფორმით მცირედაა გავრცელებული. ქართლში ხარისთვალა თეთრს „თეთრ ღარიბას“ ეძახიან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, უფრო ხშირად განივოვალური ფორმის ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ჯაგრისებრად ძალიან თხლადაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. ზოგჯერ მხრიანია, ხანდახან — დატოტვილი, კუმსია, იშვიათად საშუალო სიკუმსის (ჯიშისთვის დამახასიათებელია წვრილმარცვლიანობა). მარცვალი მსხვილი ზომისაა, ოვალური ფორმის, ზოგჯერ მომრგვალო, ყვითელი. ვანი თხელია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარულ-რბილობი მკვრივი და კნატუნაა. გემო სასიამოვნო და ჰარმონიული აქვს, სუსტად გამოხატული ჯიშური არომატით.

ხარისთვალა თეთრის სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 154 დღეა. ყურძენი სრულ სიმწიფეში სექტემბრის დასაწყისში ან სექტემბრის შუა რიცხვებში შედის. მტევნის წონა 250-300 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0-6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 4.5-7გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
ხარისთვალა შავი

ხარისთვალა შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ხშირად განივოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შიშველია, აქვს მხოლოდ ოდნავ შესამჩნევი აბლაბუდისებრი შებუსვა. ძარღვების განტოტების ადგილთან თხელი ჯაგრისებრი შებუსვითაა დაფარული. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, კონუსური, იშვიათად განივკონუსური, დატოტვილი. მტევანი კუმსია, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საკმაოდ მსხვილია, მისი ფორმა სრულიად განსხვავებულია: შეზნექილიდან ოვალურამდე. ძირითადად მარცვალი მომრგვალო ფორმისაა. მუქი ლურჯი, თითქმის შავი ფერის. საკმაოდ სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი მკვრივია, ოდნავ ჩონჩხიანი და ამასთანავე მდნარი, წვნიანი, სასიამოვნო გემოთი.

შავი ხარისთვალას სავეგეტაციო პერიოდი 134 დღიდან 185 დღემდე მერყეობს. ვაზი საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. მტევნის წონა 100-450 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-7 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
მოხეტიალე რაინდები

„მოხეტიალე რაინდები“ — სს „ქართული ფილმის“ 1975 წლის ფილმი. რეჟ. — თემურ ფალავანდიშვილი.

სიუჟეტი
რედაქციას აცნობეს, რომ თუ მათი კუთვნილი მოტოციკლი ათ დღეში სამიათას კილომეტრს არ დაფარავს, ჩამოართმევენ. მოტოციკლის ტარება სტაჟიორ სანდროს გარდა არავინ იცის. სანდრო მეგობარ მიტოს და ბაბუა არდალიონს გაიყოლებს და მოგზაურობას შეუდგება. გზაში მათ საინტერესო თავგადასავალი ელით…

როლებში
ვასილ ჩხაიძე — არდალიონი
გიორგი დათუნაშვილი — სანდრო
გოჩა ლომია — მიტო
ბორის წიფურია — მილიციელი
დიმიტრი თაყაიშვილი — რედაქტორი
ლევან (ლეო) სოხაშვილი — ზაპოროჟეცის მფლობელი
კახი კავსაძე — ყვავილების გამყიდველი
ჟანრი ლოლაშვილი — ედისონა
ეპიზოდებში
ოთარ ზაუტაშვილი
ვ. გეჯაძე
მარიკა გოგიჩაიშვილი
მიხეილ კინწურაშვილი
ბაადურ წულაძე
ირაკლი ქოქრაშვილი
იპოლიტე ხვიჩია
თამარ სხირტლაძე
კოტე თოლორაია
ალექსანდრე ეძგვერაძე
ვაჟა (სულთან) კვიტაიშვილი
ხიხვი ლოლაძის

ხიხვი ლოლაძის — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

ხიხვის კლონი №430

გამოვლენილია 1937 წელს კახეთში სელექციონერ ვასილ ლოლაძის მიერ. ამჟამად შესწავლილი და გამრავლებულია.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან თირკმლისებური ფორმის, სუსტად ან საშუალოდ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრ-აბლაბუდისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ფორმის, ფრთიანი. თხელია, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო, განათებულ მხარეზე ნამზეური ლაქებით.

ლოლაძის ხიხვი სრულ სიმწიფეში სექტემბრის შუა რიცხვებში შედის. ვაზი საშუალო ზრდისაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 22-29%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 3-8 გ/ლ-ს.

გამოსადეგია სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ხიხვა

ხიხვა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.

უძველესი დროიდან რაჭაში ნარგავების სახით ყოფილა გავრცელებული. ამჟამად მინარევის სახითაა სოფელ ხვანჭკარაში.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან პატარა ზომისაა, ოდნავ ოვალური, თითქმის მრგვალი, ხუთ-სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თხელი აბლაბუდისებრი შებუსვითაა დაფარული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი პატარა ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ფრთიანი, ძლიერ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური. მომწვანო, იშვიათად მოყვითალო ელფერის. კანი თხელი აქვს, საკმაოდ მკვრივი, ცვილისებრი ფიფქით სუსტად დაფარული. რბილობი საკმაოდ წვნიანია.

ხიხვა საშუალო ზრდისა და მცირემოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 155-160 დღეა. ყურძენი სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 75 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 4.0-4.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-8 გ/ლ-ს.

მიიღება მსუბუქი, ხალისიანი და სასიამოვნო სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო.
წვრილმარცვალა რქაწითელი

წვრილმარცვალა რქაწითელი, მამალი რქაწითელი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

რქაწითელის ერთ-ერთი ვარიაციაა.

გამოვლენილია სელექციონერ ვასილ ლოლაძის მიერ თელავის საცდელ სადგურში.

აქვს პატარა ზომის სამნაკვთიანი ფოთლები, საშუალო ზომის მტევნები, წვრილი მარცვლები და მცირემოსავლიანია.

გამოიყენება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
ემზარ კვიტაიშვილი

ემზარ კვიტაიშვილი (დ. 27 ნოემბერი, 1935, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, პოეტი, ფილოლოგი.

1959 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

1957 წელს დაიბეჭდა მისი პირველი ლექსები „ცისკარსა“ და „პირველ სხივში“. 1963 წელს გამოქვეყნდა მისი პირველი კრებული — „გზაში ნათქვამი სიმღერა“. 1956-1960 წლებში მუშაობდა საქართველოს კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის გამომცემლობის კადრების უფროს ინსპექტორად, 1960-1961 წლებში ამავე გამომცემლობის რედაქტორად, 1963 წლიდან ჟურნალ „ცისკარის“ ლიტერატურულ მუშაკი იყო, ხოლო შემდეგ შოთა რუსთაველის ლიტერატურის ინსტიტუტის ახალი ქართული ლიტერატურის განყოფილების მეცნიერ-მუშაკი.1975 წელს გამოიცა კრებული „სიზმარი ვნახე“, ხოლო 1999 წელს კრებული „ნაშუადღევი“.

ჯილდოები
1997 - ღირსების ორდენი
მანანა ალოევა

მანანა ალოევა (დ. 19 იანვარი, 1948) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1971 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1971–1972 წლებში ინტერნატურა გაიარა ქუთაისის პირველ კლინიკურ საავადმყოფოში. 1972–1973 წლებში იყო წყალტუბოს სანატორიუმ „რიონის“ განყოფილების გამგე. 1973–1975 წლებში სანატორიუმ „იმერეთის“ მთავარი ექიმის მოადგილე სამედიცინო დარგში. 1975 წლიდან მუშაობს ნევროლოგიის ინსტიტუტში უმცროს, 1988 წლიდან უფროს მეცნიერ–თანამშრომლად. ავტორია 52 სამეცნიერო ნაშრომის ეპილეპტოლოგიის, ნეიროტრავმატოლოგიის, კოაგულოლოგიის პრობლემებზე. გამოქვეყნებული აქვს მეთოდური რეკომენდაციები და მონოგრაფია რუსულ ენაზე. ნევროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

1988 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „თრომბოჰემორაგიული სინდრომი ქალატვინის დახურული ტრავმის დროს“.
პოზნანის სამედიცინო მეცნიერებათა უნივერსიტეტი

პოზნანის სამედიცინო მეცნიერებათა უნივერსიტეტი ― ცნობილი უნივერსიტეტი პოლონეთში. მდებარეობს ქალაქ პოზნანში. უნივერსიტეტის ისტორია 1919 წელს პოზნანის უნივერსიტეტის დაფუძნებიდან იწყება, ხოლო დამოუკიდებელ ინსტიტუტად 1950 წელს ჩამოყალიბდა. უნივერსიტეტის სტატუსი 2007 წელს მიენიჭა.

ისტორია
პოზნანის სამედიცინო მეცნიერებათა უნივერსიტეტის ისტორია 1919 წელს პოზნანის უნივერსიტეტში ფარმაცევტიკის დეპარტამენტის შექმნიდან იწყება. 1920 წელს მედიცინის ფაკულტეტი შეიქმნა. 1939 წელს, გერმანელთა ოკუპაციის შემდეგ, პოზნანის უნივერსიტეტი დაიხურა, თუმცა ბევრი პროფესორი სწავლებას აგრძელებდა. 1940 წელს ვარშავაში დასავლეთ მიწების იატაკქვეშა უნივერსიტეტი შეიქმნა, რომელიც მედიცინის, ფარმაციისა და სტომატოლოგიის ფაკულტეტებსაც მოიცავდა. ფაკულტეტების დიდი ნაწილი პოზნანის უნივერსიტეტიდან დაკომპლექტდა. 1941 წელს ედინბურგის უნივერსიტეტში მედიცინის პოლონური სკოლა დაფუძნდა. ომის ბოლო თვეებში, პოზნანის ბრძოლის დროს, უნივერსიტეტის ხელახლა გახსნისთვის მზადება დაიწყო. უნივერსიტეტი ოფიციალურად ხელახლა გაიხსნა 1945 წელს.
ირინე ანთაძე

ირინე ანთაძე (დ. 7 ივნისი, 1937, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1961 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1961–1962 წლებში იყო მარნეულის საავადმყოფოს კლინიკო–დიაგნოსტიკური ლაბორატორიის გამგე. 1963–1965 წლებში მცხეთის საავადმყოფოს ექიმი–ფიზიოთერაპევტი. 1965–1966 წლებში თბილისის ვაქცინებისა და შრატების სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ–მუშაკი. 1966–1969 წლებში ასპირანტი. 1969–1972 წლებში უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1972–1977 წლებში სწავლული მდივანი. 1977 წლიდან უფროსი მეცნიერ–მუშაკი. ავტორია 19 სამეცნიერო ნაშრომის. ატარებდა პრაქტიკულ მეცადინეობებს თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტში. ექიმი ფიზიოთერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

1977 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ -ის ფაგომდგრადი მუტანტების ბიოლოგიური თვისებების შეწავლა“.
ვოლოდიმირ ვაკულენკო

ვოლოდიმირ ვაკულენკო (; დ. 1 ივლისი, 1972, კაპიტოლოვკა, იზიუმი, ხარკივი, უკრაინის სსრ — გ. 2022, უკრაინა) — უკრაინელი საზოგადო მოღვაწე, პროზაიკოსი, პოეტი და თარჯიმანი. 30-მდე წიგნის ავტორი და ლიტერატურული პრემიების ლაურეატი. უკრაინელი ვიკიპედიელი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1972 წლის 1 ივლისს, ხარკივის ოლქის იზიუმის რაიონის სოფელ კაპიტოლოვკაში. 1979-1987 წლებში სწავლობდა კაპიტოლოვკას საშუალო სკოლაში, ხოლო 1987-1989 წლებში კრასნოოსკოლსკის სკოლაში. 1989—1990 წლებში სწავლობდა იზიუმის 24-ე საშუალო პროფესიულ ტექნიკუმში, მზარეულ-კონდიტერის სპეციალობაზე.

2014 წლის ევრომაიდანის მონაწილე. გამოსვლების დროს, პროვოკატორებმა იგი კიევის მარიინსკის პარკში დაჭრეს. 2015 წლიდან დაკავებული იყო მოხალისეობით, იმყოფებოდა დონბასის ომის ცხელ წერტილებში.

სიკვდილი
2022 წლის მარტის ბოლოს, რუსეთის უკრაინაში შეჭრის შემდეგ, ხარკივის ოლქის, იზიუმის რაიონის სოფელი კაპიტოლოვკა, სადაც ვაკულენკო ცხოვრობდა, რუსებმა დაიპყრეს. ვოლოდიმირის ყოფილი ცოლის, ირინა ნოვიცკის ცნობით, ვაკულენკო რუსებმა გაიტაცეს. შემდეგ უცნობი იყო თვითონ ვაკულენკოს და მისი ვაჟის, ვიტალის ადგილსამყოფელი. პოლიციამ, გატაცების ფაქტის გამო სისხლის სამართლის საქმე აღძრა. ბოლოს ვოლოდიმირი კავშირზე 2022 წლის 7 მარტს გამოვიდა.

სოფლის განთავისუფლების შედმეგ, ვაკულენკოს კოლეგებმა მისი დღიური იპოვეს, რომელიც მან გატაცებამდე ერთი დღით ადრე დამარხა. სამი ათეული ხელნაწერი წერილის გაშიფვრის შემდეგ, მშობლებს უნდა გადაეწყვიტათ მისი ტექსტის გამოქვეყნება, ხოლო თავად მწერალი სთხოვდა ხელნაწერების ხალხისთვის მიცემას, წარწერით — „როცა ჩვენები მოვლენ“.

მას შემდეგ, რაც უკრაინის შეიარაღებულმა ძალებმა გაათავისუფლეს იზიუმი, ქალაქში აღმოაჩინეს მასობრივი სამარხები. სექტემბრის დასაწყისისთვის იქ 400-ზე მეტი გვამი იპოვეს. დაკრძალვის პროცედურას ადგილობრივი სარიტუალო სამსახური ატარებდა, რომელმაც ასევე ადგენდა რუსების მიერ მოკლული ადგილობრივი მოსახლეობის შესახებ სიას. ამავე სიაში, 319 ნომრად შეიტანეს ვაკულენკოს მონაცემები.
გივი ანთელავა

გივი ანთელავა (დ. 4 აპრილი, 1922, თბილისი — გ. 13 აპრილი, 1989) — ქართველი მეცნიერი.

1943 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1943–1945 წლებში მუშაობდა ზუგდიდის რაიონის სოფელ ინგირში ამბულატორიის გამგედ. 1967–1987 წლებში იყო იყო რესპუბლიკური კლინიკური ინფექციური საავადმყოფოს მთავარი ექიმი. 1987 წლიდან იყო რესპუბლიკის სეფსისის საწინააღმდეგო ცენტრის მთავარი ექიმი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ჯილდოები
1985 - საქართველოს სახელმწიფო პრემია
1969 - საქართველოს დამსახურებული ექიმი
ვიქტორია ასათიანი

ვიქტორია ასათიანი (დ. 1 იანვარი, 1933, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1957 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1957–1960 წლებში იყო მეცნიერებათა აკადემიის ქირურგიისა და ჰემატოლოგიის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი. 1960–1968 წლებში ონკოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის კიბოს ექსპერიმენტული ლაბორატორიის მეცნიერ–თანამშრომელი. 1968–1981 წლებში ამავე ინსტიტუტის ექსპერიმენტული ქიმიოთერაპიის ლაბორატორიის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1981 წლიდან ონკოლოგიური სამეცნიერო ცენტრის სწავლული მდივანი. ავტორია 98 სამეცნიერო ნაშრომის, აქვს 4 საავტორო მოწმობა. ექიმი–ონკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

1961 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა: „ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაციის გავლენა გადანერგილი სიმსივნეების ზრდაზე“.

ჯილდოები
1998 - საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს საპატიო სიგელი
ილია ახმეტელი

ილია ახმეტელი (დ. 24 ნოემბერი, 1881, ანაგა — გ. 26 აგვისტო, 1939) — ქართველი ექიმი.

1910 წელს დაამთავრა იურიევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი.

1918 წლამდე მუშაობდა რუსეთში. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ, 1918 წლიდან გრიგოლ მუხაძესთან ერთად მუშაობდა სამხედრო ჰოსპიტალში, ქირურგიის კათედრაზე. 1935 წელს აირჩიეს პედიატრიული ფაკულტეტის ზოგადი ქირურგიის კათედრის გამგედ. მისი სამეცნიერო შრომები ეხება ძვალ–სახსართა ტუბერკულოზის, ჩირქოვანი ინფექციის, სისხლძარღვთა დაზიანებისა და მუცლის ღრუს ორგანოების დაავადებათა ქირურგიული მკურნალობის საკითხებს.
ნარგიზა ამბროლაძე

ნარგიზა ამბროლაძე (დ. 13 ნოემბერი, 1939, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1964 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1965–1969 წლებში იყო რუსთავის ქალაქის საავადმყოფოს და კარდიოლოგიის ინსტიტუტის ექიმი–ორდინატორი. 1975–1986 წლებში ამავე ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. 1986 წლიდან კარდიოლოგიის ინსტიტუტის ქრონიკული კორონალური უკმარისობის განყოფილების უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. ავტორია 38 სამეცნიერო ნაშრომის რომლებშიც გაშუქებულია ჰიპერტონული დაავადების დინამიკაში და კრიზის დროს სისხლძარღვთა ტონუსის ცვლილებები.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „თავის ტვინის სისხლის მიმოქცევის მდგომარეობა ჰიპერტონული დაავადების, ჰიპერტონული კრიზისა და ზოგიერთი ჰიპოტენზიური საშუალებების მოქმედების შედეგად“.
სიბიუს ლუჩიან ბლაგას უნივერსიტეტი

სიბიუს ლუჩიან ბლაგას უნივერსიტეტი ― საჯარო უნივერსიტეტი სიბიუში, რუმინეთში. უნივერსიტეტი რუმინელი ფილოსოფოსის, პოეტისა და დრამატურგის, ლუჩიან ბლაგას სახელს ატარებს. დაარსდა 1990 წელს და ხუთ: ლიტერატურის, ისტორიისა და სამართლის, მედიცინის, სურსათისა და ტექსტილის წარმოების ტექნოლოგიების და ინჟინერიისა და მეცნიერების სკოლას მოიცავდა.
ბალტიის საერთაშორისო აკადემია

ბალტიის საერთაშორისო აკადემია ― უდიდესი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ლატვიაში, სადაც სწავლება მეტწილად რუსულ ენაზე მიმდინარეობს. დაარსდა 1992 წელს, როგორც ბალტიის რუსული ინსტიტუტი . ამჟამინდელი სახელი 2006 წელს ეწოდა. აკადემიის მთავარი კამპუსი რიგაში, ხოლო დანარჩენი კამპუსები დაუგავპილსში, ლიეპაიაში, იეკაბპლისში, ვენტსპილსში, სმილტენესა და ელგავაში მდებარეობს. აკადემიაში 4 500 სტუდენტი სწავლობს, მათ შორის 450 სტუდენტი 15 უცხოური სახელმწიფოდან.
ლატვიის სიცოცხლის მეცნიერებათა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი

ლატვიის სიცოცხლის მეცნიერებათა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი (; წარსულში ლატვიის სოფლის მეურნეობის უნივერსიტეტი ― უნივერსიტეტი ელგავაში, ლატვიაში. სპეციალიზებულია სასოფლო-სამეურნეო მეცნიერებებზე, მეტყევეობაზე, სურსათის ტექნოლოგიებსა და მსგავს სფეროებზე.

ისტორია
უნივერსიტეტის ისტორია 1863 წელს რიგის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტის ჩამოყალიბებიდან იწყება, რომელიც 1919 წელს ლატვიის უნივერსიტეტის სოფლის მეურნეობის ფაკულტეტად ჩამოყალიბდა. დამოუკიდებელი ინსტიტუტი 1939 წელს გახდა, 1990 წელს ლატვიის სოფლის მეურნეობის უნივერსიტეტი, ხოლო 2018 წელს ლატვიის სიცოცხლის მეცნიერებათა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი ეწოდა.
ხერსონის ეროვნული ტექნიკური უნივერსიტეტი

ხერსონის ეროვნულ-ტექნიკური უნივერსიტეტი ― უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ხერსონში, უკრაინაში. უნივერსიტეტი 1959 წელს დაარსდა.

ინსტიტუტები და ფაკულტეტები
ეკონომიკის ფაკულტეტი
კიბერნეტიკის ფაკულტეტი
ტექნოლოგიისა და დიზაინის ფაკულტეტი
ინჟინერიის ფაკულტეტი
საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების დეპარტამენტი
კორესპონდენციისა და დისტანციური სწავლების ფაკულტეტი
ხარკივის ვასილი დოკუჩაევის ეროვნული აგრარული უნივერსიტეტი

ხარკივის ვასილი დოკუჩაევის ეროვნული აგრარული უნივერსიტეტი ― დონის სახელმწიფო უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ხარკივის რაიონში, უკრაინაში. უნივერსიტეტი უკრაინის განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს დაქვემდებარებაშია.

ინსტიტუტები და ფაკულტეტები
საერთაშორისო განათლებისა და მოწინავე საწვრთნელი ინსტიტუტი
საერთაშორისო თანამშრომლობისა და აკადემიური მობილობის ცენტრი
ფუნდამენტური ბიბლიოთეკა
აგრონომიის ფაკულტეტი
მცენარეთა დაცვის ფაკულტეტი
მეტყევეობის ფაკულტეტი
მიწის გამოკვლევის ფაკულტეტი
მენეჯმენტისა და ეკონომიკის ფაკულტეტი
ბუღალტერიისა და ფინანსების ფაკულტეტი
სამაგისტრო და სადოქტორო განათლების დეპარტამენტი
დაწყებითი განათლების დეპარტამენტი
საგანმანათლებლო და სამეცნიერო წარმოების ცენტრი
სახელმწიფო საწარმო „სკრიპაივსკეს საგანმანათლებლო და ექსპერიმენტული მეტყევეობა“