რობერ კონტესი

რობერ კონტესი (დ. 14 აგვისტო, 1847 – გ. 17 ნოემბერი, 1922) — შვეიცარიელი ადვოკატი და პოლიტიკოსი, თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის წევრი. ორი წლის განმავლობაში გამომძიებელ მოსამართლედ მუშაობის შემდეგ, 1876 წელს იგი აირჩიეს ნევშატელის კანტონის სახელმწიფო მრჩევლად. 1883 წელს იგი შეუერთდა ეროვნულ საბჭოს, როგორც აღნიშნული კანტონის წარმომადგენელი. 1900-1912 წლებში იგი იყო ფედერალური მრჩეველი და თავისი მანდატის განმავლობაში გადამწყვეტი როლი ითამაშა შვეიცარიის ეროვნული ბანკის დაარსებაში.

იგი იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1904 და 1910 წლებში.

ბიოგრაფია
ოჯახი, სწავლა და პროფესია
იგი იყო ლიბერალი ნოტარიუსისა და მომრიგებელი მოსამართლის, არნოლდ კომტესისა და მარი-ელიზა კორნუს ვაჟი. ნევშატელის ჰუმანიტარული ლიცეუმის დასრულების შემდეგ, სამართალს ეუფლებოდა ჰაიდელბერგისა და პარიზის უნივერსიტეტებში. 1869 წელს ნევშატელში ადვოკატის ლიცენზია მიიღო და 1874 წლამდე მუშაობდა ლა-შო-დე-ფონში ჟიულ ბრაიტმეიერთან ერთად. 1873 წელს იგი იყო ლიბერალურ-დემოკრატიული ასოციაციის (შვეიცარიის ლიბერალური პარტიის წინამორბედი ნევშატელში) ერთ-ერთი დამფუძნებელი, თუმცა მომდევნო წელს თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიას შეუერთდა. ასევე 1874 წელს იგი აირჩიეს გამომძიებელ მოსამართლედ, რასაც ორი წლის განმავლობაში ასრულებდა, და ნევშატელის დიდი საბჭოს დეპუტატად.

კანტონალური და ფედერალური პოლიტიკა
1876 წელს, მას შემდეგ რაც ნიუმა დროზი ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს, კომტესი მის ნაცვლად სახელმწიფო მრჩევლად დაინიშნა. ამ პოსტს იგი 1900 წლამდე, თავის ფედერალურ მრჩევლად არჩევამდე იკავებდა. სახელმწიფო მრჩევლობისას იგი ხელმძღვანელობდა პოლიციის დეპარტამენტს, ხოლო 1877 წლიდან შინაგან საქმეთა დეპარტამენტს. მან წვლილი შეიტანა სოფლის მეურნეობისა და მრეწველობის დეპარტამენტის შექმნაში, რომელსაც 1884 წლიდან მეთაურობდა. 1876-1877 წლებში იყო სახელმწიფო კანცლერი, ხოლო 1880-1881 წლებში სახელმწიფო საბჭოს პრეზიდენტი. სხვა ინიციატივებთან ერთად, მან შეიმუშავა ახალი მუნიციპალური კანონი და მიიღო მრავალი ზომა სოციალური მშვიდობის შესანარჩუნებლად, როგორიცაა 1898 წელს კანტონალური სადაზღვევო კომპანიისა და სავაჭრო, სამრეწველო და შრომის პალატის დაარსება. 1881 წელს იყო რომანდიის (ფრანგულენოვანი შვეიცარია) სასოფლო-სამეურნეო ასოციაციების ფედერაციის თანადამფუძნებელი. გარდა ამისა, მნიშვნელოვანი როლი ჰქონდა შვეიცარიის საქველმოქმედო ასოციაციაში, პაციფისტურ მოძრაობასა და სომეხი ხალხის დამცველ ორგანიზაციებში.

1883-1899 წლებში იგი პარალელურად იყო სახელმწიფო მრჩეველიც და ეროვნული საბჭოს დეპუტატიც, ამ უკანასკნელს იგი 1893-1894 წლებში თავმჯდომარეობდა კიდეც. ხშირად უჭერდა მხარს პროგრესულ და სოციალურ პოლიტიკოსებს, როგორებიც იყვნენ ჟორჟ ფავონი და ლუდვიგ ფორერი. ზოგჯერ მას სოციალისტური მიდგომების დაცვაშიც ადანაშაულებდნენ, განსაკუთრებით სავალდებულო პროფკავშირების შექმნის იდეის მხარდაჭერის გამო. ადრიენ ლაშენალის გადადგომის შემდეგ, პარტიამ კომტესი მის მემკვიდრედ წარადგინა. 1899 წლის 14 დეკემბრის კენჭისყრამ ყოველგვარი შეფერხების გარეშე ჩაიარა: კომტესი პირველივე ტურში 177 ვალიდური ხმიდან 148 ხმით აირჩიეს.

ფედერალური საბჭო
1900 წლის დასაწყისში კომტესმა ჩაიბარა ფინანსებისა და საბაჟოების დეპარტამენტი, 1901 წელს გადავიდა იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტში, ხოლო 1902 წელს ფოსტისა და რკინიგზის დეპარტამენტში. გარდა 1904 და 1910 წლებისა, როდესაც პრეზიდენტობის გამო პოლიტიკურ დეპარტამენტს ხელმძღვანელობდა, 1903-დან 1911 წლამდე იგი კვლავ ფინანსებისა და საბაჟოების დეპარტამენტს ედგა სათავეში.

თანამდებობაზე ყოფნის პირველ წელს კომტესმა შვეიცარიის ფედერალური რკინიგზის ფინანსურ დირექტორად ლეოპოლდ დიუბუა დანიშნა. კომტესი გადამწყვეტი ფიგურა იყო შვეიცარიის ეროვნული ბანკის შექმნის პროცესში. 1902 წელს ვალტერ ჰაუზერის გარდაცვალების შემდეგ, იგი კვლავ დაუბრუნდა ფინანსთა დეპარტამენტს და წინამორბედისგან განსხვავებით, მეტად იყო მიდრეკილი კომპრომისებისკენ. წინა მცდელობები (1897 და 1901 წლებში) ჩაიშალა კერძო და სახელმწიფო ბანკის მომხრეებს შორის არსებული უთანხმოების გამო. კომტესმა მიაღწია პრაგმატულ შეთანხმებას: ახალ ინსტიტუციაში მონაწილეობას მიიღებდნენ კანტონები, კანტონალური ბანკები და კერძო პირები, მაგრამ არა თავად კონფედერაცია. ბანკი იურიდიულად 1906 წლის 16 იანვარს დაფუძნდა და მუშაობა 1907 წლის 20 ივნისს დაიწყო. კომტესმა უარი თქვა შეთავაზებაზე, გამხდარიყო ეროვნული ბანკის გენერალური დირექტორი.

პრეზიდენტობის პირველ წელს, 1904-ში, კომტესი ცდილობდა შვეიცარიის დიპლომატიური როლის გაძლიერებას. თავისი პაციფისტური სულისკვეთებით, იგი ხელს უწყობდა საერთაშორისო საარბიტრაჟო სასამართლოების შექმნას ომების თავიდან ასაცილებლად. მან მიაღწია იმას, რომ შვეიცარიას ჰქონოდა დიპლომატიური წარმომადგენლობა ჰააგაში, რათა მონაწილეობა მიეღო მუდმივმოქმედ საარბიტრაჟო სასამართლოში. 1910 წელს იგი შეხვდა საფრანგეთის პრეზიდენტ არმან ფალიერს ორ ქვეყანას შორის დაძაბული ურთიერთობების გამოსასწორებლად. კომტესი მხარს უჭერდა პოლიტიკური დეპარტამენტის მოდერნიზაციას და მიიჩნევდა, რომ როტაციის პრინციპი ხელს უშლიდა საგარეო ურთიერთობების ეფექტურ მართვას. მისი წინადადებები 1914 წლიდან განხორციელდა.

 საუკუნის დასაწყისში ფედერალური ფინანსების რთულმა მდგომარეობამ კომტესის პოზიციები შეასუსტა. მიუხედავად ახალი საბაჟო ტარიფებით მიღებული შემოსავლებისა, ხარჯები (განსაკუთრებით სამხედრო სფეროში) ბევრად სწრაფად იზრდებოდა. დეფიციტი წლიდან წლამდე მატულობდა. კომტესი გამოსავალს დამატებით შემოსავლებში ხედავდა, თუმცა კონკრეტული დაზოგვის ზომები არ მიუღია. ამან იგი დააპირისპირა თავდაცვის მინისტრ ედუარდ მიულერთან. 1911 წელს ფინანსურმა კომისიამ საჯაროდ მოითხოვა ახალი ფინანსთა მინისტრის დანიშვნა, რის შემდეგაც კომტესი ფოსტისა და რკინიგზის დეპარტამენტში დაბრუნდა.

ფედერალური საბჭოს შემდეგ
1912 წლის 4 მარტს იგი გადადგა და სათავეში ჩაუდგა ინტელექტუალური საკუთრების დაცვის საერთაშორისო ბიუროებს ორგანიზაციას, რომელიც მოგვიანებით ინტელექტუალური საკუთრების მსოფლიო ორგანიზაციად იქცა. იგი აქტიურად უჭერდა მხარს შვეიცარიის გაწევრიანებას ერთა ლიგაში და 1920 წელს გახდა ერთა ლიგის შვეიცარიული ასოციაციის პრეზიდენტი. 1921 წელს ჯანმრთელობის გამო დატოვა თანამდებობები.