iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შოთა ჭალაგანიძე

შოთა ჭალაგანიძე (დ. 21 მაისი, 1933, თბილისი, — გ. აგვისტო, 2018) — ქართველი თანამდებობის პირი, ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი. ინჟინერ-მექანიკოსი, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის სოფლის მეურნეობის მექანიზაციის ფაკულტეტი ინჟინერ- მექანიკოსის კვალიფიკაციით.

მუშაობდა სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში, ხოლო შემდეგ საქართველოს სოფლის მეურნეობის მექანიზაციისა და ელექტრიფიკაციის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში რიგითი ტექნიკოსიდან ლაბორატორიის ხელმძღვანელამდე. იყო საქართველოს სოფლის მეურნეობის განყოფილების ინსტრუქტორი 1962 წლიდან, შემდეგ, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებისა და ტექნიკის სექტორის გამგე, განყოფილების გამგის მოადგილე. 1973 წლიდან კი ბორჯომის რაიკომის პირველი მდივანი. საქართველოს სსრ სატყეო მეურნეობის მინისტრი 1977-1988 წლებში, ხოლო 1988-1991 წლებში - საქართველოს სსრ ბუნების დაცვისა და სატყეო მეურნეობის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარე. 1991 წლიდან იყო სახელმწიფო კონცერნ "საქსოფლმანქანათმშენის" უფროსი და სასოფლო-სამეურნეო მანქანათმშენებლობის სამეცნიერო-კვლევითი და საკონსტრუქტორო ტექნოლოგიური ინსტიტუტის "საქაგრომანქანის" გენერალური დირექტორი. ასევე იყო საქართველოს მრეწველობის სამინისტროს მრეწველობის სტრატეგიული განვითარებისა და სამეცნიერო-ტექნიკური უზრუნველყოფის დეპარტამენტის უფროსი 1997 წლიდან, 2002 წლიდან კი ახლად შექმნილი "საქინოვაციის" გენერალური დირექტორი. სხვადასხვა დროს ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას საქართველოს აგრარულ და ტექნიკურ უნივერსიტეტებში, სადაც მუშაობდა პროფესორის თანამდებობაზე. 2004 წლიდან - საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიაის, ვიცე-პრეზიდენტი. 2005–2012 წლებში უკვე პრეზიდენტი. არჩეული იყო საქართველოს უმაღლესი საბჭოს მრავალი მოწვევის დეპუტატად. დაჯილდოებულია მთავრობის ჯილდოებით, მიღებული აქვს "წლის საუკეთესო ინჟინერის" წოდება. ნაყოფიერი მუშაობა აქვს ჩატარებული სამთო მიწათმოქმედების მექანიზაციის ტექნიკურ საშუალებათა კვლევის, დამუშავებისა და გამოყენების მიმართულებით. მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ჩაის მოვლა-მოყვანის მანქანათა კომპლექსის შექმნასა და წარმოებაში ფართოდ დანერგვის საქმეში, აგრეთვე მის მიერ დამუშავებული იქნა კლდოვანი ფერდობების გატყევების სამუშაოთა ახალი ტექნოლოგიები და ტექნიკური საშუალებები, რის საფუძველზედაც ჩატარდა კლდოვანი ფერდობების გატყევება რამდენიმე ათას ჰექტარზე. გამოქვეყნებული აქვს 233 სამეცნიერო ნაშრომი, 60-მდე ნაშრომი კი საზღვარგარეთ, არის 14 წიგნის, 2 მონოგრაფიისა და 10 გამოგონების ავტორი.

ჯილდოები
1998 - ღირსების ორდენი
ხალხთა მეგობრობის ორდენი
საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში
საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი
ჯონ ბისელ კეროლი

ჯონ ბისელ კეროლი (; დ. 5 ივნისი, 1916 — გ. 1 ივლისი, 2003) ― ამერიკელი ფსიქოლოგი, ცნობილია ფსიქოლოგიაში, ენათმეცნიერებაში და ფსიქომეტრიაში წვლილის შეტანის გამო.

ადრეული წლები
კეროლი დაიბადა ჰარტფორდში, კონექტიკუტში. ადრეულ ასაკში, კეროლი დაინტერესდა მუსიკით და ენით. მისი ენისადმი ინტერესი კიდევ უფრო გაღვივდა იმით, რომ ცამეტი წლის ასაკში დაუმეგობრდა ბენჯამინ ლი უორფს და განიხილა უორფის იდეები კულტურასა და ენას შორის მჭიდრო კავშირის შესახებ. კეროლიმა ასევე 1956 წელს, წვლილი შეიტანა უორფის „ენა, აზროვნება და რეალობა“-ს რედაქტირებასა და გამოცემაში.

განათლება
კეროლი სწავლობდა ვესლეანის უნივერსიტეტში კლასიკის სპეციალობით და 1937 წელს დაამთავრა . ის სწავლობდა მინესოტას უნივერსიტეტში ფსიქოლოგიის დოქტორის ხარისხის მოსაპოვებლად.მინესოტას უნივერსიტეტში კეროლმა სწავლა დაიწყო ბ. ფ. სკინერთან, მაგრამ მალევე აღმოაჩინა, რომ მას უნდოდა უფრო დიდი რაოდენობით საგნებთან მუშაობა, ვიდრე სკინერის ინდივიდუალური საგნების მიდგომა. სკინერმა კეროლი გადაამისამართა ლ. ლ. ტურსტონთან ჩიკაგოს უნივერსიტეტში, სადაც მან შეძლო გაეგრძელებინა ფსიქომეტრიის შესწავლა. ამ დროის განმავლობაში მან სწავლა გაამახვილა ვერბალურ უნარზე და 1941 წელს დაასრულა დისერტაცია "ვერბალური შესაძლებლობების ფაქტორული ანალიზი".
ოქსანა შვეცი

ოქსანა შვეცი (; დ. 10 თებერვალი, 1955, კიევი, უკრაინის სსრ, სსრკ — გ. 17 მარტი, 2022, კიევი, უკრაინა) — უკრაინელი მსახიობი, უკრაინის სსრ დამსახურებული არტისტი (1996).

ოქსანა შვეცი დაიბადა 1955 წლის 10 თებერვალს. 1975 წელს დაამთავრა ივან ფრანკოს სახელობის თეატრთან არსებული თეატრალური სტუდია, ხოლო 1986 წელს კიევის ივან კარპენკო-კარის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ხელოვნების ინსტიტუტის თეატრმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1980–1922 წლებში მუშაობდა ტერნოპოლის მუსიკისა და დრამის თეატრში, კიევის სატირის თეატრში და კიევის ეროვნულ აკადემიურ ახალგაზრდა თეატრში.

დაიღუპა 2022 წლის 17 მარტს რუსეთის შეიარაღებული ძალების მიერ კიევში საცხოვრებელ კორპუსზე სარაკეტო თავდასხმის დროს, უკრაინაში რუსეთის ფართომასშტაბიანი შეჭრის 21-ე დღეს.
ეროვნული საავიაციო უნივერსიტეტი

ეროვნული საავიაციო უნივერსიტეტი ― უნივერსიტეტი კიევში, უკრაინაში. დაარსდა 1933 წელს, როდესაც კიევის მანქანათმშენებლობის ინსტიტუტის მექანიკის განყოფილების ბაზაზე კიევის საავიაციო ინსტიტუტი ჩამოყალიბდა. უნივერსიტეტი ხუთ ინსტიტუტს, ათ ცალკეულ დაწესებულებას, ერთ საავიაციო აკადემიას, ორ ლიცეუმს, ექვს კოლეჯსა და სამხედრო საწვრთნელ განყოფილებას მოიცავს. აქვს საკუთარი კულტურისა და ხელოვნების ცენტრი, საავიაციო სამედიცინო ცენტრი, საფრენი საწვრთნელი ცენტრი, საწვრთნელი და სპორტულ-გამაჯანსაღებელი ცენტრი, სამეცნიერო და ტექნიკური ბიბლიოთეკა, ჟურნალი „ავიატორი“ და იახტ-კლუბი.

ძირითადი თარიღები
1898 ― კიევის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მექანიკის განყოფილება
1933 ― კიევის საავიაციო ინსტიტუტი
1947 ― კიევის სამოქალაქო საჰაერო ფლოტის ინსტიტუტი
1965 ― კიევის სამოქალაქო ავიაციის ინჟინერთა ინსტიტუტი
1994 ― კიევის სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო უნივერსიტეტი
2000 ― ეროვნული საავიაციო უნივერსიტეტი

საერთაშორისო ურთიერთობები
უნივერსიტეტი ბოლონიის კონვენციის მონაწილეა, რაც სტუდენტებს საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი დიპლომის მიღებისა და მობილობაში მონაწილეობის შესაძლებლობას აძლევს. უნივერსიტეტის პროფესორები და სტუდენტები თანამშრომლობენ ესპანეთის, დიდი ბრიტანეთის, გერმანიის, ნიდერლანდების, საფრანგეთის, სამხრეთ კორეისა და სხვა ქვეყნების უნივერსიტეტებთან. უნივერსიტეტი თანამშრომლობს სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაციასთანაც.

უნივერსიტეტის სტრუქტურა
ეროვნულ საავიაციო უნივერსიტეტში 25 000-ზე მეტი სტუდენტი სწავლობს. მათგან 1 500 უცხოელი სტუდენტი მსოფლიოს 55 ქვეყნიდანაა.

ეროვნული საავიაციო უნივერსიტეტის დაწესებულებებია:

ინსტიტუტები
საერთაშორისო თანამშრომლობისა და განათლების ინსტიტუტი
ინოვაციურ ტექნოლოგიათა და ლიდერობის ინსტიტუტი
უწყვეტი განათლების საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინსტიტუტი
ინოვაციური საგანმანათლებლო ტექნოლოგიების საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინსტიტუტი
ეროვნული საავიაციო უნივერსიტეტისა და სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის საწვრთნელი ინსტიტუტი

ფაკულტეტები
აეროკოსმოსური ფაკულტეტი
საჰაერო ნავიგაციის, ელექტრონიკისა და ტელეკომუნიკაციების ფაკულტეტი
არქიტექტურის, მშენებლობისა და დიზაინის ფაკულტეტი
გარემოს უსაფრთხოების, ინჟინერიისა და ტექნოლოგიის ფაკულტეტი
ეკონომიკისა და ბიზნესის ადმინისტრირების ფაკულტეტი
კიბერუსაფრთხოების, კომპიუტერული და პროგრამული ინჟინერიის ფაკულტეტი
ლინგვისტიკისა და სოციალური კომუნიკაციების ფაკულტეტი
საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტი
ტრანსპორტის, მენეჯმენტისა და ლოჯისტიკის ფაკულტეტი
სამართლის ფაკულტეტი
სამხედრო წვრთნის განყოფილება

საავიაციო აკადემია
ეროვნული საავიაციო უნივერსიტეტის კროპივნიცკის ფრენის აკადემია

ლიცეუმები
აეროკოსმოსური ლიცეუმი
უმაღლესი პროფესიული სკოლა

კოლეჯები
ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და მიწის მენეჯმენტის კოლეჯი
ინჟინერიისა და მენეჯმენტის კოლეჯი
სლოვიანსკის კოლეჯი
კრივიი-რიჰის კოლეჯი
ვასილკივის კოლეჯი
კიევის კომპიუტერულ ტექნოლოგიათა და ეკონომიკის კოლეჯი
ხმელნიცკის ეროვნული უნივერსიტეტი

ხმელნიცკის ეროვნული უნივერსიტეტი ) − უნივერსიტეტი ხმელნიცკში, უკრაინაში.

ინსტიტუტები და ფაკულტეტები
ხმელნიცკის ეროვნულ უნივერსიტეტში 7 ფაკულტეტი და 46 განყოფილებაა.
ეკონომიკისა და ადმინისტრირების ფაკულტეტი
ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა და პედაგოგიკის ფაკულტეტი
ინჟინერიის ფაკულტეტი
პროგრამირების, კომპიუტერული და სატელეკომუნიკაციო სისტემების ფაკულტეტი
ტექნოლოგიისა და დიზაინის ფაკულტეტი
საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტი
დისტანციური კვლევების ფაკულტეტი

რექტორები
სემენ განჟუროვი (1962—1969)
მიხაილო კარპილენკო (1969-1974)
რადომირ სილინი (1974-2001)
მიკოლა სკიბა (2001-2021)
სერჰი მატიუხი (2021-)
ივანო-ფრანკივსკის ეროვნული სამედიცინო უნივერსიტეტი

ივანო-ფრანკივსკის ეროვნული სამედიცინო უნივერსიტეტი ― უმაღლესი საგანმანათლებლო სამედიცინო დაწესებულება ივანო-ფრანკივსკში, უკრაინაში. დაარსდა 1945 წელს, როგორც სტანისლავის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1992 წელს აკადემიის სტატუსი მიენიჭა. 2008 წლის 27 ნოემბრიდან ეროვნული უნივერსიტეტის სტატუსი აქვს.
საერთაშორისო უნივერსიტეტი ალატოო

საერთაშორისო უნივერსიტეტი ალატოო (; ; წარსულში ცნობილი, როგორც ათათურქ-ალატოოს საერთაშორისო უნივერსიტეტი) ― კერძო უნივერსიტეტი ბიშკეკში, ყირგიზეთში. დაარსდა 1996 წელს. უნივერსიტეტში მოქმედებს საბაკალავრო, სამაგისტრო და სადოქტორო პროგრამები. რეიტინგების მიხედვით, ხშირად ყირგიზეთის ერთ-ერთ პრესტიჟულ უნივერსიტეტად მიიჩნევენ. საგანმანატლებლო პროგრამები ძირითადად ინგლისურ ენაზე ისწავლება. პროგრამების ნაწილი რუსულად ისწავლება, მცირე ნაწილი კი ― თურქულად.

სტრუქტურა
ახალი ტექნოლოგიების ფაკულტეტი
კომპიუტერული მეცნიერება
ელექტრონიკა და ნანოელექტრონული ინჟინერია
გამოყენებითი მათემატიკა და ინფორმაციული ტექნოლოგიები

სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი
თურქოლოგია
ჩინური ენა და თარგმნა
სინქრონული თარგმნა
ინგლისური ენა და ლიტერატურა
პედაგოგიკა
ფსიქოლოგია
ჟურნალისტიკა

ეკონომიკისა და ადმინისტრაციულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი
მსოფლიო ეკონომიკა და საერთაშორისო ბიზნესი
საერთაშორისო ურთიერთობები
მენეჯმენტი
ფინანსები და საბანკო საქმე
სამართალი
საბუღალტრო საქმე და აუდიტი
ინდუსტრიული ინჟინერია

მედიცინის ფაკულტეტი
ზოგადი მედიცინა
პედიატრია

პროფესიული განათლება
ეკონომიკა და საბუღალტრო საქმე
საბანკო საქმე
მარკეტინგი
კომპიუტერული სისტემები და კომპლექსები
პროგრამული უზრუნველყოფის ინჟინერია
დიზაინი
იურისპრუდენცია

დისტანციური სწავლების ცენტრი
მენეჯმენტი
ფინანსები, საბანკო საქმე და საბუღალტრო საქმე
საბუღალტრო საქმე, ანალიზი და აუდიტი
საერთაშორისო ეკონომიკა და ბიზნესი
პედაგოგიკა
დასავლეთ ყაზახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი

დასავლეთ ყაზახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ― მრავალპროფილური უმაღლესი სასწავლებელი დასავლეთ ყაზახეთის ოლქში. უნივერსიტეტი მოიცავს 2 ინსტიტუტს, 6 ფაკულტეტს, 22 კათედრას 51 სპეციალობით.

ფაკულტეტები
ისტორიის, ეკონომიკისა და სამართლის ფაკულტეტი
კულტურისა და ხელოვნების ფაკულტეტი
ფილოლოგიის ფაკულტეტი
განათლების ფაკულტეტი
ფიზიკისა და მათემატიკის ფაკულტეტი
ფიზიკური გეოგრაფიის ფაკულტეტი
ზაზა ლეჟავა

ზაზა ლეჟავა (დ. 11 ნოემბერი, 1956, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი, სპელეოლოგი, გეოგრაფიის აკადემიური დოქტორი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი.

ბიოგრაფია
1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი გეომორფოლოგიის სპეციალობით.

1980 წლიდან მუშაობს ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში. 1984-1988 წლებში გაიარა დაუსწრებელი ასპირანტურის კურსი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეომორფოლოგიის კათედრაზე. ზემო იმერეთის პლატოზე პირველად ჩაატარა კარსტის კომპლექსური გამოკვლევა, სადაც ბაქნური კარსტის პირობებში მიწისქვეშა კარსტული წყლების ერთიანი დონის წარმოქმნის ტენდენციასთან ერთად, გამოვლინდა დიზუნქტიური დისლოკაციებით შეპირობებული ნაპრალოვან-კარსტული ნაკადების იზოლირებული სისტემები. ტერიგენული ნალექების ლაბორატორიული კვლევის საფუძველზე დადგენილ იქნა მღვიმეებში ნალექდაგროვების თავისებურებები და სართულებრივ განლაგებულ კარსტულ სიღრუეების ევოლუციის კანონზომიერებანი. შესწავლილ იქნა პრაქტიკული საკითხები. მისი კვლევის სფერო მოიცავს კარსტის ჰიდროგეოლოგიას, გეომორფოლოგიასა და გეოქიმიას. ის აგრეთვე მუშაობს კარსტის ფორმირების და განვითარების ზოგად კანონზომიერებების დადგენაზე. სისტემატიურად მონაწილეობს სპელეოლოგიურ ექსპედიციებში, რომლებიც ითვალისწინებენ საქართველოს სხვადასხვა კირქვულ მასივებზე კარსტული პროცესების შესწავლას. შემუშავებული აქვს რამდენიმე რეკომენდაცია კარსტული წყლების სხვადასხვა მიზნებისათვის გამოყენებასთან დაკავშირებით. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო და სამეცნიერო-პოპულარული ნაშრომები. მას ეკუთვნის ფუნდამენტური ხასიათის მონოგრაფიული ნაშრომი, „ზემო იმერეთის პლატოს და მიმდებარე რაიონების კარსტი“, რომელშიც ავტორი იძლევა რეგიონის კარსტის პირველ სრულყოფილ, ჭეშმარიტად კომპლექსური სახის კვლევის შედეგებს. მიღებული აქვს საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის საპატიო სიგელი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ზემო იმერეთის და მიმდებარე რაიონების კარსტი“, დაიცვა 1993 წელს.
ბორის ესაძე

ბორის სპირიდონის ძე ესაძე (დ. 24 ივლისი, 1864 — გ. 31 იანვარი, 1914, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, საზოგადო და სამხედრო მოღვაწე, გამომცემელი, ჟურნალისტი, რუსეთის იმპერიის არმიის პოდპოლკოვნიკი (1911).

ბიოგრაფია
დაიბადა გენერალ-მაიორ სპირიდონ ესაძის ოჯახში. მისი ძმები იყვნენ პოლკოვნიკი სიმონ ესაძე და პოდპოლკოვნიკი სპირიდონ ესაძე.

ბორის ესაძემ დაამთავრა ქალაქ ტვერის იუნკერთა საკავალერიო სასწავლებელი. 1882 წელს სამსახური დაიწყო ნოვოროსიისკის დიდი მთავრის ვლადიმერ ალექსანდრეს ძის სახელობის დრაგუნთა პოლკში. იმავე წელს ჩაირიცხა ტვერის საკავალერიო სასწავლებელში, რომლის დამთავრების შემდეგ 1886 წელიდან მსახურობდა კავკასიის არმიის სხვადასხვა ნაწილში უმეტესად საშტაბო თანამდებობებზე. პასუხსაგები თანამდებობები ეკავა ყარსის ოლქში. 1911 მიენიჭა პოდპოლკოვნიკის ჩინი.

ესაძეს ეკუთვნის ნაშრომები რუსეთის არმიის ცალკეული სამხრეთ ნაწილების ისტორიის, გამოჩენილი მხედართმთავრების ცხოვრება-მოღვაწეობის, რუსეთის არმიაში ქართველების ღვაწლის შესახებ. იყო რუსეთის სამხედრო-ისტორიული და რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოებების კავკასიის განყოფილების ნამდვილი წევრი. ბორისს ეკუთვნის დაკვირვებები რუსეთ-საქართველოს ისტორიის ურთიერთობის შესახებ. დიდი წვლილი მიუძღვის საქართველოს ისტორიისა და ქართული კულტურის პროპაგანდაში. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი კრებული „საქართველოს მატიანე“ (ნაკვ. , თბ., 1913) და „მთელი კავკასია“ (№1, თბ., 1903, ორივე რუსულ ენაზე). დიდი ენერგია შეალია ქართული ისტორიის ძეგლების მოვლა-პატრონობას, აქტიურად მონაწილეობდა „საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების“ დაარსებაში.

1905 გამოაქვეყნა ნიკოლოზ ბარათაშვილის გარდაცვალების 60 წლისთავისადმი მიძღვნილი კრებული „საქართველოს გამოჩენილ ადამიანთა ცხოვრება. ბარათოვის ტომი“ (თბ., 1905, რუსულ ენაზე), რომლის შემოსავალი მოხმარდა ნ. ბარათაშვილის საფლავის ძეგლის მოწყობას. ძეგლი, რომელიც დაიდგა დიდუბის პანთეონში, 1938 გადატანილი იქნა მთაწმინდის პანთეონზე. ბორისმა დააარსა რამდენიმე რუსული პერიოდული ორგანო „კავკაზსკი კრაი“ (1905), „კავკაზსკაია არმია“ (1907), რომელსაც ჰქონდა ორი ყოველკვირეული დამატება „კავკაზსკი ვეტერან“ (ჯარისკაცებისათვის) და „კავკაზსკი ვოენნი ვესტნიკ“ (ოფიცრებისათვის). იყო გაზეთ „ყარსის“ რედაქტორი 1910 წლის 26 იანვრიდან 1911 წლის 2 ივლისამდე. აქვეყნებდა პუბლიცისტურ წერილებს (ფსევდონიმები: „ბუდილნიკი“, „ბლაგოჟელატელი“, „ბეზ პსევდონიმა“, „გ. კარტველი“, „ზემეცი“ და სხვა).
ულრიხ რაუშერი

ულრიხ კარლ პაულ რაუშერი (; დ. 26 ივნისი, 1884, შტუტგარტი — გ. 18 დეკემბერი, 1930) — გერმანელი დიპლომატი, მწერალი, პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
1920-1922 წლებში იყო გერმანიის (ვაიმარის რესპუბლიკის) ელჩი საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. წარმოშობით ბურჟუაზიული ოჯახიდან იყო. მიიღო შესანიშნავი განათლება მიუნხენში, ჰაიდელბერგში, სტრასბურგსა და ოქსფორდში. პროფესიით იურისტი გატაცებული იყო მუსიკით, ხელოვნებით, გერმანულად თარგმნიდა ფრანგულ ლიტერატურას, საკუთარ წერილებს ხელოვნების სფეროზე აქვეყნებდა წამყვან გერმანულ გამოცემებში. პირველი მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას მუშაობდა იმპერიის პრესის განყოფილებაში ბრიუსელის საგენერალგუბერნატოროში და მხარს უჭერდა გერმანიის იმპერიის პოლიტიკას ბელგიის მიმართ. ერთი პერიოდი იბრძოდა კიდეც არტილერისტად დასავლეთის ფრონტზე, 1918 წლიდან კკვლავ ჟურნალისტად დაბრუნდა ბერლინში. წლის ბოლოს ხდება სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი და მალე იკავებს რამდენიმე მნიშვნელოვან თანამდებობას: ინიშნება ფილიპ შაიდემანის პირად მდივანად, 1919 წელს კი გერმანიის ხელისუფლების პრესის განყოფილების უფროსად. 1920 წლის სექტემბერში ვაიმარის რესპუბლიკამ დე იურე აღიარა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა. იმავე წლის დეკემბერში გერმანიამ საქართველოში თავის წარმომადგენლად ულრიხ რაუშერი დაამტკიცა, რომელიც თბილისში 1921 წლის 8 იანვარს ჩამოვიდა. საქართველოს თავს დამტყდარი ბოლშევიკური აგრესიის გამო, ფაქტობრივად, მხოლოდ ომის ხანაში მოუწია საქართველოში ყოფნა. მუდმივად საქართველოს დემოკრატიული ხელისუფლების გვერდით იმყოფებოდა ომის მიმდინარეობისას და დარჩა მასთან ევაკუაციამდე, რაც 1921 წლის მარტში განხორციელდა. ამის მერეც მთელი წლის მანძილზე ასრულებდა თავის მოვალეობას და გერმანიაში გაემგზავრა 1922 წლის დასაწყისში. 1922 წლის აპრილიდან იყო გერმანიის ელჩი მეზობელ პოლონეთში სიცოცხლის ბოლომდე. მხარს უჭერდა ტრადიციული გერმანულ-პოლონური მტრობის ჩარჩოებში მოქცევას და ურთიერთობის ნორმალიზებას. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი ელჩობისას გერმანია-პოლონეთს შორის გაფორმებული ორი ხელშეკრულება, ე. წ. „ლიკვიდაციის ხელშეკრულება“ (31.10.1929), რომლის ძალითაც გერმანიამ და პოლონეთმა უარი თქვეს მსოფლიო ომისგან და ვერსალის ზავისგან მომდინარე ფინანსურ მოთხოვნებზე ერთმანეთის მიმართ და ასევე სავაჭრო ხელშეკრულება (17.3.1930). ურთიერთობების ნორმალიზაცია ნაცისტების ხელისუფლებაში მოსვლასთან ერთად ისტორიას ჩაბარდა. გარდაიცვალა გერმანიაში, შვარცვალდში ყოფნისას.
ჩერკასის ეროვნული უნივერსიტეტი

ჩერკასის ეროვნული უნივერსიტეტი (ოფიციალურად ჩერკასის ბოგდან ხმელნიცკის სახელობის ეროვნული უნივერსიტეტი) ― უნივერსიტეტი ჩერკასში, უკრაინაში. ქვეყნის მასშტაბით ერთ-ერთი წამყვანი უნივერსიტეტი. უნივერსიტეტში 6 000-ზე მეტი სტუდენტი 54 სპეციალობაზე სწავლობს. 2022 წლისთვის უნივერსიტეტი რვა ინსტიტუტსა და ორ ფაკულტეტს მოიცავს. უნივერსიტეტს სახელი ეწოდა უკრაინელი ჰეტმანის, ბოგდან ხმელნიცკის პატივსაცემად, რომელიც ჩერკასის ოლქში დაიბადა.

ისტორია
ჩერკასის ეროვნული უნივერსიტეტი 1921 წელს დაარსდა, როგორც ჩერკასის სახალხო განათლების ინსტიტუტი. 1933 წელს ჩერკასის სახელმწიფო სასწავლო-საწვრთნელი ინსტიტუტი ეწოდა. უნივერსიტეტი მოიცავს ისტორიის, ენისა და ლიტერატურის, ფიზიკისა და მათემატიკის და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა განყოფილებებს. 1995 წელს ინსტიტუტს ჩერკასის ბოგდან ხმელნიცკის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ეწოდა, ხოლო 2003 წელს ეროვნული უნივერსიტეტის სატუტის მიენიჭა.

ორგანიზაცია და ადმინისტრაცია
ინსტიტუტები
ეკონომიკისა და სამართლის ინსტიტუტი
უცხო ენათა ინსტიტუტი
ისტორიისა და ფილოსოფიის ინსტიტუტი
სამასწავლებლო განათლების ინსტიტუტი
სოციალური მუშაობისა და ხელოვნების ინსტიტუტი
უკრაინული ფილოლოგიისა და სოციალური კომუნიკაციების ინსტიტუტი
ფიზიკის, მათემატიკის, კომპიუტერული და საინფორმაციო სისტემების ინსტიტუტი
საბუნებისმეტყველო და აგრარულ მეცნიერებათა ინსტიტუტი
ფიზიკური აღზრდის, სპორტისა და ჯანდაცვის ინსტიტუტი

ფაკულტეტები
კომპიუტერულ მეცნიერებათა, ინტელექტისა და საკონტროლო სისტემების ფაკულტეტი
ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი
ზურაბ ჭავჭანიძე

ზურაბ ჭავჭანიძე (დ. 25 მაისი, 1953, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი, პედაგოგი, სპორტსმენი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1976 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი გეოფიზიკის სპეციალობით.

მუშაობა დაიწყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მეტეოროლოგია-კლიმატოლოგიისა და ოკეანოლოგიის კათედრაზე. მუშაობდა საქართველოს ჰიდრომეტეოროლოგიის სამმართველოში 1979-1980 წლებში, 1980 წლიდან — საქართველოს აგრარულ უნივერსიტეტში ფიზიკისა და აგრომეტეოროლოგიის კათედრაზე. მუშაობდა აგრეთვე აგროსამრეწველო კომპლექსის მართვის სპეციალურ უმაღლეს სკოლაში ლაბორატორიის გამგედ და არისტოტელეს სახელობის ბერძნულ-ქართულ უნივერსიტეტში პრორექტორად. გამოქვეყნებული აქვს 70 სამეცნიერო ნაშრომი, მისი სამეცნიერო ინტერესების ძირითადი სფეროა ტენის რეჟიმი და მისი რეგულირება მთიან რეგიონებში. შეისწავლა საქართველოში გვალვის ჩამოყალიბების მეტეოროლოგიური პირობები, მათი გეოგრაფიული კანონზომიერებანი, გვალვების მოსალოდნელი განმეორადობა, ნალექების გადანაწილება დახრილ ზედაპირზე, ნიადაგში ტენის რეგულირების პრობლემები. მუშაობს ატმოსფერო-ნიადაგის წყლის ბალანსის პრობლემაზე, კლიმატოლოგიასთან დაკავშირებული ეკოლოგიური სამართლის საკითხებზე. მსახურობს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს აკადემიაში 1995 წლიდან, კითხულობს ლექციების კურსს საქართველოს გეოგრაფიაში, ეკოლოგიაში და ეკოლოგიურ სამართალში. საქართველოს ათლეტიზმის ნაკრები გუნდის უფროსი მწვრთნელია 1985 წლიდან. საქართველოს ათლეტიზმის ფედერაციის მიერ აღიარებულია მე-20 საუკუნის საუკეთესო ქართველ მწვრთნელად. ზურაბ ჭავჭანიძე მსოფლიოს 35-გზის ჩემპიონია ათლეტიზმში ვეტერანებს შორის. მინიჭებული აქვს პოლიციის პოლკოვნიკის სპეციალური წოდება.

დაიცვა 1989 წელს საკანდიდატო დისერტაცის თემა — „გვალვებისა და ნალექიანი პერიოდების ფორმირების პირობები და განაწილების ხასიათი საქართველოს ტერიტორიაზე“, ხოლო სადოქტორო დისერტაციის თემა — „მთიანი ტერიტორიის დატენიანების კანონზომიერებანი და ნიადაგის ტენის რეგულირების პრობლემები (საქართველოს მაგალითზე)“ 1994 წელს.

ჯილდოები
2016 — სპორტის რაინდის წოდება
2003 — ღირსების ორდენი
საქართველოს სპორტის დამსახურებული მოღვაწე
საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი
ვინიციის ეროვნული ტექნიკური უნივერსიტეტი

ვინიციის ეროვნული ტექნიკური უნივერსიტეტი ― უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ვინიციაში, უკრაინაში. უნივერსიტეტს აქვს უკრაინის საგანმანათლებლო სისტემის მეოთხე დონის აკრედიტაცია და ქვეყნის მასშტაბით, ხუთ საუკეთესო ტექნიკურ უნივერსიტეტს შორისაა.

უნივერსიტეტის სტრუქტურა
ვინიციის ეროვნული ტექნიკური უნივერსიტეტი შვიდ ფაკულტეტსა და ერთ საგანმანათლებლო-სამეცნიერო ინსტიტუტს მოიცავს:
კომპიუტერულ მეცნიერებათა და ავტომატიკის ფაკულტეტი
კომპიუტერული საკონტროლო სისტემების განყოფილება
ავტომატიკისა და საინფორმაციო და საზომი ტექნოლოგიების განყოფილება
წვრთნის წარმოებასთან ინტეგრაციის განყოფილება
ლაზერული და ოპტოელექტრონული ინჟინერიის განყოფილება
მეტროლოგიისა და ინდუსტრიული ავტომატიკის განყოფილება
სისტემების ანალიზის, კომპიუტერული მონიტორინგისა და გრაფიკული ინჟინერიის განყოფილება
მშენებლობის, თერმული ინჟინერიისა და აირის მიწოდების ფაკულტეტი
მშენებლობის, მუნიციპალური ეკონომიკისა და არქიტექტურის განყოფილება
მშენებლობაში საინჟინრო სისტემების განყოფილება
თერმული ინჟინერიის განყოფილება
უცხო ენათა განყოფილება
ელექტროენერგეტიკისა და ელექტრომექანიკის ფაკულტეტი
ელექტროსადგურებისა და სისტემების განყოფილება
თეორიული ელექტრული ინჟინერიისა და ელექტრული საზომების განყოფილება
ფილოსოფიისა და ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა განყოფილება
ინდუსტრიასა და ტრანსპორტში ელექტრომექანიკური ავტომატური სისტემების განყოფილება
ელექტრომოხმარებისა და ენერგომენეჯმენტის ელექტრული სისტემების განყოფილება
აღდგენადი ენერგიისა და სატრანსპორტო სისტემებისა და კომპექსების განყოფილება
საინფორმაციო ტექნოლოგიებისა და კომპიუტერული ინჟინერიის ფაკულტეტი
საინფორმაციო უსაფრთხოების განყოფილება
კომპიუტერული მეცნიერების განყოფილება
პროგრამული უზუნველყოფის განყოფილება
მოწინავე მათემატიკის განყოფილება
მექანიკური ინჟინერიისა და ტრანსპორტის ფაკულტეტი
მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგიისა და ავტომატიკის განყოფილება
ინდუსტრიული ინჟინერიის განყოფილება
ავტომობილებისა და ტრანსპორტის მენეჯმენტის განყოფილება
ზრდადი წინაღობის ტექნოლოგიების განყოფილება
მასალების წინაღობისა და გამოყენებითის მექანიკის განყოფილება
სიცოცხლის უსაფრთხოებისა და უსაფრთხოების პედაგოგიკის განყოფილება
საინფორმაციო კომუნიკაციების, რადიოინჟინერიისა და ნანოსისტემების ფაკულტეტი
რადიოინჟინერიის განყოფილება
სატელეკომუნიკაციო სისტემებისა და ტელევიზიის განყოფილება
ლინგვისტიკის განყოფილება
ბიოსამედიცინო ინჟინერიის განყოფილება
ელექტრონიკისა და ნანოსისტეების განყოფილება
მენეჯმენტისა და საინფორმაციო უსაფრთხოების ფაკულტეტი
მენეჯმენტის, მარკეტინგისა და ეკონომიკის განყოფილება
ფინანსებისა და ინოვაციური მენეჯმენტის განყოფილება
ბიზნეს ეკონომიკისა და წარმოების მენეჯმენტის განყოფილება
მენეჯმენტისა და ინფორმაციული სისტემების უსაფრთხოების განყოფილება
მეწარმეობისა და ფინანსური აქტივობების განყოფილება
სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა განყოფილება
გარემოს უსაფრთხოებისა და გარემოს მონიტორინგის ინსტიტუტი
ეკოლოგიისა და გარემოს უსაფრთხოების განყოფილება
ქიმიისა და ქიმიურ ტექნოლოგიათა განყოფილება
ფიზიკური განათლების განყოფილება
ზოგადი ფიზიკის განყოფილება
ნინო პავლიაშვილი

ნინო პავლიაშვილი (დ. 10 აპრილი, 1955, გორი) — ქართველი პედაგოგი, მეცნიერი გეოგრაფიის აკადემიური დოქტორი, ასოცირებული პროფესორი.

ბიოგრაფია
1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ეკონომიკური გეოგრაფიის სპეციალობით. 1978-1982 წლებში გაიარა ასპირანტურის კურსი ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის უნივერსიტეტში.

1978 წლიდან მუშაობს ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის უნივერსიტეტში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად, შეთავსებით თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ-ეკონომიკური და პოლიტიკური გეოგრაფის კათედრაზე. 1999 წელს სტაჟირება გაიარა ბოგაზიჩის (ქ. სტამბოლი, თურქეთი) უნივერსიტეტში ტურიზმის პედაგოგთა საკვალიფიკაციო კურსებზე. მის სადისერტაციო ნაშრომში დახასიათებულია საქართველოს ბუნებრივ-რეკრეაციული რესურსების ცალკეული სახეობები, მოცემულია მათი ეკონომიკურ-გეოგრაფიული შეფასება და ტერიტორიული შეთანაწყობა. გაკეთებულია ქვეყნის ბუნებრივ-რეკრეაციული დარაიონება, გაანალიზებულია საქართველოს რესურსული პოტენციალის თანამედროვე გამოყენების დონე და პერსპექტივები. საკვლევი სფერო: რეკრეაციული მეურნეობის აღდგენის საკითხები. საკურორტო მეურნეობის მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის გარდაქმნა თანამედროვე მოთხოვნების გათვალისწინებით. ტურიზმის გეოგრაფია. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები.

საკანდიდატო დისერტაცის თემა - დაიცვა 1989 წელს „საქართველოს ბუნებრივ-რეკრეაციული რესურსები და მათი რაციონალურად გამოყენების პრობლემები“.

ორგანიზაციის წევრი
საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოება, სამეცნიერო საბჭოს წევრი.