iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პატრიკ ვიეირა

პატრიკ ვიეირა (; დ. 23 ივნისი, 1976, დაკარი) — ფრანგი ვეტერანი ფეხბურთელი, საფრანგეთის საფეხბურთო ნაკრების ნახევარმცველი. 2001 წელს გახდა წლის საუკეთესო ფრანგი ფეხბურთელი. იასპარეზა ევროპის სამ (2000, 2004, 2008) ჩემპიონატზე. ნაკრებთან ერთად გახდა მსოფლიოსა (1998) და ევროპის (2000) ჩემპიონი.

სანაკრებო კარიერა
ვიეირას დებიუტი საფრანგეთის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში 1997 წელს შედგა. ეს იყო ამხანაგური თამაში პარიზში ნიდერლანდების ნაკრებთან, რომელიც მასპინძელთა გამარჯვებით 2–1 დასრულდა.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
ინდივიდუალური
ფიფა-ს ასეული ( 100): 2004
მეთილის სპირტის საქმე

მეთილის სპირტის საქმე ან მეთილის სპირტით მოწამვლა - 1963 წელს მომხდარი მოვლენა, როდესაც ორენსეში (გალისია, ესპანეთი) მცხოვრებმა ვაჭარმა როგელიო აგუიარმა გაყიდა ალკოჰოლური სასმელი მეთილის სპირტის საშიში რაოდენობით. ამ სასმელის ერთ ჭიქას შეეძლო ადამიანის მოკვლა ან დაბრმავება. ოფიციალურად გარდაიცვალა 51 ადამიანი და დაბრმავდა 9. თუმცა არაოფიციალური მონაცემებით მსხვერპლი გაცილებით მეტი დაახლოებით 1000 - 5000 ადამიანი იყო.

როგელიომ სპირტიანი სასმელის დასამზადებლად შეიძინა დაახლოებით 75,000 ლიტრი მეთანოლი. მან მეთილის სპირტი მიყიდა ვიგოში არსებულ ფირმა " "-ს..

პირველი სიკვდილი თებერვალში ლანსაროტში დაფიქსირდა. სოფლის ფარმაცევტმა ივარაუდა მოწამვლაზე, როცა დადგინდა რომ იგივე წვეულებაზე ოთხი დაზარალებული იყო. მან შეამოწმა სასმელი და დაადგინა, რომ ეს ეთანოლით მოწამვლა იყო. მიუხედავად იმისა, რომ ფარმაცებვმა გამოაქვეყნა გაფრთხილება კანარის კუნძულებზე შედეგად 16 ადამიანი გარდაიცვალა. უფრო მეტი სიკვდილი დაფიქსირდა გალისიაში.

შედეგად ბიზნემენს მიესაჯა 20 წლიანი პატიმრობა. დაზარალებულებს უნდა მიეღოთ კომპენსაცია, თუმცა ფირმის გაბანკროტების გამო მათ ფული ვერ მიიღეს.
ამასია

ამასია — ქალაქი ჩრდილოეთ თურქეთში. ამასიის პროვინციის ადმინისტრაციულო ცენტრი. მდებარეობს შავი ზღვის რეგიონში.

ისტორია
ამასია მდებარეობდა ბიზანტიის იმპერიაში. მომავალში, შევიდა ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში. ამასიის მნიშვნელობა გაიზარდა სულთან ბაიაზიდ -ის დროს, რადგან იგი ტახტზე ასვლამდე სწორედ ამასიის პროვინციის მმართველი იყო. სულთან ბაიაზიდმა მისი მნიშვნელობა ოსმალეთის იმპერიაში ძალიან გაზარდა და ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს სანჯაყად ჩამოაყალიბა. მას ძირითადად მართავდნენ იმპერიის შეჰზადეები. მართალია, ოსმალეთის იმპერიის ისტორიაში მას მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს და ხშირად გვხვდება, თუმცა შეჰზადეებისათვის მისი მართვა ხელსაყრელი არ იყო, რადგან დედაქალაქიდან ძალიან შორს მდებარეობდა და მამის გარდაცვალების შემდეგ, ძალიან დაბალი იყო იმის შანსი, რომ მის მმართველებს დედაქალაქში ძმებისთვის ჩაესწროთ, რადგან მანისა, ქუთაჰია და კონია მასზე ბევრად ახლოს იყვნენ დედაქალაქთან. 12 წლის განმავლობაში, ამასიის მმართველი იყო სულეიმან -ის უფროსი ვაჟი, შეჰზადე მუსტაფაც. იმპერიის დასუსტებისა და საბოლოო დაშლის მიუხედავად, ამასია მაინც დარჩა თურქეთის რესპუბლიკაში.
ბაილეთის ეკლესია

ბაილეთის ეკლესია — მთავარანგელოზთა სახელობის ეკლესია საქართველოში. მდებარეობდა გურიაში, მდინარეებს სუფსას და რუხმელას შორის, დღევანდელ სოფელ სილაურის ტერიტორიაზე, გურიელის სასახლის გვერდით.

ძეგლის აღწერა
მისი აგების შესახებ ცნობა დაცულია - საუკუნეებში გადაწერილ ჟამნ-გულანის მინაწერში. აშენებულია აგურითა და ნატეხი ქვით 1609 წელს. გუმბათი, რომელიც საუკუნეს ეკუთვნის, ნაგებია თლილი ქვით. ეკლესიის აღმოსავლეთ ნაწილი სამწახნაგოვანი ნახევარწრის ფორმისაა. ეკლესია 1827 წელს მოუხატავთ და განსაკუთრებით მდიდარია გურიელთა საგვარეულოს პორტრეტებით.

ბაილეთი მამათისა და ჩეხედანას ეკლესიებთან ერთად იერუსალიმის უფლის საფლავისთვის იყო შეწირული და იერუსალიმის საპატრიარქოს კუთვნილი ტაძარი იყო. მას ჯვარისმამა განაგებდა. მამია გურიელმა იგი შესწირა თავისი მეუღლის, თინათინის სულის საოხად. თინათინი მოხსენიებულია ტაძარში დაცულ ღვთისმშობლისა და მიქაელ მთავარანგელოზების ხატების წარწერებზე. ეს შეწირულობა მომდევნო მთავრებმაც განაახლეს და დაამტკიცეს. აქ ინახებოდა ძვირფასი ხატები წმ. თევდორეს, მიქაელ მთავარანგელოზის, ღვთისმშობლის, მაცხოვრის, წმ. თევდორესა და წმ. გიორგის, ასევე ღვთისმშობლის ხატი წმინდა ნაწილებით. აღსანიშნავია ასევე ვერცხლის ჯვარი, რომლის წარწერიდანაც ვიგებთ გურიის სამთავროში მოღვაწე ერთ-ერთი ოქრომჭედლის ომანის სახელს.

ეკლესია დაანგრიეს 1958-1962 წლებში, მისი ქვები კი ჯუმათის საშუალო სკოლისა და ბოსლის მშენებლობაზე გამოიყენეს. ახლა ამ ადგილას ჯაგნარით დაფარული პატარა ბორცვია დარჩენილი. ამჟამად ნაგებობის ფრაგმენტები იკითხება საძირკვლის დონეზე. ნანგრევები დაფარულია ბალახით. შემორჩენილია ძეგლის პასპორტი, რომელიც ო. ღამბაშიძეს 1953 წლის 4 აპრილს შეუდგენია.

ბაილეთის ციხე
ეკლესიასთან მდებარეობდა ციხე. ციხე ამჟამად ძლიერ ფრაგმენტულადაა შემორჩენილი. წარმოადგენდა სწორკუთხა, მცირე ზომის სათავდაცვო ნაგებობას. ნაგებია ნატეხი ქვით კირხსნარზე. შემორჩენილია გალავნის ჩრდილოეთის კედლის ნაწილი და დასავლეთის კედლის ფრაგმენტები. სამხრეთის კედელთან ყოფილა გვირაბი. იგი სწორკუთხა ქვით ამოყვანილი და გადახურული ნაგებობაა, რომლის დასავლეთ ნაწილში ჩასასვლელი ღიობია დატოვებული. მიწაში კიბეებია გაკეთებული, რომელიც სამხრეთისკენ ეშვება.
ჯემი (შეჰზადე)

სულთან ჯემი (; დ. 22 დეკემბერი, 1459 — გ. 25 თებერვალი, 1495) — ნაკლებად ცნობილი როგორც შეჰზადე ჯემი — ოსმალეთის სულთნის, მეჰმედ -ისა და ჩიჩეკ ხათუნის შვილი. კასთამუნოსა და ყარამანის სანჯაყების მმართველი.

ბიოგრაფია
სულთან ჯემი დაიბადა 1459 წლის 22 დეკემბერს მეჰმედ -ისა და ჩიჩეკ ხათუნის ოჯახში. 1469 წელს, მეჰმედ -მ, კასთამონუს სანჯაყში გაგზავნა, ხოლო 1474 წელს — კასთამონუდან ყარამანში. მისი ძმა - შეჰზადე ბაიაზიდი (მომავალში ბაიაზიდ ) მართავდა ამასიის სანჯაყს, რომელიც დედაქალაქიდან ბევრად შორს იყო ვიდრე ჯემის სანჯაყი, ამიტომ წესით და რიგით, მეჰმედ -ის გარდაცვალების შემდეგ, დედაქალაქში პირველად ის უნდა აღმოჩენილიყო.

1481 წელს გარდაიცვალა მეჰმედ , ოსმალეთის დიდმა ვეზირმა ორივე შეჰზადესთან შიკრიკი გაგზავნა, რათა მათთვის ეცნობებინა მამის გარდაცვალების ამბავი. დიდი ვეზირი, ქარამანლი მეჰმედ-ფაშა თვლიდა, რომ მაცნე პირველად ჯემთან ჩავიდოდა, დედაქალაქში პირველად ის ჩამოვიდოდა და სულთნის ტახტს დაიკავებდა. მაგრამ ასე არ მოხდა: შეჰზადე ბაიაზიდის მომხრეებმა გზაში მაცნე შეაფერხეს, რის შედეგადაც პირველად მამის გარდაცვალების ამბავი ბაიაზიდმა გაიგო და ჯემს დედაქალაქში ჩაასწრო.

ბრძოლა ტახტისთვის
ჯემი ამ ერთ დამარცხებას არ შეჰგუებია. მან დაიწყო ამბოხებისთვის მზადება. 1482 წელს, მისი არმია ბაიაზიდის არმიას დაუპირისპირდა და დაამარცხა. სულთან ბაიაზიდმა მისი მოკვლის ბრძანება გასცა, მაგრამ ამ მისიის შესრულება ვერ მოახერხეს. ბაიაზიდმა დასაჯა ჯემის მომხრეები და თავად ჯემი ქვეყნიდან გადაასახლა.

ჯემმა თავი ეგვიპტეს შეაფარა. სწორედ ეგვიპტეს იყენებდა ის ძმის, ბაიაზიდის წინააღმდეგ, რათა ჩამოეგდო სულთნის ტახტიდან და იგი თავად მას დაეკავებინა. მაგრამ ვერაფერს ხდებოდა. 1495 წელს, როცა ბაიაზიდი მიხვდა, რომ მის ტახტს ჯემის მხრიდან უკვე ძალზედ სერიოზული საფრთხე ემუქრებოდა, ჯემი ეგვიპტეშივე მოაწამვლინა და ტახტის შემცილებლის გარეშე განაგრძო ოსმალეთის მართვა.
არმაგედონი

არმაგედონი (ებრ. „ “) — სახელწოდება მომდინარეობს დამახინჯებული ებრაული ფრაზიდან, რაც ნიშნავს — „ქალაქი მეგიდას მთასთან“. ადგილი ჩრდილოეთ პალესტინაში, სადაც იოანეს გამოცხადების მიხედვით უნდა მოხდეს უკანასკნელი დიდი შეტაკება იაჰვესა და სატანის ძალებს შორის.

დღეისათვის ის ფართოდ გავრცელებული ტერმინია და მრავალი მნიშვნელობით იხმარება. მაგალითად, შევხვდებით სხვადასხვა ორგანიზაციების დასახელებაში. მრავალი ფილმია გადაღებული მოვლენაზე, რომელშიც იგულისხმება ღვთის უკანასკნელი ომი ბნელ (ჯოჯოხეთის) ძალებთან ან ამ სახელწოდების ქვეშ იგულისხმება სხვა შინაარსის ფილმი, რომლის სიუჟეტი უბრალოდ, ნგრევასა და მსხვერპლთან ასოცირდება და სხვ.
დიდების პორტიკი

დიდების პორტიკი — წმინდა იაკობის საკათედრო ტაძრის რომანული სტილის პორტიკი. პორტიკოს შესრულებულია მასტერ მატეოსა და მისი სახელოსნოს მიერ, ლეონის სამეფოს მეფე ფერნანდო -ის დაკვეთით. მეფე ამ საქმისთვის მატეოს 1168-1188 წლებში ყოველწლიურად შემოწირულობის სახით 100 მარავედს აძლევდა. ეს მონაცემები ქვაზეა აღრიცხულია და შენახული.
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1988: ფინალი

ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1988: ფინალი — ევრო 1988-ის ფინალური ეტაპის დასკვნითი მატჩი. გამართა 25 ივნისს. მასში მონაწილეობა მიიღო საბჭოთა კავშირის ეროვნულმა ნაკრებმა, რომლისთვისაც ეს უკანასკნელი ევროპის ჩემპიონატი იყო. ნიდერლანდმა მოიგო 2-0. პირველი გოლი ნიდერლანდის კაპიტანმა რუდ გულიტმა გაიტანა, ხოლო მატჩში გოლი გაიტანა ტურნირის ბომბარდირმა მარკო ვან ბასტენმა. მან რინატ დასაევს ბურთი მართი კუთხიდან თავზე გადაუგდო არნოლდ მურენის ჩაწოდების შემდეგ. ეს გოლი ევროპის ჩემპიონატების ისტორიაში ერთ-ერთ საუკეთესო გოლადაა აღიარებული.

დეტალები
ხინოწმინდა

ხინოწმინდა — ხინოწმინდის საეპისკოპოსოს საკათედრო ტაძარი. მდებარეობდა სოფელ ხინოში, სოფლის განაპირას, მდინარის მარჯვენა ნაპირზე, მოვაკებულ ტერიტორიაზე. დღესდღეობით მისი მხოლოდ ნაშთებია შემორჩენილი.

ისტორია
ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით ტაძარი გუმბათიანი იყო, მაგრამ დიმიტრი ბაქრაძე აღნიშნავდა, რომ ის კონსტრუქციით აჭის ეკლესიას ჰგავდა, რომელიც უგუმბათოა. ტაძარი დაზიანდა საუკუნეში ოსმალების ლაშქრობის დროს. ოსმალები ჭვანადან შევიდნენ ხინოში და ტაძარი ცეცხლს მისცეს, რაც ხის იყო, ყველაფერი დაიწვა, მხოლოდ ქვის გამურული კედლები გადარჩა. 1873 წელს დიმიტრი ბაქრაძეოს ეკლესია ძლიერ დაზიანებული დახვდა, მხოლოდ საკურთხევლის ნაწილი და ეგვტერი იყო გადარჩენილი, ფრესკები ჩამოცვენილი იყო. გადარჩენილი ნაწილები განზრახ დაანგრიეს 1864 წელს. მის შემდგომ დანგრევაში თავისი წვლილი შეიტანა მიწისძვრამაც, რის შემდეგადაც თითქმის ყველა კედელი დახეთქილა. ეკლესია საბოლოოდ დაანგრია ემილ ტარიელაძემ 1919 წელს. მას ეკლესიის ახლოს ხის სახლი ედგა და გადაწყვიტა ტაძრის ქვებით სახლი აეგო. მან დაიქირავა ლაზი მოხელებიი, რომლებსაც გაუჭირდათ ტაძრის დანგრევა და ის დინამიტით ააფეთქეს. მოგვიანებით ლაზები გაიპარნენ, მათ ეკლესიის ეზოში თიხის ქოთნით განძი უპოვიათ. ტარიელაძემ სახლის აშენება ვერ მოახერხა, ის მდინარე კინტრიშში დაიღრჩო. 1920 წელს ეკლესია უკვე აღარ არსებობდა.

არქიტექტურა
კომპლექსის ძირითად ნაგებობას წარმოადგენდა მთავარი ტაძარი, რომლის ირგვლივაც იყო განლაგებული დანარჩენი შენობა-ნაგებობები — გალავანი და დამხმარე ნაგებებობები. ტაძარი ამჟამად დანგრეულია, შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 3 მეტრს არ აღემატება. იგი თითქოს ერთ სიმაღლეზე გადაჭრეს. ტაძარი წარმოადგენს ბაზილიკური ტიპის ნაგებობას, თუმცა გვერდითი ნავები მთავარი სივრცისგან გამოყობილია კედლით. გვერდითი ნავები თავისთავად სამ მონაკვეთად არის გაყოფილი — აფსიდის კუთხეებში და მის დასავლეთით ორი გრძივი სადგომით. ამ სადგომებში მოხვედრა მთავრი ნავიდან იყო შესაძლებელი პატარა კარით. თაღი შემორჩენილია მხოლოდ აფსიდის ჩრდილოეთ სადგომის შესასვლელთან. უნდა აღინიშნოს, რომ ანალოგიური გეგმის ტაძარი საქართველოს ტერიტორიაზე ნაკლებად არის ცნობილი.

ტაძარი გარშემორტყმულია გალავნით, რომელშიც ჩართულია სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობები. გალავანი მთავარ ტაძარს უშუალოდ უვლის გარს. მას გეგმაზე მომრგვალებული ფორმა აქვს. ნაგებია ფლეთილი ქვით. მაქსიმალური სიმაღლე, რომელმაც ჩავენამდე მოაღწია 1 მეტრია. გალავანში სამხრეთ მხარეს ჩართულია სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობები, რომლებიც ამჟამად გეგმის დონეზეა შემორჩენილი.

ეკლესიის გალავნის გარეთ ძირითადად სამხრეთ-დასავლეთ და სამხრეთ მხარეს შემორჩენილია სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობების ნაშთები. ამჟამად ჩანს მხოლოდ მათი გეგმა, რის მიხედვითაც ირკვევა, რომ ფლეთილი ქვით ნაგები შენობები მართკუთხა გეგმისა იყო. ისინი კომპაქტურად, ერთმანეთთან ახლოს ანდა სულაც ერთმანეთზე იყო გადაბმული. ამჟამად მათი ფუნქციის განსაზღვრა ძნელია.
აკორიზალი

აკორიზალი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 164 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ როზარიუ-უესტის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 516 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6,56 კმ²-ზე. ფართობი 840 590 კმ²-ია.
ჟანგადა (მატუ-გროსუ)

ჟანგადა (მატუ-გროსუ) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 178 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ როზარიუ-უესტის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 696 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7,56 კმ²-ზე. ფართობი 1 018 კმ²-ია.
როზარიუ-უესტი

როზარიუ-უესტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 192 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ როზარიუ-უესტის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 679 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2,36 კმ²-ზე. ფართობი 7 475 კმ²-ია.
თეთროსანი

}
| რელიგიური_წევრობა = საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია = აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა
| რაიონი = ქობულეთის მუნიციპალიტეტი
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა = ხინოწმინდის საეპისკოპოსო
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი =41.8225
| გრძედი =41.8225
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=

თეთროსანი — ისტორიული მონასტერი და კულტურული ცენტრი საქართველოში, ისტორიულად გურიაში, ამჟამინდელ ქობულეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ხუცუბანს შორის. თეთროსანი არქიტექტურულად შესწავლილი არაა, არც გათხრები ჩატარებულა ამ მიდამოებში.

ისტორია
თეთროსანი ხინოწმინდის საეპისკოპოსოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს კულტურულ ცენტრს წარმოადგენდა. ერთი ვერსიით წინაისტორიულ ხანაში ის სტრაბონისეულ ლევკოთეას მთვარის და თეთრი გიორგის კულტთან დაკავშირებული სახელია. სხვა ვერსიით საქართველოში თეთროსანი (თეთრით შემოსილი) ღვთისმშობლის ერთ-ერთ წოდებულებად იხმარებოდა. თეთროსანი ღვთისმშობლის ეკლესიები სხვადასხვა მხარეშია დაფიქსირებული.

განთქმული იყო თეთროსნის ღვთისმშობლის ხატი. დიმიტრი ბაქრაძის ცნობით ის აკეთის მაცხოვრის ტაძარში გადაასვენეს ქვემო გურიიდან ზემო გურიაში გადასახლებულმა თავდგირიძეებმა, თუმცა ხატის წარწერაში მოხსენიებული პირების მიხედვით იგი სამეგრელოში უნდა იყოს შექმნილი და მხოლოდ მას შემდეგ მოხვედრილი გურიაში. თეთროსნის ხატობა აგვისტოს შუა რიცხვებში იმართებოდა. თეთროსნის კიდევ ერთი ხატი ღვთისმშობლისა გუგუნავებმა გადაიტანეს ძიმითში. თეთროსანი მწიგნობრულ-კულტურული კერა იყო. იქ გადაიწერა საუკუნის „თეთროსნის დავითნი“. მისი გადამწერი იყო გერმანოზ კალიგრაფი. ფსალმუნი გადაიწერა ქაიხოსრო გურიელისა და მისი დედის, თამარ დედოფლის, დაკვეთითა და ფინანსური უზრუნველყოფით.

1703 წელს თეთროსანი აიღეს და გაძარცვეს გურიის სამთავროში ზღვიდან შეჭრილმა აფხაზებმა, რომლებიც ოსმალეთის ლაშქრობაში მონაწილეობდნენ. თეთროსნის დანგრევაში მონაწილეობდა სულეიმან-ბეგ (დაბადებით მაქსიმე) თავდგირიძე. თეთროსანში დაკრძალეს მისი მეუღლე. საუკუნის მეორე ნახევარშიაც კი მრავალი მუსლიმი ნასაყდრალ თეთროსანზე სალოცავად მიდიოდა.

არქიტექტურა
თეთროსნის ტაძარი დღეს აღარ არსებობს. 1944 წლისათვის ის ეკალ-ბარდებში იყო ჩაფლული და გადარჩენილი იყო მხოლოდ ორი კედლის ფრაგმენტი: შედარებით უკეთ შემონახული იყო ჩრდილო–აღმოსავლეთის კედლის ნაშთი (სიგრძე 7 მეტრამდე, სიმაღლე 6,5 მეტრამდე), ხოლო ბევრად ცუდად –- ჩრდილო-დასავლეთის კედელი (სიმაღლე 4,5 მეტრამდე); ნასაყდრალის კედელი ნაგები იყო რიყის ქვით, ხოლო სარკმლის ზემოთ დატანებული ჰქონდა თლილი ქვები. კედელი სქელი იყო და 2 მეტრამდე აღწევდა; იგი ადრე თლილი და მოჩუქურთმებული ქვებით იყო შემოსილი. ნასაყდრალს ემჩნევა, რომ იგი ბევრჯერ დანგრეული და განახლებული უნდა იყოს. ის სავარაუდოდ დაინგრა მხარის ოსმალეთის იმპერიის მიერ მიტაცების შემდეგ (1728 წ.).
აგუა-ბოა (მატუ-გროსუ)

აგუა-ბოა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 430 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კონარანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 20 856 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2,79 კმ²-ზე. ფართობი 7 481 კმ²-ია.
კამპინაპოლისი

კამპინაპოლისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 450 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კონარანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 305 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2,4 კმ²-ზე. ფართობი 14 305 კმ²-ია.
კანარანა (მატუ-გროსუ)

კანარანა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 200 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კონარანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 754 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1,72 კმ²-ზე. ფართობი 18 754 კმ²-ია.
ნოვა-ნაზარე

ნოვა-ნაზარე — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კონარანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 029 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0,75 კმ²-ზე. ფართობი 4 038 კმ²-ია.
ნოვა-შავანტინა

ნოვა-შავანტინა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 275 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კონარანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 643 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3,52 კმ²-ზე. ფართობი 5 573 კმ²-ია.
ნოვუ-სან-ჟოაკინი

ნოვუ-სან-ჟოაკინი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 400 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კონარანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 042 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1,2 კმ²-ზე. ფართობი 5 035 კმ²-ია.
კერენსია

კერენსია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 0 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კონარანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 033 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0,73 კმ²-ზე. ფართობი 17 786 კმ²-ია.
სანტუ-ანტონიუ-დუ-ლესტი

სანტუ-ანტონიუ-დუ-ლესტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კონარანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 754 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1,04 კმ²-ზე. ფართობი 3 600 კმ²-ია.
როლფ ჰოხჰუთი

როლფ ჰოხჰუთი (; დ. 1 აპრილი, 1931, ეშვეგე — გ. 13 მაისი, 2020, ბერლინი) — გერმანელი მწერალი. სახელი მოიხვეჭა დრამით „ქრისტეს ნაცვალი“ (1963). ეკუთვნის აგრეთვე დრამები: „ჯარისკაცები“ (1967), „გუერილები“ (1970), „ბებია ქალი“ (1971), „ლისისტრატე და ნატო“ (1973), „ბერლინელი ანტიგონე“ (1975), „მონადირის სიკვდილი“ (1976), „იურისტები“ (1979), „ექიმი ქალები“ (1980). მის დრამებში ერთმანეთს ერწყმის დოკუმენტურობა და ფიქტიურობა.
პიტერ დე ჰოხი

პიტერ დე ჰოხი (, , ; დ. 20 დეკემბერი, 1629, როტერდამი — გ. 24 მარტი, 1684, ამსტერდამი) — ნიდერლანდელი ფერმწერი.

1646-1649 წლებში სწავლობდა კ. ბერხემთან ჰარლემში. 1654 წლიდან მუშაობდა დელფტში, ხოლო 1655 წლიდან როგორც ოსტატი. 1660-იან წლებში მუშაობდა ამსტერდამში. განიცადა ფ. ჰალსის წრის ჰარლემის ჟანრისტ მხატვართა, მოგვიანებით ი. ვერმეერისა და კ. ფაბრიციუსის გავლენა. ასახავდა ბიურგერთა ყოფას, იტაცებდა ოჯახური გარემოს (უმთავრესად დიასახლისის ფუსფუსის) გადმოცემა. ხატავდა ინტერიერებსა და პატარ-პატარა ეზოებს, გვიანდელ ნამუშევრებში ჭარბობს სახეთა გარეგანი ეფექტები, პოეტურობა, თბილი, ოქროსფერი კოლორიტი.
რობერტ ჰოფშტადტერი

რობერტ ჰოფშტადტერი (დ. 5 თებერვალი, 1915, ნიუ-იორკი — გ. 17 ნოემბერი, 1990, სტენფორდი) — ამერიკელი ფიზიკოს-ექსპერიმენტატორი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში (1961).

1938 წელს დაამთავრა პრინსტონის უნივერსიტეტი. 1950 წლიდან სტენფორდის უნივერსიტეტშია (1954-დან პროფესორი). შექმნა ნეიტრონების, რენტგენისა და გამა კვანტების მთვლელები. გამოიკვლია მაღალი ენერგიის ელექტრონების გაბნევა ატომბირთვებზე, რამაც მიიყვანა ნუკლონთა სტრუქტურის აღმოჩენამდე.
პიტერ კორნელის ჰოფტი

პიტერ კორნელის ჰოფტი (დ. 16 მარტი, 1581, ამსტერდამი — გ. 21 მაისი, 1647, ჰააგა) — ნიდერლანდელი პოეტი, დრამატურგი და პროზაიკოსი. თაოსნობდა მწერალთა და კულტურულ მოღვაწეთა მეიდენის წრეს, რამაც დიდი როლი შეასრულა ჰუმანისტური აზროვნებისა და ეროვნული კულტურის განვითარებაში. აღსანიშნავია მისი პასტორალი „გრანიდა“ (1605), ყოფითი კომედია „სულელი“ (1616). ჰოფტმა სრულყო სონეტის ჟანრი. წერდა ტრაგედიებს, ისტორიულ შრომებს. მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი თხზულებაა „ნიდერლანდის ისტორიები“ (წგნ. 1-20, 1642, სრულად გამოქვეყნდა 1656 წელს). 1947 წლიდან დაწესებულია ჰოფტის პრემია — უმაღლესი სახელმწიფო ლიტერატურული პრემია.
გიორგი ოლთისარი

გიორგი ოლთისარი — საუკუნის ქართველი სასულიერო მოღვაწე, ათონელი ბერი, წარმოშობით ოლთისიდან. ცნობები მის შესახებ დაცულია „გიორგი მთაწმიდელის ცხოვრებაში“.

ათონის ივერთა მონასტრის წინამძღვარი 1066 წლიდან. გიორგის წინამძღვრობის დროს მისი წინამორბედის, გიორგი მთაწმინდელის ნეშტი ივერთა მონასტრის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარში გადაასვენეს და გიორგი მაშენებელის გვერდით დაკრძალეს. გიორგი ოლთისარის მოღვაწეობის დროს მონასტერს მფარველობას უწევდა ბიზანტიის დედოფალი, ბაგრატ -ს შვილი მარიამი; ათონზე გრძელდებოდა მწიგნობრული საქმიანობა, რომელშიც აქტიურად იყო ჩართული თვით გიორგიც. ამას ადასტურებს მისი მოხსენიება არაერთი ხელნაწერის კოლოფონში (განსაკუთრებით აღსანიშნავია 1074 წლის „ათონის კრებული“ -558). 1071 წელს გიორგის მეცადინეობით ივერთა მონასტერმა დაიბრუნა კონსტანტინეპოლის საპატრიარქოს წარმომადგენლების მიერ მელიციანში (სტრიმონის თემი, საბერძნეთი) მითვისებული მიწები.
ხოხლოვი

საკუთარი სახელი ხოხლოვი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ხოხლოვი, ივანე მიხეილის ძე — საბჭოთა მეცნიერი სოფლის მეურნეობის დარგში
ხოხლოვი, კონსტსნტინე პავლეს ძე — საბჭოთა რეჟისორი, მსახიობი და პედაგოგი
ხოხლოვი, პავლე აკინფის ძე — რუსი მომღერალი
ხოხლოვი, რემ ვიქტორის ძე — საბჭოთა ფიზიკოსი
ხაზარული ენა

ხაზარული ენა - საუკუნეებში ხაზართა ენა. გავრცელებული იყო ჩრდილოკავკასიაში, აზოვისა და კასპიის ზღვის სანაპიროებზე, დონისა და ვოლგისპირეთში. ისტორიული ცნობებისა და ბიზანტიურ, სომხურ, ქართულ, არაბულ, სპარსულ და ებრაულ წერილობით ძეგლებში შემორჩენილი ტერმინების საფუძველზე მიაკუთვნებენ თურქული ენების ბულგარულ შტოს. არაბი გეოგრაფ-მოგზაურები ალ-ისტახრი და იბნ ჰაუკალი ასევე მიუთითებენ ხაზარული ენის ზემოაღნიშნულ ბულგარულ შტოსთან სიახლოვეზე.
ხაინდრავა

საკუთარი სახელი ხაინდრავა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

გოგა ხაინდრავა — კინემატოგრაფისტი და პოლიტიკოსი
ივლიანე ხაინდრავა — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე, მანჯურიის ქართველთა კოლონიის ხელმძღვანელი
ივლიანე ხაინდრავა — პოლიტიკოსი
ლევან ხაინდრავა — რუსულენოვანი ქართველი მწერალი
ლიდა ხაინდრავა — რუსულენოვანი ქართველი პოეტი
ტარიელ ხაინდრავა — ფეხბურთელი
ლევან ხაინდრავა

ლევან ივლიანეს ძე ხაინდრავა (დ. 27 დეკემბერი, 1916, ხარბინი — გ. 1996, თბილისი) — ქართველი რუსულენოვანი საბჭოთა მწერალი. მეფის რუსეთის წინააღმდეგ ცნობილი მებრძოლის, ტერორისტის და შემდეგ ჩინეთში გადასახლებისას ქართული სათვისტომოს ერთ-ერთი მეთაურის ივლიანე ხაინდრავას ვაჟი და ქართველი პოლიტიკოსების ივლიანე და გოგა ხაინდრავების მამა.

ბიოგრაფია
1941 წლიდან მუშაობდა ხარბინის საბჭოთა პრესაში. 1948 წლიდან ცხოვრობდა საქართველოში. 1938 წლიდან დაიწყო ლიტერატურული მოღვაწეობა. მის თხზულებებში აისახა უცხოეთის ცხოვრება. ეკუთვნის პროზაული კრებულები: „პირველი შეხვედრა“ (1962), „ტყეში“ (1972), „კვამლი ჰორიზონტზე“ (1977), რომანები „მშობლიური ოჯახი“ (1985), „ვიწრო არს კარნი შენნი“ (1985). ქართულ ენაზე გამოაქვეყნა კრებულები „მოთხრობები“ (1973) და „მოკრძალებული მოწმე“ (1980).
პანტელეიმონ ჩხიკვაძე

პანტელეიმონ ჩხიკვაძე (დ. 17 იანვარი, 1903, ბუკისციხე, ოზურგეთის მაზრა — გ. 15 აპრილი, 1940, თბილისი) — ქართველი საბჭოთა მწერალი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ღარიბი გლეხის, მელიტონ ჩხიკვაძის ოჯახში. დაამთავრა სოფლის ორკლასიანი სკოლა, შემდეგ სწავლობდა დაფნარის სამასწავლებლო სასწავლებელში, საჭამიასერის უმაღლეს პირველდაწყებით სასწავლებელში და ჩოხატაურის გიმნაზიაში. 1922 წლის ივლისიდან ცხოვრობდა თბილისში. ჯერ მუშაობდა საქონლის სადგურში მტვირთავად, შემდეგ მუშათა პროფკავშირში. 1924 წელს აგვისტოს აჯანყების დროს გურიაში დააპატიმრეს. 1924 წლიდან მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობებზე თბილისში. 1931 წლიდან სწავლობდა მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტში, მაგრამ ავადმყოფობის გამო 1933 წელს სწავლა შეწყვიტა. 1927-1928 წლებში ტროცკისტობის ბრალდებით გარიცხული იყო პარტიიდან. 1925 წლიდან აქვეყნებდა ლიტერატურულ ნაწარმოებებს.

ქართულ საბჭოთა ლიტერატურაში ერთ-ერთმა პირველმა განასახიერა ინდუსტრიალიზმის თემა (რომანები „სართულები“ და „ამხანაგი ბუთხუზი“ ორივე 1931); გურია-სამეგრელოში 1905 წლის რევოლუციას მიუძღვნა რომანი „ნაბიჯები“ (1933), საკოლმეურნეო მშენებლობას რომანი „ახალი ხმელეთი“. საბჭოთა თემატიკას ეხება პანტელეიმონ ჩხიკვაძის მოთხრობები („რომანტიკული ამბავი“, 1932; „შეძლებული ცხოვრებისაკენ“, 1934; „მეცხრე ცაზე“, 1936 და სხვა) და ნარკვევები მწერლის თხზულებებს პოპულარობა მოუტანა აქტუალურმა პრობლემატიკამ.