iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ივან რავიჩი

ივან  რავიჩი (უკრ. ; 1677, კიევი — გ. 1762) — იუველირი, უკრაინულ საიუველირო ხელოვნებაში ბაროკოს სტილის დამფუძნებელი.

ბიოგრაფია
ივან რავიჩის მამა გახლდათ კიეველი ვაჭარი, რომელიც მიეკუთვნებოდა კიევის პატრიციატს. მისი წინაპრები, ბალკანეთის ნახევარკუნძულის ქვეყნებიდან წამოსული მართლმადიდებლები,  მე-17 საუკუნის მეორე ნახევარში გამოექცნენ თურქ მჩაგვრელებს და კიევში დასახლდნენ.

ივან რავიჩი ცხოვრობდა პოდოლში.  კარიერა დაიწყო კიევის საკანცელარიო ოფისში ბერძნულ ენაზე წერილების თარგმნით, გარდა ამისა, ფლობდა ლათინურ და გერმანულ ენებს. მოგვიანებით მამამ ივანი ევროპაში გაგზავნა

ოქრომჭედლობის (ოქროს საიუველირო ნაკეთობების დამზადების) შესასწავლად, სადაც იგი დიდხანს და გულმოდგინედ სწავლობდა ევროპელ ოსტატებთან. მათგან გადაიღო საიუველირო ნაკეთობების გაფორმების, ძირითადად ბაროკოს პრინციპები: მცენარეების ორნამენტების, გაშლილი ყვავილების დეკორაციების, კვირტების, ფოთლებისა და ყურძნის მტევნების სახით; ტალღოვანი კარტუშის ჩარჩოები, მწიფე ხილის გირლიანდები;  ძველი ბერძნული ხელოვნებიდან ნასესხები  უცნაური ფორმის აკანტუსის ფოთლები, და ა.შ. პროდუქტების ფორმის გასახალისებლად და მათთვის საზეიმო განწყობისა და სიკაშკაშის მისაცემად, ოსტატი ფართოდ იყენებდა პატარა ნაკეთობებს, რთული ნაკვეთების გამოსახულებებს, ფერად მოხატულ მედალიონებს.

23 წლის ასაკში ოქროს და ვერცხლის ნაკეთობების ოსტატმა ი. რავიჩმა  უკრაინელი ჰეტმანის, ივან მაზეპას შეკვეთით დაამზადა მე-18 საუკუნის ევროპულ თავადაზნაურობაში პოპულარული სამაგიდო ჭურჭელი — მდიდრული ვერცხლის კათხა ჰეტმანის გერბით. ამჟამად ოსტატის ყველაზე ადრეული ნამუშევარი ინახება ჩერნიჰივში. რავიჩი ასევე მუშაობდა ჰეტმან  კ. რაზუმოვსკისთან, ამზადებდა ჭურჭელს, სასანთლეებს და სხვა საყოფაცხოვრებო ნივთებს მისი კარისთვის. ასევე ასრულებდა მონასტრების, კაზაკების უხუცესების, ასევე რუსი დიდებულების დაკვეთებს.

ივან რავიჩი  ხშირად სტუმრობდა ევროპას, სადაც იმაღლებდა კვალიფიკაციას საუკეთესო იუველირებთან, პროგრესული მუშაობის მეთოდების გამოყენებით. იმისათვის, რომ ყოფილიყო უფრო პროდუქტიული, იუველირმა, თავისი ევროპელი კოლეგების მაგალითზე, დაიქირავა ოსტატები, შეგირდები  და მთელი წარმოების პროცესი ცალკეულ ოპერაციებად გადაანაწილა. თავისთვის, სახელოსნოს მფლობელმა დატოვა მომხმარებლების მოძიების, მატრიცების, შაბლონების შემუშავების და წარმოების და ყველაზე რთული ოპერაციების განხორციელების ფუნქცია.

შეკვეთების წყალობით, ივან რავიჩის შემოსავალი  მნიშვნელოვანად გაიზარდა, ამასთან ერთად ამაღლდა ოსტატის სოციალური სტატუსი. 30 წლის განმავლობაში  მსახურობდა ქალაქის მაგისტრატში ნაფიც მსაჯულად სისხლის სამართლის და სამოქალაქო საქმეებზე. კიევის ბურგომისტრმა ვ. ტიხონოვიჩმა ივან რავიჩს თავისი ქალიშვილი შერთო ცოლად, რომელიც ქმარზე 30 წლით უმცროსი გახლდათ.

1740 წელს იუველირი იმყოფებოდა გერმანიაში, სადაც 1718 წლის ხანძრის შედეგად ძლიერ დაზიანებული ბიბლიოთეკისთვის კიევ-პეჩერის ლავრის სახელით აუგსბურგსა და ნიურნბერგში იყიდა წიგნები.

ივან რავიჩი გარდაიცვალა 1762 წელს. გარდაცვალების შემდეგ მას დიდი ვალები დარჩა.

რავიჩის ნაკეთობებს ორი დამახასიათებელი ნიშანი ჰქონდა. მისი ადრეული პროდუქცია აღინიშნებოდა წერილობითი ასოებით — "", მოგვიანებით — ნაბეჭდი ასოებით — "".  ივან რავიჩის  50-ზე მეტი ნივთი, სადაც გამოსახულია ოსტატის ინიციალები, დაცულია უკრაინისა და რუსეთის მუზეუმებში.
პაატა მაისურაძე

პაატა მაისურაძე (დ. 14 იანვარი, 1954, ბათუმი) — ქართველი ექიმი, პედიატრი, ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, უმაღლესი კატეგორიის ექიმი.

ბიოგრაფია
1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1976–1977 წლებში მუშაობდა ფერშლად ბავშვთა რესპუბლიკური საავადმყოფოს ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში; 1977–1978 წლებში თბილისის რესპუბლიკური საავადმყოფოს ჩირქოვანი ქირურგიის განყოფილებაში; 1979 წელს იყო ადიგენის რაიონული საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების ქირურგ–ორდინატორი, 1982–1984 წლებში განყოფილების გამგე; 1984–1991 წლებში ახალციხის საავადმყოფო–პოლიკლინიკური გაერთიანების მთავარი ექიმის მოადგილე სამკურნალო დარგში, 1991–1995 წლებში ამავე გაერთიანების მთავარი ექიმი; 1995 წლის აგვისტოდან იყო ახალციხის რაიონული საავადმყოფოს მთავარი ექიმი. ავტორია რამდენიმე სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება მუცლის ღრუს, დიდი და მცირე ბადექონის ღრუს ქირურგიულ უჰაერო ლაპარასკოპიას.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1989 წელს „მუცლისა და ბადექონის ღრუს ქირურგიულ უჰაერო ლაპარასკოპია“.
გეორგი ვისოცკი

გეორგი ვისოცკი ( დ. 7 თებერვალი (19), 1865, ნიკიტოვკა, ჩერნიგოვის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 6 აპრილი, 1940, ხარკივი, უკრაინის სსრ, სსრკ) — უკრაინელი ნიადაგმცოდნე, მეტყევე, გეობოტანიკოსი და გეოგრაფი. ვ. ი. ლენინის სახელობის სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა საკავშირო აკადემიის აკადემიკოსი (1934), უკრაინის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1939).

გიორგი ვისოცკი არის 200-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი.

შეისწავლა ტყეების გავლენა ტერიტორიის წყლის რეჟიმზე, საფუძველი ჩაუყარა ნიადაგის ჰიდროლოგიას მშრალ რეგიონებში, შეიმუშავა ტყეების ტრანსგრესიული როლის თეორია მუხის, ტყეების კლასიფიკაცია; დამსახურებულადაა აღიარებული სტეპის ტყის აღდგენის კორიფედ.

ბიოგრაფია
გეორგი ვისოცკი დაიბადა 1865 წლის 7 (19) თებერვალს დიდგვაროვანთა ოჯახში.

საშუალო განათლება მიიღო გლუხოვის გიმნაზიაში, რომელიც დაამთავრა 1883 წელს.

1890 წელს დაამთავრა პეტროვსკის სასოფლო-სამეურნეო აკადემია.

1892–04 წლებში მუშაობდა ველიკი ანადოლსკის ტყეში ვ. დოკუჩაევის პოლტავას ექსპედიციაში. 1899 წლიდან მუშაობდა მეტყევედ მარიუპოლის სატყეო მეურნეობაში.

1904–12 წლებში იყო სატყეო დეპარტამენტის ტყის ინვენტარიზაციის აუდიტორი და მუშაობდა სატყეო ინსტიტუტში პროფესორად.

1913 წლიდან იყო კიევის უნივერსიტეტის პროფესორი, 1918–23 წლებში ტაურიდას უნივერსიტეტის პროფესორი, 1923–26 წლებში გორკის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის პროფესორი.

1926–30 წლებში ხარკივის სოფლის მეურნეობისა და სატყეო ინსტიტუტის პროფესორი. 1930 წლიდან ხარკივის სატყეო და აგროტყის საკავშირო კვლევითი ინსტიტუტის პროფესორი.

გარდაიცვალა 1940 წლის 6 აპრილს ქალაქ ხარკივში.

სამეცნიერო კვლევები
ვისოცკიმ შეისწავლა ტყის გავლენა ჰიდროლოგიურ რეჟიმზე. პირველად მან გამოთვალა ტენის ბალანსი ტყისა და მინდვრის ქვეშ, შეისწავლა ტყის გავლენა ჰაბიტატზე და სტეპების უტყეობის მიზეზები.

მეცნიერმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა სტეპების გაშენებაში.  შეიმუშავა ნარგავების „ხე-ბუჩქის“ ტიპი, აღნიშნა მუხის განსაკუთრებული როლი სტეპში ტყის პლანტაციების შესაქმნელად, წამოაყენა პოზიცია მიკორიზის მნიშვნელობის შესახებ მუხისა და ფიჭვის მოშენებისთვის. მან ხაზი გაუსვა ნიადაგის ჭიების და სხვა მთხრელების მნიშვნელობას ნიადაგის ფორმირებაში.

შემიოტანა ცნება „გლეი“, რომელიც თარგმნილია ინგლისური ტერმინიდან „“ და ფართოდ გამოიყენება ნიადაგმცოდნეების მიერ მთელს მსოფლიოში.

შემოიტანა „ფიტოსტრომის“ კონცეფცია, როგორც მცენარეულობის უდიდესი კონცენტრაციის გეოსფერო.

მოახდინა მცენარეების კლასიფიკაცია ვეგეტატიური გამრავლების ფორმების მიხედვით.

განსაზღვრა ტენიანობის კოეფიციენტის კლიმატური მაჩვენებელი, რომელიც ცნობილია როგორც ვისოცკი-ივანოვის დატენიანების კოეფიციენტი.

გეობოტანიკაზე გამოქვეყნებული ნაშრომებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი მონოგრაფია „იერგენი“ (1915), რომელსაც დიდი მნიშვნელობა აქვს ტყის მცენარეულობის და ადამიანის გავლენის ქვეშ მისი ევოლუციის ცოდნისთვის.

1915 წელს, გეოგრაფიული მეცნიერებაში გაწეული სამსახურისთვის, გ. ვისოცკის მიენიჭა პ. სემიონოვ-ტიან-შანსკის სახელობის ოქროს მედალი.
პრინც ვიშესლავის ემბაზი

პრინც ვიშესლავის ემბაზი — ხორვატებისთვის გამორჩეული ისტორიული და კულტურული მნიშვნელობის მქონე ემბაზი. მის წარწერაში პირველად მოიხსენიება ხორვატი მმართველი პრინცი ვიშესლავი. ემბაზი თავდაპირველი მდებარეობდა ნინში იოანე ნათლისმცემლის სახელობის სამლოცველოს სანათლავში, წმინდა ჯვრის საკათედრო ტაძრის მახლობლად, რომელიც ხორვატი-დალმატიელი მმართველების პირველი საცხოვრებელი ქალაქი იყო.

ემბაზი სავარაუდოდ შეიქმნა ნინის ეპარქიის დაარსების შემდეგ (დაახლოებით 864–867 წლები), მაგრამ არა უგვიანეს საუკუნის ბოლოს, რაც დაახლოებით ხორვატიის გაქრისტიანების პერიოდს ემთხვევა. ხორვატი ისტორიკოსი ლუბო კარამანმა თავის ნაშრომებში ასკვნის, რომ: „არ იქნება რეალობისგან ძალიან ძალიან დაშორებული თუ ვივარაუდებთ, რომ სწორედ ეს ემბაზი გამოიყენებოდა ხორვატიის მმართველების ნათლობისთვის“. ამის გარდა, იგი ითვლება მნიშვნელოვან კულტურულ ობიექტად, რომელიც სემკულია ტრადიციული ხორვატიული წნული ორნამენტით.

ისტორია
ზადარელი ნოტარიუსის ივან სორარის (1773–1847 წწ.) 1793 წელს გაკეთებული წერილობითი რეპორტის მიხედვით, ადგილზე (ინ სიტუ) ჯერ კიდევ ჩანდა ნინის წმინდა ჯვრის ეკლესის სანათლავის ნანგრევები. ეს ცნობა ასევე დასტურდება 1910 წელს ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრებით, რომლის დროსაც აღმოჩენილია სანათლავის ოთხსაფეხურიანი იატაკის გეგმა და გუმბათი. სანთლავში იყო ებაზი რომელში ჩსასვლელადაც ხუთი საფეხური ქონდა გაკეთებული.

1742 წელს კათედრალის საკურთხევლის გასაზრდელად სანათლავი (რომელიც ბოლოს სასაფლაოს ფუნქციასაც ატარებდა) დაანგრიეს, ხოლო ემბაზი გადაიტანეს. 1853 წელს ემბაზი ვენეციაში -ს (მხსნელის სახელობის ეკლესია) კაპუცინების მონასტერში აღმოაჩინეს და შემდგეგ ის კორერის მუზეუმში გამოფინეს. 1942 წელს იტალიის სამეფომ ემბაზი აჩუქა მის იმჟამინდელ პოლიტიკურ მოკავშირე ეგრეთ წოდებულ ხორვატიის დამოუკიდებელ სახელმწიფოს. მას შემდეგ ემბაზი დიდხანს იდგა ხორვატიის დდაქალაქ ზაგრებში, მეცნიერების და ხელოვნების აკადემიის ატრიუმში. დღეს ემბაზის ნახვა შესაძლებელია საპორტო ქალაქ სპლიტში, კონკრეტულად კი ხორვატიის არქეოლოგიური ძეგლების მუზეუმში.

ფორმა და ზომები
ემბაზია ამოჭრილია ერთი მარმარილოს ბლოკისგან, ექვსკუთხედის ფორმით. ერთ-ერთი გვერდის სახეზე უსწორმასწორო (ახლა ამოვსებულია) ღიობი იყო, რომელიც სავარაუდოდ გამოიყენებოდა ემბაზის წყლით შევსებისთვის. ძირზე ცენტრში ასევე დატანებული აქვს მრგვალი ფორმის ჭრილი წყლის გასასვლელად. ზედა ჭრილის გვერდებზე აქვს რამდენიმე ნახვრეტი რომლებიც შეიცავს რკინის ნარჩენებს, ისინი ალბათ არის სახურავის ან მოაჯირის ნარჩენები. სავარაუდოდ ეს არ არის ემბაზის გამოთლის დროინდელი კომპონენტი და შესაძლოა უფრო გვიან პერიოდში იყო დამატებული.

ემბაზის სიმაღლეა 88 სანტიმეტრი, ღიობის დიამეტრი არის 136 სანტიმეტრი, შიდა სიღრმე 76 სანტიმეტრი ხოლო თითოეული გვერდის სიგანე 70 სანტიმეტრი.

მორთულობა
თითოეული გვერდი, უკანას გარდა, მორთულია მარტივი გადაგრეხილი კოლონებით რომელთა კაპიტელი ბოლოვდება ორმხრივი ვოლუტეთი. წინა გვერდის ცენტრალულ ნაწილში განთავსებულია საპროცესო ჯვრის რელიეფი. ჯვარს თავზე და ორივე მხარზე აქვს ორმხრივი ვოლუტე. თვითონ ჯვარი მორთულია ხორვატიული ტრადიციული წნული ორნამენტებით. არქიტრავზე, რომელიც ასევე ქმნის ზედა ღიობის კიდურს განთავსებულია ლათინური წარწერა სადაც პირველად მოხსენიებულია ხორვატიის მმართველი.
Vehicle-to-grid

-- (2) — ელექტრომობილების და ჰიბრიდული ავტომობილების ორმხრივი გამოყენების კონცეფცია, რომელიც ითვალისწინებს მანქანების ჩართვას საერთო ელექტრონულ ქსელში ელექტროენერგიაზე მოთხოვნის მართვაში მონაწილეობისთვის. 2 ტექნოლოგიის მქონე ავტომობილთა მფლობელებს შეეძლებათ მიჰყიდონ ელექტროენერგია ენერგოსისტემას, როცა მანქანა არ გადაადგილდება, ასევე დამუხტონ ავტომობილი ისეთ დროს, როცა ელექტროენერგია იაფია (ბევრ ქვეყანაში ელექტროენერგიის ფასი დამოკიდებულია დღე-ღამის გარკვეულ საათებზე). ასეთი ტექნოლოგიის ავტომობილების, როგორც უწყვეტი კვების წყაროს, გამოყენება შეიძლება საკუთარ სახლში ან ოფისში. 2 ტექნოლოგიის განვითარებას განსაკუთრებით უწყობს ხელს ამერიკის მთავრობა და კომპანია .
მოსკოვის სოციალური და ეკონომიკური კვლევების უმაღლესი სკოლა

მოსკოვის სოციალური და ეკონომიკური კვლევების უმაღლესი სკოლა , ხოლო შემოკლებით (, ან «́») — რუსულ-ბრიტანული კერძო უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება, რომელშიც სწავლება მიმდინარეობს მანჩესტერის უნივერსიტეტის მიერ აკრედიტირებული საბაკალავრო და სამაგისტრატურო პროგრამების მიხედვით.
მოსკოვის სოციალური და ეკონომიკური კვლევების უმაღლესი სკოლა შეიქმნა 1995 წელს.
სტრუქტურა
სამართლის ფაკულტეტი
სოციოკულტურული პროექტების მართვის ფაკულტეტი
პრაქტიკული ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი
პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი
სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი
განათლების სფეროს მენეჯმენტის ფაკულტეტი
თავისუფალ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა ფაკულტეტი
მედიაკომუნიკაციის ფაკულტეტი
ინოვაციებისა და მეწარმეობის ფაკულტეტი
ხელმძღვანელობა
რექტორები
1995—2007 — შანინი, ტეოდორ 
2007—2011 — კასპრჟაკი, ანატოლი 
2011 — ზუევი, სერგეი 
პრეზიდენტები
2007—2020 — შანინი, ტეოდორ 
რეიტინგები
ჟურნალ „ფორბსის“ - თანხმად 2021 წელს მოსკოვის სოციალური და ეკონომიკური კვლევების უმაღლესი სკოლა მოხვდა რუსეთის უმაღლესი სასწავლებლების საუკეთესო ათეულში.
მოსკოვის სოციალური და ეკონომიკური კვლევების უმაღლესი სკოლის მონიტორინგის შედგების თანახმად 2021 წელს უმაღლესმა სასწავლებელმა დაიკავა მე-5 ადგილი რეიტინგში, რომლის მიზანი იყო ფასიან სწავლებაზე მიღების ხარისხის დადგენა.
ვადიმ ბერეზინსკი

ვადიმ  ბერეზინსკი (დ. 15 ივლისი, 1935, კიევი —  გ. 23 ივნისი, 1980, მოსკოვი) — საბჭოთა  ფიზიკოს-თეორეტიკოსი.

ბიოგრაფია
ვადიმ  ბერეზინსკი დაიბადა 1935 წლის 15 ივლისს კიევში.

1959 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი, 1963 წელს — ბირთვული კვლევის ეროვნული  უნივერსიტეტის ასპირანტურა. 1963 წლიდან მუშაობდა მოსკოვის სახელმწიფო ტექსტილის ინსტიტუტში, ხოლო  1968 წლიდან — თბოელექტრო აპარატურის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში.

1971 წელს  სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ლევ ლანდაუს სახელობის თეორიული ფიზიკის ინსტიტუტში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ორგანზომილებიანი სისტემების დაბალტემპერატურული თვისებები უწყვეტი სიმეტრიის ჯგუფით“.

1977 წლიდან მუშაობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ლევ ლანდაუს სახელობის თეორიული ფიზიკის ინსტიტუტში.

სამეცნიერო წვლილი
ვადიმ ბერეზინსკი მუშაობდა ჰიდროდინამიკის, მყარი სხეულების ფიზიკის, ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკის და გრავიტაციის დარგში.

უმნიშვნელოვანესია მისი ნაშრომები ორგანზომილებიან სისტემების (თხელი ატომარული ფენები) მაგნეტიზმში და ზედენედ და ზეგამტარ მდგომარეობაში ფაზური გადასვლების  და უწესრიგო ერთგანზომილებიან გამტარებში ლოკალიზაციის თეორიაზე.

მეცნიერმა განსაზღვრა ორგანზომილებიანი სისტემების არაერთი უჩვეულო ფიზიკური თვისება. მან პირველად აჩვენა, რომ დაბალ ტემპერატურაზე თხევადი ჰელიუმის თხელ (რამდენიმე ანგსტრომის რიგის) ფენას აქვს ზეთხევადობის თვისება. განმარტა „განივი სიხისტის“ ზოგადი ბუნება და შემოიღო ხსენებული ტერმინი.  აჩვენა, რომ განივი სიხისტის მქონე სისტემებში კორელაციები ნელა (ეტაპობრივად) მცირდება ტემპერატურასთან ერთად, რაც განსაზღვრავს ახალი დაბალი ტემპერატურის ფაზის —  ბერეზინსკის ფაზის ფუნდამენტურ თვისებებს.

ვადიმ ბერეზინსკიმ წამოაყენა მნიშვნელოვანი იდეები ტოპოლოგიური დეფექტების შესახებ, რომლებმაც მიიღეს არაერთი საინტერესო გამოყენება როგორც კონდესირებული გარემოს ფიზიკაში, ასევე ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკაში  შეიმუშავა უჩვეულოდ რთული მათემატიკური აპარატი, რომლის დახმარებით  დაამტკიცა, რომ სივრცის სხვადასხვა წერტილში ტალღის ფუნქციების კორელატორი ექსპონენტურად მცირდება მანძილთან ერთად და მიიღო ასიმპტოტური ფორმულები გამტარობის სიხშირეზე დამოკიდებულებისთვის. მეცნიერმა  დაამტკიცა, რომ სტატიკური გამტარობა ერთნაირად ნულდება დეფექტებისთვის. ამრიგად, ერთგანზომილებიანი გამტარის დარჩენილი წინააღმდეგობა უდრის უსასრულობას, ხოლო გამტარობის ტემპერატურულ დამოკიდებულებას აქვს ნახევარგამტარული ხასიათი.

მისი ნაშრომი საფუძვლად დაედო  ბერეზინსკი-კოსტერლიცი-ტაულესის მატერიის ტოპოლოგიური ფაზების და ტოპოლოგიური ფაზური გადასვლების აღმოჩენას, რისთვისაც თეორიული კონდენსირებული გარემოს ფიზიკაში მომუშავე მეცნიერებს  ჯონ მაიკლ კოსტერლიცს  და დევიდ ტაულესს  2016 წელს ნობელის პრემია მიენიჭათ.

როგორც ნობელის კომიტეტში მეცნიერების შესახებ აღნიშნეს: "მათ ტოპოლოგიური ფაზური გადასვლის შესახებ მეცნიერების განვითარებაში და ე.წ. "უცნაური მატერიის" კვლევაში განსაკუთრებული წვლილი შეიტანეს და დღემდე უცნობი სამყაროს კარი შეაღეს, სადაც მატერია სხვადასხვა უცნაური ფორმით არსებობს."
რევაზ ბანცური

რევაზ ბანცური (დ. 10 ივნისი, 1936, ბანცურთკარი — გ. 2013) — ქართველი მათემატიკოსი, მეცნიერი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1982), პროფესორი (1972). საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1997 წლიდან).

ბიოგრფია
1960 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი.

1960-1962 წლებში ანდრია რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტის უფროსი ტექნიკოსი. 1962-1969 წლებში უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1969-1983 წლებში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1983 წლიდან ამავე ინსტიტუტის დრეკადობის მათემატიკური თეორიის განყოფილების გამგე. 1998 წლიდან მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი. არჩეული იყო თეორიულ და გამოყენებით მექანიკაში რუსეთის ნაციონალური კომიტეტის წევრად. წლების განმავლობაში მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის თეორიული მექანიკის კათედრაზე. მისი სამეცნიერო შრომები ეძღვნება დრეკადობის ბრტყელი თეორიის სასაზღვრო და საკონტაქტო ამოცანებს, ანალიზურ ფუნქციათა თეორიის შერეულ სასაზღვრო ამოცანებს, დრეკადობის თეორიის ნაწილობრივ უცნობსაზღვრიან ამოცანებს, ნახვევი ტიპის ინტეგრალურ და უსასრულო ალგებრულ განტოლებათა სისტემებს. მან არსებითად განავითარა ნიკოლოზ მუსხელიშვილის თემატიკა და ახალი მიმართულებებით მნიშვნელოვნად გააფართოვა დრეკადობის ბრტყელი თეორიაში ანალიზურ ფუნქციათა თეორიის მეთოდების გამოყენების სფერო. ინტეგრალური გარდაქმნების გამოყენებით ზოგიერთი კლასის საკონტაქტო ამოცანა დაიყვანა ანალიზურ ფუნქციათა თეორიის ახალი ტიპის გადადგილებიან სასაზღვრო ამოცანაზე, რომელსაც მან უწოდა კარლემანის ტიპის ამოცანა ზოლისათვის. დაამუშავა ახალი ტიპის ფაქტორიზაციის მეთოდი და ამოხსნა კარლემანის ტიპის ამოცანა საკმაოდ ზოგად შემთხვევაში. აღნიშნულ მეთოდს ზემოთხსენებული ამოცანებისათვის იგივე მნიშვნელობა აქვს, რაც საუკუნის ორმოციან წლებში შესწავლილ საკონტაქტო ამოცანებისათვის დამუშვებულ ნიკოლოზ მუსხელიშვილის მეთოდს. ამიტომ, ეს მეთოდი ცნობილია კანონიკურ ამონახსნთა რევაზ ბანცურის მეთოდის სახელწოდებით და ამჟამად წარმოადგენს ერთადერთ ზოგად მეთოდს, რომელიც იძლევა ხსენებული საკონტაქტო ამოცანების ეფექტური ამოხსნის საშუალებას. მანვე, ნაწილობრივ უცნობსაზღვრიანი ამოცანების ზოგიერთი კლასისათვის დაამუშავა ფაქტორიზაციის მეორე მეთოდი, რომლის გამოყენებითაც მოგვცა ამ კლასის ამოცანების ამოხსნადობის დასრულებული თეორია. მის მიერ მიღებული შდეგებიდან სპეციალისტების მიერ ერთ-ერთ საუკეთესოდ აღიარებულია ძაბვათა კონცენტრაციის საკითხის შესწავლა ბზარის ბოლოებში. მიიღო უაღრესად მნიშვნელოვანი შედეგი რღვევის მექანიკაში, რამაც დიდი პრაქტიკული გამოყენება ჰპოვა მანქანათმშენებლობაში, გემთმშენებლობასა და საავიაციო კონსტრუქციების დაპროექტებაში. ააგო ინტეგრალური წარმოდგენები კარლემანის ტიპის ამოცანებისათვის, რომლებიც იგივე როლს ასრულებენ რასაც ცნობილი კოშის ინტეგრალები წრფივი შეუღლების ამოცანებისათვის. არის 42 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „დრეკადობის ბრტყელი თეორიის საკონტაქტო ამოცანები და მათთან დაკავშირებულ ფუნქციათა თეორიის სასაზღვრო ამოცანები“, დაიცვა 1981 წელს. 1997 წლიდან იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი.

ჯილდოები
2011 — ნიკო მუსხელიშვილის სახელობის პრემია
ირინე ონიანი

ირინე ონიანი (დ. 15 იანვარი, 1935, თბილისი) — ქართველი ექიმი, ოფთალმოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი.

ბიოგრაფია
1959 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1959-1961 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის თვალის სნეულებათა კათედრის კლინიკური ორდინატორი; 1961-1972 წლებში გ. ტარსაიძის სახელობის თვალის სნეულებათა რესპუბლიკური კლინიკური საავადმყოფოს ექიმი-ორდინატორი; 1972-1988 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის თვალის სნეულებათა კათედრის ასისტენტი, 1988 წლიდან დოცენტი. ავტორია 62 სამეცნიერო ნაშრომისა გლაკუომის, ბადურის დისტროფიის, თვალის სისხლძარღვთა დაავადებების, ოფთალმოენერგომიკისა და ოფთალმოგერიატრიის პრობლემებზე. ხელმძღვანელობს კლინიკური ორდინატორებისა და სტუდენტთა სამეცნიერო ნაშრომების მომზადებას.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „თვალის სისხლის მიმოქცევის შესწავლა რეოგრაფიული მეთოდით ჰიპერტონული დაავადების, შაქრიანი დიაბეტისა და ბადურის თრომბოჰემორაგიული დაავადებების დროს კარდიოდინამიკასა და ცერებრალური სისხლის მომოქცევასთან კომპლექსში“.

ორგანიზაციის წევრი
თბილისის ოფთალმოლოგთა სამეცნიერო საზოგადოება, მდივანი
საქართველოს ოფთალმოლოგთა ასოციაცია, წევრი
საქართველოს ოფთალმოლოგთა სამეცნიერო საზოგადოება, წევრი

ჯილდოები
მედალი „ჯანმრთელობის დაცვის ფრიადოსანი“
რუსუდან გვასალია

რუსუდან გვასალია (დ. 27 სექტემბერი, 1953, თბილისი) — ქართველი მუსიკოსი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1984).

ბიოგრაფია
1969 წელს რუსუდან გვასალიამ დაამთავრა თბილისის ცენტრალური სამუსიკო ათწლედი. ჯერ კიდევ მოსწავლემ 1969 წელს გაიმარჯვა ამიერკავკასიის მუსიკოს-შემსრულებელთა კონკურსში და პრემია მოიპოვა. 1970-1974 წლებში სწავლობდა მოსკოვის კონსერვატორიაში, 1975–1977 წლებში — ასპირანტურაში, პედაგოგი: ვ. კლიმოვი. 1979 წლიდან იყო პროფესორ ვ. კლიმოვის ასისტენტი. 1973 წელს რუსუდან გვასალიამ მოიგო მარგარეტ ლონგისა და ჟაკ ტიბოს სახელობის მუსიკოს-შემსრულებელთა საერთაშორისო კონკურსი, 1974 წელს კი გახდა პეტრე ჩაიკოვსკის სახელობის საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატი. მუსიკოსი 1975 წლიდან იყო „მოსკონცერტის“ სოლისტი. გასტროლებით მოვლილი აქვს საზღვარგარეთის მრავალი ქვეყანა. ამავე დროს ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას მოსკოვის კონსერვატორიაში. 1987 წლიდან რუსუდან გვასალია, როგორც პედაგოგი მოღვაწეობს ხელოვანთა საერთაშორისო კურსებზე. 1990 წლიდან ის არის ქალაქ მინცის უნივერსიტეტის პროფესორი. ამ ქალაქში მან დააარსა ქალთა კამერული ორკესტრი, რომელიც ქალთა ერთადერთი ორკესტრია გერმანიაში. ქალბატონი რუსუდანი თავადვეა ორკესტრის დირიჟორი, სოლისტი და კონცერტმაისტერი. რუსუდან გვასალიას დაკვრა გამოირჩევა მაღალი საშემსრულებლო კულტურით, ინტერპრეტაციის სიღრმითა და არტისტიზმით. მის რეპერტუარშია: ს. ცინცაძე – „პოემა“; კ. შიმანოვსკი — „სონატა ვიოლინოსა და ფორტეპიანოსათვის“; ფ. კრეისლერი — „რეჩიტატივი და სკერცო სოლო ვიოლინოსათვის“; ა. ზარჟიცკი „მაზურკა“, აგრეთვე, ვენის კლასიკოსები, რომანტიკოსები და სხვა.
ჰუსნიაკოვოს ბორცვი

ჰუსნიაკოვოს ბორცვი (ხორ.: ) — პალეოლითის ხანის არქეოლოგიური ძეგლი. არქეოლოგიური ძეგლი თავდა პირველად დრაგუტინ გორიანოვიჩ-კრამბერგერმა აღმოაჩინა, რომელიც გათხრებს 1899-1905 წლებში აწარმოებდა და შედეგად გამოსცა ორი მონოგრაფია, რომლებიც აქ აღმოჩენილი ნეანდერტალელების შესახებ პირველი პუბლიკაციები იყო. თავად პრეისტორიული ძეგლი მდებარეობს ჩამონგრეულ მღვიმეში, რომელიც ჩაფლული იტო ქვიშაქვის ნაშალში და ხორვატული ზაგორიადან გადაყურებდა მდინარე კრაპინას.

კრაპინა ნეანდერტალელის არქეოლოგიური ძეგლის ტერიტორიაზე დღემდე ყველაზე მეტი ნეანდერტალელის ნაშთების ნიმუშია აღმოჩენილი. ზოგიერთი მეცნიერის აზრით ეს რიცხვი დაახლოებით 80 ინდივიდს შეადგენს, ხოლო სხვების მოსაზრებით ეს რიცხვი 27-ა.

კრაპინის მუზეუმი
ამ არქეოლოგიური ძეგლის მახლობად პირველი მუზეუმი 1952 წლის 10 მაისს გაიხსნა, რომელსაც კრაპინას მემკვიდრეობის მუზეუმი ეწოდებოდა. მასში წარმოდგენილი იყო რეგიონის ისტორია დაწყებული პრეისტორიული ნეანდერტალელის აღმოჩენებით და დასრულებული მეორე მსოფლიო ომის დროს იუგოსლავის პარტიზანების მოქმედებებით. 1966 წელს დაემატა ორი ახალი სექცია, სადაც დოქტორ ლიუდევიკის და ეთნოგრაფიის სექციები იყო წარმოდგენილი. იმ პერიოდში არ იყო ცალკე ნეანდერტალელისთვის მიძღვნილი მუზეუმი.

პსეციალური მუზეუმის გახსნის იდეა პირველად 1999 წელს დადგა. არსებული კონსტრუქციის გადაკეთება უფრო ძვირი ჯდებოდა ვიდრე ახლის აშენება, შესაბამისად სრულიად ახალი მუზეუმის მშენებლობა 2002 წელს დაიწყო.

ახალი მუზეუმის მშენებლობა 2010 წელს დასრულდა. შენობა აშენებულია პატარა ბორცვზე. მისი წინა ფასადი უმეტესად შუშისგან შედგება. შენობის შესასვლელი იხსნება ნაცრისფერი ბეტონის დიდ ოვალურ ატრიუმში, რომლის საპირისპიროდაც არის ფართო ეკრანი, სადაც უწყვეტად გადის დოკუმენტური ფილმები კრაპინას ნეანდერტალელებზე. მეორე სართულზე ასასვლელი წრიული ფორმისაა, მუზეუმის ნიმუშები განთავსებულია როგორც ღია სივრცეში, ასევე მოხატული კედლების გასწვრივ.

მატერიალური კულტურა
ამ არქეოლოგიური ძეგლის ას წლიანი კვლევის პერიოდში აღმოჩენილია 1191 ლითური არტეფაქტი. როგორც გორიანოვიჩ-კრამბერგერმა განსაზღვრა მათი მოპოვება ათივე გეოლოგიურ დონეზე მოხდა. ქვის იარაღები ყველაზე ხშირად მესამე და მერვე დონეებზე მოიპოვებოდა. ამავე დონეებზე ხდებოდა ადამიანის მსგავსი მაიმუნების (ჰომინიდები) ძვლების ნამარხი ნაშთების პოვნა.

ფრანსუა ბორდეს მიერ ჩამოყალიბებული შუა პალეოლითის ტიპოლოგიის მიხედვით კრაპინის ეს ლითიური ჯგუფი, იქ მოპოვებული სხვა და სხვა ინსტუმენტების მიხედვით, შესაძლებელია მუსტიეს კულტურას მიეკუთვნოს. აღმოჩენილ ინსტრუმენტებში დომინირებს სკრაბერები. ზემო პალეოლითის ხანის ტექნიკით დამუშავებული საგნები, როგორიცაა ლევალოის ტექნიკა, ნაკლებად მოიპოვება. იარაღების წარმოებაში გამოიყენებოდა ქვის ექვსი ტიპი: ვულკანური ტუფი, სილიფიცირებული ტუფი, კაჟის ფიქალი, კვარცი, ოპალი და ხალკედონი. ასევე გვხვდება ეფუზიური წარმოშობის ქვებიც. ყველაზე ხშირად (დაახლოებით 65% შემთხვევაში) ტუფია გამოყენებული, ხოლო დაახლოებით 23%-ის შემთხვევაში გამოიყენებოდა კაჟის ფიქალი.