iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ყაზახეთის გერბი

ყაზახეთის გერბის მიღება მოხდა 1992 წლის 4 ივნისს. გერბის ავტორები არიან: ჯანდარბეკ მელიბეკოვი და შოთა ვალიხანოვი. არსებული გერბის შერჩევა მოხდა დაახლოებით 245 პროექტისა და 67 აღწერილი დიზაინიდან. 1992 წლამდე ყაზახეთს ჰქონდა სხვა საბჭოთა რესპუბლიკების ანალოგიური გერბი.

მიმოხილვა
ემბლემა წარმოადგენს შანირაკის (რომელიც არის იურტის გუმბათის ცენტრი) გამოსახულებას (, ; ). მის ცენტრში განთავსებულია იურტის გუმბათის ცენტრის გამოსახულება საიდანაც მოჩანს ლურჯი ცა და ამომავალი მზე, ხოლო გვერდები დამშვენებული მითური ცხენების გამოსახულებებით. გერბის წლიური ფორმა სიცოცხლის და მარადისობის სიმბოლოა. ხოლო შანირაკი წარმოადგენს ოჯახური კეთილდღეობის და სიმშვიდის სიმბოლოს.

ყაზახური შანირაკის მსგავსი დიზაინი გამოყენებული ყირგიზეთის დროშაზეც, ყირგიზეთში მას ეწოდება ტუნდუკი.

ყაზახეთის გერბი შესრულებულია ორ ფერში: ოქროსფერსა და ცისფერში. ოქროსფერი სიმბოლოა ყაზახი ხალხის ბედნიერი მომავლის, ხოლო ცისფერი სიმბოლოა თანხმობის ერთობის და ყველა სხვა ერებთან მშვიდობის.

გერბის ქვედა ნაწილში გამოსახული ყაზახეთის ყაზახური სახელი - 3.
იურტა

იურტა — ცენტრალური აზიის ველებში მცხოვრები მომთაბარე ხალხების ტრადიციული გადასატანი სადგომი, სახლი. რომლის კონსტრუქციაც შედგება წრიულად დაწნული გვირგვინისგან, კედლები და სახურავი ძირითადად დაფარულია ტყავით ან თექით.

ისტორია
დაახლოებით 3000 წლის განმავლობაში იურტა წარმოადგენდა ცენტრალური აზიის ცხოვრების მნიშვნელოვან ნაწილს. იურტის პირველი აღწერა გაკთებული აქვს ჰეროდოტეს, რომელიც აღწერილი აქვს როგორც მომთაბარე სკვითების გადასატანი საცხოვრებელი ადგილი.
აკჯა ნურბერდიევა

აკჯა ნურბერდიევა (; დ. 1957) — თურქმენეთის პარლამენტის თავმჯდომარე 2006 წლის 22 დეკემბრიდან. ცენტრალური აზიის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ქალბატონი.

ბიოგრაფია
2000-2005 წლებში მეორე მოწვევის მეჯლისის დეპუტატი და თავმჯდომარის მოადგილეა.

2005 წლიდან ახალი მოწვევის პარლამენტშიც შეინარჩუნა აღნიშნული თანამდებობა. ამავდროულად თურქმენეთის დემოკრატიული პარტიის ახალის ვილაიათის განყოფილების მდივანია. 2007 წლის 23 თებერვლამდე პრფკავშირების ეროვნული ცენტრის თავმჯდომარეა.

2006 წლის 22 დეკემბრიდან 2007 წლის 23 თებერვლამდე პარლამენტის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელია, ხოლო 23 თებერვლიდან თავმჯდომარე.
ყაზახეთის დამოუკიდებლობის დღე

ყაზახეთის დამოუკიდებლობის დღე — ყაზახეთის რესპუბლიკის უმთავრესი ეროვნული დღესასწაული. აღინიშნება ყაზახეთში ყოველწლიურად 16 დეკემბერს.

ისტორია
1991 წლის 16 დეკემბერს ყაზახეთის უმაღლესმა საბჭომ მიიღო კანონი რესპუბლიკის დამოუკიდებლობისა და ეროვნული სუვერენიტეტის შესახებ. სსრკ-ის დაშლის შემდეგ ყაზახეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა იყო ყველაზე უკანასკნელი, რომელმაც დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.

16 და 17 დეკემბერი ყაზახეთის რესპუბლიკაში არის უქმე დღეები.

საინტერესო ფაქტები
1986 წლის 16 დეკემბერს ალმა-ათაში (ჟელტოქსანი) და 2011 წლის ამავე დღეს მანგისთაუს ოლქში (ჟანაოზენის მღელვარება) გაიმართა მასობრივი გამოსვლები, რომლებიც დასრულდა მსხვერპლით.
სიბნელეში მოცეკვავე

„სიბნელეში მოცეკვავე“ — 2000 წლის დანიური მუსიკალური დრამა, რომელიც გადაღებულია რეჟისორ ლარს ფონ ტრიერის მიერ, ტრილოგია „ოქროს გულის“ ბოლო ფილმი. მთავარი როლის შემსრულებელი და ფილმის საუნდტრეკის ავტორია ისლანდიელი მომღერალი ბიორკი. ფილმი კანის კინოფესტივალზე დაჯილდოვდა ოქროს პალმის რტოთი.

როლებში
ბიორკი - სელმა ჟეჩკოვა
კატრინ დენევი - კეთი
დევიდ მორსი - ბილ ჰიუსტონი
კარა სეიმური - ლინდა ჰიუსტონი
ჟან-მარკ ბარი - ნორმანი
სტელან შარსგორდი - ექიმი
უდო კირი - დოქტორი პოკორდი
პიტერ სტორმარი - ჯეფი
სიობან ფალონ ჰოგანი - ბრენდა
ჯოელ გრეი - ოლდრიჩ ნოვი
სილეთითენიზი

სილეთითენიზი — გაუდინარი მწარე-მლაშე ტბა ყაზახეთში. ფართობი 750 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 3,2 მ. მოქცეულია ვრცელი ქვაბულის ფსკერზე, ზღვის დონიდან 64 მ სიმაღლეზე. აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთი ნაპირები მაღალი და სწორია, დასავლეთი — შეჭრილ-შემოჭრილი. ბევრია ყურე და ნახევარკუნძული. დასავლეთი და სამხრეთი დაბალი ნაპირები თანთათანობით გადადის მლაშობ ჭაობებში. საზრდოობს თოვლით. ფსკერული დანალექებიდან გვხვდება გოგირდწყალბადის გამონაყოფი. ტბას ერთვის მდინარეები სილეთი და ჟოლაქსაი.
მანდერლეი

მანდერლეი — რეჟისორ ლარს ფონ ტრიერის 2005 წლის დრამატული ფილმი. ტრილოგიის „ამერიკა: შესაძლებლობების ქვეყანა“ მეორე ნაწილი.

როლებში
ბრაის დალას ჰაუარდი — გრეისი
უილემ დეფო — გრეისის მამა
დენი გლოვერი — ვილჰელმი
ლორენ ბეკოლი — მემი
ჟან-მარკ ბარი — მისტერ რობინსონი
უდო კირი — მისტერ კირსპე
აისეკ დე ბანკოლი — ტიმოთი
ემი ადამსი

ემი ლუ ადამსი (; დ. 20 აგვისტო, 1974, ვიჩენცა) — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. 2013 და 2014 წლებში ზედიზედ მოიგო ოქროს გლობუსის ჯილდოები.

ბიოგრაფია
დაიბადა ამერიკულ ოჯახში, იტალიის ქალაქ ვიჩენცაში. მღეროდა სხვადასხვა თეატრებში, ვიდრე 1999 წელს არ შედგა მისი კინოდებიუტი შავ კომედიაში, — „მომაკვდინებელი ლამაზმანები“. რამდენიმე მცირე როლის შემდეგ მეორეხარისხოვან ფილმებში, ემი ადამსი შეირცა ბრენდა სტრონგის როლზე ფილმში „დამიჭირე, თუ შეძლებ“ (2002). 2005 წელს ითამაშა ფილმში „ივნისის ხოჭო“, რომლისთვისაც ნომინირებული იყო ოსკარზე, საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში.

ფილმოგრაფია
მცირე არალის ზღვა

მცირე არალის ზღვა — მარილიანი ტბა ყაზახეთში. წარმოადგენს შრობადი არალის ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილს. წარმოიქმნა 1987 წელს არალის ზღვის გაშრობის შედეგად. მდებარეობს ზღვის დონიდან 42,2 მ სიმაღლეზე. ფართობი 3300 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 18 მ. მარილიანობა 12 ‰. ერთვის მდინარე სირდარია. ბევრია ყურე. ტბის შემადგენლობაშია ბერგის სრუტის ნაწილი, რომელიც დაფარულია ქოქარალის კაშხლითა და წყალსაგდებით.
დიდი ალმათის ტბა

დიდი ალმათის ტბა — ტბა ყაზახეთში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2511 მ სიმაღლეზე. ალმათიდან სამხრეთით 15 კილომეტრში. ქვაბული ტექტონიკური წარმოშობისაა. ტბის სიგრძეა 1,6 კმ, სიგანე 0,75-1 კმ-მდე. წყლის მაქსიმალური დონე აგვისტოშია, მინიმალური — თებერვალში. დონის რყევა 20 მ-ის ფარგლებშია. ნაპირები ციცაბოა. ტბას სამხრეთიდან ერთვის მდინარე დიდი ალმათინკა.
ლენდელის კულტურა

ლენდელი — ნეოლითის ეპოქის არქეოლოგიური კულტურა (4900—3400 წწ. ძვ.წ.).

აღმოჩენის ისტორია
ტერმინი ლენდელის კულტურა გაგვაცნო ავსტრიელმა არქეოლოგმა ოსვალდ მენგინმა, საუკუნის 20-იან წლებში.

გეოგრაფია
ნიმუშები აღმოჩენილ იქნა უნგრეთში, ჩეხეთში, სლოვაკეთში, პოლონეთში და ავსტრიაში.

კერამიკა
ადრეული კერამიკა შეღებილია თეთრი, წითელი და ყვითელი საღებავებით.
კერამიკა მოხატულია ან შემკულია ორნამენტებით.

ეკონომიკა
ეკონომიკის საფუძველს წარმოადგენს მიწათმოქმედება, აგრეთვე იზრდება მეცხოველეობის როლი (თხა, ცხვარი და ღორი).
კანი, რომელშიც ვცხოვრობ

კანი, რომელშიც ვცხოვრობ — 2011 წლის ესპანური ფსიქოლოგიური ტრილერი, რომლის სცენარის ავტორი და რეჟისორია პედრო ალმოდოვარი. დაფუძნებულია მწერალ ტიერი ჟონკეს ნაწარმოებზე „ტარანტული“. ფილმის პრემიერ შედგა კანის 64-ე კინოფესტივალზე. მიიღო გოიას ოთხი და -ს ერთი ჯილდო

სიუჟეტი
რობერტო ლედგრადი პლასტიკური ქირურგია. ის კოლეგებს რევოლუციურ გამოგონებას, ხელოვნურ კანს წარუდგენს. რობერტოს შექმნილი კანი უძლებს ცეცხლს და აფრთხობს მწერებს. კოლეგები მოხიბლულები არიან, მაგრამ ხელმძღვანელობა, იგებს რა რომ ლედრადმა გენური ინჟინერია გამოიყენა, მას სამუშაოების შეწყვეტას სთხოვს. რობერტოს ეს ძალიან არ აწუხებს, რადგან მას შინ მოწყობილ ლაბორატორიაში ერთგული მოახლის მეთვალეყურეობის ქვეშ ჰყავს მომხიბვლელი ქალი ვერა, რომელიც რობერტოსთან წლებია, ცხოვრობს და რომლის კანიც მთლიანად ხელოვნურია.

როლებში
ანტონიო ბანდერასი - რობერტ ლედგრადი
ელენა ანაია - ვერა კრუზი
მარისა პარედესი - მარილია
შალვა ფიფია

შალვა ფიფია (დ. 26 თებერვალი, 1976) — საქართველოს სოფლის მეურნეობის მინისტრი 2013-2014 წლებში

1992—1993 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების ფაკულტეტში, შემდეგ 1993—1995 წლებში მანჩესტერის საქალაქო კოლეჯში. 1999 წელს დაამთავრა ოქსფორდის ბრუქსის უნივერსიტეტი. 2007 წელს ბიზნესის ადმინისტრირების მაგისტრის ხარისხი მიიღო კავკასიის ბიზნესის სკოლაში.

2012 წლის ნოემბერში დაინიშნა სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილედ. 2013 წლის მაისში მინისტრობის პოსტიდან დავით კირვალიძის გადადგომის შემდეგ იყო სოფლის მეურნეობის მინისტრი 2014 წლამდე.
ვალმონი (ფილმი)

ვალმონი — მილოშ ფორმანის 1989 წლის ფილმი. დაფუძნებულია მე-18 საუკუნის ფრანგულ რომანზე „სახიფათო კავშირები“.

სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება საუკუნის საფრანგეთში. მარკიზა დე მერტეი სახიფათო სასიყვარულო თამაშებისა ინტრიგების დიდოსტატია, ვიკონტი ვალმონი კი ცნობილია მუსუსი. მარკიზას სურს შურისძიება ყოფილ საყვარელზე, ჟერკურზე, რომელმაც მიატოვა სხვა ქალის გამო. ის თხოვს ვალმონს, რომელიც ცნობილი არშიყია, რომ ამ უკანასკნელმა ჟერკურის ამჟამინდეს საცოლე შეაცდინოს. ვალმონს კი მადამ დე ტურველზე აქვს თვალი დადგმული. მარკიზა საკუთარი გეგმის განსახორციელებლად უფრო რთულ გეგმას დასახავს.

გადაღება
ფილმის გადაღებები დაემთხვა რომან „სახიფათო კავშირების“ სხვა ადაპტაციის, სტივენ ფრირზის ფილმ „სახიფათო კავშირების“ გადაღებებსა და გამოსვლას. ფორმანმა გადაღება უფრო ადრე დაიწყო, თუმცა ფრირზმა ფილმზე მუშაობაუფრო ადრე დაასრულა და ის 1988 წლის დეკემბერში გამოუშვა. ფორმანის ფილმი 1989 წელს გამოვიდა. ამის გამო ფორმანს სათაურის შეცვლა მოუწია. ამ დამხვევის გამო ფორმანის ფილმი ფინანსურად ჩავარდა, მიუხედავად იმისა, რომ კრიტიკოსთა მოსაზრებით ის მხატვრულად ჯობდა ფრირზის მიერ გადაღებულ ფილმს.

ფორმანმა მარკიზას როლი შესთავაზა მიშელ პფაიფერს, მაგრამ მან ფრირზის ფილმში მადამ დე ტურველის როლის შესრულება არჩია. ფორმანმა მარკიზას როლზე ანეტ ბენინგი მიიწვია, რომლისთვისაც „ვალმონი“ პირველი სერიოზული როლი აღმოჩნდა.
გოთური ომები (535-554)

გოთური ომები — სამხედრო მოქმედებები ერთი მხრივ აღმოსავლეთ რომის იმპერიასა და მეორე მხრივ ოსტგუთებსა (იტალია) და ვესტგუთებს შორის (ესპანეთი). ომი მიმდინარეობდა აპენინის ნახევარკუნძულზე (იტალია) და ბალკანეთის ნახევარკუნძულის დასავლეთ ნაწილში (დალმაცია).

ბიზანტიის იმპერატორმა იუსტინიანე -მა, მას შემდეგ, რაც მოაგვარა სიტუაცია იმპერიის აღმოსავლეთ საზღვართან (საუკუნო ზავი), გადაწყვიტა აღედგინა კონსტანტინოპოლის კონტროლი ყოფილი რომის იმპერიის ტერიტორიაზე მდებარე ბარბაროსულ სახელმწიფოებზე. 534 წელს ვანდალების სახელმწიფოს სწრაფი აღების შემდეგ, დაიწყო ბრძოლა ოსტგუთების სამეფოს წინააღმდეგ.

535 წელს ვესტგუთების მეფე თეოდატმა დაამხო ბიზანტიელების მოკავშირე ამალასუნთას ხელისუფლება და იგი დაახრჩობინა. ეს მკვლელობა იუსტინიანე -მა იტალიაში ოსტგუთების წინააღმდეგ ომის დაწყების საბაბად გამოიყენა.

ომი გრძელდებოდა თითქმის 20 წელი და დამთავრდა ბიზანტიის სრული გამარჯვებით. ომის შედეგად იტალია შევიდა იმპერიის შემადგენლობაში.
კონსტანტინე სურგულაძე

კონსტანტინე სურგულაძე (დ. 14 ივლისი, 1971, თბილისი) — საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი იტალიის რესპუბლიკაში.

სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტზე საერთაშორისო სამართლის სპეციალობით.

1996 წლიდან მუშაობდა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში სხვადასხვა თანამდებობაზე. 2001 წელს დაინიშნა გაერთიანებულ სამეფოსა და ირლანდიის რესპუბლიკაში კონსულად. 2007 წლიდან საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკონსულო დეპარტამენტის დირექტორი. 2006 წელს იყო საქართველოში -–ს ოფიციალური წარმომადგენლობის გენერალური დირექტორი.

2009 წლიდან არის პოლიტიკურ პარტია „ჩვენი საქართველო — თავისუფალი დემოკრატების“ წევრი. 2010—2011 წლებში ხელმძღვანელობდა პარტიის ადმინისტრაციას.

2012-2014 წლებში იყო დიასპორის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრი. 2014-2018 წლებში იყო საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ნიდერლანდების სამეფოში. 2018 წლიდან არის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი იტალიის რესპუბლიკაში.
ავრელიანეს კედელი

ავრელიანეს კედელი — იმპერატორ ავრელიანეს მიერ 271-275 წლებში რომში სერვიუსის კედლის გარშემო აგებული კედელი. კედლის შიგნით მოაქციეს რომის შვიდი ბორცვი, მარსის ველი და ტრასტევერეს რაიონი მდინარე ტიბრის მარცხენა ნაპირზე (საერთო ფართობი — 13,7 კმ²).

კედლის სისქეა 3,4 მეტრი და 19 კილომეტრის პერიმეტრისაა. აგებულია ბეტონით და აგურით. ყოველ 30 მეტრში კედელში ჩატანებულია კოშკები, რომელთა რაოდენობამაც შეადგინა 383. კედლის სიმაღლეა 8 მეტრი.

გალერეა
ფინანსური კრიზისი

ფინანსური კრიზისი — ნებისმიერი ფინანსური ინსტრუმენტის ღირებულების მკვეთრი ვარდნა. - საუკუნეების ფინანსური კრიზისების უმეტესობა საბანკო კრიზისთან იყო დაკავშირებული და იწვევდა პანიკას. ამ პერიოდის ყველაზე გლობალური ეკონომიკური ვარდნა იყო „დიდი დეპრესია“. ტერმინი, ასევე, გამოიყენება საფონდო ბაზარზე სიტუაციის შესაფასებლად, როდესაც „სკდება“ „ეკონომიკური ბუშტები“.

„ფინანსური კრიზისი“ ყოველდღიურ მეტყველებაში — შემოსავლის ან ნაღდი ფულის სიმცირე (მაგ. სალიკვიდაციო კრიზისი).

ისტორია
ოქსფორდის უნივერსიტეტის პროფესორი, ისტორიკოსი ფილიპ ქეი თვლის, რომ მსოფლიო ისტორიაში პირველმა ფინანსური კრიზისმა, ძვ. წ. 88 წელს რომის რესპუბლიკა დააზარალა.

ფინანსური კრიზისის წარმოშობის მიზეზები
ფინანსური ბერკეტი
ფინანსური ბერკეტი საშუალებას იძლევა ისეთი ბიზნესის წარმოებისა, რომელიც სახსრების სიმცირის დროს ავტომატურად ჩამოიშლება. ეს ყველაფერი დომინოს ეფექტით ხასიათდება, რადგან თუნდაც მცირე უსახსრობა ბიზნესის მეწილეების უმრავლესობის ბანკროტს იწვევს.

ბრბოს ეფექტი
ბრბოს ეფექტი დაკავშირებულია სპეკულანტების ქმედებებთან, აქტივების მასიურ ყიდვები ან გაყიდვები და ამის გამო პროდუქტის შემცირება ან გაზრდა და ფასების ზრდა ან დაცემა, ბაზრის დესტაბილიზაციას იწვევს.

ანტიკრიზისული ზომები
ამ ეტაპზე ანტიკრიზისული ღონისძიებებს კოორდინაციას საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტები: საერთაშორისო სავალუტო ფონდი, საერთაშორისო ანგარიშსწორების ბანკი და ფინანსური სტაბილურობის ფორუმი უწევენ.
მაია ასათიანი

მაია ასათიანი (დ. 4 მაისი, 1977) — ქართველი ჟურნალისტი და ტელეწამყვანი. უმეტესად ცნობილია, როგორც აპოლიტიკური გადაცემა „პროფილის“ წამყვანი. იყო მსოფლიოში ცნობილი შოუ -ის ქართულ ანალოგ „ნიჭიერის“ პირველი სეზონის ჟიურის წევრი, უფრო ადრე კი საინფორმაციო-ანალიტიკური გადაცემა „დროების“ კორესპონდენტი.

ფილმოგრაფია
ვანიკო თარხნიშვილი

ივანე (ვანიკო) თარხნიშვილი (დ. 9 ოქტომბერი, 1981) — ქართველი მსახიობი და ტელეწამყვანი. 2010 წლის 1 თებერვლიდან არის მსოფლიოში შოუ -ის ქართული ანალოგის, „ნიჭიერის“ ერთ-ერთი წამყვანი. აგრეთვე ცნობილია ქართული კომედიური ჟანრის სერიალიდან „ჩვენი ოფისი“, სადაც ის „ლაშას“ როლში იყო. თამაშობდა მუსიკოს „ირაკლი ხურცილავას“ როლს რუსთავი 2-ის პოპულარულ ტელესერიალში „ჩემი ცოლის დაქალები“. არის თუმანიშვილის კინომსახიობთა თეატრის მსახიობი. მიჰყავდა გასართობი ტელეგადაცემა „იღბლიანი ბორბალი“. ამჟამად მუშაობს მთავარ არხზე, სადაც მიჰყვავს გადაცემა მთავარი ბიჭები.
ფილმოგრაფია
ფილმები და ტელესერიალები
2003: „უსმინე შოპენს“ რეჟ. თორნიკე ბზიავა
2003: „ბოდვა / “ რეჟ. თორნიკე ბზიავა
2006: „ბიჭები და გოგონები“
2008: „ჩიფსების თაობა“
2008: „რაც ყველაზე ძალიან გიყვარს“ (ლაშა) რეჟ. გიორგი ლიფონავა
2008-2010: „ ჩვენი ოფისი“ (ლაშა)
2009: „თბილისური “ (ნიკა, ლადო) რეჟ. ირაკლი ჩხიკვაძე
2009: „რაც ყველაზე ძალიან გიყვარს 2“ (ლაშა) რეჟ. რატი რამიშვილი
2011: „ჭამა და სექსი“ რეჟ. გიორგი ლიფონავა
2011: „დაბადებულები საქართველოში“ რეჟ. თამარ შავგულიძე
2011: „ჩემი ცოლის დაქალები“ ირაკლი ხურცილავა
2013: „ჩემი ცოლის დაქალის ქორწილი“ ირაკლი ხურცილავა
2014: „ტაქსი“ (ბაკური)

ნათამაშები როლები
თუმანიშვილის თეატრი
დავით კლდიაშვილი „ბაკულას ღორები“ რეჟისორები: მიხეილ თუმანიშვილი, ცოტნე ნაკაშიძე, ნუგზარ ბაგრატიონი-გრუზინსკი
ბერნანდ შოუ „პიგმალიონი“
რეზო გაბრიაძე, თორნტონ უაილდერი „ჩვენი პატარა ქალაქი“ რეჟისორი: მიხეილ თუმანიშვილი
„ეროვნული ჰიმნი“ რეჟისორი: მიხეილ მარმარინოსი
მოლიერი „“ რეჟისორი: დავით საყვარელიძე
ეჟენ იონესკო „მელოტი მომღერალი ქალი“ რეჟისორი: ზურაბ გეწაძე
სლავომირ მროჟეკი „პოლიცია“ რეჟისორი: ზურაბ გეწაძე

თეატრალური კომპანია ჰარაკი
თემო რეხვიაშვილი „პათეტიკური მონოლოგები“ რეჟისორი: ილია ქორქაშვილი

თეატრი ათონელზე
თემო რეხვიაშვილი „2“ რეჟისორი: ილია ქორქაშვილი
ბაჰმანის სასულთნო

ბაჰმანის სასულთნო — პირველი მუსლიმური სასულთნო ინდოეთის სამხრეთში. დაარსდა 1347 წ. დასავლეთ დეკანის რაჯების მიერ, რომლებიც დელის სასულთნოს აუჯანყდნენ. 1518—1527 წ.წ. ბაჰმანის საულთნოს დაცემის შემდეგ, მის ადგილას აღმოცენდნენ ბიჯაპურის, ბერარის, აჰმადნაგარის, ბიდარის და ჰოლკონდის სასულთნოები.

სასულთნოს სათავეში იდგნენ ბაჰმანთა დინასტიის სულთნები, რომელთა სატახტო ქალაქს წარმოადგენდა ქალაქი გულბარგა. 1429 წელს დედაქალაქი გადავიდა ბიდარში. მდინარე კრიშნას სამხრეთით გადაჭიმული იყო ვიჯაიანაგარის იმპერია, რომელთანაც მთელი არსებობის მანძილზე სასულთნო აწარმოებდა მწვავე ბრძოლებს.

1470-იანი წლების დასწაყისში ბაჰმანიდების სასულთნოსა და მის მთავარ ქალაქებში — ბიდარსა და ჰოლკონდაში — სავაჭრო მიზნებით იმოგზაურა ტვერელმა ვაჭარმა ათანასე ნიკიტინმა. მისი მოგზაურობა აღწერილია თხზულებაში " მოგზაურობა სამ ზღვას მიღმა".

ბაჰმანიდების დინასტია
ალა უდ–დინ ალი–შაჰი, კაიკაუსას ვაჟი, სულთანი დჰაპური 1341—1347
სიკანდარ უს–სანი ალა უდ–დინ აბუ–ლ–მუზაფარ ჰასან ბაჰმან–შაჰი, კაიკაუსას ვაჟი, დეკანის სულთანი 1347—1358
მუჰამად–შაჰი , სიკანდარ უს–სანი ალა უდ–დინ აბუ–ლ–მუზაფარ ჰასან ბაჰმან–შაჰის ვაჟი, დეკანის სულთანი 1358—1375
ალა უდ–დინ მუჯაჰიდ–შაჰი, მუჰამად–შაჰი –ის ვაჟი, დეკანის სულთანი 1375—1378
დაუდ–შაჰ , სიკანდარ უს–სანი ალა უდ–დინ აბუ–ლ–მუზაფარ ჰასან ბაჰმან–შაჰის ვაჟის მაჰმუდ–ხანის ვაჟი, დეკანის სულთანი 1378
მუჰამად–შაჰი , სიკანდარ უს–სანი ალა უდ–დინ აბუ–ლ–მუზაფარ ჰასან ბაჰმან–შაჰის ვაჟის მაჰმუდ–ხანის ვაჟი, დეკანის სულთანი 1378—1397
გიიას უდ–დინ ტაჰმატან–შაჰი, მუჰამად–შაჰი –ის ვაჟი, დეკანის სულთანი 1397
შამს უდ–დინ დაუდ–შაჰ , მუჰამად–შაჰი –ის ვაჟი, დეკანის სულთანი 1397
თაჯ უდ–დინ ფირუზ–შაჰი, სიკანდარ უს–სანი ალა უდ–დინ აბუ–ლ–მუზაფარ ჰასან ბაჰმან–შაჰის ვაჟი, დეკანის სულთანი 1397—1422
შიჰაბ უდ–დინ აჰმად ვალი–შაჰი, სიკანდარ უს–სანი ალა უდ–დინ აბუ–ლ–მუზაფარ ჰასან ბაჰმან–შაჰის ვაჟის აჰმად–ხანის ვაჟი, დეკანის სულთანი 1422—1436
ალა უდ–დინ აჰმად–შაჰ , შიჰაბ უდ–დინ აჰმად ვალი–შაჰის ვაჟი, დეკანის სულთანი 1436—1458
ალა უდ–დინ ჰუმაიონ სალიმ–შაჰი, ალა უდ–დინ აჰმად–შაჰ –ის ვაჟი, დეკანის სულთანი 1458—1461
ნიზამ უდ–დინ აჰმად–შაჰ , ალა უდ–დინ ჰუმაიონ სალიმ–შაჰის ვაჟი, დეკანის სულთანი 1461—1463
შამს უდ–დინ მუჰამედ–შაჰ , ალა უდ–დინ ჰუმაიონ სალიმ–შაჰის ვაჟი, დეკანის სულთანი 1463—1482
შიჰაბ უდ–დინ მაჰმუდ–შაჰი, შამს უდ–დინ მუჰამედ–შაჰ , დეკანის სულთანი 1482—1518
აჰმად–შაჰ , შიჰაბ უდ–დინ მაჰმუდ–შაჰის ვაჟი, დეკანის სულთანი 1518—1520
ალა უდ–დინ მუჰამედ–შაჰ , აჰმად–შაჰ –ის ვაჟი, დეკანის სულთანი 1520—1523
ვალი–ალა–შაჰი, შიჰაბ უდ–დინ მაჰმუდ–შაჰის ვაჟი, დეკანის სულთანი 1523—1526
კალიმ–ალა–შაჰი, შიჰაბ უდ–დინ მაჰმუდ–შაჰის ვაჟი, დეკანის სულთანი 1526—1527
გულბარგა

გულბარგა — ქალაქი ინდოეთის შტატ კარნატაკაში. გულბარგას ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 454 მ. 2001 წლის სრულიად ინდოეთის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 427 929 ადამიანი, რომელთა შორის მამრობითი სქესის წარმომადგენელია 52 %, ხოლო მდედრობითი სქესის წარმომადგენელი — 48 %. ზრდასრული მოსახლეობის განათლების დონე შეადგენს 67 % (საერთო ინდურ მაჩვენებელთან შედარებით 59,5 %). მამაკაცთა შორის განათლების ხარისხია 73 %, ქალთა შორის — 60 %. მოსახლეობის 13 % 6 წელზე პატარა ასაკისაა.
გრძედი

გრძედი — ერთ-ერთი კოორდინატი სფერულ კოორდინატთა სისტემის რიგში, რომელიც ადგენს დედამიწის ზედაპირის წერტილების მდგომარეობას (გეოგრაფიული კოორდინატები, გეოდეზიური კოორდინატები), ციურ სფეროებსა (ციური კოორდინატები) და მზის, მთვარისა და პლანეტების ზედაპირზე (ჰელიოცენტრული კოორდინატები, სელენოგრაფიული კოორდინატები, პლანეტოგრაფიული კოორდინატები). გეოგრაფიული გრძედი „“ არის ორწახნაგა კუთხე მოცემული წერტილის მერიდიანის სიბრტყესა და საწყისი მერიდიანის სიბრტყეს შორის. მას აითვლიან საწყისი მერიდიანიდან აღმოსავლეთით (ა. გ.) და დასავლეთით (დ. გ.) 0-იდან 180°-მდე. პრაქტიკულად გრძედი განისაზღვრება მერიდიანებს შორის დროთა სხვაობით, ამიტომ იგი კუთხური ზომების ნაცვლად, შეიძლება დროის ერთეულებშიც (სთ, წთ, წმ) გამოისახოს. აღმოსავლეთი გრძედები მიიჩნევა დადებითად, ხოლო დასავლეთი გრძედები — უარყოფითად. საწყისი მერიდიანი შერჩეულია პირობითად და გადის გრინვიჩის ობსერვატორიაზე, რომელიც ლონდონის ახლოს მდებარეობს. გარდა მისა, საწყის მერიდიანად სხვადასხვა დროს სხვადასხვა მერიდიანი იყო მიჩნეული. ნებისმიერი მერიდიანის გრძედის გრადუსები გლობუსსა და ნახევარსფეროების რუკაზე აღინიშნება ეკვატორზე. დედამიწის ნებისმიერი წერტილის განედი და გრძედი არის მისი გეოგრაფიული კოორდინატები. განასხვავებენ ასტრონომიულ და გეოდეზიურ გრძედებს. ასტრონომიული გრძედი დედამიწის ზედაპირზე ტოლია ადგილობრივი დროის სხვაობას. გეოდეზიური გრძედი განისაზღვრება გეოდეზიური გაზომვების გზით. ასტრონომიული გრძედი აგრეთვე ეწოდება ერთ-ერთ კოორდინატს ციურ კოორდინატთა ეკლიპტიკურ სისტემაში.
კლაუს ზეგბერსი

კლაუს ზეგბერსი (; დ. 1954, დორტმუნდი, გერმანია) — გერმანელი პოლიტოლოგი და ბერლინის თავისუფალ უნივერსიტეტში საერთაშორისო ურთიერთობების და აღმოსავლეთ ევროპათმცოდნეობის პროფესორი. იგი ასევე არის ბერლინის თავისუფალ უნივერსიტეტთან არსებული გლობალური პოლიტიკის ცენტრის („ “) დამფუძნებელი და ხელმძღვანელი. მისი კვლევის საგანია საერთაშორისო ურთიერთობების თეორიები, ტრანსფორმაციები პოსტსაბჭოთა სივრცეში, საერთაშორისო პოლიტიკური ეკონომია და გლობალიზაცია.

1974-1979 წლებში ზეგბერსი სწავლობდა ისტორიას, პოლიტოლოგიას და ფილოსოფიას რურის უნივერსიტეტსა და კონსტანცის უნივერსიტეტებში. 1987 წელს მან მოიპოვა ხარისხი ბრემენის უნივერსიტეტისგან სადაც იგი იკვლევდა საბჭოთა კავშირს მეორე მსოფლიო ომის დროს. 1990-1995 წლებში ზეგბერსი მუშაობდა გერმანიის ლიდერ ანალიტიკურ ინსტიტუტში — მეცნიერებისა და პოლიტიკის ფონდი , ებენჰაუზენში, 1992 წელს კი პროფესორის წოდება საბჭოთა კავშირში სისტემური ცვლილებების შესახებ დაწერილი წიგნის წყალობით მიიღო. 1995 წელს ზეგბერსი ბერლინის თავისუფალი უნივერსიტეტის პროფესორი გახდა.
ბერლინის თავისუფალი უნივერსიტეტი

ბერლინის თავისუფალი უნივერსიტეტი (, ხშირად შემოკლებით ან უბრალოდ ) — საჯარო კვლევითი უნივერსიტეტი ბერლინში, გერმანია. უნივერსიტეტი 1948 წელს, ცივი ომის საწყის პერიოდში, ამერიკის შეერთებული შტატების მხარდაჭერით დაფუძნდა. დაფუძნების ერთ-ერთი მიზანი იყო აღმოსავლეთ ბერლინში დარჩენილი ვილჰელმ და ალექსანდერ ჰუმბოლდტების სახელობის ბერლინის უნივერსიტეტის აკადემიური ტრადიციისა და პერსონილის განგრძობადობის შენარჩუნება დასავლეთ ბერლინში. გაგრძელება. სახელწოდება „თავისუფალი უნივერსიტეტი“ მიუთითებდა დასავლეთ ბერლინის სტატუსზე, როგორც დასავლური, თავისუფალი სამყაროს ინტელექტუალური სივრცის ნაწილზე, რაც წარმოადგენდა კონტრასტს საბჭოთა კონტროლის ქვეშ არსებულ აღმოსავლეთ ბერლინთან.
ანალიტიკური ცენტრი

ანალიტიკური ცენტრი ( ან ) ასევე ანალიტიკური ინსტიტუტი ან კვლევითი ცენტრი) — ორგანიზაცია, რომელიც იკვლევს და ეხმიანება ისეთ თემებს, როგორებიცაა სოციალური პოლიტიკა, პოლიტიკური სტრატეგია, ეკონომიკა, სამხედრო საქმე, ტექნოლოგია და კულტურა. როგორც წესი, ანალიტიკური ინსტიტუტი არაკომერციული ორგანიზაციაა, რომელიც მთელ რიგ ქვეყნებში (მაგ. ამერიკის შეერთებული შტატები, კანადა) გათავისუფლებულია გადასახადებისგან. ანალიტიკური ცენტრის ერთ-ერთი მახასიათებელი არის მისი დამოუკიდებლობა სახელმწიფოსგან - მიუხედავად იმისა, რომ რიგი ორგანიზაციები თანამშრომლობენ სახელმწიფო სტრუქტურებთან, კვლევითი ცენტრები როგორც წესი არასამთავრობო ბუნებას ინარჩუნებენ.

ანალიტიკური ცენტრების ძირითადი საქმიანობა არის საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვან თემებზე სტატიებისა და კვლევის გამოქვეყნება, ასევე გარკვეულ საკითხებზე საკანონმდებლო წინადადებებისა და ანალიტიკური ბარათების მომზადება.კვლევითი ცენტრები განსხვავდება ერთმანეთისგან და მოიცავს როგორც აკადემიურ და მეცნიერულ ინსტიტუტებს, ასევე მკვეთრად იდეოლოგიზებულ ან კონკრეტულ ვიწრო საკითხებზე მომუშავე ცენტრებს. 1945 წლამდე ანალიტიკური ცენტრების ძირითადი ინტერესის სფერო იყო ინდუსტრიალიზაციასა და ურბანიზაციასთან დაკავშირებული საკითხები. ცივი ომის პერიოდში ანალიტიკური ცენტრები ეხმარებოდნენ აშშ-ის მთავრობას ცივი ომის პოლიტიკის შემუშავებასა და გატარებაში. ცივი ომის დროს ანალიტიკური ცენტრების ერთგვარი საპირწონე სოციალისტურ ქვეყნებში იყო სახელმწიფო კვლევითი ინსტიტუტები.
მეცნიერებისა და პოლიტიკის ფონდი

მეცნიერებისა და პოლიტიკის ფონდი ( შემოკლებით: ) — ბერლინში, საჯარო ფონდი და გერმანიის წამყვანი ანალიტიკური ინსტიტუტი. მას ეფუძნება გერმანიის საერთაშორისო პოლიტიკისა და უსაფრთხოების ინსტიტუტი, რომელსაც თავის მხრივ, გერმანიის მთავრობა ხშირად მიმართავს ხოლმე საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკასთან დაკავშირებული კითხვებით.
სპოროფილი

სპოროფილი ( თესლი და ფოთოლი) — შვიტების, ლიკოპოდიუმების და სხვა უმაღლესი მცენარეების სახეშეცვლილი ფოთლები, რომლებზეც განვითარებულია სპორანგიუმები. სპოროფილი ეწოდება აგრეთვე წყალმცენარეების თალომის ფოთლისმაგვარ სასპორე ორგანოს.

განსხვავებულ სპორიან მცენარეებში სპოროფილზე განვითარებულია მეგა ან მიკროსპორანგიუმი, რის შესაბამისადაც მეგასპოროფილი და მიკროსპოროფილი ეწოდება.
ტყემალი

ტყემალი — მრავალწლოვანი ხეხილოვანი მცენარე ვარდისებრთა ოჯახის ქლიავის გვარისა. ხის სიმაღლე 3-10 მ აღწევს, ზოგჯერ ხისმაგვარი ბუჩქია, ძლიერ დატოტვილი, ეკლიანი ან უეკლო. ნაყოფი მომრგვალო, მობრტყო-მომრგვალო ან უკუკვერცხისებრი აქვს. ფერად ყვითელი, წითელი და იისფერია, ზოგჯერ თითქმის შავი. ნიადაგისადმი ნაკლებ მომთხოვნი, დაავადებებისადმი მედეგი, გვალვა- და ყინვაგამძლეა. მოსავლიანობა ზრდასრული ხიდან 300 კგ-მდეა.

მეხილეობაში იყენებენ ქლიავის, ატმისა და გარგარის საძირედ. ველურად და კულტურაში გავრცელებულია ბალკანეთში. შუა და მცირე აზიაში, ირანში, ამიერკავკასიაში და სხვა.

საქართველოში უძველესი დროიდან თითქმის ყველგანაა გავრცელებული ზღვის დონიდან 1600-1800 მ-მდე. ამჟამად დარაიონებული ჯიშებია გულდედავა, გაზაფხულის მერცხალი, წითელი დროშა, ქუთაისი, რიონი, ხვავიანი და სხვა.

ტყემალს ქართულ სამზარეულოში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს. ტყემლისგან მზადდება საუკეთესო ხარისხის წვენი, კომპოტი, მურაბა, სანელებელი, ტყლაპი და სახელგანთქმული საწებელი, რომელიც ქართული სუფრის ერთ-ერთი უნიკალური ატრიბუტია.

კულტურული ტყემლის ნაყოფი შეიცავს (%-ობით): შაქრებს 4-10, მჟავებს 1,5-4, პექტინს 0,3-1,5, ვიტამინსა და პროვიტამინს.