ხორხე ბატლიე

ხორხე ბატლიე (დ. 25 ოქტომბერი, 1927 — გ. 24 ოქტომბერი, 2016) — ურუგვაელი პოლიტიკოსი და იურისტი, რომელიც 2000-დან 2005 წლამდე ურუგვაის 38-ე პრეზიდენტის პოსტს იკავებდა. იგი მანამდე მსახურობდა ეროვნულ წარმომადგენლად და რესპუბლიკის სენატორად (1985-1990 და 1990-1999 წლებში). ბატლიე დღემდე რჩება „კოლორადოს“ პარტიის ბოლო პრეზიდენტად.

იგი იყო ქვეყნის 30-ე პრეზიდენტის, ლუის ბატლიე ბერესის უფროსი ვაჟი და ბატლიეების საგვარეულოს წევრი. ის გახდა ამ ოჯახის მეოთხე წარმომადგენელი, რომელიც ქვეყნის პრეზიდენტის პოსტზე აირჩიეს. 1959 წელს მან დაამთავრა რესპუბლიკის უნივერსიტეტი იურისტის ხარისხით, რის შემდეგაც ჟურნალისტური კარიერა დაიწყო გაზეთში „ “. მისი პოლიტიკური მოღვაწეობა 1950-იან წლებში დაიწყო, როდესაც 1958 წლის საერთო არჩევნებში ეროვნულ წარმომადგენლად აირჩიეს. სამოქალაქო-სამხედრო დიქტატურის პერიოდში მას პოლიტიკური საქმიანობა აეკრძალა, ხოლო 1984 წლის საერთო არჩევნებში, რომელმაც ქვეყანა დემოკრატიულ ტრანზიციამდე მიიყვანა, პრეზიდენტობის კანდიდატად წარდგენის უფლება არ მისცეს, რის გამოც მხოლოდ სენატში შეძლო კენჭისყრა.

მისი პრეზიდენტობა აღინიშნა საბანკო კრიზისის გამწვავებითა და თურქულის ეპიდემიით, რამაც ქვეყნის ეკონომიკას დიდი დარტყმა მიაყენა. მისი ერთ-ერთი მთავარი ინიციატივა იყო „ “-ის შექმნა. ეს იყო ადამიანის უფლებათა საგამოძიებო ორგანო, რომლის მიზანს სამოქალაქო-სამხედრო დიქტატურის დროს დაკავებულ-გაუჩინარებულ პირთა ბედის დადგენა წარმოადგენდა. საგარეო პოლიტიკაში ბატლიეს მთავრობამ განამტკიცა ურუგვაის კავშირები ამერიკის შეერთებულ შტატებთან და გაწყვიტა დიპლომატიური ურთიერთობა კუბასთან.

ადრეული წლები და განათლება
ხორხე ლუის ბატლიე იბანიესი დაიბადა 1927 წლის 25 ოქტომბერს მონტევიდეოში. იგი იყო ლუის ბატლიე ბერესისა და მატილდე იბანიეს ტალისეს უფროსი ვაჟი. მას ორი და-ძმა ჰყავდა: ლუისი და მატილდე. ხორხე ეკუთვნოდა ბატლიეების საგვარეულოს, რომლის ფესვები ესპანეთიდან, კატალონიის ქალაქ სიჯესიდან მოდის. ამ საგვარეულომ ურუგვაის რამდენიმე პრეზიდენტი მისცა, მათ შორის ხოსე ბატლიე ორდონიესი, რომელიც ხორხეს პაპის ძმა იყო. მამის მხრიდან იგი კატალონიური წარმოშობის იყო, ხოლო დედის მხრიდან — იტალიური.

იგი სწავლობდა ელბიო ფერნანდესის სკოლასა და მონტევიდეოს გერმანულ სკოლაში. 1959 წელს მან რესპუბლიკის უნივერსიტეტის სამართლის ხარისხი მოიპოვა.

ადრეული პოლიტიკური კარიერა
1958 წლისთვის, როდესაც იგი პირველად აირჩიეს კონგრესმენად „კოლორადოს“ პარტიიდან, ბატლიე უკვე აქტიურად მოღვაწეობდა ჟურნალისტიკაში — მუშაობდა რადიო „“-ში და გაზეთ „“-ში. ამავე პერიოდში იგი უკვე იყო თავისი პარტიის მმართველი ორგანოს წევრი.

ეროვნული ლიდერობა
1965 წელს ბატლიე აირჩიეს „კოლორადოს“ პარტიის „მე-15 სიის“ ერთპიროვნულ ლიდერად. ეს პოზიცია ვაკანტური გახდა წინა წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ. მან წამოაყენა საპრეზიდენტო მმართველობის ფორმაზე დაბრუნების იდეა, რაც სამთავრობო ეროვნული საბჭოს გაუქმებას გულისხმობდა. ბატლიე იყო იმ საკონსტიტუციო რეფორმის ერთ-ერთი ავტორი და მხარდამჭერი, რომლის შედეგადაც მიიღეს 1967 წლის კონსტიტუცია. 1966 წელს მან წარუმატებლად იყარა კენჭი პრეზიდენტად. 1968 წელს იგი ფინანსურ სკანდალში გაეხვია, თუმცა მისი ბრალეულობა არასოდეს დადასტურებულა. 1971 წელს მან კვლავ სცადა პრეზიდენტობა, თუმცა ისევ უშედეგოდ.

სამოქალაქო-სამხედრო დიქტატურა
ურუგვაის სამოქალაქო-სამხედრო მმართველობის პერიოდში (1973-1985) ბატლიეს არავითარი საკანონმდებლო თუ ოფიციალური თანამდებობა არ ეკავა, რადგან სპეციალური დეკრეტით მას პოლიტიკური მოღვაწეობა აკრძალული ჰქონდა. იგი რამდენჯერმე დააპატიმრეს კიდეც. მან თავმჯდომარეობა გაუწია საკანონმდებლო გენერალურ ასამბლეას 1985 წლის თებერვალში, როდესაც სამხედრო მმართველობის შემდეგ პირველი დემოკრატიულად არჩეული კონგრესი შეიკრიბა. ბატლიეს საკანონმდებლო მოღვაწეობის ძალიან აქტიური ისტორია აქვს. დოქტორი ბატლიე ასევე იყო ორი საკონსტიტუციო ცვლილების მთავარი ინიციატორი და ავტორი: პირველის — 1966 წელს, ხოლო მეორისა — უფრო მოგვიანებით, 1996 წელს. იგი კვლავ დამარცხდა 1989 და 1994 წლების საპრეზიდენტო არჩევნებში, თუმცა გაიმარჯვა 1999 წლის არჩევნებში და პრეზიდენტის პოსტი 2000 წელს დაიკავა.

პრეზიდენტობა
ბატლიემ პრეზიდენტის პოსტი ურუგვაისთვის განსაკუთრებით რთულ დროს დაიკავა. ქვეყანა მწვავე ეკონომიკურმა დეპრესიამ მოიცვა, რამაც 2002 წლის საბანკო კრიზისამდე და სუვერენული დეფოლტის საშიშროებამდე მიიყვანა სახელმწიფო, ხოლო მოსახლეობის მესამედი სიღარიბის ზღვარს მიღმა აღმოჩნდა. ბატლიეს მტკიცე გადაწყვეტილებამ, შეემცირებინა სახელმწიფო ხარჯები მაკროეკონომიკური ბალანსის შესანარჩუნებლად, ურუგვაის ეკონომიკის გონივრული მართვის მქონე ქვეყნის რეპუტაცია შესძინა. ამ პროცესში მას აშშ-ის პრეზიდენტი ჯორჯ ბუში დაეხმარა, რომელმაც დეფოლტის თავიდან ასაცილებლად ქვეყანას 1.5 მილიარდი დოლარის ოდენობის კრედიტი გამოუყო.

მის ადმინისტრაციას ასევე მოუხდა ბრძოლა „თურქულის“ (პირუტყვის დაავადება) ეპიდემიასთან, რომელიც სერიოზულ საფრთხეს უქმნიდა ურუგვაული საქონლის ხორცის გასვლას საერთაშორისო ბაზარზე. მისი საპრეზიდენტო ვადის დასრულებამდე ურუგვაიმ დაავადებისგან თავისუფალი ქვეყნის სტატუსი წარმატებით დაიბრუნა.

საგარეო პოლიტიკაში ბატლიე „„-ის აქტიური მხარდამჭერი იყო, რადგან მას მსოფლიო ეკონომიკაში რეგიონული ინტეგრაციის მთავარ ინსტრუმენტად მიიჩნევდა. იგი ემხრობოდა ორგანიზაციის გაძლიერებას ისეთი კავშირების მეშვეობით, როგორიც იყო აშშ-სთან დაგეგმილი „4+1“ შეთანხმება. იმ პერიოდში, როდესაც ლათინურ ამერიკაში „ვარდისფერი ტალღის“ (მემარცხენე მთავრობების) მოსვლამ ბევრი სახელმწიფო ვაშინგტონს დააშორა, ბატლიემ შეერთებულ შტატებთან მჭიდრო დიპლომატიური კავშირები შეინარჩუნა. ამავდროულად, მას დიპლომატიური კონფლიქტი ჰქონდა კუბასთან, რადგან ღიად აკრიტიკებდა კასტროს რეჟიმის მიერ ადამიანის უფლებების დარღვევის ფაქტებს.

2002 წელს მან განიხილა კანონი პროსტიტუციის ლეგალიზაციის შესახებ, ხოლო მოგვიანებით წამოაყენა კოკაინის ლეგალიზაციის იდეა, რათა ამ გზით შეემცირებინა ნარკოკარტელების პოლიტიკური გავლენა. იგი ასევე მხარს უჭერდა ამერიკის თავისუფალი ვაჭრობის ზონის შექმნას. როგორც პრეზიდენტი, ბატლიე მტკიცედ ეწინააღმდეგებოდა პროტექციონიზმსა და ნებისმიერი სახის სუბსიდიებს და თავისუფალი ვაჭრობის თანმიმდევრულ მომხრედ რჩებოდა.

ბატლიეს პრეზიდენტობის პერიოდში ადამიანის უფლებების დაცვას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა. მისი ხელშეწყობით შეიქმნა „ “. მოგვიანებით მან საზოგადოებას აცნობა არგენტინელი პოეტის, ხუან ხელმანის შვილიშვილის, მაკარენას პოვნის შესახებ, რომელიც დიქტატურის დროს გაუჩინარებულმა დედამ ტყვეობაში გააჩინა.

საპრეზიდენტო ვადის შემდგომი პერიოდი
ხორხე ბატლიე პრეზიდენტობის დასრულების შემდეგაც აქტიურად დარჩა პოლიტიკაში. იგი საგაზეთო სვეტებისა და სოციალური მედიის საშუალებით ხშირად აკრიტიკებდა თავის მემკვიდრეებს — ურუგვაის პრეზიდენტებს, ტაბარე ვასკესსა და ხოსე მუხიკას.

გარდაცვალება და დაკრძალვა
„კოლორადოს“ პარტიის ერთ-ერთ ღონისძიებაზე ყოფნისას, ბატლიემ გონება დაკარგა, დაეცა და თავი დაარტყა. იგი „ “-ს კლინიკაში გადაიყვანეს, სადაც ინტრაკრანიალური ჰემორაგიის შესაჩერებლად სასწრაფო ოპერაცია ჩაუტარდა. ქირურგიული ჩარევა წარუმატებელი აღმოჩნდა და იგი 2016 წლის 24 ოქტომბერს, საკუთარი 89-ე დაბადების დღემდე ერთი დღით ადრე გარდაიცვალა. მისი გარდაცვალების გამო ურუგვაიში ეროვნული გლოვის დღე გამოცხადდა.

პერსონალური ცხოვრება
ბატლიემ 1957 წელს ნოემი ლამურალიაზე იქორწინა. მათ ორი შვილი შეეძინათ: ბეატრისი და რაულ ლორენსო.