iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სუურე-იაანი

სუურე-იაანი — ქალაქი ესტონეთის ცენტრალურ ნაწილში ვილიანდიმაას მაზრაში. სუურე-იაანის მუნიციპალიტეტის შემადგენელი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი . ქალაქს არ გააჩნია მუნიციპალიტეტის სტატუსი.

სუურე-იაანში მდებარეობს კომპოზიტორების არტურ კაპასა და ვილჰელმ კაპას მემორიალური მუზეუმი. მათ პატივსაცემად ქალაქში ყოველწლიურად იმართება მუსიკალური ფესტივალი.

1950-1959 წლებში სუურე-იანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია.

გალერეა
ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება

ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება/აშშ-ის ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება — არაკომერციული სამეცნიერო და საგანმანათლებლო დაწესებულება აშშ-ში. შტაბ-ბინა მდებარეობს ქალაქ ვაშინგტონში. დაარსდა 1888 წლის 27 იანვარს აშშ-ის ქალაქ ვაშინგტონში. ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება დაიწყო ელიტარული კლუბით, სადაც თავს იყრიდნენ აკადემიური წრისა და ბიზნესის წარმომადგენლები. მისი ინტერესების წრეში შედიოდა გეოგრაფია, არქეოლოგია და ბუნებისმეტყველება. საზოგადოების ლოგოტიპი წარმოადგენს ყვითელ სწორკუთხედს; მისგან მარჯვნივ ორ მწკვრივად განლაგებულია შავი ფერის წარწერა: .

საზოგადოების წარმოქმნასთან დაკავშირებული საკითხების განხილვა დაიწყო 1888 წლის 13 იანვარს კერძო „კოსმოს-კლუბში“. იმ დროისათვის მასში გაწევრიანებულები იყვნენ სამეცნიერო ელიტის წარმომადგენლები საკუთრივ აშშ-იდან. ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება დააარსა 33 მკვლევარმა, აშშ-ის ელიტის წარმომადგენელმა და მეცნიერმა, რომლებიც განიხილავდნენ გეოგრაფიული ცოდნის გაღრმავებისა და გავრცელების საკითხებს.

სათავეებთან იდგნენ გარდინერ გრინ ჰაბარდი, ადოლფ ვაშინგტონ გრილი, ჯორჯ კენანი, უილიამ დოლი და სხვები. ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოების პირველი პრეზიდენტი გახდა ამერიკელი იურისტი, ბიზნესმენი და ფილანთროპი გარდინერ გრინ ჰაბარდი, რომლის საქმიანობა გააგრძელა მისმა სიძემ ალექსანდერ გრეიამ ბელმა. გარდინერ გრინ ჰაბარდის თანასწორუფლებიანობის იდეალზე დაფუძნებული პრინციპი „გავაღრმავოთ და გავავრცელოთ ცოდნა გეოგრაფიის შესახებ“ მომდევნო ასი წლის განმავლობაში ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოების კრედოდ იქცა.

ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოების მეორე პრეზიდენტი გახდა ალექსანდერ გრეიამ ბელი, რომელმაც დიდი წვლილი დასდო საზოგადოების განვითარებას. ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება გამოსცემს ჟურნალს , რომელიც პირველად გამოიცა 1888 წელს. აშუქებს მეცნიერების, მათ შორის გეოგრაფიის, ისტორიისა და კულტურის საკითხებს. გამოიცემა მრავალ ენაზე, მათ შორის ქართულად. გარდა ამისა ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება აშშ-ში გამოსცემს აგრეთვე რამდენიმე გამოცემას. ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოების ისტორიულ მისიას წარმოადგენს გეოგრაფიული ცოდნის გაღრმავება და გავრცელება, კულტურული, ისტორიული და ბუნებრივი ღირებულებების შემონახვა და მათთვის დახმარების გაწევა. დღეისათვის ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოება აქტიურად უჭერს მხარს სამეცნიერო და საგანმანათლებლო საქმიანობას.

ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოების ხარჯზე არსებობს აგრეთვე ამერიკული ტელეარხი , რომელიც აშუქებს სამეცნიერო-პოპულარულ ფილმებს. ეროვნული გეოგრაფიული საზოგადოების სამეცნიერო კვლევისა და შესწავლის კომიტეტი შედგება სხვადასხვა დისციპლინებში მოღვაწე ექსპერტებისგან, რომლებიც განიხილავენ სამეცნიერო პროექტების გეგმებს.
ხუან დე გრიხალვა

ხუან დე გრიჰალვა (; დ. დაახ. 1489 წელს კუელარში — გ. 1527 წლის 21 იანვარს.) — ერთ-ერთი პირველი ესპანელი კონკისტადორი. გრიჰალვას ექსპედიცია, რომლის დროსაც მან აღმოაჩინა მექსიკა, აღწერილია ბერნალ დიასის წიგნში „ახალი ესპანეთის დაპყრობის რეალური ისტორია“.

ბიოგრაფია
დაიბადა ძველ კასტილიაში. მონაწილეობდა თავისი ბიძის, დიეგო ველასკეს დე კუელარის ამერიკაში ექსპედიციაში (1508 წელს მიაღწია ჰაიტის, 1511 წელს კი კუბას).

ველასკესმა გრიჰალვას დაავალა 1518 წელს აღჭურვილი ექსპედიციის მეთაურობა. ექსპედიციის მიზანი იყო ფრანცისკო ერნანდეს დე კორდობას მიერ აღმოჩენილ მიწებთან (იუკატანი) სავაჭრო კავშირების დამყარება. ექსპედიციაში მონაწილეობა მიიღო 170-დან 300-მდე ადამიანმა, რომელთა შორისაც იყვნენ: პედრო დე ალვარადო, ხუან დიასი, ალონსო დე ავილა, ალონსო ერნანდესი, ფრანცისკო დე მონტეჰო და სხვანი.

გრიჰალვამ იუკატანიდან დასავლეთით, სანაპიროს გასწვრივ გააგრძელა გზა და მიაღწია მექსიკის ნაპირს, რომელსაც დაარქვა (ახალი ესპანეთი). მან აღმოაჩინა მდინარე ტაბასკო. შემდეგ შეხვდა აცტეკების იმპერატორს, რომლამდეც უკვე მიაღწია ცნობებმა მექსიკის ნაპირებთან მოსული ესპანელების შესახებ. გრიჰალვა მას საკმაოდ მეგობრულად დაშორდა. მან ინდიელებისგან ბევრი ძვირფასი ქვა და ოქრო იყიდა და გაგზავნა ერთ-ერთი თავისი თანამგზავრი, რათა ეცნობებინა ველასკესისთვის თავისი აღმოჩენა, რის შემდეგაც გზა განაგრძო.

როდესაც მიაღწია მდინარე იატასპას, ის უკან გაბრუნდა და 6-თვიანი მოგზაურობის შემდეგ კუბას მიაღწია. გრიჰალვას მიერ აღმოჩენილ ქვეყანაში ახალი ექსპედიციით გაგზავნეს ერნან კორტესი, რომელსაც გრიჰალვას მიერ გაკეთებული აღმოჩენების მთელი დიდება ერგო. ცენტრალური ამერიკის დაპყრობის შემდეგ ის დასახლდა ნიკარაგუაში და მალევე მოკლეს, ტუზელების აჯანყებისას.
ილარიონი (ალფეევი)

მიტროპოლიტი ილარიონი (, ერისკაცობაში გრიგოლი ვალერის ძე ალფეევი; დ. 24 ივლისი, 1966, მოსკოვი) — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მიტროპოლიტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1966 წლის 24 ივლისს ქალაქ მოსკოვში. 2002 წლის 14 იანვარს ხელდასხმულ იქნა ეპისკოპოსად. 2009 წლის 1 თებერვალს აღყვანილ იქნა მიტროპოლიტის ხარისხში.

რესურსები ინტერნეტში
მიტროპოლიტ ილარიონ ალფეევის წიგნის თარგმანის პრეზენტაცია გაიმართა
კათოლიკოს-პატრიარქის საიუბილეო თარიღებთან დაკავშირებით თბილისში მიტროპოლიტი ილარიონი ჩამოვიდა
რიჩარდ ჩორლი

რიჩარდ ჯონ ჩორლი ( დ. 4 სექტემბერი, 1927 — გ. 12 მაისი, 2002) — ინგლისელი გეოგრაფი და გეომორფოლოგი. გეოგრაფიაში სისტემების ზოგადი თეორიის დანერგვის თვალსაჩინო წარმომადგენელი იყო. ცნობილია თავისი შრომებით რაოდენობრივ გეოგრაფიაში; დაიბადა სომერსეტის საგრაფოს ქალაქ მაინჰედში. 1951 წელს დაამთავრა ოქსფორდის უნივერსიტეტი. სწავლა გააგრძელა კოლუმბიის უნივერსიტეტში, რომლის დამთავრების შემდეგ იქვე დაიწყო პედაგოგიური მოღვაწეობა. 1957 წელს ოჯახური მიზეზების გამო სამშობლოში მოუწია დაბრუნება. სულ მალე გახდა კემბრიჯის უნივერსიტეტის პროფესორის ასისტენტი. 1974 წლიდან ამავე უნივერსიტეტის პროფესორია. 1984-1989 წლებში იყო გეოგრაფიული ფაკულტეტის დეკანი. ფიზიკურ გეოგრაფიაში და გეომორფოლოგიაში შემოიღო რაოდენობრივი მეთოდები და სისტემური ანალიზი.
მოტოციკლი

მოტოციკლი — ძრავიანი სატრანსპორტო საშუალება, რომელსაც აქვს ორი ან სამი ბორბალი. მოტოციკლები გამოიყენება როგორც სამგზავროდ ასევე სპორტულ შეჯიბრებებში მონაწილეობის მიზნით. მოტოციკლი ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სატრანსპორტო საშუალებაა მსოფლიოში, მათი საერთო რაოდენობა 200 მილიონს შეადგენს. ეს ნიშნავს, რომ ყოველ 1000 ადამიანზე 33 მოტოციკლი მოდის. მოტოციკლების საერთო რაოდენობის 58% თავმოყრილია განვითარებად ქვეყნებში. ხოლო 33% იაპონიასა და აშშ–ში.

პირველი მოტოციკლი
პირველი მოტოციკლი შეიქმნა 1885 წელს გერმანიაში. გერმანელი გამომგონებლების: გოთლიბ დაიმლერის და ვილჰელმ მაიბახის მიერ. პირველი მოტოციკლი უსაფრთხოების კუთხით ველოსიპედისაგან არ განსხვავდებოდა.

 საუკუნე
პირველ მსოფლიო ომამდე მოტოციკლების უმსხვილესი მწარმოებელი იყო ინდოეთი ოცი ათასი მოტოციკლი წელიწადში. 20-იან წლებში ეს პატივი გადავიდა ჰარლი-დევიდსონის ხელში.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ჯგუფი გახდა უმსხვილესი მიმწოდებელი, 75000 მოტოციკლი წელიწადში.

 საუკუნე
 საუკუნეში მოტოციკლების ინდუსტრიაში დომინირებს იაპონური მწარმოებლები, რომლებიც გარდა დიდი სიმძლავრის მოტოციკლებისა, ასევე უშვებენ მოტოციკლებს მცირე მოცულობის ძრავებით, დაახლოებით 300კ/ს.
სათვალე

სათვალე — მხედველობის კორექციის, ასევე მზისგან ან რაიმე სახის გამოსხივებისაგან დამცავი საშუალება. სათვალის ისტორია იწყება საუკუნიდან. მისი წინამორბედი გავრცელებული იყო ჩინეთში. მას იყენებდნენ მოსამართლეები. დროთა განმავლობაში სათვალემ შეიძინა მრავალი დანიშნულება. სხვადასხვა სახის სათვალეს იყენებენ მედიცინაში, მრეწველობაში; უკანასკნელ ხანებში სათვალე იქცა მოდურ აქსესუარადაც.
ვარძიის ოთხთავი

ვარძიის ოთხთავი ანუ სახარება — - საუკუნეების ქართული საზეიმო ხასიათის ხელნაწერი სახარება. სავარაუდოდ ეკუთვნოდა თამარ მეფეს. საუკუნემდე ვარძიაში ინახებოდა; სპარსელების მიერ ვარძიის გაძარცვის შემდეგ ლევან კახთა მეფის ვაჟმა გამოისყიდა და ისევ ვარძიას შესწირა. საუკუნიდან გადატანილ იქნა გელათის მონასტერში და საუკუნემდე იქ იყო დაცული. დღეს ვარძიის ოთხთავი ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში ინახება (-899). საუკუნის დასაწყისში მისი ჭედური და ტიხრულ მინანქრებიანი უძვირფასესი ყდა რუსების მიერ გაიძარცვა. ქართული განძეულობის გატაცებაში აქტიურ მონაწილეობას იღებდა ქუთაისის გუბერნატორი ლევაშოვი. 1932 წელს გელათის მონასტრის საარქივო მასალების აღმოჩენის შედეგად დადგინდა, რომ ლევაშოვმა მიითვისა სახარების მოჭედილობა — ოქროზე შესრულებული და შემკული მინანქრებით. მისგან აღნიშნული სახარების მოჭედილობა მინანქრებითურთ შეიძლინა კოლექციონერმა ბალაშოვმა, რომელმაც 1915 წელს გამოიტანა საეკლესიო სიძველეთა გამოფენაზე. 1958 წელს გაირკვა მინანქრების შემდგომი ბედი. ამჟამად ყდის ერთი ნაწილი დიმიტრი თესალონიკელის გამოსახულებით ინახება ბერლინის სასახლის მუზეუმში (-), ხოლო მეორე ნაწილი, რომელზეც გამოსახულია ღვთისმშობელი ანგელოზებითურთ ინახება ბელგიაში კერძო პირის კოლექციაში სტოკლეს სასახლეში.

საწერ მასალად გამოყენებულია მაღალი ხარიხის თეთრი ეტრატი. ხელნაწერი შეიცავს 289 ფურცელს, რომელთა ზომებია 2318 სანტიმეტრი. წიგნს ჰქონია ვერცხლის ყდა ღვთისმშობლის მინანქრიანი ხატით, რომელიც მოგვიანებით შემოუძარცვავთ და სხვა ყდით ჩაუნაცვლებიათ.

ვარძიის ოთხთავში სახარების ტექსტი გადაწერილია კლასიკური კალიგრაფიული ნუსხურით, ორ სვეტად. სათაურები შესრულებულია სინგურით ასომთავრულად. ტექსტის მნიშვნელოვანი ადგილები და საზედაო ასოები ოქრომელნითა და ფერადებითაა შესრულებული. ხელნაწერი გამორჩეულია თავისი მდიდრული და ორიგინალური გაფორმებით. მახარებელთა გამოსახულებები შესრულებულია ტექსტიან ფურცლებზე და მცირე ადგილს იკავებს. მინიატიურები ორიგინალური ორნამენტებითაა შემკული.
მცხეთური ხელნაწერი

„მცხეთური ხელნაწერის“ სახელით ცნობილია - საუკუნეების ქართულენოვანი ხელნაწერი ბიბლია. იგი ყველაზე სრულყოფილი ხელნაწერია ბიბლიის ქართულენოვანი ტექსტისა.

საწერ მასალად გამოყენებულია ქაღალდი. შეიცავს 668 ფურცელს, რომელთა ზომებია 2129,5 სანტიმეტრი. გადაწერილია ნუსხურით. გაირჩევა რამდენიმე ხელი. ერთ–ერთი გადამწერია ლაზარე. სათაურები ასომთავრულითაა შესრულებული, ზოგჯერ წითელი მელნით. რედაქტირებულია მხედრულით და ახლავს ამავე ხელით შესრულებული საძიებლები, რომლებიც ეკუთვნის რედაქტორს, სულხან-საბა ორბელიანს. ხელნაწერში ჩართულია აგრეთვე ვახტანგ -ის სტამბაში დაბეჭდილი ტექსტი — „წინასწარმეტყველთა წიგნები“.

მცხეთური ხელნაწერი დღეს დაცულია ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში ( 51).
ქედის ტოტი

ქედის ტოტი — მთაგრეხილიდან გამოყოფილი მეორე რიგის განსხვავებული მიმართულების ქედი. წარმოადგენს ქედის შედარებით მოკლე და ვიწრო განტოტებას. გამოეყოფა მსხვილ მთათა ჯაჭვს და დაბლდება მის პერიფერიისკენ; მეორე თანრიგის ქედია. ზოგჯერ წყალგამყოფია. წარმოიქმნება ძირითადი ქედის ეროზიული დანაწევრების ან ვირგაციის შედეგად. ზოგიერთი ქედის ტოტი წარმოიქმნება ადგილობრივი ნეოტექტონიკური აზევებების ხარჯზე. მაგალითად, საქართველოში არსებული კახეთის კავკასიონის განშტოებებიდან აღსანიშნავია ანდარაზანის ქედი, კახეთის ქედი, ნაქერალის ქედი, სპეროზის ქედი და სხვა. რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონის მსხვილ სამხრეთ განშტოებას წარმოადგენს მაგალითად ლეჩხუმის ქედი. ქედის ტოტი არსებობს მრავალ მსხვილ მთათა ჯაჭვში. შემოსილია მცენარეულობით, მდელოებით; ხშირად მასზე წარმოდგენილია რელიეფის ფორმები და სხვა.
ბოიომის ჩანჩქერი

ბოიომის ჩანჩქერი (, 1983 წლამდე ეწოდებოდა სტენლის ჩანჩქერი) — შვიდი ჩანჩქერი ძირითადად მდინარე კონგოზე, რომლებიც ერთმანეთისაგან გაყოფილია ლუბრმათი. მდებარეობს ცენტრალურ კონგოში. ჩანჩქერები გადაჭიმულია დაახლოებით 100 კილომეტრზე ქალაქებს — უბუნდუსა და კისანგანის შორის. საერთო ვარდნა შეადგენს დაახლოებით 60 მეტრს. სიგანე 730 მეტრს აღწევს. წყლის ხარჯი შეადგენს დაახლოებით 17 000 მ³/წმ, და ამ მაჩვენებლებით ჩანჩქერები შედიან გინესის რეკორდების წიგნში. მსოფლიოს ერთი-ერთი უდიდესი წყალვარდნილია. ჩანჩქერი ვრცელდება აგრეთვე მდინარე კონგოზე. ბოიომის ჩანჩქერის ირგვლივ გადის რკინიგზის ხაზი, რომელიც აერთებს უბუნდუსა და კისანგანის მდინარის პორტებს. 1983 წლამდე მისი პირველაღმომჩენის — ჰენრი მორტონ სტენლის პატივსაცემად ერქვა სტენლის ჩანჩქერი.
ჰანს შნაიდერჰენი

ჰანს შნაიდერჰენი ( დ. 2 ივნისი, 1887, მაინცი — გ. 5 აგვისტო, 1962, ზელდენი) — გერმანელი გეოლოგი და მინერალოგი.

ბიოგრაფია
1909 წელს დაამთავრა გისენის უნივერსიტეტი. 1909–14 წლებში ბერლინის უნივერსიტეტში მუშაობდა ასისტენტად. სამხრეთ-დასავლეთ აფრიკაში შეისწავლა რეგიონული გეოლოგიისა და მადნების ადგილმდებარეობის საკითხები. 1920 წლიდან გისენის უნივერსიტეტის პროფესორია. 1924 წლიდან აახენის უმაღლესი ტექნიკური სკოლის მინერალოგიის ინსტიტუტის დირექტორი. 1926–55 წლებში ბრესლაუში იყო ფრაიბურგის უნივერსიტეტთან არსებული გეოლოგიური ინსტიტუტის დირექტორი და პროფესორი. მისი ძირითადი შრომები მიეძღვნა მადნების შესწავლისა და მათი ადგილმდებარეობის გენეზისის საკითხებს. განაზოგადა აფრიკის მადნების დანალექი გენეზისი, გერმანიის სპილენძ-ალმადნების საბადოების წარმოშობა, ალპური და წყნაროკეანური გეოსინკლინური სარტყლების მადნების საბადოების წარმოშობის რეგენერაცია. ავტორია ცნობილი სახელმძღვანელოებისა გეოლოგიაში. რიგი ქვეყნის სამეცნიერო საზოგადოებებისა და აკადემიების წევრი.
მოგესალმებით ქარასტანში (ფილმი)

მოგესალმებით ქარასტანში − ქართულ-რუსულ-ბრიტანულ-გერმანული კომედიური ფილმის პროექტი.

ფილმის სცენები გადაიღეს ახალციხეში, რაბათის ციხესიმაგრეში. პარალელურად, მიმდინარეობდა მოსახლეობის გადაღება სოფელ ძველში. გადაღებები 2013 წლის 20 თებერვალს დასრულდა. ეკრანებზე მისი ჩვენება 2014 წლისთვის იგეგმება.

ფილმის შესახებ
მოგესალმებით ქარასტანში − ფაქიზი შავი იუმორით გაჯერებული ფილმია დაბნეულ ბრიტანელ რეჟისორზე, რომელსაც კინოაკადემიის ჯილდოები აქვს მოპოვებული. მას სტუმრად იწვევს ახლად დაარსებული სახელმწიფო, რათა მან გადაიღოს ეპიკური ფილმი კავკასიის ერთ-ერთ უცნაურ რესპუბლიკაში. საბოლოო ჯამში კი, ამ ვიზიტით რეჟისორის ცხოვრებაში ყველაზე გიჟური მოგზაურობა იწყება..
ბალტიისპირელ-ფინელი ხალხები

ბალტიისპირელ-ფინელი ხალხები — ბალტიისპირულ-ფინურ ენებზე მოლაპარაკე ხალხები, რომლებიც ერთიანდებიან ეთნო-კულტურულ თემებში. ცხოვრობენ რუსეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ფინეთსა და ესტონეთში. ბალტიისპირელი-ფინელი ხალხებს მიეკუთვნება: ფინელები, კარელიელები, ესტონელები და სხვ.

დღეისათვის დადგენილია რომ ბალტიისპირელ-ფინელი ხალხების სხვადასხვა შტოები ენათესავებიან ერთმანეთს, თუმცა მათი კავშირი სხვა ეთნოსებთან დადგენილი არ არის. ბალტიისპირელ-ფინელი ხალხების ეთნიკურ ისტორიას ახასიათებდა აქტიური კულტურული კავშირების არსებობა როგორც შიდა ეთნოსური, აგრეთვე ბალტიელებთან, გერმანელებთან და აღმოსავლეთ სლავებთან.
რამსეს III

რამსეს (ზეობის სახელი უსერ-მატრა-მერი-ამონ) — მანეთონის მიხედვით დინასტიის (ძვ. წ. 1200-1090 წწ.) პირველი ფარაონი ძვ. წ. 1198-1167 წლებში. მან შეაჩერა „ზღვის ხალხების“ ძლევამოსილი წინსვლა და მოკლე ხნით კვლავ შეძლო დასუსტებული ეგვიპტის გაძლიერება. ააგო თავდაცვითი ზღუდეები სირიასა და პალესტინაში; ბრწყინვალე ტაძარი და სასახლე – მადინათ-ჰაბუში, მაგრამ ქვეყანა განუხრელად სუსტდებოდა. მისი სიკვდილის შემდეგ უსუსური რამსესები მეფობდნენ.

2012 წელს ფარაონ რამზეს -ის მუმიას ჩაუტარდა კომპიუტერული ტომოგრაფია და ყელის არეში დიდი ნაჭრილობევი აღმოუჩინეს, როგორც მეცნიერები ფიქრობენ ფარაონს ყელი გამოსჭრეს. ამ ვარაუდს განამტკიცებს ძვ. წ. 1155 წლით დათარიღებული ტურინის პაპირუსი, რომელშიც საუბარია სასახლის გადატრიალებასა და შეთქმულებაზე, რომელიც ტახტიდან ფარაონის ჩამოგდებას ისახავდა მიზნად. გადატრიალებაში ეჭვმიტანილი იყო რამზეს -ის ერთ-ერთი ცოლი.
ვორმსი

ვორმსი (, , ) — ესტონეთის სიდიდით მეოთხე კუნძული, მდებარეობს ჰიიუმაასა და მატერიკს შორის. მისი ფართობი შეადგენს 92 კმ²-ს. ის არის სასოფლო მუნიციპალიტეტ - ვორმსის ნაწილი.

ისტორია
ვორმსის, როგორც დასახლებული კუნძულის, ისტორია საუკუნიდან იწყება. მის მოსახლეობას ისტორიის მანძილზე ძირითადად ესტონელი შვედები შეადგენდნენ . მეორე მსოფლიო ომამდე მისი მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 3000-ს. ომის პერიოდში მისი მოსახლეობის უმეტესობა, ისევე როგორც ესტონეთში მცხოვრები სხვა შვედები გადავიდნენ შვედეთში. კუნძულის დღევანდელი მოსახლეობის რაოდენობა დაახლოებით შეადგენს 340-ს.

გალერეა
წყვილობითი რიცხვი

წყვილობითი რიცხვი, ანუ ლათინური საენათმეცნიერო ტერმინოლოგიის მიხედვით აგრეთვე => პარალი. ენათმეცნიერებაში აღნიშნავს რიცხვის იმ გრამატიკულ კატეგორიას, რომელიც ბუნებაში წყვილი სახითაა მოცემული. მაგ. ზოგიერთ ენაში, რომელშიც პარალი არსებობს, ისეთი სიტყვები, როგორიცაა ტყუპები, თვალები, ყურები, (ადამიანის) ფეხები, ქოშები, ხელები, ტუჩები და მისთ., დგას არა უბრალოდ მრავლობით რიცხვში, როგორც ეს ქართულშია, არამედ ე.წ. წყვილობით რიცხვში.

პარალი ვერსუს დუალი
წყვილობითი რიცხვი, ანუ პარალი ხშირად შეცდომით გამოიყენება ორობითი რიცხვის მნიშვნელობით, მათ შორის ფილოლოგების მიერადაც, რაც არ არის სწორი.

ორობითი რიცხვი (იგივე დუალი) თავისი შინაარსიდან გამომდინარე კი აღნიშნავს საგანთა (აგრეთვე პირთა) ორობას, მაგრამ არამც და არამც არ მიანიშნებს მათ წყვილობას. აქედან გამომდინარე, ორობით რიცხვში მდგარი არსებითი სახელი, ან სხვა რომელიმე მეტყველების ნაწილი, უფრო შემთხვევითობაზე, დროში მალდასრულებად ორად ყოფნაზე მიანიშნებს წყვილობითისაგან განსხვავებით, სადაც წყვილობა არაა შემთხვევითი, ან სიტუატიური.
ანტონ კიზირია

ანტონ იოსების ძე კიზირია (დ. 8 იანვარი, 1914, სოფ. კოდორი, აბაშის რაიონი, — გ. 6 დეკემბერი, 1986, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1965), პროფესორი (1969), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1985).

ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტის ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი (1937), თსუ ასპირანტურა ქართული ენის განხრით (1941). მუშაობდა ენათმეცნიერების ინსტიტუტში ჯერ უმცროს (1943), შემდეგ უფროს მეცნიერის თანამშრომლად. იყო თსუ ახ. ქართული ენის კათდერის დოცენტი (1945–1955), ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისში, ქუთაისსა და თელავში. იკვლევდა ქართველური ენების სტრუქტურისა და ისტორიულ საკითხებს, ძირითადად — ქართველური ენების სინტაქსის პრობლემებს. ავტორია 6 წიგნისა და რამდენიმე ათეული სამეცნიერო სტატიისა. ეწეოდა ნაყოფიერ საზოგადოებრივ საქმიანობას, მიღებული ჰქონდა მთავრობის ჯილდოები.

მონოგრაფიები
„მარტივი წინადადების შედგენილობა ძველ ქართულში“, თბ.,1963;
„რთული წინადადების შედგენილობა ძველ ქართულში“, თბ., 1969;
„მარტივი წინადადებების შედგენილობა ქართველურ ენებში“, თბ., 1982;
„მარტივი წინადადებების ტიპები წევრთა შემადგენლობის მიხედვით და კომუნიკატივები“, თბ., 1987;
„ნარკვევები ქართული ენის შესწავლის ისტორიიდან“, თბ., 1997.
ამჰერსტი (მასაჩუსეტსი)

ამჰერსტი — ქალაქი ჰემფშირის ოლქში, მასაჩუსეტსი, აშშ, მდინარე კონექტიკუტის ხეობა. 2012 წლის გამოკითხვის მიხედვით მისი მოსახლეობა 39.016 ადამიანს შეადგენს, საიდანაც მოდის გამოთქმა მხოლოდ ჰ-ა ჩუმად, რაც მისი მოსახლეობის პოლიტიკურ აქტივობაზე მიუთითებს.

ამჰერსტის ცენტრი, ჩრდილოეთი ამჰერსტი და სამხრეთი ამჰერსტი აშშ-ში სტატისტიკისთვის განსაზღვრული ადგილებია.

ამჰერსტი სპრინგფილდის მეტროპოლიის ნაწილია. ის სპრინგფილდიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 28.9 კილომეტრში მდებარეობს და ცოდნის დერეფნის (ჰარტფორდ-სპრინგფილდი) მეტროპოლიის ყველაზე ჩრდილოეთ ქალაქად ითვლება.

ისტორია
ადრეული დოკუმენტი, სადაც მოხსენიებულია დღევანდელი ამჰერსტის ტერიტორია, 1658 წლის დეკემბრით თარიღდება და წარმოადგენს ნასყიდობის აქტს, რომელიც დადებული იყო სპრინგფილდის მკვიდრ ჯონ პინხონსა და სამ აბორიგელ ინდიელს შორის, რომლებიც მოიხსენებიან როგორს: უმპანჩლა, ქუონქვონტი და ჩიკუალოპი. შეთანხმების მიხედვით, „ინდიელებმა ნორვოტუკიდან, რომელიცაა მდინარე კონექტიკუტი, გაყიდეს მთელი ტერიტორია 200 ვამპუმად, 20 ფატამად და ერთ ქურთუკად“. ამჰერსტმა 250 წლის იუბილე 2009 წელს იზეიმა.

ამჰერსტის ტერიტორიაზე პირველი მუდმივი ინგლისური დასახლება 1727 წელს გაჩნდა. ეს ტერიტორია მაშინ ჰედლის შემადგენლობაში შედიოდა. დასახლებამ საპოლიციო უბნის სტატუსი 1734 წელს მიიღო, ხოლო ქალაქის — 1759 წელს.

დასახლებას სახელი კოლონიალური გუბერნატორის ჯეფრი ამჰერსტის პატივსაცემად ეწოდა, რაც იმ დროისთვის მიღებულ პრაქტიკას წარმოადგენდა. ამჰერსტი ფრანგებისა და ინდიელების ომის გმირი იყო, რომელმაც პოპულარული ლეგენდის მიხედვით კანადაში ომი მარტომ მოიგო და ფრანგები ჩრდილოეთი ამერიკიდან განდევნა. ასევე ლეგენდის მიხედვით, რევოლუციურ ომში ის ამერიკის მხარეს იყო. სინამდვილეში ის დარჩა გვირგვინის სამსახურში, თუმცა ის მსახურობდა დიდ ბრიტანეთში და არა ჩრდილოეთ ამერიკაში, სადაც მან 1779 წლის ფრანგულ-ესპანური არმადის წინააღმდეგ თავდაცვას გაუკეთა ორგანიზება. ამის მიუხედავად ის ფრანგებსა და ინდიელებს შორის ომში დამსახურებების გამო პოპულარული იყო ახალ ინგლისში. ამჰერსტი ასევე ცნობილია მისი რეკომენდაციით, გაევრცელებინათ აბორიგენ მოსახლეობაში ყვავილით დაავადებული საბნები, რასაც ის უწოდებდა სხვა მეთოდს „ამ საძაგელი რასის აღმოსაფხვრელად“. ამის გამო არსებობს საზოგადეობრივი მოძრაობა, რომლის მიზანიცაა შეუცვალონ დასახლებას სახელი და მას ეწოდოს ემილი დიკინსონის სახელი.

1786 წელს რევოლუციური ომის დასრულების შემდეგ, როდესაც ჯარისკაცები დაბრუნდნენ სახლებში, მათ აღმოაჩინეს დიდი დავალიანებების გამო დაყადაღებული სახლები, რადგან ომში ყოფნის გამო არ ჰქონდათ საქმიანობის საშუალება და შესაბამისად არც გადახდის სახსრები. ფერმერებს არ ჰქონდათ საშუალება, გადაეხადათ გადასახადები და ვალები, რის შედეგადაც მათ ქონებას სასამართლო ყიდდა. პელჰემის მაცხოვრებელმა დანიელ შეისმა, რომელისაც რევოლუციურ ომში კაპიტნის წოდება ჰქონდა მიღებული, მოაწყო აჯანყება, რომელსაც შემდგომში შეისის აჯანყება ეწოდა. აჯანყება დამარცხდა, თუმცა შედეგად მოვალეებს მდგომარეობა გარკვეულწილად შეუმსუბუქდათ.
ოტეპია

ოტეპია — ქალაქი სამხრეთ ესტონეთში, ვალგამაას მაზრაში, ოტეპიის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 189 ადამიანს შეადგენს. ოტეპია პოპულარული სათხილამურო კურორტია, რომელსაც ხშირად „ესტონეთის ზამთრის დედაქალაქს“ უწოდებენ.

ქალაქის სტატუსი 1936 წლის 1 აპრილს მიიღო.

ოტეპიის ძველ ციხეში ნაპოვნია 1396 წლით დათარიღებული ცეცხლსასროლი იარაღი, რომელიც უძველესია მთელ ევროპაში.

გალერეა
ლიჰულა

ლიჰულა — ქალაქი ესტონეთში, ლიაენემაას მაზრაში. 2006 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 614 ადამიანს შეადგენს.

ქალაქში მდებარეობს ლიჰულის ციხესიმაგრე, რომელიც პირველად 1211 წელს იხსენიება.

1220 წელს შვედეთის არმიამ დაიწყო ციხესიმაგრის მშენებლობა, მაგრამ 8 აგვისტოს დამარცხდა ესტონურ ძალებთან, ლიჰულას ბრძოლაში.

გალერეა
გააანალიზე ეს

გააანალიზე ეს — 1999 წლის კომედიური ფილმი განგსტერების შესახებ. 2002 წელს გამოვიდა მისი გაგრძელება „გააანალიზე ის“. მთავარ როლებს ასრულებენ რობერტ დე ნირო და ბილი კრისტალი.

სიუჟეტი
ბენ სობელი, ფსიქოლოგი, ბევრ პრობლემას აწყდება პირად ცხოვრებაში. ერთ დღესაც მისი კაბინეტს კარს შეაღებს პოლ ვიტი, კრიმინალური სამყაროს წევრი, თხოვნით, დაეხმაროს შინაგანი კონფლიქტის გადაჭრაში.

როლებში
რობერტ დე ნირო - პოლ ვიტი
ბილი კრისტალი - ბენ სობელი
ლიზა კუდროუ - ლორა მაკნამარა
ჩაზ პალმინტერი - პრიმო სინდონე
ყვავილების ომი

ყვავილების ომები — რიტუალური ომები, რომლებიც მესოამერიკის ქალაქ-სახელმწიფოებში ტარდებოდა (აცტეკებისა და მაიას ქალაქ-სახელმწიფოებში), მათ შორის საკუთარ ვასალებთანაც, ტყვეების ასაყვანად, რომლებსაც ნექსტლაუალის რიტუალებში ღმერთებს სწირავდნენ მსხვერპლად. ინდიელების რელიგიური შეხედულებების მიხედვით, ადამიანის სისხლის და ადამიანის გული საჭიროა იმისთვის, რომ მზემ გააგრძელოს თავისი გზა, მთვარე არ დაეცეს დედამიწას და ა.შ.

ასეთი შეტაკებები ეწყობოდა მშვიდობიანობის დროს წინასწარი შეთანხმებით მეზობელ ტომებს შორის.

აცტეკების ყვავილების ომები
ყვავილების ომები ტარდებოდა აცტეკების სამთა კავშირის ქალაქებს შორის (ტენოჩტიტლანი, ტლაკოპანი და ტესკოკო) პუებლოს ველის ქალაქების წინააღმდეგ (ტლასკალა, ჰუეკსოცინკო და ჩოლულა (ჩოლანი)).
წყაროები იტყობინება, რომ ბრძოლები ყოველ 20 დღეში მეორდებოდა. ქალაქები ჯგუფ-ჯგუფად იბრძოდნენ, რიგ-რიგობით. ბრძოლები ერთსა და იმავე ადგილას ტარდებოდა. მოწინააღმდეგეები არ ცდილობდნენ ტერიტორიის დაპყრობას, გაუთვალისწინებელ შემთხვევებში კი ბრძოლა წყდებოდა და მოწინააღმდეგეებს შეეძლოთ ერთმანეთისთვის დახმარება გაეწიათ.

ყვავილების ომების დაწყების ვერსიები
მეჰიკების ლეგენდარული ვერსიის თანახმად, ბრძოლების ინიციატორი იყო მონტესუმა -ის ძმა ტლაკაელელი. ტლაკაელელი წინააღმდეგი იყო ძმის გადაწყვეტილებისა, რომელსაც სურდა ტყვეების უიცილოპოჩტლისთვის მსხვერპლად შეწირვა დაუმთავრებელ ტაძარში. „ღმერთი რომ არ დაზარალებულიყო“ მას ბაზარი გაუხსნეს. „ბაზარი“ გახდა ქალაქები ტლასკალა, ჰუეკსოცინკო, ჩოლულა, ატლისკო, ტეკოაკი და ტლილიუკვიტეპეკი.

ტესკოკოს ლეგენდარული ვერსიის თანახმად, ინიციატორი იყო ნესაუალკოიოტლი. მას შემდეგ, რაც შიმშილობის დროს ქურუმებმა მოითხოვეს მსხვერპლთშეწირვების რაოდენობის გაზრდა, მან გადაწყვიტა, რომ ეს მოხდება ტყვეების ხარჯზე. მათ მოსაპოვებლად დაინიშნა რეგულარული ბრძოლები.

ომის წარმოების მოტივების მიზეზების თეორიები
რელიგიური — უზრუნველეყოთ მსხვერპლთა რეგულარული ნაკადი კარგ ფიზიკურ ფორმაში
მებრძოლების ვარჯიში
რიტუალური კანიბალიზმი, პროტეინების ნაკლებობით გამოწვეული

მიშელ გროლიში დამარწმუნებლად მხოლოდ პირველს თვლიდა. ასევე ის წერს მუნიოს კამარგოს ვერსიაზე, რომელიც თვლიდა, რომ სამთა კავშირი ატარებდა ყვავილების ომებს, რათა მოწინააღმდეგეების იზოლირება მოეხდინათ პუებლოს ველზე (რომელიც მჭიდროდ იყო დასახლებული, ადვილად დასაპყრობი რომ ყოფილიყო) და მხოლოდ დასუსტების შემდეგ დაეპყროთ.

ყვავილების ომების ქრონოლოგია
1324 ომი ჩალკოსა და ტლაკოჩკალკოს შორის
1376 ომი ტენოჩტიტლანსა და ჩალკოს შორის
1386—1455 ომი ტენოჩტიტლანსა და ჩლაკოს შორის
დავით აბაშიძე

დავით აბაშიძე (გ. დაახლ. 1821) — იმერეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე საუკუნის ნახევარში. სოლომონ -ის სახლთუხუცესი, ძმა მაქსიმე კათალიკოსისა. 1778 წელს მეთაურობდა სოლომონ -ის წინააღმდეგ მოწყობილ თავადთა შეთქმულებას. აჯანყების ჩახშობის შემდეგ სოლომონმა თანამდებობიდან გადააყენა, ყმა-მამული ჩამოართვა და იმერეთიდან გააძევა. დავით აბაშიძემ ახალციხის საფაშოს შეაფარა თავი.