iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სამომხმარებლო კალათა

სამომხმარებლო კალათა — საქონლისა და მომსახურების სია, რომელსაც შეიძენს საშუალო სტატისტიკური მომხმარებელი და შესაბამის ტარიფებს. მინიმალური სამომხმარებლო კალათა (სასურსათო კალათა) იმ პროდუქტების ჩამონათვალია, რომელიც ადამიანმა არსებობისთვის ყოველდღიურად უნდა მიიღოს.

საქართველოს შემთხვევაში, სამომხმარებლო კალათა ითვალისწინებს 282 დასახელების საქონელსა და მომსახურებაზე სამომხმარებლო ფასებსა და ტარიფებს.
ცხოვრების დონე

ცხოვრების დონე — სოციალ-ეკონომიკური კატეგორია, რომელიც ადამიანთა მატერიალური და კულტურული მოთხოვნილებების დაკმაყოფილების ხარისხს აჩვენებს. საზოგადოებრივი კეთილდღეობის უზრუნველყოფის დონეს აღნიშნავს და ცხოვრების წესის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან პირობას წარმოადგენს.

ცხოვრების დონის დინამიკა მის წესსა და განვითარებაზე ახდენს გავლენას. ასევე, განსაზღვრავს ადამიანის კეთილდღეობის ხარისხს. ცხოვრების დონის მაჩვენებელია: შრომის ანაზღაურების რაოდენობა, შემოსავალი, ინდივიდის ან ოჯახის რეალური კეთილდღეობისა და მომსახურების მოცულობა, სასურსათო და სამრეწველო საქონლის მოხმარების დონე, სამუშაო და თავისუფალი დროის ხანგრძლივობა, საცხოვრებელი პირობები, განათლების, ჯანმრთელობის დაცვის, კულტურის დონე და სხვა.

ცხოვრების დონე მოიცავს, აგრეთვე, საყოფაცხოვრებო, ქცევის, მოხმარების კულტურას, საზოგადოებრივ წესრიგს და ა.შ.
განათლების სისტემა

განათლების სისტემა — სასწავლო და აღმზრდელობითი ინსტიტუციების (ბაგა-ბაღები,სკოლები, უმაღლესი და პროპესიული სასწავლებლები) ერთობლიობა. განათლების სისტემა მოიცავს სკოლამდელ, ზოგად, პროფესიულ და უმაღლეს განათლებას. განათლების სისტემა აქვს როგორს სასწავლო (ცოდნისა და უნარ-ჩვევების შეძენისა და გადაცემის), ისე აღმზრდელობითი ფუნქცია.

ის ძირითადად ეხება ბაგა-ბაღებს და სკოლებს, სადაც ხდება უფროსი თაობის კონტაქტი ბავშვებთან. აქედან გამომდინარე, განათლების სისტემა წარმოადგენს უაღრესად რთულ ინსტიტუციურ მთლიანობას, სადაც მჭიდროდაა ერთმანეთთან დაკავშირებული ტრადიცია და ნოვაცია, მეცნიერება და კულტურა, პოლიტიკა და ეკონომიკა. განათლების სისტემის გამართული და ეფექტიანი ფუნქციონირება დიდწილად განაპირობებს ამა თუ იმ ქვეყნის ცხოვრების დონეს.
ჩრდილოვანი ეკონომიკა

ჩრდილოვანი ეკონომიკა — ეკონომიკის ის ნაწილი, რომელიც მოქმედებს კანონის დარღვევით, ვერ აღირიცხება სახელმწიფო მართვის ორგანოების მიერ და არ გადაიხდება სახელმწიფო გადასახადები. ჩრდილოვან ეკონომიკას უდიდესი დანაკარგები მოაქვს ქვეყნისათვის, რაც, პირველ რიგში, აისახება შემოსავლების მეტად უთანაბრო განაწილებაში. მისი არსებობა ასევე იწვევს ეკონომიკური არაეფექტურობის ზრდას, სახელმწიფო შემოსავლების შემცირებას გადასახადებისაგან თავის არიდების გამო და სახელმწიფო უწყებებში კორუფციის სტიმულირებას.
საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართალი

საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართალი — საერთაშორისო სამართლებრივი ნორმებისა და პრინციპების ერთობლიობა, რომელიც არეგულირებს ომის (როგორც შიდა ასევე საერთაშორისო) წარმოების წესებს, განსაზღვრავს ომის მსხვერპლთა დაცვის ნორმებს. ომის წარმოების წესები პირველად 1864 წელს წითელი ჯვრის ინიციატივით შეიქმნა. იურიდიული ფორმა კი მიიღო მას შემდეგ, რაც შედგა შეთანხმება მრავალმხრივი საერთაშორისო ომის წარმოების წესებზე.

ჰუმანიტარული სამართლის საფუძველია ჟენევაში 1864, 1906, 1929 და 1949 წლებში დადებული მრავალმხრივი საერთაშორისო შეთანხმებები, აგრეთვე ჟენევის მე-4 კონვენციის თანდართული 1977 წლის ორი დამატებითი პროტოკოლი, ასევე გაეროს რეზოლუციები და სხვა დოკუმენტები.
ჩრდილოვანი კაბინეტი

ჩრდილოვანი კაბინეტი — ოპოზიციური პარტიის მიერ გამოცხადებული მთავრობის კაბინეტი, რომლის წევრები დაიკავებენ აღნიშნულ თანამდებობებს ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ. ჩრდილოვანი კაბინეტის ქონა ხელს უწყობს ამომრჩეველს, შეექმნას ნათელი სურათი, თუ ვინ დაიკავებს მინისტრების და სხვა საპასუხისმგებლო პოსტებს ამა თუ იმ პარტიის არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ. ეს მეთოდი განსაკუთრებით წარმატებით გამოიყენება დიდ ბრიტანეთში.
შეწყალება

შეწყალება — სამართლებრივი აქტი, რომლითაც მსჯავრდებული შეიძლება გათავისუფლდეს სასჯელის მოხდისაგან. შეწყალების შედეგად, შესაძლებელია ასევე სასჯელის შემცირება ან უფრო მსუბუქი სასჯელით შეცვლა.

საქართველოს კანონმდებლობით , შეწყალებას ინდივიდუალურად ახორციელებს საქართველოს პრეზიდენტი. შეწყალების აქტით, შესაძლოა სასჯელმოხდილს მოეხსნას ნასამართლეობა.
სასამართლო პრეცედენტი

სასამართლო პრეცედენტი — სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელიც შეგვიძლია მაგალითად გამოვიყენოთ მომავალში მსგავსი ხასიათის გადაწყვეტის დროს.

იმ ქვეყნებში, სადაც სასამართლო პრეცედენტის მნიშვნელობა განსაკუთრებით დიდია, სასამართლო პრაქტიკა სწორედ ასეთი სახის პრეცედენტებზეა აგებული (ინგლისი, აშშ), მაგრამ იმ ქვეყნებშიც გამოიიყენება, სადაც სასამართლო გადაწყვეტილებები არ არის ძირითადად დაფუძნებული ამ პრეცედენტებზე.
შინა პატიმრობა

შინაპატიმრობა — სადამსჯელო ღონისძიება, რომელიც გამოაქვს სასამართლოს და გულისხმობს მსჯავრდებულისთვის გადაადგილების თავისუფლების შეზღუდვას. შინაპატიმრობაში მყოფ პირს არ აქვს სახლიდან ან მითითებული დასახლებული პუნქტიდან გასვლის უფლება. ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სამართალი, გარკვეულ ვითარებაში, უშვებს გადაადგილების თავისუფლების ამგვარ შეზღუდვას.
ენერგეტიკული პოლიტიკა

ენერგეტიკული პოლიტიკა — ქვეყნის მიერ ენერგეტიკულ სექტორში გატარებული სახელმწიფო პოლიტიკა. იგულისხმება სახელმწიფოს მიერ განხორციელებული ქმედებები ელექტრიენერგიის, ალტერნატიული (ქარისა და მზის) ენერგიის, ნავთობის ადა ბუნებრივი აირის მოპოვების, იმპორტისა და ექსპორტის სფეროში.

საქართველოს ენერგეტიკულ სექტორში გატარებული პოლიტიკის უმთავრესი ამოცანაა ქვეყანაში არსებული ენერგორესურსების მაქსიმალური ათვისებით, ასევე, სხვადასხვა წყაროდან იმპორტირებული ენერგომატარებლების მეშვეობით, მრეწველობის დარგებისა და მოსახლეობის საყოფაცხოვეებო-კომუნალური მოთხოვნების დაკმაყოფილება, ენერგეტიკული სექტორის ეკონომიკური დამოუკიდებლობისა და მდგრადობის მიღწევა.
პროკურატურა

პროკურატურა — სისხლის სამართლებრივი დევნისა და გამოძიების მწარმოებელი სახელმწიფო სტრუქტურა. გამოდის სახელმწიფო ბრალმდებლად სასამართლოში. კერძოდ, სისხლის სამართლის საქმის განხილვაში მონაწილეობს, როგორც მხარე და მხარს უჭერს სახელმწიფო ბრალდებას.

საქართველოში პროკურატურის მუშაობას უძღვება გენერალური პროკურორი, რომელსაც სიითი შემადგენლობის უმრავლესობით 5 წლის ვადით ირჩევს პარლამენტი. ქვემდგომ პროკურორებს თანამდებობაზე თავად გენერალური პროკურორი ნიშნავს.
უმუშევრობა

უმუშევრობა — მდგომარეობა,როდესაც შრომის უნარის მქონე ადამიანებს არ შეუძლიათ დასაქმება და სამუშაოს შოვნა სტრუქტურულ, პოლიტიკურ ან სოციალურ მიზეზთა გამო.

უმუშევრობის გარკვეული დონის არსებობა გარდაუვალია რეალურ ეკონომიკაში.

უმუშევრობის ნორმალურ დონეს განსაზღვრავს ოფიციალურად რეგისტრირებულ უმუშევართა ხვედრითი წონა შრომისუნარიანი ასაკის მქონე მოსახლეობის საერთო რაოდენობაში. თუმცა, ეს მაჩვენებელი არ იძლევა სრულ სურათს ამ სფეროში შექმნილ ვითარებაზე. არსებული მდგომარეობის სწორად შეფასებისათვის აუცილებელია არა მხოლოდ უმუშევართა რაოდენობის, არამედ მათი უმუშევრობის პერიოდის ხანგრძლივობის ცოდნა.
სმირნოვების მუზეუმი

სმირნოვების მუზეუმი – ხელოვნების მუზეუმი თბილისში. განთავსებულია არქიტექტორ ოტო სიმონსონის მიერ საუკუნის 60-იან წლებში აგებულ იმპერატორის კარის ფრეილინა ალექსანდრა სმირნოვა-როსეტის (1809-1882 წწ.) შვილის სახლში. მისმა შთამომავალმა მიხეილ სმირნოვმა 1985 წელს საქართველოს საჩუქრად გადასცა სახლი და მის წინაპართა კუთვნილი საოჯახო რელიქვიები, რომელთა ბაზაზეც დაფუძნდა მუზეუმი.

კოლექცია
ამჟამად მუზეუმში დაცულია: - საუკუნეების ფერწერის (ფ. ვინტერჰალტერი, ი. აივაზოვსკი, ფ. კრიუგერი და სხვ.), სკულპტურის, ლითოგრაფიის, გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშები; - საუკუნეების დასაწყისის ევროპული და რუსული წარმოების ავეჯი, საოჯახო და პირადი მოხმარების საგნები, უნიკალური ბიბლიოთეკა, მდიდარი ფოტო და დოკუმენტური მასალა.

მუშაობს ყოველდღე, ორშაბათის გარდა, 11 სთ-დან – 18 სთ-მდე.
დოიჩე გუგენჰაიმი

დოიჩე გუგენჰაიმი — ბერლინის, გერმანიის სამხატვრო მუზეუმი, რომელიც მუშაობდა 1997 წლიდან 2013 წლამდე. იგი მდებარეობდა უნტერ დენ-ლინდენის ბულვარზე განლაგებული დოიჩე ბანკის შენობის პირველ სართულზე.

მუზეუმი წარმოადგენდა თანამშრომლობას სოლომონ გუგენჰაიმის ფონდსა და დოიჩე ბანკს შორის, რომელიც ფლობს მსოფლიოში ყველაზე დიდ კორპორაციულ ხელოვნების კოლექციას. 350 მ²-ის საგამოფენო სივრცე შექმნილი იყო რიჩარდ გლუკმანის, ამერიკელი არქიტექტორის მიერ.

ბერლინის გალერეა იკავებდა დოიჩე ბანკის შენობის პირველი სართულის კუთხეს, ქვიშაქვის შენობაში, რომელიც 1920 წელს აშენდა. იტალიის კულტურის სამინისტროს მფარველობით, 2016 წელს დოიჩე ბანკმა „“-ისგან მიიღო კორპორაციული ხელოვნების ჯილდო საუკეთესო „კორპორაციული კოლექციისთვის“.. დოიჩე ბანკ კუნსტჰალე დაიხურა 2018 წელს, ხოლო ხელოვნების კოლექცია გადაიტანეს „პალეპოპულერში“ პრინცესინენპალეში.

გამოფენები
მთლიანად დოიჩე ბანკის დაფინანსებით, გალერეაში წელიწადში ოთხი გამოფენა იმართებოდა, რომელსაც ერთვოდა საგანმანათლებლო პროგრამები. მისი პირველი გამოფენა, 1997 წელს ჩატარდა, რომელსაც ეწოდა - „პარიზის ხედვები“. მისი ძირითადი მიზანი კი იყო თანამედროვე მხატვრების მნიშვნელოვანი ახალი ნამუშევრების შეკვეთა, რომლებიც შემდეგ გუგენჰაიმის კოლექციაში შევიდოდა. წელიწადში მინიმუმ ერთხელ, ერთ მხატვარს ევალებოდა ახალი ნამუშევრის შექმნა სპეციალურად საგამოფენო სივრცისთვის. შეკვეთებში შედიოდა ჯეიმს როზენკვისტისა და ჯეფ კუნსის ნახატები, ჰიროში სუგიმოტოს, ჯონ ბალდესარისა და ჯეფ უოლის ფოტოები, რეიჩელ უაიტრიდის ქანდაკებები და დიდი მასშტაბის ინსტალაციები გერჰარდ რიხტერის, ჰანე დარბოვენის, ლოურენს ვაინერის, ფიბი უოშბერნის, გაბრიელ ოროსკოსა და ანიშ კაპურის მიერ.

მუზეუმის ბოლო გამოფენა, 2012 წლის ნოემბრიდან 2013 წლის თებერვლამდე გაგრძელდა. იგი მოიცავდა პაბლო პიკასოსა და პოლ სეზანის ნატურმორტებს, ვინსენტ ვან გოგისა და კლოდ მონეს პეიზაჟებს, ფრანც მარკისა და ვასილი კანდინსკის აბსტრაქტულ ნახატებს და ედგარ დეგას, ალექსანდრე კალდერისა და კონსტანტინ ბრანკუზის ქანდაკებებს. გამოფენა, რომელსაც ეწოდა „მოდერნიზმის ხედვები“ და ასევე მოიცავდა დელონეს ნამუშევრებს, მიზნად ისახავდა „დოიჩე გუგენჰაიმის ყველაზე პირველი გამოფენისთვის კლამერის შეთავაზებას“.
ქილისის მუზეუმი

ქილისის მუზეუმი — მუზეუმი ქილისში, თურქეთში

მდებარეობა
მუზეუმი მდებარეობს ქილისში, რომელიც თურქეთის ერთ-ერთი ახალი პროვინციული ცენტრია. ის განთავსებულია ნემიკას ქუჩაზე.

ისტორია
მუზეუმი განთავსებულია სასახლეში, რომელსაც ნეშეთ ეფენდის კონაღი ერქვა. სასახლე აშენდა 1927 წელს. 1979 წელს კულტურის სამინისტრომ შეიძინა შენობა. 1986-2008 წლებში ის იყო ქილისის საჯარო ბიბლიოთეკა. 2012 წლის 20 ივნისს გაიხსნა როგორც ქილისის მუზეუმი.

გამოფენილი ნივთები
ქილისი მდებარეობს არქეოლოგიური აღმოჩენებით მდიდარ ტერიტორიაზე. განსაკუთრებით გორასამარხი სახელწოდებით ოილუმ ჰოიუკი, რომელიც ქილისის ცენტრიდან სულ 6 კილომეტრით (3.7 მილი) სამხრეთ-აღმოსავლეთით არის განთავსებული, არქეოლოგიური აღმოჩენების მნიშვნელოვანი წყაროა. მუზეუმის პირველი სართული არის არქეოლოგიის სექცია. პირველ ოთახში გამოფენილია პალეოლითური და ნეოლითური აღმოჩენები. მეორე ოთახი გამოყოფილია ადრეული ბრინჯაოს ხანისთვის, ხოლო მესამე ოთახი - ბრინჯაოს ხანის შუა პერიოდისთვის. გვიანი ბრინჯაოს ხანის, რკინის ხანის, ელინისტური, რომაული და ბიზანტიური ნივთები განთავსებულია მთავარ დარბაზში.

ზედა სართული არის ეთნოგრაფიის სექცია. ექვსი ოთახიდან ერთი ოთახი არის ქილისელი მოქალაქეების სასტუმრო ოთახი კლასიკური ავეჯითა და მანეკენებით, რომლებიც წარმოადგენენ სამ თაობას. ერთი ოთახი არის საძინებელი, ხოლო კიდევ ერთი - სამზარეულო სპილენძის ჭურჭლით.
დიმიტრი დუმბაძე

დიმიტრი დუმბაძე (დ. 6 თებერვალი, 1871 – გ. 4 ოქტომბერი, 1932) — პედაგოგი, პუბლიცისტი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
დაიბადა ოზურგეთის რაიონ სოფელ შემოქმედში. ამჟამად დაკრძალულია სოფელ შემოქმედის სასაფლაოზე, ოზურგეთის რაიონში(გარდაიცვალა 61 წლის ასაკში).

დაამთავრა სამასწავლებლო ინსტიტუტთან არსებული საქალაქო სასწავლებელი, გორის საოსტატო სემინარია 1890 წელს და ამიერკავკასიის სამასწავლებლო სემინარია 1891 წელს.

კარიერა
მუშაობდა ყვარელში მასწავლებლად, 1892-1901წწ. დიმიტრი ასევე იყო ყვარლის რეალური სასწავლებლის გამგე, 1916 წელს კი პუშკინის სახელობის გიმნაზიის გამგე თბილისში, 1918 წლიდან მუშაობდა ვაჟთა მეოთხე გიმნაზიაში, ჰიდროგეოლოგიურ და ქიმია-ფარმაცევტულ ტექნიკუმებში ქართული ენის მასწავლებელად. 1924-1930წწ. იყო განათლების სამინისტროს ქართული ენისა და საქმის წარმოების კურსების გამგე. წერდა სტატიებს ქართულ და რუსულ ჟურნალ-გაზეთებში სწავლა-განათლებისა და აღზრდის შესახებ. დიდი ინტერესი გამოიწვია დიმიტრი დუმბაძის სტატიამ " " - "რა არის კარგი გაკვეთილი?" (" ", 1901). 1908 წლიდან მისი რედაქტორობით გამოდიოდა პოლიტიკური, საზოგადოებრივი და ლიტერატურული გაზეთი " " (1913). პრესაში აქვეყნებდა კავკასიის სასწავლო ოლქისა და განათლების სამმართველოს საიდუმლო ცირკულარებს, რომელიც მიმართული იყო ქართული ენის აღმოფხვრისაკენ, ამის გამო დიმიტრი დუმბაძე გაასამართლეს, რედაქციები დააჯარიმეს და პრესა დააყადაღეს. 1913 წელს პეტროგრადში სახელმწიფო სათათბიროს ქართველ დეპუტატებს პირველდაწყებითი სკოლების შესახებ ვრცელი მასალა გაუგზავნა.

აქტიურად მონაწილეობდა ყველა საზოგადო საქმეში, რაც ეხებოდა ქართულ თეატრს, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას, უნივერსიტეტის შენობის აგებას.

იყო ქართული კლუბის მამასახლისთა თავმჯდომარე, 1915 წელს მონაწილეობდა თბილისის გუბერნიის სახალხო მასწავლებელთა კავშირის დაარსებაში (საორგანიზაციო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე). 1917 წელს პ. სურგულაძესთან ერთად შეიმუშავა საქართველოს პრეს-ბიუროს წესდება, 1918 დააარსა ქართული ენისა და საქმის წარმოების პრაქტიკული კურსები და ჟურნალისტთა საზოგადოება, რის შემდეგაც მწერალ-ჟურნალისტებმა ამ საზოგადოების თავმჯდომარედ აირჩიეს. 1913-1927წწ. იყო "ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების", ხოლო შემდეგ "წიგნის გამომცემელ ქართველთა საზოგადოების" სარევიზიო კომისიის თავმჯდომარე. იყო ქართული გიმნაზიის (ამჟამინდელი თსუ) მშენებლობის კომიტეტის საქმეთა მმართველი და შენობის ზედამხედველი. საბჭოთა წყობილების დამყარების შემდეგ იყო რევოლუციური კომიტეტების კლუბების კომისარი.
ბლეიზ მეტრეველი

ბლეიზ ფლორენს მეტრეველი (; დ. 30 ივლისი, 1977, ლონდონი) — ბრიტანელი საჯარო მოხელე, 6-ის ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების გენერალური დირექტორი. დაგეგმილია, რომ 2025 წლის 1 ოქტომბერს ჩაანაცვლოს საიდუმლო დაზვერვის სამსახურის („“) უფროსი. მეტრეველი ამ თანამდებობას დაიკავებს სერ რიჩარდ მურის საიდუმლო დაზვერვის სამსახურიდან გადადგომის შემდეგ.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ბლეიზ მეტრეველმა ანთროპოლოგია შეისწავლა კემბრიჯის პემბროკის კოლეჯში.

კარიერა
მეტრეველმა 6-ში 1999 წელს დაიწყო მუშაობა და უწყვეტად მუშაობდა დაზვერვის ოფიცრად, აქვს 5-ში დირექტორის დონის პოზიციებზე მუშაობის გამოცდილება.

2025 წლის ივნისში მეტრეველი გამოაცხადეს საიდუმლო დაზვერვის სამსახურის (6) შემდეგ ხელმძღვანელად, რომელიც ჩაანაცვლებს სერ რიჩარდ მურს მას შემდეგ, რაც იგი 2025 წლის შემოდგომაზე გადადგება. ბლეიზ მეტრეველი თანამდებობაზე დაინიშნება 2025 წლის 1 ოქტომბერს. იგი არის 6-ის (რომელიც ცნობილია როგორც „“) პირველი ქალი ხელმძღვანელი.
აჰმედ არიფის ლიტერატურული მუზეუმ-ბიბლიოთეკა

აჰმედ არიფის ლიტერატურული მუზეუმ-ბიბლიოთეკა — ლიტერატურული მუზეუმი და არქივი, რომელიც ეძღვნება თურქულ ლიტერატურას და დასახელებულია პოეტ აჰმედ არიფის (1927–1991) სახელზე. მუზეუმი მდებარეობს დიარბაქირში, თურქეთში და დაარსდა კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს მიერ, გაიხსნა 2011 წლის 1 ივნისს.

მუზეუმი განთავსებულია ისტორიულ სახლში, რომელსაც აქვს დიარბაქირისთვის დამახასიათებელი არქიტექტურა და ეწოდება ჰაჯი ჰალიდ კონაღი (ანუ ჰაჯი ჰალიდის სასახლე), რომელიც 120 წელზე მეტი ხნისაა. იგი მდებარეობს სურის რაიონის ჯამია კებირის უბანში, ჯაჰით სითქი ტარანჯის მუზეუმთან ახლოს. 6-ოთახიანი შენობა მყრალით (სტოა) ცენტრისკენ მიმართული ქვადრატული ფორმისაა და ტყდება დიდი ეზოს გარშემო. იგი იკავებს 360 კვ.მ (3,900 კვადრატული ფუტი) ფართობს, ეზოს ჩათვლით. ითვლება, რომ ეს შენობა აჰმედ არიფის სახლი იყო. შენობის ამ მიზნისთვის რესტავრაცია დაჯდა ₺93,000, ხოლო მისი მორთვისა და ავეჯის ღირებულება იყო კიდევ ₺75,000.

მუზეუმი ეძღვნება აჰმედ არიფის ცხოვრებასა და ნაშრომებს, რომლის ზოგიერთი პირადი ნივთიც არის გამოფენილი. ამასთან, გამოფენილია სამხრეთ-აღმოსავლეთ ანატოლიის თვალსაჩინო ავტორების ფოტოები. ბიბლიოთეკა ანაცვლებს 2,000-ზე მეტ წიგნსა და 60 პერიოდულ გამოცემას, მათ შორის ისტორიისა და ლიტერატურის წიგნებს. მუზეუმის ბიბლიოთეკაში იმართება დისკუსიები სხვადასხვა ავტორებზე, პოეზიის წარმოდგენები და მწერლობითი სემინარები. წლის ცხრა თვის განმავლობაში, ვიზიტორებს შეუძლიათ წიგნების კითხვა შენობის ცენტრში მდებარე ეზოში, დიდი კაკლის ხის ქვეშ.

დიარბაქირის მუზეუმის ბიბლიოთეკა არის ინსტიტუტების ქსელის ნაწილი, რომლებიც დასახელებულია რეგიონის მშობლიური თვალსაჩინო მწერლების სახელზე.
თენგიზ ზეინკლიშვილი

თენგიზ ზეინკლიშვილი (დ. 14 ნოემბერი, 1933, ბორჯომი — გ. 4 ივლისი, 1990) — ქართველი საოპერო მომღერალი (ბარიტონი), საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1967).

ბიოგრაფია
1957 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (ვოკალური).

1958 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის წამყვანი სოლისტი. მისი სადებიუტო როლო იყო თავადი ლევანი (1958, ვ. დოლიძის „ქეთო და კოტე“). 1964 წელს გაიარა სტაჟირება მოსკოვის დიდ თეატრში. 1964-1965 წლებში მოსკოვის დიდი თეატრის სცენაზე ასრულებდა ამონასროს პარტიას ჯუზეპე ვერდის ოპერაში „აიდა“.

მომღერლის რეპერტუარში იყო: მურმანი, კიაზო (ზ. ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“, მურმანის პარტიის შესრულებით მონაწილეობდა ზ. ფალიაშვილის დაბადების 100 წლის საიუბილეო დადგმაში 1971 წელს, მურმანის პარტია ჩაწერილია მხატვრულ კინოფილმში „აბესალომ და ეთერი“; „დაისი“), თავადი ლევანი (ვ. დოლიძის „ქეთო და კოტე“), გელა (რ. ლაღიძის „ლელა“), ვალენტინი (გუნოს „ფაუსტი“), ჟერმონი (ვერდის „ტრავიატა“), სილვიო (ლეონკავალოს „ჯამბაზები“), ალფიო (მასკანის „სოფლის პატიოსნება“), რობერტი (ჩაიკოვსკის „იოლანტა“).

თენგიზ ზეინკლიშვილი 56 წლის ასაკში გარდაიცვალა 1990 წელს. დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში, წმ. გიორგის ეკლესიასთან.

ჯილდოები და აღიარება
1967 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
ჰოლეშოვი

ჰოლეშოვი — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ზლინის მხარეში. მდებარეობს კრომერჟიჟის რაიონში. ქალაქში კარგად შემონახული ისტორიული ცენტრი და ციხესიმაგრეა. ჰოლეშოვი 6 მუნიციპალიტეტისგან შედგება.

სახელწოდება
ქალაქის სახელწოდება სლავური წარმოშობის მამაკაცის სახელიდან, "ჰოლეშიდან" მომდინარეობს. მისი ისტორია შუა საუკუნეებში იწყება და იმ პეიროდისთვის სოფლის მთავრები განაპირობებდნენ მათ ტოპონიმიკას.

გეოგრაფია
ჰოლეშოვი რეგიონალურ დედაქალაქ ზლინიდან 13 კილომეტრითაა დაშორებული. ქალაქში პატარა მდინარე რუსავა მიედინება. ქალაქის დასავლეთ და სამხრეთ ნაწილები ვაკეზეა გაშენებული, ჩრდილოეთით მდებარე დობროტიცეს მუნიციპალიტეტის ტერიტორია კი შედარებით მთაგორიანია. ჰოლეშოვის ყველაზე მაღალი წერტილი ქალაქის აღმოსავლეთ ნაწილშია, მას ლისინას მთა ეწოდება და ზღვიდ დონიდან 598 მეტრზე მდებარეობს.

ისტორია
ქალაქი ჰოლეშოვი წერილობით წყაროებში პირველად 1141 წელს იხსენიება. ის ინდრიხ ზდიკის სიგელშია ნახსენები და იმ პერიოდისთვის ოლომოუცის საეპისკოპოსოში შემავალი სავაჭრო სოფელია. 1300 წლიდან 1322 წლამდე სოფელი ჰოლეშოვი ქალაქად ჩამოყალიბდა.
 საუკუნის მეორე ნახევარში ჰოლეშოვი შტერნბერგების საგვარეულოს საკუთრებაში იყო. საუკუნის ბოლოს ქალაქი კარელ უფროსი ჟეროტინის საკუთრება გახდა, მოგვიანებით კი ლადისლავ ლობკოვიცის კუთვნილებაში აღმოჩნდა.

1574 წელს ადგილობრივი გოტიკური ციხესიმაგრე რენესანსულ რეზიდენციად გადაკეთდა. ჰოლეშოვი მნიშვნელოვნად დაზარალდა ოცდაათწლიანი ომის დროს — 1643 წელს ციხესიმაგრე და ქალაქის ორი მესამედი დაიწვა. 1650 წლიდან 1762 წლამდე ჰოლეშოვი როტალების ოჯახს ეკუთვნოდა. მათი მმართველობის პერიოდში ქალაქი საფუძვლიანად აღდგა, ამ დროს აშენდა გრანდიოზული სასახლე ბაროკოს სტილის ფრანგული ბაღით და ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი.

ებრაული მემკვიდრეობა
1454 წელს დიდი სამეფო ქალაქებიდან ებრაელების დევნა დაიწყეს, სწორედ ამ პერიოდიდან მოიმატა ებრაელთა რაოდენობამ ჰოლეშოვში. პირველი წყაროები ებრაელების აქ დასახლების შესახებ 1391 წლით თარიღდება.

 საუკუნეში ჰოლეშოვში მოღვაწეობდა რაბინი შახი, რომელიც გარდაცვალებამდე ადგილობრივი თემის რაბინი იყო. 1849 წლიდან 1918 წლამდე ებრაულ თემს ქალაქისგან დამოუკიდებელი ადმინისტრაცია ჰქონდა მინიჭებული და ისინი საკუთარ საქმეებს თავად განაგებდნენ. ამ პერიოდში ებრაელთა თემი მონაწილეობდა ქალაქის ინდუსტრიალიზაციაში და მათ რიგებში იყვნენ წარმატებული მეწარმეები. მეორე მსოფლიო ომის დროს ჰოლეშოვის ებრაული მოსახლეობა თითქმის მთლიანად განადგურდა ჰოლოკოსტის შედეგად.
ქალაქში თავდაპირველად ხის სინაგოგა იდგა, რომელიც 1560 წელს დაიწვა. 1893 წელს ქალაქში შემდეგი, ახალი სინაგოგა აშენდა, რომელიც 1941 წელს ნაცისტებმა დაანგრიეს. დღეს ქალაქში შემორჩენილია რაბინი შახის სახელობის სინაგოგა. შახის სინაგოგის მშენებლობა 1570 წელს დასრულდა და ის ერთ-ერთი უძველესი სინაგოგაა მორავიაში.
ადიამანის არქეოლოგიური მუზეუმი

ადიამანის არქეოლოგიური მუზეუმი — არქეოლოგიური მუზეუმი ადიამანში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ თურქეთი. მდებარეობს ათათურქის ბულვარისა და ჯუმჰურიეთის გამზირის კუთხეში, ქალაქის ცენტრში. მუზეუმში გამოფენილია ქალაქის მიმდებარე ტერიტორიაზე ნაპოვნი არქეოლოგიური არტეფაქტები, ისევე როგორც სამხრეთ-აღმოსავლეთ ანატოლიის პროექტის ფარგლებში ჩატარებული საგანგებო გათხრების მასალები.

ისტორია
1970-იანი წლების ბოლოს, როდესაც დაიწყო სამხრეთ-აღმოსავლეთ ანატოლიის პროექტის დაგეგმვა, საგანგებო გათხრები დაიწყეს ადიამანის გარშემო ევფრატის აუზში არსებულ მრავალ ადგილზე, რადგან მრავალი არქეოლოგიური ნაპოვნი ადგილი საფრთხის ქვეშ აღმოჩნდა ჰიდროელექტროსადგურების დაგეგმილი მშენებლობის გამო. 1978 წლიდან ამ გათხრების მიერ ნაპოვნი ნივთები ინახებოდა ქალაქის ბიბლიოთეკის შენობებში. ამჟამინდელი მუზეუმის შენობა დასრულდა 1982 წელს, ემინ იენერი გახდა მისი პირველი დირექტორი. მუზეუმი მონაწილეობდა ლევზინისა და სოფრაზის და ხარაბას ტუმულუსების საგანგებო გათხრებში, ისევე როგორც კომაგენური ქალაქის პერჰეს გათხრებში, რომელიც მდებარეობს თანამედროვე ადიამანის ქალაქის ფარგლებში. 2008 წლიდან ისინი მონაწილეობენ მცირე აზიის კვლევით ცენტრში პიზელ მარგერიტა ფაჩელასთან და ოქსფორდელ ჩარლზ ქრაუთერთან თანამშრომლობით, რათა დააფიქსირონ და დაამუშავონ მუზეუმში დაცული წარწერები.

გამოფენის შენობები
ერთსართულიანი მუზეუმის შენობა სარდაფში შეიცავს არქივს, ფოტოლაბორატორიასა და სამუშაო სივრცეს. პირველი სართულის ნაწილი შეიცავს ადმინისტრაციულ ოფისებს, დანარჩენი შედგება ორი გამოფენის დარბაზისა და დამაკავშირებელი ოთახისგან. გამოფენილ ნივთებს შორისაა პალეოლითის ხანის იარაღები, ნეოლითის ისარსაფრები, სპილენძის ხანის კერამიკა, შუბისპირები, საბურავი ჭურჭელი და სამკაული ბრინჯაოს და რკინის ხანიდან, ისევე როგორც ელინისტური და რომაული პერიოდების ნივთები, როგორიცაა ქანდაკებები, მოზაიკები და ქვის, კერამიკისა და მინის ჭურჭელი. სარდაფში ასევე ბევრი წარწერაა ბრინჯაოს ხანის ყველა პერიოდისგან და მონეტების. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ამინდის ღმერთის სტელა, მრავალ სხვა სტელასთან და ლუვიური იეროგლიფური წარწერების ქვებთან ერთად, რომლებიც შენობის გარეთ არის გამოფენილი. კოლექცია ავსებს ისლამური პერიოდის ნივთებს, განსაკუთრებით სელჩუკური და ოსმალური ეპოქისას.

არის ნივთები, რომლებიც აღმოჩენილია კომაგენური ქალაქებიდან: პერჰე, სამოსატა, ანკოზი და დირეკ კალე. პერჰედან მოდის იუპიტერ დოლიქენუსის შესანიშნავი შეთვალების რელიეფი. დონალდ ჰ. სანდერსი, ნემრუთ-დაღის გათხრების ანგარიშების რედაქტორი, ამტკიცებს, რომ მუზეუმის სარდაფში ინახება 37 ყუთი იმ ადგილიდან მოძიებული ქანდაკებისა და წარწერების ფრაგმენტებით.

მუზეუმის დირექტორი ფეჰმი ერარსლანის ცნობით, მუზეუმმა 2010 წელს დაახლოებით 30 000 ვიზიტორი მიიღო.
ეკა თხილავა

ეკა თხილავა (დ. 8 იანვარი, 1971, ქუთაისი) — ქართველი ჟურნალისტი, მწერალი. სოციალურ მეცნიერებათა დოქტორი, ჟურნალისტიკის დეპარტამენტის სამაგისტრო პროგრამების ხელმძღვანელი.

ბიოგრაფია
1994 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი და ასპირანტურა. დაიცვა დისერტაცია: გაზეთი „იმერეთი“ ( 1912-1915); სამეცნიერო ხელმძღვანელი: ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი ნოდარ ტაბიძე

მუშაობდა საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველი ტელეარხის კორესპონდენტად; ჟურნალ „ბაგრატის ტაძრის“ რედაქტორის მოადგილედ. სხვადასხვა დროს იყო ქუთაისის აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგი, დოცენტი, ასოცირებული პროფესორი, ჟურნალისტიკის დეპარტამენტის სამაგისტრო პროგრამების ხელმძღვანელი, სამეცნიერო საბჭოს წევრი. არის კავკასიის უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის დეპარტამენტის ასოცირებული პროფესორი და ამავე სასწავლებლის სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტის დეკანი; 100-ზე მეტი საგაზეთო პუბლიკაციისა და 30-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი; რამდენიმე სამეცნიერო ჟურნალის რედკოლეგიის წევრი.
ბოლნისის ლამაზი გორის წარწერა

ბოლნისის ლამაზი გორის წარწერა — ბოლნისის სიონის მახლობლად, ლამაზ გორაზე, არსებული ასომთავრული წარწერა. 1959 წელს ბოლნისის სიონთან აღმოაჩინეს ეკლესიის ნანგრევი, რომელიც სპეციალისტთა აზრით, სამონასტრო კოპლექსში შედიოდა. აქ იპოვეს რამდენიმე ქვაჯვარა და რელიეფი ასომთავრული წარწერებით. წარწერები დაზიანებულია. პალეოგრაფიული ნიშნების მიხედვით, ისინი არქაულია.
წარწერა
ერთ-ერთ ფილაზე იკითხება:
ესე ჯუარი ბარ-
ნაბაჲსი რნ
აღმოი
კითხოს
ლოცვა
ჴ
წარწერის წაკითხვა
ესე ჯუარი ბარ-
ნაბაჲსი, რომელმან
აღმოი-
კითხოს,
ლოცვა
[სა მომი]ჴ[ს-
ენოს]..

წარწერაში თავშეკრულია ბ, ჳ.
დათარიღება
წარწერა - საუკუნეებით თარიღდება.