iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სამხედრო-ტოპოგრაფიული დეპო

სამხედრო-ტოპოგრაფიულ დეპო — რუსეთის იმპერიის სამხედრო სამინისტროს დაქვემდებარებული სამხედრო-ტოპოგრაფიული სამსახურის გაყოფილება 1812-1863 წლებში.

ისტორია
შეიქმნა რუკების დეპოს ბაზაზე 1812 წლის 27 იანვარს. უზრუნველყოფდა რუსეთის იმპერიის ტერიტორიაზე (კავკასიის გარდა, სადაც 1854 წლიდან ტოპოგრაფიულ სამუშაოებს აწარმოებდა კავკასიის ცალკეული კორპუსი) ყველა ასტრონომიულ, გეოდეზიურ და კარტოგრაფიულ სამუშაოების ორგანიზაციას, წარმოებას და სამეცნიერო-მეთოდოლოგიურ მხარდაჭერას..

უშუალოდ საველე გადაღებებს აწარმოებდნენ სამხედრო ტოპოგრაფების კორპუსის როტები, ხოლო საგამომცემლო საქმიანობას — დეპოს მაღალჩინოსნები. სამხედრო-ტოპოგრაფიული დეპო გაუქმდა 1863 წლის 16 ოქტომბერს, რომლის ბაზაზეც წარმოიქმნა გენშტაბის მთავარი სამმართველოს სამხედრო-ტოპოგრაფიული ნაწილი.
ალეშ ვიდალი

} და ; დ. 21 აგვისტო, 1989, ვალსი, ესპანეთი) — ესპანელი ფეხბურთელი, საფეხურთო კლუბ „ბარსელონას“ მარჯვენა მცველი, ასევე შეუძლია ნახევარდაცვის მარჯვენა ფლანგზე თამაში.

„სევილიაში“ ვიდალმა ყველა ტურნირზე 47 მატჩი ჩაატარა, გაიტანა 6 გოლი და 11 საგოლე გადაცემა შეასრულა. ესპანელმა გუნდთან ერთად ევროპის ლიგის გათამაშებაც მოიგო.
ლიონებერგელი ემილი

ლიონებერგელი ემილი ( — ლიტერატურული პერსონაჟი, შვედი მწერალ ასტრიდ ლინდგრენის 1963-1986 წლებში გამოცემული ექვსი ნაწარმოების მთავარი გმირი. აგრეთვე ამავე სახელწოდების წიგნების სერია.

მოქმედება
ნაწარმოების მოქმედება მიმდინარეობს შვედეთში და საუკუნეების მიჯნაზე. სვენსონების ოჯახი ცხოვრობს ხუტორ კატხულტზე, სმოლანდის პროვინციაში, დასახლება ლიონებერგასთან.

პერსონაჟები
ემილ სვენსონი — პატარა ცელქი ბიჭუნა, მხიარული, ცნობისმოყვარე და საზრიანი. მუდმივად სხვადასხვა ფათერაკში ეხვევა. იცის, როგორ მოიპოვოს ფული მშობლების დახმარების გარეშე.
იდა — ემილის უმცროსი და, რომელიც ხშირად ძმასთან დაკავშირებულ გაუგებრობებში აღმოჩნდება.
ანტონი — ემილის მამა. მნათე ადგილობრივ ეკლესიაში. მოწიწებით ეპყრობა ფულს. ძალაუნებურად, ყოველთვის ხდება ემილთან დაკავშირებული კომიკური სიტუაციების მონაწილე. როდესაც შვილს უბრაზდება, ბიჭუნა ყოველთვის გარბის ოჯახის კუთვნილი ფარდულისკენ, სადაც ზის და ხის კაცუნებს თლის (ცნობილია, რომ მათმა რაოდენობამ 300-ს გადააჭარბა).
ალმა — ემილის დედა. დიასახლისი, რომელმაც მრავალი რეცეპტი იცის. შვილის ცუდი საქციელების აღრიცხვას სპეციალურ რვეულებში აკეთებს (მათთვის მაგიდის უჯრებში ადგილი აღარ დარჩა).
ალფრედი — ოჯახის დამხმარე, მუშა. ემილის ყველაზე დიდი მეგობარი. მისი დახმარებით ბიჭუნა გაერკვია ცხენებში და ისწავლა ცურვა. მას არ ჰყავს ოჯახი, ამიტომ ოინბაზ ემილს ეპყრობა, როგორც შვილს, ან უმცროს ძმას.
ლინა — მსახური, რომელიც ალფრედზეა შეყვარებული. ემილი მას არ მოსწონს და დროდადრო აღნიშნავს, თუ როგორი დაუდეგარია ბიჭუნა.
კრიუსე-მაია — მოხუცი ქალი, რომელიც იქვე, ტყეში ცხოვრობს. სვენსონებს დროდადრო ეხმარება და ბავშვებს უვლის. ყველას უამბობს საზარელ ისტორიებს.
ნამიბიის გერბი

ნამიბიის გერბი — ნამიბიის ერთ-ერთი სახელმწიფო სიმბოლო დროშასა და ჰიმნთან ერთად. შედგება ძირითადი ფარისაგან, რომელსაც მარჯვნიდან და მარცხნიდან ეყრდნობიან ანტილოპები. გერბს ზევიდან აზის ფრთაგაშლილი არწივი, რომელიც გამოსახულია ლურჯ, წითელ და თეთრ ფერებში. რაც შეეხება ფარს, მასზე არის გამოსახულია წითელი სარტყელი. სარტყელის ჩრდლილო-დასავლეთით, ლურჯ ფონზე, გამოსახულია მზე, ხოლი ფარის სამხრეთ-აღმოსავლეთით გამოსახულია მხოლოდ მწვანე ფონი.

დევიზი გერბზე: „ერთობა, თავისუფლება, სამართლიანობა“.
სხვა გერბები
ტუბეტეიკა

ტუბეტეიკა (, , , ) — ცენტრალური აზიის რეგიონის ტრადიციული ქუდი. დღეისთვის ატარებენ ყირგიზეთში, ყაზახეთში, უზბეკეთში, ტაჯიკეთსა და რუსეთის მუსლიმურ რეგიონებში (ძირითადად თათრები). ტუბეტეიკას ტრადიციულად თურქულენოვანი ხალხები ატარებენ. ტუბეტეიკა გარეგნულად ცენტრალური აზიის კულტურულ ხატს იურტას ჰგავს. უზბეკეთში ის დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშად მიიჩნევა და წარმოადგენს ტრადიციული კოსტიუმის მნიშვნელოვან ნაწილს.
აჰმად გოდე

აბუ ნასრ აჰმად ბაჰადირ ხანი (; დ. 1476, სტამბოლი — გ. 13 დეკემბერი, 1497, ისფაჰანი) — ირანის შაჰი აყ-ყოიუნლუს დინასტიიდან

ბიოგრაფია
აჰმადი დაიბადა 1476 წელს, სტამბოლში. ის იყო უღურლუ მუჰამედ-ბეის, მეჰმედ -ის ქალიშვილის, გევჰერ ხათუნის ვაჟი და უზუნ-ჰასანის შვილიშვილი.

1497 წელს, ტახტიდან ჩამოაგდეს მისი ბიძაშვილი, რუსტემი და მისი ადგილი აჰმადმა დაიკავა. მისი მმართველობის შესახებ არაფერია ცნობილი. მას დიდხანს არ უმეფია.

იმავე 1497 წლის 13 დეკემბერს, აჰმადი ბრძოლაში დაიღუპა.

მისი გარდაცვალების შემდეგ, აყ-ყოიუნლუს სახელმწიფო სამ ნაწილად დაიყო.
გადაამინირება

გადაამინირება, ტრანსამინირება — ამინომჟავებსა და -კეტომჟავებს შორის ამინოჯგუფის (2) გადატანის შექცევადი პროცესი.
აღმოჩენა
გადაამინირება აღმოაჩინეს საბჭოთა ბიოქიმიკოსებმა ა. ბრაუნშტეინმა და მ. კრიცმანმა 1937 წელს.
მნიშვნელობა
გადაამინირებას უდიდესი მნიშვნელობა აქვს ცხოველური და მცენარეული ორგანიზმების აზოტოვან ცვლაში. იგი მცენარეთა და ცხოველთა ორგანიზმში ამინომჟავების სინთეზის მთავარი გზაა. გადაამინირების ფერმენტები — ამინოფერაზები (ან ტრანსფერაზები) ყველა ცოცხალ უჯრედში არსებობს. ყველაზე დეტალურად შესწავლილია გადაამინირების რეაქციები ამინოდიკარბონისა და კეტომჟავების მონაწილეობით, კერძოდ, ელ-გლუტამინის მჟავას გარდაქმნას ცენტრალური ადგილი უჭირავს ორგანიზმში მიმდინარე აზოტოვან ცვლაში. გადაამინირების რეაქციები უზრუნველყოფს აზოტის სწრაფ გადანაწილებას სხვადასხვა ამინომჟავას შორის და წარმოადგენს ამიაკიდან ბუნებრივი ამინომჟავების სინთეზის, მათი დეზამინირებისა და შარდოვანად გარდაქმნის მთავარ შუალედურ რგოლს. გადაამინირების რეაქციები უზრუნველყოფს აზოტოვანი და უჯრედული ცვლის პროცესების მარეგულირებელი ამინო- და კეტომჟავების ურთიერთგარდაქმნას და დიდ როლს ასრულებს ქსოვილური ცვლის რეგულირებაში.
ინგლისის დროშა

ინგლისის დროშა, იგივე წმ. გიორგის დროშა — ინგლისის ეროვნული სიმბოლო. შემოღებული იქნა მესამე ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს, ინგლისის მეფე რიჩარდ -ის მიერ, როდესაც მან წმ. გიორგი თავის მფარველად გამოაცხადა. დროშა წარმოადგენს თეთრ ტილოს სწორი წითელი ჯვრით. იგი ინგლისის სამეფოს ეროვნული სიმბოლო იყო მთელი შუა საუკუნეების განმავლობაში, ხოლო 1606 წელს გამოიყენეს იუნიონ ჯეკის შექმნისას. 1990-იანების შემდეგ ინგლისის დროშა ფართოდ გამოიყენება ეროვნულ სპორტულ ღონისძიებებში.
პრიზი (მუსიკალური ჯგუფი)

„პრიზი“ — ქართული როკ-ჯგუფი. ჩამოყალიბდა თბილისში 1988 წელს და იარსება 1992 წლამდე, როცა გამოსცა ერთადერთი ალბომი — „ღამის ქალაქი“. ჯგუფი უკრავდა პოპ-როკის ჟანრში. მის ცნობილ სიმღერებს შორისაა „ქალაქი ღამით“ და „დუმილის დრო“.

შემადგენლობა
ლევან ლომიძე — ვოკალი, გიტარა
ზაზა კახიანი — გიტარა
გივი გოგუაძე — ბასი

„ღამის ქალაქი“
ჯგუფმა 1992 წელს გამოსცა ერთადერთი ალბომი „ღამის ქალაქი“. ალბომის ყველა სიმღერაში ვოკალურ პარტიას ასრულებს ლევან ლომიძე, გარდა ერთისა — „მუდამ იქნები ჩემთან“, რომელსაც ზაზა კახიანი მღერის.

სიმღერების სია:

ქალაქი ღამით (4:35)
შენ დამნაშავე არ ხარ (5:12)
მოუსმინე გულს (4:32)
მუდამ იქნები ჩემთან (3:50)
თოვს (3:47)
გავუფრთხილდეთ ბუნებას (4:20)
დუმილის დრო (5:13)
ისმაილ გასპრინსკი

ისმაილ გასპრინსკი (; დ. 20 მარტი, 1851— გ. 11 სექტემბერი, 1914) — ყირიმელი თათარი ინტელექტუალი, განმანათლებელი, მწერალი და პოლიტიკოსი. ის იყო ერთ-ერთი პირველი მუსლიმი ინტელექტუალი რუსეთის იმპერიაში რომელმაც გააცნობიერა მუსლიმური თემის რეორგანიზაციის და მოდერნიზაციის საჭიროება. მისი გვარი მომდინარეობს ყირიმის ქალაქ გასპრადან.
სულთან მუჰამედი

აბულ მუქარამ სულთან მუჰამედი (; დ. თავრიზი – გ. 1500) – ირანის შაჰი აყ-ყოიუნლუს დინასტიიდან. ქვეყანას მართავდა ქალაქ იეზდიდან 1498-1499 წლებში.

სულთან მუჰამედი იყო იუსუფ-ბეი ბაიანდურის ვაჟი და უზუნ-ჰასანის შვილიშვილი.

1498 წელს, მან დაამარცხა თავისი ძმა ალვანდ-შაჰი და გახდა ირანის მმართველი.

1499 წელს, მუჰამედი ტახტიდან ჩამოაგდო მისმა ბიძაშვილმა, სულთან იაქუბის ვაჟმა, მურადმა.

გარდაიცვალა 1500 წელს.
გრანადა (მრავალმნიშვნელოვანი)

გრანადა შეიძლება აღნიშნავდეს:

გრანადა — ქალაქი სამხრეთ ესპანეთში;
გრანადა — პროვინცია სამხრეთ ესპანეთში;
გრანადა — სიდიდით მესამე ქალაქი ნიკარაგუაში;
გრანადა — დეპარტამენტი ნიკარაგუაში;
გრანადა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ანტიოკიის დეპარტამენტში;
გრანადა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კუნდინამარკის დეპარტამენტში;
გრანადა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, მეტის დეპარტამენტში;
გრანადა — რაიონი პერუში, ამასონასის რეგიონის ჩაჩაპოიასის პროვინციაში;
გრანადა — ესპანური საფეხბურთო კლუბი;
ახალი გრანადა — ესპანური ვიცე-სამეფო სამხრეთ ამერიკაში;
გრანადის საამირო — უკანასკნელი არაბული სახელმწიფო ევროპის ტერიტორიაზე.
გრანადა (საფეხბურთო კლუბი)

საფეხბურთო კლუბი „გრანადა“ — ესპანური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1921 წელს, ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების ქალაქ გრანადაში. ასპარეზობს ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონში, საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ „ნუევო ლოს კარმენესზე“.

„რეალ ბეტისთან“ და „სევილიასთან“ ერთად „გრანადა“ არის მესამე ანდალუზიური კლუბი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო პრიმერა დივიზიონის გათამაშებაში. პირველად უმაღლეს ლიგაში აღზევდა 1941-42 წლების სეზონში, სადაც ჯამში 20 სეზონი გაატარა. საუკეთესო შედეგია მე-6 ადგილი, რომელიც 2 სეზონში დაიკავა. 1959 წელს ითამაშა ესპანეთის თასის ფინალში.

ისტორია
კლუბი დაარსდა 1931 წლის 14 აპრილს, როგორც „რეკრეატივო გრანადა“, პირველი პრეზიდენტი იყო ხულიო ლოპეს ფერნანდესი. პირველი საფეხბურთო მატჩი „გრანადამ“ ჩაატარა ხაენის „დეპორტივოს“ წინააღმდეგ, სადაც გაიმარჯვა ანგარიშით 2-1. ამ მატჩში კლუბის ისტორიაში პირველი გოლი გაიტანა ანტონიო ბომბილიარმა.

1941-42 წლების სეზონში „გრანადა“ პირველად აღზევდა პრიმერა დივიზიონში. შემდეგ 80-იან წლებამდე კლუბი ან პრიმერა დივიზიონში ასპარეზობდა ან სეგუნდა დივიზიონში. 70-იან წლებში „განადამ“ ზედიზედ 8 სეზონი გაატარა უმაღლეს ლიგაში და 2 სეზონში (1971-72 და 1972-73) დააფიქსირა კლუბის ისტორიის საუკეთესო შედეგი, მე-6 ადგილი.

1959 წელს „გრანადამ“ შეძლო ესპანთის თასის ფინალში გასვლა, სადაც სანტიაგო ბერნაბეუზე დამარცხდა „ბარსელონასთან, ანგარიშით 4-1.

1980-იან წლების დიდი ნაწილი კლუბმა გაატარა სეგუნდა დივიზიონსა და სეგუნდა დივიზიონ ბ-ში (დონით მესამე ჩემპიონატი). 2002-03 წლების სეზონში, ფეხბურთელებზე ხელფასების არ გადახდის გამო დაქვეითდა დონით მეოთხე ჩემპიონატში. 4 სეზონის შემდეგ, „გრანადაში“ მოვიდნენ მადრიდის „რეალის“ ყოფილი პრეზიდენტი ლორენცო სანსი და მისი შვილი პაკო, მათი დახმარებით კლუბმა შეძლო ჩემპიონატის მოგება და დონით მესამე ჩემპიონატში აღზევება. თუმცა კლუბს ფინანსური პრობლემები შეექმნა.

„გრანადამ“ ოთხი სეზონი გაატარა დონით მესამე ჩემპიონატშიც. 2009 წლის ივლისში, პინანსური პრობლემების გამო კლუბი დახურვის პირას იყო. პრობლემა მოგვარდა „უდინეზესთან თანამშრომლობით, რომელმაც „გრანადისგან“ ბევრი ფეხბურთელი შეიძინა, ხოლო „უდინეზესგან“ ანდალუზიურმა კლუბმა დუბლშემადგენლობით და აკადემიის ფეხბურთელებით მიიღო შევსება.

მიმდინარე შემადგენლობა
ტიტულები
ესპანეთის თასი
ფინალისტი (1): 1958/59
სეგუნდა დივიზიონი
გამარჯვებული (3) 1940/41, 1956/57, 1967/68
სეგუნდა დივიზიონი ბ
გამარჯვებული (3) 1982/83, 1999/2000, 2009/10
ტერსერა დივიზიონი
გამარჯვებული 1933/34, 2003/04, 2005/06
დეპორტივო ლა-კორუნია (საფეხბურთო კლუბი)

საფეხბურთო კლუბი „დეპორტივო“ — ესპანური საფეხბურთო კლუბი. დაარსდა 1906 წელს, გალისიის ავტონომიური გაერთიანების ქალაქ ლა-კორუნიაში. ასპარეზობს ესპანეთის პრიმერა დივიზიონში.

1944 წლიდან საშინაო მატჩებს ატარებს სტადიონ რიასორზე, რომელიც 34,600 მაყურებელს იტევს. ტრადიციული საშინაო ფორმა შეიცავს ლურჯ და თეთრ ზოლებს, ხოლო შორტების და გეტრების ფერი ლურჯია. „დეპორტივო ლა-კორუნიას“ აქვს დიდ ხნიანი მტრობა ადგილობრივ „სელტასთან“, მათ დაპირისპირებას გალისიური დერბი ეწოდება.

პრიმერა დივიზიონის ჩემპიონობა კლუბს მოპოვებული აქვს ერთხელ, 1999-00 წლების სეზონში, 5-ჯერ დაასრულა სეზონი მე-2 ადგილზე. 2-ჯერ გახდა ესპანეთის თასის გამარჯვებული, 1994-95 და 2001-02 წლების სეზონებში, ასევე 3-ჯერ მოიგო ესპანეთის სუპერთასი. „ლურჯ-თეთრები“ რეგულარულად იღებდნენ მონაწილეობას პრიმერა დივიზიონის გათამაშებაში ბოლო 20 წლის მანძილზე, 19 დან 16 სეზონში ასპარეზობა ცხრილის ზედა ნაწილში დაასრულეს. შედეგად „დეპორტივო“ რეგულარულად იღებდა მონაწილეობას ევროტურნირებზე, 5 სეზონი იღებდა მონაწილეობას ჩემპიონთა ლიგაზე, კლუბმა 2-ჯერ შეძლო 1/4 ფინალშ გასვლა, 2003-04 წლების სეზონში კი ნახევარფინალში გავიდა, სადაც „პორტუსთან“ დამარცხდა, ორი მატჩის ჯამში 1-0.

მიმდინარე შემადგენლობა
ტიტულები
გუნდური
პრიმერა დივიზიონი
ჩემპიონი (1): 1999/00
მე-2 ადგილი (5): 1949/50, 1993/94, 1994/95, 2000/01, 2001/02

ესპანეთის თასი
გამარჯვებული (2): 1994/95, 2001/02

ესპანეთის სუპერთასი
გამარჯვებული (3): 1995, 2000, 2002

სეგუნდა დივიზიონი
ჩემპიონი (6): 1939/40, 1961/62, 1963/64, 1965/66, 1967/68, 2011/12

მცირე მსოფლიო თასი
ფინალისტი: 1969

ინტერტოტოს თასი:
ფინალისტი: 2005

ინდივიდუალური
პიჩიჩი (3):
1992–93 – ბებეტო (29 გოლი)
2001–02 – დიეგო ტრისტანი (21 გოლი)
2002–03 – როი მაკაი (29 გოლი) (მოიგო ევროპის ოქროს ბუცი)

ზამორა (8):
1941–42 – ხუან აკუნია
1942–43 – ხუან აკუნია
1949–50 – ხუან აკუნია
1950–51 – ხუან აკუნია
1953–54 – ხუან ოტერო
1992–93 – ფრანსისკო ლიანიო (გაზიარებული ტიტული სანტიაგო კანისარესთან ერთად)
1993–94 – ფრანსისკო ლიანიო
1996–97 – ჟაკ სონგო'ო

----
5-ჯერ მიიღო მონაწილეობა ჩემპიონთა ლიგის გათამაშებაში
4-ჯერ მიიღ მონაწილეობა უეფა-ს თასის გათამაშებაში
1-ხელ მიიღო მონაწილეობა თასების მფლობელთა თასის გათამაშებაში
2-ჯერ მიიღო მონაწილეობა ინტერტოტოს თასის გათამაშებაში
უეინ გრეცკი

უეინ გრეცკი (; დ. 26 იანვარი, 1961) — კანადელი ჰოკეისტი. თამაშობდა ცენტრალური თავდამსხმელის პოზიციაზე. საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი სპორტსმენი. 1978-1988 წლებში თამაშობდა კლუბ „ედმონტონ ოილერზის“ შემადგენლობაში, რომელთანაც ერთად ოთხჯერ მოიგო სტენლის თასი. 2001 წლიდან კლუბ „ფინიქს კოიოტსის“ მფლობელია. აღიარებულია ყველა დროის საუკეთესო ჰოკეისტად.
ბაგრატის ტაძრის წარწერები

ბაგრატის ტაძრის წარწერები — ბაგრატის ტაძრის აღმოსავლეთისა და ჩრდილოეთის კედლებზე ამოკვეთილი ქართული ასომთავრული წარწერები. მთავარი სამშენებლო წარწერა, რომელშიც ბაგრატ აფხაზთა და ქართველთა მეფე და კურაპალატი და დედამისი — გუარანდუხტ დედოფალი იხსენიებიან, ამოკვეთილია ტაძრის აღმოსავლეთ ფასადის სარკმლებს ზემოდან შემოვლებული ჩუქურთმიანი თაღედის ქვედა ბრტყელ წახნაგზე. ტექსტის მონაცემებით (ბაგრატ -ის ტიტულატურა) იგი 1001-08-ით თარიღდება. ჩრდილო კედელზე, აღმოსავლეთ მკლავის ჩრდილო სარკმლის ქვემოთ ჩასმულ დიდი ზომის ქვის ფილაზე, სარკმლის ღიობის ორივე მხარეს ამოკვეთილია ორი წარწერა: შედარებით ვრცელი, 6-სტრიქონიანი, მარცხენა წარწერა შინაარსით მემორიალურია და შეიცავს ბაგრატ -ის განდიდების ტექსტს: „ქ. ჵ. მეუფეო, მფლობელთა ყოველთა სუფევათაო, უმეტესად ადიდე ძლიერი ბაგრატ კურაპალატი. აფხაზთა და ქართველთა მეფეჱ, თანა: მამით, დედით, დედოფლით და ძით მათით, ამენ“. ტექსტის მონაცემებით (ბაგრატ -ის ტიტულატურა, მისი დედისა და მამის ცოცხლად მოხსენიება) ეს წარწერაც, აღმოსავლეთ ფასადის წარწერის მსგავსად, 1001-08-ით თარიღდება. მარჯვნივ ამოკვეთილი წარწერის ტექსტი ასეთია: „ქ. ოდეს განმტკიცნა იატაკი, ქორონიკონი იყო 223“, ესე იგი 1003. ეს წარწერა ქართულ წერილობით ძეგლებში პირველად გადმოსცემს თარიღს არაბული ციფრებით (მანამდე და შემდეგაც კარგა ხანს ისინი ასონიშნებით გადმოიცემოდა).
დამალული სიმართლე

დამალული სიმართლე (ესპ. ) — მექსიკური ტელენოველა, რომელიც პროდიუსერმა ემილიო ლაროსამ კომპანია ტელევისასთვის გადაიღო 2006 წელს.

გალილეა მონტიხო, ალეხანდრა ბაროსი, ედუარდო იანესი და გაბრიელ სოტო არიან მთავარო როლის შემსრულებელი მსახიობები.

სიუჟეტი
ეს არის ორი წყვილის სასიყვარული და ინტრიგებით სავსე ისტორია. გაბრიელა გილენი (გალილეა მონტიხო) ახალგაზრდა ღარიბი გოგონა, რომლელიც კაზინოში მიმტანად მუშაობს და შემთხვევით შეხვდება კაცს, რომელიც მისი ნამდვილი მამის მარიო ხენოვესის (ჰექტორ ორტეგა) შვილია. გაბრიელა ღარიბ ოჯახში გამზრდელ მამასთან ფაუსტო გილენთან (ჰექტორ ორტეგა) და მის პატარა დასთან ხულიეტა გილენთან (კლაუდია ტროიო) ერთად გაიზარდა. დავიდ ხენოვეს (გარიელ სოტო) ორდონესი მარიოსა ხენოვესის ოჯახში გაიზარდა, თუმცა ადოლფო ავილას (ხულიო ალემანი) შვილია. ადოლფო მარიოს მტერია და ცდილობს ხელსაყრელი მომენტი ჩაიგდოს ხელში რათა გაანადგუროს ის, მარიო მალე გაიგებს, რომ მის მოკვლას გეგმავენ და ფაუსტო გილენს დახმარებას სთხოვს იმ მისი შვილის გაბრიელას და საყვარელი ქალის მარტა სალივარ გუსმანის სიყვარულის გამო. მარიო ფაუსტოს მისი ადგილის დაკავებას და ქონების განკარგვას მოსთხოვს რათა ადოლფო ხელში არ ჩაიგოდ ის, ამისთვის ის მისი სახლიდან მარიოს სახლამდე დიდ გვირაბს გათხრის სადაც გრიმებს და სახის ნაწილებს ინახავს გარდასახვისთვის. ხუან ხოსე ვიქტორია ოკამპო (ედუარდო იანესი) პატიმარია, რომელიც თავისი უდანაშაულობის დამტკეცას სცდილობს, მისი მეგობარი პატიმარი, რომელიც წარსულში დიდი ქონების მეპატრონე იყო გადანახულ განძის შესახებ მოუყვება, რომელიც მის ძველ სახლშია დამალული. ციხეში აჯანყება მოხდება ხუან ხოსე კი გაქცევას მოახერხებს მეგობრის სახლშიც მივა და განძსაც იპოვის გამდიდრების შემდეგ ის მისი მტრის საძებნელად და უდანაშაულობის დასამტკეცად ბრძოლას იწყებს, მალე ის ალეხანდრა ბოლმორ ხენოვეს (ალეხანდრა ბაროსი) შეხვდება, რომელიც მისი დაუძინებელი მტრის ნათესავი და მომავალში მისი ერთადერთი ნამდვილ სიყვარული გახდება.

როლებში
მთავარ როლებში
გალილეა მონტიხო - გაბრიელა გილენი / მარტა სალივარ გუსმანი
ალეხანდრა ბაროსი - ალეხანდრა ბოლმორ ხენოვესი
ედუარდო იანესი - ხუან ხოსე ვიქტორია ოკამპო
გაბრიელ სოტო - დავიდ ხენოვეს

აგრეთვე მონაწილეობენ
მარია სორტე - იოლანდა რეი
ხულიო ალემანი - ადოლფო ავილა
ჰექტრო ორტეგა - ფაუსტო გილენი / მარიო ხენოვესი / სანტიაგო გუსმანი
ირმა ლოსანო - დორა რამირესი
ლაო "ელ მიმო - ასუნსიონ ლიმონი
ერიკ დელ კასტილიო - გრეგორიო პინედა
ფაბიან რობლესი - რობერტო ზარეტე
მარკო მენდესი - კარლოს ავილა
სესილია ტიხერინა - სუსანა "ლა ჩოლა"
არტურო კარმონა - მაურისიო მედინა
ბობი ლარიოსი - მარკო რივერა მუნიოსი
მარგარიტა მაგანია - ბერტა ბალმორ ხენოვესი
ჰარი გეიტნერი - ლეონარდო ფაიდელა
მარიო საურეტი - აბელარდო სანჩესი
კარლოს მიგელი - ფელიქს მენდესი
ჟაკლინ ვოლტერი - ბედორა
ბიბელოტ მანსური - გილერმინა "მინა" ალვარესი
ალფრედო ალონსო - სალომონ ზარატე
ალბერტო ლოსტინი - რამონ კაბალერო
კარლა ლოსანო - კარამელო
რობერტო ტელო - მორანო
კლაუდიო ტროიო - ხულიეტა გილენი
სილვია რამირესი - ელსა რივერა მუნიოსი

სპეციალური მოწვევით
მონიკა დოსეტი - ზაიდა კასტელანოსი

როსანა სანხუანი - იოლანდა რეი (ახალგაზრდა)

რაულ ვალერიო - დონ ხორხე

მარისოლ გონსალესი - ხიმენა

წარსულის საიდუმლო
საქართველოში ტელესერიალის პრემიერა 2006 წელს ტელეკომპანია იმედის ეთერში შედგა. სერიალი საეთერო ბადეს ყოველდღე შაბათ-კვირის გარდა 19:00-ზე იკავებდა.

ჯილდო და ნომინაციები
თეთრი ქალბატონი

თეთრი ქალბატონი — კლდის მხატვრობა მააკის მღვიმეში, მდებარეობს ბრანდბერგის მთის ახლოს ნამიბიაში.

კლდის მხატვრობა 1918 წელს აღმოაჩინა გერმანელმა მკვლევარმა რეინჰარდ მააკმა და დაათარიღა ძვ. წ. ათასწლეულის შუა პერიოდით. მხატვრობაში ანტილოპიებისა და პატარა ადამიანების გვერდით ცენტრალური ადგილი უჭირავს მაღალ ფიგურას, რომელიც დახატულია თეთრი, შავი და ყავისფერი საღებავით. „თეთრ ქალბატონს“ ცალ ხელში უჭირვს მშვილდ-ისარი, მეორეში — ლოტოსის ყვაივილს მსგავსი ფიგურა. ზოგიერთი მკვლევარი ფიქრობს, რომ ნახატზე გამოსახულია ევროპული სტილის ქალი სწორი ცხვირით. ქალის თმები ფორთოხლისფრია.
მცველი დორა

მცველი დორა — კოლუმბიური ტელენოველა, რომელიც ლუის ფელიპე სალამანკამ გადაიღო 2004 წელს ტელეკომპანია -ისთვის. მთავარ როლებში ზარიკ ლეონი, ვიქტორ მალარინო და პაბლო მარტინი. ანტაგონისტი როლის შემსრულებელი მსახიობი ტერესა გუტიერესი, რომელიც სერიალში ანტონია დე ურდანეტად ასაღებს თავს.

სერიალის გადაღებები 2004 წლის 1 მარტს დაიწყო და 17 აგვისტოს დასრულდა, სულ 122 ეპიზოდია.

სიუჟეტი
დორა ლარა არის ძლიერი ხასიათის მქონე ქალი, ის ერთ-ერთ კომპანიაში მუშაობს მცველად. პირველ სამუშაო დღეს ის შეხვდება ხუან ურდანეტას, რომელიც კომპანიის მფლობელია, თუმცა ახალი მცველი მას კომპანიაში არ შეუშვებს და მცირე კამათი მოუვათ, მაგრამ ეს შეხვედრა შეცვლის დორას ცხოვრებას.

ამ ინციდენტის გამო დორა ძალიან შეწუხდება და განმარტების გაკეთება ალეხანდრო ურდანეტასთან მოუწევს, რომელიც ხუანის უფროსი ძმა და კომპანიის მეორე მფლობელია, შეხვედრის შემდეგ დორას და ალეხანდროს ერთმანეთი შეუყვარდებათ. მათ სიყვარულს ბევრი დაბრკოლების გადალახვა მოუწევს, რადგან ალეხანდროს ოჯახი ეწინააღმდეგება დორას ოჯახში შემოყვანას და თან ალეხანდრო ქვრივია, რომელსაც თინეიჯერი ქალიშვილები მარიანა ურდანეტა, კატალინა ურდანეტა და ლაურა ურდანეტა ჰყავს. ალეხანდროს უჭირს აუხსნას შვილებს თუ როგორ უყვარს დორა და უნდა მისი ცოლად მოყვანა.

დორა
საქართველოში ტელესერიალის პრემიერა 2006 წლის 1 ნოემბერს ტელეკომპანია მზეზე შედგა. სერიალი ტელეკომპანია მზის ეთერში ყოველდღე შაბათ-კვირის გარდა 21:00 საათზე გადიოდა.

როლებში
მთავარ როლებში
ზარიკ ლეონი - დორა ლარა (მცველი)
ვიქტორ მალარინო - ალეხანდრო ურდანეტა (კომპანიის მფლობელი)
პაბლო მარტინი - ხუან ურდანეტა (კომპანიის მფლობელი და ალეხანდროს უმცროსი ძმა)
ტერესა გუტიერესი - ანტონია ურდანეტა

აგრეთვე მონაწილეობენ
კატი საენსი - ხუანიტა
სირლი ვუდი - ანა მარია კასტილიო
ალვარო ბიონა - რაფაელი
კარმენ ვილიალობოსი - კატალინა ურდანეტა
მონიკა ურიბე - მარიანა ურდანეტა
კრისტალ კამპუსანო - პატრისია
მარსელა კარვახალი - ხიმენა ურდანეტა
ელკინ დიასი - რობერტო
ანდრეა მარტინესი - დანიელა ურდანეტა
ფერნანდო ლარა - სეგუნდო
სებასტიან დევია - მიგელ ურდანეტა
გუსტავო არგანიტა - რიკარდო
ანდრეს მენდოსა - კამილო ურდანეტა
ხუან ფელიპე იბანიესი - პაბლო დელ კასტილიო
ენრი ბარბა - დიეგო ურდანეტა
ერნან მენდესი - ობუდილო
ხუან ანხელი - არტურო
ხუან პაბლო ლიანო - ხოსე კარამილო
ხუან ფერნანდო სანჩესი - ხულიანი
მეილი ფლანდორფერი - ლაურა
მონიკა გომესი - მარი სირლი
ლუის რიკარდო სოლერი - ემილიო რინკონი
მორელა სულეტა - დიანა
ვანესა ხაიმესი - ვალენტინა
პაულა პენა - მატილდე ლარა
ვენდი ლამუსი - ვანესა ლარა
ანა ოკამპო - ლაურა გარსია
როდრიგო კანდამილი - რინგო გარსია
ანდრეს ერნანდესი - ბრაიანი
ომარ გარსია კარილიო - დიეგო ლარა

სპეციალური მოწვევით
ბრაიან პაბონი - ჯონათან ურდანეტა
ფელიპე ოკამპო - ჰენრი
ტომი ვასკესი - ხულიო
ალდემარ კარერა

საერთაშორისო ჩვენება
ჯილდო
 -ს ჯილდო
საუკეთესო მთავარი როლის შემსრულებელი ტელესერიალში ზარიკ ლეონი

-ის ჯილდო
საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლის შემსრულებელი ქალი მსახიობი: კარმენ ვილიალობოსი
საუკეთესო ქალი მსახიობი: მონიკა ურიბე
საუკეთესო ბავშვი მსახიობი: მეილი ფლანდოფერი

სხვა ჯილდოები
 აშშ: საუკეთესო ქალი მსახიობი წარდგენილი ზარიკ ლეონი
 - ურუგვაი: საუკეთესო მეორეხარისხოვანი ქალი მსახიობი ტერესა გუტიერესი
აზერბაიჯანის ეროვნული აეროკოსმოსური სააგენტო

აზერბაიჯანის ეროვნული აეროკოსმოსური სააგენტო — სამთავრობო ორგანო, რომელიც კოორდინაციას უწევს აზერბაიჯანის ყველა კოსმოსური კვლევის პროგრამას, სამეცნიერო და კომერციულ მიზნებში. მაკა დაარსდა 1992 წელს, აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის კასპიის სამეცნიერო კვლევითი ცენტრის ნაცვლად.

ისტორია
აზერბაიჯანის კოსმოსური პროგრამა, ძირითადად, როგორც საბჭოთა ეპოქაში, საერთაშორისო თანამშრომლობით ხორციელდება. რამდენიმე აზერბაიჯანული ქარხანა საბჭოთა კავშირის კოსმოსურ პროექტებზე მოწყობილობის აწარმოებდა, მაგრამ ახლა უკვე მათი სპექტრი მოძველებულია. დღეს კოსმოსური პროგრამა შეიცავს თანამგზავრულ მისიებს, როგორც ეროვნულ დონეზე, ასევე სხვა სახელმწიფოებთან თანამშრომლობით.

2006 წელს, სააგენტო გადაეცა აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტროს. 2009 წელს, ილჰამ ალიევის ბრძანებით, აზერბაიჯანის კოსმოსური ინდუსტრია გადაიქცა ახალ სააგენტოდ, რომელიც შეიქმნა სახელმწიფო კოსმოსური განვითარების პროგრამის ფარგლებში. პროგრამის ფარგლებში, 2013 წელს აზერბაიჯანმა კოსმოსში თავის პირველი თანამგზავრი გაგზავნა.
ვალეს ღვთისმშობლის ეკლესიის წარწერა

ვალეს ღვთისმშობლის ეკლესიის წარწერა — 1561-1564 წლებში შესრულებული ქტიტორული წარწერა ვალეს ღვთისმშობლის ეკლესიაზე.

არა მარტო სამცხის, არამედ მთელი ქართული ეპიგრაფიკის ერთ-ერთი ყველაზე ვრცელი ლაპიდარული წარწერაა ათაბაგ ქაიხოსრო -ის (1545-1573) თანამეცხედრის, იმერეთის მეფის ბაგრატ -ის (1410-1565) ასულის დედისიმიდის წარწერა, ამოკვეთილი სამ კოლონად, შესაბამისად 12, 16 და 17 (სულ 45) სტრიქონად ვალის ტაძრის სამხრეთი ბოძის სამხრეთ და აღმოსავლეთ გვერდებზე. იგი ქართულ ეპიგრაფიკაში საკმაოდ ცნობილი ძეგლია, გამოქვეყნებულია რამდენიმეჯერ ქართულ, რუსულ და ფრანგულ ენებზე. მართალია, უთარიღოა, მაგრამ ტექსტში დასახელებული მრავალი ისტორიული პირის მოღვაწეობის დროის ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, ექვთიმე თაყაიშვილის მიერ დათარიღებულია 1561-1564 წლებით, რაც ყველას მიერ გაზიარებულია.

წარწერა შინაარსით მრავალრიცხოვან პირთა მოსახსენებელია, განსაკუთრებით მისი მეორე ნაწილი, თუმცა, მასში დედისიმედის მიერ ეკლესიის მეორედ აშენებაზეცაა აღნიშნული.

წარწერის შესრულების დროს, ერთიანი საქართველო ახალი დაშლილია ცალკეულ სამეფო-სამთავროებად. ეს დაშლა იურიდიულად გაფორმდა დედისიმედის პაპის კონსტანტინე -ის დროს. წარწერაში დედისიმედი მასაც იხსენიებს და თავის მამა ბაგრატს, რომელიც იმ დროს საქართველოს ერთი ნაწილის — იმერეთის მეფე იყო. დედისიმედი კონსტანტინეს მოიხსენიებს ქართველთა მეფეთ-მეფობით, ხოლო ბაგრატს არ ასახელებს თუ რისი მეფეა.