iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე (ფილმი)

ჰარი პოტერი და აზკაბანის ტყვე — რეჟისორ ალფონსო კუარონის ფილმი, რომელიც გადაღებულია ჯოან როულინგის მიერ დაწერილი ჰარი პოტერის თავგადასავლების მესამე წიგნის მიხედვით.

ამ ფილმში ჰარი და მისი მეგობრები ბრუნდებიან ჰოგვორტსში. იქ ჰარი გაიცნობს თავის ნათლიას, სირიუს ბლეკს. აღსანიშნავი ისაა, რომ ამ თავში საერთოდ არ ჩნდება ლორდი ვოლდემორი (რომელიც მხოლოდ ნახსენებია აქა-იქ).
ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი (ფილმი)

ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი — რეჟისორ მაიკ ნიუელის ფილმი, რომელიც გადაღებულია ჯოან როულინგის მიერ დაწერილი ჰარი პოტერის თავგადასავლების მეოთხე წიგნის მიხედვით.

სიუჟეტით, ჰოგვორტსში სწავლის მეოთხე წელი აღსანიშნავია სამი ჯადოქრის ტურნირით. ჰარი მონაწილეობს მასში, მაგრამ ტურნირს ეწირება სედრიკ დიგორი, რომელსაც კლავს დაბრუნებული ლორდი ვოლდემორი.

როლები
დენიელ რედკლიფი - ჰარი პოტერი, მთავარი პერსონაჟი
რუპერტ გრინტი - რონ უისლი, ჰარის მეგობარი
ემა უოტსონი - ჰერმიონ გრეინჯერი, ჰარის მეგობარი
რობი კოლტრეინი - რუბეუს ჰაგრიდი, მეტყევე
რეიფ ფაინზი - ლორდი ვოლდემორი, მთავარი უარყოფითი პერსონაჟი
მაიკლ გემბონი - ალბუს დამბლდორი, ჰოგვორტსის დირექტორი
ბრენდან გლისონი - ალესტორ მუდი, ბნელი ძალებისგან დაცვის ლექტორი
ჯეისონ აიზეკსი - ლუციუს მალფოი, დრაკო მალფოის მამა და ვოლდემორის მსახური
გერი ოლდმენი - სირიუს ბლექი, ჰარის ნათლია
მირანდა რიჩარდსონი - რიტა სკიტერი, 'დილის მისნის' ჟურნალისტი
ალან რიკმენი - სევერუს სნეიპი, ჰოგვორტსის ლექტორი და სლიზერინის ფაკულტეტის ხელმძღვანელი
მეგი სმითი - მინერვა მაკგონაგელი, ჰოგვორტსში ტრანსფიგურირების ლექტორი და გრიფინდორის ფაკულტეტის ხელმძღვანელი
ტიმოთი სპოლი - პიტერ პეტიგრიუ, ვოლდემორის მსახური, რომელმაც უღალატა ჰარის მშობლებს
ფრანსეს დე ლა ტური - ოლიმპ მაქსიმი

მუსიკა
ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი (ფილმი)

ჰარი პოტერი და ფენიქსის ორდენი — რეჟისორ დეივიდ იეიტსის ფილმი, რომელიც გადაღებულია ჯოან როულინგის მიერ დაწერილ ჰარი პოტერის თავგადასავლების მეხუთე წიგნს.

სიუჟეტის მიხედვით, ჰოგვორტსში სწავლის მეხუთე წელს ჰარი ქმნის ე.წ. დამბლდორის არმიას, რომელიც წინ აღუდგება ჰოგვორტსში მიმდინარე მზაკვრულ რეფორმებს. ამ ისტორიის დასასრულს ჰარი ხვდება ვოლდემორს, ხოლო სირიუს ბლეკს კლავს ბელატრისა ლესტრეინჯი.
მარია ესტელა მარტინეს დე პერონი

მარია ესტელა (ისაბელ) მარტინეს დე პერონი (დ. 4 თებერვალი, 1931, ლა-რიოხა, არგენტინა) — პირველი ქალი პრეზიდენტი არგენტინასა და დასავლეთ ნახევარსფეროში.

პანამის ღამის კლუბის მოცეკვავე, სადაც გაიცნო თავისი მომავალი მეუღლე, არგენტინის ყოფილი დიქტატორი, ხუან პერონი, რომელსაც ცოლად გაჰყვა 1960 წელს. 1972 წელს მეუღლესთან ერთად დაბრუნდა სამშობლოში და ფაქტობრივად დაიწყეს საპრეზიდენტო კამპანია. 1973 წლის 23 სექტემბრის ვადამდელ არჩევნებში გაიმარჯვა მისმა მეუღლემ, რომელმაც 12 ოქტომბერს მარია ესტელა დანიშნა ვიცე-პრეზიდენტად. 1974 წლის 1 ივლისს პრეზიდენტის გარდაცვალების გამო, კონსტიტუციის საფუძველზე პრეზიდენტის პოსტი მისმა ქვრივმა მარია ესტელა მარტინესმა დაიკავა. ქვეყანას კი ფაქტობრივად მართავდა მარტინესის მთავრობის საზოგადოებრივი კეთილდღეობის მინისტრი, ცნობილი ასტრონომი, ხოსე ლოპეს რეგა. 1976 წლის 24 მარტს გენერლების ჯგუფმა მოახდინა სამხედრო გადატრიალება. ქალბატონი პრეზიდენტი დააპატიმრეს, თუმცა მალევე პატიმრობა შინაპატიმრობით შეუცვალეს, ხოლო სულ მალე სამშობლოს დატოვების ნებართვაც მისცეს და საცხოვრებლად ესპანეთში გადავიდა. იგი არგენტინაში დაბრუნდა 1983 წელს და დღეს ბუენოს-აირესის გარეუბანში ცხოვრობს. პოლიტიკური აქტივობა მთლიანად შეწყვიტა.

2024 წელს პრეზიდენტმა ხავიერ მილეიმ მოუწოდა ყველა ცოცხალ ყოფილ პრეზიდენტს, დასწრებოდნენ 2024 წლის 25 მაისის პაქტის ხელმოწერას ტუკუმანში, 9 ივლისს. პერონმა გადაწყვიტა არ დასწრებოდა არნიშნულ ღონისიებას.
წერაქვი (მარნეულის მუნიციპალიტეტი)

წერაქვი — სოფელი საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტის წერაქვის ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე).

მდებარეობს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე შულავერის ხეობაში, ზღვის დონიდან 980 მ-ზე. მარნეულიდან დაშორებულია 45 კილომეტრით, შულავრიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 21 კმ-ით.

ისტორია
სოფლის ისტორიული სახელია ზემო წერაქვი, რომელიც შეერქვა ქვემო წერაქვისგან განსასხვავებლად (ამჟამად ნასოფლარია). იხსენიება საუკუნიდან. წერაქვის სახელწოდებით 2 სოფელი მოხსენიებულია ვახუშტი ბატონიშვილის რუკასა და სოფლების სიაში, ასევე იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ ( საუკუნის მიწურული). 1689–1783 წლების საბუთებში მებატონეებად გოსტაშაბიშვილები იხსენიებიან. 1721 წლის აღწერით სოფელში ითვლებოდა 4 მებატონე (გოსტაშაბაშვილი, ციციშვილები), 30 გამომღები და 4 ბოგანო ყმა.

1886 წლის „საოჯახო სიების“ მიხედვით სოფელ (ზემო) წერაქვში 93 მცხოვრები იყო, ყველა ქართველები. საუკუნის მიწურულს წერაქველთა ნაწილმა საბა ადამაშვილისა (მწერალ მიხეილ ჯავახიშვილის მამა) და სხვათა თაოსნობით ხელახლა დაასახლა მეზობლად მდებარე მიტოვებული სოფელი სიონი. 1929 წლამდე შედიოდა ბორჩალოს მაზრაში, შემდეგ — მარნეულის რაიონში (ოფრეთის სასოფლო საბჭო). ამჟამად მარნეულის მუნიციპალიტეტის წერაქვის ადმინისტრაციული ერთეულის (სოფლები: სიონი, წერაქვი, ჯანხოში) ნაწილია. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

წერაქვში არის მიხეილ ჯავახიშვილის სახლ-მუზეუმი (დაარსდა 1987 წელს). სოფლის სასაფლაოზე დგას წმ. გიორგის დარბაზული ეკლესია (აშენებულია 1626 წელს).

სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, დაახლ. 2 კმ-ზე არის ქვემო წერაქვის ნასოფლარის ტერიტორიაზე („ქალაფა“) არის შუა საუკუნეების სამონასტრო კომპლექსი: საუკუნის ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის სამნავიანი დარბაზული ეკლესია (კედელზე საუკუნის ლაპიდარული წარწერით), გვიანი შუა საუკუნეების წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია, სამრეკლო, მარანი და გალავანი. მისგან სამხრეთ-აღმოსავლეთით შემორჩენილია შუა საუკუნეების ციხე „დიდი მზიგული“ და ციხის დარბაზული ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 140 ადამიანი.
მოდი

მოდი — ძვ. ებრაული საწყაო. ფართოდ იყო გავრცელებული ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებში. ქართულ წერილობით წყაროებში დამოწმებულია გიორგი ათონელის თხზულებაში „ცხოვრებაჲ ნეტარისა მამისა ჩუენისა ოიანესი და ეფთჳმესი“ ( ს.). მოდი იხსენიება „ათონის აღაპებში“ და იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის აღაპებში საუკუნემდე. მოგვიანებით იხმარება დასავლეთ საქართველოში მიწის სარგებლობისათვის დაწესებული გადასახადის აღსანიშნავად. სულხან-საბა ორბელიანთან მოდის შესატყვისია ჩანახი. უდრიდა დაახლოებით 8 კგ-ს.
მოზაზავრები

მოზაზავრები — ნამარხი ზღვის ქვეწარმავლების ოჯახი. მათი სხეულის სიგრძე 12 მ აღწევდა. კბილები სასაზეც ჰქონდათ. ტანი ქერცლებით იყო დაფარული. ჰქონდათ მოკლე, ფარფლისმაგვარი კიდურები. მოზაზავრებისთვის კუდი ძირითადი მამოძრავებელი ორგანო იყო. აქტიური მტაცებლები იყვნენ, რომელთაც იქთიოზავრები და პლეზიოზავრები შეცვალეს. იკვებებოდნენ თევზებით, მოლუსკებით, კანეკლიანებით. ცნობილი არიან თითქმის ყველა მატერიკის (ავსტრალიის გარდა) ზედაცარცული ნალექებიდან.
მოთემე

მოთემე — თემის კაცი, რომელსაც ძველ საქართველოში სასამართლო იყენებდა რაიმე გარემოების გამოსაღკვევად. მოთემეს ევალებოდა აგრეთვე ნაკლებმნიშვნელოვანი დავა-საჩივრების „გარიგება“. საფიქრებელია, რომ მოთემე იგივე ადგილობრივი (უპირატესად მომრიგებელი) მოსამართლე იყო, რომელსაც სოფელი გარკვეული ვადით ირჩევდა. ასეთ მოსამართლეს „სოფლის კაცს“, „ხევის კაცს“ და „ბჭესაც“ უწოდებდნენ.
მოთენას მღვიმე

მოთენას მღვიმე — კარსტული მღვიმე საქართველოში, მარტვილის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ტაბაკელის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე აბაშის ხეობის მარცხენა მხარეს, სოფელ პირველი ბალდის მიდამოებში, ზღვის დონიდან 570 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ეოცენურ შრეებრივ კირქვებში. ჯამური სიგრძე 95 მ. ორსართულიანია.

მოთენას მღვიმე ჰორიზონტალურია, აღმავალი. მისი წინა ნაწილი ჩამონგრეულია და ღია ხეობას წარმოადგენს. აქვე ამოყვანილია ქვითკირის კედელი, დატანილია სათოფურები. მღვიმე ორი დიდი დარბაზისაგან შედგება, რომლებიც ერთმანეთს ვიწრო, მაგრამ მაღალი გასასვლელებით უკავშირდებიან. ბოლო დარბაზის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში 10 მ-ნი საფეხურია, რომლითაც მღვიმის მეორე სართულზე შეიძლება მოხვედრა. მღვიმეში მრავლადა სტალაქტიტები, სტალაგმიტები, ტრავერტინის კასკადები, გურები, ფარდები, ასევე დიდი ზომის ლოდები, გამოფიტვის ადგილობრივი მასალა.

ჰავა დინამიურია. მღვიმიდან გამოდის წყლის ნაკადი, რომლის დებიტია 105 ლ/წმ. ნაკადი აჩენს კალციტის ქერქით გარშემოზღუდულ ტბებს. მღვიმური ნაკადი მდინარე აბაშას უერთდება. მღვიმური ნაკადი გამოიყენებოდა სოფელ პირველი ბალდის კოლმეურნეობის ფერმისათვის. მოთენას მღვიმეშია ისტორიული ნაგებობა, რომელიც შუა საუკუნეებში გამოყენებული იყო ციხესიმაგრედ. მღვიმეში ბინადრობენ ღამურები, ობობები, მწერები და სხვა.

მოთენას მღვიმე ადვილი მისადგომია და გასავლელი. შედგენილია გეგმა და ჭრილები. ბუნების ძეგლია.
აბაშა (მდინარე)

აბაშა, აბაშისწყალი — მდინარე საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილისა და აბაშის მუნიციპალიტეტებში, მდინარე ტეხურის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 66 კმ, აუზის ფართობი 370 კმ². იწყებს ასხის კირქვული მასივის სამხრეთი კალთებიდან. მის სათავეს ქმნის მდინარეები რაჩხისწყალი და ტობა, რომლებიც ერთდება სოფელ ბალდის ზემოთ (ზღვის დონე 325 მ). აბაშა საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. ჩამონადენი შედარებით თანაბრად ნაწილდება წლის განმავლობაში.

კანიონი
ასხის მასივის სამხრეთ-დასავლეთ ფერდობსა და აბედათის მთის ჩრდილო-აღმოსავლეთის ბოლოს შორის, სოფელ გაჭედილთან, აბაშა აჩენს 50-70 მ სიღრმის ვიწრო (სიგანე 5-6 მ) კანიონს, ამ ადგილზე აგებულია აბაშის ჰესი. კანიონში ინახება 75 მილიონი წლის წინ დედამიწაზე მცხოვრები ცხოველების გაქვავებული ძვლები. ეს აღმოჩენა 2010 წლის ივლისში ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ექსპედიციამ გააკეთა. კანიონის ზოგიერთ მღვიმეში აღმოჩნდა უძველესი ადამიანის არსებობის ნაშთები, მათი ძვლები, ნასუფრალი. გარდა ამისა, ნაპოვნია ცხოველთა გადაშენებული სახეობების ძვლებიც, მათ შორის მღვიმის დათვისა და ბიზონის ნაშთები.
მოთქმა

მოთქმა — ქართული სამგლოვიარო რიტუალის შემადგენელი ნაწილი, ზეპირსიტყვიერების იმპროვიზაციული სახეობა. ასრულებს მოტირალი (იგივეა, რაც „ხმით მოტირალი“, „გლოვის მგოსანი“, „გოდების შემსხმელი“, „მომთქმელი“) გლოვის გამოსახატავად და მიცვალებულის ღირსებათა წარმოსაჩენად, ზოგჯერ ლექსადაც. მოთქმის ზოგიერთი ფორმა ახლაც გვხვდება საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში (მოთქმის ნიმუშები იხილეთ წიგნებში: „ხალხური სიბრძნე“, ტ. 4, თბ., 1965; „ქართული ხალხური პოეზია“, ტ. 5, 1976).
მოკაზმული

მოკაზმული — ქართული ჰიმნოგრაფიული ტერმინი. გულისხმობს თავისუფალ, გადამუშავებულ თარგმანს, დედნის პერიფრაზს. მოკაზმულის უძველესი წერილობითი დადასტურება მიქაელ მოდრეკილის „იადგარში“ (978-988) გვხვდება. უკანასკნელი დროის გამოკვლევების მიხედვით მოკაზმული, ძველი თარგმანის გადაკეთება-გადამუშავებასთან ერთად, ძლისპირის მიხედვით მის ზუსტად გამართვა-შეწყობასაც უნდა ნიშნავდეს.
მოკვეთა

მოკვეთა — სასჯელის სახე ძველ საქართველოში — დამნაშავის გაძევება საცხოვრებელი ადგილიდან კორპორაციიდან. მართლმსაჯულებით მოკვეთა გათვალისწინებული იყო ღალატის, ამბოხების, მევახშეობისა და სხვა დანაშაულისათვის. მთიელთა ჩვეულებითი სამართალი თემიდან მოკვეთას ითვალისწინებდა. შეიძლებოდა, რომ მონანიებულ-გამოსწორებული დამნაშავე კორპორაციას, თემს კვლავ თავის წევრად მიეღო.
ლიდია გეილერ ტეხადა

ლიდია გეილერ ტეხადა (; დ. 28 აგვისტო, 1921, კოჩაბამბა — გ. 9 მაისი, 2011, ლა-პასი) — ბოლივიის ქალი პრეზიდენტი (17 ნოემბერი, 1979 – 18 ივლისი, 1980).

კარიერა
1948 წლიდან აქტიურად ჩაება პოლიტიკაში და გაერთიანდა ნაციონალურ-რევოლუციურ მოძრაობაში, რომელმაც აქტიური მონაწილეობა მიიღო 1952 წლის რევოლუციაში. 1956-1964 წლებში იყო დეპუტატთა პალატის წევრი. 1964 წელს პოლიტიკური ზეწოლის გამო წავიდა ემიგრაციაში. 15 წლის შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში და გახდა ახლადარჩეული დეპუტატთა პალატის პრეზიდენტი. 1979 წლის სამხედრო გადატრიალების შემდეგ დეპუტატთა პალატამ აირჩია დროებით პრეზიდენტად. 1980 წლის ახალი სამხედრო გადატრიალების შემდეგ კი დატოვა თანამდებობა და საცხოვრებლად საფრანგეთში წავიდა, სადაც ცხოვრობდა 1981 წლის 4 აგვისტომდე. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ აქტიურად ჩაება დიპლომატიურ სამსახურში: იყო ბოლივიის ელჩი საფრანგეთში, ვენესუელასა და გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში.

დაწერილი აქვს ორი ავტობიოგრაფიული წიგნი „ქალი და რევოლუცია“ (1960) და „ჩემი ლიდერობის სურვილი“ (2000).

მისი ინიციატივით დაარსდა და დღესაც აღინიშნება ბოლივიელ ქალთა დღე — 11 ოქტომბერი.

მეუღლეს გაშორებულია, ჰყავს ერთი ქალიშვილი — ტერეზა.

გარდაიცვალა 2011 წლის 9 მაისს, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ 89 წლის ასაკში.
მოკლეზედაფრთიანი ხოჭოები

მოკლეზედაფრთიანი ხოჭოები, სტაფილინები — მწერების ოჯახი ხეშეშფრთიანთა რიგისა. აქვთ ვიწრო და წაგრძელებული (1,5-40 მმ) სხეული. მათი მატლები მოძრავია. ოჯახში 30 ათასი სახეობაზე მეტია. იკვებებიან მწერებით, მატლებით, პატარა ტკიპებითა და სხვა. ზოგი სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მეორეხარისხოვანი მავნებელია. -ის გვარის მოკლეზედაფრთიანი ხოჭოების სისხლი შხამიანია და კანზე მოხვედრისას ადგილობრივ ანთებას იწვევს.
სურამულა

სურამულა — მდინარე საქართველოში, ხაშურის და ქარელის მუნიციპალიტეტებში. ფცის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1200 მეტრზე. სიგრძე 42 კილომერტი. აუზის ფართობი 719 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე, წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯია 12,5 მ³/წმ.
მოლარე

მოლარე — სალაროს დაბალი მოხელე ძველ საქართველოში. ერთდროულად რამდენიმე მოლარე არსებობდა. მოლარეები მოლარეთუხუცესს ემორჩილებოდნენ. მოლარე სალაროს რომელიმე განყოფილებას განაგებდა. მეფის საჩუქარი სტუმრისათვის მოლარეებს უნდა მიერთმიათ. მოლარეების სარგოს შეადგენდა სტუმართაგან მიღებული საჩუქარი („რაც სტუმარს ენამუსებოდეს“), სალაროში შესული საჩუქრებისა და სალაროდან გაცემული ჯამაგირის წილი. მოლარეები ჰყავდათ როგორც მეფეს, ისე დედოფალსა და ფეოდალებს.

თანამედროვე ქართულში „მოლარე“ ეწოდება პირს, რომელიც განაგებს სალაროს, ფულის გამცემა-მიღებას.
მოლარეთუხუცესი

მოლარეთუხუცესი — მოლარეთა უფროსი, სალაროს მაღალი მოხელე ძველ საქართველოში. ფეოდალური საქართველოს გაერთიანების ხანაში მოლარეთუხუცესი სალაროს განაგებდა და მსახურთუხუცესს ექვემდებარებოდა. გვიანდელი ფეოდალურ პერიოდში მოლარეთუხუცესს სალაროს ძირითადი განყოფილება, მთავარი ყუთი ებარა (სალაროს კი სალაროს ნაზირი განაგებდა); ცალ-ცალკე არსებობდა მეფის მოლარეთუხუცესისა და დედოფლის მოლარეთუხუცესის თანამდებობები.
ბრედა

ბრედა — ქალაქი ნიდერლანდებში, ჩრდილოეთ ბრაბანტის პროვინციაში. მდებარეობს მდინარე მარკზე, მარკისა და აარეს შესართავთან. არის დიდი სარკინიგზო კვანძი, სამდინარო ნავსადგური. განვითარებულია ლითონდამუშავება და მანქანათმშენებლობა, ელექტროტექნიკის, საფეიქრო, სამკერვალო, ტრიკოტაჟის, ტყავ-ფეხსაცმლის, კვების მრეწველობა, სიგარებისა და ხელოვნური აბრეშუმის წარმოება. მოქმედებს სამეფო სამხედრო აკადემია.

მოსახლეობა
1974 წ. — 119 ათასი
2007 წ. — 170 491
მოლოდიოჟ გრუზიი

„მოლოდიოჟ გრუზიი“ — ახალგაზრდული გაზეთი საქართველოს სსრ-ში, საქართველოს ახალგაზრდა ლენინური კომუნისტური კავშირის ცენტრალური კომიტეტის ორგანო, გამოდიოდა 1921 წლის 31 მაისიდან თბილისში, კვირაში 3-ჯერ, რუსულ ენაზე.

„მოლოდიოჟ გრუზიის“ წინამორბედია ამიერკავკასიის პირველი ახალგაზრდული გაზეთი „მოლოდოი რაბოჩი“, რომელიც 1919 დაარსდა ბაქოში, საქართველოში (თბილისში) გამოვიდა საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ (1921) და ამიერკავკასიის კომკავშირის სამხარეო კომიტეტის ორგანო იყო. 1937 წლიდან „მოლოდოი სტალინეცი“ ერქვა, ხოლო 1961 წლის 18 ნოემბრიდან — „მოლოდიოჟ გრუზიი“. აშუქებდა კომკავშირული ცხოვრების აქტუალურ პრობლემებს, ქვეყნის პოლიტიკურ-ეკონომიკურ საკითხებს. ბეჭდავდა სტატიებს ახალგაზრდობის აღზრდის, შრომისა და განათლების შესახებ. აქვეყნებდა წერილებს ლიტერატურაზე, ხელოვნებაზე, სპორტზე და სხვა თემებზე. ტირაჟი 70 ათასი ცალი (1981 წლის მონაცემები).

საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ გამოდიოდა -ს სახელით. დაიხურა 1991 წლის შემოდგომაზე.
მოლოზანა

მოლოზანა — ბუჩქი ადოქსასებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 2 მ აღწევს. ზედა ნაწილში 3-ნაკვთიანი კვერცხისებრი ფოთლები და ნორჩი ყლორტები აქვს. თეთრი ძაბრისებრი ყვავილები შეკრებილია ფარისებრ ყვავილებად. ნაყოფი წითელია, ოვალური და შეიცავს მცირე რაოდენობით წვენსა და ფქვილოვან რბილობს.

გავრცელებულია სომხეთსა და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ანატოლიაში. ჩვენში უმთავრესად დასავლეთ საქართველოს მთის ქვედა და შუა სარტყელის ტყეებში იზრდება. კარგი თაფლოვანი მცენარეა.
ტრირის ამფითეატრი

ტრირის ამფითეატრი — რომაელთა დროიდან შემორჩენილი ამფითეატრი ტრირში. მშენებლობა დასრულდა ჩვ. წელთაღრიცხვის დაახლოებით 100 წელს და 20 000 მაყურებელს იტევდა.

ძეგლის არქიტექტურული აგებულება და მდებარეობა
არენას ქვევით სარდაფული სივრცე ჰქონდა, რომელიც დღესაც შემონახულია. აქვე იყო მექანიკური სახის კონსტრუქცია, რომელიც ძალიან ჰგავდა თანამედროვე ლიფტებს. ამ ლიფტის მეშვეობით სანახაობის მონაწილეები პირდაპირ მოხვდებოდნენ არენაზე. ამფითეატრი იყო ნაწილი რომაული ქალაქის კედლისა და მდებარეობდა პეტრისბერგის მთის ძირას. ერთ–ერთი მიზეზი, რის გამო ეს ნაგებობა ტრირის ამ ნაწილში ააშენეს და არა სხვაგან, იყო ის, რომ არ იყო საჭირო მიწის საგანგებოდ მოზიდვა, ანუ ძეგლი თავისი დანიშნულებით ზუსტად ერგებოდა აქაურ არქიტექტონიკას და თან ნაკლებ სამშენებლო ხარჯებსაც მოითხოვდა. ტრირის ამფითეატრი მიმართულია ჩრდილოეთისაკენ და ჩრდილოეთითა და სამხრეთით ორი გასავალი აქვს.

ისტორია
ძეგლის (დაახლოებით ჩვ. წელთაღრიცხვის 100 წ.) აშენებისთანავე იგი გადაიქცა ქალაქ ტრირის მცხოვრებთათვის თავშეყრის ერთ–ერთ მთავარ ადგილად.
აქ ადგილობრივი ღირსეულნი, კეისრის ადგილობრივი მოხელეები (ასევე მოგვიანებით პირადად კეისარი მოქალაქეებს) სთავაზობდნენ პურსა და გართობას. ცხოველებისა და გლადიატორების ბრძოლებისას სიკვდილ–სიცოცხლის ამბები წყდებოდა. გარდა ამისა, ამ ადგილას აცხადებდნენ ყველა მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებას.

ტრირის ამფითეატრს ჰქონდა ასევე უჩვეულო დანიშნულება – იგი ასრულებდა ქალაქ ტრირის აღმოსავლეთ კარიბჭის ფუნქციასაც.

 საუკუნიდან ამფითეატრის ისევე როგორც ქალაქ ტრირის სხვა ძეგლების დაშლასა და არსებული ქვის სხვა სამშენებლო მიზნებით გამოყენებას შეუდგნენ.

1986 წელს ტრირის რომაული ამფითეატრი ქალაქი სხვა ღირსშესანიშნაობებთან ერთად იუნესკოს მსოფლიო კულტურის საგანძურთა სიაში შეიტანეს.

ღონისძიებები
გაზაფხულობით აქ ექსკურსიები იმართება, სადაც მსახიობები გლადიატორ ვალერიუსის ამბებს მოუთხრობენ მაყურებელს. გარდა ამისა,
ყოველწლიურად აგვისტოს თვეში აქ იმართება გერმანიის ერთ–ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ხელოვნების ფესტივალი.
მომავალი (გაზეთი)

„მომავალი“ — ქართული ყოველდღიური პოლიტიკური და ლიტერატურული გაზეთი, სოციალ-დემოკრატიული მიმართულების ორგანო. გამოდიოდა გაზეთი „ჩანგის“ ნაცვლად 1909–1910 წლებში თბილისში. რედაქტორი-გამომცემელი — ნ. მელიქ-შახნაზარიანცი, ფაქტობრივი – გრიგოლ ურატაძე. გაზეთი აშუქებდა მიმდინარე პოლიტიკურ და ლიტერატურულ საკითხებს, ჰქონდა პოლემიკა გაზეთ „ივერიასთან“. „მომავალი“ დაიხურა მთავრობის განკარგულებით. სულ გამოვიდა 111 ნომერი.
მომავალი (ჟურნალი)

„მომავალი“ — ქართული სამეცნიერო პოლიტიკური და ლიტერატურული ჟურნალი, საქართველოს ახალგაზრდა ლენინური კომუნისტური კავშირის ცენტრალური კომიტეტის ორგანო. გამოდიოდა 1921–1924 წლებში თბილისში. აშუქებდა მარქსისტული ფილოსოფიას, პარტიის ისტორიას, მიმდინარე პოლიტიკის, იმდროინდელი ქართული ლიტერატურის ისტორიის, ლიტერატურათმცოდნეობისა და სხვა საკითხებს. თანამშრომლობდნენ დ. აროშიძე, კ. გორდელაძე, დ. გვაზავა, კ. ორაგველიძე და სხვანი. 1924 წლის თებერვლიდან ჟურნალი გამოდიოდა „ახალგაზრდა ლენინელის“ სახელწოდებით.
მომთაბარე მეცხოველეობა

მომთაბარე მეცხოველეობა — მეცხოველეობის ორგანიზაციის ფორმა, რომლის დროსაც ცხოველები მთელი წლის განმავლობაში ან წლის უმეტეს დროს ერთი სეზონური საძოვრებიდან მეორე გადაჰყავთ იმ პერიოდში, როდესაც ამ სავარგულზე უხვი და ყუათიანი საკვებია. მომთაბარე მეცხოველეობა განსაკუთრებით ხელსაყრელია მთაგორიან ქვეყნებში, სადაც ბუნებრივი სავარგულები წლის სხვადასხვა დროს შეიძლება რაციონალურად გამოვიყენოთ.

მომთაბარე მეცხოველეობა მკვეთრად განსხვავდება მოხეტიალე (ქოჩადმავლური) მეცხოველეობისაგან, რომლის დროსაც მოსახლეობას არ აქვს ძირითადი სადგომი თავისი განვითარებული მიწათმოქმედებით, მრეწველობით და ცხოველებთან ერთად მთელი ოჯახები იცვლიან ბინას.

მომთაბარე მეცხოველეობა განსხვავდება სტაციონარულ მეურნეობაში ცხოველების მთელი წლის განმავლობაში საძოვრული შენახვისაგანაც, როდესაც მხოლოდ საძოვრების მონაცვლება ხდება ერთსა და იმავე ტერიტორიაზე. მომთაბარე მეცხოველეობის სისტემა ითვალისწინებს ცხვრის, თხის, ღორის, ძროხის შენახვას. მომთაბარე მეცხოველეობის ეკონომიკური მნიშვნელობა დიდია, რადგან ამ სისტემის გამოყენებით მკვეთრად მცირდება ხარჯები საკვების დამზადებაზე, შრომაზე და სხვა, რაც საგრძნობლად ამცირებს პროდუქციის თვითღირებულებას. თავისუფლდება ბევრი სახნავი ფართობი მეურნეობის ძირითად ტერიტორიაზე სხვა სასოფლო-სამეურნეო დარგების განვითარებისათვის.
მონადირე ძაღლები

მონადირე ძაღლები, ნადირობისათვის განკუთვნილი სპეციალიზებული ძაღლების ჯიშური ჯგუფი. მსოფლიოში მონადირე ძაღლების 100—მდე ჯიშია ცნობილი. მონადირე ძაღლების საშუალებით მოიპოვებენ ძვირფასი ბეწვეულის 60%-ზე მეტს და დიდი რაოდენობით ხორცის მომცემ ნადირ-ფრინველს. განასხვავებენ თანამედროვე მონადირე ძაღლების რამდენიმე ჯგუფს:
ყეფიები (რუსულ-ევროპული, დასავლეთციმბირული, აღმოსავლეთციმბირული, კარელიურ-ფინური), რომლებსაც იყენებენ ტყიან და ტყე-ველიან ზონებში ნადირ-ფრინველის მოსაპოვებლად. მოძებნის შემდეგ ისინი ყეფით აჩერებენ ნადირს მონადირის მისვლამდე. საქართველოს დასავლეთ რაიონებში (აჭარა, გურია) არსებობს ყეფიას მსგავსი ძაღლი - „მეკვერნე“ ანუ „ჩაქირი“, იგი ტანად პატარაა, ყურებაცქვეტილი, აქვს მოწითალო თვალები. უხეში წაბლისფერი ბეწვი, თეთრი კისერი, ყელი, კიდურები და კუდის ბოლო. გამოირჩევა უნდობლობით, სიავითა და შეუპოვრობით, საკავშირო სტანდარტს არ განეკუთვნება მცირერიცხოვრების გამო;
მადევრები (რუსული, ინგლისურ-რუსული, ანუ ჭრელი, ესტონური, ჰანოვერული, ბავარიული, ფიქსჰაუნდი, ბიგლი, ბასეტი და სხვა), რომლებსაც იყენებენ ტყიან და ტყე-ველიან ზონებში კურდღეზე, მელაზე, მგელზე, ტურასა და ჩლიქოსნებზე სანადიროდ. ისინი ყეფით სდევენ ნადირს კვალზე, სანამ მონადირე არ გადაუჭრის გზას;
მწევრები (რუსული გრძელბანჯგვლიანები, რუსული ველის, მოკლებეწვიანი, შუაზიური თაზი, ყირგიზული თაიღანი, ინგლისური, ავღანური, ირანული და სხვა), რომლებსაც იყენებენ კურდღელზე, მელაზე, მგელზე, წვრილფეხა ჩლიქოსნებზე სანადიროდ ღია, გაშლილ ადგილებში. სპეციფიკური აღნაგობა, სწრაფი სირბილი (დაახლოებით 20 მ/წმ) , მახვილი მხედველობა საშუალებას აძლევს ადვილად დაეწიოს და შეიპყროს ნადირი (ეს ძაღლი საქართველოში გადაშენდა);
სოროს ძაღლები (ტაქსა, ტერიერი, ფოქსტერიერი), რომლებსაც იყენებენ მელაზე, მაჩვზე, ენოტისებურ ძაღლზე სანადიროდ, სოროში ებრძვიან ნადირს, გარეთ დევნიან ან სოროშივე ახრჩობენ (საქართველოში მცირერიცხოვანია);
მეძებრები (სეტერი, პოინტერი, კურცჰაარი, დრატჰაარი და სხვა), იყენებენ ჭაობის, ტყის, ველისა და წყალში მცურავ ფრინველზე სანადიროდ, ეძებენ ყნოსვით, აქვთ დამახასიათებელი ნაბული, უჩვენებენ ფრინველის ადგილსამყოფელს (საქართველოში დიდი პოპულარობით სარგებლობენ და ყველაზე მრავალრიცხოვანი ჯგუფია);
სპანიელები (ინგლისური კოკერი და სხვა), ანუ ფრინველების მადევრები. ეძებენ ყნოსვით, ამოაფრენენ ნაბულის გარეშე, მოკლული ფრინველი თვითონვე მიაქვთ პატრონთან. საქართველოში საკმაოდ გავრცელებული ძაღლია.
გიორგი აგიაშვილი

გიორგი თეიმურაზის ძე აგიაშვილი (დ. 1836 — გ. 1901) — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი, ქუთაისის გუბერნიის თავადაზნაურობის მარშალი 1870-1876 წლებში. სწავლობდა ქუთაისის უეზდის სასწავლებელში. მონაწილეობდა რუსეთ-თურქეთის ომებში. 1877 წელს რუსეთ-თურქეთის ომში დაიჭრა. 1854 წელს დაჯილდოვდა იუნკერის ჩინით, რაც გამოცხადდა 1855 წლის 13 სექტემბერს კავკასიის კორპუსის ბრძანებულობაში; პრაპორშჩიკი (1861), პოდპორუჩიკი (1868), კაზაკთა პოლკის ლეიბ-გვარდიაში გადაიყვანეს კორნეტად (1871), შემდეგ ხდება პორუჩიკი (1874), შტაბ-როტმისტრი (1879), როტმისტრი (1884), პოლკოვნიკი (1891); ამ უკანასკნელ ჩინში მოიხსენიება 1901 წლის მაისამდე, მოგვიანებით გახდა გენერალ-მაიორი. დაჯილდოებულია ორდენებით, მედლებითა და სხვა. მისი მეუღლე იყო თავადის ასული ნატალია დადიანი.
მონაპირე

მონაპირე — საქართველოს ფეოდალური მონარქიის საზღვრისპირა ოლქის (სანაპიროს) გამგებელი ფეოდალი (ერისთავი ან ერისთავთერისთავი) საუკუნისა და საუკუნის მესამედში. მონაპირე თავისი ფუნქციებით იგივე იყო, რაც მარკგრაფი ფეოდალურ დასავლეთ ევროპაში. სანაპიროები შეიქმნა აღმოსავლეთ საქართველოს თურქ-სელჩუკთაგან განთავისუფლების შემდეგ დავით აღმაშენებლის დროს. მაშინ მონაპირე მეფის მოხელე იყო, მის სრულ მორჩილებაში მყოფი ვასალი. მომდევნო ხანაში იყო თანდათან სანაპიროს მემკვიდრე პატრონად („მემამულე“) იქცა, რომელსაც საკუთარი სუბვასალები ჰყავდა და ფაქტობრივად მეფის ყმადნაფიცი „ხელმწიფის“ როლში გამოდიოდა. მონაპირეთა ინსტიტუტმა დიდი როლი ითამაშა საქართველოს სამხედრო საქმის ორგანიზაციაში, ქვეყნის თავდაცვის სისტემაში.

- საუკუნეების მიჯნაზე არსებობდა შემდეგო სანაპიროები: ჰერეთის, კამბეჩოვანის, გაგის, ტაშირის, ძორაგეტის, თმოგვის, თორის, სამცხის (არტაანის), შავშეთ-სპერისა (ფანასკერტის) და ყარსის. დავით აღმაშენებელმა სანაპიროთა ნაწილში ჩაასახლა ჩრდილოეთ კავკასიიდან გადმოყვანილი ყივჩაღები. მონაპირე ვალდებული იყოთვალყური ედევნებინა მოსაზღვრე ქვეყნებისათვის და დაეცვა საზღვარი მტრის მოულოდნელი შემოსევებისაგან. იგი სამხედრო დავით ოპერაციებს დამოუკიდებლად აწარმოებდა, შეტევითს კი - მხოლოდ მეფის განკარგულებით. მონაპირე (და სანაპიროს მოსახლეობაც) გარკვეული პრივილეგიებით სარგებლობდა, რის გამოც ფეოდალები და რიგითი მოლაშქრენი „რომელნი შიგნით იყვნეს, იგინი სანაპიროთა იაჯდეს“. მონაპირის მოვალეობა კარგადაა ნაჩვენები ვეფხისტყაოსანში. ავთანდილს, როგორც მონაპირეს, ევალება: დაიცვას საზღვარი, ებრძოლოს მეფის ურჩ მეზებლებს, დროდადრო მეფეს ეახლოს, ძღვენი მიართვას და ანგარიში ჩააბაროს. მონაპირეთა ინსტიტუტი გაუქმდა მონღოლების ბატონობის დაწყებისთანავე.