iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბალის დვარიონასი

ბალის დვარიონასი (ლიტვ ; 6 ივნისი 1904, ლიბავა, ლატვია — 23 აგვისტო, 1972, ვილნიუსი) — ლიტველი კომპოზიტორი, დირიჟორი, პიანისტი, მუსიკის მასწავლებელი, სსრკ სახალხო არტისტი (1954).

ბიოგრაფია
დაიბადა ორღანისტ დომინიკას დვარიანოსის მრავალშვილიან (11 შვილიდან 7 მუსიკოსი გახდა) ოჯახში. მუსიკის პირველი მასწავლებელი მამამისი იყო, შემდგომ ლატვიელი კომპოზიტორი ალფრედ კალნიშნა ამეცადინებდა.

1924 წელს ლაიპციგის კონსერვატორიაში დაამთავრა რობერტ ტაიხმიულერის ფორტეპიანოს კლასი; 1939 წელს დირიჟორის კლასი (ექსტერნად). 1925-1926 წლებში ვირტუოზ პიანისტ ეგონ პეტრისთან იხვეწებოდა ბერლინში. 1926 წლიდან ფორტეპიანოს პედაგოგი კაუნასის მუსიკალურ სასწავლებელში. 1933 წლიდან კაუნასის კონსერვატორიაში. 1935—1938 წწ კაუნასში ლიტვის რადიოს სიმფონიური ორკესტრის დირიჟორი.

1940 წელს ვილნიუსში სიმფონიური ორკესტრი ჩამოაყალიბა. 1949 წლიდან ლიტვის სსრ-ის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგი; 1940—1941 და1958—1961 წლებში ლიტვის ფილარმონიისა და ყველა რესპუბლიკური სასიმღერო ზეიმების დირიჟორი.

დაჯილდოებულია ლენინის ორდენითა (1964) და სხვა ორდენებითა და მედლებით.

დაკრძალულია პალანგაში.

ვილნიუსში რეგულარულად ტარდება ბალის დვარიონასის სახელობის ახალგაზრდა პიანისტთა და მევიოლინეთა საერთაშორისო კონკურსი. არსებობს მისივე სახელობის მუსიკალური ათწლედი.

შემოქმედება
შექმნა სხვადასხვა ჟანრის ნაწარმოებები:
ბალეტი «მაჭანკლობა» (ლიბრეტო ლუდას გირა; 1931, დადგმა 1933, კაუნასი),
ოპერა «დალია» (ლიბრეტო იონას მაცკონისისთვის ბალის სრუოგის დრამის მიხედვით; 1958, დადგმა1959, ვილნიუსი),
სიმფონია (1947),
სავიოლინო კონცერტი ორკსეტრითურთ (1948; სტალინური პრემია, 1949),
2 კონცერტი ფორტეპიანოსათვის (1960, 1962),
კონცერტი ვალთორნისთვის (1963),
2 უვერტჲურა(1946, 1967),
ინსტრუმენტული პიესები,
გუნდები, მათ შორის «სიმღერის ზეიმი» (1965),
რომანსები, ხალხური სიმღერების დამუშავება,
მუსიკა სათეატროდ, 6 სპექტაკლისთვის,
მუსიკა 6 კინოფილმისთვის, მათ შორის «საბჭოთა ლატვია» (სტალინური პრემია, 1952),
ლიტვის სსრ ჰიმნი (თანაავტორი იონას შვიადასი, სიტყვები ანტანას ვენცლოვის, 1950).

ნაწარმოებთა დიდი ნაწილი რომანტიკული სტილისაა და ხალხური მუსიკიდან აღებულ ციტატებზეა დამყარებული.
ვიტაუტას კლოვა

ვიტაუტას კლოვა (; დ. 31 იანვარი, 1926, ტირკშლიაი — გ. 10 დეკემბერი, 2009, ვილნიუსი) — ლიტველი საბჭოთა კომპოზიტორი, ლიტვის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1959).

ბიოგრაფია
1951 წელს დაამთავრა ლიტვის კონსერვატორიის იუ. დროუდისა და ა. რაჩიუნასის კომპოზიციის კლასი. ვიტაუტას კლოვა ავტორია ოპერული, სიმფონიური, კამერული და ვოკალური ნაწარმოებებისა, 1966 წელს დაწერა სახელმძღვანელო „პოლიფონია“. 1948 წლიდან ეწევა პედაგოგიურ მოღვაწეობას.

შემოქმედება
ოპერები
„პილენაი“ (1956 წელს დაიდგა ლიტვის ოპერისა და ბალეტის ეროვნული თეატრის სცენაზე, 1957 წელს მიენიჭა ლიტვის სსრ სახელმწიფო პრემია)
„ვაივა“ (1958 წელს დაიდგა ლიტვის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე)
„ქალიშვილი“ (1960 წელს დაიდგა ლიტვის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე, 1960 წელს მიენიჭა ლიტვის სსრ სახელმწიფო პრემია)
„ორი ხმალი“ (1966)
„ამერიკული ტრაგედია“ (1969 წელს დაიდგა ლატვიის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე)

საორკესტრო ნაწარმოებები
სიმფონიური პოემა „იურატე და კასტიტისი“ (1954)
სუიტა „ვილნიუსის სურათები“ (1962)
ანა ტატიშვილი

ანა ტატიშვილი (დ. 3 თებერვალი, 1990, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, რომელიც 2014 წლის აპრილიდან გამოდის ამერიკის შეერთებული შტატების სახელით. მსოფლიოს ყოფილი 50-ე ჩოგანი და საქართველოს ფედერაციის თასის ნაკრების ყოფილი წევრი.

ადგილი რეიტინგში წლის ბოლოს
-ის ტურნირების ფინალები
წყვილები: 3 (1 გამარჯვება, 2 მარცხი)
(დ) – დახურული კორტი

-ის ქალთა ტურნირების ფინალები
ერთეულები: 17 (11–6)
წყვილები: 17 (8–9)
დიდი სლემის ტურნირებზე ასპარეზობის შედეგები
ერთეულები
წყვილები
ვინცას კუდირკა

ვინცას კუდირკა ( დ. 31 დეკემბერი [ძვ. სტ. 19 დეკემბერი], 1858, პაეჟერაი, ამჟ. ვილკავიშკისის რაიონი — გ. 16 ნოემბერი [ძვ. სტ. 4 ნოემბერი], 1899, ნაუიამესტისი) — ლიტველი კომპოზიტორი, პროზაიკოსი, კრიტიკოსი, პუბლიცისტი, მთარგმნელი, პოეტი, ლიტვის სახელმწიფო ჰიმნის „ეროვნული სიმღერის“ ავტორი; განათლებით ექიმი.

ბიოგრაფია
სწავლობდა სოფელ პაეჟერაის დაწყებით სკოლაში, შემდეგ 1871 წლიდან მირიამპოლის გიმნაზიაში, იქიდან მამის მოთხოვნით სასულიერო სემინარიაში გადავიდა სიენაში. სემინარიაში ორი წელი დაჰყო და „მოწოდების არქონის“ გამო გაირიცხა. სწავლობდა ვარშავის უნივერსიტეტის ისტორიულ-ფილოლოგიურ ფაკულტეტზე, შემდგომ სამედიცინო ფაკულტეტზე გადაიტანა საბუთები. 1888 წელს ლიტველ სტუდენტთა პატრიოტული ორგანიზაცია „ლიტვა“ დააფუძნა.

1889 წელს საზოგადოებამ დაიწყო ჟურნალ „ვარპასის“ გამოშვება („“, „ეჟვანი“), რომელსაც თვითონვე რედაქტორობდა, კორექტორობდა, ადმინისტრირებდა და წამყვანი თანამშრომელი იყო.

1890—1894 წლებში შაკიაში ექიმად მუშაობდა. 1887 წლიდან ნაუიჲამესტისში ცხოვრობდა, სადაც გარდაიცვალა კიდეც.

შემოქმედება
პირველი იგავი „რატომ არ მიირთმევენ ებრაელები ღორის ხორცს“ 1885 წელს დაბეჭდა გაზეთში „აუშრა“. ავტორია ათეულობით ორიგინალური ლექსის, მინაბაძისა და თარგმანის. წერდა სატირებს, პუბლიცისტურ სტატიებს; გამოსცა ხალხური სიმღერების ორი კრებული. თარგმნიდა ბაირონს, ადამ მიცკევიჩს, იულიუშ სლოვაცკის, ადამ ასნიკს, შილერს. სარგებლობდა რამდენიმე ფსევდონიმითა და კრიპტონიმით ( , , , . , , . ., ., . .). მისი უმნიშვნელოვანესი ნაწარმოებია „ეროვნული სიმღერა“, რომელიც მოგვიანებით ლიტვის ჰიმნი გახდა.

დღევანდელობა
ვინცას კუდირკის სახელს ატარებს ვილნიუსის ერთ-ერთი ქუჩა. 2007 წლის დამლევს ვილნიუსის ერთ-ერთ მოედანს ვინცას კუდურკის მოედანი ეწოდა. მოედანი გედიმანის გამზირს ეკვრის. მოედნის ცენტრში შემოქმედის მონუმენტია აღმართული (ავტორები არუნას საკალაუსკასი და რიჩარდას კრიშტალავიჩიუსი).
ვიქტორას კუპრიავიჩუსი

ვიქტორას კუპრიავიჩუსი (; დ. 27 იანვარი, 1901, სოფელი ტიოპლი სტანი, ამჟამად სამარის ოლქი — გ. 1 აპრილი, 1992) — ლიტველი კომპოზიტორი და კარილიონზე დამკვრელი. ვიქტორ კუპრევიჩისა და გედრიუს კუპრიავიჩუსის მამა.

1921–1924 წლებში სწავლობდა კაუნასის მუსიკალურ სკოლაში (მომავალი კაუნასის კონსერვატორია), 1923–1943 წლებში მუშაობდა კაუნასის საქალაქო მუზეუმში. 1943–1951 წლებში კაუნასის მოზარდ მაყურებელთა თეატრში (კონცერტმაისტერი, დირიჟორი, მუსიკალური ხელმძღვანელი) იყო და იმავდროულად 1946–1950 კაუნასის უნივერსიტეტში ასწავლიდა.

ავტორია ოპერისა „კალია და ჭიანჭველა“ , ოპერეტების „ფრინველთა კონცერტი“ ( , ლიბრეტო პიატრაცა ბაბისკასასთვის), ბალეტის „მწყემსი ქალი და მესტვირე“ და სხვა.

განსაკუთრებული პოპულარობა მოუხვეჭა კაუნასის კარილიონთან მუშაობამ, რომელიც მისივე ინიციატივით იქნა აღდგენილი 1956 წელს ვიტაუტას დიდის სამხედრო მუზეუმის სამრეკლოში. 1957 წელს კუპრიავიჩუსმა მასზე კონცერტების გამართვა დაიწყო. ეს ხელობა თავის უმცროს ვაჟს ჰედრიუსსაც შეასწავლა.

1991 წელს კუპრიავიჩუსს მიენიჭა კაუნასის საპატიო მოქალაქის წოდება.
ნევეჟისი

ნევეჟისი - მდინარე ლიეტუვაში, მდინარე ნემანის მარჯვენა შენაკადი

ჰიდროგრაფია
მდინარის სიგრძეა 210 კილომეტრი, აუზის ფართობი 6 140 კმ2. მიედინება შუა ლიეტუვის დაბლობზე. გაყინულია ნოემბერ-იანვარში. ყინულძვრაა თებერვალ-აპრილში. აქვს დაახლოებით 70 შენაკადი.

მთავარი შენაკადებია:მარცხენა - ალანტა, იუოდა, უპიტე, ლინკავა, ობელისი, ბარუპე. მარჯვენა - იუოსტა, კირშინასი, ლიაუდე, კრუოსტასი, დოტნუველე, შუშვე, სმიგლა, ალუონა, სტრიუნა.

მდინარეზე განვითარებულია მეთევზეობა, მასზე მდებარეობს ქალაქი პანევეჟისი.

მდინარის სახელი ჰქვია ქალაქ კედაინიაის კალათბურთის გუნდს.
აღა-მაჰმად-ხანი

აღა-მაჰმად-ხანი (, ; დ. 1742 — გ. 1797, შუშა) — ირანის გამგებელი 1794 წლიდან, შაჰი 1796 წლიდან. ყაჯართა დინასტიის დამაარსებელი. აღა-მოჰამედ-ხანი მცირეწლოვანი იყო, როდესაც ტყვედ ჩაიგდო და დაასაჭურისა მამამისის — ყაჯართა ტომის მედირ-შაჰის ძემ ადილ-შაჰ ავშარმა. მამამისის დამარცხების შემდეგ აღა-მაჰმად-ხანი შირაზში, ზენდების სამეფო კარზე წაიყვანეს. 1779 წელს ქერიმ-ხან ზენდის გარდაცვალების შემდეგ შირაზიდან ასთარაბადს გაიქცა და სათავეში ჩაუდგა ყაჯარ ტომთა ბრძოლას სახელმწიფო ხელისუფლებისათვის. მალე დაიკავა ირანის ჩრდილოეთ და ცენტრალური ნაწილი, 1794 წელს კი ბოლო მოუღო ზენდების დინასტიის უკანასკნელ წარმომადგენელს და ირანის ფაქტობრივი მბრძანებელი გახდა. იყო მკაცრი და ულმობელი მმართველი.

ირანის სატახტო ქალაქი აღა-მაჰმად-ხანმა თეირანში გადაიტანა. 1795 წელს მან გაილაშქრა აზერბაიჯანსა და საქართველოზე, დაარბია თბილისი (კრწანისის ბრძოლა, 1795), ხოლო საქართველოდან დაბრუნებისა და ირანის შაჰინ-შაჰის ტიტულის მიღების შემდეგ (1796) დაიპყრო ხორასანი.

მკვლელობა
1797 წელს აღა-მაჰმად-ხანი მეორედ აპირებდა საქართველოში ლაშქრობას, მაგრამ მისი მმართველობა ხანმოკლე აღმოჩნდა, რადგან იგი მოკლეს ქალაქ შუშაში. მკვლელობამდე ცოტა ხნით ადრე იგი განრისხდა მისი კარვის მახლობლად ატეხილი ხმაურის გამო და გადაწყვიტა, რომ ორი მსახური სიკვდილით დაესაჯა მისი სიმშვიდის დარღვევისთვის. თუმცა, მაშინ პარასკევი იყო, რაც ისლამში წმინდა დღეა და ამის გამო შაჰმა სიკვდილით დასჯა მეორე დილამდე გადადო. ამით ისარგებლეს სასიკვდილოდ განწირულმა მსახურებმა და გადაწყვიტეს დაესწროთ და თავად მოეკლათ შაჰი. მათ მესამე შეთქმულიც იპოვეს, ღამით სამივე შეიპარა შაჰის კარავში და დანებითა და ხანჯლებით აკუწეს იგი. ერთ-ერთი მსახური, რომელიც მკვლელობაში მონაწილეობდა, ქართული წარმოშობის იყო და სპარსულ წყაროებში „სადეღ გორჯად“ იხსენიება. ზაქარია ჭიჭინაძის მიერ ჩაწერილი გადმოცემის მიხედვით, სადეღი (სადიხა) მცხეთიდან იყო და მისი ნამდვილი სახელი ანდრია ყოფილა. ანდრია სპარსელებს გაუტაციათ და ასე გამხდარა შაჰის მსახური. შაჰის მკვლელობის შემდეგ ქართლში დაბრუნებული ანდრია წინაპრების სარწმუნოებას დაუბრუნდა, ბერად შედგა და ანტონ კათალიკოსმა ის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიაში გაამწესა. ანდრიას დიდხანს აღარ უცოცხლია და 1800 წლის ზაფხულში აღესრულა.
სიგიზმუნდ II ავგუსტი

სიგიზმუნდ ავგუსტი (დ. 1 ივლისი, 1520, კრაკოვი — გ. 7 ივლისი, 1572, კნიშინი) — პოლონეთის მეფე და ლიტვის დიდი მთავარი 1548 წლიდან. იაგელონების დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი. ლივონიის ომის დროს (1558—1582) აქტიურად მონაწილეობდა ბალტიისპირეთის დაპყრობაში. მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ლუბლინის უნიის (1569) დადებაში.
კუშუბაური

კუშუბაური — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, ტობანიერის თემში. მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 360 მეტრი. ვანიდან 10 კილომეტრი. საუკუნეში სოფელი შედიოდა საჯავახოს გამოჩინებულის საბლაღოჩინო ოლქში. სოფელში დგას უფლის ჯვარცმის სახელობის ეკლესია

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 140 ადამიანი.

ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა კარლო ინასარიძე — გერმანიაში მოღვაწე ქართველი ჟურნალისტი და პოლიტიკოსი, რომელმაც ამავე სოფელში ღვთისმშობლის სახელობის ტაძარი ააგო.
მაისაური

მაისაური — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში (ყუმურის თემი), მდებარეობს მდინარე ყუმურის ხეობაში. ზღვის დონიდან 560 მეტრი. ვანიდან 16 კილომეტრი.

სოფელში დგას ფეოდალური ხანის ციხესიმაგრე და წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 87 ადამიანი.
მთისძირი (ვანის მუნიციპალიტეტი)

მთისძირი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: მთისძირი, ჭაგან-ჭყვიში). მდებარეობს მდინარე რიონის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 70 მეტრი. ვანიდან 10 კილომეტრი. სოფელში გადის დაფნარი-ბაღდათის შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 413 ადამიანი.

}
სოფელში აღმოჩენილია ძვ.წ. საუკუნის ნამოსახლარი. ნამოსახლარებში აღმოჩენილია მრავალნაირი კერამიკული ნაწარმი, აგრეთვე კრამიტი და აგური, ნაპოვნია აგრეთვე იმპორტული (ატიკური, ქიოსური, სინოპური) კერამიკული ნაწარმიც. აღმოჩნდა ქვევრსამარხების ნაშთებიც, მათ შორის მდიდრული სამარხის ნაშთი. აღსანიშნავია აგრეთვე ადეიშვილების გორა, სადაც აღმოჩნდა სასიმაგრო ნაგებობების ნაშთი.

პიროვნებები
მთისძირში დაიბადნენ მწერალი დომენტი ახობაძე, სამხედრო დარგის ინჟინერი და მეცნიერი ვიქტორ სულაქველიძე. დავით არველაძე გიორგი ვერულაშვილი და გიორგი ტორონჟაძე ცნობილი ძებნილები
ლიტვის სტატუტები

ლიტვის სტატუტები — ლიტვის დიდი სამთავროს ფეოდალური სამართლებრივი კოდექსები. მიღებულია 1529, 1566 და 1588 წლებში. ლიტვის სტატუტების წყარო იყო ჩვეულებითი სამართალი, დიდ მთავართა კანონმდებლობა, სასამართლო პრაქტიკა, აგრეთვე რომაული, პოლონური და გერმანული სამართალი. ლიტვის სტატუტები შეიცავს სახელმწიფო, სისხლისა და სამოქალაქო სამართალს, სასამართლო წყობილებისა და პროცესის ნორმებს; ასახავს შლიახტის ეკონომიკური და პოლიტიკური როლის ზრდას, ყმა გლეხთა ერთიანი წოდების ჩამოყალიბებას. 1588 წლის სტატუტმა, ლუბლინის უნიის საწინააღმდეგოდ განამტკიცა ლიტვის დიდი სამთავროს მნიშვნელოვანი სახელმწიფოებრივ-პოლიტიკური დამოუკიდებლობა.
ლუბლინის უნია

ლუბლინის უნია — შეთანხმება პოლონეთისა და ლიტვის დიდი სამთავროს ერთ სახელმწიფოდ, რეჩ პოსპოლიტად (, სიტყვასიტყვით - რესპუბლიკა), გაერთიანების შესახებ. უნიის საკითხის განხილვა დაიწყო 1569 წელს ლუბლინში პოლონეთისა და ლიეტუვის ფეოდალთა საერთო სეიმზე. ხელი მოაწერეს 28 ივნისს, 1 ივლისს დაამტკიცეს პოლონეთისა და ლიეტუვის სეიმის დეპუტატებმა ცალ-ცალკე. ლუბლინის უნიით პოლონეთსა და ლიეტუვაში უნდა ყოფილიყო ერთგვაროვანი სახელმწიფო წესწყობილება, ერთიანი ფულადი სისტემა, საერთო სეიმი. სახელმწიფოს სათავეში იქნებოდა მეფე, რომელსაც ერთობლივად აირჩევდნენ ორივე ქვეყნის ფეოდალები. ლუბლინის უნიამ დაადასტურა ლიტვის დიდი სამთავროს ტერიტორიის ნაწილის პოლონეთის სამეფოსთან შეერთება; ლივონია ცხადდებოდა საერთო სამფლობელოდ, ურთიერთ შორის უქმდებოდა ბაჟები; რეჩ პოსპოლიტა ერთიან სახელმწიფოდ გამოდიოდა საერთაშორისო ასპარეზზეც. მიუხედავად ამისა, ლიეტუვის სახელმწიფოებრივი განცალკევებულობა მთლიანად არ ისპობოდა:შენარჩუნებული იქნა განსაკუთრებული კანონმდებლობა, სასამართლო, საკუთარი უმაღლესი ადმინისტრაციული თანამდებობები, ხაზინა, ჯარი. - სს. განმავლობაში სახელმწიფოებრიობის ეს ელემენტები თანდათან უქმდებოდა, ხოლო 1791 წლის 3 მაისის კონსტიტუციამ ფაქტობრივად გააუქმა ლიეტუვის სახელმწიფოებრიობის ნარჩენები.
ვილია

ვილია, ნერისი (, , ) — მდინარე ბალტიის ზღვის აუზში, მიედინება ბელარუსსა და ლიეტუვაში, მდინარე ნემანის მარჯვენა შენაკადი. საერთო სიგრძე 510 კილომეტრი, მათგან 228 კილომეტრი ლიეტუვაშია. აუზის ფართობი 24942,3 კმ2, რომელთაგან ლიეტუვას ეკუთვნის 13849,6 კმ2 (56 %).

ვილია ბელარუსში
მდინარეზე მდებარეობს ქალაქები ვილეიკა და სმორგონი. მდინარის ზემოთში მდებარეობს ვილიას წყალსაცავი.
შენაკადები
მარჯვენა: ნაროჩი.
მარცხენა: ილია, ბუშა, ოშმიანკა.

ნერისი ლიეტუვაში
ლიეტუვაში ნერისი, როგორც აქ მას უწოდებენ, მეორე მდინარეა სიგრძის მიხედვით. ერთმანეთთან აკავშირებს ლიეტუვის ორ ძველ დედაქალაქს კერნავესა და ვილნიუსს. მდინარეზე მდებარეობს ქალაქები: ვილნიუსი, იონავა, კაუნასი. მთავარი შენაკადია ვილნია.
საქართველოს ეროვნული საბჭო

საქართველოს ეროვნული საბჭო — პოლიტიკური პარტიებისა და საზოგადოებრივი ორგანიზაციების წარმომადგენლობითი ორგანო საქართველოში 1917-1919 წლებში. 1918 წლის 8 ოქტომბერს ეწოდა პარლამენტი. ასრულებდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საკანონმდებლო ორგანოს ფუნქციას 1919 წელს საქართველოს დამფუძნებელი კრების არჩევამდე.

მუშაობის წესი
საბჭოს დეპუტატები საკანონმდებლო ინიციატივის უფლებით სარგებლობდნენ, ხოლო კანონპროექტის და სამტკიცებლად საჭირო იყო სამი მოსმენა. არსებობდა ოთხი მუდმივმოქმედი კომისია. საბჭოს პრეზიდიუმში წარმოდგენილი იყო ოპოზიციაც. საბჭომ მოამზადა და 1919 წლის თებერვალში ჩაატარა დამფუძნებელი კრების დემოკრატიული არჩევნები, რის შემდეგაც საკანონმდებლო უფლებამოსილება დამფუძნებელ კრებას გადააბარა.

შემადგენლობა
აირჩიეს საქართველოს ეროვნულ ყრილობაზე 1917 წლის 19-23 ნოემბერს.
საბჭოს თავმჯდომარეობდა აკაკი ჩხენკელი. საბჭოში 1918 წლამდე შედიოდა 88 წევრი, რომელიც განაწილდა პარტიათა შორის ამგვარად:
სოციალ-დემოკრატები -–51
სოციალისტ-ფედერალისტები -–-11
ეროვნულ-დემოკრატები, .10
სოციალისტ-რევოლუციონერები-–-9
ალიონისტები – 4
რადიკალ-დემოკრატები – 1
უპარტიო - 2

1918 წლის ივლისში ეროვნულმა საბჭომ საქართველოში მცხოვრებ ეთნიკურ უმცირესობებს გამოუყო 26 ადგილი გამოუყო, მათ შორის, 10 – სომხებს, 3 –აფხაზებს, 2 – ოსებს. თუმცა არაქართველებმა თავიანთი მანდატების მოპოვება მხოლოდ დეკემბრის დასაწყისში შეძლეს. ოქტომბერში, პარლამენტად გამოცხადების შემდეგ თავმჯდომარე გახდა ნიკოლოზ ჩხეიძე. გაიზარდა მისი შემადგენლობა 120 ადამიანამდე.

სოციალ-დემოკრატები -–67
სოციალისტ-ფედერალისტები -–-16
ეროვნულ-დემოკრატები -–15
სოციალისტ-რევოლუციონერები-–-9
ალიონისტები – 5
რადიკალ-დემოკრატები – 3
უპარტიო - 3
კედაინიაი

კედაინიაი — ქალაქი ლიეტუვაში, კედაინიაის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

მდებარეობა
მდებარეობს მდინარე ნევეჟისზე, ლიეტუვის გეოგრაფიული ცენტრის მახლობლად, ვილნიუსიდან 139 და კაუნასიდან 53 კილომეტრზე.

მოსახლეობა
ქალაქის მოსახლეობა 1991 წელს შეადგენდა 34,1 ათ. კაცს, ამჟამად მისი მოსახლეობა 32 ათასი კაცია.

დაძმობილებული ქალაქები
სვალოვი
ზიომერდა
კოჰტლა-იარვე
ბროდნიკა
ლობეზი
როსტოვი
დავიდ გერინგასი

დავიდ გერინგასი (ლიტვ. , დ. 29 ივლისი 1946, ვილნიუსი) — ლიტველი ვიოლონჩელისტი და დირიჟორი, ცხოვრობს გერმანიაში.

კარიერის დასაწყისი
1963—1973 წწ სწავლობდა მოსკოვის კონსერვატორიის ვიოლონჩელის კლასში როსტროპოვიჩთან. 1970 წელს პეტრე ჩაიკოვსკის სახელობის საერთაშორისო კონკურსზე ოქროს მედალი მოიპოვა.

შემოქმედებითი კარიერა
გამოდიოდა მსოფლიოს უმსხვილეს ორკესტრებთან ერთად — ბერლინის ფილარმონიუსლ, ჰამბურგის სიმფონიურ, ბამბერგის სიმფონიურ, ლონდონის სიმფონიურ, ფილადელფიის ორკესტრთან, ენ-ეიჩ-ქეის სიმფონიურ ორკესტრთან და სხვა. გამოჩენილი დირიჟორების ხელმძღვანელობით, დაწყებული მიხაელ გილენითა და ვოლფგანგ ზავალიშით, დამთავრებული სემიონ ბიჩკოვითა და სერ საიმონ რეტლით.

ვიოლონჩელისტის რეპერტუარი მოიცავს ბახიდან და მოცარტიდან ლეპო სუმერამდე და პეტერის ვასკასით დასრულებილი შემოქმედებას.

როგორც დირიჟორს, ნამუშევარი აქვს ევროპის, მექსიკის, კოსტა-რიკის, იაპონიისა და ჩინეთის ორკსეტრებთან.

პედაგოგიური მოღვაწეობა
ასწავლიდა ჰამბურგის მუსიკისა და თეატრის უმაღლეს სკოლაში 1977—1986 წლებში, ლიუბეკის მუსიკის უმაღლეს სკოლასა და 2001 წლიდან ბერლინის მუსიკის უმაღლეს სკოლაში. მის მოსწავლეთა შორისაა სოლ გაბეტა.

აღიარება
გერმანიის ორდენი (2006) და სხვა ჯილდოები.
შილუტე

შილუტე (ლიეტუვ , მანამდელი სახელი — ჰეიდეკრუგი, გერმ. , ლიეტუვური კალკირებით — შილიკარჩემა, (ლიეტუვ. ), შილო კარჩამა — ცენტრალური ქალაქი ლიეტუვის შულუტის რაიონში.

ისტორია
დაარსებულია გეორგ ტალატის მიერ 1511 წელს თევზის ბაზრის სახით აღმოსავლეთ პრუსიაში, 1550 წელს აშენდა ეკლესია. 1923 წელს კლაიპედასთან ერთად ლიეტუვას გადაეცა და სახელიც გადაერქვა. 1939 წელს ძალით იქნა დაბრუნებული რაიხის შემადგენლობაში და 1941 წელს ქალაქის სტატუსი მიიღო. მეორე მსოფლიო ომის დროს ჰაიდეკრუგთან ახლოს განთავსებული იყო სამხედრო ტყვეებისათვის განკუთვნილი საკონცენტრაციო ბანაკი.

ღირსშესანიშნაობანი
ქალაქში გერმანიის დროინდელი უამრავი შენობაა შემონახული. გარდა ამისა, დგას სამი ეკლესია, თეატრი, მუზეუმი, ფაბრიკები, მათ შორის, რძის, ავეჯისა და ტორფის მწარმოებელი. ხდება ინვესტიციების მიზიდვა.

დაძმობილებული ქალაქები
შილუტე ხუთ ქალაქთან არის დაძმობილებული:

ლიუნგბი, შვედეთი
ნაქსკოფი, დანია
ემერიხი, გერმანია
ოსტროდა, პოლონეთი
სლავსკი, რუსეთი
პარაშუტი

პარაშუტი ( < და ) — ატმოსფეროში მოძრავი ობიექტის მამუხრუჭებელი მოწყობილობა.

პარაშუტი სხვადასხვაგვარია:
მაშველი — იყენებენ საფრენი აპარატის ავარიის შემთხვევაში 25 კმ-მდე სიმაღლეზე 1400 კმ/სთ-მდე სიჩქარით ფრენისას;
დასაჯდომი — თვითმფრინავიდან ტვირთისა და ხალხის მიწაზე უსაფრთხო დაშვებისათვის, უპილოტო და პილოტირებული კოსმოსური ხომალდების (მაგალითად, „კოსმოსი“, „სოიუზი“, „ლუნა-16“, „ჯემინი“, „აპოლო“) დასაშვებად;
მამუხრუჭებელი — თვითმფრინავის განარბენის შესამცირებლად, ატმოსფეროს შესასწავლი სამეცნ. აპარატურის დაშვების მოცემული სიჩქარის უზრუნველსაყოფად და სხვა.
სპორტული — სპორტსმენის მოცემულ წერტილში მართული დაშვებისათვის.

პარაშუტი შედგება ქსოვილის ჯამბარებიანი გუმბათისაგან, გამოსაწევი მოწყობილობისა და საკიდრისაგან. ინახავენ საპარაშუტო კონტეინერში (ზურგჩანთა, კამერა). ზოგჯერ პარაშუტს აკეთებენ რამდენიმე ერთნაირი ან სხვადასხვანაირი ფართობის გუმბათისაგან, რომლებსაც იყენებენ მამუხრუჭებლად (როცა 3–5 გუმბათია) ან დასაჯდომად (3–27 გუმბათი). პარაშუტი იხსნება ავტომატურად ან მას პარაშუტისტი ხსნის. პარაშუტის შექმნის იდეა მეცნიერულად დაასაბუთა ლეონარდო და ვინჩიმ (1495). პარაშუტით პირველად დაეშვა ვენეციელი ინჟინერ-მექანიკოსი ფ. ვერანციო (მაღალი კოშკის სახურავიდან; 1617) და ფრანგი აერონაოსანი ა. ჟ. გარნერენი (საჰაერო ბურთიდან; 1797). 1911 წელს რუსმა გამომგონებელმა გ. კოტელნიკოვმა პირველი ზურგჩანთური მაშველი პარაშუტი შექმნა. სსრკ-ში საპარაშუტო ტექნიკის განვითარებაში დიდი ღვაწლი მიუძღვოდათ კონსტრუქტორებს: ო. ვოლკოვს, ნ. ლობანოვს, ა. პრივალოვს, ფ. ტკაჩოვსა და სხვ. აგრეთვე პ-ის გამომცდელებს: ე. ანდრეევს, ვ. რომანიუკს, ო. ხომუტოვსა და სხვებს.
უკმერგე

უკმერგე (თავდაპირველად „ვილკმიარგე“, , , , ) — ქალაქი ვილნიუსის მაზრაში, ლიეტუვა, უკმერგეს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი; მდებარეობს დედაქალაქიდან 78 კმ ჩრდილო-დასავლეთით, მოსახლეობა 28,000 (2005).

ისტორია
უკმერგე, როგორც დასახლება, პირველად 1333 წელს იქნა მოსხენიებული. თავდაპირველად ხისგან აგებულ სიმაგრეს წარმოადგენდა, რომელიც მდინარეების ვილკმიარგესა და შვენტოჟის შესართავთან, ბორცვზე იყო წამომართული. უკმიარგეზე რამდენიმე შეტევა განახორციელეს ჯერ ტევტონთა ორდენის რაინდებმა, შემდგომ ლივონიის ორდენის მებრძოლებმა 1333, 1365, 1378, 1386, და ბოლოს, 1391 წელსაც კი, ანუ 1387 წელს ლიეტუვის გაქრისტიანებიდან სულ რაღაც 4 წელიწადში. უკანასკნელი შეტევის შედეგად, უკმიარგე ფერფლად იქცა, ამიტომ მისი ხელახლა აგება მოუწიათ.

რეგიონმა ქრისტიანობა დანარჩენი ლიეტუვის თანადროულად შეითვისა (ეს პროცესი 1386 წელს დაიწყო). ერთი წლის თავზე კი პირველი კათოლიკური ეკლესია — წმინდა პეტერისა და პოლის (პეტრე-პავლეს) სახელობის საყდარი აიგო. დაბას ქალაქის უფლებები პაბაისკას ბრძოლის შემდეგ მიენიჭა 1435 წელს; წერილობითი წყაროებით კი, უკმიარგეს ქალაქობა 1486 წლიდან თარიღდება. ეს უფლებები ქალაქს მეფე სიგიზმუნდ -მა დაუმტკიცა. პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის პერიოდში უკმიარგე ვილნიუსის სავოევოდოში პოვიატის ცენტრი იყო.

1655 წელს შვედეთისა და რუსეთის არმიებმა ქალაქი დაარბიეს. უწყვეტი ომების გამო, უკმიარგეს მოსახლეობის ზრდას მუდმივი პრობლემა ექმნებოდა. 1711–1712 წწ ბუბონის ჭირმა ქალაქს ხელი დარია და მის მოსახლეობას მუსრი გაავლო. 1792 წელს ქალაქის წარმომადგენლობამ დიდ სეიმში, იოზეფ დომინიკ კოსაკოვსკიმ და მეფე სტანისლავ ავგუსტ პონიატოვსკიმ უკმიარგეს მუნიციპალური უფლებებიც დაუბრუნეს და გერბიც მიუბოძეს, რომელიც დღემდე ამშვენებს ქალაქის სიმბოლოს.

1797 წელს სამაზრო ქალაქი გახდა ვილენის საადგილნაცვლოში, იმავე წელს — ლიტვის გუბერნიისა, 1842 წელს კი — კოვენისა.
პირვიწრო ბაყაყისებრნი

პირვიწრო ბაყაყისებრნი — უკუდო ამფიბიების ოჯახი. მათი სხეულის სიგრძე 10,2 სმ აღწევს. ოჯახში 50 გვარი და დაახლოებით 250 სახეობაა. გავრცელებულია არიან სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ავსტრალიაში, სამხრეთ აფრიკაში, ტროპიკულ ამერიკაში. გვხვდებიან ბალახსა და ბუჩქნარებში, ნაწილი მთხრელივით ცხოვრობს მიწაში. იკვებებიან მწერებით. უმრავლესობა გამრავლების პერიოდში წყალში ჩადის. ზოგი სახეობის მეტამორფოზი კვერცხშივე მთავრდება.
შლიახტა

შლიახტა — ცენტრალური ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში (განსაკუთრებით პოლონეთსა და ლიეტუვაში) გაბატონებული ფეოდალური კლასის ძირითადი ნაწილის სახელწოდება. თავდაპირველად შლიახტა ეწოდებოდა რაინდობას, საერო ფეოდალთა დაბალ ჯგუფს. შლიახტის პოლიტიკური გავლენის გაძლიერების შედეგად მაგნატები (ფეოდალური უმაღლესი ჯგუფი) იურიდიულად შლიახტის რიგებში შევიდნენ. - სს-ში რეჩ პოსპოლიტაში დამყარდა შლიახტური რესპუბლიკა. პოლონური შლიახტის თავისებურება იყო მისი შედარებით მრავალრიცხოვნება, მცირემიწიანობა და უმიწაწყლობა. შლიახტას, როგორც გაბატონებულ პრივილეგირებულ ფენას ეკრძალებოდა „არაშლიახტური“ (ხელოსნობა, ვაჭრობა...) საქმიანობა. პოლონეთის დაყოფის შემდეგ ( ს.) შლიახტა რუსეთის, ავსტრიისა და პრუსიის თავადაზნაურობას გაუთანაბრეს. ლიტერატურაში ტერმინი „შლიახტა“ ხანდახან ჩეხიის საერო ფეოდალთა მიმართაც იხსენიება.
პუნსალმაგიინ ოჩირბატი

პუნსალმაგიინ ოჩირბატი (დ. 23 იანვარი, 1942, ძაბხანის აიმაკი — გ. 17 იანვარი, 2025) — მონღოლი პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
კომუნისტური მმართველობის დროს მუშაობდა ინჟინრად, შემდეგ ხდება ენერგეტიკისა და გეოლოგიის მინისტრი, ბოლოს კი საშინაო ვაჭრობის მინისტრი. 1990 წლის 21 მარტს ხდება სახალხო ხურალის თავმჯდომარე და ქვეყნის მეთაური. 1990 წლის 3 სექტემბერს, პარლამენტის სხდომაზე, თითქმის ყველა პოლიტიკური პარტიის მხარდაჭერით, აირჩიეს მონღოლეთის პირველ პრეზიდენტად.

1993 წლის 6 ივნისს აირჩიეს მეორე ვადით. მიუხედავად ოჩირბატის დიდი პოპულარობისა, მმართველმა პარტიამ პარტიული გაზეთის რედაქტორის ადგილზე ლ. ტუდევის კანდიდატურა წარადგინა. ეს ფაქტი გამოიყენეს ოპოზიციურმა პარტიბმა: ნაციონალ-დემოკრატებმა და სოციალ-დემოკრატებმა და ოჩირბატი მათი პარტიის სახელით წარდგა საპრეზიდენტო არჩევნებზე. მიუხედავად პარტიის გამოცვლისა ოჩირბატმა მოიპოვა ხმათა 57,8 %.
მისი პრეზიდენტობის ვადა ამოიწურა 1997 წლის 20 ივნისს.

ოჯახი
ოჩირბატი დაოჯახებული იყო და ჰყავდა ორი შვილი. გარდაიცვალა 2025 წლის 17 იანვარს 82 წლის ასაკში.
ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაცია

ამერიკის სახელმწიფოების ორგანიზაცია (, აკრონიმი , ან, როგორც ის ცნობილია დანარჩენ სამ ოფიციალურ ენაზე - ) — საერთაშორისო ორგანიზაცია, შტაბ-ბინით ვაშინგტონში (კოლუმბიის ოლქი). მისი წევრია ამერიკის კონტინენტების 35 დამოუკიდებელი სახელმწიფო. ორგანიზაცია შეიქმნა 1948 წლის 30 აპრილს საერთაშორისო კონფერენციაზე ბოგოტაში (კოლუმბია), პანამერიკული კავშირის ბაზაზე, რომელიც 1889 წლიდან არსებობდა.

წევრები
ყველა 35 დამოუკიდებელი სახელმწიფო არის წევრი, ხოლო 1948 წელს დამფუძნებელი იყო 21:

შემდგომ გაფართოებაში შედიან შემდეგი ქვეყნები (ქვეყნები დალაგებულია გაწევრიანების თარიღის მიხედვით):

(1967)
(1967)
(1969)
(1975)
(1977)
(1979)
(1979)
(1981)
(1981)
(1982)
(1984)
(1990)
(1991)
(1991)