ტომას გუარდია გუტიერესი

ტომას გუარდია გუტიერესი (დ. 16 დეკემბერი, 1831 — გ. 6 ივლისი, 1882) — კოსტა-რიკელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის მე-8 და მე-11 პრეზიდენტი.

იგი კოსტა-რიკას მართავდა ორი არათანმიმდევრული პერიოდის განმავლობაში: პირველად 1870-დან 1876 წლამდე; მეორედ კი, როგორც დე ფაქტო პრეზიდენტი, 1877 წლიდან მის გარდაცვალებამდე (ბუნებრივი სიკვდილით) 1882 წელს.

ბიოგრაფია
დაიბადა ბაგასესში, 1831 წლის 16 დეკემბერს, მემამულისა და სამხედრო პირის, რუდესინდო დე ლა გუარდია ი რობლესისა (1809–1862) და მარია რამონა გუტიერეს ფლორესის (1808–1891) ოჯახში.

მან მიიღო დაწყებითი განათლება და ჩამოყალიბდა პროფესიონალ სამხედროდ. ალახუელას შემოგარენში იგი ყავის პლანტაციებს ფლობდა.

პირველად დაქორწინდა 1850 წელს პერფექტა ბარიოს ლადრეროზე (რომელიც 1856 წლის ქოლერის დიდი ეპიდემიის დროს გარდაიცვალა), ხოლო მეორედ — 1857 წელს ემილია სოლორსანო ალფაროზე. იგი იყო კოსტა-რიკის მასონთა ორდენის წევრი.

სამხედრო კარიერა
იგი მონაწილეობდა 1856-1857 წლების ეროვნულ კამპანიაში უილიამ უოლკერის „ფილიბასტერების“ (დამპყრობლების) წინააღმდეგ. 1857 წლის 29 იანვარს, ნიკარაგუაში, სან-ხორხეს ბრძოლის დროს იგი მძიმედ დაიჭრა.

1860-იანი წლების მშფოთვარე პერიოდში მან პოლკოვნიკის ჩინი მიიღო და ალახუელას ყაზარმის მეთაურად დაინიშნა.

1870 წლის 27 აპრილს, სხვა სამხედრო პირებისა და ლიბერალური „ყავის ოლიგარქიის“ ზოგიერთი ოჯახის მხარდაჭერით, მან მოაწყო სახელმწიფო გადატრიალება და დაამხო პრეზიდენტ ხესუს ხიმენეს სამორას მმართველობა.

ხელისუფლებაში მან დროებით ბრუნო კარანსა რამირესი მოიყვანა. თავად კი დაუყოვნებლივ დააწინაურეს დივიზიის გენერლად და კოსტა-რიკის არმიის მთავარსარდლად დანიშნეს.

რესპუბლიკის დროებითი პრეზიდენტი
პრეზიდენტმა ბრუნო კარანსა რამირესმა მოიწვია დამფუძნებელი კრება, თუმცა მას გენერალ ტომას გვარდიასთან პრობლემები შეექმნა. მუდმივი კონფლიქტებით დაღლილმა კარანსამ 1870 წლის 8 აგვისტოს თანამდებობა დატოვა. მომდევნო დღეს დამფუძნებელმა კრებამ გენერალი გვარდია კოსტა-რიკის დროებით პრეზიდენტად დანიშნა.

ის იყო კოსტა-რიკის პირველი სამხედრო ოფიცერი, რომელმაც ქვეყანა მართავდა. მან ასევე ლიბერალი პოლიტიკოსების ახალი თაობა წამოიწყო, რომლებიც კოსტა-რიკას 1948 წლის სამოქალაქო ომამდე ხელმძღვანელობდნენ.

1871 წელს მან დაამტკიცა ახალი პოლიტიკური კონსტიტუცია, რომელიც ცნობილია როგორც 1871 წლის ლიბერალური კონსტიტუცია, რომელსაც კოსტა-რიკის ისტორიაში ყველაზე ხანგრძლივი სიცოცხლის ხანგრძლივობა ჰქონდა. მან დამოუკიდებლობა მიანიჭა მთავრობის სამ შტოს, დაამყარა რელიგიის თავისუფლება, გააუქმა სიკვდილით დასჯა და შეინარჩუნა ქვეყნის განათლების სისტემის გაძლიერებისადმი ერთგულება. 1871 წლის კონსტიტუცია კოსტა-რიკაში ლიბერალიზმის ქვაკუთხედად ითვლება.

ატლანტიკური რკინიგზის მშენებლობა დაიწყო, რომელიც 1871 და 1872 წლებში ბრიტანული სესხებით დაფინანსდა. თუმცა, პროექტი ტექნიკური სირთულეების, სახსრების ნაკლებობისა და კორუფციის გამო არ დასრულებულა (ქვეყანამ მოთხოვნილი 3.4 მილიონი ფუნტი სტერლინგიდან მხოლოდ ერთი მილიონი მიიღო). ამან გაზარდა ქვეყნის საგარეო ვალი ინგლისის მიმართ.

1871 წელს გაიხსნა ალახუელასა და სან ხოსეს შორის რკინიგზის მონაკვეთი.

კონსტიტუციური პრეზიდენტი (მეორე ადმინისტრაცია)
1872 წლის აპრილის არჩევნებში ტომას გუარდია გუტიერესი სამი წლის ვადით აირჩიეს პრეზიდენტად.

ძალაუფლების ხელში ჩაგდების შემდეგ მან დაითხოვა კონგრესი, რომელმაც ის აირჩია, დიქტატორის სტატუსით მართავდა და მისი პოლიტიკური მტრის მრავალი წევრი გადაასახლა. 1873 წელს მან სან-ლუკასის კუნძული ციხედ აქცია.

მან იეზუიტთა ორდენს და სიონის დებს ქვეყანაში შესვლის უფლება მისცა განათლების ხელშესაწყობად.

1874 წელს მან ალახუელაში ააშენა ახალი და უფრო დიდი სამხედრო ყაზარმები, მათ შორის უფრო ფართო ციხე. მან ასევე ააშენა სასახლე ალახუელაში, ყაზარმის გვერდით. მან და მისმა მეუღლემ ყოფილი პრეზიდენტის სასახლე მაღალი ხარისხის ევროპული ავეჯით მოაწყვეს.

სრულუფლებიანი მინისტრი
კონსტიტუციური ვადის ამოწურვის შემდეგ, ტომას გუარდია გუტიერესმა პრეზიდენტობის თანამდებობა ანიცეტო ესკიველ საენსს გადააბარა, რომელიც 1876-1880 წლების ვადით აირჩიეს, თუმცა არმიის მთავარსარდლის თანამდებობა შეინარჩუნა.

1876 ​​წლის შუა პერიოდში იგი დაინიშნა კოსტა-რიკის სრულუფლებიან მინისტრად გვატემალაში, სადაც ხელი მოაწერა გვარდია-სალაზარის ხელშეკრულებას.

პრეზიდენტ ანისეტო ესკიველ საენსს სწრაფად გაუფუჭდა ურთიერთობა გენერალ გვარდიასთან და 1876 წლის 30 ივლისს იგი სამხედრო გადატრიალების შედეგად დაამხეს. ვისენტე ერერა სელედონი კოსტა-რიკის პრეზიდენტად დაინიშნა, ხოლო ტომას გვარდია პირველ ვიცე-პრეზიდენტად გამოცხადდა.

თუმცა, 1877 წლის 11 სექტემბერს პრეზიდენტი ვისენტე ერერა სელედონი ჯანმრთელობის სავარაუდო პრობლემების მოტივით თანამდებობიდან გადააყენეს, ხოლო გენერალი ტომას გვარდია დროებით პრეზიდენტად დაინიშნა.

დე ფაქტო პრეზიდენტი (მესამე ადმინისტრაცია)
1877 წლის 23 სექტემბერს მან უარი თქვა პრეზიდენტ ვისენტე ერერა სელედონის აღიარებაზე და დიქტატორული ძალაუფლება აიღო ხელში, რომელსაც ალახუელაში გარდაცვალებამდე, 1882 წლის ივლისში, ახორციელებდა.

1877 წელს მან დააარსა „ბანკო დე ლა უნიონი“, ამჟამად კოსტა-რიკის ბანკი. ბანანის ექსპორტი შეერთებულ შტატებში 1880 წელს დაიწყო. საჯარო სკოლებისა და კოლეჯების რაოდენობა გაიზარდა. 1881 წელს მან დააარსა ეროვნული არქივი.

თორმეტი წლის განმავლობაში ის ქვეყნის უმაღლესი ხელისუფლება იყო. ის დაუნდობლად ებრძოდა ძლიერ ოპოზიციას.

გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე მან რამდენიმე შესწორებით აღადგინა 1871 წლის კონსტიტუცია. ყველაზე მნიშვნელოვანი აქტი იყო სიკვდილით დასჯის გაუქმება 1882 წელს, რომელიც კანონით 1877 წლიდან იყო დაშვებული.

ტომას გვარდია გარდაიცვალა საკუთარ სახლში, ქალაქ ალახუელაში, 1882 წლის 6 ივლისს, 50 წლის ასაკში, ტუბერკულოზთან ხანგრძლივი ბრძოლის შემდეგ, რომელიც იმ დროს პოტენციურად სასიკვდილო ფილტვის დაავადება იყო.

მას პრეზიდენტის თანამდებობაზე მისმა ბიძაშვილმა და სიძემ, სატურნინო ლიზანო გუტიერესი დაიკავა, ხოლო 1882 წლის 10 აგვისტოს მისი ძმა და მეგობარი, გენერალი პროსპერო ფერნანდეს ორეამუნო დაინიშნა პრეზიდენტად. ტომას გვარდიას მსგავსად, ის სიკვდილამდე განაგებდა კოსტა-რიკას.