შაგი ბეინი

შაგი ბეინი — შოტლანდიელი მწერლის დაგლას სტიუარტის სადებიუტო რომანი, რომელიც გამოიცა 2020 წელს. წიგნი მოგვითხრობს ბეინების ოჯახის შესახებ. მთხრობელი სამი შვილიდან ყველაზე პატარა შაგი ბეინია, რომელიც იზრდება ალკოჰოლიკ დედასთან, აგნეს ბეინთან, ერთად 1980-იანი წლების პოსტ-ინდუსტრიულ მუშათა კლასის გლაზგოში, შოტლანდიაში.

2020 წელს რომანმა მოიპოვა „ბუკერის“ პრემია. დაგლას სტიუარდი ამ პრემიის მფლობელი მეორე შოტლანდიელი მწერალია ჯეიმს კელმანის შემდეგ. „შაგი ბეინი“ ასევე იყო 2020 წლის „ნაციონალური წიგნის ჯილდოს“, „ჯონ ლეონარდის“ პრემიის საუკეთესო პირველი წიგნისა და „დეიტონის ლიტერატურული მშვიდობის პრემიის“ ფინალისტი მხატვრული ლიტერატურისთვის „ნაციონალური წიგნის კრიტიკოსთა წრისგან“.
რომანი ასევე შეირჩა „ამერიკის ბიბლიოთეკართა ასოციაციის“ მიერ, როგორც ერთ-ერთი ღირებული წიგნი. „შაგი ბეინი“ 2021 წლის -ს სიაშიც შეიტანეს მოზრდილთა მხატვრული ლიტერატურის კატეგორიაში.

წიგნი ძირითადად დაწერილია ინგლისურად, მაგრამ დიალოგები შოტლანდიურადაა.

2022 წლის აპრილის მდგომარეობით მთელ მსოფლიოში წიგნის 1.5 მილიონზე მეტი ასლი გაიყიდა.

სიუჟეტი
რომანი იწყება 1992 წელს, ჰიუ შაგი ბეინი (მთხრობელი) 15 წლისაა. ის მარტო ცხოვრობს გლაზგოში, საერთო საცხოვრებელში. მუშაობს სუპერმარკეტში დელიკატესების განყოფილებაში და ოცნებობს, რომ თმის სტილისტი გახდეს. სამუშაოს რომ ამთავრებს, თევზის ქილებს ჩანთაში ალაგებს და სახლში მიდის.

1981 წელს ხუთი წლის შაგი საითჰილში ცხოვრობს მუშათა უბანში თავისი დედის (აგნესის) მშობლებთან — ვულისთან და ლიზისთან, დედასთან — აგნეს ბეინთან, მამასთან — ჰიუ შაგ ბეინთან, ნახევარ-ძმასთან — ლიკთან და ნახევარ-დასთან — კეტრინთან. შაგის მამა უმეტესად არ არის სახლში. ის მუშაობს ტაქსის მძღოლად. შაგის მამა გამუდმებით ამყარებს ქალებთან რომანს. აგნესი, ლამაზი ქალი, რომელსაც ხშირად ელიზაბეთ ტეილორს ადარებენ, საკუთარ ცხოვრებაში ვერ პოულობს სიხარულს და, ამიტომ სასმელში ეძებს ნუგეშს.

შემდეგ წელს შაგ ბეინი (მამა) ოჯახს პითჰედში, მაღაროს მუშებისთვის განკუთვნილ მუნიციპალურ ბინებში, გადაჰყავს. იქაც დიდხანს არ ჩერდება: ოჯახს მიატოვებს და თავის თანამშრომელთან, ტაქსის დისპეტჩერ ჯოანი მიქლუაითთან, იწყებს ცხოვრებას. აგნესი კი ოცნებობს ბრწყინვალე ცხოვრებაზე, დიდ ყურადღებას აქცევს გარეგნობას, მაგრამ ბედის სიმწარე ისევ ალკოჰოლისკენ უბიძგებს. ამდროს პატარა შაგი სკოლაში და უბანში თანატოლების დამცირებას იტანს. მას „სხვანაირად ქცევისთვის“ დასცინიან. ხშირად სკოლას აცდენს, რათა დედას გამოფხიზლებაში დაეხმაროს.

აგნესის მშობლების გარდაცვალების შემდეგ ქალიშვილი (კეტრინი) ადრე თხოვდება და სამხრეთ აფრიკაში მიემგზავრება. აგნესის მარტოობა და დაუსრულებელი დამოკიდებულება ალკოჰოლისადმი სულ უფრო მძიმდება, მოძალადე კაცები კი მისი სისუსტით სარგებლობენ. თითქოს ახალი იმედი ჩნდება, როცა აგნესი „ანონიმური ალკოჰოლიკების“ შეხვედრებზე სიარულს, ხოლო ბენზინგასამართ სადგურში კი სამსახურს დაიწყებს. ერთი წლის განმავლობაში სმას თავს დაანებებს. სწორედ ამ პერიოდში გაიცნობს ტაქსის მძღოლ იუჯინს, რომელთანაც ურთიერთობას დაამყარებს. მაგრამ იუჯინი მის თვალწინ სვამს, ბოლოს კი აგნესს ერთ ჭიქა ღვინოზე დაითანხმებს. ეს იქნება მისი დაბრუნება ძველ ცხოვრებაში. იუჯინი ამ ყველაფრის შემდეგ მიატოვებს.

მთვრალი აგნესი ერთ წვეულებაზე ძალადობის მსხვერპლი გახდება. შემდეგ სულ უფრო მეტად ეჯაჭვება ალკოჰოლს. ამის გამო სამსახურს კარგავს და წლების განმავლობაში რამდენჯერმე სიცოცხლის თვითმკვლელობით დასრულებასაც ეცდება.

გამუდმებული სიმთვრალის გამო აგნესი დღითიდღე შორდება შვილებს. ერთ-ერთი აგრესიული აფეთქებისას აგნესი სახლიდან ლიკს (ვაჟს) აგდებს. და მაინც, შაგი ბოლომდე ერთგული რჩება დედის მიმართ. დედა-შვილი ქალაქის სხვა უბანში გადადის საცხოვრებლად, აგნესი კი სმის შეწყვეტას ჰპირდება. მაგრამ რადგან მათი ცხოვრების პირობები არ იცვლება, ბიჭის გაზრდასთან ერთად ურთიერთობა სულ უფრო იძაბება. ერთ საღამოს, მძიმე სიმთვრალეში, აგნესი საკუთარ ნერწყვში იხრჩობა და კვდება.

1992 წელს შაგი თევზის ქილებს თავის მეგობარ ლინს აწვდის, ის კი მათ საკუთარ უსახლკარო, ალკოჰოლიკ დედას მიართმევს.
შეფასება
ჟურნალ -ში ალექს პრესტონმა დაწერა:

 -ში ლეა ჰეიგერ კოენმა დაწერა, რომ ეს წიგნი თითქმის აუტანელი იქნებოდა, რომ არა ავტორის სიყვარულის გასაოცარი უნარი. დაგლას სტიუარტი არის სავსე სიყვარულითა და მტკიცე ხასიათით. ის გვიჩვენებს ადამიანის დაფარულ მტკივნეულ ბუნებას, რომელსაც შეუძლია იყოს დამანგრეველი.

ჟურნალ -ში კელ რეველი-კალდერმა რომანი ასე შეაფასა: „გასაოცარი პორტრეტი, რომელიც რეალური ცხოვრებიდანაა აღებული; საზოგადოება, რომელიც პიროვნებისადმი ულმობელია.“