iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (შოთა რუსთაველის 64)

აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. თარიღდება საუკუნის დასაწყისით.

აბასთუმნის ერთ-ერთ ცენტრალურ, ყველაზე გრძელი ქუჩის გასწვრივ არსებული საცხოვრებელი სახლების უმეტესობა გამოირჩევა ინდივიდუალური, საინტერესო მხატვრული გადაწყვეტით, რომელიც ხშირ შემთხვევაში სცილდება არქიტექტურის აკადემიურ ფარგლებს და ხალხურ შემოქმედებას უახლოვდება. ძალზე გამომსახველი და სახასიათოა ამ ნაგებობის ქუჩისკენ სამწახნაგად შვერილი მოცულობა, რომლის თავზე სხვენის სართულის ორფერდა სახურავით გადახურული და ხის აჟურული დეტალებით გაფორმებული აივანია მოწყობილი. გეგმით სწორკუთხა, წაგრძელებული შენობა ვიწრო ფასადით გამოდის ქუჩისკენ. როგორც აღვნიშნეთ, იგი სამწახნაგადაა შვერილი. თითო წახნაგზე სარკმლის სწორკუთხა დიდი ღიობებია გაჭრილი. გრძივ ფასადებს ორივე მხრიდან გაუყვება ამჟამად ნახევრად ღია და შემინული, აჟურულმოაჯირიანი გალერეები. საცხოვრებელ სახლს აქვს მანსარდის სართული, რომელიც ქუჩისპირა მხარეს ორიგინალურადაა გადაწყვეტილი. ნაგებობის ძირითადი ნაწილი ქვისაა, სხვენის სართული - შეფიცრულია, ორფერდა, თუნუქით დაბურული სახურავი ეყრდნობა გრძივი კედლებიდან მძლავრად შვერილ ფიგურულ ხის კრონშტეინებს. ადგილობრივ ბინადართა გადმოცემით შენობა ვინმე მურადოვების კუთვნილ აგარაკს წარმოადგენდა.
გიორგი გაგნიძე

გიორგი გაგნიძე (დ. 9 აგვისტო, 1970, თბილისი) — ქართველი მომღერალი (ბარიტონი).

სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში თამაზ ლაფერაშვილის კლასში, სწორედ მისი რეკომენდაციით შედგა 1994 წელს მესამე კურსის სტუდენტის დებიუტი ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრში. ამის შემდეგ თითქმის ათი წლის მანძილზე ასრულებდა წამყვან პარტიებს თბილისის ოპერაში.

გერმანიაში ერთ–ერთ კონკურსში გაიმარჯვა, ვაიმარის ეროვნულმა თეატრმა ხელშეკრულება დაუდო და 2003-2005 წლებში წამყვან პარტიებს ასრულებდა გერმანიის სხვადასხვა საოპერო თეატრებში, შემდეგ სხვა ქვეყნებშიც მიიწვიეს. საერთაშორისო აღიარება იტალიის ქალაქ ბუსეტოში 2005 წელს გამართულმა „ვერდის ხმების“ ფესტივალმა მოუტანა, სადაც ჟიურის თავმჯდომარე ხოსე კარერასი იყო.
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (შოთა რუსთაველის 80)

აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია საუკუნეში. მდებარეობს მდინარე ოცხეს მარჯვენა სანაპიროს გასწვირვ გაყოლებული მთავარი ქუჩის - რუსთაველის ცალმხრივ განაშენიანებაში.

ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი მის მომიჯნავე შენობათა მსგავსად ქუჩის მხარეს ფრონტონით დასრულებული, სიმეტრიული გადაწყვეტის მქონე ვიწრო ფასადით გამოდის. კუთხის ძელაკ-კრონშტეინებზე შეკიდულ, მკვეთრად წინ გამოსულ ორფერდა გადახურვის ქვეშ ექცევა შედარებით ვიწრო, კიდეებთან ისეთივე ძელაკ-კრონშტეინებიანი, შემინული დაკიდული ხის აივანი. მის ქვემოთ კი, პირველი სართულის შუა ნაწილში განთავსებულია ოთხფრთიანი ფანჯარა. ფასადის სილუეტის დამახასიათებელ შტრიხს ქმნის შენობის გვერდითი ქანობების საყრდენად მონიშნული მოკლე შეკიდული პილასტრისმაგვარი ნაშევრები კუთხეებთან, რომლის მსგავს ელემენტს ამავე რიგის კიდევ რამდენიმე შენობაში ვხვდებით. სახლის ფასადი შელესილ-შეთეთრებულია, თუმცა მარცხენა, შეულესავი გვერდითი კედლიდან ირკვევა, რომ სამშენებლო მასალად აქაც უხეშად დამუშავებული ქვის კვადრებია გამოყენებული. ამ მხარეს შენობა კარ-სარკმელთა ღიობებით იხსნება, სადაც ქვედა სართულის დიდ ღიობთა ზემოთ თვალშისაცემია მეორე სართულის, კვადრატს მიახლოებულ ღიობთა მცირე ზომები. მთავარი ფასადის გასწვრივ, მარჯვენა მხარეს არსებული საკმაოდ განიერი ერთსართულიანი გვიანი მინაშენი მეორე გრძივ ფასადს ნახევრამდე ფარავს, დამასრულებელ ნაწილში კი სადა და გაუფორმებელი, შენობის ქანობს ქვეშ მოქცეული, ორ იარუსად განლაგებული დერეფან-აივანია. აქაც თვალსაჩინოა, ზედა სართულის დაბალი პროპორციები, რაც მის ნაწილობრივ მანსარდულ სართულად გადაწყვეტაზე მიგვანიშნებს. შენობის თავდაპირველი მხატვრული გადაწყვეტის დანაკარგზე მიანიშნებს აივნის კუთხისა და გადახურვის ქანობების შემკული ფიცრის დამაკავშირებელი ხის ფიგურული ელემენტი, რომელიც აბასთუმნის ანალოგიურ, დიდნაშევრიანი გადახურვის ქანობების მქონე შენობებში გავრცელებული გაფორმების კონსტრუქციულ-დეკორატიული სისტემის შემორჩენილი ნაწილი უნდა იყოს. დანარჩენ ელემენტებს, თუ ისინი დაკარგული არ არის, შეიძლება ფარავდეს ფრონტონის დღეს არსებული შემავსებელი შეფიცვრა.
პალის ეხი

პალის ეხი — არქეოლოგიური ძეგლი ქალაქ სოხუმში.

სადაზვერვო თხრილის სიღრმე 1.50 მ იყო, ფართობი 22 კვ. მ. ეხში 7 განსხვავებული ნიადაგისეული ფენა დაფიქსირდა. ამათგან ადრებინჯაოს და ფენები განეკუთვნებოდნენ. კაჟი და ქვა სრულიად უმნიშვნელო რაოდენობისა იყო და აბსოლუტურად უსახური. პალის კერამიკა ზედმიწევნით ანალოგიური აღმოჩნდა ახრა-კაპშის მღვიმის მასალისა. ქილისა და ქოთნისებრი ფრაგმენტები თიხის ცომში დანაყილი კალციტის მინარევით. ძირები ბრტყელი ან ქუსლგაზიდული, ყურები მარყუჟისებური, ორნამენტი წარმოდგენილი იყო შტამპით დატანილი ჰორიზონტალური ზოლებით. არის პრიალაზედაპირიანი ფრაგმენტებიც.
ხეკორძის წმინდა გიორგის ეკლესია

ხეკორძის წმინდა გიორგის ტაძარი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხეკორძში.

ეკლესია ქანობზე მოწყობილ ტერასულ სუბსტრუქციაზეა აღმართული. ეზო შემოსაზღვრულია დაბალი ქვის გალავნით, რომლის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილშიც შესასვლელია დატანილი. გზიდან მოშანდაკებულ სიბრტყეზე ასვლა რელიეფს მორგებული რამდენიმე საფეხურიანი კიბით არის შესაძლებელი.

დარბაზული ეკლესია, სამხრეთის მინაშენით, ნაგებია ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. კუთხეებში, ზოგან, ჩართულია შედარებით მოზრდილი ქვიშაქვა. ძირითადი ნაგებობა აღდგენილია. სამხრეთის მინაშენიდან შემორჩენილია აღმოსავლეთი კედლის ნახევარი და სხვა კედლების ნაწილები.

ნაგებობის გარშემო, ეზო, მოპირკეთებულია ქვებით. მინაშენის შესასვლელი დასავლეთიდან იყო. კედლის ფრაგმენტებში იკითხება ღიობის ძირი. ეკლესიის კარი სამხრეთ ფასადზეა დატანილი. ღიობი ტიმპანით სრულდება, რომელიც აგურით არის ამოყვანილი. მისი რკალიც გადაყვანილი აგურისავე წყობით. ფასადები სადაა, შეუმკობელი. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებზე დატანილია თითო მართკუთხა სარკმელი. დასავლეთის ღიობი შედარებით დიდი ზომისაა. ფასადებს სადა ლავგარდანი ასრულებს.

ნაგებობა გადახურულია კრამიტის ორქანობა სახურავით, რომლის კეხზეც, აღმოსავლეთით, ლითონის ახალი ჯვარია დადგმული. ინტერიერი დახურულია უსწორმასწოროდ აღდგენილი კამარით. აფსიდი ნახევარწრიულია. დარბაზისგან გამოყოფილია მსუბუქად შვერილი მხრებით, მათზე გადაყვანილი შეისრული საბჯენი თაღით, ერთი დაბალი საფეხურით შემაღლებული იატაკითა და ახლადაღმართული ხის კანკელით. იატაკს ნახევარწრიული ამბიონი ერთვის. აღმოსავლეთით გაჭრილი სარკმელი, შიდა სივრცისკენ, მკვეთრად გაშლილია. მის ქვეშ სატრაპეზო ქვა დგას.

ჩრდილოეთ კედელზე მოწყობილია მართკუთხა ნიშა. სამხრეთ კედელს დაბალი, დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებს კი მაღალი საფეხური შემოუყვება. იატაკზე მოგებულია დამუშავებული ქვის ფილები. აღწერილი ნაგებობის ცალკეული არქიტექტურული დეტალები პარალელს პოვებს ამავე სოფელში, ზარიძიანთ უბანში აღმართულ ღვთისმშობლის ეკლესიასთან, რაც გვაფიქრებინებს, რომ თავდაპირველი ნაგებობები ერთსა და იმავე პერიოდს უნდა მიეკუთვნებოდეს.
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (შოთა რუსთაველის 94)

აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. თარიღდება საუკუნის დასასრულით.
ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი, რომელიც საუკუნის დასასრულსაა აგებული, აბასთუმნის ღირსშესანიშნავ ნაგებობათა რიცხვს მიეკუთვნება. ზოგადად იგი ამ დასახლების ურბანულ თავისებურებათა ჩარჩოებში ექცევა, რაზეც მიუთითებს მასალის და სამშენებლო ხერხების ერთგვაროვნება, შენობის პროპორციები, განლაგება და სხვა. თუმცა, აშკარაა თავისებურებაც, რაც უპირველესად შიდა ეზოს ორგანიზაციაში მდგომარეობს. შენობა სამი მხრიდან უვლის სწორკუთხა მოხაზულობის შიდა ეზოს, მეოთხე მხარეს ბუნებრივი კლდეა აღმართული. ეზოში შესასვლელი გვირაბი, რომელიც შესანიშნავად ნაწყობი აგურის ნახევარწრიული თაღითაა დასრულებული, შენობის ძირითადი ბლოკის გვერდზე, სიღრმეშია განთავსებული. ფრონტალურად გაშლილი ქუჩისპირა ფასადი აჟურული მოაჯირებით და სვეტისთავებით გაფორმებულ შუშაბანდს წარმოადგენს. ფასადზე ორი რიზალიტია გამოყოფილი. აღსანიშნავია შუშაბანდის კარგი პროპორციის მქონე, წიბოებჩამოთლილი სვეტები, რომელთა ქვედა ნაწილი ნაჭდევებითაა დანაწევრებული. ზოგიერთ მათგანს ჯერ კიდევ შემორჩენილი აქვს ფიგურული სვეტისთავები. ეზოში მხოლოდ ნაწილობრივაა შემონახული ღია აივნის აჟურული დეტალები. მისი მოხარატებული მოაჯირისაგან მხოლოდ მცირე ნაწილია გადარჩენილი. ფასადს კიდეებში აუყვება მეორე სართულის აივანთან დამაკავშირებელი ორმარშიანი აჟურულმოაჯირიანი კიბე. შენობის გვერდითი კედლები უხეშად დამუშავებული ქვით ნაგებ სიბრტყეებს წარმოადგენს, რომელზეც სარკმელთა ღიობებია გაჭრილი. კუთხეებში გრძელ-მოკლედ ჩარიგებული თლილი ქვვებია დაწყობილი. ასეთივე წყობითაა გამოყოფილი ბრტყელი თაღით დასრულებული სარკმელთა ამყოლები. თაღის თავზე მარაოსებურადაა განლაგებული ვერტიკალურად დაწყობილი სწორკუთხა კვადრები. შენობის ეზო სახეცვლილია გვიანდელი უსახური მინაშენებით.
ვეფხია ჯიშკარიანი

ვეფხია ჯიშკარიანი (დ. 20 მაისი, 1968, საწულუკიძეო — გ. 11 აგვისტო, 2008, შინდისი) — ქართველი სამხედრო პირი. საინჟინრო დაგეგმარების ოფიცერი, საქართველოს შეიარაღებული ძალების ქვეითი ბრიგადის საინჟინრო ქვედანაყოფის კაპიტანი. საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისთვის ბრძოლაში დაღუპული. „შინდისის გმირი“.

საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში მსახურობდა 1992 წლიდან, ხოლო სენაკის მეორე ქვეით ბრიგადაში 2005 წლიდან კონტრაქტით. დაიღუპა 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს აგვისტოს ომის დროს შინდისთან. ითვლება უგზო-უკვლოდ დაკარგულად (ცხედარი ვერ იქნა ნაპოვნი).

სიკვდილის შემდგომ დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენით და მედლით „სამშობლოსათვის თავდადებული“.
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (შოთა რუსთაველის 84)

აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია საუკუნეში.

რუსთაველის ქუჩის განაშენიანების ცალკეულ მონაკვეთებში შენობები ტიპოლოგიური მსგავსებით ჯგუფდება. მათ შორისაა ორსართულიანი ნაგებობა, სადაც ამჟამად ბიბლიოთეკაა განთავსებული. გრძელი შენობა ვიწრო მხრით გამოდის ქუჩისკენ და აფიცრული ფრონტონით დასრულებული ერთიანი ორფერდა სახურავის ქვეშ შეყუჟული, ოდნავ შევიწროებული შუშაბნდით გაფორმებული ფასადი აქვს. ფლეთილი ქვით ნაშენი ნაგებობის ფასადები შელესილი და შეთეთრებულია. მართკუთხა მოხაზულობის მარტივ გეგმას გარედან მიდგმული კიბის უჯრედი არღვევს მხოლოდ, რომელიც გვერდითი ფასადის გასწვრივ არის განთავსებული და ასასვლელი ქუჩიდან აქვს. მთავარი ფასადის ამჟამად ყრუ კედლით შევსებული პირველი სართულიც ხის აივნით, თუ შუშაბანდით უნდა ყოფილიყო გახსნილი, რაზეც კუთხესთან შერჩენილი სვეტი მიუთითებს. ზემოთ მეორე სართულის შუშაბანდის ჩარჩოების ნათელი სქემა კარგად ეხამება ძელაკებისაგან შემდგარ გეომეტრიზებულ მოაჯირებს. თვით შენობაზე ოდნავ ვიწრო ფასადი შუშაბანდით დასრულებული ყრუ ქვედა სართულით რიზალიტისებრ გადაწყვეტას ქმნის. ყურადღებას იქცევს რიზალიტის მომიჯნავედ, გვერდითი ფასადების კუთხეებთან, ქვის წყობით გამოყვანილი შეკიდული პილასტრისებრი ნაშევრების არსებობა. მარცხენა, გვერდით კედელზე ნალესობაჩამოცლილ მონაკვეთებში შერეული წყობა მოჩანს მოზრდილი კვადრების ჰორიზონტალური რიგებით შუა ხაზზე და ამ მხარეს გამომავალი სწორკუთხა, მცირე ზომის ფანჯრის ღიობების ირგვლივ განაწილებული აგურის უწესრიგო ჩანართებით. ზურგის ვიწრო მხარე ყრუა და მას წვრილი ქვით და კუთხესთან ბლოკის გამოყენებით შეკეთების კვალი ატყვია. შენობის მარჯვენა, გვერდით ფასადის წინა, ყრუ მონაკვეთში ქვედა სართულის მხოლოდ ერთი კარია განთავსებული, ხოლო დამასრულებელი ნაწილის მეორე სართულზე სწორკუთხა გეგმის პერიმეტრში მოქცეული, ამჟამად შემინული, აჟურულმოაჯირიანი აივანია ჩასმული.
კაკასხიდის ხიდები

კაკასხიდის ხიდები — საინჟინრო-არქიტექტურული ძეგლი ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაკასხიდში.

კაკასხიდში 5 ხიდია. ყველაზე დიდი, მდებარეობს მდ. ხანისწყალზე, სოფ. კაკასხიდიდან სამხრეთით, დანარჩენი ოთხი ხანისწყლის მარცხენა შენაკად ქერშავეთზე კაკასხიდის ხიდიდან 3 კმ-ის მონაკვეთში.

ხიდები არის ზეკარის საუღელტეხილო გზის ნაწილი, რომელიც ხანისწყლის და ქვაბლიანის ხეობებს აკავშირებს ერთმანეთთან. ხუთივე ხიდი დღემდე მოქმედია. ხიდები ქუთაისი-ბაღდათი-აბასთუმნის სამხედრო გზის მშენებლობის დროსაა დამონტაჟებული 1894-1904 წწ.

მშენებლობის დაწყება დაკავშირებულია რუსეთის იმპერატორ ნიკოლოზ პირველის სახელთან, ორმოცწლიანი პროექტირება და გზის მშენებლობა ნიკოლოზ მეორის დროს დასრულდა. ხიდებიდან ერთი - კაკასხიდის ხიდი დიდია და ორმხრივი მოძრაობისთვისაა განკუთვნილი, დანარჩენი ოთხი მცირე ზომისაა და ერთი მიმართულებით მოძრაობისთვისაა აგებული.

ხიდები ერთი მასალით და ერთნაირი ტექნიკითაა აგებული. ხიდის კონსტრუქცია ფოლადის ბრტყელი ღერაკებით და მართკუთხა ფირფიტებითაა შეკრული. დეტალების გადაბმისთვის გამოყენებულია დამოქლომების მეთოდი. სავალი ნაწილის საყრდენი შვერილები ლითონის ფირფიტებისგან არის შეკრული, ხიდების მოაჯირები ორ ჰორიზონტალურ რელსს შორის ღერაკების ვერტიკალური და დიაგონალური რიგებითაა შეკრული. მე-4 ხიდის თუთიის ამ კონსტრუქციაზე ქვემოდან, ძველი რუსულით შესრულებული ორი სიტყვაა გარკვეული ინტერვალით დაწერილი: კაკასხიდის ხიდის მოაჯირის დაბოლოებაზე, დუღაბის ჯებირებზე რელიეფური სიმბოლიკა არის მოცემული: ერთზე გადაჯვარედინებული ნაჯახი და ღუზა, მათ ქვემოთ კი 1904, მეორეზე კი „“ გრაფემა, სავარაუდოდ იმპერატორ ნიკოლოზ მეორის სახელის ინიციალი. ხიდის თარიღი მხოლოდ ერთზეა მოცემული, ხიდების სრული იდენტურობა, იძლევა იმის საფუძველს, რომ ისინი ერთი და იგივე დროს დამონტაჟებულია.

პეტრე აკიმჩევის მონათხრობით, აღნიშნული ხიდები სამეფო ხელისუფლების გადაწყვეტილებით, საფრანგეთიდან _ ეიფელის ქარხნიდან ჩამოიტანეს დაშლილი ფოთის ნავსადგურის გზით და ადგილზე ააწყვეს. კაკასხიდის ხიდები იმ საინჟინრო ნაგებობათა რიგში დგას, რომლებიც - სს. მიჯნისთვის საქართველოს გზებსა და რკინიგზებზე აიგო და რომელთა ერთი ნაწილი გადმოცემით გუსტაფ ეიფელის ქარხნიდან იქნა ჩამოტანილი და ადგილზე დამონტაჟებული. ის საქართველოში საუკუნის დასაწყისისთვის სატრანსპორტო საინჟინრო ქსელის განვითარების ნაწილია.
ივანე უნდილაშვილის საცხოვრებელი სახლი

ივანე უნდილაშვილის საცხოვრებელი სახლი — დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ უნდილაანთკარში, ისტორიულ ქალაქ დუშეთიდან 6-7 კილომეტრის დაშორებით. ერთსართულიანი ნაგებობა, რომელიც ცოკოლის მაღალ სართულს ეყრდნობა, გეგმით წაგრძელებული ფორმის სწორკუთხედს შემოწერს. სარდაფის სართული ძველი აგურით და რიყის ქვის მონაცვლეობითი წყობით არის ნაშენი. ერთ-ერთ სადგომს, რომელიც მიწაში ღრმად არის ჩასმული დედაბოძი აქვს.

დედაბოძი ისევე როგორც მისი თავხე მოურთავი და უორნამენტოა და ქვის თლილ ბაზისს ეყრდნობა. აღსანიშნავია, რომ დედაბოძიანი სადგომის კედლის ფრაგმენტები რიყის ქვით არის ნაშენი კირის დუღაბზე. საცხოვრებელი სახლი სივრცეში თავისუფლად დგას. მას რიყის ქვის და ახალი (ე.წ. რუსული) აგურით ნაშენი ყრუ ზურგი აქვს. სახლის ზურგის მხოლოდ ერთი ფრაგმენტია რიყის ქვისა. ეზოს ძირითადი სივრცისკენ შენობა გრძივი ფასადის გასწვრივ განვითარებული ხის ღია, ჭვირულმოაჯირიანი აივნით იყურება. აივნის ერთ გვერდზე, მარცხნივ (პირით აივნიანი ფასადისკენ) ხის სწორხაზოვანი კიბეა მიდგმული. აივანი გრძივი გვერდით რიყის ქვისა და აგურის წყობით აშენებულ კედელს ეყრდნობა. ეს ცოკოლია, რომელიც აივნიანი ფასადის შუა მხარეს მიუყვება.

აივნის შიდა, საფასადო სიბრტყე მშვილდა თაღით დაბოლოებული ფანჯრის და კარის ღიობებით არის დანაწევრებული. შენობას ქანობიანი სახურავი აქვს და თუნუქის ფურცლებით არის გადახურული. საცხოვრებელი სახლის გეგმარება ანფილადურია. ინტერიერის მორთულობის თავისებურებას კი თახჩები და წალოები შეადგენს, განაპირა ოთახების კედლები კი სიმეტრიული კომპოზიციის სწორკუთხა ნიშებით არის დამუშავებული. აღწერილი შენობის არქიტექტურა ადგილობრივ ტრადიციას მისდევს. გვრჩება შთაბეწჭდილება, რომ საუკუნის მიწურულის მშენებელი ძველი სახლის ფორმებს დაეყრდნო და სავარაუდოდ მისი სივრცითი სტრუქტურა გაიმეორა. ნაგებობა, მიუხედავად მისი დაზიანებულობისა, ინარჩუნებს მხატვრულ და არქიტექტურულ ღირებულებას. გადმოცემით საცხოვრებელი სახლი უნდილაანთკარის უხუცეს მკვიდრს ივანე უნდილაშვილს (გარდაიცვალა 1912 წელს) ეკუთვნოდა. ივანე უნდილაშვილის არაერთი წისქვილის მფლობელი იყო ბაზალეთის ტბის მიმდებარე ტყის მასივთან ე.წ. სანახშირეზე.
დიდი ჩხირაულის წმინდა გიორგის ეკლესია

დიდი ჩხირაულის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი იმერეთის მხარეში ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა ჩხირაულში. ეკლესია აგებულია საუკუნეში

წმინდა გიორგის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. გადახურვა ორფერდაა, გადახურულია კრამიტით. ეკლესიაში შესასვლელი კარი დასავლეთ და სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. ეკლესიას ორ-ორი სარკმელი ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელზეა დატანილი, ხოლო თითო-თითო სარკმელი დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედელშია გაჭრილი. ეკლესია ნაგებია აგურისა და ქვის გამოყენებით. ქვიშაქვისა და ბაზალტის გათლილი კვადრებია გამოყენებული კუთხეების ამოსაყვანად, სარკმლისა და კარის მოჩარჩოებისთვის. ეკლესია შიგნიდანაც და გარედანაც შელესილია. სარკმლები შიდა მხრიდან უფრო უფრო განიერია და თანდათანობით ვიწროვდება. იატაკზე ქვის ფილებია მოგებული. ეკლესიის გადახურვის კამარა სამ წყვილ პილასტრზეა დაყრდნობილი. ამბიონი ერთი საფეხურით მაღლაა აწეული. მოგვიანებით ხის კონსტრუქციითაა ამოყვანილი კანკელი. საკურთხევლის ცენტრალურ ნაწილში ტრაპეზის ქვაა განთავსებული. საკურთხევლის ჩრდილოეთ კედლისკენ 2 ნიშია ერთმანეთის გვერდიგვერდ დატანილი.
მამკოდის წმინდა გიორგის ეკლესია

მამკოდის წმინდა გიორგის ეკლესია — წმინდა გიორგის სახელობის დარბაზული ეკლესია. საუკუნის არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს მცხეთა-მთიანეთის რეგიონში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ მამკოდაში. არის მამკოდის მამათა მონასტრის კოპლექსის შემადგენელი ნაწილი. მდებარეობს მამკოდის მამათა მონასტრის მიმდებარედ, მისი აღმოსავლეთით 200 მეტრში. აგებულია რიყის ქვითა და აგურით, კირის დუღაბზე.

ეკლესიას დასავლეთ ფასადზე მიშენებული აქვს სამრეკლო, რომლის პირველი სართული ეკლესიის კარიბჭეს წარმოადგენს. ეკლესიის კედლები შეთეთრებულია, ხოლო იატაკი ქვის ფილებითაა მოგებული. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელზე ორ-ორი ერთმანეთის პარალელური მოზრდილი ზომის თაღოვანი ნიშებია. ორი ღრმა, შედარებით მცირე ზომის, ნიშია ასევე დატანილი ნახევარწრიული აფსიდის ორივე მხარეს, აქედან ჩრდილოეთის ნიშში მოგვიანებით სარკმელია გაჭრილი. აფსიდის ცენტრში სარკმლის ქვეშ ტრაპეზის ქვაა განთავსებული.

ეკლესიის გარშემო ძველი ნასოფლარის ფრაგმენტებია შემორჩენილი. იგი ძლიერ დაზიანებული იყო და მისი რეაბილიტაცია 2004-2012 წლების შუალედში განხორციელდა.
პატარა თონეთის კვირაცხოვლის ეკლესია

პატარა თონეთის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა თონეთში. ნაგებია ადგილობრივი ჯიშის კლდის ქვის უხეშად დამუშავებული კვადრებით და ფლეთილი ქვით. ეკლესიის გარშემო ძლიერ არის აწეული მიწის დონე, განსაკუთრებით ჩრდილოეთ და დასავლეთ მხარეს.

აღწერა
სარკმელის ქვემოთ კედელი გაბზარულია მთელს სიგრძეზე, აფსიდის სამხრეთ ნახევარში სწორკუთხა ფორმის ნიშია, სამხრეთი კედლის ზედა აღმოსავლეთ ნაწილში შირიმის პერანგიანი თაღოვანი სარკმელია, ფასადის ცენტრში პერანგშემოძარცვული სარკმელის ღიობია, ეკლესიის გარშემო ძლიერ არის აწეული მიწის დონე, განსაკუთრებით ჩრდილოეთ და დასავლეთ მხარეს.
მერაბ გაგნიძე

მერაბ გაგნიძე (დ. 17 აპრილი, 1944, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი და კომპოზიტორი.

მერაბ გაგნიძე დაიბადა 1944 წლის 17 აპრილს თბილისში. 1971 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საფორტეპიანო, ხოლო 1977 წელს საკომპოზიციო ფაკულტეტი. 1971–1972 წლებში მერაბ გაგნიძე მუშაობდა თბილისის საცირკო–საესტრადო სასწავლებელში კონცერტმაისტერად, ხოლო 1972–1977 წლებში — თბილისის მესამე სამუსიკო სკოლის ფორტეპიანოს პედაგოგად.

მერაბ გაგნიძეს შექმნილი აქვს: ოპერები – „ცეზარი“, „მეფე ლირი“, „რომეო და ჯულიეტა“, „სოლომონ–მეფის სიმღერათა სიმღერა“. მერაბ გაგნიძე არის თანამედროვე მუსიკის ყოველწლიური საერთაშორისო ფესტივალ „მოსკოვური შემოდგომის“ ჟიურის მუდმივი წევრი.
დედოფლისწყაროს ხალხთა მეგობრობის მუზეუმი

ხალხთა მეგობრობის მუზეუმი — მუზეუმი საქართველოში დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. მუზეუმი ერთსართულიან რუსულ სახლშია განთავსებული. ნაგებობა ნიჟეგოროდის დრაგუნთა პოლკის ოფიცრის გ. ნეჩველოდოვის საკუთრება იყო. ის, დრაგუნთა პოლკთან ერთად, წითელწყაროში (დედოფლისწყარო) ჩამოვიდა და აქ დასახლდა. სახლი მორებით, ულურსმნოდაა ნაგები. შენობა ოთხი ოთახისაგან შედგება, რომლებშიც ნეჩველოდოვების პირადი ნივთები, ეთნოგრაფიული და სხვადასხვა დოკუმენტური მასალაა დაცული.
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (ლ. ასათიანის 29)

აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია საუკუნეში. მდებარეობს მდინარე ოცხეს მარცხენა სანაპიროს იმ ნაწილში, სადაც ლადო ასათიანის ქუჩა აქ არსებულ პარკს კვეთს.

უმეტესად ჰორიზონტალურად გაშლილი შენობებისგან შემდგარ მეჩხერ განაშენიანებაში, ყურადღებას იქცევს „რეშელის“ პანსიონად ცნობილი ნაგებობა შპილით დასრულებული ციცაბო მანსარდიანი სილუეტით, რომელიც რომანტიზმისა და ჩრდილო-ევროპული არქიტექტურისათვის დამახასიათებელ ნიშნებს ატარებს. დამრეც რელიეფზე ტერასულად განლაგებული ამ რთული კონფიგურაციის შენობის შუშაბანდებიანი და აივნებიანი ფასადები შეკიდული ნაწილებითა და რიზალიტებით, სართულის დამასრულებელ ზედა არეებში ჩართული აჟურული ფრიზებით და ქვემოთ — რიკულებიანი ჩანართებით, აღნიშნული ციცაბოსახურავიანი მანსარდითა და მინიატურული მეზონინით, მკაფიოდ ინდივიდუალურ სივრცით-გეგმარებით და მხტვრულ კომპოზიციას ქმნის. მასშტაბური ორსართულიანი ნაგებობის მთის ფერდამდე გაგრძელებული ხუროთმოძღვრული სხეული ქუჩისკენ ერთიანად შემინული, შუშაბანდებიანი ვიწრო ფასადით გამოდის, რომელიც არასრული სიმაღლის ცოკოლის სართულში, თლილი ქვის მაღალ, ორსაფეხურიან ბაზისებზე შემდგარი კუთხეჩამოკვეთილი ხის სვეტებიანი ღია დერეფნით იხსნება. ფასადის შუა ნაწილში შპილიანი მანსარდით დასრულებული რიზალიტი იკვეთება მკვეთრად შვერილი გადახურვის ქანობებით, რომლის ქვეშ ხის რკალური ელემენტებით ელიფსური ფორმის თაღი და ჯვარედინი ფორმებია გამოყვანილი. ფასადი ასიმეტრიული და დინამიურია იმის გამო, რომ იგი ზემოთ ფართოვდება მეორე სართულის მარჯვენა კიდეში არსებული ხის დეკორაციულ კრონშტეინებზე შეკიდული შუშაბანდის ხარჯზე. მის ქვეშ განთავსებლია გვერდითი ფასადის მხრიდან ცოკოლის სართულის აყოლებით ამავალი, საცხოვრებელ სართულთან დამაკავშირებელი კიბეები. გვერდითი ფასადის მარცხენა კიდეში არსებულ მეორე სართულის ხსენებულ შეკიდულ შუშაბანდს ღია აივანი აგრძელებს, რომელსაც მეზონინით დასრულებული მცირე რიზალიტი უკეთდება. აივანს ზედა ტერასაზე განთავსებული გარედან მიდგმული, რიკულებიანი კიბის მარში უკავშირდება საპირისპირო მხრიდან. წაგრძელებული გვერდითი ფასადის დამასრულებელი მარჯვენა ნაწილი უკან იხევს და ვიწროვდება, მთის ფერდისკენ რელიეფი კიდევ ერთი ტერასით მაღლა იწევს, რის გამოც მას მეორე სართული უშუალოდ უკავშირდება. შენობის მარცხენა, სწორხაზოვანი გრძელი ფასადი სადა და გაუფორმებელ ზურგს ესაზღვრება.
ციხისუბნის კომპლექსი

ციხისუბნის კომპლექსი — დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გრემისხევის აღმოსავლეთ უბანში, რომელსაც ციხისუბანს უწოდებენ, მდინარის მარცხენა ნაპირზე, შემაღლებულ ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანფეოდალურ ხანას.

კომპლექსის შემადგენლობაში შედის დარბაზული ეკლესია, კოშკი და საცხოვრებელი სახლი. გზიდანვე მოსჩანს ადგილის დომინანტი - მაღალი მძლავრი კოშკი. გეგმაში წრიული, ოთხსართულიანი, ქონგურებჩამორღვეული კოშკი ლეკიანობის დროინდელია. მსგავსი საფორთიფიკაციო ნაგებობები - საუკუნეებში ქართლ-კახეთის მთელ ტერიტორიებზე გვხვდება. ერთნავიანი ტაძარი უშუალოდ კოშკის ჩრდილოეთით დგას, მისგან ერთიოდე მეტრითაა დაცილებული და დასავლეთითაა საგრძნობლად ჩაწეული. კოშკიც და ტაძარიც ტერივილების საგვარეულოს ეკუთვნოდა, რაზეც მეტყველებს ტაძარში შემორჩენილი საფლავის წარწერებიც. გრემისხევს ტერიშვილის გვარი ჩანს 1669 წლის წილკნის ღვთისმშობლის სამწყსოს სიგელში. 1781 წელს ზაალ ტერიშვილი გრემისხევის მოურავად იწოდება, რომელსაც ერეკლე ძე ვახტანგი (ეს ტერიტორია მისი საუფლისწულო მამულია) ოცი წელი „ხარბად მყოფი“ გრემისხევის მოშენებას ავალებს მისივე დოვლათით. გრემისხევი სოფლად იწოდება 1392 წლის საკათალიკოსო სითარხნის გუჯარში. თუმცა ამ სახელით იწოდება ასევე გარკვეული ტერიტორიაც ნარეკვავის ხეობის ზემო წელზე. თავად ციხისუბანზე არანაირი ცნობა არ შემორჩენილა, იგი არ აქვს მოხსენიებული არც ვახუშტი ბატონიშვილს და ჩანს, რომ ციხისუბანი ლეკებისგან იავარქმნილი და მიტოვებული გრემისხევის ხელმეორედ შენების (1781 წლის აქეთ) შემდგომია.
მარიამ იმნაძე

მარიამ იმნაძე (დ. 5 მარტი, 2001) — ქართველი მოცურავე.

2019 წელს მსოფლიო ჩემპიონატზე იასპარეზა 50 მეტრზე თავისუფალი სტილით ცურაობასა და 100 მეტრზე თავისუფალი სტილით ცურაობაში. მან ვერცერთ სახეობაში ვერ მოახერხა ნახევარ-ფინალურ ეტაპში გასვლა. 2021 წელს მონაწილეობას მიიღებს 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. ოლიმპიური ლიცენზია მოიპოვა 100 მეტრზე თავისუფალი სტილით ცურვაში.
დართლოს აკლდამები

დართლოს აკლდამები — ისტორიულ-არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს საქართველოში, ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ დართლოს სამხრეთ-აღმოსავლეთით, დართლოს მთის ფერდობზე, სასაფლაოზე.

ძეგლის აღწერა
აკლდამა ორია. ორივე აკლდამა გეგმით სწორკუთხაა და ფიქლითაა ნაშენი. წყობა მშრალია. შიგნით ლამ-კირითაა შელესილი.

შედარებით პატარა (3,552,9 მ) აკლდამას შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი შეისრული თაღითაა გადახურული. შემორჩენილია ხის კარის ნაწილი, რომელიც გარედან გეომეტრიული ჩუქურთმებითაა შემკული. აღმოსავლეთ კედელშიბრტყლად გადახურული პატარა სარკმელია, რომლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია საკურთხევლის მსგავსი, კუბური ფორმის პატარა ნაგებობა. მეორე სარკმელი სამხრეთ კედელშია. შიგნით აკლდამა გადახურულია წვერწაკვეთილი კამარით. დასავლეთ ფასადზე, კარის თავზე, წყობაში ჩასმულია რიყის ბრტყელი ქვა, კარის მარჯვნივ კი, წყობიდან პატარა რიყის ქვაა გამოშვერილი. გადახურვა ორფერდაა — საფეხურებიანი. სამხრეთ დასავლეთის კიდეზე მიდგმულია ლამითა და ფიქლით ნაშენი პატარა ნაგებობა, რომელსაც სამხრეთით შეისრული თაღით გადახურული სასანთლე ნიშნი აქვს.

აკლდამის ჩრდილოეთით დგას მეორე, ოდნავ მოზრდილი (3,72,95 მ) აკლდამა. შესასვლელი აქაც დასავლეთიდანაა. კარის თაღი შეისრულია. აღმოსავლეთ კედელში მომრგვალებული სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია კუბური ფორმის , საკურთხევლის მსსგავსი პატარა ნაგებობა. იატაკი მიწურია. სახურავი ორფერდაა, რვასაფეხურიანი.