iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ევანთე (თანამგზავრი)

ევანთე, ევანტე , იუპიტერ , /2001 7 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის ანანკეს ჯგუფში. ევანთესთვის დამახასიათებელია უკუბრუნვა.

აღმოჩენა
აღმოჩენილი 2001 წლის დეკემბერში ასტრონომთა ჯგუფის მიერ სკოტ შეპარდის, დ. ჯუიტის და ჯ. კლეინის ხელმძღვანელობით. აღმოჩენისთანავე თანამგზავრს მიენიჭა დროებითი აღნიშვნა /2001 7. 2003 წლის აგვისტოში თანამგზავრს დაერქვა ევანთე, ქარიტების დედის საპატივსაცემულოდ. თანამგზავრი ანანკეს ჯგუფის ნაწილია.

ფიზიკური მახასიათებლები
ალბედო — 22.8 მ, გრავიტაციული მუდმივა (კმ³/²) — 0.000003
S/2003 J 16

/2003 16 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის ანანკეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
ის აღმოაჩინა ასტრონომთა ჯგუფმა ბრეტ ჯ. გლადმანის ხელმძღვანელობით 2003 წელს. სანამ ის თავიდან აღმოაჩინა კანადა-საფრანგეთი-ჰავაის ტელესკოპით კრისტიან ვეილეტმა. თუმცა, /2003 16-ის აღდგენის ინფორმაცია არ იყო მიღებული მცირე პლანეტების ცენტრის მიერ 2020 წლამდე, სანამ ეშტონმა და სხვებმა დამოუკიდებლად არ აღმოაჩინეს თანამგზავრი 2010 წლის სურათებში. /2003 16 ასევე იდენტიფიცირებული იყო სკოტ შეპარდის მიერ 2017 წლის მარტიდან 2018 წლის მაისამდე დაკვირვებებში, რომელმაც შეაგროვა 5574 დღის (15 წლის) დაკვირვების რკალს მისი აღმოჩენიდან. /2003 16-ის თავიდან აღმოჩენა ოფიციალურად გამოცხადდა მცირე პლანეტების ცენტრის მიერ 2020 წლის 4 ნოემბერს.

ორბიტა
/2003 16 დიამეტრით დაახლოებით 2 კილომეტრია და ბრუნავს იუპიტერზე 0.137 ა.ე. საშუალო მანძილით 600 დღეში, ეკლიპტიკისკენ 151° დახრილობით (იუპიტერის ეკვატორისკენ 149°), რეტროგრადული მიმართულებით და ექსცენტრიულობით — 0.333. ის მიეკუთვნება ანანკეს რეტროგრადული არარეგულარული თანამგზავრების ჯგუფს, რომლებიც იუპიტერზე ბრუნავს 19.3-დან 22.7 გმ-მდე, დაახლოებით 150°-ის დახრილობით.
ყველაზე მდიდარი კაცი ბაბილონში

„ყველაზე მდიდარი კაცი ბაბილონში“ (ინგლ. ) — 1926 წლის ჯორჯ სამუელ ქლეისონის წიგნი, რომელშიც ფინანსურ რჩევებია გადმოცემული 4097 წლით ადრე, ძველ ბაბილონში დადგმული იგავების კრებულის მეშვეობით. წიგნი იბეჭდება იგავების თავდაპირველი გამოქვეყნებიდან თითქმის ერთი საუკუნის შემდეგ და განიხილება, როგორც პირადი ფინანსური რჩევების კლასიკა.

წინაპირობა
იგავებში მოთხრობილია გამოგონილი ბაბილონის პერსონაჟი, სახელად არკადი, ღარიბი მწიგნობარი, რომელიც გახდა „ბაბილონის უმდიდრესი ადამიანი“. არკადის რჩევებში შედის „შვიდი განკურნება“ (ანუ როგორ გამოიმუშავოთ ფული და სიმდიდრე) და „ოქროს ხუთი კანონი“ (ანუ როგორ დავიცვათ და დავაბანდოთ სიმდიდრე). არკადის რჩევის ძირითადი ნაწილია „პირველ რიგში გადაუხადე საკუთარ თავს“, „იცხოვრე შენი შესაძლებლობების ფარგლებში“, „ინვესტირება იმაში, რაც იცი“, მნიშვნელობა „გრძელვადიანი დაზოგვის“ და „სახლის საკუთრების“. წიგნს ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც პერსონალური ფინანსური რჩევების კლასიკას და გვხვდება თანამედროვე რეკომენდებულ საკითხავ სიებში პირადი ფინანსური რჩევებისა და სიმდიდრის მენეჯმენტის შესახებ. წიგნი დაიბეჭდა მისი პირველი გამოცემიდან თითქმის 90 წლის შემდეგ და მისი 2 მილიონზე მეტი ასლია გაყიდული. თავად კლეისონმა გამოაქვეყნა ილუსტრირებული ქაღალდის გამოცემა 1930 წელს, სახელწოდებით „ყველაზე მდიდარი კაცი ბაბილონში და სხვა ისტორიები“, რომელიც ახლა 1250 დოლარად იყიდება.
ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი

ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი, — უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება თბილისში, რომელიც 2016 წლის 16 სექტემბერს დაფუძნდა.

ისტორია
ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი 2016 წლის 16 სექტემბერს დაფუძნდა. იგი ავტორიზებულია საქართველოს განათლების, მეცნიერების და ახალგაზრდობის სამინისტროს დაქვემდებარებაში მყოფი განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის მიერ. ახორციელებს აკადემიურ და სამეცნიერო საქმიანობას, სადაც აქცენტი გაკეთებულია ტექნოლოგიებსა და მეწარმეობაზე ორიენტირებულ სწავლებაზე.

პროგრამები
ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტს აქვს სამივე აკადემიური საფეხურის - საბაკალავრო, სამაგისტრო და სადოქტორო პროგრამები ბიზნესის ადმინისტრირების, თანამედროვე ტექნოლოგიებისა და ხელოვნური ინტელექტის სფეროში.

საბაკალავრო საფეხურზე ისწავლება შემდეგი პროგრამები: ბიზნესის ადმინისტრირება (მენეჯმენტი), ბიზნესის ადმინისტრირება (ფინანსები), ციფრული მარკეტინგი, საინფორმაციო ტექნოლოგიები, კომპიუტერული მეცნიერება და ხელოვნური ინტელექტი, ფსიქოლოგია ციფრულ სამყაროში.

სამაგისტრო საფეხურზე წარმოდგენილია შემდეგი ორწლიანი პროგრამები: ბიზნესის ადმინისტრირება და თანამედროვე ტექნოლოგიები, ინფორმაციული სისტემების მართვა , საერთაშორისო უსაფრთხოება და ტექნოლოგიები, მონაცემებზე დაფუძნებული ციფული მარკეტინგი. ხოლო ერთწლიანი პროგრამები: ბიზნესის ადმინისტრირება აღმასრულებელი მენეჯერებისთვის, ციფრული მარკეტინგი.

სადოქტორო საფეხურზე არის შემდეგი პროგრამები: ბიზნესის ადმინისტრირება, ციფრული მმართველობა და ხელოვნური ინტელექტი საჯარო სექტორში.

უნივერსიტეტში ასევე ფუნქციონირებს კვლევითი ცენტრი, კარიერული განვითარების ცენტრი, სხვადასხვა ლაბორატორიები: ინდუსტრია 4.0 ლაბი, & ლაბი, ლაბი, განახლებადი ენერგო წყაროების ლაბი, ბლოქჩეინ ლაბი, კიბერუსაფრთხოების ლაბი, მდგრადობის ლაბი, ლაბი, ლაბი, და . ამასთან, უნივერსიტეტის ბაზაზე მეწარმეობის ცენტრი ფუნქციონირებს.
მოჰამედ შაჰაბუდინი

მოჰამედ შაჰაბუდინი (დ. 10 დეკემბერი, 1949) — ბანგლადეშელი პოლიტიკოსი, იურისტი და საჯარო მოხელე. ბანგლადეშის მე-16 პრეზიდენტი 2023 წლის 24 აპრილიდან. აირჩიეს 2023 წელს. იყო ავამი ლიგის კანდიდატი და არჩევნებში არ ჰყოლია კონკურენტი. პრეზიდენტობამდე შაჰაბუდინი 2011 წლიდან 2016 წლამდე მუშაობდა რაიონული და სესიების მოსამართლედ და ანტიკორუფციული კომისიის კომისრად.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
შაჰაბუდინი დაიბადა 1949 წლის 10 დეკემბერს შივრამპურში, პაბნის ოლქში, ძველ აღმოსავლეთ ბენგალში, პაკისტანის სამფლობელოში (დღევანდელი ბანგლადეში).მისი მშობლები იყვნენ შარფუდინ ანსარი და ხაირუნესა.

შაჰაბუდინი პაბნის ოლქიდან სასწავლებლად წავიდა განდის სკოლაში და მოგვიანებით ჩაირიცხა რადჰანაგარ მაჯუმდარის აკადემიაში მეოთხე კლასში, სადაც 1966 წელს ჩააბარა საბაზო სკოლის სასერთიფიკაციო გამოცდა. 1974 წელს მან მიიღო მაგისტრის წოდება ფსიქოლოგიაში რაჯშაჰის უნივერსიტეტში, 1975 წელს კი სამართლის ბაკალავრის ხარისხი შაჰიდ ამინუდინის სამართლის კოლეჯში.

1982 წელს შაჰაბუდინი შეუერთდა ბანგლადეშის საჯარო სამსახურს და სასამართლოში გახდა მუნსეფი (მოსამართლის თანაშემწე).

შაჰაბუდინი საამრთლის იუსტიციისა და პარლამენტის საქმეთა სამინისტრომ დანიშნა, შეიხ მუჯიბურ რაჰმანის მკვლელების სასამართლო პროცესის კოორდინატორად. 2022 წლის იგი მუშაობდა საარჩევნო კომისრად ბანგლადეშის ავამი ლიგის ეროვნულ საბჭოში. 2023 წლის 12 თებერვალს მან განაცხადი წარუდგინა მთავარ საარჩევნო კომისიას და საპრეზიდენტო არჩევნების ოფიცერს. გახდა ერთადერთი კანდიდატი.

შაჰაბუდინი პირისპირ შეხვდა პრემიერ-მინისტრ შეიხ ჰასინას თავისსავე რეზიდენციაში. მის წარდგენას მიესალმა ოპოზიციური ჯათია პარტია, ხოლო ბანგლადეშის ნაციონალისტურმა პარტიამ გამოხატა ინტერესის ნაკლებობა. 2023 წლის 13 თებერვალს იგი ოფიციალურად აირჩიეს ქვეყნის 22-ე პრეზიდენტად, რადგან მას არ ჰყავდა მოწინააღმდეგე. შედეგები გამოაცხადა მთავარმა საარჩევნო კომისარმა კაზი ჰაბიბულ ავალმა.

ინაუგურაცია
როგორც ბანგლადეშის 22-ე პრეზიდენტმა შაჰაბუდინმა ფიცი დადო ბანგაბჰაბანში გამართულ ცერემონიალზე 2023 წლის 24 აპრილს. სახელმწიფო ცერემონიას პრემიერ-მინისტრი შეიხ ჰასინა, მთავარი მოსამართლე ჰასან ფოზ სიდიკე, შეიხ რეჰანა, კაბინეტის წევრები და სხვა სტუმრები დაესწრნენ. ფიცის დადების ცერემონიის შემდეგ შაჰაბუდინმა და მიმავალმა პრეზიდენტმა აბდულ ჰამიდმა ოფიციალურად გაცვალეს ადგილები. შაჰაბუდინმა და სპიკერმა შირინ შარმინ ჩაუდჰურმა ხელი მოაწერეს ფიცის დოკუმენტებს.

2024 წლის მარტში შაჰაბუდინმა ვეტო დაადო შრომის კანონპროექტს, რომელიც 2023 წელს მიიღო პარლამენტმა და გაგზავნა ხელახლა განსახილველად, რასაც მოჰყვა საპროტეტო აქციები და ბანგლადეშის პრემიერ-მინისტრის შეიხ ჰასინას დამხობა.

პირადი ცხოვრება
1972 წლის ნოემბრიდან შაჰაბუდინი დაქორწინებულია რებეკა სულთანაზე, ბანგლადეშის მთავრობის მდივანზე. მათ ერთად ჰყავთ ვაჟი, არშად ადნანი, რომელმაც გადაიღო რამდენიმე ბანგლადეშური ფილმი, მათ შორის ყველაზე შემოსავლიანი ბანგლადეშური ფილმი (2023).
მარკო რუბიო

მარკო ანტონიო რუბიო (; დ. 28 მაისი, 1971) — ამერიკელი პოლიტიკოსი და იურისტი, 2011 წლიდან შეერთებული შტატების უფროსი სენატორი ფლორიდადან. რესპუბლიკური პარტიის წევრი. 2006 წლიდან 2008 წლამდე იყო ფლორიდის წარმომადგენელთა პალატის სპიკერი. 2016 წელს რუბიო წარუმატებლად იყრიდა კენჭს რესპუბლიკური პარტიის ნომინაციის მოსაპოვებლად შეერთებული შტატების პრეზიდენტის არჩევნებისთვის. მან საპრეზიდენტო პრაიმერისში მინესოტაში, კოლუმბიის ოლქში და პუერტო რიკოში გაიმარჯვა.

რუბიო არის კუბელი ამერიკელი. ის დაიბადა მაიამიში. 1990-იან წლებში დასავლეთ მაიამის საქალაქო კომისრად მუშაობის შემდეგ, იგი ფლორიდის წარმომადგენელთა პალატაში 111-ე ოლქის წარმომადგენლად 2000 წელს აირჩიეს. მოგვიანებით იგი ფლორიდის შტატის საკანონმდებლო ორგანოს ქვედა პალატის სპიკერად აირჩიეს; სპიკერად რუბიო ორი წლის განმავლობაში - 2006 წლის ნოემბრიდან 2008 წლამდე მსახურობდა. ორი ვადის შეზღუდვის გამო ფლორიდის საკანონმდებლო ორგანოს დატოვების შემდეგ, რუბიო ფლორიდის საერთაშორისო უნივერსიტეტში ასწავლიდა.

რუბიო აშშ-ის სენატში 2010 წელს აირჩიეს. 2015 წლის აპრილში მან ხელახლა არჩევის ნაცვლად საპრეზიდენტო კანდიდატურა წამოიწყო. მან შეაჩერა საპრეზიდენტო კამპანია 2016 წლის 15 მარტს, ფლორიდის რესპუბლიკელების პრაიმერის დროს დონალდ ტრამპთან დამარცხების შემდეგ. შემდეგ მან მიიღო მონაწილეობა სენატში ხელახლა არჩევისთვის და გაიმარჯვა. რესპუბლიკური საპრეზიდენტო პრაიმერის დროს ტრამპის კრიტიკის მიუხედავად, რუბიომ მას არჩევნებამდე მხარი დაუჭირა. ტრამპის პირველი ადმინისტრაციის დროს ლათინურ ამერიკასთან მიმართებით საგარეო პოლიტიკაზე გავლენის გამო, მას უწოდეს „ლათინური ამერიკის ჩრდილოვან სახელმწიფო მდივანს“. რუბიო გახდა ფლორიდის უფროსი სენატორი 2019 წლის იანვარში, ყოფილი სენატორის ბილ ნელსონის დამარცხების შემდეგ. ის ხელახლა მესამე ვადით 2022 წელს აირჩიეს დემოკრატი კანდიდატი ვალ დემინგსის დამარცხების შედეგად. რუბიომ 2024 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში ტრამპს მხარის აიოვას კოკუსამდე რამდენიმე დღით ადრე დაუჭირა.

2011 წელს სენატორი რუბიო აქტიურად უჭერდა მხარს საქართველოსთვის ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაციაში გაწევრიანების სამოქმედო გეგმის მიცემას. 2013 წელს, ვაშინგტონში საქართველოს პრეზიდენტის ვიზიტის დროს, რუბიომ გამოხატა მხარდაჭერა საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისადმი და შეეხო -ის მისიაში ქართველი ჯარისკაცების მონაწილეობის მნიშვნელობას. მისი განცხადებით, შეერთებული შტატები აფასებს საქართველოს მხარდაჭერასა და წვლილს ამ საკითხში.

2024 წლის ნოემბერში -მა რუბიო შეერთებული შტატების სახელმწიფო მდივნის პოსტზე დონალდ ტრამპის კანდიდატად დაასახალა მის მეორე ადმინისტრაციაში .
მაიკლ უოლცი

მაიკლ „მაიკ“ ჯორჯ გლენ უოლცი (; დ. 31 იანვარი, 1974) — ამერიკელი პოლიტიკოსი და შეერთებული შტატების არმიის პოლკოვნიკი. აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრი ფლორიდის მე-6 ოლქიდან. რესპუბლიკური პარტიის წევრი. უოლცი პირველად 2018 წელს აირჩიეს და მან შეცვალა რონ დესანტისი, რომელიც 2018 წელს ფლორიდის 46-ე გუბერნატორად აირჩიეს.

2024 წლის ნოემბერში -მა უოლცი დონალდ ტრამპის ეროვნული უსაფრთხოების მრჩევლის პოსტზე კანდიდატად დაასახელა.

2020 წელს უოლცი იყო აშშ-ის კონგრესის წარმომადგენლობითი პალატის რესპუბლიკური პარტიის წევრებისგან შემდგარი სამუშაო ჯგუფის წევრი, რომელმაც გამოაქვეყნა ანგარიში სახელწოდებით „ამერიკის გაძლიერება და გლობალურ საფრთხეებთან ბრძოლა“. ამ ანგარიშში, სადაც სხვა საკითხებთან ერთად, საქართველოზეც იყო საუბარი. ანგარიშის თანახმად, აშშ-მა უნდა გააფროთოვოს სანქცირებული ადამიანის სია, რომელმაც თავის მხრივ, უნდა მოიცვას ისეთი ოლიგარქები, რომლებიც რუსეთის პრეზიდენტს, ვლადიმირ პუტინს, ეხმარებიან. ასეთ ადამიანად, მათ შორის, ქართული ოცნების თავმჯდომარე ბიძინა ივანიშვილიც იყო მოხსენიებული. რესპუბლიკელი კონგრესმენების მიერ წარდგენილი ანგარიშის მიხედვით, ივანიშვილი პუტინის „ახლო მოკავშირეა და რუსეთის სასარგებლოდ საქართველოს დესტაბილიზაციაშია ჩართული“.
ამინ ალ-ჰაფიზი

ამინ ალ-ჰაფიზი (არაბ. , რომანიზებული: -, 12 ნოემბერი, 1921 წ. – 17 დეკემბერი, 2009 წ.) — ასევე, ცნობილი, როგორც ამინ ჰაფეზი, სირიელი გენერალი, პოლიტიკოსი და ბაასის პარტიის წევრი იყო და იკავებდა სირიის პრეზიდენტის პოსტს 1963 წლის 27 ივლისიდან 1966 წლის 23 თებერვლამდე პერიოდში.

ადრეული ცხოვრება
ამინ ალ-ჰაფიზი დაიბადა 1921 წელს სუნიტურ არაბულ ოჯახში. მამამისი იყო პოლიციის ოფიცერი ქალაქ ალეპოდან. როდესაც ალ-ჰაფიზი იყო ახალგაზრდა, სხვა სტუდენტების მსგავსად, იგი ქვებს ესროდა ფრანგულ კოლონიურ ხელისუფლებას საფრანგეთის სამანდატო ტერიტორიაზე სირიაში. 1948 წელს, 27 წლის ასაკში, ალ-ჰაფიზი მოხალისედ წავიდა 1948 წლის არაბ–ისრაელის ომში. 1954 წელს, იგი შეუერთდა აჯანყებას ადიბ შიშაქლის წინააღმდეგ და დაწინაურდა მეთაუროს პოსტზე დაირ-ელ-ზავრი აღმოსავლეთ ფრონტზე, ხოლო მოგვიანებით, ჰომსის აკადემიის მეთაურად, სანამ წავიდოდა კაიროში. როდესაც სირიამ ომი დაიწყო ეგვიპტესთან 1961 წლის სექტემბერში, ალ-ჰაფიზი უკან დაბრუნდა დამასკოში.

კარიერა
ხელისუფლებაში მოსვლა
დამასკოში ყოფნის დროს, ალ-ჰაფიზს კიდევ ერთხელ დაუკავშირდა სამხედრო კომიტეტის ლიდერი მუჰამად უმრანი. 1961 წლის დეკემბერში, ყუდსის რეჟიმმა ამინი გადაასახლა ბუენოს-აირესში, როგორც სამხედრო ატაშე და სწორედ იქიდან გამოიძახეს იგი სირიაში გამარჯვებულმა ოფიცრებმა 8 მარტის გადატრიალების შემდეგ. სამხედრო გადატრიალების შესახებ დაგვიანებული ტელეგრამი ეგვიპტის პრეზიდენტმა გამალ აბდელ ნასერმა დილით ადრე გაუგზავნა ნასიმ ალ-საფარჯალანის (საპრეზიდენტო საბჭოს გენერალური მდივანი). გადატრიალება დაიწყო ფრაქციებს შორის ჯადიდის „რეგიონალისტების“ ბაასის პარტიის ბანაკსა (რომლის ამბიციები დიდი სირიის შექმნას ისახავდა) და უფრო ტრადიციული პან-არაბული ალ-ჰაფიზის ფრაქციას შორის, რომელსაც „ნაციონალისტური“ ფრაქცია ეწოდებოდა. ჯადიდის მხარდამჭერები უფრო რადიკალი მემარცხენეები იყვნენ. გადატრიალებას მხარს უჭერდნენ და უძღვებოდნენ სირიელი რელიგიური უმცირესობების წარმომადგენელი ოფიცრები, განსაკუთრებით, ალავიტები და დრუზები, მაშინ, როცა ალ-ჰაფიზი მიეკუთვნებოდა სუნიტური მოსახლეობის უმრავლეობას.

გადასახლება და დაბრუნება
სამსაათიან სროლაში დაჭრის შემდეგ, რომელიც წინ უძღოდა გადატრიალებას, სადაც მისი ორი შვილი მძიმედ დაშავდა, ალ-ჰაფიზი დააპატიმრეს და გადაიყვანეს დამასკოს მეზეს ციხეში. მოგვიანებით, 1967 წლის ივნისში ალ-ჰაფიზი ლიბანში გააგზავნეს, ხოლო ერთი წლის შემდეგ, იგი ბაღდადში გადაიყვანეს. 1971 წელს დამასკოს სასამართლომ ალ-ჰაფიზს დაუსწრებლად სიკვდილი მიუსაჯა; თუმცა, სადამ ჰუსეინი „ალ-ჰაფიზს და მის დევნილ თანამემამულეებს, კერძოდ, ბაასის დამფუძნებელს, მიშელ აფლაკს, მეფეებივით ეპყრობოდა“ და სასჯელი სისრულეში არ მოყვანილა. 2003 წლის ერაყის ომში სადამის დაცემის შემდეგ, ალ-ჰაფიზს უფლება მიეცა მშვიდად დაბრუნებულიყო სირიაში. ალ-ჰაფიზი გარდაიცვალა ალეპოში 2009 წლის 17 დეკემბერს; მისი ასაკის შესახებ ცნობები განსხვავებულია, მაგრამ ითვლება, რომ იგი 80 წელს მეტი ხნის ასაკის იყო. ალ-ჰაფიზის დაკრძალვის ცერემონიის ხარჯები სახელმწიფოს დააფინანსა.
აბდურ რაჰმან ბისვასი

აბდურ რაჰმან ბისვასი (დ. 1 სექტემბერი, 1926 — გ. 3 ნოემბერი, 2017) — ბანგლადეშელი პოლიტიკოსი. ბანგლადეშის პრეზიდენტი 1991 წლიდან 1996 წლამდე. ბანგლადეშის დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე აბდურ რაჰმან ბისვასი იყო პაკისტანის წარმომადგენელი გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ბისვასი დაიბადა ბარისალის რაიონის სოფელ შაისტაბადში.მან განათლება მიიღო დაკას უნივერსიტეტში, სადაც მიიღო ბაკალავრის ხარისხი წარჩინებით და მაგისტრის ხარისხი ისტორიასა და სამართალში. მისი შემდგომი საჯარო სამსახური იყო ადგილობრივი კოოპერატიული ბანკის თავმჯდომარეობას და საგანმანათლებლო ინიციატივების დაფინანსება. იმავე წლის 10 სექტემბერს კი გახდა ბანგლადეშის მე-16 პრეზიდენტი. 1992 წელს, ბისვასმა არ დანიშნა აბდულ ჰასიბი უმაღლესი სასამართლოს სამმართველოს მუდმივ მოსამართლედ მას შემდეგ, რაც იგი ორი წლის განმავლობაში მსახურობდა დამატებით მოსამართლედ.

1994 წლის შუა პერიოდიდან შეტაკებებმა ბანგლადეშის ეროვნულ პარტიისა და ავამი ლიგის მხარდამჭერებს შორის გამოიწვია ძალადობის გაძლიერება. თავს ესხმოდნენ პარტიულ ბიუროებს, გაზეთების ოფისებსა და სამთავრობო შენობებს სახით. პოლიტიკოს რაშედ ხან მენონის ბიძაშვილზე. მათ ჰყავდათ ხუთი ვაჟი მონუ ბისვასი, ეჰტეშამულ ჰაკე ნასიმი (1960 წლის 12 ნოემბერი - 1998 წლის 12 მარტი), შამსუდოზა კამალ ბისვასი, ჯამილურ რაჰმან შიბლი ბისვასი და მუიდურ რაჰმან რომელ ბისვასი და ორი ქალიშვილი ახი ბისვასი და რახი ბისვასი.

ბისვასი გარდაიცვალა 2017 წლის 3 ნოემბერს დაკას გაერთიანებულ ჰოსპიტალში რესპირატორული პრობლემების გამო, 91 წლის ასაკში. 4 ნოემბერს დაკრძალეს ბანანის სასაფლაოზე.
ზაქათალის 164-ე ქვეითი პოლკი

ზაქათალის 164-ე ქვეითი პოლკი — რუსეთის იმპერიის არმიის ქვეითთა სამხედრო ნაწილი, დაარსდა 1874 წლის 1 აგვისტოს. მის შემადგენლობაში შეიყვანეს 21-ე ქვეითი დივიზიის სახელგანთქმული აფშერონის 81-ე, დაღესტნის 82-ე, სამურის 83-ე და შირვანის პოლკების ბატალიონები. პოლკმა თავი ისახელა რუსეთ-ოსმალეთის (1877–78) ომში გურია-აჭარის ფრონტზე გენერალ ოკლობჟიოს „ქობულეთის რაზმის“ შემადგენლობაში. მონაწილეობდა ხუცუბნის, მუხაესტატეს, ციხისძირის ოპერაციებში. პოლკის ოთხივე ბატალიონს ებოძა გიორგის დროშა წარწერით „წარჩინებისათვის 1877 და 1878 წლების ოსმალეთის ომში”.

რუსეთ-იაპონიის ომის დროს, 1905 წელს პოლკი განათავსეს შორეულ აღმოსავლეთში რკინიგზის დასაცავად. პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918) დროს გამოცხადებული მობილიზაციის შემდეგ პოლკის საკადრო ნაწილმა მონაწილეობდა მიიღო ოვრუჩის 308-ე ქვეითი პოლკის შექმნაში. 1918 წლის იანვარში ზაქათალის პოლკი დაშალეს.
გენადი ზაქარაია

გენადი (გენო) შოთას ძე ზაქარაია (დ. 30 ნოემბერი, 1950, სოფ. ნაჯახავო, ახლანდ. მარტვილის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი მოქანდაკე. საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (2005).

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1980). სწავლობდა მოსკოვში სსრკ სამხატვრო აკადემიის ქანდაკების სახელოსნოში (1984–1987). გამოფენებში მონაწილეობს 1980 წლიდან. მისი გამოფენა (ჯუმბერ ბჟალავასთან ერთად) გაიმართა საფრანგეთში (ქალაქები — პო, ბიარიცი) და ანდორაში (1998). მონაწილეობს საერთაშორისო სიმპოზიუმებში: ნორმანდია, საფრანგეთი (2003–2005) და ჯგუფურ გამოფენებში. ძირითადი ნამუშევრები: „ქალის ტორსი” (თაბაშირი, 1983, საქართველოს მხატვართა კავშირმა აღიარა წლის საუკეთესო ნამუშევრად), „შინმოუსვლელთა მემორიალი” (კერამიკა, აბაშა, 1985), „სივრცე” (ქვა, 1988), „თეთრი ხსოვნა” (ეძღვნება მარკ შაგალს, ქვა, გროდნო, ბელორუსია, 1988), „ლაქა მთვარეზე” (მარმარილო, კინოთეატრი „მოსკოვი”, მინსკი, 1989); „1937” (ქვა, თელავი, 1989), „კორიდა” (ქვა, ბიარიცი, საფრანგეთი, 1991), „პენელოპე” (ხე, 1992), ზაქარია ავალიშვილის საფლავი (დიდუბის პანთეონი, თბილისი, 1997), ნოე ჟორდანიას ბიუსტი (საქართველოს პარლამენტი, თბილისი, 1998), ევდემოზ ერისთავის ბიუსტი (ბრინჯაო, გორი, 2003), აფხაზეთში დაღუპულთა მემორიალი (ქვა, გარდაბანი, 2004), მერაბ მამარდაშვილი, ჰორელიეფი (ბრინჯაო, გორი, 2005), გენერალი გიორგი მაზნიაშვილის მემორიალი (ბრინჯაო, ოკამი, 2006).
ბეჰიჯე ბორანი

ბეჰიჯე ბორანი( , დ. 1 მაისი, 1910, ბურსა, ოსმალეთის იმპერია — 10 ოქტომბერი, 1987, ბრიუსელი, ბელგია) — თურქი პოლიტიკური აქტივისტი და სოციოლოგი, მარქსისტი. ის იყო პირველი სოციოლოგი ქალი და პირველი ქალი პარტიის ლიდერი თურქეთის ისტორიაში, მემარცხენეების კრიტიკული ხმა, არაერთხელ დევნილი და დაპატიმრებული, გარდაიცვალა ემიგრაციაში 1980 წლის სამხედრო გადატრიალების შემდეგ.

ბიოგრაფია
ბორანი დაიბადა ბურსაში ყაზანელი თათრების ოჯახში, რომლებიც 1890-იან წლებში ოსმალეთის იმპერიაში გადავიდნენ. 1931 წელს თურქეთში, სტამბოლში, ქალთა ამერიკული კოლეჯის დამთავრების შემდეგ, მან გააგრძელა აშშ-ში მიჩიგანის უნივერსიტეტში სოციოლოგიის შესწავლა, სადაც 1939 წელს მიიღო დოქტორის ხარისხი და დაინტერესდა მარქსიზმით. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ მუშაობდა ანკარის უნივერსიტეტის ენის, ისტორიისა და გეოგრაფიის ფაკულტეტზე სოციოლოგიის განყოფილების ასისტენტ-პროფესორად.

იგი ასევე შეუერთდა თურქეთის მიწისქვეშა კომუნისტურ პარტიას და დაიწყო თანამშრომლობა მემარცხენე პერიოდულ გამოცემებში „ “(სამშობლო და მსოფლიო) და „“, რის გამოც 1948 წელს გაათავისუფლეს უნივერსიტეტიდან, როგორც მემარცხენე შეხედულებების მიმდევარი. მან კომუნისტურ პარტიაში საქმიანობა 1951 წლის რეპრესიების შედეგად, მისი სტრუქტურების ლიკვიდაციის შემდეგ დატოვა.

1950 წელს მან დააარსა და ხელმძღვანელობდა თურქეთის მშვიდობის საზოგადოებას, რომელიც აპროტესტებდა თურქეთის ჩართვას კორეის ომში ადნან მენდერესის მთავრობის მიერ. ამის გამო იგი დააკავეს და 15 თვით პატიმრობა მიუსაჯეს. 1962 წელს იგი შეუერთდა თურქეთის ახალ მემარცხენე სოციალისტურ მუშათა პარტიას . 1965 წელს ბეჰიჯე ბორანი აირჩიეს თურქეთის პარლამენტის დეპუტატად ურფადან.

როდესაც -ის ლიდერი, მეჰმედ ალი აიბარი, რომელიც „ახალი მემარცხენეების“ სულისკვეთებით აკრიტიკებდა 1968 წელს ჩეხოსლოვაკიაში საბჭოთა ჯარების შესვლას, 1970 წელს ჩანაცვლებული იქნა ბეჰიჯე ბორანით.

1980 წლის 12 სექტემბრის სამხედრო გადატრიალების შემდეგ, რომელმაც კვლავ აკრძალა პარტიების საქმიანობა, ბორანმა რამდენიმე თვე გაატარა შინაპატიმრობაში, ხოლო 1981 წელს გადასახლებაში წავიდა ევროპაში. მას ჩამოერთვა თურქეთის მოქალაქეობა და იყო პოლიტიკური დევნილი სოფიაში, ბრიუსელში და დიუსელდორფში. 1987 წელს, სიკვდილამდე რამდენიმე დღით ადრე, მან გამოაცხადა თურქეთის მუშათა და კომუნისტური პარტიების გაერთიანება. იგი გულის დაავადებით გარდაიცვალა ბრიუსელში 77 წლის ასაკში. ბეჰიჯე ბორანის ცხედარი სტამბოლში გადაასვენეს და მისი დაკრძალვა ზინჯირლიკუს სასაფლაოზე, რომელსაც დეპუტატები და სხვა ოფიციალური პირები ესწრებოდნენ, გადაიქცა მასობრივ დემონსტრაციად. ეს იყო მემარცხენე ძალების პირველი საჯარო დემონსტრაცია 1980 წლის გადატრიალების შემდეგ.

ბორანმა დატოვა მნიშვნელოვანი სამეცნიერო და ჟურნალისტური მემკვიდრეობა, ასევე პლატონის, ჯონ სტეინბეკის, ჰოვარდ ფასტისა და ჰარლი გრანვილ-ბარკერის თარგმანები. იგი იცავდა სოციალიზმის თეორიისა და პრაქტიკის უნივერსალურობას, კონტექსტის მიუხედავად.
ვლადიმერ ზაქარაია

ვლადიმერ ძიკის ძე ზაქარაია (დ. 1895, სოფ. კირცხი, ახლანდ. ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი, — გ. 1972) — საბჭოთა უშიშროების პოლკოვნიკი (1945).

1915 წელს გაიწვიეს რუსეთის იმპერიის არმიაში. 1917 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა (ბოლშევიკების) პარტიის წევრი. რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს იბრძოდა უკრაინაში 1918 წელს. 1921 წლის თებერვალში მონაწილეობდა საქართველოს ოკუპაციაში და იყო ზუგდიდის რევოლუციური კომიტეტის წევრი. 1922 წლიდან სხვადასხვა თანამდებობაზე მუშაობდა საბჭოთა საქართველოს შინაგან საქმეთა და უშიშროების ორგანოებში. 1938-1939 წლებში იყო აჭარის ასსრ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარი. 1950 წლიდან პენსიონერია. დაჯილდოებულია წითელი დროშის (ორგზის) და წითელი ვარსკვლავის (ორგზის) ორდენებით.
ზაქარია ქართველი

ზაქარია ქართველი — – საუკუნეების ქართველი სასულიერო მოღვაწე პალესტინაში, პეტრე იბერის ერთ-ერთი უახლოესი მოწაფე.

ზაქარია პეტრე იბერის „ასურულ ცხოვრებაში“ იმ ბერებს შორის იხსენიება, რომელთაც გარდაცვალების წინ პეტრემ თავისსავე დაარსებული მონასტრის გამგებლობა, მონასტრის ძმობაზე მზრუნველობა დაავალა და სთხოვა, „უცვლელად დაეცვათ სიკვდილამდე მართლმადიდებლობა“ (იგულისხმება მონოფიზიტობა). პეტრე იბერის „ქართულ ცხოვრებაში”, რომელიც „ასურული ცხოვრებიდანაა” გადმოკეთებული მაკარი მღვდლის მიერ, ზაქარია „ზაქარია ქართველად“ იწოდება. მთარგმნელის ანდერძში ნათქვამია, რომ იგი პეტრეს „მიცვალებამდე“ მისი მოწაფე და მხლებელი იყო და მასვე აღუწერია პეტრეს ცხოვრება ასურულ ენაზე, რომელიც ზედმიწევნით კარგად სცოდნია.

პეტრეს „ასურული ცხოვრების“ ავტორად მეცნიერთა ნაწილი იოანე რუფუსს, ნაწილი კი საუკუნის სირიელ ისტორიკოსს ზაქარია რიტორს მიიჩნევდა, მაგრამ ი. ლოლაშვილმა პეტრე იბერის „ქართულ ცხოვრებაზე“ დართული ანდერძის შინაარსიდან გამომდინარე ამ ნაწარმოების ავტორად ზაქარია მიიჩნია.
ზაქარია ბარეთელთელი

ზაქარია — საუკუნის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, დავით მიძნაძორელის მოწაფე. კლარჯეთში ააგო ბარეთელთის მონასტერი.

ცნობილია გიორგი მერჩულის „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებიდან“. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ შერაცხულია წმინდანად, მოიხსენიება კლარჯეთის უდაბნოს ღირს მამათა და დედათა (– სს.) შორის 5 (18) ოქტომბერს.
ლუტფი ალ-ჰაფარი

ლუტფი ბნუ ჰასან ბნუ მაჰმუდ ალ-ჰაფარი ( ; დ. 1891, დამასკო, ოსმალეთის იმპერია — გ. 1968, დამასკო, სირია ) — სირიელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი. ოთხი მოწვევის ( 1928, 1932, 1936, 1943 ) პარლამენტის წევრი, იკავებდა ფინანსთა და განათლების მინისტრების, სამჯერ — შინაგან საქმეთა მინისტრის პოსტებს. 1939 წლის თებერვალ-აპრილში ხელმძღვანელობდა სირიის მთავრობას (სირიის მე-11 პრემიერ მინისტრი).

ადრეული წლები
დაიბადა ვაჭრის ოჯახში. კერძო მასწავლებლებთან სწავლობდა სოციოლოგიას, ლიტერატურასა და ეკონომიკას. ახალგაზრდობაში შეუერთდა იატაკქვეშა ანტი-ოსმალურ მოძრაობას, იყო ალ-ფათათის წევრი, თუმცა დროის ძირითად ნაწილს კომერციულ საქმიანობას უთმობდა. 1913 წელს პარიზში გამართულ პირველ არაბულ კონგრესზე ხელი მოაწერა დეკლარაციას, რომლის მთავარ მოთხოვნილებას ოსმალეთის იმპერიისგან გამოყოფა წარმოადგენდა. 1924 წელს ალ-ჰაფარი გახდა დამასკოს სავაჭრო პალატის თავმჯდომარის მოადგილე. მუშაობდა სირიისა და ლიბანის საბაჟო დავების გადაწყვეტაზე.

ლუტფი ჰაფარი ეწინააღმდეგებოდა სირიისა და ეგვიპტის ერთიანი სახელმწიფოს შექმნას და გაერთიანებული არაბული რესპუბლიკის არსებობის მანძილზე რჩებოდა პოლიტიკის მიღმა. 1961 წელს მხარი დაუჭირა სახელმწიფო გადატრიალებას და შემდგომში სირიის გამოყოფას გაერთიანებული არაბული რესპუბლიკიდან.

მან საბოლოოდ დატოვა პოლიტიკა მას შემდეგ, რაც პარტია ბაასი ხელისუფლებაში მოვიდა 1963 წლის მარტში.

ქალიშვილი — სალმა კუზბარი — სირიელი მწერალი და აქტივისტი. 1995 წელს გამოუშვა წიგნი ლუტფი ალ-ჰაფარი: 1885-1968, სადაც აღწერა მამის ცხოვრება და მოღვაწეობა.