iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თელ-ავივის ხელოვნების მუზეუმი

თელ-ავივის ხელოვნების მუზეუმი — მდებარეობს თელ-ავივში, ისრაელი. იგი დაარსდა 1932 წელს, კორპუსში, რომელიც თელ-ავივის პირველი მერის, მეირ დიზენგოფის საცხოვრებელი იყო. ჰელენა რუბინშტეინის პავილიონი თანამედროვე ხელოვნებისთვის გაიხსნა 1959 წელს. მუზეუმი გადავიდა ამჟამინდელ ადგილას, 1971 წელს კინგ საულის გამზირზე. 1999 წელს კიდევ ერთი ფრთა დაემატა და შეიქმნა მუზეუმის სკულპტურული ბაღი. მუზეუმში ასევე განთავსებულია "ჯოზეფ და რებეკა მეიერჰოფის ხელოვნების განათლების ცენტრი", რომელიც გაიხსნილია 1988 წლიდან. აღნიშნულ მუზეუმში დაცულია კლასიკური და თანამედროვე ხელოვნების, განსაკუთრებით ისრაელის ხელოვნების, ქანდაკებების და უძვირფასესი ყოვლისმომცველი კოლექცია.

ისტორია
პრესტონ სკოტ კოენის მიერ შექმნილი უნიკალური ფასადი გეომეტრიული ფორმის ფილების განლაგების შესანიშნავი ნიმუშია და ის თელ-ავივის ხელოვნების მუზეუმს განსაკუთრებულ მომხიბვლელობას სძენს. აქ ის 457 ფილა იდეალურადაა მორგებული დაახლოებით 27 მეტრიან სპირალისებურ გალერეაზე, რომელშიც ისრაელის თანამედროვე და კონცეპტუალური ხელოვნების ყველაზე დიდი კოლექციაა გამოფენილი.
აღნიშნული კოლექცია უკანასკნელი ასწლეულის განმავლობაშია შეკრებილი და აერთიანებს ებრაული ხელოვნების მრავალფეროვან პალიტრას, ასევე, ევროპელ მხატვართა შემოქმედებას რენესანსიდან თანამედროვეობამდე; მათ შორისაა იმპრესიონიზმის გამორჩეულად საინტერესო ნიმუშები და თანამედროვე ამერიკელ ავტორთა ნამუშევრები, 20 ათასზე მეტი გრავიურა და ნახატი. აღნიშნული მუზეუმის შენობის წინ მდებარე ფართო
უშუალოდ ამ მოედანს კი გასაოცარი და მაღალი დონის მონუმენტური ქანდაკებები ამშვენებს.

კოლექცია
მუზეუმის კოლექცია წარმოადგენს საუკუნის პირველი ნახევრის ზოგიერთ წამყვან მხატვარს და ამ პერიოდის თანამედროვე ხელოვნების ბევრ მნიშვნელოვან მიმდინარეობის ნიმუშებს, მათ შორის: გერმანული ექსპრესიონიზმი, კუბიზმი, ფუტურიზმი, რუსული კონსტრუქტივიზმი, სიურრეალიზმი, ფრანგული ხელოვნება, იმპრესიონისტებისა და პოსტ-იმპრესიონისტების პარიზის სკოლას. აქ არის დაცული პაბლო პიკასოს ძირითადი ნამუშევრები ნეო – კლასიკური პერიოდიდან გვიან პერიოდამდე.

1989 წელს ამერიკელმა მხატვარმა როი ლიხტენშტეინმა შექმნა გიგანტური ორ პანელიანი ფრესკა განსაკუთრებით თელ-ავივის ხელოვნების მუზეუმისთვის. იგი შესასვლელ ფოიეშია ჩამოკიდებული.

თელ-ავისის ხელოვნების მუზეუმმა უმასპინძლა ევროვიზიის სიმღერის კონკურსს 2019 წლის ნახევარფინალურ ტურს 2019 წლის 28 იანვარს.

ახალი შენობა
2011 წლის ნოემბერში მუზეუმის დასავლეთ მხარეს მდებარე ჰერტა და პოლ ამირის შენობა გაიხსნა. მასში განთავსებულია ისრაელის არქიტექტურის არქივი და ფოტოგრაფიისა და ვიზუალური ხელოვნების ახალი განყოფილება. ახალი შენობა დააპროექტა არქიტექტორმა პრესტონ სკოტ კოენმა. ახალი ფრთა მოიცავს 18,500 კვადრატულ ფუტს გალერეულ სივრცეს ხუთ სართულზე.

ამირის შენობაში ასევე განთავსებულია პასტელი, შესანიშნავი სასადილო რესტორანი, რომელსაც შეფ ჰილელ თავაკული ხელმძღვანელობს.

მუზეუმის ფილიალი
ელენა რუბინშტეინის პავილიონი, რომელიც 1959 წელს გაიხსნა ჰაბიმა თეატრის მახლობლად, ამჟამად არის მუზეუმის ფილიალი და ეძღვნება თანამედროვე ხელოვნებას. ფილიალის კურატორი, ქალბატონი ელენე გინტონი, მხატვარი დევიდ გინტონის ცოლი, მოქმედებს მრავალი თანამედროვე ისრაელის მხატვრის ინტერესების გათვალისწინებით და ეხმარება მათ გამოფენების ორგანიზებაში.
ავთანდილ მანაგაძის ქუჩა

ავთანდილ მანაგაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); შოთა მიქატაძის ქუჩიდან კისისხევის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის ბოლოს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც იურიევის შესახვევი. 1923 წლიდან მიხეილ ჩოდრიშვილის შესახვევი ერქვა. 1991 წლიდან ავთანდილ მანაგაძის სახელი ეწოდება.
მაცესტის შესახვევი

მაცესტის შესახვევი — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); გრემის შესახვევიდან და ელენე ახვლედიანის ხევამდე. წარმოიქმნა საუკუნის დასაწყისში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც მაცეხის შესახვევი. ასევეა თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. თბილისის ქუჩების 1955 წლის ცნობარში შეტანალია მაცესტის შესახვევის სახელწოდებით. აქვს ერთი ჩიხი.
ალექსანდრე მანაგაძის ქუჩა

ალექსანდრე მანაგაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მდებარეობს გლდანის რაიონში (ავჭალა), ბაღნარის ქუჩიდან გრიგოლ ხანძთელის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 40-იან წლებში. მისი ადრინდელი სახელია გიორგი სააკაძის ქუჩა, შემდეგ ევსევი ჩიქვანაიას ქუჩა დაერქვა. 1996 წელს ალექსანდრე მანაგაძის სახელი ეწოდა. ქუჩაზე მდებარეობს წმინდა ქეთევან წამებულის სახელობის ტაძარი, სადაც დაბრძანებულია ქალაქ სერგიევ-პოსადიდან 2003 წელს ჩამოსვენებული ნეშტის წმინდა ნაწილები. ქუჩას აქვს 6 ჩიხი (2022 წელს მეექვსე ჩიხი ეწოდა რევოლუციის ქუჩის შესახვევს).
ეროსი მანჯგალაძის ქუჩა

ეროსი მანჯგალაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი), ნიკოლოზ ხუდადოვის ქუჩიდან ცოტნე დადიანის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის დასაწყისში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია, როგორც მაგისტრალის ქუჩა, ამავე საუკუნის 50-იან წლებში ვალენტინ თოფურიძის სახელი დაერქვა, 1990-იან წლებში — ეროსი მანჯგალაძისა. აქვს 2 შესახვევი. ამ ქუჩაზე მდებარეობს ივერიის ღვთისმშობლის ხატის და წმინდა სამების ეკლესიები.
ვახტანგ მახალდიანის ქუჩა

ვახტანგ მახალდიანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); რკინიგზის ქუჩიდან ოთარ ღუდუშაურის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის ბოლოს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ბრიგადირის ქუჩა, ასევეა დატანილი თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. 1961 წელს — შერმადინ ასკურავას, ხოლო 1997 წელს ვახტანგ მახალდიანის სახელი ეწოდა.
ალექსი მაჭავარიანის ქუჩა

ალექსი მაჭავარიანის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვარდისუბანი), დიმიტრი ბაქრაძისა და ვასილ ბარნოვის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა საუკუნის მეორე ნახევარში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია, როგორც არაგვის შესახვევი. 20-იან წლებში ქუჩა გახდა. 2007 წელს ალექსი მაჭავარიანის სახელი ეწოდა.
წმინდა მელქისედეკ I-ის ქუჩა

წმინდა მელქისედეკ -ის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); ხევსურეთის ქუჩიდან საყვირის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნის 30-იან წლებში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც წითელი ქუჩა. თბილისის ქუჩების 1940 წლის ცნობარში შეტანილია მახინჯაურის შესახვევის სახელწოდებით. შემდგომში მახინჯაურის ქუჩა ეწოდა. 2017 წელს წმინდა მელქისედეკ -ის სახელი დაერქვა.
კონსტანტინე მაყაშვილის ქუჩა

კონსტანტინე (კოტე) მაყაშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (ვერა); მიხეილ ზანდუკელის ქუჩიდან პოლიკარპე კაკაბაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. ადრე აგურის მესამე ქუჩა ერქვა, 1900 წელს — გენერალ ტერგუკასოვის (დატანილია თბილისის 1900 წლის გეგმაზე), 1923 წელს — დავით გურამიშვილის, 1965 წელს კონსტანტინე მაყაშვილის სახელი ეწოდა. შემონახულია საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლები. აქვს ერთი ჩიხი.

1900-იან წლებში მაყაშვილის ქუჩის ბოლოდან იწყებოდა თბილისის წმინდა მიხეილ ტვერელის ეკლესიამდე მისასვლელი გზა. ეკლესია აშენდა კავკასიის მეფისნაცვლის (1905-1915) ილარიონ ივანეს ძე ვორონცოვ დაშკოვის მეუღლის გრაფინია ელისაბედის თაოსნობითა და ფულადი შემწეობით. ახალგაყვანილ გზას მის პატივსაცემად „ელისაბედის პროსპექტი“ ერქვა (დატანილია თბილისის 1913 წლის გეგმაზე).
შაკშუკა

შაკშუკა — ერთ-ერთი გამორჩეული და პოპულარული კერძი ისრაელში (ტაფამწვარი პომიდვრით, მწვანე წიწაკითა და ხახვით), რომლის თითო ულუფას ინდივიდუალურად, თუჯის ტაფებზე ამზადებენ. ეს კერძი ისრაელში ჩრდილო აფრიკის ქვეყნების ემიგრანტებმა ჩამოიტანეს თავიანთი რეგიონიდან. თამამად შეგიძლიათ დილა ამ სრულყოფილი, საკმაოდ მსუყე კერძით დაიწყოთ. მას ტრადიციულად მიირთმევენ საუზმეზე თბილი პიტა პურით ან ჩალასთან ერთად.

ის წარმოადგენს კვერცხის კერძს, რომელიც ფორთოხლის, ჩილის წიწაკისა და ნივრის სოუსით არის გაჟღენთილი ჩვეულებრივ სანელებლებთან ერთად, ციმციმში, პაპრიკაში, კაენის წიწაკასა და ნიგოზთან ერთად არი შეზავებული.

მიუხედავად იმისა, რომ კერძი თავდაპირეველად ჯერ კიდევ არსებობდა ხმელთაშუა და შუა აღმოსავლეთის რეგიონებში, მისი უახლესი კვერცხისა და ბოსტნეულის ფორმები წარმოიშვა ჩრდილოეთ აფრიკის მაღრიბის რეგიონში.

ეტიმოლოგია
აღნიშნული პოპულარული კერძის სიტყვა "" (არაბულად: ٌََُْ) არის არაბული ჟარგონი (კონკრეტულად ტუნისის არაბული) და ნიშნავს "ნაზავს". აღნიშნული სიტყვა გამომდინარეობს არაბული ზმნიდან ََّ. კერძის სახელწოდება მაღრიბის არაბულ დიალექტში ნასესხებია ბერბერების ტომისგან.

ისტორია
შაკშუკას მთავარი ინგრედიენტი პომიდვრის დაფუძნებული ღეროები გავრცელებული იყო მთელ იემენში, ოსმალეთის იმპერიაში, ეგვიპტეში, სირიაში, ბალკანეთსა და მაღრიბის რეგიონში. ამ ღერებს მაღრიბში შახშუკას ეძახდნენ. თავდაპირველად ოსმალეთის კერძი იყო მოხარშული ბოსტნეულის კერძი, ხორცით ან ღვიძლით. პომიდორი და ჩილის წიწაკა ცხელი/ტკბილი შეზავდა კერძში, მოგვიანებით.

დღეისათვის კერძის ზუსტი წარმოშობა სადავოა, ამ მხრივ არაერთი მოსაზრება არსებობს. ასე მაგალითად, ებრაული ქრონიკის თანახმად, ზოგიერთ ისტორიკოსს მიაჩნია, რომ კერძი გავრცელდა ესპანეთსა და უფრო შუა აღმოსავლეთში თურქეთიდან. ზოგი კი ფიქრობს, რომ იგი წარმოშობითა მაროკოდან არის. არსებობს ამ კერძის წარმოშობის მესამე თეორიაც რომლის თანახმადაც, ის არის იემენიდან წამოსული, სადაც მას ემსახურება ჟუგი, ცხელი მწვანე პასტა. თუმცა აღსანიშნავია, რომ მიუხედავად იმისა კერძი ლევანტის მშობლიური არ არის, ის ისრაელში ტუნისელმა ებრაელებმა მოიტანეს.

ამ კერძის ათობით ვარიაცი არსებობს, რომელიც დღეს პოპულარულია ხალხში. კვერცხის გარეშე შაკუშუკის საფუძველს მბათუა ეწოდება. არსებობს მრავალი სახეობა, მათ შორის: მრავალფეროვანი ყველით, ბოსტნეულით, ძეხვეულით და ა.შ. თურქეთში ყველაზე გავრცელებული ვარიანტია კერძის ბადრიჯნით, წიწაკით, ხახვით, ნიორითა და პომიდორით შეზავებული სუნელებში. გარდა ამ ტიპის შაკშუკასი თურქეთში ვხვდებით ამ კერძის სხვადასხვა ვარიაციებს შეზავებულს ზეითუნის ზეთში.

აღნიშნული კერძის მთავარ ინგრედიენტებს წარმოადგენს: ხახვი, პომიდორი, წიწაკა, ზეთი, კვერცხი, მარილი, შავი წიწაკა, პაპრიკა, ქინძის სუნელი და ოხრახუში.
ნეკრესის სამების ეკლესია

ნეკრესის სამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, ნეკრესის მონასტრის სამხრეთ-დასავლეთით 3 კილომეტრში, ტყიან ბორცვზე, რომელსაც კუდიგორას ეძახიან.

ეკლესია სამნავიანი ბაზილიკაა (3,7 × 3,2 მ) და აგებულია — საუკუნეებში. იგი სავარაუდოდ ნეკრესის მონასტრის დამხამრე მონასტერი იყო და ფუნქციონირებდა საუკუნემდე. ამის შემდეგ, შენობას ზოგჯერ საეკლესიო მსახურებისთვის იყენებდნენ ახლომდებარე სოფლების მაცხოვრებლები. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოაჩინეს რამდენიმე საფლავი, კერამიკის ნამტვრევები და ასევე ღორის ძვლები, რომლებიც ალბათ ნეკრესში ღორების შეწირვის ტრადიციას უკავშირდება.
მაიკო

მაიკო (იაპ. , მოცეკვავე ბავშვი) — მომავალი გეიშას ან გეიკოს სახელწოდება. ეს არის სწავლების მესამე საფეხური სიკომისა და მინარაის შემდეგ. "მაიკო" რეგიონული კუთხური სახელწოდებაა, თუმცა ის გავრცელდა კიოტოს, ოსაკას და ნარას ფარგლებს გარეთ. ტოკიოსა და მთელ კანტოში (რეგიონი კუნძულ ჰოკაიდოზე) მათ ჰანგიოკუს უწოდებენ, რაც ქართულად ნახევრადძვირფას ქვას ნიშნავს.

მაიკო წარმდგენს ტრადციული იაპონური გასართობი კულტურის ნაწილს.
პაგანი

პაგანი — თანამედროვე მიანმარის ტერიტორიაზე მდებარე ამავე სახელწოდების სახელმწიფოს დედაქალაქი. ქალაქი მდებარეობს მდინარე ირავადის მარცხენა მშრალ პლატოზე. მანდალაიადან 145 კილომეტრზე სამხრეთ-დასავლეთით, ქალაქ ჩაუკის ახლოს, მაგუეის ოლქში. ამჟამად ძველი ქალაქის ადგილზე მდებარეობს არქეოლოგიური ზონა, რომელზეც განთავსებულია ათასობით პაგოდა, ტაძარი, სტუპა და მონასტერი.

2019 წლიდან ქალაქი შედის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

ისტორია
ქალაქ პაგანის ნანგრევებს უკავია 40 კვ. კმ. ნაგებობების უმრავლესობა აგებულია - საუკუნეების განმავლობაში, როდესაც პაგანი იყო დინასტიური სამეფოს დედაქალაქი. პაგანში დედაქალაქი 874 წელს გადაიტანა მეფე პინბიამ. თუმცა, ბირმის ისტორიაში დედაქალქის გადატანა ხშირად ხდებოდა და მეფე ანორატამ დედაქალაქი სხვა ქალაქში გადაიტანა. 1057 წელს მეფე ანორატჰამ დაიპყრო მონის სამეფოს დედაქალაქი ტატონი და ჩამოართვა პალის ხელნაწერები, ბუდისტი ბერები, მხატვრები და ხელოსნები წაიყვანა, რათა პაგანი კულტურულ ცენტრად ექცია. მან თჰერავადას სწავლება აიყვანა სახელმწიფო რელიგიის დონემდე და გააგზავნა შრი-ლანკაში სასულიერო მისია, საიდანაც მოიწვია ბერები, რომლებიც დაეხმარნენ თჰერავადას სწავლების დამკვიდრებაში მტელი ქვეყნის მასშტაბით. პაგანიგახდა მეცნიერების, რელიგიისა და კულტურის ცენტრი და მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი ქალაქი.

1287 წელს, ხარკის გადახდაზე უარის თქმის შემდეგ ქვეყანა დაიპყრეს მონღოლებმა მას შემდეგ რაც იუანის იმპერიამ განახორციელა რამდენიმე თავდასხმა პაგანზე. მონღოლებმა ქალაქი გაძარცვეს, დაანგრიეს ოქროს პაგოდები, მოიპარეს რელიგიური რელიქვიები. პაგანის სამეფოს უკანასკნელი ეპიგრაფიკული ცნობა დათარიღებულია 1369 წლით. პაგანი თანდათანობით მიატოვა ადგილობრივმა მოსახლეობამ და გაუკაცრიელდა.

დღევანდელობა
დღესდღეობით ქალაქი პაგანი, ამ სახელით არ არსებობს. აღნიშნული დასახელებით ცნობილი მხოლოდ აეროპორტი პაგანი და რამდენიმე პატარა სოფელი არქეოლოგიურ ზონასთან. ყველაზე მნიშვნელოვანი სტუპები - მაგალითად შვეჟიგონი და ლოკანანდა ჩაუნი, რომლებიც ბუდას კბილებს ინახავებენ - ოქროსფრად არის დაფარული, მათზე მისასვლელი ასფალტირებულია, გარშემო კი მრავალი პავილიონი აშენებულია. პაგოდების უმეტესობა აგებულია წითელი აგურისა და თეთრი ქვისგან და არ არის ოქროსგან მოოქროვილი. ზოგიერთ პაგოდას ბევრი მნახველი ჰყავს და ფანრიანი ბიჭები ეხმარებიან სტუმრებს კიბეზე ასვლაში და კორიდორების განათებაში.

პაგანში ბევრი უცხოელი ტურისტია, ასევე უამრავი მომლოცველი დადის აღმოსავლეთის ბუდისტური ქვეყნებიდან.

ყველაზე ცნობილი ტაძარი დგასკომპლექსის სამხრეთით. ტაძარი ააშენებინა მეფე მანუჰამ მონის ხალხის ტყვეებს. პაგანის მესამე მეფემ ალაუნისთჰუმ ააშენა ბრწყინვალე ტაძარი მედიტაციისათვის განკუთვნილი ნიშებით. იგი ყოველ დილით, ერთსა და იმავე დროს, მედიტაციას ატარებდა ნიშის წინ, სანამ ის მედიტაციის დროს არ მოკლა საკუთარმა შვილმა, რომელიც ამის შემდეგ დაეუფლა ტახტს.
ნინო რამიშვილის ქუჩა

ნინო რამიშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ვაკის რაიონში (ვაკე); ილია ჭავჭავაძის გამზირსა და მდინარე ვერის ხეობას შორის. წარმოიქმნა საუკუნის 20-იან წლებში. თბილისის ქუჩების 1926 წლის ცნობარში შეტანილია როგორც უნივერსიტეტის შესახვევი. 1940 წელს — როგორც ნიკო მარის შესახვევი. 1955 წლის ცნობარით უნივერსიტეტის ჩიხია. 1974 წლის ცნობარით — ილია ჭავჭავაძის პროსპექტის ჩიხი. ბოლოს ჭავჭავძის გამზირის შესახვევი დაერქვა. 2007 წელს ნინო რამიშვილის სახელი ეწოდა. ქუჩაზე, №2 სახლში, განთავსებულია ნოდარ დუმბაძის სახლ-მუზეუმი.
იოანე საბანისძის ქუჩა

იოანე საბანისძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს კრწანისის რაიონში (ხარფუხი); დეკაბრისტების მოედნიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. 1903 წელს თბილისის გამგეობის მიერ შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ახპატის შესახვევი. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დამატებულია როგორც ქუჩა, 60-იან წლებში იოანე საბანისძის სახელი დაერქვა.
როსტოვის ქუჩა

როსტოვის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); ოთარ ქინქლაძის ქუჩასა და ნორიოს აღმართს შორის. წარმოიქმნა საუკუნის ბოლოს. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. გააჩნდა 1 გასასვლელი (როსტოვისა და ბენიამინ ჩხიკვიშვილის ქუჩებს შორის), რომელიც ამჟამად ივანე მიჩურინის ქუჩის სახელითაა ცნობილი.
მეკელე

მეკელე — ქალაქი ჩრდილოეთ ეთიოპიაში. ტიგრაის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2012 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 219 818 კაცი, რომელთაგანაც 96,2 % ტიგრაის ეთნიკური ჯგუფია, 2,26 % – ამჰარა.

ქალაქი მდებარეობს დედაქალაქ ადის-აბებიდან ჩრდილოეთით 650 კილომეტრზე. ზღვის დონიდან 2 254 მეტრზე.

ქალაქის ღირსშესანიშნაობაა იოჰანეს -ის სასახლე და ტიგრაის ხალხის განმათავისუფლებელი ფრონტის ძეგლი. ქალაქში ასევე რამდენიმე ეკლესიაა და მოქმედებს უნივერსიტეტი.
გაბრიელ ტფილელი

გაბრიელ ტფილელი — საუკუნის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე. შიჰანის მონასტრის დამაარსებელი.

გაბრიელის ვინაობისა და ოჯახის შესახებ ცნობები ჩვენამდე მოღწეული არ არის. ასევე უცნობია, რა იგულისხმება გაბრიელის ზედწოდებაში „ტფილელი“ – სადაურობა თუ სამოღვაწეო ადგილი. საუკუნის შუა წლებში გაბრიელ ტფილელი იერუსალიმის ჯვრის ქართველთა მონასტრის ძმობის წევრი იყო. 1065 წლამდე მან დატოვა ჯვრის მონასტერი, გაემართა ტრანსიორდანიაში და დააარსა ქართველთა ახალი მონასტერი შიჰანის მთაზე; მდ. არნონის, დღევანდელი ელ-მუჯიბის ხეობაში.
შიჰანის მონასტერი

შიჰანის მონასტერი — ქართული მონასტერი იორდანიაში. სავარაუდოდ შიჰანის მონასტერი იერუსალიმის ჯვრის ქართველთა მონასტრის მეტოქი იყო.

მონასტერი დაუარსებია საუკუნის ქართველი საეკლესიო მოღვაწეს გაბრიელ ტფილელს. დაახლოებით 1065 წლისათვის შიჰანის მონასტერი უკვე მოქმედებს; ამ დროისათვის ახლადაგებულ შეჰანში გადაიწერა ქართული ხელნაწერი, რომელიც ამჟამად იერუსალიმის ბერძნული მართლმადიდებლური საპატრიარქოს ბიბლიოთეკაშია დაცული.

გაბრიელ ტფილელის მიერ დაარსებულ მონასტერს დიდხანს არ უარსებია. საუკუნის შუა წლებში შიჰანის მონასტერი ჯერ კიდევ მოქმედი იყო და იქ მოღვაწეობდნენ გაბრიელ ტფილელის შვილიშვილები: იოსებ და იოვანე. საუკუნეში შიჰანის მონასტერი უკვე აღარ არსებობს. მისი ხელნაწერები კი ამ დროისათვის უკვე იერუსალიმის ჯვრის მონასტერშია გადატანილი.

შიჰანის მონასტერი აღმოაჩინა საქართველოს უშიშროების ყოფილმა მინისტრმა, გენერალ-მაიორმა ანზორ მაისურაძემ, რომელიც ამ პერიოდისათვის საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის წარმომადგენლად იყო მივლინებული იორდანიაში. 2024 წელს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს და იორდანიის სიძველეთა დეპარტამენტის თანამშრომლობით დაიწყო სამონასტრო კომპლექსის არქეოლოგიური კვლევა.
ისრაელის სოფლის მეურნეობა

ისრაელის სოფლის მეურნეობა — ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი დარგი ისრაელში. ზოგადად სოფლის მეურნეობა მაღალნაყოფიერად მიიჩნევა, თუ ერთ ფერმერს შეუძლია 30-50 კაცი გამოკვებოს. ისრაელში ეს მაჩვენებელი 95-ია. დარგი ქვეყანას საჭირო პროდუქტების 92%-ს აწვდის, არადა, მიწების მხოლოდ მეხუთედი ნაწილია სოფლის მეურნეობისათვის ვარგისი.

აღსანიშნავია, რომისრაელის სოფლის მეურნეობის პროდუქტების დაახლოებით 76 პროცენტი ევროკავშირში იყიდება, რაც მის მაღალხარისხიანობაზე მიუთითებს. ერთ ჰექტარზე ისრაელში 30-ჯერ მეტ მოსავალს (500 ტ) იღებენ, ვიდრე ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებში. 1980 წელს ისრაელში 24 ახალი პროდუქტი მოიყვანეს, 1986-ში კი 98, დღეისათვის კი ეს რიცხვი დაახლოებით 300-ს შეადგენს. ევროპული ბაზრის 60-70 პროცენტს სანელებლებით ისრაელი ამარაგებს, ექსპორტზე გადის 32 დასახელების მწვანილი (ამ სფეროში მას კონკურენტი არ ჰყავს), 200 დასახელების ყვავილი (მსოფლიოში მესამეა); პომიდვრის თესლი, რომლის 2 მ სიმაღლის ბუჩქი 400 მ სიგრძეზე იტოტება.

სოფლის მეურნეობის ნაწარმი მშპ-ის 5%-სა და ექსპორტის 5,6%-ს შეადგენს. ამ სფეროში 50 ათასი ადამიანია დასაქმებული (უცხოელებისა და სეზონური მუშახელის ჩათვლით), რაც ქვეყანაში მომუშავეთა 2%-ია.

ისრაელში მოსავალს წელიწადში ორ-სამჯერ იღებენ. ქვეყანა ქორფა სანოვაგისა და სამეურნეო ტექნოლოგიების ექსპორტით მსოფლიო ლიდერია. ეს დარგი მთლიანად კომპიუტერიზებულია. ისრაელში შენდება სასათბურე კომპლექსები, ხოლო უზარმაზარი წყალსაცავი მშრალ რეგიონებს ამარაგებს. ძირითადი პროდუქტების ნუსხაშია: ყაბაყი, პომიდორი, კიტრი, წიწაკა, ყურძენი, მარწყვი, ბანანი, ავოკადო, კივი, მანგო, ციტრუსები, ატამი, მარცვლეული, ყვავილები, ბამბა.

1948 წლიდან 17-ჯერ გაიზარდა ისრაელში პომიდვრის მოსავალი, 8-ჯერ კი კიტრის, დაახლოებით 20-ჯერ კარტოფილის, 60-ჯერ – მსხვილფეხა რქოსანი საქონლის ხორცის, 16-ჯერ რძის პროდუქტების რაოდენობა. უნდა აღინიშნოს, რომ ისრაელის სოფლის მეურნეობა განუმეორებელი ფენომენია. მან ტრადიციული მეთოდები უარყო, არასაკმარის ბუნებრივ პოტენციალს კი მეცნიერული ინოვაციები დაუპირისპირა.

ისრაელის აგრარული სასწაული წვეთოვანი მორწყვა, წყლის გაწმენდა და მეორადი გამოყენება ინტელექტუალებმა მოახდინეს. ქვეყანა ჩამდინარე წყლების სამ მეოთხედს ასუფთავებს და მიწების 40 პროცენტის სარწყავად ხმარობს. 1987 წელს აშენდა მსოფლიოში უდიდესი წყლის გამწმენდი ფაბრიკა „შაფრანი“. აქედან წყალი ნეგევის უდაბნოს ველებამდე აღწევს. ბოლო 30 წლის განმავლობაში მოსავლის რაოდენობა 5-ჯერ გაიზარდა, წყლის მოხმარების მაჩვენებელი, ნიადაგქვეშა წვეთოვანი მორწყვის წყალობით, არ შეცვლილა. წყლის მოხმარების ეფექტიანობის მაჩვენებელი 85 პროცენტია. ინფრასტრუქტურის სპეციალისტები ამბობენ: „წყალს სიყვარულით ვუბრუნებთ ბუნებას“. ამჟამად ისრაელელი მეცნიერები სასმელი წყლის რაოდენობის გაზრდას ცდილობენ – სურთ, ნაკლები დანახარჯით მეტი მტკნარი წყალი მიიღონ.

ნუშსა და ფინიკს სპეციალური კომბაინით კრეფენ. სახელმწიფო ფერმერებს შესყიდული პროდუქციის 40%-ის სუბსიდირებას უწევს – მორწყვის სისტემები, კრეფის ტექნიკა, პროგრამული უზრუნველყოფა მათ საკმაოდ იაფი უჯდებათ. ყურძენს სპეციალური კომბაინით კრეფენ; დანაკარგი მხოლოდ 1-1,5 პროცენტია (ხელით კრეფისას – 10 პროცენტი).
მამედ ორუჯი

მამედ ორუჯი (დ. 8 მარტი, 1947) — აზერბაიჯანელი მწერალი, მთარგმნელი და დრამატურგი. სსრკ-ის მწერალთა კავშირის წევრი (1983).

ცხოვრება
მამედ ორუჯი დაიბადა 1947 წლის 8 მარტს ვეედიბასარის რაიონის სოფელ დიდ ვეშიში (სომხური სსრ). 1951 წელს ამ სოფლის დიდი ნაწილი, მათ შორის მამედ ორუჯის ოჯახი, არსებული ხელისუფლების გადაწყვეტილებით გადაასახლეს ბეილაღანის რაიონის სოფელ შაჰსევანში აზერბაიჯანის სსრ. მამედ ორუჯმა 1965 წელს დაამთავრა შაჰსევანის სოფლის საშუალო სკოლა და ჩაირიცხა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის ჟურნალისტიკის განყოფილებაში, ხოლო 1969 წელს დაამთავრა ეს საგანმანათლებლო დაწესებულება და დაიწყო თავისი კარიერა აზერბაიჯანის ახალგაზრდული გაზეთით და მალე გახდა ლიტერატურისა და ხელოვნების განყოფილების ხელმძღვანელი. მსახურობდა ჯარში 1971-1972 წლებში. სამხედრო სამსახურიდან დაბრუნების შემდეგ მან კარიერა განაგრძო აზერბაიჯანის ტელევიზიისა და რადიოს მაუწყებლობის სახელმწიფო კომიტეტში, სადაც მუშაობდა რედაქტორად, უფროს რედაქტორად და განყოფილების დირექტორად. მამედ ორუჯი, რომელიც 1980 წელს დაქირავებული იყო როგორც ლიტერატორის მოღვაწე აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირისთვის, დღემდე არის ამ პუბლიკაციის თანაავტორი და არის პუბლიცისტური განყოფილების ხელმძღვანელი. აზერბაიჯანმა გააგრძელა თანამშრომლობა სახელმწიფო ტელევიზიისა და რადიოს კომპანიასთან ინტერვალებით, თუმცა ინტერვალებით.

იგი 1970 წლიდან არის სსრკ-ის ჟურნალისტთა კავშირის წევრი, ხოლო 1983 წლიდან სსრკ-ის მწერალთა კავშირის წევრი.

შემოქმედება
მამედ ორუჯის პირველი ლექსები გამოიცა გაზეთებში „იუქსელიშ“ და „აზერბაიჯანის პიონერი“ 1963-1965 წლებში. ზოგიერთი ესე და ესე, რომელიც მან სტუდენტად დაწერა და გამოაქვეყნა გაზეთ „აზერბაიჯანის ახალგაზრდობაში“, შესულია წიგნში „ოჯახის ბედნიერება“, რომელიც 1973 წელს გამოიცა „განჯლიკის“ გამომცემლობაში. 1972 წელს, აზერბაიჯანის ახალგაზრდულ გაზეთში გამოქვეყნდა მისი პირველი მოთხრობა „უცნაური ხის მეხსიერება“ და გამოაქვეყნა მოთხრობები „ქემალ მასწავლებლის სიმღერა“ და „წითელი ლენტი“ ჟურნალ „ვარსკვლავებში“. სხვადასხვა წლებში გამოქვეყნება სხვადასხვა წიგნებსა და ჟურნალებში, მათ შორის გერმანულ წიგნებში „საყვარელო“ შეაგროვა მოთხრობები, მოთხრობები და რომანები.

დამოუკიდებლობის წლების განმავლობაში გამოქვეყნებულია კიდევ სამი წიგნი: „თამაშის ჰაერი“ (2012 “ახალგაზრდობა“), „ბუხარას ციხის საიდუმლო“ (2016, „სამართლის გამოცემა“), „სამი რომანი“ (2016 „ნარგიზი“ გამომცემლობა). სამი რომანი მოიცავს წიგნს „გადაადგილებას“, რომელიც გამოიცა 1990 წელს ქარავანში, ასევე რომანი „მოკლე ჩაკეტვა“ და „შავი სარკე“, რომელიც დაწერა აკადემიკოსმა ნიზამი ჯაფაროვმა.

არაერთი მოთხრობა ითარგმნა ინგლისურ, ფრანგულ, არაბულ, რუმინულ, ქართულ, უკრაინულ და სომხურ ენებზე. მ. ორუჯის პიესა „შვიდი მთიდან“ 1983 წელს, მინგეჩევირის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში „ტაბრიზის ვაშლი“ 1985 წელს, ნახჩივანის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში „ნარდივანი“, ლანკარანის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში. 1988 წელს. იგი დაიდგა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ტელევიზიაში.

ოჯახი
დაქორწინებულია: ჰყავს სამი შვილი, ბიჭი და ორი გოგონა.
ილია ნაკაშიძე (პოლიტიკოსი)

ილია ნაკაშიძე (დ. 12 მაისი, 1959) — ქართველი ექიმი, პედაგოგი და პოლიტიკოსი. საქართველოს პარლამენტის წევრი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1959 წლის 12 მაისს. 1978-1984 წლებში სწავლობდა ვოროშილოვგრადის სამედიცინო ინსტიტუტში. არის მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი და მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი. 1976-1978 წლებში იყო „საქთევზპრომის“ მუშა. 1988-2009 წლებში იყო ბათუმის რესპუბლიკური საავადმყოფოს ექიმი ანესთეზიოლოგ-რეანიმატოლოგი. 1998 წლიდან არის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი. 1999-2004 წლებში იყო ბათუმის საკრებულოს თავმჯდომარე. 2009 წლიდან არის შპს „ჯანმრთელობის ცენტრ მედინას“ განყოფილების გამგე და ანესთეზიოლოგ-რეანიმატოლოგი. 2014-2015 წლებში — „ბაუ ინტერნეიშნალ უნივერსითის“ რექტორის მოადგილე. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
პატარძლის კლდე

„პატარძლის კლდე“ — ოპერა, რომელიც 1972 წელს დაწერა აზერბაიჯანელმა კომპოზიტორმა შაფიგა ახუნდოვამ ისკენდერ ჯოშგუნის ლიბრეტოზე, ამავე სახელწოდების რომანზე დაყრდნობით. ეს არის პირველი ოპერა აღმოსავლეთში, რომელიც დაწერილია ქალის მიერ.

თავდაპირველად, შაფიგა ახუნდოვამ დაწერა მუსიკა რადიოს პიესისთვის "პატარძლის კლდე". სიმღერა "გულის მელოდიები" განსაკუთრებით პოპულარული იყო ამ მუსიკაში. მოთხრობის ავტორი, სულეიმან რაგმოვი, შემოგვთავაზა კომპოზიტორმა ოპერის დაწერა. ასე შეიქმნა ოპერა „პატარძლების კლდე“. ახუნდოვას ამ ოპერაში, რომელმაც განაგრძო მუღამის ოპერის ტრადიცია, იყენებდნენ მუღამს. 1972 წელს ოპერა დაიდგა ბაქოში, აზერბაიჯანის სახელმწიფო ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე. უზეირ ჰაჯიბეოვისა და მუსულმან მაგომეევის ოპერების შემდეგ, ოპერა "პატარძლის კლდე" გახდა პირველი ოპერა, რომელიც გაჯერებული იყო მუგამის ოპერების ზეპირი ტრადიციებით..