iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალექსანდრე მელაძე

ალექსანდრე მელაძე (დ. 1907, სოფ. მათხოჯი, წულუკიძის რაიონი — გ. 1969) — ქართველი ინჟინერი.

დაიბადა ზეინკლის ოჯახში. საშუალო განათლება მიიღო ზუგდიდში. სკოლის დამთავრების შემდეგ ორი წლის განმავლობაში მუშაობდა მდინარე ენგურის სარკინიგზო ხიდის მშენებლობაზე. 1939 წლიდან სსრკ წევრი იყო. 1931 წელს საქართველოს კიროვის სახელობის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ გაგზავნეს 26 კომისრის სახელობის მანქანათსაშენებელ ქარხანაში, სადაც სხვადასხვა თანამდებობებზე მუშაობდა. 1956 წლის 27 აგვისტოდან 1965 წლის 22 ოქტომბრამდე იყო თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე. 1941–1953 წლებში იყო ბათუმის თუთიის ქარხნის, თბილისის კიროვის სახელობის, კალინინის სახელობის, 26 კომისრის სახელობის მანქანათმშენებლობის ქარხნების დირექტორი, საქართველოს სსრ ხე-ტყის მრეწველობის მინისტრი (1953–1956), 1965 წლის ოქტომბრიდან საქართველოს სსრ ადგილობრივი მრეწველობის მინისტრი. 1961 წელს მიენიჭა საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინრის წოდება. დაჯილდოებულია ლენინის, შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და სამი მედლით. იყო საქართველოს სსრ და სსრკ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.
ვალერიან მელქაძე

ვალერიან მელქაძე (დ. 28 დეკემბერი, 1912, სოფ. ჩხენიში, სამტრედიის რაიონი — გ. 10 ივნისი, 1981) — ქართველი ეკონომისტი, მეცნიერი, ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1972), პროფესორი (1977). საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს - მოწვევების დეპუტატი.

1937 წელს დაამთავრა თბილისის სტალინის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1941-1945 წლებში მონაწილეობდა სამამულო ომში. 1946-1948 წლებში — საქართველოს სსრ მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ეკონომიკის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1948-1963 წლებში — პარტიული და სხვა ხელმძღვანელი სამუშაო. 1951-1952 წლებში ქუთაისის საოლქო კომიტეტის მდივანი; 1952 წლიდან საქართველოს კპ ცკ-ის მდივანი. 1958-1960 წლებში საქართველოს ცენტრალური სტატისტიკური სამმართველოს უფროსი. 1963 წლიდან დამფუძნებელი დირექტორის რანგში სათავეში ჩაუდგა საქართველოს სსრ სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტთან არსებულ სახალხო მეურნეობის ეკონომიკისა და დაგეგმვის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს, რომელსაც სიცოცხლის ბოლომდე ხელმძღვანელობდა. 2002 წელს ინსტიტუტს მისი სახელი ეწოდა. შეიმუშავა შიდა რესპუბლიკური ტერიტორიული ერთეულების მიხედვით ერთობლივი საზოგადოებრივი პროდუქტისა და ეროვნული შემოსავლის გამოყენებითი ანალიზური კვლევის მეთოდი.

ჯილდოები
საპატიო ნიშნის ორდენი (2 ორდენი)
შრომის წითელი დროშის ორდენი
სამამულო ომის ხარისხის ორდენი
სამამულო ომის ხარისხის ორდენი
წითელი ვარსკვლავის ორდენი
ლეილათეფეს კულტურა

ლეილათეფეს კულტურა — ენეოლითის ხანის არქეოლოგიური კულტურა, რომელიც განლაგებული იყო ცენტრალური კავკასიის სამხრეთ ნაწილში (თანამედროვე აზერბაიჯანის ტერიტორია, აღდამის რაიონი) დათარიღებულია ძვ. წ. 4350-4000 წლებით.

ისტორია
ლეილათეფეს კულტურის ძეგლები პირველად გამოყო ცნობილმა არქეოლოგმა ი. ნარიმანოვმა საუკუნის 80-იან წლებში, რომელიც გათხრებს აწარმოებდა მოცემული კულტურის იმ დროისათვის ერთადერთ ძეგლზე.

მახასიათებლები და წარმოშობა
აღნიშნული კულტურისათვის დამახასიათებელია სამარხებად გამოყენებული კერამიკულ ჭურჭელი. მსაგვსი სამარხი ჭურჭლები სამხრეთ კავკასიაში დასავლეთ საქართველოში გვხვდება.

ლეილათეფეს კულტურა გენეტიკურად უკავშირდება ჩრდილოუბაიდურ გვიანენეოლითურ ძეგლებს, კერძოდ ანატოლიის აღმოსავლეთ რაიონის ნასახლარებს (არსლანთეფე, ქორუჩუ-თეფე, თეფეჩიქი და სხვ.).
თინათინ მრევლიშვილი

თინათინ მრევლიშვილი (დ. 1909 ან 1908, ქ. კიევი, უკრაინა — გ. 1993) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი, ფილოლოგი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1963). პროფესორი. საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე. საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს - მოწვევის დეპუტატი.

1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1931 წელს მუშაობა დაიწყო ფონეტიკის ლაბორატორიის ასისტენტად, 1934 წლიდან კითხულობდა ლექციებს რუსულ ენაში. თინათინ მრევლიშვილის დისერტაცია მიეძღვნა მიხეილ ლერმონტოვის პროზის ლექსიკას, დისერტაციის დაცვის შემდეგ იგი აირჩიეს დოცენტის თანამდებობაზე. სხვადასხვა წლებში კითხულობდა ლექციებს თბილისის პუშკინის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში (ახლანდელი ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის), იყო მისაღები გამოცდების საგამოცდო კომისიის თავმჯდომარე, ფილოლოგიის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე. 1948 წელს მან დააარსა რუსული ფილოლოგიის განყოფილებაზე ახალი კათედრა-რუსული ენის № 2 კათედრა. მისი უშუალო ხელმძღვანელობითა და მონაწილეობით, იენის უნივერსიტეტის (გერმანია) ეგიდით გამოიცა ქართველ და გერმანელ სპეციალისტთა ერთობლივი შრომების რამდენიმე კრებული, ჩატარდა კონფერენციები თბილისსა და იენაში. მისი მონოგრაფია „რთული ქვეწყობილი წინადადების სახეები ნიკოლოზ გოგოლის ენაში“ გამოიცა რუსულ ენაზე მოსკოველი მეცნიერის, პროფესორ ფ. კუზმინის რედაქტორობით. სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა 1963 წელს მოსკოვში.

დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლით „1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის“.
გიორგი მუხაძე

გიორგი მუხაძე (დ. 16 ნოემბერი, 1886, თბილისი — გ. 5 იანვარი, 1963) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი. იყო საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს - მოწვევის დეპუტატი, საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1946), საქართველოს სსრ-ის ტექნიკის და მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1941).

ბიოგრაფია
1916 წელს დაამთავრა ტომსკის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1923-1931 წლებში მუშობდა ზაჰესისა და სხვა ობიექტების მშენებლობაზე. 1933-1942 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტის დეკანი, ხოლო 1928-1961 წლებში ამავე ინსტიტუტის სამშენებლო მექანიკის, 1961-1963 — მასალათა გამძლეობისა და დრეკადობის თეორიის კათედრის გამგე. 1946-1961 წლებში — საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის ინსტიტუტის განყოფილების გამგე. მისი სამეცნიერო შრომები ეძღვნება სამშენებლო მექანიკის კლასიკურ საკითხებს, რომელთა გადასაწყვეტად იგი იყენებდა ანალიზურ და გრაფოსტატიკის ხერხებს. მან პირველმა შეიმუშავა (1931) საყრდენი კედლის კვეთის პირდაპირი გათვლის ფორმულები. იგი ავტორია პირველი სახელმძღვანელოსი ნაგებობათა სტატიკაში. სამშენებლო მექანიკის ქართული სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
დავით მჭედლიშვილი

დავით მჭედლიშვილი (დ. 1914, სიღნაღი — გ. 2001) — ქართველი ჟურნალისტი. საქართველოს სსრ დამსახურებული ჟურნალისტი (1970). იყო საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს – მოწვევის დეპუტატი.

1949 წელს დაამთავრა მოსკოვის უმაღლესი პარტიული სკოლა. სხვადასხვა დროს იყო რამდენიმე გაზეთისა და ჟურნალის რედაქტორი (სიღნაღის გაზ. „კოლმეურნე“, „ახალგაზრდა კომუნისტი“, „ნორჩი ლენინელი“, თბილისის საოლქო გაზ. „გამარჯვება“; ჟურნალები: „პიონერი“, „ბოლშევიკი“ და სხვა). 1958-1979 წლებში იყო გაზეთ „კომუნისტის“ რედაქტორი. 1954-1956 — საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი იდეოლოგიის დარგში. 1980 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ჟურნალისტიკის სამეცნიერო-კვლევით ლაბორატორიაში. არჩეული იყო საქართველოს ჟურნალისტთა ფედერაციის (ყოფ. კავშირი) მდივნად (1958), თავმჯდომარედ, შემდეგ იქვე ვეტერანთა საბჭოს თავმჯდომარედ.
ჯილდოები
1996: ღირსების ორდენი (ქართული ჟურნალისტიკის განვითარებაში შეტანილი წვლილისა და მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებში ხანგრძლივი ნაყოფიერი მუშაობისათვის)
საპატიო ნიშნის ორდენი
წითელი ვარსკვლავის ორდენი
დიმიტრი მჭედლიძე

დიმიტრი მჭედლიძე (დ. 14 იანვარი, 1904, სოფ. სვირი, ზესტაფონის რაიონი — გ. 21 დეკემბერი, 1983) — ქართველი საოპერო მომღერალი (ბანი). საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1954). იყო საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს – მოწვევის დეპუტატი.

1925 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია, ხოლო 1932 წელს ლენინგრადის სახელმწიფო კონსერვატორია. 1927–1932 წლებში იყო ლენინგრადის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი, 1933–1952 წლებში სსრკ მოსკოვის დიდი თეატრის სოლისტი, 1950–1952 წლებში — ამ თეატრის სარეპერტუარო ნაწილისა და საოპერო დასის გამგე. 1952–1963 და 1967–1973 წლებში იყო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, 1969–1973 წლებში — ამ თეატრის ფილიალის, ქუთაისის საოპერო თეატრის დირექტორი. ფლობდა ლამაზი ტემბრის ხმას (ბანი). შესრულებული აქვს მთავარი პარტიები: ცანგალა (ზაქარია ფალიაშვილის „დაისი“), ბორისი (მოდესტ მუსორგსკის „ბორის გოდუნოვი“), მეწისქვილე (ალექსანდრე დარგომიჟსკის „ალი“), მეფისტოფელი (შარლ გუნოს „ფაუსტი“), გუდალი (ანტონ რუბინშტეინის „დემონი“). 1955 წლიდან იყო ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგი, მისი მოწაფეები იყვნენ: თამაზ ლაფერაშვილი, ჯემალ მდივანი, რამაზ კუბლაშვილი. ავტორია წიგნისა „ქართველ მომღერალთა სამი თაობა“ (1968, თბილისი).

გადაღებულია ფილმში „დიდოსტატის მარჯვენა“ (თალაგვა კოლონკელიძის როლი, 1970, რეჟისორი ვახტანგ ტაბლიაშვილი).

ჯილდოები და აღიარება
საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
1954 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
აგახან სალმანოვი

აგახან ალი ოღლუ სალმანოვი (; 29 ოქტომბერი 1941, ორჯონიკის რაიონი, ბაქო — 29 თებერვალი 2020, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მსახიობი, აზერბაიჯანის სახალხო არიტისტი (2006).

ბიოგრაფია
აგახან ალი ოღლი სალმანოვი დაიბადა 1941 წლის 29 ოქტომბერს, ბაქოში. 1969 წელს ქალაქის საშუალო სკოლა დაამთავრა, სადაც დრამატული წრის ხშირი სტუმარი იყო. 1960 – 1964 წლებში „დრამისა და კინო მსახიობობის“ ფაკულტეტზე სწავლობდა (მისი მასწავლებელი რეზა თახმასიბი იყო) აზერბაიაჯანის აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

შემოქმედებითი საქმიანობა
შემოქმედებითი საქმიანობა დაიწყო აზერბაიჯანის მოზარდ მაყურებელთა სახელმწიფო თეატრში.
აგახან სალმანოვი კინოჟურნალ „მოზალანის“ რამდენიმე გამოშვებაშია გადაღებული. ასევ გადაღებულია ფილმებში „გამოძიება გრძელდება“, „უკანასკნელი უღელტეხილი“, „ათას მეერთე გასტროლი“, „ვაშვლი, როგორც ვაშლი“, „დარტყმა ზურგში“ და სხვ.
აგახან სალმანოვი 79 წლის ასაკში 2020 წლის 29 თებერვალს გარდაიცვალა.
ვახტანგ პაატაშვილი

ვახტანგ პაატაშვილი (დ. 25 დეკემბერი, 1910, თელავი — გ. 1996) — ქართველი ინჟინერი. საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინერი. საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს – და მოწვევების დეპუტატი.

1931 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1931–1932 წლებში მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ „საქსახპროექტში“ ინჟინერ-კონსტრუქტორად. 1932–1933 წლებში — სამშენებლო ტრესტ „საქმრეწვმშენში“ ინჟინრად. 1933–1942 წლებში — საპროექტო ინსტიტუტ „საქსახპროექტში“ მუშაობს ინჟინერ კონსტრუქტორად, უფროს ინჟინერ კონსტრუქტორად, საკონსტრუქტორო განყოფილების უფროსის მოადგილედ, პროექტის მთავარ ინჟინრად, ინსტიტუტის მთავარ ინჟინრად, დირექტორის მოადგილედ. 1942–1946 წლებში — საქართველოს კპ ცკ სამრეწველო განყოფილების ინსტრუქტორი, სამრეწველო განყოფილების გამგის მოადგილე; 1946–1952 წლებში იყო საქართველოს სსრ საშენ მასალათა მრეწველობის მინისტრი, ხოლო 1952–1953 წლებში საქართველოს სსრ საბინაო-სამოქალაქო მშენებლობის მინისტრი. 1953–1959 წლებში მუშაობს საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს აპარატში. 1959–1962 წლებში მუშაობდა საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული გაზიფიკაციის მთავარი სამმართველოს უფროსად. 1962–1977 წლებში იყო საქართველოს საბინაო-კომუნალური მეურნეობის მინისტრი. წლების განმავლობაში მუშაობდა თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის მთავარ სპეციალისტად, მრჩევლად. არაერთგზის იყო საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტისა და სარევიზიო კომისიის წევრი.

ჯილდოები
ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი
შრომის წითელი დროშის ორდენი
წითელი ვარსკვლავის ორდენი
ვახტანგ პაპიაშვილი

ვახტანგ პაპიაშვილი (დ. 22 აპრილი, 1919, თბილისი — გ. 2000) — ქართველი ინჟინერი. საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინერი. საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს - მოწვევის დეპუტატი.

1942 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი, ტექნოლოგიის სპეციალობით.

1942-1969 წლებში მუშაობდა კასპის ცემენტის ქარხანაში ცვლის ოსტატად, საამქროს უფროსად, საწარმოო-ტექნიკური განყოფილების უფროსად, შიფერის წარმოების დირექტორად, ცემენტის ქარხნის მთავარ ინჟინრად, დირექტორად. 1969-1979 წლებში — საქართველოს სსრ საშენ მასალათა მრეწველობის მინისტრის მოადგილედ. მისი უშუალო ხელმძღვანელობით განხორციელდა კასპისა და რუსთავის ცემენტის ქარხნების მბრუნავი ღუმელებისა და შიფერის წარმოების რეკონსტრუქცია. იყო მრავალი დანერგილი წინადადების ავტორი.
მერაბ მერაბიშვილი

მერაბ მერაბიშვილი (დ. 6 ივლისი, 1931, თბილისი — გ. 11 იანვარი, 2022) — ქართველი მეცნიერი, მოქანდაკე, მხატვარი, პედაგოგი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2002), საქართველოს სსრ სახალხო მხატვარი (1980). საბჭოთა კავშირის სამხატვრო აკადემიის ნამდვილი წევრი (1988-2022), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1996-2022), საქართველოს მხატვართა კავშირის წევრი.

1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია ქანდაკების განხრით. 1961 წლიდან თბილისის სამხატვრო აკადემიის პედაგოგია, 1970 წლიდან დოცენტი, 1978 წლიდან პროფესორი; 1991-2005 წლებში თბილისის სამხატვრო აკადემიის ხატვის კათედრის გამგე, 2005 წლიდან მთავარი მრჩეველი. მისი ნამუშევრებია: ალექსანდრე გრიბოედოვის ძეგლი თბილისში (1961, ბრინჯაო, ზომა 5მ.40სმ. (პოსტამენტის გარეშე). საკავშირო კონკურსი პრემია), ერეკლე ცხენოსანი ძეგლი თელავში (1972, ბრინჯაო, ზომა 8.5მ. (პოსტამენტის გარეშე). რესპუბლიკური კონკურსი პრემია), დიმიტროვის ძეგლი მოსკოვში კონსტანტინე მერაბიშვილთან ერთად (1973 ბრინჯაო, ზომა 6მ. (პოსტამენტის გარეშე). საკავშირო კონკურსი პრემია), გენერალ პეტრე ბაგრატიონის ცხენოსანი ძეგლი თბილისში (1984, ზომა 6მ. (პოსტამენტის გარეშე)), შოთა რუსთაველის ძეგლი ბუდაპეშტში, კონსტანტინე მერაბიშვილთან ერთად, ბრინჯაო, (2011), გენერალ პ. ბაგრატიონის ცხენოსანი ძეგლი მოსკოვში (1999, ბრინჯაო, ზომა 6მ. (პოსტამენტის გარეშე)), აკადემიკოს ნიკოლოზ ბოგოლიუბოვის ძეგლი ქალაქ დუბნაში (2001 ბრინჯაო, ზომა 3 მ. (პოსტამენტთან ერთად)), პოეტ ილო მოსაშვილის ძეგლი თბილისში (ბრინჯაო, ზომა 3 მ. (პოსტამენტთან ერთად)).

ჯილდოები
2001: ღირსების ორდენი
დიმიტროვის ოქროს მედალი (ბულგარეთი)
რუსეთის სამხატვრო აკადემიის ოქროს მედალი
კლასიკური ეკონომიკა

კლასიკური ეკონომიკა (იგივე კლასიკური პოლიტიკური ეკონომიკა) — ეკონომიკური აზროვნების ერთ-ერთი სკოლა. ტერმინი პირველად კარლ მარქსმა გამოიყენა. იგი წარმოიშვა საუკუნის ბოლოს და საუკუნის დასაწყისში, ბრიტანეთში. კლასიკური ეკონომიკის მიმდევრები არ იყვნენ საერთო აზრის მქონენი ერთი და იგივე საგანთან დაკავშირებით თუმცა, ზოგადად კლასიკური ფილოსოფია ფოკუსირებული იყო ეკონომიკურ ზრდასა და ეკონომიკურ თავისუფლებაზე, უჭერდა მხარს რწმენას, თავისუფალი კონკურენციის შესახებ. კლასიკური ეკონომიკური თეორია ხელს უწყობდა, ქვეყნის მონარქიულიდან კაპიტალისტურ წყობილებაზე გადასვლას, რომელსაც თან ახლავს თვითრეგულირება. კლასიკური ეკონომისტები იყვნენ ლიბერალები, რომლებიც ბაზრის სახელმწიფოსაგან განთავისუფლებას უწყობდნენ ხელს.

კლასიკური ეკონომიკის დასაწყისად მიიჩნევა ადამ სმითის მიერ, წიგნ „ერის სიმდიდრის“ გამოცემა. ამ წიგნში იგი ასაბუთებს, რომ სახელმწიფოს სიმდიდრე იზომება არა მისი ხაზინით არამედ, ეროვნული შემოსავლით. ეს შემოსავალი თავის მხრივ ეფუძნებოდა მოქალაქეების შრომას, რომელიც კოორდინირებული იყო შრომის დანაწილებით და კაპიტალის რეზერვების გამოყენებით. სმითი ყოველთვის ხაზს უსვამდა მონოპოლიების საშიშროებასა და კონკურენციის მნიშვნელობას ბაზარზე. მისმა კვლევებმა ხელი შეუწყო შიდა ვაჭრობის მხარდაჭერას და განაპირობა პროდუქტის ბაზრებზე, უფრო პროდუქტიული და გონივრული ფასების დადება, მიწოდებისა და მოთხოვნის საფუძველზე.
ანთიმოზ როგავა

ანთიმოზ როგავა (დ. 12 იანვარი, 1911[ძვ. სტ. 30 დეკემბერი, 1910], სოფ. ყულიშკარი, ზუგდიდის რაიონი — გ. 7 იანვარი, 1977) — საკოლმეურნეო წარმოების ნოვატორი. საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს , , , მოწვევის დეპუტატი.

1938-1951 წლებში და 1968 წლიდან გარდაცვალებამდე ზუგდიდის რაიონის „ლენინის“ სახელობის და 1952-1960 წლებში — „საქართველოს“ სახელობის კოლმეურნეობების თავმჯდომარე. 1961-1968 წლებში ხეცურის ჩაის საბჭოთა მეურნეობის დირექტორი. მისი ხელმძღვანელობით კოლმეურნეობებმა ჩაის მწვანე ფოთლის მაღალი მოსავალი მიიღეს.
ჯილდოები
1948, 1951 სოციალისტური შრომის ორგზის გმირი
ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი
ლენინის ორდენი (4 ორდენი)
ივანე სარიშვილი

ივანე სარიშვილი (დ. 11 დეკემბერი, 1912, სოფ. ასკანა, ახლანდელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 5 ივნისი, 1977) — ქართველი აგროქიმიკოსი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1948). საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1958). სკკპ წევრი 1940 წლიდან. ლენინის სახელობის საკავშირო სასოფლო-სამეურნეო მეცნიერების აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1972-), საქართველოს სსრ , , , მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

1932 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1937 წლიდან საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ნიადაგთმცოდნეობის კათედრის დოცენტი იყო, ხოლო 1938–1975 წლებში აგროქიმიის კათედრის გამგე, 1949–1956 წლებში — აგრონომიის ფაკულტეტის დეკანი, ხოლო 1956–1974 წლებში — ამავე ინსტიტუტის რექტორი, 1974 წლიდან სსრკ აგროქიმიის მომსახურების ცენტრალური ინსტიტუტის ამიერკავკასიის ფილიალის დირექტორი. საქართველოში პირველმა შეადგინა აგროქიმიის კარტოგრამა: გამოიკვლია წითელმიწა ნიადაგების თეორიული და პრაქტიკული საკითხები, შეისწავლა საქართველოში ტენიანი სუბტროპიკული ზონის ნიადაგების ბუნება, ნიადაგის მიკროელემენტებით განოყიერება და სხვა. იგი ასზე მეტი სამეცნიერო შრომის ავტორია.

ჯილდოები
საპატიო ნიშნის ორდენი
ლენინის ორდენი
ვიკა სირაძე

ვიქტორია (ვიკა) სირაძე (დ. 27 მაისი, 1929, თბილისი — გ. 22 თებერვალი, 2024) — ქართველი ქიმიკოსი, ინჟინერი, პოლიტიკური ლიდერი, თანამდებობის პირი. საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს – და – მოწვევების დეპუტატი. სსრკ უმაღლესი საბჭოს მოწვევის დეპუტატი.

1952 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიურ-ტექნოლოგიური ფაკულტეტი და შემდეგ სილიკატების ტექნოლოგიის კათედრის ასპირანტურა.

1949–1952 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კომკავშირის მდივნის მოადგილე, მდივანი. 1952–1955 წლებში კომკავშირის ქ. თბილისის პირველი მაისის რაიონული კომიტეტის პირველი მდივანი, თბილისის საქალაქო კომიტეტის მეორე და პირველი მდივანი. 1955–1962 წლებში პარტიის ქ. თბილისის კიროვის რაიონული კომიტეტის, შემდეგ ორჯონიკიძის რაიონული კომიტეტის პირველი მდივანი, პარტიის თბილისის საქალაქო კომიტეტის მდივანი, საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი. 1962–1973 წლებში საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე. 1973–1986 წლებში საქართველოს ცენტრალური კომიტეტის მდივანი, საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარის მოადგილე. 1986–1989 წლებში საქართველოს პროფესიული კავშირების რესპუბლიკური საბჭოს თავმჯდომარე, 1989–1994 წლებში მრჩეველი საქართველოს მინისტრთა საბჭოში და საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბუნებრივი რესურსების და საწარმოო ძალების შემსწავლელი კომისიის მეცნიერ-თანამშრომელი.

გარდაიცვალა 2024 წლის 22 თებერვალს, 94 წლის ასაკში.

ჯილდოები
შრომის წითელი დროშის 4 ორდენი.
შაქის სახანო მეჩეთი

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება = დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = შირვან-აფშერონის არქიტექტურული სკოლა
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1769/70
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი =
| გრძედი =
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=

შაქის სახანო მეჩეთი — საუკუნის ისტორიულ-არქიტექტურული ძეგლი აზერბაიჯანში, ქალაქ შაქში.

გამოყენებულია ადგილობრივი სამშენებლო მასალებია — რიყის ქვები, გამომწვარი აგური, კირი, მუხა, თხილი, ვერხვი. შიგნით თაღოვანი გალერეა აქვს. მეჩეთის საერთო კომპლექში ჩართული მინარეთი მის ხუროთმოძღვრულ იერ-სახეს კიდევ უფრო ამშვენებს. შიდა მორთულობა უბრალოა. სარკმლები სხვადასხვა ფერისაა. მეჩეთის ეზოში არის აუზი. მეჩეთის გვერდით არის სასაფლაო, რომლის ქვებზე განსაკუთრებული ორნამენტებია დატანილი. აქ დასაფლავებული არიან შაქის ხანები და მათი ოჯახის წევრები, ამიტომაც სასაფლაოს „სახანო“ ეწოდება.
ტრიფონ ფოფხაძე

ტრიფონ ფოფხაძე (დ. 1905, სოფ. კორბოული ახლანდ. საჩხერის მუნიციპალიტეტი — გ. უცნობია) — სტახანოვური მოძრაობის ერთ-ერთი პიონერი საქართველოში. საკავშირო მნიშვნელობის პერსონალური პენსიონერი, სოციალისტური შრომის გმირი (1958). სკკპ წევრი 1939 წლიდან. საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს – მოწვევის დეპუტატი. სკკპ ყრილობის დელეგატი.

1919–1965 წლებში მუშაობდა ჭიათურის შავი ქვის მრეწველობაში და ტრესტ „ჭიათურმარგანეცის“ ი. სტალინის სახელობის მაღაროთა სამმართველოში ჯერ მანგანუმის მადნის ამწმენდად, შემდეგ კი ცვლის უფროსად და უბნის გამგედ.

ჯილდოები
მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის“
მედალი „კავკასიის დაცვისთვის“
ლენინის ორდენი (3 ორდენი)
შრომის წითელი დროშის ორდენი
ვახტანგ სულაქველიძე

ვახტანგ სულაქველიძე (დ. 25 აპრილი, 1917, ქუთაისი — გ. 30 აპრილი, 1984) — ქართული კინოსა და თეატრის მსახიობი. შოთა რუსთაველის სახელობის აკადემიური თეატრის წამყვანი მსახიობი. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ბიოგრაფია
1942 წელს კოტე მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში მიიწვიეს მსახიობად. 1945 წელს  კი შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრში მოღვაწეობდა. 1947 წელს მას იწვევენ სამუშაოდ  თბილისის პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლეში რეჟისორად და პედაგოგად. პიონერთა სასახლეში დადგმული სპექტაკლებიდან აღსანიშნავია: ნინო ნაკაშიძის „კოტეს დანაშაული“, გიორგი შატბერაშვილის „იავნანამ რა ჰქმნა?“ (იაკობ გოგებაშვილის მიხედვით), სერგეი მიხალკოვის „წითელი ყელსახვევი“, და „შინ დაბრუნება მინდა“, ა. ბრუნშტეინის „ცისფერი და ვარდისფერი“.

ვ. სულაქველიძე სახასიათო როლების შესანიშნავი შემსრულებელი მსახიობი იყო. მისი სცენური სახეებიდან აღსანიშნავია: არტემ ივანიჩი (ავქსენტი ცაგარელის „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“), გრუმიო (უილიამ შექსპირის „ჭირვეული ცოლის მორჯულება“),  პეტრე ურცხვაძე (ლავრენტი არდაზიანის „სოლომონ ისაკიჩ მეჯღუანაშვილი“), კორნელი კვინტრაძე (ვალერიან კანდელაკის „სარეველა“), არქიპო (იონა ვაკელის „საქმიანი კაცი“),  ფეოდოროვა (მიხეილ მრევლიშვილის „ნიკოლოზ ბარათაშვილი“),  კირილე (ირ. ჭავჭანიძის „თბილისელი ქალიშვილები“),  პოლაზოვი (ვ.  მალიარევსკის „ქარიშხლის წინ“), დიტო (ვ. როზოვსკის „ხალისიანი მეგობრები“),  პანტალონე (კარლო გოლდონის „ორი ბატონის მსახური“), არსენიო (ჯაილზ ფლეჩერის „ესპანელი მღვდელი“) და სხვა. ვ. სულაქველიძემ ქართულ კინოშიც შეიტანა თავისი წვლილი: მუსიკოსი („თოჯინები იცინიან“), ორკესტრის ხელმძღვანელი („მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი“) და სხვა. განსაკუთრებული  წარმატება ხვდა წილად  მის აბესალომს ირაკლი კვირიკაძის ფილმში „ქვევრი“.
აკაკი ნადარეიშვილი

აკაკი ნადარეიშვილი (დ. 27 თებერვალი, 1943, გუდაუთა) — ქართველი უროლოგი, სამედიცინო რადიოლოგი და რენტგენოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2021).

1968 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1968–1970 წლებში მუშაობდა შინაგან საქმეთა სამინისტროს სანიტარული ნაწილის ექიმ-ორდინატორად. 1971–1972 წლებში გუდაუთის რაიონული საავადმყოფოს უროლოგად. 1972-1974 წლებში მოსკოვის ს. სეჩენოვის სახელობის სამედიცინო ინსტიტუტის უროლოგიის კათედრის კლინიკური ორდინატორი იყო, კლინიკის ექიმ-უროლოგი. 1981-1985 წლებში ამავე ინსტიტუტის კლინიკათაშორისი ულტრაბგერითი გამოკვლევების განყოფილების ექიმი. 1985-1991 წლებში ინსტიტუტის უროლოგიური კლინიკის ონკოლოგიური განყოფილების ხელმძღვანელი. 1990–1998 წლებში საქართველოში დაბრუნების შემდეგ არის კლინიკური მედიცინის სამეცმნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ულტრაბგერითი დიაგნოსტიკის განყოფილების ხელმძღვანელი. ავტორია 150 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება თირკმლის დაავადებათა კომპლექსურ დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას.

1960 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა „კონტრალატერალური თირკმლის ცვლილებები ცალმხრივი მწვავე ოკლუზიური პიელონეფრიტის დროს“, ხოლო სადოქტორო დისერტაციის თემა იყო „კომპლექსური სხივური დიაგნოსტიკა თირკმლის კიბოს მკურნალობის ტაქტიკის განსაზღვრისათვის“.

რეესურსები ინტერნეტში
შალვა ჩილაჩავა

შალვა ჩილაჩავა (დ. 20 მაისი, 1911, ზუგდიდი — გ. 1988) — სამხედრო პირი. მაიორი. საბჭოთა კავშირის გმირი (1944, 23 ივნისს ოზარიჩის მახლობლად, სოფელ როგთან (ბელორუსია) ჩატარებული ოპერაციისათვის). სკკპ, წევრი (1939-). საქართველოს სსრ , , , მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

1931-1942 წლებში მუშაობდა ზუგდიდში. დიდი სამამულო ომის დროს 1941-1945 წლებში იბრძოდა ჩრდილოეთ კავკასიაში, ბელორუსიის და ფრონტებზე. 1946 წლიდან ზუგდიდის რაიონში ხელმძღვანელ პარტიულ და სამეურნეო სამუშაოებზე მუშაობდა.
ჯილდოები
ალექსანდრე ნეველის ორდენი
ლენინის ორდენი
ოქროს ვარსკვლავი