iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კარნო (მთვარის კრატერი)

კრატერი კარნო — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი ფიზიკოსის, სადი კარნოს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 126.06 კმ, სიღრმე — 2.92 კმ.

სატელიტური კრატერები
იანძის ცივილიზაცია

იანძის ცივილიზაცია — ჩინეთში, იანძის აუზში არსებული სხვადასხვა უძველესი ნეოლითური და ბრინჯაოს ხანის კულტურების ზოგადი სახელწოდება. მდებარეობდა ხუანხეს ცივილიზაციის მეზობლად.

კულტურები
ზემო იანძი
ფენგტოუშანის კულტურა (7000–6100 ძვ. წ.)
ტასის კულტურა (ძვ.წ. 5000–3000 წწ.)
ქუძიალინგის კულტურა (3400–2600 ძვ. წ.)
შიძიახეს კულტურა (2500–2000 ძვ. წ.)

ქვემო იანძი
ხემუტუს კულტურა (ძვ.წ. 5500–3300 წწ.)
მაძიაპანგის კულტურა (5000–3300 ძვ. წ.)
სუნგძის კულტურა (ძვ. წ. 3800–3300)
ლიანგჭუს კულტურა (3300–2300 ძვ. წ.)
ვუჩენგის კულტურა (ძვ. წ. 1600–?)

აგრეთვე იხილეთ
ხუანგხეს ცივილიზაცია
ლიაოს ცივილიზაცია
ვისტი

ვისტი — ბანქოს კლასიკური თამაში. განკუთვნილია ოთხი მოთამაშისთვის. გამოიგონეს ინგლისში. თამაშობდნენ სხვა სახელით საუკუნიდან, ფართოდ იყო გავრცელებული - საუკუნეებში და გახდა დასავლურ სამყაროში ყველაზე პოპულარული ბანქოს თამაში 1900-იან წლებში ბრიჯის გამოჩენამდე. საბმიუხედავად წესების სიმარტივისა, აქვს სტრატეგიული ხასიათი.
ანდრე ლუმიერი

ანდრე ლუმიერი (დ. 22 ივნისი, 1894 — გ. 26 ნოემბერი, 1918) — ფრანგი მსახიობი, ცნობილი მოკლემეტრაჟიანი ფილმით - „პატარას საუზმე“ (1895).
ბავშვობა და კარიერა
ანდრე ლუმიერი დაიბადა 1894 წლის 22 ივნისს, ლიონში, საფრანგეთში. ის ოგუსტ ლუმიერისა და მარგარეტ ლუმიერის ერთადერთი ქალიშვილი იყო. 1895 წელს, 1 წლის ასაკში, ანდრე მოკლემეტრაჟიან ფილმ „პატარას საუზმეში“ გადაიღეს. 1896 წლის მუნჯ მოკლემეტრაჟიან ფილმში, „ბავშვური კამათი“, ანდრე შესაძლოა კადრში მყოფი ორი ბავშვიდან ერთ-ერთი იყოს.
გარდაცვალება
1918 წელს, 26 ნოემბერს, ლიონში, საფრანგეთში, ანდრე ლუმიერი ესპანური გრიპის გართულების გამო, 24 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
ფილმოგრაფია
„პატარას საუზმე“ — როგორც საკუთარი თავი;
„თევზაობა ოქროს თევზისთვის“ — როგორც საკუთარი თავი;
„ნავით სეირნობიდან დაბრუნება“ — როგორც საკუთარი თავი;
„ბავშვები სათამაშოებით“ — როგორც საკუთარი თავი;
„ბავშვები წრეში“ — როგორც საკუთარი თავი;
თანამედროვეობა
ანდრე ლუმიერი გვხვდება 2016 წლის დოკუმენტურ ფილმში: „ლუმიერი!“.
მოჯირითეების ტრიუკები

„მოჯირითეების ტრიუკები“ (ასევე ცნობილი, როგორც „ “) — 1895 წლის ფრანგული, მოკლემეტრაჟიანი, შავ-თეთრი, მუნჯი, დოკუმენტური ფილმი. მისი რეჟისორი და პროდიუსერი იყო ლუი ლუმიერი. გადაიღეს ლიონში, რონის დეპარტამენტში, რონა-ალპებში, საფრანგეთში. მისი სიძველიდან გამომდინარე, ფილმის ინტერნეტიდან უფასოდ გადმოწერა დაშვებული და შესაძლებელია.

ფილმი ლუმიერების სინემატოგრაფის პირველი სარეკლამო პრეზენტაციის ნაწილს წარმოადგენდა (1895 წლის 28 დეკემბერი, სალონი ინდიენი, გრან-კაფე, კაპუცინების ქუჩის 14, პარიზი).
გადაღების პროცესი
გადაღებულ იქნა სინემატოგრაფით, კამერით, რომელიც ფილმის პროექტორად და დამამუშავებლადაც გამოიყენებოდა. ყველა სხვა ადრეული ლუმიერის ფილმის მსგავსად, ჩანაწერი 35 მმ ფორმატში, 1.33:1-ის სიგრძე-სიგანის თანაფარდობით გაკეთდა.
შინაარსი
სამი კაცი და ცხენი ველზე დგანან. პირველი, თეთრად შემოსილი მამაკაცი ცხენის აღვირს იჭერს, ხოლო მეორე, შავოსანი კაცი უყურებს და ეხმარება მესამე მათგანს, რომელიც ცხენზე შემოჯდომას ცდილობს. ექვსი წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ, მესამე კაცი საბოლოოდ ახერხებს ასვლას და ცხენზე გვერდულად შემომჯდარი აპირებს ჯირითს.
მჭედლები

„მჭედლები“ (ასევე ცნობილი, როგორც „ “) — 1895 წლის ფრანგული, მოკლემეტრაჟიანი, შავ-თეთრი, მუნჯი, დოკუმენტური ფილმი. მისი რეჟისორი და პროდიუსერი ლუი ლუმიერი იყო. მისი სიძველიდან გამომდინარე, ფილმის ინტერნეტიდან უფასოდ გადმოწერა დაშვებული და შესაძლებელია.

ფილმი ლუმიერების სინემატოგრაფის პირველი სარეკლამო პრეზენტაციის ნაწილს წარმოადგენდა (1895 წლის 28 დეკემბერი, სალონი ინდიენი, გრან-კაფე, კაპუცინების ქუჩის 14, პარიზი).
გადაღების პროცესი
გადაღებულ იქნა სინემატოგრაფით, კამერით, რომელიც ფილმის პროექტორად და დამამუშავებლადაც გამოიყენებოდა. ყველა სხვა ადრეული ლუმიერის ფილმის მსგავსად, ჩანაწერი 35 მმ ფორმატში, 1.33:1-ის სიგრძე-სიგანის თანაფარდობით გაკეთდა.
შინაარსი
ორი მჭედელი მუშაობს. ეკრანის მარცხნივ მდგომი კაცი გრდემლს ჩაქუჩს ურტყამს, ხოლო მარჯვნივ მდგომი მოწყობილობას ქოქავს. მარცხენა ჩაქუჩით დამუშავებულ რკინას გრდემლიდან იღებს და წყლიან ვედროში დებს. ფილმის დასასრულს კადრში მესამე კაცი შემოდის, რომელსაც ხელში ბოთლი და ღვინის ჭიქა უკავია, გრდემლთან მდგარ მჭედელს ჭიქას აწვდის, შემდეგ კი ღვინოსაც უსხამს.
ნეაპოლი (მოკლემეტრაჟიანი ფილმი)

„ნეაპოლი“ — 1898 წლის მუნჯი, დოკუმენტური, მოკლემეტრაჟიანი ფილმი. გადაიღეს ძმებმა ლუმიერებმა, ნეაპოლში. ამ ჩანაწერს დიდი როლი ენიჭება ნეაპოლის კინოისტორიაში, რადგან „ნეაპოლი“ არა მხოლოდ ერთ-ერთი პირველი (ან უპირველესი) ჩანაწერია, რომელიც ქალაქს ვიდეოში ასახავს, არამედ ერთ-ერთი პირველი ფილმია რომელიც ძმებმა ლუმიერებმა შექმნეს.
შინაარსი
ფილმი შედგება სხვადასხვა კადრებისაგან, მათ შორის: ვია-მარინა, ვია-ტოლედო, ნავმისადგომი (კადრში ჩანს ვეზუვი), და ბორგო-სანტა-ლუსია.
ტედონგანი

ტედონგანი (კორ. ) საუკუნეში ტედონგანი დასავლურ წყაროებში მოიხსენიებოდა როგორც „ტაი-ტანგი“ (- ან - ). — დიდი მდინარეა ჩრდილოეთ კორეაში. მდინარე სათავეს იღებს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, რანგრიმის ქედზე, სადაც იგი იწყებს სამხრეთ-დასავლეთისკენ დინებას და ნამპოს მახლობლად ჩაედინება დასავლეთ კორეის ყურეში.
დინების შუა მონაკვეთზე ტედონგანი გაივლის ქვეყნის დედაქალაქ ფხენიანს. მდინარის სანაპიროებზე მდებარეობს ცნობილი ღირსშესანიშნაობები, მათ შორის ჯუჩეს კოშკი და კიმ ირ-სენის მოედანი.

მდინარე ტედონგანი დაახლოებით 439კმ სიგრძისაა და, როგორც წესი, საკმაოდ ღრმაა. იგი კორეის ნახევარკუნძულზე სიგრძით მეხუთე, ხოლო ჩრდილოეთ კორეაში — მეორე უდიდესი მდინარეა. ქალაქი ფხენიანი მდებარეობს შესართავიდან დაახლოებით 110 კილომეტრით ზემოთ, სუნჩონი — 192 კილომეტრით, ხოლო ტეჰუნი — 414 კილომეტრით ზემოთ მდინარის დინების გასწვრივ.

მდინარე თავისი სიღრმის გამო ფართოდ გამოიყენება საზღვაო და მდინარეთა ტრანსპორტისათვის; იგი მძლავრი გემებით შიგნით დაახლოებით 65 კილომეტრამდეა გასული, თუმცა ძირითადი სავაჭრო მოძრაობა სონგრიმის რაიონში ჩერდება.

ისტორია
ტედონგანის ნაპირზე დაარსდა ძველი სახელმწიფო კოგურო. მდინარის გასწვრივ აღმოჩენილია მრავალი არქეოლოგიური ძეგლი, რომლებიც მიეკუთვნება ნეოლითის და ბრინჯაოს ხანას, აგრეთვე ნაპოვნია კოგუროს ეპოქის ნაშთები და არტეფაქტები.

ტედონგანი წარსულში ცნობილია იყო როგორც პესუ.

კაშხლები და ხიდები
1954 წელს, კორეის ომის მიმდინარეობისას, ტედონგანზე გადებული ერთ-ერთი ხიდი ნაწილობრივ განადგურდა. მიუხედავად ხიდის დაზიანებისა, ასეულობით კორეელმა სწორედ ამ ხიდის მეშვეობით შეძლო ტედონგანის გადაკვეთა და სამხრეთისკენ გაქცევა.

ამ მოვლენას ასახავს მაქს დესფორის ცნობილი ფოტო — „ლტოლვილთა გადაქცევა დანგრეული ხიდის გავლით კორეაში“ , რომელმაც 1951 წელს პულიცერის პრემია ფოტოგრაფიაში მოიპოვა.

1986 წელს ჩრდილოეთ კორეის მთავრობამ დაასრულა დასავლეთის ზღვის ბარაჟის მშენებლობა — 8-კილომეტრიანი ჰიდროტექნიკური ნაგებობა, რომელიც მოიცავს სამ შლუზს და 36 გადინების ჭიშკარს. ნაგებობა მდებარეობს ტედონგანის შესართავთან, ნამპოს მახლობლად.

ბარაჟის დანიშნულებაა წყალდიდობების რეგულირება და სარწყავი სისტემებით მიწის ფართობების უზრუნველყოფა კორეის ყურედან მოპოვებულ ტერიტორიებზე.თუმცა ნაგებობა ხელს უშლის მდინარის მტკნარი წყლისა და ზღვის წყლის შერევას, რის შედეგადაც იზრდება მდინარეში დაბინძურების კონცენტრაცია.

ტედონგანზე აგებულია სხვა ჰიდროელექტროსადგურებიც, მათ შორის ნიონგვონის ჰესი, რომელიც ქვეყნის ენერგეტიკული საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად გამოიყენება.

ფხენიანში ტედონგანზე გადებულია ექვსი ხიდი, მათ შორის ოკრიუს ხიდი, რუნგრას ხიდი და ტედონგის ხიდი.

გალერეა
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 462

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 462 მიიღეს 1980 წლის 9 იანვარს, მას შემდეგ რაც განიხილა საბჭოს დღის წესრიგის საკითხი და მუდმივ წევრებს შორის ერთსულოვნების არარსებობის გამო, საბჭომ გადაწყვიტა გაეროს გენერალური ასამბლეის საგანგებო სხდომის მოწვევა საბჭოთა კავშირის ავღანეთში შეჭრის განსახილველად.

რეზოლუცია 462-ის მიღებამდე ორი დღით ადრე, რეზოლუციის წინა პროექტს ვეტო დაადო საბჭოთა კავშირმა. რეზოლუციის პროექტის განხილვის დროს, საბჭოს ზოგიერთმა წევრმა ხაზი გაუსვა სიტუაციის სერიოზულ ხასიათს და რომ ეს ამართლებდა გენერალურ ასამბლეაზე დებატებს.

„უშიშროების საბჭომ, საკითხი განიხილა თავისი 2185-ე სხდომის დღის წესრიგზე, რომელიც შეიცავს დოკუმენტში //2185, იღებს მხედველობაში, რომ მუდმივ წევრებს შორის ერთსულოვნების არარსებობამ 2190-ე სხდომაზე ხელი შეუშალა მას განეხორციელებინა თავისი პირველადი პასუხისმგებლობა საერთაშორისო მშვიდობისა და უშიშროების შენარჩუნებაზე, წყვეტს მოიწვიოს გენერალური ასამბლეის საგანგებო სესია დოკუმენტში //2185 მოცემული საკითხის განსახილველად.“

რეზოლუცია მიიღეს 12 ხმით 2-ის წინააღმდეგ (აღმოსავლეთ გერმანია, საბჭოთა კავშირი), ზამბიამ თავი შეიკავა ხმის მიცემისგან.

რეზოლუციის შემდეგ, რეზოლუციით მითითებული გაეროს გენერალური ასამბლეის მეექვსე საგანგებო სესია გაიმართა.
კარელი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კარელი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი ქირურგისა და ფიზიოლოგის, ალექსის კარელის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1979 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 15.59 კმ, სიღრმე — 2.5 კმ.

სატელიტური კრატერები
კარელის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
კასინი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კასინი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი-იტალიელი მათემატიკოსისა და ასტრონომის, ჯოვანი დომენიკო კასინისა და მისი შვილის, ფრანგი ასტრონომის ჟაკ კასინის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ადრეიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 56.88 კმ, სიღრმე — 2.44 კმ.

სატელიტური კრატერები
კატერინა (მთვარის კრატერი)

კრატერი კატერინა — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ქრისტიანი დიდმოწამე ეკატერინეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 98.77 კმ, სიღრმე — 2.85 კმ.

სატელიტური კრატერები
კოში (მთვარის კრატერი)

კრატერი კოში — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი მათემატიკოსის, ოგიუსტენ ლუი კოშის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

სახელწოდება
კრატერს სახელი ეწოდა მისი ეპონიმის ოგიუსტენ ლუი კოშის მიხედვით. ინგლისურად კრატერის სახელწოდება შეესატყვისება ეპონიმს, ისევე როგორც რუსულიც . ქართულადაც ეპონიმის შესატყვისი უნდა იყოს კრატერის სახელწოდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 11.8 კმ, სიღრმე — 1.93 კმ.

სატელიტური კრატერები
კავენდიში (მთვარის კრატერი)

კრატერი კავენდიში — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ინგლისელი ქიმიკოსისა და ფიზიკოსის, ჰენრი კავენდიშის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 52.64 კმ, სიღრმე — 2.38 კმ.

სატელიტური კრატერები
ცელსიუსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ცელსიუსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა შვედი ასტრონომისა და ფიზიკოსის, ანდერს ცელსიუსის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 38.96 კმ, სიღრმე — 2.18 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჩედვიკი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჩედვიკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ბრიტანელი ფიზიკოსის, ჯეიმზ ჩედვიკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1985 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 29.74 კმ, სიღრმე — 2 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჩედვიკის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ზაჰირ ალ-დინ ნიშაბური

ზაჰირ ალ-დინ ნიშაბური (; გ. დაახლ. 1184 ან 1185) — ირანელი ისტორიკოსი, სპარსულ ენაზე დაწერილი ისტორიული თხზულების — „სელჩუკნამეს” ავტორი.

ნიშაბურის შესახებ ბიოგრაფიული ცნობები მწირია. მის ნაშრომში გადმოცემულია სელჩუკიანთა გენეალოგია, დიდი სელჩუკებისა და ერაყის სელჩუკიანთა ისტორია ამ დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენლის თოღრულ -ის ტახტზე ასვლამდე (1177). თხზულებაში არის ცნობები სამხრეთ კავკასიის ქვეყნებში, კერძოდ, საქართველოში სელჩუკიანთა შემოსევის შესახებ.
ზეამეთი

ზეამეთი — სახელმწიფო მიწის კატეგორია ოსმალეთის იმპერიაში, სახელმწიფოს მიერ პირობით ნაწყალობევი მიწა.

ზეამეთის წლიური შემოსავალი, გადასახადების სახით, შეადგენდა 20–100 ათას ახჩამდე. მისი მფლობელი — ზაიმი — ვალდებული იყო ომის დროს ლაშქრობაში გამოსულიყო და შემოსავლის ყოველ 5 ათას ახჩაზე ერთი შეიარაღებული მხედარი — ჯებელი გამოეყვანა. ამ მოვალეობის შეუსრულებლობის შემთხვევაში მას ზეამეთი ჩამოერთმეოდა. ზაიმი ვალდებული იყო იქ ეცხოვრა, სადაც მისი ზამეთი იყო. ზეამეთი მემკვიდრეობით მამიდან შვილზე გადადიოდა, მაგრამ არ შეიძლებოდა მისი გაყიდვა, გასხვისება და ვაკუფად შეწირვა. ზეამეთის ბოძების წესი გაუქმდა საუკუნის 30-იან წლებში სამხედრო-ლენური სისტემის ლიკვიდაციასთან ერთად. ზოგიერთი ისტორიკოსის აზრით, ზეამეთი გავრცელებული იყო ოსმალეთის მიერ დაპყრობილ ქართულ მიწებზეც.
ზეამზია

ზეამზია — ისტორიული სოფლების სახელი გუჯარეთში (ახლანდ. ბორჯომის მუნიციპალიტეტი), გუჯარეთისწყლის მარცხენა შენაკადზე. საუკუნის სწავლულის ვახუშტი ბატონიშვილის რუკაზე აღნიშნულია ამ სახელწოდების სამი სოფელი. ცნობილია ამ პუნქტების უფრო ძველი სახელწოდებებიც — სამძივისხევი, სამზიოსხევი, რაც შესაძლოა სამძივართა საგვარეულოს უკავშირდებოდეს.

 საუკუნეში ძველ ნასოფლარებზე ქართლიდან და იმერეთიდან (ნადაბური, ამაშუკეთი) გადმოსულები დასახლდნენ და საფუძველი ჩაუყარეს სოფლებს — ზემო და ქვემო მზეთამზეს (ახლანდ. სოფელი მზეთამზე). მზეთამზის ქვემო უბანში შემორჩენილია ღვთისმშობლის სახელობის ძველი ნაეკლესიარი. ზემო მზეთამზეში, სასაფლაოზე დგას 1901 წელს აგებული წმ. გიორგის მოზრდილი, დარბაზული ეკლესია. ქვემო და ზემო მზეთამზის შემაერთებელ გზაზე მცირე გორაკია, სახელად „საჯვარე”. ზედ მართლაც ქვაჯვარის ბაზაა, აქედან გადავარდნილი მომაღლო სვეტი იქვე გდია, ზედ მოგრძო რელიეფური ჯვარია გამოსახული. ზემო მზეთამზის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ნასახლარებია (შესაძლოა ესაა ვახუშტი ბატონიშვილის რუკისეული მესამე ზეამზია). ამ სოფლის სალოცავი „საყდრისერზე” მდგარი ნაეკლესიარი უნდა ყოფილიყო: ის მსგავსია ქვემო მზეთამზის ეკლესიისა. გარეთ, აღმოსავლეთ კედელთან გდია ქვაჯვარის ბაზისი. 1916 წელს ვინოგრადოვ-ნიკიტინმა მზეთამზიდან გადაიტანა და ბორჯომის პარკში გამოფინა ორი მაღალი, ოთხკუთხა ქვის სტელა თავისი ბაზისებით. ერთ-ერთის სამ გვერდზე გამოსახულია ჯვრები და მამაკაცის ფიგურა გრძელი წვერით. სტელები აღწერა და ფოტოები გამოაქვეყნა გ. ჩუბინაშვილმა.
შამპოლიონი (მთვარის კრატერი)

კრატერი შამპოლიონი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი ეგვიპტოლოგისა და ენათმეცნიერის ჟან-ფრანსუა შამპოლიონის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 48.97 კმ, სიღრმე — 2.33 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჩეპმენი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჩეპმენი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ბრიტანელი მათემატიკოსისა და გეოფიზიკოსის, სიდნი ჩეპმენის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 76.83 კმ, სიღრმე — 2.78 კმ.

სატელიტური კრატერები
წმინდა მიქაელის დღე

წმინდა მიქაელის დღე — ქრისტიანული დღესასწაული, მიქაელ მთავარანგელოზის ხსენების დღე. კათოლიკური, ლუთერული და ანგლიკანური ეკლესიები, ასევე დასავლური მართლმადიდებელი ეკლესიები წმინდა მიქაელის დღეს აღნიშნავენ 29 სექტემბერს. აღმოსავლური მართლმადიდებელი ეკლესიები ცალკე არ გამოჰყოფენ წმინდა მიქაელს და მთავარანგელოზების ხსენების დღედ აღნიშნავენ ძველი სტილით 8 ნოემბერს (ახალი სტილით 21 ნოემბერი).
სამოცეული ციკლი

სამოცეული ციკლი, ასევე ცნობილი როგორც კანჭის სისტემა ან ღეროები და ტოტები — 60 წლის აღმნიშვნელი 60 ტერმინისგან შემდგარი ციკლი. ციკლი და ათვლის ეს სისტემა ისტორიულად გამოიყენება დროის აღსაწერად ჩინეთსა და აღმოსავლეთ აზიის სხვა კულტურულ სფეროში, ასევე სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში.

სამოცეული ციკლის თითოეული აღმნიშვნა შედგება ორი ჩინური იეროგლიფისგან, რომელთაგან პირველი წარმოადგენს შანგის ერის კვირის ათი ზეციური ღეროდან ერთ-ერთს, ხოლო მეორე - თორმეტი მიწიერი ტოტიდან ერთ-ერთს, რომელიც წარმოადგენს იუპიტერის თორმეტწლიანი ორბიტალური ციკლის წლებს.

პირველი ტერმინი ძიაწი აერთიანებს პირველ ზეციურ ღეროს პირველ მიწიერ ტოტთან. მეორე ტერმინი იჭოუ აერთიანებს მეორე ღეროს მეორე ტოტთან. ეს სქემა გრძელდება მანამ, სანამ ორივე ციკლი ერთდროულად არ დასრულდება კუიჰაი-თი , რის შემდეგაც ის კვლავ იწყება ძიაწი- თ. ათისა და თორმეტის უმცირესი საერთო ჯერადის ეს დასრულება კომბინაციების ნახევარს ტოვებს - მაგალითად ძიაჭოუ რჩება გამოუყენებელი; ეს ტრადიციულად აიხსნება ღეროებისა და ტოტების ინ-იანგის თვისებების მიხედვით დაწყვილებით.
ჩოსერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჩოსერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ინგლისელი პოეტისა და ფილოსოფოსის, ჯეფრი ჩოსერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 45.48 კმ, სიღრმე — 2.28 კმ.

სატელიტური კრატერები
ლუის პარკერი

ლუის პარკერი (, დ. 1 იანვარი, 1906, ბუდაპეშტი — გ. 21 ივნისი, 1993, ბრევარდი, ფლორიდა) — ამერიკელი გამომგონებელი.

ბიოგრაფია
ლუის პარკერი უნგრული წარმოშობისაა. მშობლებთან ერთად ემიგრაციაში წავიდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ხოლო 1932 წლიდან აშშ-ის მოქალაქე გახდა. განათლება მიიღო ნიუ-იორკის საქალაქო კოლეჯში.

პირველად სახელი გაითქვა 1929 წელს, სასტუმროს რადიოსისტემის წყალობით, რომელიც დაბალსიხშირული სიგნალების შენობაში ელექტრო სადენებით გადაცემას იყენებდა. მოგვიანებით მუშაობდა თვითმფრინავების რადიოპელენგატორებსა და ელექტრონულ-სხივურ ოსცილოგრაფებზე, რამაც იგი ტელევიზიის, კერძოდ კი დახურული სატელევიზიო სისტემების შექმნამდე მიიყვანა. მეორე მსოფლიო ომის დროს პარკერმა შექმნა და აწარმოებდა პორტატულ რადიოგადამცემებს სამხედრო მიზნებისთვის.

ომის შემდეგ, მან შექმნა მზიდველთაშორისი ბგერის სისტემა, რომელიც დღემდე გამოიყენება ყველა ტელევიზორში. ამ სისტემის გარეშე, ტელევიზორები ასე კარგად ვერ იმუშავებდნენ და უფრო ძვირი იქნებოდნენ. იგი მუშაობდა „ “-ში.

მისი კარიერის განმავლობაში, პარკერმა ორასზე მეტი გამოგონება შექმნა, მათ შორის ტელევიზიისთვის აუდიო-ვიდეო სინქრონიზატორი და ჟანგბადის დონის მონიტორი „აპოლონის“ პროგრამისთვის.

პარკერის სხვა გამოგონებებს შორის იყო ფერადი ტელევიზიის პირველი სისტემა, სადაც იყენებდა ვერტიკალურ ფერად ხაზებს. ამან შესაძლებელი გახადა თავდაპირველი სამფეროვანი წერტილების სისტემიდან ვერტიკალური ფერადი ხაზების უფრო მარტივ სისტემაზე გადასვლა.

მოგვიანებით, მან გამოიგონა ელექტრული ინსტრუმენტები, რომლებიც მნიშვნელოვნად აღემატებოდა არსებულ ანალოგებს და საფუძველი ჩაუყარა კორპორაციას „ “. ნასამ ეს კომპანია შეარჩია, რათა მას მიეწოდებინა შერჩეული ინსტრუმენტები „აპოლონის“ პილოტირებულ მისიებში, მთვარეზე გასაფრენად.

გარდაიცვალა მიოკარდიუმის ინფარქტით.

ჯილდოები
1988 წელს ის შეიყვანეს გამომგონებლების ეროვნულ დიდების დარბაზში (აშშ).
ჩარლზი (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჩარლზი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა მამაკაცის ფრანგული სახელის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 1.34 კმ, სიღრმე — 0.25 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჩარლზის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
კლავიუსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კლავიუსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანელი მათემატიკოსისა და ასტრონომის, ქრისტოფერ კლავიუსის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 230.77 კმ, სიღრმე — 3.11 კმ.

სატელიტური კრატერები
კლერკი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კლერკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ირლანდიელი მწერალისა და ასტრონომიის პოპულარიზატორის აგნეს მერი კლერკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1973 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 6.66 კმ, სიღრმე — 1.12 კმ.

სატელიტური კრატერები
კლერკის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
კოკროფტი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კოკროფტი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ბრიტანელი ფიზიკოსის, ჯონ კოკროფტის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 92.16 კმ, სიღრმე — 2.83 კმ.

სატელიტური კრატერები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 463

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 463 მიღებულია 1980 წლის 2 თებერვალს, სამხრეთ როდეზიაში უახლესი მოვლენების განხილვის შემდეგ და რეზოლუცია 460-ის (1979) გათვალისწინებით, რომელშიც აღინიშნა, რომ შეთანხმებამ შექმნა კონსტიტუცია თავისუფალი და დამოუკიდებელი ზიმბაბვესათვის და უმრავლესობის მმართველობისთვის. საბჭომ მოუწოდა ყველა მხარეს დაეცვათ ლანკასტერ ჰაუსის შეთანხმება, ხოლო მმართველ ძალას, გაერთიანებულ სამეფოს, სრულად განეხორციელებინა შეთანხმება.

რეზოლუცია 463 მოუწოდებდა გაერთიანებული სამეფოს მთავრობას უზრუნველყო სამხრეთ აფრიკის ძალების, რეგულარული თუ დაქირავებული, გაყვანა ქვეყნიდან. ასევე მოითხოვდა, რომ გაერთიანებულმა სამეფომ განეხორციელებინა ზომები, მათ შორის:
(ა) ზიმბაბვეს ემიგრანტებისა და ლტოლვილების სწრაფი დაბრუნება შეთანხმების შესაბამისად;
(ბ) პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლება;
(გ) როდეზიის და დამხმარე ძალების ბაზებში განთავსება;
(დ) ყველა მხარის მიმართ თანაბარი მოპყრობის უზრუნველყოფა;
(ე) ყველა საგანგებო ზომისა და კანონის გაუქმება, რომლებიც შეუსაბამოა თავისუფალი და სამართლიანი არჩევნების ჩატარებასთან.

რეზოლუცია ასევე მოუწოდებდა სამხრეთ აფრიკელი პოლიტიკური პატიმრების, მათ შორის „თავისუფლებისთვის მებრძოლების“ - სავარაუდოდ, როდეზიის უსაფრთხოების ძალების მიერ დაკავებული „უმხონტო ვე სიზვეს“ წევრების - გათავისუფლებისკენ და მათთვის სასურველ ქვეყანაში უსაფრთხო გადასვლის უზრუნველყოფისკენ. რეზოლუცია ასევე გმობდა სამხრეთ აფრიკას სამხრეთ როდეზიის საქმეებში ჩარევის გამო.

მიუხედავად იმისა, რომ აღინიშნა, რომ საბჭო ზიმბაბვეს სრულ დამოუკიდებლობამდე განაგრძობდა სიტუაციის მონიტორინგს, საბჭომ რეზოლუცია მიიღო 14 ხმით ნულის წინააღმდეგ, ხოლო გაერთიანებული სამეფო არ მონაწილეობდა ხმის მიცემაში.
ბენტარა ბუდაია ჯაკარტა

ბენტარა ბუდაია ჯაკარტა – კულტურული ცენტრი, რომელიც მდებარეობს ჯალან პალმერა სელატან 17-ზე, ცენტრალურ ჯაკარტაში, ინდონეზიაში. დაწესებულება მუზეუმისა და ხელოვნების გალერეიისგან შედგება. ღიაა ორშაბათიდან პარასკევის ჩათვლით, დილის 8 საათიდან საღამოს 5 საათამდე, გალერეა დაკეტილია შაბათ-კვირას და არდადეგებზე, გამონაკლისის გარდა, სპეციალური გამოფენების ჩატარების შემთხვევაში. გალერეაში შესვლა უფასოა და ღიაა ვიზიტორებისთვის.

როგორც კულტურული დაწესებულება, ბენტარა ბუდაია ჯაკარტა მასპინძლობს ინდონეზიური კულტურული აქტივობების ფართო სპექტრს, ტრადიციულიდან თანამედროვე ინდონეზიურ ხელოვნებიდან დაწყებული, სახვითი ხელოვნების გამოფენებამდე. როგორიცაა ფერწერა, ქანდაკება და გრაფიკა, საშემსრულებლო ხელოვნება და კონცერტები. ხელოვნების კოლექციების ფართო სპექტრით და ინდონეზიელი და უცხოელი მხატვრების მფარველობითა და მხარდაჭერით, ბენტარა ბუდაია ჯაკარტა თავის მისიას ისახავს ხელოვნებისა და კულტურის განვითარებაში, შენარჩუნებასა და პოპულარიზაციაში, ასევე ინდონეზიის კულტურულ სცენაზე წვლილის შეტანასა და მასში მონაწილეობაში. ბენტარა ბუდაიას ხელოვნების ნიმუშების კოლექცია 400 ქანდაკებას მოიცავს. მასში ასევე ინახება ასეპ სუნარიას მიერ შექმნილი 120 ანტიკური ვაიანგ გოლეკის კოლექცია, რომლებიც პუნაკავანის, პანდავების და კაურავების პერსონაჟებს ასახავს.
კოლინზი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კოლინზი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ამერიკელი ასტრონავტის, მაიკლ კოლინზის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 2.58 კმ, სიღრმე — 0.46 კმ.

სატელიტური კრატერები
კოლინზის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.