iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მოსკოვის წმინდა ნიკოლოზის ტაძარი (პიჟა)

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.738889
| გრძედი = 37.625
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
მოსკოვის წმინდა ნიკოლოზის ტაძარი — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ზამოსკვორეჩიეს რაიონში, დიდი და პატარა ორდინკის ქუჩებს შორის. მის მახლობლად აგებულია ეკლესიის მსახურთა სახლი, რომელიც არის საუკუნის არქიტექტურული ძეგლი და მისი ავტორია არქიტექტორი ალექსანდრე ნიკიფოროვი.

ეკლესია აგებულია 1657-1672 წლებში. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე.

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
ხის ეკლესია დღევანდელი ტაძრის ადგილზე ააშენეს არაუგვიანეს 1593 წლისა, სავარაუდოდ სტრელცების სლობოდის დაარსების პარალელურად. საუკუნის მეორე ნახევარში სტრელცების პოლკს ხელმძღვანელობდა ბოგდან პიჟოვი, რომლის სახელიც ეწოდა ადგილს, ტაძარს და პიჟევის შესახვევს. ხარების ეკლესიის ძირითადი ნაწილის მშენებლობა თარიღდება 1672 წლით (სხვა წყაოების მიხედვით 1657 წელი). 1691 წელს მიაშენეს ეგვტერები ანტონია და თეოდოსია პეჩორელების და ნიკოლოზ სავირველთმოქმედის სახელზე, სწორედ ამის შემდეგ ტაძარს წმინდა ნიკოლოზის სახელი ეწოდა. 1812 წელს ნაპოლეონის არმიის შეჭრის შემდეგ ტაძარი ძლიერ დაზიანდა. ტაძრის აღდგენა დაიწყო 1848 წლიდან ვაჭარ ლიამინების ფინანსური მხარდაჭერით.

საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარი დახურა 1934 წელს, ტაძრის უკანასკნელი წინამძღვარი იყო გავრილ (ოგოშკინი). რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას ტაძარი დაუბრუნდა 1990 წელს, ღვთისმსახურება კი აღსდგა 1991 წელს. კანკელები თანამედროვე ნამუშევარია, მისი ავტორია ი. კლიმენკო. ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეგვტერში არსებული მოხატულობა არის საუკუნისა, მისი ავტორი კი არის ა. სოკოლოვი.

არქიტექტურა
წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის განსაკუთრებული არქიტექტურული დამახასიათებელი ნიშანია ის, რომ ჩრდილო-აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში მდებარე ეგვტერებს აქვთ კუბის ფორმა.
მოსკოვის წმინდა ნიკოლოზის ტაძარი (სტარო-ვაგანკოვო)

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.750242
| გრძედი = 37.607525
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
მოსკოვის წმინდა ნიკოლოზის ტაძარი — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ტაძარი დაარსებულია საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის არბატის რაიონში, ადგილზე, რომელიც ძველად ცნობილი იყო ვაგანკოვოს სახელით.

ეკლესია აგებულია საუკუნეში. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე.

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
ტაძრის დაარსების ზუსტი თარიღი დღევანდელ პერიოდამდე ცნობილი არაა. პირველი ცნობები მშენებარე ტაძრის შესახებ მიეკუთვნება საუკუნის დასაწყისს. ითვლება, რომ ტაძარი ააგეს 1531 წელს და მანამდე მის ადგილზე იდგა ხის ეკლესია, რომელიც ნიკოლო-პეშნოშკის მონასტრის მეტოქის ნაწილს წარმოადგენდა. ისტორიკოსი ივან თოქმაქოვი თვლის, რომ ტაძარი თავდაპირველად ააგეს 1497 წელს, ხოლო 1523 წელს გაარემონტეს, ხოლო 1530 წელს მიაშენეს ეგვტერი სერგი რადონეჟელის სახელზე.

 საუკუნის პირველ ნახევარში ეკლესია დაშალეს და ძველ სარძიკველზე ააგეს ახალი შენობა. ტაძარი იყო კუბის ფორმის. საუკუნის ბოლო წლებში ეკლესიას ჰქონდა სამხრეთის ეგვტერი სერგი რადონეჟელის სახელზე, ხოლო ტაძრის ჩრდილოეთით ააშენეს მცირე ეკლესია ორმოცი სებასტიელი მოწამის სახელზე.

1745-1759 წლებში მოძველებული ეკლესია გადააკეთეს: 1755 წელს აკურთხეს სერგი რადონეჟელის ეგვტერი, ხოლო 1759 წელს მთავარი საკურთხეველი. 1792 წელს ეკლსიას დასავლეთიდან მიაშენეს ქვის სამრეკლო. 1792წელს დაშალეს ორმოცი სებასტიელი მოწამის სახელობის ეკლესია. ამჟამად მის ადგილზე დგას ხის ჯვარი.

1812 წლის ხანძრის დროს ეკლესია ძლიერ დაზიანდა. 1813 წელს ჯერ მიაწერეს, ხოლო 1814 წელს ჯვართამაღლების მონასტერს. 1814 წელს აკურთხეს მთავარი საკურთხეველი, ხოლო სერგი რადონეჟელის ეგვტერი არ აღუდგენიათ დიდი ხნის განმავლობაში. 1842 წელს დაშალეს სამრეკლო და აღადგინეს სერგი რადონეჟელის ეგვტერი, სადაც შეინარჩუნეს საუკუნის კანკელი.

 საუკუნის შუა წლებში ეკლესია ფაქტობრივად კარის ეკლესია იყო.

1903 წელს გააფართოვეს ტაძრის შესასვლელი, ააშენეს სამრეკლო ფსევდორუსულ სტილში.

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ 1919 წელს შეაჩერეს ღვთისმსახურება. 1923 წელს შენობის მუზეუმისათის გადაცემას ითხოვდა ანატოლი ვინოგრადოვი. საბოლოოდ გადაწყვეტილება შენობის გადაცემაზე მიიღეს 1924 წელს.

1980-იან წლებში ეკლესიაში დაიწყო სარესტავრაციო სამუშაოები. ღვთისმსახურება აღსდგა 1992 წელს, ხოლო 1993 წელს ტაძარი აკურთხეს.
მოსკოვის ორმოცი სებასტიელი მოწამის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.731667
| გრძედი = 37.658611
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
მოსკოვის ორმოცი სებასტიელი მოწამის ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ტაგანის რაიონში, მისამართზე დინამოს ქუჩა სახლი 28. ეკლესიას აქვს რუსეთის ფედერალური მნიშვნელობის ძეგლის სტატუსი.

ტაძარი აგებულია 1644-1645 წლებში. მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ორმოცი სებასტიელი მოწამის სახელზე. ეგვტერები კი პეტრე და პავლე მოციქულებისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე.

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
სავარაუდოდ ჯერ კიდევ საუკუნეში ეკლესიის ადგილზე მდგარა ხის ეკლესია. 1644-1645 წლებში იგი შეცვალა ქვის ნაგებობამ. ეკლესია რამდენჯერმე გადააკეთეს. ამჟამად ეკლესია არის აფსიდიანი, რომელსაც ებმის სატრაპეზო ორი საკურთხევლით, რომელიც იყო ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და მოციქულების პეტრესა და პავლეს სახელზე. სატრაპეზო უკავშირდებოდა გასასვლელს, რომელზეც დაშენებული იყო სამრეკლო. დაბალი ორსვეტიანი ოთხკუთხა ნაგებობა და ნახევარწრიული აფსიდი შემონახულია, მაგრამ დეკორაცია მთლიანად განადგურებულია. სატრაპეზო სავარაუდოდ ააგეს 1698 წელს, საუკუნეში კი ორჯერ მოხდა მისი გადაკეთება. პირველად ქველმოქმედი ვაჭრის პ. მასლოვის ფინანსებით, სამუშაოები მიმდინარეობდა 1831-1838 წლებში. მეორედ სატრაპეზო გადააკეთეს 1878 წელს არქიტექტორ პეტრე კამპიონის პროექტის მიხედვით და ფ. სტრიჟენოვის ფინანსებით. ამავე პერიოდით თარიღდება ეკლესიის ნახევარსფერული გადახურვა და ასევე ფასადების დეკორი, რომელიც შესრულებულია ეკლექტიკის სულისკვეთებით. სატრაპეზოს კუთხის ფასადებზე შესრულებულია პილასტრები, რომელიც დაშორებულის სწორი კედლებით. კუთხის ფასადების ცენტრალური ნაწილი შევსებულია მცირე ატიკით.

1801 წელს ააგეს ორიარუსიანი სამრეკლო, რომელიც ამპირის სტილში იყო შესრულებული. ქვედა იარუსი წყვილი პილასტრით იყო მორთული. სამრეკლო და სატრაპეზო დაკავშირებულია მოკლე გასასვლელით. ეკლესიას გარს არტყავს გალავანი, რომელის შესრულებულია საუკუნეში.

1932 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა. სამრეკლო სანახევროდ დაანგრიეს. 1993 წელს ეკლესია გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მრევლს, რის შემდეგაც წარიმართა სარესტავრაციო სამუშაოები და აღადგინეს სამრეკლო.
ულუ-ქიურფიუ

ულუ-ქიურფიუ ( — „დიდი ხიდი“) — ხიდი, რომელიც განლაგებულია მდინარე ქურმუხჩაიზე, აზერბაიჯანის კახის რაიონში, სოფელ ილისუსგან ორი კილომეტრის მოშორებით.

ისტორია
ილისუ სულთანათის არსებობის დროს ეს ხიდი იყო ერთადერთი საშუალება, რომლითაც ილისუ უკავშირდებოდა დაბლობს. ილისუს უძველესი მაცხოვრებლის, ქვის ხელოსან ნ. მაგერამოვის, სიტყვებზე დაყრდნობით ულუ-ქიურფიუ აშენებული იქნა საუკუნის ბოლოს — საუკუნის დასაწყისში ხელოსან ომარის მიერ. ადრე ოდნავ ზევით არსებობდა მეორე ხიდიც, რომელიც ჩვენამდე არ შემორჩენილა. ამ ხიდმა კი მიიღო სახელწოდება ადრინდელი ხიდისგან, რომელიც ამ ადგილასვე იყო აშენებული. ზოგიერთი ისტორიკოსი კი, ისეთები, როგორც მაგალითად ილია ადამიაა მცდარ აზრს გამოთქვამს: რომ, ვითომ, ინგილოელები ამ ხიდს „თამარ მეფის ხიდს“ უწოდებენ და იგი მიეკუთვნება - საუკუნეების ქართულ ნაგებობებს, რაც გამოირიცხა შემდგომი კვლევებით.

არქიტექტურა
ხიდის სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 15 მეტრს. მარჯვენა ნაპირი შემოიზღუდება კლდოვანი ნაწილით, ხოლო მარცხენა — დიდი კლდით. სიგანეში ხიდი 4,85 მეტრია. ხიდის მშენებლობაში გამოყენებულია, როგორც რიყის ქვა, ასევე გამომწვარი აგური. აგურის 4 ფენით გამოკვეთილია არკისებური თაღი, რომელიც 14,60 მეტრს შეადგენს. დამუშავებულია, მხოლოდ თაღის წინა ფასადი.

ხიდის ქვედა ნაწილი ღმოსავლური ფასადის ელემენტებითაა გაწყობილი. ასეთი არქიტექტურა ხიდს აძლევს მდგრადობას სელებისა და წყალდიდობების დროსაც კი. ხიდს ელიფსური სახე გააჩნია. ამის გამო ხიდს გააჩნია ორივე მხრიდან შემჭიდროვებული ხისტი კონსტრუქციის ფორმა.
ცეცხლის ქვეყანა

ცეცხლის ქვეყანა — საბჭოთა ფერმწერის თაირ სალახოვის მონუმენტალური ტრიპტიქი, შეიქმნა 2007 წელს. ავტორის ეს ცნობილი ნამუშევარი, მხატვრის ერთ-ერთი უკანასკნელია, რომელიც აგვირგვინებს აზერბაიჯანის მენავთობეების შრომის აღწერას.

აღწერა
ტრიფტიქის ცენტრალურ ნაწილში, რომელსაც ეწოდება „დღევანდელი კასპი“, აღბეჭდილია ნავთობის საზღვაო პლათფორმა, რომელზეც ანთებულია ბუნებრივი აირის შაშხანა. მას უახლოვდებიან მუშები ნავით. მარცხენა ნაწილში, რომელსაც ეწოდება „ცეცხლთაყვანისმცემლების ტაძარი“ — გამოსახულია ათეშგაჰი ანთებული მაშხალით და ცეცხლთაყვანისმცებლებით. მარჯვენა ნაწილში კი — უამრავი მლოცველია ლოცვის დროს ქალქულის კოშკის გარშემო.

გალერეა
ბაბექი (ბალეტი)

ბაბექი — ორმოქმედებიანი ბალეტი, რომელიც მიეძღვნა დამპყრობლების წინააღმდეგ სახალხო-განმანთავისუფლებელ ბრძოლას ბაბექის მეთაურობით. მუსიკა დაწერილია აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის აშქინ ალიზადეს მიერ. ლიბრეტოს ავტორები არიან რაფიგ ახუნდოვი და მაქსუდ მამედოვი.

ბალეტის პრემიერა შედგა 1986 წლის 20 მაისს ვლადიმერ ლენინის სახელობის სასახლეში (ახლანდელი ჰეიდარ ალიევის სახელობის სასახლე). შემდეგ ბალეტი ნაჩვენები იქნა აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრში.

თვითონ კომპოზიტორმა განაცხადა, რომ ეს არის ის ნაწარმოები, რომლისათვისაც იგი დაიბადა და ცხოვრობდა.:

„ბაბექი — არის მთელი ჩემი ცხოვრება. მე ჩავდე მასში უამრავი ძალა. როდესაც მე ვმუშაობდი ბაბექზე, თავს გლადიატორად ვგრძნობდი. მასდ 10 წლის განმავლობაში ვწერდი“.
აზერბაიჯანული ბალეტი

აზერბაიჯანული ბალეტი — აზერბაიჯანელი ხალხის საბალეტო კულტურის მიღწევები.

ისტორია
პირველი აზერბაიჯანული ბალეტი „ქალწულის კოშკი“ დაწერილია აფრასიაბ ბადერბეილის მიერ 1940 წელს. მუსიკის გარდა, კომპოზიტორმა ასევე ლიბრეტოც თვითონ დაწერა. ეს ნაწარმოები ასევე გახდა პირველი ბალეტი მუსულმანურ აღმოსავლეთში.

აზერბაიჯანული ბალეტის განვითარებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა სსრკ-ის სახალხო არტისტმა გამერ ალმასზადემ და მისმა მოწაფე ქალმა ლეილა ვექილოვამ, ასევე აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტებმა ჩიმნაზ ბაბაევამ და რაფიგა ახუნდოვამ.
ჯანგი (ცეკვა)

ჯანგი — მამაკაცის აზერბაიჯანული ეროვნული ცეკვა. თვითონ სიტყვა „ჯანგი“ (ან „ჯენგი“) აზერბაიჯანულიდან თარგმანში ნიშნავს „საბრძოლოს“. თვითონ ცეკვა — უძველესია, გვაგონებს აზერბაიჯანის გოლიათების ბრძოლას და სრულდება მათ პატივსაცემად. ცეკვა გამოხატავს გამოწვევას, კავკასიურ ბრძოლისაკენ. ცეკვა სრულდება ვაჟკაცური სულისკვეტებით, მხოლოდ მამაკაცების მიერ დღესასწაულებზე, კონცერტებზე.

სიტყვის წარმოშობა
„ჯანგი“ არის დაბის დასახელება. ზოგი სპეციალისტი თვლის, რომ სიტყვა „ჯანგი“ წარმოშობილია სიტყვა „ზანგი“-დან. „ზანგი“ ძველი თურქული ოღუზური ტომია. ამ ტომთან დაკავშირებულია ტოპონიმები „ზანგილანი“ (აზერბაიჯანის ზანგილანის რაიონი), „ზანგიბასარი“ (ზანგიბასარის რაიონი, ამჟამინდელი სომხეთის ტერიტორია).

ისტორია
„ჯანგი“ გამოსახავს მებრძოლ სვლასა და ბრძოლისთვის მოწოდებას. ცეკვას აქვს უძველესი ისტორია. აზერბაიჯანში, შემახას რაიონში (ამჟამინდელი გობუსტანის რაიონი) არსებობს ტერიტორია, რომელსაც ჯანგის ეძახიან.

ცეკვას ასრულებდნენ ძველ ოღუზურ ტომებს შორის შეტაკებების, აგრეთვე ჭიდაობის, შეჯიბრებებისა და სამხედრო ცერემონიების დროს. აშუღური მელოდიების მსგავსად „ჯანგი“ შექმნილია შურის (მუღამის ერთ-ერთი კილო) საფუძველზე. მისი მუსიკალური ზომაა 2/4. „ჯანგი“ ასევე სრულდება ძალოვნების შეჯიბრებებზეც.

ხასიათის მიხედვით ცეკვა მიეკუთვნება მუსიკალური ნაწარმოებების იმ ჯგუფს, რომელშიც შედიან ცეკვები „კაითაღი“ და „ჰალაი“. სრულდება მეზურნეთა ჯგუფის მიერ.
ტურაჯი

ტურაჯი — ქალბატონების აზერბაიჯანული ეროვნული ცეკვა.

ცეკვის სახელწოდება დაკავშირებულია გნოლის ერთ-ერთ სახეობასთან — რუხ გნოლთან — ტურაჯთან, რომლის მოძრაობებსაც ასახიერებს მოცეკვავე ცეკვის პროცესში.

ცეკვის დაარსებასთან დაკავშირებით არსებობს ასეთი თქმულება: ყარაბაღის ხანის ნაჯაფგულუ ხანის კარზე იყო მოცეკვავე. ხანს მოსწონდა მისი სილამაზე და ცოდნა. მისი ვაჟის ქორწილში მოცეკვავემ ისე იცეკვა, რომ აღფრთოვანებულმა ხანმა მისი ცეკვა გნოლის მოძრაობებს შეადარა.
ყუბად ყასიმოვი

ყუბად აბდალა-ოღლი ყასიმოვი (; დ. 9 ივლისი, 1896 — გ. 1993) — აზერბაიჯანელი და საბჭოთა მუსიკადმცოდნე, აზერბაიჯანის სსრ კულტურის დამსახურებული მუშაკი (1968), ისტორიულ მეცნიერებათა კანდიდატი (1949).

ბიოგრაფია
ყუბად ყასიმოვი დაიბადა ელიზავეტპოლის გუბერნიის ჯაბრაილის მაზრის სოფელ ყარგაბაზარში. 1928 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთის ფაკულტეტის ისტორიული განყოფილება. 1921—1939 წლებში იყო აზერბაიჯანის სატელეგრაფო სააგენტოს განყოფილების გამგე, გაზეთ „კომუნისტის“, „ენი-ელის“და „ბაქოელი მუშის“ გაზეთების პასუხისმგებელი მდივანი. 1940—1944 წლებში აზერბაიჯანის კონსერვატორიის მუსიკის კაბინეტის სამეცნიერო - კვლევის უფროსი მეცნიერ მუშაკი.

1945—1950 წლებში აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიასთან არსებული ხელოვნების ინსტიტუტის მდივანი. 1951—1954 წლებში მასწავლებელი (1954-დან დოცენტი), 1952 წლიდან კათედრის გამგე, 1953—1955 უმაღლესი დაუსწრებელი სწავლის პედაგოგიური ინსტიტუტის დეკანი. 1955—1970 წლებში ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანის მუსიკის ისტორიის განყოფილებას, 1971 წლიდან აზერბაიჯანის სსრ არქიტექტურისა და ხელოვნების ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ მუშაკი.
მარინე უთმელიძე

მარიამ (მარინე) უთმელიძე (დ. 20 მაისი, 1921, თბილისი — გ. 2 ივნისი, 2007) — ქართველი მთამსვლელი და გეოგრაფი. სსრკ სპორტის ოსტატი (1956), სსრკ ტურიზმის წარჩინებული მოღვაწე (1966). საქართველოს სსრ დამსახურებული პედაგოგი (1981).

ბიოგრაფია
მარინე უთმელიძემ 1946 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. დაპყრობილი აქვს მყინვარწვერი, თეთნულდი, ასმაში, გისტოლა, სვეტღარი, ლეხზირი, შხელდა, ყურო, დომბაიულგენი, მარუხი და სხვა მწვერვალები. მყინვარწვერი 9-ჯერ აქვს დალაშქრული. ბევრ მწვერვალზე ასვლას თვითონ ხელმძღვანელობდა.

1952 წელს თ. ტატიშვილთან, ს. ცაიშვილსა და ჯ. მეძმარიაშვილთან ერთად განახორციელა უშბის ორივე მწვერვალის ტრავერსი; 1949-1988 წლებში მუშაობდა პიონერთა და მოსწავლეთა რესპუბლიკის სასახლის ტურიზმისა და ალპინიზმის კაბინეტში (1957-1966 წლებში — გამგე). 1966-2000 წლებში ქართული ენციკლოპედიის დედამიწის შემსწავლელ მეცნიერების რედაქციაში.

მარინე უთმელიძე მსოფლიოში პირველი ქალია, რომელმაც უშბის ორივე მწვერვალის ტრავერსი განახორციელა (1952).

მარინე უთმელიძე იყო ალიოშა ჯაფარიძის სახელობის საქართველოს ალპური კლუბის საბჭოს პრეზიდიუმის წევრი (1946-1963), ტურიზმის რესპუბლიკური საბჭოს სამარშრუტო-საკვალიფიკაციო კომისიის თავმჯდომარე (1952-1999), მთამსვლელობისა და ტურიზმის უფროსი ინსტრუქტორი, რესპუბლიკური კატეგორიის მსაჯი ტურიზმსა და ალპინიზმში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

2000 წელს მარინე უთმელიძე დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით.
გიორგი უშვერიძე

გიორგი ანდრიას ძე უშვერიძე (დ. 6 ოქტომბერი, 1922 — გ. 2004) — ქართველი ექიმი და კურორტოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1970), პროფესორი (1972). საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1984). სკკპ წევრი 1947 წლიდან.

ბიოგრაფია
გიორგი უშვდრიძემ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი 1944 წელს. 1944–45 წლებში იყო კურორტ აბასთუმნის ექიმი-ფთიზიატრი, 1945–52 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის თერაპიის კათედრის ორდინატორი, ასისტენტი, 1952–68 წლებში საქართველოს კურორტოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, განყოფილების გამგე, 1968 წლიდან საქართველოს კურორტოლოგიის, ფიზიოთერაპიისა და რეაბილიტაციი სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1952 წელს თემაზე: „ნახშირწყლების ცვლა ტუბერკულოზის დროს აბასთუმნის მთის ჰავის პირობებში“. 1972 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემაზე: „საშუალო სიმაღლის მთის ჰავის თერაპიული მოქმედების მექანიზმები“. გიორგი უშვერიძე ავტორია 120 სამეცნიერო ნაშრომისა შინაგანი დაავადებების კლიმატური ფაქტორებით მკურნალობის პრობლემებზე. გიორგი უშვერიძე შეისწავლიდა მთის კლიმატოფიზიოლოგიურ და კლიმატოთერაპიის აქტუალურ პრობლემებს, შეიმუშავა ამინდისა და კლიმატის სამედიცინო კლასიფიკაციები, შეისწავლა კარსტული მღვიმეების მიკროკლიმატის სამკურნალო თვისებები და სხვა.

1979 წლიდან საქართველოს კურორტოლოგთა და ფიზიოთერაპევტთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე. 1986 წელს დაჯილდოვდა საპატიო ნიშნის ორდენით, ხოლო 1998 წელს ღირსების ორდენით. საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1993).
დომბაიულგენის უღელტეხილი

დომბაიულგენის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყარაჩაი-ჩერქეზეთი) საზღვარზე, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე ჩხალთის მარცხენა შენაკადის — სამხრეთ პტიშის სათავესთან. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3085 მ. აგებულია პალეოზოური გნაისებითა და კრისტალური ფიქლებით. უღელტეხილი თოვლ-ყინულიანია, საცალფეხო გზით აკავშირებს მდინარეების ჩხალთისა (კოდორის მარჯვენა შენაკადი) და თებერდის (ყუბანის მარცხენა შენაკადი) აუზებს.
მოსკოვის სერგი რადონეჟელის ტაძარი (როგოჟი)

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = ამპირი
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1818-1838
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.746778
| გრძედი = 37.668139
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
მოსკოვის სერგი რადონეჟელის ტაძარი — მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ტაგანის რაიონში.

მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია წმინდა სამების სახელზე. ეგვტერები კი სერგი რადონეჟელისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
სერგი რადონეჟელის სახელობის ტაძარი მდებარეობს ნიკოლოიამსკის ქუჩაზე. ამ ქუჩამ თავისი სახელი მიიღო აქ მდებარე ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესიის მიხედვით.

პირველი ხის ტაძარი სერგი რადონეჟელის სახელზე აქ ააგეს საუკუნის დასაწყისში, ხოლო ქვის ტაძარი პირველად მოიხსენიება 1722 წელს. ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია წმინდა სამების სახელზე. სავარაუდოდ, იქიდან გამომდინარე, რომ მოსკოვში სამების სახელზე მრავალი ეკლესია აშენდა, აღნიშნულ ეკლსიას უწოდეს სერგი რადონეჟელის სახელობის ეკლესია, რომლის სახელობის საკურთხეველიც აკურთხეს ეგვტერში. მის სახელწოდებაზე ასევე გავლენა იქონია ახლოს მდებარე ანდრონიკოვის მონასტერმა, რომლის პირველი იღუმენიც იყო სერგი რადონეჟელის მოსწავლე - ანდრონიკე.

ისევე როგორც მოსკოვის მრავალ ტაძარში, ამ ტაძრის სხვადასხვა ნაწილი, სხვადასხვა დროსაა აგებული. ტაძრის ყველაზე ძველი ნაწილი არის სატრაპეზო, სერგი რადონეჟელისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეგვტერით. იგი ააგეს 1796 წელს და არის ძველად მდებარე ტაძრის ნაწილი. ტაძრის ამჟამინდელი ნაგებობა ააგეს 1818 წელს მრევლის ფინანსებით. თავისი საბოლოო სახე ტაძრის ძირითადმა ნაწილმა მიიღო 1834-1838 წლების რეკონსტრუქციის შემდეგ. რეკონსტრუქციას ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი ფიოდორ შესტაკოვი. თანამედროვე სამსართულიანი სამრეკლო ააგეს 1864 წელს. ტაძრის ინტერიერი მოხატეს 1876 წელს.

1922 წელს ტაძრიდან გაიტანეს ხუთი ფუთი ვერცხლის ჭურჭელი და სხვა საეკლესიო ფასეულობები. სერგი რადონეჟელის ტაძარი საბჭოთა ხელისუფლებამ დახურა 1938 წელს. ტაძრის დახურვამდე ეკლესიიდან გადარჩენის მიზნით გაიტანეს რამდენიმე ძველი ხატი, მაგრამ ტაძრის გაძარცვის დროს ხატების დიდი ნაწილი განადგურდა. დახურვის შემდეგ ეკლესიის შენობას გამოიყენებდნენ საამქროებად და საწყობებად. ეკლესიის კედლები დაიბზარა. 1985 წელს ეკლესია გადაეცა ანდრეი რუბლიოვის სახელობის ძველი რუსული კულტურის და ხელოვნების მუზეუმს. ამავე დროს დაიწყო ტაძრის სარესტავრაციო სამუშაოები.

1991 წელს სერგი რადონეჟელის ტაძარი გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. ტაძარი აკურთხეს 1991 წლის 4 დეკემბერს.

გალერეა
ლოურენს ოლიფანტი

ლოურენს ოლიფანტი ( დ. 1829, კეიპტაუნი — გ. 22 დეკემბერი, 1888) — ინგლისელი მოგზაური და დიპლომატი.

ბიოგრაფია
იყო სერ ენტონი ოლიფანტისა და მარია კემპბელის შვილი. 1839 წლიდან მისი ოჯახი ცხოვრობდა ცეილონზე, სადაც მისი მამა იყო უმაღლესი მოსამართლე. 1846-1848 წლებში მისმა ოჯახმა იმოგზაურა საფრანგეთში, გერმანიაში, იტალიის ალპებსა და საბერძნეთში. ცეილონზე დაბრუნების შემდეგ მიიწვიეს ადვოკატურაში სამუშაოდ. 1851 წლიდან ინგლისშია დედასთან ერთად და ეუფლება სამართალს. 1852 წელს ოსვალდ სმითთან ერთად ესტუმრა სანქტ-პეტერბურგს, ნიჟნი ნოვგოროდსა და ყირიმს. ისნი ფარულად შევიდნენ სევასტოპოლში და შეადგინეს იქაური სიმაგრეების ჩანახაზები. 1853 წეს გამოაქვეყნა წიგნი „შავი ზღვის რუსული სანაპიროები 1852 წლის შემოდგომით“. ყირიმის ომის მოახლოებასთან ერთად წიგნს სათანადო ყურადღება დაეთმო და ოთხჯერ გამოიცა. შემდეგ ოლიფანტი მსახურობდა აშშ-სა და კანადაში.

1855 წელს ისევ ინგლისშია და მთავრობას სთავაზობს ექსპედიციას ყარსის დასახმარებლად ჩერქეზეთისა და ამიერკავკასიის გავლით. პირადად სთხოვა საგარეო საქმეთა მინისტრ კლარენდონს, გაეგზავნათ ის პერსონალური მისიით შამილთან, რომლის თანადგომა რუსეთის წინააღმდეგ დაიცავდა ბრიტანეთის ჯარებს. კლარენდონმა მას მხოლოდ რეკომენდაცია გაუწია ლორდ სტრაფორდ დე რედკლიფთან, ელჩთან კონსტანტინოპოლში. ელჩმა ოლიფანტი გაიყოლა ყირიმში. აქ მან თვალი შეავლო სევასტოპოლის ალყას. ელჩმა მას ნება დართო გაჰყოლოდა საელჩოს წევრებს ჩერქეზეთის სანაპიროების დასაზვერად. ტრაპიზონში მან გაიცნო ოსმალო სარდალი ომარ-ფაშა. ომარ-ფაშასთან კარგი ურთიერთობის გამო მოახერხა დასწრებოდა ინგურის ბრძოლას. აქედან ის შევიდა სამეგრელოში. ყარსის დაცემას ეს ექსპედიცია უნაყოფო გახადა. უკან სვლის დროს ოლიფანტმა ბევრი ხიფათი და ავადმყოფობა გამოიარა და 1855 წლის ბოლოს დაბრუნდა ინგლისში. 1856 წელს ლონდონში გამოვიდა მისი წიგნი „თურქული არმიის ამიერკავკასიური კამპანია ომერ ფაშას მეთაურობით“.

ამის შემდეგ ის ბევრს მოგზაურობდა როგორც პირადად, ასევე სხვადასხვა მისიებში. იყო ჩინეთში, იაპონიასა და კორეაში (1857, 1861), ჩერნომოგორიაში (1861), კორფუზე (1862), ჰერცეგოვინაში, პოლონეთში და მოლდავეთში (1863). სიცოცხლის ბოლომდე ხშირად ჩადიოდა აშშ-სა და კანადაში. 1865-1867 წლებში იყო პარლამენტის წევრი. 1870 წელს იყო „ტაიმსის“ კორესპონდენტი საფრანგეთ-პრუსიის ომში. 1882 წელს იყო ეგვიპტესა და პალესტინაში. 1872 წელს ლონდონში დაქორწინდა 26 წლის ალის კემპბელზე, რომელიც გარდაიცვალა ციებით 1887 წელს. მეორედ დაქორწინდა 1888 წლის 16 აგვისტოს როზამოდ დეილ ოუენზე, მაგრამ მალე თავად გარდაიცვალა ფილტვის კიბოთი.