iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პერკინსის უსინათლოთა სკოლა

პერკინსის უსინათლოთა სკოლა , ასევე ) — ამერიკის შეერთებული შტატების უძველესი საგანმანათლებლო დაწესებულება, რომელიც ეძღვნება უსინათლო ბავშვებს. სკოლა დაარსდა 1829 წელს დოქტორ ჯონ დიქს ფიშერის მიერ.

დაარსება
ჯონ დიქს ფიშერი, პერკინსის უსინათლოთა სკოლის დამფუძნებელი, დიდი ხანი მუშაობდა ექიმად. იმ დროს შეერთებულ შტატებში ითვლებოდა, რომ უსინათლო ადამიანები ვერ გახდებოდნენ საზოგადოების ღირსეული წევრები. უსინათლოთა სწავლების მცდელობის იდეა ფიშერს მას შემდეგ გაუჩნდა, რაც მან მოინახულა მსოფლიოში პირველი უსინათლოთა სკოლა, რომელიც დააარსა ფილანთროპმა ვალენტინ ჰაუიმ 1784 წელს.

ფიშერმა სკოლის დირექტორად დანიშნა თავისი მეგობარი სამუელ გრიდლი ჰოუ. თავდაპირველად, პირველი ექვსი მოსწავლისთვის გაკვეთილები ტარდებოდა ჰაუის სახლში, მაგრამ მოგვიანებით ამ მიზნებისთვის დაიწყო თომას განდასიდ პერკინსის ფულით დაქირავებული სპეციალური ოთახის გამოყენება. სკოლას მოგვიანებით მისი სახელი ეწოდა.

ექვს წელიწადში სტუდენტების რაოდენობა სამოცამდე გაიზარდა. სკოლა გადავიდა უოთერთაუნში, სადაც მნიშვნელოვანი დახმარება მიიღო ელიზა ფარნემისგან, რომელიც მანამდე „სინგ-სინგის“ ციხეში ქალთა განყოფილების ხელმძღვანელი იყო.

აქტივობა
პერკინსის უსინათლოთა სკოლა აქტიურად არის ჩართული დებატებში უსინათლო ადამიანების უფლებების გაფართოების შესახებ.

2010 წლის ოქტომბერში დირექტორი სტივენ როტშტეინი დაესწრო ბარაკ ობამას მიერ კანონზე ხელმოწერას, რომელიც უზრუნველყოფს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირების შესაძლებლობას სრულად მიიღონ მონაწილეობა საზოგადოებრივ საქმიანობაში ახალი ციფრული საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამოყენებით.

2012 წლის ივნისში, პერკინსის უსინათლოთა სკოლა, ჰელენ კელერის ეროვნულ ცენტრთან და კავშირგაბმულობის ფედერალურ კომისიასთან ერთად, შეირჩა უსინათლოთა აღჭურვილობის ეროვნული პროგრამის ხელშეწყობისთვის.

ცნობილი სტუდენტები
ლორა ბრიჯმენი (1829-1889) — ამერიკელი პოეტი და პირველი ცნობილი ყრუ-ბრმა ადამიანი, რომელმაც ლაპარაკი ისწავლა და მიიღო განათლება.
ჰელენ ადამს კელერი (1880–1968) — ყრუ-ბრმა ამერიკელი მწერალი, მასწავლებელი და სოციალური აქტივისტი.
ენ სალივანი (1866–1936) — ამერიკელი განმანათლებელი, რომელიც ცნობილია როგორც ჰელენ კელერის მასწავლებელი.
2 თებერვლის მიტინგის დახვრეტა

2 თებერვლის მიტინგის დახვრეტა — 1992 წლის 2 თებერვალს მომხდარი მოვლენები, როდესაც ექსპრეზიდენტ ზვიად გამსახურდიას მხარდამჭერებს, რომლებიც ვაგზლის მოედნიდან მთავრობის კანცელარიისკენ მიემართებოდნენ, ცეცხლი გაუხსნეს. 2 თებერვალს დაღუპულთა ვინაობისა და რაოდენობის შესახებ დღემდე მხოლოდ ფრაგმენტული ცნობებია.

1992 წლის 6 იანვარს პრეზიდენტმა ზვიად გამსახურდიამ და მისი მთავრობის წევრებმა, რუსთაველის გამზირზე, ორკვირიანი შეიარაღებული დაპირისპირების შემდეგ, საქართველო დატოვეს. დედაქალაქში გამსახურდიას მხარდამჭერების — „ზვიადისტების“ სპონტანური საპროტესტო გამოსვლები დაიწყო. რამდენიმე დიდი მიტინგი დროებითმა მთავრობამ — კიტოვანი-სიგუა-იოსელიანის სამეულმა — იანვარშივე დაარბია. თავდაპირველად აქციის მონაწილეებს ხელკეტებითა და წყლის ჭავლით შლიდნენ, 2 თებერვალს კი ცეცხლი გაუხსნეს.
ჰიმალიის ჯგუფი

ჰიმალიის ჯგუფი — იუპიტერის პროგრადულად მოძრავი არარეგულარული თანამგზავრების ჯგუფი, რომლებიც მიჰყვებიან ჰიმალიის მსგავს ორბიტებს და ითვლება, რომ მათ აქვთ საერთო წარმოშობა.

სკოტ შეპარდის მიერ 2017 წელს აღმოჩენილი კიდევ ორი ​​შესაძლო თანამგზავრი, სავარაუდოდ, ჰიმალიის ჯგუფის ნაწილი იყო, მაგრამ ისინი ძალიან მკრთალლები იყვნენ (ვარსკვლავიერი სიდიდე > 24) თვალყურის სადევნებლად და დასადასტურებლად, როგორც თანამგზავრების.

საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი გამოაყოფს სახელებს იუპიტერის თანამგზავრებისათვის, რომლებიც ბოლოვდება -ა-ზე (ლედა, ჰიმალია და ასე შემდეგ) ამ ჯგუფის თანამგზავრებისათვის, რათა მიუთითოს ამ სხეულების პროგრადული მოძრაობა იუპიტერთან, მათ გრავიტაციულად ცენტრალურ ობიექტთან მიმართებაში.

ფიზიკური და ორბიტალური მაჩვენებლები
მახასიათებლები და წარმოშობა
ჰიმალიის ჯგუფის ობიექტებს აქვთ დიდი ნახევრღერძები 11.10-დან 12.30 მლნ კმ დიაპაზონში, დახრილობა 27.2°-დან 29.1°-მდე და ექსცენტრიულობა 0.11-დან 0.24-მდე. ყველას ორბიტა პროგრადული მიმართულებისაა. ფიზიკურად, ჯგუფი ძალიან ერთგვაროვანია, ყველა თანამგზავრს აქვს ნეიტრალური ფერები (ფერების ინდექსები − = 0.66 და − = 0.36) მსგავსია ტიპის ასტეროიდების. ორბიტალური პარამეტრები შეზღუდული დისპერსიისა და სპექტრული ჰომოგენურობის გათვალისწინებით, ვარაუდობენ, რომ ჯგუფი შეიძლება იყოს ასტეროიდის დაშლის ნარჩენი ასტეროიდების მთავარი სარტყლიდან. თავდაპირველი ასტეროიდის რადიუსი ალბათ დაახლოებით 89 კმ იყო, მხოლოდ ოდნავ აღემატება ჰიმალიის რადიუსს, რომელიც ინარჩუნებს საწყისი სხეულის მასის დაახლოებით 87%-ს. ეს იმაზე მეტყველებს, რომ ასტეროიდი დიდად არ დაშლილა.

რიცხობრივი ინტეგრაციები აჩვენებს შეჯახების მაღალ ალბათობას პროგრადის ჯგუფის წევრებს შორის მზის სისტემის სიცოცხლის ხანგრძლივობის განმავლობაში (მაგ. საშუალოდ 1.5 შეჯახება ჰიმალიასა და ელარას შორის). გარდა ამისა, იგივე სიმულაციებმა აჩვენა პროგრადულ და რეტროგრადულ თანამგზავრებს შორის შეჯახების საკმაოდ მაღალი ალბათობა (მაგ. პასიფაეს და ჰიმალიას 4.5 მილიარდ წელიწადში შეჯახების 27%-იანი ალბათობა აქვთ). შესაბამისად, ვარაუდობენ, რომ ამჟამინდელი ჯგუფი შეიძლება იყოს უფრო უახლესი, ხშირი შეჯახების შედეგი პროგრადულ და რეტროგრადულ თანამგზავრებს შორის, ვიდრე პლანეტის ჩამოყალიბებისას კარმესა და ანანკეს ჯგუფების დამოუკიდებლად გამოყოფისა.
თაღლითობა

თაღლითობა — ეკონომიკური დანაშაული, რომელიც გულისხმობს მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით სხვისი ნივთის დაუფლება და/ან ქონებრივი უფლებების მიღებას მოტყუებით. ის მოიაზრებს დაზარალებულის ქონებრივ ზიანს. სწორედ მოტყუება არის თაღლითობის, როგორც დანაშაულის მთავარი წყარო.

დანაშაული ჩადენილად მიიჩნევა მაშინ, როდესაც მოხდება ნივთის (ქონების) მესაკუთრისა ან მფლობელისგან ნივთის ან ქონებრივი უფლების მოტყუებით მიღება; არ აქვს მნიშვნელობა, შეძლო თუ არა დამნაშავემ საბოლოო მიზნის მიღწევა.

თაღლითობა შეიძლება ჩადენილი იყოს როგორც აქტიური, ისე პასიური მოტყუებით. აქტიური მოტყუებაა, როდესაც პირის შეცდება ცრუ ინფორმაციის წინასწარი შეტყობით, პასიური მოტყუება კი გულისხმობს იურიდიული მნიშვნელობის ფაქტების დაფარვას, რომლის დაზარალებულისთვის შეტყობინება სავალდებულო იყო.

საქართველოს კანონმდებლობით თაღლითობა ისჯება ჯარიმით ან საზოგადოებისათვის სასარგებლო შრომით ვადით ასსამოცდაათიდან ორას საათამდე, ან გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით ორ წლამდე, ან ტუსაღობით ვადით სამ თვემდე, ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამ წლამდე. უფრო მკაცრად ისჯება თაღლითობა, ჩადენილი დამამძიმებელ გარემოებებში: არაერთგზის, დიდი ოდენობით, ორგანიზებული ჯგუფის მიერ და ა.შ.

ქურდობა და თაღლითობა
ქურდობა გულისხმობს რამე ფასეულობის მიღებას ძალისმიერი გზით. მისგან განსხვავებით, თაღლითობა მოიცავს მზაკვრული გზით მოპოვებულ მესაკუთრეობას. ეს უკანასკნელი განზრახ ჩადენილი დანაშაულია. მის განხორციელებისას აუცილებელია, რომ ჩამდენს შეგნებული ჰქონდეს ქმედების შედეგი და უნდა აცნობიერებდეს, რომ ატყუებს მესაკუთრეს [ანუ ვოლუნტატიური (ნებელობა) და კოგნიტიური (ცოდნა)-ელემენტები, ეს 2 ნიშანი მას ამოძრავებს] ან მის კანონიერ მფლობელს და მას ცრუ ფაქტებს აწვდის ან უმალავს სიმართლეს იმ მიზნით, რომ დაეუფლოს მის ნივთსა თუ ქონებას.

მოტყუებით დადებული გარიგება და თაღლითობა
მთავარი განსხვავება ამ ქმედებებს შორის განხორციელების მიზეზია. მოტყუებით დადებული გარიგების შემთხვევაში, მოტყუება ხდება გარიგების დადების მიზნით, თაღლითობას კი სოციალურად უფრო მეტი საშიშროების შემცველი მიზანი აქვს. იმ შემთხვევაში, როცა პირს ტყუილით სარგებლის მიღება და მეორე მხარისთვის ზიანის მიყენება სურს, ესეიგი საქმე თაღლითობასთან გვაქვს, ხოლო, როცა პირის მიზანი არაა მეორე მხარისთვის ზიანის მიყენება და მხოლოდ სარგებლის მიღება სურს გარიგების დადებით, აქ ცალსახად მოტყუებით დადებულ გარიგებასთან გვაქვს საქმე.
მაასდამი

მაასდამი — ემენტალის ტიპის ნიდერლანდური ყველი. მზადდება ძროხის რძისგან და მწიფდება მინიმუმ ოთხი კვირის განმავლობაში. იგი უფრო სწრაფად მწიფდება, ვიდრე ნიდერლანდებში დამზადებული სხვა ყველი. მაასდამს აქვს შიდა სიცარიელეები, ანუ ხვრელები დამწიფების პროცესიდან გამომდინარე და გლუვი, ყვითელი ქერქი. ეს ყველი შეიქმნა შვეიცარულ ემენტალურ ყველთან კონკურენციისთვის, რადგან უფრო იაფი და სწრაფად საწარმოებელია. შვეიცარული ყველის მსგავსი კომპონენტების მქონე ყველის წარმოების პროცესში, ჰოლანდიელებმა მიიღეს ყველი, რომელიც არის თხილის გემოთი და ტკბილი, მაღალი ტენიანობის შემცველობის გამო. აღნიშნული სტილი 1984 წელს შემოიღო კომპანიამ სასაქონლო ნიშნის მქონე -ის ყველის სახით, თუმცა ახლა მას სხვა ჰოლანდიური კომპანიებიც აწარმოებენ სახელწოდებით „“. ეს სახელი შეირჩა სამხრეთ ჰოლანდიის პროვინციაში მდებარე სოფელ მაასდამის პატივსაცემად.
ჯო უილსონი

ადისონ გრეივზ „ჯო“ უილსონი (; დ. 31 ივლისი, 1947, ჩარლსტონი, სამხრეთი კაროლინა, აშშ) — ამერიკელი პოლიტიკოსი და ადვოკატი, 2001 წლიდან არის აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრი სამხრეთ კაროლინის მე-2 ოლქიდან. რესპუბლიკური პარტიის წევრი. მისი საარჩევნო ოლქი გადაჭიმულია კოლუმბიიდან ჯორჯია-სამხრეთ კაროლინის საზღვრამდე. 1985-2001 წლებში იყო სამხრეთ კაროლინის შტატის სენატის წევრი 23-ე ოლქიდან.

უილსონი წარმომადგენელთა პალატის რესპუბლიკური პარტიის პოლიტიკური კომიტეტის წევრია.
მიხეილ გოცირიძე (ქიმიკოსი)

მიხეილ დავითის ძე გოცირიძე (დ. 21 თებერვალი, 1905, ხოტევი — გ. 28 სექტემბერი, 1993, ძერჟინსკი) — ქართველი ქიმიკოსი, მანქანათმშენებელი.

ბიოგრაფია
მიხეილ დავითის ძე გოცირიძე დაიბადა რაჭის მაზრის სოფელ ხოტევში (ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი) გლეხის ოჯახში. მისი ძმები იყვნენ ვიქტორ გოცირიძე — ინჟინერ-გვირაბმშენებელი, თბილისის მეტროს ერთ-ერთი დამაარსებელი და ილია (ილარიონ) გოცირიძე - ინჟინერი, რომელიც მუშაობდა მოსკოვის მეტროს მშენებლობაზე.

მიხეილმა ხოტევში დაამთავრა ოთხწლიანი სკოლა და სწავლა განაგრძო თბილისის ქიმიურ ტექნიკუმში, რომლის დამთავრების შემდეგ, 1926 წელს, გაგზავნეს სტაჟირებაზე მოსკოვის ოლქში. სტაჟირების დასრულების შემდეგ მუშაობა დაიწყო ცვლის ტექნიკოსად. 1928 წელს სწავლა განაგრძო მოსკოვის მენდელეევის სახელობის ქიმიურ ინსტიტუტში. პარალელურად მუშაობდა ვოიკოვის სახელობის ქიმიური ქარხნის ლაბორატორიაში.

1930 წელს გადავიდა ნიჟნი-ნოვგოროდის მხარეში, ქალაქ ძერჟინსკში და დასაქმდა 80 ქარხნის მე-7 საამქროში. მუშაობა დაიწყო როგორც ცვლის ინჟინერმა და შემდგომ გადაიყვანეს საამქროს უფროსის მოადგილის თანამდებობაზე.

1939 წელს დაინიშნა 3 საამქროს უფროსად, სადაც 1944 წლამდე იმუშავა. მეორე მსოფლიო ომის დროს ქარხანა ასრულებდა თავდაცვის სახელმწიფო კომიტეტის საპასუხისმგებლო დავალებებს.

1944 წელს მიხეილ გოცირიძე დაინიშნა ძერჟინსკის იაკობ სვერდლოვის სახელობის ქარხნის მთავარ ინჟინრად, ხოლო 1953-1960 წლებში იყო ქარხნის დირექტორი.

1956 წელს, მისი უშუალო მონაწილეობით 3 საამქროს ბაზაზე მოეწყო „ოკას“ სარეცხი მანქანების აწყობის ახალი საამქრო, რომელმაც კონსტრუქციის სიმარტივისა და სანდოობის წყალობით სწრაფად დაიმკვიდრა ადგილი სამომხმარებლო საქონლის შიდა ბაზარზე.

მიხეილ გოცირიძის დირექტორობის დროს ძერჟინსკის ქარხანა მფარველობდა ქალაქის 2 ბავშვთა სახლს.

1960 წლიდან მიხეილ გოცირიძე ხელმძღვანელობდა ვოლგა-ვიატკის სახალხო მეურნეობის საბჭოს ქიმიური, ნავთობგადამამუშავებელი, რეზინისა და სამედიცინო მრეწველობის სამმართველოს. 1965 წელს, სამმართველოს ლიკვიდაციის შემდეგ, პენსიაზე გავიდა.

დაჯილდოებული იყო ლენინის, წითელი დროშის, წითელი ვარსკვლავის, შრომის წითელი დროშისა და საპატიო ნიშნის ორდენებითა და მრავალი მედლით.

1979 წელს მიენიჭა ქალაქ ძერჟინსკის საპატიო მოქალაქის წოდება.

გარდაიცვალა 1993 წლის 28 სექტემბერს. დაკრძალეს ძერჟინსკის საქალაქო სასაფლაოზე.
ლიბანის კონსტიტუცია

ლიბანის კონსტიტუცია — მიიღეს 1926 წლის 23 მაისს. კონსტიტუციის პროექტი საფრანგეთის მანდატის დროს შემუშავდა, და მმართველობის მოდელი კონფესიონალიზმს დაეფუძნა, რათა ლიბანის რელიგიური თემების ინტერესები გაეთვალისწინებინათ.

დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ კონსტიტუციაში მნიშვნელოვანი ცვლილებები შევიდა, რაც გამოიხატა 1943 წლის ეროვნული პაქტითა და შემდგომ გადამუშვებული 1989 წლის ტაიფის შეთანხმებით, რომელიც ლიბანის 15 წლიანი სამოქალალაქო ომის დასრულებას ისახავდა მიზნად.

მუხლები
ლიბანის კონსტიტუციის მე-11 მუხლის მიხედვით, ოფიციალური სახელმწიფო ენა არის არაბული ენა. კანონით გათვალისწინებულია შემთხვევები, როცა ფრანგული ენა შეიძლება იქნეს გამოყენებული.

იმისთვის, რომ ქრისტიანებსა და მუსლიმებს შორის თანასწორობა იქნეს მიღწეული, კონსტიტუციის 24-ე მუხლი თანამდებობების განაწილების საფუძვლად კონფესიონალიზმს ასახელებს.
იური უნგიაძე

იური გედევანის ძე უნგიაძე (დ. 7 ივლისი, 1928 — გ. 2006) — საბჭოთა სახელმწიფო მოხელე.

ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი.

1953-1958 წლებში იყო საამქროს ოსტატი, განყოფილების უფროსი, ტექნიკური განყოფილების უფროსი, მინსკის საკისრების ქარხნის საამქროს უფროსის მოადგილე; 1958-1963 წლებში — №5 ტრესტის მექანიზაციის განყოფილების მთავარი ინჟინერი, უფროსი; 1963-1975 წლებში — ბათუმის ელექტრომექანიკური ქარხნის დირექტორი; 1975-1977 წლებში — საქართველოს კომპარტიის აჭარის სამხარეო კომიტეტის მეორე მდივანი; 1977-1986 წლებში — აჭარის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე; 1986 წლიდან 20 წლის მანძილზე სქართველოს ტექნიკური ზედამხედველობის სახელმწიფო ინსპექციის აჭარის სამმართველოს უფროსი.

იყო საქართველოს სსრ-ის და მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. სკკპ და ყრილობების დელეგატი.

ჯილდოები და მედლები
დაჯილდოებული იყო ღირსების ორდენით, მინიჭებული ჰქონდა „საპატიო ბათუმელის“ წოდება.
აჭარის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე

აჭარის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე

თავმჯდომარეთა სია
27 მარტი, 1946 — ოქტომბერი, 1947 - ისმაილ ხასანის ძე ფუტკარაძე
ოქტომბერი, 1947 — 1953 - მამია ალექსის ძე (მამუდ ალის ძე) გოგოლიშვილი (1912-)
1953 — იანვარი, 1954 - დავით მიხეილის ძე მამულაძე (1910-)
იანვარი, 1954 — 14 მარტი, 1961 - ალექსანდრე დურსუნის ძე თხილაიშვილი (1914-)
14 მარტი, 1961 — 25 ივნისი, 1975 - ლევან მიხეილის ძე დავითაძე (დ. 15 სეტქემბერი, 1916 -)
25 ივნისი, 1975 — 17 აგვისტო, 1977 - ირაკლი აზიზის ძე ჯაში
17 აგვისტო, 1977 — სტქტემბერი, 1986 - იური უნგიაძე (1928-)
30 სექტემბერი, 1986 — 1991 - გურამ ეგორის ძე ჩიგოგიძე (დ. 1935 — გ. 16 თებერვალი, 2019)
ოთარ კალანდარიშვილი

ოთარ კალანდარიშვილი, (16 ივლისი, 1925, თბილისი; — 18 სექტემბერი, 2003) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არქიტექტორი (1967), დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998).

ბიოგრაფია
1950 დაამთავრა თბილისის სა­ხელმწიფო სამხატვრო აკადემია. 1951–2003 წლებში მუ­შა­ობ­და „თბილქალაქპროექტში" არქიტექტორად, პროექტის მთ. არქი­ტექტორად, არქიტექტურის სახელოსნოს ხელმძღვანელად. 1955-1977 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სამხატვრო აკადემიის არქიტექტურის ფაკულტეტზე.

ნამუშევრები
მისი ნამუშევრებიდან აღსანიშნავია მოსწავლე-ახალგაზრდობის ეროვნული სასახლის ბაღის ჭედური ღობე (1952; დ. მორბედაძესთან ერთად); ინდივიდუალური სააგარაკო სახლები დაბა წყნეთში (1953); ოქტომბრის ქუჩის რეკონსტრუქციის პროექტი (1954), მეტროს სადგურ „რუსთაველის მოედნის" ზედა პავილიონი (1965); სასტუმრო „ივერია" თბილისში (1967; თანაავტორი ი. ცხომელიძე, სსრკ მინისტრთა საბჭოს პრემია, 1972); ნუცუბიძის ფერდობების განაშენიანება თბილისში – საცხოვრ. კომპლექსი „შატილი" (1974–1976; გ. ფოცხიშვილთან ერთად); მემორიალი ქუთაისში (1978; მოქანდაკე მ. ბერძენი­შვი­ლი); რესპუბლიკის (ამჟამად პირველი რესპუბლიკის) მოედანი და სამსართულიანი სავაჭრო-საზოგადოებრივი ცენტრი თბილისში (1982; არქიტ. გ. ფოცხიშვილთან ერთად); დავით აღმაშენებლის ძეგლი თბილისში (1998; მოქანდაკე მ. ბერძენი­შვილი).
დანიელ ჩესტერ ფრენჩი

დანიელ ჩესტერ ფრენჩი , დ. 20 აპრილი, 1850, ექსიტერი, ნიუ-ჰემფშირი — გ. 7 ოქტომბერი, 1931, სტოკბრიჯი, მასაჩუსეტსი) — ამერიკელი მოქანდაკე, აბრაამ ლინკოლნის ცნობილი ქანდაკების ავტორი აშშ-ს დედაქალაქ ვაშინგტონში.

ცხოვრება და შემოქმედება
დანიელ ჩესტერ ფრენჩი დაიბადა იურისტების ოჯახში. ჯერ კიდევ ბავშვობაში ავლენდა ხატვის ნიჭს. მან განათლება მიიღო მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში კემბრიჯში (მასაჩუსეტსი). მან ბრუკლინში ნათესავებთან სტუმრობისას გაიცნო ფრანგი მოქანდაკე ჯონ უორდი და ერთი თვე მუშაობდა მის სახელოსნოში. 1873 წელს ფრენჩმა მიიღო შეკვეთა ქალაქ კონკორდისგან, რათა შეექმნა ქანდაკება ლექსინგტონისა და კონკორდის ბრძოლის 100 წლისთავისთვის. ეს ქანდაკება საზეიმოდ გაიხსნა 1875 წლის 19 აპრილს. შემდეგ ფრენჩმა ერთი წელი გაატარა ფლორენციაში, სადაც მოქანდაკე თომას ბურთის ხელმძღვანელობით გააუმჯობესა თავისი უნარები. სამშობლოში ხანმოკლე ყოფნის შემდეგ, ფრენჩი ისევ ევროპაში მიემგზავრება სასწავლებლად პარიზის სახვითი ხელოვნების ეროვნულ სკოლაში, შემდეგ კი მან რამდენიმე წელი გაატარა ტოსკანაში. დანიელ ფრენჩი თავისი ნამუშევრებისთვის მოდელად ხშირად იყენებდა ცნობილ მოდელს და მსახიობს ოდრი მანსონს.

1917 წელს შეერთებულ შტატებში პირველად დაარსდა პულიცერის პრემია ჟურნალისტიკაში და ფრენჩს დაევალა მისი ოქროს მედლის დიზაინის დამზადება. მოქანდაკე ჩესტერვუდის სახლში, სტოკბრიჯში, რომელიც მისი მეგობრის, არქიტექტორ ჰენრი ბეკონის მიერ არის დაპროექტებული, ახლა განთავსებულია დენიელ ფრენჩის მუზეუმი.

აღიარება
1893 სკულპტორთა ეროვნული საზოგადოების ერთ-ერთი დამაარსებელი
1893 ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრი
1901 დიზაინის ეროვნული აკადემიის წევრი
1904 ამერიკის მხატვართა და მწერალთა აკადემიის წევრი
ნიუ-იორკის არქიტექტურული ლიგის წევრი
რომის წმინდა ლუკას აკადემიის წევრი
1940 აშშ საფოსტო ოფისი გამოსცემს საფოსტო მარკას .. -ის პატივსაცემად

გალერეა
მონღოლეთის კონსტიტუცია

მონღოლეთის კონსტიტუცია (; ითარგმნება როგორც მონღოლეთის ფუნდამენტური კანონი) ― მიღებულია 1992 წლის 13 იანვარს და ძალაშია იმავე წლის 12 თებერვლიდან. კონსტიტუციაში დამატებები შევიდა 1999, 2000, 2019 და 2023 წლებში. კონსტიტუცია ამყარებს წარმომადგენლობით დემოკრატიას, განამტკიცებს მთავრობის ძირითად ფუნქციებს, მათ შორის ძალაუფლების დანაწილებისა და არჩევნების ციკლურობის პრინციპებს. კონსტიტუციით გარანტირებულია ადამიანის უფლებები, მათ შორის რელიგიის თავისუფლების, გადაადგილების, გამოხატვისა და კერძო საკუთრების უფლებები. დოკუმენტი მიიღეს მონღოლეთის 1990 წლის რევოლუციის შემდეგ.

კონსტიტუცია შედგება პრეამბულისა და ექვსი თავისგან, რომლებიც 70 მუხლს მოიცავს. მონღოლეთის კონსტიტუციაზე გავლენა იქონია დასავლურმა ლიბერალურმა დემოკრატიებმა, რაც კონსტიტუციით უმცირესობების უფლებების, გამოხატვის თავისუფლების, შეკრებისა და გაერთიანების უფლებისა და მრავალპარტიული საპარლამენტო სისტემის დაცვაში გამოიხატება.
მალტის კონსტიტუცია

მალტის კონსტიტუცია ― მიღებულ იქნა 1964 წლის 21 სექტემბერს. მალტის კონსტიტუცია ქვეყნის უზენაესი კანონია და ნებისმიერი კანონი ან ქმედება, რომელიც კონსტიტუციის წინააღმდეგაა მიმართული, არაკანონიერად ითვლება. იგი ხისტი კონსტიტუციაა და იმისთვის, რომ მასში ცვლილებები შევიდეს, სამდონიანი მოთხოვნების დაკმაყოფილებაა საჭირო.

კონსტიტუციის ბუნება
მალტის 1964 წლის კონსტიტუცია ქვეყანას ლიბერალურ საპარლამენტო დემოკრატიად აცხადებს. კონსტიტუციით დაცულია ადამიანისა და მოქალაქის ფუნდამენტური უფლებები და ხელისუფლება აღმასრულებელ, საკანონმდებლო და სასამართლოს ხელისუფლების შტოებს შორისაა გამიჯნული. რეგულარული არჩევნები საყოველთაო საარჩევნო უფლების საფუძველზე იმართება. მალტის კონსტიტუციის მიხედვით, სახელმწიფო რელიგიად კათოლიციზმია გამოცხადებული. რელიგიური განათლება სავალდებულო განათლების ნაწილია.

ყოფილი კონსტიტუციები
ისტორიის მანძილზე მალტაში არაერთი კონსტიტუცია მოქმედებდა.

1813 წლის კონსტიტუცია
1835 წლის კონსტიტუცია
1849 წლის კონსტიტუცია
1887 წლის კონსტიტუცია
1903 წლის კონსტიტუცია
1921 წლის კონსტიტუცია
1936 წლის კონსტიტუცია
1939 წლის კონსტიტუცია
1947 წლის კონსტიტუცია
1959 წლის კონსტიტუცია
1961 წლის კონსტიტუცია
1964 წლის კონსტიტუცია
ოდრი მანსონი

ოდრი მარი მანსონი (, დ. 8 ივნისი, 1891 — გ. 20 თებერვალი, 1996) — ამერიკელი მოდელი, თეატრისა და კინოს მსახიობი.

ბიოგრაფია
1896 წელს ოდრის მშობლები დაშორდნენ და ის და დედამისი ნიუ-იორკში გადავიდნენ. 1906 წელს მან დაიწყო პოზირება ფოტოგრაფებისა და მხატვრებისთვის. 1909 წლიდან 1911 წლამდე იგი მონაწილეობდა ბროდვეიზე მიუზიკლებში. იგი გახდა მოდელი იმდროინდელი ცნობილი და მოდური მხატვრების ასობით ქანდაკებისა და ნახატების და პრესამ მას უწოდა მის მანჰეტენი, ამერიკული ვენერა და ა.შ. მოქანდაკე ალექსანდრე სტერლინგ კალდერმა ის აირჩია მოდელად მისი ღვთისმშობლის ვარსკვლავისა და 94 სხვა სკულპტურისთვის, რომლებიც ამშვენებდნენ 1915 წლის მსოფლიო გამოფენას სან-ფრანცისკოში. მისი გამოსახულებები (ადოლფ ალექსანდრე ვაინმანის ნამუშევრების ასლები) 1916 წლიდან იჭრებოდა ნახევარდოლარიან მონეტებზე.

ოდრი საცხოვრებლად კალიფორნიაში გადავიდა. მან ითამაშა ოთხ ჰოლივუდურ მუნჯ ფილმში („ინსპირაცია“ 1915, „სიწმინდე“ 1916 და სხვ.), მთელ რიგ სცენებში სრულიად შიშველი, რაც პირველად მოხდა ამერიკულ არაპორნოგრაფიულ კინოში. ფილმი „შთაგონება“ ითვლება პირველ ფილმად, სადაც შიშველი სცენა ერთ-ერთ წამყვან მსახიობთან ერთადაა.

1919 წელს იგი დაბრუნდა ნიუ-იორკში. მან რომანი გააბა უოლტერ უილკინსთან, სახლის მეპატრონესთან, სადაც მან და დედამისმა ბინა იქირავეს. უილკინსმა მოკლა საკუთარი ცოლი და როგორც თანამონაწილეები ეჭვი დედა-შვილზე მიიტანეს. იმ დროს ისინი ნიუ-იორკში აღარ იმყოფებოდნენ და პოლიციამ მათზე ფართომაშტაბიანი ძებნა გამოაცხადა. ისინი იპოვეს და დაკითხეს ტორონტოში, მაგრამ გაათავისუფლეს და მოუხსნეს ეჭვმიტანილის სტატუსიც. უილკინსს მიესაჯა სიკვდილით დასჯა ელექტრო სკამზე, მაგრამ მან თავი ჩამოიხრჩო საკანში, სანამ განაჩენი აღსრულდებოდა.

საჯარო სკანდალმა დაასრულა ოდრი მანსონის, როგორც მოდელისა და მსახიობის კარიერა. გარკვეული პერიოდი მუშაობდა ჟურნალისტად და სტატიებს აქვეყნებდა გაზეთებში. 1920 წელს იგი დაბრუნდა მეხიკოში, მაგრამ ვერ იპოვა სამუშაო. მას ძალიან გაუჭირდა და სამზარეულოს ჭურჭელს ყიდდა კარდაკარ. 1921 წელს ოდრიმ უკანასკნელად ითამაშა ფილმში „უყურადღებო პეპლები“, საკუთარი სცენარის მიხედვით. 1922 წელს მან თვითმკვლელობა სცადა(თვითმოწამვლა). ამ პერიოდში მსახიობს გამოუვლინდა ფსიქიკური აშლილობის ნიშნები.

1931 წელს სასამართლომ მენსონს ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში მოთავსება მიუსაჯა, სადაც ოჯახისგან სრულიად მივიწყებული დარჩა 65 წელი, სიცოცხლის კიდევ სამი მეხუთედი, სიკვდილამდე.

მემკვიდრეობა
დიდი ხნის განმავლობაში ოდრი მანსონის მონაწილეობით ფილმები დაკარგულად ითვლებოდა, მაგრამ 2004 წელს საფრანგეთში ფილმის „სიწმინდე“ ასლი იპოვეს. 1996 წლიდან მსახიობმა და მოდელმა პოპულარობა დაიბრუნა. მის შესახებ გამოქვეყნებულია წიგნები. დღეს მისი ქანდაკებების ნახვა ნიუ-იორკში ტურისტული ავტობუსის მარშრუტის ნაწილია.
მირიან მელუა (ინჟინერი)

მირიან მელუა (; დ. 28 აპრილი, 1942, დაბა ლევილი, საფრანგეთი — გ. აპრილი, 2021, იქვე) — ქართველი ინჟინერი, საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
დაიბადა ქაქუცა ჩოლოყაშვილის „შეფიცულთა რაზმის“ წევრის მირიან მელუას ოჯახში. მამამისი სამედიცინო ფაკულტეტის სტუდენტი იყო, როცა 1924 წელს, ქაქუცა ჩოლოყაშვილის „შეფიცულთა რაზმის“ წევრობისთვის დააპატიმრეს და მეტეხის ციხეში ჩასვეს (იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი). გათავისუფლების შემდეგ, მან მოახერხა საფრანგეთში ემიგრაციაში წასვლა და 1936 წელს ცოლად შეირთო ასევე პოლიტიკური ემიგრანტის შვილი მარიამ ბარნოვი (1913-1999). მირიან მელუამ (მამა) შალვა სკამკოჩაიშვილთან ერთად, 1948 წელს, პარიზში გამოსცა „ქართული ლექსიკონი“. მირიან მელუას (შვილი) კარიერა წარმატებული იყო როგორც სამეცნიერო-ტექნიკური მიმართულებით, ასევე საინფორმაციო საშუალებებში მოღვაწეობის მიმართულებით. იგი წლების განმავლობაში მუშაობდა მსხვილ კომპანიებში (, „“, ), იყო საქართველოს შესახებ საინფორმაციო პორტალის „ “-ს დამფუძნებელი, რედაქტორი და ასევე ინტერნეტ-საინფორმაციო საძიებო გვერდის .- ის ავტორი. ნაყოფიერად თანამშრომლობდა სახელმწიფო ინსტიტუტებთან, როგორც საქართველო-საფრანგეთის ურთიერთობების ხაზით, ასევე ქართველი ემიგრანტების შესახებ კატალოგებისა და დოკუმენტური მასალების შექმნის მხრივ. 2003 წელს, თავის ძმასთან — ლუკა მელუასთან (; 1936-2010 — ინჟინერი, ჟურნალისტი) ერთად, გამოსცა წიგნი „ლევილ სურ ორჟი და საქართველო, საერთო ისტორია“; ამავე წელს ძმებმა და კლოდ პარმენტიემ საფუძველი ჩაუყარეს ტრადიციულ დღესასწაულს: „ლევილ სურ ორჟის ფრანგულ-ქართული დღეები“. მირიან მელუას დახმარებით რამდენიმე მნიშვნელოვანი დოკუმენტი დაბრუნდა საქართველოში. საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარეს მირიან მელუამ (დასთან ელენე მელუასთან ერთად) გადასცა კარლო ჩხეიძისა და მისი ოჯახის წევრების დიპლომატიური პასპორტები და სხვა დოკუმენტები. პუბლიცისტ მირიან მელუას შვილი, საფრანგეთში ქართული პოლიტიკური ემიგრაციის გამორჩეული წარმომადგენელი.

მირიან მელუა გარდაიცვალა საფრანგეთში 2021 წელს. დაკრძალულია ლევილის ქართველთა სასაფლაოზე, პარიზში.