რელიგიის თავისუფლება ჩრდილოეთ კვიპროსში

ჩრდილოეთ კვიპროსის კონსტიტუცია უზრუნველყოფს რელიგიის თავისუფლებას და ადგენს, რომ ჩრდილოეთ კვიპროსი არის სეკულარული სახელმწიფო.

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის 2002 წლის ანგარიშის თანახმად, ჩრდილოეთ კვიპროსში რელიგიის თავისუფლება დაცულია კანონით და ხელისუფლება ზოგადად პატივს სცემდა ამ უფლებას. ასევე, 2007 წლის ანგარიშში აღნიშნულია, რომ „თურქი კვიპროსელი ხელისუფლება, ზოგადად, პრაქტიკაშიაც პატივს სცემდა ამ უფლებას“ და რელიგიური საქმიანობა, ძირითადად, თავისუფალი იყო. 2009 წელს, ორგანიზაცია -მა განაცხადა, რომ „თურქი კვიპროსელი ხელისუფლება ზოგადად პატივს სცემდა რელიგიის თავისუფლებას“.

ქრისტიანობა
თურქულენოვანი პროტესტანტული ასოციაციისა და ბერძნული მართლმადიდებელი ეკლესიის წარმომადგენლები აცხადებენ, რომ მათ რელიგიურ საქმიანობას პოლიცია აკვირდება: ღვთისმსახურების დროს ადგილზე იმყოფებიან სამოქალაქო ტანსაცმელში მყოფი პოლიციელები, ამოწმებენ მღვდლების დოკუმენტაციას და აკვირდებიან მლოცველებს. ასევე იუწყებიან, რომ ის თურქი კვიპროსელები, რომლებიც გადადიან ისლამიდან სხვა სარწმუნოებაზე, ხშირად განიცდიან საზოგადოებრივ ზეწოლას და დისკრიმინაციას.
წმინდა მარკოზის ეკლესია — ფამაგუსტაში

მართლმადიდებლობა
ბერძენი კვიპროსელი მართლმადიდებლები და მარონიტი კათოლიკეები გარკვეული ეკლესიის შენობებში უფლების გარეშე უფლებამოსილნი არიან ჩაატარონ რელიგიური მსახურება; ამ შენობების ფარგლებს გარეთ ნებისმიერი რელიგიური აქტივობა საჭიროებს მთავრობის ოფიციალურ ნებართვას.

2010 წლის 28 სექტემბერს, აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატამ მიიღო რეზოლუცია 1631, რომელშიც ეწერა:

თურქეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო გამოეხმაურა აღნიშნულ რეზოლუციას და პრესრელიზით განაცხადა, რომ მასში „მრავალი ფაქტობრივი შეცდომაა, რაც წარმომადგენელთა პალატის სანდოობას ზიანს აყენებს“.

განცხადებაში აღნიშნულია, რომ თურქმა ჯარისკაცებმა აიძულეს მღვდელი, გაეძრო საეკლესიო შესამოსელი და მრევლს უბრძანეს დაეტოვებინა ეკლესია, რაც შეფასდა როგორც ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის დარღვევა.

ღვთისმსახურების შეზღუდვის გარშემო დავა
2016 წლის 20 მაისს, ჩრდილოეთ კვიპროსის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ერტუღრულოღლუმ ბერძნულ მართლმადიდებლურ თემებს მხოლოდ წელიწადში ერთხელ უფლება მისცა ჩაატარონ ღვთისმსახურება, გამონაკლისის სახით მხოლოდ შემდეგი სალოცავებისთვის: ანდრეა პირველწოდებულის მონასტერი რიზოკარპასოში, წმინდა ბარნაბასის მონასტერი ფამაგუსტაში და წმინდა მამასის ეკლესია მორფუში. დანარჩენი ეკლესიების გამოყენება შეიძლებოდა მხოლოდ ერთ-ერთი შემდეგი დღესასწაულის აღსანიშნავად: ეკლესიის სავარდნილობა, აღდგომა ან შობა.

ჩრდილოეთ კვიპროსის ხელისუფლების გენერალურმა მდივანმა მუსტაფა ლაკადამიალიმ განმარტა, რომ ეს გადაწყვეტილება მიზნად ისახავდა „ღონისძიების უფლებების ბოროტად გამოყენების თავიდან აცილებას“ და დაასახელა მიზეზად უსაფრთხოების უზრუნველყოფის სირთულეები მასობრივი და ხშირი ღვთისმსახურებების დროს. მან ასევე აღნიშნა, რომ „მაშინ, როცა ჩრდილოეთ კვიპროსის ზოგიერთი მოქალაქე სამხრეთში თავისუფლად გადადის სალოცავად, სხვებისთვის ეს აბსოლუტურად შეუძლებელია“. აღსანიშნავია, რომ მარონიტებისთვის მსგავსი შეზღუდვა დაწესებული არ ყოფილა.

მიღებული გადაწყვეტილება მკაცრად გააკრიტიკა თურქი კვიპროსელების ჯგუფმა, ფამაგუსტის ინიციატივა, რომელმაც მას უწოდა „შოვინისტური და არატოლერანტული“. მათ აღნიშნეს, რომ არანაირი პრობლემა არ შექმნილა მაგალითად ნესტორიანთა ეკლესიაში ჩატარებული ღვთისმსახურებისას.

განათლება
ყველა სკოლაში - კლასებში რელიგიური სწავლება სავალდებულოა. არამუსლიმი მოსწავლეებს შეუძლიათ ორ წელზე შემდეგ გააკეთონ უარი აღნიშნულ საგანზე. საშუალო სკოლაში რელიგიური სწავლება არჩევითია. სასწავლო კურსი ძირითადად ფოკუსირებულია სუნიტურ ისლამზე, თუმცა მოიცავს სხვა რელიგიებსაც.