iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ელჩინ ეფენდიევი

ელჩინ ილიას ოღლი ეფენდიევი ( დ. 13 მაისი 1943) — ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, აზერბაიჯანის ეროვნული მწერალი, მხატვარი, ლიტერატურული კრიტიკოსი, ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწე. აზერბაიჯანის პრემიერ-მინისტრის მოადგილე.

ბიოგრაფია
ელჩინ ეფენდიევი დაიბადა 1943 წლის 13 მაისს ბაქოში. 1960 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა. 1965 წელს დაამთავრა ბსუ-ის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1968 წელს იგი გახდა კურსდამთავრებული ლიტერატურის თეორიის განხრით. ასევე გახდა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ნიზამის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტის ასპირანტი.

საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა თემაზე „აზერბაიჯანის მხატვრული ლიტერატურის კრიტიკა პროზაში“, სადოქტორო — თემაზე „ისტორიის პრობლემები თანამედროვეობა ლიტერატურაში“.

ოჯახი
მამა — აზერბაიჯანის სახალხო მწერალი ილია ეფენდიევი. ნაუშაბ ეფენდიევას მუსიკოსი-თეორეტიკოსის მეუღლე. ჰყავს სამი ქალიშვილი: გიუნაი — ექიმი, უმაი — საერთაშორისო იურისტი, აისუ — ჟურნალისტიკის ფაკულტეტის სტუდენტი. ერთი შვილიშვილი.

შემოქმედება
1959 წელს, როდესაც ელჩინი იყო 16 წლის გამოიცა მისი პირველი მოთხრობა გაზეთ „ახალგაზრდულ აზერბაიჯანში“. ელჩინის პირველი წიგნი „ათას ერთი ღამე“ გამოიცა 1965 წელს.

ელჩინის წიგნები გამოქვეყნდა სხვადასხვა ქვეყნებში, თარგმნილია 20 ენებზე, მისი წიგნების გამოცემებმა მიაღწია 5 მილიონ წიგნს. ყველა თავის ნამუშევრებს ხელს აწერს „ელჩინი“.
არახჩინი

არახჩინი (არაკჩინი) — მუსლიმი მამაკაცის ტრადიციული თავსაბურავი. არახჩინი არის თხელი ქსოვილის თავზე მჭიდროდ მორგებული ქუდი, რომელიც ოფლს ისრუტავს. გავრცელებულია სხვადასხვა მუსლიმურ ქვეყნებში, ავღანეთში, აზერბაიჯანში, უზბეკეთში და სხვა.

აზერბაიჯანი
აზერბაიჯანში არახჩინი ეროვნული თავსაბურავია.
ესაა მრგვალი, მჭიდრო ქუდი მზადდებოდა სხვადასხვა ქსოვილებისგან, აუცილებლად ერთფეროვანი შიდა მხრით. არახჩინს იხურავდნენ სხვა ქუდების ქვეშ — ფაფახის, ჩალმის : სოფლის გარეთ მასში სიარული ითვლება უხამსობად, დასაშვები იყო მხოლოდ ბავშვებისთვის და სახლში, ყოველდღიურ ცხოვრებაში. არახჩინს ძირითადად ახალგაზრდა აზერბაიჯანელები ატარებდნენ.
ლებადე

ლებადე — აზერბაიჯანელი ქალების ეროვნული თავსაბურავი.

ლებადე არის ქალთა მოკლე ზედა მხრის ტანსაცმელი. მას ძირითადად აბრეშუმისგან კერავდნენ. საყელო იყო ნაქარგი დახვეწილი ლენტები.

საყელო იყო ღია, წელის ნაწილში მოთავსებული ლენტებით. ოდნავ ქვედა წელზე უფრო წვრილდებოდა. „ლებადეს“ სახელური იყო მოკლე, ჩვეულებრივ იდაყვამდე.
ესტადიო ნასიონალ კომპლუტენსე

ესტადიო ნასიონალ კომპლუტენსე — სარაგბო სტადიონი მადრიდში, ესპანეთში, რომელსაც ფლობს კომპლუტენსეს უნივერსიტეტი. ის არის ესპანეთის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების საშინაო არენა, რომელიც ასპარეზობს რაგბის ევროპის ჩემპიონატში. სტადიონს აგრეთვე გამოიყენებენ კლუბები: „ოლიმპუს რაგბი მადრიდი“, „არქუიტექტურა“ და „კისნეროსი“

სტადიონის მშენებლობა დაიწყო 1927 წლის 17 მაისს. არქიტექტორებად მოიწვიეს ლუის ლაკასა ნავარო, ხავიერ ბაროზუ და ედუარდო ტოროხა. სტადიონი გაიხსნა 1943 წლის 12 ოქტომბერს, ესპანეთის ეროვნულ დღესასწაულზე.
კოპა ინტერამერიკანა

კოპა ინტერამერიკანა (, , ) — კონკაკაფის და კონმებოლის მიერ ორგანიზებული საერთაშორისო საფეხბურთო ტურნირი, რომელიც იმართებოდა 1969–1998 წლებში. ტურნირის ფორმატი ითვალისწინებდა ლიბერტადორესის თასისა და კონკაკაფის ჩემპიონთა თასის მფლობელ გუნდებს შორის ორ შეხვედრას — სტუმრად და შინ. ტურნირმა არსებობა შეწყვიტა მას შემდეგ რაც 1998 წლიდან კონკაკაფის საფეხბურთო კლუბებმა (უმთავრესად მექსიკურმა) მონაწილეობის მიღება დაიწყეს კონმებოლის მიერ ორგანიზებულ საერთაშორისო საფეხბურთო ტურნირებზე. კოპა ინტერამერიკანას შექმნას საფუძვლად დაედო ის გარემოება, რომ კონმებოლის და უეფას მხრიდან კონკაკაფის საფეხბურთო კლუბებს უარი ეთქვათ საკონტინენტთაშორისო თასის გათამაშებაში მონაწილეობის მიღებაზე. რამდენადაც, აღნიშნული ტურნირის სახელწოდების ქართული თარგმანი — „ამერიკათაშორისო თასი“ — საკონტინენტთაშორისო თასის მსგავსად არ არის დამკვიდრებული ქართულენოვან საფეხბურთო ლიტერატურასა თუ პერიოდიკაში, ამდენად, მას ორიგინალური დასახელებით მოიხსენიებენ.

სულ გაიმართა ამ თასის 18 გათამაშება. კოპა ინტერამერიკანას პირველი (1969) გათამაშების გამარჯვებული გახდა ლა-პლატას „ესტუდიანტესი“, რომელმაც სამი მატჩის ჯამში დაამარცხა ტოლუკას „დეპორტივო ტოლუკა“

გამარჯვებულები
შენიშვნა
ფინალები
სტატისტიკა
გუნდების მიხედვით
გრიგოლ გიორგაძე

გრიგოლ ტიმოთეს ძე გიორგაძე (დ. 20 ნოემბერი, 1879, ქუთაისი — გ. 18 აგვისტო, 1937, ყაზახეთი) — ქართველი პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე, იურისტი, ისტორიკოსი და პუბლიცისტი.

ბიოგრაფია
1902 წელს დაამთავრა ქუთაისის სასულიერი სემინარია, 1909 წელს — ხარკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1905 წელს შეუერთდა სოციალ-დემოკრატიული პარტიის მენშევიკურ ფრთას.

1909–10 წლებში ქუთაისში გამოსცემდა გაზეთ „ფონს“. 1917–18 წლებში იყო საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი, 1918–19 წლებში — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სამხედრო მინისტრი (ამ პოსტზე 1919 წლის მარტში ნოე რამიშვილმა შეცვალა).

1919–21 წლებში საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი. 1920 წლის აგვისტოდან საქართველოს მთავრობის რწმუნებული ბათუმის ოლქში. შექმნა დამოუკიდებელი სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაცია „ახალი სხივი“ და დამფუძნებელ კრებაში ხელმძღვანელობდა სხიველების ფრაქციას.

1921 წელს საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ ბოლშევიკურმა რეჟიმმა დროებით დააპატიმრა.

1924–25 წლებში დაპატიმრებული იყო საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის საქმესთან დაკავშირებით. სასამართლომ მას შეუფარდა 3-წლიანი პატიმრობა, თუმცა, როგორც საბჭოთა ხელისუფლებისთვის არასაშიში პირი, სასჯელისგან გაათავისუფლა.

1922–37 წლებში ეწეოდა საადვოკატო მოღვაწეობას, იყო საქართველოს დამცველთა კოლეგიის წევრი, საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. იკვლევდა საქართველოს ფეოდალური ურთიერთობების, ახალი და უახლესი ისტორიის, ქართული სამართლის ისტორიის საკითხებს.

1937 წლის რეპრესიების დროს დააპატიმრეს და გადაასახლეს ყაზახეთში, სადაც იმავე წელს გარდაიცვალა. შემდგომში რეაბილიტირებული იქნა ყაზახეთის და საქართველოს უმაღლესი სასამართლოების გადაწყვეტილებით.

თხზულებები
პავლე ბიული

პავლე იაკობის ძე ბიული, პაულ ბილ, (გერმ. ; დ. 1878 — გ. 1938) — საქართველოს პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე, ეთნიკური გერმანელი.

ბიული დაიბადა ტფილისის მაზრის დაბა ელიზაბეტალში (ახლანდელი ასურეთი), გერმანელი კოლონისტი ხელოსნის ოჯახში. სწავლობდა ბესარაბიის გუბერნიის სარატოვ-ვერნერის სასწავლებელში. 1897 წლიდან მუშაობდა ელიზაბეტალის გერმანულ სკოლაში სახალხო მასწავლებლად. შემდეგ შეუერთდა სოციალ-დემოკრატიული პარტიის მენშევიკურ ფრაქციას. 1918 წელს მის სახლში განთავსებული იყო საქართველოში მყოფი გერმანული ჯარების ერთ-ერთი რაზმის შტაბი. აქტიურად მუშაობდა საქართველოს დამოუკიდებლობის იდეის გავრცელებისთვის გერმანელ კოლონისტთა შორის და ბორჩალოს მაზრაში. 1919 წელს არჩეული იქნა საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად. იყო აგრარული, სახალხო განათლებისა და საბიბლიოთეკო კომისიების წევრი. საქართველოს ბოლშევიკური ოკუპაციის შემდეგ, 1923-1924 წლებში ბიული დაპატიმრებული იყო ანტისაბჭოთა აგიტაციის ბრალდებით. შემდეგ ცხოვრობდა მშობლიურ სოფელში. 1937 წელს კვლავ დააპატიმრეს და 1938 წლის 20 აპრილს დახვრიტეს.
საბა მეტრეველი

საბა მეტრეველი (დ. 29 ივლისი, 1970) — ქართველი ფილოლოგი, ლიტერატურათმცოდნე, კრიტიკოსი. ფილოლოგიის დოქტორი (2004).

ბიოგრაფია
საბა მეტრეველი დაიბადა 1970 წლის 29 ივლისს. 1987 წელს დაამთავრა რიონის სერგი მესხის სახელობის საშუალო სკოლა. 1987-1989 წლებში მუშაობდა რიონის ცენტრალიზებულ სასოფლო კულტურის სახლში დრამატული წრის წევრად. 1989 წელს შევიდა და 1994 წელს წარჩინებით დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი ქართული ენისა და ლიტერატურის სპეციალობით. 1990-1993 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ხელოვნებისა და ჰუმანიტარულ პროფესიათა ფაკულტეტზე გერმანული ენის სპეციალობით, 1997 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტის ასპირანტურა ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიის სპეციალობით პროფესორ რევაზ სირაძის ხელმძღვანელობით. 1998 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „მხატვრული სიტყვის ფუნქციისათვის ადრეულ ქართულ აგიოგრაფიაში“, 2004 წელს მიენიჭა ფილოლოგიის დოქტორის წოდება.

1994-2007 წლებში საბა მეტრეველი მუშაობდა თბილისის 55-ე სკოლის ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად; 1994-95 წლებში — პეტრე იბერის რელიგიურ-ჰუმანიტარულ უნივერსიტეტში ლექტორად; 2005-2007 წლებში — მცირე აკადემიის მიწვეულ პროფესორად; 2003-2006 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მეცნიერ-თანამშრომლად; 2009-2013 წლებში — საქართველოს საპატრიარქოს წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ქართული უნივერსიტეტის მოსამზადებელი ცენტრის მასწავლებელად; 1998 წლიდან დღემდე მუშაობს შოთა რუსთაველის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომლად;
2011 წელს მიწვეული იყო აგრარული უნივერსიტეტის პროფესორად ბაკალავრიატში; 2014 წლიდან მიიწვიეს საქართველოს საპატრიარქოს წმინდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის პროფესორად. 2021 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ქართული ენციკლოპედიის ი. აბაშიძის სახელობის მთავარი სამეცნიერო რედაქციის სამეცნიერო რედაქტორია, ხოლო 2023 წლიდან ენის, ლიტერატურის, ჟურნალისტიკისა და ხელოვნების სამეცნიერო რედაქციის გამგე.

სხვადასხვა დროს თანამშრომლობდა გაზეთებთან: „თბილისი“, „ქართული უნივერსიტეტი“, „პრემიერი“; საზოგადოებრივ რადიო 102.4 და საპატრიარქოს რადიო „ივერიასთან“. მისი სტატიები ხშირად იბეჭდება საინფორმაციო ინტერნეტპორტალებზე: „“, „.“, „ - საქართველო“ და სხვ.

საბა მეტრეველის სახელთანაა დაკავშირებული გოდერძი ჩოხელის დამკვიდრება ქართულ თეატრში - მისი ინსცენირებით 2015 წლის 2 ოქტომბერს ს. ახმეტელის თეატრში გაიმართა პრემიერა სპექტაკლისა „ბედისწერის თეატრი“ (გოდერძი ჩოხელის მოთხრობების მიხედვით). საბა მეტრეველის სამეცნიერო ინტერესისა და კვლევის სფეროებია ლიტერატურის ისტორია, კრიტიკა, ქართული დრამატული თეატრის ისტორია და ესთეტიკა.
ლაზების ელინიზაცია

ლაზი ხალხის ელინიზაცია — სხვადასხვა ფაქტორების შედეგად, ლაზი ხალხის კულტურული ასიმილაცია და ინტეგრაცია ბერძნულ სოციუმში.

ბერძნული კულტურის, რელიგიის და ასევე ბერძნული ენის გავრცელებას ელინიზაცია ეწოდება.

წინაპირობა
კონსტანტინოპოლის დაცემის შემდეგ, კონსტანტინოპოლის-ბერძნული საპატრიარქო არ გაუქმებულა. ოსმალეთის იმპერიამ ბერძნულ ეკლესიას გარკვეული ძალაუფლება და ავტონომიური მილეტის სტატუსი მიანიჭა. კონსტანტინოპოლის პატრიარქი მართლმადიდებელი ხალხის უპირობო რელიგიური მმართველი გახდა. არა მხოლოდ ბრწყინვალე პორტა (ოსმალეთის მთავრობა), არამედ კონსტანტინოპოლის პატრიარქიც, ოფიციალურად არ აღიარებდა არცერთ სხვა მართლმადიდებელ ეთნიკურ ჯგუფს, გარდა ბერძნებისა და აქედან გამომდინარე, ყველა მართლმადიდებელი ხალხი: ბულგარელები, სერბები, ალბანელები, ვლახები, მოლდოველები, ხორვატები, სირიელები, მართლმადიდებელი არაბები, ქართველები და ლაზები საბერძნეთის საპატრიარქოს იურიდიქციაში მოექცა. იურიდიქცია არა მხოლოდ რელიგიურ, არამედ სეკულარულ მნიშვნელობასაც იძენდა. ბერძნულმა საპატრიარქომ სრული კონტროლი დაამყარა, სხვა მართლმადიდებელი ხალხების სკოლებსა და წიგნებზე. ყოველი ეს ფაქტორი, ოსმალეთის იმპერიაში ბერძნული ენის როლს უფრო ზრდიდა და ის მეცნიერების, ეკონომიკის და რელიგიურ სფეროების ენად რჩებოდა.

ისტორია
ოსმალეთის იმპერიის მიერ, ტრაპიზონის იმპერიის, ხოლო შემდგომ ლაზეთის დაპყრობის შედეგად, ადგილობრივი მართლმადიდებელი მოსახლეობა საბერძნეთის საპატრიარქოს დაემორჩილა. კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოს დადგენილებით ბერძენ მღვდელმსახურებს უპირობო ძალაუფლება მიენიჭათ. მღვდელმსახური არა მხოლოდ საეკლესიო პირი, არამედ მოსამართლის ფუნქციასაც ითვისებდა.

როგორც ცნობილია, ლაზები ტრაპიზონის ვილაიეთში უმრავლესობას წარმოადგენდნენ. ადგილობრივი მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი ოსმალური ისლამიზაციის პოლიტიკის მსხვერპლი გახდა და ისლამი მიიღო, ხოლო მეორე ნაწილი მართლმადიდებელი დარჩა და ბერძნულ ეკლესიას დაევქმევდებარა, აქედან გამომდინარე ადგილობრივი ლაზები თანდათან ბერძნები ხდებოდნენ, რადგან მათ ბერძნული სახელის და გვარის მიღება, ასევე ლოცვების ბერძნულ ენაზე მოსმენა უწევდათ. ლაზური ენა იკრძალებოდა ოჯახში სალაპარაკოდაც კი, რადგან ის ურჯულოთა ენად ითვლებოდა. ლაზების ის ნაწილი, რომლებიც კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოს დაექვემდებარა, თანდათან კარგავდა საკუთარ ენასა და თვითიდენტობას. მოგვიანებით ქრისტიანი ლაზების უმრავლესობას პონტოელი ბერძნები ეწოდა.
მერიის საჯარო სკოლა

სოფელ მერიის საჯარო სკოლა — სკოლა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მერიაში.

ისტორია
 საუკუნეში სოფლები ხვარბეთი, გოგორეთი და ახალსაყდარი (თხინვალი) ხვარბეთის სასოფლო საზოგადოებაში იყვნენ გაერთიანებული. ხვარბეთის სასოფლო საზოგადოების ცენტრში, სოფელ გოგორეთში სასწავლებელი 1883 წელს გაიხსნა. სკოლა ერთკლასიანი იყო, 75 ვაჟ მოსწავლეზე გათვლილი. სკოლით სარგებლობდა აგრეთვე კონჭკათის მოსახლეობა. 1890-93 წლებში სკოლა ორკლასიანად გადაკეთდა. 1903 წელს სკოლაში გოგონათა განყოფილებაც გაიხსნა, ამ დროისთვის აქ უკვე 200 ვაჟი და 50 გოგონა სწავლობდა.

1920-იან წლებში მოსახლეობა ძირითადად სოფელ გოგორეთიდან და ნაწილობრივ ხვარბეთიდან დაბლობში (მერეში) გადასახლდა. 1930-იანი წლების დასაწყისისთვის მერიაში მოსახლეობის რაოდენობამ გოგორეთისა და ხვარბეთის მოსახლეობის რაოდენობას გადააჭარბა და სოფლის სკოლაც იქ გადავიდა.

ცნობილი მოსწავლეები
ისიდორე დოლიძე — იურისტი, სამართლის ისტორიკოსი
დირსეუ

დირსეუ ჟოზე გიმარაეში (; დ. 15 ივნისი, 1952, კურიტიბა, პარანა, ბრაზილია — გ. 15 სექტემბერი, 1995, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი. თამაშობდა ნახევარმცველის და თავდამსხმელის პოზიციაზე. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც დირსეუ.

1978 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 1974 წლის გერმანიის და 1982 წლის ესპანეთის მსოფლიო ჩემპიონატების მონაწილე. საფეხბურთო კარიერის განმავლობაში თამაშობდა ბრაზილიის, მექსიკის, ესპანეთის, იტალიის და ამერიკის შეერთებული შტატების სხვადასხვა კლუბებში.

ნელინიოს, რობერტო დინამიტის, ზიკოს, სოკრატესის და ფალკაოს მსგავსად — ითვლება თავისი დროის ერთ-ერთ საუკეთესო ბრაზილიელ ფეხბურთელად. როგორც პროფესიული, ასევე, პიროვნული თვისებებიდან გამომდინარე, სარგებლობდა დამსახურებული ავტორიტეტითა და სიყვარულით კოლეგებსა და გულშემატკივრებს შორის, რომელთაც თავი დაამახსოვრა, როგორც მაღალტექნიკურმა, თამაშის შესანიშნავი ხედვის, იმპროვიზაციისა და შეტევის დამაგვირგვინებელ ფაზებში მოულოდნელი და ეფექტიანი გადაწყვეტილებების მიღების გამორჩეული უნარის მქონე ფეხბურთელმა. ცნობილი იყო თავისი შორეული, ძლიერი და ზუსტი დარტყმებით. ამ გუნდის მაისურით პარანაენსეს ჩემპიონატის 26 შეხვედრას ატარებს და ერთი გოლი გააქვს. ამას გარდა, სხვადასხვა არაოფიციალური თუ ამხანაგური შეხვედრების ფარგლებში, კიდევ 31 მატჩში მონაწილეობს და ექვსი ბურთი გააქვს. საერთო ჯამში, „კორიტიბას“ შემადგენლობაში 57 შეხვედრაში იღებს მონაწილეობას და შვიდჯერ იღებს მეტოქეთა კარს. 1971 და 1972 წლებში გუნდთან ერთად პარანას შტატის ჩემპიონი ხდება.

1973–1976 წლებში „ბოტაფოგოს“ რიგებში გამოდის. აქ იგი კარიოკას პირველობის 52 შეხვედრაში იცავს გუნდის ღირსებას და ცხრაჯერ იღებს მეტოქეთა კარს.

1988 წელს სამშობლოში ბრუნდება და ისევ „ვასკო და გამას“ უერთდება,

2001 წელს იტალიის ქალაქ ებოლის საფეხბურთო კლუბ „ებოლიტანას“ გულშემატკივართა, ასევე, კლუბის ყოფილი პრეზიდენტის ლუიჯი კავალიერეს ინიციატივით და ადგილობრივი თვითმმართველობის მხარდაჭერით ქალაქის განახლებულ მუნიციპალურ სტადიონ „“-ს დირსეუს სახელი მიენიჭა — .

სანაკრებო კარიერა
1973–1986 წლებში იყო ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი, რომლის შემადგენლობაში 41 მატჩი ითამაშა და 5 ბურთი გაიტანა.

სანაკრებო მატჩები
მსოფლიო ჩემპიონატებზე
დირსეუმ მსოფლიო ჩემპიონატების 12 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და სამი ბურთი გაიტანა.

მიღწევები
საკლუბო
კორიტიბა
პარანაენსეს ჩემპიონატი: 1971, 1972
ფლუმინენსე
კარიოკას ჩემპიონატი: 1976
ვასკო და გამა
კარიოკას ჩემპიონატი: 1977, 1988
სანაკრებო
ბრაზილია
მსოფლიო ჩემპიონატი
მე-4 ადგილი: 1974
მე-3 ადგილი: 1978
ინდივიდუალური
მსოფლიო ჩემპიონატი
მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1978
ბრინჯაოს ბურთის მფლობელი: 1978
სამხრეთ ამერიკის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი
ბრინჯაოს ბურთის მფლობელი: 1978
კუნძული (2006 წლის ფილმი)

„კუნძული“ — 2006 წლის რუსული მხატვრული ფილმი, რომლის რეჟიროსია პაველ ლუნგინი, სცენარი ეკუთვნის დიმიტრი სობოლევს, ხოლო მთავარ როლს ასრულებს პეტრე მამონოვი. ფილმში მოთხრობილია გამოგონილი რუსი მართლმადიდებელი ბერის ისტორია.

„კუნძული“ ნაჩვენები იქნა ვენეციის კინოფესტივალზე. 2007 წელს ფილმს გადაეცა „ნიკას“ 6 და „ოქროს არწივის“ 6 ჯილდო. გადაღებულია ნახევარკუნძულზე, სოფელ რაბოჩეოსტროვსკში, თეთრი ზღვის სანაპიროზე, კარელიაში.

სიუჟეტი
ფილმი მოგვითხრობს ერთ ბერზე, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის დროს, ბორანზე მუშაობდა ცეცხლფარეშად. გერმანელები მას აიძულებენ ესროლოს თავის მეგობარს. ბორანს გერმანელები ააფეთქებენ და მამა ანატოლი კუნძულზე გაირიყება, სადაც მონასტერია. ბერებმა მონასტერში შეიფარეს და მოუარეს. იგი ბერად აღკვეცეს და სახელად ანატოლი დაარქვეს. ბერი ანატოლი აღასრულებს სასწაულებს, კურნავს, ეშმაკებს სდევნის, ჭვრეტს. მამა ანატოლი გაიგებს, მკვლელობა რომ არ ჩაუდენია.  ანატოლის დღეები დასასრულს უახლოვდება. სიკვდილის წინ მამა იობს სთხოვს კუბო მიუტანოს. თეთრი კვართით შეიმოსა, ჩაწვა კუბოში, დახუჭა თვალები და სული მიაბარა ღმერთს. ფილმი სინანულზეა, რომელიც ბერ ანატოლის ღმერთთან მისვლაში ეხმარება.
ტრაპიზონის ალყა (1282)

ტრაპიზონის ალყა — 1282 წლის აპრილში, იმერეთის მეფის, დავით ნარინის მეთაურობით, ტრაპიზონის იმპერიის წინააღმდეგ გამართული ექსპედიციის ფარგლებში, ამავე სახელით ცნობილი, ტრაპიზონის დედაქალაქის ალყაში მოქცევის წარუმატებელი მცდელობა.

წინაპირობა
მე-13 საუკუნის მეორე ნახევარში, როდესაც საქართველოს პოლიტიკური მთლიანობა დაირღვა და სახელმწიფო ორ სამეფოდ გაიყო, ქართული გავლენა ტრაპიზონის სამეფოში კლებას იწყებს და ტრაპიზონის მმართველი წრეების ცალკე ჯგუფებში თავს იჩენს პრო-ბიზანტიური ტენდენციები. ამას შედეგად მოჰყვა ბრძოლა პოლიტიკური ჰეგემონიისათვის ტრაპიზონის სამეფოში ქართულ და ბიზანტიურ პარტიებს შორის, რაც წლები გაგრძელდა. 1281 წელს ტრაპიზონში მოხდა გადატრიალება, ორგანიზებული ქართული პარტიის მიერ. მეფე იოანე , რომელიც სიძე გახდა ბიზანტიელ პალეოლოგთა სამეფო სახლისა, მეფობიდანა გადააყენეს და დაატყვევეს კიდეც. შემდეგ იგი თუმცა განათავისუფლეს პატიმრობიდან, მაგრამ ტრაპიზონში დარჩენის ნება აღარ მისცეს და გადაყენებული მეფე გაემგზავრა კონსტანტინოპოლში.

ისტორია
1284 წელს, იოანეს ტრაპიზონში არყოფნის პერიოდში, მისმა ნათესავმა, საქართველოს მეფე დავით ნარინმა სცადა აღედგინა საქართველოს გავლენა იმპერიაში და ალყა შემოარტყა დედაქალაქს. ალყის წარუმატებლობის შემდეგ ქართველთა არმიამ დაიკავა იმპერიის რამდენიმე პროვინცია, მათ შორის ისტორიული ჭანეთი და იოანეს დას თეოდორას, მანუელ -ისა და მისი მეორე ცოლის რუსუდის შვილს, დაეხმარა ხელისუფლების ხელში ჩაგდებაში, თუმცა მალევე 1285 წელს იოანე დაბრუნნდა იმპერიაში და ხელისუფლება დაიბრუნა, ხოლო დედოფალმა თეოდორამ საქართველოს შეაფარა თავი.
ჩობან ნოინი

ჩობანი (დაახ. 1262 — ნოემბერი,1327) — ჰულაგუიანთა სახელმწიფოს გავლენიანი ემირი და დიდი ხნის განმავლობაში არაოფიციალური მმართველი. ჩობანოიდების დინასტიის დამფუძნებელი.

ჩობანი ქეღათუ ყაენის ერთ-ერთი აქტიური მხარდამჭერი იყო. 1295 წელს, ბაიდუ ყაენის მიერ ქეღათუს მკვლელობისა და ილხანატის ხელში ჩაგდების შემდეგ, ჩობანი აქტიურად ეხმარებოდა ყაზან ყაენს მმართველობის მოპოვებაში. სირიაში მამლუქთა წინააღმდეგ გამართულ ბრძოლებში, რომელსაც ყუთლუ შაჰი მეთაურობდა, ჩობანს მნიშვნელოვანი სამხედრო მეთაურის პოზიცია ეკავა. ილხანატის ლაშქარმა ამ ბრძოლებში წარმატება ვერ მოიპოვა, 1303 წელს მარჯ ალ-საფარის ბრძოლაში დამარცხების შემდეგ ყუთლუ შაჰსა და ჩობანს ყაზანის მრისხანება დაატყდათ თავს, თუმცა მათ არმიაში პოზიციები შეინარჩუნეს.

1304 წელს ყაზან ყაენის გარდაცვალების შემდეგ ჰულაგუიანთა ილხანის ტახტი მისმა ძმამ ოლჯაითუ ყაენმა დაიკავა. ოლჯაითუს კარზე ჩობანი კიდევ უფრო დაწინაურდა და ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან ფიგურად იქცა. 1306 წელს ჩობანმა ცოლად ოლჯაითუს ქალიშვილი დულანდი ხათუნი შეირთო. 1307 წელს გილანის სამხედრო კამპანიის დროს, ყუთლუ შაჰის გარდაცვალების შემდეგ, ჩობანმა ულუსის ემირის პოსტი დაიკავა. 1316-1327 წლებში ოლჯაითუ ყაენის გარდაცვალების შემდეგ, აბუ საიდის სრულწლოვანებამდე თავის ვაჟიშვილებთან ერთად მართავდა ილხანატს.
ტრომბონი

ტრომბონი — სიმფონიური ორკესტრის ლითონის ჩასაბერთა ჯგუფის საკრავი. ცნობილია სუკუნიდან. აქვს მოძრავი კულისა, რომლითაც კიდევ უფრო გრძელდება მისი ისედაც გრძელი მილი. ცილინდრულია, ორჯერ მოღუნული სხვადასხვა მიმართულებით, ბოლოში გაფართოებული ყელით. ჰაერი ჩაიბერება მუნდშტუკიდან. ძირითადად საორკესტრო საკრავია, თუმცა აქვს სოლო პარტიებიც, ვინაიდან არის დიდი ტექნიკური შესაძლებლობებისა და კაშკაშა მბრწყინავი ტემბრის მქონე საკრავი. აქვს სურდინა, რომელსაც ტრომბონის ყელბუკში დებენ, რათა ხმოვანება უფრო რბილი, მოგუდული გახდეს.
გიორგი კორნაპელი

გიორგი კორნაპელი (ნამდვილი გვარი კაპანაძე; დ. 23 იანვარი, 1932 — გ. 7 აპრილი, 1997) — ქართველი პოეტი და მწერალი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1932 წლის 23 იანვარს, ზესტაფონში, სოფელ პირველ სვირში. 1950 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა, 1957 წელს — ქუთაისის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. გამოცემული აქვს ლექსების კრებული „ლურჯი სათიბი“, აგრეთვე წიგნები: „გაზაფხულის ზარები“, „ზღვის ტაძარი“, „ჟამი სინათლისა“, „მარადიული პაემანი“ და სხვა. გიორგი კაპანაძის პოეტური აზროვნება გამოირჩევა ფანტაზიით და მეტაფორულობით.

გარდაიცვალა 1997 წლის 7 აპრილს. დაკრძალეს მშობლიურ სოფელში, არა სასაფლაოზე, არამედ, ანდერძისამებრ, ე.წ. კორნაპის სერზე.
ლეილა მესხი (ჩოგბურთელი)

ლეილა გიორგის ასული მესხი (დ. 5 იანვარი, 1968, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ყოფილი საბჭოთა და ქართველი პროფესიონალი ჩოგბურთელი. 1990 წლის ფედერაციის თასის ფინალისტი სსრკ-ის გუნდის შემადგენლობაში და 1992 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს მედალოსანი ქალთა წყვილში (ნატალია ზვერევასთან ერთად).

კარიერა
ლეილა მესხი 7 წლის ასაკში დაიწყო წვრთნა, ხოლო მისი პირველი წვრთნელი გურამ თოხაძე გახდა. კარიერის დასაწყისში, მას ასევე წვრთნიდა ევროპის ოთხგზის ჩემპიონი თეიმურაზ კაკულია.

1986 წელს, მესხი ნატალია ზვერევასთან ერთად მოიგო საფრანგეთის ღია პირველობა ქალთა შორის, ხოლო ერთი თვის შემდეგ, მასთან წააგო უიმბლდონის ტურნირი ახალგაზრდა ჩოგბურთელთა ფინალში. წლის ბოლოსთვის, მესხიმ პირველი ადგილი დაიკავა ქალთა შორის წყვილთა შედეგებში ჩოგბურთის საერთაშორისო ფედერაციის რეიტინგში . იმავე წელს, მესხიმ მოიგო თავისი პირველი პროფესიული ტურნირი, რომელიც თამაშდებოდა -ის ეგიდით, აშშ-ის მერილენდის შტატში. ამ წარმატებასაც მან ზვერევასთან ერთად მიაღწია, ხოლო ერთეულთა თანრიგში მოიგო სსრკ-ის ზამთრის შემპიონატი (ხოლო სსრკ-ის „ზაფხული“ ტიტული სამი წლის შემდეგ მოიპოვა). თავისი პირველი პროფესიული ტურნირი ერთეულებში 1987 წლის იანვარში მოიგო, ასევე -ის ეგიდით. მან ასევე მოიგო ჩოგბურთის უნივერსიადის ტურნირი ზაგრებში, როგორც ერთეულთა, ისე წყვილთა თანრიგში.

1988 წელს, მესხი იგებს თავის პირველ თამაშს მსოფლიო რეიტინგის ათეულიდან: აშშ-ის ღია პირველობაის მეორე წრეზე მოიგო მსოფლიო რეიტინგის მეხუთე ჩოგანი პემ შრაივერი. 1988 წელს, მესხი წარადგინა სსრკ სეულის ოლიმპიურ თამაშებზე, მაგრამ ტურნირის მეორე წრეზე აგებს სეზონის ფავორიტ ჩოგანთან შტეფი გრაფთან. ოლიმპიადის შემდეგ, ნეშვილის ტურნირზე მესხი ისევ იგებს თამაშს მსოფლიო ჩოგბურთის რეიტინგის ათეულიდან, ამერიკელ ჩოგბურთელთან — ბარბარა პოტერთან.

21 წლისას, 1989 წელს, მესხი ნეშვილში იგებს თავის პირველ ტურნირს ჩოგბურთის ქალთა ასოციაციის მიერ ჩატარებული ეგიდით, ამით იგი პირველი საბჭოთა ჩოგბურთელი გახდა, რომელმაც 1974 წლიდან აქეთ პირველად მოიგო -ს ტურნირი ერთეულთა თანრიგში.

1999 წელს, მესხი საქართველოს ჩოგბურთის ფედერაციის თავმჯდომარედ აირჩიეს, ხოლო 2004 წელს კი მეორე ვადით. 2011 წელს, მესხი გახდა მეზობელი აზერბაიჯანის ახალი -ის ტურნირის — „ბაქოს თასის“ დირექტორი.

საინტერესო ფაქტები
1990 წლის დეკემბერში სპორტულმა ჟურნალისტებმა ლეილა მესხი საქართველოს მეოთხე საუკეთესო სპორტსმენად დაასახელეს.
ხაშურის იოანე ნათლისმცემლის საკათედრო ტაძარი

ხაშურის იოანე ნათლისმცემლის სახელობის საკათედრო ტაძარი — მდებარეობს ხაშურის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ ცენტრში, ქალაქ ხაშურში. იგი სურამისა და ხაშურის ეპარქიის საკათედრო ტაძარია.

ისტორია
ხაშურის იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ტაძრის ამჟამინდელი ნაგებობა 2011 წელს, ბზობის დღესასწაულზე იკურთხა. თუმცა ამავე ადგილას იდგა არქიტექტურული ძეგლი, რომელიც აშენებული იყო 1911 წელს. ძველი ეკლესიაც ჯვარ-გუმბათოვანი ნაგებობა იყო, აგურით ნაშენი.

როგორც ამჟამინდელი საამშენებლო წარწერა გვამცნობს 1904-1911 წლებში აშენებული იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ტაძარი ვალერი გელაშვილმა ააშენა.

2003 წლიდან საკათედრო ტაძრის წინამძღვარია დეკანოზი ალექსი ახალკაცი.