iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
იესენიკის რაიონი

იესენიკის რაიონი — რაიონი ოლომოუცის მხარეში, ჩეხეთში. მისი დედაქალაქია ქალაქი ესენიკი. რაიონის ფართობი შეადგენს 719,03 კმ²-ს. 2025 წლის მონაცემებით რაიონში 36 492 ადამიანი ცხოვრობს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე კვადრატულ კილომეტრზე შეადგენს 50,7 ადამიანს. ის ჩეხეთის რესპუბლიკის ყველაზე ნაკლებად დასახლებული რაიონია.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციული დაყოფა
იესენიკის რაიონში მხოლოდ ერთი გაფართოებული კომპეტენციის მქონე ქალაქ იესენიკის მუნიციპალიტეტია. რაიონში ჯამში 24 მუნიციპალიტეტია.

მუნიციპალიტეტების სია
ქალაქები მონიშნულია მუქად:

ბელა-პოდ-პრადედემი –
ბერნარტიცე –
ბილა-ვოდა –
ჩერნა-ვოდა –
ჩესკა-ვესი –
ჰრადეც-ნოვა-ვესი –
იავორნიკი –
იესენიკი –
კობილია-ნად-ვიდნავკოუ –
ლიპოვა-ლაზნე –
მიკულოვიცე –
ოსტრუჟნა –
პისეჩნა –
სკოროშიცე –
სტარა-ჩერვენა-ვოდა –
სუპიკოვიცე –
უჰელნა –
ვაპენა –
ველკა-კრაში –
ველკე-კუნეტიცე –
ვიდნავა –
ვლჩიცე –
ზლატე-ჰორი –
ჟულოვა
პროსტეიოვის რაიონი

პროსტეიოვის რაიონი — რაიონი ოლომოუცის მხარეში, ჩეხეთში. მისი დედაქალაქია ქალაქი პროსტეიოვი. რაიონის ფართობი შეადგენს 777,09 კმ²-ს. 2025 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 108 923 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე კვადრატულ კილომეტრზე შეადგენს 140,17 ადამიანს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
პროსტეიოვის რაიონი იყოფა გაფართოებული კომპეტენციის მქონე მუნიციპალიტეტების ორ ადმინისტრაციულ რაიონად: პროსტეიოვი და კონიცე.

მუნიციპალიტეტების სია
ქალაქები და დაბები მონიშნულია მუქი შრიფტით, ხოლო საბაზრო ქალაქები დახრილი შრიფტით:

ალოიზოვი –
ბედიჰოშტი –
ბილოვიცე-ლუტოტინი –
ბისკუპიცე –
ბოჰუსლავიცე –
ბოუსინი –
ბრჟეზსკო –
ბროდეკ-უ-კონიცე –
ბროდეკ-უ-პროსტეჟოვა –
ბუდეცკო –
ბუკოვა –
დეტკოვიცე –
დობროხოვი –
დობრომილიცე –
დოლოპლაზი –
დრაჰანი –
დრჟევნოვიცე –
დრჟოვიცე –
ვიცემერჟიცე –
ვიცოვი –
ვინცენცოვი –
ვიტჩიცე –
ვრანოვიცე-კელჩიცე –
ვრბატკი –
ვრხოსლავიცე –
ვრეჟსოვიცე –
ვიშოვიცე –
ზბელი –
ზდეტინი –
ივანი –
იესენეცი –
კლადკი –
კლენოვიცე-ნა-ჰანე –
კლოპოტოვიცე –
კონიცე –
კოსტელეც-ნა-ჰანე –
კოვალოვიცე-ოსიჩანი –
კრალიცე-ნა-ჰანე –
კრუმსინი –
ლაშკოვი –
ლეშანი –
ლიპოვა –
ლუდმიროვი –
მალე-ჰრადისკო –
მორჟიცე –
მოსტკოვიცე –
მისლეიოვიცე –
ნემჩიცე-ნად-ჰანოუ –
ნეზამისლიცე –
ნივა –
ობედკოვიცე –
ოხოზი –
ოჰროზიმი –
ოლშანი-უ-პროსტეიოვა –
ონდრატიცე –
ოტასლავიცე –
ოტინოვესი –
პავლოვიცე-უ-კოიეტინა –
პენჩინი –
პივინი –
პლუმლოვი –
პოლომი –
პრჟემისლოვიცე –
პროსტეიოვი –
პროსტეიოვიჩკი –
პროტივანოვი –
პტენი –
რაკოვა-უ-კონიცე –
რაკუვკა –
როზსტანი –
სელოუტკი –
სკალკა –
სკრჟიპოვი –
სლატინკი –
სმრჟიცე –
სრბცე –
სტარჟეხოვიცე –
სტინავა –
სტრაჟისკო –
შუბირჟოვი –
სუხდოლი –
ტიშტინი –
ტვოროვიცე –
ურჩიცე –
ჟელეჩი
ჩეხი-პოდ-კოსირჟემი –
ჩეხოვიცე –
ჩელჩიცე –
ჩელეხოვიცე-ნა-ჰანე –
ჰაჩკი –
ჰლუხოვი –
ჰორნი-შტეპანოვი –
ჰრადჩანი-კობერჟიცე –
ჰრდიბორჟიცე –
ჰრუბჩიცე –
ჰრუშკა –
ჰვოზდი

ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტები მოსახლეობის მიხედვით
პარმენ ლორია

პარმენ ლორია (დ. 30 აგვისტო, 1898 — გ. 8 მარტი, 1978) — ქართველი მწერალი.

პარმენ ლორია დაიბადა 1898 წლის 30 აგვისტოს, სამტრედიის რაიონის სოფელ ქვაყუდეში. დაასრულა სოფლის ორკლასიანი სასწავლებელი. 14 წლის ასაკში გაეშურა ჯერ ჩაქვის მეურნეობაში სამუშაოდ, შემდეგ ბათუმის პორტში, ბოლოს ნოვოროსიისკის ცემენტის საბადოებში. 19 წლის მეფის არმიაში გაიწვიეს. პირველი მსოფლიო ომის დროს ირანისა და ოსმალეთის პროვინციებში მოუხდა ბრძოლა. იმსახურა დემოკრატიული საქართველოს ჯარში. ცხოვრების ეს მონაკვეთი აღწერილი აქვს ავტობიოგრაფიულ რომანში „დაზგიდან დაზგანდე“. ნაწარმოები ავტობიოგრაფიულია და დოკუმენტური სიზუსტით ასახავს მწერლის მიერ განვლილ გზას. მუშაობას იწყებს ბათუმის ახალდაარსებულ სახალხო მილიციაში. აქვეყნებდა კორესპონდემციებს, მოთხრობებს, ფელეტონებს. მუშაობს პროფკავშირეული კლუბის ხელმძღვანელად.

1924-36 წლებში ქმნიდა აგიტ-მხატვრულ ბრიგადას და მოგზაურობდა აჭარის სოფლებში. დღიურები ასახულია წიგნში „კვალდაკვალ“. აქტიურად მოღვაწეობს სხვადასხვა ჟურნალ-გაზეთებში, უფრო მეტად ფსევდონიმით „პ. ობოლი“. 1932-1956 წლებში საქართველოს აჭარის მწერალთა კავშირის განყოფილების პირველად მდივანი და შემდგომ ამ განყოფილების თავმჯდომარე. 1936 წელს გამოაქვეყნა პირველი რომანი „ჩაი“. იმდროინდელი აჭარის ცხოვრებას ასახავს პარმენ ლორიას მეორე წიგნი „დელი მურადი“, რომელსაც შენდგომ „განთიადი ხევში“ უწოდა. 1941 წელს მკითხველმა მიიღო რომანი „მევლუდი“, რომანი ეკრანიზებულია. ამავე ეპოქას ეძღვნება რომანი „საუკუნის დაბადება“. 1951 წელს პარმენ ლორია აქვეყნებს თავის ერთ-ერთ პოპულარულ რომანს „ნაირა“, რომელიც შემდგომ ბათუმის სახელმწიფო თეატრში სპექტაკლად დაიდგა. ქვეყნდება მისი სხვა რომანები და მოთხრობების კრებულები.

რუსულ ენაზე თარგმნილია მისი რომანები: „განთიადი ხევში“, „შვილები“ და „ჩაი“.

გარდაიცვალა 1978 წლის 8 მარტს. დაკრძალულია ქალაქ ბათუმში მწერალთა კავშირის პანთეონში.

აჭარის საზოგადოებამ დიდი სიყვარული და პატივისცემა გამოხატა მწერლისადმი, 1956 წელს გადაუხადეს 60 წლისთავი, 1976 წელს — 80 წლისთავი, ხოლო 2006 წელს მწერლის დაბადებიდან 100 წლისთავი აღნიშნა.

ნაწარმოებთა გამოცემები
ჩაი (ორ წიგნად) (1936, 1938)
დელი მურადი („განთიადი ხევში“) (1939, 1980, 1986)
მევლუდი (1941, 1996)
ფრონტზე და ზურგში (1943)
საუკუნის დაბადება (1946)
ნაირა (1951, 1992)
ალისფერი დილა (1951)
ტალღები (1953)
შვილები (ორ წიგნად) (1953, 1960)
მაღაროებში (1954)
ერთტომეული (1957)
დაზგიდან დაზგამდე (გზები და ბილიკები) (1958, 1962)
დაბადების დღე (1961, 1966)
ჩემი პატარა ოჯახი (1962, 1976, 1984)
საიმედო მომავალი (1965)
სართიჭალელი ჭაბუკი (1968)
თზულებებანი (ორ ტომად) (1970, 1971)
კეთილშობილება (1974)
ერთი დიდი საუკუნე (1978)
კვალდაკვალ (1982)
ასპექტი (გრამატიკა)

ასპექტი — გრამატიკული კატეგორია, რომელიც გვიჩვენებს მოქმედება დასრულებულია თუ დაუსრულებელი.

ასპექტი ორი სახისაა — სრული და უსრული. პირველი სერიის აწმყოს წრეში შემავალი ყველა ზმნა მიეკუთვნება უსრულ ასპექტს რადგან მასში შემავალ არცერთ ზმნას ზმნისწინი არ დაერთვით, მყოფადის წრეში შემავალი ყველა ზმნა კი სრულ ასპექტს, რადგან მასში შემავალ ზმნებს ზმინსწინი დაერთვით. მაგ: დახატა. მეორე სერიაში ზმნის ორი ფორმა გვაქვს, ამიტომ იგი შეიძლება მიეკუთვნებოდეს სრულ ასპექტს და ასევე უსრულ ასპექტსაც.
ცენტრალური ბოჰემიის მხარე

ცენტრალური ბოჰემიის მხარე — ჩეხეთის ადმინისტრაციული ერთული, რომელიც ისტორიული მხარის — ბოჰემიის ცენტრში მდებარეობს. მისი ადმინისტრაციული ცენტრი მდებარეობს დედაქალაქ — პრაღაში , რომელიც თავის მხრივ რედიონის ცენტრში მდებარეობს. პრაღა არ შედის ცენტრალური ბოჰემიის მხარეში და ქმნის ცალკე რეგიონს.

რაიონები
ბენეშოვის რაიონი
ბეროუნის რაიონი
კლადნოს რაიონი
კოლინის რაიონი
კუტნა-ჰორას რაიონი
მელნიკის რაიონი
მლადა-ბოლესლავის რაიონი
ნიმბურკის რაიონი
პრაღა-ვიხოდის რაიონი
პრაღა-ზაპადის რაიონი
პრშიბრამის რაიონი
რაკოვნიკის რაიონი

ქალაქები
ბენეშოვი
ბეროუნი
ბრანდის-ნად-ლაბემ-სტარა-ბოლესლავი
დობრჟიში
დობრჟიხოვიცე
ვლაშიმი
კლადნო
კოლინი
კრალუპი-ნად-ვლტავოუ
კოსტელეც-ნად-ჩერნიმი-ლესი
კუტნა-ჰორა
მლადა-ბოლესლავი
მნელნიკი (ქალაქი)
მნიხოვიცე
ნიმბურკი
პოდებრადი
პრჟიბრამი
რაკოვნიკი
რჟიჩანი
სლანი
ჩასლავი
ჩესკი ბროდ

ციხე-დარბაზები
კარლშტეინის ციხე-სიმაგრე
კოკორინის ციხე-სიმაგრე
კონოპიშტეს სასახლე
კრჟივოკლატის ციხე-სიმაგრე
ლანის ციხე-სიმაგრე
ანესის ტბა

ანესის ტბა — ტბა საფრანგეთში, ზემო სავოიაში, ზღვის დონიდან 447 მ სიმაღლეზე. საფრანგეთის ტბებს შორის ფართობით მე-2 ადგილზეა. სიგრძე დაახლოებით 15 კმ, სიგანე 3,2 კმ. ფართობი 27,59 კმ². უდიდესი სიღრმე 82 მ. ტბის ქვაბული წარმოიქმნა დაახლოებით 18 000 წლის წინ ალპების დიდი მყინვარების დნობის პერიოდში. იკვებება მძლავრი წყალქვეშა წყაროთი და მრავალრიცხოვანი მცირე ნაკადულებით, რომლებიც სათავეს იღებენ ტბის ირგვლივ მდებარე მთებიდან. აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ შემოზღუდულია დე-ბორნის მთის მასივით (სიმაღლე 2351 მ). დასავლეთ მხარეზე ბოჟის მასივია, ხოლო ჩრდილოეთით ანესის მთები. ტბიდან გამოედინება მდინარე თიუ (სიგრძე 3,5 კმ).

ტბაში ერთადერთი ხელოვნური კუნძულია. მრავალფეროვანია ფაუნა. მდიდარია თევზით, მათ შორის მოიპოვება: კუმჟა, ლოქორია, ქაშაპი, წერი, კაპარჭინა, თაღლითა და სხვა. გამოირჩევა სუფთა წყლით. ტურიზმი. ტბის სანაპიროზე გაშენებულია ქალაქი ანესი.
ვენის აუზი

ვენის აუზი — დანალექი აუზი ალპებისა და კარპატების მთებსა და შუა დუნაის დაბლობს შორის. ტერიტორიის 80%-ზე მეტი მოქცეულია ქვემო ავსტრიაში, დანარჩენი — ქალაქ ვენაში, ჩეხეთსა და სლოვაკეთშია. თითისტარის ფორმისაა. სიგრძე 50 კმ, სიგანე 200 კმ. ვენის აუზის (რომელიც ალპების ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეს კარპატებისაგან ჰყოფს) ტექტონიკური დეპრესიის ჩამოყალიბება შუა მიოცენში დაიწყო, რომელიც შემდეგ განმეორებით დაწყდა ქვაბულს და გარს შემოერტყა ნასხლეტების სახით. ავსტრიის ფარგლებში მდიდარი პროდუქტიული სასოფლო-სამეურნეო მიწებია.

წარმოადგენს დანალექი ფენების ერთობლიობას, რომელიც იმსება ნეოგენური პერიოდიდან. დამახასიათებელია ხშირი მიწისძვრები. ძლიერი მიწისძვრა მოხდა 1590 წელს.
კოსმოპოლიტიზმი

კოსმოპოლიტიზმი — მსოფლიო მოქალაქეობის იდეოლოგია, რომელიც კაცობრიობის ინტერესებს ცალკეული ერის ინტერესებზე მაღლა აყენებს. კოსმოპოლიტიზმი სხვადასხვა ეპოქაში სტიქიურად თუ მიზანდასახულად ყალიბდებოდა ამა თუ იმ (ვთქვათ, ალექსანდრე მაკედონელის ან რომის) იმპერიის იდეოლოგიად. შუა საუკუნეებში კოსმოპოლიტიზმს ნერგავდა კათოლიკური ეკლესიაც. განმანათლებლობის ეპოქაში კოსმოპოლიტიზმის საშუალებით ინერგებოდა ინდივიდუალური თავისუფლებების იდეა. მას ხშირად უპირისპირებენ ნაციონალიზმს, როგორც მის სრულ ანტიპოდს, რადგან კოსმოპოლიტიზმი უარყოფს ეროვნული თვითმყოფადობისა და ერი-სახელმწიფოს კონცეფციებს.

საბჭოთა კავშირში კოსმოპოლიტიზმი განიხილებოდა როგორც პროლეტარულ ინტერნაციონალიზმთან დაპირისპირებული, რეაქციული ბურჟუაზიული იდეოლოგია, რომელიც გავრცელდა იმპერიალიზმის ეპოქაში და გამოხატავს კაპიტალის ინტერნაციონალიზაციის ობიექტურ ტენდენციებს. კოსმოპოლიტიზმის წინააღმდეგ კამპანია ფართოდ გაიშალა იოსებ სტალინის მმართველობის ბოლო წლებში.
ლაიბნიცის ალგებრა

ლაიბნიცის ალგებრა მათემატიკაში არის ვექტორული სივრცე , აღჭურვილი ისეთი ორადწრფივი გამრავლებით [-,-], რომ სრულდება შემდეგი იგივეობა:
,],] = [,[,+ [[,],]. \,
სახელი დაერქვა [[გოტფრიდ ლაიბნიცი]]ს პატივსაცემად, ხოლო თვით ეს ობიექტები შემოტანილია [[ჟან-ლუი ლოდე]]ს მიერ [[1991]] წელს. თუ დამატებით სრულდება ტოლობა [,,]=0\, მაშინ ვღებულობთ [[ლის ალგებრა]]ს.
ხრეში

ხრეში — ფხვიერი ქანი, რომელიც შედგება დამრგვალებული ქანის, ზოგჯერ მინერალების (მაგალითად, კვარცის) სხვადასხვა ზომის ფრაქციებისაგან. ხრეში არის მდინარის, ტბის, ზღვის, მყინვარისა და სხვა. იყენებენ ბეტონის შემვსებად, გზის სამოსად, რკინიგზის ბალასტისათვის, წყალსადენის ფილტრებში და სხვა. ზომა 1-დან 10 მმ-მდე. განარჩევენ მსხვილ (5-10 მმ), საშუალო (2,5-5 მმ) და წვრილი (1-2,5 მმ) ზომის ხრეშს. ზოგჯერ წვრილ ხრეშს უწოდებენ „უხეშ ქვიშას“.

გამოირჩევა უსწორმასწორო ზედაპირით და ჩვეულებრივ წარმოდგენილია ქვიშასთან, თიხასთან და ორგანულ ნივთიერებებთან ერთად. მნიშვნელოვანი კომერციული პროდუქტია. მსოფლიოს არაერთი გზა მოფენილია ხრეშით, განსაკუთრებით ინტენსიურად იყრება სოფლის უსწორმასწორო გზებზე.
ხრიალა

ხრიალა (ლათ. ) — მცენარეთა გვარი შავწამალასებრთა ოჯახისა. ერთწლოვანი, ნახევრად პარაზიტი მცენარეებია. მათი გვირგვინი ყვითელია, ორტუჩა. ჯამი ნაყოფობისას ბუშტისებრ დიდდება და ზედვე რჩება.

50-მდე სახეობა ძირითადად გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოში გვხვდება ხრიალას 7 სახეობა.

იზრდება მდელოებზე, მინდვრებში, ნათესებსა და რუდერალურ ადგილებში ალპურ სარტყლამდე. სახლდება მდელოს მარცვლოვნების ფესვებზე და აკნინებს მათ.
ჟან-ლუი ლოდე

ჟან-ლუი ლოდე ( დ. 12 იანვარი, 1946 — გ. 6 ივნისი, 2012) — ფრანგი მათემატიკოსი, სტრასბურის ლუი პასტერის უნივერსიტეტის პროფესორი, მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ალგებრულ ტოპოლოგიაში და მასთან დაკავშირებულ საკითხებში. განსაკუთრებით ცნობილია მისი ღვაწლი ციკლურ ჰომოლოგიათა და ოპერადების თეორიაში. ლოდე ცნობილია როგორც ლაიბნიცის ალგებრათა შემქნელი. ავტორია ისეთი მონოგრაფიების როგორებიცაა ციკლური ჰომოლოგა და ალგებრული ოპერადები .

განსაკუთრებით ახლო ურთიერთობა ჰქონდა ქართველ მათემატიკოსებთან და რამდენიმეჯერ იყო საქართველოში, მისი ინიციატივით მოეწყო ფრანგ-ქართველ მათემატიკოსთა კონფერენცია სტრასბურგში 1998 წელს, სისტემატურად აქვეყნებდა სტატიებს ქართულ მათემატიკურ ჟურნალში.
ჰრადეც-კრალოვე

ჰრადეც-კრალოვე — ქალაქი ჩეხეთში, ბოჰემიის ჰრადეც-კრალოვეს ადმინისტრაციულ მხარეში. ქალაქის ეკონომიკა კვების მრეწველობის დანადგარების წარმოებას, ფოტოქიმიურ და ელექტრონიკის წარმოებას ეფუძნება. ტრადიციული ინდუსტრია მოიცავს მუსიკალური ინსტრუმენტების წარმოებას, რომელთა შორის საქვეყნოდაა ცნობილი პეტროფის პიანინოები. ქალაქში ფუნქციონირებს ჰრადეც-კრალოვეს უნივერსიტეტი და პრაღის კარლოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო სკოლა და ფარმაცევტული დეპარტამენტი.

ქალაქი გაშენებულია მდინარე ელბისა და ორლიცეს შერრწყმის ადგილას.

ისტორია
ჩეხეთის რესპუბლიკის ერთ-ერთი უძველესი დასახლების თავდაპირველი სახელწოდება იყო ჰრადეცი (ციხესიმაგრე), კრალოვე მას მაშინ მიემატა, როდესაც ის ერთ-ერთი დოვრული ქალაქი გახდა პოლონელი ელიზაბეტ რიკსას მმართველობისას (1286–1335), რომელიც აქ 30 წლის მანძილზე ცხოვრობდა და ბოჰემიის ორი მეფის — ვაცლავ -ისა და რუდოლფ -ის მეორე ცოლი იყო. დოვერის ქალაქად 1620 წლამდე დარჩა.

კულტურა
2004 წლიდან, ყოველი წლის აგვისტოში ქალაქში იმართება ევროპის უდიდესი ჰიპ ჰოპ ფესტივალი -ი. ოქტომბერში კი ჯაზის საერთაშორისო ფესტივალი „ “.
ჩესკე-ბუდეიოვიცე

ჩესკე-ბუდეიოვიცე — ქალაქი ჩეხეთში, სამხრეთ ბოჰემიის მხარის უდიდესი ქალაქი, პოლიტიკური და კომერციული დედაქალაქი. აქ განთავსებულია ჩესკე-ბუდეიოვიცეს კათოლიკური ეპარქია, სამხრეთ ბოჰემიის უნივერსიტეტი და მეცნიერებათა აკადემია. ჩესკე-ბუდეიოვიცე მდებარეობს ვლტავის ნაპირებზე. ჩესკე-ბუდეიოვიცეს ქვაბულში, ზღვის დონიდან 381 მ სიმაღლეზე მდინარე ვლტავას ერთვის მდინარე მალშე.

ქალაქი ბოჰემიის მეფე ოტაკარ -ის რაინდმა ჰირცომ დააარსა, 1265 წელს კი მუნციიპალური ქარტია მიიღო. შემდეგში იგი სამეფო ქალაქი და მეფის ძალაუფლების დასაყრდენი გახდა სამხრეთ ბოჰემიაში, როზენბურგების ოჯახის ძალაუფლების დასაბალანსებლად.

ჩესკე-ბუდეიოვიცე საქვეყნოდაა ცნობილი ლუდის წარმოებით, რომელსაც აქ საუკუნიდან ხარშავენ. ამ დროისათვის, ქალაქი საღვთო რომის იმპერიის ლუდსახარშის ფუნქციებს ასრულებდა. მთელს მსოფლიოშია ცნობილი აქ წარმოებული ლუდის ბრენდი — ბუდვაიზერი. ლუდის წარმოება დღესაც ქალაქის მრეწველობის მთავარი დარგია.

გალერეა
ამუდარიის დიდი ცრუდინგნიჩაბა

ამუდარიის დიდი ცრუდინგნიჩაბა  — თევზი ზუთხისებრთა ოჯახისა. ბინადრობს მდინარე ამუდარიის წყლებში პიანჯამდე. მტკნარი წყლის თევზებია. ზღვაში არ შედის, თუმცა ცალკეული ეგზემპლარები გვხვდება მდინარე ამუდარიის მარილიან დელტაში და შესართავისპირა რაიონებში. გავრცელების არეალია: ტაჯიკეთი, თურქმენეთი და უზბეკეთი. სქესობრივად მწიფდება 6-8 წლის ასაკში. ტოფობს აპრილში. სხეულზე ბასრი ფარეკლების 2 მწკვრივია. დამახასიათებელია დიდი პირი და პატარა თვალები. სიგრძე 60 სმ, წონა 1 კგ-მდე. ყრის 1000–1900 ქვირითს, რომელთა დიამეტრია 1,9-2,4 მმ. ყველაზე მსხვილი ეგპემპლარები ყრიან 37 ათასადმე ქვირითს. იკვებება მწერების ლარვებითა და ქვირითით. ძვირფასი თევზია. მცირერიცხოვნების გამო სარეწაო მნიშვნელობა არ აქვს.
ამუდარიის მცირე ცრუდინგნიჩაბა

ამუდარიის მცირე ცრუდინგნიჩაბა  — თევზი ზუთხისებრთა ოჯახისა. იშვიათი სახეობაა, ბინადრობს მდინარე ამუდარიის აუზში. დამახასიათებელია გრძელი და ვიწრო დინგი, პატარა თვალები. ფარეკლებს მოკლებულია. სხეულის სიგრძე აღწევს 27 სმ-მდე. მტკნარი წყლის თევზია. გვხვდება მხოლოდ მდინარეთა კალაპოტებზე. იკვებება მწერების ლარვებითა და თევზის ქვირითით. ამუდარიის მცირე ცრუდინგნიჩაბა მეცნიერთათვის ცნობილი გახდა დაახლოებით 100 წლის წინ. გავრცელების არეალია: ტაჯიკეთი, თურქმენეთი და უზბეკეთი.
სირდარიის ცრუდინგნიჩაბა

სირდარიის ცრუდინგნიჩაბა  — თევზი ზუთხისებრთა ოჯახისა. იშვიათი სახეობაა. ნაკლებად არის შესწავლილი. ბინადრობს მდინარე სირდარიის აუზში. მისი სხეულის სიგრძე 27 სმ აღწევს. ტოფობს გრუნტებზე აპრილის თვეში. მტკნარი წყლის თევზია. გვხვდება მდინარის მოვაკებულ ადგილებში. ყრის დაახლოებით 1500-მდე ქვირითს. უმეტესად იკვებება მწერების ლარვებით. სარეწაო მნიშვნელობა არ აქვს. გავრცელების არეალია: ტაჯიკეთი, თურქმენეთი და უზბეკეთი. უკანასკნელი ეგზემპლარი მოიპოვეს 1978 წელს.
სამხრეთ მორავიის მხარე

სამხრეთ მორავიის მხარე — ჩეხეთის ადმინისტრაციული ერთეული. მდებარეობს ისტორიული მხარის — მორავიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. მისი დედაქალაქია ბრნო, რომელიც წარმოადგენს ჩეხეთში სიდიდით მეორე ქალაქს. რეგიონი ცნობილია ღვინოს წარმოებით. ქალაქების: მიკულოვი, ზნოიმო, ველკე-პავლოვიცე და მორავიული სლოვაკია შემოგარენში იწარმოება ჩეხური ღვინოების 94%.

ქალაქები
ბრნო
ბლანსკო
ბრჟეცლავი
გოდონინი
მიკულოვი
ვიშკოვი
ზნოიმო
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012: ჯგუფი A

ჯგუფი — ევრო 2012-ის პირველი ჯგუფი, სადაც მატჩები გაიმართა 8 ივნისიდან 16 ივნისამდე. ჯგუფის თამაშები ჩატარდა პოლონეთის ქალაქებში – ვარშავაში და ვროცლავში.

ჯგუფის წევრები იყვნენ პოლონეთი, ჩეხეთი, საბერძნეთი და რუსეთი. ორი საუკეთესო მაჩვენებლის მქონე ნაკრები, ჩეხეთი და საბერძნეთი, პლეი-ოფში გავიდა.

ცხრილი
____

ყველა დრო მოცემულია თბილისის დროით

თამაშები
პოლონეთი – საბერძნეთი
რუსეთი – ჩეხეთი
საბერძნეთი – ჩეხეთი
პოლონეთი – რუსეთი
ჩეხეთი – პოლონეთი
საბერძნეთი – რუსეთი
ეროვნული სტადიონი (ვარშავა)

ვარშავის ეროვნული სტადიონი — საფეხბურთო სტადიონი პოლონეთის დედაქალაქ ვარშავაში. არის პოლონეთის ეროვნული ნაკრების საშინაო მოედანი.

ვარშავის ეროვნული სტადიონის ტევადობა 58,500 კაცია. ამ მაჩვენებლით ის პოლონეთის უდიდესი საფეხბურთო არენაა. სტადიონის მშენებლობა 2008 წელს დაიწყო და 2011 წლის ნოემბერში დასრულდა.

ვარშავის ეროვნული სტადიონი ევრო 2012-ის ერთ-ერთი მასპინძელი არენა იყო.
შიპკა

შიპკა — კარსტული მღვიმე ჩეხეთში, ქალაქ შტრამბერკის სიახლოვეს, მორავია-სილეზიის მხარეში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 440 მ სიმაღლეზე. 1880 წელს მღვიმეში აღმოჩნდა ნეანდერტალელი ბავშვის ყბის ქვედა ფრაგმენტი. საკუთრივ ბავშვი სავარაუდოდ გარდაიცვალა 9-10 წლის ასაკში. მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური სამუშაოები ჩატარდა 1879-1893 წლებში, კარელ იაროსლავ მაშკას მიერ. მღვიმეში შესაძლოა ბინადრობდნენ ნეანდერტანელელები და მღვიმური დათვები. აღმოჩენილია მუსტიეს ხანის ინსტრუმენტები და კერის კვალი.
კარლოვი-ვარი

კარლოვი-ვარი — საკურორტო მნიშვნელობის ქალაქი ჩეხეთში. მდებარეობს დასავლეთ ბოჰემიაში, ოგრჟეს ხეობაში, მდინარე ტეპლის შესართავთან, ზღვის დონიდან 447 მ სიმაღლეზე. დედაქალაქ პრაღიდან დასავლეთით მდებარეობს დაახლოებით 130 კმ-ში. სახელი ეწოდა საღვთო რომის იმპერატორის კარლ -ის პატივსაცემად, რომელმაც დააარსა ქალაქი 1370 წელს. ისტორიულად არის განთქმული თავისი მრავალრიცხოვანი ცხელი წყაროებით. სულ მოიპოვება 13 ძირითადი და 300-მდე მცირე წყარო, აგრეთვე მდინარე ტეპლის თბილი წყლები.

კარლოვი-ვარი საუკუნეში გადაიქცა მნიშვნელოვან საკურორტო ზონად, სადაც აშენდა მრავალი სანატორიუმი, აბაზანა და სასტუმრო. განთქმულია აგრეთვე კარლოვი-ვარის საერთაშორისო კინოფესტივალითა და ბეხეროვკას ლიქიორით. სიახლოვეს არის ფაიფურის დიდი ქარხანა. არაერთი სახელგანთქმული ადამიანი სტუმრობდა კარლოვი-ვარს როგორც სამკურნალო ბალნეოლოგიურ კურორტს, მათ შორის იყვნენ კომპოზიტორები: ლუდვიგ ვან ბეთჰოვენი, ფრედერიკ შოპენი, იოჰანეს ბრამსი, ბედრჟიხ სმეტანა, პოეტები იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთე, ფრიდრიხ შილერი, მეფე პეტრე დიდი.

ჰავა ზომიერად ნოტიოა. დამახასიათებელია თბილი ზაფხული (ივლისის საშუალო ტემპერატურა 17,3°) და ძალიან რბილი ზამთარი (იანვრის საშუალო ტემპერატურა –2°). ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში შეადგენს 620 მმ-ს. სამკურნალო საშუალებას წარმოადგენს: ნახშირმჟავა სულფატურ-ჰიდროკარბონატული ნატრიუმიანი თერმული წყაროების წყალი, რომელთა ტემპერატურა იცვლება 41,2°-დან 72,2°-მდე. იყენებენ სასმელად, ჩამოსასხმელად, აბაზანებისათვის, შესასხურებლად, ინჰალაციისათვის, ნაწლავების ამოსარეცხად და სხვ. გარდა ამისა, არის ტორფის ტალახით მკურნალობა. მთავარი წყაროა ვრჟიდლო, ეგრეთ წოდებული შპრუდელი, რომლის წყლისაგან იღებენ კარლოვი-ვარის მარილს.

ძირითადი სამედიცინო ჩვენებებია: ღვიძლის, სანაღვლე გზების, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტისა და საშარდე გზების დაავადებანი, ნივთიერებათა ცვლის მოშლა.

გერმანიაში ქალაქი ცნობილია კარლსბადის სახელწოდებით. საკუთრივ „ვარი“ ნიშნავს ცხელს წყაროებს.

ქალაქ კარლოვი-ვარში იმოგზაურა ცნობილმა ქართველმა მწერალმა, მეცნიერმა და მოგზაურმა თეიმურაზ ბატონიშვილმა (1782-1846). მან აღწერა ქალაქის ბაზარი და სახელგანთქმული მინერალური წყლები.
ზემო ბროლოსნის წმინდა გიორგის ეკლესია

ზემო ბროლოსნის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ბროლოსანში. წმ. გიორგის ეკლესია დგას სოფლის სამხრეთით 500 მ-ზე, სასაფლაოზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (7,2 4,2 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. სამხრეთით და დასავლეთით ოთხკუთხა შესასვლელები აქვს. ღრმა შებრტყელებული ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია. თითო სარკმელია დანარჩენ სამ კედელში. აფსიდში, სარკმლის ორივე მხარეს, თითო სწორკუთხა ნიშია. საკურთხეველი, ცენტრში წინწამოწეული არდაბაგით, ერთი საფეხურით შემაღლებულია და დარბაზისგან ხის კანკელითაა გამოყოფილი. დარბაზის გრძივ კედლებს დაბალი საფეხური გასდევს. იატაკზე მოგებულია ქვის ფილები. დარბაზი გადახურულია ნახევარწრიული კამარით. შენობა დგას ქვიშაქვის ცოკოლზე.
ვლტავა

ვლტავა (, , ) — მდინარე ჩეხეთში. მდინარე ელბის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 430 კმ, აუზის ფართობი 28 090 კმ². სათავეს იღებს შუმავის მთებში. მიედინება ბუდეიოვიცეს ვაკეზე, შემდეგ — შუა ჩეხეთის მაღლობზე. გაზაფხულზე იცის წყალდიდობა, ზაფხულში წყალმარჩხია. ჩეხეთის რესპუბლიკის უგრძესი მდინარეა. მასზე 18 ხიდია აგებული, რომელთაგან აღსანიშნავია ისტორიული კარლის ხიდი. ჩეხეთის დედაქალაქი — ქალაქი პრაღა გაშენებულია მდინარე ვლტავის ნაპირზე. 1950-იან წლებში მდინარეზე ააშენეს რამდენიმე კაშხალი. უდიდესია ლიპნოს კაშხალი შუმავაში. სანაოსნოა შესართავიდან ქალაქ შტეხოვიცემდე (84 კმ). ზემო დინებაში იყენებენ ხე-ტყის დასაცურებლად. ძველი არხით შეერთებულია მდინარე დიდ მიულთან (დუნაის შენაკადი ავსტრიაში).

ვლტავას ნაპირებზე მდებარეობს ორი ქალაქი: პრაღა და ჩესკე-ბუდეიოვიცე.
კარელ გოტი

კარელ გოტი (; დ. 14 ივლისი, 1939, პლზენი — გ. 1 ოქტომბერი, 2019, პრაღა) — ჩეხი მომღერალი, რომელიც ძირითადად ჩეხურ და გერმანულ ენებზე ასრულებდა სიმღერებს. კარელ გოტს უწოდებენ პრაღის ოქროს ხმას. საქმიანობს ასევე სახვით ხელოვნებაშიც.

ცხოვრება და კარიერა
კარელ გოტი სწავლობდა პრაღის გიმნაზიაში და მეგობრებთან ერთად უკრავდა კლუბებში. თავდაპირველად სურდა მხატვარი გამოსულიყო, თუმცა, რადგან სამხატვრო აკადემიის მისაღები გამოცდების ჩაბარების ვერავითარ შანსს ვერ ხედავდა, სცადა ელეკტრიკოსის პროფესიას დაუფლებოდა.

კარიერა მან 1958 წელს პრაღის კლუბებში გამოსვლებით დაიწყო. პირველ ჩანაწერებს იგი 1960 წელს ინგლისურ ენაზე ქმნიდა. 1959 წელს კარელ გოტს შეხვდა ჩეხოსლოვაკური ბენდის ლიდერი კარელ კრაუტგარტნერი, რომელმაც გოტი ერთ-ერთ ტურნეზე თან წაიყვანა და შესთავაზა ჩაებარებინა კონსერვატორიაში, სადაც გოტი სამი წლის განმავლობაში სწავლობდა სიმღერას. 1963 წელს გამოიცა მისი პირველი სინგლი, ჰენრი მანჩინის „ -ის“ ჩეხური ვერსია. 1967 წელს მონაწილეობა მიიღო კანის მიდემის ფესტივალში.

1968 წელს იგი ავსტრიის სახელით გამოვიდა ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე იუდო იურგენის დაწერილი სიმღერით (ათასი ფანჯარა) და მე-13 ადგილი დაიკავა. პრაღის გაზაფხულის დასრულების შემდეგ კარელ გოტმა გადაწყვიტა მცირე ხნით წასულიყო ემიგრაციაში დასავლეთის ქვეყნებში, თუმცა მალევე დაბრუნდა ჩეხოსლოვაკიაში.

მისი რეპერტუარიდან ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი სიმღერაა მუსიკა მულტფილმიდან „ფუტკარი მაია“. მისი უმრავლესი სიმღერა დაწერილია კომპოზიტორ კარელ სვობოდას მიერ.

კარელ გოტი ხშირად იწოდება, როგორც „პრაღის ოქროს ხმა“, „აღმოსავლეთის სინატრა“, „ოქროს ბულბული“ ან „კარგი ამბების მომტანი“. მონაწილეობას იღებდა არაერთ სატელევიზიო შოუში. საკუთარი შოუს გარდა, მონაწილეობდა ასევე ჟილბერ ბეკოს შოუში, -ის ფესტივალში, ევროფართიში, რუდი კარელის შოუში, ჯეიმზ ლასტის შოუსა და სხვა სატელევიზიო გადაცემებში. მისი დისკოგრაფია დაახლოებით 120 ალბომს მოიცავს, რომელთა რიცხვშიც შედის არაერთი კრებული.

არ არსებობს ოფიციალური მონაცემები მისი გაყიდული ალბომების რაოდენობის შესახებ; მიახლოებითი გამოთვლებით მან ოცდაათ მილიონზე მეტი ჩანაწერი გაყიდა, თუმცა ზოგიერთი მათ რაოდენობას 100 მილიონამდე ზრდის. მხოლოდ ჩეხეთსა და სლოვაკეთში მისი ალბომები დაახლოებით 15 მილიონჯერ გაიყიდა, რისთვისაც იგი ერთადერთი ხელოვანია, რომელი ჩეხეთის ერთ-ერთმა უმნიშვნელოვანესმა ლეიბლმა სუპრაფონმა ბრილიანტის დისკით დააჯილდოვა.

დღეისათვის კარელ გოტი ორმოცდაათზე მეტი ბრილიანტის, პლატინის, ოქროსა და ვერცხლის ფირფიტის მფლობელია. ჩეხური გამოკითხვის „ოქროს ბულბულის“ მიხედვით იგი ოცდაათჯერ დასახელდა წლის საყვარელ მომღერლად.

კარელ გოტი თანამშრომლობდა ევროპის, ამერიკის შეერთებული შტატებისა და იაპონიის მუსიკალურ გამომცემლობებთან, ამიტომ იგი თავის ნაწარმოებებს აქვეყნებდა არა მხოლოდ ევროპის ქვეყნებში, არამედ შეერთებულ შტატებში, კანადასა და იაპონიაშიც. მიუხედავად იმისა, რომ იგი სიმღერებს ასრულებს ფრანგულ, იტალიურ, რუსულ, ებრაულ, ესპანურ, რუმინულ, პოლონურ, უნგრულ, სერბულ-ხორვატულ, სლოვაკურ და სხვა ენებზე, ყველაზე წარმატებული მაინც ჩეხური და გერმანულენოვანი აბლომებია.

კარელ გოტი დაქორწინებული იყო ივანა მახაჩკოვაზე, ქორწილი მათ 2008 წლის 7 იანვარს ლას-ვეგასში გადაიხადეს. შეეძინათ ორი ქალიშვილი, შარლოტე ელა გოტოვა (დ. 2006) და ნელი სოფიე გოტოვა (დ. 2008).
სვიტავის რაიონი

სვიტავი (ჩეხ. ) — რაიონი პარდუბიცეს მხარეში, ჩეხეთში. მისი დედაქალაქია ქალაქი სვიტავი. რაიონის ფართობი შეადგენს 1 378,56 კმ²-ს. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 104 557 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე კვადრატულ კილომეტრზე შეადგენს 76 ადამიანს. რაიონს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება უსტი-ნად-ორლიცის რაიონი და დასავლეთიდან ხრუდიმის რაიონი.
უსტი-ნად-ორლიცის რაიონი

უსტი-ნად-ორლიცის რაიონი — რაიონი პარდუბიცეს მხარეში, ჩეხეთში. მისი დედაქალაქია ქალაქი უსტი-ნად-ორლიცი. რაიონის ფართობი შეადგენს 1 258,31 კმ²-ს. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 137,270 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე კვადრატულ კილომეტრზე შეადგენს 109 ადამიანს.
რაიონში შემავალი ქალაქები
ბრანდის-ნად-ორლიცი
ვისოკე-მიტო
იაბლონე-ნად-ორლიცი
კრალიკი
ლანშკროუნი
ლეტოჰრადი
ჟამბერკი
უსტი-ნად-ორლიცი
ჩესკა-ტრშებოვა
ხოცენი