რომბლონი

რომბლონი — არქიპელაგი პროვინცია ფილიპინებში, მიმაროპის რეგიონში. არქიპელაგის უდიდესი კუნძულია ტაბლასი, რომელიც 9 მუნიციპალიტეტს მოიცავს. რომბლონის შემადგენლობაშია კუნძული სიბუიანი, რომელიც სამ ქალაქს მოიცავს, ასევე პატარა კუნძულ მუნიციპალიტეტებს, როგორებიცაა კორკერა, ბანტონი, კონსეპსიონი, სან-ხოზე და რომბლონი, რომელიც პროვინციის დედაქალაქია. პროვინცია მარინდუკესა და კესონის სამხრეთით, აღმოსავლეთ მინდოროს აღმოსავლეთით, აკლანისა და კაპისის ჩრდილოეთით და მასტაბეს დასავლეთით მდებარეობს. 2015 წლის აღწერით, პროვინციის მოსახლეობა 292 781 ადამიანს შეადგენს.

1569 წელს ესპანელების ჩასვლამდე რომბლონი აბორიგენი ფილიპინელებით იყო დასახლებული. ეროვნული მუზეუმის მიერ 1936 წელს აღდგენილი არქეოლოგიური არტეფაქტების მიხედვით დგინდება, რომ რომლონის აბორიგენებს მდიდარი და განვითარებული კულტურა ჰქონდათ. ესპანური კოლონიური მმართველობის დროს თავდაპირველად რომბლონი ახლად დაარსებული ილოილოს პროვინციის მიერ იმართებოდა. 1716 წელს მუნიციპალიტეტი ახლად შექმნილი კაპისის პროვინციის იურისდიქციის ქვეშ გადავიდა. 1901 წელს ამერიკელბის ჩამოსვლის შემდეგ რომბლონი პროვინციად გამოცხადდა და სამოქალაქო მმართველობა დამყარდა. 1907-1945 წლებში რომბლონმა პროვინციის სტატუსი დაკარგა, თუმა მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ, 1946 წელს კვლავ აღიდგინა.

რომბლონის მოსახლეობა სამ ეთნო-ლინგვისტურ ჯგუფად იყოფა: რომლომანონებად, ონჰანებად და ბანტოანებად (ასებად). ეს ჯგუფები არქიპელაგის კონკრეტულ კუნძულებზე ცხოვრობენ და თავიანთი ენა და წეს-ჩვეულებები აქვთ. რომბლომანურ ენაზე ძირითადად ქალაქ რომბლონის მაცხოვრებლები, სიბუიანის კუნძულზე მდებარე სამი ქალაქის მკვიდრები და ტაბლასის კუნძულზე მდებარე სან-აგუსტინის ბინადრები საუბრობენ. ონჰანურ ენაზე ძირითადად კუნძულ ტაბლასის სამხრეთ ნაწილის მუნიციპალიტეტებისა (ალკანტარა, ლოოკი, ფეროლი, სანტა-ფე, სან-ანდრესი და სანტა-მარია) და სან-ხოსეს მუნიციპალიტეტის მკვიდრები საუბრობენ. კუნძულ ტაბლასის ჩრდილოეთ ნაწილში (ოდიონგანი და კალატრავა) და კორკუერის, ბანტონისა და კონსეპსიონის კუნძულოვან მუნიციპალიტეტებში ბანტოანურ საუბრობენ.

ამჟამად პროვინციის ეკონომიკის წამყვანი სექტორი სოფლის მეურნეობაა, ძირითადად, ბრინჯისა და კპრის წარმოება, ასევე თევზჭერა. რომბლონში განვითარებულია მარმარილოს ინდუსტრია, რადგანაც პროვინცია მდიდარია იტალიური ხარისხის მარმარილოთი. სწორედ ამის გამო მას ხშირად „ფილიპინების მარმარილოს დედაქალაქს“ უწოდებენ. უკანასკნელ წლებში პროვინცია ეკოტურისტული დანიშნულების ადგილი გახდა და თეთრი ქვიშის პლაჟებს, წყალქვეშა ყვინთვის წერტილებს, მთებსა და წვიმის ტყეებს ტურისტები მთელი წლის მანძილზე სტუმრობენ.

ეტიმოლოგია
ლეგენდის თანახმად, პროვინციის სახელწოდება წარმოდგება რომბლომანონური სიტყვიდან , როგორც ბუდეში კვერცხებზე მჯდომ ქათამს უწოდებენ. შემდეგ დასახელება -მდე შეიკვეცა, ბოლოს კი -მდე. 1582 წელს დაწერილ წიგნში , ესპანელი მემატიანე, მიგელ დე ლოარკა კუნძულს სწორედ ასე მოიხსენიებს.

ადგილობრივი ისტორიკოსები, როლანდ მადეჯა და ეველინ რეიესი პროვინციის სახელწოდებას კუნძულის მოყვანილობას უკავშირებენ. მადეჯას აზრით, რომბლონი ესპანური სიტყვიდან წარმოდგება და „ჭანჭიკს“ ნიშნავს. მისი თქმით, ესპანელებმა კუნძული ჭანჭიკს მიამსგავსეს. რეიესი კი თვლის, რომ რომბლონი ესპანური მონეტის დასახელებიდან წარმოდგება, რომელსაც მოროს მეკობრეები პატარძლისთვის სათავნოს სახით იხდიდნენ. შესაძლოა, ესპანელებმა კუნძულის ფორმა მონეტის მოყვანილობას მიმამსგავსეს.

გეოგრაფია
რომბლონს სტრატეგიული მდებარეობა აქვს. ის ფილიპინების არქიპელაგის ცენტრში მდებარეობს. გეოგრაფიულად ვისაიასის შემადგენლობაში შედის და სამი მთავარი კუნძულის (ტაბლასი, სიბუიანი და რომბლონი) და 17 პატარა კუნძულისგან შედგება. არქიპელაგი ღრმა წყლებითაა გარშემორტყმული. აღმოსავლეთით მასტაბე მდებარეობს, დასავლეთით — მინდორო, ჩრდილოეთით — მარინდუკე და სამხრეთით — პანაი. რომბლონი მანილიდან 187 საზღვაო მილით სამხრეთით მდებარეობს. კუნძულები გაფანტულია და მათზე მხოლოდ საზღვაო ტრანსპორტით მოხვედრაა შესაძლებელი, გარდა ტაბლასის კუნძულისა, სადაც ალკანტარის მუნიციპალიტეტში შიდა აეროპორტი მდებარეობს.

ტოპოგრაფია
პროვინციის ფართობი 1 533.45 კმ²-ია, რაც მიმაროპის რეგიონის მთლიანი ფართობის 5.3%-ია. პროვინცია უმეტესწილად მთიანია. ტერიტორიის 40%-ზე მეტი 50%-ზე მეტი დახრილობის მქონეა. 0-დან 3%-მდე დახრილობის მიწებს პროვინციის 10% უკავია, ხოლო 3-დან 8%-მდე დახრილობის მიწები ტერიტორიის 4%-ს ფარავს. ზოგიერთი კუნძულის ტოპოგრაფიისთვის დამახასიათებელია სანაპირო დაბლობები, დაბალი ბორცვები და ვაკეები.

ადმინისტრაციული დაყოფა
რომბლონი 17 მუნიციპალიტეტს მოიცავს. მათგან 9 ტაბლასის კუნძულზე მდებარეობს (სან-აგუსტინი, კალატრავა, სან-ანდრესი, ოდიონგანი, ფეროლი, სანტა-ფე, ლოოკი, ალკანტარა და სანტა-მარია), სამი სიბუიანის კუნძულზე (მაგდივანგი, კახიდოკანი და სან-ფერნანდო), ხოლოხ ხუთი (რომბლონი, სან-ხოზე, ბანტონი, კონსეპსიონი და კორკუერა) კუნძულოვანი მუნიციპალიტეტებია.

კლიმატი
კორონას კლიმატის კლასიფიკაციით, რომბლონი ტიპის კლიმატურ სარტყელში მდებარეობს. ამ სარტყელში მშრალი და წვიმების სეზონი მკვეთრად გამოხატული არაა. ჩვეულებრივ, წვიმების სეზონი ივნისიდან ნოემბრამდე, ზოგჯერ დეკემბრამდე გრძელდება, როდესაც სამხრეთ-დასავლეთის მუსონები ჭარბობს. მშრალი სეზონი იანვრიდან მაისამდე გრძელდება, მაგრამ ზოგჯერ მოულოდნელად წვიმს. წლიური საშუალო ტემპერატურა 27 °-ია (81 °). ყველაზე ცივი თვე თებერვალია, როდესაც ტემპერატურა 20 °-მდე (68 °) ეცემა, ხოლო ყველაზე თბილი თვე მაისია, რომლის დროსაც ტემეპრატურა 35 °-ს (95 °) აღწევს. ივნისიდან ოქტომბრამდე მთელ პროვინციაში ჰაბაგატის მუსონებია, ხოლო ამიჰანი (ჩრდილო-აღმოსავლეთი ქარები) კუნძულებზე დეკემბრიდან თებერვლამდე ქრის.