iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დადიანეთის ღვთისმშობლის ეკლესიის ნანგრევები

დადიანეთის ღვთისმშობლის ეკლესიის ნანგრევები — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დადიანეთში, უბანი „ხადილაანი“. აგებულია შუა საუკუნეებში.

ეკლესიიდან შემორჩენილია დასავლეთი და სამხრეთი კედლის მცირე ფრაგმენტი. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ადგილობრივი წარმოშობის დიდი ზომის ფლეთილი ქვა. ინტერიერი მთლიანად ჩახერგილია ჩამონაშალი ქვით.
ცეცხლიჯვრობას კოშკი

ცეცხლიჯვრობას კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბალაანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

გეგმით ოთხკუთხა კოშკი ფლეთილი და რიყის ქვითაა ნაგები. კოშკი სამსართულიანია. აქვს სხვენი და ორფერდა გადახურვა. ყველა სართულზე სარკმელი და სათოფურია. არქიტრავული კარი გაჭრილია სამხრეთით. მეორე სართულზე შემორჩა რამდენიმე სართულშუა გადახურვის კოჭი. ჩრდილოეთ კედელში მოწყობილია ბუხარი.
მარტიანის ეკლესიის ნანგრევი

მარტიანის ეკლესიის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მარტიანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ძეგლი მდებარეობს სოფლიდან დასავლეთით 2 კმ-ზე ნასოფლარ "ახლოურებში".
ეკლესია ადგილობრივი წარმოშობის თლილი ქვითაა ნაგები. წყობა სწორხაზოვანია.
დარბაზული, სწორკუთხასაკურთხევლიანი ეკლესიის კედლები შემორჩენილია 1,5-2 მეტრის სიმაღლეზე. გეგმით მართკუთხედია. საკურთხეველს მხარი მხოლოდ ჩრდილოეთიდან აქვს. ამავე კედელში გაჭრილი იყო შესასვლელი და სარკმელი. ინტერიერი ამოვსებულია მიწით და ჩამონაშალი ქვით.
ეკლესიას ჩრდილოეთიდან მინაშენი ჰქონდა. იგი მთლიანად დანგრეულია. მინაშენი ეკლესიას ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილი კარით უკავშირდება.
ქვემო წუბენის წმინდა გიორგის ეკლესია

ქვემო წუბენის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო წუბენში. აგებულია - საუკუნეებში.

სოფელში დგას ეკლესია, რომელიც რიყის ქვითაა ნაგები. მარკანტული ნაწილებისათვის გამოყენებულია შირიმი. დარბაზული ეკლესიიდან შემორჩენილია აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთი კედლები. ნახევარწრიული აბსიდის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, ხოლო ჩრდილოეთით ერთი სწორკუთხა ნიშა. ჩრდილოეთ კედელს წყვილი პილასტრი სამ თანაბარ ნაწილად ჰყოფს. პილასტრებზე ნახევარწრიული კედლისთაღები გადადის. შემორჩენილია კამარის საბრჯენი თაღის ფრაგმენტი, დაბოლოებული სამბურთულა რელიეფური კაპიტელით. ეკლესიის ტერიტორიაზე ყრია ჩამონაშალი ქვა.
შუა ალევის სამების ნიშის ეკლესია

შუა ალევის სამების ნიშის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ალევში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

დარბაზული ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითა და აგურითაა ნაგები. გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით ასეთივე სწორკუთხა საკურთხევლია, რომლის ცენტრში მოთავსებულია არქიტრავული ნიშა. მის ქვემოთ, კედლის წყობაში ჩატანებულია ქვაჯვარა.

ცილინდრული კამარა აგურის წყობითაა გადაყვანილი. ძეგლმა ჩვენამდე დაზიანებული სახით მოაღწია. მთლიანად არის ჩამონგრეული დასავლეთის კედელი. სამხრეთი ფასადის დიდი ნაწილი დეფორმირებულია. ტერიტორიაზე ყრია ჩამონაშალი ქვა.
საბარკლეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

საბარკლეთის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ საბარკლეთში. აგებულია გვიანი შუა საუკუნეებში.

სოფლიდან ჩრდილოეთით 6,5 კმ-ზე მდებარე დარბაზული ეკლესია დგას ხელოვნურ სუბსტრუქციაზე, რომელსაც გარშემო გალავანი შემოუყვებოდა. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით. გეგმით უაბსიდო სწორკუთხა მოხაზულობისაა, რომლის ცენტრში გაჭრილია არქიტრავული სარკმელი. ერთი სარკმელი ჩრდილოეთ კედელშია მოთავსებული. აბსიდის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში ტრაპეზის ქვა დგას. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთ კედელშია გაჭრილი.

ძეგლი დაზიანებულია. კამარა და კონქი ჩამოქცეულია, კედლების გარშემო მიწის დონე აწეულია.
თოხთის ნაგებობის ნანგრევი

თოხთის ნაგებობის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ თოხთაში. აგებულია შუა საუკუნეებში.

ძეგლი სოფლიდან სამხრეთ-დასავლეთით 2 კმ-ზე, ადგილ "თუთარაანში" მდებარეობს. ეკლესიიდან 20-30 მეტრშიშემორჩენილიანაგებობისნანგრევი. გეგმაარიკითხება. ქვებიგროვადყრია. სამშენებლომასალადგამოყენებულიამოთეთროფიქალი. შემორჩენილიააღმოსავლეთი და ჩრდილოეთიკედლებისმცირეფრაგმენტები.
წიფთაურის ეკლესია

წიფთაურის ეკლესია -- არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ წიფთაურში, ადგილი კაპარაანზე, მდინარე ქსნის მარჯვენა ნაპირზე. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. წყობაში დაცულია სწორხაზოვნება. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორკუთხა საკურთხევლით, რომლის ცენტრში გაჭრილია ასევე სწორკუთხა, საფეხურებიანი სარკმელი. ჩრდილოეთით ორი, ხოლო სამხრეთით ერთი ნიშაა მოწყობილი. აბსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია მხრებით. საკურთხეველში დგას ტრაპეზის ქვა. არქიტრავული შესასვლელი დასავლეთ კედელშია გაჭრილი. შესასვლელის თავზე სწორკუთხა სარკმელია. ნაგებობის კედლები შემორჩენილია 2–3 მეტრის სიმაღლეზე, ზოგან უფრო ნაკლებია. ეკლესიას დასავლეთიდან გეგმით სწორკუთხა მინაშენი აქვს, რომელშიც ნაოთხალი შესასვლელი სამხრეთ კედელშია მოთავსებული. კედლების სიმაღლე 1 მეტრს აღწევს.
ბეჟაანთკარის წმინდა გიორგის ეკლესია

ბეჟაანთკარის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბეჟაანთკარში. აგებულია - საუკუნეებში.

ეკლესია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითაა ნაგები. ალაგ-ალაგ გამოყენებულია შირიმის ქვა. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით აქვს ნახევარწრიული აბსიდი, რომელშიც გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. სარკმლის ძირში ტრაპეზის ქვა დგას; ჩრდილოეთით ერთი სწორკუთხა ნიშაა. საკურთხევლის კონქი სფერულია. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ მოწყობილია ქვის კანკელი.

ნახევარცილინდრული კამარის დასავლეთის საბრჯენი თაღი, კუთხის პილასტრებს ეყრდნობა. დარბაზს ხარისხი შემოუყვება. არქიტრავული შესასვლელი ჩრდილოეთ კედელშია გაჭრილი. სამხრეთის კედელზე შემორჩენილია თაღოვანი სარკმლის კვალი.

ძეგლი დაზიანებულია, კამარა და კონქი მრავალ ადგილასაა ჩამონგრეული, აყრილია საპირე ქვა, სახურავზე და კედლებზე მოდებულია მცენარეები. მიწის დონე საგრძნობლადაა აწეული.
ზემო ბოლის კვირაცხოვლის ეკლესია

ზემო ბოლის კვირაცხოვლის ეკლესია — საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ბოლში. აგებულია შუა საუკუნეებში.

დარბაზული ტიპის ეკლესიიდან შემორჩენილია კედლები 80 სმ-ს სიმაღლეზე. ეკლესიას სწორკუთხა საკურთხეველი ჰქონდა. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ყორექვა.
ეკლესიაში მიწის დონე აწეულია.
მარტიანის კვირაცხოვლის ეკლესია

მარტიანის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელი მარტიანის მიდამოებში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ძეგლი მდებარეობს სოფლიდან ჩრდილო-დასავლეთით 2 კმ-ზე, ნასოფლარ ყველდაბაში. ეკლესია დიდი ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. შემორჩენილია დასავლეთი კედელი, რომლის სიმაღლე 1,5 მეტრს აღწევს და სამხრეთ-დასავლეთი კუთხე. ოდნავ უკეთეს მდგომარეობაშია ეკლესიის ჩრდილოეთი მინაშენი. აქ შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 2 მეტრია. მინაშენში შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. კარი ნაოთხალია. აღმოსავლეთ კედელში მოთავსებულია სარკმელი. მინაშენის და ეკლესიის აღმოსავლეთი და სამხრეთი კედლები დანგრეულია.
ეკლესიის ჩრდილოეთით შემორჩენილია სამრეკლოს მასიური ოთხკუთხა ფორმის სამი სვეტი.
ძეგლს გარშემო მაღალი გალავანი შემოუყვებოდა. გალავნის აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლების კვალი არ იკითხება.
იკოთის წმინდა გიორგის ეკლესია

იკოთის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ იკოთში. აგებულია გარდამავალ ხანაში.

დარბაზული ეკლესია, სამხრეთის და დასავლეთის მინაშენებით, დიდი ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. გეგმით მართკუთხა მოხაზულობისაა, სწორკუთხა საკურთხეველში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის სამხრეთით ორი შეისრული, ხოლო ჩრდილოეთით - ორი არქიტრავული ნიშაა. სარკმელთან დგას მასიური ტრაპეზის ქვა. საკურთხეველს ხარისხი შემოუყვება. კონქი სფერულია, სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ მოწყობილია ქვის კანკელი.
ეკლესიის კამარა ნახევარცილინდრულია. გრძივი კედლები ორსაფეხურიანი, წყვილი პილასტრებით, ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. კამარის საბრჯენი თაღები პილასტრების მარტივი ფორმის კაპიტელებს ეყრდნობა. ასეთივე თაღი დასავლეთ კედელზეც გადადის. დარბაზის კედლებს ხარისხი შემოუყვება.
ეკლესია ნათდება სამხრეთით ორი, დასავლეთით კი ერთი თაღოვანი სარკმლით; არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთ კედელშია გაჭრილი.
ეკლესიას სამხრეთიდან ოთხკუთხა ფორმის კარიბჭე და მინაშენი აქვს. კარიბჭეს არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, მინაშენს, კი თაღოვანი კარით უკავშირდება.
სამხრეთი მინაშენი გეგმით მართკუთხაა. გრძივ კედლებს ორი წყვილი პილასტრი ანაწევრებს. მინაშენის გადახურვის მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამონგრეულია. ინტერიერში ყრია მიწა და ჩამონაშალი ქვა; ამოსულია მცენარეულობა. დასავლეთ მინაშენის გეგმა არ იკითხება; დაფარულია მიწით და ქვებით. ჩანს მხოლოდ სამხრეთ-დასავლეთის კუთხე 1,5 მ-ის სიმაღლეზე.
ეკლესიიდან აღმოსავლეთით დგას ორსართულიანი სამრეკლო. პირველი სართული, გეგმით სწორკუთხა, ღია, თაღოვან ნაგებობას წარმოადგენს. შუაში გადადის ნახევარწრიული თაღი, რომელიც სამმაგლილვიან იმპოსტებს ეყრდნობა. მეორე სართულზე ასასვლელი არაა შემორჩენილი, ჩანს მხოლოდ ოდნავ შეისრული თაღები. სამრეკლო ნაგებია ფლეთილი ქვით.
ეკლესია და სამრეკლო მოქცეულია გალავანში. გალავნის შიგნით სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობათა ფრაგმენტები დაფარულია მიწით და მცენარეებით. მათი აზომვა არ ხერხდება.
ქედიგორის წმინდა გიორგის ეკლესია

ქედიგორის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქედიგორაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ეკლესია დგას ბორცვზე. ძეგლი საგრძნობლად დაზიანებულია, ჩამოქცეულია მისი თაღ-კამარა, შემორჩენილია აღმოსავლეთი, ჩრდილოეთი და სამხრეთ- დასავლეთი კუთხის მცირე ნაწილი. გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობის ეკლესია აღმოსავლეთიდან დასრულებულია ასევე სწორკუთხა საკურთხელვით, რომლის ცენტრში გაჭრილია სარკმელი. ეკლესიას სამხრეთიდან და დასავლეთიდან გარშემოსავლელი ჰქონდა, რომლისგანაც მხოლოდ საძირკველი შემორჩა. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ფლეთილი და რიყის ქვა.
ხადილაანის ეკლესია

ხადილაანის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დადიანეთში, უბანი „ხადილაანი“. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ეკლესია უაბსიდოა, რომლის არქიტრავული შესასვლელი დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნაწილშია დატანებული. კამარა ცილინდრულია. ეკლესია ადგილობრივი წარმოშობის უხეშად თლილი ქვითაა ნაგები. წყობა სწორხაზოვანია.
შუა ალევის წმინდა მარიამის ეკლესია

შუა ალევის წმინდა მარიამის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ალევში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

დარბაზული, გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობის ეკლესია სხვადასხვა ზომის უხეშად დამუშავებული ქვითაა ნაგები. აღმოსავლეთით გააჩნია, ასევე სწორკუთხა საკურთხეველი. ჩრდილოეთით გრძივ კედელში ერთი სწორკუთხა ნიშაა, დასავლეთით შესასვლელი ღიობი აქვს. კედლები შემორჩენილია 1-1,5 მეტრის სიმაღლეზე. მათი დაზიანების გამო სარკმელთა კვალი არ შემორჩა.
ჭანდარის კვირაცხოვლის ეკლესია

ჭანდარის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანდარში, მდინარე ალეურას ხეობა. აგებულია შუა საუკუნეებში. დარბაზული ეკლესია დიდი ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. ნაგებობა გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორკუთხა საკურთხევლით. მიწის დონე იმდენად არის აწეული, რომ სარკმლები და შესასვლელი არ ჩანს.
ქედიგორის კვირაცხოვლის ეკლესია

ქედიგორის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქედიგორაში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

სასაფლაოზე მდებარე დარბაზული ეკლესია პერანგშემოცლილია. შემავსებელ მასალად გამოყენებულია სხვადასხვა ზომის ქვა. ნაგებობა გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით ასიმეტრიული ფორმის აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია სარკმელი. აბსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია მხრებით. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კედლები შემორჩენილია დაახლოებით 2-2,5 მეტრის სიმაღლეზე. ჩრდილო-დასავლეთი კუთხე ჩამონგრეულია.
მარტიანის ჯვარპატიოსანი

მარტიანის ჯვარპატიოსანი — არქიტექტურული ძეგლი, სამონასტრო კომპლექსი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მარტიანის მიდამოებში. აგებულია განვითარებულ შუა საუკუნეებში.

სოფლიდან ჩრდილო-დასავლეთით 3 კმ-ზე, ნასოფლარ ყველდაბაში მდებარე დარბაზული ეკლესია სამხრეთის თანადროული მინაშენით, გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით აქვს ნახევარწრიული აბსიდა, რომლის ცენტრში გაჭრილი არქიტრავული სარკმელი გარეთ ვიწროვდება. სარკმლის ძირში ტრაპეზის ქვა დგას. ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო სწორკუთხა ნიშაა. კონქი სფერულია, სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. აბსიდის იატაკის დონე ერთი საფეხურით მაღალია დარბაზის იატაკთან შედარებით. საფეხურის წინ მასიური ბუნის ქვა დგას. ოთხკუთხა ქვა ოთხივე მხარეს მორთულია დეკორატიული თაღებით. ქვაზე შემორჩენილია ჯვრის ზედა მკლავის მოხატულობა და წარწერის ფრაგმენტი, ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელში კი კანკელის ბუდე.
ეკლესიას ოდნავ შეისრული კამარა აქვს. დასავლეთ კედელში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი. ჩრდილოეთ, სამხრეთ და დასავლეთ კედელს ერთსაფეხურიანი ხარისხი გასდევს. სამხრეთი შესასვლელი შიგნით შეისრულთაღიანი, გარეთ არქიტრავულია. კარი ნაოთხალია. ეკლესიის კედლები შელესილი იყო მოსახატავად.
სამხრეთი მინაშენის კედლები შემორჩენილია 1-1,5 მეტრის სიმაღლეზე. შესასვლელი აღმოსავლეთიდან ჰქონდა, დაზიანების გამო მისი ფორმა არ იკითხება. დასავლეთ კედელში ვიწრო სარკმლის კვალია.
ეკლესია დიდი ზომის მოყვითალო, ფლეთილი ქვითაა ნაგები. კარნიზი მარტივპროფილიანია. საბურავად გამოყენებულია ფიქალი.
ეკლესიიდან დასავლეთით დიდი ზომის სატრაპეზოა. კედლები შემორჩენილია 2-3 მეტრის სიმაღლეზე. აღმოსავლეთ კედელში ჩანს შესასვლელის კვალი. ჩრდილოეთ კედელში რამდენიმე ნიშაა მოწყობილი. სატრაპეზო დიდი ზომის ადგილობრივი წარმოშობის ქვითაა ნაგები.
ეკლესიას გარს შემოუყვება გალავანი. გალავნის გარეთ სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში მოთავსებულია კარიბჭე - სამრეკლო. ამჟამად შემორჩენილია მხოლოდ ოთხკუთხა, მასიური სვეტები.
ჭანდარის ეკლესია

ჭანდარის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანდარში, მდინარე ალეურას ხეობაში. აგებულია გარდამავალ შუა საუკუნეებში.

ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაშენი. წყობა სწორხაზოვანია. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით დასრულებული შებრტყელებული ფორმის აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია ვიწრო სწორკუთხა სარკმელი. მისგან ჩრდილოეთით ნიშაა მოთავსებული. აბსიდი დარბაზისაგან გამოიყოფა მხრებით. სამხრეთ და დასავლეთ კედლებზე შემორჩენილია სარკმლის კვალი. არქიტრავული შესასვლელი დასავლეთ კედელშია გაჭრილი. არქიტრავი ერთ მთლიან ქვაშია გამოკვეთილი და მას სამკუთხედი ფორმა აქვს. ინტერიერში შემორჩენილია მოხატულობის მცირე ფრაგმენტები. ეკლესია გარშემოვლებულია გალავნის ჩრდილოეთის კარიბჭით. ეკლესიის თაღ-კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. აბსიდის სამხრეთი მხარე გარღვეულია. კედლები დეფორმირებულია.
ზემო ზახორის ეკლესიის ნანგრევი

ზემო ზახორის ეკლესიის ნანგრევი — საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ზახორში. აგებულია შუა საუკუნეებში.

ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები, წყობა ქაოსურია.

დარბაზული ეკლესია გეგმით მართკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში შემორჩენილია სარკმლის კვალი.

ეკლესიის დანარჩენი კედლები შემორჩენილია 30 სმ-ის სიმაღლეზე. ინტერიერში და ეკლესიის გარშემო ამოსულია დიდი ზომის მცენარეები.
ხადილაანის კოშკი

ხადილაანის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დადიანეთში, უბანი „ხადიანეთი“. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

კოშკის კედლები შემორჩენილია ფრაგმენტულად. აღმოსავლეთით ჩანს ზურგის მომრგვალება. დასავლეთით ნაოთხალი შესასვლელია.

გრძივი კედლების მხოლოდ საძირკველია. კოშკი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით.
ჩიგოიანის ეკლესის ნანგრევი

ჩიგოიანის ეკლესის ნანგრევი — არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ძეგლი მდებარეობს სოფლის მიდამოებში მდინარე ქსნის მარცხენა, მაღალ ფერდობზე. ეკლესია სხვადასხვა ზომის, ადგილობრივი წარმოშობის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით სწორკუთხა საკურთხევლის ცენტრში გაჭრილია სარკმელი, რომლის რაფა საფეხურებად ჩამოდის. ეკლესიის თაღ-კამარა ჩამოქცეულია. კედლების შემორჩენილია სხვადასხვა დონის სიმაღლეზე. სამხრეთი შესასვლელი არქიტრავულია. ბალავრის ქვას ქვემოდან შედგმული აქვს ხის მორი, რომელსაც ჯვრისებრი ორნამენტი მიუყვება. ინტერიერი შელესილი უნდა ყოფილიყო. აღმოსავლეთიდან ეკლესიას მაღალი სუბსტრუქცია აქვს.
იკოთის წმინდა ბარბარეს ეკლესია

იკოთის წმინდა ბარბარეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ იკოთში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვით.
დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ასიმეტრიული ფორმის ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. სარკმლის ძირში მასიური ტრაპეზის ქვა დგას. აბსიდის ჩრდილოეთით ერთი სწორკუთხა ნიშაა. კონქი ოდნავ შებრტყელებულია. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა.
ეკლესიის კამარა ნახევარცილინდრულია. დარბაზი ნათდება სამხრეთისა და დასავლეთის სწორკუთხა სარკმლებით. შესასვლელი სამხრეთ კედელშია მოწყობილი. ძეგლი იმდენად არის დაზიანებული, რომ მისი გეგმა არ იკითხება.
ეკლესიის საბურავი მთლიანად ჩამოცვენილია. ფასადებს საპირე შემოცლილი აქვს. კედლები დაზიანებულია.
ქენქაანის წმინდა გიორგის ეკლესია

ქენქაანის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქენქაანში. აგებულია
გვიანი შუა საუკუნეებში.

სასაფლაოს ტერიტორიაზე მდებარე ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითა და ფიქალითაა ნაგები. აქა-იქ შემორჩენილია შელესილობა. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია არქიტრავული სარკმელი. სარკმლის ძირში და ჩრდილოეთით კუთხეში ტრაპეზის ქვები დგას. აბსიდის ჩრდილოეთით ერთი, ხოლო სამხრეთით წყვილის წორკუთხანიშაა. კონქი შეისრულია. სატრიუმფო თაღი იმ პოსტებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ შემორჩენილია კანკელის მცირე ნაწილი. ეკლესიის კამარა შეისრულია. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია გაჭრილი. დასავლეთ კედელში მოწყობილია სწორკუთხა ნიშა. იატაკი მიწაყრილია. კედლები, გარედანაც და შიგნითაც შელესილ-შეთეთრებულია. ეკლესიის საბურავად გამოყენებულია დიდი ზომის ფიქალი. კარნიზი მარტივ პროფილიანია. შემორჩენილია გალავნის ფრაგმენტები.
მარტიანის წმინდა გიორგის მეორე ეკლესია

მარტიანის წმინდა გიორგის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მარტიანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

სოფლიდან ჩრდილო-დასავლეთით 3 კმ-ზე, ნასოფლარ ყველდაბაში მდებარე ეკლესია ადგილობრივი წარმოშობის უხეშად დამუშავებული ქვითაა ნაგები. წყობა სწორხაზოვანია.
დარბაზული ეკლესია ჩრდილოეთი მინაშენით გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით გააჩნია მოკლე, შებრტყელებული აბსიდი, რომლის ცენტრში გაჭრილია არქიტრავული სარკმელი. ჩრდილოეთით სწორკუთხა ნიშაა. აბსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია მხრებით.
კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლებში სწორკუთხა სარკმლებია გაჭრილი. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთიდანაა, კარი ნაოთხალია. ინტერიერში მიწის დონე აწეულია.
ეკლესია მინაშენს არქიტრავული შესასვლელით უკავშირდება. მინაშენის გადახურვა კამაროვანია. დასავლეთ კედელში სწორკუთხა სარკმელია. ჩრდილოეთ კედელში მოწყობილია მცირე ზომის ნიშა.
ეკლესიის ტერიტორიაზე ყრია ჩამონაშალი ქვა.
ჭაჭამურის ღვთისმშობლის ეკლესია

ჭაჭამურის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭაჭამურში. აგებულია გარდამავალი შუა საუკუნეებში.

ჭაჭამურის ღვთისმშობელი წარმოადგენს მცირე ზომის დარბაზულ ეკლესიას. ძეგლი რიყის ქვითაა ნაგები. ეკლესია თითქმის მთლიანად დანგრეულია. გადარჩენილია დასავლეთ კედლის მცირე ნაწილი. საკურთხევლის აბსიდი დაახლოებით ნახევარი მეტრის სიმაღლეზე შემორჩა, თუმცა მასში აშკარად იკითხება გეგმის ნალისებრი ფორმა. აღსანიშნავია აგრეთვე დასავლეთ კედლის დღემდე შემორჩენილი შებათქაშება. ძეგლის გარშემო შემორჩენილია - სს. ქართველი მოსახლეობის საფლავის ქვები.
იკოთის წმინდა მარინეს ეკლესია

იკოთის წმინდა მარინეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ იკოთში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ძველ სასაფლაოზე მდებარე ეკლესია, სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. კუთხეებში და ლავგარდანზე გამოყენებულია ქართული აგური.
დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი.
აბსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით მოთავსებულია წყვილი, შეისრულთაღიანი ნიშა. კონქი სფერულია. სატრიუმფო თაღი პილასტრებს ეყრდნობა. კონქში შემორჩენილია მოხატულობის კვალი.
ეკლესიის კამარა შეისრული ფორმისაა. კამარის საბრჯენი თაღები კრონშტეინებს ეყრდნობა. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელში შეისრულთაღიანი ნიშებია მოწყობილი. დასავლეთ კედელში შესასვლელის ორივე მხარეს - თაღოვანი ნიშებია. დარბაზი ნათდება სამხრეთის, დასავლეთის და ჩრდილოეთის თაღოვანი სარკმლებით.
დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში თაღოვანი შესასვლელებია.
სამხრეთ შესასვლელის თავზე ჩასმულ ქვის კვადრებზე, მოთავსებულია მხედრული წარწერა, რომლის ამოკითხვა ვერ მოხერხდა. კვადრს მცენარეული ორნამენტი აჩარჩოებს. შესასვლელს ორივე მხარეს ჩამოუყვება კედლის წყობაში ჩაძირული რომბები, ანალოგიურია დასავლეთი კარის მორთულობაც. შესასვლელის თავზე მოწყობილია თაღოვანი ნიშა.
აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის ზემოთ, კედლის წყობაში ჩაძირული გოლგოთის ჯვარია გამოსახული. ეკლესიას აგურის ვერტიკალური წყობის კარნიზი აქვს. საბურავად გამოყენებულია შიფერი.
სახურავი მრავალ ადგილას ჩამოცვენილია. შესასვლელის და სარკმლის წირთხლები დაზიანებულია.
საძეგურის კვირაცხოვლის ეკლესია

საძეგურის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ საძეგურში, მდინარე ქსნის მარჯვენა მხარეს. აგებულია გვიანი შუა საუკუნეებში.

ყორექვით ნაგები ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით, ასიმეტრიული აბსიდის ცენტრში გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი.

ტრაპეზის ქვასთან დევს ჯვრის ბუნის ქვა, რომელიც შებათქაშებულია. არქიტრავული შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. კედლები შემორჩენილია 3-3,5 მეტრზე.

ძეგლი სერიოზულად არის დაზიანებული. კამარა და კონქი ჩამოქცეულია, გარღვეულია კედლები.
შუა ალევის ეკლესია

შუა ალევის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ალევში. აგებულია გარდამავალ შუა საუკუნეებში.

ყოჩიანთ უბნის სასაფლოაზე დგას დარბაზული ეკლესია, რომელიც სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები, ალაგ-ალაგ წყობა შევსებულია წვრილი ქვით.
ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით აქვს ნალისებრი ფორმის აბსიდი, რომლის ცენტრში სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ძირში ტრაპეზის ქვა დგას. ჩრდილოეთით არქიტრავული ნიშაა. აბსიდი დარბაზისგან გამოიყოფა შვერილებით. გრძივ კედლებში თითო ნიშაა. დასავლეთ კედელში მოთავსებულია სარკმელი. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ეკლესიის კედლებზე შემორჩენილია ნალესობის კვალი. ფასადები სადაა. აღმოსავლეთი სარკმლის სათაური შირიმისაა, ნაგებობა გვიან შუა საუკუნეებში გადაუკეთებიათ. დასავლეთ კეხზე შემორჩენილია ამ პერიოდის სამრეკლოს ორი აგურის სვეტი. ეკლესიის კედლები მრავალ ადგილას დაბზარულია. ჩამოქცეულია თაღ-კამარა, ხოლო ნაგებობის გარშემო გალავნის ფრაგმენტებია. სამხრეთ-აღმოსავლეთი კუთხე გარღვეულია. კედლები მრავალ ადგილას დაბზარულია.
ზემო ზახორის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია

ზემო ზახორის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია — გარდამავალი ხანის საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ზახორის სასაფლაოზე.

დარბაზული ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები.

გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. სარკმლის ძირში მასიური ტრაპეზის ქვა დგას. ჩრდილოეთით ერთი არქიტრავული ნიშაა. კონქი სფერულია. სატრიუმფო თაღი პილასტრებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ ნახევარწრიული სოლეაა.

გრძივი კედლები ორსაფეხურიანი პილასტრების საშუალებით ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. პირველ საფეხურებს კედლის თაღები ეყრდნობა, ხოლო მეორეს - ცილინდრული კამარის საბრჯენი თაღი. პილასტრები დასრულებულია მარტივი ფორმის კაპიტელებით.

დარბაზს ერთსაფეხურიანი ხარისხი შემოუყვება. ეკლესია ნათდება აღმოსავლეთის და სამხრეთის სარკმლებით. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. კარი ნაოთხალია.

ეკლესიის ინტერიერში იატაკი მიწაყრილია. დაზიანებულია კამარის საბრჯენი თაღი. კედლებში წარმოქმნილია ბზარები. საბურავი აყრილია.
დელკანის კვირაცხოვლის ეკლესია

დელკანის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დელკანში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები.
დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებული ნახევარწრიული აბსიდით, ჩრდილოეთით თაღოვანი ნიშაა. სარკმლის კვალი არ ჩანს.
შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი ნაოთხალია.
ეკლესია ადგილობრივ მოსახლეობას თუნუქით გადაუხურავს. ძეგლი დაკეტილია და მისი აზომვა ვერ მოხერხდა. აღწერა ხდება კედლის ნაპრალიდან.
კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. გარშემო მიწის დონე აწეულია.
ჭაჭამურის მაცხოვრის ეკლესია

ჭაჭამურის მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭაჭამურის ჩრდილოეთით, 1კმ-ზე ტყეში. აგებულია შუა საუკუნეებში.

მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია საშუალო ზომის რიყის ქვით ყოფილა ნაშენი. მიუხედავად იმისა, რომ ძეგლი დანგრეულია, აშკარად შეიმჩნევა სწორკუთხა
საკურთხევლის მოხაზულობა. კარი სამხრეთიდან ყოფილა გაჭრილი. ძეგლი ადგილობრივი ხატია და უმნიშვნელოა.