iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კვირიასხევის პირველი ნასოფლარი

კვირიასხევის ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კვირიასხევის განაპირას, ჩრდილოეთით, ტყეში. განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს. ნასოფლარზე შემორჩენილია რამდენიმე სხვადასხვა ზომის ნასახლარი ბუდე (8 4 მეტრი, 7 5 მეტრი). იქვე, ახლოს, ზედაპირულად მრავლად აღმოჩნდა ადრინდელი შუა საუკუნეების რუხად გამომწვარი, უხეშკეციანი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები.
კვირიასხევის მეორე ნასოფლარი

კვირიასხევის მეორე ნასოფლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კვირიასხევის სამხრეთით, 11 კილომეტრზე, ნასოფლარზე დადასტურდა 25 ნამოსახლარი ბუდე (4 8 მეტრი, 5 10 მეტრი და ასე შემდეგ). ნასოფლარის მიდამოებში ზედაპირულად აღმოჩნდა ანტიკური და ადრინდელი შუა საუკუნეების წითლად გამომწვარი და წითლად შეღებილი, გაპრიალებული სამტუჩა დოქების, ჯამებისა და ქოთნების ნატეხები.
საცხვრეგორის სამაროვანი

საცხვრეგორის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთში სოფლის სამხრეთით, საცხვრეგორის ჩრდილოეთით, ფერდობზე. განეკუთვნება - საუკუნეებს. 1963 და 1966 წლებში. სამაროვანზე გათხრები ჩაატარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ერწო-თიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი). საცდელ თხრილში 0,5 მეტრ სიღრმეზე, აღმოჩნდა ერთმანეთის პარალელურად და ტერასულად განლაგებული ოთხი ქვისსამარხი დამხრობილი დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ. სამარხები კედლები და სახურავი ნაგებია შირიმისა და ნატეხი ქვის ფილებით. არის როგორც ინდივიდუალრუი, ისე საოჯახო სამარხები, რომელშიც გამოვლენილია ბრინჯაოს საკინძები, საყურეები, შვილდსაკინძი, რკინის საკინძი, სარდიონის საბეჭდავი და სხვა.

საცხვრეგორის დასავლეთ ფერდობზე გაითხარა შემთხვევით აღმოჩენილი - საუკუნის ორმოსამარხი, სადაც ესვენა ქრისტიანული წესით დაკრძალული ერთი ჩონჩხი. სამარხეული ნივთები წრმოდგენილია მინის, რკინისა და ბრინჯაოს სამაჯურებით, ბრინჯაოს სამი ბეჭდით.
მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის, დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
თრანის სამეთუნეო საწარმო

თრანის სამეთუნეო საწარმო — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ თრანში, მდინარე თრანულის მარჯვენა ნაპირზე, ოდიაანთ ნასახლარზე. განეკუთვნება - საუკუნეს. აღმოაჩინეს 1966 წელს, ხოლო არქეოლოგიური გათხრა ჩატარდა 1969 წელს, ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის მიერ. ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა რ. რამიშვილი. თხრილში გამოვლინდა სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ მიმართული რიყის ქვით ნაგები კედელი. ხოლო ამ კედლის პარალელურად - რიყის ქვითვე ნაგები მეორე კედლის ნაშთი. თხრილის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში გამოვლინდა რიყის პატარა ქვებით გამოყვანილი ოვალური ორმო, რომელშიც შემორჩენილი იყო თიხის მარაგი. მისგან აღმოსავლეთით აღმოჩნდა ერთი დანგრეული ქურა. იქვე ახლოს (ჩრდილო-დასავლეთით) გაითხარა მეორე ქურის რიყის ქვით ნაგები, გეგმით სწორკუთხა საცეცხლურის ქვედა ნაწილი. მის წინ გამოვლინდა სამფეხა სადგარები და თიხის ჭურჭლის ნატეხები. ნაცეცხცლურის დასავლეთით დადასტურდა წვრილი ნაშთის მიხედვით, მეორე ქურა ორსართულიანი უნდა ყოფილიყო.

თრანის ორივე ქურის ნანგრევებში აღმოჩენილია თიხის 17 სამფეხა სადგური, რომელიც სამეთუნეო წარმოების ერთ-ერთი უტყუარი საბუთია.

თრანის კერამიკა (ჭინჭილები, ხელადები, სურები) ტექნოლოგიურად ერთფეროვანია, ყველა მათგანი თხელკედლიანია, გამომწვარია მოწითალოდ, თიხამინარევიანია, გამოყვანილია მორგვზე. შემკულობის ხერხიც ერთნაირია, ყელსა და მუცელს შემოვლებული აქვს წიბო და ჭდეები, ზედაპირი შემკულია სიგრძივი, წვრილი, მოყავისფფრო, პრიალა ზოლებით. კერამიკული ნაწარმი მიეკუთვნება თანადროულ ნასოფლარს, რომელიც მის სამხრეთით მდებარეობს. ნივთები ინახება არქეოლოგიური კვლევითი ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
კვერნაულის კოშკი

კვერნაულის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კვერნაულას ჩრდილოეთით, 2 კილომეტრზე, მდინარე მოლამურისხევის მარჯვენა ნაპირზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. შემორჩენილია სამი სართულის სიმაღლეზე. კოშკი გეგმით სწორკუთხაა, ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. კოშკში შესასვლელი სართულის დონეზეა, მიწის ზედაპირიდან 2,8 მეტრ სიმაღლეზე. კარი გარედან ტიმპანითაა დასრულებული, ხოლო შიგნით სწორკუთხაა. შიგნით, შესასვლელის თავზე, პატარა, თითქმის კვადრატული ფორმის ნიშია. მსგავსი თითო ნიშია დასავლეთი კედლის შუა ნაწილში და ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთით კუთხესთან. სართულის იატაკში სამეურნეო დანიშნულების ოთხი კვადრატული ორმოა. სართულის გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული. აღმოსავლეთ კედლის შუაში შემორჩენილია ხის კოჭის ნაშთი. სართულის სამხრეთ კედელში ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია, დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედლებში - პატარა კვადრატული ნიშები. სართულის კამაროვანი გადახურვა აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებს ეყრდნობა. სამარის სამხრეთ გვერდის აღმოსავლეთ კიდეში, სართულზე ასასვლელი ხვრელია. სართულის სამხრეთ კედლის შუაში ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია. დანარჩენი კედლების შემორჩენილი ნაწილები ყრუა. სართულის გადახურვა ჩამოშლილია.
ლელოვნის ეკლესია

ლელოვნის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლელოვნის აღმოსავლეთით, 1,5 კილომეტრზე, ყარელაანთ ტყეში, მშრალი ხევის მარჯვენა ნაპირზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (9,1 6 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია აღმოსავლეთ კედელი აფსიდთან ერთად (სიმაღლე 2,8 მეტრი) და გვერდითი კედლების ნაწილი. ნახევარწრიულ აფსიდში, სარკმლის ორივე მხარეს, თითო მაღალი თაღოვანი ნიშია. ეკლესიას ორი შესასვლელი ჰქონია - სამხრეთით და დასავლეთით.
მაგრანეთის ყორღანები

მაგრანეთის ყორღანები — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთში, სოფლის სამხრეთ აღმოსავლეთ ნაწილში. განეკუთვნება ძვ. წ. ათასწლეულის დასასრულს. ძეგლი 1982 წელს გაითხარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის, არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ივრის ხეობის კომპლექსური ექსპედიციის მიერ (ხელმძღვანელი გ. მირცხულავა).

შესწავლილია სამი ქვაყრილიანი უორმოო ყორღანი. კამერის ზომებია დაახლოებით 2×2 მეტრი. კამერები, როგორც ჩანს, ხით ყოფილა გადახურული. ერთ ყორღანში მიცვალებული მარცხენა გვერდზე იყო დასვენებული. თავით სამხრეთ აღმოსავლეთისაკენ, კიდურებმოხრილი. კამერის სამხრეთ კედელში პატარა თახჩა იყო მოწყობილი და ზედ საქონლის ძვლები ელაგა. გაძარცვულ სამარხში აღმოჩნდა მოშავო-მოყავისფრო თიხის ჭურჭლის რამდენიმე ნატეხი და ბრინჯაოს ყუნწიანი ისრისპირი. მეორე ყორღანში კამერის თიხატკეპნილ იატაკზე აღმოჩნდა ძვლისა და კერამიკის რამდენიმე ნატეხი. მესამე ყორღანში ორი მიცვალებულის ჩონჩხი გამოვლინდა. ერთი დაკრძალული იყო ცენტრალურ ნაწილში, თავით აღმოსავლეთისაკენ, მარჯვენა გვერდზე, ხელფეხმოკეცილი, ხოლო მეორე მის ფერხთით, დასავლეთ ნაწილში. აღმოჩნდა ერთი ძალზე დაშლილი თიხის ჭურჭელი. მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ივრის ხეობის ექსპედიციის ბაზაში, დაბა სიონში.
ლიშოს ეკლესია

ლიშოს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლიშოს შუა ნაწილში, განეკუთვნება საუკუნეს. ეკლესია დარბაზულია (10,2 5,98 მეტრი). ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა, აგურით ნაწყობია გარეთა კუთხეები, კარ-სარკმლების ღიობები, საბჯენი თაღები, კონქი და კამარა. სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში გაჭრილია თაღოვანი შესასვლელები, ორივე კარი შიგნიდან კედლის სწორკუთხოვან შეღრმავებაშია ჩასმული. ღრმა, გეგმით თითქმის ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე დაბალი, შეისრული თაღით გადახურული სარკმელია. მსგავსი თითო სარკმელია სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში, ჩრდილო კედლის შუაში და დასავლეთ კედლის ღერძზე. საკურთხევლის სარკმლის ორივე მხარეს, აფსიდის კიდეებთან, თითო ფართო თაღოვანი ნიშია. დარბაზის გრძივ კედლებზე სამ-სამი მარტივი პილასტრია, რომლებსაც შეისრული ფორმის საბჯენი თაღები ეყრდნობა. მათგან აღმოსავლეთ წყვილი და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღი საკურთხევლის ნაწილს დარბაზისგან გამოყოფს. დასავლეთით კამარა კედლის მიმდებარე შეკიდებულ საბჯენ თაღზეა დაყრდნობილი. ფასადები რიყის ქვითაა მოპირკეთებული, რომელშიც ერთმანეთისაგან თანაბარი ინტერვალებით დაცილებული ერთრიგად ნაწყობი აგურის ჰორიზონტალური შრეებია ჩართული. აღმოსავლეთის და დასავლეთის ფასადების ფრონტონებზე, აგურის წყობის შეღრმავებით, გამოსახულია საფეხუროვან პოსტამენდზე დაყრდნობილი თითო ჯვარი. დასავლეთის ფასადის ფრონტონის წვერზე დგას გეგმით კვადრატული, აგურის პატარა სამრეკლო, რომლის თითოეული წახნაგი ნახევარწრიული თაღითაა გახსნილი. სამრეკლო გადახურულია აგურით ნაწყობი პირამიდული ფორმის სახურავით.
საჯინიბოს ეკლესია

საჯინიბოს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საჯინიბოს განაპირას, საყდრების ხევში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვის ირეგულარული წყობით. მოგვიანებით აღდგენილი ნაწილების წყობაში გამოყენებულია გაცილებით წვრილი რიყის ქვა. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია სახურავის საფარი, მთელ სიგრძეზე მონგრეულია გრძივი კედლების ზედა ნაწილები. შესასვლელი დასავლეთიდანაა, კარი გარედან თაღოვანია, ხოლო შიგნიდან თარაზულადაა გადახურული. აღმოსავლეთით, ღრმა ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს, ერთმანეთის სიმეტრიულად თითო სწორკუთხა ნიშია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე მიშენებული ტრაპეზის მცირე ნაწილია შემორჩენილი. აფსიდი გადახურულია წესიერი ფორმის კონქით, დარბაზი - ნახევარ-ცილინდრული კამარით. ფასადები სადაა, მოკლებული ყოველგვარ მორთულობას.
ბერის სენაკი

ბერის სენაკი — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მამადაანებში, სოფლის განაპირა, ჩრდილო-დასავლეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ნაშენია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. ნაგებობა სამი მხრიდან მიწაშია ჩამჯდარი, მიწის ზევით მხოლოდ სამხრეთ კედელი და სახურავია. სამხრეთით სწორკუთხა კარია. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლების ჩრდილო კიდეში თითო სწორკუთხა ნიშია. ნაგებობას აქვს ორფერდა სხმული სახურავი, რომელიც გარედან მოზრდილი ქვის ფილებითაა დაბურული. აღმოსავლეთის ფერდზე, გადახურვის ერთ-ერთ ქვაზე რელიეფური ჯვარია გამოსახული. ნაგებობას ირგვლივ დაბალი გალავანი ევლება.
ხახმატის ჯვრის ეკლესია

ხახმატის ჯვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლიშოს განაპირას, სამხრეთ-დასავლეთით, შემაღლებულ ადგილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4,3 3,2 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: მთლიანად ჩამონგრეულია გადახურვა და ჩრდილო კედელი, დასავლეთ კედლის მხოლოდ სამხრეთ ნაწილია შემორჩენილი. დასავლეთ კედელში შემორჩენილია შესასვლელის სამხრეთ ნახევარი, კარი გარედან გადახურული ყოფილა შირიმის ქვით. აღმოსავლეთ კედლის ღერძზე გაჭრილ ვიწრო სწორკუთხა სარკმელს გარედან შირიმის ერთ ქვაში გამოკვეთილი თაღი ხურავს.
ზახარი სტოიანოვი

ზახარი სტოიანოვი (დ. 1850 ან 1851 — გ. 2 სექტემბერი, 1889, პარიზი) — ბულგარელი მწერალი, ბულგარული აღორძინების ერთ-ერთი წარმომადგენელი,

ბიოგრაფია
იყო სტარა-ზაგორის (1875) და აპრილის (1876) აჯანყებების თანაორგანოზატორი. ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 1880 წელს, დააარსა გაზეთი „რაბოტნიკი“ (რუსე, 1881), „ბორბა“ (პლოვდივი, 1885). აქვეყნებდა ფელეტონებს, სტატიებს, ნარკვევევბს. ავტორია მოთხრობისა „ისკანდერ ბეი“ (1882). ავტორია ე. ლევსკის (1883) და ხ. ბოტევის (1889) ბიოგრაფიებისა. დაწერა „ჩანაწერები ბულგარეთის აჯანყებებზე“ სამ ტომად (1884-1892).
ჟებოტის კოპალას ეკლესია

ჟებოტის კოპალას ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟებოტის დასავლეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია. ამჟამად სამხრეთ კედლის უმეტესი ნაწილი განახლებულია, რომელშიც შემორჩენილია თავდაპირველი შესასვლელის წირთხლების ქვედა ნახევარი. ღრმა, თითქმის ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია ვიწრო, შეისრული თაღით გადახურული სარკმელი. მისგან მარცხნივ მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. ეკლესიას შეისრული სხმული კამარა აქვს. შენობა გადახურულია შიფერით.
სიმონიანთხევის ეკლესია

სიმონიანთხევის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელი სიმონიანთხევის ჩრდილო-დასავლეთით, 2 კმ-ზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია ნაგები ყოფილა რიყისა და ნატეხი ქვით, მთლიანად დანგრეულია. კედლები 0,2-0,4 მეტრ სიმაღლეზეა შემორჩენილი. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. აფსიდი ნახევარწრიული ფორმისაა.
მამადაანების პირველი ეკლესია

მამადაანების პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მამადაანებში, ტყიანი მთის კონცხზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია. მთელ სიმაღლეზე შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთ კედელი და სამხრეთ კედლის აღნოსავლეთ ნაწილი. დანარჩენილი კედლები 0,9-1,3 მეტრ სიმაღლეზე დგას. შესასვლელი სამხრეთით ჰქონია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელი ეკლესიას სამხრეთით ჰქონია. შემორჩენილია სარკმლის აღმოსავლეთ ნახევარი. ინტერიერი შელესილი და მოხატული ყოფილა. აღმოსავლეთ სარკმელის გვერდებზე და ზემოთ მოხატულობის კვალი შეიმჩნევა. სამხრეთ მინაშენისგან ნანგრევებიღაა დარჩენილი. ეკლესიას შემორტყმული ჰქონია გალავანი, რომელიც ამჟამად უკვე ნანგრევებადაა ქცეული.
მაგრანეთის პირველი ეკლესია

მაგრანეთის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთის სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,7 4,7 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვის ირეგულარული წყობით, ალაგ-ალაგ გამოყენებულია ტლანქად დამუშავებული შირიმი. ძლიერ დაზიანებულია: თითქმის მთლიანადაა დანგრეული სამხრეთ და ჩრდილო კედლები; შემორჩენილია აფსიდის შუა ნაწილი (სიმაღლე 3 მეტრი) და დასავლეთ კედელი, რომელსაც ზედა ნაწილი მონგრეული აქვს. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია (შემორჩენილია დასავლეთ წირთხლის ნაწილი). აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. აფსიდის ღერძზე გაჭრილია მაღალი, სწორკუთხა სარკმელი, რომლის ჩრდილოეთით ღრმა შეისრულთაღოვანი ნიშია. სარკმლის ღიობი და ნიშის თაღი შირიმის ქვითაა გამოყვანილი. კედლების გარეთა პირი, როგორც ინტერიერში, ასევე ფასადებზე, გასწორებულია ბათქაშით, რომელიც საპირე ქვების მნიშვნელოვან ნაწილს ფარავს. ეკლესიას ირგვლივ მრუდხაზოვანი გალავანი ჰქონია შემოვლებული (შემორჩენილია ფრაგმენტის სახით).
საყდრიონის ამაღლების ხატი

საყდრიონის ამაღლების ხატი — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საყდრიონის ჩრდილო-დასავლეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია მოზრდილი ზომის რიყი ქვით. ეკლესიის გადახურვა და სამხრეთ და დასავლეთ კედლები მთლიანად დანგრეულია. აღმოსავლეთ ნაწილში სწორკუთხა ნიშია. შიგნით ეკლესია ერთიანი კამარით ყოფილა გადახურული, რომლის ქუსლის წყობის რამდენიმე ქვა შემორჩა ჩრდილოეთ კედელს.
სიმონიანთხევის მონეტების განძი

სიმონიანთხევის მონეტების განძი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სიმონიანთხევში. განძის ქრონოლოგიური ჩარჩოები განისაზღვრება 499-536 წლებით. მისი ჩამარხვა შეიძლება მომხდარიყო საუკუნის შუა ხანებში. 1924 წელს, წყალსადენის მილების ჩაწყობისას, აღმოჩნდა თიხის პატარა დოქი ვერცხლის მონეტებით, რომლებიც დამსწრეებმა დაირიგეს და მხოლოდ ერთი ცალი მოხვდა საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში. 1938 წელს მუზეუმში კიდევ 12 მთელი და ერთი ნამტვრევი სასანური დრაქმა შემოვიდა, რომლებიც იმ განძის ნაწილს შეადგენდა.

განძი ინახება საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.
ლიუდმილ სტოიანოვი

ლიუდმილ სტოიანოვი (დ. 6 თებერვალი, 1886, კოვაჩევიცა — გ. 11 აპრილი, 1973, სოფია) — ბულგარელი მწერალი, ბულგარეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1946), ბულგარეთის კულტურის სახალხო მოღვაწე (1963).

ბიოგრაფია
ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 1914 წლიდან. თავდაპირველად იყო სიმბოლისტი, რაც გამოვლინდა ლექსების კრებულებში „მოჩვენებები გზაჯვარედინზე“ (1914) და „მახვილი და სიტყვა“ (1917). შემდეგ დაუახლოვდა სოციალისტურ რეალიზმს: კრებულები „წინაპარი“ (1925), „წმიდათაწმიდა“ (1926), „მიწიერი ცხოვრება“ (1939). ავტორია მოთხრობებისა „პოლკოვნიკ მატოვის ვერცხლის ქორწილი“ (1933), „ქოლერა“ (1935), „ბავშვობა“ (1962) და რომანი „განთიადისას“ (1945).
მაგრანეთის მეორე ეკლესია

მაგრანეთის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთის განაპირას, სამხრეთით, სასაფლაოზე. აგებულია საუკუნის დასასრულს. ეკლესია დარბაზულია (5,9 4,7 მეტრი), ნაგებია აგურითა და რიყის ქვით. დაზიანებულია: ჩაქცეულია გადახურვა, განგრეულია კედლების ქვედა ნაწილები. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი შიგნით და გარედან თაღოვანია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე განიერი თაღოვანი სარკმელია. თითო მსგავსი სარკმელია დასავლეთ და ჩრდილო კედელში. გარედან ეკლესიის კედლები ძირითადად რიყის ქვითაა ნაწყობი, რომელშიც ჩართულია, ერთმანეთისაგან თანაბარი მანძილით დაცილებული, აგურის თითორიგიანი ჰორიზონტალური შრეები.
საყდრიონის ეკლესია

საყდრიონის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საყდრიონის სამხრეთით, 1 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით. შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთ კედელი და სამხრეთ კედლის ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. სწორკუთხა, მომრგვალებულკუთხეებიანი საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში სარკმელია. დარბაზი და საკურთხეველი საერთო შეისრული კამარით ყოფილა გადახურული.
სიმონიანთხევის პირველი სამაროვანი

სიმონიანთხევის პირველი სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სიმონიანთხევში, ადგილ ლამებში. განეკუთვნება - საუკუნეს. 1968 წელს სადაზვერვო გათხრა ჩაატარა ისტორიის და ეთნოლოგიის ინსიტუტის ერწო-თიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი). გაითხარა ორი ქვისსამარხი, რომლებიც დამხრობილი იყო დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ. ერთ-ერთ სამარხში აღმოჩნდა ბრინჯაოს აბზინდა და საყურეები, რკინის რგოლი და აბზინდა, მინის მძივები და სხვა.

მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა ინახება დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
საყდრიონის თეთრი გიორგის ხატი

საყდრიონის თეთრი გიორგის ხატი — საკულტო ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საყრდიონის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 0,8 კილომეტრზე. აგებულია საუკუნეში. ხატი კუბური ფორმის მასიური ნაგებობაა. ნაშენია ნატეხი ქვით, რიყის ქვითა და აგურით. დასავლეთისა და სამხრეთის წახნაგებში თითო ნიშია. მათგან დასავლეთისა ბრტყელი, ხოლო სამხრეთისა სამკუთხა თაღითაა დასრულებული. ხატს გადახურვა ჩამოშლილი აქვს.
სიმონიანთხევის მეორე სამაროვანი

სიმონიანთხევის მეორე სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელი სიმონიანთხევის ახალი სასაფლაოს სამხრეთით, ვაკეზე. განეკუთვნება - საუკუნეს. 1967 წელს შემთხვევით აღმოჩნდა მდიდრული სამარხი. ინვენტარიდან გადარჩა მხოლოდ ოქროს რომაული მონეტა. სხვა სამარხები არ დადასტურებულა, მაგრამ აღმოჩნდა სამაროვნის თანადროული კერამიკა, რაც მიუთითებს ნამოსახლის არსებობაზე.

კერამიკული მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევითი ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში, ხოლო მონეტა — საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.
სიონთგორის სამაროვანი

სიონთგორის სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სიონთგორის სამხრეთ-დასავლეთით. განეკუთვნება ძვ. წ. - საუკუნეს. ხვნის დროს გამოვლინდა დიდძალი სამარხეული მასალა (ლეგა და წითელკეციანი თიხის ჭურჭელი, წითელი საღებავებით მოხატული ხელადა, გველის თავებით შემკული ბრინჯაოს სამაჯურები, რკინის შუბისპირები, საკინძები და სხვა.). არქეოლოგიური მასალა ინახება თიანეთის მხარეთმეცნიერების მუზეუმში.
მაგრანეთის მესამე ეკლესია

მაგრანეთის მესამე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთის სამხრეთით, ხატისხევის მარცხენა ნაპირზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,8 4,9 მეტრი), ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვის შერეული წყობით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია გადახურვის დიდი ნაწილი და აფსიდის თაღის წვერი, განგრეულია სამხრეთ და ჩრდილო კედლები, მონგრეულია გარეთა კუთხეები. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ღრმა, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, გაჭრილია გარეთკენ ოდნავ შევიწროებული, თაღოვანი სარკმელი. სარკმლის ორივე მხარეს გეგმით ნახევარწრიული და მაღალი (სიმაღლე 2 მეტრია) თითო თაღოვანი ნიშია. სარკმლისა და ნიშების თაღები შირიმის ქვითაა გამოყვანილი. აფსიდი გადახურულია წესიერი ფორმის კონქით. ეკლესიის კვადრატული ფორმის დარბაზი გადახურული ყოფილა ცილინდრული კამარით, რომლისგანაც ქუსლის წყობის ნაწილებიღაა შემორჩენილი. დასავლეთის ფრონტონის წვერის წყობაში ჩადგმულია ოთხკუთხა შირიმის ქვა, რომელზეც ტოლმკლავა, ბოლოებგაფართოებული ჯვარია გამოსახული. ფასადის სამხრეთ ნაწილში, მიწის დონიდან 1 მეტრ სიმაღლეზე მოთავსებულ ოვალური ფორმის ქვიშაქვის ქვაზე გაუწაფავი ხელით ამოკაწრულია ორსტრიქონიანი ასომთავრული (ნუსხურნარევი) ნარწერა ( საუკუნე). ეკლესიის ირგვლივ სამარხების კვალი შეინიშნება.
საყდრიონის დიდბატონის ეკლესია

საყრდიონის დიდბატონის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საყრდიონის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 1 კილომეტრზე. ტყიანი მთის წვერზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, შვერილაფსიდიანი, ნაგებია რიყისა და ნაგები ქვით. კარ-სარკმლების, აფსიდის მხრებისა და გარეთა კუთხეების წყობაში გამოყენებულია შირიმი. კედლები შიგნით შელესილია. მოგვიანებით ეკლესიისათვის ჩრდილოეთიდან მიუშენებიათ პატარა სწორკუთხა მინაშენი, ხოლო დასავლეთიდან კოშკი ისე, რომ ეკლესიის დასავლეთ კედელი კოშკის კედლად ყოფილა გამოყენებული. ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია აფსიდის ჩრდილოეთ ნახევარი, ჩრდილოეთ კედლის დიდი ნაწილი და დასავლეთ კედელი მთლიანად. დანგრეულია ჩრდილოეთ მინაშენის აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლები, მონგრეულია კოშკის კედლების ზედა ნაწილები, ჩამოშლილია სართულშუა გადახურვა.

ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: ერთი დასავლეთიდან, კოშკიდან, მეორე ჩრდილოეთიდან, მინაშენიდან. ჩრდილოეთის შესასვლელს აღმოსავლეთ წირთხლი და ბრტყელი გადახურვის ნაწილიღა შემორჩა. დასავლეთის შესასვლელი თაღოვანია. აფსიდს ნახევარწრიული ფორმა ჰქონია. აფსიდის შემორჩენილ ნაწილში ერთი სწორკუთხა ნიშია. ჩრდილოეთ მინაშენი ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის შუა ნაწილზეა მიდგმული. მინაშენის ჩრდილოეთ კედელში მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია. მინაშენს ორფერდა გადახურვა ჰქონია, რომელიც აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებს ეყრდნობოდა. კოშკი ორსართულიანია, გეგმით სწორკუთხა. დასავლეთ კედელში ერთ ვერტიკალზე ორი სწორკუთხა სარკმელია, რომელთა შორის სართულშუა გადახურვის კვალი ჩანს. კოშკის შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 4-5 მეტრს არ აღემატება. ეკლესიის ირგვლივ ჩანს სამარხები, ხოლო ოდნავ მოშორებით შეიმჩნევა ნასახლარის ნაშთები.
თამრებაის ჯვარი

თამრებაის ჯვარი, ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთის დასავლეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგები ყოფილა რიყის ქვით. სიგრძე 5,55 მეტრი, სიგანის დადგენა არ ხერხდება. შემორჩენილია მხოლოდ დასავლეთ კედლის ნაწილი (სიმაღლე 1,5 მეტრი) და ღრმა ნახევარწრიული აფსიდის ჩრდილო გვერდის ნახევარი, მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშით. ეკლესიასთან ახლოს რიყის ქვით ნაგები, გეგმით სწორკუთხა ორი შენობის (10 6 მეტრი და 8 4 მეტრი) ნაშთია.
საყდრიონის ლომისის ნიში

საყდრიონის ლომისის ნიში — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საყდრიონის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 0,5 კილომეტრზე, ლომისის გორაზე განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია მოზრდილი ზომის რიყის ქვით, წყობაში აქა-იქ ნატეხი ქვაცაა გამოყენებული. ძლიერ დაზიანებულია. მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ღრმა, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია ვიწრო და დაბალი სწორკუთხა სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო მცირე ზომის კვადრატული ნიშია. ერთი სწორკუთხოვანი სარკმელი დასავლეთ კედელშია. ეკლესიასთან ახლოს შეიმჩნევა ნასახლარების ნაშთები.
ნიკოლოზ სტოლიაროვი

ნიკოლოზ სტოლიაროვი (დ. 22 მაისი, 1922, ყაზანი— გ. 23 თებერვალი, 1993) — რუსი სამხედრო მფრინავი, ორგზის საბჭოთა კავშირის გმირი (1944, 1945), პოდპოლკოვნიკი (1953).

ბიოგრაფია
1941 წელს დაამთავრა სვერდლოვსკის სამხედრო საავიაციო სკოლა. მეორე მსოფლიო ომში იბრძოდა კალინინის, ვორონეჟის, სტეპის, უკრაინის და ფრონტებზე. შეასრულა 180 საბრძოლო გაფრენა. 1954 წელს დაამთავრა სამხედრო-საჰაერო აკადემია და მსახურობდა ავიაციაში სამეთაურო თანამდებობებზე. 1956 წლიდან გავიდა თადარიგში.
მაგრანეთის კვირაცხოვლის ეკლესია

მაგრანეთის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთის განაპირას, სამხრეთით, საცხვრეგორაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (7,6 4,9 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვის ირეგულარული წყობით. გარეთა კუთხეების წყობაში რამდენიმე შირიმის ქვაა ჩართული. კედლები შიგნიდან და გარედან ბათქაშითაა გასწორებული, რომელიც ქვებს შორის დარჩენილ არეებს ავსებს და ნაწილობრივ, მათ ზედაპირებსაც ფარავს. დაზიანებულია: ჩამოშლილია გადახურვა, მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები და გარეთა კუთხეები. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეშია. კარი გარედან თაღოვანია, ხოლო შიგნიდან ბრტყლადაა გადახურული. ეკლესიის დარბაზი კვადრატული ფორმისაა, აღმოსავლეთით დასრულებილია საკმაოდ ღრმა აფსიდით, რომელსაც გეგმით ოდნავ ნალისებური ფორმა აქვს. აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო, გეგმით ნახევარწრიული თაღოვანი ნიშია. ერთი მომცრო, კვადრატული ფორმის ნიში მოქცეულია სამხრეთ ნიშის ზემოთ, კონქის არეში. აფსიდის სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, რიყის ქვით ნაგები კუბური ფორმის ტრაპეზია მიდგმული. აფსიდს დარბაზისგან გამოყოფს კანკელი (ამჟამად ქვედა ნაწილიღაა შემორჩენილი). აფსიდი გადახურულია კონქით, რომლის თაღს სამცენტრიანი თაღის ფორმა აქვს. მსგავსი ფორმისაა დარბაზის კამარაც. ეკლესიის სამხრეთ და ჩრდილო კედლებში თითო სწორკუთხა სარკმელია. ჩრდილო კედელში მცირე ზომის კვადრატული ნიშია. ეკლესიის ფასადები რიყის ქვის ირეგულარული წყობითაა ნაწყობი. ძეგლს ლავგარდნის ერთი ქვაც კი არ შემორჩა, იგი შირიმის სწორკუთხა ქვებით (აღმოჩნდა ნანგრევებში) ყოფილა შედგენილი. ეკლესიას ადრე შემოვლებული ჰქონია წრიული მოხაზულობის გალავანი (შემორჩენილია ფრაგმენტულად).