iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მონტეჩიტორიოს ობელისკი

მონტეჩიტორიოს ობელიკი — ფსამეტიქ -ის (ძვ. წ. 595-589) ძველი ეგვიპტური წითელი გრანიტის ობელისკი ჰელიოპოლისიდან, ეგვიპტე. რომში ძვ. წ. 10 წელს ჩამოიტანა რომის იმპერატორმა ავგუსტუსმა გნომონის დანიშნულების შესასრულებლად. ამჟამად მონტეჩიტორიოს მოედანზე დგას. მისი ზომებია 21,79 მ სიმაღლე და 33,97 მეტრი კვარცხლბეკისა და გლობუსის ჩათვლით.
ტიგრან II

ტიგრან დიდი (, , ) — დიდი სომხეთის მეფე ძვ. წ. 95-55 წლებში, მითრიდატეს სიძე, დაიპყრო მესოპოტამია და სირია. ძვ. წ. 69 წელს დაამარცხა რომაელმა მხედართმთავარმა ლუკულუსმა ტიგრანაკერტთან. ძვ. წ. 66 წელს პომპეუსს დამორჩილდა. ტიგრან დიდის სახელთან არის დაკავშირებული სომხეთის სახელმწიფოს ყველაზე მნიშვნელოვანი ტერიტორიული გაფართოება.
რეფერენდუმი

რეფერენდუმი (ლათ. - ის რაც უნდა გახმოვანდეს, - თავდაპირველად პლებეების საბჭოს დეკრეტი) — სახელმწიფო სამართალში ამომრჩეველთა კორპუსის მიერ კონსტიტუციური, საკანონმდებლო ან შიდა და გარეპოლიტიკური საკითხების გადაწყვეტა. რეფერენდუმის ჩატარებისა და მისი რეგულირების პროცედურას ქვეყნის კანონმდებლობა მართავს.

გამოყენების სფეროს, ჩატარების საშუალებისა და განხილვის საკითხის მიხედვით ანსხვავებენ: კონსტიტუციურ რეფერენდუმს (სრულიად სახალხო კენჭისყრაზე გამოაქვთ კონსტიტუციის პროექტი ან საკონსტიტუციო ჩასწორებები) და საკანონმდებლო (კანონპროექტი), აუცილებელ რეფერენდუმსა და ფაკულტატიურს.

რეფერენდუმი საქართველოში
„საქართველოს ორგანული კანონის რეფერენდუმის შესახებ“ მიხედვით რეფერენდუმი ეწყობა საყოველთაო, თანასწორი და ნების პირდაპირი გამოვლენის მიზნით, ფარული კენჭისყრით. ფარული კენჭისყრა გულისხმობს არჩევნის ფარულობას, თუ არ იქნება მოცემული მოთხოვნა დაცული ამ შემთხვევაში დგება რეფერენდუმის არაკონსტიტუციურად ცნობის საკითხი, რასაც წყვეტას საკონსტიტუციო სასამართლო საკონსტიტუციო სარჩელით მიმართვის შემთხვევაში. რეფერენდუმში მონაწილეობის უფლება აქვს საქართველოს მოქალაქეებს, რომლებსაც რეფერენდუმის გამართვის დღისათვის შეუსრულდა 18 წელი, განურჩევლად რასისა, კანის ფერისა, ენისა,სქესისა, რელიგიისა, პოლიტიკური და სხვა შეხედულებებისა, ეროვნული, ეთნიკური და სოციალური კუთვნილებისა, წარმოშობისა, ქონებრივი და წოდებრივი მდგომარეობისა, საცხოვრებელი ადგილისა. რეფერენდუმს საქართველოში ნიშნავს საქართველოს პარლამენტი, არანაკლებ 200 000 ამომრჩევლის მოთხოვნით ან საკუთარი ინიციატივით საქართველოს პრეზიდენტი მისი მოწყობის მოთხოვნის მიღებიდან 30 დღის ვადაში. საქართველოში რეფერენდუმი მზადდება და იმართება ქართულ ენაზე.
მაჰმუდ აბასი

მაჰმუდ აბასი (არაბ. ‎‎), პარტიული მეტსახელი „აბუ მაზენი“ ( ‎) (დ. 26 მარტი, 1935, ცფათი) — პალესტინელი პოლიტიკოსი, პალესტინის პრეზიდენტი 2005 წლიდან.

დაამთავრა დამასკის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი და პატრის ლულუმბას სახელობის მოსკოვის ხალხთა მეგობრობის უნივერსიტეტის ასპირანტურა, ხოლო სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა პატრის ლულუმბას სახელობის მოსკოვის ხალხთა მეგობრობის უნივერსიტეტში. სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის მოსკოვის ფილიალში თემაზე „საიდუმლო კავშირი ნაციზმსა და სიონიზმს შორის“ (სამეცნიერო ხელმძღვანელი ევგენი პრიმაკოვი), რომლის ძირითადი იდეები ზოგიერთმა პოლიტიკოსმა ჰოლოკოსტის უარყოფად შერაცხა.

1950-იანი წლების ბოლოს იყო პალესტინელ არაბთა პოლიტიკური ორგანიზაცია „ფათხის“ ერთ-ერთი ფუძემდებელი. მონაწილეობდა პალესტინის გათავისუფლების ორგანიზაციის სამხედრო ოპერაციებსა და პოლიტიკურ საქმიანობაში. მოგვიანებით ისრაელთან მოლაპარაკებების დროს მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა პალესტინელების დიპლომატიურ სტრატეგიაზე, რასაც მოჰყვა 1993 წელს ოსლოს სამშვიდობო შეთანხმება. 2003 წელს მოკლე დროით ეკავა პალესტინის ადმინისტრაციის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა. 2003 წლიდან იყო პალესტინის გათავისუფლების ორგანიზაციის თავმჯდომარე, 2005 წლის 9 იანვარს კი აირჩიეს პალესტინის ეროვნული ადმინისტრაციის პრეზიდენტად. მისი მმართველობის დროს მოხდა შიდა კონფლიქტი რადიკალურ ისლამისტურ ორგანიზაცია „ჰამასთან“ და ქვეყნის ფაქტობრივი გაყოფა: დასავლეთ ნაპირის ტერიტორია დარჩა ფათხის მმართველობაში, ხოლო ღაზის სექტორი გადავიდა ჰამასის კონტროლქვეშ. 2009 წელს აბას პრეზიდენტობა უვადოდ გაუხანგრძლივეს. 2013 წლიდან ოფიციალურად იწოდება პალესტინის სახელმწიფოს პრეზიდენტად.
პალესტინის გათავისუფლების ორგანიზაცია

პალესტინის გათავისუფლების ორგანიზაცია (პგო) (არაბ. ‎‎, მუნაზამა ათ-თაჰრირ ალ-ფილასტინიია) — აერთიანებს ორგანიზაცია „ფათჰს“, პალესტინის განთავისუფლების დემოკრატიულ ფრონტს და პალესტინის წინააღმდეგობის მოძრაობის (პწმ) სხვა ორგანიზაციებს. შეიქმნა 1964 წელს პალესტინის ეროვნული საბჭოს პირველ სხდომაზე პალესტინის გათავისუფლების მიზნითა და თავისუფალი არაბული პალესტინის სახელმწიფოს შესაქმნელად. საპროგრამო დოკუმენტად ითვლება პალესტინის ქარტია. არაბული სახელმწიფოების მეთაურთა თათბირებზე ალჟირში (1973 წლის ნოემბერი), რაბატში (1974 წლის ოქტომბერი) და მუსლიმური ქვეყნების კონფერენციაზე ლაჰორში (1974 მარტი) პგო აღიარეს პალესტინის არაბი ხალხის ერთადერთ კანონიერ წარმომადგენლად. პგო-ს აქვს თავისი დიპლომატიური წარმომადგენლობა თითქმის ყველა არაბულ ქვეყანაში, ჰქონდა წარმომადგენლობა სსრკ-ში, ინდოეთში, ირანში, ბანგლადეშში, თურქეთში, კვიპროსზე და სხვაგან. მონაწილეობს არაბული სახელმწიფოების ლიგის მუშაობაში. პგო-ის ბიურო არის აზიისა და ევროპის რიგ ქვეყნებში. პწმ-ის შეიარაღებული ძალები განლაგებულია ლიბანში, სირიასა და ზოგიერთ სხვა არაბულ ქვეყანაში. პგო-ის უმაღლესი ორგანოა პალესტინის ეროვნული საბჭო (პეს).

ამჟამად ლეგალურად მოქმედებს და გაეროს დამკვირვებლის სტატუსი აქვს. პგო-ს აღმასკომის თავმჯდომარედ 1969 წლიდან იყო იასირ არაფატი. მისი გარდაცვალების შემდეგ ამ პოსტზე აირჩიეს მაჰმუდ აბასი.
ამადუ და მარიამი

ამადუ და მარიამი — მუსიკალური დუეტი მალიდან, რომლის წევრები არიან მარიამ დუმბია (ვოკალი) (დ. 15 აპრილი, 1958, ბამაკო) და ამადუ ბაგაიკო (გიტარა და ვოკალი) (დ. 24 ოქტომბერი, 1954, ბამაკო და გარდაიცვალა 2025 წლის 4 აპრილს). დუეტის წევრები, ცნობილი როგორც „ბრმა წყვილი მალიდან“, ერთმანეთს მალის ახალგაზრდა ბრმათა ინსტიტუტში შეხვდა, სადაც საერთო გატაცება მუსიკით აღმოაჩინეს.

დუეტის მუსიკაში შერწყმულია მალის ტრადიციული ხალხური მუსიკა როკ გიტარასთან, სირიულ ვიოლინოსთან, კუბურ საყვირთან, ეგვიპტურ ნეისთან, კოლუმბიურ ტრომბონებთან, ინდურ ტაბლასა და დოგონურ პერკუსიასთან. ყველა ამ ელემენტის გაერთიანებას ზოგადად „აფრო-ბლუზს“ უწოდებენ.
RAM (ჯგუფი)

— მუსიკალური ჯგუფი პორტ-ო-პრენსიდან, (ჰაიტი). ჯგუფის სახელი მისი დამფუძნებლის, სიმღერების ავტორისა და წამყვანი ვოკალისტის რიჩარდ ა. მორსის ინიციალებია. ჯგუფის მუსიკა ძირითადად მიზიკ-რასინია, თუმცა თავად მორსი აღწერს მას, როგორც „ვუდუ როკ-ენდ-რუტსი“ (ვუდუ როკი და ფესვები). მიზიკ რასინი ერთ-ერთი წამყვანი მუსიკალური მიმართულებაა ჰაიტიზე და ეს ჯგუფი ამ მიმართულების მთავარი წარმომადგენელია. რამი პირველად სცენაზე 1990 წელს გამოჩნდა, პირველი ალბომი კი 1996 წელს ჩაწერა. ჯგუფის მუსიკაში შერწყმულია ტრადიციული ვუდუ ლირიკა და ინსტრუმენტები, როგორიცაა რა-რა საყვირები და პეტუო დოლები, თანამედროვე როკ-ენ-როლის ფონზე. ჯგუფის სიმღერები შეიცავს ლირიკას კრეოლზე, ფრანგულსა და ინგლისურზე.

რამი განთქმულია მათი რეგულარული ხუთშაბათ ღამის წარმოდგენებით სასტუმრო ოლოფსონში პორტ-ო-პრინსის ძველ უბანში, რომელსაც, როგორც ყოველთვის, მრავალფეროვანი ადგილობრივი თუ უცხოელი პუბლიკა ესწრება. რაულ სედრასის სამხედრო ხუნტის პერიოდში ჯგუფის ერთ-ერთი სინგლი „ფეი“ ქვეყნის მასშტაბით აიკრძალა სამხედრო მმართველობის მიერ, რომელთაც ეს სიმღერა გადახვეწილი პრეზიდენტი ჟან-ბერტრან არისტიდის მხადაჭერად აღიქვეს. ჯგუფი აგრძელებდა ყოველკვირეულ კონცერტებს განადგურების მუქარის მიუხედავად, სანამ მორსი ბეწვზე გადაურჩა მის მძევლად აყვანას სასტუმროში 1994 წელს. ჯგუფმა ალბომების ჩაწერა 1996 წელს დაიწყო, ქვეყანაში აშშ-ის სამხედრო ჩარევით არისტიდის ხელისუფლების აღდგენის შემდეგ. 1998 წელს ჯგუფი წინააღმდეგობაში მოჰყვა პორტ-ო-პრინსის ახლად არჩეულ მერთან, რომელსაც არისტიდი მფარველობდა, და ისევ ბეწვზე გადარჩა მკვლელობის მცდელობას ყოველწლიურ კარნავალზე წარმოდგენისას. საკუთარი სიმღერებით რამი დღემდე განაგრძობს ანტაგონიზმს როგორც არისტიდის მომხრეების, ისე ყოფილი სამხედრო რეჟიმის წინააღმდეგ.

დისკოგრაფია
 (1993)
 (1997)
 (2002)
 (2003)
 (2003)
 (2016)
ანრი რუსო

ანრი ჟულიენ ფელიქს რუსო (; დ. 21 მაისი, 1844 — გ. 2 სექტემბერი, 1910) — ფრანგი პრიმიტივისტული მანერის პოსტიმპრესიონისტი მხატვარი. ასევე ცნობილია, როგორც (საბაჟოს თანამშრომელი) მისი სამსახურის გამო. ცხოვრებაში დაცინვის საგანი, ის მოგვიანებით თვითნასწავლ გენიოსად აღიარეს უაღრესად მხატვრული ხარისხის ნამუშევრების გამო.

მის საუკეთესო ტილოებზე აღწერილია ჯუნგლების სცენები, მიუხედავად იმისა, რომ თავად საფრანგეთი არასდროს დაუტოვებია და ჯუნგლი თვალით არ უნახავს. გავრცელებული ისტორიები მის მიერ სამხედრო სამსახურისას მექსიკაში მოგზაურობაზე საფუძველს მოკლებულია. მისი შთაგონების წყარო წიგნების ილუსტრაციები და პარიზის ბოტანიკური ბაღი იყო. მის ნამუშევრებში ასევე აისახა ისტორიები, რომლებიც მას მექსიკაში ექსპედიაციაში ნამყოფი ფრანგი ჯარისკაცებისგან ჰქონდა გაგონილი. ეგზოტიკური სცენების გვერდით ასევე ხშირად მეორდება მის ნაწარმოებებში ქალაქისა და მისი გარეუბნების მცირე ზომის ტოპოგრაფიული გამოსახულებები.

მისი მტკიცებით, რუსომ გამოიგონა პორტრეტული პეიზაჟის ახალი ჟანრი, რომელსაც აღწევდა ჯერ ქალაქის სასურველი ნაწილის ხედის ხატვით, შემდეგ კი მასში წინა პლანზე ადამიანის გამოსახვით.
ეგვიპტის პირამიდები

ეგვიპტის პირამიდები — ეგვიპტის ფარაონებისთვის, ძვ. წ. საუკუნიდან საუკუნემდე აგებული ძვალშესალაგები. ეგვიპტის პირამიდები მსოფლიოს პირველი საოცრებაა.

ჯოსერის პირამიდა
პირამიდებს შორის პირველი იყო მესამე დინასტიის ფარაონის, ჯოსერის პირამიდა, რომელიც ქრ. შობამდე საუკუნეში ააგეს. მისი არქიტექტორი ფარაონის კარის ხუროთმოძღვარი და პირველი ვეზირი, იმჰოტეპი იყო. პირველი და მეორე დინასტიის ფარაონთა სამარხები გიგანტურ აკლდამებს წარმოადგენდა, რომელთაც მასტაბები ეწოდება. მიუხედავად გრანდიოზული ზომებისა (ერთი კედლის სიგრძე ზოგჯერ 90 მეტრს აღწევდა), როგორც ჩანს, მასტაბები ვერ აკმაყოფილებდა ეგვიპტის ბრწყინვალე ფარაონთა მოთხოვნებს, ამიტომ იმჰოტეპმა სრულიად ახლებური სამარხის ქმნა განიზრახა. მან არა მარტო ახალი ფორმის სამარხი ააგო, არამედ შეცვალა საშენი მასალაც. მანამდე ეგვიპტელები ძირითად საშენ მასალად თიხას და ხეს იყენებდნენ, რაც ეგვიპტეში ცოტა იყო და, შესაბამისად ძვირად ფასობდა. იმჰოტეპმა კი პირამიდა ქვით ააგო. აქედან მოყოლებული, ძირითადი საშენი მასალის ადგილი ქვამ დაიკავა. იმჰოტეპმა პირველმა მოიფიქრა სამარხის სიმაღლეში გაზრდა, ამიტომაცაა, რომ ჯოსერის პირამიდა მოგვაგონებს შვიდ ერთმანეთზე დადგმულ მასტაბას, რომელთა ზომაც სიმაღლის მატებასთან ერთად მცირდებოდა. ჯოსერის პირამიდა თავიდან 147 მეტრი იყო, ამჟამად კი 134 მეტრია.

ჯოსერის პირამიდა ძირითადად, საფეხუროვანი პირამიდის სახელითაა ცნობილი.

გიზის პირამიდები
დღეს შემორჩენილი ეგვიპტის ასამდე პირამიდიდან ყველაზე დიდი და აღსანიშნავია გიზის პირამიდები. მათ შორის ყველაზე დიდია ფარაონ ხეოფსის პირამიდა. იგი ააშენეს ძვ. წ. საუკუნეში. მისი აღმშენებელი იყო ხემიუნი, პირამიდის სიმაღლე იყო 147 (ამჟამად 136) მეტრი, თითოეული გვერდის სიგრძე 230 მეტრია. მას გარშემო რომ შემოუაროთ, კილომეტრზე მეტი უნდა გაიაროთ. პირამიდის ასაშენებლად დაიხარჯა 2300000 ლოდი, რომელნიც დღესაც ისეთი სიზუსტით ერწყმიან ერთმანეთს, რომ მათ შორის ნემსსაც ვერ გაატარებთ. ხეოფსის პირამიდა მთლიანად თეთრი ფილებით ყოფილა მოპირკეთებული, მაგრამ დღესდღეობით ეს „პერანგი“ აღარ არსებობს. გიზის სამი დიდი პირამიდიდან სიდიდით მეორეა ფარაონ ხეფრენის პირამიდა, რომლის სიმაღლე 136.4 მეტრია, ფუძის სიგრძე კი 215 მეტრი. მისი არქიტექტორი იყო მერიბი. მესამეა ფარაონ მიკერინასის პირამიდა, რომლის სიმაღლე 66 მეტრია, გვერდის სიგრძე კი 108 მეტრი. მისი ხუროთმოძღვარი იყო დებხეინი. მერიბსა და დებხეინს ეგვიპტოლოგები ხემიუნის მემკვიდრეებად თვლიან. პირველი მეცნიერი და სწავლული, რომელმაც პირამიდები მოინახულა, ისტორიის მამა, ჰეროდოტე იყო. იგი თავის ჩანაწერებში აღფრთოვანებით საუბრობს პირამიდებზე.

დიდი სფინქსი
გიზის პირამიდების მახლობლად არის დიდი სფინქსი. იგი არის ფარაონისათვის გამოკვეთილი ნადირთა მეფის, ლომის ფიგურა. მისი სიმაღლე 20 მეტრია, სიგრძე კი 60 მეტრი.
ანდრეი შევჩენკო

ანდრეი შევჩენკო (; დ. 29 სექტემბერი, 1976, დვორკივშინა, უკრაინა) — უკრაინელი სპორტსმენი, თანამედროვე ფეხბურთის სუპერვარსკვლავი.

ბიოგრაფია
ანდრეი დაიბადა 1976 წლის 29 სექტემბერს კიევის ოლქის იაგოტინსკის რაიონის სოფელ დვირკივშინაში პრაპორშჩიკის ნიკოლოზ შევჩენკოს ოჯახში.

ვაჟის დაბადების შემდეგ მალე შევჩენკოების ოჯახი კიევში გადავიდა საცხოვრებლად. იქ შევჩენკომ დაიწყო სწავლა ობოლონსკის 216–ე საშუალო სკოლაში, რომლის მოსწავლეები ახლა ერთმანეთს ეჯიბრებიან მოიპოვონ შევჩენკოს მერხზე დაჯდომის უფლება. მაგრამ წარწერა 'აქ იჯდა შევჩენკო' ამოკაწრულია რამდენიმე მერხზე, და რომელია მათ შორის ნამდვილად შევჩენკოს მერხი არავინ იცის.

კლასი, რომელშიც ანდრეი ერთსულოვნად აირჩიეს ფიზ. მომზადების ორგანიზატორად, ითვლებოდა სუსტად, ის დააკომპლექტეს იმ ბავშვებისაგან, რომლებიც ვერ მოხვდნენ ფიზიკისა და მათემატიკის გაძლიერებული სწავლების ჯგუფებში. მაგრამ ამას ხელი არ შეუშლია ბავშვებისათვის რომ ჩამოეყალიბებინათ მეგობრული და გულისხმიერი კოლექტივი. ლიდერი რა თქმა უნდა ანდრიუშა შევჩენკო იყო. ის იღებდა მონაწილეობას 'თემურელების' მოძრაობაში, მაკულატურასაც აგროვებდა, გოგოებსაც იცავდა. მაგრამ მასწავლებლებს ისიც ახსოვთ, თუ როგორ მონაწილეობდა ანდრეი ჩხუბებში, ტუალეტებშიც ეწეოდა და საერთოდ არაფრით არ გამოირჩეოდა ჩვეულებრივი საბჭოთა მოსწავლეებისაგან.

სანაკრებო კარიერა
შეჩენკო მონაწილეობდა მსოფლიოსა (2006 წ.) და ევროპის (2012 წ.) საფეხბურთ ჩემპიონატებზე. თითოეულ ტურნირზე მან 2-2 გოლი გაიტანა. ევროპის ჩემპიონატის შემდეგ შევჩენკომ სანაკრებო კარიერა დაასრულა.

ტიტულები
მიხაი ზიჩი

მიხაი ზიჩი (; დ. 15 ოქტომბერი, 1827, სოფ. ზალა, უნგრეთის სამეფო — გ. 28 თებერვალი, 1906, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთის იმპერია; დაკრძალეს 1906 წლის 18 მარტს, ბუდაპეშტში) — უნგრელი ფერმწერი და გრაფიკოსი. უნგრული რომანტიზმის წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
სწავლობდა ბუდაპეშტის უნივერსიტეტში, 1842 წლიდან მეცადინეობს ფერწერაში იტალიელ მხატვარ ი. მარასტონისთან, რომელმაც ბუდაპეშტში გახსნა სამხატვრო სასწავლებელი. 1843 წელს გადადის ვენაში, სადაც ფერწერას სწავლობს ფერდინანდ გეორგ ვალდმიულერის ხელმძღვანელობით. 1846 წელს იმოგზაურა იტალიაში. 1847 წლიდან ცხოვრობს პეტერბურგში. 1858 წელს აირჩიეს პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიის აკადემიკოსად. 1859 წლიდან იყო საიმპერატორო კარის მხატვარი.1874–1881 წლებში ცხოვრობდა საზღვარგარეთ, 1875–1880 წლებში იყო პარიზის უნგრელთა ურთიერთდახმარების საზოგადოების თავმჯდომარე. 1881–1882 წლებში ცხოვრობდა კავკასიაში, 1883–1906 წლებში კვლავ საიმპერატორო კარის მხატვარია. დემოკრატი მხატვარი თანაუგრძნობდა უნგრეთის რევოლუციას. იზიარებდა უტოპიური სოციალიზმის იდეებს.

შემოქმედება
ნიკოლაი ჩერნიშევსკის რომანის „რა ვაკეთოთ?" გავლენით მხატვარმა შექმნა რამდენიმე სურათი („ქუჩაზე მოსეირნე წყვილები“, „ვაჭრის ოჯახი“ და სხვა). განსაკუთრებით საინტერესოა 80-იან წლებში შექმნილი ეტიუდი „ციმბირის ტყვე", სადაც გამოსახულია ჩერნიშევსკი პატიმრობის დროს. ზიჩის შემოქმედებისათვის დამახასიათებელია მაღალი პროფესიული დონე. მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია: „კუბოს თავის დაჭედვა“, „გარდამოხსნა“ (ორივე 1845), „კავკასიის სცენები“ (ლითოგრაფია, გამოიცა 1852), „ბოროტი სულის ზეიმი“ (1878, ბუდაპეშტის ეროვნული გალერეა); განსაკუთრებით მუშაობდა მხატვარი წიგნის გრაფიკის დარგში. დაასურათა იმრე მადაჩის „ადამიანური ტრაგედია“, მიხეილ ლერმონტოვის „დემონი“ („თამარი კუბოში“, პუშკინის სახლ-მუზეუმი, სანქტ-პეტერბურგი და სხვა).

1881 წელს ზიჩი თბილისში ჩამოვიდა, სადაც მოწინავე ქართველ ინტელიგენციის თხოვნით დაიწყო „ვეფხისტყაოსნის“ ილუსტრაციებზე მუშაობა. სულ შექმნა 34 სურათი (შეუკვეთეს 14), „ვეფხისტყაოსნის“ საგამომცემლო კომისიამ 27 სურათი შეარჩია. აღნიშნული ნამუშევრები (ამჟამად ინახება კორნელი კეკელიძის სახელობის საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში) მხატვარმა ქართველ ხალხს უსასყიდლოდ გადასცა. ზიჩის „ვეფხისტყაოსნის“ ილუსტრაციები თავის დროზე დიდი მხატვრული მოვლენა იყო. ზიჩიმ ქართულ თემაზე კიდევ რამდენიმე ტილო შექმნა — „ქართველი ქალის პორტრეტი“ (1874, კერძო კუთვნილება), "იკორთის მონასტერი“ (1888, საქართველოში მეორედ ჩამოსვლის დროს) და სხვა.

გალერეა
მრავალკუთხედი

მრავალკუთხედი, ასევე პოლიგონი — გეომეტრიაში ბრტყელი ფიგურა, რომელიც შემოსაზღვრულია მონაკვეთების სასრული რაოდენობით. ამ მონაკვეთებს მრავალკუთხედის გვერდები ეწოდება, ხოლო წერტილები, სადაც ეს გვერდები ერთმანეთს კვეთს, მრავალკუთხედის წვეროებია. სხვანაირად, მრავალკუთხედი ეწოდება მარტივ შეკრულ ტეხილს, რომლის მეზობელი გვერდები ერთ წრფეზე არ ძევს, მის მიერ შემოსაზღვრულ სიბრტყის ნაწილთან ერთად.

მრავალკუთხედის ორ წვეროს ეწოდება მეზობელი, თუ ისინი ერთსა და იმავე გვერდს ეკუთვნის. მრავალკუთხედის ორ გვერდს ეწოდება მეზობლი, თუ მათ საერთო წვერო გააჩნიათ. მრავალკუთხედში ორი არამეზობელი გვერდის შემაერთებელ მონაკვეთს დიაგონალი ეწოდება.

მრავალკუთხედის კუთხე ეწოდება იმ კუთხეს, რომელსაც მისი გვერდები ადგენენ (მრავალკუთხედის მხრიდან).

მრავალკუთხედის სახეები
სამი გვერდის მქონე მრავალკუთხედს სამკუთხედი ეწოდება, ოთხი გვერდის მქონეს – ოთხკუთხედი, ხუთისას – ხუთკუთხედი და ა.შ. გვერდის მქონე მრავალკუთხედს -კუთხედი ჰქვია.

მრავალკუთხედს ეწოდება ამოზნექილი, თუ ის აკმაყოფილებს ნებისმიერს შემდეგი პირობებიდან:
ძევს მის ნებისმიერ გვერდზე გამავალი წრფის მხოლოდ და მხოლოდ ცალ მხარეს;
წარმოადგენს ორი ნახევარსიბრტყის თანაკვეთას (მათი საერთო წერტილების სიმრავლეს);
მასში ნებისმიერად აღებული ორი წერტილის შემაერთებელი მონაკვეთი მთლიანად მრავალკუთხედს ეკუთვნის;

მაშასადამე, ნებისმიერი სამკუთხედი ამოზნექილი მრავალკუთხედია.

ამოზნექილ მრავლკუთხედს ეწოდება წესიერი, თუ მისი ყოველი გვერდი ტოლია და ყოველი კუთხე ტოლია. ამის მაგალითებია წესიერი (ტოლგვერდა) სამკუთხედი, კვადრატი და ა.შ.

ამოზნექილ მრავალკუთხედს ეწოდება წრეწირზე შემოხაზული, თუ მისი თითოეული გვერდი ერთსა და იმავე წრეწირს ეხება. წრეწირში ჩახაზული მრავალკუთხედი ისეთ პოლიგონს ეწოდება, რომლის თითოეული წვერო ერთსა და იმავე წრეწირზე ძევს.
კალაჰარი

კალაჰარი — უდაბნო აფრიკის სამხრეთ ნაწილში; ფართობი — 600 ათასი კვ.კმ. ძირითადად მდებარეობს სამი ქვეყნის ტერიტორიაზე: ბოტსვანა, ნამიბია და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა, მაგრამ ბოლო დროს მისი ფართობი მატულობს და უტევს ანგოლას, ზიმბაბვესა და ზამბიას. კლიმატი არიდულია, თბილი ზამთრით და ცხელი ზაფხულით. ნალექები 500 მმ-მდე, საშუალო მაქსიმალური ტემპერატურაა +29 °, საშუალო მინიმალური +12 °, აორთქლება 3 ათასი მმ.
მარგარიტა ურუშაძე

მარგარიტა (მაგული) დავითის ასული ურუშაძე (დ. 1923, თბილისი — გ. 1999, იქვე) — ქართველი ჟურნალისტი, საქართველოს სსრ დამსახურებული ჟურნალისტი (1970). პროფესორ ზურაბ ურუშაძის და.

ბიოგრაფია
მ. ურუშაძემ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1946). 1946-1995 მოღვაწეობდა საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის სახელმწიფო კომიტეტის (1990-იდან ტელე-რადიო დეპარტამენტის) რადიომაუწყებლობაში. სხვადასხვა დროს იყო საქართველოს რადიოს მხატვრულ გადაცემათა მთავარი რედაქციის ლიტერატურულ გადაცემათა რედაქციის უფროსი რედაქტორი, პროგრამებისა და გამოშვების მთავარი რედაქციის პროგრამების რედაქციის უფროსი რედაქტორი, პროგრამების მთავარი რედაქციის მთავარი რედაქტორის მოადგილე და სხვა. აღზარდა ქართველ რადიოჟურნალისტთა არა ერთი თაობა.

ჯილდოები
1970 — საქართველოს დამსახურებული ჟურნალისტი.
ვენერა ურუშაძე

ვენერა გიორგის ასული ურუშაძე (დ. 8 სექტემბერი, 1909, ლანჩხუთი, — გ. 1991, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი და პედაგოგი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1976), დოცენტი.

ბიოგრაფია
1947 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1945 წელს გამოაქვეყნა ინგლისურ ენაზე პირველი მხატვრული თარგმანები (მათ შორის ნიკოლოზ ბარათაშვილის „მერანი“-ს თარგმანი). 1950 წლიდან ნაყოფიერ პედაგოგიურ და სამეცნიერო მოღვაწეობას ეწეოდა თსუ-ის ინგლისური ენის კათედრაზე. მას ეკუთვნის „ვეფხისტყაოსნის“ პირველი ინგლისური პოეტური თარგმანი (1968, 1971, 1979). ინგლისურ ენაზე გამოსცა „ქართული პოეზიის ანთოლოგია“ (1948, 1958), ქართველ მწერალთა მოთხრობების კრებული „მინდია“ (1964, 1966), შოთა რუსთაველის „აფორიზმები“ (1983) და ა. შ. შეადგინა და გამოსცა ინგლისური ენის სახელმძღვანელო და ქრესტომათია (1963, 1974). გამოაქვეყნა არაერთი სტატია თარგმანის თეორიის საკითხებზე.
აფხაზური ლიტერატურა

აფხაზური ლიტერატურა წერილობითი სახით აფხაზურ ენაზე საუკუნის დასაწყისში გაჩნდა. მხატვრული ლიტერატურა და პრესა ამ ენაზე 1920-იან წლებამდე არ არსებობდა. 1905 წლამდე სასწავლო ლიტერატურა შემოიფარგლებოდა მხოლოდ აფხაზური ანბანით («აფსვა ანბან»), რომელიც რუსმა აღმოსავლეთმცოდნე ბარონ პ. კ. უსლარმა შექმნა.

ისტორია
 საუკუნის პირველ ათწლეულში აქტიურობდა ე. წ. მთარგმნელობითი კომიტეტი, რომელიც ძირითადად სასკოლო მასალით შემოიფარგლებოდა: დამუშევდა ანბანი, გამოიცა წიგნები ღვთისმეტყველებაში და "საკითხავი წიგნი".

პრესა
აფხაზური პრესა პირველად 1917 წლის შემდეგ გამოჩნდა. პირველი გაზეთი "აფსნი" გამოიცემოდა დიმიტრი გულიას რედაქტორობით. გაზეთი საბჭოთა მთავრობის პერიოდში იბეჭდებოდა სახელწოდებით "აფსნი ყაფშ" (წითელი აფხაზეთი; რედაქტორი სერგეი ჭანბა).

მხატვრული ლიტერატურა
აფხაზური ლიტერატურის პიონერად დიმიტრი გულია შეიძლება ჩაითვალოს, რომელიც ასევე ცნობილი იყო რუსულენოვანი თხზულებებით, კერძოდ "აფხაზეთის ისტორიით" (ტფილისი, 1925). მას ეკუთვნის ლექსების ორი მნიშვნელოვანი კრებული (ლექსების კრებული, ტფილისი, 1912, და "ლექსები, სატირა და სიმღერები", სოხუმი, 1923), რომლებიც აფხაზურ ფოლკლორს ეფუძნებოდა, პოემა "სატრფიალო წერილი (ტფილისი, 1913), რუსული და ქართული ლიტერატურის რიგი თარგმანებისა, მოთხრობა "სხვისი ცის ქვეშ" (ციმბირში გაგზავნილ აფხაზ გლეხზე, ბატონის მაგივრად დანაშაულის აღიარების გამო) და რამდენიმე თეატრალური პიესის თარგმანი (რუსულიდან « », , 1920; ქართულიდან: «ორი მშიერი», სოხუმი, 1920, და «დაწყევლილი დღე», სოხუმი, 1920), ვოდევილები («მე მოვკვდი», «ჯერ გარდაიცვალნენ, შემდეგ იქორწინეს», 1921—1922).

გულია კ. მაჭავარიანთან ერთად ასევე ქართულ ანბანზე დაფუძნებული აფხაზური ანბანის ავტორია (1892), და აფხაზური ფოლკლორის შემგროვებელი და მკვლევარი («აფხაზური ანდაზები, გამოცანები, ენის გასატეხები» (ტფილისი, 1907), «აფხაზური ხალხური რწმენები ამინდის შესახებ» (სოხუმი, 1922), «თხის კულტი აფხაზებში», «აფხაზური შელოცვები» თარგმნილი რუსულ ენაზე 1925 წელს, «აფხაზების სანადირო ენა და ნადირობის ღმერთები» (1926), «სოხუმი დიოსკურია არ არის» და სხვ.).

აფხაზ პოეტს ი. კოღონიას გამოქვეყნებული აქვს "აფხაზური პოემები" (სოხუმი, 1924), ხოლო ს. ჭანბას რამდენიმე პიესა: "მაჰაჯირები" - თურქეთში აფხაზების მასიური ემიგრაციის თემაზე, "მთების ქალწული" და სხვა. ს. ჭანბა ასევე ავტორია "აფხაზეთის გეოგრაფიის" (სოხუმი, 1925).

მუშნი ხაშბას შემოქმედებაში აღსანიშნავია კომედია "აჭაფშარა" (ავადმყოფის მონახულება), ლ. ტოლსოის "ხაჯი-მურატის" აფხაზური თარგმანი. აფხაზური დრამატურგიის წარმომადგენელი იყო ს. ბჟანია.

ა. მ. ჭოჭუა გახდა დედაენის, მეორე-მესამე კლასების სწავლების ქრესტომათიის (სოხუმი, 1923) და აფხაზურ-ქართულ-რუსული თვითმასწავლებელის (სოხუმი, 1926) ავტორი.

ეპოსი
ზეპირსიტყვიერებიდან აფხაზურ შემოქმედებაში გამოირჩევა ჰეროიკული ეპოსი "ნართებზე", მითურ გმირებზე, რომლებიც ჩერქეზულ ლეგენდებშიც გვხვდება, ისტორიული თქმულებები წარსულიდან (მაგ. თავად მარშანიებზე), ყაჩაღური სიმღერები, სატირა და ადათ-წესების თანმხლები (მაგ. ქორწილის) სიმღერები, ასევე მთელი რიგი "სანადირო პროზა და პოეზია".
ფილიპ სტარკი

ფილიპ პატრიკ სტარკი ( დ. 18 იანვარი, 1949) — ფრანგი დიზაინერი, ე.წ. ახალი დიზაინის სტილის მიმდევარი. მისი ძირითადი მიმართულებებია ინტერიერის დიზაინი და მასიური წარმოების სამომხმარებლო საქონლის დიზაინი, ასევე ავეჯი და იშვითად, შენობებიც. განათლება პარიზში მიიღო ნისიმ დე კამანდოს სკოლაში. 1968 წელს საკუთარი პირველი დიზაინის ფირმა დააფუძნა, რომელიც გასაბერ ობიექტებზე იყო ორიენტირებული. 1969 წელს მხატვრული ხელმძღვანელი გახდა მისივე ფირმის პიერ კარდენთან ერთად.
კავკასიის ბიზნესის სკოლა

კავკასიის ბისზნესის სკოლა — კავკასიის უნივერსიტეტის ფაკულტეტი ბიზნესის მიმართულებით. დაარსდა 1998 წელს, როგორც დამოუკიდებელი უმაღლესი სასწავლებელი, საქართველოს უნივერსიტეტების კონსორციუმის მიერ, რომლის შემადგენლობაში შედიოდნენ: ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, თბილისის ეკონომიკურ ურთიერთობათა სახელმწიფო ინსტიტუტი და ჯორჯიის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (ატლანტა, აშშ). 2004 წელს სკოლის ბაზაზე დაარსდა კავკასიის უნივერსიტეტი, რომლის შემადგენლობაშიც კავკასიის ბიზნესის სკოლა ერთ-ერთი ფაკულტეტის სახით შევიდა.
საგანგებო მდგომარეობა

საგანგებო მდგომარეობა — სახელმწიფო ხელისუფლებისა და მართვის ორგანოების, საწარმოების, დაწესებულებების და მისთ. ფუნქციონირების განსაკუთრებული საკანონმდებლო რეჟიმი, რომელიც ქვეყანაში ან მის გარკვეულ ნაწილში შემოაქვთ საშინაო ან საგარეო საშიშროების შემთხვევაში, საზოგადოებრივი წესრიგის დასაცავად.

საგანგებო მდგომარეობის რეჟიმი მოიცავს მოქალაქეთა, იურიდიულ პირთა უფლებებისა და თავისუფლების შეზღუდვას, ასევე მათზე დამატებითი ვალდებულებების დაწესებას. ამგვარი მდგომარეობის გამოცხადების უფლება აქვს ქვეყნის მთავრობის ხელმძღვანელს (მაგ. პრეზიდენტს). ასეთი დეკლარაცია როგორც წესი, კეთდება ბუნებრივი კატასტროფების, სამოქალაქო არეულობების პერიოდში, ან ომის გამოცხადების შემდეგ (შესაბამისად, დემოკრატიულ ქვეყნებში მას სამხედრო რეჟიმს უწოდებენ).
იტალიის პრემიერ-მინისტრი

იტალიის პრემიერ-მინისტრი — იტალიის მთავრობის მეთაური.

ფორმალურად ინიშნება იტალიის პრეზიდენტის მიერ, მაგრამ პრაქტიკულად არის საპარლამენტო უმრავლესობის წარმომადგენელი. პრემიერ-მინისტრი ხელმძღვანელობს მთავრობას და ასევე ფაქტობრივად არის ქვეყნის პირველი პირი, იგი წარმოადგენს იტალიას სხვა ქვეყნების სახელმწიფოს და მთავრობის მეთაურებთან შეხვედრებზე, ასევე საერთაშორისო სამიტებზე. პრემიერ-მინისტრს არ აქვს უფლება ინდივიდუალურად გაანთავისუფლოს მინისტრები.

პრემიერ-მინისტრის რეზიდენცია მდებარეობს სასახლე ჩიგიში.