iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნიკოლოზ კიკნაძე

ნიკოლოზ კიკნაძე (დ. 8 აპრილი, 1885, ზარანი, შორაპნის მაზრა — გ. 18 ოქტომბერი, 1951, თბილისი) — ქართველი რევოლუციონერი და საბჭოთა ფუნქციონერი.

ბიოგრაფია
1903 წლიდან იყო რსდმპ-ის წევრი. 1900-იან წლებში ჩაება რევოლუციულ მოძრაობაში. 1905 წლის დეკემბრის შეიარაღებული აჯანყების დღეებში იყო ხარაგაულში შეიარაღებული ბრძოლის ერთ-ერთი მეთაური. მუშაობდა ვლადიკავკაზის და გროზნოს ბოლშევიკურ ორგანიზაციებში. ნ. ბუაჩიძესთან ერთად ხელმძღვანელობდა რსდმპ-ის თერგ-დაღესტნის კომიტეტს. ამავე პერიოდში გაემგზავრა ჟენევაში, სადაც გაიცნო ლენინი, რომელთანაც შემდგომში „სტეპკოს“ ფსევდონიმით ჰქონდა მიმოწერა. ის რუსულად თარგმიდა და უგზავნიდა ქართულ პრესაში გამოქვეყნებულ მასალებს. ლენინის დავალებით კიკნაძე თანამშრომლობდა მემარცხენე სოციალისტთა გაზეთებში. 1918 წლიდან საქართველოში დაბრუნდა და განაგრძო არალეგალური მუშაობა ბოლშევიკურ ორგანიზაციებში: თანამშრომლობდა ბოლშევიკურ გაზეთებში „ვოლნასა“ და „კომუნისტში“. მონაწილეობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის წინააღმდეგ საქმიანობაში. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ იყო გაზეთ „კომუნისტის“ რედაქტორი, გამომცემლობა "სახელგამის" დირექტორი, სკკპ ცკ-თან არსებული მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის საქართველოს ფილიალის დირექტორის მოადგილე.
რამაზ კიკნაძე

რამაზ კიკნაძე (დ. 19 თებერვალი, 1937, თბილისი — გ. 7 იანვარი, 1975, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი.

ბიოგრაფია
1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი. 1962 წლიდან 12 წლის განმავლობაში იყო სსი "თბილქალაქპროექტში" არქიტექტურულ სახელოსნოში. 1972 წლიდან სსი "საქქალაქმშენსახპროექტის" მე-2 არქიტექტურული სახელოსნოს ხელმძღვანელად დაიწყო მუშაობა. ამასთან ერთად, იგი იყო საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის გამგეობის და პრეზიდიუმის წევრი, საქართველოს რესპუბლიკის "სახმშენის" და თბილისის მთავარი არქიტექტორის საბჭოების წევრი, სავაჭრო პალატის მთავარი არქიტექტორი. ასწავლიდა არქიტექტურულ გეგმარებას პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტზე. მისი მრავალი ნამუშევარი აღინიშნა რესპუბლიკურ თუ საკავშირო კონკურსებსა და დათვალიერებებზე. მისივე პროექტებით განხორციელდა საქართველოს საგამოფენო პავილიონები მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის გამოფენებზე.

მისი ნამუშევრებია: თბილისში - ქორწინების სახლი (1964 წელს შ. ყავლაშვილთან ერთად, მოქანდაკე ი. და გ. ოჩიაურები); მეტროპოლიტენის სადგურ „ნაძალადევის“ ზედა პავილიონი და ქვედა ბაქანი (1966, არქიტექტორ თ. თევზაძესთან ერთად); რესტორანი "მარაბდა" (1971, არქიტექტორ თ. მიქაშავიძესთან და ვ. ქურთიშვილთან ერთად); საწყლოსნო სპორტული კომპლექსი (1978, არქიტექტორ გ. აბულაძესთან და შ. ყავლაშვილთან ერთად); 9 ძმა ხერხეულიძის მემორიალი (1976, შ. ყავლაშვილთან ერთად, მოქანდაკე ლ. ქველაძე) და სხვა.
შოთა კიკნაძე

შოთა კიკნაძე (დ. 27 აპრილი, 1920, საღანძილე, შორაპნის მაზრა — გ. 4 აპრილი, 1998, თბილისი) — ქართველი საოპერო მომღერალი, ბარიტონი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1967).

ბიოგრაფია
1942 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი, 1951 წელს კი ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია ვოკალური განხრით. 1951–1978 წლებში იყო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი.

შესრულებული აქვს პარტიები: კიაზო, მურმანი (ზ. ფალიაშვილის „დაისი“, „აბესალომ და ეთერი“), ჩალხია (ო. თაქთაქიშვილის „მინდია“), რობერტი, ონეგინი (პ. ჩაიკოვსკის „იოლანტა“, „ევგენი ონეგინი“), ჟერმონი, გრაფი დი ლუნა (ვერდის „ტრავიატა“, „ტრუბადური“), ფიგარო (როსინის „სევილიელი დალაქი“), დონ ჯოვანი (მოცარტის „დონ ჯოვანი“), ვალენტინი (გუნოს „ფაუსტი“), სილვიო (ლეონკავალოს „ჯამბაზები“). მონაწილეობდა ქალაქ საარბრიუკენში ზაქარია ფალიაშვილის „დაისისა“ (1973, კიაზოს პარტია) და პ. ჩაიკოვსკის „პიკის ქალის“ (1974, ელეცკის პარტია) წარმოდგენებში; ეწეოდა საგასტროლო მოღვაწეობას.

ჯილდოები და აღიარება
საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1965).
საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1967)
ისააკ კიკოინი

ისააკ კიკოინი (; დ. 15 მარტი, 1908, მალიე-ჟაგორი — გ. 1984, მოსკოვი) — რუსი ფიზიკოსი, სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1953). 1930 წელს დაამთავრა ლენინგრადის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. მუშაობდა ლენინგრადის ფიზიკის ინსტიტუტში. მისი ძირითადი შრომები ეხება ატომურ ფიზიკას და ტექნიკას და მყარი სხეულის ფიზიკას.
გერმანე კილასონია

გერმანე კილასონია (დ. 17 აგვისტო, 1913, ფოთი — გ. 8 ოქტომბერი, 1969, განთიადი) — ქართველი სამხედრო პირი, მაიორი, საბჭოთა კავშირის გმირი (1945).

ბიოგრაფია
1934-1934 წლებში მუშაობდა საქართველოს კომკავშირის სამტრედიის რაიკომში. 1937 წელს დაამთავრა ოდესის საფრენოსნო სკოლა 1937 წელს. იყო მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე. 1942 წელს დაინიშნა ესკადრელიის მეთაურად, იბრძოდა ვორონეჟის ფრონტზე. შემდეგ მონაწილეობდა უკრაინის და კიევის განთავისუფლებისათვის ბრძოლებში. განახორციელა 160 საბრძოლო გაფრენა. პირადად მოსპო 30 საველე და საზენიტო არტილერიის ქვემეხი, 5 ნაღმტყორნი, 5 ვაგონი, 73 ავტომანქანა. 1951-1955 წლებში იყო აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.
მამუკას საფერე

მამუკას საფერე — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

მამუკას საფერეც, სავარაუდოდ, მისი გამავრცელებლის სახელს ატარებს.

მცირე ნარგავების სახითაა გავრცელებული იმერეთში.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, სამი, იშვიათად ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ხშირი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომის და კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმისაა, კუმსი. გვხვდება მეჩხერი მტევნებიც. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ ოვალური, მუქი წითელი. კანი თხელი და ნაკლებ მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი შეუფერავი.

მამუკას საფერე საშუალო ზრდის ვაზია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 165 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 150-175 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-8.8 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, მჟავიანობა — 7-8 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
მარგული საფერე

მარგული საფერე — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან სოლისებრი ფორმის, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ხშირი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, ცილინდრული, ფრთიანი და ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. მეჩხერია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ ოვალური, მუქი ლურჯი. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი წვნიანია, გემო — ტკბილი, წვენი სუსტი მოვარდისფრო.

მარგული საფერე საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 180-196 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 140-160 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-22%-ს, მჟავიანობა — 10-11 გ/ლ-ს.

მიიღება ვარგად შეფერილი და ვარგი ხარისხის ჰარმონიული სუფრის წითელი ღვინო.
მაღლარი თვრინა

მაღლარი თვრინა — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრად ოდნავაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი შავი. რბილობი წვნიანი აქვს.

მაღლარი თვრინა საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
მაღლარი მსხვილთვალა

მაღლარი მსხვილთვალა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

სახელწოდება მიღებული აქვს ჯიშისთვის დამახასიათებელი მსხვილი მარცვლის გამო.

ითვლება ადანასურის ვარიაციად.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა ხშირი აბლაბუდისებრ-ქეჩისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. მარცვალი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, მუქი ვარდისფერი. რბილობი — წვნიანი.

მაღლარი მსხვილთვალა საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. საჰექტარო მოსავლიანობა 5-5.7 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს.

ადანასურისგან განსხვავებით მაღლარი მსხვილთვალასგან გაცილებით უფრო მაღალხარისხიანი წითელი ღვინო მზადდება.
მაღრანული

მაღრანული, მაღრანული ქისი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

მცირედ გავრცელებულია თელავის მუნიციპალიტეტში, ალაზნის მარცხენა ნაპირას მდებარე აოფლებში, შერეული სახით გვხვდება რქაწითლისა და მწვანეს ნარგავებში. ადგილობრივები ამ ჯიშს ქისსაც უწოდებენ, მაგრამ მაღრანული არსებითად განსხვავდება იმ ქისისგან, რომელიც იყალთოში, ოჟიოში, რუისპირში, ქისტაურსა და სხვაგანაა გავრცელებული. სწორედ მათი განსხვავების მიზნით ალაზნის მარცხენა ნაპირზე გავრცელებულ ჯიშს მაღრანული უწოდეს.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ მოგრძო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა ქეჩისებრია (საშუალო სისქის აბლაბუდისებრი და სქელი ჯაგრისებრი). ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიმკვრივის, ზოგჯერ მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მომწვანო-ყვითელი ელფერიო. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი წვნიანია, გემო — სასიამოვნო, კარგად გამოსახული ჯიშური არომატით.

მაღრანული ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან არულ სიმწიფემდე 164 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 140-160 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.5-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.5-9 გ/ლ-ს.

მაღრანულისგან მიღებული თეთრი ღვინო ნაზია, ჰარმონიული, საშუალო სხეულიანი და კარგად გამოსახული ჯიშური არომატით.
მაჩანოური

მაჩანოური, მაჩანაური — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

საკმაოდაა გავრცელებული ზემო იმერეთში, ძირითადად საჩხერის სოფლებში: ჩიხა, ორგული, სხვიტორი და სხვა.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, მხრიანი, საკმაოდ მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. კანი სქელი და უხეში აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია.

სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 200-400 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.6 ტონა.

მაჩანოურის წითელი ღვინო ნაკლებად შეფერილია, მაგრამ საკმაოდ ჰარმონიული და სასიამოვნოდ მომჟავო.
მაჭყვატური

მაჭყვატური, მაჭყვადური, მაჭყვადინა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.

ვაზის სახელწოდება მომდინარეობს სოფელ თამაკონის მახლობლად მდებარე ადგილიდან, რომელსაც „მაჭყვადური“ (მეგრ. ამოსაწყვეტი) პქვია.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომის და მომრგვალო ფორმისაა, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სქლადაა ქეჩისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, თხელი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მუქი ლურჯი შეფერილობის. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია, გემო სასიამოვნო-ტკბილი, წვენი შეუფერავი.

მაჭყვატური საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 170 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა საშუალოდ 150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-6.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-21 %-ს, ხოლი მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ჰარმონიული, სასიამოვნო გემოსი და ალკოპოლის ნორმალური შეცველობისაა.
მახათური

მახათური — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე-სასუფრე ვაზის ჯიში გურია-აჭარიდან.

გავრცელება
მახათურის გავრცელების არეალი შეზღუდულია ერთეულ ძირებით გურიისა (მაკვანეთი, ლიხაური, შემოქმედი, აკეთი) და ქობულეთის მუნიციპალიტეტის ზოგიერთ სოფელში. მოსახლეობა მახათურს ახალ წლამდე ვაზზე ტოვებდა ან აკიდოების სახით მთელი ზამთრის განმავლობაში ინახავდა. გარდა ამისა, ამ ვაზისგან გურიაში ხალისიან ღვინოს ამზადებდნენ, რომელსაც შენახვის კარგი უნარი პქონდა და ტიკების საშუალებით შორ მანძილზე გადატანითაც არ ფუჭდებოდა. საუკუნის შუა წლებში მახათური შერმორჩენილი იყო მხოლოდ შემოქმედში, ბახვში, ბაღდადში და ზედა სამებაში. სოკოვანმა დაავადებებმა ის დააკნინა და მოსავლიანობა შეუმცირა.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური ფორმის, სამ-ნაკვთიანი. ფირფიტის ქვედა მხარე სქლადაა შებუსული, ქეჩისებურია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, თხელი, ზოგჯერ საშუალო სიმკვრივის. მახათურის მტევანში ხშირად გვხვდება განუვითარებელი მარცვლებიც. მარცვალი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, ღია შავი ფერის, ოვალური. სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი საკმაოდ ხორციანი და წვნიანია, წვენი ღია წითელი ფერისაა, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.

აგრობიოლოგიური დახასიათება
მახათურის სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 205 დღეს აღწევს. კვირტების გაფურჩქვნა აპრილის დასაწყისში იწყება, ყვავილობა ივნისის შუაში მიმდინარეობს, ყურძენი შეთვალებას იწყებს აგვისტოს ბოლოდან, ხოლო სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. ფოთოლცვენა ნოემბრის მეორე ნახევარში ხდება.

მაღლარად გაზრდილი ვაზი საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. მტევანში მარცვლები უთანასწოროდ მწიფდება. მტევნის საშუალო წონა 140 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6,5-7 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.8%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.2 გ/ლ-ს.

მახათური ყურადღებას იქცევს როგორც საღვინე და სასუფრე ყურძნის ჯიში.
მგალობლიშვილი (ვაზის ჯიში)

მგალობლიშვილი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

ჯიში გამავრცელებლის სახელს ატარებს.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდია, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ან ცილინდრული ფორმის, კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მუქი წითელი. საკმაოდ სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანი აქვს, ტკბილი გემოთი.

ვაზი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 185-190 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 170-200 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა 7.0-8.0 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 21-28%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.5-8.5 გ/ლ-ს.

მგალობლიშვილისგან დაყენებული ღვინო მცირედაა შეფერილი, შინაარსიანია და ნაკლებ სხეულიანი, ამიტომ მას ოცხანურ საფერესთან ერთად აკუპაჟებენ და იღებენ ინტენსიურად შეფერილ ხალისიან წითელ სუფრის მშრალ ღვინოს. ეს ჯიში ძირითადად პერსპექტიულია საბრენდე სპირტის მისაღებად.
მეკრენჩხი

მეკრენჩხი, მეკურენჩხი, მეკერენჩხი, მეკრენჩხალა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში გურია-აჭარიდან.

 საუკუნის დასაწყისში იყო გურიის სოფლებში (ნიგოითი, ხვარბეთი, გოგორეთი, გურიანთა) საუკუნის შუა წლებში მისი თითო-ოროლა ძირი იყო აჭარაში ვაიოსა და ქედაში და გურიაში შემოქმედში, ბახვსა და ლიხაურში.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან მცირედ ოვალური ფორმის, მცირედ ან საშუალოდ დანაკვთული, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ქეჩისებრად. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ან კონუსური ფორმის. თხელია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო და საშუალოზე მსხვილია, მომრგვალო, ლამაზი მუქი ლურჯი შეფერილობის. სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქიო უსვად დაფარული. რბილობი ხორციანია და მცირეწვნიანი, ძალიან სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.

მეკრენჩხი საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე დაახლოებით 199 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევრიდან შედის. მტევნის საშუალო წონა 180 გრამამდეა, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0-5.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.5-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.2 გ/ლ-ს.

დასავლეთ საქართველოში გავრცელებულ სუფრის ჯიშთა შორის მეკრენჩხი ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანია. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. ყურძენი კარგად ინახება და იტანს ტრანსპორტირებას.
მელანიასეული

მელანიასეული — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, თხელი. მარცვალი საშუალო ზომის, მომრგვალო, შავი ფერის. კანი საკმაოდ უხეშია, ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. რბილობი წვნიანი და მდნარია. მტევნის საშუალო წონა 150 გრამია. ვაზი მცირემოსავლიანია.

მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.
მელიკუდა ქართლის

მელიკუდა ქართლის, მელიკუდი, მელაკუდა, ჭვარტალა, ფართალა, პარტალა თეთრი, მუშკამბალი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

ამ ჯიშის სახელწოდება მისი მტევნის ფორმის მელიის კუდთან მსგავსებამ წარმოშვა.

ასეთივე სახელწოდების ჯიშებს ვხვდებით სომხეთში „მლინკუტ“ და თურქმენეთში „ტულკი ყუირუღ“. პლინიუსის ცნობით, საბერძნეთში ცნობილი ყოფილა ჯიში „ალოპეც“ (მელიის კუდი), საბერძნეთიდან გადაუტანიათ იტალიაში, სადაც უწოდებდნენ „ “, რაც ასევე მელიის კუდს ნიშნავს. ივანე ჯავახიშვილის მოსაზრებით, სახელწოდება „მელიის კუდი“ მეზობელ ქვეყნებში საქართველოდან იქნა გატანილი და არა პირიქით.

საქართველოს ტერიტორიაზე გავრცელებული მელიკუდა ადგილობრივი ჯიშია, მელიკუდა პატარ-პატარა ჯგუფებადაა გავრცელებული ქართლში — მცხეთის, კასპის და ბოლნისის ვენახებში.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომის და მომრგვალო ან უკუკვერცხისებრი ფორმისაა, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სუსტადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი და გრძელია, კონუსური ფორმის, წამახვილებული წვერით, ზოგჯერ ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის, იშვიათად მეჩხერი. მარცვალი არის საშუალო ზომის, მომრგვალო ან ოვალური, ზოგჯერ ასიმეტრიული, მომწვანო-მოყვითალო ელფერით. კანი თხელი აქვს, მაგრამ მკვრივი, ცვილისებრი ფიფქით სქლადაა დაფარული. რბილობი მკვრივია, კნატუნა, ჰარმონიული გემოთი.

მელიკუდა ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 168-172 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 250-300 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 10.8-17.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5-8 გ/ლ-ს.

მიიღება ჩალისფერი, ხალისიანი, ნაკლებსხეულიანი და დაბალალკოჰოლიანი სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო, მომეტებული მჟავიანობით.
მელიკუდი რაჭული

მელიკუდი რაჭული — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.

მელიკუდი რაჭაში მხოლოდ ერთეული ვაზის სახითაა სოფელ ხვანჭკარასა და ბუგეულის ვენახებში.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან დიდი ზომის აქვს, მომრგვალო ან სუსტად ოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თხელი აბლაბუდითაა დაფარული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი გრძელი, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის და თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისა, მომრგვალო ან სუსტად ოვალური, მომწვანო-თეთრი. კანი თხელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სუსტად დაფარული, რბილობი წვნიანია.

მელიკუდი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 163-165 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 200 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა 20.0-21.0 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-21 %-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-8 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
მესხური მწვანე

მესხური მწვანე — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან.

მესხური მწვანე გავრცელებულია სოფ. აწყურის და სოფ. გურკელის მიდამოებში. მესხური მწვანე განსხვავდება გორული და კახური მწვანისგან მტევნის სიდიდით, ფორმით, მარცვლის სიმსხოთი, ფოთლის აგებულებით, შეფერვითა და გემოთი.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, სამნაკვთიანი, მომრგვალო, ოდნავ გულისმაგვარი ფორმის. ფოთლის ქვედა მხარე ოდნავაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი კონუსურია, გვხვდება ცილინდრული ფორმისაც, მკვრივი ან საშუალო სიმკვრივის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, მომწვანო-მოყვითალო შეფერვის, სქელკანიანი. მარცვალზე ცვილი სუსტადაა გამოხატული. წვნიანია, ნაკლებ რბილობიანი, მომჟავო-მოტკბო გემოთი.

მესხური მწვანე საშუალოზე ძლიერი ზრდით ხასიათდება და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა 170-180 დღემდეა. ყურძნის შეთვალება იწყება 15 სექტემბრიდან და სრულ სიმწიფეში 15-20 ოქტომბრამდე შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.5-9 გ/ლ-ს.

მესხური მწვანესგან მიიღება ნაკლებ ალკოპოლიანი სუფრის თეთრი ღვინო და საკუპაჟე მასალა ცქრიალა ღვინის დასამზადებლად.
მესხური საფერე

მესხური საფერე — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი მცირე ზომისაა. დაუნაკვთავი და მრგვალია, გვხვდება გულისმაგვარი და ოდნავ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი პატარა ზომისაა, ცილინდრული, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი მრგვალია, მუქი შავი ფერის, კანი თხელი აქვს. რბილობი წვნიანია, წვენი მუქი შინდისფერია.

მესხური შავი საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 150-160 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 95 გრამია. ყურძნის სრულ სიმწიფეში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.9%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო მუქი შინდისფერია, ხალისიანი, სასიამოვნო არომატით.
მესხური შავი

მესხური შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს მთავარი ძარღვები სუსტადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, აგებულებით ააშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ან მცირე ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, მუქი წითელი. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი საშუალოდ წვნიანია, მომჟაო-მოტკბო გემოთი, წვენი მეუფერავია.

მესხური შავი საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 161-164 დღეა. სრულ სიმწიფეში 15-20 ოქტომბერს შედის. მტევნის საშუალო წონა 80 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 13.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 12.5 გ/ლ-ს.

გამოსადეგია სუფრის მშრალი, შინდისფერი და არომატული ღვინის დასამზადებლად.
მირზანული თეთრი

მირზანული თეთრი, მირზაანის თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, უფრო ოვალური ფორმისკენ გადახ-რილი, ხუთ-სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია აბლაბუდისებრი და საკმაოდ სქელი ჯაგრისებრი შებუსვით. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ხშირად მხრიანი, ზოგჯერ უფორმო მტევნებიც გვსვდება. მტევანი კუმსია, ზოგჯერ ძალიან კუმსი, ხშირად მხრიანია. მარცვლი საშუალო და საშუალოზე მსხვილია, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მომწვანო-ყვითელი ელფერით. მარცვლის კანი თხელი და საკმაოდ მკვრივია, სქელი ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. რბილობი ოდნავ მკვრივი და წვნიანია.

ვაზი ძლიერი ზრდისაა. მირზანული თეთრის სავეგეტაციო პერიოდი საშუალოდ 150 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 100-დან 000 გრამამდე მერყეობს. საჰექტარო მოსავლიანობა კი 10.0-15.0 ტონას აღემატება. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 14-17%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-7.5 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო. იგი ჩალისფერია, სუსტი არომატით, სასიამოვნო გემოთი და მცირე სხეულით. იწურება სხვა ჯიშის ყურძენთან ერთად. გაცილებით უფრო პერსპექტიულია საბრენდე სპირტის დასამზადებლად.
მისკიეთა

მისკიეთა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი, მცირედ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე თითქმის შიშველია, მხოლოდ ძარღვების გასწვრივ აქვს მცირეოდენი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი პატარა ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, საკმაოდ მკვრივი, გვხვდება თხელი მტევნებიც. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, მომწვანო-მოყვითალო ელფერით. საკმაოდ სქელი და მკვრივკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით სუსტად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, სასიამოვნო მოტკბო გემოთი.

მისკიეთა საშუალო ზრდის ვაზია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 192 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 108 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.5-6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.8 გ/ლ-ს.

მისკიეთა ხარისხიანი სასუფრე ყურძნის ჯიშთა ჯგუფს ეკუთვნის. აქვს ლამაზი მტევანი, მარცვალი, სასიამოვნო გემო და კარგად იტანს ტრანსპორტირებას.