მანუელ ლისანდრო ბარილიასი

მანუელ ლისანდრო ბარილიასი (დ. 17 იანვარი, 1845 — გ. 7 აპრილი, 1907) — გვატემალელი გენერალი და გვატემალის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 1885 წლის 6 აპრილიდან 1886 წლის 15 მარტამდე, ხოლო პრეზიდენტი 1886 წლის 16 მარტიდან 1892 წლის 15 მარტამდე. იგი დაიბადა კეცალტენანგოში და მოკლეს (მისი მტრის, გვატემალის იმდროინდელი პრეზიდენტის, მანუელ ესტრადა კაბრერას ბრძანებით) მეხიკოში 1907 წელს.

მმართველობა
ბარილიას ბერსიანი გვატემალის დროებითი პრეზიდენტი გახდა მას შემდეგ, რაც პრეზიდენტი ხუსტო რუფინო ბარიოსი დაიღუპა ელ სალვადორში, ჩალჩუაპას ბრძოლაში 1885 წლის აპრილში. მან ამას მიაღწია ჭკვიანური თაღლითობით: იგი მივიდა გენერალურ სასაფლაოზე, როდესაც ბარიოსს მარხავდნენ, და კონგრესის პრეზიდენტს უთხრა: „გთხოვთ, მოამზადოთ ბინა და საკვები 5000 ჯარისკაცისთვის, რომლებიც ჩემს ბრძანებას ელიან მიქსკოში“. კონგრესის პრეზიდენტი ამით შეშინდა და ბარილიასი იქვე გამოაცხადა დროებით პრეზიდენტად. მანამ, სანამ ის მიხვდებოდა, რომ ეს ყველაფერი ტყუილი იყო, უკვე გვიანი იყო რამის შეცვლა.

იმის ნაცვლად, რომ დაენიშნა არჩევნები, როგორც ეს წესით უნდა გაეკეთებინა, ბარილიას ბერსიანი პრეზიდენტად გამოცხადდა 1886 წლის 16 მარტს და თანამდებობაზე დარჩა 1892 წლამდე.

კოლონის თეატრის რეკონსტრუქცია
1852 წელს ხუან მათეუმ და მანუელ ფრანსისკო პავონ აისინენამ რაფაელ კარერას წარუდგინეს დიდებული ეროვნული თეატრის აშენების გეგმა, რომელსაც მისი პატივსაცემად „კარერას თეატრი“ ეწოდებოდა. გეგმის დამტკიცების შემდეგ, კარერამ თეატრის მშენებლობა თავად მათეუსა და მიგელ რუის დე სანტისტებანს დაავალა. თავდაპირველად მშენებლობას ხელმძღვანელობდა ინჟინერი მიგელ რივერა მაესტრე, მაგრამ მან რამდენიმე თვეში მიატოვა საქმე და იგი შეცვალა გერმანელმა ექსპერტმა ხოსე ბეკერსმა, რომელმაც ააგო ბერძნული ფასადები და დაამატა ვესტიბიული. ეს იყო პირველი მონუმენტური ნაგებობა, რომელიც ოდესმე აშენებულა გვატემალის რესპუბლიკურ ეპოქაში, ვინაიდან 1850-იან წლებში ქვეყანა საბოლოოდ ტკბებოდა გარკვეული მშვიდობითა და კეთილდღეობით.

1884 წლის „-ის მეგზური მექსიკასა და გვატემალაში“ თეატრს ასე აღწერს: „მოედნის შუაგულში დგას თეატრი, რომელიც სიდიდითა და ელეგანტურობით არ ჩამოუვარდება ესპანური ამერიკის სხვა თეატრებს. ფორთოხლის ხეებისა და სხვა ლამაზი, კაშკაშა ყვავილებისა და სასიამოვნო სურნელის მქონე ხეების რიგები გარს აკრავს შენობას, ხოლო გარკვეულ ინტერვალებში განთავსებული ქანდაკებები და შადრევნები კიდევ უფრო აძლიერებს ადგილის სილამაზეს.“

1871 წლის ლიბერალური რეფორმის შემდეგ თეატრს „ეროვნული თეატრი“ ეწოდა. 1892 წელს მას რესტავრაცია ჩაუტარდა, ფასადიდან მოაშორეს კონსერვატიული გერბი და ის ქანდაკებითა და წარწერებით შეცვალეს. ფორთოხლის ხეები, შადრევნები და ქანდაკებები აიღეს, მათ ადგილას კი თანამედროვე ბაღები გააშენეს და ხოსე ბატრეს მონტუფარის ბიუსტი დადგეს.

გენერალ ბარილიას ბერსიანის მმართველობის დროს თეატრს რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა ამერიკის აღმოჩენის მეოთხე ასწლეულის აღსანიშნავად; გვატემალაში იტალიურმა თემმა თეატრს შესწირა ქრისტეფორე კოლუმბის ესპანურად კრისტობალ კოლონის ქანდაკება, რომელიც თეატრის გვერდით განთავსდა. მას შემდეგ ამ ადგილს „კოლონის თეატრი“ ეწოდება.

1892 წლის საპრეზიდენტო არჩევნები
გენერალი ხოსე მარია რეინა ბარიოსი, ყოფილი პრეზიდენტის, ხუსტო რუფინო ბარიოსის ძმისშვილი, გვატემალაში დაბრუნდა 1892 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობის მისაღებად მას შემდეგ, რაც რამდენიმე წლით ადრე ბარილიასმა იგი ქვეყნიდან გააძევა. ეს იყო პირველი არჩევნები გვატემალაში, სადაც კანდიდატებს ადგილობრივ გაზეთებში პროპაგანდის წარმოების უფლება მიეცათ.

ბარილიას ბერსიანი გამორჩეული იყო 1871-1944 წლების გვატემალის ყველა ლიბერალ პრეზიდენტს შორის: მან ძალაუფლება თავის მემკვიდრეს მშვიდობიანად გადასცა. არჩევნების მოახლოებისას მან სამი ლიბერალი კანდიდატი დაიბარა, რათა ეკითხა მათთვის, თუ როგორი იქნებოდა მათი მმართველობის გეგმა. შემდეგი ანეკდოტი უკეთ გადმოსცემს მომხდარს:

პირველად მივიდა ადვოკატი ფრანსისკო ლაინფიესტა. გენერალმა ბარილიასმა მეგობრული ღიმილით უთხრა: „ბატონო ლაინფიესტა, თქვენ ერთ-ერთი კანდიდატი ხართ და ალბათ გამარჯვების ყველაზე მეტი შანსი გაქვთ. ამიტომ, მინდა ვიცოდე, როგორი იქნება თქვენი პოლიტიკური სისტემა გამარჯვების შემთხვევაში. განსაკუთრებით მაინტერესებს თქვენი დამოკიდებულება ჩემი პიროვნების მიმართ; რადგან მე დავუშვი შეცდომები, ამას არ უარვყოფ. უბრალო დურგალი ვიყავი, როდესაც გენერალმა ბარიოსმა გამომიძახა მეორე საპრეზიდენტო დიზინატად დასანიშნად. ამიტომ, მინდა ვიცოდე, როგორ მოიქცევით ჩემს მიმართ“. ლაინფიესტამ მიუგო: „გენერალო ბარილიას, თუ იღბალი გამიღიმებს, ჩემი მთავრობა დაეფუძნება კონსტიტუციის მკაცრ დაცვას; კანონი იქნება კანონი და ყველას, ვისაც რაიმე პასუხისმგებლობა აკისრია, მოუწევს პასუხისგება შესაბამისი სასამართლოების წინაშე“. „ძალიან კარგი“, თქვა ბარილიასმა და ისინი მეგობრულად დაშორდნენ.

შემდეგ ბარილიასმა დოქტორი მონტუფარი მიიღო და მსგავსად გამოჰკითხა. მონტუფარმაც ლაინფიესტას მსგავსად უპასუხა და ხაზი გაუსვა კონსტიტუციის მორჩილებას.

ბოლოს გენერალი რეინა ბარიოსი შევიდა. სასიამოვნო საუბრისას ბარილიასმა კითხვა გაუმეორა, რაზეც რეინამ გულწრფელი ღიმილით მიუგო: „ამაზე საუბარიც კი არ ღირს, გენერალო; რადგან თქვენ და მე ერთი ვართ. დარწმუნებული იყავით, რომ მე გცემთ პატივს და დაგიცავთ“. ამის შემდეგ მათ ერთმანეთს ხელი ჩამოართვეს. კენჭისყრის პირველ ორ დღეს ლაინფიესტა ლიდერობდა, მაგრამ მესამე დღეს კეცალტენანგოსა და ტოტონიკაპანიდან ადგილობრივი მოსახლეობის უზარმაზარი კოლონა ჩამოვიდა მთებიდან რეინა ბარიოსისთვის ხმის მისაცემად. ოფიციალურმა აგენტებმა თავისი საქმე გააკეთეს: რეინა პრეზიდენტად აირჩიეს. დამარცხებული კანდიდატები რომ არ განაწყენებულიყვნენ, ბარილიასმა მათ ჩეკები გადასცა საარჩევნო კამპანიის ხარჯების დასაფარად. რეინა ბარიოსს, რა თქმა უნდა, არაფერი მიუღია, თუმცა ის პრეზიდენტი გახდა 1892 წლის 15 მარტს.

მმართველობის შემდეგ
ბარილიასი გვატემალაში დარჩა და რეინა ბარიოსის მმართველობის დროს თავისი მიწებით იყო დაკავებული (იგი ფლობდა ფინკა „ “-ს გვატემალა სიტისთან ახლოს). მაგრამ როდესაც 1898 წელს რეინა მოკლეს ვადის გაგრძელების მცდელობის შემდეგ, ბარილიასს მექსიკაში გადასახლება მოუხდა, რადგან ახალი პრეზიდენტი, მანუელ ესტრადა კაბრერა, მისი პირადი მტერი იყო. მექსიკაში ბარილიასი ჩართული იყო რამდენიმე შეთქმულებაში გვატემალის ხელისუფლების ხელში ჩასაგდებად.

სიკვდილი
ბარილიას ბერსიანი მოკლეს მეხიკოში 1907 წლის 7 აპრილს[10] ორი მკვლელის მიერ, რომლებიც პრეზიდენტმა მანუელ ესტრადა კაბრერამ გაგზავნა. კაბრერამ მოთმინება დაკარგა ბარილიასის მუდმივი შეთქმულებების გამო. ორივე მკვლელი ესტრადა კაბრერას პირადი დაცვის წევრი იყო და მათ არც კი უფიქრიათ, რომ ამ დანაშაულისთვის პასუხისგება მოუწევდათ, რადგან გვატემალაში სრული დაუსჯელობით ჩადიოდნენ დანაშაულებს. დაპატიმრების შემდეგ ისინი დაკითხეს და მათ აღიარეს, რომ გვატემალის მთავრობის ორმა მაღალჩინოსანმა გაგზავნა ისინი მექსიკაში ბარილიასის მოსაკლავად.

პორტრეტები