iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ურთა (ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი)

ურთა — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ჯუმის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 70 მ. ზუგდიდიდან 13 კმ, ცაცხვიდან 6 კმ. სოფელში აღმოჩენილია ნეოლითის ეპოქის არქეოლოგიური ნაშთები.

სოფლის მახლობლად ურთის მთის კალთაზე დგას ეკლესია „ჯუმათი“ ( საუკუნე), მდინარე ჯუმის მარცხენა მხარეს ურთის მღვიმე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 752 ადამიანი.
ოდიში (ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი)

ოდიში — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე. მდინარეების ჯუმისა და ინწრის სანაპიროებზე. ზღვის დონიდან 130 მეტრი, ზუგდიდიდან 5 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1846 ადამიანი.

ოდიშის ნამოსახლარი
სოფლის ბოლოს კორცხელის საზღვართან, მდინარე ჯუმის (ენგურის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა სანაპირო ზღვის დონიდან 273 მეტრზე აღმოაჩინეს გვიანდელი ნეოლითური ხანის ნამოსახლარი. იკვლევდნენ 1936–1937 წლებში. მოპოვებულია დაახლოებით 5050 ნივთი. იარაღის უმეტესი ნაწილი დამზადებულია კაჟისა (პრიზმული, კონუსური და ფანქრისებური ნუკლეუსები, ანატკეც–ანამტვრევები, ნამგლის ჩასართები და სხვ.) და რიყის ქვისაგან (გახეხილ–გაპრიალებული ცულები, სახეხები, შურდული ქვები, სანაყები, ხელისსაფქვავები, საპრიალებები და სხვ.). ობსიდიანი მცირე რაოდენობითაა გამოყენებული.

იქვე აღმოჩნდა ცილინდრული ბრტყელძირა კერამიკული ჭურჭლის ნატეხები, რომლებსაც აქვს ვერტიკალური ჭდეები და ნაკაწრები. მასალა აკრეფილია ზედაპირულად. უძრავი კულტურული ფენა არ აღმოჩენილა. ოდიშის ნამოსახლარი კავკასიაში ადრინდელი სამიწათმოქმედო კულტურის ერთ–ერთი კლასიკური ძეგლია.

აღმოჩენილი მასალა ურთის, ანასეული -ის, გურანთის და სხვა გვიანდელი ენეოლითური მასალის მსგავსია და მათთან ერთად დასავლეთ ამიერკავკასიის კულტურულ წრეში ერთიანდება. მასალა დაცულია ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმსა და პეტერბურგის მიკლუხო-მაკლაის სახელობის ეთგოგრაფიულ და ანთროპოგენულ მუზეუმებში.
ავთანდილ გუნია

ავთანდილ ლევანის ძე გუნია (დ. 27 სექტემბერი, 1912 წელი, თბილისი, — გ. 2 ოქტომბერი, 1997, იქვე) — ქართველი ეკონომისტი, ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, (1962) პროფესორი, (1966). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, (1967), აკადემიკოსი (1979).

აღიზარდა ქართული თეატრის მოღვაწის — ვალერიან გუნიას ოჯახში. 1953-1957 წლებში იყო საქართველოს სსრ კულტურის მინისტრი, 1957 წლიდან — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ეკონომიკისა და სამართლის ინსტიტუტის პოლიტეკონომიის განყოფილების გამგე, 1960 წლიდან — ამავე ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში, 1976–1991 წლებში — დირექტორი, 1991 წლიდან გარდაცვალებამდე — საპატიო დირექტორი.

შექმნილი აქვს მონოგრაფია „მეცნიერულ-ტექნიკური პროგრესის ეკონომიკური პრობლემები საქართველოში“ და მრავალი სხვა შრომა ეკონომიკური ზრდის ტემპებისა და პროპორციების საკითხებზე. სიცოცხლის ბოლო წლებში აქტიურად მუშაობდა საქართველოს ეკონომიკური დამოუკიდებლობის კონცეფციაზე საბაზრო ურთიერთობებზე გადასვლის პირობებში, იკვლევდა აშშ-თან და სხვა ეკონომიკურად განვითარებულ ქვეყნებთან ურთიერთხელსაყრელი თანამშრომლობის პერსპექტივებს. იგი დაჯილდოებული იქნა მედლებით: „მამაცური შრომისათვის 1941-1945 წწ. დიდ სამამულო ომში“ (1945), „მოსკოვის დაცვისათვის“ (1946), „მოსკოვის დაარსების 800 წლისთავთან დაკავშირებით“ (1947), „მამაცური შრომისათვის“ (1970). იგი დაჯილდოებული იყო აგრეთვე „ხალხთა მეგობრობის ორდენით“ (1982) და „საქართველოს ღირსების ორდენით“ (1997). 1980 წელს მას მიენიჭა საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის წოდება.
ლია

ლია — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ზედა ლია, მახარია, პალური). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, ზუგდიდი–ჯვრის საავტომობილო და სარკინიგზო გზაზე, მდინარე ენგურის მარცხენა სანაპირო.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1523 ადამიანი.

ისტორია
არქეოლოგიური გათხრების შედეგად სოფლის ტერიტორიაზე აღმოჩნდა ძვ.წ. ათასწლეულის პირველი ნახევრის რიყის ქვით ნაგები შენობის ნაშთი და და საუკუნეების ხეთის სამარხი, რომელშიც დგას შუა ფეოდალური ხანის ციხესიმაგრე.
იადრანკა კოსორი

იადრანკა ვლასავლევიჩ-კოსორი (; დ. 1 ივლისი, 1953, პაკრაცი) — ხორვატი სახელმწიფო მოღვაწე, განათლებით ჟურნალისტი. 2009 წლის ივლისიდან ხორვატიის პრემიერ-მინისტრი.

2002 წლიდან ხორვატიის დემოკრატიული კავშირის თავმჯდომარის მოადგილე იყო. 2003 წელს ხდკ-ს საპარლამენტო უმრავლესობაში მოსვლის შემდეგ დაიკავა ოჯახის, ვეტერანთა და თაობათა შორის სოლიდარობის საქმეთა მინისტრის თანამდებობა და ამასთან პრემიერ-მინისტრის მოადგილის პოსტს ითავსებდა.

ივო სანადერის გადადგომის შემდეგ დაიკავა მისი ადგილი.
რამბულიე

რამბულიე — წმინდამატყლიანი ცხვრის ჯგუფი სამატყლე-სახორცე მიმართულებისა. პირველად საუკუნის შუა წლებში გამოიყვანეს საფრანგეთში (რამბუეში — ) ესპანეთიდან შემოყვანილი სხვადასხვა ჯიშის მერინოსების შეჯვარებით. საწყის ფორმებთან შედარებით რამბულიე გამოირჩევა სიდიდით, უკეთესი აგებულებით, ადრეულობით, მატყლის დიდი სიგრძითა და სიხშირით. ერკემლის მასა 80-90 კგ, ნერბისა 50-60 კგ. მატყლი 64-70 ხარისხისაა, სიგრძით 6-7 სმ. ერკემლის მატყლის ნაპარსია 8-10 კგ, ნერბისა 5-7 კგ. რამბულიეს ჯიშის ცხვარი გავრცელებულია ავსტრალიაში, აშშ-ში, სამხრეთ ამერიკაში და სხვა ქვეყნებში. ყოფილ სსრკ-ში რამბულიე შემოიყვანეს აშშ-იდან და გამოიყვანეს ასკანიური წმინდამატყლიანი ცხვრის, ალთაური ცხვრის, კავკასიური წმინდამატყლიანი ცხვრის, სტავროპული ცხვრისა და სხვა ჯიშების გამოსაყვანად.
ვალერიან გუნია

ვალერიან ლევანის ძე გუნია (დ. 21 იანვარი [ძვ. სტ. 9 იანვარი], 1862, ეკი, სენაკის მუნიციპალიტეტი — გ. 31 ივლისი, 1938, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი, რეჟისორი, დრამატურგი, კრიტიკოსი. 1931 წელს მიენიჭა საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტის, ხოლო 1933 წელს — საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტის წოდება.

ბიოგრაფია
ვალერიან გუნია 1876 წელს შევიდა თბილისის რეალურ სასწავლებელში. 1881 წელს პოლიტიკურ გამოსვლებში მონაწილეობისათვის სასწავლებლიდან გარიცხეს. სწავლა განაგრძო მოსკოვში, პეტროვსკოე-რაზუმოვსკოეს სასოფლო-სამეურნეო აკადემიაში.
სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ აქტიურად ჩაება საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. 1883 წლიდან მოღვაწეობდა ქართულ პროფესიულ თეატრში. როლები: მეფე ლირი, ოტელო (უილიამ შექსპირის „მერე ლირი“, „ოტელო“), კაკო (ილია ჭავჭავაძის „კაკო ყაჩაღის“ მიხედვით), ოიდიპოსი (სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“), ოსიპი (ნიკოლოზ გოგოლის „რევიზორი“), ოთარ ბეგი (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“)

ვალერიან გუნია გამოირჩეოდა დიდი სცენური მომხიბვლელობით, შთამბეჭდავი გარეგნობით, შესანიშნავი ხმით, ძლიერი ტემპერამენტით. მას მნიშვნელოვანი ღვაწლი მიუძღვის ქართულ თეატრში რეალისტური მიმართულების დამკვიდრებასა და ქართველ პროფესიონალ მსახიობთა აღზრდის საქმეში.

მან დაწერა ლიბრეტოები ოპერებისთვის: ზაქარია ფალიაშვილის „დაისი“, დიმიტრი არაყიშვილის „დინარა“ და სხვა. რედაქტორობდა სხვადასხვა პერიოდულ გამოცემებს (მაგ. ჟურნალ „თეატრს“), 1886 წელს დააარსა გაზეთი „ცნობის ფურცელი“, 1888 წელს გამოსცა „საქართველოს კალენდარი“, 1907 — იუმორისტული ჟურნალი „ნიშადური“.

ვალერიან გუნია იყო თეატრის თვალსაჩინო ისტორიკოსი და თეორეტიკოსი. თეატრალური ხელოვნების შესახებ სისტემატურად აქვეყნებდა ლიტერატურულ წერილებს, თეორიული ხასიათის სტატიებს. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი ისტორიული ნარკვევი „ქართული თეატრი 1879–1889“, 1921 წლიდან ხელმძღვანელობდა ქართულ თეატრებს. იყო საქართველოს ხელოვნების მუშაკთა კავშირის გამგეობის პირველი თავმჯდომარე.
ფილმოგრაფია
1921: „არსენა ჯორჯიაშვილი“ (გენერალი) რეჟ. ივანე პერესტიანი
1922: „სურამის ციხე“ (ვეზირი) რეჟ. ივანე პერესტიანი
1922: „მოძღვარი“ (მაყვალას მამა) რეჟ. ვლადიმერ ბარსკი
1923: „მამის მკვლელი“ (ნიკალა) რეჟ. ამო ბეკ-ნაზაროვი
1926: „ხანუმა“ (ვაჭარი ადამი) რეჟ. ალექსანდრე წუწუნავა
1927: „გოგი რატიანი“ (მეეზოვე) რეჟ. კონსტანტინე მარჯანიშვილი
1927: „ამოკი“ (ევროპელი ქალის ქმარი) რეჟ. კოტე მარჯანიშვილი
1927: „მთის კანონი“ (მუსა) რეჟ. ბორის მიხინი
1934: „ნახვამდის“ რეჟ. გიორგი მაკაროვი
კაროლა

კაროლა მარია ჰეგგკვისტი უფრო ცნობილია როგორც უბრალოდ კაროლა (დ. 8 სექტემბერი, 1966) — შვედი მომღერალი და კომპოზიტორი. ის დიდი პოპულარობით სარგებლობს შვედებში 1980-იანი წლებიდან . მისი სადებიუტო ალბომი იყო , რომლის ერთ მილიონზე მეტი ეგზემპლარი გაიყიდა და დღემდე რჩება ყველაზე გაყიდვად შვედურ ალბომად.

კაროლა წარადგინა შვედეთი ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე სამჯერ: 1983 წელს მან დაიკავა მესამე ადგილი, ევროვიზიის სიმღერის კონკურსში 1991 გაიმარჯვა და 2006 წელს კი მეხუთე ადგილს დასჯერდა.

კაროლას სხვადასხვა ენებზე აქვს სიმღერები ჩაწერილი: შვედურად, ჰოლანდიურად, გერმანულად, ინგლისურად, ნორვეგიულად და იაპონურად.
სალონა

სალონა — ისტორიული ქალაქი ადრიატიკის ზღვის სანაპიროზე ხორვატიის შემადგენლობაში. სალონა იყო ძველი ილირიის ცენტრალური ქალაქი ქრისტეს შობამდე პირველ ათასწლეულში. მას შემდეგ, რაც ქალაქი რომაელებმა დაიპყრეს იგი გადაიქცა რომის პროვინცია დალმაციის ადმინისტრაციულ ცენტრად. რომის იმპერატორმა დიოკლეტიანემ ტახტიდან გადადგომის შემდეგ ქალაქთან აღმართა სასახლე, რომელსაც თანამედროვენი დიოკლეტიანეს სასახლის სახელით იცნობენ. სალონა განსაკუთრებით დაზარალდა ავარებისა და სლავების შემოსვების დროს 639 წელს.

დღესდღეობით სალონა (სალონი) მდებარეობს ქალაქ სოლინთან ახლოს, რომელიც ქალაქ სპლიტის კონურბაციაში შედის.
პეტრე შარია

პეტრე ათანასეს ძე შარია (დ. 1902 — გ. 1983) — ქართველი საბჭოთა პარტიული და პოლიტიკური მოხელე, ლავრენტი ბერიას გარემოცვის წევრი.

დაიბადა სოფ. თაგილონში ღარიბი გლეხის ოჯახში. 1920 წ. შეუერთდა ბოლშევიკურ პარტიას, რომლის საქმიანობა დამოუკიდებელ საქართველოში საბჭოთა რუსეთის წარმომადგენლობასთან იყო კოორდინირებული. საქართველოს იძულებითი გასაბჭოების შემდეგ 1930-40-იან წლებში წამყვან თანამდებობებზე მუშაობდა საბჭოთა უშიშროების სამსახურებში, განაგებდა შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის განსაკუთრებულ ბიუროს; იყო საბჭოთა კავშირის უმაღლესი საბჭოს - მოწვევების დეპუტატი. 1943-48 წლებში იყო საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პროპაგანდის საქმეთა მდივანი. 1948 წ. მიიღო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის პროფესორის წოდება. მხარს უჭერდა ბერიას ძალაუფლებისათვის ბრძოლაში. 1952 წ. შიდაპარტიული დაპირისპირების დროს შეთხზული „მეგრელთა საქმის“ მსვლელობისას უნივერსიტეტიდან გააძევეს და დააპატიმრეს. სტალინის სიკვდილის შემდეგ კვლავ დაწინაურდა და ბერიას, მაშინ უკვე სსრკ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილის, თანაშემწე გახდა. ბერიას დახვრეტის შემდეგ კვლავ დააპატიმრეს, ჩამოართვეს ყველა პრივილეგია და 10 წელი პატიმრობა მიუსაჯეს.
წრეზე (საუნდტრეკი)

წრეზე — ალბომი, რომელშიც შეტანილია მუსიკა ამავე სახელწოდების ფილმიდან. ალბომიდან გამოიცა ექვსი სინგლი. მნიშვნელოვანია, რომ ალბომს კრიტიკოსებმა მაღალი შეფასება მისცეს და იგი იქცა ჰიპ-ჰოპ საუნდტრეკებში ერთ-ერთ პირველად. ალბომი გაიყიდა ორი მილიონი ასლის ოდენობით. ასევე აღსანიშნავია, რომ კრებულში შეტანილია ტუპაკ შაკურის მიერ ლეიბლზე დაწერილი პირველი სიმღერა ,

სიმღერების სია
რამფორინქისნაირნი

რამფორინქისნაირნი , ამომწყდარი ქვეწარმავლების რიგი მფრინავი ხვლიკების ზერიგისა. ცნობილი არიან იურული პერიოდის ნალექებიდან. ჰქონდათ მასიური ქალა, მსხვილი, კარგად განვითარებული კბილები, მოკლე კისრის მალები ნეკნებითურთ, ვიწრო, გრძელი ფრთები და გრძელი კუდი, რომელთა სიგრძე რამდენიმე სმ-იდან 0,5 მ-მდე აღწევდა. ფრენდნენ ლივლივით იკვებებოდნენ მწერებითა და წვრილი თევზებით. ნამარხები ცნობილია დასავლეთ ევროპიდან, აღმოსავლეთ აფრიკიდან და ჩრდილოეთ ამერიკიდან, სამხრეთ ყაზახეთიდან.
რაჟდენი

რაჟდენი, წმინდა რაჟდენი (გ. დაახლ. 457) — ვახტანგ გორგასალის თანამოღვაწე, გაქრისტიანებული სპარსი. გამზრდელი, მამაძუძე ვახტანგ გორგასალის მეუღლის ბალენდუხტისა (ირანის შაჰის ასული), რომელსაც გამოჰყვა ქართლში. ირანელების წინააღმდეგ ვახტანგ გორგასალის ომის დროს რაჟდენი ტყვედ ჩაუვარდა ირანელებს. შაჰმა მოსთხოვა ქრისტოანობის უარყოფა. მიუხედავად ტანჯვა-წამებისა რაჟდენი არ დაუბრუნდა ცეცხლთაყვანისმცემლობას. მაშინ შაჰმა ის გაგზავნა წრომში დაბანაკებულ ირანელთა ლაშქრის მეთაურთან, რომელმაც რაჟდენი სიკვდილით დასაჯა — ძელზე გააკრეს და ისრები დაუშინეს. რამდენიმე ხნის შემდეგ ვახტანგ გორგასალის ინიციატივით, რაჟდენის ნეშტი ნიქოზის ეკლესიაში გადმოასვენეს. ვახტანგ გორგასალმა ეს ეკლესია საეპისკოპოზო ტაძრად აქცია. მოღწეულია რაჟდენის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ამსახველი მეტაფრასტული თხზულება. იგი შეუდგენიათ დაახლოებით საუკუნეში, რაჟდენის ხსენების დღეს 3 აგვისტოს (ძველი სტილი), ეკლესიაში საკითხავად.
ნანა ჯორჯაძე

ნანა ჯორჯაძე (დ. 24 აგვისტო, 1948, თბილისი) — ქართველი კინორეჟისორი, სცენარისტი და მსახიობი.

ბიოგრაფია
დაიბადა თბილისში. 1966 წელს მუსიკალური სკოლა დაასრულა, ხოლო 1972 წელს თბილისის სამხატვრო აკადემიის არქიტექტურის ფაკულტეტი. არქიტექტურაში რამდენიმეწლიანი კარიერის შემდეგ 1980 წელს თბილისის თეატრალურ ინსტიტუტში ჩაერიცხა. მისი სამსახიობო დებიუტი მოხდა 1977 წელს ფილმში „რამდენიმე ინტერვიუ პირად თემებზე“, ხოლო რეჟისორის სახით — 1979 წელს ფილმით „მოგზაურობა სოპოტში“. მისმა 1987 წლის ფილმმა „რობინზონიადა ან ჩემი ინგლისელი პაპა“ კანის კინოფესტივალზე „ოქროს ვიდეოკამერა“ მიიღო, და ამასთან კრიტიკოსთა და მაყურებელთა მოწონება დაიმსახურა.

1990-იანებში ის საფრანგეთში გადავიდა და იქ რამდენიმე ფილმი გადაიღო, მათ შორის „შეყვარებული კულინარის 1001 რეცეპტი“ (1996), რომელიც პირველი და დღემდე ერთადერთი ქართული ფილმი გახდა ოსკარის ნომინაციით. იყო სან-სებასტიანის (1987), თელ-ავივის (1989), კანის (1992), პოტსდამის (1993), კარლოვი-ვარის (1997), ვენეციის (1997) საერთაშორისო კინოფესტივალების ჟიურის წევრი.

ფილმოგრაფია
ფილმების დამდგმელი რეჟისორი
1980: „მოგზაურობა სოპოტში“
1981: „მომეხმარეთ იალბუზზე ასვლაში“
1986: „რობინზონიადა ანუ ჩემი ინგლისელი პაპა“
1996: „შეყვარებული კულინარის 1001 რეცეპტი“
2000: „ზაფხული, ანუ 27 დაკარგული კოცნა“
2003: „ფოსტალიონი“
2008: „მეტეოიდიოტი“
სცენარის ავტორი ფილმებისა
1980: „მოგზაურობა სოპოტში“ რეჟ. ნანა ჯორჯაძე
1981: „მომეხმარეთ იალბუზზე ასვლაში“ რეჟ. ნანა ჯორჯაძე
2000: „ზაფხული, ანუ 27 დაკარგული კოცნა“ ირაკლი კვირიკაძესთან, მარინა ზვერევასთან ერთად რეჟ. ნანა ჯორჯაძე
2007: „სე ლა ვი“ რეჟ. რუსუდან ჭყონია
პროდიუსერი ფილმებისა
2007: „ჩამოფასებულები“ რეჟ. თეიმურაზ ბუტიკაშვილი
დამდგმელი მხატვარი ფილმებისა
1980: „მოგზაურობა სოპოტში“ რეჟ. ნანა ჯორჯაძე
1981: „მომეხმარეთ იალბუზზე ასვლაში“ ალექსანდრე ჯანშიევთან ერთად რეჟ. ნანა ჯორჯაძე
გადაღებულია ფილმებში
1978: „რამდენიმე ინტერვიუ პირად საკითხებზე“ რეჟ. ლანა ღოღობერიძე
1980: „მუდმივი მეგობარი (შეხვედრამდე მეგობარო...)“ რეჟ. ომარ გვასალია
1981: „იცოცხლე, გენაცვალე“ (მხატვარი დუქანში) რეჟისორები თამარ გომელაური, ვახტანგ (ბუბა) კიკაბიძე
1981: „მოცურავე“ (ასისტენტი) რეჟ. ირაკლი კვირიკაძე
1984: „ადამიანთა სევდა“ რეჟ. გოდერძი ჩოხელი
1986: „რობინზონიადა ანუ ჩემი ინგლისელი პაპა“ რეჟ. ნანა ჯორჯაძე
2019: „ოქროს ძაფი“ (ელენე) რეჟ. ლანა ღოღობერიძე

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
კათოლიკური ეკლესიის პრიზი, ფილმისთვის „მოგზაურობა სოპოტში“
1966: „“ კინოკრიტიკოსების საერთაშორისო პრიზი, ფილმისთვის „შეყვარებული კულინარის 1001 რეცეპტი“
1966: „ “ კანის საერთაშორისო კინოფესტივალი, ფილმისთვის „შეყვარებული კულინარის 1001 რეცეპტი“
1979: ექსპერიმენტული ფილმების საერთაშორისო ფესტივალი(ტალინი), გრან-პრი ფილმისათვის „ატლანტი“
1980:კინოკლუბების საერთაშორისო პრიზი, ფილმისთვის „მოგზაურობა სოპოტში“
1986: კანის საერთაშორისო კინოფესტივალის პრიზი, „ოქროს კამერა“ ფილმისთვის „რობინზონიადა ან ჩემი ინგლისელი პაპა“
1986: კიოტოსა და მონრეალის კინოფესტივალის, ჩიკაგოს -ის პრიზები, ფილმისთვის „რობინზონიადა ან ჩემი ინგლისელი პაპა“
1986: რუსეთის კინოაკადემიის პრიზი „“, ფილმისთვის „რობინზონიადა ან ჩემი ინგლისელი პაპა“
მარიო პიუზო

მარიო პიუზო (; დ. 15 ოქტომბერი, 1920 — გ. 2 ივლისი, 1999) — ორი ოსკარის მფლობელი იტალო–ამერიკელი ავტორი და სცენარისტი. სახელი გაითქვა თავისი რომანით „ნათლია“, რომელშიც მოთხრობილია მაფიის ცხოვრება. რომანის მიხედვით რეჟისრომა ფრენსის ფორდ კოპოლამ გადაიღო ფილმი (1972).

ბიოგრაფია
ახალგაზრდობა
იგი სწავლობდა ნიუ ორკის სოციალური კვლევის ახალ სკოლაში, შემდეგ სწავლა გააგრძელა კოლუმბიის უნივერსიტეტში. მისი ახალგაზრდობა დაემთხვა მსოფლიო ომის წლებს, რომლის დროსაც იგი მსახურობდა ამერიკის შეერთებული შტატების სამხედრო-საჰაერო ძალებში. 20 წლის მანძილზე მუშაობდა სახელმწიფო დაწესებულებებში ამერიკასა და სხვადასხვა ქვეყნებში.1963 წლიდან დაიწყო მუშაობა უშტატო ჟურნალისტად.

შემოქმედება
პირველი ნაწარმოები „წყვდიადის არენა“ გამოქვეყნდა 1955 წელს, რომელიც აღწერს ომის შემდგომი გერმანიის ცხოვრებას.
შემდგომი რომანი იყო „ბედნიერი ფურცელი“ რომელიც ასახავს იტალიელი ემიგრანტების მძიმე ცხოვრებას ამერიკაში „დიდი დეპრესიის“ დროს.ეს ნაწარმოები გამოიცა ამერიკაში 1965 წელს.

მწერალს ყველაზე დიდი პოპულარობა მოუტანა „ნათლია“. ამ ნაწარმოების დაწერის იდეა თვითონ მარიო კალერს ეკუთვნის მაგრამ მის გამოქვეყნებაში მისი მეგობარი ბენი ბრიუსი დაეხმარა, რომელმაც მწერალი რედაქტორს შეახვედრა, მწერალმა რედაქტორს მხოლოდ იდეა გააცნო რაშიც მან ავანსის სახით 5000 დოლარი მიიღო.1970-იან წლებში „ნათლია“ მსოფლიო ბესტსელერად იქცა, რამაც მწერალს, როგორც ფინანსური კუთხით, ასევე ლიტერატურულ სამყაროში წარმატება მოუტანა.

1972 წელს ამერიკელმა კინოეჟისორმა ფრენსის ფორდ კაპოლამ გადაიღო მხატვრული ფილმი „ნათლია“ მარიო პიუზოს სცენარით, რომელშიც მონაწილეობენ მარლონ ბრანდო, ალ პაჩინო და სხვა მსახიობები.

მარიო პიუზო საუკეთესო სცენარებისათვის დაჯილდოებულ იქნა ორჯერ ოსკარის ნომინაციით. იგი გარდაიცვალა 1999 წლის 2 ვლისს, 79 წლის ასაკში ბეი-შოურში.

სცენარები
„ნათლია“ (1972)
„ნათლია “ (1974)
„მიწისძვრა“ (1974)
„სუპერმენი: ფილმი“ (1978)
„სუპერმენი 2“ (1980)
„ნათლია “ (1990)ფ"
„ქრისტოფერ კოლუმბი: აღმოჩენა“ (1992)
სევერნი (მდინარე)

სევერნი — ყველაზე გრძელი მდინარე გაერთიანებულ სამეფოში. მისი სიგრძეა 354 კმ., აუზის ფართობი 21 ათასი კმ2 მისი სათავე მდებარეობს კემბრიის მთების აღმოსავლეთ კალთებზე, პლინლიმონში, ზღვის დონიდან 610 მეტრზე. მიედინება ვაკეზე. ბოლოვდება სევერნის ესტუარით, რომელიც ჩაედინება ბრისტოლის ყურეში. უმთავრესად საზრდოობს წვიმის წყლით. წყალუხვია შემოდგომა-ზამთარში, ზაფხულში ძალზე წყალმცირეა. სევერნი სანაოსნო მდინარეა. მის ნაპირებზეა ქალაქები შრუზბერი, ვუსტერი, გლოსტერი.
რასტაბაზარი

რასტაბაზარი, შუა საუკუნეების თბილისის საქმიანი უბანი — რიგებად განლაგებული ბაზარი და სავაჭრო-სახელოსნოები. მდებარეობდა ბატონის მოედანსა (ახლანდელი ერეკლე -ის მოედანი) და ახლანდელი ერეკლე -ის ქუჩას შორის. რასტაბაზარში ორ მწკრივად იყო განლაგებული ხარაზების, სირაჯების, ოქრომჭედლებისა და ბაზაზების სავაჭრო-სახელოსნოები. მთავრდებოდა ე. წ. ჩორსუთი (გზაჯვარედინაზე მოწყობილი ოთხკუთხა თაღოვან-გუმბათოვანი მოედანი). რასტაბაზარში სავაჭრო-სახელოსნოთა გარკვეული რაოდენოდა ეკუთვნოდა მეფესა და კათალიკოსს. 1795 წელს, აღა-მაჰმად ხანის თბილისის დარბევის დროს, რასტაბაზრის ბევრი შენობა დაინგრა. საუკუნიდან რასტაბაზარმა როგორც სავაჭრო მაგისტრალმა, დაკარგა მნიშვნელობა. საუკუნეში, აქ სახელოსნო სასწავლებელი (ახლანდელი სამსხმელო ქარხანა) ააშენეს, დაიდგა სავაჭრო შენობა, რომელთაც ახალ დუქნებს ეძახდნენ.
თბილისში, ისტორიულ გარეუბანში, ქაშვეთის ეკლესიის წინ, არსებობდა მეორე რასტაბაზარიც, ასევე აღა-მაჰმად-ხანის ლაშქრობის დროს დაინგრა.
დავით კვირკველია

დავით კვირკველია (დ. 27 ივნისი, 1980, ლანჩხუთი) — ქართველი ფეხბურთელი, საქართველოს ეროვნული ნაკრებისა და საფეხბურთო კლუბ „სამტრედიის“ მარცხენა მცველი.

კარიერა
საკლუბო
დავით კვირკველიამ პროფესიული საფეხბურთო კარიერა 1999 წელს ფოთის „კოლხეთში“ დაიწყო. ამ გუნდში ნაჩვენები მაღალი ხარისხის გამო მისი გადაბირება თბილისის „დინამომ“ მოახერხა. „დინამოში“ მის მოსვლას ხორვატი მწვრთნელის, ივო შუშაკის მისვლა დაემთხვა. ამ მწვრთნელთან ერთად დინამომ უეფას თასის ოცდამეთორმეტედფინალში ითამაშა. ერთი წლის შემდეგ დათომ დინამოსთან ერთად ჩემპიონთა ლიგის საკვალიფიკაციო ეტაპზე ითამაშა, ხოლო კიდევ 1 წლის შემდეგ, 2004 წელს — დსთ-ის თასი მოიგო და უეფას თასის ჯგუფურ ეტაპზე ითამაშა. სწორედ მისი გოლი აღმოჩნდა გადამწყვეტი მესამე საკვალიფიკაციო ეტაპზე.

ასე გატარებული საუკეთესო წლების შემდეგ კვირკველია რუსეთში, ვლადიკავკაზის „ალანიაში“ გადავიდა, მაგრამ ძირითად შემადგენლობაში ადგილი ვერ დაიმკვიდრა და მომდევნო სეზონში უკრაინის საფეხბურთო კლუბ ზაპორიჟიის „მეტალურგში“ გადაბარგდა. დათომ ჩინებული სეზონი ჩაატარა ამ გუნდში და 2008 წელს მისით ყაზანის „რუბინი“ დაინტერესდა. აქ მან კარიერის უდიდეს გამარჯვებას, რუსეთის პრემიერლიგის მოგებას მიაღწია და 2009-10 წლის ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე თამაშის უფლება მოიპოვა. 2010 წლიდან ის საბერძნეთის „პანიონიოსის“ შემადგენლობაში თამაშობდა. შემდეგ თამაშობდა „ანორთოსისში“, ბოლოს კი ადგილი დაიკავა გორის „დილას“ ძირითად შემადგენლობაში. 2013 წლიდან ივნისში თბილისის „დინამოში“ ჩაირიცხა. 2014 წლის ივლისში, ევროთასებზე „დინამოს“ ცუდი გამოსვლის შემდეგ „დინამომ“ ფეხბურთელთა დიდ ნაწილს კონტრაქტი გაუწყვიტა, მათ შორის იყო დავით კვირკველიაც. ამავე წლის აგვისტოდან იგი „სამტრედიის“ ღირსებას იცავს.

სანაკრებო
დავით კვირკველიას სანაკრებო დებიუტი 2003 წელს, ევრო 2004 ის შესარჩევ ციკლში შედგა შვეიცარიის ეროვნულ ნაკრებთან. ამის შემდეგ კივირკველიას სისტემატურად იძახებდნენ ქვეყნის პირველ გუნდში, განსაკუთრებით 2004 წელს, როცა უეფას თასზე ასპარეზობდა. თუმცა იყო ჩავარდნის პერიოდი, რომელიც კლუბში უთამაშებლობით იყო განპირობებული. ზაპორიჟიის „მეტალურგში“ გადასვლის შემდეგ დათო კვირკველიამ ჩვეული ფორმა აღიდგინა, მეტი სიმწვავე შესძინა ეროვნული ნაკრების თამაშს.

ტიტულები
„დინამო“ თბილისი:
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (2): 2002/2003, 2013/2014
საქართველოს თასის გამარჯვებული (3): 2002/2003, 20003/2004, 2013/2014.
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (2): 2012/2013, 2013/2014
„დილა“ გორი:
უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი (2): 2012/2013
„რუბინი“ ყაზანი:
რუსეთის პრემიერ ლიგა ჩემპიონი (2): 2008, 2009
რუსეთის თასის ფინალისტი (1): 2008/2009
რუსეთის სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2010
რუსეთის სუპერთასის ფინალისტი (1): 2009
„მეტალურგი“ ზაპორიჟია:
უკრაინის თასის ფინალისტი (1): 2005/2006
ლევან ლაღიძე

ლევან ლაღიძე (დ. 19 მაისი, 1958, თბილისი) — ქართველი მხატვარი.

ლევან ლაღიძემ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ფერწერის ფაკულტეტი 1981 წელს. 1985-1988 წლებში იყო თბილისის მხატვრის სახლის ფერწერის შემოქმედებითი სახელოსნოს ხელმძღვანელი. მისი პერსონალური გამოფენები მოწყობილია თბილისის მხატვართა სახლში, აშშ-ის საელჩოში და გერცევის გალერეაში მოსკოვში. მონაწილეობა აქვს მიღებული კოლექტიურ გამოფენებში ავსტრიაში, საფრანგეთში, დიდ ბრიტანეთში, გერმანიაში. მისი ნამუშევრები დაცულია: სახელმწიფო ტრეტიაკოვის გალერეაში (მოსკოვი, რუსეთი), თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმში (მოსკოვი, რუსეთი), ეროვნული გალერეაში (თბილისი, საქართველო), გალერეა „“ (მოსკოვი, რუსეთი), გალერეა „“ (თბილისი, საქართველო). 2011 წლიდან „ლაღიძის გალერეა“-ს მფლობელია.

2023 წელს მიენიჭა თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება.
რაყამი

რაყამი (არაბ.-თურქ. რაკამ — გამოსახვა), სპარსეთის შაჰის (ყაენის), ოსმალეთის სულთნის (ხონთქრის) წერილი, ბრძანებულება, სიგელი.

ტერმინი „რაყამი“ ქართულში - საუკუნეებში შემოვიდა. „რაყმის საქმითა“ საქართველოში მნიშვნელოვანი საკითხები წყდებოდა, რაც ქვეყნის ვასალური დამოკიდებულების შედეგი და გამოხატულება იყო. „რაყამი“ ანალოგიური ქართული საბუთის აღსანიშნავადაც იხმარებოდა.
გასეირნება ყარაბაღში (ფილმი)

გასეირნება ყარაბაღში — მწერალ აკა მორჩილაძის რომანის „მოგზაურობა ყარაბაღში“ 2005 წლის ეკრანიზაცია. ფილმი სავსეა სცენებით, სადაც შეიარაღებული შეტაკებებია ნაჩვენები, მაგრამ მას ასევე თან ერთვის ერთ-ერთი მთავარი გმირის, გოგლიკოს სასაცილო ფრაზები ქართულ და რუსულ ენებზე (მან ეს ენა საკმაოდ ცუდად იცის, ასე რომ, ძალაუნებურად, აბსურდულ ფრაზებს წარმოთქვამს).

სიუჟეტი
მთავარი გმირები, გიო (ლევან დობორჯგინიძე) და გოგლიკო (მიხეილ მესხი) მეგობრის თხოვნით მიემგზავრებიან აზერბაიჯანში, საქართველოში ნარკოტიკების ჩამოსატანად. გზად ყველაფერი იბნევა და ისინი აღმოჩნდებიან სომხურ-აზერბაიჯანული კონფლიქტის ეპიცენტრში. დაჭრილი გოგლიკო რჩება აზერბაიჯანელებთან, ხოლო გიო გადადის სომხების მხარეს.

როლებში
ლევან დობორჯგინიძე — გიო
მიხეილ მესხი — გოგლიკო
ნუცა კუხიანიძე — იანა
გოგი ხარაბაძე — თენგიზი
ნინო კასრაძე — ნანა
დაშა დროზდოვსკაია — მარინა (რუსი ჟურნალისტი)
კონფლიქტის ზონა (გასეირნება ყარაბაღში 2)

გასეირნება ყარაბაღში - კონფლიქტის ზონა — მწერალ აკა მორჩილაძის რომანებზე დაფუძნებული 2009 წლის ქართული ფილმი.

სიუჟეტი
მისი წინამორბედი ფილმისგან განსხვავებით მოვლენების ეპიცენტრი აფხაზეთშია, სადაც წინა სერიის მთავარი გმირი, გიო იბრძვის. სოხუმელი სნაიპერი სახელად სპარტაკა ასევე მის რაზმშია. მოულოდნელად მოდის დავალება აზერბაიჯანში გამგზავრებასა და ჭურვების ჩამოტანაზე. გიო რჩება ფრონტზე და თბილისში სპარტაკას უშვებს. სპარტაკა აკითხავს გოგლიკოს, რომელიც სრულ სასოწარკვეთაშია და უმიზნოდ ცხოვრობს. მაგრამ ნაცნობი აზერბაიჯანელი გენერლის, ნურიევის მიგნება მხოლოდ მას შეუძლია. ჭურვები ნებისმიერი ფასით უნდა იქნას ჩატანილი დანიშნულების ადგილზე.

როლებში
ნუცა კუხიანიძე
ზურა ყიფშიძე
ზურა ინგოროყვა
ნინი ბადურაშვილი
ლევან დობორჯგინიძე
გიორგი ყიფშიძე
ნატო მურვანიძე
დავით დვალიშვილი
ია სუხიტაშვილი
ეკა ანდრონიკაშვილი
ფიზული მამედოვი
ილგარ ჯახანგიროვი
რაციონალიზმი (არქიტექტურა)

რაციონალიზმი (ასევე რაციონალური არქიტექტურა), საუკუნის ნახევრის არქიტექტურულ მიმართულებათა ერთიანობა, რომელიც პროგრამულად მოიცავდა თანამედროვე მეცნიერულ და ტექნიკურ მიღწევებს. ფართო გაგებით, რაციონალიზმი ზოგჯერ გაიგივებულია „თანამედროვე არქიტექტურის ცნებასთან“. მას საფუძველი ჩაეყარა ჯერ კიდევ საუკუნის დასასრულს (ლ. ჰ. სალივენი, აშშ-ში; ჰ. პ. ბერლაგე ნიდერლანდში; ო. პერე საფრანგეთში და სახვები). რაციონალიზმის ჩამოყალიბებას დიდად შეუწყო ხელი საფრანგეთში ლე კორბუზიემ, გერმანიაში ვ. გროპიუსმა. რაციონალიზმის განვითარება მოიცავს ძირითადად 20-50-იან წლებს. რაციონალიზმის ქალაქთმშენებლური იდეები აისახა ე. წ. ათენის ქარტიაში (1933), ხოლო 50-იანი წლების საერთო არქიტექტურულმა პრინციპებმა წარმოქმნა ე. წ. საერთაშორისო სტილი (ლ. მის ვან დერ როე და სხვები). 50-იანი წლების დასასრულს კრიზისის მიზეზი გახდა მის წარმომადგენელთა არქიტექტურულ აზროვნების დოგმატიზმი და სოციალისტური-რეფორმისტული უტოპიზმი.