iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მანუელ კინტაშ დე ალმეიდა

მანუელ კინტაშ დე ალმეიდა (დ. 1957- გ. 26 დეკემბერი, 2006) — სან-ტომელი სამხედრო პირი, რომელიც ცნობილია 1995 წლის სან-ტომე და პრინსიპის სახელმწიფო გადატრიალების წინამძღოლობით. გადატრიალების დროს იგი სან-ტომე და პრინსიპის შეიარაღებული ძალების მეორე ლეიტენანტი იყო. მოგვიანებით იგი მუშაობდა შეიარაღებული ძალების არტილერიის კაპიტნად და სამხედრო პოლიციის კომისრად.

ბიოგრაფია
1970-იან წლებში კინტაშ დე ალმეიდა იყო „სან-ტომე და პრინსიპის განთავისუფლების მოძრაობის“ წევრი, კერძოდ, მისი ახალგაზრდული ფრთის. მან პოლიტიკური განათლება პარტიის პოლიტბიუროში მიიღო და პრეზიდენტ მანუელ პინტუ და კოშტაშ საპრეზიდენტო გვარდიის წევრი გახდა. 1978 წელს მან გაიარა საზედაპირო არტილერიის მომზადება ანგოლაში, ლუანდის „კომანდანტე ბენედიტოს“ სკოლაში. გადატრიალების მომენტისთვის იგი იყო მეორე ლეიტენანტი და სან-ტომეს სანაპირო დაცვის მეთაურის მოადგილე.

შეიარაღებულ ძალებში არსებული მძიმე პირობებით უკმაყოფილო კინტას დე ალმეიდამ და მისმა კოლეგამ, მეორე ლეიტენანტმა ფერნანდო სოუზა პონტესმა, 1995 წლის 15 აგვისტოს მოაწყვეს ქვეყნის ისტორიაში პირველი სამხედრო გადატრიალება, რითაც დაამხეს პრეზიდენტ მიგელ ტროვოადას დემოკრატიულად არჩეული მთავრობა. თუმცა, ანგოლას შუამავლობით გამართული მოლაპარაკებების შემდეგ, კინტას დე ალმეიდა და მისი თანამზრახველები დათანხმდნენ ძალაუფლების სამოქალაქო მთავრობისთვის დაბრუნებას 22 აგვისტოს.

გადატრიალების შემდეგ კინტას დე ალმეიდა გახდა სამხედრო პოლიციის კომისარი, მოგვიანებით კი არტილერიის კაპიტნი იყო. იგი მოულოდნელად გარდაიცვალა 49 წლის ასაკში, 2006 წლის 26 დეკემბერს პორტუგალიაში, სადაც მკურნალობდა ავტოსაგზაო შემთხვევით მიღებულ დაზიანებებს.
ბენიტო-ხუარესის მუნიციპალიტეტი (გერერო)

ბენიტო-ხუარესის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 15,442 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.8 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 230.71 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 66.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1934 წლის 1-ელ იანვარს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ხერონიმო-დე-ხუარესი. სახელი ეწოდა პრეზიდენტ ბენიტო ხუარესის პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12014.
ასოიუს მუნიციპალიტეტი

ასოიუს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 15,099 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.6 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 397.31 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 38 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1837 წლის 27 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ასოიუ. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ადილი, სადაც წყალი ტალახად იქცევა“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12013.
ბუენავისტა-დე-კუელიარის მუნიციპალიტეტი

ბუენავისტა-დე-კუელიარის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12,982 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.3 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 304.93 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 42.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1934 წლის 17 იანვარს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ბუენავისტა-დე-კუელიარი. სახელი ეწოდა მუნიციპალიტეტის ლანდშაფტების გამო და გუბერნატორ რაფაელ კუელიარის (1831-1887) პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12015.
ჩილაპა-დე-ალვარესის მუნიციპალიტეტი

ჩილაპა-დე-ალვარესის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 123,722 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.4 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 752.17 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 164.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1824 წლის 6 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩილაპა-დე-ალვარესი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12028.
ჩილპანსინგო-დე-ლოს-ბრავო (მუნიციპალიტეტი)

ჩილპანსინგო-დე-ლოს-ბრავოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 283,354 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 17.2 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2,187.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 129.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩილპანსინგო-დე-ლოს-ბრავო. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „კრაზანის პატარა ბუდე“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12029.
დინის ინკანია

დინის ინკანია (დ. 15 აგვისტო, 1960) — გვინეა-ბისაუელი ბრიგადის გენერალი, რომელიც სათავეში ჩაუდგა 2025 წლის სახელმწიფო გადატრიალებას. ამის შემდეგ იგი გახდა „ეროვნული უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის აღდგენის უმაღლესი სამხედრო სარდლობის“ ოფიციალური წარმომადგენელი. გადატრიალებამდე იგი პრეზიდენტის ადმინისტრაციის სამხედრო ოფისს ხელმძღვანელობდა. 2025 წლის 26-დან 27 ნოემბრამდე, როგორც სამხედრო ხუნტის სპიკერი, იგი იყო ქვეყნის დე ფაქტო ლიდერი, რითაც გახდა გვინეა-ბისაუს ისტორიაში ყველაზე მცირე ვადით მყოფი სახელმწიფოს მეთაური.

იგი პრეზიდენტის სამხედრო ოფისის ხელმძღვანელად (პორტუგალიურად: ) 2021 წლის თებერვალში დაინიშნა, სადაც გენერალი ანტონიუ აბელი შეცვალა. მან აღნიშნა, რომ სარდლობა ქვეყანას შემდგომ მითითებამდე მართავდა და მოსახლეობას სიმშვიდისკენ მოუწოდა. ინკანიამ შეაჩერა ყველა პოლიტიკური ინსტიტუტისა და მედიასაშუალების მუშაობა, შეაჩერა საარჩევნო პროცესი, ჩაკეტა საერთაშორისო საზღვრები და დააწესა განუსაზღვრელი ღამის კომენდანტის საათი.

2025 წლის 27 ნოემბერს მან უხელმძღვანელა გენერალ ჰორტა ინტა-ა ნა მანის ინაუგურაციის ცერემონიას, რომელიც გვინეა-ბისაუს გარდამავალ პრეზიდენტად და უმაღლესი სამხედრო სარდლობის ხელმძღვანელად დაინიშნა.

2025 წლის სახელმწიფო გადატრიალება და მმართველობა
2025 წლის 26 ნოემბერს, ზუსტად იმ დროს, როდესაც საყოველთაო არჩევნების შედეგები უნდა გამოცხადებულიყო, ბისაუში, საპრეზიდენტო სასახლესთან, სროლის ხმა გაისმა. ამის შემდეგ ინკანია სახელმწიფო ტელევიზიით ოფიცერთა ჯგუფთან ერთად გამოჩნდა და დაადასტურა, რომ მოხდა სახელმწიფო გადატრიალება, პრეზიდენტი ემბალო გადაყენებული და შემდგომ დაპატიმრებული იყო. თავის გამოსვლაში ინკანიამ აღნიშნა, რომ გადატრიალების მიზეზი გახდა პოლიტიკოსების, შიდა და გარე ძალებისა და „ცნობილი ნარკობარონის“ მიერ გვინეა-ბისაუს დესტაბილიზაციის გეგმები.

რამდენიმე საათის შემდეგ, ინკანიამ და სხვა ოფიცრებმა გამოაცხადეს „ეროვნული უსაფრთხოებისა და საზოგადოებრივი წესრიგის აღდგენის უმაღლესი სამხედრო სარდლობის“ შექმნა. ინკანია გახდა მისი ხელმძღვანელი და, შესაბამისად, ქვეყნის დე ფაქტო ლიდერი. თუმცა, გადატრიალებიდან ერთი დღის შემდეგ, 27 ნოემბერს, ინკანია გადადგა და ძალაუფლება გენერალ ჰორტა ინტა-ა ნა მანს გადასცა. ამგვარად, ინკანია გახდა ყველაზე მცირე ვადით მყოფი ლიდერი გვინეა-ბისაუს ისტორიაში. მოგვიანებით მან შეინარჩუნა პრეზიდენტის ადმინისტრაციის სამხედრო ოფისის ხელმძღვანელის თანამდებობა.
მუჰამედ მოჰამადულაჰი

მუჰამედ მოჰამადულაჰი (დ. 21 ოქტომბერი, 1921 — გ. 12 ნოემბერი, 1999) — ბანგლადეშის სახალხო რესპუბლიკის მესამე პრეზიდენტი. მოჰამადულაჰი პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა 1973 წლის 24 დეკემბერს, პრეზიდენტად აირჩიეს 1974 წლის 24 იანვარს, ხოლო თანამდებობის ფიცი დადო 1974 წლის 27 იანვარს. იგი პრეზიდენტის თანამდებობაზე 1975 წლის 25 იანვრამდე დარჩა.

ადრეული წლები და განათლება
მოჰამადულაჰი დაიბადა საიჩაში, რაიპურში, 1921 წლის 21 ოქტომბერს. მამამისი, მუნში აბდულ ვაჰაბი, სოციალური მუშაკი იყო. 1943 წელს მან დაასრულა საშუალო სკოლა ლაქშმიპურის ადარშა სამადის სახელობის სამთავრობო უმაღლეს სკოლაში. მოჰამადულამ მოიპოვა ბაკალავრის ხარისხი ისტორიაში დაკას უნივერსიტეტში, ხოლო სამართლის ბაკალავრის ხარისხი მიიღო ჯერ კოლკატის რიპონის კოლეჯში და იმავე, 1948 წელს, კვლავ დაკას უნივერსიტეტში. 1950 წელს იგი დაკას ადვოკატთა ასოციაციის წევრი გახდა, ხოლო 1964 წელს დაკას უმაღლეს სასამართლოში ადვოკატად ჩაირიცხა.[2]

პოლიტიკური კარიერა
მოჰამადულაჰი 1950 წლიდან იყო აღმოსავლეთ პაკისტანის ავამი ლიგის აქტიური წევრი. 1953 წელს იგი აირჩიეს აღმოსავლეთ პაკისტანის ოფისის მდივნად და ეს თანამდებობა, შეიხ მუჯიბურ რაჰმანის წარდგინებით, 1972 წლამდე ეკავა.

1975 წლის 26 იანვარს იგი შეიხ მუჯიბურ რაჰმანის კაბინეტში მიწის ადმინისტრირებისა და მიწის რეფორმების მინისტრად დაინიშნა. 1975 წლის აგვისტოში, შეიხ მუჯიბის მკვლელობის ორგანიზატორებმა იგი ვიცე-პრეზიდენტად დანიშნეს. 1980 წელს მოჰამადულაჰი „ბანგლადეშის ნაციონალისტურ პარტიას“ შეუერთდა. 1982 წლის მარტში პრეზიდენტმა აბდუს სატარმა იგი ვიცე-პრეზიდენტად დანიშნა, თუმცა ამ თანამდებობაზე მან მხოლოდ ერთი დღე დაჰყო, რადგან ქვეყნის მართვის სადავეები გენერალმა ჰუსეინ მოჰამედ ერშადმა ჩაიგდო ხელში. 1991 წელს მოჰამადულაჰი კიდევ ერთხელ აირჩიეს პარლამენტის წევრად -ის სიით.
ერიგონიუსის ნაპრალები

ერიგონიუსის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -19, -75). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ ერიგონიუსის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). ერიგონიუსის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
კარტოგრაფიული გენერალიზაცია

კარტოგრაფიული გენერალიზაცია — ობიექტის მთავარი, არსებითი მხარეების შერჩევა, დეტალური გამოსახულებიდან ნაკლებად დეტალურზე გადასვლა მასშტაბის ან დანიშნულების შეცვლის გამო (მსხვილი მასშტაბიდან - წვრილზე, სამეცნიერო დანიშნულებიდან - საცნობარო ან სასწავლო დანიშნულებაზე გადასვლა). ვლინდება როგორც შინაარსში, ისე ხაზებში (სივრცით ფორმებში).

გენერალიზაციის სახეებია:
განზოგადება — თვისებრივი და რაოდენობრივი მაჩვენებლების გაერთიანება, რაც შინაარსში და რუკის ლეგენდაში აისახება;
აბსტრაჰირება — ხაზების გამარტივება-გასქემატიურება.

რუკის შედგენისას ორივე ლოგიკური პროცესი ერთდროულად მიმდინარეობს, ამიტომ ზოგჯერ, აუცილებლობის შემთხვევაში, რუკის შინაარსისათვის საჭირო მცირე კონტურების შენარჩუნება და გაზრდაც კი ხდება. არსებობს: დისტანციური, ავტომატიზებული, დინამიკური გენერალიზაცია. გენერალიზაციის არსის მეცნიერული განსაზღვრის პირველი ცდა ეკუთვნის გერმანელ გეოგრაფს ალფრედ ჰეტნერს (1859-1941).
განზოგადების კარტოგრაფიული ფორმა

განზოგადების კარტოგრაფიული ფორმა — შემეცნების კარტოგრაფიული მეთოდის ერთ-ერთი ფორმა, რომელიც გულისხმობს კარტოგრაფიული გამოსახულების შინაარსის გამარტივებას მასშტაბისა და დანიშნულების შეცვლის გამო (მსხვილი მასშტაბიდან - წვრილზე, სამეცნიერო დანიშნულებიდან - საცნობარო ან სასწავლო დანიშნულებაზე გადასვლა).

განზოგადების კარტოგრაფიული ფორმა ტრადიციული გენერალიზაციის შემადგენელი ნაწილია. იგი აზრისეული, ლოგიკური ფორმით მიმდინარეობს და კარტოგრაფიულ ფორმას მაშინ იღებს, როდესაც მისი შედეგი რუკაზე უნდა აისახოს, მაგალითად: ერთი და იგივე შინაარსის მცირე, ახლომდებარე კონტურების გაერთიანება, იზოხაზებს შორის ინტერვალის გაზრდა, წერტილის წონის გადიდება. აბსტრაჰირების მსგავსად, რუკის ენის საშუალებით ხორციელდება და აისახება როგორც რუკაზე, ისე ლეგენდაში.
დიონისიო დე ჰერერა

ხოსე დიონისიო დე ლა ტრინიდად დე ჰერერა და დიას დელ ვალე (დ. 9 ოქტომბერი, 1781, ჩოლუტეკა, ჰონდურასი - გ. 13 ივნისი, 1850, სან ვისენტე, ელ-სალვადორი) — ლიბერალური ჰონდურასელი პოლიტიკოსი, ჰონდურასის სახელმწიფოს მეთაური 1824-დან 1827-მდე და ნიკარაგუის სახელმწიფოს მეთაური 1830 წლიდან 1833 წლამდე. მისი მმართველობის პერიოდში ჰონდურასი და ნიკარაგუა ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკის სახელმწიფოები იყვნენ. ჰერერა იყო ლიბერალური ცენტრალური ამერიკელი გენერლის ფრანსისკო მორაზანის ბიძა.

განათლება
მიწის მესაკუთრეთა ოჯახიდან, ჰერერა სწავლობდა გვატემალას სან-კარლოსის უნივერსიტეტში, სადაც მიიღო იურიდიული ხარისხი და გაეცნო საფრანგეთის რევოლუციის ლიბერალურ იდეებს. ის იყო თავისი ძმისშვილის, გენერალ მორასანის რეპეტიტორი.

საჯარო სამსახური
1820 წელს მან თავისი პირველი საჯარო თანამდებობა დაიკავა, როგორც ტეგუსიგალპას ქალაქის მთავრობის მდივანმა. 1824 წლის 16 სექტემბერს ის გახდა ჰონდურასის პირველი სახელმწიფო მეთაური, მას შემდეგ, რაც ცენტრალური ამერიკა ესპანეთისა და მექსიკისგან დამოუკიდებლობას მოიპოვებდა. პოლკოვნიკი ხოსე ხუსტო მილა მისი ვიცე-პრეზიდენტი იყო. მისი ვადის განმავლობაში მან გამოსცა დეკრეტი ჰონდურასის პირველი ტერიტორიული ქვედანაყოფების შესახებ, შექმნა კომაიაგუის, ტეგუსიგალპის, სანტა ბარბარას, იოროს, ოლანჩოს და ჩოლუტეკის (დეპარტამენტი). მან ასევე გამოაცხადა ქვეყნის (შტატის) პირველი კონსტიტუცია 1825 წლის 11 დეკემბერს.

ის 1826 წლის 3 ნოემბერს მკვლელობის მცდელობას გადაურჩა.

ჰერერას მთავრობა 1827 წლის 10 მაისს პოლკოვნიკ მილას მეთაურობით და ჰონდურასელი კონსერვატორების მხარდაჭერით დაამხეს. ჰერერა პატიმარად გაგზავნეს გვატემალაში, სადაც 1829 წლამდე დარჩა.

ამის შემდეგ იგი ნიკარაგუის სახელმწიფოს მეთაურად აირჩიეს, თანამდებობა 1830 წლის 12 მაისს დაიკავა. იგი ამ თანამდებობას 1833 წლის ნოემბრამდე იკავებდა, გენერალ მორაზანის მხარდაჭერის საფუძველზე. მან სცადა სხვადასხვა ლიბერალური რეფორმების განხორციელება, მაგრამ ისინი სასულიერო პირების წინააღმდეგობის გამო წარუმატებელი აღმოჩნდა. 1835 წელს იგი სალვადორის სახელმწიფოს მეთაურად აირჩიეს, თუმცა თანამდებობაზე უარი თქვა. 1838 წელს პოლიტიკიდან გადადგა და მასწავლებლად მუშაობდა სალვადორის ქალაქ სან-ვისენტეში. იქ 1850 წელს, გარდაცვალებამდე დარჩა.

ოჯახი
დიონისიო ჰერერა იყო ხუან ჯაკინტო ჰერერას პირველი ვაჟი, რომელიც იყო ქალაქ ჩოლუტეკას პროვინციის მერი 1793 წლიდან. მისი დედა იყო პაულა დიას დელ ვალე იზაგირე, ცენტრალური ამერიკის დამოუკიდებლობის გმირის, ხოსე სესილიო დელ ვალეს დეიდა.

მისი მეუღლე იყო მიკაელა ხოსეფა კესადა ბორხასი, რომელთანაც მას 10 შვილი ჰყავდა. დონია მიკაელა გენერალ ფრანსისკო მორაზანის დეიდა იყო, რომლის დამრიგებელიც ჰერერა გახლდათ. [6]

მისი ძმა ხუსტო ხოსე ვისენტე ჰერერა დიას დელ ვალე მსახურობდა ჰონდურასის სახელმწიფოს უზენაეს მეთაურად 1837-1838 წლებში, ხოლო მეორე ძმა, პროსპერო ხოსე ჰერერა დიას დელ ვალე, იყო მოადგილე და სრულუფლებიანი მინისტრი საფრანგეთსა და ინგლისში. [7]
ხოსე ანტონიო სალსედო

ხოსე ანტონიო სალსედო (დ. 1816 — გ. 5 ნოემბერი, 1864) — დომინიკელი სამხედრო ლიდერი, რომელმაც ფუნდამენტური როლი ითამაშა დომინიკის აღდგენის ომში, რის შედეგადაც 1865 წელს ქვეყანამ ესპანეთისგან დამოუკიდებლობა მოიპოვა. ის იყო წამებული და დომინიკის რესპუბლიკის ისტორიაში სახელმწიფოს პირველი მეთაური, რომელიც მოკლეს.

სალსედო დაიბადა მადრიდში, ესპანეთში, კრიოლოს ოჯახში. მისი ესპანური წარმოშობის მშობლები იქ ერთ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში იმყოფებოდნენ, რაც მდიდარი ლათინოამერიკელი კრიოლების ტრადიციული „გრანდ ტურის“ ნაწილი იყო ესპანეთში.

მისი მშობლების სახელები იყო ხოსე მარია სალსედო და ლუისა რამირეს მარიჩალი. ორივე მათგანი კუბაში დაბადებული დომინიკელი იყო. ბევრმა დომინიკელმა დატოვა კუნძული ნაპოლეონის ომების, ჰაიტის რევოლუციისა და 1795-1809 წლების პოლიტიკური არასტაბილურობის გამო: დაახლოებით 4 000 კუბაში გადავიდა, 100 000 — ვენესუელაში, სხვებმა კი თავი პუერტო-რიკოსა და მექსიკას შეაფარეს. მოგვიანებით ბევრი დომინიკელი და მათი უცხოეთში დაბადებული შვილები კუნძულს დაუბრუნდნენ.

ესპანეთის დატოვების შემდეგ, ოჯახი კუბაში დაბრუნდა, როდესაც სალსედო ერთი წლის იყო, სანამ წინაპრების მიწებზე, სიბაოს ხეობაში დასახლდებოდნენ. იგი ჰაიტის საზღვართან გაიზარდა, სადაც განაგებდა მიწის დიდ ნაკვეთებს, პირუტყვის ჯოგებსა და ხე-ტყის მდიდარ ბიზნესს ჩრდილო-დასავლეთის ქალაქებში:ატილიო პალმაში, ესტერო ბალსასა და ბოტონსილიოში.

1844 წელს, როდესაც დომინიკის პირველი რესპუბლიკა გამოცხადდა, იგი შეუერთდა დომინიკის არმიის რიგებს და მონაწილეობდა დომინიკის დამოუკიდებლობის ომის სისხლიან ბრძოლებში. ნათქვამია, რომ მან მონაწილეობა მიიღო ბელერის ბრძოლაში 1845 წელს და საბანა-ლარგას ბრძოლაში 1856 წელს. გაწეული სამსახურისთვის მან პოლკოვნიკის წოდება მიიღო.

დომინიკის აღდგენის ომი
სალსედო სათავეში ჩაუდგა სამოქალაქო ომს, რომლის მიზანიც დომინიკის რესპუბლიკის აღდგენა იყო. დომინიკის აღდგენის ომი 1863 წლის 16 აგვისტოს დაიწყო, ხოლო 1863 წლის 14 სექტემბრისთვის ჩამოყალიბდა დროებითი მთავრობა, რომელსაც გენერალი ხელმძღვანელობდა.

მას შემდეგ, რაც იგი დომინიკის რესპუბლიკის პირველი მეთაური გახდა, გენერალს დაუპირისპირდა ნაციონალისტური მოძრაობა. ისინი მიიჩნევდნენ, რომ მისი პოლიტიკა ხელს უწყობდა მათ, ვინც ქვეყნის ანექსიას უჭერდა მხარს.

მკვლელობა
1864 წლის 15 ოქტომბერს სახელმწიფოს მეთაურმა სალსედომ თავის მეუღლეს ოპოზიციის შესახებ ამბავი გაუგზავნა ახალგაზრდა, დაახლოებით 25 წლამდე ჯარისკაცის მეშვეობით, რომლის სახელი იყო ულისეს ერო. მოგვიანებით, იმავე დღეს, გენერალ გასპარ პოლანკოს ბრძანებით, იგი პოლკოვნიკმა აგუსტინ მასაგომ მოკლა.

პირადი ცხოვრება
სალსედომ ცოლად შეირთო აგუედა როდრიგესი გუაუბინიდან. მათ ოთხი შვილი შეეძინათ: ხოსე ტომასი (დაიბადა 1841 წელს და 1869 წელს დაქორწინდა როზა ელვირა ბრეაზე), ანტონია (დაიბადა 1846 წელს), კრისტინა (დაიბადა 1851 წელს) და ხულია (1888 წელს დაქორწინდა როსენდო ბატისტაზე) სალსედო როდრიგესები. ანტონია სალსედო დაქორწინდა აღდგენის ომის კიდევ ერთ ფიგურაზე, დიონისიო ტრონკოსოზე (1834-1891), რომელთანაც შეეძინა ქალიშვილი, სახელად ანტონია მარია ტრონკოსო სალსედო. პეპილოს ერთ-ერთი შვილთაშვილი, ხენოვევა კრუსი, 2017 წელს 95 წლის იყო. იგი ჯერ კიდევ ცოცხალია და თავისი 101-ე დაბადების დღე აღნიშნა. პეპილო სალსედოს შთამომავალი ბევრია.

მის პატივსაცემად მონტე-კრისტის პროვინციის ქალაქს ეწოდა სახელი პეპილო სალსედო.
სახის გორაკის სინდრომი

სახის გორაკის სინდრომი (ინგ. . ასევე ცნობილი, როგორც სახის ბორცვის სინდრომი ან სახის შემაღლების სინდრომი) — პათოლოგიური ნევროლოგიური მდგომარეობა, გამოწვეული ხიდზე არსებული შემაღლების - სახის გორაკის - დაზიანებით, რომელიც შეიცავს თავის ტვინის ნერვის ბირთვს, ნერვის ბოჭკოებსა და მედიალურ გასწვრივ კონას. დაზიანების მიზეზი შეიძლება იყოს სიმსივნე, დემიელინაცია, ინფექცია ან ინფარქტი. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს სახის ნერვის დამბლას დაზიანების მხარეს (იფსილატერალურად. გემოს აღქმის დარღვევის გარეშე) და მხედველობის გაორებას (დიპლოპია). დიაგნოზის დასასმელად გამოიყენება მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, ვინაიდან კომპიუტერულ ტომოგრაფიაზე, ჩვეულებრივ, არ აღინიშნება მცირე ზომის დაზიანებები.
ფოვილის სინდრომი

ფოვილის სინდრომი (ასევე ცნობილი, როგორც ხიდის ქვედა მედიალური სინდრომი) — პათოლოგიური ნევროლოგიური მდგომარეობა, გამოწვეული ბაზილარული არტერიის პერფორატორი ტოტების დაზიანებით. ფოვილის სინდრომის დროს აღინიშნება კორტიკოსპინალური ტრაქტის, მედიალური მარყუჟის, ნათხემის შუა ფეხისა და თავის ტვინის , ნერვების ბირთვების დაზიანება. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს სისუსტესა და მგრძნობელობის დაქვეითებას სხეულის საპირისპირო ნახევარში, ატაქსიას დაზიანების მხარეს (იფსილატერალურად), სისუსტეს სახის იფსილატერალურ ნახევარში და მხედველობის გაორებას (დიპლოპია).
ჰეველიუსის ნაპრალები

ჰეველიუსის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -10, -56). სახელი ეწოდა კრატერ ჰეველიუსის მიხედვით, რომლის ფსკერზეცაა იგი განთავსებული (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). ჰეველიუსის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
ფრანსისკო ლინარეს ალკანტარა

ფრანსისკო დე პაულა ლინარეს ალკანტარა (დ.13 აპრილი 1825 - გ.30 ნოემბერი 1878) — ვენესუელას პრეზიდენტი (1877-1878) და ვენესუელას ლიბერალური პარტიის წევრი.

ადრეული ცხოვრება და ოჯახი
ფრანსისკო ლინარეს ალკანტარა დაიბადა 1825 წლის 13 აპრილს, ტურმეროში, არაგუა, გენერალ ფრანსისკო დე პაულა ალკანტარასა და ტრინიდად ლინარესის ოჯახში. მისი მამა ვენესუელის დამოუკიდებლობის ომის ერთ-ერთი გმირი იყო.

ფრანსისკო ლინარეს ალკანტარა მოგვიანებით დაქორწინდა ბელენ ესტევეს იანესზე, რომელიც 1877 წლიდან 1878 წლამდე ვენესუელას პირველი ლედი იყო.

კარიერა
ფრანსისკო ლინარეს ალკანტარამ სამხედრო კარიერა 1846 წელს დაიწყო და იბრძოდა ეზეკიელ ზამორასა და ფრანსისკო რანგელის მიერ ჩატარებულ აჯანყებებში. ვენესუელაში 1847-1858 წლებში არსებული პოლიტიკური არასტაბილურობის გამო, ალკანტარამ ასევე იბრძოლა სახელმწიფო ინსტიტუტების დასაცავად ხოსე ტადეო მონაგასისა და ხოსე გრეგორიო მონაგასის ადმინისტრაციების დროს.
1854 წლისთვის ის არაგუას შტატის დეპუტატი გახდა ეროვნულ კონგრესში, სანამ კვლავ იბრძოლებდა ფედერალურ ომში (1858–1863) და 1868-1870 წლებში ანტონიო გუსმან ბლანკოსთან ერთად ლიბერალური საქმისთვის.

პრეზიდენტობა
ალკანტარა პრეზიდენტად 1877 წლის თებერვალში აირჩიეს და მისი ადმინისტრაცია ცნობილი გახდა ლიბერალური პოლიტიკით, როგორიცაა შტატებისთვის მეტი ავტონომიის მინიჭება, პოლიტიკური ამნისტიები და პრესის თავისუფლების გაზრდა.
ვისენტე მეხია კოლინდრესი

ვისენტე მეხია კოლინდრესი (დ. 6 აპრილი, 1878; გ. 24 აგვისტო, 1966) — ჰონდურასის პრეზიდენტი 1919 წლის 16 სექტემბრიდან ამავე წლის 5 ოქტომბრამდე და კვლავ 1929 წლის 1 თებერვლიდან 1933 წლის 1 თებერვლამდე.

კოლინდრესის პრეზიდენტობის წარმატებული დასაწყისი დაჩრდილა 1929 წლის ეკონომიკური დეპრესიის შედეგებმა. იგი დემოკრატიულად იქნა არჩეული 1928 წლის არჩევნებში, რომლებიც გამოირჩეოდა მმართველი პარტიიდან ოპოზიციური პარტიისათვის თითქმის უპრეცედენტო მშვიდობიანი ხელისუფლების გადაცემით. იგივე განმეორდა 1932 წელს, როდესაც ტიბურციო კარიას ანდინომ გაიმარჯვა არჩევნებში და შეცვალა იგი. კოლინდრესი გარდაიცვალა 1966 წლის 24 აგვისტოს ჰონდურასის დედაქალაქ ტეგუსიგალპაში.
როდრიგო პასი

როდრიგო პას პერეირა — (დ.) ბოლივიელი პოლიტიკოსი, რომელიც 2025 წლიდან ბოლივიის 68-ე პრეზიდენტია. იგი ყოფილი პრეზიდენტის ხაიმე პას სამორას უფროსი ვაჟია. 2020 წლიდან 2025 წლამდე იყო ტარიხას სენატორი. 2015–2020 წლებში იყო ტარიხას მერი. 2002–2010 წლებში იყო დეპუტატთა პალატის წევრი.

2025 წლის საყოველთაო არჩევნებში პასი მონაწილეობდა ქრისტიან-დემოკრატიული პარტიის საპრეზიდენტო კანდიდატად. მან დაამარცხა ყოფილი პრეზიდენტი ჯორჯე კიროგა ქვეყნის ისტორიაში პირველი მეორე ტურის კენჭისყრაში. იგი თითქმის 20 წლის შემდეგ პირველი კონსერვატორი პრეზიდენტია.

ადრეული ცხოვრება
როდრიგო პას პერეირა დაიბადა 1967 წლის 22 სექტემბერს ესპანეთში, სანტიაგო დე კომპოსტელაში. იგი იყო კარმენ პერეირა კარბალიოს — ესპანეთის მოქალაქის, და მაშინდელი ბოლივიელი პოლიტიკურ დევნილად მყოფი მოქალაქის, ხაიმე პას სამორას, პირველი შვილი.

პასმა ბავშვობა გაატარა პოლიტიკურ ემიგრაციაში, რადგან მისი მამა აქტიურად მონაწილეობდა პოლიტიკაში 1970-იანი წლებისა და 1980-იანი წლების დასაწყისის სამხედრო დიქტატურების პერიოდში.

პასმა სწავლა მიიღო ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ვაშინგტონში, ამერიკულ უნივერსიტეტში, სადაც მიიღო ბაკალავრის ხარისხი საერთაშორისო ურთიერთობებში ეკონომიკის სპეციალიზაციით და მაგისტრის ხარისხი პოლიტიკური მენეჯმენტის მიმართულებით.

პოლიტიკური კარიერა
2002 წლის საყოველთაო არჩევნებში -მა პასი ტარიხას კანდიდატად დაასახელა. მან მოიგო არჩევნები და გახდა დეპუტატთა პალატის წევრი.

2015 წელს იგი ტარიხას მერის არჩევნებში მონაწილეობდა და დიდი უპირატესობით გაიმარჯვა — მიიღო ქალაქის ხმების თითქმის 60%.

2019 წლის პოლიტიკური კრიზისის შემდეგ პასის მერობის ვადა ერთი წლით გაგრძელდა. თუმცა, 2020 წლის 20 ოქტომბერს გადადგა, რათა დაეკავებინა თანამდებობა მრავალეროვნულ საკანონმდებლო ასამბლეაში.

2025 წლის საპრეზიდენტო კამპანია
პასი დასახელდა ქრისტიან-დემოკრატიული პარტიის საპრეზიდენტო კანდიდატად 2025 წლის არჩევნებისთვის. მისი თანამოაზრე კანდიდატი იყო ყოფილი პოლიციელი ედმანდ ლარა. ხმების დაახლოებით 32%-ით იგი პირველ ადგილზე გავიდა 2025 წლის 17 აგვისტოს ჩატარებულ პირველ ტურში. მისი მთავარი მოწინააღმდეგე იყო ყოფილი პრეზიდენტი ხორხე კიროგა.

პასმა მეორე ტურში გაიმარჯვა და 2025 წლის 19 ოქტომბერს კიროგას მოუგო ხმების 54.5%-ით. იგი გახდა პირველი ბოლივიელი პრეზიდენტი, რომელიც მეორე ტურში აირჩიეს. ასევე თითქმის 20 წლის შემდეგ პირველი კონსერვატორი პრეზიდენტია.

პირადი ცხოვრება
პასი დაქორწინებულია მარია ელენა ურკიდიზე და ჰყავთ ოთხი შვილი. მისი დიდი ბიძა იყო ყოფილი პრეზიდენტი ვიქტორ პას ესტენსორო.
ფრანცისკო ვალდივიესო ი პრადა

ფრანსისკო დე პაულა ვალდივიესო ი პრადა (დ. 10 იანვარი, 1773, ლიმა - გ. 9 ივნისი, 1828 ლიმა) — პერუელი იურისტი, მაგისტრატი და პოლიტიკოსი. იგი იყო მთავრობისა და საგარეო ურთიერთობათა მინისტრი 1822 წლიდან 1824 წლამდე, უზენაესი სასამართლოს პრეზიდენტი 1825 წელს და გენერალური დამფუძნებელი კონგრესის პრეზიდენტი 1827 წელს.

ადრეული ცხოვრება და კარიერა
ვალდივიესო ლიმაში დაიბადა, მიგელ დე ვალდივიესო ი ტორეხონის, ლიმელი ცნობილი იურისტისა და მწერლის, და იზაბელ დე პრადა ი უიდობროს ოჯახში. სწავლობდა სან-მარკოსის ეროვნულ უნივერსიტეტში. ხელოვნებისა და თეოლოგიის დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ, 1791 წელს სან-მარკოსის უნივერსიტეტში ხელოვნების პროფესორად დაიწყო მუშაობა. შემდეგ 1796 წელს დაამთავრა სან-კარლოსის უნივერსიტეტი კანონიკური სამართლის სპეციალობით, სადაც 1797 წელს ფილოსოფიისა და თეოლოგიის შესწავლის პრორექტორისა და რეგენტის თანამდებობა ეკავა. 1797 წლის 3 ოქტომბერს ლიმას ნამდვილ აუდიენსიაში იგი ადვოკატად მიიღეს.

პერუს ხუნინსა და აიაკუჩოში გამარჯვების შემდეგ, ვალდივიესო დაინიშნა უზენაესი სასამართლოს წევრად, რომლის პრეზიდენტობის უფლებამოსილებასაც 1825 წელს განახორციელებდა. მან ასევე შექმნა კომისია, რომელსაც სამოქალაქო და სისხლის სამართლის კოდექსების პროექტების შემუშავება დაევალა. 1825 წლის 10 ოქტომბერს მას მიენიჭა სამოქალაქო მედალი ბოლივარის ბიუსტით. 1826 წლის 11 აპრილს მან წვლილი შეიტანა ხუან დე ბერინდოაგასა და პაბლო ტერონის სიკვდილით დასჯის დამტკიცებაში, რომლებიც ღალატის სავარაუდო დანაშაულში ჩადენილ იქნა ესპანეთის წინააღმდეგ ომის დროს როიალისტებთან ფარული მოლაპარაკებების შემდეგ.

1827 წელს იგი ლიმას დეპუტატად აირჩიეს და შეუერთდა გენერალურ დამფუძნებელ კონგრესს, რომლის პრეზიდენტიც 1827 წლის 4 აგვისტოდან 4 ოქტომბრამდე იყო, ფრანსისკო ხავიერ დე ლუნა პისარო შეცვალა.

ის გარდაიცვალა ლიმაში 1828 წლის 9 ივნისს.