iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბერდია ინწკირველი

ბერდია ინწკირველი (დ. 7 დეკემბერი, 1936, ოზურგეთი — გ. 23 სექტემბერი, 2022) — ქართველი მსახიობი, აჭარის დამსახურებულ არტისტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1936 წლის 7 დეკემბერს. 1963 წელს დაამთავრა თბილისის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. ამავე 1963 წლიდან ბათუმის დრამატული თეატრის მსახიობია და არა ერთი თეატრალური პრემიის ლაურეატი.
მის მიერ შესრულებული როლები: პიპიჩა (ჯარისკაცის მამა), ბასკან უჩარდ (ძახილი), დვალი (მოცურავე), მაქსიმა (ღამის ცეკვა), უსანთე (მელია და ყურძენი), ინკვიზიტორი (ჟანა დ'არკი), დაზმირი (საღამოს ბაღში, როგორც ფერად სიზმარში) და სხვა.

ბერდია ინწკირველი გადაღებულია მხატვრულ ფილმებში და სერიალებში: „მიზანი“; „ლეონარდო“; „მერცხლები და ბეღურები“, „ყველაზე სწრაფები მსოფლიოში“, „ბანდიტი აგურის ქარხნიდან“, „ბათა ქექია“, „ებრაკალაბრა“, „წინამორბედი“, „მაისის თოვლი“, „იქ, ჩემთან“, „ღამის ცეკვა“, „ოქროს ობობა“, „ციხე-სიმაგრე“, „ოჩაბამბა“, „ბოთე“, „მარტოობის ორდენის კავალერი“, „სათნოებათა კიბე“, „კიდევ ერთი ქართული ისტორია“, „ძახილი“, „მოცურავე“, „ვერსათრიელა“, „ყველა კომეტა როდი ქრება“, „რობინზონიადა ანუ ჩემი ინგლისელი პაპა“, „გაღმა ნაპირი“ და სხვა.

საქართველოს თეატრალურმა საზოგადოებამ 2021 წლის 14 იანვარს - ქართული თეატრის დღეს, ნაყოფიერი და ხანგრძლივი შემოქმედებითი მოღვაწეობისთვის მსახიობს გიორგი შავგულიძის სახელობის ჯილდო გადასცა.
ბრეგაძე

საკუთარი სახელი ბრეგაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

აკაკი ბრეგაძე — ისტორიკოსი, პოლიტიკოსი
ალექსანდრე ბრეგაძე — ფიზიოლოგი, ზოოფსიქოლოგი
ბიძინა ბრეგაძე — პოლიტიკოსი
გრიგოლ ბრეგაძე — ისტორიკოსი
გურამ ბრეგაძე — რეჟისორი, მსახიობი
იოსებ ბრეგაძე — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე, საბჭოთა სამხედრო მეთაური
კონსტანტინე ბრეგაძე — ფილოლოგი
ლევან ბრეგაძე — ჟურნალისტი, კრიტიკოსი
ნელი ბრეგაძე — ეთნოლოგი
ოთარ ბრეგაძე — ექიმი, სტომატოლოგი
რატი ბრეგაძე — პოლიტიკოსი, სახელმწიფო მოხელე
სანდრო ბრეგაძე — პოლიტიკოსი
ყარაჩაი (მდინარე)

ყარაჩაი — კასპიის ზღვაში ჩამდინარე მდინარე აზერბაიჯანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, რომელიც სათავეს იღებს კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის ჩრდილოეთით მდებარე ფერდებიდან მწვერვალ ბაბადაღის რაიონში, ზღვის დონიდან დაახლოებით 3100 მეტრ სიმაღლეზე. შესართავის სიმაღლე მდებარეობს ზღვის დონიდან −28,5 მეტრ სიმაღლეზე. მდინარე წყალუხვია არამდგრადი რეჟიმით.

ძირითადი შენაკადებია — აზარჩაი (მარცხენა), აგადუკჩაი (მარცხენა).

მდინარის ნაპირებზე ყველაზე უფრო დიდი დასახლებული პუნქტებია — ჰულოვლუ, აშაღი-ზეიდი, ბირინჯი-ნუგადი, იქინჯი-ნუგადი.

წყლის საშუალო ხარჯი სოფელ ალიჯთან შეადგენს 2,35 მ³/წმ-ს. მდინარის ჩამონადენის მაქსიმუმი უწევს მაისიდან ივლისში, ხოლო მინიმუმი — ზამთრის თვეებზე.

გალერეა
კინწურაშვილი

საკუთარი სახელი კინწურაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ალექსანდრე კინწურაშვილი — სამხედრო პირი, ემიგრანტი
დავით კინწურაშვილი — დირიჟორი, პედაგოგი
დონარა კინწურაშვილი — ტელეწამყვანი
ზურაბ კინწურაშვილი — სპორტსმენი (ტაეკვანდო)
თამარ კინწურაშვილი — ჟურნალისტი, მედიამენეჯერი
კახა კინწურაშვილი — მსახიობი
მიხეილ კინწურაშვილი (ფსევდ. იასამანი) — მწერალი, პოეტი, მთარგმნელი, საზოგადო მოღვაწე
სიმონ კინწურაშვილი — არქიტექტორი, ხელოვნებათმცოდნე
ქეთევან კინწურაშვილი — ხელოვნებათმცოდნე
შალვა კინწურაშვილი — ექიმ-ჰიგიენისტი
მიხეილ ბუხაიძე

მიხეილ ისიდორეს ძე ბუხაიძე (დ. 26 აგვისტო, 1905, სოფ. ჭოგნარი, ახლანდ. თერჯოლის მუნიციპალიტეტი, — გ. 26 აგვისტო, 1942, სოფ. პრავოურვანსკი, ყაბარდო-ბალყარეთი, რუსეთი) — ქართველი სამხედრო პირი, საბჭოთა არმიის კაპიტანი.

 მსოფლიო ომის დროს მსახურობდა 392-ე ქართულ მსროლელ დივიზიაში, მეთაურობდა ბატალიონს კავკასიისათვის ბრძოლაში. 1942 წლის აგვისტოში სასიკვდილოდ დაიჭრა სოფ. პრავოურვანსკის მიდამოებში (მაისკის რაიონი, ყაბარდო-ბალყარეთი) გერმანიის ჯარების წინააღმდეგ თავისი ბატალიონის კონტრიერიშის ხელმძღვანელობისას. სიკვდილის შემდეგ დაჯილდოვდა წითელი დროშის ორდენით. პოეტმა ირაკლი აბაშიძემ მას მიუძღვნა ცნობილი ლექსი „კაპიტანი ბუხაიძე“, რომლის საფუძველზეც შეიქმნა სიმღერა (კომპოზიტორი ოთარ თაქთაქიშვილი). ბუხაიძის სახელი მინიჭებული აქვს ქუჩას თბილისში.
გაბისონია

საკუთარი სახელი გაბისონია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

დემურ გაბისონია — ინჟინერი
ვლადიმერ გაბისონია — სამხედრო პირი, გიორგის იარაღის კავალერი
ზვიად გაბისონია — სამართალმცოდნე, იურისტი
თამაზ გაბისონია — ეთნომუსიკოლოგი
თამარ გაბისონია — იურისტი, სამოქალაქო უფლებების დამცველი
იონა გაბისონია — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე
გაგოშიძე

საკუთარი სახელი გაგოშიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

გიორგი გაგოშიძე (გაგოშა) — ქუჩის მხატვარი
ვალერიან გაგოშიძე — არქიტექტორი
თამარ გაგოშიძე — ფსიქოლოგი
იულონ გაგოშიძე — არქეოლოგი, ისტორიკოსი
მალხაზ გაგოშიძე — ფეხბურთელი
მიხეილ გაგოშიძე — მეცნიერი ჰიდროტექნიკის დარგში
შოთა გაგოშიძე — ისტორიკოსი, ჟურნალისტი
კუჰმო

კუჰმო (; 1937 წლამდე ცნობილი იყო, როგორც კუჰმონიემი) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კეჰის-კაინუუს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 739 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 5 456.78 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.61 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მუნიციპალიტეტს რუსეთთან 120 კმ-იანი საზღვარი აქვს. მეზობელი ქალაქები და მუნიციპალიტეტებია: ჰიურიუნსალმი, ლიეკსა, ნურმესი, რისტიიარვი, სოტკამო და სუომუსალმი.
სუომუსალმი

სუომუსალმი — მუნიციპალიტეტი კეჰის-კაინუუს ქვერეგიონში, ფინეთში. მდებარეობს კაიაანიდან 90 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით და კუუსამოდან 120 კმ-ით სამხრეთით. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 333 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 5 857.6 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.39 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. სსრკ-ფინეთის ომის (1939-1940) დროს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე რამდენიმე ბრძოლა გაიმართა, რომელთაგან ყველაზე მნიშვნელოვანი სუომუსალმის ბრძოლა და რაატეს ბრძოლაა. ამ ბრძოლებში ფინეთის ჯარებმა რიცხობრივად უპირატესობის მქონე საბჭოთა ძალები დაამარცხეს.
რიააკიულია

რიაკიულია — მუნიციპალიტეტი ცენტრალური კარელიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 953 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 699.68 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.57 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. რიააკიულია დამოუკიდებელ მუნიციპალიტეტად 1874 წელს ჩამოყალიბდა კიტეესა და ლიპერის ნაწილების გაერთიანების შედეგად. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: იოენსუუ, კიტეე, ლიპერი, სავონლინა და ტოჰმაიაარვი.
ჰეინიავესი

ჰეინიავესი — მუნიციპალიტეტი იოენსუუს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 086 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 319.58 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: სავონლინა, ვარკაუსი, ლეპიავირტა, ტუუსნიემი, ოუტოკუმპუ და ლიპერი. ქალაქი იოენსუუ მუნიციპალიტეტიდან 81 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს. 2021 წელს ჰეინიავესი სამხრეთი სავონიის რეგიონიდან ჩრდილოეთ კარელიის რეგიონს მიაკუთვნეს.
ილომანტსი

ილომანტის — მუნიციპალიტეტი იოენსუუს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 478 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 3 172.69 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.62 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. იგი ფინეთის ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე მუნიციპალიტეტია. უახლოესი ქალაქია იოენსუუ, რომელიც მუნიციპალიტეტიდან 72 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს. ჰელსინკამდე 511 კმ-ია. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ლიეკსა და იოენსუუ. აღმოსავლეთით მუნიციპალიტეტს 100 კმ-იანი საზღვარი აქვს რუსეთის კარელიის რესპუბლიკასთან.
იოენსუუ

იოენსუუ (; , ნიშნავს მდინარის შესართავს) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი იოენსუუს ქვერეგიონში, ფინეთში. მდებარეობს პიუჰიასელკიის ტბის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, მდინარე პიელინენის შესართავთან. დაარსდა 1848 წელს. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 77 480 ადამიანს შეადგენს. იოენსუუს ეკონომიკური რეგიონის მოსახლეობა 115 000-ს აღწევს. იგი სიდიდით მე-12 ქალაქია ფინეთში. უახლოესი დიდი ქალაქია კუოპიო, ჩრდილოეთ სავონიაში. 233 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს სამხრეთ კარელიის დედაქალაქი ლაპეენრანტა. მუნიციპალიტეტის ფართობი 2 751.07 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32.53 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. კუოპიოსთან ერთად იოენსუუ აღმოსავლეთ ფინეთის უმთავრესი ურბანული, ეკონომიკური და კულტურული კერაა. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარეობს აღმოსავლეთ ფინეთის უნივერსიტეტი და კარელიის გამოყენებით მეცნიერებათა უნივერსიტეტი.

კლიმატი
სიგნალთა საერთაშორისო კოდექსი

სიგნალთა საერთაშორისო კოდექსი ― სიგნალთა და კოდთა საერთაშორისო სისტემა, რომელსაც გემები ნავიგაციის უსაფრთხოებასთან და სხვა საკითხებთან დაკავშირებით მნიშვნელოვანი შეტყობინებების გადასაცემად იყენებენ. სიგნალები შეიძლება გადაიცეს ფლაგშტოკზე აღმართული დროშებით, სასიგნალო სანათი ხელსაწყოთი, სადროშო სემაფორით, რადიოტელგრაფით ან რადიოტელეფონით.

ერთდროშიანი სიგნალები
გერსამია

საკუთარი სახელი გერსამია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ალექსი (გერსამია) — საეკლესიო მოღვაწე
გიორგი გერსამია — კინოოპერატორი
გულნარა გერსამია — პათომორფოლოგი
ვლადიმერ გერსამია — თერაპევტი
თამაზ გერსამია — არქიტექტორი
იასონ გერსამია — მწერალი-სატირიკოსი, იურისტი
სერგო გერსამია — თეატრმცოდნე
გეწაძე

საკუთარი სახელი გეწაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

აკაკი გეწაძე — მწერალი, დრამატურგი
გია გეწაძე — იურისტი, პოლიტიკოსი
გურამ გეწაძე — პოლიტიკოსი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი
დავით გეწაძე — ენათმეცნიერი
ელდარ გეწაძე — ოპერის მომღერალი
ზურაბ გეწაძე — რეჟისორი, მსახიობი
კახა გეწაძე — ექიმი, პოლიტიკოსი
რევაზ გეწაძე — სპორტსმენი (ფეხბურთელი)
გვანცელაძე

საკუთარი სახელი გვანცელაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

დავით გვანცელაძე — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)
ვაჟა გვანცელაძე — თერაპევტი, სპორტსმენი (კალათბურთელი)
ვლადიმერ გვანცელაძე — საბჭოთა კავშირის გმირი
თეიმურაზ გვანცელაძე — ენათმეცნიერი
იოსებ გვანცელაძე — მხატვარი, პოეტი
სალონიკის ადრექრისტიანული და ბიზანტიური მონუმენტები

სალონიკის ადრექრისტიანული და ბიზანტიური მონუმენტები — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი სალონიკში, საბერძნეთი.

ისტორია
ქალაქი სალონიკი რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში ბიზანტიის იმპერიის მეორე ყველაზე მნიშვნელოვანი ქალაქი იყო. შუა საუკუნეებში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ქრისტიანობის ისტორიაში და შთამბეჭდავი შენობებით იყო შემკული. ადრეულ ქრისტიანულ და ბიზანტიურ პერიოდებში სალონიკის სტრატეგიული მნიშვნელობის გამო, ქალაქში რამდენიმე ადრექრისტიანული ძეგლია, რომლებმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ბიზანტიური ხელოვნებისა და არქიტექტურის განვითარებაში როგორც ბიზანტიის იმპერიაში, ასევე სერბეთში.

მონუმენტები
სალონიკის კედლები (- საუკუნეები)
გალერიუსის თაღი და საფლავი ( საუკუნე)
ახეიროპოიეტოს ეკლესია ( საუკუნე)
სალონიკის წმინდა დემეტრეს ბაზილიკა ( საუკუნე)
ლატომოს მონასტერი ( საუკუნე)
აია-სოფია ( საუკუნე)
პანაგია-ხალკეონის ეკლესია ( საუკუნე)
სალონიკის წმინდა პანტელეიმონის ეკლესია ( საუკუნე)
სალონიკის წმინდა მოციქულთა ეკლესია ( საუკუნე)
სალონიკის წმინდა ნიკოლოზ ორფანოსის ეკლესია ( საუკუნე)
სალონიკის წმინდა ეკატერინეს ეკლესია ( საუკუნე)
სალონიკის მხსნელის ეკლესია ( საუკუნე)
ვლატადონის მონასტერი ( საუკუნე)
სალონიკის ელია წინასწარმეტყველის ეკლესია ( საუკუნე)
ბიზანტიური აბანო ( საუკუნე)

გალერეა
ლიანა ბითაძე

ლიანა ბითაძე (დ. 11 ივნისი, 1951) — ქართველი ანთროპოლოგი, ბიოლოგი, მეცნიერი, პედაგოგი.

1976 წელს დაამთავრა კემეროვოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი.

1970-1968 წლებში ტომსკის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ჰემატოლოგიის ლაბორატორიის პრეპარატორი. 1978-1976 წლებში კემეროვოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ადამიანის გენეტიკის ლაბორატორიის ლაბორანტი. 1981-1978 წლებში კემეროვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის უმცროსი მეცნიერ-თნამშრომელი. 1978-1982 წლებში კემეროვოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ადამიანის გენეტიკის ლაბორატორიის უფროსი მეცნიერ-თნამშრომელი. 1987-1988 წლებში კემეროვოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზოოლოგიის კათედრის უფროსი მასწავლებელი. 1988-1991 წლებში არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის გვიანბრინჯაოს ადრერკინის ხანის არქეოლოგიის განყოფილების უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1991-1998 წლებში დემოგრაფიისა და სოციოლოგიური კვლევის ინსტიტუტის აღწარმოების განყოფილების უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1998-2000 წლებში საქართველოს ჯანდაცვისა და სოციალური უზრუნველყოფის სამინისტროს დემოგრაფიის დაპარტამენტის ოჯახის დაგეგმარებისა და სამედიცინო დემოგრაფიის სამმართველოს უფროსი. 1998 წლიდან ივანე ჯავახიშვილის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის ანთროპოლოგიური კვლევის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. სამეცნიერო ნაშრომების ავტორი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი .

1986 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ .“
2006 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „კავკასიონის ტიპის გენეზისი ანთროპოლოგიური მონაცემების მიხედვით.“
კავკასიის სამეფისნაცვლო

}) — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მმართველობის სპეციალური ორგანო. მას ხელმძღვანელობდა იმპერატორის მიერ დანიშნული მეფისნაცვალი, რომელიც ახორციელებდა თავის სამოქალაქო ძალაუფლებას (გარდა საკანონმდებლო ხელისუფლებისა) და ექვემდებარებოდა უშუალოდ მას.

ისტორია
პირველი სამეფისნაცვლო
კავკასიის სამეფისნაცვლო შეიქმნა 1785 წლის 5 მაისს რუსეთის იმპერატრიცა ეკატერინე -ის ბრძანებულებით. კავკასიის სამეფისნაცვლო შედგებოდა კავკასიის გუბერნიისა და ასტრახანის ოლქისაგან, რომლებიც თავის მხრივ ასტრახანისა და კავკასიის პროვინციებზე შეიქმნა. კავკასიის გუბერნატორის შტაბი მდებარეობდა ეკატერინოგრადში (ახლანდელი სოფელი ეკატერინოგრადსკაია), ხოლო 1790 წლის 30 აპრილიდან — ასტრახანში. კავკასიის სამეფისნაცვლოს ტერიტორია მოიცავდა სტეპებს ვოლგისა და დონის ქვედა დინებას შორის და ჩრდილოეთ კავკასიის ნაწილს ყუბანსა და თერგამდე.

1796 წლის 12 დეკემბერს პავლე -მა გამოსცა ბრძანება რუსეთის იმპერიის გუბერნიებად დაყოფის შესახებ. იმავე დროს გაუქმდა კავკასიის სამეფისნაცვლო.

მეორე სამეფისნაცვლო
1844 წლის 27 დეკემბერს ნიკოლოზ -ის ბრძანებით რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში შემავალ კავკასიის ტერიტორიებზე აღდგა კავკასიის სამეფისნაცვლო, ცენტრით ტფილისში.

1844 წლის 27 დეკემბრიდან იგი შედგებოდა შემდეგი შემადგენლობით:

ერთი გუბერნია:
საქართველო-იმერეთის გუბერნია (შემდგომში ტფილისის გუბერნია).
ორი ოლქი:
სომხეთის ოლქი (შემდგომში ერევნის გუბერნია).
კასპიის ოლქი (შემდგომში დაღესტნის ოლქი, ზაქათალის ოკრუგი და ბაქოს გუბერნია).

1866 წლის 17 აგვისტოს შეიქმნა სოხუმის სამხედრო განყოფილება.
1867 შავი ზღვის ოლქი ჩამოყალიბდა
1868 ელიზავეტპოლის გუბერნია ჩამოყალიბდა
1878 ჩამოყალიბდა ბათუმის ოლქი და ყარსის ოლქი.

გუბერნატორის უფლებები და მასსა და ცენტრალურ განყოფილებებს შორის ურთიერთობის მოწესრიგება ჩამოყალიბდა 1846 წლის 6 იანვრის „კავკასიის მეფისნაცვლის ურთიერთობის შესახებ“ წესში.

კავკასიაში სიტუაციის სტაბილიზაციასთან და ხელისუფლების განზრახვასთან, გააერთიანოს ადგილობრივი მმართველობის სისტემა, კავკასიის სამეფისნაცვლო გაუქმდა იმპერატორის ალექსანდრე -ის 1881 წლის 22 ნოემბრის ბრძანებით, რაც რეალურად ნიშნავდა კავკასიის სამეფისნაცვლოს ლიკვიდაციას. 1883 წელს კავკასიის სამეფისნაცვლო ფაქტობრივად გაუქმდა.

მესამე სამეფისნაცვლო
1905 წლის (11 მარტს) რუსეთის იმპერატორის ნიკოლოზ -ის ბრძანებულებით აღდგა კავკასიის მეფისნაცვლის თანამდებობა. კავკასიის სამეფისნაცვლოში შედიოდა:

ექვსი გუბერნია:
ბაქოს გუბერნია
ელიზავეტპოლის გუბერნია
ქუთაისის გუბერნია
ტფილისის გუბერნია
შავი ზღვის გუბერნია
ერევნის გუბერნია
ხუთი ოლქი:
ბათუმის ოლქი
დაღესტნის ოლქი
ყარსის ოლქი
ყუბანის ოლქი
თერგის ოლქი
ორი დამოუკიდებელი ოკრუგი:
ზაქათალის ოკრუგი
სოხუმის ოკრუგი

თებერვლის რევოლუციის შემდეგ 1917 წლის (22) მარტს, რუსეთის დროებითმა მთავრობამ კავკასიის სამეფისნაცვლოს ტერიტორიაზე წარმოქმნა ამიერკავკასიის მართვის სპეციალური ორგანო — ამიერკავკასიის განსაკუთრებული კომიტეტი (ოზაკომი), რომელიც დაუქვემდებარა პეტროგრადიდან დანიშნულ 5 კომისარს.
სახანძრო უსაფრთხოების სისტემების საერთაშორისო კოდექსი

სახანძრო უსაფრთხოების სისტემების საერთაშორისო კოდექსი (შემოით, კოდექსი ; ასევე ცნობილი, როგორც საერთაშორისო კოდექსი სახანძრო უსაფრთხოების სისტემების შესახებ; ) ― საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციის მიერ ზღვაზე ადამიანის სიცოცხლის დაცვის შესახებ საერთაშორისო კონვენციის ფარგლებში მიღებული საერთაშორისო ხელშეკრულებების ნაკრები, რომელიც მიზნად ისახავს ხომალდებზე ხანძრის რისკების შემცირებასა და საგანგებო სიტუაციებისას სათანადო რეაგირების ხელშეწყობას. კოდექსის კომპონენტების ნაწილი საუკუნეში სამგზავრო ხომალდებზე მომხდარი კატასტროფების შემდეგ შემუშავდა.

შინაარსი
სახანძრო უსაფრთხოების სისტემების შესახებ საერთაშორისო კოდექსის ნაწილია:
 ― განსაზღვრავს, თუ როგორ უნდა დაუკავშირდეს გემი პორტებსა და სანაპიროს, რათა ხანძრის გაჩენის შემთხვევაში მასთან ბრძოლა შეიძლებოდეს.
პერსონალური დაცვა ― ხანძართან ბრძოლისთვის საჭირო ტანსაცმელი და სასუნთქი მოწყობილობები
ცეცხლის ჩაქრობასთან დაკავშირებით:
ცეცხლმაქრები
პორტატული ცეცხლმაქრების მახასიათებლები
ფიქსირებული აირის ცეცხლმაქრი სისტემები
ფიქსირებული ქაფის ცეცხლმაქრი სისტემები
ფიქსირებული წყლის წნევისა და წყლის სპრეის სისტემები
ავტომატური ხანძრის დადგენისა და სახანძრო განგაშის სისტემები
ფიქსირებული საგანგებო სახანძრო ტუმბოები
ფიქსირებული საგემბანე ქაფის სისტემები
ინერტული აირის სისტემა
ხანძრის დადგენისა და სახანძრო განგაშის სისტემები
კვამლის აღმომჩენი სისტემები
გემის ქვემო ნაწილის სახანძრო სისტემები
გემის დატოვების საშუალებები

ისტორია
სახანძრო უსაფრთხოების სისტემების საერთაშორისო კოდექსი ეტაპობრივად განვითარდა:
1914 და 1929 წლების კონვენციები, რომლებიც ტიტანიკის ჩაძირვის შემდეგ მიიღეს.
1948 და 1960 წლების კონვენციები, რომლებიც 1934 წელს -ის კატასტროფის შემდეგ მიიღეს.
საერთაშორისო კონვენცია ზღვაზე ადამიანის სიცოცხლის დაცვის შესახებ, რომელიც 1974 წლის 1-ელ ნოემბერს მიიღეს და სახანძრო სისტემებს მეორე თავი ფარავდა.
1981 წლის ვარიანტი, რომელშიც მეორე თავი გადაიხედა.
1990 წელს -ის კატასტროფა, რის შემდეგაც კონვენციის მეორე თავის დამატება (სამგზავრო ხომალდების სახანძრო უსაფრთხოების მახასიათებლები) ლონდონში, 1992 წლის 10 აპრილს მიიღეს.
სახანძრო სატესტო პროცედურების გამოყენების საერთაშორისო კოდექსი, რომელიც 1996 წლის 5 დეკემბერს, ლონდონში მიიღეს.
საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციის რეზოლუცია .327(90): სახანძრო უსაფრთხოების სისტემების საერთაშორისო კოდექსის დამატებები, ლონდონი, 25 მაისი, 2012.
საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციის რეზოლუცია .339(91): სახანძრო უსაფრთხოების სისტემების საერთაშორისო კოდექსის დამატებები, ლონდონი, 30 ნოემბერი, 2012.
ილია მახარაძე

ილია იგორის ძე მახარაძე (დ. 1900? — გ. 1 სექტემბერი, 1924, თბილისი) — ქართველი სამხედრო პირი, არტილერისტი.

დაამთავრა კონსტანტინეს საარტილერიო სასწავლებელი (1914), საიდანაც პოდპორუჩიკად ჩაირიცხა 1-ლ კავკასიურ მსროლელ საარტილერიო დივიზიონში. მონაწილეობდა მსოფლიო ომში (1914-1918). დასავლეთის და სამხრეთ-დასავლეთის ფრონტებზე ბრძოლის ველზე თავის გამოჩენისთვის მიღებული ჰქონდა წმ. ანას (მახვილებით და ბაბთით, 1914), (მახვილებით და ბაბთით, 1915) და (მახვილებით, 1915), წმ. სტანისლავის (მახვილებით, 1915), წმ. ვლადიმერის (მახვილებით და ბაბთით, 1916), წმ. გიორგის ხარისხის (1917) ორდენები. 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის ჯარში, მაიორის წოდებით მეთაურობდა საარტილერიო ბატარეას. მონაწილეობდა ყველა მნიშვნელოვან ბრძოლაში, განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი ფოილოს ფრონტზე (1920). გასაბჭოების შემდეგ დახვრიტეს 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების დღეებში.
გიორგი ალექსი-მესხიშვილი (ოფიცერი)

გიორგი (გოგი) სარდიონის ძე ალექსი-მესხიშვილი (დ. 1896, ქ. ალექსანდროპოლი, ახლანდ. გიუმრი, სომხეთი, — გ. 13 აგვისტო, 1937) — ქართველი სამხედრო პირი.

დაიბადა სამხედრო ექიმის — სარდიონ სარდიონის ძე ალექსი-მესხიშვილის (1863—1940) და ალექსანდრა ჭავჭავაძის (1864—1940) ოჯახში. დაამთავრა ტფილისის სათავადაზნაურო ქართული გიმნაზია, შემდეგ — პეტერბურგის საარტილერიო სასწავლებელი. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში კავკასიის 1-ლი მსროლელი საარტილერიო დივიზიონის შემადგენლობაში. 1918 წლიდან მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის არმიაში, ჰქონდა ლეიტენანტის წოდება.

1921 წლის თებერვალში ლეიტენანტი ალექსი-მესხიშვილი მეთაურობდა მაიორ ილია მახარაძის ბატარეის ერთ ნაწილს ტაბახმელას ფრონტზე. 24 თებერვალს საბჭოთა რუსეთის ჯარებმა ტაბახმელასთან გაარღვიეს საქართველოს არმიის თავდაცვის ხაზი და შეიჭრნენ მესხიშვილის საარტილერიო ბატარეის პოზიციებზე. გოგი ალექსი-მესხიშვილმა შემოიკრიბა არტილერისტები და ხელჩართულ ბრძოლაში დაიცვა ბატარეა დამხმარე ძალის მოსვლამდე. გასაბჭოების შემდეგ მსახურობდა წითელ არმიაში. მონაწილეობდა იატაკქვეშა წინააღმდეგობის მოძრაობაში. ორჯერ იყო დაპატიმრებული — 1921 წელს საბოტაჟის ბრალდებით და 1923 წელს „სამხედრო ცენტრის“ საქმესთან დაკავშირებით. მომდევნო წლებში იყო საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამხედრო საქმის პედაგოგი. 1937 წლის რეპრესიების დროს კვლავ დააპტიმრეს, გორში საველე მეცადინეობისას (9 ივნისი). 11 აგვისტოს საქართველოს სსრ შინსახკომის განსაკუთრებულმა სამეულმა „მენშევიკური და ტროცკისტული-მემარჯვენე ცენტრების სამხედრო ორგანიზაციის“ წევრობის ბრალდებით სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა. 13 აგვისტოს ღამით დახვრიტეს.
პოლიკარპე გოგიაშვილი

პოლიკარპე დავითის ძე გოგიაშვილი — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში, სოციალ-დემოკრატი.

დაიბადა სოფ. რუფოთში. 1900-იანი წლებიდან, შორაპნის მაზრის სოფელ ალისუბანში მასწავლებლობის დროს, აწარმოებდა პარტიულ არალეგალურ მუშაობას. რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს ხელმძღვანელობდა ჩხარის რაიონის რევოლუციურ მოძრაობას, იყო ქუთაისის გუბერნიის მასწავლებელთა გაფიცვის ერთ-ერთი ორგანიზატორი. 1906 წელს დააპატიმრეს და გადასახლება მიუსაჯეს, მაგრამ ქუთაისის ციხეში საიდუმლოდ გათხრილი გვირაბიდან გაქცევა მოახერხა და შვეიცარიაში გაიქცა, საიდანაც 1917 წელს დაბრუნდა ე. წ. პლომბირებული რეისით. პირველი რესპუბლიკის წლებში იყო პარტიულ სამუშაოებზე, შემდეგ — ზესტაფონის სამაზრო კომიტეტის თავმჯდომარე და მაზრის „ეპოს“ თავმჯდომარე. იყო ყოფილი მენშევიკების იმ ჯგუფის ერთ-ერთი წარმომადგენელი, რომელმაც საბჭოთა მთავრობასთან კოლაბორაცია არჩია, საქართველოს ემიგრირებული ხელისუფლების მაკრიტიკებელ წერილებს აქვეყნებდა იმდროინდელ პრესაში (მაგ., გაზეთ „ახალ გზაში“).
მაკედონიისა და თრაკიის დეცენტრალიზებული ადმინისტრაცია

მაკედონიისა და თრაკიის დეცენტრალიზებული ადმინისტრაცია — საბერძნეთის შვიდიდან ერთი დეცენტრალიზებული ადმინისტრაცია. შედგება აღმოსავლეთი მაკედონია და თრაკიისაგან და ცენტრალური მაკედონიისაგან. რეგიონის ცენტრი ცენტრალური მაკედონიის ქალაქ სალონიკშია განთავსებული.

დეცენტრალიზებული ადმინისტრაცია შეიქმნა 2011 წლის იანვარში კალიკრატისის რეფორმების შედეგად.
თერმაიკოსის ყურე

თერმაიკოსის ყურე , ასევე ცნობილი, როგორც სალონიკის ყურე ან მაკედონიის ყურე — ყურე ეგეოსის ზღვის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ქალაქი სალონიკი მდებარეობს ყურის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ყურეს ესაზღვრება პიერია-იმათია და ქალაქი ლარისა დასავლეთით, ხოლო აღმოსავლეთით ქალკედონის ნახევარკუნძული, სამხრეთ-აღმოსავლეთით კასანდრა. სახელი ეწოდა უძველესი ქალაქი თერმის (თანამედროვე სალონიკი) მიხედვით. ყურე დაახლოებით 100 კმ სიგრძისაა.
მიხეილ ძამანაშვილი

მიხეილ (მიშა) ანდრიას ძე ძამანაშვილი (დ. 1888, სოფ. ხცისი, ახლანდ. ხაშურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1 აპრილი, 1938) — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში, სოციალ-დემოკრატი.

ჰქონდა დაწყებითი განათლება. პროფესიით ზეინკალი, რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი იყო 1904 წლიდან. ეკუთვნოდა მენშევიკების ფრაქციას. რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს იყო თბილისის მექანიკური სახელოსნოების მუშების საგაფიცვო მოძრაობის ლიდერი, შემდეგ მუშაობდა ბათუმში, ნავთობსადენის სადგურზე. 1909 წელს სპარსეთის რევოლუციის მხარდასაჭერად გამგავრების მცდელობისას დააპატიმრეს და ტობოლის გუბერნიაში გადაასახლეს. 1912 წელს არალეგალურად დაბრუნდა საქართველოში და დაუბრუნდა პარტიულ საქმიანობას. მომდევნო წლებში მუშაობდა ბაქოში, პეტერბურგში და თბილისის რკინიგზის სახელოსნოებში. 1917 წლის რევოლუციის შემდეგ საპასუხისმგებლო თანამდებობები ეკავა პროფესიულ ორგანიზაციებში. 1919 წელს აირჩიეს საქართველოს სახალხო გვარდიის მთავარი შტაბის წევრად.

საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის (1921) შემდეგ ემიგრაციაში არ წასულა. თანამშრომლობდა ბოლშევიკურ მთავრობასთან. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების შემდეგ მისი თაოსნობით შეიქმნა „მუშათა კომისია“, რომლის მიზანი იყო საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის მუშური ნაწილის საბჭოთა ხელისუფლებასთან დაახლოება. 1924-1927 წლებში რედაქტორობდა კოლაბორაციონისტულ გაზეთს — „ახალ გზას“. 1926 წლიდან იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური (ბოლშევიკების) პარტიის წევრი. მუშაობდა სხვადასხვა სამეურნეო თანამდებობაზე (საქართველოს სსრ მიწათმოქმედების სახალხო კომისრის მოადგილე, სასკოლო საკანცელარიო საკუთრების დირექტორი). 1937 წლის რეპრესიების დროს დააპატიმრეს და კონტრრევოლუციური საქმიანობის ბრალდებით დახვრიტეს.