iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აჰბიუქი

აჰბიუქი — მუსტიეს ხანის ნამოსახლარი-სახელოსნო. მდებარეობს ქ. სოხუმის ჩრდილოეთით 6 კმ-ზე, იაშთხვისა და აჰბიუქის მთათა ფერდობებს შორის მოქცეულ ველზე. შეისწავლა ს. ზამიატნინმა 1934-1938 წლებში. მასალა შეგროვებულია მიწის ზედაპირზე. ნუკლეუსები, ანატკეც-ლამელები და იარაღი დამზადებულია ე. წ. დანიური იარუსის კაჟისაგან და დაფარულია მოთეთრო პატინით. ანატკეც-ფირფიტების დიდი უმრავლესობა ლევალუას ტიპისაა - დიდი ზომისა და სწორი პროპორციული მოყვანილობისა. ნუკლეუსზე დარტყმის მოედანი შესწორებულია. აღსანიშნავია ნუკლეუსებიდან გადაკეთებული საჩეხები, სახოკები, ლევალუაზური და მუსტიჟური წვეტანები, ორმხრივ დამუშავებული იარაღის ფრაგმენტი და ა. შ. სხვა პერიოდის ქვის ინვენტარი აჰბიუქის მასალაში არ ურევია.
ვალტერ ბაადე

ვალტერ (უოლტერ) ბაადე (; დ. 24 მარტი, 1893, შრეტინგჰაუზენი, გერმანიის იმპერია — გ. 25 ივნისი, 1960, გეტინგენი) — გერმანელი ასტრონომი. 1919-1931 წლებში მუშაობდა ჰამბურგის ობსერვატორიაში, 1931-1958 აშშ-ში. ბაადე უმთავრესად ცნობილია ანდრომედეს ნისლეულის გამოკვლევით. 1943 წელს ბაადემ მოახერხა ანდრომედეს გულის დაშლა ვარსკვლავებად და მათი შესწავლის სუფუძველზე, საბჭოთა ასტრონომებთან ერთდოულად, დაადგინა, რომ გალაქტიკებში ვარსკვლავები ძირითადად ქმნიან ორი ტიპის დასახლებას, რომლებსაც მან და დასახლებები უწოდა. იმავე ნისლეულის სფერულ გროვებზე დაკვირვებების შედეგად დაასკვნა, რომ გალაქტიკებს შორის მანძილების სკალა, რომელიც 1918 მიიღეს, მცდარია და დაახლოებით ორჯერ უნდა გაიზარდოს.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ბაადე.
ბაამიანი

„ბაამიანი“ — საუკუნის ქართული ლიტერატურის ანონიმური ძეგლი, ფირდოუსის „შაჰნამეს“ ერთ-ერთი გაგრძელების, პოემა „ბაჰმანნამეს“ ( საუკუნე) ქართული პროზაული თარგმანი, არსებობს „ბაჰმანნამეს“ გვიანდელი, როგორც პოეტური, ისე პროზაული ვერსიები. ზოგი მათგანი „შაჰნამეს“ ტექსტშიცმოხვდა ინტერპოლაციის სახით. „ბაამიანს“ საფუძვლად უდევს „ბაჰმანნამეს“ საუკუნის სპარსული პოეტური ვერსია. მასში აღწერილია ისფენდიარის შვილის ბაჰმანის (ბაამანის) საფალავნო თავგადასავალი. ქართველი მთარგმნელი ზუსტად მისდევს ორიგინალს.
ოპერაცია ურანუსი

ოპერაცია „ურანუსი“ — მეორე მსოფლიო ომის დროს საბჭოთა ჯარების სამხედრო ოპერაცია, რომელსაც გერმანიის მეექვსე არმიის, რუმინეთის მესამე და მეოთხე არმიების და გერმანიის მეოთხე „პანცერ“ არმიის ნაწილის ალყაში მოქცევა მოყვა. ოპერაცია წარმოადგენდა სტალინგრადის ბრძოლის ნაწილს. ოპერაციის მიზანი იყო გერმანიის ძალების სტალინგრადში და მის გარშემო განადგურება.
ბაბანეურის სახელმწიფო ნაკრძალი

ბაბანეურის სახელმწიფო ნაკრძალი — სახელმწიფო ნაკრძალი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ბაბანეურსა და არგოხთან, კავკასიონის მთავარი ქედის კალთების ძირში, მდინარე ალაზნის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 439-985 მ. შედის ბაწარა-ბაბანეურის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის შემადგენლობაში. ნარკძალის ფართობია 834 ჰა.
არნო ბაბაჯანიანი

არნო არუთინის ძე ბაბაჯანიანი (; დ. 22 იანვარი, 1921, ერევანი, სომხეთი — გ. 15 ნოემბერი, 1983, მოსკოვი, რუსეთი) — სომეხი და საბჭოთა კომპოზიტორი და პიანისტი, სსრკ სახალხო არტისტი (1971).

ბიოგრაფია
1947 წელს დაამთავრა ერევნისა და მოსკოვის (1948, პროფ. კ. იგუმნოვის კლასი) კონსერვატორიები. დემოკრატიული ახალგაზრდობის საერთაშორისო ფესტივალების ლაურეატი პრაღასა (1947) და ბუქარესტში (1953). ბაბაჯანიანის სტილის ჩამოყალიბებაზე გავლენა იქონია სერგეი რახმანინოვისა და არამ ხაჩატურიანის შემოქმედებამ. ბაბაჯანიანის უმთავრესი ნაწარმოებებია: „გმირული ბალადა“, ფორტეპიანოსა და ორკესტრისათვის (1950, სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1951), საფორტეპიანო ტრიო (1953), 6 სურათი ფორტეპიანოსათვის (სომხეთის სახელმწიფო პრემია, 1967), პოემა-რაფსოდია სიმფონიური ორკესტრისათვის (1954), კონცერტები ვიოლინოსა (1949) და ვიოლენჩელოსათვის (1962), 2 სიმებიანი კვარტეტი, სავიოლინო სონატა, მრავალი პოპულარული სიმღერა, მუსიკა კინოფილმებისათვის.

ჯილდოები და აღიარება
1951 — სტალინური პრემია ( ხარისხის)
1956 — სომხეთის სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1956 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
1962 — სომხეთის სსრ-ის სახალხო არტისტი
1967 — სომხეთის სსრ-ის სახელმწიფო პრემია
1971 — სსრკ-ის სახალხო არტისტი
1981 — ლენინის ორდენი
1983 — სომხეთის სსრ-ის სახელმწიფო პრემია (გარდაცვალების შემდეგ)
ივანე ბაბუშკინი

ივანე ვასილის ძე ბაბუშკინი (რუს. ; დ. 15 იანვარი, 1873, სოფ. ლედენგსკოე, ტოტმის მაზრა, ვოლოგდის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 18 იანვარი, 1906, სადგური მისოვსკი, ჩიტის ოლქი, რუსეთის იმპერია) — პროფესიონალი რევოლუციონერი, ბოლშევიკი. ცნობილი იყო პარტიული ფსევდონიმებით: ნიკოლაი ნიკოლაევიჩი, ბოგდანი, ნოვიცკაია და სხვ.

ბიოგრაფია
დაიბადა გლეხის ოჯახში. 1894 წელს იყო მუშათა მარქსისტული წრის წევრი პეტერბურგში, რომელსაც ლენინი ხელმძღვანელობდა. 1895 წელს აქტიურად მონაწილეობდა პეტერბურგის „მუშათა კლასის განთავისუფლებისათვის ბრძოლის კავშირის“ საქმიანობაში ეწეოდა რევოლუციურ მუშაობას პეტერბურგის ქარხნების მუშთა შორის, აყალიბებდა მუშათა წრეებსა და ბიბლიოთეკებს.

1896 წელს დააპატიმრეს „ბრძოლის კავშირის“ საქმიანობის გამო და 1897 წელს ეკატერინოსლავში გადაასახლეს. იყო ეკატერინოსლავის „მუშათა კლასის განთავისუფლებისათვის ბრძოლის კავშირის“ ერთ-ერთი ორგანიზატორი, 1898 წლის ოქტომბერში ჩამოაყალიბა ეკატერინოსლავის კომიტეტი. 1900 წელს დააარსა არალეგალური გაზეთი „იუჟნი რაბოჩი“, იყო ლენინური „ისკრის“ აგენტი და მისი აქტიური კორესპონდენტი.

1900–1901 წლებში რევოლუციურ მოღვაწეობას ეწეოდა მოსკოვში, სმოლენსკში, პოლოცკში, ორეხოვო-ზუევოში, ივანოვო-ვოზნესენსკში და სხვაგან. 1902 წელს გაიქცა ეკატერინოსლავის ციხიდან და ლონდონში წავიდა, იმავე წლის ოქტომბერში კი რუსეთში დაბრუნდა. იყო რსდმპ პეტერბურგის კომიტეტის წევრი, ებროდა „ეკონომისტებსა“ და ზუბატოველებს, იცავდა ლენინური „ისკრის“ პოზიციებს.

1903 წელს დააპატიმრეს და 5 წლით გადაასახლეს ვერხოიანსკში (აღმოსავლეთი ციმბირი). გაათავისუფლეს 1905 წლის ამნისტიით. ბაბუშკინი აქტიურად მონაწილეობდა 1905–1907 წლების რევოლუციაში. იყო რსდმპ ირკუტსკისა და ჩიტის კომიტეტების წევრი, ჩიტის შეიარაღებული აჯანყების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი.

1906 წელს ჩიტიდან ირკუტსკში იარაღის გადაზიდვის დროს შეიპყრეს და 18 იანვარს საქმის გამოუძიებლად და გაუსამართლებლად დახვრიტეს. ბაბუშკინის სახელი ეწოდა ბურიატეთის ქ. მისოვსკს (1941 წლიდან).
ბაგა (ჩასაყრელი)

ბაგა, საკვების ჩასაყრელი (ფიცრული ან წნული) საქონლის საზამთრო სადგომი, მთიულეთში სანაყრეს უწოდებენ, იმერეთში საპირეს, გურიაში პირის ბაგას. გამართულია კედლის გაყოლებით, ძირს ფიცარი აქვს დაგებული, ბაგაზე დაბმულ პირუტყვს თავთავისი ადგილი აქვს მიჩენილი, რაც ხელს უწყობს საკვების რაციონალურად გამოყენებას.
ბაგატელი

ბაგატელი (, სამშვენისი) — მცირე ზომის ინსტრუმენტული პიესა, უპირატესად ფორტეპიანოსათვის. სახელწოდება "ბაგატელი" პირველად ფ. კუპერენმა გამოიყენა. საფორტეპიანო ბაგატელები დაწერეს ლ. ბეთჰოვენმა (პიესების სამი სერია), ბ. ბარტოკმა, ა. ლიადოვმა, კამერულ-ინსტრუმენრული ანსამბლებისათვის - ანტონინ დვორჟაკმა, ანტონ ვებერნმა.
ლენინის მავზოლეუმი

ლენინის მავზოლეუმი — საბჭოთა კავშირის ბელად ვლადიმერ ლენინის აკლდამა. მისი ბალზამირებული ცხედარი სახალხოდ იყო გამოფენილი მისი გარდაცვალებიდან — 1924 წლიდან. ალექსეი შჩუსევის სადა, თუმცა მონუმენტური გრანიტის ნაგებობა უძველესი მავზოლეუმების — ჯოსერის პირამიდისა და სირიუს დიდის აკლდამის — ელემენტებს შეიცავს.
დიდი ბულგარეთი

ძველი დიდი ბულგარეთი, ან დიდი ბულგარეთი (ალტერნატ. სახელი: ონოგურია) — ბულგართა სახელმწიფო, დაფუძნებული კუბრატის მიერ, რომელმაც მცირე ხანი იარსება საუკუნეში ჩრდილოეთ კავკასიის სტეპში მდინარეებს დნესტრსა და ქვემო ვოლგას შორის.

ბულგარეთის ხანების ნომინალიის მიხედვით სახელმწიფო დააარსა დულოს დინასტიის წარმომადგენელმა კუბრატმა, რომელმაც შეძლოდ ბულგარეთის ტომების უტიგურებისა და კუტრიგურების გაერთიანება.კუბრატმა მოახერხა ხუნძების გავლენისგან თავის დაღწევა და სამფლობელოს დღევანდელი უნგრეთის ტერიტორიებზე გავრცობა.

კუბრატის გარდაცვალება კონსტანტინე -ს მეფობის პერიოდში ნიკიფორე -მა აღწერა. კუბრატის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი ხუთი ვაჟიდან უფროსი ბატბაიანი ავიდა. კუბრატის სხვა შვილებმა არ გაითვალისწინეს მამის რჩევა შეენარჩუნებინათ ერთიანობა და თავის ტომებთან ერთად მიატოვეს სამეფო. 668 წელს ხაზარების წნეხის ქვეშ დიდი ბულგარეთი დაიშალა.
მონპარნასი

მონპარნასი , უბანი პარიზის სამხრეთში, სენის მარცხენა სანაპიროზე. იგი მდებარეობს რასპაისა და მონპარნასის ბულვარების გადაკვეთაზე, ოლქში.

სახელწოდება მომდინარეობს პარნასის მთიდან, რომელიც ბერძნულ მითოლოგიაში მუზების სამყოფელი იყო. თავიდან ეს იყო შემაღლებული გორაკი, სადაც სტუდენტები ლექსებს კითხულობდნენ. საუკუნეში კი ადგილი გაასწორეს და სასეირნო ბულვარად გადააკეთეს. საფრანგეთის რევოლუციის შემდეგ აქ განთავსდა უამრავი საცეკვაო დარბაზი და კაბარე.

მონპარნასის უბნის სახელი დაერქვა მატარებლების სადგურს, სასაფლაოსა და კოშკს:

მონპარნასის სადგური, საიდანაც მატარებლები გადის საფრანგეთის დასავლეთსა და სამხრეთ-დასავლეთისკენ, გრანვილიდან ტულუზამდე.
მონპარნასის სასაფლაო, ანუ სამხრეთის სასაფლაო, სადაც დაკრძალულია შარლ ბოდლერი, სარტრი, სიმონა დე ბოვუარი, სამუელ ბეკეტი, გი დე მოპასანი, სენტ-ბევი, სერჟ გენსბურგი და სხვ.
მონპარნასის კოშკი, რომელიც აიგო ოფისებისათვის 1969 - 1972 წლებში და არის 210 მეტრის სიმაღლის.

ხელოვნების ადგილი
ოქროს ხანა
მონპარნასი დღეს
ტერმინატორი 2: განკითხვის დღე

ტერმინატორი 2: განკითხვის დღე — ფანტასტიკური ჟანრის აშშ-ის ფილმი, „ტერმინატორის“ გაგრძელება. ფილმი ფართო ეკრანებზე გამოვიდა 1991 წლის 3 ივლისს. მთავარ როლებში არნოლდ შვარცენეგერი, ლინდა ჰამილტონი, ედუარდ ფურლონგი და რობერტ პატრიკი.

ფილმის გადაღება დაიწყო 1990 წლის 9 ოქტომბერს და დასრულდა 1991 წლის 4 აპრილს. სურათის გადაღება დაახლოებით 100 მლნ აშშ დოლარი დაჯდა და იმ დროისათვის ეს რეკორდი იყო. გაქირავებაში ფილმმა 204,8 მლნ აშშ დოლარი შემოიტანა და იგი 1991 წლის ყველაზე შემოსავლიანი ფილმი იყო. თავის დროზე „ტერმინატორმა“ 1984 წელს მხოლოდ 38 მლნ აშშ დოლარი შემოიტანა კინოგაქირავებიდან (მისი გადაღება 6,5 მლნ აშშ დოლარი დაჯდა).

შინაარსი
ათი წლის შემდეგ რას სარა კონორმა გაანადგურა ტერმინატორი რომელსაც სარას მოკვლა ჰქონდა დავალებული, ორი ახალი ტერმინატორი ჩამოდის ლონ-ანჯელესში 2029 წლის შემდეგდროინდელი მომავლიდან. ამათგან პირველი არის -800 მოდელი 101 (არნოლდ შვარცენეგერი მის როლში) - ისეთივე კიბორგი როგორიც ადრე სარას მოსაკლავად იყო გამოგზავნილი, ხოლო მეორე -1000 (რობერტ პატრიკი).

ჯონ კონორი (ედუარდ ფურლონგი მის როლში) ცხოვრობს მის მეურვეებთან. ის ადრე იზრდებოდა დედამისთან, სარა კონორთან ერთად რომელიც მას ეუბნებოდა რომ ჯონი ოდესმე ადამიანთა ლიდერი გახდებოდა და მათ გაუძღვებოდა მანქანების წინააღმდეგ საბრძოლველად. სარას შეხვედრამ ტერმინატორთან და რისთან იგი მკვეთრად შეცვალა. იგი უკვე აღარ არის ის სუსტი და ჩვეულებრივი ქალი, არამედ გახდა უფრო გამძლე და მტკიცე რომელმაც იცის თუ რა უნდა მოხდეს მომავალში და ამის გამო განუწყვეტლივ ტანჯავს კოშმარები. მისი პიროვნების ამგავრი ცვლილება და მისი საქციელი აფიქრებინებს მის გარშემო მყოფთ და მათ შორის მის შვილს — ჯონს რომ სარა იგი არანორმალურია. საბოლოო ჯამში სარა ხვდება პესკადეროს ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში.

ამასობაში ორივე ტერმინატორი ჯონს ეძებს. ამათგან ერთ-ერთი, -800 რომელიც ადამიანებმა მომავალში დაიჭირეს და გადააპროგრამეს, ჯონის დასაცავადაა გამოგზავნილი მაშინ როცა მეორე ტერმინატორი--1000, ბევრად გაუმჯობესებული — ჯონის გასანადგურებლად არის გამოგზავნილი „სკაინეტის“ მიერ. ეს უკანასკნელი, -1000 თხევადი ლითონებისგან არის დამზადებული და სურვილისამებრ შეუძლია ფორმის შეცვლა და ნებისმიერი საგნისადმი (რთული მანქანების გარდა) და სხვა ადამიანებისადმი დამსგავსება.
The Searchers

— ბრიტანული როკ-ჯგუფი. 1959 წელს ის ჯონ მაკნელიმ და მაიკლ პენდერმა ჩამოაყალიბეს. სერჩერსი ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან ბრიტანულ ჯგუფთაგანია, რომელიც 40 წელზე მეტია წარმატებით მოღვაწეობს.

დღეისათვის ჯგუფის წევრები არიან:

ჯონ მაკნელი - გიტარა, ვოკალი
ფრენკ ალენი - ბას-გიტარა, ვოკალი
სპენსერ ჯეიმსი - წამყვანი ვოკალი
ბაგრატ კურაპალატის სამართალი

ბაგრატ კურაპალატის სამართალი — ვახტანგ -ის სამართლის წიგნთა კრებულის ნუსხებში შეტანილი, ბექასა და აღბულას სამართლის წიგნს დართული კანონები. მისი შემდგენლის ვინაობა, შედგენის დრო და შედგენილობა საბოლოოდ გარკვეული არ არის.

ბექასა და აღბუღას სამართლის წიგნის დანართში 98-ე მუხლის მომდევნო - 99 -170 მუხლები შედის. დანართი ივანე ჯავახიშვილმა გამოავლინა და პირველმა გამოთქვა აზრი, რომ ნაწილი (99-103 მუხლები) ბაგრატ კურაპალატის სამართლის წიგნის ნაწყვეტია. სამეცნიერო ლიტერატურაში არსებობს აგრეთვე მოსაზრება, რომლის თანახმად ბაგრატ კურაპალატს უნდა ეკუთვნოდეს დანართის 99-160 მუხლები (ი. დოლიძე).

ამ კანონის შემდგენელი ბაგრატი (დანართში იგი „კურაპალატად“ და „მეფეთ-მეფედ“ იწოდება), სხვადასხვა მკვლევრის აზრით, უნდა იყოს ბაგრატ კურაპალატი, ან ბაგრატ (975-1014; ივ. ჯავახიშვილი), ალექსანდრე დიდის (1412-1442) ძმა ბაგრატი (ს. კაკაბაძე), ბაგრატ ან ბაგრატ (1027-1072) (ი. სურგულაძე), ბაგრატ (ი. დოლიძე) ან ბაგრატ (ა. კიკვიძე).

ბაგრატ კურაპალატის სამართალი საქართველოს გაერთიანების ხანის სჯულდებაა. მასში ასახულია განვითარებული ფეოდალური საზოგადოების ურთიერთობები, განმტკიცებულია სამღვდელოების პრივილეგიური მდგომარეობა. ძეგლი უმთავრესად სისხლის სამართლებრივი ნორმებს შეიცავს. დანაშაულთა სახეებიდან აღსანიშნავია მკვლელობა, სხეულის დაზიანება, შეურაც ხყოფა, ცილისწამება, გაძარცვა, ქურდობა. სასჯელთა სახეებიდან — სიკვდილით დასჯა, დასახიჩრება („თუალთა დაწუა“), დატუსაღება („ჴელთა შეპყრობა“), დამნაშავის გადაცემა დაზარალებულისათვის („ჴელთა მიცემა“), აგრეთვე ქონებრივი სასჯელი („სისხლი“ ან ჭრილობის საზღაური — გერში). დანართი კანონების ბევრი მუხლი სამართლწარმოებისა და სასამართლო წყობილების საკითხებს ეხება. მტკიცებულებატაგან აღსანიშნავია ფიცი.

ბაგრატ კურაპალატის სამართალმა გავლენა მოახდინა შემდგომი პერიოდის კანონმდებლობაზე.
ბაგრატ III-ის მონეტა

ბაგრატ -ის მონეტა — ერთიანი საქართველოს მეფის ბაგრატ -ის (975–1014) ვერცხლის უნიკალური მონეტა (წონა — 1,78 გ, დიამეტრი — 23 მმ). აღმოჩენილია თბილისში 1863 წელს. შუბლზე დამახინჯებული არაბული ზედწერილია „არ არს ღმერთი გარდა ერთისა, არ ჰყავს მას თანაზიარი“; ზურგზე მოთავსებული არაბული წარწერას „მაჰმადი ღვთის მოციქულია“, ირგვლივ დაქარაგმებული ქართული ასომთავრულით შემოუყვება: „ქრისტე ადიდე ბაგრატ აფხაზთა მეფე“. მონეტა ინახება ერმიტაჟში (სანქტ-პეტერბურგი).
სამყარო

სამყარო — ყოველივე არსებულის ერთობლიობა. უკანასკნელი სამეცნიერო მონაცემების მიხედვით სამყაროს ასაკი შეადგენს 13,7±0,2 მილიარდ წელს.

ტერმინის „სამყარო“ მნიშვნელობა იმ კონტექსტზეა დამოკიდებული, რომელშიც ის გამოიყენება. მატერიალისტურ ფილოსოფიაში სამყარო განისაზღვრება როგორც ერთობლიობა ყველა არსებული მატერიალური ნაწილაკისა და სივრცის, რომელშიც მათ შორის ურთიერთქმედება ხდება. კოსმოლოგიაში სამყარო გაიგივებულია სასრულ ან უსასრულო დრო-სივრცულ კონტინუუმთან, რომელშიც მთელი მატერია და ენერგია არსებობს.
ძიუდო

ძიუდო (იაპ.: < ძიუ — „რბილი“ + დო — „გზა“) — იაპონური ეროვნული ჭიდაობა. სპორტად ქცეული მოდერნიზებული ჯიუ-ჰიცუ. ძიუდოს შემქმნელად ითვლება ძიგორო კანო, რომელმაც ჯიუ-ჯიცუდან, სუმოდან შეარჩია ყველაზე ეფექტიანი ილეთები, დახვეწა თავდაცვის ხერხები და ჭიდაობის ტექნიკა, დაამუშავა შეჯიბრების წესები და ჭიდაობას სპორტული ხასიათი შესძინა. 1882 წელს დ. კანომ გახსნა სპეციალიზებული, ძიუდოს შემსწავლელი სკოლა — კოდოკანი.

ძიუდოს საფუძვლად ორი ძირითადი ფილოსოფიური პრინციპი უდევს:
ურთიერთდახმარება და ურთიერთგაგება უდიდესი პროგრესის მისაღწევად;
სხეულისა და სულის ოპტიმალური გამოყენება.

ძიუდოს სტილის სამი მთავარი ელემენტია: კატა, რანდორი (თავისუფალი ილეთი), შიაი (შეჯიბრი). ძიუდოისტთა ორთაბრძოლები იმართება კვადრატულ ფარდაგზე (ტატამი) ზომებით 88 ან 1010 მ.

იაპონიაში ძიუდო, როგორც აუცილებელი საგანი, შეტანილია სასკოლო პროგრამაში. დგომში ჭიდაობის დროს მოჭიდავეები სხვადასხვა ფანდის (სარმა, ცერული და სხვა) საშუალებით ცდილობენ დააგდონ ერთმანეთი ტატამზე, ხოლო ჩოქბჯენში ჭიდაობისას — სხვადასხვა ჩავლების საშუალებით შეაკავონ მოწინააღმდეგე 20წ, განმავლობაში ბეჭებით ხალიჩაზე ან მახრჩობელა ჩავლებებითა და იდაყვის სახსარზე მტკივნეული ილეთების გამოყენებით აიძულონ იგი თავი დამარცხებულად ცნოს. მოჭიდავეები ასპარეზობენ ფეხშიშველები, აცვიათ კიმონო, წელზე ტავისუფლად აქვთ შემოვლებული ქამარი. ჭიდაობა გრძელდება 4-5 წთ შეუსვენებლად (მოჭიდავეთა ასაკის მიხედვით).

 საუკუნის ბოლოს — საუკუნის დასაწყისში ძიუდო გავრცელდა ევროპის, აზიის და ამერიკის ქვეყნებში. 1951 წელს შეიქმნა ძიუდოს საერთაშორისო ფედერაცია, რომელიც 1984 წელს 122 ქვეყანას აერთიანებდა. 1956 წლიდან ტარდება მსოფლიოს ჩემპიონატები. 1964 წელს ძიუდო შეიტანეს ოლიმპიური თამაშების პროგრამაში. 1967 წლიდან ოფიციალურად საერთაშორისო შეჯიბრებები ტარდება 5 წონით კატეგორიაში. 1962 წელს სსრკ სამბოს ფედერაციასთან შექმნილი ძიუდოს სექცია შევიდა ძიუდოს საერთაშორისო ფედერაციაში. ამ წლიდან მოყოლებული საბჭოთა სპორტსმენები მონაწილეობდნენ ყველა ოფიციალურ საერთაშორისო შეჯიბრებებში. 1972 წელს შეიქმნა ძიუდოს სსრკ ფედერაცია, 1973 წლიდან ტარდებოდა სსრკ ჩემპიონატები, ხოლო 1974 წლიდან თამაშდებოდა სსრკ-ს თასი.

ძიუდოს განვითარებაში განსაკუთრებული წვლილი მიუძღვით ქართველ სპორტსმენებსაც: ა. კიკნაძე, შ. ჩოჩიშვილი, რ. ხარშილაძე, შ. ხაბარელი, თ. ხუბულაური და სხვა.
ქორეპისკოპოსი

ქორეპისკოპოსი ( „ხორა“ — ქვეყანა;  „ეპისკოპოს“ — მეთვალყურე, ეპისკოპოსი) — საეკლესიო ადმინისტრაციაში — ქალაქის ეპისკოპოსის ხელქვეითი თანამდებობა. საქართველოში კათოლიკოსის თანაშემწე, აგრეთვე მთავარეპისკოპოსის თანაშემწე, უმრევლო (უეპარქიო) ეპისკოპოსი. ჩანს უძველეს საეკლესიო მსოფლიო და ადგილობრივი კრებების დადგენილებებში.

სავარაუდოა, რომ საქართველოში ქორეპისკოპოსის ინსტიტუტი წარმოიქმნა იმ პერიოდში, როდესაც ქართლის საეკლესიო ორგანიზაციამ დასრულებული და ჩამოყალიბებული სახე მიიღო. თავდაპირველად იგი, ისევე როგორც ბიზანტიაში, სოფლის სამრევლო ეკლესიებს ხელმძღვანელობდა. ქორეპისკოპოსის თანამდებობა კარგად შეეწყო საქართველოს ეკლესიის იერარქიულ სტრუქტურას და ხანგრძლივი ისტორიული პერიოდის მანძილზე იარსება.

საქართველოში, აგრეთვე მეზობელ სომხეთში, ქორეპისკოპოსის სასულიერო ტიტულმა ერთგვარი ევოლუცია და ტრანსფორმაცია განიცადა. კახეთის მთავრები ქორეპისკოპოსებად იწოდებოდნენ - ს.ს..
რეპრესია

სიტყვა რეპრესია (გვიანდ. ლათ. - დათრგუნვა), შეიძლება ნიშნავდეს:

მეხსიერების რეპრესია, ეფექტიანი მეხსიერების სისტემის კრიტიკული კომპონენტი
პოლიტიკური რეპრესია, ჩაგვრა ან დევნა ადამიანი ან ჯგუფის რაიმე პოლიტიკური მიზეზის გამო
ფსიქოლოგიური რეპრესია, ადამიანი შემეცნებიდან სურვილებისა და იმპულსების გამორიცხვის ფსიქოლოგიური აქტი
საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკური რაკეტა

საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკური რაკეტა (კბრ) — შორი მოქმედების (5 500 კმ-ზე მეტი) იარაღი, რომელიც, როგორც წესი, მზადდება მოწინააღმდეგის ტერიტორიაზე ბირთვული საბრძოლო თავაკების მისატანად. მათი შორი მოქმედების რადიუსის და დამანგრეველი ძალის გამო სრულმასშტაბიანი ბირთვული ომის შემთხვევაში კონტინენტთაშორისი ბალისტიკური რაკეტები წარმოადგნენ ყველაზე უფრო დამანგრეველ ძალას.

დღესდღეობით ხუთ სახელმწიფოს აქვს საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკური რაკეტები: აშშ, რუსეთი, საფრანგეთი, დიდი ბრიტანეთი და ჩინეთი. ინდოეთს აქვს საშუალო მოქმედების ბალისტიკური რაკეტები და ამჟამად ქმნის საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკურ რაკეტებს (იგივე ეხება პაკისტანს). ჩრდილოეთ კორეასაც აქვს გარკვეული მიღწევები ამ სფეროში: 1998 და 2006 წელს მან გამოსცადა რაკეტები, თუმცა არცთუ ისე წარმატებულად.

1991 წელს აშშ და რუსეთი შეთანხმდნენ, რომ შეემცირებინათ ბირთვული რაკეტების რაოდენობა (შეთანხმება სტრატეგიული იარაღის შემცირების შესახებ).

ფრენის ფაზა
საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკური რაკეტების შემთხვევაში ფრენის რამდენიმე ფაზა შეიძლება გამოიყოს:

აფრენა-გრძელდება 3-5 წუთი (მყარსაწვავიანი რაკეტებისათვის ნაკლები დროა საჭირო, ვიდრე თხევადსაწვავიანი რაკეტებისათვის). რაკეტების მიერ ამ დროს მიღწეული სიმაღლე არის 150-400 კმ მათი ტრაექტორიის მიხედვით, საწვავის გამოლევის შემდეგ ტიპური სიჩქარე — 7 კმ/წმ.

შუა ფაზა-გრძელდება 25 წუთი და წარმოადგენს სუბორბიტალურ ტრაექტორიას მაქსიმალური სიმაღლით 1 200 კმ. მის დროს საბრძოლო თავი შეიძლება დაიშალოს რამდენიმე დამოუკიდებელ საბრძოლო თავად, რომლებიც სხვადასხვა მიზანს ემიზნება.

შესვლა-იწყება დაახლოებით 100 კმ სიმაღლეზე და გრძელდება 2 წუთი. საბრძოლო თავი მიზანს უახლოვდება 4 კმ/წმ სიჩქარით (პირველი საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკური რაკეტებისათვის ეს სიჩქარე 1 კმ/წმ ნაკლები იყო)
ერლი

ერლი — ბრიტანული არისტოკრატიული ტიტული, რომელიც გრაფის ტიტულს შეესაბამება.

სახელწოდება „ერლი“ წარმოიშვა დანიური „იარლი“-დან და დანიელთა მიერ ინგლისის დაპყრობის შემდეგ გავრცელდა. მან შეცვალა მანამდე ხმარებაში მყოფი საქსონური ტიტული „ეალდორმანი“. „ერლი“ საუკუნემდე ინგლისური არისტოკრატიის უმაღლესი ტიტული იყო.

1355 წელს ედუარდ -მ თავის შვილს ედუარდს მეტსახელად „შავ პრინცს“ კორნუოლის ჰერცოგის ტიტული უბოძა და ამით ერლის ტიტულმა მეორე ადგილზე გადაინაცვლა. 1386 წელს რიჩარდ -მ რობერტ დე ვერი დუბლინის მარკიზი გახადა და ერლის ტიტული კიდევ ერთი საფეხურით ჩამოქვეითდა.

დღეისათვის ერლის ტიტული მხოლოდ არისტოკრატული ტიტულია და არავითარი ტერიტორიული ხელისუფლების მქონე არაა. „ერლს“ ისევე როგორც „ვიკონტს“ და „ბარონს“ მიმართთავენ შემდეგი თავაზიანი ფორმით: „ნამდვილად ღირსეულო“ .
გრაფი

გრაფი — ქართულად - „კომსი“ (იხ. დავით ჩუბინაშვილის ლექსიკონები). (გერმ.: , ლათ.: , ინგლ.: , ფრანგ.: , იტალ.: ) — ადრინდელი შუა საუკუნეების ევროპაში მეფის მოხელე, რომელიც სალიკური სამართლის მიხედვით საგრაფოს განმგებელი, სარდალი და მოსამართლე იყო. ფეოდალიზაციის შედეგად გრაფები იხვეჭდნენ მამულებს, პოლიტიკურ გავლენას და ცდილობდნენ მემკვიდრეობით გადაეცათ თავიანთი თანამდებობა. 870 წლის პარტკულარით შარლ მელოტმა დააწესა გრაფის თანამდებობის მემკვიდრეობითობა, ხოლო 877 წლის ე.წ. კერსის პარტიკულარით არსებითად დასრულდა გრაფის თანამდებობის ფეოდალურ ტიტულად ქცევა.

ევროპის მონარქიულ ქვეყნებში გრაფის ტიტული ფორმალურად დღესაც არსებობს.

ეტიმოლოგია
სახელწოდება „გრაფი“ გერმანული ენიდანაა ქართულში შემოსული. ტერმინის ეტიმოლოგია:
გერმანული ენა — „გრაფი“ 
ძველი ლიტერატურული გერმანული ენა — „გრაფიო“, „გრაფო“ 
სავარაუდოდ საშუალო ლათინური ენა — „გრაფფიო“ 
ბიზანტიის ხანის ბერძნული ენა — „გრაფეუს“, „სუგგრაფეუს“

ბერძნული „გრაფეუს“ ითარგმნება, როგორც: „ის, ვინც საბჭოს კრებს“. გვიანრომაულ ხანაში ლათინური „კომეს“ ეწოდებოდა მაღალი რანგის საიმპერიო საფინანსო საქმეთა მოხელეს (ლათ.: ).

მეროვინგების და ფრანკების სამეფოს დროს გრაფი სამეფო სახელის მატარებელი პიროვნება იყო, რომელიც რაიმე ადმინისტრაციულ ერთეულში (საგრაფო, გაუ) ხელისუფლებით იყო აღჭურვილი და გარკვეულ ხვედში (მარკა, სამეფო ციხესიმაგრე, სამეფო სასახლე/დარბაზი, სამეფო დომენი) მეფისნაცვალს წარმოადგენდა. თავდაპირველად გრაფები სამხედრო უფლებებით იყვნენ აღჭურვილნი, შემდგომში ამას დაემატა სასამართლო, ფინანსური და ადმინისტრაციული ძალაუფლება. გრაფის-კომსის ინსტიტუტი ფრანკების სამეფოდან გავრცელდა საფრანგეთში, ინგლისში (ქაუნტი), ესპანეთში, იტალიაში და უნგრეთში (კომიტატი). - საუკუნეებში გრაფის ინსტიტუტი სამოხელეო ინსტიტუტიდან საგვარეულო-არისტოკრატულ ტიტულარულ ინსტიტუტად გადაიქცა. ასე რომ გვიან შუა საუკუნეებში გრაფ-კომსიი, როგორც მოხელე მხოლოდ მემკვიდრეობითი არისტოკრატი შეიძლება ყოფილიყო.

გერმანული არისტოკრატია იყოფოდა 2 კლასად: მაღალ და დაბალ არისტოკრტებად. გრაფები მაღალი არისტოკრატიის ყველაზე დაბალ საფეხურზე იდგნენ. გრაფის მეუღლე იყო „გრაფინ“ (გერმ.: ), ვაჟები ასევე „გრაფებად“ ან „ვიკონტებად“ იწოდებოდნენ, ხოლო გაუთხოვარი ქალები „კომტესად“ (გერმ.: ). ზრდილობიანი მიმართვის ფორმები იყო:
„მაღალკეთილშობილებავ“ (გერმ.: ) — დაბალი არისტოკრატიიდან წარმომავალი გრაფები, რომლებიც მემკვიდრეობით ფეოდს არ ფლობდნენ.
„უგანათლებულესობავ“ (გერმ.: ) — მაღალი არისტოკრატიიდან წარმომავალი გრაფები, რომლებიც მემკვიდრეობით ფეოდს ფლობდნენ.

გერმანიაში არსებობდა ე.წ. „მეორეხარისხოვანი გრაფის“ ტიტულიც, რომლის მიხედვითაც მხოლოდ საგრაფო ფეოდის მფლობელი და შემდგომში მისი მემკვიდრე, ურავლეს შემთხვევაში უფროსი ვაჟი, (იხ.: ფიდეი კომისუმ) რჩებოდა გრაფად, ხოლო დანარჩენი მემკვიდრეობის გარეშე დარჩენილი შვილები ბარონის ტიტულს ატარებდნენ. 1919 წელს გერმანიაში წოდებების გაუქმების შემდეგ ბევრმა „მეორეხარისხოვანმა გრაფებმა“ გრაფის ტიტულის, როგორც გვარის შემადგენელი ნაწილის ტარების უფლება დაკარგეს.

გრაფის ტიტული არსებობდა ცარისტულ რუსეთშიც. შემოიღო პეტრე -მა, გაუქმდა 1917 წელს. ფეოდალურ საქართველოში მას შეესაბამებოდა ტახტის (სამეფო) აზნაურის წოდება.