ფედერიკო პაესი

ფედერიკო პაეს ჩირიბოგა (დ. 4 ივნისი, 1877, კიტო – გ. 9 თებერვალი, 1974, კიტო) — ეკვადორელი პოლიტიკოსი, რომელიც იკავებდა ეკვადორის პრეზიდენტის თანამდებობას 1935 წლიდად 1937 წლამდე.

ადრეული წლები
ფედერიკო დაიბადა 1877 წლის 4 ივნისს, კიტოში. მისი მშობლები იყვნენ ანხელ ადოლფო პაესი და რიტა ლემუს ჩავესი. მშობლების განქორწინების შემდეგ, ფედერიკომ შუა სახელი დედის მხრიდან დიდი ბაბუის სახელით შეიცვალა. პაესი სწავლობდა პარიზის ჰოშის ლიცეუმში, მოგვიანებით განათლების მიღება განაგრძო გენტისა და ბრიუსელის უნივერსიტეტებში, ბელგიაში. პაესი დაქორწინდა ადელაიდა ესპინოსა გარსიაზე და მათ შეეძინათ ქალიშვილი, რიტა პაეს ესპინოსა.

პოლიტიკური კარიერა
პაესი ჯერ სენატორად, შემდეგ კი საზოგადოებრივი სამუშაოების მინისტრად მუშაობდა ხოსე მარია ველასკო იბარას და შემდეგ მოვალეობის შემსრულებელი პრეზიდენტის, ანტონიო პონსეს დროს. ის მხარს უჭერდა სოციალიზმს და შეუერთდა ეკვადორის სოციალისტურ პარტიას, რომელიც 1932 წელს დატოვა, როდესაც პარტიამ მხარი დაუჭირა ნეპტალი ბონიფასის გამარჯვების დისკვალიფიკაციას. პაესი უპარტიო წევრად დარჩა. პონსეს გადადგომის შემდეგ, მან ძალაუფლება სამხედრო ხუნტას გადასცა გენერალური ინსპექტორის, ბენინიო ანდრადე ფლორესის ხელმძღვანელობით. ფლორესმა თანამდებობაზე უარი თქვა და სამხედროებმა გადაწყვიტეს, უმაღლესი სარდლობა პაესისთვის მიენდოთ.

სახელმწიფოს მეთაური
უზენაესი მთავარსარდალი (1935-1937)
პაესის დიქტატურა ძალადობით დაიწყო. კონსერვატიული პრესა უმოქმედო გახდა, ჟურნალისტების ნაწილი დევნილი იქნა, საგანმანათლებლო დაწესებულებები კი რეორგანიზებული. მუნიციპალური და პროვინციული საბჭოები, სადაც ველასკესის მომხრეებს მნიშვნელოვანი უმრავლესობა ჰქონდა, რეორგანიზებული იქნა.

1936 წლის 28 ნოემბერს, თავდაცვის მინისტრის, ალბერტო ენრიკეს გალოს მეთაურობით, პაესის წინააღმდეგ გადატრიალების მცდელობა სასტიკად ჩაახშეს. ამან მთავრობა აიძულა, უფრო მკაცრი პოზიცია დაეკავებინა თავისი ოპონენტების მიმართ, რამაც გამოიწვია სოციალური უზრუნველყოფის შესახებ კანონის მიღება, რომელმაც გააუქმა კონსტიტუციური გარანტიები და უფლება მისცა ოპონენტების პოლიტიკურ დევნას. ეკვადორის ცენტრალური უნივერსიტეტი დაიხურა, ხოლო აჯანყებაში მონაწილე კომუნისტები გალაპაგოსის კუნძულებზე გადაასახლეს და დააპატიმრეს - პრაქტიკა, რომელიც ნებისმიერი ოპონენტის წინააღმდეგ გაგრძელდა. ფინანსური შესაძლებლობების მქონე პირები სხვა ქვეყნებში გადაასახლეს.

პაესის მთავრობა თავდაპირველად სოციალისტურ იდეოლოგიას მისდევდა, მაგრამ მისი ვადის ბოლოსკენ ლიბერალიზმისკენ გადაიხარა. საზოგადოებრივი უსაფრთხოების საკითხებში ის შთაგონებული იყო იტალიისა და გერმანიის ფაშისტური მთავრობებით, ყურადღებას ამახვილებდა რეპრესიებსა და მმართველისადმი ლოიალური პოლიციის გაძლიერებაზე.

1936 წელს პაესი დააარსა კერძო მოხელეებისა და მუშაკთა სოციალური უზრუნველყოფის ფონდი, რომელიც მოგვიანებით გახდა ეკვადორის სოციალური უზრუნველყოფის ინსტიტუტი . მან მიიღო ორგანული შრომის კანონი, რომელიც არეგულირებდა გაფიცვებს და ადგენდა მინიმალურ ხელფასს; ჩაატარდა სამოქალაქო კოდექსის რეფორმა უკანონო შვილებისა და დედების შესახებპაესმა მიანიჭა მათ მემკვიდრეობა და საპენსიო შეღავათები; მან კოორდინაცია გაუწია პერუსთან სასაზღვრო კონფლიქტის ვაშინგტონში გადატანას, რათა მშვიდობიანი გზით გადაჭრილიყო სიტუაცია.

მისი მმართველობის დროს ვატიკანთან მიღწეული იქნა სამშვიდობო შეთანხმება, რომლითაც დასრულდა ქვეყნის იზოლაცია რომისგან. შეთანხმება ითვალისწინებდა ქვეყანაში რელიგიური კონფლიქტების მოგვარებას, კათოლიკური ეკლესიის უზენაეს პაპთან, პიუს -თან ურთიერთობების აღდგენას, ეკლესიის იურიდიული სტატუსის აღდგენას, ნაციონალიზებული ქონების ნაწილის დაბრუნებას და იმდროინდელი ღვთის მსახურის, ამჟამად წმინდა ძმის, მიგელ ფებრეს კორდეროს, რელიქვიების დაბრუნებას.

პრეზიდენტობა (1937)
1937 წელს კათოლიკურ ეკლესიასთან განახლებული ურთიერთობებისა და ძმის, მიგელის რეპატრიაციის წყალობით მნიშვნელოვანი პოპულარობით სარგებლობდა პაესი, რომელმაც მოიწვია დამფუძნებელი კრება, რადგან მიაჩნდა, რომ ქვეყანა უნდა დაბრუნებულიყო სამართლებრივ და კონსტიტუციურ წესრიგში. თუმცა, არჩევნების დღეს ამომრჩეველთა აქტივობა ძალიან დაბალი იყო და კონსერვატიულმა და სოციალისტურმა პარტიებმა ბოიკოტი გამოუცხადეს კრებას, უარყვეს პაესის მცდელობები ხელისუფლებაში დარჩენის შესახებ.

პირველ სხდომაზე, ასამბლეამ, რომელიც ძირითადად შედგებოდა პაესის მხარდამჭერი ლიბერალებისა და მთავრობის წარმომადგენლებისგან, ის აირჩია დროებით საკონსტიტუციო პრეზიდენტად. მას სურდა კონსტიტუციურ პრეზიდენტად არჩევა და პირველ რიგში, მან ამნისტია გამოუცხადა ყველა პოლიტიკურ პატიმარს და გადასახლებულს. თუმცა, როდესაც მან ვერ შეძლო ქვეყნის დამშვიდება, დამფუძნებელმა კრებამ მას საგანგებო უფლებამოსილებები მიანიჭა და ჩამოაყალიბა კაბინეტი, რომელიც ძირითადად სამხედრო ოფიცრებისგან შედგებოდა. ამან შეიარაღებული ძალების ერთ სექტორში არეულობა გამოიწვია მისი დიქტატორული ამბიციების გამო და იგი თანამდებობიდან გადააყენა მისმა თავდაცვის მინისტრმა, ალბერტო ენრიკეს გალომ, რომელმაც უმაღლესი მთავარსარდლის თანამდებობა დაიკავა და დამფუძნებელი კრება დაითხოვა. ვინაიდან მისი მანდატი არც რატიფიცირებული იყო და არც კონსტიტუციურად ლეგიტიმირებული დამფუძნებელი კრების დაშლით, მისი დროებითი პრეზიდენტობა კონსტიტუციურად არ ითვლება.

ცხოვრება პრეზიდენტობის შემდეგ
დამხობის შემდეგ, პაესი თვითგამოცხადებულ ემიგრაციაში წავიდა კოსტა-რიკაში და მთლიანად ჩამოშორდა საზოგადოებრივ ცხოვრებას 96 წლის ასაკში კიტოში გარდაცვალებამდე, რითაც გახდა ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე სიცოცხლისუნარიანი პრეზიდენტი.