iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სოსო ფანგანის საცხოვრებელი სახლი

სოსო ფანგანის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ იელში. სოსო ფანგანის საკუთრებაში არსებული კოშკი და მისი მიმდებარე საცხოვრებელი კომპლექსი სოფელი იელის მჭიდროდ განაშენიანებულ და ფართო ტერასებად დაყოფილ უბანში მდებარეობს.

ფერდობის შედარებით მოსწორებულ ტერიტორიაზე შეფენილი ნაგებობები აღმოსავლეთ-დასავლეთ ღერძზე წაგრძელებულ არქიტექტურულ კომპლექსს ქმნის, რომლის დასავლეთ კიდურა მხარეს შუა საუკუნოვანი კოშკია ჩადგმული, ხოლო კოშკს აღმოსავლეთ ფასადის მხრიდან ერთმანეთის მიყოლებით, სხვადასხვა დროს აგებული, სამი საცხოვრებელი სახლია აღმართული.

კომპლექსის ნაგებობათა ზურგის მხარე (ჩრდილოეთი) სოფლის შარაგზაზე გამოდის, წინა მხარე (სამხრეთი) ხეობისაკენ პირმიქცეულ ვრცელ ეზოს ეთმობა. კოშკის აღმოსავლეთ ფასადზე უშუალოდ მიდგმული საცხოვრებელი სახლი, დარბაზ-მაჩუბის სტრუქტურით არის აგებული. ის ნაგებია ნატეხი ქვით კირ-დუღაბზე, ფასადები შელესილი იყო კირით, რომლის უმეტესი ნაწილი ჩამორეცხილია. გადახურვისთვის გამოყენებულია ყავარი, რომელიც დაზიანებული და ზოგ ადგილას თუნუქის საბურავებით არის გამაგრებული.

საცხოვრებელი სახლის სამხრეთ ფასადის პირველი სართული გომურის მომცრო, კვადრატული სარკმლებით არის დატიხრული, ხოლო მეორე სართულის მაღალი და ფართო, სწორკუთხა კარ-სარკმლის ხის კარითა და დარაბებით გამოხურული ღიობები ხის აივანზე გამოდიოდა; აივანი ამჟამად აღარ არსებობს. აღმოსავლეთ ფასადის ორივე სართულზე კარია გაჭრილი, პირველი სართულის ამ მომენტში მორღვეულია. სამხრეთ და აღმოსავლეთ ფასადზე შეინიშნება მცირე ზომის ბზარები, მაგრამ ყველაზე მძიმე მდგომარეობაში ჩრდილოეთი კედელია, რომლის დასავლეთი კუთხე კედლის წყობიდან მოწყვეტილია და ჩამოშლის პირასაა. სამწუხაროდ ინტერიერის ნახვა ვერ მოხერხდა. სოსო ფანგანის საცხოვრებელი კომპლექსი მაღალი ურბანული და კოშკის შემთხვევაში მაღალი მხატვრული ღირებულების ნაგებობისაგან შედგება. შედარებით გვიან აგებული საცხოვრებელი სახლი საკმაოდ მნიშვნელოვან ობიექტს წარმოადგენს მთლიანი შუასაუკუნოვანი არქიტექტურული ქსოვილის აღქმაში. სოსო ფანგანის სახლის კომპლექსისი თითოეული ნაგებობის დაცვა-შენარჩუნება მეტად მნიშვნელოვანია იელის ისტორიული უბნისთვის.
გიორგი ბოგველიშვილი

გიორგი ბოგველიშვილი (დ. 23 იანვარი, 1913, წინანდალი, თელავის რაიონი — გ. 2013) — ქართველი მწერალი, ჟურნალისტი და სოფლის მეურნეობის მუშაკი.

1934 წელს ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, მაგრამ იმავე წელს გარიცხეს ილია ჭავჭავაძისა და მისი შემოქმედების ფილიპე მახარაძისეული შეფასების წინააღმდეგ გამოსვლის გამო. 1941 წლის 1 აპრილს გაიწვიეს სავალდებულო სამხედრო სამსახურში, მონაწილეობდა მსოფლი ომში, ახალგაზრდა ოფიცერი ფრონტზე მეთაურობდა დაზგის მეტყვიამფრქვევეთა ასეულს. დაჯილდოებულია ორდენებითა და მედლებით, არის შვიდი სამეცნიერო წიგნის ავტორი.
თამარის ციხე (აბასთუმანი)

თამარის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. თარიღდება საუკუნით.

ამჟამინდელი აბასთუმნის ადგილზე უძველესი ხანიდან იყო ციხე-ქალაქი ოძრხე (ოცხე), რომელსაც თავისი ციხეც ჰქონდა. ქართული საისტორიო ტრადიცია ოძრხის დაარსებას უკავშირებს ქართველთა ეთნარქს - ოძრახოსს. ფიქრობენ, რომ ეს უძველესი გეოგრაფიული პუნქტი ჯერ კიდევ ურარტულ წარწერებში, ძვ.წ საუკუნეშია მოხსენიებული და მას შემდეგ არაერთგზისაა დადასტურებული საისტორიო წყაროებში საუკუნის ჩათვლით. მოგვიანებით, როდესაც ოძრხე მოსახლეობისაგან დაიცალა, მისი სახელწოდებაც დაიკარგა, ხოლო საუკუნეში მოსულმა ახალმოსახლეებმა მას ახლომდებარე სოფლის სახელი - აბასთუმანი უწოდეს. ოძრხის ციხეს ახლა თამარის ციხეს უწოდებენ.

თამარის ციხე მდებარეობს აბასთუმანში, მდინარეების ოცხის და კურცხანის შესართავთან წამომართულ წყალგამყოფ ქედზე, მდინარე ოცხის მარჯვენა ნაპირზე. ეს არ არის ჩვეულებრივი სასიმაგრო ნაგებობა. ყველა მონაცემით იგი ფეოდალის რეზიდენციაა, ანუ ციხე-დარბაზი საკუთარი კარის ეკლესიით, მისაღები დარბაზით და სხვა სათავსებით. ნაგებობის კედლების სიმაღლე დაახლოებით 15 მეტრამდე აღწევს. თავსა და ბოლოში იგი ორი მრავალსართულიანი კოშკითაა შემაგრებული. ციხე-დარბაზი ნაგებია ზედაპირმოსწორებული, უხეშად დამუშავებული ქვით, ქვედა ნაწილებში მოზრდილი ლოდებია გამოყენებული. კოშკები მრავალსართულიანია, შედარებით კარგადაა შემონახული საცხოვრებელი კოშკი, რომელიც ოთხსართულიანია. მისი სწორკუთხა მოყვანილობის შესასვლელი გალავნის შიგნით, მეორე სართულზეა განთავსებული. ამ კოშკს აქვს ხარო შიგნიდან კარგად გალესილი კედლებით. შესაძლოა, ეს სათავსი დილეგის, ან პროდუქტის შესანახი სათავსის ფუნქციას ასრულებდა.

ციხე-დარბაზის მეორე კოშკი ზურგიანია. გალავნის შიგნით არის დარბაზის, კარის ეკლესიის და სხვა ნაგებობათა ნაშთები. კედლების ზედა ნაწილებში დატანილია სამზერები და სალოდეები. ცეცხლსასროლი იარაღის ამბრაზურები არ ჩანს. გარდა თამარის ციხისა, ქედის ამავე ფერდობზე, მდინარე ოცხის მხარეს, არის მეორე ციხის ნაშთები და გვირაბი, რომელიც წყლის ნაპირას გამოდის. ცოტა მოშორებით, ოცხისა და კურცხანის შესაყართან ძველი სამონასტრო კომპლექსის ნანგრევებია შემონახული.
ვედროს ომი

ვედროს ომი ან მუხის ვედროს ომი  — შეიარაღებული კონფლიქტი ბოლონიას და მოდენას ქალაქ-სახელმწიფოებს შორის, 1325 წელს. ომი მოხდა ემილია-რომანიას რეგიონში, ჩრდილოეთ იტალიაში. ეს ომი იყო ეპიზოდი 300 წლიანი ბრძოლიდან გველფებისა და გიბელინების შორის. ამ ომში იყო მხოლოდ ერთი ბრძოლა (ზაპოლინოს ბრძოლა), რომელიც მოიგო მოდენამ და ვედრო დარჩა ამ სახელმწიფოში. დღესდღეობით ეს ვედრო ისევ მოდენაშია.

გავრცელებული მითი, თუ რატომ დაიწყო ეს ბრძოლა, არის, რომ მოდენელებმა მოიპარეს ვედრო ბოლონიელების ჭიდან, მაგრამ, ეს მცდარია, რადგან ვედრო, მრავალი სარწმუნო მონაცემის მიხედვით, მოდენელებმა აიღეს, როგორც ჯილდო ომში გამარჯვებისთვის. ომი, სინამდვილეში, მოხდა, რადგან მოდენამ დაიპყრო ბოლონიელების ციხესიმაგრე მონტევეგლიო.

ფონი
შუა საუკუნეებიდან რენესანსამდე, ჩრდილოეთ იტალია დაყოფილი იყო მხარეებად, რომლებიც მხარს უჭერდნენ საღვთო რომის იმპერატორის (გიბელინები) და რომის პაპის (გველფები) ურთიერთსაწინააღმდეგო პოლიტიკურ პრეტენზიებს. მოდენა იყო გიბელინების, ხოლო ბოლონია იყო გუელფების. პოლიტიკური განსხვავება ამწვავებდა ბუნებრივ კონფლიქტს სასაზღვრო ტერიტორიებზე.

1776 წელს, ფიდრიხ ბარბაროსა დამარცხდა ლენიანოს ბრძოლაში ლომბარდიის ლიგასთან, რომელიც მხარს უჭერდა პაპ ალექსანდრე -ს. ეს იყო დასაწყისი გაჭიანურებული კონფლიქტისა იტალიაში გუელფებსა და გიბელინებს შორის. ორმა მოწინააღმდეგე მხარემ დაიწყო ომი ერთმანეთის საწინააღმდეგოდ. მოდენა მტკიცე მხარდამჭერი იყო საღვთო რომის იმპერიისა და ფიცი დადეს რომ ყოფილიყვნენ გიბელინების ქალაქი. ჩჩრდილოეთის ქალაქი ბოლონია იყო გუელფების ქალაქი და მას ხელმძღვანელობდა პაპი, რადგან ისინი მხარს უჭერდნენ მას.

აცო დ'ესტე, ფერარას მარკიზი აკონტროლებდა მოდენას 1293-დან 1308 წლამდე და ის დაუპირისპირდა ბოლონიას ნაწილობრივ იმისთვის, რომ გაეზარდა მისდამი მხარდაჭერა მოდენენას დიდებულებს შორის. მისი არჩეული მემკვიდრე, მანტუელი პასერინო ბონაკოლსი, იყო აგენტი იმპერატორ ლუდვიგ ბავარიელისა. მან განაგრძო გიბელინების ომის პოლიტიკა, ამავდროულად, პარმა და რეჯო-ემილია მას ხელში ჰქონდა ჩაგდებული. პაპმა იოანე -მ ბონაკოლსი ეკლესიის წინააღმდეგ ამბოხებულად გამოაცხადა და უბოძა ჯვაროსნების შესაფერისი ინდულგენციები ყველასთვის, ვინც ზიანს მიაყენებდა მის პიროვნებას ან მის საკუთრებას.

ომის დაწყებამდეც კი, საზღვრების ბრძოლა გამრავლდა. აგვისტოში, ბოლონილებმა, რომელსაც ხელმძღვანელობდა პოდესტა, გაატარეს ორი კვირა მოდენას მიწების განადგურებაში. სექტემბერიში, მანტუამ თავისი რიგი აიღო, და თვის ბოლოს, როკა მონტევგლიოს უღალატეს მალკონტენტსებმა. ორ ამბოხებულ კასტელანებს თავი მოაჭრეს
ოცარცეს ციხე

ოცარცეს ციხე — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ ზუგდიდში.

მდებარეობა
ოცარცეს ციხე დგას მდინარე ენგურის მარჯვენა ნაპირას, რუხის ციხის მოპირდაპირე მხარეს. დღევანდელი თბილის-სოხუმის გზატკეცილი რუხისა და ოცარცეს ციხეების შუაზე გადის. რუხის ციხე გზის მარცხნივ რჩება თბილისიდან მიმავლისათვის, ოცარცე - მარჯვნივ. უცნობია საიდან მოდის ციხის სახელწოდება, ცნობები მისი აშენების პერიოდისა და დამკვეთის შესახებაც არ არის შემონახული.

აღწერა
სავარაუდოდ ციხე აგებულია მდინარის ნაპირას ფონის გადმოსასვლელის დასაცავად. ციხე შედგებოდა გალავნის, კოშკისა და ერთი სადგომისაგან. ნაგებია რიყის ქვით. კოშკი წარმოადგენს დიდი ზომის სამსართულიან ნაგებობას, პირველი სართული მიწის ზემოთაა მოთავსებული და სარდაფს წარმოადგენს. გარე კედლები ყრუა, ხოლო მეორე სართულის ჩასასვლელი იატაკშია მოწყობილი. კოშკის ყოველი სართული კამარითაა გადახურული და კონსტრუქციულად კარგად შეკრული.

მდინარის მხარეს კოშკსა და გალავანს შუა, მოთავსებულია ტალანივით ვიწრო და გრძელი სათავსი, რომლის შესასვლელი ეზოდანაა, ჩრდილოეთის მხარეს. ამ სათავსს კოშკის მხრიდან განლაგებული ჰქონია რამდენიმე დიდი და პატარა სამეურნეო დანიშნულების ნიში. სათავსი ნათდებოდა მდინარის მხრიდან დატანილი სარკმლით. თვით კოშკში შესასვლელი მოთავსებულია მდინარის მხარეს მეორე სართულზე. ეს სართული ჩვეულებრივზე მაღალია, მესამე კი - დაბალი. ორივე სართული აღჭურვილია სათოფეებით.

ციხე მდინარის კლდოვან ფლატეზე დგას. მისი ერთადერთი შესასვლელიც, რომელიც სამხრეთით მდებარეობს, შვეულ კლდეზეა. ჩრდილოეთით და დასავლეთით გორაკს ჩვეულებრივი ქანობი აქვს. მისი დაცვა ეკისრებოდა გალავანს.
აბედათის დიხა გუძუბა

აბედათის დიხა გუძუბა — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტის სოფელ აბედათში. ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარის სიმაღლე 5 მეტრს აღწევს. მას ირგვლივ შემოუყვება 7–10 მეტრის სიგანის ხელოვნური თხრილი. გამოყოფენ 6 გეოლოგიურ ფენას, რომელთაგან სამი კულტურულ ნაშთებს შეიცავდა. სამივე ფენაში გავრცელებულია ერთგვაროვანი მასალა. კერამიკა გამომწვარია მოყავისფრომ-მოვარდისფროდ ან მოშავო-მონაცრისფროდ. ასევე აღმოჩენილია კაჟისყუნწიანი შუბისპირი და ნამგლის ჩასართი.
შტორის ციხის ეკლესია

შტორის ციხის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ შილდაში. ეკლესია დგას შტორის ციხის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ კედლებს გარეთ (ამჟამად ციხის მხოლოდ ფრაგმენტია გადარჩენილი), ალაზნის ფლატის პირას. ეკლესია დარბაზული ნაგებობაა, აშენებულია რიყის ქვით დუღაბზე. კონსტრუქციულ დეტალებში გამოყენებულია ბრტყელი აგური, ეკლესია გარედან შებათქაშებული იყო, შესასვლელი მას სამხრეთიდან და დასავლეთიდან აქვს. კარები შეისრულია, გამოყვანილია აგურით და ჩასმულია ერთი საფეხურით შეღრმავებულ ჩარჩოში, რომელიც ხერხულა ლავგარდნით სრულდება. ამჟამად ეკლესიას დასავლეთის და აღმოსავლეთის კედლებში თითო, ხოლო დანარჩენ ორ კედელში ორ-ორი სარკმელი აქვს, თუმცა როგორც ჩანს თავიდან ეკლესიას მხოლოდ დასავლეთის და აღმოსავლეთის სარკმელი უნდა ჰქონოდა. ისინი უფრო მცირე ზომისაა, თაღოვანი და შიგნიდან საკმაოდ დამრეცი რაფა აქვთ. ჩრდილოეთის და სამხრეთის სარკმლები უფრო ფართოა და აგურით გადაყვანილთაღოვანი.

ინტერიერის მხრიდან სარკმლებს უფრო – საუკენეების მიჯნის სარკმლებისთვის მახასიათებელი წირთხლები და რაფა აქვს. ამასთან, სამხრეთის კარის თავზე გაკეთებული სარკმლის ადგილას თავდაპირველად აგურის ფონის დადაბლებით გოლგოთის ჯვარი ყოფილა გამოყვანილი, რომლისგანაც ახლა მხოლოდ კვარცხლბეკია დარჩენილი. ასეთივე ჯვრის გამოსახულებაა დასავლეთი კედლის ფრონტონშიც. კედლები დასრულებულია აგურის ხერხულა ლავგარდნით და დახურულია კრამიტით. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია მხრით გამოყოფილი დარბაზისგან და ერთი საფეხურით ამაღლებული. კონქი მხრებზე გადასულ თაღზეა დაბჯენილი. საკურთხეველი დარბაზისგან ახალი გაჯით შელესილი კანკელითაა გამიჯნული. დარბაზის გრძივი კედლები თითო წყვილი პილასტრითაა დანაწევრებული, რომლებზეც კამარის საბჯენი თაღია გადაყვანილი. ეკლესია შიგნიდან მთლიანად გაჯითაა შელესილი, იატაკი აგურფენილია, საკურთხევლის წინ კი საუკუნის ორი საფლავის ქვაა.
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (შოთა რუსთაველის 9)

აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია - საუკუნეში.

ადრეული ხანიდან ცნობილ ციხე-ქალაქ ოძრხეს სიძველეს ნაშთებს შორის აბასთუმნის შემოსასვლელში შემორჩენილია - საუკუნის წმინდა გიორგის ეკლესია, საძვალე და სხვა სამონასტრო შენობათა ნანგრევები. აქვე, განაშენიანება მდინარე ოცხეს მარცხენა სანაპიროზე გამავალ რუსთაველის ქუჩას ორსავე მხარეს მეჩხერად მიყვება და ერთ მონაკვეთში განლაგებული ისტორიული შენობებით გამოცალკევებულ უბანს ქმნის, სადაც საუკუნის ბოლო ათწლეულებში რუსული ჯარისთვის აგებულ მილიტარული კომპლექსის სხვადასხვა დანიშნულების მასშტაბურ, ყაზარმული ტიპის გრძელ ნაგებობებთან ერთად არის, ასევე, საკმაოდ მასშტაბური საცხოვრებელი შენობებიც. ქუჩიდან ოდნავ შეწეულ ადგილას, რომელიც წმინდა გიორგის ეკლესიის ჩრდილოეთით მდგარი სახლისკენ მიმავალ შუკას ესაზღვრება, დგას დღეს საცხოვრებლად გამოყენებული შემინულაივნიანი ბელეტაჟი. ადგილობრივი კლდის ქვის უხეშად თლილი კვადრების სწორხაზოვანი წყობით ნაშენი გეგმით წაგრძელებული მართკუთხედის ფორმის სახლის კუთხეების ამოსაყვანად და სწორკუთხა ღიობთა ირგვლივ სხვადასხვა ფერის სუფთად გათლილი კვადრებია გამოყენებული. ნალექის გადაყვანის მიზნით შვერილი სახურავის ქანობის საყრდენ კოჭებს დაბოლოება პროფილირებული აქვს. გრძელი ფასადის კომპოზიციის საგულისხმო თავისებურებას წარმოადგენს გარედან მიდგმული თლილი ქვის ორი ორმხრივმარშიანი კიბე. შუშაბანდი კუთხეჩამოთლილ სვეტებს შორის ჩართული შემინული ჩარჩოების ერთგვაროვანი დანაწევრებით ხასიათდება, რომელსაც ქვედა ნაწილში სიმაღლით განსხვავებული ერთმანეთის პარალელური და გადამკვეთი ძელაკებისგან შემდგარი მარტივი სქემის მოაჯირები გასდევს. სქელკედლებიანი შენობა ორ რიგად განლაგებული ოთახებისგან შედგება, რომლებსაც ორმაგჩარჩოიანი ფანჯრები აქვს. ინტერიერი დამუშავებულია პროფილირებული კარნიზებით და კედლის ღრმა ნიშნებით.
მესტიის ელია წინასწარმეტყველის ეკლესია

მესტიის ელია წინასწარმეტყველის ეკლესია — ელია წინასწარმეტყველის სახლეობის სამონასტრო კომპლექსი, სამეგრელო-ზემო სვანეთში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. აერთიანებს დარბაზულ ეკლესიას, საცხოვრებელ რეზიდენციას, კოშკსა და სამეურნეო დანიშნულების სადგომებს.

კომპლექსიდან თავდაპირველი სახით მხოლოდ გვიანი შუა საუკუნეების (- საუკუნეები) კოშკმა მოაღწია, დანარჩენი შენობა-ნაგებობები - საუკუნეების მანძილზე თანამედროვე მასალით განახლდა.

ეკლესია აგებულია დამუშვებული ქვით და გადახურვისთვის გამოყენებულია თუნუქის მასალა. ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე გაჭრილა კარი, რომლის ზემოთაც ჩასმულია რელიეფური ტიმპანი. ინტერიერის გასანათლებლად აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფასადებზე თაღოვანი ფორმის სარკმლებია გაჭრილი.
შოთა ჩაკვეტაძე

შოთა ჩაკვეტაძე (დ. 14 ივლისი, 1937, თბილისი — გ. 23 ივლისი, 2021) — ქართველი კომპოზიტორი და მომღერალი.

დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია 1966 წელს. 1966 წლიდან ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი. თავისი ცხოვრების საუკეთესო მონაკვეთის თორმეტი წელი გაატარა მარტყოფში. მის სახელს უკავშირდება მარტყოფში მუსიკალური სკოლის დაარსება და ამავე სკოლის ხელმძღვანელობა თერთმეტი წლის მანძილზე.
ოთარ ჯანგიშერაშვილი

ოთარ ჯანგიშერაშილი (დ. 29 ივლისი, 1943, გორი, საქართველოს სსრ – გ. 3 ივნისი, 2018, ვოლგოგრადი, რუსეთი) — ქართველი რეჟისორი. დაამთავრა გორის საშუალო სკოლა და ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო თეატრალურ ინსტიტუტში, მიხეილ თუმანიშვილის კლასში. მესამე კურსიდან გაიწვიეს სამხედრო სამსახურში (1963-1966). ჯარში ყოფნის პერიოდში შექმნა „ჯარისკაცთა სატირული თეატრი“ და სამი მოკლემეტრაჟიანი ფილმიც გადაიღო (ერთ-ერთში ვერცხლის მედალიც დაიმსახურა).

ჯარიდან დაბრუნების შემდეგ ოთარ ჯანგიშერაშვილმა სწავლა განაგრძო კიევის სახელმწიფო თეატრალურ ინსტიტუტში დიმიტრი ალექსიძესთან. მისი ცხოვრების ამ პერიოდზე მას გამოცემული აქვს წიგნი - „კურსი მიჰყავს დიმიტრი ალექსიძეს“. სადიპლომო სპექტაკლი - ჯონ ფლეტჩერის კომედია „ჭირვეული ქმრის მორჯულება“, 1971 წელს, თბილისის მარჯანიშვილის თეატრში დადგა (დადგმის ხელმძღვანელი – დოდო ალექსიძე). შემდეგი ორი წელი მოღვაწეობდა მოსკოვის პუშკინის სახელობის თეატრსა და ულიანოვსკში.

1975 წელს, „გიტისის“ უმაღლესი სარეჟისორო კურსების დამთავრების შემდეგ ოთარ ჯანგიშერაშვილი რეჟისორ-სტაჟიორად დაინიშნა მოსკოვის მცირე თეატრში, 1975 წელს მუშაობდა ოდესის ოპერეტის თეატრში, 1977-1978 წლებში კარელიის ასსრ დედაქალაქ პეტროზავოდსკის რუსული დრამატული თეატრის მთავარი რეჟისორი იყო 1985-1988 წლებში - ნიჟნი-ნოვგოროდის გორკის სახელობის დრამატული აკადემიური თეატრის მთავარი რეჟისორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი.

1988 წელს ბატონმა ოთარმა ვოლგოგრადში ჩამოაყალიბა სახელმწიფო ახალი ექსპერიმენტული თეატრი, რომლის დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი გახლდათ სიცოცხლის ბოლომდე.

1993 წელს ოთარ ჯანგიშერაშვილს მიენიჭა რუსეთის სახალხო არტისტის წოდება, 1997 წლიდან დაინიშნა პროფესორის თანამდებობაზე ვოლგოგრადის ხელოვნებისა და კულტურის სახელმწიფო ინსტიტუტის სამსახიობო ოსტატობისა და რეჟისურის კათედრაზე, 2005 წლიდან ის იყო რუსეთის ფედერაციის თეატრალურ მოღვაწეთა კავშირის ვოლგოგრადის რეგიონალური განყოფილების თავმჯდომარე.

ვოლგოგრადის ექსპერიმენტულმა თეატრმა თბილისში აღნიშნა დაარსებიდან 25 წლის იუბილე. საგასტროლო სპექტაკლი „მეფის მკვლელნი“ 2013 წლის 16 ივნისს იქნა ნაჩვენები რუსთაველის თეატრის სცენაზე. ოთარ ჯანგიშერაშვილის დადგმა წარმოადგენდა ალექსეი ტოლსტოის ისტორიული დრამის „მეფე ფიოდორის“ ექსპერიმენტული ინტერპრეტაციას.

რეჟსორი გარდაიცვალა ვოლგოგრადში, 2018 წლის 6 მარტს. დაკრძალულია იქვე, დიმიტრიევოს სასაფლაოზე, მეუღლის გვერდით.
ახალსოფლის მენჰირი

ახალსოფლის მენჰირი — არქიტექტურული ძეგლი ქვემო ქართლის მხარეში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ახალსოფელისკენ მიმავალი გზის ნაპირას.

მონოლითი შორიდანვე შესამჩნევია. იგი ძვ. წ. - ათასწლეულებით თარიღდება და დაუმუშავებელი ქვის ვერტიკალურად დასმულ ლოდს წარმოადგენს. მენჰირი მეგალითური ნაგებობის ყველაზე მარტივი ფორმაა და მათ საკულტო დანიშნულება ჰქონდათ.
საქართველოში გამოვლენილი მენჰირები ნაყოფიერებისა და თევზის კულტებს უკავშირდება. ზოგიერთი მსგავსი ქვასვეტი დამუშავებულია, ასევე გვხვდება მენჰირები რელიეფური გამოსახულებებით.

ახალსოფლის მენჰირი ბუნებრივი ფორმის ქვა-სვეტია. ახალსოფლის მიმდებარე ტერიტორიებზე გვხვდება მეგალითური კომპლექსები, მაგ.: გოხნარის ლოდოვანი და ბედენის ლოდოვანი, ეს ადგილები ბრინჯაოს ხანაში აქტიურად ყოფილა ათვისებული. სოფელში ასევე შეგიძლიათ მოინახულოთ წმ. გიორგისა და ღვთისმშობლის ეკლესიები, ახალსოფლის წმ. გიორგის ეკლესია გამოირჩევა საინტერესო რელიეფებით.
ბათუმის ზღვისპირა პარკის კოლონადა

ბათუმის ზღვისპირა პარკის კოლონადა — საბაღე-საპარკო ხელოვნებისა და ლანდშაფტური არქიტექტურის ძეგლი ქალაქ ბათუმში. ზღვისპირა პარკის კოლონადა ქალაქიდან ზღვისაკენ მიმავალ ხეივანში 1934 წელს აშენდა. იგი პარადულ გასასვლელს წარმოადგენს და პასაჟის ორ მხარეს სიმეტრიულად განლაგებული ორი ერთნაირი ფრთისაგან შედგება. თითოეული ფრთა ასო -ს მოხაზულობისაა და მოიცავს 12 გლუვ სვეტს. ისინი მაღალი კორინთული კაპიტელებით ბოლოვდება. სვეტები ერთმანეთთან კლასიკურად აგებული ანტაბლემენტით არის დაკავშირებული. სვეტები და ანტაბლემენტი თეთრ ფერად არის შეღებილი. კოლონადა აღმართულია ბალუსტრადით მოფარგლულ შემაღლებულ ბაქანზე. ბაქანი დაფარულია ხელოვნური მოზაიკის მოთეთრო-რუხი და ღვინისფერი ფილებით. მის კუთხეებში დგას შედარებით მომცრო სანათურებიანი სვეტები, რომელთა შორის განთავსებულია თარიღის აღმნიშვნელი წარწერა.
ლოპოტის ციხე

ლოპოტის ციხე — არქეოლოგიური ძეგლი თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლაფანყურში. ციხესიმაგრე მდებარეობს ხეობის ზემო წელზე, გონჯათხევისა და ლოპოტის შესართავში.

იგი 1969 წელს ისტორიულ-გეოგრაფიულმა ექსპედიციამ დააფიქსირა. დანგრეული მასშტაბური ნაგებობის ნანგრევები შემორჩენილია მიწის პირამდე. ვახუშტი ბაგრატიონი მის შესახებ წერს: ცნობილია, რომ საუკუნეში, როდესაც მურვან ყრუმ ლოპოტის ხეობა ააოხრა, ამ ციხის აღება ვერ შეძლო. გამოთქმულია მოსაზრება, რომ ის უნდა ყოფილიყო ამ ხეობის ადმინისტრაციული ცენტრი, რომელიც აკონტროლებდა თუშეთიდან და დაღესტნიდან ალაზნის ველზე გადმომავალ გზებს. იმის გამო, რომ თითქმის მიწის პირამდეა დანგრეული, არ ხერხდება ციხის გეგმის გარჩევა.
ულვა (ნასოფლარი)

ნასოფლარი ულვა — არქეოლოგიური ძეგლი ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ანდრიაწმინდაში, ანდრია წმინდის სამხრეთით. ნასოფლარის ნაშთიდან აქ შემორჩენილია მხოლოდ დიდი ზომის ქვები, რომლებიც რიგ შემთხვევაში ნაგებობათა საძირკვლები ყოფილა. ადგილობრივების გადმოცემით ამ სოფლიდან მაჰმადიანი მესხების გადასახლების შემდეგ ურავლის ხეობის რამდენიმე სოფლის მოსახლეობას აქ დაუშლიათ გადასახლებულთა სახლები და ქვები მშენებლობისთვის გაუზიდიათ.
ქვემოდრისის წმინდა გიორგის ეკლესია

ქვემოდრისის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭყოპიანში. დარბაზული ეკლესია ნატეხი ქვითაა დუღაბზე ნაგები. ბოლო წლებში დაუდევრადაა შეკეთებული ცემენტით. გადახურულია ხის ორფერდა კონსტრუქციაზე დაწყობილი აზბესტით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. აღმოსავლეთის სარკმელი სწორკუთხაა. აფსიდა არასრული ნახევარწრის ფორმისაა ჩრდ. კედელში სწორკუთხა ნიშით. ეკლესიის კედლებში რამდენიმე ნაკაწრი ჯვრის გამოსახულებიანი ქვაა ჩადგმული.
გიორგი ნანეიშვილი

გიორგი ნანეიშვილი (დ. 25 ივლისი, 1953, თბილისი) — ქართველი ექიმი და მეცნიერი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

1977 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

იყო ბათუმის ფსიქიატრიული საავადმყოფოს ექიმი; ქუტირის ფსიქიატრიული საავადმყოფოს განყოფილების გამგე; თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ფსიქიატრიის კათედრის ასისტენტი; მ. ასათიანის სახელობის ფსიქიატრიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე; ამავე ინსტიტუტის დირექტორი. ავტორია 45 სამეცნიერო ნაშრომის. არის ერთი სადოქტორო დისერტაციის კონსულტანტი და 4 საკანდიდატო დისერტაციის ხელმძღვანელი,

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „გახანგრძლივებული დეპრესიული მდგომარეობანი პარანოიდული შიზოფრენიის დროს“, დაიცვა 1985 წელს; სადოქტორო დისერტაციის თემა — „აფექტური აშლილობანი შიზოფრენიის დროს“, დაიცვა 1994 წელს.
ასპინძის მეჩეთი

ასპინძის მეჩეთი — ნაგებია ნაწილობრივ და სუფთად დამუშავებული ტუფის და ბაზალტის ქვით. შესასვლელი დასავლეთის მხრიდან აქვს. კარი სწორკუთხაა. მის ორივე მხარეს თითო მშვილდივით მოხრილთაღიანი სარკმელია გაჭრილი. ასეთივე ორი სარკმელია სამხრეთ კედელში მიჰრაბის ორივე მხარეს. მიჰრაბი სადად მოჩარჩოებულია, ხოლო თაღი ფარფლისებურადაა გაფორმებული. მეჩეთი დაზიანებული და უფუნქციოა. არ აქვს გადახურვა, კედლები სხვადასახვა სიმაღლეზეა შემორჩენილი. ინტერიერი და პერიმეტრი ნაშალითაა დაფარული.
თელავის ხიდი

თელავის ხიდი — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ თელავში. ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთის შემოსასვლთან (ძველი გრემი-სიღნაღის გზაზე).

აღწერა
ხიდი აგურის ერთმალიანი ნაგებობაა. აგური კვადრატულია 18184სმ. ხიდის საერთო სიგრძე ბურჯებს შორის 6,33 მ. მალის სიგანე 7,75 მ. სიმაღლე დაახლოებით 4,50 მ. ხიდის მალი ნახევარწრიული ფორმის კამარაა. აგურისაა თვით კამარა. კამარებსშორისი ბურჯების ქვედა მხარე, რიყის ქვითა და აგურით არის ნაგები. აქ ქვის ორ რიგს აგურის ერთი რიგი ყოფს. დუღაბი სქლადაა დასხმული. სახასიათოა აგურის წყობა. ორივე ბურჯის მხრიდან, ჰორიზონტალურად დალაგებულ აგურის წყობის მიმართულებას, ნელ-ნელა სცვლის ცერად დადებული აგური, რომლითაც რადიალური სხივების სახეა მიღებული. ჩრდილო-დასავლეთის მხარიდან ფრაგმენტულად იკითხება ხიდის მისადგომი. ხიდი სავალი ნაწილი დაფარულია ბეტონით და მიწით.
ჯიხაშკარის ეკლესია

ჯიხაშკარის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯიხაშკარში. მდებარეობს ზუგდიდიდან 15 კმ-ის დაშორებით, მაღალ მთაზე. ნაშენია რიყის ქვით, ქვიშაქვითა და ადგილობრივი კლდის ქვით, კირის დუღაბზე, რიგების დაცვით. ეკლესია დანგრეულია, შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთისა და სამხრეთის კედლები.
ლაკოს ხევის ნაციხარი

ლაკოს ხევის ნაციხარი — არქეოლოგიური ძეგლი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაბალში. ციხე აგებული იყო მდინარე კაბალის (ისტორიული ნეინის) მარჯვენა შენაკად ლაკოს ხეობაში, ხერთვისიდან 1 კილომეტრში, მთის კონცხზე. ციხე დაახლოებით 400 კვადრატული მეტრის ფართობის იყო. ნაგები იყო ადგილობრივი კლდის ქვით საკმაოდ მაგარ კირ-დუღაბზე. ციხეს მისასვლელი დასავლეთიდან ქონდა, საიდანაც ის გამაგრების დამატებითი სისტემით ხელოვნური თხრილითაა დაცული. მისი ფუნქცია კაბალის ხეობის და ამ ხეობიდან დაღესტანში გადასასვლელი გზის კონტროლი უნდა ყოფილიყო. ამჟამად ციხე მხოლოდ ზეძირკვლის დონეზეა შემორჩენილი და მის მახასიათებლებზე მსჯელობა არქეოლოგიური გათხრების გარეშე შეუძლებელია.
მამურზა ხერგიანის საცხოვრებელი კომპლექსი

მამურზა ხერგიანის დარბაზ-მაჩუბი — არქიტექტურული ძეგლი მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლანჩვალში. იგი მჭიდროდ განაშენიანებულ უბანში მდებარეობს. კომპლექსის ერთგვარი აქცენტს კოშკი წარმოადგენს, მასზე სამხრეთ-აღმოსავლეთით მიდგმულია დარბაზ-მაჩუბი, რომელიც ამ მომენტში საკმაოდ არის გადაკეთებული და მისგან აღმოსავლეთით კიდევ ერთი ადრეული დარბაზ-მაჩუბი დგას, რომლსიგანაც მხოლოდ რამდენიმე კედელიღაა შემორჩენილი.

თანადროული კედელი, რომელიც ყორე ქვით კირ-დუღაბზეა ნაშენი მხოლოდ დასავლეთი ფასადის ჩრდილეთ მონაკვეთშია შემორჩენილი, რომელსაც შეკეთები კვალი ეტყობა. სამხრეთი ფასადის ნახვა ახლად მიშენებული სივრცის ინტერიერიდანაა შესაძლებელი. თანადროული დარბაზ-მაჩუბის ინტერიერის ნახვა ვერ მოხერხდა. აღსანიშნია, რომ მისი ინტერიერიდან არის შესაძლებელი კოშკზე მიდგმული ხის აივანზე მოხვედრა, მამურზა ხერგიანის დარბაზ-მაჩუბი მართალია საკმაოდ გადაკეთებულია, დაკარგეული აქვს თანადროული პროპროცია და გეგმარება, მაგრამ მთლიანი კომპლექსის აღქმისთვის და მისი განვითარების დასანახად ის საკმაოდ მნიშვნელოვან ობიექტს წარმოადგენს.
ნიკოლოზ იაკოვენკო

ნიკოლოზ იაკოვენკო (დ. 13 დეკემბერი, 1919, კრასნოდარი, რუსეთი — გ. 1992) — რუსი წარმოშობის ქართველი მხატვარი, ფერმწერი.

ნიკოლოზ იაკოვენკო 1921 წლიდან ცხოვრობდა და მუშაობდა ბათუმში. სწავლობდა ლენინგრადის ფერწერის, ქანდაკებისა და არქიტექტურის ინსტიტუტში. ნიკოლოზ იაკოვენკოს შემოქმედებაში მნიშვნელოვანი ადგილი ეკავა ომის თემას, ასევე ყოველდღიურობას, საბჭოთა ხალხის შრომას („დასვენების წუთები“, „ჩაის პლანტაციები“, ორივე საუკუნის 60-იანი წლები; „პორტი“, 1978). ამავე დროს მუშაობდა პორტრეტისა და პეიზაჟის ჟანრში („ივანე ფრანკო“, 1958; „ავტოპორტრეტი“, საუკუნის 60-იანი წლები; „წვიმის შემდეგ“, 1967; „მთები“, 1979). მას გარკვეული წვლილი მიუძღვის აჭარის სამხატვრო სკოლის ჩამოყალიბებაში. მისი ნამუშევრები ინახება აჭარის ხარიტონ ახვლედიანის სახელობის მუზეუმში.