iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გაეროს აფრიკის სახელმწიფოთა ჯგუფი

გაეროს აფრიკის სახელმწიფოთა ჯგუფი — გაეროს ხუთი რეგიონული ჯგუფის ერთ-ერთი ნაწილი, რომელიც აფრიკის კონტინენტის 54 წევრი სახელმწიფოსგან შედგება. აფრიკის ჯგუფი უდიდესი რეგიონალური ჯგუფია და გაეროს წევრთა 28%-ს შეადგენს.

სხვა რეგიონული ჯგუფების მსგავსად, მას არავალდებულო ხასიათი აქვს და განიხილება რეგიონული და საერთაშორისო დონის საკითხები. გარდა ამისა, ჯგუფი მუშაობს გაეროს ორგანოებში ადგილების განაწილებაზე რეგიონიდან კანდიდატების წარდგენით.

როლი
ჯგუფი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს რეგიონის ინტერესების დაცვაში. ის წევრ სახელმწიფოებს სთავაზობს ფორუმს საერთაშორისო საკითხებზე მოსაზრებების გასაცვლელად, საერთაშორისო ორგანიზაციებში განხილული თემების შემდგომი რეაგირებისთვის, კომპლექსურ საკითხებზე საერთო პოზიციების ჩამოყალიბებისა და ჯგუფის ერთობლივი პოზიციის ამსახველი განცხადებების მომზადებისთვის.

თუმცა, რაც მთავარია, ჯგუფი გაეროს სხვადასხვა ორგანიზაციებში რეგიონის კანდიდატების მხარდაჭერის განხილვისა და კოორდინაციის საშუალებას იძლევა.

წევრი სახელმწიფოები
აფრიკის ჯგუფის წევრი სახელმწიფოებია:

წარმომადგენლობა
უშიშროების საბჭო
აფრიკის ჯგუფს ამჟამად უშიშროების საბჭოში სამი ადგილი უჭირავს, ყველა არამუდმივი. ჯგუფიდან უშიშროების საბჭოს ამჟამინდელი წევრები არიან:

ეკონომიკური და სოციალური საბჭო
აფრიკის ჯგუფს ამჟამად გაეროს ეკონომიკურ და სოციალურ საბჭოში 14 ადგილი უჭირავს. ეკონომიკური და სოციალური საბჭოს ამჟამინდელი წევრები ჯგუფიდან არიან:

ადამიანის უფლებათა საბჭო
აფრიკის ჯგუფს ამჟამად გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭოში 13 ადგილი უჭირავს. ადამიანის უფლებათა საბჭოს ამჟამინდელი წევრები ჯგუფიდან არიან:

გენერალური ასამბლეის თავმჯდომარეობა
ყოველ ხუთ წელიწადში ერთხელ, 4 და 9 რიცხვებით დამთავრებულ წლებში, აფრიკის ჯგუფს უფლება აქვს აირჩიოს გენერალური ასამბლეის პრეზიდენტი.

ქვემოთ მოცემულია ჯგუფის პრეზიდენტების სია 1963 წელს მისი ოფიციალური შექმნიდან:
ახარისხება

ახარისხება — თავდაპირველი გაგებით, ალგებრული მოქმედება, მოცემული რიცხვის რამდენჯერმე (-ჯერ) თავის თავზე გამრავლება: ··...·=; რიცხვს ეწოდება ხარისხის ფუძე, -ს — ხარისხის მაჩვენებელი, გამოსახულებას კი — ხარისხი. მაგალითად, 3³=3*3*3=27. რიცხვის მეორე ხარისხს უწოდებენ ამ რიცხვის კვადრატს, ხოლო მესამე ხარისხს — კუბს. ხარისხის ცნებას განიხილავენ იმ შემთხვევაშიც, როდესაც წარმოადგენს ნებისმიერ ნამდვილ ან კომპლექსურ რიცხვს (იხ. მაჩვენებლიანი ფუნქცია).
ფარასის გალერეა

ფარასის გალერეა, სრულად პროფესორ კაზიმიეჟ მიხალოვსკის სახელობის ფარასის გალერეა , — ვარშავის ეროვნულ მუზეუმში მუდმივი გამოფენა, სადაც გამოფენილია ნუბიის ქრისტიანული პერიოდის ხელოვნება და კულტურის ძეგლები. გალერეის ცენტრალურ ექსპოზიციას წარმოადგენს უნიკალური ფრესკები და არქიტექტურული ელემენტები, რომლებიც ფარასის საკათედრო ტაძრიდანაა გადმოტანილი. ისინი აღმოაჩინეს პოლონური არქეოლოგიური ექსპედიციის დროს, პროფესორ კაზიმიეჟ მიხალოვსკის ხელმძღვანელობით.

ფარასის ნამუშევრები 1962 წლიდან მოყოლებული სხვადასხვა საერთაშორისო გამოფენებზე წარადგინეს, მათ შორის პარიზში, ციურიხში, ვენაში, ბერლინში და ვენაში. ნამუშევრების ნაწილი გამოიფინა იუნესკოს შტაბ-ბინაშიც.

ლუვრში განთავსებულია ფარასიდან წამოღებული რამდენიმე ექსპონატი, რომლებიც ვარშავის ეროვნულ მუზეუმს ეკუთვნის.

2014 წელს ფარასის გალერეამ მიიღო „ “-ს ნომინაცია წლის მუზეუმის კატეგორიაში, ხოლო 2015 წელს მულტიმედიური პრეზენტაციისთვის მიენიჭა ამერიკის მუზეუმების ასოციაციის პრემია -ზე.

ფარასიდან ისტორიული ნივთების პირველი პარტია ვარშავაში 1962 წელს ჩავიდა . გალერეის კოლექცია დროთა განმავლობაში გაფართოვდა პოლონელი არქეოლოგების ხანგრძლივი ექსპედიციების შედეგად, რომელთაც გათხრები აწარმოეს ძველ დონგოლაში, ბანგარიტსა და ნილოსის მეოთხე კატარაქტის მიდამოებში. მთლიანობაში, პოლონეთში გადმოიტანეს 67 ფრესკა და მრავალი სხვა არქეოლოგიური აღმოჩენა, რაც ფარასის გალერეას ვარშავის ეროვნული მუზეუმის ერთ-ერთ ყველაზე ღირებულ განყოფილებად აქცევს.

გალერეის აღმოსავლეთ გასასვლელში განთავსებულია სტერეოსკოპული 3 ტექნოლოგიით აღჭურვილი გამოფენა, რომელიც ფარასის ბაზილიკის სივრცულ რეკონსტრუქციებს, დოკუმენტურ ფილმებსა და არქეოლოგიური ექსპედიციის არქივს მოიცავს. გამოფენა ასევე ეძღვნება პროფესორ მიხალოვსკის.

დარბაზები
 დარბაზი – გამოფენილი აქვს არქიტექტურული ფრაგმენტები, მათ შორის ეპისკოპოს პავლეს მიერ 707 წელს აღდგენილი ბაზილიკის აფსიდის ფრიზი. აღმოჩენილია ასევე უძველესი ეკლესიის საფუძველი და კიდევ უფრო ძველი ნაგებობების კვალი.

– დარბაზები – განკუთვნილია მულტიმედიური მასალებისთვის: დოკუმენტური ფილმები, ფოტომასალა, ფრესკების ციფრული რეპრეზენტაცია და ნივთები, რომლებიც ხარტუმში გადაიტანეს. დარბაზები ეძღვნება მიხალოვსკის მოღვაწეობას.

 დარბაზი – წარმოდგენილია დეკორატიული არქიტექტურული ელემენტები: კაპიტელები, კარნიზები, ქრისტიანული სიმბოლოები, მეროიტული და ეგვიპტური მოტივები. აქვეა ფრესკები, რომლებიც ადრე ნავების კიბეებზე და ჩრდილოეთ ვესტიბიულში იყო განლაგებული, მათ შორის ანგელოზები და ღვთისმშობლის გამოსახულებები.

 დარბაზი – გამოფენილია ეპისკოპოსთა სამარხებიდან ნაპოვნი ნივთები: ეპიტაფიები ბერძნულ და კოპტურ ენებზე, წყლის ჭურჭელი და მკერდის ჯვრები. მოიცავს ეპისკოპოს იგნატიუსის, მათესა და სტეფანეს ეპიტაფიებს.

 დარბაზი – იმეორებს ფარასის ბაზილიკის გეგმარებას. გამოფენილია – საუკუნეების ფრესკები ქრისტოლოგიური, მარიოლოგიური და წმინდანთა თემატიკით. ფრესკები შესრულებულია ა სეკოს ტექნიკით.

 დარბაზი – ეძღვნება სხვადასხვა ეპოქისა და რეგიონის ჯვრებსა და ანკოლპიონებს, მათ შორის ეთიოპიიდან, ეგვიპტიდან, რუსეთიდან, რუმინეთიდან. გამოფენილია მღვდლების, ბერების და მომლოცველთა გამოყენების რელიგიური საგნები.

 დარბაზი – მოიცავს ნუბიაში აღმოჩენილ კერამიკას, ძირითადად ადრეული და კლასიკური ქრისტიანული პერიოდიდან (დაახლ. 650–1000 წწ.). გამოფენილია ასევე კოპტური ტექსტილის ნიმუშები, რომლებიც მუზეუმში საუკუნის დასაწყისში მოხვდა.

გალერეა
სტამბოლის კამერა მუზეუმი

სტამბოლის კამერა მუზეუმი — კერძო მუზეუმი სტამბოლში, თურქეთში, რომელსაც ფლობს ჰილმი ნაქიფოღლუ, გამოფენს კამერებს.

1997 წელს დაარსებული მუზეუმი მდებარეობს ოსმანიეს ქუჩა 18-ში, გონებრივად უნარშეზღუდულ პირთა სკოლის მე-4 სართულზე, ბაქირქიოიში, სტამბოლში. იგი მოიცავს დაახლოებით 900 სხვადასხვა ტიპის კამერას, რომლებიც თარიღდება 1896 წლიდან დღემდე და ასევე აქსესუარებს.
სტამბოლის რკინიგზის მუზეუმი

სტამბოლის რკინიგზის მუზეუმი — რკინიგზის მუზეუმი ისტორიული სტამბოლის სირქეჯის ტერმინალში, ფათიჰის რაიონის სირქეჯის უბანში, თურქეთი. 2005 წლის 23 სექტემბერს გახსნილი მუზეუმი ეკუთვნის და იმართება თურქეთის სახელმწიფო რკინიგზების მიერ.

მუზეუმში, რომელიც განთავსებულია 1888 წელს აშენებულ და 1890 წელს გახსნილ სარკინიგზო ტერმინალში, გამოფენილია დაახლოებით 300 ისტორიული ნივთი.

შესვლა
მუზეუმი ღიაა ყოველდღე კვირისა და ორშაბათის გარდა, 9:00-დან 17:00-მდე. შესვლა უფასოა.
პორტ-კემპბელის ეროვნული პარკი

პორტ-კემპბელის ეროვნული პარკი — დაცული ბუნებრივი ტერიტორიაა ავსტრალიის ვიქტორიას შტატში, ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. იგი განლაგებულია ოკეანის სანაპიროზე ვიწრო ზოლად და მოიცავს დაახლოებით 17.5 კვადრატულ კილომეტრს.

აღწერა
პარკი გეოგრაფიულად ესაზღვრება რამდენიმე სხვა დაცულ ტერიტორიას, მათ შორის დიდი ოტვეის ეროვნულ პარკს და კუნძულების ყურის სანაპირო პარკს. მის ტერიტორიაზე გადის ცნობილი ტურისტული მარშრუტი — დიდი ოკეანის გზა, რაც პარკს ტურისტულად გამოარჩევს.

უახლოესი დასახლებები გარშემო მოიცავს პატარა ზღვისპირა ქალაქებს: პორტ კემპბელს ცენტრალურ ნაწილში, პიტერბოროს დასავლეთით და პრინსთაუნს აღმოსავლეთით, რომლებიც მნიშვნელოვანი საწყისი წერტილებია პარკის მონახულებისთვის.

პარკის ფლორა წარმოდგენილია ისეთი ადგილობრივი სახეობებით, როგორებიცაა მზისა და ობობას ორქიდეები, ლეიკოპოგონი, ტეტრაგონია იმპლექსიკომა, ოლეარია აქსილარისი, დოგვუდი და ადგილობრივი ჩაის ხე.

ფაუნა მრავალფეროვანია, განსაკუთრებით ფრინველთა თვალსაზრისით. ფართოდ არიან გავრცელებული თაფლისმჭამელები, ჭინჭრის ფრინველები, შევარდენები, პელიკანები, იხვები და შავი გედები; სანაპიროს გასწვრივ ბინადრობენ პინგვინები, ალბატროსები და ქვირითის ფრინველები. ძუძუმწოვრებიდან აღსანიშნავია პატარა ბანდიკუტი, პატარა ჩანთოსანი თაგვი და ექიდნა.

პარკის მართვას უზრუნველყოფს ორგანიზაცია ვიქტორიას პარკები, რომელიც ზრუნავს ბუნებრივი ეკოსისტემების დაცვაზე და ვიზიტორთათვის უსაფრთხო და საგანმანათლებლო გარემოს უზრუნველყოფაზე.

ღირსშესანიშნაობები
ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილია თორმეტი მოციქულის კლდეების ჯგუფი - დიდებული კირქვის სვეტები, რომლებიც ოკეანიდან სანაპიროს გასწვრივ ამოდის. ეს წარმონაქმნები ათასწლეულების განმავლობაში მიმდინარე ეროზიის შედეგად ჩამოყალიბდა და მიუხედავად იმისა, რომ დღეს თორმეტზე ნაკლები სვეტია შემორჩენილი, სახელი ამ ბუნებრივი საოცრების სიმბოლურია.

აქედან არც ისე შორს არის კიდევ ერთი შთამბეჭდავი წარმონაქმნი, ლონდონის თაღი, რომელიც 1990 წლამდე ლონდონის ხიდის სახელით იყო ცნობილი. ის ოდესღაც მატერიკთან დაკავშირებული ბუნებრივი ორთაღიანი ხიდი იყო, მაგრამ ერთ-ერთი თაღი ჩამოინგრა და წყლით გარშემორტყმული შთამბეჭდავი იზოლირებული კლდე დატოვა.

ასევე ახლოს მდებარეობს ლოხ არდის ქედი, რომელსაც სახელი გემ „ლოხ არდის“ მიხედვით დაერქვა, რომელიც ამ სანაპიროზე 1878 წელს ჩაიძირა. ახლოს მდებარეობს გიბსონის საფეხურების კლდეები.

განსაკუთრებით საინტერესოა ასევე ტე გროტოს კარსტული ძაბრი, თვალწარმტაცი კლდის თაღი პატარა ყურითა და გამოქვაბულით. ეს სანაპიროზე ერთ-ერთი ყველაზე რომანტიკული ადგილია. განსაკუთრებით ლამაზია მზის ჩასვლისას.
ტინ ჰინანი

ტინ ჰინანი — საუკუნის ტუარეგი დედოფალი. შენობა, რომელიც მის აკლდამად ითვლება, საჰარაში, ალჟირის აჰაგარის რეგიონის ქალაქ აბალესაში მდებარეობს.
აჰაგარის დედოფალი
ლეგენდები
ტინ ჰენანს ხანდახან „აჰაგარის დედოფალს“ უწოდებენ, ტუარეგების შერქმეულ „ტამენოკალტთან“ ერთად, რომელიც ასევე „დედოფალს“ აღნიშნავს. სახელი პირდაპირ „კარვების ქალად“ ითარგმნება,

ადგილობრივი ლეგენდების მიხედვით ტინ ჰინანი „გაქცეული პრინცესა“ იყო, რომელიც დაახლოებით ახ. წ. მეოთხე საუკუნეში ცხოვრობდა. საჰარის ჩრდილოეთიდან წამოსული ჰინანი და მისი მხლებლების ქარავანი გარდაუვალ სიკვდილს ელოდა, როდესაც შემთხვევით უდაბნოს ჭიანჭველების ბუდეებში მარცვლეულს წააწყდა. ერთ-ერთ ისტორიაში ტინ ჰინანს ქალიშვილი (ან შვილიშვილი) ჰყავდა, სახელად კელა, ხოლო ვინმე ტახმატს ორი ქალიშვილი შესძენოდა - ეს ბავშვები აჰაგარის ტუარეგების წინაპრებად მიიჩნევიან. ნარატივის სხვა ვერსიით თავად დედოფალს ჰყავდა სამი ქალიშვილი (რომელთაც უდაბნოს ცხოველების ტოტემური სახელები ერქვათ) რომლებიც ამ ტომის ფუძემდებელნი იყვნენ.
ტინ ჰინანის აკლდამა
მეოცე საუკუნის პირველი ნახევრისათვის ტინ ჰინანის ლეგენდები უკვე მოძველებულად და არასანდოდ მიიჩნეოდა, მაგრამ 1925 წელს მკვლევრებმა მისი აკლდამა აღმოაჩინეს, რითიც მისი არსებობაც დაამტკიცეს. ალჟირში, აბალესას ოაზისის მახლობლად, ქალაქ ალჟირიდან დაახლოებით 1550 კმ (1000 მილის) დაშორებით, დაახ. 38 მეტრის (125 ფუტი) სიმაღლის მომრგვალებულ ბორცვზე, რომელიც ორი უადის გადაკვეთის ადგილთან მდებარეობს, გვხვდება დასაკრძალი შენობა, რომელსაც მსხლის ფორმა აქვს და რომელშიც 11 ოთახია გამოყვანილი.

ტინ ჰინანის სამარხი ბაირონ ხუნ დე პორორკმა 1925 წელს, საფრანგეთის არმიის მხარდაჭერით გახსნა, და არქეოლოგებმა უფრო ღრმა კვლევები 1933 წელს ჩაატარეს. მასში ნაპოვნი იქნა ქალის ჩონჩხი (სავარაუდოდ ახ. წ. მეოთხე საუკუნეში დამარხული) რომელიც ხის ბალდახინზე, ზურგზე იწვა, ხოლო თავი აღმოსავლეთისაკენ ჰქონდა მიმართული. აკლდამაში ჩაყოლებული ჰქონდა მძიმე ოქროსა და ვერცხლის სამკაული, რომელთაგან ზოგიერთიც მარგალიტით იყო მოოჭვილი. მარჯვენა მკლავზე ეკეთა 7 ვერცხლის, ხოლო მარცხენა მკლავზე 7 ოქროს სამაჯური. სხეულთან ახლოს იპოვნეს კიდევ ერთი ვერცხლის სამაჯური და ერთი ოქროს ბეჭედი. ყელზე საკმაოდ დატვირთული და აღმოჩენისას უკვე ნაწილებად დაშლილი ოქროსა და მარგალიტის ყელსაბამი უნდა ჰკეთებოდა.

აკლდამაში დაკრძალვის სარიტუალო საგნებიც იქნა აღმოჩენილი. მათში შედიოდა „ვენერას“ ქანდაკება, შუშის თასი (დაიკარგა მეორე მსოფლიო ომში), შვერილებიანი რკინის ისრის თავები, რკინის დანა და ოქროს კილიტა, რომელზეც კონსტანტინე -ის 308-დან 324 წლამდე გამოცემული მონეტის ანაბეჭდი იყო დატანილი. ლეგენდებში თქმული მეოთხე-მეხუთე საუკუნის თარიღი ემთხვევა ხის ბალდახინის რადიონახშირბადული დათარიღების შედეგებს, ასევე თიხის ჭურჭლისა და აკლდამის სხვა ავეჯის სტილს (გვხვდება მესამე საუკუნის სტილის რომაული თიხის ლამპა). კედლებზე ტიფინაგით შესრულებულ წარწერებს ვხედავთ. თავად აკლდამა საჰარაში გავრცელებულ სამშენებლო სტილთან თანხვედრაშია.

ნეშტის ანთროპოლოგიურმა გამოკვლევამ დაადგინა რომ სხეული მაღალი, საშუალო ასაკის ბერბერი ქალისა უნდა ყოფილიყო.
ტინ ჰინანის აკლდამა

ტინ ჰინანის აკლდამა (, , ლიტ. „დედოფალ ტინჰანანის მავზოლეუმი“) — საჰარაში, აბალესაში, სამხრეთ ალჟირის აჰაგარის მთებში მდებარე მონუმენტური სამარხი. ტუარეგების შერქმეულ „ტამენოკალტთან“ ერთად, რომელიც ასევე „დედოფალს“ აღნიშნავს. სახელი პირდაპირ „კარვების ქალს“ გულისხმობს, მეტაფორულად ეს წოდება „ყველა ჩვენგანის დედასაც“ შეიძლება მოიაზრებდეს.

ფრანგი მკვლევარი ანრი ლოტი ამბობდა რომ ტინ ჰინანის სამარხი სამხრეთ ალჟირში მდებარე სხვა სამარხებისაგან განსხვავდებოდა და არქიტექტურულად რომაული ლეგიონების მიერ უდაბნოებში აშენებულ სიმაგრეებსა და ციხეებს უფრო წააგავდა. მას სჯეროდა რომ აკლდამა სავარაუდოდ უფრო ადრეულ რომაულ კასტრუმს დააშენეს ზედ, რომელიც დაახლოებით ძვ. წ. 19 წელს, კონსულ ლუციუს კორნელიუს ბალბუსის მიერ გარამანტის ტერიტორიების დაპყრობის და მცირე საექსპედიციო ძალის ნიგერის მდინარისაკენ გაგზავნის შედეგად აშენდა.
არქეოლოგიური გათხრები
ტინ ჰინანის სამარხი ბაირონ ხუნ დე პორორკმა 1925 წელს, საფრანგეთის არმიის მხარდაჭერით გახსნა, და არქეოლოგებმა უფრო ღრმა კვლევები 1933 წელს ჩაატარეს. მასში ნაპოვნი იქნა ქალის ჩონჩხი რომელიც ხის ბალდახინზე, ზურგზე იწვა, ხოლო თავი აღმოსავლეთისაკენ ჰქონდა მიმართული. აკლდამაში ჩაყოლებული ჰქონდა მძიმე ოქროსა და ვერცხლის სამკაული, რომელთაგან ზოგიერთიც მარგალიტით იყო შემკული. მარჯვენა მკლავზე ეკეთა 7 ვერცხლის, ხოლო მარცხენა მკლავზე 7 ოქროს სამაჯური. სხეულთან ახლოს იპოვნეს კიდევ ერთი ვერცხლის სამაჯური და ერთი ოქროს ბეჭედი. ყელზე საკმაოდ დატვირთული და აღმოჩენისას უკვე ნაწილებად დაშლილი ოქროსა და მარგალიტის ყელსაბამი უნდა ჰკეთებოდა. ექსპედიციამ სამარხიდან განძეული და ძვლები ამოიღო და ალჟირის ეთნოგრაფიულ მუზეუმში წაიღო, სადაც ისინი დღესაც გამოფენილია. ლეგენდებში თქმული მეოთხე-მეხუთე საუკუნის თარიღი ემთხვევა ხის ბალდახინის რადიონახშირბადული დათარიღების შედეგებს, ასევე თიხის ჭურჭლისა და აკლდამის სხვა ავეჯის სტილს (გვხვდება მესამე საუკუნის სტილის რომაული თიხის ლამპა). კედლებზე ტიფინაგით შესრულებულ წარწერებს ვხედავთ. თავად აკლდამა საჰარაში, ბარებერებში გავრცელებულ სამშენებლო სტილთან თანხვედრაშია.

1960-იანებში ანტროპოლოგმა ი. ლებლანმა ტინ ჰინანის აკლდამაში ნაპოვნი ჩონჩხი გამოიკვლია. მან დაადგინა რომ ნეშტი მაღალი და თხელი იყო, ვიწრო მენჯის ძვლით, ფართო მხრებითა და გამხდარი ფეხებით. ზოგადად, ჩონჩხი ძალიან ჰგავდა ძველ ეგვიპტეში, ფარაონების მონუმენტებში ნაპოვნ გვამებს. სხეული ამჟამად ალჟირის ბარდოს მუზეუმში ინახება.
თორმეტი მოციქული (ავსტრალია)

თორმეტი მოციქული — კირქვის წარმონაქმნების ჯგუფია ავსტრალიის ვიქტორიას შტატში, პორტ კემპბელის ეროვნული პარკის საზღვაო ზონაში, ეგრეთ წოდებული დიდი ოკეანის გზის მიმდებარედ. კლდეები განლაგებულია ოკეანეში ერთმანეთთან მცირე მანძილით, რაც მათ განსაკუთრებულ ვიზუალურ ეფექტს აძლევს და ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობად აქცევს.

აღწერა
კლდეების სიმაღლე დაახლოებით 45 მეტრს აღწევს. თავდაპირველად ეს ადგილი ცნობილი იყო სახელწოდებით „ღორი და გოჭები“ — სადაც „ღორი“ აღნიშნავდა კუნძულს, ხოლო „გოჭები“ — მის გარშემო განლაგებულ ცალკე მდგომ კლდეებს. 1950-იან წლებში ტოპონიმი შეიცვალა და სახელწოდება „თორმეტი მოციქული“ მიიღო, მიუხედავად იმისა, რომ იმ პერიოდში მხოლოდ 9 კლდე იყო.

კლდეები მოქცეულნი არიან ძლიერ ეროზიულ პროცესებში. 2005 წელს ერთ-ერთი კლდე ჩამოიშალა და ამჟამად 8 სტალაგმიტური სტრუქტურაა შემორჩენილი. ისინი მდებარეობენ პორტ კემპბელსა და პრინსთაუნს შორის, სანახაობრივად გამორჩეულ უბანზე, რაც ამ ადგილს ტურისტულ ობიექტად აქცევს.

2000-იანი წლების დასაწყისში ტურიზმის მზარდი ნაკადის დასაკმაყოფილებლად აშენდა ვიზიტორთა ცენტრი, ხოლო ტერიტორიაზე ვერტმფრენით ფრენა ერთ-ერთი ყველაზე მოთხოვნადი აქტივობაა.

1964 წელს თორმეტი მოციქულის კლდეები ოფიციალურად გახდა პორტ კემპბელის ეროვნული პარკის ნაწილი, რომლის მიზანია უნიკალური კირქვის ლანდშაფტების დაცვა. პარკის დღევანდელი ფართობი შეადგენს დაახლოებით 17.5 კმ²-ს.
ზურაბ ბეგიაშვილი

ზურაბ ბეგიაშვილი (დ. 3 თებერვალი, 1980 — გ. აგვისტო, 2008) — ქართველი ექიმი, საქართველოს გმირი.

ბიოგრაფია
ზურაბ ბეგიაშვილი დაიბადა 1980 წლის 3 თებერვალს, გარდაბნის მუნიციპალიტეტ სოფელ კუმისში. გარდაიცვალა 2008 წლის აგვისტოში.
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი.

უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ, ლეიტენანტი ზურაბ ბეგიაშვილი, საქართველოს შეიარაღებული ძალების მე-4 ქვეითი ბრიგადის 42-ე ბატალიონში ექიმად მსახურობდა. 2008 წელს, რუსეთ-საქართველოს ომში გმირულად დაიღუპა. 2008 წლის 3 დეკემბერს, დნმ-ის ანალიზის დადებითი პასუხის საფუძველზე, მუხათგვერდის საძმო სასაფლაოდან მშობლიურ სოფელ კუმისში გადაასვენეს. 2013 წელს გარდაბნის რაიონის სოფელ კუმისის საჯარო სკოლას ზურაბ ბეგიაშვილის სახელი მიენიჭა, თბილისში და სოფელ კუმისში არის მისი სახელობის ქუჩა. სამედიცინო სამსახურის უმცროსი ლეიტენანტი.
ალმისრას ხელშეკრულება

ალმისრას ხელშეკრულება — მესამე ოფიციალური შეთანხმება კასტილიისა და არაგონის სამეფოებს შორის, რომელიც მიზნად ისახავდა ალ-ანდალუსის ტერიტორიაზე მათი ექსპანსიის საზღვრების განსაზღვრასა და ორ ქრისტიანულ სამეფოს შორის კონფლიქტების პრევენციას.

შინაარსი და მნიშვნელობა
ხელშეკრულების თანახმად, განსაზღვრეს კასტილიისა და არაგონის გავლენის საზღვრები, განსაკუთრებით ვალენსიის სამეფოს ტერიტორიაზე. შეთანხმება ადგენდა, რომ ბიარ-ბუსო-ვილახოიოსას ხაზის სამხრეთით მდებარე ტერიტორიები კასტილიას უნდა გადასცემოდა.

დოკუმენტს არაგონის მეფე ხაიმე დამპყრობელი ხელს აწერდა 1244 წლის 26 მარტს, ხოლო კასტილიის მომავალმა მეფე ალფონსო ბრძენმა, შეთანხმება მოგვიანებით დაადასტურა.

აღნიშნული ხელშეკრულება წარმოადგენდა პასუხს ორივე მხარის მიერ ადრე დადებული შეთანხმებების — ტუდილენის (1151) და კასორლას (1179) ხელშეკრულებების — დარღვევებზე. დარღვევათა მაგალითებად მოიხსენიება ხაიმე -ის მიერ კაუდეტის, ვილენასა და საქსის ოკუპაცია, რომლებიც ბიარის პორტს ეკუთვნოდნენ და კასტილიის სამეფოს ტერიტორიად ითვლებოდნენ, ხოლო ალფონსო ინფანტმა თავის მხრივ დაიკავა ხატივა, რომელიც არაგონის სამფლობელო იყო.

ხელშეკრულების არსებობა პირველად ფიქსირდება ხაიმე -ის ავტობიოგრაფიულ ქრონიკაში — — მეორე თავში. თუმცა შეთანხმების სრული ტექსტი საჯაროდ პირველად 1905 წელს გამოქვეყნდა, როკე ჩაბასის მიერ, რომელმაც მისი ასლი არაგონის გვირგვინის არქივში აღმოაჩინა.

ხელშეკრულება გაფორმდა თანამედროვე ესპანეთის კამპო დე მირას მუნიციპალიტეტში (ალიკანტეს პროვინცია), რომელიც ისტორიულად ცნობილია ალმისრას სახელით. ამ ადგილის მნიშვნელობა ოფიციალურად დადასტურდა 1926 წლის 8 ივლისის სამეფო ისტორიის აკადემიის მოხსენებაში, რომელშიც ნათქვამია, რომ ზავის დადება მოხდა ალმისრას ციხესიმაგრეში.

მოგვიანებით, 1977 წელს, ამ ისტორიული მოვლენის აღსანიშნავად ქალაქში აღმართეს მემორიალური ძეგლი, ხოლო ყოველწლიურად, 25 აგვისტოს, ამ დღის აღსანიშნავად თეატრალიზებული აღლუმი იმართება.

ხელშეკრულებაში განსაზღვრული ციხესიმაგრეების მდებარეობის ანალიზი აჩვენებს, რომ კასტილია იღებდა დაბლობის ციხესიმაგრეებს, ხოლო არაგონი — მთიანეთის ციხესიმაგრეებს, რაც საშუალებას აძლევდა არაგონს გაეკონტროლებინა სტრატეგიული წვდომა სამხრეთის ტერიტორიებზე.

1296 წელს დაიწყო ახალი კონფლიქტი კასტილიასა და არაგონს შორის. არაგონის მეფე ხაიმე დაიპყრო მურსიის სამეფო. შედეგად, რეგიონი ორად გაიყო, ხოლო მისი ჩრდილოეთ ნაწილები — შუა და ქვემო ვინალოპო, კამპო დე ალიკანტე და კოსტა ბლანკა — შემოიერთა ვალენსიის სამეფომ, რაც ოფიციალურად დადასტურდა ტორელასისა (1304) და ელჩეს (1305) ხელშეკრულებებით.
ლეშანზავრი

ლეშანზავრი — თეროპოდის გვარი გვიანი იურული პერიოდის შაშიმიაოს ფორმაციიდან, რომელიც თანამედროვე ჩინეთის ტერიტორიას მიეკუთვნება. ის 2009 წელს ჩინელი პალეონტოლოგების ჯგუფმა აღწერა. ტიპიური სახეობაა ლეშანზაურუს კიანვეიენსისი. ლეშანზავრის ნამარხები აღმოაჩინეს შანშაქსიმიაოს ფორმაციის ფენებში, რომელიც დინოზავრების ნამარხებით მდიდარია. ლიმ და სხვებმა ეს ტაქსონი სინრაფტორიდეას მიაკუთვნეს - კარნოზავრული თეროპოდების ჯგუფს, თუმცა შესაძლოა, ის მეგალოსავროიდეას ეკუთვნოდეს.

აღმოჩენა და დასახელება
ჰოლოტიპი ( 200701) 2007 წელს აღმოაჩინეს. ეს საკმაოდ სრული ჩონჩხია, რომელიც შედგება თავის ქალისა და ქვედა ყბის ნაწილისგან, შვიდი კისრის მალისგან, თორმეტი დორსალური მალისგან, ხუთი გავის მალისგან, ორი კუდის მალისგან, უკანა კიდურებისა და ხელების დიდი ნაწილისგან. მეორე ნიმუში ( 200702), არასრულწლოვანი ადამიანის ბარძაყის ძვლის, პარატიპად მიიჩნიეს.

ლეშანისავრი ციანვეელის სახელი 2009 წელს ლი ფეიმ, პენგ გუანჟაომ, იე იონგმა, ჯიან შანმა და ჰუანგ დასიმ დაარქვეს. ზოგადი სახელწოდება ჩინეთის სიჩუანის შტატში მდებარე ქალაქ ლეშანს ეხება, ხოლო კონკრეტული ეპითეტი, ციანვეის, იმ ოლქს, სადაც ნამარხები აღმოაჩინეს.

აღწერა
ლეშანზავრი საშუალო ზომის თეროპოდი იყო, რომლის სიგრძე ექვსიდან შვიდ მეტრამდე იყო, ხოლო თეძოების სიმაღლე დაახლოებით ერთ-ნახევარი მეტრი.

ლეშანზავრს წაგრძელებული თავის ქალა ჰქონდა, რომელიც წინა მხარეს უფრო ფართო იყო. ბარძაყის ძვლის სიგრძე 62 სანტიმეტრია, ხოლო დიდი წვივის ძვლის - 52 სმ. მისი აუტაპომორფიები (უნიკალური მახასიათებლები) მოიცავს სუპრაკეფიტალზე (კეფის ზემოთ მდებარე ძვალი) მკვეთრი ცენტრალური ქედის ქონას, წაგრძელებულ შუბლის ძვლებს, რომლებიც 2.86-ჯერ აღემატება მათ სიგრძეს, თხელი ბაზიპტერიგოიდური გამონაზარდებს ფენოიდურ ძვალზე, ტვინის ქვედა ნაწილის ძვალზე, ცენტრთაშორის ატლასს, რომლის განივი კვეთა ნალის ფორმისაა, წვრილი დიაპოფიზებს, ზურგისა და გავის მალების თხელი ეკლებს, გავის მალების ძირში მკაფიო კილის ქონას და თეძოს ძვალს, რომლის შიდა მხარესაც გამოკვეთილი ქედია მენჯ-ბარძაყის სახსრის კიდის გასწვრივ.

ფილოგენეზი
აღმწერებმა ლეშანზავრი სინრაპტორიდას შორის მოათავსეს, თუმცა კლადისტური ანალიზი არ ჩაუტარებიათ . მეთიუ კარანოს მიერ 2012 წელს ჩატარებული ანალიზით დადგინდა, რომ ის მეგალოსავრიდ აფროვენატორინების წევრია, როგორც პივეტეაუზავრუსის დაძმობილებული სახეობა. კარანო და სხვ. (2012) -ის მიხედვით, ლეშანზავრს ფილოგენეტიკური პოზიცია ნაჩვენებია ამ კლადოგრამაზე:
ენდოკარდიტი

ენდოკარდიტი — წარმოადგენს გულის შიდა ამომფენი გარსის (ენდოკარდიუმი) ინფექციას.

ენდოკარდიტი ვითარდება ძირითადად მაშინ, როდესაც ბაქტერია ან ინფექციის სხვა წყარო სხეულის ნებისმიერი წერტილიდან, როგორიცაა მაგალითად პირის ღრუ, გადადის სისხლში და ხვდება გულის დაზიანებულ ადგილას. სამედიცინო ჩარევის გარეშე ენდოკარდიტს შეუძლია დააზიანოს გულის სარქველები და გამოიწვიოს სიცოცხლისთვის საშიში გართულებები. ენდოკარდიტის მკურნალობა მოიცავს ანტიბიოტიკებს და ზოგიერთ შემთხვევაში ქირურგიულ ჩარევას.

ენდოკარდიტი იშვიათია ჯანმრთელი გულის მქონე პაციენტებში. ენდოკარდიტის რისკი იმატებს დაზიანებული სარქვლების, ხელოვნური სარქვლების ან გულის სხვა დაავადებების პირობებში.

გამომწვევი მიზეზები
ნორმალურ პირობებში სისხლში ბაქტერიები არ უნდა არსებობდეს. თუმცა, კანის, პირის ღრუს ამომფენი გარსის ან ღრძილების დაზიანებამ (რომელიც ზოგჯერ ღეჭვის ან კბილების გახეხვის დროსაც კი ვითარდება) შეიძლება ბაქტერიების სისხლში მოხვედრა გამოიწვიოს. ბაქტერიების სისხლში შეღწევა მოსალოდნელია ინფექციური გინგივიტის (ღრძილების ანთება), მცირე ზომის კანის ინფექციის ან სხეულის რომელიმე ნაწილის ინფექციის დროს.

ბაქტერიის სისხლში გადასვლა შესაძლებელია გარკვეულმა ქირურგიულმა, სტომატოლოგიურმა და სამედიცინო პროცედურებმაც გამოიწვიოს. იშვიათად, გულზე ღია ოპერაციის ან გულის სარქვლების შეცვლის დროს, ბაქტერია შეიძლება პირდაპირ გულში მოხვდეს. დაუზიანებელი გულის სარქვლების მქონე ჯანმრთელ პირებში სისხლის თეთრი უჯრედები (ლეიკოციტები) და იმუნური სისტემა ებრძვის და ანადგურებს ბაქტერიებს. პათოლოგიური სარქვლების შემთხვევაში, ბაქტერია შეიძლება დაზიანებული სარქვლის ზედაპირზე გაიჭედოს, შემდეგ ენდოკარდიუმზე „დასახლდეს“ და გამრავლება დაიწყოს. სეფსისის დროს, რომელიც სისხლის მძიმე ინფექციას წარმოადგენს, სისხლის ნაკადში დიდი რაოდენობით ბაქტერიები ხვდება. როდესაც სისხლში ბაქტერიების რაოდენობა გარკვეულ დონემდე იზრდება, შეიძლება ენდოკარდიტი განვითარდეს, მათ შორის ნორმალური სარქვლების მქონე პირებში.

თუ ინფექციური ენდოკარდიტის განვითარების მიზეზი ნარკოტიკული ნივთიერებების ვენაში ინექცია ან ვენის კათეტერის ხანგრძლივი გამოყენებაა, უმეტესად სამკარიანი სარქველი ზიანდება (რომელიც იხსნება მარჯვენა წინაგულიდან მარჯვენა პარკუჭში). ენდოკარდიტის სხვა შემთხვევებში, როგორც წესი, მიტრალური სარქველი, ან აორტული სარქველი ინფიცირდება.

ენდოკარდიტის სიმპტომები
დაღლილობა
შეცვლილი ან ახალი გულის შუილი, რომელიც წარმოადგენს გულის ტონს, რომელსაც სისხლი გულში გავლისას წარმოქმნის
შეშუპება ფეხებში, მუცელში ან ტერფებში
ბაქტერიული ენდოკარდიტი
კუნთების და სახსრების ტკივილი
არანორმალური გულისცემა
ქოშინი
გრიპის მსგავსი სიმპტომები, როგორიცაა შემცივნება და ცხელება
მკერდის ტკივილი სუნთქვისას
ადმინისტრაციული ცენტრი

ადმინისტრაციული ცენტრი — რეგიონული ადმინისტრაციისა თუ ადგილობრივი მთავრობის ადგილსამყოფელი, ან საოლქო ქალაქი, ან ის ადგილი, სადაც რეგიონის ცენტრალური ადმინისტრაცია მდებარეობს.

იმ ქვეყნებში, სადაც ფრანგული ადმინისტრაციული ენაა, როგორიცაა ბელგია, ლუქსემბურგი, შვეიცარია და მრავალი აფრიკული ქვეყანა, - (სიტყვასიტყვით „მთავარი ადგილი“ ან „ძირითადი ადგილი“) არის ქალაქი, რომელიც ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ყველაზე მნიშვნელოვანია.