iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ღამე ნათელი

ღამე ნათელი (, წყნარი ღამე, წმინდა ღამე) — პოპულარული საშობაო სიმღერა, რომელიც დაწერილია 1818 წელს ავსტრიაში, ობერნდორფ-ბაი-ზალცბურგში ფრანც ქსავერ გრუბერის მიერ იოზეფ მორის ტექსტზე. 2011 წლიდან სიმღერა შეყვანილია იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. სიმღერა გერმანულიდან თარგმნილია მსოფლიოს 350-ზე მეტ ენასა და დიალექტზე და ჩაწერილია მრავალი მომღერლის მიერ ყველა მუსიკალურ ჟანრში. ითვლება მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ საშობაო სიმღერად.

სიმღერის სახელწოდება ორიგინალში, გერმანულ ენაზე — , — ითარგმნება, როგორც „წყნარი ღამე, წმინდა ღამე“. ფართო საზოგადოებისათვის სიმღერა აგრეთვე ცნობილია ინგლისური სახელწოდებით „ “, რაც აგრეთვე გერმანული დასახელების ზუსტი თარგმანია. მრავალ ენაზე, მათ შორის გერმანულადაც, სიმღერის სათაურად ტექსის პირველი სიტყვებია აღებული. ქართულ თარგმანში სიმღერა იწყება სიტყვებით „საოცარ წამს, იდუმალ წამს“, თუმცა სიმღერის დასახელებად შერჩეულია „ღამე ნათელი“.
ალილუია

ალილუია, აგრეთვე ალელუია (, ჰალელუ-ჲაჰ — დიდება იაჰს ესე იგი იეჰოვას — ღვთის სადიდებელი გალობა ქრისტიანულ და იუდეურ ღვთისმსახურებაში. ქრისტიანულ ღვთისმსახურებაში ეს ფრაზა ჩასართავად ითქმის ზოგიერთ ფსალმუნში (104,35; 105,45; 106,1.48; 111,1; 112,1; 113,1.9; 115,18; 116,19; 117,2; 135,1.21; 146,1.10; 147,1.20; 148,1.14; 149,1.9; 150,1.6), აგრეთვე, როგორც წმინდა სამების სადიდებელი, დაერთვის სხვადასხვა ლოცვებსა და საგალობლებს სამ-სამჯერ. ახალ აღთქმაში სიტყვა „ალილუია“ გვხვდება ოთხჯერ, იოანეს გამოცხადებაში (19,1–6).

მარხვის პერიოდში და გარდაცვლილთა მოხსენიების დღეებში, ქრისტიანულ ეკლესიაში, „ღმერთი უფალის“ საგალობლის ნაცვლად იგალობება „ალილუია“. ალილუია ყოველთვის სამოციქულოს საკითხავის შემდეგ, სახარების წაკითხვის წინ იგალობება ლიტურგიაზე.
აპოლო 8

„აპოლო 8“ — ამერიკულ კოსმოსურ პროგრამა „აპოლოს“ ფარგლებში მეორე პილოტირებადი კოსმოსური ხომალდი, რომლის ფრენის დროსაც ადამიანმა პირველად მიაღწია სხვა ციურ სხეულს, მთვარეს, და მის ორბიტაზე გავიდა. ფრენამ კოსმოსური სივრცის კვლევებისა და კაცობრიობის ისტორიაში ახალ ეპოქას ჩაუყარა საფუძველი. მისი მსვლელობისას ადამიანებმა პირველად დატოვებს დედამიწის მახლობელი სივრცე და მთლიანად დაინახეს საკუთარი პლანეტა შორიდან, პირველად დატოვეს დედამიწის გრავიტაციული ველი და მოხვდნენ მისი თანამგზავრის გრავიტაციულ ველში, პირველად დაექვემდებარნენ მზის რადიაციის მოქმედებას დედამიწის მაგნიტური ველის გარეთ, პირველად საკუთარი თვალით იხილეს მთვარის საპირისპირო მხარე და დედამიწის ამოსვლა მთვარის ჰორიზონტზე, პირველად დროებით მოხვდნენ (მთვარის დისკზე ყოფნისას) მდგომარეობაში, როდესაც დედამიწასთან არ ჰქონდათ არავითარი კონტაქტი და პირველად შევიდნენ დედამიწის ატმოსფეროში მთვარიდან დაბრუნების სიჩქარით.
ჯეიმზ ლოველი

ჯეიმზ ლოველი (; დ. 25 მარტი, 1928, კლივლენდი — გ. 7 აგვისტო, 2025, ლეიკ-ფორესტი, ილინოისი, აშშ) — აშშ-ის ასტრონავტი, სამხედრო-საზღვაო ფლოტის 1-ლი რანგის კაპიტანი.

ბიოგრაფია
1952 წელს დაამთავრა უისკონსინის უნივერსიტეტი და ანაპოლისის სამხედრო-საზღვაო აკადემია. მუშაობდა ავიაციაში. 1962 წლიდან აშშ-ის აერონავტიკისა და კოსმოსური სივრცის კვლევის ეროვნული სამმართველოს ასტრონავტთა ჯგუფშია. 1965 წლის 4-18 დეკემბერს ფ. ბორმანთან ერთად კოსმოსურ ხომალდ ჯემინი 7-ით 206-ჯერ შემოუფრინა დედამიწას, 1966 წლის 11-15 ნოემბერს კი — ე. ოლდოინთან ერთად ჯემინი 12-ით (რომელსაც ის მეთაურობდა) 59-ჯერ. 1968 წლის 21-27 დეკემბერს ფ. ბორმანსა და უ. ანდერსთან ერთად კოსმოსურ ხომალდ აპოლო 8-ით პირველი გაფრინდა მთვარისაკენ (10-ჯერ შემოუფრინა მთვარეს). 1970 წლის 11-17 აპრილს ჯ. სიუჯერტსა და ფ. ჰეიზთან ერთად კოსმოსურ ხომალდ აპოლო 13-ით გაფრინდა მთვარეზე დასაშვებად (იყო ხომალდის მეთაური). ავარიის გამო ხომალდი მთვარეზე დაუშვებლად დაბრუნდა დედამიწაზე.

მის სახელს ატარებს მთავრის უკანა მხარის კრატერი — ლოველი.
უილიამ ანდერსი

უილიამ ელისონ ანდერსი (; დ. 17 ოქტომბერი 1933, ჰონგ-კონგი, — გ. 7 ივნისი, 2024, სან-ხუანი, ვაშინგტონის შტატი, აშშ) — ამერიკელი სამხედრო მფრინავი, ასტრონავტი, სახელმწიფო მოღვაწე, ყოფილი გენერალ-მაიორი.

1968 წლის 21—27 დეკემბერს კოსმოსურ ხომალდ „აპოლო 8-ის“ ეკიპაჟის შემადგენლობაში განახორციელა გაფრენა კოსმოსში — ისტორიაში პირველი პილოტირებადი გაფრენა მთვარისკენ. ამ დროს ანდერსმა გადაიღო ცნობილი ფოტოსურათი „დედამიწის ამოსვლა“. შემდეგ იმყოფებოდა სახელმწიფო სამსახურში, იყო აშშ-ის ელჩი ნორვეგიაში (1976–1977), ხელმძღვანელობდა მსხვილ კორპორაციებს. მისი ფრენის საერთო ხანგრძლივობა სხვადასხვა საფრენ აპარატებზე 6000 საათზე მეტია. აგრძელებდა აქტიურ ფრენებს მცირე თვიმთფრინავებზე. ანდერსი დაიღუპა ავიაკატასტროფაში სან-ხუანის კუნძულებთან ვაშინგტონის შტატის ჩრდილოეთ ნაწილში 2024 წელს, 90 წლის ასაკში.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს ეწოდა ანდერსი.
რისერ-ლარსენის ზღვა

რისერ-ლარსენის ზღვა — განაპირა ზღვა სამხრეთის ოკეანეში, ანტარქტიდის ნაპირებთან. დასავლეთით ესაზღვრება ლაზარევის ზღვა, ხოლო აღმოსავლეთით კოსმონავტთა ზღვა. ფართობი 1,138,000 კმ². ზღვის დიდ ნაწილში სიღრმეები 3000 მ-ს სჭარბობს. თითქმის მთელი წლის განმავლობაში დაფარულია მოდრეიფე ყინულებით, ბევრია აისბერგი. მისგან სამხრეთით გაწოლილია პრინცესა ასტრიდის ნაპირი და პრინცესა რაგნჰილის ნაპირი. ზღვის სანაპიროებზე არ არის სამეცნიერო-კვლევითი სადგურები, თუმცა დედოფალ მოდის მიწის შიდა რაიონებში განლაგებულია იაპონური სადგური ასუკა. პირველი ცნობები რისერ-ლარსენის ზღვის შესახებ მოგვაწოდა ფადეი ბელინსგაუზენის რუსულმა ექსპედიციამ (1819-1821). გამოიკვლიეს და გამოყვეს დამოუკიდებელ ზღვად საბჭოთა ანტარქტიდული ექსპედიციის წევრებმა 1962 წელს. სახელი ეწოდა ნორვეგიელი პოლარეთის მკვლევრის, იალმარ რისერ-ლარსენის პატივსაცემად.
საშობაო დაზავება

საშობაო დაზავება  — სამხედრო მოქმედებების მოკლე, მაგრამ საკმაოდ ფართოდ გავრცელებული არაოფიციალური შეწყვეტის შემთხვევა, რომელიც პირველი მსოფლიო ომის დროს დასავლეთ ფრონტზე მოხდა შობის წინა ღამესა და შობაზე. შობამდე ერთი კვირით ადრე ინგლისელი და გერმანელი ჯარისკაცების ნაწილმა თხრილების მეშვეობით დაიწყო საშობაო მილოცვების გაცვლა და სიმღერა; ცალკეულ შემთხვევეში დაძაბულობა იმ დონემდე შემცირდა, რომ ჯარისკაცები ფრონტის ხაზს გადადიოდნენ, რათა მოწინააღმედეგეებს გასაუბრებოდნენ და საჩუქრები გაეცვალათ მათთან. შობის წინა დღესა და შობაზე ორივე მხარის ჯარისკაცები, აგრეთვე, უფრო მცირე რაოდენობით, ფრანგები, დამოუკიდებლად გამოდიოდნენ ნეიტრალურ ზოლზე, სადაც ირეოდნენ, ცვლიდნენ კვების პროდუქტებსა და სუვენირებს. ტარდებოდა აგრეთვე დაღუპულთა დამარხვის ერთობლივი ცერემონიები, ზოგიერთი შეხვედრა მთავრდებოდა საშობაო სიმღერების ერთობლივი გალობით. ორივე მხარის ჯარი იმდენად მეგობრულად იყო ერთმანეთის მიმართ განწყობილი, რომ ნეიტრალურ ზოლზე ზოგჯერ ერთმანეთში ფეხბურთსაც კი თამაშობდა.
მეფე ჰოკონ VII-ის ზღვა

მეფე ჰოკონ -ის ზღვა — ზღვა სამხრეთის ოკეანეში, აღმოსავლეთი ანტარქტიდის ნაპირებთან. საერთაშორისო თვალსაზრისით, გაწოლილია პრინცესა მართას ნაპირის გასწვრივ, უედელისა და ლაზარევის ზღვებს შორის. ნორვეგია, რომელიც არ აღიარებს ლაზარევის ზღვას, მიიჩნევს, რომ მეფე ჰოკონ -ის ზღვა განლაგებულია დედოფალ მოდის მიწის მთელი სიგრძის გასწვრივ. წლის მეტ დროს დაფარულია ყინულებით. ზღვაში ბინადრობს როსის სელაპი . სახელი ეწოდა ნორვეგიის მეფის ჰოკონ -ის პატივსაცემად.
თანამეგობრობის ზღვა

თანამეგობრობის ზღვა — ზღვა სამხრეთის ოკეანეში, კოსმონავტთა და დეივისის ზღვებს შორის, აღმოსავლეთი ანტარქტიდის ნაპირებთან. განლაგებულია ენდერბის მიწასა და დასავლეთ შელფურ მყინვარს შორის. მის ნაპირებთანაა მაკ-რობერტსონის მიწა და პრინცესა ელისაბედის მიწა. ფართობი 260 ათ. კმ². ზღვის სამხრეთი ნაწილი წყალმარჩხია (500 მ-ზე ნაკლები), ჩრდილოეთ ნაწილში ადგილ-ადგილ სიღრმეები 3000 მ-ს სჭარბობს. ყინულიანი ნაპირები მნიშვნელოვან მონაკვეთზე მეტად მოძრავია. 1964 წელს ეიმერის შელფური მყინვარის გიგანტური აისბერგის მოპობის შედეგად პრიუდსის ყურეში ნაპირმა 160 კმ მანძილზე უკან დაიხია 60-70 კმ-ით. წლის უმეტეს დროს დაფარულია მოდრეიფე ყინულით, ბევრია აისბერგი, განსაკუთრებით დასავლეთ ნაწილში. თანამეგობრობის ზღვის ნაპირებზე არის ავსტრალიური სამეცნიერო სადგურები: მოუსონი და დეივისი. სახელი ეწოდა სხვადასხვა სახელმწიფოთა მიერ ანტარქტიკაში ჩატარებული ერთობლივი კვლევითი მუშაობის აღსანიშნავად. როგორც ცალკე ზღვა გამოიყო 1962 წელს საბჭოთა ანტარქტიდული ექსპედიციის მიერ.
დიურვილის ზღვა

დიურვილის ზღვა — განაპირა ზღვა სამხრეთის ოკეანეში, ანტარქტიდის ნაპირებთან. ეკვრის ადელის მიწას. ზღვის სამხრეთი ნაწილი იმყოფება კონტინენტური მეჩეჩის ფარგლებში, სადაც 500 მ-ზე ნაკლები სიღრმეებია, ხოლო ჩრდილიოეთ ნაწილში სიღრმე 3610 მ აღწევს. წლის დიდ დროს დაფარულია მოდრეიფე ყინულებით, ბევრია აისბერგი. მარილიანობა 33,7-33,8 ‰. აღმოაჩინა ავსტრალიურმა ანტარქტიკულმა ექსპედიციამ დაგლას მოუსონის ხელმძღვანელობით 1914 წელს. სახელი ეწოდა ფრანგი ზღვაოსანის ჟიულ დიუმონ-დიურვილის პატივსაცემად.
სისაკი

სისაკი — ქალაქი ცენტრალურ ხორვატიაში, მდინარეების კუპას, სავასა და ოდრას შესართავთან; დედაქალაქ ზაგრებიდან სამხრეთით 57 კმ-ის დაშორებით. სისაკ-მოსლავინის ჟუპანიის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წლის აღწერის მიხედვით, ქალაქში ცხოვრობს 47 768 ადამიანი, საიდანაც 33 322 ცხოვრობს ურბანულ დასახლებებში.

სისაკი ხორვატიის მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო ცენტრი და უდიდესი სამდინარო პორტია. ასევე, აქ მდებარეობს ხორვატიის უდიდესი ნავთობსაბადო.

დაძმობილებული ქალაქები
გაბროვო, ბულგარეთი (2004 წლიდან)
ჰეიდენჰეიმ-ან-დერ-ბრენზი, გერმანია (1988 წლიდან)
რემხინგენი, გერმანია (1993 წლიდან)
სომბატჰეი, უნგრეთი (2003 წლიდან)
ლესზნო, პოლონეთი (2003 წლიდან)
იიჰლავა, ჩეხეთი (2004 წლიდან)
ლახვარი

ლახვარი — საჩეხი და საჩხვლეტი იარაღი, რომელსაც იყენებდნენ პირისპირ ბრძოლისას ძვ. დროსა და შუა საუკუნეებში. ძვ. წ. ათასწლეულის შუა წლებიდან გავრცელებული იყო მესოპოტამიაში, კავკასიასა და დასავლეთ ევროპაში. უძველესი ლითონის ლახვარი იყო საჩხვლეტი და საჩეხი. ათასწლეულის ბოლო მესამედში გაჩნდა საჩხვლეტ-საჩეხი ლახვარი. ათასწლეულის პირველ ნახევარში ევროპაში, ამიერკავკასიასა და შუა აღმოსავლეთში არსებობდა გრძელი რკინის ლახვარი (ზოგჯერ ბრინჯაოს ტარით). მოკლე ლახვარი — აკინაკი გავრცელებული იყო სკვითებში. ძვ. წ. ათასწლეულის ნახევარში. ევროპაში ქვეითი და ცხენოსანი ჯარი იყენებდა გრძელ საჩეხ ლახვარს. ძვ. რომაელებს ბრძოლისათვის ჰქონდათ მოკლე და ფართო ლახვარი — გლადიუსი, ცხენოსნებისათვის — გრძელი საჩეხი ლახვარი — სპატა.
ვუკოვარი

ვუკოვარი — ქალაქი ხორვატიის უკიდურეს აღმოსავლეთში, ხორვატია-სერბეთის საზღვართან. ვუკოვარ-სრიემის ჟუპანიის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა შეადგენს 27 683 ადამიანს, ქალაქის ურბანული მოსახლეობა კი — 26 468 ადამიანს.

დაძმობილებული ქალაქები
ბაჩი, სერბეთი
დუბროვნიკი, ხორვატია
მოსტარი, ბოსნია და ჰერცეგოვინა
კომაჩიო, იტალია
შურდული

შურდული — ქვის სასროლი იარაღი. ფართოდ იყო გავრცელებული მსოფლიოს მრავალ ხალხში (ეგვიპტე, საბერძნეთი და სხვა), მათ შორის საქართველოშიც. შურდული იყო საბრძოლო, სანადირო, სამწყემსო და სათამაშო. მზადდებოდა ტყავისაგან, შალის ქსოვილისაგან, ძუისაგან, ქალის თმისაგან, ლაფნისაგან და ა.შ. შედგებოდა ტყავის ან მოქსოვილი ჩაღრმავებული საქვისა და ყულფისაგან. ამ მოწყობილობაში ჩადებდნენ მრგვალ საშურდულე ქვას და მკლავის წრიული ტრიალით მიზანში ტყორცნიდნენ. საშურდულე ქვებისათვის ქართველ მეომარს საგანგებო აბგა-ჯიბეები ანუ ტავარჯუხი ჰქონდა. იგი ბაგრატიონთა გერბის ერთ-ერთ ელემენტს წარმოადგენდა, რადგან ამ გვარის ბიბლიურმა წინაპარმა დავითმა შურდულით მოკლა გოლიათი.
ერებუნის მუზეუმი

ერებუნის მუზეუმი — ერევანის ერთ-ერთი ისტორიული მუზეუმი. მდებარეობს არინ-ბერდის ბორცვზე, ურარტუს ქალაქ ერებუნთან ახლოს. მუზეუმში დაცულია 1950-1959 წლების არქეოლოგიური გათხრების დროს ერებუნში და 1939-1958 წლებში თეიშებაინში, კარმირ-ბლურზე აღმოჩენილი მრავალი ექსპონანტი. მუზეუმი გაიხსნა 1968 წელს ქალაქ ერებუნის დაარსებიდან 2750-ე წლის თავზე.

უფრო მეტად ღირებული ნივთები, ოქროსა და ვერცხლის ნაკეთობები, მათ შორის ღმერთ თეიშებას ქანდაკება, გადატანილია ისტორიულ მუზეუმში — ქვეყნის უმთავრეს მუზეუმში, ხოლო ერებუნში გამოფენილია მათი ასლები. მუზეუმის ყველაზე ღირებული ნივთია 23 ფილა ლურსმული დამწერლობით.

მუზეუმის შემადგენლობაში შედის არინ-ბერდის ბორცვზე მდებარე ერებუნის ციხესიმაგრე.

გალერეა
კაიკა

იმპერატორი კაიკა (; დ. ძვ. წ. 207 — გ. ძვ. წ. 97) — იაპონიის მე-9 იმპერატორი მემკვიდრეობის ტრადიციული წესის მიხედვით. ისტორიკოსები იმპერატორ კაიკას მოიხსენიებენ, როგორც ლეგენდარულ პიროვნებას.

იმპერატორის ცხოვრების და მმართველობის წელი უცნობია. ადრეული ხანის იმპერატორების პირობითი სახელები არ იყო მიღებული „ტრადიციული წესით“ იმპერატორ კამუს მმართველობამდე, რომელიც იამატოს დინასტიის 50-ე მონარქი იყო.

გუკანშო წერდა, რომ კაიკა მართავდა კარუს ისაკავა ნო მიას სასახლიდან, რომელიც დღეს იამატოს პროვინციის სახელით არის ცნობილი.

ისტორიკოსების აზრით კაიკა უდავოდ ლეგენდის ნაწილია. კოძიკი მის შესახებ მარტო სახელს და გენეოლოგიას წერს. ნიჰონ შოკი აიკას იხსენიებს, როგორც მერვე იმპერატორს „რვა არადარეგისტრირებული მონარქიდან“ . გუკანშო წერს, რომ კაიკა იმპერატორ კოგენის უფროსი შვილი იყო.
გულისრევა (რომანი)

გულისრევა (, თავდაპირველი სახელწოდება - მელანქოლია) — ჟან-პოლ სარტრის ფილოსოფიური და ნაწილობრივ ავტობიოგრაფიული სადებიუტო რომანი, რომელიც 1938 წელს გამოქვეყნდა. მწერალმა ყველაზე მეტად სახელი ამ ნაწარმოებით გაითქვა. ავტორის აზრით, ეს მისი ერთ-ერთი საუკეთესო ნაშრომი იყო.

ნაწარმოები ეგზისტენციალიზმის ერთ-ერთ კანონიკურ ნაშრომად ითვლება.

შინაარსი
ანტუან როკანტენი, 35 წლის დაუოჯახებელი მამაკაცი, მარტო ცხოვრობს ბუვილში, გამოგონილ ქალაქში, რომელიც ჰავრს მოგვაგონებს. იგი მუშაობს საუკუნის არისტოკრატის მარკიზ დე როლბონის ბიოგრაფიის კვლევაზე - მას შემდეგ, რაც მიატოვა სამუშაო ინდოჩინეთში, მოგზაურობებისგან და თავგადასავლებისგან დაღლილმა. გაცნობიერების პროცესი ერთ-ერთი პირველი მნიშვნელოვანი აზრთაგანია სარტრის წიგნში. როკანტენი წერს დღიურს და სწორედ მისი ტექსტით იქმნება რომანი, რომელიც პირველ პირშია დაწერილი. იგი თანდათანობით გაიაზრებს, რომ ჩვეულებრივი საგნებისადმი მისი დამოკიდებულება შეიცვალა და თავის თავს ეკითხება, რაში მდგომარეობს ეს ცვლილება. ყველაფერი უსიამოვნო ეჩვენება და ხშირად ეუფლება გულისრევის შეგრძნება და მხოლოდ ზიზღს გრძნობს.

მას აღარავინ უყვარს, ბიბლიოთეკაში „შეხვედრის“ მიუხედავად თვითნასწავლთან, რომელსაც ესაუბრება თავისი ინდივიდუალიზმის ჰუმანიზმთან დაპირისპირებით. როკანტენი გრძნობს, რომ შორდება ყველაფერს, რაც მის გარშემოა. როკანტენისთვის აუტანელი ხდება ბუვილის ბურჟუაზია, ისევე როგორც მარკიზი დე როლბონი, რომელიც უინტერესო გახდა მისთვის, რადგანაც „ისტორია მხოლოდ ადრე არსებულზე საუბრობს, და ამჟამად არსებული ვერასოდეს გაამართლებს სხვა არსებულის არსებობას.“ იგი აგრეთვე წყვეტს თავის წიგნზე მუშაობას. თავისი წიგნის ერთ-ერთ ყველაზე ფილოსოფიურ პასაჟში, იგი აღწერს იმას, თუ როგორ აცნობიერებს არსებობას, იმას, რომ არსებობს ისევე, როგორც ყველაფერი რაც მის გარშემოა. მისი ახალი ხედვები მთლიანად ცვლის მის ყოფნას. მას სატრფო, ანი ტოვებს და იგი სრულიად მარტო რჩება, აღარაფრისთვის და აღარავისთვის აღარ არსებობს. მას მხოლოდ წარმოსახვა ეხმარება იმაში, რომ მოწყდეს გულისრევას და რომანის წერას, ეხმარება არსებობის მიღებაში.
ჟაკლინ კენედი ონასისი

ჟაკლინ ლი „ჯეკი“ ბუვიე კენედი ონასისი (, პირველი ქორწინებიდან გვარი კენედი, მეორედან - ონასისი; ფართო საზოგადოებისთვის ცნობილი, როგორც „ჯეკი“, დ. 28 ივლისი, 1929 — გ. 19 მაისი, 1994) — ამერიკის შეერთებული შტატების პირველი ქალბატონი 1961–1963 წლებში, ჯონ ფიცჯერალდ კენედის მეუღლე. მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ისტორიული არქიტექტორული ნაგებობების შენარჩუნებაში. მუშაობდა რედაქტორად რამდენიმე გამომცემლობაში.
ლასკარისები

ლასკარისები (ბერძნ. ) — წარჩინებული ბერძნული ოჯახი, რომელიც მართავდა ნიკეის იმპერიას 1204-1261 წლებში.

ეტიმოლოგია
ბიზანტიის ისტორიის ოქსფორდის ლექსიკონის მიხედვით, „ყველაზე მეტად სავარაუდოა”, რომ სახელი მომდინარეობს სპარსული სიტყვიდან ლაშგარი (სპარს. , ასევე არაბული ასკარი, არაბ. ‎), რაც „მეომარს”, „ჯარისკაცს” ნიშნავს. დ. პოლემისი ვარაუდობს, რომ სახელის წარმოსდგება -დან, „მასწავლებლის” კაბადოკიური ვარიანტიდან.

ისტორია
ჯვაროსნების მიერ კონსტანტინოპოლის დაპყრობის შემდეგ, მრავალმა წარჩინებულმა ბიზანტიელმა თავი ნიკეას შეაფარა. ლასკარისებმა შეძლეს სათავეში ჩასდგომოდნენ ამ ახალ სახელმწიფოს, რომელსაც ნიკეის იმპერია ეწოდა. დინასტიის დამაარსებლად ითვლება , რომელიც საკმაოდ წარმატებული მმართველი აღმოჩნდა. ნიკეის იმპერია, ლასკარისების დინასტიის მეთაურობით, არსებითად, ბიზანტიის სახელმწიფოებრიობის გამგრძელებელი იყო. საბოლოოდ, მიხეილ პალეოლოგოსმა ხელში ჩაიგდო ძალაუფლება და დაამხო იოანე , მოგვიანებით კი კონსტანტინოპოლის დაბრუნებაც შეძლო. ლასკარისების მმართველობა ბიზანტიაში დასრულდა.

ლასკარისი იმპერატორები
თეოდორე 
იოანე 
თეოდორე 
იოანე
აბდულრაშიდ სადულაევი

აბდულრაშიდ სადულაევი (; დ. 9 მაისი, 1996) — რუსეთის სახელით მოასპარეზე დაღესტნელი ავარი მოჭიდავე (თავისუფალი სტილი). რუსეთის სპორტის ოსტატი.

2016 წლის რიო-დე-ჟანეიროს ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი. 3-გზის მსოფლიოს (2014, 2015, 2019), 3-გზის ევროპისა (2014, 2018, 2019) და 2-გზის ევროპული თამაშების (2015, 2019) ჩემპიონი.
ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი 2015

ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი 2015 — რიგით 64-ე ევროპის ჩემპიონატი. ჩატარდა აზერბაიჯანის ქალაქ ბაქოში 25-დან 28 ივნისამდე.

ევროპის ჩემპიონატი თავდაპირველად დაგეგმილი იყო შოტლანდიის ქალაქ გლაზგოში, თუმცა 2015 წლის 21 თებერვალს ცნობილი გახდა რომ ჩემპიონატი ჩატარდებოდა ივნისში, ბაქოში, პირველი ევროპული თამაშების ფარგლებში.

საპრიზო ადგილები
კაცები
ქალები
ჰერაკლიდების დინასტია

ჰერაკლიდების დინასტია — ბიზანტიის იმპერატორების დინასტია, მეფობდნენ 610-711 წლებში. სახელი ეწოდა დინასტიის დამფუძნებლის, იმპერატორ ჰერაკლეს მიხედვით, რომელმაც 610 წელს ძალაუფლება სამხედრო გადატრიალების გზით ჩაიგდო ხელში. ჰერაკლიდების დინასტიის მმართველობის პერიოდს დაემთხვა არაბების გამოჩენა მსოფლიო ასპარეზზე. თავდაპირველი წარმატებების მიუხედავად არაბებმა კონსტანტინოპოლის აღება ვერ შეძლეს, ჰერაკლიდმა იმპერატორებმა წარმატებით შეძლეს არაბთა პირველი შემოტევის უკუგდება, თუმცა დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენლების უუნარო მმართველობამ იმპერია ოცწლიანი ანარქიის პერიოდში ჩაითრია.

მმართველები
ნიკიფორიანთა დინასტია

ნიკიფორიანთა დინასტია — ბიზანტიის იმპერატორთა დინასტია, რომელიც ქვეყანას 802-813 წლებში მართავდა. სახელი ეწოდა დინასტიის დამაარსებლის, ნიკიფორე -ის მიხედვით, რომელმაც ტახტი დედოფალ ირინეს შემდეგ დაიკავა. ნიკიფორიანთა მმართველობისას იმპერია საკმაოდ დასუსტდა, თავი იჩინა ფინანსურ-ეკონომიკურმა პრობლემებმა, ქვყანას მრავალი სამხედრო კამპანიის წარმოება უხდებოდა. ბიზანტიამ დაკარგა გავლენა იტალიაშიც. ყოველივე ამის გამო დინასტიამ ძალიან მცირე ხნით იარსება და 813 წელს არსებობა შეწყვიტა.
ქუშის სამეფო

ქუშის სამეფო ან ქუში — ანტიკური ხანის სამეფო აფრიკაში. მდებარეობდა მდინარეების: ცისფერი ნილოსის, თეთრი ნილოსის და ატბარას შესართავთან, დღევანდელი სუდანის ტერიტორიაზე.

სამეფო წარმოიშვა ბრინჯაოს ხანის კატასტროფისა და ეგვიპტის ახალი სამეფოს დაცემის შემდეგ. სამეფო ადრეულ ფაზაში გაერთიანებული იყო ნაპატას ირგვლივ. მას შემდეგ რაც ძვ. წ. საუკუნეში ქუშის მეფე კაშტა ეგვიპტეში შეიჭრა, ქუშის მეფეები ეგვიპტეს მართავდნენ როგორც ფარაონების დინასტია. ეგვიპტიდან ისინი ძვ. წ. 656 წელს ფარაონმა ფსამეტიქ -მა განდევნა.

ანტიკური ხანის პერიოდში ქუშის დედაქალაქს წარმოადგენდა მეროე. ძველ ბერძნულ გეოგრაფიაში მეროეს სამეფო ცნობილი იყო როგორც ეთიოპია. ქუშის სამეფო დედაქალაქით მეროე არსებობდა საუკუნემდე, შემდგომ ის შიდა არეულობებმა დაასუსტა და დაშალა.

ქუშის დედაქალაქი დაიპყრო და გაანადგურა აქსუმის სამეფომ.
უმაღლესი ლიგის ზამთრის საფეხბურთო ტრანსფერები 2015

ცხრილებში მოცემულია საქართველოს უმაღლესი ლიგის 2014-15 წლების სეზონის ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრისას განხორციელებული ტრანსფერები კლუბების მიხედვით.

გურია ლანჩხუთი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

დილა გორი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

დინამო ბათუმი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

დინამო თბილისი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

ვიტ ჯორჯია
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

ზესტაფონი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

ზუგდიდი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

კოლხეთი-1913 ფოთი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

მერანი მარტვილი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

მეტალურგი რუსთავი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

სამტრედია
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

სიონი ბოლნისი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

ტორპედო ქუთაისი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

შუქურა ქობულეთი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

ჩიხურა საჩხერე
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

ცხინვალი
სეზონის პირველ ნახევარში კლუბი ცხინვალის „სპარტაკის“ სახელით გამოდიოდა.
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან
ხენტკაუს III

ხენტკაუს ან ხენტაკავეს — ძველი ეგვპტის მეხუთე დინასტიის დედოფალი. სავარაუდოდ, იგი არის ფარაონ ნეფერეფრას ცოლი და ფარაონ მენკაუჰორის დედა.

2015 წლის 4 იანვარს განაცხადეს აქამდე უცნობი სარკოფაგის აღმოჩენის შესახებ, რომელიც ეკუთვნოდა ხენტკაუსს. მისი სახელიც ეწერა ერთ-ერთ კედელზე. სიძველეთა მინისტრის განცხადებით საფლავი თარიღდება დინასტიის მმართველობის პერიოდით. სარკოფაგი აღმოაჩინეს ჩეხმა არქეოლოგებმა.
ლიბორ ჰრდლიჩკა

ლიბორ ჰრდლიჩკა (; დ. 2 იანვარი, 1986, ბრატისლავა, ჩეხოსლოვაკია) — სლოვაკი ფეხბურთელი, პოზიციით მეკარე. 2015 წლის ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრიდან სეზონნახევარი იცავდა თბილისის „დინამოს“ ღირსებას.

კარიერა
ჰრდლიჩკა ბრატისლავის „ინტერის“ აღზრდილია, 2005 წელს ამავე კლუბში დაიწყო პროფესიონალური კარიერა. 2005 წლის ზაფხულში გადავიდა ჩეხურ „ბრნოში“, სადაც 2009 წლის ბოლომდე ითამაშა. 2010 წლის იანვრიდან შეუერთდა სლოვაკურ „რუჟომბეროკს“, სადაც ორნახევარი სეზონის განმავლობაში იყო ძირითადი მეკარე. 2012 წლის ოქტომბერში კლუბი თავისუფალი აგენტის სტატუსით დატოვა. 2013 წლის მარტში გადავიდა ზაპორიჟიის „მეტალურგში“. უკრაინის პრემიერ-ლიგაში მისი დებიუტი შედგა 2013 წლის 15 მარტს, ლვივის „კარპატის“ წინააღმდეგ ფრედ დამთავრებულ მატჩში (1:1), რის შემდეგაც გუნდის ძირითადი მეკარე გახდა.

2015 წლის 1 იანვრიდან სლოვაკი მეკარე თბილისის „დინამოს“ შეუერთდა. 2014-2015 წლების სეზონის მეორე ნახევარში 10 მატჩი ჩაატარა, ხოლო 2015-2016 წლების სეზონში უმაღლეს ლიგაში ითამაშა 21 მატჩი, თასზე 5, ხოლო ევროპის ლიგის გათამაშებაში 2 მატჩი „გაბალას“ წინააღმდეგ,

ტიტულები
დინამო:
საქართველოს ჩემპიონი (1): 2015-16
საქართველოს თასის გამარჯვებული (2): 2014-15, 2015-16
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2015-16
ალექსეი ივანოვსკი

ალექსეი ივანოვსკი (; დ. 7 მარტი [ ძვ. სტ. 23 თებერვალი] , 1866, ალთაის მხარე — გ. 4 მაისი, 1934, ხარკივი) — რუსი ანთროპოლოგი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1866 წელს ალტაის მხარის სოფელ მუიუტაში. 1893 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიისა და საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტი. გეოგრაფიის მაგისტრის ხარისხი მიიღო დისერტაციით „რუსეთის მოსახლეობის ანთროპოლოგიური შემადგენლობის შესახებ.“ 1903 წლიდან მოსკოვის უნივერსიტეტის პრივატ-დოცენტი და პედაგოგიური ფაკულტეტის ლექტორია. 1900–1914 წლებში რუსული ანთროპოლოგიური ჟურნალის რედაქტორია. 1914 წლიდან ხარკოვის უნივერსიტეტის პროფესორია.

საგანმანათლებლო მიზნებით მოგზაურობდა სხვადასხვა ქვეყნებში: შუა აზიაში, მონღოლეთში, კავკასიასა და ამიერკავკასიაში, თურქეთში და სპარსეთში. გამოიკვლია მრავალი ეროვნების ანთროპოლოგია.

გარდაიცვალა 1934 წელს ხარკივში.
მიხეილ ნიკოლსკი

მიხეილ ნიკოლსკი (; დ. 1848 — გ. 2 ივლისი, 1917) — რუსი აღმოსავლეთმცოდნე, ბიბლეისტი, რუსული ასირიოლოგიის ფუძემდებელი. სემიტოლოგი, შუმეროლოგი და ურარტოლოგი. დოქტორი (1908 წლედან). ისტორიკოს ნიკოლოზ ნიკოლსკის მამა.

დაამთავრა მოსკოვის სასულიერო აკადემია, შემდეგ თავად შეისწავლა რამდენიმე აღმოსავლური ენა და ასურული წარწერები. გამოსცა 900 შუმერული და ასურული წარწერების კორპუსი. ერთ-ერთი პირველი ცდილობდა შეედარებინა შუმერული პიქტოგრამები და ასურული დამწერლობა. 1887 წელს საიმპერატორო მოსკოვის არქეოლოგიურ საზოგადოებასთან დააარსა აღმოსავლეთი კომისია. 1893 წელს ა. ივანოვსკისთან ერთად მონაწილეობდა ამიერკავკასიაში რუსეთის არქეოლოგიური საზოგადოების ექსპედიციაში, რომლის დროსაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ურარტუს შესწავლის საქმეში. გამოსცა შუმერული საბუთები.

ასწვლიდა ივრითსა და ასირიოლოგიას მოსკოვის უნივერსიტეტში.
რატუშა

რატუშა (გერმანული — სიტყვასიტყვით «საბჭოს სახლი») – საქალაქო საბჭოს შენობა შუა საუკუნეების ევროპაში. სახელწოდება „რატუშა“ ევროპის მთელ რიგ ქვეყნებში მიღებული დასახელებაა. შენობა წარმოადგენს გოთური ატქიტექტურული სტილის ულამაზეს ნაგებობას, რომელიც განთავსებული იყო ძველი ქალაქის მთავარ მოედანზე, ცენტრში. ნაგებობისათვის დამახასიათებელია ტანწერწეტა, ზეცისკენ მისწრაფებული საზეიმო ხასიათის წაისრული ფორმები, ახალი კონსტრუქციები (არკბუტანი, კონტრფორსი, ნერვიურიანი კამარა და სხვა), ვიტრაჟები, ქანდაკების, არქიტექტურისა და ფერწერის ღრმა სინთეზი. ხშირად რატუშასათვის დამახასიათებელი დეტალია საათი ან ზარები.

თავდაპირველი რატუშები გაჩნდა გერმანიის სავაჭრო ქალაქებში, მოგვიანებით გადაიღეს შენობის ფორმა სხვა ქვეყნებმაც.