iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლენიანოს ბრძოლა

ლენიანოს ბრძოლა — ბრძოლა 1176 წლის 29 მაისს, რომლის დროსაც ლომბარდიის ლიგის ჯარებმა გაანადგურეს საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორის, ფრიდრიხ ბარბაროსას ჯარები. ლენიანოს ბრძოლაში დაღუპულთა ზუსტი რაოდენობა უცნობია, მაგრამ ივარაუდება დიდი დანაკარგები ორივე მხრიდან. საბოლოოდ ფრიდრიხ ბარბაროსამ და რომის პაპმა ალექსანდრე -მ შეთანხმებას მიაღწიეს 1178 წლის 24 ივლისს, ვენეციის კონგრესის დროს. ამასთანავე ფრიდრიხი რომის პაპს დაემორჩილა, როგორც მსოფლიო ეკლესიის მეთაურს. ფრიდრიხსა და სიცილიის სამეფოს შორის გამოცხადდა 15-წლიანი ნეიტრალიტეტი, ხოლო ფრიდრიხსა და ლომბარდიის ლიგას შორის — 6-წლიანი.
ველფები

____

ველფები  — ფრანკული წარმოშობის ერთ-ერთი უძველესი ევროპული დინასტია, რომლის წარმომადგენლებიც რიგი ევროპული სახელმწიფოების ტახტს იკავებდნენ, კერძოდ, გერმანული და იტალიური სამთავროების, ასევე რუსეთისა და დიდი ბრიტანეთის.

ველფების პირველი დინასტია
საგვარეულოს ისტორია
ველფების პირველი დინასტია, აგრეთვე ცნობილი როგორც უფროსი ველფები , იყო ფრანკული წარმოშობის. ოჯახური ლეგენდის მიხედვით საგვარეულოს წარმოშობა უკავშირდებოდა ედეკონს, ატილას დროინდელ (დაახლ. 450 წელი) ჰუნ ან სკვით ბელადს, ოდოაკრის მამას. თუმცა მის შესახებ პირველი დოკუმენტური მოხსენიებები ეკუთვნის საუკუნეს, როდესაც რუთარდმა 746 წლის შემდეგ მიიღო სამფლობელოები მაასისა და მოზელის რაიონებში. საუკუნის შუა წლებში ველფებმა მიიღეს სამფლობელოები ზემო შვაბიაში, ვაინგარტენში (ალტდორფი).

ველფების მეორე დინასტია
საგვარეულოს ისტორია
ველფების მეორე დინასტია წარმოადგენს იტალიური დ’ესტეს დინასტიის შტოს. ლიგურიის მარკგრაფი ალბერტო აცო დ'ესტე დაქორწინდა კუნიგუნდაზე, ველფ -ის ქალიშვილზე. სწორედ მათი ვაჟი, ველფ , გახდა ველფების მეორე დინასტიის დამაარსებელი. ველფების ამ სახლის სახელწოდებიდან მომდინარეობს შუა საუკუნეების პოლიტიკური მოძრაობის, გველფების სახელწოდება, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა იმპერატორის მცდელობას, გაევრცელებინა საკუთარი ძალაუფლება იტალიაში.
ალბრეხტ I დათვი

ალბრეხტ ბრანდენბურგელი (, ასევე ალბრეხტ დათვი , ალბრეხტ ბალენშტედტიელი (; დაახ. 1100 — 18 ნოემბერი, 1170, სავარაუდოდ შტენდალი) — გრაფი ასკანიების გვარიდან, ბრანდენბურგის მარკსაგრაფოს დამაარსებელი და ბრანდენბურგის პირველი მარკგრაფი. ალბრეხტმა დიდი წვლილი შეიტანა აღმოსავლეთ მიწების კოლონიზაციაში. ალბრეხტ ბრანდენბურგელის დროს მარკა შევიდა საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში.
კონრად III

კონრად (; 1093, ბამბერგი, გერმანია — 15 თებერვალი 1152, ბამბერგი, გერმანია) — გერმანიის პირველი მეფე (1138 — 1152) ჰოენშტაუფენების დინასტიიდან, ფრანკონიის ჰერცოგი (1116 — 1138). შვაბიის ჰერცოგის, ფრიდრიხ ფონ შტაუფენისა და საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორის, ჰაინრიხ -ის ქალიშვილის, აგნესა ფრანკონიელის (1072 — 24 სექტემბერი 1143) მეორე ვაჟი.
ფილიპ შვაბიელი

ფილიპ შვაბიელი (; დ. აგვისტო 1177 — გ. 21 ივნისი, 1208, ბამბერგი) — ვიურცბურგის ეპისკოპოსი (1190–1191), ტოსკანის მარკგრაფი (1195–1197), შვაბიის ჰერცოგი (1196–1208), გერმანიის მეფე (1198—1208), საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორის, ფრიდრიხ ბარბაროსასა და ბურგუნდიის პფალცგრაფის, ბეატრის ბურგუნდიელის უმცროსი ვაჟი. კარგად განათლებული და პატივცემული მმართველი, მან თავისი ცხოვრების ათი წელი გაატარა საღვთო რომის იმპერიის გვირგვინისთვის ბრძოლაში, მაგრამ საბოლოოდ დაიღუპა თავისი ქალიშვილის უკუგდებული საქმროს ხელით.
რომანია

რომანია  — ისტორიული ოლქი იტალიის ცენტრში, თანამედროვე ემილია-რომანიის რეგიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მარკეს ჩრდილოეთით. დასავლეთიდან შემოსაზღვრულია აპენინებით, აღმოსავლეთით — ადრიატიკის ზღვით. რომანიის (რაც ნიშნავს „რომის“) ოლქის ცნება გაჩნდა ლანგობარდების მეფე აისტულფისა და ფრანკთა მეფე პიპინ მოკლეს რავენისთვის კონფლიქტის დროს.
ტოსკანის მარკა

ტოსკანის მარკა (ან ტოსკანის მარკსაგრაფო) — მარკა, რომელიც შექმნეს კაროლინგებმა ყოფილი ლანგობარდების სახელმწიფოს ტერიტორიაზე. ჩრდილოეთით იგი ესაზღვრებოდა იტალიის სამეფოს, აღმოსავლეთითა და სამხრეთით — პაპის ოლქს, დასავლეთით — ლიგურიის ზღვა. თვითონ მარკა წარმოადგენდა საგრაფოების კრებულს (ძირითადად, არნოს ხეობაში).
ფუგერები

ფუგერები  — - საუკუნეების გერმანიის ვაჭრებისა და ბანკირების უმსხვილესი (ველზერებთან ერთად) საგვარეულო, რომელიც საქმეებს აწარმოებდა მთელ ევროპასა და მის ფარგლებს გარეთ. ფუგერების საქმიანობა — ადრეული ევროპული კაპიტალიზმის უმაღლესი წერტილია.

 საუკუნის დასაწყისში გაკოტრების შემდეგ ფუგერები საქმოსნებიდან გადაიქცნენ შვაბიის მსხვილ მიწათმფლობელებად. ფუგერების ბაბენჰაუზენისა და გლეტის შტოებს უბოძეს მთავრის ტიტული (1803 და 1913 წლებში, შესაბამისად). საღვთო რომის იმპერიის დაშლის შემდეგ ყველა ფუგერი მედიატიზირდა.
ბოიან პავლოვიჩი

ბოიან პავლოვიჩი (დ. 8 ნოემბერი, 1986, ლოზნიცა, მაჩვანის რაიონი, იუგოსლავიის სფრ) — სერბი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ზესტაფონის“ მეკარე.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი: 2013/2014
მაკედონიის პირველი ლიგა ჩემპიონი: 2008/2009
სერბეთის სუპერ ლიგა მეორე ადგილი: 2009/2010
სერბეთის თასის გამარჯვებული: 2009/2010
ივრეის მარკა

ივრეის მარკა — მარკა, რომელიც არსებობდა საუკუნეში თანამედროვე იტალიისა და საფრანგეთის საზღვარზე. მისი დედაქალაქი იყო ქალაქი ივრეა. ივრეის მარკას მართავდნენ ივრეის დინასტიის წარმომადგენლები.

მარკა შეიქმნა 888 წელს იტალიის მეფე გვიდოს მიერ ანსკარისთვის, რომელიც მას მხარს უჭერდა საფრანგეთის ტახტისთვის ბრძოლაში, რომელიც წარუმატებელი აღმოჩნდა. ანსკარის შთამომავლები მარკას მართავდნენ მთელი საუკუნე, ზოგიერთი მათგანი იტალიის მეფეც ხდებოდა, თუმცა საუკუნის დასაწყისში ივრეის მარკგრაფის ტიტული ვაკანტური გახდა და იმპერატორმა კონრად -მ აღარ დანიშნა ახალი მარკგრაფი.

ივრეის მარკგრაფები
ანსკარი (888—902)
ადალბერტი (902—924)
ბერენგარი (924—950)
გი (950—965)
ადალბერტ (965—970)
კონრადი (970 — დაახლ. 990)
არდუინი (დაახლ. 990—1015)
ვერონის მარკა

ვერონის მარკა — შუა საუკუნეების მარკა საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ იტალიის ტერიტორიაზე. მარკის ცენტრი იყო ქალაქები ვერონა და აკვილია.

მარკა შექმნა უნროშიდების დინასტიის წარმომადგენელმა ბერენგარ -მა, რომელიც მოგვიანებიათ, 890 წელს, იტალიის მეფე გახდა. მარკა გაუქმდა ლომბარდიის ლიგის შექმნის შემდეგ.
ლუქსემბურგები

ლუქსემბურგები — დინასტია, რომელიც მართავდა საღვთო რომის იმპერიას (1308—1313, 1346—1400, 1410—1437), ჩეხეთს (1310—1437), უნგრეთსა (1387—1437) და ლუქსემბურგს, ლიმბურგიული სახლის შტო. დინასტიას სათავე დაუდო ლიმბურგის ჰერცოგმა, ვალერან -მ (1170—1226), რომელმაც, ლუქსემბურგის გრაფის ასულთან, ერმეზიდა -თან (1186—1247) ქორწინების წყალობით, მოიპოვა უფლებები ლუქსემბურგზე. მისი შვილიშვილებიდან, ჰაინრიხ ლუქსემბურგელის (1216—1271; 1247 წლიდან ლუქსემბურგის გრაფი) ვაჟებიდან დაიწყო ორი შტო — საიმპერიო და ფრანგული.

მნიშვნელოვანი წარმომადგენლები:

ჰაინრიხ 
იოჰან ლუქსემბურგელი
კარლ 
სიგიზმუნდ ლუქსემბურგი.
ოქროს ბულა (1356)

1356 წლის ოქროს ბულა  — საღვთო რომის იმპერიის საკანონმდებლო აქტი, რომელიც მიიღო იმპერიის რაიხსტაგმა 1356 წელს. ყველაზე ცნობილი იმ დოკუმენტებიდან, რომელთაც ეწოდებოდა „ოქროს ბულა“. დოკუმენტის ლათინურ ენაზე შედგენილი ტექსტი დამტკიცდა იმპერატორ კარლ ლუქსემბურგის მიერ. ოქროს ბულის მოქმედებები შეწყდა იმპერიის არსებობის დასასრულთან ერთად (1806 წელი).

ისტორია
კარლ ყველაზე მეტად დაკავებული იყო ჩეხეთის სამეფოში თავისი ძალაუფლების გამტკიცებითა და პირადი სამფლობელოების გაფართოებით. მან განამტკიცა იმპერიის პოლიტიკური დაშლა, როდესაც 1356 წელს გამოსცა „ოქროს ბულა“. ბულა აღიარებდა მთავრების სრულ სუვერენიტეტს თავიანთ სამფლობელოებში, კანონიერს ხდიდა ფეოდალებს შორის ომს, კრძალავდა ქალაქთა კავშირების შექმნას.

ბულა რეგლამენტირებდა შვიდი საიმპერიო კურფიურსტის კოლეგიის (მაინცის, ტრირისა და კელნის არქიეპისკოპოსები, ჩეხეთის მეფე, რაინის პფალცგრაფი, საქსონიის ჰერცოგი და ბრანდენბურგის მარკგრაფი) მიერ გერმანიის მეფის (იმპერატორის) არჩევას და განსაზღვრავდა ამ კურფიურსტების უფლებებს. რაიხსტაგში წამყვანი როლი ჰქონდა მაინცის არქიეპისკოპოსს. გარდა ამისა, ბულა კრძალავდა საკურფიურსტოების ტერიტორიების გაყოფას. ამავე დოკუმენტით მტკიცდებოთა კურფიურსტების უფლება საკუთარი მონეტების განუსაზღვრელი რაოდენობით მოჭრაზე.
სილეზიის ომები

სილეზიის ომები — სამი სამხედრო კონფლიქტი ავსტრიასა და პრუსიას შორის, რომელსაც ფრიდრიხ დიდი მეთაურობდა. კონფლიქტების მსვლელობისას 1740 წლიდან 1763 წლამდე სილეზიის პროვინცია გლაცის საგრაფოსთან ერთად პრუსიის შემადგენლობაში გადავიდა. ინგლისი, საფრანგეთი, რუსეთი და უფრო პატარა ევროპული სახელმწიფოები არაპირდაპირ მონაწილეობდნენ სილეზიის ომებში, მხარს უჭერდნენ ჯერ ერთ, შემდეგ მეორე მხარეს, შექმნილი სიტუაციის მიხედვით. საერთო ჯამში ინგლისი იყო ავსტრიის მხარეზე, ხოლო საფრანგეთი — პრუსიის.

ქრონოლოგია
პირველი ორი ომი — სილეზიის პირველი ომი (1740—1742 წწ.) და სილეზიის მეორე ომი (1744—1745 წწ.) მოიცავს პრუსიის მონაწილეობას ავსტრიული მემკვიდრეობისათვის ომში (1740—1748 წწ.). სილეზიის მესამე ომი უფრო მეტად ცნობილი იყო, როგორც შვიდწლიანი ომი (1756—1763 წწ.)
ემილ კონსტანტინესკუ

ემილ კონსტანტინესკუ (, 19 ნოემბერი 1939, ბენდერი, მოლდოვა) – რუმინელი პოლიტიკოსი, ქვეყნის პრეზიდენტი 1996–2000 წლებში.

პროფესიიით გეოლოგი. 1966 წლიდან ასწავლიდა ბუქარესტის უნივერსიტეტის გეოლოგიურ ფაკულტეტზე. 1989 წლის რუმინეთის რევოლუციის შემდეგ ჩამოაყალიბა პოლიტიკური გაერთიანება – მოქალაქეთა კავშირი. 1992 წელს აირჩიეს ბუქარესტის უნივერსიტეტის პრეზიდენტად. 1996-2000 წლებში კი რუმინეთის პრეზიდენტია.
რუმინეთის დროშა

რუმინეთის დროშა — რუმინეთის რესპუბლიკის ეროვნული სიმბოლო გერბთან და ჰიმნთან ერთად. დროშა წარმოადგენს მართკუთხედის ფორმის ველს, რომელიც შედგება სამი ვერტიკალური ზოლისაგან: ლურჯი – დროშის ტარის მხარეს, ყვითელი – შუაში და წითელი – განაპირას.

ისტორია
დროშა მიღებულია საფრანგეთის დროშის აშკარა გავლენით 1840-იან წლებში, თუმცა დროშის ფერები უფრო ადრე დასტურდება, კერძოდ ის გვხვდება ვლახეთის გოსპოდარის მიჰაი გულადის პერიოდში (1593–1601 წწ.).

2013 წელს მიიღეს გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც რუმინეთის დროშას ცენტრში დაემატება გერბი.

26 ივნისს ყოველწლიურად აღინიშნება დროშის დღე.
დასავლეთ ფრანკთა სამეფო

დასავლეთ ფრანკთა სამეფო — სახელმწიფო ამჟამინდელი საფრანგეთის ტერიტორიაზე, წარმოიქმნა ფრანკთა იმპერიის გაყოფის შედეგად.

843 წელს კარლოს დიდის შვილიშვილებმა, ლოთარ -მა, ლუდვიგ გერმანელნმა და შარლ მელოტმა დადეს ვერდენის ხელშეკრულება ფრანკთა იმპერიის გაყოფის შესახებ. ლოთარმა შეინარჩუნა იმპერატორის ტიტული და მიიღო იტალია და რაინისა და რონის მიმდებარე ზოლის ვრცელი მიწები (შუა ფრანკთა სამეფო), ლუდოვიკო გერმანელმა — რაინის აღმოსავლეთით მდებარე მიწები (აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფო), კარლოს მელოტმა — რაინის დასავლეთით მდებარე მიწები (დასავლეთ ფრანკთა სამეფო).
ენოს საგრაფო

ენოს საგრაფო ან ჰენეგაუს საგრაფო — შუა საუკუნეების საგრაფო, რომელიც მდებარეობდა თანამედროვე ბელგიის ტერიტორიაზე. ფრანგულად ეწოდებოდა ენოს საგრაფო , გერმანულად — ჰენეგაუს საგრაფო . სახელწოდება მომდინარეობს დასახლებული პუქნტის სახელიდან, რომელიც მდებარეობდა საგრაფოს სამხრეთში, ან მდინარე ენისგან , რომელიც ამ რეგიონს კვეთდა.

თავდაპირველად საგრაფო შედიოდა ლოთარინგიის საჰერცოგოში, ხოლო 959 წელს ამ უკანასკნელის გაყოფის შემდეგ — ქვემო ლოთარინგიის საჰერცოგოში. 925 წლიდან ენოს გრაფები იყვნენ აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფოს ვასალები, მოგვიანებით — საღვთო რომის იმპერიის ვასალები. საგრაფოს დედაქალაქი იყო მონსი, გარდა ამისა, მასში შედიოდა ქალაქები ვალანსიენი და კამბრე.
ვიტელსბახები

ვიტელსბახები  — გერმანული ფეოდალური გვარი, რომელიც საუკუნის დასაწყისიდან პირველი მსოფლიო ომის დასრულებამდე მართავდა ბავარიას, კურპფალცს, ასევე რამდენიმე სხვა ახლომდებარე მიწას. გვარმა სახელწოდება მიიღო ვიტელსბახის ციხე-სიმაგრისგან, რომელიც საუკუნის დასაწყისში მდინარე ზალეზე იდგა, ზემო ბავარიაში. პირველი ვიტელსბახები იყვნენ მეისენის მარკგრაფები და თიურინგიის ლანდგრაფები. ჰაინრიხ ლომის დაცემის შემდეგ (1180) განმტკიცდნენ ბავარიისა საჰერცოგოში.
ქვემო ლოთარინგია

ქვემო ლოთარინგია (, , ) — შუა საუკუნეების საჰერცოგო საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში. ამჟამად მისი ტერიტორია შედის ნიდერლანდებში, ბელგიასა და საფრანგეთში.

ისტორია
959 წელს ლოთარინგიის საჰერცოგოში იფეთქა ლოთარინგიის წარჩინებულთა მსხვილმა აჯანყებამ. ისინი უკმაყოფილონი იყვნენ ლოთარინგიის ჰერცოგისა და არექიეპისკოპოს ბრუნოს პოლიტიკით. ამ უკანასკნელებმა გასცეს სენიორების ციხე-სიმაგრეების განადგურების ბრძანება, ასევე წარჩინებულებს დიდი გადასახადები დააკისრეს. აჯანყებას მეთაურობდა ყოფილი მრჩეველი ბრუნო იმონი, შევრემონის სენიორი. აჯანყების ჩასახშობად და სამომავლოთ ლოთარინგიელების შესაჩერებლად, ბრუნომ საჰერცოგო ორ ნაწილად გაყო: ზემო ლოთარინგიად (. ) და ქვემო ლოთარინგიად (. ). ტრირის, მეცის, ტულისა და ვერდენის რეგიონები უშუალოდ იყო დამოკიდებული იმპერატორზე. ყოველი საჰერცოგოს სათავეში ბრუნომ დასვა წარმომადგენელი, რომელსაც ჰქონდა ტიტული „ვიცე-ჰერცოგი“. ზემო ლოთარინგიის ვიცე-ჰერცოგი გახდა ბარისა და მეცის გრაფი ფრიდრიხ (ფერი) (დაახლ. 942—984), რომელიც დაქორწინებული იყო ჰუგო დიდის ასულზე, ბრუნოს ძმიშვილზე. ქვემო ლოთარინგიის ჰერცოგი გახდა ენოს გრაფი გოტფრიდი.
რაშტატი

რაშტატი — ქალაქი ბადენ-ვიურტემბერგის გერმანულ მიწაზე. მდებარეობს ბადენ-ბადენიდან ჩრდილოეთით 10 კმ-ში და კარლსრუედან სამხრეთით 22 კმ-ში. რაშტატის დასავლეთით მიედინება მდინარე რაინი და გადის საზღვარი საფრანგეთთან. მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 50 ათას მცხოვრებს.

1992 წელს რაშტატში გაიხსნა კომპანია „დაიმლერ-ბენცის“ (ამჟამად „დაიმლერი“) ქარხანა, რომელიც ამჟამად უშვებს -კლასისა და -კლასის ავტომობილ „მერსედეს-ბენცს“. ქარხანაში მუშაობს 5000-ზე მეტი ადამიანი, ავტომობილების ყოველწლიური წარმოება — დაახლოებით 250 ათასი, სულ წარმოებულია 2 მილიონზე მეტი ავტომობილი.

საინტერესო ფაქტები
რაშტატში დაიდო რაშტატის ზავი (1714 წელი).
რაშტატში დაიბადა და თავისი ადრეული წლები გაატარა გერმანელმა მწერალმა, ბოდო უზემ.
ოსკარის მე-40 დაჯილდოება

ოსკარის 40-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით მე-40 დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1968 წლის 10 აპრილს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1967 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა . დაჯილდოებაზე ყველაზე მეტი, 5 ჯილდო მიიღო ფილმმა „შუაღამის მხურვალება“.

ლაურეატები
შუგარლენდის ექსპრესი

შუგარლენდის ექსპრესი — სტივენ სპილბერგის 1974 წლის ფილმი. დაფუძნებულია რეალურ ისტორიაზე. სტივენ სპილბერგმა მიიღო კანის კინოფესტივალის ჯილდო საუკეთესო სცენარისთვის.

სიუჟეტი
ახალგაზრდა ცოლ-ქმარი, რომელსაც წარსულში წვრილმანი დანაშაულები აქვს ჩადენილი, პრობლემის წინაშე დგება. სოციალური სამსახური მათ შვილს ართმევს და პატარას მინდობით აღზრდაში ამწესებს. ცოლი ქმარს დაარწმუნებს, რომ სასწრაფოდ ციხიდან უნდა გაიპაროს, მიუხედავად იმისა, რომ მხოლოდ 4 თვე დარჩა მოსახდელი, და ბავშვის გასატაცებლად უნდა გაემგზავრნონ პატარა ქალაქ შუგარლენდში. წყვილი გაიტაცებს პოლიციის მანქანასა და პოლიციელს. ტეხასის პოლიცია მათზე თავდასხმას თავს არიდებს მძევალის უსაფრთხოებიდან გამომდინარე და გამტაცებლებს დიდი კოლონით მიჰყვება უკან, შუგარლენდამდე. პოლიციის უფროსს გადამწყვეტი ზომების მიღება არ სურს, მაგრამ როცა კოლონა შუგარლენდში ჩავა, იძულებულია, გამტაცებლების ლიკვიდაციის ბრძანება გასცეს.
ოსკარის 49-ე დაჯილდოება

ოსკარის 49-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 51-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1977 წლის 28 მარტს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1976 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა .

ლაურეატები
ოსკარის 43-ე დაჯილდოება

ოსკარის 43-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 43-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1971 წლის 15 აპრილს კალიფორნიის შტატის ქალაქ ლოს-ანჯელესში და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1970 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა . დაჯილდოებაზე ყველაზე მეტი, 7 ჯილდო მიიღო ფილმმა „პატონი“.

ლაურეატები
ფიონგჩანგი

ფიონგჩანგი (ასევე ფიონგჩანგგუნი) (, ფიონგჩანგის ოლქი) — ოლქი სამხრეთ კორეის პროვინცია კანვონდოში. კორეაში მას ფართობით მესამე ადგილი უკავია. განლაგებულია თებეგსანმეგის მთებში დედაქალაქ სეულიდან 180 კილომეტრში.

ფიონგჩანგგუნი სამჯერ იყო ზამთრის ოლიმპიური თამაშების კანდიდატი. 2011 წლის 6 ივლისს მსოფლიო ოლიმპიური კომიტეტის სესიაზე სამხრეთ აფრიკის ქალაქ დურბანში გადაწყდა, რომ 2018 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშები ჩატარდებოდა სამხრეთ კორეაში. ფიონგჩანგმა გაასწრო გერმანულ ქალაქ მიუნხენს და ფრანგულ ანსის, რომლებმაც ასევე გამოთქვეს ოლიმპიადის ჩატარების სურვილი.
ანდრო ჟორდანია

ანდრო დიმიტრის ძე ჟორდანია (დ. 4 ნოემბერი, 1904, ლანჩხუთი, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 25 აპრილი, 1974, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი (ნახევარმცველი, თავდამსხმელი) და ფეხბურთის მწვრთნელი. დიდი სამამულო ომის მონაწილე. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1947), საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელი (1960).

1920–30-იანი წლების ამიერკავკასიის ერთ-ერთ უძლიერეს ფეხბურთელად ითვლებოდა. როგორც მწვრთნელმა, თბილისის „დინამო“ სამჯერ გაიყვანა სსრკ-ის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორად, ხოლო 1940 წელს ივანოვოს „ოსნოვას“ რსფსრ-ის თასი მოაგებინა. ივანოვოს „ტექსტილშჩიკის“ ისტორიაში ერთადერთი ადამიანია, ვისაც ერთდროულად ჰქონდა სპორტის დამსახურებული ოსტატისა და დამსახურებული მწვრთნელის წოდებები.

ბიოგრაფია
სათამაშო კარიერა
დაიბადა 1904 წლის 4 (17) ნოემბერს ქალაქ ლანჩხუთში.

1975 წლიდან დაწესდა მისი სახელობის თასის გათამაშება საქართველოს საფეხბურთო გუნდებს შორის. 1994 წლიდან საქართველოს საუკეთესო მწვრთნელს მისი სახელობის პრემია გადაეცემა. ანდრო ჟორდანიას სახელს ატარებს თბილისის „დინამოს“ საწვრთნელი ბაზა.

გაზეთ „სარბიელის“ მიერ 1998 წელს ჩატარებულ გამოკითხვაში დასახელდა საქართველოს საუკუნის მეორე საუკეთესო მწვრთნელად.

მიღწევები
საკლუბო
სსრ კავშირის ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი: 1931
სსრ კავშირის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი: 1924

სამწვრთნელო
რსფსრ-ის თასის მფლობელი: 1940
სსრკ-ის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (3): 1946, 1947, 1959
სსრკ-ის თასის ფინალისტი (2): 1946, 1960
ბეშჩადები

ბეშჩადები — ქედი კარპატებში. განფენილია სლოვაკეთის, პოლონეთისა და უკრაინის ტერიტორიებზე. ბეშჩადები აღმოსავლეთი ბესკიდების ნაწილია, რომელიც მოქცეულია აღმოსავლეთით — ლუპკოვისა და დასავლეთით — უჟოკის უღელტეხილებს შორის. უმაღლესი წერტილის სიმაღლეა 1405 მ (მთა პიკუი, უკრაინა). პოლონეთის ტერიტორიაზე მაქსიმალურ სიმაღლეს აღწევს მწვერვალ ტარნიცაზე (1346 მ). აგებულია ფლიშით. ბრტყელმწვერვალიანი ქედია, დანაწევრებულია მდინარეთა გასწვრივი ხეობებით. 1100 მ-მდე შემოსილია ნაძვნარ-წიფლნარ-სოჭნარით, უფრო მაღლა სუბალპური მდელოა. გამოყენებულია საძოვრებად.
კარლ თეოდორ დალბერგი

კარლ თეოდორ ფონ დალბერგი (; დ. 8 თებერვალი, 1744, მანჰაიმი — გ. 10 თებერვალი, 1817, რეგენსბურგი) — საღვთო რომის იმპერიის უკანასკნელი ეპისკოპოსი-მთავარი და სახელმწიფო მოღვაწე. დალბერგების ბარონთა გვარის წარმომადგენელი. რეგენსბურგის პირველი და უკანასკნელი არქიეპისკოპოსი, ფრანკფურტის ერთადერთი დიდი ჰერცოგი. როდესაც ნაპოლეონი დაეცა, პრელატი რეგენსბურგში დაბრუნდა, სადაც გარდაიცვალა. მისი სამფლობელოების ნაწილი მემკვიდრეობით ერგო მის ძმისშვილს — ჰერცოგ ემერიხ იოზეფ ფონ დალბერგს.
რეტეზატის ეროვნული პარკი

რეტეზატის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი რუმინეთში. შეიქმნა ბუნებრივი ლანდშაფტების დაცვის მიზნით 1935 წელს. მდებარეობს სამხრეთ კარპატებში, რეტეზატის მასივზე. ფართობი 381 კმ². დამახასიათებელია ძველი გამყინვარების ნიშნები, რაც რელიეფში გამოიხატება ტროგების, ცირკების, მყინვარული ტბებისა და სხვათა სახით. გვხვდება მურა დათვი, მგელი, ფოცხვერი, ჩვეულებრივი მელა, კეთილშობილი ირემი, ევროპული შველი, გარეული ღორი; მაღალმთიანეთშია არჩვი და ალპური ზაზუნა, მდინარეების ნაპირზეა წავი. ორნითოფაუნას ქმნის მთის არწივი, ორბი, სოღო, მეთხილია, ზარნაშო და სხვა. ქვეწარმავლებიდან გვხვდება ჩვეულებრივი გველგესლა, ამფიბიებიდან ალპური ტრიტონი. მთიან ადგილებში იზრდება წიფელი, ნაძვი, სოჭი, არყი, ცირცელი. სუბალპურ სარტყელშია ფიჭვი. 1979 წელს პარკის ნაწილი გამოცხადდა იუნესკოს ბიოსფერულ ნაკრძალად.
ვიტალი დარასელია (უმცროსი)

ვიტალი დარასელია უმცროსი (დ. 27 სექტემბერი, 1978, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი ნახევარმცველი. კარიერა დაასრულა თბილისის „ლოკომოტივში“. იგი არის ცნობილი ქართველი ფეხბურთელის, ვიტალი დარასელიას ვაჟი.

კარიერა
კარიერა დაიწყო 1997 წელს ბათუმის „დინამოში“, იმავე წელს გადავიდა უკრაინაში, სადაც 2000 წლამდე ითამაშა კიევის „ცსკა“-ში. კიევში ჩატარებული ცუდი სეზონის შემდეგ, 2001 წელს გადავიდა ქართულ გიგანტ თბილისის „დინამოში“, რომელთან ერთადაც გახდა უმაღლესი ლიგისა და საქართველოს თასის გამარჯვებული. 2004 წლის თებერვალში კონტრაქტი გააფორმა ვლადიკავკაზის „ალანიასთან“, სადაც 2 სეზონი გაატარა. 2005–06 წლების სეზონში დაბრუნდა „დინამოში“ და კარიერის საუკეთესო წლები სწორედ ამ კლუბში გაატარა, მაშინ მეორე წრიდან გუნდს სათავეში ხორვატი ივო შუშაკი ჩაუდგა, რომელთან ერთადაც გუნდმა ჩემპიონის ოქროს მედლები დაიბრუნა, მოიგო საქართველოს თასი, 2004 წელს კი თანამეგობრობის თასი და ეს ყველაფერი ძალიან ლამაზად და დამაჯერებლად გააკეთა. 2006 წლის აგვისტოში გადავიდა ყაზახურ ყარაღანდას „შახტიორში“. 2007 წლის დაბრუნდა საქართველოში და თამაში ბოლნისის „სიონში“ განაგრძო. 2007–08 წლების სეზონში ითამაშა კიშინიოვის „დაჩიაში“, 2008 წლიდან კი თბილისის „ლოკომოტივში“ თამაშობდა, სანამ 2009 წლის იანვარში ქრონიკული ტრავმის მომიზეზებით გუნდიდან წავიდა და კარიერაც დაასრულა.

ეროვნულ ნაკრებში პირველად 2002 წელს გამოიძახეს, სადაც 2005 წლამდე 10 მატჩის ჩატარება მოასწრო.

კარიერის შემდეგ მოსკოვში დასახლდა და ფეხბურთს გასართობად თამაშობდა. 33 წლის ასაკში ფუტსალში რუსეთის ჩემპიონატის მონაწილე მოსკოვის „ტორპედოში“ ჩაირიცხა. ოღონდ ეს გუნდი არა კლასიკური, არამედ 8/8-ზე ფუტსალის ჩემპიონატში მონაწილეობდა.
კარლ V (მრავალმნიშვნელოვანი)

კარლ -ს სახელით ისტორიაში რამდენიმე პიროვნებაა ცნობილი:

კარლ — საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი (1519—1556) და ესპანეთის მეფე (1516—1556) კარლოს -ის სახელით
კარლ — ლოთარინგიის ჰერცოგი (1643—1690)
კარლ — ნეაპოლის მეფე (1666—1700)

კარლ -ის სახელით ხშირად მოიხსენიებენ აგრეთვე:

შარლ ბრძენს — საფრანგეთის მეფეს (1364-1380)
ნიკოლაე ვეკეროუ

ნიკოლაე ვეკეროუ (, 5 დეკემბერი 1943, ბელგოროდ-დნესტროვსკი, უკრაინა) — რუმინელი პოლიტიკოსი, ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 1992–1996 წლებში. 1996–1997 წლებში რუმინეთის კომერციული ბანკის ვიცე-პრეზიდენტია. 1996–2008 წლებში სენატორია არჯეშის ჟუდეციდან. 2000–2008 წლებში სენატის თავმჯდომარე, ხოლო 2007 წლის აპრილ-მაისში რუმინეთის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი.
კრინ ანტონესკუ

კრინ ანტონესკუ (, 21 სექტემბერი 1959, ტულჩა, რუმინეთი) — რუმინელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის სენატის თავმჯდომარე 2007 წლიდან, 2012 წლის ივლის-აგვისტოში რუმინეთის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი.

ბიოგრაფია
1985 წელს დაამთავრა ბუქარესტის უნივერსიტეტის ისტორიული ფაკულტეტი, რის შემდეგაც მუშაობდა ისტორიის მასწავლებლად. 1989–1990 წლებში ბუქარესტის ისტორიისა და არქეოლოგიის მუზეუმის კურატორია. 1996–2008 წლებში რუმინეთის დეპუტატთა პალატის წევრია. 2008 წელს რუმინეთის სენატორია ბუქარესტიდან. 2008 წლის დეკემბრიდან სენატის ვიცე-თავმჯდომარეა. თანამდებობიდან გადადგა 2009 წლის 30 აგვისტოს. მონაწილეობდა 2009 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში და დაიკავა მესამე ადგილი 20,02 %-ით. 2012 წლის 3 ივლისიდან რუმინეთის სენატის თავმჯდომარეა. 6 ივლისს პარლამენტმა რუმინეთის პრეზიდენტ ტრაიან ბესესკუს იმპიჩმენტი გამოუცხადა და ქვეყნის პრეზიდენტის მოვალეობა დაეკისრა კრინ ანტონესკუს.
ნევადო-დელ-რუისი

ნევადო-დელ-რუისი , ასევე ლა-მესა-დე-ერვეო (ერვეოს მაგიდა) ან კუმანდაი კოლუმბამდელ ადგილობრივთა ენაზე — ვულკანი კოლუმბიაში, კალდასისა და ტოლიმის დეპარტამენტების საზღვარზე, დედაქალაქ ბოგოტიდან 129 კილომეტრით დასავლეთით. ნევადო-დელ-რუისი სტრატოვულკანია, შედგება ლავის მრავალი ფენისგან, რომელსაც ენაცვლება გაქვავებული ვულკანური ფერფლისა და პიროკლასტებისაგან. ვულკანი აქტიურია დაახლოებით ბოლო ორი მილიონი წლის მანძილზე, პლეისტოცენისა და გვიანდელი პლიოცენის ეპოქებში, გააჩნია ამოფრქვევის სამი ძირითადი პერიოდი. ამჟამინდელი ვულკანური კონუსი ჩამოყალიბდა ამოფრქვევის მიმდინარე პერიოდში, რომელიც 150 ათასი წლის წინ დაიწყო.

როგორც წესი, ნევადო-დელ-რუისზე ხდება პლიანიანური ამოფრქვევები, რომლის დროსაც წარმოიქმნება გაზისა და კლდის პიროკლასტური ნაკადები. ეს ამოფრქვევები ხშირად განაპირობებს ლაჰარებს (ტალახისა და ნამსხვრევების ნაკადი), რაც საფრთხეს უქმნის ადამიანებსა და გარემოს. მსგავსი ამოფრქვევების საფრთხეს ზრდის ის ფაქტი, რომ ცხელი გაზი და ლავა ადნობს მთის თოვლის საფარს, რის შედეგადაც ნაკადს წყლის დიდი რაოდენობაც ემატება. 1985 წლის 13 ნოემბერს პატარა ამოფრქვევამ წარმოქმნა უზარმაზარი ლაჰარი, რომელმაც დაანგრია და დამარხა ტოლიმის დეპარტამენტის ქალაქი არმერო, რასაც 25 000 ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. ამ მოვლენას მოგვიანებით არმეროს ტრაგედია უწოდეს. მსგავსი, მაგრამ ნაკლებად მსხვერპლიანი მოვლენები მოხდა 1595 და 1845 წლებში, როდესაც მცირე ამოფრქვევას უზარმაზარი ლაჰარი მოჰყვა.

ვულკანი მიეკუთვნება ლოს-ნევადოსის ბუნების ეროვნულ პარკს, რომელიც ასევე მოიცავს სხვა რამდენიმე ვულკანს. ნევადო-დელ-რუისის მწვერვალი დაფარულია ფართო მყინვარებით, რომლებმაც 1985 წლიდან, გლობალური დათბობის შედეგად მნიშვნელოვნად უკანდახევა დაიწყო. ვულკანი საფრთხედ რჩება მიმდებარე ქალაქებისა და სოფლებისათვის, შესაძლო ამოფრქვევებისა და ლაჰარების საფრთხის ქვეშ დაახლოებით 500 000 ადამიანი იმყოფება.

გალერეა