iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მინარქიზმი

მინარქიზმი (;  — მინიმალური +  — ძალაუფლება) — პოლიტიკური ფილოსოფია, რომლის მიხედვით სახელმწიფოს ფუნქციები უნდა შემოიფარგლებოდეს მოქალაქეების თავისუფლებისა და საკუთრების დაცვით. მინარქიზმი ლიბერტარიანიზმის განშტოებაა, რომელიც ემხრობა მინიმალური ძალაუფლების მქონე სახელმწიფოს არსებობას. ტერმინი „მინარქიზმი“ პირველად გამოიყენა სამუელ კონკინმა 1980 წელს.

მინიმალური სახელმწიფოს საუკეთესო ისტორიულ მაგალითებად საუკუნის ბოლოს ადრეული ინდუსტრიალიზაციის პერიოდის დიდი ბრიტანეთი და ამერიკის შეერთებული შტატები ითვლება. თავის ნაშრომში „ანარქია, სახელმწიფო და უტოპია“ რობერტ ნოზიკმა (1938-2002 წწ) განავითარა ჯონ ლოკის იდეებთან მიახლოებული ლიბერტარიანიზმის მოდელი, სადაც ასევე აისახა საუკუნის ინდივიდუალისტების: ჰერბერტ სპენსერისა (1808-1887 წწ) და ბენჟამინ ტაკერის (1854-1939 წწ) გავლენა. მისი თქმით, სახელმწიფოს ფუნქციები მკაცრად უნდა იყოს შეზღუდული და დაყვანილი მოქალაქეების ქურდობის, თაღლითობისა და ძალადობისგან დაცვაზე, ხოლო იძულება გამოყენებული უნდა იყოს მხოლოდ იმ პირებისადმი, რომლებიც არღვევენ სხვის თავისუფლებას. ყველა დანარჩენი ფუნქცია, მისი აზრით, ადრე თუ გვიან პიროვნების უფლებების ხელყოფა გახდება. ამიტომ ასეთი ფუნქციების გამართლება არ შეიძლება.
ევდოკია მაკრემბოლიტისა

ევდოკია მაკრემბოლიტისა (; დ. 1021 — გ. 1096) — ბიზანტიელი დიდგვაროვანი. ბიზანტიის ორგზის დედოფალი 1059-71 წლებში ჯერ როგორც კონსტანტინე -ის, შემდეგ კი როგორც რომანოზ -ის მეუღლე. მისი მეორე ქმრის დამხობის შემდეგ ტახტზე მისი ვაჟი მიხეილ ადის, რომელმაც იგი სამუდამოდ მონასტერში გამოკეტა.

ბიოგრაფია
ევდოკია დაიბადა 1021 წელს ბიზანტიაში. იგი იყო ადგილობრივი დიდგვაროვნის, იოანე მაკრემბოლიტისა და მისი უცნობი მეუღლის, კონსტანტინეპოლის პატრიარქ მიქაელ -ის დის ასული.

დაახლოებით 1050 წელს ევდოკია ცოლად გაჰყვა კონსტანტინე დუკასს, რომლისგანაც მას შვიდი შვილი შეეძინა. 1059 წელს დედოფალ თეოდორას გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი ქმარი, კონსტანტინე დუკა ავიდა, რითაც ევდოკია ბიზანტიის დედოფლად გვევლინება. 1067 წლის 22 მაისს კონსტანტინე გარდაიცვალა, რის შემდეგაც წესით ტახტზე მათი ვაჟი მიხეილი უნდა ასულიყო, თუმცა დედოფალ ევდოკიას ინტრიგების წყალობით ასე არ მოხდა. იგი სასწრაფოდ დაქორწინდა საკმაოდ გავლენიან და სიმპათიურ რომანოზ დიოგენესზე. ევდოკიამ მოახერხა ისე, რომ ტახტზე სწორედ რომანოზ ავიდა, რომლისგანაც დედოფალს ორი ვაჟი შეეძინა. ცხადია, მიხეილსა და მის ცოლს, ქართველ პრინცესა მარიამ ალანელს ეს ამბავი არ მოსწონდათ, თუმცა რაიმეს შეცვლის ძალა არ შესწევდათ.

რომანოზმა ევდოკიას ვაჟები თავის თანამმართველებად დაინიშნა, რითაც ასე თუ ისე სიტუაცია ჩაწყნარდა. ეს ქორწინება დედოფლისათვის ბედნიერი არ ყოფილა, რადგან იმპერატორი სულ ომებში იყო, მასზე გათხოვების გამო კი სამეფო კარზე ბევრი მტერი გაუჩნდა. თუმცა, აქვე აღსანიშნავია, რომ ამ დროს ევდოკიას უდიდესი ძალაუფლება ჰქონდა, რადგანაც ომში წასული რომანოზი რეგენტად მას ნიშნავდა.

1071 წელს მანასკერტის ბრძოლაში თურქ-სელჩუკებმა ტყვედ ჩაიგდეს იმპერატორი რომანოზი, რითაც ისარგებლეს მიხეილმა და მისმა ცოლმა მარიამ ალანელმა. მათ სახელმწიფო გადატრიალება მოაწყვეს და ამავე წელს ახალ იმპერატორად მიხეილ გვევლინება. ევდოკიამ რომანოზის მძევლობიდან გამოსყიდვა ძლივს მოახერხა, თუმცა როგორც კი იგი ბიზანტიაში დაბრუნდა, მიხეილმა იგი დაპატიმრა და თვალები დასთხარა. რომანოზი 1072 წელს პატიმრობაში გარდაიცვალა. ამის შემდეგ, მიხეილმა და მარიამმა ევდოკიაც მოიშორეს თავიდან, იმ დროისათვის გავრცელებული ხერხით: იგი იძულებით გამოკეტეს მონასტერში და მონაზვნად აღკვეცეს.

სულ რამდენიმე წელიწადში, 1078 წელს მიხეილიც დაამხეს და ბერად აღკვეცეს, მისი ცოლი კი ახალ იმპერატორს მიჰყვება ცოლად, რომელთა წინააღმდეგ შეთქმულებაში, 1081 წელს ალექსი კომნენოსთან ერთად მონაზვნად აღკვეცილი ევდოკიაც მონაწილეობდა.

ევდოკია მაკრემბოლიტისა გარდაიცვალა 1096 წელს, 75 წლის ასაკში.

შვილები
ევდოკიას თავის პირველ ქმართან, იმპერატორ კონსტანტინე -თან ექვსი შვილი ჰყავდა:
მიხეილ , ბიზანტიის იმპერატორი 1071-78 წლებში, ცოლად შეირთო მარიამ ალანელი;
ანდრონიკე, ბიზანტიის იმპერატორის თანამმართველი 1068-78 წლებში, გარდაიცვალა დაუოჯახებელი;
კონსტანტინე, ბიზანტიის იმპერატორის თანამმართველი 1060-78 წლებში, გარდაიცვალა დაუოჯახებელი;
ანა, აღიკვეცა მონაზვნად;
თეოდორა, ცოლად გაჰყვა ვენეციის დოჟ დომენიკო სელვოს;
ზოია, ცოლად გაჰყვა ბიზანტიის იმპერატორ ალექსი -ის ძმას, ადრიანე კომნენოსს;

ევდოკიას თავის მეორე ქმართან, იმპერატორ რომანოზ -თან ორი შვილი ჰყავდა:
ნიკიფორე, ბიზანტიის იმპერატორის თანამმართველი 1070-71 წლებში, გარდაიცვალა გაუოჯახებელი;
ლეო;
ლალი დოლიძე

ლალი დოლიძე (დ. 25 სექტემბერი, 1958, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი სპორტსმენი (მხატვრული ტანვარჯიში). მსოფლიოს ჩემპიონი ჯგუფურ ვარჯიშში და გუნდურ შეჯიბრებაში (1979). სსრკ ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი თავისუფალ ვარჯიშში (1976). საერთაშორისო ტურნირებში არაერთგზის გამარჯვებული. 1992 წლიდან ავარჯიშებს იტალიელ სპორტსმენებს. მისი აღზრდილია იტალიის მრავალგზის ჩემპიონი ლაურა ძაკილი. იტალიის ტანვარჯიშის ფედერაციამ აღიარა წლის საუკეთესო მწვრთნელად (1997). ტანვარჯიშის საერთაშორისო ფედერაციამ კი წლის ათ საუკეთესო მწვრთნელს შორის დაასახელა (1998). საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1979).

ძირითადი შედეგები
მუხრან ვახტანგაძე

მუხრან ვახტანგაძე (დ. 22 იანვარი, 1973, ბათუმი, აჭარის ასსრ, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა). მსოფლიოს თასის მფლობელი პირად პირველობასა (2003) და გუნდურ ჩათვლაში (2004). ღირსების ორდენისა და ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენის (ორგზის) კავალერი.

დაამთავრა საქართველოს ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის აკადემია 1999 წელს; საქართველოს სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტის ბათუმის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი ეკონომისტ-იურისტის კვალიფიკაციით 2004 წელს. 2006–2015 წლებში ბათუმის სასპორტო სკოლის დირექტორი; 2015 წლიდან აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა დეპარტამენტის უფროსი.

2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

ძირითადი შედეგები
ინდოეთ-პაკისტანის სასაზღვრო კონფლიქტი (2019)

ინდოეთ-პაკისტანის კონფლიქტი — სასაზღვრო დაპირისპირება და შეტაკებები ინდოეთისა და პაკისტანის შეიარაღებულ ძალებს შორის, ქაშმირის სადავო რეგიონში.

დაძაბულობა გამოიწვია 14 თებერვლის ტერაქტმა, როდესაც ტერორისტული დაჯგუფების თვითმკვლელმა წევრმა ააფეთქა მანქანა, რომელიც პოლიიციის თანამშრომლების კოლონასთან ერთად გადაადგილდებოდა. შემთხვევას 46 სამხედრო პოლიციელი ემსხვერპლა. პასუხისმგებლობა პაკისტანში დაფუძნებულმა ტერორისტულმა დაჯგუფებამ აიღო, თუმცა პაკისტანის მთავრობამ დაგმო ეს თავდასხმა და ყველანაირი მონაწილეობა უარყო.

თვითმკვლელი ტერორისტის თამდასხმაზე საპასუხოდ, ინდოეთის საჰაერო ძალებმა 26 თებერვალს დაარღვია კონტროლის ხაზი (პირველად ინდოეთ-პაკისტანის 1971 წლის ომის შემდეგ) და განახორციელა, თავისი თქმით „წინასწარგანზრახული“ საჰაერო დარტყმები ტერორისტთა საწვრთნელ ბაზებზე, რასაც რამდენიმე რადიკალი ემსხვერპლა. ადგილობრივი მოსახლეობა და პაკისტანელი სამხედროები აცხადებდნენ, რომ ინდოეთის მტკიცება, რომ არავინ დაღუპულა და არც ინფრასტრუქტურა დაზიანებულა, სიმართლეს არ შეესაბამებოდა.

სიტუაცია კიდევ უფრო დაიძაბა, 26 და 27 თებერვალს ინდოეთმა და პაკისტანმა ერთმანეთის საწინააღმდეგოდ გახსნეს ცეცხლი კონტროლის ხაზის გასწვრივ. 10 ინდოელი სამხედრო დაიჭრა და 4 პაკისტანელი მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა ამ დროს. ბოლო დღეს პაკისტანმა საჰაერო დარტყმები განახორციელა ინდოეთის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე, რასაც არ მოჰყვა მსხვერპლი და არც ინფრასტრუქტურის დაზიანება.

იმავე 27 თებერვალს, პაკისტანმა განაცხადა, რომ ტყვეობაში იმყოფებოდა ჩამოგდებული ინდური თვითმფრინავების ორი პილოტი. ინდოეთი ამტკიცებდა, რომ მხოლოდ ერთი -2 იყო ჩამოგდებული და მოითხოვდა იმ ერთი პილოტის გათავისუფლებას. ინდოეთმა ასევე განაცხადა, რომ ჩამოაგდო პაკისტანის -16, თუმცა ეს შემთხვევა პაკისტანმა უარყო. მოგვიანებით პაკისტანმა განმარტო, რომ ტყვეობაში მხოლოდ ერთი ინდოელი მფრინავი იყო. იგი 1 მარტს გათავისუფლდა.

წინაპირობა
ინდოეთი და პაკისტანი დიდი ხნის განმავლობაში არიან წინააღმდეგობაში და ერთმანეთთან რამდენიმე ომი, კონფლიქტი და სამხედრო დაპირისპირება გადახდათ. განგრძობადი დაძაბულობის საფუძველი კომპლექსურია, თუმცა ძირითადად სადავო ქაშმირის რეგიონს უკავშირდება. მას შემდეგ, რაც 1947 წელს ინდოეთს პაკისტანი გამოეყო, დაიწყო დავა ჯამუს და ქაშმირის სამთავროსათვის, რომელიც მუსლიმებით იყო დასახლებული თუმცა ინდოელი მაჰარაჯა მართავდა და ამის წყალობით ამ ქვეყნის შემადგენლობაში მოექცა. დავა სრულმასშტაბიან ინდოეთ-პაკისტანის 1947–1948 წლების ომში გადაიზარდა. ნაწილობრივ, სადავო საკითხში იყო ის ფაქტი, რომ 1947 წლის გაყოფისას არ განისაზღვრა ამ რეგიონის სტატუსი. პრობლემა გადაუწყვეტელი აღმოჩნდა, მან მოიტანა 1965 წლის მეორე და 1971 წლის ომები. 1990-იანი წლების შემდეგ, დამუშავების შედეგად ორივე სახელმწიფო ფლობს ბირთვულ იარაღს, რომელიც შესაძლოა გამოიყენეს განსაზღვრული სიმკაცრით 1999 წლის კარგილის ომში.

საერთაშორისო რეაქცია
რამდენიმე ქვეყანამ, როგორიცაა ავსტრალია, კანადა, ჩინეთი, ინდონეზია, მალაიზია, შრი-ლანკა, არაბთა გაერთიანებული საამიროები, და შეერთებული შტატები, გამოხატა შეშფოთება და მხარეებს თავშეკავებისაკენ მოუწოდა. ირანმა და თურქეთმა ორივე დაპირისპირებულ მხარეს შუამავლობა შესთავაზეს.
თამაზ იმნაიშვილი

თამაზ იმნაიშვილი (დ. 28 ივლისი, 1954, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრ კავშირი) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი (სასტენდო და ტყვიის სროლა). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1981). საერთაშორისო კატეგორიის მსაჯი. საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის ვიცე-პრეზიდენტი (1994–2004). საქართველოს სროლის სახეობათა ეროვნული ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტი 1992 წლიდან. ღირსების ორდენის კავალერი.

ბიოგრაფია
ევროპის შვიდგზის ჩემპიონი გუნდურ პირველობაში (1977, 1978, 1980, 1981, 1984, 1985, 1987). ევროპის თასის მფლობელი პირად პირველობაში (1987). სსრკ ხალხთა სპარტაკიადის ჩემპიონი პირად ჩათვლაში (1975). სსრკ მრავალგზის ჩემპიონი და პრიზიორი პირად და გუნდურ პირველობაში. მსოფლიოს აბსოლუტური რეკორდსმენი (1996, 125 ქ 125-იდან). გივი შენგელიასთან და დავით ქვათაძესთან ერთად მსოფლიო თასის გათამაშეების (1995) მე-3 პრიზიორი გუნდურ ჩათვლაში.

ოლიმპიური თამაშების სამგზის მონაწილე: და ოლიმპიურ თამაშებში (1980, მოსკოვი და 1996, ატლანტა) აჩვენა შედეგი, ოლიმპიური თამაშების (1988, სეული) წინასწარ შეჯიბრებაში მოაგროვა 146 ქულა (150-იდან) და სსრკ ნაკრების კიდევ სამ წევრთან ერთად 24 ფინალისტს შორის მოხვდა. ტურნირის ორგანიზატორებმა სსრკ ნაკრების ხელმძღვანელობას ოთხიდან ერთი ფინალისტის მოხსნა დაავალეს, მწვრთნელებმა კი არჩევანი ქართველ სპორტსმენზე შეაჩერეს და იგი ფინალს მიღმა დატოვეს; გამოქვეყნებული აქვს ხუთი სტატია; საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა ბიოლოგიაში 1988 წელს; მისი ბიოგრაფია შეტანილია ატლანტის ოლიმპიადისადმი მიძღვნილ ცნობარში.

ძირითადი შედეგები
გიორგი კანდელაკი

გიორგი კანდელაკი (დ. 10 აპრილი, 1974, სოფ. ვარიანი, გორის რაიონი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მოკრივე. მსოფლიოს თასის გათამაშების მესამე პრიზიორი (1994). მსოფლიოს ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის (1992). ატლანტის ოლიმპიური თამაშების მონაწილე (1996, პირველი ორი ბრძოლის მოგების შემდეგ მესამე წრეში კუბელ ფელიქს სავონთან დამარცხდა და ბრძოლას გამოეთიშა). 1998 წლიდან პროფესიონალურ კრივში გადავიდა. მსოფლიოს ჩემპიონი -ის ვერსიით (2002, 2003). პროფესიონალურ რინგზე გამართა 24 ბრძოლა და ყველა მოიგო (18 — ნოკაუტით). საქართველოს წლის საუკეთესო სპორტსმენი (1997). საქართველოს კრივის ფედერაციის პრეზიდენტი (2002-იდან). ღირსების ორდენის კავალერი (1997). სპორტული კლუბის „ჩემპიონი“ დამფუძნებელი (1999).

ძირითადი შედეგები
თხოთის მთა

თხოთის მთა — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, კასპის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე, კვერნაქების (კვერნაქის ქედი) ერთ-ერთ მონაკვეთზე, რეხულისა და ქსნის ხეობებს შორის და ერთმანეთისგან ყოფს მუხრანის ველსა და მტკვრისპირა ვაკეს — აშურიანს; სიმაღლე ზღვის დონიდან 845 მეტრამდე.

ისტორიულად თხოთის მთაზე მდებარეობდა კასპისკენ გადასასვლელი. „მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ და ლეონტი მროველის მატიანეს მიხედვით, მცხეთაში წმინდა ნინოს მოღვაწეობის დროს, მუხრანისკენ სანადიროდ წასულ მეფე მირიანს თხოთის მთაზე მზე დაუბნელდა და გზა ვეღარ გაიგნო. მირიანმა თავდაპირველად თავის ღმერთებს მიმართა; შველა რომ ვერ მიიღო, ნინოს ღმერთს შეევედრა ხსნას. მართლაც, მაშინვე განათდა და მეფემ იწამა ქრისტე. მცხეთელთა მონათვლის შემდეგ წმინდა ნაძვის ხისაგან გამოთლილი სამი ჯვარი აღმართეს თხოთის მთაზე, ქალაქ უჯარმასა და იმ ბორცვზე, სადაც ახლა მცხეთის ჯვრის მონასტერია. ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით, „თხოთის მთასა ზედა მოიქცა მეფე მირიან ქრისტიანედ. აწ არს მუნ ნიში ჯუარისა, რომელი აღმართა წმიდამან ნინომ, სუეტისაგან გამოკუეთილი“. თხოთის მთაზე შემორჩენილია – საუკუნეების ჯვრის ფორმის წმინდა ნინოს ეკლესია — აღაიანის ნინოწმინდის ეკლესია.
სი-ო-სე-პოლი

სი-ო-სე-პოლი , ასევე ცნობილი როგორც ალავერდი-ხანის ხიდი — ირანის ქალაქ ისპაანის 11 ისტორიული ხიდიდან უდიდესი. გადებულია მდინარე ზენდერუდზე. ასრულებს ხიდისა და კაშხლის ფუნქციას. პოპულარული და სეფიანთა არქიტექტურის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ობიექტია. აშენდა 1599-1602 წლებში შაჰ-აბას -ის მმართველობის დროს. სი-ო-სე-პოლის თაღოვან-კამაროვანი ხიდი შედგება 33 მალისაგან, რის გამოც მიიღო თავისი სახელწოდება, ვინაიდან „‌‌“‎ ანუ „სი-ო-სე-პოლი“ თარგმანში სიტყვასიტყვით ნიშნავს „ოცდაცამეტ ხიდს“. ხიდს სავალი ნაწილის ორივე მხარეს გასდევს თაღედები. უგრძესი მალის სიგრძე დაახლოებით 5,60 მ აღწევს. თავდაპირველად ხიდის ინტერიერი მოხატული იყო, რომლებსაც მოგზაურები ხშირად აღწერდნენ როგორც ეროტიკულს. ქვედა სართულზე გაკეთებულია შეჭრილი ოთახები, რომლებშიც ჩაიხანებია გახსნილი.

გალერეა
კოლდიჩევსკოე

კოლდიჩევსკოე — ტბა ბელარუსში, ბრესტის ოლქის ბარანოვიჩის რაიონში. ტბიდან გამოედინება მდრინარე შჩარა. რომელზეც მიმდინარეობს ტორფის მოპოვების სამუშაოები, და სოფლებით არაბოვშჩინა და კოლდიჩევო. ტბის ზედაპირის ფართობია 0,55 კმ², სიგრძე — 0,95 კმ. სარკის სიმაღლე ზღვის დონიდან — 185,7 მ. კოლდიჩევსკოეს საშუალო სიღრმეა 0,64 მ, უდიდესი — 2,5 მ.

ტბის სიახლოვეს მდებარეობს ნეოლოთის დროინდელი ტორფიანი სადგომი „ვოიკოვიჩი-1“.
არჩილ თალაკვაძე

არჩილ თალაკვაძე (დ. 16 იანვარი, 1983, ქ. მახარაძე, ახლანდ. ოზურგეთი) — ქართველი პოლიტიკოსი, პარტია „ქართული ოცნების“ წევრი 2016 წლიდან. საქართველოს მე-9 და მე-10 მოწვევის პარლამენტის წვერი (2016-2024), საპარლამენტო უმრავლესობის ლიდერი (2016-2019), საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე (2019-2021).

განათლება
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი (2006), საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პოლიტიკის და მენეჯმენტის პროგრამა (2010), ლონდონის ეკონომიკის სკოლის აღმასრულებელი მენეჯმენტის პროგრამა (2015).

კარიერის დასაწყისი
2006-2007 წლებში თალაკვაძე მუშაობდა საქართველოში აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს ჯანმრთელობის პროგრამის პროექტის კოორდინატორად, 2007-2010 წლებში — საქართველოს სახალხო დამცველის ოფისში, სახალხო დამცველის მრჩევლის პოზიციაზე, 2011-2012 წლებში — -ის დემოკრატიული მმართველობის პროგრამის დირექტორის მოადგილედ.

პოლიტიკური კარიერა
2012-2014 წლებში თალაკვაძე იყო საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის მინისტრის მოადგილე, 2014-2016 წლებში — საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილე (ხელმძღვანელობდა საერთაშორისო ურთიერთობებს, მიგრაციის სამსახურის რეფორმას და ცენტრალური აპარატის მუშაობას). 2015-2016 წლებში იყო „გლობალური ფონდის“ მმართველი საბჭოს წევრი, საქართველოს მთავრობის კვოტით.

2016 წლის საპარლამენტო არჩევნებში არჩეულ იქნა ოზურგეთის ოლქის მაჟორიტარად (მიიღო 14 839 ხმა, 52,88%) მოწვევის პარლამენტში „ქართული ოცნებიდან“. 2016-2019 წლებში იყო საპარლამენტო უმრავლესობის ლიდერი და საკონსტიტუციო კომისიის წევრი. 2019 წლის 25 ივნისს აირჩიეს საქართველოს მოწვევის თავმჯდომარედ. 2020 წლის 11 დეკემბერს გახდა საქართველოს მოწვევის პარლამენტის წევრი „ქართული ოცნების“ პარტიული სიით, იმავე დღეს კვლავ აირჩიეს პარლამენტის თავმჯდომარედ. 2021 წლის 24 აპრილს გადადგა ამ თანამდებობიდან და პარლამენტის მანდატის ამოწურვამდე (2024 წლის 25 ნოემბერი) მუშაობდა პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილედ.

ოჯახი და სხვა საქმიანობა
ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი. არჩილ თალაკვაძის ძმა — ავთანდილ თალაკვაძე 2021-2025 წლებში იყო ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის მერი.

2017 წლიდან არჩილ თალაკვაძე ოზურგეთი სარაგბო კლუბ „არწივების“ საპატიო და სარბოლო კლუბის „მია ფორსის“ პრეზიდენტია. შავი ზღვის საპარლამენტო ასამბლეის საქმიანობაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის დაჯილდოებულია ღირსების მედლით.
სატივე (თბილისი)

სატივე — მიკროუბანი თბილისში, ვერაზე. მოქცეულია მტკვრის მარჯვენა სანაპიროს დაქანებულ ფერდობზე, ისტორიული ვერის უბნის ქვედა წელში ე.წ. ქვედა ვერეზე. უბანი ვერე ამჟამად ცნობილია როგორც ვერა, რაც სათავეს იღებს ამავე დასახელების მდინარე ვერედან (ადრე სკვირეთი და სკორეთი ერქვა). წერილობით წყაროებში მოხსენიებული სოფ. ვერე აზნაურ გაბაშვილების მამული ყოფილა. შუა საუკუნეებში, „წყნეთის გზის“ (პ. მელიქიშვილის ქუჩა) ქვედა ხაზს, ახლანდელ მერაბ კოსტავას ქუჩას მიუყვებოდა დიღმის საქარავნო გზა. იგი საუკუნიდან გახდა „რუსეთის გზა“, ხოლო საუკუნიდან ოლღას ქუჩის სახელი მიენიჭა. გმირთა მოედანზე გამავალ მის მონაკვეთს კი ჯვრის ქუჩა დაერქვა. ვერის ხიდსაც ჯვრის ხიდს ეძახდნენ, რაც უკავშირდება ყოფ. აბრეშუმის საქსოვი ფაბრიკის ტერიტორიაზე 1846 წელს აღმართულ თუჯის ჯვარს. იგი დადგეს ამ ადგილას გადაბრუნებული ეტლიდან რუსეთში მიმავალი ნიკოლოზ -ის სასწაულებრივი გადარჩენის აღსანიშნავად. ჯვარი საუკუნის 20-იან წლებში აიღეს, როდესაც მდინარე ვერეზე ახალი ქვის ხიდი გადეს, ქუჩა ხელოვნურად აამაღლეს და შეუერთეს საქართველოს სამხედრო გზას.

1880-იანი წლებიდან დაწყებული ვერის ტერიტორიის განაშენიანება სატივის მიკროუბანს არ შეეხო აქ გაშლილი სასაფლაოს გამო. საუკუნის 20-იან წლებში ლაგუნა ვერეს ადგილას მოწყობილი იყო ტივმისადგომი, რომელსაც ვუახლოვდებოდით ვერის შესახვევით. მიკროუბნის ამ ნაწილს ამიტომაც ეძახდნენ სატიოს, ხოლო მისასვლელ გზას სატივე/სატიოს შესახვევს. ვინაიდან აქედან მორებს ეზიდებოდნენ მას მოგვიანებით, მორსაზიდის შესახვევი ეწოდა. ამის შემდეგ გახდა ვერის შესახვევი, დღეს კი კოსტავას შესახვევია. სასაფლაოს საზღვრებში, საუკუნის ლურჯი მონასტრისა და საუკუნის იოანე ღვთისმეტყველის რუსული ეკლესიის გარდა იდგა წმინდა გიორგის ტაძარიც, რომელიც 1930-იან წლებში სასაფლაოს გადატანისას დაანგრიეს. საპროექტო ობიექტის ნიშნულზე, ვერის შესახვევის კუთხეში ღამის გასათევი სახლი ფუნქციონირებდა, ხოლო საპირისპირო მხარეს, შესახვევის მოპირდაპირე კუთხეში განლაგებულნი იყვნენ მსროლელთა ბატალიონის ყაზარმები. საუკუნის მიწურულიდან მთავარი ქუჩის განაშენიანებას საცხოვრებელი ნაგებობები ქმნიდნენ. გზის ქვედა მონაკვეთის ათვისება შედარებით გვიან, საუკუნის 20-30-იანი წლებიდან იწყება. საბჭოთა პერიოდში, 1921 წლიდან, ოლღას ქუჩას ლენინის პროსპექტი ეწოდა, 1989 წლიდან დღემდე კი მერაბ კოსტავას ქუჩაა.
ვალენტინ კარგინი

ვალენტინ ალექსის ძე კარგინი (; დ. 23 იანვარი [ძვ. სტ. 10 იანვარი], 1907, ეკატერინოსლავი — გ. 21 ოქტომბერი, 1969, მოსკოვი) — საბჭოთა ქიმიკოსი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1953), სოციალისტური შრომის გმირი (1966).

ბიოგრაფია
1930 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. იმავე წლიდან მუშაობა დაიწყო ლ. კარპოვის სახელობის ფიზიკა-ქიმიური ინსტიტუტში, ხოლო 1956-1969 წლებში მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. კარგინის ძირითადი შრომები მიძღვნილია კოლოიდური სისტემებისა და განსაკუთრებით მაღალმოლეკულური ნაერთების ფიზიკურ ქიმიისადმი. შეისწავლა სარეაქციო არის სტრუქტურული მახასიათებლების როლი მაკრომოლეკულების წარმოქმნაში. 1956 წელს მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დააარსა სსრკ-ში პირველი მაღალმოლეკულურ ნაერთთა კათედრა.

ორდენები და პრემიები
ლენინური პრემია (1962);
სსრკ სახელმწიფო პრემია (1943, 1947, 1950, 1969);
დაჯილდოებულია 3 ლენინის ორდენით;
2 სხვა ორდენითა და მედლებით.
ლიუბანის ტბა

ლიუბანის ტბა — ტბა ბელარუსში, ბრესტის ოლქის კობრინის რაიონში. მდებარეობს მდინარე მუხავეცის აუზში, სოფელ დივინიდან 3 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით.

წყალშემკრები აუზის ფართობი 143 კმ²-ს შეადგენს, იგი ბრტყელი დაჭაობებული ვაკეა. ტბის სიგრძეა 2,2 კმ, მაქსიმალური სიგანე — 1,4 კმ.

ტბაში ჩაედინება მდინარე ლიტკოვკა და არხი. კაზაცკის არხის მეშვეობით, არხთა სისტემის გავლით ტბა უკავშირდება დნეპრ-ბუგის არხს.

ტბის აღმოსავლეთ ნაპირზე მდებარეობს არქიტექტურული ძეგლები: ბრინჯაოს ხანის დასახლება და მეზოლითისა და ნეოლითის ეპოქის სადგომები.
რანგქოლი

რანგქოლი — მაღალმთიანი ტბა ტაჯიკეთში, მთიანი ბადახშანის ავტონომიურ ოლქში. გაწოლილია პამირში, სარიქოლის ქედის სამხრეთ კალთებზე, ზღვის დონიდან 3784 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 7,8 კმ², აუზის ფართობი 1980 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 2,5 მ. უკავია ვრცელი გაუდინარი ქვაბული. ნაპირები ბრტყელია, ადგილ-ადგილ დაჭაობებული. წყალი ხან მტკნარია, ხან მარილიანი. უზიუქ-დარიის ფშანით უკავშირდება დასავლეთით მდებარე შორქოლის ტბას. საზრდოობს მდნარი თოვლისა და მყინვარული წყლით. წყალი სუსტად თბება. სექტემბრის ბოლოს წარმოიქმნება ყინულნაპირისი. კუნძულებზე გვხვდება გარეული ბატების კოლონიები; მოიპოვება ოსმანი. ტბის სიახლოვესაა ამავე სახელწოდების დასახლება და მურღაბზე მიმავალი გზა. ტბის სამხრეთით, მთებში არის პუტნიკოვის მღვიმე.
ზვიად გაბისონია

ზვიად გაბისონია (დ. 8 ნოემბერი, 1976) — ქართველი სამართლის დოქტორი, იურისტი. 2018-2020 წლებში შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის გენერალური დირექტორი. 2025 წლიდან საქართველოს განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრის მოადგილე. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტის და თბილისის ღია უნივერსიტეტის პროფესორი, სტუ-ს კომერციული და კერძო სამართლის კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. 2016-2018 წლებში იყო 4 პროექტის ექსპერტი ელექტრონული კომერციის სამართალში. ასევე არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტისა და ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის მოწვეული პროფესორი, საერთაშორისო კერძო სამართალსა და საბანკო სამართალში.

ბიოგრაფია
ზვიად გაბისონია დაიბადა 1976 წლის 8 ნოემბერს, ქალაქ თბილისში, 1993 წელს წარჩინებით დაამთავრა თბილისის 61-ე საშუალო სკოლა. 1994-2002 წლებში სწავლობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტზე (ბაკალავრიატი/მაგისტრატურა/დოქტორანტურა). 2007-2017 წლებში მიღებული აქვს დაად-ის სტიპენდიები-სამეცნიერო კვლევებისათვის მიუნხენის ლუდვიგ მაქსიმილიანისა და ჰამბურგის უნივერსიტეტებში, იურიდიული ფაკულტეტზე. 2005 წელს მიღებული აქვს მაქს პლანკის საზოგადოების სტიპენდია. 2001-2002 წლებში დოქტორანტურაში გაცვლითი პროგრამის ფარგლებში სწავლობდა ბრემენის უნივერსიტეტში იურიდიული ფაკულტეტზე. (სადისერტაციო ნაშრომი „საინვესტიციო დავის მონაწილე იურიდიულ პირთა იურისდიქცია“). 2000 წელს სწავლობდა დრეზდენის გოეთეს ინსტიტუტში.

კარიერა
2002-2005 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სახელმწიფოსა და სამართლის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი და ასევე ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამოქალაქო სამართლის კათედრის დოცენტი. 2005–2010 წლებში იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ეკონომიკისა და სამართლის გერმანულენოვანი ფაკულტეტის სამოქალაქო, ევროპული და საერთაშორისო კერძო სამართლის კათედრის გამგე და კავკასიის სამართლის სკოლა -ის, კავკასიის უნივერსიტეტის საერთაშორისო ბიზნეს სამართლის სამაგისტრო პროგრამის დირექტორი. 2006 წლიდან დღემდე არის საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის, სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტის პროფესორი კერძო სამართლის მიმართულებით. 2017-2018 წლებში იყო თბილისის ღია სასწავლო უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის დეკანი, ხოლო 2018 წლიდან სამართლის სკოლის პროფესორი და სამაგისტრო პროგრამის ხელმძღვანელი.

2002-2009 წლებში იყო ს/ს „თიბისი ბანკი“-ის იურისტი.

2007 წლიდან 2013 წლამდე იყო სხვადასხვა საინვესტიცო პროექტებისა და საერთაშორისო კომპანიების იურიდიული დეპარტამენტის უფროსი/მჩეველი. 2004–2018 წლებში იყო საერთაშორისო იურიდიული ფირმა „გაბისონია, დიდრიხი და პარტნიორები, კს“-ის მმართველი პარტნიორი, ასევე საერთაშორისო საკონსულტაციო კომპანია „ფაინ ლაიფ თბილისი“-სა და საინვესტიციო კომპანია „ჯიელეს ჰოლდინგის“ გენერალური დირექტორი. 2005 წლიდან დღემდე არის სხვადასხვა საერთაშორისო სამართლებრივი პროექტის ექსპერტი. 2018 წლიდან დაინიშნა შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის გენერალურ დირექტორად.

ფლობს ქართულ, გერმანულ, რუსულ და ინგლისურ ენებს.

ოჯახი
ზვიად გაბისონია დაოჯახებულია, ჰყავს მეუღლე ეკა ცენტერაძე (დ. 28 სექტემბერი, 1980) და ორი შვილი: ნიკოლოზ გაბისონია (დ. 10 ოქტომბერი, 2006) და საბა გაბისონია (დ. 21 აპრილი, 2009).
ბაჩო ჯიქიძე

ბაჩო ჯიქიძე (დ. 8 მარტი, 1988, სოხუმი) — ქართველი თვითნასწავლი მუსიკოსი, მომღერალი და სიმღერების ავტორი.

სწალობდა სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, მოგვიანებით კი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. მუსიკალური მოღვაწეობა დაიწყო 2015 წელს. მუსიკას ქმნის ქართულ ენაზე. ბაჩო ჯიქიძის სიმღერების ტექსტების უმეტესობა მელანქოლიური ხასიათისაა და მათში ხშირია პოლიტიკური, საზოგადოებრივი და რელიგიური სატირა. მუსიკოსის ყველაზე პოპულარულ სიმღერებს შორისაა „წითელთმიანო გოგო“, „მე ვანგრევ კარს“, „როცა თითქმის არ ვიცნობდით ერთმანეთს“. ხშირად უკრავს ჯგუფ „არას“ პიანისტ თორნიკე ჯაფიაშვილთან ერთად.

2022 წლის ზაფხულში ბაჩო ჯიქიძემ დაუკრა -ზე.