iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბოლშიე-სალის სურბ-ასტვაწაწინის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = სომხეთის სამოციქულო ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1860-1867
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 47.3925
| გრძედი =39.691389
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ბოლშიე-სალის სურბ-ასტვაწაწინის ეკლესია — სომხური ეკლესია სოფელ ბოლშიე-სალიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება სომხეთის სამოციქულო ეკლესიას.

მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, მიასნიკოვის რაიონი, სოფელი ბოლშიე-სალი, ლენინის ქუჩა.

ისტორია
იმპერატრიცა ეკატერინე -ის 1778 წლის 9 მარტის განკარგულებით, რომელიც ეხებოდა სომეხთა განსახლებას დონის ტერიტორიაზე, მათ ნება დართეს აეშენებინათ ეკლესია და დამორჩილებოდნენ მხოლოდ ეჩმიაძინის საკათალიკოსოს - სრულიად სომხეთის პატრიარქს. ახალ მიწებზე დასახლების შემდეგ სომხებმა დაიწყეს ახალი ეკლესიის აშენება.

1848 წელს სოფელ ბოლშიე-სალის მრევლმა, რომელთა შორის იყვნენ სომხებიც, გადაწყვიტეს აეშენებინათ აგურის ეკლესია. 1860 წელს დაიწყეს მისი მშენებლობა. 1867 წელს ეკლესიის მშენებლობა დაასრულეს. ახალი ეკლესიის პროექტი შექმნა ტაგანროგელმა არქიტექტორმა ნ. მურატოვმა. ეკლესიის პროექტი დაამტკიცა სრულიად სომხეთის კათოლიკოსმა ნერსეს -მ (1843-1857 წწ.). მისი გარდაცვალების შემდეგ მშენებლობას ხელს უწყობდა შემდეგი კათოლიკოსი მათევოს (1858-1865 წწ.). მშენებლობის დასრულების შემდეგ 1867 წელს ეკლესია აკურთხა კათოლიკოსმა გევორქ -მ (1866-1882 წწ.).

1938 წელს ეკლესია დახურეს, მისი ნაწილი იყიდა ადგილობრივმა მაღაზიამ. მეორე მსოფლიო ომის დროს ეკლეია სერიოზულად დაზარალდა, ხოლო მისი შენობა გამოიყენებოდა, როგორც ხორბლის საწყობი.

1945 წელს, ომის დასრულების შემდეგ ეკლესია კვლავ მოქმედი გახდა. 2001 წლის 3 მაისს სოფელში დარეგისტრირდა რელიგიური ორგანიზაცია „სურბ-ასტვაწაწინის ეკლესია“. ამავე წელს დაიწყო ეკლესიის აღდგენითი სამუშაოები. 2003 წელს აღადგინეს გუმბათი და ეკლესიის კედლების ნაწილი. ეკლესიის სრული აღდგენა მოხდა 2008 წელს. ამავე წლის 7 სექტემბერს ეკლესია აკურთხა სრულიად სომეხთა კათალიკოსმა გარეგინ -მ. ამავე დროს აკურთხეს სომხეთიდან ჩამოტანილი ხაჩქარი.

აგვისტოს ბოლო კვირაში, ღვთისმშობლის მიძინების დღეს, 28 აგვისტოს ეკლესია აღნიშნავს მთავარ დღესასწაულს.
ელმას მეჰმედ-ფაშა

ელმას მეჰმედ-ფაშა (; დ. 1661, დოღანიურთი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 11 სექტემბერი 1697, ზენტა, სერბეთი) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, დიდი ვეზირი 1695-1697 წლებში, მუსტაფა -ის მმართველობისას. მისი ზედმეტსახელი ელმას თურქულად ალმასს ნიშნავს.

ადრეული წლები
ელმას მეჰმედ-ფაშა დაიბადა 1661 წელს, ქალაქ დოღანიურთში, თანამედროვე კასთამონუს პროვინციის ტერიტორიაზე. მამამისი საზღვაო კაპიტანი იყო . მეჰმედ -ის მმართველობის პერიოდში მან სულთნის სასახლეში დაიწყო სამსახური და ფადი-შაჰის პირადი მსახური გახდა. მეჰმედი ერთ-ერთი იყო იმ მცირე ოსმალეთის სახელმწიფო მოღვაწეთაგან, რომელთაც ადრეულ ასაკშივე მიაღწიეს კარიერულ წარმატებას. აჰმედ -ის დროს მნიშვნელოვანი სახემლმწიფო დოკუმენტების დალუქვით და გაგზავნით იყო დაკავებული . ხოლო 1689 წელს დაინიშნა ვეზირად.

დიდი ვეზირი
ამ პერიოდში ოსმალეთის იმპერია სავალალო მდგომარეობაში იმყოფებოდა. მწვავედ მიმდინარეობდა ომი ჰაბსბურგების წინააღმდეგ, რომელიც 1683 წელს, ვენის წარუმატებელი ალყის შედეგად დაიწყო. მას შემდეგ, რაც ქარა მუსტაფა-ფაშა სიკვდილით დაისაჯა, ოსმალეთმა 11 დიდი ვეზირი გამოიცვალა, თუმცა ისინი ხშირად ვერ ამართლებდნენ სულთნის იმედებს. ელმას მეჰმედ-ფაშა დიდი ვეზირის პოსტზე 1695 წლის 3 მაისს, მუსტაფა -ის მიერ დაინიშნა. იგი თავის წინამორბედებთან შედარებით წარმატებული დიდი ვეზირი გამოდგა. სულთან მუსტაფასთან ერთად მან ჰაბსბურგები დაამარცხა ლუგოსის და ულაშის ბრძოლებში.

მეჰმედ-ფაშა არ იყო მხოლოდ სამხედრო ლიდერი. მან მნიშვნელოვანი რეფორმები გაატარა იმპერიის ხაზინაშიც. მე-17 საუკუნის ოსმალეთის უმთავრესი ეკონომიკური პრობლემა იყო გაუფასურებული მონეტები. ელმას მეჰმედ-ფაშამ მოჭრა ახალი ოქროსა და ვერცხლის მონეტები, მუსტაფა -ის სახელზე.

ზენტის ბრძოლა და სიკვდილი
ელმას მეჰმედ-ფაშას წარმატებული მმართველობა 1697 წლის 11 სექტემბერს, ზენტის ბრძოლაში დასრულდა. ჰაბსბურგების არმიის ლიდერმა, პრინცმა ევგენი სავოიელმა მოახერხა და გაიგო ოსმალთა არმიის გეგმის შესახებ. ამის შემდეგ მან დაარბია ოსმალების ბანაკი და არმია მტინარე ტისაზე გადაიყვანა. მეჰმედ-ფაშა შეეცადა წესრიგი აღედგინა დაბნეულ და დაპანიკებულ არმიაში. ამისთვის მას ჯარისკაცებთან ბრძოლა მოუწია. მეჰმედი თავისსავე ჯარისკაცებმა თოკით დაახრჩვეს. ზენტასთან მარცხი ოსმალთათვის დამღუპველი აღმოჩნდა. ორი წლის შემდეგ იმპერია უნგრეთის დათმობას დათანხმდა.
ჰატი ჩირფანი

ჰატი ჩირფანი (; დ. 1890 ყაზანი, ანკარა, თურქეთი – გ. 21 მარტი 1956) — თურქი პოლიტიკოსი. თურქეთის რესპუბლიკის სოფლის პირველი ქალი მუჰთარი და ქვეყნის ერთ-ერთი პირველი ქალი დეპუტატი. თურქეთში ქალებისთვის არჩევნებში მონაწილეობის და არჩევის უფლების აღიარების შემდეგ, 1935 წლის საპარლამენტო არჩევნებში თავისი კანდიდატურა წამოაყენა და სხვა 17 ქალ დაპუტატთან ერთად შევიდა პარლამენტში, როგორც ანკარის წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
1890 წელს ანკარის სოფელ ქაჰრამანყაზანში, ქარა მეჰმათ ეფენდის და ემინე ჰანიმის ოჯახში დაიბადა. დაქორწინებული იყო ბალკანეთის ომის ვეტერანზე. ჰყავდა 5 შვილი. ფერმერობის შემდეგ, მამამისის თანამდებობა – სოფლის მუჰთარი (გამგე) გახდა. 1933 წლის 26 ოქტომბერს, ქალებს მიეცათ უფლება, რომ გახდნენ სოფლის მუჰთარები, შედეგად ჰატი ჰანიმმა მუჰთარობის არჩევნები მოიგო და სოფლის გამგე გახდა, რითაც ერთ-ერთი პირველი ქალი-მუჰთარიც გახდა.

1934 წელს, ქემალ ათათურქის სოფელ ქიზილჯაჰამამში ვიზიტის დროს, ჰატი ჰანიმმა მას გაეცნო, შედეგად ათათურქმა ჰატის ურჩია 1935 წლის საპარლამენტო არჩევნებში მიეღო მონაწილეობა. რჩევის თანახმად, ჰატი ჰანიმმა მიიღო მონაწილეობა 1935 წლის არჩევნებში და გახდა პარლამენტის წევრი.

მისი პარლამენტარობის პერიოდში, მუსტაფა ათათურქი პროტოხეთებით იყო დაინტერესებული და მისივე რჩევით სატი ჰანიმმა თავისი სახელი ჰატი-ზე შეცვალა. ფართო საზოგადოებისთვის იგი სატი ჰანიმის სახელით ცნობილია, თუმცა პარლამენტის ჩანაწერებში ჰატი ჰანიმის სახელითაა ჩაწერილი.

საპარლამენტო მანდატის დატოვების შემდეგ, თავის მშობლიურ სოფელში დაბრუნდა, სადაც 1956 წლის 21 მარტს გარდაიცვალა.

ანკარის სოფელ ყაზანში, რომელიც მისი მშობლიური სოფელია, მისი მონუმენტი და სახლ-მუზეუმი მდებარეობს.
ბორატები

ბორატები — ბორმჟავას, უმეტესად კი პოლიბორმჟავათა მარილები. ბორატებიდან წყალში იხსხნება მხოლოდ ტუტე ლითონების მარილები.
გამოყენება
ბორატებს იყენებენ წყლის დასარბილებლად, სარეცხი ფხვნილების დამზადებისას, მინის წარმოებაში; ლაბორატორიულ პრაქტიკაში მისგან ბუფერულ სისტემებს ამზადებენ. ტყვიის მეტაბორატს (2)2 იყენებენ რადიოაქტიური გამოსხივებისაგან დამცავი ეკრანებისთვის.
მილენა დრავიჩი

მილენა დრავიჩი ( დ. 5 ოქტომბერი, 1940) — სერბი მსახიობი. დაიბადა ბელგრადში, ოთხი წლის ასაკში ჩაერთო საშემსრულებლო ხელოვნების დარგში: თავდაპირველად ცეკვა, შემდეგ კი კლასიკური ბალეტი. 1959 წელს, როდესაც დრავიჩ უმაღლეს სკოლაში სწავლობდა, ფრანტიშეკ ჩაპმა ის ჟურნალის გარეკანზე, ბალეტის მოცეკვავეთა საერთო ფოტოზე ნახა და გადაწყვიტა საკუთარ ფილმში („ “) როლზე დაემტკიცებინა. რამდენიმე ფილმში მონაწილეობის შემდეგ მან სამსახიობო კარიერის გაგრძელება გადაწყვიტა და ბელგრადის დრამატულ სახელოვნებო აკადემიაში ჩააბარა.
1962 წელს მან ოქროს არენას საუკეთესო მსახიობის ტიტული (რომელიც ოსკარის იუგოსლავიურ ანალოგად ითვლებოდა) მოიპოვა ბრანკო ბაუერის ფილმში „“. მილენა დრავიჩი გათხოვდა სამჯერ კოკან რაკონჟაცზე, პურიშა დორდევიჩზე და დრაგან ნიკოლიჩზე.
გირეის დინასტია

გირეის დინასტია — მონღოლურ-თურქული დინასტია. ჩინგიზ-ყაენის უფროსი ვაჟის, ჯუჩის მეცამეტე შვილის შთამომავალმა, მუსლიმმა ჰაჯი-გირეიმ, 1441 წელს დააარსა ყირიმის სახანო და გირეის დინასტია, რომელიც მართავდა ყირიმს 1441 წლიდან მის დაცემამდე, 1783 წლამდე. გვარის წარმომადგენლები გარკვეული პერიოდით ფლობდნენ ასტრახანის, ყაზანისა და ქასიმის სახანოებსაც. 1783 წელს რუსეთის მიერ ყირიმის ანექსიის შემდეგ გირეიები გადასახლდნენ ოსმალეთის იმპერიაში, რუსეთსა და სხვა ევროპულ ქვეყნებში.

მემკვიდრეობის წესი
გირეის დინასტიის პირველი მემკვიდრეობითი კანონის მიხედვით, ყირიმის ხანის გარდაცვალების შემდეგ, მას შეცვლიდა მის მიერ დანიშნული კალგა (მემკვიდრე), რომელიც აუცილებლად გირეის გვარის უნდა ყოფილიყო. ასევე არსებობდა მეორე მემკვიდრე - ნურედინი, რომელიც სახანოში მე-3 პირად ითვლებოდა. საუკუნის ბოლოდან ოსმალების გავლენით კანონი შეიცვალა, რომლის მიხედვითაც მემკვიდრეობა სულთნის მიერ უნდა დადგენილიყო. ამან დინასტიური ომები და ხანების თითქმის მუდმივი ცვლა გამოიწვია, რაც ყირიმის სტაბილურობაზე მძიმედ აისახა.

ოსმალეთის ვასალობა
1475 წელს, ოსმალეთის სულთანმა, მეჰმედ -მ ყირიმის სახანო დაიპყრო. გირეის დინასტიის სახანო დიდი იმპერიის განუყოფელი ნაწილი გახდა 1774 წლამდე. ამ ხნის მანძილზე გირეიების უმეტესობა სპეციალურად იგზავნებოდა ოსმალეთში მძევლებად, სულთნის კარზე, სადაც იღებდნენ გამოცდილებას და ხშირად ხანის რანგში ბრუნდებოდნენ ყირიმში (მაგ. საჰიბ გირეი, დევლეთ გირეი, ისლამ გირეი, მეჰმედ გირეი და სხვ.).

 საუკუნის 80-იან წლებამდე ყირიმის ხანი ითვლებოდა ოსმალეთის სულთნის შემდეგ მეორე პირად იმპერიაში. მისი და დიდი ვეზირის უფლებები თანასწორი იყო. თუმცა შიდა დინასტიური ომებისა და ოსმალეთის წინააღმდეგ ხშირი აჯანყებების შემდეგ, მურად -მ ყირიმის ხანს წაართვა გავლენა. მიუხედავად ამისა, გირეის დინასტიის წევრები თავიანთ სახანოზე მაინც დიდ გავლენას ახდენდნენ და მოქმედებდნენ სულთნების თანხმობის გარეშე.

რუსეთის ვასალობა და ანექსია
რუსეთ-ოსმალეთის 1768-1774 წლების ომის შემდეგ დაიდო ქუჩუკ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც ყირიმის სახანო რუსეთის იმპერიის ხელში გადავიდა. რუსეთი ყირიმის ანექსიას გეგმავდა და ეს კარგად იცოდნენ გირეის დინასტიის წევრებმაც. ისინი აჯანყდნენ თითქმის 4-ჯერ, თუმცა უშედეგოდ.

1783 წელს რუსეთის იმპერიის ჯარები ყირიმის დედაქალაქ ბახჩისარაიში შევიდნენ, გირეიების ბოლო წარმომადგენელი, შაჰინ გირეი გადააყენეს და სახანო გააუქმეს. გირეის დინასტია ამის შემდეგ გადაიხვეწა ოსმალეთსა და ევროპაში, საიდანაც რამდენიმეჯერ აჯანყდნენ, თუმცა ეს ყველა აჯანყება რუსების მიერ სასტიკად იქნა ჩახშობილი.

შაჰინ გირეის შთამომავლები და გირეის გვარის სხვა წარმომადგენლები ამჟამად ცხოვრობენ თურქეთისა და რუსეთის ტერიტორიებზე.

ცნობილი წარმომადგენლები
ჰაჯი გირეი
მენლი გირეი
მეჰმედ გირეი
საჰიბ გირეი
დევლეთ გირეი
გაზი გირეი
მეჰმედ გირეი
სელიმ გირეი
შაჰინ გირეი
სულაკი

სულაკი — მდინარე რუსეთში. მიედინება დაღესტნის ტერიტორიაზე. სიგრძე 169 კმ, აუზის ფართობი 15 200 კმ². წარმოიქმნება ავარიის ყოისუსა და ანდის ყოისუს შეერთებით. სათავე აქვს კავკასიონზე. ზემოთში მიედინება კანიონებში (სიღრმე 700-1500 მ), მთიდან გამოსვლის შემდეგ — განიერ დატერასებულ ხეობაში. სულაკი გიმრისა და სალათაუს ქედებს შორის წარმოქმნის კავკასიის უღრმეს და მსოფლიოს ერთ-ერთ უდიდეს კანიონს, რომლის სიგრძეა 53 კმ, სიღრმე 1900 მ, ხოლო სიგანე 3,5 კმ. სულაკი ერთვის კასპიის ზღვას და აჩენს დელტას. შერეული საზრდოობის მდინარეა, უმთავრესად იკვებება თოვლით. წყალდიდობა იცის აპრილიდან სექტემბრის ბოლომდე. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 123 კმ-ზე 176 მ³/წმ. სულაკის ნაპირზეა ქალაქი ყიზილიურთი. სულაკზეა ჩირიურთის და ჩირკეის ჰესები. იყენებენ სარწყავად და წყალმომარაგებისათვის.
ერნესტ ავსტრიელი

ერნესტ ავსტრიელი ( დ. 15 ივნისი 1553, ვენა — გ. 20 თებერვალი 1595, ბრიუსელი) — შუა ავსტრიის ერცჰერცოგი, ასევე ესპანური ნიდერლანდების შტატჰალტერი 1594-1595 წლებში, საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან -ისა და მარია ესპანელის მეოთხე შვილი.

ბიოგრაფია
ერნესტი დაიბადა 1553 წელს, ქალაქ ვენაში, ფერდინანდ -ის მმართველობის პერიოდში. აღიზარდა და განათლება მიიღო ესპანეთში, ბიძამისის,ესპანეთის მეფის, ფილიპე -ის კარზე, მადრიდში. 1573 და 1587 წელს იყო პოლონეთის მეფობის კანდიდატი. მამის, მაქსიმილიან -ის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობით მიიღო მამულები შუა ავსტრიაში, აქტიურად დევნიდა პროტესტანტებს.

1590 წელს მისმა ძმამ, იმპერატორმა რუდოლფ -მ, დანიშნა მისი ბიძაშვილის, შუა ავსტრიის ერცჰერცოგისა და მომავალი საღვთო რომის იმპერატორის ფერდინანდის რეგენტად. ერნესტმა დაკისრებულ მოვალეობას თავი წარმატებით გაართვა და დიდი როლი ითამაშა ფერდინანდის აღზრდაში.

1594-1595 წლებში იყო ესპანური ნიდერლანდების შტატჰალტერი. გარდაიცვალა 1595 წლის 20 თებერვალს, ბრიუსელში.
კარპოვსკის წმინდა გიორგის ეკლესია

კარპოვსკის წმინდა გიორგის ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია ციმლიანის რაიონის ხუტორ კარპოვსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ვოლგოდონის ეპარქიას.

მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ციმლიანის რაიონი, ხუტორი კარპოვსკი.

ისტორია

წმინდა გიორგის ეკლესიის მშენებლობა სოფელ კარპოვსკში დაიწყო 1914 წლის გაზაფხულზე.

 საუკუნის ბოლოს სოფელ კუმშაცკაიიდან 500 მეტრში დაიწყო ხიდის მშენებლობა მდინარე კუმშაკზე. ხიდი იტალიური ფირმის წარმომადგენლებმა დაამზადეს რკინაბეტონისაგან. ადგილობრივი კაზაკები შეთანხმდნენ იტალიელებთან, რომ დხმარებოდნენ ახალი ტექნოლოგიებით სოფელ კარპოვსკში ეკლესიის მშენებლობაში. შეიქმნა ეკლესიის პროექტი, მასალები - ცემენტი და მეტალი მიაწოდეს იტალიელმა მშენებლებმა. ქვა ჩამოიტანეს ნოვოჩერკასკიდან.

მშენებლობის დროს გამოიყენეს მონოლითური ჩამოსხმის ტექნოლოგია.

ეკლესია ააშენეს თითქმის ნახევარ წელიწადში და 1914 წლის 9 დეკემბერს აკურთხეს. ახალი ეკლესიის კედლები მოხატეს.

წმინდა გიორგის სახელობის ახალ ეკლესიაში მსახურება ტარდებოდა ყოველდღე. მრევლი ბევრი იყო, ისინი მოდიოდნენ ასევე მეზობელი ხუტორებიდან და კვირაობით ცხოვრობდნენ ხუტორში. აქ იმართებოდა მხიარული ბაზრობა.

1930-იან წლებში ეკლესია დახურეს, ხოლო მისი ძვირფასეულობა დაიტაცეს.

მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, 1942-1943 წლებში ხუტორი დაიკავეს რუმინელმა ოკუპანტებმა. ამ წლებში ეკლესია გახსნილი იყო, მიმდინარეობდა ღვთისმსახურება, ნათლავდნენ ბავშვებს.

ხუტორის გათავისუფლების შემდეგ ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო მისი მღვდელი მოკლეს. მღვდელი დაკრძალეს ეკლესიის მარჯვენა ფრთაში. საუკუნის 50-80-იან წლებში ეკლესია ხორბლის საცავად გამოიყენებოდა, მისი კედლები შეაათეთრეს.

1995 წელს ვოლგოდონსკის წმინდა მოციქულების პეტრესა და პავლეს ეკლესიის მრევლის მონაწილეობით დაიწყო ეკლესიის აღდგენითი სამუშაოები. აღადგინეს საკურთხეველი რკინის კარკასში ჩააყენეს ხის ძელურები, რათა შესაძლებელი გამხდარიყო ღვთისმსახურება. მიმდინარეობდა სახურავის სარემონტო სამუშაოები, რომელიც 1992 წელს ძლიერმა ქარმა გადახადა.

ტაძრის აღდგენის კოორდინაციული სამუშაოებისათვის შეიქმნა სამეურვეო საბჭო, რომლის შემადგენლობაშიც შევიდნენ ვოლგოდონსკის ეპარქიის ეპისკოპოსები.
ბარბარა ასკინსი

ბარბარა ასკინსი (დ. 1939) — ამერიკელი ქიმიკოსი, რომელიც ცნობილი გახდა ფოტოგრაფიული ნეგატივების სწრაფი გამჟღავნების მეთოდის გაუმჯობესებით. ასკინსის განვითარებულ მეთოდს ფართოდ იყენებდნენ ნასაში და სამედიცინო ინდუსტრიაში. 1978 წელს ასკინსის ამ მიღწევას წლის საუკეთესო ეროვნული გამოგონების ტიტული მიენიჭა.
ადრეული ცხოვრება, განათლება და კარიერის დასაწყისი
ბარბარა ასკინსი დაიბადა ტენესიში, კერძოდ ბელფასტში, 1939 წელს. კარიერის პირველ წლებში იყო მასწავლებელი, მოგვიანებით ის ამ პროფესიას სამეცნიერო მიმართულებით მუშაობის მიზნით დაუბრუნდა ორი შვილის დაბადების შემდეგ. ასკინსმა მეცნიერების ბაკალავრისა და ოსტატის ხარისხი ალაბამას ჰიუნსტვილის უნივერსიტეტში მოიპოვა. ასეთი პროცესის შედეგად მიღებულ ნაბეჭდზე, რომელიც ცნობილია როგორც ავტორადიოგრაფი, გაძლიერებულია სიმჭიდროვე და კონტრასტი. მისმა ინოვაციურმა მეთოდმა გააძლიერა ემულსია და გაზარდა ფოტოგრაფიული გამჟღავნების ლიმიტი. მოკლე ხანში შესაძლებელი გახდა ფოტოს იმ უხილავი ნაწილების დანახვა, რომელიც მანამდე არ ჩანდა. ეს მეთოდი ძალიან მნიშვნელოვანი აღმოჩენა იყო, რომელმაც დიდი როლი ითამაშა ფოტოგრაფიაში, მათ შორის კოსმოსური ფოტოების ხარისხის გაუმჯობესებაში.
ჯილდოები და მიღწევები
1978 წელს ინოვაციებისა და გამოგონებების გაუმჯობესების ასოციაციამ ასკინი წლის ეროვნულ გამომგონებლად დაასახელა. ის იყო პირველი ქალი, რომელმაც ეს ტიტული ინდივიდუალურად მიიღო.
ასკინსი ამერიკის ქიმიის საზოგადოების, მეცნიერების განვითარების ასოციაციისა და „სამყაროს მომავლის“ საზოგადოების წევრია.
ვიჯაია ლაქშმი პანდიტი

ვიჯაია ლაქშმი პანდიტი (, ქაშმ. ि््ी ेू ंि); დ. 18 აგვისტო, 1900, ალაჰაბადი, ბრიტანეთის ინდოეთი — გ. 1 დეკემბერი, 1990, დეჰრადუნი, ინდოეთი) — ინდოელი დიპლომატი და პოლიტიკოსი, ინდოეთის პრემიერ-მინისტრის ჯავაჰარლალ ნერუს და.

ბიოგრაფია
დაიბადა ქვეყანაში ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ ოჯახში. მისი მამა მოტილალ ნერუ ინდოეთის ეროვნული კონგრესის ყოფილი პრეზიდენტია. 1921 წელს ვიჯაია ლაქშმი ნერუ ცოლად გაჰყვა რანჯიტა სიტარამა პანდიტს, რომელიც გარდაიცვალა 1944 წლის 14 იანვარს. ვიჯაია პანდიტი გახდა პირველი ინდოელი ქალი, რომელმაც მთავრობაში მიიღო თანამდებობა. 1937 წელს იგი აირჩიეს გაერთიანებული პროვინციების საკანონმდებლო კრებაში და დანიშნეს ადგილობრივი თვითმმართველობისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საქმეთა მინისტრად. მას ეს თანამდებობა ეკავა 1939 წლამდე, და კიდევ 1946 წლიდან 1947 წლამდე. 1946 წელს გაერთიანებული პროვინციიდან აირჩიეს დამფუძნებელ კრებაში.

1947 წელს დიდი ბრიტანეთისაგან ინდოეთის დამოუკიდებლობის მიღების შემდეგ გადავიდა დიპლომატიურ სამსახურში და მუშაობდა ინდოეთის ელჩად საბჭოთა კავშირში (1947–1949), აშშ-სა და მექსიკაში (1949–1951), ირლანდიასა (1955–1961) და ესპანეთში (1958–1961). 1946 წლიდან 1968 წლამდე იყო გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში ინდოეთის დელეგაციის ხელმძღვანელი. 1953 წელს იგი გახდა პირველი ქალი, რომელმაც დაიკავა გაეროს გენერალური ასამბლეის თავმჯდომარის თანამდებობა.

ინდოეთში ვიჯაია პანდიტს ეკავა მაჰარაშტრის გუბერნატორის თანამდებობა 1962–1964 წლებში, რის შემდეგაც აირჩიეს ინდოეთის პარლამენტის ქვედა პალატის ლოკ-საბჰის დეპუტატად. იგი პარლამენტის დეპუტატი იყო 1964–1968 წლებში. პანდიტი აკრიტიკებდა თავის ძისშვილს ინდირა განდის მას შემდეგ რაც ინდირა განდი აირჩიეს ქვეყნის პრემიერ-მინისტრად და წავიდა დიდი პოლიტიკიდან, მაშ შემდეგ, რაც მათ შორის გაფუჭდა ურთიერთობა. თანამდებობიდან გადადგომის შემდეგ გადავიდა დეჰრადუნში, დუნის ხეობაში, ჰიმალაის მთისწინეთში.

1979 წეს იგი დანიშნეს ინდოეთის წარმომადგენლად გაეროს ადამიანის უფლებათა კომისიაში.

მისი ქალიშვილი ნაიანტარა საჰგალი ინდოეთში ცნობილი მწერალია.
ახტალის სამების მონასტერი

ახტალის სამების მონასტერი — საუკუნის მცირე მონასტერი დღევანდელი სომხეთის ლორეს პროვინციაში, ქალაქ ახტალაში. მდებარეობს მთავარი ტრასიდან ახტალის მონასტრისაკენ მიმავალი გზის მარჯვენა მხარეს, კლდის თავზე. შედგება ორი ერთმანეთთან შიგნიდან დაკავშირებული ეკლესიისაგან, სამლოცველოს, გალერეისა და მიწისქვეშა ოთახებისაგან.
ყანდაარის ალყა (1595)

ყანდაარის ალყა — პირველი საბრძოლო დაპირისპირება სეფიანთა ირანსა და დიდ მოგოლთა იმპერიას შორის, რომლის დროსაც მოგოლებმა იმპერატორ აქბარის ბრძანებით, შეუტიეს სეფიანთა მფლობელობაში მყოფ ავღანეთს და უბრძოლველად აიღეს ქალაქი ყანდაარი.

წინარეისტორია
ყანდაარი 1510 წელს შევიდა სეფიანთა ირანის შემადგენლობაში, მას შემდეგ რაც ისმაილ -მა დაამარცხა უზბეკი ხანების ბელადი, მუჰამედ შაიბანი. 1525 წელს ქალაქი ისევ უზბეკების ხელში აღმოჩნდა, მაგრამ 1 წლის შემდეგ ის დაიხსნა მოგოლთა პირველმა იმპერატორმა, ბაბურმა.

1555 წელს შაჰ-თამაზი დაეხმარა ჰუმაიონს ტახტის დაბრუნებაში, რის სანაცვლოდაც სწორედ ქალაქი ყანდაარი და ავღანეთის დიდი ნაწილი მიიღო. ორ იმპერიას შორის მშვიდობა დამყარდა. თუმცა 1595 წელს შაჰ-აბას -მა მშვიდობა დაარღვია და ავღანეთზე დაიწყო შეტევა, შედეგად კი მოგოლთა შემოსევა და ყანდაარის დაკარგვა მიიღო.

მიმდინარეობა და შედეგები
1595 წლის ივლისში, იმპერატორმა აქბარმა მისი ერთ-ერთი სარდალი, ჯავალი ხანი ჩაუყენა სათავეში მოგოლთა 7000 კაციან არმიას და დაძრა ყანდაარისკენ. აგვისტოს ბოლოსთვის მოგოლები მიადგნენ ქალაქს, მათ მალევე გატეხეს 2000 კაციანი გარნიზონი კარგი ზარბაზნებითა და საბრძოლე სპილოების დახმარებით.

სპარსელებს სურსათი გაუთავდათ და მათი სარდალი, მუზაფარ ჰუსეინ-ხანი იძულებული გახდა ქალაქი ინდოელებისთვის დაეთმო. 20 სექტემბერს ყანდაარის კოშკის თავზე დიდ მოგოლთა იმპერიის დროშა აღიმართა. ავღანეთის დიდი ნაწილი მოგოლთა მფლობელობაში გადავიდა. 10 წლის შემდეგ სპარსელებმა მოაწყვეს ყანდაარზე ალყა, მაგრამ უშედეგოდ. მათ ქალაქის დაბრუნება მხოლოდ 1622-1623 წლების მოგოლ-სეფიანთა ომის შედეგად მოახერხეს.
ფეთიჰ I გირეი

ფეთიჰ გირეი (; დ. 1557 — გ. 1597, ბახჩისარაი, ყირიმის სახანო,) — ყირიმის ხანი 1596–1597 წლებში, დევლეთ გირეის მე-11 ვაჟი.

ბიოგრაფია
ახალგაზრდობაში მამამისის უამრავ ლაშქრობაში მიიღო მონაწილეობა. მისი უფროსი ძმების ომის დროს მხარი დაუჭირა ისლამ გირეის. 1588 წელს ილაშქრა პოლონეთში. მისი ძმის, გაზი გირეის მმართველობის დროს გახდა კალგა. 1591 წელს ილაშქრა რუსეთის სამეფოში. მოსკოვის სიახლოვეს რუსებმა, ბორის გოდუნოვის სარდლობით გაანადგურეს ყირიმელი თათრების 35 000 კაციანი არმია. 1592 წელს ფეთიჰმა მარბიელი ლაშქრობები მოაწყო რიაზანზე, ალყაში მოაქცია ასტრახანი, მაგრამ ვერ აიღო.

1596 წელს ძმებთან ერთად მონაწილეობა მიიღო ოსმალების ლაშქრობაში უნგრეთში, რომლის დროსაც წარმატებით გამოიჩინა თავი და სულთნის ქება დაიმსახურა. უფრო მეტიც, მეჰმედ -მ დიდ ვეზირ ქოჯა სინან-ფაშას რჩევით გაზი გირეი გადააყენა და ყირიმის ხანის ტიტული სწორედ ფეთიჰს უბოძა. მისი მმართველობა მხოლოდ 3 თვემდე გაგრძელდა. ყირიმის სახანოში დაბრუნებიდან მალევე, გაზი გირეი აუჯანყდა ფეთიჰს, ტახტიდან ჩამოაგდო და 1597 წლის 5 თებერვალს თავის 4 ვაჟთან ერთად სიკვდილით დასაჯა. ამ ფაქტმა ოსმალების აგრესია გამოიწვია და მალევე მათ ყირიმის ხანის ძალაუფლება შეზღუდეს იმპერიაში და სახანოს მემკვიდრეობითი კანონიც კი შეცვალეს. მოგვიანებით, ფეთიჰ გირეის გადარჩენილი უკანონო ვაჟის, ჩობან-დევლეთ გირეის შვილმა, ადილ გირეიმ შეძლო ხანის ტიტულის მიღება, მაგრამ სახანოს მმართველთა დინასტია საბოლოოდ სელამეთ გირეის შთამომავლებმა გააგრძელეს.
ბოლშინკის ქრისტეს შობის ეკლესია

ბოლშინკის ქრისტეს შობის ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია ტარასოვის რაიონის ხუტორ ბოლშინკაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას.

მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ტარასოვის რაიონი, ხუტორი ბოლშინკა.

ისტორია
1789 წელს სოფელ ბოლშინკაში ღვთისმშობლის შობის სახელზე ააშენეს ხის ეკლესია, რომელსაც ასევე ხის სამრეკლო ჰქონდა. საუკუნის შუა წლებში ეკლესია საკმაოდ მოძველდა და დასახლებაში დაიწყეს ახალი ქვის ეკლესიის მშენებლობა. პოლკოვნიკის ქვრივის ევდოკია აკიმის ასულისა და პოდპოლკოვნიკ ნიკოლოზ სტეფანეს ძე ეფრემოვების სახსრებით 1857 წელს დაიწყო ახალი ეკლესიის მშენებლობა. ეკლესიის მთელი ქონება გადაიტანეს ძველი ეკლესიიდან ახალ ეკლესიაში. 1862 წლის 14 მარტის დონის კონსისტორიის ბრძანებით და მრევლის თხოვნით ეკლესიაში რამდენიმე სასულიერო პირს მისცეს ღვთისმსახურების ჩატარების უფლება. 1884 წლის 1 ნოემბერს ძველი ხის ეკლესია მთლიანად დაიწვა.

1857 წელს აგურის ეკლესია გადახურეს თუნუქის ფირფიტებით. ეკლესიის გარშემო გააკეთეს აგურის გალავანი. ეკლესიის საკურთხეველი აკურთხეს ქრისტეს შობის სახელზე.

1930-იანი წლების დასაწყყისში ეკლესია დახურეს, მოხსნეს გუმბათი, ჯვარი, ზარი. დატოვეს მხოლოდ პატარა საყარაულო, რომელიც 1950-იან წლებში ასევე დახურეს.

მეორე მსოფლიო ომი წლებში 1942 წლის 12 ივლისს დაბომბვების დროს ეკლესია დაზიანდა. ომის შემდეგ ეკლესიაში განათავსეს ხორბლის საწყობი. მოგვიანებით ეკლესიაში ინახავდნენ შხამ-ქიმიკატებსა და სასუქს.

როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიის მიტროპოლიტ მერკურის ინიციატივით საუკუნის დასაწყისში მიიღეს გადაწყვეტილება ტაძრის აღდგენის შესახებ. პირველ რიგში ეკლესია გაასუფთავეს ნაგვისაგან. 2014 წლის დასაწყისში დაიწყო ეკლესიის აღდგენითი სამუშაოები.