iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალისია ალონსო

ალისია ალონსო (;  დაბ. ალისია ერნესტინა დე ლა კარიდად დელ კობრე მარტინეს დელ ოიო ,   დ. 21 დეკემბერი, 1920, ჰავანა, კუბა — გ. 17 ოქტომბერი, 2019, იქვე)—კუბელი ბალერინა, ქორეოგრაფი და მასწავლებელი, რომელმაც საფუძველი დაუდო კუბის ეროვნულ ბალეტს. .

ბიოგრაფია
ალისიას მშობლები ესპანეთიდან იყვნენ. მამა არმიის ოფიცერი გახლდათ.  ოჯახი კი საშუალო ფენას ეკუთვნოდა.ოთხი შვილიდან უმცროსმა ალისიამ  კლასიკური ცეკვის შესწავლა დაიწყო 1931 წლის ივნისში ჰავანას მუსიკალური ხელოვნების საზოგადოების  ( - ) საბალეტო სკოლაში. გოგონას პირველი მასწავლებელი იყო რუსი ემიგრანტი ნიკოლაი იავორსკი. მისი საბალეტო დებიუტი შედგა 1931 წლის 29 დეკემბერს, მუსიკალური ხელოვნების საზოგადოების საბალეტო სკოლის სტუდენტების სადემონსტრაციო კონცერტზე. ამასთან, მისი ნამდვილად სერიოზული დებიუტი იყო ლურჯი ჩიტის სოლო პარტია  პეტრე ჩაიკოვსკის ბალეტში „მძინარე მზეთუნახავი“, რომლის დადგმა განახორციელა ნიკოლაი იავორსკიმ ჰავანის თეატრ „აუდიტორიუმის“ სცენაზე, 1932 წლის 26 ოქტომბერს.

თხუთმეტი წლის ასაკში მან იქორწინა კუბელ მოცეკვავესა და ბალეტის მასწავლებელზე ფერნანდო ალონსოზე . 1938 წელს წყვილს შეეძინა ქალიშვილი ლორა. ალისია სწავლობდა ნიუ-იორკსა და ლონდონში.  ცხრამეტი წლის ასაკში მან ნაწილობრივ დაკარგა მხედველობა, რაც შემდეგ მხოლოდ გაუარესდა (სიბერისთვის ბალერინა სრულიად დაბრმავდა). 1939-1940 წლებში იგი აქტიურად მონაწილეობდა ამერიკის საბალეტო თეატრის შექმნაში. 1943 წლიდან იგი გახდა მისი წამყვანი არტისტი.

1943 წლის 2 ნოემბერს მან შეცვალა ალისია მარკოვა ჟიზელის როლში. ამ როლის შესრულებით მოპოვებულმა ტრიუმფმა ბალერინას მსოფლიო პოპულარობა მოუტანა. იგი მუშაობდა ჯორჯ ბალანჩინთან, და სხვა ცნობილ დამდგმელ-ქორეოგრაფებთან. სცენაზე მუდმივად იგორ იუშკევიჩთან ერთადგამოდიოდა.

1948 წელს მან შექმნა საკუთარი საბალეტო კომპანია კუბაში (ალისია ალონსოს ბალეტი), რაც შემდგომში გახდა კუბის ეროვნული ბალეტის შექმნის საფუძველი.

1955-1959 წლებში, ბატისტას დიქტატორული რეჟიმის გამო ბალერინა იძულებული გახდა კუბა დაეტოვებინა. იგი ცეკვავდა მონტე კარლოს რუსულ ბალეტში. 1957-1958 წლებში გამოდიოდა  დიდი თეატრისა და კიროვის თეატრის სცენებზე.  ასრულებდა სხვადასხვა როლებს კლასიკური ბალეტის რეპერტუარიდან ევროპის, აზიისა და ამერიკის თეატრებში.

1959 წელს, კუბის რევოლუციის  შემდეგ, იგი სამშობლოში დაბრუნდა.

ცუდი მხედველობის მიუხედავად, მაღალი საშემსრულებლო ტექნიკით, ალისია ალონსო ერთ-ერთი გამორჩეული ბალერინა იყო მსოფლიოში. ხანგრძლიბვი სასცენო მოღვაწეობა  მისაბაძი მაგალითი გახდა შემდგომი თაობების ბალერინებისათვის.

1977 წელს  ბალერინის შესახებ დოკუმენტური ფილმი „ალისია“ გადაიღო მანუელ დუშესნე კუსანმა.

ალისია ალონსო გარდაიცვალა 2019 წლის 17 ოქტომბერს 98 წლის ასაკში.

„ალისია ალონსომ დაგვტოვა და დატოვა უზარმაზარი სიცარიელე, მაგრამ ასევე უნიკალური მემკვიდრეობა“ — თქვა პრეზიდენტმა მიგელ დიას-კანელმა, „მისი წყალობით, კუბა გახდა ბალეტის ერთ-ერთი წამყვანი ქვეყანა მსოფლიოში. გმადლობთ, ალისია, თქვენი თავდადებული შრომისთვის“.

თეატრალური ორგანიზატორი
1948 წელს მან დააარსა კუბის ეროვნული ბალეტი.

აღიარება
1966 — ანა პავლოვას პრემია
1973 — ხელოვნების საპატიო დოქტორი-ჰავანის უნივერსიტეტი
1981 — ფელიქს ვარელას ორდენი
1993 — იზაბელას კათოლიკური ორდენი (ესპანეთი)
1998 — ხელოვნებისა და ლიტერატურის ორდენის კომანდორი(საფრანგეთი)
2000 — პრემია    („ხელოვნებაში ცხოვრებისათვის“), „ხოსე მარტის“ ორდენი
2002 — იუნესკოს კეთილი ნების ელჩი
ვასილ სტუსი

ვასილ სემიონოვიჩ სტუსი (უკრ: ́ ́ ; დ. 6 იანვარი, 1938, რახვნიკა, უსსრ ― გ. 4 სექტემბერი, 1985, პერმ-36, რსფსრ) ― უკრაინელი პოეტი, მთარგმნელი, ლიტერატურის კრიტიკოსი, ჟურნალისტი და უკრაინის დისიდენტური მოძრაობის აქტიური წევრი. პოლიტიკური შეხედულებების გამო, მისი ნაშრომები საბჭოთა რეჟიმმა აკრძალა და 13 წელი ტყვეობაში გაატარა. 2005 წლის 26 ნოემბერს უკრაინის პრეზიდენტმა ვიქტორ იუშენკომ ვასილ სტუსი უმაღლესი სახელმწიფო ტიტულით, უკრაინის გმირის წოდებით დააჯილდოვა. სტუსი უკრაინის ერთ-ერთ მოწინავე პოეტად მიიჩნევა.

ბიოგრაფია
ვასილ სტუსი 1938 წლის 6 იანვარს რახნივკაში (ვინიციის ოლქი, დღევანდელი უკრაინა), გლეხის ოჯახში დაიბადა. მომდევნო წელს მშობლები, სემიონ დემიანოვიჩი და ირინა იაკივნა სტალინოში (დღევანდელი დონეცკი) გადავიდნენ. ვასილი უკრაინულ ენასა და პოეზიას დედამ აზიარა, რომელიც მას უკრაინულ ხალხურ სიმღერებს უმღეროდა.

საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ ვასილ სტუსი სტალინოს პედაგოგიური ინსტიტუტის (დღევანდელი დონეცკის უნივერსიტეტი) ისტორიისა და ლიტერატურის განყოფილებაში ჩაირიცხა. 1959 წელს ინსტიტუტი წარჩინებით დაამთავრა. სწავლის დასრულების შემდეგ სტუსი მცირე ხნით კიროვოგრადის ოლქის სოფელ ტაუჟნიაში უკრაინულ ენასა და ლიტერატურას ასწავლიდა. შემდეგ ორი წლით საბჭოთა არმიაში მსახურობდა. უნივერსიტეტში სწავლისა და ურალის მთებში სამხედრო სამსახურის დროს სტუსიმ ლექსების წერა და იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთესა და რაინერ მარია რილკეს ლექსების უკრაინულ ენაზე თარგმნა დაიწყო. მისი თარგმანები მოგვიანებით სსრკ-ის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის ბრძანებით გაანადგურეს და დაკარგულია.

სამხედრო სამსახურის შემდეგ, 1960-1963 წლებში სტუსი გაზეთის „სოციალისტური დონბასი“ რედაქტორად მუშაობდა. 1963 წელს კიევში, უკრაინის მეცნიერებათა აკადემიის შევჩენკოს ლიტერატურის ინსტიტუტის სადოქტორო პროგრამაზე ჩაირიცხა.

ჯილდოები
უკრაინის გმირი (2005 წლის 26 ნოემბერი, გარდაცვალების შემდეგ)
უსსრ-ის ტარას შევჩენკოს სახელობის სახელმწიფო პრემია (1991, გარდაცვალების შემდეგ)
იაროსლავ ბრძენის ხარისხის ორდენი (1997, გარდაცვალების შემდეგ)

ლექსების კრებულები
„წრე“ (1965)
„ზამთრის ხეები“ (1970)
„მხიარული სასაფლაო“ (1971)
„შემოქმედების დრო“ (1972)
„პალიმფსესტები“ (1971-1977)

დამატებითი ლიტერატურა
ანდრეი კურკოვი

ანდრეი კურკოვი (; დ. 23 აპრილი, 1961, ბუდოგოში, ლენინგრადის ოლქი) ― უკრაინელი მწერალი და სცენარისტი.

ბიოგრაფია
ანდრეი კურკოვი 1961 წლის 23 აპრილს ბუდოგოშში, ლენინგრადის ოლქში დაიბადა. ადრეული ბავშვობიდანვე კიევში ცხოვრობდა. 1983 წელს კიევის უცხო ენათა სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი დაამთავრა. სწავლის დასრულების შემდეგ გაზეთის რედაქტორად და გამომცემლობის „დნეპრი“ რედაქტორად მუშაობდა. 24 წლის ასაკში საბჭოთა არმიაში ჩაირიცხა.

დღეისთვის 20-მდე წიგნის ავტორია, მათ შორის 5 საბავშვო წიგნია.

1990-იანი წლებიდან კურკოვის ნაწარმოებებს რუსულ ენაზე უკრაინაში გამომცემლობა „“ (ხარკივი) გამოსცემს. 2005 წლიდან რუსეთში კურკოვის ნაშრომებს გამომცემლობა „“ (სანქტ-პეტერბურგი) გამოსცემს.

უკრაინაში კურკოვის რომანის, „პიკნიკი ყინულზე“, 250 ათაზე მეტი ეგზემპლარი გაიყიდა. მისი ნაწარმოებები 35-ზე მეტ ენაზეა ნათარგმნი.

ალექსანდრე დოვჟენკოს სახელობის კინოსტუდიაში სცენარისტად მუშაობდა. 1993 წლიდან არის უკრაინის კინემატოგრაფთა კავშირის, ხოლო 1994 წლიდან უკრაინის მწერალთა ეროვნული კავშირის წევრი.

2014 წლის 8 აპრილს საპატიო ლეგიონის ორდენით დაჯილდოვდა.
ოლეგ ლიშეგა

ოლეგ ბოგდანოვიჩ ლიშეგა (უკრ: ́ ́ ́; დ. 30 ოქტომბერი, 1949, ტისმენიცა ― 17 დეკემბერი, 2014, კიევი) ― უკრაინელი პოეტი და მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
ოლეგ ლიშეგა 1949 წლის 30 ოქტომბერს მასწავლებელთა ოჯახში დაიბადა. 1968 წლიდან ლვოვის უნივერსიტეტში ინგლისური ფილოლოგიას სწავლობდა, ხოლო 1972 წელს საბჭოთა არმიაში ჩაირიცხა. სამხედრო სამსახურის დასრულების შემდეგ ტისმენიცეში ქარხანაში მუშაობდა. 1988 წლამდე ნაწარმოებებს სამიზდატი აქვეყნებდა. 1988 წელს ფულბრაიტის სტიპენდია მოიპოვა და ერთი წელი აშშ-ში ცხოვრობდა.

ოლეგ ლიშეგას ეკუთვნის ლექსების ორი კრებული. თარგმნა ტომას სტერნზ ელიოტისა და ეზრა პაუნდის ნაშრომები.
კონსუელო ველასკეს ტორესი

კონსუელო  ველასკეს  ტორესი (ესპან. ; დ. 21 აგვისტო, 1916 სიუდად- გუსმანი, ხალისკოს შტატი, მექსიკა — გ. 22 იანვარი, 2005, მეხიკო) — მექსიკელი პიანისტი და კომპოზიტორი, რომელიც ძირითადად ცნობილია როგორც ავტორი სიმღერისა „ბესამე მუჩო“ .

ადრეული წლები
ისააკ ველასკეს დელ ვალეს და მარია დე ხესუს ტორეს ორტიზ დე ველასკესის ქალიშვილი  კონსუელო ველასკესი დაიბადა 1924 წლის 21 აგვისტოს სიუდად- გუსმანში, მექსიკაში. გოგონა ოჯახთან ერთად გვადალახარაში ცხოვრობდა.  მან პიანინოზე დაკვრა 4 წლის ასაკში დაიწყო. ექვსი წლიდან მუსიკას სწავლობდა რამონ სერატოს მუსიკალურ სკოლაში. შეისწავლა ფორტეპიანო, დაიწყო სიმღერების შექმნა. ველასკესი 6 წლის ასაკში უკვე დიდ სცენაზეც გამოდიოდა. იგი მოგვიანებით სასწავლებლად გაემგზავრა მექსიკის დედაქალაქ მეხიკოში და სწავლა განაგრძო მექსიკის ეროვნულ კონსერვატორიაში, სადაც სიმღერების წერას მოჰკიდა ხელი და, ამავდროულად, ცნობილი პიანისტი გახდა. 1938 წელს მისი სადებიუტო სოლო კონცერტი მეხიკოში გაიმართა ხელოვნების სასახლეში.

სიმღერა „ბესამე მუჩო“
კონსუელო ველასკესმა სიმღერა „ “ (ესპ.მაკოცე ბევრი) მან 40-იანი წლების დასაწყისში დაწერა, ენრიკე გრანადოსის ოპერა „გოიესკის“ არიის შთაგონებით. სიმღერამ დიდი პოპლარობა მოიპოვა. 1944 წლიდან შესრულდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში. მათ შორის ჯიმი დორსის ორკესტრის მიერ.

1999 წელს „ბესამე მუჩო“  ერთადერთი მექსიკური სიმღერა გახდა, რომელიც აშშ–ს ჰიტ-პარადში მთელი სამი თვის განმავლობაში პირველ ადგილს ინარჩუნებდა. ის საუკუნის სიმღერად აღიარეს.

ესპანურ ენაზე დაწერილი „ბესამე მუჩო“ 20-ზე მეტ ენაზე ითარგმნა და სხვადასხვა ინტერპრეტაციით მსოფლიოს საუკეთესო ჯგუფებმა და მომღერლებმა შეასრულეს. მას სხვადასხვა დროს სხვადასხვა სტილში ასრულებდნენ ისეთი დიდი მომღერლები, როგორიცაა პლასიდო დომინგო, ელვის პრესლი, ხოსე კარერასი, ჯგუფი „ბითლზი“ და ა.შ. ის დღემდე ინარჩუნებს პოპულარობას.

ამ სიმღერამ ავტორს უდიდესი პოპულარობა მოუტანა. ის ჰოლივუდში ლეგენდარულ უოლტ დისნეისთან შესახვედრად მიიწვიეს და მის ფილმ “უოლტ დისნეიზე” თანამშრომლობაზეც დათანხმდა.

კონსუელო ველასკესის სხვა ცნობილი სიმღერებია „მიყვარს და იცოცხლე“ , „კაჩიტო“, „იყავი ბედნიერი“ . კომპოზიტორის კარიერის გარდა,  კონსუელო ველასკესი ზოგჯერ თამაშობდა ფილმებში - როგორც მსახიობი („კარნავალის ღამე“, რეჟისორი ჯულიო სარასენი, 1938, საბჭოთა ოსკაროსანი ფილმი – „მოსკოვს ცრემლების არ სჯერა“) და პიანისტი.

1979-1982 წლებში. კონსუელო ველასკესი იყო მექსიკის კონგრესის დეპუტატთა პალატის წევრი. მრავალი ეროვნული და საერთაშორისო პრემიის ლაურეატი, მისი მშობლიური ქალაქის- სიუდად- გუსმანის საპატიო მოქალაქე (1981წ.).

პირადი ცხოვრება
კონსუელო ველასკესი  ცოლად გაჰყვა  მარიანო რივერა კონდესს, რომელიც 6 წელი მისი თაყვანისმცემელი იყო. მათ შეეძინათ ორი ვაჟი: მარიანო რივერა ველასკესი და სერხიო რივერა ველასკესი.

კონსუელო ველასკესი გარდაიცვალა რესპირატორული დაავადებისაგან გამოწვეული გართულებებით  მეხიკოს საავადმყოფოში, სადაც მკურნალობდა 2004 წლის ნოემბრიდან   მას შემდეგ, რაც იგი დაეცა და სამი ნეკნი მოიტეხა. იმავე წელს მემორიალური დაფა განათავსეს იმ სახლში, სადაც   ცნობილი სიმღერების ავტორი დაიბადა.
ოსტაპ სლივინსკი

ოსტაპ ტარასოვიჩ სლივინსკი (უკრ: ́ ́ ́; დ. 14 ოქტომბერი, 1978, ლვოვი, უკრაინა) ― უკრაინელი პოეტი, ესეისტი, მთარგმნელი, ლიტერატურის კრიტიკოსი და აკადემიკოსი. არის ლექსების რამდენიმე კრებულის ავტორი და არაერთი ეროვნული და საერთაშორისო ჯილდოს მფლობელი.

ბიოგრაფია
ოსტაპ ტარასოვიჩ სლივინსკი 1978 წლის 14 ოქტომბერს ლვოვში დაიბადა. 2007 წელს დოქტორის ხარისხი ლვოვის უნივერსიტეტის სლავურ ენათა და ლიტერატურის ინსტიტუტში მოიპოვა. მის თეზისში, „სიჩუმის ფენომენი“, 1960-1990-იანი წლების ბულგარელი მწერლების ნაშრომები იყო გაანალიზებული. იყო ლიტერატურული ჟურნალის „რადარი“ რედაქტორი. ლვოვის უნივერსიტეტში პოლონურ ენასა და ლიტერატურას ასწავლის. სლივინსკი ლვოვში ცხოვრობს.
სერჰი ჟადანი

სერჰი ვიქტოროვიჩ ჟადანი (; დ. 23 აგვისტო, 1974, სტარობელსკი, ვოროშილოვგრადის ოლქი) ― უკრაინელი პოეტი, პროზაიკოსი, ესეისტი და მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
სერჰი ჟადანი 1974 წლის 23 აგვისტოს სტარობელსკიში დაიბადა. 1996 წელს ხარკოვის გრიგორი სკოვოროდას სახელობის ეროვნული პედაგოგიური უნივერსიტეტი დაამთავრა. მისი თეზისი მიხაილ სემენკოს შემოქმედებასა და 1920-იანი წლების უკრაინელ ფუტურისტ მწერლებს შეეხებოდა.

ჟადანის კარიერა 1990 წელს ლექსებით დაიწყო. მისი ლექსები ნაკლებად სენტიმენტალური იყო და 1920-იანი წლების უკრაინელი ავანგარდისტი მწერლების სტილს აცოცხლებდა.

სერჰი ჟადანმა გერმანული, ინგლისური, ბელარუსული და რუსული ენებიდან თარგმნა ლექსები. მისი ნაშრომები ნათარგმნია ქართულ, გერმანულ, ინგლისურ, ესტონურ, ფრანგულ, იტალიურ, შვედურ, ნორვეგიულ, პოლონურ, სერბულ, ხორვატულ, ლიეტუვურ, ლატვიურ, ბელარუსულ, რუსულ, უნგრულ, სომხურ და ჩეხურ ენებზე.

შემოქმედება
პოეზია
ციტატები, 1995
გენერალი იუდა, 1995
პეპსი, 1998
საუკეთესო პოემები, ბრძოლისა და სხვა სისულელეების ფსიქოდელური მოთხრობები, 2000
ბალადები ომისა და აღდგენის შესახებ, 2001
კულტურის ისტორია ამ საუკუნის დასაწყისში, 2003
უ.ს.ს.რ., 2004
მარადონა, 2007
ეთიოპია, 2009
ცეცხლსასროლი იარაღები და დანები, 2012
მარიას ცხოვრება, 2015
ტამპლიერები, 2016
ანტენა, 2018

პროზა
ბიგ მაკი, 2003
დეპეშ მოდი, 2004
ანარქია უკრაინაში, 2005
დემოკრატიული ახალგაზრდობის ჰიმნი, 2006
ბიგ მაკი², 2007
ვოროშილოვგრადი, 2010
ბიგ მაკი და სხვა მოთხრობები, 2011
მესოპოტამია, 2014
ინტერნატი, 2017

ჯილდოები
იან მიხალსკის ლიტერატურული პრემია, ნაწარმოებისთვის ვოროშილოვგრადი, 2014
-ის უკრაინული კონკურსის გამარჯვებული, ნაწარმოებისთვის ვოროშილოვგრადი, 2014
ანგელუსის ჯილდო, წიგნისთვის მესოპოტამია, 2015
სერგეი პლოხი

სერგეი ნიკოლაევიჩ პლოხი (უკრ: ; ; ; დ. 23 მაისი, 1957) ― უკრაინელი-ამერიკელი ისტორიკოსი, უკრაინის, აღმოსავლეთ ევროპისა და ცივი ომის ისტორიის სპეციალისტი. ჰარვარდის უნივერსიტეტის უკრაინის ისტორიის პროფესორი, ჰარვარდის უკრაინის კვლევების ინსტიტუტის დირექტორი.

ჯილდოები
ანტონოვიჩის პრემია (2015)
უკრაინის ტარას შევჩენკოს სახელობის ეროვნული პრემია (2018)

ნაშრომები
კაზაკები და რელიგია ადრეულ თანამედროვე უკრაინაში, 2002
ცარები და კაზაკები: ხატწერის კვლევა, 2003
რელიგია და ერი თანამედროვე უკრაინაში, 2003 (ფრენკ სისინთან ერთად)
იმპერიული რუსეთის არშექმნა: მიხეილ გრუშევსკი და უკრაინის ისტორიის მწერლობა, 2005
სლავ ერთა წარმოშობა: წინათანამედროვე იდენტობები რუსეთში, უკრაინასა და ბელორუსში, 2006
უკრაინა და რუსეთი: წარსულის ხელახლა წარმოჩენა, 2008
იალტა: მშვიდობის ფასი, 2010
კაზაკების მითი: ისტორია და ერადქმნადობა იმპერიათა ხანაში, 2012
უკანასკნელი იმპერია: საბჭოთა კავშირის უკანადკნელი დღეები, 2014
ევროპის კარიბჭეები: უკრაინის ისტორია, 2015
დაკარგული სამეფო: იმპერიის ძიება და რუსი ერის შექმნა, 2017
ჩერნობილი: ტრაგედიის ისტორია, 2018
ბირთვული სიბრიყვე: კუბის სარაკეტო კრიზისის ისტორია, 2021
ნოვაია-სლობოდკა (ბაშკირეთი)

ნოვაია-სლობოდკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 14 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 36 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ზირგანი, რომელიც დაშორებულია 13 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (100%).
ყარაჩის ქარვასლა

ყარაჩის ქარვასლა  — შუა საუკუნეების არქტიტექტურული ძეგლი აფშერონის რაიონის სოფელ ფირექეშქიულთან.

ისტორია
ყარაჩის ქარვასლა საუკუნეს განეკუთვნება. იგი ბაქო-შემახის ძველ საქარავნო გზაზე მდებარეობდა. საუკუნეში საქარავნო გზამ თავისი სავაჭრო მნიშვნელობა დაკარგა და ამ მიზეზით ყარაჩის ქარვასლა გაპარტახდა. შემდგომ ქარვასლაში მომთაბარე ბოშები დასახლდენ, რის გამოც ადგილობრივმა მოსახლეობამ მას „ყარაჩის“ ( — „შავები“) ქარვასლა შეარქვა. ზოგიერთ წყაროში ისტორიული ძეგლი მიაჯიქის ქარვასლად მოიხსენიება.
ნუიდის განძი

ნუიდის განძი — ვერცხლის მონეტების ანტიკური ხანის განძი, აღმოჩენილი აზერბაიჯანის აღსუს რაიონის სოფელ ნუიდის სიახლოვეში.

გამოვლენა
ნუიდის განძი 1972 წელს არქეოლოგიული გათხრების მიმდინარეობის პროცესში აღმოაჩინეს. 36 მონეტისაგან შემდგარი განძი ნუიდის ძეგლის ტერიტორიაზე № 11 ქალის სამარხში აღმოაჩინეს. მომცრო დოქში მოთავსებული განძი ქალის გვამის ფეხებთან იყო ჩაფლული. მონეტები საგანგებოდ მოათავსეს დაკრძალული ქალის საფლავში. მონეტებზე ერთი მხრიდან გამოსახულია სქემატური ადამიანის თავი დიადემაში, მეორე მხარეს კი — კაცი, რომელსაც ერთ ხელში ხელკეტი ან შუბი უჭირავს, ხოლო მეორეში — ფრინველი (ზოგჯერ თხა). ზოგიერთი მონეტის მეორე მხარეს გამოსახულია სამეფო ტახტზე მჯდომი ზევსი არწივითა და კვერთხით ხელში. მონეტებზე არ არის წარწერები. შემდგომში ადგილობრივი ალბანური მონეტები ალექსანდრე მაკედონელის დროს მომქმედი მონეტების მიბაძვით იყო შექმნილი და მოჭრილი.

მსგავსი ანონიმური მონეტები აღმოჩენილი იქნა აზერაიჯანის სხვა რეგიონებშიც. განძი გამოფენილია ბაქოში, აზერბაიჯანის ისტორიის მუზეუმში.

ნუიდიში აღმოაჩინეს ორი კულტურული ფენა. ზედა ფენა მდებარეობდა ზედაპირის დონიდან 0,6-0,7 მეტრზე. ქვედა ფენა თარიღდება ძვ. წ. საუკუნის მეორე ნახევრიდან ძვ. წ. საუკუნის შუა პერიოდამდე. მისთვის დამახასიათებელია ისეთი არტეფაქტები, როგორიცაა სურა, მოგრძო გადინების ჭურჭელი, დიდი ზომის ქოთნები ორი სახელურით, ადგილობრივი ვერცხლის მონეტები წარწერების გარეშე და სამაჯურები. ზედა ფენა ხასიათდება მომცრო თასებით, ჭურჭლითა და ქვის იარაღებით.
ქვევრებში დამარხვის კულტურა

ქვევრებში დამარხვის კულტურა — არქეოლოგიური კულტურა, წარმოდგენილი ძვ. წ. – ახ. წ. საუკუნეების პერიოდში ამიერკავკასიის ტერიტორიაზე, განსაკუთრებით კავკასიის ალბანეთის ტერიტორიაზე. გვერდზე გადაბრუნებულ ძლიერ მოკუნტულ მდგომარეობაში მყოფი მიცვალებულები დაკრძალულია თიხის დიდ ქვევრებში. სამარხის ატრიბუტები მოიცავს ლითონისგან (ბრინჯაოს და ძირითადად რკინის ხელსაწყოებსა და იარაღს, ბრინჯაოს, ვერცხლისა და ოქროს სამკაულებს), ხისგან, ქვისგან, თიხისგან, შუშისგან და პასტისგან დამზადებულ ნაკეთობებს. უფრო გვიან სამარხებში გვხვდება რომაული, არშაკიდური და სასანური მონეტები. ეს კულტურა ეკუთვნოდა ადგილობრივ მიწათმოქმედებით დაკავებულ მოსახლეობას, რომლებიც ასევე მისდევდნენ მეცხოველეობას, ნადირობას, თევზჭერასა და რეწვას.
ასტურიის მუნიციპალიტეტები

ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება და პროვინცია ასტურია შედგება 78 მუნიციპალიტეტისაგან. ასტურიამ ავტონომიური გაერთიანების სტატუსი მიიღო 1978 წლის კონსტიტუციის თანახმად. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

ასტურიის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან რვა კომარკაში: ოვიედო (21 მუნიციპალიტეტი), ეო-ნავია (17), ორიენტე (14), ავილესი (10), ნალონი (5), ნარსეა (5), კაუდალი (3) და ხიხონი (3).

ასტურიის ავტონომიური გაერთიანების ფართობია 10 603,57 კმ² და 2019 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 022 800 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია ოვიედო, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია კანგას-დელ-ნარსეა (823,57 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარა — ნორენია (5,29 კმ²).

მუნიციპალიტეტების სია
რუკა
ჟოზეფინ ბატლერი

ჟოზეფინ ელიზაბეტ ბატლერი ( დ.13 აპრილი,1828, მილფილდში, ნორთუმბერლენდი, ინგლისი — 30 დეკემბერი,1906, ვულერი, ნორთუმბერლენდი, ინგლისი) — ინგლისელი ფემინისტი და სოციალური რეფორმატორი ვიქტორიანულ ეპოქაში,რომელმაც დიდი როლი ითამაშა ქალთა განათლებისა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პირობების გაუმჯობესებაში.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
ჯოზეფინ გრეი დაიბადა 1828 წლის 13 აპრილს, მილფილდში, ნორთუმბერლენდში, მდიდარი პოლიტიკური რეფორმატორების ოჯახში. იგი იყო ჰანა ანეტის და ჯონ გრეის მეოთხე ქალიშვილი. მისი ბიძაშვილი იყო ერლ გრეი, ბრიტანეთის პრემიერ მინისტრი 1830–1834 წლებში.ჯოზეფინ გრეი განათლებას ძირითადად შინ იღებდა. ჯონი შვილებს თანაბრად ექცეოდა. მათ ასწავლა პოლიტიკა და სოციალური საკითხები. ჯონის პოლიტიკურმა მოღვაწეობამ და იდეოლოგიამ ძლიერი გავლენა მოახდინა მის ქალიშვილზე, ისევე როგორც რელიგიურმა სწავლებამ, რომელიც მან დედისგან მიიღო. 1852 წლის ნოემბერში ბატლერებს შეეძინათ ვაჟი, ჯორჯ გრეი ბატლერი, 1854 წლის მაისში კი არტურ სტენლი. ჟოზეფინის ოქსფორდის მოგონებები ძირითადად ქალთმოძულე საზოგადოებასთან იყო დაკავშირებული. იგი ხშირად ერთადერთი ქალი იყო სოციალურ შეკრებებზე.1857 წელს წყვილი ოქსფორდიდან კლიფტონში, ბრისტოლის მახლობლად გადავიდა მას შემდეგ, რაც ჯორჯ ბატლერი დაინიშნა ჩელტენჰემის კოლეჯის ვიცე-დირექტორად. 1857 წელს დაიბადა მათი მესამე ვაჟი ჩარლზი.

გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
1901 წლიდან ბატლერმა დაიწყო საზოგადოებრივი ცხოვრებიდან წასვლა, თანამდებობის დატოვება და უფრო მეტი დროის გატარება დაიწყო ოჯახთან. 1903 წელს იგი გადავიდა ვულერში, ნორთუმბერლენდში, უფროს ვაჟთან ახლოს საცხოვრებლად. 1906 წლის 30 დეკემბერს იგი სახლში გარდაიცვალა და ახლომდებარე სოფელ კირკნიუტონში დაკრძალეს. ლონდონის ეკონომიკის სკოლის ქალთა ბიბლიოთეკაში ინახება ბატლერთან დაკავშირებული მრავალი კოლექცია. მათ შორისაა ქალთა ეროვნული ასოციაციის ნაშრომები, ჟოზეფინ ბატლერის წერილების კოლექცია; და ჯოზეფინ ბატლერის საზოგადოებრივი ბიბლიოთეკა, რომელიც შედგება საზოგადოების მიერ შეგროვებული წიგნებისა და ბროშურებისგან.
მერიონ დევისი

მერიონ დევისი (დ. 3 იანვარი, 1897, ბრუკლინი, ნიუ-იორკი, აშშ - გ. 22 სექტემბერი, 1961 კალიფორნია, აშშ.)  —ამერიკული მუნჯი კინოს კომედიური ჟანრის მსახიობი,  პროდიუსერი, სცენარისტი და ქველმოქმედი.

ადრეული წლები და კარიერა
მერიონ სესილია დოურასი დაიბადა ნიუ-იორკში, 1897 წლის 3 იანვარს. სწავლობდა მონასტრის რელიგიურ სასწავლებელში. დევისი სკოლიდან გაიქცა, რომ გუნდის მომღერლის კარიერა გაეგრძელებინა.  ჯერ კიდევ მოზარდმა, მონაწილეობა მიიღო ბროდვეის რამდენიმე მიუზიკლში. მისი კინო დებიუტი შედგა 1917 წელს, როდესაც მარიონი 20 წლის იყო.  ითამაშა ფილმში . შემდეგ კი მიიღო მოწვევა შოუში მონაწილეობის მისაღებად "ზიგფელდის უგუნურება" და მისი ერთ-ერთი პოპულარული მონაწილე გახდა. ერთი წლის შემდეგ იგი შეხვდა საგამომცემლო  მაგნატ უილიამ რენდოლფ ჰირსტს, რომელმაც, თავისი გავლენით, შეუწყო ხელი ახალგაზრდა მსახიობის წინსვლას. მერიონი  წარმატებით მონაწილეობდა მუნჯი კინოს ეპოქის ბევრ ცნობილ ფილმში. ხმოვანი ფილმების გაჩენისთანავე მისი კარიერა ნელ-ნელა უკან წავიდა. (მსახიობს მეტყველების პრობლემები ჰქონდა  და შიშობდა, რომ ხმოვანი კინო  წერტილს დაუსვამდა მის მოღვაწეობას, თუმცა ეს ნაკლი გადაღების დროს არ ჩანდა. ) მერიონ დევისი დიდ ეკრანზე ბოლოს 1937 წელს გამოჩნდა.

ჰირსტთან მისი სასიყვარულო ურთიერთობა გრძელდებოდა ამ უკანასკნელის გარდაცვალებამდე, 1951 წელს. ჰირსტის გარდაცვალებიდან რამდენიმე თვის შემდეგ, მერიონი 54 წლის ასაკში დაქორწინდა ჰორას ჯ. ბრაუნზე.

ქველმოქმედება
მოგვიანებით მერიონ დევისი სასიკეთო საქმეებით გახდა ცნობილი. 20-იან წლებში დაინტერესდა ბავშვთა საქველმოქმედო ორგანიზაციებით და მილიონზე მეტი თანხა შესწირა. 1952 წელს მან 1,9 მილიონი დოლარი გადასცა ლოს-ანჯელესის კალიფორნიის უნივერსიტეტს, მისი სახელობის ბავშვთა კლინიკის გასახსნელად. 1998 წელს კლინიკას სახელი შეუცვალეს და ბავშვთა ჰოსპიტალი ს ' უწოდეს.

ავადმყოფობა და გარდაცვალება
მერიონ დევისი ათწლეულების განმავლობაში ებრძოდა ალკოჰოლიზმს. 1956 წლის ზაფხულში მას ინსულტი დაემართა და საავადმყოფოში მოათავსეს. ამის შემდეგ მსახიობმა სრულად ვეღარ აღიდგინა ჯანმრთელობა.

სამი წლის შემდეგ, 1959 წლის თებერვალში სტომატოლოგიური გამოკვლევის დროს, მერიონს ყბაზე შეშუპება აღმოუჩინეს.  მალე დევისს კიბო დაუდგინდა.  მსახიობი საზოგადოებაში ბოლოს 1960 წლის 10 იანვარს გამოჩნდა - ის სატელევიზიო გადაცემაში „ ჰედი ჰოპერის ჰოლივუდი“. იმავე პერიოდში, ჯოზეფ პ. კენედიმ დაიქირავა დევისის სახლი და  კულუარებს მიღმა ეწეოდა სამუშაოს, რათა უზრუნველყო მისი ვაჟის, ჯონ ფ. კენედის  წამოწევა 1960 წელს ლოს-ანჯელესის ეროვნულ -დემოკრატიულ კონგრესში.. როდესაც ჯოზეფ პ. კენედიმ შეიტყო, რომ  მერიონ დევისი კიბოს ებრძოდა, მაშინვე სამი სპეციალისტი გააგზავნა მის გამოსაკვლევად.

1961 წლის გაზაფხულზე მერიონმა ოსტეომიელიტის გამო გაიკეთა ა ოპერაცია ოპერაციიდან 12 დღის შემდეგ  იგი საავადმყოფოში თავის  ოთახში დავარდა და ფეხი მოიტეხა. მომდევნო ზაფხულში მისი ჯანმრთელობა სწრაფად გაუარესდა. მსახიობი გარდაიცვალა ავთვისებიანი სიმსივნისგან, 1961 წლის 22 სექტემბერს, ჰოლივუდში, კალიფორნია.

მერიონ დევისი დაკრძალეს ჰოლივუდის სასაფლაოზე .

ჰოლივუდის დიდების ხეივანში არის მერიონ დევისის სახელობის ვარსკვლავი ( ჰოლივუდის ბულვარი- 6326).
საგველიანი ხახვი

საგველიანი ხახვი — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ამარილისისებრთა ოჯახისა. ბოლქვს მომრგვალო-კვერცხისებური ფორმა აქვს. ღერო სიმაღლეში 15–30 სმ-ია. ფოთოლი 3–4 ცალია, ვიწროხაზური, თითქმის კიდეებდახვეული; ყვავილედი მრავალყვავილიანია. გვირგვინი ფერად მოთეთრო, მოვარდისფრო ან მეწამულია, ვარდისფერი ძარღვებით, პრიალა. ყვავის და ნაყოფს იძლევა ივნის-აგვისტოში. გავრცელებულია მთელ კავკასიასა და მცირე აზიის აღმოსავლეთ ნაწილში, კავკასიის ეკორეგიონის ენდემია. საქართველოში გვხვდება აჭარაში, აფხაზეთსა და თითქმის მთელ აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველოში. იზრდება მთის შუა სარტყლის ქვიან და ღორღიან ადგილებში, ბუჩქნარებში, ველებზე.
აბდულქარიმოვო (ერმეკეევოს რაიონი)

აბდულქარიმოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ერმეკეევოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 478 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმეკეევოდან დაშორებულია 5 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია პრიუტოვო, რომელიც დაშორებულია 36 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (59 %).
აბდულოვო (ერმეკეევოს რაიონი)

აბდულოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ერმეკეევოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 230 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმეკეევოდან დაშორებულია 40 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტუიმაზი, რომელიც დაშორებულია 58 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (94 %).
ნოვაია-კაზანკოვკა

ნოვაია-კაზანოვკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის მელეუზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 240 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ მელეუზიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მელეუზი, რომელიც დაშორებულია 20 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (44%).