ჩიკინჰა გონზაგა

ჩიკინჰა (ჩიკინა) გონზაგა (, ნამდვილი სახელი - — ფრანსისკა ედვიგეს ნევეს გონზაგა ; დ. 17 ოქტომბერი, 1847, რიო-დე-ჟანეირო — გ. 28 თებერვალი, რიო-დე-ჟანეირო) — პირველი ბრაზილიელი ქალი კომპოზიტორი, პიანისტი და დირიჟორი.

ბიოგრაფია
ფრანსისკა ედვიგეს ნევეს გონზაგა დაიბადა 1847 წლის 17 ოქტომბერს. მისი მამა იყო მაღალი რანგის ოფიცერი (მოგვიანებით მარშალი) ხოსე ბასილეუ ნევეს გონზაგა , ხოლო დედა — მულატი როზა მარია დე ლიმა . მოგვიანებით, ოჯახის წინააღმდეგობის მიუხედავად, ხოსე ბასილეუმ არამარტო ცნო თავისი ქალიშვილი, არამედ ცოლად შეირთო როზა. ფრანცისკამ კარგი განათლება მიიღო მე-19 საუკუნის ქალისთვის: სწავლობდა წერა-კითხვას, უცხო ენებს, მათემატიკასა და კატეხიზმს, დიდი ყურადღებას უთმობდა მუსიკის შესწავლას. 11 წლის ასაკში მან შექმნა თავისი პირველი სიმღერა. 1863 წელს, მამის თხოვნით, დაქორწინდა ბიზნესმენ ჯაკინტა რებეირა დო ამარალზე ( პორტ. ). ქორწინება წარუმატებელი აღმოჩნდა, რადგან ქმარი უკრძალავდა მუსიკის სწავლას. ქორწინებაში წყვილს სამი შვილი შეეძინა:

ჟოაო გუალბერტო ( 1864 -?)
მარია დო პატროჩინიო ( 1865 -?)
ილარიო ( 1868 -?)

1869 წელს ფრანსისკამ საბოლოოდ მიატოვა ქმარი. ის გახდა პირველი ქალი კათოლიკურ ბრაზილიაში, რომელმაც განქორწინება მიიღო. ფრანსისკამ სცადა მამის სახლში დაბრუნება, მაგრამ მამამ არ მიიღო. მისი ქალიშვილი მარია ბებია-ბაბუის ოჯახში გაიზარდა და მათ მშობლებადაც კი თვლიდა, ვაჟი ილარიო მეუღლის სახლში დარჩა. ფრანცისკა დაუახლოვდა ცნობილ ფლეიტისტს ხოაკიმ ანტონიო და სილვა კალადოს ( 1848 - 1880 ), რომელიც ითვლება ბრაზილიური მუსიკალური ჟანრის — შოროს ფუძემდებლად. ჟანრი აერთიანებს აფრიკულ და ევროპულ მოტივებს. სწორედ კალადომ შეიყვანა ფრანსისკა მუსიკალურ სამყაროში, სადაც იგი ცნობილი გახდა ჩიკინჰა გონზაგას სახელით. ( არის ფრანსისკას სახელის შემოკლებული ვერსია). მან მიიწვია ფრანსისკა, როგორც პიანისტი თავის ანსამბლში და მიუძღვნა მას კომპოზიცია „ყველასათვის საყვარელი“ ( (1865). თანხის გამომუშავებისთვის ის უკრავდა ფორტეპიანოზე მუსიკალურ მაღაზიებში და ფესტივალებზე, ასევე ატარებდა მუსიკის გაკვეთილებს. მას ზიზღით ეძახოდნენ პიანეირას, პიანისტებისგან განსხვავებით , რომლებიც ასრულებდნენ კლასიკურ ნაწარმოებებს. ჩიკინჰა გონზაგა იყო პირველი ქალი, რომელმაც შეასრულა შოროს ჟანრის მუსიკა პიანისტის რანგში, რომელიც მაღალ საზოგადოებაში უღირს ჟანრად ითვლებოდა.

ოჯახისა და საზოგადოების მიერ უარყოფილმა ფრანსისკა გონზაგამ გაიცნო ახალგაზრდა ინჟინერი ჟოაო ბატისტა დე კარვალიო . მასთან ერთად მან დატოვა რიო-დე-ჟანეირო და რამდენიმე წელი სოფელში გაატარა. 1876 წელს შეეძინათ ქალიშვილი ალისა. მალე ფრანსისკამ შეიტყო ჟოაოს ღალატის შესახებ და მიატოვა იგი. ქალიშვილი დარჩა მამასთან. შემდეგ ჩიკინია რიო დე ჟანეიროში დაბრუნდა საკუთარ ვაჟთან, ჟოაო გუალბერტოსთან ერთად და განაგრძო შეწყვეტილი მუსიკალური კარიერა.

1877 წელს ჩიკინჰამ მიაღწია პირველ წარმატებას, როგორც კომპოზიტორმა. მას დიდი პოპულარობა მოუტანა პოლკამ . საერთო ჯამში შექმნა 250-ზე მეტი კომპოზიცია, პოლკები, ვალსები, 41 პიესა მატჩიშეს ჟანრში. 1885 წელს გახდა პირველი ქალი დირიჟორი ბრაზილიაში, შეასრულა პალიარეს რიბეირას ერთმოქმედებიანი ოპერა. 1899 წელს მან დაწერა პირველი საკარნავალო სიმღერა .

ჩიკინჰა გონზაგა აქტიურად მონაწილეობდა ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში, მხარს უჭერდა ბრაზილიაში მონობის გაუქმებას და ესწრებოდა მიტინგებსა და შეხვედრებს.

1899 წელს 52 წლის ასაკში ფრანსისკამ გაიცნო 16 ჟოაო ბაუტისტა ფერნანდეს ლაჟე. ჩიკინჰამ ის საზოგადოებას წარუდგინა, როგორც საკუთარი ვაჟი. მასთან რომანი კომპოზიტორის გარდაცვალებამდე გაგრძელდა. 1900-იან წლებში წყვილმა იმოგზაურა მთელ ევროპაში. მოგზაურობის დროს მან ერთ-ერთ მუსიკალურ მაღაზიაში აღმოაჩინა საკუთარი ნაწარმოებების ნოტები, რომლებიც მისი თანხმობის გარეშე იყო დაბეჭდილი. 1909 წელს, ბრაზილიაში დაბრუნების შემდეგ, ჩიკინჰა გონზაგამ დაიწყო ბრძოლა საავტორო უფლებებისთვის. 1916 წელს ბრაზილიის კონგრესმა დაამტკიცა სამოქალაქო კოდექსი, რომელიც მოიცავდა საავტორო უფლებების შესახებ კანონს. 1917 წელს ჩიკინჰა გონზაგა შეუერთდა ბრაზილიის თეატრის ავტორთა კავშირს ( - ).

ჩიკინჰა გონზაგა გარდაიცვალა 1935 წლის 28 თებერვალს.