iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მერგარჰი

მერგარჰი ან მერგარი — ნეოლითის ხანის (ძვ.წ. 7000 — 3200) პაკისტანის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი არქეოლოგიური ძეგლი. მდებარეობს კაჩის ვაკეზე პაკისტანის ბელუჯისტანში. ეს არის სამხრეთ აზიაში ერთ-ერთი პირველი ადგილი, სადაც განვითარდა სოფლის მეურნეობა: ხორბლისა და ქერის მოყვანა და მსხვილფეხა და წვრილფეხა (ცხვარი, თხა.) საქონლის მოშენება.

მერგარჰი 1974 წელს აღმოაჩინა ფრანგი არქეოლოგების ჯგუფმა ჟან-ფრანსუა ჟარიჟის ხელმძღვანელობით. გათხრები მიმდინარეობდა 1974-1986 წლებში უწყვეტად. მერგარჰის ყველაზე ადრეული დასახლება ყოფილა პატარა სოფელი, რომელიც თარიღდება 7000 — 5500 წლით ჩვენს ერამდე.

მერგარჰის კულტურა დღეისათვის განიხილება როგორც ჰარაპას ცივილიზაციის წინაპარი. „მერგარჰის აღმოჩენამ შეცვალა მთელი წარმოდგენა ინდის ხეობის ცივილიზაციაზე“, წერს აჰმად ჰასან დანი, ისლამაბადში კუაიდ-ი-აზამის უნივერსიტეტის არქეოლოგიის პროფესორი. „ახლა ჩვენ აღვადგინეთ პირველი დასახლებების წარმოქმნიდან დაწყებული თანმიმდევრობა“.

მერგარჰის ადრეული მცხოვრებნი ცხოვრობდნენ აგურით ნაშენებ სახლებში, სპეციალურ მარცვლეულის შესანახში ინახავდნენ მარცვლეულს, ამზადებდნენ სპილენძის იარაღებს, მოჰყავდათ ქერი, ხორბალი, ფინიკი. მწყემსავდნენ ცხვრებს, თხებს, მსხვილფეხა რქოსან პირუტყვს და ა. შ. გვიანდელ ხანაში (5500 — 2600 წლებში ჩვ. ერამდე) ვითარდება ხელოსნობა, მათ შორის რეწვა, კაჟის დამუშავება, მძივების დამზადება, ლითონის გადამუშავება. მერგარჰი ჩვ. ერამდე 2600 წლიდან უწყვეტად იქნა დასახლებული ადამიანებით.
საწყალი ადამიანები

საწყალი ადამიანები — რუსი მწერლის, ფიოდორ დოსტოევსკის პირველი რომანი. დაწერილია 1844-1845 წლებში.

საწყალი ადამიანები ეპისტოლური რომანის ჟანრში აღწერს ურთიერთობას ასაკით უფროს, დაბალ ჩინოვნიკ მაკარ დევუშკინსა და ახალგაზრდა მკერავ ქალ ვარვარა დობროსელოვას შორის, რომლებიც შორეული ნათესავები არიან. ისინი ერთმანეთს ნაზ წერილებს სწერენ, ქალის მხრიდან ესაა მგრძნობიარე თაყვანისცემა ნათესაობის გამო, კაცის მხრიდან კი ქალის ერთგულების, თბილი მეგობრობის გამო; მათ უნდათ ცხოვრება მაღალ საზოგადოებაში, რისკენაც დამამცირებელი სიღარიბე უბიძგებთ. მათ იდილიას დარღვევს ფული და შესაძლებლობა.

არაკეთილსინდისიერი ვაჭარი პოულობს გამოუცდელ გოგონას და მას, როგორც თავის დიასახლისს და თავდებს ქირაობს. ერთხელაც აგზავნის მას მამულში, სადღაც მინდორზე, ამ დროს კი დევუშკინი სიღარიბესა და ტკივილს ალკოჰოლით უმკლავდება. ამბავის ძირითადი სიუჟეტია ღარიბი ხალხის ბრძოლა საკუთარი ღირსების შეგრძნების ნაკლებობასთან. საფრთხეები და განადგურება იწვევს მათი შინაგანი თავისუფლების დაკარგვას, სრულ დამოკიდებულებას სოციალურ მოთხოვნილებებზე და ინდივიდუალურობის გაქრობას. დოსტოევსკი აჩვენებს თუ როგორ კავშირშია სიღარიბე და დამოკიდებულება შინაგანი საფრთხის საძირკველთან, ღირსების შეგრძნების გაუკუღმართებასთან, რას თავის მხრივ იწვევს შინაგან და გარეგან დანაკარგებს.

მთავარი პერსონაჟები
ჩანაწერები მიწისქვეშეთიდან

ჩანაწერები მიწისქვეშეთიდან ან იატაკქვეშეთის ჩანაწერები — რუსი მწერლის, ფიოდორ დოსტოევსკის 1864 წელს გამოცემული რომანი. ბევრი მას პირველ ეგზისტენციალისტურ რომანად მიიჩნევს.

რომანი შედგება ერთმანეთისგან სტილისტურად საკმაოდ განსხვავებული ორი ნაწილისგან: პირველი მათგანი ესსეს მსგავსია, მეორე კი თხრობითია და ნოველას წააგავს. მთავარი გმირი და პირველ პირში მთხრობელია უსახელო, 40 წლის ჩინოვნიკი. მისი ცხოვრებისეული სიტუაციიდან მხოლოდ ისაა ცნობილი, რომ მან დატოვა სამსახური, ცხოვრობს სანქტ-პეტერბურგის გარეუბნის ერთ-ერთ სარდაფში, აქვს მწირი საარსებო შემოსავალი და მოკრძალებული მემკვიდრეობა. პირველი თავი ეხება მის მოსაზრებებს საზოგადოებაზე და მის ხასიათს. საკუთარ თავს ახასიათებს როგორც უზნეოს, ღატაკსა და უგვანოს; მისი პოლემიკისა და მჭერმეტყველების მთავარი მიზანია „თანამედროვე ადამიანი“ და თვითშექმნილი საზოგადოება, რომელსაც ის მკაცრად და ცინიკურად აფასებს, მის მიმართ გამოხატავს აგრესიასა და შურისმაძიებლურ განცდებს. საკუთარი დაღმასვლა მას ბუნებრივად და აუცილებლობად მიაჩნია. ამავე დროს, ის ხაზს უსვამს, რომ არ გეგმავს ამ ჩამაწერების გასაჯაროებას. მთხრობელი არაერთხელ მიმართავს აუგად მოხსენიებულ საზოგადოებას, რომელთა კითხვებითაც ის საკუთარი პოზიციების ჩამოყალიბებას ცდილობს.

მეორე ნაწილში ის განსხვავებულად ყვება, თავისი ცხოვრების ძველ ამბებს, რომლებსაც ბრალი მიუძღვით მის კარიერულ წარუმატებლობაში, ისევე როგორც პირად და სასიყვარულო ცხოვრებაში. მაგალითად, იგი ყვება თუ როგორ შეხვდა ძველ, სკოლისდროინდელ მეგობრებს, რომლებსაც მისგან განსხვავებით ცხოვრებამ მეტად გაუმართლად, მოწინავე პოზიციებზეც არიან და მას დიდი შემწყნარებლობით იღებენ. მისი აგრესია ამჯერად საკუთარი თავისკენ მიემართება და ცდილობს უფრო მეტად დაამციროს საკუთარი თავი. ამავე დროს, ის საკუთარ თავს დაბალი კლასის საზოგადოებას არ მიაკუთვნებს: წარმოიდგენს, რომ მას შეუძლია გადაარჩინოს ღარიბი მეძავი ლიზა და უარი თქვას საკუთარი თავის დაცინვაზე, იმ დროს როცა ლიზა სწორედ მასზე ამყარებს იმედებს. ნაწარმოებს დოსტოევსკი მოკლე კომენტარს ურთავს, სადაც აღნიშნავს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ყველა პერსონაჟი და ისტორია გამოგონილია, მსგავსი მოქმედება შესაძლოა მოხდეს არა მხოლოდ თანამედროვე საზოგადოებაში, არამედ ხშირად იგი გარდაუვალია.

„ჩანაწერები მიწისქვეშეთიდან“ ძალიან გავლენიანი აღმოჩნდა ფილოსოფოსთათვის. მანვე დიდი გავლენა მოახდინა მოდერნისტულ ლიტერატურაზე.
რომის სამშვიდობო შეთანხმება

რომის სამშვიდობო შეთანხმება — სამშვიდობო შეთანხმება 1992 წლის 4 ოქტომბერს, მოზამბიკის სამოქალაქო ომში მონაწილე მხარეებს, ფრელიმოსა (მთავრობა) და რენამოს (ამბოხებულები) შორის, ამით დასრულდა სამოქალაქო ომი. მოლაპარაკებები 1990 წლის ივლისის დასაწყისში დაიწყო. შუამავალთა ჯგუფში ოთხი წევრი შედიოდა: წმინდა ეგიდიოს საზოგადოების ორი წევრი, ანდრეა რიკარდი და მატეო ზუპი, ასევე ჯეიმი ჯონქოლვესი და იტალიის მთავრობის წარმომადგენელი მარიო რაფაელი. ფრელიმოს დელეგაციას არმანდო გებუზა (მოზამბიკის დღევანდელი პრეზიდენტი), ხოლო რენამოს დელეგაციას რაულ დომინგოსი ხელმძღვანელობდა. სამშვიდობო ხელშეკრულებას ხელი მოზამბიკის იმდროინდელმა პრეზიდენტმა და ფრელიმოს ლიდერმა ჟოაკიმ ჩისანომ და რენამოს ლიდერმა ალფონსო დლაკამამ
მოაწერა.
სოანი

სოანი — მდინარე პაკისტანში, პენჯაბის რეგიონში.

მდინარე სათავეს იღებს პოტჰოჰარის პლატოს მთისწინეთში. მისი სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 250 კმ. ის არის მდ. ინდის მსხვილი შენაკადი. მდინარე იკვებება თოვლისა და ყინულების დნობის შედეგად, მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვთ, აგრეთვე, მუსონურ წვიმებს. პრაქტიკულად არ გამოიყენება სარწყავად.
მოზამბიკის წყალდიდობა (2000)

2000 წლის მოზამბიკის წყალდიდობა — 2000 წლის თებერვალსა და მარტში, მოზამბიკში დაფიქსირებული წყალდიდობა. სტიქიური მოვლენა გამოიწვია უხვმა ნალექებმა, რომელიც ხუთ კვირას გარძელდა და ბევრი ოჯახი დატოვა უსახლკაროდ. დაახლოებით 800 კაცი დაიღუპა. 1400 კმ² ფართობი სახნავი-სათესი მიწა დაიტბორა და 20 000-ზე მეტი პირუტყვი დაიხრჩო. ეს იყო ყველაზე საშინელი წყალდიდობა, მოზამბიკი ისტორიის უკანასკნელი 50 წლის განმავლობაში.

წყალდიდობა
წყალდიდობა დაიწყო 8 თებერვალს მთელს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, ბოტსვანასა და სვაზილენდში კოკისპირული წვიმების შემდეგ. მოზამბიკშიც უხვი ნალექი მოვიდა და დედაქალაქი მაპუტუ დაიტბორა. წვიმები გაგრძელდა 11 თებერვლამდე. მდინარე ლიმპოპო საზღვრებიდან გადმოვიდა და მოსახლეობაში დიზენტერია გავრცელდა. 22 თებერვალს მოზამბიკის საზღვაო ქალაქ ბეირას ტროპიკული ციკლონი ლეონ-ელინე დაატყდა თავს.

კატასტროფის დროს, ხელისუფლების მხრიდან ქმედებები და საერთაშორისო ორგანიზაციების დახმარება იყო შენელებული. მნიშვნელოვანი სამაშველო აღჭურვილობა ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნებიდან წყალდიდობის დაწყებიდან სამი კვირის შემდეგღა ჩამოვიდა.

წყალდიდობამ მოზამბიკის სოფლის მეურნეობაზე უზარმაზარ გავლენა იქონია. კუნძულებზე ოჯახების იზოლირების შემდეგ, ბავშვები შიმშილით დაიხოცა. ქვეყნის სარწყავი ინფრასტრუქტურის 90 % განადგურდა, რამაც ისედაც მოშლილი სოფლის მეურნეობის სისტემა უარეს მდგომარეობაში ჩააყენა. 1400 კვადრატულ კილომეტრზე მეტი კულტივირებული მიწა დაზიანდა, რამაც 113 000-მდე მცირე ფერმერული მეურნეობა დააზარალა. 20 000-ზე მეტი პირუტყვი დაიკარგა. ყველაზე მეტად ბეირა და მისი მიმდებარე ტერიტორიები დაზარალდა.

დაიხურა 630-ზე მეტი სკოლა. 214 000-მდე მოსწავლე და მასწავლებელი საკლასო ოთახებს გარეშე დარჩა. 42 სამედიცინო მომსახურების პუნქტი განადგურდა, მათ შორის ქვეყანაში სიდიდით მეორე, ბეირას ცენტრალური საავადმყოფო.

2000 წლის მაისში, რომში დონორთა საერთაშორისო კონფერენციაზე მოზამბიკის მთავრობამ $450 მილიონი დოლარის საერთაშორისო დახმარება ითხოვა.
კამბეის ყურე

კამბეის ყურე ან ჰამბჰატის ყურე (ჰინდი: ंा ी ा़ी) — არაბეთის ზღვის ყურე ინდოეთის შტატ გუჯარათში. მისი გარშემოწერილობა შეადგენს 130 კმ. ის ერთმანეთისგან გამოჰყოფს დასავლეთით კატჰიავარის ნ/კ-ს აღმოსავლეთით დანარჩენი გუჯარათისგან. კამბეის ყურეში ჩაედინება მდინარე ნარმადი, საბარმატი და ტაპტი. თავად ყურე არ არის ღრმა. ეს იწვევს სანაპირო ხაზის დიდ ცვლილებებს ზღვის მიქცევებსა და მოქცევებს სორის პერიოდში.

ის უძველესი დროიდან ცნობილია, როგორც მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრი. მისი პორტები ინდოეთის შედა ნაწილებს აერთებს ინდოეთის ოკეანის სავაჭრო-საზღვაო გზებთან. ისტორიულად ცნობილი პორტებია ბჰარუჩი, სურატი, ჰამბჰატი, ბჰავნაგარი, დამანი. ბჰარუჩი იყო ცნობილი უმეტესად ანტიკურ ეპოქაში, ჰამბჰატი — შუა საუკუნეებში. დიდ მოგოლთა იმპერიაში მნიშვნელოვანი საპორტო ადგილი დაიკავა სურატმა.

კამბეის ყურის შემოგარენში იდნურ ცივილიზაციასთან დაკავშირებულ უძველესი ნამოსახლარების აღმოჩენა მოხდა 2002 წელს. ეს იყო ლოთალის დასახლება.

კარბონიზებული ხის ნაჭრის ასაკი განისაზღვრა 9 500 წლით.
უსმან იბნ აფანი

უსმან იბნ აფანი (გ. 656, მედინა) — მესამე მართლმორწმუნე ხალიფა (644-656 წწ.) არაბთა სახალიფოში, ომაიანების გვარისა. მაჰმადის ერთ-ერთი თანამდგომი.

მისი გამგებლობის დროს სახალიფოს ტერიტორია მნიშვნელოვნად გაფართოვდა. უსმანის დავალებით შეადგინეს ყურანის ოფიციალური რედაქცია. უსმანი მფარველობდა მექის, უმეტესად ომაიან დიდგვაროვნებს, თავის ნათესავებსა და დაახლოებულ პირებს ურიგებდა დიდ სახელმწიფო თანამდებობებსა და მიწის სამფლობელოებს. მოკლეს მისი პოლიტიკით უკმაყოფილო აჯანყებულებმა, რომელთა შორის ალის მომხრე შიიტები ჭარბობდნენ.
სივაში

სივაში — პატარა ყურეების სისტემა აზოვის ზღვის დასავლეთ ნაპირთან. სიგრძე 112 კმ, ფართობი დაახლოებით 2560 კმ². აზოვის ზღვიდან გამოყოფილია არაბატის ისარას ვიწრო ქვიშიანი ცელათი. ზღვას უკავშირდება გენიჩესკის სრუტით. ნაპირები დაბალია, დამრეცი. ზაფხულობით იფარება მარილის ფენით. სივაში ეწოდება აგრეთვე ზოგიერთ სხვა პატარა ყურეს ყირიმში.
უჩანის აჯანყება

უჩანის აჯანყება — აჯანყება 1911 წლის 10 ოქტომბერს ჩინეთში, ხუბეის პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრ ქალაქ უხანში, რომელმაც სათავე დაუდო სინხაის რევოლუციას. აჯანყება დაიწყო უჩანის გარნიზონის ე. წ. ახალი ჯარის ჯარისკაცებმა და სერჟანტებმა სამოქალაქო მოსახლეობის მხარდაჭერით. უჩანის აჯანყების უშუალო ორგანიზატორები და ხელმძღვანელები იყვნენ რევოლუციური ორგანიზაციები ვენსიუშე და გუნძინხოი, რომლებმაც აღიარეს ტუნმენხოის პროგრამა. აჯანყებულებმა დაამხეს ცინის დინასტია ჯერ უჩანში, შემდეგ (1911 წლის 11-12 ოქტომბერი) ხანიანსა და ხანკოუში, გამოაცხადეს ხუბეის პროვინციის დამოუკიდებლობა პეკინის მთავრობისაგან და შემოიღეს მმართველობის რესპუბლიკური ფორმა. გამარჯვების პირველი კვირის განმავლობაში უჩანის სამხედრო-რევოლუციურმა მთავრობამ შექმნა მოხალისეთა რევოლუციური არმია. უჩანი რევოლუციის მთავარ ბაზად იქცა, აჯანყება სწრაფად გავრცელდა მთელ ჩინეთში.
ფადლონ იბნ მუჰამადი

ფადლონ იბნ მუჰამადი, ფადლ იბნ მუჰამადი — შედადიანთა სახელმწიფოს მმართველი 985—1031 წლებში. დიდი წვლილი მიუძღვის შედადიანთა საგვარეულოს არანში (ოლქი აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში, მდინარეებს მტკვარსა და არაქსს შორის) დამკვიდრების საქმეში. 971 წელს მისი უშუალო მონაწილეობით შედადიანებმა განძა ჩაიგდეს ხელში. ფადლ იბნ მუჰამადის მმართველბის დროს შედადიანთა სახელმწიფო გაფართოვდა და განმტკიცდა. ის ხშირად ებრძოდა მუსლიმ თუ ქრისტიან მეზობელ პოლიტიკურ ერთეულებს. რამდენიმეჯერ ილაშქრა აღმოსავლეთ საქართველოში, მაგრამ წარმატებას ვერ მიაღწია. მის დროს ჩაისახა საქართველოსა და შედადიანთა სახელმწიფოს შორის მტრული ურთიერთობა.
ფადლონ იბნ შავური

ფადლონ იბნ შავური, ფადლ იბნ შავური — შედადიანთა სახელმწიფოს მმართველი 1067—1073 წწ. შედადიანთა სახელმწიფო მის დროს კრიზისს განიცდიდა. ალფ-არსლანის მიერ არანის დაპყრობის შემდეგ თურქ-სელჩუკთა მორჩილების აღიარებით და მათი მხარდაჭერით ფადლონმა გარკვეულ წარმატებას მიაღწია ამიერკავკასიაში. კერძოდ, საქართველოს დალაშქვრის შემდეგ ალფ-არსლანმა მას გადასცა „სასაზღვრო მხარის“ ციხეები. ეს იყო ხანმოკლე, მაგრამ ყველაზე დიდი წარმატება, რომელსაც მიაღწიეს შედადიანებმა საქართველოსთან ბრძოლაში. ფადლონმა 1068 წლის ივლისში 33 ათასი მეომრით საქართველოში ილაშქრა; ბაგრატ -სთან ბრძოლაში სასტიკად დამარცხდა, ტყვედ ჩავარდა და იძულებული იყო ციხეებიც უკან დაებრუნებინა. ალფ-არსლანის ჩარევით ფადლონმა ციხე გაგის სანაცვლოდ ტყვეობიდან თავი დაიხსნა, მაგრამ სახელმწიფოში შიგა არეულობა ვერ აღკვეთა და შვილმა ტახტიდან ჩამოაგდო.
ჯეკი ბრაუნი (ფილმი)

ჯეკი ბრაუნი — კვენტინ ტარანტინოს 1997 წლის კრიმინალური ფილმი. ეს იყო ტარანტინოს მესამე ფილმი „ცოფიანი ძაღლებისა“ და „მაკულატურის“ შემდეგ. მთავარი როლის შემსრულებლები, პემ გრიერი და რობერტ ფორსტერი ხანგრძლივი კარიერის მქონე მსახიობები იყვნენ, თუმცა ამ ფილმამდე არცერთი მთავარი როლი არ ჰქონდათ შესრულებული.

სიუჟეტი
სტიუარდესა ჯეკი ბრაუნი (პემ გრიერი) კონტრაბანდისტია და იარაღით მოვაჭრეებს ეხმარება. მისი საქმე ცუდად წავა, როცა ფედერალური აგენტები მას ჩანთაში დიდი ოდენობით ფულს აღმოუჩენენ. მას მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეუძლია თავისუფლების შენარჩუნება, თუ გამოძიებასთან ითანამშრომლებს და პოლიციას იარაღით მოვაჭრის, ორდელ რობის (სამუელ ლ. ჯექსონი) დაჭერაში დაეხმარება. ბრაუნი გადაწყვეტს, ითანამშრომლოს პოლიციასთან და ამასთანავე, მოიპაროს ნახევარი მილიონი დოლარი, რაშიც მას მეგობარი მაქსი (რობერტ ფორსტერი) დაეხმარება.

როლებში
პემ გრიერი — ჯეკი ბრაუნი
სამუელ ლ. ჯექსონი — ორდელ რობი
რობერტ ფორსტერი — მაქს ჩერი
ბრიჯიტ ფონდა — მელანი რალსტონი
მაიკლ კიტონი — რეი ნიკოლეტი
რობერტ დე ნირო — ლუის გარა
კრის ტაკერი — ბომონ ლივინგსტონი
მაიკლ ბოუენი — მარკ დარგუსი
ანაკონდა (ფილმი)

ანაკონდა — 1997 წლის სათავგადასავლო ფილმი. მიუხედავად კრიტიკოსების მიერ გაკეთებული უაყოფითი შეფასებებისა, ფილმი კომერციულად მომგებიანი იყო და მას სამი გაგრძელება მოჰყვა.

სიუჟეტი
 -ის თანამშრომლები ჩადიან ამაზონის ჯუნგლებში ფილმის გადასაღებად. ისინი გაიცნობენ პოლ სერონეს (ჯონ ვოითი), რომელიც მათ გააკვირვებს მის მიერ რეგიონისა და თევზაობის ცოდნით. ისინი თანამგზარები გახდებიან. აღმოჩნდება, რომ სერონე ნადირობს გიგანტურ ანაკონდაზე. ჯგუფის წევრი, გერი დიქსონი (ოუენ უილსონი) მხარს დაუჭერს სერონეს, რადგან მოხიბლავს იდეა, გადაიღოს ფილმი ანაკონდას დაჭერის შესახებ. ჯგუფი წინააღმდეგია, თუმცა ისინი სერონეს ტყვები აღმოჩნდებიან. სწორედ გერი, ჯგუფის სხვა წევრებთან ერთად, გახდება ანაკონდას მსხვერპლი. ანაკონდა შეჭამს სერონესაც. საბოლოოდ მხოლოდ ტერი, დენი და დოქტორი კეილი გადარჩებიან.

როლებში
ჯენიფერ ლოპესი — ტერი ფლორესი
 — დენი რიჩი
ჯონ ვოითი — პოლ სერონე
ერიკ შტოლცი — დოქტორი სტივენ კეილი
ოუენ უილსონი — გერი დიქსონი
ანდრომედე

ანდრომედე/ანდრომედა შეიძლება აღნიშნავდეს:
ანდრომედე — ძველბერძნულ მითოლოგიაში ეთიოპიის მეფის, კეფევსის ფა კასიოპეას ქალიშვილი;
ანდრომედეს თანავარსკვლავედი — ცის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედი;
ანდრომედეს გალაქტიკა — სპირალური გალაქტიკა, რომელიც დაახლოებით 2,5 მილიონი სინათლის წლის მანძილზე იმყოფება დედამიწიდან, ანდრომედეს თანავარსკვლავედში;
ანდრომედა — კანადურ-ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური ტელესერიალი.
მოზამბიკის ეკორეგიონები

ქვემოთ მოცემულია ბუნების მსოფლიო ფონდის მიერ დადგენილი მოზამბიკის ეკორეგიონების სია.

სახმელეთო ეკორეგიონები
დაყოფილია ბუნებრივი ზონების მიხედვით

ტროპიკული და სუბტროპიკული ნოტიო ფართოფოთლოვანი ტყეები
მაპუტუს სანაპირო ტყეების მოზაიკა
ზანზიბარ-ინიამბანეს სამხრეთი სანაპირო ტყეების მოზაიკა

ტროპიკული და სუბტროპიკული მინდვრები, სავანები და ბუჩქნარები
მიომბოს აღმოსავლეთი ტყიანი ადგილები
მიომბოს სამხრეთი ტყიანი ადგილები
ზამბეზიისა და მოპანეს ტყიანი ადგილები

დატბორილი მინდვრები და სავანები
ზამბეზიის სანაპირო დატბორილი სავანა
ზამბეზიის დატბორილი მინდვრები

მთაგორიანი საძოვრები და ბუჩქნარები
ზიმბაბვეს აღმოსავლეთი მთაგორიანი ტყე-მინდვრების მოზაიკა
მაპუტუ-პონდოს ბუჩქნარები და ტევრები
მალავის სამხრეთი მთაგორიანი ტყე-მინდვრების მოზაიკა
რიფტის სამხრეთი მთაგორიანი ტყე-მინდვრების მოზაიკა

მანგროს ტყეები
აფრიკის აღმოსავლეთი მანგროს ტყეები
აფრიკის სამხრეთი მანგროს ტყეები

მტკნარი წყლის ეკორეგიონები
ბიორეგიონების მიხედვით

დიდი ტბები
მალავის ტბა (მალავი, მოზამბიკი, ტანზანია)

სანაპირო და აღმოსავლეთით მდებარე ეკორეგიონები
აღმოსავლეთ სანაპიროს ყურეები (მოზამბიკი, ტანზანია)
ტბები ჩილვა და ჩიუტა (მალავი, მოზამბიკი)

ზამბეზი
ზამბეზის დაბალი სტეპები (მოზამბიკი, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა, ესვატინი, ზიმბაბვე)
ზამბეზი
მულანჯე (მალავი, მოზამბიკი)
ზიმბაბვეს აღმოსავლეთი მაღობები (მოზამბიკი, ზიმბაბვე)
ზამბეზის მაღალი სტეპები (ზიმბაბვე)
შუა ზამბეზი-ლუანგვა (მოზამბიკი, ზამბია, ზიმბაბვე)
ქვედა ზამბეზი (მალავი, მოზამბიკი)

საზღვაო ეკორეგიონები
სოფალის ყურე
დელაგოა
აფრიკის აღმოსავლეთი მარჯნის სანაპირო
ცოდნის ფონდი

ცოდნის ფონდი — არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირი. საქველმოქმედო ორგანიზაცია, რომელიც საქართველოში განათლებისა და მეცნიერების მხარდაჭერის მიზნით, 2007 წლის ივნისში კახა ბენდუქიძემ დააფუძნა.

ცოდნის ფონდი თბილისის თავისუფალი უნივერსიტეტისა და საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის დამფუძნებელი ორგანიზაციაა. ფონდის მიზანია ახალგაზრდა თაობის უზრუნველყოფა მსოფლიო დონის უმაღლესი განათლებითა და ქვეყანაში მაღალი ხარისხის სამეცნიერო კვლევის ხელშეწყობა. სწორედ ამ მიზნით, ცოდნის ფონდი ახდენს ინვესტირებას საქართველოს მომავალ თაობაში, მათ შორის თავისუფალი და აგრარული უნივერსიტეტების სასწავლო და კვლევით ინფრასტრუქტურასა და სტუდენტთა სწავლის დაფინანსებაში.

2007-2012 წლებში ცოდნის ფონდმა უმაღლესი განათლების სფეროში 50 მილიონ ამერიკულ დოლარზე მეტი საქველმოქმედო ინვესტიცია განახორციელა. ეს განათლების სფეროში კერძო საქველმოქმედო ინვესტირების უპრეცედენტო თანხაა საქართველოს მასშტაბით.

2020 წლისთავის ცოდნის ფონდის მიერ უმაღლესი განათლებაში (კერძოდ თავისუფალი და აგრარული უნივერსიტეტების და მათი სტუნდეტების განათლების სასარგებლოდ) განხორციელებული ჯამური საქველმოქმედო ინვესტიცია 80 მილიონ აშშ დოლარს აღწევს.

2018 წლიდან ცოდნის ფონდმა ინვესტირება დაიწყო საშუალო განათლებაში.

დღეს ცოდნის ფონდის დირექტორი კახა ბენდუქიძის ქალიშვილი, ანასტასია ბენდუქიძეა.
ომარ ახმეტელაშვილი

ომარ ახმეტელაშვილი (დ.14 აპრილი, 1942, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ბიოლოგი, ნეიროფიზიოლოგი, ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი; საქართველოს საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, 2010 წლიდან 2020 წლამდე კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტის სრული პროფესორი, ხოლო 2020 წლიდან ევროპის უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტის პროფესორი; მრავალი რესპუბლიკური, საკავშირო და საერთაშორისო კონფერენციებისა და ყრილობების საორგანიზაციო კომიტეტის წევრი და მომხსენებელი.

ბიოგრაფია
1966 წ. დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი ფიზიოლოგიის სპეციალობით, 1971 წელს თსუ-ს ასპირანტურა, ხელმძღვანელი - აკადემიკოსი ივანე ბერიტაშვილი. 1972–1974 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ადამიანთა და ცხოველთა ფიზიოლოგიის კათედრის ასისტენტი; 1975 წლიდან ადამიანისა და ცხოველთა ფიზიოლოგიის კათედრის დოცენტი; 1974–1976 წლებში ბიოლოგიის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე; 1975-2006 წლებში რამდენიმე ათეული სადიპლომო ნაშრომის ხელმძღვანელი. 1980–1983 წლებში იყო თსუ ადმინისტრაციის საქმიანობაზე კონტროლის კომისიის თავმჯდომარე სამეცნიერო კვლევითი მუშაობის ხაზით; 1998–2006 წლებში გამოყენებითი ფიზიოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორიის გამგე; მუშაობდა უცხოეთის ცნობილ სამეცნიერო ცენტრებსა და უნივერსიტეტებში, მათ შორის: ლენინგრადის ექსპერიმენტული მედიცინის ინსტიტუტის ი. პავლოვის განყოფილებაში (1969–1970); მოსკოვის ფიზიოლოგიის ინსტიტუტში (1985-1986); იტალიის - რომის, პიზის, პარმისა და ბოლონიის უნივერსიტეტებში (1976-1977); გერმანიის -  ფრიდრიხ შილერის სახელობის იენის უნივერსიტეტში (1978); უცხოელ კოლეგებთან ერთად ჩატარებული კვლევის შედეგები აისახა ერთობლივ შრომებში. მრავალი სამეცნიერო სტატიის, რამდენიმე პატენტისა და გამოგონების თანაავტორი, მრავალი რესპუბლიკური და საერთაშორისო ფორუმების მონაწილე და მომხსენებელი.

ევროპის უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტის პროფესორი, ამავე უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტის აკად. ივანე ბერიტაშვილის სახელობის გამოყენებითი ფიზიოლოგიის სასწავლო, ს/კ ლაბორატორიის დამაარსებელი და ხელმძღვანელი.

ნაყოფიერი პედაგოგიური და სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობისთვის ო. ახმეტელაშვილს მიღებული აქვს ჯილდოები, მათ შორის: „ალმა მატერის“ ერთ-ერთი დამაარსებლის აკად. ი. ჯავახიშვილის საიუბილეო მედალი. (2002)

ნეიროფიზიოლოგი, ბიოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1974), დოქტორი (1996).

საქართველოში გამოყენებითი ფიზიოლოგიის პროფილის სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორიების დამაარსებელი: თსუ (1998 წ.), კსუ (2014 წ.), ეუ (2021 წ.);

არის ტვინის შემსწავლელი საერთაშორისო ორგანიზაცია -ს წევრი (2017-), ევროპის ნეირომეცნიერებათა ასოციაციების ფედერაცია წევრი (2018-), საქართველოს ნეირომეცნიერებათა ასოციაცია წევრი (2018-), ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი (2020-), საქართველოს საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (2018-), საქართველოს ფიზიოლოგთა საზოგადოების წევრი (1974-).
ჩიუაუა (ძაღლი)

ჩიუაუა — პროპორციული ტანის, მინიატურული ძაღლი, დაცქვეტილი ყურებითა და საშუალო ზომის კუდით. ბეწვი ხშირი. შეფერილობა ნებისმიერი. რთულად იტანს სიცივეს. ძალიან მხიარული, მამაცი და პატრონისადმი ერთგული ძაღლი.

ჩიუაუა გამოიყვანეს მექსიკაში, ხოლო მოგვიანებით ამერიკის შეერთებულ შტატებში გამოიყვანეს მისი ნაირსახეობა გრძელბეწვიანი ჩიუაუა. ჩიუაუა დეკორატიული ძაღლია.
ტაქსა

ტაქსა — სანადირო ძაღლების ჯიში. იყენებენ მელიის, აცვის, ენოტისებრი ძაღლის სოროში მოსაპოვებლად.თავისი ფორმის წყალობით ჯიშს შესწევს უნარი ნებისმიერ სოროში შეძვრეს და გამორეკოს ცხოველი. აქვს გრძელი ტანი, მოკლე ფეხები (გაფარჩხული წინა კიდურები). სოლისებრი თავი, დაკიდებული ყურები და ხმლის ფორმის კუდი. ტაქსა ეგვიპტეში ცნობილი იყო ჯერ კიდევ ძვ. წ. 2 ათ. წლის წინათ. მეცნიერები თვლიან რომ ტაქსას წინაპრები იყვნენ ძველი ეგვიპტური ძაღლები გრძელი ტანით და მოკლე კიდურებით. როგორც ჯიში ჩამოყალიბდა საუკუნის შუა წლებში გერმანიაში. განასხვავებენ მსხვილ, საშუალო და ჯუჯა (ქონდარა) ტიპის ტაქსას.

არსებობს მისი სხვადასხვა სახეობა: სტანდარტული და მინიატურული, ასევე მოკლებეწვიანი და გრძელბეწვიანი ტაქსა. შეფერილობაც მრავალგვარია შავი, წითური, ვეფხვისფერი, თეთრი ყავისფერი ლაქებით და სხვა.

გავრცელებულია ბევრ ქვეყანაში როგორც დეკორატიული ძაღლი..

აღნაგობა
სხეული: გრძელი და დაკუნთული; ტანით ასუფთავებს მიწას, რომ დაუბრკოლებლად იმოძრაოს.

ბალანი: სწორბეწვიანი: მოკლე, ხშირი ბეწვი და რბილი დამყოლი ტყავი აქვს. უხეში ბეწვი კუდის ქვემო მხარეს ამოსდის.

თავი: გრძელი და ოვალური, ოდნავ მორკალული თავის ქალა და ძლიერი ყბები; დრუნჩი შავი ან ყავისფერი, ბეწვის ფერის შესაბამისად.

თვალები: საშუალო ზომის და მუქი. ლაქებით დაფარულ ძაღლებს შეიძლება ერთი ან ორივე თვალი ნაწილობრივ ან მთლიანად ღია ცისფერი ჰქონდეთ.

ყურები: მოძრავი, გრძელი და ფართო; თავის ზედა ნაწილზე განლაგებული.

კიდურები: დაკუნთული წინა კიდურები; უკანა კიდურები დგომისას ერთმანეთის პარალელურია.

თათები: დიდი წინა და მომცრო უკანა თათები.

კუდი: ოდნავ მოხრილი; აგრძელებს ხერხემლის ზოლს.

ზოგადი მონაცემები
სიმაღლე: ხვადი 25-35 სმ, ძუ 15-25 სმ.
წონა: ხვადი 8-12 კგ, ძუ 4-9 კგ,
სიცოცხლის ხანგრძლივობა: 14 წელი
წარმომავლობა: გერმანია

გალერეა
გერმანული დოგი

გერმანული დოგი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში შუა საუკუნეებში.

მედიდური, მაგრამ ნაზი და მოსიყვარულე დოგი - გერმანიის ნაციონალური ძაღლია. მისი წარმოშობა დაკავშირებულია ევროპაში ალანებთან ერთად მოხვედრილ ძაღლებთან. ამ მებრძოლ მასტიფებს, ალბათ, გრეიჰაუნდებთან აჯვარებდნენ, რის შედეგადაც წარმოიშვა დახვეწილი და გაწონასწორებული თანამედროვე ძაღლი. დიდი ზომის გამო დოგებს აქვთ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული პრობლემები, მათ შორის მენჯ-ბარძაყის და იდაყვის სახსრის ართრიტი და ძვლების სიმსივნე.

გერმანულ დოგს აქვს მოკლე, ხშირი ბალანი, იგი შეიძლება იყოს ჩალისფერი, შავი, ცისფერი, მარმარილოსფერი (არლეკინი), ვეფხვისებრი შეფერილობის. ლამაზ კისერზე კანი მჭიდროდ ეკვრის, თვალები საშუალო ზომისაა, კუდი გრძელია და ბოლოსკენ ვიწროვდება. გერმანული დოგი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას. ადვილად შედის კონტაქტში სხვა ძაღლებთად და უყვარს ბავშვები. მისი ბეწვი განსაკუთრებულ მოვლას არ საჭიროებს და არ სჭირდება განსაკუთრებული ფიზიკური დატვირთვა.
ბულმასტიფი

ბულმასტიფი — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია დიდ ბრიტანეთში საუკუნეში.

ბულმასტიფების წინაპრების 60% ინგლისური მასტიფებია და 40% ბულდოგები. ამ ძაღლებს შეეძლო ბრაკონიერების დაწევა და შეჩერება. თეორიულად ბულმასტიფი უნდა ყოფილიყო მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ჯიში. მისი სისწრაფე, ძალა და ამტანობა იმგვარად ყალიბდებოდა, რომ შესძლებოდა დასწეოდა და დაეჭირა დაუპატიჟებელი სტუმარი და ამავე დროს ზიანი არ მიეყენებინა მისთვის. ლამაზი და ძლიერი ბულმასტიფები ყველა კონტინენტზე გავრცელდა, თუმცა როტვეილერების პოპულარობას ვერ მიაღწიეს. ამის მიზეზი ისაა, რომ ბულმასტიფი ზოგჯერ ძალიან ჯიუტია, რის გამოც პატრონს არ ემორჩილება და ზოგჯერ ძალიან თავგამოდებით იცავს ოჯახს, რომელშიც ცხოვრობს.

ბულმასტიფის შეფერილობა შეიძლება იყოს ჩალისფერი, ზონარული-წითური, წითური, ვეფხვისებრი შეფერილობის. ძლიერი წინა ფეხები მსხვილია და სწორი. დაკუნთული მსხვილი კისერი მდორედ უერთდება მკერდს/ თვალები მუქია, საშუალო ზომის. ფართო მკერდი დაფარულია მოკლე, უხეში ბალნით. ბულმასტიფი კარგად ეგუება ქალაქში ცხოვრებას და ცხელ, მზიან კლიმატს. კარგად გრძნობს თავს ცივ კლიმატშიც. მისი ბეწვი განსაკუთრებულ მოვლას არ საჭიროებს. კარგი მოდარაჯეა. ძნელად იწვრთნება.