iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ავლაბრის წმინდა ნინოს ეკლესია

ავლაბრის წმინდა ნინოს ეკლესია — ქართული მართლმადიდებლური ტაძარი. ამჟამად დანგრეული და გამქრალი. ძეგლი მდებარეობდა ავლაბარში, ბარათაშვილისა და ღვინის აღმართების გადაკვეთაზე.

პლატონ იოსელიანის ცნობით, წმინდა მოციქულთა სწორის ნინოს, საქართველოს განმანათლებლის ეკლესია: „...აშენებულია თბილისის დაარსების დროიდან. ის იყო ბოდბის მიტროპოლიტების კარის ეკლესია,რომელთა რეზიდენცია მდებარეობდა ქიზიყში, ბოდბეში, ქ. სიღნა ღიდან 5 ვერსტში სამხრეთით, კახეთში, სადაც დაბრძანებულია წმიდა ნინოს წმინდა ნაწილები. ეკლესია დანგრეულია საუკუნეში და მას მერე არ აღდგენილა თავისი ნანგრევებიდან. ეკლესიის საძირკველის ნაშთები 1840 წელს კიდევ ჩანდა ავლაბრის გზაზე გორის ძირში, ავლაბრის ფერისცვალების ეკლესიის ჩრდილოეთით. ამეკლესიის ნანგრევებზე იმავე წელში აშენდა დუქნები“.
ვერის ნიკოლოზის ჯვარი

ვერის ნიკოლოზის ჯვარი, ვერის ჯვარი, ნიკოლოზის ჯვარი — თუჯის სამახსოვრო ჯვარი ვერაზე. ამჟამად დანგრეულია.

1837 წლის 2 ოქტომბერს, რუსეთის იმპერატორის ნიკოლოზ -ის თბილისიდან ვლადიკავკაზში მგზავრობის დროს, იმპერატორის ფაეტონი ამოტრიალდა და თავქვე დაეშვა ხევში. შემთხვევის ადგილას იმპერატორის სასწაულებრივად გადარჩენის მოსაგონად 1846 წელს თუჯის ჯვარი აღმართეს.

1896 წელს გამოცემულ ბროშურაში „ “ ვკითხულობთ, რომ „...მდ. ვერეს ხიდზე გამავალი საქართველოს სამხედრო გზა გადის ქალაქის იმ ნაწილში, რომელსაც ასევე ვერა ეწოდება. შემდეგ ეს გზა ციცაბო აღმართზე ადის, რომლის ერთ-ერთ შესახვევში კვარცხლბეკზე აღმართულია ჯვარი წარწერით:
ტოლოშის წმინდა თევდორე ტირონის ეკლესია

ტოლოშის წმინდა თევდორე ტირონის ეკლესია — ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია სოფელ ტოლოშის აღმოსავლეთ ნაწილში.

არქიტექტურული აღწერა
ეკლესია დარბაზულია (გარე ზომებია: 6,6 12,7 მ.). საშენ მასალად ადგილობრივი პირმოსწორებული ნატეხი ქვაა გამოყენებული, კუთხეები ამოყვანილია შედარებით დიდი ზომის გათლილი ქვით. ეკლესია გარედან შეთეთრებულია, მაგრამ წყობის ხასიათი მაინც იკითხება. ეკლესიაში ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა, ღიობი გადახურულია შავი ფერის გათლილი ფოროვანი ბაზალტის არქიტრავით, მის ზემოთ ასეთივე ქვის თაღოვანი ლუნეტია გამოყვანილი (ლუნეტის ღიობი ამოვსებულია გვიანდელი გადაკეთების დროს).

დარბაზის სივრცე ერთსაფეხურიანი პილასტრებითაა და საბჯენი თაღით ორ ნაწილად იყოფა. საკურთხეველში სარკმლის ჩრდილოეთით ორი ნიშია. ტაძარი ყოველ მხარეს თითო სარკმლით ნათდება, სარკმლები ეკლესიისათვის უჩვეულოდ განიერია და ნათლად ეტყობა საუკუნის გადაკეთების კვალი. იმავე საუკუნეში ტაძრის გადახურვის დასავლეთ კეხზე აგურის ოთხსვეტიანი სამრეკლოა აღმართული. ტაძრის ფასადები თაროსებრი კარნიზითაა დასრულებული. სახურავი შემოსილია კრამიტით. დასავლეთის ფასადზე, სამხრეთ-დასავლეთის კუთხეში, სტელა ჯვრის მოზრდილი ფრაგმენტია ჩართული (ქვა დაწვენილია და ზედ ჯვრის კონტურია ამოღარული).

ტოლოშის ტაძრის თავდაპირველი ნაგებობის მხოლოდ ერთი შესასვლელი და მის ზემოთ მოწყობილი ლუნეტი შემორჩა (თავდაპირველი ეკლესიის სხვა ელემენტები შესაძლოა ტაძრის გაწმენდის შემდეგ გამოჩნდეს). ლუნეტის გამოყენება ამ რეგიონისათვის უცხო არაა, ქართულ ხუროთმოძღვრებაში ასეთი ელემენტი ადრეულ შუასაუკუნეებში და გარდამავალ ხანაში გვხვდება (- საუკუნეები). სტელა ჯვრის ჩაშენება ტაძარში - საუკუნეების მოვლენაა.

ტოლოშის თავდაპირველი ეკელსია - საუკუნეების ნაგებობა იყო, რომელიც საუკუნის ბოლოს მნიშვნელოვნად გადააკეთეს ან აღადგინეს და ფასადის კეხზე სამრეკლოს ფანჩატური დაადგეს.
ბაშკირეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი

ბაშკირეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი — კლასიკური უნივერსიტეტი. მდებარეობს უფაში, ბაშკირეთი, რუსეთი. ბაშკირეთის პირველი უმაღლესი სასწავლებელი, რუსეთის კლასიკური უნივერსიტეტების ასოციაციის ერთ-ერთი დამფუძნებელი. რუსეთის კლასიკური უნივერსიტეტების რეიტინგში 2016 წლისათვის უკავია 75-ე ადგილი.

ისტორია
ბაშკირეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი დაარსდა 1909 წლის 2 ივლისს რუსეთის სახალხო განათლების მინისტრის ა. შვარცის გადაწყვეტილების შემდეგ. ოფიციალურად 1909 წლის 4 ოქტომბერს გაიხსნა უფის სამასწავლებლო ინსტიტუტი. აღნიშნული თარიღი ითვლება უნივერსიტეტის დაარსების თარიღად. ინსტიტუტმა კურსდამთავრებულების პირველი ნაკადი გამოუშვა 1912 წელს. 24-მა ადამიანმა დაასრულა სასწავლებლის სრული კურსი და მათ მიიღეს ქალაქის სასწავლებლების მასწავლებლის სტატუსი.

1919 წელს უფის სამასწავლებლო ინსტიტუტი გადაკეთდა სახალხო განათლების ინსტიტუტად. 1929 წელს მის ბაზაზე შეიქმნა ტიმირიაზევის სახელობის ბაშკირეთის პედაგოგიური ინსტიტუტი.

სსრკ-ის მინისტრთა საბჭოს 1957 წლის 20 ივლისის დადგენილების მიხედვით პედაგოგიურ ინსტიტუტს ეწოდა ბაშკირეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 6 ნოემბერს მოხდა უნივერსიტეტის საზეიმო გახსნა. უნივერსიტეტის რექტორად აირჩიეს შაიხულა ჩანბარისოვი.

სტრუქტურა
უნივერსიტეტის შემადგენლობაში შედის 12 ფაკულტეტი (ფიზიკის, ბიოლოგიის, გეოგრაფიის, საინჟნრო, ისტორიის, ბაშკირული ფილოლოგიისა და ჟურნალისტიკის, მათემატიკისა და საინფორმაციო ტექნოლოგიების, ფსიქოლოგიის, რომანულ-გერმანული ფილოლოგიის, ფილოსოფიისა და სოციოლოგიის, ფილოლოგიური, ქიმიის), 4 ინსტიტუტი და ასევე ფილიალები სტერლითამაქში, ნეფტეკამსკში, ბირსკში, სიბაიში, ასევე წარმომადგენლობა უჩალში. სასწავლო პროცესში მონაწილეობს 105 კათედრა.

რექტორები
უფის სამასწავლებლო ინსტიტუტი
1909-1917 — ალექსანდრ ლისოვსკი
1917-დან — ი. იავორსკი

ბაშკირეთის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი
1953-1957 — შაიხულა ჩანბარისოვი

ბაშკირეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
1957-1981 — შაიხულა ჩანბარისოვი
1981-1999 — რაგიბ გიმაევი
2000-2010 — მუჰამეთ ხარასოვი
2010-2013 — ახათ მუსტაფინი
2013-დან — ნიკოლაი მოროზკინი
ვაზისუბნის წმინდა ცხრა ყრმა კოლაელთა ეკლესია

ვაზისუბნის წმინდა ცხრა ყრმა კოლაელთა ეკლესია — ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია თბილისში.

ისტორია
1994 წელს ვაზისუბნის მოსახლეობამ, საქართველოს საპატრიარქოს მიმართა თხოვნით აშენებულიყო ეკლესია მათ რაიონში. აღნიშნული დაკმაყოფილდა და იმავე წლის 3 აგვისტოს საპატრიარქომ მიმართა სამგორის რაიონის გამგეობას: „გთხოვთ, დაეხმაროთ ეკლესიის მშენებლობისათვის ტერიტორიის გამოყოფაში“.

1995 წლის 26 ივნისს მოხდა ადგილის კურთხევა კათოლიკოს-პატრიარქის მიერ და საფუძველი ჩაეყარა მშენებლობას. ყოველ ოთხშაბათს დაწესდა პარაკლისების გადახდა, რომელსაც ატარებდა მამა მიქაელ შაიშმელაშვილი, დაიწერა პირველი ხატი მამა ალექსანდრე ჩახვაშვილის მიერ, დაიდგა ჯვარი და სასანთლე.

ტაძრის მშენებლობა 4 წლის შემდეგ, 1999 წლიდან განახლდა. მშენებლობაში დიდი ღვაწლი დადეს თბილისის ისანი-სამგორის რაიონის გამგებელმა თეიმურაზ ქურხულმა, ამავე რაიონის მაჟორიტარმა დეპუტატმა გიორგი ყარყარაშვილმა, ხუროთმოძღვარმა რევაზ ჯანაშიამ, რაიონის წარმოება-დაწესებულებათა ხელმძღვანელობამ; მე-40, 163-ე, 92-ე, 172-ე სკოლის მასწავლებლებმა და მოსწავლეებმა და ვაზისუბანის მოსახლეობამ.

2001 წლის 25 ოქტომბერს ტაძარი მოინახულა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა, უწმიდესმა და უნეტარესმა ილია -მ, მოიწონდა და დალოცა. 28 ოქტომბერს ტაძარი აკურთხა სამთავისისა და გორის ეპისკოპოსმა მეუფე ანდრია გვაზავამ, მანვე აღავლინა საზეიმო წირვა.
ედვარდ ბახი

ედვარდ ბახი ( დ. 24 სექტემბერი 1886 — გ. 27 ნოემბერი 1936) — ბრიტანელი ექიმი. მან აღმოაჩინა, განავითარა და ჩამოაყალიბა ბახის ყვავილებით თერაპია — მედიცინის ალტერნატიული მკურნალობის მეთოდი.

ბიოგრაფია
ედვარდ ბახი იზრდებოდა ბირმინგემში, სწავლობდა ლონდონის საუნივერსიტეტო ჰოსპიტალის კოლეჯში. დიპლომი აიღო კემბრიჯში. ამ დროისთვის ედვარდ ბახს უკვე მიაჩნდა, რომ ავდმყოფობის სიმპტომატურ სურათზე უფრო მნიშვნელოვანი ავადმყოფის პერსონალურობაა. იგი მუშაობდა საუნივერსიტეტო კოლეჯის ჰოსპიტალის სასწრაფო დახმარების განყოფილების ქირურგად და სამედიცინო ხელმძღვანელად. მოგვიანებით კი ბაქტერიოლოგიურ და იმუნოლოგიურ განყოფილებებში ასისტენტად. ამ პერიოდში ის მუშაობდა სხვადასხვა ნაწლავების ბაქტერიებისაგან ავტოვაქცინების შექმნაზე. მას ნაწლავი მიაჩნდა სხვადასხვა შხამების წყაროდ, რომლებიც სხეულისაგან აბსორბციის შემდეგ დაავადებების მიზეზი ხდებიან.

მოზარდობაში უკვე შეასამჩნევი იყო მისი განსაკუთრებული სენსიტიურობა და კავშირი ბუნებასთან, მისი ინტუიცია და ასევე მცენარეებსა და ცხოვეელებზე დაკვირვების განსაკუთრებული უნარი. 17 წლის ასაკში (1903) მან დაიწყო მუშაობა მამამისის თითბერის საჩამოსხმო საამქროში და კარგად გაერკვა იქ გამეფებულ პროლეტარიატის სამუშაო პირობებსა და მათთან დაკავშირებულ სოციალურ-სამედიცინო პრობლემატიკაში. მას უპირველეს ყოვლისა აინტერესებდა შესაძლო ქრონიკული სხეულებრივი დაავადებების მშვინვიერი (ფსიქიკური) მიზეზები. 1906 მან დაიწყო თავისი სამედიცინო განათლება.

1918 წელს ერთი მძიმე ავადმყოფობის შემდეგ მან კვლავ გააგრძელა მუშაობა ლონდონის ჰომეოპათიურ ჰოსპიტალში და თავისი ბაქტერიული ავტოვაქცინებიდან განავითარა ეგრეთ წოდებული ნოზოდები — ამ ნივთიერებათა ჰომეოპათიური განზავებები. 1920 წელს მან გახსნა სამედიცინო პრაქსისი ლონდონში.

1930 წელს მან დახურა პრაქსისი და თავი მიუძრვნა ფიტოთერაპიას. მან გაზაფხული და ზაფხული ახალი ბალახეული სამკურნალო საშუალებების ძიებასა და დამუშავებაში გაატარა. იმავე წლის ზამთარში ის უსასყიდლოდ მკურნალობდა პაციენტებს ბახის ყვავილების თერაპიით და დაიწყო მათი მოზიდვა. მისმა ასეთმა მოქმედებამ არ დაიმსახურა საექიმო უწყების მოწონება მაგრამ შეინარჩუნა ექიმობის უფლება.

მის ყველაზე ცნობილ წიგნში „უმკურნალე შენს თავს თავად“ იგი წერდა: „ავადმყოფობა არასოდეს არ განიკურნება ან აღმოიფხვრება არსებული მატერიალისტური მეთოდებით, უბრალო მიზეზის გამო, რადგან ავადმყოფობა თავის არსში არაა მატერიალური […] ავადმყოფობა არსებითად არის შედეგი სამშვინველსა და განსჯას შორის კონფლიქტისა და არ აღმოიფხვრება გარდა სულიერი და მენტალური ძალისხმევისა.“

ედვარდ ბახი გარდაიცვალა 50 წლის ასაკში 1936 წლის 27 ნოემბერს გულის უკმარისობით. ბახის ყვავილებით თერაპიის ქმედითობა არ იქნა დადასტურებული კლინიკურ კვლევებში.
ელიზბარ უბილავა (მწერალი)

ელიზბარ უბილავა (დ. 23 ივნისი, 1917, სოფ. ჭალა, ზუგდიდის მაზრა — გ. 29 აპრილი, 1997, თბილისი) — ქართველი მწერალი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ჟურნალისტი (1979).

ბიოგრაფია
დაწყებითი განათლება მიიღო სოფელ მუჟავასა და ფახულანში, საშუალო პედაგოგიური განათლება კი ქ. წალენჯიხაში. 1935 წელს შევიდა ქუთაისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში, ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტზე; შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, რომელიც 1940 წელს დაასრულა.

ელიზბარ უბილავამ სამწერლო მოღვაწეობა ლექსებით დაიწყო. მისი პირველი ლექსი „ზამთარი“ გამოქვეყნდა 1934 წელს, „ლიტერატურულ გაზეთში“. 1940 წელს ჟურნალ „მნათობში“ გამოქვეყნდა უბილავას ერთ-ერთი პირველი მოთხრობა „მიწა“. მისი პირველი წიგნი „სამგორი“ გამოვიდა 1949 წელს.

მისი მოთხრობები, ნარკვევები, ლიტერატურულ-კრიტიკული სტატიები და პუბლიცისტური წერილები ქვეყნდებოდაა გაზეთ „კომუნისტში“ და სხვა ჟურნალ-გაზეთების ფურცლებზე. გამოცემული აქვს 30-ზე მეტი წიგნი. ეწეოდა ნაყოფიერ საზოგადო მოღვაწეობას, გამორჩეული წვილი შეიტანა საბავშვო წიგნის გამოცემისა და პოპულარიზაციის საქმეში, როგორც გამომცემლობა „ნაკადულის“ რედაქტორმა და ალმანახ „საყმაწვილო ლიტერატურის“ მთავარმა რედაქტორმა; ამ უკანასკნელი ალმანახის ერთ-ერთი ფუძემდებელი თავადვე იყო.

ელიზბარ უბილავა ჟურნალისტურ მოღვაწეობასაც ეწეოდა. მის კალამს ეკუთვნის არაერთი ნარკვევი, პუბლიცისტური წერილები, ესეისტური სტატიები, რეპორტაჟები. სხვადასხვა დროს მუშაობდა გაზეთებში — „საბჭოთა აფხაზეთი“ (1940-1942), „კომუნისტი“ (1945-1957), ჟურნალ „დრამაში“ (1960-1962), გამომცემლობა „ნაკადულში“, ალმანახ „საყმაწვილო ლიტერატურული მოამბის“ მთავარ რედაქტორად (1962-1976).

ელიზბარ უბილავამ რუსულიდან ქართულად თარგმნა ლევ ტოლსტოიის „ჰაჯი-მურატი“, „კაზაკები“, „ტყის ჩეხვა“, „კავკასიის ტყვე“, „თარეში“, „ჩამოქვეითებული“, ბესტუჟევ-მარლინსკის „თამალათ-ბეგი“, ა. აჯამადოვის „ყუძუხის ტრამალზე“, ი. ორბელიანის „რვა თვე შამილის ტყვეობაში“.

არჩეული იყო საქართველოს მწერალთა კავშირის გამგეობის წევრად. მინიჭებული აქვს საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ჟურნალისტის საპატიო წოდება, დაჯილდოებული იყო მთავრობის ჯილდოებით. ხანგრძლივი ლიტერატურული მოღვაწეობისათვის და დაბადების 70 წელთან დაკავშირებით, უბილავა დააჯილდოვეს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელით. გარდაიცვალა 1997 წლის 29 აპრილს, თბილისში. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

ნაწარმოებები
სამგორი (1949)
მზის ამოსვლა
გამარჯვების დროშა (1954)
დიდ გზაზე (1951)
პარიზი, რომი, ნეაპოლი (1958)
ნიკოლოზ შენგელაია (1958)
ანაკლიის ღამე (1958)
თამარ ყუფუნია (1959)
ყავარჯენი (1960)
მთანი მაღალნი(1961)
მათ ასახელეს სამშობლო(1961)
მოგესალმებით ქედებო (1969)
არწივების საბუდარი
ხანისწყლის პირას (1973)
სიჭაბუკის რომანტიკა (1976)
განძეულის გუშაგი (1980)
ცხელი ნაპირი (1983)
ილგაზის მთები

ილგაზის მთები — ქედი ჩრდილო-დასავლეთ ანატოლიაში, თურქეთში.

გეოგრაფია
შავი ზღვის რეგიონის დასავლეთ სანაპიროზე არსებობს სამი ქედის სისტემა, რომლებიც შავი ზღვის სანაპიროს პარალელურად გადის. ილგაზის მთები წარმოადგენს სანაპირო ზოლის მეორე დიაპაზონის აღმოსავლეთ ნაწილს, რომლის საშუალო მანძილია 100 კმ. მთის ჩრდილოეთის ფერდობები კასთამონუს პროვინციაშია, ხოლო სამხრეთი ფერდობები ჩანქირის პროვინციაში. მთათა სისტემის სიგრძე დასავლეთიდან აღმოსავლეთით 150 კილომეტრს, ხოლო სიგანე დაახლოებით 30 კმ-ის შეადგენს. ამ კოორდინატებზე მდებარეობს მთის პიკი, რომელიც ცნობილია როგორც ჰაჯეთეფე და რომლის სიმაღლე 2 587 მეტრს შეადგენს. სახელმწიფო მაგისტრალი , რომელიც შავი ზღვის სანაპიროს ცენტრალურ ანატოლიასთან აკავშირებს, მდებარეობს პიკიდან 10 კილომეტრით დასავლეთით. გზატკეცილზე უმაღლესი უღელტეხილის სიმაღლე 1 850 მეტრს შეადგენს.

ეროვნული პარკი
ილგაზის მთის ეროვნული პარკი 1976 წლის 2 ივნისს გაიხსნა, რომელიც ადვილად მისაწვდომია
მაგისტრალიდან. პარკის ფართობი 732 ჰა შეადგენს. პარკის უმაღლეს წერტილებზე არსებობს უამრავი სასტუმრო, რომელიც ემსახურება მოთხილამურეებს, რომლებსაც შეუძლიათ გამოიყენონ 1 500 მ სიგრძის საბაგირო სათხილამურო ტრასაზე მოსახვედრათ. ანკარიდან პარკი 200 კილომეტრითაა დაშორებული, რაც უახლოეს ზამთრის კურორტს წარმოადგენს დედაქალაქის მოსახლეობისთვის. ზაფხულობით, სტუმრებს შეუძლიათ დაკავდნენ თევზაობით ეროვნულ პარკში არსებული ბალდრანის ხეობაში.

ეკოლოგია
ილგაზის მთები, განსაკუთრებით ჩრდილო ფერდობები, დაფარულია ხშირი ტყით. ტყეების პოპულარული სახელი ილგაზის მთების ირგვლივ არის „ხეების ზღვა“ . ტყეში მცხოვრები გარეული ცხოველებია: წითელი ირემი, გარეული ღორი, ყავისფერი დათვი, ნაცრისფერი მგელი, ევროპული ტურა და წითელი მელა. 1996 წელს, ილგაზის მთის ეკოლოგიაში აღმოაჩინეს ახალი მწერების სახეობა და 2010 წელს იგი დაასახელეს, როგორც .

მუსიკაში
პოპულარულ სიმღერა „ილგაზ“, რომელიც აჰმეთ სამიმ ბილგენს, ხოლო სიტყვები კომპოზიტორ ჯემილ თურქმანს ეკუთვნის, ილგაზის მთაზეა დაწერილი.
ქარაქაიას კაშხალი

ქარაქაიას კაშხალი და ჰიდროელექტროსადგური — თურქეთის სამხრეთ ანატოლიის პროექტის ფარგლებში აშენებული 21 კაშხლიდან ერთ-ერთი, რომელის მშენებლობა მდინარე ევფრატზე 1987 წელს დასრულდა. ჰიდროელექტროსადგურის კაშხალი ქმნის ელექტროენერგიას 6 ტურბინით 300 მგვტ სიმძლავრეს, ხოლო სულ ელექტროგადამცემი სიმძლავრე შეადგენს 1 800 მეგავატს.

ერაყსა და სირიასთან უთანხმოება
მდინარე ევფრატი სირიისა და ერაყისთვის მნიშვნელოვანი წყლის წყაროა და ორივე ქვეყანამ გამოთქვა თავისი შეშფოთება ქარაქაიას კაშხლის მშენებლობის პროექტის შესახებ. დადებული ხელშეკრულება გარანტიას აძლევს, მინიმუმ 500 მ³ წყლის ნაკადის გაშვებას კაშხლიდან.

არანებაყოფლობითი განსახლება
ტერმინსკის ინფორმაციით (2013), ქარაქაიას კაშხლის მშენებლობის შედეგად, დაახლოებით 30 000 ადამიანი იძულებით გადაასახლეს.
ქიოიჯეღიზის ტბა

ქიოიჯეღიზის ტბა — 5200 ჰექტარის ფართობის მქონე ტბა თურქეთში, რომელიც მდებარეობს მუღლის პროვინციაში და არის თურქეთის სანაპირო ზოლის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ტბა. ატარებს მიმდებარედ არსებული ქალაქ ქიოიჯეღიზის სახელს. იგი დაკავშირებულია ხმელთაშუა ზღვასთან ვიწრო დალიანის არხით, რომელიც მიედინება ამავე სახელწოდების (დალიანი) ქალაქისა და უძველესი ქალაქ კაუნოსის ტერიტორიაზე. დალიანის არხი უერთდება ზღვას იზთუზუს სანაპიროზე.

ტბის მიმდებარე ტერიტორია, განსაკუთრებით კი დალიანის ზღვასთან შეერთების ადგილი, არის მნიშვნელოვანი დაცული ნაკრძალი და პოპულარული ტურისტული მიმართულება. თავის მხრივ, ეს ტერიტორია არის ქიოიჯეღიზის-დალიანის სპეციალური გარემოსდაცვითი ტერიტორიის ნაწილი.

დახასიათება
ტბა ივსება მდინარე ნამნამისა და იუვარლაქჩაის და რიგი მთის ნაკადულის მეშვეობით. ნაკადულების წყალი შედგება: თოვლის დამდნარი წყლისა და მტკნარი წყლისგან, ასევე თბილი გოგირდოვანი წყლით, რომელიც გამოდის ნასხლეტიდან. ტბის სიღრმე 20-დან 60 მეტრამდე მერყეობს. ტბა მდიდარია თევზით.

ჩრდილო-აღმოსავლეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით ქიოიჯეღიზის ტბას გარშემო ველი არტყავს, ხოლო სხვა ნაწილები მთებითაა გარშემორტყმული. სამხრეთ-დასავლეთით ყველაზე მაღალი წერტილია იოლემეზის მთა (937 მეტრი) და ბოზბურუნ-თეფესი (556 მეტრი) სამხრეთით. ტბაში არსებობს ხუთი უკაცრიელი კუნძული, რომელთაგან ერთ-ერთი ცნობილია, როგორც ჰაფისჰანე-ადასი, რაც ციხის კუნძულს ნიშნავს. თავდაპირველად კუნძული სამხედრო მიზნებისთვის გამოიყენებოდა, შემდეგ კი ციხედ გადაიქცა. დღეისთვის აღარ გამოიყენება როგორც ციხე და მიტოვებულია.

გეოლოგია
ტბა ჩამოყალიბდა 7500 წლის წინ, როდესაც ხმელთაშუა ზღვის მთელი აღმოსავლეთი ნაწილი მიწისძვრის შედეგად დაზარალდა. ქიოიჯეღიზის ტბის სამხრეთ სანაპიროზე მდებარეობს ნასხლეტის ხაზი, რომელიც შემოზღუდულია რამდენიმე გოგირდოვანი ცხელი წყაროებით. ტბის თევზის სახეობებს შორისაა ორი ენდემური ცხოველი, ესენია და . , რომლებიც მხოლოდ 2011 წელს შეიტანეს მეცნიერებაში.
ჩემი საგმირო აკადემია

ჩემი საგმირო აკადემია — სუპერგმირული ჟანრის მანგა. აგრეთვე გამოსულია ტელესერიალის სახით, რომელიც შეიცავს ხუთ სეზონს და 98 ეპიზოდს, რომელთაგან თითოეულის ხანგრძლივობაა 25 წუთი. მისი ჩვენება დაიწყო 2016 წლის 3 აპრილს.

სიუჟეტი
დედამიწაზე გაურკვეველი ამბის გამო ადამიანებს გაუჩნდათ სუპერშესაძლებლობები. ზებუნებრივი ნიჭის მქონეთათვის სკოლები დედამიწაზე ყველგანაა, მაგრამ იძუკი მიდორის, რომელიც საგმირო საქმეთა ჭეშმარიტი ფანია, არანაირი ზებუნებრივი ძალა არ ხვდა წილად, თუმცა მამაცი გული, შეუდრეკელი ნებისყოფა არ რჩება უყურადღებოდ და მსოფლიოში ყველაზე დიდი ძალის მქონე სუპერგმირთან შეხვედრის მერე ყველაფერი იცვლება იძუკო მიდორიას ცხოვრებაში.

ოფიციალური საიტი
სედირის კუნძული

სედირის კუნძული — პატარა კუნძული გიოქოვას ყურეში, ეგეოსის ზღვაში, სამხრეთ-დასავლეთ თურქეთში. შედის მუღლის პროვინციის ულას რაიონში. ასევე არაოფიციალური სახელწოდებაა „კლეოპატრას კუნძული“.

კუნძული ცნობილია თავისი იშვიათია ოქროს ქვიშიანი სანიპიროთი. ლეგენდის მიხედვით, რომელსაც ადგილობრივი გიდები მოგვითხრობენ, ეს უნიკალური ქვიშა ჩამოტანილი იყო ეგვიპტედან გალერების მიერ, სპეციალურად კლეოპატრისთვის. სავარაუდოდ კუნძულზე კლეოპატრა თავის საყვარელს, მარკუს ანტონიუსს ხვდებოდა. სანაპიროს ქვიშის ყველა მარცვლეული თითქმის სრულყოფილ სფეროს წარმოადგენს. სანაპირო დაცულია თურქეთის კულტურის სამინისტროს მიერ, როგორც ეროვნული საგანძური. ასე რომ სანაპიროზე აკრძალულია შესვლა ფეხსაცმელით და პირსახოცით, ასევე აკრძალულია მოწევა. ქვიშის რომ დარჩეს სანაპიროზე, შესასვლელთან დამონტაჟებულია საშხაპეები სუფთა წყალით. სანაპიროზე შესვლა ფასიანია. კუნძულზე თაშბიუქიდან ყოველ 30 წუთში მიემგზავრება ნავი.

გარდა სანაპიროსი, კუნძულზე შემორჩენილია უძველესი ქალაქის კედრაის ნანგრევები. უძველეს შენობებისგან შემონახულია აპოლონის სასახლე, ამფითეატრი და სამაროვანის ნაშთები. სახელი კედრაი ბერძნულიდან ითარგმნება როგორც კედარი, მიუხედავად იმისა, რომ არ არის ცნობილი, თუ იზრდებოდა კუნძულზე ეს ხე. ქალაქს გარს კედელი. დარჩენილი კედლები და კოშკები მდებარეობს ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში. აპოლონის სასახლე აშენებულია დორულ სტილში. კარგად შემონახული ამფითეატრი მდებარეობს უძველესი ქალაქის ჩრდილოეთ ნაწილში და ორიენტირებულია ჩრდილოეთისკენ. პელოპონესის ომის დროს, ქალაქმა ათენს დაუჭირა მხარი, ხოლო შემდეგ ქალაქი სპარტელმა მეთაურმა, ლისადერმა დაიკავა და ქალაქის მოსახლეობა დაამონა. ეს მოვლენები დეტალურადაა აღწერილი ისტორიკოს ქსენოფონტის მიერ, რომელიც აღნიშნავს, რომ კედრაის მოსახლეობის ნახევარი ბარბაროსები იყვნენ.

გალერეა
როდი სკოტი

როდი სკოტი (; დ. 23 თებერვალი, 1971 — გ. 26 სექტემბერი, 2002) — ბრიტანელი ფოტოჟურნალისტი, რომელიც მუშაობდა კონფლიქტებზე ისეთ ადგილებში როგორიცაა: სიერა-ლეონე, იემენი, ერაყი, ავღანეთი და ეთიოპია. მუშაობდა მოხალისე ჟურნალისტად, ძირითადად სპონსორებისა და ანაზღაურების გარეშე.

როდი სკოტი გარდაიცვალა რუსეთში, როდესაც მუშაობდა ბრიტანულ ტელეკომპანია -თვის.

გარდაცვალება
2002 წლის 26 სექტემბერს როდი სკოტი იყო მოკლული ინგუშეთში. რუსმა სამხედროებმა იპოვეს მისი გვამი ინგუშეთის რეგიონში გალაშკში, საომარ ვითარებაში მყოფი ჩეჩნეთის საზღვართან, რუსეთის ძალებსა და ჩეჩენ ამბოხებულთა ბრძოლის შემდეგ; ამ ბრძოლას ემსხვერპლა 17 ადამიანი და ერთი რუსული ვერტმფრენი.
როდი სკოტის ფონდი

როდი სკოტის ფონდი შეიქმნა 2008 წელს -ის ერთ-ერთი ჟურნალისტის, როდი სკოტის პატივსაცემად, რომელიც 2002 წელს ჩეჩნეთში მიმდინარე ომის დროს რუსებმა მოკლეს. თავდაპირველად როდი სკოტის ფონდს აფინანსებდნენ თვითონ ჟურნალისტის მშობლები რობინი და სტინა სკოტები. სწორედ მათი ძალისხმევით არსებობს დღესდღეობით ეს ფონდი. მისი ერთ-ერთი მხარდამჭერია ვლადიმირ ლოზინსკი, რომელიც არის თავისუფალი ჟურნალისტი და ცხოვრობს საქართველოში. ფონდი უფასოდ ემსახურება სკოლამდელი ბავშვების ინგლისური ენის გაუმჯობესებას.
მტკვრის დელტა

მტკვრის დელტა — მდებარეობს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ნეფთჩალის რაიონში. ამჟამად მას აქვს შედარებით მცირე ზომა (17 5 კმ სიგრძე და 94 კმ² ფართობი) და მარტივი ნიჩბური მოწყობა. თუმცა, წინათ დელტა ბევრად უფრო რთულად იყო მოწყობილი და დიდი ზომის იყო. მტკვრის დელტის ცვლილებაზე გავლენას ახდენს კასპიის ზღვის წყლის დონის მერყეობა.

უძველესი დიდი დელტის სკულპტურული ნაშთები აღმოჩენილია ყიზილაღაჯის ყურის სანაპიროსთან. მანამდე მტკვარი მონაწილეობდა დღევანდელი მტკვარ-არაქსის დაბლობის ადგილზე ვრცელი ყურის ფორმირებაში. ამის შემდეგ, დაახლოებით 3-4 საუკუნის წინ, მდინარემ გაარღვია აღმოსავლეთით მდებარე დაბალი ბარიერი და გავიდა კასპიის ზღვის ღია სანაპიროზე. ამ ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ძველი დასახლებების და სარწყავი ქსელების ნაშთები. მტკვრის კალაპოტის შეცვლის შემდეგ, ეს ტერიტორიები და სოფლებში ცუდ მდგომარეობაში ჩავარდა და მიტოვებული იქნა.

ახალი მიმართულების ჩამოყალიბების შემდეგ, მტკვარმა თავდაპირველად ალუვიონით შეავსო ბარი და მცირე ყურე დღევანდელი დელტის დასავლეთით. შემდეგ მდინარემ გაასწორა კალაპოტი და შემოიჭრა ზღვის სანაპიროზე. სავარაუდოდ მაშინ ჩამოყალიბდა მდინარის დელტა.
ბელორეცკის რაიონი

ბელორეცკის რაიონი — მუნიციპალური რაიონი ბაშკირეთის რესპუბლიკაში, რუსეთის ფედერაცია. რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბელორეცკი.

გეოგრაფია
ბელორეცკის რაიონი მდებარეობს ბაშკირეთის აღმოსავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ჩელიაბინსკის ოლქი. რაიონის ფართობია 11 501 კმ² და ამ მონაცემით იგი არის ბაშკირეთის ყველაზე დიდი რაიონი.

ისტორია
1920-იან წლებამდე ბელორეცკის რაიონი ეკუთვნოდა ორენბურგის ოლქს. 1917 წელს შევიდა უფის გუბერნიის შემადგენლობაში, ხოლო მოგვიანებით ბაშკირეთის ასსრ-ის ტამიან-კატაის კანტონში. ბელორეცკის რაიონი დაარსდა 1930 წლის 20 აგვისტოს, როდესაც სრულიად რუსეთის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის გადაწყვეტილებით მოხდა ბაშკირეთის ავტონომიური რესპუბლიკის კანტონებად დაყოფის გაუქმება და როდესაც შეიქმნა 48 რაიონი.

მოსახლეობა
2010 წლის რუსეთის საყოველთაო აღწერების მიხედვით აქ ცხოვრობენ: რუსები — 59,8 %, ბაშკირები — 30,8 %, თათრები — 6,8 %, სხვა ეროვნების პირები — 2,6  %.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ბელორეცკის რაიონში არის 100 დასახლებული პუნქტი, რომლებიც ერთიანდებიან 19 სასოფლო დასახლებაში.
ილდიზის ტექნიკური უნივერსიტეტი

ილდიზის ტექნიკური უნივერსიტეტი — ტექნიკური უნივერსიტეტი თურქეთში, რომელიც სპეციალიზირდება საინჟინრო მეცნიერებებზე და არის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი საგანმანათლებლო დაწესებულება სტამბოლში. უნივერსიტეტის ცენტრალური კამპუსი ბეშიქთაშის რაიონში მდებარეობს. ახალი დავუთფაშას კამპუსი ესენლერის რაიონში მდებარეობს. უნივერსიტეტი აერთიანებს 10 ფაკულტეტს, 3 პროფესიულ სკოლას და 2 ინსტიტუტს.

ისტორია
ილდიზის ტექნიკურ უნივერსიტეტს გააჩნია შტამბეჭდავი ისტორია, რომელიც თარიღდება 1911 წლით. იტუ დაარსდა როგორც კონდუქტორების - (კონდუქტორების უმაღლესი სკოლა), რომ დაეკმაყოფილა მუნიციპალიტეტის საზოგადოებრივი სექტორის მოთხოვნა. სკოლა ჩამოყალიბდა სასწავლო გეგმის მიხედვით და დაკავშირებული იყო საზოგადოებრივ სამუშაოთა საქმის სამინისტროსთან. 1922 წელს, სკოლის სახელი შეიცვალა -ზე (საზოგადოებრივი სამუშაოების სკოლა). სწავლების ხანგრძლივობა 1926 წელს 2,5 წელზე და 1931 წელს 3 წლამდე გაიზარდა.

საჯარო ობიექტების ზრდის შემდეგ და ტექნიკური მომსახურების მოთხოვნების შესაბამისად, გადაწყდა -ის დახურვა და ტექნიკური სკოლის ჩამოყალიბება მის ბაზაზე, ტექნიკური მუშებსა და პროფესიონალ ინჟინერებს შორის არსებული უთანასწორობის აღმოფხვრის მიზნით. სკოლამ თავის მოსწავლეებს შესთავაზა ორწლიანი პროგრამა (ტექნიკური სპეციალისტებისთვის) და ოთხწლიანი პროგრამა (ინჟინერთათვის). მთავრობამ გამოყო სკოლისთვის ილდიზის სასახლის შენობა, მის სხვა შენობებთან ერთად, რომლებიც დღესაც მოქმედებენ.

ადრეულ პერიოდში სკოლა შედგებოდა ორი ფაკულტეტისგან: სამოქალაქო და მექანიკური ფაკულტეტებისგან, სადაც სტუდენტებს ასწავლიდნენ, როგორც ტექნიკურ, ისე საინჟინრო სპეციალობას. დაწყებული 1942-1943 წლიდან, საინჟინრო ფაკულტეტს ელექტროტექნიკური და არქიტექტურის განყოფილებები დაემატა. 1969 წელს სკოლა ავტონომიურ უმაღლეს საგანმანათლებლო და კვლევით ინსტიტუტად გადაკეთდა. 1971 წელს სპეციალური პროფესიული სკოლების დახურვის გამო, საინჟინრო სკოლები შევიდნენ სტამბოლის სახელმწიფო საინჟინრო და არქიტექტურულ აკადემიაში.

ფაკულტეტები
ელექტრო და ელექტრონიკის ფაკულტეტი
ლიტერატურისა და ეროვნული კულტურის კვლევების ფაკულტეტი
ხელოვნებისა და დიზაინის ფაკულტეტი
განათლების ფაკულტეტი
ეკონომიკური და ადმინისტრაციული მეცნიერებათა ფაკულტეტი
სამოქალაქო ინჟინერიის ფაკულტეტი
ქიმიური და მეტალურგიული ინჟინერიის ფაკულტეტი
მექანიკური ინჟინერიის ფაკულტეტი
საზღვაო არქიტექტურისა და ზღვაოსნობის ფაკულტეტი
არქიტექტურის ფაკულტეტი

ინსტიტუტები და სკოლები
მეცნიერებისა და ინჟინერიის ინსტიტუტი
სოციალურ მეცნიერებათა ინსტიტუტი
პროფესიული სწავლების სკოლა
უცხო ენათა სკოლა

ცნობილი კურსდამთავრებულები
ჰასან დოღანი
მურათ ილდირიმი
ქენან იმირზალიოღლი
თარიქ აქანი

გალერეა