iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ანგელოზები ცხენებზე

ანგელოზები ცხენებზე — ცხელი აპეტაიზერი, რომელიც ბეკონში გახვეული ხამანწკებისგან მზადდება. თუ მას ტოსტის პურზე დადებენ და ისე მიირთმევენ, შეიძლება გახდეს კანაპე.

კერძის მოსამზადებლად ხამანწკებს ახვევენ ბეკონში და ღუმელში აცხობენ. აპეტაიზერის თანამედროვე ვარიაციების მიხედვით, მიღებულია მისი ხის ჩხირებზე ჩამოცმა და ცეცხლზე ან გრილზე შეწვაც. სერვირება დამოკიდებულია მზარეულის გემოვნებაზე – ანგელოზები ცხენებზე შეგხვდებათ როგორც ხის ჩხირებზე, ასევე პურზეც, დამატებითი გარნირებით ან სანელებლებით. ეს კერძი განსხვავდება მსგავსი, ხილის ბაზაზე დამზადებული აპეტაიზერისგან „ეშმაკები ცხენებზე“, მაგრამ მათი სახელწოდებები ზოგჯერ სინონიმებად ითვლება, რაც შეცდომაა.

კლასიფიკაცია
ანგელოზები ცხენებზე წარმოადგენს აპეტაიზერს, კანაპეს ან ზოგჯერ მთავარ კერძსაც. მას მრავალი ვარიაცია აქვს:

კერძი ითვლება კანაპედ, როდესაც პურთან ერთად მიირთმევენ.
ინგლისში მას იყენებენ დესერტის შემდეგ გემოს გასაწმენდად. ერთ-ერთი კულინარიული წიგნი, რომელშიც ანგელოზები ცხენებზე დესერტის შემდგომ კერძად არის მოხსენიებული, არის კონსტანს პილის 1905 წლის „ “.

ანგელოზები ცხენებზე არ არის იგივე, რაც ეშმაკები ცხენებზე. ეს უკანასკნელი მზადდება ხილით, როგორც წესი, ქლიავით ან ფინიკით. მიუხედავად იმისა, რომ ამერიკელი და ბრიტანელი შეფ-მზარეულები, მათ შორის მართა სტიუარტი, ჯონ აიტო და მარტინ ბლუნოსი აღნიშნავენ კერძებს შორის განსხვავებას, ამ სახელებს ხშირად მაინც ურთიერთშენაცვლებით იყენებენ.

ეს ფაქტი შეგვიძლია ჟურნალ „ “-ის სტატიასა და ჯეიმს ბირდის მოსაზრებას მივაწეროთ, რომელიც ამტკიცებდა, რომ ანგელოზები ცხენებზე ლორში იყო გახვეული და ბეკონის გამოყენების შემთხვევაში მიიღებოდა ეშმაკები ცხენებზე.

ისტორია
კერძის წარმოშობა გაურკვეველია. სახელწოდება, სავარაუდოდ, ფრანგული „ “-იდან მომდინარეობს, თუმცა ხამანწკსა და ანგელოზს ან ბეკონსა და ცხენს შორის არანაირი კავშირი არ არსებობს. ოქსფორდის ინგლისური ენის ლექსიკონისა და სხვა წყაროების თანახმად, ეს კერძი პირველად 1888 წელს, წიგნში „ ' “ გამოჩნდა. მიუხედავად ამისა, ერთ-ერთ ავსტრალიურ გაზეთში მოგვიანებით მოკლე რეცეპტს მიაკვლიეს, რომელიც 1882 წლით თარიღდება.

ამერიკის შეერთებულ შტატებში კერძის შესახებ ცნობები 1890-იანი წლების შუა პერიოდიდან 1900 წლამდე თარიღდება. ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული ინფორმაცია არის 1896 წლის სტატია გაზეთიდან " ", სადაც ანგელოზები ცხენებზე აპეტაიზერად არის შემოთავაზებული; „“-ის თანახმად, კერძი გერმანიის იმპერატორის, ვილჰელმ -ის შეფ-მზარეულს, ურბენ დიუბუას ეკუთვნის. ამ ვერსიაში ინგრედიენტებს შამფურზე წვავენ და კაიენის წიწაკას აყრიან. სტატიაში შემოთავაზებული სერვირების ვარიანტია ლიმონისა და ოხრახუშის გარნირი, მაგრამ ტოსტის პური არ არის ნახსენები.
ჯუჩეს იდეის კოშკი

ჯუჩეს იდეის კოშკი — — მონუმენტური ნაგებობა ფხენიანში, ჩრდილოეთ კორეაში, დასრულებული 1982 წელს. კოშკის სიმაღლე შეადგენს და იგი ქალაქის უმაღლესი ნაგებობაა. მონუმენტი ეძღვნება სახელმწიფოს ოფიციალურ იდეოლოგიას — ჯუჩეს, რომელიც ჩამოაყალიბა ჩრდილოეთ კორეის დამფუძნებელმა ლიდერმა კიმ ირ სენმა.

კოშკი განთავსებულია მდინარე ტედონგის აღმოსავლეთ ნაპირზე, პირდაპირ კიმ ირ სენის მოედნის მოპირდაპირედ. იგი აიგო კიმ ირ სენის 70 წლის იუბილეს (მზის დღე) აღსანიშნავად.

კოშკის მთავარი სტრუქტურა წარმოადგენს ოთხკუთხედ, ზევით შემცირებულ ფორმის სიმაღლის გრანიტის შპირას — მსოფლიოში ყველაზე მაღალ გრანიტულ მონუმენტს — რომელიც შედგება 25,550 ბლოკისგან (ერთ ბლოკს შეესაბამება კიმ ილ სონის ცხოვრების თითო დღე). შპირა მოპირკეთებულია თეთრი ქვით, გაფორმებულია 70 ჰორიზონტალური იარუსით და ბოლოვდება სიმაღლის, 45-ტონიანი მუდმივად განათებული მეტალის ალისებური ტორჩით.

ისტორიული ფონი
ჯუჩეს იდეის კოშკი დგას მდინარე ტედონგის აღმოსავლეთის ნაპირზე, ხოლო მის პირდაპირ, მდინარის დასავლეთ ნაპირზე მდებარეობს კიმ ილ სუნის მოედანი. მონუმენტი აშენდა კიმ ირ სენის 70 წლის იუბილეს (მზის დღე) აღსანიშნავად.

მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალურად მისი პროექტის ავტორად სახელდება კიმ ირ სენის შვილი და მემკვიდრე კიმ ჩენ ირი, ჩრდილოეთ კორეის ყოფილი მაღალჩინოსნების მოწოდებული ინფორმაცია და ნაამბობი მონაცემები ამ ფაქტს ეჭვქვეშ აყენებს.

კოშკის არქიტექტურა დაპროექტებულია კორეის წინარე პერიოდების ქვის პაგოდების ტრადიციული ფორმით. სიმაღლის მონუმენტი წარმოადგენს ოთხკუთხა, ზემოთკენ შეკუმშულ გრანიტის შპირას — მსოფლიოში ყველაზე მაღალ გრანიტულ სტრუქტურას — რომელიც შედგება 25,550 ბლოკისგან (365 × 70 — კიმ ირ სენის ცხოვრების თითო დღისთვის, მეორეული დღეების გამოკლებით). დაყოფილია 70 ჰორიზონტალურ იარუსად და მის ზედა ნაწილს ამკობს სიმაღლის, 45-ტონიანი, განათებული მეტალის ალის ფორმის ტორჩი.“

ზედა ნაწილში განთავსებული ალისებური სანათი მუდმივად ანთებული. კოშკში ასასვლელად მოქმედებს ლიფტი, ხოლო მნახველებს სანათის ქვემოთ განთავსებული საცქერი პლატფორმიდან ფხენიანის ვრცელი პანორამა ეშლებათ.

კოშკის ქვედა ნაწილში მოწყობილია რესტავრაციული და მიღების დარბაზები, სადაც პერიოდულად ნაჩვენებია ვიდეომასალა, რომელიც განმარტავს მონუმენტის იდეოლოგიურ მნიშვნელობას. ჯუჩეს იდეის კოშკი მსოფლიოში ყველაზე მაღალი მონუმენტური სვეტის შემდეგ მეორეა — პირველ ადგილზეა ამერიკის შეერთებული შტატების ქალაქ ტეხასში არსებული სან-ჰასინტოს მონუმენტი (რომელიც -ით უფრო მაღალია).

კოშკთან ასოცირდება სიმაღლის ქანდაკება, რომელიც შედგება სამი განზოგადებული ფიგურისგან — მუშა ჩაქუჩით, გლეხი ნამგლით და „მშრომელი ინტელიგენცია“ — სამწერფერიანი ფუნჯით ხელში. აღნიშნული სამეული აგებულია სტალინისტური სტილის კლასიკურ ესთეტიკაში და ასოცირდება საბჭოთა მონუმენტთან მოშინაურებული მუშა და კოლმეურნე ქალი. სამი იარაღი წარმოადგენს მმართველი ჩრდილოეთ კორეის მუშათა პარტიის ემბლემის ძირითად სიმბოლოს. კოშკის მიმდებარედ განლაგებულია ასევე ექვსი მცირე ქანდაკებითი ჯგუფი, თითოეული სიმაღლის, რომლებიც ჯუჩეს იდეოლოგიის სხვადასხვა ასპექტს განასახიერებს.

კოშკის კომპლექსს ასევე უკავშირდება კედელი, რომელსაც ამშვენებს 82 მეგობრობის საპატივსაცემო დაფა, შემოწირული უცხოელ მხარდამჭერთა და ჯუჩეს შესწავლის სხვადასხვა საერთაშორისო ჯგუფების მიერ.

გალერეა
სსრკ-ის ჩემპიონატი საერთაშორისო შაშში მამაკაცთა შორის 1968

სსრკ-ის მე-14 ჩემპიონატი საერთაშორისო შაშში მამაკაცთა შორის ჩატარდა კიევში. ტურნირში ანატოლი განტვარგმა და ანდრის ანდრეიკომ დააგროვეს თანაბარი 12½-12½ ქულა. ქვეყნის ჩემპიონის ტიტულისთვის მოსკოვში ჩატარდა დამატებითი მატჩი. მისი შედეგებით, ქვეყნის ჩემპიონი გახდა ანდრის ანდრეიკო.

ცხრილი
დამატებითი მატჩი
დანთორნი (მთვარის კრატერი)

კრატერი დანთორნი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ინგლისელი ასტრონომის, რიჩარდ დანთორნის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 15.12 კმ, სიღრმე — 2.43 კმ.

სატელიტური კრატერები
დარნე (მთვარის კრატერი)

კრატერი დარნე — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი ასტრონომის, მორის დარნეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 14.81 კმ, სიღრმე — 2.39 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჰიმენი

ჰიმენი — ქორწინების ღმერთი ბერძნულ მითოლოგიაში. ის მიიჩნეოდა აპოლონის ან დიონისესა და ერთ-ერთი მუზის შვილად. ჰიმენი იცავდა ახალდაქორწინებულ წყვილებს და უზრუნველყოფდა მათი ქორწინების ბედნიერებასა და ნაყოფიერებას. ქორწილებში მას უხმობდნენ საგალობლებით, რომლებიც „ჰიმენაიოსის“ სახელითაა ცნობილი. მისი სახელიდან მომდინარეობს ტერმინი „ჰიმენი“, რომელიც ქორწინების ან გაერთიანების სიწმინდესთან ასოცირდება.
დე გასპარისი (მთვარის კრატერი)

კრატერი დე გასპარისი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა იტალიელი ასტრონომის, ანიბალე დე გასპარისის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 30.9 კმ, სიღრმე — 2.03 კმ.

სატელიტური კრატერები
დე ფორესტი (მთვარის კრატერი)

კრატერი დე ფორესტი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა ამერიკელი გამომგონებლის, ლი დე ფორესტის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება გვიანიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 56.26 კმ, სიღრმე — 2.43 კმ.

სატელიტური კრატერები
დე ფრიზი (მთვარის კრატერი)

კრატერი დე ფრიზი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ჰოლანდიელი ბოტანიკოსისა და გენეტიკოსის, ჰუგო დე ფრიზის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება გვიანიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 57.51 კმ, სიღრმე — 2.45 კმ.

სატელიტური კრატერები
უილიამ კუპერი

უილიამ კუპერი (') (დ. 1731 — გ. 1800) — ინგლისელი პოეტი, რომანტიკული პოეზიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. იყო თავისი დროის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ინგლისელი პოეტი. მან საუკუნის ბუნებაზე ორიენტირებულ პოეზიას მიმართულება შეუცვალა, აღწერდა ინგლისური სოფლის ყოველდღიურ ცხოვრებას აღწერდა. მისი ერთ-ერთი ცნობილი პოემაა „დავალება“ (1785)
დეზარგი (მთვარის კრატერი)

კრატერი დეზარგი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილოეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი გეომეტრის, ჟერარ დეზარგის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 84.85 კმ, სიღრმე — 2.81 კმ.

სატელიტური კრატერები
დელამბრი (მთვარის კრატერი)

კრატერი დელამბრი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი ასტრონომის, ჟან-ბატისტ ჟოზეფ დელამბრის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება გვიანიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 51.49 კმ, სიღრმე — 2.37 კმ.

სატელიტური კრატერები
დელანდრი (მთვარის კრატერი)

კრატერი დელანდრი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი ასტრონომის, ანრი დელანდრის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1948 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 227.02 კმ, სიღრმე — 3.1 კმ.

სატელიტური კრატერები
დელანდრის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გაჩნია.
დებუსი (მთვარის კრატერი)

კრატერი დებუსი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ამერიკელი ინჟინერისა და კენედის კოსმოსური ცენტრის დირექტორის, კურტ დებუსის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 2000 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 19.77 კმ, სიღრმე — 1.77 კმ.

სატელიტური კრატერები
დებუსის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გაჩნია.
დრეპერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი დრეპერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ამერიკელი ასტრონომის, ჰენრი დრეპერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

სახელწოდება
კრატერის სახელწოდება „დრეპერი“, მომდინარეობს მისი ეპონიმის ჰენრი დრეპერის მიხედვით. ინგლისურად კრატერის სახელწოდება შეესაბამება ეპონიმს, ხოლო რუსულად კრატერის სახელწოდებაა „დრეპერი“ , ეპონიმი — „დრეიპერი“ . ქართულად, კრატერის სახელწოდება მსგავსად ინგლისურისა ეპონიმის მსგავსია.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 8.28 კმ, სიღრმე — 1.38 კმ.

სატელიტური კრატერები
ჰენრი დრეპერი

ჰენრი დრეპერი (; დ. 7 მარტი, 1837, პრინც-ედუარდის საგრაფო, ვირჯინია — გ. 20 ნოემბერი, 1882, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი მეცნიერი.

ბიოგრაფია
1858 წელს დაამთავრა ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი, მოღვაწეობდა იქვე (უმთავრესად ასტრონომიაში). ააგო დიდი ტელესკოპები და გადაიღო ვარსკვლავთა სპექტრების ფოტოსურათები. მისი სახელი მიეკუთვნა ე. წ. ჰარვარდის მიმოხილვას ანუ კატალოგს , რომელშიც მოცემულია 300,000-მდე ვარსკვლავის სპექტრული კლასი და ვარსკვლავიერი სიდიდე. 1877 წელს აღმოაჩინა ჟანგბადის არსებობა მზეზე.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს დრეპერი.
მიკელე მორონე

მიკელე მორონე (დ. 3 ოქტომბერი, 1990) — იტალიელი მსახიობი და მომღერალი. მან საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა 2020 წლის ეროტიკულ თრილერში „365 დღე“ და მის გაგრძელებებში „365 დღე: ეს დღე“ და „შემდეგი 365 დღე“ 2022 წელს მთავარი როლის შესრულების შემდეგ.

ადრეული ცხოვრება
მორონე დაიბადა ბიტონტოში, აპულიაში. ის ოთხი შვილიდან ყველაზე უმცროსია და ჰყავს სამი და. დედამისი, ანჯელა, მკერავი, და მამამისი, ნატალე, მშენებელი, ორივე ბიტონტოდან იყვნენ, მაგრამ როდესაც მათი შვილები პატარები იყვნენ, ლომბარდიის ქალაქ მელენიანოში გადავიდნენ საცხოვრებლად, რათა უკეთესი დასაქმების შესაძლებლობები ეპოვათ. მამამისი 2003 წელს გარდაიცვალა, როდესაც მორონე 12 წლის იყო.

მორონემ მსახიობობა 11 წლის ასაკში ჰარი პოტერის ფილმის ნახვის შემდეგ გადაწყვიტა. მან მსახიობობა საშუალო სკოლაში, სკოლის შემდგომ პროგრამაში დაიწყო. მორონემ საშუალო სკოლის პირველი წელი გაიმეორა ცუდი საქციელის გამო დაპატიმრების შემდეგ. შემდეგ მან პროფესიონალური სამსახიობო ხელოვნება პავიის ქალაქში, ფრასკინის თეატრში შეისწავლა.

კარიერა
სამსახიობო
მორონეს სამსახიობო კარიერა 2011 წელს დაიწყო რიკარდოს როლის შესრულებით პიერჯორჯიო სეიდიტას მიერ გადაღებულ სამეპიზოდიან ვებ-სერიალში „მეორე შანსი“,

მუსიკალური
2025 წელს, მორონი პროფესიონალი გიტარისტი და მომღერალი გახდა. მან გიტარაზე დაკვრა 25 წლის ასაკში „“ ვიდეოების ყურებით ისწავლა. ალბომი გამოვიდა 2020 წლის 14 თებერვალს და მისი პროდიუსერი იყო ლეიბლის კომპანია „ ..“

მორონე „“-ს 2020 წლის 16 იანვარს შეუერთდა. მან თავის არხზე ორ მილიონზე მეტი გამომწერი და 411 მილიონი ნახვა მოიპოვა (2024 წლის 21 დეკემბრის მონაცემებით). მის არხზე ყველაზე ხშირად ნანახი ვიდეოა „ “-ის მუსიკალური ვიდეო, რომელსაც 80 მილიონი ნახვა აქვს.

სხვა საქმიანობები
2020 წლის 2 აგვისტოს, მორონემ ქალის პლაჟის ტანსაცმლის ბრენდი, „“, გამოუშვა. მან კომპანიის შექმნა 2020 წლის 8 აგვისტოს, „“-ის ლაივ სთორიში დაადასტურა. განცხადებიდან მალევე, ტანსაცმლის ბრენდის ვებსაიტი დიდი რაოდენობით ტრეფიკის გამო გაითიშა. მორონე საკუთარ დიზაინებს მოდის დიზაინერ კიარა პოლანოსთან თანამშრომლობით ქმნის. კომპანია მორონეს საკუთრებაა და მას „ “ მართავს.

პირადი ცხოვრება
მორონე 2014 წელს დაქორწინდა ლიბანელ სტილისტ რუბა საადეჰზე. წყვილმა სამოქალაქო ქორწინება იტალიასა და ლიბანში გააფორმა. მათ ორი ვაჟი ჰყავთ, ერთი 2014, მეორე კი 2017 წელს დაბადებული.
დასი (მთვარის კრატერი)

კრატერი დასი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ინდოელი ასტრონომის, ანილ კუმარ დასის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება კოპერნიკული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 35.95 კმ, სიღრმე — 2.12 კმ.

სატელიტური კრატერები
დოუსონი (მთვარის კრატერი)

კრატერი დოუსონი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ პოლარულ ნაწილში. სახელი ეწოდა არგენტინელი ასტრონომის, ბერნჰარდ დოუსონის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ადრეიმბრიული ეპოქით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 44.32 კმ, სიღრმე — 2.26 კმ.

სატელიტური კრატერები
დსთ-ს ქვეყნების თამაშები (2021)

დსთ-ს პირველი თამაშები — საერთაშორისო სპორტული შეჯიბრი, რომელიც პირველად ჩატარდა 2021 წლის 4-დან 11 სექტემბრამდე რუსეთის ფედერაციის თათრეთის რესპუბლიკის დედაქალაქ ყაზანში.

ტურნირში მონაწილეობა მიიღო დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის (დსთ) ცხრა ქვეყანიდან 14-დან 23 წლამდე ასაკის 1139 ახალგაზრდა სპორტსმენმა. ისინი ერთმანეთს ეჯიბრებოდნენ16 სხვადასხვა სპორტის სახეობაში, სადაც საერთო ჯამში 182 მედალი გათამაშდა.

დსთ-ს თამაშების გამართვის იდეა რუსეთის ფედერაციამ წამოაყენა, ხოლო ინიციატივას მხარი დსთ-ს სახელმწიფო მეთაურთა საბჭომ დაუჭირა 2018 წლის 28 სექტემბერს დუშანბეში გამართულ სხდომაზე. თავდაპირველად შეჯიბრი 2020 წლის სექტემბერში უნდა ჩატარებულიყო, თუმცა -19 პანდემიის გამო, ერთი წლით გადაიდო.

თამაშების ორგანიზებაში მონაწილეობდნენ რუსეთის ფედერაციის სპორტის სამინისტრო, თათრეთის რესპუბლიკის მთავრობა და დსთ-ს სახელმწიფო მეთაურთა საბჭო. უშუალო განმახორციელებელი ორგანიზაცია იყო სპორტისა და სოციალური პროექტების „“-ს დირექტორატი. თამაშებში მონაწილეობდნენ აზერბაიჯანი, სომხეთი, ბელარუსი, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, მოლდოვა, რუსეთი, ტაჯიკეთი და უზბეკეთი.

დსთ-ს პირველი თამაშები გაიხსნა 2021 წლის 4 სექტემბერს ყაზანის უნივერსიტეტის სოფელში. ცერემონია დაიწყო რუსეთის პრეზიდენტის ვლადიმერ პუტინის მისალმებით, თამაშები გახსნილად გამოაცხადა დსთ-ს აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე ლეონიდ ანფიმოვმა. ღონისძიებაში მონაწილეობდნენ დსთ-ს ცხრა ქვეყნის სპორტსმენები. პანდემიის გამო ცერემონია მაყურებლების გარეშე ჩატარდა და ონლაინ გადაიცემოდა.

ინდივიდუალური სახეობები: ბადმინტონი, მაგიდის ჩოგბურთი, სროლა, სკეტ-სროლა, ცეკვა და რიტმული ტანვარჯიში.

საბრძოლო ხელოვნებები: კრივი, მუაი თაი, კარატე, ძიუდო და სამბო.

ჭიდაობა: ქამრით ჭიდაობა, კორეული და ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა.

გუნდური სახეობები: 33 კალათბურთი და მინი-ფეხბურთი.
დე ვიკო (მთვარის კრატერი)

კრატერი დე ვიკო — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა იტალიელი ასტრონომის, ფრანჩესკო დე ვიკოს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 22.13 კმ, სიღრმე — 1.83 კმ.

სატელიტური კრატერები
ქარიაღდი ხათუნის საფლავი

ქარიაღდი ხათუნის საფლავი — მავზოლეუმი ანკარაში, თურქეთი.

საფლავი
იგი მდებარეობს ანკარას ალთინდაღის მუნიციპალიტეტში. მისი მანძილი ულუს მოედნამდე 500 მეტრზე (1,600 ფუტზე) ნაკლებია. კარიბჭეზე არსებული წარწერის მიხედვით, მავზოლეუმი აშენდა 1577 წელს, ოსმალეთის იმპერიის პერიოდში. მავზოლეუმში არის მხოლოდ ერთი კუბო. ეს არის რვაკუთხა შენობა ტყვიით დაფარული სახურავითაა. კედლები ქვისგან არის ნაკვეთი. კარიბჭე აღმოსავლეთისკენ იხედება.

ქარიაღდი ხათუნის ლეგენდა
ქარიაღდი ხათუნის, მავზოლეუმის ეპონიმის შესახებ ზუსტად არაფერი არ არის ცნობილი. თურქულად ქარიაღდი ნიშნავს „თოვლით დაფარულს“ ან „დათოვლილს“, ხოლო ხათუნი ნიშნავს „ქალბატონს“. ლეგენდის მიხედვით, ის ორსული ქალბატონი იყო. ცხელ ზაფხულში მას თოვლის ლტოლვა გაუჩნდა. ერთ ღამეს თოვლი მოვიდა და ქალბატონმა თოვლი შეჭამა. მაგრამ ის დაავადდა და გარდაიცვალა. 1983 წელს ოკან დემირიშმა ამ ლეგენდაზე დაფუძნებული ოპერა შექმნა. მისი პრემიერა 1985 წელს შედგა.
დუნერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი დუნერი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა შვედი ასტრონომის, ნილს კრისტოფერ დუნერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 65.07 კმ, სიღრმე — 2.74 კმ.

სატელიტური კრატერები
დიუფე (მთვარის კრატერი)

კრატერი დიუფე — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ფრანგი ასტრონომის, ჟან დიუფეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 36.11 კმ, სიღრმე — 2.13 კმ.

სატელიტური კრატერები
დუგანი (მთვარის კრატერი)

კრატერი დუგანი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ამერიკელი ასტრონომის, რაიმონდ სმით დუგანის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 49.65 კმ, სიღრმე — 2.34 კმ.

სატელიტური კრატერები
სსრკ-ის ჩემპიონატი საერთაშორისო შაშში მამაკაცთა შორის 1975

სსრკ-ის 21-ე ჩემპიონატი საერთაშორისო შაშში მამაკაცთა შორის ჩატარდა ვოროშილოვგრადში. სამმა სპორტსმენმა — ანატოლი განტვარგმა, ანდრის ანდრეიკომ და ალექსანდრ მოგილანსკიმ 11½ ქულა დააგროვა. ჩემპიონის ტიტულისთვის ჩატარდა დამატებითი მატჩი. მისი შედეგების მიხედვით, ჩემპიონი გახდა ანდრის ანდრეიკო.

ცხრილი
დამატებითი მატჩი ჩემპიონის ტიტულისთვის
სსრკ-ის ჩემპიონატი საერთაშორისო შაშში მამაკაცთა შორის 1978

სსრკ-ის მე-14 ჩემპიონატი საერთაშორისო შაშში მამაკაცთა შორის ჩატარდა მინსკში. ზირითად ტურნირში ერთდროულად ხუთმა სპორტსმენმა — ანატოლი განტვარგმა, მიხეილ კორენევსკიმ, როსტისლავ ლეშჩინსკიმ, ანატოლი ჩულკოვმა და ვიაჩესლავ შჩოგოლევმა 11-11 ქულა დააგროვა. ჩემპიონის ტიტულისთვის ერევანში ჩატარდა დამატებითი მატჩი. მისი შედეგების მიხედვით, ქვეყნის ჩემპიონი გახდა მიხეილ კორენევსკი.

ცხრილი
დამატებითი მატჩი ჩემპიონის ტიტულისთვის
ჩატარდა ორ წრედ. ხუთი პრეტენდენტიდან დარჩა ოთხი — ანატოლი განტვარგმა მსოფლიო ჩემპიონატისთვის მზადების მომიზეზებით უარი განაცხადა მონაწილეობაზე.
სსრკ-ის ჩემპიონატი საერთაშორისო შაშში მამაკაცთა შორის 1987

სსრკ-ის 33-ე ჩემპიონატი საერთაშორისო შაშში მამაკაცთა შორის ჩატარდა დაუგავპილსში. სამმა მოშაშემ — მიხეილ კორენევსკიმ, გუნტის ვალნერისმა და ალექსანდრ მოგილანსკიმ 10½ ქულა დააგროვა. მათ შორის გაიმართა დამატებითი მატჩი ორ წრედ, შემცირებული დროის კონტროლით — 20 წუთი თითო პარტიაზე. მეორე წრეში კორენევსკიმ მოიგო მოგილანსკისთან, ხოლო დანარჩენი პარტიები ფრედ დასრულდა. ამ მატჩის შედეგად ქვეყნის ჩემპიონი გახდა მიხეილ კორენევსკი.

ცხრილი
სსრკ-ის ჩემპიონატი საერთაშორისო შაშში მამაკაცთა შორის 1988

სსრკ-ის 34-ე ჩემპიონატი საერთაშორისო შაშში მამაკაცთა შორის ჩატარდა ერევანში წრიული სისტემით. მასში მონაწილეობა მიიღო 18-მა სპორტსმენმა. გამარჯვებაზე ენიჭებოდა 1 ქულა, ფრეზე ½ ქულა და წაგებაზე 0 ქულა.

ორმა სპორტსმენმა — ალექსანდრ ბალიაკინმა და ალექსეი ჩიჟოვმა 10½ ქულა დააგროვეს და ქვეყნის ჩემპიონები გახდნენ.

ცხრილი
სსრკ-ის ჩემპიონატი საერთაშორისო შაშში მამაკაცთა შორის 1990

სსრკ-ის 36-ე ჩემპიონატი საერთაშორისო შაშში მამაკაცთა შორის ჩატარდა 1990 წლის 13 მარტიდან 3 აპრილამდე ლენინგრადში. ქვეყნის ჩემპიონი გახდა ალექსეი ჩიჟოვი. თავდაპირველად ტურნირში 18 მოშაშის მონაწილეობა იყო დაგეგმილი, თუმცა 6 მარტს მიღებული იქნა გადაწყვეტილება მონაწილეთა რაოდენობის ორით გაზრდის შესახებ, ეს ადგილები კი ჩემპიონატის მასპინძლებს, ალექსანდრ დიბმანს და მიხეილ კორენევსკის დაეთმოთ. ალექსანდრ დიბმანმა უარი თქვა მონაწილეობაზე. ტურნირის მსვლელობისას, სახკომსპორტის დეპეშით, ედვარდ ბუჟინსკი პოლიტიკური მოტივებით გარიცხეს მონაწილეთა სიიდან (11 მარტს ლიტვამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა).

ცხრილი
დებესი (მთვარის კრატერი)

კრატერი დებესი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა გერმანელი კარტოგრაფის, ერნსტ დებესის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 31.92 კმ, სიღრმე — 2.05 კმ.

სატელიტური კრატერები
დეიჩი (მთვარის კრატერი)

კრატერი დეიჩი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ამერიკელი ასტრონომის, არმინ დეიჩის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 73.33 კმ, სიღრმე — 2.77 კმ.

სატელიტური კრატერები
სატელიტური კრატერები
ჯოული (მთვარის კრატერი)

კრატერი ჯოული — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ინგლისელი ფიზიკოსის, ჯეიმზ პრესკოტ ჯოულის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 97.52 კმ, სიღრმე — 2.85 კმ.

სატელიტური კრატერები
დოზი (მთვარის კრატერი)

კრატერი დოზი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ინგლისელი ასტრონომის, უილიამ რატერ დოზის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს). კრატერის ფორმირება კოპერნიკული პერიოდით ივარაუდება.

სახელწოდება
კრატერს სახელი ეწოდა მისი ეპონიმის უილიამ რატერ დოზის მიხედვით. ინგლისურად კრატერის სახელწოდება შეესატყვისება ეპონიმს, ისევე როგორც რუსულიც [ თუმცა ეპონიმის მეორე ფორმა უფრო მისაღებად მიიჩნევა]. ქართულადაც, ეპონიმის შესატყვისი უნდა იყოს კრატერის სახელწოდება.

კრატერის აღწერა
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 17.6 კმ, სიღრმე — 2.81 კმ.

სატელიტური კრატერები
დოზის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.