iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბალბა

ბალბა — ერთ-, ან ორ- ან მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი ბალბისებრთა ოჯახისა. აქვს 10-100 სმ სიმაღლის სწორი, გართხმული ან წამოწეული ღერო, მომრგვალო-თირკმლისებრი, ოდნავ დანაკვთული, იშვიათად თათისებრ განკვეთილი გრძელყუნწიანი ფოთლები და მარტოული ან კონებად შეკრებილი თეთრი ან მოვარდისფრო-იისფერი ყვავილები.

40-მდე სახეობა გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ, იშვიათად სუბრტოპიკულ სარტყლებში. საქართველოში, მთის ქვედა და შუა სარტყლის ბუჩქნარებში, დანაგვიანებულ ადგილებსა და გზის პირებზე, იზრდება 5 სახეობა. მათგან ' და ' მთელ რესპუბლიკაშია გავრცელებული, ' და ' - მხოლოდ დასავლეთ საქართველოში, ' - აფხაზეთსა და ბორჯომში.

ბალბის ზოგიერთი სახეობის (') ყვავილებსა და ფოთლებს იყენებენ ხალხურ მედიცინაში, ხმარობენ მხალად. ყვავილებსა და ფოთლებს აგროვებენ ყვავილობის პერიოდში. სვამენ ჩაის სახით, ან ნაყენს. შველის კანის გაღიზიანებას, დამწვრობას, ჩირქოვან ჭრილობებს. ასევე, იყენებენ თირკმლის კოლიკის დროს.
ზაარლანდი

ზაარლანდი — მხარე გერმანიაში.

ფართობი — 2,6 ათასი კმ2,
მოსახლეობა — 1.084 ათასი.
ქალაქები (ათ.) — ზაარბრიუკენი, 198.800 მცხ.
ისტორია: 1919 — საფრანგეთის მიერ ადმინისტრირებადი ტერიტორია. 1935 — ჩატარდა პლებისციტი სტატუსის შესახებ, 90,7 % მხარი დაუჭირა გერმანიასთან მიერთებას. 1946 — გამოეყო საფრანგეთის საოკუპაციო ზონას. 1955 — ჩატარდა პლებისციტი და 1957 წელს შეუერთდა გერმანიას.
მიხეილ უკლება

მიხეილ უკლება (დ. 15 აპრილი, 1953, ბათუმი, საქართველოს სსრ) — ქართველი დიპლომატი.

ბიოგრაფია
მიხეილ უკლება დაიბადა 1953 წლის 15 აპრილს. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი 1977 წელს, 1985 წელს საგარეო ვაჭრობის აკადემია (მოსკოვი). მუშაობდა საგარეო საქმეთა სამინისტროში, 1998-2001 წლებში წარმოადგენდა სახელმწიფო ქონების მართვის მინისტრს, 2004 წლის მაისიდან 2005 წლამდე იყო საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე. საქართველოს პარლამენტმა, მიხეილ უკლება, 2004 წლის 21 დეკემბერს ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიან ელჩად დაამტკიცა და ამ თანამდებობას 2005-2008 წლებში იკავებდა. 2008-2012 წლებში საქართველოს სრულუფლებიანი და საგანგებო ელჩი იყო ბულგარეთში, ხოლო 2012–2013 წლებში — საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საგანგებო დავალებათა ელჩი. 2013 წლის აპრილიდან 2017 წლამდე საქართველოს სრულუფლებიანი და საგანგებო ელჩი იყო უკრაინაში.
შვიდკაცა რაგბი

შვიდკაცა რაგბი — სათამაშო სპორტის სახეობა. ჩვეულებრივი რაგბისგან განსხვავებით, თითოეული გუნდის შემადგენლობაში თამაშობს 7 მოთამაშე და თითოეული ტაიმი შედგება 7 წუთისგან. შვიდკაცა რაგბის მმართველი ორგანოა მსოფლიო რაგბი.

რაგბის ეს ვარიაცია განსაკუთრებით პოპულარულია სამხრეთ წყნარი ოკეანის ქვეყნებში. უმეტესად თამაშობენ ზაფხულის თვეებში.

შვიდკაცა რაგბი წარმოიშვა 1880-იან წლებში შოტლანდიის ქალაქ მელროსში; ქალაქში დღემდე იმართება ყოველწლიური ტურნირი. 1998 წელს, რაგბის ეს სახეობა პირველად შევიდა თანამეგობრობის თამაშების პროგრამაში, 1999 წელს დაარსდა ყოველწლიური მსოფლიო შვიდკაცა რაგბის სერია, ხოლო 2012 წელს, — მსოფლიო შვიდქალა რაგბის სერია. 2016 წლიდან, შვიდკაცა რაგბის (ასევე, შვიდქალა რაგბის) თამაშობენ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე.
Dr. Bürklin-Wolf

. - — ღვინის ფირმა.

ისტორია
ფირმის ისტორია 1597 წელს იწყება. გადამწყვეტი იყო 1875 წელი, როცა ლუიზე ვოლფმა და კარლსრუელმა იურისტმა ალბერტ ბიურკლინმა იქორწინეს, რის შედეგადაც ჩამოყალიბდა კერძო საკუთრებაში მყოფი უდიდესი ღვინის ფირმის სახელწოდება . -. ალბერტ ბიურკლინი იყო არა მარტო რაიხის დეპუტატი (1877) და რაიხსტაგის ვიცე-პრეზიდენტი (1893), არამედ ვაიმარის გოეთეს საზოგადოების პრეზიდენტიც (1899). 1890 წელს მისი საქმიანობისათვის მიენიჭა -ის ტიტული. 1904 წელს ბადენის დიდმა ჰერცოგმა ფრიდრიხ ფონ ბადენელმა იგი დაასახელა ნამდვილ საიდუმლო მრჩევლად და დააჯილდოვა ცერინგენის ლომის ორდენის, ბადენის დიდი ჯვრით . 1911 წელს ფრაიბურგის უნივერსიტეტმა მიანიჭა საპატიო დოქტორის წოდება. 1904 წელს გადაწყვიტა ვახენჰაიმში გადასახლება და იქ დაფუძნება. 1990 წელს იქორწინეს ქრისტიანმა და ბეტინა ბიურკლინ ფონ გურაძემ .

ფირმა ითვლება ხელოვნებისა და კულტურის მეცენატად, რომლის ანალოგი იშვიათად მოიძებნება მსოფლიოს მასშტაბითაც. კარგადაა ცნობილი გურაძეების: ინგლისური ბაღი (1,2 ჰა), კროკეტის სათამაშო მოედანი, საზაფხულო ოპერა და ა. შ.
აკაკი ბობოხიძე

აკაკი ბობოხიძე (დ. 14 სექტემბერი, 1964, ქვედა გორდი, ამჟამად ხონის მუნიციპალიტეტი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მათემატიკოსი, პოლიტიკოსი, საქართველოს შვიდი მოწვევის პარლამენტის (1990, 1992, 1999, 2004, 2008, 2012, 2016) წევრი. იმერეთის მხარის ორგზის (2005, 2006-2008) გუბერნატორი. ამჟამად არის „ევროპული საქართველოს“ გენერალური მდივანი.

ბიოგრაფია
საშუალო განათლება ქუთაისში მიიღო. 1981 წელს დაამთავრა ჭომის ფიზიკა-მათემატიკური სკოლა-ინტერნატი. უმაღლესი განათლება მიიღო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მათემატიკის სპეციალობით. 1986-1987 წლებში მუშაობდა წულუკიძის დაუსწრებელ საშუალო სკოლაში ფიზიკა-მათემატიკის მასწავლებელად. 1988-1990 წლებში მუშაობდა ქუთაისის სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტში მათემატიკის კათედრაზე.

პოლიტიკური მოღვაწეობა
1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1992 წელს მუშაობდა საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭოში. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „11 ოქტომბერი“.

1998-2001 წლებში მუშაობდა საქართველოს სახალხო დამცველის აპარატში. 2001 წელს შუალედური არჩევნების შედეგად გახდა საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ხონის მაჟორიტარი). 2004-2005 წლებში — საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“. 2005 წლის სექტემბრიდან დეკემბრამდე იყო სახელმწიფო რწმუნებული იმერეთის მხარეში. 2006 წლის თებერვლიდან ნოემბრამდე იყო ეროვნული გვარდიის დეოპარტამენტის უფროსი. 2006 წლის ნოემბერში კვლავ დაინიშნა იმერეთის მხარის გუბერნატორად. ამ თანამდებობაზე იყო 2008 წლამდე.

2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ქუთაისის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 2012-2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (წყალტუბოს მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — „მეტი სარგებელი ხალხს“. მე-8 მოწვევის პარლამენტში ბობოხიძე გახდა ფრაქცია „მაჟორიტარის“ თავმჯდომარე. 2016-2020 წლებში — საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“. 2017 წლის 27 მაისს გახდა მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანება „ევროპული საქართველო – მოძრაობა თავისუფლებისთვის“ პოლიტიკური საბჭოს წევრი. 2021 წლის 10 აპრილს აირჩიეს „ევროპული საქართველოს“ გენერალურ მდივნად.
პანგერმანიზმი

პანგერმანიზმი  — კულტურული და პოლიტიკური მოძრაობა, რომლის საფუძველშია გერმანელი ერის პოლიტიკური ერთობა ეთნიკური, კულტურული და ენობრივი იდენტობის საფუძველზე. ჩამოყალიბდა საუკუნის დასასრულს. პანგერმანიზმის იდეების ჩამოყალიბება ნაპოლეონის ომების შედეგი იყო. ამ ომების შედეგად შეიქმნა ახალი მოძრაობები. მეორე მსოფლიო ომმა დროებით შეაჩერა პანგერმანიზმის გავლენა.
კირილ მერეცკოვი

კირილ აფანასიევიჩ მერეცკოვი (რუს. ) (დ. 7 ივნისი, 1897, ნაზარიევო (რიაზანის გუბერნია), რუსეთი — გ. 30 დეკემბერი, 1968, მოსკოვი, რუსეთი) — რუსი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, საბჭოთა კავშირის მარშალი, საბჭოთა კავშირის გმირი.

ბიოგრაფია
1917 - რუსეთის კომპარტიის წევრი გახდა.
1918 - 1920 - იბრძოდა სამოქალაქო ომში აღმოსავლეთ და სამხრეთ ფრონტებზე.
1921 - დაამთავრა წითელი არმიის სამხედრო აკადემია.
1921 - 1936 - მსახურეობდა არმიაში სხვადასხვა თანამდებობეზე. (მოსკოვის და ბელორუსიის სამხედრო ოლქების შტაბის უფროსი, ვოლგისპირეთისა და ლენინგრადის სამხედრო ოლქების ჯარების სარდალი)
1936 - 1937 - მოხალისედ იბრძოდა ესპანეთის სამოქალაქო ომში გენერალ კრანკოს წინააღმდეგ.
1939 - 1940 - საბჭოთა კავშირ-ფინეთის ზამთრის ომის დროს იყო მე-7 არმიის მთავარსარდალი. ხელმძღვანელობდა ვიბორგის აღების და "მანერჰაიმის ლინიის" გარღვევის სამხედრო ოპერაციებს.
1940 - 21 მარტი: მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. 4 ივლისი: მიენიჭა არმიის გენერლის სამხედრო წოდება.
1941 - 1944 - სამამულო ომის დროს იყო ვოლხოვის ფრონტის ჯარების მთავარსარდალი.
1943 - 18 იანვარი: - მისმა ჯარებმა გაარღვიეს ლენინგრადის ალყა. 20 იანვარი: გაათავისუფლეს ნოვგოროდი.
1944 - დაინიშნა კარელიის ფრონტის ჯარების მთავარსარდლად. ივნისი: მისმა ჯარებმა გაანადგურეს ფინელი მარშლის მანერჰეიმის არმია. 25 ოქტომბერი: "პესტამო-კირკენესის ოპერაციის" შედეგად ვერმახტის ჯარების გაათავისუფლა ნორვეგიის ქალაქი კირკენესი. 26 ოქტომბერი: მიენიჭა საბჭოთა კავშირის მარშლის სამხედრო წოდება.
1945 - აგვისტო: დაინიშნა 1-ლი შორეული აღმოსავლეთის ფრონტის ჯარების მთავარსარდლად და იბრძოდა მანჯურიასა და ჩრდილოეთ კორეაში იაპონიის წინააღმდეგ. 8 სექტემბერი: და ჯილდოებულ იქნა უმაღლესი მხედართავრული ორდენით "გამარჯვება".
1945 - 1955 - იყო პრიმორიის, მოსკოვის, თეთრი ზღვის და ჩრდილოეთის სამხედრო ოლქების ჯარების მთავარსარდალი.
1955 - 1964 - სსრკ-ს თავდაცვის მინისტრის თანაშემწე უმაღლესი სამხედრო სასწავლებლების დარგში.
1964 - აპრილიდან იყო სსრკ-ს თავდაცვის სამინისტროს უმაღლესი ინსპეტორი.

იყო სკკპ-ის ცენტრალური კომიტეტის წევრობის კანდიდატი (1939–1956), სკკპ-ის ცენტრალური სარევიზიო კომისსი წევრი (1955–1961), 1-5 მოწვევის სსრკ-ს უმაღლესი საბჭოს წევრი. დასაფლავებულია წითელ მოედანზე კრემლის კედელში.

ჯილდოები
"ლენინის ორდენი" - 7-ჯერ
ორდენი "გამარჯვება"
"ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი"
"წითელი დროშის ორდენი" - 4-ჯერ
"სუვოროვის ორდენი" ხარისხის - 2 ჯერ
"კუტუზოვის ორდენი" ხარისხის

მრავალი საბჭოთა და უცხოური მედალითა და ორდენით.
ზაარბრიუკენი

ზაარბრიუკენი — ქალაქი გერმანიაში, ზაარლანდის მხარეში. 179.654 მცხოვრები (2005). თბილისის დაძმობილებული ქალაქი (1975 წლიდან).

ისტორია
დაძმობილებული ქალაქები
ზაარბრიუკენს პარტნიორობა აკავშირებს შემდეგ ქალაქებთან

ნანტი (საფრანგეთი), 1965
თბილისი (საქართველო), 1975
კოტბუსი (გერმანია), 1987

გარდა ამისა, ზაარბრიუკენის უბანი დუდვაილერი პარტნიორია ქალაქ სენტ-ავოლის (საფრანგეთი) და ალტენკესელი ქალაქ კუსი-ლე-შატო-ოფრიკის (საფრანგეთი).
ბაიები

}
| რელიგიური_წევრობა =
ბაიები – კლდეში გამოკვეთილი - საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრული კომპლექსი ახალციხის მუნიციპალიტეტში, სოფელ წყორძის დასავლეთით.

დაახლოებით კლდის შუა ადგილას, ვიწრო ტერასაზე 3-4 სართულად განლაგებულ შენობათა მთელი ჯგუფია, აქვეა გალავნის ნანგრევები, გალავნის შიგნით კი კლდეზე მიბჯენილი, თითქოს კლდეში შედგმული ორი ერთნავიანი ეკლესიაა ერთიმეორის გვერდით. ერთი, მარცხენა, უფრო დაბალია, მეორე - უფრო მარალი და ვრცელი. გარედან ჩანს ეკლესიათა მხოლოდ სამხრეთი კედლები. პატარა ეკლესია მთლიანად თლილი ქვითაა ნაშენი. დიდ ეკლესიაში მხოლოდ სამხრეთი და ჩრდილოეთი კედლები და კამარაა ქვისა, დასავლეთის კედლის დიდი ნაწილი და საკურთხეველი კი კლდეშია გამოკვეთილი. ეკლესიებს გარედან კარგად მოჩუქურთმებული კარნიზი აქვს. დიდ ეკლესიაში მხატვრობის კვალი შეინიშნება. ეკლესიების ქვეშ ორ სართულად განლაგებული სადგომებია (ქვით ნაშენი წინა კედლებით), ხოლო დიდი სამლოცველოდან იწყება კლდეში ამოკვეთილი გასაძრომი და სამალავები. გალავანში შესასვლელი კარი გამოკვეთილია ერთი დიდი გათლილი ლოდისგან, რომლის შუაში სათვალთვალო ხვრელია ამოჭრილი. მესხეთს, რომლის მოსახლეობასაც საუკუნეთა მანძილზე ავიწროებდა თურქეთი, განსაკუთრებით ესადაგება ამგვარი სიმაგრეები თავისი საიდუმლო სამალავებითა და გადასასვლელებით.
ვასილ ბაიაძე

ვასილ პეტრეს ძე ბაიაძე (დ. 25 ნოემბერი, 1922, გორი — გ. 24 აგვისტო, 1993, თბილისი) — ქართველი კრიტიკოსი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ჟურნალისტი (1975), მსოფლიო ომის მონაწილე. მას ეკუთვნის ლიტერატურული-კრიტიკული წერილების კრებული „იდეა და ოსტატობა“ (1957). წიგნებში „დრო და მწერალი“ (1963), „მწერალი და თანამედროვეობა“ (1970), „თვალსაწიერი“ (1976), „სახეები, ფერები, პრობლემები“ (1981), „დროის მხატვრული მატიანე“ (1988) და სხვა. დასმულია ქართული მწერლობის აქტიური საკითხები. საბავშვო ლიტერატურისა და მომავალი თაობის ესთეტიკური აღზრდის პრობლემებს განიხილავს ბაიაძე წიგნებში: „სიყმაწვილიდან სიჭაბუკემდე“ (1974), „რაც ერთხელ ცხოვლად სულს დააჩნდების“ (1979) და სხვა. თარგმნიდა რუსული ლიტერატურის ნიმუშებს. ხანგრძლივი დროის მანძილზე მოღვაწეობდა პედაგოგიურ პრესაში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის საბრძოლო ორდენი.
ბაქარი და ბაკური

}

„ქართლის ცხოვრებაში“ ბაკურ იხსენიება არაბიზებული ფორმით — ბაქარ, წარმოდგენილის ქართლის 25-ე მეფედ და მეფე მირიანის ძედ. „ქართლის ცხოვრების“ მიხედვით, უფლისწულობაში ბაკურ იმპერატორ კონსტანტინეს წაუყვანია მძევლად ბიზანტიაში, ქართლის გაქრისტიანების შემდეგ კი სამშობლოში დაუბრუნებია ქართლში გამეფების შემდეგ ბაკურ -მ ქრისტიანად მოაქცია კავკასიელთა უმრავლესობა, მამამისს გაუქრისტიანებელი რომ დარჩა. ბაკურ -ს მტრობა ჰქონდა სომხებთან, რომლებიც ცდილობდნენ ქართლის სამეფო ტახტზე ბაკურის ძმის რევისა და თრდატ სომეხთა მეფის ასულის სალომეს შვილის გამეფებას. მაგრამ ბაკურ -მ შეძლო სომხების დამარცხება ჯავახეთში და მათი განდევნა. ამის შემდეგ ბაკურ -მ სპარსეთისა და ბიზანტიის მეფეების შუამდგომლობით თავის ძმისწულებსა და რძალს სალომეს შემდეგი შინაარსის ხელწერილი („ხელით-წერილი“) დაადებინა: ვიდრე იქნებიან ბაქარის შთამომავლები, რომლებსაც შეეძლებათ მეფობა, რევის შთამომავლები მათ მეფობაში არ უნდა შეეცილონ. ბაკურ -მ მთელი თავისი ცხოვრება „დიდსა სარწმუნოებასა შინა აღასრულნა, და განამრავლნა მღვდელნი და დიაკონნი ყოველსა ქართლსა და რანსა ეკლესიათა მსახურებად“. როგორც „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“, ისე „ქართლის ცხოვრება“ ბაკურ -ს მიაწერს წილკნის ეკლესიის შენებას.
ბაკურ III

ბაკურ — მატიანე „მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ მიხედვით იყო ქართლის 31-ე მეფე ( საუკუნის 80-90-იანი წლები.). თრდატ მეფის ძე. იგი „ქართლის ცხოვრების“ მეფეთა სიაში გამოტოვებულია. ბაკურ -ს იხსენიებენ სომეხი ისტორიკოსები კორიუნი და მოვსეს ხორენაცი. ბაკურ დიდის სახელით იხსენიებს ბიზანტიის საეკლესიო ისტორიკოსი იოანე რუფინუსი ( საუკუნე) „პეტრე იბერის ცხოვრებაში“, როგორც პეტრეს პაპას დედის მხრიდან. დასახელებული წყაროების მიხედვით, ბაკურ მეფობდა ძირითადად 510-იან წლებში. სომეხი ისტორიკოსების თანახმად, ბაკურ მეფის დროს შეიქმნა ქართული დამწერლობა, ხოლო რუფინუსის თხზულებაში ის დასახელებულია ქართლის პირველ ქრისტიან მეფედ, როგორც მკვლევრები მიუთითებენ, არც ერთი ეს ცნობა არ შეეფერება სინამდვილეს. ზოგიერთი მკვლევარი ბაკურ -ს აიგივებს ბერძნულ-რომაულ სამყაროში ცნობილ ბაკურ იბერიელთან. ბაკურ -ის დროს ქართლი ირანზე იყო პოლიტიკურად დამოკიდებული და თვით ბაკურ ამის გამო ირანის ჯარების ერთ-ერთ სარდლად ითვლებოდა. „მოქცევაი ქართლისაი“ მას მიაწერს ბოლნისის სიონის შენებას და არმაზის ციხის განახლებას.
ბაკურ V

ბაკურ — მატიანე „მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ მიხედვით, ქართლის 41-ე მეფე, რომელმაც ტახტი დაიკავა ფარსმანის შემდგომ. ამავე წყაროს ცნობით, მისი სიკვდილით "დაესრულა მეფობაჲ ქართლისაჲ". „ქართლის ცხოვრების“ მეფეთა სიაში ბაკურ -ს, ფარსმან მეფის ძეს, 38-ე ადგილი უჭირავს. მისი სიკვდილის შემდგომ მისმა მცირეწლოვანმა შვილებმა ვერ შეძლეს მეფობის შენარჩუნება და ქართლში სპარსელები გაბატონდნენ.
რევაზ ბაირამაშვილი

რევაზ არჩილის ძე ბაირამაშვილი (დ. 14 ოქტომბერი, 1929, თბილისი, — გ. 30 მაისი, 2012) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (1959).

ბიოგრაფია
1953 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. 1953-იდან მუშაობს „თბილქალაქპროექტში“ (1979-იდან - პროექტის მთავარი არქიტექტორი). ძირითადი ნამუშევრები: თბილისში — საცხოვრებელი სახლები მცხეთის ქუჩაზე (1962; თ. კანდელაკთან და დ. მორბედაძესთან ერთად). კეკელიძის ქუჩაზე (1968; ლ. მეძმარიაშვილთან და ნ. შოშიტაიშვილთან ერთად), ტ. ტაბიძის ქუჩაზე (1968); კომპლექსი: უნივერმაღი „თბილისი“, ალექსანდრე გრიბოედოვის სახელობის რუსული დრამატული თეატრი (ორივე 1977) და მეტროპოლიტენის სადგურის „ თავისუფლების მოედნის “ მიწისზედა ვესტიბიული (1967–1975, ყველა ავტორთა ჯგუფთან ერთად), საქართველოს სოფლის მშენებლობის სამინისტროს ინჟინრულ-ლაბორატორიის კორპუსი (1977; ლ. მეძმარიაშვილთან და ი. ყავლაშვილთან ერთად), რკინიგზის ვაგზალი ( რიგი — 1988; ი. ყავლაშვილთან, გ. შავდიასთან, ა. ჯიბლაძესთან ერთად; საქართველოს სახელმწიფო პრემია, 1992); გაგრაში - საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის შემოქმედებითი სახლი (1980; ვ. აბრამიშვილთან, დ. მორბედაძესთან, ი. ყავლაშვილთან ერთად) და სხვა.
აკაკი ბაინდურაშვილი

აკაკი გიორგის ძე ბაინდურაშვილი (დ. 10 თებერვალი, 1924, კასპი — გ. 2003) — ქართველი ფსიქოლოგი. ფსიქოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1968), პროფესორი (1970).

ბიოგრაფია
1951 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი. იყო დიმიტრი უზნაძის სახელობის ფსიქოლოგიის ინსტიტუტის მეცნიერ-მუშაკი (1954-1960), თსუ-ის დოცენტი (1960-1968), თსუ-ის ასაკობრივი და პედაგოგიური ფსიქოლოგიის კათედრის გამგე (1980-იდან). კვლევით მუშაობას ეწევა ზოგად, საინჟინრო, შემოქმედების, ასაკობრივ და პედაგოგიურ ფსიქოლოგიაში. მრავალმხრივ დაამუშავა სახელდების პრობლემა, მისი ზოგადფსიქოლოგიური და საინჟინრო ფსიქოლოგიური ასპექტები, შეიმუშავა მეტყველებითი ნიშნის ფსიქოლოგიური თეორია. ყველა საკავშირო ფსიქოლოგთა ყრილობისა და მრავალი საკავშირო კონფერენციის, ფსიქოლოგთა , და საერთაშორისო კონგრესების მონაწილე. ბაინდურაშვილის მონოგრაფიამ "სახელდების ექსპერიმენტული ფსიქოლოგია" მიიღო თსუ-ის პირველი პრემია (1971).
ჯორჯ ბალანჩინი

ჯორჯ ბალანჩინი (, ნამდვილი სახელი გიორგი მელიტონის ძე ბალანჩივაძე) (დ.22 იანვარი [ ძვ. სტ. 9 იანვარი], 1904, პეტერბურგი — გ. 29 აპრილი, 1983, ნიუ-იორკი) — წარმოშობით ქართველი ამერიკელი ბალეტმაისტერი, ამერიკის კლასიკური ბალეტის ფუძემდებელი, მელიტონ ბალანჩივაძის შვილი.

ბიოგრაფია
1921 წელს დაამთავრა პეტროგრადის მარიინსკის თეატრთან არსებული თეატრალური სასწავლებელი (პედაგოგი პ. გერდტი, ს. ანდრიანოვი), 1923 — პეტროგრადის კონსერვატორია. 1921–1924 პეტროგრადის ოპერისა და ბალეტის აკადემიური თეატრის მსახიობი იყო. ამავე წლებში დადგა ცეკვები სპექტაკლებში „ოქროს მამალი“ (ნ. რიმსკი-კორსაკოვი), „უიღბლო ეუგენი“ (ტოლერის ამავე სახელწოდების პიესა). 1923 ხელმძღვანელობდა პეტროგრადის „ახალგაზრდა ბალეტს“, რომლის შემადგენლობაში შედიოდნენ რუსული ბალეტის გამოჩენილი მოღვაწეები (ლ. ლავროვსკი, პ. გუსევი, ი. სლონიმსკი და სხვები). 1924-იდან ცხოვრობდა საზღვარგარეთ. 1925–1929 იყო პარიზის „ს. დიაგილევის რუსული საბალეტო დასის“ მთავარი ბალეტმაისტერი. 1932 — ფრანგული საბალეტო დასების „ბალე რიუს დე მონტე კარლოს“ და „ბალე — 1933-ის“ ბალეტმაისტერი. 1933 მიიწვიეს აშშ-ში, სადაც შექმნა „ამერიკული საბალეტო სკოლა“, რომლის საფუძველზეც ჩამოყალიბდა დასი (1948-იდან „ნიუ-იორკ სიტი ბალე“). ბალანჩინს დადგმული აქვს 160-ზე მეტი საბალეტო სპექტაკლი ბუენოს-აირესის, კოპენჰაგენის, ლონდონის, მილანის და სხვა ქალაქების თეატრებში. მისი საუკეთესო დადგმებია: ს. პროკოფიევის „უძღები შვილი“ (1928), ი. სტრავინსკის „აპოლონ მუსაგეტი“ (1928), „ორფევსი“ (1948), „აგონი“ (1957), „ბროლის სასახლე“ (ჟ. ბიზეს მუსიკის მიხედვით, 1941), „ბალე იმპერიალი“ (პ. ჩაიკოვსკის მუსიკის მიხედვით, 1941) და სხვა. ავტორია წიგნისა „ცნობილი ბალეტების დაწვრილებითი აღწერა“ (ინგლისურ ენაზე).

ბალანჩინი მთელ მსოფლიოში აღიარებულია თანამედროვეობის უდიდეს ქორეოგრაფად. თავდაპირველად დგამდა სიუჟეტიან, ხოლო შემდეგ უსიუჟეტო, ე. წ. აბსტრაქტულ ბალეტებს. მის მიერ დადგმული ბალეტების უმრავლესობა ერთაქტიანია. მისი შემოქმედების ძირითადი პრინციპია მახვილი ქორეოგრაფიული მონახაზის, ხატოვანი, რთული მოძრაობების მეოხებით მუსიკა გახადოს ხილვადი. ბალანჩინის ხელოვნებამ ხელი შეუწყო ქორეოგრაფიის ახალ მიმართულებების ფორმირებას. ბალანჩინის ხელმძღვანელობით „ნიუ-იორკ სიტი ბალე“ საგასტროლოდ ორჯერ იყო ყოფილ სსრკ-ში (1962, 1972). სპექტაკლები გამართა თბილისშიც.

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
რაიხსტაგი

ტერმინით რაიხსტაგი შეიძლება აღნიშნული იყოს:

რაიხსტაგი (შენობა) — რაიხსტაგის შენობა ბერლინში (გერმანია), რომელშიც სხდომებს ატარებდნენ გერმანიის იმპერიის და ვაიმარის რესპუბლიკის რაიხსტაგები და დღესდღეობით გერმანიის ბუნდესტაგი.
რაიხსტაგი (საღვთო რომის იმპერია) — რაიხის სოციალური ფენების წარმომადგენელთა ყრილობა გერმანელი ერის საღვთო რომის იმპერიაში.
რაიხსტაგი (ჩრდილო გერმანიის კავშირი) — პარლამენტი ჩრდილო გერმანიის კავშირის დროს, 1866–1871
რაიხსტაგი (გერმანიის იმპერია) — რაიხის პარლამენტი გერმანიის იმპერიის დროს, 1871–1918
რაიხსტაგი (ვაიმარის რესპუბლიკა) — რაიხის პარლამენტი ვაიმარის რესპუბლიკის დროს, 1919–1933
რაიხსტაგი (მესამე რაიხი) — არათავისუფალი არჩევნებით არჩეული რაიხის პარლამენტი მესამე რაიხის დროს, 1933–1945
რაიხსტაგი (ავსტრია) — სახალხო წარმომადგენლობით პალატა ავსტრიაში 1848 წლის მარტის რევოლუციის შემდგომ.
პაულ ფონ ჰინდენბურგი

პაულ ლუდვიგ ჰანს ანტონ ფონ ბენეკენდორფ უნდ ფონ ჰინდენბურგი (; დ. 2 ოქტომბერი 1847, პოზნანი — გ. 2 აგვისტო 1934, ნოიდეკი (დღ. ოგროდიენეცი), აღმოსავლეთი პრუსია) —გერმანელი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, გენერალ-ფელდმარშალი, გერმანიის მეორე რაიხსპრეზიდენტი 1925–1934 წლებში ვაიმარის რესპუბლიკის დროს.

ბიოგრაფია
1847 - 2 ოქტომბერი: პრუსიელ ოფიცერს და მემამულეს რობერტ ფონ ბენეკენდორფ უნდ ფონ ჰინდენგურგს და მის მეუღლეს ლუიზეს (დაბ. შვიკარტი, გერმ. ) შეეძინათ ვაჟი პაული.

1859 - 1866 - გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ ჰინდენბურგი სწავლობდა ჯერ ვალშტატის, შემდგომ კი ბერლინის კადეტთა სკოლაში.

1866 - მონაწილეობდა კიონიგგრეცის ბრძოლაში. 1870 - 1871 - მონაწილეობდა გერმანია-საფრანგეთის ომში და იბრძოდა სედანთან. 1893 წელს გახდა პოლკოვნიკი, 1897 წელს გენერალ-მაიორი. 1900 წლიდან იყო გენერალ-ლეიტენანტი. 1903 წლიდან იყო ინფანტერიის გენერალ. 1911 წლიდან გავიდა თადარიგში.

1914 წლის 21 აგვისტოს პირველი მსოფლიო ომის დაწყებიდან 3 კვირის შემდეგ ჰინდენბურგი დაუბრუნდა არმიას და დაინიშნა მე-8 არმიის მთავარსარდლად, რომლის შტაბის უფროსი იყო ერიხ ლუდენდორფი. 26 აგვისტო: ტანენბერგის ბრძოლაში გაანადგურა რუსეთის მე-2 არმია. 6 სექტემბერი: მაზურიის ტბებთან გაანადგურა რუსეთის 1-ლი არმია, რისთვისაც გენერალ-ფელდმარშალის წოდება მიენიჭა. 1 ნოემბერი: დაინიშნა აღმოსავლეთ ფრონტის ჯარების უმაღლეს მთავარსარდლად.

1916 წლის 29 აგვისტოს ერიხ ფონ ფალკენჰაინის გადაყენების შემდეგ ჰინდენბურგი დაინიშნა ჯარების უმაღლესი მთავარსარდლობის (გერმ. - ) მეთაურად და ლუდენდორფი მისი პირველი გენერალ-კვარტიერმაისტერი გახდა. 1918 წლის გაზაფხულ-ზაფხულის დროს იყო მის მიერვე შემუშავებული სტრატეგიული შეტევითი კამპანიის ხელმძღვანელი დასავლეთის ფრონტზე.

1918 - 29 სექტემბერი: გაზაფხულზე ჩატარებული წარუმატებელი შეტევის შემდეგ ""-მ მოითხოვა სასწრაფოდ ზავის დადება და საპარლამენტო მთავრობის დანიშვნა. 9 ნოემბერი: ჰინდენბურგის რჩევით კაიზერ ვილჰელმ -მ გერმანია დატოვა და ემიგრაციაში წავიდა ნიდერლანდებში. 10 სექტემბერი: მისი ხელმძღვანელობით შეიქმნა პროვიზორული მთავრობა, რომელსაც უნდა ჩაეხშო რევოლუციური გამოსვლები და ეზრუნა ფრონტიდან ჯარების მშვიდობიანი დაბრუნებისათვის.

1919 წელს მეორედ გადადგა თანამდებობიდან. 1925 - 1934 წლებში იყო გერმანიის რაიხსპრეზიდენტი. 1925 წელს აირჩიეს გერმანიის პრეზიდენტად. 1932 წელს 84 წლის მოხუცი და ცუდი ჯანმრთელობის ჰინდენბურგი იძულებული იყო მეორედ ეყარა კენჭი პრეზიდენტად როგორც ერთადერთი კანდიდატი ვისაც შეეძლო ადოლფ ჰიტლერის დამარცხება. მეორე საპრეზიდენტო ვადის დროს ცდილობდა არ დაეშვა ნაცისტური პარტიის ხელისუფლებაში მოსვლა, მაგრამ 1933 წლის იანვარში იძულებული იყო დაენიშნა ჰიტლერი რაიხსკანცლერად. ჰინდენბურგი ერთი წლის შემდეგ გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ჰიტლერმა რაიხსპრეზიდენტის თანამდებობა გააუქმა და თვითონ გახდა სახელმწიფო მეთაური როგორც „ფიურერი და რაიხსკანცლერი“.
ვასილ ბალანჩივაძე

ვასილ ანტონის ძე ბალანჩივაძე (დ. 24 აპრილი [ ძვ. სტ. 12 აპრილი], 1867, სოფელი ბანოჯა, ახლანდელი წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი — გ. 18 მაისი, 1951, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1950). მელიტონ ბალანჩივაძის ძმა.

ბიოგრაფია
სცენაზე პირველად გამოვიდა 1887 წელს თბილისში ვასო აბაშიძის ხელმძღვანელობით. 1887–1890 სწავლობდა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში. 1890–1891 იყო თბილისის ქართული თეატრის, 1891–1894 — ქუთაისის თეატრის მსახიობი (1921-იდან ხელმძღვანელი), 1924–1929 — თბილისის სანკულტურის თეატრის მთავარი რეჟისორი და მსახიობი, 1929–1935 — თბილისის ცეკავშირის მოძრავი და პერიფერიის თეატრების მსახიობი. გამოირჩეოდა სცენურობით, გარდასახვის ნიჭით, შესანიშნავი ხმით.

უპირატესად ასრულებდა სახასიათო და კომედიურ როლებს: ბობჩინსკი ( ნიკოლოზ გოგოლის „რევიზორი“), ბესო ( ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“), ბენ აკიბა ( კარლ გუცკოვის „ურიელ ა კოსტა“), ოტია ჯოლია ( ვალერიან გუნიას „და-ძმა”), იაგო (უილიამ შექსპირის „ოტელო“), გელა (აკაკი წერეთლის „პატარა კახი“ ); მისი შემოქმედების გვირგვინი იყო ფილიპე ბარბაქაძე და დარისპან ქარსიძე ( დავით კლდიაშვილის „ირინეს ბედნიერება“ და „დარისპანის გასაჭირი“), 1935–1942 „სახკინმრეწვის“ მსახიობი იყო. გადაღებულია ფილმებში: „დაკარგული სამოთხე“ (ბაბუა ანტონი), „ქალი გაღმიდან“ (ოსმანი ), „ქალიშვილი ხიდობნიდან“ (სარდიონი) და სხვა. ბალანჩივაძე ქართული ესტრადის მსახიობი, ერთდროულად საესტრადო-იუმორისტული სცენების („იმერული სცენები“) ავტორიც იყო და შემსრულებელიც. მასვე ეკუთვნის პიესები: „1905“, „გლეხი ივლიანე გობეჩია“, „აჭარელი ქალი ფატიმა“,„მზის სხივები“, „დაუდევრობის მსხვერპლი“ და სხვა. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ფილმოგრაფია
1928: „ჯანყი გურიაში“ რეჟ. ალექსანდრე წუწუნავა
1933: „უკანასკნელი ჯვაროსნები“ (ქისტი) რეჟ. სიკო დოლიძე
1937: „დაკარგული სამოთხე“ (ბაბუა ანტონი) რეჟ. დავით რონდელი
1940: „კოლხეთის ჩირაღდნები“ რეჟ. დავით რონდელი
1940: „ქალი გაღმიდან“ (ოსმანი) რეჟ. ლეონარდ (ლეო) ესაკია
1940: „ქალიშვილი ხიდობნიდან“ (სარდიონი) რეჟ. დიომიდე ანთაძე
1941: „სადარაჯო ჯიხური“ რეჟისორები დიომიდე ანთაძე, ალექსანდრე ჯალიაშვილი
1943: „გიორგი სააკაძე“ (გლეხი) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
1945: „ჭირვეული მეზობლები“ რეჟ. შოთა მანაგაძე
1948: „ქეთო და კოტე“ რეჟისორები ვახტანგ ტაბლიაშვილი, შალვა გედევანიშვილი