iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კოგის შტატი

კოგის შტატი — შტატი ნიგერიის ცენტრში. ხალხში მას ეძახიან შეერთების შტატს, რადგანაც შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი, ქალაქი ლოკოჯა, თანამედროვე ნიგერიის პირველი ადმინისტრაციული ცენტრია, რომელიც მდებარეობს მდინარეების ნიგერის და ბენუეს შეერთების ადგილას.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ლოკოჯა.
ფართობი — 29 833 კმ², მოსახლეობა — 3 314 043 ადამიანი (2006).

ისტორია
კოგის შტატი შეიქმნა 1991 წლის 27 აგვისტოს კვარის და ბენუეს შტატების ნაწილებისაგან.

მოსახლეობა
დეღეისათვის შტატში ცხოვრობენ შემდეგი ეთნიკური ჯგუფები: იგალა, ებირა, ოკუნი (იორუბას მონათესავე ხალხი) და ბასა.

ადმინისტრაციული დაყოფა
კოგის შტატი დაყოფილია 21 თვითმმართველობის რაიონად.

ტრანსპორტი და კომუნიკაციები
კოგის შტატი დედაქალაქის ფედერალურ ტერიტორიას აკავშირებს სამხრეთის 22 შტატთან. დედაქალაქის ფედერალურ ტერიტორიასთან უშუალო სიახლოვის გამო, ქალაქ აბუჯის საერთაშორისო აეროპორტი ემსახურება შიდა და საერთაშორისო რეისებს. შტატში ასევე კარგად არის განვითარებული სატელეკომუნიკაციო მომსახურება.

ტურიზმი
კოგის შტატი, თავისი უნიკალური გეოგრაფიული მდებარეობის გამო, ტურისტებს სთავაზობს დასვენების მრავალფეროვან შესაძლებლობებს. ესაა ველური ბუნების დათვალიერება, ასევე ისტორიული და კულტურული ძეგლები. ქვეყნის დედაქალაქ აბუჯიდან სულ რაღაც 2 სთ-ის სავალ მანძილზე ტურისტებს შეუძლიათ დაგეგმონ ერთდღიანი მარშრუტები მათ მიერ დაინტერესებულ ადგილებში. შტატის მთავარი ღირსშესანიშნაობებია კოლონიალური პერიოდის ძეგლები, როგორებიცაა, მაგალითად, ლორდ ლუგარდის სახლი, მდინარეების — ნიგერის და ბენუეს შეერთების ადგილი, ოგიდი (აფრიკული ქალაქი არაჩვეულებრივი ფორმის კლდოვანი ქვებით და ტრადიციული წარმოებით).
კროს-რივერის შტატი

კროს-რივერის შტატი — შტატი ნიგერიის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთში. სახელწოდება მომდინარეობს მდინარე კროსისგან.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი კალაბარი.
ფართობი — 20 156 კმ², მოსახლეობა — 2 892 988 ადამიანი (2006).

გეოგრაფია
კროს-რივერის შტატი მდებარეობს ნიგერიის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთში, კამერუნთან მის სახელმწიფო საზღვარზე (აღმოსავლეთიდან). კროს-რივერის შტატიდან ჩრდილოეთით მდებარეობს ფედერალური შტატი ბენუე, დასავლეთით — აბიის შტატი, ჩრდილო-დასავლეთით — ებონიის შტატი, სამხრეთ-დასავლეთით — აკვა-იბომის შტატი. სამხრეთიდან მას გარს ერტყმის ატლანტის ოკეანის წყლები.

ისტორია
კროს-რივერის შტატი დაარსდა 1967 წლის 27 მაისს სახელწოდებით «სამხრეთ-აღმოსავლეთი». 1976 წლის 3 თებერვალს მას უკვე სახელად უწოდეს კროს-რივერი. შტატის პირველი გუბერნატორი იყო უდუოკაჰა ჯ. ეზუენე (1967—1975 წლებში).

ადმინისტრაციული დაყოფა
კროს-რივერის შტატი დაყოფილია 18 თვითმმართველობის რაიონად.

ეკონომიკა
კროს-რივერის შტატის ეკონომიკის საფუძველია სოფლის მეურნეობა, რომელიც იყოფა სახელმწიფო და კერძო სექტორებად. თუ კერძო სექტორში უპირატესად დაკავებულია მცირე ფერმერები, სახელმწიფო სექტორი ფლობს მსხვილ პლანტაციებს, სადაც მოჰყავთ ბრინჯი, იამსი, მანიჰოტი, სიმინდი, ბანანი, კაკაო, კაუჩუკი, არაქისი და ქოქოსის პალმა. ამას გარდა, დიდ როლს თამაშობს თევზჭერა და მეცხოველეობა — ცხვრების, თხების, ღორების, ასევე შინაური ფრინველების, კურდღლების და სხვა საქონლის მოშენება. სასარგებლო წიაღისეულიდან შტატის ტერიტორიაზე მოიპოვებენ კირქვას, ტიტანის და კალის მადანს.

ქალაქ კალაბარიში მდებარეობს საოკეანო პორტი და საერთაშორისო აეროპორტი.
ოქტომბრის რაიონის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი

ოქტომბრის რაიონის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი — მუზეუმი სოფ. კამენოლომნში, ოქტომბრის რაიონში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.

მუზეუმის მისამართი: 346480, როსტოვის ოლქი, ოქტომბრის რაიონი, სოფ. კამენოლომნი, შოსეს შესახვევი, სახლი № 10.

ისტორია და აღწერა
1967 წლის 9 მაისს ოქტომბრის რაიონის აღმასრულებელი კომიტეტის გადაწყვეტილების თანახმად სოფელ კამენოლომნიში შეიქმნა საბრძოლო დიდების მუზეუმი. მუზეუმი განთავსდა რკინიგზის კულტურის სახლის ერთ-ერთ ოთახში. ამ პერიოდში მუზეუმში ხდებოდა პიონერების მიღება ალკკ-ის რიგებში. დაარსებიდან 10 წლის განმავლობაში (1967-1977 წწ.) საზოგადოებრივ საწყისებზე იყო მუზეუმის დირექტორი იყო გ. სუვოროვი, რომელმაც დიდი წვლილი შეიტანა მასალებისა და ექსპონატების შეგროვებაში.

მოგვიანებით სოფელში ააშენეს შენობა მუზეუმისათვის. 1978 წელს მუზეუმის დირექტორის გარდაცვალების შემდეგ მუზეუმი უპატრონოდ დარჩა და დაიკარგა რამდენიმე ექსპონატი და დოკუმენტები.

1987 წელს მუზეუმი კვლავ გაიხსნა. მის დირექტორად დაინიშნა თევდორე პრისუხინი, მას კოლექციის არდგენაში დიდი დამხარება გაუწია გადამდგარმა პოლკოვნიკმა ი. კასიანოვმა, რის შედეგადაც 1987 წლის მაისისთვის ექსპონატების რაოდენობა ორჯერ გაიზარდა, ხოლო 1996 წელს მუზეუმისთვის დამატებითი სათავსოები გამოჰყვეს.

ამჟამად მუზეუმი განთავსებულია ორ დარბაზში: ერთ-ერთია ისტორიული დაბაზი, ხოლო მეორე საბრძოლო და შრომითი დიდების დარბაზი. მუზეუმის ფონდი მოიცავს 860 ერთეულ ექსპონატს.

მუზეუმის ექსპონატები რამდენიმე ჯგუფად იყოფა: „წერილობითი წყაროები“, „ფოტოგრაფია“, „ნუმიზმატიკა“, „ისტორიული საბრძოლო მასალები“, „იარაღი“, „ფერწერა“. ფერწერის ფონდში შედის მხატვრისა და პოეტის ა. კასილევაიას ნამუშევრები.

1992 წელს რუსეთის ფედერაციის კულტურის სამინისტრომ მუზეუმს მიანიჭა „სახალხო მუზეუმის“ სტატუსი.
წყევლა (ფილმების სერია)

„წყევლა“ — ამერიკული საშინელებათა ჟანრის ფილმების სერია. სერიის პირველი ფილმი იყო „წყევლა“ (2013) რომლის შემოსავალმა 318 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა. მეორე ფილმი იყო „ანაბელი“, რომელიც ამერიკაში გამოვიდა 2014 წლის 3 ოქტომბერს. შემდეგი ფილმია „წყევლა 2“, ხოლო 2017 წელს გამოდის ფილმი „ანაბელი: შექმნა“ (რომელიც უკანასკნელის წინაისტორიაა).
პალასიო ბაროლო

პალასიო ბაროლო — საოფისე შენობა, რომელიც მდებარეობს ავენიდა დე მაიოს 1370-ნომერში. აშენების მომენტში ის სამხრეთი ამერიკის უმაღლესი შენობა იყო. ის არის ელექტიკული სტილის შენობა, რომლის არქიტექტორიცაა მარიო პალანტი.

1997 წელს შენობას ეროვნული ისტორიული მონუმენტის სტატუსი მიენიჭა.

ისტორია
შენობის არქიტექტორი იყო იტალიელი ემიგრანტი მარიო პალანტი. შენობა შეიქმნა დანტე ალიგიერის ღვთაებრივი კომედიის ინსპირაციით. შენობას აქვს 22 სართული, რომელიც დაყოფილია სამ სექციად. საძირკველი და მიწის ზედა სართული ჯოჯოხეთს განასახიერებს. 1-14 სართულები არის განსაწმენდელი. 15-22 ზეცა. შენობის სიმაღლეა 100 მეტრი, ერთი მეტრი ღვთაებრივი კომედიის თითოეული კანტოსთვის. შენობის სახურავზე შუქურა ჩანს მონტევიდეოდან.

1923 წელს როდესაც შენობა დასრულდა ის მტელს სამხრეთ ამერიკაში უმაღლესი იყო. ქალაქში უმაღლესი შენობის სტატუსი 1935 წელს, კავანაჰის შენობის აშენებამდე შეინარჩუნა. დღეისთვის შენობა ძირითადად საოფისედ გამოიყენება.

ისტორიული სურათები
სევდა (მოთხრობა)

სევდა — ანტონ ჩეხოვის მოთხრობა, რომელიც 1886 წელს დაიწერა. პირველად, 1886 წლის 26 აპრილს, პეტერბურგის გაზეთში გამოქვეყნდა.

გამოქვეყნება
მოთხრობა პირველად 1886 წლის 16 იანვარს -ს № 26-ის „ფრთიანი შენიშვნების“ განყოფილებაში გამოქვეყნდა ა. ჩეხონტეს ხელმოწერით. მცირედი ცვლილებებით, მოთხრობა კრებულში „ჭრელი მოთხრობები“ დაიბეჭდა. 1895 წელს ის შევიდა ანთოლოგიაში „გაელვება“. ცოტათი ჩასწორებული ვარიანტი ჩეხოვმა თავისი მოთხრობების მესამე ტომში შეიტანა, რომელიც 1899—1901 ადოლფ მარქსმა გამოაქვეყნა.

ჩეხოვის სიცოცხლეშივე მოთხრობა ბულგარულ, უნგრულ, გერმანულ, სერბო-ხორვატულ, სლოვაკურ, ფინურ, ფრანგულ და ჩეხურ ენებზე ითარგმნა.

სიუჟეტი
მეეტლე იონას შვილი გარდაეცვალა. მამა სასოწარკვეთილი და უშედეგოდ ცდილობს შემხვედრ ხალხთან დალაპარაკებას და იმის მოყოლას თუ როგორ მოცელა ის ამ ამბავმა. ის თავის ცხენთანაც კი ცდილობს დალაპარაკებას.

კრიტიკა
მოთხრობამ „პეტერბურგის ცნობის ფურცელში“ (№ 167, 1886) კრიტიკოს ი. ლადოჟსკის დადებითი შეფასება მიიღო. ლეონიდ ობოლენსკიმ რუსულ საგანძურში ფარული დრამის ხედვის მარტივად წარმოჩენის არაჩვეულებრივი შესაძლებლობისთვის შეაქო ჩეხოვი. მოთხრობა „სევდა“ ამის იდეალური მაგალითია. კონსტანტინე არსენიევმა თავის ესეში „ჩვენი დროის მწერლები“ („ევროპის მაცნე“, № 12, 1887) მოთხრობა „სევდა“ საუკეთესო თანამედროვე მოთხრობების სიაში შეიტანა. ლევ ტოლსტოიმ მოთხრობა ჩეხოვის საუკეთესო მოთხრობების პირად სიაში შეიტანა.
შლამი (მოთხრობა)

შლამი — ანტონ ჩეხოვის მოთხრობა, რომელიც 1886 წელს დაიწერა. პირველად, 1886 წლის 29 ოქტომბერს, გაზეთ „ახალი დრო“-ს 3832-ე ნომერში გამოქვეყნდა.

ისტორია
მოთხრობა „შლამი“ ორი ნაწილისაგან შედგება. ანტონ ჩეხოვმა ის 1886 წელს დაწერა და პირველად იმავე წლის 29 ოქტომბერს, გაზეთ „ახალი დრო“-ს 3832-ე ნომერში გამოქვეყნდა მინაწერით: ან. ჩეხოვი. 1888 წელს მოთხრობა საავტორო უფლებებით დაიბეჭდა კრებულში „მოთხრობები“. უფრო მნიშვნელოვანი ცვლილებები მოხდა ა. მარქსის მიერ ანტონ ჩეხოვის ნაწარმოებების გამოსაცემად მოსამზადებელი პერიოდის ეტაპზე.

ანტონ ჩეხოვის სიცოცხლეშივე მოთხრობა გერმანულ, სლოვაკურ და ფრანგულ ენებზე ითარგმნა.

სიუჟეტი
მოთხრობაში აღწერილია პორუჩიკ სოკოლსკის ვიზიტი „მ. როტშტეინის მემკვიდრეების“ არყის ქარხნის შენობაში, ქარხნის ებრაელი მეპატრონე სუსანა მოისეევნა როტშტეინთან, 2300 რუბლის ვალის გამო. სუსანა პორუჩიკს აცდუნებს და ვალის ჩანაწერს დაიტოვებს. მოთხრობის მეორე მოქმედი პირია პორუჩიკის ძმა, ალექსეი ივანოვიჩ კრიუკოვი, რომელმაც სოკოლსკის თამასუქის შესახებ ამბავი გაანდო.

ანალიზი
არსებობდა მოსაზრება, რომ ებრაელი მაცდურის, სუსანა როტშტეინის აღწერისას, მწერალი შთაგონებული იყო ყოფილი საცოლის, დუნია ეფროსთან არსებული ურთიერთობებით. ებრაელ დუნია ეფროსს დაშორდა, მაგრამ მათ შორის კარგი ურთიერთობა შენარჩუნდა. მასზე მისი მეგობარი, ებრაელი იურისტი და გამომცემელი ეფიმ კონოვიცერი დაქორწინდა. რევოლუციის შემდეგ დუნია ეფროსი ემიგრაციაში საფრანგეთში წავიდა. 1943 წელს, 82 წლის ასაკში მისი დეპოტაცია მოხდა პარიზის მოხუცებულთა სახლიდან.

თავისუფლების მოყვარული და მაცდური სუსანას სახე განიხილებოდა პრესაში კრიტიკოსებისა და მთარგმნელების მიერ.
ლაგოსის შტატი

ლაგოსის შტატი — შტატი ნიგერიის სამხრეთში. ფართობის მიხედვით ყველაზე უფრო პატარა და მოსახლეობის მიხედვით მეორე (კანოს შტატის შემდეგ) შტატი, ასევე ეკონომიკურად ერთ-ერთი ყველაზე უფრო განვითარებული შტატი. შტატი მოიცავს ქალაქ ლაგოსს, ნიგერიის უდიდეს საქალაქო აგლომერაციას.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი იკეჯა.
ფართობი — 3345 კმ², მოსახლეობა — 9 113 605 ადამიანი (2006).

ისტორია
ლაგოსის შტატი შეიქმნა 1967 წლის 27 მაისს, ნიგერიის ადმინისტრაციული დაყოფის რეფორმის დროს, რომლის დროსაც ქვეყანა დაიყო 12 შტატად. მანამდე ლაგოსის მუნიციპალიტეტი უშუალოდ იმართებოდა ფედერალური მთავრობის მიერ, რომლის შემადგენლობაში იმყოფებოდა სამინისტრო ლაგოსის საქმეების შესახებ, ხოლო დანარჩენი ოლქები, რომლებიც შევიდნენ ახალ პროვინციაში, შედიოდნენ დასავლეთის ოლქის შემადგენლობაში. შტატმა ფუნქციონირება დაიწყო 1968 წლის 11 აპრილს, ამასთან ლაგოსი იყო, როგორც შტატის, ასევე ფედერალური სახელმწიფოს დედაქალაქიც. 1976 წელს ლაგოსის შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი გადავიდა ქალაქ იკეჯაში, ხოლო 1991 წლის 12 დეკემბერს ფედერალური ქვეყნის დედაქალაქი — აბუჯაში. მაგრამ ქალაქი ლაგოსი რჩება ნიგერიის საქმიან ცენტრად.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ლაგოსის შტატი შედგება 5 ადმინისტრაციული ერთეულისაგან, რომლებიც საერთო ჯამში დაყოფილია 20 თვითმმართველობის რაიონად.
ნასარავის შტატი

ნასარავის შტატი — შტატი ნიგერიის ცენტრში.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ლაფია.
ფართობი — 27 117 კმ², მოსახლეობა — 1 869 377 ადამიანი (2006).

ისტორია
შეიქმნა 1996 წლის 1 ოქტომბერს პლატოს შტატისაგან.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ნასარავის შტატი დაყოფილია 13 თვითმმართველობის რაიონად.

ეკონომიკა
ნასარავა — სასოფლო-სამეურნეო შტატი ნიგერიაში დიდი მარაგის მარილის და ბოქსიტების საბადოებით.
ნიგერის შტატი

ნიგერის შტატი — შტატი ნიგერიის ცენტრში. ფართობის მიხედვით ქვეყნის ყველაზე უფრო დიდი შტატი.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მინა.
ფართობი — 76 363 კმ², მოსახლეობა — 1 869 377 ადამიანი (2006).

ისტორია
ნიგერის შტატი შეიქმნა 1976 წლის 3 თებერვალს. შტატის ტერიტორიაზე მოქმედებს შარიათის კანონები, მიუხედავად იმისა, რომ ცხოვრობს არც თუ ცოტა ქრისტიანი.

შტატში ცხოვრობს დუკავას ეთნიკური ჯგუფი, რომლებიც ლაპარაკობენ ჰუნ-საარეს ენაზე.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ნიგერის შტატი დაყოფილია 25 თვითმმართველობის რაიონად.

ეკონომიკა
ნიგერი — სასოფლო-სამეურნეო შტატი ნიგერიაში.
ოგუნის შტატი

ოგუნის შტატი — შტატი ნიგერიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი აბეოკუტა.
ფართობი — 16 762 კმ², მოსახლეობა — 1 869 377 ადამიანი (2006).

ადმინისტრაციული დაყოფა
ოგუნის შტატი დაყოფილია 21 თვითმმართველობის რაიონად.

ეკონომიკა
ოგუნი — აგრარული შტატი, რომელიც სპეციალიზებულია კაკაოს მოყვანაზე. შტატში განვითარებულია ლუდის, ცემენტის, პალმის ზეთის და ველოსიპედის საბურავების წარმოება, ხე-ტყის დამუშავება.
ოიოს შტატი

ოიოს შტატი — შტატი ნიგერიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი იბადანი.
ფართობი — 28 454 კმ², მოსახლეობა — 5 580 894 ადამიანი (2006).

გეოგრაფია
ოიოს შტატის საერთო ფართობი შეადგენს 28 454 კმ²-ს. ლანდშაფტი ძირითადად წარმოადგენს მთებს და ზეგნებს (ზღვის დონიდან 500 მეტრ სიმაღლეზე სამხრეთში და 1219 მეტრამდე ჩრდილოეთში).

ყველაზე უფრო დიდი მდინარეებია: ოგუნი, ობა, ოიანი, ოტინი, ოფიკი, სასა, ონი, ოსუნი.

ბუნების ობიექტებია: ოიოს ძველი ეროვნული პარკი, სადაც მდებარეობს გაქრობის საფრთხის ქვეშ მყოფი აფთრისებრი ძაღლის განსახლების თავდაპირველი არეალი.

ისტორია
ქალაქი იბადანი იყო დასავლეთის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

1948 წელს ქალაქ იბადანში გაიხსნა იბადანის უნივერსიტეტი, ერთ-ერთი პირველი უმაღლესი სასწავლებელი დასავლეთ აფრიკაში. ოიოს შტატი შეიქმნა 1976 წლის 3 თებერვალს დასავლეთის შტატის ბაზაზე. 1991 წელს ოიოს შტატიდან გამოიყო ოსუნის შტატი.

მოსახლეობა
ოიოს შტატის მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენს იორუბას ეთნოსი (სუბეთნიკური ჯგუფებია — ოიო, იბადანი, იბარაპასი).

ყველაზე უფრო დიდი ქალაქებია — იბადანი, ისეიინი, ოგბომოშო, ოიო.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ოიოს შტატი დაყოფილია 33 თვითმმართველობის რაიონად.
პაჩამამა

პაჩამამა — ანდების მკვიდრი მოსახლეობის ქალღმერთი. ის მიიჩნეოდა დედამიწის/დროის დედად. პაჩამამა იყო ასევე მოსავლიანობის ქალღმერთიც და შეეძლო მიწისძვრების გამოწვევა.

კათოლიციზმის გავრცელების შემდეგ ადგილობრივ მოსახლეობაში მისი სახე მარიამ ღვთისმშობელის სახეს შეერწყა. სამხრეთ ამერიკის მოსახლეობას სჯერა, რომ ბუნებისგან ძალიან ბევრის აღება ნიშნავს პაჩამამასგან ბევრის აღებას და ეს პრობლემებს იწვევს.

ეტიმოლოგია
პაჩამამა ითარგმნება როგორც დედა მიწა, თუმცა პირდაპირი თარგმანი იქნება მსოფლიო დედა (აიმარა და კეჩუა ენების მიხედვით).
ონდოს შტატი

ონდო — შტატი ნიგერიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ისტორიულ-კულტურული თვალსაზრისით მიეკუთვნება იორუბალენდს.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი აკურე.
ფართობი — 14 606 კმ², მოსახლეობა — 3 460 877 ადამიანი (2006).

ადმინისტრაციული დაყოფა
ონდოს შტატი დაყოფილია 18 თვითმმართველობის რაიონად.

ეკონომიკა
ონდო — აგრარული შტატია, სპეციალიზებული კაკაოს და ბამბის მოყვანაზე. შტატში ასევე განვითარებულია კვების მრეწველობა.
ოსუნის შტატი

ოსუნის შტატი — შტატი ნიგერიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ოსოგბო.
ფართობი — 9251 კმ², მოსახლეობა — 3 416 959 ადამიანი (2006).

შტატის ტერიტორიაზე მდებარეობს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი — ოსუნ-ოსოგბო.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ოსუნის შტატი დაყოფილია 30 თვითმმართველობის რაიონად.

ეკონომიკა
ოსუნი — აგრარული შტატია, აქ მოჰყავთ იამსი, კასავა, თამბაქო, ბამბა და სხვა კულტურები.
პლატოს შტატი

პლატოს შტატი — შტატი ნიგერიის ცენტრში. სწახელწოდება მომდინარეობს ჯოსის პლატოდან, რომელზეც მდებარეობს შტატი.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ჯოსი.
ფართობი — 30 913 კმ², მოსახლეობა — 3 206 531 ადამიანი (2006).

ისტორია
პლატოს შტატი შეიქმნა 1976 წლის 3 თებერვალს ბენუე-პლატოს შტატის გაყოფის შემდეგ. 1996 წელს შტატის დასავლეთ ნაწილს გამოეყო ნასარავის შტატი.

 საუკუნის დასაწყისში თანამედროვე პლატოს შტატის დიდი ნაწილი შედიოდა ბაუნჩის პროვინციაში. 1926 წელს ამ პროვინციას გამოეყო პლატოს პროვინცია. შემდგომში პროვინციის საზღვრები რამდენიმეჯერ შეიცვალა. ბოლოს ნიგერიის 1967 წლის ადმინისტრაციული დაყოფის რეფორმების შემდეგ, როდესაც ქვეყანა დაიყო 12 შტატად, ბენუეს და პლატოს პროვინციები გაერთიანდა ბენუე-პლატოს შტატში. 1976 წელს შტატის გაყოფისას ახალი პლატოს შტატი შეიქმნა 1967 წელს არსებული პლატოს პროვინციის საზღვრებში.

ადმინისტრაციული დაყოფა
პლატოს შტატი დაყოფილია 17 თვითმმართველობის რაიონად.
რივერსის შტატი

რივერსის შტატი — შტატი ნიგერიის სამხრეთში, მდინარე ნიგერის დელტაში. ფართობის მიხედვით ერთ-ერთი ყველაზე უფრო პატარა შტატი ნიგერიაში.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი პორტ-ჰარკორტი.
ფართობი — 11 077 კმ², მოსახლეობა — 5 198 716 ადამიანი (2006).

ისტორია
რივერსის შტატი შეიქმნა 1967 წლის 27 მაისს ნიგერიის ადმინისტრაციული დაყოფის რეფორმების დროს, რომელმაც ქვეყანა დაჰყო 12 შტატად. მანამდე შტატის ტერიტორია შედიოდა დასავლეთის ოლქის შემადგენლობაში. 1996 წელს შტატს გამოეყო ტერიტორია, რომელზეც შეიქმნა ბაიელსის შტატი.

შტატის სახელწოდება ( — მდინარე) წარმოიშვა მის ტერიტორიაზე არსებული ბევრი მდინარის გამო. შტატი ნიგერიის ნავთობის მოპოვების ერთ-ერთი ძირითადი რეგიონია. 1885 წლიდან 1893 წლის ჩათვლით ის შედიოდა ნიგერის სანაპიროს პროტექტორატის შემადგენლობაში. 1900 წელს რეგიონი გაერთიანდა ტერიტორიებთან, რომლებიც იმყოფებოდნენ ნიგერის სამეფო კომპანიის მმართველობის ქვეშ, რის შემდეგაც შეიქმნა პროტექტორატი სამხრეთი ნიგერია.

ადმინისტრაციული დაყოფა
რივერსის შტატი დაყოფილია 23 თვითმმართველობის რაიონად.
იაჰია (შეჰზადე)

შეჰზადე იაჰია (; დ. 1585, სტამბოლი - გ. 1649, კოტორი) - ოსმალეთის იმპერიის უფლისწული. სულთან მურად -ს ვაჟი.

ბიოგრაფია
იაჰია დაიბადა 1585 წელს, სულთან მურად -სა და ელენა ხათუნის ოჯახში, რომელიც იყო კომნენოსთა დინასტიის წარმომადგენელი

1595 წელს, მურადი გარდაიცვალა და ტახტზე ავიდა მისი უფროსი ძმა, მეჰმედ . ოსმალური ტრადიციების მიხედვით, სულთან მეჰმედს ძმები სიკვდილით უნდა დაესაჯა. ასეც მოხდა, მაგრამ იაჰია სასწაულებრივ გადაურჩა სიკვდილს, რადგან დედამისმა ჯერ საბერძნეთში, შემდეგ კი ბულგარეთში გადამალა. იქ 8 წელი ცხოვრობდა მონასტერში და ქრისტიანადაც კი მონათლეს.

1603 წელს, სულთან მეჰმედი გარდაიცვალა და ტახტი დაიკავა მისმა 13 წლის ვაჟმა, აჰმედ -მა. იაჰიამ მოლაპარაკებები გამართა ჩრდილოეთ და დასავლეთ ევროპის მონარქებთან და დახმარებას სთხოვდა ტახტზე ასასვლელად. 1614 და 1617 წლებში მან მოლაპარაკებები გამართა სერბეთისა და კათოლიკური ეკლესიების ეპისკოპოსებთან. რამდენიმე წლის შემდეგ, კაზაკთა არმიის დახმარებით, მან სცადა ტახტის დაკავება, მაგრამ უშედეგოდ.

გარდაიცვალა 1649 წელს.

სულთან მეჰმედ -ის ვაჟი
არსებობს ვერსია, რომ იაჰია იყო სულთან მეჰმედის ვაჟი,. იაჰიას ასევე უწოდებდნენ ალექსანდრეს, იაქიას, ისქენდერს...

ოჯახი
1629 წელს, იაჰიამ ცოლად შეირთო ანა კატერინა, რომელიც იყო გეორგ კასტრიოტის შთამომავალი. მათი შვილები იყვნენ: მაურიციო, ალესანდრო და ელენა.

კულტურაში
2015 წელს დაწყებულ თურქულ ისტორიულ სერიალში დიდებული საუკუნე: ქიოსემში, შეჰზადე ისქენდერის როლს განასახიერებს თურქი მსახიობი ბერქ ჯანქათი.
სოკოტოს შტატი

სოკოტოს შტატი — შტატი ნიგერიის ჩრდილო-დასავლეთში.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი სოკოტო.
ფართობი — 25 973 კმ², მოსახლეობა — 3 702 676 ადამიანი (2006).

კლიმატი
სოკოტოს შტატი მდებარეობს სავანების ზონაში. წელიწადი იყოფა ორ სეზონად — მშრალ და წვიმიან სეზონად. მშრალი სეზონი იწყება ოქტომბერში და გრძელდება აპრილამდე (ზოგჯერ — ივნისამდეც). წვიმიანი სეზონი, თავის მხრივ, გრძელდება მაისიდან სექტემბრის ან ოქტომბრის ჩათვლით. ნალექების საერთო რაოდენობა წელიწადში — 500 მმ-დან 1300 მმ-მდე.

ისტორია
 საუკუნეში თანამედროვე შტატის ტერიტორიაზე მდებარეობდა სოკოტოს ხალიფატი. 1903 წელს ეს ტერიტორია დაიპყრო დიდი ბრიტანეთის ჯარებმა ბარონ ფრედერიკ ლუგარდის ხელმძღვანელობით. შეიქმნა ჩრდილოეთ ნიგერიის პროვინცია, სადაც შედიოდა თანამედროვე სოკოტოს შტატის ტერიტორიაც. 1967 წელს, როდესაც უკვე ნიგერიას დამოუკიდებლობა მოპოვებული ჰქონდა, ქვეყანა დაიყო შტატებად. ადგილობრივი მაცხოვრებლები ასევე დაკავებულები არიან თევზჭერით; განვითარებულია სხვადასხვა სახის ხელსაქმე, როგორებიცაა სამჭედლო საქმე და ტყავისაგან ნაკეთობების დამზადება.

სასოფლო-სამეურნეო პროდუქცია, ასევე აქ დამზადებული გუმიარაბიკი მოთხოვნადია არა მარტო შტატის შიგნით, არამედ ქვეყნის დანარჩენ ტერიტორიაზეც.
ტარაბის შტატი

ტარაბის შტატი — შტატი ნიგერიის აღმოსავლეთ ნაწილში.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ჯალინგო.
ფართობი — 54 473 კმ², მოსახლეობა — 2 294 800 ადამიანი (2006).

ადმინისტრაციული დაყოფა
ტარაბის შტატი დაყოფილია 16 თვითმმართველობის რაიონად.

ეკონომიკა
ტარაბა — აგრარული შტატია, სპეციალიზებული კაკაოს, ბამბის და ბრინჯის მოყვანაზე. შტატში ასევე არსებობს მარილის და ბოქსიტების მდიდარი საბადოები.
ჯიგავის შტატი

ჯიგავის შტატი — შტატი ნიგერიის ჩრდილოეთ ნაწილში.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი დუტსე.
ფართობი — 23 154 კმ², მოსახლეობა — 4 361 002 ადამიანი (2006).

ისტორია
ჯიგავის შტატი შეიქმნა 1991 წლის 27 აგვისტოს, შტატის ტერიტორიაზე მოქმედებენ შარიათის კანონები.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ჯიგავის შტატი დაყოფილია 27 თვითმმართველობის რაიონად.

ეკონომიკა
ჯიგავა — ნიგერიის ღარიბი სასოფლო-სამეურნეო შტატია.
სანტა-მარია-მადალენა (რიო-დე-ჟანეირო)

სანტა-მარია-მადალენა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 615 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ცენტრის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სანტა-მარია-მადალენას შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 321 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,67 კმ²-ზე. ფართობი 814 763 კმ²-ია.
სან-სებასტიან-დუ-ალტუ

სან-სებასტიან-დუ-ალტუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 575 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ცენტრის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სანტა-მარია-მადალენას შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 895 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22,35 კმ²-ზე. ფართობი 397 898 კმ²-ია.
ტრაჟანუ-დი-მორაისი

ტრაჟანუ-დი-მორაისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 655 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ცენტრის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სანტა-მარია-მადალენას შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 289 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17,44 კმ²-ზე. ფართობი 589 812 კმ²-ია.
არეალი (რიო-დე-ჟანეირო)

არეალი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 444 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ცენტრის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტრეს-რიუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 423 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 102,99 კმ²-ზე. ფართობი 110 919 კმ²-ია.
კომენდადორ-ლევი-გასპარიანი

კომენდადორ-ლევი-გასპარიანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 315 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ცენტრის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტრეს-რიუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 180 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 76,53 კმ²-ზე. ფართობი 106 891 კმ²-ია.
პარაიბა-დუ-სული (რიო-დე-ჟანეირო)

პარაიბა-დუ-სული — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 275 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ცენტრის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტრეს-რიუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 41 084 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 70,77 კმ²-ზე. ფართობი 580 525 კმ²-ია.
საპუკაია (რიო-დე-ჟანეირო)

საპუკაია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 221 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ცენტრის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტრეს-რიუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 525 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32,38 კმ²-ზე. ფართობი 541 181 კმ²-ია.
ტრეს-რიუსი

ტრეს-რიუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 269 მეტრზე. მიეკუთვნება რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ცენტრის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტრეს-რიუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 77 432 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 236,97 კმ²-ზე. ფართობი 326 757 კმ²-ია.
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1979 (უმაღლესი ლიგა)

საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1979 — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის 42-ე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა მოსკოვის „სპარტაკი“, მეორე ადგილზე გავიდა დონეცკის „შახტიორი“, მესამეზე – კიევის „დინამო“. დაიწყო 24 მარტს და დასრულდა 25 ნოემბერს.

შედეგები
უმაღლესი ლიგა: ცხრილი
საჩემპიონო რბოლა
მატჩები
ბომბარდირები
პრიზები
ჩემპიონი
ჩემპიონატის სტატისტიკიდან
ჩემპიონატის ფარგლებში ჩატარებული 306 მატჩიდან 152 მოიგეს მასპინძლებმა, 70 — სტუმრებმა, ხოლო 84 შეხვედრა ფრედ დამთავრდა.
ფრედ დამთავრებულ 22 შეხვედრაში მატჩის მონაწილე ერთ-ერთ გუნდს ფრეთა ლიმიტის ამოწურვის გამო ქულა არ დაეწერა.
ფრედ დამთავრებულ 5 შეხვედრაში მატჩის მონაწილე ორივე გუნდს ფრეთა ლიმიტის ამოწურვის გამო ქულა არ დაეწერა.
ფრეთა დაწესებულ ზღვარს არ მიაღწიეს მხოლოდ კიევისა და მინსკის დინამოელებმა და კუიბიშევის „კრილია სოვეტოვმა“.
დონეცკის „შახტიორი“, მოსკოვის ცსკა და ბაქოს „ნეფთჩი“ ზუსტად ჩაეტივნენ ფრეთა ლიმიტის ფარგლებში.
ჩემპიონატის ფარგლებში ჩატარებულ შეხვედრებში დაფიქსირებული ანგარიშებიდან ყველაზე ხშირად დაფიქსირდა 1–0 (55 მატჩში) და 2–1 (52 მატჩში).
ჩემპიონატის ფარგლებში ჩატარებული მატჩებიდან 33 შეხვედრაში ანგარიში საერთოდ არ გახსნილა.
ჩატარებულ მატჩებში ფიქსირებული იქნა 11 „ჰეთ-თრიკი“, ხოლო „ტორპედოსა“ და „ფახთაქორის“ შეხვედრაში მოსკოველმა ვასილიევმა 5 ბურთი გაიტანა.
ჩემპიონატის ფარგლებში ჩატარებულ მატჩებში 9 ავტოგოლი გავიდა.
არბიტრებმა 115-ჯერ დანიშნეს პენალტი, რომელთაგან 25-ის რეალიზება ფეხბურთელებმა ვერ შეძლეს.
ჩემპიონატის ფარგლებში ჩატარებულ მატჩებს სულ 6 მილიონზე მეტი მაყურებელი დაესწრო.