კარლ შიორერი

კარლ შიორერი (დ. 27 სექტემბერი, 1872 – გ. 14 ნოემბერი, 1929) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის წევრი.

იგი იყო ბერნის კანტონის დიდი საბჭოს წევრი 1901 წლიდან 1910 წლამდე. ამის შემდეგ, 1919 წლამდე იყო კანტონის აღმასრულებელი საბჭოს წევრი, სადაც პირველი ხუთი წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა იუსტიციისა და სამხედრო საქმეთა სამმართველოს, მოგვიანებით კი ფინანსთა სამმართველოს. პარალელურად, 1911-1919 წლებში იყო ეროვნული საბჭოს დეპუტატი. 1919 წლის დეკემბერში იგი აირჩიეს ფედერალურ მრჩევლად და 1920 წლიდან გარდაცვალებამდე ხელმძღვანელობდა სამხედრო დეპარტამენტს.

იგი იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1923 წელს.

ბიოგრაფია
ოჯახი, სწავლა და პროფესიული კარიერა
შოირერი იყო პოლიტიკოს ალფრედ შოირერისა და ვერენა გროსენბახერის მეორე ვაჟი. მისი და, ანა, დაქორწინებული იყო ოტო კელერჰალსზე, ალკოჰოლის ფედერალური საბჭოს დირექტორზე. ოჯახი ბერნში გადავიდა მას შემდეგ, რაც 1878 წელს მამამისი აღმასრულებელი საბჭოს წევრად აირჩიეს. 1882 წელს შოირერები გადასახლდნენ გამპელენში, სადაც ფლობდნენ მამულსა და ვენახს. კარლ შოირერმა საშუალო განათლება მეზობელ ინსში მიიღო. მოგვიანებით საცხოვრებლად გადავიდა ბურგდორფში თავის ბიძასთან, რომელიც ვეტერინარი იყო და იქ დაასრულა ბაკალავრიატი. 1892 წელს დაიწყო სამართლის სწავლა ბერნის უნივერსიტეტში. იგი გაწევრიანდა სტუდენტურ საძმო „“-ში, რომელსაც რამდენიმე წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა. რვა სემესტრის შემდეგ დაასრულა სწავლა და მიიღო ადვოკატის ლიცენზია. 1897 წელს, ბურგდორფსა და პორანტრუიში გავლილი მოკლე სტაჟირების შემდეგ, ბერნში საკუთარი ბიურო გახსნა. 27 წლის ასაკში იგი დაინიშნა ბერნის უმაღლესი სასამართლოს მოსამართლის მოადგილედ. არმიაში მან მიაღწია ლეიტენანტ-პოლკოვნიკის წოდებას და 1915 წლამდე მეთაურობდა ჰაუბიცების დივიზიონს.

კანტონალური და ფედერალური პოლიტიკა
მისი პოლიტიკური კარიერა დაიწყო 1901 წელს დიდ საბჭოში არჩევით, სადაც წარმოადგენდა ერლახის ოლქს და იყო -ის საპარლამენტო ჯგუფის წევრი. 1909 წელს იყო დიდი საბჭოს ვიცე-პრეზიდენტი. 1910 წელს აირჩიეს კანტონის აღმასრულებელ საბჭოში, სადაც ჩაიბარა იუსტიციისა და სამხედრო სამმართველო. მან განახორციელა მრავალი რეფორმა, მათ შორის ახალი სამოქალაქო კოდექსის გამოყენების წესები, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი და რკინიგზის ახალი კანონი. მან ასევე მოახდინა პენიტენციური სისტემის რეფორმირება ოტო კელერჰალსთან მჭიდრო თანამშრომლობით და შემოიღო ადმინისტრაციული რეფორმა, რომელიც მიზნად ისახავდა ომის შემთხვევაში ძალების სწრაფ მობილიზაციას.

1913] წელს იგი თავმჯდომარეობდა აღმასრულებელ საბჭოს, ხოლო 1915 წლიდან ხელმძღვანელობდა ფინანსთა სამმართველოს. იგი ასევე იყო ბერნის კანტონალური ბანკისა და ბერნი-ლოტჩბერგი-სიმპლონის რკინიგზის დირექტორთა საბჭოს წევრი. აღმასრულებელი მანდატის პარალელურად, 1911 წლის ფედერალურ არჩევნებში იგი აირჩიეს ეროვნული საბჭოს დეპუტატად ბერნი-სელანდის ოლქიდან. თუმცა, ეს თანამდებობა მას არ იზიდავდა, რის გამოც 1917 წელს გადაწყვიტა აღარ ეყარა კენჭი. მისი პარტიის წევრებმა დაარწმუნეს იგი, კვლავ წამოეყენებინა კანდიდატურა. საბოლოოდ, 1919 წელს მან უარი თქვა ეროვნული საბჭოს მანდატზე, რადგან არ სურდა არჩევნებში მონაწილეობა ახლად შემოღებული პროპორციული საარჩევნო სისტემით.

როდესაც 1919 წლის 9 ნოემბერს ედუარდ მიულერი გარდაიცვალა, შოირერი ფედერალურ საბჭოში მის ყველაზე ძლიერ მემკვიდრედ მიიჩნიეს. მისი კანდიდატურის წამოყენებას სხვადასხვა სექტორი დაჟინებით ითხოვდა კათოლიკე კონსერვატორებიდან დაწყებული, ლიბერალებითა და ლიბერალ-დემოკრატებით დამთავრებული. მიუხედავად იმისა, რომ მას არ ჰქონდა ამ თანამდებობის ამბიცია, აგრარიულმა ლიდერმა რუდოლფ მინგერმა შეძლო მისი დაყოლიება და იგი უხალისოდ დათანხმდა. 1919 წლის 11 დეკემბრის ფედერალური საბჭოს არჩევნებში შოირერმა პირველივე ტურში მიიღო 193-დან 155 ხმა.

ფედერალური მრჩეველი
1920 წლის 1 იანვარს მან ჩაიბარა სამხედრო დეპარტამენტი. მომდევნო წლებში მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა სამხედრო ტექნიკის მოდერნიზაციაში, მიუხედავად შეზღუდული სახსრებისა. მან შეძლო დაერწმუნებინა ხალხი, უარეყოთ სოციალისტების მიერ წარდგენილი პოპულარული ინიციატივა სამხედრო მართლმსაჯულების გაუქმების შესახებ (1921 წლის რეფერენდუმზე ინიციატივამ მხოლოდ 33,6% მიიღო). მთელი მისი მანდატის განმავლობაში მას უხდებოდა დაპირისპირება სოციალისტების ანტიმილიტარისტულ პოზიციასთან, რომლებიც ყოველწლიურად ეწინააღმდეგებოდნენ არმიისთვის ბიუჯეტის გამოყოფას. იგი იყო სამხედრო დეპარტამენტის ბოლო ხელმძღვანელი, რომელიც აღლუმებსა და ოფიციალურ ღონისძიებებზე სამხედრო ფორმას ატარებდა.

1923 წელს, კონფედერაციის პრეზიდენტობისას, მან ხელი შეუწყო ჯარების ორგანიზების ახალ სისტემას, რომლის უმნიშვნელოვანესი სიახლეები იყო სამხედრო-საჰაერო ძალებისა და მოტორიზებული ტექნიკის ქვედანაყოფების შექმნა, მთის ჯარების გაძლიერება და ტერიტორიული არმიის მოდერნიზაცია. დეპარტამენტის ხისტ ადმინისტრაციულ აპარატთან შეუთანხმებლობამ გამოიწვია დაპირისპირება გენერალური შტაბის უფროსთან, ემილ ზონდერეგერთან, რომელიც მოულოდნელად გადადგა და ამის შესახებ პრესას მინისტრთან კონსულტაციის გარეშე აცნობა. ამ ფაქტმა, რომელიც შოირერმა უმძიმეს უდისციპლინობად მიიჩნია, დიდი ხმაური გამოიწვია. მიუხედავად ამ ინციდენტისა, 1924 წელს მან შეძლო პარლამენტის დაყოლიება ჯარების ორგანიზების ახალი სქემის დამტკიცებაზე, რაშიც დიდი დახმარება გაუწია გადამდგარმა გენერალმა ულრიხ ვილემ.

მანდატის პერიოდში მას სხვადასხვა დაავადება აწუხებდა. ცხენიდან გადმოვარდნამ გამოიწვია ფეხის ქრონიკული დაზიანება, იშიაზის ტკივილები და მხედველობის პრობლემები. 1929 წელს ჩიყვი, რომლითაც იგი იტანჯებოდა, გაურთულდა და იმავე წლის ოქტომბრის ბოლოს ჩაუტარდა ქირურგიული ოპერაცია. ოპერაციიდან ორი კვირის შემდეგ, 1929 წლის 14 ნოემბერს, იგი 57 წლის ასაკში გარდაიცვალა რამდენიმე ინფარქტისა და ცხელების ეპიზოდების შემდეგ.