iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვიკი სოფტი

ვიკი სოფტი (აგრეთვე ცნობილი როგორც ვიკი-ძრავი ანდა ვიკი-აპლიკაცია — თანამშრომლობის საფუძველზე შექმნილი პროგრამული უზრუნველყოფა, სოფტი, რაც ამუშავებს ვიკიპედიას, ანუ საიტს, რომელიც საშუალებას აძლევს მომხმარებლებს, რომ შექმნან ვებ-გვერდები ვებ-ბრაუზერების საშუალებით. ვიკი-სისტემა წარმოდგენილია ვებ-აპლიკაციით, რომელიც ერთ ან რამდენიმე სერვერზეა გაშვებული. ენციკლოპედიური ხასიათის შინაარსი, რომელიც მოიცავს ყველა მიმდინარე და წინა ვერსიებს, ინახება ფაილთა სისტემის ან მონაცემთა ბაზის სახით. ვიკიპედიები წარმოადგენენ ვებ-კონტენტის მენეჯმენტის სისტემას, რომელიც ხშირად გამოიყენება ვებ-ჰოსტინგშიც. ამჟამად არსებობს ათობით აქტიურად განახლებადი ვიკი ძრავი, შესრულებული დაპროგრამების სხვადასხვა ენებში, რაც მოიცავს როგორც უფასო, ასევე ფასიან აპლიკაციებს. ასევე ფართოდ იცვლება მათი პლატფორმული უზრუნველყოფაც, მათი მხარდაჭერა ადამიანური ენების სიმბოლოებისა და კონვენციებისათვის და მათი რეგულაციები სტატიების დამუშავების ტექნიკური და სოციალური კონტროლის მიმართ.

ისტორია
პირველი ფართოდ აღიარებული 'ვიკი'-აპლიკაცია, შექმნილი იქნა 1994 წელს და გაშვებულ იქნა 2. მისამართლზე 1995 წელს. "" ერქვა იმ ვიკისაც, რომელიც ამ სოფტზე მუშაობდა და ვიკიპედიების არსებობის პირველ წლებში თითქმის ყოველი ვიკი თავისი დაკვეთების მიხედვით დამუშავებულ სოფტზე მუშაობდა. ვიკი-ვიკი-ვების სოფტს მოგვიანებით ვიკიბეისი უწოდეს ("").

ვიკი-სოფტმა სათავე აიღო ძველი სისტემებისგან, რომლებიც დოკუმენტაციის და პროგრამული უზრუნველყოფისათვის გამოიყენებოდა 1980-იან წლებში. 1990-იანი წლებიშ შუაში ამ პროგრამებმა ვებ-ბრაუზერული ინტერფეისების სახე მიიღეს. მიუხედავად ამისა, მათ აკლდათ ის უნარი, რომ იოლად შეექმნათ ბმულები შინაგან გვერდებს შორის სპეციალური კოდის დაწერის გარეშე. ამ სიტუაციის გასამარტივებლად უარდ კანინგემის მიერ შემოღებული იქნა გვერდების დამისამართების კონვენცია 1995 წელს, რომელიც არ მოითხოვდა კოდს შინაგანი ბმულის შესაქმნელად.

იმ დროს, როდესაც მედიავიკის პროექტი ჩაისახა, ეს კონვენცია უკვე აღარ იყო პოპულარული და იგი შეცვალა წყაროში ორმაგი კვადრატული ფრჩხილებით შინაგანი ბმულების მონიშვნამ. ამგვარად, გვერდების სახელები უკვე აღარ ეწინააღმდეგებოდა ინგლისური ენის ბუნებრივ წყობას და უკვე შეიძლებოდა მათში ინგლისური მთავრული შრიფტის გამოყენებაც სტანდარტული გრამატიკული კონვენციის მიხედვით. წინადადების პირველი სიმბოლოს მგრძნობიარობა მთავრული ან ნუსხური შრიფტის მიმართ, რაც უკვე აღარ ახასიათებთ შემდგომ სიმბოლოებს, მისდევს სტანდარტული ინგლისური კაპიტალიზაციის შეთანხმებებს და საშუალებას აძლევს ავტორებს, რომ დაწერონ თავიანთი გვერდები ჩვეულებრივი ინგლისური ენით და მხოლოდ შემდეგ ჩართონ ბმულები ზოგიერთ სიტყვებთან ან ფრაზებთან. დრომ აჩვენა, რომ ეს იყო კრიტიკულად მნიშვნელოვანი ცვლილება, რომელმაც საშუალება მისცა ავტორებს, სპეციალური მომზადების გარეშე ეწერათ ვიკი-გვერდები, ხოლო არა-სპეციალისტ იუზერებს _ რომ ეკითხათ ისინი. იგივე პოლიტიკა გაფართოებულ იქნა სხვა ბუნებრივ ენებზეც, რამაც თავიდან აგვაცილა უჩვეულო ფორმის მქონე ტექსტების ან უხერხული კაპიტალიზაციების გამოყენება, რაც ამა თუ იმ ენის კერძო წესებს დაარღვევდა.

შემდგომ ათ წელიწადში დაწერილ იქნა კიდევ ბევრი ვიკი-აპლიკაცია პროგრამირების სხვადასხვა ენებზე.
საჰაერო ძალების გლობალური დარტყმების სარდლობა

საჰაერო ძალების გლობალური დარტყმების სარდლობა, გდს — აშშ-ის საჰაერო ძალების ერთ-ერთი მთავარი სარდლობა, რომელიც მდებარეობს ბერკსდეილის საჰაერო ძალების ბაზაზე, ლუიზიანაში. გლობალური დარტყმების სარდლობა (გდს) უზრუნველყოფს საბრძოლო მზადყოფნის ძალების მიერ სტრატეგიულ ბირთვულ შემკავებლობას და გლობალური დარტყმების ოპერაციების ჩატარებას საბრძოლო მეთაურობების მხარდასაჭერად.
ისტორია
აშშ-ის საჰაერო ძალების სამინისტროს შემადგენლობაში გლობალური დარტყმების სარდლობის ჩამოყალიბების შესახებ განცხადება 2008 წლის 24 ოქტომბერს საჰაერო ძალების სახელმწიფო მდივანმა მაიკლ დონლიმ გააკეთა. ოფიციალურად სარდლობა ფუნქციონირება დაიწყო გენერალ-ლეიტენანტ ფრენკ კლოტცის მეთაურობით და 55 თანამშრომელთან ერთად 2009 წლის 7 აგვისტოს, იმავე დღეს ჩატარდა პირველი სამუშაო შეხვედრა ვაშინგტონის შემოგარენში მდებარე ბოლინგის ავიაბაზაზე. 2009 წლის ივნისში გლობალური დარტყმების სარდლობის შტაბ-ბინად ბერკსდეილის ავიაბაზა შეირჩა, ლუიზიანში.

2014 წლის მდგომარეობით გლობალური დარტყმების სარდლობას ექვემდებარება საკონტინენტთაშორისო ბალისტიკური რაკეტების სამი ფრთა, სტრატეგიული ბომბდამშენები -52-ის ორი ფრთა, და სტელსი სტრატეგიული ბომბდამშენის -2 -ის ერთადერთი ფრთა. ჯამში სარდლობის 6 ფრთა აერთიანებს 25,000 ადამიანს.

ქვედანაყოფები
აშშ-ის საჰაერო ძალების მე-8 არმია
მე-2 ბომბდამშენი ფრთა
მე-11 ბომბდამშენი ესკადრილია
მე-20 ბომბდამშენი ესკადრილია
96-ე ბომბდამშენი ესკადრილია
მე-5 ბომბდამშენი ფრთა
23-ე ბომბდამშენი ესკადრილია
69-ე ბომბდამშენი ესკადრილია
509-ე ბომბდამშენი ფრთა
მე-13 ბომბდამშენი ესკადრილია
393-ე ბომბდამშენი ესკადრილია

აშშ-ის საჰაერო ძალების მე-20 არმია
90-ე სარაკეტო ფრთა, ავიაბაზა უორენი შაიენში, ვაიომინგი
319-ე სარაკეტო ესკადრილია
320-ე სარაკეტო ესკადრილია
321-ე სარაკეტო ესკადრილია
91-ე სარაკეტო ფრთა, ავიაბაზა მაინოტი, ჩრდილოეთი დაკოტა
740-ე სარაკეტო ესკადრილია
741-ე სარაკეტო ესკადრილია
742-ე სარაკეტო ესკადრილია
341-ე სარაკეტო ფრთა, ავიაბაზა მალმსტრომი, მონტანა
მე-10 სარაკეტო ესკადრილია
მე-12 სარაკეტო ესკადრილია
490-ე სარაკეტო ესკადრილია
გდს-ის პირდაპირი დაქვემდებარების ქვედანაყოფები
576-ე საფრენოსნო-გამოსაცდელი ესკადრილია
625-ე სტრატეგიული ოპერაციების ესკადრილია

შეიარაღება
თვითმფრინავები
 -52 (2009 – დღემდე)
-2 (2009 – დღემდე)
შვეულმფრენები
 -1 (2009 – დღემდე)
რაკეტები
-30 (2009 – დღემდე)

იხილეთ ასევე
სტრატეგიული სარდლობა
ბირთვული ტრიადა
ლიზა დელ ჯოკონდო

ლიზა დელ ჯოკონდო აგრეთვე ცნობილი როგორც ლიზა გერარდინი, ლიზა დი ანტონიო მარია ანტონმარია გერარდინი ან მონა ლიზა (დ. 15 ივნისი, 1479 — გ. 15 ივლისი, 1542) — ცნობილი ფლორენციელი ქალბატონი რომელიც გამოსახულია ლეონარდო და ვინჩის სურათზე მონა ლიზა.

ლიზა დაიბადა ფლორენციაში და ჯერ კიდევ ახალგაზრდა იყო როდესაც გათხოვდა ტანსაცმელების და აბრეშუმის ვაჭარზე. ჰყავდა ხუთი შვილი და ცხოვრობდა საკმაოდ კომფორტული და შეძლებული ცხოვრებით. მისი სიკვდილის შემდეგ მონა ლიზა გახდა მსოფლიოს ყველაზე ცნობადი სურათი.
ღადამი

ღადამი, ადამი — იბერიის მეფე ს-ის დასასრულს. ღადამის მეფობით სრულდება ორმეფობა ქართლში. მას „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“ უწოდებს ღადამს, „მეფეთა ცხოვრება“ – ადამს. ლეონტი მროველის მიხედვით ღადამი მეფობის მესამე წელიწადს გარდაიცვალა და დარჩა 1 წლის მემკვიდრე ფარსმანი. მისი ყრმობის პერიოდში ქართლში მეფობდა ღადამის მეუღლე და ფარსმანის დედა ღადანა. პავლე ინგოროყვას აზრით ღადამი მეფობდა 161–164 წლებში, ხოლო ღადანა – 164–180 წლებში.სერგი გორგაძის აზრით ღადამი მეფობდა 146 წელს მცირე ხნით.
ერეკლე II-ის ძეგლი თელავში

ერეკლე -ის ძეგლი თელავში — მერაბ მერაბიშვილის მიერ შექმნილი ქართლ-კახეთის მეფის, ერეკლე -ის ცხენოსანი ძეგლი ქალაქ თელავში.

ნამუშევარი ბრინჯაოსგანაა დამზადებული და პოსტმანის გარეშე 8,5 მეტრი სიმაღლისაა.

ერეკლე მეფის ძეგლს, რომელიც 1971 წელს შეიქმნა, რესპუბლიკურ კონკურსზე მოპოვებული აქვს პირველი პრემია. დღესდღეობით თელავში არსებული მერაბ მერაბიშვილის ეს ნამუშევარი ქალაქის ერთ-ერთ სიმბოლოს წარმოადგენს.
გალერეა
ანტიოქიის სამთავრო

ანტიოქიის სამთავრო (ლათ. , ფრანგ. ', იტალ ') — იყო ერთ-ერთი იმ ჯვაროსან სახელმწიფოთაგანი, რომლებიც პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს შეიქმნა.

ანტიოქიის სამთავრო ბევრად პატარა იყო ვიდრე იერუსალიმის სამეფო ან ედესის საგრაფო,იგი მოიცავდა ხმელთაშუა ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილს,მას სამხრეთით ტრიპოლის საგრაფო ესაზღვრებოდა,აღმოსავლეთით ედესა,ჩრდილი-დასავლეთით კი ბიზანტიის იმპერია ან სომხეთის სამეფო (შუა საუკუნეების დროინდელი.). საუკუნისთვის ანტიოქია 20,000-მდე მაცხოვრებელს ითვლიდა,მათი უმეტესი ნაწილი სომხები და ბერძნები იყვნენ,რომლებიც მართლმადიდებლურ ქრისტიანობას მისდევდა,თუმცა ანტიოქიის მმართველები ყოველთვის კათოლიკე ნორმანები იყვნენ,რომლებიც სამხრეთ იტალიიდან იყვნენ წარმოშობით.

ისტორია
დაარსება
პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობა ნელ-ნელა გადამწყვეტ ფაზაში შედიოდა,ტანკრედი და ბალდუინ ბულონელი (მოგვიანებით იერუსალიმის მეფე ბალდუინ ) ედესისკენ დაიძრენ, ჯვაროსნების დიდი ნაწილი კი ანტიოქიის ალყაში დარჩა. ჯარს სათავეში ბოემონდ ჩაუდგა რომელიც მოგვიანებით ანტიოქიის პირველი პრინციც გახდა, ალყა ზამთრამდე გაგრძელდა და ჯარისკაცებს მკაცრ პირობებში უწევდათ ყოფნა, ლეგენდის თანახმად ისინი საკუთარ ცხენებს და გარდაცვლილ ჯარისკაცებს ჭამდნენ ხოლმე.

ანტიოქიის დაცემის ალბათობა ძალიან დაბალი იყო, ქალაქი კარგად იყო შეიერაღებული და მას 400-მდე კოშკი იცავდა, თუმცა ბოემონდმა მოახერხა დაეთანხმებინა სომეხი გამაჰმადიანებული მცველი ფიროუზი, რომ ჯვაროსნებისათვის კარიბჭე გაეღო. ჯვაროსნების ქალაქის დაკავებიდან 4 დღეში მოსულიდან მუსლიმთა დიდი ჯარი კერბოღას სარდლობით დაიძრა ანტიოქიის დასაბრუნებლად, ამასობაში ანტიოქიისაკენ ბიზანტიის იმპერატორი ალექსი კომნენოსი მოდიოდა დასახმარებლად, თუმცა მას გზად ცრუ ინფორმაცია უამებს რომ ანტიოქია დაეცა და ჯარი უკან გააბრუნა.

ანტიოქიის დაცემა გარანტირებული იყო, მაგრამ ჯვაროსნებს დახმარება გაუწია მისტიურმა ადამიანმა სახელად პეტრე ბართლომეო რომელსაც როგორც თვითონ ამბობდა გამოეცხადა ანდრია მოციქული და უთხრა მას რომ ქრისტეს შუბი, რომლითაც იგი აწამეს ინახებოდა ანტიოქიაში. ასეა თუ ისე გადმოცემის თანახმად შუბი მალევე თავად პეტრემ აღმოაჩინა რამაც ჯვაროსნებს მოტივაცია მისცა და მუსლიმების იერიშის მოგერიებაში დაეხმარა.

ანტიოქია დამოუკიდებელი სამთავრო იყო, თუმცა მას არ ჰყავდა ლიდერი, მსურველი ბევრი იყო, მაგრამ მათში ყველაზე ძლიერი ბოემონდი აღმოჩნდა. ბოემონდს ლაშქრობამდეც ჰქონდა პრინცის ტიტული ტარანტოში და მან გადაწყვიტა ეს ტიტული შეენარჩუნებინა და თავი ანტიოქიის პრინცად გამოაცხადა.
ლიზა ენი

ლიზა ენი ( დ. 9 მაისი, 1972) — ამერიკელი პორნოვარსკვლავი. იგი პოპულარული გახდა მილფ კატეგორიით. ამ კატეგორიაში მან 11 ჯილდო მოიგო. ლიზა ენმა 16 წლის ასაკში სტრიპტიზი დაიწყო გამოგონილი სახელით. 1993 წელს კი, როდესაც იგი 21 წლის იყო, პორნოვარსკვლავი გახდა. 2014 წლის დეკემბერში, ლიზა ენმა შიდცის შიშით კარიერის დასრულება გადაწყვიტა, თუმცა 2007 წელს კვლავ დაბრუნდა პორნოინდუსტრიაში. მას თავის სფეროში 2007 წლიდან 2014 წლამდე 22 ჯილდო მოიგო. 2014 წელს ლიზამ კვლავ დაასრულა პორნოკარიერა, გაიკეთა მკერდის დაპატარავების ოპერაცია, თუმცა 2018 წლის იანვარში ის კიდევ ერთხელ დაუბრუნდა პორნოინდუსტრიას. გუგლის მონაცემებით 2012 წელს ინტერნეტში ლიზა 50 ყველაზე პოპულალურ ქალს შორის ერთ-ერთი იყო. ის იყო სერტიფიცირებული სტომატოლოგის ასისტენტი. 2014 წლის ოქტომბერში პაპარაცებმა ლიზა გამოიჭირეს 18 წლის ფეხბურთელ ჯასტინ ბრენტთან ერთად.
კატერინა ბოსნიელი

კატერინა ბოსნიელი (დ. 1425 — გ. 25 ოქტომბერი, 1478) — ბოსნიის დედოფალი, მეფე სტეფან ტომაშის ცოლი. იგი იყო სტეფან ვუკშიჩ-კოსაჩის, წმინდა საბას საჰერცოგოს ჰერცოგის, შვილი.

1461 წელს, მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ გახდა ბოსნიის დედოფალი, მაგრამ ბოსნიაში ოსმალების შეჭრის შემდეგ იძულებული გახდა ქვეყნიდან გაქცეულიყო. მას ზოგჯერ უწოდებენ „ბოსნიის უკანასკნელ დედოფალს“.

გარდაიცვალა 1478 წელს რომში.
ვარაჟდინი

ვარაჟდინი (, , , ) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ხორვატიაში. მდებარეობს ზაგრებიდან 81 კმ-ზე, ჩრდილოეთით, მდინარე დრავას ნაპირებზე. ვარაჟდინის ჟუპანიის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2011 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 47 055 ადამიანი. 2001 წელს ცხოვრობდა 49 075 კაცი.

ისტორიულ წყაროებში პირველად მოიხსენიება 1181 წელს.

გალერეა
ანა გერმანი

ანა-ვიქტორია გერმანი (; დ. 14 თებერვალი, 1936, ურგენჩი, უზბეკეთის სსრ — გ. 25 აგვისტო, 1982, ვარშავა, პოლონეთი) — პოლონელი მომღერალი, 1960–1980-იანი წლების ესტრადის ვარსკვლავი. ცნობილია როგორ მსოფლიოს სხვადასხვა ენაზე სიმღერების შემსრულებელი. ძირითადად მღეროდა პოლონურად და რუსულად.  მოღვაწეობდა გდრ-ში, გფრ-ში, ჩეხოსლოვაკიაში და სსრკ-ში, გასტროლებზე იმყოფებოდა აშშ-ში კანადაში დიდ ბრიტანეთში, ავსტრალიაში, საფრანგეთში, პორტუგალიაში, იტალიაში, უნგრეთში და მონღოლეთში.
სკლეროცეფალი

სკლეროცეფალი — ჯავაშანთავიანებისებრთა ოჯახში, კუდიანი ამფიბიების რიგში, მიეკუთვნება ამფიბიების კლასს და ქორდიანების ტიპს. იგი წარმოიშვა ევოლუციის ჯერ კიდევ გვიან პერიოდში. შეიცავდა გარადამავალი ფორმისათვის დამახასიათებელ ელემენტებს, კერძოდ, მასში თავმოყრილი იყო თევზების, ამფიბიებიისა და რეპტილიების გარეგნული, ანუ მორფოლოგიური ნიშნები. ანატომიურად ძალიან წააგავდა ამფიბიას, მაგრამ ჰქონდა რიგი განსხვავებები, რაც მიგვახვედრებს, რომ სცლეროცეფალი ჯერ კიდევ არ იყო ჩამოყალიბებული წყალხმელეთა ცხოველი. თუმცა აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ სკლეროცეფალი იყო პირველი არსება რომელმაც „ფეხი დადგა ხმელეთზე“, მან პირველმა შეძლო ნაპირზე გამოსვლა, რიგი ანატომიური ცვლილებების გამო, კერძოდ, განუვითარდა სასუნქი სისტემა და რაც მთავარია ხმელეთძე გადაადგილებისთვის აუცილებელი პრიმიტიული კიდურები. მართალია, ამფიბიები საკმაოდ კარგად განვითარებულები იყვნენ, ვგულისხმობ ორგვარ გარემოში სუნთქვას, მაგრამ მაინც მოხდა მათი დიდი ნაწილის გადაშენება, რადგან ზომით დიდმა ამფიბიებმა ვერ შეძლეს კანის გამოშრობისგან თავის დაცვა და დაიხოცნენ. მხოლოდ შედარებით პატარა ინდივიდები გადარცნენ და დასაბამი მისცეს ამფიბიათა ახალ სახეობებს, რაც შეეხება თავად სკლეროცეფალს ის გადაშენდა, ახლა მხოლოდ მისი რამდენიმე გაქვავებული ჩონჩხია შემონახული.
კვაუტემოკ ბლანკო

კვაუტემოკ ბლანკო (; დ. 12 იანვარი, 1973) — მექსიკელი პოლიტიკოსი, ქალაქ კუერნავაკის მერი და ყოფილი ფეხბურთელი, მექსიკის ეროვნული ნაკრების ყოფილი თავდამსხმელი. თამაშობდა როგორც თავდამსახმელის, ისე შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე.

ბლანკომ კარიერა დაიწყო მექსიკურ კლუბ „ამერიკაში“, სადაც თამაშობდა 15 წლის განმავლობაში. ის მიჩნეულია 1990–2000-იანი წლების ერთ-ერთ ყველაზე გამორჩეულ მექსიკელ ფეხბურთელად.

ბლანკო ერთადერთი მექსიკელი ფეხბურთელია, რომელიც დაეუფლა ფიფა-ს საერთაშორისო ჯილდოებს „ვერცხლის ბუცი“ და „ვერცხლის ბურთი“. ოთხგზის დასახელდა მექსიკის საფეხბურთო ჩემპიონატის ყველაზე ღირებულ ფეხბურთელად. მექსიკის ყველა დროის ბომბარდირებს შორის იკავებს მესამე ადგილს.

მიღწევები
საკლუბო
ამერიკა

მექსიკის საფეხბურთო ჩემპიონატი: 2005
მექსიკის საფეხბურთო სუპერთასი: 2005
კონკაკაფის ჩემპიონთა ლიგა: 1992, 2006

დორადოსი
მექსიკის საფეხბურთო სუპერთასი: 2012

პუებლა
მექსიკის საფეხბურთო ჩემპიონატი: 2015

სანაკრებო
მექსიკა
ფიფა-ს კონფედერაციის თასი: 1999
კონკაკაფის ოქროს თასი: 1996, 1998

ინდივიდუალური
ფიფა-ს კონფედერაციის თასი ვერცხლის ბუცი: 1999
ფიფა-ს კონფედერაციის თასი ვერცხლის ბურთი: 1999
მექსიკის წლის ფეხბურთელი: 2001–2002
მექსიკის საფეხბურთო ჩემპიონატი ყველაზე ღირებული ფეხბურთელი: 1997–1998, 2004–2005, 2005–2006, 2006–2007
მექსიკის საფეხბურთო ჩემპიონატი ბომბარდირი: 1998
გამპოლა

გამპოლა — ქალაქი კანდის ოლქში, შრი-ლანკის ცენტრალურ პროვინციაში. გამპოლას ქალაქის საკრებულო მართავს. საუკუნეში პარაკრამაბაჰუ –ს მეფობის დროს ის კუნძულის დედაქალაქს წარმოადგნდა. გამპოლას ბოლო მეფე იყო ბჰუვანაიკაბაჰუ (1406). შემდეგ დედაქალაქი გადაიტანეს შრი-ჯაიავარდენეპურა-კოტეში. გამპოლაში მდებარეობს მსოფლიოში ყველაზე გრძელი მძინარე ბუდას ქანდაკება.
უნგრეთის მუსიკა

უნგრეთის მუსიკას დიდი წვლილი აქვს შეტანილი ხალხური, პოპულარული და კლასიკური მუსიკის განვითარებაში. ხალხური მუსიკა უნგრელებისთვის წარმოადგენს ეროვნული იდენტობის ნაწილს და დიდი ადგილი უკავია უნგრეთის მუსიკაში. ის განსაკუთრებით ძლიერია საბოლჩ-სატმარ-ბერეგის მედიეში და ისტორიული რეგიონის ტრანსდანუბიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ყოველწლიური კარნავალი ბუშოიარაში რომელიც ქალაქ მოხაჩში ტარდება, უნგრეთის მასშტაბით ხალხური მუსიკის ყველაზე დიდი ღონისძიებაა.

უნგრული კლასიკური მუსიკა დიდი ხნს განმავლობაში წარმოადგენდა ხალხური მუსიკიდან აღებული მოტივების ექსპერიმენტებს. უნგრეთის მაღალი კლასის წარმომადგენლები იყვნენ დასავლეთ ევროპის კულტურის გავლენის ქვეშ და ეროვნულ მოტივებზე შექმნილი მუსიკა პროვინციალიზმად ითვლებოდა. უნგრელმა კომპოზიტორებმა ეროვნული კლასიკური მუსიკის შექმნა საუკუნის ბოლოს დაიწყეს. ყველაზე ცნობილი უნგრელი კომპოზიტორები ბელა ბარტოკი და ზოლტან კოდაი მუსიკაში ეროვნულ მოტივებს აქტიურად იყენებენ. ბარტოკი ხალხურ მუსიკას მთლიან აღმოსავლეთ ევროპაში აგროვებდა. კოდაი უფრო გამორჩეულად უნგრული მუსიკის შექმნით იყო დაინტერესებული.

უნგრეთში კომუნისტური რეჟიმის პერიოდში (1949–1989) იდეოლოგიური მიზეზებისთვის მუსიკის ცენზურა ხდებოდა. კომუნისტური ერის შემდეგ უნგრულმა მუსიკამ დაიწყო განვითარება. გამოჩენილი წარმომადგენლები ჰყავს ჯაზში: მესაყვირე რუდოლფ ტომსიტსი, პიანისტ-კომპოზიტორი კაროლი ბინდერი; მოდერნიზებულ უნგრულ ფოლკში: ფერენც სებო და მარტა სებესტიენი; როკში: ილესი, მეტრო და ომეგა.
ლაფანყურის საჯარო სკოლა

ლაფანყურის საჯარო სკოლა — სოფელ ლაფანყურის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება. შენობა ორსართულიანი და ნაწილობრივ რეაბილიტირებულია.

ლაფანყურის საჯარო სკოლა სპორტ დარბაზისა, დირექტორის კაბინეტისა და 12 საკლასო ოთახის გარდა მოიცავს სამასწავლებლო, საკანცელარიო, კომპიუტერებისა და დარაჯისათვის განკუთვნილ ოთახებს.

მეორე მსოფლიო ომამდე სოფელში მხოლოდ დაწყებითი სკოლა იყო. 1950 წელს კი პირველი მერვე კლასი გამოუშვა. 1973 წელს აშენდა ახალი სკოლა, რომელსაც უკვე საშუალო სკოლის სტატუსი ჰქონდა. იმ დროს სკოლაში 250-ზე მეტი ბავშვი სწავლობდა.
იან ტინისონი

იან ტინისონი (; დ. 22 დეკემბერი [ძვ. სტ. 10 დეკემბერი], 1868, ტიანასილმა — გ. სავარაუდოდ 1941) — ესტონელი სახელმწიფო მოღვაწე.

დაიბადა გლეხის ოჯახში, 1892 წელს დაამთავრა ტარტუს უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1917 წელს აქტიურად მონაწილეობდა ესტონეთის ავტონომიის მიღებაში. 1917 წელს დააპატიმრეს ბოლშევიკებმა და გააძევეს ესტონეთიდან. 1917-1919 წლებში ესტონეთის დემოკრატიული პარტიის ლიდერია.

1918-1920, 1920, 1927-1928 და 1933 წლებში ესტონეთის პრემიერ-ნინისტრია. 1931-1932 წლებში ესტონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი.

1940 წლის 13 დეკემბერს შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის ნაწილებმა დააპატიმრეს. გარდაცვალების თარიღი და გარემოებები უცნობია.
აუგუსტ რეი

აუგუსტ რეი (; დ. 22 მარტი, 1886 — გ. 29 მარტი, 1963, სტოკჰოლმი) — ესტონელი სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი. ესტონეთის პრემიერ-მინისტრი 1928-1929 წწ. პირველი-მეხუთე მოწვევის რიიგიკოგუს დეპუტატი.

მონაწილეობდა რუსეთის 1905 წლის რევოლუციაში. 1918–1919 წლებში ესტონეთის დროებითი მთავრობის შრომის მინისტრია. 1932–1933 წლებში საგარეო საქმეთა მინისტრი. 1938–1940 წლებში ესტონეთის ელჩია სსრკ-ში. 1940 წელს გაიქცა შვედეთში, რითაც თავიდან აიცილა დაპატიმრება.

1945–1963 წლებში იყო ესტონეთის პრემიერ-მინისტრი და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი დევნილობაში.
იაკუბიცა

იაკუბიცა ან მოკრა — ქედი ჩრდილოეთ მაკედონიაში. უმაღლესი წერტილია მწვერვალი სოლუნსკა-გლავა, ზღვის დონიდან 2540 მეტრზე. სხვა მნიშვნელოვანი მწვერვალებია: კარაძიცა (2473 მ), პოპოვო-ბრდო (2380 მ), ოსტარ-ბრეგი (2365 მ), უბავა (2353 მ), ოსტარ-ვრვი (2275 მ) და დაუტიცა (2178 მ).

რელიეფს კვეთს მთის მრავალი ანკარა და სწრაფი მდინარე. დიდი ფართობები უჭირავს წიფელს, მუხასა და წიწვოვან ტყეებს. ასევე ცხადად შეიმჩნევა პირველყოფილი გამყინვარების ნაკვალევი. მრავალი ინსტიტუცია ამ ტერიტორიის ეროვნულ პარკად გამოცხადების რეკომენდაციას იძლევა.

ქედი ადვილად მისასვლელია მაკედონიის დედაქალაქ სკოპიედან. კარგ ამინდში, მწვერვალ სოლუნსკა-გლავადან შესაძლებელია საბერძნეთის ქალაქ სალონიკის დანახვა.
კაარელ ეენპალუ

კაარელ ეენპალუ (; 1935 წლამდე — კარლ ეინბუნდი ; დ. 26 მაისი, 1888 — გ. 27 იანვარი ან 28 იანვარი 1942, კიროვის ოლქი) — ესტონეთის სახელმწიფო მოღვაწე.

1920, 1921–1924 და 1924–1926 წლებში ესტონეთის შინაგან საქმეთა მინისტრი. 1926–1932, 1933–1934 წლებში რიიგიკოგუს თავმჯდომარე. 1932 და 1938–1939 წლებში პრემიერ-მინისტრი. 1934–1938 წლებში კვლავ შინაგან საქმეთა მინისტრია.

1940 წელს დააპატიმრეს და მიუსაჯეს ხანგრძლივი ვადით შრომა-გასწორების კოლონიაში პატიმრობა. გარდაიცვალა 1942 წელს.
რატნაპურა

რატნაპურა — ქალაქი შრი-ლანკაში; საბარაგამუვის პროვინციისა და რატნაპურის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. სახელი რატნაპურა სანსკრიტზე ქალაქს ნიშნავს. მდებარეობს ყოფილ დედაქალაქ კოლომბოდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 101 კმ-ში. ქალაქი დიდი ხნის წინ ჩამოყალიბებული ძვირფასი ქვების მოპოვების ინდუსტრიის ცენტრია. დიდ ფართობებზეა გაშენებული ჩაის პლანტაციები. რატნაპურა, ასევე, პოპულარული ტურისტული პუნქტია.

ქალაქის მოსახლეობა 1901 წელს 4 084 ადამიანს შეადგენდა, რაც 2011 წელს 52 170-მდე გაიზარდა, რომელიც შედგება ბუდისტების, ინდუსების, ქრისტიანებისა და მაჰმადიანებისაგან.
იაბლანიცა

იაბლანიცა (ალბან. ; ) — მთა მაკედონიასა და ალბანეთში; მდებარეობს ორი ქვეყნის სახელმწიფო საზღვარზე. დაახლოებით 50 კმ სიგრძის ქედის უმაღლესი მწევრვალია მთა ბლეკ-სტოუნი ზღვის დონიდან 2 257 მეტრზე. თითო ქვეყანა მთის 50%-ს ფლობს, დასავლეთით მაკედონიაა, აღმოსავლეთით ალბანეთი. ქედზე მდებარეობს ბევრი საკმაოდ ვრცელი ტბა. იაბლანიცის გვერდით მდებარეობს შებენიკის მთა; ორივე მათგანის ტერიტორიაზე შექმნილია შებენიკ-იაბლანიცის ეროვნული პარკი. უახლოესი ქალაქებია ლიბრაჟდი ალბანეთში და სტრუგა მაკედონიაში.

იაბლანიცის ქედი ერთ-ერთი უიშვიათესი ადგილია ბალკანეთში, სადაც გავრცელებულია ბალკანური ფოცხვერი, რომელთა საერთო რაოდენობა 100 ერთეულზე ნაკლებია.
ახალგაზრდობის ტკბილი ჩიტი (ფილმი)

ახალგაზრდობის ტკბილი ჩიტი — 1962 წლის ამერიკული ფილმი. წარმოადგენს ტენესი უილიამსის ამავე სახელწოდების პიესის ადაპტაციას.

სიუჟეტი
ჩანს უეინი ბრუნდება მშობლიურ ქალაქში მას შემდეგ, რაც უშედეგოდ ცდის ბედს ჰოლივუდში. მას თან მიჰყავს კინოვარსკვლავი ალექსანდრა დელ ლაგო. ქალაქში დაბრუნებული ჩანსი ნახულობს ყოფილ შეყვარებულ ჰევენლის. სწორედ ჰევენლის მამა, ადგილობრივმა მაგნატმა და პოლიტიკოსმა აიძულა წლების წინ ჩანსი, დაეტოებინა ქალაქი.

როლებში
პოლ ნიუმენი — ჩანს უეინი
ჯერალდინ პეიჯი — ალექსანდრა დელ ლაგო
ედ ბეგლი — ტომ ფინლი
შირლი ნაიტი — ჰევენლი ფინლი
მილდრედ დანოკი — დეიდა ნონი
რიპ ტორნი — ტომას ფინლი უმცროსი

ჯილდოები
ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის დრამაში: ჯერალდინ პეიჯი
ოსკარი საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მეორეხარისხოვან როლში: ედ ბეგლი
ავთანდილ ცოტნიაშვილი

ავთანდილ ცოტნიაშვილი (დ. 1 თებერვალი, 1936, სოფ. ერედვი, ახლანდ. ერედვის მუნიციპალიტეტი — გ. 9 მაისი, 1998, გორი) — ქართველი პროფესორი, პუბლიცისტი, ლიტერატურის კრიტიკოსი.

მისი პუბლიცისტური მოღვაწეობის ძირითადი ნაწილი მიეძღვნა ქართულ-ოსურ ლიტერატურულ ურთიერთობებს, რაც გადმოცემულია მის სადისერტაციო ნაშრომსა და წიგნებში.

დაიბადა იოსებ ცოტნიშვილისა და ნატა გალეგაშვილის ოჯახში. დაასრულა ერედვის რვაწლიანი სკოლა და შემდეგ სწავლა გაგრძელა ბერულის საშუალო სკოლაში, რომლის წარჩინებით დამთავრებისთანავე ჩაირიცხა სამხრეთ ოსეთის პედაგოგიურ ინსტიტუტში (შემდგომ ცხინვალის სახელმწიფო უნივერსიტეტი).

სხვადასხვა დროს სწავლობდა მოსკოვის ლომონოსოვის სახელობის უნივერსიტეტში, გაიარა ასპირანტურის კურსი შოთა რუსთაველის სახლობის ლიტერატურის ინსტიტუტში და დაიცვა დისერტაცია აკადემიკოს გიორგი ციციშვილის ხელმძღვანელობით.

მუშაობდა საქართველოს კომკავშირის ცკ-ში სხვადასხვა პოზიციაზე, ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოწვეულ პროფესორად, ცხინვალის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დოცენტად.

აქტიურად თანამშრომლობდა ქართულ, ოსურ და რუსულ პერიოდულ გამოცემებთან და ინტენსიურად ბეჭდავდა სამეცნიერო-პუბლიცისტურ წერილებს. ცხოვრების დიდი ნაწილი მიუძღვნა ქართული ფოლკლორისა და ლიტერატურის, ქართულ-ოსური ურთიერთობების მიმართულებებით კვლევით საქმიანობას. სიცოცხლის ბოლომდე კითხულობდა ლექციებს ცხინვალის სახელმწიფო უნივერსიტეტში.

შრომები
ქართულ-ოსური ლიტერატურული ურთიერთობის შესახებ, თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1966;
ქართულ-ოსური ლიტერატურული ურთიერთობის ისტორიიდან, მე-19 ს. შუა წლებიდან დღემდე, ცხინვალი, სამხრეთ ოსეთის წიგნის გამ-ბა, 1968;
მე-19 საუკუნის დასასრულისა და მე-20 საუკუნის დასაწყისის ქართული პერიოდიკა ქართულ-ოსური ურთიერთობის შესახებ, ცხინვალი, ირისთონი, 1990;
ქალამანა

ქალამანა, პარამეციუმი — უმარტივესების გვარი ინფუზორიების კლასისა. ცხოვრობენ მტკნარ წყალში. მათი სხეული მოგრძო-ოვალურია (სიგრძე 0,3 მმ). გამკვრივებული გარეთა ფენა — პელიკულა დაფარული აქვთ თანაბარი ზომის წამწამებით. სხეულის გვერდით, პირის ირგვლივ ჩაღრმავებაში (პერისტომაში) პირის ხვრელია (ციტოსტომი), რომელიც გადადის ხახაში (ციტოფარინქსი). მრავლდებიან უსქესოდ (ორად გამოყოფით) და სქესობრივად (კონიუგაციით). არახელსაყრელ პირობებში ინცისტირდებიან (გარს შემოიკრავენ). -ს ახასიათებს მწვანე წყალმცენარესთან ზოოქლორელასთან უჯრედშიგა სიმბიოზი.
ბლაჰოვიშჩენსკეს რაიონი

ბლაჰოვიშჩენსკეს რაიონი (; 2016 წლამდე - ულიანოვკის რაიონი ) — რაიონი უკრაინაში, კიროვოჰრადის ოლქში. მისი ფართობია 701 კმ². 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 22 791 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 34 კაცს კმ²-ზე. ბლაჰოვიშჩენსკეს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბლაჰოვიშჩენსკე.
კროპივნიცკის რაიონი

კროპივნიცკის რაიონი (; 2018 წლის 20 ნოემბრამდე კიროვოჰრადის რაიონი ) — რაიონი უკრაინაში, კიროვოჰრადის ოლქში. მისი ფართობია 1 600 კმ². 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 37 081 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 23 კაცს კმ²-ზე. კროპივნიცკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კროპივნიცკი.
დეშატი

დეშატი — მთა ალბანეთისა და მაკედონიის საზღვარზე. გამოირჩევა ციცაბო მწვერვალებით — კრიჩინითა და ველივარით. უმაღლესი წერტილია ველივარი, რომელიც ზღვის დონიდან 2 375 მეტრზე მდებარეობს. სხვა მნიშვნელოვან მწვერვალებს შორისაა დელი-სენიკა და სუვა-ბარა. დეშატი ასევე გამოირჩევა მდინარის ღრმა ხეობებით, უღრანი ტყეებითა და პატარა მყინვარული ტბებით. ალბანეთის მხრიდან უახლოესი ქალაქია პეშკოპი, მაკედონიის მხრიდან კი დებარი.
სტოგოვო

სტოგოვო — მთა მაკედონიის რესპუბლიკის ნაწილში. გამორჩეული მწვერვალებია გოლემ-რიდი (2278 მ), ბაბინ-სტრი (2242 მ), კანეში და სხვა მრავალი მწვერვალი, რომელთა სიმაღლე ზღვის დონიდან 2000 მეტრს აღემატება.

სტოგოვოს მთა ადვილად მისასვლელია ავტობუსით, რომელიც დედაქალაქ სკოპიედან და ქალაქ დებარიდან გადის. ბუნება თითქმის ხელუხლებლადაა შემონახული, რადგან ქედი დასახლებული არეალებისგან საკმაოდ მოშორებით მდებარეობს და მთამსვლელებიც იშვიათად სტუმრობენ.