პეტას ბრძოლა

პეტას ბრძოლა— საბერძნეთისა და ოსმალეთის იმპერიის ძალებს შორის შეტაკება, რომელიც მოხდა 1822 წლის 16 ივლისს (ძველი სტილით — 4 ივლისს), სოფელ პეტას მახლობლად, ეპიროსის რეგიონის ბორცვზე. საბერძნეთის მხარეს იბრძოდნენ ბერძენი მებრძოლები და ფილელენები ალექსანდროს მავროკორდატოსისა და მარკოს ბოცარისის ხელმძღვანელობით, ხოლო ოსმალთა მხარეს — ომერ ვრიონის მეთაურობით.
ბრძოლა ერთ-ერთ იშვიათ საველე შეტაკებად ითვლება ბერძნებსა და ოსმალებს შორის დამოუკიდებლობის ომის პერიოდში და დასრულდა ფილელენთა ბატალიონის მასშტაბური და ტრავმული მარცხით.

ფონი
სულიოტებმა 1822 წლის მაის-ივნისში დაამარცხეს ხურსიდ ფაშას ჯარები და შემდგომ შეუერთდნენ პრინც ალექსანდროს მავროკორდატოსს, რომელიც საბერძნეთში, მისოლონგში გადავიდა რეგულარული ბერძნული რაზმით. ამავდროულად ხურსიდ ფაშამ დატოვა ეპიროსი და ოსმალეთის არმიის სარდლობა გადასცა ალბანელ გენერალს, ომერ ვრიონს.

ბერძნებს შეუერთდა ფილელენთა ბატალიონი, რომელიც შედგებოდა გერმანელი, პოლონელი, შვეიცარიელი, ფრანგი და იტალიელი მოხალისეებისგან. ამ რაზმის შტაბის უფროსად დაინიშნა ვიურტემბერგის არმიის ყოფილი ოფიცერი — კარლ ფონ ნორმან-ერნფელსი. იტალიელი, გერმანელი და ფრანგი მოხალისეების ნაწილი ნაპოლეონის ომების ვეტერანები იყვნენ და ბერძნული არმიის რაზმებს დასავლური ტიპის საბრძოლო მეთოდებს ასწავლიდნენ.

თუმცა, ფილელენთა შორის ერთიანობა არ არსებობდა — ერთ-ერთ დუელში გერმანელმა მოხალისემ ფრანგი მოკლა. ფრანგი ფილელენი ჟან-ფრანსუა-მაქსიმ რეიბო წერდა:მავროკორდატოსის ძალა დაახლოებით 2,000 კაცს შეადგენდა (რეგულარული და არარეგულარული ჯარები), ხოლო ოსმალთა არმია რიცხობრივად უპირატესობით სარგებლობდა — 10,000 (ზოგი ცნობით — 14,000) თურქისა და ალბანელისგან შედგებოდა.

აღმოსავლეთ, მაღალ ბორცვზე, მარჯვენა ფლანგზე იდგა გოგოს ბაკოლასის ძალები, ცენტრში — ვარნაკიოტისისა და ვლახოპულოსის რაზმები, ხოლო მარცხენა ფლანგზე მარკოს ბოცარისი. დასავლეთ, დაბალ ბორცვზე იდგნენ ფილელენები და ბერძენი რეგულარები იტალიელი კაპიტნის, ტარალას ხელმძღვანელობით; მარჯვენა ფრთაზე იონიის კუნძულების მოხალისეები (ბრიტანეთის პროტექტორატიდან), ხოლო მარცხენა ფრთაზე — იტალიელი დანიას ხელმძღვანელობით მოქმედი ფილელენები.

ბაკოლასი და ბოცარისი ძველი მეტოქეები იყვნენ — ორივენი კლეფტები (რაზმის ლიდერი ბანდიტები) და მავროკორდატოსი ცდილობდა მათ შორის მანძილი რაც შეიძლება შორს განესაზღვრა ერთმანეთისგან, რადგან ორმხრივ სიძულვილს შორის ღია კონფლიქტი არ გამოერიცხებოდა.

ოსმალებმა შეტევა გამთენიისას, ნახევარმთვარისებრი ფორმაციით განახორციელეს, მარჯვენა ფლანგზე 600 მხედრით, რომლებიც დასავლეთ ბორცვისაკენ დაიძრნენ.

შემდეგი ორი საათის განმავლობაში ოსმალებმა რამდენჯერმე განახორციელეს შტურმი ბორცვზე, თუმცა ყოველი შეტევა მძიმე დანაკარგებითა და მათი უკუგდებით დასრულდა.

აღმოსავლეთ ბორცვის ჩრდილოეთ ნაწილში ალბანელმა არარეგულარულმა ძალებმა შეტევა დაიწყეს, მაგრამ თავდაპირველად გოგოს ბაკოლასის რაზმმა ისინი უკუაგდო. თუმცა ბრძოლაში ბერძნები და ფილელენები გოგოს ბაკოლასის ღალატმა გამოუცხადებელი საფრთხის წინაშე დააყენა — ბაკოლასი ყოფილ კლეფტი (ბანდიტი) და არმატოლთა კაპიტანი იყო.

მიუხედავად მარკოს ბოცარისის გმირული წინააღმდეგობისა, ის და პრინცმა მავროკორდატოსი იძულებულნი გახდნენ მისოლონგში გაქცეულიყვნენ.

ბრძოლის წარუმატებლობამ უარყოფითი გავლენა იქონია მავროკორდატოსის პრესტიჟზე, განსაკუთრებით იმ წრეებში, რომლებიც ბერძნული რეგულარული არმიის შექმნის აუცილებლობას უჭერდნენ მხარს. რევოლუციური ძალების სიმპათიებმა და მხარდაჭერამ გადაინაცვლა საბერძნეთის სამხედრო ლიდერებისკენ — განსაკუთრებით პელოპონესის კაპიტნებთან, მათ შორის თეოდოროს კოლოკოტრონისთან.