პედრო მარია დე ანაია

პედრო მარია დე ანაია (დ. 20 მაისი, 1794 — გ. 21 მარტი, 1854) — მექსიკელი სამხედრო, რომელიც ამერიკა-მექსიკის ომის დროს ორჯერ იყო მექსიკის დროებითი პრეზიდენტის თანამდებობაზე. პრეზიდენტობის პერიოდებს შორის იგი უშუალოდ მონაწილეობდა საბრძოლო მოქმედებებში, როგორც ოფიცერი და განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი ჩურუბუსკოს ბრძოლაში.

ადრეული ცხოვრება
პედრო მარია ანაია დაიბადა ქალაქ უიჩაპანში 1794 წელს. სამხედრო კარიერა 1811 წლის ივნისში დაიწყო, როდესაც მექსიკის დამოუკიდებლობისთვის ომი უკვე დაწყებული იყო და „ტრეს ვილიასის“ პოლკს კადეტის რანგში შეუერთდა. 1819 წლისთვის მან კაპიტნის წოდებას მიაღწია. თავდაპირველად იგი ესპანელების მხარეს იბრძოდა და თავისი მშობლიური ქალაქის „სიერა გორდას დრაგუნთა“ ასეულის შემადგენლობაში ოც ბრძოლაში მიიღო მონაწილეობა. თუმცა, 1821 წლის 20 ივნისს მან მხარე იცვალა და აგუსტინ დე იტურბიდეს „იგუალას გეგმას“ შეუერთდა. მას დაევალა გენერალ ვისენტე ფილისოლასთან ერთად გვატემალაში ლაშქრობა. 1823 წელს ესკადრონის მეთაურად დააწინაურეს, ხუთი წლის შემდეგ კი ვიცე-პოლკოვნიკი გახდა. ვალენტინ გომეს ფარიასის პრეზიდენტობის დროს, ლიბერალური პარტიისადმი ერთგულების გამო, მას ბრიგადის გენერლის წოდება მიენიჭა. ამის შემდეგ ანაიას სამოქალაქო თანამდებობები ეკავა, მათ შორის იყო საფოსტო სამსახურის ადმინისტრატორად.

პრეზიდენტ ხოსე ხოაკინ დე ერერას დროს, 1845 წლის აგვისტოდან დეკემბრამდე, იგი ომის მინისტრად დაინიშნა. ეს იყო პერიოდი, როდესაც ომის მინისტრები გამუდმებით ტოვებდნენ თანამდებობას, რადგან ეშინოდათ ხალხის განწყობის წინააღმდეგ წასვლის, რომელიც აშშ-თან ომს უჭერდა მხარს (პრეზიდენტ ერერას უფრო ზომიერი კურსისგან განსხვავებით). 1845 წლის დეკემბერში ერერას მთავრობის დამხობის შემდეგ, ანაია ჩამოშორდა საჯარო საქმიანობას, რადგან პრეზიდენტ მარიანო პარედესის პოლიტიკას ეწინააღმდეგებოდა. როდესაც 1847 წელს გომეს ფარიასი პრეზიდენტის თანამდებობას დაუბრუნდა, ანაია კონგრესის პრეზიდენტი იყო და ხელი მოაწერა ფარიასის სკანდალურ სამხედრო დეკრეტს საეკლესიო მიწების ნაციონალიზაციის შესახებ.

პირველი პრეზიდენტობა
როდესაც მოგვიანებით „პოლკოსების აჯანყება“ იფეთქა, ანაია გომეს ფარიასის მხარეს დადგა. თუმცა, ანტონიო ლოპეს დე სანტა-ანა გამოჩნდა ფრაქციებს შორის ვითარების დასარეგულირებლად, გადააყენა გომეს ფარიასი და დროებით პრეზიდენტად ანაია აირჩია, სანამ თავად სანტა-ანა ვერაკრუსში გადასხმულ ამერიკულ საექსპედიციო კორპუსთან საბრძოლველად გაემგზავრებოდა.

კონგრესმა ანაიას უფლება მისცა დედაქალაქში საალყო მდგომარეობა გამოეცხადებინა. მას დიდი ძალისხმევა დასჭირდა იმ პროვინციალიზმთან საბრძოლველად, რომელიც ხელს უშლიდა ერთიანი სამხედრო ძალის შექმნას — შტატები თავს არიდებდნენ მაქსიმალურ წვლილს და ერთმანეთში ალიანსებს ქმნიდნენ. სერო-გორდოს ბრძოლის შემდეგ, სადაც ამერიკელებმა მეხიკოსკენ მიმავალი თავდაცვის ხაზი გაარღვიეს, კონგრესმა პრეზიდენტს საგანგებო უფლებამოსილება მიანიჭა, თუმცა აუკრძალა დამოუკიდებლად სამშვიდობო ხელშეკრულების დადება ან ტერიტორიის დათმობა. ნებისმიერი პირი, ვინც ამერიკელებთან მოლაპარაკებას შეეცდებოდა, მოღალატედ გამოცხადდა. შეიქმნა კომისია, რომელიც საკანონმდებლო საქმიანობას გააგრძელებდა იმ შემთხვევაში, თუ კონგრესი თავის მოვალეობას ვეღარ შეასრულებდა. 2 აპრილს ანაიამ მოიწვია ხუნტა იმ საკითხის გადასაჭრელად, ღირდა თუ არა დედაქალაქის დაცვა, თუკი მოგების რეალური შანსი არ იარსებებდა. განიხილეს მომარაგებისა და ბიუჯეტის პრობლემები და კაბინეტმა მხარი პარტიზანულ ომს დაუჭირა. როდესაც სანტა-ანა დედაქალაქში დაბრუნდა, ანაიამ მას პრეზიდენტის თანამდებობა გადააბარა.

ჩურუბუსკოს ბრძოლა
ამის შემდეგ ანაია არმიას შეუერთდა, რათა თავისი წვლილი შეიტანა საომარ მოქმედებებში. ბრიგადის სათავეში მყოფმა, მან მონაწილეობა მიიღო ჩურუბუსკოს მონასტრის დაცვაში. მან მოახერხა მტრის მთელი კოლონის უკუგდება, თუმცა არტილერიის აფეთქების შედეგად დამწვრობა მიიღო. საბოლოოდ, ბრძანების საფუძველზე, იგი დანებდა და ტყვედ ჩავარდა. როდესაც ბრძოლის დასრულების შემდეგ გენერალმა ტვიგსმა ანაიას საბრძოლო მასალის ჩაბარება სთხოვა, მან წარმოთქვა თავისი ცნობილი ფრაზა: „საბრძოლო მასალა რომ მქონოდა, თქვენ აქ არ იქნებოდით“. მას შემდეგ, რაც სანტა-ანასა და ვინფილდ სკოტს შორის ზავი დაიდო, იგი გაათავისუფლეს. ვინაიდან მექსიკის მთავრობა და კონგრესი კერეტაროში გადავიდა, ანაია კიდევ ერთხელ დაასახელეს პრეზიდენტად.

მეორე პრეზიდენტობა
პრეზიდენტის თანამდებობის მეორედ დაკავებისას მან მხარდაჭერა გამოუცხადა ფედერალურ სისტემას და იმედი გამოთქვა, რომ ეს იყო ერთადერთი გზა ასეთ სახიფათო ვითარებასთან გასამკლავებლად. მისი თქმით, იმ დროს პოლიტიკური სისტემებით მანიპულირება მექსიკის მტრებისთვის გადაცემას ნიშნავდა. მან პირობა დადო, რომ ადამიანებისა და საკუთრების უსაფრთხოება ხელშეუხებელი იქნებოდა. მას მოუხდა სამხედრო სიფრთხილის ზომების მიღება იმ ხმების გამო, თითქოს სკოტის მეთაურობით ამერიკული ჯარები მარშს სან-ლუის-პოტოსისკენ გააგრძელებდნენ. ამასობაში კონგრესმა გამოაცხადა, რომ არცერთ საჯარო მოხელეს არ ჰქონდა კერძო საკუთრების მითვისების უფლება, დაუშვა თამბაქოს თავისუფალი კულტივაცია, სცადა გენერალური საკომენდანტოების დაშლა და აგუასკალიენტესი მთავრობის ახალ ადგილსამყოფელად გამოაცხადა იმ შემთხვევისთვის, თუ ამერიკელები კერეტაროს აიღებდნენ. იყვნენ დეპუტატები, რომლებსაც არ სურდათ ამერიკელებთან მოლაპარაკება ტერიტორიების ანექსიის პირობით, თუმცა ქვორუმის არარსებობის გამო სესიები ნაადრევად შეწყდა. საბიუჯეტო პრობლემები, იარაღის ნაკლებობა და დედაქალაქის დაკარგვა ზედმეტად დამთრგუნველი აღმოჩნდა ომის გასაგრძელებლად.

მექსიკის შტატის კონგრესმა მთავრობას სთხოვა, არ დაედო საზავო ხელშეკრულება მანამ, სანამ თითოეული შტატის აზრს არ მოისმენდა. თითოეულმა საკანონმდებლო ორგანომ ორი კომისარი დანიშნა გადაწყვეტილების მისაღებად. სან-ლუის-პოტოსის გუბერნატორმა, რამონ ადამემ, მხარი დაუჭირა ომის გაგრძელებას და პროტესტი გამოთქვა ნებისმიერი საზავო შეთანხმების წინააღმდეგ. თუმცა, პარტიზანულმა ომმა თავად მექსიკელების დაზარალების საფრთხე შექმნა და პრეზიდენტმა ანაიამ ძალის დემონსტრირება მოახდინა თავისი 16-ათასიანი ჯარით. სხვადასხვა გუბერნატორები საბოლოოდ შეიკრიბნენ კერეტაროში, თუმცა ერთიან მოქმედებაზე შეთანხმება ვერ მოხერხდა. ჩიუაუას კონგრესმა წამოაყენა წინადადება, რომ აშშ-ს დაეკავებინა მცირედ დასახლებული ჩრდილოეთ ტერიტორიები (ინდიელთა ტომების სამშობლო, რომლებიც მექსიკურ დასახლებებს არბევდნენ), სანაცვლოდ კი დახმარებოდა საზღვრის დაცვაში, ნაძარცვი ქონებით ვაჭრობის აღკვეთასა და ინდიელებისთვის იარაღის მიყიდვის პრევენციაში.

ანაიას მთავრობა კვლავ ფინანსურ სირთულეებს განიცდიდა, რაც დიდწილად თამბაქოს მონოპოლიაზე უარის თქმამ გამოიწვია, რამაც ბიუჯეტს შემოსავლის დიდი ნაწილი დაუკარგა. დეკრეტის შესაბამისად, ანაიას ვადა 1848 წლის 8 იანვარს ამოიწურა. მან ხელისუფლება გადააბარა და ომის მინისტრის თანამდებობა დაიკავა, სადაც ერთგულად მიჰყვებოდა პრეზიდენტ პენია ი პენიას პოლიტიკას. გვადალუპე-იდალგოს ზავის შემდეგ მთავრობა მეხიკოში დაბრუნდა.

გვიანდელი ცხოვრება
ანაია აგრძელებდა ომის მინისტრის თანამდებობაზე მუშაობას მარიანო არისტას პრეზიდენტობის დროს. პრეზიდენტ სებალიოსთან მან მხოლოდ სამი დღე იმუშავა და გადადგა მოვლენების განვითარებასთან შეუთანხმებლობის გამო, რადგან მორიგი გადატრიალების შედეგად სანტა-ანა კვლავ ბრუნდებოდა ხელისუფლებაში. მიუხედავად ამისა, დაბრუნებულმა სანტა-ანამ ანაია ფოსტის უფროსად დანიშნა. სწორედ ამ პოსტზე ყოფნისას, 1854 წლის 21 მარტს, ანაია ფილტვების ანთების მწვავე შეტევით გარდაიცვალა, რამაც იგი რამდენიმე საათში იმსხვერპლა.