ანტონელო და მესინა

ანტონელო და მესინა ( 1425–1430; — თებერვალი, 1479), ნამდვილი სახელი ანტონელო დი ჯოვანი დი ანტონიო, ასევე ცნობილი როგორც ანტონელო დელი ანტონი ან ანტონი მესინელი — იტალიელი მხატვარი მესინიდან, რომელიც მოღვაწეობდა იტალიური ადრეული რენესანსის დროს.

მის ნამუშევრებში ადრეული ჰოლანდიური მხატვრობის ძლიერი გავლენა იგრძნობა, თუმცა არ არსებობს დოკუმენტური მტკიცებულება იმისა, რომ მას ოდესმე ემოგზაურა იტალიის გარეთ. ჯორჯო ვაზარი მას მიაწერს ზეთის საღებავებით მხატვრობის იტალიაში შემოტანას, თუმცა ეს ახლა არასწორად ითვლება. რენესანსის პერიოდის სამხრეთ იტალიელი მხატვრისთვის უჩვეულოდ, მისი ნამუშევრები გავლენას ახდენდა ჩრდილოეთ იტალიაში, განსაკუთრებით ვენეციაში მოღვაწე მხატვრებზე.

ბიოგრაფია
ადრეული ცხოვრება და ვარჯიში
ანტონელო მესინაში დაახლოებით 1429–1431 წლებში დაიბადა, გარიტას (მარგარიტა) და ჯოვანი დე ანტონიო მაზონუსის, მოქანდაკეს ოჯახში, რომელმაც მისი წვრთნა ადრეული ასაკიდანვე დაიწყო. ის და მისი ოჯახი ქალაქის სიკოფანტის რაიონში ცხოვრობდნენ.
ვარაუდობენ, რომ ანტონელო ნეაპოლში წასვლამდე რომში სწავლობდა, სადაც იმ დროს ნიდერლანდური მხატვრობა მოდური იყო. ნეაპოლიტანელი ჰუმანისტის, პიეტრო სუმონტეს მიერ 1524 წელს დაწერილი წერილის თანახმად, დაახლოებით 1450 წელს ანტონელო ნეაპოლში მხატვარ ნიკოლო კოლანტონიოს მოსწავლე იყო. მისი სწავლების ამ ვერსიას ხელოვნების ისტორიკოსების უმეტესობა ეთანხმება.

ადრეული კარიერა
ანტონელო ნეაპოლიდან მესინაში 1450-იან წლებში დაბრუნდა. დაახლოებით 1455 წელს მან დახატა ე.წ. სიბიუს ჯვარცმა, რომელიც შთაგონებულია ამ თემის ფლამანდური მიდგომებით და ამჟამად ბუქარესტის ხელოვნების მუზეუმშია დაცული. ანტვერპენის სამეფო მუზეუმში დაცული ჯვარცმაც იმავე პერიოდით თარიღდება. ეს ადრეული ნამუშევრები ავლენს აშკარა ფლამანდურ გავლენას, რომელიც, როგორც ჩანს, შთაგონებული იყო მისი ოსტატის, კოლანტონიოს მიერ და როგიერ ვან დერ ვეიდენისა და იან ვან ეიკის ნახატებით, რომლებიც კოლანტონიოს მფარველს, არაგონელ ალფონსო -ს ეკუთვნოდა.

მხატვრის ბიოგრაფიაში ჯორჯო ვაზარი აღნიშნავს, რომ ანტონელომ ნეაპოლში ნახა ვან ეიკის ზეთით შესრულებული ნახატი (ლომელინის ტრიპტიხი), რომელიც არაგონის მეფე ალფონსო -ს ეკუთვნოდა და შესაბამისად, ზეთით ხატვა იტალიაში შემოიტანა. ბოლოდროინდელი მტკიცებულებები მიუთითებს, რომ „ანტონელო დი სიცილია“ 1456 წლის დასაწყისში მილანში ვან ეიკის ყველაზე წარმატებულ მიმდევართან, პეტრუს ქრისტესთან თანამშრომლობდა. სავარაუდოა, რომ ეს სინამდვილეში ანტონელო და მესინა იყო, რადგან ეს ხსნის, თუ რატომ იყო ის ერთ-ერთი პირველი იტალიელი, ვინც ეიკის ზეთით ხატვას დაეუფლა და რატომ იყო პეტრუს ქრისტესი პირველი ნიდერლანდელი მხატვარი, რომელმაც იტალიური ხაზოვანი პერსპექტივა შეისწავლა. ანტონელოს ამ თარიღის შემდგომი ნახატები აჩვენებს თითქმის მიკროსკოპული დეტალების და სინათლის მცირე გრადაციების დაკვირვებას ამრეკლავ ან სინათლის შთამნთქმელ ობიექტებზე, რაც ძალიან ახლოსაა ნიდერლანდელი ოსტატების სტილთან. ეს იმაზე მიუთითებს, რომ ანტონელო პირადად ქრისტესისგან სწავლობდა. ასევე, ანტონელოს ნამუშევრების საერთო კომპოზიციაში ადამიანის სახეებზე უფრო მშვიდი გამომეტყველება და სიმშვიდე, როგორც ჩანს, ნიდერლანდური გავლენით არის განპირობებული. ითვლება, რომ მან ვან ეიკის ტექნიკა ჯენტილესა და ჯოვანი ბელინის გაუზიარა.

1456-1457 წლებში ანტონელომ მესინაში ოსტატ მხატვრად დაიმკვირდრა თავი. ის ასევე ცხოვრობდა კალაბრიელ სტუდენტ პაოლო დი ჩაჩოსთან ერთად. მხატვრის პირველი დოკუმენტირებული შეკვეთა, 1457 წლით თარიღდება. მან რეჯიო კალაბრიაში, სან მიქელე დეი გერბინის საძმოსთვის ბანერი დაამზადა. ამისთვის მან გახსნა სახელოსნო ასეთი ბანერებისა და რელიგიური გამოსახულების დასამზადებლად. ამ დროისთვის ის უკვე დაქორწინებული იყო და ჰყავდა ვაჟი, ჯაკობელო.

1460 წელს, ნახსენებია, რომ მამამისმა ბრიგანტინა იქირავა ანტონელოსა და მისი ოჯახის კალაბრიაში ამანტეადან დასაბრუნებლად. ამ წელს ანტონელომ დახატა ე.წ. „მადონას განწმენდა“, რომელშიც სტანდარტული იკონოგრაფია და ფლამანდიური სტილი შერწყმულია ფიგურების მოცულობითი პროპორციებისადმი უფრო დიდ ყურადღებასთან, რაც, სავარაუდოდ, პიერო დელა ფრანჩესკას ნამუშევრების ცოდნაზე მიუთითებს. ასევე, დაახლოებით 1460 წლით თარიღდება ორი პატარა პანელი, რომლებიც გამოსახავენ ანგელოზებსა და აბრაამს და წმინდა იერონიმეს, რომელიც ამჟამად მაგნა გრეკას ეროვნულ მუზეუმშია, რეჯიო კალაბრიაში. 1461 წელს ანტონელოს უმცროსი ძმა, ჯორდანო, მის სახელოსნოში შევიდა და სამწლიან კონტრაქტს მოაწერა ხელი. იმავე წელს ანტონელომ მესინელი დიდგვაროვნის, ჯოვანი მირულასთვის დახატა „მადონა ყრმით“, რომელიც ამჟამად დაკარგულია.

ისტორიკოსები თვლიან, რომ ანტონელომ თავისი პირველი პორტრეტები 1460-იანი წლების ბოლოს დახატა. ისინი ნიდერლანდურ მოდელს მიჰყვებიან, სადაც მხატვარი გამოსახულია მკერდის სიგრძეზე, მუქ ფონზე, სრული სახით ან სამი მეოთხედით, მაშინ, როდესაც წინა იტალიელი მხატვრების უმეტესობამ ინდივიდუალური პორტრეტებისთვის მედლის სტილის პროფილის პოზა აირჩია. ჯონ პოპ-ჰენესიმ ანტონელო აღწერა, როგორც „პირველი იტალიელი მხატვარი, რომლისთვისაც ინდივიდუალური პორტრეტი თავისთავად ხელოვნების ფორმა იყო“.

მიუხედავად იმისა, რომ ანტონელო 1460-1465 წლებს შორის მრავალ დოკუმენტშია მოხსენიებული, რაც ადასტურებს მის ყოფნას მესინაში იმ წლებში, 1465-1471 წლებს შორის წყაროებში არსებული ხარვეზი იმაზე მიუთითებს, რომ შესაძლოა მან ეს წლები მატერიკზე გაატარა. 1474 წელს დახატა ხარება, რომელიც ამჟამად სირაკუზაშია, და მის კაბინეტში არსებული წმინდა იერონიმეც დაახლოებით ამ პერიოდით თარიღდება.

ვენეცია
ანტონელო 1475 წელს ვენეციაში გაემგზავრა და იქ 1476 წლის შემოდგომამდე დარჩა. ამ პერიოდის მის ნამუშევრებში უფრო მეტი ყურადღება ეთმობა ადამიანის ფიგურას, როგორც ანატომიის, ასევე ექსპრესიულობის თვალსაზრისით, რაც პიერო დელა ფრანჩესკას და ჯოვანი ბელინის გავლენას მიუთითებს. ამ პერიოდის მისი ყველაზე ცნობილი ნახატებია კონდოტიერო (ლუვრი), სან კასიანოს საკურთხეველი და წმინდა სებასტიანის ტაძრის ტილო. სან კასიანოს საკურთხეველმა განსაკუთრებით დიდი გავლენა მოახდინა ვენეციელ მხატვრებზე, რადგან ის იყო ერთ-ერთი პირველი დიდი კომპოზიცია ფორმატში, რომელიც ჯოვანი ბელინიმ დახვეწა (ანტონელოს ვენაში შემორჩენილი ნამუშევარი გაცილებით დიდი ორიგინალის მხოლოდ ფრაგმენტია). ასევე სავარაუდოა, რომ ანტონელომ ამ ვიზიტის დროს ჯოვანი ბელინის და სხვა ვენეციელ მხატვრებს გაუზიარა როგორც ზეთის საღებავების გამოყენების ტექნიკა , ასევე სიმშვიდის პრინციპები ობიექტების სახეებსა და ნახატების კომპოზიციაში. ვენეციაში ყოფნისას მას შესთავაზეს, მილანის ჰერცოგის კარის პორტრეტების მხატვარი გამხდარიყო, მაგრამ მან უარი თქვა ამ შესაძლებლობაზე.

მესინაში დაბრუნება და გარდაცვალება
ანტონელო სიცილიაში 1476 წლის სექტემბრისთვის დაბრუნდა. მისი სიცოცხლის ბოლო პერიოდის ნამუშევრებს შორისაა ცნობილი „ღვთისმშობლის ხარება“, რომელიც ამჟამად პალერმოში, აბატელისის პალაცოშია დაცული, და „სან გრეგორიოს პოლიპტიქი“ .

ის მესინაში 1479 წელს გარდაიცვალა. მისი ანდერძი იმავე წლის თებერვლით თარიღდება. ბოლო ნამუშევრებიდან ზოგიერთი დაუმთავრებელი დარჩა, მაგრამ ისინი ანტონელოს ვაჟმა, იაკობელომ, დაასრულა.

სტილი და მემკვიდრეობა
ანტონელოს სტილი გამორჩეულია იტალიური სიმარტივისა და დეტალებისადმი ფლამანდური ყურადღების შერწყმით. მან უდიდესი გავლენა მოახდინა იტალიურ მხატვრობაზე, არა მხოლოდ ფლამანდური სტილის შემოღებით, არამედ ფლამანდური ტენდენციების გაზიარებითაც. თუმცა, მისი გარდაცვალების შემდეგ მხატვრობის არცერთი სკოლა არ ჩამოყალიბებულა, სიცილიელი მარკო კოსტანცოს გარდა.