ნაგიბ მაჰფუზი

ნაგიბ მაჰფუზი (დ. 11 დეკემბერი, 1911 — გ. 30 აგვისტო, 2006) — ეგვიპტელი მწერალი. 1988 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში და პირველი არაბი ნობელიანტი გახდა. იგი თანამედროვე არაბულ ლიტერატურაში ერთ-ერთი პირველი მწერალია, რომელიც ეგზისტენციალურ თემებს იკვლევს. 70 წლიანი მოღვაწეობის მანძილზე მას გამოქვეყნებული აქვს 34 რომანი და 350 მოთხრობა, ამასთანავე უამრავი საგაზეთო სტატია და ფილმის სცენარი, რომელთა მიხედვითაც ეგვიპტური და უცხოური ფილმებია გადაღებული. ქართულ ენაზე თარგმნილია მისი რომანები: „მირამარი“, „როდოპოსი“ და „ჩვენი უბნის შვილები“.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
მაჰფუზი საშუალო ფენის მუსლიმურ ოჯახში კაიროში, ჯამალიის კვარტალში დაიბადა. მას ოთხი ძმა და ორი და ჰყავდა, რომელთა შორის ყველაზე უმცროსი იყო. მომავალი მწერლის მამა, აბდელ-აზიზ იბრაჰიმი სამოქალაქო სამსახურში მსახურობდა, ხოლო დედა ალ-ალზარის შეიხის ქალიშვილი იყო.

მაჰფუზი ბევრს კითხულობდა. მასზე განსაკუთრებული გავლენა მოახდინეს ეგვიპტელმა მწერლებმა, ტაჰა ჰუსეინმა და სალამა მოსამ.

მაჰფუზი 1930-1934 წლებში კაიროს უნივერსიტეტში ფილოსოფიას სწავლობდა. 1936 წელს მან გადაწყვიტა, სწავლა შეეწყვიტა და პროფესიონალი მწერალი გამხდარიყო. მან დაიწყო რედაქტორობა ჟურნალ „-“-ში, ხოლო ჟურნალებში „-“ და „-“ მოთხრობებს აქვეყნებდა.

სამოქალაქო სამსახური
1934 წელს კაიროს უნივერსიტეტის ბაკალავრის ხარისხით დამთავრების შემდეგ მაჰფუზი ეგვიპტის სამოქალაქო სამსახურს შეუერთდა, სადაც 1971 წლამდე სხვადასხვა პოზიციებზე მუშაობდა. თავდაპირველად იგი კაიროს უნივერსიტეტში კანცელარიის მოხელედ დასაქმდა, ხოლო 1938 წლიდან ისლამური შემოსავლების სამინისტროს საპარლამენტო მდივანი იყო. 1950-იან წლებში მაჰფუზს სხვადასხვა დროს ცენზურის კომიტეტის პრეზიდენტის, კინოს ხელშემწყობი ფონდის ხელმძღვანელის და კულტურის მინისტრის მრჩევლის პოზიციები ეკავა.

სამწერლობო მოღვაწეობა
70 წლიანი მოღვაწეობის მანძილზე მაჰფუზს 34 რომანი, 350 მოთხრობა, 5 პიესა და უამრავი სცენარი აქვს გამოქვეყნებული. მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარი „კაიროს ტრილოგიაა“, რომელიც პირველი მსოფლიო ომის პერიოდიდან ეგვიპტის 1952 წლის რევოლუციამდე კაიროში მცხოვრები ოჯახის სამი თაობის წარმომადგენელთა ცხოვრებას ასახავს. დასავლურ სამყაროში მაჰფუზის ნამუშევრები ნობელის პრემიის მიღების შემდეგ გახდა ცნობილი.

სტილი და თემები
მაჰფუზის ადრეულ ნაშრომებში მოქმედება უმეტესად კაიროში ხდება. უოლტერ სკოტის ზეგავლენით მაჰფუზი რომანების სერიის სახით ეგვიპტის ისტორიის დაწერას გეგმავდა. მან დაწერა კიდეც სამი რომანი, თუმცა, მოგვიანებით გადაწყვიტა მისი თანამედროვე მოვლენები აღეწერა, რათა აესახა თუ როგორი ფსიქოლოგიური გავლენა აქვს სოციალურ ცვლილებას უბრალო ადამიანებზე.

მაჰფუზის პროზა მისი იდეების პირდაპირი გამოხატულებაა. მწერლის ნამუშევრები უამრავ თემას შეეხება, მათ შორის ტაბუდადებულ და საკამათო თემებსაც ვხვდებით, როგორიცაა სოციალიზმი, ჰომოსექსუალიზმი, ღმერთი, რაზე წერაც აკრძალული იყო ეგვიტეში. „ჩვენი უბნის შვილები“ სრული სახით პირველად 1967 წელს ლიბანში გამოქვეყნდა, ხოლო ეგვიპტეში – 2006 წელს.

1960-იან წლებში მაჰფუზმა თავის ეგზისტენციალურ რომანებში კიდევ უფრო განავითარა კაცობრიობის ღმერთისგან დაშორების თემა. 1961 წლის რომანი „ქურდი და ძაღლები“ მარქსიზმის მიმდევარი ქურდის ბედისწერაზეა, რომელიც ციხიდან გამოვიდა და შურისძიებას გეგმავს.

მაჰფუზი თავისი შემოქმედების საშუალებით მხარს უჭერდა ეგვიპტურ ნაციონალიზმს, მეორე მსოფლიო ომამდელ პერიოდში სიმპათიას გამოხატავდა ეროვნული ლიბერალური პარტიის მიმართ. მწერალი სოციალისტური და დემოკრატიული იდეალებით იყო მოხიბლული, ამასთანავე იგი გმობდა ისლამურ ექსტრემიზმს.
მწერალი 1943 წელს დაქორწინდა. წყვილს ორი ქალიშვილი შეეძინა. ოჯახი კაიროში, ნილოსის დასავლეთ სანაპიროზე ცხოვრობდა. მწერალი პირადი ცხოვრების საჯარო გახმაურებას თავს არიდებდა.