iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჯუჯის ფრინველების ეროვნული პარკი

ჯუჯის ფრინველების ეროვნული პარკი — ნაკრძალი სენეგალში, მდინარე სენეგალის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაპირზე, სენტ-ლუისის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. მის ვეთლენდებში გავრცელებულია არაერთი სახეობა, ასევე ძალიან პოპულარულია გადამფრენ ფრინველებში, რომელთა უმრავლესობაც აქ საჰარის გადაკვეთამდე ჩერდება. სულ გავრცელებულია ფრინველთა 400-ზე მეტი სახეობა, მაგრამ ყველაზე ხშირად გვხვდება პელიკანი და ფლამინგო. ნაკლებ შესამჩნევია ევროპიდან მიგრირებული წყლის მგალობელი ჩიტები, რომელთათვისაც პარკი ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი გამოსაზამთრებელი ადგილია. პარკში ასევე წარმოდგენილია ველური ბუნების ფართო სპექტრი, რის გამოც ის შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
კოსტას მენდილორი

კოსტას მენდილორი ( დ. 3 სექტემბერი 1965, მელბურნი, ავსტრალია) — ბერძენ-ავსტრალიელი კინომსახიობი. კინემატოგრაფში მენდილორის მეტად ცნობილი როლია კენი ტელესერიალიდან „პიკეტის ღობეები“ და დეტექტივი ჰოფმანი ფილმიდან „ხერხი“.

ბიოგრაფია
კოსტას მენდილორი დაიბადა ავსტრალიის ქალაქ მელბურნში, ლუიზა და იანის თეოდოსოპოულოსების ოჯახში. მას გააჩნია ბერძნული ფესვები.
მენდილორმა აიღო დედამისის ქალიშვილობის გვარი. გაიზარდა კილდასა და სამხრეთ მელბურნში. მენდილორს ჰყავს ძმა ლუის მენდილორი, რომელიც აგრეთვე მსახიობია.
საბერძნეთის ისტორია

პრეისტორიული საბერძნეთი
საბერძნეთი დასახლებული იყო უხსოვარ დროში. უძველესი 360 ათასი წლის წინანდელი ჰომო ერექტუსის ნარჩენები ნაპოვნია პეტრალონეს მღვიმეში. ასევე ნაპოვნია ნეანდერტალელის ნარჩენები, რომელიც ცხოვრობდა 40 ათასი წლის წინათ პელოპონესის ტერიტორიაზე.

პრებერძნული ეგეოსის ცივილიზაცია
მიკენის ცივილიზაცია
პირველი კულტურა საბერძნეთის ტერიტორიაზე, სადაც დომინირებს ძირითადად ბერძენი მოსახლეობა არის — მიკენის კულტურა,რომელიც თავის თავში აერთიანებს ადრეული ეგეოსის კულტურას. მიკენის ცივილიზაცია არსებობდა გვიან ბრინჯაოს ხანამდე, ძვ. წ. 2100 წლიდან აქაელების ეგეოსის რეგიონში მოსვლიდან ძვ. წ. 1100 წლამდე მიკენის ცივილიზაციის დაცემამდე. ამ ისტორიულმა ხანამ თავისი ასახვა ჰპოვა ჰომეროსის ეპიკურ პოემებში და ბერძნულ მითოლოგიაში.

პროტო-ბერძნები ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე დასახლდნენ სავარაუდოდ ძვ.წ მე -3 ათასწლეულის ბოლოს მე -2 ათასწლეულის დაწყებამდე. იონიელების მიგრაციის შედეგად ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე ძვ. წ. 16 საუკუნეში წარმოიქმნა მიკენის ცივილიზაცია. წინა ბერძნული კულტურიდან ბერძნულში გადასვლა, როგორც ჩანს მოხდა თანდათანობით.
საბერძნეთის პოლიტიკა

საბერძნეთის პოლიტიკური წყობა წარმოადგენს საპარლამენტო წარმომადგენლობით დემოკრატიას, სადაც მთავრობის ხელმძღვანელი პრემიერ-მინისტრია. საკანონმდებლო ხელისუფლება მინიჭებული აქვთ როგორც მთავრობას, ასევე — პარლამენტს. დემოკრატიული სისიტემის აღდგენიდან მრავალპარტიულ სისტემაში ლიდერობენ ლიბერალ-კონსერვატიული ახალი დემოკრატია და სოციალ-დემოკრატიული სრულიად ბერძენთა სოციალური მოძრაობა . სასამართლო ხელისუფლება დამოუკიდებელია როგორც აღმასრულებელ ასევე საკანონმდებლო ხელისუფლებისგან.

1975 წლის კონსტიტუცია აღწერს საბერძნეთს "წარმომადგენლობით საპარლამენტო რესპუბლიკად" ის შეიცავს სამოქალაქო თავისუფლებების დაცვის გარანტიებს და ანაწილებს ხელისუფლებას პრემიერ-მინისტრსა და პარლამენტის მიერ არჩეულ პრეზიდენტს შორის. საბერძნეთის მთავრობის სტრუქტურა არის დასავლური დემოკრატიის შესაბამისი და წარმოადგენს ფრანგული და გერმანული მოდელების ნაზავს. პოლიტიკურ პროცესში მთავარ როლს პრემიერ-მინისტრი და კაბინეტი თამაშობენ, პრეზიდენტს ცერემონიულ ვალდებულებებთან ერთად აქვს გარკვეული აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ფუნქციებიც. ხმის მიცემა არის სავალდებულო, თუმცა არა ძალდატანებითი.
მურთაზ დაუშვილი

მურთაზ 'ბუბა' დაუშვილი (დ. 1 მაისი, 1989, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, საყრდენი ნახევარმცველი.

კარიერა
საკლუბო
დაუშვილი თბილისის „დინამოს“ აღზრდილია. პროფესიონალურ ფეხბურთში მისი დებიუტი შედგა 2005 წელს „ზესტაფონის“ შემადგენლობაში. „ზესტაფონთან“ ერთად შვიდი სეზონის მანძილზე ჩაატარა 128 მატჩი უმაღლეს ლიგაში.

2012 წლის იანვარში გადავიდა საფეხბურთო კლუბ „ლვივში“, სადაც არც ერთი მატჩი არ ჩაუტარებია. ამავე წლის თებერვალში იჯარის წესით გადავიდა ლვივის „კარპატში“. ივლისში „კარპატმა“ ტრანსფერი გამოისყიდა და მას შემდეგ დაუშვილი უკრაინული კლუბის ღირსებას იცავს.

სანაკრებო
მისი დებიუტი ეროვნულ ნაკრებში შედგა 2008 წლის 19 ნოემბერს რუმინეთის წინააღმდეგ, დაუშვილმა შეუცვლელად ითამაშა.
ნიკოლოზ გელაშვილი

ნიკოლოზ გელაშვილი (დ. 5 აგვისტო, 1985, თელავი) — ქართველი ფეხბურთელი, თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე. 2008–09 და 2010–11 წლების სეზონებში იყო საქართველოს უმაღლესი ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი.

საკლუბო კარიერა
ნიკოლოზ გელაშვილი საკლუბო კარიერის მანძილზე „ვიტ ჯორჯიას“, „კახეთის“, „ზესტაფონის“, „ბოხუმის“, „ყარაბახის“, „ფლამურტარის“, კვიპროსული „პაფოსის“, თბილისის „დინამოს“, გორის „დილას“ და საჩხერის „ჩიხურას“ ღირსებას იცავდა.

მიღწევები
საკლუბო
დინამო თბილისი
საქართველოს ჩემპიონი: 2015–16
საქართველოს თასის მფლობელი: 2015–16
ზესტაფონი
საქართველოს ჩემპიონი: 2010–11
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (1): 2008–09
ვიტ ჯორჯია
უმაღლესი ლიგა, მეორე ადგილი: 2005–06, 2007–08
ყარაბაღი
აზერბაიჯანის ჩემპიონი: 2013–14
ფლამურტარი
ალბანეთის სუპერთასის ფინალისტი: 2014–15

ინდივიდუალური
უმაღლესი ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი: 2008–09, 2010–11
ირაკლი ძარია

ირაკლი ძარია (დ. 1 დეკემბერი, 1988, ფოთი) — ქართველი ფეხბურთელი, თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე.

არის საქართველოს ოთხგზის ჩემპიონი.

2023 წლის ივლისში ძარია ქობულეთის „შუქურას“ მწვრთნელის ასისტენტად დაინიშნა.

სანაკრებო გოლები
ტიტულები
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (4): 2010/2011, 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015
საქართველოს თასის გამარჯვებული (2): 2012/2013, 2013/2014
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2014/2015
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (2): 2008/2009, 2013/2014
ალბანეთის თასი (1): 2019
ალბანეთის სუპერთასის ფინალისტი (1): 2019/2020
ალბანეთის სუპერლიგის მეორე ადგილი (2): 2017/2018, 2018/2019
მალტის სუპერთასი (1): 2019/2020
ჯაბა დვალი

ჯაბა დვალი (დ. 8 თებერვალი, 1985, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. გამოდიოდა საქართველოს ეროვნული ნაკრების რიგებში.

2014 წელს იჯარით წესით იმყოფებოდა აღდამის „ყარაბაღში“ საფეხბურთო კლუბ თბილისის „დინამოდან“.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (4): 2004/2005, 2010/2011, 2011/2012, 2012/2013
უმაღლესი ლიგა მეორე ადგილი (1): 2003/2004
მოლდოვის ნაციონალური დივიზიონი მეორე ადგილი (1): 2008/2009
საქართველოს თასის გამარჯვებული (2): 2003/2004, 2012/2013
საქართველოს თასის ფინალისტი (1): 2011/2012
მოლდოვის თასის ფინალისტი (1): 2008/2009
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2011/2012
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (1): 2013/2014
შოთა გრიგალაშვილი

შოთა გრიგალაშვილი (დ. 21 ივნისი, 1986, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, ფამაგუსტას საფეხბურთო კლუბ „ნეა სალამისისა“ და საქართველოს ეროვნული ნაკრების ნახევარმცველი.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (3): 2004/2005, 2010/2011, 2011/2012.
საქართველოს თასის ფინალისტი (1): 2011/2012
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (2): 2005/2006, 2011/2012.
გიორგი ხიდეშელი

გიორგი ხიდეშელი (დ. 23 იანვარი, 1988, საქართველო) — ქართველი ფეხბურთელი, თბილისის „ლოკომოტივის“ მცველი. გამოდიოდა საქართველოს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

კარიერა
საკლუბო
კარიერა საფეხბურთო კლუბ „თბილისში“ დაიწყო. შემდეგ იყო „ზესტაფონი“, სადაც მისი კარიერა სწრაფი ტემპით ვითარდებოდა, მაგრამ ჩემპიონთა ლიგის მატჩში, მოლდოვურ „დაჩიასთან“ მიღებულმა მძიმე ტრავმამ ახალგაზრდა მცველს ძალიან ბევრი დრო დააკარგვინა. მუხლის ჯვარედინი მყესების ოპერაციას რამდენიმეთვიანი პაუზა მოჰყვა. ხიდეშელის მოედანზე დაბრუნება უიღბლო გამოდგა. თბილისი „დინამოსთან“ მატჩში იგი კვლავ დაშავდა და ამჯერად უკვე გვერდითი იოგები გაუხდა საოპერაციო. ამის გამო თითქმის მთელი 2012-2013 წლების სეზონი გაუცდა. 2013-2014 წლების სეზონის დასაწყისში თავისუფალი აგენტის სტატუსით ქუთაისის „ტორპედოში“ გადავიდა. ამავე სეზონის ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრისას იგი თბილისის დინამომ შეიძინა, სადაც გიორგიმ შეძლო თავის ძირითად შემადგენლობაში დამკვიდრება. 2013-14 წლების სეზონის დასრულების შემდეგ, ევროტურნიტებზე „დინამოს“ ცუდი გამოსვლის შემდეგ გუნდი 12-მა ფეხბურთელმა დატოვა, მათ შორის იყო გიორგი ხიდეშელიც. 2014 წლის სექტემბრიდან „ზესტაფონს“ დაუბრუნდა. სეზონის მეორე ნახევარში გორის „დილაში“ გადავიდა, თუმცა ტრავმის გამო მხოლოდ 1 მატჩის ჩატარება შეძლო, ფოთის „კოლხეთის“ წინააღმდეგ, სადაც მეორე ტაიმში შეცვალეს. 2015 წლის ზაფხულის სატრანსფერო ფანჯრისას უმაღლეს ლიგაში ახალაღზევებულ თბილისის „ლოკომოტივს“ შეუერთდა.

სანაკრებო
21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში ჩაატარა 15 მატჩი. ეროვნულ ნაკრებში პირველად გამოიძახეს 2005 წლის 8 ოქტომბერს, ყაზახეთის წინააღმდეგ, თუმცა მოედანზე არ გამოჩენილა, შემდეგ 2008 იყო მატჩები ჩრდილოეთი ირლანიისა და ლატვიის წინააღმდეგ, სადაც ერთ შემთხვევაში თამაში ძირითად შემადგენლობაში დაიწყო და შეცვალეს, ხოლო მეორეში შეცვლაზე შევიდა. 2013 წლის 15 ოქტომბერს ესპანეთის წინააღმდეგ ჩატარებულ მატჩში გიორგი ხიდეშელი 90 წუთის განმავლობაში მოედანზე იმყოფებოდა.

ტიტულები
საქართველოს ჩემპიონი (3): 2010/2011, 2011/2012, 2013/2014
საქართველოს თასის გამარჯვებული (2): 2007/2008, 2013/2014
საქართველოს თასის ფინალისტი (1): 2011/2012
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (2): 2011/2012, 2012/2013
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (1): 2008/2009
საბერძნეთის პარლამენტი

საბერძნეთის პარლამენტი (; იკითხება შემდეგნაირად: ვოული ტონ ელინონ) - საბერძნეთის პარლამენტი მდებარეობს პარლამენტის შენობაში (ძველი სამეფო სასახლე), სინტაგმას მოედანზე, ათენში.

ის არის ერთპალატიანი საკანონმდებლო ორგანო 300 წევრით, რომლებიც არჩეული არიან 4 წლით. 1844-1863 და 1927-1935 წლებში პარლამენტი იყო ორპალატიანი, ზედა - საბერძნეთის სენატით და ქვედა პალატით.

ისტორია
საბერძნეთის რევოლუციის დროს გაიმართა რამდენიმე სახალხო კრება, თუმცა პირველი პარლამენტი მხოლოდ 1843 წელს 3 სექტემბრის რევოლუციის შემდეგ ჩამოყალიბდა, როდესაც ოტოს (საბერძნეთის პირველი მეფე) კონსტიტუციის მიღება აიძულეს. 1911 წელს კონსტიტუციის გადახედვამ გამოიწვია მასში ადამიანის უფლებების გამტკიცება, საკანონმდებლო უფლებებბის გადანაწილება და პარლამენტის მოდერნიზაცია. შვიდწლიანი 1967-1974 სამხედრო დიქტატურის შემდეგ, 1974 წლის 8 დეკემბერს ჩატარდა რეფერენდუმი, რომელსაც ქვეყნის მმართველობის ფორმის უნდა განესაზღვრა. 69.18%-ით ბერძნებმა კონსტიტუციური მონარქიას საპარლამენტო რესპუბლიკა ამჯობინეს. პარლამენტის წევრებს სამართლებრივი დევნისგან იმუნიტეტი იცავს.
ყაბალახი

ყაბალახი - დასავლეთ საქართველოში მამაკაცის და ქალის თავსაბურავი. არსებობს ყაბალახის ორი სახეობა - გრძელ- და მოკლეტოტებიანი. მზადდება შალის, თივთიკის, შალ-აბრეშუმის, იშვიათად მაუდის და სხვა სახის ქსოვილებისგან. ყაბალახის მოხვევის წესები სხვადასხვანაირია: მეგრული, გურული, ჩოხური და სხვა.

ქართულ ყოფაში ყაბალახი ბაშლაყის ან ბაშლუღის სახელითაც იწოდება. აღნიშნულ ტერმინთაგან ბაშლუღი თურქული სიტყვაა, სადაც „ბაშ“ თავს ნიშნავს, „ლუღი“ დანიშნულების სახელთა მაწარმოებელი სუფიქსია.
ყაბალახის სინონიმური ფორმაა „ჩაბალახი“ ნიკორწმინდის საუკუნის სიგელის მიხედვით საომარი დანიშნულების თავსაბურავია. ამ დანიშნულებითაა მოხსენიებული არაერთ ისტორიულ წყაროში (ჟამთააღმწერელი, ჯუანშერი და სხვა.) სულხან-საბა ორბელიანი ჩაბალახს საომარ დანიშნულებასთან ერთად მის სხვა ფუნქციასაც აღნიშნავს - „გინა წვიმაში ჩამოსაცმელი“.
ინგლისის თასი 1871/1872

ინგლისის თასი 1871-72 — მსოფლიოს უძველესი საფეხბურთო ტურნირი. ცნობილია როგორც ინგლისის თასი.
ტურნირი დაიწყო 1871 წლის 11 ნოემბერს და დამთავრდა 1872 წლის 16 მარტს, კენიგტონ ოვალის სტადიონზე, ლონდონში, სადაც „უონდერერსმა“ გაიმარჯვა „როიალ ენჯინირსთან“ ანგარიშით 1-0 და ინგლისი თასის პირველი მფლობელი გახდა.

კალენდარი
რობინ უილიამსი

რობინ მაკლორინ უილიამსი (; დ. 21 ივლისი, 1951 — გ. 11 აგვისტო, 2014) — ამერიკელი მსახიობი და კომიკოსი. მან თავდაპირველად სახელი გაითქვა ტელესერიალით მორკი და მინდი. მხატვრულ ფილმებში მონაწილეობით აქტიურობდა 1980-იანი წლებიდან.

მისი კინოკარიერა მოიცავს ისეთ გახმაურებულ ფილმებს როგორებიცაა: „მსოფლიო გარპის მიხედვით“ (1982), „დილა მშვიდობისა, ვიეტნამო“ (1987), „მკვდარი პოეტების საზოგადოება“ (1989), „გამოღვიძება“ (1990), „მეფე მეთევზე“ (1991) და „ნიჭიერი უილ ჰანტინგი“ (1997), აგრეთვე ფინანსურად წარმატებული აღმოჩნდა კინოფილმები: „პოპაი“ (1980), „კაუჭა“ (1991), „ალადინი“ (1992), „მისის დაუტფაირი“ (1993), „ჯუმანჯი“ (1995), „ჩიტების გალია“ (1996), „ღამე მუზეუმში“ (2006), და „ბედნიერი თათები“ (2006). მიღებული აქვს ოსკარი საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობისათვის („ნიჭიერი უილ ჰანტინგი“, 1997). ასევე არის ორი ემის, სამი ოქროს გლობუსის, მსახიობთა გილდიის ორი ჯილდოსა და ხუთი გრემის მფლობელი.

2014 წლის 11 აგვისტოს რობინ უილიამსი კალიფორნიაში, საკუთარ სახლში გარდაცვლილი იპოვეს. გარდაცვალების მიზეზი თვითმკვლელობა იყო.

ბიოგრაფია
რობინ მაკლორინ უილიამსი დაბადა ილინოისის შტატის ქალაქ ჩიკაგოში. დედამისი ლორი მაკლორინი იყო ყოფილი მოდელი ახალი ორლეანიდან. მამამისი რობერტ ფიცჯერალდ უილიამსი იყო -ის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. დედის მხრიდან მისი დიდი-დიდი პაპა ანსელმ მაკლორინი იყო მისისიპის სენატორი და გუბერნატორი. უილიამსის გენეალოგია შეიცავდა ინგლისურ, უელსურ, ირლანდიურ, შოტლანდიურ, გერმანულ და ფრანგულ ფესვებს. აღიზარდა საეპისკოპოსო ეკლესიის წესის მიხედვით. გაიზარდა მიჩიგანში, ბლუმფილდ-ჰილზში, სადაც დეტროიტის სკოლაში სწავლობდა, მოგვიანებით კალიფორნიაში სწავლობდა რედვუდის უმაღლეს სკოლაში. სკოლის დამთავრების შემდეგ ჩააბარა კლერმონტის კოლეჯში პოლიტოლიგიის სპეციალობით. შემდეგ, სწავლა განაგრძო ჯულიარდის სკოლაში, სადაც დრამატულ ხელოვნებას დაეუფლა. ჰყავდა ორი ნახევარძმა: ტოდი და მაკლორინი.

ფილმოგრაფია
მონტი პაითონი

მონტი პაითონი (, აგრეთვე ცნობილი როგორც „პაითონები“, ) — ბრიტანული სიურრეალისტური კომედიური ჯგუფი, რომელმაც შექმნა გავლენიანი სატელევიზიო კომედიური შოუ „მონტი პაითონის მფრინავი ცირკი“. ამ სერიალის მთავარი პერსონაჟების როლებს ასრულებდნენ ჯგუფის წევრები გრემ ჩეპმენი, ჯონ კლიზი, ტერი გილიამი, ერიკ აიდლი, ტერი ჯონსი და მაიკლ პელინი. კოლექტივის გავლენა კომედიურ ჟანრზე შედარებულია -ის გავლენასთან მსოფლიო მუსიკაზე.
ჯანსუღ ჩარკვიანი

ჯანსუღ ჩარკვიანი (დ. 30 სექტემბერი 1931, სურმუში, ცაგერის რაიონი, საქართველოს სსრ — გ. 6 ნოემბერი, 2017, თბილისი, საქართველო) — ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
1953 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. მისი პირველი ლექსი 1947 წელს გამოქვეყნდა. 1959 წელს გამოვიდა პოეტის პირველი წიგნი „ერთი ღამის სიჩუმეში“. ასევე, გამოცემული აქვს წიგნები: „რწმენის კედელი“ (1970), „დიდი ნათელი“ (1980), „ერთტომეული“ (1981), „რჩეული პოემები“ (1983), „მე და შენ“ (1984), „არცა ვმსახურობდე სხვას!“ (1989), პუბლიცისტური წიგნი „თავისუფლება ლომთა ხვედრია“. 1991-1993 წლებში გამოიცა მისი თხზულებათა ორტომეული. პოეტის ლექსები თარგმნილია მრავალ ენაზე. 1962-1963 წლებში იყო ჟურნალ „ცისკრის” პასუხისმგებელი მდივანი, 1963-1967 წლებში – ჟურნალ „დილას” მთავარი რედაქტორი, 1967-1977 წლებში – ჟურნალ „ცისკრის“ მთავარი რედაქტორი, 1977-1987 წლებში – საქართველოს მწერალთა კავშირის მდივანი, ჟურნალ „დროშას“ მთავარი რედაქტორი. იყო მწერალთა კავშირის გამგეობის პრეზიდიუმის წევრი, საქართველოს მწერალთა კავშირის მდივანი, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველოს“ დირექტორი, საზოგადოება „თბილისელის“ პრეზიდენტი.

1978 წელს მიენიჭა გალაკტიონ ტაბიძის სახელობის პრემია, 1985 წელს, 1983-1984 წლებში გამოქვეყნებული ლექსების ციკლისთვის მიენიჭა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია. 1998 წელს მიიღო შალვა დადიანის ლიტერატურული პრემია. არის ღირსების ორდენის კავალერი. თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება მიენიჭა 1996 წელს. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ეროვნული თანხმობისა და აღორძინების კავშირი“. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.

გარდაიცვალა 2017 წლის 6 ნოემბერს, 86 წლის ასაკში.
FLEX

მომავალ ლიდერთა გაცვლითი პროგრამა (, შემოკლებით ) — მოსწავლეთა გაცვლითი პროგრამა, რომელსაც ადმინისტრერებას უწევს აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტი. იგი ფინანსდება თავისუფლების მხარდაჭერის აქტის მიერ. პროგრამა საშუალებას აძლევს მოსწავლეებს (15-დან 17 წლამდე) ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქვეყნებიდან (საქართველოს, სომხეთის, აზერბაიჯანის, ყაზახეთის, ყირგიზეთის, მოლდოვის, რუსეთის, ტაჯიკეთის, თურქმენეთის და უკრაინის ჩათვლით), გაატარონ აკადემიური წელი ამერიკის შეერთებულ შტატებში, იცხოვრონ მასპინძელ ოჯახში და ისწავლონ ამერიკულ უმაღლეს სკოლაში.

პროგრამა შეიქმნა 1992 წელს სენატორ ბილ ბრედლის მიერ. მისი აზრით, ეს პროგრამა იყო „საუკეთესო საშუალება, უზრუნველყოფილიყო ხანგრძლივვადიანი მშვიდობა და ურთიერთგაგება აშშ-სა და პოსტსაბჭოთა ქვეყნებს შორის, ასევე დემოკრატიის შესწავლა მისი უშუალო გაცნობით“. 1993 წლიდან მოყოლებული 18000-ზე მეტმა მოსწავლემ 12 პოსტსაბჭოთა ქვეყნიდან მიიღო მონაწილეობა ამ პროექტში.
ომარ ფხაკაძე

| მედლები =
| ჯილდოები = =":"

}
=":"

ომარ ფხაკაძე (დ. 12 აგვისტო, 1944, ქუთაისი — გ. 21 მაისი, 1993, თბილისი) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი, ველომრბოლი (ტრეკი, სპრინტი). პირველი საბჭოთა მსოფლიო ჩემპიონი სპრინტში და პირველი საბჭოთა ველომრბოლი, რომელმაც სატრეკო ველორბოლაში ოლიმპიური მედალი მოიპოვა. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1965).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1944 წლის 12 აგვისტოს ქუთაისში. საგზატკეცილო ველორბოლაში ვარჯიში 15 წლის ასაკში მწვრთნელ ჯონდო მეფისაშვილის ხელმძღვანელობით დაიწყო. სკოლის მოსწავლეებს შორის საგზატკეცილო ველორბოლაში საქართველოს თასის გათამაშებაში გამარჯვებით მწვრთნელ გურამ ჯოხაძის ყურადღება მიიპყრო, რომელმაც მას თბილისში გადასვლა და საგზატკეცილოდან სატრეკო ველორბოლაზე გადართვა ურჩია.

პირველ დიდ წარმატებას ომარ ფხაკაძემ საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტაკიადაზე მიაღწია, როდესაც მოსკოვისა და ტულის სახელმოხვეჭილ სპრინტერებთან ჭიდილში გაიმარჯვა და ოქროს მედალი მოიპოვა. ვერცხლის (1969) და ბრინჯაოს პრიზიორი (1966), ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი (1972, მიუნხენი), იყო და ოლიმპიადების მონაწილე (1964, ტოკიო — მეოთხედფინალი; 1968, მეხიკო — ადგილი).

საბჭოთა კავშირის ათგზის ჩემპიონი (1963, 1964, 1966–1973), ორგზის მეორე (1965, 1967) და მესამე (1968) პრიზიორი, საბჭოთა კავშირის თასის ოთხგზის მფლობელი (1963–1965, 1969), გდრ-ის, კოპენჰაგენის, ამსტერდამის, ტულის საერთაშორისო ტურნირებში გამარჯვებული. მსოფლიოს ორგზის რეკორდსმენი: ჰიტი 200 მ სვლით - 10,69 წმ და 10,61 წმ (1967).

საბჭოთა კავშირისა და საქართველოს წლის საუკეთესო სპორტსმენი (1965). საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი, საბჭოთა კავშირისა და საქართველოს სპრინტერთა ნაკრები გუნდების მწვრთნელი (1974–1993). საქართველოს ველოსპორტის ფედერაციის პრეზიდენტი (1986–1993).

მისი სახელი მინიჭებული აქვს თბილისის ცენტრალურ ველოდრომს. გადაღებულია გიორგი შენგელაიას ქართულ მხატვრულ ფილმში „ხარება და გოგია“, რომელშიც ასრულებს ერთ-ერთი მთავარი გმირის — ხარებას როლს.
ბასილი II

ბასილ ბულგართმმუსვრელი (დ. 958 — გ. 15 დეკემბერი, 1025) — ბიზანტიის იმპერატორი 976–1025 წლებში. თანამედროვეები ბასილ უმცროსს და ბასილ პორფიროგენეტს უწოდებდნენ, რათა განესხვავებინათ მისი წინაპრის ბასილ მაკედონიელისგან.

ბასილი -ის გამეფებისთანავე მცირე აზიაში დაიწყო ძლიერი აჯანყება ფეოდალური არისტოკრატიისა ბარდა სკლიაროსის მეთაურობით, ბიზანტიელებმა დახმარება სთხოვეს დავით კურაპალატს. ქართველთა ლაშქარმა თორნიკე ერისთავის მეთაურობით სასტიკად დაამარცხა ბარდა სკლიაროსი. ამ დახმარების სანაცვლოდ ბიზანტიამ ვრცელი ტერიტორიები დაუთმო დავით კურაპალატს. საუკუნის 80-იან წლებში ბიზანტიელებმა სასტიკი დამარცხება იგემეს ბულგარეთში, ამას მოჰყვა 987 წელს ჯერ ბარდა სკლიაროსის, შემდეგ კი ფოკას აჯანყება. ამ უკანასკნელმა თავი იმპერატორად გამოაცხადა და მთელ მცირე აზიას დაეუფლა. დავით ფოკას მიემხრო. ბასილი -მ მოახერხა აჯანყებულთა დამარცხება, რის შემდეგ დავით ქართველთა მეფე აიძულა თავისი სამფლობელოები ანდერძით ბიზანტიისათვის გადაეცა. დავით -ის გარდაცვალების (1001) შემდეგ ბასილი ტაოში მოვიდა და დავითის სამფლობელოებს დაეუფლა.

ამის შემდეგ მოახდინა იმპერიის სტაბილიზაცია, ექსპანსია და საიმპერატორო ძალის გაზრდა. მუდმივი ომების მიუხედავად, მან თავი გამოიჩინა, როგორც ძლიერმა მმართველმა და გააფართოვა ბიზანტია. ბასილმა 40-წლიანი ომი გააჩაღა ბულგარელების წინააღმდეგ. ომში გამარჯვების შედეგად მთლიანად დაიმორჩილა და იმპერიას მიუერთა ბულგარეთის იმპერია. მისი ბრძანებით ბიზანტიელებმა 15 ათასი ბულგარელი ტყვე დააბრმავეს. ამ სისასტიკის გამო იმპერატორს „ბულგართმმუსვრელი“ (იგივე ბულგართმჟლეტი) უწოდეს. ბასილის წყალობით 1018 წელს ბულგარეთი ბიზანტიის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა.

იმიერტაოსა და დავითის მემკვიდრეობისათვის ბრძოლა საქართველო-ბიზანტიას შორის არ შემწყდარა. ამ საბაბით 1021–1023 წლებში ორ ქვეყანას შორის დიდი ომიც მოხდა, რომელშიც ბიზანტიელებმა გაიმარჯვეს. ბასილი -მ მოახერხა დავით კურაპალატის მამულების საბოლოოდ შემომტკიცება. ბიზანტიის იმპერატორმა მძევლად გიორგის -ის ძე ბაგრატი წაიყვანა და კონსტანტინოპოლში დაბრუნდა.
ტელეკომუნიკაცია

ტელეკომუნიკაცია, იგივე ელექტრული კავშირგაბმულობა ან ელექტრული კავშირი — ინფორმაციის გადაცემა გარკვეულ მანძილზე ელექტრომაგნიტური სიგნალების გამოყენებით. ინფორმაციის გადასაცემად ძირითადად გამოიყენება ელექტრული ან ოპტიკური კაბელები და რადიოკავშირი.

უძველესი დროიდან ადამიანები შეტყობინების გადასაცემად იყენებდნენ ოპტიკურ მოვლენებს (სიგნალებს), მაგალითად კოცონებს. ამ სიგნალების თანამედროვე სახეებია ოპტიკური სიგნალები, რომლებიც ოპტიკურ-ბოჭკოვანი კაბელებით გადაიცემა. ელექტროობის აღმოჩენის შემდეგ შეტყობინებები გადაიცემა ელექტრული სიგნალების საშუალებით, ეს სიგნალები გაივლიან ძირითადად ელექტრულ სადენებს (კაბელებს) ან რადიო სარელეო არხებს. ელექტრული კავშირგაბმულობა ახდენს ინფორმაციის მიღება-გადაცემას ტელეგრაფის, ტელეფონის, რადიომაუწყებლობის, ტელევიზიისა და სხვათა მეშვეობით. განასხვავებენ ასევე საფოსტო კავშირს, რომელსაც საფუძველი ჩაუყარა წერილობითმა ინფორმაციამ, საფოსტო კავშირი ინფორმაციის მიღება-გადაცემას ფოსტის საშუალებით ახდენს.
თორნიკე გორგიაშვილი

თორნიკე გორგიაშვილი (დ. 31 მაისი, 1989, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „სამტრედიისა“ და საქართველოს ეროვნული ნაკრების ნახევარმცველი.

კარიერა
კარიერა დაიწყო საფეხბურთო კლუბ „თბილისში“. 2005 წელს ჩაირიცხა „ზესტაფონში“ და მალევე ძირითადი შემადგენლობის საკვანძო ფეხბურთელიც გახდა. ის მაშინ დაწინაურდა, როცა „ზესტაფონს“ ჯერ კიდევ გია გეგუჩაძე თავკაცობდა. მისი პროგრესი არც ნაკრების მწვრთნელს გამოეპარა და არაერთხელ გამოიძახა ეროვნულ გუნდში. მას შემდეგ რაც „ზესტაფონმა“ 2013-2014 წლების სეზონისთვის დაიწყო მზადება, თორნიკე კლუბში არ გამოჩენილა იმის გამო, რომ კლუბმა ფეხბურთელებს ხელფასის გადახდა დაუგვიანა, გორგიაშვილი კონტრაქტის ანულირებასა და თავისუფალი აგენტის სტატუსს ითხოვდა. საქმე ფეხბურთის ფედერაციის ფეხბურთელთა სტატუსის კომიტეტმა განიხილა და გორგიაშვილის მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა. გასაჩივრების შემდეგ თორნიკემ დავა მოიგო. 2014 წლის იანვარში თავისუფალი აგენტის სტატუსით თბილისის „დინამოში“ გადავიდა. სეზონის დასრულების შემდეგ ასევე თავისუფალი აგენტის სტატუსით დატოვა გუნდი, აგვისტოდან უმაღლეს ლიგაში ახალაღზევებულ „სამტრედიას“ შეუერთდა.

ტიტულები
ზესტაფონი:
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (2): 2010/2011, 2011/2012
საქართველოს თასის ფინალისტი (1): 2011/2012
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (2): 2011/2012, 2012/2013
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (1): 2008/2009

დინამო თბილისი:
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (1): 2013/2014
საქართველოს თასის გამარჯვებული (1): 2013/2014
კირ ბულიჩოვი

იგორ მოჟეიკო (დ. 18 ოქტომბერი, 1934 — გ. 5 სექტემბერი, 2003), უფრო მეტად ცნობილი, როგორც კირ ბულიჩოვი — საბჭოთა მწერალი-ფანტასტიკოსი, მეცნიერი, სცენარების ავტორი, სსრკ-ს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1982).

ნაწარმოებები
ალისას თავგადასავლები
ბულიჩოვის ყველაზე ცნობილი ციკლი. მისი მთავარი პერსონაჟი არის გოგონა საუკუნიდან, ალისა სელეზნიოვა. იგი მოგზაურობს საუკუნის დედამიწაზე, კოსმოსში, ოკეანის სიღრმეებში და წარსულშიც. არსებობს კიდევ ერთი, ’შიდა’ ციკლი, რომელშიც მოთხრობილია ალისას და მისი მეგობრების წარსულში მოგზაურობაზე.

ნაწარმოებების პოპულარობას ასევე ხელი შეუწყო რამდენიმე ეკრანიზაციამ. მათ შორის არის: „მესამე პლანეტის საიდუმლო“ (ანიმაციური ფილმი, 1981), „სტუმარი მომავლიდან“ (ხუთი სერია, 1984), „იასამნისფერი ბურთი“ (1987), „ჟანგიანი გენერლის კუნძული“ (1988), „იამაგირი-მარუს ტუსაღები“ (1988) და „ალისას დაბადების დღე“ (2008). პოსტსაბჭოთა პერიოდში გადაღებული იქნა სხვა ეკრანიზაციებიც.
ნიკოლოზ ნოსოვი

ნიკოლოზ ნოსოვი (დ. 23 ნოემბერი [ძვ. სტ. 10 ნოემბერი], 1908 — გ. 26 ივლისი, 1976) — საბჭოთა საბავშვო მწერალი. სახელი გაითქვა როგორც მოკლე მოთხრობებით, ასევე ვრცელი რომანებით, რომელთა შორის განსაკუთრებით დიდი წარმატება ხვდა ნეზნაიკას ციკლს.

ნაწარმოებები
ნეზნაიკა
მწერლის ცნობილი ციკლი. სულ გამოვიდა სამი რომანი - „ნეზნაიკასა და მისი მეგობრების თავგადასავალი“ (1953-1954), „ნეზნაიკა მზის ქალაქში“ (1958) და სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის „ნეზნაიკა მთვარეზე“ (1964-1965). უკანასკნელმა დიდი პოპულარობა მოიპოვა საბჭოთა პოზიციიდან ’კაპიტალისტური საზოგადოების დაცინვით’.