iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სერხიო რომერო

სერხიო ხერმან რომერო (; 22 თებერვალი, 1987, ბერნანდო დე ირიგოენი, არგენტინა) — არგენტინელი ფეხბურთელი. „ბოკა ხუნიორსის“ მეკარე. სხვადასხვა დროს იცავდა აველიანედას „რასინგის“, „აზ ალკმაარის“, „სამპდორიის“ და „მონაკოს“ ღირსებას. ნიდერლანდების ჩემპიონი 2009 და იოჰან კრუიფის თასის მფლობელი 2009 „აზ ალკმაარის“ შემადგენლობაში. ინგლისის ასოციაციის თასის 2016, ინგლისის ლიგის თასის 2017, ინგლისის სუპერთასისა 2016 და უეფა-ს ევროპა ლიგის თასის მფლობელი 2017 „მანჩესტერ იუნაიტედის“ შემადგენლობაში. 2014 წლის მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი და სამხრეთ ამერიკის ორგზის ვიცე-ჩემპიონი 2015, 2016 არგენტინის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

კარიერა
მისი დებიუტი შედგა არგენტინის პრიმერა დივიზიონში 2007 წელს, სეზონის ბოლოს გადავიდა ნიდერლანდურ „აზ ალკმაარში“. 2011 წლიდან შეუერთდა „სამპდორიას“. არგენტინის ნაკრებთან ერთად გახდა 2008 წლის ოლიმპიური თამაშების ოქროს მედალოსანი, მონაწილეობა მიიღო კოპა ამერიკის 2011 წლის გათამაშებაში და ასევე ორ მსოფლიო ჩემპიონატზე, 2010 და 2014 წლებში იყო ძირითადი მეკარე.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
აზ ალკმაარი
ერედივიზია: 2008–09
იოჰან კრუიფის თასი: 2009

მანჩესტერ იუნაიტედი
ინგლისის ასოციაციის თასი: 2015–16
ინგლისის ლიგის თასი: 2016–17
ინგლისის სუპერთასი: 2016
უეფა-ს ევროპა ლიგა: 2016–17

ბოკა ხუნიორსი
არგენტინის პრიმერა დივიზიონი: 2022
არგენტინის სუპერთასი: 2022
ლიბერტადორესის თასის ფინალისტი: 2023

სანაკრებო
არგენტინა
მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი: 2014
კოპა ამერიკის ფინალისტი: 2015, 2016
ბულგარეთის შეიარაღებული ძალები

ბულგარეთის შეიარაღებული ძალები (ბულგ: ) — ბულგარეთის აღმასრულებელი ხელისუფლების სამხედრო სტრუქტურა, რომლებიც ექვემდებარება ქვეყნის პრეზიდენტს და იმართება თავდაცვის სამინისტროს მიერ. შეიარაღებული ძალების მისიაა შეინარჩუნოს ბულგარეთის სუვერენიტეტი, დაიცვას მისი სახმელეთო და საზღვაო ტერიტორიები, საჰაერო სივრცე და მათი განუყოფელი მთლიანობა. ასევე მისი მოვალეობაა ქვეყანაში კონსტიტუციური წესრიგის დამყარება და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უზრუნველყოფა.
მის შემადგენლობაშია: არმია, სამხედრო-საჰაერო ძალები , სამხედრო-საზღვაო ძალები .

ბულგარეთში გაუქმებულია სამხედრო სამსახურში სავალდებულო გაწვევა და შეიარაღებული ძალები მთლიანად საკონტრაქტო სამსახურზეა გადასული.

ისტორია
ისტორიულად ბულგარეთის არმია მუდმივად თამაშობდა უდიდეს როლს ქვეყნის სუვერენიტეტის შენარჩუნებაში. თავისუფლების მოპოვებიდან (1878) რამდენიმე წელიწადში ბულგარეთის გახდა რეგიონის სამხედრო ლიდერი და ქვეყნის არმია მონაწილეობდა უმნიშვნელოვანეს ომებში – სერბეთ-ბულგარეთის ომი (1885), ბალკანეთის პირველი ომი (1912–13), ბალკანეთის მეორე ომი (1913), პირველი მსოფლიო ომი (1915–1918) და მეორე მსოფლიო ომი (1941–1944). ამ ომებში ბულგარეთის არმიამ მნიშვნელოვანი საბრძოლო გამოცდილება მიიღო. ცივი ომის დროს ბულგარეთის სახალხო რესპუბლიკა იყო ვარშავის პაქტის ერთ-ერთი უძლიერესი სამხედრო ძალა (152 000 ჯარისკაცი, 1988). სსრკ-ის დაშლის შემდეგ, ბულგარეთის ხელმძღვანელობამ გადაწყვიტა ნატო-ში გაწევრების პოლიტიკურ გზას დადგომოდა და დაიწყო სამხედრო მოსამსახურეთა და შეიარაღების შემცირება. 2004 წლის 29 მარტს ბულგარეთი ნატო-ში გაწევრდა. სადღეისოდ 776 ბულგარელი ჯარისკაცი განლაგებულია სამ ქვეყანაში.

ბულგარეთი და საქართველო
2008 წლიდან დღემდე, ევროკავშირის მისიის ფარგლებში, 12 ბულგარელი მშვიდობისმყოფელი საქართველოს კონფლიქტურ რეგიონებში მონიტორგს აწარმოებს.
ტელეცი

ტელეცი (გ. 765) — ბულგარეთის პირველი სამეფოს ხანი 762-765 წლებში. უგაინის გვარის წარმომადგენელი. იგი ქვეყანას მართავდა ბულგარეთის სახელმწიფოს კრიზისის დროს საუკუნის მეორე ნახევარში. ტელეცის ზუსტი წარმომავლობა უცნობია, თუმცა ცნობილია, რომ იგი იყო ახალგაზრდა, მამაცი და შეუპოვარი.

ბიზანტიელი ისტორიკოსების, ნიკიფორესა და თეოფანეს ცნობით, ტელეცი ხელისუფლებაში აჯანყების შედეგად მოვიდა. ძველი მმართველობისა და ძველი დინასტიის მომხრეები ჩანან ქვეყნის სლავური მოსახლეობა. ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ტელეცმა სლავების უდიდესი ნაწილი ბითინიაში გადაასახლა, სადაც 688-689 წლებში იუსტინიანე -მ უკვე გადაასახლა ისინი.

ტელეცმა ილაშქრა ბიზანტიის პროვინციებში, რის პასუხადაც კონსტანტინე -მ გადაწყვიტა თავნება ხანის მორჯულება. 763 წლის 16 ივნისს კონსტანტინეს ჯარი კონსტანტინოპოლიდან დაიძრა და ანხიალოს ციხესიმაგრის მახლობლად დაბანაკდა. ზღვიდან მას ზურგს უმაგრებდა ბიზანტიის ფლოტი. ტელეცმა თავისი ჯარი ბალკანეთის გასასვლელებში გაამაგრა და ბიზანტიელებთან შეტაკება იმ ადგილზე დაგეგმა. ბრძოლა 30 ივნისს გაიმართა. სლავების ნაწილი ბიზანტიელთა მხარეზე გადავიდა, რამაც ბრძოლის ბედი გადაწყვიტა, ტელეცი ბრძოლის ველიდან გაიქცა. კონსნტინე ტრიუმფით დაბრუნდა დედაქალაქში.

ამ მარცხის შემდეგ ბულგარელები აჯანყდნენ და ტელეცი მოკლეს. ხანის თანამდებობას იკავებს საბინი.
ოლიმპია დუკაკისი

ოლიმპია დუკაკისი ( დ. 20 ივნისი, 1931, ლოუელი — გ. 1 მაისი, 2021, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი კინომსახიობი. მიღებული აქვს ოსკარისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოები.

დაიბადა მასაჩუსეტსის შტატში, ბერძენი ემიგრანტების ოჯახში. 1950-იან წლებში საცხოვრებლად ნიუ-იორკში გადავიდა, სადაც ბროდვეის თეატრიდან დაიწყო სამსახიობო კარიერა. კომედიაში „შეშლილი“ შესრულებული როლისთვის 1988 წელს ოსკარი მიიღო. გარდა ფილმებისა, არაერთი როლი აქვს შესრულებული თეატრის სცენაზეც. იყო სპექტაკლების რეჟისორიც.

გარდაიცვალა 2021 წლის 2 მაისს.

ფილმოგრაფია
საბინი (ბულგარეთი)

საბინი — ბულგარეთის პირველი სამეფოს ხანი 765-766 წლებში. საბინი იყო კორმისიშის სიძე, როგორც ჩანს მმართველობა ისევ ვოკილის დინასტიის ხელში აღმოჩნდა, ოღონდ ახლა ქალის ხაზით. არსებობს ვარაუდი, რომ საბინი არის სლავური წარმოშობის, რადგან მისი სახელი არ ფუგურირებს ბულგარელი ხანების სიაში.

საბინმა ბიზანტიასთან მშვიდობა დაამყარა. ხელისუფლებაში მოსვლისთანავე მან ელჩები გააგზავნა ბიზანტიაში ზავის სათხოვნელად. თავდაპირველად მოლაპარაკებები საიდუმლოდ მიმდინარეობდა, მაგრამ როგორც კი გაცხადდა, ხალხში მღელვარება გამოიწვია. შეიქმნა სახალხო საბჭო, რომელიც ხანის წინააღმდეგ გამოდიოდა. საბინი იძულებული გახდა მესემბრიიდან ბიზანტიაში გაქცეულიყო. იმპერატორმა კონსტანტინე -მ იგი და მისი ნათესავები შეიფარა.

768 წელს, როდესაც ბულგარეთის ხანი პაგანი კონსტანტინოპოლში ჩავიდა საბინი იმპერატორის გვერდით გამომწვევად იდგა. იმპერატორმა ხანს უსაყვედურა საბინისადმი სიძულვილის გამო. ცხადი იყო იმპერატორს ხანის ტახტზე საბინის დაბრუნება და ბულგარეთის თავისი გავლენის სფეროში მოქცევა უნდოდა.

საბინი გარდაცვალებამდე კონსტანტინოპოლში ცხოვრობდა.
უმორი

უმორი — ბულგარეთის პირველი სამეფოს ხანი 766 წელს. ვოკილის დინასტიის წარმომადგენელი. ბულგარეთის ხანი იყო სულ 40 დღე.

იგი არის უკანასკნელი მმართველი, რომელიც მოხსენიებულია ბულგარეთის ხანების სიაში. ხელისუფლებაში მოვიდა საბინის ბიზანტიაში გაქცევის შემდეგ. უმორი მომავალმა ხანმა ტოქტუმ აჯანყების შედეგად დაამხო.
ბორის II

ბორის (დ. 931 — გ. 977) — ბულგარეთის პირველი იმპერიის იმპერატორი 969-977 წლებში. პეტრე ბულგარელისა და დედოფალ ირინას უფროსი შვილი. 971 წლიდან ბიზანტიის ტყვეობაში იყო, მაგრამ ბულგარეთში მის ტახტზე არავინ ასულა და კვლავ მეფედ მიიჩნევდნენ.

ბიოგრაფია
მმართველობის დასაწყისი
ბორისი დაიბადა კონსტანტინოპოლში 931 წელს. მის ცხოვრებაზე 968 წლამდე არაფერია ცნობილი. 968 წელს იგი ბულგარეთის იმ ელჩობის შემადგენლობაში იყო, რომელიც ბიზანტიის იმპერატორს ნიკიფორე ფოკას ზავის დასადებად ესტუმრა. ერთი წლით ადრე ბიზანტილების თხოვნით ბულგარეთში თავადი სვიატოსლავი შეიჭრა. ბულგარეთის არმიის დამარცხების შემდეგ, იმის ნაცვლად, რომ კიევში გაბრუნებულიყვნენ, რუსებმა აიღეს ბულგარეთის აღმოსავლეთი (შავიზღვისპირა) ნაწილი ქალაქების, დოროსტოლისა და მცირე პრესლავის (რუსულ წყაროებში - პერეიასლავეცი) ჩათვლით, სადაც სვიატოსლავმა დედაქალაქი გადმოიტანა. მოლაპარაკებების შედეგად დაიდო ბულგარეთ-ბიზანტიის ზავი კიევის რუსეთის წინააღმდეგ, ხოლო ბორისი და მისი ძმა რომანი კონსტანტინოპოლში ტყვეებად დაიტოვეს.

968 წელს, რუსების მეორე ლაშქრობის დროს, პეტრე ბულგარელი ტახტიდან გადადგა და ბიზანტიელებმა ბორისი გაათავისუფლეს, რათა სამეფო ტახტი დაეკავებინა. სვიატოსლავის წინააღმდეგობას ვერ გაუძლო და ახალმა მეფემ მასთან ზავი დადო. კიევის მთავრის არმიის ნაწილები კვლავ განაგრძობდნენ ბიზანტიაზე თავდასხმებს. 970 წელს თრაკიაში, არკადიოპოლთან ბულგარელებისა და რუსების გაერთიანებული ლაშქარი ბიზანტიის იმპერიის არმიასთან დამარცხდა. აქედან მოყოლებული ბიზანტიის ახალი იმპერატორი იოანე ციმისკე იწყებს ლაშქრობას ჩრდილოეთში, რომლის დროსაც პრესლავს ალყას შემოარტყამს.

ბიზანტიის ტყვეობაში
ბიზანტიელებმა მოახერხეს ქალაქის ხელში ჩაგდება. ბორის იოანე ციმისკეს საპატიო ტყვე გახდა. მას შემდეგ რაც კიევის მთავარმა და იოანე -მა დადეს სამშვიდობო ხელშეკრულება და მთავარი კიევში გაბრუნდა, იოანე ციმისკე ტრიუმფით დაბრუნდა კონსტანტინოპოლში. ბიზანტია ბულგარეთის გათავისუფლებას არ ჩქარობდა. იმავე წელს იმპერატორმა საზეიმოდ აჰყარა სამეფო რეგალიები ბორის -ს და აღმოსავლეთი ბულგარეთი ბიზანტიის პირდაპირ მმართველობას დაუმორჩილა.

ბიზანტიელებმა აღმოსავლეთ ბულგარეთის ხელში ჩაგდება ადვილად მოახერხეს, მაგრამ დასავლეთ ბულგარეთი ვერ დაიმორჩილეს. 977 წელს ძმები ბორისი და რომანი გაიქცნენ ტყვეობიდან დასავლეთ ბულგარეთში თუმცა ბორისი საზღვარზე მოკლეს.
ედენ აზარი

ედენ აზარი ( დ. 7 იანვარი, 1991, ლა-ლუვიერი) — ყოფილი ბელგიელი ფეხბურთელი, ბელგიის ეროვნული ნაკრების შემტევი ნახევარმცველი, ასევე თამაშობს გარემარბის პოზიციაზე. იგი ცნობილია მისი სისწრაფით, დრიბლინგით, ტექნიკითა და კრეატიულობით. მას ხშირად ადარებენ კრიშტიანუ რონალდუს და ლიონელ მესის. ჰაზარი, მწვრთნელების, კოლეგებისა და კომენტატორების მიერ მიჩნეულია მსოფლიოს ერთ-ერთ საუკეთესო ფეხბურთელად.

ედენ აზარმა კარიერა ბელგიაში დაიწყო, ჯერ „როიალ სტეიტ ბრანიონსში“, შემდეგ კი „ტუბიზში“. 2005 წელს იგი ფრანგული გუნდის, „ლილის“ აკადემიას შეუერთდა. მან აკადემიაში 2 წელი გაატარა და 2007 წლის ნოემბერს, 16 წლის ასაკში მისი პროფესიონალური დებიუტიც შედგა. მან ლილში 190-ზე მეტი თამაში ჩაატარა და მოიგო რამდენიმე ინდივიდუალური ტიტული, ხოლო 2012 წლის ზაფხულში იგი ინგლისურ კლუბ ჩელსის შეუერთდა, სადაც თავის პირველ სეზონში კლუბთან ერთად უეფა-ს ევროპა ლიგის თასის მოპოვება შესძლო, სამი წლის შემდეგ, 2011 წლის ოქტომბერში, ჰაზარმა პირველი გოლი გაუტანა ყაზახეთის ნაკრებს. მას შემდეგ მონაწილეობა მიიღო 80-ზე მეტ ოფიციალურ მატჩში. ჰაზარს მონაწილეობა აქვს მიღებული 2014 წლის მსოფლიოსა და 2016 წლის ევროპის ჩემპიონატებში.

მიღწევები
საკლუბო ტიტულები
ლილი: (2)
საფრანგეთის საფეხბურთო ჩემპიონატი (1) : 2010–2011
ინგლისის ლიგის თასი (2): 2014–2015, 2016–17

რეალ მადრიდი: (8)
ლა ლიგა (2): 2019–2020, 2021–22
ესპანეთის თასი (1): 2022–23
ესპანეთის სუპერთასი (2): 2019–20, 2021–22
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (1): 2021–22
უეფა-ს სუპერთასი (1): 2022
ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი (1): 2022

სანაკრებო
ბელგია
მსოფლიო ჩემპიონატი : მესამე ადგილი: 2018

ინდივიდუალური ტიტულები
საფრანგეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი (2): 2010–2011, 2011–2012
საფრანგეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის წლის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი (2): 2008–2009,2009–2010
საფრანგეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის წლის გუნდი (3): 2009–2010,2010–2011,2011–2012
საფრანგეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის თვის საუკეთესო ფეხბურთელი (3): მარტი 2010, მარტი 2011, მარტი 2012
ინგლისის პრემიერ-ლიგის წლის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი (1): 2013–2014
ინგლისის პრემიერ-ლიგის წლის გუნდი (2): 2012–2013,2013–2014
ჩელსის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი (4): 2013–2014, 204-15, 2016–17, 2018–19
ბრავოს ტიტული (1): 2011
ტიმ კრული

ტიმ კრული (; დ. 3 აპრილი, 1988, ჰააგა) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი. ასპარეზობს ინგლისურ კლუბ „ნიუკასლში“. მონაწილეობა მიიღო 2014 წლის მუნდიალზე. იყო სათადარიგო მეკარე. კოსტა-რიკასთან მეოთხედფინალურ შეხვედრაში შეცვლაზე შევიდა დამატებითი დროის მიწურულს, პენალტების სერიაში მოიგერია ორი დარტყმა და გუნდს ნახევარფინალში გასვლაში დაეხმარა.
პიზოლითი

პიზოლითი — დანალექი ქანები. იგი 2-5 მმ-ზე მსხვილი ოოლითია. წარმოადგენს მომრგვალო ფორმის მინერალურ სხეულს, კირქვული ოოლითების სუსტად შეცემენტებულ გროვას. ჩვეულებრივ არის კალციტური, იშვიათად არაგონიტული, რკინოვანი, ბოქსიტური, მანგანუმიანი და სხვა. სფეროსებრია და გააჩნია კონცენტრირებული ფენები. პიზოლითები გამოვლინებულია საქართველოს მღვიმეებშიც, ამ მხრივ აღსანიშნავია ვახუშტი ბაგრატიონის უფსკრული, სადაც მისი მდიდარი ბუდობები გვხვდება. პიზოლითური ფორმების ნაირფეროვნებით გამოირჩევა ახალი ათონის მღვიმე, კერძოდ მისი დარბაზი „თბილისი“. პირველად კავკასიაში ოოლითებსა და პიზოლითებს გუმის მღვიმის ბოლო დარბაზის კოროზიულ ორმოებში მიაკვლიეს.
ლუი ვან გალი

ალოიზიუს პაულუს მარია ვან გალი, უკეთ ცნობილი, როგორც ლუი ვან გალი (; ; დ. 8 აგვისტო, 1951, ამსტერდამი) — ნიდერლანდელი ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი, ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების თავკაცი სამჯერ: 2000–2001, 2012–2014 და 2021–2022 წლებში.

წვრთნიდა ამსტერდამის „აიაქსს“, „ბარსელონას“, მიუნხენის „ბაიერნსა“, „მანჩესტერ იუნაიტედსა“ და სხვა გუნდებს.

მიღწევები
სამწვრთნელო
აიაქსი ამსტერდამი: (11)
ერედივიზია (3): 1993–94, 1994–95, 1995–96
ნიდერლანდების თასი (1): 1992–93
ნიდერლანდების სუპერთასი (3): 1993, 1994, 1995
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (1): 1994–95
უეფა-ს თასი (1): 1991–92
უეფა-ს სუპერთასი (1): 1995
საკონტინენტთაშორისო თასი (1): 1995

ბარსელონა: (4)
ლა ლიგა (2): 1997–98, 1998–99
ესპანეთის თასი (1): 1997–98
უეფა-ს სუპერთასი (1): 1997

 ალკმარი: (1)
ერედივიზია (1): 2008–09

ბაიერნი მიუნხენი:(3)
გერმანიის ბუნდესლიგა (1): 2009–10
გერმანიის თასი (1): 2009–10
გერმანიის სუპერთასი (1): 2010

მანჩესტერ იუნაიტედი:(1)
ინგლისის ასოციაციის თასი (1): 2015–16
მუსტაფა I

მუსტაფა ; დ. 1591 — გ.20 იანვარი 1639) — ოსმალეთის იმპერიის სულთანი 1617 - 1618 და 1622 - 1623 წლებში. მეჰმედ -ისა და აფხაზი ჰალიმე სულთნის შვილი. აჰმედ -ის ძმა.

ბიოგრაფია
მუსტაფა დაიბადა 1591 წელს მანისაში. 1603 წელს მეჰმედ -ის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ავიდა მუსტაფას უფროსი ძმა, აჰმედ . ტრადიციის მიხედვით, მუსტაფა სიკვდილით უნდა დასჯილიყო, თუმცა აჰმედმა ეს ტრადიცია დაარღვია და უარი განაცხადა 12 წლის მუსტაფას მოკვლაზე.

აჰმედ -ის 14-წლიანი მმართველობის დროს მუსტაფა იზოლირებული იყო თოფქაფის სასახლეში, ამის გამო მუსტაფა სულიერად დაავადდა. 1617 წელს აჰმედ -ის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე უნდა ასულიყო აჰმედის ვაჟი შეჰზადე ოსმანი, რომელიც ჯერ 13 წლისაც არ იყო. ამიტომ შეიჰ-ულ-ისლამის გადაწყვეტილებით, იმპერიის სულთანი მუსტაფა გახდა.

დაავადების გამო, მუსტაფა ვერ მართავდა იმპერიას, მხოლოდ სასახლის კარის დაჯგუფებების ბრმა იარაღს წარმოადგენდა. ოსმალეთის იმპერია იმართებოდა მისი დედის, ჰალიმე სულთნის მიერ. 1618 წლის 26 თებერვალს მუსტაფა მისმა ძმისშვილმა, ოსმან -მ ტახტიდან ჩამოაგდო. 1622 წლის 19 მაისს იანიჩარების აჯანყების შედეგად ოსმან -ც ჩამოაგდეს ტახტიდან და ისევ მუსტაფა აიყვანეს. 1623 წლის 10 სექტემბერს მუსტაფა მისმა მეორე ძმისშვილმა, მურად -მ ჩამოაგდო. სიცოცხლის ბოლო წლები მუსტაფა -მა შინაპატიმრობაში გაატარა. გარდაიცვალა 1639 წლის 20 იანვარს. მისი სიკვდილის მიზეზად ისტორიკოსთა ნაწილი ეპილეფსიას ასახელებს.
მეჰმედ III

მეჰმედ ( დ. 26 მაისი, 1566 — გ. 22 დეკემბერი, 1603) — ოსმალეთის იმპერიის მე-13 სულთანი. მურად -ის მემკვიდრე.

ბიოგრაფია
მეჰმედ ტახტზე 1595 წელს ავიდა და მაშინვე სიკვდილით დასაჯა თავისი 19 ძმა, რადგან მათი მხრიდან შეთქმულების ეშინოდა. იგივე შიში გახდა იმის მიზეზი, რომ მეჰმედმა შემოიღო დამღუპველი ტრადიცია, რომლის მიხედვითაც უფლისწულებს ეკრძალებოდათ მამის სიცოცხლეში მონაწილეობა მიეღოთ სახელმწიფოს მართვის საქმეებში, რის გამოც ისინი შინა პატიმრობაში ჰყავდათ ჰარამხანაში, სპეციალურ «გისოსებში».

მეჰმედ -ის მმართველობის დასაწყისში კონსტანტინოპოლში დაიჭირეს რუსეთის ელჩი დანილო ისლენიევი, რომელიც მოგვიანებით უკვალოდ გაქრა. ავსტრიელების წარმატებამ დუნაიზე გამოიწვია ხალხისა და იანიჩარების აჯანყება კონსტანტინოპოლში. 1596 წელს დიდი ვეზირისა და შეიჰულ ისლამის რჩევით მეჰმედი ჯარით დაიძრა უნგრეთისაკენ და გაიმარჯვა ამ ბრძოლაში. მაგრამ ამით ვერ ისარგებლა და დაუბრუნდა თავის განებივრებულ ცხოვრებას კონსტანტინოპოში.

აზიურ ოლქებში, რომლებიც სპარსეთს ემორჩილეობდა, მიმდინარეობდა აჯანყებები, ამიტომ მის ჩასახშობად შეიჭრნენ სპარსელები. მოიშალა როგორც შიდა მმართველობა, ასევე კონტროლი ჯარზე. მეჰმედ -ის მმართველობიდან დაიწყო ოსმალეთის იმპერიის დაკნინების ხანა.

გარყვნილ და სისხლისმსმელ მეჰმედ -ს (რომელიც განსაკუთრებული სისასტიკით გამოირჩეოდა ქრისტიანების მიმართ) ყველაფრის მიუხედავად უყვარდა ლიტერატურა, პოეზია და თვითონაც წერდა ლექსებს. გარდაიცვალა 1603 წელს, სტამბოლში. მის შემდეგ იმპერიის ტახტი დაიკავა აჰმედ -მა.

ოჯახი
ვაჟები
შეჰზადე სულთან მაჰმუდი (1584 — 7 ივნისი, 1603) — ჰალიმე სულთნისგან
შეჰზადე სულთან სელიმი (1585 — 20 აპრილი, 1597)
შეჰზადე სულთან სულეიმანი (დაიბადა და გარდაიცვალა 1586)
აჰმედ (18 აპრილი, 1590 — 22 ნოემბერი, 1617) — ჰანდან სულთნისგან
მუსტაფა (1591 — 20 იანვარი, 1639) — ჰალიმე სულთნისგან
შეჰზადე სულთან ჯიჰანგირი (1599–1602).
შეჰზადე სულტან ოსმანი, გარდაიცვალა 3 ან 4 წლის ასაკში.

ქალიშვილები
დილრუბა სულთანი (დ. 1594) — ჰალიმე სულთნისგან; დაქორწინდა ქარა დავუდ-ფაშაზე;
ესრა სულთანი (დ. 1597) — ჰანდან სულთნისგან; დაქორწინდა დამატ მაჰმუდ-ფაშაზე;
სახელი უცნობია — დაქორწინებული იყო დამატ ალი-ფაშაზე.
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2002: ფინალი

ბრაზილიამ პირველივე მატჩში თურქეთის ნაკრებთან პირველმა გაუშვა გოლი. პირველი ტაიმი თურქეთმა ჰასან შაშის გოლით მოიგო.რონალდომ გაათანაბრა 50-ე წუთზე. 86-ე წუთზე საჯარი მო მოედანში ლუიზაოს წაქცევისთვის ალფაი ოზალანი გააძევეს, ხოლო რივალდომ გაიტანა პენალტი. ჯგუფური ეტაპის ბოლო მატჩში ბრაზილიამ 5-2 დაამარცხა კოსტა-რიკა. რონალდომ გაიტანა დუბლი. ბრაზილიამ დაიკავა პირველი ადგილი 9 ქულით და 11 გატანილი გოლით.

მერვეფინალში ბრაზილია შეხვდა ჯგუფის მეორეადგილოსან ბელგიას და დაამარცხა ის 2-0. გოლები გაიტანეს რივალდომ 67-ე და რონალდომ 87-ე წუთებზე. რივალდომ პირველივე ტაიმში გაათანაბრა, მეორე ტაიმში კი რონალდინიომ დააწინაურა ბრაზილია. მანვე გოლიდან შვიდ წუთში მიიღო წითელი ბარათი. ბრაზილიამ მოახერხა ანგარიშის შენარჩუნება. ნახევარფინალში ბრაზილიის მეტოქე კვლავ თურქეთი იყო. მეორე ტაიმის დასაწყისშივე რონალდომ გაიტანა მატჩის ერთადერთი გოლი.

დეტალები
სტატისტიკა
ოსმან II

ოსმან (, ; დ. 3 ნოემბერი 1604 — გ. 20 მაისი 1622) — ოსმალეთის იმპერიის სულთანი 1618–1622 წლებში.

ბიოგრაფია
ოსმანი 1604 წელს, სტამბოლში დაიბადა. იგი აჰმედ -ის უფროსი შვილი იყო. 1617 წელს სულთან აჰმედის გარდაცვალების შემდეგ, ტრადიციისამებრ ტახტზე ოსმანი უნდა ასულიყო, მაგრამ გამომდინარე იქიდან, რომ იგი ჯერ მხოლოდ 12 წლის იყო, შეიჰ-ულ-ისლამის გადაწყვეტილებით ტახტზე აჰმედ -ის უმცროსი ძმა მუსტაფა ავიდა. აგრეთვე, ვარაუდობენ, რომ მუსტაფას ტახტზე ასვლაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა აჰმედ -ის კანონიერმა მეუღლემ, ქიოსემ სულთანმა, რომელსაც ეშინოდა, რომ ოსმანის ტახტზე ასვლის შემთხვევაში, იგი ძმებს სიკვდილით დასჯიდა.

მუსტაფა სულიერად დაავადებული იყო, ამიტომ ის ტახტიდან სამ თვეში ჩამოაგდეს და ოსმანი აიყვანეს. ოსმან -მ მიიღო იმ დროისთვის საუკეთესო განათლება. ოსმანი იყო ძალიან ენერგიული მმართველი და დამოუკიდებლად იღებდა გადაწყვეტილებებს.

1618 წელს თურქეთის არმიის რამდენიმე მარცხის შემდეგ, ოსმალეთის იმპერიამ ზავი დადო სეფიანთა იმპერიასთან, რომელიც იმეორებდა 1612 წლის ხელშეკრულების პირობებს.

1620 წელს ოსმანმა ბრძოლა დაიწყო პოლონეთთან და მოლდოვაში ცეცორსკის ბრძოლაში დაამარცხა ის. შემდეგ წელს ოსმანი თავად ხელმძღვანელობდა ოსმალეთის არმიის შეჭრას პოლონეთში, მაგრამ ხოტინის ბრძოლაში განიცადა მარცხი, რის შემდეგაც დაიდო ხოტინის ხელშეკრულება. ამ დამარცებამ დიდად იმოქმედა ოსმან -ის ავტორიტეტის დაცემაზე.

1621 წელს სტამბოლში დაბრუნებულმა ოსმანმა დაგეგმა რამდენიმე რეფორმა. ის აპირებდა შეექმნა ახალი არმია ანატოლიის და ჩრდილოეთ სირიის თურქული მოსახლეობისაგან, რათა მათი საშუალებით შეეცვალა აჯანყებისკენ მიმართული იანიჩარების კორპუსი. იგი ასევე აპირებდა დედაქალაქის აზიაში გადატანას. 1622 წლის მაისში მან გადაწყვიტა გადასულიყო კონსტანტინოპოლიდან ანატოლიაში იმ საბაბით, რომ დაემთავრებინა წმინდა ქალაქ მექის მოლოცვა. მაგრამ 19 მაისს დაიწყო იანიჩარების აჯანყება, რომლის დროსაც ოსმანი შეიპყრეს და ედიკულის ციხეში ჩასვეს. მეორე დღეს ის სიკვდილით დასაჯეს. ტახტზე კი ისევ ბიძამისი, მუსტაფა აიყვანეს.
ბედის ვარსკვლავის ბრალია (ფილმი)

„ბედის ვარსკვლავის ბრალია“ — ამერიკული ფილმი-მელოდრამა, რომელიც გადაიღო რეჟისორმა ჯოშ ბუნმა. ის არის ჯონ გრინის ამავე სახელწოდების რომანის ეკრანიზაცია. ფილმი გამოვიდა 2014 წლის 16 მაისს ამერიკის შეერთებულ შტატებში.

სიუჟეტი
ფილმის სიუჟეტი გადმოგვცემს სიმსივნით დაავადებული ჰეიზელის შესახებ. სარეაბილიტაციო ჯგუფის შეხვედრაზე, ის გაიცნობს აუგუსტუს უოტერსს და რამდენიმე ხანში შეუყვარდება ის. წყვილი სამოგზაუროდ წასვლას გადაწყვეტს.

როლებში
შეილინ ვუდლი - ჰეიზელ გრეის ლანკასტერი.
ენსელ ელგორტი - ავგუსტუს უოტერსი.
ნეტ ვულფი - აიზეკი.
ლორა დერნი - ჰეიზელის დედა.
სემ ტრემელი - ჰეიზელის მამა.
უილემ დეფო - პიტერ ვან ჰაუტენი.

გამოხმაურება
ფილმმა ძირითადად მიიღო დადებითი გამოხმაურება. საიტზე მისი რეიტინგი შეადგენს 82%-ს.
აჰმედ II

აჰმედ (; დ. 25 თებერვალი, 1643 — გ. 6 თებერვალი, 1695) — ოსმალეთის იმპერიის სულთანი (22 ივნისი 1691 — 1695), იბრაჰიმ -ისა და ჰატიჯე მუაზეზ სულთნის ვაჟი, მეჰმედ -ისა და სულეიმან -ის უმცროსი ძმა.

ბიოგრაფია
აჰმედი ტახტზე ასვლამდე 40 წელზე მეტ ხანს (1648 წლიდან) იზოლირებული იყო თოფქაფის სასახლეში.

მისი მმართველობის დროს ოსმალთათვის საზიანოდ გრძელდებოდა დიდი თურქული ომი წმინდა ლიგის წევრი ქვეყნების წინააღმდეგ. 1691 წლის აგვისტოს ოსმალეთის არმია განადგურდა სლანკამენის ბრძოლაში ავსტრიის ჯარებთან, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ლიუდგვიდ ბილჰელმი. ამ ბრძოლაში დაიღუპა სახელმწიფო საქმეების გამგებელი, დიდი ვეზირი ქოფრიულიუ ფაზილ მუსტაფა-ფაშა.

აჰმედ მეორის სულთნობა თითქმის არაფრით გამოირჩეოდა, მას თითქმის არც უმართავს იმპერია. გარდაიცვალა 1695 წლის 6 თებერვალს, ედირნეში. ის შეცვალა მისმა ძმისშვილმა, მუსტაფა -მ. მოგვიანებით, მისი ვაჟი, შეჰზადე იბრაჰიმი სიკვდილით დასაჯა აჰმედ -მ.
ფრანც-იოსების მიწა

ფრანც-იოსების მიწა — არქიპელაგი ბარენცის ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, რუსეთის არხანგელსკის ოლქში. მოიცავს 191 კუნძულს. ფართობი 16 134 კმ². იყოფა აღმოსავლეთ, ცენტრალურ და დასავლეთ ნაწილებად. დიდი კუნძულებია: ვილჩეკის მიწა, გრეემ-ბელი, გეორგის მიწა, ალექსანდრეს მიწა, ჰეისის, რუდოლფისა და სხვა. რელიეფი გორაკ-ბორცვიანია. კუნძულების დიდი ნაწილი აგებულია ქვიშაქვებით, ალევროლითებითა და კირქვებით, რომლებზეც გადაფარებულია ბაზალტური საფარი. კუნძულთა უმრავლესობა დაფარულია მყინვარით, რომლის ფართობია 13 735 კმ². ფრანც-იოსების მიწაზე გვხვდება მყინვარების შემდეგი ტიპები: კუნძულა ყინულები, ყინულქუდები, ყინულსაფრები, გამყვანი მყინვარები, რომლებიც გაედინებიან ყინულის გუმბათებს შორის, მთისწინეთის მყინვარები და ნამქერის მყინვარები. გამყინვარების განვითარებას ხელს უწყობს ზაფხულის ძალზე დაბალი ტემპერატურები და შედარებით უხვი ნალექები. ყინულის სისქე 100-300 მ აღწევს. სიმაღლე 620 მ-მდეა. ნაპირებთან წარმოიქმნება აისბერგები. ჰავა არქტიკულია. იცის ძლიერი ქარები. ნალექები 200-300-იდან 500-550 მმ-მდე წელიწადში. კუნძულებზე 1000-მდე ტბა და რამდენიმე მოკლე მდინარეა. ლანდშაფტი არქტიკული უდაბნოსია. ხარობს ხავსები და მღიერები. ძუძუმწოვრებიდან ბინადრობს თეთრი დათვი და ყარსაღი, ზღვაში — ზღვის კურდღელი, სელაპი, გრენლანდიური ვეშაპი, მორჟი, თეთრი დელფინი; ბევრია ფრინველი.

1870-იანი წლების დამლევს და 80-იანი წლების დასაწყისში გეოგრაფიული საზოგადოების მდივანი პეტრე კროპოტკინი წერდა:
კროპოტკინის წინასწარმეტყველება გამართლდა; ავსტრია-უნგრეთის ექსპედიციამ იულიუს პაიერისა და კარლ ვაიპრეხტის ხელმძღვანელობით 1873 წლის 31 აგვისტოს აღმოაჩინა ფრანც-იოსების მიწა. სახელი უწოდეს ავსტრიის იმპერატორის ფრანც იოზეფ -ის პატივსაცემად.
კარლ ვაიპრეხტი

კარლ ვაიპრეხტი ( დ. 8 სექტემბერი, 1838 — გ. 29 მარტი, 1881) — ავსტრიელი პოლარეთის მკვლევარი. 1872-1874 წლებში იულიუს პაიერთან ერთად ხელმძღვანელობდა ექსპედიციას გემზე „ტეგეტჰოფი“, რომელსაც უნდა გაევლო ბარენცის ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ გასასვლელიდან ბერინგის სრუტისკენ. ახალ მიწასთან გემი გასელილი იქნა ყინულებით. 372-დღიანი დრეიფის შემდეგ ჩრდილოეთისა და ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ იქნა აღმოჩენილი მიწა, რომელსაც უწოდეს ავსტრიის იმპერატორის ფრანც-იოზეფ -ის სახელი. დაზამთრებისას ვაიპრეხტმა განახორციელა ღირებული სამეცნიერო დაკვირვებები გეოფიზიკაში და შეისწავლა პოლარეთის ყინულების ბუნება. 1872 წლის 18 თებერვალს მიიღო ავსტრია-უნგრეთის მოქალაქეობა. გარდაიცვალა 42 წლის ასაკში ტუბერკულოზით.
იულიუს პაიერი

იულიუს პაიერი ( დ. 2 სექტემბერი, 1841 — გ. 19 აგვისტო, 1915) — ავსტრიელი არქტიკის მკვლევარი, კარტოგრაფი, მთამსვლელი, მხატვარი. სამხედრო აკადემიის პროფესორი. 1872-1874 წლებში კარლ ვაიპრეხტთან ერთად ხელმძღვანელობდა ექსპედიციას გემზე „ტეგეტჰოფი“, რომლის შედეგად აღმოჩენილი იქნა ფრანც-იოსების მიწა. ეს მოგზაურობა მან აღწერა წიგნში „725 დღე არქტიკის ყინულებში“. დიდი წვლილი შეიტანა ალპური მხარეების შესწავლის საქმეში. 1862 წლიდან გატაცებული იყო ალპინიზმით. მისი სახელობისაა კუნძული, მყინვარი, მთა.
ყარსაღი

ყარსაღი — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ძაღლისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 46–68 სმ აღწევს, წონა 2,9–9,4 კგ-მდე. კუდის სიგრძე 30 სმ-ია. აქვს მომრგვალებული ყურები, მოკლე დინგი და ბეწვით შემოსილი თათები. შეფერილობა დამოკიდებულია „თეთრი“ ან „ლურჯი“ ფერის ფაზაზე. თეთრი ფაზის ინდივიდი ზაფხულში მონაცრისფრო-ყავისფერია, ხოლო ზამთარში თეთრი, მაშინ როდესაც ლურჯ ფაზაში ყოფნისას ზაფხულში მონაცრისფროა, ხოლო ზამთარში რუხი-ლურჯი. დღის ნებისმიერ დროსაა აქტიური. გავრცელებულია ცირკუმპოლარულად ჩრდილოეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. მისი გავრცელების არეალი მოიცავს: გრენლანდიას, ისლანდიას, ფენოსკანდიას, შპიცბერგენს, იან-მაიენსა (სადაც მასზე ნადირობდნენ გადაშენებამდე) და ბარენცის ზღვის სხვა კუნძულებს, ჩრდილოეთ რუსეთს, ბერინგის ზღვის კუნძულებს, ალასკას და კანადას — შორს სამხრეთით ჰუდსონის ყურემდე. საუკუნის ბოლოს, შეიყვანეს ალეუტის კუნძულებზე. ზოოპარკში ცოცხლობს 10 წლამდე; ველურ ბუნებაში დაახლოებით 3 წელი. ყარსაღის ბუნებრივი მტერია მთის არწივი, თეთრი დათვი, სამურავი, ჩვეულებრივი მელა, მგელი და გრიზლი.