უკრაინელები საქართველოში

უკრაინელები საქართველოში 2014 წლის საყოველთაო აღწერის თანახმად, საქართველოს მთლიანი მოსახლეობის (3 713 804) დაახლოებით 0,16%-ს, ანუ 6 034 ადამიანს შეადგენდნენ. სხვადასხვა ოდენობით ცხოვრობენ ქვეყნის ქალაქებსა და რეგიონებში, განსაკუთრებით მრავლად არიან თბილისში და აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში.

ისტორია
უკრაინელები საქართველოში - საუკუნეებში
მცირე რაოდენობით საქართველოს ტერიტორიაზე პირველად საუკუნის მეორე ნახევარში დასახლდნენ, ამის მიზეზი გახდა რუსეთის იმპერიის დედოფალ ეკატერინე -ს მიერ ზაპოროჟიეს სეჩის დაშლა, რის შედეგადაც ბევრი კაზაკი იძულებული გახდა იმპერიის სამხრეთი ტერიტორიებისკენ გაქცეულიყო. ამის შედეგად ზოგიერთი მათგანი საქართველოშიც აღმოჩნდა. საუკუნის დამდეგს საქართველოში რუსული სამხედრო ნაწილები ჩამოასახლეს, მათში იყვნენ უკრაინელებიც. სამხედრო სამსახურის დასრულების შემდეგ უკრაინელთა ნაწილი სამუდამოდ დასახლდა სამხედრო ნაწილების ახლოს მათთვის სპეციალურად გამოყოფილ მიწის ნაკვეთებზე, ძირითადად, აღმოსავლეთ საქართველოში. მაგრამ დასახლებების მცირერიცხოვნობის გამო, მათი არსებობა ხანმოკლე გამოდგა. საუკუნის შუა ხანებში ამგვარი დასახლებები საერთოდ გაუქმდა. რუსეთში ბატონყმობის გაუქმების შემდეგ გლეხებმა თავისუფალი მიწების ძიება დაიწყეს. ამ პერიოდში, საქართველოში მომხდარი მოვლენების შედეგად, ბევრი თავისუფალი ტერიტორია გაჩნდა, კერძოდ, აფხაზეთში, სადაც რუსებით, უკრაინელებით, სომხებით, ბერძნებითა და სხვა ეთნიკური ჯგუფებით დასახლებული სოფლები წარმოიშვა.

უკრაინელები საბჭოთა საქართველოში
1917-1926 წლებში უკრაინელთა ნაწილი დაბრუნდა ისტორიულ სამშობლოში, რამაც მნიშვნელოვნად შეამცირა მათი რაოდენობა საქართველოში. ამავე დროს 1922 წლიდან საქართველოში უკრაინელთა ახალი ტალღის შემოსვლა აღინიშნება. მხოლოდ 12 წლის განმავლობაში, 1926 წლიდან 1939 წლამდე, უკრაინელთა მოსახლეობა მკვეთრად გაიზარდა.უკრაინული მოსახლეობის რაოდენობა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კიდევ უფრო გაიზარდა ინდუსტრიალიზაციის პროცესის შედეგად. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, 1959-1979 წლებში, სლავების, მათ შორის რუსებისა და უკრაინელების რაოდენობა საქართველოში 43.5 ათასით შემცირდა. 1970 წლის მონაცემებით, საქართველოში მცხოვრები რუსებისა და უკრაინელების 82.2% ქალაქებში ცხოვრობდა. 1989 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, საქართველოში 52,4 ათასი უკრაინელი იყო, რაც ქვეყნის საერთო მოსახლეობის 1%-ს შეადგენდა. უკრაინელები ცხოვრობდნენ თბილისში, სოხუმში, ბათუმში, რუსთავში, ქუთაისსა და ფოთში. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, ქვეყანაში შექმნილი რთული სოციალურ-ეკონომიკური პირობებისა და პოლიტიკური არასტაბილურობის გამო, მათი ნაწილი სამშობლოში დაბრუნდა ან სხვა ქვეყნებში გაემგზავრა.

უკრაინელები დამოუკიდებელ საქართველოში
საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, უკრაინელების საკმაოდ დიდი ნაწილი სამშობლოში დაბრუნდა ან სხვა ქვეყნებში გაემგზავრა, თუმცა უკრაინელების გარკვეული ნაწილი მაინც დარჩა საქართველოში. საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის აღწერის შედეგების მიხედვით, საქართველოში 7 039 უკრაინელი ცხოვრობდა. უმეტესობა ქ. თბილისში და აჭარის ავტონომიურ რესოუბლიკაში სახლობდა. 2014 წლის აღწერის მიხედვით მათი რაოდენობა შემცირდა და უკვე 6 034-ს წარმოადგენდა.1999 წლის 1 სექტემბრიდან თბილისში მოქმედებს მიხეილ გრუშევსკის სახელობის პირველი უკრაინული სკოლა. 2022 წლის უკრაინა-რუსეთის ომის შემდეგ საქართველომ ბევრი უკრაინელი ლტოლვილები მიიღო, დღესდღეობით 2023 წლის მონაცემებით საქართველოში 24 180 უკრაინელი ცხოვრობს.

დემოგრაფია
უკრაინელების დემოგრაფია საქართველოში რუსეთის იმპერიის დროს
1897 წლის რუსეთის იმპერიის საყოველთაო აღწერაში უკრაინელები "მალოროსებად" იყვნენ აღწერილი. მთლიანად საქართველოში ე.წ "მალოროსების" რაოდენობა 10 000-ს აღწევდა მათ შორის 4 000 უკრაინელი ქუთაისის გუბერნიაში ცხოვრობდა 6400 კი თიფლისის გუბერნიაში.

უკრაინელების დემოგრაფია საბჭოთა საქართველოში
1926-1989 წლების განმავლობაში საბჭოთა საქართველოში უკრაინელთა რაოდენობა მკვეთრად იცვლებოდა, მათი რაოდენობა ხან მცირდებოდა ხან იმატებდა.

უკრაინელები საბჭოთა საქართველოში ძირითადად ცხოვრობდნენ დედაქალაქ თბილისში და აფხაზეთის და აჭარის ასსრ-ში. მათი ძირითადი ნაწილი განსახლებული იყო საქალაქო დასახლებებში ბათუმში, თბილისში, სოხუმში და ა.შ.

უკრაინელების დემოგრაფია თანამედროვე საქართველოში
საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, უკრაინელების საკმაოდ დიდი ნაწილი სამშობლოში დაბრუნდა, თუმცა უკრაინელების გარკვეული ნაწილი მაინც დარჩა საქართველოში. საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის აღწერის მიხედვით, საქართველოში 7 039 უკრაინელი ცხოვრობდა. 2014 წლის აღწერის მიხედვით მათი რაოდენობა შემცირდა და უკვე 6 034-ს წარმოადგენდა.