iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნანა ნოზაძე

ნანა ნოზაძე (დ. 30 იანვარი, 1930, გორი — გ. 20 მარტი, 2026) — ქართველი მეცნიერი, ფილოლოგი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოს გიორგი წერეთლის სახ. აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის ძველი აღმოსავლეთის ენათა განყოფილების წამყვანი მეცნიერ თანამშრომელი. 1954 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის სემიტური ენების განყოფილება.
ამაღლების მაცხოვრის ეკლესია

ამაღლების მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ვანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ამაღლებაში.
ვახუშტი ბატონიშვილი მასზე წერს:

დიდი ზომის დარბაზულ ეკლესიას ეტყობა გვიანდელი გადაკეთებების კვალი. ძველი წყობა ამოყვანილია კარგად თლილი ქვიშაქვის კვადრებით, ახალი წყობა კი მთლიანად აგურისაა. გადაკეთების დროს, რამდენიმე ლილვიანი ქვა, შესაძლოა კარის ამყოლი წირთხლების ფრაგმენტები უმისამართოდაა ჩაყოლებული დასავლეთ ფასადში. გვიანდელი გადაკეთების შედეგია აგრეთვე, საკურთხევლის გვერდებზე მოწყობილი სწორკუთხა სათავსები. აბსიდი კოლოფაა, მის ცენტრში გაჭრილია მაღალი თაღოვანი სარკმელი. ეკლესიას სამხრეთიდან გვიანდელი მინაშენი აქვს. იგი ფასადის ნახევარს იკავებს. მასში თაღოვანი შესასვლელი დასავლეთ კედელშია დატანებული. მინაშენი გადახურულია შეისრული კამარით. ეკლესიის ინტერიერი ამოვსებულია მიწით და ჩამონაშალი ქვით. კედლებზე აქა-იქ შემორჩენილია ნალესების ფრაგმენტები.
ენრიკო გაბიძაშვილი

ენრიკო გაბიძაშვილი (დ. 30 იანვარი, 1931, თბილისი — გ. 18 დეკემბერი, 2021) — ქართველი მეცნიერი, ფილოლოგი.

1953 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

1960 წლიდან მუშაობდა კორნელი კეკელიძის სახ. საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში (ყოფ. ხელნაწერთა ინსტიტუტში): 1960–1970 წლებში იყო ხელნაწერთა ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1970–1986 წლებში — უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1986-1996 წლებში გახდა წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1996–2001 წლებში იყო კორნელი კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ინსტიტუტის მეცნიერული ინფორმაციისა და ბიბლიოგრაფიის განყოფილების ხელმძღვანელი, 2002–2005 წლებში გახდა მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი, 2006–2009 წლებში — მეცნიერ-კონსულტანტი, 2010–2015 წლებში იყო მთავარი სპეციალისტი, 2015–2021 წლებში იყო კორნელი კეკელიძის სახელობის საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის სამეცნიერო ბიბლიოგრაფიის, ტერმინოლოგიისა და ინფორმაციის განყოფილების ხელმძღვანელი.

მიღებული აქვს საქართველოს ეკლესიის პატრიარქის ილია -ის მადლობის სიგელი ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის 60 წლის იუბილესთან დაკავშირებით. კორნელი კეკელიძის მედლით ხელნაწერის დღესთან დაკავშირებით დაჯილდოვდა კორნელი კეკელიძის სახელობის საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის დირექტორის ბრძანებულებით.

სადისერტაციო თემა იყო „არსენ იყალთოელის როლი - საუკუნეებში ქართული ფილოლოგიური აზრის განვითარებაში“, რომელიც დაიცვა 1980 წელს.
ფლატეს გორანამოსახლარი

ფლატეს გორანამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფლატეში. ნამოსახლარი წარმოადგენს ბორცვს, რომლის ზედაპირიც მოსწორებულია. მოსწორებულ ზედაპირზე შეინიშნება სავარაუდო კედლის ნაშთები. ბორცვის ჭრილში, გზის მხარეს გვხვდება დიდი რაოდენობით, სავარაუდოდ შუასაუკუნეების თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები.
თეოფილე კანდელაკი

თეოფილე იოსების ძე კანდელაკი (დ. , სამტრედია – გ. 17 ოქტომბერი, 1931, გორი) — ქართველი პედაგოგი, პუბლიცისტი, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი.

დაამთავრა ქუთაისის ვაჟთა გიმნაზია (1873) და პედაგოგიური სასწავლებელი (1878). 1878–1880 წლებში მუშაობდა ქუთაისის სასულიერო სემინარიაში. 1880 წლიდან ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა გორში. 1898 წლიდან აქტიურად მონაწილეობდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების მუშაობაში. 1922 წელს დაბა მეჯვრისხევში დააარსა მუშათა სკოლა, რომელსაც ხელმძღვანელობდა 1930 წლამდე.

ავტორია საყმაწვილო ლექსებისა; იბეჭდებოდა ჟურნალებში „ნაკადულსა“ და „ჯეჯილში“.
რიჩარდ იეიტსი

რიჩარდ იეიტსი (დ. 3 თებერვალი, 1926 — გ. 7 ნოემბერი, 1992) — ამერიკელი მწერალი. მისი პირველი რომანი „ამბოხის გზა“ 1962 წელს წიგნის ეროვნული ჯილდოს ფინალისტებს შორის დასახელდა.

მწერლის სიცოცხლის მანძილზე მისი შემოქმედების კრიტიკული აღიარება კომერციულ წარმატებაში არ ასახულა. იეიტსის ნაწარმოებების მიმართ საზოგადოებრივი ინტერესი მისი სიკვდილის შემდეგ გაღვივდა. ავტორის ცნობადობის გაზრდის ერთ-ერთი ფაქტორი გახდა მისი რომანის მიხედვით გადაღებული ოქროს გლობუსის მფლობელი და ოსკარის ნომინანტი ფილმი „ამბოხის გზა“, რომელშიც მთავარ როლებს ქეით უინსლეტი და ლეონარდო დიკაპრიო ასრულებენ.

ქართულ ენაზე თარგმნილია იეიტის რომანები: „ამბოხის გზა“ და „სააღდგომო ჩვენება“.
მაგდივანგი (რომბლონი)

მაგდივანგი (ოფიციალურად მაგდივანგის მუნიციპალიტეტი) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი რომბლონის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 15 385 ადამიანს შეადგენს. წარსულში მუნიციპალიტეტს ნაილონგი და მაგალიანესი ერქვა. მაგდივანგი ერთ-ერთია კუნძულ სიბუიანის სამი მუნიციპალიტეტიდან. მუნიციპალიტეტს „აზიის გალაპაგოსსაც“ უწოდებენ ბუნებრივი რესურსების ხელუხლებლობისა და ფლორისა და ფაუნის ენდემიზმის მაღალი მაჩვენებლის გამო. მოიცავს 9 ბარანგაის.

კლიმატი
წმინდა ირინეს ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = მართლმადიდებლობა
| წესჩვეულება =
| პროვინცია = სტამბოლი
| რაიონი = სულთანაჰმედი
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი = ბაზილიკა
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =ბიზანტიური არქიტექტურა
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა = აგური, ქვა
| =
| =
| =
| =
| განედი =41.009722
| გრძედი =28.981111
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
წმინდა ირინეს ეკლესია — კონსტანტინოპოლში შემორჩენილი ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული ეკლესია. მდებარეობს სტამბოლის ისტორიულ ცენტრში, სულთანაჰმედის რაიონში, თოფქაფის სასახლის პირველ კარიბჭესთან. წმინდა ირინეს ეკლესია წარმოადგენს საუკუნის ახლებურ ბაზილიკას ჯვრის სახით. ეკლესიის კარიბჭეში დაცულია იუსტინიანე -ის დროინდელი მოხატულობა. ეკლესიის შიგნით არის სარკოფაგი, რომელშიც, ლეგენდის თანახმად, კონსტანტინე დიდის ნეშტია დაკრძალული.

ისტორია
პირველი ქრისტიანული ბაზილიკა ამ ადგილზე ააგეს კონსტანტინე დიდის ბრძანებით საუკუნეში ძველი რომაული აფროდიტეს ტაძრის ადგილზე და ქალაქის მთავარი ეკლესია იყო აია-სოფიას აგებამდე. 381 წლის მაის-ივლისში წმინდა ირინეს ეკლესიაში გაიმართა მეორე მსოფლიო საეკლესიო კრება.

346 წელს 3000-ზე მეტი ადამიანი მოკლეს ტაძრის მახლობლად რელიგიური განსხვავებების გამო. 532 წელს, ნიკას აჯანყების დროს, ეკლესია გადაწვეს და აღადგინეს იუსტინიანე -ს დროს 548 წელს. ეკლესია ძლიერ დაზიანდა 740 წლის მიწისძვრის შედეგად, რის გამოც იგი მთლიანად აღადგინეს. მოზაიკა მოისპო ხატმებრძოლეობის ეპოქაში. კონქში მაცხოვრის ტრადიციული ადგილზე, მოზაიკური ჯვარია გამოსახული.

1453 წელს, ოსმალების მიერ კონსტანტინოპოლის აღების შემდეგ ეკლესია არ გადაუკეთებიათ მეჩეთად და მის იერსახეში მნიშვნელოვანი ცვლილებები არ მომხდარა. ამის დამსახურებით, წმინდა ირინეს ეკლესია ერთადერთი ეკლესიაა ქალაქში, რომელმაც შეინარჩუნა პირვანდელი ატრიუმი (ფართო მაღალი ოთახი ეკლესიის შესასვლელთან).

- საუკუნეების განმავლობაში ტაძარს ოსმალები გამოიყენებდნენ იარაღის საწყობად, ხოლო 1846 წლიდან ტაძარი გადაკეთდა არქეოლოგიურ მუზეუმად. 1869 წელს წმინდა ირინეს ეკლესია გადაკეთდა საიმპერატორო მუზეუმად. რამდენიმე წლის შემდეგ, 1875 წელს, არასაკმარისი სივრცის გამო, მისი ექსპონატები გადაიტანეს კრამიტის პავილიონში. 1908 წელს ეკლესიაში გახსნეს სამხედრო მუზეუმი.

1980 წლიდან ეკლესია არის ყოველწლიური საერთაშორისო მუსიკალური ფესტივალის მთავარი ადგილი. საუკუნის დასაწყისიდან წმინდა ირინეს ეკლესია საკონცერტო დარბაზის ფუნქციას ასრულებს. 2021 წლიდან დაკეტილია სანახევროდ, მიმდინარე რესტავრაციის გამო.

გალერეა
ხალვაშ-ღალის ხიდი

ხალვაშ-ღალის ხიდი — ხიდი თურქეთში, ქალაქ ქემალფაშის (მაკრიალი) ცენტრში. ზღვის სანაპიროდან დაახლოებით 1,5 კმ-ზე, მდინარე მენელოღლუს მარჯვენა შენაკად ხალვაშ-ღალიზე.

ამჟამად შემორჩენილია მხოლოდ მდინარის მარცხენა ნაპირის ბურჯი. ბურჯის საძირკვლის მცირე ნაშთი მდინარის მარჯვენა ნაპირზეც შეიმჩნევა. ხიდი 2005 წელს ჩაიქცა. ბურჯის სიგრძე — 3,30 მ., სიგანე ფუძესთან — 3 მ.
გიორგი მჭედლიშვილი (მეცნიერი)

გიორგი მჭედლიშვილი (დ. 31 იანვარი, 1956, სიღნაღი — გ. 20 ნოემბერი, 2020) — ქართველი ისტორიკოსი, კულტუროლოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (2002).

1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1983 წლიდან ლექციების კურსს კითხულობდა სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებელში, როგორც ბაკალავრიატის, ისე მაგისტრატურის სტუდენტებთან. 1990-1991 წწ. იგი ერთწლიანი სამეცნიერო მივლინებით იმყოფებოდა საბერძნეთში, ათენის უნივერსიტეტში, სადაც მუშაობდა - საუკუნეების ქართულ-ბიზანტიურ, პოლიტიკურ-კულტურულ ურთიერთობათა ისტორიაზე. დამთავრული აქვს საქართველო-საბერძნეთის საზოგადოებრივ-ჰუმანიტარული აკადემია „ტასის დემოკრატის“ ევროსაბჭოს პროგრამით, ჟურნალისტის სპეციალობით. სხვადასხვა დროს ხელმძღვანელობდა სტუდენტურ ექსპედიციებს. 1999-2001 წლებში მონაწილეობდა ბუდაპეშტში, ევროპის ცენტრალური უნივერსიტეტის პროგრამებში. 2003 წელს მონაწილეობა მიიღო ისრაელში მაშავის პროგრამით გამართულ „უმაღლესი განათლების“ კურსებზე. ავტორია 60-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა და თითქმის ამდენივე საგაზეთო წერილის. მუშაობდა კავკასიისა და ტექნიკურ უნივერსიტეტებში სრული პროფესორის თანამდებობაზე. საქართველოში ისტორიულ კულტუროლოგიაში ერთ-ერთ პირველს მიენიჭა ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „საქართველოს ისტორიის სახელმძღვანელოს პრობლემა“, დაიცვა 1983 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „შუა საუკუნეების ქართული პოლიტიკური აზრი და ვეფხისტყაოსანი“, დაიცვა 2002 წელს.
ალექსანდრე მაკარიძე

ალექსანდრე მაკარიძე (დ. 31 იანვარი, 1948 — გ. 30 აპრილი, 2024) — ქართველი ფსიქიატრი.

ბიოგრაფია
1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1972–1973 წლებში მუშაობდა ბედიანის რესპუბლიკურ-ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში. 1973–1977 წლებში რუსთავის ფსიქო-ნევროლოგიურ დისპანსერში. 1977–1994 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მ. ასათიანის სახელობის ფსიქიატრიის ინსტიტუტში უმცროს, შემდეგ უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად. 1994 წლიდან ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამკურნალო დარგში და კლინიკის უფროსი ექიმია. ავტორია 64 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება კლინიკო-ბიოლოგიურ შეფასებას სხვადასხვა გენეზის დეპრესიების დროს.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „შიზოფრენიის ზოგიერთი ნეიროლეპსიური პრეპარატებით მკურნალობის დროს სისხლში ქოლინესტერაზის აქტივობა“, რომელიც დაიცვა 1979 წელს.
ჰილოტები

ჰილოტები — ძველ საბერძნეთში სპარტის მიერ დაპყრობილი ლაკონიკისა და მესენიის დამოკიდებული მოსახლეობის კატეგორია. თესალიელი პენესტებისა და კრეტის კლაროტების მსგავსად, მიმაგრებული იყვნენ მიწის ნაკვეთებზე

დიდწილად მსგავსი სტატუსი ჰქონდათ პენესტებს თესალიაში, კილირიებს სირაკუზაში, მარიანდინებს პონტოს ჰერაკლეაში.
რამაზ გამგებელი

რამაზ გამგებელი (დ. 24 აგვისტო, 1960, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი.

1988 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი, სამშენებლო ნაკეთობებისა და კონსტრუქციების წარმოების ტექნოლოგიის სპეციალობით და მიენიჭა მშენებლობის ინჟინერ-ტექნოლოგის კვალიფიკაცია.

1988-1990 წლებში მუშაობდა საქართველოს სამშენებლო მასალათა მრეწველობის სამინისტროს თბილისის საშენმასალათა კომბინატში, კერამიკული ფილების საამქროში, ჯერ ცვლის უფროსად, შემდეგ კი საამქროს უფროსად. 1990 წლიდან მუშაობდა შპს "სიკეთე"-ს სამშენებლო ბლოკის საწარმოს უფროსად. 1991 წლიდან შპს „იმკ91“-ს სასაქონლო ბეტონის ქარხნის დირექტორად. მისი მონაწილეობით თბილისში აშენებულ იქნა მრავალი სამრეწველო ობიექტი და საცხოვრებელი სახლები დედაქალაქი საცხოვრებელ მიკრორაიონებში, ვაშლიჯვრის დასახლებაში, ქავთარაძის ქუჩაზე და 9 აპრილის სახელობის ბაღის მიმდებარე ტერიტორიაზე, ასევე დავით აღმაშენებელის მუზეუმი შოთა რუსთაველის გამზირზე. მრავალწლიანი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.
სან-ანდრესი (რომბლონი)

სან-ანდრესი (ოფიციალურად სან-ანდრესის მუნიციპალიტეტი) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი რომბლონის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 15 940 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 13 ბარანგაის.

გეოგრაფია
სან-ანდრესი სანაპირო ქალაქია კუნძულ ტაბლასის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთიდან კალატრავის, ხოლო სამხრეთით ოდიონგანის მუნიციპალიტეტები ესაზღვრება. დასავლეთით ტაბლასის სრუტე მდებარეობს.

კლიმატი
მზია კობერიძე

მზია კობერიძე (დ. 1 თებერვალი, 1936, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი და მთარგმნელი.

1958 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი. 1960-2005 წლებში მუშაობდა გაზეთ „სოფლის ცხოვრებაში“: იყო ამ გაზეთის ლიტმუშაკი, კორესპონდენტი, სხვადასხვა განყოფილებების გამგე (მათ შორის კულტურისა და ყოფა–ცხოვრების განყოფილებისა (1980–1991), რედაქტორის მოადგილე (1991-1995), კულტურის, მეცნიერების და განათლების განყოფილების რედაქტორი (1998-2005); 1994-1998 წწ. გაზეთ „სიყვარულის“ რედაქტორის მოადგილეა; 1997-1998 წწ. გაზეთ „საუკუნის გადასახედის“ რედაქტორი. 1992-2004 წწ. თბილისის ჟურნალისტიკის და სამართლის ინსტიტუტის პრორექტორი. ეწევა მთარგმნელობით მუშაობას.
შამათი

შამათი ( შაჰ — „მეფე“ და მათ — „მოკვდა“) — ისეთი მდგომარეობა ჭადრაკში, როდესაც მეფეს აღარ შეუძლია მოწინააღმდეგის ქიშისაგან თავდაცვა. მხარე, რომელიც მოწინააღმდეგის მეფეს შამათს გამოუცხადებს, გამარჯვებულად ითვლება. პირობითი აღნიშვნაა # (საბჭოთა ნოტაციაში — ).

შამათის ზოგიერთ სახეობას სპეციალური დასახელება აქვს: „საბავშვო შამათი“ (1. 4 5 2. ♗4 ♝5 3. ♕3 ♞6 4. ♕7#); „სულელთა შამათი“ (1. 4 6 2. 4 ♛4#); ლეგალის შამათი (1. 4 5 2. ♗4 6 3. ♘3 ♞6 4. ♘3 ♝4 5. ♘5 ♝1 6. ♗7+ ♚7 7. ♘5#); „დახშული შამათი“, რომლის დროსაც ფიგურები თავის მეფეს ართმევენ უკან დასახევ უჯრებს; „ეპოლეტების შამათი“, რომლის დროსაც თავისი მეფის გვერდებზე მდგარი ორივე ეტლი (რომლებიც წარმოქმნიან ე.წ. „ეპოლეტებს“), მას უკან დასახევ უჯრებს ართმევს.

შამათი ორი მხედრით — სწორი დაცვის დროს ამგვარი შამათი შეუძლებელია. მეფის კუთხეში მიმწყვდევას მოჰყვება ფათა. ზოგიერთ შემთხვევაში, თუკი მეფესთან ერთად პაიკიც აქვს მოთამაშეს, შამათი შეიძლება შესაძლებელი აღმოჩნდეს. იხ. ორი მხედარი პაიკის წინააღმდეგ.

შამათი ორი კუთი — დაფის კუთხეში დგება არაუგვიანეს მე-18 სვლისა ნებისმიერი საწყისი მდგომარეობიდან, მეფისა და ორი კუს ერთობლივი მოქმედებით.

შამათი ეტლით — დაფის კიდეზე დგება არაუგვიანეს მე-16 სვლისა ნებისმიერი საწყისი მდგომარეობიდან, მეფისა და ეტლის ერთობლივი მოქმედებით.

შამათი კუთი და მხედრით — მიიღწევა მხოლოდ კუს ფერის კუთხეში არაუგვიანეს 36-ე სვლისა ნებისმიერი საწყისი მდგომარეობიდან, მეფის, კუსა და მხედრის ერთობლივი მოქმედებით. მოითხოვს ზუსტ თამაშს, რამდენადაც შამათისათვის აუცილებელ სვლათა რაოდენობა ახლოსაა უკიდურესად დასაშვებთან (იხ. 50 სვლის წესი).

შამათი ლაზიერით — მიიღწევა დაფის კიდეზე არაუგვიანეს მე-10 სვლისა ნებისმიერ საწყისი მდგომარეობიდან, მეფისა და ლაზიერის ერთობლივი მოქმედებით.
დავით ჯიჭონაია

დავით მიხეილის ძე ჯიჭონაია (დ. 28 მარტი, 1912, ზუგდიდი, რუსეთის იმპერია — გ. 27 ივნისი, 1991, სოხუმი, აფხაზეთის ასსრ) — ქართველი საბჭოთა სახელმწიფო მოღვაწე. აფხაზეთის ასსრ-ის ფინანსთა მინისტრი, სოციალისტური შრომის გმირი, აფხაზეთის ასსრ-ის - მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, პარტიის აფხაზეთის რესპუბლიკური კომიტეტის წევრი, საქართველოს და აფხაზეთის დამსახურებული ეკონომისტი. სკკპ წევრი (1940).

ბიოგრაფია
დავით მიხეილის ძე ჯიჭონაია დაიბადა 1912 წლის 28 მარტს ქალაქ ზუგდიდში, გლეხის ოჯახში. 1938 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და მუშაობა დაიწყო საქართველოს სსრ-ის ფინანსთა სახალხო კომისარიატში ადგილობრივი ბიუჯეტების სამმართველოს ეკონომისტად. 1939 წლიდან მუშაობდა ამავე სამმართველოს უფროს ეკონომისტად.

1940 წელს გადაყვანილ იქნა საქართველოს სსრ-ის სახელმწიფო კონტროლის სახალხო კომისარიატში, სახალხო განათლების ჯგუფის ჯერ კონტროლიორის, შემდეგ უფროსი კონტროლიორის თანამდებობაზე. 1944-1948 წლებში მუშაობდა ზუგდიდის მშრომელთა დეპუტატების რაიონული საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარედ, შემდგომ — საქართველოს სსრ-ის ფინანსთა სამინისტროს გადასახადებისა და ასაკრების სამმართველოს უფროსად.

1953-1988 წლებში იყო აფხაზეთის ასსრ-ის ფინანსთა მინისტრი. 1989 წელს პენსიაზე გასვლის შემდეგ მუშაობდა აფხაზეთის ასსრ-ის ფინანსთა სამინისტროს მთავარ სპეციალისტად.

იყო, შემდგომში საქართველოს ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივნის ჯუმბერ პატიაშვილის ბიძა.

დავით ჯიჭონაია გარდაიცვალა 1991 წლის 27 ივნისს. დაკრძალულია სოხუმის საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

ჯილდოები და მედლები
დაჯილდოვებული იყო ლენინის ორდენით, ორი „საპატიო ნიშნის“ ორდენით, შრომის წითელი დროშისა და ხალხთა მეგობრობის ორდენებითა და მრავალი მედლით. 1948 წელს მას მიენიჭა სოციალისტური შრომის გმირის წოდება.
მაია ცაცანაშვილი

მაია ცაცანაშვილი (დ. 15 სექტემბერი, 1963, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, თანამდებობის პირი, იურისტი, მასწავლებელი.

1985 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.

1985-1995 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის ლაბორანტი, მასწავლებელი და უფროსი მასწავლებელი. 1995-1999 წლებში — საქართველოს პრეზიდენტის პარლამენტთან ურთიერთობისა და კანონშემოქმედებითი საქმიანობის მრჩეველი. 1999-2001 წლებში იყო საქართველოს იუსტიციის მინისტრის მოადგილე. 2000-2001 წლებში — საქართველოს სახელმწიფო კანცელარიის იურიდიული სამსახურის უფროსი. 2001-2003 წლებში — საქართველოს პრეზიდენტის საპარლამენტო მდივანი. 2003-2005 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის პროფესორი. 2006-2008 წლებში — კავკასიის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის სრული პროფესორი. 2008 წლიდან — საქართველოს ეკონომიკისა და სამართლის სასწავლო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი.

45 სამეცნიერო სტატიის ავტორი (ქართულ, რუსულ და ინგლისურ ენებზე) სამართლის ისტორიაში, ინფორმაციულ სამართალსა და მდგრადი განვითარების პრობლემებზე, მათ შორის 4 მონოგრაფია.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ინფორმაცია, როგორც სამართლებრივი რეგულირების ობიექტი“, დაიცვა 1999 წელს.
ჰალილ რიფათ-ფაშა

ჰალილ რიფათ-ფაშა (დ. 1795 — გ. 4 მარტი, 1856) — სულნების მაჰმუდ -ისა და აბდულმეჯიდის პერიოდებების ქართველი ეროვნების სამხედრო-საზღვაო მოღვაწე. 1828-1829 წლების რუსეთ-თურქეთის ომის მონაწილე. მსახურობდა ტრაპიზონის, იზმირის, ბურსის და როდოსის სამხედრო გუბერნატორად. 1830-1832, 1843-1845, 1847-1848 და 1854-1855 წლებში იყო ოსმალეთის სამხედრო-საზღვაო ძალების სარდალი (ადმირალი). 1854 წელს იქორწინა სულთნის ქალიშვილზე და გახდა სასახლის სიძე. მისი ქართული გვარი არ არის ცნობილი. დაკრძალულია ეიუბ-სულთანის სასაფლაოზე, თურქეთში.
ალექსანდრა იაბლოჩკინა

ალექსანდრა ალექსანდრეს ასული იაბლოჩკინა (; დ. — გ. 20 მარტი, 1964, მოსკოვი) — რუსი მსახიობი, თეატრალური მოღვაწე, სსრკ სახალხო არტისტი (1937), სტალინური პრემიის ლაურეატი (1943).

ბიოგრაფია
სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1885 თბილისში, რუსული დრამის თეატრში. იყო ქალიშვილი რუსი მსახიობის, ალექსანდრე ალექსანდრეს ძე იაბლოჩკინისა, რომელსაც უდიდესი წვლილი მიუძღვის საქართველოში რუსული თეატრის დაარსებასა და განვითარებაში. 1872 წელს ალექსანდრა იაბლოჩკინა 6 წლის ასაკში პირველად გამოვიდა სცენაზე თბილისში, გოგონამ შეასრულა ბიჭის, პერის, როლი ივანე ჩერნიშევის „წამხდარ ცხოვრებაში“. მოგვიანებით, მამის ზედამხედველობით თბილისის რუსული დრამის თეატრში განახორციელა როლები: კატერინა (უილიამ შექსპირის „ჭირვეულის მორჯულება“) და ნატაშა (ალექსანდრე შახოვსკის, ალექსანდრე გრიბოედოვისა და ნიკოლოზ ხმელნიცკის „საკუთარი ოჯახი ანუ დაქორწინებული პატარძალი“). 1888 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო მოსკოვის მცირე თეატრის მსახიობი. სცენაზე გამოდიოდა რუსული სცენის დიდოსტატებთან: მარია ერმოლოვასთან, ალექსანდრე ლენსკისთან, ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინთან, ოლღა სადოვსკაიასთან ერთად, რომელთაც მნიშვნელოვანი გავლენა იქონიეს მის შემოქმედებაზე. იგი გამოირჩეოდა ბრწყინვალე სასცენო მეტყველებით, არტისტიზმით, ნატიფი გემოვნებით. როლები: სოფია (ალექსანდრე გრიბოედოვის „ვაი ჭკუისაგან“), მარია ანტონოვნა (ნიკოლოზ გოგოლის „რევიზორი“), ლედი სნირუელი (რიჩარდ შერიდანის „ავყიობის სკოლა“), რუქაია (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“) და სხვა. 1901 წელს ალექსანდრე იაბლოჩკინა საგასტროლოდ იმყოფებოდა თბილისში მოსკოვის საიმპერატორო მცირე თეატრის მსახიობთა კორპორაციის დასთან ერთად. წარმოდგენილი იყო ალექსანდრე ოსტროვსკის „შეშლილი ფული“, რომელშიც მან განახორციელა ლიდიას როლი. უკანასკნელად სცენაზე გამოვიდა 1961 წელს. ჯერ კიდევ რევოლუციამდე მრავალჯერ აირჩიეს მცირე თეატრის „მსახიობთა კორპორაციის“ თავმჯდომარედ, 1917 წლიდან (რუსული თეატრალური საზოგადოების დამაარსებლის მარია სავინას გარდაცვალების შემდეგ) იყო რუსული თეატრალური საზოგადოების უცვლელი თავმჯდომარე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
აგუტაია

აგუტაია (ოფიციალურად აგუტაიის მუნიციპალიტეტი; ) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი პალავანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 867 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 10 ბარანგაის.

კუნძულოვანი მუნიციპალიტეტი კუიოს არქიპელაგის აღმოსავლეთ ნაწილში, სულუს ზღვაში მდებარეობს. მუნიციპალიტეტი რამდენიმე კუნძულს მოიცავს, მათ შორის, კუნძულ აგუტაიას, რომელიც კუიოს არქიპელაგში მეორე უდიდესი კუნძულია.

კლიმატი
კაგაიანსილიო

კაგაიანსილიო (ოფიციალურად კაგაიანსილიოს მუნიციპალიტეტი; ) ― მეექვსე კლასის მუნიციპალიტეტი პალავანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 884 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 12 ბარანგაის. მუნიციპალიტეტი კუნძულ პალავანსა და ნეგროსს შორის სულუს ზღვაში მდებარეობს. კაგაიანსილიო ყველაზე ახლო დასახლებაა ტუბატაჰის ეროვნულ საზღვაო პარკთან.

კლიმატი
ალექსანდრე რუსეცკი

ალექსანდრე რუსეცკი (დ. 26 თებერვალი, 1969, თბილისი) — ქართველი პოლიტოლოგი, ფსიქოლოგი და თანამდებობის პირი. პოლიტიკური მეცნიერების დოქტორანტი, კონფლიქტების მეტაკოგნიტური მართვის თეორიის ავტორი.

1993 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი. 1995 წელს , აშშ საგარეო პოლიტიკის ასოციაციის და მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ერთობლივი პროგრამა, მიღებული აქვს კონფლიქტების მართვისა და მოლაპარაკებების წარმოების ინსტრუქტორის სერტიფიკატი. 1989-1991 წლებში იყო გაზეთ „რეზონანსის“ რედაქტორი. 1991-1993 წწ. საქართველოს ახალგაზრდობის საერთაშორისო ფონდის საზოგადოებასთან ურთიერთობის განყოფილების ხელმძღვანელი; 1994-1998 წწ. სოციალური ურთიერთობების განვითარების საერთაშორისო ცენტრის დირექტორი; 1991 წლიდან ჰელსინკის მოქალაქეთა ასამბლეის კოორდინატორი; შემდგომში კავკასიის რეგიონალური უსაფრთხოების ინსტიტუტის დირექტორი; 2019 წლის 31 იანვარს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია საქართველოს საპატრიარქოს წმინდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართულ უნივერსიტეტში თემაზე — „პროფესიული არჩევანის პრობლემის ზეგავლენა სტუდენტის სწავლის პროცესზე და პროფესიულ გარემოში ადაპტაციაზე“; პროფესიული ბედნიერების თეორიის, ამბივერტული განათლების და მეცნიერების კონცეპციის და სიმ-მეთოდის (სწავლა / სწავლების ინტეგრირებული მეტაკოგნიტური მეთოდი) ავტორი; წმინდა თამარ მეფის სახელობის საპატრიარქოს უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის საბაკალავრო პროგრამის ხელმძღვანელი; ქართული გლობალური უნივერსიტეტის პროექტის ავტორი (2019); მეტაფსიქოლოგიის საერთაშორისო ინსტიტუტისა და ბარბარე ყიფიანის სახელობის მეტაფსიქოლოგიის სკოლის პროექტის ავტორი და თანადამაარსებელი (2020); კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი, გეოპოლიტიკური მოდელირების ლაბორატორიის ხელმძღვანელი.
შორენა ქურციკიძე

შორენა ქურციკიძე (დ. 2 ნოემბერი, 1966, თბილისი) — ქართველი ეთნოლოგი, ისტორიკოსი, მეცნიერი და პედაგოგი.

1988 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი, 1992 წელს უცხო ენების ინსტიტუტის სინქრონული თარგმნის კურსები, 2012 წელს ბერკლის უნივერსიტეტის საფინანსო მენეჯმენტის პროგრამა. 1987-1988 წლებში სწავლობდა ინდოეთში, ბომბეის უნივერსიტეტში და კ. რ. კამას სახელობის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტში.

ქალაქ ბერკლის კალიფორნიის უნივერსიტეტის ახლო აღმოსავლეთის, ანთროპოლოგიის, სლავური ენებისა და ლიტერატურის დეპარტამენტში დაიწყო ქართული ენის, კულტურისა და ფოლკლორის კურსების კითხვა. 1999-2007 წლებში მუშაობდა ბერკლის უნივერსიტეტის ფიბი ჰერსტის სახელობის ანთროპოლოგიის მუზეუმის საზოგადოებასთან ურთიერთობის განყოფილების თანამშრომლად, სადაც მეუღლესთან, ვახტანგ ჩიქოვანთან ერთად კურირებდა საქართველო-ჩეჩნეთის სასაზღვრო ზონისადმი მიძღვნილ ვიზუალური ანთროპოლოგიის გამოფენას (4 მარტი-1 აგვისტო 2004წ.). 2007-2014 წლებში ხელმძღვანელობდა ბერკლის უნივერსიტეტის ახლო აღმოსავლეთის დეპარტამენტის ასპირანტურის განყოფილებას. 2014-2025 წლებში იყო ამავე კათედრის მენეჯერი. 2025 წლიდა მუშაობს ბერკლის უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის კათედრაზე.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა – „ზოროასტრიზმის გადმონაშთები აღმოსავლეთ საქართველოს მთიელთა ტრადიციულ ყოფასა და კულტურაში“, დაიცვა 1993 წელს. გამოქვეყნებული აქვს არაერთი ნაშრომი ინგლისურ ენაზე (://.../~/.).
ბორის ციბაძე

ბორის ციბაძე (დ. 9 სექტემბერი, 1931, ქუთაისი — გ. 2 თებერვალი, 1992, თბილისი) — ქართველი მოქანდაკე და მხატვარი.

1956 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. 1957 წელს მოსკოვის ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა საერთაშორისო ფესტივალის მონაწილე („ქალიშვილის პორტრეტი“, მარმარილო, საქართველოს სურათების გალერეა). ნამუშევრები: ნიკოლოზ ბარათაშვილის (ბრინჯაო, 1976, თბილისი), ნიკო ფიროსმანაშვილის (1961, შავი ქვა, ნიკო ფიროსმანაშვილის სახლ-მუზეუმი, მირზაანი), ვაჟა-ფშაველას (ხე, 1963, საქართველოს კულტურის სამინისტრო, თბილისი) ძეგლები, „მშვიდობის სადარაჯოზე“ (1965, ტონირებული თაბაშირი, საქართველოს სურათების გალერეა) და სხვა.