iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჩოვგანი

ჩოვგანი (სპარ. ‎, აზერ. ) — ძველებური აღმოსავლური საცხენოსნო სპორტული გუნდური თამაში, თანამედროვე პოლოს წინამორბედი. ძველი დროიდან ითვლებოდა არისტოკრატულ თამაშად, რომელსაც თამაშობდნენ მისთვის განკუთვნილ მოედანზე, ამ მიზნისათვის გაწვრთნილი ცხენებით. თამაშებში მონაწილეობას ასევე შაჰის ოჯახის წევრებიც იღებდნენ. აღმოსავლეთის ქვეყნებში, შუა საუკუნეებში ითვლებოდა ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ნაწილად საბრძოლო ცხენოსნებაში მომზადებისთვის. ჩოვგანი დღეს გავრცელებულია აზერბაიჯანში, ტაჯიკეთსა და უზბეკეთში.

ჩოვგანი აზერბაიჯანში
აზერბაიჯანში ჩოვგანი ითვლება სპორტის ეროვნულ სახეობად. 2013 წელს ჩოვგანი, აზერბაიჯანში, ტრადიციული ჯირითობა ყარაბაღის ცხენებით, შეტანილ იქნა იუნესკოს არამატერიალურ კულტურულ მემკვიდრეობის ნუსხაში, რომელსაც ესაჭიროება სასწრაფო დაცვა.

ჩოვგანი გუნდური თამაშია. ჩამოყალიბდა ჩვენი წელთაღრიცხვის პირველასწლეულში. სარგებლობდა პოპულარობით ასეული წლების განმავლობაში. აზერბაიჯანის სსრ -ში 1960 წლიდან განახლებული წესევბით დაიწყო ჯერ საჩვენებელი, შემდეგ უკვე ოფიციალური შეჯიბრებები. ჩოვგანი ასევე ჩართული იყო საკავშირო საცხენოსნო შეჯიბრებების პროგრამაში.

1979 წელს ჯაბარ ჯაბარლის სახელობის აზერბაიჯანული კინოსტუდიის მიერ გადაღებული იქნა მოკლემეტრაჟიანი დოკუმენტური ფილმი „ჩოვგანის თამაში“ , რომელშიც გადმოცემულია იქნაჩოვგანის თამაშის წესები და ისტორია.

2013 წლის სექტემბერში ბაქოში ჩატარდა მსოფლიო თასის გათამაშება პოლოში, რომლის მსვლელობის დროსაც ჩატარდა აჩვენებელი მატჩი სხვადასხვა გუნდის შერეული ნაკრებისა და აზერბაიჯანულ გუნდებს შორის.

2013 წლის 2 დეკემბრიდან 7 დეკემბრის ჩათვლით ბაქოში ჩატარდა იუნესკოს არამატერიალური კულტურის მემკვიდრეობის დაცვის სამთავრობოთაშორისო კომიტეტის მე-8 სესია, რომლის მსვლელობის დროსაც განხილული იქნა იუნესკოს არამატერიალურ კულტურულ მემკვიდრეობის ნუსხაში შესატანი 12 განაცხადი, რომელთა შორის აგრეთვე იყო „აზერბაიჯანში, ტრადიციული ჯირითობა ყარაბაღის ცხენებით და ჩოვგანის თამაში“. 2013 წლის 3 დეკემბერს იუნესკოს არამატერიალურ კულტურულ მემკვიდრეობის ნუსხაში, რომელსაც ესაჭიროება სასწრაფო დაცვა, შეტანილ იქნა ჩოვგანი..
აზერბაიჯანული ფილოსოფია

აზერბაიჯანული ფილოსოფია ( ან ) — აზერბაიჯანელი მოაზროვნეების მემკვიდრეობა და აზერბაიჯანელი ხალხის საზოგადოებრივ-პოლიტიკური აზრი.

ისტორია
აზერბაიჯანის რუსეთის შემადგენლობაში შესვლის შემდეგ ჩამოყალიბდა განმათნებლობის იდეოლოგია, რომელიც მიმართული იყო დასავლეთისაკენ (მირზა ფათალი ახუნდოვი, ჯალილ მამედყულიზადე, შაჰვალად ჯაფაროვი). განმანათლებლები აკრიტიკებდნენ ქვეყნის ჩამორჩენილობას და რელიგიურ სიბნელეს. ამ ხანაში დაიწყო პანთურქული იდეების გავრცელება (მუსავათი).

აზერბაიჯანის წითელი არმიის მიერ დაპყრობის შემდეგ ჩამოყალიბდა ისტორიული მატერიალიზმისა და დიალექტიკის კათედრები, სადაც ასწავლიდნენ მარქსიზმს. ამ ხანაში მეცნიერებათა აკადემიის ეგიდით მოხდა ფილოსოფიის ინსტიტუტიალიზაცია, დაიწყო დასავლური ფილოსოფოსების ნამუშევრების თარგმნა აზერბაიჯანულ ენაზე, დაიწყო აზერბაიჯანული აზრებისა და იდეების სისტემატიზირება და შესწავლა. დეკარტის, სპინოზას, ჰობზის, ჯონ ლოკის, ფრანგი ფილოსოფოსების, ჰეგელის ფილოსოფიური შეხედულებების შესწავლა. სახელი გაითქვა შაქირ-ზადეს წიგნმა, რომელიც მიეძღვნა ძველბერძნულ ფილოსოფოს ეპიკურეს. აზერბაიჯანული ფილოსოფიის ისტორიკოსებმა მიაღწიეს მნიშვნელოვან შედეგებს აზერბაიჯანელი ხალხის საზოგადოებრივ-პოლიტიკური იდეების ისტორიის შესწავლაში. დაიწყო ირანისა და თურქეთის ფილოსოფიური აზრების შესწავლა. რიგი კვლევები მიეძღვნა გამოჩენილ აზერბაიჯანელ მოაზროვნეებს (ფუზული და ა.შ.) სსრკ-ის დასასრულს აზერბაიჯანში პოპულარული გახდა პანთურქიზმის იდეოლოგია. აზერბაიჯანულ ფილოსოფიას შეიძლება მივაკუთვნოთ რუსეთის საზოგადო მოღვაწე ჰეიდარ ჯემალი.

მნიშვნელოვანი ღვაწლი აზერბაიჯანული ფილოსოფიის სისტემატიზირებაში შეიტანა ზაქირ მამედოვმა (1936–2003). 2002 წლიდან აზერბაიჯანში გამოდის ჟურნალი „ფილოსოფია და სოციალ-პოლიტიკური მეცნიერებები“. დაარსდა „აზერბაიჯანის სოციალ-პოლიტიკური მეცნიერებათა ფილოსოფიის ასოციაცია“ (რამიზ მეჰტიევის ხელმძღვანელობით).
პირალაჰი

პირალაჰი (საბჭოთა დასახელება — არტიომის კუნძული (არტიომის ფსევდონიმით ცნობილი რევოლიუციონერის პატივსაცემად), რომელიც განლაგებულია აბშერონის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთით. ხელოვნური დამბით შეერთების შემდგომ (ქ. გიარგიანი) საბჭოთა კავშირის დროს იგი პრაქტიკულად ნახევარკუნძულად იქცა. მიეკუთვნება აზერბაიჯანს. შედგება ქვიშის და თიხის ნაზავისგან, გაწელილია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ, ზღვით გამიჯნულია მეზობელი კუნძულებისგან (ბეიუკ ტავა და გუ). კუნძულის ცენტრში განლაგებულია ელექტროფიცირებული რკინიგზა და ასფალტირებული გზა. კუნძულის საერთო ფართობი შეადგენს 10 კვ.კმ., მაგრამ მისი ნაპირები საგრძნობლად ირყევიან კასპიის ზღვის დონის ცვალებადობის დროს. კუნძულზე მშრალი ხმელთაშუაზღვის კლიმატია. თვითონ კუნძულზეც და ახლომდებარედ მიმდინარეობს ნავთობის მოპოვება. კუნძულის ჩრდილო ნაწილში განლაგებულია პირალაჰის დასახლება (ადრე ასევე არტიომ-კუნძული).
ფილარმონიის ბაღი

ფილარმონიის ბაღი — ბაღი ბაქოში, აზერბაიჯანში, ბაქოს ციხესთან მახლობლად.

ისტორია
ფილარმონიის ბაღი დაირგო 1830 წელს.

 საუკუნის 60-70-ან წლებში ბაღის ტერიტორია გაიზარდა. თავდაპირველად ბაღს ეწოდებოდა „იმპერატორული“ და შემდგომ „მიხაილოვის“.

მე-20 საუკუნის დასაწყისში იყო დაგეგმილი ბაღში საკონცერტო დარბაზის გაკეთება, მაგრამ ხეების საჭირო გაკაფვამ გამოიწვია ხალხის უკმაყოფილება და ამის გამო აშენდა მხოლოდ საზაფხულო პავილიონი.

1970 წელს ბაღში ჩატარდა რეკონსტრუქცია.

2007 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის განკარგულებით ბაღი განახლდა. მასში დაიდგა შადრევანი, რომელიც დაამზადა ფრანგულმა კომპანია -მა .
შაჰდაღის საზაფხულო-საზამთრო ტურისტული კომპლექსი

შაჰდაღის საზაფხულო-საზამთრო ტურისტული კომპლექსი (აზერ. - ) — სამთო-სათხილამურო კურორტი, რომელიც განლაგებულია შაჰდაღის ეროვნულ პარკში, აზერბაიჯანის გუსარის რაიონში, გუსარის რაიონული ცენტრიდან 32 კილომეტრის დაშორებით.] „შაჰდაღის“ სამთო-სათხილამურო კურორტი პირველია აზერბაიჯანის ისტორიაში. 2009 წელს დაიწყო კომპლექსის სამშენებლო სამუშაოები. იმავე წლის სექტემბერს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ჰეიდარ ალიევმა ტურიუსტულ კომპლექსს ჩაუყარა ფუნდამენტი.

ტურისტული ობიექტი განლაგებულია ზღვის დონიდან 1300-2300 მეტრის სიმაღლეზე, კომპლექსის ძირითადი ნაწილი კი – ზღვის დონიდან 1300-2300 მეტრზე. ტურისტული კომპლექსის საერთო ფართი შეადგენს 2058 ჰა. „საჰდაღი“ მუშაობს ზამთარ-ზაფხულს.
ადელაიდა მამედოვა

ადელაიდა მამედოვა (დ. 22 აგვისტო, 1922, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 25 აპრილი, 2015, ბაქო, აზერბაიჯანი) — სსრკ-ს სახალხო არტისტ ბულბულის მემორიალური მუზეუმის დირექტორი, საზოგადო მოღვაწე, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის პირადი სტიპენდიატი. ადელაიდა მამედოვა მუზეუმის ორგანიზაციისთვის და აზერბაიჯანის კულტურული მემკვიდრეობის პროპაგანდისთვის დაჯილდოებულია ორდენით „შოჰრატი“ და „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის საპატიო დიპლომით“.

ბიოგრაფია
ადელაიდა მამედოვა დაიბადა 1922 წლის 22 აგვისტოს ქალაქ თბილისში. სკოლის დამთავრების შემდგომ მან განათლება მიიღო საქართველოს რესპუბლიკის სახალხო კომისარიატთან არსებულ თბილისის იურიდიულ სკოლაში. შემდგომ იგი შეუდგა შრომით მოღვაწეობას.

1977 წელს ადელაიდა მამედოვა დაინიშნა სსრკ-ს სახალხო არტისტ ბულბულის მემორიალური მუზეუმის დირექტორად. თავისი მოღვაწეობის შედეგად მუზეუმი რესპუბლიკაში გავიდა პირველ ადგილზე. აქ მოგროვებულია და ფონდებში დაცულია 6 ათას დოკუმენტზე მეტი, რომლებიც ასახავენ აზერბაიჯანელი მომღერლის პირად და საზოგადოებრივ ცხოვრებას.

დირექტორობის დროს ადელაიდა მამედოვა იმავდროულად იკვლევდა ბულბულის მემკვიდრეობას. იგი არის შვიდი წიგნისა და ბულბულის მოღვაწეობის შესახებ უამრავი სტატიის ავტორი.

ადელაიდას დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქალაქ შუშაში ბულბულის მუზეუმის შექმნაში.

ადელაიდა მამედოვა გარდაიცვალა 93 წლის ასაკში 2015 წლის 25 აპრილს.
ჰეიდარ ალიევის ორდენი

ჰეიდარ ალიევის ორდენი — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის უმაღლესი ჯილდო. დაწესდა 2005 წლის 22 აპრილს (ბრძ.№ 896-). „ჰეიდარ ალიევის“ ორდენით ჯილდოვდება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მოქალაქე სახელმწიფოს განვითარებაში, აზერბაიჯანის დიდებაში, სამხედრო მამაცობისთვის, სახელმწიფოს ინტერესების დაცვაში განსაკუთრებული წვლილის შეტანისათვის.

აზერბაიჯანის პრეზიდენტს ორდენი გადაეცემა სტატუსით.
მაქსიმ გორკის სახელობის აზერბაიჯანული მოზარდმაყურებლის თეატრი

მაქსიმ გორკის სახელობის აზერბაიჯანული მოზარდმაყურებლის თეატრი — თეატრი ქალაქ ბაქოში.

თეატრის ისტორია
თეატრი დაარსდა 1928 წელს. მისმა რუსულმა დასმა მაშინ წარმოადგინა პირველი დადგმა. 1930 წელს უკვე აზერბაიჯანული დასიც ჩამოყალიბდა ბაქოს მეზღვაურთა კლუბის პიონერთა დრამატიული წრის ბაზისზე..

თეატრი ასევე დგამდა რუსი მწერლებისა და საზღვარგარეთის კლასიკურ დრამატურგიასაც. ასეთებია ნ. ვ. გოგოლის „რევიზორი“ (1937), შექსპირის „ორი ბატონის მსახური“, ა. ნ. ოსტროვსკის „როგორ იწრთოდა ფოლადი“ (1947).
მირზა ალექპერ საბირის ძეგლი

მირზა ალექპერ საბირის ძეგლი — დაიდგა ბაქოში ისტიგლალიათის ქუჩაზე 1958 წელს ისმაილიას სასახლის მახლობლად არსებულ ბაღში. სკულპტორი - ჯ. კარიალდი, არქიტექტორები - გ. ალიზადე და ენვერ ისმაილოვი.

ისტორია
ძეგლი დადგმულია აზერბაიჯანელი პოეტის მირზა ალექპერ საბირის პატივსაცემად. პირველი ძეგლი დაიდგა 1922 წელს პოეტის გარდაცვალების 10 წლისთავთან დაკავშირებით. ეს ძეგლი შესრულებული იქნა სკულპტორ იაკობ კეილიჰესის და არქიტექტორ ი. სირიშჩევის მიერ. რკინაბეტონის სკულპტურის კვარცხლბეკის სიმაღლე შეადგენდა 3,75 მეტრს, ხოლო თვითონ პოეტის სკულპტურა შესრულებული იყო მისი სიმაღლის შესაბამისად. კვარცხლბეკი შესრულებული იყო ეროვნული ხუროთმოძღვრობის ტრადიციების შესაბამისად ოთხკუთხა საფუძველით, რომელიც დამუშავებული იყო სტალაქტიტებით და მასში გაკეთებული ჭრილებით. ეს იყო პირველი სკულპტურული ძეგლი, რომელიც დაიდგა ბაქოში.

გარკვეული დროის შემდეგ, იმის გათვალისწინებით, რომ ძეგლს გააჩნდა რამდენიმე ნაკლი, გადაწყდა მონუმენტის შეცვლა ახლით. 1958 წლის 30 აპრილს გაიხსნა პოეტ მირზა ალექპერ საბირის ახალი ძეგლი იმავე ადგილას, სადაც იდგა ძველი. ახალი ბრინჯაოს ძეგლი, რომელიც შეასრულეს სკულპტორმა ჯალალ კარიაღდიმ და არქიტექტორებმა გ. ალიზადემ და ე. ისმაილოვმა, აღმართულ იქნა შავი პოლირებული გრანიტის - ლაბრადორის კვარცხლბეკზე.

ძველი ძეგლი გადაიტანეს ბალახანში, პოეტის სახელობის ბაღში. ძეგლი დგას ყოფილი სკოლის შენობის წინ, სადაც საბირი მასწავლებლად მუშაობდა.
ჯუმა-მეჩეთი (ბაქო)

ჯუმა-მეჩეთი — შიიტური ჯუმა-მეჩეთი, განლაგებული აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში, მის ისტორიულ ნაწილ იჩერი შეჰერში, ასაფ ზეინალის ქუჩა 49-ში. თავისი არსებობის განმავლობაში მეჩეთი არაერთხელ რადიკალურად გადაკეთდა. მეჩეთს ახლავს საუკუნის მინარეთი.

მეჩეთი განლაგებულია მჭიდროდ ათვისებულ ნაკვეთზე, ტრადიციებით ნაკურთხ ადგილზე. ზოგიერთი მეცნიერი გამოთქვამს აზრს, რომ ამ ადგილზე ადრე წარმართული ცეცხლის ტაძარი იდგა.

1437–1438 წლებში დერბენდის დინასტიის შირვანშაჰ ჰალილ-ული მმართველობის დროს მეჩეთს მიუშენეს მინარეთი, რომელიც დღემდე შემორჩა.
თქმულების მიხედვით, მეორე მეჩეთის შენობაც ცეცხლმა გაანადგურა.

 საუკუნის დასაწყისში ერთ-ერთი მდიდარი მორწმუნეს – ბაქოელი ჰაჯი შეიჰ დადაშევის – მიერ მეჩეთი გადაკეთდა და ასეთ მდგომარეობაში მოაღწია ჩვენამდე.

გალერეა
რასულ რზა

რასულ რზა (; ნამდვილი სახელი რასულ იბრაჰიმ ოღლი რზაევი, ; დ. 19 მაისი [ ძვ. სტ. 6 მაისი] , 1910 — გ. 1 აპრილი, 1981) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი მწერალი, აზერბაიჯანის სსრკ-ის დამსახურებული ხელოვნების მოღვაწე (1944), აზერბაიჯანის სსრკ-ის სახალხო პოეტი (1960); მესამე ხარისხის სტალინის პრემიის ლაურეატი (1951), საბჭოთა კავშირის შრომის გმირი (1980). იყო აზერბაიჯანის სსრკ-ის კინემატოგრაფიის მინისტრი (1945-1947), იყო 1, 3-7 მოწვევის აზერბაიჯანის სსრკ-ის უზენაესი საბჭოს დეპუტატი.

ბიოგრაფია
რასულ რზა დაიბადა 1910 წლის 19 მაისს გეოკჩაიში მოსამსახურის ოჯახში, მაგრამ მისი დაბადების თარიღი სადავოა. პოეტის დაბადების დრო და თარიღი ჩაწერილი იყო ყურანის ფურცლებზე, რომელიც შემდგომ უკვალოდ დაიკარგა. მამამისი - მირზა იბრაჰიმი, წარმოშობით იყო ჩიინის დასახლებიდან (დღევანდელი უჯარის რაიონი), გიოიჩაიდან რამდენიმე კილომეტრის მოშორებით, მუშაობდა სოფლის მწერლად და თარჯიმნად ადგილობრივ კანცელარიაში. იგი გარდაიცვალა მას შემდეგ, რაც შვილს ხუთი წელი შეუსრულდა. ოჯახზე ზრუნვა გააგრძელა დედის ძმამ - მამედ ჰუსეინ რზაევმა, რომლის გვარიც აიღო შემდგომში რასულმა. ბიძია იყო ცნობისმოყვარე პიროვნება, უყვარდა ლიტერატურა და თვითონაც კი წერდა ლექსებს. რევოლუციის შემდგომ იგი მუშაობდა კომისარად, რაიკომის მდივნად. მოგვიანებით, რასულ რზა წერდა: „ბიძამ თავისი აუხდენელი ოცნება - გამხდარიყო პოეტი მე მიანდერძა“.

რასულ რზამ მიიღო საშუალო განათლება რაიონულ სკოლაში. დაამთავრა „ვგიკი“. 1939 წლიდან კომუნისტური პარტიის წევრი იყო.

1937–1938 წლებში რასულ რზა მუშაობდა სასცენარო განყოფილების უფროსად, ხოლო 1942-1944 წლებში – ბაქოს კინოსტუდიის დირექტორად. 1944- 1946 წლებში აზერბაიჯანის სსრკ-ის ხელოვნების სამმართველოს უფროსად. 1948-1949 წლებში იგი იყო აზერბაიჯანის სსრკ-ის კინემატოგრაფიის მინისტრი.

1, 3-7 მოწვევის აზერბაიჯანის სსრკ-ის უზენაესი საბჭოს დეპუტატი. ასევე იყო აზერბაიჯანის საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარი რედაქტორი (1965 წლიდან), ხელმძღვანელობდა რიგ საზოგადო ორგანიზაციებს. 1938-1939 წლებში იყო აზერბაიჯანის სსრკ-ის მწერალთა კავშირის თავმჯდომარე.

გარდაიცვალა 1981 წლის 1 აპრილს. დაკრძალულია ბაქოს საპატიო დაკრძალვის ხეივანში.
აშურის მეჩეთი

აშურის მეჩეთი, იგივე ლეკური მეჩეთი — საუკუნის მეჩეთი ბაქოში, იჩერი შეჰერში.

მეჩეთი აშენდა 1169 წელს მშენებლების ნაჯაფ აშურის და მისი შვილის იბრაჰიმის მიერ. განლაგებულია ასაფ ზეინალის ქუჩაზე იჩერი- შეჰერში. მეჩეთს ხშირად ლეკების მეჩეთს უწოდებენ. ეს სახელწოდება დაკავშირებულია მე-19 საუკუნის ნავთობის ბუმთან. ამ მოვლენასთან დაკავშირებით ბაქოს მოაწყდა უამრავი მუშა ხელი, მათ შორის დაღესტანიდანაც. ეს მეჩეთი გამოუყეს ლეკ მუშებს რელიგიური ცერემონიების ჩასატარებლად.

აშურის მეჩეთს გააჩნია პარალელიპიპედის ფორმა. მას გააჩნია ორი პატარა ფანჯარა სამხრეთ კედელზე. შესასვლელს რთავს სამლოცველო დარბაზში შესასვლელი თაღი.

1970 წელს მეჩეთს ჩაუტარდა რესტავრაცია. რეკონსტრუქციის შედეგად მას აღმოაჩნდა ორი სასანიდური ხანის თაღი. ეს თაღებიც მეჩეთის სამხრეთ მხარეს არის განლაგებული.
კლავიშებიანი საკრავი

კლავიშებიანი საკრავი — მუსიკალური საკრავი, რომელიც იყენებს კლავიშებს და ბერკეტების სისტემას. ყველაზე ხშირად მუსიკალური ნაწარმოების შესრულებისას გამოიყენება პიანინო, როიალი და ორგანი, ხოლო თანამედროვე მუსიკაში – სინთეზატორები და ციფრული პიანინოები. აგრეთვე ცნობილია სხვა კლავიშებიანი საკრავები, მაგალითად მელოტრონი და ჩელესტა.

ტერმინი „კლავიშებიანი საკრავი“ ხშირად აღნიშნავს სინთეზატორებს. შემსრულებელს შეუძლია ჟღერადობის დინამიკის და სხვა ელემენტების მართვა, გამომდინარე საკრავის შესაძლებლობებიდან.
ჯადოსნური ცხოველები და სად ვიპოვოთ ისინი (ფილმი)

„ჯადოსნური ცხოველები და სად ვიპოვოთ ისინი“ — 2016 წლის ფენტეზის ჟანრის მხატვრული ფილმი, გადაღებული რეჟისორ დევიდ იეიტსის მიერ. იგი არის „ჰარი პოტერის“ ფილმების სერიის პირველი დამატებითი ფილმი, ნაწილობრივ ეფუძნება ჯ. კ. როულინგის ამავე სახელწოდების წიგნს და გადაღებულია მწერლის სადებიუტო სცენარის მიხედვით და მისივე პროდიუსერობით.

ფილმში მთავარ როლს ასრულებს ედი რედმეინი, ხოლო მეორეხარისხოვან როლებში არიან კეთრინ უოტერსტონი, დენ ფოგლერი, ელისონ სუდოლი, ეზრა მილერი, სამანთა მორტონი, ჯონ ვოიტი, კარმენ ეჯოგო, რონ პერლმანი და კოლინ ფარელი. „ჯადოსნური ცხოველები. სად ვიპოვოთ ისინი“ არის პირველი „ჯადოსნური ცხოველების“ ფილმების სერიაში და მეცხრე როულინგის ჯადოსნური სამყაროს სერიის ეკრანიზაციებში.

ფილმის პრემიერა გაიმართა ნიუ-იორკში 2016 წლის 10 ნოემბერს. მსოფლიო კინოგაქირავებაში იგი ჩაეშვა 2016 წლის 18 ნოემბერს, 3, 4 და სხვა ფორმატებში. კრიტიკოსებისგან და ძირითადი მაყურებლებისგან დადებითი შეფასებებით, „ჯადოსნური ცხოველების“ შემოსავალმა 814 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა და 2016 წლის ყველაზე შემოსავლიანი ფილმების სიის მერვე ადგილზე მოახვედრა. ფილმი ნომინირებული იყო -ზე (სხვადასხვა ჯილდოს შორის – საუკეთესო ბრიტანული ფილმის კატეგორიაშიც) და გაიმარჯვა საუკეთესო დიზაინის ნომინაციაში. იგი აგრეთვე ნომინირებული იყო ორ ოსკარზე და გაიმარჯვა საუკეთესო კოსტიუმების დიზაინის კატეგორიაში, იქცა რა როულინგის ნაწარმოების მიხედვით გადაღებულ პირველ ფილმად, რომელსაც ეს ჯილდო მიენიჭა.

გაგრძელება
ამერიკა-ფილიპინების ომი

ამერიკა-ფილიპინების ომი (1899-1902) — ამერიკელების წამოწყებული ომი, ფილიპინების წინააღმდეგ.

ომის მიმდინარეობა
აშშს მთავრობამ ფილიპინებზე სერიოზული მისია მიავლინა, რომელსაც დაევალა ზოგიერთი დათმობებით დაეინტერესებინა ფილიპინების ბურჟუაზია და მემამულეები, გადაეყვანა თავის მხარეზე. კომპრადორული ბურჟუაზიის და ფეოდალების სახით ამერიკელებმა მალე თავიანთი მომხრეები და მოკავშირეები შეიძინეს. აშშ-ის დემაგოგიურმა მანევრებმა ეროვნულ ბანაკშიც პოვა გამოძახილი. მშრომელთა აქტივობით და გლეხონის მიერ რევოლუციური გზით მემამულეთა მიწის ხელში ჩაგდებით დაშინებული ბურჟუაზიულ-მემამულური დაჯგუფება ამერიკელებთან კაპიტულაციის გზას დაადგა.

1889 წელს ფილიპინების არმიის ორგანიზებული წინააღმდეგობა შეწყდა და ბრძოლამ დაქსაქსული პარტიზანული სახე მიიღო. 1901 წლის გაზაფხულზე ამერიკელების ტყვედ ჩაგდებულმა ერთ-ერთმა ბურჟუაზმა (აგინალდომ) ფილიპინელ ხალხს მოუწოდა შეეწყვიტა წინააღმდეგობა, თანაც აშშ-სადმი ერთგულების ფიცი დადო. ბურჟუაზიულ ლიდერთა უმეტესობამ აგინალდოს მაგალითს მიბაძა და უღალატა ქვეყნის ინტერესებს.

ფილიპინების ხალხის ზედაფენის მისამხრობად აშშ-ის სენატმა 1902 წელს მიიღო „კანონი ფილიპინების შესახებ“, რომელმაც იურიდიულად განსაზღვრა ფილიპინების კოლონიური სტატუსი. მისი მთავარი ამოცანა იყო ფილიპინების ხალხის ფართო ფენების შეცდომაში შეყვანა. კანონი ითვალისწინებდა ფილიპინების ექსპლუატატორული ფენების მონაწილეობას კოლონიურ მმართველობაში, ასამბლეასა და პროვინციული ორგანოების არჩევითობის დაწესებით და მათში ამ წრეების წარმომადგენელთა მიზიდვით. კანონი ფორმალურად აცხადებდა ფილიპინელთა პიროვნების და ქონების ხელშეუხებლობას, დემოკრატიულ უფლებებს, პროვინციული და მუნიციპალური ორგანოების არჩევითობას და სხვ. ფილიპინელი მემამულეები, აშშ-ის კოლონიური ხელისუფლება და საოკუპაციო არმია, რომლებმაც ხელთ იგდეს ფილიპინების მიწა-წყლის მნიშვნელოვანი ნაწილი, დაინტერესებული იყვნენ გლეხობის ექსპლუატაციის წინაკაპიტალისტური ფორმების შენარჩუნებით. აღნიშნულ კანონს დაეთანხმნენ ფილიპინების კომპრადორული წრეები, ეროვნული ბურჟუაზია და მემამულეები. მათ ხელი აიღეს ქვეყნის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლაზე და ახალ კოლონიურ მბრძანებელთა მოკავშირეებად და სოციალურ საყრდენებად იქცნენ.

მხოლოდ 1907 წელს შეწყდა ფილიპინების ხალხის პარტიზანული ბრძოლა დამპყრობლების წინააღმდეგ. იმავე წელს ჩატარდა ასამბლეის პირველი არჩევნები და შეიქმნა ახალი ბურჟუაზიული - ნაციონალისტური პარტია, რომელმაც თავის პროგრამაში შეიტანა პარლამენტის გზით ბრძოლა ფილიპინების დამოუკიდებლობისათვის. ამ მოთხოვნამ მას მოსახლეობის ფართო ფენების მხარდაჭერა მოუპოვა, რაც ნათლად გამოვლინდა ასამბლეის არჩევნებში, როცა მან ხმების დიდი უმრავლესობა მიიღო. აღნიშნულ პარტიასთან ერთად ამ დროისათვის არსებობდნენ აგრეთვე პროამერიკული ორიენტაციის მქონე პროგრესული პარტია და სხვა ბურჟუაზიული პარტიები, რომელთა გავლენა ნაცისტურ პარტიასთან შედარებით უმნიშვნელო იყო. მასების თავიანთ მხარეზე მისამხრობად მათ ზოგჯერ თავიანთ პროგრამაში ნაწილობრივ მუშების ინტერესები და მოთხოვნებიც კი შექონდათ.
იემენის სამოქალაქო ომი (1994)

იემენის სამოქალაქო ომი — შეიარაღებული კონფლიქტი, რომელიც მიმდინარეობდა 1994 წლის 27 აპრილიდან 7 ივლისამდე იემენის სამთავრობო ჯარებსა და იემენის სოციალისტურ პარტიას შორის, რომლებიც იბრძოდნენ სამხრეთ იემენის სუვერენული სახელმწიფოს სტატუსის დასაბრუნებლად. დასრულდა სამთავრობო ჯარების გამარჯვებით.

წინარე ისტორია
1990 წლის 22 მაისს ჩრდილოეთი (იემენის არაბთა რესპუბლიკა) და სამხრეთი (იემენის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკა) იემენი გაერთიანდა. გაერთიანებული სახელმწიფოს ორივე ლიდერმა გაიყვეს ორი უმაღლესი თანამდებობა: ალი აბდალა სალეჰი გახდა ქვეყნის პრეზიდენტი, ხოლო ალი სალემ ალ-ბეიდი - ვიცე-პრეზიდენტი. ორი ქვეყნის პოლიტიკური და ეკონომიკური სისტემების გაერთიანება 30 თვეში უნდა მომხდარიყო. ამ პერიოდის განმავლობაში ერიან პარლამენტს უნდა შეემუშავებინა ქვეყნის კონსტიტუცია. არჩევნები გაიმართა 1993 წლის აპრილში. პოლიტიკური ჩიხიდან გამოსვლის მოლაპარაკებებმა ეფექტი ვერ გამოიღო, მიუხედავად ამისა სამხრეთისა და ჩრდილოეთის ლიდერებს შორის ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს ამანში 1994 წლის 20 თებერვალს, თუმცა ამან უკვე ვერ შეძლო დაწყებული სამოქალაქო ომის შეჩერება. ამ დაპირისპირების წარმოშობას ხელი შეუწყო იმან, რომ გაერთიანების მიუხედავად ჯერ კიდევ არ იყო ორი ყოფილი ქვეყნის არმია ერთმანეთში ინტეგრირებული.

კონფლიქტის მსვლელობა
პირველი შეიარაღებული მღელვარება გაიმართა 1994 წლის 27 მაისს, როდესაც ამრანის რაიონში გაიმართა ბრძოლა ტანკების მონაწილეობით. ორივე მხარე ერთმანეთს ადანაშაულებდა საომარი მოქმედებების დაწყებაში. 4 მაისს სამხრეთელების სამხედრო საჰაერო ძალებმა დაბომბეს ჩრდილოეთის რაიონები. პასუხად ჩრდილოეთელებმა მიიტანეს საჰაერო დარტყმა ადენზე. ალი აბდალა სალეჰმა 30-დღიანი საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა. საზღვარგარეთის მოქალაქეებმა დაიწყეს ევაკუაცია ქვეყნიდან. ვიცე-პრეზიდენტი ალ-ბეიდი ოფიციალურად გაათავისუფლეს თანამდებობიდან. სამხრეთელებმა საომარი მასალების საწყობს ცეცხლი გაუხსნეს, რის შედეგადაც დაიღუპა ათობით მშვიდობიანი მოქალაქე. 10 მაისს თანამდებობიდან გადადგა ასევე პრემიერ-მინისტრი ჰაიდარ აბუ ბაქრ ალ-ათასი.

სამხრეთ იემენელებმა მზობელ ქვეყნებს მიმართეს დასახმარებლად და სავარაუდოა, რომ დახმარება მიიღეს საუდის არაბეთისაგან, რომელიც საშიშროებას ხედავდა მის საზღვართან ერთიანი იემენის არსებობაში.
შუახმელეთის კალენდარი

ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში წელთაღრიცხვისთვის გამოიყენება რამდენიმე კალენდარი. შუახმელეთი მდებარეობს დედამიწაზე გამოგონილ წინარეისტორიაში, ამიტომ წლის ხანგრძლივობა ნამდვილი წლისას ემთხვევა. რომან „ბეჭდების მბრძანებლის“ დანართ -ში წარმოდგენილია კალენდრების განმარტება.

მაზრის კალენდარი
ინფორმაცია მაზრული კალენდრის შესახებ ვრცლად იქნა მოწოდებული თავად ტოლკინის მიერ. ის საკმაოდ განსხვავდებოდა ადამიანების, ჯუჯებისა და ელფების კალენდრისაგან.

მაზრის კალენდრის პირველი წელი დაიწყო მაშინ, როდესაც ორმა ჰობიტმა სერიდან, მარჩომ და ბლანკომ დააარსეს მაზრა, მესამე ეპოქის 1601 წელს. ასე რომ, შესაძლებელია მესამე ეპოქის წლების გადაყვანა ჰობიტების წლებში, 1600 წლის გამოკლებით. მესამე ეპოქის უკანასკნელი წელი იყო 1421 (მაზრის კალენდრით).

მაზრული წელი ნამდვილი წლის ტოლია – 365 დღე, 5 საათი, 48 წუთი, 46 წამი. ის ისევე, როგორც ნამდვილ სამყაროში, დაყოფილია 12 თვედ, მაგრამ ყველა თვე 30 დღისგან შედგება. ამას დაემატა მხოლოდ 5 დამატებითი დღე, რათა 365 დღე მიეღოთ. საგულისხმოა, რომ თვეები დაყოფილიყო იყო მთვარის ციკლებად.

სახელწოდებები
თვეები
თვეების სახელწოდებებისთვის ტოლკინმა გამოიყენა ძველი ინგლისურიდან ნასესხები შეცვლილი სიტყვები. პროფესორის ვარაუდით, ეს იქნებოდა ის სიტყვები, რომლებიც გამოყენებული იქნებოდა, თუ თანამედროვე ინგლისურში შეინარჩუნებდნენ თვეების ძველს სახელებს და არ გამოიყენებდნენ ლათინურებს.

ქვემოთ მოცემული ცხრილი ასახავს, თუ რომელ ნამდვილ თვეს შეესაბამება ჰობიტების ესა თუ ის თვე.

იულეთი აღინიშნებოდა დღე, რომელიც იყო ძველი წლის დასრულების და ახალი წლის დაწყების სიმბოლო. შესაბამისად, მეორე იულე იყო წლის პირველი დღე. ნაკიან წლებში (ყოველ მეოთხე წელიწადს) კალენდარს ემატებოდა ერთი დღე, ზედმეტი ლითე. ასეთი დღეები ოფიციალურად არც ერთ თვეს არ ეკუთვნოდა. როგორც წესი, ამ დღეს ან დასვენება იყო, ან რამე სახის წვეულება.

შუა წლის დღე, როგორც ვარაუდობენ, ნაბუნიობის ანალოგია. ტოლკინის თქმით, ამ მოვლენას ადგილი აქვს ნამდვილი რეალობის წლის შუა დღემდე 10 დღით ადრე. მაგრამ ნაბუნიობის დღემ გადაიწია, ამიტომ დღესდღეობით ის სხვა თარიღს ემთხვევა და განსხვავება მაზრული შუა წლის დღისა და ნამდვილი შუა წლის შორის 11 და არა 10 დღეა.
უსტ-ბელიშევო

უსტ-ბელიშევო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აურგაზის რაიონში. მიეკუთვნება ნაგადაკის სასოფლო საბჭოს.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 57 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ თოლბაზიდან დაშორებულია 36 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ტიუკუნი, რომელიც დაშორებულია 6 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100 %).
უტარკული

უტარკული — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აურგაზის რაიონში. მიეკუთვნება კებიაჩევის სასოფლო საბჭოს. დამაარსებელია სემიონ ივანეს ძე ვასილევი.

2010 წლის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 68 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ თოლბაზიდან დაშორებულია 11 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბელოე-ოზერო, რომელიც დაშორებულია 25 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ჩუვაშები შეადგენენ .