მონტევიდეოს კონვენცია

მონტევიდეოს კონვენცია სახელმწიფოების უფლებებისა და მოვალეობების შესახებ — ხელშეკრულება, რომელიც ხელმოწერილია მონტევიდეოში, ურუგვაი, 1933 წლის 26 დეკემბერს, ამერიკის სახელმწიფოების მეშვიდე საერთაშორისო კონფერენციის დროს. კონფერენციაზე შეერთებული შტატების პრეზიდენტმა ფრანკლინ დ. რუზველტმა და სახელმწიფო მდივანმა კორდელ ჰალმა გამოაცხადეს კეთილი მეზობლობის პოლიტიკა, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა აშშ-ს შეიარაღებულ ჩარევას ამერიკულ საქმეებში. კონვენციას ხელი მოაწერა 19 სახელმწიფომ. ბრაზილიის, პერუს და შეერთებული შტატების ხელმომწერებად მიღებას მცირე დათქმები ჰქონდა.

კონვენცია ძალაში შევიდა 1934 წლის 26 დეკემბერს. ის ერთა ლიგის ხელშეკრულებათა სერიაში დარეგისტრირდა 1936 წლის 8 იანვარს.

კონფერენცია აშშ-ის ისტორიაში აღსანიშნავია, რადგან აშშ-ის ერთ-ერთი წარმომადგენელი იყო დოქტორი სოფონისბა ბრეკინრიჯი, პირველი აშშ-ის ქალი წარმომადგენელი საერთაშორისო კონფერენციაზე.

ფონი
უმეტეს შემთხვევაში, კოლონიური ან ეროვნული ეთნიკური უმცირესობების მოსახლეობის თვითგამორკვევის ერთადერთი გზა იყო საერთაშორისო იურიდიული პირის, როგორც ეროვნული სახელმწიფოს მოპოვება. ამერიკის სახელმწიფოების საერთაშორისო კონფერენციაზე დელეგაციების უმეტესობა წარმოადგენდა დამოუკიდებელ სახელმწიფოებს, რომლებიც ყოფილი კოლონიებიდან წარმოიშვნენ. უმეტეს შემთხვევაში, მათ არსებობას და დამოუკიდებლობას ერთი ან მეტი ევროპული კოლონიური იმპერია ეჭვქვეშ აყენებდა ან ეწინააღმდეგებოდა. ისინი შეთანხმდნენ კრიტერიუმებზე, რომლებიც შეზღუდული სუვერენიტეტის მქონე სხვა დამოკიდებულ სახელმწიფოებს საერთაშორისო აღიარების მოპოვებას აადვილებდა. მაგალითად, მათ კრიტერიუმებში ცივილიზაციის სტანდარტი არ შეიტანეს.

კონვენციის შინაარსი
მუხლი 1 განსაზღვრავს „სახელმწიფოს, როგორც საერთაშორისო სამართლის სუბიექტი“ კრიტერიუმებს:

„სახელმწიფო, როგორც საერთაშორისო სამართლის სუბიექტი უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ კრიტეტიუმებს. (ა) მუდმივი მოსახლეობა; (ბ) განსაზღვრული ტერიტორია; (გ) მთავრობა და (დ) შესაძლებლობა ურთიერთობა დაამყაროს სხვა სახელმწიფოებთან."

მე-3 მუხლის პირველი წინადადება აცხადებს, რომ „სახელმწიფოს პოლიტიკური არსებობა დამოუკიდებელია სხვა სახელმწიფოების მიერ მისი აღიარებისგან“. ეს ცნობილია, როგორც სახელმწიფოებრიობის დეკლარაციული თეორია . ის ეწინააღმდეგება სახელმწიფოებრიობის კონსტიტუციურ თეორიას, რომლის მიხედვითაც სახელმწიფო არსებობს მხოლოდ იმდენად, რამდენადაც ის აღიარებულია სხვა სახელმწიფოების მიერ. ის არ უნდა აგვერიოს ესტრადას დოქტრინასთან . „დამოუკიდებლობა“ და „სუვერენიტეტი“ პირველ მუხლში არ არის ნახსენები.

კონვენციის მნიშვნელოვანი ნაწილი იყო სუვერენიტეტის მოსაპოვებლად სამხედრო ძალის გამოყენების აკრძალვა.

17 შტატი, რომლებმაც რატიფიცირება მოახდინეს ამ კონვენციაზე, შემოიფარგლება მხოლოდ ამერიკის კონტინენტით.

მონტევიდეოს კონვენციამ კოდიფიცირება გაუკეთა რამდენიმე არსებულ სამართლებრივ ნორმასა და პრინციპს, რომლებიც ვრცელდება საერთაშორისო სამართლის ყველა სუბიექტზე. [ ' ]

ბადინტერის კომიტეტი, რომელიც რამდენიმე ევროპული ქვეყნის არბიტრებისგან შედგებოდა, სახელმწიფოს ტერიტორიის, მოსახლეობისა და ორგანიზებული პოლიტიკური ხელისუფლების მქონედ მიიჩნევდა და რომ სახელმწიფოების არსებობა ფაქტობრივი საკითხი იყო, ხოლო სხვა სახელმწიფოების მიერ აღიარება მხოლოდ დეკლარაციული ხასიათის იყო.

შვეიცარია იმავე პრინციპს იცავს და აცხადებს, რომ „სახელმწიფოდ გადაქცევისთვის არც პოლიტიკური ერთეულის აღიარება არის საჭირო და არც სახელმწიფოს აქვს სხვა ერთეულის აღიარების ვალდებულება. ამავდროულად, არც აღიარებაა საკმარისი სახელმწიფოს შესაქმნელად და არც მისი არარსებობა აუქმებს მას“.

სახელმწიფოების რეალური პრაქტიკა ზუსტად არ შეესაბამება მონტევიდეოს კონვენციას. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ, მისი კრიტერიუმების შესრულება ავტომატურად არ ქმნის სახელმწიფოს, რადგან დამატებითი მოთხოვნების დაკმაყოფილებაა საჭირო. ისეთი ქვეყნების სტატუსი, როგორიცაა კოსოვო და სომალილენდი, დიდწილად დამოკიდებულია სხვა სახელმწიფოების მიერ აღიარებაზე ან არაღიარებაზე.