ჯონ ჰეგლელგემი

ჯონ ჰეგლელგემი (დ. 10 აგვისტო, 1949 – 12 სექტემბერი, 2024) — მიკრონეზიელი პოლიტიკოსი, რომელიც მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების მეორე პრეზიდენტი იყო.

ადრეული წლები
ჯონ ჰაგლელგემი დაიბადა 1949 წლის 10 აგვისტოს, იაპის შტატში მდებარე კუნძულ ეაურიპიკზე. მან პირველდაწყებითი განათლება მშობლიურ ეაურიპიკის სკოლაში მიიღო, რის შემდეგაც სწავლა „ “-ში განაგრძო, სადაც 1964 წლიდან 1968 წლამდე იმყოფებოდა. 1968 წელს მან მოიპოვა პრესტიჟული „“ სტიპენდია, რამაც საშუალება მისცა დამამთავრებელი კლასი ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ორეგონის შტატშის ქალაქ ბივერტონის საშუალო სკოლაში გაეტარებინა. 1969 წელს საშუალო სკოლის წარმატებით დასრულების შემდეგ, ჰაგლელგამი ჰავაის უნივერსიტეტში ჩაირიცხა, რომელიც 1973 წელს პოლიტიკური მეცნიერებების ბაკალავრის ხარისხით დაასრულა. აკადემიური გზის გასაგრძელებლად იგი ორეგონში, სეილემის უილამეტის უნივერსიტეტის იურიდიულ კოლეჯში ჩაირიცხა, თუმცა ერთი წლის შემდეგ სამშობლოში დაბრუნება გადაწყვიტა, რათა მიკრონეზიის კონგრესის წარმომადგენელთა პალატაში იაპის გარე კუნძულების წარმომადგენლის მანდატისთვის ებრძოლა.

წარმომადგენელთა პალატაში პირველი ვადის ამოწურვის შემდეგ, ჰაგლელგემი კვლავ ჰავაის უნივერსიტეტს დაუბრუნდა, ამჯერად როგორც ასპირანტი „აღმოსავლეთ-დასავლეთის ცენტრის“ სპონსორობით. აღსანიშნავია, რომ იგი ჯერ კიდევ უნივერსიტეტში იმყოფებოდა, როდესაც წარმომადგენელთა პალატაში მეორე ვადით აირჩიეს. 1977 წლის გაზაფხულზე მან პოლიტიკური მეცნიერებების მაგისტრის ხარისხი დაიცვა. მოგვიანებით, 1991 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში წარუმატებლობის შემდეგ, ჰაგლელგემმა გადაწყვიტა კვალიფიკაციის ამაღლება და ჰარვარდის უნივერსიტეტის კენედის სახელობის სახელმწიფო მართვის სკოლაში ჩაირიცხა, რომელიც 1993 წელს საჯარო ადმინისტრირების მაგისტრის ხარისხით დაასრულა.

ჰაგლელგემის თექვსმეტწლიანი პოლიტიკური მოღვაწეობა მიკრონეზიელი ხალხის სამსახურში 1974 წელს დაიწყო, როდესაც მან მიკრონეზიის კონგრესის წარმომადგენელთა პალატაში ადგილი მოიპოვა. იგი ამ პალატის წევრი რჩებოდა 1978 წლამდე, ვიდრე მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების კონსტიტუცია არ იქნა რატიფიცირებული. ამ პერიოდში იგი დროებითი კონგრესის წევრი იყო, ვიდრე 1979 წელს მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების პირველი მოწვევის კონგრესის არჩევნები ჩატარდებოდა. მას შემდეგ, რაც განსვენებული პეტრუს ტუნი ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტად აირჩიეს, ჰაგლელგამმა წარმატებით მიიღო მონაწილეობა არჩევნებში, როგორც „თვითგამოცხადებულმა კანდიდატმა“ და დაიკავა იაპის ვაკანტური ადგილი ფედერალურ კონგრესში. მან კონგრესში ორი სრული ვადა იმსახურა, რა დროსაც თავისი ბოლო ვადის განმავლობაში პალატის ლიდერის საპასუხისმგებლო პოზიციას იკავებდა.

პრეზიდენტობა
1987 წლის 12 მაისს, მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების მეხუთე მოწვევის კონგრესმა ჯონ ჰაგლელგემი ქვეყნის მეორე პრეზიდენტად აირჩია, რითაც მან ტოშივო ნაკაიამა შეცვალა. საპრეზიდენტო მოღვაწეობის პარალელურად, ჰაგლელგემი ხელმძღვანელობდა ქვეყნის დელეგაციას გაეროს საზღვაო სამართლის კონფერენციაზე და მიკრონეზიის სახელით არაერთ მნიშვნელოვან საერთაშორისო შეხვედრას დაესწრო. მისი პოლიტიკური გამოცდილება ჯერ კიდევ 1977 წლიდან იწყება, როდესაც იგი მიკრონეზიის კონსტიტუციური კონვენციის აპარატში მუშაობდა, ხოლო 1981 წელს მან იაპის შტატის კონსტიტუციური კონვენციის ვიცე-პრეზიდენტის პოსტი დაიკავა.

აკადემიური მოღვაწეობა
1991 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მარცხის შემდეგ, ჰაგლელგამმა აკადემიურ სფეროში გადაინაცვლა და მიკრონეზიის კოლეჯის ეროვნულ კამპუსში სოციალურ მეცნიერებათა განყოფილების ლექტორი გახდა. 1992 წლის თებერვალში კოლეჯის რეგენტთა საბჭომ მას რეგენტ-პროფესორის წოდება მიანიჭა. იმავე წლის ზაფხულში მან აკადემიური შვებულება აიღო და ჰარვარდის უნივერსიტეტის ჯონ ფიცჯერალდ კენედის სახელობის სახელმწიფო მართვის სკოლაში გაემგზავრა, სადაც სწავლობდა როგორც მეისონის სტიპენდიანტი.

მიკრონეზიის კოლეჯში მოღვაწეობისას ჰაგლელგემი კითხულობდა ლექციებს სახელმწიფო მართვისა და პოლიტიკის, მიკრონეზიის ისტორიის, მსოფლიო ისტორიისა და აღმოსავლეთ აზიის ისტორიის მიმართულებებით. 1995 წლის საშემოდგომო სემესტრის განმავლობაში იგი გუამის უნივერსიტეტში მიწვეული პროფესორის სტატუსით ასწავლიდა, ხოლო 1997 წელს სამი თვე ავსტრალიის ეროვნულ უნივერსიტეტში გაატარა, როგორც წყნარი ოკეანის რეგიონის გამორჩეულმა უფროსმა მკვლევარმა.

სხვა საქმიანობა
ჯონ ჰაგლელგამი აქტიურად მონაწილეობდა ქვეყნის პოლიტიკური მოწყობის ჩამოყალიბებაში და 2001 წელს მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების მესამე კონსტიტუციური კონვენციის პრეზიდენტის პოსტს იკავებდა. 2018 წლის აგვისტოში, 2019 წლისთვის დაგეგმილი რეფერენდუმის წინ, იგი ღიად დაუპირისპირდა ჩუუკის დამოუკიდებლობის მოძრაობას. მან მკაცრად გააკრიტიკა სეპარატისტული იდეები და დამოუკიდებლობის მომხრეებს „კლინიკურად შეშლილი ადამიანები“ უწოდა.

პირადი ცხოვრება და გარდაცვალება
ჰაგლელგამი დაქორწინებული იყო პაულა ორისზე, რომელიც ჩუუკის ლაგუნაში მდებარე კუნძულ უმანიდან იყო. მათ სამი შვილი შეეძინათ: ორი ვაჟი - უილიამ ჰაგლელგემი (რომელიც მამაზე ადრე გარდაიცვალა) და ჯონ პოლ ორისი, ასევე ქალიშვილი - ტეს ჰაგლელგემი. ყოფილი პრეზიდენტი წლების განმავლობაში იყო ჰარვარდის კურსდამთავრებულთა ასოციაციისა და „აღმოსავლეთ-დასავლეთის ცენტრის“ ასოციაციის აქტიური წევრი.

ჯონ ჰაგლელგემი 2024 წლის 12 სექტემბერს, 75 წლის ასაკში, ჰავაის შტატში, ქალაქ ჰონოლულუში გარდაიცვალა.