ვესტას ტაძარი

ვესტას ტაძარი — უძველესი ნაგებობა რომში, იტალიაში. მდებარეობს რომაულ ფორუმში, რეჯიასთან და ვესტალური ქალწულების სახლთან. ვესტას ტაძარში განთავსებული იყო ვესტას წმინდა ცეცხლი, რომელიც რომის უსაფრთხოებისა და კეთილდღეობის სიმბოლო იყო. ტაძარს წრიული ფორმა აქვს, რაც მას თოლოსად აქცევს.
რადგანაც, ვესტას თაყვანისცემა დაიწყო კერძო სახლებში, ტაძრის არქიტექტურაც პატივს სცემს ადრეული რომაული სახლების აგებულებას. ტაძრის ამჟამინდელი, დანგრეული ფორმა იყენებს ბერძნული არქიტექტურის ელემენტებს, კორინთული სვეტებითა და მარმარილოთი. წმინდა კერა განლაგებული იყო ცენტრალურ ნაოსში შემორჩენილი სტრუქტურა მიუთითებს იმაზე, რომ თხუთმეტი მეტრის დიამეტრის პოდიუმზე აგებული იყო ოცი კორინთული სვეტი. სახურავს, სავარაუდოდ, წვერზე ჰქონდა ხვრელი, კვამლის გამოსასვლელად.

ისტორია
წარმოშობა
ვესტას პირველი ტაძარი ააგო ნუმა პომპილიუსმა, რომის სამეფოს მეორე მეფემ. მან ასევე ააგო ორიგინალური რეჯია (მეფის სახლი) და ვესტალების ქალწულთა სახლი, და დააარსა ვესტალ ქალწულთა სასულიერო წოდება. თავიდან ვესტალები მხოლოდ ორი, ხოლო რესპუბლიკის დასასრულისთვის ექვსი იყო. ვესტა იყო რომის საცხოვრებლების ღვთაება. რომაელები ფიქრობდნენ, რომ მისი წმინდა ცეცხლი მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ქალაქის ბედთან და რომ მისი ჩაქრობა რომისთვის მოახლოებულ კატასტროფას გულისხმობდა. ტაძარი ცნობილი იყო როგორც სალოცავი (ლათინურად აედესი).
აედესი და ვესტალები
ვესტას ტაძარს ექვსი ვესტალური ქალწული ემსახურებოდა, რომლებიც 6-დან 10 წლამდე ასაკში იყვნენ მიღებულნი, თავისუფლად დაბადებულნი, ან ტრადიციულად, არისტოკრატიული ოჯახებიდან. ისინი უარყოფდნენ ყველა იურიდიულ კავშირს თავიანთ ბიოლოგიურ ოჯახთან და ექვემდებარებოდნენ პონტიფექს მაქსიმუსის, რომის მთავარი მღვდლის ხელმძღვანელობას. ვესტალთა ფიცი, რომელიც 30 წლის განმავლობაში უნდა შეენარჩუნებინათ, განასხვავებდა მათ სხვა რომაელი ქალებისგან. სიწმინდე ქორწინებამდე რომში მართებულად ითვლებოდა, ხანგრძლივი უქორწინებლობის პრობლემა არ იყო, რადგან ქალები ჩვეულებრივ ქორწინებასა და შვილების გაჩენას ელოდებოდნენ თავიანთი ქმრებისთვის.

ვესტალი, რომელიც არღვევდა თავის უქორწინებლობის აღთქმას, სასულიერო მსახურების დროს, არღვევდა რომსა და მის ღმერთებს შორის ურთიერთობას. რომაელები ფიქრობდნენ, რომ ეს გამოიწვევდა კატასტროფას, როგორიცაა ეპიდემია, სოციალური დარღვევა ან სამხედრო მარცხი.

ვესტალების დარღვევები და მათი დასჯა ძალიან იშვიათი იყო. პატივისცემა და სოციალური პრივილეგიები, რომლებიც მათ პოზიციას მოჰყვებოდა, უხვი პენსია და რომაული ქორწინებისთვის დაკავშირებული მოვალეობების სრული არარსებობა, ხელს უწყობდა ბევრს, დარჩენილიყო სასულიერო წოდებაში თავიანთი მსახურების ოფიციალური დასრულების შემდეგ.

შენობა
ვესტას ტაძარი უნიკალური იყო თავისი დიზაინით, რადგან იყო წრიული, განსხვავებით მრავალი სხვა ტაძრისაგან, რომლებიც მართკუთხა იყო. ვესტას ტაძრების წრიული ფორმა დაფუძნებული იყო პრიმიტიულ წრიულ ქოხზე. ზოგი მკვლევარი ამტკიცებს, რომ ვესტას ტაძრის წრიული ფორმა სიმბოლურად გამოხატავდა დედამიწას, ხოლო წაწვეტებული სახურავი-სამოთხეს. [10] ვესტას ყველა ტაძარი იყო წრიული და ჰქონდა შესასვლელები აღმოსავლეთისკენ, ცეცხლსა და მზეს შორის კავშირის გასაძლიერებლად. ვესტას ტაძარი წარმოადგენს ძველი რელიგიური აქტივობის ადგილს, რაც თარიღდება ძვ.წ საუკუნით. ეს შენობათა კომპლექსი განადგურდა 64 წელს, დიდი ხანძრის შედეგად; ტაძარი რამდენიმე წლის განმავლობაში აღადგინა ტრაიანემ. კიდევ ერთი რეკონსტრუქცია ჩაატარა იულია დომნამ, სეპტიმიუს სევერუსის მეუღლემ.
ვესტას თანამედროვე ტაძარი
თანამედროვე რეკონსტრუქცია
ვესტას ტაძარი შედარებით მთლიანად შემორჩა რენესანსამდე. თუმცა, 1549 წელს, ტაძარი დაიშალა და მისი მარმარილო გამოიყენეს ეკლესიებისა და პაპის სასახლეების ასაშენებლად. ჩვენი ცოდნის უმეტესი ნაწილი იმის შესახებ, თუ როგორ გამოიყურებოდა თავდაპირველი ვესტას ტაძარი, მომდინარეობს მონეტებიდან და ხელოვნების ნიმუშებიდან. ვესტას ტაძრის გამოსახულება გვხვდება მარმარილოს რელიეფზე, უფიცის გალერეაში, ფლორენციაში, იტალია.
თანამედროვე არქეოლოგიური გამოკვლევები ვესტას ტაძრის ადგილზე დაიწყო მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოს. გამოკვლევა დაიწყო 1877 წელს არქეოლოგ ლანციანის მიერ ვესტას ტაძრის გათხრებით და მისი აღმოჩენების გამოქვეყნებით. გათხრების დროს მან აღმოაჩინა ვესტას ტაძრის მრავალი ნაწილი, მათ შორის, ენტაბლატურისა და ჭერის. გამოკვლევა გაგრძელდა 1898-1900 წლებში, როდესაც ჯაკომო ბონმა, რომის ფორუმის დირექტორმა, დაიწყო გათხრების ახალი რაუნდი. მისი ნაშრომები გამოქვეყნდა 1900 წელს და მოიცავდა ტაძრის საფუძვლის გაზომვებს და სექციებს, ძირითადი არქიტექტურული ელემენტების ფოტოებს, ნახატებსა და შენობის აღდგენილ გეგმას. ბოლოს, 1930-1931 წლებში, ალფონსო ბარტოლიმ აღადგინა ვესტას ტაძრის ნაწილები, რომლებიც დღემდე ჩანს ფორუმში.