iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გიდელი

გიდელი — წნელისა და ტკეჩისაგან მოწნული უყურო, მოგრძო, პირგანიერი და ძირწაწვეტილი ჭურჭელი, რომელსაც ხეზე ჩამოსაკიდად კავი აქვს გამობმული. იხმარება მაღლარის ყურძნის და ხილის კრებისას ხილის ჩასაყრელად, ხიდან ჩამოსაშვებად და გადასატანად. ქიზიყში „გიდელა“ ეწოდება პურეულის ნამჯის საზიდ უყურო მრგვალ კალათას.
დავით გივიშვილი

დავით გივიშვილი (დ. 3 ნოემბერი, 1850, თბილისი, — გ. 1 ივნისი, 1916, იქვე) — ქართველი პოეტი, ძველი თბილისის ქალაქური პოეზიის წარმომადგენელი.

 საუკუნის 70-იანი წლების ბოლოს სისტემატურად ბეჭდავდა ლექსებს გაზეთ „დროებაში“. გამოცემული აქვს 37 საშუალო და და მცირე ზომის კრებული. მისი შემოქმედებისათვის ნიშანდობლივია ჰედონისტურ-ბოჰემური განწყობილება, ძმობა-ვაჟკაცობის კულტის აპოლოგია, სატრფიალო და სოციალური თემატიკა. მის ბევრ ლექსზე სიმღერები შეიქმნა და დიდი პოპულარობით სარგებლობდა ხალხში.
პავლე გილაშვილი

პავლე გიორგის ძე გილაშვილი (დ. 2 მაისი, 1918, თბილისი ― გ. 1 ოქტომბერი, 1994, იქვე) — ქართველი საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე. კომუნისტური პარტიის წევრი 1939 წლიდან.

1956 წელს დაამთავრა სკკპ ცკ-თან არსებული უმაღლესი პარტიული სკოლა. 1934-1937 წლებში თბილისის სტალინის სახელობის ორთქლმავალ-ვაგონშემკეთებელ ქარხანაში მუშაობდა ზეინკლად. 1937-იდან კომკავშირულ სამუშაოზეა, 1939-იდან — წითელ არმიაში. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში.

დემობილიზაციის შემდეგ ისევ პარტიულ სამუშაოს უბრუნდება: საქართველოს კომუნისტური პარტიის თბილისის ლენინის სახელობის რაიკომის მეორე, შემდეგ პირველი მდივანი, ცხინვალის საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივანი, საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის ადმინისტრაციული ორგანოების განყოფილების გამგე, რუსთავის საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივანი, სკკპ ცკ-ის ინსტრუქტორი. 1967-იდან აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე, 1972-იდან საქართველოს კომპარტიის თბილისის საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივანი. 1976-1989 — საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე. იყო საქართველოს სსრ-ის , , მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, აგრეთვე სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარის მოადგილე, სკკპ ცენტრალური სარევიზიო კომისიის წევრი, სსრკ - მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია ოქტომბრის რევოლუციის, წითელი ვარსკვლავის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით და მედლებით.
ვიეტნამი

ვიეტნამი , ოფიციალურად ვიეტნამის სოციალისტური რესპუბლიკა — ქვეყანა ინდოჩინეთის ნახევარკუნძულზე, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში.

სახელწოდება
ოფიციალური: ვიეტნამის სოციალისტური რესპუბლიკა.
ეროვნული: , .
ეტიმოლოგია: სიტყვა „ვიეტ“ არის ჩინური იეროგლიფის ვიეტნამური წარმოთქმა, რომლის მნიშვნელობა არის „შორს“, „გადალახვა“, „გავლა“. ის მიანიშნებს ჩინეთისგან შორს მდებარე ქვეყანას. მეორე სიტყვა „ნამ“ სამხრეთს ნიშნავს.

ისტორია
1858-1884 წლებში ფრანგული კოლონიალური სამფლობელოს ნაწილი იყო ინდოჩინეთში. 1945 წელს ვიეტნამიდან გაყვანილ იქნა იაპონიის საოკუპაციო შენაერთები. 1946-დან 1954 წლამდე წარმოებდა ომი დამოუკიდებლობისათვის საფრანგეთის წინააღმდეგ. ჟენევის კონვენციის შესაბამისად ქვეყანა ორ ნაწილად გაიყო მე-17 პარალელით. ამის შემდეგ დაიწყო ომი ჩრდილოეთ ვიეტნამსა და სამხრეთ ვიეტნამს შორის (რომელსაც აქტიურად ეხმარებოდა აშშ). იგი 1976 წელს დასრულდა ვიეტნამის სოციალისტური რესპუბლიკის შექმნით. 1978-79 წლებში ვიეტნამს ჰქონდა ომი კამბოჯასთან და სასაზღვრო კონფლიქტი ჩინეთთან. 90-იან წლებში ეს პრობლემები მოწესრიგდა.

გეოგრაფია
ქვეყანა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ინდოჩინეთის ნახევარკუნძულზე. მოსაზღვრე ქვეყნებია: ლაოსი, კამბოჯა, ჩინეთი. ფართობი: 331 688 კვ. კმ.

სახელმწიფო
სახელმწიფო სისტემა: კომუნისტური რესპუბლიკა.
სახელმწიფოს მეთაური: პრეზიდენტი ლიონგ კიონგი ( , 2024-).
საკანონმდებლო ორგანო: ერთპალატიანი პარლამენტი (498 წევრი).
ადმინისტრაციული დაყოფა: 58 ოლქი და 3 მუნიციპალიტეტი .

დემოგრაფია
მოსახლეობა - 83 535 576 (2005), მათ შორის 87,6 % ვიეტნამელი, 1,7 % ტაი.
სახელმწიფო ენა: ვიეტნამური. სხვა ენები - ინგლისური, ფრანგული, ჩინური, კხმერული.
რელიგია: ბუდიზმი.
დედაქალაქი: ჰანოი (1 396 000).
ქალაქები: ხოშიმინი (3 415 000), ჰაიფონი (582 000), დო ნანგი (453 000).

ეკონომიკა
რესურსები: ფოსფატები, ქვანახშირი, მანგანუმი, ბოქსიტები, ქრომატი, ნავთობის და ბუნებრივი აირის მარაგები, ტყეები, ჰიდროენერგია.
ექსპორტი: ქვანახშირი, ბრინჯი, კაუჩუკი.
ეროვნული შემოსავალი: ერთ სულზე 430 $.
ვალუტა: დონგი .

მემკვიდრეობა
ჰუეს მონუმენტური კომპლექსი, ძველი ქალაქი ჰოი ანი, ჰა ლონგის ყურე, ფონგ-ნაკე-ბანგის ეროვნული პარკი.
ქუვეითი

ქუვეითი, ოფიციალურად ქუვეითის სახელმწიფო (, იკითხება — ) — არაბული სახელმწიფო დასავლეთ აზიაში. მდებარეობს არაბეთის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კიდეში სპარსეთის ყურის ნაპირზე. მას აქვს საზღვრები ჩრდილოეთით ერაყთან და სამხრეთით საუდის არაბეთთან. სახელი „ქუვეითი“ მომდინარეობს არაბული სიტყვის ქუთ - „ციხე-სიმაგრე“ კნინობითი ფორმიდან. ქვეყანა მოიცავს 17 820 კვადრატულ კილომეტრს და მისი მოსახლეობა 2013 წლის მონაცემების მიხედვით შეადგენს დაახლოებით 2,6 მილიონს.

სახელწოდება
ოფიციალური: ქუვეითის სახელმწიფო.
ეროვნული: ; .
ეტიმოლოგია: წარმოდგება არაბული სიტყვისაგან და ნიშნავს „ფორტს“ (გამაგრებული ნაგებობა).

ისტორია
1961 წელს მიიღო დამოუკიდებლობა დიდი ბრიტანეთისაგან. 1991 წელს იგი ფართომასშტაბიანი საერთაშორისო სამხედრო ოპერაციის „უდაბნოს ქარიშხალი“ პლაცდარმი გახდა, რაც გამოწვეული იყო ერაყის მიერ მისი ტერიტორიის ოკუპაციის ფაქტით. ამ ომმა ქვეყანას დიდი მატერიალური ზარალი მიაყენა. უკანასკნელ წლებში ქუვეითში იყო მცდელობა პოლიტიკური სისტემის მოდერნიზაციისა. კერძოდ 1999 წელს ქვეყნის მმართველმა გამოსცა განკარგულება ქალთათვის საარჩევნო უფლების მინიჭების შესახებ, მაგრამ იგი უარყოფილ იქნა ეროვნული კრების მიერ.

გეოგრაფია
ქუვეითი მცირე ზომის სახელმწიფოა ნავთობის დიდი მარაგებით. იგი მდებარეობს სპარსეთის ყურეში, ხმელეთით ესაზღვრება საუდის არაბეთსა და ერაყს, ხოლო მისი მეზობელი ყურის მოპირდაპირე მხარეს ირანია. ფართობი: 20 200 კვ. კმ.

სახელმწიფო
სახელმწიფო სისტემა: კონსტიტუციური მონარქია.
სახელმწიფოს მეთაური: ემირი შეიხ ჯაბერ ალ-აჰმედ ალ-ჯაბერ ას-საბაჰი ( - - , 1977).
საკანონმდებლო ორგანო: ერთპალატიანი პარლამენტი (50 წევრი).
ადმინისტრაციული დაყოფა: 5 გუბერნია .

დემოგრაფია
მოსახლეობა - 2 335 648 (2005), მათ შორის 42 % ქუვეითელი, 19 % იორდანელი, 6 % ერაყელი, 6 % ლიბანელი.
სახელმწიფო ენა: არაბული. სხვა ენები - ინგლისური.
რელიგია: ისლამი.
დედაქალაქი: ელ-ქუვეითი (1,710 მილიონი).
ქალაქები: ას-სალიმია (147 ათასი), ჯალიბ-აშ-შუიუ (115 ათასი).

ეკონომიკა
ნავთობის საბადოების ათვისება 1930-იან წლებში დაიწყო და განვითარდა დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ. მას შემდეგ ნავთობი ეკონომიკის საფუძველია, რომელიც საექსპორტო შემოსავლების 90 %-ს იძლევა.
რესურსები: ნავთობი, თევზი, ბუნებრივი აირი;
ეროვნული შემოსავალი ერთ სულზე: 17 390 $.
ვალუტა: ქუვეითური დინარი ;

მემკვიდრეობა
ელ-ქუვეითი (პარლამენტი, დანგრეული ეროვნული მუზეუმი, ტარეკ რაჯაბის მუზეუმი), ალ-ჯაჰრა (რედ ფორტი, ცნობილია 1920 წლის ალყის გამო).
ანტონ გიზეტი

ანტონ ლუდვიგის ძე გიზეტი (დ. 11 ივნისი, 1836 — გ. 1911, თბილისი) — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1890), სამხედრო ისტორიკოსი, კავკასიოლოგი.

სამხედრო სამსახურში იყო 1855 წლიდან. დაამთავრა გენერალური შტაბის აკადემია (1863). მსახურობდა გენერალური შტაბის უწყებებში. 1882 წლიდან მსახურობდა კავკასიაში, 1885 წლიდან იყო კავკასიის სამხედრო ოლქის ადგილობრივი ჯარების შტაბის უფროსი. 1878 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. 1890 წელს გადადგა სამხედრო სამსახურიდან გენერალ-მაიორის წოდებით. მომდევნო წლებში დაკავებული იყო სამხედრო ისტორიის საკითხების კვლევით.

სწავლობდა კავკასიის ომების ისტორიას, შეადგინა „კავკასიის ჯარების ქრონიკა“ (ნაწილი 1-2), რომელიც გამოიცა 1896 თბილისში. მისი ნაწერები შეიცავს საინტერესო მასალას საქართველოს ისტორიის შესახებ.
გიორგი გიგაური

გიორგი ხვთისოს ძე გიგაური (დ. 23 მაისი, 1928, ბლო, ახლანდელი დუშეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 2011, თბილისი) ― ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
1953 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. პირველი ლექსები გამოაქვეყნა 1951, პირველი წიგნი „მთების სიმღერა“ - 1957. გამოქვეყნებული კრებულთაგან აღსანიშნავია: „ჭიუხი, წვიმა და ჩანჩქერები“ (1961), „ბალადა შვიდი ხევსურისა“ (1965), „სიცოცხლე გრძელდება“ (1969), „აღსარება“ (1974), „იმედის ბილიკი“ (1976), „გზაგასაყართან“ (1980), „ხევსურეთ რა ამბავია?“ (1985) და სხვა. მის ლექსებში გაცოცხლებულია სახელოვან წინაპართა სახეები, საინტერესოდაა დახატული მთიელი ადამიანების ცხოვრება. პოეტს განსაკუთრებით ახარებს ნასოფლარების აღდგენა-აღორძინება და ჩამქრალ კერებში სიცოცხლის დაბრუნება.
შალვა დადიანის და ვაჟა-ფშაველას სახელობის ლიტერატურული პრემიების ლაურეატი (1994).
ფილატელია

ფილატელია ( < — მიყვარს და — განთავისუფლება გადასახადისაგან (საბაჟო გადასახადისაგან) — საფოსტო მარკების, ეტიკეტების, იარლიყების, საკალენდარო და სპეციალური შტემპლერების, შტამპებისა და მისთ., აგრეთვე ამნიშნებიანი კონვერტებისა და ბარათების კოლექციონირება. ფილატელიის შესწავლის საგანი არსებითად არის მარკების ისტორიის კავშირი. ადამიანს, რომელიც საფოსტო მარკების შეგროვებით არის დაკავებული, ფილატელისტს უწოდებენ. ტერმინი „ფილატელია“ შემოიღო ფრანგმა კოლექციონერმა ჟორჟ ერპენმა 1864 წელს.

სახელგანთქმული ფილატელისტები
ემილიო დიენა
ალფრედ ლიხტენშტეინი
ანატოლი კარპოვი, მსოფლიო ჩემპიონი ჭადრაკში - მრავალფეროვანი კოლექცია
კირილ ჰარმერი - ნიუფაუნდლანდის ავიაფოსტის მარკების კოლექცია
დოქტორ არტურ ვოო - კლასიკური ფრინველების მარკების კოლექცია
ჰიროიუკი კანაი - მავრიკიული მარკების კოლექცია
პიჩაი ბურანასომბატი - დიდი ბრიტანეთის უდიდესი კოლექციონერი
სამეფო ფილატელისტული კოლექცია (კოლექციას დასაბამი დაუდო მეფე ჯორჯ მეხუთემ, ამჟამინდელი მფლობელი: დედოფალი ელისაბედ )
მონაკოს პრინც რაინერ - შთამბეჭდავი კოლექცია (ამჟამინდელი მფლობელი: პრინცი ალბერტ )
როს ბურდენი (ბრიტანული ტელევიზიის უფროსი) - პინგვინების კოლექცია
ეგვიპტის, ესპანეთის, რუმინეთის, რუსეთის მეფეები - სამეფო კოლექციები
ფრედი მერკური - ალბომი
ნოდარ გიგაური

ნოდარ პარმენის ძე გიგაური (დ. 30 ივლისი, 1930, გორი, — გ. 13 აგვისტო, 2010) — ქართველი კომპოზიტორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1982).

ბიოგრაფია
1960 დაამთავრა თბილისის ვ. სარაჯიშვილის სახელობის კონსერვატორია (პროფესორ ანდრია ბალანჩივაძის საკომპოზიციო კლასი). 1958 წლიდან მუშაობდა საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის კორპორაციაში ხმის რეჟისორად. ავტორია 2 ტელეოპერისა — „გამზრდელისა“ (აკაკი წერეთლის მიხედვით, 1960; პრემიერა მოსკოვის ტელევიზიით გადაიცა 1961 წელს; ხარისხის დიპლომი საკავშირო კონკურსზე, მოსკოვში) და „გაზაფხული ზღაპრისა“ (საბავშვო ტელეოპერა, 1970; პირველად შესრულდა 1975 წელს). მასვე ეკუთვნის საბავშვო ოპერა-რევიუ „გვიხმობენ ზარები“ (1977) და ოპერა „გალობანი სინანულისანი“ (1987), სიმფონიური პოემა „გზა ვარსკვლავებისაკენ“ (1971), კამერული სიმფონია „ხევსურული ესკიზები“ (1980), კონცერტი ფაგოტისა და სიმებიანი ორკესტრისათვის (1979), „ანდანტე სიმებიანი ორკესტრისათვის“ (1987), ქორალური პოემა სოლისტის, გოგონათა ანსამბლისა და სომფონიური ორკესტრისათვის — „მონატრება ილიასი“ (1987), საგუნდო საწარმოებები, საგალობლები, საესტრადო სიმღერები („ჩემი საგალობელი“, „აპრილი მოდის“, „ზღვისფერი გაქვს თვალები“, „მე თბილისელი ბიჭი ვარ“, „ნუ შეგაშინებს ჩემი ჭაღარა“ და სხვა).
ბაქარ გიგინეიშვილი

ბაქარ კონას ძე გიგინეიშვილი(დ. 16 მარტი, 1933, ბათუმი — გ. 1 ოქტომბერი, 1997, თბილისი), ქართველი ენათმეცნიერი, ქართველური და კავკასიური ენების, ზოგადი ენათმეცნიერების სპეციალისტი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1973), პროფესორი (1975).

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (1956). მისი ძირითადი შრომები ეხება ქართველურ შედარებით ენათმეცნიერებასა და ეტიმოლოგიას, კავკასიურ ენათმეცნიერებას, ძველი ქართული ენასა და ფილოლოგიას, ისტორიულ-შედარებითი ენათმეცნიერების მეთოდიკას. გიგინეიშვილი ავტორია მონოგრაფიისა "დაღესტნური ენების შედარებითი ფონეტიკა" (1977), ერთ-ერთი გამომცემელი საუკუნის უმნიშვნელოვანესი ძეგლების - "შატბერდის კრებულისა" (1979) და ბიბლიის ძველი ქართული თარგმანებისა (1989-1990), რომელთაც დაურთო მნიშვნელოვანი გამოკვლევები. იგი თანამიმდევრულად და შედეგიანად იყენებს ისტორიულ-შედარებით მეთოდს თანამედროვე ენათმეცნიერების მიღწევების გათვალისწინებით. მნიშვნელოვანი გამოკვლევები აქვს ქართველური და კავკასიური ენების ფონოლოგიაში, მორფოლოგიასა და ლექსიკაში.
ვალენტინ გიგინეიშვილი

ვალენტინ მირიანის ძე გიგინეიშვილი (დ. 1 იანვარი, 1888 [ძვ. სტ. 20 დეკემბერი 1887] ჯურუყვეთი, ახლანდელი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი ― გ. 10 აგვისტო, 1979, თბილისი) — ქართველი გეოფიზიკოსი. გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორი (1960), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1966). ქართული სინოპტიკური სკოლის ერთ-ერთი დამაარსებელი.

1911 წელს დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკური ფაკულტეტი. 1912-1930 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1929 წლიდან მუშაობდა საქართველოს გეოფიზიკის ობსერვატორიაში, რეორგანიზაციის შემდეგ (1953-იდან) იყო ამიერკავკასიის რეგიონული სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის (ახლანდელი ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტი) სინოპტიკური განყოფილების უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი, ამინდის ბიუროს კონსულტანტი. ძირითადი შრომები აქვს სინოპტიკური მეტეოროლოგიისა, აგრეთვე სეისმოლოგიის დარგში.

დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლით.
ივანე გიგინეიშვილი

ივანე მოსეს ძე გიგინეიშვილი (დ. 9 აგვისტო, 1909, ქუთაისი — გ. 28 იანვარი, 1982, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1979). ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1976).

1946–1953 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმთან არსებული თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა დამდგენი კომისიის წევრი და მდივანი, ხოლო შემდგომ — 1982-მდე — ჯერ საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმთან, შემდეგ კი — საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა დამდგენი მუდმივი სახელმწიფო კომისიის წევრი და მდივანი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე (1950–1966), „საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მოამბის“ მთავარი რედაქტორის მოადგილე (1951–1982), „თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ნორმების“ (კრებული. , 1970) კრებულის რედაქტორი, ქართული ენციკლოპედიის სატრანსკრიფციო ჯგუფის ხელმძღვანელი (1973–1982). ხელმძღვანელობდა ენათმეცნიერების ინსტიტუტის თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა განყოფილების (1966-იდან — ქართული მეტყველების კულტურის განყოფილება) სამეცნიერო და პრაქტიკულ მუშაობას. დააარსა განყოფილების კრებული „ქართული სიტყვის კულტურის საკითხები“, რომლის 5 წიგნი გამოვიდა მისი რედაქტორობით (1972–1983). შეიმუშავა უცხოურ პირთა სახელების ქართულად გადმოცემის მეცნიერული პრინციპები. ქართული ენის დიალექტთა შესწავლის შედეგად საყურადღებო მოსაზრებები აქვს ქართლურსა და იმერულს შორის გარდამავალი ზოლის მეტყველების, გუდამაყრულის დამოუკიდებელ დიალექტურ ერთეულად მიჩნევის, ე. წ. „საშუალო ქართულის“ შესახებ და სხვა.

გიგინეიშვილმა ერთ-ერთმა პირველმა ჩაუყარა საფუძველი ჩვენში ლინგვოსტილისტიკას. იგი ეწეოდა ფართო ლექსიკოგრაფიულ მუშაობას: ქართული ლიტერატურის ძეგლთა ლექსიკონები („რუსუდანიანი“ — 1957, „დავითიანი“ 1980), დიალექტების ლექსიკონები (წიგნში: „ქართული დიალექტოლოგია “, 1961), სასკოლო ორთოგრაფიული ლექსიკონი (ვარლამ თოფურიას თანაავტორობით, 1941, 1946, 1949), ვრცელი ორთოგრაფიული ლექსიკონი (ვარლამ თოფურიას თანაავტორობით, 1968). მონაწილეობდა ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის (1-8, 1950-1964) მომზადებაში ( ტომის ერთ-ერთი რედაქტორი), რისთვისაც სხვა რედაქტორებთან ერთად მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1971). შესრულებული აქვს ტექსტოლოგიური სამუშაოები „რუსუდანიანის“, ვაჟა-ფშაველას პოემების, ვეფხისტყაოსნის ტექსტის დასადგენად.

1934-იდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის დაუსწრებელ პედაგოგიურ ინსტიტუტში, პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში, საქართველოს თეატრალურ ინსტიტუტში, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში — კითხულობდა ქართული ენის კურსს, აგრეთვე სპეციალურ კურსს „ვეფხისტყაოსნის ენა“ (თსუ-ში).
კონა გიგინეიშვილი

კონა მოსეს ძე გიგინეიშვილი (დ. 6 მაისი, 1902, ქუთაისი — გ.7 იანვარი, 1976, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი, ენათმეცნიერი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის ქართული გიმნაზია (1920) და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი (1929). 1921–1924 წლებში მასწავლობდა სოფ. ნიგვზიანის (ახლანდელი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი), ხოლო 1929-1939 წლებში ბათუმის სხვადასხვა სკოლაში. თსუ ასპირანტურის დამთავრების (1942) შემდეგ პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ბათუმის პედაგოგიურ ინსტიტუტში (1942–1954), იყო ქართული ენის კათედრის გამგე. პარალელურად ლექციებს კითხულობდა ქუთაისის პედაგოგიურ, თბილისის თეატრალურ და უცხო ენათა ინსტიტუტებში. 1954–1966 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერებიწ ინსტიტუტის სამეცნიერო ტერმინოლოგიის განყოფილების მეცნიერ თანამშრომლად, როგორც სარედაქციო კომისიის წევრი და რედაქტორი იგი მონაწილეობდა დარგობრივი (ტექნიკის, მეტალურგიის, ფიზიკის, ელექტრონიკის, სასოფლო-სამეურნეოს, იურიდიულის, გეოგრაფიის და სხვების) სამეცნიერო ტერმინოლოგიის შემუშევებაში.

1966 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა ქართული ენციკლოპედიის სალიტერატურო კონტროლის რედაქციაში უფროს სამეცნიერო რედაქტორად და სატრანსკრიფციო ჯგუფის ხელმძღვანელად. აქ მან დიდი წვლილი შეიტანა ენობრივი, ტერმინოლოგიური საკითხების გადაწყვეტაში, უცხოურ სახელთა ქართული დაწერილობის დადგენაში და სხვა. გიგინეიშვილმა შეიმუშავა ბერძნული და ლათინური (პირთა და გეოგრაფიის) სახელების ქართულად გადმოცემის წესები, რომლებიც საფუძვლად დაედო მის მიერვე შედგენილ ბერძნული და რომაული საკუთარი სახელების ორთოგრაფიულ ლექსიკონს (გამოიცა 1985, აღიარებულია ნორმატიულ სახელმძღვანელოდ).

გიგინეიშვილს მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
მიხეილ გიგინეიშვილი (უფროსი)

მიხეილ სამსონის ძე გიგინეიშვილი (დ. 26 დეკემბერი, 1910, სამტრედია — გ. 3 თებერვალი, 1998, თბილისი) — ქართველი მეან-გინეკოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1945), პროფესორი (1947), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1987).

ბიოგრაფია
1933 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი და იქვე დაიწყო მუშაობა სამკურნალო ფაკულტეტის მეანობა-გინეკოლოგიის კათედრაზე; 1964-1970 წლებში იყო ამ კათედრის პროფესორი, 1970-1983 — კათედრის გამგე (1983 წლიდან კონსულტანტია). 1972-იდან თბილისის მეან-გინეკოლოგთა საზოგადოების თავმჯდომარე. გიგინეიშვილი შეისწავლის ქალის სასქესო ორგანოების კიბოს, ექსპერიმენტულად აქვს გამოკვლეული სამშობიარო აქტის მექანიზმი. ორსულთა სისხლის შრატში არსებული სასქესო ჰორმონები, მათთან დაკავშირებული ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერების გავლენა საშვილოსნოს ნერვულ-კუნთოვან სისტემაზე და სხვა. 1989 წელს სახელმძღვანელოებისათვის „მეანობა“ (1983) და „გინეკოლოგია“ (1987) ვაჟიშვილთან — მიხეილ მიხეილის ძე გიგინეიშვილთან ერთად მიენიჭა საქართველოს სსრ-ის სახელმწიფო პრემია (1989). მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
მიხეილ გიგინეიშვილი (უმცროსი)

მიხეილ მიხეილის ძე გიგინეიშვილი (დ. 20 სექტემბერი, 1939, თბილისი — გ. 28 იანვარი, 1994, თბილისი) — ქართველი მეან-გინეკოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1980), პროფესორი (1981).

ბიოგრაფია
1962 წელს დაამთავრა მოსკოვის სამედიცინო ინსტიტუტი. 1963-1969 წლებში მუშაობდა თბილისში კლინიკური და ექსპერიმენტული კარდიოლოგიის ინსტიტუტში, 1970-1983 — ექიმთა დახელოვნების თბილისის ინსტიტუტის მეანობა-გინეკოლ. კათედრაზე. 1983 წლიდან განაგებდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის მეანობა-გინეკოლ. კათედრას.

გიგინეიშვილი შეისწავლიდა საშვილოსნოს კუმშვადობის ფიზიოლოგიასა და პათოლოგიას,სამეანო და გინეკოლ. სისხლდენას, სასქესო ორგანოებისა და სარძევე ჯირკვლების ჰიპერპლაზიურ პროცესებს, სიმსივნურ წარმონაქმნებზე ჰორმონების გავლენას და სხვა. 1989 წელს სახელმძღვანელოებისათვის „მეანობა“ (1983) და „გინეკოლოგია“ (1987) მამასთან — მიხეილ სამსონის ძე გიგინეიშვილთან ერთად მიენიჭა საქართველოს სსრ-ის სახელმწიფო პრემია (1989).
საუნა

საუნა აბანოს ტიპის მცირე ოთახი ან სახლია განკუთვნილი მშრალი ან ორთქლიანი სიცხის პროცედურების მისაღებად. წარმოშობით ფინეთიდანაა, სკანდინავიის შემდეგ სხვა ქვეყნებშიც გავრცელდა.

საუნის მიღება სოციალური ღონისძიებაა, რომელშიც მონაწილეები შიშვლდებიან და 80 °-მდე ტემპერატურის ოთახში სხედან. ეს პროცესი ხელს უწყობს რელაქსაციას და იწვევს ოფლდენას. პოპულარული რწმენით ძლიერი ოფლდენა ორგანიზმიდან ტოქსინების გამოდევნის საშუალებას იძლევა. ამავე რწმენით სიცხე ასევე ასტიმულირებს სისხლის თეთრი მოლეკულების პროდუქციას და აძლიერებს იმუნურ სისტემას.
შაჰი

შაჰი (სპარსულად: , ძველსპარსული სიტყვიდან „ხშათრა-ფავა“ — „მეფე“; ძველბერძნული — „სატრაპი“) — მონარქის აღმნიშვნელი სიტყვაა სპარსულ ენაში.

სპარსეთისა და სპარსეთის იმპერიის მონარქების ტიტული. მისი ევროპული შესატყვისია „მეფე“ (სპარსეთის სამეფოს ხანაში) ან „იმპერატორი“ (სპარსეთის იმპერიის / ირანის იმპერიის ხანაში). უკანასკნელმა ირანის შაჰმა, მოჰამედ რეზა ფეჰლევიმ, კორონაციის დროს მიიღო „შაჰინშაჰის“ -„“ (იმპერატორი / „მეფეთა მეფე“) ტიტული.

ავღანეთის მმართველთა ტიტული - ს.ს.-ში (1973 წლამდე).
აბრამ განიბალი

აბრამ (იბრაგიმ) პეტრეს ძე განიბალი (დ. დაახლ. 1696, აბისინია — გ. 14 მაისი, 1781, სუიდა, გატჩინის რაიონი, რუსეთის იმპერია) — რუსი სამხედრო ინჟინერი, გენერალ-ანშეფი (1759). ალექსანდრე პუშკინის პაპის (დედის მხრიდან) მამა.

ბიოგრაფია
წარმოშობით ეთიოპი თავადის ვაჟი. 7 წლისა თურქებმა მძევლად წაიყვანეს. 1706 რუსეთის ელჩმა კონსტანტინოპოლში ს. რაგუზსკიმ პეტრე -ს აჩუქა. 1707 წელს მონათლეს და ნათლიის პეტრე -ის პატივსაცემად პეტრე დაარქვეს, მაგრამ 1737-მდე საბუთებში აბრამ პეტრეს ძედ იხსენიება. შემდგომში მიიღო გვარი — განიბალი. 1706–1717 წლებში განიბალი პეტრე -ის კამერდინერი და მდივანი იყო. 1717–1723 წლებში სამხედრო საინჟინრო საქმეს სწავლობდა საფრანგეთში. რუსეთში დაბრუნების შემდეგ ხელმძღვანელობდა საინჟინრო სამუშაოებს. 1726 დაწერა წიგნი სამხედრო საინჟინრო ხელოვნებაზე. 1727–1731 გადასახლებული იყო ციმბირში. ელისაბედის დროს აღიდგინა დაკარგული უფლებები და დაწინაურდა. 1737 მეორე ცოლთან შეეძინა ვაჟი — ოსიპი (ა. პუშკინის პაპა). ა. პუშკინმა თავისი დიდი პაპის სახე დახატა მოთხრობაში „პეტრე დიდის ზანგი“.
გაეროს სამეურვეო საბჭო

სამეურვეო საბჭო — გაეროს ძირითადი ორგანო, რომლის მიზანია კოლონიებისა და დამოკიდებული ტერიტორიების განვითარებაზე ზრუნვა მათ დამოუკიდებლობამდე. ორგანოს ფუნქცია განსაზღვრულია გაეროს წესდებით. 1994 წელს ამ ორგანომ დროებით შეაჩერა ფუნქციონირება გაეროს სამეურვეო უკანასკნელი ქვეყნის პალაუს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ.
გაეროს სამდივნო

გაეროს სამდივნო — გაეროს ბიუროკრატიული ორგანო, რომლის წევრები ახორციელებენ ორგანიზაციის ყოველდღიურ საქმიანობას და მის პროექტებს. სამდივნოს ხელმძღვანელობს გაეროს მთავარი ადმინისტრაციული თანამდებობის პირი - გენერალური მდივანი, რომელიც ინიშნება გენერალური ასამბლეის მიერ უშიშროების საბჭოს რეკომენდაციით 5 წლის ვადით. იგი ახორციელებს სამდივნოს ყველა ქვედანაყოფის საერთო ხელმძღვანელობას, უფლება აქვს უშიშროების საბჭოს აცნობოს ნებისმიერი საკითხი, რომელიც მისი აზრით საფრთხეს უქმნის საერთაშორისო მშვიდობას და უსაფრთხოებას.

გაეროს გენერალური მდივნები
1946-1953: ტრიუგვე ლი,
1953-1961: დაგ ჰამარშელდი,
1961-1971: უ ტანი,
1972-1981: კურტ ვალდჰაიმი,
1982-1991: ხავიერ პერეს დე კუელიარი,
1992-1997: ბუტროს ბუტროს-გალი,
1997-2006: კოფი ანანი,
2007-2016: პან გი მუნი,
2017-დღემდე: ანტონიუ გუტერეში,
გაეროს დამხმარე ორგანოები

გაეროს სისტემაში შედიან რიგი დამხმარე ორგანოებისა (ფონდები, პროგრამები, სააგენტოები, კომიტეტები, საბჭოები), რომლებიც შექმნილი არიან გენერალური ასამბლეის გადაწყვეტილებით და რომელთა მეშვეობით იგი კოორდინაციას უწევს გაეროს წესდებით განსაზღვრული ცალკეული საქმიანობების და ღონისძიებების განხორციელებას.

გაეროს განვითარების პროგრამა
გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამა
გაეროს ბავშვთა ფონდი
მსოფლიო სასურსათო საბჭო
გაეროს ვაჭრობისა და განვითარების კონფერენცია
გაეროს კომიტეტი კოსმოსური სივრცის მშვიდობიანი მიზნებით გამოყენებისათვის
საერთაშორისო სამართლის კომისია
მსოფლიო სასურსათო პროგრამა

მსოფლიო სასურსათო პროგრამა ( - ) — უდიდესი ჰუმანიტარული ორგანიზაცია, რომელიც შეიქმნა 1961 წელს როგორც გაეროს ორგანო, ანგარიშვალდებულია გენერალური ასამბლეის წინაშე ეკონომიკური და სოციალური საბჭოს გზით. მისი მიზანია გაეროს სისტემაში წარმოებული მუშაობის კოორდინირება, რომელიც დაკავშირებულია სურსათის წარმოებისა და სურსათით ვაჭრობის სფეროში საერთაშორისო თანამშრომლობისათვის. მსოფლიო სასურსათო პროგრამა შედგება 36 წევრი სახელმწიფოსაგან, მათგან ეკონომიკური და სოციალური საბჭოს წარდგენით გენერალურ ასამბლეაზე ყოველწლიურად ხდება წევრთა 1/3-ის გადარჩევა. საბჭოს სამდივნოს ადგილსამყოფელია ქალაქი რომი (იტალია).