iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პიუს X

პიუს ერისკაცობაში ჯუზეპე მელკიორე სარტო (დ. 2 ივნისი, 1835, რიეზე, ვენეტო, იტალია — გ. 2 აგვისტო, 1914, რომი, იტალია) — რომის პაპი 1903-1914 წ.წ. კათოლიკური ეკლესიის მიერ წმინდანადაა შერაცხილი.

ბიოგრაფია
დაიბადა გლეხის, ჯოვანი ბატისტა სარტოს და მარგერიტა სანსონის ათშვილიან ოჯახში მეორე შვილად. 1858 წელს, მას შემდეგ რაც წარმატებით დაამთავრა გიმნაზია, ეკურთხა მღვდლად. 1879 წელს გახდა ეპისკოპოსი, 1893 წელს კარდინალი და ვენეციის პატრიარქი. პაპად არჩევის შემდეგ გამოაცხადა თავისი პონტიფიკატის მიზნად „ყველაფრის აღდგენა ქრისტეში“. პიუს -ს ენციკლიკები, მისი პოლიტიკა და შიდა საეკლესიო ცვლილებები მიმართული იყო მოდერნიზმისა და რელატივიზმის ყოველნაირი გამოვლინების წინააღმდეგ (1907-დეკრეტი მოდერნიზმის წინააღმდეგ). საფრანგეთის მთავრობის ანტიეკლესიური პოლიტიკის გამო პიუს -მ 1905 წელს საერთოდ გაწყვიტა საფრანგეთთან დიპლომატიური ურთიერთობა. პიუს -მ ისევ დააბრუნა ჩვეულებრივ მღვდელთმსახურებაში უძველესი გრიგორიანული საგალობლები და მოუწოდებდა მრევლს ზიარების რაც შეიძლება ხშირი მიღებისკენ. მან შემოიღო ყველა სასულიერო პირისთვის სავალდებულო ანტიმოდერნისტული ფიცი (1910), რომელშიც მომავალ სასულიერო პირს უნდა დაეგმო ყოველგვარი სიახლე, რაც კათოლიკურ ტრადიციას ეწინააღმდეგებოდა.
პიუს XI

პიუს ერისკაცობაში აკილე ამბროჯო დამიანო რატი (; დ. 31 მაისი, 1857, ლეზიო, ლომბარდია, იტალია — გ. 10 თებერვალი, 1939, რომი, იტალია) — რომის პაპი 1922–1939 წლებში. თანამშრომლობდა ბენიტო მუსოლინის ფაშისტურ რეჟიმთან. 1929 წელს მასთან გააფორმა ლატერანის ხელშეკრულება. 1930 წელს გამოაქვეყნა სსრკ-ის წინააღმდეგ „ჯვაროსნული ლაშქრობის“ მოწყობის მოწოდება.
პიუს IX

პიუს ერისკაცობაში ჯოვანი მარია მასტაი-ფერეტი (; დ. 13 მაისი 1792, სინიგალია, იტალია – გ. 7 თებერვალი 1878, რომი, იტალია) — რომის პაპი 1846-1878 წწ. კარდინალი 1840 წლიდან. 1848 წელს გამოაქვეყნა „მოწოდება“, რომელშიც დაგმო იტალიელთა ეროვნული ომი ავსტრიის წინააღმდეგ. ეს იქცა საწყისად კონტრრევოლუციური შეტევისა მთელ იტალიაში. 1848 წელს რომი აჯანყდა, პაპი გაიქცა, დაბრუნდა რომის რესპუბლიკის დამხობის შემდეგ (1849 წ.) და რეაქციული პოლიტიკის გატარებას შეუდგა. 1870 წელს აღიარა „პაპის შეუცდომლობის“ დოგმა. მისი პონტიფიკატის დროს აღდგა კათოლიკური საეპისკოპოსოები ინგლისსა (1850 წ.) და ნიდერლანდებში (1853 წ.) გაერთიანებული იტალიის სამეფოს დედაქალაქად რომის გამოცხადების შემდეგ იგი ვატიკანში ჩაიკეტა და თავი „ვატიკანის ტყვედ“ გამოაცხადა.
საბა იშხნელი

საბა იშხნელი — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე საუკუნეში, იშხნის ეპისკოპოსი (ტაო-კლარჯეთი), გრიგოლ ხანძთელის დეიდაშვილი და თანამოღვაწე, მასთან ერთად ცხოვრობდა ჯერ ოპიზის, შემდეგ — ხანძთა მონასტერში.

ცხოვრება და მოღვაწეობა
გრიგოლ ხანძთელთან ერთად იმოგზაურა კონსტანტინოპოლსა და ბიზანტიის სხვა საეკლესიო ცენტრებში იქაური სამონასტრო წესდებების გასაცნობად და საქართველოში გადმოსანერგად. მოგზაურობიდან დაბრუნების შემდეგ გადავიდა იშხანში, სადაც 30-იან წლებში ბაგრატ -ის დახმარებით ხელახლა ააშენა იშხნის გაუქმებული საეპისკოპოსო საყდარი; გახდა მისი პირველი ეპისკოპოსი. ეკლესიისა და სახელმწიფოს ურთიერთდამოკიდებულების საკითხში იცავდა სახელმწიფოზე ეკლესიის ბატონობის (იეროკრატიულ) იდეას. გამოთქმულია ვარაუდი, რომ საბა იშხნელი ეწეოდა ლიტერატურულ-მთარგმნელობით მუშაობასაც.
იარაღი

იარაღი — შეიარაღებულ ბრძოლაში მოწინააღმდეგის ცოცხალი ძალის, მისი ტექნიკის და ნაგებობების გასანადგურებელი მოწყობილობებისა და საშუალებების საერთო სახელწოდება.

იარაღის განვითარება წარმოების წესზე, განსაკუთრებით საწარმოო ძალთა განვითარების დონეზეა დამოკიდებული. იარაღის ახალ სახეობათა შექმნა იწვევს მნიშვნელოვან, ზოგჯერ, ძირეულ ცვლილებებს ბრძოლის ხერხებსა და ფორმებში, აგრეთვე ჯარის ორგანიზაციაში. თავის მხრივ იარაღი ვითარდება სამხედრო ხელოვნების ზეგავლენით.

იარაღი გაჩნდა კაცობრიობის განვითარების ადრეულ სტადიაში, როგორც ნადირობისა და თავდაცვის საშუალება. პირველ იარაღს - კეტს ან კომბალს, მათ სახესხვაობებს ბუმერანგს, აგრეთვე პირიან ხის შუბს, შურდულსა და ბოლას (ქამანდის სახესხვაობა) პალეოლითის ეპიქაში იყენებდნენ.
საბა (ტუსისშვილი)

საბა (ერისკაცობაში — საბა შიოშის ძე ტუსისშვილი) — ნინოწმინდის ეპისკოპოსი მიტროპოლიტის წოდებით დაახლოებით 1744-1788. ერეკლე -თან დაახლოებული პირი. ატარებდა "ათორმეტ უდაბნოთა" არქიმანდრიტის წოდებას. იყო მეფის პირადი წარმომადგენელი დოდოს რქის (1760-მდე), იოანე ნათლისმცემლის (1860-იდან), დავითგარეჯის (1769-იდან) მონასტრებში. საბას ნაშრომში "ანდერძისებრნი ღუწანი" ასახულია საქართველოს ეკონომიკის, ეკლესიის, სამართლის, ხელოვნებისა და მატერიალური კულტურის მდგომარეობა საუკუნეში. საბა დიდ საამშენებლო მუშაობას ეწეოდა. შეაკეთა და განაახლა ნინოწმინდის საკათედრო ტაძარი, ააგო სამეურნეო დანიშნულების სათავსები, ტაძარს დაუბრუნა დაკარგული ყმა-მამული. საეპისკოპოსო ტაძრის გალავანში დღესაც დგას საბას ორსართულიანი სასახლე; 1774-1777 შორის აგებული შენობა გეგმით ძველი ქართული ანფილადურ სასახლეებს ენათესავება, მაგრამ ძაღინის და სხვა სასახლეთაგან განსხვავებით თითქმის სრულიად თავისუფალია სპარსული გავლენისგან. აქ უკვე ევროპის არქიტექტურული ფორმების შემოჟონვა შეინიშნება, რაც მას ქართულ არქიტექტურის განვითარების უფრო გვიანდელ ხანასთან ( საუკუნე) აკავშირებს.
ვარაზ-ბაკური

ვარაზ-ბაკური, ვარაზ-ბაქარი — იბერიის მეფე საუკუნის ნახევარში. აიგივებენ ამიანე მარცელინუსთან მოხსენიებულ ასფაგურთან, რომელიც 368 წელს რომაელთა მომხრე საურმაგის განდევნის შემდეგ გაამეფეს ირანელებმა. 370 წელს ვარაზ-ბაკური იძულებული გახდა დაებრუნებინა საურმაგისათვის მტკვრის სამხრეთით მდებარე ქართლის ნაწილი. 70-იანი წლების ბოლოს ვარაზ-ბაკურმა ირანელთა დახმარებით ისევ გააერთიანა ქართლი. ქართული წყაროების თანახმად, ვარაზ-ბაკურის დროს ირანელებმა პირველად დახარკეს ქართლი. მის დროსვე პირველად იხსენიება თბილისი.
ფერენც პუშკაში

ფერენც პუშკაში ( , ნამდვ. სახელი ფერენც პურცელდი ; დ. — გ. ) — უნგრელი ფეხბურთელი და საფეხბურთო მწვრთნელი, მსოფლიო ფეხბურთის ლეგენდა, ყველა დროის ერთ-ერთი საუკეთესო ბომბარდირი და მარცხენა გარემარბი. ასპარეზობდა საფეხბურთო კლუბების „ჰონვედის“ და რეალ მადრიდის შემადგენლობაში. პუშკაში ერთ-ერთი იშვიათი გამონაკლისია, ვისაც ორი სხვადასხვა ეროვნული ნაკრების მაისური აქვს მორგებული: უნგრეთის ნაკრების შემდეგ, რამდენიმე მატჩი ესპანეთის ნაკრებშიც ჩაატარა.

1960 წელს ფერენც პუშკაშმა -ის ევროპის წლის საუკეთესო ფეხბურთელის გამოკითხვაში მეორე ადგილი დაიკავა. 1999 წელს -ის ვერსიით საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის მეშვიდე ადგილზე დასახელდა.

მიღწევები
საკლუბო
ჰონვედი
უნგრეთის საფეხბურთო ჩემპიონატი
ჩემპიონი: 1949–50, 1950, 1952, 1954, 1955
ვიცე-ჩემპიონი: 1951, 1953
უნგრეთის საფეხბურთო თასი
ფინალისტი: 1955
რეალ მადრიდი
ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი
ჩემპიონი: 1960–61, 1961–62, 1962–63, 1963–64, 1964–65
ესპანეთის საფეხბურთო თასი
თასის მფლობელი: 1961–62
ევროპის ჩემპიონთა თასი
თასის მფლობელი: 1958–59, 1959–60, 1965–66
საკონტინენტთაშორისო თასი
თასის მფლობელი: 1960
სანაკრებო
უნგრეთი
ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების საფეხბურთო ტურნირი
ჩემპიონი: 1952
მსოფლიო ჩემპიონატი
ვიცე-ჩემპიონი: 1954
ინდივიდუალური
ფიფა-ს ასეული ( 100): 2004
უნგრეთის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 1950
უნგრეთის ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირი: 1947–48, 1949–50, 1950, 1953
ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის საუკეთესო ბომბარდირი: 1959–60, 1960–61, 1962–63, 1963–64
ევროპის ჩემპიონთა თასის საუკეთესო ბომბარდირი: 1959–60, 1953–64
ყველა დროის 100 საუკეთესო ფეხბურთელი -ის ვერსიით: 1999
 საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელი -ის ვერსიით: 1999
 -ის ჯილდო (ნომინაციაში ფეხბურთის ლეგენდა): 2006
მარკო ვან ბასტენი

მარკო ვან ბასტენი (; დ. 31 ოქტომბერი, 1964, უტრეხტი, ნიდერლანდები) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი. ოთხჯერ ზედიზედ (1984-88) იყო ერედივიზიის ბომბარდირი. გახდა ევროპის ოქროს ბუცის მფლობელი 1986 წელს და ოქროს ბურთის მფლობელი 1988, 1989 და 1992 წლებში. 1988 წელს ნაკრებთან ერთად მოიგო ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი და გახდა ამავე ჩემპიონატის ბომბარდირი. 2004-08 წლებში წვრთნიდა ნიდერლანდის ეროვნულ ნაკრებს. 1999 წელს -ის ვერსიით საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 26-ე ადგილზე დასახელდა.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
აიაქსი
ერედივიზია: 1981–82, 1982–83, 1984–85
ნიდერლანდების თასი: 1982–83, 1985–86, 1986–87
ევროპის თასების მფლობელთა თასი: 1986–87

მილანი
უეფა-ს ჩემპიონთა თასი: 1988–89, 1989–90, 1993–94
უეფა-ს სუპერთასი: 1989, 1990, 1994
იტალიის სერია : 1987–88, 1991–92, 1992–93, 1993–94
იტალიის სუპერთასი: 1988, 1992, 1993, 1994
საკონტინენტთაშორისო თასი: 1989, 1990

ინდივიდუალური
ფიფა-ს ასეული ( 100): 2004
 ': 1988, 1989
ვარაზვარდი

ვარაზვარდი — კამბეჩოვანის მთავარი საუკუნის ნახევარში. სუმბატ დავითის ძის თხზულების მიხედვით, ბაგრატიონთა საგვარეულოს ერთ-ერთი შტოს წარმომადგენელი. ვარაზვარდმა და მისმა ძმამ ასამმა ისარგებლეს ირანელთა ბატონობით გამოწვეული უკმაყოფილებით, შაჰის ირანელ მოხელეს ვეზან ხორნაბუჯელს აუჯანყეს კამბეჩოვანის მოსახლეობა, დაიპყრეს კამბეჩოვანი და თვით გამთავრდნენ.
დინო ძოფი

დინო ძოფი (; დ. 28 თებერვალი, 1942, მარიანო დელ ფრიული, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. 1982 წლის მსოფლიო ჩემპიონი, 1970 წლის მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი და 1968 წლის ევროპის ჩემპიონი იტალიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 1974 და 1978 წლების მსოფლიო ჩემპიონატების, ასევე, 1980 წლის ევროპის ჩემპიონატის მონაწილე. საყოველთაოდ აღიარებულია მსოფლიოს ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს მეკარედ.
იგი ერთადერთი ფეხბურთელია ვინც, ნაკრების კაპიტნის რანგში შეძლო არა მხოლოდ მსოფლიო ჩემპიონატის მოგება, არამედ ტურნირის საუკეთესო მეკარის ტიტულის მოპოვება — 40 წლის, 4 თვის და 13 დღის ასაკში. ამასთან, ერთადერთი იტალიელი ფეხბურთელია, ვისაც მოგებული აქვს როგორც მსოფლიო, ასევე, ევროპის ჩემპიონატი. 1999 წელს -ის ვერსიით საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 41-ე ადგილზე დასახელდა.

მიღწევები
საკლუბო
იუვენტუსი
სერია : 1972–73, 1974–75, 1976–77, 1977–78, 1980–81, 1981–82
იტალიის თასი: 1978–79, 1982–83
უეფა-ს თასი: 1976–77
სანაკრებო
იტალია
მსოფლიო ჩემპიონატი
ჩემპიონი: 1982
ვიცე-ჩემპიონი: 1970
ევროპის ჩემპიონატი
ჩემპიონი: 1968

ინდივიდუალური
ევროპის ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1980
უეფა-ს ოქროს ფეხბურთელი: 2003
ფიფა-ს ასეული ( 100): 2004

სამწვრთნელო
იუვენტუსი
იტალიის თასი: 1989–90
უეფა-ს თასი: 1989–90
იტალია
ევროპის ჩემპიონატი
ვიცე-ჩემპიონი: 2000
ვასილ ვარაზი

ვასილ სოფრომის ძე ვარაზი (ვარაზაშვილი),(დ. 14 იანვარი/ ძვ. სტ. 1 იანვარი, 1888, თბილისი — გ. 9 სექტემბერი, 1969, იქვე) — ქართველი ბიოქიმიკოსი და პათოლოგფიზიოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1925), პროფესორი (1930), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1944). ივანე, ისიდორე და გიორგი ვარაზაშვილების ძმა.

1918 წელს დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1924–1952 განაგებდა საქართველოს სამედიცინო პარაზიტოლოგიისა და ტროპიკული მედიცინის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის პათოლოგიურ ფიზიოლოგიის განყოფილებას, 1931–1969 — თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ბიოქიმიის კათედრას. იკვლევდა ნახშირწყლებისა და აზოტის ცვლის ბიოქიმიის ძირითად საკითხებს, მეტაბოლიტების როლს ნივთიერებათა ცვლაში, მიკროელემენტების მნიშვნელობას ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგიაში, ასაკობრივი და კვების ბიოქიმიმიის საკითხებს; დაამუშავა ფსიქონევროზისა და ეპილეფსიის ბიოქიმიის და მალარიის პათოფიზიოლოგიის მნიშვნელოვანი საკითხები, დაადგინა, რომ ქოლერით დაავადებისას სიკვდილს იწვევს ორგანიზმში ელექტროლიტებისა და წყლის ურთიერთშეფარდების დარღვევა. 1936 წელს იყო მედიცინის დარგში ნობელის პრემიის ოფიციალური ნომინანტი.

ჯილდოები
ლენინის ორდენი
საბჭოთა კავშირის მარშალი

საბჭოთა კავშირის მარშალი , სამხედრო წოდება საბჭოთა კავშირის შეიარაღებულ ძალებში. შემოღებულია სსრკ ცაკისა და სახკომსაბჭოს 1935 წლის 22 სექტემბრის დადგენილებით. პერსონალურად ანიჭებდა სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი ჯარების ხელმძღვანელობის საქმეში დიდი დამსახურებისათვის.

1945 წლამდე ითვლებოდა უმაღლეს სამხედრო წოდებად, სანამ შემოღებულ არ იქნა საბჭოთა კავშირის გენერალსიმუსის სამხედრო წოდება. 1953 წლიდან, ერთადერთი გენერალსიმუსის იოსებ სტალინის სიკვდილის შემდეგ, დე-ფაქტო უმაღლესი სამხედრო წოდება იყო.

1935-1991 წლებში „საბჭოთა კავშირის მარშალის“ წოდება მიენიჭა სულ 41 პიროვნებას. აქედან 36 – პროფესიული სამხედრო პირი, 4 – ცნობილი პოლიტიკური მოღვაწე, რომელთაც ეკავათ სამხედრო პოსტები (სტალინი, ბერია, ბულგანინი და ბრეჟნევი), „პოლიტიკურ მარშალად“ შეითლება ჩაითვალოს დ.ფ. უსტინოვიც.

სამხედრო-საზღვაო ფლოტში საბჭოთა კავშირის მარშალის წოდებას შეესაბამებოდა საბჭოთა კავშირის ფლოტის ადმირალი. 1993 წლიდან რუსეთის ფედერაციაში შემოღებულია რუსეთის ფედერაციის მარშალის სამხედრო წოდება.

საბჭოთა კავშირის მარშლების სია
ბორის შაპოშნიკოვი

ბორის მიხაილის ძე შაპოშნიკოვი (; დ. 2 ოქტომბერი, 1882, ზლატოუსტი, რუსეთის იმპერია — გ. 26 მარტი 1945, მოსკოვი, სსრკ) — რუსი საბჭოთა სამხედრო მოღვაწე და თეორეტიკოსი, საბჭოთა კავშირის მარშალი.

ბიოგრაფია
1901–1903 წლებში სწავლობდა მოსკოვის ალექსეის სამხედრო სასწავლებელში. 1903–1907 წლებში მსახურობდა თურქესტანის მსროლელ ბატალიონში, ნახევარასეულის მეთაურის თანამდებობაზე. 1907–1910 წლებში სწავლობდა გენერალური შტაბის აკადემიაში. მისი დასრულების შემდეგ იღებს შტაბს კაპიტნის წოდებას. 1912 წელს ინიშნება მე-14 საკავალერიო დივიზიის შტაბის უფროს ადიუტანტად. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისას იბრძვის დასავლეთის ფრონტზე. 1915 წლის იანვარ-ნოემბერში მე-12 არმიის შტაბის დაზვერვის განყოფილების უფროსი ადიუტანტის თანაშემწეა, შემდეგ ცალკეული შერეული კაზაკთა ბრიგადის შტაბის უფროსი. 1917 წლიდან ინიშნება მეგრული გრენადერთა პოლკის მეთაურად და ენიჭება პოლკოვნიკის სამხედრო წოდება. იმავე წლის ნოემბრიდან სამხედრო-რევოლუციური კომიტეტის დელეგატთა ყრილობის გადაწყვეტილებით ინიშნება კავკასიის გრენადერთა დივიზიის მეთაურად. 1918 წლის 22 მაისიდან წითელი არიმიის რიგებშია, მსახურობს სხვადასხვა სამეთაურო და საშტაბო თანამდებობებზე. რუსეთის სამოქალაქო ომის მსვლელობისას ძირითადად საშტაბო სამუშაოზეა. ამუშავებდა ფრონტებისა და არმიებისადმი დაგზავნილ დირექტივებს. სამოქალაქო ომის დასრულების შემდეგ, 1925–1927 წლებში ლენინგრადის სამხედრო ოლქის სარდალია, შემდეგ მოსკოვის ოლქისა. 1928–1931 წლებში წითელი არმიის შტაბის უფროსია. 1930 წლიდან კომუნისტური პარტიის წევრია. 1932–1935 წლებში ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემიის უფროსია. 1937 წლის 10 მაისს ინიშნება წითელი არმიის გენშტაბის უფროსად. 1940 წლის 7 მაისს ენიჭება საბჭოთა კავშირის მარშლის წოდება. 1939 წლის 10 მაისიდან 1941 წლის 9 აპრილამდე საბჭოთა კავშირის თავდაცვის კომიტეტის წევრია. 1941 წლის 29 ივლისს ისევ ინიშნება წითელი არმიის გენშტაბის უფროსად. თანამდებობიდან მოხსნეს გერმანელების მიერ ყირიმის ფრონტის განადგურების გამო 1942 წლის 11 მაისს. 1942 წლის მაისიდან 1943 წლის ივნისამდე საბჭოთა კავშირის სამხედრო საქმეთა სახალხო კომისრის მოადგილეა, შემდეგ ინიშნება გენშტაბის სამხედრო აკადემიის უფროსად. გარდაიცვალა მძიმე ავადმყოფობის შემდეგ.
ივანე კონევი

ივანე სტეპანოვიჩ კონევი (დ. 28 დეკემბერი, 1897, ლოდეინო (ვოლოგდა), რუსეთი — გ. 21 მაისი, 1973, მოსკოვი, სსრკ) — რუსი საბჭოთა სამხედრო მოღვაწე, საბჭოთა კავშირის მარშალი, ორგზის საბჭოთა კავშირის გმირი, ჩეხოსლოვაკიის და მონღოლეთის გმირი.

ბიოგრაფია
1914-1918- პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე.
1918- წითელ არმიაში.
1918- სკკპ- ის წევრი.
რუსეთის სამოქალაქო ომში მსროლელი ბრიგადის, დივიზიის, შორეული აღმოსავლეთის რესპუბლიკის სახალხო-რევოლუციური არმიის შტაბის კომისარი.
1934- დაამთავრა მ,ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია.
1940-1941- სარდლობდა იმიერბაიკალეთის და ჩრდ.კავკასიის სამხედრო ოლქის ჯარებს.
1941- ივნისი- გენერალ-ლეიტენანტი.
ომის დასაწყისში მე-19 არმიის სარდალი
1941-(სექტ.-ოქტ.).1942-(აგვ.)- 1943-(თებ.) დასავლეთის ფრონტის სარდალი.
1941-ოქტომბერი კალინინის ფრონტის სარდალი.
1943-მარტი ჩრდილოეთ-დასავლეთ ფრონტის სარდალი.
1943-ივნისი -1943-ივლისი სტეპის სამხედრო ოლქის ჯარების, სტეპის ფრონტის სარდალი.
1943-ოქტომბერი.- მე-2 უკრაინული ფრონტის სარდალი.
1944- მაისი. 1945-მაისი. 1-ლი უკრაინული ფრონტის სარდალი.
კონევის სარდლობის ქვეშ მყოფი ჯარები წარმატებით მოქმედებდნენ სმოლენსკის ბრძოლაში, მოსკოვის და კურსკის ბრძოლებში, დნეპრისთვის ბრძოლაში, კიროვოგრადის, კორსუნ- შევჩენკოს, უმანი-ბოტოშანის, ლვოვი-სანდომირის, ვისლა-ოდერის, ბერლინის და პრაღის ოპერაციებში.
ომის შემდეგ ცენტრალური ჯგუფის ჯარების მთავარსარდალი და ავსტრიის უმაღლესი კომისარი 1945-1946.
1946-1950- სსრკ შეიარაღებული ძალების მინისტრის მოადგილე და სახმელეთო ჯარების მთავარსარდალი.
1950-1951- სსრკ სანხედრო მინისტრის მოადგილე, საბჭოთა არმიის მთავარი ინსპექტორი.
1951-1955- კარპატიისპირეთის სამხედრო ოლქის ჯარების სარდალი.
1955-1956- სსრკ თავდაცვის მინისტრის 1-ლი მოადგილე და სახმელეთო ჯარების მთავარსარდალი.
1956-1960- სსრკ თავდაცვის მინისტრის 1-ლი მოადგილე და ერთდროულად 1955-1960 ვარშავის ხელშეკრულების მონაწილე სახელმწიფოების გაერთიანებული შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი.
1960-1961 და 1962 (აპრილი). სსრკ თავდაცვის სამინისტროს განერალური ინსპექტორების ჯგუფში.
1961-1962- გერმანიაში საბჭოთა ჯარების ჯგუფის მთავარსარდალი.
სკკპ ცკ-ის წევრი 1952. (კანდ).1939-1952.
სსრკ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი 1937.
დასაფლავებულია წითელ მოედანზე კრენლის კედელში.

ჯილდოები
”ლენინის ორდენით” 7-ჯერ
”ოქტომბრის რევოლუციის ორდენით”
”წითელი დროშის ორდენით” 3-ჯერ
”სუვოროვის ორდენით” ხარისხის- 2-ჯერ
”კუტუზოვის ორდენით” ხარისხის- 2-ჯერ
”წითელი ვარსკვლავის ორდენით”
ორდენი ”გამარჯვება”
კონსტანტინე როკოსოვსკი

კონსტანტინე როკოსოვსკი (რუს. ; პოლონ. ) (დ. 21 დეკემბერი, 1896, ველიკიე ლუკი, რუსეთი — გ. 3 აგვისტო, 1968, მოსკოვი, სსრკ) — პოლონელი საბჭოთა სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, პოლონეთის და საბჭოთა კავშირის მარშალი, ორგზის საბჭოთა კავშირის გმირი, პოლონეთის თავდაცვის მინისტრი 1949–1953 წლებში.

ბიოგრაფია
პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე.
1918- წითელ არმიაში.
1919- სკკპ წევრი.
რუსეთის სამოქალაქო ომში კავალერიის პოლკის მეთაური.
1929- დაამთავრა მ.ფრუნზეს სახ. სამხედრო აკადემიასთან არსებული უმაღლეს უფროსთა შემადგენლობის კურსები.
1940- ნოემბერი მე-9 მოტომსროლელი კორპუსის მეთაური.
1941- ივნისი გენერალ-მაიორი.
ომის დასაწყისში მეთაურობდა მე-9 მოტომსროლელ კორპუს.
1941-აგვისტო მე-16 არმიის სარდალი.
1942-ივლისი ბრიანსკის ფრონტის სარდალი.
1942-სექტემბერი დონის ფრონტის სარდალი.
1943-თებერვალი ცენტრალური ფრონტის სარდალი.
1943-ოქტომბერი ბელორუსიის ფრონტის სარდალი.
1944-თებერვალი 1-ლი ბელორუსიის ფრონტის სარდალი.
1944-ნოემბერი 1945-ივნისი მე-2 ბელორუსიის ფრონტის სარდალი.
როკოსოვსკის სარდლობის ქვეშ მყოფი ჯარები წარმატებით მოქმედებდნენ სმოლენსკის ბრძოლაში, მოსკოვის, სტალინგრადის, კურსკის ბრძოლებში. ბელორუსიის, აღმოსავლეთ პრუსიის, აღმოსავლეთ პომერანიის, ბერლინის ოპერაციებში.
სტალინგრადის ბრძოლის დროს დონის ფრონტის ჯარებმა როკოსოვსკის სარდლობით კონტრშეტევის დროს სტალინგრადის და სამხრეთ-დასავლეთის ფრონტებთან ერთად გაარღვიეს მოწინააღმდეგის დაცვის ხაზი და მდინარეების დონსა და ვოლგას შორის ალყაში მოაქციეს გერმანელთა დაჯგუფება საერთო ოდენობით 330ათასი სამხედრო,ხოლო1943- ის დასაწყისში ალყაშემორტყმულ დაჯგუფებას ლიკვიდაცია გაუკეთეს.
კურსკის ბრძოლაში როკოსოვსკიმ, რომელიც სარდლობდა ცენტრალურ ფრონტს გამოიჩინა თავი როგორც სამხედრო ხელოვნების მცოდნემ, გერმანული ჯარების შეტევის მოგერიებისას, ხოლო შემდეგ მოწინააღმდეგის განადგურებისას კონტრშეტევის დროს.
1945- 24-ივნისს როკოსოვსკი სარდლობდა გამარჯვების აღლუმს მოსკოვში, წითელ მოედანზე.
1945-1949- ომის შემდეგ ჩრდ. ჯგუფის ჯარების მთავარსარდალი.
1949-ოქტომბერი- პოლონეთის მთავრობის თხოვნით და საბჭოთა მთავრობის ნებართვით როკოსოვსკი დაინიშნა პოლონეთის ეროვნული თავდაცვის მინისტრად და პოლონეთის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ. მას მიენიჭა პოლონეთის მარშლის წოდება. არჩეულ იქნაპოლონეთის ცკ-ის პოლიტბიუროს წევრად და სეიმის დეპუტატად.
1956- სსრკ -ში დაბრუნების შემდეგ სსრკ თავდაცვის მინისტრის მოადგილე.
1957- ივლისი მთავარი ინსპექტორი,სსრკ თავდაცვის მინისტრის მოადგილე.
1957-ოქტომბერი ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის ჯარების სარდალი.
1958-1962 სსრკ თავდაცვის მინისტრის მოადგილე და სსრკ თავდაცვის სამინისტროს მთავარი ინსპექტორი.
1962- აპრილი სსრკ თავდაცვის სამინისტროს გენერალური ინსპექტორების ჯგუფში.
სკკპ ცკ-ის წევრობის კანდიდატი (1961)-დან. სსრკ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი (1946-49) და (1958)-ან.
დასაფლავებულია წითელ მოედანზე კრემლის კედელში.

ჯილდოები
”ლენინის ორდენით 7-ჯერ
”ოქტომბრის რევოლუციის ორდენით”
”წითელი დროშის ორდენით” 6-ჯერ
”სუვოროვის ორდენით” - ხარისხის
”კუტუზოვის ორდენით” -ხარისხის
ორდენი ”გამარჯვება”
მრავალი საბჭოთა და უცხოური მედალითა და ორდენით
სოტერი (პაპი)

სოტერი ; დ. უცნობია, ფონდი, იტალია — გ. 174 ან 175, რომი, იტალია) — რომის პაპი 166-174/175 წლებში.

ბიოგრაფია
პაპ სოტერის დროს დაკანონდა ქორწინების მღვდლის მიერ კურთხევის ტრადიცია. იგი მოწამეობრივი სიკვდილით აღესრულა ქრისტიანთა დევნისას მარკუს ავრელიუსის იპერატორობის დროს. დასაფლავებულია რომში, „კალიქსტის კატაკომბაში“.

კათოლიკურმა ეკლესიამ პაპი სოტერი წმინდანად შერაცხა.
ვიდკუნ კვისლინგი

ვიდკუნ აბრაამ ლაურიც იონსონ კვისლინგი ( დ 18 ივლისი, 1887, ფირესდალი, ნორვეგია — გ. 24 ოქტომბერი, 1945, ოსლო, ნორვეგია) — ნორვეგიელი პოლიტიკური მოღვაწე, ნორვეგიის მინისტრ-პრეზიდენტი 1942–1945 წლებში.

ბიოგრაფია
პოლიტიკური კარიერა დაიწყო 1922 წელს ფრიტიოფ ნანსენთან თანამშრომლობით. 1927–1929 წლებში მუშაობდა ნორვეგიის დიპოლატიურ მისიაში მოსკოვში. საუკუნის 30-იან წლებში დაუახლოვდა ფაშისტურ იდეოლოგიას. 1931 წელს დაინიშნა ნორვეგიის თავდაცვის მინისტის პოსტზე, რომელიც 1933 წელს დატოვა. იმავე წელს ჩამოაყალიბა ანტისემიტური და ანტიდემიკრატიული პარტია „ნაციონალური კრება“ (ნორვ. ) „“-ის მაგალითზე. 1936 წლის არჩევნებში პარტიამ ამომრჩეველთა 50.000-მდე ხმა მოაგროვა.

მეორე მსოფლიო ომის დასაწყისისთანავე გერმანიის ჯარების მიერ ნორვეგიის დაკავების მომხრე იყო. 1940 წლის 9 აპრილის ვერმახტის ინვაზიის შემდეგ იყო ნორვეგიის ფორმალური მმართველი. 1942 წლის 1 თებერვლიდან ნორვეგიის პრემიერ-მინისტრის პოსტი ეკავა, თუმცა აბსოლუტურად დამოკიდებული იყო რაიხსკომისარ იოზეფ ტერბოფენზე.

გერმანიის კაპუტალაციის შემდეგ 1945 წლის 9 მაისს კვისლინგი დააპატიმრეს. იგი გაასამართლეს და სიკვდილი მიუსაჯეს. იმავე წლის 24 ოქტომბერს კვისლინგი დახვრიტეს. სასიკვდილო განაჩენი ნორვეგიის მოსახლეობაში დღესაც სადავო თემაა.
გელა ბეჟუაშვილი

გელა ბეჟუაშვილი (დ. 1 მარტი, 1967, მანგლისი) — ქართველი დიპლომატი, სხვადასხვა დროს საქართველოს საგარეო საქმეთა და თავდაცვის მინისტრი, უშიშროების საბჭოს მდივანი და საქართველოს სადაზვერვო სამსახურის უფროსი.

ბიოგრაფია
განათლება
1991 წელს დაამთავრა კიევის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობებისა და საერთაშორისო სამართლის საერთაშორისო სამართლის ფაკულტეტი და მიენიჭა საერთაშორისო სამართლის იურისტის კვალიფიკაცია. 1997 წელს დაამთავრა ტეხასის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლა (აშშ), რის შემდგომაც მიენიჭა სამართლის მაგისტრის აკადემიური ხარისხი. 2003 წელს სწავლობდა ჰარვარდის უნივერსიტეტის კენედის სახელობის სახელმწიფო მოხელეთა სკოლაში (აშშ). სხვადასხვა დროს გავლილი აქვს სპეციალური კურსები სამართლისა და სახელმწიფო მართვის საკითხებში აშშ-სა და ევროპის წამყვან უნივერსიტეტებში. 1996 – დაჯილდოებულია აშშ-ს მთავრობის, ხოლო 1998 წელს - გაერო-ს სტიპენდიებით.

2006 წელს უკრაინის პრეზიდენტის ბრძანებით მიენიჭა უკრაინის ეროვნული ჯილდო — ხარისხის დამსახურების ორდენი, წვლილისთვის ორმხრივ ურთიერთობებში. 2007 წელს ესტონეთის პრეზიდენტის ბრძანებით დაჯილდოებულ იქნა „ “-ს ჯვრის ხარისხის ორდენით — ესტონეთის უმაღლესი სახელმწიფო ჯილდოთი.

2008 წელს ამერიკის ბიოგრაფიულმა ინსტიტუტმა მას მიანიჭა მსოფლიოს წამყვანი ინტელექტუალის წოდება და გამოაცხადა ამერიკის დიდების დარბაზის გამორჩეულ წევრად.

2013 წელს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებით, დაჯილდოვდა ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენით.
საბრძოლო თვითმფრინავები

საბრძოლო თვითმფრინავები წარმოადგენს იმ სახეობის საფრენ აპარატებს, რომლებიც განკუთვნილია ობიექტების (მიზნების) გასანადგურებლად საარტილერიო, სარაკეტო და ბომბდამშენი შეიარაღებით, აგრეთვე საჰაერო დაზვერვის და რადიოელექტრონული ბრძოლის საწარმოებლად. საბრძოლო თვითმფრინავებს განეკუთვნება გამანადგურებელი, გამანადგურებელ-ბომბდამშენი, გამანადგურებელ-გადამტაცი, ბომბდამშენი, ნავსაწინააღმდეგო თვითმფრინავები, მოიერიშე, მზვერავი თვითმფრინავი და რადიოელექტრონული ბრძოლის თვითმფრინავები.
საბრძოლო მანქანები

საბრძოლო მანქანები – შეჯავშნული, მუხლუხიანი ან თვლიანი მაღალი გასავლიანობის მქონე თვითმავალი მანქანები მათზე დამონტაჟებული შეიარაღებით. საბრძოლო მანქანებს განეკუთვნება ტანკი, საბრძოლო სადესანტო მანქანა, ფეხოსანთა საბრძოლო მანქანა, საბრძოლო სადაზვერვო მანქანა, ჯავშანტრანსპორტიორი, თვითმავალი საარტილერიო დანადგარი, თვითმავლი საარტილერიო ქვემეხი, აგრეთვე ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემის და ტანკსაწინააღმდეგო სარაკეტო კომპლექსის საბრძოლო მანქანები, საზენიტო სარაკეტო კომპლექსის და სახმელეთო სარაკეტო კომპლექსის გამშვები დანადგარები.