iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პირთეთრა

პირთეთრა — ყვავილოვან მცენარეთა გვარი მიხაკისებრთა ოჯახისა. უმთავრესად ერთ ან მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეებია. აქვთ ვიწრო ფოთლები და თეთრი ყვავილები. პირთეთრას 100-მდე სახეობა გავრცელებულია მთელ მსოფლიოში (ავსტრალიის გარდა).

საქართველოში ცნობილია 25 სახეობა. სახეობათა მეტი წილი იზრდება უმთავრესად ალპურ და სუბნივალურ სარტყელში. ზოგჯერ ზღვის დონიდან 4000 მ-მდეც აღწევს. საქართველოს ენდემი ფართოდ არის გავრცელებული თბილისის მიდამოებში; მთელი მცენარე დაფარულია თეთრქეჩისები ბეწვით. დეკორატიულია.

აღწერა
სიმაღლით 10–15 სმ-ის ფარგლებში, ღერო გართხმული აქვს, ფოთოლი წვრილი, ლანცეტა მოპირისპირედ განლაგებული. ყვავილი პატარა ზომის, ერთნახევარი სმ დიამეტრისაა. ახასიათებს თეთრი ყვავილები (მაის-ივნისის თვეში), ფესვები დატოტიანებულია და ღრმად არ ვითარდება ნიადაგში.

გამოყენება დეკორატიულ მებაღეობაში
დეკორატიულ მებაღეობაში ფართოდ გამოიყენება შემდეგი საბაღო სახეობები:

ქეჩისებრი პირთეთრა — რბილბეწვიანი ფოთლებით, ნაცრისფერ-მწვანე ელფერით. წარმოშობს ადგილად ითვლება სამხრეთი ევროპა. 8–10 სმ სიმაღლის, კომპაქტური მცენარეა. ქვედა ფოთოლი ნიჩბისებრი ფორმისაა, დანარჩენი ხაზურა-ლანცეტისებრი.
ბიბერშტეინის პირთეთრა — მომწვანო-ვერცხლისფერია. ფოთოლი წაგრძელებული ხაზურა ფორმის, ძლიერ შებუსვილი. ტანდაბალია, კომპაქტური, სიმაღლით 8–10 სმ. წარმოშობს ადგილად ითვლება კავკასია და ყირიმი.
ვერცხლისებრი პირთეთრა — ვერცხლისფერი პირთეთრა საქართველოს ფლორის მაღალდეკორატიული მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა, 10–30 სმ სიმაღლის. შებუსულია თეთრი ქეჩისებრი მწოლარე ბეწვით და ივითარებს ვერცხლისფერფოთლებიან უამრავ ყლორტს, რითაც ქმნის სქელ კორდს. ფოთლები ელიფსური ან ლანცეტა ფორმისაა, ზოგჯერ მოგრძო ხაზური. 5 ცალი გვირგვინის ფურცელი ორად გაყოფილია, მთლიანი ან დაკბილული. ჯამის ფოთოლაკი განცალკევებულია. ყვავილედი კენწრულია, მრავალყვავილიანი. თესლმსხმოიარობს აგვისტოს პირველ დეკადაში. ვეგეტაციას იწყებს მარტიდან და განვითარების ციკლი გვიან შემოდგომამდე გრძელდება. დაყვავილების შემდეგ გამხმარი მიწისზედა ნაწილები იკრიჭება, რადგან შენარჩუნებული იქნეს მისი ვერცხლისფერი მასა.

პირთეთრა — ღია, განათებულ და მზიან ადგილს მოითხოვს. კარგად ვითარდება ქვიშნარ და თიხნარ ნიადაგზე. საბაღო მიწა სასურველია შეიცავდეს ორგანული სასუქის გარკვეულ რაოდენობას. ჩვეულებრივ 1 კვ. მეტრ ფართობზე 3–5 კგ-ს ფარგლებში. ასეთი სახით ნიადაგის გამოკვება მცენარეს საშუალებას უქმნის უხვად იყვავილოს და სქელი ვეგეტაციური მასა განივითაროს. მუდმივ ადგილზე ირგვება 10–15 სმ დაშორებით, დარგვა შეიძლება ადრე გაზაფხულზე ან შემოდგომაზე, როდესაც გრილი ამინდი იწყება. მოვლა ნიადაგის გაფხვიერებაში, სარეველების დროზე მოცილებაში და ზომიერ მორწყვაში მდგომარეობს.

ღია ცის ქვეშ პირთეთრა შეიძლება (ყვავილნარში) გადაირგოს ადრე გაზაფხულზე (თებერვალი-მარტი) და შემოდგომის დასაწყისში (სექტემბერი-ოქტომბერი), იმ დროს, როდესაც გრილი ამინდია მოსალოდნელი და ცალკეული მცენარეები არ მოითხოვენ დაჩრდილებას. მცენარეებს შორის მანძილი სასურველია იყოს 10–15 სმ-მდე, ზოგჯერ პირთეთრას უფრო ახლო რგავენ, რაც შემდგომ ზრდისას იწვევს ერთმანეთში გადაზრდას და წამოწევას. პირთეთრა მოითხოვს კრეჭას. სწორი ხალიჩისა და ნორმალური შეფოთვლისათვის, წელიწადში ერთხელ უნდა გაიკრიჭოს.
ნაცაგიინ ბაგაბანდი

ნაცაგიინ ბაგაბანდი (მონღ. ; დ. 22 აპრილი, 1950, ძაბხანის აიმაკი, მონღოლეთი) — მონღოლი პოლიტიკოსი, ქვეყნის პრეზიდენტი 1997–2005 წლებში.

დაიბადა გლეხის ოჯახში, სწავლობდა ლენინგრადის ტექნიკურ სასწავლებელში, შემდეგ სწავლა გააგრძელა ოდესის კვების მრეწველობის ტექნოლოგიების ინსტიტუტში. 1979 წელს გაწევრიანდა სახალხო-რევოლუციურ პარტიაში. 1997 და 2001 წელს აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად. საგარეო პოლიტიკაში უპირატესი პარტნიორები იყვნენ რუსეთი და ჩინეთი.

დაქორწინებულია. ჰყავს ორი შვილი.
ნამბარინ ენხბაიარი

ნამბარინ ენხბაიარი (დ. 1 ივნისი 1958 ულან-ბატორი, მონღოლეთი) - მონღოლი პოლიტიკური მოღვაწე, მონღოლეთის პრეზიდენტი 2005-2009 წწ.

დაამთავრა მოსკოვის ლიტერატურის ინსტიტუტი და დიდი ბრიტანეთის ლიდსის უნივერსიტეტი. 1980-1990 წწ მუშაობდა მონღოლეთის მწერალთა კავშირში მთარგმნელად და შემდეგ ვიცე-პრეზიდენტად. ენხბაიარი გახდა დიდი ხურალის პირველი არჩეული წევრი და 1992-1996 წწ. ეკავა კულტურის მინისტრის თანამდებობა. 1997 წლიდან ოპოზიციის ლიდერია. 2000 წლის არჩევნებში იმარჯვებს და ხდება ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი. 2004 წელს კი პარლამენტის სპიკერია. 2005 წელს მეორე ტურში გაიმარჯვა და გახდა პრეზიდენტი. 2009 წელს კი დამარცხდა საპრეზიდენტო არჩევნებში ცაჰიაგინ ელბეგდორჟთან.

2012 წლის 13 აპრილს დაპატიმრეს კორუფციის ბრალდებით. 2012 წლის 1 აგვისტოს იგი კორუფციაში დამნაშავედ ცნეს და 4 წლიანი პატიმრობა შეუფარდეს.
სკეიტბორდი

სკეიტ ბორდი ( - სასრიალო ფიცარი) – ოთხბორბლიანი ფიცარი. შეიქმნა 1950–იან წლებში კალიფორნიაში. 1960იან წლებში დაიწყო მისი მასობრივი გაყიდვა აშშს ტერიტორიაზე. გარდა გასართობისა, სკეიტბორდს ასევე ექსტრემალური დატვირთვა გააჩნია. იგი ითვლება ქუჩურ სპორტად და მიმდევართა დიდი რაოდენობით გამოირჩევა.

სკეიტბორდის ნაწილები
დაფა — აქვს ოთხი ნახვრეტი ერთ მხარეს და მეორე მხარესაც ოთხი. ნახვრეტებში მოთავსებულია ჭანჭიკები რომლითაც დაფაზე მიმაგრებულია გორგოლაჭები. დაფა დამზადებულია ხისგან, ხშირად ნეკერჩხალისაგან და ლამინირებულია. ხშირად სკეიდბორდის დაფას ამზადებენ ისეთი მასალისაგან, რომელიც ადვილად არ ტყდება და ზიანდება, მაგალითად მინაბოჭკოსაგან, ან გამძლე პლასტმასისაგან.

მჭიდი ქაღალდის ზოლი — თვითწებვადი ლენტი რომელიც აკრია დაფაზე. მისი ზედაპირი ხორკლიანია და აქვს კარგი მოჭიდება, რის გამოც მასზე ფეხი არ ცურავს და შესაძლლებელია უსაფრთხოდ სრიალი და ტრუკების კეთება.

გორგოლაჭები — გორგოლაჭები არის ის რითიც სკეიტბორდი დაგორავს. გორგოლაჭების სკეიტბორდის ერთ-ერთი მთავარი ატრიბუტია. მის გარეშეჩვენ ვერ დავიძრებით ადგილიდან. გორგოლაჭები დამზადებულია ხშირ შემთხვევაში რკინით. მას უშვებს უამრავი ცნობილი კომპანია , , , , , და სხვა.

საკისარი — სწორედ მასზეა დამოკიდებული სკეიტბორდის სიჩქარე. რაც უფრო კარგი ხარისხის აყენია, მით უფრო სწრაფია. იგი დამზადებულია მეტალისაგან. მასში მოთავსებულია პატარა ბურთულები რომელიც მოძრაობს. საკისარი მოთავსებულია ბორბლის შუაში, ცენტრში.
ირმის ქვა

ირმის ქვა — ძველი მონოლითური ტიპის ქვები ირმის გამოსახულებით. გავრცელებულია თანამედროვე მონღოლეთის ტერიტორიაზე. ითვლება, რომ ირმის ქვები შეიქმნენ ბრინჯაოს ხანაში. ნახატები ქვაზე ამოკვეთილია ან დახატულია.
ქვები თარიღდება გვიანი ბრინჯაოს ხანით. გვხვდება მონღოლეთში, ჩინეთში, ტივში, ალტაიში და სხვა ადგილებში. ზოგან ეს ქვები დაკავშირებულია საფლავებთან. შესაძლოა ისინი რაიმე კულტს, მსხვერპლშეწირვას უკავშირდებოდნენ. ა.პ.ოკლადნიკოვი სამ ძირითად ჯგუფს გამოყოფს ირმის ქვებში: მრგვალს (ცილინდრულს), მართკუთხას და უფრო ფართო, ზოგჯერ დამრეცად გადაჭრილ ქვებს. ნ. დიკოვი გამოსახულებებში, მათი სტილისტიკური თავისებურებების მიხედვით, გამოყოფს ორ ტიპს: რეალისტური გამოსახულებებს და ირმის სურათებს იხვისათვის დამახასიათებელი ნისკარტებით.
გარდა ირმებისა, გვხვდება ასევე ცხენების, სხვადასხვაგვარი შეიარაღების, ორნამენტების და სხვადასხვა გეომეტრიული ფიგურების გამოსახულებები. ირმები გამოსახულია ადრეული რკინის ხანისათვის დამახასიათებელი მეთოდით. მათ აქვთ დიდი, დატოტვილი, უკან გადაწეული რქები. მონღოლეთში, უშკიინ-უვერში, აღმოჩენილია ირმის ქვა რომელზეც გამოსახულია ადამიანის სახე.

გალერეა
ბარუპე

ბარუპე — მდინარე ცენტრალურ ლიეტუვაში, მდინარე ნევეჟისის მარცხენა შენაკადი. სათავეს იღებს იონავას რაიონში, ქალაქ იონავადან დასავლეთით 10 კილომეტრში. მიედინება ჩრდილოეთის მიმართულებით და ერთვის მდინარე ნევეჟისს კედაინიაის რაიონის სოფელ ლაბუნავასთან.

ქვემო დინებაში ხეობა ღრმაა, სიგანე 5-12 მეტრი, სიღრმე კი - 0,1-0,4 მეტრი. მდინარეზე აშენებულია წყალსაცავი.

მთავარი შენაკადებია:კულვე, ბაბალასი, პაპარჩია, სავიდა, მეკლა, ურკა.
აფხაზეთი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი აფხაზეთი შეიძლება აღნიშნავდეს:

აფხაზეთი — ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე საქართველოში;
აფხაზთა სამეფო — ადრეფეოდალური ქართული სახელმწიფო;
აფხაზეთის სამთავრო — ფეოდალური სამთავრო — საუკუნეების დასავლეთ საქართველოში;
აფხაზეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა — საქართველოს სსრ-ს მეკავშირე რესპუბლიკა 1921-1931 წლებში;
აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა — საქართველოს სსრ ავტონომიური ერთეული 1931-1991 წლებში;
აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა — საქართველოს დე იურე ავტონომიური რესპუბლიკა;
აფხაზეთის რესპუბლიკა — თვითგამოცხადებული დე ფაქტო რესპუბლიკა.
ვენტა

ვენტა (, , , ) — მდინარე ლიეტუვაში (სადაც მას ეწოდება ვიანტა) და ლატვიაში, ერთვის ბალტიის ზღვას. სიგრძე 346 კმ (ამისგან 33 % ლიეტუვაშია). სათავეს იღებს ჟემაიტის მაღლობზე. წყლის საშუალო ხარჯია 95,5 მ3/წმ. მდინარის კალაპოტის სიგანე ლიეტუვა-ლატვიის საზღვარზე 40-50 მეტრია, ხოლო შესართავთან 150-200 მეტრი.

მნიშვნელოვანი შენაკადებია:აბავა, ვირვიჩა, ვარდუვა.

მდინარეზე მდებარეობს ქალაქები:მაჟეიკიაი (ლიეტუვა), კულდიგა (ლატვია).
ჯოშ ჰოლოვეი

ჯოშ ლი ჰოლოვეი ( დ. 20 ივლისი 1969) — ამერიკელი მსახიობი, მოდელი. ცნობილი გახდა ჯეიმზ ფორდ იგივე სოიერის როლით ტელესერიალ „დაკარგულებში“.

ბიოგრაფია
ჯოშ ჰოლოვეი დაიბადა 1969 წელს კალიფორნიის რეგიონში. იგი მეორეა 4 ძმიდან. როდესაც 2 წლის იყო, მისი მშობლები საცხოვრებლად გადავიდნენ ჯორჯიის შტატში. აქვე მიიღო მან განათლება (შტატ ჯორჯიის ქალაქ კანტონის საშუალო სკოლაში) ფილმებით დაინტერესებული ძალიან ახალგაზრდა ასაკიდან იყო. მან განათლება ასევე მიიღო ჯორჯიის შტატის უნივერსიტეტში და შემდეგ დაიწყო მოდელის კარიერა

მისი კარიერა დაიწყო 1999 წელს და იგი დღემდე იღებს მონაწილეობას სხვადასხვა ფილმებში. მას უამრავ ფილმში მიუღია მონაწილეობა. მისი ყველაზე პოპულარული როლია სოიერი ტელესერიალ „დაკარგულებში“.
წყლის ბორბალი

წყლის ბორბალი — მექანიკური მოწყობილობა ვარდნილი წყლის ენერგიის (ჰიდროენერგიის) მბრუნავი მოძრაობის ენერგიად გადასაქცევად, რათა ბორბლის ღერძზე შესაძლებელი იყოს სამუშაოს შესრულება. გარკვეულ დონეზე წყლის აწევისას მასში იკრიბება ამ დონის შესაბამისი პოტენციური ენერგია, ამდენად, ვარდნილ წყალს სამუშაოს შესრულება შეუძლია. უკუგარდაქმნა გამოიყენებოდა "ნიჩბიან ბორბლებში" პირველ ორთქლმავლებზე.

მბრუნავი მოძრაობის ენერგიად გარდაქმნის მიზნით განასხვავებენ წყლის ბორბლის სამ ძირითად ტიპს:
ნორია ანუ მბრუნავ-ამწე წყლის ბორბალი მარგი ქმედების კოეფიციენტით 35 %-მდე;
დამსხმელი ბორბალი მარგი ქმედების კოეფიციენტით 85 %-მდე;
საშუალო სიმძლავრის მარგი ქმედების კოეფიციენტით 75 %-მდე;

მოხმარება
ხორბლის დაფქვისა და გაცრისათვის (წყლის წისქვილი).
ირიგაციის მიზნით — ნორიები.
მაუდწარმოებაში (1223 წლიდან გერმანიაში).
ქაღალდის დასამზადებლად (1238 წლიდან ესპანეთში).
ფოლადის ჭედვისათვის (1197 წლიდან შვედეთში).
მორების დასახერხად (არაუგვიანეს 1240 წლისა).
სელის წეწვისათვის.
ტაურაგე

ტაურაგე (ლიეტუვ. , გერმ. ; ტაუროგენი) — ქალაქი ლიეტუვის დასავლეთით, ტაურაგის მაზრის ადმინისტრაციული და ტაურაგის რაიონის თვითმმართველობის ცენტრი.

ზოგადი მიმოხილვა
მდებარეობს მდინარე იურაზე (მდინარე ნემანის აუზი). რკინიგზის სადგური — სოვეტსკი შიაულიაის ხაზზე; გამომთვლელი მანქანების ელემენტების საგდური 1963 წლიდან, კერამიკის ქარხანა 1956 წლიდან, სანერგე და ხორცკომბინატი 1959-დან, რძის ქარხანა და სატყეო მეურნეობა.

მოქმედებს გიმნაზია, ორი საშუალო სკოლა, ოთხი ძირითადი სკოლა.

დაძმობილებული ქალაქები
ბელჩატოვი (პოლონეთი)
კუტნო (პოლონეთი)
რიედშტატი (გერმანია)
სოვეტსკი, სოვეტსკი (რუსეთი)

მოსახლეობა
1833 წელს 630-ამდე მცხოვრები იყო, 1892 წლითვის — 4 722, 1897 — 6 655, პირველი მსოფლიო ომის წინა პერიოდში მოსახლეობა ათი ათასამდე იყო.

1974 წელს ქალაქში იყო 22 000 მცხოვრები, 1999 — 35 464, ხოლო 2003 — 31 ათასი. 2005 წლისთვის 28 504 ადამიანი.

ისტორია
ქალაქს დასაბამი მამულმა დაუდო, რომლის მფლობელებიც დროთა ვითარებაში იცვლებოდნენ. წერილობით წყაროებში მამულიცა და დასახლებად 1507 წლიდან მოიხსენიება, როდესაც აქ კათოლიკური საყდარი აიგო. 1567 წელს გაჩნდა ლუთერანული ტაძარიც. 1655 წლიდან მამული რაძივილების ერთ-ერთ ძირითადი რეზიდენცია გახდა. 1691—1793 წწ ქალაქი პრუსიას ეკუთვნოდა, შემდეგ რუსეთის იმპერიას გადაეცა.

1805-1807 წწ ტაროგენი ალექსანდრე -ის რეზიდენცია და რუსეთის დასავლეთში უმნიშვნელოვანესი გამაგრებული პუნქტი გახდა. 18 (30) დეკემბერს აქ გენერლებმა ი.ი. დიბიჩ-ზაბალკანსკიმ და ლუდვიგ იორკ ფონ ვარტენბურგმა მიიღეს ტაუროგენის კონვენცია 1812 — რუსულ-პრუსიული კონვენცია პრუსიის 20-ათასიანი დამხმარე კორპუსის ნეიტრალიზაციის თაობაზე.

1846 წელს მეფე ნიკოლოზ -მა აქაური მამული თავად ი.ვ. ვასილჩიკოვს უწყალობა.

სოფლის ტიპის დასახლება არაერთხელ გადამწვარა. თუკი ეს ადგილი მანამდე ცუდად ვითარდებოდა, 1836 წლის ხანძრის შემდეგ მასშტაბური მშენებლობა დაიწყო, სწორედ იმდროისაა ტილზიტი — რიგის გზატკეცილი. მოსახლეობა ძირითადად ვაჭრობასა და კონტრაბანდაში ჩაება.

1853 წელს აშენდა მართლმადიდებლური ეკლესია. 1904 წლიდან მოქმედებს კათოლიკური საყდარიც. 1920 წლიდან ტაურაგე ლიეტუვის შემადგენლობაშია.
პირიმზე

პირიმზე — ბალახოვანი მცენარე კელაპტარასებრთა ოჯახისა. პარაზიტია, მეტწილად გვირილებზე და რთულყვავილოვანთა ოჯახის სხვა მცენარეებზე სახლობს. მისი ფოთლები დაკნინებულია და ღეროს ქვედა ნაწილში გადაქცეულია ყავისფერ ქერქლებად, ფესვები კი — მისაწოვრებად.

15-40 სმ სიმაღლის ჩხირის მსგავს და ამართულ დაუტოტავ ღეროზე ყოველთვის მზისკენ მიმართული მხოლოდ ერთი ლალისფერი ყვავილი ზის.

გავრცელებულია ქართლსა და კახეთში, მთის ქვედა სარტყლიდან შუა სარტყლამდე. გვხვდება კლდეზე, ველზე და ზოგჯერ ბუჩქნარებში. თბილისის მიდამოებში ჩიბუხას ეძახიან.
ლარკინის ადმინისტრაციული შენობა

ლარკინის შენობა — ფრენკ ლოიდ რაიტის მიერ 1904 წელს ბუფალოში (ნიუ-იორკის შტატი) -სთვის დაპროექტებული ადმინისტრაციული ნაგებობა. შენობა დაანგრიეს 1950 წელს. ხუთსართულიანი წითელი აგურის შენობა მრავალი ინოვაციით გამოირჩეოდა. მათ შორის იყო ჰაერის კონდიცირების სისტემა, დაბურული მინის ფანჯრები, ჩაშენებული მაგიდის ავეჯი და დაკიდული ტუალეტის ნიჟარები (კედელზე დამაგრებული, იატაკზე საყრდენის გარეშე). შენობის ორნამენტები დამზადებული იყო მოქანდაკე რიჩარდ ბოკის მიერ.
პირიქითი ალაზანი

პირიქითი ალაზანი (ზემო დინებაში ქვახიდისწყალი) — მდინარე თუშეთში, ანდის ყოისუს ერთ-ერთი მდგენელი. სიგრძე 49 კმ, აუზის ფართობი 368 კმ². სათავე აქვს პირიქითი ქედის სამხრეთ კალთის მდინარეზე, ზღვის დონიდან 3195 მ-ზე; ერთვის თუშეთის ალაზანს მარცხნიდან, სოფელ ომალოსთან. საზრდოობს თოვლის, წვიმის, მიწისქვეშა და მყინვარული წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულ-ზაფხულში (მაქსიმალური — ივლისში), წყალმცირობა — ნოემბრიდან აპრილამდე. ნოემბრიდან მარტამდე იძგიფება, ჩნდება თოში, ყინულნაპირისი.

თოშხერგილის გამო ზოგჯერ წყალი გუბდება და დონე იწევს. იშვიათად იფარება მთლიანი ყინულსაფრით ნელი დინების მონაკვეთებზე. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 10,2 მ³/წმ. გაზაფხულზე მოდის წლიური ჩამონადენის 34 %, ზაფხულ-შემოდგომაზე — 56 %, ზამთარში — 10 %.

მთავარი შენაკადებია: ლაროვანისწყალი, დიდიხევი.
General Motors

, აკრონიმი (ჯი-ემი) (: ) — უმსხვილესი ამერიკული საავტომობილო კორპორაცია, 2007 წლამდე 77 წლის განმავლობაში მსოფლიოში უმსხვილესი ავტომწარმოებელი იყო, 2008 წლიდან კი პოზიციები ტოიოტას და ფოლსკვაგენ გრუპს დაუთმო და 2014 წლის მონაცემებით მესამე პოზიციას იკავებს. მას შვილობილი კომპანიები ჰყავს 35 ქვეყანაში, ხოლო დილერები — 192 ქვეყანაში. კომპანიის შტაბ-ბინა დეტროიტში მდებარეობს.

ბრენდები
კონცერნის თანამედროვე ავტოწარმოების განსაკუთრებით ცნობადი ბრენდებია კადილაკი, შევროლე, და ოპელი, თუმცა ისტორიის განმავლობაში კონცერნი სხვა მრავალ ავტომარკას მოიცავდა, მათ შორის სხვა მრვალთან ერთად ჰამერი, სატურნი, პონტიაკი და დეუ იყო.

ჯენერალ მოტორსის ბრენდების სია 2014 წლის მონაცემებით
ლიგურია (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი ლიგურია შეიძლება აღნიშნავდეს:

ლიგურია - რეგიონი იტალიაში.
ლიგურიის ალპები - ზღვისპირა ალპების ნაწილი იტალიის საზღვრებში.
ლიგურიის აპენინები - აპენინის მთის სისტემის ჩრდილოეთ-დასავლეთი ნაწილი იტალიაში.
ლიგურიის ზღვა - ხმელთაშუა ზღვის ნაწილი.
ლიგურიის რესპუბლიკა - სახელმწიფო იტალიაში 1797-1805 წწ.
ლიგურიის ზღვა

ლიგურიის ზღვა — ხმელთაშუა ზღვის ნაწილი კ. კორსიკის, კ. ელბის და საფრანგეთისა და იტალიის ნაპირებს შორის. ფართობი 15 ათ. კმ². სიღრმე 2,5 ათ. მეტრზე მეტი. მოქცევა ნახევარდღეღამურია. სიმაღლე — 0,3 მეტრი. უდიდესია გენუის ყურე. ლიგურიის ზღვის სანაპირო მნიშვნელოვანი საკურორტო ზოლია (იტალიისა და საფრანგეთის რივიერა). მთავარი ნავსადგურებია: გენუა, ლივორნო, სპეცია (იტალია), ნიცა (საფრანგეთი).
ლიგურიის რესპუბლიკა

ლიგურიის რესპუბლიკა — სახელმწიფო იტალიაში 1797 წლის ივნისიდან 1805 წლის ივნისამდე. დაარსდა საფრანგეთის ჯარების მიერ გენუის ოლიგარქიული რესპუბლიკის ტერიტორიის ოკუპაციის შემდეგ. ლიგურიის რესპუბლიკის კონსტიტუცია შედგენილი იყო (1797 წ.) საფრანგეთის რესპუბლიკის 1795 წლის კონსტიტუციის მიხედვით. ძალაუფლება ფაქტობრივად ფრანგებს ეკუთვნოდათ. ლიგურიის რესპუბლიკა ფაქტობრივად ავსტრიისა და საფრანგეთის ბრძოლის ასპარეზი იყო. 1800 წელს იგი მცირე ხნით ავსტრიის მიერ იყო ოკუპირებული. მარენგოს ბრძოლის შემდეგ ლიგურიის რესპუბლიკას ფაქტობრივად ნაპოლეონის გენერალი დეჟანი მართავდა 1802 წლამდე. 1805 წელს შეუერთდა საფრანგეთს, ხოლო ვენის კონგრესის (1814-1815) გადაწყვეტილებით სარდინიის სამეფოს.
რადვილიშკისი

რადვილიშკისი (ლიეტუვ. , პოლ. ) — ქალაქი ლიეტუვის რადვილიშკის რაიონში, მისი ცენტრი 1950 წლიდან, მსხვილი სარკინიგზო ხაზების კვანძი.

ისტორია
რადვილიშკისი დაარსდა საუკუნის დასასრულს. სახელი მომდინარეობს 1546-1764 წლებში მისი მფლობელების გვარიდან რაძივილებიდან. პირველად 1567 წელს მ. დოვნარ-ზაპოლსკიმ მოიხსენია როგორც არგადამხდელ ქალაქთა სიაში. 1687 წელს იან სობესკიმ რაძივილებს უფლება მიანიჭა საკუთარი ბაზარი ჰქონოდათ. დასახლება მრავალჯერ დანგრეულა და დაცარიელებულა შავი ჭირის, შიმშილისა და ომების გამო. 1870 წელს ქალაქში რკინიგზა გაიყვანეს ლიეპაია-რომნი, 1873 წელს - რადვილიშკის-დაუგავპილსი, რის შემდეგ ქალაქმა სწრაფად დაიწყო ზრდა. მოსახლეობის უმეტესობას დღემდე რკინიგზელები შეადგენენ. 1999 წელს ქალაქში დაიდგა გამარჯვების ქალღმერთის ნიკეს ქანდაკება (პ. მაზურასის ნამუშევარი) ქალაქთან გერმანელებისა და თეთრგვარდიელების დამარცხების 80 წლის ხსოვნისადმი.

ღირსშესანიშნაობები
1878 წელს აგებული ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიის ხის სამრეკლო, ორჯერ დამწვარი და 1984 წელს აღდგენილი, წარმოადგენს არქიტექტურის ძეგლს.
გრინპისი

გრინპისი ( „მწვანე მშვიდობა“) — საერთაშორისო საზოგადოებრივი ბუნებისდამცველი ორგანიზაცია, დაარსდა კანადაში 1971 წელს.

მისი ძირითადი მიზანია გლობალური ეკოლოგიური პრობლემების მოგვარება, მათზე საზოგადოებისა და ხელისუფლების ყურადღების მიქცევის გზით. გრინპისი ცდილობს შეცვალოს ადამიანების დამოკიდებულება, დედამიწის ბუნებრივი სიმდიდრეების მიმართ. გრინპისი არსებობს მხოლოდ მომხრეების და კერძო საქველმოქმედო ფონდების შემოწირულობის ხარჯზე, პრინციპულად არ იღებს ფინანსურ დახმარებას, სახელმწიფო, კომერციული სტრუქტურებისგან და პოლიტიკური პარტიებისგან. გრინპისი დღესდღეობით არის ძლიერი საერთაშორისო ძალა, რომელიც 2,5 მილიონი ადამინის მხარდაჭერას ეყრდნობა. გრინპისი მიზნების მიღწევის დროს არ იყენებს არავითარ აგრესიას, მისი პროტესტი მხოლოდ მშივიდობიანი მეთოდებით არის გამოხატული. გრინპისში სამუშაო მიმართულებებს კომპანიები ჰქვია.

ნავთობის კომპანია
გრინპისის აქტივისტები ატარებენ საპროტესტო აქციებს ნავთობპროდუქტების გამოყენების წინააღმდეგ, რადგანაც მათი გამოყენების დროს ატმოსფეროში გამოიყოფა ბევრი ტოქსიკური ნივთიერება.

ზოგიერთ რადიკალურად განწყობილ გრინპისის წევრებს ჰქონიათ მცდელობები, შეეღწიათ ტანკერებზე, რომელთაც ნავთობი გადაჰქონდათ.
ერთ–ერთი დიდი გამარჯვება გრინპისელებისა მსგავს კამპანიებში იყო ნავთობის პლათფორმის „ბრენთ სპარის“ (ინგ. ) ჩაძირვაზე უარის თქმა ბრიტანული კომპანიის -ის მიერ 1995 წელს, რადგანაც ის შეიცავდა ბევრ ტოკსიკურ ნივთიერებას. რამდენიმე აქტივისტმა შეძლო პლათფორმაზე გადასულიყო და საკუთარი თავი მიეჯაჭვა მასზე.

რასაც მოყვა მასმედიის და საზოგადოების მწვავე რეაქცია, ასევე –ის აქციების ფასების ვარდნა.

ყველაფრისდა მიუხედავად ბრიტანეთის პარლამეტმა ნება დართო –ს ამ პროცედურის ჩატარებაზე, მაგრამ კომპანიის ხელმძღვანელობამ მიიღო გადაწყვეტილება, არ ჩაეძიერა პლათფორმა და მოქცეულიყო ისე, როგორც მას აქტივისტები ურჩევდნენ: დაეშალათ პლათფორმა ხმელეთზე.

აქციები
1970-იან წლებში გრინპისმა მრავალი აქცია ჩაატარა, ვეშაპების კომერციული მიზნებისთვის დაჭერის წინააღმდეგ. პირველ ექსპედიციაში გრინპისელები გაემრთნენ კანადიდან, ქალაქ ვანკუვერიდან, რათა გაემართათ საპროტესტო აქცია საბჭოთა ვეშაპმჭერი გემების წინააღმდეგ.

ისინი პატარა გასაბერი ნავებით, მანევრირებდნენ გემებსა და ცხოველებს შორის, რათა არ მიეცათ ვეშაპმჭერი გემებისთვის ვეშაპების ჰარპუნით დაჭერის საშუალება. ეს იყო ისტორიაში პირველი პროტესტი ვეშაპმჭერების და მათი სასტიკი რეწვის მიმართ. გრინპისელები აგრძელებდნენ ამ ტაქტიკით ბრძოლას ისლანდიელი, ესპანელი და იაპონელი ვეშაპმჭერების წინააღმდეგ. 1982 წელს გრინპისმა მიაღწია იმას, რომ საერთაშორისო ვეშაპმჭერ კომისიას გამოეცხადებინა მორატორიუმი, ვეშაპების კომერციულ დაჭერაზე, რომელიც ძალაში შევიდა 1986 წელს. 1994 წელს ანტარქტიკული ზღვები ვეშაპებისთვის გამოცხადდა ნაკრძალად.

1997 წელს გრინპისის აქტივისტებმა, რამდენიმე ხნით დაიკავეს კუნძული როკოლი.

გეოგრაფია
რეგიონული ოფისები: ავსტრია, უნგრეთი, სლოვაკეთი, დანია, ნორვეგია, ფინეთი, შვედეთი, ისრაელი, ლიბანი, მალტა, თურქეთი, ინდონეზია, ტაილანდი, ფილიპინები, ავსტრალია, პაპუა-ახალი გვინეა, სოლომონის კუნძულები, ფიჯი

ნაციონალური ოფისები: ბელგია, გაერთიანებული სამეფო, გერმანია, საბერძნეთი, ესპანეთი, იტალია, ლუქსემბურგი, ნიდერლანდენი პორტუგალია, რუსეთი, საფრანგეთი, ჩეხეთი, შვეიცარია, ინდოეთი, ჩინეთი, იაპონია, კონგო, სენეგალი, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა, კანადა, აშშ, მექსიკა, არგენტინა, ბრაზილია, ჩილე, ახალი ზელანდია.
სენტ-კლერი (მდინარე)

სენტ-კლერი (ინგ. . ) — მდინარე ჩრდილოეთ ამერიკაში, დიდი ტბების სისტემაში. სიგრძე - 43 კმ. გამოდის ჰურონის ტბიდან, ჩადის სენტ-კლერის ტბაში. წარმოადგენს საზღვარს აშშ-სა და კანადას შორის. წყლის საშუალო ხარჯი შეადგენს 5270 მ³/წმ-ს. სენტ-კლერი არის დიდი დტების სანაოსნო გზის ნაწილი. შესართავთანაა ქალაქები პორტ-ჰურონი (აშშ) და სარნია (კანადა).
სენუფო

სენუფო — კოტ-დ’ივუარის ჩრდილოეთ ნაწილში, მალის სამხრეთ-აღმოსავლეთ და ზემო ვოლტის სასაზღვრო რაიონებში მცხოვრები ხალხი. საერთო რაოდენობა 2013 წლის მონაცემებით დაახლოებით 3 მილიონ კაცს შეადგენს. ენა განეკუთვნება გურის (ცენტრალურ ბანტოიდურ) ჯგუფს. უმრავლესობა ინარჩუნებს ძველ, ტრადიციულ რწმენებს, ნაწილი მუსულმანია. ძირითადი საქმიანობაა მიწათმოქმედება და მესაქონლეობა.
ლიზოსომები

ლიზოსომა (ბერძ. — გახსნა, დაშლა ხოლო — სხეული) — უჯრედის ორგანოიდი, რომელიც მონაწილეობს უჯრედშიდა მონელების და უჯრედული კომპონენტების განახლების პროცესში. ლიზოსომა გოლჯის კომპლექსის ცისტერნებში ივსება სხვადასხვა ფერმენტებით. ამ ფერმენტებს მჟავე ჰიდროლაზებს უწოდებენ, რადგან ლიზოსომური ფერმენტები მხოლოდ მჟავე გარემოში მოქმედებს ( 4.5 - 5.0). ლიზოსომები ერთ-ერთი ყველაზე მცირე ზომის ორგანოიდებია, მათი დიამეტრი 1 მკმ-ია.

ლიზოსომა 1949 წელს აღმოაჩინა ბელგიელმა ციტოლოგმა კრისტიან დე დიუვემ.

ლიზოსომის ჩამოყალიბება
ლიზოსომური ფერმენტები სინთეზირდება (ანუ იგება) მარცვლოვან ენდოპლაზმურ ბადეზე, საიდანაც გოლჯის აპარატში გადაიტანება და ლიზოსომად ყალიბდება. ლიზოსომას, რომლებიც გოლჯის აპარატიდან გამოდის პირველდი ლიზოსომა ეწოდება. პირველადი ლიზოსომა ძალიან მცირე ზომისაა მასში მონელების პროცესები არ მიმდინარეობს.

როდესაც პირველადი ლიზოსომა შეერწყმება ფაგოსომას მაშინ წარმოიქმნება მეორეული ლიზოსომა. მეორეული ლიზოსომა უფრო დიდი ზომისაა და პირველადი ლისზოსმისგან განსხვავებით მისი შიგთავსი ჰეტეროგენულია ანუ არაერთგვაროვანია. მეორეულ ლიზოსომაში მიმდინარეობს მონელების პროცესი.

ლიზოსომის 
ლიზოსომური ენზიმები ანუ მჟავე ჰიდროლაზები მხოლოდ და მხოლოდ მჟავე გარემოში მოქმედებენ. ამიტომ ლიზოსომაში =5 .ეს ფერმენტები ტუტე გარემოში არ მოქმედებენ. თუ ლიზოსომა დაზიანდა და მასში არსებული ფემენტები ციტოპლაზმაში გადმოვიდა ისინი კარგავენ მონელების უნარს ანუ ფერმენტები ინაქტივირდება, რადგან უჯრედის = 7.

ლიზოსომის ს განსაზღვრავს ლიზოსომის მემბრანაში (ანუ ლიზოსომის კედელში) არსებული წყალბადის ტუმბო და ქლორის იონური არხები. წყალბადის ტუმბო ციტოპლაზმიდან ტუმბავს წყალბად იონებს(+) . იგი ლიზოსომაში არსებულ ნატრიუმის იონებს (+)ცვლის წყალბადის იონებზე. ხოლო ქლორის არხს ქლორის იონები (-)გადააქვს. ერთად ისინი წარმოქმნიან მარილმჟავას . ასე იქმნება ლიზოსომაში მჟავა გარემო.

ლიზოსომის ფუნქციები
ლიზოსომები მონაწილეობს უჯრედშიგა მონელების პროცესში. მაგალითად ისინი ინელებენ უჯრედის მიერ გარემოდან ათვისებულ ნივთიერებებს. ამ პროცესს
ჰეტეროფაგია ეწოდება. ლიზოსომის მეორე დანიშნულება ციტოპლაზმური ორგანელების განახლებაა. მონელების პროდუქტები (დაბალმოლეკულური ნაერთები) ცხოველქმედების პროცესში უჯრედის მიერ ხელმეორედ გამოიყენება.

ლიზოსომური ფერმენტები
მჟავე ჰიდროლაზებია:

კავშირი კლინიკასთან
არსებობს ისეთი გენეტიკური დაავადებები, რომლის დროსაც უჯრედში ლიზოსომური ფერმენტების დეფიციტია. ასეთ შემთხვევაში ლიზოსომა ვერ ახერეხებს უჯრედში მოხვედრილი მაკრომოლეკულების დაშლას. ასეთ მდგომარობას ლიზოსომური დაგროვების პათოლოგიას უწოდებენ. ამ სახის დარღვევის ერთ-ერთი თვალსაჩინო მაგალითია თეი-საქსის დაავადება.
პიროპკაზმასებრნი

პიროპკაზმასებრნი , ბაბეზიიდები — უმარტივესთა ოჯახი. გამრავლების ხერხის მიხედვით მიაკუთვნებენ სპოროვნებს ან სარკოდინებს. პარაზიტობენ ჩლიქოსნების, ძაღლების, ვირთაგვებისა და სხვათა ერითროციტებში. პიროპკაზმასებრთა გადამტანია ტკიპები, რომელთა სხეულში პიროპკაზმასებრნი სისხლთან ერთად ხვდება, მრავლდება და იჭრება კვერცხუჯრედებში, რომელთა მეშვეობითაც შემდეგ თაობებს გადაეცემა. პიროპკაზმასებრთა ოჯახს განეკუთვნება ბაბეზიას, ბაბეზიელას და ნუტალიას გვარები, რომელთა წარმომადგენლები იწვევენ პიროპლახმიდოზებს, ბაბეზიოზებს, ნუტალიოზებს.
პლასტიდი

პლასტიდი – მხოლოდ მცენარეული უჯრედისთვის დამახასიათებელი ორგანოიდია. ორგანოიდების უმეტესობა მწვანე პიგმენტს – ქლოროფილს შეიცავს. მცენარის უჯრედებში სხვადასხვა ფერის – წითელი, ყვითელი, ნარინჯისფერი, მწვანე პლასტიდებია. ეს პლასტიდები განაპირობებს ყვავილების, ნაყოფებისა და ფოთლების შეფერილობას.

არსებობს უფერო პლასტიდებიც. ისინი ბევრია ფესვებში, თესლებში, კარტოფილის გორგლებში.