iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გივი ჯავახაძე

გივი ჯავახაძე (დ. 2 ივლისი 1927, მაღლაკი, ახლანდ. წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი — 11 მაისი, 2018, ქუთაისი) — ქართველი ფეხბურთელი. მოხსენიებულია ისეთ ფეხბურთელებს შორის, როგორებიც არიან ბორის პაიჭაძე, მიხეილ მესხი, სლავა მეტრეველი და სხვა. თამაშობდა 1944-1957 წლებში. იყო „ქუთაისის ლოკომოტივის“, „ქუთაისის ტორპედოს“, „თბილისის დინამოსა“ და „ქუთაისის დინამოს“ წევრი.

დაიბადა ქუთაისის მახლობლად, სოფელ მაღლაკში. თამაში დაიწყო ქუთაისის ლოკომოტივში, სადაც კაპიტანი იყო. 1946 წელს შეიქმნა ქუთაისის გუნდი ტორპედო. ჯავახაძეც იქ გადავიდა. როგორც ლოკომოტივში, ისევე ტორპედოში მას კაპიტნის სამკლაური ეკეთა. მალე გადაინაცვლა „თბილისის დინამოში“, სადაც ბორის პაიჭაძე თამაშობდა. მაშინ გუნდს რამდენიმე ლიდერი ჰყავდა, მათ შორის გივი ჯავახაძე. დიდხანს იქაც ვერ გაჩერდა და „ქუთაისის დინამოს“ წევრი გახდა. მას იქ ბევრჯერ უწევდა საბჭოთა ჩემპიონატის ბ კლასში თამაში. მას „პატარა გივიას“ უწოდებდნენ, თავად კი ამბობდა: „ხალხის სიყვარული მათამაშებდა“.

მიუხედავად მისი სურვილისა, კარიერის დასრულება 1957 წელს, მუხლის ტრავმის გამო მოუწია, 30 წლის ასაკში.

გარდაიცვალა 2018 წელს.
ანეი

იმპერატორი ანეი (; დ. ძვ. წ. 566 — გ. ძვ. წ. 510) — იაპონიის მე-3 იმპერატორი მემკვიდრეობის ტრადიციული წესის მიხედვით. ისტორიკოსები იმპერატორ ანეის მოიხსენიებენ, როგორც ლეგენდარულ პიროვნებას. მისი გარდაცვალების შემდგომი სახელი ანეი-ტენო შექმნეს მომდევნო თაობებმა.

იმპერატორის ცხოვრების და მმართველობის წელი უცნობია. ადრეული ხანის იმპერატორების პირობითი სახელები არ იყო მიღებული „ტრადიციული წესით“ იმპერატორ კამუს მმართველობამდე, რომელიც იამატოს დინასტიის 50-ე მონარქი იყო.

გუკანშო წერდა, რომ ანეი მართავდა კავაჩის უკენა ნო მიას სასახლიდან, რომელიც დღეს იამატოს პროვინციის სახელით არის ცნობილი.

ისტორიკოსების აზრით ანეი უდავოდ ლეგენდის ნაწილია. კოძიკი მის შესახებ მარტო სახელს და გენეოლოგიას წერს. ნიჰონ შოკი ანეის იხსენიებს, როგორც მეორე იმპერატორს „რვა არადარეგისტრირებული მონარქიდან“ . გუკანშო წერს, რომ ანეი იმპერატორ სუიძეის უფროსი ან ერთადერთი შვილი იყო.
იტოკუ

იმპერატორი იტოკუ (; დ. ძვ. წ. 553 — გ. 6 ოქტომბერი ძვ. წ. 477) — იაპონიის მე-4 იმპერატორი მემკვიდრეობის ტრადიციული წესის მიხედვით. ისტორიკოსები იმპერატორ იტოკუს მოიხსენიებენ, როგორც ლეგენდარულ პიროვნებას.

იმპერატორის ცხოვრების და მმართველობის წელი უცნობია. ადრეული ხანის იმპერატორების პირობითი სახელები არ იყო მიღებული „ტრადიციული წესით“ იმპერატორ კამუს მმართველობამდე, რომელიც იამატოს დინასტიის 50-ე მონარქი იყო.

გუკანშო წერდა, რომ ანეი მართავდა მიგარიო უკენა ნო მიას სასახლიდან, რომელიც დღეს იამატოს პროვინციის სახელით არის ცნობილი.

ისტორიკოსების აზრით იტოკუ უდავოდ ლეგენდის ნაწილია. კოძიკი მის შესახებ მარტო სახელს და გენეოლოგიას წერს. ნიჰონ შოკი იტოკუს იხსენიებს, როგორც მეორე იმპერატორს „რვა არადარეგისტრირებული მონარქიდან“ . გუკანშო წერს, რომ იტოკუ იმპერატორ ანეის შვილი იყო.

იმპერატორ იტოკუს მმართველობის დროს იაპონიის დედაქალაქი კარუ იყო.
რაპალოს ხელშეკრულება (1920)

რაპალოს ხელშეკრულება — სამშვიდობო ხელშეკრულება იტალიის სამეფოსა და სერბების, ხორვატებისა და სლოვენიელების სამეფოს შორის. ხელშეკრულებამ დაარეგულირა ტერიტორიული კამათი ადრიატიკის ზღვის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, დალმაციაში და ვენეცია-ჯულიაში.

დაძაბულობა იტალიის სამეფოსა და სერბების, ხორვატებისა და სლოვენიელების სამეფოს შორის გაჩნდა პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ, როდესაც ავსტრია-უნგრეთი დაიშალა. იტალიამ კი მოახდინა იმ ტერიტორიების ანექსია, რომელიც მას ეკუთვნოდა 1915 წლის ლონდონის ხელშეკრულებით. აღნიშნული ტერიტორია ეთნიკურად მრავალფეროვანი იყო, მოსახლეობის ნახევარზე მეტი სლოვენები და ხორვატები იყვნენ.

1920 წლის 12 ნოემბერს ორმა სამეფომ რაპალოში დადო ხელშეკრულება აღნიშნული პრობლემის მოსაგვარებლად.

ხელშეკრულების თანახმად იტალიამ უარი თქვა დალმაციაში პრეტენზიებზე. საზღვარი ამ ორ ქვეყანას შორის გაივლო მდინარე სოჩასა და სავას წყალგამყოფზე. იტალიის ხელში გადავიდა თითქმის მთელი ისტრია, ტრიესტისა და პულას ჩათვლით, ოპატია და სხვ. ასევე კუნძულები ცრესი, ლოშინი, ლასტოვო და პალაგრუჟა ზადართან ერთად. საერთო ჯამში იტალიას გადაეცა სლოვენებით დასახლებული ტერიტორიის 70 %.

პარიზის 1947 წლის ზავით აღნიშნული ტერიტორიები გადაეცა იუგოსლავიას.
კრაკ-დე-შევალიეს აღება

კრაკ-დე-შევალიეს აღება — მერვე ჯვაროსნული ლაშქრობის და ჯვაროსნული ლაშქრობების ერთ-ერთი უკანასკნელი ბრძოლა. 1271 წელს ბრძოლის შედეგად სულთანმა ბეიბარს -მა აიღო ციხესიმაგრე კრაკ-დე-შევალიე. ლუი -ის სიკვდილის შემდეგ 1270 წელს 29 ნოემბერს ბეიბარს გაემგზავრა ჩრდილოეთით რათა აეღო ციხესიმაგრე.

ალყა
გზად კრაკ-დე-შევალისაკენ ბეიბარს -მა დაიპყრო მცირე ზომის ციხესიმაგრეები მათ შორის შასტელბლანი (თეთრი ციხესიმაგრე). 1271 წლის 3 მარტს ბეიბარსის არმია მიუახლოვდა კრაკ-დე-შევალიეს. სასახლე, სულთანის მობრძანების შემდეგ შეიძლება ითქვას, რომ მამლუქებს არმიას ბლოკირებული ჰქონდათ რამდენიმე დღის განმავლობაში. სამი არაბული წყარო იძლევა მონაცემებს ციხესიმაგრის აღების შესახებ, მათ შორის იბნ შადადიც. გლეხები რომლებიც ამ რაიონში ცხოვრობდნენ გარბოდნენ ციხესიმაგრეში და იმალებოდნენ ციხესიმაგრის ეზოში. როგორც კი ბაიბარს ჩამობრძანდა მან დაიწყო კონსტრუქციის მშენებლობა კედლების დასანგრევად. იბნ შაბაბის თანახმად, ორი დღის შემდეგ თავდაცვის პირველი ხაზი დაიპყრეს აჯანყებულებმა.

წვიმამ შეაჩერა ალყა, მაგრამ 21 მარტს მაინც აიღეს ბარბაკანი, ხოლო 29 მარტს სამხრეთ-დასავლეთის კოშკი აიღეს და დაანგრიეს. ბეიბარსის არმია უტევდა პირდაპირ და შეიჭრა ციხე სიმაგრის ეზოში მას თან მიჰყვებოდნენ გამოქცეული გლეხები.

კაპიტულაცია
ათდღიანი სიჩუმის შემდეგ აჯანყებულებმა გადასცეს წერილი თითქოს და ეს წერილი იყო ჰოსპიტალიერების დიდი მაგისტრის რომელიც აძლევდა მათ უფლებას დანებებოდნენ. ეს წერილი იყო ყალბი. გარნიზონმა მოახდინა კაპიტულაცია და სულთანმა ისინი შეიბრალა. ციხესიმაგრის ახალმა მფლობელებმა დაიწყეს ციხესიმაგრის რემონტი და მათ იგი გადააქციეს მეჩეთად.
მენდერესის ბრძოლა

მენდერესის ბრძოლა — მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობის ბრძოლა ჯვაროსნებსა და რუმის სასულთნოს შორის, გაიმართა 1147 წელს. ჯვაროსნებს ხელმძღვანელობდა ლუი . საფრანგეთის არმიამ ბრწყინვალედ მოიგერია სელჩუკების შემოტევა მდინარე მენდერესთან.

წინარეისტორია
ლუი სათავეში ედგა საფრანგეთს ჯვაროსნულ არმიას გზად ევროპიდან მცირე აზიამდე და იერუსალიმამდე. ის მიხვდა რომ მოძრაობა ანატოლიის შიდა რაიონში ძალიან საშიში იყო, 1147 წლის დეკემბრის დასაწყისში ფრანგული ჯარი გაჩერდა დასასვენებლად ძველ ქალაქ ეფესოს მახლობლად, სანამ გააგრძელებდნენ გზას მდინარე მენდერესის ხეობით ადალიის პორტამდე.

ბრძოლა
თურქები ჯვაროსნებს ჩაუსაფრდნენ მდინარის გადალახვის დროს. მათ გამოიყენეს თავიანთი ტრადიციული თვდასხმის ტაქტიკა და სწრაფად დაიხიეს უკან სანამ მოწინააღმდეგე კონტრშეტევაზე გადავიდოდა. თუმცა რჩეულმა რაინდებმა, რომელიც ჯარის ავანგარდში იყვნენ თურქებს არ მისცა საშუალება სერიოზული ზარალი მიეყენებინათ ჯვაროსნებისათვის. თურქ-სელჩუკებმა გაინიცადეს მძიმე დანაკარგი და იძულებული იყვნენ მთებში დაეხიათ. ჯვაროსნებმა რამდენიმე თურქ-სელჩუკიც კი ჩაიგდეს ტყვედ. არც ერთი ისტორიკოსი არ იუწყება ჯვაროსნების დანაკარგებზე.

შედეგები
ეს გამარჯვება არ აღმოჩნდა საკმარისი რათა შეეჩერებინდათ სელჩუკების შემოტევები. ომიდან რამდენიმე დღის შემდეგ მდინარე მენდერესზე საფრანგეთის არმიამ დამანგრეველი დამარცხება განიცადა კადმუსის მთასთან ბრძოლაში.
იკონიის ბრძოლა (1190)

იკონიის ბრძოლა — მესამე ჯვაროსნული ლაშქრობის ბრძოლა ჯვაროსნებსა და სელჩუკებს შორის, ჯვაროსნებს მეთაურობდა საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი ფრიდრიხ ბარბაროსა, ხოლო სელჩუკთა ჯარს ქილიჩ-არსლან . გაიმართა 1190 წლის 18 მაისს.

ჰატინის ბრძოლაში და იერუსალიმის ალყის დროს განცდილი კატასტროფის შემდეგ სალადინმა ჯვაროსნულ სახელმწიფოებს ბევრი ტერიტორიები ჩამოართვა. რომის პაპი გრიგოლ მოუწოდებდა მოსახლეობას იერუსალიმის გათავისუფლებისაკენ. მის მოწოდებას ფრიდრიხ ბარბაროსა გამოეხმაურა. 1189 წელს დაიწყო მზადება ლაშქრობისათვის, მან მოაგროვა 100 000 კაცი, მათ შოის 20 000 რაინდი. მას 2 000 კაცით შეუერთდა უნგრეთის მეფე ბელა -ის ძმა პრინცი გეზა.

უნგრეთის, სერბეთის, ბულგარეთისა და ბიზანტიის გავლით ფრიდრიხ ბარბაროსას ჯარი ანატოლიაში ჩავიდა. 17 მაისს არმია დაბანაკდა იკონიის გარშემო. 18 მაისს გაიმართა გადამწყვეტი ბრძოლა, ჯვაროსნებმა გაიმარჯვეს. სელჩუკების არმია გაიქცა, ქალაქში გერმანელი ჯვაროსნების ძალები შევიდნენ.
კოსიო

იმპერატორი კოსიო (; დ. ძვ. წ. 505 — გ. ძვ. წ. 392) — იაპონიის მე-5 იმპერატორი მემკვიდრეობის ტრადიციული წესის მიხედვით. ისტორიკოსები იმპერატორ კოსიოს მოიხსენიებენ, როგორც ლეგენდარულ პიროვნებას.

იმპერატორის ცხოვრების და მმართველობის წელი უცნობია. ადრეული ხანის იმპერატორების პირობითი სახელები არ იყო მიღებული „ტრადიციული წესით“ იმპერატორ კამუს მმართველობამდე, რომელიც იამატოს დინასტიის 50-ე მონარქი იყო.

გუკანშო წერდა, რომ კოსიო მართავდა ვაკი-ნო-კამის იკეკოკორო ნო მიას სასახლიდან, რომელიც დღეს იამატოს პროვინციის სახელით არის ცნობილი.

ისტორიკოსების აზრით კოსიო უდავოდ ლეგენდის ნაწილია. კოძიკი მის შესახებ მარტო სახელს და გენეოლოგიას წერს. ნიჰონ შოკი ანეის იხსენიებს, როგორც მეოთხე იმპერატორს „რვა არადარეგისტრირებული მონარქიდან“ . გუკანშო წერს, რომ ანეი იმპერატორ იტოკუს უფროსი შვილი იყო.
კოანი

იმპერატორი კოანი (; დ. ძვ. წ. 426 — გ. ძვ. წ. 290) — იაპონიის მე-6 იმპერატორი მემკვიდრეობის ტრადიციული წესის მიხედვით. ისტორიკოსები იმპერატორ კოანს მოიხსენიებენ, როგორც ლეგენდარულ პიროვნებას.

იმპერატორის ცხოვრების და მმართველობის წელი უცნობია. ადრეული ხანის იმპერატორების პირობითი სახელები არ იყო მიღებული „ტრადიციული წესით“ იმპერატორ კამუს მმართველობამდე, რომელიც იამატოს დინასტიის 50-ე მონარქი იყო.

გუკანშო წერდა, რომ კოანი მართავდა მუროს აკიცუსიმა ნო მიას სასახლიდან, რომელიც დღეს იამატოს პროვინციის სახელით არის ცნობილი.

ისტორიკოსების აზრით კოანი უდავოდ ლეგენდის ნაწილია. კოძიკი მის შესახებ მარტო სახელს და გენეოლოგიას წერს. ნიჰონ შოკი კოანის იხსენიებს, როგორც მეექვსე იმპერატორს „რვა არადარეგისტრირებული მონარქიდან“ . გუკანშო წერს, რომ კოანი იმპერატორ კოსიოს მეორე შვილი იყო.
იაპონიის იმპერია

იაპონიის იმპერია (; ოფიციალურად დიდი იაპონიის იმპერია; ასევე ცნობილია როგორც იმპერიული იაპონია და იაპონური იმპერია) — სახელმწიფო, რომელიც არსებობდა 1868 წლიდან 1945 წლამდე, მეიძის რესტავრაციიდან მეორე მსოფლიო ომში იაპონიის დამარცხებამდე. იმპერიას მართავდნენ იყვნენ იმპერატორი მუცუჰიტო, იმპერატორი ტაისიო და იმპერატორი ჰიროჰიტო.

იმ წლებში იაპონია ძალიან შეიცვალა. ის გახდა ერთ-ერთი უძლიერესი ქვეყანა მსოფლიოში. იაპონიამ შექმნა ძლიერი ჯარი და საზღვაო ფლოტი, განვითარდა სასოფლო-სამეურნეო და სამრეწველო ეკონომიკა. ქვეყანამ დაიწყო მასთან ახლოს მდებარე ქვეყნების (კორეა, ტაივანი და ჩინეთის ნაწილი) დაპყრობა და ოკუპირება.

1945 წლის 2 სექტემბერს იაპონიის იმპერია დანებდა ანტიჰიტლერული კოალიციას, მას შემდეგ, რაც ჰიროშიმასა და ნაგასაკიში ბირთვული იარაღი გამოიყენეს. ალიანსმა მოახდინა ქვეყნის ოკუპირება და მასში ცვლილებების შეტანა, კონსტიტუციის ჩათვლით. ქვეყნის ოკუპირება და რეკონსტრუქცია გაგრძელდა 1950 წლამდე.
სასიცოცხლო ზონა

სასიცოცხლო ზონა — ასტრონომიასა და ასტრობიოლოგიაში რეგიონი ვარსკვლავის გარშემო, რომელშიც პლანეტური მასის ობიექტებს საკმარისი ატმოსფერული წნევით შეუძლია წყალი თხევად მდგომარეობაში შეინარჩუნოს. სასიცოცხლო ზონის საზღვრები გამოითვლება დედამიწის ბიოსფეროს მოთხოვნილებების მიხედვით — მისი პოზიციით მზის სისტემაში და მზისგან მიღებული გამოსხივებით. რადგანაც თხევადი წყალი მნიშვნელოვანია სიცოცხლისთვის, რის გამოც დედამიწაზე არსებობს იგი, სასიცოცხლო ზონის ბუნება და მასში შემავალი ობიექტები მიჩნეულია, რომ ხელს უწყობს დედამიწის მსგავსი არამიწიერი სიცოცხლისა და ინტელექტის გავრცელების განსაზღვრაში.

მას შემდეგ, რაც 1953 წელს ცნება სასიცოცხლო ზონა შემოვიდა, მრავალი პლანეტა იქნა აღმოჩენილი მასში. ასეთი პლანეტები დედამიწაზე ბევრად მასიურია (სუპერ-დედამიწები და გაზური გიგანტები) და მათი აღმოჩენა ძალიან მარტივია. 2013 წლის 4 ნოემბერს ასტრონომებმა კეპლერის კოსმოსური მისიის მონაცემებზე დაყრდნობით განაცხადეს, რომ შესაძლოა 40 მილიარდი დედამიწის ზომის პლანეტა იყოს „ირმის ნახტომში“, რომელიც მზის მსგავსი და წითელი ჯუჯა ვარსკვლავების გარშემო სასიცოცხლო ზონაში ბრუნავს. მათი შეფასებით, ამათგან 11 მილიარდი მზის მსგავსი ვარსკვლავის გარშემო უნდა ბრუნავდეს. მეცნიერთა თქმით, უახლოესი ასეთი პლანეტა 12 სინათლის წლის დაშორებით უნდა იყოს.

მომდევნო ათწლეულებში სასიცოცხლო ზონის ცნება სიცოცხლის მთავარი კრიტერიუმი იყო. არამიწიერი თხევადი წყლის მტკიცებულების აღმოჩენის შემდეგ მიჩნეულია, რომ მისი შესამჩნევი რაოდენობა სასიცოცხლო ზონის გარეთ არსებობს. სხვა ენერგიის წყაროების დახმარებით, როგორიცაა მიქცევა-მოქცევით გათბობა, რადიოაქტიური დაშლა ან არაატმოსფერული ძალებით მინიჭებული წნევა, შესაძლოა თხევად წყალზე დამოკიდებული სიცოცხლის ძირითადი გარემო ვარსკვლავთშორის სივრცეშიც კი არსებობდეს — თაღლით პლანეტებზე ან მათ თანამგზავრებზე. გარდა ამისა, მეცნიერებმა სხვა სასიცოცხლო ზონების ცნება შემოიტანეს, სადაც შესაძლოა ალტერნატიულ ბიოქიმიაზე დაფუძნებული ჰიპოთეტური სიცოცხლისთვის ხელსაყრელი არაწყლოვანი გამხსნელები არსებობდეს. 2013 წელს სასიცოცხლო ზონაზე წარმოდგენა კიდევ უფრო გაფართოვდა იმ დაკვირვების შემდეგ, რომ სიცოცხლის ქიმია შესაძლოა დიდი აფეთქებიდან, რომელიც 13,8 მილიარდი წლის წინ მოხდა, მალევე დაიწყო, სასიცოცხლო ეპოქის განმავლობაში, როდესაც სამყარო სულ რაღაც 10-17 მილიონი წლის იყო. პანსპერმიის ჰიპოთეზის თანახმად, მეტეოროიდებით, ასტეროიდებითა და მზის სისტემის სხვა მცირე სხეულებით გავრცელებული მიკროსკოპული სიცოცხლე შესაძლოა მთელ სამყაროში არსებობდეს. თუმცა, დედამიწა ერთადერთი ადგილია ცნობილთა შორის სამყაროში, სადაც სიცოცხლე არსებობს.
კეპლერ-20

კეპლერ-20 — დედამიწიდან 950 სინათლის წლის მოშორებით მდებარე ვარსკვლავი ქნარის თანავარსკვლავედში, რომლის გარშემოც აღმოჩენილია 5 პლანეტა. ამ ვარსკვლავის ვარსკვლავიერი სიდიდე 12,51-ია, ამიტომ მისი შეუიარაღებელი თვალით დანახვა შეუძლებელია. მისი დანახვისათვის საჭიროა მინიმუმ 15 სანტიმეტრიანი ტელესკოპი. ის მზეზე ოდნავ მცირეა — მზის რადიუსის 94% და მზის მასის 91%. ფოტოსფეროს ეფექტური ტემპერატურა 5,466 ოდნავ მცირეა მზისაზე, რის გამოც ის ყვითელია და 8 ტიპის ვარსკვლავადაა კლასიფიცირებული. წყალბადისა და ჰელიუმის ელემენტების გარდა სხვათა სიუხვე (რასაც ასტრონომიაში მეტალურობა ეწოდება) დაახლოებით მზის მსგავსია. ის შესაძლოა მზეზე ხნიერი იყოს.

პლანეტური სისტემა
2011 წლის 20 დეკემბერს კეპლერის კოსმოსური ტელესკოპის მკვლევართა გუნდმა განაცხადა აღმოჩენა 5 პლანეტიანი სისტემისა, რომელიც შეიცავს 3 პატარა გაზურ გიგანტს და პირველ 2 დედამიწის ზომის ეგზოპლანეტას — კეპლერ-20 (აღმოჩენილი პირველი ეგზოპლანეტა, რომელიც დედამიწაზე პატარაა და მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავის გარშემო ბრუნავს) და კეპლერ-20, რომელიც მზის მსგავსი ვარსკვლავის გარშემო ბრუნავს. მიუხედავად იმისა, რომ ეს პლანეტები დედამიწის ზომისაა, ისინი დედამიწის მსგავსი არაა, რადგან დედავარსკვლავთან ძალიან ახლოს ბრუნავს, ვიდრე დედამიწა და, აქედან გამომდინარე, სასიცოცხლო ზონაში არ იმყოფება. მათი ზედაპირის ტემპერატურა დაახლოებით 760 ° და 427 °-ია, შესაბამისად. სისტემაში არსებული ნეპტუნის ზომის სხვა პლანეტებიც: კეპლერ-20, კეპლერ-20 და კეპლერ-20 დედავარსკვლავთან ძალიან ახლოს ბრუნავს.
ცრესი

}
| მდებარეობა = ადრიატიკის ზღვა
| კუნძულთა რაოდენობა =
| მთავარი კუნძული =
| ფართობი_კმ2 = 405.78
| სია =
| სიგრძე_კმ =
| სიგანე_კმ =
| სანაპიროს სიგრძე =
| სანაპიროზოლი_კმ =
| უმაღლესი მთა = გორიცე
| სიმაღლე_მ = 648
| ქვეყნის სახელი =
| ქვეყანა =
ცრესი (, , , , ჩერსოს) — ხორვატიის კუნძული ადრიატიკის ზღვაში. ის მდებარეობს კვარნერის უბის ჩრდილოეთ ნაწილში. კუნძულზე მოხვედრა შესაძლებელია ბორანით კრკიდან და ისტრიის ნახევარკუნძულიდან.

მისი ფართობია 405.78კმ2, რითიც ის უტოლდება მეზობელ კრკის, თუმცა მრავალი წლის მანძილზე კრკი მიიჩნეოდა ადრიატიკის უდიდეს კუნძულად. 2011 წლის მონაცემებით ცრესის მოსახლეობა შეადგენს 3,184 ადამიანს.

ცრესი და მისი მეზობელი ლოშინი ერთ დროს ერთ კუნძულს წარმოადგენდნენ, თუმცა ისინი გაყვეს არხით და ახლა ერთმანეთს ოსორის დასახლებასთან ხიდით უკავშირდებიან. ცრესის მტკნარი წყლის რესურსს მხოლოდ ტბა ვრანა წარმოადგენს.
ირლანდიის ჩემპიონატი სნუკერში პროფესიონალთა შორის

ირლანდიის ჩემპიონატი სნუკერში პროფესიონალთა შორის (, ზოგჯერ გვხვდება გამარტივებული სახელწოდება ) — სნუკერის პროფესიონალური არარეიტინგული ტურნირი. სხვადასხვა დროს იმართებოდა ჩრდილოეთ ირლანდიასა და ირლანდიაში. როგორც ამ ტიპის სხვა შეჯიბრებები, ტურნირი ტარდება მხოლოდ ადგილობრივი მოთამაშეების მონაწილეობით — ამ შემთხვევაში, მთელი ირლანდიის მოთამაშეებს შორის.

ისტორია
ირლანდიის პირველი ჩემპიონატი გაიმართა 1947 წელს. იგი მოიგო იმ დროისთვის პრაქტიკულად კუნძულის ერთადერთმა ძლიერმა სნუკერისტმა — ჯეიკი რიმ. ჯეიკი რი თითქმის ყველა ჩემპიონატში იმარჯვებდა 1972 წლის ჩათვლით (გამონაკლისია 1952 წელი, როდესაც იგი ჯეკ ბეიტსთან დამარცხდა). მთელი ამ დროის განმავლობაში ტურნირი ჩელენჯის საფუძველზე თამაშდებოდა — წინა ტურნირის გამარჯვებული ავტომატურად ფინალში ხვდებოდა და შეეძლო მოწინააღმდეგის არჩევა.

გამარჯვებულები
ჩაკოვეცი

ჩაკოვეცი (ხორვ. ) — ქალაქი ხორვატიის უკიდურეს ჩრდილოეთში, ზაგრებიდან დაახლ. 90 კმ-ში; მედიმურჟეს ჟუპანიის ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქი.

ისტორია
რომაულ ეპოქაში, თანამედროვე ქალაქის ტერიტორიაზე არსებობდა გამაგრებული ბანაკი აკუამა.

თანამედროვე სახელით ქალაქი მხოლოდ 1328 წლიდან მოიხსენიება. სახელი მომდინარეობს უნგრელი მთავრის, დიმიტრი ჩაკისაგან, რომელმაც ამ ადგილას საუკუნეში ხის კოშკი ააგო, რომელიც მის სახელს ატარებდა. მოგვიანებით სახელი მთელმა ქალაქმა მიიღო.

1466 წელს ქალაქი ზრინსკების სამეფო ოჯახის ხელში გადავიდა, რის შემდეგაც ჩაკოვეცმა აყვავება დაიწყო. 1579 წელს მან ოფიციალურად მიიღო ქალაქის სტატუსი და შესაბამისი პრივილეგიები.

1738 წელს ქალაქი ძლიერად დააზიანა მიწისძვრამ, 1741 წელს კი — ხანძარმა.

ქალაქი, ისევე როგორც მთელი ქვეყანა, საკმაოდ დიდი ხნის განმავლობაში იყო ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის ნაწილი. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ, ჩაკოვეცი, მთელ ხორვატიასთან ერთად, იუგოსლავიის შემადგენლობაში შევიდა, 1991 წლიდან კი დამოუკიდებელი ხორვატიის ნაწილია.

დაძმობილებული ქალაქები
ნადკანიჟა, უნგრეთი
პლონსკი, პოლონეთი
შრამბერგი, გერმანია
კირიატ ტივონი, ისრაელი
საზედამხედველო და სამომსახურებო დირექცია

საზედამხედველო და სამომსახურებო დირექცია (გერმ. - ), გერმანული აბრევიაციით – ა-დე-დე, - რაინლანდ-პფალცის მხარის ცენტრალური ადმინისტრაციული უწყება, რომლის მთავარი შტაბ-ბინა ტრირში მდებარეობს და 2000 წლიდან წარმოადგენს შუამავალ სამმართველოს მხარის მთავრობასა და კომუნალურ თვითმმართველობას შორის.

ა-დე-დეს მონათესავე უწყებები არის სასტრუქტურო და სანებართვო საქმეთა დირექციები (შემოკლ. ) „ნორდი“ (ჩრდილოეთი) კობლენცში და „ზიუდი“ (სამხრეთი) ნოიშტადტ ან დერ ვაინშტრასეში.

ორგანიზაცია
ა-დე-დე სათავეში უდგას პრეზიდენტი, რომელიც სახელდება პრემიერ-მინისტრის მიერ. პრეზიდენტს მოადგილეობს ვიცე-პრეზიდენტი. ორივე პირი პოლიტიკურ მოხელეებს წარმოადგენენ.

ა-დე-დეს განყოფილებები
განყოფილება 1: მთავარი ამოცანები:

საზღვარზე მავალთა თანამშრომლობა - ევროპა
ევრიკავშირის წამახალისებელი პროგრამები - ინტერრეგ 4 დიდი რეგიონი
ა-დე-დეს პრესის გაყოფილება
მთავარი ამოცანები, დაჯილდოებები, პატივგებები და მისთ. დაჯილდოებები, პატივგებები, სახელმწიფო სიმბოლოები
პერსონალური სამმართველო
თანადროული ამმართველო
ზარალის რეგულირების კანტორა, კობლენცი
მოხელეთა სამსახურის დროის დამდგენი კანტორა
სპეციალური განათლება
საინფორმაციო ტექნიკა
გარემოს დაცვის ინფორმაციები
შიდა ბაზარი-საინფორმაციო სისტემა

განყოფილება 2: კომუნალური და საპროტექტორო ამოცანები, სოციალური სფერო
კომუნალური ზედამხედველობა
კომუნალური განვითარება, სპორტი, ძეგლთა დაცვა
ექსპერიმენტული ბინათ- და ქალაქმშენებლობა
შეჯიბრება - ჩვენს სოფელს აქვს მომავალი -
სოფლის განახლება
ქალაქმშენებლობითი განახლება
ინვესტიცია
სასპორტო, სათამაშო და თავისუფალი დროის გატარების ნაგებობათა მშენებლობის წახალისება
სახანძრო და უბედური შემთხვევების სამსახური / სამაშველო სამსახური
წესრიგის დაცვა, პროტექტორატის საქმეები, უცხოელ სამხედროთა საგასამრჯელო განყოფილება
სოციალური სფეროს, ოჯახის, ლტოლვილთა დაცვა
ფონდები
საომარ საშუალებათა გაუვნებელყოფის სამსახური
თავშესაფრის მაძიებელთა მიმღები დაწესებულება
თავისუფლების შეზღუდევის დაწესებულება ქვეყნის დატოვების ვალდებულთათვის

განყოფილება 3: სკოლები

სასკოლო სტრუქტრუების განვითარება და სკოლების განვითარების დაგეგმვა
რაინლანდ-პფალცის სკოლებში ადგილის დასაკავებელი კონკურსის განცხადებები და ამონაწერები ვაკანტური თანამდებობების შესახებ
სამთელდღეო სკოლები
სასკოლო ზედამხედველობა
განცხადებები და ინფორმაციები
წახალისება და ფულადი დანამატები
უცხოური საბუთების ცნობა
სამეცნიერო გამოკვლევები
საერთაშორისო ურთიერთობები
ქალებისა და მამაკაცების უფლებრივი გათანაბრება სკოლებში
პროექტი მასწავლებელთა ჯანმრთელობის დაცვა
პროექტი განვრცობილი დამოუკიდებლობა (პე-ე-ესი)
თავისუფალი სასწავლო დაწესებულებები
სასკოლო სპორტი

ხარისხის გარანტიის, ევალუაციის (შეფასება) და სკოლების დამოუკიდებლობის სააგენტო (ა-ქუ-ესი)

განყოფილება 4: აგრიკულტურა, მეღვინეობა, სამეურნეო სამართალი

სოფლის მეურენეობა და მეღვინეობა
აგრიკულტურული ზედამხედველობა
აგრაგული სფეროს წახალისება და ვეტერინარული შემოწმების სამსახური
სოფლის განვითარება
სამეურნეო სამართალი და ფასების ზედამხედველობა, კვების უზრუნველყოფა
აქტუალური რიცხვები კვების მრეწველობიდან / ფასების განვითარება ცხოველთა სასაკლაო ბაზრებზე
საკომასაციო დასკვნების კანტორა.
კეპლერ-20e

კეპლერ-20 — ეგზოპლანეტა ვარსკვლავ კეპლერ-20-ის გარშემო. ეს პლანეტა ყურადსაღებია, რადგან ის პირველი პლანეტაა დედამიწაზე პატარა რადიუსით, რომელიც მზის მსგავსი ვარსკვლავის ორბიტაზე იქნა ნაპოვნი. პლანეტა ვარსკვლავიდან დაშორებით მეორეა კეპლერ-20-ს შემდეგ. მისი ზედაპირის ტემპერატურა 1040 -ია, რის გამოც მის ზედაპირზე თხევადი წყალი ვერ იარსებებს (იხ. სასიცოცხლო ზონა). სხვა 4 პლანეტასთან ერთად, კეპლერ-20-ის აღმოჩენა 2011 წლის 20 დეკემბერს გამოაცხადეს.

ორბიტა
კეპლერ-20-ს დიდი ნახევარღერძი 0,0507 ასტრონომიული ერთეულია, მისი ორბიტალური პერიოდი კი 6,098 დღეა (უკიდურესად მცირე ცდომილებით). ორბიტის დახრილობა 87,50°-ია, რის გამოც მისი ტრანზიტები მზის სისტემიდან დაკვირვებადია. სისტემის სხვა პლანეტის მსგავსად, ამ პლანეტის მაღალი მაქსიმალური ექსცენტრისიტეტი არის 0,28, თუმცა სისტემაში ყველაზე დაბალია.
ბეშენოვა

ბეშენოვა — სოფელი და მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ სლოვაკეთში, ჟილინის მხარის რუჟომბეროკის რაიონში. ცნობილია ცხელი წყლის პარკით, რომელიც წლის მანძილზე ათასობით ტურისტს იზიდავს.

ისტორია
ისტორიულ ჩანაწერებში სოფელი პირველად 1503 წელს იხსენიება.

გეოგრაფია
მუნიციპალიტეტი მდებარეობს ზღვის დონიდან 512 მეტრზე და მოიცავს 4.297 კმ² ტერიტორიას. მოსახლეობა დაახლოებით 390 ადამიანია.
ლოშინი

}
| მდებარეობა = ადრიატიკის ზღვა
| კუნძულთა რაოდენობა =
| მთავარი კუნძული =
| ფართობი_კმ2 = 74.36
| სია =
| სიგრძე_კმ =33
| სიგანე_კმ =25–4.75
| სანაპიროს სიგრძე =
| სანაპიროზოლი_კმ =112.7
| უმაღლესი მთა = ტელევრინი
| სიმაღლე_მ = 588
| ქვეყნის სახელი =
| ქვეყანა =
ლოშინი (; ვენეც. ; ) — ხორვატიის კუნძული ჩრდილოეთ ადრიატიკის ზღვაში, კვარნერის უბეში. მდებარეობს რიეკადან სამხრეთით. ადმინისტრაციულად შედის პრიმორიე-გორსკი-კოტარის მხარეში. ლოშინი 33 კმ²-ით ადრიატიკის ზღვაში სიდიდით კუნძულია. მისი მთლიანი სანაპირო ზოლი შეადგენს 112.7 კმ-ს.

კუნძულ ლოშინზე არის შემდეგი დასახლებები: ნერეზინე, სვეტი-იაკოვი, ჩუნსკი, არტატორე, მალი-ლოშინი და ველი-ლოშინი.

ტრანსპორტი
კუნძულს სიგრძეზე კვეთს რეგიონული მნიშვნელობის გზა. ლოშინი ბორანით უკავშირდება კუნძულ ცრესს და ასევე არის აეროპორტიც.
ალექსი წვეროშვილი

ალექსი წვეროშვილი (დ. 1878 — გ. 1942) — ქართველი პოეტი. ალექსი დაიბადა თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სოფლიონში. წერა-კითხვა ბავშვობაშივე უსწავლია. თითქმის ზეპირად სცოდნია „ვეფხისტყაოსანი“. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე გაიწვიეს რუსეთის არმიაში. 7 წელი გაატარა ტყვეობაში ქალაქ მიუნხენში. წერდა რუსულ და გერმანულ ენებზე. 1921 წელს დაბრუნდა სამშობლოში. თავს ფიზიკური შრომით (იყო მჭედელი და დურგალი) ირჩენდა და თან კაფიებსა და ლექსებს ქმნიდა. 1939 წელს დასახლდა ლაფანყურში, სადაც 1942 წელს გარდაიცვალა.
შამპლენის ზღვა

შამპლენის ზღვა — ყოფილი და დროებითი ვიწრო მარილიანი ყურე ატლანტის ოკეანეში, რომელიც შეიქმნა მყინვარის უკანდახევის შედეგად უკანასკნელი გამყინვარების დასასრულს. იგი მოიცავდა დღევანდელი კანადის პროვინციების კვებეკისა და ონტარიოს მიწებსა და აშშ-ის ნიუ-იორკისა და ვერმონტის შტატების გარკვეულ ნაწილს. არსებობდა 12-10 ათ. წლის წინ. მაქსიმალური სიღრმე დაახლოებით 200 მ აღწევდა და ეს ნიშნული მის ცენტრალურ ნაწილში იყო განთავსებული. საწყის ეტაპზე მისი წყალი ცივი იყო, თუმცა შემდეგ წყალმა ტემპერატურის ზრდა განიცადა. შამპლენის ზღვის მარილიანობა (10-30 ‰) და ტემპერატურა (-1°-იდან 8°-მდე) ამჟამინდელი ჯეიმზის უბის მსგავსია. დღეს ამ ზღვის არსებობაზე მიუთითებს ფაუნის ზოგიერთი წარმომადგენელი, რომლებიც იპოვეს ოტავისა და მონრეალის სიახლოვეს. სახელწოდება პირველად გამოიყენა ამერიკელმა გეოლოგმა ჩარლზ ჰენრი ჰიჩკოკმა 1906 წელს.
წუნდის საერისთავო

წუნდის საერისთავო — ძვ. წ. საუკუნეში იბერიის მეფე ფარნავაზ -მა დააარსა წუნდის საერისთავო. საერისთავოს ცენტრს წარმოადგენდა ქალაქი წუნდა, რომელიც ტრადიციის მიხედვით ქართველთა ერთ-ერთ ეთნოსს, ჯავახოსს დაუარსებია. ერისთავის გამგებლობაში შედიოდა ჯავახეთი, კოლა, არტაანი. წუნდაზე გადიოდა ბიზანტიიდან ქართლში მომავალი გზა, რომელმაც დიდი როლი ითამაშა საერისთავოს დაწინაურებაში. საუკუნისთვის ქალაქი წუნდა თანდათან დაქვეითდა და ჯავახეთის ცენტრი თმოგვის ციხეში გადაიტანეს.
(3) იუნონა

3 იუნონა (; სიმბოლო: ), ადრე 804 — მთავარი სარტყლის ასტეროიდი. ის ორი უზარმაზარი კლდოვანი ასტეროიდის ( ტიპის) ერთ-ერთი ნაწილია 15 ეუნომიასთან ერთად. მეცნიერთა შეფასებით, მისი მასა ასტეროიდთა სარტყლის მასის 1%-ს შეადგენს. აღმოჩენილია გერმანელი ასტრონომის კარლ ლ. ჰარინგის მიერ 1804 წლის 1 სექტემბერს. სახელი დაერქვა ღვთაება იუნონას პატივსაცემად, რომაული მითოლოგიიდან.