დავით გურგენიძე

დავით ანტონის ძე გურგენიძე (დ. 26 სექტემბერი, 1953, სოფელი ჩაილური, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ეტიუდისტი. საჭადრაკო კომპოზიციაში საერთაშორისო დიდოსტატი (1989), სსრკ სპორტის ოსტატი (1979), საერთაშორისო ოსტატი (1980), საერთაშორისო არბიტრი (1994). პირვველი და ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი ეტიუდების შედგენაში (1997, 2003), ორჯერ მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი (2005, 2007), გახდა სსრკ ჩემპიონი (1981, 1985), ორჯერ ვერცხლისა და სამჯერ ბრინჯაოს პრიზიორი. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1975). საქართველოს საჭადრაკო კომპოზიციის კომისიის თავმჯდომარე (1991), საერთაშორისო არბიტრი ჭადრაკში (2000); საქართველოს ქალთა ნაკრების კაპიტანი მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადაზე (ვერცხლი; 2000). საქართველოს ჭადრაკის ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტი (1994–2004). გამოაქვეყნა 1000-ზე მეტი ეტიუდი, მიიღო 100-ზე მეტი პირველი პრიზი. დავით გურგენიძე 26 წიგნის ავტორია, მ. შ.: „რჩეული ეტიუდები-1“ (1993), „რჩეული ეტიუდები-2“ (1995; ორივე ინგლისურად); „ოთარ ტაბიძის საჭადრაკო ფილოსოფია“ (1999); „პაწია ეტიუდები“ (1999); „100 მინიატიურა“ (1999); „სისადავე, სილაღე და სილამაზე“ (1999). დავით გურგენიძე დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1997).

ბიოგრაფია
დავით გურგენიძის ცხოვრება ბავშვობიდანვე მჭიდროდ უკავშირდება ჭადრაკს, განსაკუთრებით კი საჭადრაკო კომპოზიციას. 1953–1968 წლებში იგი სწავლობდა საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩაილურში. ამ პერიოდში ჭადრაკის პოპულარობას მის ოჯახში დიდწილად განსაზღვრავდა პირველი ქართველი დიდოსტატის, ბუხუტი გურგენიძის პიროვნება, რომელთანაც მოგვიანებით მას მჭიდრო მეგობრული ურთიერთობა ჩამოუყალიბდა. 1964 წელს დედამ, ქეთევან ექვთიმიშვილმა — ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელმა, მას უყიდა გია ნადარეიშვილის წიგნი „საჭადრაკო ეტიუდები“ და გამოიწერა ჟურნალი შახმატი ვ სსსრ. 1967 წელს დავით გურგენიძემ ამ ჟურნალის მიერ გამოცხადებულ ამოცანებისა და ეტიუდების ამოხსნის კონკურსში გაიმარჯვა და მიიღო სპეციალური დიპლომი, რომელსაც ხელს აწერდა გამოჩენილი დიდოსტატი იური ავერბახი. 1968–1970 წლებში იგი სწავლობდა თბილისის 55-ე საშუალო სკოლაში. ამავე პერიოდში გურგენიძე სწავლობდა თბილისის პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლის ჭადრაკის წრეში — თავდაპირველად რომან ჯინჯიხაშვილთან, შემდეგ კი ცნობილი პედაგოგის, შოთა ინწკირველის ხელმძღვანელობით. სწორედ აქ ჩამოყალიბდა მისი პროფესიული მიმართულება — საჭადრაკო კომპოზიცია. ის პირველად 1965 წელს გამოჩნდა საჭადრაკო პრესაში, როგორც კომპოზიციების ამომხსნელისა. მოგვიანებით მან უკვე საკუთარი ეტიუდების შექმნა დაიწყო, რაც განსაკუთრებული ყურადღების საგანი გახდა. მისი პირველი ეტიუდი გამოქვეყნდა 1968 წელს რიგის ჟურნალში შახმატი. დიდი ხნის მანძილზე გურგენიძე თავის პირველ ნამუშევრად მიიჩნევდა 1970 წლის 11 იანვარს გაზეთ ლელოში დაბეჭდილ ეტიუდს, რომელიც ბუხუტი გურგენიძეს ეძღვნებოდა.

ოჯახი
დავით გურგენიძეს ჭადრაკის თამაში მამამ, ანტონ გურგენიძემ ასწავლა, რომელიც სხვადასხვა პერიოდში იყო სოფლის საბჭოსა და კოლმეურნეობის თავმჯდომარე. დედა — ქეთევან ექვთიმიშვილი — ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი იყო. დავით გურგენიძეს ჰყავს მეუღლე — იზა თანდილაშვილი — და სამი შვილი: თათია (დ. 1992), ტატო (დ. 1995) და თორნიკე (დ. 1996).

საჭადრაკო საქმიანობა
1976 წლიდან — ჭადრაკის მწვრთნელი საგარეჯოში;
1983 წლიდან — საგარეჯოს ჭადრაკის სახლის ხელმძღვანელი;
1985–1993 წლებში — საქართველოს ჭადრაკის ფედერაციის აღმოსავლეთ საქართველოს ინსპექტორი;
1989–1994 წლებში — საქართველოს ფიზიკური კულტურისა და სპორტის სახელმწიფო ინსტიტუტის პედაგოგი ჭადრაკის სპეციალიზაციით;
1989 წლიდან — საქართველოს ჭადრაკის ფედერაციის გამგეობის წევრი;
1992 წლიდან — საჭადრაკო კომპოზიციის კომისიის თავმჯდომარე;
1993 წლიდან — საქართველოს დელეგატი საჭადრაკო კომპოზიტორთა მსოფლიო ფედერაციაში ;
1994–2004 წლებში — საქართველოს ჭადრაკის ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტი;
1997 წლიდან — გაზეთ საქართველოს რესპუბლიკის საჭადრაკო დანართის ლაზიერის რედაქტორი;
2002 წლიდან — თბილისის მოსწავლე-ახალგაზრდობის სასახლის საჭადრაკო სკოლის მთავარი მწვრთნელი.

მიღწევები
სსრკ-ის ჩემპიონატები ეტიუდების შედგენაში
1969–1970 — – ადგილი
1971–1972 — ადგილი
1973–1974 — ადგილი
1975–1976 — ადგილი
1977–1978 — ადგილი
1979–1980 — ადგილი
1981–1982 — ადგილი
1983–1984 — ადგილი
1985–1986 — ადგილი
1987–1988 — მედალი

მსოფლიო ჩემპიონობა
საჭადრაკო კომპოზიციაში მსოფლიო ჩემპიონის ოფიციალური ტიტული თავდაპირველად არ არსებობდა. მოგვიანებით ფიდე-მ დააწესა წესი, რომლის მიხედვითაც ჩემპიონობა ენიჭება იმ კომპოზიტორს, რომელმაც „ფიდე-ს ალბომში“ (გამოიცემა 1961 წლიდან სამ წელიწადში ერთხელ) ყველაზე მეტი ქულა დააგროვა. დავით გურგენიძემ ოთხჯერ გაიმარჯვა „ფიდე-ს ალბომის“ კონკურსში (1974–1976, 1977–1979, 1980–1982, 1986–1988), ხოლო 1989–1991 წლების ალბომის მიხედვით მას ოფიციალურად მიენიჭა მსოფლიო ჩემპიონის წოდება; აღნიშნულ ალბომში დაიბეჭდა მისი 17 ეტიუდი.

მსოფლიო ჩემპიონატები ეტიუდების შედგენაში
1998–2000 — ადგილი
2001–2003 — ადგილი
2004–2006 — ადგილი

ტიტულები
საერთაშორისო ოსტატი საჭადრაკო კომპოზიციაში — 1980
საერთაშორისო დიდოსტატი საჭადრაკო კომპოზიციაში — 1990
საერთაშორისო არბიტრი საჭადრაკო კომპოზიციაში — 1994

სხვა საქმიანობა
დავით გურგენიძე ოთხჯერ მონაწილეობდა საქართველოს ვაჟთა ჩემპიონატების ფინალურ ეტაპზე (1973, 1977, 1980, 1981). იგი იყო საქართველოს ნაკრების კონსულტანტი და კაპიტანი სხვადასხვა საერთაშორისო ტურნირზე, მათ შორის 1996 წლის ერევნის საჭადრაკო ოლიმპიადაზე, სადაც საქართველოს ნაკრებმა მე-8 ადგილი დაიკავა.

წვლილი საჭადრაკო კომპოზიციაში
2013 და 2023 წლებში ბათუმმა უმასპინძლა საჭადრაკო კომპოზიტორთა მსოფლიო კონგრესსა და მსოფლიო ჩემპიონატს კომპოზიციების ამოხსნაში. დავით გურგენიძის ინიციატივით დაარსდა ინდივიდუალური მსოფლიო ჩემპიონატი ამოცანებისა და ეტიუდების შედგენაში, ასევე მსოფლიო ჩემპიონატები საჭადრაკო კომპოზიციების ამოხსნაში.

რჩეული ეტიუდები
ამოხსნა:

1. მფ3!!
მხედარი ალყაშია, ამიტომ ერთი ტემპის დაკარგვაც უაზრობაა: 1. მფ2? მფ7 2. მფ3 მფ7 3. მფ4 მფ:7 4. მფ:5 5 და თეთრი მეფე ვერ ხვდება პაიკის კვადრატში. თუ რატომ არ შეიძლება 1. მფ3?, ოდნავ მოგვიანებით გახდება ცნობილი.
1. ... მფ6
ახლა 1. ... მფ7-ის შემთხვევაში ყველაფერი რიგზეა: 2. მფ4 მფ7 3. მფ:5 მფ:7 4. მფ4 და ყაიმი.
2. მ8+! მფ5
3.მ7 5
4.მ5 4
5.მ3!
აი, რატომ ამჯობინეს 1. მფ3 სვლა 1. მფ3-ს: 3 უჯრა თავისუფალი უნდა ყოფილიყო.
5. ... 3
6.მფ2 2
7.მფ1! 1ლ
8.მ3+ და კეთილად დამთავრდა კრუიზი მთელ დაფაზე (ეტიუდი მოცემულია ანატოლი კუზნეცოვის კომენტარებით.

აღნიშნულ ეტიუდზე საკუთარი მოსაზრება გამოთქვა მსოფლიო ჩემპიონმა ბორის სპასკიმ: „დაფაზე ვალაგებთ დავით გურგენიძის მიერ 1970 წელს შექმნილ ეტიუდს. გამაოგნებელია! უბრალოდ მშვენიერია! მხედარი და პაიკები - შესანიშნავი რამეა! თეთრები იწყებენ და ყაიმს აღწევენ. რითაა საინტერესო ეს პოზიცია! თეთრებმა უნდა შეუტიონ 5 პაიკს! ორი ლოგიკური სვლაა - მფ3 ან მფ3. თუ თქვენ მხედარს აიღებთ, მე ვასწრებ პაიკის შეჭმას და კვადრატში ვხვდები. ეშმაკური რამაა. იმისათვის, რომ თეთრები გადარჩნენ, საჭიროა 3 უჯრა მხედრისთვის დავტოვოთ. ამიტომ ყაიმი მიიღწევა მხოლოდ მფ3-ით. იწყება მხედრის დიდი ლაშქრობა. მხედარს შეუძლია იბრძოლოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ის 1-ზე მოხვდება და არა 2-ზე. განსაცვიფრებელია“.