პედრო დე აისინენა პინიოლი

პედრო დე აისინენა პინიოლი (დ. 19 ოქტომბერი, 1802 — გ. 14 მაისი, 1897)) — გვატემალელი კონსერვატორი პოლიტიკოსი და აისინენას კლანის წევრი, რომელიც მჭიდროდ თანამშრომლობდა რაფაელ კარერას კონსერვატიულ რეჟიმთან. იგი იყო გვატემალის დროებითი პრეზიდენტი 1865 წელს, კარერას გარდაცვალების შემდეგ.

ბიოგრაფია
აისინენა პინიოლი იყო აისინენას მეორე მარკიზის, ვისენტე აისინენას ვაჟი და სასულიერო პირის, ხუან ხოსე დე აისინენა ი პინიოლის უმცროსი ძმა, რომელმაც მემკვიდრეობით მიიღო ტიტული. პედროს ბიძა იყო მარიანო დე აისინენა პინიოლი, ასევე ძლიერი ოჯახის გამოჩენილი წევრი. პედრომ ცოლად შეირთო თავისი ბიძაშვილი, დოლორეს დე აისინენა მიჩეო, რომელიც ფერდინანდ -ის მთავრობის გავლენიანი წევრის ქალიშვილი იყო. პედრო მსახურობდა გვატემალის საგარეო საქმეთა მინისტრად (1854-1871 წლებში) და, შესაბამისად, მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა ქვეყნის საგარეო პოლიტიკაში.

დეკრეტი, რომლითაც გვატემალა რაფაელ კარერას სამუდამო პრეზიდენტად აცხადებს, 1854 წელი. პედრო დე აისინენა დოკუმენტის ერთ-ერთი ხელმომწერია საგარეო საქმეთა მინისტრის სტატუსით.

1854 წლის კონკორდატი
1854 წელს დამყარდა კონკორდატი წმინდა საყდართან, რომელსაც 1852 წელს ხელი მოაწერეს კარდინალმა ანტონელიმ, ვატიკანის სახელმწიფო მდივანმა და ფერნანდო ლორენზანამ გვატემალის სრულუფლებიანმა ელჩმა წმინდა საყდართან. ამ ხელშეკრულებით რომელიც შემუშავებული იყო აისინენას კლანის ლიდერის, დოქტორისა და სასულიერო პირის ხუან ხოსე დე აისინენა პინიოლის მიერ გვატემალამ მოსახლეობის განათლება კათოლიკური ეკლესიის რეგულარული ორდენების კონტროლის ქვეშ მოაქცია, აიღო ვალდებულება პატივი ეცა ეკლესიის საკუთრებისა და მონასტრებისთვის, დაუშვა სავალდებულო მეათედი და ეპისკოპოსებს მისცა ქვეყანაში გამოქვეყნებული ნებისმიერი მასალის ცენზურის უფლება; სანაცვლოდ, გვატემალამ მიიღო კურთხევა არმიის წევრებისთვის, უფლება მისცა მათ, ვინც შეიძინა 1829 წელს ლიბერალების მიერ ეკლესიისთვის ჩამორთმეული ქონება, შეენარჩუნებინათ იგი, მიეღო გადასახადები ეკლესიის საკუთრებიდან და გვატემალის კანონმდებლობით მიენიჭა უფლება, გაესამართლებინა გარკვეული დანაშაულის ჩამდენი სასულიერო პირები. კონკორდატი რატიფიცირდა პედრო დე აისინენასა და რაფაელ კარერას მიერ 1854 წელს და მან შეინარჩუნა მჭიდრო კავშირი ეკლესიასა და სახელმწიფოს შორის; ის ძალაში იყო მარშალ ვისენტე სერნა ი სერნას კონსერვატიული მთავრობის დამხობამდე.

ვაიკ-აისინენას ხელშეკრულება: კონვენცია ბელიზის საზღვრების შესახებ
ბელიზის რეგიონი იუკატანის ნახევარკუნძულზე არასოდეს ყოფილა ოკუპირებული არც ესპანეთისა და არც გვატემალის მიერ, მიუხედავად იმისა, რომ ესპანეთმა საუკუნეში განახორციელა რამდენიმე საძიებო ექსპედიცია, რაც გახდა ამ ტერიტორიაზე პრეტენზიის საფუძველი; გვატემალამ უბრალოდ მემკვიდრეობით მიიღო ეს არგუმენტი ტერიტორიაზე პრეტენზიის გამოსაცხადებლად, მიუხედავად იმისა, რომ 1821 წელს ესპანეთისგან დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ რეგიონში არცერთი ექსპედიცია არ გაუგზავნია ცენტრალური ამერიკის სამოქალაქო ომის გამო, რომელიც 1860 წლამდე გაგრძელდა. მეორე მხრივ, ბრიტანელებს იქ მცირე დასახლება ჰქონდათ დაარსებული საუკუნის შუა ხანებიდან, ძირითადად, როგორც მეკობრეების ბანაკი, მოგვიანებით კი ძვირფასი ხის მასალის მოსაპოვებლად; ეს დასახლებები არასოდეს ყოფილა აღიარებული ბრიტანეთის კოლონიებად, თუმცა ისინი გარკვეულწილად იამაიკის ბრიტანული მთავრობის იურისდიქციის ქვეშ იმყოფებოდნენ. საუკუნეში ბელიზი გახდა ცენტრალური ამერიკის მთავარი კონტრაბანდული ცენტრი, მიუხედავად იმისა, რომ ბრიტანელებმა 1783 და 1786 წლების ხელშეკრულებებით აღიარეს ესპანეთის სუვერენიტეტი რეგიონზე, ცეცხლის შეწყვეტისა და ბელიზში ხის ჭრის გაგრძელების ნებართვის სანაცვლოდ.

1821 წელს ესპანეთისგან დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, ბელიზი გახდა ბრიტანეთის კომერციული შესასვლელის წამყვანი წერტილი ყელზე; ბრიტანელმა კომერციულმა ბროკერებმა იქ დაიმკვიდრეს თავი და შექმნეს აყვავებული სავაჭრო გზები გვატემალის, ჰონდურასისა და ნიკარაგუას კარიბის ზღვის პორტებთან.

ლიბერალები გვატემალაში ხელისუფლებაში 1829 წელს მოვიდნენ აისინენას ოჯახისა და კათოლიკური ეკლესიის რეგულარული სამღვდელოების დამარცხებისა და გაძევების შემდეგ და დაიწყეს ოფიციალური საჩივარი ინგლისის გვირგვინის წინაშე ბელიზის ტერიტორიის შესახებ; ამავდროულად, ლიბერალ კაუდილო ფრანსისკო მორაზანს, ცენტრალური ამერიკის ფედერაციის მაშინდელ პრეზიდენტს, ჰქონდა პირადი კავშირები ბრიტანულ ინტერესებთან, განსაკუთრებით ძვირფასი ხის ბაზარზე. გვატემალაში ლიბერალმა გუბერნატორმა მარიანო გალვესმა რამდენიმე მიწის კონცესია გადასცა ბრიტანეთის მოქალაქეებს, მათ შორის ქვეყნის საუკეთესო სასოფლო-სამეურნეო მიწა ვერაპაზში; ინგლისელებთან ეს გარიგებები გამოიყენა გვატემალის სეკულარულმა სამღვდელოებამ რომელიც არ იყო გაძევებული მონასტრების მსგავსად, მაგრამ დაკარგული ჰქონდა შემოსავალი სავალდებულო მეათედიდან, რამაც იგი დაასუსტა რათა დაედანაშაულებინა ლიბერალური მთავრობა მწვალებლობაში და დაეწყო გლეხთა აჯანყება „ერეტიკოსი“ ლიბერალების წინააღმდეგ და „ჭეშმარიტი რელიგიის“ სასარგებლოდ. როდესაც რაფაელ კარერა, გლეხთა აჯანყების ლიდერი და სარდალი, ხელისუფლებაში 1840 წელს მოვიდა, მან შეაჩერა პრეტენზიები ბელიზზე და რეგიონში დააარსა გვატემალის საკონსულო ამ მნიშვნელოვან კომერციულ ლოკაციაზე გვატემალის ინტერესების ზედამხედველობისთვის. ბელიზის ვაჭრობა ყვავოდა რეგიონში 1855 წლამდე, სანამ კოლუმბიელებმა ააშენეს ტრანსოკეანური რკინიგზა, რამაც ვაჭრობის ნაკადს საშუალება მისცა უფრო ეფექტურად გადაადგილებულიყო წყნარი ოკეანის პორტისკენ; მას შემდეგ ბელიზის კომერციულმა მნიშვნელობამ მკვეთრი ვარდნა დაიწყო.

როდესაც 1847 წელს იუკატანის ნახევარკუნძულზე დაიწყო იუკატანის კასტური ომი მაიას აჯანყება, რომლის შედეგადაც ათასობით ევროპელი მოსახლე დაიღუპა ბელიზისა და გვატემალის წარმომადგენლები მაღალ მზადყოფნაში იყვნენ; იუკატანიდან ლტოლვილები გაიქცნენ როგორც გვატემალაში, ასევე ბელიზში და ბელიზის სუპერინტენდანტსაც კი შეეშინდა, რომ კარერას მისი გვატემალელ მკვიდრებთან ძლიერი ალიანსის გათვალისწინებით შეეძლო მხარი დაეჭირა მკვიდრთა აჯანყებებისთვის ცენტრალურ ამერიკაში. 1850-იან წლებში ბრიტანელებმა გამოავლინეს კეთილი ნება ცენტრალური ამერიკის ქვეყნებთან ტერიტორიული უთანხმოების მოსაგვარებლად: მათ დატოვეს კოღოების სანაპირო ნიკარაგუაში და დაიწყეს მოლაპარაკებები, რომლებიც დასრულდა ტერიტორიის ნიკარაგუასთვის დაბრუნებით 1894 წელს; დაუბრუნეს ყურის კუნძულები ჰონდურასს და მოლაპარაკებებიც კი აწარმოეს ამერიკელ ფილიბასტერ უილიამ უოკერთან ჰონდურასში შეჭრის თავიდან ასაცილებლად. მათ ასევე მოაწერეს ხელი ხელშეკრულებას გვატემალასთან ბელიზის საზღვრის შესახებ, რასაც გვატემალელებმა რაფაელ კარერას კონსერვატიული რეჟიმის მიერ დაშვებული ყველაზე დიდი შეცდომა უწოდეს.

აისინენა ი პინიოლმა, როგორც საგარეო საქმეთა მდივანმა, განსაკუთრებული ძალისხმევა გამოიჩინა ბრიტანეთის გვირგვინთან კარგი ურთიერთობის შესანარჩუნებლად. 1859 წელს უილიამ უოკერის საფრთხე კვლავ დაემუქრა ცენტრალურ ამერიკას; ფილიბასტერთან დასაპირისპირებლად საჭირო იარაღის მისაღებად, კარერას რეჟიმს ბრიტანეთის იმპერიასთან ბელიზის თაობაზე შეთანხმება მოუწია. 1859 წლის 30 აპრილს ინგლისისა და გვატემალის წარმომადგენლებს შორის ხელი მოეწერა ვაიკ-აისინენას ხელშეკრულებას. 1859 წლის საკამათო ხელშეკრულება ორი ნაწილისგან შედგებოდა:

პირველი ექვსი მუხლი ნათლად განსაზღვრავდა გვატემალა-ბელიზის საზღვარს: გვატემალამ აღიარა ინგლისის სუვერენიტეტი ბელიზის ტერიტორიაზე.

მეშვიდე მუხლი ეხებოდა ქალაქ ბელიზსა და ქალაქ გვატემალას შორის გზის მშენებლობას, რაც ორმხრივად მომგებიანი იქნებოდა, რადგან ბელიზს სჭირდებოდა გზა გვატემალის წყნარი ოკეანის სანაპიროსთან დასაკავშირებლად მას შემდეგ, რაც დაკარგა კომერციული მნიშვნელობა 1855 წელს პანამის ტრანსოკეანური რკინიგზის მშენებლობის შემდეგ; მეორე მხრივ, გვატემალას სჭირდებოდა გზა ატლანტის ოკეანის სანაპიროსთან კომუნიკაციის გასაუმჯობესებლად. თუმცა, გზა არასოდეს აშენებულა; ჯერ იმიტომ, რომ გვატემალელებმა და ბელიზელებმა ვერ მიაღწიეს შეთანხმებას გზის ზუსტი ადგილმდებარეობის შესახებ, მოგვიანებით კი იმიტომ, რომ კონსერვატორებმა დაკარგეს ძალაუფლება გვატემალაში 1871 წელს და ლიბერალურმა მთავრობამ ხელშეკრულება ბათილად გამოაცხადა.

ხელშეკრულების ხელმომწერთა შორის იყო ხოსე მილა ვიდაურე, რომელიც აისინენასთან ერთად მუშაობდა საგარეო საქმეთა სამინისტროში. რაფაელ კარერამ ხელშეკრულების რატიფიცირება მოახდინა 1859 წლის 1 მაისს, ხოლო ჩარლზ ლენოქს ვაიკი, ბრიტანეთის კონსული გვატემალაში, გაემგზავრა დიდ ბრიტანეთში და მიიღო სამეფო დასტური 1859 წლის 26 სექტემბერს.[10] ადგილი ჰქონდა გარკვეულ პროტესტს აშშ-ის კონსულის, ბევერლი კლარკისა და ზოგიერთი ლიბერალი წარმომადგენლის მხრიდან, მაგრამ საკითხი გადაწყდა.