iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რექს ტილერსონი

რექს ტილერსონი (; დ. 23 მარტი 1952, უიჩიტო-ფოლსი, ტეხასი, აშშ) — ამერიკელი სახელმწიფო მოღვაწე და ტოპ-მენეჯერი. აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი 2017 წლის 2 თებერვლიდან 2018 წლის 13 მარტამადე. ნავთობკომპანია -ის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარე 2006 წლის 1 იანვრიდან 2017 წლის 1 იანვრამდე.

ბიოგრაფია
რექს ტილერსონი დაიბადა 1952 წლის 23 მარტს, ტეხასის შტატში. 1975 წელს დაასრულა ტეხასის უნივერსიტეტის საინჟინრო ფაკულტეტი. 2001 წელს გახდა -ის უფროსი ვიცე-პრეზიდენტი. 2004 წელს შევიდა კორპორაციის დირექტორთა საბჭოში. 2006 წლიდან დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარეა. დონალდ ტრამპის განცხადების მეორე დღესვე კომპანიის დირექტორმა საბჭომ განაცხადა მისი გათავისუფლების შესახებ და მის შემცვლელად დანიშნეს დარენ ვუდსი.

2016 წლის 13 დეკემბერს არჩეულმა პრეზიდენტმა ოფიციალურად დაადასტურა მისი წარდგინება სახელმწიფო მდივნის კანდიდატურაზე. აღნიშნული გადაწყვეტილება მოიწონეს ყოფილმა სახელმწიფო მდივანმა კონდოლიზა რაისმა, ყოფილმა თავდაცვის მინისტრმა რობერტ გეიტსმა და ამერიკის სენატის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის ხელმძღვანელმა ბობ კორკერმა, მაგრამ კატეგორიულად არ დაეთანხმა ამავე კომიტეტის წევრი მარკო რუბიო.

2017 წლის 2 თებერვალს რექს ტილერსონი სენატმა აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის პოსტზე დაამტკიცა.

პირადი ცხოვრება
ტილერსონი დაოჯახებულია რენდა კლაირზე და ჰყავთ ოთხი შვილი. ტილერსონი ქრისტიანია.
ამპერი (პარანა)

ამპერი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 600 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაპანემის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 308 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 58,01 კმ²-ზე. ფართობი 298 349 კმ²-ია.
ბელა-ვისტა-და-კარობა

ბელა-ვისტა-და-კარობა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 545 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაპანემის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 945 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26,64 კმ²-ზე. ფართობი 148 107 კმ²-ია.
კაპანემა (პარანა)

კაპანემა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 368 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაპანემის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 526 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 44,25 კმ²-ზე. ფართობი 418 705 კმ²-ია.
პეროლა-დ’უესტი

პეროლა-დ’უესტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 410 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაპანემის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 761 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32,81 კმ²-ზე. ფართობი 206 047 კმ²-ია.
პლანალტუ (პარანა)

პლანალტუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 400 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაპანემის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 654 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 39,49 კმ²-ზე. ფართობი 345 739 კმ²-ია.
პრანშიტა

პრანშიტა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 557 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაპანემის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 628 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24,92 კმ²-ზე. ფართობი 225 841 კმ²-ია.
რეალეზა (პარანა)

რეალეზა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 520 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაპანემის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 16 338 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 46,23 კმ²-ზე. ფართობი 353 416 კმ²-ია.
სანტა-იზაბელ-დუ-უესტი

სანტა-იზაბელ-დუ-უესტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაპანემის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 132 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 40,89 კმ²-ზე. ფართობი 321 182 კმ²-ია.
ზლატოუსტი

ზლატოუსტი — ქალაქი რუსეთში, ჩელიაბინსკის ოლქში. ზლატოუსტის საქალაქო ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2016 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 169 057 კაცს. ქალაქთან ახლოს, მისგან აღმოსავლეთით, 60-ე მერიადიანზე გადის ევროპისა და აზიის საზღვარი.

გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს რუსეთის ევროპულ ნაწილში. მდინარე აიზე, ჩელიაბინსკიდან დასავლეთით 120 კილომეტრში და მოსკოვიდან 1750 კილომეტრში დასავლეთით. ქალაქში გადის ტრანსციმბირის მაგისტრალი.

ისტორია
პირველი რუსული დროებითი დასახლება თანამედროვე ზლატოუსტის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა საუკუნეში ოქროს მაძიებლების საქმიანობასთან დაკავშირებით. თავად ქალაქი ზლატოუსტი დაარსდა 1754 წელს ლითონის ნაკეთობათა ქარხანასთან ერთად და სახელი ეწოდა წმინდა იოანე ოქროპირის პატივსაცემად.
1815 წელს აქ დაარსდა იარაღის ქარხანა. 1917 წლის 4 დეკემბერს ქალაქში დამყარდა საბჭოთა ხელისუფლება. 1918 წლის 27 მაისს ქალაქთან გაიმართა ბრძოლა ლეგიონერებსა და ადგილობრივ წითელარმიელებს შორის.

მეორე მსოფლიო ომში 30 000-მდე ადამიანმა მიიღო მონაწილეობა ზლატოუსტიდან, 9 000-ზე მეტი ვერ დაბრუნდა ბრძოლის ველიდან.

ღირსშესანიშნაობა
ზლატოუსტის წმინდა სამების ტაძარი
ზლატოუსტის სერაფიმე საროველის ტაძარი
ტაგანაის ეროვნული პარკი

ცნობილი ადამიანები
ბორის შაპოშნიკოვი (1882-1945) — საბჭოთა კავშირის მარშალი.
ანატოლი კარპოვი (დ. 1951) — რუსი მოჭადრაკე, მსოფლიოს მე-12 ჩემპიონი.
სირიის მთავრობა

სირიის მთავრობა — სირიის აღმასრულებელი ხელისუფლება. სირიის კონსტიტუციის მიხედვით მთავრობა შედგება პრემიერ მინისტრისგან, მისი წარმომადგენლებისა და მინისტრებისგან. ზედამხედველობს კანონის აღსრულებას, გამოსცემს რეგულაციებს და უზრუნველყოფს სახელმწიფო ინსტიტუტების მუშაობას.

არსებული კაბინეტი
კაბინეტის სრული შემადგენლობის დათხოვნის გადაწყვეტილება ბაშარ ალ-ასადმა 2011 წლის 29 მარტს დაამტკიცა. ასადმა მოქმედი პრემიერ-მინისტრი მუჰამედ ნაჯი ალ-ოტარი ახალი მთავრობის დანიშვნამდე დატოვა.. 2011 წლის 14 აპრილს ახალი მინსტრთა კაბინეტი შეიკრიბა.

2013 წლის 9 აპრილს ასადმა 7 მინისტრი შეცვალა: ნავთობის, ფინანსების, სოციალური პოლიტიკის, შრომის, განსახლების, შრომის და სოფლისმეურნეობის.

სირიის დღევანდელი მთავრობა ასადის მიერ 2016 წლის ივლისში გამოცემული 203-ე ბრძანებით მოქმედებს.
შაჰნაზირი

შაჰნაზირი — ქართული ტაძარი ლორე-ტაშირში, სოფელ მეწავანში (ყოფ. შაჰნაზირი). სახელწოდება სოფელი მდებარეობს ყარაღაჯის მთის ჩრდილოეთით და ლორეს ველის დასავლეთით. 2013 წლიდან მოქმედებს სომხური სამოციქულო ეკლესია.

ვახტანგ -ის დასტურლამალში და ვახუშტის რუკაზე იგი აბოცის მიდამოშია აღნიშნული. შაჰნაზირში დაცული ერთი ქართული წარწერის საფუძველზე, რომელშიც ნახსენებია „აბოზი“ ანუ, „აბოცი“, ლეონ მელიქსეთ-ბეგი ფიქრობს, რომ ეს სახელწოდება გადმოტანილი უნდა იყოს ყაიყულის აბოციდან აქაური მოსახლეობის ლორე-ტაშირში გადმოსახლების დროს. მეცნიერი არ გამორიცხავს იმასაც, რომ შეიძლება მათ მიერ იყოს აბოციდან გადმოტანილი ქართული ეპიგრაფიკული ძეგლები ლორე-ტაშირში. შაჰნაზირსა და მის მიდამოებში დაცულია რამდენიმე ქართული ასომთავრული წარწერა, აგრეთვე - ქანდაკება-ჩუქურთმა ქვაზე, რომლებიც სომეხ კათოლიკებს ჩაუტანებიათ ეკლესიების კედლებში.

ე.წ. ქვემო ეკლესიაში, სამხრეთ შესავლის კარის მარჯვნივ, სარკმელქვეშ არის ცხრასტრიქონიანი ქართული წარწერა, რომელშიც მოხსენიებულია ამ ეკლესიის აღმშენებლები - ოთხი ძმა ძნელაის-ძენი. წარწერას ლეონ მელიქსეთ-ბეგი ათარიღებს 1135 წლით. იქვეა ასეთი სხვა ქართული წარწერა: „ქრისტე შეიწყალე ძნელაი მირიან“.

შაჰნაზირის ახლოს ჯუჯექენდაში, გორაკზე ერთნავიან, ნახევრად დანგრეულ ეკლესიაში აღმოჩენილია ნუსხა-ხუცურით შესრულებული ექვსსტრიქონიანი წარწერა - „სახელითა ღმრთისაითა ესე ჩუენ გორაკელთა, ფიჩოსანთა, დავწერეთ: ვინ უწინა მოკუდეს, ი დღე ჟამი უწირონ ყოველთა“.

ლეონ მელიქსეთ-ბეგი ამ ქართული წარწერის კონკრეტულ თარიღს არ იძლევა. სომეხ მკვლევარ პ. მურადიანს კი იგი მიაჩნია - საუკუნეების ნიმუშად. თუ გავიხსენებთ, რომ მეფე ალექსანდრე დიდმა (1390-1442) ლორე სვეტიცხოველს შესწირა, ქალკედონური ეკლესიების მშენებლობა და ქართული ეპიგრაფიკა ბუნებრივ მოვლენად უნდა მივიჩნიოთ ლორე-ტაშირში - ამ უძველეს ქართულ მხარეში. აღნიშნულ წარწერაში საინტერესოა ის ფაქტი, რომ მასში ნახსენები სახელი „ფიჩოსანთა“ კიდევ ერთხელ ადასტურებს - „ქართველ ან საერთოდ ქალკედონელთა ფიჩოსანთა არსებობას, ე.ი. ქართლის (მცხეთის) საკათალიკოსოს დაქვემდებარებულ სამონასტრო აღმშენებლობას ლორე-ტაშირის ამ განაპირა მხარეში“ - აღნიშნავს ლეონ მელიქსეთ-ბეგი.

ტაძარი გარემონტდა და იკურთხა სომხური სამოციქულო ეკლესიის მიერ 2013 წელს.
ამირანი (ვულკანი)

ამირანი — აქტიური ვულკანი იუპიტერის გალილეისეული თანამგზავრ იოზე. წარმოქმნის ყველაზე დიდ, აქტიურ ლავის ნაკადებს მთელ მზის სისტემაში.

ვულკანი პირველად 1979 წლის მარტში შენიშნეს, კოსმოსურ ხომალდ ვოიაჯერ-1-ის მიერ გამოგზავნილ ფოტოებზე. მომდევნო წელს, საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა, ვულკანს ქართული მითოლოგიური გმირის — ამირანის სახელი უწოდა.

შემადგენლობა და ფიზიკური მახასიათებლები
ამრიანი დაახლოებით იუპიტერის ასაკისაა – 4,5 მილიარდი წლის. შემოსაზღვრულია გიშ-ბარ-პატერის კრატერით. კრატერში არსებულ სხვა მთებთან ერთად, ამირანი მდებარეობს გაყინული გოგირდის ლავის მინდვრის ცენტრში, რომელსაც ნახევარწრის ფორმა აქვს. ამ ვულკანური ჩაღრმავების სიგანე 37 კილომეტრია და დაკავშირებულია 330 კმ სიგრძის ლავის სხვა ნაკადთან. ამირანის ნაკადების მინდვრის სამხრეთი ნახევარი შემოსაზღვრულია გოგირდის დიოქსიდის (2) კაშკაშა დიფუზიური დეპოზიტებით, რომლებიც ბაზალტისა და სილიციუმისაგან შედგება; ეს დეპოზიტები ამოფრქვევის შემდეგ მიწის ზედაპირზე იყინება.

ამოფრქვევები
როგორც ზონდ „გალილეოს“ დაკვირვებებიდან ირკვევა, ბოლოდროინდელმა ლავის ნაკადებმა ხუთ თვეზე ნაკლებ პერიოდში იოს ფართობის 620 კმ² დაფარა, რაც 6-ჯერ უფრო დიდია იმ ფართობთან შედარებით, რომელიც იოს კიდევ ერთმა ვულკანმა — კილაუეამ 21 წლის განმავლობაში დაფარა. ეს ვუკლანი მახასიათებლებით დედამიწაზე არსებულ ფარისებრ ვულკანებს შეესაბამება, რომლებშიც ამოფრქვევები წარმოქმნის ფაჰოეჰოეს ტიპის (ფაჰოეჰოე — ჰავაური სიტყვა, რომელიც აღნიშნავს რბილ, უწყვეტ ლავას) ლავის ნაკადებს, რომლებიც ძირითადად ბაზალტური მინერალებისა და გოგირდისგან შედგება. იოს გეოლოგიური აქტივობა განპირობებულია მასზე მოქმედი იუპიტერის გრავიტაციული ძალებით. ამირანის ამფოქრვევებს აკონტროლებს იოს ორბიტა იუპიტერის გარშემო. ვულკანი იოს ზედაპირზე 1650 გრადუსი ცელსიუსი ტემპერატურით ამოიფრქვევა. დედამიწის ვულკანებისაგან განსხვავებით, ამირანს შეუძლია წლების მანძილზე იფრქვეოდეს, ლავის განუწტვეტელი ნაკადებით.

სახელის წარმომავლობა
ვულკანს სახელი ეწოდა ძვ. წ. 3000-2000 წლების ქართული მითოლოგიური გმირის, ამირანის პატივსაცემად. ამირანი ძველბერძნული ტიტანის, პრომეთეს ტოლფასად მიიჩნევა; იოს ერთ-ერთ ვულკანს მისი სახელიც ჰქვია. ქართული მითოლოგიის მიხედვით, ამირანი ნადირობის დიადი ქალღმერთის — დალის ძეა, რომელიც ღმერთმა იმის გამო დასაჯა, რომ მან ადამიანებს ლითონის დამუშავება ასწავლა; დასჯის მიზნით, ამირანი კავკასიონის მთებზე მიაჯაჭვეს, ყოველდღიურად მოფრინავდა არწივი, რომელიც მის ღვიძლს ჯიჯგნიდა.
ესთერ ჰანდალი

ესთერ ჰანდალი, ესთერ კირა (გ. 1590) — ოსმალეთში მოღვაწე ებრაელი იუველირი და ჰიურემ სულთანის საიდუმლო აგენტი. ის ასევე ცნობილი იყო როგორც, ნურბანუ სულთნის — კირა (ეკონომიკური აგენტი).

ცხოვრება და მოღვაწეობა
ესთერი თავდაპირველად მისი მეუღლის, ელია ჰანდალის შუამავლის როლს ასრულებდა. მისი ქმარი, ელია ჰარემისთვის ამზადებდა: ძვირფას სამკაულებს, ტანსაცმელსა და კოსმეტიკურ საშუალებებს. დაქვრივების შემდეგ, ესთერმაც გააგრძელა მეუღლის საქმიანობა. ჰარემის გოგონებს არ შეეძლოთ ჰარემის დატოვება, ამიტომაც ებრაელი ვაჭრები და ეკონომიკური აგენეტები, როგორც ესთერი შუამავლის როლს ასრულებდნენ. ცნობილია, რომ ესთერი ჰიურემ სულთნის საიდუმლო დავალებებს ასრულებდა. მას ასევე დიდი გავლენა ჰქონდა ნურბანუ სულთანზე. მისი თანამდებობის გამო, ესთერი მალე ძალიან მდიდარი გახდა. იგი ასევე ცნობილი იყო, თავისი საქველმოქმედო საქმიანობით, მფარველობდა ქვრივებსა და ობლებს.1569 წელს, სტამბოლში მომხდარი დიდი ხანძრის შემდეგ, მან დიდი დახმარება გაუწია, უსახლკაროდ დარჩენილ ხალხს.

ესთერ ჰანდალი გარდაიცვალა 1590 წელს.
კაფესი

კაფესი (, სიტყვასიტყვით გალია) — ჰარამხანის ნაწილი ოსმალურ სასახლეში, სადაც იმპერიის სულთნის ძმები და ტახტის მემკვიდრენი შინაპატიმრობაში და სასახლის მცველების მუდმივი მეთვალყურეობის ქვეშ იმყოფებოდნენ.

პირველად კაფესი სულთან აჰმედ -ის ძმის, შეჰზადე მუსტაფასთვის გამოიყენეს. მანამდე არსებული ტრადიციით, როცა სულთანი ტახტზე ავიდოდა სიკვდილით უნდა დაესაჯა ძმები, რათა მის ტახტს საფრთხე არ დამუქრებოდა. სიკვდილით ისჯებოდნენ ჩვილი ბავშვებიც კი, მაგალითად, აჰმედ -ის მამამ, მეჰმედ -მ ტახტზე ასვლის შემდეგ 19 ძმა მოაკვლევინა. თავად აჰმედმა უარი განაცხადა ძმის სიკვდილით დასჯაზე, მბრძანებლისთვის ძმის ყოლა კი ტახტისთვის საფრთხეს შეიცავდა, ამიტომ მუსტაფა ჰარამხანაში გამოკეტეს და აქედან დაედო სათავე კაფესში გამოკეტვის ტრადიციას. კაფესის გაჩენამ აგრეთვე, შეცვალა ტრადიცია, რომლის მიხედვითაც მბრძანებლის სიკვდილის შემდეგ ტახტზე მისი უფროსი ვაჟი უნდა ასულიყო. ახალი ტრადიციის მიხედვით კი ტახტზე ყველაზე უფროსი შეჰზადე ადიოდა. 1617 წელს აჰმედ -ის სიკვდილის შემდეგ ტახტზე მუსტაფა ავიდა, შეჰზადე ოსმანის ნაცვლად, რომელიც მხოლოდ 13 წლის იყო.

კაფესში გამოკეტილ შეჰზადეებს ეკრძალებოდათ განათლების მიღებაც კი და მათ განკარგულებაში მხოლოდ რამდენიმე მსახური იყო. იმ შემთხვევაში, თუ რომელიმე მათგანს ტახტი ხვდებოდა წილად, მათ წარმოდგენაც კი არ ჰქონდათ, იმპერია როგორ უნდა ემართათ, საერთოდ ვერ ერკვეოდნენ პოლიტიკაში. აგრეთვე, სულთნებში ხშირი იყო წლების განმავლობაში ერთ ოთახში ყოფნის შედეგად გამოწვეული ფსიქიკური აშლილობაც.
ესმა ონიანი

ესმა ონიანი (დ. 20 ივლისი, 1938, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 31 იანვარი, 1999, თბილისი) — ქართველი მხატვარი, პოეტი.

ბიოგრაფია
ესმა ონიანი დაიბადა 1938 წლის 20 ივლისს, თბილისში. 1957–1963 წლებში სწავლობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიის ფერწერის ფაკულტეტზე. სადიპლომო ნამუშევარმა „უფროსკლასელები“, მიიღო უმაღლესი შეფასება და გამოფენილი იყო მოსკოვში სსრკ სამხატვრო სასაწავლებლების დიპლომატთა საკავშირო გამოფენაზე. მონაწილეობდა საკავშირო, ამიერკვკასიის მხატვართა, რესპუბლიკურ და საშემოდგომო და საგაზაფხულო გამოფენებში. მუშაობდა საქაქრთველოს ტელევიზიაში დამდგმელ მხატვრად. შექმნა ილუსტრაციები ერლომ ახვლედიანის საბავშვო წიგნისთვის „ზარმაცი თაგუნას ამბავი“. იყო თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ფერწერის კათედრის პედაგოგი. გახდა სსრკ მხატვართა კავშირის წევრი. მიიღო მხატვართა კავშირის მედალი წლის საუკეთესო ნამუშევრისათვის „დავით კაკაბაძის პორტრეტი“. იაპონიაში ჩატარებულ გამოფენაზე მისი ნამუშევარი დაჯილდოვდა მედლით. მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია. გარდაიცვალა 1999 წლის 31 იანვარს, ყველასათვის მოულოდნელად.
აღსუს რაიონი

აღსუს რაიონი — რაიონი აზერბაიჯანის აღმოსავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი აღსუ.

გეოგრაფია
აღსუს რაიონის ტერიტორია ისტორიულად შედიოდა შირვანის შემადგენლობაში. მდებარეობს ბაქოდან დასავლეთით 156 კილომეტრზე. ბაქო-ყაზახის საავტომობილო გზაზე. რაიონის რელიეფი მთიანია და დაფარულია ხეობებით. მთიანი ნაწილი მდებარეობს ზღვის დონიდან 700-1000 მეტრზე. რაიონის მდებარეობა კავკასიონის კალთებზე დიდ გავლენას ახდენს მის კლიმატზე. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 13-14 . საშუალო წლიური ტენიანობა კი — 50-81 %, ხოლო ნალექების რაოდენობა - 400-600 მმ.

ისტორია
რაიონი დაარსდა 1943 წელს. 1963 წელს მოხდა მისი ლიკვიდაცია და შეუერთდა ქურდამირის რაიონს. 1965 წლიდან კვლავ დამოუკიდებელი რაიონია.
სირიის ქალაქები

სირია ადმინისტრაციულად 14 საგუბერნატოროსგან შედგება, რომლებიც თავის მხრივ 64 რაიონად იყოფა, ხოლო რაიონები კი 284 სუბ-რაიონისგან შედგებიან.

ყველა რაიონი ატარებს იმავე სახელს რაც მის დედაქალაქს აქვს, გამონაკლისია ჯებელ-სიმეონის მინტაკა, რომლის დედაქალაქიც ქალაქი ალეპოა. იგივე ეხება სუბ-რაიონებსაც, აქაც გამოკალისი ჯებელ-სიმეონის ცენტრალური სუბ-რაიონია, რომლის აქდმინისტრაციული ცენტრიც ასევე ქალაქი ალეპოა.

საგუბერნატოროებისა და რაიონების ადმინისტრაციული ქალაქები
სირიის 65 რაიონიდან 64-ს გააჩნია რეგიონული დედაქალაქი (ადმინისტრაციული ცენტრი); მარკაზ-რიფ-დიმაშკი არის ერთადერთი რაიონი რომელსაც ოფიციალური რეგიონული ცენტრი არ აქვს.

ქალაქი დამასკო წარმოადგენს როგორც საგუბერნატოროს, ისე რაიონსა და სუბ-რაიონს. რიფ-დიმაშკის მუჰაფაზას ოფიციალური ცენტრი არ აქვს და მისი შტაბ-ბინა დამასკოში მდებარეობს.

სიის პირველი 13 ქალაქი მათი საგუბერნატოროების ცენტრებია, ისევე როგორც რაიონების.

მოსახლეობა მოცემულია 2004 წლის ოფიაციალური აღწერის მონაცემებით.

სხვა ქალაქები
მიჰრუმაჰ-ჰანიმ სულთანი

მიჰრუმაჰ-ჰანიმ სულთანი (1547-1593/1602) — შეჰზადე ბაიაზიდისა და ფატმა სულთნის ქალიშვილი, სულეიმან -ის და ჰიურემ სულთნის შვილიშვილი.

ბიოგრაფია
მიჰრუმაჰ ჰანიმ-სულთანი დაიბადა 1547 წელს, ქუთაჰიაში. სახელი დაერქვა, მისი მამიდის მიჰრიმაჰ სულთანის პატივსაცემად. 1561 წელს მისმა მამამ, შეჰზადე ბაიაზიდმა წამოიწყო აჯანყება მისი ძმის, სელიმის წინააღმდეგ. დამარცხების შემდეგ, ბაიაზიდი და მისი 5 ვაჟი სიკვდილით დასაჯეს. ამავე წელს, მიჰრუმაჰი მიათხოვეს დამატ მუზაფერ-ფაშას. ამ ქორწინებიდან მას ეყოლა 3 შვილი: მეჰმედ-ბეი (1563-1621), მურად-ბეი (1566-1618) და ჰატიჯე სულთანი (1568-1630). მიჰრუმაჰ-ჰანიმ სულთანი გარდაიცვალა სტამბოლში. გარდაცვალების თარიღი უცნობია. სავარაუდოდ 1593 ან 1602 წელი.
ამბროლაურის აეროპორტი

ამბროლაურის აეროპორტი — ადგილობრივი მნიშვნელობის აეროპორტი საქართველოში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ამბროლაურში, ზღვის დონიდან 560 მ სიმაღლეზე. ასაფრენ-დასაფრენი ზოლის სიგრძე 1 100 მეტრს შეადგენს, სიგანე — 30 მ-ს, ხოლო აეროპორტის ტერმინალის ფართობი — 600 მ².

აეროდრომს შეეძლება 30-50 მგზავრიანი თვითმფრინავების მომსახურება. სამომავლოდ გათვალისწინებულია უფრო დიდი ხომალდების მიღების შესაძლებლობა და მგზავრთა ნაკადის ზრდის შემთხვევაში, ტერმინალის გაფართოებაც.

ისტორია
აეროპორტის მშენებლობა 2016 წლის აგვისტოს თვეში დაიწყო, ასაფრენ-დასაფრენი ზოლის მშენებლობა 2016 წლის დეკემბერში დასრულდა, ხოლო ტერმინალის — 2017 წლის იანვარში.

სტატისტიკა
გევჰერჰან სულთანი

გევჰერჰან სულთანი ასევე ცნობილია როგორც გევჰერ სულთანი ან გიუვჰერჰან სულთანი — ოსმალეთის იმპერიის სულთნის აჰმედ -ისა და ქიოსემ სულთანის ქალიშვილი. მურად -ისა და იბრაჰიმ -ის უფროსი და.

ბიოგრაფია
გევჰერჰან სულთანი იყო, სულთან აჰმედისა და ქიოსემ სულთანის ხუთი ქალიშვილიდან ერთ-ერთი (აიშე, ფატმა, ჰანზადე, ათიქე). სიცოცხლის განმავლობაში, გევჰერჰანმა სულ 3-ჯერ იქორწინა. პირველად, 1619 წელს მიათხოვეს ქარა მეჰმედ-ფაშას, რომელიც ამავე წლის დეკემბერში გარდაიცვალა. მეჰმედ-ფაშასგან გევჰერჰანს ეყოლა ვაჟიშვილი. 5 წლის შემდეგ, გევჰერჰანი ქიოსემ სულთანის ბრძანებით მეორედ მიათხოვეს ადმირალ თოფალ რეჯეფ-ფაშას, რომლისგანაც გოგონა ეყოლა. რეჯეფ-ფაშა, სულთან მურადის ბრძანებით 1632 წელს სიკვდილით დასაჯეს. ფაშას სიკვდილიდან მალევე, გევჰერჰანი მესამედ მიათხოვეს სიავუშ ფაშას, რომელიც ქორწილიდან რამდენიმე დღის შემდეგ გარდაიცვალა. გევჰერჰანი გარდაიცვალა სტამბოლში, 1660 წელს და დაასაფლავეს მისი მამის, სულთან აჰმედის მავზოლეუმში, სულთან აჰმედის მეჩეთში.
ანაიდა ბოსტანჯიანი

ანაიდა ბოსტანჯიანი (; დ. 10 სექტემბერი, 1949, თბილისი — გ. 8 იანვარი, 2017, თბილისი) — თბილისში მოღვაწე სომეხი მწერალი, პოეტი, მთარგმნელი, პუბლიცისტი და ჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
1966 წელს დაამთავრა თბილისის 34-ე საშუალო სკოლა. 1972 წელს მიხეილ ნალბანდიანის სახელობის გიუმრის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის სომხური ენისა და ლიტერატურის ფილოლოგიური ფაკულტეტი. 1972-1975 წლებში მუშაობდა მასწავლებლად კალინინის რაიონში. 1975 წელს დაბრუნდა თბილისში და მუშაობა დაიწყო გამომცემლობა „მერანში“, ჯერ კორექტორად და რედაქტორად, ხოლო შემდეგ მთავარ რედაქტორად. ამავე პერიოდში ხელმძღვანელობდა თბილისის ალ. პუშკინის სახელობის ინსტიტუტის ინგლისური ენისა და ლიტერატურის კათედრას. დაკავებული იყო ჟურნალისტური მოღვაწეობითა და მთარგმნელობითი სამუშაოებით.

1994 წლიდან იყო გაზეთ „“-ის („ვრასტან“) რეპორტიორად. 2007 წლიდან ლიტერატურულ-კულტურულ არასამთავრობო ორგანიზაციის „ხიდის“ წევრია.

მან ქართულიდან სომხურად თარგმნა თამაზ ჭილაძე, ვაჟა-ფშაველა, გრიგოლ რობაქიძე, რევაზ მიშველაძე, არჩილ სულაკაური, გრიგოლ აბაშიძე, ირაკლი სამსონაძე და სხვ. ხოლო სომხურიდან ქართულზე ოქრო ოქროიანი, სონა ვანი, ვარდან აკოფიანი, ავიკ დერენცი, სამველ მარგარიანი და სხვ.

გამოქვეყნებული აქვს 500-ზე მეტი წიგნი. თარგმნიდა ქართულ, რუსულ, ინგლისურ და სპარსულ ენებზე.
ბარაკანი (პარანა)

ბარაკანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 835 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრანსისკუ-ბელტრანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 735 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 56,78 კმ²-ზე. ფართობი 171 462 კმ²-ია.
ბოა-ესპერანსა-დუ-იგუასუ

ბოა-ესპერანსა-დუ-იგუასუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 521 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრანსისკუ-ბელტრანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 764 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18,21 კმ²-ზე. ფართობი 151 797 კმ²-ია.
ბონ-ჟეზუს-დუ-სული

ბონ-ჟეზუს-დუ-სული — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 660 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრანსისკუ-ბელტრანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 796 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21,82 კმ²-ზე. ფართობი 173 972 კმ²-ია.
კრუზეირუ-დუ-იგუასუ

კრუზეირუ-დუ-იგუასუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 475 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრანსისკუ-ბელტრანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 278 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26,43 კმ²-ზე. ფართობი 161 862 კმ²-ია.
დოის-ვიზინიუსი

დოის-ვიზინიუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 509 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრანსისკუ-ბელტრანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 36 179 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 86,42 კმ²-ზე. ფართობი 418 648 კმ²-ია.
ენეას-მარკისი

ენეას-მარკისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 569 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრანსისკუ-ბელტრანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 103 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 31,7 კმ²-ზე. ფართობი 192 203 კმ²-ია.
ფლორ-და-სერა-დუ-სული

ფლორ-და-სერა-დუ-სული — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 905 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრანსისკუ-ბელტრანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 726 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19,78 კმ²-ზე. ფართობი 238 907 კმ²-ია.
ფრანსისკუ-ბელტრანი

ფრანსისკუ-ბელტრანი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 650 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრანსისკუ-ბელტრანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 78 943 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 107,3 კმ²-ზე. ფართობი 107.3 კმ²-ია.
მანფრინოპოლისი

მანფრინოპოლისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 540 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრანსისკუ-ბელტრანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 127 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14,45 კმ²-ზე. ფართობი 216 415 კმ²-ია.
მარმელეირუ (პარანა)

მარმელეირუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 650 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრანსისკუ-ბელტრანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 900 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 35,88 კმ²-ზე. ფართობი 387 381 კმ²-ია.
ფატმა ხათუნი

}, რომელიც ოსმალეთის დიდი ვეზირი იყო 1606-1611 წლებში. მეორე ვერსიით კი იგი წარმოშობით ბოსნიელი იყო, რომელიც სტამბოლში მოხვდა როგორც მონა.. 1605 წელს ფატმამ იქორწინა სულთან აჰმედზე. მან სულთანს გაუჩინა ორი უფლისწული და ერთი სულთანი. ფატმას ორივე უფლისწული გარდაიცვალა ადრეულ ასაკში. აბიდე კი, რომელიც დაიბადა მამის სიკვდილიდან მალევე, 1618 წელს, 24 წლის ასაკში მიათხოვეს მუსა ფაშას. 5 წლის შემდეგ კი აბიდე დაქვრივდა. ფატმა გარდაიცვალა 1660 წელს. გარდაცვალების ადგილი და მიზეზი უცნობია.
ბარიუმქლორიდი

ბარიუმქლორიდი — მარილი ქიმიური ფორმულით 2. უფერო კრისტალებია, წყალში კარგად იხსნება. ჩვეულებრივ კრისტალჰიდრატის 2•22 სახით გვხვდება. ბარიუმქლორიდის მოლური მასაა 208.23 გ/მოლი, დნობის 962°, ხოლო დუღილის ტემპერატურა — 1,560°. ნივთიერების სიმკვრივე 3.856 გ/სმ³-ია.
გამოყენება
იყენებენ ანალიზურ ქიმიაში სულფატიონების დასალექად, ტყავის მრეწველობაში და სოფლის მეურნეობაში მავნებლების წინააღმდეგ.
ნოვა-ესპერანსა-დუ-სუდესტი

ნოვა-ესპერანსა-დუ-სუდესტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 650 მეტრზე. მიეკუთვნება სამხრეთ-დასავლეთ პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფრანსისკუ-ბელტრანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 098 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 24,45 კმ²-ზე. ფართობი 208 472 კმ²-ია.