მარი იონეჰარა

მარი იონეჰარა (, დ. 29 აპრილი, 1950 – გ. 25 მაისი, 2006) — სინქრონისტი თარჯიმანი, ესეისტი, დოკუმენტური და მხატვრული პროზის ავტორი. დაიბადა ტოკიოში. მიოძიო გაკუენის სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლობდა ტოკიოს უცხო ენების უნივერსიტეტის რუსული ენის ფაკულტეტზე. დაამთავრა ტოკიოს უნივერსიტეტის მაგისტრატურა რუსული ენისა და რუსული კულტურის სპეციალობით.

ბიოგრაფია
მარი იონეჰარა დაიბადა ტოკიოში. მისი მამა, იტარუ იონეჰარა, იყო იაპონიის კომუნისტური პარტიის მუდმივი კომისიის წევრი, ასევე წარმომადგენელთა პალატის დეპუტატი. 1959 წელს, როდესაც მარი სწავლობდა ოტას რაიონის მაგომეს დაწყებითი სკოლის მესამე კლასში, მამამისი იაპონიის კომუნისტური პარტიის წარმომადგენლად დაინიშნა და დაიწყო მუშაობა პრაღაში, ჩეხეთის რესპუბლიკის დედაქალაქში, რის გამოც მთელი ოჯახი მასთან ერთად ჩეხოსლოვაკიაში გადავიდა.

ბავშვობაში, 9-დან 14 წლამდე, ის დადიოდა საბჭოთა საელჩოსთან არსებულ სკოლაში, სადაც სწავლობდნენ საზღვარგარეთის ქვეყნებში კომუნისტური პარტიის ხელმძღვანელთა ოჯახების შვილები და რომელსაც საბჭოთა კავშირის საგარეო საქმეთა სამინისტრო კურირებდა. ამ სკოლაში დაახლოებით 50 ქვეყნიდან იყვნენ ბავშვები, ხოლო მასწავლებლებს სსრკ-დან აგზავნიდნენ. არჩევანი საბჭოთა სკოლის სასარგებლოდ გაკეთდა ჩეხურენოვანი სწავლების სკოლის ნაცვლად, რადგან რუსული ენის შესწავლა იაპონიაშიც, სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ, შესაძლებელი იქნებოდა.

1964 წლის ნოემბერში, როდესაც მარი მეშვიდე კლასში იყო, მან დაასრულა სწავლა სსრკ-ს საელჩოსთან არსებულ სკოლაში და იაპონიაში დაბრუნდა. გოგონამ კულტურული შოკი განიცადა საგამოცდო სისტემებს შორის არსებული განსხვავების გამო: იაპონიაში მიღებული იყო ტრადიციული ტესტირება, როგორც წესი, დახურული დავალებებით, ხოლო საბჭოთა სკოლებში ღია საგამოცდო კითხვებზე საჭირო იყო ვრცელი პასუხის-თხრობის მიცემა.

1971 წლის აპრილში მარი იონეჰარა ჩაირიცხა ტოკიოს უცხო ენების უნივერსიტეტის რუსული ენის ფაკულტეტზე. სტუდენტობისას იონეჰარა არ აპირებდა თარჯიმანი გამხდარიყო. 1974, წელს უმცროსი დის, იურის, მიმართ გაგზავნილ ღია ბარათში, რომელიც ჰოკაიდოს უნივერსიტეტში სწავლობდა, ის წერდა: „მინდა არქიტექტორი გავხდე“. 1975 წლის მარტში მან დაამთავრა ეს უნივერსიტეტი და იმავე წლის აპრილში დაიწყო მუშაობა კომპანია „ტიობუნსიას“-ში. 1976 წლის მარტში მან დატოვა კომპანია და აპრილიდან სწავლა დაიწყო ტოკიოს უნივერსიტეტის ასპირანტურაში რუსული ენისა და რუსული ლიტერატურის სპეციალობით. 1978 წლის მარტში მან სამაგისტრო კურსიც დაამთავრა.

ასპირანტურის დამთავრების შემდეგ 1990 წლამდე ის ასწავლიდა რუსულ ენას რუსული ენის ინსტიტუტ „ნისო-გაკუინსა“ და „ბუნკა-გაკუინის“ უნივერსიტეტში. 1980-იანი წლების შუა პერიოდში არხის სატელევიზიო პროგრამისთვის „დიდი ციმბირული ტრაველოგი“ მან მოამზადა რეპორტაჟი იაკუტსკის შესახებ, სადაც ზამთრის ყინვების დროს საშუალო ტემპერატურა მინუს 60°-ს აღწევს, და ათი ათასი კილომეტრი გაიარა გაყინულ ციმბირში. თავისი უჩვეულო გამოცდილების შესახებ მარი იონეჰარამ მოყვა არა მხოლოდ ტელევიზიით, არამედ საბავშვო წიგნშიც „სამყარო მინუს ორმოცდაათზე: ცხოვრება პოლარულ ყინვაში“.

1991 წელს მარი იონეჰარას წვლილი სეფასდა საინფორმაციო შეტყობინებების ოპერატიულობის პოპულარაზიაში — მან მიიღო იაპონიის რადიოსა და ტელევიზიის ქალთა ასოციაციის პრემია. რუსეთის პრეზიდენტი ბორის ელცინი იონეჰარას სახელით მიმართავდა: მარი-სან. 1997 წლის აპრილიდან 1998 წლის მარტამდე მუშაობდა მიწვეულ მასწავლებლად არხზე საგანმანათლებლო ტელეპროგრამაში: „ვსაუბრობთ რუსულად“.

მთარგმნელობითი საქმიანობა
1970-იანი წლების ბოლოდან მარი იონეჰარა ეწეოდა ზეპირ და წერილობით თარგმანს. 1983 წლიდან ის აქტიურ როლს ასრულებდა, როგორც სინქრონისტი თარჯიმანი, რუსულენოვანი სახელმწიფოების პირველ პირებთან შეხვედრებზე. იგი ეწეოდა სინქრონული თარგმანის სხვადასხვა სახეობას, განსაკუთრებით პერესტროიკის შემდეგ: დაწყებული რუსეთისა და ყოფილი სსრკ-ს ქვეყნების შესახებ ახალი ამბებით და დამთავრებული საკონფერენციო თარგმანით.

1989-1990 წლებში არხის გადაცემათა ციკლში „კოსმოსური პროექტი“ ის მონაწილეობდა სსრკ-სთან მოლაპარაკებებში, როგორც მთარგმნელობითი გუნდის ცენტრალური ფიგურა იაპონური მხრიდან. სპეციალური პროგრამის „პირველი იაპონელი კოსმოსში“ ტრანსლაციის პერიოდში ასრულებდა რუსული ენის სინქრონული თარჯიმნის მოვალეობას. ამ საქმიანობის წყალობით რიგითმა იაპონელებმა გაიგეს, თუ რა არის სინქრონული თარგმანი, და თავად იონეჰარაც ცნობილი პიროვნება გახდა.

1995-1997 წლებში, ისევე როგორც 2003 წლიდან 2006 წელს გარდაცვალებამდე, მარი იონეჰარა ხელმძღვანელობდა რუსისტ-მთარგმნელთა ასოციაციას, რომლის დაფუძნებაშიც მონაწილეობდა 1980 წელს. ის ყველანაირ ძალისხმევას დებდა იაპონურ საზოგადოებაში სინქრონული თარჯიმნების მიმართ დამოკიდებულების გასაუმჯობესებლად. 2001 წელს მარი იონეჰარამ თარგმნა იაპონელი მწერლისა და დრამატურგის ჰისასი ინოუეს სპექტაკლი „ცხოვრება მამასთან ერთად, ან ცისარტყელები ჰიროსიმას თავზე“, მოსკოვში გამოსვლის დროს სუბტიტრების მოსამზადებლად. მოგვიანებით ეს თარგმანი გამოქვეყნდა კრებულში „იაპონური თეატრის ნახევარი საუკუნე: 90-იანი წლები“.

ლიტერატურული შემოქმედება
1995 წელს მარი იონეჰარას მიენიჭა „იომიურის“ პრემია წიგნისთვის „მოღალატე ლამაზმანი ან ერთგული უშნო“ (1994). 1980-იანი წლების მეორე ნახევრიდან, როგორც სინქრონული თარჯიმანი, მარიმ სრულად შეიგრძნო ბერლინის კედლის დაცემა, კომუნისტური პარტიების კრახი აღმოსავლეთ ევროპაში და სსრკ-ის დაშლა. ამიტომ, პრაღაში სასკოლო დღეებიდან დარჩენილი მეგობრების ბედით შეშფოთებულმა, ის სამოგზაუროდ გაემგზავრა სამი მეგობარი გოგონას, ყოფილი თანაკლასელების საძებნელად: ბერძენი რიცას, რუმინელი ანას და ბოსნიელი იასნას. მოგვიანებით მან დაწერა წიგნი თავისი მოგზაურობის შესახებ: „მტყუანი ანის აშკარა სიმართლე“ (2001), რომელმაც სოიტი ოიას პრემია მიიღო არამხატვრული ლიტერატურის ჟანრში. 2003 წელს მარი იონეჰარა დაჯილდოვდა ბუნკამურას პრემიით „ორი მაგუ“ რომანისთვის „ოლგა მორისოვნას ირონია“. მარი იონეჰარას ძალიან უყვარდა კალამბურები. მან რამდენიმე წიგნი მიუძღვნა ხუმრობებს, ანეკდოტებსა და კალამბურებს. იაპონიაში მიიჩნევენ, რომ მისი ნაწარმოებები დაფუძნებულია რუსულ სატირულ ტრადიციაზე, რომლის ფუძემდებელიც გოგოლია.

ოჯახი
მამა — იტარუ იონეჰარა იყო იაპონიის წარმომადგენელთა პალატის ერთ-ერთი დეპუტატი.

ბაბუა — სიოძო იონეჰარა თავმჯდომარეობდა ტოტორის პრეფექტურულ საბჭოს, ასევე მსახურობდა პერების პალატის წევრად და ტოტორის სავაჭრო-სამრეწველო პალატის თავმჯდომარედ.

უმცროსი და — იური ინოუე, მწერლისა და დრამატურგის ჰისასი ინოუეს ცოლი. გარდაცვალებამდე მარი იყო პენ-კლუბის იაპონური ფილიალის მმართველი დირექტორი, რომლის პრეზიდენტიც ინოუე იყო.

სიცოცხლის ბოლო წლები
სიცოცხლის ბოლო წლებში, სინქრონისტი თარჯიმნის მძიმე — ფიზიკურად და მორალურად — სამსახურის დატოვების შემდეგ, მარი მწერლობაზე გადაერთო. 2003 წლის ოქტომბერში მას საკვერცხის კისტის დიაგნოზი დაუსვეს და მან კისტის ამოსაღებად ენდოსკოპიური ოპერაცია ჩაიტარა. ოპერაციის დროს, ადრე ნავარაუდევი საკვერცხის კისტის ნაცვლად, მას საკვერცხის კიბო დაუდგინეს, შესაძლო მეტასტაზებით.

იონეჰარამ, რომელიც მაკოტო კონდოს გავლენის ქვეშ იმყოფებოდა, უარი თქვა ინფიცირებული ორგანოს ამოსაღებად ღია ოპერაციაზე, ასევე კიბოს საწინააღმდეგო პრეპარატებისა და რადიოთერაპიის მიღებაზე. მან ამჯობინა მიემართა ეგრეთ წოდებული ხალხური მედიცინისთვის და იმუნოსტიმულაციას ხალხური საშუალებებით გადიოდა. ერთი წლისა და ოთხი თვის შემდეგ, მას კვლავ შესთავაზეს ოპერაცია, მაგრამ მან ისევ უარი თქვა და სცადა თერმოთერაპიით მკურნალობა. 2006 წლის 29 მაისს მედიამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ 25 მაისს მარი იონეჰარა გარდაიცვალა თავის ბინაში, ქალაქ კამაკურაში (კანაგავის პრეფექტურა).