აბუ სადათ მუჰამედ საიემი

აბუ სადათ მუჰამედ საიემი (დ. 29 მარტი, 1916 – გ. 8 ივლისი, 1997) — ბანგლადეშელი იურისტი და სახელმწიფო მოღვაწე. იგი გახლდათ ბანგლადეშის პირველი მთავარი მოსამართლე 1972-დან 1975 წლამდე. 1975 წლის ნოემბრის კონტრგადატრიალებების შემდეგ იგი ბანგლადეშის პრეზიდენტი გახდა. მას ასევე ეკავა მთავარი სამხედრო ადმინისტრატორის თანამდებობა. საიემი ხელმძღვანელობდა კაბინეტს, რომელიც შეიარაღებული ძალების სამი სახეობის მეთაურისგან შედგებოდა. კაბინეტში ასევე შედიოდნენ სამოქალაქო ტექნოკრატები და პოლიტიკოსები. საიემი 1977 წლის აპრილში ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო გადადგა და იგი ზიაურ რაჰმანმა ჩაანაცვლა.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
საიემი დაიბადა 1916 წლის 29 მარტს ბრიტანეთის ინდოეთის ბენგალის საპრეზიდენტოს რანგპურის რაიონში, მუჰამედ აბდურ რაშიდისა და საიედა რაბეა ხათუნის ოჯახში. მამამისი სუბ-რეგისტრატორი იყო. 1931 წელს მან დაამთავრა რანგპურის რაიონული სკოლა, სადაც წარჩინებულთა სიაში მესამე ადგილი დაიკავა. 1933 წელს დაასრულა „ “-ის შუალედური კურსი ხელოვნებაში. მოგვიანებით სწავლობდა კალკუტის „ “-ში, სადაც 1935 წელს ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხი მიიღო. 1937 წელს დაამთავრა კალკუტის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი სამართლის ბაკალავრის (.) ხარისხით.

კარიერა
საიემმა საადვოკატო საქმიანობა 1944 წელს, კალკუტის მაღალ სასამართლოში დაიწყო. 1947 წელს, ინდოეთის გაყოფის შემდეგ, იგი საცხოვრებლად დაკაში (აღმოსავლეთ ბენგალი, პაკისტანი) გადავიდა და ახლად დაარსებულ დაკას მაღალ სასამართლოს შეუერთდა. იგი მუშაობდა უმცროს ადვოკატად ცნობილი პოლიტიკოსის, ა.კ. ფაზლულ ჰუკის იურიდიულ ფირმაში. მოგვიანებით საიემი აირჩიეს დაკას მაღალი სასამართლოს ადვოკატთა ასოციაციის მდივნად, შემდეგ კი — ვიცე-პრეზიდენტად. იგი ასევე იყო აღმოსავლეთ პაკისტანის იურისტთა ასოციაციის წევრი, სადაც სხვადასხვა დროს ეკავა მდივნის, გენერალური მდივნისა და ვიცე-პრეზიდენტის პოსტები.

საიემი ასევე არჩეული იყო პაკისტანის სახელმწიფო ბანკის ადგილობრივ საბჭოში. 1962 წლის 3 ივლისს იგი დაკას მაღალი სასამართლოს მოსამართლედ დაინიშნა. 1967 წელს იგი მუშაობდა საგამოძიებო კომისიაში, რომელიც უმცირესობათა წარმომადგენლების მასობრივი გამოსახლების მიზეზებს სწავლობდა. 1970 წელს იგი დაინიშნა სადელიმიტაციო კომისიაში, რომელიც პასუხისმგებელი იყო საპარლამენტო ოლქების საზღვრების დადგენაზე, მოგვიანებით კი — საარჩევნო კომისიაში.

1971 წელს, ბანგლადეშის დამოუკიდებლობისთვის ომის შემდეგ, ქვეყანამ სუვერენიტეტი მოიპოვა. 1972 წლის 12 იანვარს საიემი ბანგლადეშის მაღალი სასამართლოს მთავარ მოსამართლედ დაინიშნა, ხოლო იმავე წლის 17 დეკემბერს, ბანგლადეშის უზენაესი სასამართლოს შექმნისთანავე, იგი ქვეყნის პირველი მთავარი მოსამართლე გახდა. მან გამოიტანა ვერდიქტი მნიშვნელოვან „ბერუბარის საქმეზე“, რომელიც ბანგლადეშსა და ინდოეთს შორის ანკლავების გაცვლას ეხებოდა.

საიემმა პრეზიდენტისა და მთავარი სამხედრო ადმინისტრატორის თანამდებობა 1975 წლის 6 ნოემბერს დაიკავა, ბრიგადის გენერალ ხალედ მოშარაფის მიერ მოწყობილი სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ. 1976 წლის 29 ნოემბერს მან დატოვა მთავარი სამხედრო ადმინისტრატორის პოსტი და იგი არმიის შტაბის უფროსმა, გენერალ-მაიორმა ზიაურ რაჰმანმა ჩაანაცვლა. ზიამ, სხვა სამხედრო ლიდერების (ერშადი, მანზური, მირ შავქათ ალი) მხარდაჭერით, აიძულა საიემი ამ თანამდებობიდან გადამდგარიყო. 1977 წლის 21 აპრილს საიემი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო ბანგლადეშის პრეზიდენტის თანამდებობიდანაც გადადგა. მისი მემკვიდრე საბოლოოდ გენერალ-ლეიტენანტი ზიაურ რაჰმანი გახდა.

გარდაცვალება
იგი გარდაიცვალა 1997 წლის 8 ივლისს დაკაში, ბანგლადეშში.