iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნიზამის პარკი

ნიზამის პარკი — ერთ-ერთი უძველესი პარკია აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. მდებარეობს ქალაქის ხატაის რაიონში, პეტროლეას ვილას ტერიტორიაზე, რომელიც ძმებმა ნობელებმა მე-19 საუკუნის ბოლოს ააშენეს მათი კომპანიის თანამშრომლებისთვის ბაქოს გარეუბანში, შავი ქალაქის საზღვარზე. პარკის საერთო ფართობი 13,6 ჰექტარია. უზარმაზარ ტერიტორიაზე მდებარე სამრეწველო ლანდშაფტის ამ პარკმა დადებითი გავლენა მოახდინა აფშერონის ლანდშაფტურ არქიტექტურაზე. 1920 წლის შემდეგ პეტროლეას ვილას ყოფილ ბაღს ლუნაჩარსკის სახელი ეწოდა, მოგვიანებით - „როტე ფაჰნე“, ამავე სახელწოდების გერმანული გაზეთის პატივსაცემად, შემდეგ კი ნიზამი განჯევის სახელი მიენიჭა.

ისტორია
1882-1883 წლებში, ძმებმა ნობელებმა, რომლებიც აწარმოებდნენ ნავთობის მოპოვებას აფშერონის ნახევარკუნძულზე, ბაქოს ქარხნულ რაიონთან ახლოს დააარსეს დასახლება სახელწოდებით „ “ . ეს დასახლება შექმნეს ნობელების კომპანიის თანამშრომლებისთვის, რომელთათვისაც გაუმჯობესებული საცხოვრებელი პირობები შექმნეს, რათა შეენარჩუნებინათ მაღალი დონის სპეციალისტები. დასახლებას ჰქონდა 10,26 ჰექტარ ფართობზე გაშენებული გამწვანებული ზონა, რაც ბაქოსთვის იმ პერიოდში უჩვეულო იყო.

მიუხედავად იმისა, რომ ეს ქარხნული უბანი ბუნებრივი და საცხოვრებელი პირობებით არ იყო ხელსაყრელი, ბაქოს პროლეტარიატისთვის ამ პირობებში ცხოვრება მაინც შესაძლებლად ითვლებოდა. თუმცა, ტექნიკური პერსონალი და სპეციალისტები ასეთ გარემოში მუშაობას დიდ ანაზღაურებაზეც არ თანხმდებოდნენ. ამიტომ, ნობელებმა გადაწყვიტეს, სპეციალურად ამ პერსონალისთვის კომფორტული საცხოვრებელი პირობები შეექმნათ. დასახლების გამწვანებისთვის, მოწვეული იყო ცნობილი სპეციალისტი ე. ბეკლე, რომელიც ვარშავაში მრავალი ბაღისა და პარკის გაშენებაზე მუშაობდა. მისი ხელმძღვანელობით ბაქოში 10 ჰექტარ ფართობზე შეიქმნა მწვანე ზონა, რომელიც ნავთობის ავზებსა და ქარხნების მასას შორის იყო განთავსებული.

1939 წელს გაზეთმა „ბაკინსკი რაბოჩიმ“ გამოაცხადა, რომ როტე-ფაჰნეს კულტურისა და დასვენების პარკის რეკონსტრუქცია იმ ზაფხულს დაიწყებოდა. ბაქოს შესასვლელი ქუჩის ბაღებისა და პარკების ადმინისტრაციის საპროექტო ბიურომ შეიმუშავა პროექტი, რომელიც აუზის ცენტრში მწვანე კუნძულის, შადრევნისა და სცენის მოწყობას, ქანდაკებების დამატებას, პავილიონებისა და კიოსკების განახლებასა და სპორტული სტადიონის აშენებას ითვალისწინებდა. სამუშაოების დასრულება 1941 წელს იგეგმებოდა.

2021 წელს პარკი ხელახლა კეთილმოაწყვეს: ადმინისტრაციული შენობები სრულად განაახლეს, ხელოვნური ტბა მოაწყვეს, 1938 წლის ამფითეატრი და საზაფხულო კინოთეატრი აღადგინეს, შადრევნები და თანამედროვე განათება დაამატეს. პარკში გაზონები, სკამები, სპორტული ობიექტები და საბავშვო გასართობი კომპლექსი მოეწყო. საზაფხულო კინოთეატრის წინ ციხე-სიმაგრის კედელი მდინარის ქვებისგან აშენდა, ხოლო გამწვანების სამუშაოების ფარგლებში ათასობით ხე, ბუჩქი და დეკორატიული მცენარე დაირგო.
შუშა 2022 (ჭადრაკის ტურნირი)

შუშა 2022 — საერთაშორისო საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც 2022 წლის 21-24 სექტემბერს აზერბაიჯანის ქალაქ შუშაში გაიმართა. ტურნირი აზერბაიჯანის ახალგაზრდობისა და სპორტის სამინისტროს, აზერბაიჯანის ჭადრაკის ფედერაციის და შუშას სახელმწიფო ნაკრძალის მიერ ორგანიზებული იყო და შუშაში დაბადებული აზერბაიჯანელი პოეტის ხურშიდბანუ ნათავანის 190 წლის იუბილეს მიეძღვნა.

ეს ტურნირი მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იყო შუშის საჭადრაკო ცენტრად ქცევის განვითარებაში.

გამარჯვებულები
ტურნირი პირველად ჩატარდა შუშაში და მისი ჩატარების ადგილი იყო სასტუმრო ყარაბაღი. ჯამური საპრიზო ფონდი შეადგენდა 150 ათას მანეთს.

მამაკაცთა შორის გამარჯვებული გახდა აზერბაიჯანელი შახრიარ მამედიაროვი.
ქალთა შორის გამარჯვებული მერი არაბიძე საქართველოდან.

ლოგო
ტურნირის ოფიციალური ლოგო წარმოდგენილი იყო 2022 წლის 24 აგვისტოს. ლოგო წარმოადგენს შუშას ციხის, ყარაბაღის რაინდის და ჭადრაკის ფიგურის სტილიზებულ გამოსახულებებს, რაც ხაზს უსვამს როგორც ქალაქის ისტორიულ და კულტურულ მნიშვნელობას, ისე საჭადრაკო ტურნირის თემატიკას.

ლოგოზე გამოყენებულია შრიფტი, რომელიც ემთხვევა შუშას ციხის განჯის კარიბჭის წარწერას „“, რაც კიდევ უფრო ემოციურად აკავშირებს ქალაქის სიმბოლიკას საჭადრაკო ღონისძიებასთან.
სპორტის სასახლე (ბაქო)

ხელის თამაშების სასახლე ('), ასევე ცნობილი როგორც სპორტის სასახლე (') — ბაქოში მდებარე სპორტული არენა, რომელიც აშენდა 1974 წელს. ის ერთ-ერთი უმსხვილესი სპორტული კომპლექსია ქალაქში და 1628 მაყურებელს იტევს. არენა სხვადასხვა სახის შეჯიბრებებს მასპინძლობს, მათ შორის ფუტსალის, მაგიდის ჩოგბურთისა და ბადმინტონის შეჯიბრებებს.

მნიშვნელოვანი ღონისძიებები
2004 წლის თებერვალი: სასახლემ უმასპინძლა ტაეკვონდოში ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების საერთაშორისო საკვალიფიკაციო ტურნირს.
2012 წელი: ევროვიზია 2012 კონკურსის განმავლობაში სასახლეში ევროკლუბი მდებარეობდა.
2015 წელი: პირველ ევროპულ თამაშებში ჩატარდა მაგიდის ჩოგბურთისა და ბადმინტონის შეჯიბრებები.
2023 წლის 17 დეკემბერი: მოეწყო იაპონური კულტურისა და ბუდოს ფესტივალი.
2024 წლის 28 ივნისი - 7 ივლისი: სასახლეში გაიმართა საერთაშორისო საჭადრაკო ტურნირი „ 2024“, სადაც 300-ზე მეტი მოჭადრაკე მონაწილეობდა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან.

2014 წელს, პირველი ევროპული თამაშების მზადებისას შენობა გარემონტდა თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისად.
აკაკი კვიტაიშვილი

აკაკი კვიტაიშვილი (დ. 1893, ლანჩხუთი — გ. 1966, საფრანგეთი) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომის, პირველი და მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე, პოლიტიკური ემიგრანტი.

ბიოგრაფია
აკაკი კვიტაიშვილი 1893 წელს ლანჩხუთში დაიბადა. დაწყებითი სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო კლასიკური გიმნაზიაში და შემდგომ სამხედრო სასწავლებელში. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე იგი, როგორც დივიზიის ოფიცერი, კავკასიის ფრონტზე გაგზავნეს და მრავალ ბრძოლაში მიიღო მონაწილეობა. 1917 წელს კაპიტნის ჩინით ქართულ ჯარში შევიდა და მეოთხე ათასეულში დაინიშნა. მონაწილეობდა თურქეთის წინააღმდეგ წარმოებულ ყველა ბრძოლაში. ერთ-ერთი ბრძოლისას თურქებმა ტყვედ ჩაიგდეს, მაგრამ ხუთ ჯარისკაცთან ერთად მოახერხა ტყვეობიდან გაქცევა და ახალციხეში თავის ათასეულს შეუერთდა. შემდეგ რეგულარულ ჯარს თავი დაანება და გადავიდა ვალიკო ჯუღელთან სახალხო გვარდიაში, სადაც სამტრედიის რაიონის გვარდიის ათასეულის უფროსად დაინიშნა. იგი აქტიურად იბრძოდა რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომში.

1921 წელს რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ აკაკი კვიტაიშვილმა სამხედრო სამსახურს თავი დაანება და ჩაება არალეგალურ მუშაობაში. საქართველოს ანექსიიდან სულ მალე იგი იძულებული გახდა სამშობლო დაეტოვებინა და უცხოეთში წასულიყო. საზღვარგარეთ აკაკი ჩაება პოლიტიკურ ბრძოლაში – იყო მხედართა კავშირის გამგეობის მუდმივი წევრი და ირიცხებოდა სოციალ-დემოკრატიული პარტიის რიგებში. ბეჭდავდა სტატიებს სამხედრო თემაზე პარიზში გამომავალ ქართველ იუნკერთა კავშირის ორგანო „მხედარში“: „ქართული მხედრობა“ (№2, 1929), „ზოგი რამ ისტორიულ ფაქტებზე“ (№14-15, 1933), „ჯარისკაცის აღზრდის შესახებ“ (№16, 1934).

რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომი აკაკი კვიტაიშვილმა, როგორც იმერეთის მეორე ბატალიონის ყოფილმა უფროსმა, დოკუმენტური სიზუსტით გადმოსცა 1966 წელს დაწერილ ნარკვევში: „რუსეთ-საქართველოს ომი 1921 წელს – საქართველოს ოკუპაცია რუსეთის მიერ“.

მეორე მსოფლიო ომში აკაკი კვიტაიშვილი გმირულად იბრძოდა, როგორც მოხალისე.

გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა პარიზიდან მოშორებით მოხუცთა თავშესაფარში. გარდაიცვალა 1966 წელს. 5 ნოემბერს თანამემამულეებმა დაკრძალეს ლევილის ქართველთა სასაფლაოზე.

საქართველოში აკაკი კვიტაიშვილს დარჩა ცოლ-შვილი. მისი შვილი იყო ცნობილი პროფესორი, ინფექციონისტი ამირან კვიტაიშვილი.
მილასის მუზეუმი

მილასის მუზეუმი — არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმი თურქეთის მუღლის პროვინციაში.

მუზეუმი მდებარეობს მუღლის პროვინციის მილასის რაიონში. ის დაარსდა 1987 წელს. მუზეუმი განთავსებულია ორსართულიან შენობაში, რომელსაც აქვს 1,5 დეკარი (0.37 აკრი) ეზო. გამოფენილი ექსპონატების უმეტესობა მომდინარეობს სტრატონიკეადან, იასოსიდან, დამლიბოღაზიდან (ჰიდაი) და ბეჩინიდან. მუზეუმში გამოფენილია 3 025 არქეოლოგიური ნივთი, 164 ეთნოგრაფიული ექსპონატი და 1 174 მონეტა.

გალერეა
S/2003 J 23

/2003 23 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის პასიფაეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
/2003 23 აღმოაჩინეს 2003 წლის 6 თებერვალს ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ შეპარდის ხელმძღვანელობით. თანამგზავრს ოფიციალური სახელი ჯერ არ მიუღია. შემდეგ თანამგზავრი დაიკარგა, სანამ 2020 წელს არ მოხდა მისი ხელმეორედ აღმოჩენა კ. შეპარდისა და ასტრონომ კეი ლის მიერ. თანამგზავრის თავიდან აღმოჩენა დაადასტურა მცირე პლანეტების ცენტრმა 2021 წლის 13 იანვარს, ხოლო შეპარდის დამატებითი დაკვირვებები მოგვიანებით გამოქვეყნდა 2021 წლის 27 იანვარს.

ორბიტა
/2003 23 ბრუნავს იუპიტერზე საშუალოდ 23 563 000 კმ მანძილზე 732 დღეში, 10 საათსა და 32 წუთში. ორბიტას აქვს ექსცენტრიულობა 0.2714. რეტროგრადული ორბიტის დახრილობაა 146.314°. ეკუთვნის პასიფაეს ჯგუფს.

ფიზიკური მახასიათებლები
/2003 23-ის დიამეტრი საშუალოდ დაახლოებით 2 კმ-ია. სიმკვრივე შეფასებულია 2.6 გ/სმ³-ზე. სავარაუდოდ, იგი შედგება სილიკატური ქანებისგან. ძალიან ბნელ ზედაპირს აქვს ალბედო 0.04. ვარსკვლავიერი სიდიდე 23.6
შოთა რუსთაველის ძეგლი (მოსკოვი)

შოთა რუსთაველის ძეგლი მოსკოვში — დიდი ქართველი პოეტის, შოთა რუსთაველის ძეგლი, რომელიც მოსკოვში, დიდი ქართული ქუჩის („ბოლშაია გრუზინსკაიას“) სკვერში გაიხსნა 1966 წლის ოქტომბერში. ძეგლის შემქმნელები არიან მოქანდაკე მერაბ ბერძენიშვილი და არქიტექტორი იოსებ ლოვეიკო.

ძეგლი დაიდგა პოეტის დაბადებიდან 800 წლის იუბილესთან დაკავშირებით. რუსთაველი გამოსახულია მეომრის ტანისამოსში, თავზე ჩაფხუტით და მარჯვენა ხელში პერგამენტის გრაგნილი უჭირავს ლექსებით. მკერდზე კი ჯაჭვი აქვს მედალიონით თამარ მეფის გამოსახულებით.
შუკუფა მუსაევა

შუკუფა იმრან გიზი მუსაევა — აზერბაიჯანელი თეატრის მსახიობი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2018).

ბიოგრაფია
1988 წელს შუკუფა მუსაევამ დაამთავრა სკოლა. 1995 წელს აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი დაამთავრა თეატრალური ჯგუფის სარეჟისორო ფაკულტეტი. 1990 წლიდან არის სახელმწიფო მუსიკალური დრამატული თეატრის მსახიობი. 1991-1993 წლებში მონაწილეობდა ყარაბაღისთვის გამართულ ბრძოლებში. აღდარისთვის ბრძოლებში დაიჭრა.

შ. მუსაევამ არაერთი როლი შეასრულა თეატრებში. მას მიენიჭა დიპლომები და ჯილდოები აზერბაიჯანის თეატრის მუშაკთა კავშირის მიერ.
2013 წლის 25 ივნისს დაჯილდოვდა მედლით „პროგრესი“.
დარვინის საბადო

დარვინის საბადო — დარვინის ბანკი ნავთობისა და გაზის მნიშვნელოვანი საბადოა აზერბაიჯანში, კასპიის ზღვაში. ის მდებარეობს ბაქოდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 45–50 კმ-ში (28–31 მილი) და პირალაჰის კუნძულიდან 6 კმ-ით (3,7 მილი) დასავლეთით.

1950-იან წლებში აქ აღმოაჩინეს ინდუსტრიულად მნიშვნელოვანი ნავთობისა და ბუნებრივი აირის რესურსები. დღეისათვის საბადოზე მოპოვებულია 16,2 მილიონი ტონა ნავთობი და 1,5 მილიარდი კუბური მეტრი გაზი.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობკომპანია აქტიურად მუშაობს ახალი ნავთობის პლატფორმების მშენებლობაზე. 2010 წელს დაგეგმილი იყო ახალი პლატფორმის დამონტაჟება, რომელიც მოიცავს 12 ჭაბურღილის საბურღ ზონას. ადგილზე უკვე მოქმედებს პლატფორმა №660, ხოლო დამატებით აშენდა კიდევ ერთი, რომელიც განკუთვნილია 20 ჭაბურღილისთვის.

საბადოზე აქტიურად მუშაობს ასევე -ი, რომელმაც 2009 წელს ორი ახალი ჭაბურღილი გაბურღა, რაც საშუალოდ 7–8,5 ტონა ნავთობის მოპოვებას უზრუნველყოფს.

2016 წლის მაისში დაიწყო ახალი ჭაბურღილის ბურღვა უბან №720-ზე. საბადოზე არსებული რესურსები მოიცავს 3 მილიონ ტონა ნავთობს და 0,5 მილიარდ კუბურ მეტრ გაზს.

დარვინის ბანკის სანაპირო ზონის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს ტალახის ვულკანი, რომელიც ამ რაიონის გეოლოგიურ თავისებურებას წარმოადგენს.
ჩოვდარის ოქროს საბადო

ჩოვდარის ოქროს საბადო — ჩოვდარის ოქროსა და ვერცხლის საბადო მდებარეობს აზერბაიჯანის დაშქესანის რაიონის ჩრდილოეთით, სოფელ ჩოვდართან ახლოს.

საბადოს დადასტურებული მარაგი შეადგენს 51,1 ტონა მადანს, საიდანაც 11,4 ტონა დედამიწის ზედაპირზეა, ხოლო დანარჩენი მიწისქვეშ.

ჩოვდარის საბადო აზერბაიჯანის ერთ-ერთი სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი საბადოა, რომელიც ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებასა და რესურსების მოპოვებაში დიდ როლს ასრულებს.

ისტორია და განვითარება
საბადო 1998 წელს აღმოაჩინა გეოლოგმა ა.შირინოვმა. სამუშაოების დაწყებისთვის საჭირო მზადება, მათ შორის ქარხნის მშენებლობის წინასწარი ეტაპები, 2012 წლისთვის დასრულდა. სწორედ ამ პერიოდში -ის კონსორციუმმა ველის ექსპლუატაცია დაიწყო, ხოლო უშუალოდ მოპოვებითი სამუშაოები 2016 წელს ამოქმედდა.

2017 წლიდან საბადოს განვითარებას ხელმძღვანელობს კომპანია -ი, აზერბაიჯანის ეკოლოგიისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს მონაწილეობით.

წარმოებისა და შემოსავლების მაჩვენებლები შემდეგნაირია:

2017-2021 წლებში დამზადდა 255,6 ათასი უნცია ოქრო და 484,5 ათასი უნცია ვერცხლი.
2018-2020 წლებში -ის შემოსავალმა ჩოვდარის საბადოს ექსპლუატაციიდან 312 მილიონ დოლარს გადააჭარბა.

განვითარების გეგმები
2024 წლის მდგომარეობით, მიმდინარეობს განვითარების მეორე ეტაპი (სულფიდური ფაზა), რომელიც მოიცავს საბადოს ფლანგების წარმოებას.

2019 წლის თებერვალში, ჩოვდარის საბადოს ტერიტორიაზე სამშენებლო სამუშაოების დროს, აღმოჩენინეს უძველესი სამარხები. სამუშაოები შეჩერდა და არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ექსპედიცია, რომელსაც ხელმძღვანელობდნენ საფარ აშუროვი და ბახტიარ ჯალილოვი, დაიწყო ფართომასშტაბიანი გათხრები.

გათხრები დაახლოებით 5 თვის განმავლობაში მიმდინარეობდა, რა დროსაც აღმოაჩინეს 156 სამარხი და 6000-ზე მეტი არტეფაქტი. კვლევებმა აჩვენა, რომ აღმოჩენილი არტეფაქტები მიეკუთვნება გვიანი ბრინჯაოსა და ადრეული რკინის ხანის ხოჯალი-გედაბაის კულტურას.

2021 წლის დეკემბერში, ჩოვდარის საბადოს მე-4 გროვის გამორეცხვის უბანზე, არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს 58 ქვის საფლავი და მრავალფეროვანი არტეფაქტები. ამ ტერიტორიაზე საველე სამუშაოები შეჩერდა არქეოლოგიური კვლევების მიზნით. გათხრებს განაგრძობს აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიისა და ანთროპოლოგიის ინსტიტუტი. ჩოვდარის ნეკროპოლისი წარმოადგენს მნიშვნელოვანი ისტორიული და კულტურული მემკვიდრეობის ნაწილს, რომელიც აზერბაიჯანის უძველესი ეპოქების დასახლებების, რწმენისა და კულტურის შესწავლაში მნიშვნელოვან ინფორმაციას იძლევა.
გადაბეის ოქრო-სპილენძ-პირიტის საბადო

გადაბეის ოქრო-სპილენძ-პირიტის საბადო — მდებარეობს აზერბაიჯანის გადაბეის რაიონში, მისდაღის მთის აღმოსავლეთ კალთაზე, გადაბეის რეგიონალური ცენტრიდან ჩრდილო-დასავლეთით, დაახლოებით 1 კმ-ში. საბადო ცნობილია როგორც კომპლექსური, რადგან აქ მოიპოვება სპილენძი, ოქრო, ვერცხლი, გოგირდი და სხვა მინერალები.

გადაბაის საბადო აზერბაიჯანის მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ობიექტია. მისი განვითარება ხელს უწყობს რესურსების მდგრად ექსპლუატაციას, რეგიონული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებას და ქვეყნის სამთო-მოპოვებითი ინდუსტრიის გაძლიერებას.

ისტორია
გადაბეის საბადო პირველად 1850-იან წლებში აღმოაჩინეს და სამრეწველო ექსპლუატაციაში ჩაერთო თურქეთში მცხოვრები ბერძნების, ძმები მეხოვების კომპანიის მიერ. 1864 წელს საბადო გადაეცა გერმანულ კომპანია -ს, რომელმაც საბადოს განვითარება გააგრძელა. -მა სპილენძის ქარხანა და ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა აამუშავა, რაც საშუალებას აძლევდა მოპოვებული მინერალები უფრო სწრაფად და ეფექტურად გადაეტანათ. 1867-1914 წლებში მოიპოვეს 58 ათასი ტონა სპილენძი. 1883 წელს საბადოს გააქტიურებამ გადაბეიში და მიმდებარე სოფელ კალაკენდში ბაქო-ბათუმის რკინიგზის აშენება განაპირობა.

1894 წელს, საწვავის მიწოდების სირთულის გამო, სოფელ დალიარიდან გადაბაიმდე ნავთობსადენი აშენდა. 1900-1901 წლებში რუსმა მინეროლოგმა ე.ფიოდოროვმა ახალი მადნის მარაგი აღმოაჩინა, რამაც საბადოს ექსპლუატაციის ვადა გაახანგრძლივა.

პირველი მსოფლიო ომის დროს, 1914 წელს, გერმანელ მეწარმეებს, რუსეთის იმპერიის მთავრობის ბრძანებით, რუსეთის დატოვება მოუწიათ. თუმცა -მა მოახერხა საბადოს დარეგისტრირება რუსეთის მოქალაქეების სახელზე და მისი ექსპლუატაცია გასაბჭოებამდე განაგრძო.

1922-1936 წლებში აქ მოპოვებული იქნა პირიტი. საბჭოთა პერიოდში, მოიპოვებდა სპილენძს მიწისქვეშა წყლებიდან გაჟონვის გზით.

1997 წელს აზერბაიჯანულ მხარესა და - -ს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება ოქროსა და ვერცხლის მოპოვების მიზნით.

2009 წელს საბადოს დამუშავება განაახლა აზერბაიჯანის საერთაშორისო სამთო კომპანიამ . 2009 წლის მონაცემებით საბადოს მარაგი შეადგენდა 22 ტონა ოქროს, 192 ტონა ვერცხლს, 37 ათასი ტონა სპილენძს.

2013 წელს გადაბეიში თანამედროვე ოქროს მოპოვების ქარხანა აშენდა.
ვეჟნალის ოქროს საბადო

ვეჟნალის ოქროს საბადო — ვეჟნალის ოქროს საბადო მდებარეობს აზერბაიჯანის ზანგილანის რაიონის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ოლქში, სოფელ ვეჟნალიში. საბადო აზერბაიჯანის რესურსებით მდიდარ რეგიონს მიეკუთვნება და მას მნიშვნელოვანი ეკონომიკური და სამრეწველო მნიშვნელობა აქვს.

საბადოს სახელშეკრულებო ფართობი 344 კმ²-ს შეადგენს.

ოქროს საბადო 1950-იანი წლების მიწურულსა და 1960-იანი წლების დამდეგს აღმოაჩინეს.

1962-1971, 1976-1981 და 1983-1984 წლებში გეოლოგიური საძიებო სამუშაოები ჩატარდა, რომლებიც საბადოს რესურსების შესწავლას ემსახურებოდა.

1993 წელს, ყარაბაღის პირველი ომის დროს, ვეჟნალის სოფელი სომხეთის შეიარაღებულმა ძალებმა დაიკავეს. 2020 წლის ნოემბრამდე ტერიტორია არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის კონტროლის ქვეშ იმყოფებოდა.

2020 წლის 30 ოქტომბერს, ყარაბაღის მეორე ომის შედეგად, ვეჟნალი აზერბაიჯანის კონტროლს დაუბრუნდა.

ვენჟალის ოქროს საბადოში ხდებოდა უკანონო მოპოვება, რასაც სერიოზული ფინანსური ზარალი მოჰყვა. შვეიცარიაში რეგისტრირებული კომპანიის უკანონო შემოსავალი შეადგენდა 301 მილიონ 918 ათას მანათს. გაირკვა, რომ ვარდან სერმაკესი ამ საქმიანობაში მონაწილეობდა.

1997 წელს აზერბაიჯანმა და -მა გააფორმეს პროდუქციის გაზიარების ხელშეკრულება ექვსი საკონტრაქტო ზონის განვითარების შესახებ, რომელთაგან ერთ-ერთი იყო ვეჟნალი. შეთანხმების თანახმად, აზერბაიჯანის წილი შეადგენს 51%-ს, ხოლო -ის წილი – 49%-ს.

2021 წლის ბოლოს აზერბაიჯანმა ბრიტანული კომპანია -ის თანამშრომლებს ნება დართო, ვეჟნალის საბადოზე კვლევების ჩასატარებლად შესულიყვნენ.

ვეჟნალის საბადო მნიშვნელოვანი რესურსია აზერბაიჯანის ეკონომიკისთვის. მისი განვითარება ხელს უწყობს რეგიონის ეკონომიკურ აღორძინებას და საერთაშორისო სამთო კომპანიებთან თანამშრომლობის გაღრმავებას.
კასპიის რეგიონი

კასპიის რეგიონი — კასპიის ზღვის მიმდებარე ისტორიული და გეოგრაფიული რეგიონი.

კასპიის რეგიონის სახელი პირველად რუსმა გეოგრაფებმა საუკუნეში გამოიყენეს.

12 აგვისტოს ის ქვეყნები, რომელთაც კასპიის ზღვაზე აქვთ გასასვლელი აღნიშნავენ ყოველწლიურ დღესასწაულს „კასპიის ზღვის დღე“, ანუ „კასპიის დღე“, რომლის მიზანია ყურადღების მიპყრობა მსოფლიოში ყველაზე დიდი ტბის პრობლემებზე.

გეოგრაფია
კასპიის ზღვის სანაპირო ზოლის სიგრძე დაახლოებით 6,5–6,7 ათასი კილომეტრია, ხოლო კუნძულების ჩათვლით – 7 ათას კილომეტრამდე აღწევს. ნაპირები უმეტესად დაბალი, ბრტყელი და გლუვია. ჩრდილოეთ ნაწილში სანაპირო ზოლი ძლიერ ჩაღრმავებულია წყლის არხებითა და ვოლგისა და ურალის დელტას კუნძულებით. ამ რეგიონში ნაპირები დაბალია, ჭაობიანია, ხოლო წყლის ზედაპირი მრავალ ადგილას დაფარულია მცენარეულობით. აღმოსავლეთ სანაპიროზე დომინირებს კირქვის ნაპირები, რომლებიც ნახევრად უდაბნოებსა და უდაბნოებს ესაზღვრება. დასავლეთ სანაპიროზე აფშერონის ნახევარკუნძულის მიდამოები და აღმოსავლეთ სანაპიროზე ყაზახეთის ყურისა და ყარა-ბოღაზ-გოლის მიდამოები გამოირჩევა ყველაზე დახვეული ნაპირებით.

კასპიის ზღვის რეგიონი ოთხ ძირითად გეოგრაფიულ ზონად იყოფა:

1.    აღმოსავლეთ კასპიის რეგიონი

ამ რეგიონს ტრანსკასპიურ რეგიონსაც უწოდებენ. ის მოიცავს ყაზახეთის მანგისთაუს ოლქსა და თურქმენეთის ბალკანის ველაიათს.

2.    სამხრეთ კასპიის რეგიონი

სამხრეთ კასპიის ზონა ირანის სამ ოსტანს (პროვინციას) მოიცავს: გილანს, მაზანდარანს და გულისტანს.

3.    ჩრდილოეთ კასპიის რეგიონი

ამ ნაწილში შედის რუსეთის ასტრახანის ოლქი და ყალმუხეთს, ასევე ყაზახეთის ატირაუს ოლქს.

4.    დასავლეთ კასპიის რეგიონი

ეს ზონა მოიცავს რუსეთის, კერძოდ დაღესტანისა და აზერბაიჯანის ტერიტორიებს.
სამი წმინდანის ეკლესია (შაქი)

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = არა მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 41
| გრძედი = 47
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
„სამი წმინდანის ეკლესია“ — მართლმადიდებლური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის ქალაქ შაქიში და მოქმედებდა 1853 წლიდან 20-ე საუკუნის დასაწყისამდე. ამჟამად ეკლესიაში ფუნქციონირებს ხალხური გამოყენებითი ხელოვნების მუზეუმი.ეკლესიის ისტორია იწყება 1851-1863 წლებში მღვდელმთავარ მამა ევსტაფი ხუციევის მოღვაწეობით. შემდეგ პერიოდში მღვდლებად მსახურობდნენ მამა სემეონ ბეგიევი (1868-1876), მამა ჰეროდიონ ნანობოვი (1877-1884), მამა ვასილი (1885-1887), მამა ძანაევი, და 1890 წლიდან მამა დავით უტიევი.

1894-1896 წლებში ეკლესიაში მსახურობდა გაბრიელ პეჩინსკი, როგორც ფსალმუნმომღერი.

1905 წლის „საეკლესიო გაზეთში“ მითითებულია მღვდელი დავით უტიევის სახელი, და აღნიშნულია, რომ ეკლესია ეკუთვნოდა საქართველოს ეპარქიას, რომელიც მოიცავდა არაერთ მონასტერსა და ეკლესიას.

ეკლესიის ტერიტორიაზე დავით უტიევის მეუღლე, ანა განისვენებს.
იუპიტერ LIX

იუპიტერ , /2017 1 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის პასიფაეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
აღმოაჩინა კარნეგის ინსტიტუტის ასტრონომმა სკოტ შეპარდმა 2016 წლის 5 თებერვლიდან 2017 წლის 23 აპრილამდე დაკვირვების დროს. საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის ნომენკლატურის შესაბამისად, თანამგზავრს მიენიჭა დროებითი სახელი /2017 1.

ორბიტა
თანამგზავრი იუპიტერის გარშემო ბრუნს დაახლოებით 735 დღეში ასრულებს. დიდი ნახევრღერძი დაახლოებით 23.5 მილიონი კილომეტრია. იუპიტერის გარშემო ბრუნავს რეტროგრადულ ორბიტაზე.

ფიზიკური მახასიათებლები
ზუსტი ფიზიკური მახასიათებლები უცნობია, მაგრამ მისი სიკაშკაშიდან გამომდინარე, ასტრონომები ვარაუდობენ, რომ თანამგზავრის დიამეტრი დაახლოებით 1 კილომეტრია.
იუპიტერ LVI

იუპიტერ , /2011 2 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. შედის იუპიტერის პასიფაე ჯგუფში. იგი რეტროგრადულად მოძრავი არარეგულარული თანამგზავრია.

აღმოჩენა
თანამგზავრი აღმოჩენილ იქნა 2011 წლის 27 სექტემბერს სკოტ შეპარდის მიერ 6.5 მეტრიანი მაგელან-ბაადეს ტელესკოპის გამოყენებით ლას-კამპანასის ობსერვატორიაში. აღმოჩენა გამოქვეყნდა 2012 წლის 29 იანვარს. დამიენიჭა დროებითი აღნიშვნა /2011 2.

თანამგზავრი მალევე დაიკარგა. იგი თავიდან აღმოაჩინეს 2017 წელს და მიანიჭეს მუდმივი სახელი „იუპიტერ “.

ორბიტა
თანამგზავრი ბრუნავს იუპიტერს საშუალოდ 23.267 მილიონი კმ მანძილზე 726.8 დღე-ღამის განმავლობაში. ორბიტის ექსცენტრიულობაა 0.387. ორბიტის დახრილობა ადგილობრივი ლაპლასის სიბრტყისკენ არის 151,8°, ანუ ის რეტროგრადულია. ვარაუდობენ, რომ მიეკუთვნება პასიფაეს ჯგუფს.

ფიზიკური მახასიათებლები
იუპიტერ -ის დიამეტრი დაახლოებით 1 კმ-ია. ვარაუდობენ, რომ გარე თანამგზავრები ძირითადად შედგება სილიკატური ქანებისგან, ამიტომ მისი სიმკვრივე შეიძლება შეფასდეს 2.6 გ/სმ³-ით.
ხალიდა გულიევა

ხალიდა ჯამალ ყიზი გულიევა (; დ. 24 სექტემბერი, 1952) — აზერბაიჯანელი კინომსახიობი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2019), აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ინდივიდუალური პენსიონერი (2023 წლიდან).

ცხოვრება
ხალიდა გულიევა დაიბადა 1952 წლის 24 სექტემბერს. მამამისი ნავთობის მოხელე იყო, დედა კი დიასახლისი. უმაღლეს სასწავლებელში ჩაბარების შემდეგ მუშაობა დაიწყო ლუთფი მამადბეოვის ხალხურ თეატრში. 1974 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ხელოვნების ინსტიტუტის დრამისა და კინოს სამსახიობო ფაკულტეტი. 1973-1976 წლებში მუშაობდა ინსტიტუტის სასწავლო თეატრში. 1972 წლიდან მუშაობს მსახიობად კინოსტუდია „აზერბაიჯანფილმში“.

ის არის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი.

2019 წლის 31 ივლისს მას მიენიჭა აზერბაიჯანის სახალხო არტისტის საპატიო წოდება აზერბაიჯანული კინემატოგრაფიის განვითარებისთვის გაწეული სამსახურისთვის.
2023 წლის 6 მაისს მიენიჭა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ინდივიდუალური პენსია აზერბაიჯანული კულტურის განვითარებაში გაწეული სამსახურისთვის.
ხალიდა გულიევა სცენარისტ ელდენიზ გულიევის მეუღლეა.
ჯავან ზეინალი

ჯავან ზეინალი (; დ. 29 სექტემბერი, 1945, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მომღერალი, ჯაზმენი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2019).

ცხოვრება
ჯავან ზეინალი დაიბადა 1945 წლის 29 სექტემბერს ბაქოში. დედა, შაფიგა მაჯიდოვა, საოპერო მომღერალი იყო და უზეირ ჰაჯიბეილის კოლექტივში მუშაობდა. დაამთავრა 7-წლიანი მუსიკალური სკოლა, 1967 წელს კი ა. ზეინალის სახელობის სამუსიკო ტექნიკუმი. იმავე წელს ჩაირიცხა აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიის ვოკალურ ფაკულტეტზე. 1972 წელს კონსერვატორიის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა აზერბაიჯანის სიმღერის სახელმწიფო თეატრში სოლისტად. 1976 წელს მუშაობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტ-ვოკალისტად. 1979-2001 წლებში იყო სახელმწიფო ანსამბლ „გაიას“ სოლისტი. ანსამბლ „გაიასთან“ ერთად მოიარა მრავალი უცხო ქვეყანა და ასრულებდა აზერბაიჯანულ პოპ-არტის ნიმუშებს.

მონაწილეობდა ბაქოში, მოსკოვში, ლატვიაში, გერმანიასა და პოლონეთში გამართულ ჯაზ-ფესტივალებში.