iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თბომატარებელი

თბომატარებელი — თხევადი ან აიროვანი ნივთიერებაა, რომელიც გამოიყენება სითბული ენერგიის გადასაცემად. პრაქტიკაში ყველაზე ხშირად გამოიყენებენ წყალს (სითხის ან აირის სახით}, გლიცერინს, ნავთობის ზეთებს, ლითონთა ნადნობები (, , , ), ჰაერს, აზოტს (მათ შორის თხევადს), ფრეონებს და სხვა.

გამოყენება
ყველანაირ ხელსაწყოებში/ინჟინერულ სისტემებში/და სხვა, რომლებშიც ხდება სითბოს გადაცემა/განაწილება თბომატარებლის დახმარებით, მაგალითად: შენობის გათბობის სისტება, მაცივარი, კონდიციონერი, ზეთის გამათბობელი, საქვაბე, მზის კოლექტორი, მზის წყლისგამაცხელებელი და სხვა.

თბომატარებლები მზის წყლისგამაცხელებელ სისტემებისათვის
მზის წყლისგამაცხელებელ სისტემებში გამოიყენება სპეციალური თბოგამტარები. ძირითადი მოთხოვნები ასეთი თბომატარებლებისათვის შემდეგია: ყინვაგამძლეობა −30 °-მდე და მდგრადობა გადახურებაზე +200 °-მდე. ყველაზე ხშირად გამოიყენება თბომატარებლები პროპილენგლიკოლის საფუძველზე. ეს განპირობებულია პროპილენგლიკოლის არატოქსიკურობით (წარმოადგენს საკვებ დანამატს 1520).
მაღალტემპერატურული ჰელიოსისტემებისათვის (300-ზე მაღლა) გამოიყენება სპეციალური ტიპის თბომატარებლები მარილების ხსნარების, სილიკონის და ზეთის საფუძველზე.

ძირითადი პრობლება თბომატარებლის არჩევისას
ტემპერატურის სამუშაო დიაპაზონი
არ არსებობს თბომატარებელი რომელიც დაფარავდა მთლიან დიაპაზონს 0-დან, ვთქვათ, 3000 კელვინამდე. ყველა სახის თბომატრებელს აქვს საკუთარი სამუშაო დიაპაზონი, რომელშიც თბომატარებელი შეიძლება იყოს ცოტა ხნის განმავლობაში მნიშვნელოვანი დეგრადაციის გარეშე. მაგრამ არსებობს ცპეციალურად შემუშავებული თერმოსითხეები გაფართოებული სამუშაო დიაპაზონით, რომელიც მიუღწევადია წყლისათვის, სილიკონური ზეთების და სხვა კლასიკური თბომატარებლისათვის.
თბოტევადობა
განსაზღვრავს თბომატარებლის რაოდენობას, რომლის გადაქაჩვაა საჭიროა დროის ერთეულში, განსაზღვრული სითბოს გადასატანად.
კოროზიული აქტიურობა
ზღუდავს ზოგიერთი თბომატარებლის გამოყენებას, აიძულებს კოროზიის ინგიბიტორის დამატებას (კლასიკური მაგალითი - გლიკოლური ანტიფრიზები ავტომანქანებისათვის), აწესებს შეზღუდვას კონსტრუქციის მასალაზე.
სიბლანტე
ირიბად ახდენს გავლენას გადატუმბვის სიჩქარეზე, მილსადენებში დანაკარგებზე, თბოგადაცემის კოეფიციენტზე სითბოს გამცვლელებში. შეუძლია იცვლებოდეს ძალიან ფართო საზღვრებში ტემპერატურის ცვლილებების დროს.
წაცხების უნარი
აწესებს შეზღუდვას კონსტრუქციაზე, ცირკულაციური ტუმბოს და სხვა მექანიზმების მასალაზე, რომლებიც ეხებიან თბომატარებელს.
უსაფრთხოება
სითხისა და მისი ორთქლის აფეთქების ტემპერატურა, აალების ტემპერატურა, ტოქსიკურობა. დამწვრობის ალბათობა, როგორც ცხელი ისე კრიოდამწვრობა.
მი-სონი

მი-სონი — ტაძრების კომპლექსი, რომელიც ეკუთვნის ყოფილ ჩამპას სახელმწიფოს. ამჟამად მდებარეობს ვიეტნამის ცენტრალურ ნაწილში. ტაძრები ამ დროისთვის ნახევრად დანგრეულია. თავის დროზე, ისინი ღმერთ შივას სადიდებლად ააგეს. 1999 წელს, ის იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა.

მი-სონი იუნესკოს სხვა ძეგლის, ქალაქ ჰოი-ანიდან 50 კმ-ით სამხრეთ აღმოსავლეთით მდებარეობს.

ჩვ.წ. - საუკუნეებში, მი-სონი ჩამპას იმპერიის დედაქალაქი იყო. ჩამპას კულტურა ინდური კულტურის დიდ გავლენას განიცდიდა.

2002 წელს, კომპლექსის ტერიტორიაზე გათხრები დაიწყო, რომელიც იუნესკომ 70,000 $-ით დააფინანსა.

ყველაზე მაღალი, 24 მეტრიანი კოშკზე ამოკვეთილი ყოფილა ლომებისა და სპილოების გამოსახულებები. იგი 1969 წელს, ვიეტნამის ომის მიმდინარეობისას, დაბომბვებისას დაინგრა. საბოლოო ჯამში, დაბომბვების შედეგად, მეოცე საუკუნის პირველ ნახევარში აღრიცხული კომპლექსის 70 ტაძრიდან 50 მთლიანად ან ნაწილობრივ დაინგრა.
ფონგ-ნჰა-კე-ბანგის ეროვნული პარკი

ფონგ-ნჰა-კე-ბანგის ეროვნული პარკი (ვიეტ. - ) — ეროვნული პარკი და იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ვიეტნამის ჩრდილო-ცენტრალურ ტერიტორიაზე, დედაქალაქ ჰანოიდან დაახლოებით 500 კმ-ით სამხრეთით. დასავლეთით ესაზღვრება ლაოსი, ხოლო აღმოსავლეთ საზღვრიდან 42 კმ-ში მდებარეობს სამხრეთ ჩინეთის ზღვა. პარკის ფართობი დაახლოებით 857.54 კმ²-ია.

პარკი შეიქმნა მსოფლიოში უდიდესი ორი კარსტული რეგიონის, 300 მღვიმისა და გროტის, ასევე კირქვების ტყის ეკოსისტემის დაცვის მიზნით.

აღნიშნული 300 გამოქვაბული და გროტი განლაგებულის 70 კმ სიგრძეზე. მათგან მხოლოდ 20-ია შესწავლილი და გამოკვლეული ბრიტანელი და ვიეტნამელი მეცნიერების მიერ. ერთ-ერთ მღვიმეში მდებარეობს მსოფლიოში უგრძესი მიწისქვეშა მდინარე.

მაღლობი, რომელზეც პარკი მდებარეობს, მთელს სამხრეთ აზიაში უდავოდ ყველაზე დახვეწილ, შთამბეჭდავ და მიმზიდველ კარსტულ ლანდშაფტს წარმოადგენს.

2003 წელს, პარკი თავის გეოლოგიური ღირებულების გამო, იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა.

2009 წლის აპრილში, პარკის ტერიტორიაზე, ბრიტანეთის მღვიმეების ასოციაციამ მსოფლიოში უდიდესი მღვიმე — შონდონგი აღმოაჩინა.
თანგ-ლონგის სამეფო ქალაქი

თანგ-ლონგის სამეფო ქალაქი (ვიეტ. ) — ძეგლი ვიეტნამის დედაქალაქ ჰანოის ცენტრალირ ნაწილში. კომპლექსი მოიცავს შენობებს და სამარხებს. დღეს მას ჰანოის ციტადელის სახელით იცნობენ.

ყოფილ იმპერიულ ქალაქ თანგ-ლონგს მრავალი საუკუნის არსებობის ისტორია აქვს, რომელიც ლის დინასტიით იწყება (1010-1225).

კომპლექსის სამეფო სასახლე სხვადასხვა სტრუქტურებით საუკუნეში დაინგრა, ხოლო დარჩენილ ნაწილებზე ამჟამად გათხრები მიმდინარეობს. ციტადელის ცენტრალური სექტორი, იუნესკომ, 2010 წლის 31 ივლისს, რიო-დე-ჟანეიროს სესიაზე, მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა.
ჰორიუ-ძი

ჰორიუ-ძის ბუდისტური მონუმენტები — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი იაპონიაში, ნარას პრეფექტურაში. მოიცავს მრავალფეროვან შენობებს. იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრებად ისინი, შემოგარენ ლანდშაფტთან ერთად, მრავალი კრიტერიუმის გამო, 1993 წელს გააფორმა. ძეგლი მოიცავს მსოფლიოში უძველეს, - საუკუნის ხის შენობებს. ბევრი მათგანი იაპონიის ეროვნულ საგანძურადაა გაფორმებული და ასახავს იაპონიაზე ბუდიზმის გავლენის საკმაოდ დიდ ისტორიას.

კომპლექსი მოიცავს 21 შენობას და ჰორიუ-ძის აღმოსავლეთ ტაძარში, 9-ს დასავლეთ ტაძარში, ასევე 17 მონასტერს, ჰოკი-ძის პაგოდას და სხვა შენობებს.
კარლ ბილდტი

ნილს დანიელ კარლ ბილდტი ( დ. 15 ივლისი, 1949) — შვედი პოლიტიკოსი, დიპლომატი და საზოგადო მოღვაწე. იგი 1991-1994 წლებში იყო შვედეთის პრემიერ-მინისტრი. ხოლო 1986 წლიდან 1999 წლამდე ეკავა ლიბერალურ კონსერვატიული პარტიის ლიდერის პოსტი. 2006 წლის 6 ოქტომბრის შემდეგ არის შვედეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი. საერთაშორისო დონეზე ბილდტი ცნობილია როგორც მედიატორი იუგოსლავიის კონფლიქტში, სადაც იგი სამშვიდობო მოლაპარაკებებში ევროკავშირის დესპანის სტატუსით მოქმედებდა.

კარლ ბილდტი დაიბადა ჰალმშტადტში, ჰალლანდში და არის ბოჰუსის ოლქში მცხოვრები ძველი ნორვეგიელების, დანიელებისა და შვედების შთამომავალი. ბილდტი სწავლობდა სტოკჰოლმის უნივერსიტეტში, მაგრამ ის არასდროს დაუმთავრებია. ბილდტის დიდი პაპის მამა, ბარონ გილის ბილდტიც შვედეთის პრემიერ-მინისტრი იყო დაახლოებით ერთი საუკუნით ადრე. ხოლო დიდი პაპა კნუტ ბილდტი — შვედეთის შეიარაღებული ძალების გაერთიანებული შტაბის უფროსი.

კარლ ბილდტი 1974-75 წლებში დაქორწინებული იყო კერსტინ ზატერბერგზე, 1984-97 წლებში მია ბომანზე, ამჟამად კი ცოლად ჰყავს ანა მარია კორაცა ბილდტი, რომელზეც 1998 წელს იქორწინა.
ჰიმეძის ციხესიმაგრე

ჰიმეძის ციხესიმაგრე — ციხესიმაგრის კომპლექსი იაპონიაში, ჰიოგოს პრეფექტურაში. აღიარებულია საუკუნის იაპონური ციხე-სიმაგრის არქიტექტურის საუკეთესო ნიმუშად. მოიცავს ერთმანეთთან დაკავშირებულ, ფეოდალური იაპონიის 83 თავდაცვით ნაგებობათა ქსელს. ციხესიმაგრეს ხშირად მოიხსენიებენ როგორც კაკუროძო ( - თეთრი ყანჩის ციხე-სიმაგრე), რისი მიზეზიც მისი ბრწყინვალე თეთრი ფერია მსგავსება გაფრენილ ფრინველთან.

ციხესიმაგრე 1333 წლით თარიღდება, როდესაც აკამაცუ ნორუმირამ ჰიმეიამას ბორცვზე ციხე ააგო. იგი დაცარიელებული და ხელახლა აშენებულ იქნა 1346 წელს როგორც ჰიმეიამის ციხესიმაგრე, ხოლო საუკუნეების შემდეგ კვლავ გადააკეთეს და ამჟამინდელი სახელი - ჰიმეძი უწოდეს. 1581 წელს, იგი ამჯერად ტოიოტომი ჰიდეიოსიმ გადააკეთა, დაამატა რა სამი სართული. 1600 წელს, ტოკუგავა იეიასუმ სეკიგაჰარის ბრძოლაში დახმარებისთვის, იკედა ტერუმასას გადასცა. ამ უკანასკნელმა, 1601 - 1609 წლებში ციხესიმაგრე თითქმის მთლიანად გადააკეთა და ის ფართო კომპლექსად გარდაქმნა. საუკუნეში, კომპლექსს რამდენიმე შენობა კიდევ შეემატა. ამის შემდეგ, თითქმის 400 წლის განმავლობაში, ცხიე-სიმაგრე ხელუხლებელი რჩებოდა, სანამ მეორე მსოფლიო ომის დროს ქალაქი ჰიმეძი არ დაიბომბა. ასევე მნიშვნელოვანი ზიანი მიადგა 1995 წლის კობეს მიწისძვრისას.

ჰიმეძი იაპონიის ყველაზე დიდი და მნახველების რაოდენობით გამორჩეული ციხესიმაგრეა. 1993 წელს, ის გახდა პირველი ძეგლი იაპონიაში, რომელიც იუნესკომ ის მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა. ამავე დროს, ის იაპონიის ეროვნულ საგანძურადაა აღიარებული.
ნერიოიფიორდი

ნერიოიფიორდი (ნორვ. ) — ფიორდი ეურლანის მუნიციპალიტეტში, სონგ-ო-ფიურანის ფიულკში. მიიჩნევა ნორვეგიის ყველაზე ვიწრო ფიორდად. 2005 წლის ივლისში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში შეიტანეს.
ნერიოიფიორდის სიგრძე 18 კილომეტრია, ყელთან კი განი მხოლოდ 300 მეტრია. ფიორდის ირგვლივ კიდული კლდეებია, რომელთა სიმაღლე 1700 მეტრს აღწევს. ფიორდის ნაპირებზე მცირე დასახლებები და ფერმებია განლაგებული. გაშენებულია სოფლები გუდვანგენი და ფლომი.

გალერეა
2003 წლის პაპანაქება

2003 წლის პაპანაქება — საუკუნეში მომხდარი ცხელი ზაფხული, რომელიც ფართოდ შეეხო ევროპის ქვეყნებს. პაპანაქება გლობალური დათბობის დამამტკიცებელი ნიშანი იყო. იგი ძლიერად მოედო ევროპის კონტინენტის სამხრეთ ნაწილს. პაპანაქებამ უმთავრესად მოიცვა საფრანგეთი, საბერძნეთი, იტალია, ნიდერლანდები, პორტუგალია, გერმანია, ესპანეთი და შვეიცარია. სიცხე იმდენად ძლიერი იყო, რომ პაპანაქება მაღალმთიან შვეიცარიასაც კი შეეხო.

საშინელი აუტანელი სიცხეები დაფიქსირდა საფრანგეთში. პაპანაქებამ იქამდე მიაღწია, რომ საფრანგეთში ასობით ადამიანი გაუსაძლისი ბუნებრივი პირობების გამო დაიღუპა. სწორედ საფრანგეთი გახდა ევროპაში ყველაზე მასობრივი და აუტანელი სიცხის მატარებელი ქვეყანა. საფრანგეთში აუტანელი სიცხის გამო 14 802 კაცი დაიღუპა. პაპანაქება ქვეყნის დიდ ნაწილს შეეხო, ჩრდილში ტემპერატურა თითქმის 40 გრადუსს უახლოვდებოდა, ხოლო მზეზე ტემპერატურა 40 გრადუსს საგრძნობლად სცდებოდა. განვითარებული მოვლენების გამო საფრანგეთის ბევრ ადგილას გამოცხადდა მეტეოროლოგიური განგაში.

გერმანიაში ტემპერატურის რეკორდულმა მაჩვენებელმა 40.4 ° მიაღწია (ბავარია). აუტანელმა სიცხემ ქვეყანას დიდი ზარალი მიაყენა (იყო მსხვერპლიც). შვეიცარიაში ყინულების მასიური დნობა დაიწყო. ამავე პერიოდში შვეიცარიაში დაფიქსირდა მაქსიმალური ტემპერატურა 41.5 °. ტემპერატურის რეკორდი აღინიშნა გრონოს კომუნაში.

მაღალი ტემპერატურები აღინიშნებოდა ესპანეთშიც. იყო მსხვერპლი. ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ ესპანეთში ტემპერატურამ რეკორდულ მაჩვენებელს მიაღწია და ხერონაში მან 38.8 ° შეადგინა;

მაღალი ტემპერატურები დაფიქსირდა:
ბურგოსი – 38.6 °;
სან-სებასტიანი – 36 °;
პონტევედრა – 36 °;
სევილია – 45.2 °.
ნორვეგიის ტრანშეა

ნორვეგიის ტრანშეა ან ნორვეგიის არხი — ნორვეგიის სამხრეთ სანაპიროსთან, ზღვის ფსკერზე მდებარე წაგრძელებული ფორმის ღრმული. იგი გადაჭიმულია ჩრდილო-დასავლეთიდან (სოგნ-ოგ-ფიურანედან) სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ (ოსლოფიორდამდე). ტრანშეა არის 50-95 კილომეტრის სიგანის და 700 მეტრამდე სიღრმის. რუგალანის სანაპიროსთან მისი სიღრმე 250-300 მეტრია, ხოლო მაქსიმუმს 700 მეტრს აღწევს არენდალთან.

წარმოიქმნა ყინულოვანი დინებების შედეგად გამოწვეული ეროზიით. იგი არ არის სუბდუქციური ოკეანური ტრანშეა, სადაც ერთი ტექტონიკური ფილა მეორის ზეწოლით იწევს ქვევით. ნორვეგიის ტრანშეა წარმოქმნა დინებით გამოწვეული ეროზიით, გვიანდელი მესამეულ პერიოდის ერაში.
სხვები (2001 წლის ფილმი)

სხვები — ესპანელი რეჟისორის ალეხანდრო ამენაბარის ფსიქოლოგიური საშინელებათა ჟანრის ფილმი. ფილმში მთავარ როლს ასრულებს ავსტრალიელი მსახიობი ნიკოლ კიდმანი.

როლებში
ნიკოლ კიდმანი - გრეის სტუარტი
ალაკინა მან - ანა სტუარტი (გრეისის უფროსი ქალიშვილი)
ჯეიმზ ბენტლი - ნიკოლას სტუარტი (გრეისის უმცროსი ვაჟიშვილი)
ფიონულა ფლანაგანი - ბერტა მილსი (ახალი მოახლე)
ერიკ სიკესი - ედმუნდ ტატლი (მებაღე)
ელაინ კასიდი - ლიდია (მოახლე)
ქრისტოფერ ეკლესტონი - ჩარლს სტუარტი (გრეისის ომში წლების წინ დაკარგული მეუღლე)

ბიუჯეტი
ფილმის ბიუჯეტი შეადგენდა $17,000,000 ამერიკულ დოლარს. ფილმის პრემიარა შედგა 2001 წლის 10 გავისტოს, შეერთებული შტატებისა და კანადის 1,678_მდე კინოთეატრებში რამაც ფილმს მოუტანა მოგება $14 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობით პრემიერიდან პირველივე კვირას, ხოლო საერთო ჯამში ფილმის მოგება შეადგენს $218 მილიონ აშშ დოლარს.

ჯილდოები
ფილმი დაჯილდოებულია გოიას რვა ჯილდოთი, როგორც საუკეთესო ფილმისთვის, ასევე საუკეთესო რეჟისურასთვის. ეს არის პირველი სრულიად ინგლისურენოვანი ფილმი, რომელიც დაჯილდოვდა გოიას პრიზით. ფილმს, ასევე, მიღებული აქვს საუკეთესო საშინელებათა ფილმის ჯილდო სატურნის პრემიაზე, ხოლო მსახიობი ნიკოლ კიდმანი კი წარდგენილი იყო ოქროს გლობუსის ნომინაციაზე.
აპველინგი

აპველინგი ( — ზევით და — ამოჩქეფა) — წყალსატევის სიღრმიდან წყლის ქვედა ფენების ამოსვლა ზედაპირზე, როდესაც ზედაპირული წყლის ფენები ქარის ქროლის შედეგად ზღვისაკენ მიედინება.

სტაბილური და ძლიერი აპველინგი უმთავრესად დაკავშირებულია პასატებთან და აღმოსავლეთ მოსაზღვრე დინებებთან ატლანტისა და წყნარ ოკეანეებში. მუდმივი აპველინგის გამოვლინების საერთო ფართობი თანამედროვე ოკეანეში შეფასებულია დაახლოებით 1 მლნ. კმ²-ით.
აპველინგთან დაკავშირებულია სასარგებლო წიაღისეულების წარმოქმნა. ასეთია მაგალითად ფოსფორიტი. მასზე მიუთითებს (პალეოგეოგრაფიული რეკონსტრუქცია) კამბრიულისწინა და ფანეროზოურის დროინდელი ფოსფორიტების აუზები, სადაც ფოსფორიტების მოზრდილი ადგილსამყოფელი წარმოქმნილია ოკეანურ შელფზე, რომელიც თავის მხრივ, მძლავრი აპველინგითაა გარშემორტყმული.

სანაპირო აპველინგის გამოვლინების რაიონებია: პერუსა და ჩილეს სანაპიროები, არაბეთის ზღვა, სამხრეთი აფრიკის დასავლეთ სანაპირო, ახალი ზელანდიის აღმოსავლეთი, ბრაზილიის სამხრეთ-აღმოსავლეთი და კალიფორნიის ნაპირები. ოკეანეში კვების ჯაჭვი ასე გამოიყურება: ფიტოპლანქტონი → ზოოპლანქტონი → მტაცებელი ზოოპლანქტონი → მფილტრავი ორგანიზმები → მტაცებელი თევზები. ამრიგად კვების ჯაჭვის თითოეული ეს ელემენტი აპველინგისთვის ძირითადია.

აპველინგი იქმნება ასევე არაოკეანურ გარემოშიც, მაგ.: ტბაში, მანტიაში, ვარსკვლავთა პლაზმაში და სხვა. იქ აპველინგი ნაწილობრივ კონვექციის შედეგია.
ლუდივინ სანიე

ლუდივინ სანიე ( დ. 3 ივლისი, 1979, ლა-სალ-სენ-კლოდი, იველინი, საფრანგეთი) — ფრანგი მსახიობი და მოდელი. ნომინირებული იყო სეზარის პრემიაზე მეორეხარისხოვანი როლის შესრულებისთვის ფილმებში: „აუზი“ და „საიდუმლო“.

ბიოგრაფია
ლუდივინ სანიე დაიბადა 1979 წლის 3 ივლისს. დედამისი ექს მდივანია, ხოლო მამამისი პარიზის უნივერსიტეტის პროფესორი. თეატრალურ კურსებზე გამოსვლები ჯერ კიდევ 6 წლის ასაკში დაიწყო. მისი კინოკარიერა ათვლას 1989 წლიდან იწყებს, როდესაც იგი გადაიღეს ფილმში „ქმრები, ცოლები, საყვარლები“. იმ დროისათვის სანიე მხოლოდ 8 წლისა იყო.

ერთი წლის შემდეგ, სანიემ კვლავ მიიღო როლი კინოში. ამჯერად მონაწილეობა მიიღო ფილმში „სირანო დე ბერჟერაკი“, სადაც მისი პარტნიორი გახდა ფრანგული კინოს ვარსკვლავი ჟერარ დეპარდიე. შემდეგ როლი მიიღო სერიალში. 1990-იან წლებში უმეტესწილად სერიალებში მონაწილეობდა. ამავე წლებში ეპიზოდური როლები მიიღო რამდენიმე კინოფილმში. 2000 წლის შემდეგ იგი რეგულარულად იღებს კინოში როლებს. 2000 წელს ითამაშა ფრანსუა ოზონის ფილმში „წვიმის წვეთები გაბზარულ კლდეებზე“, 2002 წელს ფილმში „8 ქალბატონი“, ხოლო 2003 წელს ფილმში „აუზი“.

2008 წელს ითამაშა ფილმში „მერინი“, სადაც მოთხრობილია ისტორია მძარცველსა და საზოგადოდ ცნობილ ჟაკ მერინზე.

ფილმოგრაფია
შირაკამი-სანჩი

შირაკამი-სანჩი — ტყის ნაკრძალი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს ჩრდილოეთში მდებარე მთებში. მისი ფართობი 1 300 კმ²-ია, რომელთაგან 169.7 კმ² 1993 წელს, იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა. ტერიტორიაზე შესვლა მხოლოდ სპეციალური ნებართვის საფუძველზეა შესაძლებელი.

ნაკრძალის ტერიტორიაზე ბინადრობენ შავი კოდალა, იაპონური ოქროს არწივი, მთის არწივი, იაპონური მაკაკა, იაპონური ძილგუდა, აზიური შავი დათვი.
იაკუშიმა

იაკუშიმა — ოსუმის არქიპელაგის კუნძული იაპონიაში. შედის კაგოშიმის ფრეფექტურის შემადგენლობაში. მისი ფართობი დაახლოებით 500 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 15 000 ადამიანი. კუნძულ ტაგენაშიმასგან გამოყოფს ვინსენსის სრუტე. უმაღლესი წერტილის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1 935 მეტრია. კუნძული დაფარულია გაუვალი ტყეებით, სადაც ძირითადი ხე საკმაოდ დიდი ასაკის მქონე კრიპტომერიაა, რომელსაც იაპონიაში სუგის ეძახიან.

იაკუშიმას უნიკალური, უძველესი ტყეები 1993 წელს, იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა. იაკუშიმა იაპონიის და არა მარტო იაპონიის ყველაზე ტენიანი ადგილია. ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი აქ 4 000 — 10 000 მმ-ს აღწევს. როგორც ხუმრობით ამბობენ, აქ თვეში 35 დღე წვიმს.

ყოველწლიურად, ტყეებს 300 000 ტურისტი ნახულობს. ის ნაჩვენებია 1996 წელს გადაღებულ ფილმში .

კუნძულზე მიმდინარეობდა კომპანია -ს კვლევები წყალბადის საწვავთან დაკავშირებით.
აიუთაია (ისტორიული ქალაქი)

აიუთაია — ისტორიული ქალაქი ტაილანდში, თანამედროვე ქალაქ იაუთაიის ძველი ნაწილი, რომელიც დაარსდა 1350 წელს მეფე რამათიბოდი -ის მიერ. წარმოადგენდა ქვეყნის დედაქალაქს 1767 წლამდე, სანამ ის ბირმელების არმიამ არ დაანგრია.

1976 წელს ტერიტორია ისტორიულ ქალაქად გაფორმდა. ხოლო უკვე 1991 წელს, იუნესკომ ის მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა.

განვითარების ზენიტში ყოფნისას, ქალაქში 3 სამეფო სასახლე, 375 ტაძარი, 29 ციხესიმაგრე და 4 ჭიშკარი მდებარეობდა. მოსახლეობა 1 მილიონს აღწევდა, მათ შორის ბევრი იყო უცხოელი.

გალერეა
ვიგანი

ვიგანი — ქალაქი ფილიპინებში, კუნძულ ლუსონზე, სამხრეთ ჩინეთის ზღვის სანაპიროზე. ბოლო აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა შეადგენს 47 246 ადამიანს. ქალაქი ესპანელების მიერაა გაშენებული.

1999 წელს, ვიგანი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა. ამის მიზეზი მისი უნიკალური, ევროპული კოლონიური არქიტექტურაა. კარგადაა ცნობილი ქალაქის რიყის ქვებით მოპირკეთებული ქუჩები.

ფილიპინების მე-6 პრეზიდენტი, კირინო ელპიდიო სწორედ ვიგანში დაიბადა.
ტამგალი

ტამგალის კლდის მხატვრობა - კულტურილი ძეგლი ყაზახეთში, ქალაქ ალმა-ატიდან 170 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით, სემირეიჩეს რეგიონში. პეტროგლიფები ძირითადად მთავარ კანიონზეა გამოსახული, თუმცა ასევე გვხვდება მიმდებარე კანიონებზეც. ისინი ბრინჯაოს ხანას მიეკუთვნება, მაგრამ ზოგიერთი მათგანი დაფარულია შუა საუკუნეების გრავირებებით.

ძირითადად გამოსახულია ღვთაებები, ორსული ქალები, ნადირობის სცენები, სხვადასხვა ცხოველი, მსხვერპლად შეწირული ხარები.

სიტყვა „ტამაგლი" ყაზახურ და სხვა თიურქულ ენებში „მოხატულ ადგილს" ნიშნავს.

2004 წელს, ძეგლი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა.
ბრიუგენი

ნავმისადგომი ბრიუგენი (ნორვ.) - ასევე ცნობილია, როგორც ) სავაჭრო ნაგებობათა კომპლექსი, განლაგებულია ფიორდის აღმოსავლეთ ნაპირზე, ბერგენთან ახლოს, ნორვეგიაში. 1979 წელს ბრიუგენის ნავმისადგომი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში შეიტანეს. ბრიუგენის სახელი ფლამანდიური ბრიუგედან მომდინარეობს.

ქალაქი ბერგენი 1070 წელს დაარსდა. 1360 წელს ბერგენში ჰანზის კავშირის წარმომადგენლობა (კანტორა) შეიქმნა. მას მერე ქალაქი მსხვილ სავაჭრო ცენტრად ჩამოყალიბდა. ადმინისტრაციულ შენობებში კლერკები იყვნენ მოთავსებულნი ევროპის სხვადასხვა ქვეყნიდან, განსაკუთრებით კი გერმანიიდან. საწყობებში აუარებელი საქონელი ეწყო, ძირითადად, თევზეული ჩრდილოეთ ნორვეგიიდან და ხორბლეული სამხრეთ ევროპიდან.

ბერგენი თავისი არსებობის მანძილზე არაერთხელ გამხდარა ხანძრის მსხვერპლი, რადგან ქალაქში ტრადიციულად სახლების უმეტესობა ხის მასალით იყო აშენებული. ხისგან იყო დამზადებული ნავმისადგომიც. დღეისათვის, შენობათა უმეტესობა 1702 წლამდეა აშენებული. ბერგენის დანარჩენი ნაწილი შედარებით "ახალგაზრდაა", მაგრამ იქვეა მე-15 საუკუნით დათარიღებული ქვის სარდაფებიც.

ნავმისადგომის ნაწილი 1955 წლის ხანძარს ემსხვერპლა. მოგვიანებით მის ადგილას ბრიუგენის მუზეუმი ააშენეს, რომელიც არქეოლოგიური ძეგლებისგან და ძველისძველი ხის სახლებისაგნ შედგება. სწორედ ეს ექვსი სახლია ქვემოთ, პანორამულ გამოსახულებაზე.

დღესდღეობით ბრიუგენის ნავმისადგომში უამრავი ტურისტული და სუვენირების მაღაზიაა გახსნილი. გარდა ამისა რესტორნები, კაფეები და მუზეუმებია ამ ტერიტორიაზე თავმოყრილი. 1955 წლის ხანძარს გადარჩენილი 58 შენობიდან უმეტესობა დღეს მხატვართა სახელოსნოებად არის ქცეული.

ვიდეო
სოგნ-ოგ-ფიურანე

სოგნ-ოგ-ფიურანე — ნორვეგიის საგრაფო. ესაზღვრება მიორე-ოგ-რუმსდალი, ოპლანი, ბუსკერუდი და ხორდალანი. საგრაფოს ცენტრი მდებარეობს ქალაქ ჰერმანსვერკში, ლეიკანგერის მუნიციპალიტეტში. უდიდესი ქალაქია ფიორდი.

სახელი
სახელი სოგნ-ოგ-ფიურანე 1919 წელს შეიქმნა. მისი სახელი პირველი ნაწილი არის რეგიონი სოგნის დასახელება. ბოლო ნაწილი არის ფიორდის მრავლობითი ფორმა, რომელიც რეგიონის ორ საგრაფოს შეესაბამება : ნორდფიორდი და სუნფიორდი.

1919 წლამდე საგრაფოს დასახელება იყო, რაც "ბერგენუსის ამტ-ს ჩრდილოეთ ნაწილს" ნიშნავს (ამტ - ტერიტორიული ერთეულია). ძველი ბერგენუსის ამტ შექმნილი იყო 1662 წელს.

მუნიციპალიტეტები
სოგნ-ოგ-ფიურანე იყოფა 26 მუნიციპალიტეტად. ესენია:
აგვავერა (ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი)

აგვავერა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (გუფის თემი), მდინარე ღალიძგის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 250 მ, შავი ზღვიდან 22 კმ, ოჩამჩირიდან 25 კმ. პირველად ფიქსირდება საუკუნის 30-იან წლებში (ა. ნორდმანი) აგვარას ფორმით. 1930 წელს აბგვავერას სახლწოდებით შედიოდა გუფის სასოფლო საბჭოში.
აკვასკია

აკვასკია, აკვასქია — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (გუფის თემი), მდინარე ღალიძგის მარჯვენა ნაპირზე. რკინიგზის სადგური ოჩამჩირე – ტყვარჩელის ხაზზე. ზღვის დონიდან 90 მ, შავი ზღვიდან 10 კმ, ოჩამჩირიდან 11 კმ.

ისტორია
ადგილობრივების ცნობით მისი ძველი ქართული სახელია ქუასკური . საუკუნის შუა ხანებიდან ფიქსირდება წყაროებში აკვასკიას ფორმით (ფ. ზავადსკი), იხსენიება 1867 ლის აფხაზ მუჰაჯირთა სიაში (აკვასკი). 1886 წელს აკვასკი ბესლახუბის სასოფლო საბჭოში შედიოდა, ხოლო 1930 წელს – გუფის თემში. 1930-იანი წლების დასაწყისში გუფის სასოფლო საბჭოს გამოეყო სოფლები აკუასკე და ზაგანი, რითაც შეიქმნა აკუასკის სასოფლო საბჭო ცენტრით სოფელ აკუასკეში. 1954 წელს აკვასკისა და გუფის სასოფლო საბჭოები ერთ, გუფის სასოფლო საბჭოში გააერთიანეს.
ბუნებრივი გარემო

ბუნებრივი გარემო — დედამიწის გარემოს შემადგენელი ნაწილი, რომელიც მოიცავს ბუნებრივად და ხელოვნურად წარმოქმნილ ელემენტებს და ქმნის ბუნებრივ ლანდშაფტებს. ფართო გაგებით ბუნებრივი გარემოს ნაწილია მთლიანად კაცობრიობა და მასთან დაკავშირებული ბუნებრივი რესურსები, ჰაერი, წყალი, მიწა, ფლორა, ფაუნა. თითოეული ეს ბუნებრივი ელემენტები ერთმანეთთან ურთიერთდამოკიდებულებაში იმყოფებიან.

ბუნებრივ გარემოში ადამიანის სამეურნეო საქმიანობას აქვს როგორც აღმშენებლობითი, ისე დამანგრეველი ხასიათი, რაც ბუნების ყველა ელემენტს — რელიეფს, ჰავას, წყლებს, ნიადაგებს, ორგანულ
სამყაროსა და მთლიანობაში ბუნებრივ-ტერიტორიულ კომპლექსებს ეხება.

ადამიანი შეგნებულად ქმნის ხელოვნურ რელიეფს — ყორღანებს, ტერიკონებს, ქვაბულებს, მიწათხრილებს და სხვა. ადამიანის სამეურნეო საქმიანობასთან დაკავშირებით წარმოიქმნება ხრამები, მეწყრები, ქვიშის ბორცვები და ა.შ. რაც უარყოფით მოვლენებად ითვლება.

ადამიანი თავისი სამეურნეო საქმიანობით (ტყის გაშენებით ან გაჩეხვით, ჭაობების ამოშრობით, უდაბნოების მორწყვით და ა. შ.) სახეს უცვლის
(გარკვეული ტერიტორიის ფარგლებში) ჰავას, რომელზედაც განსაკუთრებით უარყოფითად მოქმედებს ატმოსფეროს დაჭუჭყიანება. ადამიანი აშენებს სარწყავ სისტემებს, სანაოსნო და ჰიდროენერგეტიკული დანიშნულების არხებს, წყალსაცავებს და სხვა, რითაც მნიშვნელოვანი ცვლილებები შეაქვს წყლის ბრუნვაში.

სამეურნეო საქმიანობა სახეს უცვლის ნიადაგურ საფარს. მის გაკულტურებასთან ერთად ინტენსიურმა დაშლის და გადარეცხვის პროცესებმა (ეროზია) მსოფლიოს ნიადაგური რესურსები მნიშვნელოვნად შეამცირა.

ადამიანის სამეურნეო საქმიანობამ განსაკუთრებით ღრმა კვალი დაამჩნია აგრეთვე ცოცხალ ბუნებას. მან მოაშენა ფლორისა და ფაუნის მრავალი ახალი სახეობა. ახალი ტერიტორიების ათვისების და მოგზაურობების შედეგად მნიშვნელოვნად შეიცვალა მცენარეთა და ცხოველთა გავრცელების გეოგრაფია. კონტინენტიდან კონტინენტზე გადასახლდა მათი სახეობები, რომლებმაც ზოგან ძლიერ შეავიწროვეს ადგილობრივი მცენარეები და ცხოველები (მაგ.: ავსტრალიაში).
გეირანგერფიორდი

გეირანგერფიორდი (ნორ. ) — ფიორდი ნორვეგიაში, სუნმორეს რეგიონში, სტრანდის მუნიციპალიტეტში. მისი სიგრძე 15 კმ-ია და წარმოადგენს სტროფიორდის ერთ-ერთ ტოტს. ფიორდის კიდეზე (წვერში), სადაც მას მდინარე გეირანგელვა უერთდება, მდებარეობს სოფელი გეირანგერი.

გეირანგერფიორდი ნორვეგიის ერთ-ერთი ყველაზე მონახულებადი ღირსშესანიშნაობაა, რომელიც საკმაოდ პოპულარულია ტურისტებში. 2005 წელს, იუნესკომ ის ნერიოიფიორდთან ერთად, მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა, მაგრამ ეს სტატუსი ამჟამად საფრთხის ქვეშ დგას, რადგან ფიორდის თავზე დაგეგმილია ელექტროგადამცემი ხაზების გაყვანა.

ფიორდის გასწვრივ, მრავალი მიტოვებული ფერმერული მეურნეობა მდებარეობს.

გალერეა
ეკორეგიონი

ეკორეგიონი — ლანდშაფტური ერთეული, რომელიც გამოიყოფა არსებული ბიოგეოგრაფიული ერთეულების გათვალისწინებით. წარმოადგენს ხმელეთისა და აკვატორიის მსხვილ გარკვეულ
მონაკვეთს, რომელიც გამოირჩევა ბიოტურად ერთფეროვანი გაერთიანებით.

ველური ბუნების საერთაშორისო ფონდის კლასიფიკაციით, დედამიწის ტერიტორიაზე გამოიყოფა 8 მსხვილი ეკოლოგიური ზონა, რომელიც თავის მხრივ, იყოფა ეკორეგიონებად.

ეკოლოგიური რეგიონი იკავებს ხმელეთისა და აკვატორიის შედარებით დიდ ტერიტორიებს. სულ ხმელეთზე გამოიყოფა 867 ეკორეგიონი.
ეკორეგიონები გამოიყოფა ზოო- და ბოტანიკურ-გეოგრაფიული ნიშნებით; გარდა ამისა, ითვალისწინებენ ბუნებრივ გეოგრაფიულ საზღვარს (როგორებიცაა კონტინენტური საზღვრები და მთათა სისტემები).
რერუსი

რერუსი (ნორ. ) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ნორვეგიაში, გაულდალენის რეგიონში. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 5 576 ადამიანს შეადგენს.

ქალაქს ხშირად -ს ეძახიან, რაც „მაღაროების ქალაქს“ ნიშნავს. ეს იმის გამო, რომ ისტორიულად, რიოროსი სპილენძის მოპოვებითა და მისი მაღაროებითაა ცნობილი. დღესაც კი, ამ ქალაქის მოსახლეობა - საუკუნისათვის დამახასიათებელ შენობებში ცხოვრობს. სწორედ ეს გახდა მიზეზი იმისა, რომ 1980 წელს, იუნესკომ ქალაქი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა.

რიორუსში დაახლოებით 80-მდე ხის სახლია, რომლებიც შიდა ეზოების გარშემოა განლაგებული. ქალაქის ბევრი ისტორიული ნაშთი მას შუა საუკუნეების იერსახეს აძლევს.