აუგუსტ ზალესკი

აუგუსტ ზალესკი (დ. 13 სექტემბერი,1883 – გ. 7 აპრილი, 1972) — პოლონელი ეკონომისტი, მასონი, პოლიტიკოსი და დიპლომატი. პოლონეთის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრი ორჯერ, მან იმსახურა როგორც პოლონეთის ემიგრაციაში მყოფი პრეზიდენტი.

ცხოვრება და კარიერა
აუგუსტ ზალესკი დაიბადა ვარშავაში 13 სექტემბერს 1883 წელს. 1901 წელს დაამთავრა გიმნაზია პრაღაში და გახდა ბიბლიოთეკარი კრასინსკების ოჯახში, მაგრამ მოგვიანებით გადავიდა ლონდონში, სადაც მაგისტრის ხარისხი მიიღო ლონდონის ეკონომიკის სკოლაში. არ შეეძლო უკან დაბრუნება პოლონეთში პირველი მსოფლიო ომის დროს და 1917 წელს დაიწყო ლექციების კითხვა პოლონურ ენაზე ლონდონში. დაახლოებით იმ დროს ასევე დაინტერესდა მასონობით და იყო პოლონეთის ეროვნული კომიტეტის ერთ-ერთი თანამშრომელი, ინსტიტუტი, რომელიც უნდა გამხდარიყო პოლონეთის წარმომადგენელი სამმაგი ანტანტის წინაშე. როგორც ასეთი, იყო რომან დმოვსკის ერთ-ერთი მაბეჭდი, რომელსაც უნდა დაერწმუნებინა ინგლისელი პოლიტიკოსები, რომ იუზეფ პილსუდსკის პოლონური რეგიონები გაერთიანდნენ ცენტრალურ ძალებთან რუსეთის წინააღმდეგ საბრძოლველად, არა დასავლეთის.
1918 წელს, როდესაც პოლონეთმა დამოუკიდებლობა დაიბრუნა, ზალესკი აღმოჩნდა გამოცდილი დიპლომატი და მსახურობდა სხვადასხვა თანამდებობებზე პოლონეთის საელჩოებში შვეიცარიაში, საბერძნეთში, იტალიაში და იყო პოლონეთის ერთ-ერთი მაბეჭდი ერთა ლიგაში. 1926 წლის მაისის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ გაიარა მარშალ იოზეფ პილსუდსკის ბანაკის მხარეს და 1932 წლამდე ეკავა საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა ორ თანმიმდევრულ მთავრობაში.
1932 წლის ივნისში ზალესკი ესწრებოდა ერთა ლიგის სესიას ჟენევაში, როდესაც აღმოჩნდა დანციგის კრიზისის შუაგულში, როდესაც შეიტყო, რომ მიმთხვევი გაგზავნილ იქნა დანციგის თავისუფალი ქალაქის ნავსადგურში (თანამედროვე გდანსკი, პოლონეთი) თავისუფალი ქალაქის სენატის ნებართვის გარეშე.[3] მიუხედავად იმისა, რომ ზალესკი პირადად არ იყო ინფორმირებული, რომ აპირებდა დანციგში წასვლას,კარგად დაიცვა პოლონეთი ლიგის ასამბლეასა და საბჭოში.[4] გენერალური მდივან სერ ერიკ დრამონდთან საუბრებში, სანაცვლოდ ვალდებულებისა, რომ პოლონეთი არ გაგზავნიდა უკან დანციგში, როდესაც გერმანული საბრძოლო ხომალდი დაგეგმილი იყო ვიზიტისთვის, კონფრონტაცია, რომელმაც პოტენციურად შეიძლებოდა გამოეწვია გერმანულ-პოლონური ომი, ზალესკი სურდა, რომ ლიგა ზეწოლა მოახდინა თავისუფალ ქალაქზე საკითხის გადასაჭრელად, რომელიც არეგულირებდა პოლონეთის საზღვაო ძალების უფლებას გამოეყენებინა დანციგის ნავსადგური და შეძლო პოლონეთისთვის დამაკმაყოფილებელი რეზოლუციის მიღება.[4] ზალესკის შეთავაზება მიღებულ იქნა და დრამონდმა წარმატებით მოახდინა ზეწოლა თავისუფალ ქალაქზე, რომ საკითხი გადაეწყვიტა პოლონეთისთვის ხელსაყრელი გზით.[4]
1928-დან 1935 წლამდე ზალესკი იყო პოლონეთის სენატის წევრი. თავისი ვადის ბოლოს მან გადადგა აქტიური პოლიტიკიდან და გახდა კომერციული ბანკის თავმჯდომარე, იმ დროის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი პოლონური ბანკი. ამ თანამდებობას ეკავა პოლონეთში შეჭრამდე (1939), როდესაც წარმატებით ევაკუირა თავისი კომპანიის აქტივები ჯერ საფრანგეთში, შემდეგ კი გაერთიანებულ სამეფოში.
ემიგრაციაში აუგუსტ ზალესკი ისევ გახდა საგარეო საქმეთა მინისტრი, ამჯერად გენერალ ვლადისლავ სიკორსკის მთავრობაში. 1947 წლის ივნისში ზალესკი დაინიშნა ემიგრაციაში მყოფი პოლონეთის მთავრობის პრეზიდენტად. თავდაპირველად მხარდაჭერილი პოლონური დიასპორის დიდი ნაწილის (პოლონია) მიერ, მან დაასახელა გენერალ ტადეუშ ბორ-კომოროვსკი პრემიერ-მინისტრად. თუმცა, თავისი შვიდ წლიანი ვადის ბოლოს ზალესკი აწყდებოდა ოპოზიციას და კონფლიქტში იყო პოლიტიკური ელიტის დიდ ნაწილთან. მისი პასუხი იყო თავისი ვადის გაგრძელება და სტანისლავ კატ-მაცკევიჩის დანიშვნა პრემიერ-მინისტრად. ემიგრაციაში მყოფი ბევრი პოლონელი (ბორ-კომოროვსკი და ვლადისლავ ანდერსი მათ შორის) ამას უკანონოდ მიიჩნევდა და პასუხად შექმნა სამების საბჭო.დროებითი ტრიუმვირატია, რომელიც ასრულებდა პოლონეთის პრეზიდენტის როლს, სანამ ზალესკი სათანადოდ არ გადადგებოდა თავისი თანამდებობიდან. თუმცა, სინამდვილეში, თითქმის ოცი წლის განმავლობაში, საბჭო და ზალესკი ორივე ერთდროულად აცხადებდა პოზიციას.

გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
აუგუსტ ზალესკი გარდაიცვალა ლონდონში 7 აპრილს 1972 წელს. ქაღალდებში ნაპოვნი იქნა ორი წინააღმდეგობრივი ნომინაცია მისი მემკვიდრისთვის: ერთი, რომელიც ასახელებდა სტანისლავ ოსტროვსკის და მეორე, შესაძლოა გაყალბებული, რომელიც ასახელებდა იულიუშ ნოვინა-სოკოლნიცკის. სამების საბჭომ მიიღო პირველი და დაიშალა. 2022 წლის ნოემბერში ზალესკის, ოსტროვსკის და ვლადისლავ რაცკევიჩის ნეშტი გადატანილ იქნა სასაფლაოდან ნიუარკ-ონ-ტრენტში ინგლისში ემიგრანტი პრეზიდენტების მავზოლეუმში ღვთიური პროვიდენციის ტაძარში ვარშავაში.
ზალესკის ქაღალდები, რომლებიც ეხება მის დიპლომატიურ საქმიანობას და პოლონურ ცხოვრებას მეორე მსოფლიო ომის დროს და მის შემდეგ, ინახება ჰუვერის ინსტიტუტის კოლექციაში.