iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თაფლუჭი

თაფლუჭი — ალკოჰოლური სასმელი, რომელიც იქმნება თაფლისა და წყლის დუღილის შედეგად, ზოგჯერ სხვადასხვა ხილს, სანელებლებს, მარცვლეულს ან სვიას უმატებენ არომატისთვის. ალკოჰოლური შემცველობა დაახლოებით 3.5%-იდან იწყება და ხანდახან 18%-ზე მეტია. თაფლის სასმელის განმსაზღვრელი მახასიათებელია ისაა, რომ სასმელის დუღილისას შაქრის უმეტესობა თაფლისგან მიიღება. სასმელი შეიძლება იყოს გაზიანი ან ბუნებრივად ცქრიალა, მშრალი, ნახევრადტკბილი ან ტკბილი.

თაფლის სასმელი იწარმოებოდა უძველეს დროში მთელ ევროპაში, აფრიკასა და აზიაში, და მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ზოგიერთი ხალხის მითოლოგიაში. მაგალითად, სკანდინავიურ მითოლოგიაში თაფლის სასმელის შესახებ არსებობს ლექსი, რომლის მიხედვითაც სასმელი შეიქმნა ბრძენი არსების კვასირის სისხლიდან და მისი მსმელი პოეტად ან მეცნიერად იქცეოდა.

ტერმინები „მიდი“ და „თაფლის ღვინო“ ხშირად გამოიყენება როგორც სინონიმები. ზოგი კულტურა განასხვავებს თაფლის ღვინოს თაფლის სასმელისგან (მიდი). მაგალითად, უნგრელები მიიჩნევენ, რომ მიუხედავად იმისა, რომ თაფლის სასმელი მზადდება თაფლისგან, წყლისა და ლუდის საფუარისგან (ბარმი), თაფლის ღვინო შეიცავს ფერმენტირებულ თაფლს, რომელსაც ასხურებენ ყურძნის ან სხვა ხილის წვენს.

ისტორია
ჩრდილოეთ ჩინეთში აღმოჩენილ ძვ. წ. 7000 წლით დათარიღებულ ჭურჭელზე დატანილია ქიმიური ხელნაწერები, რომლებიც შეესაბამება თაფლის, ბრინჯის და ორგანული ნაერთების დუღილთან დაკავშირებულს სასმელს. ევროპაში იგი პირველად აღწერილია თასების კულტურის (ძვ. წ. 2800–1800) კერამიკაში.

თაფლის სასმელის ყველაზე ადრეული აღწერა არის რიგვედას, საგალობლებში, სადაც მოხსენიებულია როგორც სომა, არისტოტელე (ძვ. წ. 384–322) მეტეოროლოგიაში და სხვაგან განიხილავდა თაფლის სასმელს, ხოლო პლინიუს უფროსმა (ახ. წ. 23–79 ) თავის ბუნების ისტორიაში თაფლის სასმელს უწოდა მილიტიტის-ი და განასხვავა თაფლის ტკბილი ღვინო და თაფლის სასმელი.

ფერმენტაციის პროცესი
თაფლის სასმელის ფერმენტაცია უმეტესად მიმდინარეობს ღვინის ფერმენტაციის მსგავსად. ხოლო საფუარი, რომელიც გამოიყენება თაფლის სასმელის დამზადებაში, ხშირად იდენტურია ღვინის წარმოებაში გამოყენებულის (განსაკუთრებით თეთრი ღვინოების მოსამზადებლად). თაფლის სასმელის დამზადებისას, მეწარმეების დიდი ნაწილი ირჩევს გამოიყენოს ღვინის საფუარი.

პირველადი ფერმენტაციას, ჩვეულებრივ, 28-დან 56 დღემდე სჭირდება, რის შემდეგაც იწყება მეორეული ფერმენდაცია და სასმელს ათავსებენ ჭურჭელში 6-დან 9 თვემდე. პირველადი და მეორეული ფერმენტაციის ხანგრძლივობა, შეიძლება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს მრავალი ფაქტორის მიხედვით, როგორიცაა თაფლის ყვავილოვანი წარმოშობა, მისი ბუნებრივი შაქარი და მიკროორგანიზმების შემცველობა, წყლის პროცენტული წილი, გამოყენებული დანამატები და საფუარის შტამი. მიუხედავად იმისა, რომ ტუტის დამატება აზოტის შემცველ მარილებთან ან ვიტამინებთან ერთად გამოცდილია თაფლის სასმელის გასაუმჯობესებლად, არანაირი მტკიცებულება არ მიუთითებს იმაზე, რომ მიკროელემენტების დამატება ამცირებს დუღილის დროს ან აუმჯობესებს ხარისხს.
ნალივკა

ნალივკა — ხილის და კენკრის ალკოჰოლური სასმელი, რომლის ალკოჰოლური შემცველობაა 18-იდან 20 პროცენტამდე, შაქრის შემცველობა კი 28–40 %. იგი მზადდება ალკოჰოლირებული წვენების, ახალი ხილისა და კენკრის, შაქრის სიროფის, ალკოჰოლური სასმელის, ლიმონმჟავას და დარბილებული წყლის ინფუზიებისგან.

მომზადების მეთოდიდან გამომდინარე, ლიქიორების სიმწიფის პერიოდი მერყეობს ერთი თვიდან ექვს თვემდე. არსებობს გვიანდელი, შუა სიმწიფის და ადრეული სიმწიფის ლიქიორები. ნალივკა ივნისიდან დეკემბრამდე მზადდება. სიმაგრით არაყს ჰგავს, გემოთი ლიქიორს, სურნელით კი მოლდოვურ ღვინოს, თუმცა ალკოჰოლის მაღალი შემცველობით არ გამოირჩევა.

გვიანი სიმწიფის ლიქიორის მომზადებისას უპირატესად, მაგრამ არა ყოველთვის, გამოიყენება ხილი, რომელსაც ხანგრძლივი შენახვის ვადა აქვს. შეიძლება დამზადდეს როგორც კურკიანი, ასევე უკურკო ხილის გამოყენებით, მაგალითად, ვაშლი, მსხალი, ცირცელი, კომში და სხვა. გვიანი სიმწიფის ლიქიორის მოსამზადებლად იყენებენ ჩვეულებრივი ხურტკმელის მარცვლებს,). გვიანი სიმწიფის ლიქიორები მწიფდება 3–6 თვის განმავლობაში

შუა სეზონის ლიქიორებს ამზადებენ კურკიანი ხილისგან (ალუბალი, ქლიავი) და კენკრისგან, რომელთა შენახვის ვადაა დაახლოებით 10–15 დღეა ნულოვან ტემპერატურაზე (მოცხარი, წითელი მოცვი). ასეთი ლიქიორები მწიფდება 1,5–2,5 თვეში.

ადრეული სიმწიფის ლიქიორის დასამზადებლად იყენებენ მარცვლებს მოკლე შენახვის ვადით (დაახლოებით 3–5 დღე 0 °-ზე), მაგალითად ჟოლო და მარწყვი.

კვების მრეწველობაში ლიქიორებს ამზადებენ დისტილერიაში. წარმოების მოცულობა, არაყთან შედარებით, მცირეა და მომზადების ტექნოლოგიური სქემა უფრო რთულია, რადგან ძირითადი მასალების — ალკოჰოლისა და წყლის გარდა, საჭიროა ალკოჰოლიანი წვენების ნახევრად მზა პროდუქტები, ხილის სასმელები, შაქრის სიროფი, არომატული ალკოჰოლი, საღებავები და სხვა ინგრედიენტები.

საბჭოთა კავშირში, 1923 წლიდან მინიმუმ 26–27 სახეობის ლიქიორის წარმოების ინდუსტრია არსებობდა. საბჭოთა ლიქიორი შეიცავდა 18–20 % ალკოჰოლს, 28–40 გრამს/100 მლ. შაქარს და ბოთლებში ისხმებოდა 0,25 და 0,5 ლიტრის მოცულობით. ასევე, შესაძლებელი იყო 40 %-მდე კენკრის ან ხილის წვენების შერევა.
რიჩარდ ფლორიდა

რიჩარდ ფლორიდა (; დ. 26 ნოემბერი, 1957, ნიუარკი, აშშ) — ამერიკელი ეკონომისტი, გეოგრაფი და სოციოლოგი, შემოქმედებითი კლასის თეორიის ავტორი.

საქმიანობა
ფლორიდა რატგერსის კოლეჯში სწავლობდა, რომელიც 1979 წელს პოლიტიკურ მეცნიერებაში ბაკალავრის ხარისხით დაამთავრა. 1986 წელს დაამთავრა კოლუმბიის უნივერსიტეტი, სადაც მას დოქტორის ხარისხი მიენიჭა. 1987-2005 წლებში კარნეგი მელონის უნივერსიტეტში ასწავლიდა. დღემდე ტორონტოს უნივერსიტეტში ჯოზეფ როტმანის მენეჯმენტის სკოლის პროფესორია.

ფლორიდა ცნობილია თავისი შემოქმედებითი კლასის თეორიით. მისი კვლევის თანახმად, შემოქმედებითი ელიტა არის მთავარი ფაქტორი ქალაქებისა და რეგიონების წარმატებული ეკონომიკური განვითარებისათვის. კულტურის განვითარებასთან ერთად, რეგიონების წარმატების ერთ-ერთი ფაქტორად ის ტოლერანტობის დონეს ასახელებს. იგი ხაზს უსვამს უშუალო დამოკიდებულებაზე არატრადიციული სექსუალური ორიენტაციის წარმომადგენელთა რაოდენობისა და ერთი მხრივ ბოჰემისა და ემიგრანტებს და მეორეს მხრივ შემოქმედებით პიროვნებებს რაოდენობებს შორის. ფლორიდა ამას ხსნის იმით, რომ ღია და ტოლერანტული გარემო იზიდავს შემოქმედებით ადამიანებს, სადაც ისინი უფრო თავისუფალნი არიან თავიანთ მოქმედებებში და თვითგამოხატვაში. თავის შემდგმოგ კვლევებში ის ფოკუსირდება ინოვაციებთან დაკავშირებულ საკითხებზე, მათ შორის საავტომობილო კორპორაციების მიერ წარმოების უწყვეტ გაუმჯობესებაზე, როგორიცაა .
გერჰარდ შულცე

გერჰარდ შულცე (; დ. 14 სექტემბერი, 1944) — გერმანელი სოციოლოგი, ბამბერგის უნივერსიტეტის (სოციალურ და ეკონომიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი) ემერიტუსი.

ბიოგრაფია
სწავლობდა სოციოლოგიას მიუნხენსა და ნიურნბერგში. 1978 წლიდან პენსიაზე გასვლამდე, 2009 წლის ოქტომბერში — ბამბერგის უნივერსიტეტის პროფესორი (ემპირიული სოციალური კვლევის მეთოდოლოგია).

აკადემიური ინტერესები: სოციალური და კულტურული ცვლილებები, ემპირიული კვლევის მეთოდოლოგია, მეცნიერების სოციოლოგია. ამჟამად ის მონაწილეობას იღებს სემინარებსა და კონფერენციებში, როგორც ექსპერტი, აძლევს პოპულარული სამეცნიერო ხასიათის ჟურნალებს ინტერვიუებს და ეწევა კონსულტაციებს.

მან ფართო პოპულარობა სამეცნიერო საზოგადოებაში მოიპოვა კონცეფცია „შთაბეჭდილებების საზოგადოების“ შემუშავების წყალობით.

შთაბეჭდილების საზოგადოება
შულცემ „შთაბეჭდილებების საზოგადოების“ კონცეფცია შეიმუშავა, როგორც თეორიული კონცეპტი, რომელიც ასახავს მომხმარებელთა სოციალური ქცევის ლოგიკას ტრანსფორმაციის თანამედროვე პროცესებს.

ინდივიდის მთავარ მოთხოვნილებად მისი ცხოვრების სხვადასხვა სახის შთაბეჭდილებებით ინტენსიური შევსება სახელდება. „იცხოვრე შენი ცხოვრებით“ („ისიამოვნეთ საკუთარი ცხოვრებით“) არის თეორიის მთავარი პოსტულატი.
ილდა გადეა

ილდა გადეა აკოსტა (დ. 21 მარტი, 1925 — გ. 11 თებერვალი, 1974 ) — პერუელი ეკონომისტი, კომუნისტი ლიდერი და მწერალი. ის იყო ჩე გევარას პირველი ცოლი.

გადეა აკოსტა იყო ამერიკის სახალხო-რევოლუციური ალიანსის აღმასრულებელი ეროვნული კომიტეტის ეკონომიკის მდივანი. პერუში მისი საქმიანობა უძღოდა 1948 წელს მის გადასახლებას. იგი, პირველად, ჩე გევარას შეხვდა გვატემალაში 1953 წლის დეკემბერში. გადეა და გევარა მექსიკაში გადავიდნენ პოლიტიკური ზეწოლის გამო. მან გევარა რამდენიმე კუბელ აჯანყებულს გააცნო.

გადეა ჩე გევარაზე დაქორწინდა 1955 წლის სექტემბერში მექსიკაში, მას შემდეგ რაც შეიტყო, რომ ორსულად იყო. ქორწინება დასრულდა 1959 წლის მაისში. მათ ჰყავდათ ქალიშვილი ილდა ბეატრისი „ილდიტა“ გევარა გადეა, რომელიც 1956 წლის თებერვალში დაიბადა და 1995 წელს გარდაიცვალა (სიმსივნით).

კუბის რევოლუციის შემდეგ, რომელშიც გევარა იბრძოდა, გადეა კუბაში ჩავიდა და გევარას განცხადებას, რომ მას სხვა ქალი ალეიდა მარჩი შეუყვარდა, დაუპირისპირდა და განქორწინება მოითხოვა. გადეა გევარას პოლიტიკური მოძრაობის ერთგული დარჩა; იგი გარდაიცვალა ჰავანაში 1974 წელს. მან დაწერა მემუარები ჩემი ცხოვრება ჩესთან. გაბრიელ სან რომანმა, - ის მწერალმა, დაწერა პიესა გადეას შესახებ.
ალეიდა მარჩი

ალეიდა მარჩ ტორესი (დ.19 ოქტომბერი 1936) — კუბელი რევოლუციონერი, რომელიც იყო ერნესტო ჩე გევარას მეორე ცოლი და ფიდელ კასტროს კუბის არმიის წევრი.

ცხოვრება
ალეიდა მარჩი იყო ჩე გევარას ელვისებური კამპანიის აქტიური მებრძოლი 1958 წლის დეკემბერში. იგი ესწრებოდა ლას-ვილიასისთვის ბრძოლას, რომლის დროსაც 26 ივლისის მოძრაობის მე -8 სვეტს ფიდელ კასტრომ უბრძანა, პრეზიდენტ ფულხენსიო ბატისტას სამხედრო ძალების პარალიზება პროვინციაში.

გავრცელებული ინფორმაციით, მისი ქორწინება ჩე გევარასთან მოხდა 1959 წლის 23 მარტს და 1959 წლის 2 ივნისს, ილდა გადეასთან განქორწინების შემდეგ. სამოქალაქო ცერემონია ლა-კაბანიას ციხესიმაგრეში გაიმართა. 2 ივნისის ქორწინების შემდეგ, გევარა და ალეიდა თაფლობის თვეში წავიდნენ ტარარაში, ზღვისპირა საკურორტო ქალაქში, ჰავანიდან 20 კილომეტრში. წყვილს ოთხი შვილი ჰყავდა: ალეიდა, კამილო, სელია და ერნესტო.

იგი არის წიგნის - ის ავტორი, რომელიც ეხება ჩე გევარას შეყვარებას, მასზე დაქორწინებას და მისი ოთხი შვილის გაზრდას, გევარას სიკვდილის შემდეგ.

მან ასევე დაწერა ჩეს გახსენება: ჩემი ცხოვრება ჩე გევარასთან, რომელიც გამოქვეყნდა 2012 წელს. „ჩვენ ყველაზე სასიამოვნო პერიოდები გვქონდა ომის არეულობაში და ამ მომენტებმა ყველანი დაგვაახლოვა. ისინი დაგვეხმარა ერთმანეთის ისე გაცნობაში, როგორიც სინამდვილეში ვიყავით. ზოგი გულუბრყვილო იყო, სხვები, ძალიან ჭკვიანი; ჩვენ ყველანი ახალგაზრდები ვიყავით და მომავალი გამარჯვების იმედი გვქონდა. ყოველ შანსს ვიყენებდით გასართობად. მახსოვს, მოგვიანებით ჩემ დაწერა: „ნამდვილ რევოლუციონერს სიყვარულის დიდი გრძნობა ხელმძღვანელობს. შეუძლებელია იფიქრო ნამდვილ რევოლუციონერზე, რომელსაც არ გააჩნია ეს თვისება.””

2008 წლის ბიოგრაფიულ ფილმში ჩე, ალეიდას როლს ასრულებს კატალინა სანდინო მორენო, ხოლო 2005 წლის ბიოგრაფიულ ფილმში ჩე გევარა, მას ასახიერებს პაულა გარსესი.
ფოტი

ფოტი (აღნიშვნა: ', ') — განათებულობის მოძელებული ერთეული, რომელიც უდრის 1 სმ² ფართობის მქონე ზედაპირის განათებულობას მასზე 1 ლუმენის ტოლი სინათლის ნაკადის თანაბარი განაწილებისას.

მნათი ზედაპირის ნათობის გასაზომად იყენებდნენ ერთეულს — რადფოტს. „სინათლის ერთეულების“, „გოსტი“ 7932-56 შემოტანის შემდეგ განათების გამოსახვისათვის იყენებენ სისტემის ერთეულ ლუქსს, ნათობისათვის ლუმენს.

1 ფ=104 ლქ, შესაბამისად, 1 რფ=104 ლმ/მ².
პეროგი

პეროგი , ასევე პიეროგი ან პიროგი — შიგთავსიანი ატირა, რომელიც უფუარი ცომისგან და შიგთავსისგან მზადდება. შეხვევის შემდეგ ადუღებულ წყალში იხარშება. სუფრასთან მიტანამდე ხშირად ტაფაზეც გადააქვთ და ბრაწავენ.

პეროგი ხშირად ასოცირდება ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებთან, სადაც ისინი ეროვნულ კერძებად ითვლება. პიეროგის მსგავსი პელმენი პოპულარულია ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპის უმეტეს ქვეყნებში, ასევე თანამედროვე ამერიკულ სამზარეულოებში, სადაც ისინი ზოგჯერ ცნობილია სხვადასხვა ადგილობრივი სახელწოდებით.

შიგთავსი მოიცავს: კარტოფილს, სოფლის ყველს, გატარებულ ხორცს, სოკოს ან ხილს. პეროგის ხშირად მიირთმევენ არაჟანთან ან შემწვარ ხახვთან ერთად. პოპულარულია ამ ორი ელემენტის გაერთიანებაც.

ეტიმოლოგია
ქართული სიტყვა პეროგი მოდის პოლონური პიეროგიდან ( []), რომელიც წარმოადგენს პიეროგის ( []) მრავლობით ფორმას. სიტყვა ზოგადად შიგთავსიანი დამფლინგის აღმნიშვნელია. იგი მომდინარეობს ძველი აღმოსავლური სლავურიდან (პირ') და შემდგომ პროტო-სლავურიდან , რაც დღესასწაულს ნიშნავს. სლავური ენების უმეტესობაში ტერმინი პეროგი დღეს უკვე სახეშეცვლილია და ღვეზელს ნიშნავს.

უკრაინელებსა და უკრაინელ კანადელებს შორის ის ცნობილია, როგორც ვარენიკი. ვარენიკი ქართულად მდუღარე სითხეს ნიშნავს.

ბრინძოვე პიროჰი ასევე სლავური ტერმინია, რაც ცხვრის რძის ყველისგან შიგთავსიან პეროგის აღნიშნავს.

წარმოშობა
პეროგის ზუსტი წარმოშობა უცნობია. ეს, სავარაუდოდ, სადღაც ცენტრალურ ევროპაში ან აღმოსავლეთ ევროპაში წარმოიშვა და ამ რეგიონისთვის დამახასიათებელი იყო მანამ, სანამ თანამედროვე ერები დასახლდებოდნენ. დღეს ის ცენტრალური ევროპისა და აღმოსავლეთ ევროპის მრავალი კულტურის დიდი ნაწილია.

ერთი ლეგენდის მიხედვით, 1238 წელს ერთი პოლონელი მღვდელი კოშიცელეკს ესტუმრა, სადაც ქარიშხალმა ყველაფერი გაანადგურა. ჰიაცინტმა ყველას უთხრა, რომ ელოცათ, რის შედეგადაც მოსავალი მალევე გაიზარდა. მადლიერების ნიშნად, ადამიანები ამ კულტურებისგან პიეროგებს ამზადებდნენ წმინდანის პატივსაცემად. სხვა ლეგენდაში ნათქვამია, რომ 1241 წელს თათრების შემოჭრის შედეგად შიმშილობის დროს წმიდა სუმბული ხალხს პიროგით უმასპინძლდებოდა.

პეროგი კულტურაში
პიეროგის საკუთარი მფარველი ჰყავს: „ !“ (წმინდა სუმბული და მისი პიეროგი!). ძველ პოლონურში ეს წინადადება გაკვირვებას გამოხატავდა.

უკრაინულ ლიტერატურაში ვარენიკი გამოჩნდა, როგორც ეროვნული იდენტურობის სიმბოლო, რაც ხშირად უკრაინის რუსეთისგან განსხვავებულობას უვამს ხაზს. სტეფან რუდანსკის პოემაში ვარენიკი ვარენიკი (1858), რუსი ჯარისკაცი უკრაინელ ქალბატონს სთხოვს, მოამზადოს მისთვის ვარენიკი. ამასთან ერთად ჯარისკაცს არ ახსოვს სიტყვა ვარენიკი ქალბატონი კი ისე იქცევა, თითქოს მისი არ ესმოდეს.

მონუმენტები
ვარნიკის ძეგლი გაიხსნა ჩერკასში, უკრაინაში, 2006 წლის სექტემბერში.სასტუმროს შესასვლელთან დადგმულ ძეგლზე ჩანს, რომ კაზაკ მამაი (უკრაინელი ფოლკლორის გმირი, რომლის სიყვარული ვარენიკისადმი განუცხადა ტარას შევჩენკომ და ნიკოლაი გოგოლმა) თიხის ჭურჭლიდან ვარენიკის ჭამდა, უკან კი ნახევარმთვარის ფორმის ვარნიკია გამოსახული.

ჰალუშკის ძეგლი გაიხსნა 2006 წელს უკრაინაში, პოლტავაში. 1991 წელს კანადაში, ალბერტაში, სოფელ გლენდონში, ჩანგალზე გიგანტური პიეროგი დაიდგა. ქანდაკება არის 7,6 მ-ის სიმაღლის. 2010 წელს გაჩნდა იდეა, რომ მინესოტაში პეროგის უზარმაზარი ძეგლი დაედგათ, თუმცა ეს იდეა ჯერ არ განხორციელებულა.
ადოლფ ბუტენანდტი

ადოლფ ბუტენანდტი (; დ. 24 მარტი, 1903 — გ. 18 იანვარი, 1995) — გერმანელი ბიოქიმიკოსი. 1939 წელს, სასქესო ჰორმონებზე შესრულებული სამეცნიერო ნაშრომისთვის მიენიჭა ნობელის პრემია ქიმიის დარგში. 1960 წლიდან 1972 წლამდე იყო „მაქს პლანკის საზოგადოების“ პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
ადოლფ ბუტენანდტი 1903 წლის 24 მარტს დაიბადა ბრემერჰავენის მახლობლად. სწავლა დაიწყო მარბურგის უნივერსიტეტში.

გეტინგენის უნივერსიტეტში სადისერტაციო ნაშრომზე მუშაობდა ნობელის პრემიის ლაურეატთან, ადოლფ ვინდაუსთან ერთად. 1927 წელს მიენიჭა დოქტორანტის წოდება.

სწავლის დამთავრების შემდეგ, 1931 წელს გახდა გეტინგენის უნივერსიტეტის ლექტორი. 1933 წლიდან 1936 წლამდე იყო გდანსკის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის პროფესორი, ამერიკის შეერთებულ შტატების სტუმრობის შემდეგ იგი გახდა „კაიზერ ვილჰელმის ბიოქიმიის ინსტიტუტის“ დირექტორი.

1936 წლის 1 მაისს გაწევრიანდა ნაციონალ-სოციალისტურ გერმანულ მუშათა პარტიაში. 1945 წელს გახდა ტუბინგენის უნივერსიტეტის პროფესორი, 1956 წელს, ტუბინგენის უნივერსიტეტის მიუნხენში გადატანის შემდეგ, ბუტენანდტიმ აკადემიური საქმიანობა მიუნხენის უნივერსიტეტში გააგრძელა.

ადოლფ ბუტენანდტი გარდაიცვალა 1995 წელს, მიუნხენში.
პანეტონე

პანეტონე — იტალიური ტკბილი პური, წარმოშობით ლომბარდიის მხარიდან, უფრო კონკრეტულად კი მილანიდან. ტრადიციულად, მას ამზადებენ და მიირთმევენ შობისა და ახალი წლის დღეებში. საკუთრივ იტალიის გარდა, იგი პოპულარულია დასავლეთ, სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში, ასევე ლათინურ ამერიკაში, ერიტრეაში, ავსტრალიაში, გაერთიანებულ სამეფოში, ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და კანადაში.

ტრადიციულად მას ცილინდრის ფორმა აქვს, სიმაღლეში საშუალოდ 12-15 სანტიმეტრია და თითქმის 1 კგ-ს იწონის. ცილინდრის გარდა, მას შეიძლება ჰქონდეს რვაკუთხედის, ვარსკვლავის, ან სულაც ტრაპეციის ფორმა. მისი მომზადება ერთობ ხანგრძლივი პროცესია, რომელიც ძირითადად ცომის მომზადებას გულისხმობს. მხოლოდ კორექტირებას სჭირდება, რომელიც პანეტონეს მის გამორჩეულ, ფუმფულა მახასიათებელს ანიჭებს. ცომში ურევენ ხოლმე დაშაქრული ფორთოხლის ნაჭრებს, ასევე ლიმონის ან სხვა ციტრუსის ცედრას, ან ქიშმიშს. დროსთან ერთად მისი მრავალი ვარიაცია შეიქმნა, მათ შორის შოკოლადისაც. როგორც წესი, პანეტონეს ტკბილ ცხელ სასმელებთან (ჩაი, ყავა, ცხელი შოკოლადი, კაკაო, რძე და ა.შ.), ან ტკბილ ღვინოსთან ერთად მიირთმევენ. იტალიის ზოგიერთ რეგიონში მას მასკარპონეს კრემით მიირთმევენ, რომელიც მზადდება მასკარპონეს, კვერცხისა და დაშაქრული ხილის შერევით. მაშინ, როცა მასკარპონე მიუწვდომელია, მას ძაბაიონეთი ანაცვლებენ.

აღსანიშნავია, რომ იტალიელები ცდილობენ ამ პურს ე.წ. -ს სტატუსი მოუპოვონ, თუმცა ჯერჯერობით უშედეგოდ. ცნობილია, რომ იტალიის სოფლის მეურნეობის ყოფილი მინისტრი, პაოლო დე კასტრო ცდილობს სამხრეთ ამერიკაში გავრცელებული იტალიური რეცეპტების დაცვას, მათ შორისაა პანეტონეც.

წარმოშობა
იტალიაშიც კი, პანეტონის შექმნის არაერთი ლეგენდა არსებობს, თუმცა ყველაზე პოპულარული ვერსიით იგი მილანელებმა გამოიგონეს. სიტყვა „პანეტონე“ მომდინარეობს იტალიური სიტყვიდან რაც სიტყვასიტყვით ითარგმნება, როგორც „პურის პატარა ნამცხვარი“. შემდეგ მას აღმატებითი იტალიური სუფიქსი ემატება სახელში, რაც ცვლის მის მთელ მნიშვნელობას და გამოდის „დიდი ნამცხვარი“.

ისტორიული წყაროები მოწმობს, რომ პანეტონე უძველეს დროშივე არსებობდა. როგორც ირკვევა, მას ჯერ კიდევ რომის იმპერიაში ამზადებდნენ. მემატიანეთა ცნობით ისინი მას თაფლით აცხობდნენ, ცომს აფუებდნენ და ნამცხვარივით მიირთმევდნენ. ვინაიდან იგი ძალიან ჰგავს მართლმადიდებლურ პასკას, ზოგიერთი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ იგი სწორედ პასკის იტალიური ვარიაცია უნდა იყოს, რომელიც აპენინის ნახევარკუნძულზე რომის გაქრისტიანების შემდეგ გამოჩნდა.

საუკუნეების განმავლობაში ეს „საფუარიანი, მაღალი ხილის ნამცხვარი“ არაერთი ხელოვანის შთაგონების წყაროდაც ქცეულა. იგი გამოსახულია საუკუნის ნიდერლანდელი მხატვრის, პიტერ ბრეიგელ უფროსის ტილოზე. პანეტონე ასევე ნახსენებია იტალიელი მწერლის, ბართოლომეო სკაპის მიერ დაწერილ კულინარიულ წიგნშიც, რომელიც მან საღვთო რომის იმპერატორ კარლ -ის სამზარეულოში მუშაობისას გამოსცა. როგორც ილუმინისტ პიეტრო ვერის ნაწერებიდან ირკვევა, მისი ასოცირება შობა-ახალ წელთან მხოლოდ საუკუნიდან დაიწყო. ასევე მისი ცნობით იტალიელები მას „ძვირადღირებულ პურს“ უწოდებდნენ.
იოგურტი

იოგურტი - რძის ბაქტერიული შედედებისას მიღებული პროდუქტია. ძროხის რძე საყოველთაოდ არის ხელმისაწვდომი მთელ მსოფლიოში და, როგორც ასეთი, არის ყველაზე ხშირად გამოყენებული იოგურტის დასამზადებლად. წყლის კამეჩის, თხის, ფუტკრის, აქლემისა და იაკის რძე ასევე ფართოდ გამოიყენება იოგურტის საწარმოებლად, იმ რეგიონებში, სადაც ამ სახის პირუტყვი ჰყავთ. ეს შეიძლება იყოს პასტერიზებული ან უმი რძისგან დამზადებული პროდუქტი. ყველა სახის რძე სხვადასხვა სახის იოგურტს წარმოქმნის.

იოგურტის წარმოების მიზნით, რძე ჯერ თბება, ჩვეულებრივ, დაახლოებით 85 ° (185 ° ), რძის ცილების დენატურაციის მიზნით, რათა მათ არ შექმნან ხაჭო. გათბობის შემდეგ რძეს აცივებენ დაახლოებით 45 ° -მდე (113 ° ).

ეტიმოლოგია
ტერმინი იოგურტი თურქული სიტყვისგან, იოღურთისგან მომდინარეობს. ის დაკავშირებულია ზმნასთან იოღურმაქ , რაც მოზელვას, შედედებას ნიშნავს.

ისტორია
იოგურტის წარმოშობა უცნობია, მაგრამ ფიქრობენ, რომ იგი მესოპოტამიაში გამოიგონეს ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 5000 წელს. ძველ ინდურ ჩანაწერებში იოგურტისა და თაფლის კომბინაციას "ღმერთების საჭმელს" უწოდებენ. ძველი საბერძნეთის სამზარეულოში შედის რძის პროდუქტი, რომელიც ცნობილია როგორც ოქსიგალა , ძალიან ჰგავს იოგურტს. გალენემ (ახ. წ. 129 - დაახლ. 200 / გ. 216) აღნიშნა, რომ ოქსიგალას თაფლთან ერთად მოიხმარდნენ, ისევე როგორც დღეს შესქელებულ ბერძნულ იოგურტს მოიხმარენ. იოგურტი ყველაზე ადრე პლინიუს უფროსმა მოიხსენა, რომელმაც აღნიშნა, რომ გარკვეულმა "ბარბაროსულმა ერებმა" იცოდნენ, როგორ უნდა მიეღოთ ახალი ნივთიერება რძეში მჟავიანობის დამატებით. იოგურტს მოიხმარდნენ მომთაბარე თურქებიც. პირველი წყარო, სადაც მათ მიერ იოგურტის მოხმარებაა აღწერილი მე-11 საუკუნით თარიღდება.

ვარიანტები
დაჰი არის იოგურტი ინდოეთის ნახევარკუნძულიდან, რომელიც გამოირჩევა დამახასიათებელი გემოთი. სიტყვა დაჰი სანსკრიტული სიტყვიდან დადი მომდინარეობს, რაც მჟავე რძეს ნიშნავს. გავრცელებულია ინდოეთის აღმოსავლეთ ნაწილებში, რომელსაც ამზადებენ დაშაქრული რძის დადუღებით. მიუხედავად იმისა, რომ ძროხის რძე ამჟამად იოგურტის ძირითადი ინგრედიენტია, წარსულში ფართოდ იყენებდნენ თხისა და კამეჩის რძესაც.

ჩრდილოეთ ირანში მასტ ჩეკიდე მჟავე იოგურტის სახეობაა. მას ურევენ პესტოს მსგავსი წყალსა და ბალახის პიურეს. ზაფხულში, იოგურტს უმატებენ ყინულის კუბებს და ურევენ კიტრს, ქიშმიშს, მარილს, პილპილს და ხახვს. ასევე აყრიან ტრადიციული სპარსული პურის ხრაშუნა ნაწილებს და სუპის სტილში მიირთმევენ.

ტკბილი ვარიაციები
ლასსი ინდური სასმელია, რომელიც მზადდება თხევადი იოგურტისგან, რომელიც ან დამარილებულია ან ტკბილია შაქრით.იშვიათად ემატება თაფლი და ხილის რბილობი. სოფელში მომზადებული ლასსი მეტად განსხვავებულია, რადგან უმეტეს შემთხვევაში ხილის რბილობს შეიცავს.

მცენარის რძის იოგურტი
2000-იან წლებში გამოჩნდა მცენარეული რძის იოგურტების მრავალი სახეობა, რომლებმაც პოპულარობა მალევე მოიპოვეს. მათ შესაქმნელად გამოიყენებოდა სოის რძე, ბრინჯის რძე და ნუშის და თხილის რძე. ძალიან ხშირად გამოიყენება ქოქოსის რძეც. ეს იოგურტები მზადდება სპეციალურად ვეგანებისთვის, მათთვის, ვინც რძის პროდუქტებს არ მიირთმევენ და მცენარეულ პროდუქტებს ანიჭებენ უპირატესობას.
ოთარ ჭითანავა

ოთარ ჭითანავა (დ. 29 დეკემბერი, 1938, სოფელი ჭკადუაში, ზუგდიდის რაიონი — გ. 15 თებერვალი, 2026) — ქართველი გეოგრაფი, გეოლოგი, თანამდებობის პირი.

1960 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “.
ბისექსუალთა დროშა

ბისექსუალთა სიამაყის დროშა შეიქმნა მაიკლ პეიჯის მიერ 1998 წელს, რათა ბისექსუალურ საზოგადოებას ჰქონოდა საკუთრი სიმბოლო, რომელიც ლგბტ საზოგადოების დროშას ემგვანებოდა. ის მიზნად ისახავდა ბისექსუალების ხილვადობის გაზრდას, როგორც ზოგად ასევე ლგბტ საზოგადოებაში. პირველად ბისექსუალი სიამაყე დროშა გამოჩნდა -ის პირველი წლისთავისადმი მიძღვნილ წვეულებაზე, 1998 წლის 5 დეკემბერს.

დროშის ფერებს შემდეგნაირი დატვირთვა აქვს: ვარდისფერი არის იგივე სქესის/გენდერისადმი მიზიდულობის ამსახველი, ლურჯი არის სხვადასხვა სქესის/გენდერისადმი მიზიდულობის ამსახველი, ხოლო იისფერი წარმოადგენს მიზიდულობას ზოგად გენდერულ სპექტრში.

დიზაინი და ფერები
პეიჯმა ფერები აიღო არსებული ბისექსუალური სიმბოლოდან და მათ საკუთარი ხელწერაც დაამატა.

როგორც თვითონ ამბობს: დროშის შექმნისას გამოვიყენე ფერები და თარგი ორკუთხედის სიმბოლოდან.

„ორკუთხედები“, ან ბისექსუალთა სამკუთხედები, ბისექსუალური საზოგადოებისთვის გაურკვეველი წარმოშობის, კიდევ ერთი სიმბოლოა. ნახევარმთვარის სიმბოლო არის ბისექსუალთა კიდევ ერთი სიმბოლო, რომელიც განზრახ ირიდებს ვარდისფერი სამკუთხედის გამოსახულებას.

პეიჯი დროშაში გამოყენებული ფერების მნიშვნელობას შემდეგნაირად აღწერს „ვარდისფერი ფერი წარმოადგენს მხოლოდ ერთი და იმავე სქესის (გეი და ლესბოსელი) სექსუალურ მიზიდულობას. ლურჯი წარმოადგენს მხოლოდ საპირისპირო სქესის სექსუალურ მიზიდულობას (ჰეტერო) და მათი შერწყმის შედეგად მიღებული ფერი წარმოადგენს სქესობრივ მიზიდულობას ორივე სქესის მიმართ “.

პეიჯი დროშის მნიშვნელობას უფრო ღრმადაც განიხილავს, და ამბობს „დროშის სიმბოლიზმის გასაგებად მთავარია იცოდეთ რომ იისგერი პიქსელები ისევე უხილავად ითქვიგება ვარდისფერსა და ცისფერში როგორც ბისექსუალი ადამიანები გეი,ლესბოსელ და ჰეტერო საზოგადოებაში“. -ის საჩივარსა და მის წინააღმდეგ წარმოქმნილ დაპირისპირებას გამოეხმაურა „“ და , რომლებიც ეჭვქვეშ აყენებენ -ის პრეტენზიას და აღნიშნავენ, რომ დროშა არ აკმაყოფილებს საავტორო უფლებებს.

2020 წლის 29 აპრილს, -მ გააკეთა ტვიტი, რომელშიც ნათქვამია, რომ ვიკიპედიის სტატია ბისექსუალთა დროშისთვის არაზუსტია. -მ საბოლოოდ შეწყვიტა დროშის გამოყენება 8 მაისს და სხვა დიზაინის გამოყენება არჩია.