iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კილო (ქართული ენა)

კილო — ზმნის ფორმა, რომელიც გვიჩვენებს, თუ როგორ უნდა იქნეს გაგებული ზმნით გამოხატული მოქმედება სინამდვილის თვალსაზრისით: უეჭველ ფაქტად, სასურველ-შესაძლებლად თუ შესასრულებლად. სხვადასხვა ენაში კილო სხვადასხვა რაოდენობისაა, ძირითადად გამოიყოფა სამი: თხრობითი, კავშირებითი და ბრძანებითი.

თხრობითი კილო
თხრობითი კილო გვიჩვენებს, რომ ზმნით გამოხატული მოქმედება უნდა იქნეს გაგებული უეჭველ ფაქტად, რომელსაც ადგილი ჰქონდა წარსულში, ხდება ახლა ან მოხდება მომავალში: (აკეთებდა, გააკეთა, გაუკეთებია, აკეთებს, გააკეთებს).

კავშირებითი კილო
კავშირებითი კილო ისეთ მოქმედებას გამოხატავს, რომელიც შესაძლებელია მომხდარიყო წარსულში, ხდებოდეს ახლა ან მოხდეს მომავალში: ((რომ) დაეწეროს, (რომ) წერდეს, (რომ) დაწეროს).

ბრძანებითი კილო
ბრძანებითი კილო გადმოგვცემს, რომ მთქმელს ( პირის) სურვილი უნდა იქნეს შესრულებული: (გააკეთე! გააკეთეთ! გააკეთოს! გააკეთონ! გავაკეთოთ!). შინაარს-ინტონაციურად პირისადმი მიმართული ბრძანებითის ფორმა მრავალგვარია: იგი საკუთრივ ბრძანების გარდა, შეიძლება გამოხატავდეს თხოვნა-მუდარას (მიშველეთ!), დალოცვას (კარგი კაცი გაიზარდე, შვილო),, დარიგებას (ფრთხილად იარე), გამხნევებას (გამაგრდი, გული არ გაიტეხო), და სხვა, მაგრამ ყველა ბრძანებითი კილოს ფორმაა, მათ შორის გრამატიკულად განსხვავებაა არაა.
პენდლის ალქაჯების სასამართლო პროცესი

პენდლის ალქაჯების სასამართლო პროცესი (1612 წ) — 17-ე საუკუნის ინგლისის ისტორიის ეპიზოდი, ყველაზე ცნობილი და კარგად დოკუმენტირებული ალქაჯების სასამართლო პროცესი. თორმეტი განსასჯელი ცხოვრობდა ლანკაშაირში, პენდლ ჰილში. მათ ბრალი ედებოდათ ჯადოქრობის მეშვეოით ათი ადამიანის მკვლელობაში. 1612 წლის 17-19 აგვისტოს ათი მათგანი გაასამართლეს ლანკაშირის სასამართლოში სამლესბურის ალქაჯებთან და სხვებთან ერთად. ამ სასამართლო პროცესების სერია ცნობილი გახდა ლანკაშაირის ალქაჯების სასამართლოს სახელით. დარჩენილი ორიდან ერთ-ერთი მოგვიანებით იორკში 1612 წლის 27 ივლისს გაასამართლეს, ხოლო მეორე - ციხეში გარდაიცვალა. თერთმეტი მსჯავრდებულიდან ცხრა ქალი იყო, ორი კი კაცი; ათი ცნეს დამნაშავედ და ჩამოახრჩეს, ხოლო ერთი ცნეს უდანაშაულოდ.

ლანკაშაირის ალქაჯების სასამართლო მაშინდელი ინგლისისთვის უჩვეულო მოვლენა გახდა ორი მიზეზით: თომას პოთსმა, რომელსაც ეკავა სასამართლო კლერკის პოზიცია, ოფიციალურად გაასაჯაროვა სასამართლო პროცესის ჩანაწერები სახელწოდებით; "ალქაჯების საოცარი აღმოჩენა ლანკასტერის რეგიონში". ამასთანავე ჩამოხრჩობილი დამნაშავეების რაოდენობა: ცხრა ლანკასტერში ხოლო ერთი იორკში ბევრად სცდებოდა საშუალო სიკვდილ დასჯილ "ალქაჯთა" რაოდენობას ინგლისში. როგორც ცნობილია მეთხუთმეტედან მეთვრამეტე საუკუნის მანძილზე ინგლისში ხუთას ადამიანზე მეტი დასაჯეს სიკვდილით მსგავსი განსასჯელის გამო, ხოლო ეს პროცესი რომელიც შედგა 1612 წლის ზაფხულში სამი დღის მანძილზე და დასრულდა ათი მოკლულით, ამ რაოდენობის ორ პროცენტს შეადგენს.

პენდლის ალქაჯებიდან ექვსი მათგანი მიეკუთვნებოდა ორი ოჯახიდან ერთს, რომლებსაც სათავეში ედგათ ხანშიშესული ოთხმოც წელს გადაცილებული ქალები. ორივე მათგანი სასამართლოზე წარდგა ოჯახის წევრების თანხლებით; ელიზაბეთ სოთერნსი (აგრეთვე ცნობილი როგორც დემდაიკი), მისი ქალიშვილი ელიზაბეთ დევაისი და მისი შვილიშვილები, ჯეიმს და ალიზონ დევაისები; მეორე ოჯახის უფროსს და დადანაშაულებულ ენ უიტლის (აგრეთვე ცნობილი როგორც ჩატოქსი) თან ახლავდა მისი ქალიშვილი ენ რედფერნი. სხვა განსასჯელები იყვნენ ჯეინ ბალქოქი და მისი ვაჟი ჯონ ბალქოქი, ელის ნატერი, ქეთრინ ჰიუვიტი, ელის გრეი, და ჯენეტ პრესტონი. ეს "ალქაჯთა" შემოსევა პენდლის ტერიტორიაზე შთაბეჭდილებას ტოვებს რომ ხალხი ამ რეგიონში ხშირად იყენებდა სხვადასხვა განკურნების მეთოდებს როგორიცაა მცენარეული რეცეპტები, თილისმები და ამულეტები რათა საკვები ფული ეშოვათ. მსგავსი პრაქტიკა ადვილს გახდიდა სხვებისთვის მკურნალები დაედანაშაულებინათ ჯადოქრობის გამოყენებაში. არსებობს ძლიერი თეორია რომ ჩატოქსების და დემდაიკების ოჯახებმა ერთმანეთი დაადანაშაულეს ჯადოქრობაში, რადგან ისინი ერთმანეთს ეჯიბრებოდნენ როგორც იმ რეგიონის მკურნალები და ორივე მხარე ცდილობდა მოწინააღმდეგის მოშორებას რათა საკუთარი ბიზნესი გაეუმჯობესებინა.
ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2008

ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2008 — 53-ე კონკურსი ევროვიზიის სიმღერის ისტორიაში. ის ტარდებოდა 20 - 24 მაისამდე ქ. ბელგრადში (სერბეთი). ქვეყანამ ჩატარების უფლება მიიღო 2007 წელს, როდესაც გახდა გამარჯვებული.

ევროვიზიის ისტორიაში პირველად გამარჯვება რუსეთის წარმომადგენელმა დიმა ბილანმა სიმღერით « » წაიღო სახლში. მეორე ადგილი სიმღერით « » ერგო უკრაინელ ლამაზმანს ანი ლორაკს, მესამე ადგილზე გავიდა ბერძენი კალომირა სიმღერით « ».

ნახევარფინალებზე დაყოფა
2008 წლის 28 იანვარს 39 დაყვეს 6 ყუთზე მათი გეოგრაფიული მდგომარების მიერ:

შემდეგ ყველა ყუთი დაყოფეს ორ ნაწილად, ერთი ნაწილი მოხვდა პირველ ნახევარფინალში მეორე მეორეში.

მონაწილეები
ფერებით აღნიშნულია გასვლა ფინალში:

პირველი ნახევარფინალი
20 მაისი, 2008.

მეორე ნახევარფინალი
22 მაისი, 2008.

ფინალი
ფინალისტები
დიდი ოთხიანი: , , და ;
მასპინძელი ქვეყანა ;
პირველი ნახევარფინალის 10 საუკეთესო ქვეყანა;
მეორე ნახევარფინალის 10 საუკეთესო ქვეყანა.

24 მაისი, 2008.

შედეგები
ხმის მიცემა
პირველი ნახევარფინალი
მეორე ნახევარფინალი
ფინალი
12 ქულა ფინალში
საქართველოს ხმის მიცემა
საქართველო როგორც ყველა დანარჩენი ქვეყანა ორჯერ აძლევდა ხმას, პირველად მე-2 ნახევარ ფინალში და მეორედ ფინალში. საქართველო თავისი ხმების წარდგენისას რიგით 42-ე ქვეყანა იყო და მის ხმებს თიკა ფაცაცია ახმოვანებდა.

გალერეა
ტილიანა

ტილიანა – მდინარე ხაშურის მუნიციპალიტეტში. მდინარე სურამულას მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. სიგრძე 18 კილომეტრი, აუზის ფართობი 45 კმ². მიედინება ძირითადად ცოცხნარის ტერიტორიული ორგანოს ტერიტორიაზე. მდინარე მიეკუთვნება კასპიის ზღვის აუზს. საზრდოობს მიწისქვეშა წყლებით და ბუნებრივი ნალექებით.

მდინარეს იცნობს ი. ა. გიულდენშტედტი, რომელიც საქართველოში იმყოფებოდა 1771-1772 წლებში.
ბეღლეთი (ხაშურის მუნიციპალიტეტი)

ბეღლეთი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ქვიშხეთის თემი), ლიხის ქედის სამხრეთი ნაწილის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 800 მეტრი, ხაშურიდან 10 კილომეტრი. სოფელში დგას არქიტექტურული ძეგლი ბეღლეთის წმინდა გიორგის ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 22 ადამიანი.

ისტორია
ბეღლეთი პირველად ვახუშტი ბაგრატიონს აქვს მოხსენიებული. სოფელი გვიანდელ შუა საუკუნეებში სათავადო სააბაშიოს ქართლის კუთვნილ ნაწილში შედიოდა. 1865 წელს თავისი 7 კომლით სურამის უბნის ქვიშხეთის სასოფლო თემს ეკუთვნოდა.
ბულბულისციხე

ბულბულისციხე — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ქვიშხეთის თემი), ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე შოლას (მტკვრის მარცხენა შენაკადი) სათავეში. ზღვის დონიდან 840 მეტრი, ხაშურიდან 12,5 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 123 ადამიანი.

ისტორია
სოფლის სახელწოდება ახალია და წარმოდგება სოფლის განაპირას მდგარი ციხის სახელიდან. სოფელს ადრე ციხისძირი ერქვა. საუკუნეში აქ ქართლელ აბაშიძეთა ერთ-ერთი მთავარი რეზიდენცია იყო.
ახალსოფელი (ხაშურის მუნიციპალიტეტი)

ახალსოფელი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ოსიაურის თემი), შიდა ქართლის ვაკეზე. მდინარე მტკვრის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 680 მეტრი, ხაშურიდან 6,5 კილომეტრში. სოფელში დგას მაცხოვრის ეკლესია.

ისტორია
საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებების მიხედვით სოფელი გამოეყო გომის სასოფლო საბჭოს და მიეკუთვნა ოსიაურის სასოფლო საბჭოს.

დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 190 ადამიანი. 2014 წელს კი ფიქსირდება კლება, სოფელში ცხოვრობს 137 კაცი, საიდანაც 71 მამაკაცია, ხოლო 66 ქალი.
დიდი ფლევი

დიდი ფლევი — სოფელი საქართველოში, ხაშურის მუნიციპალიტეტში, ფლევის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: დიდი ფლევი, ნაცარგორა, პატარა ფლევი, ტკოცა).

მდებარეობს დოღლაურის ვაკეზე (შიდა ქართლის ვაკის დასავლეთი ნაწილი), მდინარე ჭერათხევის (სურამულას მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 820 მეტრზე. ხაშურიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით, გომიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 9 კილომეტრით.

ფლევში მდებარეობს წმ. გიორგის ( ს-ის ბოლო), ღვთისმშობლისა (- სს.) და წმ. გიორგის (განვითარებული ფეოდალური ხანა) ეკლესიები.

ისტორია
ისტორიულ დოკუმენტებში გვხვდება ახალი და ზემო ფლევი. თავდაპირველად ფლევი ამირეჯიბების მამული იყო. ქუცნა ამირეჯიბმა იგი ულუმბის ღვთისმშობლის ეკლესიას შესწირა: „აქაურის წისქვილისათვის ფლეველთ თითო კოდი პური, თითო კოკა ღვინო სააღაპოდ“. მოგვიანებით იგი ბაგრატიონ-დავითიშვილების მამულია. მათ 1527-1556 წლებში იმერეთის მეფის ბაგრატ -ის ნებართვით და ირანის შაჰის თამაზისაგან მიღებული ოქრო-ვერცხლით სხვა სოფლებთან ერთად შეიძინეს ფლევი. ბაგრატიონ-დავითაშვილები აქ საუკუნემდე სახლობდნენ.

სახელწოდება ნაწარმოებია -ევ სუფიქსის მეშვეობით, -ი სახელობითი ბრუნვის ნიაშანია, ხოლო ფუძეა „ფლ“, ტოპონიმი ფლევი უნდა მომდინარეობდეს ფლვა ლექსემისაგან. ამავე ლექსემისგან უნდა იყოს ნაწარმოები სახელწოდება ფლავი (გორის მუნიციპალიტეტი).

საბჭოთა პერიოდში ფლევში მოქმედებდა მევენახეობის საბჭოთა მეურნეობა.

დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 530 ადამიანი. 2014 წელს სოფელში ცხოვრობს 390 კაცი, საიდანაც 194 მამაკაცია, ხოლო 196 ქალი.

ფლევში სახლობენ გვარები: გელაშვილი, დეკანოიძე, კაპანაძე, კვესაძე, ლომიძე, მთიულიშვილი, ნოზაძე, რაზმაძე, საძაგლიშვილი, ტეფნაძე, ხარაზიშვილი, ჯელაძე, (დიდი ფლევი), არსენიძე, ბუხრიკიძე (ბუცხრიკიძე), გაჩეჩილაძე, გელაშვილი, თაბუაშვილი, თედიაშვილი, ივანიშვილი, კილასონია, ლომიძე, ტაბატაძე, ტეფნაძე, შუბითიძე, ჩიქოვანი, ციცქიშვილი, ხარაზიშვილი (პატარა ფლევი).
დამჩხრეულა

დამჩხრეულა, დამჩხეულა, — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ცხრამუხის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე მტკვრის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 700 მეტრის სიმაღლეზე, ხაშურიდან 6 კილომეტრის დაშორებით. ამჟამად სოფელში მუდმივი მოსახლეობა არაა. სოფლის სამხრეთით დგას წმინდა გიორგის ეკლესია.
ისტორია
ისტორიულ წყაროებში მოიხსენიება დამჩხერალოს სახელით. შედიოდა ისტორიული საციციანოს შემადგენლობაში და წარმოადგენდა მის საზღვარს დასავლეთით (ვახუშტი ბატონიშვილის ნაშრომში აღწერილია როგორც მეოთხე სასპასპეტოს საზღვარი). ნიკოლოზ ბუნიათისშვილის 1730 წლის 6 იანვრის ნასყიდობის წიგნიდან ჩანს, რომ დამჩხერალო მას ქვიშხეთელი ვახუშტი აბაშიძისათვის მიუყიდია. სოფელს იხსენიებს იოანე ბატონიშვილი გვერდისძირის სოფლების აღწერისას (შედგენილია 1790-იან წლებში), მაგრამ ამ პერიოდში აქ მუდმივი მოსახლეობა არ ჩანს. მისი ხელმეორედ დასახლება იმერეთიდან გადმოსული ოჯახებით საუკუნის დასაწყისიდან მოხდა. 1886 წელს სოფლის მოსახლეობა 186 ადამიანს შეადგენდა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.
დიდი ყელეთი

დიდი ყელეთი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული წრომი).

მდებარეობს მდინარეების მტკვრისა და ძამის წყალგამყოფი ყელეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 890 მეტრზე, ხაშურიდან 16 კილომეტრის დაშორებით. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა. სოფელსა და მის შემოგარენში არის კოშკი, ლაღიჯვრის ეკლესია, წმინდა გიორგის ეკლესია, წვერსაყდარი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 22 ადამიანი.
დიდი ხავლეთი

დიდი ხავლეთი — სოფელი საქართველოში, ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული წრომი).

მდებარეობს თრიალეთის ქედის განშტოების, ყელეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 910 მ-ზე, ხაშურიდან 15 კმ-ში, წრომიდან 3 კმ-ში. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა. ამჟამად დაცლილია მოსახლეობისგან. სოფლის სასაფლაოზე დგას ღვთისმშობლის ეკლესია.
დემოგრაფია
2002 წელს სოფელში იყო 35 მცხოვრები — ოსები (51 %) და ქართველები (49 %). 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში მუდმივი მოსახლეობა არ არის.
ბიჯნისი

ბიჯნისი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში. (სურამის სადაბო თემი), ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე შუაღელეზე (სურამულას მარცხენა შენაკადი) ზღვის დონიდან 800 მეტრი, ხაშურიდან 8 კილომეტრი. 2006 წლის 1 იანვრის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 89 კომლი, სულ 362 ადამიანი. სოფლის სასაფლაოზე დგას წმინდა მარინეს ეკლესია.

დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 379 ადამიანი. 2014 წელს კი ფიქსირდება კლება, სოფელში ცხოვრობს 268 კაცი, საიდანაც 135 მამაკაცია, ხოლო 133 ქალი.
ორთოგრაფია

ორთოგრაფია ( [] — „სწორი“ და [] — „წერა“) — ამა თუ იმ სალიტერატურო ენის სიტყვათა წერის წესების სათანადოდ დადგენილი სისტემა (ქართ. სინონ. მართლწერა).

ყველა არსებულ ენას არ გააჩნია წერის ამგვარი სტანდარტიზაცია, რაც აიხსნება ამგვარი ნორმალიზების საჭიროების არქონით. რაც უფრო სცილდება ენა დიალექტურ თუ რეგიონულ ჩარჩოს, მასზე მოსაუბრეთა რიცხვი იზრდება და დგება წერის წესების დადგენის საჭიროება, რათა მომხმარებლებს გაუადვილდეთ ურთიერთგაგება. ენათა უმრავლესობას არ გააჩნია დამწერლობა. შესაბამისად, მათ არ სჭირდებათ ორთოგრაფიის განსაზღვრა.

ლექსიკური და გრამატიკული ორთოგრაფია
ორთოგრაფია ძირითადად ორ კატეგორიად იყოფა:
ლექსიკური ორთოგრაფია (რომელსაც უწოდებენ აგრეთვე გამოყენებით ორთოგრაფიას) განსაზღვრავს სიტყვათა წერის მანერას ტექსტსა თუ ფრაზაში მათი გამოყენებისგან დამოუკიდებლად. ყოველ სიტყვას აქვს განსაზღვრული ორთოგრაფია. რამდენადაც ზეპირმეტყველება ქრონოლოგიურად ყოველთვის წინ უსწრებს წერითს, გამოყენებითი ორთოგრაფიის მიზანია, ლინგვისტური ნიშნებით გამოსახოს სიტყვათა გამოთქმა, განსაზღვრული ასო-ფონების შესაბამისობის მიხედვით. იმის გამო, რომ გრაფიკული ევოლუცია იშვიათად ემთხვევა ფონეტიკურს, გამოყენებითმა ორთოგრაფიამ ბევრ ენაში დაკარგა რეგულარულობა.

გრამატიკული ორთოგრაფია განსაზღვრავს სიტყვათა ცვლადი ელემენტების აღნიშვნის წესებს. ეს ეხება ისეთ კატეგორიებს, როგორიცაა მრავლობითი რიცხვის აღნიშვნა, ზმნთა უღლება და ა.შ.

ორთოგრაფიის აგების პრინციპები
რამდენადაც ორთოგრაფია უშუალოდ უკავშირდება წერას, ამდენად დამწერლობის გაჩენა ძირითად გავლენას ახდენს ენის ორთოგრაფიის აგების პრინციპის ფორმირებაზე. იმ ენებისთვის, რომელთაც დიდი ხნის დამწერლობა აქვთ, შეიძლება ითქვას, რომ უმეტეს შემთხვევაში წერა ენის ძველ მდგომარეობას უფრო ასახავს, ვიდრე თანამედროვეს (მაგ., ინგლისური ენა).

მორფოლოგიური პრინციპი
მორფოლოგიური პრინციპით აგებული ორთოგრაფიის მქონე ენებში მორფემა ერთნაირად იწერება მისი ფონეტიკური პოზიციების ცვილებების მიუხედავად. მაგ., რუსულ სიტყვებში ́, ́, ́ მორფემას «» ერთნაირი დამწერლობა აქვს ყველა პოზიციაში, თუმცა წარმოთქმა იცვლება.

ფონეტიკური პრინციპი
ამგვარ ენებში წარმოთქმის თავისებურებები წერაშიც აისახება. ფონეტიკური ორთოგრაფია ახასიათებს ქართულ, თათრულ, ნაწილობრივ ბელარუსულ და სხვა ენებს.

სემანტიკური ორთოგრაფია
სემანტიკური ორთოგრაფიის მქონე ენებში დამწერლობა სრულიად არ უკავშირდება წარმოთქმას, იგი მხოლოდ სემანტიკას ასახავს. ამგვარ პრინციპზეა აგებული ჩინური ენა. თავიდან ვიეტნამური ენაც სემანტიკური ორთოგრაფიის მქონე იყო, მაგრამ შემდეგ შეიცვალა ლათინურ დამწერლობაზე და გახდა ფონეტიკური.

დეფექტური ორთოგრაფია
„დეფექტურს“ უწოდებენ ისეთ ორთოგრაფიას, რომელშიც არ არის ერთი ერთზე შესაბამისობა ასოებსა და ფონემებს შორის. ამგვარი ორთოგრაფია აქვს დასავლეთ ევროპის ენათა უმეტესობას, არაბულს, თანამედროვე ბერძნულს და ა.შ. მათგან ზოგიერთში არსებობს ბგერები, რომლებსაც რამდენიმე შესაძლო მართლწერა შეესაბამება, რისი მიზეზებიც, ჩვეულებრივ, ეტიმოლოგიური ან მორფოფონემიკურია (მაგ., ინგლისურში ბგერა // შესაძლოა დაიწეროს რამდენიმენაირად: "", "", "", "" ან ""). სხვა შემთხვევებში, პირიქით, ენაში არ არის საკმარისი რაოდენობის ასოები ყველა არსებული ფონემის ჩასაწერად. ამის გამო შემოდის ენაში დიაკრიტული ნიშნები, დიგრაფები და ა.შ. სადაც ერთი და იგივე ასო სხვადასხვა პოზიციაში სხვადასხვაგვარად გამოითქმის.
დიდი ბეკამი

დიდი ბეკამი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული სურამი).

მდებარეობს ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 800 მეტრზე, ხაშურიდან 6 კმ-ში.

სოფელი ბეკამი იხსენიება ვახუშტი ბატონიშვილის ( ს.) სურამის წყლის სოფელთა სიაში. სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით დგას წმ. გიორგის („კვართის“) დარბაზული ეკლესია (განვითარებული შუა საუკუნეები), სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სასაფლაოზე, კი — სავანეთის წმინდა გიორგის დარბაზული ეკლესია ( ს.).

ისტორია
საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებების მიხედვით სოფელი გამოეყო ტეზრის სასოფლო საბჭოს და მიეკუთვნა სურამის სადაბო საბჭოს.

დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 308 ადამიანი. 2014 წელს კი ფიქსირდება კლება, სოფელში ცხოვრობს 180 კაცი, საიდანაც 82 მამაკაცია, ხოლო 98 ქალი.

ფოტოგალერეა
ქვემო აძვისი

ქვემო აძვისი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (გომის თემი), შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე ჭერათხევის (სურამულას მარცხენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 680 მეტრი, ხაშურიდან 17 კილომეტრი. სასაფლაოზე დგას ღვთისმშობლის ეკლესია.

დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 146 ადამიანი. 2014 წელს კი ფიქსირდება კლება, სოფელში ცხოვრობს 111 კაცი, საიდანაც 55 მამაკაცია, ხოლო 56 ქალი.
ურთხვა

ურთხვა — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (სურამის სადაბო თემი), მდებარეობს ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 800 მეტრი, ხაშურიდან 7 კილომეტრი. სოფლის ჩრდილოეთით, მაღალ მთაზე, დგას წმინდა გიორგის ეკლესია.

დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 235 ადამიანი. 2014 წელს კი ფიქსირდება კლება, სოფელში ცხოვრობს 176 კაცი, საიდანაც 87 მამაკაცია, ხოლო 89 ქალი.
ქვემო ოსიაური

ქვემო ოსიაური — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ოსიაურის თემი), შიდა ქართლის ვაკეზე მდინარე სურამულას ნაპირას. ზღვის დონიდან 670 მეტრი, ხაშურიდან 4 კმ.

დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 989 ადამიანი. 2014 წელს კი ფიქსირდება კლება, სოფელში ცხოვრობს 734 კაცი, საიდანაც 372 მამაკაცია, ხოლო 362 ქალი.
ტკოცა

ტკოცა — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ფლევის თემი), შიდა ქართლის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 800 მეტრი, ხაშურიდან 23 კილომეტრი. 2014 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 487 ადამიანი.

ისტორია
საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებების მიხედვით სოფელი გამოეყო ფლევის სასოფლო საბჭოს და მიეკუთვნა წაღვლის სასოფლო საბჭოს.

დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 689 ადამიანი. 2014 წელს სოფელში ცხოვრობს 487 კაცი, საიდანაც 251 მამაკაცია, ხოლო 236 ქალი.
ქვიშხეთი

ქვიშხეთი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში, ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთზე. ქვიშხეთის თემის ცენტრი (სოფლები: ბეღლეთი, ბულბულისციხე, მონასტერი, რუსაანთუბანი, სავანისუბანი, სათივე, სარმანიშვილისკარი, ტაშისკარი, ტეზერი, ყიფიანთუბანი). ზღვის დონიდან 730 მეტრი, ხაშურიდან 10 კმ. სოფელში დგას: აღდგომის ეკლესია, კოშკი, მთაწმინდის ეკლესია, ფერისცვალების ეკლესია, წმინდა გიორგის ეკლესია და წმინდა ელიას ეკლესია. სოფელში არის ქვიშხეთის დიმიტრი ყიფიანის სახლ-მუზეუმი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1699 ადამიანი.

ისტორია
ქვიშხეთი ქართლის სააბაშიოს ცენტრია. აქ აბაშიძეები საუკუნის 20-იანი წლებიდან მკვიდრდებიან, მაშინ, როდესაც არადეთის წყალს აქეთ მდებარე ტერიტორია (ალი, სურამი, ახალდაბა და სხვა) იმერეთის სამეფოს ხელში გადავიდა. აღნიშნული ტერიტორია 1527 წელს ლუარსაბ -მა გადასცა იმერეთის მეფეს - ბაგრატ -ს ქართლის სამეფო ტახტზე ასვლაში გაწეული დახმარებისათვის.

1711 წელს ქართლის მეფე იესემ უძეოდ გარდაცვლილი პაატა აბაშიძის მამული - ქართლის სააბაშიო ქვიშხეთითურთ უბოძა ვახუშტი აბაშიძეს.

ქვიშხეთმა და მისმა რეგიონმა დიდი აოხრებები განიცადა ქართლში ყიზილბაშობის პერიოდში 1735-1744 წლებში. განსაკუთრებით, მძიმე იყო 1742-1745 წლები, როცა ქართლში ყიზილბაშების წინააღმდეგ მიმდინარეობდა აჯანყება გივი ამილახორის ხელმძღვანელობით.

1744 წელს ქვიშხეთში აბაშიძის ქალზე იქორწინა ერეკლე მეფემ.

1748 წელს ლეკები „მიადგნენ აბაშიძის ქვიშხეთის ციხეს, აიღეს ისიც და წამოიღეს უთვალავი ტყვე ანუ საქონელი ურიცხვი“.

თეიმურაზ -ის ზემო ქართლის მორიგე ლაშქრის 1756 წლის დავთრის მიხედვით, ქვიშხეთიდან სავალდებულოდ ითვლებოდა აბაშიძეების მიერ ლაშქარში გლეხების გაყვანა - ცხენოსანი თ(9), ქვეითი ვ(6). იქმნა ჯამი (ეი)(15).

 საუკუნის 40-იანი წლებიდან ქვიშხეთში მკვიდრდებიან სუმბათაშვილები. ქვიშხეთის მოსახლეობა მთლიანად ქართულია.

გაზაფხულზე თოვლის დნობითა და წვიმების შედაგად ადიდებულ მდინარე შოლას, რომელიც ქვიშხეთში ჩამოედინება, ქვიშა და ხეები ჩამოჰქონდაო, ასე ხსნის სახელწოდებას ხალხური ტრადიცია.

ტოპონიმები
გიგიტაშვილების უბანი — უბანი სოფელში.
გოდაბრელიძის მიწა — სათესი სოფლის სამხრეთით.
დიდგულების წყარო — წყარო სოფელში.
თავკოკოლა — ადგილი სოფლის დასავლეთით (ადგილობრივები სამქვასაც უწოდებენ).
კოშკის უბანი — უბანი სოფელში.
ლეკის გზა — გზა სოფლის დასავლეთით, იგივე აბაშიძეების გზა.
მჭედლიშვილების უბანი — უბანი სოფელში.
მიხეილის წყარო — წყარო სოფელში.
ნახვეტრები — სახნავ-სათესი სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით.
საბუდარები — ადგილი სოფლის დასავლეთით.
ცუცქირიძეების წყარო — წყარო სოფელში.
ჭალის უბანი — უბანი სოფელში.
გომარლების უბანი — სოფლის შესასვლელი.
გიგიტაშვილების წყარო — წყარო სოფელში.
ქვემო ბროლოსანი

ქვემო ბროლოსანი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (წაღვლის თემი), მდინარე ჭერათხევის (სურამულას მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 895 მეტრი, ხაშურიდან 26 კმ.

ისტორია
საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებების მიხედვით სოფელი გამოეყო ალის სასოფლო საბჭოს და მიეკუთვნა წაღვლის სასოფლო საბჭოს.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 118 ადამიანი.
დიდი ხალები

დიდი ხალები — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში, ხალების ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: დიდი ხალები, ალექსანდრესწყარო, პატარა ხალები, სარტყელა, ღართა, ღვრიაწყალი).

მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 790 მ-ზე, ხაშურიდან 12 კმ დაშორებით. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა. სოფლის სასაფლაოზე დგას მაცხოვრის ეკლესია, ხოლო სოფლის აღმოსავლეთით — ქარტის ეკლესია.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში 26 მცხოვრებია.
ღართა

ღართა — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ხალების თემი), თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 15 ადამიანი.

ისტორია
1625 წელს სოფელ ღართას მიდამოებში ქართლის სამეფო ლაშქარმა გიორგი სააკაძის სარდლობით ამოწყვიტა ყიზილბაშთა ლაშქრის ჭარბი ძალები და შეაჩერა მტრის სვლა თბილისისაკენ. 1778 წელს სოფელ მუხრანიდან მომავალმა ქეთევან დედოფლის მხლებლებმა, 300-კაციანმა მორიგე ჯარის რაზმმა სოფელთან სასტიკად დაამარცხა და უკუაგდო 500-კაციანი ლეკთა რაზმი და დარბევას გადაარჩინა ახლომდებარე სოფლები.

ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილებიც ამ სოფელს იცნობენ. ვახუშტის დატანილი აქვს რუკაზე, ხოლო იოანეს დაუფიქსირებია თავის „აღწერაში“. მის დროს აქ მოსახლეობა არ ჩანს.

1886 წლის აღწერით ღართაში 10 კომლია (56 კაცი და 51 ქალი, სულ 107 კაცი), მოსახლეობა, ეროვნული შემადგენლობის თვალსაზრისით, მთლიანად ოსურია. ღართიდან 1991 წელს ოსური მოსახლეობის ერთი ნაწილი სხვაგან გადავიდა საცხოვრებლად.

აქ სახლობენ გვარები: ბიწოშვილი და გაგლოშვილი.
ღვრიაწყალი

ღვრიაწყალი — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ხალების თემი), თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 720 მეტრი, ხაშურიდან 12 კმ.

ისტორია
ვახუშტი და იოანე ბატონიშვილები ღვრიაწყალს არ იცნობენ, არც ქართულ ისტორიულ და კონომიკური ხასიათის ძეგლებში გვხვდება. შედიოდა ისტორიულ საციციანოში.

მოსახლეობა
1886 წლის აღწერით აქ 10 კომლი მოსახლეა (44 კაცი და 28 ქალი, სულ 72 კაცი). მოსახლეობა, ეროვნული თვალსაზრისით, მთლიანად ოსურია. 1925 წელს ღვრიაწყალზე ცხოვრობდა 19 კომლი.

2006 წლის 1 იანვრის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 16 კომლი, სულ 31 ადამიანი.

აქ სახლობენ გვარები: გაგლოშვილი, გასიშვილი, გობოზაშვილი, პაქსაშვილი, ფილიშვილი...
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982

----

----

----

----

----

----

ჯგუფი 2
----

----

----

----

----

ჯგუფი 3
----

----

----

----

----

ჯგუფი 4
----

----

----

----

----

ჯგუფი 5
----

----

----

----

----

ჯგუფი 6
----

----

----

----

----

მეორე რაუნდი
ჯგუფი 
----

----

----

ჯგუფი 
----

----

ჯგუფი 
----

----

ჯგუფი 
----

----

პლეი-ოფი
ნახევარფინალი
----

მატჩი მესამე ადგილისათვის
ფინალი
მსოფლიო თასის მფლობელი 1982