iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
წყეულთა კუნძული (ფილმი)

ჩაკეტილი კუნძული — 2010 წლის მხატვრული ფილმი. ფილმი არის ამავე სახელწოდების რომანის ეკრანიზაცია. ფილმის მთავარი გმირია მარშალი ედვარდ დენიელსი, რომელიც სპეციალური მისიით მიემგზავრება კუნძულზე, სადაც ფსიქიატრული კლინიკაა.

სიუჟეტი
1954 წლის ზაფხულში სასამართლოს აღმასრულებლები ედვარდ დენიელსი და ჩაკ ოული ჩადიან კუნძულზე, სადაც შეურაცხად დამნაშავეთა საავადმყოფო „ეშკლიფი“ მდებარეობს. მათი მიზანია გაარკვიონ ერთ-ერთი პაციენტის — შვილების მკვლელ რეიჩელ სოლენდოს უცნაური გაუჩინარების ამბავი. გრიგალის გამო კუნძული რამდენიმე დღით მოწყდება გარე სამყაროს. დენიელსი ნელ-ნელა ხვდება, რომ „ეშკლიფში“ ყველაფერი ისე არ არის, როგორც ერთი შეხედვით ჩანს.

როლებში
ლეონარდო დიკაპრიო — ედვარდ დენიელსი
მარკ რუფალო — ჩაკ ოული
ბენ კინგსლი — ექიმი ჯონ კოული
მაქს ფონ სიუდოვი — ექიმი იერემია ნერინგი
მიშელ უილიამსი — დოლორეს შანალი
ემილი მორტიმერი — რეიჩელ სოლანდო
პატრისია კლარკსონი — ექიმი რეიჩელ სოლანდო
ჯეკი ერლ ჰეილი — ჯორჯ ნოისი
ტედ ლევინი — უორდენი
ჯონ კეროლ ლინჩი — მაკფერსონი
ელიას კოტეასი — ენდრიუ ლედისი
პოჟარევაცის საზავო ხელშეკრულებები

პოჟარევაცის საზავო ხელშეკრულებები (, , ) — ხელშეკრულებები რომლებითაც დასრულდა ოსმალეთის ომი ვენეციასა (1714-1718 წწ.) და ავსტრიასთან (1716-1718 წწ.). ხელი მოაწერეს სერბეთის ქალაქ პოჟარევაცში. ავსტრიასთან 21 ივლისს დადებული საზავო ხელშეკრულება ითვალისწინებდა ავსტრიისათვის ბანატის, ტემეშვარის (ტიმიშოარა), ვლახეთის ნაწილის, ჩრდილოეთ ბოსნიისა და ზოგიერთი სხვა ტერიტორიის გადაცემას. 1718 წლის 27 ივლისს დაიდო ავსტრია-ოსმალეთის სავაჭრო ხელშეკრულება, რომელიც ავსტრიის ქვეშევრდომებს საქონლის შეზიდვა-გაზიდვაზე 3 % ბაჟის გადახდის შემთხვევაში ოსმალეთის მთელ ტერიტორიაზე თავისუფალი ვაჭრობის უფლებას ანიჭებდა. ვენეცია-ოსმალეთის საზავო ხელშეკრულება (დაიდო 21 ივლისს) ადასტურებდა ომის მსვლელობაში ჩამოყალიბებულ საზღვრებს: ცნობდა მორეისა და არქიპელაგის კუნძულების გადასვლას ოსმალეთის ხელში, ოსმალეთი უზრუნველყოფდა ხელსაყრელ პირობებს ვენეციელთა ვაჭრობისათვის ოსმალეთის იმპერიაში.
ტოლანი

ტოლანი — მესოამერიკული მითოლოგემა, რომელიც ლიტერატურაში გვხვდება, როგორც ქალაქის სახელი. ხშირად ასოცირდება ტოლტეკების დედაქალაქ ტულასთან. ამ ტერმინის მითოლოგიური კავშირით სამოთხესთან, ბევრი დასახლება მესოამერიკაში შეიცავს გამომსახველობითი პატივისცემის სუფიქსებს - ან - (ტოლა, ტულა-ჰიკოკოტიტლანი, ჩოლულა, ტოლულა, აცტეკების დედაქალაქ ტენოჩტიტლანს ასევე უწოდებდნენ „ტოლან ტენოჩტიტლანი“).

სიტყვა -ის და მისი ერთფუძიანი სიტყვების ეტიმოლოგია დაკავშირებულია ლერწამთან. დასახელება , და მომდინარეობს სიტყვიდან ან , რომლებიც აღნიშნავენ „ადგილი ლერწამთან“.

მითოლოგიის მიხედვით, ტოლანი ფრთიანი გველის, კეცალკოატლის, დედაქალაქი იყო, მესოამერიკული ვერსიით კი — სამოთხე დედამიწაზე. ქალაქში კეცალკოატლის ოთხი სახლი იყო: დასავლეთი აგებული იყო მწვანე ნეფრიტით, აღმოსავლეთი — ყვითელი ოქროთი, ჩრდილოეთი — ვარდისფერი სადაფით, ხოლო სამხრეთი — თეთრი სადაფით. ყველა სახლი დაფარული იყო ფირუზის მოზაიკითა და კეცალის ფრთებით. ტესკატლიპოკასთან დამარცხების შემდეგ, ფრთიანი გველი ტოლანში წავიდა და დაიბარა, რომ დაბრუნდებოდა.

ჩიჩენ-იცაში ბურთის სათამაშო სტადიონზე ნაპოვნი გამოსახულებები მოწმობენ კეცალკოატლის ადგილობრივ კულტზე, რამაც ამ ქალაქს საშუალება მისცა მითური ტოლანის როლში იქნეს განხილული.
ედინსონ კავანი

ედინსონ რობერტო კავანი გომესი (; დ. 14 თებერვალი, 1987, სალტო, ურუგვაი) — ურუგვაელი ფეხბურთელი, „ბოკა ხუნიორსის“ თავდამსხმელი.

საკლუბო კარიერა
დანუბიო
კავანი დაიბადა სალტოში ბერტა გომესის და ლუის კავანის ოჯახში. 12 წლის ასაკში შეუერთდა „დანუბიოს“ ბავშვთა გუნდს. პირველ გუნდში მისი დებიუტი შედგა 2006 წელს. იმ წელს კლუბთან ერთად მოიგო აპერტურა და გაიტანა 9 გოლი სადებიუტო სეზონში.

პალერმო
2007 წლის სამხრეთ ამერიკის ახალგაზრდული ჩემპიონატის შემდეგ, კავანის მიმართ ინტერესი გამოთქვა რამდენიმე კლუბმა, მათ შორის „იუვენტუსმა“ და „მილანმა“. თუმცა, 2007 წლის 29 იანვარს ფეხბურთელმა „პალერმოსთან“ გააფორმა კონტრაქტი. ხელშეკრულება ძალაში შევიდა 31 იანვარს. €4,475 მილიონის სანაცვლოდ.

მისი დებიუტი „პალერმოში“ შედგა 2007 წლის 11 მარტს „ფიორენტინასთან“ მატჩში. ის მატჩში 55-ე წუთზე ჩაერთო, როდესაც მისი კლუბი მარცხდებოდა 0–1 და გაიტანა მნიშვნელოვანი გოლი მატჩის დასრულებამდე ისეთ სტილში, როგორშიც მარკო ვან ბასტენმა გაიტანა 1988 წლის ევროპის ჩემპიონატის ფინალში.

ნაპოლი
2010 წლის ივლისში კავანიმ ოთხწლიანი კონტრაქტი გააფორმა „ნაპოლისთან“. კონტრაქტის საფასურმა 5 მილიონი ევრო შეადგინა, 12 მილიონი ევრო შეადგენს მისი ტრანსფერის ფასს. სადებიუტო მატჩში კავანიმ ორი გოლი გაიტანა „ელფსბორგთან“ ევროპის ლიგის მატჩში.

სანაკრებო კარიერა
კავანი 2007 წელს გამოიძახეს ურუგავის 20 წლამდელთა ნაკრებში, სამხრეთ ამერიკის ჩემპიონატისთვის. მან 9 მატჩში 7 გოლი გაიტანა და გახდა გათამაშების საუკეთესო ბომბარდირი.

2008 წლის 6 თებერვალს მისი დებიუტი შედგა ეროვნულ ნაკრებში კოლუმბიასთან 2–2 დასრულებულ მატჩში, სადაც ის გოლით გამოირჩა.

სანაკრებო სტატისტიკა
სამი ხედირა

სამი ხედირა (; ; 4 აპრილი 1987) — გერმანელი ფეხბურთელი, ამჟამად თამაშობს „იუვენტუსში“ და გერმანიის ეროვნულ ნაკრებში. დედა ჰყავს გერმანელი, მამა — ტუნისელი.

კარიერა
შტუტგარტი
სამი ხედირას დებიუტი ბუნდესლიგაში 2006 წლის 1 ოქტომბერს ჰქონდა, „ჰერტას“ წინააღმდეგ. 2007 წლის 29 იანვარს მან „შტუტგარტთან“ კონტრაქტი გააფორმა 2009 წლის ივნისამდე. 2008 წლის 9 ივლისს კი მან ახალი კონტრაქტი დადო კლუბთან 2011 წლის ზაფხულამდე. კლუბში ნახევარმცველის პოზიციაზე სამი შესანიშნავად თამაშობდა, მან შტუტგარტში ვიცე-კაპიტნის წოდება მიიღო.

რეალ მადრიდი
2010 წლის ზაფხულში სამი „რეალ მადრიდში“ გადავიდა. სატრანსფერო თანხამ 12 მლნ. ევრო შეადგინა. 2012 წლის 21 აპრილს „რეალ მადრიდისა“ და „ბარსელონას“ შეხვედრაში მან მნიშვნელოვანი გოლი გაიტანა და ანგარიში გახსნა, მეორე გოლი კრიშტიანუ რონალდუმ გაიტანა და შეხვედრა მადრიდელთა გამარჯვებით 1:2 დასრულდა.

გერმანიის ნაკრები
ხედირას დებიუტი ეროვნული ნაკრების რიგებში 2009 წლის 5 სექტემბერს ჰქონდა, ამხანაგურ შეხვედრაში, სამხრეთ აფრიკის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ. გერმანიის ნაკრების ბევრ ფეხბურთელს ტრავმა აწუხებდა, ამის გამო სამის ხშირად უწევდა 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ძირითად შემადგენლობაში თამაში. მუნდიალზე, მან 7 შეხვედრა ჩაატარა (ბასტიან შვაინშტაიგერის ნაცვლად, რომელიც ნახევარდაცვაში თამაშობდა). მესამე ადგილისთვის ბრძოლაში მისი ნაკრები ურუგვაის ნაკრებს ხვდებოდა. მან მეტოქის კარში გამარჯვების გოლი გაიტანა და თავის ნაკრების მსოფლიო ჩემპიონატზე მესამე ადგილი დააკავებინა.

ტიტულები
კლუბური
შტუტგარტი
ბუნდესლიგა: 2006-07
გერმანიის თასი: ვერცხლის პრიზიორი: 2006-07

რეალ მადრიდი
ლა ლიგა: 2011-12; ვერცხლის პრიზიორი: 2010-11, 2012-13
ესპანეთის თასი: 2010-11, 2013-14; ვერცხლის პრიზიორი: 2012-13
ესპანეთის სუპერთასი: 2012; ვერცხლის პრიზიორი: 2011
უეფას ჩემპიონთა ლიგა: 2013-14
უეფას სუპერთასი: 2014
ფიფას მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი: 2014

იუვენტუსი
სერია ა: 2015-16
იტალიის სუპერთასი: 2015

სანაკრებო
გერმანია 21 წლ.
უეფას 21 წლამდელთა ჩემპიონატი: 2009

გერმანია
მსოფლიო ჩემპიონატი: 2014
ჩიკომოსტოკი

ჩიკომოსტოკი („შვიდი გამოქვაბული“) — აცტეკების მითოლოგიაში ნაუას ტომების ლეგენდარული სამშობლო, რომელიც მეხიკოს ველიდან (ჩრდილოეთ ამერიკა) ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს.

მეცნიერები მრავალგზის ცდილობდნენ მოეძებნათ კონკრეტული რაიონი, სადაც იყო განლაგებული ეს გამოქვაბულები, მაგრამ მათი ძიება უშედეგოდ დამთავრდა. როგორც ჩანს, „შვიდი გამოქვაბულის“ ხსოვნა პირველი კოლონისტების ამერიკაში მოსვლის პერიოდის ინდიელების მეხსიერებაში დარჩა. სავარაუდოდ, ადამიანები თავდაპირველად გამოქვაბულებში ცხოვრობდნენ, საიდანაც დრო და დრო ორივე კონტინენტზე დასახლდნენ. ჩიკომოსტოკი — ამ გამოქვაბულების გაერთიანებული გამოსახვაა. აცტეკები გამოსახავდნენ „შვიდ გამოქვაბულს“ ხის სახით, რომლის ღეროც წარმოადგენდა ჩიკომოსტოკიდან გამოსასვლელს, ხოლო ტოტები — თვითონ გამოქვაბულებს, რომლებიდანაც თითოეულში იყვნენ ძვირადღირებულ სამოსში ჩაცმული მებრძოლები, რომლებსაც ბუმბულების სამკაულები ჰქონდათ თავზე, ხოლო ხელებში იარაღი ეჭირათ.
სიპაკტლი

სიპაკტლი (, სხვა სახელი — სივანგორი) — აცტეკების მითოლოგიაში ზღვის ურჩხული, რომელსაც ერთდროულად თევზისა და ნიანგის აღნაგობა აქვს. ომეტეკუტლისა და ომესიუატლის შემონაქმედი. ტლალტეკუტლის მსგავსად, სიპაკტლი მშიერი პირებით დაფარული აღიწერება. გამოსახავენ ხვლიკის ან ბაყაყის სახით. მისი ტანიდან კეცალკოატლმა და ტესკატლიპოკამ შექმნეს სამყარო, თანაც ტესკატლიპოკამ თავისი ტერფი გამოიყენა, როგორც სატყუარა. სიპაკტლი ღმერთებმა რამდენიმე ნაწილად გაყვეს: მისი თავი გადაიქცა ცამეტ ცად, ტანი — მიწად, ხოლო კუდი — მიკტლანის ცხრა უფსკრულად (ჯოჯოხეთად).

მიწის სხვა განსახიერება, ტლალტეკუტლი, ზოგიერთ მითში დასახელებულია, როგორც სიპაკტლის ქმარი.

პირველწყაროები
ბინდის საგა: განთიადი - ნაწილი 1

„ბინდის საგა: განთიადი - ნაწილი 1“ — მეოთხე ფილმების სერიის „ბინდი“ ეკრანიზაციაში. იგი არის პირველი „განთიადის“ ფილმებიდან და ეფუძნება სტეფანი მეიერის რომანს „განთიადი“. ფილმში მთავარ როლებს ასრულებენ კრისტენ სტიუარტი, რობერტ პეტინსონი და ტეილორ ლოტნერი. ფილმის სცენარის ავტორია მელისა როზენბერგი.

როლებში
კალენები
ედვარდ კალენი - რობერტ პეტინსონი
კარლაილ კალენი - პიტერ ფაჩინელი
ესმე კალენი - ელისაბედ რიზერი
როზალი ჰეილი - ნიკი რიდი
ემეტ კალენი - კელან ლატსი
ელის კალენი - ეშლი გრინი
ჯასპერ ჰეილი - ჯექსონ პეტბოუნი

ადამიანები
ბელა სუონი/კალენი - კრისტენ სტიუარტი
ჩარლი სუონი - ბილი ბერკი
რენე დუაერი - სარა კლარკი
ბილი ბლექი - გილ ბირმინგემი
ჯესიკა სტენლი - ანა კენდრიკი
ანჟელა ვებერი - კრისტიან სერატოსი
მაიკლ ნიუტონი - მაიკლ უელში
ერიკ იორკი - ჯასტინ ჩონი

მაქციები
ჯეიკობ ბლექი - ტეილორ ლოტნერი
სემ ალეი - ჩესკ სპენსერი
ემბრი - კიოვა გორდონი
ქვილ ატერა - ტაისონ ჰაუსმენი
პოლი - ალეკს მერაზი
ჯარედი - ბროსნონ პელეთიერი
ანტონიო ადანი

ანტონიო ადან გარიდო (; 13 მაისი 1987, მადრიდი) — ესპანელი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ესტეგლალის“ მეკარე.

კარიერა
მადრიდის რეალი
ადანი „რეალის“ აღზრდილია. მას 2004 წლიდან „სამეფო კლუბის“ 3 გუნდში აქვს ნათამაშები. 2006 წელს, მთავარ გუნდს გაყვა აშშ-ს ტურნეში.

2009 წელს „რეალიდან“ „ხეტაფეში“ წავიდა ჟორდი კოდინა და მისი ადგილი ძირითად გუნდში ახალგაზრდა ადანმა დაიკავა.

„რეალის“ რიგებში სადებიუტო მატჩი ადანმა 2010 წლის 8 დეკემბერს ჩაატარა ჩემპიონთა ლიგაზე „ოსერის“ წინააღმდეგ, მან ტრავმირებული იერჟი დუდეკი შეცვალა. ესსპანეთის ჩემპიონატში ანტონიომ პირველად 2011 წლის 13 თებერვალს ითამაშა „ესპანიოლის“ წინააღმდეგ, გუნდის კაპიტანმა იკერ კასილიასმა წითელი ბარათი მიიღო და ადანი მოედანზე გავიდა. სასტარტო შემადგენლობაში პირველად თამაში მას მომდევნო ტურში „ლევანტეს“ წინააღმდეგ მოუწია, მან ამ შეხვედრაში 90 წუთი ითამაშა.

2012 წლის 5 მაისს ესპანელი კიპერი კვლავ მოხვდა ძირითად შემადგენლობაში, 37-ე ტურში მან „გრანადას“ წინააღმდეგ ითამაშა, ამ მატჩში მან 1 გოლი გაუშვა. „რეალი“ 0–1-ს აგებდა, თუმცა „სამეფო კლუბმა“ ამ თამაშის შემოტრიალება შეძლო და საბოლოოდ 2–1 იმარჯვა. 2012 წელს მან კლუბთან კონტრაქტი არ გაახანგრძლივა და 2013 წელს კლუბი დატოვა.

კალიარი
2013 წლის ზაფხულში ადანი „რეალიდან“ გადავიდა იტალიურ „კალიარში“, სადაც ითამაშა მხოლოდ 2 ოფიციალური შეხვედრა. 2014 წლის ზამთარში კი ორმხრივი გადაწყვეტილებით ადანმა კლუბთან კონტრაქტი გაწყვიტა.

რეალ ბეტისი
2014 წლის 27 იანვარს ანტონიო ადანი თავისუფალი აგენტის სტატუსით „ბეტისის“ რიგებში ჩაირიცხა.

სპორტინგი
2020 წლის 20 აგვისტოს თავისუფალი აგენტის სტატუსით ლისაბონის „სპორტინგში“ გადავიდა. როგორც გუნდის ძირითადმა მეკარემ, მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა „სპორტინგის“ პორტუგალიის ჩემპიონობაში, რომელიც კლუბმა 2001–02 წლების სეზონის შემდეგ პირველად, — 19-წლიანი შესვენების შემდეგ მოიპოვა. „სპორტინგში“ ადანმა თავისი საკლუბო კარიერის ერთ-ერთი საუკეთესო სეზონი ჩაატარა, ჩემპიონატის 32 მატჩიდან 19 შეხვედრაში კარი მშრალად შეინახა, ხოლო დანარჩენ მატჩებში მხოლოდ 19 გოლი გაუშვა. პორტუგალიის ჩემპიონობის გარდა, კლუბთან ერთად ადანმა პორტუგალიის ლიგის თასი და პორტუგალიის სუპერთასიც მოიპოვა. სეზონის დასრულების შემდეგ იგი პრიმეირა ლიგის წლის გუნდის შემადგენლობაში დაასახელეს.

საკლუბო სტატისტიკა
ესპანეთის თასი: 2010–11; ფინალისტი: 2012–13

ატლეტიკო მადრიდი
უეფა-ს სუპერთასი: 2018

სპორტინგი
პრიმეირა ლიგა: 2020–21
ლიგის თასი: 2020–21
პორტუგალიის სუპერთასი: 2021

სანაკრებო
ესპანეთის 19-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები
ევროპის ჩემპიონატი 19-წლამდე ფეხბურთელთა შორის: 2006

ინდივიდუალური
პრიმეირა ლიგის წლის გუნდი: 2020–21
იზანი ცერცვაძე

იზანი მიხეილის ძე ცერცვაძე (დ. 1952, თბილისი — გ. 23 სექტემბერი, 1993, სოფ. თავისუფლება) — ქართველი სამხედრო მფრინავი, პოლკოვნიკი.

დაამთავრა ჩერნიგოვის უმაღლესი სამხედრო-საჰაერო სასწავლებელი. 1972–1982 წლებში მსახურობდა საბჭოთა სამხედრო-საჰაერო ძალების გამანადგურებელ პოლკში. 1985 წელს დაამთავრა გაგარინის სახელობის სამხედრო-საჰაერო აკადემია. 1985 წლიდან იყო პოლკის მეთაური, შემდეგ საავიაციო უზრუნველყოფის ცენტრის უფროსი. მიენიჭა პირველი კლასის მფრინავისა და სამხედრო მფრინავ-გამომცდელის წოდებები. 1992 წლის 18 ივნისს დაინიშნა დამოუკიდებელი საქართველოს სამხედრო-საჰაერო ძალების სარდლად. მის მიერ 1992 წლის 19 სექტემბერს სუ-25-ით განხორციელებული გაფრენა ითვლება საქართველოს სამხედრო-საჰაერო ძალების დაბადების თარიღად. ხელმძღვანელობდა საჰაერო ოპერაციებს აფხაზეთში კონფლიქტის დროს. პირადად ასრულებდა საბრძოლო გაფრენებს. 1993 წლის 23 სექტემბერს მისი სუ-25 ჩამოაგდეს სოხუმის რაიონში, სოფელ თავისუფლებასთან. ცერცვაძე დაიღუპა. სიკვდილის შემდეგ მიენიჭა ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენი (1993).
ბავშვები კარგად არიან

ბავშვები კარგად არიან — 2010 წლის მხატვრული ფილმი. ფილმი ეხება ლესბოსელი წყვილის ოჯახურ ცხოვრებას.

როლებში
ანეტ ბენინგი — ნიკი
ჯულიანა მური — ჯულსი
ჯოშ ჰატჩერსონი — ლაზარი
მია ვაშიკოფსკა — ჯონი
მარკ რუფალო — პოლი

ჯილდოები
ოქროს გლობუსი
საუკეთესო მიუზიკლი ან კომედია
საუკეთესო მსახიობი ქალი მიუზიკლსა ან კომედიაში - ანეტ ბენინგი

ფილმი ასევე ნომინირებული იყო ოთხ ოსკარზე, მათ შორის ოსკარზე საუკეთესო ფილმისთვის.
სანგრია

სანგრია ( ესპ.-დან — სისხლი) — ესპანური სუსტი ალკოჰოლური სასმელი წითელ ღვინის საფუძველზე ხილის ნაჭრების, შაქრის და ასევე ბრენდისა და მშრალი ლიქიორის დამატებით.

ისტორია
სანგრია გაჩნდა საუკუნეში, სამხრეთ ესპანეთსა და პორტუგალიაში. ხილის შემგროვებლებს თან დაჰქონდათ ტიკები წყალში გაზავებული წითელი ღვინით. ამავე ტიკში ისინი წურავდნენ ახალ მოკრეფილი ციტრუსის წვენს. ეს ნაზავი მზეში მუშაობას უადვილებდა და აგრილებდა მათ და ამავდროულად საშუალებას არ აძლევა ძლიერ დამთვრალიყვნენ.

ერთი აზრი იმის შესახებ, თუ რატომ დაერქვა ამ სასმელს „სანგრია“ არ არსებობს.

ერთ-ერთი ლეგენდის თანახმად ამ სასმლის ავტორი თითქოს და არის იტალიელი ჯარისკაცი ჰელიო გაბალი, რომელიც დიდი ხანი ოცნებობდა, რომ შეექმნა ციტრუსული ღვინო. მან ამ ცდებში რამდენიმე წელი დახარჯა ჯერ სამშობლოში შემდეგ კი ესპანეთში, მაგრამ უშედეგოდ. ერთ ღამეს იმედგაცრუებულმა გაბალმა, მიხვდა რა რომ მას არაფერი გამოუვიდა, გაბრაზებულმა ღვინით სავსე დოქში მსხვილად დაჭრილი ფორთოხლის ნაჭრები ჩაყარა და განაცხადა, რომ წარუმატებლობის და მიუხედავად მაინც მხოლოდ ციტრუსულ ღვინოს დალევდა. განცვიფრებული ესპანელები გაოცებულნი უყურებდნენ, თუ როგორ ურევდა იტალიელი მეწამული ფერის სასმელს. როდესაც ესპანელებმა სასმელი გასინჯეს წამოიყვირეს „ !“ (ესპ.–დან „ეს ეშმაკის სისხლია!“). გაბალი ერეტიკოსად და სატანის თანამონაწილედ შერაცხეს, ის დააკავეს და შემდგომში ცეცხლზე დაწვეს. სასმელს კი, რომელიც მან მოიგონა „სანგრია“ დაერქვა. რამდენიმე წლის შემდეგ ინკვიზიციამ მოხსნა აკრძალვდა და ნება დართო ამ სასმლის მომზადებისთვის. იმ დროიდან სანგრია ყველაზე პოპულარული ალკოჰოლური კოქტეილია ესპანეთში.
ჟიულ ანრი პუანკარე

ჟიულ ანრი პუანკარე (; დ. 29 აპრილი, 1854, ნანსი, საფრანგეთი — გ. 17 ივლისი, 1912, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი მათემატიკოსი, ფიზიკოსი, ასტრონომი, ინჟინერი და ფილოსოფოსი. პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1887), საფრანგეთის აკადემიის წევრი (1908) და გარდა ამისა მსოიფლიოს 30 სხვადასხვა ქვეყნის აკადემიის წევრი, მათ შორის პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის საგარეო წევრ-კორესპონდენტი (1895).

ისტორიკოსები ანრი პუანკარეს მიაკუთვნებენ ყველა დროის უდიდეს მათემატიკოსთა რიცხვს. ის ითვლება უკანასკნელ უნივერსალურ მათემატიკოსად, მეცნიერად. მას შეეძლო თავისი დროის ყველა მათემატიკური შედეგების განსაზღვრა. მის კალამს მიეკუთვნება 500-ზე მეტი სტატია და წიგნი. არ იქნება გაზვიადებული იმის თქმა, რომ მას შეეძლო თანამედროვე მათემატიკის გამდიდრება, „სუფთა“ ან „გამოყენებითი“, უნიკალური მეთოდებითა და შედეგებით.
მიკტლანი

მიკტლანი — საიქიო აცტეკების მითოლოგიაში. მიკტლანი მდებარეობდა შორს ჩრდილოეთით და იყოფოდა ცხრა წრედ .

მოგზაურობა მიკტლანში გრძელდებოდა ოთხი დღე. მკვდარი გადიოდა ორ მთას, რომლებიც მის ზემოთ წამოიმართებოდნენ და გასრესვით ემუქრებოდნენ. ისე უნდა გაევლო, რომ აგეცილებინა ჩამოცვენილი ქვები და გიგანტური გველებისა და ნიანგების შეტევები. შემდეგ მკვდარს უნდა გადაელახა რვა უდაბნო და ასულიყო რვა მთის მწვერვალზე. შემდეგი გამოცდა — წარმოუდგენელი ძალის ყინულოვანი ქარი, რომელიც მკვდრების სამეფოში მიმავალს ობსიდიანის დანებსა და ქვებს ესროდა. ამის შემდეგ მკვდარი ჯდებოდა პატარა ძაღლის, ტეჩიჩის, ზურგზე, რომელიც მას გზას უნათებდა თავისი ლალის თვალებით და გადადიოდა ფართო მიწისქვეშა მდინარეზე. ამის შემდეგ მკვდარი მიკტლანტეკუტლისთან, მკვდრების სამედოს მმართველთან, ხვდებოდა და მას აძლევდა იმ ძღვენებს, რომლებიც გარდაცვლილის ახლობლებმა და ნათესავებმა ჩადეს საფლავში. მიკტლანტეკუტლი ადამიანს ადგილს გამოუნახავდა 9 უფსკრულიდან ერთ-ერთში. მიკტლანში ხვდებოდა ყველა, მეომრების, დამხრჩვალებისა და მშობიარობისას დაღუპული ქალების გარდა.
პრისკე პანიონელი

პრისკე პანიონელი — ბიზანტიელი ისტორიკოსი, ცხოვრობდა ქალაქ პანიონში (თრაკია). ავტორია თხზულებისა „გუთების ისტორია“, რომელმაც ჩვენამდე ფრაგმენტების სახით მოაღწია კონსტანტინე პორფიროგენეტის ნაშრომში „ელჩობათა შესახებ“. პრისკე პანიონელმა ამ თხზულებაში მეტად მნიშვნელოვანი ცნობები დაგვიტოვა საქართველოს შესახებ.
პროისიშ-აილაუს ბრძოლა

პროისიშ-აილაუს ბრძოლა — ყველაზე სისხლიანი ბრძოლა რუსეთისა და საფრანგეთის ჯარებს შორის რუსეთ-პრუსია-საფრანგეთის ომის (1806-1807 წწ.) დროს. გაიმართა ქ. პროისიშ-აილაუს რაიონში (დღევანდელი ბაგრატიონოვსკი) 1807 წლის 7-8 თებერვალს. 16 იანვარს რუსეთის არმიამ გენერალ ლეონტი ბენიგსენის სარდლობით დაიწყო შეტევა ბიალიდან დასავლეთით ნაპოლეონის არმიის მარცხენა ფრთის იზოლირებული კორპუსების გასანადგურებლად, მაგრამ ბენიგსენის გაუბედაობის გამო ეს ვერ მოხერხდა. ნაპოლეონი დაახლოებით 70 ათასამდე ჯარისკაცით შეტევაზე გადავიდა ალენშტაინის (ახლანდელი ოლშტინი) ჩრდილოეთით, რომ მოეწყვიტა რუსეთის ჯარი რუსეთისაგან. გენერალ პეტრე ბაგრატიონის არიერგარდის მედგარი წინააღმდეგობის შედეგად რუსეთის ჯარის მთავარმა ძალებმა მოახერხა პროისიშ-აილაუს ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარე პოზიციებზე გადასვლა, სადაც მოხდა ორდღიანი მძიმე ბრძოლა. თითოეულმა მხარემ 26-36 ათ. კაცი დაკარგა. ნაპოლეონის ცდა — შემოევლო რუსეთის ჯარის მარცხენა ფრთისათვის — უშედეგოდ დამთავრდა.
სერო-ლარგოს დეპარტამენტი

სერო-ლარგოს დეპარტამენტი — დეპარტამენტი ურუგვაიში. დედაქალაქია მელო. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება ბრაზილია, სამხრეთით — ტრეინტა-ი-ტრესის დეპარტამენტი, დასავლეთით — დურასნოს დეპარტამენტი, ჩრდილო-დასავლეთით კი ტაკუარემბოსა და რივერის დეპარტამენტები. ფართობი 13 648 კმ²-ს შეადგენს, მოსახლეობა 84 698 ადამიანს (2011 წ).

შეიქმნა 1830 წელს, როდესაც ურუგვაი 9 დეპარტამენტად იყოფოდა და მოიცავდა დღევანდელი ტრიენტა-ი-ტრესის დეპარტამენტის დიდ ნაწილს.

დეპარტამენტის რუკა
კოლონიის დეპარტამენტი

კოლონიის დეპარტამენტი — დეპარტამენტი ურუგვაიში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია ურუგვაის მეორე უძველესი ქალაქი — კოლონია-დელ-საკრამენტო.

ეკონომიკა
რეგიონი რძის პროდუქტების ძირითადი მწარმოებელია ურუგვაიში. ბუენოს-აირესთან სიახლოვის გამო, წარმოადგენს არგენტინიდან ტურისტების შემოსვლის ძირითად წერტილს.

2011 წლის აღწერის მონაცემებით, დეპარტამენტის მოსახლეობა 123 203 ადამიანს შეადგენს.
დურასნოს დეპარტამენტი

დურასნოს დეპარტამენტი — დეპარტამენტი ურუგვაიში. დედაქალაქია დურასნო. მისი სახელი ესპანურად ატამს ნიშნავს, რაც ხაზს უსვამს მის ატმის ბაღებსა და სასოფლო-სამეურნეო მნიშვნელობას. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში. ჩრდილოეთიდან ჩამოუდის მდინარე რიო-ნეგრო, სამხრეთიდან კი მდინარე იი. ჩრდილოეთით ესაზღვრება რიო-ნეგროსა და ტაკუარემბოს დეპარტამენტები, სამხრეთით — ფლორესისა და ფლორიდის დეპარტამენტები, აღმოსავლეთით კი სერო-ლარგოს დეპარტამენტი.

დურასნო შეიქმნა 1830 წელს და ერთ-ერთი იყო ურუგვაის თავდაპირველ 9 დეპარტამენდს შორის.

2011 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 57 088 ადამიანს შეადგენს.

ეკონომიკა
დურასნოს დეპარტამენტის ეკონომიკა დიდადაა დამოკიდებული სოფლის მეურნეობასა და აგროტურიზმზე. მისდევენ მეცხვარეობას, მოშენებული ჰყავთ მსხივლფეხა რქოსანი საქონელი.

დეპარტამენტის რუკა
ფლორესის დეპარტამენტი

ფლორესის დეპარტამენტი — დეპარტამენტი ურუგვაიში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია ტრინიდადი. ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით ესაზღვრება რივერის დეპარტამენტი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ფლორიდის დეპარტამენტი, დასავლეთით კი სორიანოს დეპარტამენტი. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა 25 050 ადამიანს შეადგენდა; დაფიქსირდა სიმჭიდროვის ყველაზე დაბალი მაჩვენებელი ურუგვაის მასშტაბით.

ისტორია
შეიქმნა 1885 წელს, მაქსიმო სანტოსის პრეზიდენტობის დროს, როდესაც გამოეყო ხოსეს პროვინციას. სახელი ეწოდა კოლორადოს პარტიის ყოფილი ლიდერის ვენანსიო ფლოერსის პატივსაცემად, რომელიც ტრინიდადში იყო დაბადებული.

დეპარტამენტის ტერიტორიაზე პრეისტორიული კლდის მხატვრობის ბევრი ძეგლია შემორჩენილი.

ეკონომიკა
გარდა ქალაქ ტრინიდადისა, ფლოესი სასოფლო-სამეურნეო რეგიონია. მოშენებული ჰყავთ მსიხვილფეხა რქოსანი საქონელი და ცხვარი. ველებზე კიდევ შესაძლებელია სამხრეთ ამერიკელი კოვბოების — გაუჩოების ხილვა.

დეპარტამენტის რუკა
ფლორიდის დეპარტამენტი

ფლორიდის დეპარტამენტი — დეპარტამენტი ურუგვაიში. დედაქალაქია ფლორიდა. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალური ნაწილის სამხრეთით. ჩრდილოეთით ესაზღვრება რივერის დეპარტამენტი, აღმოსავლეთით — ტრეინტა-ი-ტრესისა და ლავალიეხას დეპარტამენტები, სამხრეთით — კანელონესის დეპარტამენტი, დასავლეთით კი ფლორესისა და სან-ხოსეს დეპარტამენტები.

შეიქმნა 1856 წლის 10 ივლისს, როდესაც გამოეყო ხოსეს დეპარტამენტს.

2011 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 67 048 ადამიანს შეადგენს.

დეპარტამენტის რუკა
ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მიუზიკლსა ან კომედიაში

ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მიუზიკლსა ან კომედიაში — ოქროს გლობუსის დაჯილდოების ერთ-ერთი ნომინაცია. გაიცემა 1950 წლიდან. მანამდე გაიცემოდა ერთიანი ჯილდო ქალის როლის საუკეთესო შესრულებისთვის.

"†" აღნიშნავს ოსკარის მოგებას
‡ აღნიშნავს ოსკარის ნომინაციას
"§" აღნიშნავს ოქროს გლობუსის მოგებას ოსკარის ნომინაციის გარეშე

ლაურეატები
1950-იანები
1960-იანები
1970-იანები
1980-იანები
1990-იანები
2000-იანები
2010-იანები
სოფლის კომუნისტი

„სოფლის კომუნისტი“ —ქართული ყოველთვიური ჟურნალი, საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბ) ცენტრალური კომიტეტის ორგანო. გამოდიოდა თბილისში 1925–1930 წლებში. გამოსცემდა გაზეთ „ახალი სოფლის“ რედაქცია. აშუქებდა სასოფლო საბჭოების მუშაობას, სასოფლო-სამეურნეო კოოპერაციის, განათლების ორგანიზაციისა და კადრების საკითხებს. 1930 წლის აგვისტოდან მის ნაცვლად გამოდიოდა „აგიტატორი“.
ნოშრევან ჯიშკარიანი

ნოშრევან (ჯამბულ) შალვას ძე ჯიშკარიანი (დ. 29 დეკემბერი, 1953, გეგეჭკორის რაიონი — გ. 9 თებერვალი, 1988) — ქართველი მეცნიერი, პოეტი, საზოგადო მოღვაწე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი.

ბიოგრაფია
ნოშრევან ჯიშკარიანი დაიბადა სოფელ ქვემო ნაგვაზავოში (ამჟამინდელი მარტვილის მუნიციპალიტეტი), ცნობილი ფილოლოგების ოჯახში.

1970 წელს დაამთავრა ქვემო ნაგვაზავოს საშუალო სკოლა და იმავე წელს ჩაირიცხა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის სპარსული ენისა და ლიტერატურის სპეციალობაზე, რომელიც 1975 წელს დაამთავრა წარჩინებით.

1975-1977 წლებში სწავლობდა რუსთაველის სახელობის ძველი ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის ასპირანტურაში.

1975 წლიდან ეწეოდა სამეცნიერო-კვლევით და პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა და სხვა უმაღლეს სასწავლებლებში.

სამეცნიერო საქმიანობა
გამოქვეყნებული აქვს მრავალი ნაშრომი მეცნიერთა აკადემიისა და სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამეცნიერო-ბეჭვდით ორგანოებში („მაცნე“, „მოამბე“, „ლიტერატურათმცოდნეობა“) და პერიოდულ პრესაში, ძველი ქართული, სპარსული და სპარსულენოვანი აზერბაიჯანული ლიტერატურის საკითხებზე.

1982 წელს ნოშრევან ჯიშკარიანმა დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე „ საუკუნის ქართული და სპარსულენოვანი აზერბაიჯანული სახოტბო პოეზია“(ხელმძღვანელი: აკადემიკოსი ალექსანდრე ბარამიძე), რომელმაც მაშინვე საყოველთაო ყურადღება მიიპყრო, რადგან იგი ახალი სიტყვა იყო ქართული სახოტბო პოეზიის შესწავლის საქმეში, რაც სპარსულ ლიტერატურასთან მიმართებით იყო გამოკვლეული. ამაში მას ეხმარებოდა ენის ღრმა და საფუძვლიანი ცოდნა.

ნოშრევან ჯიშკარიანს ქართულად თარგმნილი აქვს ჯალალედინ რუმის, რუდაქის, ხაკანის, აბუ საიდისა და ბაბა თაჰერის პოეტური ნაწარმოებები.

წერდა ლექსებს სასკოლო ასაკიდან, მაგრამ მათი გამოქვეყნება არასოდეს უცდია, თუმცა მის ლექსებში საკმაოდაა მაღალმხატვრული პოეტური ნიმუშები (კრებული: „თიხასავით სული ვძერწე“ გამოიცა 1999 წელს, გამომცემლობა „ინტელექტში“).

ნოშრევან ჯიშკარიანის შემოქმედებას მაღალ შეფასებას აძლევდნენ ცნობილი პიროვნებები: საქართველოს პირველი პრეზიდენტი ზვიად გამსახურდია, მწერალი და ლიტერატურათმცოდნე, პროფესორი აკაკი გაწერელია, აკადემიკოსები: ალექსანდრე ბარამიძე და სარგის ცაიშვილი, პროფესორები: კორნელი დანელია და რევაზ ბარამიძე, პოეტი ჯემალ ცერცვაძე, მარტვილის მუზეუმის დამაარსებელი და მხარეთმცოდნე გივი ელიავა და სხვ.

იყო შოთა რუსთაველის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი.

ნოშრევან ჯიშკარიანი მოულოდნელად გარდაიცვალა 1988 წლის 9 თებერვალს, 34 წლის ასაკში.

2011 წლის 2 ივნისს სოფლის გამგებლისა და შემოქმედებითი ახალგაზრდების ინიციატივით საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის 99/ნ ბრძანების საფუძველზე ზემო ნაგვაზავოს საჯარო სკოლას მიენიჭა მეცნიერებისა და ლიტერატურის საქმეში თვალსაჩინო წვლილის მქონე პირის ნოშრევან ჯიშკარიანის სახელი.