ლენინ მორენო

ლენინ მორენო (; დ. 19 მარტი, 1953; ნუევო-როკაფუერტე) — ეკვადორის პრეზიდენტი 2017 წლის 24 მაისიდან 2021 წლის 24 მაისამდე. ის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა 2007 წლიდან 2013 წლამდე, პრეზიდენტ რაფაელ კორეას დროს.ის საპრეზიდენტო კანდიდატად რაფაელ კორეას სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიამ დაასახელა.არჩევნების პირველ ტურში 39,36%-ით პირველ ადგილზე გავიდა და გილერმო ლასოს აჯობა, მეორე ტურში კი მცირედი უპირატესობით მოუგო და ეკვადორის 46-ე პრეზიდენტი გახდა. მიუხედავად პრეზიდენტ კორეას მხარდაჭერისა, ახლად არჩეულმა ლენინ მორენომ მისგან დისტანცირება გადაწყვიტა.

თანამდებობის დატოვების დროს, 2021 წელს მას განსაცვიფრებლად დაბალი, 9%-იანი რეიტინგი ჰქონდა. ეს იყო ყველაზე დაბალი რეიტინგი, რაც კი ეკვადორის პრეზიდენტს ჰქონია მოსახლეობაში.

მორენომ მისი პრეზიდენტობისას გააუქმა პრეზიდენტ რაფაელ კორეას მიღებული რამდენიმე კანონი. ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ცვლილება ქვეყნის კონსტიტუციას შეეხო, კორეამ 2015 წელს პრეზიდენტთა განუსაზღვრელი ვადით არჩევა დაუშვა, მორენომ კი ეს ცვლილება ძველ კონსტიტუციურ ფარგლებში რეფერენდუმით დააბრუნა. 2018 წლიდან ერთ კანდიდატს პრეზიდენტობაზე მხოლოდ ორჯერ შეუძლია იყაროს კენჭი. 2021 წელს -ის კოალიცია არჩევნებში დიდი სხვაობით დამარცხდა და ლენინ მორენო მალევე გარიცხეს ამ პოლიტიკური ბლოკიდან.

მორენო 1998 წელს ძარცვის მცდელობისას ცივი იარაღით დაჭრეს და მას შემდეგ შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა ეტლით გადაადგილდებოდა. შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების დაცვისთვის იგი 2012 წელს ნობელის მშვიდობის პრემიაზეც იყო ნომინირებული. „ნიუ-იორკ თაიმსის“ ცნობით 2017 წლიდან 2021 წლამდე თანამდებობაზე ყოფნის დროს, მორენო მსოფლიოში ერთადერთი მოქმედი სახელმწიფოს მეთაური იყო, რომელიც შშმ პირთა ეტლს იყენებდა.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ლენინ მორენო საშუალო ფენის ოჯახში დაიბადა ეკვადორის ამაზონის პატარა ქალაქ ნუევო-როკაფუერტეში. ეს ქალაქი პერუს საზღვართან ახლოს მდებარეობს. მისი მამა, სერვიო ტულიო მორენო მასწავლებელი იყო, რომელიც ხელს უწყობდა ორენოვან განათლებას და ინტეგრირებულ სკოლებს მკვიდრი ბავშვებისა და მეტისებისთვის. ის მოგვიანებით სენატორი გახდა. მშობლებმა ლენინ მორენოს სახელი მათი იდეალების პატივსაცემად უწოდეს. მამამისს მოსწონდა ვლადიმერ ლენინი, ხოლო დედამისი - ვოლტერის დიდი ქომაგი იყო. თუმცა სამოქალაქო რეგისტრაციის დროს დაბადების მოწმობაში დაშვებული შეცდომის გამო მისი შუა სახელი ბოლტერი გახდა. ლენინ მორენო სამი წლის ასაკში ოჯახთან ერთად კიტოში გადავიდა საცხოვრებლად.

მორენოს კიტოს მეხიას ეროვნულ ინსტიტუტში სწავლობდა.მან სხვადასხვა ეტაპზე განათლება მიიღო სებასტიან ბენალკაზარის ეროვნული სკოლასა და ეკვადორის ცენტრალურ უნივერსიტეტში, სადაც მან სახელმწიფო ადმინისტრირების ხარისხი მიიღო და საუკეთესო კურსდამთავრებულად დასახელდა. სწავლობდა ფსიქოლოგიას.

კარიერა
მორენოს კარიერა 1976 წელს კერძო სექტორში დაიწყო. ის ამ წელს -ის დირექტორი გახდა. მოგვიანებით მას მუშაობა მოუწია ორ სხვადასხვა კომპანიაში მარკეტინგისა და გაყიდვების მენეჯერად, საბოლოოდ კი საჯარო სექტორში გადავიდა. მუშაობდა სხვადასხვა ადმინისტრაციულ თანამდებობებზე სამინისტროებში.

ის აქტიურად მუშაობდა ტურიზმის ინდუსტრიაში. მან დააარსა ეკვადორის პიჩინჩის პროვინციის ტურიზმის პალატა და 1997-1999 წლებში იყო ეკვადორის ტურიზმის პალატების ეროვნული ფედერაციის აღმასრულებელი დირექტორი.

სანამ მორენო პრეზიდენტი გახდებოდა, დააარსა ფონდი სახელწოდებით „ “, რათა ხელი შეეწყო მის მიერ შექმნილი „იუმორის თეორიის“ პოპულარიზაციისთვის. ამ თეორიის მიხედვით იუმორი, სიცილი და სიკეთე გადამწყვეტი ფაქტორებია ადამიანთე კეთილდღეობის შექმნაში. მან ამ თემაზე შვიდი წიგნი კი დაწერა. თუმცა, როცა საქმე ამ თეორიის პრეზიდენტის სკამიდან რეალობაში დანერგვაზე მიდგა, ლენინ მორენოს ხუმორბებმა ბევრი გააღიზიანა და ზოგმა თავი შეურაცყოფილადაც კი იგრძნო. მის ხუმრობებში ბევრი არასრულწლოვანთა ჩაგვრას და პედოფილიასაც კი ხედავდა. შედეგად პრეზიდენტს რამდენჯერმე საჯარო ბოდიშის მოხდაც მოუწია.

2013 წელს გაეროს გენერალურმა მდივანმა ბან კი მუნმა მორენო სპეციალური საჭიროებების მქონე ადამიანთა სპეციალურ წარმომადგენლად დანიშნა.

პრეზიდენტობა
ქვეყნის სათავეში მოსვლის შემდეგ მორენოს მთავრობამ კონსერვატიული პოლიტიკის გატარება დაიწყო. ის ცდილობდა სახელმწიფო ხარჯების შემცირებას, ვაჭრობის ლიბერალიზაციას და შრომის კოდექსის მოქნილობის გაზრდას. „პროდუქტიული განვითარების შესახებ“ კანონი ეკონომიის პოლიტიკას ეხებოდა და ამცირებდა წინა პრეზიდენტის მანდატის დროს არსებულ ხარჯებს. გადასახადების სფეროში ხელისუფლება მიზნად ისახავდა „ინვესტორების დაბრუნების წახალისებას“ საგადასახადო ამნისტიის მინიჭებით და მსხვილი კომპანიებისთვის საგადასახადო განაკვეთების შემცირებას. გარდა ამისა, მთავრობა უარს ამბობდა მის ხელთ არსებული გასაყიდი ნედლეულის ფასების ზრდაზე.მორენოს მთავრობამ მხარი დაუჭირა ეკვადორის ამაზონის რეგიონში ნავთობის მოპოვების განვითარებას.

მორენომ 2019 წლის თებერვალში გამოაცხადა, რომ მან საერთაშორისო სავალუტო ფონდისა და მსოფლიო ბანკისგან 10 მილიარდ დოლარზე მეტი სესხი აიღო, „საშუალოდ 5%-ზე დაბალი განაკვეთით და 30 წლამდე ვადით. ამ ორ ორგანიზაციასთან მის წინამორბედ მთავრობას ურთიერთობები გაწყვეტილი ჰქონდა.

2019 წლის ივნისში მორენოს მთავრობის წინააღმდეგ გარემოსდამცველების, მკვიდრი მოსახლეობისა და პატრიოტული ჯგუფების პროტესტი აგორდა. პროტესტი მოჰყვა ლენინ მორენოს მიერ აშშ-ის სამხედროებისთვის გალაპაგოსის კუნძულებზე საჰაერო ბაზის გამოყენების ნებართვის მიცემას.

2019 წლის სექტემბერში ქვეყანაში კიდევ უფრო მეტი საპროტესტო აქცია გაიმართა, რადგან აბორტის შესახებ კანონის შემსუბუქების პროექტი ჩავარდა. ეს კანონი გაუპატიურების შემთხვევაში აბორტის გაკეთებას უშვებდა.

2019 წლის 2 ოქტომბერს მორენომ საწვავის სუბსიდიები გაუქმება, რამაც ეკვადორში მასობრივი საპროტესტო აქციები გამოიწვია. მთავრობა იძულებული გახდა კიტოდან გუაიაკილში გადასულიყო მას შემდეგ, რაც დედაქალაქზე კონტროლი ფაქტობრივად დაკარგა. შვიდი ადამიანი დაიღუპა და 2 100 დააკავეს, სანამ მორენო ხელს მოაწერდა 883-ე დირექტივას, რომლითაც საწვავზე სუბსიდიები აღდგა.

მორენოს პრეზიდენტად ყოფნის სირთულეებს თან დაერთო 19-ის პანდემია და ამან ძლიერ მოარყია მისი პოზიციები. პანდემიამ ეკვადორი ძალიან დააზარალა, ქვეყანაში კორონავირუსს ჯამში 927 ათასი ადამიანი ემსხვერპლა. ეკვადორელებში მისი პოპულარობა ძალიან დაბალი იყო, შესაბამისად მას მეორე ვადით კენჭი აღარ უყრია.