iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სელჰერსტ პარკი

სელჰერსტ პარკი — სტადიონი ინგლისის დედაქალაქ ლონდონში. მისი ტევადობა 25 456 კაცს შეადგენს. სტადიონზე იმართება კრისტალ პალასის საშინაო მატჩები.

ისტორია
ადგილი ახალი სტადიონისთვის, სადაც მანამდე აგურის ქარხანა მდებარეობდა, კლუბმა ბრაიტონის რკინიგზის კომპანიისგან შეისყიდა 2 570 ფუნტად 1922 წელს. სტადიონის პროექტი შეადგინა ცნობილმა შოტლანდიელმა არქიტექტორმა არჩიბალდ ლიტჩიმ, რომლის რეალიზება მოახდინა სამშენებლო კომპანია -მა დაახლოებით 30 000 ფუნტად. 1924 წლის 30 აგვისტოს მოედანზე გაიმართა პირველი საფეხბურთო მატჩი „კრისტალ პალასსა“ და „შეფილდ უენსდეის“ მონაწილეობით, 25 ათასი გულშემატკივრის თანდასწრებით. მასპინძლები 0:1 დამარცხდნენ. იმ დროს სტადიონს მხოლოდ ერთი ტრიბუნა ჰქონდა, დანარჩენნი მოედანს მიუშენეს 60-იან წლებში.

1926 წლის 1 მარტს ინგლისის ეროვნულმა ნაკრებმა ითამაშა უელსის წინააღმდეგ „სელჰერსტ პარკზე“. 1948 წელს სტადიონმა უმასპინძლა ორ მატჩს ლონდონის ოლიმპიური თამაშების მიმდინარეობისას.

გალერეა
სომხეთის საფეხბურთო თასი

სომხეთის საფეხბურთო თასი ასევე ცნობილია როგორც სომხეთის დამოუკიდებლობის თასი — ყოველწლიური სათასო შეჯიბრება სომხეთის საფეხბურთო გუნდებს შორის.

გათამაშება პირველად 1992 წელს ჩატარდა. მისი გამარჯვებული კვალიფიკაციას გადის სომხეთის სუპერთასზე და უეფა-ს ევროპა ლიგაზე.

ტურნირის ისტორიაში ყველაზე წარმატებული კლუბია ერევნის „პიუნიკი“, რომელმაც 8-ჯერ მოიგო თასი. მოქმედი გამარჯვებულია კაპანის „განძასარი“.

ფინალები
სტატისტიკა კლუბების მიხედვით
სომხეთის საფეხბურთო სუპერთასი

სომხეთის საფეხბურთო სუპერთასი — საფეხბურთო გათამაშება სომხეთში, სადაც პრემიერლიგის და თასის გამარჯვებულები ხვდებიან ერთმანეთს. იმ შემთხვევაში, თუ ქვეყნის ჩემპიონატსაც და თასსაც ერთი გუნდი მოიგებს, მაშინ მას სუპერთასზე თასის ფინალისტი გუნდი დაუპირისპირდება.

სუპერთასი თამაშდება 1996 წლიდან. გათამაშების ისტორიაში, ყველაზე წარმატებული კლუბია ერევნის „პიუნიკი“, რომელმაც 9-ჯერ მოიგო ტიტული. მოქმედი გამარჯვებულია ერევნის „ალაშკერტი“.

მატჩები
სტატისტიკა კლუბების მიხედვით
აბაკი

აბაკი (, < ) — საანგარიშო დაფა არითმეტიკული გამოთვლებისათვის, იხმარებოდა ძველ საბერძნეთში, რომში, შემდეგ — დასავლეთ ევროპაში ( საუკუნემდე). დაყოფილი იყო ზოლებად, ანგარიში ხდებოდა ამ ზოლებში მოთავსებული სათვლელი ქვების (კენჭების, ძვლის კოჭების) გადაადგილებით. შორელ აღმოსავლეთის ქვეყნებში გავრცელებული იყო აბაკის ჩინური ანალოგი — სუან-პანი, რუსეთში — საანგარიშო.
პავლე აბანკინი

}, ოგარიოვო-პოჩკოვო — გ. 15 აგვისტო, 1965, ლენინგრადი) — საბჭოთა ადმირალი (1951). სკკპ წევრი 1920 წლიდან.

ბიოგრაფია
1927 წელს დაამთავრა მიხეილ ფრუნზეს სამხედრო-საზღვაო სასწავლებელი, ხოლო 1937 წელს სამხედრო-საზღვაო აკადემია. იყო ეისკის სამხედრო-საზღვაო საავიაციო სასწავლებლის სამხედრო კომისარი. 1939 წლის ივნისიდან — წყნარი ოკეანის ფლოტის სამხედრო საბჭოს წევრი. 1940 წლიდან ამურის, ხოლო 1943 წლიდან ონეგის სამხედრო ფლოტილიის სარდალი. 1944 წელს სამხედრო-საზღვაო აკადემიის უფროსი. 1945 წლიდან სამხედრო-საზღვაო ფლოტის მთავარსარდლის მოადგილე, 1952-1958 წლებში სამხედრო საზღვაო ფლოტის ჰიდროგრაფიული სამმართველოს უფროსი. 1960 წლიდან თადარიგშია. დაჯილდოებულია 2 ლენინის ორდენით, 4 სხვა ორდენით და მედლებით.
ხოჯენდი

ხოჯენდი, ხუჯანდი, ხოჯენტი 1936 წლამდე, ლენინაბადი 1991 წლამდე — ტაჯიკეთის სიდიდით მეორე ქალაქი. სოღდის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ფერღანის ხეობაში, მდინარე სირდარიაზე.

დაარსდა დაახლოებით 2500 წლის წინ აქემენიანთა იმპერიაში და აბრეშუმის გზაზე ერთ-ერთ მთავარ ქალაქს წარმოადგენდა. ძვ. წ. 329 წელს ალექსანდრე მაკედონელმა დაპყრობის შემდეგ ალექსანდრია ესხატა დაარქვა. ისტორიის განმავლობაში სხვა და სხვა იმპერიის შემადგენლობაში შედიოდა: საუკუნეში ომაიანთა სახალიფოში, საუკუნეში მონღოლთა იმპერიაში და საუკუნეში რუსეთის იმპერიაში.

დამეგობრებული ქალაქები
შიმკენტი, ყაზახეთი
ბუხარა, უზბეკეთი
სამარყანდი, უზბეკეთი
ნიშაბური, ირანი
ტაბრიზი, ირანი
გირვანქა (ერთეული)

გირვანქა, ასევე ფუნტი (, , , ) — მასის საზომი ერთეული, რომელიც ფართოდ გამოიყენებოდა ისტორიულ ევროპასა და აღმოსავლეთში. გირვანქის მასა წარმოადგენდა 7000 მარცვლის ერთობლივ წონას. საქართველოში გავრცელდა საუკუნიდან. იხმარებოდა მეტრული სისტემის შემოღებამდე.

გირვანქის მასის ზომა განსხვავდება ქვეყნების მიერ, ასე მაგალითად, საქართველოში გირვანქა წარმოადგენდა ოყის მესამედს და უდრიდა 0,4267 კილოგრამს, მაშინ როცა:
ბრიტანული გირვანქა უდრის 0,4536 კგ-ს
ავსტრიული გირვანქა უდრის 0,56001 კგ-ს-ს
ამსტერდამის გირვანქა უდრის 0,4941 კგ-ს
დანიური გირვანქა უდრის 0,496 კგ-ს
ძველი რომაული გირვანქა უდრის 0,32745 კგ-ს
ესპანური გირვანქა უდრის 0,451 კგ-ს
პორტუგალიური გირვანქა უდრის 0,459 კგ-ს
რუსული გირვანქა უდრის 0,4914 კგ-ს
ფრანგული ლივრი უდრის 0,489505 კგ-ს
შვედური გირვანქა უდრის 0,425076 კგ-ს
ოყა

ოყა, ასევე ოხა — მასის საზომი ერთეული ოსმალეთის იმპერიაში, ერთი ოყა უდრიდა 400 დირჰემს, ანუ 1,2828 კგ-ს. ვრცელდებოდა დასავლეთ და სამხრეთ საქართველოშიც.

საქართველოში ოყა იყო წონის ერთეული, უდრიდა სამ გირვანქას, შესაბამისად 1,2828 კგ ÷ 3 = 0,4276 კგ-ს.საქართველოში ოყას იყენებდნენ მარცვლეულის საწყაოდ.

საბერძნეთში ოყა უდრიდა 1,282 კგ-ს. ეს ერთეული ფართოდ გამოიყენებოდა 1953 წლის მარტამდე, სანამ აკრძალავდნენ. კვიპროსში ოყას ერთეულს იყენებდნენ 1980-იანების ბოლომდე.
ლიბანის კედარი

ლიბანის კედარი — კედარის გვარის ხე ფიჭვისებრთა ოჯახისა.

ბოტანიკური აღწერა
ლიბანის კედარი მარადმწვანე წიწვოვანი მცენარეა. ხელსაყრელ პირობებში მისი სიმაღლე 40-50 მ-ს აღწევს, ღეროს დიამეტრი — 2,5 მ-მდე. ახალგაზრდა მცენარის ვარჯი კონუსისებურია. ასაკის მატებასთან ერთად იგი ფართო, შებრტყელებულ, ქოლგისებურ ფორმას იღებს.

წიწვები მწვანედან რუხ-მოცისფრო-მომწვანომდე ფერისაა. ახასიათებს მათი კონა, რომელიც 30-40 წიწვს მოიცავს. მათი სიგრძეა 3,5 სმ. ისინი ხეზე რჩებიან ორი წლის განმავლობაში.

ორ წელიწადში ერთხელ მსხმოიარობს. მსხმოიარობას იწყებს 25-30 წლის ასაკიდან. გირჩები ცილინდრისებური ფორმისაა, ფერით ღია ყავისფერია. მათი სიგრძეა 12 სმ, ხოლო სიგანე — 4-6 სმ. თესლი სიგრძეში 15-18 მმ-ს, ხოლო სიგანეში 5-7 მმ-ს აღწევს. ისინი საჭმელად უვარგისი და ფისოვანია. ვრცელდება ქარის დახმარებით.

მერქანი მუქი რუხი და ქერცლისებურია.

მეორეული მერქანი წითელი ფერისა, მტკიცე და არომატული, მარტივი და საკმაოდ რბილია.

ლიბანის კედარი ნელა იზრდება. უძლებს მოკლე დროით დაცემულ ტემპერატურას -30°-მდე, მაგრამ ხანგრძლივი უარყოფითი ტემპერატურის დროს იღუპება. იგი სინათლის მოყვარული მცენარეა. უძლებს გვალვებს. ნიადაგის მხრივ მომთხოვნი არ არის. ძლიერ განიცდის გადაჭარბებულ ტენიანობას.

გავრცელება და ეკოლოგია
ლიბანის კედარი იზრდება ლიბანის მთის ფერდობებზე (აქედან მოდის მისი სახელი). ველურ ბუნებაში იგი გვხვდება ზღვის დონიდან 1000-2000 მ-მდე. ბუნებრივი ზრდა-განვითარების არეალში პრაქტიკულად განადგურებულია. შემორჩენილია სულ 6 კედრის კორომში.

ტაქსონომიურად ლიბანის კედარს ზოგჯერ უკავშირებენ რამდენიმე სხვა სახეობას და მის ქვესახეობებად განიხილავენ. მაგალითად ასეთია თურქული კედარი , რომელიც ტავრის მთებშია გავრცელებული.

მნიშვნელობა და გამოყენება
წარსულში ლიბანის კედარი ფართოდ გამოიყენებოდა როგორც სამშენებლო მასალა, კერძოდ გემთმშენებლობაში. ლიბანის კედრით აგებული გემებით გადიოდნენ ხმელთაშუა ზღვაში ფინიკიელი ზღვაოსნები. ლიბანის კედრით იყო დამზადებული ეგვიპტის ფარაონთა გემები.

კედრის ზეთი გამოიყენება ანტისეპტიკურ საშუალებად.

ეს სახეობა კულტურაში 1683 წლიდანაა; უძველესი პლანტაციები თარიღდება საუკუნის მეორე ნახევრით, ამ დროს რამდენიმე ხე დაცული იყო იტალიასა და სამხრეთ საფრანგეთში. სამხრეთი ევროპის ბაღებში ლიბანის კედარი ფართოდ გავრცელდა.

ლიბანის კედარი ფართოდ გავრცელდა ყირიმის სამხრეთი ნაპირზე, კავკასიური შავი ზღვის სანაპიროზე, სამხრეთ კავკასიასა და შუა აზიაში.

კედარი ლიბანის ერობნული სიმბოლოა. იგი გამოსახულია გერბზე, დროშაზე, ბანკნოტებსა და მონეტებზე. აგრეთვე ლიბანის უმაღლესი ჯილდოა კედარის ეროვნული ორდენი. ლიბანში მდებარეობს სამეფო კედრების ტყე, რომელიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია.

ტაქსონომია
ლიბანის კედარი მოიცავს ორ ქვესახეობას:
საკუთრივ ლიბანის კედარი — 
თურქული კედარი —
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 874

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 874 მიიღეს ერთხმად 1993 წლის 14 ოქტომბერს. უშიშროების საბჭოს წინა 822-ე (1993) და 853-ე (1993) რეზოლუციების დადასტურების შემდეგ, საბჭომ შეშფოთება გამოხატა მთიან ყარაბაღში სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის არსებული კონფლიქტის გამო, საერთაშორისო საზღვრების ხელშეუხებლობასა და შეძენისათვის ძალის გამოყენების დაუშვებლობის გარდა, საბჭომ მოუწოდა მხარეებს შეასრულონ ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმებას, რომელსაც მიაღწიეს რუსეთის მთავრობისა და ეუთოს მინსკის ჯგუფის მეშვეობით.

საბჭომ, სამშვიდობო პროცესის მიმართ მხარდაჭერის გამოთქმის შემდეგ, მხარი დაუჭირა და მოუწოდა ეუთოს ორივე მხარესთვის წარდგენილ „სასწრაფო ნაბიჯების კორექტირებულ ვადის“ მიღებას, რომელსაც დაეთანხმა სომხეთი, თუმცა უარყო აზერბაიჯანმა, ხოლო ყარაბაღის ხელისუფლებამ გადადო მისი განხილვა. „კორექტირებული ვადა“ მოიცავდა წინადადებებს, რომლებიც უკავშირდებოდნენ ბოლო პერიოდში ოკუპირებული ტერიტორიებიდან ძალების გაყვანას და ყველა სახის დაბრკოლებების გაწყვეტას კომუნიკაციებისა და ტრანსპორტირებისათვის; ყველა სხვა საკითხი, რომელიც არ იყო გათვალისწინებული შეთანხმებაში, საბჭოს განცხადებით, უნდა მოგვარებულიყო მშვიდობიანი მოლაპარაკებების გზით.

რეზოლუციამ ასევე მოუწოდა ეუთო-ს მინსკის კონფერენციის ადრეულ მოწვევას, რომელის მიზანი უნდა ყოფილიყო კონფლიქტის მოლაპარაკების გზით მოგვარება, აგრეთვე სთხოვეს გენერალურ მდივნს, ბუტროს ბუტროს-გალის, დაესწროს კონფერენციას და უზრუნველყოს ყველა შესაძლო დახმარება მოლაპარაკებებისთვის. საბჭომ, ასევე ორივე მხარეს მოუწოდა თავი შეიკავონ საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის დარღვევებსა და ხელი არ შეუშალონ საერთაშორისო ორგანიზაციებს, ჰუმანიტარული დახმარების აღმოჩენის მიზნით.

მიმდინარე რეზოლუცია ასევე პირველი რეზოლუცია იყო კონფლიქტის თემაზე, რომელიც რეგიონის ყველა სახელმწიფოს მოუწოდა თავი შეიკავონ ნებისმიერი მტრული ქმედებებისაგან და ნებისმიერი ჩარევისგან კონფლიქტში, რამაც კონფლიქტის გაფართოება შეიძლება გამოიწვიოს. ოქტომბრის ბოლოს, აზერბაიჯანულ-ირანულ საზღვართან საბრძოლო მოქმედებები დაწყები გამო, ირანის პრეზიდენტმა, აქბარ ჰაშემი რაფსანჯანიმ, ირანის შეირაღებული ძალების ნაწილები განალაგა კონფლიქტურ საზღვრებთან, ზუსტად ამის საპასუხოდ, საბჭომ მიმართა რეგიონის ქვეყნებს თავი შეიკავონ.

რეზოლუციამ, ეუთო-ს მოქმედ თავმჯდომარეს, ეუთო-ს მინსკის კონფერენციის თავმჯდომარესა და გენერალურ მდივანს, პროცესის პროგრესის შესახებ და რეგიონში არსებული მდგომარეობის ყველა ასპექტის შესახებ ანგარიშის ჩაბარება დაავალა.
აბდ ალ-კადირი

აბდ ალ-კადირი (; დ. 6 სექტემბერი, 1808 მასკარა — გ. 26 მაისი, 1883, დამასკო) — ალჟირის მხედართმთავარი, ეროვნული გმირი, მეცნიერი, პოეტი და ორატორი.

ბიოგრაფია
აბდ ალ-კადირის მამა, მაჰი ად-დინი დედა კი ლალა ზორგა, მაჰი ად-დინის მესამე ცოლი იყო. იგი სწავლობდა მასკარაში, სასულიერო სკოლაში. მიიღო კარგი განათლება და დაეუფლა იარაღის ფლობის ხელოვნებას, საბრძოლო ხელოვნებას. ჯერ კიდევ ახალგაზრდამ სახელი გაითქვა, როგორც მომავალმა მებრძოლმა. აბდ ალ-კადირმა საკუთარი თავი და შესაძლებლობები გამოავლინა ფრაგებთან ბრძოლაში, როდესაც ალჟირი ფრანგებმა დაიპყრეს.

24 წლის ამირა აბდ ალ-კადირი, ალჟირელი ხალხის საყოველთაო სახალხო წინააღმდეგობას ჩაუდგა სათავეში. მიუხედავად ახალგაზრდობისა მან გამოავლინა შესანიშნავი მხედართმთავრის და პოლიტიკოსის ნიჭი და სამხედრო და დიპლომატიური ღონისძიებების ერთობლიობით შექმნა საკმაოდ ვრცელი სახელმწიფო, რომელიც ფრანგების კონტროლქვეშ მყოფი ცალკეული ზღვისპირა ბაზების გამოკლებით მოიცავდა მთელ დასავლეთ ალჟირს. საფრანგეთის კოლონიურ ჯარებთან ბრძოლის პროცესში გაატარა რეფორმები: შექმნა ცენტრალიზებული სახელმწიფო აპარატი, შეზღუდა ცალკეული მეომარი ტომების პრივილეგიები, დააფუძნა იარაღის და დენთის მკეთებელი, სახელოსნოები, გახსნა საფეიქრო მანუფაქტურები, აღკვეთა თურქთა ბატონობისას სისტემადქცეული თანამდებობათა ყიდვა-გაყიდვა, მექრთამეობა და ძალმომრეობა, გააუქმა გადასახადების შესყიდვის სისტემა. ქვეყანა დაჰყო 8 ადმინისტრაციულ ოლქად, შემოიღო საგარეო ვაჭრობის მონოპოლია, საკუთარი ფულის ერთეული, გახსნა მრავალი სასწავლო დაწესებულება.

აბდ ალ-კადირმა შეძლო მეგობრული ურთიერთობა დაემყარებინა მაროკოს სულთანთან და მიეღო მისგან პერიოდული დახმარება იარაღით, ფულით და ცხენებით. 1834 წელს დროებით დაუზავდა ფრანგებს, თუმცა 1845 წელს ომი განახლდა. 1846 წელს აბდ ალ-კადირი ბრძოლაში დამარცხდა და ტყვედ ჩავარდა. 1853 წელს ამნისტიით გაათავისუფლეს. სიცოცხლის უკანასკნელი წლები დამასკოში გაატარა. როგორც ფრანგებს, ასევე არაბებს შორის სარგებლობდა საყოველთაო პატივისცემით სიმამაცის, პატიოსნებისა და სხვა პირადი ღირსებების გამო. 1860 წელს დრუზების ამბოხების გამო საკუთარი რისკის ფასად შეიფარა ათასობით ქრისტიანი. გარდაიცვალა დამასკოში 1883 წელს.
ტაჯიკეთის სამოქალაქო ომი

ტაჯიკეთის სამოქალაქო ომი ; აგრეთვე ცნობილი, როგორც ტაჯიკური სამოქალაქო ომი ან ომი ტაჯიკეთში — დაიწყო 1992 წლის მაისში, როდესაც ხოჯენდისა და კულიაბის რეგიონებში მოსახლეობამ დაიწყო იმჟამინდელი მთავრობისა და პრეზიდენტის რაჰმონ ნაბიევის (დ. 5 ოქტომბერი, 1930 - გ. 11 აპრილი, 1993) საწინააღმდეგო მოძრაობა, რომელსაც სათავეში ედგნენ ლიბერალ-დემოკრატები და ისლამისტები ტაჯიკეთის გაერთიანებული ოპოზიციის სახელით, რომელსაც მხარს უჭერდნენ ქვეყნის ეთნიკური უმცირესობებიც.

ფონი
დაძაბულობა 1992 წლის გაზაფხულზე დაიწყო, როდესაც ოპოზიციის წევრებმა გამართეს დემონსტრაციები 1991 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგების გასაპროტესტებლად.

ბრძოლა დაიწყო 1992 წლის მაისში მთავრობის მომხრეებსა და გაერთიანებულ ტაჯიკურ ოპოზიციას შორის. 1992 წლის 7 სექტემბერს დემონსტრანტებმა, რუსეთის დახმარებით, ხელში ჩაიგდეს პრეზიდენტი და აიძულეს რომ გადამდგარიყო, ამასთან გადააყენეს ძველი მთავრობა ახლის მეთაურად ემომალი რაჰმონი აირჩიეს, რამაც ბრძოლის ფრონტი დედაქალაქ დუშანბეში გადაიტანა.

ოპოზიციის რეორგანიზაცია
ავღანეთში მთავრობა შეიცვალა და მმართველობაში ჯამიათი ისლამის პარტია მოვიდა, აჰმად  შაჰ მასუდის მეთაურობით, რომელიც მხარს უჭერდა ისლამისტებს. ვარაუდობენ რომ ირანი, მალულად, მხარს უჭერდა ისლამისტებს, თუმცა ეს ოფიციალურად არ დადასტურებულა.

ომის მიმდინარეობა
საომარმა მოქმედებებმა პიკს 1992-1993 წლებში მიაღწია, როდესაც ომში ისლამისტები ჩაებნენ. ამ პერიოდში, უკვე დაღუპული ან ავღანეთს შეფარებული იყო ათობით ათასი მოქალაქე. 1996 წელს ავღანელმა ისლამისტებმა ომი დაიწყეს რუსეთის წინააღმდეგ, თვით გარე ძალების ჩართვამ კი მდგომარეობა კიდევ უფრო დაამძიმა. ამასთან, ტაჯიკეთის მთავრობას ეხმარებოდა უზბეკეთიც, რომლის ჯარში, უზბეკეთის მთავრობის მიერ სომხეთ-აზერბაიჯანის ომში მხარდაჭერისთვის, მრავალი ეთნიკური სომეხიც ეწერებოდა. ვითარების მოსაწესრიგებლად გაეროს მისია გაიგზავნა, რომელიც, ძირითადად, ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში მოქმედებდა. 1997 წლის 6 ივნისს პრეზიდენტმა ემომალი რაჰმონმა, გაერთიანებული ტაჯიკეთის ოპოზიციის ლიდერმა - საიდ აბდულოჰ ნურიმ და გაეროს გენერალმა გერდ მერემ ხელი მოაწერეს მშვიდობის ხელშეკრულებასა და მოსკოვის პროტოკოლს, რამაც დაასრულა სამოქალაქო ომი. საპრეზიდენტო არჩევნები 1999 წლის 6 ნოემბრისთვის გადაიდო.

შედეგები

ომში დაღუპულების რაოდენობა 20 000-დან 60 000-მდე მერყეობს. 1.2 მილიონი ადამიანი გახდა ლტოლვილი საკუთარ ქვეყანასა და მის გარეთ. ტაჯიკეთის ინფრასტრუქტურა, ეკონომიკა და სამთავრობო სერვისები კატასტროფულად დაზიანდა.

განსაკუთრებული ძალადობა გამოვლინდა ჟურნალისტების მიმართ. დაიღუპნენ როგორც ტაჯიკი, ასევე უცხოელი ჟურნალისტები.

გალერეა
ბედისწერის მთა

ბედისწერის მთა, ანუ ამონ ამართი, იგივე ოროდრუინი ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში — ვულკანური მთა მორდორში.

ისტორია
როდესაც საურონი მორდორში დასახლდა, ყველაზე მეტად ოროდრუინი მოეწონა. მის ცეცხლს იყენებდა სხვადასხვა სამჭედლო სამუშაოში და ჯადოსნობისას. ასეთი სამუშაოს ყველაზე ცნობილი შედეგია ერთი ბეჭედი.

მთა ამოიფრქვა მეორე ეპოქის 3429 წელს, რაც ნიშნავდა, რომ საურონი გონდორის აღებას აპირებდა. მან შეიძინა სახელი „ამონ ამართი“ ( , ბედისწერის მთა).

მესამე ეპოქის 2954 წელს მან კვლავ გაიღვიძა და ითილიენის უკანასკნელი მაცხოვრებლები გადავიდნენ ანდუინზე. ამ დროიდან მოყოლებული მთა ხშირად აფრქვევდა ცეცხლს.

ბეჭდის საძმო ამოცანას წარმოადგენდა ბეჭდის განადგურება ამ მთაში. საურონის დამარცხების შემდეგ იგი დაინგრა.

ეტიმოლოგია
ბედისწერის მთა არის ვესტრონზე სახელწოდების „ “ თარგმანი (ასე მას, პირველ რიგში, გონდორში იცნობდნენ).
აღმოსავლელები

აღმოსავლელები ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში — ადამიანები, რომლებიც ცხოვრობდნენ შუახმელეთის აღმოსავლეთით. ძირითადად იბრძოდნენ მორგოთის და საურონის მხარე, თუმცა საკუთარი მმართველებიც ჰყავდათ.

მესამე ეპოქა
მეურმეები
მეურმეები — ხალხი აღმოსავლეთში, რომელიც საფრთხეს უქმნიდა სამხრეთ სამეფოს. მათი სახელი მომდინარეობდა ურმებიდან და ეტლებისგან, რომლებიც საომრად გამოიყენებოდა. ისინი თავს ესხმოდნენ როვანიონის ტერიტორიებს და გონდორსაც მიადგნენ. მესამე ეპოქის 1856 წელს ნარმაკილ ერთ-ერთი ბრძოლისას დაიკარგა და დროთა მანძილზე გონდორის ნაწილი, ანდუინის მხარეს, დაკარგული იქნა. ნარმაკილის ძე კალიმეჰტარის მიერ მესამე ეპოქის 1899 წელს ტერიტორია წართმეული იქნა, როდესაც მანდაგორლადის დაბლობზე მეურმეებს შეუტია.

ბალხოთები
ბალხოთები — აღმოსავლელთა კლანი, რომელიც დოლ გულდურს ემორჩილებოდა. ისინი ცხოვრობდნენ როვანიონში, ბნელტევრის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. მათი ბელადები ემეგობრებოდნენ გონდორს, თუმცა მესამე ეპოქის 2510 წელს ბალხოთები იბრძოდნენ ორკთა მხარეს.

ვარიაგები
ვარიაგები — ნაკლებად ცნობილი ხალხი. ცხოვრობდა ხანდის ტერიტორიაზე.

ვარიაგები მომდინარეობდნენ რუნიდან და ჰარადიდან, თუმცა რომელიმე ერთს არ მიეკუთვნებოდნენ. ემორჩილებოდნენ საურონს. მათი მებრძოლეები გამოჩნდნენ პელენორის მინდვრების ბრძოლაში.
თრაინ II

თრაინ — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში თრორის ძე და თორინ მუხისფარის მამა. იგი გაიქცა მარტოსული მთიდან, როდესაც ეს ადგილი დაიპყრო დრაკონმა სმაუგმა. მრავალი მოგზაურობის შემდეგ ჯუჯებმა სცადეს მორიის სამეფოს აღდგენა, მაგრამ თრაინის მამა მოკლული იქნა გობლინ (ორკ) აზოგის მიერ. შემდგომში თრაინი მონაწილეობდა დიდ შურისძიებაში და მორია ორკებისგან გაათავისუფლა. ამ ბრძოლაში დაინ მოკლა აზოგი.

მოგვიანებით თრაინი მეფე გახდა. 2841 წელს იგი მარტოსული მთისაკენ გაემგზავრა, მაგრამ გზად დატყვევებული იქნა საურონის (ნეკრომანტის) მოახლეთა მიერ - იმ მიზეზით რომ მას ჰქონდა უკანასკნელი ჯუჯების შვიდი ბეჭდიდან. 2845 წელს მას ეს ბეჭედი დოლ გულდურში წაართვეს.

2850 წელს თრაინი გარდაიცვალა, თუმცა მანამდე იგი დოლ გულდურში განდალფმა მოინახულა. მას ჯუჯამ გადასცა თრორის რუკა და მარტოსული მთის გასაღები. ამით შემდგომში სხვა ჯუჯებმა და ბილბო ბეგინსმა შეაღწიეს სმაუგის გამოქვაბულში.

ეტიმოლოგია
თრაინი არის პოემა „ვოლუსპას“ პერსონაჟი. სიტყვა ნიშნავს „ჯიუტს“.
წყლის გუშაგი

წყლის გუშაგი ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში — უცნაური, საცეცებიანი არსება, რომელიც ცხოვრობდა მორიის დასავლეთ კარიბჭესთან მდებარე პატარა ტბაში. განდალფის აზრით, გუშაგები გავრცელდნენ ნისლიანი მთების წყლებიდან.

მესამე ეპოქის 2944 წელს მან მოკლა ოინი, ბილბო ბეგინსის ერთ-ერთი თანმხლები მარტოსული მთისკენ მიმავალ გზაზე.

როდესაც ბეჭდის საძმო შევიდა მორიაში, გუშაგმა თავისი საცეცით ფროდო ფეხით დაიჭირა. სემმა მოკვეთა საცეცი, მაგრამ წყლიდან გამოჩნდა კიდევ მრავალი. საძმომ შეაღწია მორიაში, მაგრამ გუშაგმა მათ კარი გადაუკეტა. ბილმა, სემის პონიმ, შეძლო გაქცევა და თავად მოძებნა სერის გზა.

უცნობია, რატომ დაესხა ეს გუშაგი თავს საძმოს - იცავდა ის მორიას თუ მოქმედებდა სარუმანის/საურონის განკარგულებით. მორიის ამბის შემდეგ კი ის საბოლოოდ გაქრა.

პერსონაჟის შექმნა, როგორც ვარაუდობენ, განაპირობა ლეგენდამ გიგანტურ მოლუსკებზე, კრაკენებზე, რომლებიც ნორვეგიისა და ისლანდიის ზღვებში იმალებოდნენ.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 884

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 884 მიიღეს ერთხმად 1993 წლის 12 ნოემბერს. უშიშროების საბჭოს 822-ე (1993), 853-ე (1993) და 874-ე (1993) რეზოლუციების შეხსენების შემდეგ, საბჭომ შეშფოთება გამოხატა სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის მიმდინარეობისა და მხარეთა შორის ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმების დარღვევების გამო, კერძოდ, ზანგილანის რაიონისა და ჰორადიზის ოკუპაციის გამო.

საბჭომ, ასევე დაგმო აზერბაიჯანში მცხოვრებ მშვიდობიან მოსახლეობაზე თავდასხმები და დაბომბვები, რისთვისაც სომხეთის მთავრობას მოუწოდა გამოეყენებინა თავისი გავლენა მთიანი ყარაბაღის სომხების მიერ წინა უშიშროების საბჭოს რეზოლუციების განხორციელებისა და დაცვის საქმეში. ასევე მიესალმა ეუთოს მინსკის ჯგუფის დეკლარაციას ცეცხლის ცალმხრივი შეწყვეტის შესახებ.

რეზოლუცია მხარეებისგან მოითხოვდა დაუყოვნებლივ შეეწყვიტათ საომარი მოქმედებები, საოკუპაციო ძალები გასულიყვნენ ზანგილანის რაიონიდან და ქალაქ ჰორადიზიდან, ასევე აზერბაიჯანის ბოლო დროს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან. ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ ბოლოდროინდელ დარღვევებთან დაკავშირებით, საბჭომ მხარეებს მოუწოდა, მიეღოთ რუსეთის მთავრობასა და ეუთოს მინსკის ჯგუფს შორის კონტაქტების შედეგად დადგენილი ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმება. საბჭომ ასევე სთხოვა სხვა ქვეყნებს, თავი შეეკავებინათ კონფლიქტში ჩარევისაგან, განსაკუთრებით ირანს, რომელმაც საბრძოლო მოქმედებების დაწყების შემდეგ აზერბაიჯან-ირანის საზღვართან თავისი ჯარები გადაისროლა.

საბოლოოდ, საბჭომ გენერალურ მდივანს და საერთაშორისო ორგანიზაციებს მოუწოდა, დაუყოვნებლივ გაეწიათ ჰუმანიტარული დახმარება დაზარალებული სამოქალაქო მოსახლეობისთვის, განსაკუთრებით კი დევნილებისთვის. გენერალურ მდივანს, ბუტროს ბუტროს-გალისა და ეუთო-ს მინსკის ჯგუფს დაევალა, საბჭოსათვის ეცნობებინა განვითარებული მოვლენების შესახებ.

ამ რეზოლუციის მიღების მიუხედავად, დაბომბვები და პერიოდული ბრძოლები გაგრძელდა.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 742

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 742 კენჭისყრის გარეშე მიიღეს 1992 წლის 14 თებერვალს, მას შემდეგ, რაც აზერბაიჯანის რესპუბლიკამ მიმართა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციას წევრობის მიმართვით, ხოლო საბჭომ საკითხის შესწავლის შემდეგ, რეკომენდაციით მიმართა გენერალურ ასამბლეას, რომ აზერბაიჯანი მიღებულიყო ორგანიზაციის წევრად.
ძაგნაკორელი

ძაგნაკორელი — - საუკუნეების პოეტი, ოცმარცვლიანი სალექსო საზომის შემომღები. მის შესახებ მწირი ცნობებია მოღწეული. გადმოცემით ცნობილია, რომ იყო რიტორი, საამო ლექსთა გამომთქმელი. როგორც სამეცნიერო წრეებში მიიჩნევენ, ძაგნაკორელი იყო ძველი ფეოდალური გვარის წარმომადგენელი, რომლის სამფლობელოც იყო ძაგნაკორა (არაგვის ხეობაში). აქედან უკვე პოეტის ზედწოდება - ძაგნაკორა.

ძაგნაკორელს შემოუღია სალექსო ფორმა, რომელსაც შემდგომ „ძაგნაკორული“ ეწოდა. ამ ტიპის ლექსის თითოეული სტროფი შედგება ოთხი ტაეპისაგან, ტაეპი ოცმარცვლიანია, აქვს გარეგანი რითმა და სარითმო ერთეული ყოველ ტაეპში ერთია. ყოველ სტროფში რეფრენის სახით მეორდება მეოთხე ტაეპი.
კასია (ბიზანტია)

კასია (ბერძნ. : [']/ , დ. 805/810 — გ. 865 წლამდე), იგივე კასია კონსტანტინოპოლელი — ბიზანტიელი მოღვაწე, კონსტანტინოპოლში დედათა მონასტრის დამაარსებელი, პოეტი, ჰიმნოგრაფი და კომპოზიტორი. ბიზანტიელ მწერალთაგან მხოლოდ ორი ქალის სახელი შემორჩა, რომელთაც საკუთარი სახელები დაურთეს თავიანთ შემოქმედებას: კასია და ანა კომნენე. ასევე კასია არის ერთადერთი ქალი ავტორი, რომლის შემოქმედებაც შედის მართლმადიდებელი ეკლესიის ლიტურგიკულ წიგნებში.

ცხოვრება
კასია დაიბადა 840-805 წლებში კონსტანტინოპოლში, მდიდარ და ცნობილ ოჯახში. კასიას მამა სამეფო კარის მსახური იყო, ხოლო დედა - ხატმწერი. აგრეთვე ჰყავდა და, რომლის სახელიც არ არის ცნობილი.

კასიამ მიიღო ჩნებული განათლება: მისი ჰიმნოგრაფიული თხზულებები მიუთითებენ იმას, რომ ავტორი კარგად არის გაწაფული როგორც წმინდა წერილის ცოდნაში, ისე - კლასიკურ ბერძნულ პოეზიასა და ლექსწყობაში.

830 წლის მახლობლად დედოფალმა ეფროსინემ მოაწვევინა სახელმწიფოს ყოველი მხრიდან ულამაზესი ქალიშვილები, რომ მის შვილს თეოფილეს მათში აერჩია საცოლე. როდესაც ქალიშვილები სასახლეში შეიყარნენ, დედოფალმა თავის შვილს გადასცა ოქროს ვაშლი და დაავალა, იმ ქალიშვილისთვის მიეცა, რომელიც ყველაზე მეტად მოეწონებოდა. უფლისწულმა ყურადღება კასიაზე შეაჩერა, მიუახლოვდა მას და გაეხუმრა: „ხომ ქალისაგან წარმოიშვა სიავე?“. კასიამ მიუგო: „მაგრამ ქალისაგან კეთილიც აღმოცენდება“. ამ თამამი სიტყვით უკმაყოფილოდ დარჩენილმა თეოფილემ ვაშლი სხვას, პაფლაგონიელ თეოდორას მისცა. ამის შემდეგ კასია აარსებს მონასტერს და მთელ თავის ცხოვრებას მას სწირავს.

შემოქმედება
კასია არის როგორც ლიტურგიკული, ისე - არალიტურგიკული ჰიმნების ავტორი. მას ეკუთვნის რამდენიმე იდიომელი და სტიქარონი, გამართული რიტმული წესების მიხედვით. განსაკუთრებით ცნობილია მისი სამი ლექსი: „ქრისტეს შობისათვის“, „იოანე ნათლისმცემლისათვის“ და „დიდი ოთხშაბათისათვის.“

კასიას ეკუთვნის აგრეთვე „კანონი მიცვალებულებზე“, რომელიც პოეტიკური გამიზვნის სიღრმით ძალიან ჰგავს რომანოზ მელოდოსის ლექსებს, ხოლო მხატვრული ფორმით მისდევს „კანონების“ სტრუქტურას. შედგება ცხრა ოდისაგან, თითოეულ ოდაში არის სამ-სამი ტროპარი და რეფრენი; ლექსს აქვს აკროსტიქი.

დიდი მნიშვნელობა ენიჭება კასიას ეპიგრამებს; გამართულია იამბური ტრიმეტრებით და მხედველობაშია მიღებული მხოლოდ მარცვალთრაოდენობა. ჩვენამდე მოღწეულია ჯამში 261 ტაეპი. მათში კასია ეხება ადამიანთა ზნეობრივ თვისებებს მათ ხასიათსა და ურთიერთობას. კასია ამხელს სულელ ადამიანებს და ააშკარავებს, თუ რაოდენი ბოროტება მოსდევს მათ საქციელს.

როგორც ჩანს, კასია კარგად იცნობს ძველ ბერძნულ იამბიკურ, დამცინავ პოეზიას. მისი ეპიგრამები ქალზე მოგვაგონებენ სემონიდე ამორგოსელის „სატირას ქალებზე.“ კასია ერთმანეთს უპირისპირებს ჭკვიანსა და ბოროტ ქალს. ჩანს მისი ფემინისტური შეხედულებები ქალის შესახებ: „ქალთა მოდგმა ყველა დანარჩენ მოდგმაზე უფრო ძლიერია, ჯერ კიდევ ეზრა მოწმობს ამას ჭეშმარიტებით“კასიას აზრით, ლამაზი ქალი ბოროტებაა, ხოლო სილამაზე ნუგეშია; მაგრამ ორმაგად ბოროტი და უნუგეშოა როკაპი და ულამაზო ქალი:„ზომიერი ბოროტებაა გარეგნობით ლამაზი ქალი, [რადგან] სილამაზე ნუგეშს მაინც გვრის ადამიანს. ხოლო თუ ქალი უსახურიც იქნება, მაშინ ნახე უბედურება და საბედისწერო ხვედრი.“