iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბოიუქშორის ტბა

ბოიუქშორის ტბა — ფართობით მეორე ტბა აზერბაიჯანში და აფშერონის ნახევარკუნძულის უდიდესი ტბა. იგი მდებარეობს აფშერონის ნახევარკუნძულის ცენტრალურ ნაწილში, ბაქოს ბინაგადის, საბუნჩუს და ნარიმანოვის რაიონის საზღვარზე.

მიმოხილვა
ტბის საშუალო სიღრმე შეადგენს 3.40-3.95 მეტრს, ხოლო მაქსიმალური სიღრმე 4.20 მეტრია. სანაპირო ზოლის სიღრმე 0.50-დან 1.70 მეტრამდე მერყეობს. ტბა ოვალური ფორმისაა და გადაჭიმულია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ დაახლოებით 10 კმ-ზე, ხოლო მაქსიმალური სიგანე 1.5-2.0 კმ-ია. ტბა ივსება მიწისქვეშა წყლებით. ტბის ზედაპირი 1300 ჰა და მოცულობა 45 მილიონი კუბური მეტრია.

ეკოლოგია
ეკოლოგიური თვალსაზრისით ტბა ცუდ მდგომარეობაშია. დაბინძურებულია მიმდებარე საწარმოო ნარჩენებით. აზერბაიჯანის ეკოლოგიის სამინისტროს მონაცემებით, დაახლოებით 18 ათასი კუბური მეტრი საწარმოო და კომუნალური ნარჩენების გადაღვრა ხდება ტბაში. ერთ-ერთი მთავარი დაბინძურების წყაროა 1930 წლიდან მოყოლებული ნავთობის ნარჩენების გადაღვრა ტბაში, რომელიც დაიწყო ნავთობის მოპოვებისა და წარმოების ბუმის პერიოდში. პირველი ნავთობის საცავი აშენდა ტბის მახლობლად 1866 წელს. 2004 წელს, ტბის ეკოლოგია იყო კატასტროფულ მდგომარეობაში. ექსპერტები ასევე ამტკიცებდნენ, რომ ტბის დაშრობა, ქარის მიერ გავრცელებული ნალექებით, გამოიწვევს უფრო დიდ ეკოლოგიურ პრობლემებს.

გასართობი კომპლექსების მშენებლობა
2000 წელს, ბაქოს ხელისუფლებამ მოამზადა გეგმა ტბის ადგილას დიდი გასართობი კომპლექსის მშენებლობასთან დაკავშირებით. არის დაგეგმილი ტბის დაშრობა და მითითებულ ტერიტორიაზე პარკებისა და შენობების აშენება. პროექტის პირველ ეტაპზე იგეგმება 128 ჰა ტერიტორიის დაშრობა, საიდანაც ამ ტერიტორიის 70% შედგება ნიადაგისგან, ხოლო 30%-ს დაიკავებს სუფთა ხელოვნური ტბა. იგი მოიცავს გასართობ პარკებს, სპორტულ და საკურორტო ობიექტებსა და ბაღებს. ასევე შემოთავაზებულია აშენდეს აზერბაიჯანის ნავთობის მუზეუმი, აზერბაიჯანული ჩაის და აზერბაიჯანის ღვინის მუზეუმები. ახალი ცენტრი 4.5 ჰა-ზე მეტ ტერიტორიას დაიკავებს.

2014 წელს, ბაქოს ოლიმპიური სტადიონის მშენებლობასთან დაკავშირებით, დაიწყო ტბის ეკოლოგიური მდგომარეობის გაუმჯობესების გეგმა.
ტმუტარაკანის სამთავრო

ტმუტარაკანის სამთავრო — ძველი რუსული სამთავრო ტამანის ნახევარკუნძულზე მე-10-მე-12 საუკუნეებში. ცენტრი — ქალაქი ტმუტარაკანი. ტამანის ნახევარკუნძულზე აღმოსავლეთ-სლავური მოსახლეობის გამოჩენა დაკავშირებულია იგორის ლაშქრობასთან ბიზანტიაში (944) და სვიატოსლავის ლაშქრობებთან იასებისა (ალანები) და კასოგების (ადიღეები) ქვეყნებში (965). 988-1036 ტმუტარაკანის სამთავროს მართავდა მსტისლავ ვლადიმირის ძე (გარდაიცვალა 1036 წელს) რომელმაც დაიმორჩილა კასოგები და გააფართოვა სამთავროს ტერიტორია. მსტისლავმა ქალაქ ტმუტარაკანში ააგო ღვთისმშობლის ეკლესია რომელიც მოგვიანებით ტმუტარაკანის ეპარქიის შექმნისას საეპისკოპოსოდ იქცა. მე-11 საუკუნის 60-იანი წლებიდან ემორჩილებოდა ჩერნიგოვის მთავარ სვიატოსლავ იაროსლავის ძეს. მე-11 საუკუნის მეორე ნახევარში მას მართავდნენ იაროსლავის შვილები — გლები, რომანი და ოლეგი. მე-11 საუკუნის ბოლოს და მე-12 საუკუნის დასაწყისში ყივჩაღთა შემოსევის გამო ტმუტარაკანის სამთავრო დასუსტდა და დამოუკიდებლობა დაკარგა.
აზერბაიჯანული ნაგაზი

აზერბაიჯანული ნაგაზი ან გურდბასარი (ასევე აზერბაიჯანული მწყემსის ძაღლი, ხალხში მწყემსის ძაღლი; , , ) — ძაღლის ენდემური სახეობა აზერბაიჯანში. ძირითადად გამოიყენება მეცხვარეობაში, ცხვრის ფარის დაცვისთვის.

გავრცელება
ძაღლის ეს სახეობა ჩამოყალიბდა და გავრცელდა ძირითადად აზერბაიჯანში, განსაკუთრებით ყარაბაღის ტერიტორიაზე: ფიზულიში, გუბადლიში, ლაჩინსა და ქალბაჯარში. ასევე იყენებენ გუბას, ხიზის, შამახის, ისმაილისა და ყაზახის რაიონების სამეურნეო საქმიანობაში. ძირითადად იყენებენ ზაფხულის და ზამთრის საძოვრებზე. ადაპტირებულებია როგორც ვაკეზე, ასევე მთაში.

მომსახურების სფერო
თავდაპირველად აზერბაიჯანულ ნაგაზს იყენებდნენ ქარავნების, ცხვრის ფარის, საკუთარი სახლების და მიწის ნაკვეთების დასაცავად. გამოირჩევიან მეპატრონისა და ოჯახის ერთგულებით. მაღალი დონის ფიზიკური მზადება და ერთგულება არის მიზეზი იმისა, რომ ძაღლის ეს სახეობა მოთხოვნადია. დღეისათვის ისინი ძირითადად გამოიყენებიან ცხვრის ფარის გარეული ცხოველებისგან დაცვაში.

თვისებები
როგორც წესი, საშუალო და მსხვილი ტანი აქვთ. ზრდასრულად 3 წლისას ითვლებიან. ძირითადად, ცხოვრობს 15 წელს.

აქვთ დიდი და დაკუნთული თავი. ქვედა ყბა აქვთ კარგად განვითარებული და შეუძლიად ფართოდ გახსნან. ცხვირი დიდი და შავი ფერისაა. თვალები და ყურები პროპორციული აქვთ. თეთრი კბილები კარგად აქვთ განვითარებული. აქვთ ძლიერი კისერი.

გალერეა
მარი გერეკმეზიანი

მარი გერეკმეზიანი (; დ. 1913 — გ. 1947) — სომეხი მოქანდაკე. მას მიიჩნევენ, როგორც პირველ ქალი მოქანდაკე თურქეთში და ცნობილი თურქი პოეტის და მხატვრის, ბედრი რაჰმი ეიუბოღლუს შემოქმედების მოყვარული.

ბიოგრაფია
სომხური წარმოშობის მოქანდაკე, მარი გერეკმეზიანი დაიბადა 1913 წელს, სოფელ ტალასში, კაისერთან ახლოს. თავდაპირველად, იგი ვართ ბასრიგის დაწყებით ადგილობრივ სომხურ სკოლაში სწავლობდა:

პროფესორ ნეშეთ იუმერის ბიუსტი (1943);
პროფესორ შეკიპ თუნჩის ბიუსტი (1943);
შეკიპ ტუნჩის ბიუსტი (1943);
პატრიკ მესრობ ტინის ნიღაბი (1944);
იაჰია ქემალ ბეიათლის ბიუსტი (1945);
ბედრი რაჰმის ბიუსტი.

ჯილდოები
მარი გერეკმეზიანს მიღებული აქვს ანკარის სკულპტურული გამოფენის ჯილდო მის მიერ შექმნილი პროფესორ ნეშეთ იუმერის და პროფესორ შეკიპ თუნჩის ბიუსტებისთვის. ანკარის მთავრობის სახვითი ხელოვნების ნამუშევრების გამოფენაზე, გერეკმეზიანმა პირველი ადგილი დაიკავა იაჰია ქემალ ბეიათლის ბიუსტის შექმნისთვის.
მერაბ სეფაშვილი

მერაბ სეფაშვილი (დ. 15 ოქტომბერი, 1961) — ქართველი მომღერალი.

ბიოგრაფია
დაიბადა მომღერლების, ტრიო ლალეს წევრების ედუარდ სეფაშვილის და ჯულიეტა მურადელის ოჯახში. ედუარდს პირველი ქორწინებიდან ასევე ჰყავდა ვაჟი თენგო, რომელიც მერაბზე 10 წლით უფროსი იყო. მერაბი ძირითადად ბებია-ბაბუების გარემოცვაში აღიზარდა, რადგან მშობლებს ხშირი გასტროლები ჰქონდათ, ბავშვობაში სიმღერის მიმართ განსაკუთრებულ სიყვარულს და ინტერესს არ ამჟღავნებდა, თუმცა სხვადასხვა მომღერლების მანერებზე მიბაძვა უყვარდა. მეტად დინჯი და მორცხვი ბავშვი იყო, განსაკუთრებული აკადემიური მოსწრებით არ გამოირჩეოდა, დაკავებული იყო სპორტული აქტივობებით, კერძოდ კალათბურთით, რომელზეც სპორტსმენ ბაბუას, ნიკოლოზ სეფაშვილს დაყავდა.

სიმღერა, 15 წლის ასაკში დაიწყო. 16 წლისა უკვე მღეროდა ანსამბლ რეროში, შემდეგ რობერტ ბარძიმაშვილის ხელმძღვანელობით ანსამბლ 75-ში მღეროდა, ალექსანდრე ბასილაიასთან — ნატვრის ხეში, განსაკუთრებული პოპულარობა კი თეატრონში გატარებულმა პერიოდმა მოუტანა, სადაც მერაბი მთავარი ვოკალისტი იყო, ანსამბლში გია მაჭარაშვილიც ირიცხებოდა, რომელიც ქმნიდა ძირითადად ანსამბლისთვის სიმღერებს, ასევე ასრულებდნენ ნუგზარ ერგემლიძის სიმღერებს.

1990-იანი წლების შემდეგ მერაბმა სოლო მოღვაწეობა დაიწყო. სხვადასხვა დროს მისი შესრულებით პოპულარული იყო სიმღერები: „მოდიოდა თეთრი გოგო“, „ერთმანეთს ვნატრობთ“, „სნეული ვარ“, „თეთრი რაში“, “გაიღიმე“, „ცხოვრება ერთი წამია” და სხვა. 2002 წელს თბილისში მეცენატმა და ბიზნესმენმა, ბადრი პატარკაციშვილმა ჩამოაყალიბა საპროდიუსერო კომპანია -იმედი. მასში გაწევრიანებული იყვნენ ისეთი მომღერლები, როგორიცაა: ლელა წურწუმია, ნატო მეტონიძე, ეკა კვალიაშვილი, ეკა მამალაძე, თემურ თათარაშვილი, ეკა კახიანი და სხვა. მათ შორის მერაბ სეფაშვილიც, რომელიც არტ-იმედის ერთ-ერთი უმთავრესი სახე და გენერალური მენეჯერი იყო.

1983 წელს, 22 წლის ასაკში დაქორწინდა მუსიკამცოდნე ნინო ჯურხაძეზე, წყვილს ორი ვაჟი ჰყავს — ნიკა და სანდრო.

2012 წლის 20 მაისს ფილარმონიის დიდი საკონცერტო დარბაზის წინ მერაბ სეფაშვილის სახელობის ვარსკვლავი გაიხსნა. ის საქართველოში ყველაზე ახალგაზრდაა იმ ადამიანებს შორის, ვისაც ვარსკვლავი გაუხსნეს.
ხელოვნური ინტელექტი (ვიდეო თამაშები)

ხელოვნური ინტელექტი — ვიდეო თამაშებში, ძირითადად, გამოიყენება არა მოთამაშე პერსონაჟის ინტელქეტუალური ქცევის გენერირებისთვის და წარმოადგენს ადამიანის ინტელექტის სიმულაციას. სათამაშო ხელოვნური ინტელექტი, გარდა ტრადიციული ხელოვნური ინტელექტისა, თავის თავში მოიცავს მართვის თეორიის, რობოტოტექნიკის, კომპიუტერული გრაფიკისა და ინფორმატიკის ალგორითმებს.

ხელოვნური ინტელექტის შედეგად მართულ ვიდეო თამაშების პერსონაჟებს ჰყოფენ სამ ნაწილად:

არ მოთამაშე პერსონაჟები — როგორც წესი, ეს პერსონაჟები არინ მეგობრულად განწყობილნი ან ნეიტრალურები ადამიანის მიერ მართვადი პერსონჟის მიმართ.

ბოტები (') — მოთამაშის მიმართ მტრულად განწყობილი პერსონაჟები, რომელებიც შესაძლებლობებით მიახლოებული არიან მოთამაშის პერსონაჟთან. ბოტები გაცილებით რთულად პროგრამირებულები არიან.

მობები ' — მტრულად გნწყობილი დაბალი ინტელექტის მქონე პერსონჟები. მობებს მოთამაშე ჰკლავს დიდი ოდენობით გმოცდილების ქულის ასამაღლებად, არტეფაქტების მისაღებად ან ტერიტორიის გასასვლელად.
აზერბაიჯანული ხვლიკი

აზერბაიჯანული ხვლიკი — შედარებით პატარა ხვლიკი, რომელიც ეკუთვნის „“-ს გვარს, ან კლდის ხვლიკების გვარს.

აღწერა
ხვლიკის სხეულის სიგრძე - 76 მმ, ხოლო კუდი ორჯერ გრძელია. მისი თავი შედარებით გაბრტყელებულია. ხვლიკის სხეულის ზედა მხარე ღია ყავისფერი, მუქი კრემისფერი, ქვიშის ან მუქი ყავისფერია, თითქმის შავი ფერის.

აზერბაიჯანული ხვლიკი არის გავრცელებული მცირე კავკასიონის მთებში, სომხეთის და აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე, ასევე საქართველოშიც, მტკვრის სამხრეთით იზოლირებულ არეალში. ეს ხვლიკი გვხდება კავკასიის ფარგლებს გარეთაც, თურქეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთში და დასავლეთ ირანში.
ოლონხო

ოლონხო — იაკუტების საგმირო ზღაპარი და თურქულენოვანი ხალხების ერთ-ერთი უძველესი ეპოსი. ეს ტერმინი ასევე გამოიყენება იაკუტების ეპოსურ ტრადიციების აღსანიშნავადაც.

სახას რესპუბლიკაში ოლონხოს დღემდე ასრულებენ. პოემა სრულდება ორი მონაწილის: მომღერალის და ამბის მომყოლის მიერ ორ ნაწილად. მომღერალი მთხრობელის რეჩიტატივის პარალელურად ლექსად ყვება ამბავს. მთხრობელს უნდა გააჩნდეს კარგი სამსახიობო და იმპროვიზაციის ნიჭი. ეპოსი ძირითადად შედგება ანტიკური მეომრების, ღვთაებების, სულების და ცხოველების შესახებ ლეგენდებისაგან, თუმცა გვხვდება ისეთი თემებიც როგორიცაა მომთაბარე ცხოვრების წესის მოშლა. ოლონხო მოიცავს დაახლოებით 10000-20000 ლექსს და შვიდი ღამის განმავლობაში იმღერება.

ტრადიციულად ყველა თემს ჰყავდა თავისი მთხრობელი. ტრადიცია წარმოიშვა ოჯახურ გარემოში გართობის და ასევე განათლების მიზნისთვის. იაკუტების რწმენით ის ასევე იცავდა დაავადებებისგან.

 საუკუნის ტექნოლოგიური და პოლიტიკური ცვლილებები საფრთხის ქვეშ აყენებს ოლონხოს ტრადიციის არსებობას. თუმცა 1980-იანი წლების შემდეგ ოლონხოს ტრადიციის მიმართ ინტერესი იზრდება.

ეტიმოლოგია
ოლონხო ასოცირდება თურქულ ზმნა "ოლმახ"-თან, რაც ყოფნას აღნიშნავს და მომდინარეობს ძველი თურქული "ოლონ"-იდან რაც თავისმხრივ საგას აღნიშნავს.
საბჭოთა ხალხების დეპორტაცია

საბჭოთა ხალხების დეპორტაცია — პოლიტიკური რეპრესიების ერთ-ერთი ფორმა საბჭოთა კავშირში. დეპორტაციის ძირითადი თავისებურება იყო მისი არასამართლებრივი ხასიათი, კონტინგენურობა, ხალხთა დიდი მასების გადაადგილება გეოგრაფიულად დაშორებულ, მათთვის არაბუნებრივ და ხშირ შემთხვევაში, ყოფა-ცხოვრებისათვის შეუფერებელ, სარისკო გარემოში.

ზოგიერთი ისტორიკოსის ცნობით, ტოტალური დეპორტაცია განიცადა ათმა ხალხმა: კორეელებმა, გერმანელებმა, ფინო-ინგერმანლანდებმა, ყარაჩაელებმა, ყალმუხებმა, ჩეჩნებმა, ინგუშებმა (იხ. ჩეჩნებისა და ინგუშების დეპორტაცია), ბალყარელებმა, ყირიმელმა თათრებმა (იხ. ყირიმელი თათრების დეპორტაცია) და ე.წ. თურქმა მესხებმა. მათ შორის შვიდმა - გერმანელებმა, ყარაჩაელებმა, ინგუშებმა, ჩეჩნებმა, ყალმუხებმა, ბალყარებმა და ყირიმელმა თათრებმა დაკარგეს თავისი ეროვნული ავტონომია.

დეპორტაცია შეეხო, აგრეთვე, საბჭოთა მოქალაქეების მრავალ ეთნიკურ, ეთნოკონფესიურ და სოციალურ კატეგორიას: კაზაკებს, სხვადასხვა ეროვნების კულაკებს, პოლონელებს, აზერბაიჯანელებს, ქურთებს, ასირიელებს, ჩინელებს, რუსებს, ირანელებს, ებრაელებს, უკრაინელებს, მოლდაველებს, ლიტველებს, ლატვიელებს, ესტონელებს, ბერძნებს, ბულგარელებს, სომხებს, სომეხ-დაშნაკებს, ხემშინებს, თურქებს, ტაჯიკებს და სხვა.

რსფსრ-ს უმაღლესი საბჭოს მიერ 1991 წლის 26 აპრილს მიღებული იქნა კანონი "რეპრესირებული ხალხების რეაბილიტაციის" შესახებ, რომლის თანახმად, რეპრესირებულად იქნა ცნობილი ხალხები (ერები, ეროვნებები ან ეთნიკური ჯგუფები და სხვა ისტორიულად ცამოყალიბებული კულტურულ-ეთნიკური საზოგადოებები, მაგ: კაზაკობა), რომელთა მიმართებაში ეროვნული ან სხვა ნიშნებით სახელმწიფო დონეზე წარმოებდა სიცრუისა და გენოციდის პოლიტიკა, რასაც თან ახლდა იძულებითი გადასახლებები, ეროვნულ-სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნების გაუქმება, ტერიტორიული საზღვრების ცვლილებები, სპეცდასახლებების ადგილებში ტერორისა და ძალადობის რეჟიმების დამყარება.
იჰიახი

იჰიახი — ახალი წლის დღესასწაული სახაში. იმართება გაზაფხულ-ზაფხულის მიჯნაზე და ეძღვნება ბუნების გამოღვიძების ღმერთ აიის. დღესასწაული აღინიშნება განსაკუთრებული კერძებით და სვამენ კუმისს, ასევე იმართება სახალხო ცეკვები და შეჯიბრებები.

ისტორია
მიიჩნევა, რომ იჰიახის დღესასწაული წარმოიშვა ცენტრალური აზიაში. ამ დღესასწაულს ბევრი აქვს საერთო სხვა თურქულენოვანი ხალხების მსგავს დღესასწაულებთან. იაკუტებს წლის ორად გაყოფის, მომთაბარე ხალხისთვის დამახასიათებელი ტრადიცია შემორჩათ.

უძველესი წერილობითი ცნობა ამ დღესასწაულის შესახებ მოიპოვება საუკუნის ნიდერლანდელი მოგზაურის პლესის ჩანაწერებში, რომელმაც ჩინეთისკენ მიმავალ გზაზე ციმბირი გაიარა. ის წერდა, რომ ეს დღესასწაული აღინიშნება დიდი ზეიმით. იაკუტები ანთებენ კოცონს და არ აქრობენ მთელი დღესასწაულის განმავლობაში.

ზაფხულის და ბუნების გამოღვიძებისთვის მიძღვნილი ამ ზეიმის დროს ისინი ასევე იხსენებენ წინაპრებს და მათ ჩვეულებებს.
შოთა ლაფერაძე

შოთა ლაფერაძე (დ. 28 თებერვალი, 1929, თბილისი — გ. 11 მარტი, 1995, თბილისი) — ქართველი კინოპროდიუსერი. იგი პროდიუსერია ფილმებისა: „ჯარისკაცის მამა“, „ზღვის ბილიკი“, „ნერგები“, „ღიმილის ბიჭები“, „პასტორალი“ და სხვა.

ბიოგრაფია
შოთა ლაფერაძე დაიბადა საბჭოთა რეჟიმის მიერ 1937 წელს დახვრეტილი ქართველი ეკონომისტის გრიგოლ ლაფერაძის ოჯახში. 1957 წლიდან იგი მოღვაწეობდა კონოსტუდია „ქართულ ფილმში“, 1957–1960 წლებში იყო გადამღები ჯგუფის დირექტორის მოადგილე, ხოლო, 1960–1995 ფილმის დირექტორი. 1991–1995 ხელმძღვანელობდა კინოგაერთიანებებს „აისი“ და „კავკასია“, იყო საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი. ქართულ კინოში შოთა ლაფერაძის მოღვაწეობა არაერთ ცნობილ კინორეჟისორთან არის დაკავშირებული, მათგან აღსანიშნავია: რეზო ჩხეიძე, ოთარ იოსელიანი,
თეიმურაზ ბაბლუანი და გიორგი შენგელაია. იმ ფილმებმა, რომელთა პროდიუსერიც შოთა ლაფერაძე იყო მოიპოვეს მნიშვნელოვანი საერთაშორისო ჯილდოები: „ჯარისკაცის მამა“ (რომის საერთაშორისო კინოფესტივალის პრიზი, 1965), „ნერგები“ (მოსკოვის საერთაშორისო კონოფესტივალის პრიზი,
1972) „მშობლიურო ჩემო მიწავ!“ (ვილნიუსის საკავშირო კინოფესტივალის მთავარი პრიზი, 1981), „პასტორალი“, (ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალის კინო-პრესის ჯილდო, 1982) და სხვა. 1974 წელს ფილმისთვის „მზე შემოდგმისა“, კინოწარმოების საუკეთესო ორგანიზებისათვის, შოთა ლაფერაძე დაჯილდოვდა თბილისის კონოფესტივალის პრემიით.

ფილმოგრაფია
1962 — ზღვის ბილიკი
1964 — ჯარისკაცის მამა
1966 — მაცი ხვიტია
1969 — ღიმილის ბიჭები
1970 — ჩემი ქალაქის ვარსკვლავი
1970 — ფეოლა
1972 — ნერგები
1973 — მზე შემოდგომისა
1974 — აკაციის ყვავილობა
1975 — პასტორალი
1975 — მოხეტიალე რაინდები
1975 — ნიძლავი
1976 — ბაკულას ღორები
1977 — დაბრუნება
1978 — ჩემი მეგობარი ძია ვანია
1980 — მშობლიურო ჩემო მიწავ!
1981 — ძმა
1989 — ცხოვრება დონ კიხოტისა და სანჩოსი
1992 — ზნედაცემული ანგელოზი
ჟან ბაპტისტ ბაგაზა

ჟან ბაპტისტ ბაგაზა (, დ. 29 აგვისტო, 1946, რუტოვუ, ბურუნდი — გ. 4 მაისი, 2016, ბრიუსელი, ბელგია) — ბურუნდის სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე. ბურუნდის მე-2 პრეზიდენტი 1976–1987 წლებში.

დაიბადა 1946 წლის 29 აგვისტოს რუანდა-ურუნდის პატარა ქალაქ რუტოვუში.

საზღვარგარეთ ერთ-ერთი ვიზიტის დროს ქვეყანაში მოხდა სახელმწიფო გადატრიალება, რომლის შედეგად მოქმედი პრეზიდენტი თანამდებობიდან გადააყენეს და მისი ადგილი დაიკავა პიერ ბუიოიამ. ჟან ბაპტისტ ბაგაზა ცხოვრობდა ემიგრაციაში ჯერ უგანდაში, შემდეგ 1993 წლამდე ლიბიაში. 1994 წელს დაბრუნდა ქვეყანაში ჩამოაყალიბა ახალი პარტია და გახდა მუდმივი სენატორი, როგორც ყოფილი სახელმწიფოს მეთაური.

გარდაიცვალა 2016 წლის 4 მაისს ბელგიის დედაქალაქ ბრიუსელის ჰოსპიტალში ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ.
კოსოვოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები

კოსოვოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები — საფეხბურთო გუნდი, წარმოადგენს ნაწილობრივ აღიარებული კოსოვოს საფეხბურთო ნაკრებს.
1993 წელს იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ კოსოვომ მიიღო საკუთარი არაღიარებული საფეხბურთო გუნდი, რომელმაც გამართა მისი პირველი თამაში ალბანელების წინააღმდეგ. თამაში დასრულდა, ალბანეთის გამარჯვებით 3:1. სხვადასხვა დროს კოსოვოს გუნდმა ითამაშა, მხოლოდ რამდენიმე მატჩი, რომელთა შორის უმრავლესობა ითამაშა კლუბების წინააღმდეგ ყველაზე დიდი გამარჯვება მოიპოვა მონაკოსთან ანგარიშით: 7:1. 2016 წლის 3 მაისს კოსოვო გახდა უეფას წევრი.
ჰილდა ჰაინი

ჰილდა ჰაინი (; დ. 6 აპრილი, 1951) — მარშალის კუნძულელი პედაგოგი და პოლიტიკოსი. მარშალის კუნძულების პრეზიდენტი მოქმედი პრეზიდენტი 2024 წლის 3 იანვრიდან და ყოფილი პრეზიდენტი 2016 წლის 28 იანვრიდან 2020 წლის 13 იანვრამდე. პრეზიდენტის თანამდებობის დაკავებამდე იყო განათლების მინისტრი. პირველი ადამიანი მარშალის კუნძულებზე, რომელმაც მიიღო მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. ქალთა უფლებების ჯგუფის დამაარსებელი. პირველი ქალი ქვეყნის მეთაურის თანამდებობაზე, ასევე პირველი ქალი პრეზიდენტი მიკრონეზიის ქვეყნებში.

ჰილდა ჰაინი სწავლობდა აშშ-ში, ერთ-ერთ კოლეჯში, სადაც 1970 წელს ორეგონის შტატის უნივერსიტეტში მიიღო ბაკალავრის ხარისხი. 1975 წელს ჰავაის შტატის უნივერსიტეტში მიიღო მაგისტრის ხარისხი.

1975–1982 წლებში მუშაობდა მაჯუროში მარშალის კუნძულების უმაღლეს სკოლაში. 2000 წელს დააარსა ჯგუფი ქალთა უფლებებისთვის. 2005 წლიდან განათლების მინისტრია. წარმოადგენს ატოლ აურს მარშალის კუნძულების საკანონმდებლო კრებაში . 2016 წლის 27 იანვარს აირჩიეს პრეზიდენტად. იყო ერთადერთი კანდიდატი და 33 წევრიდან მიიღო 24 ხმა. მან შეცვალა კასტენ ნემრა, რომელიც გადააყენეს ინაუგურაციიდან ერთი კვირის თავზე უნდობლობის ვოტუმის შედეგად.

2023 წლის ნოემბრის საყოველთაო არჩევნების შემდეგ აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად და 2024 წლის 3 იანვარს მეორედ შეუდგა აღნიშნული მოვალეობის შესრულებას.
კეკე გელაძე

ეკატერინე (კეკე) გიორგის ასული გელაძე-ჯუღაშვილი (დ. 5 თებერვალი, 1858, ღამბარეული, გორის მაზრა — გ. 4 ივნისი, 1937, თბილისი) — იოსებ სტალინის დედა.

ბიოგრაფია
ეკატერინე გიორგის ასული გელაძე დაიბადა 1858 წლის 5 თებერვალს, სოფელ ღამბარეულში. კეკე გელაძე 17 წლის ასაკში ცოლად გაჰყვა ბესარიონ ჯუღაშვილს. მათი ორი ვაჟი დაბადებისთანავე გარდაიცვალა — მიხეილი 1875 წელს, ხოლო გიორგი 1876 წელს. მესამე შვილი იოსები შეეძინა 1878 წლის 6 (18) დეკემბერს, ხოლო მონათლეს 1878 წლის 17 (29) დეკემბერს ქალაქ გორში.

ეკატერინე გელაძე იყო უაღრესად მორწმუნე ქალი. მისი სურვილი იყო ერთადერთი ვაჟი მღვდელი გამოსულიყო და ყველაფერს აკეთებდა იმისათვის, რომ იოსებს თბილისის სასულიერო სემინარიაში ესწავლა. ვაჟიც დედას ემორჩილებოდა და დიდი მონდომებით სწავლობდა ჯერ გორის სასულიერო სასწავლებელში, ხოლო შემდგომ თბილისის სასულიერო სემინარიაში.

კეკე გელაძე მოესწრო იმ პერიოდს, როდესაც საბჭოთა კავშირის უზარმაზარი იმპერიის სათავეში საკუთარი ვაჟი მოექცა და გახდა საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი.

კეკე გელაძემ სიცოცხლის უკანასკნელი წლები გაატარა თბილისში. გარდაიცვალა 1937 წლის 4 ივნისს, დაკრძალულია მთაწმინდის პანთეონში. აღსანიშნავია, რომ იოსებ სტალინი დედის გარდაცვალებასთან დაკავშირებით საქართველოში არ ჩამოსულა, ის მხოლოდ ერთი წლით ადრე 1936 წელს იმყოფებოდა დედის სანახავად. კეკეს დაკრძალვის ცერემონიალს კი ლავრენტი ბერია ხელმძღვანელობდა, ამიტომაც გადაწყდა მის განსასვენებლად მთაწმინდის პანთეონი.
ფრენკ ლენტინი

ფრენკ ლენტინი (დ. 8 ივლისი, 1884, როზოლინი — გ. 22 სექტემბერი, 1966, ჯექსონვილი) — იტალიელ - ამერიკელი ცირკის მსახიობი. ცნობილი როგორც „განუმეორებელი ფრენკი“.

ბიოგრაფია
ფრენკი დაიბადა სიცილიაში, თორმეტშვილიან (შვიდი და, ხუთი ძმა) ოჯახში. მსოფლიოში ცნობილი გახდა სხეულის ანომალიებით: სამი ფეხით, ოთხი ტერფით და ფეხზე 16 თითით.

ასეთი უცნაურობა გამოწველი იყო განუვითარებელი სიამის ტყუპით, რომელიც ემბრიონულ პერიოდში ფრენკს შეეზარდა. ფრენკის მესამე ფეხი სრულფასოვნად მოქმედებდა, ერთადერთი განსხვავება სხვა ფეხებთან შედარებით მოკლე ზომა იყო.

8 წლის ფრენკი ოჯახთან ერთად აშშ-ში გადავიდა საცხოვრებლად და შოუ ბიზნესით დაკავდა, კონკრეტულად კი ცირკში დაიწყო მუშაობა. 30 წლის ასაკში ამერიკის შეერთებული შტატების მოქალაქეობა მოიპოვა. მისი კარიერა 40 წელიწადს ითვლის, ამ პერიოდში ლენტინმა არაერთი ცირკის გამოსვლებში მიიღო მონაწილეობა, მათ შორის ბუფალო ბილის „ველურ დასავლეთში“. ლენტინის პოპულარობის გამო მისი თანატოლები ფრენკს „მეფეს“ უწოდებდნენ.

ბავშვობაში ფრენკი ფეხბურთს თამაშობდა, აქედან მომდინარეობს მისი კიდევ ერთი ზედმეტსახელი „სამფეხა ფეხბურთელი“. ფრენკს ჰყავდა მეუღლე ტერეზა მური და ოთხი შვილი: ჯოზეფი, ნატალი, ფრენკი, ჯეიმსი.
გალერეა
ლონდონის პროტოკოლი (1830)

ლონდონის პროტოკოლი — პროტოკოლი, რომელსაც ევროპის დიდმა სახელმწიფოებმა (რუსეთის იმპერია, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი) ხელი მოაწერეს 1830 წლის 3 თებერვალს. პროტოკოლის ძალით მათ აღიარეს საბერძნეთის დამოუკიდებლობა ოსმალეთის იმპერიისაგან, მას შემდეგ რაც 1829 წელს ოსმალეთისა და რუსეთის იმპერიებს შორის დაიდო ადრიანოპოლის სამშვიდობო ხელშეკრულება.

დიდი ბრიტანეთის პოლიტიკური წრეები შიშობდნენ მართლმადიდებლური საბერძნეთისა და ასევე მართლმადიდებლური რუსეთის იმპერიის დაახლოების გამო, რადგან ეს აზარალებდა დიდი ბრიტანეთის იმპერიის ინტერესებს სრუტების კონტროლის საქმეში. ამის გამო ბრიტანელმა დიპლომატებმა საბერძნეთის საზღვრები მინიმუმამდე დაიყვანეს. ქვეყნის ჩრდილოეთი საზღვარი გაატარეს ქალაქების ვოლოსი-არტის ხაზზე. ეგეოსის უდიდესი კუნძულები, მათ შორის ისეთებიც, რომლებიც დასახლებული იყო ეთნიკური ბერძნებით (კრეტა, ლესბოსი, როდოსი და სხვ.), გარდა კუნძულ ევბეისა, დარჩა ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში.

დამოუკიდებელი საბერძნეთის სამეფოს შემადგენლობაში ცხოვრობდა დაახლ. 800 000 ადამიანი, რომელთაგანაც მეოთხედზე მეტს შეადგენდნენ ალბანელი-არნაუტები და ბოშები. 3 მლნ. ეთნიკური ბერძენი დარჩა საზღვრებს მიღმა, რაც გახდა მრავალი ათწლეულის განმავლობაში ბალკანეთში არასტაბილურობის მიზეზი. დიდი ბრიტანეთის დაჟინებული მოთხოვნის გამო საბერძნეთი კონსტიტუციურ მონარქიად გამოცხადდა. გერმანელი სამეფო ოჯახის წარმომადგენლის მონარქად არჩევა ასევე ითვალისწინებდა საბერძნეთის პოლიტიკურ დაშორებას რუსეთისგან.

საბერძნეთის სუვერენიტეტის გამოცხადებას მოჰყვა „დამოუკიდებლობის აღლუმი“ ბალკანეთში.
სომხეთის ეთნიკური უმცირესობები

სომხეთის ეთნიკური უმცირესობები 2001 წლის აღწერის მონაცემების თანახმად, შეადგენს ქვეყნის მოსახლეობის 2,3 %.

დემოგრაფია
მოსახლეობის ძირითად უმრავლესობას შეადგენენ ეთნიკურად სომხები — 97,89 %. ეს რიცხვი გაიზარდა სომხეთის სსრ-ს შექმნიდან. დანარჩენი მოსახლეობა შეადგენს 2,11 % ან 68 ათას ადამიანს, რომელთა დიდი უმრავლესობა ეზიდები არიან (2001 წლის აღწერის მონაცემების მიხედვით, მუსულმან ქურთთაგან გამოცალკევებით 1,26 %), რუსები (0,46 %) და სხვა ხალხები (ბერძნები, ასირიელები, უკრაინელები საერთო მდგომარეობით — 0,39 %). სომხეთში არსებობდა, აზერბაიჯანელთა ყველაზე უმსხვილესი და მუსლიმ ქურთთა თემები, რომლებიც პრაქტიკულად, გაქრნენ სომეხ-აზერბაიჯანელთა კონფლიქტის შედეგად.
გონსალვისი

გონსალვისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 960 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოზუ-ალეგრის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 220 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22,52 კმ²-ზე. ფართობი 187 353 კმ²-ია.
იპიიუნა

იპიიუნა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1.201 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოზუ-ალეგრის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 9 521 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 31,93 კმ²-ზე. ფართობი 298 195 კმ²-ია.
იტაპევა (მინას-ჟერაისი)

იტაპევა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 989 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოზუ-ალეგრის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 664 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 48,85 კმ²-ზე. ფართობი 177 347 კმ²-ია.
მიუნოსი

მიუნოსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1235 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოზუ-ალეგრის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 257 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32,66 კმ²-ზე. ფართობი 191 564 კმ²-ია.
პოზუ-ალეგრი

პოზუ-ალეგრი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 832 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოზუ-ალეგრის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 130 615 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 240,51 კმ²-ზე. ფართობი 543 068 კმ²-ია.
საპუკაი-მირინი

საპუკაი-მირინი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 885 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოზუ-ალეგრის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 241 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21,89 კმ²-ზე. ფართობი 285 075 კმ²-ია.
სენადორ-ამარალი

სენადორ-ამარალი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1505 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოზუ-ალეგრის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 219 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 34,54 კმ²-ზე. ფართობი 151 097 კმ²-ია.