iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კრიშნან საშიკირანი

კრიშნან საშიკირანი - (( ிு்் ிி்; ) დ.7 იანვარი, 1981, ჩენაი, ინდოეთი) - ინდოელი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (2000), აზიის ჩემპიონი. 2013 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატის მატჩში ვიშვანათან ანანდის ასისტენტი .

ბიოგრაფია
კრიშნან საშიკირანი 1981 წლის 7 იანვარს, ინდოეთში ქალაქ ჩენაიში (იმ დროისთვის მადრასში) დაიბადა. 1999 წელს ინდოეთის ჩემპიონი გახდა, აზიის ახალგაზრდული ჩემპიონატი მოიგო და საერთაშორისო ოსტატის წოდებაც მიიღო. 2000 წელს ერების თანამეგობრობის ჩემპიონატზე ოქრო აიღო, რითაც დიდოსტატის ნორმა სრულად შეასრულა. 2001 წელს ჰასტინგსის პრესტიჟული ტურნირი მოიგო. 2002, 2003 და მოგვიანებით 2013-ში ინდოეთის ჩემპიონი გახდა.
2003-ში აზიის მეოთხე ჩემპიონატზე იმარჯვა და მოგვიანებით კოპენჰაგენში მოიგო. 2005 წელს & -ზე იან ტიმანთან ერთად პირველი ადგილი გაიყო, ტურნირს კი მალმემ და კოპენჰაგენმა უმასპინძლეს. .

2006 წელს მოსკოვში, „აეროფლოტ ოფენზე“ პირველზე გავიდა, ბაადურ ჯობავასთან, ვიქტორ ბოლოგანთან და შაჰრიარ მამედიაროვთან ერთად, თუმც ტაი-ბრეიკში მესამეობას დასჯერდა, პირველზე კი ქართველი გავიდა.
იმავე წელს დოჰაში აზიის თამაშებზე, ჭადრაკის სექციაში ინდოეთის ნაკრების შემადგენლობაში ოქროს მედალი აიღო. ამ წარმატებისთვის ტამილნადუს შტატის მთავრობამ ფულადი ჯილდო გამოუყო 27 ათასი დოლარის ექვივალენტით. 2007 წლის იანვარში ფიდეს რეიტინგში 2700 რეიტინგით 21-ე ადგილზე იყო და გახდა მეორე ინდოელი მოჭადრაკე რომელმაც 2700-იანი ზღვარი გადალახა.
2008 წლის დეკემბერში პამლონას კატეგორიის საერთაშორისო ტურნირი მოიგო. 2009-ში კი ანტვერპენის ტურნირზე მეორე-მესამე ადგილები გაიყო ეტიენ ბაკროსთან ერთად.

2011 წლის მაისში, მეშჰედში სასიკირიანი ბლიცში აზიის ჩემპიონი გახდა. პირველზე მასთან ერთად 9 შესაძლებლობიდან 7 ქულით კიდევ ორი მოჭადრაკე უესლი სო და ბუ ქსიანგი გავიდა, მაგრამ ინდოელმა ტაი-ბრეიკში დაამარცხა ორივე. ოქტომბერში კორსიკაში მე-15 -ის ტურნირზე კლასიკურ ჭადრაკში პირველ ადგილს დაეუფლა, სწრაფში კი ნახევარფინალში მომავალ გამარჯვებულ ანადთან დამარცხდა.
2014 წელს ტრომსოში საჭარაკო ოლმპიადაზე ინდოეთის ნაკრების შემადგენლობაში მესამე დაფაზე გამოვიდა და ნაკრებს ბრინჯაო მოაგებინა, საკუთარ დაფაზე კი 10 პარტიიდან 7,5 ქულა აიღო და ინდივიდუალური ვერცხლს დაეუფლა .

მიმოწერითი ჭადრაკი
კრიშნან საშიკირანი ასევე წარმატებით თამაშობს მიმოწერით ჭადრაკს. 2015 წელს ამ სახეობაში საერთაშორიოსო ოსტატის წოდებაც მიიღო, ხოლო 2016-ში უფროსი საერთაშორიოსო ოსტატის. ორივე ტიტულის ნორმა კი ორ ტურნირზე შეასრულა, მარიამ ვინჩევის მემორიალზე და -ზე.

პირადი ცხოვრება
საშიკირანმა ჩენაიში, ნანგაინალურის თანამედროვე საშუალო სკოლა დაამთავრა.
ჰყავს მეუღლე რადჰინა და გოგონა

ჯილდოები
2002 წელს არჯუნის პრემის მიიღო, რომელიც სპორტსმენებს მაღალი სპორტული მიღწევებისთვის გადაეცემათ.
ტიტო გობი

ტიტო გობი (დ. 24 ოქტომბერი, 1913 ― გ. 5 მარტი, 1984) — იტალიელი მომღერალი, ბარიტონი.

ბიოგრაფია
1938 წელს პირველად გამოვიდა ოპერის სცენაზე რომში. 1942 წლიდან იყო მილანის ლა-სკალას სოლისტი. 1947 წლიდან მღეროდა მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. განსაკუთრებული წარმატებით ასრულებდა ჯუზეპე ვერდის ოპერის გმირების პარტიებს. მონაწილეობდა მრავალ მუსიკალურ ფილმში.
ფილიპ გოლიკოვი

ფილიპ გოლიკოვი (დ. 17 ივლისი, 1900 ― გ. 29 ივლისი, 1980) — რუსი სამხედრო მოვაწე, საბჭოთა კავშირის მარშალი (1961).

ბიოგრაფია
იყო რუსეთის სამოქალაქო ომის მონაწილე. დაამთავრა ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია 1933 წელს. 1939 წელს იყო მე-6 არმიის სარდალი. 1940 წლის ივლისიდან იყო გენშტაბის უფროსის მოადგილე. დიდ სამამულო ომში სარდლობდა მე-10 არმიას, მე-4 დამრტყმელ არმიას, ბრიანსკის და ვორონეჟის ფრონტების ჯარებს. მონაწილეობდა მოსკოვის და სტალინგრადის ბრძოლებში. 1943 წლიდან იყო სამეთაურო პოზიციებზე. 1956–1958 წლებში იყო ჯავშანსატანკო ჯარების სამხედრო აკადემიის უფროსი.
დიმიტრი გოლიცინი (დიპლომატი)

დიმიტრი გოლიცინი (დ. 15 მაისი, 1734 ― გ. 23 თებერვალი, 1803) — რუსი სწავლული და დიპლომატი. ავტორია შრომებისა ბუნებისმეტყველების, ფილოსოფიის და პოლიტეკონომიის დარგში. 1762–1768 წლებში იყო რუსეთის იმპერიის ელჩი საფრანგეთში, 1768–1798 წლებში იყო ელჩი ნიდერლანდებში. მეგობრობდა ფრანგ განმანათლებლებთან, ვოლტერთან, დიდროსთან. შეხედულებით ახლოს იდგა საუკუნის მატერიალისტებთან. ეკონომიკაში იყო ფიზიოკრატების მომხრე. მისი შეხედულებით მიწა მემამულეების უნდა ყოფილიყო და გლეხები უმიწოდ, მაღალი გამოსასყიდით უნდა გაეთავისუფლებინათ.
დიმიტრი გოლიცინი (მრჩეველი)

დიმიტრი გოლიცინი (დ. 1665 ― გ. 14 აპრილი, 1737) — რუსი სახელმწიფო მოღვაწე. იყო ელჩი ოსმალეთის იმპერიაში, რათა რუსეთს მიეღო შავ ზღვაზე თავისუფალი ნაოსნობის უფლება. 17111718 წლებში იყო კიევის გუბერნატორი. 1718 წლიდან იყო კამერ-კოლეგიის წევრი და სენატორი. 1726–1730 წლებში იყო უზენაესი საიდუმლო საბჭოს წევრი და მრჩეველი. პეტრე -ის სიკვდილის შემდეგ გამოვიდა თვითმპყრობელობის შეზღუდვის მოთხოვნით. მისი წინადადებით ტახტზე მიიწვიეს ანა ივანეს ასული და წაუყენეს მისივე ხელმძღვანელობით შედგენილი პირობები. ჰქონდა უმდიდრესი ბიბლიოთეკა. 1736 წელს გაასამართლეს და სიკვდილი მიუსაჯეს, მაგრამ განაჩენი შეუცვალეს პატიმრობით. გარდაიცვალა შლისელბურგის ციხეში.
ვასილი გოლიცინი

ვასილი გოლიცინი (დ. 1643 ― გ. 21 აპრილი, 1714) — რუსი სახელმწიფო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
დაწინაურდა მეფე თედორე -ის დროს. 1660-70-იან წლებში ეკავა სხვადასხვა სამოქალაქო და სამხედრო თანამდებობები. 1682 წელს მისი მეთაურობით კომისიამ გააუქმა „მესტნიჩესტვო“. 1682 წელს სტრელეცების აჯანყების შემდეგ მიემხრო მილოსლავსკებს. იყო სოფია ალექსის ასულის ფავორიტი და ხელთ იგდო სახელმწიფო საქმეების ხელმძღვანელობა. იყო მისი დროის ერთ-ერთი გამორჩეულად განათლებული ადამიანი. ემხრობოდა დასავლეთ ევროპასთან ურთიერთობების გაფართოებას. 1683 წელს მიაღწია კარდისის საზავო ხელშეკრულების დადასტურებას. 1686 წელს დიდი ნიჭი გამოამჟღავნა პოლონეთთან საუკუნო ზავის დადებისას. სათავეში ედგა ყირიმის სახანოს საწინააღმდეგო ლაშქრობებს 1687 და 1689 წლებში. 1689 წლის სასახლის გადატრიალების შემდეგ, როდესაც ხელისუფლებას სათავეში ჩაუდგა პეტრე , გოლიცინს ჩამოართვეს ბოიარინობის წოდება, მამულები და გადაასახლეს არხანგელსკში, სადაც გარდაიცვალა.
მიხეილ გოლიცინი

მიხეილ გოლიცინი (დ. 1 ნოემბერი, 1675 ― გ. 10 დეკემბერი, 1730) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-ფელდმარშალი (1725).

ბიოგრაფია
1687 წლიდან მსახურობდა გვარდიულ სემიონოვსკოეს პოლკში. მონაწილეობდა აზოვის ლაშქრობაში, ჩრდილოეთის ომში (1700–1721). 1702 წელს ხელმძღვანელობდა ნოტებურგის იერიშს. 1708 წელს დობრისთან დაამარცხა შვედები და თავი გამოიჩინა ლესნაიას ბრძოლაში. 1709 წელს პოლტავის ბრძოლაში ხელმძღვანელობდა გვარდიას და ა. მენშიკოვთან ერთად მეთაურობდა შვედების დევნას. 1711 წელს მონაწილეობდა პრუტის ლაშქრობაში. 1714 წლიდან ჯარის მეთაური იყო სამხრეთ ფინეთში, სადაც შვედები დაამარცხა ნაპოსთან. მონაწილეობდა საზღვაო ბრძოლაში განგუტთან. 1720 წელს მისი სარდლობით რუსეთის ფლოტმა გაიმარჯვა გრენგამთან. 1822–1723 წლებში ჯარს მეთაურობდა უკრაინაში. 1728 წლიდან იყო სამხედრო კოლეგიის პრეზიდენტი და უმაღლესი საიდუმლო საბჭოს წევრი. ანა ივანეს ასულის დროს შერისხეს.
ნიკოლოზ გოლიცინი

ნიკოლოზ გოლიცინი (დ. 16 ივნისი, 1809 ― გ. 3 ივლისი, 1892, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი სამხედრო ისტორიკოსი, ინფანტერიის გენერალი (1880).

ბიოგრაფია
დაამთავრა ცარსკოე-სელოს ლიცეუმი. 1826 წლიდან მსახურობდა გვარდიის გენერალურ შტაბში, მონაწილეობდა 1828-1829 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში, პოლონეთის აჯანყების ჩახშობაში (1830–1831). 1834 წლიდან იყო ადიუტანტ-პროფესორი. 1838–1847 წლებში იყო სამხედრო აკადემიის სტრატეგიისა და სამხედრო ისტორიის კათედრის გამგე. 1850 წლიდან იყო მთავარი შტაბის კომიტეტების წევრი. 1852–1855 წლებში იყო გაზეთის რედაქტორი. 1872–1878 წლებში დაწერა 15-ტომიანი კაპიტალური ნაშრომი „მსოფლიოს სამხედრო ისტორია“.
იჩანგი

იჩანგი , საფოსტო რომანიზაცია , ფინინი: ) — საოლქო დონის ქალაქი ხუბეი სპროვინციის დასავლეთ ნაწილში, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა. ეს პროვინციის სიდიდით მესამე ქალაქია დედაქალაქის, უხანისა და საოლქო დონის ქალაქის, სიანგიანგის შემდეგ (მოსახლეობის მიხედვით). სანსია (ასევე ცნობილი, როგორც „სამი ხეობის ჰიდროელექტროსადგური“) იჩნაგის ადმინისტრაციულ ტერიტორიაზე, ილინგის რაიონში მდებარეობს. 2010 წლის მონაცემებით, საოლქო დონის ქალაქის მოსახლეობა 4 059 686 ადამიანია, რომელთაგან 1 350 150 ქალაქის ურბანულ ნაწილში (მეტრო არეალი) ცხოვრობს.

1940 წელს, თანამედროვე იჩანგის ტერიტორიაზე წაოიანგისა და იჩანგის ბრძოლა მოხდა.

გეოგრაფია
სხვა საოლქო დონის ქალაქების მსგავსად, იჩანგი მოიცავს როგორც ურბანულ არეალს (რომელიც მცირე მასშტაბის რუკებზე დატანილია როგორც იჩანგი)მ ასევე მიმდებარე გარეუბნებს. იჩანგი მდებარეობს ხუბეის პროვინციის დასავლეთ ნაწილში და მისი ფართობი 21 084 კვადრატულ კილომეტრს შეადგენს. ქალაქი ვრცელდება მდინარე იანძის ორივე ნაპირზე. ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე სანსია („სამი ხეობის ჰიდროელექტროსადგური“) საოლქო დონის ქალაქის ტერიტორიაზე მდებარეობს.

თავად საოლქო დონის ქალაქის ტერიტორიაზე მდინარე იანძს რამდენიმე მცირე მდინარე უერთდება. მათ შორისაა მდინარე ცინი (მარჯვენა შენაკადი) და სიანგ სი და ხუანგპო (მარცხენა შენაკადები). იჩანგის ცენტრალური ურბანული არეალი რამდენიმე რაიონად იყოფა.

კლიმატი
იჩანგიათვის დამახასითებელია ოთხეზონიანი, მუსონების გავლენით წარმოქმნილი ნოტიო სუბტროპიკული კლიმატი (კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია ). საოლქო დონის ქალაქში ზამთარი, ძირითადად, ცივი და ნესტიანია, ზაფხული კი ცხელი და ნოტიო. თვის 24 საათიანი საშუალო ტემპერატურა 5.0 °-დან (იანვარი), 27.7 °-მდე იზრდება (ივლისი). საშუალო წლიური ტემპერატურა კი 17.08 °-ს წარმოადგენს. ნალექების დაახლოებით 70% მაისიდან სექტემბრამდე პერიოდში მოდის (საშუალო ნალექიანობა 1160 მილიმეტრი). მმზის ნათების წლიური მაჩვენებელი 1 568 საათია, ზაფხული კი ყველაზე ნათელი წელიწადის დროა.

დემოგრაფია
იჩნაგის მოსახლეობამ 4 150 000 ადამიანი შეადგინა, ურბანულ ნაწილში კი 1 338 000 პირი იყო დასახლებული. იჩანგის საოლქო დონის ქალაქში თუძიას ეთნიკური ჯგუფია დასახლებული, რომლებიც ოლქის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში არსებულ ოლქებში ცხოვრობენ.
ბორის გოლიცინი

ბორის გოლიცინი (დ. 18 თებერვალი, 1862, სანქტ-პეტერბურგი ― გ. 4 მაისი, 1916) — რუსი ფიზიკოსი და გეოფიზიკოსი, სეისმოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1908).

ბიოგრაფია
1886 წელს დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის საზღვაო აკადემია, ხოლო 1890 წელს სტრასბურგის უნივერსიტეტი. 1891–1893 წლებში ასწავლიდა მოსკოვის უნივერსიტეტში. 1894–1914 წლებში ასწავლიდა საზღვაო აკადემიაში, 1897–1908 წლებში ასწავლიდა სანქტ-პეტერბურგის ქალთა სამედიცინო ინსტიტუტში და 1909–1916 წლებში ბესტუჟევის ქალთა უმაღლეს კურსებზე.მისი ნაშრომები ეძღვნება სითბური გამოსხივების თეორიას.
ალექსანდრე გოლოვანოვი

ალექსანდრე გოლოვანოვი (; დ. 7 აგვისტო, 1904, ნიჟნი-ნოვგოროდი ― გ. 22 სექტემბერი, 1975, მოსკოვი) — რუსი საბჭოთა მხედართმთავარი, ავიაციის მთავარი მარშალი (1944).

ბიოგრაფია
1919 წელს მოხალისედ წავიდა წითელ არმიაში. მონაწილეობდა სამოქალაქო ომში. 1933–1941 წლებში მუშაობდა სამოქალაქო საჰაერო ფლოტის სისტემაში. 1939 წელს მონაწილეობდა მდინარე ხალინ-გოლთან გამართულ ბრძოლებში და საბჭოთა კავშირ-ფინეთის ომში. 1941 წლის თებერვლიდან მეთაურობდა შორსმოქმედ ბომბდამშენ საავიაციო დივიზიას, 1942 წლის თებერვლიდან – შორს მოქმედ ავიაციას, ხოლო 1944 წლის დეკემბრიდან ― მე-18 საჰაერო არმიას. მონაწილეობდა აღმოსავლეთ პრუსიის და ბერლინის ოპერაციებში. იყო სსრკ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ჯილდოები
სსრ კავშირის ჯილდოები
ორი ლენინის ორდენი
სამი წითელი დროშის ორდენი
სამი სუვოროვის პირველი ხარისხის ორდენი
წითელი ვარსკვლავის ორდენი (22.02.1968)
მედალი „მამაცობისთვის“ (1967 წლის 28 ოქტომბერი)
პირველი ხარისხის მედალი „პატრიოტული ომის პარტიზანი“ (1943 წლის 11 სექტემბერი)
მედალი „მოსკოვის დაცვისთვის“ (1944 წლის 1 მაისი)
მედალი „სტალინგრადის დაცვისთვის“ (1944 წლის 22 დეკემბერი)
მედალი „გერმანიაზე გამარჯვებისთვის“ (1945 წლის 9 მაისი)
მედალი „კენიგსბერგის აღებისთვის“ (1945 წლის 9 ივნისი)
მედალი „ბერლინის აღებისთვის“ (1945 წლის 9 ივნისი)

უცხოური ჯილდოები
გრუნვალდის ჯვრის პირველი ხარისხის ორდენი (პოლონეთი)
სუხე-ბატორის ორდენი (მონღოლეთი)
წითელი დროშის ორდენი (მონღოლეთი)
სამხედრო დამსახურების ორდენი (მონღოლეთი, 1971 წლის 6 ივლისი)
მედალი „ფაშიზმის წინააღმდეგ მებრძოლს 1933-1945 წლებში“ (გდრ)
მედალი „საბრძოლო ძმობა“ (გდრ)
მედალი „საბრძოლო მეგობრობის განმტკიცებისთვის“ (ჩეხოსლოვაკია)
მედალი „მეგობრობა“ (მონღოლეთი)
მედალი „მონღოლეთის სახალხო არმიის 50 წელი“ (მონღოლეთი, 1971 წლის 15 მარტი)
მედალი „მონღოლეთის სახალხო რევოლუციის 50 წელი“ (მონღოლეთი, 1971 წლის 16 დეკემბერი)
სამკერდე ნიშანი „ხალხინ-გოლზე ბრძოლების მონაწილეს“
ნიკოლოზ გოლოვანოვი

ნიკოლოზ გოლოვანოვი (დ. 9 იანვარი, 1891, მოსკოვი ― გ. 28 აგვისტო, 1953, მოსკოვი) — რუსი დირიჟორი, პიანისტი, კომპოზიტორი, პედაგოგი, სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1948).

ბიოგრაფია
1914 წელს დაამთავრა მოსკოვის კონსერვატორია. 1918–1936 წლებში იყო სსრკ-ის დიდი თეატრის დირიჟორი, ხოლო 1948–1953 წლებში მთავარი დირიჟორი. 1919 წელს სტანისლავსკისთან ერთად დააარსა საოპერო სტუდია. 1925–1929 და 1943–1948 წლებში იყო მოსკოვის კონსერვატორიის პროფესორი. დირიჟორობდა ძირითადად რუსულ კლასიკურ ოპერებს. დაწერილი აქვს ორი ოპერა.
გორდია

გორდია ― ფრიგიის სამეფოს ლეგენდარული დამაარსებელი. ლეგენდის მიხედვით ფრიგიელებმა ის მეფედ აირჩიეს მისნის რჩევით, როგორც ზევსის ტაძრისკენ ურმით მიმავალი პირველივე შემხვედრი. მან დააარსა ქალაქი გორგიონი, თავისი ურემი ზევსს უძღვნა, ტაძართან დააყენა და ხელნა ისე ჩაკვანძა, რომ მისი გამოხსნა არავის შეეძლო. ვინც კვანძს გახსნიდა, ქვეყნიერების მბრძანებელი გახდებოდა. გადმოცემით ძვ. წ. 334 წელს ალექსანდრე მაკედონელმა ხმლით გაჭრა გორდიას კვანძი.
თემბოთ კერაში

თემბოთ კერაში (დ. 7 აგვისტო, 1902 — გ. 1988) — ადიღეელი მწერალი.

ბიოგრაფია
1925 წლიდან დაიწყო ნაწარმოებების გამოქვეყნება. ჩრდილოეთ კავკასიის ხალხებს შორის პირველმა შექმნა სოციალური რომანი. მისი რომანებია „გზა ბედნიერებისკენ“ (1940), „ოცნებასთან გაჯიბრება“ (1955), „აბრაგი“ (1957), „მეჯოგის შურისძიება“, „ჭკვიანი დედის ასული“ (1963), „ქუქვა“ (1968).

არსებობს ადიღეს თემბოთ კერაშის სახელობის ჰუმანიტარული კვლევების რესპუბლიკური ინსტიტუტი.
ლევ კერბელი

ლევ კერბელი (დ. 25 ოქტომბერი, 1917 — გ. 2003) — რუსი მოქანდაკე, სსრკ-ის სახალხო მხატვარი.

ბიოგრაფია
1937–1942 წლებში სწავლობდა მოსკოვის სამხატვრო ინსტიტუტში. 1962 წლიდან ასწავლიდა იქვე. 1963 წლიდან იყო პროფესორი. ავტორია სხვადასხვა რელიეფების და ძეგლებისა, რომლებიც განთავსებულია რუსეთის ქალაქებსა და მუზეუმში.
აკაკი კერესელიძე

აკაკი კერესელიძე (დ. 15 აგვისტო, 1916, უწერა — გ. 6 აგვისტო, 1996) — ქართველი ელექტროტენიკოსი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1969), პროფესორი (1970), საქართველკოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1979).

ბიოგრაფია
1938 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1972 წელს დაინიშნა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ტექნიკური ელექტრონიკის კათედრის გამგედ. მისი შრომები შეეხებოდა ელექტროენერგიის გარდაქმნის ტექნიკურ და მართვის სისტემების საკითხებს ეძღვნება.
შალვა კერესელიძე (კონსტრუქტორი)

შალვა იასონის ძე კერესელიძე (დ. 12 დეკემბერი, 1913, უწერა — გ. 3 იანვარი, 1997) — ქართველი კონსტრუქტორი, ინჟინერ-მექანიზატორი, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1960), საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული გამომგონებელი (1961), პროფესორი (1962).

ბიოგრაფია
1943-1949 წლებში მუშაობდა სა­ქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში; 1949-1954 წლებში იყო ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების მანქანების სპეციალური საკონსტრუქტორო ბიუროს უფროსი; 1955-1962წ წლებში სა­ქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტის პრორექტორი. 1962-1971 წლებში იყო სა­ქართველოს სოფლის მეურნეობის მექანიზაციისა და ელექტრიფიკაციის ინსტიტუტში დირექტორის მო­ად­გი­ლე და პრობლემური ლაბორატორიის უფროსი; 1971-1975 წლებში სამთო მიწათმოქმედებისა და სუბტროპიკული კულტურების მანქანების სამეცნიერო და საკონსტრუქტორო-ტექნოლოგიური ინსტიტუტის დირექტორი და გენერალური კონსტრუქტორი; 1975 წლიდან სა­ქართველოს სოფლის მეურნეობის მექანიზაციის და ელექტრიფიკაციის ინსტიტუტში ხელმ­ძღვა­ნე­ლობ­და ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების მანქანების სამეცნიერო-კვლევით და საკონსტრუქტორო ტექ­ნოლოგიების ლაბორატორიას;
გიორგი ძიძარია

}, ლიხნი, სოხუმის ოკრუგი — გ. 1 მაისი, 1988) — აფხაზი საბჭოთა მეცნიერი, ისტორიკოსი, საზოგადო მოღვაწე, საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, საქართველოს სსრ და აფხაზეთის ასსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, საქართველოს სსრ-ის სახელმწიფო პრემიისა და აფხაზეთის ასსრ-ის დ. ი. გულიას სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატის, საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აფხაზეთის დ. ი. გულიას სახელობის ენის, ლიტერატურისა და ისტორიის ინსტიტუტის დირექტორი, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს , - მოწვვევების დეპუტატი, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე. სკკპ წევრი (1940).

ბიოგრაფია
გიორგი ძიძარია დაიბადა 6 მაისს სოფელ ლიხნში, აფხაზი გლეხის ოჯახში. სოხუმის ნ. ა. ლაკობას სახელობის აფხაზური საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ შევიდა მოსკოვის ისტორიის, ფილოსოფიისა და ლიტერატურის ინსტიტუტში.

გ. ძიძარიამ შრომითი საქმიანობა სტუდენტობის დროიდან დაიწყო. 1936-1938 წლებში მოსკოვის ერთ-ერთ საშუალო სკოლაში მუშაობდა ისტორიის მასწავლებლად.

1939 წელს უმაღლესი სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ მუშაობას იწყებს აფხაზეთის აკადემიკოს ნ. ი. მარის სახელობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 1957 წელს დაინიშნა სოხუმის ა. მ. გორკის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის რექტორად. 1966 წლიდან სათავეში ჩაუდგა საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აფხაზეთის დ. ი. გულიას სახელობის ენის, ლიტერატურისა და ისტორიის ინსტიტუტს. დროთა განმავლობაში ინსტიტუტი, რომელსაც მეცნიერი ხელმძღვანელობდა, აფხაზმცოდნეობის საყოველტაოდ აღიარებული აკადემიური ცენტრი გახდა.

გ. ძიძარიას კალამს ეკუთვნის 400-ზე მეტი პუბლიკაცია. იგი იყო მთელი რიგი სამეცნიერო გამოკვლევების ავტორი, რომლებმაც ფართო აღიარება დაიმსახურეს. 1979 წელს გ. ძიძარიას მონოგრაფია „მაჰაჯირობა და საუკუნის აფხაზეთის ისტორიის პრობლემები“ აღინიშნა საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემიით. 1980 წელს აფხაზეთის დ. ი. გულიას სახელობის სახელმწიფო პრემია მიენიჭა კვლევისთვის „რევოლუციამდელი აფხაზი ინტელიგენციის ჩამოყალიბება“.

გ. ძიძარიას ეკუთვნის კვლევები აფხაზი და ქართველი რევოლუციონერების ბრძოლის ისტორიის შესახებ. გამოქვეყნებული ჰქონდა კვლევები სერგო ორჯონიკიძის, ეფრემ ეშბას, ნიკოლოზ აქირთავას და სხვა რევოლუციონერ-ლენინელთა შესახებ.

გ. ძიძარია 50 წლის მანძილზე მონაწილეობდა ეროვნული კადრების მომზადებაში. კითხულობდა ლექციებს თბილისისა და აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტებსა და სხვა უმაღლეს სასწავლებლებში.

1974 წელს არჩეულ იქნა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტად, იყო საკავშირო საზოგადოება „ცოდნის“ გამგეობის წევრი.

გ. ძიძარია თავის სამეცნიერო მუშაობას წარმატებით უთავსებდა სახელმწიფო და საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ მოღვაწეობას. 1975 წლიდან იგი აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი და ასევე მისი თავმჯდომარე იყო არაერთი მოწვევა. ის ასევე არაერთგზის იქნა არჩეული საკავშირო დეპუტატად, საქართველოს კომპარტიის აფხაზეთის საოქო კომიტეტის წევრად, იყო სკკპ ყრილობისა და საქართველოს კომპარტიის - ყრილობების დელეგატი.

გ. ძიძარია გარდაიცვალა 1988 წლის 1 მაისს.

ჯილდოები და მედლები
მუსტაფა სუბჰი

მუსტაფა სუბჰი (დ. 1882, გირესუნი — გ. 28 იანვარი, 1921, ტრაპიზონი) — თურქი პოლიტიკოსი, თურქეთის კომუნისტური პარტიის ერთ-ერთი დამაარსებელი.

ბიოგრაფია
დაიბადა მსხვილი მოხელის ოჯახში. 1906 წელს დაამთავრა იურიდიული სკოლა სტამბოლში, შემდეგ სორბონის სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი. 1910 წელს შევიდა ოსმალეთის სოციალისტურ პარტიაში. 1913 წელს დააპატიმრეს, ჩასვეს სინოპის ციხეში, საიდაინაც რუსეთის იმპერიაში გაიქცა. 1915 წელს შევიდა რსდმპ–შ, იყო ბოლშევიკების ფრაქციის წევრი. ეწეოდა რევოლუციურ მუშაობას თურქ სამხედრო ტყვეებს შორის. პარტიულ საქმიანობას ეწეოდა მოსკოვში, ყაზანში, ყირიმში, ტაშკენტში. თურქეთში დაბრუნების შემდეგ შეიპყრეს და ზღვაში დაახრჩვეს. მისი ინიციატივით თურქულად ითარგმნა კარლ მარქსის, ფრიდრიხ ენგელსის და ლენინის ზოგიერთი შრომა.
ტიხონ ხრენიკოვი

ტიხონ ხრენიკოვი (დ. 28 მაისი, 1913, ელეცი — გ. 2007) — რუსი კომპოზიტორი, სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1963).

ბიოგრაფია
1936 წელს დაამთავრა მოსკოვის კონსერვატორია. 1948 წლიდან იყო სსრკ-ის კომპოზიტორთა კავშირის თავმჯდომარე. 1961 წლიდან იყო მოსკოვის კონსერვატორიის პედაგოგი, 1963 წლიდან კი პროფესორი. ავტორია ოპერებისა, სიმფონიებისა, საფორტეპიანო და სავიოლინო კონცერტებისა. დაწერილი აქვს მუსიკა კინოსა და თეატრისთვის. იყო სსრკ-ის – მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.
სერგეი ხრისტიანოვიჩი

სერგეი ხრისტიანოვიჩი (დ. 27 ოქტომბერი, 1908, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 2000) — რუსი მექანიკოსი, სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1943). დაამთავრა ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. მუშაობდა სახელმწიფო ჰიდროლოგიურ ინსტიტუტში, ცენტრალურ აეროჰიდროდინამიკურ ინსტიტუტში. მისი ნაშრომები ეხებოდა სითხეების, აირების, დეფორმირებადი მყარი სხეულების მექანიკას.
ბორის ხრისტოვი

ბორის ხრისტოვი (დ. 18 მაისი, 1914, პლოვდივი — გ. 1993) — ბულგარელი მომღერალი, ბანი, ბულგარეთის სახალხო არტისტი (1975).

ბიოგრაფია
დაამთავრა სოფიის უნივერსიტეტი. მღეროდა ხალხურ გუნდში „გუსლა“. 1942 წელს სწავლობდა იტალიაში. 1945 წელს იტალიაშივე შედგა მისი დებიუტი საოპერო სცენაზე. 1946 წლიდან მღეროდა იტალიის სხვადასხვა თეატრებში, მათ შორის ლა-სკალაში.
ევგენი ხრუნოვი

ევგენი ხრუნოვი (დ. 10 სექტემბერი, 1933, პრუდი — გ. 19 მაისი, 2000) — რუსი კოსმონავტი, მფრინავი, პოლკოვნიკი, საბჭოთა კავშირის გმირი (1969).

ბიოგრაფია
1953 წელს დაამთავრა სამხედრო-საავიაციო სკოლა. 1956 წელს დაამთავრა ბატაისკის სამხედრო-საავიაციო სასწავლებელი. 1968 წელს დაამთავრა ჟუკოვსკის სამხედრო საჰაერო საინჟინრო აკადემია. მუშაობდა ავიაციაში. 16960 წლიდან იყო კოსმონავტთა რაზმში. 1969 წლის 15 ივნისს გაფრინდა კოსმოსში ხომალდ „სოიუზ-5“-ით, რომელსაც ბორის ვოლინოვი მართავდა. ასრულებდა მკვლევარი ინჟინრის ფუნქციებს. 16 იანვარს ა. ელისეევთან ერთად გადავიდა ხომალდ სოიუზ-4-ში, რომელსაც მართავდა ვ. შატალოვი და რომელიც დედამიწაზე დაეშვა 17 იანვარს. ღია კოსმოსში დაჰყო 37 წუთი.
მაგდალენა ანდერსონი

ევა მაგდალენა ანდერსონი (დ. 23 იანვარი, 1967) — შვედი პოლიტიკოსი. შვედეთის პრემიერ-მინისტრი 2021-2022 წლებში და შვედეთის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ლიდერი. 2014 წლიდან რიქსდაგის წევრი, შვედეთის ფინანსთა მინისტრი 2014 წლის 3 ოქტომბრიდან.

2021 წლის 24 ნოემბერს რიქსდაგმა აირჩია შვედეთის პირველ ქალ პრემიერ-მინისტრად, ამით შვედეთი გახდა უკანსაკნელი ქვეყანა სკანდინავიის რეგიონში, რომელმაც ქალი პრემიერ-მინისტრი აირჩია, მანამდე რეგიონის ყველა სახელმწიფოს ჰყავდა ქალი დანიშნული აღნიშნულ თანამდებობაზე.

რამდენიმე საათის შემდეგ მან თანამდებობა დატოვა ისე, რომ ოფიციალურად არც დაუკავებია. გადადგომის მიზეზი გახდა მის კოალიციაში შემავალი შვედეთის ცენტრის პარტიის (ცენტრისტების) მიერ კოალიციის დატოვება, რის გამოც, ანდერსონის მიერ შემუშავებული ბიუჯეტის პროექტი ჩავარდა.

29 ნოემბერს მაგდალენა ისევ პრემიერ-მინისტრად აირჩიეს. ამჯერად ანდერსონმა უმცირესობის მთავრობა ჩამოაყალიბა, რომელშიც თანამდებობებს მხოლოდ სოციალ-დემოკრატები იკავებდნენ.
შპიცები

შპიცები  — ძაღლის ჯიშთა მრავალრიცხოვანი ჯგუფი. ქვის ხანის პერიოდის შუაევროპული წარმოშობის ე.წ. ტორფის ძაღლისა და ბევრად გვიანდელი ე.წ. „ხიმინჯების შპიცის“ (ხიმინჯებიანი ნაგებობების მიხედვით) შთამომავლები. შპიცები კომპაქტური აგებულების მქონე ძაღლებია, აქვთ წაწვეტებული ცხვირი, მცირე ზომის ბოლოწამახვილებული მდგარი ყურები, სხვადასხვა ფერის ხშირი ფაფუკი ბეწვი. განარჩევენ გერმანულ, იტალიურ, ფინურ და იაპონურ შპიცებს. მათ შორის ყველაზე გავრცელებული არიან გერმანული შპიცები, რომელთა შორის გამოიყოფა ვოლფშპიცი, ანუ კეესჰონდი (სიმაღლე მინდაოში 43–55 სმ), დიდი (42–50 სმ), საშუალო (30–38 სმ), მცირე (23–29 სმ) და ჯუჯა, ანუ პომერანიული (18–22 სმ). შპიცები ძაღლთა მრავალი სხვა ჯიშის წინაპრები არიან, მ.შ.: ყეფიები, ჰასკი, სამოედი, ალასკური მალამუტი, აკიტა-ინუ, ამერიკული აკიტა, ჰოკაიდო, ჩაუ-ჩაუ, ევრაზიერი და სხვ. ჭკვიანი, მოსიყვარულე, კარგი ჯანმრთელობის მქონე და ხანგრძლივად მცხოვრები ძაღლებია. ძირითადად, ჰყავთ როგორც ძაღლი-კომპანიონი.
ჩინური დინგნიჩაბა

ჩინური დინგნიჩაბა, ფსეფური  — თევზი დინგნიჩაბასებრთა ოჯახისა. იზრდება 7 მეტრამდე. აქვს წაგრძელებული სხეული, ქვემოთ განლაგებული პირი, გრძელი დინგი. ამავე ოჯახის მეორე წარმომადგენლისგან განსხვავდება დინგის ხმლისებრი ფორმით, გამოსაწევი პირით და კვების ტიპით — თევზს ჭამს. ჩინური დინგნიჩაბას ხორცი ძვირად ფასობს, მაგრამ სამეურნეო მნიშვნელობა არ გააჩნია. გავრცელებულია მდინარე იანძიში. ბინადრობს ფართო წყლებში, ჩვეულებრივ, წყლის ზედა და შუა ფენაში იმყოფება, ზოგჯერ შედის დიდ ტბებშიც. ვარაუდობენ, რომ გამსვლელი თევზია. ტოფობს მარტ-აპრილში, იანძის ზემო წელზე.

ბოლო ათწლეულების განმავლობაში ჩინური დინგნიჩაბას მდგომარეობა ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის მიხედვით კრიტიკული იყო, მინიჭებული ჰქონდა კატეგორია. შეტანილი იყო -ის დანართში (1998). ჩინეთში შესულია პირველ რიგში დასაცავ ცხოველთა ნუსხაში. რაოდენობის ასე შემცირება გამოიწვია ისტორიულმა რეწვამ და საცხოვრებელი გარემოს დეგრადაციამ. 1981 წელს იანძის შუა წელზე გეჭოუბას კაშხლის აშენებამ დინგნიჩაბას გადაუკეტა ზემო წელისკენ, ტოფობის ადგილებისკენ მიმავალი გზა. 2002 წლის შემდეგ მხოლოდ 2 ზრდასრული ინდივიდის აღწერა მოხერხდა (ორივე დედალი იყო). მოზარდი თევზები ბოლოს 1995 წელს ნახეს. იმ დროს ნავარაუდები იყო, რომ ველურ ბუნებაში მხოლოდ 50-მდე ეგზემპლარი იყო დარჩენილი.

გალერეა
ჰერმან საბო

ჰერმან საბო (დ. 18 ნოემბერი, 1988, თბილისი) — უნგრული წარმოშობის ქართველი პოლიტიკოსი. პოლიტიკური პარტია „გირჩის“ წევრი. 2021 წლის 19 ნოემბრიდან საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „გირჩი“. 2021 წლის ივლისიდან ნოემბრამდე საპარლამენტო პოლიტიკური ჯგუფი „გირჩის“ აპარატის თანამშრომელი.

2012 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა სპეციალობით. 2019 წელს მთაწმინდის მაჟორიტარულ ოლქში გამართულ შუალედურ არჩევნებზე იყო „გირჩის“ კანდიდატი. მიიღო ხმების 4,76% (701 ხმა).