iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სუმბატ II არტანუჯელი

სუმბატ არტანუჯელი, ანთიპატრიკი — აშოტ კეკელას უმცროსი ძე. გურგენ -ის ძმა.

ატენის ტაძრის ერთ ახალაღმოჩენილ წარწერაში იკითხება: „მამფალი სუმბატ, ძე აშოტისი“-ო. ჩვენი აზრით, აქ უნდა იგულისხმებოდეს სუმბატ ანთიპატრიკი. თუმცა მას ქრონიკის ავტორი სუმბატ დავითის ძე ამ პატივით არ იხსენიებს, მაგრამ ცნობილია, რომ სუმბატი საერთოდ ხშირად როდი ჩამოსთვლის ამა თუ იმ ბაგრატიონის ყველა პატივს. ზემოთ დამოწმებული წარწერის გამომცემელი, ს. ბარნაველი შემდეგ აზრს გამოსთქვამს: „ისტორიულ თხზულებებში ხსენება მამფალის სუმბატ აშოტის ძისა არ გვხვდება, მხოლოდ ატენის სიონის მე-11–მე-12 საუკუნის (აკად. ივ. ჯავახიშვილის დათარიღებით ფრესკაზე (ზემო ფენა), წარმოდგენილია პორტრეტი, როგორც ეს წარწერიდან ჩანს, სუმბატ აშოტის ძისა. შესაძლოა, იგი იყოს ახლად აღმოჩენილი წარწერის მამფალი სუმბატ, რომელიც, ატენის სიონთან რაღაც დაკავშირების გამო, მოჰყვა რაძრის ახალ მოხატულობაში“ (იხ. სარა ბარნაველი – „ატენის სიონის წარწერები“. საქ. სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე, ტ. , №1-2. 1946). ეს აზრი მიუღებელია – უპირველეს ყოვლისა იმიტომ, რომ ფრესკის წარწერაშიც ამ სუმბატს მამფალი არ ეწოდება (იხ. ივ. ჯავახიშვილის „ქართველი ერის ისტორია“. 1913, გვ. 378, სურათი) და, ამას გარდა, საერთოდ საუკუნის შემდეგ ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთაგან აღარავინ იხსენიება მამფალის პატივით.
შიგერუ იოშიდა

შიგერუ იოშიდა (; დ. 22 სექტემბერი, 1878 — გ. 20 ოქტომბერი, 1967) — იაპონელი დიპლომატი და პოლიტიკოსი, რომელსაც 1946-1947 და 19448-1954 წლებში იაპონიის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა ეკავა.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
იოშიდა 1878 წელს კანაგავას პრეფექტურის ქალაქ იოკოსუდაში დაიბადა. მისი მამა, ტაკეუჩი ცუნა, მეწარმე და პოლიტიკური აქტივისტი იყო, რომელიც 1890 წელს იაპონიის პირველი პარლამენტის წევრი გახდა. იოშიდა ოჯახში თოთხმეტ შვილს შორის მეხუთე იყო. მისი დედის ვინაობა უცნობია, ვარაუდობენ, რომ იგი გეიშა იყო.

იოშიდას დაბადებიდან მალევე მისი მამა პოლიტიკური აქტივიზმის გამო დააპატიმრეს, რის შემდეგაც 1881 წელს იგი მამის მეგობარმა, მდიდარმა ვაჭარმა კენძო იაშიდამ და მისმა მეუღლემ, კოტოკომ იშვილეს. იოშიდამ სწავლა სოფლის სკოლა-ინტერნატში დაიწყო. 1889 წელს მან დაწყებითი სკოლა დაამთავრა. ამავე წელს კენძო იოშიდა გარდაიცვალა და შიგერუმ მისგან მემკვიდრეობით ქონება მიიღო. მეუღლის სიკვდილის შემდეგ კოტოკომ იოშიდა ქალაქ იოსოში გადაზრდა. 1894 წელს შიგერუმ საშუალო სკოლა დაამთავრა. იგი ხანმოკლე დროით ბიზნესის სკოლაში, შემდეგ კი კეიოს უნივერსიტეტის ფიზიკის სკოლაში სწავლობდა, რომელიც ამჟამად ტოკიოს მეცნიერების უნივერსიტეტის სახელწოდებითაა ცნობილი.

1904 წელს იოშიდამ ტოკიოს იმპერიულ უნივერსიტეტში დაიწყო სწავლა, რომელიც 1906 წელს სამართლის ხარისხით დაამთავრა. რუსეთ-იაპონიის ომში იაპონიის გამარჯვებიდან მალევე, იოშიდამ საგარეო სამსახურში მისაღები გამოცდა ჩააბარა და იაპონიის დიპლომატიური კორპუსის წევრი გახდა.

დიპლომატიური კარიერა
1906 წელს იოშიდა დიპლომატიური მისიით იმყოფებოდა ჩინეთის ქალაქ ტიანძინში, ხოლო 1907 წელს – ქალაქ შენიანში. 1912 წელს იგი კოლონიური კორეის ქალაქ ანდონში მსახურობდა. 1919 წელს იოშიდა პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაზე იაპონური დელეგაციის წევრი იყო.

2005 წელს ცენტრალურმა სადაზვერვო სააგენტომ იოშიდას წინააღმდეგ დაგეგმილი შეთქმულების შესახებ გასაიდუმლოებული მასალები გაასაჯაროვა, რომლის მიხედვითაც 1952 წელს იოშიდას მკვლელობას გეგმავდნენ, რის შემდეგაც პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას იჩირო ჰატოიამა დაიკავებდა. შეთქმულებას ტაკუშირო ჰატორი ხელმძღვანელობდა, რომელიც იაპონიის იმპერიული არმიის ოფიცერი იყო. მას 500 ათასი იაპონელი უცხადებდა მხარდაჭერას.

იოშიდას მმართველობით უკმაყოფილების გამო ლიბერალური პარტიის მრავალი წევრი ახლადჩამოყალიბებულ დემოკრატიულ პარტიაში გადავიდა, რის შედეგადაც 1954 წლის 7 დეკემბერს ლიბერალურმა პარტიამ ძალაუფლება დაკარგა. 10 დეკემბერს ქვეყანაში ახალი პრემიერ-მინისტი, იჩირო ჰატოიამა დაინიშნა.

სიკვდილი
იოშიდა 1967 წლის 20 ოქტომბერს ქალაქ ოისოში გარდაიცვალა. მიუხედავად იმისა, რომ იგი კათოლიკობას მთელი ცხოვრების მანძილზე მალავდა, მას ქრისტიანულად აუგეს წესი. იოშიდას დაკრძალვის ცერემონიას, რომელიც ტოკიოს წმინდა მარიამის სახელობის საკათედრო ტაძარში ჩატარდა, 74 ქვეყნის წარმომადგენელი დაესწრო. იოშიდა აოიამას სასაფლაოზე დაკრძალეს.
ყიზილ-ართი

ყიზილ-ართი — უღელტეხილი პამირში, იმიერალაის ქედზე. სიმაღლე 4280 მ. აღმართულია პამირის ტრაქტზე, ყირგიზეთისა და ტაჯიკეთის საზღვარზე. უღელტეხილზე გადის ოში–ხოროგის საავტომობილო გზა. ჩრდილოეთიდან ალაის ველიდან უღელტეხილზე მისასვლელი საკმაოდ დამრეცია, ხოლო სამხრეთიდან არსებული ჩასასვლელი შედარებით ციცაბოა და მიდის მდინარე მარქანსუს ფართო უდაბურ ხეობაზე.
წინამძღვრიანთკარის სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმი

წინამძღვრიანთკარის სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმი — საქართველოში პირველი სასოფლო-სამეურნეო სკოლა, რომელიც დაარსებულია 1883 წელს ილია წინამძღვრიშვილის თაოსნობითა და მოწინავე ქართველი ინტელიგენციის მხარდაჭერით მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინამძღვრიანთკარში.

სკოლაში სწავლა იაკობ გოგებაშვილის მიერ შედგენილი წესდებით და ნიკო ცხვედაძის მიერ შემუშავებული პროგრამებით მიმდინარეობდა. სკოლაში ისწავლებოდა შემდეგი საგნები: მიწათმოქმედება, მებაღეობა, მევენახეობა, მეღვინეობა, მებოსტნეობა, მეაბრეშუმოება, მესაქონლეობა, მეფრინველეობა, მეფუტკრეობა და მეტყევეობა.

1924 წელს სკოლას დაემატა სპეციალური კლასი და სასოფლო-სამეურნეო სასწავლებელი ეწოდა, 1928 წლიდან უკვე წინამძღვრიანთკარის ცენტრალური საცდელ-საჩვენებელი სასოფლო-სამეურნეო სასწავლებელი ეწოდება. 1933 წლიდან სასწავლებელს ეწოდა სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმი, ხოლო 1966 წლიდან ეწოდება წინამძღვრიშვილის სახელობის წინამძღვრიანთკარის საბაზო სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმი.

1993 წლიდან სასწავლებელი გადაკეთდა წინამძღვრიანთკარის წინამძღვრიშვილის სახელობის ჰუმანიტარულ-ეკოლოგიურ კოლეჯად, ხოლო 2008 წლიდან ორი სასწავლებლის რეორგანიზაციის (მცხეთის პროფესიული ლიცეუმის და წინამძღვრიანთკარის ჰუმანიტარულ-ეკოლოგიური კოლეჯის) შედეგად, ჩამოყალიბდა სსიპ წინამძღვრიანთკარის წინამძღვრიშვილის პროფესიული სწავლების ცენტრი. 2010 წელს მოხდა სასწავლებლის ლიკვიდაცია.

2014 წლის 17 ივნისს საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის ბრძანებით დაფუძნდა საჯარო-სამართლის იურიდიული პირი — ილია წინამძღვრიშვილის სახელობის საზოგადოებრივი კოლეჯი.

2015 წლის 22 მაისს მიენიჭა კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი, ხოლო
2020 წლის 29 ოქტომბერს საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია.
პანაჯი

პანაჯი (კონკანი ी, ინგლ. , პორტ. ) — ინდოეთის ყველაზე პატარა შტატის-გოას დედაქალაქი და გოას ჩრდილოეთ რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე მანდოვის პირას. მოსახლეობა-58 785  ადამიანი(114 759 გარეუბნების ჩათვლით). პანაჯი გოას შტატში მე-3  ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქია მარგაოსა და ვასკო და გამას შემდეგ.

ისტორია
1961 წლის დეკემბერში, პორტუგალიის კოლონიალური მმართველობის დასრულების შემდეგ, პანაჯი,  გოას დანარჩენ ტერიტორიებთან ერთად, ინდოეთის შემადგენლობაში  შევიდა. 1961-1987 წლებში პერიოდში. პანაჯი იყო გოას, დამანისა და დიუს კავშირის ტერიტორიის დედაქალაქი. 1987 წლის მაისიდან იგი გოას შტატის დედაქალაქი და გოას ჩრდილოეთ რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი გახდა.

ქალაქი პირველად მოიხსენიება 1107 წელს თავიდან პანაჯი იყო   (ძველიგოა) პატარა გარეუბანი.

რამდენიმე ეპიდემიის შემდეგ (მე -18 საუკუნის პირველი ნახევარი) ქალაქმა  უფრო და უფრო მეტი მნიშვნელობა შეიძინა: 1759 წელს აქ გადავიდა  კოლონიის გამგებლის რეზიდენცია. 1843 წელს პანაჯი გახდა კოლონიის დედაქალაქი და დაარქვეს . ინდოეთის არმიის მიერ გოას ოკუპაციის შემდეგ 1961 წელს, პანაჯი (კვლავ) გახდა გოას, დამანისა და დიუს კავშირის ტერიტორიების დედაქალაქი.

პანაჯი უდიდესი ქალაქია გოას შტატში. ამასთან, მრავალი სამთავრობო უწყებისა და ორგანიზაციის წყალობით, მნიშვნელოვნად გაიზარდა მოსახლეობის რაოდენობა.

პანაჯი მდინარე მანდოს მარცხენა სანაპიროზე მდებარეობს.  ქალაქის ცენტრში, პორტუგალიის კოლონიური არქიტექტურის სტილის ბევრი ნაგებობაა, რომელთა სიახლოვეს მდებარეობს  სხვა არქიტექტურული ღირსშესანიშნაობები. დღეისათვის პანაჯი ასევე თანამედროვე მზარდი ეკონომიკური მნიშვნელობის ქალაქია 2016 წლის 15 და 16 ოქტომბერს, პანაჯში - ის მე -8 სამიტი გაიმართა.

გეოგრაფია
პანანჯი ზღვის დონიდან 7 მ (26 ფუტი) მდებარეობს

კლიმატი
ზაფხულში ჰაერის ტემპერატურა 40 ° - ს აღწევს, ზამთარში კი იგი 20 ° - 32 ° - ს შორის მერყეობს. მუსონური პერიოდი ივლისიდან სექტემბრამდეა და ხასიათდება ძლიერი ნალექითა და ქარებით.

მოსახლეობა
2001 წელს ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 58 785 ადამიანს, კაცები 51% და ქალები 49%. წიგნიერების მაჩვენებელი 81% -ია, რაც უფრო მაღალია, ვიდრე ქვეყნის სხვა რეგიონებში. წიგნიერება მამაკაცებში 85%, ქალებში 77%. მოსახლეობის 9% 6 წლამდე ასაკის ბავშვები არიან. 2018 წლის აპრილის მონაცემებით, პანაჯის და მისი შემოგარენის მოსახლეობა 250 ათასს შეადგენდა.

ღირსშესანიშნაობები
ქალაქის ცენტრია წარმოადგენს მოედანი. აქ  მდებარეობს 1541 წელს აშენებული ღვთისმშობლის სახელობის პორტუგალიური ეკლესია. საუკუნით დათარიღებული სხვა ღირსშესანიშნაობებია მენეზეს ბრაგანცას ინსტიტუტი, მაჰალაქშის ტაძარი, ჯამა მასჯიდის მეჩეთი, წმინდა სებასტიანის სამრეკლო.

პანაჯის ღირსშესანიშნავი ადგილებია: „18 ივნისის გზა“ (ქალაქის ხალხმრავალი, სავაჭრო  ცენტრი   ტურისტებისა და ადგილობრივი მოსახლეობისათვის),  მალა სკვერი, მირამარის სანაპირო და კალას აკადემია (არქიტექტორ ჩარლზ კორეას მიერ აგებული კულტურული ცენტრი). კალას აკადემიაში იმართება  გოას კულტურისა და ხელოვნების ნიმუშების გამოფენები.

განათლება
გოას ერთადერთი უნივერსიტეტი მდებარეობს პანაჯი ტელეგაიოს გარეუბანში.
კეიოს უნივერსიტეტი

კეიოს უნივერსიტეტი — კერძო კვლევითი უნივერსიტეტი იაპონიაში, რომელიც ტოკიოში, მინატოს რაიონში მდებარეობს. უნივერსიტეტი, რომელიც ერთ-ერთი უძველესი საგანმანათლებლო დაწესებულებაა იაპონიაში, 1858 წელს ფუკუზავა იუკიჩიმ დააარსა. უნივერსიტეტს თერთმეტი კამპუსი აქვს, რომლებიც ტოკიოსა და კუნაგავაშია განლაგებული. სასწავლებელში ათი მოქმედი ფაკულტეტია, მათ შორისაა ლიტერატურა, ეკონომიკა, ბიზნესი და კომერცია, მედიცინა, მეცნიერება და ტექნოლოგია, საპოლიციო მენეჯმენტი და ფარმაცია. მსოფლიო უნივერსიტეტების რეიტინგში კეიოს უნივერსიტეტი მსოფლიოში 34-ე, ხოლო აზიაში მესამე ადგილს იკავებს.

კეიოს უნივერსიტეტი საუკეთესო გლობალური უნივერსიტეტების პროექტის წევრია, რომელიც იაპონიის განათლების, კულტურის, სპორტის, მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის სამინისტროს მიერ ფინანსდება. კეიო ერთერთია იმ ორ იაპონურ უნივერსიტეტს შორის, რომელიც მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის გლობალური უნივერსიტეტების ლიდერების ფორუმის წევრია.

უნივერსიტეტი მრავალი გამოჩენილი ადამიანის ალმა-მატერია, კეიოს კურსდამთავრებულებს შორის არიან სამი ყოფილი პრემიერ-მინისტრი, ორი ასტრონავტი და ექვსი ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის საერთაშორისო საპატიო წევრი.

კეიოს უნივერსიტეტი გაერთიანებული საგანმანათლებლო სისტემისა და ორგანიზაციის, კეიო გიჯუკუს ნაწილია, რომელიც დაწყებით და საშუალო სკოლებსაც მოიცავს.

უნივერსიტეტის მისია
წარმოგიდგენთ უნივერსიტეტის მისიას, დაფუძნებულს ფუკუზავს სიტყვაზე, რომლითაც 1896 წლის 1 ნოემბერს მან გამოსაშვებ საღამოზე სტუდენტებს მიმართ:

„კეიო გიჯუკუ არ უნდა დაკმაყოფილდეს მხოლოდ ერთი რიგითი საგანმანათლებლო დაწესებულების წოდებით, იგი უნდა იქცეს ინტელიგენციისა და კეთილშობილების ნიმუშად, რომლის ყველა სტუდენტიც საზოგადოებაში ლიდერი გახდება.“

ისტორია
კეიოს უნივერსიტეტი 1858 წელს ფუკუზავა იუკიჩის მიერ, როგორც კერძო სკოლა დაარსდა. სასწავლებელს კეიო 1868 წელს იაპონიის ისტორიული პერიოდის (1865-1868) პატივსაცემად დაერქვა, რომელიც წინ უსწრებდა მეიძის რესტავრაციას. 1890 წელს კეიომ, როგორც კოლეჯმა დაიწყო ფუნქციონირება. კონსორციუმზე მსოფლიო ქსელის თავჯდომარემ, ალბერტ ვეზამ აღნიშნა, რომ „კეიოს უნივერსიტეტი იაპონიაში კომპიუტერული მეცნიერებების საუკეთესო კვლევითი ცენტრია.“

სწავლის საფასური
სხვა ქვეყნებისგან განსხვავებით, იაპონიაში უნივერსიტეტში სწავლის პირველ წელს სწავლის საფასურის გარდა აუცილებელია ჩარიცხვის საფასურს გადახდა, რის გამოც დარჩენილ წლებთან შედარებით, სტუდენტებს პირველი წელი შედარებით ძვირი უჯდებათ. კეიოს უნივერსიტეტში საბაკალავრო პროგრამაზე ჩარიცხვის საფასური 200 ათასი იენია, ხოლო სამაგისტრო პროგრამაზე – 310 ათასი იენი.

კურსდამთავრებულები
866 კურსდამთავრებულთა ასოციაციაში კეიოს 320 ათასი კურსდამთავრებული ჰყავს. კეიოს გამოჩენილ კურსდამთავრებულებს შორის არიან იაპონიის პრემიერ-მინისტრები: იუნიჩირო კოიზუმი (2001-2006), რიუტარო ჰაშიმოტო (1996-1998) და ცუიოში ინუკაი (1931-1932). აგრეთვე მრავალი კურსდამთავრებული ტოკიოს საფონდო ბირჟის წამყვანი კომპანიის აღმასრულებელი დირექტორია.
ვასკო-და-გამა

ვასკო-და-გამა (კონკანი  ा्ो; პორტუგ. და ინგლისური , ხშირად შემოკლებით ვასკო) — ქალაქი გოას შტატში ინდოეთის დასავლეთ სანაპიროზე.  სახელი ეწოდა პორტუგალიელი მოგზაურის ვასკო და გამას პატივსაცემად.

გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს ნახევარკუნძულის დასავლეთ ნაწილში, მდინარე ზუარის პირას, გოას დედაქალაქ პანაჯიდან დაახლოებით 30 კმ-ზე და დაბოლიმის აეროპორტიდან დაახლოებით 5 კმ-ზე.

ისტორია
ვასკო და გამა დაარსდა 1543 წელს. ის პორტუგალიურ ქალაქად რჩებოდა 1961 წლამდე, ვიდრე გოა ინდოეთს არ შეუერთდა.

მორმუგაოს პორტი, რომელიც აშენდა  1888 წელს, ინდოეთის ერთ-ერთი მთავარი პორტია.

ვასკო და გამა, ვიდიგუეირას პირველი გრაფი, პირველი ევროპელი იყო, ვინც ინდოეთის ნაპირებამდე  ზღვით მივიდა.  მან გოამდე მიაღწია 1524 წლის 11 სექტემბერს, თუმცა სამი თვის შემდეგ კოჩში გარდაიცვალა და  საბოლოოდ მისი ნეშტი პორტუგალიაში გადაასვენეს.

ქალაქს ზოგჯერ სამბჰაჯი ნაგარს უწოდებენ. სამბჰაჯი იყო მარათჰას იმპერიის დამაარსებლის შივაჯის უფროსი ვაჟი. რამდენჯერმე იყო მცდელობა, რომ  ქალაქისთვის სახელი გადაერქმიათ და ეწოდებინათ სამბჰაჯი ნაგარი  ეს აისახა მთავრობის ანგარიშებში. ამასთან, ოფიციალური ჩანაწერი, თუ როდის ერქვა ქალაქს ხსენებული სახელი ვერ მოიძებნა. საბოლოოდ ეს შეთავაზება უარყვეს,  როგორც პოლიტიკური ნაბიჯი.

ინდოეთის სამხედრო- საზღვაო ფლოტი გოას საზღვაო ზონაში (ბაზა),  რომელიც მდებარეობს ვასკოში  აკონტროლებს დაბოლიმის აეროპორტს  და ფაქტობრივად, მთელ ტურიზმს, რომელზეც დამოკიდებულია გოას ეკონომიკის მდგომარეობა.

საათის კოშკის განახლება
2015 წელს მორმუგაოს მუნიციპალურმა საბჭომ გადაწყვიტა ქალაქის ცენტრში, მუნიციპალურ ბაზართან მდებარე საათის კოშკის განახლება. 1938 წელს აშენებული კომპლექსი არის არტ დეკორის არქიტექტურის მაგალითი. სარემონტო სამუშაოები დასრულდა 2017 წელს საქველმოქმედო ფონდის ფინანსური მხარდაჭერით. საათი  ჩამოიტანეს ნაშიკიდან.

ტურიზმი
ბოგმალოს სანაპირო მდებარეობს ვასკოდან 8 კილომეტრში. ეს პლაჟი საკმაოდ საშიშია, რადგან  აქვს წყალქვეშა დინებები.

ახლომდებარე პლაჟების გარდა, ქალაქი ვასკო მოკლებულია ტურისტულ ღირსშესანიშნაობებს. მნიშვნელოვანი ნაგებობაა  400 წლის (წმინდა ანდრიას ეკლესია), რომელიც  ქალაქის შესასვლელში მდებარეობს. ტურისტებს შორის პოპულარულია სამხედრო-საზღვაო ავიაციის მუზეუმი აეროპორტის მახლობლად. ის ერთ-ერთია  ინდოეთის სამი სამხედრო-საზღვაო ავიაციის მუზეუმიდან. იგი მოგვითხრობს ინდოეთის საზღვაო ავიაციის ევოლუციისა და ისტორიის შესახებ თვითმფრინავების ექსპონატებისა და იშვიათი ფოტოების საშუალებით.

ვასკო ცნობილია - ის ყოველწლიური გამოფენით [ რომელიც ტარდება ინდუისტური მთვარის თვეში შრავანში, ნაგ პანჩამის ფესტივალის წინ.

სპორტი
ფეხბურთი ვასკოში ყველაზე პოპულარული სპორტია. საფეხბურთო ლიგის ჩემპიონატში   ქალაქის ორი გუნდი მონაწილეობდა.

ტილაკ მეიდანი არის 6000 ადგილიანი საფეხბურთო მოედანი, რომელიც მდებარეობს ქალაქში. სტადიონმა საფეხბურთო  ლიგის მატჩებს უმასპინძლა 2013 წლის აპრილში.

ქალაქში ასევე  პოპულარული სპორტის სახეობაა კრიკეტი.
ამბა (მაჰაბჰარატა)

ამბა (, „დედა“, „დედი“)  — ინდური ეპოსის „მაჰაბჰარატის“ პერსონაჟი. კაშიის მეფე კაშის უფროსი ქალიშვილი, ამბიკასა და ამბალიკას და. ამბა მოიტაცა ქურუს პრინცმა ბიშმამ და ამბა მას თავის უბედურობაში ადანაშაულებს. ცხოვრებაში მისი ერთადერთი მიზანი მისი განადგურება გახდა, რისთვისაც იგი მეორედ დაიბადა, როგორც შიხანდინი (ამბას რეინკარნაცია) მეფის დრუპადას ქალიშვილი და პანდავების ცოლის, დრაუპადის და.

ბიოგრაფია
ამბა კაშიის მეფის უფროსი ქალიშვილი იყო. მას ჰყავდა ორი უმცროსი და — ამბიკა და ამბალიკა. ამბა სანსკრიტში გავრცელებული სიტყვაა და აღნიშნავს დედას, ასევე ვედების დედას მნიშვნელობით.

პოემა მოგვითხრობს ამბას და მისი დების სვაიამვარას — მთხოვნელებისგან ქმრის არჩევის ცერემონიას შესახებ. ამბა და საუბალას მეფე სალვა საიდუმლოდ შეყვარებულები იყვნენ და ამბა ჰპირდებოდა, რომ სვაიამვარაზე მას ქმრად აირჩევდა. ბიშმამ შეიტყო სამი მშვენიერი პრინცესის სვაიამვარას შესახებ და გადაწყვიტა მათი მოგება თავისი მისთვის — ვიჩიტრავირიასთვის. ჩასვლისთანავე ბიშიმამ განაცხადა, რომ პატარძლების მოტაცებას აპირებს და შეკრებილებს მისი შეჩერება შესთავაზა. ბიშიმამ პრინცესები ეტლში ჩასვა და მოიტაცა. მეფეები მისდევდნენ და ისრებს ესროდნენ მას, ბიშიმამ ისინჯ დაამარცხა. სალვამ ბიშიმა დუელზე გამოიძახა; ბიშმამ აჯობა და დაჭრა სალვა, მაგრამ სიცოცხლე შეუნარჩუნა. ბიშმამ ქალების ვიჩიტრავირაზე ქორწინების მოწყობა დაიწყო, მაგრამ ამბა მივიდა ბიშიმასთან და ბრაჰმანების საბჭოსთან და გაამხილა, რომ სალვა უყვარდა და მის არჩევას აპირებდა. ბიშმამ ამბა გაუშვა და ძმას მისი დები დაუტოვა.

ამბა სალვასთან დაბრუნდა, მაგრამ მას აღარ უნდოდა ამბაზე ქორწინება, რადგან ის უკვე სხვა კაცისთვის იყო განკუთვნილი, ბიშმამ ის დაამარცხა და ამბა ბიშმას ეკუთვნოდა. გულმოკლული ამბა ტყეში წავიდა. სხვა ვერსიით ის ბიშმასთან დაბრუნდა და დაადანაშაულა ის სალვას გადაწყვეტილებაში, ბიშმამ სცადა ის ისევ ძმისთვის გაერიგებინა, მაგრამ მას არ უნდოდა ქორწინება ქალზე, რომელსაც სხვა უყვარდა. ამბამ ბიშმას შესთავაზა მასზე ქორწინება, მაგრამ ის ცელიბატს იცავდა და უარი უთხრა. ამბაზე უკვე სამმა კაცმა თქვა უარი. მან სცადა სხვა მეფეებისთვის ბიშმას დამარცხება ეთხოვა, მაგრამ ისინი შეუშინდნენ მის სიძლიერეს. ამბა ტყეში მიდის და ევედრება ღმერთებს შურისძიებისთვის.

ამბამ დახმარება ბრძენებს სთხოვა, მათ ბევრი იფიქრეს და მამამისთან დაბრუნება შესთავაზეს, მაგრამ ამბა უარზე იყო. მაშინ ის ვიშნუს ავატარ პარაშურამასთან მიიყვანეს, რომელიც დაეთანხმა, რომ ბიშმა შურისძიებას იმსახურებდა და მის განადგურებას შეპირდა. ბრძოლა მის და ბიშმას შორის ფრედ დასრულდა და მან ამბას ბიშმას დაცვის ქვეშ ყოფნა ურჩიამ განრისხებული ამბა ასკეტიზმის პრაქტიკას იწყებს მიზნის მისაღწევად. ის დიდი ხნის განმავლობაში მისდევდა ასკეტიზმს, არ ჭამდა და არ ეძინა, ლოცულობდა, ბანაობდა წმინდა მდინარეებში და იკრებდა ძალებს. მის წინაშე ქალღმერთი განგა, ბიშმას დედა გამოცხადდა და მისი მიზნის გაგების მერე ამბა ასეთივე სასტიკ და მშრალ მდინარედ — მდინარე ამბად აქცია, თუმცა მდინარედ ამბას მხოლოდ ნახევარი იქცა. ღმერთმა ვიშნუმ მას სურვილი აუსრულა — შემდეგ ცხოვრებაში ამბა კაცი იქნება და შეეძლება ბიშმას შეებრძოლოს, მას ემახსოვრება ბიშმას მიმართ ზიზღი. მადლიერი ამბა თავს იწვავს რიტუალურ ცეცხლში. შემდეგ ცხოვრებაში ის ბიშმას კლავს, თუმცს სიკვდილი თვითონ ბიშმასაც უნდოდა.
ამხერის გორა

ამხერის გორა — არქეოლოგიური ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ სამყურეში. აქ გამოვლენილია მტკვარ-არაქსის კერამიკული ჭურჭლის ფრაგმენტები, გვიან ბრინჯაოს, ადრერკინის ხანის და ადრეული შუა საუკუნეების ნაშთები, ხოლო მთის თხემზე შემორჩენილია ფეოდალური ხანის ამხერის ციხის მართკუთხა ნაგებობის ნანგრევები. ასევე მნიშვნელოვანია აქ ქვის ხანის სადგომის არსებობაც. ამხერის გორის ფერდობსა და ძირში აკრეფილია ანდეზიტ-ბაზალტის ქვისაგან დამზადებული იარაღ-ანატკეცები. მთლიანად კომპლექსი 49 ერთეული ნაკეთობისაგან შედგება. აქედან ნაწილი იარაღია ნაწილი კი წარმოების ნაშთი. მათ შორის გვხვდება სხვადასხვა ზომის ნუკლეუსები, საჩეხი და საჭრელი იარაღები და სხვა.
მარგაო

მარგაო (ინგლ. , კონკანი: ां) —სიდიდით მეორე ქალაქი გოას შტატში. მდებარეობს კოლვასა და ბენაულიმის პოპულარული სანაპიროებიდან 6 კილომეტრზე. იგი განლაგებულია მდინარე სალის ნაპირზე და წარმოადგენს   სამხრეთ გოას რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს. მოსახლეობის რაოდენობით მეორე ადგილზეა შტატში ვასკოს შემდეგ.

ეკონომიკა
მარგაო გოას კომერციული დედაქალაქია. ქალაქს ზოგჯერ მადგაონს უწოდებენ. იგი გამოირჩევა კარგი ხარისხის გზებით, სარკინიგზო და საგზაო კომუნიკაციების განვითარებული ქსელით. მარგაო ითვლება გოას ნაყოფიერ რეგიონად და მსხვილ მიწის მესაკუთრეთა რამდენიმე დიდი ოჯახის სამფლობელოა.

ისტორია
მონტეს სამლოცველოდან, რომელიც 1820 წელს პატარა მწვერვალზე აშენდა, იშლება ქალაქის ხედი.. გაქრისტიანებიდან მოკლე პერიოდში, მარგაოში იეზუიტებმა 1564 წელს ააგეს ეკლესია, რომელიც 10 წლის შემდეგ მუსლიმებმა გაანადგურეს. 1645-დან 1675 წლამდე პერიოდში მის ადგილას აშენდა სულიწმინდის ეკლესია.  მის წინ მდებარეობს მართკუთხა პარკი მანგოს ხეებით. მარგაოში მაისის ბოლო კვირას აღინიშნება სულიწმინდის დღე. ადგილობრივები ამ დღეს გამოფენაზე ყიდულობენ გამხმარ თევზს, კრევეტებს და ხახვს.

მარგაოს ერთ-ერთი მთავარი ღირსშესანიშნაობაა პანდავას გამოქვაბულები, რომლებიც მდებარეობს აგუემ ალტოში, წმინდა სებასტიანის სამლოცველოსთან. გამოქვაბულები კლდეში იქნა ამოკვეთილი ახალი წელთაღრიცხვის   მე-5-6 საუკუნეებში. პანდავას გამოქვაბულებთან დაკავშირებულია სხვადასხვა მისტიკური ისტორია. არსებობს ვერსია, რომ ის  ბუდისტი ბერების ქმნილებაა. გამოქვაბულებს აქვს ფრესკებით მოხატული ხუთი "დარბაზი", რომელთაგან ზოგი შეიცავს საუკუნის წარწერებს. გამოქვაბულები შრი რუდრეშვარის ტაძრიდან 100 მეტრშია. ქალაქ არვალემის მახლობლად მდებარე  ჩანჩქერი  ამ ადგილების ერთ-ერთი ულამაზესი სანახაობაა.

მარგაოს სამხრეთით, შტატის სამხრეთ ნაწილში აგებული ინდუისტური ტაძრები  ინდუისტური პანთეონის მთავარ ღმერთებს ეძღვნებათ: ღმერთ შივას, განეშას და დედა ქალღმერთ დურგას, რომლებსაც ადგილობრივი მოსახლეობა დიდ პატივს სცემს.

ტრანსპორტი
ქალაქში ჩასვლა  შესაძლებელია მატარებლით  ბომბეიდან (მუმბაი) და ბანგალორიდან. მარგაოში მდებარეობს გოას მთავარი რკინიგზის სადგური, სადაც დადიან მატარებლები დელიდან და ქვეყნის სხვა ნაწილებიდან.

უახლოესი აეროპორტია გოას საერთაშორისო აეროპორტი (დაბოლიმის აეროპორტი), რომელიც მარგაოდან მდებარეობს 23 კილომეტრზე.

დემოგრაფია
მამაკაცები ქალაქის მოსახლეობის 51% -ს შეადგენენ, ხოლო ქალები- 49%-ს. წერა – კითხვის საშუალო მაჩვენებელი ქალაქში  76% –ია, რაც 59,5% –ზე მაღალია. მამაკაცთა წიგნიერების მაჩვენებელი  79%-ია, ხოლო ქალების -73%. მარგაოში მოსახლეობის 11% 6 წლამდე ასაკისაა.

კლიმატი
ზაფხულში ჰაერის ტემპერატურა 40 ° - ს აღწევს, ზამთარში კი იგი 20 ° - 32 ° - ს შორის მერყეობს. მუსონური პერიოდი ივლისიდან სექტემბრამდეა და ხასიათდება უხვი ნალექითა და ქარით.
ტომას რემენგესაუ

ტომას რემენგესაუ (დ. 28 თებერვალი, 1956) — პალაუელი პოლიტიკოსი. რემენგესაუ იყო პალაუს ვიცე-პრეზიდენტი 1993-2001 წლებში. 2001-2009 წლებში იყო პალაუს რიგით მე-7 პრეზიდენტი. 2013-2021 წლებში იყო პალაუს რიგით მე-9 პრეზიდენტი. მამამისი იყო ტომას რემენგესაუ, რომელიც იყო პალაუს პრეზიდენტი 1985, 1988-1989 წლებში.
ბჰიშმა (მაჰაბჰარატა)

ბჰიშმა (ბიშმა; ბჰიშმა პიტამაჰა, განგაპუტრა ბჰიშმა - ინდური ეპოსის "მაჰაბჰარატას" პერსონაჟი. კურუს მეფის შანტანუს და მდინარის ქალღმერთის განგის მერვე ვაჟი [://../?=4&=73. იგი პანდავებისაც და კაურავების ნათესავიც იყო მისი ნახევარძმიდან, ვიჩიტრავირიადან (სატივატის ვაჟი). სწავლობდა ვიშნუს მეექვსე ავატარ პარაშურამასთან. თავისი დროის ერთ-ერთი უძლიერესი მეომარი, ცნობილია თავისი ცელიბატის ფიცით (სახელი ბჰიშმა ნიშნავს "ის, ვინც მკაცრ ფიცს იცავს"). მამამისისგან მიიღო უკვდავების ძღვენი - მას შეეძლო უკვდავი დარჩენილიყო ან სიკვდილის დრო თვითონ აერჩია.

ბიოგრაფია
გაჩენა და ყრმობა
მეფე შანტანუმ მდინარე განგის ნაპირზე მშვენიერი ქალი (ქალღმერთი განგა) დაინახა და ცოლობა სთხოვა. იგი დათანხმდა, მაგრამ ერთი პირობით: შანტანუ არასდროს არ შეეკითხებოდა მას მისი ქმედებების მიზეზებს. შანტანუ დათანხმდა, ისინი დაქორწინდნენ და მათ ვაჟი შეეძინა, მაგრამ მისი დაბადებიდან ცოტა ხანში განგამ ის მდინარეში დაახრჩო. შანტანუ ვერ ეკითხებოდა მას მიზეზებს და განგამ მიყოლებით შვიდი ვაჟი დაახრჩო. ბოლოს გულმოკლულმა მეფემ მერვე ვაჟის დახრჩობა არ გაუშვა. განგამ აუხსნა, რომ მისი რვა შვილი დაწყევლილი იყო - მერვე შვილის წყევლა დედამიწაზე ხანგრძლივი ცხოვრება იყო. განგამ მერვე ვაჟი - ბჰიშმა გასაზრდელად ცაში აიყვანა და გაუჩინარდა. სხვადასხვა სამყაროში მან ბჰიშმა ბრძენებს მიაბარა და საბოლოოდ მამამისთან დააბრუნა დედამიწაზე, რადგან ახლა ის მეფობისთვის მზად იყო.

მომავალი მეფე დიდი სიყვარულით სარგებლობდა, მაგრამ შანტანუს მეთევზე ქალი შეუყვარდა და ცოლობა სთხოვა, ქალის მამამ კი უთხრა, რომ მარტო მაშინ დართობდა ნებას, თუ მისი შვილიშვილები მემკვიდრეები გახდებოდნენ. შანტანუმ დიდი მწუხარებით უარი უთხრა, მაგრამ ბჰიშმამ ტახტი დათმო მამას ბედნიერებისთვის, ცელიბატის ფიცი დადო და მამისგან საკუთარი სიკვდილის მართვის უნარი მიიღო.

ამბას შურისძიება
წლების შემდეგ ბჰიშმამ ახალი მეფისთვის და მისი ნახევარი ძმისთვის ცოლების მოპოვება გადაწყვიტა და კაშიის პრინცესები გაიტაცა. მათგან უფროსს - ამბას - სხვა კაცი, სვარა, უყვარდა და ბჰიშმამ ის გაუშვა, მაგრამ დამარცხებულმა სვარამ, რომელმაც ვერ შეაჩერა ამბას გატაცება, აღარ ისურვა მასზე ქორწინება. ამბამ ბჰიშმაზე შურისძიების ფიცი დადო. ამბას ბჰიშმას ყოფილი გურუ - პარაშურამა დაუდგა გვერდში და ბჰიშმას შეებრძოლა, მაგრამ ვერ დაამარცხა.

კურუკშეტრას ომი
შემდგომში მას მოუწია მონაწილეობის მიღება კონფლიქტში მისი ნახევარი ძმის შვილიშვილების შორის, მას ორივე უყვარდა და ომმა ძალიან დაღალა. მან ვერ მოახერხა მშვიდობა დაემყარებინა, ორივე მხარე ადანაშაულებდა არასრული ძალის გამოყენებაში. საბოლოოდ, ომის დასრულებისთანავე, მან სიკვდილი ისურვა. ამბას რეინკარნაცია ადრე ქალი იყო და მას ფიცი ჰქონდა დადებული, რომ ქალს ან იმას, ვინც ოდესღაც ქალი იყო არ ავნებდა, ამიტომ ბრძოლის დროს ის მის მხარესაც არ იყურებოდა და მისი მხრიდან მტერმა - ანჯუნამ ისრებით დაფლითა ბჰიშმას სხეული. ის ისრების საწოლზე გარდაიცვალა 58 ღამის შემდეგ. ამბას შურისძიება შესრულდა, რადგან მისი რეინკარნაცია ბიშმას სიკვდილის არაპირდაპირი მიზეზი გახდა.