iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პანაჰ ალი-ხანის სასახლე

პანაჰ ალი-ხანის ან იმირატი პანაჰ ალი-ხანის (აზერბ. ) სასახლე — ყარაბახის ხან პანაჰ ალი-ხან ჯევანშირის რეზიდენცია ქალაქ აგდამში. სასახლის სიახლოვეს მდებარეობს იმარატის სამარხი — ჯევანშირების საგვარეულო სასაფლაო. ქალაქ აგდამის სახელი მომდინარეობს საამიროს რეზიდენციიდან. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 2001 წლის 2 აგვისტოს განკარგულებით სასახლე, როგორც ადგილობრივი მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი, სახელმწიფო დაცვას გადაეცა.

აღწერა
ნაგებობა საზეიმო სასახლეებისგან მოშორებითაა. ეს ფეოდალური მმართველობის საცხოვრებელი სახლია, რომელიც აღმართისკენ მიმავალ გზაზე მდებარეობს.

პანაჰ ხანის სახლი ერთმანეთთან პერპენდიკულარულად განთავსებული ორი ნაგებობისაგან შედგებოდა. მთავარი ნაგებობა წარმოადგენს რამდენიმე სვეტოვან დარბაზს, რომლებიც დაჯგუფებულია სამხრეთის მიმართულებით ორიენტირებული ეივნიანი ცენტრალური გუმბათოვანი დარბაზის გარშემო. დარბაზი ეივნით — დივან-ხანე — მდიდარი ადამიანის ოფიციალური სასახლის ნახევარს წარმოადგენს. ძეგლის ეივანი გადაწყვეტილია სამსაფეხურიანი თაღით. წვეტიანი თაღები მონოლითური, დაუჭრელი ქვების სვეტებზე ძევს. მთლიანობაში ეივანს პორტიკის გამოსახულებითი ფორმა ჰქონდა, შენობის ცენტრალურ შესასვლელში.

მთავარი დარბაზი გადახურული იყო რვაკუთხა გუმბათით, რომელიც ზედა ნაწილში ფარნის ფორმის დაშენებული ნაწილით მთავრდებოდა. ასეთი მოწყობა შეიძლება მივამსგავსოთ "კარამადის" ტიპის საცხოვრებელ სახლს, რომელსაც ჭერის ცენტრში კვამლის გასასვლელი ნახვრეტი აქვს.

პანაჰ ხანის სასახლე საინტერესოა, როგორც საცხოვრებელი სახლის ნიმუში. ის აზერბაიჯანის ტიპური საცხოვრებლის თვისობრივი მსგავსების მახასიათებლებს ატარებს. ამ მსგავსების ელემენტებია — ერთი მხრივ, გუმბათოვანი დარბაზი ეივნით, მეორე მხრივ, სვეტებიანი ოთახები, მრავალრიცხოვანი ნიშის არსებობა, მთავარი საცხოვრებელი კორპუსების ორიენტაცია სამხრეთით და სხვა. სასახლესთან კავშირზე მეტყველებს პერიმეტრში ორდუბადისა და აბშერონის საცხოვრებელი სახლების ერთრიგად განლაგების მცდელობაც.
ეველინ მანდელა

ეველინ მანდელა იგივე ეველინ მასე დ. 18 მაისი, 1922 — გ. 30 აპრილი, 2004) — სამხრეთაფრიკელი ექთანი, ნელსონ მანდელას პირველი ცოლი (1944-1958) და ოთხი შვილის დედა.

ბიოგრაფია
ეველინ მასე დაიბადა ნგკობოში, კოსას (ბანტუს ტომის ხალხი) ოჯახში. ეველინის მამა, მეშახტე, მაშინ გარდაიცვალა, როდესაც გოგონა ჯერ კიდევ ძალიან პატარა იყო. დედის გარდაცვალებისას ეველინი 12 წლის იყო. ეველინსა და მის დაზე-კეიტზე ზრუნვა უფროს ძმამ, სემ მაიზამ აიღო საკუთარ თავზე. სემ მაიზა მორწმუნე ქრისტიანი იყო. მას ახლო მეგობრული ურთიერთობა ჰქონდა დეიდაშვილ უოლტერ სისულასთან. ისინი ერთ სკოლაში სწავლობდნენ 1928 წელს. სისულა იოჰანესბურგში გადავიდა სოუეტოს რაიონში. აქ მან სახლი მიიღო ორლანდოს დასახლებაში. მოგვიანებით მასთან სემი გადავიდა.

ქვეყანაში მიმდინარე მოვლენების გავლენით სემმა და უოლტერმა დაიწყეს პოლიტიკური ლიტერატურის კითხვა და შეუერთდნენ აფრიკის ეროვნულ კონგრესს. 1939 წელს ეველინი თავის ძმებთან საცხოვრებლად გადავიდა . მას სურდა გარდაცვლილი დედის სურვილის თანახმად, ჰილბროუს ქალაქის საავადმყოფოში  მედდის პროფესიას დაუფლებოდა. ეველინი იქ  დაუმეგობრდა ვალტერის მეგობარს, ალბერტინას, რომელზეც ვალტერი 1944 წელს დაქორწინდა.

თავისი დეიდაშვილის უოლტერ სისულას და მისი მეუღლის ალბერტინას მეშვეობით გოგონამ  გაიცნო ნელსონ მანდელა. როგორც მოგვიანებით იხსენებდა: ყმაწვილი დანახვისთანავე შეუყვარდა. ისინი რამდენიმე თვის განმავლობაში ხვდებოდნენ ერთმანეთს. შემდეგ მანდელამ ხელი სთხოვა. საქორწინო ცერემონია 1944 წლის 5 ოქტომბერს შედგა იოჰანესბურგის ადგილობრივი სასამართლოს შენობაში.სიღარიბის გამო, მათ მათ ვერ შეძლეს საქორწილო სუფრის გაშლა. წყვილს ოთხი შვილი შეეძინა. ამასთან მათ ქორწინებას ბზარი გაუჩნდა. ნელსონ მანდელა აქტიურად იყო ჩართული აფრიკის ეროვნული კონგრესის საქმიანობაში. ეველინს პოლიტიკა არ აინტერესებდა. როგორც ნელსონ მანდელას და ლიბი აღნიშნავდა: ეველინს სიტყვის გაგონებაც კი არ უნდოდა პოლიტიკაზე.  ის იეჰოვას მოწმეების წევრი გახდა. ამავე დროს, მეუღლეს მუდმივ  ღალატში ადანაშაულებდა.

1958 წელს წყვილი ეველინი ქმარს გაშორდა. ნელსონ მანდელამ იმავე წელს ცოლად მოიყვანა ვინი.

ეველინმა ბავშვები წაიყვანა და კოფიმვაბუში გადავიდა საცხოვრებლად. იქ სასურსათო   მაღაზია გახსნა. ამ დროს ნელსონ მანდელა აქტიურ პოლიტიკურ საქმიანობას ეწეოდა. გასული საუკუნის 90-იან წლებში იგი გაათავისუფლეს ციხიდან და გახდა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი. ეველინი 1998 წელს დაქორწინდა ბიზნესმენ სიმონ რაკიფაილზე.

ეველინი გარდაიცვალა 2004 წლის 30 აპრილს. მისი გარდაცვალება საერთაშორისო პრესის ყურადღების ცენტრში მოექცა, ვინაიდან დაკრძალვაზე იმყოფებოდნენ ნელსონ მანდელა, მისი მეორე ცოლი ვინი მანდელა და მესამე ცოლი გრასა მაშელი.
მარია დოლორეს დე კოსპედალი

მარია დოლორეს დე კოსპედალ გარსია (, დ.13 დეკემბერი, 1969, მადრიდი, ესპანეთი) — ესპანელი სახელმწიფო მოღვაწე, იურისტი და პოლიტიკოსი. ესპანეთის სახალხო პარტიის გენერალური მდივანი 2008 წლის ივნისიდან. მარიანო რახოის მმართველობისას იყო ეპანეთის თავდაცვის მინისტრი, 2016 წლის 4 ნოებრიდან 2018 წლის 7 ივნისამდე. მეთორმეტე მოწვევის ესპანეთის დეპუტატთა კონგრესის წევრი 2016-2018 წლებში. 2018 წლიდან მან შეწყვიტა პოლიტიკური კარიერა და დაუბრუნდა იურიდიულ საქმიანობას.

ბიოგრაფია
მარია დოლორეს დე კოსპედალი დაიბადა 1969 წლის 13 დეკემბერს მადრიდში. იგი იზრდებოდა ალბასეტეში, სწავლობდა „ -ს“ საჯარო სკოლაში. უმაღლესი განათლება მიიღო წმინდა პავლეს სახელობის კერძო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. 1991 წელს ბასკეთში მუშაობდა პროკურორად. 1992 წელს გადავიდა განვითარების, შემდგომ კი სოციალური განვითარების სამინისტროში. 1998-ში მუშაობდა აშშ-ში, ესპანეთის საელჩოში, კონსულტანტად. 1999 წელს დანიშნეს სოციალური განვითარებისა და შრომის სამინისტროს ტექნიკურ გენერალურ დირექტორად. მოგვიანებით დასაქმებული იყო სახელმწიფო მმართველობისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროში. ამავე წელს შეუერთდა ესპანეთის სახალხო პარტიას.

2006 წლის ივნისში მარია კოსპედალი არჩეულ იქნა ესპანეთის სახალხო რესპუბლიკის თავმჯდომარედ კასტილია-ლა-მანჩას განყოფილებაში. ორი წლის შემდეგ, მარიანო რახოიმ იგი პარტიის გენერალური მდივნის თანამდებობაზე დანიშნა და იგი გახდა პირველი ქალი აღნიშნულ პოზიციაზე. 2006 წელს ის ესპანეთის სენატის შემადგენლობაშიც შევიდა, არჩევნებამდელი შედეგებით. განმეორებით აირჩიეს სენატის შემდგომ მოწვევაში. იგი ფიგურირებდა პარტიის ხაზინდართან, ლუის ბარსენასთან კორუფციასთან დაკავშირებულ სკანდალში.

2011 წელს კასტილია-ლა-მანჩაში არჩევნების შედეგად გამარჯვების შემდეგ დატოვა სენატორის თანამდებობა. 2011 წლის ივნისიდან 2015 წლამდე იგი იკავებდა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას ასევე ავტონომიურ გაერთიანება კასტილია-ლა-მანჩაში. 2015 წლის მაისის რეგიონალურ არჩევნებში ესპანეთის სახალხო პარტიამ ხმების უმრავლესობა მიიღო, თუმცა მთავრობა ჩამოაყალიბა ესპანეთის სოციალისტურმა მუშათა პარტიამ „პოდემოსის“ დახმარებით. 2016 წლიდან იკავებდა ესპანეთის ქვედა პალატის დეპუტატის ადგილს.

2016 წლის 3 ნოემბერს დოლორეს დე კოსპედალი დანიშნეს ესპანეთის თავდაცვის მინისტრად, მარიანო რახოის მინისტრთა კაბინეტში და იკავებდა თანამდებობას 2018 წლის ივნისამდე. ამავე წლის ივლისში კანდიდატურა წამოაყენა პარტიის თავმჯდომარეობაზე, თუმცა პრაიმერიზში დამარცხდა სორაია დე სანტამარიასა და პაბლო კასადოსთან.

მარიამ 2018 წლის 7 ნოემბერს დატოვა დეპუტატის მანდატი, უარი თქვა პოლიტიკურ კარიერაზე და განაცხადა, რომ ესპანეთის უზენაეს სასამართლოში პროკურორად აპირებდა მუშაობის გაგრძელებას.

მარია 1995-1998 წლებში ქორწინებაში იმყოფებოდა არისტოკრატ ხოსე ფელიქს ვალდივეს-გონსალესთან, შედეგად ისინი განქორწინდნენ და ეკლესიაში ჯვარიც კი აიყარეს. კოსპედალი 2009 წლიდან ქორწინებაშია მეწარმე და ფინანსისტ იგნასიო ლოპეს დელ იეროსთან, რომლისგანაც ჰყავს შვილი — რიკარდო.

2020 წლის 24 მარტს ქმართან ერთად დაუდასტურდა -19, თუმცა მსუბუქ ფორმებში.
ჩელსი კლინტონი

ჩელსი ვიქტორია კლინტონი (ინგლ. დ. 27 თებერვალი, 1980, ლიტლ-როკი) — ამერიკელი საზოგადოებრივი აქტივისტი და მწერალი.ამერიკის შეერთებული შტატების ყოფილი პრეზიდენტის ბილ კლინტონისა და ყოფილი ყოფილი სახელმწიფო მდივნის და 2016 წლის აშშ-ს პრეზიდენტობის კანდიდატის ჰილარი კლინტონის ერთადერთი შვილი. იგი 2011–2014 წლებში იყო –ის სპეციალური კორესპონდენტი და ახლა მუშაობს კლინტონის ფონდში და   -ში. ამავე დროს მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ფონდში და შედის მმართველთა საბჭოში.

ბიოგრაფია
ჩელსი კლინტონი დაიბადა 1980 წლის 27 თებერვალს ლიტლ- როკში (არკანზასი). ბავშვობაში მამა- ბილ კლინტონი არკანზასის  შტატის გუბერნატორი იყო. როდესაც ბილ კლინტონი ამერიკის  შეერთებული შტატების პრეზიდენტი გახდა 1993 წელს, ჩელსი თეთრ სახლში გადავიდა.

1997-2001 წლებში ჩელსი სტენფორდის უნივერსიტეტში სწავლობდა. დაამთავრების შემდეგ აიღო  ბაკალავრის დიპლომი ისტორიაში.  2010 წელს მან მიიღო მაგისტრის ხარისხი მედიცინაში კოლუმბიის უნივერსიტეტის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სკოლაში. 2012 წელს მან დაიწყო მასწავლებლობის კარიერა იმავე უნივერსიტეტში.

ერთი პერიოდი  მუშაობდა ჰეჯ-ფონდ - სა და საკონსულტაციო ფირმა - ში.

საზოგადოებრივი და პოლიტიკური საქმიანობა
12 წლის ასაკიდან ჩელსი მამის იმიჯის მნიშვნელოვანი ნაწილია.მუდმივად საზოგადოების ყურადღების ცენტრში იმყოფებოდა და ტელეკამერების სამიზნე იყო.

დემოკრატიული ბანაკის 2008 და 2016 წლების საარჩევნო კამპანიის დროს ჩელსი აქტიურად უჭერდა მხარს დედას, ჰილარი კლინტონს.

ჩელსი კლინტონი არის პოპულარული საბავშვო სამეცნიერო ფანტასტიკური წიგნების ავტორი და თანაავტორი. მოზრდილთა სამეცნიერო წიგნის თანაავტორი გლობალური ჯანდაცვის პოლიტიკის შესახებ.  აგრეთვე  ავტორია სტატიებისა და პუბლიკაციების,  რომლებიც ქვეყნდება მეინსტრიმულ მედიაში. მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო და პრემია.

პირადი ცხოვრება
2010 წლის 31 ივლისიდან კლინტონი დაქორწინებულია ბანკირ მარკ მეზვინსკიზე, რომელსაც  ქორწინებამდე   5 წლის განმავლობაში ხვდებოდა. ქორწილში ჩელსი ვერა ვანგის კაბაში იყო გამოწყობილი. შეუღლების შემდეგ წყვილი სამი წლის განმავლობაში ნიუ-იორკში ცხოვრობდა. ჩელსი კლინტონს და მარკ მეზვინსკის ჰყავთ სამი შვილი: ქალიშვილი შარლოტა კლინტონი მეზვინსკი (დაიბადა 26 სექტემბერს, 2014 წ.) და ორი ვაჟი - აიდან კლინტონი მეზვინსკი (დაიბადა 18 ივნისს, 2016 წ.) და ჯასპერ კლინტონ მეზვინსკი (დაიბადა 22 ივლისს, 2019 წ.) მარკ მეზვინსკი ებრაელი, მაგრამ ჩელსი მეთოდისტური ეკლესიის მრევლია და არ მიიღო იუდაიზმი. მეზვინსკის მშობლები კონგრესის ყოფილი წევრები არიან, მარჯორი მარგოლის-მეზვინსკი და ედუარდ მეზვინსკი, რომლებიც კონსერვატიული ებრაული ტრადიციების მიმდევრები არიან

. ჩელსი ბავშვობიდან ვეგანი იყო. 2011 წელს   მამაც დაარწმუნა, დაეცვა ვეგანური დიეტა.
დევიკა რანი

დევიკა რანი ჩოდჰური რერიხი (ინგლ. 30 მარტი 1908, ვიშაკჰაპანტამი — 9 მარტი 1994, ბანგალორი) — ინდოელი მსახიობი, "ინდური ეკრანის პირველი ლედი.". მეორე ქორწინებაში (1945 წლიდან) სვიატოსლავ რერიხის მეუღლე (1993 წ.).

ადრეული წლები, განათლება
დევიკა ჩოდჰური (რანი მხატვრული ფსევდონიმია) იყო რაბინდრანათ თაგორის დის შვილიშვილი. მისი მამა, პოლკოვნიკი მ.ნ. ჩოდჰური გახლდათ მადრასის სამედიცინო განყოფილების პირველი ინდოელი უფროსი (1996 წლიდან ჩენაი).

დევიკა სწავლობდა ლონდონის კერძო სკოლაში .ამავე დროს მან შეისწავლა სხვადასხვა ხელოვნება (მუსიკა, თეატრი, დიზაინი, არქიტექტურა). უკვე სკოლაში მან მიიღო ჯილდო დრამატული ხელოვნების სამეფო აკადემიისგან .სკოლის დამთავრების შემდეგ,  საკონკურსო წესით ჩააბარა დრამატული ხელოვნების სამეფო აკადემიაში (ინგლ.) და სამეფო მუსიკალურიაკადემიაში. დაამთავრა გამოყენებითი ხელოვნების კურსები. იგი მუშაობდა ლონდონის სამხატვრო სტუდიაში ქსოვილების მოხატვაზე.

მან მონაწილეობა მიიღო - ის პირველ გადაცემაში, უმასპინძლა - ს მოკლე ტალღურ რადიო გადაცემებს ინდოეთში. 1926 წელს  დაიწყო მუშაობა კინოში, როგორც მხატვარმა-გამფორმებელმა (ფილმი "შუქი აზიიდან" ბუდა შაკიამუნის ცხოვრების შესახებ).

კინოკარიერა
პირველი ქმარი (1929 წლიდან 1940 წლამდე) - ჰიმანშუ რაი  (1892-1940), ინდური კინოს ერთ-ერთი პიონერი. სწორედ რაიმ დაინახა მეუღლეში მსახიობი. ფილმის „კარმა“ (1933) გამოსვლის შემდეგ დევიკა რანი პირველი მასშტაბის ვარსკვლავი გახდა. გადაღებულია დიდ ბრიტანეთისა და გერმანიის სტუდიებში. გერმანიაში ნაცისტების მიერ ძალაუფლების აღების შემდეგ, წყვილი დაბრუნდა ინდოეთში (მაშინ ბრიტანეთის ინდოეთი) და 1934 წელს დააარსა ქვეყნის პირველი ხმის სტუდია   . რაის გარდაცვალების შემდეგ დევიკა რანი, როგორც სტუდიის ხელმძღვანელმა, წარმოებაში რამდენიმე ფილმი ჩაუშვა, რომელთაგან ყველაზე დიდი წარმატება ხვდა „კისმეთს“ (1943)

1945 წელს მან დატოვა კინო.

სვიატოსლავ რერიხი
1944 წელს დევიკა რანი შეხვდა მხატვარ სვიატოსლავ რერიხს, ნიკოლოზ რერიხის უმცროს ვაჟს, როდესაც მას ერთ-ერთ ფილმზე მუშაობისას ახალი დეკორაციები დასჭირდა, რისთვისაც  მხატვარს მიმართა. 1945 წელს სვიატოსლავ რერიხი და დევიკა რანი დაქორწინდნენ კულუს ხეობაში. ქორწილის დროს, ხეობის 365 ტაძარმა თავისი წარმომადგენელი გაგზავნა გოგონას მისასალმებლად. დევიკა რანი არა მხოლოდ ქმრის თანამგზავრი გახდა ინდური კულტურისა და ფოლკლორის შესწავლის პროცესში, იგი მისი მუზა იყო.

ინდოეთის ეროვნულმა ლიდერმა და პოეტმა საროჯინი ნაიდუმ,მაჰათმა განდის თანამოაზრემ, დევიკას "ჯადოსნური რომანტიკული ყვავილი" უწოდა.

ჯილდოები
1958 წელს ინდოეთის პრეზიდენტმა დევიკა რანს გადასცა პადმა შრის პრემია, ქვეყნის მეოთხე უმაღლესი სამთავრობო პრემია. 1970 წელს მას მიენიჭა პირველი დადასახება ფალკეს საპატიო პრემია, ინდოეთის კინოინდუსტრიაში შეტანილი წვლილისთვის

უცხოურ ჯილდოებში შედის ჯავაჰარლალ.ნეჰრუს სახელობისსაბჭოთა პრემია (1989) და ბულგარეთის საიუბილეო მედალი (1984).
ქრომის(II) ბრომიდი

ქრომის ბრომიდი — არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით 2. არის თეთრი ფერის, გაცხელებისთანავე ყვითლდება, იჟანგება ნესტიან ჰაერზე, თუმცა მშრალ ჰაერზე სტაბილურია. წყალში გახსნისას ხსნარს ლურჯი ფერი აქვს.

მიღება
მიიღება ქრომის ბრომიდის წყალბადით აღდგენით. რეაქცია მიმდინარეობს 6-10 საათის მანძილზე 350-400 °-ზე.
დიეგო ავსტრიელი

დიეგო ფელიქს ავსტრიელი (; დ. 15 აგვისტო, 1575, მადრიდი, ესპანეთი ― გ. 21 ნოემბერი, 1582, მადრიდი, ესპანეთი) ― ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. ესპანეთისა და პორტუგალიის მეფე ფილიპე -ისა და დედოფალ ანა ავსტრიელის ძე. ასტურიის პრინცი 1578, ხოლო პორტუგალიის პრინცი 1580 წლიდან გარდაცვალებამდე.

ბიოგრაფია
ადრეული ცხოვრება
დიეგო დაიბადა 1575 წლის 15 აგვისტოს მადრიდში. იგი იყო ესპანეთის მეფე ფილიპე -ისა და მისი მეოთხე ცოლის, დედოფალ ანა ავსტრიელის შუათანა ვაჟი. აღსანიშნავია, რომ მისი მშობლები ერთმანეთის ღვიძლი ბიძა-დისშვილი იყვნენ. მას მამის მხრიდან პაპა-ბებიად ესპანეთის მეფე კარლოს და დედოფალი ისაბელ პორტუგალიელი, ხოლო დედის მხრიდან საღვთო რომის იმპერატორი მაქსიმილიან და იმპერატრიცა მარია ესპანელი ერგებოდნენ. როდესაც ის დაიბადა ტახტის მემკვიდრე ჯერ კიდევ მისი უფროსი ძმა, ფერდინანდი იყო. დიეგოს კიდევ ერთი უფროსი ძმა, პრინცი კარლოს ლორენცო მის გაჩენამდე ცოტა ხნით ადრე გარდაიცვალა. როგორც დედოფალმა ანამ შემდეგში განაცხადა, მან დიეგო სწორედ ვაჟის დაღუპვით გამოწვეული შოკისა და ტკივილის გასაქარწყლებლად გააჩინა.

1578 წელს მისი მეორე უფროსი ძმა, ფერდინანდიც გარდაიცვალა, რითაც ტახტის ახალი მემკვიდრე დიეგო გახდა. 1580 წლის 1 მარტს მადრიდში ფილიპე -მ იგი ოფიციალურად გამოაცხადა ასტურიის პრინცად. ცნობილია, რომ ამ ამბავთან დაკავშირებით ესპანელმა პოეტმა კრისტობალ დე ვირუესმა სონეტაც დაწერა.

1580 წელს დიეგოს მამა პორტუგალიის მეფე გახდა, რამაც იგი ამ ტახტის მემკვიდრედაც აქცია. დედამისი, დედოფალი ანა პორტუგალიისკენ მიმავალ გზაზე გარდაიცვალა, 30 წლის ასაკში, თუმცა მეფე ფილიპემ გზა გააგრძელა და ლისაბონში მაინც ჩავიდა. ამ პერიოდში მცირეწლოვან დიეგოზე მისი უფროსი ნახევარ-დები, ისაბელ კლარა ეუხენია და კატალინა მიკაელა ზრუნავდნენ, რომლებიც მეფე ფილიპეს თავისი მესამე ცოლის, დედოფალ ელიზაბეტ დე ვალუასაგან დარჩა, რომელიც დიეგოს დაბადებამდე შვიდი წლით ადრე გადაჰყვა მშობიარობას.

ცნობილია, რომ ფილიპე ხშირად ამაყობდა დიეგოთი, რამეთუ იგი ბავშვობიდანვე გამოირჩეოდა იმით, რომ ადვილად შეეძლო ყველაფრის შეთვისება. ორი წლის ასაკში იგი უკვე გამართულად საუბრობდა ესპანურად, ხუთი წლის ასაკში კი ცეკვა და წერა-კითხვაც ისწავლა. 1582 წელს მეფე ფილიპეს ბრძანებით ინდოეთის მეფისნაცვალმა ფრანსისკო დე მასკარენასმა პრინც დიეგოს სპილო ჩაუყვანა საჩუქრად. ცნობილია ისიც, რომ ფილიპეს ბრძანებით მას პორტუგალიურ ენასაც ასწავლიდნენ. ვინაიდან იგი ერთ დღეს პორტუგალიის მეფეც უნდა გამხდარიყო, ამ ენის ცოდნა დასჭირდებოდა ადგილობრივ დიდებულებსა და მინისტრებთან მოსალაპარაკებლად. ამასთან, პორტუგალიასთან კავშირის გასამყარებლად ფილიპე გეგმავდა დიეგოს დაქორწინებას ბრაგანსის ჰერცოგ ჟუანისა და ჰერცოგინია კატარინა პორტუგალიელის ერთ-ერთ ქალიშვილზე, თუმცა ეს ვეღარ მოხერხდა.

გარდაცვალება
მიუხედავად ტახტის პირველი მემკვიდრეობისა, დიეგო მეფე არასოდეს გამხდარა. 1582 წლის დამლევს იგი ყვავილით დავადდა და იმავე წლის 21 ნოემბერს 7 წლის ასაკში გარდაიცვალა კიდეც. ამის შემდეგ მეფე ფილიპე იძულებული გახდა ტახტის მემკვიდრედ თავისი უკანასკნელი ვაჟი, პრინცი ფილიპე გამოეცხადებინა, რომელიც ძალიან სუსტი და პატარა იყო. ამის გამო მეფემ გასცა ბრძანება, რომ სარაგოსას ღვთისმშობლის სახელობის კათედრალში გამუდმებით ელოცათ სამეფო ბავშვების ჯანმრთელობისათვის.

1598 წელს ფილიპე გარდაიცვალა და ტახტი მისმა ძემ, ფილიპე -მ დაიკავა, რომლისგანაც გაგრძელდა ჰაბსბურგთა დინასტიის ესპანური შტო.

წინაპრები
დიეგო ავსტრიელის წინაპრები
ჩვეულებრივი ღვია

ჩვეულებრივი ღვია — წიწვოვანი მცენარე კვიპაროზისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ევროპისა და აზიის (ციმბირი) ზომიერ სარტყელში, ჩრდილოეთ ამერიკაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში. საქართველოში მთის შუა სარტყლის ტყეებში ფართოდ (ყოფ. . ), ასევე აჭარაში სუბალპურ და ალპურ სარტყლებში კლდეებზე (ყოფ. . ) გავრცელებულია ვარიაცია . .

მარადმწვანე ბუჩქია. ფოთლები (წიწვები) ტოტებზე სამ-სამად სხედან რგოლებად. მცენარე ორსახლიანია. გაზაფხულზე მდედრობით ეგზემპლარებზე ვითარდება მცირე ზომის სათესლე გირჩები, რომლებიც განაყოფიერების შემდეგ იბერებიან, ხორციანები ხდებიან და წარმოქმნიან წვნიან ნაყოფისებრ გირჩებს ან გირჩანაყოფებს. განვითარების პროცესში ისინი თავიდან მწვანეა, სიმწიფეში მუქდებიან. დამწიფება ნელა მიმდინარეობს და მხოლოდ მეორე წელს სრულდება, ამიტომ ღვიაზე ერთდროულადაა შესაძლებელი ახალგაზრდა მწვანე და შარშანდელი შავი გირჩანაყოფების ხილვა.

მწიფე გირჩანაყობს სფეროსებრი ფორმა აქვს, სიგანეში 6–9 მმ-ია. თავზე სამსხივიანი ნაღარი ეტყობა. ფერად მურა-შავი ან იისფერ-შავია, ბრჭყვიალა, ზოგჯერ ვეჟანი ნაფიფქით. ფაშარი მომწვანო-მურა რბილობის შიგნით 3 მაგარგარსიანი თესლია მოთავსებული. გირჩანაყოფს ტკბილ-სასიამოვნო გემო აქვს, რადგან 13–40% შაქარს შეიცავს. ეთერის ზეთის შემცველობის გამო არომატული სუნი ასდის.

გირჩანაყოფს აგროვებენ შემოდგომით — მცენარის ქვეშ შლიან რაიმე ქსოვილს ან მისთანას და არხევენ; მწიფე ნაყოფი ადვილად სცვივა, მკვახე კი ხეზე რჩება. ამის შემდეგ მიმდინარეობს დახარისხება, აშორებენ წიწვებს, ტოტებს და შემოუსვლელ ნაყოფებს. საბოლოოდ აშრობენ პირდაპირ ჰაერზე ან სხვენში, ღუმელში გამოშრობისას ფუჭდება. ნაყოფს ზიანს აყენებენ ბალახის მწვანე ბაღლინჯოები, რომლებიც ნაყოფებთან შეგროვების დროს ხვდებიან; მიუხედავად იმისა, რომ შრობის დროს შეიძლება დაიღუპნონ, მაინც არასასიამოვნო სუნს ტოვებენ.

ხალხურ მედიცინაში ღვიის გირჩანაყოფები გამოიყენება როგორც შარდსადენი და საჭმლის მონელების ხელშემწყობი საშუალება. შედიან შარდმდენი ჩაების შემადგენლობაში.
მარგარეტ ავსტრიელი (1567-1633)

მარგარეტ ავსტრიელი (; დ. 25 იანვარი, 1567, ვენა, ავსტრია ― გ. 5 ივლისი, 1633, მადრიდი, ესპანეთი) ― ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან -ისა და დედოფალ მარია ესპანელის ასული. ესპანეთის მეფე ფილიპე -ის დეიდა.

ბიოგრაფია
ადრეული ცხოვრება
მარგარეტი დაიბადა 1567 წლის 25 იანვარს ვინერ-ნოიშტადტში, ვენაში. იგი იყო საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია ესპანელის უმცროსი ქალიშვილი. მისი მშობლები ღვიძლი ბიძაშვილები იყვნენ. მამის მხრიდან პაპა-ბებიად საღვთო რომის იმპერატორი ფერდინანდ და დედოფალი ანა უნგრელი ერგებოდნენ, ხოლო დედის მხრიდან ესპანეთის მეფე კარლოს და დედოფალი ისაბელ პორტუგალიელი. და-ძმების მსგავსად, იგი დედის მეთვალყურეობის ქვეშ იზრდებოდა და იღებდა მკაცრ კათოლიკურ განათლებას.

როდესაც იგი სულ სამი წლის იყო, 1570 წელს მარგარეტის ორივე უფროსი და გაათხოვეს: ელიზაბეთი საფრანგეთის მეფე შარლ -ზე, ხოლო ანა ესპანეთის მეფე ფილიპე -ზე, რომელიც მათი დედის ღვიძლი ძმა იყო. აღსანიშნავია ისიც, რომ ანა ფილიპესათვის მეოთხე ცოლი იყო და სწორედ მასთან შეეძინა მომავალი მეფე, ფილიპე , თუმცა ანა 1580 წელს გარდაიცვალა.

1582 წელს დედამისი, დედოფალი მარია მშობლიურ ესპანეთში დაბრუნდა და თან მარგარეტიც გაიყოლა. როგორც აღმოჩნდა, მარიას განზრახული ჰქონდა მისი ფილიპე -ისათვის მეხუთე ცოლად შერთვა, რომელიც მარგარეტს ერთდროულად სიძედაც ერგებოდა და ბიძადაც.

მონაზვნობა
მარგარეტმა უარი თქვა ფილიპეზე დაქორწინებაზე და იმისათვის, რომ ეს არ დაეძალებინათ, მან გადაწყვიტა მონაზვნად აღკვეცილიყო და ასეც მოიქცა. იგი მადრიდში მდებარე სანტა კლარას დედათა კათოლიკურ მონასტერში მონაზვნად აღიკვეცა და მარგარიტას სახელით. ცნობილია, რომ დედამისიც ამავე მონასტერში დასახლდა. 1598 წელს ფილიპე გარდაიცვალა და ტახტს მარგარეტის დისწული, ფილიპე იკავებს, რომელზეც დიდი გავლენა ჰქონდა მარგარეტის დედას. 1599 წელს იგი ასევე დაესწრო ახალი მეფის ქორწინებას ერცჰერცოგინია მარგარეტ ავსტრიელზე.

1603 წელს მარია ესპანელი გარდაიცვალა. ცნობილია, რომ მარგარეტმა დედის დაკრძალვისათვის კომპოზიტორ ტომას ლუის დე ვიტორიას რეკვიემი დააწერინა. თავად მარგარეტი გარდაიცვალა 1633 წლის 5 ივლისს მადრიდში, სანტა კლარას მონასტერში, 66 წლის ასაკში.

წინაპრები
მარგარეტ ავსტრიელის წინაპრები
წრიული ეკონომიკა

წრიული ეკონომიკა — ეკონომიკური მოდელი, რომლის მთავარი არსია რესურსების ეფექტიანი გამოყენებისკენ სწრაფვა მოხმარების შემცირების, გრძელვადიანი გამოყენების, პირველხარისხოვანი რესურსების ფლანგვის შეჩერების, პროდუქტებისა და მათი შემადგენელი კომპონენტების წრიული გამოყენების გზით. წრიული ეკონომიკა მდგრადი განვითარების ერთ-ერთ მოდელად იქცეს, რადგან სწორხაზოვანი ეკონომიკა გარემოზე მავნედ ზემოქმედებს და იწვევს რესურსების ამოწურვას.

წრიული ეკონომიკის შესახებ აქტიური მსჯელობა 1970-იანი წლებიდან დაიწყო. ამ პერიოდში არაერთი მკვლევარი ალაპარაკდა სწორხაზოვანი და წრიული ეკონომიკის კონცეფციებს შორის ფუნდამენტურ განსხვავებაზე. ამას ბიძგი მისცა კენეტ ბოულდინგის 1966 წლის პუბლიკაციამ, სადაც დედამიწა განხილულია როგორც ჩაკეტილი და წრიული სისტემა შეზღუდული რესურსებით და აუცილებლად მიიჩნევს რაიმე წონასწორული მდგომარეობის (წერტილის) აღმოჩენას.

2020 წლის 11 მარტს გამოქვეყნებული ევროკავშირის „ახალი წრიული ეკონომიკის“ სამოქმედო გეგმის მიხედვით, ბიზენსის კოორდინირებული მუშაობით შესაძლებელია მდგრადი პროდუქტების წარმოებისათვის ფუნდამენტის შექმნა, რაც ევროკავშირისთვის და მის გარეთ, ახალი შესაძლებლობების სარკმელს გახსნის.
იან მარტელი

იან მარტელი (დ. 25 ივნისი, 1963) — კანადელი მწერალი. ცნობილია რომანით პის ცხოვრება, რომლისთვისაც ბუკერის პრემია მოიპოვა. რომანი -ისა და სხვა ბესტსელერების სიაში წელიწადზე მეტხანს იკავებდა ადგილს და მსოფლიოს მასშტაბით მისი 12 მილიონზე მეტი ეგზემპლარი გაიყიდა. რომანის მიხედვით კინორეჟისორმა ენგ ლიმ ამავე სახელწოდების ფილმი გადაიღო, რომელმაც ოთხი ოსკარი, მათ შორის საუკეთესო რეჟისორის კატეგორიაში და ოქროს გლობუსი საუკეთესო მუსიკალური გაფორმებისთვის მოიპოვა.
ჰაჯი ბახშის მეჩეთი

ჰაჯი ბახშის მეჩეთი — ბაქოში ნარდანის დასახლებაში მდებარე საუკუნის ისტორიული მეჩეთი.

ისტორია
მეჩეთის კედელზე არაბული წარწერაა, რომელიც ამ მეჩეთის მშენებლობის პერიოდის შესახებ მოგვითხრობს. ამ წარწერამ ასევე შემოინახა მეჩეთის ხუროთმოძღვრის სახელი:

მშენებლობის ხელმძღვანელი იყო ბახშ-ალი მირზა მუჰამედი. 1073 ჰიჯრის წელია. არქიტექტორი იყო ოსტატი მურად ალი.

წარწერის თანახმად, ძეგლი 1663 წელს ააშენა არქიტექტორმა მურად ალიმ, რომელმაც მიიღო ოსტატის წოდება.

არქიტექტორული მახასიათებლები
აფშერონის რელიგიურ ნაგებობს შორის ყურადღებას იპყრობს ჰაჯი ბახშის მეჩეთი, თავისი არქიტექტურული მახასიათებლებით. მეჩეთი ორი ძირითადი ნაწილისაგან შესდგება: ღვთისმსახურებისათვის განკუთვნილი კვადრატული ფორმის დარბაზისაგან და შესასვლელი პორტალისაგან. ცენტრალურ დარბაზს მოცულობას სძენს გუმბათი. მეჩეთის სხვა ოთახებში თაღოვანი ჭერია. მეჩეთის მთავარი პორტალური შესასვლელის გარდა, აღმოსავლეთ ნაწილში აშენდა მეორე შესასვლელი კარი.

შესასვლელის განლაგება, ასევე ცენტრალური დარბაზის გუმბათის საყრდენი ჰაჯი ბახშის მეჩეთს განასხვავებს აბშერონში არსებული სხვა მეჩეთებისაგან. მეჩეთის კვადრატლი დაგეგმარება, ასევე მეორე შესასვლელის დამატება, ზრდის სივრცეს, როგორც მარდაკში არსებული თუბა-შაჰის მეჩეთი ( საუკუნე) და სოფელ კიშლიში მდებარე მეჩეთში ( საუკუნე). ამის შედეგად მეჩეთი უფრო წაგრძელებულად გამოიყურება.
კალჰუნის ოლქი

კალჰუნის ოლქი შეიძლება აღნიშნავდეს აშშ-ში ამ სახელის მქონე თერთმეტი ოლქიდან ერთ-ერთს:
კალჰუნის ოლქი — ალაბამაში
კალჰუნის ოლქი — არკანზასში
კალჰუნის ოლქი — ფლორიდაში
კალჰუნის ოლქი — ჯორჯიაში
კალჰუნის ოლქი — ილინოისში
კალჰუნის ოლქი — აიოვაში
კალჰუნის ოლქი — მიჩიგანში
კალჰუნის ოლქი — მისისიპიში
კალჰუნის ოლქი — სამხრეთ კაროლინაში
კალჰუნის ოლქი — ტეხასში
კალჰუნის ოლქი — დასავლეთ ვირჯინიაში
არმუდუ

არმუდუ ან არმუდუს ჭიქები , ასევე ბოომალები — ნაციონალური ჭიქების ტიპი, რომელთა საშუალებითაც აზერბაიჯანში (და ირანში) სვამენ შავი ბაიხის საკმაოდ მაგარ ჩაის. არმუდუ — აზერბაიჯანულ კულტურაში ჩაის მოხმარების მნიშვნელოვანი დეტალია.

აღწერა
არმუდის ჭიქები შეიძლება იყო ფაიფურის, თიხის, ვერცხლის, მაგრამ კლასიკურ გამოხატულებად მაინც შუშისა და ბროლის მასალა რჩება, რომელთა გამჭვირვალობა ჩაის ფერის დანახვის საშუალებას იძლევა. ჭიქის შევიწროვებული ქვედა ნაწილი სითხეს მაქსიმალურად დიდხანს უნარჩუნებს ტემპერატურას, ხოლო ზემო ნაწილში გაფართოებული ნაწილი ხელის არ დაწვას უზრუნველყოფს ასევე, ამ ჭიქების მცირე მოცულობა (100 გრამი) ჩაის დალევისათვის არც თუ ისე დიდ დროს საჭიროებს, რის გამოც ვერ ასწრებს გემოს ხარისხის დაკარგვას და ისმევა ახლადდაყენებული.

ტრადიცია
ჩაის აზერბაიჯანელებისათვის განსაკუთრებული დატვირთვა აქვს. ნებისმიერ აზერბაიჯანულ სახლში პირველ რიგში ჩაის სთავაზობენ. ყოველთვის ჩაით იწყება სუფრაზე თავშეყრა, და მისითვე მთავრდება იგი. ჩაის დასალევი ეროვნული ჭურჭელი არმუდუს ჭიქაა, რომელიც მსხლის ფორმისაა და ასევე ითარგმნება, ხოლო

სახელწოდება «ბოომალია» ითარგმნება როგორც «შეზღუდული» და მოყვანილობით ქალის წელს შეიძლება შევადაროთ.