iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალექსანდერ ლეოპოლდ ავსტრიელი

ერჰჰერცოგი ლეოპოლდ ალექსანდერ ავსტრიელი (; დ. 14 აგვისტო, 1772, ფლორენცია — გ. 2 ივლისი, 1795, ვენა) — ჰაბსბურგ-ლოტარინგიის დინასტიის წარმომადგენელი და ავსტრიის ერცჰერცოგი.

ოჯახი
მშობლები:
მამა: ლეოპოლდ — იმპერატორი.
დედა: მარია ლუდოვიკა — ესპანეთის ინფანტა.

და-ძმები:
მარია თერეზია - საქსონიის დედოფალი.
ფრანც - იმპერატორი.
ფერდინანდ - ტოსკანას დიდი ჰერცოგი.
მარია ანა
კარლ ლუდვიგ იოჰანი - ტეშენის ჰერცოგი.
ალბრეხტი
მაქსიმილიანი.
იოზეფი - უნგრეთის პალატინი.
კლემენტინე - ორივე სიცილის დედოფალი.
ანტონ ვიქტორი - ტევტონთა ორდენის დიდი მაგისტრი.
მარია ამალია.
იოჰანი.
რაინერი - ლომბარდია-ვენეციის ვიცე-მეფე.
ლუდვიგ იოზეფი.
რუდოლფი - ოლმიუცის ფიურსტ-არქიეპისკოპოსი და კარდინალი.

ლეოპოლდ ალექსანდერი დასაფლავებულია ვენაში, იმპერატორთა საძვალეში (ტოსკანას საძვალე).
ალბრეხტ ავსტრიელი

ერცჰერცოგი ალბრეხტ ავსტრიელი (; დ. 19 დეკემბერი, 1773, ფლორენცია — გ. 22 ივლისი, 1774, ფლორენცია) — ჰაბსბურგ-ლოთარინგიის დინასტიის წარმომადგენელი და ავსტრიის ერცჰერცოგი.

ოჯახი
მშობლები:
მამა: ლეოპოლდ - იმპერატორი.
დედა: მარია ლუდოვიკა - ესპანეთის ინფანტა.

და-ძმები:
მარია თერეზია - საქსონიის დედოფალი.
ფრანც - იმპერატორი.
ფერდინანდ - ტოსკანას დიდი ჰერცოგი.
მარია ანა
კარლ ლუდვიგ იოჰანი - ტეშენის ჰერცოგი.
ლეოპოლდ ალექსანდერი.
მაქსიმილიანი.
იოზეფი - უნგრეთის პალატინი.
კლემენტინე - ორივე სიცილის დედოფალი.
ანტონ ვიქტორი - ტევტონთა ორდენის დიდი მაგისტრი.
მარია ამალია.
იოჰანი.
რაინერი - ლომბარდია-ვენეციის ვიცე-მეფე.
ლუდვიგ იოზეფი.
რუდოლფი - ოლმიუცის ფიურსტ-არქიეპისკოპოსი და კარდინალი.

ალბრეხტი დასაფლავებულია ფლორენციაში, სან-ლორენცოს ბაზილიკაში (ლოთარინგიის კაპელა).
მაქსიმილიან ავსტრიელი (1774-1778)

ერჰჰერცოგი მაქსიმილიან ავსტრიელი (გერმ.: ) (* 23 დეკემბერი, 1774, ფლორენცია; † 9 მარტი, 1778, ფლორენცია) - იყო ჰაბსბურგ-ლოთარინგიის დინასტიის წარმომადგენელი და ავსტრიის ერცჰერცოგი.

ოჯახი
მშობლები:
მამა: ლეოპოლდ - იმპერატორი.
დედა: მარია ლუდოვიკა - ესპანეთის ინფანტა.

და-ძმები:
მარია თერეზია - საქსონიის დედოფალი.
ფრანც - იმპერატორი.
ფერდინანდ - ტოსკანას დიდი ჰერცოგი.
მარია ანა
კარლ ლუდვიგ იოჰანი - ტეშენის ჰერცოგი.
ლეოპოლდ ალექსანდერი.
ალბრეხტი
იოზეფი - უნგრეთის პალატინი.
კლემენტინე - ორივე სიცილის დედოფალი.
ანტონ ვიქტორი - ტევტონთა ორდენის დიდი მაგისტრი.
მარია ამალია.
იოჰანი.
რაინერი - ლომბარდია-ვენეციის ვიცე-მეფე.
ლუდვიგ იოზეფი.
რუდოლფი - ოლმიუცის ფიურსტ-არქიეპისკოპოსი და კარდინალი.

მაქსიმილიანი დასაფლავებულია ფლორენციაში, სან-ლორენცოს ბაზილიკაში (ლოთარინგიის კაპელა).
ალბრეხტ II (მეკლენბურგ-შვერინი)

ალბრეხტ (; დ. 1318 — გ. 18 თებერვალი, 1379) — ჰაინრიხ მეკლენბურგელის ვაჟი. მეკლენბურგ-შვერინის ჰერცოგი 1329-79 წლებში. შვედეთის მეფე ალბრეხტ -ის მამა.

ბიოგრაფია
ალბრეხტი დაიბადა 1318 წელს ჩრდილო გერმანიაში. იგი იყო მეკლენბურგის ჰერცოგ ჰაინრიხ -ისა და ანა საქსენ-ვიტენბერგელის ვაჟი. მამის მხრიდან მისი ბებია-ბაბუა მეკლენბურგის ლორდი ჰაინრიხ და ანასტასია პომერანიელი, ხოლო დედის მხრიდან საქსონიის ჰერცოგი ალბრეხტ და მისი ცოლის აგნეს ავსტრიელი.

მამის გარდაცვალების შემდეგ, 1329 წელს ალბრეხტი მეკლენბურგის ლორდი ხდება, მისი მცირეწლოვანების გამო კი რეგენტად დედამისი დაენიშნა. 1347 წელს საღვთო რომის იმპერატორმა სიგიზმუნდ -მა მეკლენბურგი საჰერცოგოს ხარისხში აამაღლა და ალბრეხტი მისი პირველი ჰერცოგი ხდება.

1336 წლის 10 აპრილს ალბრეხტი დაქორწინდა ნორვეგიისა და შვედეთის მეფე ერიკ შვედის ერთადერთ ასულსა და ტახტის მემკვიდრე ეფემია შვედზე. ამ ქორწინებით ალბრეხტმა მოიპოვა შვედეთში გამეფების რეალური შანსი და ასევე სკანდინავიურ სამეფო ოჯახებთან დანათესავება. ამან მას საშუალება მისცა, აქტიურად ჩარეულიყო შვედეთის პოლიტიკაში.

სკანდინავიელებთან კავშირის გასამყარებლად მან თავისი უფროსი ვაჟი დანიის მეფე ვალდემარ -ის ასულზე დააქორწინა. მისი ვაჟი და დანიელი პრინცესა 1362 წელს შეუღლდნენ. ალბრეხტი და ვალდემარი შეთანხმდნენ, რომ მათი საერთო შვილიშვილი იქნებოდა დანიის მეფეც და მეკლენბურგის ჰერცოგიც, თუმცა მათი შვილების ქორწინებაში ბავშვი არ გაჩნდა. ამის გამო ვალდემარი ნორვეგიის დედოფალ მარგარეტე -ს შეეკრა, რომელთან ერთადაც ჩამოაყალიბა კალმარის უნია.

ალბრეხტის ცოლის ძმის, შვედეთის მეფე მაგნუს -ის მმართველობა თანდათან სულ უფრო არასტაბილური ხდებოდა. მაგნუსი თავის ვაჟ ერიკს როგორც კონკურენტს ისე აღიქვამდა, რითაც სარგებლობდნენ დიდებულები და სამეფო ხელისუფლების დასუსტებას ცდილობდნენ. მას შემდეგ რაც ერიკი გარდაიცვალა, მაგნუსმა თავის მემკვიდრედ თავისი დის შვილი, ანუ ალბრეხტის ვაჟი ალბრეხტი გამოაცხადა.

ამის შემდეგ ალბრეხტი მთლიანად თავისი ვაჟისათვის შვედეთის ტახტის გამყარებით იყო გადართული. უკვე ალბრეხტისა და ეფემიას სიცოცხლეშივე იყო აღიარებული იგი შვედეთის მეფედ, რასაც ნორვეგიელები და დანიელები უარყოფითად შეხვდნენ. ისინი ერთიანი სკანდინავიური გაერთიანების ჩამოყალიბებას ცდილობდნენ, რასაც გზად შვედეთის ტახტზე ასული მეკლენბურგელები ეღობებოდნენ.

როდესაც ეფემია შვედი გარდაიცვალა, ალბრეხტმა ახალი კავშირების შესაქმნელად ადელჰეიდ ჰოენშტაინელზე იქორწინა, თუმცა მასთან შვილები არ ჰყოლია. მეორე ქორწინებიდან მალევე, 1379 წლის 18 თებერვალს ალბრეხტ გარდაიცვალა.

შვილები
ალბრეხტს შვილები მხოლოდ თავის პირველ ცოლთან, ეფემია შვედთან ჰყავდა:
ჰაინრიხ (1337-1383), მეკლენბურგ-შვერინის ჰერცოგი. ცოლად შეირთო დანიისა და ნორვეგიის მეფის ასული ინგებორგ დანიელი, თუმცა შვილები არ ჰყოლია;
ალბრეხტ (1338-1412), შვედეთის მეფე. ცოლად შეირთო აგნესა ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელი, რომელთანაც მხოლოდ ერთი ვაჟი შეეძინა;
მაგნუს (1345-1384), მეკლენბურგის ჰერცოგი. ცოლად შეირთო ელიზაბეთ პომერანია-ვოლგანშტელი, თუმცა შვილები არ ჰყოლია;
ინგებორგი (1345-1395), პირველად იქორწინა ბავარიის ჰერცოგი ლუდვიგ , მისი გარდაცვალების შემდეგ კი ჰოლშტაინ-რენდშბარგის ჰერცოგი ჰაინრიხ , თუმცა შვილები მხოლოდ მეორე ქმრისგან ჰყავდა;
ანა, მასზე ცნობები არ გვაქვს;
ნაციონალ-სოციალისტური გერმანული მუშათა პარტია

ნაციონალ-სოციალისტური გერმანული მუშათა პარტია , შემოკლებით „ნსდაპ“ — 1933-1945 წლებში ერთადერთი და მმართველი პარტია გერმანიაში, მსოფლიოში მეტად ცნობილი, როგორც უბრალოდ ნაცისტური პარტია.

ცნობილი წევრები
ადოლფ ჰიტლერი (1889–1945) – 1921 წლიდან ნსდაპ-ის თავმჯდომარე. 1933 წლიდან რაიხსკანცლერი. 1934 წლიდან ფიურერი და რაიხსკანცლერი.
ჰაინრიხ ჰიმლერი (1900–1945) – 1929 წლიდან სს-ის რაიხსფიურერი.
იოზეფ გებელსი (1897–1945) – 1933 წლიდან სახალხო განათლებისა და პროპაგანდის რაიხსმინისტრი. 1945 წლის აპრილი/მაისი - 2 დღით რაიხსკანცლერი.
რუდოლფ ჰესი (1894–1987) – 1933-1941 წლებში ფიურერის მოადგილე (პარტიული ხაზით).
ჰერმან გერინგი (1893–1946) – პრუსიის პრემიერ-მინისტრი და შინაგან საქმეთა მინისტრი, რაიხის საჰაერო მიმოსვლათა მინისტრი, რაიხის სატყეო საქმისა და მონადირეთა მაგისტრი, რაიხსმარშალი.
ალბრეხტ II (საქსონია-ვიტენბერგი)

ალბრეხტ ფონ საქსონია-ვიტენბერგი (გერმ.: . -) (* დაახ. 1250; გ. 1298, აკენი) — საქსონია-ვიტენბერგის ჰერცოგი 1260-1298 წლებში და საქსონიის პფალცგრაფი.

მამის სიკვდილის შემდეგ ალბრეხტმა და მისმა ძმამ მამული გაიყვეს. ძმას საქსონია-ლაუენბურგი შეხვდა, ხოლო ალბრეხტს საქსონია-ვიტენბერგის საკურფიურსტო. ალბრეხტის რეზიდენცია ქალაქ ვიტენბერგში იყო, საიდანაც იგი აწარმოებდა თავის დამპრობლურ ლაშქრობებს. მთელი თავის მმართველობის განმავლობაში ალბრეხტი ეომებოდა მაგდებურგის არქიეპისკოპოსს გიუნტერს. 1278 წელს ალბრეხტი საბოლოოდ დამარცხდა. ქალაქ პაინესთან გამართულ ბრძოლაში გამარჯვებით ალბრეხტმა შეძლო ხელი შეეშალ გიუნტერ ფონ მაგდებურგის ჯარებისათვის დაეკავებინათ ვიტენბერგი, თუმცა იძულებული გახდა შერიგებოდა ამ უკანასკნელის მიერ ქალაქების ნიმეგკის და ბელციგის განადგურებას.

გამუდმებულმა ომებმა ალბრეხტის სალარო დააცარიელა და იძულებული გახდა ჯარის მიწოდების სანაცვლოდ ვიტენბერგისათვის 1293 წელს ქალაქის უფლებები მიენიჭებინა. 1298 წელს ქალაქ აკენთან კვლავ გაიმართა ბრძოლა ალბრეხტ -სა და არქიეპისკოპოს გიუნტერ ფონ მაგდებურგის ჯარებს შორის. ბრძოალ ალბრეხტის დამარცხებით დამთავრდა და იგი თვითონ ბრძოლის ველზე დაეცა.
გალექსება

გალექსება, ქართული ხალხური სიტყვიერების სატირულ-იუმორისტული პოეტური ჟანრი; პაექრობა ორ მოლექსეს შორის. გალექსების თემატიკა ძირითადად ლოკალური ხასიათისაა (სათემო, საგვარეულო, საოჯახო, პიროვნული და ა. შ.). გავრცელებულია საქართველოს ყველა კუთხეში, განსაკუთრებით ფშავ-ხესურეთში. არსებობს პირდაპირი და დაბარებითი გალექსება. პირდაპირი ზეპირი სახისაა, დაბარებითი კი გვხვდება როგორც ზეპირი, ისე წერილობითი სახით. გალექსება უახლოვდება ცალფა კაფიას, უფრო მეტად კი - გაშაირებას.
საგალობელი

საგალობელი — რელიგიასთან დაკავშირებული, ხმით შესასრულებელი საკულტო-სარიტუალო მუსიკალური ნაწარმოები. არსებობს ხალხური და პროფესიული სასულიერო და საერო, წარმართობის დროინდელი და შემდგომი ხანის სხვადასხვა სარწმუნოებასთან დაკავშირებული საგალობელი. სასულიერო საგალობელი სრულდება საკულტო ტაძრებში, ეკლესიებში, სინაგოგებში, მეჩეთებში, საკერპეებში. ეკლესიაში ასრულებენ წირვა-ლოცვის, ბავშვის ნათლობის, ქორწინების, პარაკლისის, პანაშვიდის, გასვენების დროს. ქართული საგალობლები სამხმიანია, თუმცა - საუკუნეებში ლიტერატურულ წყაროებში გვხვდება ცნობები ექვსხმიანი საგალობლების შესახებ, რომლებსაც ჩვენამდე არ მოუღწევია, ცნობილია მხოლოდ ცალკეული ხმების სახელები - კრინი, ზილი, თქმა, მაღალი ბანი, ბანი, დვრინი. ძველად საერო საგალობელი სრულდებოდა სუფრაზე.

ქრისტიანულ ღვთისმსახურებაში საგალობელი გალობით შესასრულებელი სხვადასხვა ფორმისა და დანიშნულების პოეტური ტექსტებია. ძველი ქართული საგალობლების ნაწილი თავმოყრილია მიქაელ მოდრეკილის "იადგარში" (978-988).
გარემო

გარემო ნიშნავს საგნის გარემოცვას, ანუ იმ პირობებისა და გარემოებათა ერთობლიობას, რომელიც ამ საგანზე ზემოქმედებას ახდენენ.

გარემოს შესაძლო ფორმებია:

ბუნებრივი გარემო — დედამიწაზე ბუნებრივად არსებული ცოცხალი და არაცოცხალი ბუნება
სოციალური გარემო — საზოგადოება, რომელშიც ინდივიდი ცხოვრობს
ბიზნეს გარემო — ბიზნესის ფუნქციონირების პირობები
კიმ ჩენ ირი

კიმ ჩენ ირი (, კიმ ჯონგ ილი) (დ. 16 თებერვალი, 1941, პრიმორიეს მხარე, რუსეთის სფსრ, სსრკ — გ. 17 დეკემბერი, 2011) — კორეის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკის (ჩრდილოეთ კორეა) მეთაური. კორეის შრომის პარტიის გენერალური მდივანი. ჩრდილოეთ კორეის მთავარი მხედართმთავარი. „დიდი ბელადის“ — კიმ ირ სენის ვაჟი და მემკვიდრე.

იგი იყო კორეის შრომის პარტიის (მმართველი პარტია 1948 წლიდან) გენერალური მდივანი, ჩრდილოეთ კორეის თავდაცვის ეროვნული კომისიის თავმჯდომარე, მსოფლიოში სიდიდით მეოთხე — ჩრდილოეთ კორეის არმიის უმაღლესი მხედართმთავარი.

2009 წელს, ჩრდილოეთ კორეის კონსტიტუციაში შეტანილი ცვლილების საფუძველზე მას „უზენაესი ლიდერი“ ეწოდა. იგი ასევე წოდებულ იქნა როგორც „ძვირფასი ლიდერი“, „ჩვენი მამა“, „გენერალი“ და „გენერალისიმუსი“. მისი ვაჟი კიმ ჩენ ინი მუშათა პარტიის მმართველობაში დაწინაურებულ იქნა მმართველ პოზიციაზე. 2010 წელს ჟურნალ ფორბსის მსოფლიოს უმდიდრეს ადამიანთა სიაში მას (კიმ ჩჟონ ინს) 31-ადგილი ეკავა. 2011 წლის 19 დეკემბერს ჩრდილოეთ კორეის მთავრობამ გაავრცელა ცნობა კიმ ჩენ ირის გარდაცვალების შესახებ.
კიმ ირ სენი

კიმ ირ სენი (დაბადებული კიმ სონ ჩუ; კორეული წაკითხვით - კიმ ილ სონგი) (ჰანგული , ჰანჯა ) (დ. 15 აპრილი, 1912 — გ. 8 ივლისი, 1994) — ჩრდილოეთ კორეის კომუნისტური სახელმწიფოს დამფუძნებელი და მისი პირველი ლიდერი 1948 წლიდან 1994 წლამდე. კორეული მარქსიზმის ჩუჩხეს ჩამომყალიბებელი. სიკვდილის შემდეგ გამოცხადებულია კორეის მუდმივ პრეზიდენტად, რომელიც ქვეყანას საიქიოდან „მართავს“.
არნემი

არნემი — ქალაქი ნიდერლანდების აღმოსავლეთ ნაწილში. გელდერლანდის მთავარი ქალაქი. მდებარეობს მდინარე ნიდერ-რაინისა და სინტ-იანსბეკის ნაპირებზე. სწორედ აქედან დაიწყო ქალაქმა განვითარება.

2006 წლის 1 ნოემბრის მონაცემებით არნემში 142.210 მაცხოვრებელია. პროვინცია გელდერლანდში სიდიდით მეორე ქალაქია ნეიმეგენის შემდეგ (≈ 160.000).

არნემი ნიდერლანდების ყველაზე დიდ ქალაქთა ათეულის სიაშია.
ნინო დარბაისელი

ნინო დარბაისელი სტრონი (დ. 8 მარტი, 1961, თბილისი) — ქართველი პოეტი, ლიტერატურატმცოდნე.

ბიოგრაფია
ნინო დარბაისელი სტრონი დაიბადა 1961 წლის 8 მარტს. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. იბეჭდება 1974 წლიდან, მისი დებიუტი შედგა 1977 წელს ქართული პოეზიის ყოველწლიურ ანთოლოგიაში „პოეზიის დღე“.

საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის გამომცემლობა „მეცნიერების“ მთავარი რედაქტორი (1990-1995). საქართველოს კულტურულ ურთიერთობათა ცენტრ „კავკასიური სახლის" დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო-საგამომცემლო დარგში (1994-1997). ფილოლოგიის დოქტორი: დისერტაცია თემაზე „ქართული ვერლიბრი" (1992).

1999 წლიდან დარბაისელი არის შოთა რუსთაველის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერი-თანამშრომელი. 2000 წლიდან მუშაობს „გალაკტიონის კვლევის ცენტრში". 2001 წლიდან ყოველწლიური სამეცნიერო პუბლიცისტური კრებულის „გალაკტიონოლოგიის" პასუხისმგებელი მდივანი.

შეყვანილია ცნობარში „ " (2002). არის საქართველოს მწერალთა ნაციონალური კავშირის წევრი, ასევე შემოქმედებითი გაერთიანება „არილის“ წევრი.

ნინო დარბაისელი მეუღლესთან ერთად ცხოვრობს ნეშვილში (ტენესი, აშშ). არის ამერიკის პოეტთა აკადემიის ნამდვილი წევრი და ასევე, ამერიკის პენ ცენტრის პროფესიონალი წევრი.

წიგნები
ვიტა ბრევის (ლექსები), თბ., სიტყვა, 2010 - 978-9941-9176-0-8
დიოტიმა (ლექსები), თბ., მერანი, 2004 - : 99940-780-2-
დილისპირული (ლექსები), თბ., მერანი, 2002
ჩემი სიყვარულის პწკარედი (ლექსები), თბ., მერანი, 1994
ახალდედები (ლექსები), თბ., მერანი, 1987

პრემიები და ჯილდოები
საქართველოს სახელმწიფო პრემია პუბლიცისტიკის დარგში, 2005
ბეჟან ბარდაველიძის სახელობის პრემია (2000 ლარი) ჟურნალ „ცისკარი 1852“-ისა და ვახტანგ ბარდაველიძის საქველმოქმედო ფონდის ერთობლივ კონკურსში, 2020 წელს გამოქვეყნებული საუკეთესო ნაწარმოებისთვის (ნომინაცია „კრიტიკა-ესეისტიკა“), 2021

ქველმოქმედება
2021 წლის 12 თებერვალს ნინო დარბაისელმა ბეჟან ბარდაველიძის სახელობის პრემია, ორი ათასი ლარის ოდენობით, ჟურნალ „ცისკარი 1852“-ის რედაქციას გადასცა:

ცხოვრებისეული კრედო
.
რიჩარდ ჰამინგი

რიჩარდ ჰემინგი (; დ. 11 თებერვალი, 1915, ჩიკაგო, — გ. 7 იანვარი, 1998, მონტერეი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი მათემატიკოსი, რომლის შრომებმა დიდი გამოყენება ჰპოვა ინფორმატიკასა და კომუნიკაციაში. ტიურინგის პრემიის ლაურეატი (1968).

ბიოგრაფია
რიჩარდი დაიბადა და აღიზარდა ჩიკაგოში. 1937 წელს ჩიკაგოს უნივერსიტეტიდან მიიღო ბაკალავრის, 1939 წელს კი ნებრასკას უნივერსიტეტიდან მაგისტრის ხარისხი. 1942 წელს ილინოისის უნივერსიტეტში დაიცვა დისერტაცია და მათემატიკურ მეცნიერებათა დოქტორი გახდა.
ბლოკ-სქემა

ბლოკ-სქემა არის ალგორითმის: მუშაობის სქემით გამოსახვა.
მაგალითად:

ეს ბლოკსქემა გამოსახავს იმას, რომ თუ =1 გახდება 1 და თუ =1, გახდება 0.
როგორც ხედავთ, ბლოკ-სქემა გამოსახულია მართკუთხედებით, არსებობს უფრო რთული ბლოკ-სქემებიც, რეკურსიული ბლოკ-სქემებიც (მაგალითად: რომელიც ერთი და იგივე მართკუთხედში რამდენიმეჯერ მიდიან).
ალექსანდრე ბიბილაშვილი

ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე ბიბილაშვილი (დ. 14 იანვარი, 1916, სოფ. ქვედა საქარა, ახლანდელი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი ― გ. 10 ოქტომბერი, 1944, მდ. ნემანის დასავლეთი ნაპირი) — საბჭოთა კავშირის გმირი (24 მარტი, 1945, სიკვდილის შემდეგ).

ბიოგრაფია
1935 წელს დაამთავრა ზესტაფონის საშუალო სკოლა, 1941 — საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მებაღეობა-მევენახეობის ფაკულტეტი. წითელი არმიის რიგებში იყო 1941 წლიდან, იბრძოდა ჩრდილოეთ კავკასიაში, ყირიმსა და ბალტიისპირეთში. თავი გამოიჩინა მდ. დაუგავის გადალახვისა და მის ნაპირზე პლაცდარმის დაკავებისათვის ბრძოლებში. 1944 წელს გმირულად დაიღუპა მდ. ნემანის დასავლეთ ნაპირზე წარმოებულ ბრძოლაში. დაკრძალულია ქ. ტაურაგეს (ლიეტუვა) ძმათა სასაფლაოზე. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, სამი სხვა ორდენით და მედლებით.
გამდლისწყაროს განძი

გამდლისწყაროს განძი — ძვ. წ. ათასწლეულის დასაწყისის სპილენძ-ბრინჯაოს ნივთების განძი. აღმოჩნდა 1966 სოფ. გამდლისწყაროსთან (კასპის რაიონი). დაფლული ნივთების ნაწილი სამეურნეო დანიშნულებისა და უმთავრესად კოლხეთის ბარისა და ზოგიერთი მთიანი რაიონისთვისაა დამახასიათებელი. აღმოჩნდა მრავალნაირი თოხი, ნამგალი, ხელეჩო, დიდი რაოდენობით ე. წ. სეგმენტისებრი იარაღი, სამი სახეობის კოლხური ცული, ისრისპირები, წალდის, მახვილისა და სატევრის ფრაგმენტები, სამაჯურები, აბზინდის, მოხატული სარტყლის ნატეხები და სხვა. განსაკუთრებით საყურადღებოა ბრინჯაოს მცირე ზომის უნიკალური სკულპტურული ჯგუფი, რომელიც ცხვრის კულტთან და ნაყოფიერების ღვთაებასთან დაკავშირებულ რიტუალურ სცენას გამოხატავს (ფარეხი, ცხვრის ფარა, მეცხვარის ძაღლები, ორფერდა კარავი, სამსხვერპლო, მწყემსები, სარიტუალო ნივთები და სხვა). გამდლისწყაროს განძს დიდი მნიშვნელობა აქვს გვიანდელ ბრინჯაოს ხანაში საქართველოს სამეურნეო ყოფა-ცხოვრების და კულტურის შესწავლისათვის, გვიჩვენებს კოლხურ და აღმოსავლურ ქართულ კულტურათა ურთიერთობას ძვ. წ. ათასწლეულის მიჯნაზე და მიუთითებს შიდა ქართლში კოლხური კულტურის ელემენტების ფართო გავრცელებაზე.
ყარაბაღის ომი

ყარაბაღის ომი (1991—1994) — სამხედრო კონფლიქტი სომხურ და აზერბაიჯანულ შეიარაღებულ შენაერთებს შორის მთიანი ყარაბაღის რეგიონზე კონტროლის დასამყარებლად.

წინარეისტორია
ბრძოლა ყარაბაღისთვის ჯერ კიდევ საუკუნის დასაწყისში დაიწყო, რომელიც მაშინ აზერბაიჯანის გამარჯვებით და მასზე კონტროლის დაწესებით დასრულდა.

1921 წელს რუსეთმა კავკასიის სამივე სახელმწიფო: სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკა, აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა, და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა დაიპყრო. საბჭოთა კავშირის შექმნის შემდეგ, ყარაბაღი სომხეთის სსრ-ს გადაეცა, რასაც დიდი საპროტესტო მოძრაობა მოჰყვა აზერბაიჯანში, ხოლო ერევანში ისევ საბჭოთა ოკუპაციის წინააღმდეგ მიმართული აჯანყება მიმდინარეობდა. ამ ფაქტორების გათვალისწინებით, 1921 წელს მთიანი ყარაბაღი აზერბაიჯანს გადაეცა. 1923 წელს ტერიტორია მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური რეგიონად გადაიქცა და აზერბაიჯანის სსრ-ში შევიდა. ამ დროისთვის, ყარაბაღის მოსახლეობის 94%-ს სომეხი ეროვნების მოსახლეობა შეადგენდა. ავტონომიური რეგიონის დედაქალაქი შუშადან ხანკენდში გადაიტანეს, რომელსაც სომხური მხარე სტეფანაკერტს უწოდებს.
ნათურა

ჩვეულებრივი ნათურა — გამნათებელი მოწყობილობა, სინათლის ხელოვნური წყარო. სინათლე წარმოიქმნება ლითონის (ძირითადად ვოლფრამის) სიფრიფანა სპირალის გავარვარებით, მასში ელექტრული დენის გატარების შედეგად. სპირალის ტემპერატურა მკვეთრად იზრდება დენის ჩართვისას და ის ელექტრომაგნიტურ სითბურ გამოსხივებას იწყებს პლანკის კანონის თანახმად. გავრცელებული შეხედულებით, ნათურა გამოიგონა ტომას ალვა ედისონმა, რომელსაც სიბნელის ეშინოდა. თუმცა ისტორიკოსები რობერტ ფრიდელი და პოლ ისრაელი ასახელებენ ვარვარის ნათურის 22 გამომგონებელს ჯოზეფ სუონსა და ტომას ედისონამდე.
ვარვარის ნათურა
ვარვარის ნათურის ძირითადი ნაწილია ძნელადდნობადი ლითონის – ვოლფრამის წვრილი მავთულის სპირალი. მისი დნობის ტემპერატურა 3380° -ია. ნათურაში სპირალი 3000°-მდე ხურდება, ვარვარდება და კაშკაშებს. სპირალი მოთავსებულია მინის ბალონში, რომელშიც ჰაერის ნაცვლად აზოტი ან ზოგჯერ ინერტული აირები - კრიპტონი ან არგონია. აირის მოლეკულები ეწინააღმდეგება სპირალიდან ვოლფრამის მოლეკულების გამოსვლას, ანუ ხელს უშლის გავარვარებული სპირალის დაშლას.
ვარვარის ნათურის მქ კოეფიციენტი საკმაოდ დაბალია — დაახლოებით 5%, ხოლო დღის ნათურის მქ კოეფიციენტი 15%-ია.

მრეწველობა ამზადებს სხვადასხვა სიმძლავრისა და ძაბვაზე გაანგარიშებულ ნათურებს. ტექნოლოგიური პროცესების განვითარებამ შესაძლებელი გახადა ისეთი ნათურების დამზადება, რომლის მქ კოეფიციენტი 80%-ია. მათ ეკონომიურ ნათურებს უწოდებენ.
საბინები

საბინები ანუ სამხრეთ პიტენები — იტალიური ენის ჯგუფის ხალხი (იტალიკები). მათი ენა ენათესავება ოსკურ და უმბრულ ენებს, უფრო შორეულად ლათინურ ენასაც.

საბინური წარმოშობის რომაელები
ნუმა პომპილიუსი - რომის ლეგენდარული მეორე მეფე.
ანკუს მარციუსი - რომის მეოთხე მეფე.
მარკუს ტერენციუს ვარონი - რომაელი მწერალი და მეცნიერი.
გამეორება

გამეორება — პოეტური მეტყველების ერთ-ერთი გამომსახველობითი საშუალება, ემოციური ზემოქმედების გაძლიერების მიზნით ენობრივი ელემენტების შეგნებული გამეორება. ლექსის სტრუქტურის მაორგანიზებელ მეტრულ-რიტმულ გამეორებათა სისტემაში შედის: ტერფი, ცეზურა, ანაკრუზა, კლაუზულა, საზომი (ტაეპი), რეფრენი (მისამღერი). ენობრივ გამეორებას მიეკუთვნება ძირითადად ბგერის გამეორება (ალიტერაცია, ასონანსი, რითმა), ძირის გამეორება (მაგ., "მზე აღარ მზეობს ჩვენთანა, დაღი არ დარობს დარულა..." შოთა რუსთაველი), სიტყვის ან სიტყვათა ჯგუფის გამეორება (მაგ., "ქარი ჰქრის, ქარი ჰქრის, ქარი ჰქრის, ფოთლები მიჰქრიან ქარდაქარ... ხეთა რიგს, ხეთა ჯარს რკალად ხრის, სადა ხარ, სადა ხარ, სადა ხარ?..." გ. ტაბიძე).

გამეორება ხშირია ხალხურ სიტყვიერებაშიც, განსაკუთრებით საყმაწვილო ზღაპრებსა და ლექსებში (მაგ., "რწყილი და ჭიანჭველა", "გვრიტი", "თხამ ვენახი შეჭამა"), სადაც სტილისტიკური გამომსახველობის გარდა იგი ემსახურება ბავშვის მეტყველებისა და მეხშირების განვითარებას. გასამეორებელი ტექსტი აქ თანდათან რთულდება.
გამოცანა

გამოცანა — ზეპირსიტყვიერების ჟანრი; საგნის ან მოვლენის პოეტური, ნართაული დახასიათება თვით ამ ობიექტის დაუსახელებლად მისი გამოცნობის მიზნით.

წარმოშობით გამოცანა პირველყოფილ საზოგადოებას მიეკუთვნება; თავდაპირველად მას საკულტო მნიშვნელობა ჰქონდა, იმ უძველეს წარმოდგენებს უკავშირდებოდა, რომლებიც საგნის ან მოვლენის საკუთარი სახელით მოხსენიებას კრძალავდა. მოგვიანებით გამოცანამ მხატვრულ-ესთეტიკური და შემეცნებითი ფუნქცია შეიძინა. მისი დანიშნულებაა ადამიანში გონებამახვილობისა და დაკვირვების უნარის აღზრდა.

გამოცანის თემატიკა, შეუზღუდველია, მისი ფორმა — კომპაქტური, დახვეწილი, უმთავრესად რიტმული, ზოგჯერ რითმიანიც („ვკეცე, ვკეცე — ვერ დავკეცე“, „დავკარ ხმალი, არ დააჩნდა კვალი“ და სხვა). საქართველოს ზოგიერთ კუთხეში გამოცანა თავისებური სახელით იყო ცნობილი (მაგ., დასაბმელი ან საბმურა აჭარაში).

ქართული გამოცანების პირველი შემკრებია პლატონ იოსელიანი („გამოცანანი ქართულნი“, 1835, ხელნაწერი დაცულია სანქტ-პეტერბურგში, სალტიკოვ-შჩერდრინის სახელობის საჯარო ბიბლიოთეკაში). ქართული გამოცანების პირველი ბეჭდური გამოცემა 1879 წელს მიეკუთვნება (შემკრები რაფიელ ერისთავი). გამოცანების ტექსტები ჩაწერილი აქვთ აკაკი წერეთელს, სოსიკო მერკვილაძეს, მელიტონ კელენჯერიძეს, ი. გომელაურს და სხვებს. გამოცანა გვხვდება ფოლკლორის სხვა ჟანრებში და მხატვრულ ლიტერატურაშიც (გამოცანის ნიმუშები იხ. წიგნში „ხალხური სიბრძნე“, ტ. 5, 1965).
გამოცანების თეატრი

გამოცანების თეატრი, ქართული სახიობის ჟანრი. აღმოცენდა გამოცანის ამოხსნის ხალხური სანახაობიდან, რომელშიც მონაწილეობდნენ მთქმელი (მთხზველი) და გამომცნობელი. შემდგომში იგი სახიობის ჟანრად იქცა და პროფესიული მსახიობები ასრულებდნენ. გამოცანების თეატრის წარმოდგენის აღწერილობა შემონახულია საუკუნის ქართულ პოემაში „სიბილაიანი“.

გამოცანების თეატრმა საუკუნის 80-იან წლებამდე მოაღწია „ნაღდის“ სახელწოდებით. ამბავს გალექსავდნენ, შემდეგ სხვადასხვა ხმასა და კილოს შეურჩევდნენ და დაკითხვა-მიგებით წარმოადგენდნენ.
გამოცდა

საკუთარი სახელი გამოცდა შეიძლება აღნიშნავდეს:

გამოცდა — ცოდნის შემოწმების ერთ-ერთი ფორმა
გამოცდა — მანქანის კონსტრუქციული და საექსპლუატაციო თვისებების ექსპერიმენტული განსაზღვრა
გამოცდა — მასალის ტექნოლოგიური და საექსპლუატაციო თვისებების განსაზღვრა
გამოცდა — ნაგებობათა კონსტრუქციული და საექსპლუატაციო თვისებებისა და მახასიათებლების ექსპერიმენტული დადგენა

ცოდნის გამოცდა—პროცესი, როცა ამოწმებენ, რამდენად კარგად აქვს მოსწავლეს/სტუდენტს ნასწავლი ან გაგებული რაიმე საგანი, თემა ან ინფორმაცია.
ეს შეიძლება იყოს:ტესტი,წერითი სამუშაო,ზეპირი გამოკითხვა,პრაქტიკული დავალება

ცოდნის გამოცდები სკოლაში ტარდება სხვადასხვა კლასში და მათი მიზანია მოსწავლის ცოდნის შემოწმება. დაწყებით კლასებში გამოცდები უფრო მარტივია, ხოლო მაღალ კლასებში რთულდება და უფრო სერიოზულ მნიშვნელობას იძენს. თითქმის ყველა ქვეყანაში გამოცდები ტარდება 1-12
კლასამდე.

მანქანის გამოცდა— პროცესი, რომლის დროსაც ამოწმებენ, შეუძლია თუ არა ადამიანს ავტომობილის სწორად და უსაფრთხოდ მართვა. ეს გამოცდა საჭიროა მართვის მოწმობის მისაღებად. იგი ჩვეულებრივ შედგება ორი ნაწილისგან: თეორიული და პრაქტიკული. თეორიულ ნაწილში ამოწმებენ საგზაო წესების ცოდნას, ხოლო პრაქტიკულში — მანქანის მართვის უნარს რეალურ პირობებში. მანქანის გამოცდის წარმატებით ჩაბარება ნიშნავს, რომ ადამიანი მზად არის დამოუკიდებლად და უსაფრთხოდ იმოძრაოს გზებზე.

მასალის ტექნოლოგიური და საექსპლუატაციო თვისებების განსაზღვრა—მახასიათებლების შესწავლა, რომლებიც აჩვენებს, როგორ იქცევა მასალა როგორც დამუშავების დროს, ისე გამოყენების პროცესში. ტექნოლოგიური თვისებები აღწერს, რამდენად მარტივად შეიძლება მასალის ჭრა, შედუღება, ბურღვა ან ფორმის შეცვლა. საექსპლუატაციო თვისებები კი აჩვენებს, რამდენად გამძლეა მასალა მუშაობისას—როგორ უძლებს დატვირთვას, ცვეთას, კოროზიას და რამდენ ხანს ინარჩუნებს თავის თვისებებს.

ნაგებობათა კონსტრუქციული და საექსპლუატაციო თვისებებისა და მახასიათებლების ექსპერიმენტული დადგენა—პროცესი, რომლის დროსაც სპეციალური ცდებისა და ექსპერიმენტების საშუალებით შეისწავლება შენობის ან სხვა ნაგებობის მახასიათებლები. კონსტრუქციული თვისებები აჩვენებს, რამდენად მტკიცეა ნაგებობა, როგორ უძლებს ის სხვადასხვა დატვირთვას და რამდენად სტაბილურია. საექსპლუატაციო თვისებები კი განსაზღვრავს, როგორ მუშაობს ნაგებობა გამოყენების პროცესში, რამდენად გამძლეა დროთა განმავლობაში და როგორ უძლებს გარემო პირობებს, მაგალითად ქარს, წვიმას ან ტემპერატურის ცვლილებებს.
გამყივანი

გამყივანი, გუნდის მომღერალ მამაკაცთა მაღალი, მჭახე, განსაკუთრებული ტემბრის ძლიერი ხმა გურულ და აჭარულ სიმღერებში. ხშირად გაიგივებულია წვრილთან. ზოგჯერ უახლოვდება კრიმანჭულს. იყენებენ სიმღერების გარკვეულ ჯგუფში („ნადური“, „ჰადილა“, „კალოს ხელხვავი“). გამყივანის სასიმღერო ტექსტი შინაარსმოკლებული სიტყვების (რიმტირი, ტირირიმ, ვარირა, ჰოვდილა ...), ზოგჯერ კი ცავკეული მარცვლებისაგან (რი, რა, რუ, დილ, ია, უა...) შედგება.
განათლება (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი განათლება შეიძლება აღნიშნავდეს:

განათლება — სისტემატური ცოდნა
განათლება — საქართველოს სახელმწიფო გამომცემლობა
განათლება — ქართული სამეცნიერო-პედაგოგიური და ლიტერატურული ჟურნალი
განათლება — ქართული ყოველთვიური სამეცნიერო-პედაგოგიური ჟურნალი
განათლება — სოფელი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში