iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კონსტანდინ III

კონსტანდინ , აგრეთვე ცნობილია, როგორც კონსტანტინ (; დ. 17 აპრილი, 1313 ― გ. 21 დეკემბერი, 1362) ― კილიკიის სომხეთის მეფე 1344-1362 წლებში ჰეთუმიანთა დინასტიიდან.

ბიოგრაფია
მშობლები
კონსტანდინი დაიბადა 1313 წლის 17 აპრილს. მემატიანეთა ცნობებით იგი იყო ჰეთუმიანთა სამეფო დინასტიის წარმომადგენლისა და სომეხთა სამეფო მარშალ ბოდუინისა და მისი მეუღლის, მარია ბარაბარონელის ვაჟი. მამამისი ნეღირისა და პერცპერტის მმართველი იყო, რომელიც სომეხთა მეფე ჰეთუმ -ის ძმისწული და, შესაბამისად მეფე კონსტანდინ -ის ბიძაშვილი იყო. რაც შეეხება დედამისს, იგი ბარბარონის მმართველ ლევონის ასული იყო.

ქორწინება და შვილები
დაახლოებით 1340 წელს კონსტანდინი დააქორწინეს მარია კორიკოსელზე (1321-1405), კორიკოსის მმართველ ოშინისა და მისი ცოლის, ჯოვანა ტარანტოელის ასულზე. აღსანიშნავია, რომ თავის მხრივ ჯოვანა ანჟუელთა დინასტიის წარმომადგენელი და საფრანგეთის მეფის ნათესავი იყო.

კონსტანდინსა და მარიას სულ ორი ძე შეეძინათ: ოშინი (დ. ?? - გ. 1356) და ლევონი (1338-1357). მათი ორივე ვაჟი დაუქორწინებელი და უშვილო გარდაიცვალა, რის გამოც კონსტანდინს მემკვიდრეები არ ჰყოლია.

ტახტზე ასვლა და მეფობა
1344 წელს, მას შემდეგ რაც მეფე კონსტანდინ გარდაიცვალა, კონსტანტინ -მ, როგორც მათმა უახლოესმა ნათესავმა მამის ხაზით, ისარგებლა მისი შვილიშვილების (რადგან მისი ძე უკვე გარდაცვლილი იყო) მცირეწლოვანებით და კილიკიის სომეხთა სამეფოს ტახტი დაიკავა. მისი მეფობა თავიდანვე ხასიათდებოდა ეგვიპტელ მამლუქებთან წარუმატებელი ომებითა და მიწების მუდმივი დაკარგვით.

კონსტანდინმა სცადა წინამორბედი მეფის, კონსტანდინის შვილიშვილების, ბოდუინისა და ლევონის დახოცვა სცადა, თუმცა მათ დედასთან, საქართველოს მეფე გიორგი -ის ასულ სოლდანა ბაგრატიონთან ერთად მოასწრეს კვიპროსზე გაქცევა.

მიუხედავად სომხებში არსებული ანტილათინური განწყობისა, კონსტანდინ -მ იცოდა, რომ სამეფოს გადასარჩენად დასავლური მხარდაჭერა სჭირდებოდა, რათა როგორმე აღეკვეთა მამლუქების წინსვლა. 1345 წელს შეკრიბა სომეხი დიდებულები, რომლებთან ერთადაც დასავლეთიდან დახმარების მიღების წასახალისებლად კათოლიკობა მიიღო. იგი ამის სანაცვლოდ ჯვაროსნულ ლაშქრობას ელოდა, თუმცა მისი გეგმები ჩაიშალა და მუსლიმთა მხრიდან ზეწოლა იზრდებოდა.

1347 წელს კონსტანდინ -მ საფრანგეთის მეფე ფილიპ -ს, ასევე ინგლისის მეფე ედუარდ -სა და თავად რომის პაპსაც ელჩები გაუგზავნა და პირდაპირ მოსთხოვა მათ მამლუქების მხრიდან ზეწოლის შესამცირებლად დახმარება, მაგრამ უშედეგოდ, რამეთუ დასავლური სამყარო ამ დროს საფრანგეთ-ინგლისს შორის მიმდინარე ასწლიანი ომით უფრო იყო დაკავებული. იმავე წლის მაისში მამლუქებმა აიღეს საპორტო ქალაქი ლაიაცო, რასაც 1359 წელს მოჰყვა ქალაქ ადანასა და თარსუსის დაკარგვაც.

1360 წელს კორიკოსის პორტი, იმის შიშით, რომ თავად მას ვეღარ დაიცავდა მამლუქებისაგან, კონსტანდინ -მ კვიპროსისა და იერუსალიმის მეფე პეტრე -ს გადასცა.

გარდაცვალება
მართალია სიცოცხლის ბოლო წლებში კონსტანდინს აღარ ჰქონდა საგარეო პრობლემები, თუმცა ამჯერად სომეხთა სამეფოში შიგნით დაიწყო განხეთქილება, რელიგიური მიზეზებით. 1361 წელს სომხური სამოციქულო ეკლესიის პატრიარქმა მოიწვია სასულიერო პირების კრება და დაადასტურა მისი კათოლიკური ეკლესიისაგან გამოყოფა. კონსტანდინ გარდაიცვალა 1362 წლის 21 დეკემბერს ბუნებრივი მიზეზებით, უმემკვიდრეოდ. ვინაიდან სომეხ დიდებულებს აღარ ხიბლავდა გაკათოლიკებული პრინცი ლევონ ლუზინიანის გამეფება, ტახტი კონსტანდინ -ს მისცეს, ასევე ჰეთუმიანთა დინასტიიდან.
Face the Shadow (სიმღერა)

— სომხური ჯგუფის სიმღერა, რომლითაც წარადგინეს ქვეყანა 2014 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე 2015 წლის 23 მაისს. მათ დაიკავეს საერთო ჯამში მე-16 ადგილი და მიიღეს 34 ქულა 8 ქვეყნიდან, მათ შორის საქართველოდან მაქსიმალური 12 ქულა. სიმღერის ავტორი არმენ მარტიროსიანია, ხოლო ტექსტი ეკუთვნის ინნა მკრტჩიანის.

შექმნა
სიმღერის ტექსტი დაწერა ინა მკრტჩიანმა, ხოლო მუსიკა შექმნა არმენ მარტიროსიანმა, რომელსაც ეკუთვნის ასევე ევა რივასის 2010 წლის სიმღერა ,, ". ევროვიზიის ოფიციალურ საიტზე ნათქვამია, რომ სიმღერის მთავარი მესიჯია ,,ბედნიერება იბადება მაშინ, როდესაც ადამიანები გაერთიანდებიან და იცხოვრებენ ჰარმონიაში საკუთარ თავთან და ოჯახებთან ერთად".

მუსიკალური ვიდეო
სიმღერის მუსიკალური ვიდეო გადაიღეს 2015 წლის თებერვლის ბოლოს. ვიდეო კლიპის რეჟისორმა განაცხადა, რომ ვიდეოს მთავარი აზრი შთაგონებული იყო ჯგუფის სახელითა და ლოგოთი. ასევე ევროვიზიის კონკურსის ოფიციალურ საიტზე ნათქვამია ,,ვიდეოს კონცეფცია არის გენეალოგიის იდეა: ტყვედ ჩავარდნილი ოჯახი განიხილება, როგორც კაცობრიობის სიმბოლო, რომლის საფუძველია თაობების ცვლა და ფენომენი, რომ ახალი თაობა ყოველთვის ცვლის წინა თაობას და ატარებს ტრადიციებს და ღირებულებებს".

მუსიკალური ვიდეოს დიზაინერია არმენ გალიანი, რომელიც აერთიანებს სომხურ და ევროპულ მოდის მიდგომებს. ვიდეოში წარმოდგენილი არიან შემსრულებლები, რომლებიც მღერიან ნაცრისფერ ლაბირინთში, აცვიათ სამოსი წინაპრების სურათებით. კადრშო დროდადრო ჩნდება ოჯახები სცენები, რომლებიც იღებენ ფოტოსურათებს პირველი მსოფლიო ომის დროს. ვიდეოს დასკვნით სცენაში, –ს ექვსი წევრი, პირველი მსოფლიო ომის სტილის სამოსით, ერთად პოზირებენ. მუსიკალური ვიდეოს პრემიერა შედგა 12 მარტს სომხეთის საზოგადოებრივი ტელევიზიის ეთერში და აიტვირთა ევროვიზიის ოფიციალურ არხზე.

შეფასება
სიმღერა გამოქვეყნებისთანავე გახდა დავის საგანი იმის გამო, რომ სიმღერა შეიცავდა პოლიტიკურ შეტყობინებებს. კერძოდ, ითვლებოდა, რომ სიმღერა მიძღვნილი იყო სომეხთა გენოციდის მსხვერპლთა პატივსაცემად (რომელთა 100 წლის იუბილე აღინიშნა კონკურსამდე დაახლოებით ერთი თვით ადრე, 2015 წლის 24 აპრილს). სიმღერას თავიდან ერქვა ,,' ", თუმცა შემდეგ გადაერქვა სახელი. სიმღერის ტექსტით და ორიგინალური სათაურით სიმღერა აღიქმება როგორც გენოციდის აღიარების მოწოდება. კრიტიკოსებმა ასევე განაცხადეს, რომ სიმღერის კლიპი შეიცავს ვიზუალს, რომელიც მიანიშნებს გენოციდზე, ერთ სცენაში ჯგუფის წევრები იღებენ საოჯახო ფოტოს პირველი მსოფლიო ომის დროინდელ კოსტიუმებში, შემდეგ კი ქრებიან მხედველობიდან. აზერბაიჯანის წარმომადგენლებმა გააკრიტიკეს სიმღერა და განაცხადეს, რომ ისინი ,,ადეკვატურად მოიქცეოდნენ", რათა კონკურსი არ შეეწირათ ,,ქვეყნის პოლიტიკურ ამბიციებს".

2015 წლის 16 მარტს სომხეთის დელეგაციამ გამოაცხადა, რომ ისინი შეცვლიდნენ სიმღერის სახელს სიმღერის შესაძლო პოლიტიკური თემების შესახებ შეშფოთების გამო. სიმღერამ მიიღო 10 ქულიდან 7.19 ევროვიზიის ბლოგის ჟიურისგან.

ჩარტები
სიმღერა მოხვდა ისლანდიის სინგლების ჩარტში და დაიკავა 47-ე პოზიცია.
Chains on You (სიმღერა)

— ბერძენ-სომეხი მომღერლის ათენა მანუკიანის სიმღერა, რომლითაც უნდა წარედგინა სომხეთი 2020 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე, თუმცა კონკურსი იმ წელს კოვიდ-19-ს პანდემიის გამო გაუქმდა სიმღერა გამოვიდა ციფრული სახით 2020 წლის 14 თებერვალს. სიმღერა არის &-სა და ჰიპ-ჰოპის ჟანრის.

შეფასება
სიმღერამ მიიღო მეტწილად კარგი შეფასებები კრიტიკოსებისგან. უილიამ ლი ადამსის, – ის მთავარი რედაქტორი, შეფასება განსაკუთრებით პოზიტიური იყო: ,,ბრილიანტები ვისზე ანათებენ? ბრილიანტები ანათებენ ათენა მანუკიანზე. ეს სიმღერა ეწინააღმდეგება ევროვიზიის კონვენციას და ამტკიცებს, რომ &-სა და ჰიპ-ჰოპს აქვთ ადგილი ამ სფეროში. სარისკო, გაბედული, ათენა გვახსენებს ყველა ჩვენს ღირსებას და პოტენციალს. მას შეუძლია მღეროდეს ჯაჭვებზე, მაგრამ ეს ყველაფერი ემანსიპაციაა." ადამსისმა სიმღერას საბოლოოდ დაუწერა 9.5/10.

საიტზე , სიმღერამ მიიღო კარგი შეფასება. მიმოხილვაში ნათქვამია, რომ ,,ასეთი სიმღერა საკმაოდ იშვიათია. შესრულების თვალსაზრისით დიდ კონკურენციას გაუწევს მოწინააღმდეგეებს. სიმღერის თვალსაზრისით, ჰიპ-ჰოპ ჟანრი საკმაოდ კარგად მუშაობს. და საერთოდ, ამ ბოლო წლებში სომხეთი საკმაოდ კარგ შედეგს დებს ხოლმე თავისი ახალი და უნიკალური სიმღერებით."

ემა კელიმ შეადარა არიანა გრანდეს 2019 წლის ჰიტს 7 . კელიმ სიმღერას დაუწერა 6.8/10 ქულა.

ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი
ათენა მანუკიანს 2020 წელს სომხეთი უნდა წარედგინა ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე, თუმცა იმ წელს კონკურსი კოვიდ-19-ს პანდემიის გამო გაუქმდა.

2020 წლის 28 იანვარს ჩატარდა სპეციალური განაწილების წილისყრა, რომლის მიხედვითაც წყდება თუ რომელ ნახევარფინალში მიიღებს მონაწილეობას ქვეყანა. სომხეთი მეორე ნახევარფინალში მოხვდა, რომელიც გაიმართა 2020 წლის 14 მაისს. ამასთან, 18 მარტს კონკურსი ოფიციალურად გაუქმდა კორონავირუსის პანდემიის გამო. ათენა ნახევარფინალში მე-14 უნდა გამოსულიყო, ფინეთის შემდეგ, პორტუგალიის წინ.

მუსიკალური ვიდეო
სიმღერის მუსიკალური ვიდეოს რეჟისორი იყო არტურ მანუკიანი. ვიდეოკლიპი აიტვირთა ევროვიზიის ოფიციალურ არხზე 13 მარტს. მუსიკალურ ვიდეოში ათენა ორ სხვადასხვა ადგილასაა, ერთი სადაც მას თეთრი კაბა აცვია და დგას ბრილიანტის წინ, ხოლო მეორე შავ კაბაში, თავზე გვირგვინით, სადაც ტახტზე ზის. 2020 წლის 26 მაისს ვიდეოს უკვე 5 მილიონზე მეტი ნახვა ჰქონდა.

,,ჩვენ მხოლოდ 2 კვირა გვქონდა სიმღერის გასაახლებლად და მუსიკალური ვიდეოს გადასაღებად. მრავალი რეპეტიციისა და მზადების შემდეგ ძალიან აღფრთოვანებული ვარ ჩვენი მუშაობის შედეგით. ნამდვილად სასიამოვნოა ასეთ პროფესიონალ გუნდთან ერთად მუშაობა და დამიჯერეთ, წინ კიდევ ბევრი სიურპრიზი გველის! ”, - თქვა ათენა მანუკიანმა სიმღერის ვიდეოკლიპში.

ვებგვერდმა -ის ვიდეო იმ წლის მეორე საუკეთესო ვიდეოკლიპად დაასახელა, მალტას შემდეგ.
მარგარიტა სუასონელი

მარგარიტა სუასონელი (; გ. 4 ივლისი, 1381, კაირო, ეგვიპტე) ― ფრანგი არისტოკრატი და სუასონის გრაფის ასული. სომხეთის უკანასკნელი დედოფალი 1373-1375 წლებში, როგორც მეფე ლევონ -ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
მარგარიტას დაბადების თარიღი და ადგილი უცნობია, თუმცა იგი სუასონის გრაფ ჟანისა და მისი მეუღლის, გრაფინია მარი დე მილმარის ქალიშვილი იყო.

ცნობილია, რომ მარგარიტა თავდაპირველად დაქორწინებული იყო ფრანგ წარჩინებულ ონფრუა დე სკანდელიონზე, თუმცა მათი ქორწინება ხანმოკლე და უნაყოფო იყო, რამეთუ მისი მეუღლე ქორწილიდან მალევე დაიღუპა.

დაქვრივებული მარგარიტა 1369 წლის მაისში კვიპროსში დააქორწინეს სომხეთის ემიგრაციაში მყოფ პრინც ლევონ დე ლუზინიანზე. იგი პრინც ჟან დე ლუზინიანისა და მისი მეუღლის, პრინცესა სოლდანა ბაგრატიონის უფროსი ძე და ტახტის მემკვიდრე იყო, თუმცაღა სომხეთის ტახტი ჰეთუმიანებს ეკავათ, ამიტომაც იგი იძულებული იყო კვიპროსისათვის შეეფარებინა თავი. მამის მხრიდან ლევონის მამა სომხეთის მეფე კონსტანდინ -ის ძმისწული იყო, ხოლო დედამისი სოლდანა საქართველოს მეფე გიორგი ბრწყინვალის ერთადერთი ასული იყო. ამ პერიოდში სომხეთში კონსტანდინ მეფობდა ჰეთუმიანთა გვარიდან, რომლის წინამორბედმაც, კონსტანდინ -მ დაამხო ლუზინიანები და მეტიც, ლევონისა და მისი ძმის დახოცვას აპირებდა, თუმცა სოლდანამ შვილებთან ერთად კვიპროსში გაქცევა მოასწრო.

1373 წელს სომხეთში დაემხო ჰეთუმიანთა მმართველობა, რის შემდეგაც დიდებულებმა კვლავ ლუზინიანები აღადგინეს და ლევონ თავიანთ მეფედ დასვეს, რითაც მარგარიტა სომხეთის დედოფალი გახდა. მომდევნო წელს, 1374 წლის 14 სექტემბერს ადანასთან ახლოს შედგა მათი მეფე-დედოფლად კორონაცია.

დედოფალ მარგარიტასა და მეფე ლევონს მხოლოდ ერთი ასული შეეძინათ, პრინცესა მარიას სახით. მას შემდეგ, რაც 1375 წელს ეგვიპტელმა მამლუქებმა დაიპყრეს მთელი კილიკიის სომხეთის სამეფო და აიღეს მისი დედაქალაქი, მარგარიტა და ლევონი დაატყვევეს და ეგვიპტეში გადაიყვანეს. აღსანიშნავია, რომ კაიროს სულთნის კარზე სომეხთა სამეფო ოჯახს დიდი პატივით ეპყრობოდნენ. 1377 წელს ლევონი ჟან დარდელს, ფრანცისკელ ბერს შეხვდა, რომელიც ეგვიპტეში იერუსალიმიდან იყო ჩასული, რაც მისი პილიგრიმაჟის ნაწილი იყო. ლევონი მას მალევე დაუახლოვდა და თავის მდივნად დანიშნა. დარდელი მალევე ევროპაში დაბრუნდა სომხეთის სამეფო ოჯახის მდგომარეობის გასასაჩივრებლად. მან მოახერხა დაერწმუნებინა კასტილიისა და ლეონის მეფე ხუან რომ 1382 წელს მათ გასათავისუფლებლად ეგვიპტის სულთნისათვის გადაეხადა ძვირფასი ქვებით, აბრეშუმითა და მტაცებელი ფრინველებით.

მართალია მამლუქებმა გაათავისუფლეს ლევონი, რომელმაც ესპანეთში დაიდო ბინა, თუმცა ეს უკვე დაგვიანებული იყო მარგარიტასა და მარიასათვის, რომლებიც 1381 წელს გარდაიცვალნენ კაიროში ყოფნისას. ისინი დღემდე ერთად არიან დაკრძალულები კაიროს წმინდა მარტინის სახელობის კათოლიკურ ეკლესიაში. ესპანეთში წასული ლევონი კი მეფე ხუანმა მადრიდის მმართველად დანიშნა, სადაც იგი 1393 წელს გარდაიცვალა, თუმცა მეორე ცოლი აღარ შეურთავს.
რამილ უსუბოვი

რამილ იდრის ოღლუ უსუბოვი (; დ. 22 დეკემბერი, 1948) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი. აზერბაიჯანის უსაფრთხოების საბჭოს მდივანი. ამ თანამდებობის დაკავებამდე 1994-2019 წლებში იკავებდა აზერბაიჯანის შინაგან საქმეთა მინისტრის თანამდებობას.

ადრეული ცხოვრება
უსუბოვი დაიბადა 1948 წელს, აზერბაიჯანში, ხოჯალის რაიონში.. 1970 წელს მან დაამთავრა ნ. რზაევის სახელობის ბაქოს მილიციას სპეციალური სკოლა. მოგვიანებით დაამთავრა სსრკ შინაგან საქმეთა აკადემია 1980 წელს. შემდეგ ის მსახურობდა საბჭოთა არმიაში და 1970 წლიდან მუშაობდა სამართალდამცავ ორგანოებში. უსუბოვი დაქორწინებულია და ჰყავს სამი შვილი.

2009 წელს მან შეიტანა სარჩელი ცილისწამებაზე, აქტივისტ ლეილა იუნუსის წინააღმდეგ მას შემდეგ, რაც მან განაცხადა, რომ პოლიციის თანამშრომლები მონაწილეობდნენ ახალგაზრდა გოგონებით ვაჭრობაში. მან მოითხოვა 100 000 მანათის ანაზღაურება. -მა გააპროტესტა სასამართლო პროცესი და განაცხადა, რომ „იუნუსის წინააღმდეგ გამოტანილი განაჩენი აზერბაიჯანში გამოხატვის თავისუფლების საშინელ პრეცედენტს შექმნიდა“, ხოლო სხვა საერთაშორისო ჯგუფებმა ეს საქმე აღწერეს, როგორც „აზერბაიჯანის მთავრობის მიერ თავისუფალი გამოხატვის ხელყოფის კიდევ ერთი მაგალითი“.

აზერბაიჯანის უსაფრთხოების საბჭოს მდივანი
2019 წლის 20 ივნისს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტის, ილჰამ ალიევის ბრძანების საფუძველზე უსუბოვი დანიშნული იქნა აზერბაიჯანის უსაფრთხოების საბჭოს მდივნად.
ელდარ აზიზოვი

ელდარ აზიზოვ აზიზ ოღლუ (დ. 28 ივნისი, 1957, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი. ბაქოს მერი 2018 წლის 15 ნოემბრიდან.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1957 წლის 28 ივნისს ბაქოში, აზიზ აზიზოვისა და ელმირა აზიზოვას ოჯახში. დედის მხრიდან ის არის ქარიმ ბეი მეჰმანდაროვის შვილიშვილი და ბაჰმან მირზას შვილთაშვილი. მან წარჩინებით დაამთავრა აზერბაიჯანის კიროვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი 1979 წელს. იმავე წლიდან იგი იკავებდა სხვადასხვა საპასუხისმგებლო თანამდებობას აზერბაიჯანის კომკავშირის ცენტრალურ კომიტეტში.

1984 წლიდან მუშაობდა ბაქოს 26 კომისრის ოლქის კომკავშირის კომიტეტის პირველ მდივნად (ახლანდელი საბაილ რაიონი, ბაქო), 1987 წლის შემდეგ — ბაქოს საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივანი. 1989 წელს იგი აირჩიეს აზერბაიჯანის კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტის მდივნად, ხოლო 1991 წლის შემდეგ მუშაობდა აზერბაიჯანის ახალგაზრდული კავშირის ცენტრალური კომიტეტის მდივნად.

1990 წელს აირჩიეს აზერბაიჯანის უზენაეს საბჭოში (პარლამენტის წინამორბედი საკანონმდებლო ორგანო) ნიზამი რაიონიდან. 8 წლის შემდეგ, 1998 წელს დაინიშნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ცენტრალური საარჩევნო კომისიის საერთაშორისო ურთიერთობების დეპარტამენტის უფროსად, ხოლო შემდეგ წელს, ბაქოს ქალაქის აღმასრულებელი ხელისუფლების საგარეო ურთიერთობათა და საინვესტიციო პროგრამების დეპარტამენტის თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ.

მისი პირველი სამუშაო მერის თანამდებობაზე იყო ნიზამის რაიონში, სადაც ის მსახურობდა 2000-2003 წლებში. 2003 - 2011 წლებში ელდარ აზიზოვი იყო განჯის აღმასრულებელი ხელისუფლების უფროსი (აზერბაიჯანის სიდიდით მეორე ქალაქი), 2011-2015 წლებში სუმგაითის (აზერბაიჯანის სიდიდით მესამე ქალაქი) აღმასრულებელი ხელმძღვანელი და ბოლოს 2015-2018 წლებში, როგორც საბაილის რაიონის აღმასრულებელი ხელისუფლების უფროსი. 2018 წლიდან არის აზერბაიჯანის დედაქალაქის, ბაქოს მერი.

ის არის აზერბაიჯანის ჟურნალისტთა კავშირის წევრი და აზერბაიჯანის არქიტექტორთა კავშირის საპატიო წევრი. ის ასევე არის „დიფაის“ ავტორი - წიგნის, რომელიც ეძღვნება საიდუმლო აზერბაიჯანულ ორგანიზაციას 1900 -იან წლებში, რომელსაც ნაწილობრივ ხელმძღვანელობდა მისი პაპა კარიმ ბეი მეჰმანდაროვი. მან დაწერა მინიმუმ 200 სტატია სხვადასხვა გაზეთში.

კრიტიკა
მას ბრალი ედება ბაქოს მაწანწალა ძაღლების მოკვლაში ცხოველთა დაცვის საერთაშორისო ორგანიზაციის მიერ. ის ცნობილი იყო ილჰამ ალიევის დაბადების დღის პატივსაცემად უზარმაზარი ტორტების შეკვეთით.
ნათიქ ალიევი

ნათიქ აღამი ოღლუ ალიევი (; დ. 23 ნოემბერი, 1947 — გ. 9 ივნისი, 2017) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი. იყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობკომპანიის, -ის პრეზიდენტი და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მრეწველობისა და ენერგიის მინისტრი გარდაცვალებამდე.

ადრეული ცხოვრება
ნათიქ ალიევი დაიბადა 1947 წლის 23 ნოემბერს, ბაქოში, აზერბაიჯანში. სკოლა დაამთავრა 1965 წელს. 1970 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის ნავთობის სახელმწიფო აკადემია. იყო გეოლოგია-მინეარალოროგიის მეცნიერებათა დოქტორი. მან დაიწყო მუშაობა ამ სფეროში, როდესაც დასაქმდა „“ სახელმწიფო კონცერნში 1970 წელს. 1984 წლიდან ალიევი ინიშნება დეპარტამენტის მთავარ ინსტრუქტორად აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ადმინისტრაციაში. 1989-1991 წლებში მუშაობდა ეკონომიკურ-სოციალური საკითხების დეპარტამენტის დირექტორად. 1992 წელს დაინიშნა -ს ბაქოს წარმომადგენლობის ოფისის დირექტორად. ამავე დროს, იგი მუშაობდა კონსულტანტად -ში, რომელიც ატარებდა კვლევებს გეოფიზიკური და გეოლოგიური პროექტებისათვის, კონსულტაციებს უწევდა ნავთობის მოპოვებას და განვითარებას, ტრანსპორტირებას და გადამუშავებას და ა. შ.

პოლიტიკური კარიერა
1993 წელს იგი დაინიშნა პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის მიერ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დირექტორის საბჭოს თავმჯდომარედ და სახელმწიფო ნავთობკომპანიის პრეზიდენტად. მან შეინარჩუნა პრეზიდენტის პოსტი 2004 წლის 6 დეკემბრამდე, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მრეწველობისა და ენერგიის მინისტრის თანამდებობაზე დანიშვნამდე.

გარდაცვალება
ალიევი გარდაიცვალა 2017 წლის 9 ივნისს, „ “-ს საავადმყოფოში, სტამბოლში. ეს გამოიწვია ალიევის გულის პრობლემებმა რის გამოც გარდაცვალებამდე ერთი კვირით ადრე ბაქოში მიიღო გულის შეტევა.

ნაშრომები და ჯილდოები
ალიევი იყო აზერბაიჯან-ჩირაგ-გუნეშლის განვითარების სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარე. იყო ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარე. ის იყო 100-ზე მეტი სამეცნიერო პუბლიკაციის, სტატიის და წიგნის ავტორი. 2008 წელს აირჩიეს მოსკოვის საერთაშორისო საინჟინრო აკადემიის წევრად. ალიევს მიენიჭა ღირსების ორდენი აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში ნავთობის ინდუსტრიის განვითარებაში გაწეული სამსახურის გამო. მას ასევე მიენიჭა საქართველოს დიდების ორდენი, საფრანგეთის საპატიო ლეგიონის ორდენი და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული ინჟინრის მედალი..
როვშან ბაირამოვი

როვშან ჯენეთ ოღლუ ბაირამოვი (; დ. 7 მაისი, 1987, ბაქო, აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, სსრკ) — აზერბაიჯანელი ბერძნულ-რომაული სახეობის მოჭიდავე. 2007 და 2018 წლებში გახდა ევროპის ჩემპიონი. 2008 წელს პეკინში, ჩინეთში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე 55 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი. 2011 წელს მოიგო სტამბოლში გამართული მსოფლიო ჩემპიონატი. არის 2009 წელს გამართული მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი. 2012 წელს ლონდონში, დიდ ბრიტანეთში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე 55 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი. არის მსოფლიო ჩემპიონატის ორგზის ვერცხლის მედლის პრიზიორი (2006, 2015). სპორტის ოსტატი (2006 წელი), სპორტის დამსახურებული ოსტატი (2009 წელი).

ბიოგრაფია
როვშან ბაირამოვი ჭიდაობაზე შევიდა12 წლის ასაკში, მისი ახლობლების რჩევით. ის არის ნეფთჩის სპორტისა და დასვენების ცენტრის მოსწავლე. პირველი მწვრთნელი იყო გიულახმედ ჰუსეინოვი, რომელთანაც როვშანი ვარჯიშობდა 4 წლის განმავლობაში, მონაწილეობდა ბავშვთა და ახალგაზრდულ ჩემპიონატებში. 2002 წელს მისი მწვრთნელი მწვრთნელი ჰიჯრან შარიფოვი გახდა. 2014 წლიდან ილგარ აბდულაევი არის სპორტსმენის პირადი მწვრთნელი.

ის არის აზერბაიჯანის ფიზიკური კულტურისა და სპორტის სახელმწიფო აკადემიის საბრძოლო ხელოვნების ფაკულტეტის კურსდამთავრებული, სადაც სწავლობდა 2004-2008 წლებში. ბაირამოვი დაქორწინებულია და ჰყავს ერთი ვაჟი.

აქტივობა
2014 წლის ნოემბერში ბაქოში, 2015 წელს გასამართი ევროპული თამაშების საორგანიზაციო კომიტეტმა გამოაცხადა როვშან ბაირამოვი, ათ აზერბაიჯანელ სპორტსმენთან ერთად იქნებოდა პირველი ევროპული თამაშების სპორტის ელჩი.

მიღწევები
ოლიმპიური თამაშები
ოლიმპიური თამაშები 2008
პეკინში ბაირამოვმა წარმოადგინა აზერბაიჯანი 55 კგ წონით კატეგორიაში. 1/8 ფინალში დაამარცხა ეგვიპტის წარმომადგენელი მუსტაფა მუჰამედი, როვშანმა დაამარცხა სპორტსმენი კუბელი ერნანდესი 1/4 ფინალში. ნახევარფინალში ბაირამოვის მეტოქე იყო სომეხი სპორტსმენი რომან ამოიანი. ბაირამოვმა ორივე რაუნდი მოიგო 7-2 და 4-1. ფინალში 12 აგვისტოს როვშანი დაუპირისპირდა რუს მოჭიდავე ნაზირ მანკიევს. დამარცხდა ანგარიშით 6-5. ფინალში დამარცხების შედეგად მოიპოვა ვერცხლის მედალი..

ოლიმპიური თამაშები 2012
2011 წელს გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი, ბაირამოვმა მოიპოვა 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ლიცენზია და წარმოადგინა აზერბაიჯანი ლონდონში 55 კგ -მდე წონით კატეგორიაში. ფინალში დამარცხების შემდეგ, ბაირამოვმა ვერცხლის მედალი აიღო ამ ოლიმპიადაზე. ფინალში დამარცხდა ირანელ ჰამიდ სურიანთან. ფინალში გასვლამდე საკვალიფიკაციო შეხვედრაში დაამარცხა რუსი მინგიან სემიონოვი. 1/8 ფინალში მისი მეტოქე იყო ამერიკელი სპენსერ მანგო. 1/4 ფინალში დაამარცხა ჩინელი ლი შიჯუნი. ნახევარფინალში კი მისი მეტოქე იყო სამხრეთ კორეის წარმომადგენელი ჩოი გიუ-ჯინი.
ჰოვჰანეს ბაჩკოვი

ჰოვჰანეს ბაჩკოვი (; დ. 2 დეკემბერი, 1992, გიუმრი) — სომეხი მოკრივე, მონაწილეობდა მსუბუქ და პირველ საშუალო წონით კატეგორიებში. ის არის სომხეთის კრივის ეროვნულ ნაკრების წევრი 2008 წლიდან. 2019 წლის ევროპული თამაშების ჩემპიონი, ევროპის ჩემპიონი, 2017 და 2019 წლების მსოფლიო ჩემპიონატების ბრინჯაოს მედლის მფლობელი, ეროვნული ჩემპიონატების გამარჯვებული და მედალოსანი, ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მონაწილე რიო-დე-ჟანეიროში. 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს მედალოსანი.

ბიოგრაფია
ჰოვჰანეს ბაჩკოვი დაიბადა 1992 წლის 2 დეკემბერს შირაქის რაიონის ქალაქ გიუმრიში. ის სწავლობდა ადგილობრივ საშუალო სკოლაში, ასევე ცხოვრობდა ადლერში ორი წლის განმავლობაში, მაგრამ შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში. მან აქტიურად დაიწყო კრივზე სიარული შვიდი წლის ასაკში, ბიძაშვილის მაგალითზე. მისი მწვრთნელები იყვნენ რუდიკ მკრტჩიანი და კარენ კაზარიანი.

2008 წელს მან მოახერხა პირველი წარმატების მიღწევა. მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ბულგარეთში გამართულ იუნიორთა ევროპის ჩემპიონატზე. ორი წლის შემდეგ მან მონაწილეობა მიიღო აზერბაიჯანში გამართულ იუნიორთა მსოფლიო ჩემპიონატზე, აიღო ვერცხლი დანი პოზნიაკის თასზე ლიეტუვაში. 2011 წელს მან მოიგო გაგიკ ცარუკიანის სახელობის ტურნირი, მოხვდა სომხეთის ნაკრების მთავარ სიაში და მონაწილეობდა მსოფლიო ჩემპიონატზე, ბაქოში, სადაც დამარცხდა 1/32 ფინალში.

2013 წელს ის გახდა სომხეთის ჩემპიონი მსუბუქი წონით კატეგორიაში, იასპარეზა მინსკში ევროპის ჩემპიონატზე და ალმა-ატაში მსოფლიო ჩემპიონატზე, მაგრამ ვერ მოახერხა მედლის მოპოვება.

2014 წელს ხელახლა მოიგო სომხეთის ჩემპიონატი.

2015 წელს მან ზედიზედ მესამედ მოიპოვა სომხეთის ჩემპიონატის ოქრო. მან მონაწილეობა მიიღო სამოკოვში გამართულ ევროპის ჩემპიონატში - აქ გავიდა მეოთხედფინალურ ეტაპზე, დამარცხდა ლიტველ ევალდას პეტრაუსკასთან. ამავე დროს, მსოფლიო ჩემპიონატზე დოჰაში იმავე მეოთხედფინალში, იგი დაამარცხა კუბელმა იასნიელ ტოლედომ.

ბაჩკოვმა დაიკავა პირველი ადგილი ვენესუელაში ჩატარებულ ოლიმპიურ შესარჩევ ტურნირში და ამის წყალობით მას მიენიჭა უფლება დაიცვას ქვეყნის ღირსება 2016 წლის რიო-დე-ჟანეიროში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. თამაშებზე საშუალო წონით კატეგორიაში პირველ შეხვედრაში დაამარცხა ვენესუელის წარმომადგენელი ლუის არკონა, 1/16 ფინალში ანგარიშით 1:2 იგი დაამარცხა ჩინელმა ჰუ ქიანსუნმა.

ოლიმპიადის დასრულების შემდეგ, ბაჩკოვი დარჩა სომხეთის კრივის ნაკრების მთავარ გუნდში და განაგრძო მონაწილეობა მსხვილ საერთაშორისო ტურნირებში. 2017 წელს მან დაამარცხა ყველა მეტოქე ხარკოვში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე და მოიპოვა ოქროს მედალი. ამავე წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე ჰამბურგში..

2019 წელს რუსეთის ქალაქ ეკატერინბურგში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.

2021 წელს ტოკიოში, იაპონიაში გამართულ 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.
სეიდ შუშინსკი

სეიდ შუშინსკი , დაბადების სახელი მირ მოჰსუნ სიედ იბრაჰიმ ოღლუ შუშინსკი (დ. 12 აპრილი, 1889, ჰორადიზი – გ. 1 ნოემბერი, 1965, ბაქო) — აზერბაიჯანელი ჰანენდე. მუღამის შემსრულებელი.

ადრეული ცხოვრება
ის დაიბადა პატარა ქალაქ ჰორადიზში, აზერბაიჯანის ახლანდელი ფიზულის მახლობლად. ახალგაზრდა ასაკში დაეღუპა მამა და გაიზარდა დეიდა მეშადი ხურზადმა, რომელიც იყო ხალხური მომღერალი. შუშინსკიმ მიიღო დაწყებითი განათლება მშობლიურ ქალაქში მდებარე რელიგიურ სკოლაში. მისი მუსიკალური ნიჭის წყალობით, შეუერთდა მუსიკალურ ანსამბლს 15 წლის ასაკში. მან პირველი საჯარო გამოსვლა 1908 წელს ქალაქ შუშაში გააკეთა, რაც დიდი წარმატება აღმოჩნდა და 19 წლის მომღერალს დიდი პოპულარობა მოუტანა ქალაქში. ბიძამისის დაჟინებული მოთხოვნით, შუშინსკიმ მიიღო მუსიკალური განათლება მირ მოჰსუნ ნავვაბის სკოლაში კიდევ 2 წლით და აღიარეს პროფესიონალ ჰანანდედ. მისი შესრულება აღფრთოვანებული იყო როგორც აზერბაიჯანული ასევე უცხოური საზოგადოება. 1911 წელს იგი მიიწვიეს სომხურმა კლუბმა „ “–მ კონცერტის ჩასატარებლად ტფილისში (ახლანდელი თბილისი, საქართველო). ამ კონცერტების შედეგად მიღებული ფული გადაეცა აზერბაიჯანულ გამომცემლობას და დაიხარჯა ახალგაზრდა მომღერლების ვოკალურ ხელოვნებაში მომზადებაზე. 1913 წელს კიევში გამოვიდა ვინილის ჩანაწერი, რომელიც შეიცავს სეიდ შუშინსკის რამდენიმე ხალხურ ნაწარმოებს. 1919 წელს საცხოვრებლად გადავიდა ბაქოში..

კარიერა საბჭოთა პერიოდში
გასაბჭოების შემდეგ შუშინსკი იყო ბაქოს დრამატული თეატრის სოლისტი, ხოლო 1926–1933 წლებში ასწავლიდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. 1933 წელს ჯაჰან ტალიშინსკაიასთან ერთად მან დააარსა აღმოსავლური მუსიკალური ანსამბლი, რომელმაც მოიარა რუსეთი, უკრაინა და ყაზახეთი. 1933–1938 წლებში მუშაობდა ფიზულის სახელმწიფო დრამატული თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელად, კვლავ განაგრძობდა კონცერტების გამართვას ბაქოში. 1939–1960 წლებში შუშინსკი იყო აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტი. ბოლო წლებში ის იყო მუღამის საოპერო კონსულტანტი აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში.

სეიდ შუშინსკის მიღებული ჰქონდა აზერბაიჯანის სსრ-ის დამსახურებული არტისტის წოდება (1943), აზერბაიჯანის სსრ-ის სახალხო არტისტის წოდება (1956) და საპატიო ნიშანი (1959).