iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჯოის ბანდა

ჯოის ბანდა (; დ. 12 აპრილი, 1950, მალემია, ზომბის რაიონი, მალავი) — მალავის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტი 2009-2012 წწ. და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2012 წლის 7 აპრილიდან 2014 წლის 31 მაისამდე. მალავის ისტორიაში პირველი ქალი პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
2006-2009 წლებში ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრია. 2009 წლიდან ქვეყნის პირველი ქალი ვიცე-პრეზიდენტია. 2012 წელს ბინგუ ვა მუთარიკას გარდაცვალების შემდეგ გახდა მალავის პირველი ქალი-პრეზიდენტი.
2014 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში დამარცხდა თავისი წინამორბედის ძმასთან და თანამდებობა დაუთმო 31 მაისს.
ბარაკარი

ბარაკარი (; ბენგალ. া ী)) — მდინარე აღმოსავლეთ ინდოეთში, დამოდარის მთავარი შენაკადი. სათავეს იღებს ჯარხანდის შტატში, ჰაზარიბაგჰის რაიონში და მიედინება 225 კმ-ზე, ჩჰოტა-ნაგპურის პლატოს ჩრდილოეთი ნაწილის გასწვრივ, ძირითადად დასავლეთი-აღმოსავლეთის მიმართულებით,სანამ ბენგალის შტატში, ქალაქ დიშერგერაჰის სიახლოვეს დამოდარს შეერწყმება. აუზის ფართობი 6 159 კმ²-ს შეადგენს, მთავარი შენაკადებია ბაროსტი და უსრი. გარდა ამისა, ბარაკარს ერწყმის 50-მდე პატარა თუ საშუალო მდინარე.
ჩურნი

ჩურნი — მდინარე ინდოეთში, ბენგალის შტატის ნადიას რაიონში. ერწყმის მდინარე ბაგირათს ქალაქ ჩაკადაჰასთან. სიგრძე 56 კმ-ს შეადგენს. ქვემო დინებაში მრავლადაა პატარ-პატარა სამდინარო კუნძულები.

1930-იან წლებში, ჩურნი მთავარ სავაჭრო გზას წარმოადგენდა ბენგალის ტერიტორიაზე, თუმცა დღეს ის სანაოსნოდ აღარ გამოდგება.
ნილამ სანჯივა რედი

ნილამ სანჯივა რედი (, ; დ. 13 მაისი, 1913, სოფ. ილური, ინდოეთი — გ. 1 ივნისი, 1996, ბენგალურუ, ინდოეთი) — ინდოელი პოლიტიკური მოღვაწე. ინდოეთის პრეზიდენტი 1977–1982 წწ. იგი ერთადერთი პრეზიდენტია, რომელიც არჩევნებში მონაწილეობდა კონკურენტის გარეშე.

ბიოგრაფია
დაიბადა შეძლებული გლეხის ოჯახში. განათლება მიიღო ანანტაპურის კოლეჯში. მონაწილეობდა ინდოეთის ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობაში, რის გამოც იდევნებოდა გაერთიანებული სამეფოს ხელისუფლების მიერ. 1947 წელს ინდოეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ ეკავა სხვადასხვა თანამდებოები. მრავალჯერ იყო არჩეული ინდოეთის პარლამენტის სახალხო პალატაში, ხოლო 1952-1953 და 1964-1967 წლებში არჩეული იყო პარლამენტის შტატების საბჭოში. 1967-1969 და 1977 წლებში იყო სახალხო პალატის სპიკერი.
ზაილ სინგჰი

ზაილ სინგჰი (, ; დ. 5 მაისი, 1916, სოფ. სანდვანი, ინდოეთი – გ. 25 დეკემბერი, 1994, ჩანდიგარჰი, ინდოეთი) — ინდოელი პოლიტიკური მოღვაწე. ინდოეთის პრეზიდენტი 1982-1987 წწ. 1980-1982 წწ. საგარეო საქმეთა მინისტრი.

ავტორია ლექსებისა ჰინდიზე და ურდუზე. გარდაიცვალა 1994 წელს საავტომობილო კატასტროფაში მიღებული ტრავმის შედეგად.
რამასვამი ვენკატარამანი

რამასვამი ვენკატარამანი (; დ. 4 დეკემბერი, 1910, რაჯამადამი, ინდოეთი – გ. 27 იანვარი, 2009, ნიუ-დელი, ინდოეთი) — ინდოელი პოლიტიკური მოღვაწე. ინდოეთის პრეზიდენტი 1987–1992 წწ. 1982–1987 წწ. ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტი.

სხვადასხვა დროს ეკავა თავდაცვის, ფინანსთა და შინაგან საქმეთა მინისტრის თანამდებობები.
მონიკ ოჰსან ბელეპო

მონიკ ოჰსან ბელეპო (; დ. 1942) — მავრიკის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტი 2010-2012 წწ. და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2012 წლის 31 მარტიდან 21 ივლისამდე. მავრიკის ისტორიაში პირველი ქალი პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
გაიმარჯვა საპარლამენტო არჩევნებში და 2010 წლის 12 ნოემბერს, ვიცე-პრეზიდენტ ანგიდი ჩეტიარის გარდაცვალების შემდეგ დაიკავა ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა. 2012 წლის 31 მარტს პრეზიდენტ ანერუდ ჯაგნოტის გადადგომის შემდეგ გახდა პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი.

გათხოვილი იყო ივ ჯოზეფ ბელეპოზე, რომელიც გარდაიცვალა მეუღლის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობის დაკავებიდან 3 დღეში.
ედვარდ მეიბრიჯი

ედვარდ მეიბრიჯი (; დ. 9 აპრილი, 1830 — გ. 8 მაისი, 1904) — ინგლისელ-ამერიკელი ფოტოგრაფი. მან პირველად ფოტოგრაფიის ისტორიაში დაიწყო რამდენიმე კამერის ერთდროულად გამოყენება. მან გამოიგონა „“. ედვარდ მეიბრიჯი იკვლევდა არსებათა მოძრაობებს (მათ შორის ადამიანისას), განსაკუთრებით კი ცხოველთა მოძრაობებს. დაიბადა 1830 წლის 9 აპრილს და გარდაიცვალა 1904 წლის 8 მაისს. მან დიდი წვლილი შეიტანა კინემატოგრაფიაში.
სიგლოსანი

სიგლოსანი — ყმა გლეხთა ერთ-ერთი კატეგორია ფეოდალურ საქართველოში. იხსენიება საუკუნის 2 დოკუმენტში: პირველ დოკუმენტში (1258 რკონის სიგელი) სიგლოსანი გლეხებია, მეორეში — სოფლის მღვდლები. სახელწოდება წარმოდგება სიტყვა „სიგელისაგან“ (წერილობითი საბუთი), რომელშიც ჩამოთვლილი უნდა ყოფილიყო სიგლოსანის უფლება-მოვალეობანი. შესაძლებელია სიგლოსანი რქმოდა აგრეთვე ყმას ვასალის მნიშვნელობით. ამ შემთხვევაში ყმისა (ვასალი) და პატრონის (სენიორი) ურთიერთობა განსაზღვრული იქნებოდა სიგელში, რომელსაც სენიორი აძლევდა ვასალს.
რუპნარაიანი

რუპნარაიანი — მდინარე ინდოეთში. სათავეს იღებს ჩჰოტა-ნაგპურის პლატოზე, ქალაქ პურულიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. შემდეგ იგი დაკლაკნილი დინებით სამხრეთ-აღმოსავლეთით მიედინება და გადაკვეთს ქალაქ ბანკურას, სადაც ის დვარაკესვარის სახელითაა ცნობილი. ქალაქ გჰატალის სიახლოვეს ერწყმის მდინარე სილაი. საბოლოოდ კი, რუპნარაიანი მდინარე ჰუგლის უერთდება.

მდინარის წყლებში გავრცელებულია თევზი , რომელიც ფართოდ გამოიყენება ბენგალურ სამზარეულოში.
მეჰელის ცხვირნალა

მეჰელის ცხვირნალა — ხელფრთიანების სახეობა ცხვირნალისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია აღმოსავლეთ ევროპაში და ახლო აღმოსავლეთში. დამახასიათებელია საშუალო ზომა, ფერმკრთალი ტუჩები და მონაცისფრო-მოყავისფრო ყურები. ბეწვი შედარებით ხშირია, მონაცისფრო-მოთეთრო ფერისაა.

მუცლის ბეწვი თითქმის მთლინად თეთრია, ხოლო ზურგისა — მონაცისფრო-მოყავისფრო. მკვეთრად არის გამოყოფილი ზურგისა და მუცლის მხარეები. სხეულის სიგრძე 5,5-6,4 სმ, წონა 10-18 გრ. ფრთების შლილი 33-34 სმ. გამოქვაბულების ბინადარია, უპირატესობას ანიჭებს კირქვიან ადგილებს, იქ სადაც წყალია. მეჰელის ცხვირნალა როგორც ცნობილია, ბუდობს სხვა ნალცხვირა ღამურებთან ერთად. თავისუფლად არის ჩამოკიდებული მღვიმეების ჭერზე. სანადიროდ გამოდის მობინდებისას, მსხვერპლს იჭერს დაბლა მიწაზე, აგრეთვე ბუჩქებსა და ხეებზე.

გავრცელებულია ხმელთაშუა ზღვის რაიონებში. გვხვდება ესპანეთში, პორტუგალიაში, საფრანგეთში, იტალიაში, რუმინეთში, ბულგარეთში, საბერძნეთში, სერბია და ჩერნოგორიაში, მაროკოში, ტუნისში, ეგვიპტეში, ალჟირში, ლიბიაში, თურქეთში, კვიპროსში, ირანში, ერაყში, ისრაელში, იორდანიაში, ავღანეთში. მეჰელის ცხვირნალა გვხვდება საქართველოშიც, კერძოდ, მცხეთის მიდამოებში. იშვიათი სახეობაა, ამიტომ შეტანილია საქართველოს წითელ წიგნში.

სახელი ეწოდა უნგრელი ზოოლოგის ლაიოშ მეჰელის (1862-1953) პატივსაცემად.
აჯაი

აჯაი — მდინარე ინდოეთში, ჯარხანდისა და ბენგალის შტატების ტერიტორიაზე. სახელი აჯაიი „დაუპყრობელს“ ნიშნავს.

სათავეს იღებს ბიჰარის შტატში, ქალაქ მუნგერის სიახლოვეს, დაახლოებით 300 მ სიმაღლის ბორცვზე. მნიშვნელოვანი შენაკადებია პათრო, ჯაიანტი, ტამუნი და კუნური.

მთლიანი სიგრძე 288 კმ-ია, საიდანაც 152 კმ ბენგალის შტატზე მოდის; აუზის ფართობი — 6 000 კმ². ერწყმის მდინარე ჰუგლის.
მაიურაკში

მაიურაკში (ასევე მორი) — მდინარე ინდოეთში, ბენგალის შტატში. ახასიათებს დატბორვების ხანგრძლივი ისტორია.

სათავეს იღებს ჯარხანდის შტატში, ქალაქ დეოგჰარიდან 16 კმ-ში, ტრიკუტის ბორცვზე. ჯარხანდის შემდეგ შედის ბენგალის შტატში, სადაც ერწყმის მდინარე ჰუგლის. მთლიანი სიგრძე 250 კმ-ს შეადგენს.

სიტყვასიტყვით მაიურაკში ფარშევანგის თვალს ნიშნავს. მშრალ სეზონში მისი წყალი კრისტალურად სუფთაა, მუსონებისას კი იგი თავის ველებს ტბორავს.
პასტუხოვის სურო

პასტუხოვის სურო — მრავალწლოვანი, ხისებრი მცენარე არალიისებრთა ოჯახისა. იშვიათი სახეობაა. შემცირებულია რაოდენობაში, რის გამოც შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნებში“.

წარმოადგენს მაღალ წვეტიან ბუჩქნარს, რომელიც განფენილია მიწაზე ან ემაგრება ხეების ღეროს ფესვების მეშვეობით. ყლორტი ღია ყავისფერია, იშვიათი ბეწვით. ფოთლები წვრილია, ღია მომწვანო, რომელთა სიგრძეა 10 სმ, ხოლო სიგანე 6 სმ. ნაყოფი მოშავოა (დიამეტრი 6-10 სმ). მიწაზე გართხმული ყლორტების ფოთლები მომრგვალოკვერცხისებრია, მთლიანი ან დანაკვთული, მხოხავი ყლორტებისა — მოგრძოკვერცხისებრნი. ყვავილედი სწორად მდგომი ქოლგაა. გვირგვინი პატარაა და მწვანე ფერის. ყვავის აგვისტო-ოქტომბერში, ნაყოფმსხმოიარობს დეკემბერ-მარტში.

იზრდება ფოთლოვან ტყეებში. პასტუხოვის სურო გავრცელებულია აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში, კერძოდ აზერბაიჯანსა და აღმოსავლეთ საქართველოში. გვხვდება აგრეთვე ბაღდათის მუნიციპალიტეტში. გავრცელებულია ასევე დაღესტანში და ირანის ჩრდილოეთით. იზრდება დაბლობიდან მთის შუა სარტყლამდე – ტყეებში, ბუჩქნარებში. საკმაოდ იშვიათი მცენარეა. ბაწარის სახელმწიფო ნაკრძალში და აჯამეთის აღკვეთილში. კარგი თაფლოვანი მცენარეა.
კომპანიის მმართველობა ინდოეთში

კომპანიის მმართველობა ინდოეთში — აღნიშნავს ინდოეთის სუბკონტინენტზე ბრიტანეთის ოსტინდოეთის კომპანიის მმართველობის პერიოდს. დასაწყისად სხვა და სხვა თარიღი მიიჩნევა ესაა ან 1757 წელს მომხდარი პლესის ბრძოლა ითვლება, როდესაც ნავაბ ბენგალი ოსტინდოეთის კომპანიასთან დამარცხდა და თავისი დომინიონების დათმობა მოუწია, ან 1765 წელი როდესაც კომპანიას ბენგალსა და ბიჰარში გადასახადების ამოღების უფლება (დივანი) გადაეცა , ანაც 1772 წელი, როდესაც კომპანიამ კოლკატაში დედაქალაქი დააარსა და უორენ ჰასტინგსი პირველ გენერალ-გუბერნატორად დანიშნა. რის შემდეგაც ინდოეთის მართვაში პირდაპირი ჩრევა დაიწყო. კომპანიის მმართველობა 1857 წელს მომხდარ აჯანყებამდე და შედეგად 1858 წელს მიღებულ ინდოეთის უკეთესი მართვის აქტამდე გრძელდებოდა.
კუნკული

კუნკული, ბარტყულა, ბარტყული, კუნკულ-ბარტყული — მართლმადიდებელ ქრისტიანულ ეკლესიაში მცირე სქემის მიმღები ბერის თავსაბურავი. წარმოადგენს მართკუთხა ფორმის შავ მატერიას, რომელსაც სიგრძეში ორად გადაკეცილს თავი და ბოლო გადაკერილი აქვთ, ხოლო შუაში დატანილი აქვს ორი ლენტი.

მიტროპოლიტები (რუსული ტრადიციით) ატარებენ თეთრი ფერის კუნკულს გამშვენებული ჯვრით, მთავარეპისკოპოსები — შავს ასევე გამშვენებული ჯვრით, ხოლო ეპისკოპოსები — ჯვრის გარეშე. პატრიარქის კუნკული შავი ან თეთრი ფერისაა, ზედა ნაწილში ჯვარით. მასზე გამოსახულია სერაბიმები ან ჯვარი.

საბრძნეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ბერები კუნკულს ბერძნულ, რუსეთის ბერები კი რუსულ კამილავკაზე დამაგრებულს ატარებენ. დღესდღეობით საქართელოს მართლმადიდებელ ეკლესიაში ბერები რუსულის მსგავსად იფარავენ კუნკულს, თუმცა ძველად მიღებული იყო მისი პირდაპირ თავზე დაფარება. აღნიშნული ტრადიცია პირველად საქართველოში მამა გაბრიელმა (ურგებაძემ) აღადგინა.

დედები საქართველოში თავზე კუნკულის მაგივრად მანდილს ატარებენ, თუმცა მრავალ ქვეყანაში (განსაკუთრებით რუსეთში) მიღებულია მამების მსგავსად თავზე კამილავკისა და კუნკულის ტარება.

კუნკული ეწოდებოდა ნათლიის მიერ მოტანილ ქსოვილის ნაჭერსაც, რომელშიც ნათლობის ქრისტიანული რიტუალის შესრულების დროს ახვევდნენ ემბაზიდან ამოყვანილ ახლადმონათლულ ბავშვს.
დინიკის გველგესლა

დინიკის გველგესლა — შხამიანი გველების სახეობა გველგესლასებრთა ოჯახისა. ბინადრობს რუსეთში, საქართველოსა და აზერბაიჯანში. საშუალო ზომის გველებია. სხეულის საერთო სიგრძეა 500-550 სმ. აქვს მოკლე კუდი (30-80 მმ). მამალი დედლისაგან განსხვავებით გამოირჩევა შედარებით მცირე ზომებით და გრძელი კუდით. თავის არის ზედა ნაწილი ჩვეულებრივ ბრტყელია. ზედა მხარეზე სხეულის შეფერილობა მონაცისფრო-მომწვანო, მოყვითალო, მოყავისფრო ან ნარინჯის ფერისაა. ზურგზე გასდევს შავი ან ყავისფერი ხაზი. ფერითა და ფორმით დინიკის გველგესლა წააგავს კავკასიურ და ველის გველგესლებს. გავრცელების არეალი მოიცავს მთების სუბალბური სარტყლის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფერდობებს დაწყებული ფიშტ-ოშტენიდან (დასავლეთით) აღმოსავლეთ საქართველომდე და აზერბაიჯანის ჩრდილოეთ-დასავლეთ მხარემდე (აღმოსავლეთით). დინიკის გველგესლა არ ბინადრობს დაბლობ ტერიტორიებზე. იგი უპირატესობას ანიჭებს სუბალპურ და ალპურ ზონებს, მთის ტყეებსა და მდელოებს. გვხვდება ზღვის დონიდან 1500-3000 მ სიმაღლეზე. იკვებება უპირატესად ხვლიკებითა და წვრილი მღრღნელებით, იშვიათად ფრინველებით.

საქართველოში გვხვდება ლაგოდეხის სახელმწიფო ნაკრძალში. რეგისტრირებულია აგრეთვე მდინარე ენგურის ხეობაში. იშვიათი სახეობაა, ამიტომ შეტანილია საქართველოს წითელ წიგნში. სახელი ეწოდა რუსი ზოოლოგის ნიკოლოზ დინიკის (1847-1917) პატივსაცემად.
ბერნარდინო რამაცინი

ბერნარდინო რამაცინი ( დ. 3 ნოემბერი, 1633 — გ. 5 ნოემბერი, 1714) — იტალიელი ექიმი. შრომის ჰიგიენის ფუძემდებელი. სწავლობდა ფერარისა და პარმის უნივერსიტეტებში. 1659 წელს მიენიჭა ექიმის წოდება. 1682-1700 წლებში სათავეში ედგა თეორიული მედიცინის კათედრას მოდენის უნივერსიტეტში, ხოლო 1700 წლიდან პრაქტიკული მედიცინის კათედრას პადუის უნივერსიტეტში. ამ პერიოდში უმეტესწილად დაკავდა ეპიდემიოლოგიის საკითხებით, მათ შორის მალარიის მკურნალობით. 1700 წლიდან არის პადუის უნივერსიტეტის პროფესორი მედიცინის დარგში. მის მთავარ შრომაში აღწერილია სხვადასხვა პროფესიული დაავადებები. რამაცინის სახელთანაა დაკავშირებული აგრეთვე სამედიცინო გეოგრაფიის საწყისები. რამაცინის სახელობისაა სხვადასხვა ჰიგიენური საზოგადოებები იტალიაში, აშშ-ში და სხვა ქვეყნებში.

ბერნარდინო რამაცინი გარდაიცვალა 1714 წლის 5 ნოემბერს.
სილოსი

სილოსი (ესპ. (მრ. რ.) < (მხ.რ.) — მიწისქვეშა შენობა მარცვლეულის შესანახად) — წვნიანი საკვები, რომელსაც ამზადებენ უჰაეროდ დაკონსერვებით (დასილოსება). ნედლეულის მიხედვით განასხვავებენ სიმინდის, კარტოფილის, მზესუმზირას, ცერცველა-შვრიისა და სხვა სილოსს. ახლოსაა დასასილოსებელ მასასთან. მასში შენარჩუნებულია კაროტინი და ვიტამინი, რამდენადმე ნაკლები რაოდენობით შეიცავს წყალში ხსნად შაქრებს, მის შედგენილობაშია აგრეთვე ორგანული მჟავები — რძემჟავა (2%-მდე), ძმარმჟავა (0,6%-მდე). ზოგიერთი სახის სილოსში არის პროპიონმჟავა, ვალერიანმჟავა და სხვა. დასილოსების ტექნოლოგიის დარღვევისა და არასწორი შენახვის შემთხვევაში სილოსში შეიძლება აღმოჩნდეს ერბომჟავა. სილოსის საკვები ღირებულება დამოკიდებულია მცენარის სახეობაზე, გათიბვის მომენტში მცენარის განვითარების ფაზაზე, დამზადების ტექნოლოგიასა და შენახვის პირობებზე. კარგი სილოსი ღია მწვანე ან მოყვითალოა; ძლიერ ჩახურებული — მუქი ყავისფერია, დამჟავებული კომბოსტოს სუნი აქვს. სტრუქრტურულად სილოსი ფაშარი უნდა იყოს, თუ იგლისება — გაფუჭებულია. სილოსით კვება აუმჯობესებს საკვების მონელებას, ხელს უწყობს სხვა საკვების (განსაკუთრებით უხეში საკვების) უკეთ შეთვისებას. სილოსით კვებავენ ყველა სასოფლო-სამეურნეო ცხოველს, განსაკუთრებით ზამთარში, ხოლო ზოგიერთ გვალვიან რაიონში — ზაფხულშიც.
სავოიის ალპები

სავოიის ალპები — დასავლეთი ალპების ჩრდილოეთი მონაკვეთი. მდებარეობს უმეტესწილად საფრანგეთის ტერიტორიაზე (ისტორიული მხარე სავოია). მოიცავს რამდენიმე მაღალმთიან მასივს, რომელთაგან მნიშვნელოვანია მონბლანის მასივი, ვანუაზი, ბოფორი, ბელდონი და სხვა. ძირითადად აგებულია გრანიტებით, გნაისებით, კრისტალური ფიქლებით. დანაწევრეულია მდინარე იზერისა და მისი შენაკადების ღრმა ტროგული ხეობებით. გრეზიდოვანის ხეობის დასავლეთით განლაგებულია კირქვიანი პრეალპები. ფერდობებზე ზღვის დონიდან 800 მ-მდე გაბატონებულია ფართოფოთლოვანი ტყე, სადაც ჭარბობს მუხა და წაბლი. 1800 მ-მდე გვხვდება შერეული და წიწვოვანი ტყე, 2800 მ-მდე მაღალმთის მდელოებია. კიდევ უფრო მაღლა ნივალური სარტყელია, სადაც გაბატონებულია მუდმივი თოვლი და მყინვარები.

1924 წლის შეთანხმების საფუძველზე სავოიის ალპები არ განიხილება როგორც ცალკეული მთების ჯგუფი, არამედ არის გრაის ალპების და ნაწილობრივ სავოიის პრეალპების ნაწილი.
საფერავი (ალბომი)

საფერავი — 33ა-ს სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2011 წელს.

სიმღერების სია
რაოდენთა - 3:54
მუნ - 3:20
შოთა - 5:09
თბილისი - 2:28
სულის ვარდო - 3:52
ამპელოგრაფია (საფერავი) - 3:13
მესხური - 5:28
ვაჟა - 2:55
სიყვარულისთვის - 4:01
ომი გრძელდება - 5:30
აი, მთაზედ - 3:11
მინდია - 3:53
შოთა ბლუზი - 3:53
მრავალჟამიერ - 3:14
სიმართლე

„სიმართლე” — ქართული ყოველდღიური პოლიტიკური და ლიტერატურული გაზეთი სოციალ-დემოკრატიული (მენშევიკური) მიმართულებისა. გამოდიოდა თბილისში 1906 1 ივლისიდან 14 ივლისამდე. შეცვალა გაზეთი „ლამპარი.“ რედაქტორი — ვლადიმერ დარჩიაშვილი. „სიმართლეს” პოლემიკა ჰქონდა ბოლშევიკურ გაზეთ „ახალ ცხოვრებასთან“. დაიხურა თბილისის გენერალ-გუბერნატორის განკარგულებით.
ალპური ხარაბუზა

ალპური ხარაბუზა  — მწერი ხარაბუზების ოჯახისა. წარმოადგენს რელიქტური როზალიის ერთადერთ სახეობას ევროპაში. სიგრძე 15-38 მმ. შავი, ღია ნაცრისფერი ან მოცისფრო ფერისაა. ულვაშები და ფეხები ჩვეულებრივ შეფერილია მოცისფრო ფერის ბალნით. ხოჭოები და მათი მატლები ბინადრობენ ფართოფოთლოვან ტყეებში, ძირითადად წიფლნარებში. გვხვდება ზღვის დონიდან 1500 მ-მდე. რაოდენობა მცირდება, რაც გამოწვეულია ბუნებრივი ჰაბიტატის (ტყეების) დეგრადაციით. მატლები ვითარდებიან მკვდარ ხეებში და მორებში. ვრცელდება ჩრდილოეთ აფრიკიდან, მოიცავს მთელი ევროპის ტერიტორიას, დასავლეთით შორეულ აღმოსავლეთამდე, ხოლო სამხრეთით ახლო აღმოსავლეთამდე. რეგისტრირებულია თურქეთში, ლიბანში, სომხეთში, აზერბაიჯანში, უკრაინაში, მოლდოვაში, ბელარუსში, რუსეთში. ნიშანდობლივია ალპებისათვის.

ალპური ხარაბუზა გვხვდება საქართველოშიც. იშვიათი სახეობაა, ამიტომ შეტანილია საქართველოს წითელ წიგნში.
აზენკურის ბრძოლა

აზენკურის ბრძოლა — ასწლიანი ომის მესამე ეტაპის ერთ-ერთი პირველი ბრძოლა. გაიმართა 1415 წლის 25 ოქტომბერს აზენკურთან, საფრანგეთის ჩრდილოეთით ქალაქ კალეს სამხრეთით. ერთმანეთს ებრძოდნენ ინგლისის ძალები ჰენრი -ის მეთურობით და საფრანგეთის ძალები კარლ დალბერეს მეთაურობით.

1415 წლის 25 ოქტომბერს ინგლისის ლაშქარმა ჰენრი -ის სარდლობით სასტიკად დაამარცხა კონეტაბლ შარლ დ’ალბრეს ლაშქარი ბრძოლის ბედი გადაწყვიტა ინგლისელთა მოძრავი და ორგანიზებული რაზმების გამარჯვებამ ფრანგთა უდისციპლინო ფეოდალურ ლაშქარზე.

აზენკურის ბრძოლა იყო ასწლიანი ომის მესამე, ყველაზე მნიშვნელოვანი ბრძოლა კრესისა (1346) და პუატიეს (1356) ბრძოლების შემდეგ. ამ გამარჯვებამ ინგლისელებს გაუადვილა საფრანგეთის მიწა-წყლის დაპყრობა.
სტეფანე აღმსარებელი

სტეფანე აღმსარებელი (გ. 815) – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 28 მარტი, ახალი სტილით - 10 აპრილი.

ცხოვრება
სტეფანე აღმსარებელი ეწამა ხატმებრძოლი იმპერატორის ლეონ სომეხის (813-820) დროს. ღირსმა სტეფანემ სიყრმითგან უფალს შესწირა თავი და ბერად აღიკვეცა, შემდეგ კი კონსტანტინოპოლის ახლოს მდებარე ტრიგლიის მონასტრის წინამძღვარი გახდა. როდესაც წმინდა ხატთა დევნა დაიწყო, წმინდა იღუმენს ხატთა გმობა მოსთხოვეს. ღირსმა სტეფანემ უარი განაცხადა მართლმადიდებლობის ღალატზე და უშიშრად ამხილა იმპერატორი. წმიდანი სასტიკად აწამეს, შემდეგ კი გადაასახლეს.

წმინდა სტეფანე საპყრობილეში გარდაიცვალა.
ლაჟვარდოვანი ნაპირი

ლაჟვარდოვანი ნაპირი ( იგივეა რაც საფრანგეთის რივიერა) — ხმელთაშუა ზღვის მთაგორიანი სამხრეთ-აღმოსავლეთი სანაპირო ზოლი საფრანგეთში. მდებარეობს ქალაქ ტულონის სამხრეთით. საფრანგეთის რივიერის ფარგლებშია აგრეთვე სახელმწიფო მონაკო. ოფიციალური საზღვრები არ არსებობს, თუმცა ჩვეულებრივ განიხილება როგორც სანაპირო ზოლი, რომელიც ვრცელდება იტალიიდან აღმოსავლეთით სენ-ტროპემდე, იერამდე და კასისამდე. აღნიშნული სანაპირო ზოლი წარმოადგენს ერთ-ერთ პირველ საკურორტო ზონას. საუკუნის ბოლოსათვის წარმოდგენილი იყო როგორც ზამთრის კურორტი, რომელიც განკუთვნილი იყო ბრიტანული საზოგადოების უმაღლესი ფენისათვის.

 საუკუნის შუა წლებში რკინიგზის გაყვანის შემდეგ გადაიქცა ინგლისელების, რუსებისა და სხვათა არისტოკრატების დასასვენებელ ადგილად (მათ შორის დედოფალი ვიქტორია, ედუარდ , უელსის პრინცი). ზაფხულის თვეებში წარმოადგენდა როტშილდების ოჯახის დასასვენებელ ადგილს. საუკუნის პირველ ნახევარში საფრანგეთის რივიერას სტუმრობდნენ გამოჩენილი მხატვრები და მწერლები. პირველ მსოფლიო ომამდე (1914-1918) რივიერის კურორტები იყო ტუბერკულოზით დაავადებულთა მკურნალობის ცენტრი. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ რივიერა წარმოადგენდა ტურისტების პოპულარული დასვენების ადგილს. ოფიციალურო მონაცემებით სანაპირო ზოლის ფარგლებში სახლობს 163 ეროვნების წარმომადგენელი, მათ შორისაა 83,962 უცხოელი.

სახელწოდება მოიგონა ფრანგმა მწერალმა და პოეტმა სტეფან ლიეჟარმა 1870 წელს, რომელმაც გამოსცა რომანი სახელწოდებით „ლაჟვარდოვანი ნაპირი“.

რივიერას პოპულარულობას განაპირობებს კარგი კლიმატი, განსაკუთრებით რბილი და მზიანი ზამთარი და ზომიერად თბილი ზაფხული. გაბატონებულია ხმელთაშუა ზღვის ჰავა. ქალაქ ნიცაში ზაფხული ცხელი, მშრალი და მზიანია. წლის ამ სეზონში წვიმები იშვიათია. ჰაერის ტემპერატურა როგორც წესი 20° მეტია. ჰაერის მაქსიმალური საშუალო ტემპერატურა უდრის 27°-ს. 2006 წლის 1 აგვისტოს ჰაერის ტემპერატურამ მიაღწია 37,7°-ს. ნიცაში ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა საშუალოდ უდრის 803,3 მმ-ს წელიწადში. მზიანი დღეების რაოდენობა წელიწადში დაახლოებით 300. კლიმატოთერაპია, ზღვაში ბანაობა (მაისის ბოლოდან ნოემბრის შუა რიცხვებამდე) მთელი წლის მანძილზეა.

სანაპირო ხაზი შეჭრილ-შემოჭრილია, ზოგან — კლდოვანი. ქალაქებიდან აღსანიშნავია: კანი, მენტონა. 1887 წლის 23 თებერვალს რივიერის ფარგლებში მოხდა ძლიერი მიწისძვრა. ზაფხულის თვეებში ხშირია ტყის ხანძარი. მცენარეული საფარი მრავალფეროვანია. განვითარებულია მებაღეობა, მევენახეობა, მეყვავილეობა. სანაპიროს გასწვრივ აშენებულია სანატორიუმები, პანსიონატები, კერძო ვილები.
ატრაი

ატრაი — მდინარე დასავლეთ ბენგალსა (ინდოეთი) და ბანგლადეშის ჩრდილოეთ ნაწილში.

ძველ დროში მას ატრეის ეძახდნენ და მოხსენიებულია მაჰაბჰარატაში. დაკავშირებულია მდინარე კარატოიასთან. სათავეს იღებს დასავლეთ ბენგალის ტერიტორიაზე და შემდეგ მიედინება ბანგალადეშში, დინაჯპურის რაიონში, რის შემდეგაც კვლავ ინდოეთში ბრუნდება, გაივლის კუმარგანჯისა და ბალურგჰატის რაიონებს და კვლავ ბანგლადეშში შეედინება, სადაც ჩალან-ბილის ჭარბტენიან არეალს ერწყმის.
მაჰანანდა

მაჰანანდა (ნეპალ. ाी, , ) — ტრანსსასაზღვრო მდინარე ინდოეთის დასავლეთ ბენგალისა და ბიჰარის შტატებისა და ბანგლადეშის ტერიტორიაზე. მარჯვენა შენაკადი მეჩი აყალიბებს საზღვარს ნეპალსა და ინდოეთს შორის.

სათავეს იღებს ჰიმალაის მთებში, მაჰალდირამის ბორცვზე, ზღვის დონიდან 2 100 მეტრზე.

ერწყმის მდინარე განგს, ბანგლადეშში, ნავაბგანჯის რაიონში.
კოსი (მდინარე)

კოსი — მდინარე და ნეპალსა და ინდოეთში, განგის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი შენაკადი. კოსის ზოგიერთი შენაკადი ჩინეთის ტერიტორიაზე, ტიბეტის ავტონომიურ რეგიონში იღებს სათავეს.

შენაკადებთან ერთად, კოსის აუზის 29 400 კმ² ჩინეთში მდებარეობს, 30 700 კმ² ნელაპში და 9 200 კმ² ინდოეთში. აუზი გარსშემორტყმულია ქედებით, რომლებიც მას ჩრდილოეთით მდინარე იარლუნგ-ცანგპოსგან, დასავლეთით განდაკისგან და აღმოსავლეთით მაჰანანდისგან გამოყოფს. მნიშვნელოვანი შენაკადები უერთდება მაჰაბჰარატის ქედზე.

250 წლის მანძილზე, კოსის დინებამ 120 კმ-ით გადაინაცვლა აღმოსავლეთიდან დასავლეთით, რისი მიზეზიც დატბორვებისას დაგროვილი ქვიშაა. დატბორვებს ინდოეთში უკიდურესი ეფექტები აქვს და ეს ქვეყანა მსოფლიოში მეორეა დატბორვებისას გარდაცვლილთა მხრივ ბანგლადეშის შემდეგ.
ბურჰი-განდაკი

ბურჰი-განდაკი — მდინარე ინდოეთში, განგის შენაკადი. ზემო დინებაში ცნობილია სიკრაჰანის სახელით. მიედინება მდინარე განდაკის პარალელურად.

სათავეს იღებს ბიჰარის შტატში, დასავლეთ ჩამპარანის რაიონში. 56 კმ-ის შემდეგ, იგი გეზს სამხრეთისკენ იღებს, სადაც მას ორი მდინარე — დუბჰარა და ტური უერთდება. ამის შემდეგ იგი სამხრეთ-აღმოსავლეთით მიემართება. ამ მონაკვეთში მას რამდენიმე არხი გამოეყოფა.

მდინარის მთლიანი სიგრძე 320 კმ-ია, აუზის ფართობი — 10 150 კმ².
პუნპუნი

პუნპუნი — მდინარე ინდოეთში, განგის შენაკადი. სათავეს იღებს ჯარხანდის შტატში, პალამუს რაიონში და შემდეგ ასევე მიედინება ბიჰარის შტატის ტერიტორიაზე.

მდინარე სათავეს იღებს ჩჰოტა-ნაგპურის პლატოზე, ზღვის დონიდან 300 მეტრზე. ძირითადად მიედინება ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიმართუელბით და ქალაქ ფატუჰასთან ერწყმის განგს.

მთავარი შენაკადებია ბუტანე, მადარი და მოჰარი.
აღმოსავლეთი კონფერენცია (NBA)

აღმოსავლეთი კონფერენცია ეკუთვნის ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციას , სადაც არის 15 გუნდი გადანაწილებული 3 დივიზიონში, თითო დივიზიონში 5 გუნდად.

2006 წლიდან მოყოლებული, 3 დივიზიონის გამარჯვებული და 1 არა დივიზიონის გამარჯვბეული, რომელსაც საუკეთესო შედეგი ექნება კონფერენციაში იკავებენ 1-4 ადგილებს, ხოლო დანარჩჰენი 4 ადგილი (5-8) კი საუკეთესო შედეგით იპოვებს საგზურს პლეი-ოფში თამაშის. ეს ტოვებს იმის შესაძლებლობას რომ #2 სიდით გასული, შეიძლება სულაც არ იყოს დივიზიონის გამარჯვბეული. საშინაო არენის უპირატესობა კი არა დივიზიონების გამარჰვებულს, არამედ საუკეთესო შედეგის მქონე გუნდს ეძლევა. თუ #4 ადგილით გასული, რომელმაც მოიგო დივიზიონი მოიგო და შეხვდა #5 ადგილით გასულს, რომელსაც არ მოუგია დივიზიონი მაგრამ #4 საუკეთესო შედეგი აქვს, შესაბამისად საშინაო არენის უპირატესობა #5 გუნდს ეძლევა.

აღმოსავლეთი კონფერენციის პლეი-ოფი არის იმ ორი კონფერენცის პლეი-ოფიდან ერთ-ერთი, რომელიც რეგულარული სეზონის დასრულების შემდეგ ტარდება. აღმოსავლეთ კონფერენციის გამარჯვებული სუპერ ფინალში ხვდება დასავლეთი კონფერენციის გამარჯვებულს რომ გაირკვეს ჩემპიონის ვინაობა. სერია შედგება როგორც ყველა დანარჩენი პლეი-ოფის მატჩი "შვიდ-საუკეთესო-მატჩისგან".

ახლანდელი დივიზიონური განლაგება არის მოყოლებული 2004-2005 წლის სეზონიდან, როდესაც შარლოტ ბობკეტსი დაემატა როგორც 30-ე გუნდი. ეს დაეხმარა ნიუ-ორლეან ჰორნეტსს გადასულიყო აღმოსავლეთი კონფერენციის ცენტრალური დივიზიონიდან დასავლეთი კონფერენციის ახლად შექმნილ სამხრეთ-დასავლეთ დივიზიონში.

გუნდები
ყოფილი გუნდები
† - შეუერთდნენ დივიზიონს როგორც დამატებით გუნდად.
‡ - დაემატნენ დივიზიონს და გაერთიანების დროს.

კონფერენციის ჩემპიონები
აღმოსავლეთ კონფერენციას 1970 წლამდე აღმოსავლეთი დივიზიონი ეწოდებოდა

ტიტულები
21: ბოსტონ სელტიქსი
9: ფილადელფია სიქსერსი / სირაკუს ნეიშენალსი
8: ნიუ-იორკ ნიქსი
6: ჩიკაგო ბულზი
5: დეტროიტ პისტონსი
4: ვაშინგტონ / ბალტიმორ ბულეტსი
3: ფილადელფია უორიორსი
3: მაიამი ჰიტი
2: ნიუ-ჯერსი ნეტსი
2: ორლანდო მეჯიქი
1: კლივლენდ კავალიერსი
1: ინდიანა პეისერსი
1: ვაშინგტონ კეპიტოლზი
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1949

საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1949 — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის მეთერთმეტე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა მოსკოვის „დინამო“, მეორე ადგილზე გავიდა მოსკოვის „ცდკა“, მესამეზე – მოსკოვის „სპარტაკი“. დაიწყო 17 აპრილს და დასრულდა 14 ოქტომბერს.

შედეგები
პირველი ჯგუფი: ცხრილი
მეორე ჯგუფი
ფინალური ეტაპის ცხრილი