iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბელენდენ-კერი (მთა)

ბელენდენ-კერი — სიდიდით მეორე მთა ავსტრალიის შტატ ქვინზლენდში, მისი სიმაღლე 1 593 მეტრს შეადგენს. მთას სახელი ბოტანიკოს ჯონ ბელენდენ კერ გოლერის პატივსაცემად ეწოდა. იგი ქალაქ კერნსიდან სამხრეთით 39 კილომეტრში, ბაბინდას მახლობლად მდებარეობს. მთა ესაზღვრება შტატის უმაღლეს მწვერვალს, ბარტლ-ფრირს და შედის ბელენდენ-კერის ქედის შემადგენლობაში, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც ვურუნურანის ქედი. ეს ორი მთა დომინირებს ვურუნურანის ეროვნული პარკის ჯოზეფინ-ფოლსის სექტორზე. ორივე მწვერვალი მყარი გრანიტისგანაა აგებული და წარმოადგენს იმ ქედის ნაშთებს, რომელიც მდინარეების — რასელისა და მალგრეივის — მიერ გაიფიტა.

მთის მწვერვალი ავსტრალიის ყველაზე ნალექიანი ადგილია. მთაზე რამდენიმე სატელევიზიო გადამცემი ანძაა აღმართული. სატელევიზიო გადამცემ სადგურსა და მთის მწვერვალზე მდებარე მეტეოროლოგიურ სადგურთან მისასვლელი ერთადერთი გზა კერძო საბაგიროა.

ისტორია
1873 წელს უოლტერ ჰილმა, ქვინზლენდის პირველმა კოლონიურმა ბოტანიკოსმა, ჩრდილოეთ ქვინზლენდში ადგილობრივი მცენარეების შესაგროვებლად ექსპედიცია მოაწყო, რომლის ფარგლებშიც მთა ბელენდენ-კერიც მოინახულა. იმავე წელს რობერტ არტურ ჯონსტონი მწვერვალზე ავიდა, როდესაც ჯორჯ ელფინსტონ დალრიმპლთან ერთად კუკტაუნის სამხრეთით მდებარე სანაპირო ზოლს იკვლევდა. კიდევ ერთი ექსპედიცია მწვერვალზე არჩიბალდ მესტონის ხელმძღვანელობით 1889 წლის თებერვლის დასაწყისიდან მარტის დასაწყისამდე პერიოდში განხორციელდა.

გარემო
ბელენდენ-კერის ტყის საფარი ნისლიანი ტყის ნიმუშს წარმოადგენს, რომელიც მაღალი ბიომრავალფეროვნებით, ხშირი ღრუბლიანობითა და ნისლით გამოირჩევა.

ჩიტები
მთა მდებარეობს ვურუნურანის ფრინველთათვის მნიშვნელოვან ტერიტორიაზე, რომელიც ორგანიზაცია -მა ასეთ ტერიტორიად მას შემდეგ მიიჩნია, რაც დადგინდა, რომ აქ ქვინზლენდის ტენიანი ტროპიკებისთვის ენდემური მრავალი სახეობის ფრინველი ბინადრობს.

კლიმატი
მწვერვალზე განთავსებული ნალექმზომი წლიურად საშუალოდ 8 053,6 მმ ნალექს აფიქსირებს, რაც მას ავსტრალიის ყველაზე ნოტიო მეტეოროლოგიურ სადგურად აქცევს. მასვე ეკუთვნის კალენდარული წლის განმავლობაში მოსული ნალექის რეკორდი — 12 461 მმ (2000 წელს) და ავსტრალიის მასშტაბით ერთი კალენდარული თვის მაქსიმალური მაჩვენებელი — 5 387 მმ (1979 წლის იანვარში).

2006 წელს მთაზე იმაზე მეტი ნალექი მოვიდა — 9 800 მმ — ვიდრე ავსტრალიის ნებისმიერ სხვა ნაწილში. ეს, პირველ რიგში, მთის მახლობლად ორი ძლიერი ტროპიკული ციკლონის გავლამ გამოიწვია. 2010 წელს, რომელიც ქვინზლენდის ისტორიაში ყველაზე ნალექიან წლად ითვლება, მთის მწვერვალზე მდებარე სადგურმა 12 438,4 მმ ნალექი დააფიქსირა, რაც მხოლოდ ოდნავ ჩამოუვარდება 2000 წლის რეკორდს.
თეოდორე იურჩიხინი

თეოდორე (ფიოდორ) ნიკოლოზის ძე იურჩიხინი (; დ. 3 იანვარი, 1959, ბათუმი, საქართველოს სსრ) — რუსი (წარმოშობით პონტოელი ბერძენი) კოსმონავტი.

ბიოგრაფია
1976 წელს დაამთავრა ბათუმის კოროლიოვის მე-5 საშუალო სკოლა, 1983 წელს — მოსკოვის საავიაციო ინსტიტუტის საფრენი აპარატების ფაკულტეტი ინჟინერ-მექანიკოსის სპეციალობით, 2001 წელს — რუსეთის სახელმწიფო სამსახურის აკადემია. ხუთჯერ მიიღო მონაწილეობა კოსმოსურ ექსპედიციებში, ხუთჯერ გავიდა ღია კოსმოსში, საერთო ხანგრძლივობით 59 სთ 28 წთ. არის „საპატიო ბათუმელი“ (2013). მიღებული აქვს რუსეთისა და საბერძნეთის სამთავრობო ჯილდოები.
ჰენდრიკ ჩინ ა სენი

ჰენდრიკ ჩინ ა სენი ( დ. 18 იანვარი, 1934 — გ. 11 აგვისტო, 1999) — სურინამელი პოლიტიკოსი, რომელიც იყო სურინამის პრეზიდენტი 1980 წლის 15 აგვისტოდან 1982 წლის 4 თებერვლამდე.

ბიოგრაფია
ჩინ ა სენი დაიბადა ქალაქ ალბინაში, 1934 წლის 18 იანვარს. მან მედიცინა შეისწავლა პარამარიბოს სამედიცინო სკოლაში და დაამთავრა 1959 წელს. 1959-1961 წლებში მან დაიწყო ზოგადი პრაქტიკა, შემდეგ კი გაემგზავრა ნიდერლანდებში ინტერნისტად სპეციალიზაციისთვის. სურინამში დაბრუნების შემდეგ იგი მუშაობდა პარამარიბოს წმინდა ვინსენტის ჰოსპიტალში. შემდეგ იგი შეუერთდა ნაციონალისტურ რესპუბლიკურ პარტიას , რომელიც სურინამის დამოუკიდებლობისთვის იბრძოდა, თუმცა თავად დიდად აქტიური არ ყოფილა.

1980 წლის 15 მარტს, „სერჟანტთა გადატრიალების“ შემდეგ, რომელმაც ხელისუფლებაში დეზი ბაუტერსე და მისი სამხედრო საბჭო მოიყვანა, ჩინ ა სენი სურინამის პრემიერ-მინისტრად დაინიშნა. პოლიტიკურად არააქტიური ჩინ ა სენის დანიშვნა მოულოდნელი იყო. მან ჩამოაყალიბა მემარცხენე კაბინეტი, რომელშიც შედიოდა ეროვნული სამხედრო საბჭოს ორი წევრი და ასევე, გარკვეული დროით, ქალებიც. სიგმიენ პაუერ-სტაპჰორსტი და ნელ სტადვეიკ-კაპელი მინისტრის მოადგილეებად დაინიშნენ, პაუერ-სტაპჰორსტი კი მალევე მინისტრი გახდა. 1980 წლის 15 აგვისტოს, პრეზიდენტ იოჰან ფერიეს გადადგომის შემდეგ, ჩინ ა სენმა პრეზიდენტის თანამდებობაც დაიკავა.

1982 წლის 4 თებერვალს ჩინ ა სენი ბაუტერსემ უთანხმოების გამო თანამდებობიდან გაათავისუფლა. მან თავი ჯერ აშშ-ში, პიტსბურგში შეაფარა, შემდეგ კი ნიდერლანდებში გადავიდა, სადაც 1982 წლის 27 დეკემბერს ჩავიდა. ნიდერლანდებში, 1982 წლის „დეკემბრის მკვლელობების“ შემდეგ, ჩინ ა სენი სურინამის გათავისუფლების საბჭოს თავმჯდომარედ აირჩიეს. საბჭო ეწინააღმდეგებოდა ბაუტერსესა და მისი მომხრეების მმართველობას, მაგრამ დიდად წარმატებული არ ყოფილა. მოგვიანებით ჩინ ა სენი კავშირში იყო რონი ბრუნსვეიკთან და მის „ჯუნგლების კომანდოსთან“ , რომელიც ბაუტერსეს წინააღმდეგ შეიარაღებულ ბრძოლას აწარმოებდა.

1985 წლის 7 მარტს ხუთ მუსიკოსს, რომლებიც რეისვეიკის ერთ-ერთ საოფისე შენობაში ვარჯიშობდნენ, შეიარაღებული პირები დაესხნენ თავს. სამი მუსიკოსი მოკლეს. ჩინ ა სენისა და გათავისუფლების საბჭოს ოფისები იმავე სართულზე მდებარეობდა. თავდასხმა, სავარაუდოდ, ჩინ ა სენის წინააღმდეგ იყო მიმართული. თუმცა, ის იმ მომენტში იქ არ იმყოფებოდა. გამოძიება 1997 წელს განახლდა, მაგრამ სისხლისსამართლებრივი დევნა არავის მიმართ არ დაწყებულა.

1995 წელს ჩინ ა სენი დაბრუნდა პარამარიბოში, სადაც განაახლა მუშაობა ინტერნისტად. იგი 65 წლის ასაკში პარამარიბოში გარდაიცვალა.
როჯერ აბიუტი

როჯერ აბიუტი (დ. 1972) — ვანუატუელი პოლიტიკოსი. იგი იკავებდა ქვეყნის პარლამენტის თავმჯდომარის თანამდებობას და ამ სტატუსით, 2004 წელს, ორჯერ ასრულებდა პრეზიდენტის მოვალეობას.

ბიოგრაფია
აბიუტი ვანუატუს ლეიბორისტული პარტიის წევრია. მას შემდეგ, რაც 2003 წლის დეკემბერში პარლამენტის თავმჯდომარე გახდა, 2004 წლის 24 მარტს პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი შეიქნა, როდესაც პრეზიდენტ ჯონ ბანის ხუთწლიანი ვადა ამოეწურა. მას აღნიშნული თანამდებობა 12 აპრილამდე ეკავა, სანამ პარლამენტმა და რეგიონული საბჭოების პრეზიდენტებმა ახალი პრეზიდენტი, ალფრედ მასენგი, არ აირჩიეს.

მასენგი პრეზიდენტის თანამდებობიდან 2004 წლის 11 მაისს გადააყენეს, რის შემდეგაც აბიუტი კვლავ გახდა პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. ამ მოვლენებიდან მალევე, 2004 წლის 7 ივლისის საპარლამენტო არჩევნებში, აბიუტმა დაკარგა სადეპუტატო მანდატი, რის გამოც 2004 წლის 28 ივლისს, პარლამენტის პირველსავე სესიაზე, დატოვა როგორც პარლამენტის თავმჯდომარის, ისე პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლის თანამდებობები. ამჟამად ვანუატუს ლეიბორისტულ პარტიას პარლამენტში წარმომადგენლები აღარ ჰყავს.
სელსო ტორელიო

სელსო ტორელიო (დ. 3 ივნისი, 1933 — გ. 23 აპრილი, 1999) — ბოლივიელი სამხედრო გენერალი და შეიარაღებული ძალების სარდალთა ხუნტის წევრი (1981), რომელიც 1981-დან 1982 წლამდე იყო ბოლივიის დე ფაქტოს 58-ე პრეზიდენტი.

წარმოშობით ჩუკისაკას დეპარტამენტის ქალაქ პადილიადან, ტორელიო შეუერთდა ბოლივიის არმიას და გენერლის წოდებამდე ამაღლდა. იგი მსახურობდა სამარცხვინო დიქტატორის, ლუის გარსია მეზას შინაგან საქმეთა მინისტრად მას შემდეგ, რაც ვაშინგტონის ზეწოლით თანამდებობა დატოვა ასევე სამარცხვინოდ ცნობილმა პოლკოვნიკმა ლუის არსემ. გარსია მეზას რეჟიმი საერთაშორისო დონეზე ცნობილი გახდა თავისი უკიდურესი სისასტიკით. სავარაუდოდ, 1980 წლის ივლისიდან 1981 წლის აგვისტომდე ბოლივიის არმიისა და უსაფრთხოების ძალების მიერ დაახლოებით 1000 ადამიანი
მოკლეს. გარდა ამისა, გარსია მეზას მთავრობა ღრმად იყო ჩაფლული ნარკოტრეფიკინგში და, შესაძლოა, ხელისუფლებაში პირდაპირ ნარკოკარტელების დაფინანსებით მოვიდა. ამან რეჟიმის სრული იზოლაცია გამოიწვია. აშშ-ის პრეზიდენტ რონალდ რეიგანის ახალი კონსერვატიული მთავრობაც კი დისტანციას იცავდა და უკეთეს ვარიანტებს ამჯობინებდა. საბოლოოდ, საერთაშორისო პროტესტი საკმარისად ძლიერი აღმოჩნდა იმისთვის, რომ 1981 წლის 3 აგვისტოს გარსია მეზა გადამდგარიყო. ამ მომენტში ბოლივიის სამხედრო უმაღლესმა სარდლობამ პრეზიდენტობა გენერალ სელსო ტორელიოს მიანდო.

მიუხედავად იმისა, რომ სამხედროების იდეა იყო პოლარიზებული გარსია მეზას შეცვლა ნაკლებად საკამათო და უფრო მისაღები ლიდერით, რომელიც თანაბრად ერთგული იქნებოდა ანტიკომუნისტური „ეროვნული უსაფრთხოების დოქტრინის“ პრინციპების, მათმა გეგმამ შედეგი არ გამოიღო. რეჟიმი კვლავ მოკლებული იყო საერთაშორისო მხარდაჭერას და საზიზღარი იყო ქვეყნის შიგნით. გარდა ამისა, ჰორიზონტზე გამოჩნდა ძალიან მძიმე ეკონომიკური კრიზისი, რომელიც წლების განმავლობაში არასწორი მართვის, გლობალური რეცესიისა და ლათინური ამერიკის სავალო კრიზისის შედეგი იყო. იმ არჩევანის წინაშე მდგარმა სარდლობამ, რაც გულისხმობდა ან ახალი რეპრესიული კამპანიის წამოწყებას შერყეული რეჟიმის დასასტაბილურებლად (რაც კიდევ უფრო გაზრდიდა საერთაშორისო იზოლაციას), ან არჩევნების დანიშვნას, ამ უკანასკნელს მიანიჭა უპირატესობა. 1982 წლის ივლისში გენერალი ტორელიო შეცვალა გენერალმა გვიდო ვილდოსომ, რომელსაც დაევალა ქვეყნის დემოკრატიულ მმართველობაზე დაბრუნება. ამის შემდეგ ტორელიო გადადგა და ბოლივიის პოლიტიკაში არანაირი როლი აღარ უთამაშია.

ტორელიო შეიარაღებული ძალების სარდალთა ხუნტამ (1982) ჩაანაცვლა.
გიდო ვილდოსო

გიდო ვილდოსო (დ. 5 აპრილი, 1937) — ბოლივიელი გადამდგარი სამხედრო ოფიცერი, რომელიც 1982 წლის ივლისიდან ოქტომბრამდე ბოლივიის 59-ე პრეზიდენტი იყო. იგი იყო სამხედროების მიერ დანიშნული უკანასკნელი პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
ვილდოსო დაიბადა ლა-პასში 1937 წლის 5 აპრილს. იგი შეუერთდა ბოლივიის შეიარაღებულ ძალებს და გაიარა სპეციალიზებული კურსები ბრაზილიაში, პანამასა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში. 1970-იან წლებში იგი იყო სამხედრო დიქტატორი უგო ბანსერის კაბინეტში. 1982 წლის ივლისში ვილდოსო ბოლივიის არმიაში სარდლის მოადგილე იყო, როდესაც კოლეგებმა მას დაავალეს სამხედროების ხელისუფლებიდან ჩამოშორება და რამდენიმე დიქტატურის შემდეგ ქვეყნის კონსტიტუციურ, დემოკრატიულ მმართველობაზე დაბრუნება. მისი დანიშვნა მოჰყვა ლუის გარსია მეზასა და სელსო ტორელიოს უკიდურესად არაპოპულარულ 1980–1982 წლების დიქტატურებს.

პრეზიდენტობა (1982)
ვილდოსო ბოლივიის პრეზიდენტი 1982 წლის 21 ივლისს გახდა. მძიმე სოციალური, ეკონომიკური და ფისკალური კრიზისის პირობებში ვილდოსომ დააჩქარა რედემოკრატიზაციის პროცესი. მას და მის თანამებრძოლ სარდლებს, არსებითად, ორი გზა ჰქონდათ: ახალი არჩევნების დანიშვნა, ან 1980 წლის კონგრესის ხელახლა მოწვევა და იმ წლის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგების აღიარება. როდესაც აშკარა გახდა, რომ ახალი არჩევნების ჩატარებამდე ქვეყანა სამოქალაქო ომში ჩაიძირებოდა, ვილდოსოს ხუნტამ 1980 წლის კონგრესი მოიხმო და დაჰპირდა, რომ აღიარებდა მათ მიერ შერჩეულ პრეზიდენტს. კონგრესი 23 სექტემბერს შეიკრიბა და მისი ერთ-ერთი პირველი ქმედება იყო 1980 წლის არჩევნების შედეგების ხელახალი დადასტურება, რომლის მიხედვითაც ყოფილი პრეზიდენტი ერნან სილეს სუასო მნიშვნელოვნად ლიდერობდა, თუმცა ხმათა უმრავლესობა არ ჰქონდა. 5 ოქტომბერს კონგრესმა ხმათა აბსოლუტური უმრავლესობით სილესი პრეზიდენტად აირჩია.

ვილდოსომ საპრეზიდენტო რეგალიები კონგრესს 1982 წლის 10 ოქტომბერს დაუბრუნა, რითაც დაასრულა ბოლივიაზე სამხედრო კონტროლის ეპოქა. ამ ჟესტმა სილესს საშუალება მისცა, ოფიციალურად დაეკავებინა თანამდებობა იმავე დღეს. მიუხედავად ამისა, მოსახლეობამ, რომელიც ძალაუფლების სილესისთვის გადაცემას ესწრებოდა, ვილდოსოსა და მის კაბინეტს სტვენით უპასუხა. ბოლივიის კონგრესმა მოგვიანებით აღიარა ვილდოსოს ორი მთავარი მიღწევა: ბოლივიაში დემოკრატიის აღდგენა სისხლისღვრის გარეშე და ეკონომიკური გეგმის (21060) საფუძვლების შემუშავება, რომელიც მოგვიანებით პრეზიდენტმა ვიქტორ პას ესტენსორომ ქვეყნის მაკროეკონომიკური მაჩვენებლების სტაბილიზაციისთვის გამოიყენა.

პრეზიდენტობის შემდეგ (1982–დღემდე)
ხელისუფლების გადაბარების შემდეგ ვილდოსო სამხედრო სამსახურიდან გადადგა და ამჟამად კოჩაბამბაში ცხოვრობს. დღეისათვის იგი ქვეყნის უკანასკნელი არაკონსტიტუციური მმართველია.
ჯოშია მოლი

ჯოშია მოლი (დ. 19 აგვისტო, 1954) — ვანუატუს პოლიტიკოსი, რომელიც ვანუატუს პარლამენტის სპიკერისა და ვანუატუს მოვალეობის შემსრულებელი პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებს.

ბიოგრაფია
მან ორივე თანამდებობაზე როჯერ აბიუტი შეცვალა. ის ზომიერი პარტიების კავშირის წევრია და პარლამენტის სპიკერად აირჩიეს მას შემდეგ, რაც აბიუტი 2004 წლის ივლისში საპარლამენტო არჩევნებში დამარცხდა. ვანუატუში პარლამენტის სპიკერი მოვალეობის შემსრულებელი პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებს, როდესაც პარლამენტს ახალი პრეზიდენტი არ აურჩევია, რაც ალფრედ მასენგის იმპიჩმენტის შემდეგ გახდა საჭირო. მოლიმ მოვალეობის შემსრულებელი პრეზიდენტის თანამდებობა დაკარგა, როდესაც პარლამენტმა და რეგიონულმა პრეზიდენტებმა 2004 წლის 16 აგვისტოს ახალი პრეზიდენტის არჩევა შეძლეს. მოლი ოთხი თვის განმავლობაში ვანუატუს პრეზიდენტის თანამდებობაზე მეოთხე პირი იყო.

მისი ადგილი კალკოტ მატასკელეკელემ დაიკავა, რომელიც საარჩევნო კოლეგიამ პრეზიდენტად აირჩია. მოლიმ ასევე დაკარგა სპიკერის თანამდებობა 2004 წლის დეკემბერში, როდესაც მისი პარტიის წევრის, სერჟ ვოჰორის მთავრობა ჰამ ლინის ხელმძღვანელობით მთავრობით შეიცვალა. მოლი დღემდე ვანუატუს პარლამენტის წევრია.
ფილიპ ბოედორო

ფილიპ ბოედორო (დ. 21 მაისი, 1958) — ვანუატუელი პოლიტიკოსი.

ის პირველად ვანუატუს პარლამენტში 2002 წელს აირჩიეს, როგორც მაევოს წარმომადგენელი. საკანონმდებლო ორგანოში 2008 წელს დაბრუნდა და ხელახლა აირჩიეს 2012 წელს. 2013 წლის აპრილიდან 2015 წლის ივნისამდე ბოედორო ვანუატუს პარლამენტის სპიკერის თანამდებობას იკავებდა. 2014 წლის სექტემბერში ის ვანუატუს პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი იყო. სპიკერის რანგში ბოედორომ თექვსმეტი პარლამენტარი გაათავისუფლა, რომელთაგან ყველამ მის წინააღმდეგ სარჩელი შეიტანა. ბოედოროს სააპელაციო საჩივარი საქმეზე 2015 წლის მაისში უარყოფილი გახდა.
ტალის მოზესი

ტალის მოზესი (დ. 24 ოქტომბერი, 1954) — ვანუატუს პოლიტიკოსი და პასტორი, რომელიც ვანუატუს პრეზიდენტის თანამდებობას 2017 წლის 6 ივლისიდან 2022 წლის 6 ივლისამდე იკავებდა.

ბიოგრაფია
მოზე წარმოშობით პორტ ვატოდან იყო, დასავლეთ ამბრიმიდან. სანამ 1978 წელს სამხრეთ სანტოში, ტანგოას პრესვიტერიანულ ბიბლიურ ინსტიტუტში ჩააბარებდა. 1980 წლიდან 1981 წლამდე სწავლობდა სიდნეის მისიონერულ და ბიბლიურ კოლეჯში, ავსტრალიაში, სადაც მიიღო ღვთისმეტყველებისა და მისიის დიპლომი. იგი 16 კანდიდატს შორის შეირჩა კენჭისყრის ოთხი ტურის შემდეგ (ამომრჩეველთა კოლეგიიდან 57-დან 40 ხმა მიიღო) და ფიცი მაშინვე დადო.
სამ ჰაინდსი

სამ ჰაინდსი (დ. 27 დეკემბერი, 1943) — გაიანელი პოლიტიკოსი, რომელიც თითქმის უწყვეტად იყო გაიანის პრემიერ-მინისტრი 1992 წლიდან 2015 წლამდე. იგი ასევე მცირე ხნით იკავებდა გაიანის პრეზიდენტის თანამდებობას 1997 წელს. 2011 წელს მას მიენიჭა გაიანის უმაღლესი სახელმწიფო ჯილდო „ღირსების ორდენი“ (..).

იგი პირველად პრემიერ-მინისტრი ჩედი ჯაგანის დროს გახდა 1992 წელს, მას შემდეგ, რაც ოქტომბრის არჩევნებში „სახალხო პროგრესულმა პარტიამ“ გაიმარჯვა, რომელმაც ჰაინდსსა და სხვებს (სამოქალაქო პირებს) მათთან თანამშრომლობა შესთავაზა. როდესაც ჯაგანი 1997 წლის მარტში გარდაიცვალა, ჰაინდსი თავად გახდა პრეზიდენტი და პრემიერ-მინისტრად ჯაგანის ქვრივი, ჯანეტი დანიშნა. 1997 წლის დეკემბრის საყოველთაო არჩევნებისთვის, /-მ ჰაინდსი პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატად წარადგინა, ხოლო ჯანეტ ჯაგანი პრეზიდენტობის კანდიდატად. არჩევნების შემდეგ ჯანეტ ჯაგანი პრეზიდენტად აირჩიეს, მან კი ჰაინდსი კვლავ პრემიერ-მინისტრად დანიშნა.

მანამდე ჰაინდსი მუშაობდა -ის მიერ დაფუძნებულ ბოქსიტების საწარმოში, რომლის ნაციონალიზაციაც 1971 წელს მოხდა; იქ მან პროდუქტის ხარისხისა და კვლევა-განვითარების ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობამდე მიაღწია. განათლებით ჰაინდსი ლიცენზირებული და კვალიფიციური ქიმიური ინჟინერია, მან ნიუ-ბრანსუიკის უნივერსიტეტი დაამთავრა.

1999 წლის აგვისტოში პრეზიდენტმა ჯანეტ ჯაგანმა გადადგომა გადაწყვიტა და ჰაინდსი დროებით ბჰარატ ჯაგდეოთი ჩაანაცვლა; ამრიგად, ჯაგანის გადადგომისთანავე ჯაგდეო პრეზიდენტი გახდა, მან კი ჰაინდსი კვლავ პრემიერ-მინისტრად დანიშნა. 2006 წლის 28 აგვისტოს არჩევნებში მთავრობის ხელახალი არჩევის შემდეგ, ჰაინდსმა პრემიერ-მინისტრის ფიცი ხელმეორედ სექტემბრის დასაწყისში დადო.

2011 წლის ოქტომბერში იგი კვლავ წარადგინეს -ის პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატად, მიუხედავად ვარაუდებისა, რომ მან შესაძლოა გზა სხვას დაუთმოს. მას შემდეგ, რაც /-ის კანდიდატი დონალდ რამოტარი პრეზიდენტად აირჩიეს, ჰაინდსმა პრემიერ-მინისტრის ფიცი 2011 წლის 5 დეკემბერს კიდევ ერთხელ დადო.

2015 წლის მაისის საყოველთაო არჩევნებში ოპოზიციის გამარჯვების შემდეგ, ჰაინდსი პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე 2015 წლის 20 მაისს მოსეს ნაგამუტუმ შეცვალა.

სემ ჰაინდსის პატივსაცემად ხვლიკის ერთ-ერთ სახეობას მეცნიერული სახელი ეწოდა.

ჰაინდსი 2021 წლის ივლისიდან იყო გაიანის ელჩი ამერიკის შეერთებულ შტატებში. მან რწმუნებათა სიგელები 2021 წლის 7 ივლისს წარადგინა.
კალკოტ მატასკელეკელე

კალკოტ მატასკელეკელე (დ. 24 აპრილი, 1949) — ვანუატუელი წარმოშობის პოლიტიკოსი, რომელიც ვანუატუს პრეზიდენტის თანამდებობას 2004 წლის 16 აგვისტოდან 2009 წლის 16 აგვისტომდე იკავებდა.

ბიოგრაფია
სწავლა მიიღო მელბურნის სკოჩის კოლეჯში და პაპუა-ახალი გვინეის უნივერსიტეტში. ის არის იურისტი ქვეყნის დედაქალაქ პორტ-ვილიდან და ვანუატუს სახელმწიფოს პირველი მეთაურია, რომელსაც უნივერსიტეტის ხარისხი აქვს. მატასკელეკელე ადრე ვანუატუს პირველი ადგილობრივი გენერალური სოლიციტორი და უზენაესი სასამართლოს ყოფილი მოსამართლე იყო.

ის 2004 წლის 16 აგვისტოს აირჩია საარჩევნო კოლეგიამ, რომელიც შედგება პარლამენტისა და რეგიონული პრეზიდენტებისგან და იმავე დღეს დადო ფიცი.

ის ადრე იყო კანდიდატი 2004 წლის აპრილის საპრეზიდენტო არჩევნებში და მას მხარს უჭერდა ედუარდ ნატაპეის მთავრობა. თუმცა, საარჩევნო კოლეგიაში რამდენიმე დაუმარცხებელი რაუნდის შემდეგ, იგი დამარცხდა ალფრედ მასენგთან. მასენგის იმპიჩმენტისა და საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, 2004 წლის 12 აგვისტოს ჩატარდა ახალი არჩევნები, რომელიც დაუსრულებელი აღმოჩნდა და 16 აგვისტოს გაგრძელდა. მიუხედავად იმისა, რომ კალკოტის გამარჯვებას დიდი მოლოდინი ჰქონდა, სხვა მრავალი კანდიდატიც იყო და მას მკაცრი წინააღმდეგობა გაუწიეს უილი დევიდ საულმა და ყოფილმა პრემიერ-მინისტრმა დონალდ კალპოკასმა. ხმის მიცემის ბოლო ტურში კალკოტმა საული 49 ხმით 7-ის წინააღმდეგ დაამარცხა.
ხასინტო პეინადო

ხასინტო ბიენვენიდო პეინადო პეინადო (დ. 15 თებერვალი, 1878 — გ. 7 მარტი, 1940) — დომინიკელი პოლიტიკოსი, რომელიც 1938 წლიდან გარდაცვალებამდე, 1940 წლამდე დომინიკის რესპუბლიკის 37-ე პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა. მანამდე, 1934 წლიდან 1938 წლამდე, იგი მსახურობდა ქვეყნის 22-ე ვიცე-პრეზიდენტად რაფაელ ლეონიდას ტრუხილიოს მმართველობის დროს. ვინაიდან ტრუხილო იყო ქვეყნის დე ფაქტო ლიდერი და რეალური ძალაუფლების მფლობელი კულისებს მიღმა, პეინადოს პრეზიდენტობის პერიოდში მცირე ძალაუფლება გააჩნდა.

ბიოგრაფია
პეინადო წარმოშობით დომინიკის რესპუბლიკის გამოჩენილი ოჯახიდან იყო. იგი გახლდათ ხასინტო პეინადო ტეხონისა (დ. 1829 — გ. 1897) და მანუელა მარია პეინადოს ვაჟი. მისი მშობლები ერთმანეთის ნათესავები იყვნენ, შესაბამისად, ისინი ერთმანეთისთვის ბიძა და დისწული იყვნენ. პეინადომ იურიდიული განათლება სანტო-დომინგოში მიიღო და სანტო-დომინგოს უნივერსიტეტში სამართლის პროფესორად მუშაობდა. 1914 წელს პრეზიდენტმა რამონ ბაესმა იგი იუსტიციის მინისტრად (გენერალურ პროკურორად) და სახალხო განათლების მინისტრად დანიშნა. მან ეს თანამდებობა ხუან ისიდრო ხიმენესის მთავრობაშიც შეინარჩუნა. გარდა ამისა, იგი მსახურობდა შინაგან საქმეთა მინისტრად (რაც დომინიკის რესპუბლიკაში ეროვნული პოლიციის ზედამხედველობასაც მოიცავს).მისმა ძმამ, ფრანსისკომ, ჩარლზ ევანს ჰიუზთან ერთად აწარმოა მოლაპარაკებები იმ ხელშეკრულებაზე, რომელმაც 1924 წელს ამერიკის შეერთებული შტატების საზღვაო ქვეითთა მიერ ქვეყნის ოკუპაცია დაასრულა.

პეინადო მცირე ხნით მსახურობდა დომინიკის რესპუბლიკის დროებით პრეზიდენტად რაფაელ ტრუხილოს დიქტატურის პირობებში. მან შეაწყვეტინა რაფაელ ესტრელია ურენიას უფლებამოსილების ვადა 1930 წლის 22 აპრილიდან 21 მაისამდე, რის შემდეგაც ესტრელია ურენიამ კვლავ განაგრძო პრეზიდენტობა. გენერალ ტრუხილოს შემდგომ მთავრობაში პეინადო იკავებდა შინაგან საქმეთა, პოლიციისა და ომის მდივნის (მინისტრის) თანამდებობას. 1932 წელს იგი პრეზიდენტის მდივანი გახდა, ხოლო 1934 წელს ტრუხილოს ვიცე-პრეზიდენტად აირჩიეს. 1938 წლის არჩევნებში პეინადო თავად ტრუხილოს მიერ შერჩეული კანდიდატი იყო. მან პრეზიდენტის თანამდებობა 1938 წლის 16 აგვისტოს დაიკავა, თუმცა ქვეყანას ძირითადად მაინც ტრუხილო აკონტროლებდა. პეინადო თანამდებობაზე 1940 წლის 24 თებერვლამდე დარჩა, სანამ ჯანმრთელობის გაუარესების გამო იძულებული გახდა პრეზიდენტის თანამდებობა ვიცე-პრეზიდენტ მანუელ დე ხესუს ტრონკოსო დე ლა კონჩასთვის დაეთმო. იგი გარდაიცვალა სანტო-დომინგოში (რომელსაც მაშინ სიუდად-ტრუხილო ერქვა) 1940 წლის 7 მარტს.

პირადი ცხოვრება
პეინადომ 1900 წლის 14 თებერვალს ცოლად შეირთო მარია დე ლას მერსედეს სოლერ მაჩადო (დ. 1880 — გ. 1956). მათ ცხრა შვილი შეეძინათ: რამონი (დ1900 — 1903), როსა მერსედესი (დ. 1902 — გ. 1946), ხოსე ბიენვენიდო (დ. 1904 — გ. 1971), კრისტინა ნატალია (დ. 1906 — გ. 1980), მარია მირეია (დ. 1912 — გ. 1981), ენრიკე (დ. 1913 — გ.1997), მარია დინორა (დ. 1915 — გ. 2009), მარია მუსეტა (დ. 1920) და აუგუსტა ვიქტორია (დ. 1921). ბავშვობა მხოლოდ რვა უმცროსმა შვილმა გადალახა.

მისი შვილიშვილი, ასევე სახელით ხასინტო პეინადო, 1994 წლიდან 1996 წლამდე დომინიკელთა რესპუბლიკის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა.
კაპელას ხეობა

კაპელას ხეობა — ხეობა მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -20, -79). სახელი ეწოდა ნაპრალის მახლობლად არსებული, კრატერ კაპელას მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1984 წელს).

კაპელას ხეობა გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით 106.28 კმ-ზე, ხოლო მისი სელენოგრაფიული კოორდინატებია:
ჩრდილო-დასავლეთის კიდე — ;
სამხრეთ-აღმოსავლეთის კიდე — ;
ცენტრი — .
იასმინ ალ-ხუდჰაირი

იასმინ ალ-ხუდჰაირი (დ. 12 მაისი, 1995) — ინგლისელი მსახიობი. ყველაზე მეტად ცნობილია 4-ის კომედია-დრამა აკლი ბრიჯის (2021–2022) ბოლო ორ სეზონში შესრულებული როლით.

ადრეული ცხოვრება
ალ-ხუდჰაირი დაიბადა ერაყელი არაბი მუსლიმი მშობლების ოჯახში, კინგსტონი თემზაზში, სამხრეთ-დასავლეთ ლონდონში. მანჩესტერის უნივერსიტეტი დაამთავრა 2016 წელს სოციალური მეცნიერების ბაკალავრის ხარისხით სოციალურ ანთროპოლოგიაში. უნივერსიტეტში სწავლისას გაიცნო რიში პელჰემი, როდესაც მისი პიესის აუდიციაზე მივიდა.

კარიერა
უნივერსიტეტში რეჟისორ-სცენარისტ რიში პელჰამის გაცნობისა და მასთან რამდენიმე ფრინჯ-თეატრის პროექტზე ერთობლივი მუშაობის შემდეგ, პელჰამმა ალ-ხუდჰაირი 2019 წლის დამოუკიდებელ საცეკვაო ფილმში „ჰილდა“ აიალას როლზე მიიწვია, რაც მისი პროფესიონალური ეკრანზე დებიუტი გახდა. ამას მოჰყვა მისი სატელევიზიო დებიუტი როგორც მცირე სტუმრის როლში -ს თრილერ „ივის მკვლელობის“ 2020 წლის ეპიზოდში.

2021 წელს ალ-ხუდჰაირი მონაწილეობდა ბიოგრაფიული პიესის, „ადამის“ სატელევიზიო ფილმის ვერსიაში, სადაც მან ითამაშა ადამ კაშმირის პერსონაჟთან ერთად, საკუთარი თავის როლში, შოტლანდიის ეროვნული თეატრისა და -ისთვის. იმავე წელს მან მიიღო თავისი პირველი მთავარი სატელევიზიო როლი, როდესაც შეუერთდა 4-ის სასკოლო კომედიურ-დრამატულ სერიალ „აკლი ბრიჯს“ მისი მეოთხე სეზონისთვის, ფიზა ახტარის როლში. ფიზას როლი გაიმეორა მეხუთე და საბოლოო სეზონშიც 2022 წელს.

2023 წელს ალ-ხუდჰაირი გამოჩნდა რომანტიკულ კომედიურ ფილმში „ჭვავის ქუჩა“ და შეასრულა პრინცესა იადირას განმეორებადი როლი. -ის პოლიტიკური თრილერის „კობრას“ მესამე სეზონში. ასევე მონაწილეობს -ის ადაპტაციაში მკვლელობის სახელმძღვანელო კარგი გოგონასთვის.

ფილმოგრაფია
კინო
ტელევიზია
უფლებანი

უფლებანი — ანგელოზთა 9 დასიდან ერთ-ერთი. ქრისტიანული რელიგიის მიერ შემუშავებულ ანგელოზთა იერარქიაში, „უფლებანი“ საშუალო იერარქიის პირველ დასს განეკუთვნებიან (უფლებანი, ძალნი და ხელმწიფებანი).

იხსენიებიან ახალი აღთქმის კოლასელთა და ეფესელთა მიმართ ეპისტოლეებში:
„რადგანაც მასში შეიქმნა ყოველი, მიწიერიც და ზეციერიც; ხილული თუ უხილავი, საყდარნი თუ უფლებანი, მთავრობანი თუ ხელმწიფებანი - ყველაფერი მის მიერ და მისთვის შეიქმნა.“ [რამეთუ მის მიერ დაებადა ყოველივე ცათა შინა და ქუეყანასა ზედა, ხილულნი და არა-ხილულნი, ანუ თუ საყდარნი, ანუ თუ უფლებანი, გინა თუ მთავრობანი, გინა თუ ჴელმწიფებანი, - ყოველივე მის მიერ და მისა მიმართ დაებადა.] (კოლ. 1,16);
„...რომლითაც იმოქმედა ქრისტში, მკვდრეთით აღადგინა და მარჯვნივ დაისვა ცაში, ყველა მთავრობასა თუ ხელმწიფებაზე, ყველა ძალსა თუ უფლებაზე, ყველა იმ სახელზე მაღლა, სახელად რომ ითქმის არა მარტო ამ საწუთროში, არამედ მომავალშიც“ [...რომელ ქმნა ქრისტეს თანა, რამეთუ აღადგინა იგი მკუდრეთით და დასუა მარჯუენით მისა ზეცათა შინა, უზეშთაეს ყოველთა მთავრობათა და ჴელმწიფებათა და ძალთა და უფლებათა და ყოვლისავე სახელისა, რომელ სახელ-დებულ არს არა ხოლო თუ ამას სოფელსა, არამედ მერმესაცა მას.] (ეფეს. 1,20-21).
მანუელ ანტონიო ორტისი

მანუელ ანტონიო ორტისი — პარაგვაის დროებითი ხუნტის პრეზიდენტი 1840 წლის 20 სექტემბერს, ხოსე გასპარ როდრიგეს დე ფრანსიას გარდაცვალების შემდეგ. იგი იყო ხუნტის თავმჯდომარე 1841 წლის 22 იანვრამდე, სანამ მას სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად დაამხობდნენ. მისი გადაყენების შემდეგ, ხუან ხოსე მედინამ სახელმწიფოს სამართავად ტრიუმვირატი ჩამოაყალიბა.
ხუან ხოსე მედინა

ხუან ხოსე მედინა — პარაგვაის დროებითი ხუნტის პრეზიდენტი 1841 წლის 22 იანვრიდან 1841 წლის 9 თებერვლამდე.

ამ ახალმა ხელისუფლებამ მხოლოდ ორ კვირას გაძლო და ვერაფრით მოასწრო თავის გამოჩენა. უკვე 1841 წლის 9 თებერვალს მოხდა ახალი გადატრიალება, რის შედეგადაც ხუნტა გაუქმდა და ხელისუფლების სათავეში მოვიდა პოლკოვნიკი (სხვა მონაცემებით უმცროსი ლეიტენანტი) მარიანო როკე ალონსო, რომელსაც არმიის სხვა მეთაურებმა დაუჭირეს მხარი.
მარიანო როკე ალონსო

მარიანო როკე ალონსო (დ. 16 აგვისტო, 1792 — გ. 7 აგვისტო, 1853) — პარაგვაის დროებითი ხუნტის პრეზიდენტი 1841 წლის 9 თებერვლიდან 1841 წლის 14 მარტამდე. 1841 წლის 14 მარტს მან ჩამოაყალიბა მთავრობა, რომელსაც კარლოს ანტონიო ლოპესთან ერთად მართავდა და ორივე მათგანს „რესპუბლიკის კონსული“ ეწოდებოდა. ამ შეთანხმებიდან სამი წლის შემდეგ, 1844 წლის 13 მარტს, როკე ალონსო გადადგა და ლოპესი ქვეყნის ერთპიროვნული მმართველი გახდა.