iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ფრანსისკო აგილარ ბარკერო

ფრანსისკო აგილარ ბარკერო (დ. 21 მაისი, 1857 — გ. 11 ოქტომბერი, 1924) — კოსტა-რიკელი იურისტი და პოლიტიკოსი, რომელიც კოსტა-რიკის 23-ე პრეზიდენტად იყო 1919-დან 1920 წლამდე. „რესპუბლიკური პარტიის“ წევრი, მისი ადმინისტრაცია ცნობილია ძმები ტინოკოების დიქტატურის შემდეგ ქვეყნის კონსტიტუციურ მმართველობაზე გარდამავალი პროცესის ზედამხედველობით.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ფრანსისკო რამონ დე ხესუს აგილარ ბარკერო დაიბადა კარტაგოში 1857 წლის 21 მაისს, ფრანსისკო აგილარ კუბეროსა და მარია საკრამენტო ბარკეროს ოჯახში. 1880 წლის 20 სექტემბერს მან კარტაგოში ცოლად შეირთო ნატალია მორუა ორტისი, რაფაელ მორუა ი კიროსისა და მარია ხოსეფა კლარა ორტის ი კამპოსის ქალიშვილი. წყვილს რვა შვილი შეეძინა: ხორხე არტურო, მანუელი, სარა, არტურო, ხოსე ლუისი, რუბენი, მარკო ტულიო და ხორხე აგილარ მორუები.

სანამ სამართალს შეისწავლიდა, იგი თავდაპირველად სკოლის მასწავლებლად მუშაობდა. 1881 წლის აგვისტოში, 24 წლის ასაკში, მან იურისტის დიპლომი აიღო წმინდა თომას უნივერსიტეტში. შემდგომში აგილარი მსახურობდა სისხლის სამართლის მოსამართლედ, იურიდიული ფაკულტეტის პროფესორად, უზენაესი სასამართლოს მაგისტრატის შემცვლელად და კოსტა-რიკის ადვოკატთა ასოციაციის პრეზიდენტად.

ადრეული პოლიტიკური კარიერა
1886 წლის 15 ნოემბერს პრეზიდენტმა ბერნარდო სოტომ აგილარი კარტაგოს პროვინციის გუბერნატორად დანიშნა, სადაც იგი 1887 წლის მარტამდე, გადადგომამდე მსახურობდა. იგი პირველად აირჩიეს კონსტიტუციურ კონგრესში ლიმონის წარმომადგენლად 1888–1892 წლების ვადით, მოგვიანებით კი აირჩიეს კონგრესის მდივნად ამ პოზიციაზე იგი 1889 წლის აგვისტომდე, სამხედრო და საზღვაო მდივნად დანიშვნამდე მუშაობდა. აღნიშნული პოსტიდან იგი ერთი თვის შემდეგ, 1889 წლის სექტემბერში გადადგა.

მოგვიანებით აგილარი დაუბრუნდა აქტიურ პოლიტიკას და 1889 წელს აირჩიეს დეპუტატად როგორც ლიმონის, ისე კარტაგოს მხრიდან 1890–1894 წლების ვადით, სადაც იგი „კონსტიტუციურ-დემოკრატიულ პარტიას“ წარმოადგენდა. მან არჩევანი კარტაგოს მანდატზე შეაჩერა და იყო 1892 წლამდე, სანამ პრეზიდენტი ხოსე ხოაკინ როდრიგესი (რომელსაც აგილარი თავდაპირველად მხარს უჭერდა) კონგრესს დაითხოვდა. ამის შემდეგ იგი კერძო საადვოკატო პრაქტიკას დაუბრუნდა საჯარო სამსახურში დაბრუნებამდე, როდესაც სან-ხოსეს დეპუტატად აირჩიეს 1912–1916 წლების ვადით, სადაც „რესპუბლიკურ პარტიას“ წარმოადგენდა.
მამადუ ტურე კურუმა

გენერალ-მაიორი მამადუ ტურე კურუმა ან ნ'კრუმა (დ. 26 აპრილი, 1947) — გვინეა-ბისაუს სამხედრო შტაბის უფროსის მოადგილე და იმ სამხედრო სარდლობის ლიდერი, რომელმაც ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად. ეს გადატრიალება მიმართული იყო პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლის, რაიმუნდუ პერეირასა და ყოფილი პრემიერ-მინისტრის და საპრეზიდენტო არჩევნების წამყვანი კანდიდატის, კარლოს გომეს ჟუნიორის წინააღმდეგ. 13 აპრილს მან პირობა დადო, რომ რამდენიმე დღეში ჩამოაყალიბებდა ეროვნული ერთიანობის მთავრობას. 2012 წლის 18 მაისს გაეროს უშიშროების საბჭომ მიიღო რეზოლუცია სამხედრო სარდლობის წევრებისთვის, მათ შორის კურუმასთვის, მოგზაურობის აკრძალვის შესახებ.
სანტოს ლეონ ერერა

სანტოს ლეონ ერერა (დ. 21 მაისი, 1874 — გ. 8 მაისი, 1950) — კოსტა-რიკელი ინჟინერი და პოლიტიკოსი, რომელიც კოსტა-რიკის დროებითი პრეზიდენტის თანამდებობას 18 დღის განმავლობაში, 1948 წლის სამოქალაქო ომის დროს, იმავე წლის 20 აპრილიდან 8 მაისამდე იკავებდა. მანამდე იგი ასევე იყო ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტად თეოდორო პიკადო მიხალსკის ადმინისტრაციაში 1944–1948 წლებში. მანამდე, 1932–1936 წლებში, მას შინაგან საქმეთა მინისტრის თანამდებობა ეკავა.
ხოსე ფიგერეს ფერერი

ხოსე ფიგერეს ფერერი (დ. 25 სექტემბერი, 1906 — გ. 8 ივნისი, 1990) — კოსტა-რიკელი სახელმწიფო მოღვაწე. იგი სამჯერ იყო კოსტა-რიკის პრეზიდენტი: 1948–1949, 1953–1958 და 1970–1974 წლებში.

ბიოგრაფია
ახალგაზრდობა
მარია ფიგერეს ი ფორჟესის, ექიმის, და ფრანსესკა ფერერ ი მინგელას ვაჟი (კატალონიელი წყვილი, რომელიც კოსტა-რიკაში გადასახლდა), ხოსე ფიგერეს ფერერი ოთხი წლის განმავლობაში ცხოვრობდა აშშ-ში, ბოსტონში, სანამ სამშობლოში დაბრუნდებოდა სასოფლო-სამეურნეო მეურნეობის სამართავად.

ხელისუფლებაში მოსვლა
1948 წელს დემოკრატიის ძალით აღდგენის შემდეგ, ხოსე ფიგერეს ფერერი ხდება მეორე რესპუბლიკის დამფუძნებელი ხუნტის პრეზიდენტი, რომელიც ხელისუფლებას თვრამეტი თვის განმავლობაში ინარჩუნებს.

1951 წელს მან დააფუძნა „ეროვნული განთავისუფლების პარტია“ და ორჯერ ეკავა რესპუბლიკის პრეზიდენტის თანამდებობა: 1953-დან 1958 წლამდე და 1970-დან 1974 წლამდე.

პოლიტიკური მოღვაწეობა
მან მიიღო პოლიტიკურად ლიბერალური და პროგრესული კონსტიტუცია, რომლითაც ხმის მიცემის უფლება მიენიჭათ ქალებსა და შავკანიანებს, აიკრძალა პრეზიდენტის ორი ზედიზედ ვადა და გაუქმდა არმია რაც ისტორიული პრეცედენტი იყო დამოუკიდებელი სახელმწიფოსთვის.

ამ დღიდან კოსტა-რიკას ზედმეტსახელად „ცენტრალური ამერიკის შვეიცარიას“ უწოდებენ. ქვეყანა დღესაც არმიის გარეშეა, თუმცა ჰყავს „საჯარო ძალები“ (წესრიგის დაცვისთვის), რომელიც დაახლოებით 10 000 ადამიანს ითვლის.

მას სიყვარულით მოიხსენიებენ როგორც დონ პეპეს ( — ხოსეს ესპანური შემოკლებული სახელი) და იგი ითვლება ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან კოსტა-რიკელ ფიგურად.

მისი ერთ-ერთი ვაჟი, ხოსე მარია ფიგერეს ოლსენი, ასევე იყო კოსტა-რიკის პრეზიდენტი 1994-დან 1998 წლამდე.
მარიო ეჩანდი ხიმენესი

მარიო ეჩანდი ხიმენესი (დ. 17 ივნისი, 1915 — გ. 30 ივლისი, 2011) — კოსტა-რიკის 33-ე პრეზიდენტი 1958-დან 1962 წლამდე.

როგორც დიპლომატი
მარიო ეჩანდი კარიერული დიპლომატი იყო. არჩევნებამდე იგი მსახურობდა კოსტა-რიკის ელჩად ამერიკის შეერთებულ შტატებში და ქვეყნის წარმომადგენლად როგორც გაეროში, ისე ამერიკულ სახელმწიფოთა ორგანიზაციაში (1949–1950). იგი ასევე იყო საგარეო საქმეთა მინისტრი (1950–1952) პრეზიდენტ ოტილიო ულატეს დროს და საკანონმდებლო ასამბლეის წევრი პრეზიდენტ ხოსე ფიგერესის მეორე ვადის პერიოდში (1953–1958).

პრეზიდენტობა
პრეზიდენტმა ეჩანდიმ 1958 წლის არჩევნებში გაიმარჯვა 102 851 ხმით, როგორც „ეროვნული კავშირის პარტიის“ კანდიდატმა. ფრანსისკო ხ. ორლიჩი იყო „ეროვნული განთავისუფლების პარტიის“ კანდიდატი 94 778 ხმით, ხოლო ხორხე როსიმ „დამოუკიდებელი პარტიიდან“ 23 910 ხმა მიიღო. მისი ადმინისტრაციის დროს რამდენიმე მნიშვნელოვანი კანონი იქნა მიღებული. „ “-ს კანონით ყველა მუშაკს დაუწესდა დამატებითი წლიური ხელფასი (მე-13 ხელფასი). დამტკიცდა კანონი, რომელმაც შექმნა სუფთა წყლის ეროვნული სამსახური.

პრეზიდენტობის შემდეგ
მან პრეზიდენტის თანამდებობაზე კენჭი კიდევ ორჯერ 1970 და 1982 წლებში იყარა, თუმცა ორივეჯერ დამარცხდა.

სიკვდილი
ეჩანდი 2011 წლის 30 ივლისს, 96 წლის ასაკში, გულის შეტევის შემდგომი პნევმონიით გარდაიცვალა. მისი მეუღლე 2001 წელს გარდაიცვალა.
ფრანსისკო ორლიჩ ბოლამრსიჩი

ფრანსისკო ორლიჩ ბოლამრსიჩი (დ. 10 მარტი, 1907 — გ. 29 ოქტომბერი, 1969)

იგი ეთნიკური ხორვატი იყო, ხორვატიის კუნძულ კრკზე მდებარე ქალაქ პუნატიდან წამოსული გადასახლებულების შთამომავალი.

1928 წელს მან თავის ძმებთან ერთად დააფუძნა კომპანია " & " (ფ. ხ. ორლიჩი და ძმები). თავდაპირველად ეს იყო დიდი სავაჭრო მაღაზია მის მშობლიურ ქალაქ სან-რამონში, თუმცა საბოლოოდ ის კოსტა-რიკის ერთ-ერთ უდიდეს ყავის ფირმად იქცა. მისი ნახევარძმა, ფრანიო ხ. ორლიჩი, რომლის სახელსაც ფირმა ატარებდა, კოსტა-რიკიდან პენსილვანიაში გადავიდა და " "-ში მოდელების დამამზადებლად მუშაობდა. ხოსე ფიგერეს ფერერის ძველი მეგობარი (რომელთან ერთადაც აშშ-ში სასწავლებლად იმყოფებოდა), ორლიჩი ფიგერესის მოადგილე იყო ეროვნულ-განმათავისუფლებელ არმიაში კოსტა-რიკის სამოქალაქო ომის დროს.

ამის შემდეგ, ორლიჩების საოჯახო ფერმაში, ლა-პასში (სან-რამონი), დაარსდა ეროვნული განთავისუფლების პარტია. იგი ორჯერ მსახურობდა საზოგადოებრივ საქმეთა მინისტრად (1948–1949, 1953–1957) ფიგერესის კაბინეტებში. მოგვიანებით, 1958 წელს, მან კენჭი იყარა პრეზიდენტის პოსტზე, თუმცა მარიო ეჩანდი ხიმენესთან დამარცხდა. 1962 წელს მან კვლავ სცადა ბედი 1948 წლის დამარცხებული ლიდერის, დოქტორ რაფაელ ანხელ კალდერონ გვარდიას წინააღმდეგ და საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა.

იგი იყო ერთ-ერთი ხელმომწერი შეთანხმებისა, რომელიც მსოფლიო კონსტიტუციის შესამუშავებლად კონვენციის მოწვევას ითვალისწინებდა. შედეგად, კაცობრიობის ისტორიაში პირველად, შეიკრიბა მსოფლიო დამფუძნებელი ასამბლეა დედამიწის ფედერაციის კონსტიტუციის შესამუშავებლად და მისაღებად.

მისი პრეზიდენტობის დროს მოხდა ვულკან ირასუს ძლიერი ამოფრქვევა, რომელიც ზუსტად იმ დროს დაიწყო, როდესაც აშშ-ის პრეზიდენტი ჯონ ფ. კენედი კოსტა-რიკას სტუმრობდა. ამოფრქვევა წელიწადზე მეტხანს გაგრძელდა, რამაც სოფლის მეურნეობის დიდი ზარალი და ქალაქ კარტაგოში მეწყრული პროცესები გამოიწვია.

სიკვდილი
იგი 1969 წლის 29 ოქტომბერს, 62 წლის ასაკში, სან-ხოსეში ინსულტით გარდაიცვალა. მისი ქვრივი, მარიტა კამაჩო კიროსი, 115 წლამდე ცხოვრობდა. ამით იგი გახდა ყველაზე ხანდაზმული ადამიანი, რომელიც ოდესმე ცხოვრობდა კოსტა-რიკაში და მსოფლიოში ყველაზე ხანდაზმული ყოფილი პირველი ლედი. მან მეუღლეზე 55 წლით მეტხანს იცოცხლა.
დანიელ ოდუბერ კიროსი

დანიელ ოდუბერ კიროსი (დ. 25 აგვისტო, 1921 — გ. 13 ოქტომბერი, 1991) — კოსტა-რიკელი პოლიტიკოსი, იურისტი, ფილოსოფოსი, პოეტი და ესეისტი. იგი კოსტა-რიკის პრეზიდენტი იყო 1974-დან 1978 წლამდე. მას მიეწერება რადიო და ტელევიზიის ეროვნული სისტემისა და სახელმწიფო დისტანციური უნივერსიტეტის შექმნა.

კარიერის დასაწყისში ოდუბერი იურისტად მუშაობდა. 1945 წელს იგი კანადაში გაემგზავრა მაკგილის უნივერსიტეტში ფილოსოფიის შესასწავლად, რომელიც ხელოვნების მაგისტრის ხარისხით დაამთავრა. 1948 წელს იგი დაბრუნდა კოსტა-რიკაში და მონაწილეობა მიიღო ხოსე ფიგერეს ფერერის მიერ წინამძღოლობით განხორციელებულ რევოლუციაში. როდესაც მათმა ფრაქციამ გაიმარჯვა, იგი კოსტა-რიკის მეორე რესპუბლიკის გენერალურ მდივნად დაინიშნა.

მოგვიანებით იგი გაემგზავრა პარიზში, სადაც ფილოსოფიური სწავლა სორბონის უნივერსიტეტში განაგრძო. 1948 წელს, საფრანგეთში სწავლისას, მან ცოლად შეირთო მარჯორი ელიოტ საიფერი, კანადელი დიპლომატების ქალიშვილი. წყვილს ორი შვილი შეეძინა: ლუის ადრიანი და ანა მარია.

თავდაპირველად მან პრეზიდენტობაზე კენჭი 1966 წელს იყარა, თუმცა მცირე სხვაობით დამარცხდა ხოაკინ ტრეხოსთან. მოგვიანებით იგი პრეზიდენტად 1974 წელს აირჩიეს. მისი მთავრობა ორიენტირებული იყო სოციალურ საკითხებზე და დიდ ყურადღებას უთმობდა მუშათა კლასის პრობლემებს. იგი მუშაობდა სოფლის მოსახლეობის ცხოვრების ხარისხის ამაღლებაზე და გააუმჯობესა სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტების ფასწარმოქმნა. დიდი ყურადღება დაეთმო ტყის აღდგენასა და ბუნებრივი რესურსების დაცვას. საერთაშორისო ასპარეზზე მისი მთავრობა პოპულარობით სარგებლობდა ცენტრალური ამერიკის ქვეყნებს შორის. მისი მმართველობის პერიოდში ოდუბერმა ლეგალური სტატუსი მიანიჭა კომუნისტურ პარტიას (1975) და აღადგინა საკონსულო ურთიერთობები კუბასთან (1977). იგი მხარს უჭერდა და თანამშრომლობდა პრეზიდენტებთან ჯიმი კარტერთან და ომარ ტორიხოსთან პანამის სუვერენიტეტის დასაცავად.

ლიბერიასთან მდებარე აეროპორტს, დანიელ ოდუბერის საერთაშორისო აეროპორტს, სახელი მის პატივსაცემად ეწოდა. კოსტა-რიკის დედაქალაქ სან-ხოსეში დგას მისი სრული ზომის ქანდაკება.

დანიელ ოდუბერი გარდაიცვალა 1991 წლის 13 ოქტომბერს ესკასუში.
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1957

აშშ-ის მე-12 ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის — ტურნირი, რომელიც მიმდინარეობდა ჰოლივუდში 1957 წლის 3-დან 16 ნოემბრამდე.

ტურნირის შედეგების მიხედვით, გიზელა გრესერი და სონია გრაფ-სტივენსონი 1958 წლის ქალთა მსოფლიოს ჩემპიონატის ზონალურ ტურნირზე გავიდნენ. მონა მეი კარფის გამარჯვება სონია გრაფ-სტივენსონთან ტურნირის საუკეთესო პარტიად დასახელდა.

სატურნირო ცხრილი
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1959

აშშ-ის მე-13 ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის — ტურნირი, რომელიც მიმდინარეობდა 1959 წლის 30 ნოემბრიდან 12 დეკემბრამდე, ნიუ-იორკსა და უესტ-ორინჯში (ნიუ-ჯერსი).

ტურნირის შედეგების მიხედვით, გიზელა გრესერმა და ლიზა ლეინმა მოიპოვეს 1961 წლის ქალთა მსოფლიოს ჩემპიონატის საზონათაშორისო ტურნირის საგზურები. სონია გრაფ-სტივენსონი ტურნირში მონაწილეობას გეგმავდა, თუმცა შეჯიბრების დაწყებამდე ცოტა ხნით ადრე უარი განაცხადა.

სატურნირო ცხრილი
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1962

აშშ-ის მე-14 ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის — ტურნირი, რომელიც მიმდინარეობდა ნიუ-იორკში 1962 წლის 21 აპრილიდან 6 მაისამდე.

ეს იყო გიზელა გრესერის მეხუთე ტიტული; ამ მაჩვენებლით იგი მხოლოდ მონა მეი კარფს ჩამორჩებოდა, რომელსაც ექვსი გამარჯვება ჰქონდა. ჟურნალ „ “-ის ცნობით, მონაწილეები აშშ-ის საჭადრაკო ფედერაციის რეიტინგების მიხედვით შეირჩნენ. გრესერმა და ლეინმა მოიპოვეს საზონათაშორისო ტურნირის საგზურები. ტურნირის დროს კეიტ სილარსი 14 წლის იყო. გიზელა გრესერს თავისი გამოსვლისთვის ედით ლუსი უიართის სახელობის თასი გადაეცა.

სატურნირო ცხრილი
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1964

აშშ-ის მე-15 ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის — ტურნირი, რომელიც მიმდინარეობდა ნიუ-იორკში 1964 წლის 26 აპრილიდან 10 მაისამდე.

ტურნირი სასტუმრო „ჰენრი ჰადსონში“ გაიმართა. სონია გრაფ-სტივენსონმა ტურნირი გიზელა გრესერთან მარცხით დაიწყო, თუმცა მომდევნო 9 პარტიიდან 8½ ქულა აიღო და ჩემპიონობა მოიპოვა. ედით ლუსი უიართის სახელობის თასი, რომელიც 1951 წლიდან გადაეცემა, წელსაც გათამაშდა. გრაფ-სტივენსონმა საპრიზო ფონდიდან (650$) 250$ მიიღო. ფინიკსელმა მებელ ბერლინგეიმმა ტურნირი დაიწყო და ოთხი პარტია ჩაატარა, მაგრამ ავადმყოფობის გამო ტურნირიდან მოიხსნა; მისი შედეგები გაუქმდა, რადგან მან პარტიების ნახევარზე ნაკლები ითამაშა.

სატურნირო ცხრილი
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1965

აშშ-ის მე-16 ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის — ტურნირი, რომელიც მიმდინარეობდა ნიუ-იორკში 1965 წლის აპრილიდან მაისამდე.

ეს ტურნირი ლუსილ კელნერის ხსოვნას მიეძღვნა. მოქმედი ჩემპიონი სონია გრაფ-სტივენსონი 1965 წლის მარტში გარდაიცვალა, თუმცა ტურნირისთვის სახელი მანამდე უკვე შერჩეული იყო. შედეგად, გიზელა გრესერმა მოიგო როგორც ედით ლუსი უიართის თასი, ისე ლუსილ კელნერის ახალი მემორიალური თასი.

სატურნირო ცხრილი
ზურტაკეტის ხეობის გამოქვაბულები

ზურტაკეტის ხეობის გამოქვაბულები — ხუროთმოძღვრებისა და არქეოლოგიური ძეგლები ქვემო ქართლში მდინარე ხრამის მარჯვენა შენაკადის — შავწყაროსწყლის ხეობაში (ისტორიული ზურტაკეტი), ახლანდელ დმანისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე.

ზურტაკეტის გამოქვაბულთა კომპლექსები
ზურტაკეტის მხარის მრავალი ხელოვნური გამოქვაბულიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია სოფლების გომარეთისა და ახას მიდამოების გამოქვაბულთა ოთხი კომპლექსი. პირველი კომპლექსი ხეობის მარცხენა ციცაბო კალთაზე ოთხ იარუსად განლაგებულ 40-მდე გამოქვაბულისაგან შედგება, ხოლო მისი მოპირდაპირე მეორე კომპლექსი ორ იარუსად განლაგებულ 20-მდე ძლიერ დაზიანებულ გამოქვაბულს მოიცავს. ქვემოთ, დაახლოებით ერთ კილომეტრზე, ხეობის ერთმანეთის მოპირდაპირე კალთებზე გამოკვეთილია სამ იარუსად განლაგებული მესამე (25 გამოქვაბული) და მეოთხე (35 გამოქვაბული) კომპლექსები. ამის ქვემოთ, დაახლოებით 2 კილომეტრზე ათამდე გამოქვაბულის ჯგუფია გამოკვეთილი.

გამოქვაბულები ასიმეტრიული, გეომეტრიული ფორმისაა, გამონგრეულია ბაზალტის ქანებში რკინის იარაღის დაუხმარებლად. შუა საუკუნეებში დაზიანებული კომპლექსები აღუდგენიათ ქვითკირის ზღუდეების, ნახევარწრიული და სწორკუთხა გეგმის კოშკების და სხვა ნაგებობების დამატებით. პირველი კომპლექსის მეოთხე იარუსის ცენტრალურ ნაწილში რამდენიმე დაზიანებული ქვაბული წინიდან ქვითკირის კედლით მოუზღუდავთ და ერთნავიანი, ბრტყელაფსიდიანი ეკლესია აუგიათ.

არქეოლოგიური გათხრები
1987–1988 წლებში ჩატარდა არქეოლოგიური გათხრები (ხელმძღვანელი ნ. ბახტაძე). გამოქვაბულთა იატაკები მოლესილი ან თიხატკეპნილი იყო. ზედა ფენებში აღმოჩნდა – საუკუნეების საქართველოში გავრცელებული წერნაქით მოხატული და მოუხატავი, ორნამენტირებული და სადა თიხის ნაწარმის (ჯამები, დოქები, ქოთნები, დერგები, თონეები, კერები) ნატეხები, იმავე ფენებში აღმოჩნდა ლითონის, ხის, ძვლის და სხვა მასალის ნაკეთობანი (ხელსაფქვავები, კოვზები, სავარცხელი, კვირისტავები, ქსოვილის ფრაგმენტები და სხვა), აგრეთვე რუსუდანისა და ყაანური – საუკუნეების სპილენძისა და ვერცხლის მონეტები.

არქეოლოგიური მონაცემები მიუთითებს, რომ – საუკუნეებში ზურტაკეტის ხეობაში კლდეში ნაკვეთი სოფლები იყო, სადაც საფორტიფიკაციო ნაგებობანი მოსახლეობისა და დაწინაურებული ფენის უსაფრთხოებას უზრუნველყოფდა. ზოგიერთი გამოქვაბულის ფეოდალური ხანის იატაკის ღრმულებში, გამოვლინდა ხრამის ხეობის გამოქვაბული კომპლექსებისთვის დამახასიათებელი გვიანდელი, შუა და ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის თიხის ნაწარმის ფრაგმენტები. ჩანს, ეს მიდამოები, ძირითადად, ადრეულ ხანაში ყოფილა ათვისებული. არქეოლოგიური მასალა დაცულია საქართველოს ეროვნული მუზეუმის სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში.
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1966

აშშ-ის მე-17 ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის — ტურნირი, რომელიც მიმდინარეობდა ნიუ-იორკში 1966 წლის 23 აპრილიდან 11 მაისამდე.

ტურნირი სასტუმრო „ჰენრი ჰადსონში“ ჩატარდა. ჩემპიონატი გიზელა გრესერისა და ლიზა ლეინის დაძაბული ბრძოლით წარიმართა და საბოლოოდ მათი გამარჯვებით, პირველი და მეორე ადგილების გაყოფით დასრულდა.

სატურნირო ცხრილი
დამხარისხებელი პარკი

დამხარისხებელი პარკი — სალიანდაგო პარკი (დამხარისხებელი), რომლის დანიშნულებაა გადამუშავებული ვაგონების დაგროვება ფორმირების გეგმის დანიშნულებისა და აუცილებელი ტექნიკური აღჭურვილობის ქონის. დამხარისხებელი სადგურის დამხარისხებელი კომპლექტის ნაწილი, რომელიც მოდის დამხარისხებელი გორაკის შემდეგ და გამგზავნი პარკის წინ.

მოწყობა
დამხარისხებელი გორაკიდან ჩამოგორებული ვაგონი ან ჩახსნილი ვაგონი ხვდება გამანაწილებელ ზონაში, სადაც მდებარეობენ ისრული გადამყვანები, რომლებიც მიმართავენ (ანაწილებენ) ვაგონებს მათი დანიშნულების შესაბამის დამხარისხებელი პარკის ლიანდაგებში. პარკის ლიანდაგები რამდენიმე ასეული მეტრის მანძილზე მიდიან ერთმანეთის პარალელურად, შემდეგ ხელახლა თავს იყრიან და ორი-სამი გამთრევი ლიანდაგის საშუალებით უერთდებიან გამგზავნ პარკს. რათა დამხარისხებელ ლიანდაგებზე განთავისუფლდეს ადგილი სულ ახალი და ახალი ვაგონებისათვის, სამანევრო ლოკომოტივი შედის დამხარისხებელი პარკის ლიანდაგებზე გორაკის საწინააღმდეგო მხრიდან და ებმევა ვაგონებს, ხოლო შემდეგ გამოითრევს შექმნილ შემადგენლობას ლიანდაგების ბოლოსკენ, გორაკიდან მოშორებით. მატარებელში მყოფი ვაგონები მოწმდება და სამანევრო ლოკომოტივის მიერ მიეწოდება გამგზავნ პარკს, საიდანაც მაგისტრალური ლოკომოტივების საშუალებით მიდიან საჭირო მიმართულებით.

პარკი
დამხარისხებელი პარკი — დამხარისხებელი სადგურის ძირითადი ნაწილია. დამხარისხებელი ლიანდაგების საერთო რაოდენობა და სიგრძე განისაზღვრება შემადგენლობების ფორმირების ტექნოლოგიით და მუშაობის მოცულობით უწყებრივი ნორმატიული დოკუმენტების შესაბამისად, რომელიც არეგლამენტირებს დამხარისხებელი მოწყობილობების ტიპიურ გადაწყვეტილებებს და სადგურებში მათ განლაგებას მატარებელთა შემადგენლობის ფორმირებისთვის და ვაგონების მისაწოდებლად სატვირთო პუნქტებში. ლიანდაგთა რაოდენობამ შეიძლება მიაღწიოს 50—70. ისინი ყველა სპეციალიზირებულია, ანუ თითოეული მათგანი განკუთვნილია რომელიმე ერთი დანიშნულების ვაგონებისათვის. დამხარისხებელი პარკის ლიანდაგების სპეციალიზაციამ უნდა უზრუნველყოს მუშაობის თანაბარი განაწილება სამანევრო ლოკომოტივებს შორის, გამთრევი ლიანდაგების თანაბარი დატვირთვა, მანევრების წარმოების უსაფრთხოება, კავშირში უნდა იყოს გამშვები პარკის ლიანდაგების სპეციალიზაციასთან და ფორმირების გეგმის დანიშნულებასთან (ცარიელი ვაგონების დანიშნულებასთან ერთად). როგორც წესი თითოეულ ფორმირების გეგმის დანიშნულებაზე გამოიყოფა ცალკე დამხარისხებელი ლიანდაგი. 200 ვაგონზე მეტი ვაგონების ნაკადის სადღეღამისო დანიშნულებაზე გამოიყოფა ორი ლიანდაგი.
პარკის სამუხრუჭე პოზიცია — ლიანდაგის მონაკვეთი დამხარისხებელი პარკის სათავე ნაწილში მასზე დაყენებული სამუხრუჭე საშუალებებით (შემანელებლებით) მოძრავი ვაგონების სიჩქარის შესამცირებლად.
პარკის პოსტები — აგებენ პარკის სამუხრუჭე პოზიციების არსებობის შემთხვევაში, პოსტებიდან გორაკის ოპერატორების მიერ ჩახსნილი დაგორებული ვაგონების უშუალო ვიზუალური დათვალიერებისთვის, აღმასრულებელი მოწყობილობების მუშაობისთვის, სამანევრო გადაადგილებებისთვის და პარკის ლიანდაგებზე მოწყობილობების მართვისთვის.
ლიანდაგების შევსების კონტროლის მოწყობილობა — განკუთვნილია ლიანდაგის განთავისუფლების, „ფანჯრების“ არსებობის და დამხარისხებელ პარკში ჩახსნის სიჩქარის განსაზღვრის კონტროლისთვის.
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1974

აშშ-ის 21-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის — ტურნირი, რომელიც მიმდინარეობდა სენტ-პიტერსბერგში 1974 წლის 28 აპრილიდან 12 მაისამდე.

ამ ტურნირში მონა კარფის გამარჯვება მისი პირველი ტრიუმფიდან 36 წლის შემდეგ მოხდა. ეს ზუსტად ისეთივე დროის ინტერვალია, როგორიც სამუელ რეშევსკის პირველ (1936) და უკანასკნელ (1972) გამარჯვებებს შორის იყო აშშ-ის ჩემპიონატებზე.

სატურნირო ცხრილი
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის 1975

აშშ-ის 22-ე ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის — ტურნირი, რომელიც მიმდინარეობდა მილუოკიში 1975 წლის 12-დან 27 ივლისამდე.

ტურნირი დაიან სეივერეიდის გამარჯვებით დასრულდა, რომელმაც უახლოეს მდევრებს ერთი ქულით გაასწრო. ერთადერთი მარცხი მან რუთ ჰერშტეინისგან იწვნია, რომელმაც მე-2—3 ადგილები გაიყო.

სატურნირო ცხრილი
არტურ ფონ ზუტნერი

არტურ გუნდაკარ ფონ ზუტნერი (; დ. 21 თებერვალი, 1850, ვენა, — გ. 10 დეკემბერი, 1902, ჰარმანსდორფი, ახლანდ. ქვემო ავსტრია) — ავსტრიელი მწერალი, პაციფისტი.

დაიბადა არისტოკრატულ ოჯახში. 1876 წელს თავისი ოჯახის ნების წინააღმდეგ იქორწინა გრაფის ასულ ბერტა კინსკიზე (შემდგომში ნობელის პრემიის პირველი ქალი ლაურეანტი). მომდევნო ცხრა წელი (1876–1885) ცოლთან ერთად ცხოვრობდა საქართველოში. თითქმის მთელი თავისი შემოქმედება მიუძღვნა საქართველოსა და კავკასიის თემას; საყურადღებოა მისი რომანები „დარეჯანი“ (მეორე გამოცემა 1896, პირველი არ არის მიკვლეული), „აზნაური“ (1886), „შამილი“, „აჭარლები“ (ორივე 1890), „კავკასიის შვილები“ (2 წიგნად, 1890–1891), „ჩერქეზები“ (1898). ზუტნერებს შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსანიც“ უთარგმნიათ გერმანულ და ფრანგულ ენებზე, მაგრამ თარგმანი დაკარგულად ითვლება. 1884 წელს ზუტნერმა გაზეთ „კავკაზის“ ფურცლებზე გამოაქვეყნა რამდენიმე წერილი, რომელიც იმავე წელს „ივერიამაც“ დაბეჭდა სათაურით «უცხოელის აზრი „ვეფხისტყაოსანზე“. პოემის გადათარგმნის გამო ფრანგულ ენაზე».

სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ ზუტნერი მშობლებს შეურიგდა და ჰარმანსდორფის საგვარეულო მამულში დაფუძნდა. აქ ცოლ-ქმარ ზუტნერებთან ერთად ცხოვრობდა არტურის ძმისშვილი მარი ფონ ზუტნერი, რომელიც თავის ავტობიოგრაფიული ხასიათის რომანში (1898) „როგორ იქმნა ნათელი!“ ( !) შეფარვით აღიარებს სასიყვარულო ურთიერთობას ბიძამისთან. 1891 წელს არტურ ფონ ზუტნერმა დააფუძნა ავსტრიაში ანტისემიტიზმის წინააღმდეგ მიმართული საზოგადოება.
ჰიროაკი ჰიდაკა

ჰიროაკი ჰიდაკა (; დ. 17 აპრილი, 1962 – გ. 25 დეკემბერი, 2006) — იაპონელი სერიული მკვლელი.

ადრეული ცხოვრება
ჰიდაკა დაიბადა მიაძაკის პრეფექტურაში. იგი თავდაპირველად წარჩინებული სტუდენტი იყო, თუმცა ვერ მიაღწია მიზანს რომელიც ცუკუბას უნივერსიტეტში ჩაბარება იყო. ამის ნაცვლად მან ფუკუოკას უნივერსიტეტში ჩააბარა, მაგრამ საბოლოოდ სწავლას თავი დაანება. ჰიდაკა ხშირად სესხულობდა ფულს, სვამდა და სარგებლობდა პროსტიტუციით. 1989 წლის აპრილში იგი საცხოვრებლად ჰიროსიმაში გადავიდა და ტაქსის მძღოლად დაიწყო მუშაობა.
ჰიდაკა 1991 წელს დაქორწინდა და 1993 წელს შეეძინა ქალიშვილი, თუმცა მისი მეუღლე ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში გადაიყვანეს.

მკვლელობები
1996 წლის აპრილიდან სექტემბრამდე ჰიდაკამ ოთხი ქალი მოკლა და გაძარცვა. მისი ერთ-ერთი მსხვერპლი იყო 16 წლის გოგონა, რომელიც ენჯო-კოსაით (ანაზღაურებადი პაემნებით) იყო დაკავებული. იგი 1996 წლის 21 სექტემბერს დააკავეს.

სასამართლო პროცესი და სიკვდილით დასჯა
2000 წლის 9 თებერვალს ჰიროსიმას საოლქო სასამართლომ ჰიდაკას სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა. მას ეს განაჩენი არ გაუსაჩივრებია. იგი 2006 წლის 25 დეკემბერს ჩამოახრჩეს. მისი სიკვდილით დასჯის შემდეგ, მისმა ადვოკატმა, შუიჩი ადაჩიმ, პროტესტი გამოთქვა იმის გამო, რომ ციხის ადმინისტრაციამ მას კლიენტთან წვდომა უკანონოდ აუკრძალა.
ზღაპრის ბეგარა

ზღაპრის ბეგარა — ბეგრის სახეობა შუა საუკუნეების საქართველოში. ეკისრებოდათ ზღაპრის თქმასა და შეთხზვაში დახელოვნებულ ყმა გლეხებს.

აკაკი წერეთლის ცნობით, „ბატონყმობის დროს ზოგიერთ გლეხებს მთელი გვარეულობით ზღაპრებისა და შაირების მეტი არა ემართათ რა გადასახადი“. ცნობილია, რომ სპეციალური მეზღაპრე ჰყოლიათ სვანეთში დადეშქელიანებს. ყმა გლეხ მეზღაპრეთა არსებობა დადასტურებულია ქართლშიც.
ალბანეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში

ალბანეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში — ყოველწლიური შეჯიბრება, რომელსაც ატარებს ალბანეთის ჭადრაკის ფედერაცია. მამაკაცთა შორის ტურნირი 1933 წლიდან იმართება, თუმცა რეგულარული სახე მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ მიიღო. ქალთა ჩემპიონატები 1977 წლიდან ტარდება.

მამაკაცთა შორის ტიტულების რაოდენობით ლიდერია საერთაშორისო ოსტატი ფატოს მუჩო, რომელმაც 1974-1989 წლებში 11-ჯერ მოიგო ტურნირი. 9 ტიტული აქვს იულვი პუსტინას.

ქალთა შორის აბსოლუტური რეკორდსმენია ეგლანტინა შაბანაი, რომელიც ქვეყნის ჩემპიონი 14-ჯერ გახდა.

ქრონოლოგიური ცხრილი
ავსტრალიის ჩემპიონატი ჭადრაკში

ავსტრალიის ჩემპიონატი ჭადრაკში — ავსტრალიის უმაღლესი რანგის საჭადრაკო ტურნირი, რომელსაც ატარებს ავსტრალიის ჭადრაკის ფედერაცია. ტურნირი, როგორც წესი, ორ წელიწადში ერთხელ იმართება. მასში მონაწილეობის უფლება ძირითადად აქვთ ავსტრალიელ მოჭადრაკეებს, თუმცა წესები უშვებს მცირე რაოდენობით უცხოელი ძლიერი მოთამაშეების მონაწილეობასაც. ტურნირის გამარჯვებული იღებს ავსტრალიის ჩემპიონის ტიტულს მომდევნო ჩემპიონატამდე.

1971 წლიდან ალტერნატიულ წლებში იმართება ავსტრალიის ღია ჩემპიონატი ჭადრაკში, რომელიც ღიაა ყველა მოთამაშისთვის, მოქალაქეობის მიუხედავად.

მამაკაცთა ტურნირის გამარჯვებულები
ქალთა ტურნირის გამარჯვებულები
ავსტრალიის ჩემპიონები იუნიორთა შორის
ავსტრალიის იუნიორთა ჩემპიონატი არის ტურნირი, რომელსაც ატარებს ავსტრალიის ჭადრაკის ფედერაცია და იმართება ყოველწლიურად. ტურნირი განკუთვნილია 18 წლამდე ასაკის მოთამაშეებისთვის. პარალელურად იმართება ავსტრალიის გოგონათა ჩემპიონატი.

ავსტრალიის ჩემპიონები გოგონათა შორის
ავსტრალიის ღია პირველობის გამარჯვებულები
ავსტრალიის გრან-პრი
1989-2019 წლებში მოქმედებდა სისტემა, სადაც ქულები გროვდებოდა ავსტრალიის სხვადასხვა შაბათ-კვირის ტურნირებში. 2019 წლის შემდეგ გრან-პრი აღარ ჩატარებულა.