iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მიკრობიოტა

მიკრობიოტა  — შიშველთესლოვან წიწვოვან მცენარეთა გვარი კვიპაროზისებრთა ოჯახისა. ცნობილია ერთადერთი სახეობა . . იგი 25–50 (100-მდე) სმ სიმაღლის მარადმწვანე გართხმული ბუჩქია, 2–5 მ სიგრძის ბრტყელი ყლორტებით. ფოთლები ზაფხულში მუქი მწვანეა, შემოდგომასა და ზამთარში მოწითალო-ყავისფერი, ქერცლისებრი, ჯვარედინ-წყვილი, ძირში შეზრდილი, ოვალურ-მახვილბოლოიანი, 2 მმ-მდე დიამეტრის; ახალგაზრდა ყლორტებზე ფოთლების ნაწილი შესაძლოა ნემსისებრი იყოს. მამრობითი გირჩები ოვალური ან მთლად მრგვალია, ყალიბდებიან მრავალწლიანი ტოტების ძირში ბოლო პატარა ტოტებზე. მდედრობითი გირჩები ხმელია, 5–6 მმ სიგრძისა და 3 მმ სიგანის, ერთთესლიანი, დამწიფების დროს იხსნება 2 ან 4 საგდულად. ცოცხლობს 100 წლამდე. თესლს იკეთებს 10 წლიდან. იზრდება შორეულ აღმოსავლეთში. სიხოტე-ალინის (რუსეთი) ენდემია. ფერდობებისა და მწვერვალების ზედა ნაწილებში ქვიან ადგილებში წარმოქმნის ხშირ რაყებს. რელიქტური სახეობაა; შეტანილია რუსეთისა და ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის წითელ ნუსხებში.
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები (1975)

აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს 1975 წლის არჩევნები — აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატების რიგით მეცხრე არჩევნები, რომელიც გაიმართა 1975 წლის 15 ივნისს. კენჭისყრის შედეგად ავტონომიური რესპუბლიკის მოსახლეობამ უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოს შემადგენლობა დააკომპლექტა. აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს პირველი სესია შედგა 1975 წლის 25 ივნისს ქალაქ სოხუმში.

ისტორია
1975 წლის 19 მარტის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის დადგენილებით, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები დაინიშნა 1975 წლის 15 ივნისს.

25 მარტს აფხაზეთის ასსრ-ის კონსტიტუციის 22 მუხლის და „აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების დებულების“ 25-ე და 26-ე მუხლების საფუძველზე, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა დაადგინა შექმნილიყო აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების 130 საარჩევნო ოლქი.

31 მარტს „აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების დებულების“ 36 და 37 მუხლების საფუძველზე — აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა დაადგინა: დამტკიცებულ იქნეს აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების ცენტრალური საარჩევნო კომისია საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და მშრომელთა საზოგადოებების შემდეგი შემადგენლობით:
ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე — რუშნი ილიკოს ძე ბგანბა;
ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარის მოადგილე — სვეტლანა პროკოფის ასული ქეცბა;
ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მდივანი — გალაკტიონ კონსტანტინეს ძე ნაჭყებია;
ცენტრალური საარჩევნო კომისიის წევრები: რუფეტ მახტის ძე ბუთბა, იზოლდა ვლადიმერის ასული გახარია, მურმან ვლადიმერის ძე დოლბაია, ივანე ლაზარის ძე ლაზარიდი, თინა მიხეილის ასული მაისურაძე, იაკობ გრიგოლის ძე მორდვენკოვი, აზადუი ზავენის ასული სარეციანი, ეთერ მიხეილის ასული სურმავა, ვიაჩესლავ მიხეილის ძე ცუგბა და ლიუდმილა ჯერნიზის ასული ცუშბა.

15 ივნისს არჩევნები 130 საარჩევნო ოლქში დილის 6 საათიდან საღამოს 10 საათამდე გრძელდებოდა. ამომრჩეველთა საერთო რიცხვი ყველა საარჩევნო ოლქში შეადგენდა 302.494 კაცს, რომელთაგან აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლეს საბჭოს არჩევნებში გამოცხადდა 302.464, რაც რეგისტრირებულ ამომრჩეველთა 99,99%-ს შეადგენდა. კომუნისტებისა და უპარტიოების ბლოკის კანდიდატებს ყველა საარჩევნო ოლქში ხმა მისცა 302.426 კაცმა, რაც შეადგენდაკენჭისყრის მონაწილეთა რიცხვის 99,98%. დეპუტატობის კანდიდატთა წინააღმდეგ ხმა მისცა 38 კაცმა ანუ კენჭისყრის მონაწილე ამომრჩეველთა საერთო რიცხვის 0,02%-მა.

16 ივნისს აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა აფხაზეთის კონსტიტუციის 36-ე მუხლის საფუძველზე, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პირველი სესია მოიწვია 1975 წლის 25 ივნისს ქალაქ სოხუმში.

1975 წლის 27 ოქტომბერს გაგრის პირველ საარჩევნო ოლქ №38-ში გასული დეპუტატის ნაცვლად დაინიშნა არჩევნები 1975 წლის 30 ნოემბერს.

1975 წლის 30 ნოემბერს გაიმართა აფხაზეთის ასსრ-გან სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს ეროვნებთა საბჭოს არჩევნების №483 სოხუმის სასოფლო საარჩევნო ოლქსა და აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების №38 გაგრის პირველ საარჩევნო ოლქში დეპუტატობის არჩევნები. არჩევნების შედეგად სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს ეროვნებთა საბჭოს არჩევნების №483 სოხუმის სასოფლო საარჩევნო ოლქში არჩეულ იქნა ვალერი მიხეილის ძე ხინთბა, ხოლო აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს №38 გაგრის პირველ საარჩევნო ოლქში კი — ავთანდილ პეტრეს ძე საყვარელიძე.
ძირავის ბრძოლა

ძირავის ბრძოლა — 371 წელს სოფელ ძირავთან, ბაგრევანდის პროვინციაში რომაულ-სომხურ და სასანიანთა ირანის ძალებს შორის მომხდარი ბრძოლა, რომელიც სასანიანთა მარცხით დასრულდა, რასაც მოჰყვა სომხეთის კვლავ რომის იმპერიის ვასალ სახელმწიფოდ ქცევა. ბრძოლა გამოწვეული იყო სომხეთის მეფე პაპის პოზიციების ცვალებადობით ირანსა და რომს შორის, რამაც სპარსეთის შაჰს აიძულა აშკარა მოქმედებაზე გადასულიყო სომხეთის დასამორჩილებლად.

წინაპირობები
369 წელს სასანიანთა ირანის შაჰმა შაპურ -მ დაარწმუნა სომხეთის მეფე პაპი, რომ უარეყო რომის ვასლობა და მის მხარეს გადასულიყო. შაპურის გავლენით პაპმა დახოცა რომაელთა სარდლები კილაკესი და არტაბანესი და მათი მოკვეთილი თავები შაჰს გაუგზავნა ერთგულების ნიშნად. სომხეთის მეფის, როგორც რომის ვასალის ამგვარმა საქციელმა ერთობ გააღიზიანა და აღაშფოთა რომაელები, ამის საპასუხოდ კი რომის იმპერატორმა ვალენტიმ თავისი სარდალი, არინთეოსი დიდი ლაშქრით წარგზავნა სომხეთში, რის შესაჩერებლადაც პაპი მაშინვე დაუბრუნდა ძველ პოზიციას. პაპის ამგვარმა საქციელმა თავის მხრივ შაპურიც გააღიზიანა, რასაც მოჰყვა შემდეგი მოქმედებები.

უკვე 370 წელს შაპურმა გადაწყვიტა, რომ სომხეთის პრობლემატური საკითხი ძალით მოეგვარებინა. მან ბათილად გამოაცხადა 363 წელს გაფორმებული საზავო ხელშეკრულება, რომელიც რომსა და სპარსეთს შორის 30-წლიან მშვიდობას ითვალისწინებდა, და დაიწყო ლაშქრის მზადება მომავალი წლის გაზაფხულზე სომხეთში შესაჭრელად. სულ მალე მას შეუერთდა მისი ვასალი კავკასიის ალბანეთის მეფე ურნაირიც.

როდესაც პაპმა მოსალოდნელი თავდასხმის შესახებ შეიტყო, სასწრაფოდ მოუყარა ჯარებს თავი ძირავში. რომის იმპერატორ ვალენტის დამხმარე ჯარები ტრაიანუსმა და ვადომარმა ბაქსიშსა და ერჰანდში განალაგეს. მალე ისინიც ძირავისკენ დაიძრნენ და გამაგრებული ბანაკი აღმართეს, სანამ სომხებს ელოდნენ. გადაწყდა, რომ სომეხი სპასპეტი მუშეგ მამიკონიანი უსარდლებდა რომაელ-სომხების გაერთიანებულ ლაშქარს.

ბრძოლა
სომხურ-რომაული ლაშარი სპარსულს 371 წელს სოფელ ძირავთან, ბაგრევანდის მახლობლად შეხვდა და სასტიკად დაამარცხა იგი. სომხებმა თავიდანვე გაარღვიეს სასანიანთა საბრძოლო ხაზები, რამაც ბრძოლა გაუადვილათ. ფაუსტ ბიზანტიელი გამარჯვებაში მნიშვნელოვან წილს სწორედ მუშეგ მამიკონიანს აწერს. მოვსეს ხორენაცი და ასევე რომაელი მემატიანეები ერთხმად აღნიშნავენ, რომ რომაელი სარდლები არ მონაწილეობდნენ ბრძოლაში, არამედ სომეხთა მეფის დაცვით იყვნენ დაკავებულნი. ბრძოლაში მიღწეულმა წარმატებამ სომხები ერთობ შეაგულიანა, რამაც ნაწილობრივ, თავის მხრივ განაპირობა სხვა ბრძოლებში მიღწეული წარმატებები, რომელთა დროსაც სომხებმა რომაელთა დახმარებით მოახერხეს სასანიანთა სპარსეთის მიერ ოკუპირებული პროვინციების, კერძოდ კი გორდუენესა და აღძნიქის გამოხსნა, რომლებიც შაჰმა შაპურ -მ 363 წელს დაიპყრო.

შემდეგ
მიუხედავად ბრძოლის წაგებისა, შაპურს დანებება არ ჰქონდა გადაწყვეტილი. ამის შემდეგ მან ლაშქარი კვლავ შეუსია სომხეთს და სასაზღვრო რეგიონები დაარბია. ამას მოჰყვა განძაკის ბრძოლა, რომელშიც სომხურ-რომაულმა ალიანსმა იმ წელს მეორედ დაამარცხა სპარსელები. ამის შემდეგ შაპურმა ელჩები გააგზავნა და ზავი დადო, რომელსაც შვიდწლიანი მშვიდობა მოჰყვა.
ადალათ მამედოვი

ადალათ აიდინ ოღლი მამედოვი (; დ. 3 აგვისტო, 1974, ბაქო — გ. 30 მარტი, 2003, იქვე) — აზერბაიჯანელი მძიმეწონოსანი მოკრივე (91 კგ-ზე მეტი), ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონი 1992 წელს, 1992 წლის მსოფლიო ახალგაზრდული ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანი, 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მონაწილე, 1997 წლის გერმანიის ბუნდესლიგის გამარჯვებული.

ბიოგრაფია
ადალათ აიდინ ოღლუ მამედოვი დაიბადა 1974 წლის 3 აგვისტოს ბაქოში. კრივი მოზარდობის ასაკში უზბეკეთში დაიწყო. 1989 წელს გადავიდა ბაქოში, სადაც მამამ ადალათი შამილ ალიმზანოვის კრივის განყოფილებაში შეიყვანა. სწორედ ამ წელს იწყება ადალათ მამედოვის, როგორც მოკრივის კარიერა. მწვრთნელის თქმით, ადალათს ძლიერი ხასიათი ჰქონდა, რასაც ბრძოლაში ავლენდა და ყოველთვის იცავდა თავის პოზიციებს. ის ფიზიკურად საკმაოდ ძლიერი იყო, მისი სიმაღლე იყო 181 სანტიმეტრი, ხოლო წონა – 125 კგ. პროფესიონალური კარიერის დაწყებიდან მალევე ადალათ მამედოვი გახდა სსრკ-ს ჩემპიონი ახალგაზრდებში, სსრკ თასის მფლობელი და აზერბაიჯანის მრავალგზის ჩემპიონი. მონრეალის ახალგაზრდულ მსოფლიო ჩემპიონატზე კი ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა

1996 წელს ადალათ მამედოვმა წარმოადგინა აზერბაიჯანი ატლანტას ოლიმპიურ თამაშებზე. პირველი ორი ბრძოლის მოგებით, მამედოვი მეოთხედფინალში გავიდა, სადაც მსაჯის შეცდომის გამო დამარცხდა ნიგერიელ სპორტსმენთან და მეხუთე ადგილი დაიკავა.

ოლიმპიადის შემდეგ მამედოვი გერმანიაში წავიდა და ბუნდესლიგაში ასპარეზობდა, სადაც ერთ წელიწადში 10-ვე ბრძოლა ნოკაუტით მოიგო. ეს მამედოვის ბოლო ტურნირი იყო. ამის შემდეგ მან სპორტული კარიერა დაასრულა..
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები (1971)

აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს 1971 წლის არჩევნები — აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატების რიგით მერვე არჩევნები, რომელიც გაიმართა 1971 წლის 13 ივნისს. კენჭისყრის შედეგად ავტონომიური რესპუბლიკის მოსახლეობამ უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოს შემადგენლობა დააკომპლექტა. აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს პირველი სესია შედგა 1971 წლის 5 ივლისს ქალაქ სოხუმში.

ისტორია
1971 წლის 18 მარტის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის დადგენილებით, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები დაინიშნა 1971 წლის 13 ივნისს.

24 მარტს აფხაზეთის ასსრ-ის კონსტიტუციის 22-ე მუხლისა და „აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების დებულების“ 25 და 26 მუხლების საფუძველზე შეიქმნა აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს 130 საარჩევნო ოლქი.

25 მარტს „აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების დებულების“ 36 და 37 მუხლების საფუძველზე — აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა დაადგინა: დამტკიცებულ იქნეს აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების ცენტრალური საარჩევნო კომისია საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და მშრომელთა საზოგადოებების შემდეგი შემადგენლობით:
ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე — შოთა ელიზბარის ძე შარტავა;
ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარის მოადგილე — სვეტლანა კიაზინის ასული გუნბა;
ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მდივანი — ხუტა ნიკოლოზის ძე ჯიქია;
ცენტრალური საარჩევნო კომისიის წევრები: სოსო ლუკას ძე ფხაკაძე, გუგული ხასანის ასული კვიწინია, მუშნი ლავრენტის ძე ხაშბა, ანტონინა ივანეს ასული ტიულიაევა, ქეთევან ილიას ასული ეხვაია, პაჩ ხარიტონის ძე ბარციცი, დალი ილიას ასული შონია, არამ ბოგოსის ძე გალუსტიანი, იაკობ გრიგოლის ძე მორდვინკოვი და ივანე კონსტანტინეს ძე თარბა.

აფხაზეთის ასსრ-ის კონსტიტუციის 22 მუხლის და „აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების დებულების“ 25-ე და 26-ე მუხლების საფუძველზე, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა 9 დეკემბერს დაადგინა შექმნილიყო აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების 130 საარჩევნო ოლქი.

13 ივნისს არჩევნები 130 საარჩევნო ოლქში დილის 6 საათიდან საღამოს 10 საათამდე გრძელდებოდა. ამომრჩეველთა საერთო რიცხვი ყველა საარჩევნო ოლქში შეადგენდა 286.780 კაცს, რომელთაგან აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლეს საბჭოს არჩევნებში გამოცხადდა 286.772, რაც რეგისტრირებულ ამომრჩეველთა 99,99%-ს შეადგენდა. კომუნისტებისა და უპარტიოების ბლოკის კანდიდატებს ყველა საარჩევნო ოლქში ხმა მისცა 286.738 კაცმა, რაც შეადგენდა კენჭისყრის მონაწილეთა რიცხვის 99,98%. დეპუტატობის კანდიდატთა წინააღმდეგ ხმა მისცა 34 კაცმა ანუ კენჭისყრის მონაწილე ამომრჩეველთა საერთო რიცხვის 0,02%-მა.

აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა აფხაზეთის კონსტიტუციის 36-ე მუხლის საფუძველზე, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პირველი სესია მოიწვია 1971 წლის 5 ივლისს ქალაქ სოხუმში.
ჰედონიზმი

ჰედონიზმი ( — „სიამოვნება“) — ფილოსოფიური მოძღვრება, რომლის მიხედვითაც სიკეთე ადამიანს ანიჭებს სიამოვნებას და აბედნიერებს ხოლო, ბოროტებას თან სდევს ტანჯვა. ჰედონიზმის მიხედვით, ადამიანის ქმედებათა საფუძველს წარმოადგენს, სიამოვნებისაკენ სწრაფვა და ეს სურვილი არის მისი მთავარი მამოძრავებელი ძალა. უკიდურესი ჰედონისტების მიხედვით, ადამიანმა უნდა ისიამოვნოს მომენტით და არ არის საჭირო მომავალზე ფიქრი ან ზრუნვა. კრიტიკოსები მკაცრად აკრიტიკებდნენ ჰედონიზმს, რადგან მათი განმარტებით, ჰედონისტებისთვის მთავარი სიამოვნება ფიზიკურია და ისინი მიისწრაფვიან დიდებისაკენ. საბერძნეთში ჰედონისტებს უწოდებდნენ არისტოტელეს ეთიკის მიმდევრებს. ჰედონიზმს მთავარი ადგილი უკავია მილისა და ბენტამის უტილიტარიზმში.

ისტორია
ჰედონიზმის ყველაზე ადრეული ჩანაწერები გვხვდება ინდოელ ფილოსოფოს კარვაკასთან. მისი იდეები დაფუძნებულია ბარჰასპატია სუტრაზე. კარვაკა მხარს უჭერდა სკეპტიციზმს და ჰედონიზმს. მისი თქმით, სწორ ქმედებას ადამიანისათვის სიამოვნება მოაქვს.

კირენელები, დაარსებულნი არტიპურსის მიერ, იყვნენ ასევე სკეპტიციზმისა და ჰედონიზმის მიმდევრები. მათი ჩანაწერები და არგუმენტები ცუდადაა შემორჩენილი, ამიტომ რთულია მათი პოზიციის სრულად დადგენა. კირენელებს სჯეროდათ, რომ სიამოვნება იყო დიდი სიკეთე და ყველა უნდა მისდევდეს მას. ისინი სხეულებრივ სიამოვნებას უკეთესად მიიჩნევდნენ, ვიდრე გონებრივს, სავარაუდოდ, იმიტომ, რომ ის უფრო ნათლად მიაჩნდათ.

დღეისათვის ჰედონიზმი კვლავაც არსებობს სიკეთის განსაზღვრების სფეროში, მაგრამ ტკბობის ჰედონისეული განსაზღვრება დღეისათვის არაა მიღებული.

ფსიქოლოგიური ჰედონიზმი
ფსიქოლოგიური ჰედონიზმის მიხედვით, სურვილის საბოლოო მიზანი სიამოვნებაა. ნივთები სასურველია არა გულისთვის, არამედ იმ სიამოვნებისთვის, რასაც ისინი მოგვცემენ. ფსიქოლოგიური ჰედონიზმის მიმდევრები იყვნენ კირენელები, ასევე, ჯონ მილი და ჯერემი ბენტამიც.

ეთიკური ჰედონიზმი
ეთიკური ჰედონიზმის მიხედვით, პიროვნების სურვილის მიზანი ისევ და ისევ სიამოვნებაა და მისკენაა მიმართული. ხშირად ეთიკური ჰედონიზმი ყალიბდება ფსიქოლოგიური ჰედონიზმის მიხედვით.

ჯერემი ბენთამის შეხედულება
ბენთამის აზრით, ბუნებამ ადამიანები მოაქცია ორი მმართველის - ტკივილისა და სიამოვნების - ქვეშ. ამიტომაც მხოლოდ მათ უნდა მიუთითონ ადამიანს, რა უნდა აკეთონ და რა - არა. ამიტომ მოტივი არაფერია, თუ არა სიამოვნება ან ტკივილი.
რუსლან ხაიროვი

რუსლან საბირის ძე ხაიროვი (დ. 7 იანვარი, 1976) — წარმოშობით ლეზგი აზერბაიჯანელი მოყვარული მოკრივე. მსოფლიო ჩემპიონატის (2003) და ევროპის (2004) ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი, აზერბაიჯანის ოლიმპიური ნაკრების წევრი 2000 და 2004 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე. აზერბაიჯანის მრავალგზის ჩემპიონი.

ბიოგრაფია
რუსლან ხაიროვი დაიბადა 1976 წლის 7 იანვარს, დაღესტნის ასსრ-ის ქალაქ კასპიისკში, სსრკ-ში.

განათლება
1993 წელს კასპიისკის მე-3 საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ რუსლან ხაიროვი ჩაირიცხა დაღესტნის სახელმწიფო პედაგოგიურ უნივერსიტეტში რომელიც დაამთავრა 2000 წელს.

სპორტული კარიერა
კარიერა რუსეთში
კრივში ასპარეზობა დაიწყო 1986 წლიდან. მისი პირველი მწვრთნელი იყო ა. მ. კაშკუროვი. 1997 წლიდან ვარჯიშობდა ნურიფაშა ტალიბოვთან. რუსეთის ჩემპიონი (1996). რუსეთის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანი - 1999 წ. მსოფლიო საპოლიციო ჩემპიონატის ვერცხლის მედალოსანი (1999).

კარიერა აზერბაიჯანში
2000 წლიდან მან აზერბაიჯანის ნაკრების რიგებში გამოსვლა გადაწყვიტა. ხაიროვი ამის შემდეგ გახდა აზერბაიჯანის მრავალგზის ჩემპიონი. 2000 წელს მონაწილეობა მიიღო სიდნეიში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. 4 წლის შემდეგ იასპარეზა ათენში გამართულ 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე.

2002 წლის ევროპის ჩემპიონატი
2002 წლის ევროპის ჩემპიონატზე პერმში, პირველივე ბრძოლაში რუსლან ხაიროვი დამარცხდა ბულგარელ სპორტსმენ სტას განევთან, ანგარიშით 9:14.

2003 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი
2003 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე მან 4 ბრძოლა ჩაატარა. 1/16 ფინალში დაამარცხა ოსური წარმოშობის ქართველი მოკრივე რობერტ პლიევი ტექნიკური გამარჯვებით. მერვედფინალში დაამარცხა ახალზელანდიელი კახუკურ ბენზონი, ანგარიშით 22:6. 1/4 ფინალში დაამარცხა რუსი ანდრეი მიშინი, ანგარიშით 18:11. ნახევარფინალში ანგარიშით 6:29 დამარცხდა უზბეკ შერზოდ ხუსანოვთან და მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი..

2004 წლის ევროპის ჩემპიონატი
2004 წლის ევროპის ჩემპიონატზე მან ასევე ოთხი ბრძოლა გამართა. 1/16 ფინალში დაამარცხა პოლონელი მოკრივე მიროსლავ ნოვოსადასი, ანგარიშით 21:12. მერვედფინალში დაამარცხა ებრაელი ტაჰა საბია, ანგარიშით 5:0. მეოთხედფინალში დამაჯერებლად დაამარცხა იტალიელი ფილიპ ლოგრეკო. 1/2 ფინალში დამარცხდა რუს მოკრივე ოლეგ საიტოვთან, ანგარიშით 16:20..

ხაიროვის რეიტინიგი
2007 წლის 12 აპრილს რუსლან ხაიროვი იყო მე-11 სამოყვარულო კრივის საერთაშორისო ასოციაციის მსოფლიო რეიტინგში და პირველი სამოყვარულო კრივის ასოციაციის რეიტინგში 69 კგ-მდე წონით კატეგორიაში. რუსლან ხაიროვი ამჟამად ცხოვრობს რუსეთის ქალაქ კასპიისკში.
რაშად აჰმედოვი

რაშად აჰმედოვი (დ. 5 იანვარი, 1982) — აზერბაიჯანელი სპორტსმენი (ტაეკვანდო).. ის ორგზის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანია. მან წარმოადგინა აზერბაიჯანი 2004 და 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. ამჟამად არის აზერბაიჯანის ტაეკვანოს ვაჟთა ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელი.

ადრეული ცხოვრება
რაშად აჰმადოვი დაიბადა 1977 წლის 5 მაისს აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ქალაქ ევლახში.

კარიერა
ევროპის ჩემპიონატზე პირველ წარმატებას რაშად აჰმადოვმა მიაღწია 2002 წელს სამსუნში, სადაც ვერცხლის მედალი მოიპოვა. ერთი წლის შემდეგ, 2003 წელს, რაშად აჰმადოვმა მსოფლიო ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. ზოგადად, რაშად აჰმედოვმა ორჯერ, 2003 წელს გარმიშში, 2009 წელს კი კოპენჰაგენში მოიგო ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე. 2002 წელს სამსუნში, ხოლო 2006 წელს, ბონში ევროპის ჩემპიონატზე ვერცხლის მედალი მოიპოვა. 2004 წელს ლილეჰამერში, ხოლო 2005 წელს რიგაში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.

ევროპისა და მსოფლიოს ჩემპიონატებთან ერთად 2004 და 2008 წლებში რაშად აჰმადოვი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებშიც მონაწილეობდა.

აჰმადოვის ოფიციალური დებიუტი შედგა 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ათენში, სადაც იასპარეზა მამაკაცთა საშუალო წონაში (80 კგ). მან პირველ ორ რაუნდში დაამარცხა ტრინიდადი და ტობაგოს წარმომადგენელი ჩინედუმ ოსუჯი და ფრანგი კრისტოფ ნეგრელი, სანამ ნახევარფინალურ მატჩში წააგებდა თურქი ბაჰრი ტანრიკულუსთან უპირატესობის გადაწყვეტილებით. აჰმადოვი საბოლოოდ დაამარცხა ირანელ იუსეფ კარამიმ ბრინჯაოს მედლისთვის დაძაბულ მატჩში, საბოლოო ანგარიშით 8:9. მისი მოულოდნელი დამარცხების შემდეგ, აზერბაიჯანის ნაკრები სამწვრთენლო შტაბი შეიჭრა საბრძოლო ტატამზე და ოლიმპიური ჩინოვნიკების მიმართ აღშფოთების ნიშნად პროტესტი წამოიწყო. მსაჯის გადაწყვეტილება გაპორტესტებული იქნა.

მოგვიანებით, რაშად აჰმადოვი იცავდა აზერბაიჯანის ღირსებას 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. ჯერ მან დაამარცხა აბდულგადირ სარხანი, შემდეგ კი სებასტიან მიშო. ნახევარფინალში ირანელ ჰადი საეისთან დამარცხდა ანგარიშიტ 1:4 და გადაერთო ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაში, მაგრამ ამ ამჯერად ის დამარცხდა ამერიკის შეერთებული შტატების წარმომადგენელ სტივენ ლოპესთან, ანგარიშით 2:3.
ფარიდა აზიზოვა

ფარიდა შიჰამედ ქიზი აზიზოვა (; დ. 6 ივნისი, 1995, გუსარი) — აზერბაიჯანელი სპორტსმენი (ტაეკვანდო), აზერბაიჯანის ტაეკვონდოს ეროვნული ნაკრების წევრი. 2015 წელს გახდა აზერბაიჯანის ჩემპიონი.

აზიზოვა არის 2012 წლის ახალგაზრდული მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული და 2013 წლის ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატის გამარჯვებული, პირველი ევროპული თამაშების ვერცხლის მედალოსანი და 2017 წლის ისლამური თამაშების ვერცხლის მედალოსანი. მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი 2013 და 2019 წლების მსოფლიო ჩემპიონატებსა და 2014 წლის ევროპის ჩემპიონატზე. აზერბაიჯანის პირველი წარმომადგენელი, რომელმაც ტაეკვონდოში ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატზე მედალი მოიპოვა. ფარიდა აზიზოვა ასევე არის პირველი სპორტსმენი, რომელმაც წარმოადგინა აზერბაიჯანი ტაეკვანდოში, მან 2012 წლის ლონდონის და 2016 წლის რიო-დე-ჟანეიროს ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე.
საბუჰი ზულფუგაროვი არის აზიზოვას პირადი მწვრთნელი. 2015 წელს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ბრძანებულებით დაჯილდოვდა მედლით „პროგრესი“ პირველ ევროპულ თამაშებში მიღწეული მაღალი შედეგებისთვის, ასევე აზერბაიჯანული სპორტის განვითარებაში დამსახურებისთვის.

გარდა სპორტული საქმიანობისა, ფარიდა აზიზოვა აქტიურ მონაწილეობას იღებს სპორტში გენდერული უთანასწორობის წინააღმდეგ ბრძოლის ხელშეწყობაში და ასევე მონაწილეობს ავადმყოფი ბავშვების დასახმარებელ კამპანიებში.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები; კარიერის დასაწყისი
ფარიდა აზიზოვა 1995 წლის 6 ივნისს დაიბადა ქალაქ გუსარში, აზერბაიჯანის გუსარის რაიონში. ჰყავს ორი ძმა. 2000 წელს აზიზოვამ დაიწყო ქალაქ გუსარის მე-2 სკოლაში. მე-9 კლასში დაამთავრა საშუალო სკოლა და ჩაირიცხა გუბას სახელმწიფო სოციალურ-ეკონომიკურ კოლეჯში, შემდეგ კი - აზერბაიჯანის ფიზიკური კულტურისა და სპორტის სახელმწიფო აკადემიაში..

2007 წელს ბუდაპეშტში გამართულ ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე აზიზოვამ ბრინჯაო აიღო, ერთი წლის შემდეგ კი - ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა იზმირში გამართულ ახალგაზრდულ მსოფლიო ჩემპიონატზე. 2009 წლის მაისში აზიზოვა გახდა ტრელებორგის ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანი, ხოლო იმავე წლის ივნისში - ზაგრებში ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატის გამარჯვებული, ფინალში დაამარცხა რუსი მარია მავრინა. აზიზოვა გახდა პირველი გოგონა აზერბაიჯანიდან, რომელმაც ეს ტურნირი მოიგო. ერთი თვის შემდეგ, სეულში, აზიზოვამ ახალგაზრდული მსოფლიო ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა.
ნიამადინ პაშაევი

ნიამადინ ვაგიფ ოღლი პაშაევი(; დ. 1 მაისი, 1980) — აზერბაიჯანელი სპორტსმენი (ტაეკვანდო), მსოფლიოს ჩემპიონი 2001 წელს და ბრინჯაოს მედალოსანი 2003 წელს, ევროპის ჩემპიონი 2004 და 2005 წლებში და ბრინჯაოს მედალოსანი 2000 წელს, აზერბაიჯანის ტაეკვონდოს ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტი.. მან წარადგინა აზერბაიჯანი ათენის 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, რისთვისაც ლიცენზია 2004 წელს ბაქოს საერთაშორისო ტურნირზე ოქროს მედლის მოპოვებით მიიღო. ამჟამად იკავებს აზერბაიჯანის ტაეკვონდოს ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტის პოსტს.
გნელ არშაკუნიანი

გნელ არშაკუნიანი (; გ. აგვისტო, 359) — სომხეთის ტახტის მემკვიდრე უფლისწული არშაკუნიანთა დინასტიიდან. მეფე არშაკ -ის ძმისწული და მისი მემკვიდრე. დედოფალ ფარანძემის პირველი ქმარი.

ბიოგრაფია
გნელის დაბადების თარიღი უცნობია. იგი სომეხი უფლისწულის, თრდატ არშაკუნიანისა და მისი უცნობი სახელის მქონე მეუღლის ძე. იგი თავად სომხეთის მეფე არშაკ -ის ძმისწული და რომაელთა ვასალ სომხეთის მეფე ტიგრან -ის შვილიშვილი იყო. იმის გამო, რომ არშაკს შვილები არ ჰყავდა, მის მემკვიდრედ სწორედ უფლისწული გნელი განიხილებოდა.

ამ დროის სომხეთი ერთობ რთულ პოლიტიკურ სიტუაციაში იყო. ოფიციალურად იგი რომის იმპერიის ვასალი იყო და საერთო რწმენის გამოც, სომეხი მონარქები პროდასავლურ პოლიტიკას ატარებდნენ, თუმცა, იმავდროულად უხდებოდათ ასევე ძლევამოსილი სასანიანთა ირანის შემოტევების მოგერიება. ირანის შაჰანშაჰ შაპურ -ს ერთობ დიდი ამბიციები ამოძრავებდა და გამუდმებით ცდილობდა სომხეთის მონარქთა შევიწროვების გზით სამეფოს დაპატრონებოდა, რითაც კავკასიაში რომაელთა მთავარ დასაყრდენს ჩაიგდებდა ხელში. სწორედ ამ მიზეზით, სომხეთის მმართველებს ორივე მხარისათვის უწევდათ ანგარიშის გაწევა. ამგვარ ვითარებაში სპარსეთში დიპლომატიური მისიით წარგზავნილი თრდატ არშაკუნიანი თავისი ცოლ-შვილითურთ შაპურ -მ დაატყვევა.

სპარსელთა ტყვეობაში გაზრდილი გნელი უკან, სომხეთში საკმაოდ გვიან დაბრუნდა. დაბრუნებიდან მალევე, ვინაიდან იგი ტახტის მემკვიდრე იყო და დინასტიის გაგრძელებაც მასზე იყო დამოკიდებული, მეფე არშაკმა ის სიუნიქის პროვინციის ძლევამოსილი მმართველის ქალიშვილზე, ფარანძემზე დააქორწინა. ფარანძემი იმ დროის სომხეთში ცნობილი იყო სილამაზითა და კეთილგონიერებით, ამიტომაც მას სამეფო ოჯახშიც არაერთი მამაკაცი ეტრფოდა.

ფარანძემზე შეყვარებულ მამაკაცთა სიაში იყო გნელის ბიძაშვილი, უფლისწული ტირიტიც, რომელსაც ერთობ შეშურდა, რამეთუ მანამდე თავადაც ითხოვა მისი ხელი, თუმცა ფარანძემის მამისაგან მკაცრი უარი მიიღო. ამის გამო მან გნელის წინააღმდეგ შეთქმულების მოწყობა განიზრახა. ამის გამო ტირიტი მივიდა მეფე არშაკთან და უთხრა: „გნელს თავად უნდა მეფობა და შენი მოკვლა. ყველა წარჩინებულსა და ნახარარს მოსწონს იგი, ამიტომაც ისინი მის ბატონობას ამჯობინებენ შენსას. მეფეო, დაუკვირდით რას სჩადით, თქვენი ხსნა თქვენს ხელთაა“.

ამის შემდეგ მეფე არშაკი გადაემტერა გნელს, რის გამოც გნელი ფარანძემთან ერთად გაიქცა სამეფო კარიდან. არშაკმა ეს იმის დასტურად მიიჩნია, რომ პრინცი მართლაც დამნაშავე იყო და ჩათვალა, რომ შეთქმულების დასაჩქარებლად გაიქცა პროვინციის მმართველებთან. ამის აღსაკვეთად კი არშაკმა 359 წლის აგვისტოში მოაკვლევინა გნელი.

ამ მოვლენიდან მალევე ტირიტი ეახლა მეფე არშაკს და სთხოვა გნელის ქვრივის, ფარანძემის ხელი. მეფეს მანამდეც სმენოდა, რომ ტირიტი ცრუ ბრალდებებს უყენებდა გნელს, რათა მის ცოლზე ექორწინა, ამიტომაც ამ დროს მან განუცხადა: „ახლა უკვე დარწმუნებით ვიცი, რომ ჭორები მართალი იყო. გნელი მისი ცოლისათვის მომაკვლევინე...“ ამის გამო, განრისხებულმა არშაკ -მ ჯარისკაცებს პრინცი ტირიტიც მოაკვლევინა. აღსანიშნავია, რომ არშაკმა მალევე თავად იქორწინა ფარანძემზე, დედოფლად დაისვა იგი და შეეძინა მემკვიდრეებიც, მათ შორის მომავალი მეფე პაპი.