iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საადეთ აბდულაევა

საადეთ აბუტალიბ ყიზი აბდულაევა (; დ. 18 იანვარი, 1940, ბაქო – გ. 12 მარტი, 2017, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მუსიკოლოგი, ეთნოორგანოლოგი, პედაგოგი, ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი და პროფესორი. იგი თანამედროვე აზერბაიჯანული ინსტრუმენტული კვლევების ერთ-ერთ ფუძემდებლად ითვლება.

ბიოგრაფია
საადეთ აბდულაევა 1940 წლის 18 იანვარს, ბაქოში, აბუტალიბ აბდულაევის ოჯახში დაიბადა. 1947–1957 წლებში აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიის ათწლიან მუსიკალურ სკოლაში სწავლობდა.

1957 წელს აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში ჩაირიცხა, რომელიც 1962 წელს დაასრულა „აზერბაიჯანული ხალხური მუსიკის“ სპეციალობით.

1962–1971 წლებში მუშაობდა უმცროს მეცნიერ-მკვლევარად აზერბაიჯანის კულტურის სამინისტროს არქიტექტურისა და ხელოვნების ინსტიტუტის მუსიკის განყოფილებაში. 1965–1967 წლებში განაგრძო სწავლა იმავე ინსტიტუტის ასპირანტურაში. 1968 წელს დაიცვა სადისერტაციო ნაშრომი და მიენიჭა ხელოვნებათმცოდნეობის კანდიდატის ხარისხი.

1971 წლიდან აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში ლექტორად მუშაობდა, 1979 წლიდან ასოცირებულ პროფესორად, ხოლო 1992–2017 წლებში პროფესორად აზერბაიჯანული ხალხური მუსიკის ისტორიისა და თეორიის განყოფილებაში.

1978 წელს აირჩიეს სსრკ კომპოზიტორთა კავშირის წევრად. 2004 წელს მიიღო პროფესორის წოდება, ხოლო 2006 წელს — ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორის ხარისხი.

აბდულაევას კვლევები აზერბაიჯანის მუსიკის ისტორიას, მის სტრუქტურას, ბგერის მახასიათებლებსა და გამოყენებას, ასევე თურქულენოვან სამყაროში არსებული მსგავს ინსტრუმენტების შედარებით ანალიზსა და მათ შემდგომ განვითარებას ეხებოდა. იგი ფართოდ ცნობილია, როგორც ერთ-ერთი პირველი მეცნიერი, რომელმაც წამოჭრა აზერბაიჯანში ფართოდ გავრცელებული, მაგრამ შემდგომში დავიწყებული მუსიკალური ინსტრუმენტების აღდგენის საკითხი.

1971–2017 წლებში აბდულაევა კითხულობდა სპეციალიზებულ კურსებს „აზერბაიჯანული ხალხური მუსიკა“, „ინსტრუმენტული დაკვრა“ და ზოგად კურსს „აზერბაიჯანული ხალხური მუსიკის საფუძვლები“. ასევე ატარებდა ინდივიდუალურ და არჩევით ინსტრუმენტულ გაკვეთილებს, ხელმძღვანელობდა სტუდენტთა კვლევით ნაშრომებს, დიპლომებსა და სადისერტაციო სამუშაოებს.

მისი მეთოდოლოგიური მუშაობის შედეგად ჩამოყალიბდა აზერბაიჯანული ხალხური ინსტრუმენტების ორკესტრირების პრინციპები. მისი ხელმძღვანელობით 15-მა სტუდენტმა (მათ შორის სამმა თურქმა სპეციალისტმა) დაიცვა დისერტაცია და მიიღო ხელოვნების ისტორიის დოქტორის ხარისხი.

2000 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის განათლების სამინისტრომ მას გადასცა საპატიო სიგელი მაღალკვალიფიციური მუსიკოლოგების მომზადებაში გაწეული ნაყოფიერი სამეცნიერო და პედაგოგიური მოღვაწეობისთვის.

2013, 2015 და 2016 წლებში აბდულაევა დაჯილდოვდა პრეზიდენტის სტიპენდიით, რომელიც აზერბაიჯანის კომპოზიტორთა კავშირის წევრებს ენიჭება.

საადეთ აბდულაევა გარდაიცვალა ბაქოში, 2017 წლის 12 მარტს.
ყალას ანტიკვარიატის მუზეუმი

ყალას ანტიკვარიატის მუზეუმი — მუზეუმი ამავე სახელწოდების სახელმწიფო ისტორიული და ეთნოგრაფიული ნაკრძალის ტერიტორიაზე. მუზეუმი შეიქმნა ჰეიდარ ალიევის ფონდის მიერ. მუზეუმის მშენებლობა 2010 წლის ივნისში დაიწყო და 2011 წელს დასრულდა.

მუზეუმი გაიხსნა 2011 წლის 7 სექტემბერს. გახსნის ცერემონიას ესწრებოდნენ აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი და პირველი ვიცე-პრეზიდენტი და ჰეიდარ ალიევის ფონდის პრეზიდენტი მეჰრიბან ალიევა.

აღწერა
მუზეუმის შენობა სამი სართულისგან შედგება. პირველ და მეორე სართულებზე ძირითადად გამოფენილია აზერბაიჯანელი ხალხის მიერ საუკუნეების განმავლობაში შექმნილი დეკორატიული და გამოყენებითი ხელოვნების სხვადასხვა შედევრები, ხოლო მესამე სართულზე გამოფენილია აზერბაიჯანის სხვადასხვა რეგიონში შეგროვებული ნივთები, რომლებიც წარმოებულია აშშ-ში, გერმანიაში, ავსტრიაში, რუსეთში, საფრანგეთში, ინგლისში, ბელგიაში, ირანში, უზბეკეთში, პოლონეთში, თურქეთსა და სხვა ქვეყნებში და რომლებიც უძველესი დროიდან აზერბაიჯანელი ხალხის ცხოვრების ნაწილია. მუზეუმში სულ 800 ექსპონატია გამოფენილი.

შენობის პირველ სართულზე განთავსებულია სარემონტო-სარესტავრაციო სახელოსნო. სწორედ ამ სახელოსნოში აღმოჩენილი უძველესი ნივთები რესტავრირდება. ასევე განთავსებულია ადმინისტრაციული ოფისები, სუვენირების განყოფილება და საკონფერენციო დარბაზი.

ყალას საინფორმაციო ცენტრის მეშვეობით ტურისტებსა და სტუმრებს შეუძლიათ მიიღონ დეტალური ინფორმაცია ნაკრძალის ტერიტორიაზე არსებული მუზეუმების შესახებ.
აზერბაიჯანის ეროვნული კონსერვატორია

აზერბაიჯანის ეროვნული კონსერვატორია — აზერბაიჯანის უმაღლესი მუსიკალური საგანმანათლებლო დაწესებულება, რომელიც მდებარეობს ბაქოში. კონსერვატორია ემსახურება პროფესიონალი მუსიკოსების, მომღერლების, კომპოზიტორებისა და მუსიკოლოგების მომზადებას და ქვეყნის კულტურულ-შემოქმედებითი ცხოვრების მნიშვნელოვან ცენტრს წარმოადგენს.

ისტორია
აზერბაიჯანის ეროვნული კონსერვატორია დაარსდა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის, ჰეიდარ ალიევის, 2000 წლის 13 ივლისის ბრძანებულებით. 2001 წლის 10 აგვისტოს ბაქოს მუსიკალური კოლეჯი და ხელოვნების რესპუბლიკური გიმნაზია კონსერვატორიას გადაეცა, რითაც განამტკიცდა მისი საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ბაზა.

2003 წლიდან კონსერვატორია ხელოვნების ინსტიტუტების ევროპის ლიგის წევრია, რაც საერთაშორისო თანამშრომლობის გაძლიერებასა და საგანმანათლებლო პროცესის ევროპულ სტანდარტებთან დაახლოებას ემსახურება. 2005 წლიდან კონსერვატორიის სტუდენტები მონაწილეობენ სხვადასხვა ეროვნულ და საერთაშორისო კონკურსებში და მრავალი გამარჯვება მოიპოვეს.

კონსერვატორიას ორი ძირითადი ფაკულტეტი აქვს შემსრულებლობის ფაკულტეტი და მუსიკის ისტორიისა და თეორიის ფაკულტეტი.

სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი უზრუნველყოფს სწავლას ისეთ ინსტრუმენტებზე, როგორიცაა თარი, ქამანჩა, კანონი, ბალაბანი და ფორტეპიანო. სოლო სიმღერის დეპარტამენტი კი, სხვა საგნებთან ერთად, ასწავლის მუღამის ტრადიციულ ფორმებს — ტრიოსა და გავალს.

კონსერვატორიაში ფუნქციონირებს ადმინისტრაციული და სამეცნიერო ერთეულები: სამეცნიერო-მეთოდოლოგიური ცენტრი, საერთაშორისო ურთიერთობების დეპარტამენტი, ბუღალტრული აღრიცხვისა და ადამიანური რესურსების დეპარტამენტი, ბიბლიოთეკა, არქივი, სპეციალური და ტექნიკური მომსახურების განყოფილებები და სხვ.

2024 წლის მონაცემებით, კონსერვატორიაში 200-ზე მეტი პედაგოგი მუშაობს. მათ შორის არიან 21 სახალხო არტისტი, 14 დამსახურებული არტისტი, 18 დამსახურებული არტისტი, 11 დამსახურებული მასწავლებელი, 25 ხელოვნების ისტორიის კანდიდატი, 3 მეცნიერებათა კანდიდატი, 2 მეცნიერებათა დოქტორი და 6 ხელოვნების ისტორიის დოქტორი.

2003 წელს კონსერვატორიაში შეიქმნა „ეროვნული ინსტრუმენტების გაუმჯობესების“ კვლევითი ლაბორატორია. ლაბორატორიის ინიციატივით შეიქმნა ბას-ბალაბანი, პიკლო-ბალაბანი, ტენორ-ბალაბანი, ბას-ქამანჩა და ყარაბაღის ქამანჩა. 2011 წლის 28 დეკემბერს, მუღამის საერთაშორისო ცენტრში, წარმოდგენილი იყო გაუმჯობესებული ინსტრუმენტების ნიმუშები, მათ შორის სანტური და ჩენგი, რომელთა შესრულებითაც მუსიკოსებმა მუღამისა და ხალხური სიმღერების ფრაგმენტები წარმოადგინეს.

კონსერვატორიის ბიბლიოთეკა მდიდარია მუსიკოლოგიის, ხელოვნების ისტორიისა და ზოგადი ჰუმანიტარული მეცნიერებების ლიტერატურით. აქ ინახება სახელმძღვანელოები, ნოტები, მონოგრაფიები, ფილოსოფიური და ფსიქოლოგიური გამოცემები, ასევე მხატვრული ლიტერატურა. 2011 წლის 1-ლი დეკემბრის მონაცემებით, ბიბლიოთეკის კოლექცია 6000-ზე მეტ დაბეჭდილ გამოცემას მოიცავდა.

კონსერვატორია აქტიურად თანამშრომლობს უცხოეთის კულტურულ ინსტიტუტებთან. 2005 წელს იაპონიის საელჩოსთან ერთად განხორციელდა პროექტი „ბალახის ფესვი“, ხოლო პოლონეთის საელჩოსთან თანამშრომლობით გაიმართა ღონისძიებები შოპენის წლის აღსანიშნავად.
ბაქოს მუსიკალური კოლეჯი

ბაქოს მუსიკალური კოლეჯი — სახელმწიფო საშუალო პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულება ბაქოში. იგი წარმოადგენს აზერბაიჯანის წამყვან მუსიკალურ სკოლას და მნიშვნელოვან როლს ასრულებს პროფესიული მუსიკოსების მომზადებაში.

ბაქოს მუსიკალური კოლეჯი ოთხწლიანი სპეციალიზებული საშუალო საგანმანათლებლო დაწესებულებაა, სადაც სწავლობს დაახლოებით 1400 სტუდენტი და მუშაობს 400-ზე მეტი პედაგოგი. კოლეჯის არსებობის პერიოდში მომზადებულია 8000-ზე მეტი პროფესიონალი მუსიკოსი. კოლეჯს ხელმძღვანელობს აზერბაიჯანის დამსახურებული არტისტი, პროფესორი ნაზიმ კაზიმოვი.

ისტორია
დაწესებულების საფუძველი 1885 წელს ჩაეყარა, როდესაც მოსკოვის კონსერვატორიის კურსდამთავრებულმა ანტონინა ერმოლაევამ, თავისი დების — ელიზავეტასა და ევგენიას მხარდაჭერით, ბაქოში კერძო მუსიკალური სკოლა გახსნა. სკოლის დირექტორი თავად ანტონინა ერმოლაევა გახდა.

1901-ლ წელს ერმოლაევას სკოლაში რუსეთის მუსიკალური საზოგადოების ბაქოს ფილიალის დაქვემდებარებით გაიხსნა მუსიკალური კლასები, რომელთა ხელმძღვანელობასაც აგრძელებდა ერმოლაევა. აღნიშნულ კლასებში სწავლება უკვე უფრო პროფესიონალურ საფუძველზე მიმდინარეობდა.

1916 წელს მუსიკალური კურსები გადაკეთდა სრულფასოვან მუსიკალურ სკოლად. მისი პედაგოგიური პერსონალი ძირითადად რუსეთის კონსერვატორიების კურსდამთავრებულებისგან შედგებოდა. სასწავლო პროგრამა ეფუძნებოდა იმავე სასწავლო მასალებს, რომლებიც საუკუნის დასაწყისში სანქტ-პეტერბურგისა და მოსკოვის მუსიკალურ სასწავლებლებში გამოიყენებოდა.

1922 წელს სკოლა გამოჩენილი აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის, უზეირ ჰაჯიბეკოვის ხელმძღვანელობაში გადავიდა. მისი მოღვაწეობის პერიოდში (1922–1926; 1939–1941) სკოლაში გაიხსნა ახალი განყოფილებები, სადაც ევროპულ ინსტრუმენტებთან ერთად ისწავლებოდა აღმოსავლური ინსტრუმენტების თეორიისა და შესრულების საფუძვლები.

1953 წელს დაწესებულებას მიენიჭა აზერბაიჯანელი კომპოზიტორისა და პედაგოგის, ასაფ ზეინალის სახელი, რომელიც დღემდე ატარებს.
უჩან-აღილი

უჩან-აღილი — არქეოლოგიური ძეგლი ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ბაბექის რაიონში, სოფელ სირაბის ჩრდილოეთით.

კვლევის ისტორია
ძეგლი 2015–2017 წლებში აზერბაიჯანულ-ფრანგული საერთაშორისო არქეოლოგიური ექსპედიციის ფარგლებში შეისწავლა, რომელსაც ხელმძღვანელობდნენ ვალი ბახშალიევი და კატრინ მარო.

უჩან-აღილის ჰაბიტატის ზედაპირულ ფენებში გამოვლენილია მოხატული ჭურჭელი და ჩალის დანამატებით დამზადებული კერამიკა. აღმოჩენებს შორის განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება კერამიკულ ნაწარმს, რომელიც მიეკუთვნება მტკვარ-არაქსის კულტურას. გარდა ამისა, დუზდაღიდან ცნობილია ქვის ცულების მსგავსი ხელსაწყოების პარალელები.

გათხრები ჩატარდა სამ არეალში:

 არეალი — 5×5 მ,
 არეალი — 5×5 მ,
 არეალი — 5×10 მ.

კვლევამ აჩვენა, რომ კულტურული ფენა განსხვავდება რელიეფის მიხედვით და მისი სიმაღლე 0,20–1,20 მ-ს შორის მერყეობს. აღმოჩენილ მასალებს შორისაა წითელი ფერის კერამიკის ნიმუშები ჩალის დანამატებითა და მოხატული ჭურჭლის ფრაგმენტები.
არგონავტი (გვარი)

არგონავტი — რვაფეხების გვარი. მდედრის სხეულის სიგრძე 10 სმ-მდეა, მამრის - 2 სმ-მდე. ერთადერთი ორლაყუჩიანი თავფეხიანი მოლუსკია, რომელსაც გარეგანი ერთკამერიანი ნიჟარა აქვს. ნიჟარის სიგრძე 30 სმ-მდეა, აქვთ მხოლოდ მდედრებს. ყალიბდება ორი სპეციალიზებული საცეცის ბოლოში არსებული განსაკუთრებული ლაპოტების დახმარებით, რომლებიც გამოყოფენ მისი წარმოქმნისათვის საჭირო ნივთიერებებს. ნიჟარა არა მხოლოდ იცავს მდედრის სხეულს, არამედ კვერცხების გამოსაყვან კამერასაც წარმოადგენს. განაყოფიერება შინაგანია, მამრი ასრულებს სახეცვლილი, სპერმატოზოიდებით სავსე საცევით (ჰექტოკოტილი), რომელიც სცილდება სხეულს და დამოუკიდებლად აღწევს მდედრის მანტიის ღრუში. უამრავი (ათობით ათასი) კვერცხი ვითარდება ნიჟარაში. სხვა თავფეხიანი მოლუსკებისგან განსხვავებით, არგონავტები მთელი ცხოვრების განმავლობაში მრავალჯერ მრავლდებიან. ცნობილია დაახლოებით 7 სახეობა, რომლებიც ბინადრობენ სუბტროპიკულ და ტროპიკულ ზღვებში. ცხოვრობენ წყლის სიღრმეში. ძირითადად იკვებებიან მოლუსკებით. ღამე მდედრი არგონავტები ადიან წყლის ზედაპირზე და დრეიფობენ, ხშირად ქმნიან რამდენიმე ინდივიდისგან შემდგარ ჯაჭვებს.
ივანჩიცე

ივანჩიცე — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ მორავიის მხარეში. ივანჩიცე ბრნო-ვენკოვის რაიონში მდებარეობს. ქალაქი 7 მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება, ივანჩიცეს გარდა მის მუნიციპალიტეტში ერთიანდება: ალექსოვიცე, ბუდკოვიცე, ლეტკოვიცე, ნემჩიცე, რჟეზნოვიცე და ჰრუბშიცე.

გეოგრაფია
ივანჩიცე ქალაქი ბრნოდან სამხრეთ-დასავლეთით, დაახლოებით 18 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქი ბოსკოვიცეს ღრმულშია გაშენებული. მისი მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილის სიმაღლე 409 მეტრია ზღვის დონიდან. ივანჩიცეში ერთმანეთს ერთვიან მდინარეები ოსლავა, იჰლავა და როკიტნა.

ისტორია
ივანჩიცე საუკუნის დასაწყისში დაარსდა, ის ისტორიულ წყაროებში პირველად 1221 წელს არის მოხსენიებული. ამ ისტორიულ წყაროში ივანჩიცელ მღვდელ მიკულაშ პრედიკატშზეა საუბარი. ქალაქის მოედნის გარშემო შუა საუკუნეების სახლები დღემდეა შემორჩენილი. 1304 წელს ქალაქი დაარბიეს და გადაწვეს კუმანებმა, კუმანები ყივჩაყთა ერთ-ერთი განშტოება იყვნენ.

1424–1435 წლებში ქალაქი დაიპყრეს ჰუსიტებმა. 1486 წელს კი ის პერნშტეინის გვარის დიდგვაროვნებმა შეიძინეს.

ივანჩიცეს განვითარებამ პიკს საუკუნეში მიაღწია, ამ საუკუნეში აქ ჩეხი ძმების ევანგელისტური ეკლესიის ეპისკოპოსები ცხოვრობდნენ და მოღვაწეობდნენ. ამ ეკლესიის წარმომადგენლებმა ივანჩიცეში დააარსეს სტამბა. მათ 1625 წელს ივანჩიცეს ბიბლიოთეკა სკალიცაში გადაიტანეს, სადაც ის 1671 წელს ევანგელისტებს ჩამოართვეს და ფრანცისკანელთა მონასტრის ბიბლიოთეკას შეუერთეს.

ქალაქი ოცდაათწლიან ომამდე ყვაოდა, შემდეგ ის გაბრიელ ბეთლენის ჯარებმა გაძარცვეს და მოგვიანებით შვედეთის არმიამ დაიპყრო. ომს შავი ჭირის ეპიდემია მოჰყვა და ივანჩიცე მოსახლეობისგან თითქმის დაიცალა. მომავალ საუკუნეებში ქალაქმა ნელ-ნელა მოახერხა აღდგენა. ქალაქის მთავარი მოედნის კიდევ ერთი ღირსშესანიშნაობაა ლიპელი დიდგვაროვნების ყოფილი რეზიდენცია. დღეს მასში ქალაქის მერიის შენობაა განთავსებული. სასაფლაო საუკუნის მეორე ნახევარში დაარსდა. შემორჩენილი უძველესი საფლავის ქვები 1548 და 1552 წლებით თარიღდება. სასაფლაოზე ასევე არის საზეიმო დარბაზი, რომელიც 1902–1903 წლებში აშენდა. მასში განთავსებულია მცირე მუზეუმი ადგილობრივი ებრაული თემის ისტორიისა და ებრაული ძეგლების შესახებ.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 414

გაეროს უსაფრთხოების საბჭოს რეზოლუცია 414 რომელიც მიიღეს 1977 წლის 15 სექტემბერს, კვიპროსის რესპუბლიკის მუდმივი წარმომადგენლის მოსმენის შემდეგ, საბჭომ გამოხატა შეშფოთება ქვეყანაში ბოლო დროის მოვლენების გამო, განსაკუთრებით ფამაგუსტას რეგიონში.
საბჭომ აღნიშნა მშვიდობიანი მოსაწყობის მიმართულებით პროგრესის სიჩქარის აუცილებლობა, ხელახლა დაადასტურა რეზოლუციები 365 (1974), 367 (1975) და გენერალური ასამბლეის რეზოლუცია 2312 (1974).
საბჭომ თხოვა გენერალურ მდივანს გაეგრძელებინა სიტუაციის მონიტორინგი.
რეზოლუცია მიიღეს ხმის მიცემის გარეშე.
გიორგი ყიფიანი

გიორგი (ტუხია) ყიფიანი (დ. 1908, ქუთაისი — გ. 1986, პარიზი) — ქართველი პოეტი, გამომცემელი, საზოგადო მოღვაწე, ემიგრანტი, 1924 წლის აჯანყების მონაწილე.
ადრეული ცხოვრება და განათლება
გიორგი ყიფიანი დაიბადა 1908 წელს ქუთაისში, ვაჭრის ოჯახში. მის გარდა მშობლებს ორი უფროსი ქალიშვილი და ერთი უმცროსი ვაჟი ჰყავდათ. მამა ადრე გარდაეცვალა, თუმცა დედამ ყველაფერი გააკეთა შვილისთვის კარგი განათლების მისაცემად.
1918–1920 წლებში სწავლობდა ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიასთან არსებულ მე–7 დაწყებით სასწავლებელში. მისი წარჩინებით დამთავრების შემდეგ, 1920 წელს, სწავლა განაგრძო ვაჟთა პირველ გიმნაზიაში (ყოფილი კლასიკური გიმნაზია).
ეროვნული მოძრაობა და ემიგრაცია
მწერლობისადმი ინტერესი გიორგი ყიფიანმა მოწაფეობის წლებშივე გამოავლინა. იგი ადრეული ასაკიდანვე ჩაება ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობაში და მონაწილეობდა 1924 წლის აჯანყებაში. 1924 წელს იძულებული გახდა, სამშობლო დაეტოვებინა და ემიგრაციაში წასულიყო.
მოღვაწეობა პარიზში
პარიზში ჩასული ახალგაზრდა პოეტი დაუახლოვდა ცნობილ ქართველ ემიგრანტ ლიტერატორებს: ვიქტორ ნოზაძეს, ედუარდ პაპავასა და ისიდორე მანწკავას. ისინი ამ პერიოდში საფრანგეთის დედაქალაქში გამოსცემდნენ ჟურნალებს „კავკასიონსა“ და „ორნატს“. მათი დახმარებით, 1930 წლიდან გიორგი ყიფიანის პირველი ლექსები იბეჭდებოდა „კავკასიონსა“ და სხვა ემიგრანტულ პერიოდულ გამოცემებში.

გიორგი ყიფიანი იყო „ქართველ მწერალთა და ჟურნალისტთა საზოგადოების“ აქტიური წევრი, ხოლო 1960-იანი წლებიდან გარდაცვალებამდე — მისი თავმჯდომარე.

მას ახლო მეგობრობა აკავშირებდა ვიქტორ ნოზაძესთან. მისი გარდაცვალების (1975 წ.) შემდეგ, გიორგი ნოზაძესა და მიხეილ ქავთარაძესთან ერთად, თავისი ფაქტობრივი რედაქტორობით გააგრძელა ჟურნალ „კავკასიონის“ გამოცემა. 1976–1986 წლებში პარიზში გამოიცა ჟურნალის მე-18, მე-19 და მე-20 ნომრები, ხოლო უკანასკნელი, 21-ე ნომერი, გიორგი ყიფიანის დაკრძალვის დღეს გამოვიდა სტამბიდან.
პირადი ცხოვრება
გიორგი ყიფიანი ადრე დაოჯახდა. მისი პირველი მეუღლე ფრანგი ქალი იყო, რომელთანაც შეეძინა ვაჟი — გივი ყიფიანი. ისინი მალევე დაშორდნენ, თუმცა შვილი მამამ დაიტოვა აღსაზრდელად.
მეორედ გიორგი ყიფიანმა იქორწინა ირინე დიმიტრის ასულ დათიაშვილზე, რომელთანაც პოეზიის სიყვარული აკავშირებდა. გიორგი ყიფიანის რძალი იყო თინა ელისეს ასული პატარიძე. გივისა და თინას სამი შვილი ჰყავდათ — ნათელა, თამაზი და გიორგი ყიფიანები.

გარდაცვალება
გიორგი ყიფიანი გარდაიცვალა 1986 წელს, პარიზში. დაკრძალულია ლევილის ქართული სასაფლაო. მის საფლავს ამშვენებს მარმარილოს ძეგლი, რომელზეც ამოტვიფრულია ეტრატის გრაგნილი კალმით და ფრანგული წარწერა: “ ” (პოეტი).
საჩივრის ფირფიტა ეა-ნასირის მიმართ

საჩივრის ფირფიტა ეა-ნასირის მიმართ — თიხის ფირფიტა, რომელიც თარიღდება დაახლოებით ძვ. წ. 1750 წლით და წარმოადგენს ერთ-ერთ უძველეს ცნობილ წერილობით საჩივარს. იგი გაგზავნილია მომხმარებლის, სახელად ნანის, მიერ ვაჭარ ეა-ნასირისადმი და ეხება უხარისხო სპილენძის მიწოდებასა და ცუდ მომსახურებას.

ფირფიტა აღმოჩენილია უძველესი შუმერული ქალაქის, ურის (დღევანდელი ერაყის ტერიტორია) ნანგრევებში და დაწერილია აქადურ ენაზე, ლურსმული დამწერლობით. ამჟამად არტეფაქტი ინახება ბრიტანეთის მუზეუმში. ინტერნეტის ეპოქაში ფირფიტამ ფართო პოპულარობა მოიპოვა და ინტერნეტ-მემად იქცა.

აღმოჩენა და აღწერა
ფირფიტა აღმოაჩინა სერ ლეონარდ ვულმა, რომელიც ბრიტანეთის მუზეუმისა და პენსილვანიის უნივერსიტეტის ერთობლივ ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა ქალაქ ურში 1922-1934 წლებში.

არტეფაქტი წარმოადგენს გამომწვარი თიხის ფირფიტას, რომლის ზომებია 11.6 სმ სიმაღლეში, 5 სმ სიგანეში და 2.6 სმ სისქეში. ფირფიტა მცირედ დაზიანებულია. იგი ნაპოვნია იმ ნაგებობის ნანგრევებში, რომელიც, არქეოლოგების ვარაუდით, ეა-ნასირის საცხოვრებელს წარმოადგენდა. ამავე ტერიტორიაზე აღმოჩნდა სხვა ფირფიტებიც, რომლებიც ასევე შეიცავდა საჩივრებს სხვადასხვა მომხმარებლისგან, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ ეა-ნასირი, სავარაუდოდ, არაკეთილსინდისიერი მეწარმე იყო.

შინაარსი
ფირფიტაზე მოცემულია მომხმარებელ ნანის პრეტენზიები ვაჭარ ეა-ნასირისადმი. ნანი ჩივის, რომ ეა-ნასირმა მას შეთანხმებულზე ბევრად დაბალი ხარისხის სპილენძის ზოდები მიჰყიდა. გარდა ამისა, იგი გამოთქვამს უკმაყოფილებას იმის გამო, რომ ეა-ნასირმა უხეშად და უპატივცემულოდ მოიქცა მის მიერ გაგზავნილ მსახურთან, რომელიც საქონლის წამოსაღებად და თანხის გადასახდელად იყო მისული.

წერილის ტექსტში ნანი დეტალურად აღწერს პრობლემას და მოითხოვს გადახდილი თანხის დაბრუნებას.

ციტატა ფირფიტიდან (თარგმანი):

„მე გამოგიგზავნე ჩემი მსახური ფულის ასაღებად, მაგრამ შენ ის ხელცარიელი დააბრუნე და თან მტრულ ტერიტორიაზე გაატარე. ... გაითვალისწინე, რომ ამიერიდან შენგან არ მივიღებ სპილენძს, რომელიც არ არის კარგი ხარისხის. მე თავად შევარჩევ ზოდებს ჩემს ეზოში და გამოვიყენებ ჩემს უფლებას, უარი ვთქვა უხარისხოზე.“

ისტორიული კონტექსტი
ფირფიტა განეკუთვნება ძველი ბაბილონის სამეფოს პერიოდს. იმ დროისთვის ქალაქი ური წარმოადგენდა მნიშვნელოვან სავაჭრო ცენტრს, სადაც აქტიური ვაჭრობა მიმდინარეობდა სპილენძით, რომელიც დილმუნიდან (სავარაუდოდ, დღევანდელი ბაჰრეინი) შემოდიოდა.

ეს არტეფაქტი უნიკალურ ინფორმაციას გვაწვდის მესოპოტამიის სავაჭრო ურთიერთობების, ბიზნეს ეთიკისა და დავების გადაწყვეტის მეთოდების შესახებ. იგი ნათლად აჩვენებს, რომ მომხმარებლის უფლებებისა და პროდუქციის ხარისხის საკითხი აქტუალური იყო თითქმის 4000 წლის წინაც.

მნიშვნელობა და თანამედროვე კულტურაში
ეა-ნასირისადმი მიწერილი საჩივარი ფართოდ გახდა ცნობილი 2015 წელს, როდესაც ბრიტანეთის მუზეუმმა იგი თავის ექსპოზიციაზე გამოფინა და მის შესახებ ინფორმაცია სოციალურ ქსელ -ზე გავრცელდა.

მისი უნიკალური და მარტივად გასაგები შინაარსის გამო, ფირფიტა სწრაფად იქცა ინტერნეტ-მემად. მომხმარებლები ხუმრობით უწოდებდნენ ეა-ნასირს "ისტორიაში პირველ ცუდ ბიზნესმენს" და ქმნიდნენ სატირულ პოსტებსა და სურათებს მის შესახებ. ფირფიტა თანამედროვე კულტურაში ცუდი სამომხმარებლო მომსახურების და კლიენტის იმედგაცრუების უნივერსალურ სიმბოლოდ იქცა.
კიმჩი-ბუჩიმგაე

კიმჩი-ბუჩიმგაე (კორ. ) — ბუჩიმგაეს ან ჯეონის სახეობა. იგი ძირითადად მზადდება დაჭრილი კიმჩით, ფქვილის ცომით და ზოგჯერ სხვა ბოსტნეულით. თუმცა, ხშირად უმატებენ ხორცსაც (ღორის ხორცს). კიმჩი, ცხარე ბოსტნეულის მწნილი, რომელიც შეზავებულია ჩილის წიწაკითა და ჯეოტგალით, კორეული სამზარეულოს ძირითადი ინგრედიენტია. კიმჩი-ბუჩიმგაე კორეულ კულტურაში ხშირად აღიარებულია, როგორც ხალხური, დაბალი პროფილის კერძი, რომლის მომზადებაც ნებისმიერს შეუძლია სახლში, დიდი ბიუჯეტის გარეშე.

ის, როგორც წესი, ბანჩანის (აპეტაიზერის ან საჭმლის) სახით მიირთმევა.

კიმჩი-ბუჩიმგაეს მომზადებისას ხშირად უმატებენ კიმჩის მარილწყალს, განსაკუთრებით ბეჩუ-კიმჩის, რომელიც ნაპას კომბოსტოსგან მზადდება. მარილწყალი ცომს წითელ ფერს სძენს, მაგრამ თავად არ არის ცხარე. კიმჩისთან ერთად, მას ანჯუს სახით მიირთმევენ ალკოჰოლურ სასმელებთან, როგორიცაა მაკგეოლი ან დონდონგჯუ. დღესდღეობით, ძირითადი ინგრედიენტების გარდა, მას ხშირად ზღვის პროდუქტებში ან ყველში იყენებენ.
უარალი

უარალი (ესპ. ) – ქალაქი პერუში, უარალის პროვინციისა და ლიმის რეგიონის დედაქალაქი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 188 მეტრზე, ლიმიდან ჩრდილოეთით, 80 კილომეტრის დაშორებით. მდებარეობს პანამერიკული გზატკეცილის აღმოსავლეთით რამდენიმე კილომეტრში. ესაზღვრება ჩანკაის რაიონს, სადაც მეგაპორტი მდებარეობს.

ასევე ცნობილია თავისი მომხიბვლელი სამზარეულოთი, მათ შორის ჩანჩო ალ პალო (გრილზე შემწვარი ხორცის ტრადიციული კერძი), პატო ენ აჯი (ცხარე იხვი) და სხვა.

ეტიმოლოგია
ქალაქის სახელი მომდინარეობს ბელად მარტინ გუარალ პაიკოსგან, 1567 წლის 19 აგვისტოთი დათარიღებული სიგელის საფუძველზე. ისტორიკოს ხესუს ელიას იპინსეს თანახმად, არსებული დასკვნების თანახმად, გუარალი მოგვიანებით უარალად უნდა ჩამოყალიბებულიყო.

ისტორია
ინკების ეპოქამდელი და ვიცე-მეფობის ეპოქა
ინკების ეპოქამდელ პერიოდში უარალი ჩიმუს იმპერიის ნაწილი იყო, მისი აყვავების პიკში, რომელიც ჩვენი წელთაღრიცხვით 1000 წლიდან 1470 წლამდე გაგრძელდა. პერუს ვიცე-სამეფოს დროს, ქალაქი უარალი დააარსა ვიცე-მეფემ ანტონიო დე მენდოზა ი პაჩეკომ 1551 წლის 21 მარტს, როგორც ინდიელთა დასახლება, რომელიც იოანე ნათლისმცემლის სახელს იწოდებოდა; იმ დროს ქალაქი ცნობილი იყო როგორც სან-ხუან დე გუარალი.

გეოგრაფია
მდებარეობა
გეოგრაფიულად, ის მდებარეობს ნაყოფიერ ხეობაში, ჩანკაის მდინარის აუზის ქვედა ნაწილში, ქვეყნის სანაპიროზე.

პროვინციის დედაქალაქია უარალი, ძველი ქალაქი, რომელიც თანამედროვეობასთან ერთად გაიზარდა პროვინციული ქალაქის მახასიათებლების დაკარგვის გარეშე. ლიმიდან 80 კილომეტრში მდებარე ის კოსმოპოლიტურ ქალაქად ყალიბდება, თუმცა დიდი ზომის არ არის, მომსახურების უმეტესი ნაწილითა და ტექნოლოგიურ მიღწევებზე წვდომით გამოირჩევა.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 424

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 424 მიიღეს 1978 წლის 17 მარტს. ზამბიის წარმომადგებლების მოსმენის საფუძველზე გაირკვა, რომ ქვეყანის წინააღმდეგ მიმდინარეობდა თავდასხმები. ამის გამო საბჭომ შეშფოთება გამოთქვა. აღსანიშნავია, რომ განხორციელებული თავდასხმების გამო ქვეყანაში მძიმე ვითარება შეიქმნა როდეზიის უსაფრთხოების ძალები ამტკიცებდნენ, რომ ისინი ქვეყანაში მდებარე გერილოების ბაზებზე ახორციელებდნენ თავდასხმებს.

საბჭომ გაიხსენა წინა რეზოლუციები — 423 (1978), 326 (1973), 403 (1977), 406 (1977) და 411 (1977) — რომლებიც გმობდა სამხრეთ როდეზიას ანგოლაში, ბოტსვანაში, მოზამბიკისა და ზამბიაში განხორციელებული თავდასხმებისთვის, რაც საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას საფრთხეს უქმნიდა.

საბჭომ ასევე დააფიქსირა მოწოდება ზიმბაბვესა და ნამიბიაში ხალხის განთავისუფლების შესახებ, როგორც რეგიონში მშვიდობის უზრუნველყოფის აუცილებელი პირობა, და დაგმო აპართეიდის სისტემა სამხრეთ აფრიკაში.

საბჭომ დაამატა, რომ იგი მხარს უჭერს იმ სახელმწიფოებს, რომლებიც ზემოაღნიშნული ტერიტორიების განთავისუფლებას უწყობენ ხელს.

რეზოლუციის ბოლოს აღნიშნულია, რომ თუ სამხრეთ როდეზია კვლავ განახორციელებს რაიმე სახის მოქმედებას მეზობელი ქვეყნების წინააღმდეგ, საბჭო მიიღებს შესაბამის ზომებს და, საჭიროების შემთხვევაში, მიმართავს გაეროს წესდების მეშვიდე თავის გამოყენებას.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 406

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 406 მიღებულია 1977 წლის 25 მაისს. საბჭომ დაადასტურა წინა რეზოლუციები — 403 (1977), 232 (1966) და 258 (1965) — და განიხილა ბოტსვანაში არსებული მისიიის ანგარიში. ამის შემდეგ, საბჭომ სრულად გამოხატა მხარდაჭერა ბოტსვანას მთავრობის მიმართ, რომელიც განიცდიდა სამხრეთ როდეზიის ,,უკანონო რასისტული რეჟიმის" მხრიდან განხორციელებულ გაგრძელებულ თავდასხმებსა და პროვოკაციებს.

საბჭომ მოიწონა ბოტსვანაში მოქმედი მისიის მიერ წარდგენილი ანგარიში და მოუწოდა გაეროს შესაბამის სააგენტოებსა და სხვა წევრ სახელმწიფოებს, აღმოეჩინათ საერთაშორისო დახმარება ბოტსვანაში სხვადასხვა პროექტის განხორციელების მიზნით.

რეზოლუცია 406 ასევე სთხოვდა გენერალურ მდივანს, კურტ ვალდჰაიმს, გაეგრძელებინა სიტუაციის მონიტორინგი და ნებისმიერი განვითარება საბჭოსთვის ეცნობებინა.

რეზოლუცია კენჭისყრის გარეშე მიიღეს.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 405

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 405 მიღებულია 1977 წლის 14 აპრილს. მას შემდეგ, რაც საბჭომ განიხილა ბენინის საკითხი რეზოლუცია 404-ით შექმნილი სპეციალური მისიის ანგარიში, საბჭომ მკაცრად დაგმო 1977 წლის 16 იანვარს ბენინში დაქირავებული მებრძოლების (მერსენარების) მიერ განხორციელებული თავდასხმა.

საბჭომ კიდევ ერთხელ განიხილა რეზოლუცია 239 (1965), რომელიც გმობდა ნებისმიერ სახელმწიფოს, რომელიც ქირაობს მერსენარებს სხვა სახელმწიფოზე თავდასხმისა და მის შინაურ საქმეებში ჩარევის მიზნით.

ასევე, საბჭომ გააფრთხილა ყველა სახელმწიფო, რომ თავი შეიკავონ სხვა ქვეყნების დესტაბილიზაციის მცდელობისგან.

რეზოლუციაში მადლობა გადაუხადეს სპეციალურ მისიას გაწეული სამუშაოსთვის და წევრ სახელმწიფოებს სთხოვენ მატერიალურ დახმარებას ბენინისთვის თავდასხმის დროს მიყენებული ზარალის აღსადგენად.

კენჭისყრის დეტალები არ გახმაურებულა, გარდა იმისა, რომ ის „კონსენსუსით“ იქნა მიღებული.