პეტერ ჰანდკე

პეტერ ჰანდკე (; დ. 1942 წლის 6 დეკემბერი) — ავსტრიელი რომანისტი, დრამატურგი, მთარგმნელი, პოეტი, კინორეჟისორი და სცენარისტი. 2019 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში „გავლენიანი შემოქმედებისთვის, რომელიც ლინგვისტური გამჭრიახობით ადამიანის გამოცდილების პერიფერიებსა და სპეციფიკას იკვლევს.“ მიუხედავად იმისა, რომ ჰანდკეს ღირსეულ ლაურეატად აფასებდნენ, საერთაშორისო დონეზე მისთვის პრემიის მინიჭება დაგმო არაერთმა საჯარო ფიგურამ და აკადემიკოსმა ინტელექტუალმა, მწერალმა თუ ჟურნალისტმა, რისი მიზეზიც ჰანდკეს მიერ სლობოდან მილოშევიჩის მხარდაჭერა იყო.

ჰანდკეს რომანები ძირითადად უკიდურესად ობიექტური ხასიათისაა, მათში ავტორი ექსტრემალურ სიტუაციაში მყოფი პერსონაჟების მდგომარეობას უემოციოდ, აუღელვებლად აღწერს. მწერლის შემოქმედების წამყვანი თემა ყოველდღიური რეალობის და რაციონალური წესრიგის გამანადგურებელი ეფექტები და ძირეული ირაციონალიზმია.

1960-იანი წლების ბოლოს, ჰანდკემ, როგორც ავანგარდული დაჯგუფების წევრმა, აღიარება მოიპოვა პიესებით, მათ შორისაა საზოგადოების შეურაცხყოფა (1966). ჰანდკეს რომანებს შორის გამორჩეულია მეკარის შიში თერთმეტმეტრიანის მოლოდინში (1970). 1971 წელს დედამისის თვითმკვლელობის შემდეგ ჰანდკემ მისი ცხოვრება და ტრაგიკული აღსასრული ასახა მოთხრობაში უსურვილო უბედურება (1972).

1973 წელს ჰანდკემ მიიღო გერმანულენოვანი ლიტერატურის ყველაზე პრესტიჟული ჯილდო, გეორგ ბიუხნერის პრემია, თუმცა 1999 წელს ნატოს მიერ იუგოსლავიის დაბობმბვის მიმართ პროტესტის ნიშნად მწერალმა საპრიზო თანხა ენისა და მხატვრული სიტყვიერების გერმანულ აკადემიას დაუბრუნა.

ჰანდკე იყო -ის, -ის წევრი და ფრანკფურტის ავტორთა საგამომცემლო სახლის თანადამფუძნებელი. ჰანდკე მუშაობდა რეჟისორ ვიმ ვენდერსთან ერთად, მათი თანამშრომლობით შეიქმნა ფილმის — ბერლინის ცა — სცენარი (1987).

ჰანდკე საუკუნის ნახევრის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი და ორიგინალური გერმანულენოვანი ავტორია.

ცხოვრება
ადრეული ცხოვრება და ოჯახი
ჰანდკე დაიბადა გრიფენში, ნაცისტურ გერმანიის (დღეს ავსტრიის) პროვინცია გაუ კართინაში.

გრაცის დატოვების შემდეგ ჰანდკე ცხობრობდა დიუსელდორფში, ბერლინში, კრონბერგში, პარიზში, აშშ-ში (1978-1979 წლებში) და ზალცბურგში (1976-1988 წლებში). 2016 წელს მასზე გადაიღეს დოკუმენტური ფილმი პეტერ ჰანდკე:ტყეში, შეიძლება დაიგვიანოს, რომლის რეჟისორიც კანინა ბელცი იყო. 2006 წელს, ჰანდკე ნომინირებული იყო ჰაინრიხ ჰაინის პრემიაზე, თუმცა პრემია 50 000 ევროს ოდენობით დამტკიცებული უნდა ყოფილიყო დიუსელდორფის ქალაქის საბჭოს მიერ. ხოლო ქალქის საბჭოს მნიშვნელოვანმა პარტიებმა განაცხადეს რომ ისინი არ მისცემდნენ ხმას ჰანდკეს, რამაც პრემიიდან ჰანდეკ მოხსნა გამოიწვია. 2012 წლის შემდეგ, ჰანდკე არის სერბეთის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემიის წევრი. ის არის სერბეთის მართმადიდებლური ეკლესიის წევრი.

2019 წლის ნოემბრის ოფიციალურმა გამოძიებამ დაამტკიცა რომ ჰანდკემ შეიძლება დაკარგა ავსტრიის მოქალაქეობა, როდესაც იუგოსლავიის პასპორტი და მოქალაქეობა მიიღო 1990-იანი წლების ბოლოს.

კარიერა
გრაცში სწავლისას, ჰანდკემ საკუთარი თავი ჩამოაყალიბა როგორც მწერალი და შეუერთდა გრაცერ ჯგუფის გრაცის ახალგაზრდა მწერლების ასიციაციას.

ჰანდეკემ სწავლა მიატოვა 1965 წელს, ის ასევე იყო გრაცერის ავტორთა კრების თანადამფუძნებელი 1973 წელს და მისი წევრი იყო 1977 წლამდე.

2014 წელს, ჰანდკემ ნობელის პრემია ლიტერატურაში „ცირკად“ გამოაცხადა და მისი გაუქმება მოითხოვა.

2020 წლის თებერვალში, სიმა ავრამოვიჩმა, სერბეთის რესპუბლიკის დეკორაციების კომისიის პრეზიდენტიმა, ახსნა რომ ჰანდკეს, „სერბეთის და მისი მოქალაქეების წარმოდგენაში განსაკუთრებული დამსახურებისათვის“ რადგანაც ის „იცავდა სერბულ სიმართლეს“, გადაეცემოდა კარაგეორგის ვარსკვლავის ორდენი.