iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პეტროშანი

პეტროშანი, პეტროშენი — ქალაქი ცენტრალურ რუმინეთში, ჰუნედოარის ჟუდეცში. 2011 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 34,331 ადამიანი. მდებარეობს მდინარე ჟიუს ხეობაში, ზღვის დონიდან 431 მ სიმაღლეზე. დაარსდა საუკუნეში. 1840 წლიდან პეტროშენის სიახლოვეს დაიწყეს ნახშირის მოპოვება. არის სამთო ინსტიტუტი, სახელმწიფო თეატრი. ქალაქის გავლით გადის გზატკეცილები და რკინიგზა. ცნობილი ფრანგი მწერალი ჟიულ ვერნი თავის წიგნში „ციხე-დარბაზი კარპატებში“ მოიხსენიებს პეტროშანსა და მის მიდამოებს.
დრობეტა-ტურნუ-სევერინი

დრობეტა-ტურნუ-სევერინი — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ რუმინეთში, მეჰედინცის ჟუდეცში. 2011 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 86,475 ადამიანი. ნავსადგური მდინარე დუნაიზე. დამახასიათებელია თბილი ზაფხული და რბილი ზამთარი. დასახლება მოიხსენიება პტოლემესთან „დრობეტის“ სახელით. - საუკუნეებში სიახლოვეს მდებარეობდა ანტიკური ხანის უდიდესი ტრაიანეს ხიდი. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ქალაქი სწრაფად განვითარდა. არის სამხატვრო მუზეუმი და სამეცნიერო-სამხარეო მუზეუმი. სიახლოვეს არის ჰიდროელექტროსადგური.
ფეირუზი

ნუჰად უადი ჰადადი , ცნობილია როგორც ფეირუზი ან ფაირუზი (, ქართ. - ფირუზი ) — ლიბანელი მომღერალი, რომელიც არის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული არაბულ სამყაროში. დაიბადა ქალაქ ჯაბალ ალაზრში, იაკვიტისა და მარონიტის ოჯახში.

ფეირუზის პირველი დიდი გამოსვლა გაიმართა 1957 წელს, რის შედეგადაც ის ლიბანის მუსიკალური ვარსკვლავი გახდა. მალე მომღერალი არაბული ესტრადის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული ვოკალისტი გახდა.
ჟუდეცი

ჟუდეცი ( [] — მაზრა) — მსხვილი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუმინეთში; მაზრა; ოლქი. სიტყვასიტყვით აღნიშნავს „ოლქს“. ჟუდეცი წარმოებულია რუმინული სიტყვისაგან „ჟუდე“, რომელიც თავის მხრივ, მომდინარეობს ლათინური „“-სგან. 1993-2003 წლებში ჟუდეცი იყო აგრეთვე მოლოდოვის რესპუბლიკის ტერიტორიული ერთეული, რომელიც შეცვალა რაიონებმა. ამჟამად რუმინეთი დაყოფილია 41 ჟუდეცად.
გზაზე

გზაზე — ჯეკ კერუაკის რომანი. რომანი რეკორდულად მცირე დროში, სამ კვირაშია დაწერილი და 1957 წელს გამოიცა. ამ დროისთვის ჯაზი, ბიბოპი უკვე წარსულს ბარდებოდა, პირველი თაობის ჰიპსტერები ასპარეზს ტოვებდნენ. წიგნი წინ უსწრებდა ჰიპების ცნობილ მოძრაობას.

რომანი, მიუხედავად კრიტიკოსთა ნეგატიური შეფასებებისა, საკულტო ნაწარმოებად იქცა მომდევნო თაობებისთვის. ის მეოცე საუკუნის 100 საუკეთესო ინგლისურენოვანი რომანის სიაშია შესული. 2012 წელს გამოვიდა მისი ეკრანიზაცია.

სიუჟეტი
მთავარი გმირი, სალ ფარადაიზი (რომელიც კერუაკუს პროტოტიპია) 1947 წელს მოგზაურობას იწყებს. ამის მიზეზი მისი და მისი მეგობრების მოსაწყენი ცხოვრება ხდება. სალი მწერალია და სიახლის პოვნის სურვილით იწყებს ცხოვრებას გზაზე. მას ყელში ამოუვა თავისი გულგატეხილი ნიუ-იორკელი მეგობრების წიგნიდან ამოკითხული ფრაზები, პოლიტიკაზე ყაყანი, ფსიქოანალიტიკური ბოდვები და ცდილობს ახალ, რეალურ ცოდნას ეზიაროს. სწორედ ამ პერიოდში ხვდება იგი დინ მორიარტის (ნილ კესიდი), იბმება პირველი ძაფები და შემდეგ იწყება დიდი მოგზაურობა. სალისა და დინის ცხოვრება სრული სიგიჟეა. ისინი უმისამართოდ დაეხეტებიან და აღმერთებენ გზას, ჯაზს და ნარკოტიკებს. სალი ჯერ მარტო დაეხეტება, ხან ერთ მეგობართან ჩერდება, ხან მეორესთან, გზადაც იჩენს მეგობრებს, შემდეგ მას დინ მორიარტიც შემოვარდება თავისი „ჰადსონით“ და მოგზაურობა ახალ ეტაპზე გადადის. რომანში ბევრი პერსონაჟია, ბიტის კლასიკოსები - კარლო მარქსი, იგივე ალენ გინსბერგი, ბებერი ხარი - უილიამ ბეროუზი, ასევე ალან ანსენი, ლუსიენ კარი, ჯონ კლელონ ჰოლმსი და სხვები. ეს უმიზნო მეამბოხეები მთელ ამერიკაში მიდი-მოდიან, მოგზაურობენ ავტოსტოპით. მათი ცხოვრების სტილი ერთგვარი პროტესტია საზოგადოებაში არსებული მატერიალიზმის, ერთფეროვნებისა და ზედაპირულობისადმი.

მეგობრობის მიუხედავად, სალი და დინი ერთმანეთისგან მკვეთრად განსხვავდებიან. სალი მწერალია და წერს ყველგან და ყველაფერზე. დინი კი თავზეხელაღებული ბიტნიკია. როდესაც მეგობრები გრძნობენ რომ შეიცნეს დრო, ისწავლეს მისი შენელება და გზაზე სიარული, მათი მოგზაურობა მთავრდება. მოგზაურობის დასასრულს სალიც ისრულებს თავის სურვილს და ასრულებს რომანის წერას.
ერცკანცლერი

ერცკანცლერი  — ერთ-ერთი უმაღლესი სახელმწიფო თანამდებობა საღვთო რომის იმპერიაში, იმპერიის კანცელარიის ხელმძღვანელი და იმპერატორის შემდეგ მეორე პირი სახელმწიფოში. თავსართი „ერც-“ („არქი-“, უმაღლესი) აღნიშნავდა თანამდებობის უფრო მაღალ სტატუსს, ვიდრე სხვა სახელმწიფოებისა და მმართველების კანცლერები. იმპერიის ერცკანცლერის პოსტი გვიანი შუა საუკუნეებიდან 1806 წლამდე ეკუთვნოდა მაინცის კურფიურსტ-არქეიპისკოპოსს.
არჩევითი კაპიტულაცია

არჩევითი კაპიტულაცია — შუა საუკუნეებში დოკუმენტი, რომელსაც ხელი ეწერებოდა არჩევითი სახელმწიფო პოსტი კანდიდატის მიერ. დოკუმენტის თანახმად, არჩევნებში გამარჯვების შემთხვევაში იგი თანხმობას იძლეოდა ამ პოსტის მიღებაზე, ასევე საკუთარ თავზე იღებდა გარკვეულ ვალდებულებებს, რომლებიც ითვალისწინებდა ამომრჩეველთა ინტერესების დაკმაყოფილებასა თუ სხვა ქმედებების განხორციელებას საგარეო ან საშინაო პოლიტიკაში. არჩევითი კაპიტულაციების ხელმოწერის პრაქტიკა არსებობდა პრაქტიკულად ყველა დასავლეთევროპულ არჩევით მონარქიაში, თუმცა განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა კაპიტულაციას საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორისა, რომელიც ამ სახელმწიფოს კონსტიტუციური სამართლის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს როლს თამაშობდა.
ჯუზეპე ფარინა

ემილიო ჯუზეპე „ნინო“ ფარინა (იტალ. "" ; დ. 30 ოქტომბერი, 1906, ტურინი, პიემონტი, იტალია — გ. 30 ივნისი, 1966, ეგბელი, სავოი, იტალია) — იტალიელი ავტომრბოლელი. ჯუზეპე ფარინა არის პირველი ადამიანი რომელმაც მოიგო ფორმულა ერთის გრან-პრი (1950 წლის გრა-პრი).

ბიოგრაფია
ჯუზეპე ფარინა დაიბადა 1906 წლის 30 ოქტომბერს ტურინში, იტალიაში. მისი ზედმეტსახელი იყო „ნინო“. ჯუზეპე იყო ბატისტა ფარინას (კომპანია პინინიფარინას დამაარსებლის) ძმისშვილი. განათლებას ეუფლებოდა სამართლის დოქტორის პროფესიას ტურინის უნივერსეტეტში, ასევე მსახურობდა არმიაშიც, თავდაპირველად კავალერიის ოფიცერი იყო, მოგვიანებით მეორე მსოფლიო ომის დროს მსახურობდა სატანკო პოლკში.

მისი სარბოლო კარიერა დაიწყო „--ში“, წრიულ რბოლას მაზერატიში სწავლობდა. თუმცა მისი კარიერის წინსვლა მას შემდეგ დაიწყო რაც ჯუზეპე ალფა რომეოში გადავიდა, ნომერ მეორე მრბოლელად და ასპარეზობდა ტაციო ნუვოლარისთან ერთად. პირველ დიდ წარმატებას ლივიის 1940 წლის გრან-პრიზე მიაღწია. მეორე მსოფლიო ომის გამო კარიერის მიტოვება მოუწია 8 წლით. ომის შემდეგ 1948 წელს ჯუზეპემ მაზერატით მოიპოვა გამარჯვება მონაკოში, ჟენევაში, მარ-დელ-პლატში და იმავე მანქანით წარსდგა შემდეგ წელსაც, რომლის დროსაც იგი ფინიშზე მივიდა პირველი ლოზანის გრან-პრიზე. იმავე წელს ავტორბოლაში მონაწილეობდა ფერარის გუნდში, რომელზეც ასევე გაიმარჯვა როზარიოს გრან-პრიზე.

1950 წელს -მ ორგანიზება გაუკეთა ფორმულა 1-ის პირველ ავტორბოლებს, რომელზეც ჯუზეპე ფარინა წარდგა ალფა-რომეოს ბოლიდით. იგი ფორმულა-1-ის პირველი მსოფლიო ჩემპიონი გახდა, რომელზეც მან ხუან მანუელ ფანხიოს აჯოობა 3 ქულით. 1951 წელს ჯუზეპემ შესძლო მხოლოდ ერთი მოგების მოპოვება, რითაც ჩემპიონატში ადგილი ფანხიოს და ფერარის ორ მრბოლელს დაუთმო. 1952 წელს ჯუზეპე ფარინა გადადის ფერარიში, რომელზეც საერთო ჩათვლით მეორე ადგილი დაიკავა. 1953 წლის ჩემპიონატზე ჯუზეპემ დაიკავა მესამე ადგილი. 1954 წელს იგი მოყვა ავტოავარიაში მონცეში რის გამოც სეზონის გაგრძელება ვერ შესძლო. 1955 წელს არგენტინის გრან-პრიზე მისი არაერთგზის მცდელობისა წარმატებას ვერ მიაღწია. მიღებული ტრამვების შემდეგ ის იძულებული გახდა სპორტიდან წასვლაზე გადაწყვეტილება მიეღო.

1956 წელს ჯუზეპემ მონაწილეობა მიიღო ინდიანაპოლისი 500-ის რბოლაში, მაგრამ კვალიფიკაცია ვერ გაიარა, რის გამოც დაასრულა თავისი კარიერა ავტორბოლაში.

ჯუზეპე ფარინა საფრანგეთის 1966 წლის გრან-პრიზე ავტორბოლებში მონაწილეობის მისაღებად მგზავრობისას, ავტოსაგზაო შემთხვევისას გარდაიცვალა.

ფორმულა ერთის შედეგები
ფორმულა ერთის საჩემპიონატო შედეგები
პოულ პოზიცია
უსწრაფესი რაუნდი

აბრევიატურების განმარტებები:
რამ - რბოლაში არ მონაწილეობდა
რვდ - რბოლა ვერ დაიწყო
გამ - გამოეთიშა (სხვადასხვა მიზეზების გამო რბოლას გამოეთიშა)

პოზიციის გაზიარება სხვა მრბოლელთან
1955 წელს, არგენტინის გრან-პრიზე, ფარინამ დაიკავე როგორც მეორე (ტრინიტიგრანტთან და გონსალესთან ერთად) ისე მესამე (მაგლიოლთან და ტრინიტიგრანტთან ერთად) ადგილი. ფარინას ამ რბოლაში მიენიჭა, როგორც მეორე ადგილის ქულის ისე მესამე ადგილის ქულის ერთი მესამედი.
სფინტუ-გეორგე

სფინტუ-გეორგე — ქალაქი ცენტრალურ რუმინეთში, ტრანსილვანიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, კოვასნის ჟუდეცში. 2011 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 54,312 ადამიანი. მდებარეობს მდინარე ოლტის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 555 მ სიმაღლეზე. ტრანსილვანიის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია. პირველად მოიხსენიება 1332 წელს. ქალაქი ეკონომიკურად განვითარდა საუკუნის მეორე ნახევრიდან.
ვატრა-დორნეი

ვატრა-დორნეი — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ რუმინეთში, სუჩავის ჟუდეცში. 2011 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 13,659 ადამიანი. მდებარეობს მდინარეების ბისტრიცისა და დორნის შეერთების ადგილას, ზღვის დონიდან 800 მ სიმაღლეზე. ვატრა-დორნეი ცნობილი სამთო-სათხილამურო კურორტია. განვითარებულია ტურიზმი. გარშემორტყმულია ტყეებით. არის ოტელები, მუზეუმები და სხვა.
ზბიგნევ რომაშევსკი

ზბიგნევ რომაშევსკი ( დ. 2 იანვარი, 1940, ვარშავა — გ. 13 თებერვალი, 2014, ვარშავა) — პოლონელი პოლიტიკოსი, ადამიანის უფლებების აქტივისტი, რადიო „სოლიდარობის“ დამაარსებელი. 1989–2011 წლებში იყო პოლონეთის რესპუბლიკის სენატის წევრი. 2007 წლის 28 ნოემბრიდან 2011 წლის 7 ნოემბრამდე კი იყო სენატის მარშალის მოადგილე.
რიმნიკუ-ვილჩა

რიმნიკუ-ვილჩა — ქალაქი სამხრეთ რუმინეთში, ვლახეთის რეგიონში, ვილჩის ჟუდეცში. 2011 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობდა 92,573 ადამიანი. მდებარეობს მდინარე ოლტის ნაპირას, ზღვის დონიდან 240-260 სიმაღლეზე. პირველად მოიხსენიება როგორც „თავადური ქალაქი რიმნიკი“. ცნობილია 1388 წლიდან. 1999 წლის 11 აგვისტოს ქალაქიდან ჩანდა მზის სრული დაბნელება, რომელიც გაგრძელდა 2 წუთი და 23 წამი.
სამეფო კარის საბჭო

სამეფო კარის საბჭო  — - საუკუნეებში საღვთო რომის იმპერიის მართვის სისტემის ცენტრალური სასამართლო-ადმინისტრაციული ორგანოებიდან ერთ-ერთი. ასრულებდა უზენაესი სასამართლოსა და საკონსულტაციო საბჭოს ფუნქციას იმპერატორისთვის. ანალოგიური ორგანოები არსებობდა ასევე ავსტრიულ მონარქიასა და რამდენიმე სხვა გერმანულ სახელმწიფოში.

იმპერიის სამეფო კარის საბჭო
იმპერიის სამეფო კარის საბჭო იმპერიის კამერალურ სასამართლოსთან ერთად წარმოადგენდა საღვთო რომის იმპერიის ორ უზენაეს სასამართლო ორგანოს. იგი შეიქმნა 1497 წელს. იმპერატორ მაქსიმილიან -ს, რომელმაც 1495 წელს უარი განაცხადა იმპერიის კამერალური სასამართლოს კონტროლზე, არ სურდა იმპერიაში სასამართლო-ადმინისტრაციული პრეროგატივების დაკარგვა, ამიტომ ვენაში შექმნა კონკურენტი სასამართლო ინსტანცია — იმპერიის სამეფო კარის საბჭო , რომლის ყველა წევრსაც იმპერატორი ნიშნავდა. საბოლოო ფორმა ამ ორგანომ მიიღო 1559 წელს, მას შემდეგ, რაც გამოიცა სჯულდება იმპერიის სამეფო კარის საბჭოს შესახებ. სამეფო კარის განსაკუთრებულ კომპეტენციაში შედიოდა ფეოდალურ-ლენური სამართლის საკითხები, ასევე დავები ტიტულებთან, სამფლობელოებსა და ფეოდალურ მოვალეობებთან, იმპერატორის უფლებებსა და პრეროგატივებთან, იმპერიის წოდებების პრივილეგიებსა და სურვილებთან დაკავშირებით. ზოგიერთ სფეროში სამეფო კარის საბჭოს იურისდიქცია ემთხვეოდა იმპერიის კამერალური სასამართლოს იურისდიქციას: „სამშვიდობო შეთანხმების“ დარღვევა, მისი სამფლობელოების დაცვა, ტერიტორიული სასამართლოების გადაწყვეტილებებისა და დადგენილებების აპელაციები. იმპერიის კამერალური სასამართლოსგან განსხვავებით, სამეფო კარის საბჭოში პროცესუალური ნორმები უფრო თავისუფალი იყო, ხოლო მტკიცებულებების წარმოდგენა ორიენტირდებოდა მხარეებს შორის კომპრომისის პოვნაზე, რაც პოლიტიკური და კონფესიური ხასიათის კონფლიქტების ეფექტურად გადაჭრის საშუალებას იძლეოდა. ამან მნიშვნელოვნად გაზარდა სამეფო კარის საბჭოს როლი საუკუნეში, როდესაც იმპერიის კამერალური სასამართლო პარალიზებული იყო კათოლიკეებსა და პროტესტანტებს შორის ბრძოლის გამო.

სასამართლო ფუნქციების გარდა, სამეფო კარის საბჭო მნიშვნელოვან პოლიტიკურ როლს თამაშობდა, საიმპერიო საკითხებში რეგულარულად აძლევდა რჩევებს იმპერატორს და მიმდინარე საშინაო და საგარეო პოლიტიკის სფეროში ახალ შემოთავაზებებსა და იდეებს შეიმუშავებდა. თავდაპირველად საბჭოს კომპეტენციაში ასევე შედიოდა საღვთო რომის იმპერიის საზღვრებს გარეთ არსებული ჰაბსბურგების სამფლობელოების მართვის საკითხებიც, თუმცა იმპერატორ ფერდინანდ -ის დროს ეს სფერო გადაეცა ცალკეულ ავსტრიულ სამეფო კარის საბჭოს. საბჭოს ბირთვს ქმნიდნენ იმპერატორის უახლოესი მიმდევრები, რომელთაც სათავეში ედგათ ავსტრიის საიმპერიო ვიცე-კანცლერი და კანცლერი, რომლებიც ქმნიდნენ ვიწრო ფარულ საბჭოს , რომელიც უმნიშვნელოვანესი სამმართველო საკითხებით იყო დაკავებული.
ერცჰერცოგი

ერცჰერცოგი  — წოდება, რომელსაც იყენებდნენ მარტოოდენ ავსტრიის ჰაბსბურგთა მონარქიული სახლის წარმომადგენლები. შუა საუკუნეებისა და ახალი ეპოქის გერმანიის წოდებების იერარქიაში ერცჰერცოგი იდგა ჰერცოგზე მაღლა, მაგრამ კურფიურსტსა და მეფეზე დაბლა. ეს წოდება ყველაზე ახლოსაა დიდი ჰერცოგის წოდებასთან, რომელიც გერმანიაში საუკუნის დასაწყისამდე არ გამოიყენებოდა.
საიმპერიო რაინდი

საიმპერიო რაინდი  — საღვთო რომის იმპერიის უტიტულო არისტოკრატიის კატეგორია, საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორის უშუალო ვასალები, რომლებმაც მიიღეს მიწა სამხედრო სამსახურისთვის. საიმპერიო რაინდებისთვის თავადის სტატუსის მინიჭების შემთხვევები ძალიან იშვიათი იყო. ისინი არ განეკუთვნებოდნენ საიმპერიო წოდებებს, რადგან არ იხდიდნენ სახელმწიფო გადასახადებს, შესაბამისად, მონაწილეობას არ იღებდნენ არც იმპერიის რაიხსტაგში და არც საიმპერიო ოლქების საბჭოებში.
ქალამნის მოძრაობა

ქალამნის მოძრაობა (გლეხის ქალამანი, ქალამნის აჯანყება, ქალამნის კავშირები) — საიდუმლო სამხედრო გლეხური კავშირების სახელწოდება სამხრეთ-დასალვეთ გერმანიაში საუკუნესა და საუკუნის დასაწყისში. მათი დროშა ქალამნის გამოსახულებით იყო მიწათმფლობელებისა და მთავრების წინააღმდეგ გლეხთა ბრძოლის სიმბოლო. მათ მთხოვნებში შედიოდა მიწების გაყოფა, ყველა გადასახადისა და ბეგარის გაუქმება და სხვა.

ქალამნის გამოსახულებით გამოსვლების დასაწყისად შეგვიძლია მივიჩნიოთ 1476 წელი, როდესაც ვიღაც მეცხვარემ გამოაცხადა ფრანკონიაში ღვთისმშობლის მოსვლის შესახებ, რომელიც თითქოსდა ხალხს დაპირდა, რომ ტყეებს, საძოვრებსა და წყლებს საზოგადოებრივ საკუთრებაში გადასცემდა. მეცხვარის ქადაგებანი ათობით ათასმა ადამიანმა აიტაცა. ადგილობრივმა ეპისკოპოსმა წინასწარმეტყველის დაჭერა და აჯანყების მეთაურების განადგურება ბრძანა, რადგან შეიარაღებული გამოსვლის ეშინოდა. 1495 წელს ელზასში შეიქმნა ახალი მოძრაობა, რომელიც ასევე იყენებდა ქალამნის სიმბოლოს.

ქალამნის ახალი კავშირის ცენტრმა 1513 წელს ბრეისგაუში გადაინაცვლა. ქალამნის მოძრაობასთანაა დაკავშირებული 1517 წლისა და უფრო გვიანი დროის აჯანყებები. ამ მოძრაობამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა 1524—1526 წლების გლეხთა ომის მომზადებაში.
კოადიუტორი

კოადიუტორი (გვიანლათ. — „ერთად დახმარება“; ზმნიდან „“; ) — ეპისკოპოსის ღირსების მატარებელი თანამშრომელი, რომელიც სადიოცეზო ეპისკოპოსს სამსახურებრივ მოვალეობათა შესრულებაში ეხმარება. ეპისკოპოსის კოადიუტორს ნიშნავს ეკლესია მისი ცალკეული სამწყსო საქმიანობების ხელშეწყობის მიზნით. კოადიუტორი ეპისკოპოსს დიოცეზის მართვაში ეხმარება და ენაცვლება მას ამ უკანასკნელის არყოფნის ან რაიმე დაბრკოლების შემთხვევაში. დამხმარე ეპისკოპოსისგან განსხვავებით, კოადიუტორი მემკვიდრეობის უფლებით სარგებლობს.
გერმანიის მედიატიზაცია

მედიატიზაცია გერმანიაში  — საღვთო რომის იმპერიის შემადგენელი პოლიტიკური ერთეულების რეორგანიზაცია, რომელიც განხორციელდა 1803-1806 წლებში ნაპოლეონის მინისტრის, ტალეირანის ხელმძღვანელობის ქვეშ. რეფორმების შედეგად გერმანული სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნების რაოდენობა თითქმის ათჯერ შემცირდა:

სეკულარიზაცია: გაუქმდა ყველა საიმპერიო (უშუალოდ ექვემდებარებოდა იმპერატორს) საეპისკოპოსო და სააბატო. იმპერიის დეპუტაციის საბოლოო დადგენილება (1803) ითვალისწინებდა ზალცბურგისა და რეგენსბურგის საარქიეპისკოპოსოების შენარჩუნებას, ასევე ტევტონთა ორდენისა და მალტის ორდენის სამფლობელოების შენარჩუნებას, თუმცა ევროპის რუკიდან ნაპოლეონის ომების დამთავრებამდე ისინიც გაქრა.
გაუქმდა ყველა თავისუფალი და საიმპერიო ქალაქი, ოთხის გამოკლებით — ფრანკფურტი, ჰამბურგი, ბრემენი და ლიუბეკი.
საიმპერიო წოდებები

საიმპერიო წოდებები (საიმპერიო ჩინები; ) — საღვთო რომის იმპერიის სუბიექტები, რომლებსაც რაიხსტაგში ხმის უფლება ჰქონდათ. მათ ქვეშ მოიაზრებოდნენ ტერიტორიული წარმონაქმნები და პერსონები. ისინი უშუალოდ ემორჩილებოდნენ საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორს და იმპერიის ხაზინაში იხდიდნენ გადასახადებს. საიმპერიო წოდებები თავიანთი სამფლობელოების ტერიტორიებზე ფლობდნენ ტერიტორიულ სუვერენიტეტს და ახორციელებდნენ ძალაუფლების უფლებამოსილებებს თავიანთი ქვეშევრდომების მიმართებაში. ეს უკანასკნელები (გლეხები, სამთავრო ქალაქების მოქალაქეები, უმდაბლესი დიდებულები და სამღვდელოება) არ განეკუთვნებოდნენ იმპერიის ჩინებს და იმპერიის მართვაში მონაწილეობას არ იღებდნენ.
ებინგჰაუსის მრუდი

ებინგჰაუსის მრუდი, ანუ დავიწყებადობის მრუდი, — ნათელჰყოფს დავიწყებადობის (მავიწყობის) ხარისხს გარკვეული დროის განმავლობაში. მრუდი, საკუთარ თავზე ცდების ჩატარების შედეგად, შეიმუშავა გერმანელმა ფსიქოლოგმა ჰერმან ებინგჰაუსმა.
ებინგჰაუსმა დავიწყებადობის მრუდით აჩვენა არა მარტო ის, თუ რა ხნის განმავლობაში შეუძლია ადამიანს დაიმახსოვროს ნასწავლი, არამედ ისიც, თუ პროცენტულად ინფორმაციის თუ რა რაოდენობა რჩება მას მეხსიერებაში. მრუდიდან გამომდინარე დადგინდა ნასწავლი, თუ სასწავლი მასალის აუცილებელი გამეორებების სიხშირე და რაოდენობა მიმდინარე დროსთან შეთავსებით.

კვლევის შედეგები
კვლევის შედეგების მიხედვით ჩანს, რომ ინფორმაციის შესწავლიდან 20 წუთის გასვლის შემდეგ შესაძლებელია მიღებული ინფორმაციის მხოლოდ 60 %-ის გამოხმობა მეხსიერებიდან, ხოლო ერთი საათის გასვლის შემდეგ 45 %-ია დამახსოვრებული, ერთი დღის გასვლის შემდეგ კი ინფორმაციის 34 % არის რჩება მეხსიერებაში. 6 დღის გასვლის შემდეგ გახსენების ხარისხი 23 %-ზე დადის. დიდი ხნის გასვლის შემდეგ ნასწავლი ინფორმაციის მხოლოდ 15 % რჩება გონებაში.

დავიწყებადობის ხარისხი ყოველთვის პირდაპირ კავშირშია შესასწავლი მასალის შემეცნების ნაირობასთან. მაგ.; ადამიანს უკეთ შეუძლია სიტყვათა წყვილების დამახსოვრება როგორც რაღაც უცხოენოვანი სიტყვებისა; მოსწავლეებს შეუძლიათ ნასწავლი სიტყვების 90 %-ის გახსენება. თუმცა ებინგჰაუსის ცდა, იმის გამო რომ სამუშაო-საცდელი მასალა უაზრო მარცვალთა კომბინაციებსაც შეიცავდა, კრიტიკის საგანი გახდა.

რაციონალური დამახსოვრების რეჟიმი
ორი დღის არსებობის შემთხვევაში
პირველი გამეორება — წაკითხვისთანავე გამეორება;
მეორე გამეორება — პირველი გამეორებიდან 20 წუთის გასვლის შემდეგ;
მესამე გამეორება — მეორე გამეორებიდან 8 საათის გასვლის შემდეგ;
მეოთხე გამეორება — მესამე გამეორებიდან 24 საათის გასვლის შემდეგ.

თუ დიდი ხნით გსურთ დაიმახსოვროთ მასალა
პირველი გამეორება — წაკითხვის დამთავრებისთანავე;
მეორე გამეორება — 20-30 წუთის შემდეგ პირველი გამეორებიდან;
მესამე გამეორება — 1 დღის შემდეგ მეორე გამეორებიდან;
მეოთხე გამეორება — 2-3 კვირის შემდეგ მესამე გამოერებიდან;
მეხუთე გამეორება — 2-3 თვის შემდეგ მეოთხე გამეორებიდან.

გააზრებული დამახსოვრება მექანიკურ დაზეპირებაზე 9-ჯერ ხარისხიანია დამახსოვრებადობის სისწრაფის თვალსაზრისით. თავის ცდებში ჰერმანნ ებინჰაუსი ცდილობდა დაესწავლა ბაირონის „დონ ჟუანის“ ნაწარმოები და მოცულობით ამავე ტექსტისოდენა უაზროდ კომბინირებულ მარცვალთა რიგები.

ჰერმანნ ებინგჰაუსს ეკუთვნის ე.წ. „კიდურას ეფექტის“ აღმოჩენა — მოვლენა, რომელიც აჩვენებს, რომ მასალის ტექსტის თავი და ბოლოა მხოლოდ მალდამახსოვრებადი.
იოსებ ელიგულაშვილი

იოსებ აარონის ძე ელიგულაშვილი (დ. 12 ნოემბერი, 1890, ქუთაისი, — გ. 20 ოქტომბერი, 1952, პარიზი) — ქართველი ებრაელი პოლიტიკოსი, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი და ფინანსთა და ვაჭრობა-მრეწველობის მინისტრის მოადგილე.

ბიოგრაფია
იოსებ ელიგულაშვილი დაიბადა 1890 წლის 12 ნოემბერს (ძვ. სტ.) ქუთაისში ვაჭრისა და ქველმოქმედის, ქუთაისის ხმოსანთა საბჭოს წევრის აარონ ელიგულაშვილის მდიდარ ოჯახში. საშუალო განათლება მიიღო ქუთაისის რეალურ სასწავლებელში. სწავლის დროს ჩაერთო მოსწავლეთა სოციალ-დემოკრატიულ მოძრაობაში, რის გამოც სასწავლებლიდან გარიცხეს და გადაასახლეს ქუთაისიდან. უმაღლესი განათლება მიიღო მოსკოვის კომერციულ ინსტიტუტში. სწავლის პარალელურად ეწეოდა კომერციულ საქმიანობას. 1917 წლის ოქტობრის გადატრიალების შემდეგ მოსკოვში ბოლშევიკურმა ხელისუფლებამ მის ოჯახს დიდძალი ქონება ჩამოართვა. გადატრიალების შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა.

1918 წელს დაინიშნა საგარეო ვაჭრობის კომიტეტის წევრად, 1919 წელს აირჩიეს საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრად სოციალ-დემოკრატიული პარტიიდან. 1920 წლის აგვისტოდან იყო ეკონომიკური აგენტი როტერდამსა და საფრანგეთში, რის გამოც გათავისუფლებულ იქნა დამფუძნებელი კრების წევრობიდან. შემდეგ იკავებდა ფინანსთა და ვაჭრობა-მრეწველობის მინისტრის მოადგილის პოსტს. 1921 წლის თებერვალში ექვთიმე თაყაიშვილთან ერთად მონაწილეობდა საქართველოს ეროვნული საგანძურის ევაკუაციაში საფრანგეთში. ემიგრაციაში ცხოვრობდა პარიზში, მონაწილეობდა ქართველ ემიგრანტთა საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. 1922 წელს მისი ხელშეწყობით შეიძინა საქართველოს დევნილმა მთავრობამ ლევილის მამული. 1924 წლის სექტემბერში აგვისტოს აჯანყების ჩახშობის შემდეგ საქართველოს სსრ-ის ხელისუფლებამ მოახდინა მისი ქონების კონფისკაცია. მეორე მსოფლიო ომის წლებში მიხეილ კედიასთან ერთად ათასამდე ქართველი ებრაელი გამოიხსნა გერმანელთა ტყვეობიდან. ემიგრაციაში ცხოვრების პერიოდში აგროვებდა წიგნებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისათვის და საეკლესიო სიძველეების თბილისის სიონის ტაძრისათვის გადასაცემად, თუმცა ამ სურვილის განხორციელება ვერ შეძლო.

იოსებ ელიგულაშვილი ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ გარდაიცვალა 1952 წლის 20 ოქტომბერს, პარიზში. დაკრძალულია ბანიოს სასაფლაოზე.
ქართველები გერმანიაში

ქართველები გერმანიაში — ეთნიკური ქართველები, რომელთა რაოდენობაც მერყეობს 4500-ს და 5000-ს ადამიანს შორის. ეს რაოდენობა არ მოიცავს, ქართველების ირანიდან და ქართველების დიდ რაოდენობას თურქეთიდან.

მიუნხენში არის წმ. მეფე ვახტანგ გორგასლის სახელობის ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია და წმ. ანთიმოზ ივერიელის სახელობის ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია დიუსელდორფში.
შეთანხმება ეკლესიის მთავრებთან

„შეთანხმება ეკლესიის მთავრებთან“ — საღვთო რომის იმპერიის კანონი, რომელიც დაამტკიცა იმპერატორმა ფრიდრიხ -მ 1220 წლის 26 აპრილს. კანონმა ფართო პრივილეგიები მიანიჭა გერმანიის უზენაეს სამღვდელოებას და საფუძველი ჩაუყარა იმპერიაში საეკლესიო სამთავროების შექმნას. „შეთანხმება ეკლესიის მთავრებთან“ ითვლება საღვთო რომის იმპერიის კონსტიტუციის ერთ-ერთ უმთავრეს სამართლებრივ საფუძვლად.
დადგენილება მთავრების სასარგებლოდ

„დადგენილება მთავრების სასარგებლოდ“  — საღვთო რომის იმპერიის კანონი, რომელიც დაამტკიცა იმპერატორმა ფრიდრიხ -მ 1232 წლის მაისში. კანონმა გერმანიის უმაღლეს არისტოკრატიას ფართო პრივილეგიები მიანიჭა ტერიტორიული მართვის, სამართალწარმოებისა და საბაჟო გადასახადების აკრეფის სფეროში. 1220 წლის „ეკლესიის მთავრებთან შეთანხმებასთან“ ერთად „დადგენილებამ მთავრების სასარგებლოდ“ ხელი შეუწყო გერმანული საერო და საეკლესიო სამთავროების ტერიტორიული სუვერენიტეტის განვითარებას და შექმნა შემდგომში საღვთო რომის იმპერიის ფედერალიზაციის სამართლებრივი საფუძველი.
იმპერიის უკანასკნელი რეცესი

იმპერიის უკანასკნელი რეცესი — რეგენსბურგის რაიხსტაგის (1653-1654) საბოლოო დოკუმენტი და საღვთო რომის იმპერიის რაიხსტაგის უკანასკნელი რეცესი (რაიხსტაგის მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებათა შემაჯამებელი დოკუმენტი). მომდევნო მოწვევის რაიხსტაგს, რომელსაც მარადიული რაიხსტაგის სახელით მოიხსენიებენ, 1663 წლიდან მოყოლებული ფორმალურად უფლებამოსილება არ შეწყვეტია და ამიტომ მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებებიც არ დამუშავებულა იმპერიის რეცესის სახით.
ვენის კონკორდატი

ვენის კონკორდატი — შეთანხმება საღვთო რომის იმპერიასა და წმინდა ეპარქიას შორის, რომელიც 1448 წლის მარტში ფრიდრიხ -ისა და რომის პაპ ნიკოლოზ -ის მიერ ქალაქ აშაფენბურგში იქნა ხელმოწერილი. კონკორდატი 1448 19 მარტს გამოქვეყნდა პაპის პრივილეგიის სახით და იმპერიაში საეკლესიო თანამდებობების დაკავებას მყარი საფუძველი მისცა.

შეთანხმებას წინ უსწრებდა 1447 წელს აშაფენბურგში მთავართა კრება, რომელიც მიემხრო პაპს და ბაზელის კრების წინააღმდეგ გამოვიდა. ინტერესთა შეჯერების საქმეში მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა სამეფო კარზე მდივნისა და დიპლომატის თანამდებობებზე მყოფი ენეა სილვიო დე პიკოლომინი, მოგვიანებით პიუს -ის სახელით რომის პაპად არჩეული.
იმპერიის მატრიკული

იმპერიის მატრიკული (იმპერიის მატრიკა; ) — საღვთო რომის იმპერიის წოდებების სია, რომელსაც პერიოდულად ამტკიცებდა რაიხსტაგი. იგი ანაწილებდა იმპერიის არმიაში სამხედრო კონტინგენტების გაგზავნისა და იმპერიის გადასახადების გადახდის მოვალეობებს. იმპერიის მატრიკულში ტერიტორიის ჩართვა ნიშნავდა მისი სტატუსის, როგორც უშუალო საიმპერიო ლენის, დამტკიცებას, რაც შესაბამის მმართველს ანიჭებდა ფართო უფლებებსა და პრეროგატივებს, რომლებიც საიმპერიო წოდებებისთვის გათვალისწინებული იყო იმპერიის სამართლით.
საიმპერიო მთავარი

საიმპერიო მთავარი, რაიხსფიურსტი  — ფიურსტი (პირი, რომლის სამთავრო ღირსებაც დაამტკიცა საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორმა, იქნება ეს ლანდგრაფი, ჰერცოგი თუ ეპისკოპოსი), რომელიც ფლობს ფეოდს საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში და ადგილს იკავებს რაიხსტაგში.

ჩვეულებრივ მთავარსა (ფიურსტსა) და საიმპერიო მთავარს (რაიხსფიურტს) შორის სხვაობა არსებითი იყო. მაგალითად, ლიხტენშტაინებს ამ უფსკრულის გადასალახად 100-ზე მეტი წელიწადი დასჭირდათ — 1607 წლიდან (როდესაც იმპერატორმა მათ მთავრის ტიტული მიანიჭა) 1713 წლამდე (როდესაც მათ რაიხსტაგში ცალკი ადგილი გამოეყოთ).