iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლიმნოლოგია

ლიმნოლოგია ან ტბათმცოდნეობა ( — ტბა, — მოძღვრება) — გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დარგი, რომელიც შეისწავლის შენელებული წყალცვლის წყალსატევებს (ტბებს, წყალსაცავებს) და მათში მიმდინარე ფიზიკურ, ქიმიურ და ბიოლოგიურ პროცესების კომპლექსს. წყალსატევების კვლევისას ლიმნოლოგია იყენებს ჰიდროქიმიურ, ჰიდროფიზიკურ, ჰიდრობიოლოგიურ, გეოლოგიურ და სხვა მეთოდებს. მჭიდროდ არის დაკავშირებული წყლის ეკლოგიასთან და ჰიდრობიოლოგიასთან. ლიმნოლოგია იკვლევს: ტბის ქვაბულების წარმოშობას, ზომებს, აგებულებასა და ქვაბულის გარდაქმნას, აგრეთვე სანაპიროებსა და სხვა საკითხებს.

ლიმნოლოგიის მთავარი ამოცანაა წყალსატევის ქვაბულის აგებულების და ცვლილებების, ფსკერული ნალექების, ჰიდროლოგიური რეჟიმის,
ჰიდროქიმიურ თავისებურებათა, თერმული და ყინულის რეჟიმის, წყლისა და სითბური ბალანსის და სხვ. შესწავლა. ლიმნოლოგია იყენებს ტბის სადგურების, ჰიდრომეტეოროლოგიური ობსერვატორიებისა და საექსპედიციო დაკვირვებათა მასალებს. ლიმნოლოგიიის შესწავლის ობიექტია: ტბა, გუბე, მდინარე, წყარო, ნაკადი, წყალ-ჭაობური მიწები. ლიმნოლოგიის კვლევის შედეგებს იყენებენ სახალხო მეურნეობის მთელ რიგ დარგში.

ლიმნოლოგიის ფუძემდებელია შვეიცარიელი ბუნებისმეტყველი — ფრანსუა ალფონს ფორელი (1841-1912), რომელიც მრავალწლიან კვლევებს ატარებდა ჟენევის ტბაზე. მანვე შემოიღო ტერმინი „ლიმნოლოგია“ და შექმნა ტბათმცოდნეობის პირველი სახელმძღვანელო (1901). ამ დისციპლინის მიმართ ინტერესი მალევე გაღვივდა, კერძოდ, 1922 წელს ავგუსტ თინემანმა და ეინარ ნაუმანმა საფუძველი ჩაუყარეს ლიმნოლოგიის საერთაშორისო საზოგადოებას.

დასავლეთში ლიმნოლოგიის ცნობილი მკვლევრები იყვნენ: ეველინ ჰატჩინსონი, ედუარდ სმით დივი, ედუარდ ბირჯი და ჩენსი ჯადაი.
რუსეთში ლიმნოლოგიას საფუძველი ჩაუყარეს დიმიტრი ანუჩინმა და ლევ ბერგმა.

საქართველოში ლიმნოლოგიაში ფართოდ მუშაობდა ილია აფხაზავა, რომელმაც 1975 წელს დაწერა მონოგრაფია საქართველოს ტბებზე („საქართველოს ტბები“, რუსულ ენაზე).

ორგანიზაციები
ამერიკის ლიმნოლოგიისა და ოკეანოგრაფიის საზოგადოება
ავსტრალიის ლიმნოლოგიის საზოგადოება
ევროპის ლიმნოლოგიისა და ოკეანოგრაფიის საზოგადოება
ლიმნოლოგიის საზოგადოება
იტალიის ოკეანოლოგიისა და ლიმნოლოგიის ასოციაცია
იაპონიის ლიმნოლოგიის საზოგადოება
ლიმნოლოგიის საერთაშორისო საზოგადოება
ბრაზილიის ლიმნოლოგიის საზოგადოება
სამხრეთ აფრიკის წყლის მეცნიერებების საზოგადოება
ბალატონის ლიმნოლოგიის კვლევა-ძიების ინსტიტუტი
პოლონეთის ლიმნოლოგიის საზოგადოება
საყოველთაო ეპისტოლე

„საყოველთაო ეპისტოლე“ — სომხეთის სამოციქულო ეკლესიის მეთაურის აბრაჰამ -ის მიერ საუკუნის დასაწყისში გამოცემული ეპისტოლე, რომლითაც სომხებს აუკრძალა ყოველგვარი ურთიერთობა ქართველებთან და ალბანელებთან, გარდა ვაჭრობისა.

წინარე ისტორია
 საუკუნეში სამხრეთ კავკასიაში ჯერ კიდევ არ იდგა შიდაქრისტიანული პრობლემა, რადგან ამ დროს აქ მაზდეანობის წინააღმდეგ ბრძოლის საკითხი იყო მთავარი. ბიზანტიაში, მიუხედავად იმისა, რომ 451 წელს ქალკედონის მსოფლიო საეკლესიო კრებამ მხარი დაუჭირა დიოფიზიტობას, ხელისუფლება კვლავ მერყეობდა მონოფიზიტობასა და დიოფიზიტობას შორის, ბიზანტიის იმპერატორები პრომონოფიზიტურ პოლიტიკას ატარებდნენ, მხოლოდ იუსტინე -ის (518-527 წწ.) და განსაკუთრებით იუსტინიანე -ის (527-565 წწ.) დროს ბიზანტიის ხელისუფლება მტკიცედ დადგა დიოფიზიტურ მრწამსს.

სწორედ ამ ხანებში დადგა ეს საკითხი კავკასიის ხალხების წინაშე. დვინის 506 წლის კრებაზე მხარი დაუჭირეს ბიზანტიის შემრიგებლურ პოლიტიკას დიოფიზიტებსა და მონოფიზიტებს შორის. ამის შემდეგ სომხური ეკლესია იხრება მონოფიზიტობისაკენ, ხოლო ქართული - დიოფიზიტობისაკენ. 551 წელს დვინის საეკლესიო კრებაზე სომხეთის ეკლესიამ ოფიციალურად გამოაცხადა მონოფიზიტობა თავის მრწამსად. ასე ჩაისახა საფუძველი საეკლესიო განხეთქილებისა ქართულ და სომხურ ეკლესიებს შორის.

 საუკუნის 60-იან წლებში სომხეთის ეკლესიამ მოახერხა და გაავრცელა მონოფიზიტობა საქართველოსა და ალბანეთის ეთნიკურად შერეული თემების სომხურ მოსახლეობაში: ტაშირში, ძოროფორში, გარდმანში და არცახში. ანალოგიური გაიმეორეს ამავე საუკუნის ბოლოს. მათი შემწეობით 599 წელს ბართლომე კათოლიკოსის გარდაცვალების შემდეგ ქართლის კათოლიკოსის ტახტი დაიკავა კირონ -მა, რომელიც მანამდე სომხეთში ცხოვრობდა. სომხეთის კათალიკოსის ვარაუდით, ამას უნდა გაეძლიერებინა მონოფიზიტობის პოზიციები საქართველოში. მაგრამ მოხდა პირიქით: კირიონი დიოფიზიტური მრწამსის ყველაზე ენერგიული პროპაგანდისტი გახდა. მისი რელიგიური პოლიტიკა მონოფიზიტობის სრულ აღმოფხვრას ითვალისწინებდა. კირიონის მკვეთრმა სარწმუნოებრივმა პოლიტიკამ რელიგიური კონფლიქტი ქართლსა და სომხეთს შორის მიიყვანა განხეთქილებამდე. ეს განხეთქილება საბოლოოდ გაფორმდა საუკუნის დასაწყისში, სომეხთა კათალიკოსის საყოველთაო ეპისტოლის მიღების შედეგად. პოლემიკა დასრულდა „საყოველთაო ეპისტოლის“ გამოცემით, რომლითაც სომხებს აეკრძალა ყოველგვარი ურთიერთობა ქართველებთან და ალბანელებთან, გარდა ვაჭრობისა.

შედეგი
ახლო აღმოსავლეთში (კერძოდ ირანში) გაძლიერდა დიოფიზიტების დევნა. 613-616 წლებს შორის ქტეზიფონში მოწვეულმა კრებამ მიმართა ირანის ხელქვეით მყოფი ქვეყნების ქალკედონიტებს ან დაეტოვებინათ თავიანთი სამშობლო ან შეეცვალათ მრწამსი. ირანის მომძლავრებამ და ქართლზე შემოტევამ აიძულა კირიონ ქართლის კათალიკოსი, დაეტოვებინა ქართლი და თავი შეეფარებინა ბიზანტიისათვის. ქართლში დროებით ირანელების გავლენა დამყარდა. ვითარება შეიცვალა საუკუნის 20-იან წლებში. ჰერაკლე კეისრის ლაშქრობამ შეარყია ირანელთა ძალა და მათი ბატონობა ქართლში. ამის შემდეგ კვლავ განმტკიცდა და საბოლოოდ დამყარდა დიოფიზიტური მრწამსი.
რომან აბრამოვიჩი

რომან აბრამოვიჩი (დ. 24 ოქტომბერი 1966, სარატოვი, რსფსრ) — რუსი მეწარმე. 2000-2008 წლებში იყო ჩუკოტკის ავტონომიური ოკრუგის გუბერნატორი. 2008 წლის 12 ოქტომბრიდან ჩუკოტკის დუმის დეპუტატი. 2008 წლის 22 ოქტომბრიდან — ჩუკოტკის ავტონომიური ოკრუგის დუმის თავმჯდომარე.

რომან აბრამოვიჩი დაიბადა 1966 წლის 24 ოქტომბერს რუსეთის ქალაქ სარატოვში, ებრაულ ოჯახში. რომან აბრამოვიჩს მძიმე ბავშვობა ჰქონდა. დედა — ირინა ვასილიევის ასული (ქალიშვილობაში მიხაილენკო) 18 თვის ასაკში სეფსისის შედაგად გარდაეცვალა, ხოლო მამა — არონი (არკადი) ნახიმოვის ძე აბრამოვიჩი (დ. 1937−გ.1969) ოთხი წლის რომანს მშენებლობაზე მომხდარი უბედური შემთხვევის დროს დაეღუპა. ბავშვის აღზრდა დროებით ბიძამ, ლეიბ აბრამოვიჩმა ითავა. 8 წლიდან კი მოსკოვში მეორე ბიძასთან იზრდებოდა.

რომან აბრამოვიჩის კარიერა 1987 წელს მოსკოვის პატარა სამშენებლო საწარმოში მექანიკოსობიდან დაიწყო. აქტუალურ კომერციულ საქმიანობას 1990-იან წლებში შეუდგა, ე. წ. „პერესტროიკის“ დროს მომხდარი ცვლილებებით და რეფორმებით ისარგებლა და წვრილ-წვრილი კერძო საწარმოები, კოპერატივები შექმნა. თავდაპირველად პოლიმერული სათამაშოების მწარმოებელ კოპერატივს ხელმძღვანელობდა. საბჭოთა კავშირის დაშლისა და ეკონომიკის მასიურ ლიბერალიზაციასთან ერთად საბირჟო საქმიანობით დაინტერესდა. ერთ-ერთი პირველი იყო, ვინც ადგილობრივი მწარმოებლებისგან ნავთობს ყიდულობდა, შემდეგ კი საექსპორტო ლიცენზიით უცხოეთში ყიდდა. 2008 წლის „“-ის მონაცემებით, წარმოშობით ებრაელი, რუსი მილიარდერი 23, 5 მილიარდი დოლარით მე-15 ადგილზე იმყოფება.
კნინობით-ალერსობითი სახელები

კნინობით-ალერსობითი სახელი — წარმოქმნილი სახელი, რომელიც ძირეული სიტყვით აღნიშნულ საგანს შემცირებულად წარმოგვიდგენს. ასეთი ფორმა ხშირად ალერსობითის მნიშვნელობით იხმარება.

ქართულ ენაში კნინობითი ფორმის მაწარმოებელი სუფიქსებია: ა, აკ, ია, იკო, ილო. მაგალითად:
ა: კაც-ა
აკ: წიგნ-აკ-ი
ია: და-ია
იკო: დედ-იკო
ილო: დედ-ილო

„იკო“ და „ილო“ სუფიქსები გვხვდება ადამიანთა სახელებში და ალერსით თქმას გამოხატავენ.

კნინობით სახელს ზოგჯერ ორი ან სამი სუფიქსიც აწარმოებს, მაგალითად, „კაც-უნ-ა“.

ქართულისათვის უცხოა ასეთი წარმოება: ანიჩკა, ვერიჩკა, ელიჩკა და ა.შ.
რომან პოლანსკი

რომან პოლანსკი (; უფრო ზუსტი ტრანსკრიფცია — პოლიანსკი, , სახელი დაბადებისას რაიმუნდ რომან ლიბლინგი, ); 18 აგვისტო 1933, პარიზი, საფრანგეთი) — ომისშემდგომი პერიოდის ერთ-ერთი უმსხვილესი კინემატოგრაფისტი, ებრაული წარმოშობის პარიზის მკვიდრი, გაზრდილი პოლონეთში და მომუშავე უპირატესად გაერთიანებულ სამეფოში (1963—1967), აშშ-ში (1968—1976) და საფრანგეთში (1976 შემდგომ).

უმნიშვნელოვანესი ჯილდოების მფლობელი კინემატოგრაფიაში: „ოქროს პალმის რტო“ კანის კინოფესტივალზე, ბერლინის კინოფესტივალის „ოქროს დათვი“, ვენეციის კინოფესტივალის „ოქროს ლომი“ მიღწევებისათვის კარიერის დროს, „ოსკარის“, „სეზარის“, „ოქროს გლობუსის“ ასევე ბაფტას და „ფელიქსის“ პრემიების მფლობელიც, საუკეთესო რეჟისორობისათვის და კინოს განვითარებაში შეტანილი წვლილისათვის.

ფილმოგრაფია
სიგულდა

სიგულდა — ქალაქი ლატვიაში, სიგულდის მხარის ადმინისტრაციული ცენტრი, მოსახლეობა 11 200 (2011).

გეოგრაფია
სიგულდა მდებარეობს რიგის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 50 კმ დაშორებით (არის მოსაზრება, რომ ქალაქის სახელწოდება მომდინარეობს სიტყვიდან ""). ქალაქში მდებარეობს გაუიას ეროვნული პარკის ადმინისტრაცია.

ისტორია
ციხე-ქალაქი სიგულდა დაარსდა 1207 წელს, რომელსაც ცოტა ხნის წინ ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია. 2007 წელს აღინიშნა ქალაქის 800 წლის იუბილე, დღესასწაული ჩატარდა 9-12 აგვისტოს.

დაძმობილებული ქალაქები
ჭიათურა
შტური
კეილა
რუსთავი (ანსამბლი)

„რუსთავი“ — ანსამბლი, რომელიც დააარსა ანზორ ერქომაიშვილმა მეგობრებთან ერთად 1968 წელს. თავიდან ანსამბლი მხოლოდ მომღერლებისგან შედგებოდა. იმავე წელს მომღერლებს მოცეკვავეთა გუნდი შეუერთდა და დღემდე ერთიანი სახელით აგრძელებენ მოღვაწეობას. დაარსების დღიდან ანსამბლს გამართული აქვს 7000-ზე მეტი კონცერტი მსოფლიოს 80-მდე ქვეყანაში.

ანსამბლის რეპერტუარში შედის საქართველოს თითქმის ყველა კუთხის ცეკვები და სიმღერები. „რუსთავის“ ყოველ წევრს აქვს ძალზე დიდი შემოქმედებითი დატვირთვა. ქართული ხალხური სიმღერის სტრუქტურა განაპირობებს ანსამბლის წევრთა შემოქმედებით თანასწორუფლებიანობას, რაც თითოეული მომღერლისაგან მოითხოვს მაღალ პროფესიონალიზმს, ოსტატობასა და საშემსრულებლო კულტურას.

როგორც მომღერალთა, ასევე მოცეკვავეთა წარმოდგენების სტილი ტრადიციულია და ინარჩუნებს ისტორიულ კოლორიტს. ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელის ანზორ ერქომაიშვილისა და მთავარი ქორეოგრაფის ფრიდონ სულაბერიძის ხედვაა ანსამბლმა შეინარჩუნოს ეთნოგრაფიული გუნდის ფორმა და სტრუქტურა, ამავე დროს გადალახოს კუთხური კარჩაკეტილობა. ამ ხედვის შედეგია, რომ ანსამბლი საფუძვლიანად დაეუფლა მრავალდიალექტიანი ქართული მუსიკალური ფოლკლორული ცეკვისა და სიმღერის სტილსა თუ ჟანრობრივ მრავალფეროვნებას, რითაც აკადემიური საგუნდო კოლექტივის თვისებები შეიძინა.

ქართული ხალხური სიმღერების პოპულარიზაციის საქმეში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის, ანსამბლი „რუსთავი“ დაჯილდოებულია ზაქარია ფალიაშვილის (1980), ალბერტ შვაიცერის (1986) და საქართველოს სახელმწიფო (1999) პრემიებით.
საქართველოს აეროპორტების გაერთიანება

შპს „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანება“ — ზედამხედველობას უწევს საქართველოს სამოქალაქო აეროპორტებს. ამჟამად საქართველოში მოქმედია შემდეგი სამოქალაქო აეროპორტები: თბილისის საერთაშორისო აეროპორტი, ქუთაისის საერთაშორისო აეროპორტი, ბათუმის საერთაშორისო აეროპორტი, მესტიის აეროპორტი, ზუგდიდის აეროპორტი. კომპანიის დამფუძნებელი პარტნიორია სახელმწიფო.

ისტორია
შპს საქართველოს აეროპორტების გაერთიანება დაფუძნდა 2010 წლის 1 ნოემბერს. 2011 წლის 11 მარტს, შპს „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანება შეერწყა სს „თბილისის საერთაშორისო აეროპორტის“ და წარმოადგენს ასევე „თბილისის საერთაშორისო აეროპორტის“ უფლებამონაცვლეს.

კომპანიის სამართლებრივი ფორმა
შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანება“ შექმნილია „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად. დამფუძნებელი პარტნიორია და კაპიტალის წილთა 100%-ის მესაკუთრეა სახელმწიფო, რომლის უფლებამოსილებებს ახორციელებს საჯარო სამართლის იურიდიული პირი „საწარმოთა მართვის სააგენტო“, გარდა წილების პრივატიზირებისა და/ან განკარგვის უფლებამოსილებებს, რასაც ახორციელებს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო.

სტრუქტურა
შპს „საქართველოს აეროპორტების გაერთიანების“ ხელმძღვანელი ორგანოებია: პარტნიორთა საერთო კრება, სამეთვალყურეო საბჭო, დირექტორი.

საქმიანობის ძირითადი მიმართულებები
შპს „საქართველოს აეროპორტის გაერთიანების“ საქმიანობის ძირითადი მიმართულებებია: საქართველოს სამოქალაქო აეროპორტებზე ზედამხედველობა; საქართველოს სამოქალაქო აეროპორტების დაპროექტების, მშენებლობის, მოდერნიზებისა და განვითარების უზრუნველყოფა; საქართველოს სამოქალაქო აეროპორტებისათვის ერთიანი ტექნიკურ-ნორმატიული ბაზის შექმნა; საქართველოს სამოქალაქო აეროპორტებში არსებული ადამიანური და ტექნიკური რესურსების მართვა და ოპტიმიზაცია; საქართველოს სამოქალაქო აეროპორტებისათვის ერთიანი საინსტრუქციო სახელმძრვანელო დოკუმენტის შექმნა სააეროპორტო მომსახურების და მოსაკრებლის შესახებ; საქართველოს სამოქალაქო აეროპორტებში ფრენის უშიშროებისა და უსაფრთხოების დონის ამაღლება; საქართველოს სამოქალაქო ფინანსური და მატერიალური ქონების მართვა; ქვეყნის ინტრეესიდან გამომდინარე კომპეტენციის ფარგლებში მოლაპარაკებების წარმოება; საქართველოს სამოქალაქო აეროპორტებში მოქმედი საერთაშორისო სტანდარტებისა და ნორმების (, , და ა.შ) დანერგვა და შენარჩუნება; საქართველოს სამოქალაქო აეროპორტების განვითარების ერთიანი გეგმის შემუშავება.

კომპანიას უფლება აქვს განახორციელოს ნებისმიერი საქმიანობა, რომელიც არ ეწინააღმდეგება მოქმედ კანონმდებლობას, საწარმოს და პარტნიორების ინტერესებს. კომპანია თავის საქმიანობას ახორციელებს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად საჭიროების შემთხვევაში - აუცილებელი ლიცენზიებისა და ნებართვების საფუძველზე.

დამატებითი ლინკები
საქართველოს აეროპორტების გაერთიანების ოფიციალური ვებ მისამართი

საქართველოს აეროპორტების გაერთიანების ბლოგის მისამართი

საქართველოს აეროპორტების გაერთიანების გვერდი

საქართველოს აეროპორტების გაერთიანების ბლოგის მისამართი

სსიპ საწარმოთა მართვის სააგენტო

თბილისის საერთაშორისო აეროპორტის ოფიციალური ვებ მისამართი

ბათუმის საერთაშორისო აეროპორტის ოფიციალური ვებ მისამართი
კეილა

კეილა — ქალაქი ესტონეთის ჩრდილო-დასავლეთში. კეილის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე კეილაზე. მოსახლეობა - 9 400 ადამიანი (2010). ქალაქში არსებობს მსუბუქი მრეწველობის და კვების საწარმოები. კეილა ცნობილია საუკუნიდან.

ქალაქის შესახებ
ქალაქი მდებარეობს დედაქალაქ ტალინის დასავლეთით 25 კმ-ის დაშორებით. საერთო ფართი 10 46 კმ². მისი დიდი ნაწილი დასახლებულია, დანარჩენი კი დაფარულია ტყეებით და მდელოებით. კეილის ყველა სამრეწველო საწარმო განლაგებულია ქალაქის გარეუბანებში.

დაძმობილებული ქალაქები
ჭიათურა, საქართველო
სიგულდა, ლატვია
ნიკოპოლი, უკრაინა
შტური, გერმანია
ბერძნები საქართველოში

ბერძნები საქართველოში — საქართველოში ბერძნების პირველი დასახლებების გაჩენა შავი ზღვის სანაპიროების ბერძნულ კოლონიზაციას უკავშირდება და ბერძნული მოსახლეობა საქართველოში ანატოლიიდანაა გადმოსახლებული.

ბერძნების მცირე ჯგუფი საქართველოში საუკუნის მეორე ნახევარში ჩამოსახლდა, როდესაც მეფე ერეკლე -ის ინიციატივით ჩვენში დაიწყო ვერცხლისა და ტყვიის მოპოვება; მაშინ მოიწვიეს ანატოლიიდან ამ საქმის მცოდნე ბერძენი ოსტატები. არსებული ცნობებით, გიუმიუშხანიდან მოსული ბერძნების 800-მდე ოჯახი ჩასახლებულა 1763 წელს ახტალის მიდამოებში. მათი შთამომავლები არიან მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოფრეთში მცხოვრები ბერძნები. უფრო მოგვიანებით, 1813 წელს თურქეთიდან მოსული ბერძნების 120 ოჯახი დასახლდა ქართველების ყოფილ სოფელ წინწყაროში (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი). 1830 წელს თრიალეთში დასახლდა კვლავ თურქეთიდან მოსული 7 ათასამდე ბერძენი, რომლებმაც ქართველების ყოფილ ნასახლარზე 18 სოფელი შექმნეს.

 საუკუნის შუა წლებში ბერძნები ჩამოსახლდნენ ზღვისპირა აჭარაში, აგრეთვე სოფელ ირაგაში (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი) და ციხისჯვარში (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი). გასული საუკუნის 60-იანი წლებიდან ბერძნები მასიურად ჩასახლდნენ აფხაზეთში.

1989 წელს ბერძნების საერთო რაოდენობა საქართველოში დაახლოებით 100 ათასს შეადგენდა.

ბოლო 2002 წლის აღწერის მონაცემებით საქართველოში ცხოვრობდა 15 166 ბერძენი, მათ შორის ქვემო ქართლში - 7415, თბილისში - 3792, აჭარაში - 2168.
მელხიორ ნოიმაირი

მელხიორ ნოიმაირი ( დ. 24 ოქტომბერი, 1845, მიუნხენი — გ. 29 იანვარი, 1890, ვენა) — ავსტრიელი პალეონტოლოგი და გეოლოგი.

ბიოგრაფია
მელხიორ ნოიმაირი დაიბადა 1845 წლის 24 ოქტომბერს, მიუნხენში. განათლება მიიღო მიუნხენის უნივერსიტეტში; სწავლა დაასრულა ჰაიდელბერგში. 1868 წელს გეოლოგიაში ვილჰელმ გიუმბელის ხელმძღვანელობით მიღებული გამოცდილების შემდეგ შეუერთდა ავსტრიის გეოლოგიურ-საძიებო სამუშაოებს. ოთხი წლის შემდეგ იგი დაბრუნდა ჰაიდელბერგში, ხოლო 1873 წლიდან ხდება ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი.

მელხიორ ნოიმაირმა ნეოგენის დახშულ აუზში შეისწავლა მუცელფეხიანები და მტკნარი წყლის მოლუსკები და მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ აუზში დასახლებული მოლუსკები თანდათან იცვლებოდნენ წყლის ხანგრძლივი გამტკნარების გამო. ცდილობდა აეხსნა სახეობების წარმოშობა. შეისწავლა იურული და ცარცული პერიოდების პალეოგეოგრაფია და თავფეხიანი მოლუსკები. დარვინიზმის საფუძველზე შეიმუშავა პალეონტოლოგიისა და გეოლოგიის პრობლემები.

ნეიმაირის შრომები მიეძღვნა აგრეთვე იურული და ცარცული პერიოდების კლიმატურ ზონებს.

თხზულებები
 , . 1‒2, , 1903‒04;
 , ., 1919.
აპენინის მთები

აპენინის მთები ან აპენინები (; ; ) — მთის მასივი აპენინის ნახევარკუნძულზე, გადაჭიმულია ნახევარკუნძულის გასწვრივ, მთელ სიგრძეზე, 1 200 კმ-ზე და ასევე მოიცავს მის პარალელურად მდებარე შედარებით პატარა მთაგრეხილებს. ჩრდილოეთით, ქალაქ ალტარესთან ის უერთდება ლიგურიის ალპებს. სამხრეთ-დასავლეთით კი მთავრდება ნახევარკუნძულის წვერზე მდებარე სანაპირო ქალაქ რეჯო-დი-კალაბრიასთან. 2000 წელს, იტალიის გარემოს სამინისტრომ, აპენინების პარკის ევროპული პროექტის რეკომენდაციის საფუძველზე აპენინების სისტემის ახლებური განსაზღვრება დაამკვიდრა და ის გააგრძელა ჩრდილოეთ სიცილიის მთებამდე, რის შედეგადაც მასივის სიგრძე 1 500 კმ-მდე გაიზარდა. სისტემა იღებს რკალის ფორმას, რომელიც შემოიწერება ლიგურიის ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროდან ტირენიის ზღვის აღმოსავლეთ სანაპირომდე.

სახელი აპენინები მომდინარეობს კელტური სიტყვა ""-ისგან, რაც „მთას, მწვერვალს“ ნიშნავს. მთების სამხრეთი ნაწილი ნახევრად-მშრალია (სემი-არიდული). აღმოსავლეთი მწვერვალები ციცაბოდ ეშვება ადრიატიკის ზღვაზე, მაშინ როდესაც დასავლეთი მწვერვალები ავითარებს მთისწინეთს, სადაც განლაგებულია ნახევარკუნძულოვანი იტალიის ქალაქთა უმრავლესობა.

აპენინები სამ ნაწილად იყოფა: ჩრდილოეთი , ცენტრალური და სამხრეთი .

მთებში მიიკლაკნება მრავალი საფეხმავლო გზა. მათ შორის აღსანანიშნავია ევროპის საფეხმავლო ბილიკი 1, რომელიც ჩრდილოეთ ევროპაში იწყება და კვეთს ჩრდილოეთ და ცენტრალურ აპენინებსაც.
ნიკოპოლი

ნიკოპოლი — ქალაქი დნიპროპეტროვსკის ოლქში, ნიკოპოლის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე დნეპრის ნაპირზე.

გეოგრაფიული მონაცემები
ნიკოპოლი უკრაინის სამხრეთ ნაწილში, დნიპროპეტროვსკის ოლქში მდებარეობს. ქალაქის ტერიტორია 5001 ჰა-ს (50.01 კმ²) შეადგენს, მათ შორის 2030 ჰა საცხოვრებელია, ხოლო 1349 ჰა — სამრეწველო. ქალაქის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს ხაკოვის წყალსაცავი. ნიკოპოლის მოსახლეობა 2023 წლის აღწერით 43 000 კაცია.

ეკონომიკა
ქალაქის ეკონომიკა მრავალფეროვანია, — მოქმედებს მეტალურგიისა და რკინის დამამუშავებელი, საინჟინრო, მანქანების შეკეთებისა და მოწყობის, ლითონის, ქაღალდის და საკვები მრეწველობის საწარმოები. სულ ქალაქში 38 სამრეწველო საწარმო ფუნქციონირებს.

თანამედროვე პერიოდი
გასული საუკუნის დამლევს, დამოუკიდებელი უკრაინის ისტორიაში, ნიკოპოლს ყველაზე რთული პერიოდი 1992-1998 წლებში ჰქონდა. უმუშებრობამ განაპირობა ქალაქის მოსახლეობის რიცხვის საგრძნობლად შემცირება, რადგან ამ პერიოდში ქალაქში არ ფუნქციონირებდნენ საწარმოები და ქარხნები. 1992 წლიდან 1998 წლამდე ქალაქი დატოვა 15 000-მა მცხოვრებმა, რაც ნიკოპოლის მოსახლეობის თითქმის 10% შეადგენს. მიუხედავად ამისა, საუკუნის დასაწყისში ეკონომიკური სტაგნაცია თანდათანობით შეწყდა, ქალაქში თანდათან ფუნქციონირება განაახლეს ქაღალდის და საკვები მრეწველობის საწარმოებმა, აღდგა მეტალურგიისა და რკინის დამამუშავებელი ქარხნების მუშაობა. უახლოეს წლებში რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა რამდენიმე სოციალურ და კულტურულ დაწესებულებას, ქალაქში აშენდა მაღალსართულიანი საცხოვრებელი კორპუსები და სავაჭრო ცენტრები.

დაძმობილებული ქალაქები
ტოლიდო, ამერიკის შეერთებული შტატები
ჭიათურა, საქართველო
ლევერკუზენი, გერმანია
სარგო

სარგო — მოხელის კუთვნილი წილი ფეოდალურ რენტაში — საუკუნეების საქართველოში. სარგოს იღებდნენ მეფის, ფეოდალებისა და ეკლესიის მოხელეები მათი საგამგებლო ობიექტებიდან როგორც ნატურალური, ისე ფულადი გადასახადის სახით. სარგოს რაოდენობა დამოკიდებული იყო რენტის სიდიდეზე. მას განსაზღვრავდა მოხელის პატრონი (მეფე, ფეოდალი, ეკლესია) საგანგებო დოკუმენტით — „სარგოს წიგნით“. სამეფო და სადედოფლო მოხელეების სარგოს შემადგენლობა და რაოდენობა განსაზღვრული იყო საუკუნის საკანონმდებლო ძეგლში — სამეფო და სადედოფლო დასტურლამალში. ფართო გაგებით სარგო ეწოდებოდა აგრეთვე ჯამაგირსა და ულუფას. ჯამაგირი (— საუკუნეებში) იყო ფულადი საზღაური, რომელსაც მოხელე იღებდა უშუალოედ პატრონისაგან, ხოლო ულუფა იყო ის სურსათი თუ ფული, რომელსაც მოხელე იღებდა საშემოსავლო ობიექტიდან ან პატრონისაგან. რუსეთის მიერ საქართველოს მიერთების შემდეგ სარგოს ადგილი თანდათანობით ჯამაგირმა დაიკავა.
აზინარის ეროვნული პარკი

აზინარის ეროვნული პარკი — დაცული ტერიტორია იტალიაში, სარდინიის რეგიონში. მდებარეობს კუნძულ აზინარაზე, სარდინიის ჩრდილოეთით. შეიქმნა 1997 წელს და მოიცავს 5170 ჰა ხმელეთს და 21 790 ჰა ზღვას. პარკის შექმნამდე, კუნძულზე მდებარეობდა მაღალი უსაფრთხოების საპყრობილეები, რომლებიც გამოიყენებოდა ორგანიზებული დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლისთვის.

ეროვნულ პარკში წარმოდგენილია ფლორისა და ფაუნის მრავალი სახეობა.
მაჯელის ეროვნული პარკი

მაჯელის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი იტალიაში, აბრუცის რეგიონში. მისი ფართობი 740,95 კმ²-ია.

პარკი გაშენებულია მაჯელის მთის მასივის ირგვლივ, რომლის უმაღლესი მწვერვალია მონტე-ამარო (2 793 მ).

1998—2005 წლებში, ეროვნული პარკი, განსაკუთრებით კი მაჯელის მთა საერთაშორისო გეოლოგიური კვლეევების პროექტ -ის კვლევის საგანი იყო.

გავრცელებულია აპენინის მგელი და მურა დათვი.

პარკი შეიცავს დაახლოებით 500 კმ სიგრძის საფახმავლო ბილიკებს მთებში, გამოქვაბულის მხატვრობებს და გროტა-დელ-კავალონეს მღვიმეს. გახსნილია მრავალი ტურისტული ცენტრი.
კიეტის პროვინცია

კიეტი -— პროვინცია იტალიაში, აბრუცის რეგიონში. კიეტის პროვინციას ჩრდილო-დასავლეთიდან ესაზღვრება პესკარას პროვინცია, დასავლეთიდან — ლ'აკვილას პროვინცია, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან — მოლიზეს რეგიონის კამპობასოს პროვინცია, ხოლო სამხრეთით მოლიზეს რეგიონის იზერნიის პროვინცია. ადმინისტრაციულად კიეტი 104 კომუნად იყოფა.
ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი — ტერნი;
მოსახლეობის რაოდენობა — 381 993 ადამიანი (2001);
ფართობი — 2 588 კმ²
ადმინისტრაციული დაყოფა — 104 კომუნა .
ალექსანდრე ინოსტრანცევი

ალექსანდრე ინოსტრანცევი ( დ. 24 ივლისი, 1843, პეტერბურგი — გ. 31 დეკემბერი, 1919, პეტერბურგი) — რუსი გეოლოგი, ბუნებისმეტყველი და არქეოლოგი. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1901). ნამდვილი სამოქალაქო მრჩეველი. არაერთი შრომის ავტორი გეოლოგიის დარგში.

ბიოგრაფია
ალექსანდრე ინოსტრანცევმა 1867 წელს დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის საბუნებისმეტყველო განყოფილება. 1871–72 წლებში სტაჟირება გაიარა ევროპის ქვეყნებში. 1868 წლიდან ასწავლიდა სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტში, სადაც შექმნა გეოლოგიური კაბინეტი (მუზეუმი) და რუსეთში პირველი გეოლოგიური კათედრა.

ალექსანდრე ინოსტრანცევი 1873 წლიდან ექსტრაორდინარული პროფესორია, ხოლო 1880 წლიდან ორდინარული. ლექციებს კითხულობდა ბესტუჟევის კურსებზე, ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში, სამხედრო-სამედიცინო, ნიკოლაევსკის საინჟინრო და გენერალური შტაბის აკადემიებში.

სანქტ-პეტერბურგის საბუნებისმეტყველო საზოგადოების მეცნიერ-მდივანი (1869), გეოლოგიისა და მინერალოგიის განყოფილების თავმჯდომარე (1877) და პრეზიდენტი (1900); სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტთან არსებული რუსული ანთროპოლოგიური საზოგადოების ორგანიზატორი (1888) და თავმჯდომარე; რუსეთისა და საზღვარგარეთის ქვეყნების მრავალი საზოგადოების წევრი.

ალექსანდრე ინოსტრანცევმა შეისწავლა ჩრდილოეთ რუსეთის, ალთაისა და კავკასიის გეოლოგიური აგებულება და ბუნებრივი რესურსები, სანქტ-პეტერბურგის სასმელი წყლით მომარაგების პრობლემები, წყალდიდობასთან ბრძოლის ხერხები, ლადოგის ტბის სამხრეთ სანაპიროზე არსებული ნეოლითური სადგომები. რუსეთში ქანების შესასწავლად ერთ-ერთმა პირველმა შემოიღო პოლარიზაციული მიკროსკოპი (1867). შემოგვთავაზა დანალექი ქანების ფაციესების წარმოქმნის მოდელი როგორც დედამიწის ქერქის მოძრაობის რყევის შედეგი. შეიმუშავა საერთაშორისო სტრატიგრაფიული სკალის შექმნის პრინციპები და გეოლოგიური ტერმინოლოგიის უნიფიკაციები (1881).

არქეოლოგიური მასალების შესწავლის საბუნებისმეტყველო-სამეცნიერო მეთოდების კომპლექსური გამოყენების პიონერია. არის მრავალი შრომის ავტორი გეოლოგიის, პეტროგრაფიის, პალეონტოლოგიის, ჰიდროგეოლოგიისა და არქეოლოგიის დარგში. სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტის გეოლოგიური სკოლის ფუძემდებელი; მის მოწაფეთა შორის არიან ნიკოლოზ ანდრუსოვი, ფრანც ლევინსონ-ლესინგი, ალექსანდრე პოლკანოვი, პეტრე ზემიატჩენსკი, სერგეი იაკოვლევი, ვლადიმერ დოკუჩაევი, ნიკოლაი კარაკაში, ვლადიმერ კოვალევსკი, ბორის პოლენოვი.

ალექსანდრე ინოსტრანცევი დაჯილდოებულია რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების თედორე ლიტკეს ოქროს მედლით (1879), წმინდა ვლადიმერის მე-3 ხარისხის ორდენით (1890), წმინდა ანას 1-ლი ხარისხის ორდენითა და სტანისლავის 1-ლი ხარისხის ორდენით.

ალექსანდრე ინოსტრანცევის პატივსაცემად სახელი ეწოდა პერმული დროის ცხოველს — ინოსტრანცევიას და მყინვარსა და ყურეს კუნძულ ახალ მიწაზე.
მალტის არხი

მალტის არხი — სრუტე, რომელიც ერთმანეთისგან გამოყოფს სიცილიის სამხრეთ ნაწილსა კუნძულ მალტისგან. მალტელებისთვის წარმოადგენს ევროპასთან დამაკავშირებელ საზღვაო გზას. მისი სიგანე 93 კმ-ია, სიღრმე კი ცენტრალურ ნაწილებში 100 — 150 მეტრია. მალტის მხარეს მდებარეობს პორტი ვალეტა, სიცილიის მხარეს — ჯელა და სირაკუზა.

მეორე მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას, სრუტეშე გაიმართა საზღვაო ბრძოლა, რა დროსაც იგი მძიმედ დაინაღმა. ამ დროს მალტა ბრიტანეთის კოლონია იყო. ბევრად უფრო ადრე, აქ მიმდინარეობდა ბრძოლები მალტელ რაინდებსა და ოსამალეთის იმპერიის მეკობრეებს შორის, მრავალი ბრძოლა გამართულა ასევე პუნიკური ომებისას.