iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალა ჯალილოვა

ალა აბდულგაევნა (გაევნა) ჯალილოვა (; 8 ნოემბერი, 1908, თბილისი - 12 აპრილი, 1992, მოსკოვი) — საბჭოთა მსახიობი და მასწავლებელი, პირველი დაღესტნელი ბალერინა და დაღესტნის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტი.

ბიოგრაფია
ალა ჯალილოვას მამა, აბდულგაი აბდულოვიჩი (აბდულჯალილოვიჩი) იყო ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან ახტის მცხოვრებთაგანი, ვინც უმაღლესი განათლება მიიღო რევოლუციამდელ პერიოდში. სკოლის დამთავრების შემდეგ მან სწავლა განაგრძო სტავროპოლის გიმნაზიაშ. იქ დაუმეგობრდა სოფია ნიკოლაევნა ზაიჩევსკაიას. 1900 წელს აბდულგაი ჩაირიცხა მოსკოვის უნივერსიტეტში იურიდიულ ფაკულტეტზე. 1903 წელს აბდულგაი სამუშაოდ წავიდა სომხეთის ქალაქ კარეში. მოგვიანებით ის დაქორწინდა სოფია ზაიჩევსკაიაზე. 1908 წელს მათი ქალიშვილი ალა დაიბადა ტფილისში. ალას ასევე ჰყავდა ძმა ბაკი და და, აიშა.

ალამ ბავშვობიდანვე წარმოაჩინა ცეკვისადმი ინტერესი. მესამე კლასის დამთავრების შემდეგ ის მშობლებმა მოსკოვში წაიყვანეს, პირველად ეწვია ბალშოი თეატრს. 1920 წელს ალა ჯალილოვა მოსკოვის ქორეოგრაფიულ სკოლაში შევიდა. სკოლის დასრულების შემდეგ მან მუშაობა დაიწყო მუშაობა დაიწყო ბალშოი თეატრში და 20 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ასწავლიდა აქ.

ალა დაქორწინებული იყო სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმის სამეცნიერო მდივანზე, ენერგეტიკის ინსტიტუტის თერმოჰიდროდინამიკის ლაბორატორიის ხელმძღვანელზე, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორზე, პროფესორ სერგეი ივანოვიჩ კოსტერინზე. წყვილს შვილები არ ჰყავდა. ალა ცხოვრობდა კარეტნი რიადის თეატრის სახლში. მისი მეზობლები იყვნენ ვლადიმერ ვისოცკი, როლან ბიკოვი და სხვა ცნობილი მსახიობები.

ალა ჯალილოვა გარდაიცვალა 1992 წელს. იგი დაკრძალეს დომოდედოვოს მუსლიმანურ სასაფლაოზე.

ბალშოი თეატრი
ალა ჯალილოვა თავისი ნიჭის წყალობით ჩაირიცხა ბალშოი თეატრის საბალეტო ჯგუფში. ძალიან მალე, იგი გახდა თეატრის სოლისტი. ის პირველად გამოვიდა სცენაზე 1927 წელს რუბინშტეინის ოპერაში „დემონი“, სადაც შეასრულა თამარა დედოფლის ლეზგინკა. ალას ძმის ბაკის თქმით, სწორედ ამ ცეკვამ მოხიბლა მისი მომავალი ქმარი და რეგულარულად დაიწყო მის ყველა ბალეტზე დასწრება. „დემონში“ „ლეზგინკას“ შემდეგ ის გამოვიდა დელიბესის ოპერაში „ლაქმე“, სადაც შეასრულა ინდური ცეკვა. ასევე მან შეასრულა ესპანური ცეკვა ბიზეს ოპერაში „კარმენი“. ამასთანავე ალამ იცეკვა ასაფიევის ბალეტში „ბახჩისარაის შადრევანი", მინკუსის „დონ კიხოტში", ალექსანდრე ბოროდინის „პრინც იგორში", სერგეი პროკოფიევის „კონკიაში" და ათეულობით სხვა რუსი და უცხოელი კლასიკოსების ბალეტებში.

1951 წლამდე ის მუშაობდა ბალშოის თეატრში ბალერინად. მისი საყვარელი როლები იყო ლეზგინკა დემონში, თოლია ჩაიკოვსკის გედების ტბაში და მერსედესის ცეკვა მინკუსის დონ კიხოტში. დიდი სამამულო ომის დროს ალა ჯალილოვამ, ბალშოი თეატრის სხვა მსახიობებთან ერთად, ასობით კონცერტი გამართა საომარ ნაწილებში, წინა და უკანა ფრონტზე. ომისშემდგომ წლებში თეატრის დასთან ერთად გასტროლების ფარგლებში ალა ჯალილოვა ეწვია ვლადივოსტოკს, ბაქოს, ყაზანს, ერევანს, ტაშკენტს და საბჭოთა კავშირის სხვა ქალაქებს.
ნინო ციციშვილი

ნინო ციციშვილი (დ. 21 დეკემბერი, 1888, თბილისი — გ. 25 ივნისი, 1970) — ქართველი ქიმიკოსი, პროფესორი (1930), პირველი პროფესორი ქალი ქიმიაში, საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1943).

ბიოგრაფია
1916 წელს დაამთავრა პეტროგრადის ქალთა უმაღლესი პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1918 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქიმიის კათედრის ასისტენტი, 1925 წლიდან დოცენტი, 1925–1955 წლებში ორგანული ქიმიის კათედრის დოცენტი. მისი შრომები ეძღვნება საქართველოს სოფლის მეურნეობის პროდუქტების ქიმიურ კვლევებსა
ბრატსკი

ბრატსკი — ქალაქი რუსეთში, ირკუტსკის ოლქში. არის ოლქის ერთ-ერთი უდიდესი ქალაქი. მდებარეობს მდინარე ანგარას ნაპიზე, ოკას შესართავთან. მცირე სიმაგრე არსებობდა 1631 წლიდან, თუმცა ქალაქი დაარსდა 1955 წელს ბრატსკის ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობასთან დაკავშირებით. მოქმედებს ნავსადგური ბრატსკის წყალსაცავზე. სახელწოდება მომდინარეობს ბურიატთა რუსული სახელწოდებიდან „ “.
ადრიან ბრაუერი

ადრიან ბრაუერი (ბროუვერი) (; დ. 1605, აუდენარდე — გ. იანვარი, 1638, ანტვერპენი) — ფლამანდიელი ფერმწერი, საყოფაცხოვრები ჟანრის ერთ-ერთი უდიდესი წარმომადგენელი.გალვლენა მოახდინა მხატვრებზე ფლანდრიასა და ჰოლანდიაში. 1621-1631 წლებში უმთავრესად მუშაობდა ჰერლემსა და ამსტერდამში, 1631 წლიდან ანტევერპენში. ხატავდა გლეხებს, ქალაქის დაბალი ფენების წარმომადგენლებს, ასევე სოფლის პეიზაჟებს.
ედუარდ გრენვილ ბრაუნი

ედუარდ გრენვილ ბრაუნი (; დ. 7 თებერვალი, 1862, გლოსტერშირი — გ. 5 იანვარი, 1926, ამსტერდამი) — ინგლისელი ორიენტალისტი, ლიტერატურათმცოდნე. კემბრიჯში ასწავლიდა სპარსულს. 1902 წელს დაინიშნა არაბისტიკის პროფესორად. მისი მთავარი ნაშრომია „სპარსული ლიტერატურის ისტორია“ (1902-1924) 4 ტომად. სპარსული და არაბული ენებიდან თარგმნა და გამოსცა არაერთი თხზულება.
მირზა ფათალი ახუნდოვის მუზეუმი (შაქი)

მირზა ფათალი ახუნდოვის სახლ-მუზეუმი — აზერბაიჯანელი მწერლის, განმანათლებლის, პოეტის, ფილოსოფოსისა და საზოგადო მოღვაწის მირზა ფათალი ახუნდოვის სახლ-მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს შაქში. ამ სახლში დაიბადა ახუნდოვი და აქ გაატარა ბავშვობა და ყრმობა. ეს მუზეუმი ასევე პირველი მემორიალური მუზეუმია, რომელიც აზერბაიჯანში გაიხსნა.

ისტორია
სახლი აშენდა 1800 წელს. 1811 წელს ის იყიდა მირზა ფათალი ახუნდოვის მამამ, მირზა მუჰამედ თაღიმ. აქ დაიბადა 1812 წელს მირზა ფათალი ახუნდოვი. 2 წლის შემდეგ ახუნდოვის მამა ოჯახთან ერთად თავრიზის მახლობლად მდებარე ხამნეში გადავიდა საცხოვრებლად. მირზა ფათალის მშობლები განქორწინდნენ, როდესაც ის 13 წლის იყო. მოგვიანებით, 1825 წელს, ახუნდოვი ოჯახთან ერთად შაქში დაბრუნდა. ამ პერიოდიდან დედის ბიძამ ახუნდ ჰაჯი ალასგარმა დაიწყო მისი განათლება. 1833 წელს შევიდა შაქში გახსნილ რუსულ სკოლაში, სადაც ერთი წლის სწავლის შემდეგ 1834 წელს წავიდა თბილისში.

1940 წელს ამ სახლში მუზეუმი დაარსდა. 2012 წელს, ახუნდოვის 200 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, მუზეუმი საფუძვლიანად განახლდა.

აღწერა
მირზა ფათალი ახუნდოვის სახლ-მუზეუმი შაქში, პირველი მემორიალური მუზეუმია, რომელიც გაიხსნა აზერბაიჯანში. მუზეუმი შედგებოდა ორი პატარა, ერთმანეთთან დაკავშირებული ოთახისგან. სახლთან არის კიდევ ერთი კორპუსი. იგი მოგვიანებით აშენდა და აქ შეიქმნა დიდი მწერლის ცხოვრებასა და მოღვაწეობასთან დაკავშირებული ექსპოზიცია. სახლ-მუზეუმი შედგება ორი შენობისგან. პირველში საექსპოზიციო დარბაზია, რომელიც ეძღვნება მის ცხოვრებას და შემოქმედებას, მეორე — სახლია, სადაც დაიბადა ახუნდოვი.

სახლი აშენდა დაახლოებით 1800 წელს შაქის არქიტექტურული ტრადიციით, ტალახის აგურისგან, შედგება ორი ოთახისაგან, აივნისა და სარდაფისგან. სართულებს შორის არის ხის კონსტრუქცია. ბუხარი ასევე აჩვენებს, რომ შენობა აშენდა აღმოსავლურ სტილში. ოთახებში გამოფენილია უძველესი ნივთები. ერთ დროს ეზოში ქვის და აგურის კედლები იყო, აღმოსავლური სტილის აგურის თაღოვანი ჭიშკარი, მეორე ორსართულიანი სახლი ტალახის აგურით ნაგები სარდაფით, რომელიც მირზა ფათალი ახუნდოვის ბიძაშვილებს ეკუთვნოდათ.

„ექსპოზიციის“ დარბაზი აშენდა 1975 წელს. მირზა ფათალი ახუნდოვის სახლ-მუზეუმი 2011-2012 წლებში გარემონტდა. მუზეუმში გამოფენილია 248 ექსპონატი. მათ შორისაა მწერლის და მისი ოჯახის წევრების ფოტოები, პირადი ნივთები, წიგნები. ეზოში დგას ახუნდოვის ბიუსტი.

გალერეა
ფათჰ-ალი ხან დაღესტანი

ფათჰ-ალი ხან დაღესტანი — ლეზგი დიდგვაროვანი, რომელიც იყო სეფიანთა შაჰის სულთან ჰუსეინის (1694–1722) დიდი ვეზირი 1716-1720 წლებში. ფათჰ-ალი წარმოშობით იყო იყო წარჩინებული ლეზგი ოჯახიდან. იმ დროს დაღესტანში გავრცელებული იყო სუნიზმი. სუნიზმის მიმდივრები კი ხშირად განიცდიდნენ დევნას სეფიანთა იმპერიის მხრიდან. ფათჰ-ალის ოჯახი სუნიტები იყვნენ.

1716 წელს სულთანმა ჰუსეინმა ფათჰ-ალი ხანი დიდ ვეზირად დანიშნა. ჰუსეინს პოლიტიკა ნაკლებად აინტერესებდა, რითაც ფათჰ-ალს საშუალება მიეცა გაეძლიერებინა დაღესტანი და მოეხდინა სუნიზმის მიმდევრების მიმართ დევნის პრევენცია. თუმცა ამის გამო მან ბევრი მტერი შეიძინა სამეფო კარზე. საბოლოოდ კი 1720 წელს ის გადააყენეს თანამდებობიდან. ფათჰ-ალის თვალები დათხარეს და გადაასახლეს შირაზში, სადაც შემდეგ გარდაიცვალა.

ოჯახი
ფათჰ-ალი ხან დაღესტანი იყო წარჩინებული ლეზგური ოჯახიდან, რომლებიც განაგებდნენ ტერიტორიას მდინარე თერგთან. ლეზგების უმრავლესობის მსგავსად, ისიც სუნიტი მუსლიმი იყო. ფათჰ-ალი ხანის ნათესავები დიდი პატივისცემით სარგებლობდნენ სეფიანთა იმპერიის სამეფო კარზე. ალი ხანის ძმისშვილი ჰასან-ალი ხან დაღესტანი შირვანისა და შემახის გუბერნატორი იყო, მისი ძმა ასლან ხან დაღესტანი კი ქოჰგილუიესა და ასტარაბადის გუბერნატორი, ასევე ლოტფ-ალი ხან დაღესტანი, რომელიც იყო მისი ძმისშვილიც და სიძეც, რამდენიმე წელი ფარსის გუბერნატორი იყო.

ბიოგრაფია
დაღესტანი დიდ ვეზირად დაინიშნა დაახლოებით 1716 წელს. 1719 წელს აჯანყებულმა სუნიტმა ლეზგებმა დაიპყრეს შირვანი და მოკლეს პროვინციის გუბერნატორი, შემდეგ კი თავს დაესხნენ საქართველოს. ეს ყველაფერი საბოლოოდ დასრულდა დაღესტნის დაცემით. ამ დროს შაჰმა ჰუსეინმა ირანში ტყვედ მყოფი საქართველოს მეფე ვახტანგ ლეზგთა აჯანყების ჩასახშობად დააბრუნა საქართველოში. ირანიდან ქ

ართლში დაბრუნებულ ვახტანგ -ს ლეზგთა შესაჩერებლად გადამწყვეტი ზომების მიღება დასჭირდა. ვახტანგმა რამდენიმეჯერ გაილაშქრა მათ წინააღმდეგ არაგვის, ქსნის, ლიახვისა და მტკვრის ნაპირებზე.

ამავდროულად, ფათჰ-ალი ხანის მტერები გეგმებს აწყობდნენ მისი თანამდებობიდან გადაყენების მიზნით. მოლა-ბაშმა (მთავარი ღვთისმეტყველი) მოჰამად-ჰოსეინ ტაბრიზმა და ჰაკიმ-ბაშმა (მთავარი ექიმი) შაჰს წარუდგინეს ყალბი წერილი, როგორც მტკიცებულება იმისა, რომ ალი ხანი ქურთ ბელადთან შეთქმულებას აწყობდა. ისინი ასევე აფრთხილებდნენ შაჰს, რომ დაღესტნის ასული ჰყავდა ცოლად ჰოსაინყოლ ხანის ნახევარძმას, როსტამ ხანს და დაარწმუნეს, რომ ჰოსაინყოლ ხანი უფრო დიდ საფრთხეს წარმოადგენდა ირანისათვის, ვიდრე აჯანყებული ლეზგები. ამგვარად მათ მოახერხეს შაჰის დარწმუნება, რომ ვახტანგ -სთვის ებრძანებინა ლეზგების წინააღმდეგ ლაშქრობის შეწყვეტა. გარდა ამისა, მათ შაჰი დაარწმუნეს, რომ დაღესტანი სიკვდილით დაესაჯა.

1720 წლის 8 დეკემბერს მოჰამადყოლ ხანს, რომელიც თავად იყო ფათჰ-ალი ხანის წინააღმდეგ შეთქმულების წევრი, ალი ხანის სიკვდილით დასჯა დაევალა. სამაგიეროდ, მან აწამა იგი, რათა მიეღო მისი სიმდიდრე, რომლითაც იგი ცნობილი იყო. ფათჰ-ალი ხანს თვალები დასთხარეს, ხოლო მისი ნათესავი ლოტფ-ალი ხანი შეიპყრეს და დააპატიმრეს. ფათჰ-ალი ხანი შირაზში გადაასახლეს, სადაც გარდაიცვალა.
ეკატერინე დემეტრაშვილი-კანდელაკი

ეკატერინე დემეტრაშვილი(დ. 23 მარტი, 1914, ვაქირი, სიღნაღის რაიონი — გ. 11 ოქტომბერი, 1999) — ქართველი პედაგოგი, გეოგრაფი და მეცნიერი.

მოღვაწეობა
ეკატერინემ 1930 წელს დაამთავრა სიღნაღის საშუალო სკოლა და მუშაობა დაიწყო სოფელ ბოდბისხევის ოთხწლიან შრომის სკოლაში მასწავლებლად. 1938 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი, გეოგრაფიის სპეციალობით. 1938-1942 წლებში გაიარა ასპირანტურის კურსი, ეკონომიკური გეოგრაფიის სპეციალობით. 1941-1960 წლებში მუშაობდა თბილისის მე-18 საშუალო სკოლაში გეოგრაფიის მასწავლებლად, 1945-1960 წლებში კი გორის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში. 1959-1960 წლებში იყო გეოგრაფიის კათედრის გამგე, 1960 წლიდან მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური გეოგრაფიის კათედრაზე. მის სადისერტაციო ნაშრომში მოცემულია ტერიტორიის ეკონომიკური გეოგრაფიის ძირითადი საკითხები და შიდა ტერიტორიული დაყოფა. არის ორმოცდაათამდე სამეცნიერო შრომის ავტორი, რომელთაგან 27 გამოქვეყნებულია. მისი სამეცნიერო მუშაობის სფერო მოიცავს საქართველოს სხვადასხვა მხარის ეკონომიკურ-გეოგრაფიულ დახასიათებას, მათ შორის, სოფლის მურნეობის გეოგრაფია, ტრანსპორტის გეოგრაფია, მოსახლეობის გეოგრაფია, ეკოლოგიის საკითხები და სხვა. ეკატერინემ 1975 წელს მოიპოვა საქართველოს დამსახურებული მასწავლებელის ტიტული, ხოლო 1976 წელს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი.
მცვივანი ადრეულა

მცვივანი ადრეულა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო და საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შებუსულია თხელ აბლაბუდისებრად, ჯაგრისებრი შებუსვა შეიმჩნევა მხოლოდ ძარღვების გასწვრივ. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური და ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, უმეტესად მხრიანი, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ ოდნავ ოვალური, მომწვანო-მოყვითალო ელფერის. კანი თხელი და გამჭვირვალე აქვს^ ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია, მომწკლარტო. წიპწები გარსშია მოქცეული.

მცვივანი საშუალო ზრდისაა. მისი სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 153 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 100-140 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 10.0-14.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-22%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-9 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო საშუალო ღირსებისაა, მსუბუქი, საშუალოსხეულიანი. გემო ჰარმონიული აქვს, ჯიშური არომატით. გამოიყენება საკუპაჟე ღვინო-მასალად და საბრენდე სპირტის მისაღებად.
მცვივანი იმერული

მცვივანი იმერული — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, იშვიათად თითქმის ოვალური ან სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად მხრიანი და თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის, მომწვანო. რბილობი წვნიანია, კანი — სქელი, ცვილისებრი ფიფქით დაფარული, ადვილად სცილდება რბილობს.

ვაზი საშუალო ზრდისა და მცირემოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. სიმწიფეში შესვლისას მარცვლები უჭკნება და სცვივა. მტევნის წონა 100-175 გრამს შორის მერყეობს. ერთ ძირზე 1.5 კილოგრამი ყურძნის მოკრეფა შეიძლება.

იმერული მცვივანი გამოიყენება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
მცვივანი კახური

მცვივანი კახური, მამალი მცვივანი, დედალი მცვივანი, მცვივანე — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

პატარა ვენახებადაა ალაზნის მარცხენა მხარეს, ყვარლისა და თელავის მუნიციპალიტეტებში. ძალიან ახლოს დგას ადგილობრივ ვაზის ჯიშებთან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ ოდნავ ოვალური ან თირკმლისებური ფორმის. სამ-ხუთნაკვთიანია, იშვიათად გვხვდება მთლიანი ან ოდნავ დანაკვთული ფოთლები. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალო სისქის აბლაბუდისებრია, რომლის ქვემოდანაც მოფენილია თხელი ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო და საშუალოზე მცირე ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური, იშვიათად ცილინდრული ფორმის, ზოგჯერ მხრიანი, კუმსი და საშუალო სიკუმსის. ჯიშს წვრილმარცვლიანობა არ ახასიათებს, მაგრამ იშვიათად მტევანზე რამდენიმე განუვითარებელი (პართენოკარპიული) მარცვალი გვხვდება. მარგვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ოდნავ ოვალურისკენ გადახრილი. მომწვანო-ყვითელი ფერის, მონაცრისფრო იერით, ჯიშისთვის დამახასიათებელი მონაცრისფო-რუხი წინწკლებით. კანი თხელი და გამჭვირვალე აქვს, საკმაოდ მკვრივი, დაფარულია სქელი ცვილისებრი ნაფიფქით. რბილობი წვნიანია, წვენი უფერულია, მოტკბო, სუსტად გამოხატული ჯიშური არომატით.

მცვივანი საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 157 დღემდეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 140-400 გრამს შორის მერყეობს. საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0-7.0 ტონას არ აღემატება. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.5-8.2 გ/ლ-ს.

მცვივანის ყურძენს ძირითადად კარგი ღირსების სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად იყენებენ. იგი ხასიათდება სასიამოვნო ჯიშური არომატით, ნაზი და ჰარმონიული გემოთი. შედარებით ნაკლებსხეულიანია. მცვივანს აგრეთვე რქაწითელთან ერთად წურავენ. მცვივანის ევროპული წესით დაყენებული ღვინო გაცილებით უფრო ნაზი და ჰარმონიულია, ვიდრე კახური წესით დაყენებული. პერსპექტიულია ყურძნის წვენის, საბრენდე სპირტისა და კახური ტიპის ტრადიციული ქვევრის ღვინის დასამზადებლად.
მცვივანი პატალანთეული

მცვივანი პატალანთეული — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

აღმოჩენილია ერთადერთი ძირი 1939 წელს ვაზისუბნის საკოლექციო ვენახში. პატალანთეულის (პატელაანთეულის) ნაკვეთზე. ამჟამად გამრავლებულია.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თხელი აბლაბუდისებურია, რასაც ერთვის საშუალო სიხშირის ჯაგრისებური შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, მხრიანია, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მორუხო-მოყვითალო ელფერის, სქელი ცვილისებრი ნაფიფქით. კანი თხელი და გამჭვირვალე აქვს, რბილობი — წვნიანი და წყალწყალა. სიმწიფისას ვაზს შერხევის დროსაც კი სცვივა მარცვლები.

მცვივანი პატალანთეული საშუალო ზრდის ვაზია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 162 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა საშუალოდ 160 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო. გამოიყენება საბრენდე სპირტის დასამზადებლად.
მცვივანი წითელი

მცვივანი წითელი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მთლიანი, ზოგჯერ სუსტად დანაკვთული, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სქლადაა ქეჩისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, თხელია. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოვალური, მუქი წითელი. კანი აქელი აქვს, რბილობი — წვნიანი.

წითელი მცვივანი საშუალო ზრდისა და მაღალმოსავლიანია. მისი სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 162 დღეა, ხოლო სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბრის დასაწყისში შედის. მტევნის წონა 100-125 გრამს შორის მერყეობს, საჰექტარო მოსავლიანობა საშუალოდ 10.0 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.0-7.5 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
მწვანე

მწვანე — მზის სპექტრის ერთ-ერთი ფერი. ბალახის, ფოთლის ფერი, ყვითელსა და ცისფერს შორის მდებარე. სინათლის სპექტრში მწვანე ფერის ტალღის სიგრძის დიაპაზონია დაახლოებით 520-565 ნმ (სხვა მონაცემით — 510-550), რაც შეესაბამება ტჰც სიხშირეს. იგი სამეულიდან ერთ-ერთი ძირითადი ფერია სისტემაში. პოლიგრაფიაში მწვანე მიიღება ყვითელისა და ლურჯის შერევით. მისი ვებ-ფერია #0000.
მწვანე (ვაზის ჯიში)

მწვანე — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან თითქმის ოვალური, ხშირად ხუთნაკვთიანი, იშვიათად სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად საკმაოდაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ხშირად ფრთიანი, ძლიერ კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მწვანე ფერის, ხშირად ყვითლდება. მზის მხარეზე ემჩნევა ლაქები. სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით სუსტად დაფარული. რბილობი მკვრივი აქვს, საშუალო წვნიანი, წვენი შეუფერავი.

მწვანე ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. მტევნის საშუალო წონა 177 გრამია. ერთი ძირი ვაზი საშუალოდ 2-2.5 კგ. ყურძენს იძლევა.

ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 0.7-8 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო, რომელსაც ახასიათებს მოყვითალო შეფერვა, მცირე სხეული და სასიამოვნო სიმჟავე.
მწვანე კუმსმტევანა

მწვანე კუმსმტევანა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

სახელწოდება მიღებული აქვს მწვანე შეფერილობის ძალიან კუმსი მტევნების გამო.

იგი გორული მწვანესგან ვარიაციის გზითაა წარმოშობილი. ნაპოვნია შიდა ქართლის ტერიტორიაზე. მწვანე კუმსმტევანა შეარჩია, გაამრავლა და შეისწავლა რევაზ კიკაჩეიშვილმა. ამპელოგრაფიული და სამეურნეო ნიშანთვისებებით იგი ძალიან ახლოსაა გორულ მწვანესთან. მწვანე კუმსმტევანა გორული მწვანესგან განსხვავდება: გაცილებით მაღალი მოსავლიანობით, უფრო მსხვილი და კუმსი მტევნით და ფოთლის ქვედა მხარის უფრო ხშირი ქეჩისებრი შებუსვით.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია სქელი აბლაბუდისებრი და ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი, კონუსური ფორმისაა, ფრთიანი, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოქარვისფრო ელფერით. კანი სქელი აქვს. რბილობი წვნიანი და ხორციანია, სასიამოვნო გემოთი, პარმონიულად შეხამებული სიტკბოთი და მჟავიანობით.

ვაზი ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. მწვანე კუმსმტევანას სავეგეტაციო პერიოდი 150-160 დღეა და სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. საჰექტარო მოსავლიანობა 12.0-16.0 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 21-28%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-8 გ/ლ-ს.

მწვანე კუმსმტევანა გამოიყენება მაღალხარისხიანი სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ამ ჯიშიდან აგრეიივე მიიღება საკუპაჟე მასალა ღვინოების ხარისხის გასაუმჯობესებლად.
მწვანე ყვითელი

მწვანე ყვითელი, უფიფქო მწვანე — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

მწვანე კახურის ერთ-ერთი ვარიაციაა.

ბოტანიკური აღწერა
სრული სიმწიფის დროს ხასიათდება მარცვლის სიყვითლით და შედარებით ნაკლები ცვილისებრი ფიფქით. მცირემოსავლიანია, მაგრამ მისგან მაღალხარისხიანი ყურძნის წვენი მიიღება.
ფრენკ სტენტონი

სერ ფრენკ მერი სტენტონი — (დ. 17 მაისი, 1880 — გ. 15 სექტემბერი, 1967) იგი იყო ანგლო-საქსონური ინგლისის ისტორიკოსი და სამეფო ისტორიული საზოგადოების პრეზიდენტი (1937–1945).

ჰენრი სტენტონის ვაჟი საუთუელიდან, ნოტინჰემშირი, მან განათლება მიიღო ოქსფორდის კებლე კოლეჯში და 1947 წელს აირჩიეს საპატიო სტიპენდიანტად.

ალენ მაუერთან ერთად სტენტონმა დაწერა მეორე ინგლისური ადგილის სახელების საზოგადოების ტომი, - , რომელიც გამოიცა 1925 წელს. მან წაიკითხა ფორდის ლექციები ოქსფორდის უნივერსიტეტში 1929 წელს. მან განაგრძო ანგლო-საქსური ინგლისზე წერა და დაწერა ტომი: ინგლისის ოქსფორდის ისტორია, რომელიც პირველად გამოიცა 1943 წელს და ფართოდ განიხილება იმ პერიოდის კლასიკურ ისტორიად.

სტენტონი იყო კითხვის უნივერსიტეტის ისტორიის პროფესორი (1926–1946), შემდეგ კი უნივერსიტეტის ვიცე-კანცლერი (1946–1950). კითხვის უნივერსიტეტში ვიცე-კანცლერად მუშაობის პერიოდში, იგი ხელმძღვანელობდა უნივერსიტეტის მიერ -ის შეძენას, შექმნა ახალი კამპუსი, რამაც საშუალება მისცა უნივერსიტეტის გაფართოებას შემდგომ ათწლეულებში. 2008 წლის ნოემბერში გამოცხადდა, რომ ახალი საცხოვრებელი დარბაზი, რომელიც აშენდებოდა ამ კამპუსში, დაერქვა , მის პატივსაცემად. სტენტონის ყოველწლიური ლექცია, რომელსაც ატარებს გამოჩენილი ისტორიკოსი, გაიხსნა რიდინგის უნივერსიტეტში 1967 წელს.

მას მიენიჭა რაინდის წოდება 1948 წლის საახალწლო პატივზე და მიიღო ჯილდო მეფე ჯორჯ -ისგან ბუკინგემის სასახლეში 1948 წლის 10 თებერვალს.

მისმა მეუღლემ, დორის მერი სტენტონმა დაწერა წინასიტყვაობა, ანგლო-საქსური ინგლისის მესამე გამოცემაზე, რომელიც გამოქვეყნდა მისი გარდაცვალების შემდეგ, და რედაქტირდა მოსამზადებელი ანგლო-საქსური ინგლისისთვის: როგორც ფრენკ მერი სტენტონის შეგროვებული ნაშრომები, გამოქვეყნებული 1970 წელს. თავად ისტორიკოსი, რომელმაც შექმნა ინგლისური საზოგადოება ადრეულ შუა საუკუნეებში, ინგლისის პელიკანის ისტორიისთვის და ინგლისელი ქალი ისტორიაში (1957).

სტენტონის ნაშრომები, მისი მეუღლის, დორისის, ლედი სტენტონის ნაშრომებთან ერთად, მათი ბიბლიოთეკა და მონეტების კოლექცია კითხვის უნივერსიტეტის სპეციალური კოლექციების ნაწილია.
ახალგაზრდა მონარქები

ახალგაზრდა მონარქები— შვედური თინეიჯერული დრამა, სატელევიზიო სერიალი, რომელიც ჰილერსკაში, გამოგონილ ელიტარულ პანსიონში, ვითარდება.

მიმოხილვა
სერიალში ნაჩვენებია შვედეთის გამოგონილი პრინცის, ვილჰემისა და მისი თანაკლასელის, საიმონ ერიქსონის რომანი.

მსახიობები და პერსონაჟები
მთავარი
ედვინ რაიდინგი, როგორც შვედეთის პრინცი ვილჰემი.
ომარ რუდბერგი, როგორც საიმონ ერიქსონი.
ფრიდა არჯენტო, როგორც სარა ერიქსონი, სტიპენდიატი და საიმონის და, ექვს ეპიზოდიანი სერიალი შექმნეს ლიზა ამბიორნმა, ლარს ბეკუნგმა და კამილა ჰოლტერმა. პრემიერა შედგა -ზე 2021 წლის 1 ივლისს. 2021 წლის 22 სექტემბერს, დამტკიცდა მეორე სეზონი, რომლის გამოშვება იგეგმება 2022 წლის პირველ ნოემბერს. 2022 წლის თებერვალში -მა დაიწყო მეორე სეზონის გადაღება, რომელიც 2022 წლის მაისში დასრულდა.

მსახიობები
2021 წლის იანვარში, სერიალის გამოსვლის თარიღის გამოცხადებამდე დიდი ხნით ადრე, ედვინ რაიდინგი, პერნილა ავგუსტი, მალტე გარდინგერი, ფრიდა არჯენტო, ნიკიტა უგლა და ომარ რუდბერგი გამოცხადდნენ მთავარ როლებში, ხოლო ნატალი ვარლი, ფელიცია ტრუდსონი, მიმი სიონი, ინგელა ოლსონი, რენი მირო, ლივია მილჰაგენი და დევიდ ლენემანი გამოცხადდნენ, მეორე ხარისხოვან როლებში. რაიდინგმა პრინც ვილჰელმის როლი შეასრულა, ამერნილა ავგუსტმა კი დედის, შვედეთის დედოფალი კრისტინას როლი. მოგვიანებით გამოცხადდა, რომ რუდბერგი ითამაშებდა საიმონს, პრინც ვილჰელმის სასიყვარულო ინტერესს.

მარკეტინგი
სერიალის ოფიციალური თიზერი გამოვიდა 2021 წლის 19 მაისს, ხოლო ოფიციალური თრეილერი 2021 წლის 17 ივნისს.

შემოსავალი
 -მა მიიღო კრიტიკოსების უარყოფა და დადებითი გამოხმაურება აუდიტორიის მხრიდან. მიმოხილვის აგრეგაციის ვებსაიტზე, -ზე, სერიალს აქვს 100%-ანი მოწონების რეიტინგი, ხუთი მიმოხილვის საფუძველზე, საშუალო რეიტინგი 8.3/10. დევიდ ოპიმ, -დან შეაქო სერიალი, "მსახიობებისთვის, რომლებიც რეალურად იმ ასაკის გამოიყურებიან, რომელიც უნდა ეთამაშათ" და "ასახავს თინეიჯერულ ცხოვრებას ძალიან საჭირო ავთენტურობით". მან აღწერა სერიალი, როგორც "კლასიკური კონკიას ისტორიის განახლებული ვერსია" და დაასკვნა, რომ სერიალი "ყველას სჯობს, როდესაც საქმე ეხება ცენტრალურ რომანს, ვილჰელმსა და საიმონს შორის". ტელეკრიტიკოსი ფლორა კარი, -იდან პირველი ორი ეპიზოდის მიმოხილვაში სერიალს "პროგნოზირებადი, მაგრამ გულწრფელი" უწოდა.