iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გუმბათი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი გუმბათი შეიძლება აღნიშნავდეს:

გუმბათი — ნაგებობის სივრცული გადახურვა;
გუმბათი — ქანების განლაგების ფორმა;
ვუკანური გუმბათი — ამონთქეულიი ქანების გუმბათისებრი განლაგება;
გრანიტულ-გნაისური გუმბათი — დედამიწის ქერქის გუმბათისებრი დიდი ზომის აზევები;
ტექტონიკური გუმბათი — იზომეტრიული ფორმის ანტიკლინური სტრუქტურა;
მარილის გუმბათი — მომრგვალო ფორმის მარილის ამობურცული შრე;
გუმბათი — მთა საქართველოში;
გუმბათი — სოფელი წალკის მუნიციპალიტეტში.
გუმბათი — მდინარე საქართველოში;
გუმბათის ყელი

გუმბათის ყელი — ცილინდრული ან მრავალწახნაგა მოცულობა, რომელსაც გუმბათი აგვირგვინებს. ჩვეულებრივ, ასეთ მოცულობაში შიგა სივრცის გასანათებლად სარკმლებია გაჭრილი. დამახასიათებელია უმეტესად ეკლესიებისათვის. იგი ძველი ქართული გუმბათოვანი ტაძრების აუცილებელი ელემენტია. იმ შემთხვევაში, როდესაც გუმბათის ყელი კვადრატული შენობის თავზეა ამოყვანილი, კვადრატული საფუძვლისა და გუმბთის ყელის დასაკავშირებლად იყენებდნენ ტრომპს ან აფრას (პანდატივს). თანამედროვე არქიტექტურაში გუმბათის ყელს ათავსებენ სვეტებზე დაყრდობილ რკინაბეტონის სარტყელზე.
გუმათის წყალსაცავი

გუმათის წყალსაცავი — წყალსაცავი საქართველოში. მდებარეობს მდინარე რიონის შუა დინებაში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, სოფელ გუმათთან, ზღვის დონიდან 210 მ სიმაღლეზე. საექსპლუატაციოდ გადაეცა 1958 წელს.

შექმნილია 30 მ რკინაბეტონის კაშხალით. უდიდესი სიღრმე 24 მ, ფართობი 3,1 კმ². მოცულობა 42 მლნ. მ³ (მაქსიმალური დონის დროს). წყალსაცავი დღე-ღამური რეგულირებისაა, საჭიროების შემთხვევაში შეიძლება კვირეული რეგულირებაც. აწესრიგებს მდინარე რიონის ჩამონადენს გუმათჰესისათვის.

გუმათის წყალსაცავი წაგრძელებულია მდინარის ხეობის მიმართულებით. უდიდესი სიგრძეა 11 კმ, სიგანე 60-იდან 550 მ-მდე. ნაპირები სუსტადაა დანაწევრებული, ადგილ-ადგილ ფლატიანია. ზვირთცემა სუსტია. მდინარე რიონს წყალსაცავში წლიურად 5 მლნ. ტ-ზე მეტი მყარი ჩამონადენი შეაქვს, რის გამოც სწრაფად ისილება.
გუმისთა

გუმისთა — მდინარე აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სოხუმის მუნიციპალიტეტში. წარმოიქმნება მდინარეების აღმოსავლეთის გუმისთისა და დასავლეთის გუმისთის შეერთებით (ზღვის დონიდან 83 მ). ერთვის შავ ზღვას ქ. სოხუმის დასავლეთით. სიგრძე 12 კმ, აუზის ფართობი 576 კმ².

საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზაფხულსა და ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი 30 მ³/წმ.
გუმისთის სახელმწიფო ნაკრძალი

გუმისთის სახელმწიფო ნაკრძალი — მდებარეობს აფხაზეთში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში, მდინარე აღმოსავლეთ გუმისთის ზემო და შუა დინებაში. ფართობი 13 ათ. ჰა. დაარსდა 1941 წელს (გაუქმდა 1951, აღადგინეს 1976).

ნაკრძალის რელიეფი რთული და მრავალფეროვანია. ხეობებითა და მდინარეებით დასერილი. ნაკრძალის მიზანია მესამეული ხანის კოლხური ტიპის ფლორისა და ფაუნის დაცვა და შესწავლა. ტყის მცენარეულობა ვერტიკალური სარტყლების მიხედვით (ზღვის დონიდან 200 მ-იდან 1800-2000 მ-მდე) იცვლება. გავრცელებულია უმთავრესად წიფლის, წაბლის, სოჭისა და სუბალპური მეჩხერი ტყის ფორმაციები. ტყის ძირითადი ჯიშებია: წიფელი, სოჭი, ნაძვი, ცაცხვი, ნაკერჩხალი, იფანი, მუხა, მურყანი, უთხოვარი; ქვეტყეში იზრდება ბზა, წყავი, შქერი. ცხოველებიდან გვხვდება არჩვი, შველი, დათვი, გარეული ღორი, წავი, თეთრი და ყვითელგულა კვერნა, მგელი, მელა, ციყვი, მაჩვი, გარეული კატა. ფრინველებიდან: როჭო, შავი შაშვი, კოდალა და სხვა. მდინარეები მდიდარია კალმახით.
გუმის მღვიმოვანი

გუმის მღვიმოვანი — კარსტული მღვიმე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე დასავლეთის გუმისთის ხეობის მარცხენა ფერდობზე, სოფელ გუმის მიდამოებში. გამომუშავებულია ზედაცარცულ კირქვებში. აერთიანებს სამ მშრალ მღვიმეს. ქვედა მღვიმის შესასვლელის აბსოლუტური სიმაღლეა ზღვის დონიდან 395 მ, შუა მღვიმის — 420 მ, ზედა მღვიმის — 435 მ; მღვიმეების სიგრძე შესაბამისად 90, 17 და 45 მ. მღვიმეები ერთმანეთს ვიწრო ნაპრალებით უკავშირდება. გუმის მღვიმოვანში არის კალციტის ნაირფეროვანი ნაღვენთი წარმონაქმნები. ქვედა მღვიმეში გვხვდება რამდენიმე კულტურული ფენა.
გურამიშვილები

გურამიშვილები — თავადური საგვარეულო კახეთში, ზედგენიძეების ერთ-ერთი განშტოება. დოკუმენტური ცნობები მათ შესახებ შემონახულია საუკუნიდან, ამავე საუკუნის ბოლოსათვის გურამიშვილებმა შექმნეს სათავადო.

 საუკუნის დასასრულისათვის გურამიშვილების გვარი რამდენიმე განაყოფისაგან შედგებოდა. მათ მამულები უმთავრესად ავჭალის, საგურამოსა და წიწამურის მიდამოებში იყო. გურამიშვილების საგვარეულოდან გამოვიდა ქართული კულტურის არაერთი მოღვაწე, მ. შ. პოეტები დავით გურამიშვილი და მამუკა გურამიშვილი.
დავით გურამიშვილი (ფერმწერი)

დავით ალექსანდრეს ძე გურამიშვილი (დ. 1857 — გ. 1926) — ქართველი ფერმწერი. რეალისტური მხატვრობის წარმომადგენელი.
ბიოგრაფია
თბილისის გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ, 1873 წელს გაემგზავრა პარიზში. 1886 წელს შევიდა მიუნხენის სამხატვრო აკადემიაში, სადაც 1888-მდე სწავლობდა. სხვადასხვა დროს თანამშრომლობდა ჟურნალ-გაზეთებში ("გალანგა", "ობზორი"). ადრინდელი ნამუშევრები განიცდიდა ო. დომიეს გავლენას. გურამიშვილისთვის დამახასიათებელია მახვილი თვალი, იუმორის გრძნობა და შესრულების მაღალი ოსტატობა. მისი ნამუშევრების ("მოგზაურობა უდაბნოში", 1886; "მოხუცის პორტრეტი", "ქალიშვილის პორტრეტი", "ავტოპორტრეტი", 1924, ყველა საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი ) ნათელი, თბილი ფერადოვანი გამა, მზის სხივებით განათებული პეიზაჟები გ. გაბაშვილის შემოქმედებასთან სიახლოვეზე მიუთითებს.

1916 წელს დ. გურამიშვილი იყო ქართველ მხატვართა კავშირის დაარსების ინიციატორი და წესდების ავტორი. გაწეული ღვაწლისათვის 1924 წელს იგი ამ კავშირის საპატიო წევრად აირჩიეს.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
გურიანთა (ნამოსახლარი)

გურიანთა — ნეოლითური ნამოსახლარი სოფელ ციხისფერდში, მდინარე სკურდუმის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 25 მ-ზე, გაითხარა 1963 (ხელმძღვანელი ნიკოლოზ ბერძენიშვილი). მოპოვებულია კაჟის, რიყის ქვისა და ობსიდიანისაგან დამზადებული საოჯახო, სამიწათმოქმედო, საბრძოლო და სანადირო იარაღი (საფხეკები, საჭრისები, დანები, სახვრეტები, ხელსაფქვავები, სანაყები, სახეხ-სასრესები, ცულები და სხვა). მრავლად იყო წარმოების ნარჩენები (ნუკლეუსები, ანატკეც-ანატეხები და სხვა), არათანახრად გამომწვარი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები. ზოგი მათგანი შემკულია წიწვისებრი ორნამენტით. ნამოსახლარზე აღმოჩენილი მასალა ოდიშის, ანასეულისა და კინტრიშის არქეოლოგიური მონაპოვართა მსგავსია.
გურია-ოსმალეთის შეთანხმება

გურია-ოსმალეთის შეთანხმება — გურიის სამთავროსა და ოსმალეთს შორის დადებული ხელშეკრულება. შეთანხმება დაიდო 1614 წლის 13 დეკემბერს ბათუმში.

ირან-ოსმალეთის საგარეო პოლიტიკური მდგომარეობის მკვეთრი გაუარესებით ისარგებლა გურიის მთავარმა მამია გურიელმა და 1609 წელს ოსმალები აჭარიდან განდევდა. გურიის სამთავრო ოსმალეთთან საომარ მდგომარეობაში აღმოჩნდა. როგორც ჩანს, ამ ომში გურიის მოკავშირედ ოდიშის სამთავრო გამოდიოდა. 1612 წელს ირანთან ზავის დადების შემდეგ ოსმალეთმა დასავლეთ საქართველოს სანაპიროს ბლოკადა მოაწყო და ამ მხარეში მარილისა და სხვა პროდუქტების ზღვიდან შეტანა შეწყვიტა, ამან გურიის და ოდიშის მთავრები აიძულა ოსმალეთთან შერიგებაზე ეზრუნათ. 1614 წლის აგვისტოს დაიწყო მოლაპარაკება ოსმალეთის ელჩ ომარ-ფაშასა და გურიელს შორის. 13 დეკემბერს ხელმოწერილი ხელშეკრულებით აღდგენილ იქნა ოსმალეთ-გურიის ომამდელი საზღვარი მდინარე ჭოროხზე, აჭარა კვლავ ოსმალეთმა დაიბრუნა და გურიელმა სულთნის სასარგებლოდ ყოველწლიური ხარკი იკისრა. 1615 წლის თებერვალში ხელშეკრულებას ხელი მოაწერა ოდიშის მთავარმაც. ორივე სამთავრო დამოუკიდებლობას ინარჩუნებდა საშინაო საქმეებში. გურიისა და ოსმალეთის შეთანხმებაში მონაწილეობდნენ კათოლიკე მისიონერები.
ამპელოგრაფია

ამპელოგრაფია ( და ) — ვაზის სახეობებისა და ჯიშების შემსწავლელი მეცნიერება.

 საუკუნის დასაწყისში ამპელოგრაფია გამოყენებითი ბოტანიკის დამოუკიდებელ დარგად ჩამოყალიბდა. 1873 წელს ვენაში შეიქმნა საერთაშორისო ამპელოგრაფთა კომისია, რომელმაც დაადგინა ვაზის ჯიშების აღწერის ერთიანი სისტემა. ამპელოგრაფია არის ზოგადი და კერძო. ზოგადი ამპელოგრაფია შეისწავლის ვაზისებრთა ოჯახის სისტემატიკის საკითხებს, გვარებს სახეობებს, ჯიშებსა და ველურად მოზარდი ვაზის ფორმების წარმოშობას, გავრცელებასა და განვითარებას; კერძო ამპელოგრაფია — ვაზის ჯიშებისა და პოპულაციების ბოტანიკურ, ბიოლოგიურ და სამეურნეო ნიშან-თვისებებს, ახდენს ჯიშების შერჩევასა და დარაიონებას განსაზღვრული ეკოლოგიური პირობებისათვის. ამპელოგრაფიული სამუშაოები ტარდება საწარმოო და საკარმიდამო ვენახებში, ამპელოგრაფიულ კოლექციებში.

საქართველოში პირველი ამპელოგრაფიული კოლექცია (1000-მდე ჯიში) შეიქმნა 1931 წელს თელავის მევენახეობა-მეღვინეობის საკავშირო ინსტიტუტთან (ახლანდელი საქართველოს, მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თელავის საცდელი სადგური).

1947 წელს სოფელ დიღმის ტერიტორიაზე საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მევენახეობის კათედრის ინიციატივით საფუძველი ჩაეყარა დიდი მნიშვნელობის კოლექციას (1200-მდე ჯიში).

1967 წელს მის ბაზაზე იქვე შეიქმნა უფრო სრულყოფილი კოლექცია და კომპლექსური ლაბორატორია (რომელიც მოიცავდა 2500-მდე ჯიშსა და სახეობას). რაიონული და რესპუბლიკური მნიშვნელობის კოლექციებია საქარაში, ქედაში, გუდაუთასა და სენაკში. ხანგრძლივი საექსპედიციო და სტაციონარული კვლევის შედეგად საქართველოში გამოვლენილი და შესწავლილია 600-ზე მეტი აბორიგენული ჯიში.
მურვან გურკლელი

მურვან გურკლელი — საუკუნის 60-იანი წლების ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე (ვარაუდით გურკლელი მახუნჯაგისძე, ბეშქენის სახლის წევრი, შესაძლოა ძმა). მოღვაწეობდა დავით ულუს კარზე. 1260 წელს მონღოლთა წინააღმდეგ აჯანყებული მეფის მხარეზე იბრძოდა ახალდაბასთან. საუკუნის 60-იან წლებში გურკლელი ტყვედ ჩაუვარდა სამცხე-ჯავახეთში შემოსეულ მონღოლთა რაზმს, რომელსაც ალათემური სარდლობდა. გურკლელმა თავი დააღწია ტყეობას, შეკრიბა ლაშქარი და შეებრძოლა მტერს. ამის შემდეგ გურკლელთა გვარი წყაროებში აღარ იხსენიება. როგორც ჩანს, მომძლავრებულმა ჯაყელთა სახლმა წაართვა მათ მამული. სოფ. გურკელთან ერთად გურკლელთა სახლმა დაკარგა თავისი გვარწოდებაც.
ბეშქენ გურკლელი მახუნჯაგისძე

ბეშქენ გურკლელი მახუნჯაგისძე — საუკუნის 30-50-იანი წლების ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, რუსუდანისა და დავით ნარინის კარის მოხელე — ამირეჯიბი, სოფ. გურკელის (სამცხე) მემკვიდრეობით მფლობელი (გურკლელების საგვარეულო).

გურკლელი მახუნჯაგისძე დავით -ის თანშეზრდილი და დაახლოებული პირი იყო. იგი თან ახლდა მეფობის დასამტკიცებლად დაახლოებით 1243 წელს ოქროს ურდოში წასულ დავით -ს. 1259 წელს მონღოლთა წინააღმდეგ აჯანყებულ დავით -თან ერთად დასავლეთ საქართველოში გადავიდა. ამის შემდეგ, როგორც ჩანს, იმერეთში დამკვიდრდა სამეფო კარზე.
გურძიევცეკი

გურძიევცეკი, საქართველოს გადასასვლელი — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ჩრდილოეთი ოსეთი) საზღვარზე, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში.

მდებარეობს კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, მდინარეების რიონისა და ურეხის წყალგამყოფ მწვერვალებს ციხვარგასა და ბურჭულას შორის. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3349 მ. გურძიევცეკი მდინარე ნოწარულას ხეობით სოფელ ჭიორას (ონის მუნიციპალიტეტი) აკავშირებს სოფელ ძინაღთან (ჩრდილოეთი ოსეთი). 1724 წელს ამ უღელტეხილზე გადავიდა ლტოლვილი მეფე ვახტანგ 1200 თანამგზავრით.
ზედა რგანი

ზედა რგანი — სოფელი საქართველოში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სარქველთუბნის ადმინისტრაციულ ერთეულში (იმერეთის მხარე).

მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდინარე ყვირილის ხეობაში, ზღვის დონიდან 600 მეტრზე, ჭიათურიდან 7 კილომეტრში (საბაგირო გზა მანძილს ამცირებს 2 კმ-მდე). სოფელში არის მანგანუმის საბადო და კვარციანი ქვიშის კარიერი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 182 ადამიანი.

ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ:
გიორგი აბაშიძე — ქირურგი
გრიგოლ აბაშიძე — მწერალი
გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი

გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი — ოსმალეთის ხელისუფალთა მიერ 1595 წელს ფისკალური მიზნით შედგენილი წიგნი. „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი“ მნიშვნელოვანი წყაროა საუკუნის უკანასკნელი მეოთხედის სამცხე-საათაბაგოს სოციალურ-ეკონომიკური, პოლიტიკური ისტორიისა და ისტორიული გეოგრაფიის არაერთი საკითხის შესასწავლად. შეიცავს ეკონომიკური ხასიათის მდიდარ მასალას სამხრეთ საქართველოს იმ ნაწილის შესახებ, რომელიც ოსმალებმა დაიპყრეს და „გურჯისტანის ვილაიეთი“ უწოდეს. დავთრის მიხედვით გურჯისტანის ვილაიეთი 8 ადმინისტრაციულ ერთეულად — ლივად (სანჯაყად) იყოფოდა. ესენი იყო: ახალციხის, ხერთვისის, ახალქალაქის, ჩილდირის, ფოცხოვის, პეტრას, ფანაკისა და დიდი არტაანის ლივები. თავის მხრივ ლივები ნაჰიებად (რაიონებად) იყო დანაწილებული, დასახლებული პუნქტების საერთო რიცხვი 1160-ს შეადგენდა. როგორც დავთრიდან ჩანს, მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობა სოფლის მეურნეობა იყო.

თითოეული სოფლისათვის მოცემულია გადასახადის საერთო რაოდენობა. შემდეგ ჩამოთვლილია გადასახადთა სახეები თანხის აღნიშვნით. მოსახლეობა ძირითადად სოფლის მეურნეობის ერთი და იმავე პროდუქტებითაა დაბეგრილი. სხვადასხვა მიზეზის გამო გურჯისტანის ვილაიეთის 53 სოფელი საერთო აღწერის გარეშე იყო დარჩენილი და არ ექვამდებარეობა ოსმალურ საგადასახადო სისტემას. დავთარში მრავლად გვხვდება ოსმალური მიწისმფლობელობისათვის დამახასიათებელი ტერმინები: ვაკუფი, თიმარი, ზიამეთი, რაც სამცხე-საათაბაგოში ოსმალური ინსტიტუტების შემოღებაზე მიუთითებს. აქ წარმოდგენილი ცნობები საგვარეულო სამემკვიდრეო საკუთრების შესახებ სანდო წყაროა ოსმალური გადასახადებისა და საგადასახადო სისტემის შესასწავლადაც. გადასახადების გარდა, მასში დასახელებულია გამოსაღებები საქონელზე, სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტებზე, წისქვილზე, კომლზე, აგრეთვე საქორწინო გამოსაღები და სხვა. აღნიშნულია სხვადასხვა საბეგრო ვალდებულებანიც. დავთარი ყურადღებას იქცევს პალეოგრაფიული და ლინგვისტური თვალსაზრისითაც. გამოსცა, თარგმნა და კომენტარი დაურთო ს. ჯიქიამ (წგნ. 1-3, 1941-1958).
გუტაპერჩოვანი მცენარეები

გუტაპერჩოვანი მცენარეები — მცენარეები, რომლებიც თავისი ცხოველმოქმედების პროცესში სპეციალურ უჯრედულ სათავსებში აგროვებენ ნახშირწყალბადს — გუტას. განსაკუთრებით დიდი სარეწაო მნიშვნელობა აქვს ტროპიკული ზონის პალაკვიუმის , პაიენისა და ბასიის გვარის ხემცენარეებს. აგრეთვე საპოტისებრთა ოჯახის მერქნიან ჯიშებს, რომლებიც იზრდებიან სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზიის ქვეყნების, ახალი გვინეისა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ხელუხლებელ ტყეებსა და პლანტაციებში. გუტა, წვნის — ლიტექსის სახით გროვდება ღერძული ორგანოებისა და ფოთლის სარძევეებში; შერეულია ხოლმე ფისებთან, შაქრებთან, პროტეინთან და მინერალურ მარილებთან.
გუჯარეთისწყალი

გუჯარეთისწყალი (აგრეთვე გუჯარულა, ჩარხისწყალი) — მდინარე ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მტკვრის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს მურყნევის მთის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 2060 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 43 კმ, აუზის ფართობი 326 კმ².

მთავარი შენაკადებია მიტარბულა და ბაკურიანისწყალი. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზაფხულსა და ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი წაღვერთან 3,24 მ³/წმ. ზამთარში დამახასიათებელია ყინულნაპირისი, თოში, ყინულსაფარი. მდინარის ნაპირებზე მრავალი სოფელია გაშენებული, მათ შორის კურორტი წაღვერი.
მახარობელ ურუშაძე

მახარობელ (მახარბელ) იესეს ძე ურუშაძე (დ. 1788, ლანჩხუთი ― გ. 1861, იქვე) ― გურიის სამთავროს აზნაური, საუკუნის ქართველი სამხედრო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
დაიბადა გურიელების სამთავრო კარის მდივან-მწიგნობრის ოჯახში. იყო გურიის უკანასკნელი მთავრის მამია -ის (სამთავროს მართავდა 1810-1826 წლებში) სიყრმის მეგობარი და თანამოაზრე. 1807-1808 წლებში აქტიურად მონაწილეობდა სეპარატისტი ფეოდალის, ლანჩხუთის მოურავის ზუბაიდელ ჟორდანიას წინააღმდეგ ბრძოლაში, რაც ზუბაიდელის დამარცხებით და სამთავრო ხელისუფლების განმტკიცებით დასრულდა. 1810 წელს, სამთავრო ტახტზე ასვლისთანავე, მამია -მ ურუშაძეს უბოძა ლანჩხუთის მამასახლისობა („ხელოსნობა“) და ზუბაიდელ ჟორდანიასეული მამული მასზე მოსახლე გლეხებით. მომდევნო წელს მას ებოძა მეორე სახელო, - გურიელების სოფელ ლესას მამულის მოურავობა.

მახარობელ ურუშაძე იყო თურქ-ოსმალთა წინააღმდეგ 1810-1812 წლების ბრძოლების და რუსეთ-ოსმალეთის 1828-1829 წლების ომის აქტიური მონაწილე. სამხედრო სამსახურიდან გადადგა პოდპორუჩიკის წოდებით. მხედრული წარჩინებისათვის მიღებული ჰქონდა: წმ. გიორგის მე-4 ხარისხის ორდენი, წმ. გიორგის და ხარისხის მედლები, ვერცხლის მედალი „ თურქეთის 1828-1829 წლების ომში გამოჩენილი მამაცობისათვის“ და ე. წ. „გიორგის ხმალი“ „მამაცობისათვის“.

მისი მეუღლე იყო მარგარიტა (მართა) თავდგირიძე (იმერეთის მეფის დავით -ის შვილიშვილის შვილი). მახარობელ ურუშაძის ჩამომავლები არიან პროფესორები აპოლონ ურუშაძე, იგორ ურუშაძე და ზურაბ ურუშაძე, პოლიტიკური მოღვაწე ავთანდილ ურუშაძე, ჟურნალისტი მარგარიტა ურუშაძე, ხელოვნებათმცოდნეები ლიორა ურუშაძე და პაოლა ურუშაძე, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი ლევან ურუშაძე და სხვ.
რობინიო

რობსონ დე სოუზა, მეტსახელად რობინიო (; დ. 25 იანვარი, 1984, სან-ვისენტი, სან-პაულუს შტატი, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, თურქული საფეხბურთო კლუბის „ისტამბულ ბაშაკშეჰირის“ თავდამსხმელი.

პირველი პროფესიონალური კონტრაქტი გააფორმა ბრაზილიურ კლუბ „სანტოსთან“ 2002 წელს, თვრამეტი წლის ასაკში. რობინიოს თამაშმა მადრიდის „რეალის“ ხელმძღვანელობის ყურადღება მიიქცია და ახალგაზრდა ბრაზილიელი 2005 წელს აღმოჩნდა მადრიდის „რეალში“. 2008 წლის 1 სექტემბერს იგი გადავიდა „მანჩესტერ სიტიში“ 42.5 მილიონი ევროს სანაცვლოდ (32.5 მილიონი გირვანქა სტერლინგი), ხოლო 2010 წელს 4 წლიანი კონტრაქტი გააფორმა „მილანთან“. მილანიდან წასვლის შემდეგ სხვადასხვა დროს თამაშობდა „გუანჩჟოუ ევერგრანდსა“ და „ატლეტიკო მინეიროში“. 2018 წელს გამოდიოდა თურქულ კლუბ „სივასპორში“. 2019 წლიდან „ისტამბულ ბაშაკშეჰირის“ შემადგენლობაშია.

2017 წლის ნოემბერში იტალიის სასამართლომ რობინიოს 22 წლის ალბანელ ქალზე განხორციელებული სექსუალური ძალადობისთვის 9 წლით პატიმრობა მიუსაჯა. მიუხედავად ამისა, ბრაზილიის კონსტიტუციის თანახმად, მისი ექსტრადირება ბრაზილიიდან იტალიაში ვერ მოხდება, რის გამოც რობინიომ შეძლო თავი აერიდებინა სასჯელისთვის.

ტიტულები
საკლუბო
სანტოსი
ბრაზილიის ჩემპიონატი სერია (2): 2002, 2004
პაულისტას ლიგა (2): 2010, 2015
ბრაზილიის თასი: 2010

რეალ მადრიდი
 -ის წლის ახალგაზრდა ფეხბურთელი: 2005
კოპა ამერიკის ოქროს ბურთი, 2007
კოპა ამერიკის ოქროს ბუცი, 2007
პაულისტას ლიგის წლის გუნდი: 2015
ბრაზილიის ჩემპიონატი სერია -ს წლის გუნდი
ლეღვთახევი

ლეღვთახევი, დაბახანა, დაბაღხანა — ძველი თბილისის ერთ-ერთი ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი. მდებარეობდა ძველი ქალაქის სამხრეთ ნაწილში, ახლანდელი კრწანისის რაიონის ტერიტორიაზე (მოიცავდა ბოტანიკური ბაღის მიდამოებს).

სახელი ეწოდა ამ ადგილებში ლეღვის ხის სიმრავლის გამო. წყაროებში პირველად მოიხსენიება 1429 წელს. ლეღვთახევი გამოყოფდა თბილისის უძველეს უბანს კალას საკუთრივ ქალაქისაგან (ახლანდელი აბანოების უბანი). გვიანდელი ფეოდალური ხანის წყაროებში გვხვდება აგრეთვე ლეღვთახევის სხვა სახელწოდებები: წავკისისხევი, სალალაკისხევი (მდინარე წავკისწყლის ანუ სალალალისწყლის სახელის მიხედვით) და დაბახანა (ლეღვთახევში გამომდინარე გოგირდის წყალში ტყავს ამუშავებდნენ მეტყავე-დაბაღები, აქედან - სახელწოდებაც დაბახანა). საუკუნეში ლეღვთახევში ბოტანიკური ბაღი გაშენდა. 2012 წელს განხორციელდა ლეღვთახევის რეკონსტრუქცია-რეაბილიტაცია.
კანონიკა

კანონიკა, კანონიკური ლიტერატურა, სასულიერო მწერლობის დარგი; მოიცავს საეკლესიო იურიდიულ ლიტერატურას, რომელიც უმაღლესი საეკლესიო ორგანოების მიერ ნებადართული იყო იურიდიულ საკითხებში პრაქტიკული ხელმძღვანელობისათვის. კანონიკის პირველი ძეგლების აღმოცენება ბიზანტიური საეკლესიო მწელობის საწყისებს უკავშირდება; კრებულებში მათი გაერთიანება ბიზანტიაში ქრისტიანობის ადრეული პერიოდიდან დაიწყო და 883 წელს ჩამოყალიბებული სახე მიიღო „ნომოკანონის“ სახით.

ქართული კანონიკური მწერლობა ექვთიმე მთაწმიდლის ( ს.) მიერ ბერძნულიდან თარგმნილი "მცირე სჯულისკანონით" იწყება. კრებულში გაერთიანებულ სხვადასხვა დროის თხზულებათაგან ცრნტრალური ადგილი უჭირავს მსოფლიო კრების კანონებს, რომელნიც საფუძვლიანად განსხვავდებიან დედნისაგან. როგორც ჩანს, ექვთიმე მთაწმიდელს შეუდგენია ნახევრად ორიგინალური კოდექსი, რომელშიც გაუერთიანებია იმდროინდელი მოქმედი საეკლესიო კანონები. საუკუნის მიწურულს ან საუკუნის დამდეგს არსენ იყალთოელმა ბერძნულიდან თარგმნა "ნომაკანონი" (883) "დიდი სჯულისკანონის" სახელწოდებით. საუკუნეში უნდა იყოს ნათარგმნი ბერძნულიდან "კითხვანი მონაზონისა ვიცნიმე, რ~თა აჴსნა გამოსცა პეტრე პატრიარქმან ხარტოფილაქსმან". კანონიკურ ძეგლად უნდა ჩაითვალის ს. ანტიოქია-იერუსალიმის პატრიარქის მიხაილის მიერ იოაკიმე ბედიელის აფხაზეთის კათალიკოსად დადგინებასთან დაკავშირებით გამოგზავნილი ეპისტოლე, ე. წ. "მცნებაჲ სასჯულოჲ". ანტონ -მა სომხურიდან თარგმნა მსოფლიო კრების (ეფესოს) აქტები (1776). ვახტანგ -ის სამართლის წიგნში სხვა მასალასთან ერთად შეტანილია "სამართალი ბერძული", რომელიც ერთ-ერთი ბიზანტიური "ნომოკანონის" (- სს.) თარგმანია.

ქართული ორიგინალური კანონიკის სათავედ უნდა მივიჩნიოთ ექვთიმე მთაწმინდლის პასუხები გიორგი ჭყონდიდლის შეკითხვებზე, რომლებშიც საეკლესიო სამართლის საკიტხებიც არის განმარტებული. ქართული კანონიკის უმნიშვნელოვანესი ძეგლია რუის-ურბნისის საეკლესიო კრების დადგენილებანი, ე. წ. „ძეგლისწერა“ . სხვა ძეგლთაგან აღსანიშნავია "კათალიკოსთა სამართალი", 1543-1549 წლებში იმერეთში მოწვეული საეკლესიო კრების კანონთა კრებული, 1762 წელს ერეკლე -ისა და იოსებ კათოლიკოსის ინიციატივით მოწვეული საეკლესიო კრების კანონთა კრებული, ანტონ -ის მიერ 1767 წელს შედგენილი კანონიკური ეპისტოლე და სხვა საეკლესიო სამართლის საკითხებს ხშირად ეხება დოკუმენტები, რომლებიც სიგელებისა და გუჯრების სახელწოდებითაა ცნობილი.
დაბლაგომი

დაბლაგომი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, გომის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: გომმუხაყრუა, გომნატეხები, დაფნარი, დობირო, ზედა ეწერი, კეთილაური, კორმაღალი, მთისძირი, ქვედა ეწერი, ცივწყალა).

მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, ბაღდათი-დაფნარის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 40 მ-ზე, სამტრედიიდან 14 კმ დაშორებით. სოფელში გამოვლენილია კირის ნედლეულის საბადო. სოფლის თავზე არის ძველი ციხის ნანგრევები.

ისტორია
დაბლაგომის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის ნასახლარი, ანტიკური ხანის სამაროვანი და ნასახლართა ნაშთები. აღმოჩენილი მასალა მოწმობს, რომ დაბლაგომი ანტიკური ხანის კოლხეთის სამეფოს ქალაქური ტიპის მნიშვნელოვანი სავაჭრო და სახელოსნო ცენტრი იყო. განსაკუთრებით დაწინაურებული იყო კერამიკული წარმოება. სოფელი ისტორიულად და გეოგრაფიულად მიეკუთვნებოდა საჩინოს მხარეს, გვიან შუა საუკუნეებში გარკვეული პერიოდი შედიოდა საჯავახოს მხარეში. სოფელში იდგა უფლის მირქმის სახელობის ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 895 ადამიანი.

განათლება
დაწყებითი სკოლა დაბლაგომში 1918 წელს გაიხსნა. 1933 წლიდან სკოლა არასრულ საშუალო, ხოლო 1994 წლიდან - საშუალო სკოლად გადაკეთდა. სკოლაში დადიან შემდეგი სოფლებიდან: საკუთრივ დაბლაგომი, კეთილაური, ცივწყალა, დაფნარი. სოფელში მოქმედებს საბავშვო ბაღი.
ავოგადროს რიცხვი

ავოგადროს რიცხვი (აღნიშნა: _, ; მოლი−1) — ფიზიკური მუდმივა, რომელიც რიცხობრივად ტოლია მოლეკულების რიცხვისა ნებისმიერი ნივთიერების ერთ გრამ-მოლეკულაში ან ატომების რიცხვისა მარტივი ნივთიერების ერთ გრამ-ატომში. ადრე განსაზღვრული იყო, როგორც ატომების რაოდენობა 12 გრამ სუფთა ნახშირბად-12-ის იზოტოპში.

ავოგადროს რიცხვი ერთ-ერთი უნივერსალური მუდმივაა, რომელსაც იყენებენ მრავალი ფიზიკური სიდიდის (ბოლცმანის მუდმივა, ფარადეის რიცხვი და სხვა) მნიშვნელობათა განსაზღვრისას. ავოგადროს რიცხვია:

_{}= მოლი−1
სიდიდე

სიდიდე — ერთ-ერთი ძირითადი მათემატიკური ცნება, რომლის მნიშვნელობა მათემატიკის განვითარებასთან ერთად განიცდიდა განზოგადებას.

ჯერ კიდევ ევკლიდეს „საწყისებში“ იყო ნათლად ჩამოყალიბებული თვისებები იმ სიდიდეებისა, რომლებსაც ამჟამად სხვა განზოგადებისაგან განსხვავებით, დადებით სკალარულ სიდიდეებს უწოდებენ.
სიდიდის ეს პირველსაწყისი ცნება არის უშუალო განზოგადება უფრო კონკრეტული ცნებებისა: სიგრძის, ფართობის, მოცულობისა და ა.შ.

უფრო ზოგადი გაგებით, სიდიდეს უწოდებენ აგრეთვე ვექტორს, ტენზორს და სხვა არასკალარულ სიდიდეებს. ასეთი სიდიდეები შეიძლება შევკრიბოთ, მაგრამ მათთვის აზრს კარგავს უტოლობის მიმართება (<).
განზოგადება

ლოგიკაში
ზოგადობისა და არსებობის დებულებათა გამოყვანა და დასაბუთება ან დედუქციურ თეორიაში ზოგადობისა და არსებობის კვანტორებისათვის პოსტულირებული წესების თანახმად, ანდა ცდას მონაცემების მიხედვით (იხ. ინდუქცია);
ტრადიციულ ლოგიკაში — სახეობრივი ცნებიდან გვარობრივ ცნებაზე გადასვლა ზოგიერთი სახეობრივი ნიშნის გამორიცხვის გზით (იხ. ცნება).

შემეცნების თეორიაში
მეცნიერული შემეცნების ერთ-ერთი ძირითადი საშუალებაა — ერთეულიდან, ნაკლებ ზოგადიდან ან დაბალი დონის აბსტრაქციიდან ზოგადზე, უფრო ზოგადზე, მაღალი დონის აბსტრაქციაზე გადასვლა საგანთა საერთო თვისებების, მიმართებების, განვითარების ტენდენციების და ა.შ. გამოვლენის საფუძველზე.

განზოგადება მთელი სისრულით მეცნიერული განვითარების პროცესში ხდება (სითბოს ცნებიდან ენერგიის ცნებაზე გადასვლა ან ევკლიდეს გეომეტრიიდან არაევკლიდურ გეომეტრიებზე გადასვლა და სხვ.) იმისდა მიხედვით, თუ როგორია, თუ როგორია შესამეცნებელ საგანთა არე და კვლევის ამოცანები, არსებობს სხვადასხვა დონე — ემპირიული მასალის განზოგადება, უკვე შემუშავებული ცნებების განზოგადება, არსებული თეორიების განზოგადება და სხვ. (იხ. აგრეთვე აზროვნება).
კაცია ჩიქოვანი

კაცია ჩიქოვანი, ჩიქვანი (გ. 1681-1682 მიჯნა) — იმერეთის სამეფოს ვეზირი. აღზევდა ლევან დადიანის დროს - 1661-1680. მოკლე დროში გორდელ აზნაურს იმერეთის მეფემ ბაგრატ -მ ვეზირობა მისცა, ლეჩხუმი და საინასარიძო უბოძა. მალე ჩიქოვანი სამთავროს კარის „უფროსი და ვეზირი“ გახდა. დადიანმა სალიპარტიანო (ოდიშის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი, მდინარე ტეხურის ორსავე ნაპირას) მისცა და, როგორც ამ კუთხის მფლობელი, ლიპარტიანად აღიარა. ჩიქოვანის დაწინაურებას ხელი შეიწყო იმერეთის მეფისა და დადიანის კონფლიქტმა ლეჩხუმის გამო. ისინი ცდილობდნენ თავიანთ სასარგებლოვ გამოეყენებინათ ჩიქოვანი, მას კი საკუთარი ინტერესები ჰქონდა - დაუნდობლად ანადგურებდა თავის მეტოქეებს, ოდიშის ძირძველ წარჩინებულ საგვარეულოთა წარმომადგენლებს, თვით დადიანთა სახლის წევრებსაც, და თავის მემკვიდრეებს გადადიანებისაკენ უკაფავდა გზას.

1704 წელს ჩიქოვანის ინიციატივით მისი შვილიშვილი კაცია დადიანად აკურთხეს და ამიერიდან ოდიშის სამთავროში ახალი, ჩიქვანთა დინასტია გადადიანდა. დაკრძალულია მარტვილის მონასტერში.