iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1822

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1822 მიიღეს 2008 წლის 30 ივნისს.

რეზოლუცია
უშიშროების საბჭომ 18 თვით გააგრძელა ნიუ-იორკში ბაზირებული იმ მონიტორინგის ჯგუფის მანდატი, რომელიც ზედამხედველობას უწევს საბჭოს მიერ დაწესებულ სანქციებს ალ-კაიდას, ოსამა ბინ ლადენის, თალიბანისა და მათთან დაკავშირებული პირების წინააღმდეგ. ამასთანავე, საბჭომ შეიმუშავა „გამჭვირვალე და სამართლიანი პროცედურები“ იმ პირთა ერთიანი სიის საწარმოებლად, რომლებზეც აღნიშნული სანქციები ვრცელდება.

გაეროს წესდების თავის შესაბამისად ერთხმად მიღებული 1822-ე რეზოლუციით (2008), საბჭომ დაადგინა, რომ ყველა სახელმწიფომ უნდა გამოიყენოს 1267 (1999), 1333 (2000) და 1390 (2002) რეზოლუციებით განსაზღვრული სანქციების ერთობლიობა, რაც მოიცავს აქტივების გაყინვას, გადაადგილების შეზღუდვასა და იარაღის ემბარგოს.

საბჭომ დაავალა 1267-ე რეზოლუციის საფუძველზე შექმნილ კომიტეტს, მონიტორინგის ჯგუფის დახმარებით, საკუთარ ვებგვერდზე ხელმისაწვდომი გახადოს საჯაროდ გამოსაქვეყნებელი მიზეზები კონკრეტული პირებისა თუ ორგანიზაციების სიაში შეყვანის შესახებ. იმ ქვეყანამ, სადაც სავარაუდოდ იმყოფება სიაში შეყვანილი პირი ან ორგანიზაცია, და იმ ქვეყანამ, რომლის მოქალაქედაც ითვლება აღნიშნული პირი, უნდა აცნობოს მას სიაში შეყვანისა და ამ გადაწყვეტილების საჯარო საფუძვლების შესახებ.

რეზოლუციის სხვა პირობების თანახმად, საბჭომ დაავალა 1267-ე კომიტეტს, 2010 წლის 30 ივნისამდე გადახედოს ერთიან სიაში არსებულ ყველა სახელს, რათა უზრუნველყოფილ იქნას სიის მაქსიმალური სიზუსტე და დადასტურდეს სიაში მათი ყოფნის მართლზომიერება. საბჭომ ასევე განაცხადა, რომ ამ მიმოხილვის დასრულების შემდეგ, კომიტეტმა ყოველწლიურად უნდა გადახედოს ყველა იმ სახელს, რომელიც ბოლო სამი ან მეტი წლის განმავლობაში არ გადამოწმებულა.

საბჭომ მოუწოდა კომიტეტს, კვლავაც უზრუნველყოს სამართლიანი და გამჭვირვალე პროცედურების არსებობა სიაში პირთა და ორგანიზაციათა შეყვანის, იქიდან ამოღებისა და ჰუმანიტარული გამონაკლისების დაშვების მიზნით.

ტექსტის მიღების შემდეგ სიტყვით გამოსვლისას, კოსტა-რიკის წარმომადგენელმა ხაზი გაუსვა ტერორიზმის წინააღმდეგ მკაცრი ზომების გატარების აუცილებლობას, თუმცა აღნიშნა, რომ ეს უნდა მოხდეს საერთაშორისო სამართლისა და გაეროს წესდების ფარგლებში, სადაც გაეროს ყველა ორგანოს თავისი შესაბამისი როლი ექნება. ამ მიზეზით, ტერორიზმთან ბრძოლის სამართლებრივი მექანიზმები გენერალურ ასამბლეასთან კოორდინაციით უნდა შემუშავდეს.

მიუხედავად იმისა, რომ მან მოიწონა რეზოლუციის ის დებულებები, რომლებიც სანქცირებული პირების სიაში შეყვანის მიზეზების წარდგენას მოითხოვს, მანვე აღნიშნა, რომ 28-ე პარაგრაფში აღწერილი მექანიზმები არ იყო საკმარისად ძლიერი სიიდან ამოღებისა და სიაში შეყვანის არსებული მეთოდების გასაუმჯობესებლად. ამის გამო, მან მოუწოდა საბჭოს, სერიოზულად განიხილოს სხვა წინადადებები სიაში მყოფი პირების უფლებების დასაცავად.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1828

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1828 მიიღეს 2008 წლის 31 ივლისს.

რეზოლუცია
აფრიკის კავშირისა და გაეროს დარფურში ჰიბრიდული ოპერაციის მანდატის ამოწურვამდე ორ საათზე ნაკლები დრო რჩებოდა, როდესაც უშიშროების საბჭომ ხანგრძლივი კონსულტაციების შემდეგ მისი მანდატი დამატებით 12 თვით გაახანგრძლივა.
საბჭომ რეზოლუცია 1828 (2008) 14 მომხრე ხმით მიიღო, ხოლო ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა ხმის მიცემისგან თავი შეიკავა. მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ის წარმომადგენელი მიესალმა და მხარი დაუჭირა მანდატის გაგრძელებას, მან განაცხადა, რომ თავი შეიკავა იმის გამო, რომ რეზოლუციის ფორმულირება არასწორ სიგნალს გაუგზავნიდა სუდანის პრეზიდენტ ომარ ალ-ბაშირს და ძირს გამოუთხრიდა მისი და სხვა პირების მართლმსაჯულების წინაშე წარდგენის მცდელობებს.

რამდენიმე სხვა მომხსენებელმა ყურადღება გაამახვილა რეზოლუციის პრეამბულის მე-9 პარაგრაფზე, რომლითაც საბჭომ მხედველობაში მიიღო აფრიკის კავშირისა და საბჭოს რამდენიმე წევრის შეშფოთება მოსალოდნელი მოვლენების შესახებ. ეს შეშფოთება მოჰყვა სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს პროკურორის მიერ სუდანის პრეზიდენტის დაპატიმრების ორდერის მოთხოვნას გენოციდის, ომის დანაშაულებისა და კაცობრიობის წინაშე ჩადენილი დანაშაულების ბრალდებით.

რუსეთის ფედერაციის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ მას სერიოზული შეშფოთება ჰქონდა იმ უარყოფით განვითარებასთან დაკავშირებით, რაც შესაძლოა პროკურორის მოთხოვნას მოჰყოლოდა. მისი თქმით, არ იყო გამორიცხული, რომ რადიკალურ მეამბოხე ჯგუფებს ეს სიტუაცია გამოეყენებინათ დარფურში მთავრობის წინააღმდეგ კამპანიის გასაძლიერებლად.

ამის საპირისპიროდ, ბელგიის წარმომადგენელი იმ დელეგატთა შორის იყო, რომლებსაც სურდათ უფრო მკაცრი ფორმულირებები დაუსჯელობის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ. მან მხარდაჭერა გამოუცხადა სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს საქმიანობასა და საერთაშორისო მართლმსაჯულების აღსრულებას. ბელგია მოუთმენლად ელოდა წინასასამართლო პალატის გადაწყვეტილებას მთავარი პროკურორის საბრალდებო მოთხოვნასთან დაკავშირებით.

გაერთიანებული სამეფოს წარმომადგენელმა, რომელიც რეზოლუციის ინიციატორი იყო, განაცხადა, რომ საბჭოს არ დაუკავებია პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, უნდა ემოქმედა თუ არა პროკურორის წინადადებაზე სუდანის პრეზიდენტის წინააღმდეგ ბრალის წარდგენის შესახებ. მისი თქმით, მართებული არ იყო ამ საკითხის განხილვა მანდატის გაგრძელების რეზოლუციის ფარგლებში. 1593-ე რეზოლუციით (2005) საბჭომ დაადგინა, რომ დარფურში არსებული ვითარება საჭიროებდა სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს მიერ გამოძიებას, თუმცა ამ საკითხზე მსჯელობა წარმოშობდა ღრმა კითხვებს მშვიდობასა და მართლმსაჯულებას შორის ურთიერთმიმართების შესახებ, რაშიც საბჭო არ უნდა აჩქარებულიყო.
რესურსები ინტერნეტშიი
 .
პელეგრინო არეტუზი

პელეგრინო არეტუზი (; დაახლ. 1460 — 20 ნოემბერი, 1523), ასევე ცნობილი როგორც პელეგრინი და მოდენა და პელეგრინო მუნარი — იტალიელი მხატვარი, მაღალი აღორძინების პერიოდის წარმომადგენელი.

მოგვიანებით მას შეუკვეთეს ფრესკების შექმნა სანტ-ეუშტაკიოს ეკლესიასა და სან-ჯაკომო დელი სპანიოლის ეკლესიაში, რომლებიც რომში მდებარეობს.

ბიოგრაფია
იგი დაიბადა მოდენაში. მხატვრობის საწყისი განათლება მიიღო მამისგან, ჯოვანი მუნარისგან. დაახლოებით 1509 წელს პელეგრინო გაემგზავრა რომში, სადაც რაფაელის თანაშემწედ მუშაობდა ვატიკანში.

მისი თანამედროვე პოეტები პელეგრინო არეტუზის ნიჭიერ და გამორჩეულად ლამაზ ახალგაზრდა მხატვრად მოიხსენიებდნენ. მისი მხატვრული განათლების შესახებ ზუსტი ცნობები თითქმის არ არსებობს, რადგან მამამისის, ჯოვანი მუნარის ნამუშევრების უმეტესობამ დღემდე ვერ მოაღწია. ხელოვნებათმცოდნეები მის სტილს ფერარის ფერწერულ სკოლას და ერკოლე დე’ რობერტის გავლენით ჩამოყალიბებულ მხატვრებს უკავშირებენ.

პელეგრინო არეტუზი 1523 წლის 20 ნოემბერს მოკლეს იმ ახალგაზრდის ნათესავებმა, რომელიც მისმა შვილმა მოკლა.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1871

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1871 მიიღეს 2009 წლის 30 აპრილს.
რეზოლუცია
უშიშროების საბჭომ დასავლეთ საჰარაში რეფერენდუმის ჩატარების საკითხზე გაეროს მისიის მანდატი ერთი წლით, 2010 წლის 30 აპრილამდე გააგრძელა.

1871-ე რეზოლუციის (2009) მიღებით (ზეპირსიტყვიერი შესწორებების გათვალისწინებით), საბჭომ მოუწოდა მხარეებს, გენერალური მდივნის ეგიდით, წინასწარი პირობების გარეშე და კეთილსინდისიერად გააგრძელონ მოლაპარაკებები სამართლიანი, გრძელვადიანი და ურთიერთმისაღები პოლიტიკური გადაწყვეტის მისაღწევად. ეს გადაწყვეტილება უნდა ითვალისწინებდეს დასავლეთ საჰარის ხალხის თვითგამორკვევას იმ შეთანხმებების ფარგლებში, რომლებიც შეესაბამება გაეროს წესდების პრინციპებსა და მიზნებს.

საბჭო მიესალმა მხარეთა თანხმობას პირადი წარმომადგენლის წინადადებაზე — მცირე ფორმატის, არაფორმალური შეხვედრების გამართვის შესახებ მოლაპარაკებების მეხუთე რაუნდის მოსამზადებლად. საბჭომ კიდევ ერთხელ დაადასტურა წინა ანგარიშის რეკომენდაცია, რომ მოლაპარაკებებში პროგრესის მისაღწევად მხარეების მხრიდან აუცილებელია რეალიზმი და კომპრომისის სულისკვეთება. მან მოუწოდა მხარეებს, გააგრძელონ მუშაობა დიალოგისთვის ხელსაყრელ ატმოსფეროში, რათა გადავიდნენ მოლაპარაკებების უფრო ინტენსიურ და შინაარსობრივ ეტაპზე.

რეზოლუციის მიღების შემდეგ, მომხსენებლებმა კმაყოფილება გამოხატეს კენჭისყრის ერთსულოვნების გამო, რაც მხარეებისთვის არის გზავნილი, რომ მოლაპარაკებებში პროგრესი უნდა იქნას მიღწეული. ამ თვალსაზრისით, მათ მხარი დაუჭირეს სპეციალური წარმომადგენლის წინადადებას მცირე არაფორმალური შეხვედრების გამართვის შესახებ, მანამ, სანამ მანჰასეტში მოლაპარაკებების მეხუთე რაუნდი დაიწყება.

ზოგიერთმა მომხსენებელმა ხაზი გაუსვა ადამიანის უფლებების პატივისცემის მნიშვნელობას და ამ კონტექსტში მიესალმა პრეამბულის მე-7 და მე-8 პარაგრაფებს (ზეპირსიტყვიერი შესწორებებით). თუმცა, კოსტა-რიკის წარმომადგენელმა, რომელმაც აღნიშნა, რომ შედეგის მისაღწევად პოლიტიკური ნება არის მედიაციის საფუძველი (რაც თავის მხრივ გაეროს წესდებისა და ადამიანის უფლებების აბსოლუტურ პატივისცემას უნდა ეფუძნებოდეს), სინანული გამოთქვა იმის გამო, რომ ტექსტში არ აისახა მისი წინადადება. ეს წინადადება ითვალისწინებდა ანგარიშის მოთხოვნას დასავლეთ საჰარაში ადამიანის უფლებათა უმაღლესი კომისრის ძალისხმევის შესახებ და ეფუძნებოდა გენერალური მდივნის ბოლო ორ ანგარიშში მოცემულ რეკომენდაციებს.
რსეურსები ინტერნეტი
 .
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1873

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1873 მიიღეს 2009 წლის 29 მაისს.

რეზოლუცია
უშიშროების საბჭომ დღეს დეკემბრის შუა რიცხვებამდე გააგრძელა კვიპროსში გაეროს ხანგრძლივი სამშვიდობო მისია. საბჭომ კატეგორიულად მოუწოდა კვიპროსელი ბერძნებისა და კვიპროსელი თურქების ლიდერებს, გააძლიერონ დინამიკა გაეროს მიერ მხარდაჭერილ მოლაპარაკებებში, რომელთა მიზანია დაყოფილი კუნძულოვანი სახელმწიფოს რეუნიფიკაცია (გაერთიანება).

14 მომხრე ხმით (თურქეთი წინააღმდეგი), საბჭომ მიიღო რეზოლუცია 1873 (2009), რომელშიც ხაზგასმით აღინიშნა, რომ ახლა არსებობდა „გადამწყვეტი პროგრესის მიღწევის იშვიათი შესაძლებლობა“. საბჭომ კიდევ ერთხელ დაადასტურა გაეროს წამყვანი როლი მხარეების დახმარებაში, რათა კვიპროსის კონფლიქტი და კუნძულის დაყოფა ყოვლისმომცველი და მყარი შეთანხმებით დასრულდეს.

თავისი უარყოფითი ხმის განმარტებისას, თურქეთის (როგორც არამუდმივი წევრის) წარმომადგენელმა საბჭოს შეახსენა, რომ 1963 წლის შემდეგ არ არსებულა ერთობლივი და კონსტიტუციური მთავრობა, რომელიც მთელ კვიპროსს წარმოადგენდა როგორც სამართლებრივად, ისე ფუნქციურად. მისი თქმით, ორი ხალხი ცალ-ცალკე, საკუთარი ადმინისტრაციების ქვეშ ცხოვრობდა.

მან აღნიშნა, რომ 186-ე რეზოლუცია (1964), რომელმაც თავდაპირველად დააფუძნა კვიპროსში გაეროს სამშვიდობო ძალები „კვიპროსელი თურქების წინააღმდეგ ბერძენი კვიპროსელების შეიარაღებული თავდასხმის შემდეგ“, არ ყოფილა აღიარებული არც კვიპროსელი თურქების მხარისა და არც თურქეთის მიერ. ეს ტექსტი, ისევე როგორც საბჭოს შემდგომი გადაწყვეტილებები, მოიხსენიებდა „კვიპროსის მთავრობას“, რომელიც სინამდვილეში 1963 წლიდან მხოლოდ ბერძენ კვიპროსელებს წარმოადგენდა. გარდა ამისა, მისი თქმით, -ს ორივე მხარის ღია თანხმობით უნდა ემოქმედა.

თურქეთის წარმომადგენლის განცხადებით, ეს „მცდარი მიდგომა“ — აღნიშნული ადმინისტრაციის კვიპროსის ერთადერთ მთავრობად მიჩნევა — ბოლო 45 წლის განმავლობაში ყოვლისმომცველი და მყარი გადაწყვეტის პოვნის ერთადერთ დაბრკოლებას წარმოადგენდა. თურქეთი არასოდეს ყოფილა -ის დაფუძნების მიზნის წინააღმდეგი, თუმცა მას ჰქონდა ეჭვები რეზოლუციების მიღების წესსა და მათში გამოყენებულ ტერმინოლოგიასთან დაკავშირებით. მან აღნიშნა, რომ სამშვიდობო ძალები კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში დიდი ხანია ფუნქციონირებდნენ თურქული მხარის აქტიური მონაწილეობით. სწორედ ამ „პრინციპული მიზეზების“ გამო მისცა თურქეთმა რეზოლუციის წინააღმდეგ ხმა. თურქეთი კვლავაც მოელის იმ დღეს, როდესაც მიღწეული იქნება მყარი გადაწყვეტა პარტნიორობისა და ბიზონალური (ორზონიანი), ბიკომუნალური (ორთემიანი) ფედერაციის საფუძველზე.
ტერარიუმი

ტერარიუმი (<) — ხმელეთის წვრილი ცხოველების (უმეტესად ამფიბიებისა და ქვეწარმავლების) სამყოფად და მათზე დასაკვირვებლად განკუთვნილი სათავსი. ჩვეულებრივ, ტერარიუმს აწყობენ ყუთში, რომელსაც მინის ან მავთულბადის კედლები აქვს, იატაკზე მოყრილია ქვიშა ან მიწა, ქვები, დარგულია ხავსი, აგრეთვე სხვა მცენარეები, დგას წყლიანი ჭურჭელი. ტერარიუმში ხელოვნური განათების გარდა აუცილებელია დღის (სასურველია მზის) სინათლე, მუდმივი ტემპერატურა, სინოტივე და სუფთა ჰაერი.

ზოგიერთი ტერარიუმისთვის შემორაგვავენ მიწის პატარა ნაკვეთს და ცხოველები ბუნებრივ პირობებში ჰყავთ.
აკვარიუმი

აკვარიუმი ( < ) — მინისკედლებიანი ან მთლიანი მინის ჭურჭელი, რომელშიც წყლის ცხოველებსა და მცენარეებს აშენებენ. აკვარიუმი შეიძლება სულ სხვადასხვა ფორმისა და ზომის იყოს იმისდა მიხედვით, თუ როგორია სააკვარიუმო ობიექტის დანიშნულება და შენახვის პირობები. თევზების არსებობისათვის აკვარიუმში აუცილებელია ჟანგბადისა და სათანადო მარილთა ხსნარის დამატება. ჟანგბადით წყლის გასამდიდრებლად აკვარიუმში წყალმცენარეებს ათავსებენ და დღე-ღამეში 10-12 სთ ანათებენ. სინათლეზე მცენარეები ითვისებენ აკვარიუმის თევზების მიერ გამოყოფილ ნახშირორჟანგს, შეიწოვენ წყლის ორგანულ და არაორგანულ ნივთიერებებს და, თავის მხრივ, გამოყოფენ ჟანგბადს. აკვარიუმის ფსკერი უნდა სუფთაედებოდეს დაგროვილი ნარჩენებისაგან, კედლები იწმინდებოდეს და ჭურჭელს წყალი ემატებოდეს. გრუნტად უმჯობესია კარგად გარეცხილი მდინარის ქვიშა. მცენარეებიდან აკვარიუმში ამრავლებენ სალვინიას, წყლის სალათას, ელოდეას, ფრთაფოთოლას, ვალისნერიას, ისარასა და სხვებს; აკვარიუმი ზრდის ოთახში ჰაერის ტენიანობას.

სპეც დაწესებულება ზღვისა და მტკნარი წყლის ფაუნისა და ფლორის წარმომადგენელთა შესანახად, შესასწავლად და სადემონსტრაციოდ. ასეთი აკვარიუმის მოწყობა დაიწყეს საუკუნეში (სევასტოპოლი, 1871; ნეაპოლი, 1872). ზღვის ზოგიერთ აკვარიუმს ოკეანარიუმს უწოდებენ. საკმაოდ კარგად გამართული და მრავალი ცხოველით დასახლებულია ბათუმის აკვარიუმი.
ასპროგია

ასპროგია — სოფელი კვიპროსში, პაფოსის რაიონში. ის მდებარეობს პოლისიდან 11 კილომეტრით სამხრეთით, ხოლო ქალაქ პაფოსიდან — 24 კილომეტრით ჩრდილოეთით. ასპროგია შერეული მოსახლეობის მქონე სოფელი იყო, რომელსაც 1958 წელს, „თაქსიმის“ პოლიტიკის ფარგლებში, თურქული სახელი „აქთეპე“ ეწოდა. სოფლის თურქულმა მოსახლეობამ დასახლება 1964 წელს დატოვა.

2011 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფლის მოსახლეობა 60 ადამიანს შეადგენს.
აბუ ჯაფარ აშინასი

აბუ ჯაფარ აშინასი (; დ. უცნობია — გ. 17 ან 19 დეკემბერი, 844, სამარა) — აბასიანთა სახალიფოს სამხედრო ლიდერი და სახელმწიფო მოღვაწე თურქული წარმოშობის, ხალიფა ალ-მუთასიმის მეთაურობით თურქული სამხედრო ელიტის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი წარმომადგენელი. იგი ითვლება აბასიანთა თურქული გვარდიის ერთ-ერთ პირველ და ყველაზე მნიშვნელოვან წევრად, რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სახალიფოს საუკუნის პოლიტიკურ და სამხედრო სისტემაში.

სახელი „აშინასის“ წარმოშობა კვლავ სამეცნიერო კამათის საგანია. ზოგიერთი მკვლევარი მას სპარსულ ძირს „შინას“ („მცოდნე“) უკავშირებს, ზოგი კი აშინას თურქულ მმართველ კლანთან კავშირს ვარაუდობს. თუმცა, ამ ვერსიას ისტორიკოსებს შორის უნივერსალური აღიარება არ მიუღია.

აშინასის ცნობადობა ალ-მუთასიმის მეფობის დროს გაიზარდა, როდესაც თურქი სამხედრო მეთაურების გავლენა აბასიანთა სახალიფოს არმიასა და სამთავრობო აპარატზე გაიზარდა. ისეთ სამხედრო ლიდერებთან ერთად, როგორებიც არიან იტაჰი და ალ-აფშინი, აშინასი სახალიფოს კარზე მნიშვნელოვანი ფიგურა გახდა.

834 წელს იგი ეგვიპტის გუბერნატორად დაინიშნა და ახალი დედაქალაქის, სამარას დაარსების შემდეგ, მან ქალაქის დასავლეთ ნაწილში მიწა მიიღო, სადაც საკუთარი სასახლე ააშენა, რომელიც დარ აშინასის სახელით იყო ცნობილი. 838 წელს მისი ძალაუფლება ლევანტსა და ზემო მესოპოტამიაზე გავრცელდა. აშინასმა მონაწილეობა მიიღო არაერთ სამხედრო კამპანიაში, მათ შორის ამორიუმის ალყაში.

ალ-მუთასიმმა ნდობა გამოხატა აშინასის მიმართ და არაერთხელ გამოავლინა განსაკუთრებული პოზიცია. 839 წელს ხალიფა დაესწრო აშინასის ქალიშვილის, უტრანჯას და ვაჟის, ალ-აფშინის ქორწილს. შუა საუკუნეების ავტორების ცნობით, მისი მეფობის ბოლო წლებში ალ-მუთასიმმა აშინასს დიდი ფულადი ჯილდო გადასცა, რომელიც ათობით მილიონი დირჰემი იყო.

ხალიფა ალ-ვასიკის ტახტზე ასვლის შემდეგ, აშინასის გავლენა კიდევ უფრო გაძლიერდა. ის ეფექტურად აკონტროლებდა აბასიანთა სახალიფოს დასავლეთ პროვინციებს და თურქული სამხედრო არისტოკრატიის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან წარმომადგენელად რჩებოდა.

აშინასი 844 წლის დეკემბერში სამარაში გარდაიცვალა.
იტაჰ ალ-ხაზარი

იტაჰ ალ-ხაზარი (; დ. უცნობია — გ. 849) — აბასიანთა სახალიფოს სამხედრო ლიდერი და სახელმწიფო მოღვაწე ხაზარული წარმოშობის, საუკუნის თურქული სამხედრო ელიტის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი წარმომადგენელი. ის მსახურობდა ხალიფების ალ-მუთასიმის, ალ-ვასიკისა და ალ-მუთავაქილის ხელმძღვანელობით.

ბიოგრაფია
იტაჰი წარმოშობით ხაზარი იყო. თავდაპირველად, იგი მონა იყო და სალამ ალ-აბრაშ ალ-ხადიმის სამზარეულოში მსახურობდა, რის გამოც მას მეტსახელი „ატ-ტაბა“ („მზარეული“) შეარქვეს. 815 წელს მომავალმა ხალიფა ალ-მუთასიმმა ის ღულამად შეიძინა. მისი სამხედრო და ადმინისტრაციული უნარების წყალობით, იტაჰი ცნობილი გახდა და აბასიანთა კარზე ჩამოყალიბებულ თურქულ გვარდიაში უფროს მეთაურად დაინიშნა.

ალ-მუთასიმის მმართველობის დროს, იტაჰმა მონაწილეობა მიიღო რამდენიმე სამხედრო კამპანიაში, მათ შორის ამორიუმის ალყაში. ის ასევე სამარაში შურტას უფროსი იყო და ხალიფას პირად გვარდიას მეთაურობდა.

იტაჰმა უდიდესი პოლიტიკური გავლენა ხალიფა ალ-ვასიკის დროს მიაღწია. სამხედრო მეთაურ აბუ ჯაფარ აშინასთან ერთად, ის სახალიფოს მმართველობის მთავარი ფიგურა გახდა. ამ პერიოდში იტაჰი იემენისა და ეგვიპტის გუბერნატორის თანამდებობებს იკავებდა და, შუა საუკუნეების მემატიანეების ცნობით, აკონტროლებდა ხორასანს, სინდს და მდინარე ტიგროსის გასწვრივ მდებარე ტერიტორიებს. ის ასევე ჰაჯიბის, სასახლის გვარდიის უფროსისა და ბარიდის, სახელმწიფო საფოსტო და სადაზვერვო სამსახურის უფროსის თანამდებობას ასრულებდა.

თავად იტაჰის გავლენა მალევე შემცირდა. 848 წელს იგი დაარწმუნეს ჰაჯზე წასულიყო, რაც ფაქტობრივად მის დროებით გადაყენებას ნიშნავდა. 849 წელს მომლოცველობიდან დაბრუნების შემდეგ, იგი დააპატიმრეს და ქონება ჩამოართვეს. წყაროების ცნობით, მის საკუთრებაში დაახლოებით ერთი მილიონი ოქროს დინარი იპოვეს. იტაჰი დააპატიმრეს და იმავე წელს გარდაიცვალა, სავარაუდოდ, წყურვილით.
აქსილუ

აქსილუ — სოფელი კვიპროსში, პაფოსის რაიონში, რომელიც მდებარეობს აჩელეიადან 12 კმ-ით ჩრდილოეთით.

სახელი
სახელი აქსილუ ნიშნავს „უხოეს“ (ხის გარეშე). 1958 წელს კვიპროსელმა თურქებმა თემს უწოდეს სახელი აქსუ , რაც „თეთრ წყალს“ ნიშნავს.

გეოგრაფია
აქსილუ მდებარეობს ხმელთაშუა ზღვის კუნძულ კვიპროსის დასავლეთით, დაახლოებით 350 მეტრის სიმაღლეზე, პაფოსიდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 15 კილომეტრში, ლიმასოლიდან ჩრდილო-დასავლეთით 67 კილომეტრში და ნიქოზიიდან 150 კილომეტრის დაშორებით. მუნიციპალიტეტის ტერიტორია, რომლის ფართობი 6,09725 კვადრატული კილომეტრია, ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით ესაზღვრება ელედიოს, სამხრეთით — ნატას, დასავლეთით — ეპისკოპის, ხოლო ჩრდილო-დასავლეთით — კალეპიასა და პიტარგუს. სოფელში მოხვედრა შესაძლებელია 606 და 622 გზების საშუალებით.
თბილისის ცენტრალური არქივი

თბილისის ცენტრალური არქივი — საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, საქართველოს ეროვნული არქივის ტერიტორიული ორგანო, რომლის სამოქმედო ტერიტორიაა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტი. მდებარეობს თბილისში, სერგო ზაქარიაძის ქუჩაზე (№4).

ისტორია
შეიქმნა 1921 წლის 21 თებერვალს ქალაქის თვითმმართველობის საუწყებო არქივის ბაზაზე, როგორც თბილისის საქალაქო არქივი. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, 1921 წლის 18 აგვისტოს ეწოდა ქალაქის რევკომის სამმართველოს საინფორმაციო ნაწილის სექცია და თბილისის რევკომის საკომენდანტო შენობის პირველ სართულზე ორი ოთახი დაეთმო. აქ თავმოყრილი იყო თბილისის ადგილობრივი თვითმმართველობის 1840–1920 წლების დოკუმენტები. 1921 წ. 14 დეკემბერს არქივი თბილისის მუშათა, გლეხთა და წითელარმიელთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საუწყებო არქივი გახდა. საქართველოს ცენტრალური აღმასკომის 1926 წ. 1 სექტემბრის დადგენილების საფუძველზე ჩამოყალიბდა სამაზრო საარქივო ბიუროდ, ხოლო 1933 წ. აპრილს გადაკეთდა მუნიციპალურ არქივად. 1937 წ. 1 თებერვალს მუნიციპალურ არქივს ეწოდა თბილისის საქალაქო არქივი. ის საკომენდანტო შენობიდან პ. ჩაიკოვსკის ქ. №11-ში გადაიტანეს და ოთხ ოთახში განათავსეს. 1939 წ. 25 აპრილიდან იგი შინაგან საქმეთა სახელმწიფო კომისარიატის გამგებლობაში გადავიდა. საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1963 წ. 23 აგვისტოს დადგენილებით, თბილისის საქალაქო არქივი მუდმივი შემადგენლობის არქივი გახდა.

თბილისის მშრომელთა დეპუტატების აღმასკომის 1972 წ. 16 აგვისტოს განკარგულებით არქივს გადაეცა სპეციალური პროექტით აშენებული ახალი ხუთსართულიანი შენობა. საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1979 წ. 8 ივნისის განკარგულებით, ამავე წლის 1 ივლისიდან არქივი თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის უშუალო დაქვემდებარებაში გადავიდა და ეწოდა თბილისის საქალაქო სახელმწიფო არქივი, ხოლო ქ. თბილისის მერიის საქალაქო კოლეგიის 1996 წლის 15 მარტის დადგენილებით — თბილისის ცენტრალური სახელმწიფო არქივი. 2006 წ. 29 დეკემბერს მიღებული საქართველოს კანონის „ეროვნული საარქივო ფონდისა და ეროვნული არქივის შესახებ“ შესაბამისად, 2007 წ. 1 იანვრიდან არქივი გახდა საჯარო სამართლის იურიდიული პირი (სსიპ) საქართველოს ეროვნული არქივის ტერიტორიული ორგანო — თბილისის ცენტრალური არქივი.

არქივს სხვა­დასხვა დროს ხელმძღვანელობდნენ: ქ. ქავთარაძე (1921–36), ბ. ხარაიძე (1936–39), ბ. გეგელია (1940–49), გ. ჯინჭარაძე (1949–53), ი. ბერაძე (1954– 2005), მ. კვარაცხელია (2005-იდან დღემდე).

ფონდი
თბილისის ცენტრალური არქივში ინახება სახელმწიფო ხელისუფლების ადგილობრივი ორგანოების, ქალაქის დაგეგმარების, დაფინანსების, სახელმწიფო დაზღვევის, მრეწველობის, ტრანსპორტისა და კავშირგაბმულობის, მშენებლობისა და არქიტექტურის, კომუნალური მეურნეობის, სახალხო განათლების, კულტურის, ჯანდაცვის, სოციალური უზრუნველყოფის, სპორტის, ვაჭრობის, მომარაგების, სამომხმარებლო და სარეწაო კოოპერაციის, საქალაქო დაქვემდებარების სხვა დარგების დოკუმენტური მასალები, დედაქალაქის გამოჩენილი ადამიანების პირადი ფონდები და თბილისის ისტორიისათვის მეტად მნიშვნელოვანი ფოტო- და ფონოდოკუმენტები 1921 წლიდან დღემდე.
ღულამი

ღულამები ან გილმანები (‎ — „ყმაწვილი“, „მსახური“, „მონა“) — შუა საუკუნეების აღმოსავლეთის სახელმწიფოებში პროფესიონალი სამხედრო მოსამსახურეები, რომლებიც პირადად ემორჩილებოდნენ ხალიფებს, სულთნებსა და სხვა მმართველებს. ღულამების ინსტიტუტმა ყველაზე მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა აბასიანთა სახალიფოს დროს, სადაც ისინი მმართველის პირადი გვარდიის ბირთვს შეადგენდნენ და თანდათანობით მნიშვნელოვან პოლიტიკურ ძალად გადაიქცნენ.

ტერმინი მომდინარეობს არაბული სიტყვიდან (; მრავლობითი — , ), რომელიც ნიშნავს „ყმაწვილს“, „მსახურს“ ან „მონას“. ისტორიულ ლიტერატურაში ღულამებს ხშირად სამხედრო მონებად მოიხსენიებენ, მაგრამ მათი სამართლებრივი სტატუსი უფრო კომპლექსური იყო. ბევრი მათგანი მართლაც მონათა ბაზრებზე იყო შეძენილი, ძირითადად ცენტრალური აზიის თურქულ ხალხებს შორის, მაგრამ ისლამის მიღების შემდეგ მათი სტატუსი შეიცვალა, რადგან ისლამური კანონი კრძალავდა მუსლიმების დამონებას. შეძენილი მეომრების გარდა, არსებობდნენ თავისუფლად დაქირავებული ღულამებიც.

ღულამები მმართველის პირად სამსახურში იყვნენ და მის „კარის მსახურებად“ ითვლებოდნენ. ადგილობრივ თავადაზნაურობასთან და ტომობრივ ჯგუფებთან კავშირის არარსებობის გამო, ისინი მთავრობის ყველაზე საიმედო სამხედრო საყრდენად ითვლებოდნენ. მათ ფუნქციებში შედიოდა მმართველის დაცვა, სამხედრო კამპანიებში მონაწილეობა და სახელმწიფოს შიდა უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. დროთა განმავლობაში, ბევრმა ღულამმა მაღალი ადმინისტრაციული და სამხედრო თანამდებობები დაიკავა.

ღულამთა პირველი თურქული გვარდია ხალიფა ალ-მამუნის დროს გამოჩნდა, მაგრამ რეგულარული ღულამების გვარდია ალ-მუთასიმის დროს 833–842 წლებში შეიქმნა. ახალი თურქული სამხედრო ელიტის განსათავსებლად ახალი დედაქალაქი, სამარა, დაარსდა. ამ პერიოდში ღულამების გავლენა მნიშვნელოვნად გაიზარდა და მათმა მეთაურებმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს სახალიფოს პოლიტიკურ ცხოვრებაში. საუკუნის მეორე ნახევარში ღულამები სახელმწიფოს ერთ-ერთ მთავარ პოლიტიკურ ძალად გამოჩნდნენ. სამარას ანარქიის სახელით ცნობილ პერიოდში (861–870), თურქული გვარდია ეფექტურად აკონტროლებდა ძალაუფლებას სახალიფოში, მონაწილეობდა ხალიფების დამხობასა და დანიშვნაში. ღულამების ინსტიტუტმა მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა მუსლიმურ აღმოსავლეთში სამხედრო სისტემების განვითარებაზე და გახდა პროტოტიპი სხვა სამხედრო კორპორაციებისთვის, როგორიცაა მამლუქები და იანიჩარები.