გეროსკიპუ

გეროსკიპუ — სანაპირო დასახლება და მუნიციპალური რაიონი კვიპროსში, პაფოსის რაიონში. მისი ამჟამინდელი მოსახლეობა დაახლოებით 7,000 ადამიანს შეადგენს. დასახლება ცნობილია ლოქუმის წარმოებით, ტკბილეულის, რომელიც ინგლისურენოვან სამყაროში რახათ-ლუხუმის სახელითაა ცნობილი. აღსანიშნავია, რომ გეროსკიპუ ერთადერთი ადგილია მსოფლიოში, რომელიც ფლობს დაცულ სავაჭრო ნიშანს ლოქუმის წარმოებაზე.

ისტორია
ადგილობრივი გადმოცემის თანახმად, რაზეც ქალაქის სახელწოდების ეტიმოლოგიაც მიანიშნებს, ბერძნულ მითოლოგიაში გეროსკიპუ ქალღმერთ აფროდიტეს წმინდა ბაღების ადგილსამყოფელი იყო. მისი სახელი შედგება ორი სიტყვისგან: „“ ( — წმინდა) და „“ ( — ბაღი), რაც ნიშნავს „წმინდა ბაღს“. ძველი მომლოცველები „ნეა პაფოსიდან“ ჯერ გეროსკიპუს გაივლიდნენ, სანამ კუკლიაში მდებარე აფროდიტეს ტაძარს მიაღწევდნენ.

ანტიკური ხანის მწერალი სტრაბონი მოიხსენიებს გეროსკიპუს და მას „იეროკეპიას“ უწოდებს. მრავალი სხვა მოგზაური წერდა, რომ გეროსკიპუს სანაპირო დაბლობზე საუკუნოვანი ზეთისხილისა და კერატის ხეები ხარობდა. საუკუნეში, დღევანდელი გეროსკიპუს ცენტრში, აშენდა ბიზანტიური ხანის ხუთგუმბათიანი წმინდა პარასკევას ეკლესია. ასევე აღნიშნულია, რომ მულიაში (ქალაქის სანაპირო ზოლი), ბერმა იგნატიუსმა იპოვა პანაგია ხრისოროგიატისას სასწაულთმოქმედი ხატი. მან ხატი როგიას მთაზე აიტანა, საიდანაც მონასტერმა მიიღო თავისი სახელი.

1811 წელს სერ სიდნი ეწვია გეროსკიპუს და შეხვდა ანდრეას ზიმბულაკისს, რომელიც ბრიტანეთის ვიცე-კონსულად დანიშნა. კეფალონიაში დაბადებული ზიმბულაკისი გეროსკიპუში დასახლდა, მისი, როგორც ვიცე-კონსულის მოვალეობა კი ბრიტანეთის ინტერესების დაცვა იყო. ზიმბულაკისის სახლი, რომელიც მრავალ ცნობილ პიროვნებას მასპინძლობდა, 1947 წელს არქეოლოგიის დეპარტამენტმა შეიძინა, რათა იგი ხალხური ხელოვნების მუზეუმად ექცია.

1821 წელს სოფელში ცხოვრობდა 30 ზრდასრული თურქი კვიპროსელი მამაკაცი და 76 ზრდასრული ბერძენი კვიპროსელი მამაკაცი. 1911 წლისთვის სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 602 ადამიანს, მათ შორის 477 ბერძენ კვიპროსელს და 125 თურქ კვიპროსელს. მომდევნო ათწლეულებში ბერძენი კვიპროსელი მოსახლეობის რაოდენობა სწრაფად იზრდებოდა, მაშინ როცა თურქი კვიპროსელი მოსახლეობა მცირდებოდა. 1931 წელს იყო 751 ბერძენი კვიპროსელი და 105 თურქი კვიპროსელი. 1960 წელს სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 1722 ადამიანს, მათ შორის 1552 ბერძენ კვიპროსელს და 170 თურქ კვიპროსელს. 1925 წელს ბრიტანულმა კომპანიამ სოფელში გახსნა აბრეშუმის ფაბრიკა, სადაც დასაქმებული იყო ასობით მუშა როგორც გეროსკიპუდან, ისე გარემო სოფლებიდან, სანამ ის 1952 წელს დაიხურებოდა. ასევე აღნიშნულია, რომ გეროსკიპუში არსებობდა სელის გადამამუშავებელი ქარხანა.

1952 წლამდე სოფლის მცირერიცხოვანი თურქი კვიპროსელი მოსახლეობა ძირითადად ბერძნულად საუბრობდა. სოფელი სოფლის მეურნეობით ირჩენდა თავს და თურქი კვიპროსელები, მეზობელ ბერძენ კვიპროსელებთან შედარებით, ძირითადად უფრო შეძლებულები იყვნენ. ბევრ სოფლელს არ ჰქონდა საკუთრების დამადასტურებელი საბუთი მიწაზე, ამიტომ დღიურ მუშებად მუშაობდნენ. სოფელში არ იყო მეჩეთი, ამიტომ თურქ კვიპროსელ სოფლელებს უფლება ჰქონდათ ეკლესია გამოეყენებინათ მუსლიმური ღვთისმსახურებისთვის და აღდგომაზე ზოგიერთ ქრისტიანულ რიტუალსაც კი ასრულებდნენ. 1952 წლისთვის მიმდინარეობდა მუშაობა სოფლის გზების აღსადგენად, თურქი კვიპროსელი ბავშვებისთვის დაგეგმილი იყო თურქული ენის კურსები, ხოლო სკოლის შენობა სავალალო მდგომარეობაში იმყოფებოდა.

1964 წელს, თემთაშორისი ძალადობისა და პაფოსში მომხდარი ბრძოლის შემდეგ, თურქმა კვიპროსელმა სოფლელებმა დატოვეს სოფელი და თავშესაფარს ძირითადად კოლონისა და მანდრიაში ეძებდნენ. ამ მცხოვრებთაგან ზოგიერთი მთების გავლით გაიქცა იმ ტერიტორიაზე, რომელიც 1974 წლის თურქეთის შეჭრის შემდეგ ჩრდილოეთ კვიპროსი გახდა, ზოგი კი იქ 1975 წელს -ის (გაეროს სამშვიდობო ძალები კვიპროსში) თანხლებით გადავიდა. ეს 200-დან 220-მდე იძულებით გადაადგილებული პირი დასახლდა ფამაგუსტაში, ჩრდილოეთ ნიქოზიაში, კირენიაში, კარავასსა და აგიოს-გეორგიოსში.

გეროსკიპუ ცნობილია ლოქუმის წარმოებით, ეს არის საკონდიტრო ნაწარმი, რომელიც ინგლისურ ენაზე ფართოდაა ცნობილი, როგორც რახათ-ლუხუმი. მიუხედავად იმისა, რომ ლოქუმის წარმოშობის შესახებ ზუსტი მტკიცებულება არ არსებობს და მასზე პრეტენზიას არაერთი ქვეყანა აცხადებს, გეროსკიპუ ერთადერთი ადგილია მსოფლიოში, რომელიც ლოქუმისთვის ფლობს დაცულ სავაჭრო ნიშანს.

გალერეა
დამეგობრებული ქალაქები
აია-პარასკევი, საბერძნეთი (2000 წლიდან)
ფურა, საფრანგეთი (თარიღი უცნობია)