iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნენსი კასებაუმი

ნენსი ლენდონ კასებაუმ ბეიკერი (; დ. 29 ივლისი 1932, ტოპიკა, კანზასი, აშშ) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, აშშ-ის სენატის წევრი კანზასის შტატიდან 1979-1997 წლებში. არის ალფრედ მოსმან ლენდონის შვილი, რომელიც 1933-1937 წლებში იყო კანზასის გუბერნატორი და 1936 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების კანდიდატი რესპუბლიკური პარტიიდან. პირველი ქალი, რომელიც სენატში აირჩიეს ისე, რომ იქ მისი მეუღლე მანამდე არ მუშაობდა.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
ნენსი კასებაუმი დაიბადა 1932 წლის 29 ივლისს ქალაქ ტოპიკში, კანზასის შტატი. მამამისი ალფრედ მოსმან ლენდონი იყო წარმატებული მენავთობე, კანზასის შტატის ორგზის გუბერნატორი და 1936 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების კანდიდატი. ნენსის დედა, ტეო კობ ლენდონი იყო მუსიკოსი, უკრავდა პიანინოზე და არფაზე.

ნენსი ლენდონმა დაასრულა ტოპიკის უმაღლესი სკოლა 1950 წელს. 1954 წელს დაამთავრა კანზასის უნივერსიტეტი. 1956 წელს მიჩიგანის უნივერსიტეტში მიიღო მაგისტრის ხარისხი დიპლომატიის ისტორიაში. აქვე შეხვდა ჯონ კასებაუმს, რომელსაც ცოლად გაჰყვა 1956 წელს. ოჯახის შექმნის შემდეგ გახდა საოჯახო კომპანიის -ის ვიცე-პრეზიდენტი, კომპანიისა, რომელიც ფლობდა ორ რადიოსადგურს. წყვილი დასახლდა კანზასის ქალაქ მეიზეში, სადაც მათ შეეძინათ ოთხი შვილი. 1975 წელს ნენსი და ჯონი ცალ-ცალკე დასახლდნენ, ხოლო 1979 წელს ოფიციალურად გაშორდნენ ერთმანეთს.

პოლიტიკური მოღვაწეობა
ქმართან დაშორებისთანავე, კასებუმი საცხოვრებლად ვაშინგტონში გადავიდა, სადაც მუშაობდა კანზასის შტატის სენატორ ჯეიმზ პირსონის ასისტენტად. 1978 წელს გაიმარჯვა აშშ-ის სენატის არჩევნებში და გახდა პირსონის შემცვლელი. მის ყოფილ უფროსს თანამდებობა უნდა დაეტოვებინა 1979 წლის იანვარში, მაგრამ გადადგა ვადაზე ადრე. ამის გამო ნენსი კასებაუმი სენატორის თანამდებობაზე ინიშნება 1978 წლის 23 დეკემბერს. კასებაუმის სენატში მისვლამდე, ყველა ქალი სენატორი იყვნენ ყოფილი სენატორების ქვრივები. სენატორის გარდაცვალების შემთხვევაში შტატისდ გუბერნატორი მის ქვრივს ნიშნავდა სენატორად, გარდაცვლილი მეუღლეების ვადის ამოიწურვამდე. ნენსი კასებაუმი კი გახდა პირველი ქალი სენატორი, რომელიც აირჩიეს სენატში ისე, რომ იქ მის მეუღლეს მანამდე არ უმუშავია.

1991 წელს ჟურნალმა ტაიმმა იგი მოიხსენია შესაძლო ვიცე-პრეზიდენტად თუკი დენ ქუეილი არ იქნებოდა კანდიდატი.

1996 წელს ნენსი კასებაუმი გათხოვდა მეორედ. მისი მეორე ქმარი გახდა ყოფილი ტენესელი სენატორი ჰოვარდ ბეიკერი. ეს ქორწინება იყო პირველი მოქმედ და ყოფილ სენატორებს შორის.

2018 წელს გუბერნატორის არჩევნებზე კანზასში მხარი დაუჭირა დემოკრატ ლორა კელის.
ანეტა გიგიბედაშვილი-კაპანაძე

ანეტა გიგიბედაშვილი-კაპანაძე (დ. 1880, სოფელ ზემო ხანდაკი — გ. 1945) — ქართველი პოეტი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
ანეტამ სოფლის სკოლის დასრულების შემდეგ სწავლა გორის პროგიმნაზიაში განაგრძო. თუმცა სამწუხაროდ მართლაც, რომ მძიმე ოჯახური პირობების გამო, მისი დასრულება ვერ შესძლო. მშობლების გარდაცვალების შემდეგ, იძულებული შეიქმნა, თექვსმეტი წლის ასაკში, კასპის რაიონის სოფელ ახალქალაქში პეტრე გრუზინსკის მოურავ იოსებ კაპანაძეზე გათხოვილიყო.

თავისი მოღვაწეობის პერიოდში ანეტა კაპანაძე აქტიურად თანამშრომლობდა სხვადასხვა ჟურნალ-გაზეთებთან („ნაკადული“, „თანამედროვე აზრი“, „თემი“, „თეატრი და ცხოვრება“, „ბრძოლა“, „კლდე“ და სხვ.). მან ჯერ კიდევ 1902 წელს ლექსების პირველი წიგნი გამოსცა. აქტიურად იღებდა მონაწილეობას 1905 წლის რევოლუციაში. მენშევიკურმა მთავრობამ იგი რამდენჯერმეც კი დააპატიმრა. ანეტა ქალთა უფლებების დამცველი, წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების აქტიური წევრი. სწორედ მისი ინიციატივით, სოფელ ახალქალაქში დაარსდა სკოლა და საბავშვო ბიბლიოთეკა, ასევე სახალხო თეატრი. იგი ხშირად თეატრალურ წარმოდგენებში თავადაც მონაწილეობდა. 1911 წელს ანეტა კაპანაძე საქართველოს საისტორიო-საეთნოგრაფიო საზოგადოების საპატიო წევრად დაუსწრებლად აირჩიეს. აღნიშნული საზოგადოებისათვის ის ისტორიულ და ეთნოგრაფიულ ნივთებს აგროვებდა. ასევე ფოლკლორისტულ საკითხებზეც მუშაობდა. ანეტა აქტიურად იწერდა ხალხური სიტყვიერების ნიმუშებს სოფელ-სოფელ აგროვებდა და შემდეგ ჟურნალ-გაზეთებში ბეჭდავდა. 1921 წელს იგი საქართველოს უპარტიო ქალთა პირველი ყრილობის დელეგატად აირჩიეს.

„რუსეთის იმპერიაში ამ ცხრა-ათი წლის წინათ ქალი, ქალის ვექილათ რომ წარსდგა მსაჯულთა წინ, სასამართლო დაჰხურეს, ქალს დამცველობის უფლება არა აქვს-ო; კავკასიაში ერთ პოეტის იუბილეზე განურჩევლათ ეროვნებისა გლეხების მიერ გამოგზავნილ ქალს მისივე ერის ინტელიგენტი კაცები უკრძალავდნენ იუბილიართან მისვლას, ქალის საპატიო პირად ამორჩევა მამა კაცების შეურაცყობათ მიიღეს. რკინის გზებზე უარჰყოფდნენ ქალების სამსახურს, ქალს ცუღლუტობა არშიყობის მეტი რა ძალუძსო... რასაკვირველია ეს გონიერების დამამხობელი სიბეცე წარსულ ისტორიას ეკუთვნის, მაგრამ დღესაც ნაკლებ სულის კვეთებას არ განიცდის ქალი, როდესაც ცხოვრების ღერძის ბრუნვა ძირ-ფესვიანათ გადატრიალდა; დამონავებული ძლიერს ამოუყენა მხარში, გლეხი თავადს გაუთანასწორა... აი რა ფრიად მწუხარებით აღსანიშნავია მასთან განსაცვიფრებელი, რომ ახალმა სიოს ძალუმმა ქროლვამ ჯერ ვერ წარიტაცა მამაკაცის ძარღვებში გამჯდარი დედაკაცისადმი მონობის შთაბეჭდილება. მაგრამ დრო გაივლის, გონზე მოსული მამაკაცი ქალის პიროვნების წინ მოიხრის ქედს. მაშინ ახალი ადამიანი, ახალ ცხოვრებას, ახალ მრავალჟამიერს უგალობებს და ჟამსა დასასრულ სიცოცხლისას, ნეტარების ღიმილით განისვენებს ახალ სამარის ნათლოვან ჯურღმულთა შინა“.
კეროლ მოზლი-ბრაუნი

კეროლ მოზლი-ბრაუნი (; დ. 6 აგვისტო 1947, ჩიკაგო, ილინოისი, აშშ) — ამერიკელი პოლიტიკოსი და დიპლომატი. ილინოისის შტატის წარმომადგენელთა პალატის წევრი (1979—1988 წწ.), აშშ-ის სენატის წევრი ილინოისიდან (1993—1999 წწ.), აშშ-ის ელჩი ახალ ზელანდიაში (1999—2001 წწ.) და სამოაში (2000—2001 წწ.).

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
კეროლ ელისაბედ მოზლი დაიბადა 1947 წლის 6 აგვისტოს ილინოისის შტატის ქალაქ ჩიკაგოში. ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა სამხრეთ ჩიკაგოს სეგრეგაციულ რაიონში. მამამისი ჯოზეფ მოზლი იყო ჩიკაგოს პოლიციის ოფიცერი და ციხის მცველი, ხოლო დედამისი ედნა მუშაობდა საავადმყოფოში სამედიცინო ტექნიკოსად. კეროლის ორივე მშობელი კათოლიკე იყო.

მაშინ როდესაც კეროლი მოზარდი იყო, მისი მშობლები გაშორდნენ და იგი საცხოვრებლად ბებიასთან გადავიდა.

მოზლი-ბრაუნი სწავლობდა ურბან შამპეინის ილინოისის უნივერსიტეტში, მაგრამ ოთხი თვის სწავლის შემდეგ მიატოვა სწავლა. 1969 წელს დაამთავრა ჩიკაგოს ილინოისის უნივერსიტეტი. 1972 წელს ჩიკაგოს უნივერსიტეტში მიიღო დოქტორის ხარისხი.

პოლიტიკური კარიერა
1978 წელს კეროლ მოზლი-ბრაუნი აირჩიეს ილინოისის შტატის წარმომადგენელთა პალატაში, სადაც მსახურობდა 1988 წლამდე. 1993 წელს იგი გახდა პირველი ფერადკანიანი ქალი, რომელიც აირჩიეს აშშ-ის სენატში. 1999 წლის 8 ოქტომბერს, როდესაც უკვე მუშაობდა სენატში, პრეზიდენტმა ბილ კლინტონმა იგი დანიშნა აშშ-ის ელჩად ახალ ზელანდიაში, ხოლო 2000 წელს იგი უკვე სამოაში ინიშნება ელჩად.

2003 წლის 22 სექტემბერს მოზლი-ბრაუნმა გამოთქვა სურვილი კენჭი ეყარა საპრეზიდენტო არჩევნებში დემოკრატიული პარტიის რიგებიდან], მისი პორენციური რესპუბლიკელი კონკურენტი იყო ჯორჯ უოკერ ბუში, მოქმედი სახელმწიფოს მეთაური. 2004 წლის დასაწყისში მან საკუთარი კანდიდატურა მოხსნა ვერმონტის ექს-გუბერნატორის ჰოვარდ დინის სასარგებლოდ. საბოლოოდ დემოკრატიული პარტიის საპრეზიდენტო პრეტენდენდტი გახდა ჯიმ კერი.

2010 წლის 10 ნოემბერს ექს-სენატორმა გამაოცხადა საკუთარი გადაწყვეტილების შესახებ, შეეცდებოდა კენჭი ეყარა ჩიკაგოს მერის თანამდებობაზე. მოზლი-ბრაუნის სასარგებლოდ ეგრევე მოხსნა კანდიდატურა ორმა ადამიანმა: კონგრესმენმა დენი დევისმა და სენატორმა ჯეიმზ მიკსმა. მაშინდელმა პრეზიდენტმა ბილ კლინტონმა პრეტენდენტებს შორის მხარი დაუჭირა რამ ემანუელს. მოზლი-ბრაუნმა ამ გადაწყვეტილებას „შავკანიანთა ინტერესების ღალატი“ უწოდა. არჩევნებში მოზლი-ბრაუნმა მიიღო 53 062 ამომრჩევლის ხმა, რაც შეადგენდა ხმების საერთო რაოდენობის 8,97 %-ს.

2016 წელს დემოკრატების პრაიმერზიში მერილენდელი სენატორის ასარჩევად მხარი დაუჭირა დონა ედვარდსს. 2019 წლის ჩიკაგოს მერის არჩევნებში კი მხარს უჭერს ტონი პრეკუინკლის, ხოლო დემოკრატების 2020 წლის საპრეზიდენტო პრაიმერიზში არის ჯო ბაიდენის მხარდამჭერი.

პირადი ცხოვრება
1973 წელს ცოლად გაჰყვა მაიკლ ბრაუნს, მათ 1977 წელს შეეძინათ ერთი შვილი მეთიუ. მაიკლისა და კეროლის ქორწინება დასრულდა 1986 წელს განქორწინებით.
ირინა გერასიმოვა

ირინა გერასიმოვა (დ. 9 თებერვალი, 1964, ქუთაისი) — ქართველი მოცურავე. უნივერსიადის ოთხგზის ჩემპიონი (1983 — თავისუფალი სტილით 100 მ და 200 მ, კომპლექსური 200 მ, ესტაფეტა 4100 მ თავისუფალი სტილით), სსრკ 18-გზის ჩემპიონი (1980–84) თავისუფალი სტილით (100, 200 მ) და კომპლექსურ (200, 400 მ) ცურვაში. ირინა გერასიმოვა იყო სსრკ 13-გზის რეკორდსმენი და მოსკოვის ოლიმპიური თამაშების მონაწილე (1980, ესტაფეტა 4100 მ თავისუფალი სტილით, წესების დარღვევის გამო სსრკ ნაკრები წინასწარი გაცურვის შემდეგ შეჯიბრებიდან მოხსნეს). პირადი საუკეთესო შედეგები: თავისუფალი სტილით 100 მ — 56,4 წმ; 200 მ — 2.01,13 წთ; კომპლექსური 200 მ — 2.16,72 წთ, 400 მ — 4.50,30 წთ. საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი.

ძირითადი შედეგები
დავით ბოდაველი

დავით ბოდაველი (დ. 3 ივლისი, 1956, დუშეთი) — ქართველი და საბჭოთა ძიუდოისტი და სამბისტი). საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი.

ბიოგრაფია
მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი, 1981 წლის ევროპის ჩემპიონი და 1982 წლის ევროპის ვიცე-ჩემპიონი. საერთაშორისო ტურნირების ჩემპიონი 1979 (86 კგ; თბილისი), 1981 (86 კგ; თბილისი), 1982 (86 კგ; ძიგორო კანოს მემორიალი, ტოკიო, იაპონია) და ვიცე-ჩემპიონი (1981; 86 კგ; ძიგორო კანოს მემორიალი, ტოკიო, იაპონია). საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტაკიადის ვიცე-ჩემპიონი (1983, 86 კგ; მოსკოვი) და საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (1981, 86 კგ, მინსკი; 1982, 78 კგ, კიშინიოვი; 1983, 78 კგ, კიშინიოვი). 1977 წელს სამბოში მოიპოვა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონობა. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (1978, ტაშკენტი).

ძირითადი შედეგები
მიღწევები
მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი
1981 (86 კგ; მაასტრიხტი, ნიდერლანდები)
ევროპის ჩემპიონი
1981 (86 კგ; დებრეცენი, უნგრეთი)
ევროპის ვიცე-ჩემპიონი
1982 (გუნდური; მილანი, იტალია)
საერთაშორისო ტურნირების ჩემპიონი
1979 (86 კგ; თბილისი)
1981 (86 კგ; თბილისი)
1982 (86 კგ; ძიგორო კანოს მემორიალი, ტოკიო, იაპონია)
საერთაშორისო ტურნირების ვიცე-ჩემპიონი
1981 (86 კგ; ძიგორო კანოს მემორიალი, ტოკიო, იაპონია)
საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტაკიადის ვიცე-ჩემპიონი
1983 (86 კგ; მოსკოვი)
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი
1981 (86 კგ; მინსკი)
1982 (78 კგ; კიშინიოვი)
1983 (78 კგ; კიშინიოვი)

საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი სამბოში
1977 (ყარაღანდა)
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი სამბოში
1978 (ტაშკენტი)
ემზარ გელაშვილი

ემზარ გელაშვილი (დ. 25 მარტი, 1962, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ველომბრბოლელი. საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი. სსრკ ჩემპიონი (1980). არის მსოფლიო უნივერსიადის პრიზიორი (1983) და ევროპის თასის გათამაშების (1982) მეორე პრიზიორი, ოთხგზის მეორე და ოთხგზის მესამე პრიზიორი (1979–84). ემზარ გელაშვილი იყო მსოფლიოს ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი იუნიორებში (1980) და სსრკ ორგზის ჩემპიონი იუნიორებში (1979, 1980).
ნინო თიბილაშვილი

ნინო თიბილაშვილი (დ. 11 მაისი, 1997) — ქართველი მოფარიკავე. 2020 წლის პარალიმპიური თამაშების ვერცხლის მედლის მფლობელი (ტოკიო, 2021). ფარიკაობა დაიწყო 17 წლის ასაკში, 4 თვის შემდეგ პირველად მიიღო მონაწილეობა უნგრეთის მსოფლიო თასის გათამაშებაზე. 23 წლამდე ასაკის ეტლით მოფარიკავეებში ორი ბრინჯაოს მედლის მფლობელი (ხმალსა და რაპირაში) გახდა. საუკეთესო სტრატს 2017 წელს პოლონეთში მსოფლიო ჩემპიონატზე ეტლით ფარიკაობაში მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა (ხმლით ფარიკაობაში). ნინო თიბილაშვილი 23 წლამდე ასაკის ეტლით მოფარიკავეებში საუკეთესო მოფარიკავის ტიტულის მფლობელია.

საერთო შედეგები
ბორის ნიკიტინი

ბორის ნიკიტინი (; დ. 5 მარტი, 1938, თბილისი — გ. 20 ოქტომბერი, 1984, იქვე) — საბჭოთა მოცურავე. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1938 წელს თბილისში. ცურვის ოსტატობას ეუფლებოდა ვალენტინ სამარინისა და საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელის ლუკა იოაკიმიდის ხელმძღვანელობით.

ზაფხულის ოლიმპიადის ბრინჯაოს პრიზიორი (1956, მელბურნი; ესტაფეტა 4200 მ), ევროპის ჩემპიონი (1958, ესტაფეტა 4200 მ), ევროპის ვიცე-ჩემპიონი 1958 (400მ), საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი: 1956 (400 მ), 1957 (400 მ; 1500 მ), 1958 (400 მ), 1959 (400 მ), 1960 (400 მ), საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი: 1958 (1500 მ), 1963 (კომპლექსური 400 მ; კომბინირებული ესტაფეტა 4100 მ), ახალგაზრდობის მეგობრული თამაშების ჩემპიონი (1957, 1500 მ; ესტაფეტა 4200 მ), ახალგაზრდობის მეგობრული თამაშების ვიცე-ჩემპიონი (1957, 400მ).

1956 წლის 1 სექტემბერს სპორტის განვითარების საქმეში აქტიური მონაწილეობისა და სსრ კავშირის 1956 წლის ხალხთა სპარტაკიადაზე მაღალი სპორტული მიღწევებისათვის დაჯილდოვდა საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელით.

ძირითადი შედეგები
მარიამ დადიანი-ანჩაბაძე

მარიამ ნიკოლოზის ასული დადიანი-ანჩაბაძე (დ. 18 დეკემბერი, 1870, სოფ. სვირი, ახლანდ. ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი, — გ. 28 დეკემბერი, 1958, თბილისი) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე. ნიკოლოზ დადიანის შვილი, შალვა დადიანის და.

ბიოგრაფია
მარიამსა და მის ძმას, შალვა დადიანს, დედის ადრე გარდაცვალების გამო მამა ნიკო დადიანი ზრდიდა, რომელმაც შვილებს საშუალო განათლება ოჯახშივე მისცა ქართულ და ფრანგულ ენებზე.

ცოლად გაჰყვა რუსეთის არმიის ოფიცერს და აფხაზ საზოგადო მოღვაწეს, თარაშ (ტარას) ანჩაბაძეს. შემდგომ, იგი აქტიურად ჩაერთო სოხუმის კულტურულ-საგანმანათლებლო საქმიანობაში. სწორედ, რომ მარიამ ანჩაბაძის ინიციატივით, 1909 წელს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების სოხუმის განყოფილება ჩამოყალიბდა, რომლის გამგეობასაც წლების მანძილზე იგი უცვლელად თავმჯდომარეობდა მის გაუქმებამდე (1926). აღნიშნულმა საზოგადოებამ 1910 წელს სოხუმში ქართული სკოლა დააარსა. მარიამ ანჩაბაძის დაუღალავი მცდელობის და შრომის შედეგია, რომ მან 1900 წლიდან რუსებს სამოქალაქო სასწავლებლებში ქართული ენის სწავლება შემოაღებინა. მარიამ დადიანი-ანჩაბაძე სოხუმში ცხოვრების დროს არაერთ ცნობილ აფხაზ და ქართველ მოღვაწესთან ჰქონდა ურთიერთობა, მათ შორის: გიორგი შარვაშიძესთან, თედო სახოკიასთან, სპირიდონ ნორაკიძესთან, ივანე გეგიასთან და სხვა.

მარიამის ხელშეწყობით, სოხუმში ადგილობრივი ძალებით წარმოდგენები და საღამოები იმართებოდა, ხოლო თბილისისა და ქუთაისის სათეატრო დასებთან თანამშრომლობით, პერიოდულად ქართული სპექტაკლები იდგმებოდა. აღნიშნული ღონისძიებებიდან შემოსული თანხები კი ხშირ შემთხვეავში ისევ საზოგადოებრივ აქტივობებს ხმარდებოდა. 1914 ჩამოყალიბდა აფხაზურ-ქართული ვოკალურ-ქორეოგრაფიული ანსამბლი ძუკუ ლოლუას ხელმძღვანელობით. მარიამ ანჩაბაძის სიტყვით:

1917 წლის რევოლუციის შემდეგ ანჩაბაძე მონაწილეობდა აფხაზეთის პოლიტიკურ ცხოვრებაშიც. 1917-1921 წლებში იყო აფხაზეთის სახალხო საბჭოს წევრი.
სერგო ჯაიანი

სერგო ჯაიანი (დ. 23 აპრილი, 1928, სოხუმი — გ. 22 იანვარი, 1990) — ქართველი და საბჭოთა ტანმოვარჯიშე. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1954).

ბიოგრაფია
მსოფლიოს სტუდენტთა თამაშების მეორე პრიზიორი ბჯენით ხტომებში (1954), საბჭოთა კავშირის ორგზის ჩემპიონი (1954 — ბჯენითი ხტომები, 1955 — ღერძზე ვარჯიში), ორგზის მეორე (1951 — თავისუფალი ვარჯიში, 1953 — ბჯენითი ხტომები) და ორგზის მესამე (1951 — ბჯენითი ხტომები, 1954 — თავისუფალი ვარჯიში) პრიზიორი. საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი, საერთაშორისო კატეგორიის მსაჯი. მწვრთნელები — გ. ეგნატაშვილი და გ. ჭილაია. 1957 წელს დაამთავრა სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტი.

საერთო შედეგები
პელაგია ნაცვლიშვილი

პელაგია ნაცვლიშვილი (დ. 1853, თბილისი — გ. 31 მაისი, 1878) — ქართველი ექიმი.

ბიოგრაფია
პელაგია ნაცვლიშვილი იყო ერთ-ერთი პირველი ქართველი ექიმი ქალი და ქართველ ქალთაგან ერთ-ერთი პირველი, ვინც ფეფო ელიოზიშვილთან, კეკე მელიქიშვილთან და მარიამ წერეთელთან ერთად, სასწავლებლად შვეიცარიაში გაემგზავრა. სწორედ ეს კი ნამდვილად იყო, ნიკო ნიკოლაძის მცდელობის შედეგი. სწორედ მისი ინიციატივა იყო, თბილისისა და ქუთაისის ქალთა სასწავლებლების საუკეთესო მოსწავლეები განათლების მისაღებად ევროპაში გაეგზავნათ და მისი დამსახურებით ამ პერიოდში არაერთი სტუდენტი გააგზავნეს ევროპაში სასწავლებლად.

ჯერ კიდევ 1871-1878 წლებში ციურიხის უნივერისიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე სწავლობდა. სწორედ ამ პერიოდში იგი აქტიურად იყო ჩართული ქართველ სტუდენტთა საზოგადოება „უღელის“ საქმიანობაში, რომელიც მათ ნიკო ნიკოლაძის, გიორგი წერეთლისა და სერგეი მესხის ხელმძღვანელობით დააარსეს.

1875 წლის ზაფხულის სემესტრიდან პელაგია ციურიხში უკვე ფილოსოფიის ფაკულტეტის სტუდენტთა შორისაა, სადაც წყვეტით ორ სემესტრს სწავლობს.

პელაგია ნაცვლიშვილმა, რომელიც ევროპაში სასწავლებლად ოჯახთან ერთად იყო ჩასული, უსახსრობის გამო, სამშობლოში დაბრუნება ვერ შეძლო და შვეიცარიაში, მოუწია ექიმად მუშაობა. შვეიცარიაში მძიმე სენით ტუბერკულოზით დაავადების გამო, იგი 1878 წლის 31 მაისს გარდაიცვალა. პელაგია დაკრძალულია ციურიხში.

"მაისის თვრამეტს გარდაიცვალა ციურიხში ყველა მისი ნაცნობის დიდად სამწუხაროდ პელაგია ნაცვალოვი. ამ ქალმა ადრე გაიგო ქალების საზიზღარი დამოკიდებული მდგომარეობა და გადაწყვიტა ან თავი დაახწიოს ამ მდგომარეობას და ან თან გადაჰყვეს. ამ აზრით წავიდა ის ამ ექვსი წლის წინათ სამზღვარ გარეთ და ყველა მისი ნაცნობები დაამტკიცებენ, რომ განსაკუთრებული ენერგიით მიჰყო სწავლას ხელი... ერთხელ ერთმა დაახლოვებულმა ნაცნობმა უთხრა იმას ჩემო, (მიცვალებულს ასე ეძახოდნენ), რა კი აგრე გულით და სულით მოგინდომებია სწავლის შესრულება პატარა ხანს მაგ შენს გულკეთილობას მოუკელი, მატერიალურად სხვებს კი ნუ ეხმარები, შენსავ თავს დაეხმარე. ჯერ შენს მიზანს მისწვდი და მერე გააკეთე რაც კეთილი საქმე გინდოდეს. აი იმან რა უპასუხა ეს იმას ემსგავსება, რომ ვინმემ თქვას ჯერ სხვებს გავქურდავ, გამდიდრდები და მერე გაჭირვებულებს დავეხმარები. არა ჩემო მეგობარო, მე მატერიალური ნაკულევანება არ მაშინებს, იმდენი ყოველთვის მაქვს, რომ კუჭის ცარიელობამ სწავლაში არ დამაპრკოლოს და თუ ყველაგვარ შეძლებას მოკლებული ვარ ეს უფრო გულ-და-გულ მამუშავებს, რომ ჩქარა ჩემი სწავლით მეტი შევიძინო და მეტის გაკეთებაც შემეძლოს"...

რესურსები ინერნეტში
%1%83%1%1%83%90%1%83%96%1%83%9%1%83%92%1%83%90%1%83%93%1%83%9-%1%83%9%1%83%9%1%83%6%1%83%95%1%83%90%1%83%%1%83%94/59/ ბიოგრაფია
ეკატერინე ნიკოლაძე

ეკატერინე ნიკოლაძე (დ. 1854 — გ. 1931) — ქართველი პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
ეკატერინე ნიკოლაძე ცნობილი პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწის ნიკო ნიკოლაძის დაა. ის თავის დასთან ოლიმპიადა ნიკოლაძესთან ერთად, იმ ქართველ ქალთა რიცხვში შედის, ვინც ევროპაში პირველები წავიდნენ განათლების მისაღებად. ეკატერინე სხვა ქართველ სტუდენტებთან ერთად, შვეიცარიაში აქტიურად იყო ჩართული ქართველი ახალგაზრდობის მიერ დაარსებული საზოგადოება „უღელის“ საქმიანობაში.
ევროპიდან, განათლების მიღების შემდეგ ქუთაისში დაბრუნდა, სადაც პედაგოგიურ და საქველმოქმედო საქმიანობას ეწეოდა. მუშაობდა პანსიონში, რომელიც გიმნაზიაში შესასვლელად ამზადებდა ბავშვებს. ეკატერინე დასთან, ანასთან ერთად საქმიანობდა, მათ საგანმანათლებლო ღონისძიებებში კი აკაკი წერეთელი აქტიურად იყო ჩაბმული. სწორედ ეკატერინეს ინიციატივით, ქუთაისში სახალხო წარმოდგენები იმართებოდა.

„ამ ორი-სამი თვის წინეთ ზოგ ქუთათურ მანდილოსნებს და მათ ხელმძღვანელს ქ-ნ ეკატერინე ნიკოლაძისას დაებადათ კეთილი აზრი სახალხო ასპარეზზე მოღვაწეობისა. როდესაც ქ-ნ. ეკ. ნიკოლაძის ქალმა ასეთ მოღვაწეობისთვის ქუთათური ქალვაჟნი გამოიწვია, ყველას ეჭვი ებადებოდა ამის განხორციელების შესახებ... ორი-სამი თვის კრებების შემდეგ წასულ კვირას (1 ნოემბერს) უკვე გაიმართა ქუთაისში პირველი სახალხო წარმოდგენა სცენის მოყვარულთაგან“ .

კატო არცერთ საზოგადო საქმეს არ აკლდებოდაო - იგი ყველგან ერთ-ერთი ინიციატორი, სული და გული ყოფილა: ქართული თეატრი, თარგმანები და გამომცემლობა, სახალხო იაფფასიანი წარმოდგენების მოწყობა, სახალხო უნივერსიტეტის დაარსება და სტიპენდიები, საიმედო ახალგაზრდების და დევნილების დახმარება, – სად არ შეხვდებოდით მას 40-50 წლის მანძილზე, მეცხრამეტე საუკუნის 70-იანი წლებიდან 1920 წლამდე.

ქართველმა სტუდენტებმა ნიკო ნიკოლაძის, სერგეი მესხის და გიორგი წერეთლის ხელმძღვანელობით დააარსეს საზოგადოება უღელი. ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია ასე განმარტავს ამ საზოგადოების მიზანს: – საზღვარგარეთ მყოფი ქართველი მოსწავლე ახალგაზრდობის გაერთიანება, ევროპის სოციალისტური მოძრაობის, საზოგადოებრივი აზრისა და ლიტერატურის შესწავლა და პოპულარიზაცია საქართველოში, საერთოდ კავკასიაში. უღელის ყველა წევრის ოცნება იყო სამშობლოს გათავისუფლება, რის გამოც ცდილობდნენ კონტაქტის დამყარებას სხვა ქვეყნების ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობებთან.

ეკატერინე თავის დასთან ერთად იმდროინდელი ქუთაისის საზოგადოების ნამდვილი კოლორიტი იყო. ისინი ეწეოდნენ ლიტერატურულ საქმიანობას, ძირითადად, თარგმნიდნენ. ატარებდნენ ლიტერატურულ მიძღვნით საღამოებს. როცა აკაკი წერეთელი ქუთაისში ჩადიოდა, თითქმის ყოველთვის სწორედ ნიკოლაძეებში იდებდა ბინას.

კატო ნიკოლაძე ხშირად დადიოდა საქმეების გამო ქალაქში. ანას კი „სკის დედა ფუტკარს“ ეძახდნენ. ძირითადად სახლში იყო და ბავშვებს ამეცადინებდა. ბავშვებისთვისაც მისი თავშეკავებული საყვედური და წარბის შეკვრა უფრო მეტს ნიშნავდა, ვიდრე კატოს „აფეთქება“. ეკატერინე გაუთხოვარი დარჩა, მან სიცოცხლე შესწირა თავის საქმიანობა. გარდაიცვალა 1931 წელს.
სოფია ლუიზა მეკლენბურგ-შვერინელი

სოფია ლუიზა მეკლენბურგ-შვერინელი (; დ. 6 მაისი, 1685 — გ. 29 ივლისი, 1735) — გერმანელი პრინცესა. პრუსიის დედოფალი 1708-1713 წლებში. მეფე ფრიდრიხ -ის მესამე და უკანასკნელი მეუღლე.

ბიოგრაფია
სოფია ლუიზა დაიბადა 1685 წლის 6 მაისს გრაბოვის სასახლეში. იგი იყო მეკლენბურგ-შვერინის ჰერცოგ ფრიდრიხ -ისა და მისი ცოლის, პრინცესა კრისტინა ვილჰელმინა ჰესენ-ჰომბურგელის რიგით მეოთხე ქალიშვილი. მამის მხრიდან მისი პაპა-ბებია მეკლენბურგ-შვერინის ჰერცოგი ადოლფ ფრიდრიხ და მისი ცოლი, პრინცესა მარია კათარინა ბრაუნშვაიგ-დანენბერგელი ერგებოდნენ, ხოლო დედის მხრიდან ჰესენ-ჰომბურგის ლანდგრაფი ვილჰელმ კრისტოფი და მისი მეუღლე, ლანდგრაფინია სოფია ელეონორა ჰესენ-დარმშტადტელი.

მისმა უფროსმა ძმამ, კარლ ლეოპოლდმა ცოლად რუსეთის მეფე ივანე -ისა და დედოფალ პრასკოვია სალტიკოვას ასული ეკატერინა იოანეს ასული რომანოვა შეირთო, რის გამოც სოფია ლუიზა რუსეთის დიდ მთავარ ანა ლეოპოლდის ასულს, რომელიც თავის მხრივ რუსეთის იმპერატორ ივანე -ის დედა იყო,მამიდად ერგებოდა.

1708 წლის 28 ნოემბერს იგი ცოლად გაჰყვა პრუსიის მეფე ფრიდრიხ -ს, რითაც სოფია ლუიზა ევროპის ერთ-ერთი უძლიერესი ქვეყნის დედოფალი გახდა. აღსანიშნავია, რომ ეს ფრიდრიხისათვის უკვე მესამე, თუმცა საბოლოო ქორწინება იყო. მისი პირველი ცოლი, ელიზაბეთ ჰენრიეტა ჰესენ-კასელელი ყვავილის ეპიდემიას 21 წლის ასაკში შეეწირა. მისგან ფრიდრიხს ერთი გოგონა დარჩა, თუმცა მალევე მეორედ დაქორწინდა დიდი ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ -ის დაზე, დედოფალ სოფია შარლოტა ჰანოვერელზე, რომელთანაც შეეძინა მომავალი მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ , თუმცა დედოფალიც მალევე გარდაიცვალა, ამიტომაც მან მესამედ დაქორწინება გადაწყვიტა და არჩევანი მეკლენბურგ-შვერინის პრინცესა სოფია ლუიზაზე შეაჩერა. აღსანიშნავია ისიც, რომ ფრიდრიხი მასზე 28 წლით უფროსი იყო.

მათი საქორწინო ცერემონია აღწერილია როგორც „საუცხოო და პომპეზური“, რომელიც მთელი ბერლინის ქუჩებში მიმდინარეობდა. ამ დღეს მეფე ოქროს სამოსში იყო გამოწყობილი, დედოფალს კი თავზე ოქროს, ძვირფასი თვლებით შემკული გვირგვინი ედგა და ვერცხლის ძაფით ნაქსოვ კაბაში იყო გამოწყობილი, უკან კი მისი ასევე გამოწყობილი და-ძმა მიჰყვებოდა.

რამდენადაც „პომპეზური„ იყო მათი ქორწილი, იმდენადვე ხანმოკლე და უნაყოფო აღმოჩნდა სოფია ლუიზასა და ფრიდრიხის ქორწინება. ეს ქორწინება მხოლოდ ოთხ წელს გაგრძელდა, ხოლო მას, როგორც დედოფალს, შემდეგნაირად აღწერენ: „უმწეო, სულელური და სევდიანი, მაგრამ კეთილი და მშვიდი.“ 1713 წლის იანვრიდან იგი მშობლიურ მეკლენბურგს დაუბრუნდა. ამ ამბიდან მალევე, 1713 წლის 25 თებერვალს ფრიდრიხ გარდაიცვალა და ტახტი სოფია ლუიზას გერმა, ფრიდრიხ ვილჰელმ -მა დაიკავა, რის შემდეგაც სოფია ლუიზა პრუსიაში აღარასოდეს ჩასულა.

დარჩენილი ცხოვრება თავის ასევე დაქვრივებულ დედასთან ერთად გაატარა გრაბოვის სასახლეში, სადაც 1735 წლის 29 ივლისს, 50 წლის ასაკში გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს შვერინის წმინდა ნიკოლოზის სახელობის საკათედრო ტაძარში.