iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბელარუსის საპრეზიდენტო არჩევნები 2020

2020 წლის ბელარუსის საპრეზიდენტო არჩევნები — რიგით მეექვსე საპრეზიდენტო არჩევნები ბელარუსში. ჩატარდა კვირას, 2020 წლის 9 აგვისტოს. ხმის მიცემის პროცედურა დაიწყო 4 აგვისტოს და გაგრძელდა 8 აგვისტომდე.

ბელარუსის ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ არჩევნებში გამარჯვებულად გამოაცხადა მოქმედი პრეზიდენტი ალექსანდრე ლუკაშენკო, რომელმაც მეექვსე ვადით მოახერხა თანამდებობაზე დარჩენა, მიიღო რა ხმათა 80%. ლუკაშენკომ მოიგო ყველა საპრეზიდენტო არჩევნები ქვეყანაში (1994 წლიდან), საერთაშორისო დამკვირვებლებმა ყველა მათგანი გარდა პირველისა შეაფასა როგორც არათავისუფალი და არასამართლიანი.

ოპოზიციონერმა კანდიდატმა სვეტლანა ტიხანოვსკაიამ გამოაცხადა რომ მან არჩევნები ხმათა სულ მცირე 60 %-ით მოიგო, მოუწოდა ლუკაშენკოს მოლაპარაკებების დაწყებისაკენ. მისი კამპანიისგან წარმოიქმნა ბელარუსის საკოორდინაციო საბჭო, რომლის მიზანიც იყო ხელისუფლების გადაცემის პროცესისთვის ხელის შეწყობა და ოფიციალური შედეგების წინააღმდეგ ხანგრძლივი მძლავრი „საპროტესტო მოძრაობის“ დაწყება. საკოორდინაციო საბჭოს პრეზიდიუმის შვიდივე წევრი მოგვიანებით დააპატიმრეს ან წავიდნენ დევნილობაში.
ყველა კანდიდატმა ცენტრალურ საარჩევნო კომისიას შედეგების ბათილად ცნობის მოთხოვნით მიმართა. ბევრმა ქვეყანამ არ ცნო არჩევნების შედეგი, ისევე როგორც ევროკავშირმა, რომელმაც სანქციები დაუწესა ბელარუსის სახელისუფლებო ოფიციალურ პირებს, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან „ძალადობაზე, რეპრესიებსა და არჩევნების გაყალბებაზე“. არჩევნების შედეგებმა ბელარუსში მასშტაბური საპროტესტო აქციები გამოიწვია.
ზუგდიდის პირველი საჯარო სკოლა

ზუგდიდის პირველი საჯარო სკოლა (სრული სახელწოდება — სსიპ აკაკი წერეთლის სახელობის ქალაქ ზუგდიდის პირველი საჯარო სკოლა) — ქალაქ ზუგდიდის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება.

2016 წლის მონაცემებით სკოლაში არის 1134 მოსწავლე. დასაქმებულია 71 მასწავლებელი.

ისტორია
დაარსდა 1867 წელს. თავდაპირველად, ის დაწყებით სახაზინო სკოლას წარმოადგენდა, სადაც მხოლოდ ვაჟები სწავლობდნენ. მოგვიანებით ორკლასიანი სკოლა ექვსკლასიან საქალაქო სასწავლებლად იქცა, რომელიც შემდგომში უმაღლეს დაწყებით სასწავლებლად გადაკეთდა.

1941 წელს უმაღლესი დაწყებითი სასწავლებელი გადაკეთდა რვაწლიან, ხოლო შემდეგ ცხრაწლიან სკოლად (პედაგოგიური განხრით). შესაბამისად, სკოლის კურსდამთავრებულები სარგებლობდნენ უფლებით, ემუშავათ მასწავლებლად დაწყებით კლასებში. მოგვიანებით, სასწავლებელს მიენიჭა პედაგოგიური ტექნიკუმის სახელი.

1952 წელს, პედაგოგიური ტექნიკუმის ბაზაზე გახსნილი სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი ტოვებს შენობას და იგი აკაკი წერეთლის სახელობის ზუგდიდის პირველ საშუალო სკოლას ეთმობა.

კურსდამთავრებულები
ილია ვეკუა — ქართველი მათემატიკოსი და მექანიკოსი.
შოთა მესხია — ქართველი ისტორიკოსი.
ნიკოლოზ ანთელავა — ქართველი მეცნიერი, ქირურგი, გულმკერდის ქირურგიის ფუძემდებელი საქართველოში.
პიერ კობახიძე — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი.
სპირიდონ კედია — ქართველი პუბლიცისტი, ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი და თავმჯდომარე.
ვიტალი გერასიმოვი

ვიტალი გერასიმოვი (დ. 9 ივლისი, 1977, ყაზანი — გ. 7 მარტი, 2022, ხარკივთან) — რუსი ოფიცერი და ბოლოს 41-ე საერთო-საჯარისო არმიის შტაბის უფროსი, გენერალ-მაიორი.

1999 წელს დაამთავრა ჩელიაბინსკის უმაღლესი სატანკო სამეთაურო სასწავლებლის ყაზანის ფილიალი.

მონაწილეობა მიიღო ჩეჩნეთის მეორე ომში, სირიის სამოქალაქო ომში და ყირიმის ოკუპაციაში, რისთვისაც დაჯილდოვდა. 2022 წლის მარტში უკრაინაზე თავდასხმის დროს უკრაინის სადაზვერვო სამსახურმა ფსბ-ის კომუნიკაცია ჩაჭრა, რის შემდეგაც გერასიმოვი ხარკივთან მოკლეს.
ია დავითაია

ია დავითაია (დ. 14 მარტი, 1945, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, „ჩაჩავას კლინიკის“ ნეონატოლოგიური სამსახურის ხელმძღვანელი, მედიცინის აკადემიური დოქტორი.

ბიოგრაფია
1968 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი.

1974-1976 წლებში გაიარა კლინიკური ორდინატურის სრული კურსი პედიატრიის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში და პერინატალური მედიცინისა და მეანობა-გინეკოლოგიის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში. 1976 წლიდან მუშაობდა თბილისის ბავშვთა რესპუბლიკურ საავადმყოფოში პედიატრად, ხოლო იმავე წელს დაინიშნა დღენაკლულ ბავშვთა განყოფილების გამგედ. 1990-1998 წლებში იყო ამავე საავადმყოფოს ფსიქონევროლოგიური განყოფილების გამგე. 1998 წლიდან დღემდე მუშაობს ჩაჩავას კლინიკის ნეონატოლოგიური სამსახურის ხელმძღვანელად. არის 33 სამეცნიერო შრომის ავტორი და თანაავტორი, რამდენიმე მეთოდური რეკომენდაციის ავტორი და რედაქტორი. 12 უპგ აკრედიტებული პროგრამის ხელმძღვანელი და განმახორციელებელი, მათ შორის 2-2 წლიანი პროგრამების „სიცოცხლის პირველი 1000 დღე“ და „ნეონატოლოგთა სკოლა“. მისი ხელმძღვანელობით და უშუალო მონაწილეობით ინგლისურიდან ქართულ ენაზე ითარგმნა და გამოიცა თანამედროვე ნეონატოლოგიის ერთ-ერთი შესანიშნავი სახელმძღვანელო: ჯონ პ. კლოჰერტის და ენ რ. სტარკის „ნეონატოლოგია“. ია დავითაიას ხელმძღვანელობოთ სისტემატიურად ტარდება სამედიცინო განათლების პროგრამით აკრედიტირებულ სასწავლო ტრეინინგ-სემინარები, კონფერენციები, მათ შორის ჩატარდა 4 საერთაშორისო დონის კონგრესი. 2002 წელს წარდგენილი იყო დელეგატად საქართველოდან ქალთა მსოფლიო ფორუმზე, ყაზახეთში, ალმა-ატაში. 2004 წელს საქართველოს ქალთა საბჭოს მიერ წარდგენილ იყო დელეგატად საქართველოდან ტოკიოში გამართულ მსოფლიოს ექიმ ქალთა საერთაშორისო ასოციაციის 26-ე კონგრესზე. მისი ინიციატივით საქართველოს ნეონატოლოგთა ასოციაცია საერთაშორისო ნეონატოლოგიური საზოგადოება „“ სრულუფლებიანი პარტნიორია. ამავე დროს, ევროპის ნეონატოლოგთა ასოციაციების კავშირის „“ და ცენტრალური ევრაზიის ნეონატოლოგთა კავშირის „“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი. აქვთ პარტნიორული ურთიერთობა აშშ „მეიო“-ს კლინიკასთან. 2006 წელს მისი უშუალო ხელმძღვანელობით თბილისში გაიმართა „“ და საქართველოს ნეონატოლოგთა ასოციაციის ერთობლივი საერთაშორისო სემინარი ნეონატოლოგიის აქტუალურ საკითხებზე, რომელსაც უძღვებოდნენ ევროპის და აშშ წამყვანი ნეონატოლოგი პროფესორები. „საქართველოს ნეონატოლოგთა ასოციაციამ“, მისი უშუალო ხელმძღვანელობით გამოსცა საქართველოში პირველად სამეცნიერო პრაქტიკული ჟურნალი „ნეონატოლოგია“. ასევე მისი ინიციატივით ჩაჩავას კლინიკაში შეიქმნა მშობელთა სკოლა, გამოიცა მომავალი დედებისათვის წიგნი მეგზური „ბედნიერი დედობის თანამგზავრი“ და „როგორ ვითარდება თქვენი პატარა“. მიღებული აქვს საქართველოს მთავრობის, ჯანდაცვის სამინიტროსა და საზოგადოებრივი ჯილდოები: „დამსახურებული მედიკოსის წოდება“, „ჯანმრთელობის ფრიადოსნის წოდება“, „საქართველოს საუკეთესო მედიცინის მუშაკის წოდება“, კლაუს ჰიპის პრემია „საუკეთესო პედიატრი“ (2008). მიღებული აქვს აღიარების სიგელი „ოქროს ფონენდოსკოპი“, საერთაშორისო ასოციაციამ „საქართველოს ქალები მშვიდობისა და სიცოცხლისათვის“, დააჯილდოვა საპატიო მედლით „ქალთა საბჭოს“ მედალი საზოგადოებრივი აქტივობისა და ქველმოქმედებისათვის.

სადისერტაციო თემა — „პერინატალური ჰიპოტროფიის გავლენა დიდი ჰემისფეროების ქერქისა და ტვინის ღეროს სტრუქტურაზე“, დაიცვა 1997 წელს.

ჯილდოები
2001 — ღირსების ორდენი
ოლექსი არესტოვიჩი

ოლექსი არესტოვიჩი (; დ. 3 აგვისტო, 1975, წითელწყარო, საქართველოს სსრ) — უკრაინის პრეზიდენტის მრჩეველი (2020 წლის 1 დეკემბრიდან 2023 წლის 17 იანვრამდე), ბლოგერი, მსახიობი, პოლიტიკური და სამხედრო მიმომხილველი.

არესტოვიჩი არის ფსიქოლოგიური სემინარების და ტრენინგების ორგანიზატორი და სამხედროებისთვის ფსიქოლოგიური მხარდაჭერის საქველმოქმედო ფონდის დამფუძნებელი.

არესტოვიჩი იყო მინსკის სამმხრივი საკონტაქტო ჯგუფის სპიკერი, მინსკის ჯგუფში უკრაინის დელეგაციის ხელმძღვანელი და უკრაინის პრეზიდენტის აპარატის უფროსის, ანდრეი ერმაკის, მრჩეველი ეროვნული უსაფრთხოების სფეროს სტრატეგიული კომუნიკაციების საკითხებში.

2022 წლის 24 თებერვლიდან არესტოვიჩი ატარებს ყოველდღიურ ბრიფინგებს უკრაინაში რუსეთის შეჭრასთან არსებულ ვითარებასთან დაკავშირებით.

2023 წლის 17 იანვარს თანამდებობიდან გადადგა სკანდალური განცხადების გამო. განცხადების თანახმად რაკეტა, რომელიც უკრაინის ქალაქ დნიპროში საცხოვრებელ კორპუსს მოხვდა, უკრაინის საჰაერო თავდაცვის სისტემამ ჩამოაგდო და დაცემისას აფეთქდა.
ხუტა ახვლედიანი

ხუტა ახვლედიანი (დ. 4 თებერვალი, 1894, გურძემი, მარტვილის მუნიციპალიტეტი — გ. 9 იანვარი, 1975) — ქართველი პედაგოგი, ჟურნალისტი, სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ჯერ ძველსენაკის, ხოლო შემდეგ ქუთაისის გიმნაზია და თბილისის სასულიერო სემინარია.

მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. გახდა ქართული ჯარის მაიორი საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ. ცვლილებები მოხდა სასაზღვრო და საბაჟო სამსახურების სტრუქტურაში 1918 წელს. ამიტომ სხვა სამხედრო პირებთან ერთად ბათუმის საბაჟოს შტატში ჩაირიცხა. 1921 წლის 17 მარტს დამოუკიდებელი საქართველოს მთავრობა უცხოეთში ბათუმის საბაჟოს გავლით წავიდა. ამის გამო ბოლშევიკები საბაჟოს მოხელეებს გაუწყრნენ და ევსევი ახვლედიანსაც არაერთი უსიამოვნება შეხვდა. მონაწილეობდა 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში, რომლის დამარცხების შემდეგ რამდენიმე წლის მანძილზე ახლობლებთან იმალებოდა, ხშირად იცვლიდა მისამართებს, ფარულად ასტრახანში გაემგზავრა 1927 წელს. იქიდან, საფრანგეთში მამიდაშვილებთან აპირებდა წასვლას, მაგრამ ვერ მოახერხა და მანჯურიაში, ქალაქ ხარბინში გადავიდა. იქ იმ დროს ძლიერი ქართული სათვისტომო არსებობდა ივლიანე ხაინდრავას მეთაურობით. ევსევი ახვლედიანს, როგორც ქართული არმიის ოფიცერს და 1924 წლის აჯანყების მონაწილეს ხარბინელები დიდი პატივისცემით შეხვდნენ და ქართული ბიბლიოთეკა ჩააბარეს 20 000 წიგნით. ის წლების განმავლობაში ხელმძღვანელობდა ბიბლიოთეკას და ახალი გამოცემებით ამდიდრებდა მას. მონაწილეობდა სათვისტომოს ცხოვრებაში. იყო ხარბინის ქართული საზოგადოების მდივანი. ევსევი ახვლედიანმა მანჯურიიდანაც ვერ მოახერხა საფრანგეთში ემიგრირება და იძულებული გახდა პროფესია შეეცვალა. იგი ჩაირიცხა ხარბინის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე 1929 წელს. იაპონიის მიერ ხარბინისა და ჩრდილოეთ მანჯურიის ოკუპაციის შემდეგ, ევსევი ახვლედიანი შანხაიში გადასახლდა და ფრანგულ კონცესიაში დაიწყო მუშაობა 1931 წელს. გახსნა რესტორანიც, სადაც ადგილობრივი და ტურისტად ჩასული ქართველები იყრიდნენ თავს. 1945 წლის აგვისტოში, კვანტუნის არმიის განადგურების შემდეგ, საბჭოთა ჯარი ხარბინში შევიდა. შანხაიში აქტიურად ამუშავდა საბჭოთა საელჩო და ემიგრანტთა ნაწილი სამშობლოში დაბრუნდა. იგი ემიგრაციაში დარჩა და უკვე ხანშიშესულმა კიდევ ერთხელ გამოიცვალა პროფესია. 1957 წელს მუშაობა დაიწყო უხანის, ხოლო 1961 წელს – სუჯოუს პედაგოგიურ ინსტიტუტში რუსული ენის მასწავლებლად. 1961 წელს საბჭოთა კავშირსა და ჩინეთს შორის მომხდარმა უთანხმოებამ და ახალმა კონფლიქტმა შეუძლებელი გახადა ევსევის ჩინეთში დარჩენა. ევსევი ახვლედიანი ჰონკონგში ჩავიდა, ავსტრალიაში გაემგზავრა და სიდნეიში დასახლდა 1963 წელს. განაგრძო ურთიერთობა იქაურ მცირერიცხოვან ქართველობასთან, აგროვებდა ქართულ წიგნებს სიდნეიში მცხოვრები ქართველი ბავშვებისათვის. იმდროინდელ წერილებში ძირითადად ქართულ წიგნებსა და ჟურნალ–გაზეთებს ითხოვდა. შთამომავლობა არ დარჩენია.
ილანთაშის ციხე

ილანთაშის ციხე — ციხე თურქეთში ქალაქ არაკლიიდან მდინარე ყარადერეს ხეობაში. უშუალოდ იმ ადგილს, სადაც ძეგლია დაშენებული ჰქვია ილანთაში. ამ მონაკვეთში ხეობა საკმაოდ ვიწროვდება.
ციხე აგებული იყო მდინარის მარცხენა მხარეს ხეობისაკენ წინ წამოზიდული კლდოვანი კონხცის თავზე. ხანგრძლივი დროით ეს ტერიტორია და მათ შორის ციხისათვის განკუთვნილიკლდოვანი ბორცვიც ქვისკარიერადგამოიყენებოდა. ამიტომაცაა, რომ ციხისათვის განკუთვნილი ტერიტორიაც და ციხის დიდი ნაწილიც დაანგრიეს და ჩვენამდე შემორჩა მხოლოდ კლდის სამხრეთ-დასავლეთ მონაკვეთში არსებული კედლების საძირკვლის მცირე ნაშთები. როგორც ადგილობრივმა მცხოვრებლებმა გადმოგვცეს, ხელისუფლების ჩარევით ამჟამად აქ შეჩერებულია ნგრევის პროცესი და ქვისგატანა. როგორც ჩანს, პერსპექტივაში გათვალისწინებულია გადარჩენილი ნაწილის აღდგენა-გამაგრება. ციხის აღმოსავლეთი, ჩრდილოეთი და ნაწილობრივ ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი თითქმის განადგურებულია. როგორც შემორჩენილი მცირეოდენი ნაშთების მიხედვით ჩანს, ნაგებობის გეგმა თავის დროზე მთლიანად კლდოვანი ბორცვის კონფიგურაციაზე იყო მორგებული. მას ერთადერთი ისიც საკმაოდ რთული მისადგომი სამხრეთიდან უნდა ჰქონოდა. როგორც საძირკვლის ნაშთებიდან ჩანს, აქ კედლების სისქეც შესაბამისად განიერია და იგი 90 სმ ან 1,20 მ-მდე აღწევს. აქ არსებული ნაშთების ფრაგმენტულობის გამო, რაიმე სრულყო-ფილი ანაზომის გაკეთება შეუძლებელია. ჩანს, რომ წყობებში გამოყენებულია კლდის ქვა, რომელსაც ხშირ შემთხვევაში გარე ზედაპირი ჩამოსწორებული აქვს. მშენებლობაში გამოყენებულია მოთეთრო ფერის დუღაბის საკმაოდ თხელი ფენა. ნაგებობა საკმაოდ ადრეული ჩანს. კონკრეტულად მის თარიღზე საუბარი ჭირს. ციხის უშუალო დანიშნულება უნდა ყოფილიყო ზღვის სანაპირო ზოლიდან ბაიბურთ-ჩაიკარას მიმართულებით ხეობაზე გამავალი გზის გაკონტროლება.
მიხეილ ყაუხჩიშვილი

მიხეილ ყაუხჩიშვილი (დ. 17 ივლისი, 1889, ქუთაისი — გ. 14 აპრილი, 1948) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი. სოციალისტ-ფედერალისტი. მისი ქალიშვილი — ნინო ყაუხჩიშვილი.

1912 წელს დაამთავრა პეტერბურგის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტი. მუშაობდა პეტერბურგის მერიაში. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში. მონაწილეობდა სოციალ-ფედერალისტთა პარტიის საქმიანობაში. 1918 წელს სოციალ-ფედერალისტთა სიით გახდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს წევრი. შედიოდა საბჭოს გზათა კომისიაში. 1919 წლის თებერვალში მონაწილეობდა დამფუძნებელი კრების არჩევნებში სოციალ-ფედერალისტური პარტიის სიით, თუმცა, მანდატი ვერ მოიპოვა. საკანდიდატო სიაში 30-ე ნომერი იყო. 1918 წელს მთავრობის დავალებით გაემგზავრა დასავლეთ ევროპაში ენერგეტიკისა და, ზოგადად, ეკონომიკის სფეროების შესასწავლად და რეკომენდაციების შესამუშავებლად. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეკონომიკური წარმომადგენელი იტალიაში. 1920 წელს დაბრუნდა სამშობლოში და გააცნო სახელმწიფო ეკონომიკის კომისიას თავისი რეკომენდაციები. როგორც ინჟინერი, მონაწილეობდა გორის მიწისძვრის შედეგების აღმოფხვრაში. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ წავიდა ემიგრაციაში. ცხოვრობდა გერმანიაში. კარლსრუეს პოლიტექნიკურ უნივერსიტეტში მოიპოვა ელექტროინჟინერიის დოქტორის ხარისხი. მუშაობდა „სიმენსის“ ქარხანაში. 1939 წელს ჰიტლერის პოლიტიკური რეჟიმის (ებრაელი ცოლი ჰყავდა) გამო საცხოვრებლად იტალიაში გადავიდა. 1940 წლიდან ხელმძღვანელობდა „სიმენსის“ იტალიურ ფილიალს.
ინსულინი

ინსულინი — პეპტიდური ჰორმონი, რომელიც გამოიმუშავებს პანკრეასის კუნძულების ბეტა უჯრედებს; ითვლება ორგანიზმის მთავარ ანაბოლურ ჰორმონად. ის არეგულირებს ნახშირწყლების, ცხიმებისა და ცილების ცვლას, რაც ხელს უწყობს სისხლში გლუკოზის შეწოვას ღვიძლში, ცხიმოვან და ჩონჩხის კუნთების უჯრედებში. ამ ქსოვილებში აბსორბირებული გლუკოზა გარდაიქმნება ან გლიკოგენად გლიკოგენეზის გზით, ან ცხიმებად (ტრიგლიცერიდებად) ლიპოგენეზის გზით, ან, ღვიძლის შემთხვევაში, ორივეში. ამიტომ ეს არის ანაბოლური ჰორმონი, რომელიც ხელს უწყობს სისხლში მცირე მოლეკულების გარდაქმნას უჯრედებში მსხვილ მოლეკულებად. სისხლში ინსულინის დაბალ დონეს აქვს საპირისპირო ეფექტი, რაც ხელს უწყობს კატაბოლიზმის გავრცელებას, განსაკუთრებით სხეულის სარეზერვო ცხიმს.
შაბანის ციხე

შაბან კალესის ციხე — ციხე თურქეთში მდინარე ხარშიტის წყლის მარცხენა სანაპიროზე. ცენტრალური გზიდან უნდა გადალახო მდინარე ხარშიტი და შეუყვე სოფელ დოხუზ–კონაღის აღმართებს. ამ სოფლის ძველი სახელია ზანდანი. გზაა სოფლის ცენტრამდე ძალზე ცუდია.
ციხე, უფრო ზუსტად ციხე-კოშკი სოფლის თავში, ხეობისაკენ წინ წამოზიდულ კლდოვან, პირამიდისებური ფორმის ბორცვზეა დაშენებული. აქედან შესანიშნავად მოსჩანს ხეობა, ოთხივე მხრივ კარგად მოზრდილ მანძილზე. ადგილობრივთა გადმოცემით, ხარშიტის ხეობაზე გამავალი ძველი გზები ძირითადად ხეობის მარცხენა მხარის ზედა ნაწილში იყო გამართული, რადგან აქ რელიეფი შედარებით არაა მკაცრი. ბევრია მოვაკებული ადგილები, რომლებზედაც სოფლებია გაშენებული. მათივე გადმოცემით ძველი გზა სწორედ იმ მაღლა აზიდული ბორცვის ძირში გაივლიდა, რომელზედაც ციხე იყო დაშენებული.
ძეგლი თითქმის მთლიანადაა დანგრეული. მხოლოდ აქა-იქ შეინიშნება საძირკვლის ნაშთები. ადგილობრივთა გადმოცემით, იგი დანგრევამდეც მცირე მოცულობის ნაგებობა იყო. როგორც ჩანს, ეს ციხე-კოშკი აქ გამავალ გზას აკონტროლებდა და ამავე დროს მას საგუშაგო-სასიგნალო დანიშნულების ფუნქციაც უნდა ჰქონოდა. ვფიქრობთ, იგი ხეობის როგორც ზედა, ისე ქვედა ზონაში არსებულ საფორტიფიკაციო ნაგებობებთან იყო დაკავშირებული და თავისი ადგილმდებარეობიდან გამომდინარე შუალედურ რგოლს წარმოადგენდა. ჩანს, რომ ხეობას უკვე ადრებიზანტიური ეპოქიდან მაინც ჰქონდა ერთ ჯაჭვზე ასხმული თავდაცვის სისტემა ზღვის სანაპიროდან ხეობის სათავეებამდე.
ევგენი სმორიგინი

ევგენი სმორიგინი (, ; დ. 28 იანვარი, 1979, მინსკი, ბსსრ) — უკრაინელი და ბელარუსი მსახიობი, ტელეწამყვანი, სცენარისტი, პროდიუსერი, მომღერალი.

მამა — მიხაილო, მძღოლია. დედა — ლუდმილა, საბავშვო ბაღის მასწავლებელია.

დაამთავრა ბელორუსის სახელმწიფო კონსერვატორიის რესპუბლიკური ლიცეუმის პირველი 9 კლასი საგუნდო დირიჟორის კლასში, მღეროდა ვაჟთა გუნდში.

ამჟამად ცხოვრობს და მუშაობს კიევში. მშობლები და ძმა მინსკში ცხოვრობენ.
თაილი ღვინიანიძე

თაილი ღვინიანიძე (დ. 28 თებერვალი, 1930, თბილისი) — ქართველი ეკონომ-გეოგრაფი, გეოგრაფი და მეცნიერი.

ბიოგრაფია
1952 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ფიზიკური გეოგრაფიის სპეციალობით. 1953-1956 წლებში სწავლობდა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრფიის ინსტიტუტის ასპირანტურაში პროფესორ გიორგი გეხტმანის ხელმძღვანელობით.

1956 წლიდან მუშაობდა უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომლის თანამდებობაზე. ამ პერიოდში ინსტიტუტში საფუძველი ჩაეყარა ეკონომიკურ-გეოგრაფიული რეგიონების შესწავლის საქმეს და ამ დარგში შრომების მეტად მნიშვნელოვანი ფონდი შეიქმნა. ეწყობოდა სამეცნიერო ექსპედიციები, რომლებშიც იგი აქტიურ მონაწილეობას იღებდა. 1959-1962 წლებში გამოაქვეყნა შრომები ზემო იმერეთისა და აჭარის ტრანსპორტის, ვაჭრობისა და რაიონთაშორისი ეკონომიკური კავშირების შესახებ. შემდეგში კი სწავლობდა რეგიონების ისტორიულ გეოგრაფიას, რომელთა შესახებ აქვეყნებდა ნაშრომებს. მოგვიანებით შეიქმნა მონოგრაფიები სამრეწველო კვანძებზე, რაშიც იგი მონაწილეობდა. 1970-1973 წლებში ორ ტომად გამოიცა „საქართველოს სსრ ეკონომიური გეოგრაფიის ძირითადი საკითხები“, რომელშიც მოთავსებულია მისი ნაშრომები, ასევეა „საქართველოს სსრ ადმინისტრაციული რაიონებისა და რესპუბლიკური დაქვემდებარების ქალაქების ცნობარი“. 1967 წელს მოსკოვში დაიბეჭდა (რუსულ, ინგლისურ, ფრანგულ და პოლონურ ენებზე) „საქართველო“, რომელშიც დაბეჭდილი ქვეთავები აფხაზეთსა და აჭარაზე მას ეკუთვნის. გამოქვეყნებული აქვს 20 სამეცნიერო ნაშრომი. 1981 წლიდან გადაყვანილ იქნა საქართველოს სსრ საგეგმო კომიტეტში.
ნესტან რატიანი

ნესტან რატიანი (დ. 1969, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, მეცნიერი, პედაგოგი, პროფესორი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (2001).

ბიოგრაფია
1990 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი სპეციალობით კლასიკური ფილოლოგია.

კვლევითი და სასწავლო პროექტების ფარგლებში იმყოფებოდა ოქსფორდის ვოლფსონ კოლეჯში, კემბრიჯის კინგს კოლეჯში, ჯეიმზ მედისონის კოლეჯში, ბუდაპეშტის ცენტრალური ევროპის უნივერსიტეტში. 1994-2007 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კლასიკური ფილოლოგიის კათედრის დოცენტი, შემდგომ კლასიკური ფილოლოგიის, ბიზანტინისტიკისა და ნეოგრეცისტიკის ინსტიტუტის პროფესორი. 2007 წლიდან მუშაობს ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში ამერიკულ-ქართული ინიციატივა ლიბერალური განათლებისთვის ფარგლებში. 2001-2006 წლებში იყო შოთა რუსთაველის ინსტიტუტის რუსთველოლოგიის განყოფილების თანამშრომელი. 2007 წლიდან — ფოლკლორის განყოფილების უფროსი მეცნიერი. 2008 წლიდან თანამშრომლობს თბილისის ევროპული სკოლის საერთაშორისო ბაკალავრიატის პროგრამასთან, არის ცოდნის თეორიის კოორდინატორი. გაიარა ტრენინგები ბარსელონასა და დუბაიში. აქტიურად თანამშრომლობს „“-თან (ამერიკულ-ქართული ინიციატივა ლიბერალური განათლებისთვის), რომელიც ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის მეცნიერების და ხელოვნების ფაკულტეტის ბაზაზე ახორციელებს თავისუფალი მეცნიერებების პროგრამას. კითხულობს ლექციებს და კონსულტაციებს უწევს „“-ის მიერ დაფინანსებულ პროექტებს „შენ დემოკრატიისთვის“ და „ახალგაზრდები დემოკრატიისთვის“, რომელიც საქართველოს მასშტაბით ატარებს დისკუსიებს სხვადასხვა მწვავე თემაზე. არის ორი მონოგრაფიის ავტორი, სხვადასხვა წიგნების თანაავტორი (მათ შორისაა სახელმძღვანელოები, სამეცნიერო კრებულები, თარგმანები და სხვა). მონაწილეობდა შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის მიერ დაფინანსებულ პროექტებში (ანტისაბჭოური სიტყვიერება, ქართული ხალხური ფოლკლორული პროზის 22 ტომის შედგენა, მხატვრულ სახეთა ტრანსფორმაციები). მუდმივად მონაწილეობს სხვადასხვა ადგილობრივ და საერთაშორისო კონფერენციებში (ჰარვარდი, ბრაუნი, ახალი ორლეანი, ნიუ იორკი, ლიდსი).

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „დუმილის ფენომენი ძველ ბეძნულ ლიტერატურაში (ჰომეროსიდან ისიხაზმამდე)“, დაიცვა 1994 წელს, სადოქტორო დისერტაციის თემა — „რიტუალის ასახვა ძველბერძნულ ლიტერატურაში (ჰომეროსიდან ევრიპიდემდე)“, დაიცვა 2001 წელს.
ჯემალ ბახტაძე

ჯემალ ბახტაძე (დ. 1927, ხონი — გ. 2007) — ქართველი გამომგონებელი, ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სრული პროფესორი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, გენერალ-მაიორი.

ბიოგრაფია
1992 წლიდან გარდაცვალებამდე ხელმძღვანელობდა მისივე ინიციატივით საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში დაარსებულ კონსტრუქციების დაზიანების დიაგნოსტიკისა და ექსპერტიზის კათედრას, იმავე დასახელების სამეცნიერო ლაბორატორიას, იყო საქართველოს საინჟინრო აკადემიის სტრუქტურული მთლიანობის მონიტორინგისა და ექსპერტიზის განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი, პრეზიდიუმის წევრი, საქართველოს საგანგებო სიტუაციების გაფრთხილებისა და პრობლემების ლიკვიდაციის საბჭოს ექსპერტი, საქართველოს ავტომფლობელთა ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტი. გამოქვეყნებული აქვს 171 სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის, 5 მონოგრაფია, 3 დამხმარე სახელმძღვანელო, 3 მეთოდური მითითება და 60 გამოგონება. მისი სამეცნიერო და საინჟინრო მოღვაწეობა შეიძლება დახასიათდეს ძირითადად ორი ახალი სამეცნიერო-ტექნიკური მიმართულების შექმნით, გამოქვეყნებული შრომებით: 1. მის მიერ მსოფლიოში პირველად დაწყებულია და დღემდე გრძელდება სამუშოები ბოჭკოვან-ოპტიკური გადამწოდებლის შესაქმნელად, რომლებიც გათვალისწინებულია გამოყენებულ იქნეს კონსტრუქციების მუშაუნარიანობისა და მთლიანობის კონტროლისათვის დიაგნოსტიკურ ცენტრებში გამოსაყენებლად. პირველ რიგში ატომურ ენერგეტიკაში, ავიაკოსმოსურ ტექნიკაში და ქიმიურ მრეწველობაში, ტექნიკური კატასტროფების თავიდან ასაცილებლად. 2. სითხის წვეთის ლაზერულ-თერმული აფეთქების შედეგად ძალოვანი ველის მიღებისა და გამოყენების პრინციპებისა და მეთოდების დამუშავება. ამ მეცნიერული მიმართულებით პირველად გამოკვლეულია ლაზერულ-თერმული აფეთქებით მიღებული ძალოვანი ველის გამოყენება შტამპვაში, ვიბრატორში, მედიცინაში - სისხლის მიმოქცევის ხელოვნურ სისტემაში, იარაღის ახალი სახეობის სისტემაში და ა.შ. ასეთი ტიპის აპარატების შექმნისათვის მსოფლიო გამოფენაზე მიღებული აქვს უმაღლესი ჯილდო - ოქროს მედალი - "საუკეთესო კონსტრუქციის ბოჭკოვან-ოპტიკური გადამწოდის გამოგონებისა და შექმნისათვის", ასევე ერთი ვერცხლის და სამი ბრინჯაოს მედალი. მისი საინჟინრო, სამეცნიერო და პედაგოგიური მოღვაწეობა მოიცავს 45 წელს.

ჯილდოები
ღირსების მედალი
ცირა ჟღენტი

ცირა ჟღენტი (დ. 30 სექტემბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი ექიმი.

ბიოგრაფია
1964 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1965 წელს იყო კურორტ „მეტალურგის“ ექიმი-ორდინატორი. 1966-1968 წლებში მუშაობდა ციტოლოგიის ლაბორატორიაში, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პათანატომიის კათედრაზე გაიარა ასპირანტურის კურსი. ამ წლებში შესრულებული კვლევითი ნაშრომებისათვის კარდიომიოციტების რაოდენობრივი ციტოქიმიის დარგში მიიღო მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატის წოდება. დადგენილი აქვს ტაქსონომიური ცვალებადობა და პათოლოგიური პროცესის მოდელირებისათვის ოპტიმალური ობიექტის შერჩევა. ექსპერიმენტული პათოლოგიის მოდელებზე, ინტოქსიკაციისა და დაბერების პირობებში გამოავლინა ფილტვის, თირკმლის, ღვიძლის პარენქიმული უჯრედების მორფოლოგიური და მორფომერტიული თავისებურებანი და ცვლილებები. დადგენილი აქვს ციტოლოგიური და ჰისტოლოგიური დიაგნოსტიკის კრიტერიუმები: ალტერაციის, მეტაპლაზის, დისპლაზიის და ნეოპლაზიის. თბილისისა და მოსკოვის ონკოლოგიურ ცენტრებში გაიარა ციტოლოგიური კლინიკური დიაგნოსტიკის კურსები, აწარმოებს პრაქტიკულ დიაგნოსტიკას ქირურგიის ინსტიტუტში. 1984 წლიდან ხელმძღვანელობდა ციტოლოგიური დიაგნოსტიკის ჯგუფს, რომელიც შედის პათომორფოლოგიის ლაბორატორიის შემადგენლობაში. ავტორია 21 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება ციტოლოგიას, ჰისტოლოგიის ულტრასტრუქტურას. ეკუთვნის ერთი გამოგონება: „ცილის ბიოსინთეზის განსაზღვრის მეთოდი“ (საავტორო მოწმობა №602861), ერთი მეთოდური რეკომენდაცია: „ცილის ბიოსინთეზის ინტენსიობის განსაზღვრის რაოდენობრივი ციტოქიმიური მეთოდი ცილის მასინთერიზებელი რიბოსომების პარამეტრებით“ (თბილისი, 1979). ატარებდა ლექციებს და პრაქტიკულ მეცადინეობებს პათოლოგიური ანატომიის დარგში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტისა და ზურაბ კახიანის აკადემიის პათოლოგიური ანატომიის კათედრაზე. მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი, უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. მორფოლოგიურ-ციტოლოგიური ჯგუფის ხელმძღვანელი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ადამიანის და ზოგიერთი ექსპერიმენტული ცხოველის კარდიომიოციტების ნუკლეინური მჟავების რაოდენობრივი ციტოქიმიური დახასიათება“, დაიცვა 1970 წელს.