ფერდინანდ დიურჩანსკი

ფერდინანდ დიურჩანსკი ( დ. 18 დეკემბერი, 1906, რაეცი — გ. 15 მარტი, 1974, მიუნხენი) — სლოვაკი ნაციონალისტების ლიდერი, რომელიც გარკვეული პერიოდის განმავლობაში იოზეფ ტისოს კოლაბორაციონისტული სლოვაკური მთავრობის წევრი იყო.

ბიოგრაფია
ფერდინანდ დიურჩანსკი დაიბადა რაიეცში (მაშინ ავსტრო-უნგრეთის შემადგენლობაში). მან პარიზში დაამთავრა საერთაშორისო ურთიერთობების უმაღლესი სკოლა, ბრატისლავას კომენსკის უნივერსიტეტი და საერთაშორისო სამართლის აკადემია ჰააგაში. მიენიჭა სამართლის დოქტორის ხარისხი და ბრატისლავაში სამართლის პროფესორად მუშაობდა.

დიურჩანსკი ნაციონალისტური შეხედულებების მატარებელი უნივერსიტეტში სწავლის პერიოდში გახდა. როდესაც „როდობრანა“ (სლოვაკეთის სახალხო პარტიის ნახევრადსამხედრო ორგანიზაცია 1923-1927 წლებში) 1920-იანი წლების ბოლოს თავის გავლენას კარგავდა, სლოვაკი უკიდურესი ნაციონალისტების უკმაყოფილება გამოხატული იყო ჟურნალ „“-ში (რომელიც დღემდე არსებობს), რომლის რედაქტორიც ფერდინანდ დიურჩანსკი იყო. ეს ჟურნალი პოპულარული იყო სტუდენტებსა და უმაღლესი სასწავლებლების ლექტორებს შორის. განსხვავებით თავისი დროის რიგი მოღვაწეებისგან, რომლებიც მაქსიმალურ ავტონომიას მოითხოვდნენ, დიურჩანსკი სრული დამოუკიდებლობის მომხრე იყო. 1938 წელს, როცა ის იოზეფ ტისოსთან ერთად ადოლფ ჰიტლერს შეხვდა, მხოლოდ დიურჩანსკი იცავდა ნაცისტური ლიდერის წინაშე სლოვაკეთის სრულად დამოუკიდებელი სახელმწიფოს იდეას.

დიურჩანსკის მიმდევრები, რომლებიც „ახალ თაობად“ იყვნენ ცნობილი, პირველი სლოვაკეთის რესპუბლიკის პერიოდში ვოიტეხ ტუკას ადმინისტრაციაში მნიშვნელოვან თანამდებობებზე დაინიშნენ. თავად დიურჩანსკი 1938-1939 წლებში იუსტიციის, ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალური უზრუნველყოფის მინისტრის პოსტებს იკავებდა, მოგვიანებით კი შინაგან საქმეთა მინისტრი გახდა. 1939 წლის 14 მარტს სლოვაკეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, დიურჩანსკი საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობაზე დაინიშნა. მიუხედავად იმისა, რომ უნგრეთი პირველი ქვეყანა იყო, რომელმაც სლოვაკეთის დამოუკიდებლობა დე იურე აღიარა, ბრატისლავასა და ბუდაპეშტს შორის მალევე დაიწყო ე.წ. „მცირე ომი“ — კონფლიქტი სლოვაკეთსა და ახლადოკუპირებულ ქვემოკარპატულ რუსეთს შორის, სადავო საზღვრის გამო. ამ სამხედრო კონფლიქტმა ტისოს და დიურჩანსკის გერმანიასთან „დაცვის ხელშეკრულების“ გაფორმებისკენ უბიძგა, რომლის მიხედვითაც ბერლინი სლოვაკეთის ტერიტორიული მთლიანობისა და დამოუკიდებლობის გარანტად გამოდიოდა. გერმანიის შუამავლობით უნგრეთსა და სლოვაკეთს შორის დაპირისპირება 1939 წლის 4 აპრილს მოწესრიგდა. მიუხედავად იმისა, რომ გერმანია განსაკუთრებულ პოზიციას იკავებდა სლოვაკეთის საგარეო პოლიტიკაში, დიურჩანსკი ცდილობდა ქვეყანას უფრო დამოუკიდებელი კურსი მიეღო და რაც შეიძლება მეტი სახელმწიფოსთან დაემყარებინა დიპლომატიური ურთიერთობები. საბოლოოდ, სლოვაკეთმა დიპლომატიური წარმომადგენლები ოც ქვეყნისთან გაცვალა.

1939 წლის 15 სექტემბერს, როდესაც საბჭოთა კავშირმა დიპლომატიურად სცნო სლოვაკეთის დამოუკიდებლობა, დიურჩანსკი იმედოვნებდა, რომ მოსკოვი დუნაის რეგიონის ახალი ძალის ცენტრად იქცეოდა და შეძლებდა ბერლინის ჰეგემონისტური მისწრაფებების შეკავებას. უფრო მეტიც, იგი ვარაუდობდა, რომ სლოვაკეთსა და საბჭოთა კავშირს უნგრეთის წინააღმდეგ ერთიანი ფრონტის ფორმირება შეეძლოთ: ბრატისლავა დაიბრუნებდა სამხრეთ და აღმოსავლეთ სლოვაკეთის ტერიტორიებს, ხოლო მოსკოვი დაამყარებდა კონტროლს ქვემოკარპატულ რუსეთზე. თუმცა, საბჭოთა კავშირი, რომელიც სლოვაკეთს გერმანიის გავლენის სფეროდ მიიჩნევდა, დიურჩანსკის შეთავაზებებს პასუხს არ სცემდა. თავის მხრივ, ჰიტლერი, უკმაყოფილო სლოვაკეთის მცდელობით, დამოუკიდებლად ეწარმოებინა საგარეო პოლიტიკა, 1940 წლის ივნისში ტისოს დიურჩანსკის გადაყენება მოსთხოვა. ტისომ მოთხოვნას დათანხმდა, და საგარეო საქმეთა მინისტრის პოსტი ვოიტეხ ტუკამ დაიკავა.

1944 წელს ტისომ კიდევ ერთხელ სცადა დიურჩანსკის პოლიტიკაში დაბრუნება, მაგრამ ნაცისტები წინააღმდეგობას უწევდნენ. მიუხედავად ამისა, დიურჩანსკი ყოველთვის რჩებოდა ტისოსა და კოლაბორაციონიზმის მტკიცე მომხრე, არაერთხელ ცდილობდა საბჭოთა კავშირის წინააღმდეგ ორგანიზებული წინააღმდეგობის გაწევას და ამას ბოლო მომენტამდე განაგრძობდა, სანამ 1945 წელს ავსტრიაში გაქცევას არ დასჭირდა. მომდევნო წელს იგი ვატიკანში გადავიდა, სადაც დააარსა „სლოვაკეთის ქმედების კომიტეტი“, რომელიც მოგვიანებით „სლოვაკეთის განმათავისუფლებელ კომიტეტად“ გადაკეთდა. 1947 წელს დიურჩანსკი არგენტინაში გადავიდა საცხოვრებლად, ხოლო 1952 წლიდან მიუნხენში დასახლდა. იგი იყო „ანტიბოლშევიკური ხალხთა ბლოკის“ ხელმძღვანელობის წევრი.