iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ედუარდ ალექსანდრიანი

ედუარდ ალექსანდრიანი(დ. 19 აგვისტო, 1919, თბილისი, საქართველო — გ. 2019) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ქალაქ თბილისში. 1942 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი, სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით. უმაღლესი სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ მუშაობა დაიწყო სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტ „საქსახპროექტში“ სადაც საცხოვრებელ სახლებს აპროექტებდა მეტალურგთა ქალაქ რუსთავისთვის. 1944 წელს ახალშექმნილ საპროექტო ინსტიტუტში „საქგიპროშახტი“ გადაიყვანეს, სადაც ქვანახშირის მაღაროებისათვის მიწისზედა და მიწისქვეშა ნაგებობების, ასევე საბაგირო გზებისა და სხვა ობიექტების პროექტირებას ეწეოდა.

1963 წელს მიიწვეს საცხოვრებელი სახლების ექსპერიმენტული პროექტების სსრკ ცენტრალური სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ტიპიზაციის განყოფილებაში, საქართველოს კლიმატური პირობების შესაბამისი ტიპური საცხოვრებელი სახლების პროექტირების მიზნით. 1964 წელს კი დაინიშნა ახალშექმნილი თბილისის ზონალური სამეცნიერო-კვლევითი და ექსპერიმენტული პროექტირების ინსტიტუტის სამშენებლო კონსტრუქციების განყოფილების წამყვან ინჟინრად. 1965 წლიდან ახალი მასალებისგან შექმნილი კონსტრუქციების ლაბორატორიას ხელმძღვანელობდა. მის მიერ რეკომენდირებული მეთოდები შენობა-ნაგებობების აღდგენის, გაძლიერებისა და სეისმომედეგობის ამაღლებისათვის გამოყენებულ იქნა მიწისძვრის შედეგების ლიკვიდაციის დროს ქალაქ მახაჩყალაში და ქალაქ ბუინაქსკში (1971), გაზლიში (1976), ლენინაბადში (1985), კიშინიოვში (1986), სომხეთში (1988), საქართველოში (1991), ასევე მოსკოვში შერემეტიევოს აეროპორტის ანგარების კომპლექსის გაძლიერების დროს, ერევნის ოპერის თეატრისა და მსხვილპანელოვანი სახლებისათვის ლენინგრადში და კრასნოდარში.

აღნიშნული მეთოდების მაღალი ეფექტიანობა და სანდოობა დამტკიცებულია 40 წლიანი ექსპლუატაციის პრაქტიკით. მინიჭებული ჰქონდა ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი, იყო 10 დანერგილი გამოგონების ავტორი. მას გამოქვეყნებული აქვს ასზე მეტი ნაშრომი. 1987 წელს დაჯილდოვდა სსრკ მინისტრთა საბჭოს პრემიით შენობა-ნაგებობების აღდგენისა და გაძლიერების ახალი მეთოდების დამუშავების, გამოკვლევისა და საწარმოო პრაქტიკაში ფართოდ დანერგვისათვის. იგი ასევე დაჯილდოებული იყო ორი მედლით სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებით.

გამოყენებული ლიტერატურა
საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, წიგნი 2, თბ., 2021, გვ. 42-43
არტემ აზიროვი

არტემ აზიროვი (დ. 19 დეკემბერი, 1922, თბილისი, საქართველო — გ. 16 ნოემბერი, 2024) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი, თანამდებობის პირი, პედაგოგი და სამხედრო პირი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ქალაქ თბილისში. დაუსწრებლად დაამთავა საკავშირო იურიდიული ინსტიტუტი და მოსკოვის უმაღლესი პარტიული სკოლა. 1941 წელს გაიწვიეს საბჭოთა არმიაში. დაეუფლა სამხედრო საქმეს და 1942 წელს გახდა ლეიტენანტი. იგი იყო ოცეულის, შემდეგ კი ასეულის მეთაური. ერთ-ერთ ბრძოლაში დაიჭრა და 1944 წლის მაისიდან მოქმედი არმიიდან გაანთავისუფლეს როგორც ინვალიდი. დაუბრუნდა სამოქალაქო საქმიანობას. 1944-1946წწ. წლებში იყო პედაგოგიურ, სამეურნეო და პარტიულ სამუშაოზე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში. 1947-1988წწ. მუშაობდა საქართველოს პარტიულ ორგანოებში. იყო თბილისის 26 კომისრის სახელობის რაიკომის ინსტრუქტორი, მეორე მდივანი, შემდეგ საქართველოს კპ ცკ-ის ინსტრუქტორი, პარტიული მუშაობის განყოფილების გამგის მოადგილე და ბოლოს - ოქტომბრის სახ. რაიონის რაიკომის ჰირველი მდივანი. პარალელურად ეწეოდა სამეცნიერო მუშაობას. გამოაქვეყნებული აქვს ნაშრომები. დაიცვა დისერტაცია ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად. უფროს მეცნიერ თანამშრომლად მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში. მიღებული აქვს საქართველოს უზენაესი საბჭოს საპატიო სიგელი, უწყებრივი, სამახსოვრო და საიუბილეო მედლები და სამკერდე ნიშნები. ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი, მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანი, გადამდგარი პოლკოვნიკი.

ჯილდოები
მედალი „კავკასიის დაცვისთვის“
მედალი „1941-1945 წლებში დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისთვის“
მედალი „შრომითი მამაცობისთვის“
საპატიო ნიშნის ორდენი
წითელი ვარსკვლავის ორდენი
შრომის წითელი დროშის ორდენი
სამამულო ომის ხარისხის ორდენი

გამოყენებული ლიტერატურა
ომგადახდილი მეცნიერები : საგამომცემლო ცნობები. კრებული / შემდგ.: გრიგოლ ბრეგაძე. - თბ., 2000. გვ. 5-6
თამაზ გოდერძიშვილი

თამაზ გოდერძიშვილი (დ. 10 ივლისი, 1934, თბილისი, საქართველო — გ. 8 ნოემბერი, 2025) — ქართველი დრამატურგი, მთარგმნელი, მწერალი, სცენარისტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ქალაქ თბილისში. 1957 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის გეოლოგიური ფაკულტეტი. 1968-2000 წწ. იყო საქტელერადიო კომიტეტის სატელევიზიო დადგმების მთავარი რედაქციის რედაქტორი, უფროსი რედაქტორი, მთავარი რედაქტორის მოადგილე, მთავარი რედაქტორი, სატელევიზიო თეატრის რედაქტორი. იგი არის ავტორი პროზაული ნაწარმოებებისა და პიესებისა: „ილია ვარ“ (1987, 1989), „რკინის კარს უკან“ (1987, 1988), ამავე პიესის ავტორისეული თარგმანი - „“; „არ შეგირიგდები“ (1982), „ვირის ჩრდილი“ (1983,1997), „მიწისქვეშა სასახლეები“ (1961, 1982); ინსცენირებებისა: მ. ჯავახიშვილი, „ჯაყოს ხიზნები“ (1994,1998), მ კვესელავა, „ასერგასის დღე“ (1983); ნ. ლორთქიფანიძე, „სოფლის აშიკი“ (1979); ა. გრებნევი, „წარმატება“ (1992); ა. ფლავიანო, „ჯალათი ანუ გაროტა“ (1985, 1986); მ. ჯავახიშვილი, „ბედის მდევარი“ ანუ „ლამბალო და ყაშა“ (1989); ფ. დოსტოევსკი, „მარადი ქმარი“ (1997); პერ ლაგერკვისტი, „ბარაბა“ (1999); ი. ჭავჭავაძე, „კაცია-ადამიანი?!“ (2000); მ. ბულგაკოვი, „პილატე“(2003). მის მიერ გადმოქართულებული ი. ჟურავლიოვის, ა. ხოგოგორტიანის, ა. მალიაგინის, მ. ზადორნოვის, იასმინა რეზას, ლ. რაზუმოვსკაიას ნაწარმოებები სხვადასხვა თეატრების სცენაზე დაიდგა. ის არის ავტორი თარგმანებისა: პრისტლის „სახიფათო მოსახვევი“, ჯან ანიუს „სარდაფი“, პ. შეფერის „ამადეუსი“, მანლიო სანტანელის „დედა დედოფალი“, ალან გარნეის „სასიყვარულო ბარათები“ და სხვა. იგი ასევე არის სატელევიზიო სპექტაკლების ინსცენირებისა და რადიოპიესების ავტორი.
გიორგი სიჭინავა (მწერალი)

გიორგი სიჭინავა(დ. დარჩელი, საქართველო, 1942. — გ. 4 აპრილი, 2025) — ქართველი მწერალი, პოეტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ზუგდიდის რაიონ სოფელ დარჩელში. იგი სწავლობდა ქალაქ ორიოლის საერთო ტექნიკური ინსტიტუტის ეკონომიკურ ფაკულტეტზე. 1966 წლიდან ცხოვრობდა სოხუმში. მუშაობდა გაზეთ "საბჭოთა აფხაზეთში" (შემდგომში "აფხაზეთის ხმა"). წლების განმავლობაში რედაქტორობდა აფხაზეთში გამომავალ ლიტერატურულ ჟურნალ "რიწას" შემდეგ რედაქტორობდა გაზეთ "აღდგომას"; არის მის მიერვე დაფუძნებული ჟურნალის - "აია" (1996) - რედაქტორი.2000 წელს მან გამოსცა მეგრული ლიტერატურული ჟურნალი "ირიათონი" . ასევე შეადგინა და გამოსცა მეგრული ენის თვითმასწავლებელი "ნანაში ნინა". მეგრულ ენაზე გამოცემული აქვს კრებულები "შურობუმუ", "რინა მოკო პელაზგური", "ნანაგე" და ასშ. სხვადასხვა წლებში ქართულად დაისტამბა მისი რომანები და მოთხრობები: "გვირილების მინდორი", "უთვისტომო", "უტუ მიქა" და ასშ.
რამაზ ბერაძე

რამაზ ბერაძე(დ. თბილისი, საქართველო, 1957 — გ. 2016) — ქართველი გეოგრაფი, გეოლოგი, ინჟინერი, მწერალი, მწვრთნელი, პოეტი, სპორტსმენი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ქალაქ თბილისში. 1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი. იგი სხვადასხვა დროს მუშაობდა მიწათმოწყობის ინსტიტუტის ინჟინერ-ნიადაგმცოდნე, ტელერადიომაუწყებლობაში რედაქტორად და სპორტკომიტეტში წამყვან სპეციალისტად. ასევე წლების განმავლობაში იყო წარმატებული რაგბისტი, თამაშობდა სსრკ-ს ნაკრებში, წვრთნიდა სარაგბო კლუბებს. ლიტერატურულ-შემოქმედებით მოღვაწეობას კი მე-20 საუკუნის 80-იანი წლებიდან ეწეოდა, როდესაც გამოქვეყნდა მისი პირველი ლექსები. პირველ პოეტურ კრებულს ერქვა "წრებრუნვა", რასაც კიდევ ორი კრებული მოჰყვა.
ქრისტე პანტოკრატორის ეკლესია (ნესებირი)

ქრისტე პანტოკრატორის ეკლესია ((, გამოითქმის „ " ან „ ", ყოვლისშემძლე ქრისტეს ეკლესია) — შუა საუკუნეების აღმოსავლურ-მართლმადიდებლური ეკლესია აღმოსავლეთ ბულგარეთის ქალაქ ნესებირში (შუასაუკუნეების მესემბრია), ბურგასის ოლქში, შავი ზღვის სანაპიროზე. ძველი ნესებირის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლის ნაწილი. ქრისტე პანტოკრატორის ეკლესია აშენდა - საუკუნეებში და ყველაზე მეტად ცნობილია მისი მდიდრული გარე მორთულობის გამო. ეკლესია, დღეს ხელოვნების გალერეა, შემორჩენილია ძირითადად ხელუხლებელი სახით.

ისტორია
ქრისტე პანტოკრატორის ეკლესია ჩვეულებრივ თარიღდება გვიანი ან ადრეული საუკუნით. -ის ავტორი ჯონათან ბაუსფილდი მის მშენებლობას ბულგარეთის მეფე ივან ალექსანდრეს მმართველობას (1331-1371 წწ.) მიაწერს, თუმცა ამ პერიოდში ნესებირის კონტროლი მრავალჯერ შეიცვალა მეორე ბულგარულ იმპერიასა და ბიზანტიას შორის. ეკლესია ეძღვნება ქრისტე პანტოკრატორს, რაც ბერძნულად ყოვლისშემძლეს, ყოვლისმპყრობელს ნიშნავს. ეკლესია მდებარეობს მესემბრიის ქუჩაზე, 1927 წლიდან მას სახელმწიფო ზედამხედველობს, როგორც „ეროვნული სიძველეს“, და 1964 წელს შეტანილ იქნა ბულგარეთის ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის ძეგლთა სიაში.

არქიტექტურა
ეკლესია დაგეგმარებულია გვიანი ბიზანტიური ჯვარ-გუმბათოვანი სტილით. იგი აშენებულია ქვისა და აგურის წყობით, მშენებლობის ტექნიკით, რომელიც ცნობილია როგორც ,, ზომით 16×6.90 მ (52.5× 22.6 ფუტი), აგურის ფერი ეკლესიას მოწითალო იერს აძლევს. სამრეკლო თავდაპირველად მართკუთხა იყო, თუმცა ახლა ის ნაწილობრივ დანგრეულია. მასთან მიდგომა შესაძლებელი იყო სამხრეთიდან ქვის კიბით.

დეკორაციები
ქრისტე პანტოკრატორის ეკლესიის ყველაზე ცნობილი თავისებურებაა მისი გარე კედლების მდიდარი და ფერადოვანი მორთულობა. დეკორაციაში სვასტიკებიც ჩანს, რაც მორთულობაში ითვლება უჩვეულოდ და ტურისტებისთვის საინტერესოა. ეს აიხსნება შუასაუკუნეებში სვასტიკის, როგორც მზის სიმბოლოს, გამოყენებით.
ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლების მორთულობა მოიცავს აგურის ყრუ თაღებს ქვედა ნაწილში და თითო დიდ თაღს თითოეულ კედელში, რომელიც გუმბათს ესაზღვრება, სვეტებიანი ფანჯრით შუაში. ფანჯრებია ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფასადების ქვედა თაღების ზემოთ. გუმბათი, რომელიც ასევე ავლენს ორნამენტული დეტალებისა და კერამიკის დიდ რაოდენობას, შეიცავს რვა ფანჯარას, თითოს თითოეულ მხარეზე. შუასაუკუნეების ფრესკები ეკლესიის შიდა კედლებზე მხოლოდ ფრაგმენტულად არის შემონახული.
ლეონორ კასტილიელი (1191-1244)

ლეონორ კასტილიელი (; დ. 1191 – გ. 1244) — კასტილიისა და ლეონის მეფე ალფონსო -ისა და დედოფალ ელეონორ ინგლისელის ასული. არაგონის დედოფალი 1221-1229 წლებში, როგორც მეფე ხაიმე დამპყრობლის პირველი ცოლი.

ბიოგრაფია
ლეონორი 1191 წელს დაიბადა და იგი კასტილიისა და ლეონის მეფე ალფონსო -ისა და დედოფალ ელეონორ ინგლისელის ქალიშვილი იყო. მამის მხრიდან მისი პაპა-ბებია კასტილიის მეფე სანჩო და დედოფალი ბლანკა ნავარელი იყვნენ, ხოლო დედის მხრიდან - ინგლისის მეფე ჰენრი და დედოფალი ელეონორ აკვიტანიელი.

1221 წელს პრინცესა ლეონორი არაგონის მეფე ხაიმე -ს მიათხოვეს ცოლად. ქორწილი ქალაქ აგრედაში შედგა. ქორწინების შემდეგ ლეონორის დედოფლობა არაგონში წარმატებული არ ყოფილა. პირველი ექვსი წელი არაგონის სამეფოში მეტად ქაოტური იყო და ამბოხებებით გამოირჩეოდა. საბოლოოდ, 1227 წლის 31 მარტს მეფე ხაიმემ და არაგონელმა დიდებულებმა ალკალას სამშვიდობო ხელშეკრულება გააფორმეს, რითაც ქვეყანაში მშვიდობა დამყარდა.

რვაწლიანი ქორწინებიდან ლეონორსა და ხაიმეს მხოლოდ ერთი ვაჟი, ინფანტი ალფონსო შეეძინათ, რომელიც კონსტანსია დე ბეარნზე იყო დაქორწინებული. 1229 წლის აპრილში ხაიმე ოფიციალურად, პაპის ნებართვით, ახლონათესაური კავშირის საფუძველზე გაეყარა დედოფალ ლეონორს. მათი საერთო ვაჟი მალევე გარდაიცვალა მემკვიდრის გარეშე, თავად ლეონორს კი განქორწინების შემდეგ ხელახალი ქორწინება სამუდამოდ აეკრძალა, თუმცა თავად ხაიმემ რამდენიმე წელიწადში მეორედ იქორწინა პრინცესა იოლანდა უნგრელზე.

იქიდან გამომდინარე, რომ მეორედ დაქორწინება აღარ შეეძლო და მშობლიური კასტილიის სამეფო კარზე მისი უკან დაბრუნება არასასურველი იყო, ლეონორი მონაზვნად აღიკვეცა. ლეონორი მონაზვნად სანტა მარია ლა რეალ დე ლას უელგასის სააბატოში აღიკვეცა, სადაც მისი ორი და - ბერენგარია და კონსტანსია, უკვე მსახურობდნენ მონაზვნებად. სამივე და სწორედ ამ სააბატოში გარდაიცვალა, 1243 წელს - კონსტანსია, 1244 წელს - ლეონორი, 1246 წელს კი - ბერენგარიაც. სამივე მათგანი სწორედ ამ სააბატოშია დაკრძალული.
სანჩა კასტილიელი (1154-1208)

სანჩა კასტილიელი (; დ. 21 სექტემბერი, 1154 – გ. 9 ნოემბერი, 1208) — ივრეის დინასტიის წარმომადგენელი. კასტილიისა და ლეონის მეფე ალფონსო -ისა და დედოფალ რიჩეზა პოლონელის ასული. არაგონის მეფე ალფონსო -ის მეუღლე 1174-1196 წლებში. მეფე პედრო -ის დედა.

ბიოგრაფია
სანჩა 1154 წლის 21 სექტემბერს დაიბადა. იგი კასტილიისა და ლეონის მეფე ალფონსო -ისა და მისი ცოლის, დედოფალ რიჩეზა პოლონელის ქალიშვილი იყო.

1174 წლის 18 იანვარს სარაგოსაში სანჩა ცოლად შერთეს არაგონის მეფე ალფონსო -ს, რომელთანაც მას რვა შვილი შეეძინა.

დედოფალი სანჩა არაგონში ისეთი ტრუბადურების მფარველი იყო, როგორებიც იყვნენ ჟირო დე კალანზონი და პიერ რამონი. დედოფალი ასევე აქტიურად იყო ქმართან ერთად ჩართული არაგონელ დიდგვაროვნებთან ქონებისათვის ბრძოლაში. 1177 წელს დედოფალი სანჩა დიდ ჯართან ერთად შევიდა რიბაგორსას საგრაფოში, ძალით დაეპატრონა მის ციხე-სიმაგრეებს და იგი არაგონის სამეფო დომენს დაუქვემდებარა.

1196 წელს მისი ქმარი, მეფე ალფონსო პერპინიანში გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ტახტს სანჩას ვაჟი, პედრო იკავებს. ვაჟის გამეფების შემდეგ სანჩამ მთლიანად დაკარგა პოლიტიკური ძალაუფლება და მეტიც, სამეფო კარის დატოვებაც მოუწია. ამის გამო მან სანტა მარია დე სიხენას კეთილშობილ ქალბატონთა მონასტერი დააფუძნა, სადაც დასახლდა თავადაც და დარჩენილი ცხოვრება იქ გაატარა. სიხენაში ყოფნისას დედა-დედოფალმა სანჩამ ბოლოჯერ იხილა თავისი უფროსი ქალიშვილი, უნგრეთის დაქვრივებული დედოფალი კონსტანსია, რომელიც სამშობლოში დაბრუნდა, სანამ მეორედ გათხოვდებოდა. ამის შემდეგ სანჩა მალევე, 1208 წლის 9 ნოემბერს გარდაიცვალა.

შვილები
დედოფალ სანჩასა და მეფე ალფონსოს რვა საერთო შვილი ჰყავდათ:

პედრო (1174-1213), არაგონის მეფე. ცოლად შეირთო მარი დე მონპელიე, რომელთანაც შეეძინა მომავალი მეფე, ხაიმე დამპყრობელი;
კონსტანსია (1179-1222), პირველად ცოლად გაჰყვა უნგრეთისა და ხორვატიის მეფე იმრეს, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი საღვთო რომის იმპერატორ ფრიდრიხ -ს;
ალფონსო (1180-1209), პროვანსის გრაფი. ცოლად შეირთო ფოლკაკიერის გრაფინია გერსენდა, რომელთანაც შეეძინა მომავალი გრაფი რამონ ბერენგარ ;
ლეონორი (1182-1226), ცოლად გაჰყვა ტულუზის გრაფ რამონ -ს;
რამონ ბერენგარი (1183-1185), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
სანჩა (1186-1241), ცოლად გაჰყვა ტულუზის გრაფ რამონ -ს;
ფერდინანდი (1190-1249), აღიკვეცა ბერად;
დულსია (1192-12??), აღიკვეცა მონაზვნად;
კონსტანცია II (სიცილია)

კონსტანცია სიცილიელი (, ; დ. 1249, სიცილია, იტალია – გ. 9 აპრილი, 1302, ბარსელონა, ესპანეთი) — ჰოენშტაუფენთა დინასტიის წარმომადგენელი. სიცილიის მეფე მანფრედის ქალიშვილი და საღვთო რომის იმპერატორ ფრიდრიხ -ის შვილიშვილი. სიცილიის დედოფალი 1282-1285 წლებში. არაგონის მეფე პედრო -ის მეუღლე. არაგონის ორი მეფის: ალფონსო -ისა და ხაიმე -ის, ასევე, სიცილიის მეფე ფედერიკო -ის დედა.

ბიოგრაფია
კონსტანცია 1249 წელს დაიბადა სიცილიაზე. იგი საღვთო რომის იმპერატორ ფრიდრიხ -ის ვაჟის, სიცილიის მეფე მანფრედისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ბეატრიჩე სავოიელის ქალიშვილი იყო. მას ძირითადად მისი იტალიელი ძიძა, ბელა დ'ამიჩი ზრდიდა, რომელიც კონსტანციასთვის სიცოცხლის ბოლომდე ერთ-ერთ ყველაზე ახლობელ და საყვარელ პიროვნებად დარჩა.

1262 წლის 13 ივნისს კონსტანცია ცოლად შერთეს არაგონის მეფე ხაიმე დამპყრობლის უფროს ძესა და ტახტის მემკვიდრეს, პრინც პედროს. 1266 წლის 26 თებერვალს კონსტანციას მამა, მეფე მანფრედი ბენევენტოს ბრძოლაში მოკლა მისმა მთავარმა მტერმა, ნეაპოლის მეფე კარლო ანჟუელმა. ამის შემდეგ კონსტანციამ პრეტენზია გამოაცხადა სიცილიის ტახტზე, თუმცა იმ მომენტისათვის უშედეგოდ, რადგანაც ტახტი ნეაპოლის მეფემ დაიკავა.

1276 წლის 27 ივლისს, ხაიმე დამპყრობლის გარდაცვალების შემდეგ, არაგონის ტახტს კონსტანციას ქმარი, მეფე პედრო იკავებს. მემატიანეთა ცნობით, კონსტანცია იყო ისტორიაში არაგონის პირველი დედოფალი, რომლის კორონაციაც შედგა. იგი არაგონის დედოფლად იმავე წლის 17 ნოემბერს აკურთხეს სარაგოსას კათედრალში.

კონსტანციას მემკვიდრეობიდან გამომდინარე, მისმა ქმარმა და ვაჟებმა 1282 წელს კვლავ გამოაცხადეს სიცილიის ტახტზე პრეტენზია. მათ წარმატებით შეძლეს ტახტიდან ნეაპოლის მეფის ჩამოგდება და სიცილიის დაკავება. ოფიციალურად კონსტანცია სიცილიის დედოფლად გამოაცხადეს, თუმცა პედრო მისი თანამმართველი გახდა. 1285 წლის ნოემბერში, როდესაც პედრო გარდაიცვალა, კონსტანციამ დაკარგა სიცილიის ტახტიც თავისი ძის, ხაიმეს სასარგებლოდ. ამის შემდეგ სიცილიაში კონსტანციას მემკვიდრეთა მმართველობა მყარდება.

ქმრის გარდაცვალების შემდეგ კონსტანციამ დატოვა სარაგოსას სამეფო კარი, ბარსელონაში გადასახლდა და იქ მონაზვნად აღიკვეცა, სადაც გაატარა დარჩენილი ცხოვრება და 1302 წლის 9 აპრილს იქვე გარდაიცვალა. დედა-დედოფალი კონსტანცია ბარსელონას კათედრალში დაკრძალეს.

შვილები
დედოფალ კონსტანციასა და მეფე პედროს ექვსი შვილი ჰყავდათ:

ალფონსო (1265-1291), არაგონის მეფე, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
ხაიმე (1267-1327), არაგონისა და სიცილიის მეფე. დაქორწინდა ოთხჯერ: პირველად ისაბელ კასტილიელზე, მასთან განქორწინების შემდეგ ბლანკა ანჟუელზე, მისი გარდაცვალების შემდეგ მარი დე ლუზინიანზე, ხოლო მისი გარდაცვალების შემდეგ კი ელიზენდა დე მონკადაზე. მეფე ალფონსო -ის მამა;
ისაბელა (1271-1336), ცოლად გაჰყვა პორტუგალიის მეფე დინიშ -ს, რომელთანაც შეეძინა კასტილიის დედოფალი კონსტანსია და პორტუგალიის მეფე აფონსუ ;
ფედერიკო (1272-1337), სიცილიის მეფე. ცოლად შეირთო ელეონორა ანჟუელი, რომელთანაც შეეძინა მომავალი მეფე პედრო ;
იოლანდა (1273-1302), ცოლად გაჰყვა ნეაპოლის მეფე რობერტოს, რომელთანაც შეეძინა მომავალი მემკვიდრე;
პედრო (1275-1296), ცოლად შეირთო გილემეტა ბეარნელი;
ბლანკა ანჟუელი

ბლანკა ანჟუელი (; დ. 1280 – გ. 14 ოქტომბერი, 1310, ბარსელონა, ესპანეთი) — ანჟუს დინასტიის წარმომადგენელი. ნეაპოლის მეფე კარლო -ის ასული. არაგონის მეფე ხაიმე -ის მეორე ცოლი. მეფე ალფონსო -ის დედა.

ბიოგრაფია
ბლანკა 1280 წელს დაიბადა და იყო ნეაპოლის მეფე კარლო -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია უნგრელის ასული. 1290 წელს მამამისმა ბლანკა მონფერატის მარკიზ ჯოვანი -ზე დანიშნა. მეფე კარლო მას მტრებისაგან დაცვას ჰპირდებოდა, სანაცვლოდ კი ჯოვანისაგან ვასლობას ელოდებოდა. საბოლოოდ ნიშნობა ჩაიშალა და 1305 წელს ჯოვანი უშვილოდ გარდაიცვალა.

1294 წელს რომის პაპად ბონიფაციუს იქნა არჩეული, რომელიც, კარლო -ის თხოვნით შუამავლობდა ნეაპოლისა და არაგონის სამეფოებს შორის სამშვიდობო მოლაპარაკებებისათვის. მისი თაოსნობით ხელი მოეწერა ანანის ხელშეკრულებას, რითაც ნეაპოლის სამეფო და დამატებით სიცილიაც კარლოს დარჩა,სარდინია და კორსიკა კი - არაგონს. თუმცა ამას თავად სიცილიელთა მხრიდან წინააღმდეგობა მოგყვა, რის გამოც ბლანკას მამა სიცილიაში ვერ გამეფდა. ამის მიუხედავად, 1295 წელს ქალაქ ვილაბელტრანში, ამ ერთობის ნიშნად კარლომ პრინცესა ბლანკა არაგონის მეფე ხაიმე -ს მიათხოვა. იმავე წელს სარაგოსას კათედრალში ბლანკას არაგონის დედოფლად კურთხევაც შედგა.

მიუხედავად დედოფლობისა, ბლანკას პოლიტიკური გავლენები არ ჰქონია და მის შესახებ ცნობებიც მწირია. 15 წლიანი დედოფლობის განმავლობაში დედოფალმა ბლანკამ 10-ჯერ იმშობიარა და საბოლოოდ 1310 წლის 14 ოქტომბერს იგი ბარსელონაში მეათე მშობიარობას გადაჰყვა. დედოფალი ბლანკა სანტეს კრეუსში დაკრძალეს, რის შემდეგაც მეფე ხაიმე კიდევ ორჯერ დაქორწინდა.

შვილები
ხაიმე (1296-1334), უარი თქვა მემკვიდრეობაზე და ბერად აღიკვეცა;
ალფონსო (1299-1336), არაგონის მეფე. ცოლად შეირთო ტერეზა დ'ენტენცა, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი უფროსი ძმის ყოფილი საცოლე, ლეონორ კასტილიელი. მეფე პედრო -ის მამა;
მარია (1299-1316), ცოლად გაჰყვა კასტილიის მეფე სანჩო -ის ვაჟ პედრო კასტილიელს, რომლის გარდაცვალების შემდეგაც მონაზვნად აღიკვეცა;
კონსტანსია (1300-1327), ცოლად გაჰყვა კასტილიის მეფე ალფონსო -ის ძმისწულ ხუან მანუელს;
ისაბელა (1302-1330), ცოლად გაჰყვა გერმანიის მეფე ფრიდრიხ -ს;
ხუანი (1304-1334), ტოლედოსა და ტარაგონას ეპისკოპოსი, მოგვიანებით ალექსანდრიის კათოლიკე პატრიარქი;
პედრო (1305-1381), რიბაგორცასა და პრადესის გრაფი, ცოლად შეირთო ჟანა დე ფუა;
ბლანკა (1307-1348), სიჩენას აბატისა;
რამონ ბერენგარი (1308-1366), ემპურიესისა და ეხერიკას გრაფი, ცოლად შეირთო ბლანკა ტარანტოელი;
იოლანდა (1310-1353), ცოლად გაჰყვა რუმინეთის დესპოტ ფილიპე ტარანტოელს;
მარი დე ლუზინიანი

მარი დე ლუზინიანი (; დ. 1273, კვიპროსი – გ. აპრილი, 1319, ტორტოსა, ესპანეთი) — ლუზინიანთა დინასტიის წარმომადგენელი. კვიპროსის მეფე ჰუგო დიდის ასული. არაგონის მეფე ხაიმე -ის მესამე ცოლი.

ბიოგრაფია
მარი დე ლუზინიანი 1273 წელს დაიბადა კვიპროსზე. იგი კვიპროსის მეფე ჰუგო დიდისა და დედოფალ იზაბელა დე იბელინის ცამეტი შვილიდან მეხუთე იყო.

მიუხედავად მისი ოჯახის ძალაუფლებისა, პრინცესა მარი არაერთი წლის განმავლობაში არცერთ მონარქზე არ დანიშნულა. ჯერ კიდევ 1310 წლისთვის მემატიანეები მას მისი ძმის, ამალრიკის სამეფო კარზე იხსენიებენ ტვიროსში. 1315 წელს პრინცესა მარი არაგონის მეფე ხაიმე -ზე დაინიშნა, რომელიც მანამდე უკვე ორჯერ იყო დაქორწინებული და მეორე ცოლისაგან ათი შვილიც ჰყავდა.

იქიდან გამომდინარე, რომ მარი დე ლუზინიანი კვიპროსის ტახტის ერთ-ერთი მემკვიდრე იყო, მეფე ხაიმე მასთან ქორწინებას კარგ სამომავლო პერსპექტივად განიხილავდა, რადგან შეეძლებოდა კვიპროსზე გაბატონებაც. 1315 წლის 15 ივნისს მათ შორის მარიონეტული ქორწინება შედგა ნიქოზიის წმინდა სოფიას ტაძარში, რასაც იმავე წლის 27 ნოემბერს, უკვე მარის ესპანეთში ჩასვლის შემდეგ, მოჰყვა ოფიციალური ქორწილიც ქალაქ ჟირონაში. ამ დროისათვის მარი უკვე 42 წლის იყო და როგორც მემატიანეები აღნიშნვენ, იქიდან გამომდინარე, რომ ხაიმესაც არაერთი ტახტის მემკვიდრე ჰყავდა, ეს უბრალოდ პოლიტიკური ქორწინება იყო, რაც მომავალში ხაიმეს კვიპროსზე გაბატონების საშუალებას მისცემდა, რადგან მარის ძმას შვილები არ ჰყავდა.

წყვილი ქორწინებაში მხოლოდ ოთხ წელს იმყოფებოდა, რადგანაც 1319 წლის აპრილში დედოფალი მარი ქალაქ ტორტოსაში გარდაიცვალა. იქიდან გამომდინარე, რომ მარი თავის ძმებზე ადრე გარდაიცვალა, ხაიმეს გეგმა, რომ კვიპროსი შემოეერთებინა, ვერ განხორციელდა, რასთან დაკავშირებითაც მან ღიადაც დაიწუწუნა, რომ დედოფალი „ზედმეტად მოხუცი“ იყო და ქორწინებიდან ვერავითარი სარგებელი ვერ ნახა. ამის შემდეგ მეფე ხაიმე მეოთხედ და საბოლოოდ დაქორწინდა ელისენდა დე მონკადაზე.
G8-ის 30-ე სამიტი

8-ის 30-ე სამიტი, დიდი რვიანის ოცდამეათე სამიტი (; 8-10 ივნისი, 2004) — რვა უდიდესი ინდუსტრიული სახელმწიფოს არაოფიციალური შეხვედრა აშშ-ში, ჯორჯიის შტატის ზღვისპირა კურორტ სი-აილენდში, კლოისტერ ჰოტელში.

დიდი შვიდიანის (7) სამიტი იყო არაოფიციალური ფორუმი, რომელიც აერთიანებდა უდიდესი ინდუსტრიული ქვეყნების ხელმძღვანელებს: საფრანგეთი, დასავლეთ გერმანია, იტალია, იაპონია, დიდი ბრიტანეთი, შეერთებული შტატები, კანადა, და ევროკომისიის პრეზიდენტი (ოფიციალურად შეუერთდა 1981 წელს). 1997 წელს ჯგუფს დაემატა ახალი წევრი რუსეთის სახით, რის გამოც მან მიიღო ახალი სახელი — დიდი რვიანი (8). ეს და მომდევნო სამიტები, არ იყო თავდაპირველად ჩაფიქრებული, როგორც მისი უფრო ფართო საერთაშორისო ინსტიტუტებთან დაკავშირების მცდელობა. აღნიშნული სამიტები მოიტანა აუცილებლობამ, რომელთა ინიციატორები იყვნენ საფრანგეთის პრეზიდენტი — ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი და დასავლეთ გერმანიის კანცლერი — ჰელმუტ შმიდტი. სწორედ მათი ინიციატივით შედგა დიდი ექვსიანის (6) პირველი არაოფიციალური შეხვედრა 1975 წელს.

ლიდერები სამიტზე
8 არის არაოფიციალური ყოველწლიური ფორუმი კანადის, ევროკომისიის, საფრანგეთის, გერმანიის, იტალიის, იაპონიის, რუსეთის, გაერთიანებული სამეფოსა და შეერთებული შტატების ლიდერებისთვის.

განხილული საკითხები
სამიტი ჩაფიქრებული იყო, როგორც მის წევრებს შორის არსებული უთანხმოების მოგვარების საშუალება. წმინდა პრაქტიკული თვალსაზრისით, სამიტის წევრებს მიეცათ საშუალება გაეწიათ ერთმანეთისთვის დახმარება რთული ეკონომიკური პრობლემების მოსაგვარებლად.

გალერეა
მოწვეული სტუმრები (სახელმწიფოები)

მოწვეული სტუმრები (საერთაშორისო ორგანიზაციები)
ჰერმან ვაილი

ჰერმან ვაილი (; დ. 9 ნოემბერი, 1885, ელმსჰორნი, შლეზვიგ-ჰოლშტაინი — გ. 8 დეკემბერი, 1955, ციურიხი) — გერმანელი მათემატიკოსი.

ბიოგრაფია
1908 წელს დაამთავრა გეტინგენის უნივერსიტეტი. 1913-1930 წლებში იყო ციურიხის პოლიტექნიკური ინტიტუტის, ხოლო 1930-1933 წლებში გეტინგენის უნივერსიტეტის პროფესორი, 1933 წელს გადასახლდა აშშ-ში, მუშაობდა პრინსტონის პერსპექტიულ გამოკვლევათა ინსტიტუტში.

მისი შრომები ეხება რიცხვთა თეორიას (შემოიღო ე. წ. „ვაილის ჯამები“), ტრიგონომეტრიულ მწკრივებს, კომპლექსური ცვლადის ფუნქციათა თეორიას, დიფერენციალურ და ინტეგრალურ განტოლებებს, უწყვეტ სხეულთა მექანიკას, უწყვეტ ჯგუფებს და მათ წარმოდგენებს. მათემატიკის ფილოსოფიის დარგში, ვეილი იყო ინტუიციონიზმის წარმომადგენელი; მას ეკუთვნის ცნობილი შრომა „სივრცე, დრო და მატერია“.
ჟოზეფ ლიუვილი

ჟოზეფ ლიუვილი (; დ. 24 მარტი, 1809, სენტ-ომერი — გ. 8 სექტემბერი, 1882, პარიზი) — ფრანგი მათემატიკოსი, პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1839).

იყო პროფესორი პოლიტექნიკური სკოლისა (1833) და კოლეჟ დე ფრანსისა (1839). შექმნა თეორია ელიფსური ფუნქციებისა, რომლებსაც იგი განიხილავდა როგორც კომპლექსური ცვლადის ორმაგპერიოდულ ფუნქციებს; გამოიკვლია მეორე რიგის წრფივი დიფერენციალური განტოლებებისათვის სასაზღვრო ამოცანა, დაამტკიცა ტრანსცენდენტური რიცხვების არსებობა; დაადგინა ფუნდამენტური თეორემა მექანიკაში.
ლიუვილის თეორემა

ლიუვილის თეორემა — მექანიკაში, თეორემა იმის შესახებ, რომ ფაზური მოცულობა სისტემისა, რომელიციც ექვემდებარება ჰამილტონის ფორმით გადმოცემულ მექანიკის განტოლებებს, უცვლელი რჩება სისტემის მოძრაობის დროს. ლიუვილის თეორემა დაადგინა ფრანგმა მათემატიკოსმა ჟ. ლიუვილმა (1828).

ლიუვილის თეორემა ფაზურ სივრცეში ნაწილაკთა სისტემის განაწილების ფუნქციის შეტანის საშუალებას იძლევა. იგი სტატისტიკური ფიზიკის საფუძველია.
პეანოს აქსიომები

პეანოს აქსიომები — ნატურალურ რიცხვთა მწკრივის აქსიომატიკა, რომელიც შემოიღო 1889 წელს იტალიელმა მათემატიკოსმა ჯუზეპე პეანომ. ამ აქსიომათა არსი მდგომარეობს შემდეგში:
1 არის ნატურალური რიცხვი.
ყოველი ნატურალურ რიცხვს აქვს მომდევნო ნატურალური რიცხვი;
1 არ არის არც ერთი ნატურალური რიცხვის მომდევნო.
თუ ნატურალური რიცხვი მოსდევს და ნატურალურ რიცხვებს, მაშინ ემთხვევა -ს.
თუ რომელიმე წინადადება დამტკიცებულია 1-თვის და დაშვებიდან, რომ ეს წინადადება ჭეშმარიტია -თვის, გამომდინარეობს წინადადების ჭეშმარიტობა -ის მომდევნო ნატურალური რიცხვისათვის, მაშინ ეს წინადადება ჭეშმარიტია ყოველი ნატურალური რიცხვისათვის.