iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მედვედევი-შპონჰოიერი-კარნიკის სკალა

მედვედევი-შპონჰოიერი-კარნიკის სკალა (-64) — მიწისძვრის ინტენსიურობის 12 ბალიანი სკალა. პირველად შემოგვთავაზეს სერგეი მედვედევმა (სსრკ), ვილჰელმ შპონჰოიერმა (გდრ) და ვიტ კარნიკმა (ჩეხოსლოვაკია) 1964 წელს. ფართოდ გავრცელდა ევროპასა და სსრკ-ში. 1996 წლიდან ევროკავშირის ქვეყნებში მიღებულია უფრო თანამედროვე ევროპის მაკროსეისმური სკალა .
ჯონი მერსერი

ჯონი ჰერნდონ მერსერი (; დ. 18 ნოემბერი, 1909, ჯორჯია, აშშ — გ. 25 ივნისი, 1976, ჰოლივუდი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი მომღერალი, კომპოზიტორი და ლირიკოსი. მან 1930-1950-იან წლებში ათას ხუთასზე მეტი სიმღერისთვის დაწრა ტექსტი, როგორც კინოფილმებისთვის, ისე წარმოდგენებისთვის ბროდვეიზე, რომელთა ნაწილი მსოფლიო ჰიტი გახდა. მერსერი ოთხჯერ გახდა ამერიკის კინოაკადემიის ლაურეატი ცხრამეტი ნომინაციიდან. მერსერი არის -ის თანადამაარსებელი.
ჰამადა-ელ-ჰამრა

ჰამადა-ელ-ჰამრა — უდაბნო ჩრდილოეთ-დასავლეთ ლიბიაში, ტრიპოლიტანიაში. მდებარეობს საჰარის ჩრდილოეთ ნაწილში. წარმოადგენს ამაღლებულ ქვიან უდაბნო პლატოს. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 700 კილომეტრზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ დაახლოებით 200 კილომეტრზე. სიმაღლე 450-500 მ. აგებულია კირქვებით. ციცაბოდ ეშვება ჩრდილოეთისაკენ და სამხრეთისაკენ. ბრტყელი მდინარეთაშორისი დანაწევრებულია ხეობებითა და მშრალი ხეობებით — უადებით. გაბატონებულია მცენარეულობას მოკლებული უდაბნო ლანდშაფტი. მშრალი ხეობების გასწვრივ აქა-იქ გვხვდება მარცვლოვანნი, მათ შორის ბუჩქნარები და აკაცია. ნაპოვნია მრავალი მეტეორიტის ნაგლეჯი. არის ნავთობის საბადო.
ედეიენ-მურზუქი

ედეიენ-მურზუქი, იდეჰან-მურზუქი — ქვიშრობი უდაბნო სამხრეთ-დასავლეთ ლიბიაში, მოქცეულია ქვაბულში. წარმოადგენს ერგს. ფართობი დაახლოებით 200 ათ. კმ². სიმაღლე 450-500 მ. ჩრდილოეთით და ჩრდილო-დასავლეთით არის დიუნები, რომელთა სიმაღლე აღწევს 300 მ-ს. მოკლებულია მცენარეულობას. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა წელიწადში დაახლოებით 10 მმ.
ედეიენ-უბარი

ედეიენ-უბარი (იდეჰან-უბარი) — ქვიშრობი უდაბნო საჰარის ცენტრალურ ნაწილში, ლიბიაში. სიმაღლე 400-500 მ. რელიეფი უმეტესწილად სერისებურია; გვხვდება იზოლირებული ქვიშიანი ბორცვები, რომელთა სიმაღლე 200 მ აღწევს. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა წელიწადში 10 მმ. მცენარეულობას თითქმის მოკლებულია. დეპრესიაში არის მლაშობები და ტბები, საიდანაც მოიპოვებენ სოდასა და სუფრის მარილს. განვითარებულია მეცხოველეობა. განაპირა მხარეს არის პატარა ოაზისები და ფინიკის პალმის კორომები.
კარსანის ღვთისმშობლის ეკლესია

კარსანის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კარსანში, დგას მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე, ყოფილი მაგნიტური ობსერვატორიის მთავარი შენობის სამხრეთ აღმოსავლეთით 200 მეტრზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება - საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (9,55 6 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. დასავლეთის კედლის წყობაში ე. წ. მერცხლის კუდით გადაბმული კვადრებიცაა გამოყენებული. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. იატაკის დონიდან ერთი საფეხურით ამაღლებული საკურთხევლის ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი დიდი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო მაღალი ნახევარწრიული ნიშია. საკურთხევლის წინ საკურთხევლისწინა ჯვრის რუხი ქვის ცხრაწახნაგა პოსტამენტი დგას.
კარსანის წმინდა ნინოს ეკლესია

კარსანის წმინდა ნინოს ეკლესია — ეკლესია მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კარსანში. მდებარეობს მთა ქართლის განაპირას, ჩრდილოეთით, ანტიკური ციხესიმაგრის ცხრა მართკურთხა ბურჯთაგან ერთ-ერთზე, ქარაფის პირას მაღალ სუბსტრაქციაზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესიას პირვანდელი სახე შეცვლილი აქვს.

ეკლესია დარბაზულია (7,75 7,45 მ). იგი რამდენიმეჯერ არის გადაკეთებული, თუმცა მასში ნათლად ჩანს ადრეული ხანის არქიტექტურის დახვეწილი ფორმები და პროპორციები — პარალელურწირთხლებიანი სარკმლები და ნალისებური ფორმის აბსიდი. ასევე ციხესიმაგრის შემორჩენილ კედლებზე კარგად იკითხება ანტიკური ხანის მშრალი წყობის ქვის რიგები. ეკლესიის ცოკოლი ნაგებია ნატეხი ქვით, ლავგარდანი — სწორკუთხა ფილებით.
შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აფსიდი ნახევრად რელიეფური ფორმისაა. აფსიდში სამი ნიშია, ერთი — ჩრდილოეთით, ორი — სამხრეთით. აღმოსავლეთ კედელში ერთი სარკმელია (გადაკეთებულია), ხოლო სამხრეთისაში — ორი. დარბაზი კამარითაა გადახურული. ეკლესიის კედლები შიგნიდან შელესილია (შელესილობა გვიანდელია).
ლეპანტოს ბრძოლა

ლეპანტოს ბრძოლა — კვიპროსის ომის (1570-1573 წწ.) უკანასკნელი დიდი ბრძოლა ოსმალეთსა და საღვთო ლიგის (ვენეცია, ესპანეთი, რომის პაპი, მალტა და იტალიის სახელმწიფოები: გენუა, ნეაპოლი, სიცილია, სავოია და სხვ.) ნიჩბიან ფლოტებს შორის. გაიმართა 1571 წლის 7 ოქტომბერს ლეპანტოდან 60 კმ-ის დაშორებით. ოსმალთა ფლოტმა შეუტია მოკავშირეთა ფლოტს, მაგრამ გალერების ფრონტის წინ წაწეულმა ვენეციის ექვსმა გალეასმა არტილერიული ცეცხლით დაარღვია ოსმალთა ფლოტის (არტილერია არ გააჩნდათ) საბრძოლო წყობა. მაშინ ოსმალეთის გალერები მოწინააღმდეგის პირველი ხაზის გალერების აბორდაჟზე გადავიდნენ. ხომალდებზე ორივე მხრიდან იყო 25-25 ათასი კაცი (მეზღვაურთა გარდა). გაიმარჯვეს გაერთიანებული ფლოტის ჯარისკაცებმა. ოსმალეთის ფლოტი განადგურდა, მათ დაკარგეს 224 ხომალდი, ხოლო მოკავშირეებმა – 15 გალერა. ამ ბრძოლაში დამარცხების მიუხედავად ოსმალებმა ააგეს ახალი ფლოტი და ომი წარმატებით დაამთავრეს. 1573 წლის საზავო ხელშეკრულებით ვენეციამ ოსმალეთს კ. კვიპროსი დაუთმო.
ჯაზის სტანდარტი

ჯაზის სტანდარტი — მუსიკალური კომპოზიცია, რომელიც შესულია ცნობილი ჯაზმენების რეპერტუარში, არის მრავალჯერ ჩაწერილი და კარგადაა ცნობილი მსმენელთა მასებისთვის. ჯაზის სტანდარტი ზოგადი მცნებაა, ამიტომ არ არსებობს მათი რომელიმე კონკრეტული სია, რადგან დროის განმავლობაში იცვლება კომპოზიციის სმენადობა, პოპულარობა და შესაძლოა აღარ მიიჩნეოდეს, როგორც სტანდარტი.
ლისიმაქე

ლისიმაქე (დ.ძვ. წ. 361 – გ. ძვ. წ. 281) — ალექსანდრე მაკედონელის პირადი მცველი და მხედართმთავარი, რომელმაც მისი სიკვდილის შემდეგ (ძვ. წ. 323) სამმართველოდ თრაკია მიიღო. ალექსანდრე მაკედონელის მემკვიდრეების ხელახლა გადანაწილების შედეგად ლისიმაქემ ჰელესპონტის სანაპირო შეიერთა. ძვ. წ. 306 წელს სხვა დიადოქოსების მსგავსად თავი მეფედ გამოაცხადა. ძვ. წ. 287-286 წწ. მაკედონიასაც დაეუფლა. თრაკიაშიც დააარსა ქ. ლისიმაქეა (ლისიმაქეს სახელმწიფოს დედაქალაქი). დაიღუპა სელევკიდებთან ბრძოლაში, ფრიგიაში.
ლიუცენის ბრძოლა (1632)

ლიუცენის ბრძოლა — ბრძოლა შვედეთის მეფის გუსტავ ადოლფის არმიასა და ალბრეხტ ვალენშტაინის დაქირავებულ საიმპერიო ჯარებს შორის ლიუცენის მახლობლად. გაიმართა 1632 წლის 16 ნოემბერს, ოცდაათწლიანი ომის (1618-1648 წწ.) დროს. გაიმარჯვეს შვედეთის ჯარებმა ხარისხობრივი უპირატესობისა და გააზრეული მანევრების გამო. გუსტავ ადოლფი ბრძოლაში მოკლეს.
შოთა ლომსაძე

შოთა ლომსაძე (დ. 7 მაისი, 1925, ჩუნჩხა, ახალქალაქის რაიონი — გ. 12 დეკემბერი, 2003) — ქართველი პოეტი და ისტორიკოსი, პროფესორი (1976).

ბიოგრაფია
დაიბადა ახალქალაქის რაიონის სოფელ ჩუნჩხაში, დაამთავრა ჩუნჩხის რვაწლიანი სკოლა, შემდეგ ახალქალაქის საშუალო სკოლაში გადავიდა. სკოლის დამთავრების შემდეგ ომში გაიწვიეს. ომიდან დაბრუნების შემდეგ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტის სტუდენტი გახდა, რომელიც დაამთავრა 1950 წელს. სამცხე-ჯავახეთის საკითხებზე დაიცვა ჯერ საკანდიდატო, შემდეგ კი სადოქტორო დისერტაცია. დაჯილდოებულია უმაღლესი სარდლობის მეორე ხარისხის ორდენით. გარდაიცვალა 2003 წელს.

პირველი ლექსი გამოაქვეყნა 1943 წელს 392-ე ქართული დივიზიის საფრონტო გაზეთში.

ნაშრომები
კრებულები
1957 : „მესხეთის ბუხრები“
1959 : „დაკარგული რაფსოდიები“
1963 : „ჯავახური ქრონიკები“

მონოგრაფიები
1964 : „მიხეილ თამარაშვილი“
1975 : „სამცხე-ჯავახეთი“
1979 : „გვიანი შუა საუკუნეების საქართველოს ისტორიიდან“

მასზე
ლეილა ბურჯანაძე, შოთა ლომსაძე - სამცხე-ჯავახეთის მემატიანე, თბ., 2006 99940-60-11-2
მატამოროსი

მატამოროსი — ქალაქი მექსიკაში, ტამაულიპასის შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. მდებარეობს მდინარე რიო-გრანდეს სამხრეთ ნაპირთან, აშშ-ის ტეხასის შტატის ქალაქ ბროუნსვილის მოპირდაპირე მხარეს. მატამოროსი შტატის მეორე უმსხვილესი ქალაქია. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 489 193 ადამიანს შეადგენს. მატამოროსი-ბროუნსვილის მეტროპოლიური არეალის მოსახლეობა 1 136 995-მდე აღწევს, რის შედეგადაც ის მე-4 უდიდესი მეტროპოლისია აშშ-მექსიკის საზღვარზე. მექსიკის მასშტაბით, მატამოროსი 39-უდიდესი ქალაქია.

მატამოროსი ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად მზარდი ქალაქია მექსიკაში, ასევე ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად მზარდია მისი ეკონომიკა, რომელიც ძირითადად აშშ-სთან საერთაშორისო ვაჭრობას ეყრდნობა -ს ხელშეკრულების ჩარჩოებში. მექსიკისთვის საკმაოდ იმედისმომცემია მატამოროსის სამრეწველო სექტორი. თუმცა, ისტორიულად ქალაქის ეკონომიკის ძირითადი დარგი იყო სოფლის მეურნეობა.

მატამოროსი მნიშვნელოვანი ისტორიული ძეგლია, რადგან იგი ჩართული იყო ისეთ მოვლენებში, როგორებიცაა მექსიკის დამოუკიდებლობისათვის ომის რამდენიმე ბრძოლა, მექსიკის რევოლუცია, ტეხასის რევოლუცია, მექსიკა-ამერიკის ომი, ამერიკის სამოქალაქო ომი და საფრანგეთის ინტერვენცია. ამ ყოველივემ ქალაქს აუღებლისა და გმირის სტატუსი შესძინა. ასევე, მექსიკის სახელმწიფო ჰიმნი პირველად მატამოროსის ოპერის თეატრში გაჟღერდა.

ქალაქის კლიმატი ნახევრადმშრალია, რბილი ზამთრითა და ცხელი, ტენიანი ზაფხულით.
პიუი-დე-სანსი

პიუი-დე-სანსი — მწვერვალი საფრანგეთში, ცენტრალური მასივის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 1885 მ. წარმოადგენს ჩამქრალ ვულკანს. შედის მონ-დორის ჩამქრალი ვულკანების ჯგუფში. აგებულია ეფუზივებით, უმეტესწილად ტრაქიტებით. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კალთებზე აქტუალურია თხილამურებით სრიალი. სპორტის ეს სახეობა პოპულარულია აქ საუკუნიდან. სიახლოვეს არის მდინარე დორდონის სათავე.
ირაპუატო

ირაპუატო — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი მექსიკაში. მდებარეობს არანდასის მთის ძირში, გუანახუატოს შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ ნაწილში. გაშენებულია მდინარე სილაოსა და გუანახუატოს შორის, ზღვის დონიდან 1 724 მეტრზე.

2005 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 342 561 ადამიანს შეადგენს და ამ მხრივ ის შტატის მეორე უდიდესი ქალაქია. მთლიანი მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 463 103-ს აღწევს.

ქალაქის ეკონომიკის ძირითადი დარგია სოფლის მეურნეობა; ცნობილია მისი მარწყვი, ღორები და მსხვილფეხა რქოსანი საქონელი. მთელს მექსიკაში განთქმულია ირაპუატოს ხილი, ყვავილები და მდიდრული ბაღები.
დორდონი (მდინარე)

დორდონი — მდინარე სამხრეთ-დასავლეთ საფრანგეთში. მდინარე გარონის მარჯვენა შენაკადი, რომელთანაც ერთად ქმნის საერთო შესართავს — ჟირონდის ესტუარს. სიგრძე 483 კმ, აუზის ფართობი 23,870 კმ². სათავე აქვს მონ-დორის მასივის ჩრდილოეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 1720 მ სიმაღლეზე. ზემო და შუა დინებაში ჭრის საფრანგეთის ცენტრალურ მასივს, ქვემოთში გამოდის — გარონის დაბლობზე. გაზაფხულზე და შემოდგომაზე დამახასიათებელია წყალდიდობა, ზამთარში წვიმებით გამოწვეული წყალმოვარდნა, ზაფხულში — წყალმცირობა. წყლის საშუალო ხარჯი 190 მ³/წმ. მთავარი შენაკადებია ვეზერი და ილი. ქვემო დინებაში შეინიშნება ზღვიური მოქცევები. დორდონის აუზში არის ჰიდროელექტროსადგურები. სანაოსნოა. ნაპირებზე გაშენებულია ქალაქები: ბერჟერაკი, ლიბურნი.
სუმბიანის ეკლესია

სუმბიანის ეკლესია — ეკლესია დგას მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზიანის სასაფლაოზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ნაგებია აგურით; აქა-იქ რიყის ქვაც არის გამოყენებული.

ეკლესია გუმბათოვანი ნაგებობაა (7,5 × 5,53 მ). აქვს ორი შესასვლელი; ერთი დასავლეთის კედლის შუა ნაწილშია, მეორე ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში. დარბაზი გეგმით წარმოადგენს მოკლემკლავებიან სწორკუთხა ჯვარს, რომელიც აღმოსავლეთით დაგრძელებულია ბემით და აფსიდით. აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს თითო პატარა ნიშია. გუმბათქვეშა კვადრატიდან გუმბათის წრიულ ყელზე გადასვლა აფრების საშუალებით ხდება. გარედან რვაწახნაგა გუმბათის ყელის ყოველ წახნაგში მაღალი სარკმელია გაჭრილი. ყელის ქვედა ნაწილი ყრუა, ზედა ნაწილში წიბოებს აგურის ლილვი აქვს შემოვლებული. გუმბათის ყელი დასრულებულია წრეთარგიანი ლავგარდნით.

აღმოსავლეთის ფასადზე, სარკმლის ორივე მხარეს დიდი ნიშებია. თითო ასეთივე ნიში ჩრდილოეთის და სამხრეთის ფასადების აღმოსავლეთ ნაწილშიც არის. დასავლეთის ფასადზე, სარკმლის თავზე და გვერდებზე ჯვარი და გეომეტრიული ორნამენტია (დაზიანებულია) ამოკვეთილი. ფასადები დასრულებულია აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდნით
თელოვნის ჯვარპატიოსნის ეკლესია

თელოვნის ჯვარპატიოსნის ეკლესია — ეკლესია მცხეთა-მთიანეთის მხარეში მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქსოვრისის აღმოსავლეთით 2-3 კილომეტრზე, მთის ფერდობზე. თარიღდება - საუკუნეებით.

ეკლესია (9,7 10,5 მ) ტრიკონქის ტიპისაა. ნაგებია რიყის ქვით, კუთხეებში, კონსტრუქციულ და დეკორატიულ ელემენტებისათვის კირქვის ან შირიმის თლილი კვადრებია გამოყენებული. საუკუნეში ეკლესია შეუკეთებიათ. განუახლებიათ გუმბათის კონუსი, გაუმაგრებიათ დასავლეთის მკლავის კედლები. ამოუშენებიათ დასავლეთის სარკმელი და სამხრეთის კარი, დასავლეთით მიუშენებიათ სამრეკლო.

1952-54 წლებში ეკლესიას ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები. გაიწმინდა, გამაგრდა კონსტრუქციული ელემენტები, აღდგენილ იქნა კედლებისა და გუმბათის ყელის დანგრეული ნაწილი, მთლიანად შეიცვალა სახურავი, ეკლესიას ძველი გეგმის მიხედვით შემოავლეს გალავანი.

ეკლესიის დასავლეთის სწორკუთხა მკლავის სამივე კედელში თითო კარია. საკურთხევლის ფართო და დაბალ შვერილ აფსიდში ერთი სარკმელია. აფსიდებიან სამკვეთლოსა და სადიაკვნეში შესასვლელები ბემიდანაა. ორივე სათავსს აღმოსავლეთით თითო სარკმელი აქვს. სამხრეთის და ჩრდილოეთის მკლავების ვიწრო, გარედან სწორკუთხა აფსიდებშიც თითო სარკმელია. მკლავების გადაკვეთით მიღებული სწორკუთხა სავრცე სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან დამატებული თაღებით კვადრატთანაა მიახლოებული. კვადრატიდან გუმბათის ყელის რვაკუთხედზე გადასვლა ტრომპებით ხდება. ტრომპების კიდევ ერთი რიგით რვაკუთხედიდან გუმბათის წრიული საფუძველია მიღებული. რვაწახნაგა გუმბათის ყელში ოთხი პატარა სარკმელია.

მოხატულობა
ეკლესიაში შემორჩენილია - საუკუნეების მოხატულობის დაზიანებული ფრაგმენტები. საუკუნის მოხატულობა შემორჩენილია მხოლოდ საკურთხეველში. საკურთხევლის აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს ნაცრისფერ ფონზე გამოსახულია მოციქულთა ფიგურები. ქვემოთ, წმინდანთა ფეხებთან გავლებულია უსწორმასწორო ფართო შავი ზოლი. სარკმლის თავზე მედალიონში მაცხოვრის ბიუსტია მოთავსებული. საკურთხევლის მოხატულობის ქვედა რეგისტრში შემორჩენილია მხოლოდ კედლის კიდეებში სიმეტრიულად განლაგებული მოწითალო-აგურისფერი საღებავით შესრულებული ორი სწორკუთხედი, რომლებშიც გამოსახული ყოფილა განედლებული ჯვრები. მოხატულობაში გამოყენებულია ნაცრისფერი, ღია ვარდისფერი, მოწითალო-აგურისფერი, მუქი წითელი და მოვარდისფრო-ღვინისფერი საღებავები. სახის ნაკვთები და შარავანდები შესრულებულია შავი ხაზით.

 საუკუნის მხატვრობა შემორჩენილია ეკლესიის დასავლეთ და ჩრდილოეთ მკლავებში. დასავლეთ მკლავის წყვილ პილასტრებზე გამოსახულია ორი წმინდანი მთელი ტანით, სამხრეთ პილასტრზე - წმ. მეომარი. წმინდანის ფიგურა გაირჩევა ამავე მკლავის სამხრეთ კედელზეც. ეკლესიის ჩრდილოეთ ფასადში მცენარეული ორნამენტის ფრაგმენტია შემორჩენილი. მხატვრობის კოლორიტში გაბატონებულია ოქროსფერი ოქრა, მოწითალო-ყავისფერი, ნაცრისფერი და მუქი ლურჯი.

ფასადებზე კარების ზღუდეები და სარკმლების თავსართები შემკულია. გუმბათის ყელს შემოვლებული აქვს დეკორატიული თაღედი.

ეკლესია დგას ადრინდელ ფეოდალური ხანის ნასოფლარზე, რომელსაც რამდენიმე ჰექტარი ფართობი უკავია. ნასოფლარზე აღმოჩნდა სხვადასხვა შენობების ნანგრევები და სხვადასხვა სახის და დანიშნულების კერამიკის ნატეხები. ნასოფლარის ცენტრალურ ნაწილში დიდი მარნის ნანგრევებია.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ტონალა

ტონალა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი მექსიკაში, გვადალახარის მეტროპოლიურ არეალში, ხალისკოს შტატში.

2005 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 374 258 ადამიანს შეადგენს, მთლიანი მუნიციპალიტეტის კი 408 729-ს. მუნიციპალიტეტი ქალაქ გვადალახარის გვერდით, აღმოსავლეთიდან მდებარერობს. გვადალახარის აგლომერაციაში, რომელიც რვა მუნიციპალიტეტს მოიცავს, 4 095 853 ადამიანი ცხოვრობს; იგი მექსიკის სიდიდით მეორე ურბანული კონცენტრაციაა მეხიკოს შოემდეგ.

კვირაში ორი დღე (სამშაბათი და კვირა) ქალაქში უდიდესი ქუჩის ბაზრობა იმართება, რომელიც რამდენიმე მთავარ ქუჩას ფარავს. გასაყიდათ გამოაქვთ კერამიკა, ხელნაკეთი ნივთები და ა. შ.

ამ არეალში არსებული თიხამიწა ნიადაგის წყალობით, საუკუნეთა მანძილზე ქალაქის ტრადიციულ საქმიანობას მეთუნეობა წარმოადგენდა.
ენსენადა

ენსენადა — ზღვისპირა ქალაქი მექსიკაში, ქვემო კალიფორნიის შტატის მესამე უდიდესი ქალაქი. მდებარეობს კალიფორნიის ნახევარკუნძულზე, აშშ-ის ქალაქ სან-დიეგოდან 125 კმ-ით სამხრეთით.

კალიფორნიების ერთ-ერთი პირველი დასახლება თანდათან აეროკოსმოსურ ცენტრად, საკრუიზო გემების დესტინაციად და მეღვინეობის ცენტრად იქცა. როგორც ამბობენ, ევროპული ვაზი პირველად 1703 წელს სან-იგნასიოს იეზუიტთა მისიამ გააშენა.

წყნარ ოკეანეზე მდებარე ენსენადის ნავსადგური მნიშვნელოვანი კომერციული, მეთევზეობისა და ტურისტული ცენტრია. ქალაქში მდებარეობს საზღვაო ბაზა, სამხედრო ბაზა და სამხედრო აეროპორტი.

ქალაქი ენსენადის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული და კომერციული ცენტრია. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 279 765 ადამიანს შეადგენს.

ქალაქს შიდა მხრიდან აკრავს პატარა ქედი. კლიმატი მთელი წლის მანძილზე რბილია.
ჰობიტი (ფილმების სერიის მუსიკა)

ჰოვარდ შორი, „ბეჭდების მბრძანებლის“ ფილმების სერიის მუსიკის ავტორი, მუშაობდა „ჰობიტის“ ფილმების სერიის მუსიკაზე.

ჰობიტი: მოულოდნელი მოგზაურობა
ფილმის „ჰობიტი: მოულოდნელი მოგზაურობა“ მუსიკის ჩაწერა დაიწყო 2012 წლის 20 აგვისტოს, ლონდონის ფილარმონიული ორკესტრის მონაწილეობით. საუნდტრეკი გამოიცა 2012 წლის 11 დეკემბერს.

სტანდარტული გამოცემა
სპეციალური გამოცემა
ჩარტები და სერტიფიცირებები
პოზიციები ჩარტებში
სერტიფიცირებები
ჰობიტი: სმაუგის ნაოხარი
ფილმის „ჰობიტი: სმაუგის ნაოხარი“ საუნდტრეკი გამოიცა 2013 წლის 10 დეკემბერს.

სტანდარტული გამოცემა
სპეციალური გამოცემა
პოზიციები ჩარტებში
ჰობიტი: ხუთი ლაშქრის ბრძოლა
ფილმის „ჰობიტი: ხუთი ლაშქრის ბრძოლა“ საუნდტრეკი გამოიცა 2014 წლის 16 დეკემბერს. გამოვიდა როგორც სტანდარტული, ასევე სპეციალური გამოცემა. მუსიკას ასრულებს ახალი ზელანდიის სიმფონიური ორკესტრი. ამ ფილმისთვის მსახიობ ბილი ბოიდის მიერ დაიწერა და ჩაიწერა სიმღერა „ “.

სიმღერების სია
სტანდარტული გამოცემა

სპეციალური გამოცემა

პოზიციები ჩარტებში
ერედის წმინდა გიორგის ეკლესია

ერედის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ერედის ცენტრში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (6 5,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით, კონსტრუქციულ ნაწილებში (კამარა, კონქი, სატრიუმფო თაღი) გამოყენებულია კვადრატული აგური. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. იგი გარედან ოდნავ შეისრული თაღითაა გადახურული, ხოლო შიგნიდან ჩასმულია სწორკუთხა შეღრმავებაში. აღმოსავლეთით შებრტყელებული ნახევარწრის ფორმის აფსიდია. აფსიდში გაჭრილია ფართო სწორკუთხა სარკმელი; ასეთივე სარკმელია დასავლეთ კედელშიც. ეკლესიის დასავლეთ კედელთან კუთხის პილასტრებია, რომლებსაც ოდნავ შეისრული კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობა. ინტერიერში კედლები შელესილია და დაფარულია მდარე მხატვრობით. გარედან კედლები დასრულებულია აგურის თაროსებრი ლავგარდნით.

ეკლესიას გარს აკრავს რიყის ქვით ნაგები გალავანი. შესასვლელი სწორკუთხაა (2,6 2,5 მ). გალავნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში ორსართულიანი ნაგებობაა. პირველი სართული კამაროვანი გასასვლელია, ხოლო მეორე - სამრეკლოს ფანჩატური.
ძალისის ეკლესია

ძალისის ეკლესია — ეკლესია მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძალისის ჩრდილო-დასავლეთით, სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით გვიანდელი ფეოდალური ხანით თარიღდება.

ეკლესია დარბაზულია (9,2 5,1 მ), ნაგებია ქვიშაქვითა და რიყის ქვით. მოგვიანებით განახლებული კონსტრუქციული ნაწილები (შესასვლელების თაღი, დასავლეთის სარკმლის თაღი და წირთხლები) აგურითაა ამოყვანილი. შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდანაა. ორივე სწორკუთხაა და ჩასმულია შეისრულთაღაიან შეღრმავებაში. აღმოსავლეთით ნალისებრი აფსიდია. აფსიდის აღმოსავლეთ კედელში თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს სხვადასხვა დონეზე ორ-ორი სწორკუთხა ნიშია. ეკლესიის გრძივ კედლებზე საბჯენი თაღის ქუსლის დონეზე კაპიტელებით დასრულებული პილასტრია. კაპიტელის პროფილს ვიწრო თაღი და დახრილი სიბრტყე შეადგენს. აღმოსავლეთის და სამხრეთის ფასადებზე სარკმლის ზედა საპირე ჯვრის მკლავს ერწყმის. სარკმლის საპირე და ჯვრის მკლავები ლილვით უწყვეტადაა მოჩარჩოებული, ხოლო თვით საპირე და ჯვრის მკლავები დაფარულია გეომეტრიული ორნამენტით.
ლიბიური დინარი

ლიბიური დინარი — ლიბიის ვალუტა. მისი 4217 კოდია "". ის იყოფა 1000 დირჰემად . ის ბრუნვაში 1971 წელს შევიდა და ჩაანაცვლა ლიბიური ფუნტი. მას უშვებს ლიბიის ცენტრალური ბანკი, რომელიც ასევე აკონტროლებს საბანკო სისტემას და დაკრედიტების პოლიტიკას. 1972 წელს ზღვისიქითა ინვესტიციებისთვის ჩამოყალიბდა პირველი ოფშორული ბანკი: ლიბიელების უცხოური ბანკი.
არქენუს კრატერები

არქენუს კრატერები — ორი კრატერის სახელწოდება საჰარაში, ლიბიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. დიამეტრი 10,3 და 6,8 კმ. მთა არქენუდან მდებარეობს დაახლოებით 70 კილომეტრში. აქვთ რგოლისებრი სტრუქტურული წარმონაქმნები, რომლებიც ძლიერ ეროზირებულია. 2003 წელს მკვლევარებმა აღმოაჩინეს ქანები, რომლებიც კრატერს ფარავენ, გარდა ამისა მიაკვლიეს დარტყმის შედეგად წარმოქმნილ კონუსური ფორმის ქვებს, რომელთა ასაკი შეადგენს 140 მლნ. წელს. ორივე კრატერი ხაზობრივი დიუნებით არის გადაკვეთილი, რომლებიც ფართოვდებიან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ და სამხრეთ-დასავლეთისაკენ. სხვა შეხედულებით, მათი წარმოქმნა დაკავშირებულია ეროზიულ და ვულკანურ პროცესებთან.
ლუდოვიკო ბოლონიელი

ლუდოვიკო ბოლონიელი — მარონიტების ორდენის იტალიელი მისიონერი და ნუნციუსი აღმოსავლეთის ქვეყნებში. დაწინაურდა პაპ კალიქსტუს -ის დროს, რომელმაც იგი აღმოსავლეთში გაგზავნა და დაავალა ნიადაგი მოესინჯა აღმოსავლეთის ქრისტიან და არაქრისტიან მბრძანებელთა ანტიოსმალურ კოალიციაში გასაერთიანებლად. ლუდოვიკო ბოლონიელმა ორჯერ იმოგზაურა აღმოსავლეთში. 1459 წელს იგი დაბრუნდა რომში ანტიოსმალურ კოალიციაში შესაძლო მონაწილე ქვეყნების ელჩებთან ერთად, რომლებიც 1460 წელს რომში პაპ პიუს -ს წარუდგინა. ზოგიერთი ცნობით, 1460 წელს ლუდოვიკო ბოლონიელი პიუს -მ თბილისელ კათოლიკეთა ეპისკოპოსად დანიშნა.
სელაია

სელაია — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი მექსიკაში, გუანახუატოს შტატის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2005 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 310 413 ადამიანია და წარმოადგენს შტატის მესამე უდიდეს ქალაქს. მთლიანი მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 415 869 ადამიანს შეადგენს. ქალაქი მდებარეობს მუნიციპალიტეტის გეოგრაფიულ ცენტრში.

სელაიის ირგვლივ მრავალი პატარა ქალაქია განგალებული.

1915 წელს, სელაიასთან გამართულ ბრძოლაში გენერალმა ალვარო ობრეგონმა პანჩო ვილია დაამარცხა. მოკლე დროის განმავლობაში, სელაია გუანახუატოს შტატის დედაქალაქიც იყო.

1999 წელს, ქალაქში აფეთქდა თოფის წამლისა და ფოიერვერკების საწყობი, რასაც 60 ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, 300-ზე მეტი კი დაშავდა.
მასატლანი

მასატლანი — ქალაქი მექსიკაში, სინალოის შტატში. წარმოადგენს მასატლანის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ ცენტრს.

მდებარეობს წყნარი ოკეანის სანაპიროზე, კალიფორნიის ნახევარკუნძულის უკიდურესი სამხრეთი წერტილის გასწვრივ.

მასატლანი ნაჰუატლის ენაზე „ირმების ადგილს“ ნიშნავს. ქალაქია 1531 წელს ესპანეთის არმიამ და ინდიელმა მოსახლეებმა დააარსეს. საუკუნის შუა წლებში ჩამოსახლდა დიდი რაოდენობით გერმანელი იმიგრანტი, რომლებმაც მასატლანი აყვავებულ სავაჭრო ნავსადგურად აქციეს, საიდანაც ახლომდებარე ოქროსა და ვერცხლის მაღაროებისათვის აღჭურვილობა შემოდიოდა. 1859-1873 წლებში მასატლანი სინალოის შტატის დედაქალაქი იყო. გერმანელებმა გავლენა ასევე იქონიეს ადგილობრივ ბანდზე, რომელიც ბავარიული ფოლკლორის ალტერნატივაა. 1900 წლის 14 მარტს, მათვე დააარსეს ლუდსახარში .

2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 438 434 ადამიანს შეადგენს, მუნიციპალიტეტის 489 987-ს. ამ მაჩვენებლით მასატლანი შტატში სიდიდით მეორე ქალაქია.

მასატლანი საკმაოდ პოპულარულია ტურისტებში. პლაჟების გასწვრივ ჩამწკრივებულია სასტუმროები.
ლოს-მოჩისი

ლოს-მოჩისი — ზღვისპირა ქალაქი მექსიკაში, სინალოის შტატში, აომეს მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 256 613 ადამიანს შეადგენს, რაც მუნიციპალიტეტის მოსახლეობის 61 პროცენტია.

ლოს-მოჩისი ჩიუაუა-ალ-პასიფიკოს რიკინიგზის დასავლეთ ტერმინალია, რომელიც თვალწარმტაც სპილენძის კანიონში გაივლის. ეს რკინიგზა პრეზიდენტმა პორფირიო დიასმა დაამტკიცა, როგორც აშშ-ის ქალაქ კანზასისა და წყნარიოკეანისპირა ქალაქ ტოპოლობამპოს მსხვილფეხა რქოსანი საქონლით ვაჭრობის დამაკავშირებელი არტერია.

ქალაქი 1893 წელს ამერიკელმა უტოპისტმა სოციალისტებმა დააარსეს.
არაშენდის ღვთისმშობლის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 41.9125
| გრძედი =44.783333
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
არაშენდის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ არაშენდაში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთით 1,5 კილომეტრზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (6,5 4,5 მ), ნაგებია რიყის ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ნახევარწრიულ აფსიდში ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია. ასეთივე სარკმელია დასავლეთ კედლის ღერძზე.