iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მძოვრეთის ციციშვილების აბანო

მძოვრეთის ციციშვილების აბანო — აბანო ბრტყელი აგურითა და ქვით.

სანახევროდ ჩამჯდარია მიწაში. შედგება სამი ნაწილისგან: გასახდელი დარბაზის, საბანაო დარბაზის და საცეცხლურისგან. შესასვლელი აღმოსავლეთის მხრიდან აქვს. გასახდელი ოთახი სწორკუთხაა. შუაში გაკეთებულია საშადრევნე აუზი. კედლები შეისრული დეკორატიული თაღებითაა გაფორმებული. ასეთივე აგურის თაღებია კუთხეებშიც. დარბაზის გადახურვა ერდოიანი გუმბათოვანია. გასახდელიდან გრძელ ტალანშია გასასვლელი რომლის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კიდეებში მცირე ზომის წაგრძელებული ყრუ ოთახებია. ტალანის შუაში გაკეთებული კარი საბანაო დარბაზს უკავშირდება. დარბაზის ოთხივე კედელს გარშემოსავლელი შემოუყვება, შუაში კი აგურის კალორიფერებზე დაყრდნობილი იატაკი იყო, რომელიც ახლა სრულადაა ჩანგრეული. დარბაზის ოთხივე მხარე შეისრული თაღებითაა შეჭრილი. ჩრდილოეთ და დასავლეთ მხარეს უფრო ღრმაა, რადგან ამ თაღებში საბანაო აუზებია გაკეთებული, აღმოსავლეთის და სამხრეთის კი მხოლოდ დეკორატიულ ხასიათს ატარებს. თითოეულ კუთხეში ასევე შეისრული ტრომპებია გაკეთებული.

აუზებში ჩასასვლელად კიბეებია გაკეთებული. აუზები ოთხკუთხაა. ჩრდილოეთის აუზის კედელში სარკმელია გაკეთებული, რომელიც საცეცხლურ ოთახში გადის. დარბაზი ერდოიანი გუმბათითაა დასრულებული. აბანო ცხელი და ცივი წყლით თიხის მილებით მარაგდებოდა. საცეცხლური ოთახი საბანაო დარბაზის ჩრდილოეთითაა მიშენებული.
მიხეილ აბაკელია

მიხეილ აბაკელია (დ. 22 აპრილი, 1908, დიდი ხორში, სენაკის რაიონი — გ. 19 მარტი, 1979) — ქართველი გეოლოგი, ინჟინერი, მეცნიერი და პედაგოგი.

1925 წლიდან სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტექნიკური ფაკულტეტის გეოლოგიურ-საძიებო სპეციალობაზე. 1931 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის სამთო-მეტალურგიული ინსტიტუტი და მიენიჭა ინჟინერ-გეოლოგის კვალიფიკაცია. 1932-1936 წლებში სწავლა განაგრძო სსრ კავშირი მეცნიერებათა აკადემიის ასპირანტურაში ქალაქ ლენინგრადსა და ქალაქ მოსკოვში. 1937 წელს საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამეცნიერო საბჭოზე დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მიენიჭა გეოლოგია-მინერალოგიის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. 1940 წელს მიიღო დოცენტის სამეცნიერო წოდება. მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის გამოყენებითი გეოლოგიის კათედრაზე ასისტენტად.
კოჯრის კაბენის მონასტრის კომპლექსი

კოჯრის კაბენის მონასტრის კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფელ კოჯორში. კოჯრის კაბენის მონასტრის კომპლექსი მდებარეობს მდინარე ასურეთისწყლის ხეობაში. ვახუტი ბატონიშვილის ცნობით: „კიკეთს ქვეით, ხევსა შინა, არს მონასტერი კაბენისა. ყოფილ არს დედათა, გუნბათიანი, შვენიერი, აწ არს ხუცის სამარ. აღაშენა მეფემან თამარ, სამხრით, მას ზემორ, არს ციხე აზეულასი და აწ კოჟრისა, თხემსა ზედა კლდისასა.“ თავდაპირველად კომპლექსში სამი ეკლესია შედიოდა: ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის გუმბათიანი ტაძარი, მის სამხრეთით მდგარი სვიმეონ მესვეტის სახელობის დარბაზული ეკლესია და მონასტრის ზღუდის გარეთ, ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე მიქაელ მთავარანგელოზის დარბაზული ეკლესია, მცირე ეკლესიების სახელობა ადგილობრივმა ბერებმა გვამცნეს, ამ ცნობის საწინააღმდეგოდ რ. შმერლინგი, ვ. დოლიძე და თ. ბარნაველი მიიჩნევენ, რომ დიდი გუმბათიანი ეკლესიის სიახლოვეს, სამხრეთით მდგარი დარბაზული ეკლესია მიქაელ მთავარანგელოზის სახელობისაა, დასავლეთით ზღუდის გარეთ მდგარი ტაძარი კი სვიმეონ მესვეტის სახელობის ყოფილაო. გვიანი შუა საუკუნეების სვიმეონ მესვეტის სახელობის ეკლესია აშენებულია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. კარი გაჭრილია სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილში, ამჟამად კარის ზედა და გვერდითა ნაწილები ჩამონგრეულია. თითო სწორკუთხა ფორმის სარკმელია განთავსებული აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედელზე. საკურთხევლის აფსიდი სამრევლო სივრცისაგან გამოყოფილია პატარა მხრებით. კონქის თაღი ეყდნობა აფსიდის მხრებს. საკურთხევლის სარკმლის გვერდებზე ერთმანეთის პარალელურად განთავსებულია თითო თაღჩა, მათი გადახურვისა და გვერდების ქვის წყობა ადგილ-ადგილ მორღვეულია. ჩრდილოეთი კედელი ყრუა. ეკლესიას ეტყობა აღდგენის კვალი. შიგნიდან კამარისათვის გამოყენებულია ბეტონი და ნატეხი ქვა. სახურავი ჩამოშლილია. კონქისა და კამარის შეერთების ადგილას დიდი ნაპრალია. კედლებზე გაჩენილია ვერტიკალური ბზარები. როგორც ვიცით ეს ეკლესია თავადი სოლოღაშვილების ეკვდერს წარმოადგენდა.
დიმიტრი მაქსუტოვი

დიმიტრი მაქსუტოვი (დ. 11 აპრილი, 1896, ოდესა — გ. 12 აგვისტო, 1964, ლენინგრადი) — რუსი მეცნიერი, ასტრონომიული ოპტიკის სპეციალისტი, სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდნეტი (1946).

ბიოგრაფია
1914 წელს დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის სამხედრო-საინჟინრო სასწავლებელი. 1930 წელს ლენინგრდის ოპტიკის ინსტიტუტში ჩამოაყალიბა ასტრონომიული ოპტიკის ლაბორატორია. 1952 წლიდან მუშაობდა პულკოვოს ობსერვატორიაში. დაამზადა ბევრი ზუსტი ოპტიკური სარკე და ობიექტივი. გამოიგონა მენისკური ტელესკოპი და მაქსუტოვის ტელესკოპი.
მაქციაობა

მაქციაობა — პერსონაჟის ზოომორფული გარდასახვა ფოლკლორში. მაქციაობა ნიშნავს სხვა სახის მიღებას, სხვა რამედ ან ვინმედ გადაქცევას, გარდაქმნას. ხალხურ მეტყველებაში იხმარება სიკეკლუცისა და კოხტაობის, აგრეთვე მოხერხებულობის, ეშმაკობის, თავის მოკატუნების სინონიმად. მაქციაობა ზღაპრისა და მითოსის ნიშანდობლივი თვისებაა, უკავშირდება მსახიობური ხელოვნების ხალხურ საწყისებს. მაქცია-პერსონაჟები ფოლკლორული დრამის პერსონაჟთა წინამორბედებიც არიან.
ადრიან რაბიო

ადრიენ ტიბო მარი რაბიო (; დ. 3 აპრილი, 1995) — ფრანგი ფეხბურთელი. „იუვენტუსისა“ და საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ცენტრალური ნახევარმცველი. იყო ნაკრების წევრი 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე. ნათამაშები აქვს საფრანგეთის 16, 17, 18, 19, 20 და 21-წლამდე ფეხბურთელთ ნაკრებებში.

მიღწევები
საკლუბო
პარი სენ-ჟერმენი
ლიგა 1: 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2017–18, 2018–19
საფრანგეთის თასი: 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18[
საფრანგეთის ლიგის თასი: 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18
საფრანგეთის სუპერთასი: 2015, 2016, 2017, 2018

იუვენტუსი
სერია : 2019–20
იტალიის თასი: 2020–21
იტალიის სუპერთასი: 2020

სანაკრებო
საფრანგეთი
უეფა-ს ერთა ლიგა: 2020–21
მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი: 2022
ღია ბრამა

ღია ბრამა — ქათმის სახორცე-მეკვერცხული მიმართულების პროდუქტიულობის ჯიში. გამოყვანილია ჩრდილოეთ ამერიკაში, რუხი კოხინხინისა და რუხი მალაიური ქათმის საფუძველზე. შეფერილია ვერცხლისფერ-თეთრად, ბუმბული ფაშარია, აქვს ფერფლისფერი ღინღლი. თავი მცირე ზომისაა, ბიბილო ჭოტისებრი. კანი ყვითელი ფერისაა, ფეხის გარე და შუა თითი შებუმბლულია. მამლის ცოცხალი მასაა 4,5 კგ, დედლისა — 3,5 კგ. კვერცხმდებლობა შედარებით დაბალია — 120 კვერცხი წელიწადში, მისი მასა 60 გრამია, ნაჭუჭი ღია ყავისფერია.
ჟიულ კუნდე

ჟიულ ოლივიე კუნდე (; დ. 12 ნოემბერი, 1998) — ფრანგი ფეხბურთელი. ესპანური „ბარსელონასა“ და საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ცენტრალური მცველი.

სანაკრებო კარიერა
იყო ნაკრების წევრი 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე. ნათამაშები აქვს საფრანგეთის 20 და 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
სევილია:(1)
ევროპა ლიგა (1): 2019–20

ბარსელონა:(6)
ლა ლიგა (2): 2022–23, 2024–25
ესპანეთის თასი (1): 2024–25
ესპანეთის სუპერთასი (3): 2022–23, 2024–25, 2025–26
დეკლან რაისი

დეკლან რაისი (დ. 14 იანვარი, 1999) — ინგლისელი ფეხბურთელი. ინგლისის პრემიერლიგის „არსენალისა“ და ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი. იყო ნაკრების წევრი 2021 წელს გამართულ ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე.

მიღწევები
საკლუბო
ვესტ ჰემ იუნაიტედი:

უეფა-ს კონფერენს ლიგა: 2022-23

არსენალი:

ინგლისის სუპერთასი: 2023

სანაკრებო
ინგლისი:
ევროპის ჩემპიონატი: ფინალისტი: 2020, 2024
ერთა ლიგა: მესამე ადგილი: 2018-19

ინდივიდუალური
ვესტ ჰემ იუნაიტედის წლის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი: 2016-17, 2017-18, 2018-19
ირლანდიის 17 წლ. წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2016
ვესტ ჰემ იუნაიტედის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2019–20, 2021–22, 2022–23
უეფა-ს კონფერენს ლიგის სეზონის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2022-23
არსენალის სეზონის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2024-25
გეიზერების ხეობა

გეიზერების ხეობა — ბუნების უნიკალური ძეგლი რუსეთში, კამჩატკის ნახევარკუნძულზე. მდებარეობს კამჩატკის მხარეში, კრონოცკის ნაკრძალის ტერიტორიაზე, კიხპინიჩისა და უზონის ვულკანებს შორის, მდინარე გეიზერნაიას ძნელმისადგომ კანიონში. გეიზერების დიდი ნაწილი გადაჭიმულია მდინარე გეიზერნაიას მარცხენა სანაპიროზე თითქმის 6 კმ-ზე, სიგანე დაახლოებით 4 კმ, სიღრმე 400 მ-მდე. მსოფლიოს ერთ-ერთ უდიდესი გეიზერული ველი.

აღმოჩენილია 20-ზე მეტი დიდი, საშუალო და 20-ზე მეტი პატარა ზომის გეიზერი. მეტად ცნობილია შემდეგი გეიზერები: ველიკანი, შელი, ტროინოი, მალახიტოვი-გროტი, ჟემჩუჟნი, სახარნი, კონუსი, ფონტანი და სხვა. არის 200-ზე მეტი თერმული წყარო, მრავალრიცხოვანი ტალახის ქვაბები, მცირე გოგირდის ტბები და სხვა.

2008 წლიდან გეიზერების ხეობა შეტანილია რუსეთის შვიდი საოცრების სიაში. გეიზერების ხეობა აღმოაჩინა 1941 წლის 25 ივლისს რუსმა გეოლოგმა ტატიანა უსტინოვამ და გამყოლმა ანისიფორ კრუპენინმა.
ბუკაიო საკა

ბუკაიო საკა (დ. 5 სექტემბერი, 2001) — ინგლისელი ფეხბურთელი. ლონდონის „არსენალისა“ და ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების გარემარბი.

საკლუბო კარიერა
საკას მთელი კარიერა ლონდონის „არსენალში“ აქვს გატარებული, სადაც მან მოიგო ინგლისის ასოციაციის თასი და ინგლისის სუპერთასი ორჯერ. 2020–21 და 2021–22 წლების სეზონებში ის დასახელდა „არსენალის“ საუკეთესო ფეხბურთელად.

სანაკრებო კარიერა
მას ინგლისის 17, 17, 18, 19 და 21-წლამდე ნაკრებებში უთამაშია, 2020 წლის ოქტომბერში კი ეროვნულ ნაკრებში დებიუტი შედგა. იყო ნაკრების წევრი 2021 წელს გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე და 2022 წელს გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
სანაკრებო
ინგლისი:
ევროპის ჩემპიონატი: ფინალისტი: 2020, 2024
ჯონ სტოუნზი

ჯონ სტოუნზი (დ. 28 მაისი, 1994) — ინგლისელი ფეხბურთელი. ინგლისის პრემიერ ლიგის „მანჩესტერ სიტისა“ და ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი. იყო ნაკრების წევრი ორ ევროპის ჩემპიონატსა (2016, 2020) და მსოფლიო ჩემპიონატზე (2018).

მიღწევები
საკლუბო
მანჩესტერ სიტი:(18)
პრემიერ ლიგა (6): 2017–18, 2018–19, 2020–21, 2021–22, 2022–23, 2023–24
ინგლისის ლიგის თასი (4): 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020–21
ინგლისის ასოციაციის თასი (2): 2019, 2023
ინგლისის სუპერთასი (3): 2018, 2019, 2024
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (1): 2022–23, ფინალისტი: 2020–21
უეფა-ს სუპერთასი (1): 2023
ფიფას საკლუბო მსოფლიო ჩემპიონატი (1): 2023

სანაკრებო
ინგლისი:
ევროპის ჩემპიონატი: ფინალისტი: 2020
სომხეთი 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

სომხეთი, ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეშვიდედ 2021 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში იასპარეზებს. თავდაპირველად ღონისძიებები 2020 წლის 24 ივლისიდან 9 აგვისტომდე პერიოდში უნდა ჩატარებულიყო, მაგრამ მსოფლიოში -19-ის პანდემიის გამო 2020 წლის ოლიმპიური თამაშები 2021 წლის 23 ივლისიდან 8 აგვისტომდე გაიმართა.. სომხეთი თამაშებზე წარმოდგენილია 17 სპორტსმენით.
რის ჯეიმსი

რის ჯეიმსი (დ. 8 დეკემბერი, 1999) — ინგლისელი ფეხბურთელი. ინგლისის პრემიერ ლიგის „ჩელსისა“ და ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მარჯვენა მცველი. იყო ნაკრების წევრი 2021 წელს გამართულ ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე. ნათამაშები აქვს ინგლისის 18, 19, 20 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში.

მიღწევები
საკლუბო
ჩელსი: (2)
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (1): 2020–21
უეფა-ს სუპერთასი (1): 2021

სანაკრებო
ინგლისი:
ევროპის ჩემპიონატი: ფინალისტი: 2020
ჯუდ ბელინგემი

ჯუდ ვიქტორ უილიამ ბელინგემი (; დ. 29 ივნისი, 2003) — ინგლისელი ფეხბურთელი. მადრიდის „რეალისა“ და ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ნახევარმცველი. ითვლება მსოფლიოს ერთ-ერთ საუკეთესო მოთამაშედ.

სანაკრებო კარიერა
იყო ინგლისის ეროვნული ნაკრების წევრი 2021 და 2024 წლებში გამართულ ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატებზე. ნათამაშები აქვს ინგლისის 15, 16, 17 და 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
დორტმუნდი: (1)
გერმანიის თასი (1): 2021

რეალ მადრიდი: (5)
ესპანეთის ლა ლიგა (1): 2023–24
ესპანეთის სუპერთასი (1): 2023–24
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (1): 2023–24
უეფა-ს სუპერთასი (1): 2024
ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი (1): 2024

სანაკრებო
ინგლისი:
ევროპის ჩემპიონატი: ფინალისტი: 2020, 2024
ელიზავეტინსკაიას ნაქალაქარი

ელიზავეტინსკაიას ნაქალაქარი — ისტორიული და არქეოლოგიური ძეგლი რუსეთში, მეოტების ტომის ძვ. წ. - საუკუნეების გამაგრებული სამოსახლო ნაშთები სადგურ ელიზავეტინსკაიასთან, მდინარე ყუბანის მარჯვნივ, კრასნოდარის დასავლეთით 15 კილომეტრში. შემორჩენილია თხრილების და მიწაყრილების ნაშთები, ორმოსამარხიანი ნეკროპოლი და ყორღანთა ჯგუფი. გაითხარა 1934-1936 (ვ. გოროდცოვი) და 1952 (ვ. შილოვი) წლებში. მოსახლეობა მისდევდა მიწათმოქმედებას, მესაქონლეობას და თევზჭერას. მჭიდრო კავშირი ჰქონდა ბოსფორის სახელმწიფოსთან.
ანა ელიზაროვა-ულიანოვა

ანა ელიზაროვა-ულიანოვა (დ. 14 აგვისტო, 1864, ნიჟნი ნოვგოროდი — გ. 19 ოქტომბერი, 1935, მოსკოვი) — რუსი რევოლუციონერი, ვლადიმერ ლენინის და, მარკ ელიზაროვის მეუღლე.

ბიოგრაფია
1880 წელს დაამთავრა სიმბირსკის გიმნაზია. 1883 წლიდან სწავლობდა ბესტუჟევის ქალთა უმაღლეს კურსებზე სანქტ-პეტერბურგში. 1886 წლიდან მონაწილეობდა სტუდენტთა რევოლუციურ მოძრაობაში. 1887 წელს ძმის, ა. ულიანოვის საქმეზე დააპატიმრეს და მიუსაჯეს 5 წლით გადასახლება. სასჯელი მოიხადა სოფელ კოკუშკინოში, ყაზანსა და სამარაში. 1894 წელს ჩაება მოსკოვში სოციალ-დემოკრატიულ მოძრაობაში და კავშირი დაამყარა მუშათა წრეეებთან. 1896 წელს ერთმანეთს დააკავშირა დაპატიმრებული ლენინი და პეტერბურგის „მუშათა კლასის განთავისუფლებისთვის ბრძოლის კავშირის“ წევრები. 1898 წლიდან გახდა რსდმპ-ის მოსკოვის კომიტეტის წევრი. 1903-1904 წლებში პარტიულ საქმიანობას ეწეოდა კიევსა და სანქტ-პეტერბურგში. მონაწილეობდა 1905 წლის რევოლუციაში. 1907, 1912, 1916 და 1917 წლებში იდაპატიმრებული იყო. 1918-1920 წლებში სოციალური უზრუნველყოფის კომისარიატში ეკავა ბავშვათა დაცვის განყოფილების გამგის თანამდებობა. შემდეგ მუშაობდა სახალხო განათლების კომისარიატში. იყო ლენინისა და პარტიის ინსტიტუტის ერთ-ერთი ორგანიზატორი,. 1932 წლამდე იყო მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი. დაწერა მოგონებები ლენინზე. დაკრძალულია ვოლკოვოს სასაფლაოზე სანქტ-პეტერბურგში.
მარკ ელიზაროვი

მარკ ელიზაროვი (დ. 22 მარტი, 1863, ბესტუჟევკა — გ. 10 მარტი, 1919, პეტროგრადი) — რუსი რევოლუციონერი, ანა ელიზაროვა-ულიანოვას მეუღლე.

ბიოგრაფია
1886 წელს დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1893 წელს გახდა რსდმპ-ის წევრი. პარტიულ მუშაობას ეწეოდა სანქტ-პეტერბურგში, მოსკოვსა და სამარაში. 1901 წლის აგვისტოში რსმპ-ის მოსკოვის კომიტეტში საქმიანობისთვის დააპატიმრეს და 2 წლით სიზრანში გადაასახლეს. 1905 წელს მონაწილეობდა სანქტ-პეტერბურგის მუშათა გაფიცვებში. 1909-1916 წლებში მუშაობდა სადაზღვევო საზოგადოებებში „სალამანდრა“ და „ვოლგა“. ოქტომბრის გადატრიალების შემდეგ იყო გზათა სახალხო კომისარი, და დაზღვევის საქმეების მთავარი კომისარი.
ვლადიმერ კანდელაკი

ვლადიმერ არკადის ძე კანდელაკი (დ. 29 მარტი, 1908, თბილისი — გ. 10 მარტი, 1994, მოსკოვი) — ქართველი მომღერალი (ბანი-ბარიტონი) და რეჟისორი, სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1970).

ბიოგრაფია
დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია 1928 წელს და მოსკოვის თეატრალური ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტი 1933 წელს. 1929 წლიდან იყო კ. სტანისლავსკისა და ვლადიმერ ნემიროვიჩ-დანჩენკოს სახელობის მუსიკალური თეატრის მსახიობი და მთავარი რეჟისორი. პარალელურად, 1954-64 წლებში მოსკოვის ოპერეტის თეატრის რეჟისორი და მსახიობი იყო. მან შექმნა კომედიური და დრამატული სახეები: სტეფანი (შტრაუსის „ბოშათა ბარონი“), საქო (ვიქტორ დოლიძის „ქეთო და კოტე“), სულთან–ბეგი (ჰაჯიბეკოვის „არშინ მალ ალან“), ტარასი (კაბალევსკის „ტარასის ოჯახი“). 1943 წლიდან მოღვაწეობდა როგორც რეჟისორი.

გადაღებულია ფილმებში: „გოგონა გიტარით“ (1958), პიერი მილიციის თანამშრომელი (1965) და სხვა.

1952 წლიდან იყო სკკპ-ის წევრი.
ჯილდოები და აღიარება
1952 : სტალინური პრემია
1965 : საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი
1970 : სსრკ-ის სახალხო არტისტი
მემნონ კანდელაკი

მემნონ კანდელაკი (დ. 16 აპრილი 1897, ნაბოსლევი — გ. 22 აპრილი, 1972, თბილისი) — ქართველი თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1941), პროფესორი (1943), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1967).

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი 1924 წელს. 1930 წელს მუშაობა დაიწყო თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტში, სადაც 1943-1954 წლებში ხელმძღვანელობდა ინფექციურ სნეულებათა კათედრას; 1954-1957 წლებში შინაგან სნეულებათა პროპედევტიკის კათედრას, ხოლო 1957-1972 წლებში საფაკულტეტო თერაპიის კათედრას. სწავლობდა სამხარეო პათოლოგიას, ახალი სამკურნალო პრეპარატების მოქმედებას; გულსისხძარღვთა სისტემის დაავადებათა კლინიკას, მკურნალობას და სხვ.

ნაშრომები
გრიპი და მასთან ბრძოლა, თბილისი, 1959
დიზენტერია და მის წინააღმდეგ ბრძოლის საშუალებანი, თბილისი, 1957
სიმონ კანდელაკი

სიმონ კანდელაკი (დ. 13 სექტემბერი 1887, კულაში — გ. 25 თებერვალი, 1966, თბილისი) — ქართველი პარაზიტოლოგი, მალარიოლოგი, ტროპიკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1936), პროფესორი (1936), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1941), ტროპიკულ სნეულებათა მუზეუმის და ტროპიკულ ავადმყოფობათა საწინააღმდეგო პროფილაქტიკურ-სამკურნალო დაწესებულებების ორგანიზატორი თბილისში და საერთოდ საქართველოში, სამედიცინო პარაზიტოლოგიის და ტროპიკული მედიცინის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ფინანთა მინისტრის, კონსტანტინე კანდელაკის ძმა.

ბიოგრაფია
1913 წელს დაამთავრა იურიევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. დახელოვნდა რომში, ლონდონში, პარიზსა და ჰამბურგში - სპეციალიზებულ დაწესებულებებში. სადისერტაციო შრომა დაიცვა თემაზე „ექსპერიმენტული ლეიშმანიოზები" 1936 წელს. 1921-1938 წლებში იყო ს. ვირსალაძის სახელობის ტროპიკული მედიცინის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. 1930-1942 წლებში ხელმძღვანელობდა ტროპიკულ სნეულობათა კათედრას თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტში, ხოლო 1935-1938 წლებში ამავე კათედრას ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტში. კანდელაკი ძირითადად სწავლობდა ტროპიკული მედიცინის პრობლემებს: დაასაბუთა მალარიასთან ბრძოლაში ზოოპროფილაქტიკის წამყვანი როლი; შემოიღო სპლენომეტრიის ორიგინალური მეთოდი; სსრკ-ში პირველმა ეფექტურად გამოიყენა მალარიის საწინააღმდეგო ღონისძიებათა კომპლექსური მეთოდი; საქართველოში საფუძველი ჩაუყარა ლეიშმანიოზის ნოზოგეოგრაფიას; აღმოაჩინა ვისცერული ლეიშმანიოზის გადამტანის ახალი სახეობა, აგრეთვე ამიერკავკასიის ტკიპისმიერი სპიროქეტოზი და მისი გამომწვევი სპიროქეტა, რომლებსაც ს. კანდელაკის სახელი ეწოდა.
ქეთევან კანდელაკი

ქეთევან კანდელაკი (დ. 27 ოქტომბერი 1911, თბილისი — გ. 19 ნოემბერი, 1982) — ქართველი თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1965), პროფესორი (1968), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1976).

ბიოგრაფია
1942 წელს დაამთავრა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტი. 1946-1957 წლებში მუშაობდა ამავე ინსტიტუტის კლინიკური და ბიოქიმიური ლაბორატორიების გამგედ. 1966 წლიდან ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის თერაპიის კათედრის პროფესორი, 1976 წლიდან კი ამავე ინსტიტუტში მის მიერვე დაარსებული ნეფროლოგიის კურსის ხელმძღვანელი იყო. შეისწავლა ძვლის ტვინის ენდოგენური სტიმულატორების ერითროპოეტინების გავლენა ანემიის განვითარებაზე ზოგიერთი შინაგანი სნეულობის დროს.
ასადი ტუსი

აბუ მანსურ ალი იბნ აჰმად ასადი ტუსი — სპარსი პოეტი და ლექსიკოგრაფი. ცხოვრობდა საუკუნეში, 80-იან წლებამდე. დაიბადა ქალაქ ტუსში. ფირდოუსის შაჰნამეს მიბაძვით დაწერა ვრცელი პოემა „გერშაფსნამე“, რომელშიც გადმოსცა სპარსულ თქმულებთა გმირის გერშასფის საბრძოლო და სამიჯნური თავგადასავლები. მასვე ეკუთვნის გაბაასების ჟანრის პირველი ნიმუშები სპარსულ ლიტერატურაში. მანვე შეადგინა სპარსული ენის განმარტებითი ლექსიკონი.
აზერბაიჯანი 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

აზერბაიჯანმა, ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეშვიდედ 2021 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში იასპარეზა. თავდაპირველად ღონისძიებები 2020 წლის 24 ივლისიდან 9 აგვისტომდე პერიოდში უნდა ჩატარებულიყო, მაგრამ მსოფლიოში -19-ის პანდემიის გამო 2020 წლის ოლიმპიური თამაშები 2021 წლის 23 ივლისიდან 8 აგვისტომდე ჩატარდა.. აზერბაიჯანი ოლიმპიადაზე 13 სპორტის სახეობაში, 44 სპორტსმენით იყო წარმოდგენილი.
ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2032

2032 წლის ოლიმპიური თამაშები — ოფიციალურად ცნობილი როგორც ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები იგივე „ 32“, რომლის გახსნაც 23 ივლისს არის დაგეგმილი. ოფიციალურად ოლიმპიური თამაშები დაიხურულად გამოცხადდება 8 აგვისტოს. რაც შეხება მასპინძელ ქვეყანას, ხმის მიცემით გაირკვა რომ 2032 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებს ავსტრალიის ქალაქი ბრიზბენი უმასპინძლებს.
საური

საური — ირანის შაჰის სასარგებლოდ დაწესებული გადასახადი – საუკუნეების აღმოსავლეთ საქართველოში. ქართულ წყაროებში მოიხსენიება როგორც საურის, ისე „სათათრო საურის“, „საყაენო საურის“ ან „საყანოს“ სახელით. საური საკომლო გადასახადი იყო: მამულიანი გლეხი იხდიდა 70 კაპიკს, უმამულო (ბოგანო) — 10 კაპიკს. ქალაქის მოსახლეობა საურისაგან განთავისუფლებული იყო. იკრიფებოდა დროდადრო, ყოველწლიურად არ იხდიდნენ. საუკუნის მეორე ნახევარში ქართლ-კახეთის სამეფოს მიერ დამოუკიდებლობის ფაქტობრივად მოპოვების შემდეგ საური გაუქმდა.
საფანტი

საფანტი (სანადირო) — ლითონის წვრილი ბურთულები ან ზოგჯერ კუბიკები, რომლებსაც იყენებენ გლუვლულიანი სანადირო თოფის ვაზნების დასატენად. ამზადებენ ტყვიისაგან, რომელსაც ჩამოსხმის გასაადვილებლად მცირე რაოდენობის დარიშხანს, ხოლო სიმაგრისათვის სტიბიუმს უმატებენ. თოფის ლულის ჟანგვისაგან თავის ასაცილებლად და ტყვიით შემოსვის შესამცირებლად საფანტის მარცვლებს სპილენძით, ქრომით ან ნიკლით ფარავენ.
ზესტაფონის სამხატვრო სკოლა

ზესტაფონის სამხატვრო სკოლა — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ ზესტაფონში. სამხატვრო სკოლა 1910-იან წლებში საცხოვრებელი ფუნქციით აშენდა. იგი ეკუთვნოდა აფთიაქარ ნანეიშვილს. შენობის სარდაფში განთავსებული იყო აფთიაქი. 1930-იან წლებში შენობაში კომისარიატი, მოგვიანებით კი სატელეფონო სადგური განთავსდა. 1984 წელს შენობაში გაიხსნა საგამოფენო დარბაზი და სამხატვრო სკოლა.
ზესტაფონის რკინიგზის სადგური

ზესტაფონის რკინიგზის სადგური — არქიტექტურის ძეგლი ქალაქ ზესტაფონში. რკინიგზის სადგურის კაპიტალური შენობა 1983 წელს აშენდა. 1871 წელს ყვირილა (ზესტაფონის)-ფოთის სარკინიგზო ხაზის გახსნის დროს რკინიგზის სადგური ხის შენობა იყო. 2011-2013 წლებში ჩატარებული რეკონსტრუქციის შედეგად სადგურს იერსახე შეუცვალეს.
წყლის კოშკი

წყლის კოშკი — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ ზესტაფონში. წყლის კოშკი 1930-იანი წლების დასაწყისში აშენდა. არქიტექტორმა ალექსანდრე ნიკოლაიშვილმა შეიმუშავა ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხნის მუშათა დასახლების პროექტი. ამ პროექტის საფუძველზე საცხოვრებელი კომპლექსი აშენდა. კოშკი დასახლებას წყლით უზრუნველყოფდა.
წერედიანის მღვიმე

წერედიანის მღვიმე — არქეოლოგიური ძეგლი ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუქრუთში. მღვიმე თარიღდება ზედა პალეოლითის პერიოდით. მდინარე შუქრუთისწყლის აუზის ხეობის მარჯვენა ციცაბო ფერდობზე კლდოვან პლატოზე გამომუშავებულია ზედაცარცულ კირქვებში 7 მეტრის სიგრძის, 3 მეტრი სიმაღლის და 5 მეტრი სიგანის კლდოვანი მღვიმე. იგი ზღვის დონიდან 800 მეტრზე მდებარეობს. ფსკერის ფართობი 4 კვ. მეტრია, საერთო მოცულობა 16 მ³. მღვიმე ძნელად მისადგომი და მშრალია. აღმოჩენილია კაჟისა და თიხის ჭურჭლის ნამტვრევები. არქეოლოგიური ძეგლი ზურაბ ტატაშიძემ 1957 წელს გამოიკვლია.
ალექსანდრე ზაიცევი

ალექსანდრე ზაიცევი (დ. 20 ივნისი, 1841, ყაზანი — გ. 19 აგვისტო, 1910, იქვე) — რუსი ქიმიკოსი, სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1885)

ბიოგრაფია
1862-1865 წლებში სწავლობდა ყაზანის უნივერსიტეტში. უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ მუშაობდა კოლბე და ვიურცის ლაბორატორიებში. 1870 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია. ზაიცევის გამოკვლევებმა ხელი შეუწყო მისი მასწავლებლის, ა. ბუტლეროვის ქიმიური აგებულების თეორიის განვითარებას და განმტკიცებას. 1870 წლიდან იკვლევდა ნაჯერი სპორტების თვისებებს. 1873 წელს მიიღო დიეთილკარბონოლი. 1885 წელს შეიმუშავა მესამეული ნაჯერი სპირტების სინთეზის ახალი მეთოდი. აღზარდა მრავალი ცნობილი ქიმიკოსი. ზაიცესის და მისი მწაფეების შრომებმა ხელი შეუწყო ნაჯერი და უჯერი სპირტების და მათი წარმოებულების ქიმიის განვითარეას.
ბართლომე ზაიცევი

ბართლომე ზაიცევი (დ. 30 აგვისტო, 1842, კოსტრომა — გ. 8 იანვარი, 1882, კლარანი, შვეიცარია) — რუსი პუბლიცისტი, კრიტიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა მოხელის ოჯახში. აქტიურად იბრძოდა რეაქციული და ლიბერალური ჟურნალების წინააღმდეგ. ემხრობოდა რუსეთის სამრეწველო განვითარებას, რაც, მისი აზრით, განათლებას მოუტანდა ხალხს. განათლებას კი მიიჩნევდა მომავალი რევოლუციისთვის აუცილებელ პირობად. 1866 წელს დააპატიმრეს. 1869 წელს გაემგზავრა ემიგრაციაში. იყო ინტერნაციონალის აქტიური წევრი.
ვასილი ზაიცევი

ვასილი ზაიცევი (დ. 10 იანვარი, 1911, სემიბრატსკოე — გ. 19 მაისი, 1961, კოლომნა) — რუსი სამხედრო პირი, საბჭოთა კავშირის ორგზის გმირი (1942, 1943), პოლკოვნიკი (1946).

ბიოგრაფია
1933 წელს დაამთავრა ლუგანსკის პილოტების სამხედრო-საავიაციო სკოლა, ხოლო 1936 წელს ბორისოგლებსკის სამხედრო-საავიაციო სკოლა. მეორე მსოფლიო ომის დროს იყო ესკადრილიის მეთაური, გამანადგურებელი საავიაციო სკოლის შტურმანი და მეთაურის მოადგილე. 1942-1944 წლებში იყო მე-5 გვარდიული გამანადგურებელი საავიაციო პოლკის მეთაური. 1944-1945 წლებში იყო საავიაციო დივიზიის მეთაურის მოადგილე. მონაწილეობდა ბრძოლებში მოსკოვთან, სტალინგრადთან, უკრაინასა და გერმანიის ტერიტორიებზე. მოახდინდა 400-ზე მეტი საბრძოლო გაფრენა, პირადად ჩამოაგდო 34, ჯგუფთან ერთად 19 თვითმფრივანი. აიძულა მოწინააღმდეგის ორი ავიაგამანადგურებელი, დაშვებულიყნენ საბჭოთა ტერიტორიაზე.