iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სიკვდილის მუზეუმი

სიკვდილის მუზეუმი - მდებარეობს ჰოლივუდის ბულვარში ჰოლივუდში, ლოს ანჯელესსა და ნიუ ორლეანში. იგი დაარსდა 1995 წლის ივნისში ჯ. დ. ჰეილისა და ქეთრინ შულცის მიერ. მუზეუმის შექმნის მიზანი იყო: „გააბედნიეროს ხალხი, რომ იცოცხლონ“.

მუზეუმი თავდაპირველად დაარსდა 1995 წელს სან დიეგოში. შენობაში, რომლის მფლობელები აცხადებდნენ, რომ ეს იყო ქალაქის პირველი სასაფლაო. ეს ყოველივე დაიწყო როგორც დამფუძნებლების ჰობი. ისინი წერდნენ მათთვის საინტერესო სერიულ მკვლელებს, შემდეგ კი წელიწადში ერთხელ სპეციალურ ჩვენებაზე აჩვენებდნენ იმ ნამუშევრებს, რომლებსაც მათი კალმები ქმნიდნენ. რამდენიმე წლის განმავლობაში გამოფენის შემდეგ, კოლექცია და მრავალი სხვა მასალა მუზეუმად იქცა.

1999 წლის ბოლოს, წყვილმა სცადა დიდი რაოდენობის მასალების მოპოვება "სამოთხის კარიბჭის" საკულტო თვითმკვლელობებიდან. მიუხედავად იმისა, რომ მათ შეძლეს ბევრი ნივთის შეძენა პოლიციის მთავარ აუქციონამდე, მათმა ინტერესმა შეეძინათ ნივთები დიდი რაოდენობით, რათა ეს თვითმკვლელობის სცენა მთლიანად აღედგინა, მიიყვანა ისინი ცნობადობამდე და გამოიწვია პრესის უზარმაზარი ინტერესი. მოგვიანებით ისინი გააძევეს მათმა თანამემამულემ და მოუწიათ გადასვლა ლოს ანჯელესში, ჰოლივუდის ბულვარში. სადაც ჩაწერეს პინკ ფლოიდმა და სხვებმა.

ნიო ორლეანის ფილიალი
2014 წლის მდგომარეობით, წყვილმა გახსნა მუზეუმის ახალი ფილიალი ნიუ ორლეანში, სახელწოდებით " ". ახალ მუზეუმს ჰქონდა 12 000 კვ.მ-ის შეზღუდული სივრცე, რომელიც საშუალებას იძლეობა კოლექციის ნაწილი ეჩვენებინათ. კალიფორნიის მუზეუმში შეზღუდული სივრცე ნიშნავს, რომ არსებული ნივთების მხოლოდ მესამედი შეიძლება ერთდროულად იყოს ნაჩვენები.

კოლექცია
მუზეუმში წარმოდგენილია მრავალფეროვანი ხელოვნების ნიმუშები და არტეფაქტები გარდაცვალების თემაზე. ბავშვის კუბოები ერთ განყოფილებაშია, მეორეში წერილები და ნამუშევრები სხვადასხვა სერიული მკვლელებისგან. არსებობს ფილმები აუტოპსიებთან დაკავშირებით, ასევე დანაშაულის მსხვერპლთა აშკარა ფოტოები. ასევე, აქ არის ოთახი სავსე ექსკლუზიურად სხვადასხვა სახის ცხოველების ტაქსიდერმიით. სამოთხის კარიბჭის მასობრივი თვითმკვლელობის მუზეუმში შედის ორიგინალური საწოლები. თუმცა, მუზეუმის ყველაზე საყურადღებო ნივთი არის ანრი ლანდრუს თავი.

2020 წლის თებერვალში მუზეუმი დროებით დაიხურა, რათა ახალ ლოკაციაზე გადავიდეს.
იასონ დარსანია

იასონ მაქსიმეს ძე დარსანია (დ. 1905, სოფელი მერხეული, სოხუმის ოკრუგი, რუსეთის იმპერია) — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
იასონ დარსანია დაიბადა 1905 წელს სოფელ მერხეულში გლეხის ოჯახში. სოფლის სკოლის დამთავრების შემდეგ შევიდა სოხუმის უმაღლეს დაწყებით სასწავლებელში. აფხაზეთში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოეწყო ინდუსტრიულ ტექნიკუმში, რომელიც დაამთავრა 1924 წელს.

იასონ დარსანია 19 წლის შევიდა ლენინური კომკავშირის რიგებში. კომკავშირულ რიგებში დარსანია აქტიურ მუშაობას ეწეოდა: იყო უჯრედის ბიუროს წევრი, პროპაგანდისტი, კომკავშირის სამაზრო საქალაქო კომიტეტის შტატგარეშე ინსტრუქტორი. 1924 წელს აქტიურ მონაწილეობას ღებულობდა მენშევიკების წინააღმდეგ ბრძოლაში.

პარტიის საოლქო კომიტეტის მიერ სწავლის მისაღებად მივლენილი იქნა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1927 წელს სუსტი ჯანმრთელობის გამო გადაყვანილ იქნა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც სწავლობდა პედაგოგიურსა და ეკონომიკურ ფაკულტეტებზე. 1929 წელს უნივერსიტეტის დამთავრებისთანავე დაინიშნა საქართველოს განსახკომის საცდელ-საჩვენებელი კოლონიის სამოსწავლო ნაწილის დირექტორის მოადგილედ, სადაც მუშაობდა 1931 წლამდე.

საქართველოს კპ (ბ) ცენტრალური კომიტეტის გადაწყვეტილებით ი. დარსანია დაინიშნა სოხუმის ინდუსტრიული ტექნიკუმის დირექტორად, პარალელურად 1937 წელს დაინიშნა რსფსრ-ის ადგილობრივი მრეწველობის სახალხო კომისარიატის სამშენებლო და სილიკატური მრეწველობის მოსკოვის ინჟინერთა ინსტიტუტის სოხუმის განყოფილების დირექტორად.

1938 წლის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებზე რეგისტრირებული იყო აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოების დეპუტატობის კანდიდატად ქ. სოხუმის №9 კუიბიშევის საარჩევნო ოლქში, რომლის შედეგადაც ის არჩეულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად. 14 ივლისს იასონ დარსანია დაინიშნა აფხაზეთის ასსრ-ის განათლების სახალხო კომისარად.
ქეთევან კარგარეთელი

ქეთევან კარგარეთელი (დ. 29 ივლისი 1931 წ. - გ. 15 იანვარი, 2020 წ.) — ქართველი მხატვარ-კერამიკოსი. საქართველოს მხატვართა კავშირის წევრი (1964).

ბიოგრაფია
ქეთევან კარგარეთელი, დაიბადა თბილისში 1931 წელს, მშობლები იულია გიორგობიანი და გიორგი კარგარეთელი, შვილი გიორგი კარგარეთელი (დაბ. 1973). 1954-1960 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის (თსსა) გამოყენებითი ხელოვნების/კერამიკის ფაკულტეტზე. პედაგოგები გიორგი ქართველიშვილი, ნიკოლოზ გომელაური, დავით ციციშვილი, ზაქარია მაისურაძე. სადიპლომო ნამუშევარი - ყავის სერვიზი (კლინკერი), ხელმძღვანელი დ. ციციშვილი. გამოფენებზე მონაწილეობს 1957 წლიდან. საქართველოს მხატვართა კავშირის წევრი 1964 წლიდან. ძირითადი ნამუშევრები: ლარნაკები, მარანი, აზარფეშები, დოქები. ქანდაკებები - „თხა და თიკანი“, „ირემი“ და სხვა. მუშაობდა თსსა-სთან არსებული კერამიკული სახელოსნოს სწავლულ ოსტატად.

გამოფენები
საბჭოთა საქართველოს 40 წლისთავისადმი მიძღვნილი საიუბილეო გამოფენა (თბილისი სამხატვრო გალერეა 1957 წელი); ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი 1961 წ; ქალთა საერთაშორისო დღისადმი მიძღვნილი გამოფენები 1961, 1962, 1976; შემოდგომის მეღვინეობის პირველი კონგრესი 1962 წ; სუვენირების ტექნიკის სახლი 1963 წ; ქართველი მხატვრები - ამბროლაური 1965 წ; თანამედროვე ქართული ჭედურობა და კერამიკა თბილისის სამხატვრო გალერეაში 1965 წ; საზაფხულო გამოფენა თბილისის არქეოლოგიური მუზეუმი 1966 წ; საშემოდგომო გამოფენა თბილისის სამხატვრო გალერეა 1966წ; საგაზაფხულო გამოფენა თბილისის სამხატვრო გალერეა 1968 წ; ქართული ხელოვნებისა და ლიტერატურის დეკადა მოსკოვში 1958 წ; სახალხო მეურნეობის მიღწევათა გამოფენა მოსკოვი 1963 წ; თანამედროვე ქართული ჭედურობა და კერამიკა მოსკოვი აღმოსავლეთის ხალხთა ხელოვნების მუზეუმი 1965 წ; საკავშირო გამოფენები რიგა, ტარტუ, კიევი, ერევანი, 1966 წ; ამიერკავკასიის გამოფენა მოსკოვში 1971წ; მეგობრობის კვირეული ვარშავაში 1959 წ; გამოფენა-ბაზრობები ირანი, თურქეთი, ნორვეგია, დანია, შვედეთი, 1967 წ; იტალია, მილანი 1967-70, 1980 წწ. საერთაშორისო გამოფენა მონრეალში 1967 წ; საქართველოს კულტურის დღეები 1969წ; საერთაშორისო გამოფენები ბულგარეთში, უნგრეთი, გდრ, ჩეხოსლოვაკია 1972-1979 წწ., ესპანეთი 1981 წ., ინდოეთი 1982 წ.

ნამუშევრები დაცულია მუზეუმებში
მისი ნამუშევრები დაცულია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში, თბილისის სამხატვრო გალერეაში, თბილისის არქეოლოგიურ მუზეუმში, ამბროლაურის სახვითი ხელოვნების მუზეუმში, მოსკოვის აღმოსავლეთის ხალხთა ხელოვნების მუზეუმში, მოსკოვის კულტურის სამინისტროსთან არსებული საგამოფენო პანორამების დარბაზში, მოსკოვის მუზეუმ-ნაკრძალ ცარიცინოში.
სოუმაიას მუზეუმი

სოუმაიას მუზეუმი — კერძო მუზეუმი მეხიკოში, რომელიც არაკომერციული კულტურული დაწესებულებაა და ორ შენობას მოიცავს: პლასა კარსოსა და პლასა ლორეტოს. დაწესებულებაში დაცულია 66 000-ზე მეტი ნამუშევარი, რომელთა ასაკი 30 საუკუნესაც კი აღწევს. წარმოდგენილია ქანდაკებები კოლუმბამდელი პერიოდიდან, მესოამერიკისა და საუკუნის მექსიკური ხელოვნებიდან. წარმოდგენილია ევროპელი ხელოვანების ნამუშევრებიც, როგორებიცაა: სალვადორ დალი, ოგიუსტ როდენი, ბარტოლომე ესტებან მურილიო და ტინტორეტო. მუზეუმის კოლექციას ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც ყველაზე სრულყოფილ ამგვარი ტიპის კოლექციად.

მუზეუმს სახელწოდება სოუმაია დომითის საპატივაცემოდ ეწოდა, რომელიც 1999 წელს გარდაიცვალა და მუზეუმის დამაარსებლის, კარლოს სლიმ ელუს მეუღლე იყო. 2013 წელს მუზეუმი 1 095 000 ადამიანმა მოინახულა, რითაც ეს მუზეუმი ამგვარი ტიპის დაწესებულებებს შორის მექსიკოში პირველია, მსოფლიოში კი 56-ე. დაწესებულების დიზაინზე ფერნანდო რომერომ იმუშავა კომპანია ·-სთან ერთად.

კოლექცია
სოუმაიას მუზეუმის კოლექცია 66 000-ზე მეტ ხელოვნების ნიმუშს მოიცავს. ნამუშევრების უმეტესობა ევროპული ხელოვნების ნიმუშია, რომლებიც საუკუნეებით თარიღდება. დაწესებულებაში ასევე წარმოდგენილია მექსიკური ხელოვნების, რელიგიური რელიქვიების, ისტორიული დოკუმენტებისა და მონეტების ნიმუშები. მუზეუმში დაცულია კოლუმბამდელი პერიოდისა და კოლონიალური პერიოდის მონეტების ყველაზე დიდი კოლექცია. მუზეუმის დირექტორის განცხადებით, დაწესებულებაში წარმოდგენილი ნამუშევრების საერთო ღირებულება 700 მილიონი აშშ დოლარია.

გალერეა
- საუკუნეები
ოგიუსტ როდენის ქანდაკებები
ნიკოლოზ სტროევონსი

ნიკოლოზ გიორგის ძე სტროევონსი (დ. 1886) — აფხაზეთის ასსრ და საქართველოს სსრ დამსახურებული ექიმი. აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ბიოგრაფია
ორენბურგის გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ შევიდა ყაზანის უნივერსიტეტის მედიკურ ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1911 წელს. ნიკოლოზ სტროევონსი დატოვილ იქნა ორდინატორად ქირურგიულ კლინიკაში პროფესორ გერგენთან, ორი თვის შემდეგ კი გადავიდა პროფესორ ფეოდოროვის კლინიკაში.

1912 წელს ავადმყოფობის გამო საცხოვრებლად გადავიდა სოხუმში. 1920 წელს მუშაობდა სოჭის სანატორიუმ „ელიტის“ ექიმად, ამავე დროს ითვლებოდა კურორტთა სამმართველოს ყველა სანატორიუმის კონსულტანტად.

1921 წელს აფხაზეთის ჯანმრთელობის სახალხო კომისრის მიწვევით, სოხუმში ამბულატორიასთან მოაწყო ყურის, ყელის და ცხვირის ავადმყოფობათა კაბინეტი და ამავე დროს განაგებდა სანატორიუმ „აზრას“ ყელის სნეულებათა განყოფილებას. ჯანმრთელობის გაუარესობის გამო მიატოვა კურორტთა სამმართველოში სამსახური და გააგრძელა მუშაობა ამბულატორიაში. 1920 წლიდან ნიკოლოზ სტროევონსი ქალაქის საავადმყოფოში განაგებდა ყურის სნეულებათა განყოფილებას.

ნიკოლოზ სტროევონსი სამედიცინო სფეროში სამსახურის პარალელურად იყო აფხაეთის სამედიცინო საზოგადოების პრეზიდიუმის წევრი. 1931 წლიდან იყო სოხუმის ქალაქის საბჭოს დეპუტატად.

1938 წლის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებზე რეგისტრირებული იყო აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოების დეპუტატობის კანდიდატად ქ. სოხუმის №11 კომკავშირული საარჩევნო ოლქში, რომლის შედეგადაც ის არჩეულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.
სამხრეთი ურალი

სამხრეთი ურალი — ურალის მთათა სისტემის სამხრეთი და ყველაზე განიერი ნაწილი რუსეთში. გადაჭიმულია 550 კმ-ზე მდინარე უფის განედური მონაკვეთიდან მდინარე ურალამდე. სიგანე 250 კმ-მდე. მაქსიმალური სიმაღლე 1640,4 მ (მთა იამანთაუ). შუა ურალს ზემოთ საფეხურად არის აღმართული. მის ჩრდილოეთ დაბოლოებას ქმნის მასიური მთა ბრტყელი მწვერვალებით — იურმა. სამხრეთი ურალის სამხრეთი საზღვარია მუღოჯარები.

სამხრეთ ურალის მთები უფრო მაღალია ვიდრე შუა ურალის მეზობელი მთები. მისი ოროგრაფია ხასიათდება მარაოსებრი ფორმით: ჩრდილოეთი ნაწილიდან ქედები იშლებიან სამხრეთისაკენ. ღერძული ნაწილი, ისე როგორც მთელ ურალში, შექმნილია ორი ძირითადი მთაგრეხილით: აღმოსავლეთი და დასავლეთი მთაგრეხილები. არის კარსტული ტბებიც.

სამხრეთი ურალი განირჩევა ნაირგვარი ლანდშაფტებით. სამხრეთ ურალის ჩრდილოეთ ნაწილში მთისწინეთში იჭრება ვაკის ტყესტეპი, რომელიც ზემოთ გადადის მთის ტყესტეპში და ფოთლოვან ტყეებში, მთის ტყის ნაცრისფერი ნიადაგებით. დაახლოებით 600 მ-დან 1000–1200 მ სიმაღლემდე, განვითარებულია მთის ტაიგის სარტყელი, რომელიც წარმოდგენილია ნაძვის ტყეებით, მას ერევა სოჭი, არყი, ხოლო უფრო ქვემოთ ფიჭვი, კორდიანი ტყის ნიადაგებით. ტაიგის ზემოთ ვრცელდება გოლცებისპირა ტყემდელოს სარტყელი, რომელიც გადადის მთის ტუნდრის სარტყელში. სამხრეთით მთისწინეთში იჭრება ვაკის სტეპი, რომელიც გადადის მთის სტეპსა და ტყესტეპში. ყველაზე მაღალი მწვერვალები და პლატოები დაფარულია მთის ტაიგით. მის ფარგლებშია ნაკრძალები და ეროვნული პარკები. განვითარებულია ტურიზმი.
კალისტრატე დგებუაძე

კალისტრატე მალაქიას ძე დგებუაძე (დ. 1911, სოფელი ოტობაია, სოხუმის ოკრუგი, რუსეთის იმპერია — გ. 16 თებერვალი, 1943) — საბჭოთა პოლიტიკური და სახელმწიფო და მოღვაწე.

ბიოგრაფია
კონსტანტინე დგებუაძე დაიბადა 1911 წელს სოფელ ოტობაიაში. 1926 წელს დაამთავრა სოფლის შვიდწლედი, 1930 წელს — ზუგდიდის პედაგოგიური ტექნიკუმი.

1927 წელს შევიდა საქართველოს ალკკ რიგებში, საიდანაც დაიწყო აქტიური პარტიული მუშაობა. 1930 წლის სეტქემბრიდან - 1931 წლის ნოემბრამდე მუშაობდა საქართველოს ალკკ გალის რაიკომის საორგანიზაციო განყოფილების გამგედ. აქედან გადაყვანილ იქნა რაიონული გაზეთის რედაქტორის მოადგილედ, სადაც მუშაობდა 1933 წლის ბოლომდე.

1933-1934 წლებში კონსტანტინე დგებუაძე იყო აჩიგვარის საბჭოთა მეურნეობის მუშკომის თავმჯდომარე. 1934 წლის მარტში დაინიშნა კომკავშირის გალის რაიკომის მდივნის მოადგილედ.

1935 წელს გაიწვიეს მუშურ-გლეხური წითელი არმიის რიგებში, სადაც მან მიიღო პოლიტიკური მუშაობის გამოცდილება. დემობილიზაციის შემდეგ კალისტრატე დგებუაძე მუშაობდა გალის რაიონის ფიჩორის არასრული საშუალო სკოლის დირექტორად. 1937 წლის ივლისში ის არჩეულ იქნა კომკავშირის გალის რაიკომის მდივნად. იმავე წლის სექტემბერში — საქართველოს ალკკ აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის მეორე მდივნად. კალისტრატე დგებუაძე იყო საქართველოს ალკკ აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის პლენუმის და საქართველოს ალკკ ცეკას პლენუმის წევრი.

1938 წელს იყო აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე. 1938 წლის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებზე რეგისტრირებული იყო აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოების დეპუტატობის კანდიდატად ქ. სოხუმის №12 პირველი მაისის საარჩევნო ოლქში, რომლის შედეგადაც ის არჩეულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.

გარდაცივალა მეორე მსოფლიო ომში 1943 წლის 16 თებერვალს.
ეგორევკა (კუიურგაზის რაიონი)

ეგორევკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 25 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 20 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუმერტაუ, რომელიც დაშორებულია 10 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ ბაშკირები (87%).
პაი-ხოი

პაი-ხოი — დაბალმთიანი ჭიუხი რუსეთში, იუგორსკის ნახევარკუნძულსა და ნაწილობრივ კუნძულ ვაიგაჩზე. გადაჭიმულია 200 კმ-ზე პოლარული ურალის ჩრდილოეთ ნაწილიდან იუგორსკი-შარის სრუტემდე. აქვს ტალღოვანი ზედაპირის მქონე ლურჯი მონოლითური სერის სახე, რომელიც აღიმართება ჰორიზონტის ზემოთ. მასთან მიახლოებისას ასეთი შთაბეჭდილება გაქრება. პაი-ხოი არ წარმოადგენს მონოლითურ მაღლობს; ფართო ტალღოვანი სივრცეები, რომლებიც დაკავებულია ისლიანი ჭაობებით, ყოფენ მოგლუვებულ მწვერვალებიან სერებს. სერების საშუალო სიმაღლე 300 მ-ია. ყველაზე დიდ სიმაღლეს აღწევს მთა მორე-იზი (423 მ). მწვერვალის ცენტრალურ ნაწილზე თხემი უფრო მახვილია და უსწორმასწორო, სერის ზედაპირიდან აღმართულია 10-იდან 150 მ სიმაღლემდე.

პაი-ხოი ქმნის იუგორსკის ნახევარკუნძულის ცენტრალურ აზევებულ ნაწილს, რაც შეესატყვისება ურალთაუს ანტიკლინორიუმს, ხოლო მაღლობის მიმდებარე ბორცვიან-მორენული რელიეფის მქონე დაბლობები წარმოქმნილია კიდური როფის და ბაიდარის ღრმულის ადგილზე. პოლარული ურალის ჩრდილოეთი დაბოლოებიდან პაი-ხოი გამოყოფილია განიერი დაჭაობებული დაბლობი ტუნდრით, რომელზეც მიედინება მდინარე კარა. მის ფარგლებშია მანგანუმის მადნის, სპილენძისა და ნიკელის საბადო. მეცნიერთაგან პირველმა ქედს მიაღწია რუსმა ბიოლოგმა და მინერალოგმა ალექსანდრ შრენკმა 1837 წლის აგვისტოს.
ვლადიმერ ჭავჭანიძის სახელობის კიბერნეტიკის ინსტიტუტი

საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ვლადიმერ ჭავჭანიძის სახელობის კიბერნეტიკის ინსტიტუტი — საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის დაქვემდებარებაში არსებული სამეცნიერო და კვლევითი ინსტიტუტი, რომელიც თავდაპირველად შეიქმნა 1960 წლის 3 ოქტომბერს საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს #690 განკარგულების თანახმად.

ინსტიტუტში კვლევები სხვადასხვა განყოფილებებში მიმდინარეობს, როგორებიცაა: მათემატიკური კიბერნეტიკის, სახეთა ამოცნობის გამოყენებითი სისტემების, ბიოკიბერნეტიკული სისტემების, სტოქასტური ანალიზისა და მათემატიკური მოდელირების, გამოთვლითი ტექნიკის ელემენტებისა და ნანომასალების, კოჰერენტული ოპტიკისა და ელექტრონიკისა და ოპტიკურად მართვადი ანიზოტროპული სისტემების განყოფილებები. დაწესებულებაში ასევე არსებობს ოპტიკურ-ქიმიური კვლევებისა და ინფორმაციის ჰოლოგრაფიული ჩაწერისა და დამუშავების ლაბორატორიები.

კოჰერენტული ოპტიკისა და ელექტრონიკის განყოფილებაში კვლევები ასევე მიმდინარეობს მოლეკულების სინათლით მართვადი აგრეგაციების შესახებ ორგანულ ნაერთებში. დაწესებულებაში მუშაობენ იმაზე, რომ საინფორმაციო ტექნოლოგიებში, ფოტოგრაფიაში, სინათლის გამომსხივებლებსა და სხვა მსგავსი ტიპის მოწყობილობებში გამოიყენებოდეს მოლეკულების აგრეგაციები.

ოპტიკურად მართვადი ანიზოტროპული სისტემების განყოფილება
ამ განყოფილების ერთ-ერთ კვლევას: „თერმულად და ოპტიკურად სტიმულირებული ლუმინესცენცია დასხივებულ ნახევარგამტარულ ნანოსტრუქტურებში“ წარმოადგენს. ეს კვლევის პროგრამა მოიცავს: ნახევრადგამტარული ნანოსტრუქტურების დამზადებას, მათი საშუალებით თხელი ფირებისა და სტრუქტურების შექმნას, დასხივებას რენტგენული, გამა და ულტრაიისფერი გამოსხივებებით და მიღებული ნიმუშების კვლევას.

განყოფილებაში მუშაობენ ბოჭკოვანი მიღებასა და კვლევებზე, ასევე ქოლესტერული თხევად კრისტალურ სტრუქტურებსა და პოლიმერში ინკორპორირებული მეტალური ნანონაწილაკებისა და ორგანული საღებავების კომპოზიციებზე.

გამოთვლითი ტექნიკის ელემენტებისა და ნანომასალების განყოფილება
გამოთვლითი ტექნიკის ელემენტებისა და ნანომასალების განყოფილება ორი სახის კვლევებს აწარმოებს.

პირველი ესაა მასალების ზომების ნანომეტრებამდე შემცირება, რაც, თავის მხრივ, სრულიად ახალი, უნიკალური თვისებების გაჩენას იწვევს და დამატებით ახალ პრინციპებზე მომუშავე ხელსაწყოების შექმნის საშუალებას იძლევა. მსგავსი სახის ნანოხელსაწყოები უკვე გამოიყენება ბიომედიცინაში, მეცნიერებასა და ტექნიკაში.

ასევე მიმდინარეობს კვლევა ზედენადი ჰელიუმით შევსებულ ფოროვან გარემოში აკუსტიკური ტალღების გავრცელების შესახებ.
თეთრობის აღკვეთილი

თეთრობის აღკვეთილი — დაცული ტერიტორია სამხრეთ საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ჯავახეთის ზეგანზე, ჯავახეთის და თორის გასაყარზე. მოიცავს 3100 ჰა-ს. დაარსდა 1995 წელს ტყის მასივების და ლოკალური ენდემების დასაცავად. გეოგრაფიულად თეთრობის აღკვეთილის ტერიტორია მცირე კავკასიონის ნაოჭა სისტემას მიეკუთვნება და მოიცავს აჭარა-თრიალეთის ნაოჭა ზონის ჩრდილოეთ, სამხრეთ და ცენტრალურ (ღერძულ) ქვეზონებს და ახალციხის, ასპინძა-თბილისის ნაწილებს. გეოლოგიურად თეთრობის აღკვეთილი ძირითადად აგებულია ოლიგოცენ-ნეოგენური დანალექი და ვულკანოგენური დანალექი ფორმაციებით, ფართოდაა გავრცელებული მეოთხეული ასაკის ვულკანური კონუსები, ზეწრები და ნაკადები. თეთრობის აღკვეთილის ხეობაში იზრდება ვიწრო ენდემური ჯიშები: კეცხოველის და ჯავახური ფამფარულა, კოზლოვსკის და თეთრობის კრაზანა. ფიჭვნარი მეჩხერია, ხეები 10–15 მ არიან დაცილებული, მათ ვარჯებს კი ბურთის ფორმა აქვს. დაბალი ღვია ქმნის ბუჩქოვან იარუსს. შედარებით შეკრულ ფიჭვნარში მუხა, ცირცელი და უზანი გამოერევა. ღია ადგილები ვაციწვერას სხვადასხვა სახეობას უკავია.
ილია კარპოვი

ილია სპირიდონის ძე კარპოვი (დ. 1909, ტფილისი, ტფილისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია) — აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ბიოგრაფია
ილია კარპოვი დაიბადა 1909 წელს თბილისში, მუშის ოჯახში. 1916 წელს შევიდა უმაღლეს დაწყებით სასწავლებელში, რომელიც დაამთავრა 1920 წელს. 1921 წელს საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამთავრების შემდეგ მუშაობდა შიკრიკად ტყვიამფრქვეველთა კურსებზე. შემდეგ 1924 წლამდე სწავლობდა საშუალო სკოლაში. ხელობის შესწავლის მიზნით კარპოვი შევიდა კამოს სახელობის საქარხნო-საფაბრიკო სასწავლებელში, რომელსაც 1928 წელს ამთავრებს. ხელობის შესწავლის შემდეგ კარპოვმა 4 წლის განმავლობაში ზეინკლად იმუშავა ორჯონიკიძის სახელობის მექანიკურ ქარხანაში და სამხედრო საწყობში, რომლის პარალელურად დაამთავრა მუშფაკი და 1932 წელს შევიდა თბილისის ინდუსტრიული ინსტიტუტის ელექტროტექნიკურ განყოფულებაზე, რომელიც დაამთავრა 1937 წელს.

1937 წელს საქართველოს კპ (ბ) ცაკის გადაწყვეტილებით ილია კარპოვი გაგზავნილი იყო სოხუმში სოხუმჰესის მშენებლობის უფროსის თანამდებობაზე.

ილია კარპოვი ლენინური კომკავშირის რიგებში 1925 წელს შევიდა. ორჯონიკიძის მექანიკურ ქარხანაში მუშაობის დროს, 1929 წელს მიიღეს პარტიის კანდიდატად, ხოლო 1930 წელს კი საქართველოს კპ (ბ) წევრად.

1938 წლის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებზე რეგისტრირებული იყო აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოების დეპუტატობის კანდიდატად სოხუმის რაიონის ანდრეევკის №50 საარჩევნო ოლქში, რომლის შედეგადაც ის არჩეულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.
პლატონ ჭკადუა

პლატონ სიმონის ძე ჭკადუა (დ. 1904, სოფელი ბედია, სოხუმის ოკრუგი, რუსეთის იმპერია) — საბჭოთა სახელმწიფო მოღვაწე. აფხაზეთის ასსრ-ის ადგილობრივი მრეწველობის სახალხო კომისარი და უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ბიოგრაფია
პლატონ ჭკადუა დაიბადა 1904 წელს სოფელ ბედიაში, გლეხის ოჯახში. ბედიაში სკოლის არქონის გამო ცხოვრობდა სოფელ ფოქვეშში, სადაც სწავლობდა საეკლესიო-სამრევლო სკოლაში. 4 წლის შემდეგ პლატონ ჭკადუა შევიდა ოქუმის დაწყებით სასწავლებელში, რომელიც დაამთავრა 1921 წელს.

1923 წელს ილია ჭკადუა მოეწყო სოხუმის პედაგოგიური სასწავლებლის ინტერნატში. იმავე წელს ის შევიდა ლენინური კომკავშირის რიგებში და დაიწყო აქტიური კომკავშირული მუშაობა. 1926 წელს ტექნიკუმის დამთავრებისთანავე ერთი წლის განმავლობაში პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა სოფელ აფხაზურ ათარაში. 1928-1930 წლებში მუშაობდა ლიტერატურულ თანამშრომლად გაზეთ „აფსნი ყაფშში“, შემდეგ გუდაუთის რაიონის პროკურორად, აფხაზურ ათარის სოფლის საბჭოს თავმჯდომარედ. 1931 წელს პლატონ ჭკადუა დაინიშნა აფხაზეთის სახელმწიფო გამომცემლობის პასუხისმგებელ რედაქტორად, შემდეგ ისევ დაინიშნა სოფლის საბჭოს თავმჯდომარედ.

1933-1934 წლებში მუშაობდა რაიონულ გაზეთის რედაქტორად ოჩამჩირეში, შემდეგ გაზეთ „აფსნი ყაფშის“ პასუხისმგებელი რედაქტორის მოადგილედ, ბოლოს კი აფხაზეთის სახელგამის მმართველად.

პლატონ ჭკადუა იყო აფხაზეთის ასსრ-ის ადგილობრივი მრეწველობის სახალხო კომისარი.

1938 წლის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებზე რეგისტრირებული იყო აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოების დეპუტატობის კანდიდატად სოხუმის რაიონის აფხაზური ათარის №69 საარჩევნო ოლქში, რომლის შედეგადაც ის არჩეულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.
ვასილ კალანდია

ვასილი პახვალას ძე კალანდია (დ. 1908, სოფელი წალენჯიხა) — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
ვასილ კალანდია დაიბადა 1908 წელს სოფელ წალენჯიხაში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. 1919 წელს ოჯახი იძულებული გახდა მთელი ოჯახით ოჩამჩირეში გადასულიყო. ვასილ კალანდიამ სწავლა ოჩამჩირის ათწლედში დაიწყო, რომელიც 1928 წელს დაასრულა.

1921-1923 წლებში მუშაობდა შიკრიკად საქართველოს კპ (ბ) ოჩამჩირის სამაზრო კომიტეტში, შემდეგ მუშათა კლუბის გამგედ. 1925-1926 წლებში განაგებდა ბეჭდვითი საქმის ექსპედიციას. 1927 წელს ირჩევენ სასოფლო-სამეურნეო კავშირის რაიკომის თავმჯდომარედ. 1930 წელს მუშაობდა წითელი ჯვრის აფხაზეთის საზოგადოების პრეზიდიუმის წევრად და შემდეთ თავმჯდომარის მოადგილედ.

1930 წელს ვასილ კალანდია შევიდა თბილისის საბჭოთა მშენებლობის ინსტიტუტში. ამავე დროს იყო „საქართველოს ჩაის“ ადმინისტრაციულ-სამეურნეო სეტქორის ხელმძღვანელი.

1932 წელს ვასილ კალანდია საქართველოს კპ (ბ) ცკ-ის მიერ გაგზავნილ იქნა „საქართველოს ჩაის“ ზუგდიდის მანქანა-ტრაქტორების ბაზის დირექტორად. 1934-1937 წლებში აფხაზეთის ასსრ-ის სოფსაბჭოს რწმუნებულად ოჩამჩირის რაიონში. 1937 წლის აგვისტოს საქართველოს კპ (ბ) აფხაზეთის საოლქო კომიტეტმა ვასილ კალანდია დაამტკიცა გაზეთ „საბჭოთა აფხაზეთის“ სასოფლო-სამეურნეო განყოფილების გამგედ. 1938 წლის იანვრიდან აფხაზეთის სსრ-ის ცაკის დადგენილებით ის დანიშნულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის კურორტთა მთავარ სამმართველოს უფროსად.

1938 წლის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებზე რეგისტრირებული იყო აფხაზეთის ასსრ უმაღლესი საბჭოების დეპუტატობის კანდიდატად გაგრის რაიონის ერმოლოვკის №17 საარჩევნო ოლქში, რომლის შედეგადაც ის არჩეულ იქნა აფხაზეთის ასსრ-ის მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად.

ვასილ კალანდია იყო საქართველოს ალკკ წევრი 1923 წლიდან. რამდენჯერმე იყო არჩეული საქართველოს ალკკ რაიკომის პლენუმსა და ბიუროში, რაიონულ და საოლქო კონფერენციებზე, ოჩამჩირის ქალაქის საბჭოს და რაიაღმასკომის პლენუმსა და პრეზიდიუმში. მას ირჩევდნენ ასევე საბჭოების სრულიად აფხაზეთის და რაიონული ყრილობების დელეგატად.
ნაჯლა ბუდენ რამადანი

ნაჯლა ბუდენ რამადანი (; დ. 29 ივნისი, 1958) — ტუნისელი გეოლოგი და უნივერსიტეტის პროფესორი. ტუნისის პრეზიდენტმა 2021 წლის 29 სექტემბერს შესთავაზა მთავრობის ფორმირება და 11 ოქტომბერს გახდა პირველი ქალი პრემიერ-მინისტრი არაბულ სამყაროში. 2011 წელს მუშაობდა განათლების სამინისტროში.

ბიოგრაფია
ნაჯლა ბუდენ რამადანი დაიბადა 1958 წლის 29 ივნისს კაირუანში, ტუნისი. იგი არის პროფესიით ინჟინერი და უმაღლესი განათლების პროფესორი ტუნისის ელ-მანარის უნივერსიტეტის ეროვნული საინჟინრო სკოლაში. 2021 წლის 29 სექტემბერს პრეზიდენტმა კაის საიდმა სთხოვა მთავრობის ფორმირება.

2021 წლის 11 ოქტომბერს მან ფიცი დადო მთავრობის წევრებთან ერთად კართაგენის საპრეზიდენტო სასახლეში.

2023 წლის 1 აგვისტოს ბუდენი გაათავისუფლეს თანამდებობიდან და მის ნაცვლად დაინიშნა აჰმედ ჰაჩანი.
შილონგის პლატო

შილონგის პლატო, ასამის მთები — მთიანეთი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ინდოეთში. მისი დასავლეთი, ჩრდილოეთი და სამხრეთი ესკარპები ცნობილია შესაბამისად, გაროს, კჰასისა და ჯაინტიის ბორცვების სახელწოდებით.

აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ, მდინარე ბრაჰმაპუტრის ხეობასა და აღმოსავლეთ ბენგალის დაბლობებს შორის გადაჭიმულა 350 კმ-ზე. მაქსიმალური სიმაღლე 1961 მ (შილონგის პიკი). ძველი კრისტალური ფუნდამენტის შვერილია, რომელიც დაყოფილია განივი ნასხლეტებით კულისისებურად განლაგებულ ბლოკებად.

გეოლოგიურად ინდოეთის ფარის ნაწილია. აგებულია კამბრიუმამდელი გნაისებით, გრანიტებითა და ბაზალტებით, ხოლო სამხრეთით — ქვიშაქვებითა და კონგლომერატებით. შილონგის პლატოს დასავლეთი ნაწილი დანაწევრებულია დაბალი გუმბათისებური ბორცვების, დამრეცი მწვერვალების მქონე მთებისა და ღრმად ჩაჭრილი მდინარეთა ხეობების ჯგუფით. აღმოსავლეთი ნაწილი — ზეგანია ციცაბო ფლატოვანი სამხრული კალთებით.

შილონგის პლატოს სამხრეთი მონაკვეთი დედამიწის ერთ-ერთი ყველაზე ნოტიო ადგილია; ქალაქ ჩერაპუნჯში, რომელიც ზღვის დონიდან 1430 მ სიმაღლეზე მდებარეობს წელიწადში 11,777 მმ ნალექი მოდის. პლატოზე ჭარბობს ბუჩქნარი რაყები და ნოტიო ტროპიკული ტყეები; იქ, სადაც ტყეები გაკაფულია, კალთები ძლიერაა ეროზირებული. გვხვდება ჩაისა და ციტრუსების პლანტაციები. არის ქვანახშირის, რკინის მადნისა და კირქვის საბადო.