iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ფერმინ პალასიოსი

ფერმინ პალასიოსი — სალვადორელი პოლიტიკოსი, რომელიც სალვადორის რესპუბლიკას მართავდა სენატორის სტატუსით შემდეგ პერიოდებში: 1844 წლის 1-დან 7 თებერვლამდე, 1845 წლის 16 თებერვლიდან 25 აპრილამდე, 1846 წლის 1-დან 21 თებერვლამდე და 1846 წლის 12-დან 21 ივლისამდე.

ბიოგრაფია
იგი დაიბადა სან-სალვადორში. ფერმინ პალასიოსმა უმაღლესი ხელისუფლება პედრო ხოსე არსესგან მიიღო. მისი მმართველობის პერიოდი გარდამავალი იყო და მიზნად ისახავდა გენერალ ფრანცისკო მალესპინისა და სან-სალვადორის ეპისკოპოს ხორხე ვიტერი ი უნგოს (რომელიც ძალაუფლების ხელში ჩასაგდებად შეთქმულებას აწყობდა) პოლიტიკურ ძალებს შორის შერიგებას. ამ შვიდი დღის განმავლობაში საკანონმდებლო ასამბლეაში მიმდინარეობდა დაპირისპირება, რომელიც საბოლოოდ გენერალ მალესპინის დომინირებით დასრულდა, რის შემდეგაც მან აღმასრულებელი ხელისუფლება დაიკავა.

1844 წლის 7 თებერვალს ფერმინ პალასიოსმა მმართველობა გადაიბარა პოლკოვნიკ ხოაკინ ეუფრასიო გუსმანისგან.

1845 წლის 17 თებერვალს სალვადორის რესპუბლიკის სენატმა დააკმაყოფილა ბრალდება გენერალ მალესპინის წინააღმდეგ, გასცა ბრძანება მისი და მისი მომხრეების ქონების დაყადაღების შესახებ, ხოლო მთავრობამ მოღალატედ გამოაცხადა ყველა პირი, ვინც მას ეხმარებოდა.

1845 წლის 20 მარტს სალვადორის მთავრობამ შეიძინა შხუნა , შეიარაღა იგი და ხუან დემინგის სარდლობის ქვეშ დააყენა. 1845 წლის 25 აპრილს პალასიოსმა ხელისუფლება კვლავ გენერალ ხოაკინ ეუფრასიო გუსმანს გადასცა.

მესამედ ფერმინ პალასიოსმა უმაღლესი ხელისუფლება 1846 წლის 1 თებერვალს გენერალ ხოაკინ ეუფრასიო გუსმანისგან გადაიბარა. მისი მმართველობა გარდამავალი ხასიათის იყო, სანამ რესპუბლიკის პრეზიდენტის არჩევნები ტარდებოდა.

1846 წლის 21 თებერვალს მან პირველი მაგისტრატის თანამდებობა არჩეულ პრეზიდენტს, დოქტორ ეუხენიო აგილარს გადასცა.

მეოთხედ პალასიოსი პრეზიდენტის თანამდებობაზე 1846 წლის 12 ივლისს მოვიდა, როდესაც პრეზიდენტმა აგილარმა მას უფლებამოსილება დროებით მიაბარა. მისი მმართველობა ხანმოკლე აღმოჩნდა, ხელისუფლების სათავეში ჩადგომიდან მეორე დღესვე, ეპისკოპოს ხორხე ვიტერი ი უნგოს მიერ გამოწვეული და დღითიდღე დამძიმებული პოლიტიკური ვითარების გამო, მან მთელ ქვეყანაში საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა. პალასიოსის შემრიგებლურმა ბუნებამ ვერ შეძლო ხსენებული ეპისკოპოსის პოლიტიკური ამბიციების შეკავება. 20 ივლისს მან საგანგებო მდგომარეობა მხოლოდ დედაქალაქით შემოფარგლა. იმავე დღეს მან ჩამოაყალიბა კავალერიისა და ქვეითთა კორპუსები.

1846 წლის 21 ივლისს მან უმაღლესი ძალაუფლება კვლავ პრეზიდენტ ეუხენიო აგილარს დაუბრუნა.
Anarhynchus collaris

— მცირე ზომის ზღვისპირა ფრინველი მეჭვავიასებრთა ოჯახისა. იგი ბინადრობს ამერიკის ტროპიკული და ზომიერი სარტყლების სანაპიროებსა და მდინარეების ნაპირებზე, ცენტრალური მექსიკიდან სამხრეთით ჩილესა და არგენტინამდე.

ეს პატარა მელაჭვავია სიგრძეში 18 სმ-ია და იწონის 35 გრამს. მისი სხეულის ზედა ნაწილი ყავისფერია, ხოლო ქვედა — თეთრი ნებისმიერ ასაკში. ზრდასრულებს მკერდზე შავი ზოლი „საყელო“ აქვთ. მამრს აქვს თეთრი შუბლი, რომელსაც ზემოდან შავი ზოლი ესაზღვრება, ხოლო ქვემოდან შავი ზოლი ნისკარტიდან თვალამდე გასდევს. თხემი და კეფა წაბლისფერია, ფეხები კი — ყვითელი. ფრენისას კარგად ჩანს მუქი მომქნევი ბუმბულები თეთრი ზოლით, ხოლო კუდის გვერდები თეთრია.

მდედრი საყელოიანი მელაჭვავია, როგორც წესი, ძალიან ჰგავს მამრს, თუმცა ზოგიერთ ინდივიდში სქესის გარჩევა შესაძლებელია სხეულის შავ ნაწილებში ყავისფერი ელფერის მიხედვით. ახალგაზრდა ფრინველებს თავზე შავი შეფერილობა არ აქვთ, ხოლო მკერდის ზოლი ჩანაცვლებულია მკერდის გვერდებზე არსებული ყავისფერი ლაქებით. ფრენისას გამოსცემს მკვეთრ მეტალისებრ ხმას — „პიპ“.

ორი სიმპატრიული სახეობა ძალიან ჰგავს საყელოიან მელაჭვავიას : თოვლიანი მელაჭვავია ზომითა და აგებულებით ჰგავს ამ სახეობას, მაგრამ ზემოდან უფრო ფერმკრთალია, აქვს მუქი ფეხები და არასოდეს არ აქვს სრული მკერდის ზოლი. აპკიანი მელაჭვავია უფრო დიდია, აქვს სქელი ნისკარტი და ფერმკრთალი საყელო. ირონიულია, რომ სწორედ ფერმკრთალი საყელოს არქონაა ის ნიშანი, რის გამოც ამ ფრინველს ინგლისური და სამეცნიერო სახელწოდება — ეწოდა.

საყელოიანი მელაჭვავია გვხვდება ქვიშიან სანაპიროებზე, ესტუარულ ლამსა და შიდა მდინარეების ნაპირებზე, ასევე ღია ქვიშიან სავანებში. ის მრავლდება მექსიკიდან სამხრეთით, ცენტრალურ ამერიკასა და სამხრეთ ამერიკის უმეტეს ნაწილში. ასევე გვხვდება სამხრეთ კარიბის ზოგიერთ კუნძულზე, მათ შორის ტრინიდადსა და ტობაგოზე. ძირითადად მკვიდრი ფრინველია, თუმცა არსებობს მტკიცებულებები შეზღუდული სეზონური გადაადგილებების შესახებ. იკვებება მწერებითა და სხვა უხერხემლოებით, რომლებსაც მოიპოვებს „გაქცევა-შეჩერების“ ტექნიკით და არა ნიადაგის სისტემატური ზონდირებით, როგორც ამას სხვა სანაპირო ფრინველები აკეთებენ. ეს სახეობა არ გამოირჩევა გუნდურობით და იშვიათად ქმნის გუნდებს.

გამრავლების პერიოდი დამოკიდებულია ლოკაციაზე: ნოემბრიდან-დეკემბრამდე დასავლეთ მექსიკაში, იანვარში ვენესუელაში და მარტში ეკვადორის დაბლობებში. მამრის საქორწინო რიტუალი მოიცავს მკერდის ბუმბულის აფოფრვას და მდედრის დევნას. ბუდე წარმოადგენს მიწაზე ამოთხრილ მცირე ორმოს (ორმო-ბუდე), რომელიც მდებარეობს მოქცევის ან წყალდიდობის ზოლზე მაღლა, სანაპიროებზე, კუნძულებზე ან შიდა ტერიტორიებზე, ხშირად დაბალი საფარის მახლობლად. კვერცხების რაოდენობა არის ორი; ისინი ღია მოყვითალოა, ყავისფერი ლაქებით.
როკე ალფარო

როკე რაულ ალფარო - (დ.) არგენტინელი საფეხბურთო მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე.

სათამაშო კარიერა
ალფარომ თავისი პროფესიონალური კარიერა დაიწყო ნიუელს ოლდ ბოისში 1970-იანი წლების შუა პერიოდში. 1981 წელს იგი გადავიდა საბერძნეთში, პანათინაიკოსში, სადაც თამაშობდა ბერძნული გვარით — ბისტაკისი. იმავე წელს დაბრუნდა სამხრეთ ამერიკაში და კოლუმბიურ ამერიკა დე კალიში ითამაშა, სადაც ორი ჩემპიონატი მოიგო.

1983 წელს დაბრუნდა არგენტინაში და რივერ პლეიტს შეუერთდა. ის იყო 1985–1986 წლების ჩემპიონი გუნდის წევრი და დაეხმარა კლუბს, რომ 1986 წელს ისტორიაში პირველად მოეგო კოპა ლიბერტადორესი. ამ პერიოდში გუნდმა ასევე მოიგო ნაკლებად პრესტიჟული კოპა ინტერამერიკანა.

ის შეირჩა არგენტინის ნაკრებში სათამაშოდ 1987 წლის კოპა ამერიკაზე. 1987 წელს დაბრუნდა ნიუელს ოლდ ბოისში, სადაც კიდევ ერთი ჩემპიონობა მოიპოვა 1987–1988 წლებში. კარიერის ბოლოს ითამაშა ჩილეში, ოჰიგინსში, სანამ 1992 წელს კარიერას დაასრულებდა.

სამწვრთნელო კარიერა
ალფარო მუშაობდა მწვრთნელად არგენტინაში რამდენიმე გუნდში, მათ შორის: ნიუელს ოლდ ბოისი, პლატენსე, ინდეპენდიენტე რივადავია, სან მარტინ დე სან ხუანი, ტექსტილ მანდიუუ, ტალიერეს დე პერიკო და სხვა.
არგენტინის ფარგლებს გარეთ იგი წვრთნიდა:
ჩილეში, ბოლივიაში, პარაგვაიში, ეკვადორში — მაკარა და ოლმედო, სადაც 2003 წელს მოიგო ეკვადორის სერია და გუნდი უმაღლეს ლიგაში გადაიყვანა და პერუში.
ალვარო მაგანია

ალვარო მაგანია (დ. 8 ოქტომბერი, 1925 – გ. 10 ივლისი, 2001) — სალვადორელი პოლიტიკოსი, იურისტი და ეკონომისტი, რომელიც 1982 წლიდან 1984 წლამდე იყო სალვადორის პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
იგი დაიბადა აჰუაჩაპანში, სალვადორში და მაგისტრის ხარისხი 1952 წელს მიიღო ჩიკაგოს უნივერსიტეტში. პირველად იყარა კენჭი პრეზიდენტობის კანდიდატად 1967 წლის არჩევნებში. 1982 წლის არჩევნებამდე ის იყო სალვადორის უდიდესი იპოთეკური ბანკის პრეზიდენტი. მას დამფუძნებელი კრების პრეზიდენტი რობერტო დ’ობუისონი აფიცებდა.

მისი პრეზიდენტად ინაუგურაცია 1982 წლის 2 მაისს სალვადორში 1979–1982 წლების ხუნტის შემდეგ არჩეული მთავრობის დასაწყისი იყო.[საჭიროა წყაროს მითითება]

1982 წელს სალვადორის პოლიტიკურმა პარტიებმა გადაწყვიტეს, რომ დრო იყო რევოლუციური მთავრობის ხუნტის მმართველობისგან გადასულიყვნენ და მაგანია სახელმწიფოს მეთაურად დაენიშნათ.

მალევე, ორივე პოლიტიკური პარტია აპანეკაში, მაგანიას ფერმაში შეიკრიბა და გადაწყვიტეს, რომ მაგანიას დროებითი მთავრობის დროს ორივე პარტია მინისტრის თანამდებობებს გაიყოფდა.

ხოსე ნაპოლეონ დუარტემ ნებაყოფლობით უარი თქვა სახელმწიფოს მეთაურისა და ხუნტის მეთაურის ძალაუფლებაზე მაგანიას დროებით და ამის ნაცვლად, ყურადღება გაამახვილა საკუთარი ქრისტიან-დემოკრატიული პარტიის შექმნაზე შეერთებული შტატების დახმარებით და 1984 წლის არჩევნებში ძალაუფლების დაბრუნება დაგეგმა.
ხოსე მარია პერალტა

ხოსე მარია პერალტა (დ. 1807 - გ. 6 დეკემბერი, 1883) — ელ სალვადორის პრეზიდენტი 1859 წლის 15 თებერვლიდან 12 მარტამდე.

ის სან-სალვადორში გარდაიცვალა. მის შთამომავლებს შორის არიან: ვაჟი ხოსე მარია პერალტა ლაგოსი (1873–1944), მწერალი, სამხედრო ინჟინერი და პოლიტიკოსი; შვილიშვილი ხოსე მარია პერალტა სალასარი (1908–1964), სალვადორის სენატის პრეზიდენტი და დიპლომატი; შვილთაშვილი ხოსე მარია პერალტა სალასარ (1947–1999), სალვადორელი იურისტი და სალვადორის ეროვნული უნივერსიტეტის სამართლის პროფესორი და შვილთაშვილი ანა კაროლინა პერალტა ბირმანი (1968), ამერიკელი იურისტი და აკადემიკოსი.
ხოაკინ დე სან-მარტინი

ხოაკინ დე სან-მარტინი (დ. 1770 — გ. 29 ნოემბერი 1854) — სალვადორელი სამხედრო ოფიცერი და პოლიტიკოსი, რომელიც ორჯერ იკავებდა ელ სალვადორის სახელმწიფოს მეთაურის თანამდებობას ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკის შემადგენლობაში (1832 წელს და 1833–1834 წლებში).

ხოაკინ დე სან-მარტინი იყო დრაგუნთა ლეიტენანტი იოროში და ჩინოვნიკი ტეგუსიგალპასა და ნაკაომეს მთავრობებში. 1819 წელს იგი მეუღლესთან, ხოაკინა ფუგონთან ერთად, მუდმივად საცხოვრებლად ელ სალვადორში გადავიდა. 1824 წელს იგი აირჩიეს დეპუტატად ტეხუტლადან და ჩალატენანგოდან, სადაც იგი ფართო სოფლის მეურნეობის საკუთრებებს ფლობდა.

იგი შეუერთდა სალვადორის არმიას და მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. 1824 წლის 24 დეკემბრიდან 1830 წლის 1 მარტამდე იყო იუსტიციის სასამართლოს მაგისტრატი. ქალაქების კენჭისყრით, 1832 წელს იგი აირჩიეს სახელმწიფოს ვიცე-მეთაურად მარიანო პრადოს მმართველობისას. 1832 წლის 13 მაისიდან 1832 წლის 25 ივლისამდე იგი ასრულებდა სახელმწიფოს მეთაურის მოვალეობას. მან თანამდებობა დატოვა ამ უკანასკნელ თარიღს, როდესაც პრადო დაუბრუნდა ხელისუფლებას. პრადო მსახურობდა 1833 წლის 1 ივლისამდე, რის შემდეგაც სან-მარტინი კვლავ გახდა პრეზიდენტი. მისი მეორე ვადა 1834 წლის 23 ივნისამდე გაგრძელდა.

თავისი ადმინისტრაციის დროს მან ჩაახშო ნონუალკოს მკვიდრი მოსახლეობის აჯანყება, რომელსაც ანასტასიო აკინო ხელმძღვანელობდა. მას ასევე მოუხდა რამდენიმე სამხედრო ამბოხთან გამკლავება. კაპიტან რამონ ბელიოსოსა და მისი ასეულის დახმარებით, სან-მარტინმა ასევე გაანადგურა ქვეყანაში გაბატონებული ქურდების ბანდები, რომელთაგან ბევრი ცდილობდა აკინოსთან გაერთიანებას სამთავრობო ხელისუფლების წინააღმდეგ საბრძოლველად. 1833 წლის 13 თებერვალს სან-მარტინმა გამოსცა დეკრეტი ამბოხებული ნონუალკოელი ინდიელების ამნისტიის შესახებ.

1833 წლის მარტში გენერალი ფრანსისკო მორასანი შეუერთდა მეამბოხე ძალებს სან-მარტინის წინააღმდეგ. 1833 წლის 6 აპრილს სან-მარტინმა და მორასანმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას უთანხმოებების მოგვარების შესახებ.

1833 წლის 1 ივლისს შტატის კონგრესმა მოახდინა სალვადორის მთავრობის რეორგანიზაცია, რის შედეგადაც სან-მარტინი მეორედ გახდა სახელმწიფოს მეთაური, ხოლო ლორენსო გონსალესი ვიცე-მეთაური. ეს არჩევნები ფედერალურმა კონგრესმა გააუქმა. მიუხედავად ამისა, მისი მეორე ვადა 1834 წლის 23 ივნისამდე გაგრძელდა. ამ თარიღს ხელისუფლება მორასანის მიერ თავსმოხვეულმა გენერალმა კარლოს სალაზარმა ჩაიბარა.

გონსალესი მოკლეს თავის ჰაციენდა „ლა ასუნსიონში“ 1834 წლის მაისში. სან-მარტინს მიესაჯა ორწლიანი გადასახლება და ქონების კონფისკაცია. ქვეყანაში დაბრუნების შემდეგ, 1840-დან 1841 წლამდე, იგი იყო შტატის დამფუძნებელი კონგრესის დეპუტატი, მოგვიანებით კი ვიცე-პრეზიდენტი.

პოლკოვნიკმა სან-მარტინმა თავი გამოიჩინა, როგორც კანონის დამცველმა 1841 წლის სექტემბრის ტრაგიკულ დღეებში, როდესაც გენერალმა ფრანსისკო მალესპინმა მოაწყო სახელმწიფო გადატრიალება და დაამხო ლეგიტიმური პრეზიდენტი ანტონიო ხოსე კანიასი.

სან-მარტინი გარდაიცვალა 1854 წელს, 84 წლის ასაკში, თავის ჰაციენდა „ამაიოში“. მისი ვაჟი, ხოსე მარია სან-მარტინი, იყო დამოუკიდებელი ელ სალვადორის პრეზიდენტი 1852 წელს და კვლავ 1854-1856 წლებში.
კარლოს სალაზარ კასტრო

კარლოს სალაზარ კასტრო (დ. 1800 — გ. 23 ივლისი, 1867) — ცენტრალური ამერიკის სამხედრო ოფიცერი და ლიბერალი პოლიტიკოსი. 1834 წელს იგი ხანმოკლე ვადით იყო ელ სალვადორის დროებითი პრეზიდენტი, ხოლო 1839 წელს გვატემალის დროებითი პრეზიდენტი.

იგი დაიბადა 1800 წელს ელ სალვადორში, გრეგორიო სალაზარისა და ფრანცისკა კასტრო ი ლარას ოჯახში. მამამისი 1834 წლის 16 სექტემბრიდან 1835 წლის 14 თებერვლამდე იყო ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკის დროებითი პრეზიდენტი.

სალაზარი 12 წლის ასაკში გაგზავნეს გვატემალაში, რათა შეესწავლა ჰუმანიტარული მეცნიერებები -ში. მან საშუალო სკოლა 1817 წელს დაამთავრა და დაბრუნდა ელ სალვადორში, სადაც თავი მიუძღვნა კომერციასა და ოჯახის მამულების მოვლას. იგი ასევე შეუერთდა დამოუკიდებლობის მოძრაობას. 1822 წელს იგი იყო ადგილობრივი კონგრესის დეპუტატი.

იგი იბრძოდა ლიბერალი გენერლის, ფრანსისკო მორასანის მხარდაჭერით ცენტრალური ამერიკის სამოქალაქო ომებში და 1832 წელს გახდა მისი ლეიტენანტი ელ სალვადორის სახელმწიფოს მეთაურის, ხოსე მარია კორნეხოს გადაყენებისას. 1834 წლის 23 ივნისიდან 1834 წლის 13 ივლისამდე სალაზარი მსახურობდა ელ სალვადორის სახელმწიფოს დროებით მეთაურად. ამ უკანასკნელ თარიღს ფედერალურმა მთავრობამ პირდაპირი კონტროლი დაამყარა შტატზე და სალაზარის მამა, გრეგორიო სალაზარი, გახდა სახელმწიფოს მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელი.

გენერალი სალაზარი (შვილი) 1837 წელს კვლავ იბრძოდა თავისი მეგობრისა და მოკავშირის, გენერალ მორასანის მხარდაჭერით მოძრაობის წინააღმდეგ, რომელიც ცნობილია როგორც „ზომიერები“ . ამ კამპანიაში მისი მოქმედებისათვის იგი დაჯილდოვდა. 1839 წელს იგი იყო ვილია-ნუევას ბრძოლის (გვატემალის მახლობლად) გმირი, სადაც მორასანის ლიბერალებმა დაამარცხეს რაფაელ კარერას მეთაურობით მყოფი კონსერვატორები და აიძულეს იგი (დროებით) დაედო სამშვიდობო ხელშეკრულება.

იგი იყო გვატემალის შტატის შინაგან საქმეთა მდივანი 1839 წელს, როდესაც ლიბერალებმა იგი დაასახელეს შტატის დროებით პრეზიდენტად მარიანო რივერა პასის შესაცვლელად. სალაზარი ამ თანამდებობაზე მსახურობდა 1839 წლის 30 იანვრიდან 1839 წლის 13 აპრილამდე, სანამ რივერა დაუბრუნდებოდა თანამდებობას. მალე კარერამ განაახლა სამოქალაქო ომი.

1840 წელს გენერალ მორასანის ფედერალური რეჟიმის დაცემის შემდეგ, სალაზარი მას გაჰყვა კოსტა-რიკაში მორასანის გადასახლების გზაზე. სალაზარი დარჩა კოსტა-რიკაში, როდესაც მორასანი კოლუმბიაში გაემგზავრა და ჩამოშორდა პოლიტიკას. მან სან-ხოსეში ბიზნესი გახსნა და იქ ცხოვრობდა გარდაცვალებამდე, 1867 წლის 23 ივლისამდე. ელ სალვადორში მას მიენიჭა (სამშობლოს წინაშე დამსახურებული პირი). ელ სალვადორმა მოახდინა მისი ნეშტის რეპატრიაცია, რომელიც ახლა დაკრძალულია სან-სალვადორის სასაფლაოზე.
ხოსე გრეგორიო სალაზარი

ხოსე გრეგორიო სალაზარი (დ. 1773 — გ. 1 თებერვალი, 1838) — სალვადორელი გენერალი და ლიბერალი პოლიტიკოსი ცენტრალურ ამერიკაში. იგი იყო ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 1834 წლის 16 სექტემბრიდან 1835 წლის 14 თებერვლამდე, ფრანსისკო მორასანის ორ ადმინისტრაციას შორის პერიოდში. 1838 წელს იგი მოკლა ბრბომ, რომელიც მხარს უჭერდა მეამბოხე გენერალ რაფაელ კარერას.

სალაზარის მშობლები იყვნენ გრეგორიო სალაზარი და ფრანცისკა ლარა მოგროვეხო. მან ცოლად შეირთო ფრანცისკა კასტრო ი ლარა. მათი ვაჟი, გენერალი კარლოს სალაზარი, მცირე ხნით, 1834 წლის 23 ივნისიდან 13 ივლისამდე, მსახურობდა ელ სალვადორის შტატის დროებით პრეზიდენტად.
ტომას მედინა

ტომას მედინა (დ. ივნისი, 1803 — გ. 13 თებერვალი, 1884) — სალვადორელი პოლიტიკოსი, რომელიც იყო სალვადორის ვიცე-პრეზიდენტი 1852-დან 1854 წლამდე და სალვადორის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად 1848 წლის 1-დან 3 თებერვლამდე. იგი ასევე იყო დეპუტატი, სენატორი და სონსონატეს დეპარტამენტის გუბერნატორი.

ადრეული ცხოვრება
ხოსე ტომას მედინა მენენდესი დაიბადა სანტა-ანაში, ახალ ესპანეთში, 1803 წლის ივნისში. მისი მშობლები იყვნენ ხოსე ბერნარდო მედინა და ხუანა მედინა, ორივე ესპანელი. მედინამ 1831 წლის 9 მარტს ცოლად შეირთო გერტრუდის როდრიგესი.

1833 წელს მედინამ შეიძინა აპანტეოსის ქარის წისქვილი, ხოლო 1836 წელს სან-ხუან დელ კამპოსა და სან-ისიდროს ჰაციენდები; ამ შესყიდვებმა დაახლოებით 80,000 სალვადორული პესო შეადგინა. 1848 წლიდან გარდაცვალებამდე მედინა უწყვეტად ირჩეოდა „სიკეთისა და ნათელი გონების“ კომისიის „დიდ ძმად“ („ “).
ხოსე მარია სილვა

ხოსე მარია სილვა (დ. 1804, სან-მიგელი, სალვადორი — გ. 16 ოქტომბერი, 1876) — სალვადორელი პოლიტიკოსი და ადვოკატი. ორჯერ ეკავა სალვადორის შტატის უმაღლესი მეთაურის თანამდებობას დროებითი სტატუსით (1834–1835 და 1840 წლებში), როდესაც ქვეყანა ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედიოდა.

ბიოგრაფია
ხოსე მარია სილვა დაიბადა 1804 წელს, მიწათმფლობელთა ოჯახში. ახალგაზრდობიდანვე ჩაება პოლიტიკურ საქმიანობაში. 1827 წელს მან მიიღო სამართლის ხარისხი გვატემალის სან-კარლოსის უნივერსიტეტში. 1828 წელს იგი აირჩიეს სან-მიგელის დეპარტამენტის დეპუტატად სალვადორის შტატის საკანონმდებლო ორგანოში. როგორც კანონმდებელი, იგი სიმპათიით იყო განწყობილი ლიბერალური პარტიის მიმართ. 1829 წელს გაიცნო გენერალი ფრანსისკო მორასანი, რომლის ახლო თანამებრძოლიც გახდა. 1834 წელს იგი კვლავ აირჩიეს შტატის კონგრესის დეპუტატად, იმავე წელს კი შტატის ვიცე-მეთაურად დაინიშნა.

მას შემდეგ, რაც არჩეულმა შტატის მეთაურმა, დიონისიო დე ერერამ, თანამდებობაზე უარი თქვა, 1834 წლის 14 ოქტომბერს აღმასრულებელი ხელისუფლება ვიცე-მეთაურმა სილვამ გადაიბარა და პირველი მაგისტრატის თანამდებობა 1835 წლის 2 მარტამდე ეკავა. ორდინალური ასამბლეის მიერ არჩევის შემდეგ, სილვა კვლავ ასრულებდა უმაღლესი მეთაურის მოვალეობას 1840 წლის 16 თებერვლიდან 5 აპრილამდე, რის შემდეგაც მან უფლებამოსილება სან-სალვადორის მუნიციპალურ საბჭოს გადააბარა.

1840 წლის აპრილში, კონსერვატორების მიერ ალყაში მოქცეულმა გენერალმა მორასანმა სალვადორის ტერიტორიის დატოვება გადაწყვიტა. მათ შორის, ვინც მას დევნილობაში გაჰყვა, იყო დონ ხოსე მარია სილვაც. მორასანი 1842 წელს კოსტა-რიკაში გარდაიცვალა. იმავე წელს სილვა სამშობლოში დაბრუნდა და თავის მშობლიურ ქალაქში დასახლდა. 1851 წელს იგი, როგორც სალვადორის დელეგატი, დაესწრო ჩინანდეგაში გამართულ ეროვნულ კონვენციას, რომლის მიზანიც ცენტრალური ამერიკის ყელის ქვეყნების კავშირის აღდგენა იყო.

1854 წლის მარტში იგი დაინიშნა ელ-საუსეს სენატორთა წრის მრჩევლად.

1853-დან 1862 წლამდე იგი რამდენჯერმე აირჩიეს სენატორად სან-მიგელის დეპარტამენტიდან. პრეზიდენტმა ხერარდო ბარიოსმა სილვა იმ იურისტთა კომისიის წევრად დანიშნა, რომლებმაც შეიმუშავეს სამოქალაქო კოდექსი (გამოიცა 1860 წელს და დღემდე ძალაშია), სავაჭრო კოდექსი და სისხლის სამართლის კოდექსი.

სილვამ სენატორის მანდატზე უარი 1862 წელს თქვა და ქალაქ სან-მიგელში გადასახლდა. იგი აქ გარდაიცვალა 1876 წლის 16 ოქტომბერს. 1872 წელს მან გამოაქვეყნა ისტორიულ-პოლიტიკური ნაშრომი: "მოგონებები 15 სექტემბრისთვის" ( 15 ).
ხოსე როსალესი

ხოსე როსალეს ერადორი (დ. 19 მარტი, 1827 — გ. 6 აპრილი, 1891) — სალვადორელი პოლიტიკოსი, ბიზნესმენი და სამხედრო ოფიცერი, რომელიც 1885 წლის ივნისში ხუთი დღის განმავლობაში სალვადორის პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა. 1870-იან და 1880-იან წლებში იგი რამდენჯერმე იყო სალვადორის სენატორი სან-სალვადორის დეპარტამენტიდან.

ადრეული ცხოვრება
ხოსე როსალეს ერადორი დაიბადა 1827 წლის 19 მარტს სან-სალვადორში, ცენტრალური ამერიკის ფედერაციულ რესპუბლიკაში. მისი მშობლები იყვნენ პოლკოვნიკი ხოსე როსალეს ი საენსი და ხოსეფა ერადორი. როსალესი სიყმაწვილეში ფრანცისკანელთა სკოლაში სწავლობდა, სანამ მას ცენტრალური ამერიკის პრეზიდენტი ფრანსისკო მორასანი დახურავდა, რის შემდეგაც როსალესი განათლებას მორალეს ვილიასენიორის ოჯახის კერძო რეპეტიტორებთან იღებდა. 1840-იან წლებში იგი გვატემალის უნივერსიტეტში სწავლობდა. როსალესი ფლობდა სხვადასხვა ბიზნესსა და უძრავ ქონებას სან-სალვადორსა და ჩალატენანგოში. იგი ასევე მსახურობდა სალვადორის არმიაში და პოლკოვნიკის ჩინი მიიღო.

პოლიტიკური კარიერა
1860 და 1876 წლებში როსალესი სან-სალვადორის მერის თანამდებობობას იკავებდა. იგი ასევე იყო სალვადორის სენატორი 1877 და 1881 წლებში, მოგვიანებით კი, 1883 წელს დამფუძნებელი კონგრესის დეპუტატი. 1884 და 1885 წლებში იგი კვლავ სენატორი იყო, ხოლო 1885 წელს სენატის ვიცე-პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა.

18-დან 22 ივნისამდე როსალესი სალვადორის პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა, როგორც პრეზიდენტობის მესამე კანდიდატი. იგი პრეზიდენტი მას შემდეგ გახდა, რაც დივიზიის გენერალ ფრანსისკო მენენდესის მიერ მოწყობილმა რევოლუციამ დაამხო პრეზიდენტები: რაფაელ სალდივარი და დივიზიის გენერალი ფერნანდო ფიგეროა. 19 ივნისს როსალესმა მენენდესთან ერთად ხელი მოაწერა სან-ანდრესის ხელშეკრულებას, ხოლო 22 ივნისს, როდესაც მენენდესი სან-სალვადორში შევიდა, როსალესმა მას ოფიციალურად გადასცა პრეზიდენტის პოსტთანამდებობაი. მას სალვადორის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე ხანმოკლე პრეზიდენტობა ჰქონდა.

რევოლუციის შემდეგ, ივნისში, მენენდესმა როსალესი სალვადორის არმიის მთავარსარდლად დანიშნა. 4 დეკემბერს კი მენენდესმა იგი სახელმწიფო მრჩევლად წარადგინა.

პირადი ცხოვრება
ხოსე როსალესი დაქორწინებული იყო კარმენ უნგოზე. მათ შვილები არ ჰყოლიათ.

როსალესი გარდაიცვალა სან-სალვადორში, 1891 წლის 6 აპრილს. თავის ანდერძში მან 500,000 პესო გამოყო სან-სალვადორში ახალი საავადმყოფოს ასაშენებლად. 1902 წლის 13 ივლისს სალვადორის მთავრობამ საზეიმოდ გახსნა ახალი საავადმყოფო და მას მისი სახელი, როსალესის ჰოსპიტალი უწოდა.
Ardenna tenuirostris

— ყველაზე მრავალრიცხოვანი ზღვის ფრინველის სახეობაა. იგი ერთ-ერთია იმ მცირე რაოდენობის ადგილობრივ ფრინველთაგან, რომლის ბარტყებიც ნადირობის საგანს წარმოადგენენ. ეს არის მიგრირებადი სახეობა, რომელიც ძირითადად ბასის სრუტისა და ტასმანიის მცირე კუნძულებზე მრავლდება, ხოლო ზაფხულის პერიოდში ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში მიგრირებს.

ტაქსონომია
სავარაუდოდ ენათესავება და -ს რომლებიც ასევე ბლაგვკუდა და შავნისკარტა სახეობებია, თუმცა მათი ზუსტი ნათესაური კავშირები ბუნდოვანია. ეს ფრინველები ქარიშხალების იმ დიდ სახეობებს მიეკუთვნებიან, რომლებიც მიტოქონდრიული დნმ-ის ფილოგენეტიკური ანალიზის საფუძველზე ცალკეულ გვარში — გაერთიანდნენ.

ეკოლოგია
თითოეული მშობელი ერთადერთ ბარტყს 2–3 დღის განმავლობაში კვებავს, შემდეგ კი საკვების საძიებლად სამ კვირამდე ვადით ტოვებს. საკვების მოპოვებისას მათ მიერ გავლილმა მანძილმა შესაძლოა 1,500 კმ შეადგინოს, რაც იმას ნიშნავს, რომ ბარტყი კვირაზე მეტხანს შეიძლება დარჩეს მეთვალყურეობის გარეშე.დაფრთიანებისას ბარტყები დაახლოებით 900 გ-ს იწონიან და შესაძლოა მშობლებზე მძიმეებიც იყვნენ. ტასმანიაში, განსაკუთრებით კი ფურნოს ჯგუფის კუნძულებზე, ბარტყებზე ნადირობენ ხორცისა და ცხიმის მოსაპოვებლად. მსოფლიოში ყველაზე დიდი პოპულაცია კუნძულ ბაბელზეა განთავსებული. ღია ოკეანეში საკვების ძიებისას, ზრდასრულ ფრინველებს პლასტმასის ნარჩენები საკვები ჰგონიათ და მათით ბარტყებს კვებავენ. პლასტმასის მიღება, ,ბარტყებს აზიანებს .
ათასობით წვრილნისკარტა ქარიშხალას ბარტყს, ბუდიდან ოკეანისკენ პირველი ფრენისას, ხელოვნური განათება იზიდავს. ახალგაზრდა ფრინველები ტრავმირების ან სიკვდილის საფრთხის ქვეშ არიან ანთროპოგენულ ინფრასტრუქტურასთან შეჯახების გამო, ხოლო მიწაზე დანარცხების შემდეგ ისინი ხშირად ხდებიან მტაცებლების მსხვერპლნი ან იღუპებიან გზებზე.

მიგრაცია
ყოველ სამხრეთ ნახევარსფეროს ზამთარს, ქარიშხალები ალეუტის კუნძულებისა და კამჩატკის სანაპიროებისკენ მიგრირებენ. ავსტრალიური გაზაფხულის დადგომისას კი ისინი კალიფორნიის სანაპიროს გასწვრივ მოემართებიან და წყნარი ოკეანის გადაკვეთით კვლავ ავსტრალიაში ბრუნდებიან.

2020 წელს, ამ სახეობის შორ მანძილზე მოხეტიალე ინდივიდი ირლანდიაში აღმოაჩინეს. ეს იყო სახეობის პირველი დადასტურებული დაფიქსირება დასავლეთ პალეარქტიკაში. ფრინველი სარეაბილიტაციო ცენტრში გადაიყვანეს, თუმცა მოგვიანებით იგი დაიღუპა; ამჟამად მისი ექსპონატი ირლანდიის ბუნების ისტორიის მუზეუმშია დაცული.

რეწვა
ეს ფრინველები წვრილნისკარტა ქარიშხალას ჰგავდნენ, თუმცა მასზე დიდები იყვნენ. სამეფო საზღვაო ქვეითთა კორპუსის ოფიცერმა მათ „მფრინავი ცხვრები“ უწოდა.
ტასმანიელი აბორიგენები მრავალი თაობის განმავლობაში მოიპოვებდნენ ამ ფრინველებსა და მათ კვერცხებს და არაერთი ოჯახი დღესაც აგრძელებს ამ კულტურულ პრაქტიკას.სეზონის განმავლობაში ბარტყებს ბუმბულის, ხორცისა და ცხიმის გამო აგროვებენ. ეს ინდუსტრია ადრეულმა ევროპელმა მეზღვაურებმა და მათმა აბორიგენმა ოჯახებმა ჩამოაყალიბეს. სარეკრეაციო მოპოვება შეზღუდულია და მხოლოდ ყოველწლიურად გამოცხადებული ღია სეზონის დროსაა ნებადართული, რისთვისაც აუცილებელია სპეციალური ლიცენზიის მოპოვებას.
ჯულიო ბონასონე

ჯულიო ანტონიო ბონასონე (; დ. დაახლოებით 1498 — გ. 1574) — იტალიელი ფერმწერი და გრავიორი.

ბიოგრაფია
ჯულიო ბონასონე 1521 წლიდან 1574 წლამდე ჩრდილოეთ იტალიაში, ქალაქ ბოლონიაში ცხოვრობდა. სხვა საკითხებთან ერთად, ის მხატვრულ ხელოვნებას ლორენცო საბატინისა და ჯულიო რომანოსთან სწავლობდა.

ის ერთ-ერთი პირველი იყო, ვინც ცდილობდა გრავიურაზე საღებავების ეფექტი გადმოეცა. მის შემდეგ 350-ზე მეტი გრავიურა დარჩა. კერძოდ, ჯულიო ბონასონეს ეკუთვნის მიქელანჯელოს პორტრეტი (1548), რომელიც თან ერთვის ასკანიო კონდივის მიერ დაწერილ ამ უკანასკნელის ბიოგრაფიას (ხოლო ორი წლით ადრე, თავად მიქელანჯელომ დახატა ბონასონეს პორტრეტი).

ჯულიო ბონასონე გარდაიცვალა ქალაქ ბოლონიაში 1574 წელს.

მოგვიანებით რემბრანდტმა, შიშველი ნატურის გამოსახვაში ვარჯიშის სურვილით, თავის ესტამპების კოლექციაში შეაგროვა ჯულიო ბონასონეს, რაფაელის, როსოს, ანიბალე კარაჩის, ჰენდრიკ გოლციუსის, აგრეთვე ალბრეხტ დიურერისა და მისი მიმდევრების მრავალი ეროტიკული გრავიურა და ნახატი. ჯულიო ბონასონესთან „თავაშვებულობა“ ანტიკურ სამოსშია შემოსილი: გამოსახულია ფიზიკური სიყვარული, თუმცა ეს მორალისტების პროტესტს არ იწვევდა, რადგან გრავიურებზე სიყვარულით ღმერთები იყვნენ დაკავებულნი.