iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ზვარლის წმინდა გიორგის ეკლესია

ზვარლის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ ფშაველის ჩრდილოეთით 4 კილომეტრზე, მთის ფერდზე. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით, რომელთა შორის დარჩენილი არეები შევსებულია კირის ხსნარით ან შედარებით მცირე ქვებით დაზიანებულია: რამდენიმე ადგილას დაბზარულია კედლები, მონგრეულია კუთხეები, დაზიანებული სახურავის საფარი. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. მის წირთხლებზე მოხატულობის ფრაგმენტებია შემორჩენილი აღმოსავლეთით ღრმა, ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ვიწრო, თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი სარკმლის სამხრეთ მხარეს ერთი, ჩრდილოეთით კი ორი ოთხკუთხა ნიშაა, სარკმლის ქვემოთ კი, კედელზე კუბური ფორმის ტრაპეზია მიდგმული. აფსიდი გადახურულია კონქით. კონქის თაღი ნახევარწრიულია. მსგავსი ფორმისაა კამარაც. სამხრეთ დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებს, მთელ სიგრძეზე, გასდევს საფეხური. შენობის დასავლეთ ფრონტონის წყობაში, ერთ ვერტიკალზე, სხვადასხვა ზომის კვადრატებია განლაგებული. ზემოთ ფრონტონის წვერში ჩასმულ ქვაზე, წრეში ჩაწერილი ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა, მის ქვემოთ მდებარე ოთხკუთხა ქვაზე — წმინდანის შემდეგ, შედარებით მოზრდილ, ოთხკუთხა კვადრატზე კი — სტილიზებული სიცოცხლის ხის. ამ უკანასკნელის ქვემოთ, ოდნავ ჩრდილოეთით, ბათქაშზე მცენარეული ორნამენტის ნაშთია. ფასადები დასრულებულია შირიმის, პროფილირებული ლავგარდნით. ძეგლს სამხრეთით ებჯინება ოდნავ მოკლე სწორკუთხა გეგმის მინაშენი, რომელიც ფასადს მთელ სიგრძეზე არ გამოუყვება ოღონდ შესასვლელს მთლიანად ფარავს. მინაშენში შესასვლელი დასავლეთიდანაა, კარი გარედან ნალისებრთაღოვანია. თაღში ტიმპანის ქვაა ჩადგმული მინაშენი აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომელშიც ვიწრო თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია ტრაპეზის ქვა ერთი, ტაღოვანი ერთი თაღოვანი სარკმელი სამხრეთ კედელშიცაა კონქის თაღი ნახევარწრიული მოყვანილობისაა. მსგავსი ფორმისია კამარაც დარბაზის სამხრეთ კედელში მოწყობილია ერთი, ოთხკუთხა ნიშა.
თელავის საცხოვრებელი სახლი (ერეკლე II-ის მოედანი 4)

თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ერეკლე -ის ქუჩაზე (№ 4). თარიღდება საუკუნის ნახევრით. ამ სახლში ამჟამად განთავსებულია ელენე ახვლედიანის სახელობის სამხატვრო სკოლა.

სახლი ერთსართულიანია, საკმაოდ მაღალი, ნაგებია აგურით. ქუჩისპირა ფასადზე, ხის, ჭვირულ აივანზე, სწორკუთხა კარ- ფანჯრები გამოდის. აივანს პროფილირებული ლავგარდანი აქვს. აივანზე ასასვლელი გვიანდელი ხის კიბე რიკულებიანია. ოთახებში იატაკი შეცვლილია. სახლს, ქუჩის მხარეს, მაღალი ნახევრადსარდაფი აქვს, რომელიც მცირე სარკმლებითაა განათებული. შენობის უკანა ფასადი მაღალია, ორსართულიანი. პირველ სართულზე სავაჭრო რიგის, თაღნარის ოთხი ნიშია. სარკმლები შეცვლილია. მეორე სართულზე ხის ღია, ჭვირული აივანია, აურებითა და დახვრეტილი სვეტისთავებით. სახლზე გაკრულია მემორიალური დაფა წარწერით: "ამ სახლში 1880-1908 წლებში ცხოვრობდა პოეტი სოლომონ (სოლო) გოშაძე. პოეტი თანამშრომლობდა სხვადასხვა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში: ნაკადული, შრომა, ისარი , მეგობარი . თელავში მან ჩამოაყალიბა დრამატული დასი (წარმოდგენებს მართავდა კახეთის სოფლებში). საკუთარი ხარჯებით ქალაქში გახსნა უფასო ბიბლიოთეკა.
იფნიაანთ ღვთისმშობლის ეკლესია

იფნიაანთ ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ ფშაველის სამხრეთით, სასაფლაოზე. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია. სამხრეთიდან მას ეკვრის თანადროული, თითქმის ორჯერ უფრო მოკლე, რამდენადმე დაბალი მინაშენი, რომლის აღმოსავლეთ კედელი ეკლესიის აღმოსავლეთ კედლის ხაზზეა და მასთან წყობითაა შერწყმული. ძველი ნაშენია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით წყობა, ძირითადად, ქაოსურია, თუმცა, ალაგ-ალაგ, თარაზულად გამავალი რიგებიცაა გამოყვანილი, შენობის გარეთა კუთხეები ნაწყობია სუფთად დამუშავებული შირიმის კვადრებით, მოგვიანებით, ეკლესია შეუკეთებიათ, რომლის დროსაც, კედლები გარედან შეულესავი და შეუთეთრებიათ. ეკლესიას ერთადერთი შესასვლელი კედლის ღერძზე, დასავლეთიდან აქვს. კარი სწორკუთხაა, იგი ორივე მხრიდან კედლის შეღრმავებულ არეშია ჩასმული, მათ შორის გარეთა, შეისრული თაღითაა დასრულებული, შიგნითა კი — ნახევარწრიულით.

ეკლესიის დარბაზი მოკლეა, თითქმის კვადრატული მოხაზულობის. აღმოსავლეთიდან მას ერთვის ნახევარწრიული, ეკლესიის იატაკის მიმართ ორი საფეხურით შემაღლებული აფსიდი, რომლის ცენტრში ნახევარწრიულთაღიანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის სამხრეთით მცირე, სწორკუთხა ნიშაა. ქვემოთ კი, კედელზე, ოთხკუთხა ტრაპეზია მიშენებული. მსგავსი, თითო სარკმელი დანარჩენ კედლებშიცაა დარბაზი გადახურულია ნახევარცილინდრული კამარით. იგივე მოხაზულობა აქვს სატრიუმფო თაღსაც, რომელიც მთლიანად შირიმის, ნათალი ქვებითაა გამოყვანილი. სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდეში, მინაშენში გასავლელი, ვიწრო კარია გაჭრილი. კარი ეკლესიის მხრიდან ნახევარწრიული თაღითა დასრულებული, მინაშენის მხრიდან კი სწორკუთხაა.

ეკლესია მოხატული ყოფილა. მხატვრობის ფრაგმენტებია შემორჩენილი კონქზე, დასავლეთ კარის ტიმპანზე და ტრაპეზზე. დარბაზის იატაკში მხედრულ-წარწერიანი, ორი საფლავის ქვაა. მინაშენი უაფსიდო, ცილინდრული კამარით გადახურული, ოთხკუთხა სათავსია განათებულია აღმოსავლეთ კედლის ცენტრში გაჭრილი მცირე, სწორკუთხა სარკმლით. შენობის ფასადები სადაა. ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, შირიმის ქვაზე, წრეში ჩასმული, რელიეფური ჯვრის გამოსახულებაა. კედლები დასრულებულია მაღალი ლავგარდნით, რომლის პროფილს თარო, წრეთარგი და ლილვი შეადგენს. ეკლესიაც და მინაშენიც ღარისებრი კრამიტით დაბურული.
თელავის საცხოვრებელი სახლი (ვაჟა-ფშაველას 17)

თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ვაჟა-ფშაველას ქუჩაზე (№ 17). აგებულია საუკუნის შუა ხანებში.

ქუჩის მხარეს სახლი ერთსართულიანია, მეორე მხარეს კი სარდაფის სახით თითქმის ერთი სართულის სიმაღლე ემატება. სახლი ძველი აგურისა და რიყის ქვის მონაცვლეობითაა ნაშენი. სარდაფი გამოყვანილია ძველი აგურის ლამაზი წყობით, კარ-სარკმლების ალათები ძველია, სქელი, პროფილული საპირვეებითა და ნახევარწრიული თავსართებით. შემორჩენილია ძველი დარაბებიც. სახლს შერჩენილი აქვს ადრინდელი ლურჯი ფერის ნალესობის ნაშთი, სახლის უკან გადიოდა კიბე-ქუჩა, რომელიც გადის თელავის ბაზართან.
თელავის საცხოვრებელი სახლი (ვაჟა-ფშაველას 5)

თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ვაჟა-ფშაველას ქუჩაზე (№ 5). აგებულია 1905 წელს.

ორსართულიანია, აგურის, მაღალი სახლი, ვაჟა-ფშაველას ქუჩის აღმართის დასაწყისში დგას. ნაშენია რუსული აგურით. შენობის ფასადი საზეიმოდ არის მორთული. ცენტრი აქცენტირებულია თაღოვან ღიობში ჩასმული, ხის კვეთილი სადარბაზო კარით, რომლის ზემოთ პარაპეტზე, ნახევარწრიული, დეკორატიული ფრონტონია. გამოყვანილი ფასადის სიბრტყე დაყოფილია აგურის დეკორატიული წყობით. გამოყვანილი ფრიზებით ეზოს მხარეს, მინაშენში მოყოლილია ხის ძველი აივნის ნაწილები, ჭვირულად დამუშავებული ორნამენტული დეტალებით. ჩიხის მხარეს ფასადი სრულიად სახეცვლილია. სახლის ძველი სარდაფი ახალი მშენებლობის დროს განადგურდა.
თელავის საცხოვრებელი სახლი (ვაჟა-ფშაველას 10)

თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ვაჟა-ფშაველას ქუჩაზე (№ 10). თარიღდება საუკუნის შუა წლებით.

სახლი ნაშენია ძველი აგურით, გაყოფილია ორ ნაწილად. ვაჟა-ფშაველას ქუჩაზე იგი ერთ სართულად გამოდის კლდეზე გადაკიდებული, მდიდრულად შემკული, ქვის აივნით. ხის ტერასა ჭვირული მოაჯირით არის შემოფარგლული. ტერასაზე გამომავალი კარ-სარკმლების ალათები ძველია, სწორკუთხა, ღიობების თავსართები - ნახევარწრიული. ინტენსიური სახეცვლილია. შემორჩენილია ოთახების ძველი გეგმარება მაგრამ კარები ამოქოლილია.
თელავის საცხოვრებელი სახლი (ვაჟა-ფშაველას 15)

თელავის საცხოვრებელი სახლი — არქიტექტურული ძეგლი თელავში. მდებარეობს ვაჟა-ფშაველას ქუჩაზე (№ 15). აგებულია საუკუნეში.

დაბალი, რიყის ქვითა და აგურის შერეული წყობით ნაგები, ერთსართულიანი შენობა ეზოს სიღრმეში დგას. ოთახები ინდივიდუალურად არის განლაგებული. ინტერიერი სახეცვლილია. ეზოს მხარეს, მთავარი ფასადის წინ, ჭვირული მოაჯირით შემოფარგლული, ხის ტერასა-აივანია. აივანზე ნახევარწრიული არქივოლტებით მორთული კარ-სარკმლები გამოდის. ენობის უკანა კედელი ქარაფის პირასაა და ალაზნის ველს გადაჰყურებს. ამ კედელში არსებული კარი ამოქოლილია აგურით. შემორჩენილია ძველი აგურის საპირვებიანი სარკმლები. ეზოს მხარეს სახლს უსახური მინაშენი აქვს.
ინგებორგ შვედი

ინგებორგ მაგნუსდოტერ შვედი (, ; დ. 1277 — გ. 15 აგვისტო, 1319) — ბიელბოთა დინასტიის წარმომადგენელი. შვედეთის მეფე მაგნუს -ის ასული. დანიის დედოფალი 1296-1319 წლებში როგორც ერიკ -ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
ინგებორგი დაიბადა 1277 წელს. იგი იყო შვედეთის მეფე მაგნუს -ისა და მისი ცოლის, დედოფალ ჰელვიგ ჰოლშტაინელის ასული.

1288 წელს იგი დანიშნეს დანიის მეფე ერიკ -ის უფროს ვაჟზე, პრინც ერიკ დანიელზე, რომელთა ქორწილიც 1296 წელს შედგა ჰელსინგბორგში. ვინაიდან ერიკ უკვე მეფე იყო, ქორწინებისთანავე, ინგებორგი დანიის დედოფალი გახდა. ეს წმინდა წყლის დინასტიური ქორწინება იყო, რომელსაც უნდა მოეგვარებინა შვედ ბიელბოებსა და დანიელ ესტრიდსენებს შორის არსებული შუღლი. ამ ალიანსის კიდევ უფრო გასამყარებლად, 1298 წელს, ინგებორგის ძმა, მეფე ბირგერი დაქორწინდა ერიკის დაზე, მართა დანიელზე.

დედოფალი ინგებორგი აღწერილია, როგორც ძალიან ლამაზი და კეთილშობილი ქალი. როგორც ცნობილია, იგი გამუდმებით სთხოვდა თავის ქმარს პატიმრების შეწყალებასა და ამნისტიას. მისი თანაგრძნობის შესახებ სიმღერები არა მხოლოდ დანიაში, არამედ შვედეთშიც კი იწერებოდა. იგი დანიაში პოპულარული დედოფალი იყო, რომელსაც ხალხი „სასიამოვნოსა“ და „კარგ ქალბატონს“ უწოდებდნენ.

ცნობილია, რომ თავის სიცოცხლეში იგი ერთხელაც კი არ ჩარეულა პოლიტიკაში. აღსანიშნავია, რომ მის ქმარს პრეტენზია გააჩნდა შვედეთის ტახტი, რომელზეც 1306 წელს ღიად განაცხადა პრეტენზია. ინგებორგი ამ დროსაც არ ჩარეულა სახელმწიფო საქმეებში და მთელი ეს სირთულე მისმა მულმა, შვედეთის დედოფალმა მართა დანიელმა გადაიტანა საკუთარ თავზე, რომელმაც 1318 წელს ბირგერი და ერიკი კვლავ შეარიგა.

აღსანიშნავია, რომ დედოფალი ინგებორგი რვაჯერ იყო ორსულად, რომელთაგან ოთხჯერ ვაჟი გააჩინა, ოთხჯერ კი მოეშალა. მართალია მისი ყველა ორსულობა მოშლით არ დასრულებულა, მაგრამ მის მიერ გაჩენილი ვაჟების საოცარი სისწრაფით იღუპებოდნენ.

1318 წელს დედოფალმა ინგებორგმა თავისი უკანონო და ცოცხალი ვაჟი გააჩინა. მას იმდენად გაუხარდა ცოცხალი ვაჟის დაბადება, რომ სამეფო კარზე ბანკეტი გამართა. როდესაც დედოფლის მსახურებს ბანკეტზე ბავშვი მისი სპეციალური აკვნით გაჰყავდათ, რათა დიდებულებისთვის ენახებინათ, აკვანი მოულოდნელად ბოლომდე ამოტრიალდა, ბავშვი გადმოვარდა, კისერი მოტყდა და ადგილზევე გარდაიცვალა.

ბავშვის დაღუპვამ ღრმა დეპრესიაში ჩააგდო დედოფალი, რომელსაც შესძულდა სამეფო კარი და წმ. ეკატერინეს მონასტერში გადავიდა საცხოვრებლად, ქალაქ როსკილეში. მან თავად განაცხადა, რომ თავისი შვილების დაღუპვით გამოწვეულ მწუხარებას მხოლოდ „ღვთის სახლში“ თუ განიქარვებდა. 1319 წელს, მან აქ საკუთარი გარდაცვალება იწინასწარმეტყველა და ეს ყოველივე თავის ქმარსა და დანიის ქორეპისკოპოსს ამცნო. ამ ამბიდან მალევე, 15 აგვისტოს იგი მართლა გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს რინგსტედის ბაზილიკაში. მის საფლავზე ასეთი წარწერაა გაკეთებული:

შვილები
ინგებორგის ყველა შვილი ადრეულ ასაკში გარდაიცვალა:
ვალდემარი (?-1302), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ერიკი;
მაგნუსი;
უსახელო ვაჟი (დ./გ. 1318);
მეშაბაში

მეშაბაში — სოფელი აზერბაიჯანში, შაქი-ზაქათალის რეგიონის კახის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 382 კაცი. მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ ინგილოები.

ისტორია
1607 წელს ოსმალეთის სულთანმა აჰმედ -მა სოფელი მეშაბაში დაუმტკიცა ელისუს სულთანს ალი-სულთან ბეგს. 1872–1869 წლებში შედიოდა ზაქათალის ოკრუგში. ამ პერიოდისთვის სოფელს ტყისთავი ერქვა.
ჰუსეინ არაბლინსკი

ჰუსეინ მამედ-ოღლუ არაბლინსკი (ნამდვილი გვარი ხალაფოვი ) (დ. 1881, ბაქო — გ. 17 მარტი [ძვ. სტ. 5 მარტი], 1919, იქვე) — აზერბაიჯანელი თეატრისა და კინოს მსახიობი და რეჟისორი. ეროვნული თეატრის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1897 წელს, ბაქოს სცენისმოყვარეთა წრეში. 1905–1919 წლებში იყო პირველი აზერბაიჯანული პროფესიული დასების „ნიჯათისა“ და „საფას“ მსახიობი და რეჟისორი. მისი შემოქმედება გამსჭვალული იყო დემოკრატიული იდეებით, მაღალი მოქალაქეობრივი პათოსით. ჰუსეინ არაბლინსკი წარმატებით გამოდიოდა ჰეროტიკულ, ტრაგიკულ თუ სატირულ როლებში. საგასტროლო წარმოდგენებს მართავდა საქართველოში, სომხეთსა, რუსეთში და ირანში. როლები: გიავე (შ. სამისა და ს. ახუნდოვის „მჭედელი გიავე“), ჰეიდარბეგი (მირზა ახუნდოვი ს „ჰაჯი-ყარა“), ხლესტაკოვი (ნიკოლოზ გოგოლის „რევიზორი“), ოტელო (უილიამ შექსპირის „ოტელო“) და სხვა. ჰუსეინ არაბლინსკი მოკლეს მუსავატელებმა.

მისი სახელობის არის სუმგაითის სახელმწიფო მუსიკალურ-დრამატული თეატრი.
ჰამიდ არასლი

ჰამიდ მამედთაღი-ოღლუ არასლი (დ. 23 თებერვალი, 1909, განჯა, რუსეთის იმპერია — გ. 20 ნოემბერი, 1983, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ ) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა ლიტერატურათმცოდნე, აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1969), სკკპ წევრი 1963 წლიდან.

მრავალი გამოკვლევა უძღვნა აზერბაიჯანულ კლასიკურ ლიტერატურას, აზერბაიჯანულ-სპარსულ, აზერბაიჯანულ-თურქულ, აზერბაიჯანულ-უზბეკურ ლიტერატურულ ურთიერთობას. ეკუთვნის მონოგრაფიები ნიზამი განჯევისა (1967) და ფუზულის (1958) შემოქმედების შესახებ. გამოსცა გოვსი თაბრიზის, ვაგიფის, ვიდადის, ახუნდოვისა და სხვათა ნაწარმოებები. მოამზადა ფუზულის თხზულებათა სრული კრებული (ტ. 1–5, 1958). ავტორია სახელმძღვანელოსი „– საუკუნეების აზერბაიჯანული ლიტერატურა“ (1956).
ნეიტრალიზაციის რეაქცია

} და , რომლებიც შეიცავენ მაღალ ჟანგბადის რიცხვებს და მათი ცენტრალური ატომები გარშემორტყმულები არიან ჟანგბადებით. მართალია, მან ბევრი არაფერი იცოდა წყალბადის მჟავების შესახებ (, , , ), მაგრამ მას საკმაოდ დიდი ცოდნა გააჩნდა ჟანგბადოვან მჟავებზე. ანტუან ლავუაზეს აზრმა 30 წელს გაძლო. 1810 წელს კი ჰამფრი დეივიმ თავის ნამუშევარში დაამტკიცა ჟანგბადის არ არსებობა , 2 ნაერთებში, მაგრამ მან ვერ შეძლო იმის დამტიცება რომ მჟავიანობა არ არის დამოკიდებული ერთ რომელიმე ელემენტზე და დამოკიდებულია ნივთიერებათა ნაერთზე. იენს იაკობ ბერცელიუსმა წარადგინა თეორიები ჟანგბადზე რომლის მიხედვითაც მჟავები არიან არამეტალების ოქსიდები ხოლო ფეძეები არიან მეტალის ოქსიდები.

იუსტუს ლიბიხის წყალბადის თეორია მჟავებში
1838 წელს იუსტუს ლიბიხმა წარადგინა თეორია რომ მჟავა არის ნივთიერება რომელიც შეიცავს მეტალის ერთ ან რამდენიმე ატომს, რომელსაც წყალბადის ჩანაცვლება შესწევს. ეს თეორია დაფუძნებული იყო ამავე მეცნიერის ნამუშევარზე ორგანული მჟავების შესახებ.

სვანტე არენიუსის განმარტება
მჟავების და ფუძეების მოლეკულური ტერმინებით პირველი თანამედროვე განმარტება ეკუთვნის სვანტე არენიუსს, წყალბადის თეორია მჟავაში მოჰვა 1884 წლის ნამუშევარი ვილჰელმ ოსტვალდთან ერთად რომელმაც მას 1903 წელს ნობელის პრემია მოაგებინა.

არენიუსი განმარტავს:

არენიუსის მჟავა არის ნივთიერება შლის წყალს რათა წარმოქმნას წყალბადის იონები (+).

ეს ან არის წყლის პროტონაციის მიზეზი ან წყალბადიუმის იონის წარმოქმნის მიზეზი (3+). დღეს + სიმბოლო წარმოადგენს 3+−) იონები.

არენიუსის განმარტებები მჟავიანობასა და ტუტიანობაზე შეზღუდულია წყლით და ეხება გამხსნელი იონების კონცენტრაციას. ამ განმარტების მიხედვით სუფთა 24 და (ქლორწყალბადმჟავა) იშლება ტოლუენებათ რომლებიც არ არიან მჟავურები, ამას მივყავართ ლევისის თეორიაზე არაწყალხსნარებთან დაკავშირებით.

საბოლოოდ, ნივთიერებას რომ არენიუსის მჟავა ვუწოდოთ და შეეძლოს წყლის პირდაპირი ან არაპირდაპირი დაშლა, მას უნდა შეეძლოს:

წყალში გაზარდოს წყალბადის შემცველობა

ან

წყალში შეამციროს ჰიდროქსიდის შემცველობა.

ასევე ნივთიერებას რომ არენიუსის ფუძე ვუწოდოთ და წყლის დაშლა შეძლოს, მას უნდა შეეძლოს:

წყალში შეამციროს წყალბადის შემცველობა

ან

წყალში გაზარდოს ჰიდროქსიდის შემცველობა.
მაგნეტოქიმია

მაგნეტოქიმია — მოიცავს ქიმიური ნაერთების მაგნიტურ პროპორციებს. მაგნიტური პროპორციები იცლება ქიმიური ნაერთების შემადგენლობაში მყოფი ელექტრონების ბრუნვასა და ორბიტალური კუთხის შეცვლასთან ერთად. ქიმიური ნაერთი დიამაგნეტურია თუ მისი ყველა ელექტრონი დაწყვილებულია. ნაერთები რომლებიც შეიცავენ დაუწყვილებელ ელექტრონებს მათ პარამაგნეტურები ეწოდებათ. პარამაგნეტიზმის მაგნიტუდა გამოხატულია როგორც ეფექტური მაგნიტური მომენტი, . პირველი მწკრივის გარდამავალი მეტალების მაგნიტუდა პირველ დაახლოებასთან მიმართებაში არის: დაუწყვილებელი ელექტრონების მართივი ფუნქციები და ბრუნვის ერთადერთი ფორმულა. უფრო მძიმე გარდამავალი მეტალებისთვის (ლანთანოიდები, აქტინოიდები), აქ ბრუნვის ორბიტის დაწყვილების დაიგნორება არ შეიძლება. გაცვლითმა ურთიერთქმედებამ შეიძლება გამოიწვიოს მაგნეტიზმის სხვადასხვა ტიპები: ფერომაგნეტიზმი, ანტიფერომაგნეტიზმი ან ფერიმაგნეტიზმი (დამოკიდებულია ელექტრონების ბრუნვაზე).

მაგნიტური მგრძნობელობა
მაგნეტოქიმიაში პირველადი საზომი არის მაგნიტური მგრძნობელობა. ის ზომავს ნივთიერების ურთიერთქმედების ძალას როდესაც ის მოთავსებულია მაგნიტურ ველში. მოცულობის მაგნიტური მგრძნობელობა, წარმოდგენილია სიმბოლო \_ ის არის განსაზღვრული ურთიერთობის მიერ.

\{} = \_ \{}

\{} მიანიშნებს მატერიალის მაგნეტიზაციას, ისინჯება ამპერი/მეტრი ( სისტემა), და \{} არის მაგნეტური ველის სიძლიერე, ასევე იზომება ამპ/მ.

ქიმიურ პროგრამებში მოლური მაგნიტური მგრძნობელობა არის სასურველ ირაოდენობა. იზომება 3•−1 ან 3•−1

\_\{} = \_/\

სადაც არის სიმკვრივე, იზომება •−3. არის მოლური მასა იზომება •−1.

მაგნიტური მგრძნობელობის განსაზღვრის სხვადასცხა ვარიაციები არსებობს.

მაგნიტური ქცევების ტიპები
როდესაც იზოლირებული ატომი მოთავსდება მაგნიტურ ველში, ამ დროს იწყება ურთიერთქმედება რაც განპირობებულია იმით რომ თვითეული ელექტრონი იქცევე ისე როგორც მაგნიტი. არსებობს ურთიერთქმედების ორი სახე : დიამაგნეტიზმი და პარამაგნეტიზმი.

დიამაგნეტიზმი
დიამაგნეტიზმი არის ქიმიური ნაერთების უნივერსალური ქონება, რადგან ქიმიური ნაერთების უმეტესობა შეიცავს ლუწი რაოდენობის ელექტრონებს. ქიმიური ნაერთი რომელიც კენტი რაოდენობის ელექტრონებს შეიცავს დიამაგნეტიკები ეწოდებათ. მათი ეფექტების არის სუსტი რადგან ეფექტები დამოკიდებულია მაგნიტური მომენტის მაგნიტუდაზე, ის დამოკიდებულია ელექტრონების რაოდენობაზე და ატომის ქიმიურ ბუნებაზე.

პარამაგნეტიზმი
მექანიზმი და ტემპერატურაზე დამოკიდებულება
მეტალის იონი ერთი დაუწყვილებელი ელექტრონით, როგორიცაა 2+, კოორდინაციის კომპლექსში მოცემულია პარამაგნეტიზმის მექანიზმის მარტივი ილუსტრაცია. მეტალის ინდივიდუალური იონები დიდი მანძილით არიან დაცილებულნი ერთმანეთისგან ლიგონების დამსახურებით. როდესაც მაგნიტური ველი იწყებს მოქმედებას, იწყება პირველი რიგის ზიმანის გაყოფა. ატომების ბრუნვა რომელიც შეესაბამება მაგნიტურ ველს ოდნავ აღემატება ისეთ ბრუნვას რომელიც ველს არ შეესაბამება. პირველი რიგის ზიმანის გაყოფაში ორი ნაწილაკის ენერგიებს შორის სხვაობა პროპორციული შესაბამისი მაგნიტური ველის სიძლიერესთან. ენერგის სხაობა ჩაიწერება ასე:. ბოლცმანის განაწილება ორი მოსახლის თანაფარდობას ხდის ასე:^{-\ /}. სადაც არის ბოლცმანის კონსტანტი ხოლო არის ტემპერატურა კელვინებში
71 (რიცხვი)

სამოცდათერთმეტი — სამოცდამეთერთმეტე ნატურალური რიცხვი. არის სამოცდაათის მომდევნო და სამოცდათორმეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 71. 71 არის კენტი და მარტივი რიცხვი. სიტყვა „სამოცდათერთმეტი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია სამი ოცი და თერთმეტი (იგულისხმება სამოცდაათზე ერთი ერთეულით მეტი).
შვედური ფილმების მონაცემთა ბაზა

შვედური ფილმების მონაცემთა ბაზა — ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა შვედური ფილმების შესახებ, რომელსაც გამოსცემს შვედეთის კინოინსტიტუტი. ბაზაში განთავსებულია ინფორმაცია ყველა შევედური ფილმის შესახებ, დაწყებული 1897 წლიდან დღემდე, აგრეთვე უცხოური ფილმები, რომელთა პრემიერა გაიმართა შვედეთში. ის აგრეთვე მოიცავს მსახიობების, რეჟისორების, პროდიუსერებისა და შვედურ კინოში მოღვაწე სხვადასხვა პროფესიის ადამიანების ბიოგრაფიებს.

ბაზაში შესულია 83,000-მდე ფილმი და 363,000-მდე პიროვნების ბიოგრაფია.
72 (რიცხვი)

სამოცდათორმეტი — სამოცდამეთორმეტე ნატურალური რიცხვი. არის სამოცდათერთმეტის მომდევნო და სამოცდაცამეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 72. 72 არის ლუწი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „სამოცდათორმეტი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია სამი ოცი და თორმეტი (იგულისხმება სამოცდაათზე ორი ერთეულით მეტი).
73 (რიცხვი)

სამოცდაცამეტი — სამოცდამეცამეტე ნატურალური რიცხვი. არის სამოცდათორმეტის მომდევნო და სამოცდათოთხმეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 73. 73 არის კენტი და მარტივი რიცხვი. სიტყვა „სამოცდაცამეტი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია სამი ოცი და ცამეტი (იგულისხმება სამოცდაათზე სამი ერთეულით მეტი).
74 (რიცხვი)

სამოცდათოთხმეტი — სამოცდამეთოთხმეტე ნატურალური რიცხვი. არის სამოცდაცამეტის მომდევნო და სამოცდათხუთმეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 74. 74 არის ლუწი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „სამოცდათოთხმეტი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია სამი ოცი და თოთხმეტი (იგულისხმება სამოცდაათზე ოთხი ერთეულით მეტი).
75 (რიცხვი)

სამოცდათხუთმეტი — სამოცდამეთხუთმეტე ნატურალური რიცხვი. არის სამოცდათოთხმეტის მომდევნო და სამოცდათექვსმეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 75. 75 არის კენტი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „სამოცდათხუთმეტი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია სამი ოცი და თხუთმეტი (იგულისხმება სამოცდაათზე ხუთი ერთეულით მეტი).
76 (რიცხვი)

სამოცდათექვსმეტი — სამოცდამეთექვსმეტე ნატურალური რიცხვი. არის სამოცდათხუთმეტის მომდევნო და სამოცდაჩვიდმეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 76. 76 არის ლუწი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „სამოცდათექვსმეტი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია სამი ოცი და თექვსმეტი (იგულისხმება სამოცდაათზე ექვსი ერთეულით მეტი).
77 (რიცხვი)

სამოცდაჩვიდმეტი — სამოცდამეჩვიდმეტე ნატურალური რიცხვი. არის სამოცდათექვსმეტის მომდევნო და სამოცდათვრამეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 77. 77 არის კენტი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „სამოცდაჩვიდმეტი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია სამი ოცი და ჩვიდმეტი (იგულისხმება სამოცდაათზე შვიდი ერთეულით მეტი).
78 (რიცხვი)

სამოცდათვრამეტი — სამოცდამეთვრამეტე ნატურალური რიცხვი. არის სამოცდაჩვიდმეტის მომდევნო და სამოცდაცხრამეტის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 78. 78 არის ლუწი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „სამოცდათვრამეტი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია სამი ოცი და თვრამეტი (იგულისხმება სამოცდაათზე რვა ერთეულით მეტი).
79 (რიცხვი)

სამოცდაცხრამეტი — სამოცდამეცხრამეტე ნატურალური რიცხვი. არის სამოცდათვრამეტის მომდევნო და ოთხმოცის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი 79. 79 არის კენტი და მარტივი რიცხვი. სიტყვა „სამოცდაცხრამეტი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია სამი ოცი და ცხრამეტი (იგულისხმება სამოცდაათზე ცხრა ერთეულით მეტი).
ლანაო

ლანაო — გამდინარე ტბა ფილიპინებზე, კუნძულ მინდანაოზე, სამხრეთი ლანაოს პროვინციაში. მდებარეობს ვულკანური მასივების დადაბლებაში, ზღვის დონიდან 700 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 340 კმ², საშუალო სიღრმე 60,3 მ, მაქსიმალური სიღრმე 112 მ. სიდიდით ფილიპინებზე მეორე ტბაა ლაგუნა-დე-ბაის შემდეგ. ნაპირები დაბალია, ბრტყელი, ადგილ-ადგილ დაჭაობებული. ერთვის ოთხი მდინარე. ტბიდან გამოედინება მდინარე აგუსი, რომელიც ერთვის მინდანაოს ზღვის ილიგანის უბეს. აგუსის სათავეებთან მდებარეობს ქალაქი მარავი. მდინარე აგუსის შუა დინებაში, მარია-კრისტინას ჩანჩქერთან გაშენებულია ჰესი. ლანაო გენეტიკურად რიფტული ტბაა. მდიდარია თევზით. მოიპოვება კობრისებრთა 18 ენდემური სახეობა. გაბატონებულია მებრინჯეობა. ტბის გარშემო ბევრია მუსლიმური სოფლები.
ყორაღანი

ყორაღანი — სოფელი აზერბაიჯანში, შაქი-ზაქათალის რეგიონის კახის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1262 კაცი. საუკუნის დასაწყისში სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 756 ადამიანს, რომელთაგან 322 იყო ქრისტიანი, ხოლო 434 მუსლიმი ინგილო. სოფელში მოქმედებდა ეკლესია და სკოლა. 1865-1870 წლებში სოფელში მღვდლად მოღვაწეობდა დიმიტრი ჯანაშვილი.

ცნობილი ადამიანები
არჩილ დარეჯანაშვილი — ქართველი აგრონომი
ცხავის ძვალი

ცხავის ძვალი — კენტი ძვალი. მდებარეობს შუბლის ძვალის თანამოსახელე ამონაჭდევში, ავსებს მას და დაკავშირებულია სახნისთან, შუბლის, ძირითადად, ყვრიმალი და ცრემლის ძვლებთან. ცხავის ძვლის ძირითადი ნაწილი წარმოდგენილია მეტად თხელი, ნაზი კედლებისა და ტიხრების მქონე ჰაეროვანი უჯრედებით, რომელთა გაერთიანება ქმნის ცხავის ძვლის ლაბირინთს. მთლიანად ცხავის ძვალს კუბის ფორმა აქვს, რომლის ზედა კედელს ქმნის ჰორიზონტალურად მდებარე, ქალას ფუძის შემადგენელი, დაცხრილული ფირფიტა, რომელზეც ორმოცამდე წვრილი ნაჩვრეტი აღინიშნება. ზემოთა ზედაპირის ნაწილი შუბლის ძვლისკენაა მოქცეული. ამ უკანასკნელზე მას დართული აქვს კარგად გამოხატული ხვრელები შუბლის წიაღთან დასაკავშირებლად. ლაბირინთის ლატერალურ კედელს ქმნის თვალბუდისკენა ფირფიტა, უკანას — ლაბირინთის უკანა უჯრედების კედელი, ხოლო ქვედას ცხავის დიდი ბუშტუკის ძირი და კავისებრი მორჩი, რომელთა შორის არსებული თავისუფალი სივრცე — ცხავის ძაბრი ზევით უკავშირდება შუბლის წიაღს, ხოლო მის ქვევით მდებარე ნახევარმთვარისებრი ნაპრალი აკავშირებს ზედა ყბის წიაღს ცხვირის შუა გასავალთან. ცხავის ძვლის ლაბირინთი ორ განცალკევებულ (მარჯვენა და მარცხენა) ნაწილებად არის დაყოფილი. ცხავის ძვალი გადის გაძვალების 3 სტადიას: მუცლადყოფნის მე-16 კვირას გაძვალების წერტილი წარმოიქმნება შუა ნიჟარაში, მე-20 კვირას - ზედა ნიჟარაში, მე-9 თვეს- წყვილ დაცხრილულ ფირფიტაში. პერპენდიკულარული ფირფიტა ძვალდება 6-8 წლის ასაკში. დაბადების შემდეგ ლაბირინთში ვითარდება 2-3 ჰაეროვანი ღრუ, ხოლო ლაბირინთის სრული ჩამოყალიბება მთავრდება 12-14 წლის ასაკში.