iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მელისა ბენოისტი

მელისა მარიე ბენოისტი (; დ. 4 ოქტომბერი, 1988) — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. ცნობილია თავისი შესრულებული როლით, როგორც კარა დანვერსი /-ს სატელევიზიო სერიალ „სუპერგოგონა“-ში (2015-დღემდე).

2013 წლიდან 2014 წლამდე მონაწილეობას იღებდა -ის კომედიურ სატელევიზიო დრამა–„გუნდი“-ში, სადაც თამაშობდა მერლი როუზის როლს. გადაღებულია რამდენიმე ფილმში, მათ შორისაა: „შეპყრობილი“ (2014), „დენი კოლინზი“ (2015), „ყველაზე გრძელი გზა“ (2015), „პატრიოტის დღე“ (2016), „ლოულაიდერები“ (2016) და „მზიანი ძაღლები“ (2017). 2018 წელს კი, მინისერიალ „უეიკო“-ში, დევიდ კორეშის ცოლის, რეიჩელ ჯონსის როლი ითამაშა.

ბენოისტის პირველი ფილმი 2008 წლის ამერიკული დრამა „“-ია, ფილმში მან მონაწილეობა მომღერალთან, მარია ქერისთან ერთად მიიღო. ამის შემდეგ გამოჩნდა რამდენიმე სატელევიზიო სერიალში, მათ შორისაა: „ & : “, „ცისფერი სისხლი“ და „კარგი ცოლი“.

ადრინდელი ცხოვრება
მელისა ბენოისტი 1988 წლის 4 ოქტომბერს ჰიუსტონში, ტეხასში დაიბადა. არის ჯული და ჯიმ ბენოისტის ქალიშვილი. მელისას მშობლები მაშინ განქორწინდნენ როდესაც, მელისა ბავშვი იყო. მისი დიდი ბაბუა ფრანგი იყო. ჰყავს ორი ბიოლოგიური და, ჯესიკა-ნოველისტი და ქრისტინა-ეკოლოგიის მეცნიერი. მამამისის მეორე ქორწინებიდან კი 5 ნახევარ და-ძმა. მშობლების განქორწინების შემდეგ, იგი დედამისთან ერთად კოლორადოში ცხოვრობდა.

3 წლის ასაკში მან ბალეტის და ჯაზის გაკვეთილებზე სიარული დაიწყო. 4 წლის ასაკში მან დეიდამისის შექნილ სპექტაკლში მიიღო მონაწილეობა.

2007 წელს მან დაამთავრა „“-ს უმაღლესი სკოლა, ხოლო შემდგომ საცხოვრებლად ნიუ-იორკში გადავიდა, რათა მუსიკალური თეატრის კარიერა გაეგრძელებინა. 2011 წელს დაათავრა „მერიმაუნთის მანჰეტენის კოლეჯი“. კოლეჯში სწავლისას მონაწილეობა მიიღო რამდენიმე სპექტაკლში, მათ შორისაა: „ “ და „ “.

პირადი ცხოვრება
მელისა კოლეჯში ველოსიპედის ტარებას სწავლობდა, მას მარცხენა ფეხზე ტატუ აქვს, სადაც ველოსიპედია გამოსახული.

2015 წელს, ცნობილი გახდა ფაქტი რომ ბენოისტი და ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი ბლეიკ ჯენერი დაქორწინდნენ. თუმცა, მელისამ ერთ-ერთ ინტერვიუზე ამ საკითხთან დაკავშირებით თქვა რომ ისინი დიდი ხნის წინ დაქორწინდნენ. ზოგი წყარო ირწმუნება რომ წყვილს ქორწილი 2013 წელს ჰქონდა. 2016 წლის დეკემბერს, ბენოისტმა განქორწინება მოითხოვა, ხოლო 2017 წლის დეკემბერს მათი ურთიერთობა განქორწინებით დამთავრდა.

ბენოისტს ღრმა ბავშვობაში, 13 წლის ასაკში შფოთვითი დეპრესია ჰქონდა.

მელისამ და ამერიკელმა მსახიობმა, კრის ვუდმა დაანონსეს რომ 2019 წლის 10 თებერვალს სასიყვარულო ურთიერთობა დაიწყეს, ხოლო ამავე წლის სექტემბერს იქორწინეს. 2020 წლის 4 მარტს, წყვილმა სოციალური ქსელის მეშვეობით გაასაჯაროვეს რომ ისინი თავიანთ პირველ შვილს ელოდებიან.
თამარ გურჩიანი

თამარ გურჩიანი (დ. 27 იანვარი, 1980) — ქართველი იურისტი, სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოების გამგეობის თავმჯდომარე. ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის ასოცირებული პროფესორი.

ბიოგრაფია
თამარ გურჩიანმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალის იურიდიული ფაკულტეტი 2003 წელს; ვირჯინიის უილიამისა და მერის კოლეჯის სამაგისტრო პროგრამა. 2004–2010 წლებში მუშაობდა საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციაში ინფორმაციის თავისუფლებისა და ანტიკორუფციული პროგრამების კოორდინატორად; 2007–09 წლებში იყო ადამიანის უფლებათა ინსტრუქტორი საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს აკადემიაში; 2010–11 წლებში მიიღო სამართლის მაგისტრის ხარისხი უილიამისა და მერის კოლეჯში (ვირჯინია, აშშ); ამავე პერიოდში სტაჟირება გაიარა ორგანიზაციებში: ეროვნული უსაფრთხოების არქივი და (ვაშინგტონში, აშშ); 2011–15 წლებში სხვადასხვა ქვეყანაში მუშაობდა კონსულტანტად შემდეგ სფეროებში: ადამიანის უფლებები, არჩევნების მონიტორინგი და სამოქალაქო ორგანიზაციების შესაძლებლობათა განვითარება; არის „რადიო თავისუფლების“ ქართული ბიუროს ბლოგერი და რეგულარულად წერს ადამიანის უფლებების შესახებ; აღმოსავლეთ-დასავლეთის მართვის ინსტიტუტის „სამოქალაქო საზოგადოების განვითარებისა და მოქალაქეების ჩართულობის პროექტის“ ორგანიზაციული განვითარების მენეჯერი; ის არის არასამთავრობო ორგანიზაციების გამგეობის წევრი: სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოება, საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია „ორბელიანი“. სამეცნიერი ინტერესის სფეროები: ადამიანის უფლებათა სამართალი, ანტიდისკრიმინაციული სამართალი; ადმინისტრაციული სამართალი, შესავალი სამართალმცოდნეობაში. სამართლის სკოლის ასოცირებული პროფესორი საჯარო სამართლის მიმართულებით, ადამიანის უფლებათა მიმართულების ხელმძღვანელი.
მარიკა დარჩია

მარიკა დარჩია (დ. 23 ივნისი, 1953) — ქართველი ჟურნალისტი, პიარტექნოლოგი და პოლიტიკოსი. თბილისის მოწვევის საკრებულოს წევრი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ქალაქ თბილისში. დაამთავრა თსუ-ს ბიოლოგიის ფაკულტეტი. ასევე საზოგადოებასთან ურთიერთობის კურსები გაიარა ლონდონის ინსტიტუტში და რუსეთის საზოგადოებასთან ურთიერთობის ასოციაციაში

საზოგადოებაში ცნობილია, როგორც „მედია პალიტრის“ კრეატიული დირექტორი და პირველი ორგანიზაციის დამფუძნებელი. 1993 წელს, მარიკა დარჩიამ ბრიტანეთში მაღალკვალიფიციური კურსების გავლით საზოგადოებასთან ურთიერთობის საფუძვლები შეისწავლა და საქართველოში დაბრუნების შემდეგ, თანდათან ეს ახალი დარგი განავითარა სამშობლოში. სწორედ მისი თქმით, თავდაპირველად, ამ სფეროს სკეპტიკურად უყურებდნენ და ვერ აღიქვამდნენ მის მნიშვნელობას, მაგრამ დროთა განმავლობაში თანდათანობით გამოიკვეთა თუ რა დიდი როლი აქვს ზოგადად პიარს ნებისმიერ საქმესა თუ ურთიერთობაში.

1995 წელს მან „თბილისის ცენტრი“ ჩამოაყალიბა და ასე შეუწყო ხელი „პიარის პიარს“. 2007 წელს, იგი „მედია პალიტრის“ კრეატიული დირექტორი გახდა. სწორედ, მისი იდეით განხორციელდა რამდენიმე მნიშვნელოვანი პროექტი. მაგალითად: „50 წიგნი, რომელიც უნდა წაიკითხო სანამ ცოცხალი ხარ“ და „მაკლიტერატურა“.

ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

უყვარს ლიტერატურა და თითოეული პერსონაჟის გაცოცხლება. წიგნის კითხვა და მხატვრული ლიტერატურა.

2013 წელს, მან ჟურნალისტის როლიც მოირგო და დააფუძნა საავტორო გადაცემა „სტუმრად მარიკა დარჩიასთან ერთად“. იგი, ამ ახალი პროექტით ცდილობდა მსმენელისთვის სხვადასხვა ცნობილი ადამიანები განსხვავებული კუთხით, განსხვავებული ამპლუით გაეცნო.

1998 წელს ის თბილისის საკრებულოს წევრი და საზოგადოებასთან ურთიერთობისა და საგარეო საქმეთა კომისიის თავმჯდომარე იყო.

2004-2007 წლებში კი შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრის საზოგადოებასთან ურთიერთობის ჯგუფის ხელმძღვანელი.

2013 წელს თბილისის მერიის კულტურულ ღონისძიებათა ცენტრის საგამომცემლო კომისიის წევრი გახდა, დაახლოებით ორ წელში კი საქართველოს ეროვნული მუზეუმის მეგობრების საზოგადოებასთან ურთიერთობის კონსულტანტი.

პოლიტიკის გარდა მარიკა დარჩია პარალელურად ეწევა აკადემიურ საქმიანობასაც და ასწავლის, გრიგოლ რობაქიძის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა და „ჯიპაში“. არის „ მცირე ბიბლიოთეკის დამფუძნებელი“ და პირველი წიგნის „საზოგადოებასთან ურთიერთობა სამთავრობო სტრუქტურებში“-ს ავტორი.

2014 წელს, ის „ოქროს ფრთის“ გამარჯვებული გახდა და მას მიენიჭა ჯილდო, როგორც ქართულ ჟურნალისტიკაში ყველაზე ინტელექტუალ ადამიანს.

2017-2021 წლებში იყო ქალაქ თბილისის მე-6 მოწვევის საკრებულოს წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: "ქართული ოცნება - დემოკრატიული საქართველო". საკრებულოს წევრობისას დარჩია იყო საკრებულოს თავმჯდომარის მოადგილე.
ელიზაბეტ კიუბლერ-როსი

ელიზაბეტ კიუბლერ-როსი (; დ. 8 ივლისი, 1926, ციურიხი, შვეიცარია, — გ. 24 აგვისტო, 2004, სკოტსდეილი, არიზონა, ამერიკის შეერთებული შტატები) — შვეიცარიული წარმოშობის ამერიკელი ფსიქიატრი, ადამიანის სიკვდილისა და კვდომის პროცესის პიონერი მკვლევარი. მისმა კვლევებმა მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ტერმინალურ მდგომარეობაში მყოფი პაციენტების მართვის პრინციპებზე, ასევე შეცვალა მიდგომა ტკივილის კონტროლის და ზოგადად სიკვდილთან დაკავშირებული საკითხების მიმართ. ცნობილია სიკვდილზე ადამიანის ფსიქოლოგიური რეაგირების კიუბლერ-როსის მიერ შემუშავებული მოდელი.

ბიოგრაფია
ელიზაბეტ კიუბლერი 1926 წელს დაიბადა ციურიხში. ის სამი იდენტური ტყუპიდან ერთ-ერთი იყო და მის გადარჩენას სათუოდაც კი თვლიდნენ. მამას ქალიშვილის საკუთარი ბიზნესის მართვაში ჩართვა სურდა, მაგრამ ელიზაბეტს ექიმობა ჰქონდა გადაწყვეტილი. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ მოხალისედ მუშაობდა პოლონეთში, სადაც ომისგან დაზარალებულებს ეხმარებოდა. 1957 წელს დაამთავრა ციურიხის უნივერსიტეტი. მომდევნო წელს ცოლად გაჰყვა ამერიკელ მედიკოს სტუდენტ ემანუელ როსს და მასთან ერთად ამერიკის შეერთებულ შტატებში გადასახლდა. 1963 წელს დაასრულა კოლორადოს უნივერსიტეტის სამედიცინო სკოლის რეზიდენტურის პროგრამა ფსიქიატრიაში, 1965 წელს კი სამუშაოდ ჩიკაგოში გადავიდა. კიუბლერ-როსი თვლიდა, რომ იმდროინდელი სამედიცინო საზოგადოება ვერ უზრუნველყოფდა იმ დახმარებას, რაც ტერმინალურად დაავადებულ პაციენტებს სჭირდებოდათ იმისთვის, რომ მიეღოთ მოახლოებული სიკვდილის რეალობა და გამკლავებოდნენ მასთან დაკავშირებულ განცდებს. კოლორადოს უნივერსიტეტში მუშაობის დროს პირველი ნაბიჯები გადადგა ამ საკითხებზე მუშაობის მხრივ თავის სტუდენტებთან, ჩიკაგოში კი რეგულარულად აწყობდა სემინარებს, სადაც ესაუბრებოდნენ სასიკვდილოდ დაავადებულ პაციენტებს და აძლევდნენ მათ საკუთარი ემოციების გამოხატვის საშუალებას. ამ გამოცდილებაზე დაყრდნობით კიუბლერ-როსმა ჩამოაყალიბა სიკვდილზე ფსიქოლოგიური რეაგირების მოდელი, რომელიც ეტაპობრივად ცვალებადი 5 სტადიისგან შედგება: უარყოფა, ბრაზი, შევაჭრება, დეპრესია და მიღება (შეგუება). ეს მოდელი მან აღწერა წიგნში „სიკვდილისა და კვდომის შესახებ“ (ინგლ. , 1969), რომელიც საერთაშორისო ბესტსელერი გახდა.
ნიკოლეტ შერიდანი

ნიკოლეტ შერიდანი (ინგლ. ; დ. 21 ნოემბერი, 1963, უორთინგი, გაერთიანებული სამეფო) — ინგლისელი მსახიობი. სახელი გაითქვა სერიალში „სასოწარკვეთილი დიასახლისები“ შესრულებული იდი ბრიტის როლით. ამ როლისათვის იგი ნომინირებული იყო ოქროს გლობუსის ჯილდოზე.

ბავშვობა
ნიკოლეტ შერიდანი დაიბადა 1963 წლის 21 ნოემბერს უორთინგში, სამხრეთ ინგლისში, გაერთიანებულ სამეფოში. დედამისი, ასევე მსახიობი სალი ადამსი 16 წლის იყო, როდესაც ის გააჩინა. როდესაც ნიკოლეტი 10 წლის იყო მამამისმა ოჯახი მიატოვა, რის შემდეგაც მამა-შვილს ერთმანეთი აღარ უნახავს.

1969 წელს დედამისი ჯეიმზ ბონდის ფილმ „მისი აღმატებულების საიდუმლო სამსახურში“ გადაიღეს, სადაც გაიცნო მსახიობი ტელი სავალასი, რომელიც შემდეგში ნიკოლეტის მამინაცვალი გახდა.

კარიერა
შერიდანმა თავიდან თავისი კარიერა სამოდელო სფეროში დაიწყო. იგი გამოჩნდა ისეთი პრესტიჟული ჟურნალების გვერდებზე, როგორებიცაა: და . მისი სამსახიობო დებიუტი 1984 წელს შედგა სერიალში „ქაღალდის თოჯინები“, სადაც იგი ერთ-ერთ მთავარ, ტერინ ბლეიკის როლს ასრულებდა. 1989 წელს ფილმში „ბინძური ტენისი“ შეასრულა თავისი თავის როლი.

1986-1993 წლებში სერიალ „კვანძების გაშვებაში“ ასრულებდა მთავარ, პეიჯ მეთესონის როლს. 1991 წელს სერიალში „სამოთხე“ შეასრულა ლილის როლი. ამას მოჰყვა 1992 წელს სერიალ „ვიღაცის ქალიშვილში“ შესრულებული სარას როლი.

ამის შემდეგ იგი მრავალ სერიალში გადაიღეს ეპიზოდურ როლებში. აღსანიშნავია, რომ გარდა მსახიობობისა, იგი გამხმოვანებელიცაა. 2001 წელს გაახმოვანა ანიმაციური სერიალი „ტარზანის ლეგენდა“.

2004 წელს ნიკოლეტ შერიდანი სერიალ „სასოწარკვეთილ დიასახლისებში“ დაამტკიცეს იდი ბრიტის როლზე, რომელმაც მას განსაკუთრებული პოპულარობა და აღიარება მოუტანა. აღსანიშნავია, რომ თავიდან განიხილებოდა მისი ბრი ვან დე კამპის როლზე დამტკიცება, თუმცა ის როლი შემდგომში მარშა კროსს მისცეს. ამის შემდეგ მას ურთიერთობა ჰქონდა სკოტ ბაიოსთან, ჯიმი ვან პატენსა და როჯერ უილსონთან. 1991 წლის 7 სექტემბერს იგი მსახიობ ჰარი ჰამლინზე დაქორწინდა, რომელსაც მალევე, 1992 წელს გაეყარა.

2004-2005 წლებში მას ურთიერთობა ჰქონდა შვედ პერსონალურ ტრენერ ნიკლას სოდერბლომთან, მის შემდეგ კი თავის ყოფილ შეყვარებულს, მაიკლ ბოლტონს დაუბრუნდა.

შერიდანი და ბოლტონი 2006 წელს დაინიშნენ. წყვილი 2008 წელს დაშორდა, მას შემდეგ, რაც ნიკოლეტმა კომპანია -თვის შიშველმა იპოზიორა.

2015 წლის დეკემბერში ნიკოლეტ შერიდანი აარონ ფიპერსზე დაქორწინდა, რომელსაც 2016 წლის 19 ივნისს გაშორდა, 2018 წლის აგვისტოში კი საბოლოოდ დასრულდა მათი განქორწინება.
რამაზ ზოიძე

რამაზ ზოიძე (დ. 13 თებერვალი, 1996, ბათუმი) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), საქართველოს ჩემპიონი (2019, -72 კგ), 23 წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2017, -71 კგ), ახალგაზრდებს შორის მსოფლიოს ორგზის (2015, 2016; -66 კგ) და ევროპის ჩემპიონი (2016, -66 კგ).

ძირითადი შედეგები
შალვა ზურაბაშვილი

შალვა ზურაბაშვილი — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი) , ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონი (მარჯვენა 2015, -60 კგ) და სამგზის ვერცხლის პრიზიორი (მარცხენა 2015, -60 კგ, მარჯვენა , მარცხენა 2016, -65 კგ), ჭაბუკებს შორის ევროპის ორგზის ჩემპიონი (მარჯვენა, მარცხენა 2016, -65 კგ). ახალგაზრდებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის ორგზის ვერცხლის პრიზიორი (მარჯვენა, მარცხენა 2017, -65 კგ) და ასევე ევროპის ჩემპიონი (მარცხენა 2018, -65 კგ), ვერცხლისა (მარცხენა 2017, -65 კგ) და ბრინჯაოს პრიზიორი (მარჯვენა 2018, -65 კგ).

ძირითადი შედეგები
კრის ვუდი (მსახიობი)

ქრისტოფერ ჩარლზ ვუდი (; დ. 14 აპრილი, 1988) — ამერიკელი მსახიობი. იგი ცნობილია თავისი შესრულებული როლით, როგორც კეი პარკერი, -ს სატელევიზიო სერიალიას, ვამპირის დღიურების მეექვსე სეზონში. შემდგომ გადაიღეს კომედიურ, დრამატულ სატელევიზიო სერიალში, „კერის დღიურები“-ში, როგორც მწერალი-ადამ უივერი. 2016 წელს იღებდნენ -ს სატელევიზიო სერიალში, „კარანტინი“-ში, სადაც იგი თამაშობდა მთავარ, ატლანტის პოლიციის ოფიცერის ჯეიკ რილის როლს. 2016 წლიდან 2018 წლამდე, --ის როლს თამაშობდა სატელევიზიო სერიალ „სუპერგოგონა“-ში.

ადრინდელი ცხოვრება
კრის ვუდი დაიბადა 1988 წლის 14 აპრილს, ოჰაიოში, აშშ-ში. მან ჩრდილოეთ კაროლინაში, 2010 წელს დაამთავარა ილონის უნივერსიტეტი. იგი კოლეჯის პერიოდიდან მეგობრობს ამერიკელ მსახიობთან და მომღერალთან, გრანთ გასტინთან.

პირადი ცხოვრება
კრის ვუდმა და სერიალის „სუპერგოგონა“-ს მთავარმა მსახიობმა, მელისა ბენოისტმა სასიყვარულო ურთიერთობა 2017 წელს დაიწყეს. ხოლო, 2019 წლის სექტემბერს იქორწინეს. 2020 წლის 4 მარტს, წყვილმა სოციალური ქსელის-ინსტაგრამის მეშვეობით დაანონსეს რომ ისინი თავიანთ პირველ შვილს ელოდებიან.
გრანტ გასტინი

ტომას გრანტ გასტინი (; დ. 14 იანვარი, 1990) — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. ცნობილია თავისი შესრულებული როლებით, როგორც ბარი ელენი -ს სატელევიზიო სერიალ ფლეში-ში. იგი ასევე გადაღებულია -ის სერიალში, „გუნდი“-ში, სადაც მან ითამაშა სებასტიან სმაიტის როლი.

ადრინდელი ცხოვრება
ტომას გრანტ გასტინი დაიბადა 1990 წელის 14 იანვარს, ვირჯინიაში, აშშ-ში. არის პედიატრის თინა ჰენის და კოლეჯის პროფესორის, ტომას გასტინის შვილი. 2008 წელს დაამთავრა „“-ის უმაღლესი სკოლა, ხოლო 2 წლის განმავლობაში ჩრდილოეთ კაროლინაში, თეატრალურ პროგრამას ილონის უნივერსიტეტში სწავლობდა. უნივერსიტეტში სწავლიდან-დღემდე მეგობრობს ამერიკელ მსახიობთან, კრის ვუდთან.

პირადი ცხოვრება
2016 წლის იანვარს გასტინმა სასიყვარულო ურთიერთობა ანდრეა „ლა“ თომასთან დაიწყო, ხოლო 2018 წლის 15 დეკემბერს დაქორწინდნენ.
ვირჯინია აპგარი

ვირჯინია აპგარი (; დ. 7 ივნისი, 1909, ვესტფილდი, ნიუ-ჯერსი, აშშ, — გ. 7 აგვისტო, 1974, მანჰეტენი, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი ანესთეზიოლოგი, სამეანო ანესთეზიოლოგიისა და ნეონატოლოგიის ერთ-ერთი პიონერი. შექმნა ახალშობილის სასიცოცხლო ფუნქციების შეფასების სწრაფი მეთოდი, რომელიც ცნობილია აპგარის სკალის სახელით და ამჟამად საყოველთაოდაა მიღებული.

ბიოგრაფია
ვირჯინია აპგარი დაიბადა და გაიზარდა ნიუ-ჯერსის შტატში. მამა, ჩარლზ ემორი აპგარი იყო საქმიანი წარმოების მმართველი და რადიოს ენთუზიასტი, რომელმაც პირველი მსოფლიო ომის დროს შექმნა რადიოტალღების რეგისტრაციის მეთოდი და ხელი შეუწყო გერმანული ჯაშუშური რგოლის გამოვლენას ამერიკაში. დაამთავრა მაუნთ-ჰოლიოკის კოლეჯი 1929 წელს და კოლუმბიის უნივერსიტეტის ექიმთა და ქირურგთა კოლეჯი 1933 წელს. ნიუ-იორკის პრესბიტერიანული ჰოსპიტლის ინტერნატურის შემდეგ სპეციალიზდებოდა ანესთეზიოლოგიაში, რომელიც იმ დროს მედიცინის შედარებით ახალი დარგი იყო. სარეზიდენტო პროგრამა გაიარა ვისკონსინის უნივერსიტეტისა და ნიუ-იორკის ბელვიუს ჰოსპიტლის ბაზაზე (1935-1937). 1937 წელს გახდა ამერიკაში პირველი სერტიფიცირებული ქალი ანესთეზიოლოგი. 1949-1959 წლებში იყო ექიმთა და ქირურგთა კოლეჯის პირველი პროფესორი ანესთეზიოლოგიაში, ასევე პირველი ქალი, რომელმაც იმავე კოლეჯში სრული პროფესორის სტატუსი მოიპოვა. ამასთანავე, 1938 წელს გახდა კოლუმბია-პრესბიტერიანული სამედიცინო ცენტრის ანესთეზიოლოგიის დეპარტამენტის დირექტორი. განსაკუთრებით დაინტერესებული იყო სამეანო ჩარევების ანესთეზიოლოგიური მხარდაჭერისა და ახალშობილთა ჯანმრთელობის საკითხებით. 1952 წელს ჩამოაყალიბა აპგარის სკალის სახელით ცნობილი სისტემა, რომელიც ეფუძნება ახალშობილთა სასიცოცხლო ფუნქციების მარტივ და სწრაფ 5-პუნქტიან შეფასებას დაბადებიდან პირველ და მეხუთე წუთზე. აპგარის სკალა მალევე ფართოდ გავრცელდა ამერიკაში და ასევე ახალშობილთა შეფასების სტანდარტად დამკვიდრდა მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. კოლუმბიაში მუშაობის პერიოდში მონაწილეობა მიიღო 17 ათასზე მეტი მშობიარობის მართვაში.

1959 წელს აპგარი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პროფესორის პოზიციაზე გადავიდა ჯონს ჰოპკინზის უნივერსიტეტში. იქ ის 1967 წლამდე ხელმძღვანელობდა ახალშობილთა პარალიზის ეროვნული ფონდის, -ის თანდაყოლილი მალფორმაციების განყოფილებას. ამ დაწესებულებამ კრიტიკული როლი ითამაში პოლიომიელიტის პრევენციის საკითხის გადაწყვეტაში. 1967-1972 წლებში აპგარი იყო ეროვნული ფონდის ფუნდამენტური კვლევების ხელმძღვანელი და, მოგვიანებით, 1973-1974 წლებში სამედიცინო საქმეთა უფროსი ვიცე-პრეზიდენტი. გარდა სამეცნიერო სტატიებისა, აპგარმა ჟურნალისტ ჯოან ბეკთან ერთად გამოაქვეყნდა წიგნი „კარგადაა თუ არა ჩემი ჩვილი?“ ( ? , 1972), რომელშიც ახსნილია სხვადასხვა თანდაყოლილი დეფექტის მიზეზები და მკურნალობა, ასევე მოცემულია ჩვილთა ჯანმრთელობისთვის გასათვალისწინებელი რეკომენდაციები ქალებისთვის.
ელინორ ვაილი

ელინორ მორტონ ვაილი (დ. 7 სექტემბერი, 1885 — გ. 16 დეკემბერი, 1928) — ამერიკელი პოეტი და ნოველისტი, ჯულია ელსვორთის ჯილდოს მფლობელი. პოპულარული იყო 1920-იან და 1930-იან წლებში. იგი ცნობილი იყო როგორც მელოდიური, მგრძნობიარე პოეზიით, ისე ეთიკური სილამაზით.

ბიოგრაფია
ოჯახი და ბავშვობა
ელინორ ვაილი ჰოიტი დაიბადა 1885 წლის 7 სექტემბერს სომერვილში, ნიუ-ჯერსიში, საზოგადოებაში ცნობილ ოჯახში. მისი ბაბუა, ჰენრი ჰოიტი, პენსილვანიის შტატის გუბერნატორი იყო. მისი დეიდა იყო ელენე ჰოიტი, პოეტი. მისი მშობლები იყვნენ ჰენრი მარტინ ჰოიტი უმცროსი, რომელიც იყო შეერთებული შტატების გენერალური ადვოკატი 1903-დან 1909 წლამდე; და ენ მორტონ მაკმაიკლი (დაიბადა 1861 წლის 31 ივლისს). ელინორს ოთხი და-ძმა ჰყავდა: ჰენრი, კონსტანცია, მორტონი და ნენსი (რომანტიკოსი, რომელმაც 1935 წელს დაწერა „ელინორ ვაილი: უცნობი ქალის პორტრეტი“) ელინორ ვაილი ბავშვობიდანვე გატაცებული იყო წიგნების კითხვით.

ქორწინებები და სკანდალი
ელინორ ვაილი ცნობილია თავისი რომანებისა და ქორწინებების რაოდენობით და მათთან დაკავშირებული სკანდალებით. ადრინდელი რომანიდან მალევე, 20 წლის ასაკში, გაიცნო თავისი პირველი ქმარი, ჰარვარდის კურსდამთავრებული ფილიპ სიმონს ჰიჩბორნი მან მიატოვა ქმარი და ვაჟი და ჰორაციო ვაილისთან დაიწყო ურთიერთობა.

ამ აქტის შემდეგ ელინორს დევნიდნენ პრესაში, ხოლო ოჯახის წევრებმა და მეგობრებმა გარიყეს, სწორედ ამიტომ წყვილი საცხოვრებლად ინგლისში გადავიდა. , სადაც ისინი ცხოვრობდნენ შეცვლილი გვარით (სავარაუდოდ ვარინგი), ამ მოვლენამ ვაშინგტონში სკანდალი გამოიწვია და სოციალური წრეები ელინორზე ბევრს წერდნენ. მალევე ვაილიმ დატოვა მეორე ქმარი და 1921 წელს გადავიდა ნიუ–იორკში”.

1921 წელს გამოიცა ვაილის პირველი კომერციული წიგნი პოეზიაში — „ქარისსაჭერი ბადე“, საკმაოდ წარმატებული წიგნი, რომელზეც მრავალი კრიტიკოსი დღემდე მიიჩნევს, რომ შეიცავს მის საუკეთესო ლექსებს. ედნა მილეიმ და ლუის უნტერმაიერმა შეაქეს მისი ეს ნაწარმოები. პოეზიის საზოგადოებამ მას ჯულია ელსვორტ ფორდის პრემია მიანიჭა.

1923 წელს მან გამოაქვეყნა (შავი აბჯარი), რომელიც კიდევ ერთი ცნობილი ნამუშევარი გახდა. -ში წერდნენ:

ელინორ ვილის ლიტერატურული შემოქმედებაა საკმაოდ მდიდარი და შთამბეჭდავია, იმის გათვალისწინებით, რომ მისი მწერლის კარიერა სულ რაღაც რვა წელი გაგრძელდა. ამ ხანმოკლე პერიოდში მან დაწერა პოემების ოთხი ტომი, ოთხი ნოველა და დამატებითი ტომის შესაქმნელად საკმარისის ტატიები ჟურნალ-გაზეთებში.

გარდაცვალება
უილი მთელი თავისი ზრდასრული ცხოვრების განმავლობაში არტერიული წნევის პრობლემებით იტანჯებოდა. იგი მიდრეკილი იყო აუტანელი შაკიკისკენ და 52 წლის ასაკში, ბენეტის ნიუ–იორკის ბინაში ინსულტის შედეგად გარდაიცვალა. ამ დროს ორივე ემზადებოდა ნაწარმოების — „ანგელოზებისა და მიწიერი ქმნილების გამოსაცემად“.
ლუიზ ბოგანი

ლუიზ ბოგანი (დ. 11 აგვისტო, 1897 — გ. 4 თებერვალი, 1970) — ამერიკელი პოეტი და კრიტიკოსი. 1945 წელს ამერიკის კონგრესის ბიბლიოთეკაში დაინიშნა მეოთხე პოეტის ლაურეატად და გახდა პირველი ქალი, რომელმაც ეს ტიტული მიიღო. მთელი ცხოვრების განმავლობაში წერდა პოემებს, მხატვრულ ლიტერატურას და კრიტიკას და რეგულარულად განიხილვდა „ “-ში გამოქვეყნებულ ლექსებს.

ლიტერატურული ბიოგრაფიის ლექსიკონში, ბრეტ მილერმა მას უწოდა „ერთ-ერთი საუკეთესო ლირიკული პოეტი ამერიკის ისტორიაში. მისი თქმით:

ადრეული ცხოვრება
ლუიზ ბოგანი დაიბადა 1897 წლის 11 აგვისტოს, ლივერმორ ფოლსში, მეინში, ქალი ქველმოქმედის დახმარებით, ბოგანი ხუთი წლის განმავლობაში სწავლობდა გოგონათა ლათინურ სკოლაში, სადაც იგი პირველად გაეცნო პოეზიას ჟურნალიდან — „პოეზია: რითმების ჟურნალი“ და დაიწყო ლექსების წერა. საბოლოოდ მისმა განათლებამ საშუალება მისცა ბოსტონის უნივერსიტეტში ჩარიცხულიყო, თუმცა 1916 წელს, პირველი კურსის დამთავრების შემდეგ, მან უნივერსიტეტი დატოვა.

ბოგანი ნიუ–იორკში გადავიდა სამუშაოდ პოეტის კარიერის გასაგრძელებლად, ხოლო მისი ერთადერთი ქალიშვილი, მეიდი ბოგანის მშობლებს დაუტოვა გასაზრდელად. 1920 წელს იგი წავიდა ამერიკიდან და რამდენიმე წელი გაატარა ვენაში, სადაც ლექსებით გამოიკვლია მისი მარტოობა და ახალი პიროვნება. შემდეგ დაბრუნდა
ნიუ-იორკში და გამოაქვეყნა პოემების პირველი კრებული წიგნის სახით — „სიკვდილის სხეული: ლექსები“. შემდეგ გამოსცა მეორე წიგნი — „ბნელი ზაფხული: ლექსები“. მალევე დაიქირავა -მა რედაქტორად. სწორედ ამ დროს გაიცნო ბოგანმა ისეთი გავლენიანი მწერლები როგორიც იყვნენ: უილიამ კარლოს უილიამსი, ედმუნდ ვილსონი, მარიან მური, ჯონ რიდი, ლოლა რიჯი და მალკოლმ კოული.

კარიერა
ბოგანი არის პოემების ექვსი კრებულის ავტორი, მათ შორის „სხეული ამ სიკვდილისა“ (1923), „შეგროვებული ლექსები: 1923–1953“ (1954) და „ცისფერი დელტა: ლექსები, 1923–1968“ (1968). ასევე არის პროზაული წიგნებისა და თარგმანების ავტორიც. ბოგანის ჯილდოებში შედის ორი სტიპენდია გუგგენჰეიმის ფონდიდან, ბოლინგენის ჯილდო იალეს უნივერსიტეტიდან, ფულადი ჯილდოები ამერიკელი პოეტების აკადემიიდან და ხელოვნების ეროვნული ფონდიდან. 1945 წელს დაინიშნა კონგრესის ბიბლიოთეკის კონსულტანტად პოეზიის დარგში.

ლუიზ ბოგანს 1930-იან და 1940-იან წლებში განვითარებაში ხელს უშლიდა არამარტო ის ფაქტი, რომ ქალი იყო, არამედ ისიც, რომ წარმოშობით იყო დაბალი კლასის ირლანდიური ოჯახიდან და სრულყოფილი განათლება ვერ მიიღო. კარიერის საწყის ეტაპზე უარსაც კი ამბობდა ქალი პოეტების შეფასებამდე, რადგან ამბობდა:

ბოგანმა ლექსების პირველი ტომი — „ამ სიკვდილის სხული“, 1923 წელს გამოაქვეყნა. მისი მეორე ტომი, „ბნელი ზაფხული“, გამოჩნდა ექვსი წლის შემდეგ, 1929 წელს. მან თარგმნა აგრეთვე ერნსტ ჯანგერის, გოეთეს და ჟიულ რენარდის ნამუშევრები. მოგვიანებით, ბოგანის ცხოვრებაში, გამოქვეყნდა მისი შეგროვებული ნამუშევრების კრებული, „ცისფერი დელტები: ლექსები 1923-1968“, რომელიც მოიცავდა ისეთ პოემებს, როგორიცაა „ოცნება“ და „ქალები“.

გარდაცვალება
ლუიზ ბოგანი გარდაიცვალა 1970 წლის 4 თებერვალს, 72 წლის ასაკში, ნიუ-იორკში.

არაერთი ავტობიოგრაფიული ნაშრომი დაიბეჭდა მისი გარდაცვალების შემდეგ წიგნში „მოგზაურობა ჩემი ოთახის გარშემო“ (1980). ელიზაბეტ ფრანკის ბიოგრაფია ლუიზ ბოგანის შესახებ — „ლუიზ ბოგანი: პორტრეტი“.

ლუიზ ბოგანს გარდაცვალების შემდეგ, 1986 წელს, მიენიჭა პულიცერის პრემია. რუთ ანდერსონმა მის საპატოვსაცემოდ ჩაწერა ლექსი „ჩემი გამოსვლა შემო ცხოვრებიდან“.
ტედროს ადანომ გებრეისუსი

ტედროს ადანომ გებრეისუსი (; დ. 3 მარტი 1965, ასმერა, ეთიოპია) — ეთიოპიელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ეთიოპიის საგარეო საქმეთა მინისტრი 2012-2016 წლებში, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის დირექტორი 2017 წლის 1 ივლისიდან.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1965 წლის 3 მარტს ასმერაში (ამჟამად ერიტრეა), ინჟინრის ოჯახში.

1986 წელს ბაკალავრის ხარისხით დაასრულა ასმერის უნივერსიტეტი ბიოლოგიის სპეციალობით და ლაბორანტად დაიწყო მუშაობა ეთიოპიის ჯანდაცვის სამინისტროში. 1991 წელს, მენგისთუ ჰაილე მარიამის სამხედრო რეჟიმის დამხობის შემდეგ საშუალება მიეცა სწავლა გაეგრძელებინა საზღვარგარეთ. 1992 წელს დაასრულა ლონდონის უნივერსიტეტის მაგისტრატურა ინფექციური დაავადებების იმუნოლოგის სპეციალობით. 2000 წელს ნოტინგემის უნივერსიტეტში მიიღო დოქტორის ხარისხი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სფეროში. მისი სადისერტაციო ნაშრომი ეძღვნებოდა ეთიოპიის ტიგრაის რეგიონშ მალარიასთან ბრძოლის პრობლემებს. დამატებითი საგანმანათლებლო კურსები გაიარა დანიასა და შვედეთში.

2001-2003 წლებშ იყო ტიგრაის რეგიონის ჯანმრთელობის დაცვის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. 2003 წელს დაინიშნა ეთიოპიის ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილედ. 2005-2012 წლებში ეთიოპიის ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრია. ამ თანამდებობაზე მუშაობისას მან გაატარა ქვეყნის ჯანდაცვის სისტემის რეფორმა, რათა გაეზარდა სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობა. ამ პერიოდში შეიქმნა 3 500 ჯანდაცვის ცენტრი და 16 000 სამედიცინო პუნქტი. 7-ჯერ გაიზარდა ჯანდაცვის მუშაკთა რაოდენობა.

2012-2016 წლებში ეთიოპიის საგარეო საქმეთა მინისტრია. 2013 წელს აფრიკის კავშირის აღმასრულებელი საბჭოს ხელმძღვანელია.

2016-2017 წლებში ეთიოპიის პრემიერ-მინისტრის სპეციალური მრჩეველია. 2017 წელს კი ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის გენერალურ დირექტორად დანიშნეს. ამ თანამდებობაზე მუშაობის დროს მისი ხუთი ძირითადი პრიორიტეტია ჯანმრთელობის საყოველთაო მიღწევების გაშუქება; ჯანმრთელობის გადაუდებელი შემთხვევები; ქალთა, ბავშვთა და მოზარდთა ჯანმრთელობა; კლიმატის ცვლილებისა და გარემოს გავლენა ადამიანის ჯანმრთელობაზე; და ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის რეფორმირება.