iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ტილზიტის ზავი

ტილზიტის ზავი — საფრანგეთსა და რუსეთს, საფრანგეთსა და პრუსიას შორის დადებული ხელშეკრულებები, რომელზეც ხელი მოაწერეს ტილზიტში 1807 წლის 25 ივნისს. 1806-1807 წწ. რუსეთ-პრუსია-საფრანგეთის ომის დროს. ამ ზავით პრუსიამ დაკარგა ტერიტორიები და მოსახლეობის დაახლოებით ნახევარი. ელბის მარცხენა ნაპირის მიწები გადაეცა ახლადშექმნილ ვესტფალის სამეფოს, კოტბუსის ოლქი - საქსონიას, ბელოსტოკის ოლქი - რუსეთს, ხოლო დანცინგი (გდანსკი) თავისუფალ ქალაქად გამოაცხადა. პოლონეთის მიწები რომლებიც დანაწილების შედეგად პრუსიას ჰქონდა შეერთებული, შედგა ვარშავის საჰერცოგო.

საიდუმლო ტრაქტათით მხარეები შეთახმდნენ რომ იბრძოლებდნენ ნებისმიერი ქვეყნის წინააღმდეგ თუ ინგლისი უარყოფდა რუსეთის შუადგომლობას საფრანგეთთან ზავის დადების თაობაზე, არ დაუშვბდა ზღვებზე თავისუფლებას და საფრანგეთს არ დაუბრუნებდა 1805 წლის შემდეგ დაპყრობილ კოლონიებს. რუსეთს კავშირი უნდა გაეწყვიტა ინგლისთან და მიმხრობოდა კონტინენტურ ბლოკადას. თუ ოსმალეთი უარყოფდა საფრანგეთის შუამდგომლობას, ნაპოლეონი პირობას დებდა დაეწყო მასთან ომი. რუსეთ-საფრანგეთის ზავით პრუსიას, ტერიტორიული დათმობების გარდა, არმია უნდა შეემცირებინა 40 000 კაცამდე, საფრანგეთისთვის გადაეხადა კონტრიბუცია 100 მლნ. ფრანკის ოდენობით და შეერთებოდა კონტინენტურ ბლოკადას. ტილზიტის ზავი გერმანიის ეროვნული ღირსების დამცირება იყო, ამიტომ მას მოჰყვა ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ზრდა. რუსეთში ტილზიტის ზავს განიხილავდნენ, როგორც არათანასწორუფლებიან ხელშეკრულებას, რომელიც ქვეყნის ღირსებას ამცირებდა. ტილზიტის ზავმა ვერ გადაჭრა საფრანგეთსა და რუსეთს შორის უთანხმოება.
პრესბურგის საზავო ხელშეკრულება (1805)

პრესბურგის საზავო ხელშეკრულება — საზავო ხელშეკრულება საფრანგეთსა და ავსტრიას შორის. დაიდო 1805 წლის 26 დეკემბერს პრესბურგში, აუსტერლიცის ბრძოლაში ავსტრიის სამხედრო განადგურების შემდეგ. პრესბურგის საზავო ხელშეკრულების მიხედვით, ავსტრია ცნობდა საფრანგეთის მიერ დაპყრობილ ყველა ტერიტორიას იტალიაში, დასავლეთსა და სამხრეთ გერმანიაში. უთმობდა ნაპოლეონს ვენეციის ოლქს, ისტრიასა და დალმაციას. აძლევდა ნაპოლეონს ახალ მოკავშირეებს ბავარიას, ვიურტემბერგსა და ბადენს. უხდიდა საფრანგეთს 40 მლნ. ფლორინ კონტრიბუციას. კომპენსაციის სახით ავსტრია იღებდა უმნიშვნელო ტერიტორიას ზალცბურგს, ბერხტესგადენის სამთავროს და ვიურცბურგს.
დორდრეხტი

დორდრეხტი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ნიდერლანდებში, სამხრეთ ჰოლანდიის პროვინციაში. 118 601 მცხოვრებით (2009), წარმოადგენს პროვინციის სიდიდით მეოთხე ქალაქს. დორდრეხტი დრეჩსტედენის უმსხვილესი და უმნიშვნელოვანესი ქალაქია, რომელიც ასევე მიეკუთვნება რანდსტადს — ნიდერლანდების მთავარ კონურბაციას. ამავე დროს, დორდრეხტი ჰოლანდიის რეგიონის უძველესი ქალაქია მდიდარი ისტორიითა და კულტურით.

ისტორია
დორდრეხტი მდინარე თურის ნაპირებზე ჩამოყალიბდა, ტორფიანი ჭაობების შუაგულში. 1120 წელს გვხვდება პირველი მინიშნებები ქალაქის არსებობის შესახებ. 1220 წელს ჰოლანდიის გრაფმა მას ქალაქის სტატუსი მიანიჭა.

- საუკუნეებში, სტრატეგიული მდებარეობის გამო დორდრეხტი მნიშვნელოვან საბაზრო ქალაქად იქცა. ძირითადად ვაჭრობდა ღვინით, მერქნითა და პურეულით.

1253 წელს ქალაქში ლათინური სკოლა დაარსდა, რომელიც გიმნაზიის სახით დღემდე არსებობს.

1421 წლის 17 აპრილს, წმინდა ელიზაბეთის წყალდიდობისას სამხრეთ ჰოლანდიის უდიდესი ნაწილი დაიტბორა, რის შედეგადაც დორდრეხტი კუნძულად იქცა. წყალდიდობას 10 000-ზე მეტი ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა.

 საუკუნიდან დორდრეხტის მნიშვნელობა თანდათან დაეცა, რადგან რეგიონის მთავარი ქალაქი როტერდამი გახდა.

ეკონომიკა
თანამედროვე დორდრეხტის ეკონომიკა ეფუძნება გემთმშენებლობას, ხე-ტყისა და ფოლადის ინდუსტრიას. ქალაქი ნიდერლანდებში სიდიდით მე-6 ნავსადგურს ფლობს.
ინდიანა პეისერსის მთავარი მწვრთნელები

ინდიანა პეისერსი — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი, რომელიც მდებარეობს შტატ ინდიანას ქალაქ ინდიანაპოლისის არეაში. პეისერსი მონაწილეობას იღებს ცენტრალური დივიზიონში, რომელიც აღმოსავლეთ კონფერენციას ეკუთვნის ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში . პეისერსის საშინაო არენა - , რომელსაც გუნდი გუნდთან, ინდიანა ფივერთან ერთან ინაწილებენ, რომელსაც ასევე ჰერბ სიმონი ფლობს. პეისერსმა თამაში 1967 წელს დაიწყო როგორც ამერიკის საკალათბურთო ასოციაციის წევრი, სადაც მათ მოახერხეს 3 ჩემპიონის ტიტულის მოპოვება, რითაც ლიგაში მათი სახელი დატოვეს. 1976 წელს პეისერსი -დან -ში გადავიდა.

გუნდის ისტორიაში 14 მთავარი მწვრთნელი იყო. პეისერსის პირველი მწვრთნელი იყო ლარი სტევერმენი, რომელიც 2 სეზონის გნამავლობაში ედგა სათავეში. ბობი ლეონარდი იყო გუნდის ყველა დროის ლიდერი რეგულარულ სეზონში ჩატარებული მატჩებით (985), ასევე ყველაზე მეტი რეგულარულ სეზონში გამარჯვებით (529), პლეი-ოფში ჩატარებული მატჩებით (116) და პლეი-ოფში გამარჯვებული მატჩებით (69). ლეონარდმა ასევე არის გუნდის ერთადერთი მწვრთნელი, რომელმაც ჩემპიონის ტიტული მოიგო, რომელიც მის ანგარიშზე 3 არის (1970, 1972, 1973). ლარი ბირდი რომელიც პეისერსს 3 სეზონის განმავლობაში ედგა სათავეში, არის გუნდის ყველა დროის ლიდერი გამარჯვებების პროცენტული მაჩვენებლით .687. ბირდი არის ასევე ერთადერთი პეისერსის მთავარი მწვრთნელი, რომელმაც აღმოსავლეთ კონფერენციის ფინალის ტიტული მოიგო, მაგრამ დამარცხდა 2000 წლის ფინალში ლოს-ანჯელეს ლეიკერსის წინააღმდეგ. მელ დენიელსი არის ერთადერთი მწვრთნელი, რომელიც გუნდს 1 სეზონზე ნაკლები ედგა სათავეში. ჯეკ რემსი და ლარი ბრაუნი არიან პეისერსის მხოლოდ ის მწვრთნელები, რომლებიც კალათბურთის დიდების დარბაზში შევიდნენ როგორც მწვრთნელები. რემსი ასევე დასახელებული იქნა ისტორიაში 10 საუკეთესო მწვრთნელს შორის. ჯეკ მაკინი და ლარი ბირდი არიან ის მწვრთნელები, რომლებმაც შეძლეს წლის მწვრთნელის ჯილდოს მოპოვება 1980-81 და 1997-98 წლების სეზონებში. დიკ ვერსაჩემ და ბირდმა სამწვრთნელო კარიერა პეისერსში დაიწყეს.

მნიშვნელობები
მწვრთნელები
სტატისტიკა შესწორებულია 2010-2011 წლების სეზონის დამთავრების შემდეგ

აღნიშვნა
პეისერსის მწვრთნელების ტოტალური რაოდენობა. ასევე ერთ ნომრად ითვლებიან ის მწვრთნელები, რომლებიც ორჯერ წვრთნიდნენ გუნდს.
ყოველი წელი არის აღნიშნული როგორც სეზონი.
ინდიანა პეისერსის სეზონები

ინდიანა პეისერსი — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი, რომელიც მდებარეობს შტატ ინდიანას ქალაქ ინდიანაპოლისის არეაში. პეისერსი მონაწილეობას იღებს ცენტრალური დივიზიონში, რომელიც აღმოსავლეთ კონფერენციას ეკუთვნის ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში . პეისერსის საშინაო არენა - , რომელსაც გუნდი გუნდთან, ინდიანა ფივერთან ერთან ინაწილებენ, რომელსაც ასევე ჰერბ სიმონი ფლობს. პეისერსმა თამაში 1967 წელს დაიწყო როგორც ამერიკის საკალათბურთო ასოციაციის წევრი, სადაც მათ მოახერხეს 3 ჩემპიონის ტიტულის მოპოვება, რითაც ლიგაში მათი სახელი დატოვეს. 1976 წელს პეისერსი -დან -ში გადავიდა. პეისერსს ჩემპიონობის დროს, ორჯერ დასახელებული მელ დენიელსი ლიდერობდა, რომელსაც მწვრთნელის პოსტზე ბობი ლეონარდი ედგა.

1976-77 წლების სეზონი გუნდისთვის პირველი სეზონი გახდა, რომელშიც პეისერსმა ნაადრევად დაიწყო არეული წარმართვა. პირველი 13 სეზონის მანძილზე, გუნდმა მხოლოდ 3-ჯერ შეძლო პლეი-ოფში გასვლა. გუნდმა ვერ შეძლო 1993-94 წლამდე პლეი-ოფის სერიის გამარჯვება, რომელიც ორლანდო მეჯიკის წინააღმდეგ იყო. ეს იყო იმ პერიოდში, როდესაც გუნდს 1987 წლის დრაფტზე აყვანილი რეჯი მილერი ლიდერობდა, რომელიც კალათბურთის დიდების დარბაზში 2012 წელს შევიდა. მილერმა პეისერსში 2005 წლამდე ითამაშა, მისი დახმარებით კი ინდიანამ ერთხელ შეძლო აღმოსავლეთ კონფერენციის ჩემპიონის ტიტულის მოგება, 4-ჯერ ცენტრალური დივიზიონის ტიტულის მოპოვება, ასევე 15-ჯერ გავიდა პლეი-ოფში.

გუნდის 45 სეზონის მანძილზე, ინდიანა პლეი-ოფში 29-ჯერ გავიდა (20 მათგანი და 9-ჯერ ). პეისერსმა მიიღო მონაწილეობა აღმოსავლეთ კონფერენციის ფინალში 5-ჯერ, აქედან ერთხელ მოახერხა ფინალში გაღწევა 2000 წელს, სადაც დამარცხებული იქნა ლოს-ანჯელეს ლეიკერსის მიერ 2-4. პეისერსი არის იმ 13 გუნდს შორის, რომელსაც არასდროს მოუგია ჩემპიონის ტიტული.

მნიშვნელობები
სეზონის შედეგები

ყველა დროის შედეგი
სტატისტიკა შეცვლილია 2011-12 წლების დასრულების შემდეგ
პრესბურგის საზავო ხელშეკრულება

სახელწოდება პრესბურგის საზავო ხელშეკრულება შეიძლება აღნიშნავდეს:

პრესბურგის საზავო ხელშეკრულება (1271) – ხელშეკრულება ბოჰემიასა და უნგრეთს შორის.
პრესბურგის საზავო ხელშეკრულება (1491) – ხელშეკრულება საღვთო რომის იმპერიასა და უნგრეთს შორის.
პრესბურგის საზავო ხელშეკრულება (1626) – ხელშეკრულება ტრანსილვანიელ აჯანყების ლიდერ გაბრიელ ბეთლენსა და საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორ ფერდინანდ -ს შორის.
პრესბურგის საზავო ხელშეკრულება (1805) – ხელშეკრულება საფრანგეთსა და ავსტრიას შორის.
გარნისის ბრძოლა (52-53)

გარნისის ბრძოლა — ბრძოლა სომხეთის მეფე მითრიდატე იბერიელსა და მის ძმისწულ რადამისტს (ქართლის მეფის ფარსმან - ის ძე) შორის. მიმდინარეობდა 52–53 წლებში ფარსმან პირველმა, რომელსაც ეშინოდა, რადამისტი მეფობაში არ შესცილებოდა, წააქეზა შვილი, საკუთარ ბიძის — მითრიდატეს სამეფოს დაპატრონებოდა. რადამისტი იბერიის ჯარით სომხეთში შეიჭრა და ალყა შემოარტყა გარნისის ციხეს, რომელშიც მითრიდატე და მასთან მყოფი რომაული რაზმი იყო ჩაკეტილი. რომაელთა სარდალმა პრეფექტმა ცელიუს პილონმა, რომელიც რადამისტმა მოისყიდა, მითრიდატეს ჩააგონა, ძმისწულს დანებებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ რადამისტმა ბიძას უვნებლობა აღუთქვა, მისი ბრძანებით მითრიდატე და მისი ვაჟები დახოცეს. რადამისტი მოკლე დროით სომხეთის მეფე გახდა.
იენა-აუერშტედტის ბრძოლა

იენა-აუერშტედტის ბრძოლა — ორი ერთმანეთთან დაკავშირებული ბრძოლა საფრანგეთისა და პრუსია-საქსონიის არმიებს შორის. გაიმართა 1806 წლის 14 ოქტომბერს რუსეთ-პრუსია-საფრანგეთის ომის დროს. 1806 წლის ოქტომბრის დასაწყისში პრუსია-საქსონიის არმიას, რომელსაც სათავეში ედგა ჰერცოგი კარლ ბრაუნშვაინგი თავდაცვითი პოზიციები ეკავა იენა-ვაიმარის რაიონში. ნაპოლეონის არმია მოწინააღმდეგის ფლანგზე ბამბერგ-ბაიროითის რაიონიდან დაიძრა. პრუსიელთა მთავარმა ძალებმა აუერშტედტისკენ დაიხიეს, იენასთან კი ფრიდრიხ ჰოენლოეს კორპუსი დატოვეს. ნაპოლეონმა იენასთან პრუსიელები ადვილად დაამარცხა, ხოლო ლუი დავუს კორპუსმა, მიუხედავად მოწინააღმდეგის რიცხობრივი უპირატესობისა, აუერშტედტთან მოიპოვა გამარჯვება. ნაპოლეონის გამარჯვებამ იენ-აუერშტედტის ბრძოლაში ფეოდალური პრუსია სრულ განადურებამე მიიყვანა და ნათელი გახდა საფრანგეთის სამხედრო სისტემის უპირატესობა.
ზუსტენჰორნი

ზუსტენჰორნი — მთა ურნერის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ბერნისა და ურის კანტონების საზღვარზე. სამხრეთიდან გადმოჰყურებს ზუსტენის უღელტეხილს.

ორივე მხრიდან მასივი მყინვარულია. დასავლეთიდან გაწოლილია შტაინის მყინვარი, ჩრდილოეთით კი უფრო პატარა ფლახენშტაინფირმის მყინვარი. მასივი რამდენიმე მწვერვალისგან შედგება, მათ შორის უმთავრესი — ხლი-ზუსტენჰორნი 3 318 მ სიმაღლისაა.
ვერცინგეტორიქსი

ვერცინგეტორიქსი — გალების ტომის, არვერნების ბელადი, რომელიც ძვ. წ. 52 წელს სათავეში ჩაუდგა გალების აჯანყებას რომის წინააღმდეგ. დაამარცხეს იულიუს კეისრის მხედრებმა. რომაელებმა ვერცინგეტორიქსს ალეზიაში ალყა შემოარტყეს და ტყვედ იგდეს. აიძულეს მონაწილეობა მიეღო იულიუს კეისრის ტრიუმფში, შემდეგ სიკვდილით დასაჯეს.
ჰინტერ-ტირბერგი

ჰინტერ-ტრიბერგი — მთა ურნერის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ბერნისა და ურის კანტონების საზღვარზე. მის დასავლეთ კალთაზე გაწოლილია ტრიფტის მყინვარი, აღმოსავლეთზე კი კელენის მყინვარი.

ტრიბერგის მასივი რამდენიმე მწვერვალისგან შედგება, რომელთა შორის უმაღლესიც 3 447 მეტრია.

სამხრეთით, დამაშტოკის მთასთან შეერთებულია ქედით.
დეტროიტ პისტონსის მთავარი მწვრთნელები

დეტროიტ პისტონსი — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი, რომელიც აშშ-ის ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში გამოდის. პისტონსი შეიქმნა 1946 წელს, რომლის ახლანდელი სათამაშო ბაზაა , რომელიც მდებარეობს ობურნ ჰილსში, მიჩიგანი. თავდაპირველად გუნდი დაფუძნებული იყო ფორტ უეინში, ინდიანა როგორც ფორტ უეინ პოსტონსი, რომელიც იმ დროისთვის იყო წევრი ნაციონალური საკალათბურთო ლიგის 1941 წელს, სადაც საბოლოოდ 2 ჩემპიონის ტიტული მოიგეს. გუნდი -ს 1948 წელს შეუერთდა. ფორტ-უეინში გატარებული 9 სეზონის შემდეგ, გუნდი გადავიდა დეტროიტში, მიჩიგანის შტატში 1957 წელს, რითაც გუნდმა შეძლო ფინანსურად დაწეოდა ისეთ გუნდებს, რომლებიც დიდ ქალაქებში მდებარეობდნენ. 1980 წელს, გენერალურმა მენეჯერმა ჯეკ მაკკლოსკიმ დიდი წვლილი შეიტანა პისტონსის მომავალ ჩემპიონობაში, როდესაც ისაია თომასი აიყვანა დრაფტზე, ასევე ჯოუ დამერსი და დენის როდმენი, მთავარ მწვრთნელად კი ჩაკ დელი გაუწესა გუნდს. 1980 წლის პისტონსი, ცნობილია როგორც „ცუდი ბიჭები“ მათი ფიზიკური თამაშის სტილის გამო, რომლითაც 2 ჩემპიონის ტიტულის მოპოვება 1989 და 1990 წლებში დელის დაქვემდებარებისას. პისტონსმა მე-3 ჩემპიონის ტიტული 2004 წელს მოიპოვა, როდესაც გუნდს უკვე ლარი ბრაუნი წვრთნიდა.

პისტონსის ისტორიაში 32 მთავარი მწვრთნელი იყო მას შემდეგ, რაც გუნდი -ში გადავიდა. -ში გადმოსვლის დროს, პისტონსის პირველი მთავარი მწვრთნელი კარლ ბენეტი იყო, რომელიც გუნდს მხოლოდ და მხოლოდ 6 თამაშის განმავლობაში ედგა სათავეში, რომლიდანაც ექვსივე მარცხი იყო. ჩაკ დელი არის გუნდის ყველა დროის რეგულული სეზონში ჩატარებული მატჩებით (738), რეგულარულ სეზონში გამარჯვებებით (467), პლეი-ოფში ჩატარებული მატჩებით (113) და ასევე პლეი-ოფში მოგებული (71). ფლიპ სანდერსი ლიდერობს გუნდს, რეგულარულ სეზონში გამარჯვებების პროცენტული მაჩვენებლით (.715). ჩაკ დელი და ლარი ბრაუნი არიან პისტონსის მხოლოდ ის მწვრთნელები, რომლებიც შეყვანილი იქნენ კალათბურთის დიდების დარბაზში, როგორც მწვრთნელი. დალი ასევე არჩეული იქნა ისტორიაში 10 საუკეთესო მწვრთნელს შორის. რეი სკოტი და რიკ კარლაისლმა შეძლეს წლის მწვრთნელის ტიტულის მოპოვება 1973-74 და 2001-02 წლების სეზონში პისტონსში ყოფნის დროს. 32 მწვრთნელიდან 15, სამწვრთნელო კარიერა პისტონსში ადიწყო. კარლი არმსტრონგი, რედ როჩა, დიკ მაკგირი, დეივ დებუშირი, დონი ბატჩერი, ტერი დიშინგერი, ირლ ლოიდი, სკოტ და მაიკლ ქერი გუნდის მწვრთნელები, და ასევე ყოფილი პისტონსის მოთამაშეები იყვნენ.

მნიშვნელობები
მწვრთნელები
სტატისტიკა შესწორებულია 2010-2011 წლების სეზონის დამთავრების შემდეგ. სტატისტიკაში არ არის შესული გუნდის სეზონები.

აღნიშვნა
პისტონსის მწვრთნელების ტოტალური რაოდენობა. ასევე ერთ ნომრად ითვლებიან ის მწვრთნელები, რომლებიც ორჯერ წვრთნიდნენ გუნდს.
ყოველი წელი არის აღნიშნული როგორც სეზონი.
გვეხტენჰორნი

გვეხტენჰორნი — მთა ურნერის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ბერნისა და ურის კანტონების საზღვარზე. მისი ჩრდილოეთი კალთა გადმოჰყურებს შტაინის მყინვარსა და ზუსტენის უღელტეხილს, სამხრეთი კი კელენის მყინვარს.

მთის ჩრდილოეთი კალთა ძირიდან მწვერვალამდე თოვლითაა დაფარული, რის გამოც ის მეტად მიმზიდველია მეთხილამურეებისთვის.
ფლეკიშტოკი

ფლეკიშტოკი — მთა ურნერის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ურის კანტონში, გადმოჰყურებს ვასენის მუნიციპალიტეტს. იგი უმაღლესი მწვერვალია ქედისა, რომელიც ზუსტენიოხის უღელტეხილის აღმოსავლეთითაა აღმართული.

მთის აღმოსავლეთი კალთა მყინვარებითაა დაფარული, დასავლეთი კალთა კი მათგან თითქმის თავისუფალია.

ფლეკიშტოკზე ასვლა როგორც ყოველთვის, სამხრეთ-დასავლეთ კალთიდან ხდება, ვორლაპის ხეობიდან.
რაინვალდჰორნი

რაინვალდჰორნი — შვეიცარიის კანტონ ტიჩინოს უმაღლესი მწვერვალი, ზღვის დონიდან 3 402 მეტრზე. აღმართულია გრაუბიუნდენისა და ტიჩინოს კანტონების საზღვარზე, ადულის მასივში, რომელიც ლეპონტის ალპებს მიეკუთვნება.

ცნობილია მთის რამდენიმე სხვა სახელიც. თოვლიანი მწვერვალების ჯგუფი გადაშლილია რაინის ორ მთავარ განშტოებას შორის.

რაინვალდჰორნი ლეპონტის ალპების აღმოსავლეთ ნაწილისა და ადულის ჯგუფის უმაღლესი მწვერვალია. ამ არეალში, მდინარე რაინისა და პოს აუზებს განსაზღვრული მიმართულება არ გააჩნია.

მთა პირველად 1789 წელს ბენედიქტელმა ბერმა პლაციდუს ა სპეშამ დალაშქრა.
დიხტერჰორნი

დიხტერჰორნი — მთა ურნერის ალპებში, შვეიცარიაში. ზღვის დონიდან 3 389 მ სიმაღლით, იგი ურნერის ალპების ბერნის კანტონის ტერიტორიაზე მდებარე უმაღლესი მწვერვალია.

მთის აღმოსავლეთ კალთაზე მდებარეობს ტრიფტის მყინვარის ზემო აუზი. ასევე აღმოსავლეთით, 5 კმ-ში აღმართულია დამაშტოკის მთა. დასავლეთ კალთაზე მდებარეობს გელმერზეეს ტბა.
ანხელო ენრიკესი

ანხელო ხოსე ენრიკეს იტურა (; დ. 13 აპრილი, 1994) — ჩილელი ფეხბურთელი, მექსიკურ გუნდ „ატლასისა“ და ჩილეს ეროვნული ნაკრების თავდამსხმელი.

ჰენრიკესმა პროფესიული კარიერა დაიწყო ჩილეურ კლუბ „უნივერსიდად დე ჩილეში“. 2012 წელს გადავიდა ინგლისურ კლუბ „მანჩესტერ იუნაიტედში„. „უიგაინ ატლეტიკსა“ და „რეალ სარაგოსაში“ იჯარით თამაშის შემდეგ, 2015 წლის ივლისში შეუერთდა ზაგრების „დინამოს“.

ჰენრიკესის დებიუტი ეროვნულ ნაკრებში შედგა 2012 წლის 14 ნოემბერს, სერბერთის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ ამხანაგურ მატჩში, სადაც ჩილემ სერბეთი დაამარცხა ანგარიშით 3-1. ჰენრიკესი არის კოპა ამერიკა 2015-ის გამარჯვებული.

ტიტულები
საკლუბო
უნივერსიდად დე ჩილე
კოპა სუდამერიკანა: 2011

უიგაინ ატლეტიკი
ინგლისის ასოციაციის თასი: 2012–13

დინამო ზაგრები
ხორვატიის ჩემპიონატი: 2014–15, 2015–16
ხორვატიის თასი: 2014–15, 2015–16

სანაკრებო
ჩილე
კოპა ამერიკა: 2015
ABC კუნძულები

კუნძულები ეწოდება არუბას, ბონეირს, კიურასაოს მათი ლათინური დასახელებების პირველი ასოების მიხედვით (, , ). ისინი არიან კარიბებში, ქარპირა კუნძულების სამი უკიდურესი სამხრეთი კუნძული. მდებარეობენ ვენესუელას (ფალკონის შტატი) ჩრდილოეთით. განლაგებული არიან დასავლეთიდან აღმოსავლეთით შემდეგი თანმიმდევრობით: არუბა, კიურასაო, ბონეირი.

სამივე კუნძული შედის ნიდერლანდების სამეფოს შემადგენლობაში, თუმცა არ არიან ევროპის კავშირის წევრი. არუბას და კიურასაოს ნიდერლანდების სამეფოში აქვთ დამფუძნებელი თვითმართვადი სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნის სტატუსი, ხოლო ბონეირი არის ნიდერლანდების სპეციალური მუნიციპალიტეტი (ოფიციალურად საჯარო ორგანო).
პოლ რაიანი

პოლ დეივის რაიანი (; დ. 29 იანვარი, 1970) — აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის ყოფილი წევრი უისკონსინის შტატიდან. რესპუბლიკელების პრეზიდენტობის კანდიდატ მიტ რომნის მიერ დასახელებულ იქნა ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატად 2012 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში.
აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის საბიუჯეტო კომიტეტის თავმჯდომარე 2011-2015 წლებში. 2015 წლის 29 ოქტომბერს აირჩიეს წარმომადგენელთა პალატის სპიკერად. 2018 წლის 11 აპრილს განაცხადა, რომ აღარ იყრიდა კენჭს 2018 წლის წარმომადგენელთა პალატის არჩევნებზე და შესაბამისად, ახალი კონგრესის დაწყებიდან, აღარ იქნებოდა წარმომადგენელთა პალატის წევრი. ეს გადაწყვეტილება რაიანმა ოჯახთან და შვილებთან მეტი დროის გატარების სურვილით ახსნა.

რაიანი დაიბადა და გაიზარდა უისკონსინის შტატის ქალაქ ჯეინსვილში. დამთავრებული აქვს მაიამის უნივერსიტეტი ოჰაიოში.
ვისენტე დელ ბოსკე

ვისენტე დელ ბოსკე გონსალესი, დელ-ბოსკეს 1-ლი მარკიზი (; დ. 23 დეკემბერი, 1950, სალამანკა, ესპანეთი) — ესპანელი ყოფილი ფეხბურთელი, რომელიც ამჟამად ესპანეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებს წვრთნის. ეს თანამდებობა დელ ბოსკემ ლუის არაგონესისგან გადაიბარა, რომელმაც ნაკრებს 2008 წლის ევროპის ჩემპიონატი მოაგებინა. ამის შემდეგ, დელ ბოსკეს ხელმძღვანელობით, ესპანელებმა 2010 წელს მსოფლიო თასი მოიგეს, 2012 წელს კი კვლავ ევროპის თასი. 1999—2003 წლებში იგი წვრთნიდა მადრიდის რეალს, რაც კლუბის თანამედროვე ისტორიაში ყველაზე წარმატებული ხანა გამოდგა. ამჟამად ის ერთადერთი მწვრთნელია, რომელსაც მოგებული აქვს ჩემპიონთა ლიგა, ევროპის ჩემპიონატი და მსოფლიო ჩემპიონატი.

სამწვრთნელო სტატისტიკა
აბაზგების აჯანყება

აბაზგების აჯანყება — აჯანყება აბაზგიაში ბიზანტიელების წინააღმდეგ, გაიმართა 550 წელს.

აჯანყების უშუალო საბაბი გახდა ბიზანტიელთა მიერ აბაზგიაში მმართველობის ახალი წესების და ქვეყნის საბოლოო დამორჩილების ცდა. პროკოპი კესარიელის სიტყვით,

აჯანყდნენ, კვლავ აირჩიეს საკუთარი მთავრები (დასავლეთ აბაზგიაში — სკეპარნა, აღმოსავლეთ აბაზგიაში — ოფსიტე) და ირანის შაჰს სთხოვეს დახმარება. ხოსრო ანუშირვანმა აჯანყებულებს ლაშქარი მიაშველა, მაგრამ ამ დახმარებას რეალური შედეგი არ მოჰყოლია. ბიზანტიის დამსჯელმა ლაშქარმა ალყა შემოართყა აბაზგებს, რომლებიც ტრაქეის მიუვალ ციხეში იყვნენ გამაგრებულები. თავგანწირული ბრძოლის შემდეგ აბაზგები იძულებული გახდნენ ციხე დაეთმოთ. მტერმა მოაოხრა დაპყრობილი მიწა-წყალი. აბაზგია უშუალოდ ბიზანტიას დაემორჩილა.
ენდრიუ ლუგ ოლდემი

ენდრიუ ლუგ ოლდემი (დ. 1944 წლის 29 იანვარს) — ინგლისელი პროდიუსერი, მენეჯერი, იმპრესარიო და მწერალი. 1963-1967 წლებში იგი ჯგუფ როლინგ სტოუნზის მენეჯერი და პროდიუსერი იყო.

სხვადასხვა მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებებს შორის, რომელიც ოლდემმა „როლინგ სტოუნზთან“ მიმართებაში მიიღო, იყო:

ჯგუფის ორიგინალური სტუდიური ფირების მფლობელობა. მოგვიანებით ეს ფირები ლეიბლზე იქნა გაქირავებული.
ოლდემმა სტუდიაში მოიყვანა ჯონ ლენონი და პოლ მაკ-კარტნი. მისი ინიციატივით -სა და როლინგ სტოუნზის მიერ ჩაწერილი იქნა სიმღერის ვერსიები.
მისი ინიციატივით მიკ ჯაგერისა და კით რიჩარდსის შემოქმედებითი თანამშრომლობა დაიწყო და როლინგ სტოუნზს საკუთარი სიმღერებიც შეემატა.
ოლდემის მიერ ასევე მოხდა როლინგ სტოუნზის „ცუდ ბიჭუნებად“ წარდგენა. მან გამოიგონა ფრაზა „საკუთარ ქალიშვილის როლინგ სტოუნის ცოლობაზე დათანხმდებოდით?“. გარდა ამისა, მას ეკუთვნის ალბომების ყდებზე თანდართული შენიშვნები, როგორიც იყო სატირული ტონის მატარებელი მითითება, რომელშიც ჯგუფის მოყვარულებს სთავაზობდნენ მათხოვრისგან ფულის მოპარვას, რათა ჯგუფის ალბომი შეეძინათ.
აბდ ალ-რაჰმან II

აბდ ალ-რაჰმან იბნ ალ-ჰაქიმი (; დ. 792 — გ. 852) — კორდოვის მეოთხე ამირა 822–852 წლებში. მოახდინა სახელმწიფო მმართველობის რეორგანიზაცია. შემოიღო სახელმწიფო ბეჭედი, დააარსა ზარაფხანა, გახსნა პირველი სახელმწიფო მანუფაქტურული საწარმოები (ტირაზები). 852 წელს მისი ბრძანებით მოიწვიეს საამიროს ქრისტიან ეპისკოპოსთა კრება, რასაც მოსარაბების რელიგიური ფანატიზმის შენელება მოჰყვა. მფარვეობდა მეცნიერებას, ლიტერატურასა და ხელოვნებას. დიპლომატიური და სავაჭრო ურთიერთობა დაამყარა ბიზანტიასთან.
აბუ ლ-აბას ალ-საფაჰი

აბუ ლ-აბას ალ-საფაჰი (დ. 721/722 — გ. 754) — აბასიანების დინასტიის პირველი ხალიფა 750–754 წლებში, „სისხლისმღვრელად“ (ალ–საფაჰი) წოდებული. ხელთ იგდო ძალაუფლება აბუ მუსლიმის აჯანყების შედეგად 750 წელს მდინარე ზაბზე ომაიანების საბოლოო განადგურების შემდეგ. აბუ ლ-აბას ალ-საფაჰმა გაჟლიტა ომაიანთა თითქმის მთელი საგვარეულო. 754 წელს თავის რეზიდენცია გადაიტანა ქალაქ ანბარში, მდინარე ევფრატზე.
აგესილაე II

აგესილაე (; დ. ძვ. წ. 444 — გ. ძვ. წ. 360) — სპარტის მეფე ძვ. წ. 401 წლიდან. წარმატებით იბრძოდა მცირე აზიაში სპარსელების წინააღმდეგ. ანტალკიდას ზავის შემდეგ ერთხანს აღადგინა სპარტის ჰეგემონია საბერძნეთში. სპარტის სამეფოსთვის საჭირო სახსრების მოსაპოვებლად მონაწილეობა მიიღო ეგვიპტის დინასტიურ ომში მეფე ნექტანაბას მხარეზე. დიდძალი გასამრჯელოთი სამშობლოსკენ გამობრუნებული გზაში გარდაიცვალა.
ზუტერმერი

ზუტერმერი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი დასავლეთ ნიდერლანდებში, სამხრეთ ჰოლანდიის პროვინციაში. მუნიციპალიტეტის მთლიანი ფართობი 37,06 კმ²-ია. 1960-იან წლებამდე იგი პატარა სოფელი იყო, სადაც 1950 წელს 6 392 ადამიანი ცხოვრობდა. 2010 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა 121 580 ადამიანს შეადგენს, რის შედეგადაც ზუტერმერი პროვინციის სიდიდით მესამე ქალაქია როტერდამისა და ჰააგის შემდეგ. მიეკუთვნება ჰააგლანდენის კონურბაციას.

ისტორია
 საუკუნეში ზუტერმერი პატარა სოფელი იყო, სადაც ძირითადად მეთევზეები და ფერმერები ცხოვრობდნენ. საუკუნეში სოფლის ცენტრი შეიცვალა, რომელიც ისტორიული სახთ დღემდე შემონახულია. საუკუნემდე აქ ტბა არსებობდა, სახელად ზუტერმერი.

მას შემდეგ, რაც 1868 წელს პირველი რკინიგზა გაიყვანეს, სოფელმა ნელი ზრდა დაიწყო. სერიოზული ზრდა კი მხოლოდ 1966 წლიდან დაიწყო, როდესაც ჰააგის ირგვლივ ახალშენების დაარსება გახდა საჭირო. ამის შემდეგ, ქალაქის ირგვლივ ახალი კვარტლების მშენებლობა დაიწყეს, ზუტერმერი კი ნელ-ნელა ქალაქად იქცა.

ეკონომიკა
ზუტერმერის ხშირად „საინფორმაციო ტექნოლოგიების ქალაქს“ უწდებენ, რაც განპირობებულია მისი თანამედროვე ინფრასტრუქტურითა და საინფორმაციო ტექნოლოგიებთან დაკავშირებული განათლებით. მოსახლეობის 20% სწორედ ამ სექტორშია დასაქმებული. ქალაქში ფუნქციონირებს -ისა და -ს საწარმოები.

დაძმობილებული ქალაქები
ნიტრა, სლოვაკეთი
ხინოტეგა, ნიკარაგუა
სიამინი, ჩინეთი
ოდორჰეიუ-სეკუიესკი, რუმინეთი
აგის II

აგის — სპარტის მეფე ძვ. წ. 427-402 წწ. პელოპონესის ომში ძვ. წ. 426 წლიდან ხელმძღვანელობდა ატიკაში შეჭრილ სპარტელთა ჯარებს. ძვ. წ. 418 წელს დაამარცა პელოპონესის ქალაქები არგოსი, მანტინეა და ელია, რომლებიც მიემხრნენ ათენს. ძვ. წ. 413 წელს დაიპყრო დეკელეა. ძვ. წ. 405-404 წლებში მონაწილეობდა ათენის ალყაში.
აგის IV

აგის — სპარტის მეფე ძვ. წ. 245-241 წწ. ქვეყნის აღორძინების მიზნით წამოაყენა სოციალური რეფორმების გეგმა, რომელიც ითვალისწინებდა მიწის ხელახლა განაწილებას, ვალების კასაციას, სრულუფლებიან მოქალაქეთა რაოდენობის ზრდას პერიეკების ხარჯზე. აგისმა ურჩი ეფოროსები შეცვალა, გააუქმა ვალები და პატიმრობისაგან გაათავისუფლა მოვალეები, ხოლო მიწის ხელახალი განაწილება მსხვილი მიწათმფლობელების წინააღმდეგობის გამო დროებით შეაჩერა. მისმა მოწინააღმდეგეებმა ისარგებლეს მეფის საომრად გამგზავრებით და გააუქმეს რეფორმა. სპარტაში დაბრუნებული აგისი შეიპყრეს, ტირანიისადმი მისწრაფება დასდეს ბრალად და ჩამოახრჩვეს.
მანოლო ელ დელ ბომბო

მანუელ კასერეს არტესერო (; დ. 15 იანვარი, 1949, სიუდად-რეალი, ესპანეთი — 1 მაისი, 2025, ვილიარეალი, ესპანეთი), ცნობილია სახელით მანოლო ელ დელ ბომბო ( - მედოლე მანოლო) — ცნობილი და პოპულარული ფეხბურთის გულშემატკივარი. გულშემატკივრობდა საფეხბურთო კლუბ „ვალენსიასა“ და ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებს. ეროვნული ნაკრების თამაშებზე ატარებდა დიდ ბერეტს, 12-ნომრიან მაისურასა და დოლს, წარწერით „ “ („ესპანეთის დროშა“).