აზერბაიჯან-შეერთებული შტატების ურთიერთობები

აზერბაიჯან-შეერთებული შტატების ურთიერთობები — მოიცავს აზერბაიჯანსა და შეერთებულ შტატებს შორის ორმხრივ დიპლომატიურ ურთიერთობებს 1994 წლიდან.

თანამედროვე ურთიერთობები
1991 წლის 18 ოქტომბერს აზერბაიჯანის პარლამენტმა მიიღო დამოუკიდებლობის დეკლარაცია. ამის შემდგომ, 1991 წლის 25 დეკემბერს საბჭოთა კავშირმა შეწყვიტა არსებობა და შეერთებულმა შტატებმა ოფიციალურად აღიარა 12 ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკა, მათ შორის აზერბაიჯანი, როგორც დამოუკიდებელი სახელმწიფო. 1992 წლის 6 მარტს აზერბაიჯანმა გახსნა თავისი საელჩო ვაშინგტონში, ხოლო 1992 წლის 16 მარტს შეერთებულმა შტატებმა აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში.

2005 წელს ბარაკ ობამა სამუშაო ვიზიტით იმყოფებოდა აზერბაიჯანში აშშ-ს სენატორ რიჩარდ ლუგართან ერთად.

2009 წლის სექტემბერში ჯორჯთაუნის უნივერსიტეტში აშშ-აზერბაიჯანის ურთიერთობებზე გამართულ კონფერენციაზე გამოსვლისას, სახელმწიფო საკითხებში სახელმწიფო მდივნის მოადგილემ უილიამ ჯოზეფ ბერნსმა გამოთქვა შეერთებული შტატებისთვის საინტერესო სამი ძირითადი სფერო აზერბაიჯანთან ორმხრივ ურთიერთობებთან დაკავშირებით, ესენი იყო: უსაფრთხოებისთვის თანამშრომლობა, ენერგეტიკა და ეკონომიკურ-დემოკრატიული რეფორმები.

2026 წლის 10 თებერვალს შედგა აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტის, ჯეი დი ვენსის ოფიციალური ვიზიტი აზერბაიჯანში . ეს დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის ასეთი მაღალი რანგის წარმომადგენლის პირველი ვიზიტი იყო აზერბაიჯანში. ორივე მხარემ ვიზიტი შეაფასა, როგორც მნიშვნელოვანი ეტაპი აზერბაიჯან-ამერიკის ურთიერთობების განვითარებაში. ოფიციალური დახვედრის ცერემონია ბაქოში გაიმართა პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის მონაწილეობით. ვიზიტის დროს მოლაპარაკებები გაიმართა როგორც ვიწრო, ასევე გაფართოებულ ფორმატში. შეხვედრებზე განიხილეს ორმხრივი თანამშრომლობა, რეგიონული უსაფრთხოება, ენერგეტიკა, ტრანსპორტი და ახალი ტექნოლოგიები. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის სამშვიდობო პროცესს. განხილვის თემა ასევე იყო სამხედრო თანამშრომლობა. ამერიკულმა მხარემ მადლიერება გამოხატა აზერბაიჯანის მიმართ ავღანეთში საერთაშორისო მისიაში მონაწილეობისთვის და აღნიშნა აზერბაიჯანელი სამხედრო პერსონალის თანამშრომლობა აშშ-ის ძალებთან. ასევე განიხილეს საზღვაო უსაფრთხოების გაძლიერება და ახალი გემების აზერბაიჯანში გადაყვანა მისი ტერიტორიული წყლების დასაცავად. ეკონომიკურ სფეროში მხარეებმა განიხილეს -ის სატრანსპორტო პროექტის განვითარება, ხელოვნური ინტელექტის სფეროში თანამშრომლობა, მონაცემთა ცენტრების შექმნა და საინვესტიციო კავშირების გაფართოება. ვიზიტის ფარგლებში ბაქოში გაიმართა აზერბაიჯანისა და აშშ-ის მთავრობებს შორის სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიის ხელმოწერის ცერემონია. ეს დოკუმენტი კიდევ ერთხელ ადასტურებს ორივე მხარის ერთგულებას სუვერენიტეტის, დამოუკიდებლობისა და ტერიტორიული მთლიანობის პრინციპების მიმართ და საფუძველს უყრის დიპლომატიურ, ეკონომიკურ, ენერგეტიკულ და ტექნოლოგიურ სფეროებში უფრო ღრმა თანამშრომლობას. ქარტია განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს რეგიონული კავშირების განვითარებაზე, მათ შორის ტრამპის მარშრუტის საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის პროექტსა და შუა დერეფანს, ასევე ხელოვნური ინტელექტის, ციფრული ინფრასტრუქტურის, ენერგეტიკული უსაფრთხოებისა და ჰუმანიტარული განაღმვის სფეროში თანამშრომლობაზე. ამ განზრახვების განსახორციელებლად, გათვალისწინებულია სამუშაო ჯგუფების შექმნა, რომლებიც ხელმოწერიდან სამი თვის განმავლობაში მოამზადებენ კონკრეტულ საგზაო გეგმებსა და პრიორიტეტული პროექტების სიებს.

2026 წლის 19 თებერვალს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი, აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მოწვევით, ვაშინგტონში მშვიდობის საბჭოს პირველ შეხვედრას დაესწრო. ღონისძიების დროს დონალდ ტრამპმა მადლიერება გამოხატა აზერბაიჯანისა და სომხეთის ლიდერების მიმართ მშვიდობის მიღწევისთვის და აღნიშნა, რომ შეთანხმება ოვალურ კაბინეტში ათწლეულების განმავლობაში მიმდინარე კონფლიქტის შემდეგ გაფორმდა. შეხვედრის შემდეგ მონაწილეებმა ხელი მოაწერეს რეზოლუციას მშვიდობის საბჭოს ფინანსური დისციპლინისა და გამჭვირვალობის პრინციპების შესახებ. ასევე, სამუშაო ვიზიტის დროს ილჰამ ალიევი შეხვდა ამერიკა-ისრაელის საზოგადოებასთან ურთიერთობის კომიტეტის ხელმძღვანელობას.

ეკონომიკური ურთიერთობები
აშშ-აზერბაიჯანული კავშირები ეკონომიკურ სფეროში, ძირითადად, განვითარდა კასპიის ენერგო რესურსებისა და მათი დასავლეთ ბაზრებზე მიმართვის თვალსაზრისით. აშშ-ს კომპანიები აქტიურად მონაწილეობენ კასპიის ნახშირწყალბადების გადამუშავებაში, აზერბაიჯანული ოფშორული ნავთობპროექტებში, ხოლო აშშ-ს მთავრობამ აქტიურად დაუჭირა მხარი ბაქო–თბილისი–ჯეიჰანის მილსადენის მშენებლობას, როგორც კასპიის ნავთობის ტრანსპორტირების პირველად მარშრუტს.

2008 წლის იანვარში კომენტარი გააკეთა სენატორმა რიჩარდ ლუგარმა აზერბაიჯანში ვიზიტის შესახებ, სენატის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის ხელმძღვანელმა ჯონ ც.კ.-მ ყოველდღიურმა საგაზეთო გამოცემა „“-მ აზერბაიჯანს უწოდა „დარჩენილი მეგობარი, რომელიც ამერიკას კასპიის აუზთან ჰყავს“.

1995 წელს შეერთებულმა შტატებმა ხელი მოაწერა ორმხრივ სავაჭრო ხელშეკრულებას აზერბაიჯანთან. ხელი ასევე მოეწერა ორმხრივ საინვესტიციო ხელშეკრულებას, რომელიც მას ბენეფიციარ ქვეყანას უწოდებს პრეფერენციების გენერალიზებული სისტემის („“-ის) პროგრამით.