ვაგონების გადადგმა

ვაგონების გადადგმა — სატვირთო ან სამგზავრო სარკინიგზო ვაგონების ურიკების შეცვლა დაცლის ან გადაჯდომის გარეშე სარკინიგზო მიმოსვლის უზრუნველსაყოფად სხვადასხვა ლიანდაგის სიგანის რკინიგზებზე.

ვაგონების გადადგმა გამოიყენება სამგზავრო ვაგონების მოძრაობის გასაგრძელებლად შორეული მგზავრობის მატარებლებში მგზავრთა გადაჯდომის გარეშე, ასევე სატვირთო მოძრავი შემადგენლობისთვის და ისეთი შემთხვევებისთვის, როდესაც ვაგონების გადატვირთვა არარენტაბელურია ან სახიფათოა.

ურიკების შეცვლის ხერხები
ვაგონის აწევა
სარკინიგზო ვაგონი იწევა სპეციალური დომკრატებით, რის შემდეგაც ერთი ლიანდაგის სიგანის ვაგონის ურიკები გამოგორდება, ხოლო მათ ადგილას შეგორდება სხვა ლიანდაგის სიგანის ურიკები. 1520 და 1435 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანეებს შორის გადატანის შემთხვევაში ურიკების მოძრაობა ხორციელდება ერთი და იგივე 1520 მმ (ზოგჯერ შევიწროვებული მინიმალურად დასაშვებ 1508 მმ-მდე) სიგანის მქონე გადამყვან ლიანდაგზე კონტრრელსებით, რომლებიც იჭერენ 1435 მმ-იან ურიკებს გოგორწყვილების შიდა ზედაპირის ქიმების შიგნით, რათა არ გადმოვარდნენ რელსებიდან. 1520 მმ-იანი ლიანდაგი ნელ-ნელა ვიწროვდება და უშუალოდ გადადის 1435 მმ-იანში გადადგომის პუნქტიდან გამოსვლისას. 1668 (1676) მმ-იანი ლიანდაგის სიგანის შემთხვევაში ევროპული სიგანის ლიანდაგი შიგნითაა ფართედ „ჩადგმული“ და ვიღებთ ოთხძაფიან გადამყვან ლიანდაგს. ანალოგიურია ვიწროლიანდაგიანი ლიანდაგებისთვისაც — ისინი თავისუფლად ჯდებიან ევროპულ (ან რუსულ) ლიანდაგის სიგანეში — 1067 და 1000 მმ შიგნით 1435 ან 1520 მმ.

საჭირო ურიკების მიწოდების შემდეგ ვაგონს დაბლა უშვებენ, აერთებენ სამუხრუჭე ღერძებს, შლანგებს და ელექტროკაბელებს და აუცილებლობის შემთხვევაში ცვლიან გადასაბმელებს (ევროპის ქვეყნებისთვის — ხრახნიან გადასაბმელებზე, ჩინეთისათვის და ჩრდილოეთ კორეისთვის — ჯანელის ავტოგადასაბმელებზე ან სპეციალურ გადამყვანზე). როგორც წესი, სატვირთო ვაგონებს გადასაბმელებს არ უცვლიან, არამედ უბავენ შემადგენლობას საფარი ვაგონების მეშვეობით. განსაკუთრებული წესები მოქმედებს ირანისთვის — იქ, როგორც პოსტსაბჭოთა სივრცის ქვეყნებში, გამოიყენება ავტოგადასაბმელი -3, რაც გამორიცხავს გადასაბმელის გამოცვლის აუცილებლობას და ამარტივებს ვაგონების გადადგმას 1435 მმ-იან ლიანდაგის სიგანეზე.

ურიკის დაშვება
სარკინიგზო ვაგონი მაგრდება, ხოლო ვაგონის ურიკები ეშვება დაბლა სპეციალური ლიფტის მეშვეობით, შემდეგ მათ ადგილზე მაღლა იწევა მეორე ლიანდაგის სიგანის ურიკები. ასეთი ხერხი უფრო ტექნოლოგიურია, მაგრამ ურიკების შეცვლის აშკარა დროის ეკონომიის დროს, ის ითხოვს მნიშვნელოვან კაპიტალურ დაბანდებებს. პირველად გამოიყენეს დრაი კრიკის სადგურში ადელაიდაში, ავსტრალია.

ვაგონების გადადგმის პუნქტები სხვადასხვა ქვეყნებში
ავსტრალია
1961 წლიდან 1995 წლის ჩათვლით არსებობდა 5 ვაგონების გადადგმის პუნქტი.
პუნქტები მდებარეობდნენ:
, მელბურნი, ვიქტორიას შტატი
უოდონგა ოლბერთან ახლოს
პორტ-პირი, სამხრეთი ავსტრალია
, სამხრეთი ავსტრალია
 , ადელაიდა, სამხრეთი ავსტრალია — ყველაზე ახალი და თანამედროვე პუნქტი

ყველაზე უფრო დიდი დატვირთვა — -ის პუნქტი, 1981—1982 წლების პერიოდში 24 110 ვაგონმა გაიარა გადადგმა, საშუალოდ 66 ვაგონი დღეში. ეს ხორციელდებოდა პერსონალით 18 ადამიანი ცვლაში.

ბელარუსი

ბრესტი — 1520 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან 1435 მმ-იან სიგანეზე გადადგმა პოლონეთის საზღვარზე.

ბოლივია
762 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან 1000 მმ-იან სიგანეზე გადადგმა „რკინიგზაზე ანტოფაგასტიდან ბოლივიაში“.

საქართველო
ახალქალაქი-სატვირთო — მზადდება ჩასართველად ურიკების გადადგმის პუნქტი 1520 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან 1435 მმ-იან სიგანეზე.

ირანი
ჯულფა — 1950 წლიდან, 1435 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან 1520 მმ-იან სიგანეზე აზერბაიჯანის საზღვარზე.
სერახსი — 1996 წლიდან, 1435 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან 1520 მმ-იან სიგანეზე თურქმენეთის საზღვარზე.
ზაჰედანი — შემოთავაზებულია 2008 წელს, 1435 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან 1676 მმ-იან სიგანეზე პაკისტანის საზღვარზე.

ესპანეთი
ირუნი, ბასკეთი — 1668 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან (იბერიული სიგანე) 1435 მმ-იან სიგანეზე.

ყაზახეთი
დოსტიკი — ჩინეთის საზღვარზე 1520 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან 1435 მმ-იან სიგანეზე.
ხორგოსი — ჩინეთის საზღვარზე 1520 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან 1435 მმ-იან სიგანეზე.

კანადა
გადადგმა 1435 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან 1000 მმ-იან სიგანეზე ყოფილ -ის რკინიგზაზე -ში

ჩრდილოეთი კორეა
ტუმანგანი — რუსეთთან საზღვარზე 1435 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან 1520 მმ-იან სიგანეზე.
აქ ხორციელდება „მოსკოვი — ფხენიანის“ გადაჯდომის გარეშე ვაგონის გადადგმა, რომელიც კურსირებს ორჯერ თვეში.

მოლდოვა
უნგენი — სამგზავრო და სატვირთო ვაგონების გადადგმა 1520 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან (რუსული სიგანე) 1435 მმ-იან სიგანეზე რუმინეთის საზღვარზე.

მონღოლეთი
ზამინ-უუდე — 1520 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან 1435 მმ-იან სიგანეზე ჩინეთის საზღვარზე (ერენ-ჰოტო).

პერუ
1435 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან 914 მმ-იან სიგანეზე სადგურ -ზე, ლოკომოტივების ჩათვლით.

პოლონეთი
გადადგმა ხორციელდება 1520 მმ-იან ლიანდაგის სიგანესა და 1435 მმ-იან სიგანეს შორის შემდეგ პუნქტებში:
კუზნიცა ბელოსტოკსკაია — ბელარუსის საზღვარზე
ვერხრატა — უკრაინის საზღვარზე
ფშემისლი — უკრაინის საზღვარზე

რუსეთი
ზაბაიკალსკი — ჩინეთის საზღვარზე (450 კმ ჩიტიდან) 1520 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან 1435 მმ-იან სიგანეზე.
პოგრანიჩნი — ჩინეთის საზღვარზე (116 კმ უსურიისკიდან და 224 კმ ვლადივოსტოკიდან) 1520 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან 1435 მმ-იან სიგანეზე.
კალინინგრადი — 1520 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან 1435 მმ-იან სიგანეზე.

რუმინეთი
იასი — მოლდოვის საზღვარზე 1435 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან 1520 მმ-იან სიგანეზე. მონაკვეთს იასი — უნგენი აქვს ორი ლიანდაგი სიგანით 1435 მმ და 1520 მმ. გადადგმა შეიძლება მოხდეს იასიში და უნგენში.

ტუნისი
სტანდარტული 1435 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან 1000 მმ-იან სიგანეზე (ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა), მათ შორის ლოკომოტივები.

უკრაინა
გადადგმა ხორციელდება 1520 მმ-იან და 1435 მმ-იან ლიანდაგების სიგანეებს შორის შემდეგ პუნქტებში:
იაგოდინი — პოლონეთის საზღვარზე (135 ვაგონი დღე-ღამეში).
მოსტისკა — პოლონეთის საზღვარზე (25 ვაგონი დღე-ღამეში).
ჩოპი (და 2018 წლიდან მუკაჩევოდან) — უნგრეთის და სლოვაკეთის საზღვარზე.
ესენი — უნგრეთის და სლოვაკეთის საზღვარზე (50 ვაგონი დღე-ღამეში).
ვადულ-სირეტი — რუმინეთის საზღვარზე (150 ვაგონი დღე-ღამეში).
რენი — რუმინეთის საზღვარზე (18 ვაგონი დღე-ღამეში).
მონაკვეთს მოსტისკა — ფშემისლი აქვს ორი სიგანის ლიანდაგი 1520 მმ-იანი და 1435 მმ-იანი, ამ მონაკვეთზე შეიძლება იყოს ვაგონების გადადგმა, როგორც უკრაინაში, ასევე პოლონეთში.
მონაკვეთს კოველი — ხელმი აქვს ორი სიგანის ლიანდაგი 1520 მმ-იანი და 1435 მმ-იანი, რის გამოც ნებისმიერი ოლქიდან მატარებელი შეიძლება მოვიდეს ხელმში გოგორწყვილების შეცვლის გარეშე.
მონაკვეთებს ჩოპში აქვთ განსაკუთრებულობა.
1 მონაკვეთს ჩოპი — ზახონი აქვს ორი სიგანის ლიანდაგი 1520 მმ-იანი და 1435 მმ-იანი. გადადგმა ჩოპში.
მონაკვეთს ჩოპი — ჩერნა ტისოუზე აქვს ორი სიგანის ლიანდაგი 1435 მმ-იანი სამგზავრო მოძრაობისათვის და 1520 მმ-იანი სატვირთო მოძრაობისათვის. გოგორწყვილების გადადგმა ჩოპში და ჩერნა ტისოუზე.
მონაკვეთს ბატევო — კოროლიოვო რუმინეთის საზღვრამდე აქვს ორი სიგანის ლიანდაგი 1520 მმ-იანი და 1435 მმ-იანი, სლოვაკეთიდან მატარებელს რუმინეთში შეუძლია გაემგზავროს უკრაინის გავლით გოგორწყვილების შეცვლის გარეშე.
მონაკვეთი ბატევო — მუკაჩევო იყო 1520 მმ-იან ლიანდაგის სიგანეზე, მუკაჩევოში ააშენეს ბაქანი უნგრეთში და სლოვაკეთში მიმავალი მატარებლებისთვის 1435 მმ-იანი ლიანდაგებით 1520 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანის მატარებლებისთვის.

ფინეთი
ტორნიო — შვედეთის საზღვარზე ფინური (რუსული) 1524 მმ-იანი ლიანდაგის სიგანიდან 1435 მმ-იან სიგანეზე. გამოიყენება მხოლოდ სატვირთო გადაზიდვებისას.
ტურკუს პორტი 1520 მმ-იან და 1435 მმ-იან ლიანდაგის სიგანეებს შორის სატვირთო ვაგონებისთვის, ბორნებით მოსულები.