iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ანა ბრენდა კონტრერასი

ანა ბრენდა კონტრერასი ( დ. 24 დეკემბერი, 1986) — მექსიკელი მსახიობი, მომღერალი და მოდელი. მისი სრული სახელია ანა ბრენდა კონტრერას პერესი, მას მოიხსენიებენ როგორც ანა ბრენდა.

ბიოგრაფია
ანა დაიბადა 1986 წლის 24 დეკემბერს, მექსიკაში, ტამაულიპასის შტატის ქალაქ რიო ბრავოში და გაიზარდა აშშ-ში, ტეხასის შტატის ქალაქ მაკალენში.15 წლის ასაკში საცხოვრებლად მეხიკოში გადავიდა.

მან მონაწილეობა მიიღო რეალითი შოუში „პოპ ვარსკვლავები“, სადაც იგი ფინალისტი და ბენდის მონაწილე იყო, რომელსაც ' ერქვა. მათ ერთად რამდენიმე ალბომი ჩაწერეს.

2003 წელს მსახიობმა გადაწყვიტა რომ თეატრალურ ფაკულტეტზე ჩაებარებინა რადგანაც თვლიდა რომ ეს მისი მოწოდება იყო. 2005 წელს იგი გამოჩნდა სერიალში „სიყვარულის ბარიერი“, სადაც იგი ხუანიტას როლს ასრულებდა. რამდენიმე წელში მას ჰქონდა ახალი როლი სერიალში „ვნების დუელი“, სადაც იგი კლაუდიას როლს ასრულებდა. 2008 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ფილმში „დაბნეული ქალბატონი“.

ანამ პირველი მთავარი როლი მიიღო სერიალში „გეფიცები,მე შენ მიყვარხარ“, სადაც იგი ვიოლეტა მადრიგალის როლს ასრულებდა.

2009 წელს, პროდიუსერმა კარლა ესტრადამ, ანას მისცა ანტაგონისტის როლი სერიალში „მოჯადოებული“. ანა სერიალში მაურა ალბარანის როლს ასრულებდა. მას ძალიან უყვარდა მთავარი პერსონაჟი ალეხანდრო ლომბარდო და ყველაფერს აკეთებდა მის ხელში ჩასაგდებად.

რამდენიმე წელიწადში ანა გამოჩნდა სერიალში „მკვლელი ქალები“. ანას ასევე ეპიზოდური როლი ჰქონდა სერიალში „საბოლოო დრო“.
2010 წელს ანა გამოჩნდა სერიალში „ტერესა“, იგი ასრულებდა სერიალის პროტაგონისტი ტერესას საუკეთესო მეგობრის აურორას როლს.

2011 წლის აგვისტოს, ანამ პროტაგონისტის როლი მიიღო სერიალში „ის ვისაც სიყვარული არ შეეძლო“ (ქართველებისთვის ცნობილი როგორც მარტოსული). ანა ბრენდა ასრულებდა ანა პაულას როლს, მას პარტნიორობას ხორხე სალინასი უწევდა, სერიალი 166 ეპიზოდისგან შედგებოდა.

2013 წელს ანამ ახალი როლი მიიღო სერიალში „დაუმორჩილებელი გული“, სადაც მისი პარტნიორი დანიელ არენასი იყო, სერიალი შედგებოდა 161 ეპიზოდისგან.

პირადი ცხოვრება
2013 წლის 4 აპრილს ანა ბრენდა კონტრერასი დაქორწინდა ალეხანდრო ამაიაზე, ლას ვეგასში. სულ მალე მათი ფოტოები დაიბეჭდა რამდენიმე ჟურნალში. ქორწილამდე რამდენიმე დღით ადრე, ანამ მომავალ მეუღლეს სხვა ქალთან შეუსწრო, თუმცა მან ამაზე თვალი დახუჭა და გადაწყვიტა საქმროსთვის ეპატიებინა, თუმცა ურთიერთობის აღდგენა მაინც ვერ მოხერხდა, მათ ერთად ცოტა ხანს იცხოვრეს.დაქორწინებიდან რამდენიმე თვეში, 2014 წლის 14 მაისს წყვილი ოფიციალურად განქორწინდა.
პირველყოფილი შიში (ფილმი)

პირველყოფილი შიში — 1996 წლის ამერიკული ნეო-ნუარის ჟანრის კრიმინალური ფილმი. ფილმი გადმოსცემს ადვოკატის ისტორიას, რომელიც იცავს სტიქაროსან ბიჭუნას, რომელსაც ბრალი არქიეპისკოპოსის მკვლელობაში ედება. ედვარდ ნორტონმა მიიღო ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მეორეხარისხოვან როლში.

სიუჟეტი
მარტინ ვეილი ცნობილი ადვოკატია. ის გდაწყვეტს, სასამართლოში დაიცვას ჩიკაგოს არქიეპისკოპოსის მკვლლობაში ბრალდებული კენტუკელი ახალგაზრდა აარონ სტემპლერი. აარონი სისხლში მოთხვრილი იპოვეს მკვლელობის შემდეგ. სასამართლოში მისი მოწინააღმდეგე მისი ყოფილი პარტნიორი ქალი ჯენეტ ვენეიბლია, რომელიც ამუნათებს მარტინს, რომ მას ჭკვიანი ქალის წინააღმდეგ სასამართლოში გამოსვლის ეშინია. მარტინი აარონს სასამართლო პროცესისთვის ამზადებს. ის თავადაც დაიჯერებს ბრალდებულის უდანაშაულობას, რის გამოც ვენეიბლი მას დასცინის. საქმე რთულდება მაშნ, როდესაც ფსიქოლოგი, დოქტორი მოლი არინგტონი აღმოაჩენს, რომ სტემპლერს დაავადება აწუხებს. მარტინი აღმოაჩენს, რომ არქიეპისკოპოსი უძრავ ქონებასთან დაკავშირებულ კორუფციულ გარიგებებში იყო ჩართული. შონესი მას აფრთხილებს, რომ თავი შორს დაიჭიროს გავლენიანი ადამიანებისგან. ერთ-ერთი შეხვედრის დროს ბრალდებულთან, აარონის ალტერ-ეგო, როი დაიწყებს საუბარს და აღიარებს მკვლევლობის და მოტივის შესახებ. მარტინი კომერმანს უხსნის, თუ რატომ იცავს ადამიანებს. სასამართლო პროცესის დროს აარონი ვენეიბლის ზეწოლას ვერ გაუძლებს და საბოლოოდ ციხეში აღმოჩნდება.

როლებში
რიჩარდ გირი - მარტინ ვაილი
ლორა ლინი - ჯენეტ ვენეიბლი
ედვარდ ნორტონი - აარონ სტემპლერი
ფრანსის მაკდორმანდი - მოლი არინგტონი
ჯონ მაჰონი — შონესი
რეგ როჯერსი — კონერმანი
რიბოზა

რიბოზა — პენტოზების ჯგუფის მონოსაქარიდი, უფერო კრისტალები, ადვილად იხსნებიან წყალში და აქვთ ტკბილი გემო. არაბინოზის ეპიმერი. აღმოაჩინეს 1905 წელს.

ბიოლოგიური როლი
რიბოზა შედის რიბონუკლეინის მჟავის, ადენოზინის, ნუკლეოტიდებისა და სხვა მნიშვნელოვანი ბიოლოგიური ნივთიერებების შემადგენლობაში.

რიბოზა წარმოადგენს რნმ-ის კომპონენტს და გამოიყენება გენეტიკური ტრანსკრიფციის დროს. რიბოზის ნაწარმი — დეზოქსირიბოზა წარმოადგენს დნმ-ის კომპონენტს. აგრეთვე რიბოზა შედის ატფ-ისა და მეტაბოლიზმში მონაწილე ზოგიერთი სხვა ნივთიერების შემადგენლობაში.
ხიმენა დუკე

ხიმენა დუკე ( დ. 30 იანვარი 1985, კალი, კოლუმბია) — კოლუმბიელი მსახიობი და მოდელი. არის ტელემუნდოს მსახიობით, უკეთ ცნობილი სერიალებით „ანელიას სახე“, „ვალერია“, „ვიღაც გიყურებს“, „სახლი მეზობლად“ და „წმინდა სატანა“. ხიმენას ჰყავს მეუღლე კარლოს პონსე და ერთი შვილი, კრისტიან კარაბიას დუკე.

ბიოგრაფია
ხიმენა დუკე ხირალდო დაიბადა კოლუმბიის ქალაქ კალიში. იგი 12 წლის იყო, როდესაც დედასთან ერთად გადავიდა მაიამიში საცხოვრებლად. 2003 წელს ტელემუნდოს კონკურსში მიიღო მონაწილეობა, სადაც დაიწყო მისი კარიერა. მან გაიცნო კრისტიან კარაბიასი. ისინი ერთად ხუთი წელი იყვნენ. ჰყავთ საერთო შვილი კრისტიან კარაბიას დუკე.

ხიმენა მალევე მიიღო მონაწილეობა ტელემუნდოს ტელენოველაში „სხვისი ცოდვები“. 2008 წელს ასევე მონაწილეობა მიიღო ტელემუნდოს საპნის ოპერაში „ანელის სახე“, სადაც მას პარტნიორობას უწევდა ელიზაბეტ გუტიერესი. 2009 წელს მიიღო მონაწილეობა ორ ტელენოველაში, რომლებიც მის მშობლიურ ქვეყანაში კოლუმბიაში გადაიღეს. აგრეთვე მონაწილეობა მიიღო სერიალში „ვიღაც გიყურებს“. 2010 წელს სერიალ „სახლი მეზობლად-ში“ ბოროტმოქმედის როლზე დაამტკიცეს. 2012 წელს მონაწილეობა მიიღო სერიალში „ერთგულების ძალა“. ამ სერიალმა მას დიდი პოპულალობა მოუტანა. 2013 წელს კი მონაწილეობა მიიღო სერიალში „წმინდა სატანა“, სადაც პარტნიორობას გაბი ესპინოს უწევდა.

პირადი ცხოვრება
ხიმენა დუკე და კრისტიან კარაბიოსი ერთად ხუთი წელი იყვნენ. მათ ჰყავთ საერთო შვილი კრისტიან კარაბიას დუკე. ხიმენა და კრისტიანი ერთმანეთს მალევე დაშორდნენ. დუკემ მოგვიანებით ტელემუნდოს მსახიობი კარლოს პონსე გაიცნო და 2010 წლიდან მოყოლებული მასთან ერთად არის.
ურაცილი

ურაცილი (2,4-დიოქსოპირიმიდინი) — პირიმიდინული ფუძე, რომელიც არის რიბონუკლეინის მჟავების კომპონენტი და როგორც წესი არ გვხვდება დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავაში, შედის ნუკლეოტიდის შემადგენლობაში. ნუკლეური მჟავების შემადგენლობაში კომპლემენტარობის პრინციპის მიხედვით უკავშირდება ადენინს და წარმოქმნის ორ წყალბადურ ბმას.

ფიზიკური თვისებები
თეთრი ფხვნილი ან ნემსისებური კრისტალები, ადვილად იხსნებიან ცხელ წყალში.

ქიმიური თვისებები
აქვს ამფოტერული თვისებები, შეუძლია ტაუტომერია.

აღმოჩენის ისტორია
პირველად აღმოაჩინეს 1900 წელს საფუარების ნუკლეინის მჟავების გახლეჩის პროდუქტებში.
ფოსფატი

____

ფოსფატი — ანიონი და ფუნქციური ჯგუფი. განარჩევენ ორთოფოსფატებსა და კონდენსირებულ ფოსფატებს, რომლებიც შეიცავენ ერთზე მეტ ატომს, რომლებიც წარმოქმნიან ბმას ——.

გამოყენება
ძირითადი გამოყენება — ფოსფორული სასუქები. ფოსფატები ფართოდ გამოიყენება სინთეთიკურ სარეცხ საშუალებებში კალციუმისა და მაგნიუმის იონების დასაკავშირებლად. აგრეთვე გამოიყენება ზოგიერთი სამკურნალო ნივთიერების წარმოებაში.

ფიზიოლოგიური როლი
ფოსფატებს მნიშვნელოვანი ადგილი უკავიათ ბიოქიმიაში, უფრო ზუსტად კი ბიოლოგიურად აქტიური მრავალი ნივთიერების სინთეზში, აგრეთვე ყველა ცოცხალი ორგანიზმის ენერგეტიკაში.
ტრანსკრიფციის ფაქტორები

ტრანსკრიფციის ფაქტორები (ტრანსკრიფციული ფაქტორები) — ცილები, რომლებიც დნმ-ის მატრიცაზე დნმ-ის სპეციფიკურ უბნებთან დაკავშირებით აკონტროლებენ ი-რნმ-ის სინთეზის პროცესს (ტრანსკრიფციას). ტრანსკრიფციის ფაქტორები საკუთარ ფუნქციას ასრულებენ ან დამოუკიდებლად, ან სხვა ცილებთან ერთად კომპლექსში. ისინი უზრუნველყოფენ რეგულირებადი გენის რეგულატორულ თანმიმდევრობებთან რნმ-პოლიმერაზის დაკავშირების კონსტანტის შემცირებას (რეპრესორები) ან გაზრდას (აქტივატორები).
ჰიდროფობურობა

ჰიდროფობურობა (-დან — წყალი და -დან — შიში) — ფიზიკური თვისება მოლეკულისა, რომელიც „მიილტვის“ წყალთან კონტაქტის თავიდან აცილებისკენ. თვითონ მოლეკულას ამ შემთხვევაში ეწოდება ჰიდროფობური.

ჰიდროფობური მოლეკულები, ჩვეულებრივ, არაპოლარულია და სხვა ნეიტრალურ მოლეკულებსა და არაპოლარულ გამხსნელებს შორის ყოფნას „ანიჭებენ უპირატესობას“. ამიტომ წყალი ჰიდროფობურ ზედაპირზე, რომელსაც დასველების კუთხის მაღალი მაჩვენებელი აქვს, წვეთებად გროვდება, ხოლო ნავთობი, რომელიც გურუბაში მოხვდება, წყლის ზედაპირზე განელაგება.
სტეკინგი

სტეკინგი — სუპრამოლეკულურ ქიმიაში არომატული მოლეკულების ისეთი განლაგება, რომელიც მოგვაგონებს დასტაში მონეტების განლაგებას და მხარდაჭერილია არომატული ურთიერთქმედებებით. ამგვარი განლაგების ყველაზე პოპულარული მაგალითი გვხვდება დნმ-ის ფუძეების მიმდევრობით წყვილებში. სტეკინგი აგრეთვე ხშირია ცილებში, როდესაც ორი შედარებით არაპოლარული რგოლი ფლობს ნაწილობრივ გადახურულ -ორბიტალებს. ამგვარი ურთიერთქმედებების ზუსტი ბუნება (ელექტროსტატიკური თუ არაელექტროსტატიკური) დღემდე განხილვის საკითხს წარმოადგენს.
ჰელიკაზები

ჰელიკაზები (, -დან — სპირალი) — ფერმენტების კლასი, რომელიც გვხვდება ყველა ცოცხალ ორგანიზმში. მათ განაკუთვნებენ „მოლეკულური მანქანების“ კლასს, ვინაიდან ნუკლეინის მჟავების შაქარფოსფატური „ხერხემლის“ გასწვრივ გადასაადგილებლად და ფუძეებს შორის შიგა- ან მოლეკულათაშორისი წყალბადური ბმების გასახლეჩად ისინი იყენებენ ჰიდროლიზის ენერგიას.

კლასიფიცირებულია ორი დიდი სისტემგარეშე ჯგუფი — დნმ-ჰელიკაზები და რნმ-ჰელიკაზები.
პრომოტორი

პრომოტორი — გენეტიკაში დნმ-ის ნუკლეოტიდების მიმდევრობა, რომელსაც სცნობს რნმ-პოლიმერაზა და განიხილავს, როგორც სპეციფიკური ან გააზრებული ტრანსკრიფციის საწყის მოედანს. პროკარიოტებში პრომოტორი მოიცავს მოტივების მთელ რიგს, რომლებიც მნიშვნელოვანია რნმ-პოლიმერაზის მიერ მისი ამოცნობისთვის, კერძოდ, ეგრეთ წოდებული -10 და -35 მიმდევრობები. პრომოტორი ასიმეტრიული, რაც რნმ-პოლიმერაზას ტრანსკრიფციის სწორი მიმართულებით დაწყების საშუალებას აძლებს და მიუთითებს იმაზე, თუ რომელი ასრულებს დნმ-ის ორი ჯაჭვიდან რნმ-ის სინთეზისთვის მატრიცის როლს.
დნმ-ის მეთილირება

დნმ-ის მეთილირება — დნმ-ის მოლეკულის მოდიფიკაცია უშუალოდ დნმ-ის ნუკლეოტიდური თანმიმდევრობის შეუცვლელად, რაც შეგვიძლია განვიხილოთ გენომის ეპიგენეტიკური შემადგენლის ნაწილად. დნმ-ის მეთილირება გულისხმობს -დინუკლეოტიდის შემადგენლობაში 5 ციტოზინური რგოლის პოზიციაში ციტოზინთან მეთილის ჯგუფის შეკავშირებას. მეთილირებული ციტოზინი შემდგომში შეიძლება დაჟანგდეს განსაკუთრებული ფერმენტებით, რაც საბოლოო ჯამში იწვევს კვლავ ციტოზინად დემეთილირებას.

დნმ-ის მეთილირება ძირითადად ეუკარიოტებისთვისაა დამახასიათებელი. ადამიანში მეთილირებულია გენომური დნმ-ის დაახლოებით 1%. ზრდასრული ორგანიზმის სომატურ უჯრედებში დნმ-ის მეთილირება, როგორც წესი, მიმდინარეობს -დინუკლეოტიდებში; -დინუკლეოტიდების გარდა დნმ-ის მეთილირება გვხვდება ემბრიონულ ღეროვან უჯრედებში.

მცენარეებში ციტოზინის მეთილირება ხდება როგორც სიმეტრიულად ორივე ჯაჭვზე (-ზე ან -ზე), აგრეთვე ასიმეტრიულად, ორი ჯაჭვიდან მხოლოდ ერთზე (-ზე, სადაც აღნიშნავს ნებისმიერ ნუკლეოტიდს).
გლიკოზილირება

გლიკოზილირება  — ფერმენტაციული პროცესი, რომლის დროსაც შაქრების ნაშთები უერთდება ორგანულ მოლეკულებს. გლიკოზილირების დროს წარმოიქმნება გლიკოზიდები, ან, ცილებისა და ლიპიდების შემთხვევაში, გლიკოპროტეინები და გლიკოლიპიდები, შესაბამისად. გლიკოზილირება ცილების კოტრანსლაციური და პოსტტრანსლაციური მოდიფიკაციების ერთ-ერთი ფორმაა. გლიკოზილირებას დიდი მნიშვნელობა აქვს მემბრანული და სეკრეტირებადი ცილების სტრუქტურისა და ფუნქციებისთვის.
ფრენსის ფუკუიამა

იოსიჰირო ფრენსის ფუკუიამა (; დ. 27 ოქტომბერი, 1952, ჩიკაგო) — იაპონური წარმოშობის ამერიკელი ფილოსოფოსი, პოლიტოლოგი, პოლიტეკონომისტი და მწერალი. მოღვაწეობს ჯორჯ მეისონის, ჯონს ჰოპკინზისა და სტენფორდის უნივერსიტეტებში. უფრო მეტად ცნობილია თავისი წიგნით „ისტორიის დასასრული და უკანასკნელი ადამიანი“ (1992), რომელშიც ამბობს, რომ მთელ მსოფლიოში ლიბერალური დემოკრატიის გავრცელება შეიძლება მოწმობდეს კაცობრიობის სოციოკულტურული ევოლუციის ბოლო წერტილს და გახდეს ადამიანური მმართველობის უკანასკნელი ფორმა. ფუკუიამას ეს წიგნი ნათარგმნია 20-ზე მეტ ენაზე. წიგნმა გამოსვლისთანავე გამოიწვია ფართო რეზონანსი სამეცნიერო წრეებსა და მასობრივ საინფორმაციო საშუალებებში. მიუხედავად იმისა, რომ წიგნის გამოსვლის მომენტიდან იქ მოხსენიებული მრავალი მოვლენა ეჭვქვეშ დადგა, ფუკუიამა უწინდებურად უჭერდა მხარს „ისტორიის დასასრულის“ კონცეფციას.
X-ქრომოსომის ინაქტივაცია

-ქრომოსომის ინაქტივაცია  — პროცესი, რომლის დროსაც მდედრი ძუძუმწოვრების უჯრედებში ინაქტივირდება -ქრომოსომის ორი ასლიდან ერთ-ერთი. არააქტიური -ქრომოსომის დნმ იფუთება ტრანსკრიპციურად არააქტიურ ჰეტეროქრომატინში.

-ქრომოსომის ინაქტივაცია მდედრი ძუძუმწოვრების უჯრედებში ხდება იმიტომ, რომ -ქრომოსომების ორი ასლიდან არ წარმოიქმნას შესაბამისი გენების ორჯერ მეტი პროდუქტი, ვიდრე მამრ ძუძუმწოვრებშია. ამგვარ პროცესს ეწოდება გენების დოზური კომპენსაცია. პლაცენტარულებში -ქრომოსომის არჩევა, რომელიც უნდა ინაქტივირდეს, შემთხვევითია. ინაქტივირებული -ქრომოსომა არააქტიური რჩება ყველა შემდგომ შვილობილ უჯრედში, რომლებიც გაყოფის შედეგად წარმოიქმნება.
მუტაცია

მუტაცია ( — ცვლილება) — გენოტიპის მტკიცე (ანუ ისეთი, როგორიც შეიძლება მემკვიდრულად გადაეცეს მოცემული უჯრედის ან ორგანიზმის შთამომავალს) სახეცვლილება, რომელიც ხორციელდება გარე ან შიდა გარემოს გავლენით. ტერმინი პირველად გამოიყენა ჰუგო დე ფრიზმა. მუტაციების წარმოქმნის პროცესმა მიიღო სახელწოდება მუტაგენეზი.
მუტაგენები

მუტაგენები (მუტაციიდან და -დან — ვბადებ) — ქიმიური და ფიზიკური ფაქტორები, რომლებიც იწვევენ მემკვიდრულ ცვლილებებს — მუტაციებს. პირველად ხელოვნური მუტაციები 1925 წელს მიიღეს გეორგი ნადსონმა და გერმან ფილიპოვმა საფუარებში, რადიუმის რადიოაქტიური გამოსხივების მოქმედებით; 1927 წელს გერმან მელერმა რენტგენული გამოსხივების მოქმედებით მიიღო მუტაცია დროზოფილებში. ქიმიური ნივთიერებების (დროზოფილებზე იოდის მოქმედება) მიერ მუტაციების გამოწვევის თვისება აღმოაჩინა იოზეფ რაპოპორტმა.
ალკილირება

ალკილირება — ალკილური ჩამნაცვლებლის შეყვანა ორგანული კავშირის მოლეკულაში. ტიპურ მაალკილირებელ აგენტებს წარმოადგენენ ალკილჰალოგენიდები, ალკენები, ეპოქსიკავშირები, სპირტები, იშვიათად ალდეჰიდები, კეტონები, ეთერები, სულფიდები, დიაზოალკინები. ალკილირებისას კატალიზატორის როლს ასრულებენ მინერალური მჟავები, ლუისის მჟავები, აგრეთვე ცეოლიტები.

ალკილირება ფართოდ გამოიყენება ქიმიურ და ნავთობქიმიურ მრეწველობაში.
თავისუფალი რადიკალები

თავისუფალი რადიკალები ქიმიაში — ნაწილაკები (როგორც წესი, არამდგრადი), რომლებიც გარე ელექტრონულ შრეზე შეიცავენ ერთ ან რამდენიმე გაუწყვილებელ ელექტრონს. სხვა განმარტებით, თავისუფალი რადიკალი არის მოლეკულის ან ატომის სახეობა, რომელსაც შეუძლია დამოუკიდებლად არსებობა (ანუ ფლობს შედარებით სტაბილურობას) და ფლობს ერთ ან ორ გაუწყვილებელ ელექტრონს. გაუწყვილებელი ელექტრონი ატომურ ან მოლეკულურ ორბიტალს მარტო იკავებს. როგორც წესი, რადიკალებს აქვთ პარამაგნიტური თვისებები, ვინაიდან გაუწყვილებელი ელექტრონების არსებობა იწვევს მაგნიტურ ველთან ურთიერთქმედებას. გარდა ამისა, გაუწყვილებელი ელექტორნის არსებობას შეუძლია რეაქციული თვისებების მნიშვნელოვნად გაზრდა, თუმცა რადიკალების ეს თვისება ფართოდ ვარირებს.
დნმ-ის რეპარაცია

რეპარაცია (-დან — აღდგენა) — უჯრედების განსაკუთრებული ფუნქცია, უჯრედში დნმ-ის ნორმალური ბიოსინთეზის დროს ან ფიზიკური და ქიმიური აგენტების ზემოქმედების შედეგად დაზიანებული დნმ-ის მოლეკულებში ქიმიური დაზიანებებისა და გახლეჩვების გამოსწორების შესაძლებლობა. მრავალი მემკვიდრული დაავადება დაკავშირებულია რეპარაციის სისტემის დარღვევასთან (მაგალითად, პიგმენტური ქსეროდერმა).
დნმ-ის რეპლიკაცია

რეპლიკაცია (-დან — განახლება) — დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავის შვილეული მოლეკულის სინთეზის პროცესი დნმ-ის მშობლიური მოლეკულის მატრიცაზე. მშობლიური უჯრედის შემდგომი გაყოფის შედეგად თითოეული შვილეული უჯრედი იღებს დნმ-ის მოლეკულის ერთ ასლს, რომელიც საწყისი მშობლიური უჯრედის დნმ-ის იდენტურია. ეს პროცესი უზრუნველყოფს თაობიდან თაობაზე ზუსტი გენეტიკური ინფორმაციის გადაცემას. დნმ-ის რეპლიკაციას ახორციელებს რთული ფერმენტული კომპლექსი, რომელიც შედგება 15-20 სხვადასხვა ცილისგან, რომლებსაც რეპლისომები ეწოდება .
გავრიილ ილიზაროვი

გავრიილ ილიზაროვი ( დ. 15 ივნისი 1921, ბელოვეჟა, პოლონეთი — გ. 24 ივლისი 1992, კურგანი, რუსეთი) — საბჭოთა ქირურგი. სპეციალისტი ტრავმატოლოგიის, კლინიკური ფიზიოლოგიისა და ორთოპედიის დარგში. აღდგენითი ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის ცენტრის დამფუძნებელი. გამოიგონა კომპრესიულ-დისტრაქციული სამედიცინო აპარატი, ეგრეთ წოდებული ილიზაროვის აპარატი.

სოციალისტური შრომის გმირი (1981). სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1987), რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1991), მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1968), პროფესორი. რსფსრ დამსახურებული ექიმი (1965), სსრკ დამსახურებული გამომგონებელი (1985), რსფსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1991).

1944 წელს დაამთავრა ყირიმის სამედიცინო ინსტიტუტი. იყო კურგანის ექსპერიმენტული, კლინიკური ორთოპედიისა და ტრავმატოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. ლენინის პრემიის ლაურეატი 1978 წელს. ილიზაროვი 600-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა და 3 მონოგრაფიის, აგრეთვე 194 გამოგონების ავტორია. კურგანის ოლქის საპატიო მოქალაქე (2003, გარდაცვალების შემდეგ). ილიზაროვი გარდაიცვალა გულის უკმარისობით 71 წლის ასაკში.
ფავილა

ფავილა (; დ. დაახლ. 715/720 — გ. 739) — ასტურიის სამეფოს მეორე მეფე. მეფე პელაიოს შვილი. ქვეყანას მართავდა 737-739 წლებში.

ფავილა ტახტზე ავიდა მამის, პელაიოს გარდაცვალების შემდეგ. სამეფოს ამ დროისთვის ეკავა ტერიტორია მდინარე ეოსა და ანსინს შორის. მამისგან განსხვავებით მან ვერ შეძლო ტერიტორიების განვრცობა. იგი სულ 2 წელი იდგა ქვეყნის სათავეში და მისი მმარტველობის შესახებ მცირე ცნობებია შემონახული. ალფონსო -ის ქრონიკის მიხედვით 737 წელს მან მაშინდელ დედაქალაქ კანგა-დე-ონისში დააარსა სანტა-კრუსის მონასტერი. ამავე წყაროს მიხედვით ფავილა 739 წელს დათვებზე ნადირობის დროს დაიღუპა. დაკრძალულია სანტა-კრუსის მონასტერში.

ფავილას გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ადის მისი დის ქმარი ალფონსო .
ფრუელა I სასტიკი

ფრუელა (; დ. დაახლ. 740 — გ. 768) — ასტურიის სამეფოს მეოთხე მეფე. მეფე ალფონსო -ის შვილი. ქვეყანას მართავდა 757-768 წლებში.

ფრუელა ტახტზე ავიდა მამის, ალფონსო -ის გარდაცვალების შემდეგ. ჯერ კიდევ მამის მმართველობის პერიოდში მონაწილეობდა მის ლაშქრობებში. მთელი თავისი მმართველობის განმავლობაში იგი აშენებდა და ამაგრებდა ქალაქებს რათა ისინი არაბებისაგან დაეცვა. 760 წელს მას აუჯანყდა გალისია და ბასკებით დასახლებული ოლქები. ფრუელამ დაიმორჩილა ბასკები და მათი ურჩი წინამძღოლები. ერთ-ერთი წინამძღოლის ქალიშვილი მუნია, ტყვედ წაიყვანა და შემდეგ მასზე იქორწინა.

ალფონსო -ის ქრონიკის მიხედვით ფრუელამ გალისიაში 54 ათასი მუსლიმი დახოცა.

761 წელს დააარსა ქალაქი ოვიედო, ასტურიის მომავალი დედაქალაქი.

ფრუელა გარდაიცვალა 768 წელს, მისი შვილი ალფონსო ჯერ კიდევ პატარა იყო და მეფედ აირჩიეს მისი ფრუელას ბიძაშვილი აურელიუსი.
ვინჩელსის ბრძოლა

ვინჩელსის ბრძოლა — ასწლიანი ომის საზღვაო ბრძოლა. გაიმართა 1350 წლის 29 აგვისტოს სამხრეთ ინგლისის ქალაქ ვინჩელსთან.

ინგლიელების ფლოტმა. რომელსაც მეთაურობდა მეფე ედუარდ და მისი შვილი ედუარდ შავი პრინცი, დაამარცხეს კასტილიის სამეფოს ფლოტი კარლ დე ლა სერდას მეთაურობით.

ბრძოლის მიმდინარეობისას ინგლისელებმა დაკარგეს 2 ხომალდი, კასტილიელების დანაკარგი 14-დან 26 ხომალდამდე იყო. კასტილიელების დაკარგული ხომალდების რაოდენობა დღემდე არაა ცნობილი.
ოთარ ღუდუშაური

ოთარ ნასყიდას ძე ღუდუშაური (დ. 17 მაისი 1925, ყაზბეგი, — გ. 22 დეკემბერი 1991, მცხეთა) — ქართველი ტრავმატოლოგ-ორთოპედი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1974), მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1965), პროფესორი (1966), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1982), სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი. საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი 1953 წლიდან.

ბიოგრაფია
1949 წელს დაამთავრა ქალაქ ორჯონიკიძის სამედიცინო ინსტიტუტი. 1949–52 წლებში მუშაობდა ჯერ ჩრდილოეთ კავკასიაში, შემდეგ, 1952–70 წლებში — მოსკოვში. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, ერთდროულად, 1970 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ტრავმატოლოგიის, ორთოპედიისა და სამხედრო-საველე ქირურგიის კათედრის გამგე. 1972–75 წლებში იყო ამავე ინსტიტუტის რექტორი.

ღუდუშაურმა საბჭოთა კავშირში პირველმა გამოიყენა პლასტიკური ოპერაციებისათვის კორუნდული კერამიკა; დანერგა კლინიკაში ოპერაციული მკურნალობის ორიგინალური მეთოდები — შეუხორცებელი ინფიცირებული მოტეხილობის, აგრეთვე ყალბი სახსრებისა და გრძელი ლულოვანი ძვლების დეფექტების მკურნალობა, მენჯ-ბარძაყისა და იდაყვის სახსრების ჩანაცვლება კონსერვირებული ჰომოტრანსპლანტატებით და სხვა.

1975 წლიდან იყო ტრავმატოლოგთა და ორთოპედთა მსოფლიო ასოციაციის წევრი. 1971 წლიდან საქართველოს ტრავმატოლოგთა და ორთოპედთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე. მიღებული აქვს სახელმწიფო პრემიები, მათ შორის ხალხთა მეგობრობის ორდენი, საპატიო ნიშნის ორდენი და მედლები. დაკრძალულია საბურთალოს პანთეონში.

ღუდუშაურის სახელობის ეროვნული სამედიცინო ცენტრი არის მულტიპროფილური სამედიცინო დაწესებულება ამბულატორიული და დიაგნოსტიკური სერვისებით; გადაუდებელი მიმღებითა და ჰოსპიტალური სექტორით.
ოპიუმის პირველი ომი

ოპიუმის პირველი ომი — დიდი ბრიტანეთის ომი ცინის დინასტიის წინააღმდეგ. ბრიტანული ჯარების მიზანი იყო ინგლისის სავაჭრო ინტერესების დაცვა ჩინეთში და ვაჭრობის გაფართოება, კერძოდ სურდა ოპიუმის დიდი რაოდენობით გაყიდვა, რომლის გაყიდვაც ჩინის იმპერიაში აკრძალული იყო. აქედან მომდინარეობს ომის სახელწოდებაც.
1839 წლის დასასრულიდან დაიწყო სამხედრო შეტაკებები ინგლისისა და ჩინეთის გემებს შორის. იმავე წელს ჩინეთის მთავრობის კომისარმა ლინ ძეს-იუმ გაანადგურა ოპიუმის მარაგები, რომლითაც კონტრაბანდულად ვაჭრობდნენ ინგლისელი კოლონიზატორები. ამის გამო 1840 წლის ივნისში დიდმა ბრიტანეთმა მოაწყო თავდასხმა გუანჯოუს რაიონში. 1842 წლის შუა ხანებში ინგლისებელმა დაიკავეს ჰონგ-კონგი, დინხაი, ნინბო, სიამინი, შანხაი, ჯენძიანი და აგვისტოში მიუახლოვდნენ ნანკინს. ჩინეთის მთავრობამ კაპიტულაცია გამოაცხადა. 1842 წლის 29 აგვისტოს ხელი მოაწერეს ნანკინის ხელშეკრულებას. ხელშეკრულების შედეგად დიდ ბრიტანეთს გადაეცა ჰონგ-კონგი, ჩინეთს დაეკისრა უდიდესი კონტრიბუცია, დაახლოებით 21 მლნ დოლარი. ჩინეთის რამდენიმე პორტი (გუანჯოუ, სიამინი, ფუჯოუ, ნინბო, შანხაი) გაიხსნა სავაჭროდ ევროპელებისათვის.

ოპიუმის პირველი ომი ცინის დინასტიის დაცემის დასაწყისი გახდა.
თომას შელინგი

თომას კრომბი შელინგი (; დ. 14 აპრილი, 1921, ოკლენდი, აშშ — გ. 13 დეკემბერი, 2016, ბეთესდა, მონტგომერი, მერილენდი, აშშ) — ამერიკელი ეკონომისტი. ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკაში (2005). მერილენდის უნივერსიტეტის პროფესორი. ამერიკის ეკონომიკური ასოციაციიის პრეზიდენტი (1991). ფრენკ სეიდმანის პრემიის ლაურეატი (1977).