ზიკო

არტურ ანტუნეშ კოიმბრა ( დ. 3 მარტი, 1953, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც ზიკო. 1978 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების შემადგენლობაში. 1982 წლის ესპანეთისა და 1986 წლის მექსიკის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე. ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს ფეხბურთელად.

საკლუბო კარიერა
ზიკოს საკლუბო კარიერის უმნიშვნელოვანესი ნაწილი დაკავშირებულია ბრაზილიურ „ფლამენგოსთან“, სადაც 1971–1983 წლებში თამაშობდა. მის მიერ „ფლამენგოსთან“ ერთად მოპოვებულ სხვადასხვა ტიტულებს შორის აღსანიშნავია ბრაზილიის ჩემპიონობა (1980, 1982, 1983), კოპა ლიბერტადორესი (1981) და საკონტინენტთაშორისო თასი (1981).

1983–1985 წლებში თამაშობდა იტალიურ „უდინეზეში“, სადაც სერია -ს ფარგლებში ჩატარებულ 40 შეხვედრაში 22 გოლი გაიტანა, ხოლო ყველა ტურნირის ჩათვლით ნათამაშებ 53 მატჩში 30 გოლი შეაგდო.

მოგვიანებით დაბრუნდა „ფლამენგოში“ (1985–1989), ხოლო კარიერა დაასრულა იაპონურ „კაშიმა ანტლერსში“ (1991–1994), სადაც მისმა გამოსვლამ მნიშვნელოვანი ბიძგი მისცა იაპონური ფეხბურთის განვითარებას.

„ფლამენგო“
ზიკომ „ფლამენგოს“ რიგებში 1971–1983 და 1985–1989 წლებში ჯამში 731 მატჩი ჩაატარა (სხვადასხვა ტურნირზე) და 568 გოლი გაიტანა. ეს მონაცემები მოიცავს ბრაზილიის სერია -ს, კარიოკას ჩემპიონატს (რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ჩემპიონატი), კოპა ლიბერტადორესსა და სხვა ტურნირებს.

1980 წლის ბრაზილიის ჩემპიონატის ფინალში „ატლეტიკო მინეიროს“ წინააღმდეგ, რომელიც „ფლამენგომ“ 3–2 მოიგო, ზიკომ გადამწყვეტი გოლი გაიტანა. ეს იყო „ფლამენგოს“ პირველი ეროვნული ტიტული, სადაც ზიკო გუნდის ლიდერი და გადამწყვეტი ფიგურა იყო.

„ფლამენგოში“ ჩატარებულ მნიშვნელოვან მატჩებს შორის აღსანიშნავია 1981 წლის კოპა ლიბერტადორესის სამმატჩიანი ფინალი, სადაც „ფლამენგომ“ მარიო სოტოს „კობრელოას“ საერთო ჯამში 4–2 (2–1, 0–1, 2–0) მოუგო და ოთხივე ბურთი ზიკომ გაიტანა. შედეგად ტურნირის საუკეთესო მოთამაშედ და ბომბარდირად (11 გოლი) დასახელდა.

ასევე აღსანიშნავია ტოკიოში გამართული 1981 წლის საკონტინენტთაშორისო თასის ფინალი, როდესაც „ფლამენგომ“ 3–0 მოუგო „ლივერპულს“. ამ გამარჯვებაში ზიკომ გადამწყვეტი როლი ითამაშა, თუმცა გოლები გაიტანეს ნუნიესმა (2) და ადილიომ. ზიკო მატჩის საუკეთესო მოთამაშედ დასახელდა.

ზიკო ხშირად გამოირჩეოდა ე.წ. „ფლა-ფლუ“ დერბიში, „ფლამენგოსა“ და „ფლუმინენსეს“ შორის ლეგენდარულ შეხვედრებში. მაგალითად, 1976 წლის 16 მაისს, „ფლამენგომ“ 4–1 მოიგო, ზიკომ ჰეთ-თრიკი შეასრულა. ზოგადად, ზიკოს 19 გოლი აქვს გატანილი „ფლუმინენსეს“ წინააღმდეგ, რაც რეკორდია ამ დერბის ისტორიაში.

სანაკრებო კარიერა
1976–1986 წლებში ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში 71 შეხვედრა ჩაატარა, რომლის მაისურით პირველად 1976 წლის 25 თებერვალს, ურუგვაის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ ატლანტიკის თასზე გამართულ შეხვედრაში გამოვიდა მინდორზე. ბრაზილიელებმა თამაში ასეთი შემადგენლობით დაიწყეს: ვალდირ პერესი, ამარალი, ნელინიო, შიკაო, რიველინო, ზიკო, ფლეშა, ედუ, ლულა, მიგელი და პალინია. მატჩი მონტევიდეოში, „ესტადიო სენტენარიოზე“ გაიმართა და სტუმართა გამარჯვებით, ანგარიშით 2–1 დასრულდა. ბურთები ბრაზილიელთაგან ზიკომ და ნელინიომ გაიტანეს.

ეროვნული ნაკრების რიგებში უკანასკნელად 1986 წლის 21 ივნისს, საფრანგეთის ნაკრების წინააღმდეგ მექსიკის მსოფლიო ჩემპიონატის მეოთხედფინალურ შეხვედრაში ითამაშა. მატჩი გვადალახარაში, „ესტადიო ხალისკოზე“ გაიმართა და როგორც ძირითადი, ასევე დამატებითი დრო ფრედ (1–1) დამთავრდა. მატჩისშემდგომი პენალტების სერია ფრანგების სასარგებლოდ წარიმართა და მათივე გამარჯვებით, ანგარიშით 4–3 დასრულდა.

მსოფლიო ჩემპიონატებზე
ზიკომ მსოფლიო ჩემპიონატების 14 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 5 ბურთი გაიტანა.

სტატისტიკა
საკლუბო
სანაკრებო
მიღწევები
საკლუბო
ფლამენგო
კარიოკას ჩემპიონატი (7): 1972, 1974, 1978, 1979 (გ), 1979 (შ), 1981, 1986
ბრაზილიის ჩემპიონატი (სერია ) (3): 1980, 1982, 1983
კოპა უნიაო: 1987
ლიბერტადორესის თასი: 1981
საკონტინენტთაშორისო თასი: 1981
სანაკრებო
ბრაზილია
როკას თასი: 1976
ატლანტიკის თასი: 1976
მსოფლიო ჩემპიონატი: 1978 (მესამე ადგილი)
კოპა ამერიკა: 1979 (მესამე ადგილი)

ინდივიდუალური
მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1982
სამხრეთ ამერიკის წლის საუკეთესო ფეხბურთელის ოქროს ბურთი: 1977, 1981, 1982
სამხრეთ ამერიკის წლის საუკეთესო ფეხბურთელის ვერცხლის ბურთი: 1976, 1980
 საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელი -ის ვერსიით: 1999
ფიფა-ს ასეული ( 100): 2004
ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმის დიდების დარბაზის წევრი

ფაქტები
ზიკო „ფლამენგოს“ ისტორიაში „მარაკანას“ სტადიონზე გატანილი ყველაზე მეტი გოლის (333) ავტორია.

1981 წლის სეზონში ზიკომ 60-ზე მეტი გოლი გაიტანა ყველა ტურნირზე, რაც მის საკლუბო კარიერაში ერთ-ერთ ყველაზე შთამბეჭდავ მიღწევად ითვლება.

ზიკო ცნობილი იყო თავისუფალი დარტყმების ოსტატობით. მისი თქმით, „ფლამენგოში“ 101 გოლი გაიტანა პირდაპირი თავისუფალი დარტყმებით, რაც მსოფლიო რეკორდად ითვლება.

ზიკოს 1982 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე თამაში ითვლება „ჟოგო ბონიტოს“ (ლამაზი თამაშის) სიმბოლოდ. მიუხედავად იმისა, რომ ბრაზილიის ეროვნულ ნაკრებთან ერთად ტიტული არ მოუგია, მისი გავლენა ბრაზილიურ ფეხბურთზე საყოველთაოდ აღიარებულია. ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო „ათიანად“. მისი გამორჩეული საფეხბურთო ნიჭის და თამაშზე მისი ინდივიდუალური გავლენის მასშტაბიდან გამომდინარე ხშირად ადარებდნენ პელეს, მარადონასა და კრუიფს.