iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სარჩილავი

სარჩილავი — ხელსაწყო, რომელსაც იყენებენ რჩილვის დროს შესაერთებელი დეტალების გასახურებლად, სარჩილის გასადნობად თხევადი სარჩილის ღრეჩოში დასატანად. სარჩილავის სამუშაო ნაწილს სპილენძისგან ამზადებენ.

სპილენძის სარჩილავის გახურების ტემპერატურა 400° არ უნდა აღემატებოდეს, წინააღმდეგ შემთხვევაში მისი ცხვირი თხევად სარჩილში გაიხსნება. გახურების რეჟიმის მიხედვით სარჩილავი არის უწყვეტი, ფორსირებული და იმპულსური ტიპისა. სარჩილავებს განასხვავებენ აგრეთვე სარჩილავის ღეროს სახეობის, ნომინალური სიმძლავრისა (10-იდან 250 ვატამდე) და 280° ტემპერატურამდე გახურების დროის მიხედვით.

სარჩილავების სპეციალურ ტიპს განეკუთვნება ულტრაბგერითი სარჩილავი, რომლის გახურებული ღეროს რხევა მისარჩილავი ლითონის ზედაპირზე გამდნარი სარჩილის ფენის ქვეშ არღვევს ჟანგის ფურჩს; მას ძირითადად ალუმინის სარჩილად იყენებენ.
მარკ ჰემილი

მარკ რიჩარდ ჰემილი (, დ. 25 სექტემბერი, 1951) — ამერიკელი მსახიობი, გამხმოვანებელი, სცენარისტი, პროდიუსერი და რეჟისორი. ყველაზე მეტად ცნობილია ლუკ სკაიუოკერის როლით ვარსკვლავური ომების ორიგინალურ ტრილოგიაში (ვარსკვლავური ომები, იმპერიის საპასუხო შეტევა და ჯედაის დაბრუნება) და 2015 წლის ფილმში ძალის გამოღვიძება. აგრეთვე ცნობილია ჯოკერის გახმოვანებით სერიალში ბეტმენი: ანიმაციური სერიალი (1992).

ფილმოგრაფია
ძვ. წ. 5604

ძვ. წ. 5604 — ქართული კალენდრით (ქორინიკონით), სამყაროს შექმნის წელი. აღნიშნული წლიდან ითვლება ქართული მოქცევები.

მოვლენები
ძვ. წ. 5604 18 მარტს პლანეტები: მერკური, ვენერა, მარსი და მზე ერთადაა განლაგებული მერწყულის, თხის რქისა და მშვილდოსნის თანავარსკვლავედში, რაც არასდროს არ მეორდება.

დაიბადნენ
გარდაიცვალნენ
ლეიკემია

ლეიკემია — სიმსივნური დაავადებების ჯგუფი, რომელიც როგორც წესი ძვლის ტვინში იწყება და იწვევს ანომალური ლეიკოციტების (თეთრი უჯრედების) დიდი რაოდენობით წარმოქმნას. ეს ლეიკოციტები სრულად მომწიფებული არ არის და ბლასტების ან ლეიკემიური უჯრედების სახელითაა ცნობილი. სიმპტომები გამოწვეულია სისხლის ნორმალური უჯრედების დეფიციტით და შეიძლება მოიცავდეს სისხლდენებსა და სისხლჩაქცევებს, დაღლილობის შეგრძნებას, ტემპერატურულ რეაქციას და ინფექციური პროცესების განვითარების მაღალი რისკს. რისკ-ფაქტორებში შედის მოწევა, მაიონებელი გამოსხივება, სხვადასხვა ქიმიკატები (მაგ. ბენზოლი), ქიმიოთერაპია და დაუნის სინდრომი. ლეიკემია და ლიმფომა სიმსივნური დაავადებების ფართო ჯგუფია, რომელიც აზიანებს სისხლს, ძვლის ტვინს და ლიმფურ სისტემას.

სამკურნალოდ გამოიყენება ქიმიოთერაპიის, გამოსხივებითი თერაპიის, სამიზნე თერაპიისა და ძვლის ტვინის გადანერგვის ზოგიერთი კომბინაცია, დამატებით საჭიროებისამებრ მხარდამჭერი მკურნალობა და პალიატური მზრუნველობა. მკურნალობის წარმატება დამოკიდებულია ლეიკემიის სახესა და პაციენტის ასაკზე. შედეგები უმჯობესდება განვითარებულ ქვეყნებში.
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1998

მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1998 – რიგით მე-16 მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი, რომელიც მიმდინარეობდა 1998 წლის 10 ივნისიდან - ივლისამდე საფრანგეთში. ამ ჩემპიონატზე საფრანგეთი პირველად გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი.

ჯგუფური ეტაპი
ჯგუფი 
მოქმედმა ჩემპიონმა ბრაზილიის ნაკრებმა მოიგო ჯგუფი პირველი ორი მატჩის მოგების შემდეგ. მესამე მატჩი ბრაზილიისთვის არაფერს წყვეტდა, მაგრამ ბრაზილიამ მაინც ითამაშა ძირითადი შემადგენლობით, მაგრამ ნორვეგიამ, რომელსაც აუცილებლად გამარჯვება სჭირდებოდა, ბოლო 12 წუთში მოიგო მატჩი 2-1 ანგარიშით. ნორვეგიის მოგებამ ხელი შეუშალა მაროკოს გასვლას მერვედფინალში, მიუხედავად იმისა, რომ მაროკომ მოუგო შოტლანდიას 3-0. ეს იყო მაროკოს მეორე მოგება მუნდიალებზე 1986 წლის შემდეგ.

ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
პლეი-ოფის ეტაპი
მერვედფინალები
----

----

----

----

----

----

----

მეოთხედფინალები
----

----

----

ნახევარფინალები
----

მატჩი მესამე ადგილისთვის
ფინალი
ფინალი გაიმართა 12 ივლისს სტად დე ფრანსზე. საფრანგეთმა მოიგო ზიდანისა და პეტის გოლებით. ფინალში ბრაზილიელთა მთავარი თავდამსხმელის, რონალდოს თამაში მხოლოდ თამაშის დაწყებამდე 45 წუთით ადრე გადაწყდა. მან 22-ე წუთზე შექმნა პირველი სახიფათო მომენტი საფრანგეთის კართან. საფრანგეთმა პირველივე ტაიმში გაიტანა ორი გოლი. ორივე გოლი ზიდანმა გაიტანა კუთხურიდან ჩაწოდების შემდეგ თავური დარტყმით. 68-ე წუთზე მასპინძლები დარჩნენ კაცნაკლულნი, რადგან მარსელ დესაიმ მეორე ყვითელი ბარათი მიიღო. ბრაზილიამ გააძლიერა ზეწოლა, მაგრამ დამატებულ წუთებზე მიიღო კონტრშეტევა და ემანუელ პეტის გოლი, რომელიც პატრიკ ვიეირას პასის შედეგად გავიდა.

ამ მოგებით საფრანგეთი პირველად გახდა მსოფლიო ჩემპიონი. ამ ტიტულით ის შეუერთდა მსოფლიო ჩემპიონობის მანამდე მომგებ ხუთ ნაკრებს. ბრაზილიისთვის ეს იყო ყველაზე დიდი ანგარიშით დამარცხება მსოფლიო ჩემპიონატებზე, სანამ 2014 წელს მათ უფრო დიდი ანგარიშით არ წააგეს გერმანიასთან. მატჩს ესწრებოდა საფრანგეთის პრეზიდენტი ჟაკ შირაკი. მოგებიდან რამდენიმე დღეში ნაკრები დატოვა მწვრთნელმა ემე ჟაკემ.

პერიოდიკა
ფილიპინების გერბი

ფილიპინების გერბი მიღებულია 1940 წელს. ეს არის ფარი, რომელზეც გამოსახულია ცენტრში ფილიპინების მზე 8 სხივით. სხივები წარმოადგენს ფილიპინების 8 ოლქს (ბატანგასი, ბულაკანი, კავიტე, მანილა, ლაგუნა, ნუევა ესიხა, პამპანგა და ტარლაკი); სამი ხუთქიმიანი ვარსკვლავით წარმოდგენილია კუნძულთა სამი ჯგუფი - ლუსონი, ბისაია და მინდანაო, რომელიც შეადგენს ფილიპინების არქიპელაგს. ფილიპინების კოლონიური ეპოქის სახსოვრად ლურჯ ფონზე გამოსახულია თეთრთავიანი არწივი — გაერთიანებული შტატების ეროვნული სიმბოლო, ხოლო მარჯვენა წითელ ფონზე გამოსახულია ფეხშემართული ესპანეთის წარსული ბატონობის სიმბოლო.

წარწერა ლენტზე — „ფილიპინების რესპუბლიკა“ ფილიპინო ენაზე.
ისტორია
ლაგუნა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ლაგუნა შეიძლება აღნიშნავდეს:

ლაგუნა — წყალმარჩხი ბუნებრივი წყლის აუზი.

ადგილები
ლაგუნა-კარაპანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში.
ლაგუნა — ოლქი ფილიპინებზე
ბუნებრივი რესურსები
ვენეციის ლაგუნა — ჩაკეტილი უბე ადრიატიკის ზღვაში, რომელშიც ქალაქი ვენეცია მდებარეობს.
ლაგუნა-ვერდე — მინერალების მაღალი შემცველობის ტბა ბოლივიის მაღალმთიანეთში.
ლაგუნა-ბლანკა — ტბა ბოლივიაში.
ლაგუნა-დე-მაულე — ტბა ჩილეს ცენტრალურ ანდებში
ლაგუნა-დე-ლეჩე — ბუნებრივი წარმოშობის უდიდესი ტბა კუბაში.
ლაგუნა-კოლორადა — თავთხელი, მინერალების მაღალი შემცველობის ტბა ბოლივიის მაღალმთიანეთში.
ხრიალები

ხრიალები — მწერების ოჯახი ორფრთიანთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 1,5 - 15 მმ-ს აღწევს. იმაგო ცხოვრობს ხმელეთზე, მატლები და ჭუპრები - მტკნარ წყალსატევებში, ზღვაში, ოკეანეში, ნიადაგში. ხრიალების სიცოცხლის ხანგრძლივობაა 3-7 დღე-ღამე. მატლები აგებენ მილაკებს (სახლებს) შლამში, ქვებზე და მცენარეებზე. იკვებებიან წყალმცენარეებით, დეტრიტით, ბაქტერიებით; ზოგიერთი ხრიალა მტაცებელია, იშვიათად - პარაზიტი. ხრიალები თევზის ძირითადი საკვებია.
რობერტო დონადონი

რობერტო დონადონი ( დ. 9 სექტემბერი, 1963) — იტალიელი ფეხბურთელი. თამაშობდა ნახევამცველის პოზიციაზე. კარიერის საუკეთესო წლები გაატარა მილანში.

ჯილდოები
კლუბი
მილანი
სერია (6): 1987–88, 1991–92, 1992–93, 1993–94, 1995–96, 1998–99; მეორე ადგილი (2): 1989–90, 1990–91
იტალიის თასი მეორე ადგილი (2): 1989–90, 1997–98
იტალიის სუპერთასი(4): 1988, 1992, 1993, 1994
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა(3): 1988–89, 1989–90, 1993–94; მეორე ადგილი (2): 1992–93, 1994–95
უეფა-ს სუპერთასი(3): 1989, 1990, 1994; მეორე ადგილი (1): 1993
საკონტინენტთაშორისო თასი(2): 1989, 1990; მეორე ადგილი (2): 1993, 1994

ატალანტა
სერია (1): 1983–84
სერია 1(1): 1981–82

ალ იტიჰადი
საუდის არაბეთის ჩემპიონატი(1): 1999–2000

ნაკრები
იტალია
მსოფლიო ჩემპიონატი მესამე ადგილი: 1990
მსოფლიო ჩემპიონატი მეორე ადგილი: 1994
სებასტიანო როსი

სებასტიანო როსი ( დ. 20 ივლისი, 1964) — იტალიელი ფეხბურთელი. თამაშობდა მეკარის პოზიციაზე. კარიერის საუკეთესო წლები გაატარა მილანში.

ჯილდოები
კლუბი
მილანი
სერია : 1991–92, 1992–93, 1993–94, 1995–96, 1998–99
იტალიის სუპერთასი: 1992, 1993, 1994
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 1993–94
უეფა-ს სუპერთასი: 1990, 1994
საკონტინენტთაშორისო თასი: 1990
კრისტიან პანუჩი

კრისტიან პანუჩი ( დ. 12 აპრილი, 1973) — იტალიელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. თამაშობდა მცველის პოზიციაზე.

ჯილდოები
ფეხბურთელი
კლუბი
მილანი
სერია : 1993–94, 1995–96
იტალიის სუპერთასი: 1993, 1994
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 1993–94
უეფა-ს სუპერთასი: 1994

რეალ მადრიდი
პრიმერა დივიზიონი: 1996–97
ესპანეთის სუპერთასი: 1997
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 1997–98
საკონტინენტთაშორისო თასი: 1998

ჩელსი
კომუნითი შილდი: 2000

რომა
იტალიის თასი მეორე ადგილი: 2006–07, 2007–08
იტალიის სუპერთასი: 2007

ნაკრები
იტალია
ევროპის 21 წლამდე ასაკის ჩემპიონატი: 1994, 1996
Nu.Mu.Zu

„..“ — ქართველი კომპოზიტორის, გია ყანჩელის კომპოზიცია, რომლის პრემიერა გაიმართა 2015 წლის 16 ოქტომბერს, ბელგიაში, ქალაქ ბრიუსელის ბოზარის თეატრ-მუზეუმში, ბელგიის ნაციონალური ორკესტრის შესრულებით.

კომპოზიციის პრემიერის ამსახველი ჩანაწერის ნაწილი -ზე გავრცელდა პრემიერის დღეს. მოგვიანებით სიეტლის სიმფონიურმა ორკესტრმა (რომელიც საავტორო უფლებებს ფლობს ნაწარმოებზე), 2015 წლის ნოემბრის ბოლოს ცნობილი პარიზის ტერაქტების შემდეგ უფასოდ გამოაქვეყნა ნაწარმოების სრული, ხარისხიანი ჩანაწერი.

სახელწოდება
„..“ ძველი, შუმერული სიტყვაა რომელიც ითარგმნება, როგორც "მე არ ვიცი". გია ყანჩელი კომპოზიციის სახელის მნიშვნელობას პრესასთან ინტერვიუებში შემდეგნაირად ხსნის: „როდესაც ახალგაზრდა ვიყავი, ვფიქრობდი რომ მე რაღაც ვიცოდი... აი, ახლა კი, როდესაც 80 წლის გავხდი, მივხვდი რომ არაფერი ვიცი და მე ვერ ვიგებ, რა ხდება ჩვენს თავს, რა ხდება სამყაროში... სამწუხაროდ, დღესდღეობით მსოფლიოში მრავალი შემაწუხებელი მოვლენა ხდება, საქართველოში, უკრაინაში და აზიის ქვეყნებში.“

სტრუქტურა
ნაწარმოები იწყება ჩუმი ორკესტრული ტექსტურებით, ლეგატოს ხაზით. თანდათანობით ტექსტურა იწყებს წკრიალს, დაბალ რეგისტრში. გამოყენებულია ბევრი ჩასაბერი ინსტრუმენტი.

ნაწარმოები გაორკესტრებულია 3 ფლეიტისთვის, გაორმაგებული მესამე ინვერსიით პიკოლოზე და ალტო ფლეიტაზე, აგრეთვე მელოდიის ორფუძიანი აგებულებით პიკოლოსთვის, 3 ჰობოისთვის, ინგლისური ბუკისთვის, 3 კლარნეტისთვის, ბას კლარნეტისთვის, 2 ფაგოტისთვის და კონტრაბასისთვის, 4 ბუკისთვის, 4 ტრომბონისთვის და ტუბასთვის, ტიმპანისთვის და პერკუსიისთვის, არფისთვის, პიანინოსთვის და სიმებიანი საკრავებისთვის.
ანჯელო ანკილეტი

ანჯელო ანკილეტი ( დ. 25 აპრილი, 1943, სან-დონატო-მილანეზე, იტალია — გ. 9 იანვარი, 2015, მილანი, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, მცველი. იცავდა „სოლბიატეზეს“, „ატალანტას“, „მილანის“, „მონცას“ და იტალიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას.

ჯილდოები
საკლუბო
მილანი
სერია : 1967–68.
იტალიის თასი: 1966–67, 1971–72, 1972–73, 1976–77
იტალიის სუპერთასი: 1993, 1994
ევროპის ჩემპიონთა თასი: 1968–69
უეფა-ს სუპერთასი: 1969
თასების მფლობელთა თასი: 1967–68, 1972–73
სანაკრებო
იტალია
ევროპის ჩემპიონატი
ჩემპიონი: 1968
ინდივიდუალური
მილანის დიდების დარბაზის წევრი
ჟოზე ალტაფინი

ჟოზე ჟოაო ალტაფინი ( დ. 24 ივლისი, 1938, პირასიკაბა, სან-პაულუ, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, ნახევარმცველი. კარიერის საუკეთესო წლები გაატარა მილანში სადაც გაიტანა 161 გოლი და კლუბის ისტორიაში მეოთხე ადგილზეა.

მიღწევები
საკლუბო
მილანი
იტალიის სერია (2): 1958–59, 1961–62

იუვენტუსი
იტალიის სერია (2): 1972–73, 1974–75
ევროპის ჩემპიონთა თასი: 1962–63

ნაპოლი
ალპების თასი: 1966

სანაკრებო
ბრაზილია
მსოფლიო ჩემპიონატი
ჩემპიონი: 1958

ინდივიდუალური
იტალიის თასის საუკეთესო ბომბარდირი: 1960–61
სერია -ს საუკეთესო ბომბარდირი: 1961–62 (22 გოლი)
ევროპის ჩემპიონთა თასის საუკეთესო ბომბარდირი: 1962–63
მილანის დიდების დარბაზი:
პიერინო პრატი

პიერინო პრატი ( დ. 13 დეკემბერი, 1946 — გ. 22 ივნისი, 2020) — იტალიელი ფეხბურთელი. თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე. კარიერის საუკეთესო წლები გაატარა მილანში სადაც გაიტანა 102 გოლი და კლუბის ისტორიაში მეათეა.

ჯილდოები
ფეხბურთელი
კლუბი
მილანი
სერია : 1967-68
იტალიის თასი: 1971-72, 1972-73
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 1971-72, 1972-73
თასების მფლობელთა თასი: 1967-68, 1972-73
საკონტინენტთაშორისო თასი: 1969

სალერნიტანა
სერია 1: 1965-66

ნაკრები
იტალია
ევროპის ჩემპიონატი: 1968
ალბერტო ბიგონი

ალბერტო ბიგონი (; დ. 31 ოქტომბერი, 1947) — იტალიელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე.

ჯილდოები
ფეხბურთელი
კლუბი
მილანი
სერია : 1978-79
იტალიის თასი: 1971-72, 1972–73, 1976–77
თასების მფლობელთა თასი: 1972-73

მწვრთნელი
ნაპოლი
სერია : 1989-90
იტალიის სუპერთასი: 1990

სიონი
შვეიცარიის ჩემპიონატი: 1996-97
შვეიცარიის თასი: 1997
თეოდორიხ დიდი

თეოდორიხ დიდი (, , , , , ; დ. 451, პანონია — გ. 30 აგვისტო, 526) — ოსტგუთების მეფე ამალების საგვარეულოდან.

ბიოგრაფია
489 წელს შეიჭრა იტალიაში, ტახტიდან ჩამოაგდო და მოკლა ოდოაკრი. 493 წლისთვის დაიპყრო მთელი აპენინის ნახევარკუნძული და სიცილია, ალპისწინარე რაიონები და დალმაცია. დააარსა ოსტგუთების სამეფო და 493 წლიდან 526 წლამდე მართავდა მას დედაქალაქ რავენიდან. მისი მმართველობის დროს ოსტგუთებმა დაიმორჩილეს დიდი ტერიტორია, ხოლო მმართველობაში შეინარჩუნეს რომაული ინსტიტუტები. 512 წელს თეოდორიხმა გამოსცა ედიქტი, რომელსაც საფუძვლად დაედო რომაული სამართალი. ედიქტი აკანონბდა მონობასს, იცავდა მსხვილ მიწათმფლობელობას. თეოდორიხის დროს ცენტრალური ხელისუფლების გაძლიერებამ ხელი შეუწყო მიწათმოქმედების, ვაჭრობის, ხელოვნების და მეცნიერების განვითარებას.
რომეო ბენეტი

რომეო ბენეტი ( დ. 20 ოქტომბერი, 1945, ალბარედო-დ'ადიჯე, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, ნახევარმცველი. იცავდა „ბოლცანოს“, „სიენას“, „ტარანტოს“, „პალერმოს“, „იუვენტუსის“, „სამპდორიას“, „მილანის“, „რომას“ და იტალიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. იტალიის ორგზის ჩემპიონი, უეფა-ს თასისა და იტალიის თასის მფლობელი „იუვენტუსის“ შემადგენლობაში. თასების მფლობელთა თასისა და იტალიის თასის ორგზის მფლობელი „მილანის“ შემადგენლობაში. იტალიის თასის ორგზის მფლობელი „რომას“ შემადგენლობაში. 1974 წლის გერმანიისა და 1978 წლის არგენტინის მსოფლიო ჩემპიონატების, აგრეთვე 1980 წლის ევროპის ჩემპიონატის მონაწილე იტალიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

სანაკრებო კარიერა
1971–1980 წლებში იტალიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 55 შეხვედრას ატარებს და სამი ბურთი გააქვს.
სტატისტიკა
მსოფლიო ჩემპიონატებზე
რომეო ბენეტიმ მსოფლიო ჩემპიონატების 9 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და ორი გოლი გაიტანა.

მიღწევები
საკლუბო
იუვენტუსი
სერია : 1976–77, 1977–78
უეფა-ს თასი: 1976–77
იტალიის თასი: 1978–79

მილანი
იტალიის თასი: 1971–72, 1972–73
თასების მფლობელთა თასი: 1972–73

რომა
იტალიის თასი: 1979–80, 1980–81

გალერეა
ხუთყურა

ხუთყურა — მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი ბალახებია.

12 სახეობა გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირებსა და კანარის კუნძულებზე. საქართველოში 2 სახეობა იზრდება. გვხვდება ტყის პირებზე, მდელოებზე, ღორღიანებზე, ჩამონაზვავებზე, კირქვიან, თიხა-კირიან ნიადაგებზე, ბუჩქნარებში მთის შუა სარტყელამდე. თაფლოვანია. იყენებენ ხალხურ მედიცინაში.
ძერნა

ძერნა — ციხესიმაგრე და ქალაქი შუა საუკუნეების ისტორიის პერიოდში, მოიხსენიებს „ქართლის ცხოვრებაში“ შესული „ცხოვრება მეფეთ მეფისა დავითისი“. ლოკალიზდება ჰერეთში, დღევანდელი აზერბაიჯანის კახის რაიონის სოფელ ზარნის მახლობლად.

წყაროს მიხედვით ირკვევა, რომ დავითს ქალაქი ძერნა აუღია 1110 წელს სამშვილდის ციხესთან ერთად. საისტორიო წყაროებში პრაქტიკულად მეტი ინფორმაცია არ არსებობს აღნიშნული ციხე ქალაქის შესახებ.
აზულეჟუ

აზულეჟუ — პორტუგალიური კერამიკული ჭიქური კაფელ-კრამიტის მეშვეობით შექმნილი ნამუშევარი, რომელიც უმთავრესად გამოიყენებოდა ეკლესიების და სასახლეების გასაფორმებლად. აზულეჟუ არა მხოლოდ ორნამენტისათვის გამოიყენებოდა არამედ მას ტემპერატურის კონტროლის ფუნქციაც ჰქონდა საცხოვრებელ სახლებში. ბევრი აზულეჟუ ნამუშევარი პორტუგალიის ისტორიას გადმოსცემს. სიტყვა აზულეჟუ არაბული სიტყვა „ზილიჯი“-საგან წარმოსდგება და ნიშნავს „გაპრიალებულ ქვას“. პორტუგალიური აზულეჟუს ყველაზე ძველი ნიმუში გამოყენებულია სინტრის სასახლეში.
იმუნიტეტი (მედიცინა)

იმუნიტეტი — ადამიანის ორგანიზმის ბრძოლისუნარიანობა. იმუნიტეტი შეიძლება იყოს თანდაყოლილი და შეძენილი. თანდაყოლილ იმუნიტეტს ადამიანის ორგანიზმი მშობლებისგან მემკვიდრეობით ღებულობს. შეძენილი იმუნიტეტი ადამიანს რომელიმე ინფექციური დაავადების გადატანის შემდეგ გამოუმუშავდება. იგი ორგანიზმში დიდი ხნის განმავლობაში ინახება.

იმუნიტეტის სახეები
იმუნიტეტის რამდენიმე სახე არსებობს.
კარლო ანოვაცი

კარლო ანოვაცი ( დ. 24 მაისი 1925 — გ. 10 ოქტომბერი 1980) — იტალიელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე. სხვა კლუბებთან ერთად იცავდა „მილანის“, „ატალანტას“ და იტალიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას.

ტიტულები
საკლუბო
მილანი
სერია : 1950–51
ლათინური თასი: 1951
ინდივიდუალური
მილანის დიდების დარბაზის წევრი
ფლორისტიკა

ფლორისტიკა — ბოტანიკის დარგი, რომელიც შეისწავლის და აღწერს მთელი დედამიწის ან მისი ცალკეული ნაწილის — რაიონის, რეგიონის თუ ქვეყნის და სხვათა ფლორას. ფლორისტული კვლევის პირველი ეტაპია ფლორის სახეობათა აღნუსხვა, ე. წ. ინვენტარიზაცია, შემდგომი — ფლორის გაანალიზება სტატისტიკურ-სისტემატიკურად, არეალოგიურად, ბიომორფულად და სხვა კვლევის ობიექტად შესაძლოა მივიჩნიოთ აგრეთვე ტყე, მდელო, უდაბნო და ა. შ.
ფლოქსი

ფლოქსი — მრავალწლოვანი, იშვიათად ერთწლოვანი ბალახოვანი ან ზოგჯერ ბუჩქბალახოვანი მცენარეების გვარი პოლემონისებრთა ოჯახისა.გართხმული ან ბუჩქისებრ აღმამდგომი მცენარეა.

აქვს მარტივი, კიდემთლიანი, ღეროზე მარიგეობით ან მოპირისპირედ განლაგებული ფოთლები, მილისებრ-ძაბრისებრი ფორმის ნაირფერი ყვავილი, კოლოფა ნაყოფი. მრავლდება თესლით და ვეგეტატიურად. ყინვაგამძლეა.

ცნობილია ფლოქსის 50-მდე სახეობა, რომლებიც უმთავრესად გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკაში, ყოფილ სსრკ-ის ტერიტორიაყე. ფლოქსის სიმაღლის მიხედვით იყოფა ჯგუფებად: ბუჩქისებრი და გართხმული. დეკორატიულ მეყვავილეობაში ფართოდაა გავრცელებული ბაღის ფლოქსი, რომლის ყვავილები შეკრებილია ცოცხისებრ ყვავილედებად.

ჰაერისა და ნიადაგის მაღალი ტენიანობა ხელს უწყობს ყვავილობის გახანგრძლივებას და მცენარის უკეთესად ზრდა-განვითარებას. იყენებენ ბაღ-პარკების გასაფორმებლად და სათაიგულედ.
ძაღლის გული

ძაღლის გული  — მიხეილ ბულგაკოვის მოთხრობა.

ისტორია
დაიწერა 1925 წელს. პირველად გამოქვეყნდა 1968 წელს, ერთდროულად ჟურნალში „ზღვარი“ (ფრანკფურტი) და ალეკ ფლეგონის „სტუდენტში“ (ლონდონი)
. 1960-იან წლებში სსრკ-ში სამიზდატის მეშვეობით გავრცელდა.

ოფიციალურად პირველად გამოიცა 1987 წელს, ჟურნალის „ბაირაღი“ მეექვსე ნომერში.. არაერთხელ გამოიცა ხელახლა.

სიუჟეტი
მოსკოვი, 1924 წლის დეკემბერი. გამოჩენილი ქირურგი ფილიპე პრეობრაჟენსკი გაახალგაზრდავების სფეროში ექსპერიმენტებით წარმატებულია. მას ჩაფიქრებული აქვს ძაღლისთვის ადამიანური ჰიპოფიზების და საკვერცხეების გადანერგვის ოპერაცია. საცდელი ცხოველის სახით მან უპატრონო ძაღლი შარიკი შეარჩია. შედეგად შარიკი ადამიანის ფიზიკურ ფორმებს და გარეგნობას იძენს. მაგრამ იგი იქცევა ლოთად და იქცევა უკმეხად - ვინაიდან ასეთი იყო ორგანოების დონორი კლიმ ჩუგუნკინი.

შარიკის ამბავი სამედიცინო წრეებში ვრცელდება, მოგვიანებით ბულვარულ პრესაშიც. პროფესორით აღტაცებულია მრავალი კოლეგა, შარიკს უჩვენებენ სამედიცინო ლექტორიაში, პროფესორის სახლთან დაინტერესებულები იკრიბებიან. ამასობაში შარიკი მოექცევა კომუნისტი აქტივისტ შვონდერის გავლენის ქვეშ, რომელიც მას შთააგონებს, რომ იგი პროლეტარია, რომელიც ბურჟუაზიის (პრეობრაჟენსკის და ასისტენტ ბორმენტალის სახით) წნეხის ქვეშ იმყოფება. იგი შარიკს განაწყობს პროფესორის წინააღმდეგ.

შვონდერი შარიკს პასპორტსაც გადასცემს, პოლიგრაფე პოლიგრაფეს ძე შარიკოვის სახელზე, ამუშავებს უპატრონო ცხოველების დაჭერის სამსახურში და აიძულებს პროფესორს, შარიკი საკუთარ ბინაში ჩაწეროს. შარიკი კარიერაში დიდ წარმატებას აღწევს და სამსახურის უფროსად ინიშნება. შვონდერის გავლენით, კომუნისტური ლიტერატურით შთაგონებული, შარიკი იწყებს პროფესორთან უკმეხ, შინ მოურიდებელ ქცევას და მოსამსახურე ქალზე გადაკიდებას. ბოლოს, იგი პროფესორსა და ექიმ ბორმენტალს დაასმენს. ბორმენტალი მას უბრძანებს, დატოვოს ბინა, თუმცა შარიკი მას ემუქრება რევოლვერით. მისი განიარაღების შემდეგ პრეობრაჟენსკი ატარებს უკუოპერაციას და ადამიან-შარიკს უნერგავს ძაღლის ჰიპოფიზს, რის შემდეგაც უკანასკნელი კარგავს ადამიანის გარეგნობა და ფორმებს და კვლავ ძაღლად იქცევა.

ეკრანიზაციები
არსებობს ფილმის ორი ეკრანიზაციაა. პირველი გამოვიდა იტალიაში, 1976 წელს. პრეობრაჟენსკის როლს მასში მაქს ფონ სიუდოვი ასრულებს, ხოლო შარიკოვს კოკი პონზონი განასახიერებს.

მეორე, უფრო ცნობილი ეკრანიზაციაა 1988 წლის ფილმი, გადაღებული რეჟისორ ვლადიმერ ბორტკოს მიერ. პროფესორის როლს ამ ფილმში ასრულებს ევგენი ევსტიგნეევი, ბორმენტალის - ბორის პლოტნიკოვი, ხოლო შარიკის - ვლადიმერ ტოლოკონიკოვი. შვონდერს განასახიერებს რომან კარცევი.
დიოსდადო მაკაპაგალი

დიოსდადო პანგან მაკაპაგალი ( დ. 28 სექტემბერი, 1910, ლუბაო, პამპანგა —- გ. 21 აპრილი, 1997 ) — ფილიპინების რიგით მე-9 პრეზიდენტი, 1961–1965 წლებში და მე-6 ვიცე-პრეზიდენტი 1957–1961 წლებში. იგი აგრეთვე იყო წარმომადგენელთა პალატის წევრი და მეთაურობდა 1970 წლის საკონსტიტუციო ყრილობას. ის არის ფილიპინების მე-14 პრეზიდენტის (2001–2010) , გლორია მაკაპაგალ-აროიოს მამა.

ბიოგრაფია
მაკაპაგალმა დაამთავრა ფილიპინების უნივერსიტეტი და წმ. თომას უნივერსიტეტი, რის შემდეგაც ის მუშაობდა ადვოკატად მთავრობის სამსახურში. მან გაიმარჯვა 1949 წლის არჩევნებში და გახდა წარმომადგენლობითი პალატის წევრი, იგი წარმოადგენდა თავის მშობლიურ პროვინცია პამპანგას. 1957 წელს კარლოს პოლესტიკო გარსიას პრეზიდენტობის დროს იგი გახდა ვიცე-პრეზიდენტი, რომელიც შემდგომ დაამარცხა 1961 წლის არჩევნებში.

მაკაპაგალის პრეზიდენტობის პერიოდში, კორუფცია და მექრთამეობა აღმოიფხვრა და მოხდა ეკონომიკის სტიმულირება, ქვეყანაში პირველად მიიღეს კანონი მიწის რეფორმის შესახებ. ვალუტის გადამცვლელ ბაზარზე ადგილი დაიმკივდრა პესომ და მოხდა უცხოური ვალუტის გაცვლის და იმპორტის კონტროლის ლიბერალიზაცია. მისი მრავალი რეფორმა კონგრესის ნაციონალური პარტიის მიერ იქნა ხელშეშლილი. განმეორებით არჩევნებში 1965 წელს მაკაპაგალი დამარცხდა ფერდინანდ მარკოსთან, რომელიც შემდგომ ფილიპინებს მართავდა 21 წლის განმავლობაში.

ფერდინანდ მარკოსის პრეზიდენტობის დროს, მაკაპაგალი აირჩიეს საკონსტიტუციო ყრილობის პრეზიდენტად, რომელიც მოგვიანებით 1973 წლის კონსტიტუციის წინამორბედად მოგვევლინა, როგორც მოდერნიზებული და ლეგიტიმური.

გარდაცვალება
მაკაპაგალი გარდაიცვალა გულის დაავადებით, პნევმონიით და თირკმლის უკმარისობით, 1997 წელს, 86 წლის ასაკში.
მანუელ კესონი

მანუელ ლუის კესონ-ი-მოლინა (; დ. 19 აგვისტო, 1878, ბალერი, ფილიპინები — გ. 1 აგვისტო, 1944, სარანკ-ლეიკი, აშშ) — ფილიპინების მეორე პრეზიდენტი თანამეგობრობის პერიოდში და პირველი საერთო სახალხო არჩევნების შედეგად ხალხის მიერ არჩეული პრეზიდენტი.

დაიბადა ესპანურ ენაზე მოსაუბრე მეტისების ოჯახში. დაწყებითი განათლება სახლში მიიღო. მონაწილეობდა აშშ-ფილიპინების ომში. ომის დასრულების შემდეგ დასრულა მანილის სან-ტომასის უნივერსიტეტი. 1907 წელს გახდა ფილიპინების ასამბლეის წევრი. 1909 წელა აირჩიეს აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრად. თანამეგობრობის გამოცხადების შემდეგ გახდა ქვეყნის პრეზიდენტი. აიღო ხმების 68 % და დაამარცხა ემილიო აგინალდო და ეპისკოპოსი გრეგორიო აგლიპაი.მეორე მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ მხარი დაუჭირა ებრაელების ჩაყვანას ფილიპინებში. 1941 წელს აირჩიეს მეორე ვადით. ამავე წელს იაპონიის არმიის შეჭრის შემდეგ იძულებული გახდა გაქცეულიყო ავსტრალიაში, შემდეგ კი აშშ-ში, სადაც ჩამოაყალიბა მთავრობა დევნილობაში. 1944 წელს გარდაიცვალა ტუბერკულოზით, საკუთარ სახლში და დაკრძალეს არლინგტონის სასაფლაოზე.

მისი პატივისცემის ნიშანად მისი სახელი ეწოდა კესონ-სიტის, რომელიც 1948-1976 წლებში იყო ფილიპინების დედაქალაქი.
ედემი

ედემი, ედენი, ედემის ბაღი (, ; , ‘) — ბიბლიურ წარმოდგენებში ფიზიკური სამოთხე დედამიწაზე.

ბიბლიური გადმოცემით ედემი მდებარეობდა ოთხი მდინარის სათავეში:

მცხეთური ხელნაწერის მიხედვით ტექსტი გამოიყურება შემდეგნაირად:

ბიბლიური ედემის მდინარეებთან და მის ადგილმდებარეობასთან დაკავშირებით არსებობს სხვადასხვა მოსაზრება.

მდინარე ფიშონი
პლატონ იოსელიანის სიტყვებით ფიშონი იგივე კოლხეთის სამეფოს მდინარე — ფაზისია, რომელიც ძველებრაულში ოქროს აღმნიშვნელად გამოიყენებიდა. კავკასიაში კი სახელწოდება ფაზისით ცნობილია არაერთი მდინარე მათ შორის არაქსის სათავე, რომლის ხეობას ქართულ მატიანეში ბასიანად მოიხსენებენ.

მდინარე გიხონი
მდინარე გიხონი მცხეთურ ხელნაწერში წარმოდგენილია, როგორც ეთიოპიის მდინარე: „და სახელი მდინარისა მეორისა - გეონ. ესე გარემოვლის ყოველსა ქვეყანასა ეთიოპიისასა“. თუმცაღა არსებობდა ორი ეთიოპია: პირველი ეს იყო აფრიკის კონტინენტზე არსებული ქვეყანა, ხოლო მეორე ეთიოპიად მოიხსენებდნენ — პონტოს სამეფოს ქვეყანას.

მდინარე ფერათი
მდინარე ფერათი მცხეთურ ხელნაწერში წარმოდგენილია მდინარე ევფრატის სახელით.

მდინარე ხიდეკელი
მდინარე ხიდეკელი მცხეთურ ხელნაწერში გაიგივებულია მდინარე ტიგროსთან.
მაურისიო მაკრი

მაურისიო მაკრი (; დ. 8 თებერვალი, 1959) — არგენტინელი ინჟინერი, პოლიტიკოსი და არგენტინის პრეზიდენტი 2015-2019 წლებში. გაიმარჯვა ქვეყნის ისტორიაში პირველ ბალოტირებაში და 1916 წლის შემდეგ არის პირველი დემოკრატიულად არჩეული არარადიკალი ან არაპერონისტი პრეზიდენტი
. 2007-2015 წლებში იგი იყო ბუენოს-აირესის მერი და არგენტინის პარლამენტის ქვედა პალატის წევრი (2005-2007).
გოთური დამწერლობა

გოთური დამწერლობა — ანბანი, რომლითაც დაწერილია გოთური ენის - საუკუნეების შემორჩენილი ძეგლები. ანბანის შექმნა მიეწერება ეპისკოპოს ულფილას (ვულფილას), რომელმაც საუკუნის შუა წლებში ბიბლია გოთურად თარგმნა. აქამდე გოთები იყენებდნენ რუნულ დამწერლობას, მაგრამ ულფილამ ჩათვალა, რომ რუნები ასოცირდებოდა წარმართობასთან და არ გამოდგებოდა წმინდა ტექსტის სათარგმნად. ახალი გოთური ანბანი შეიქმნა ბერძნულის საფუძველზე ლათინურის დახმარებით. ასოების სახელწოდება რუნათა სახელწოდებებიდან მოდის.

ასოები
ასოები, ბერძნული ანბანის მსგავსად, ციფრებადაც გამოიყენებოდა. ამ შემთხვევაში ზემოდან ესმებოდა წერტილი ან შტრიხი. რაოდენობითი 90 და 900 აღინიშნებოდა სპეციალური ნიშნებით, რომლებსაც არ ჰქონდა ხმოვანი შესატყვისი.
ISO 15924

15924, კოდები დამწერლობათა სახელწოდებების აღსანიშნად — რიგი დამწერლობებისთვის განსაზღვრავს კოდების ორ კრებულს. თითოეულ დამწერლობას მიეკუთვნება ორი კოდი — რიცხვითი და ოთხი ასოს შემცველი.

დამწერლობად ითვლება „გრაფიკული სიმბოლოების კრებული, რომელიც გამოიყენება ერთი ან უფრო მეტი ენის წერილობითი ფორმისთვის“. ამიტომ დამწერლობები, რომლებიც (ჯერჯერობით) არ „გამოიყენება ენის წერილობითი ფორმისთვის“ ცალსახად გამოირიცხება.