iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სლოვენიის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმი (1990)

სლოვენიის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმი — სლოვენიის რესპუბლიკაში 1990 წლის 23 დეკემბერს გამართული დამოუკიდებლობის რეფერენდუმი. როგორც მმართველი ცენტრისტულ-მემარჯვენე კოალიცია, ასევე მემარცხენე ოპოზიცია მხარს უჭერდნენ რეფერენდუმს და მოუწოდებდნენ ამომრჩევლებს დაეჭირათ მხარი სლოვენიის დამოუკიდებლობისთვის.

ამომრჩევლებს დაუსვეს შეკითხვა: სლოვენიის პარლამენტმა დააწესა ზღვარი პლებისციტის ვალიდურობისთვის - რეგისტრირებული ამომრჩევლების 50 % პლუს ერთი.

არჩევნებში მონაწილეობის უფლება ჰქონდა 1 499 294 ადამიანს. თუმცა 42 274 ადამიანს არ შეეძლო ხმის მიცემა, რადგან ისინი მუშაობდნენ საზღვარგარეთ ან ჩართულნი იყვნენ სამხედრო სამსახურში ან სამხედრო წვრთნებში, რამაც ამომრჩეველთა რაოდენობა შეამცირა 1 457 020-მდე. პოტენციური ამომრჩევლების 7 %-მა არ მიიღო მონაწილეობა არჩევნებში.

ბუჩარის განცხადებამ სლოვენიის ხელისუფლებას დააკისრა ვალდებულება, ექვსი თვის განმავლობაში გამოეცხადებინა ქვეყნის დამოუკიდებლობა. 1991 წლის 25 ივნისს მიიღეს სლოვენიის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობისა და სუვერენიტეტის შესახებ ძირითადი კონსტიტუციური ქარტია და დამოუკიდებლობა გამოცხადდა მომდევნო დღეს, რამაც გამოიწვია ათდღიანი ომი.
ჰონდურას-დე-ლა-სიერა

ჰონდურას-დე-ლა-სიერის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 11 650 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 200 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 58.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 2018 წლის 15 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჰონდურას-დე-ლა-სიერა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07125.
K2-18b

2-18, აგრეთვე ცნობილი, როგორც 201912552 — ეგზოპლანეტა, რომელიც წითელ ჯუჯა ვარსკვლავ 2-18-ის გარშემო მოძრაობს, ჩვენგან 124 სინათლის წლის მანძილზე. მიეკუთვნება სუბნეპტუნის ტიპის პლანეტების კატეგორიას; აქვს დედამიწის რადიუსზე 2,6-ჯერ დიდი რადიუსი და თავისი ვარსკვლავის გარშემო სასიცოცხლო ზონაში მოძრაობს. ერთ გარშემოვლას 33 დღეს ანდომებს. ვარსკვლავისგან დაახლოებით იმდენივე სინათლეს იღებს, რამდენსაც დედამიწა მზისგან. თავდაპირველად კეპლერის კოსმოსურმა ტელესკოპმა აღმოაჩინა, შემდეგ კი ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპი დააკვირდა, რათა მისი ატმოსფერო შეესწავლა.

2023 წელს 2-18-ის ატმოსფეროში წყლის ორთქლი დააფიქსირეს, რამაც დიდი სამეცნიერო ყურადღება მიიპყრო. 2019 წელს ჯეიმს ვებმა მის ატმოსფეროში ნახშირორჟანგი და მეთანი დააფიქსირა. ვების მონაცემთა საფუძველზე ასტრონომებმა დაასკვნეს, რომ ის მთლიანად წყლის ოკეანით დაფარული პლანეტაა და აქვს წყალბადით მდიდარი ატმოსფერო. 2-18 სიცოცხლისათვის პოტენციურად ხელსაყრელ პლანეტად მიიჩნევა, თუმცა, ტემპერატურას თუ არ ჩავთვლით, უფრო ჩვენი მზის სისტემის ყინულის გიგანტებს — ურანსა და ნეპტუნს ჰგავს, ვიდრე დედამიწას.

2025 წელს 2-18-ის ატმოსფეროში დააფიქსირეს დიმეთილსულფიდი — ქიმიური ნივთიერება, რომელიც ეგზოპლანეტისთვის შეიძლება ბიომარკერად ჩაითვალოს; იქ ეს ნაერთი 20-ჯერ უფრო მეტია, ვიდრე დედამიწაზე. ვინაიდან ეს მოლეკულა საკმაოდ მალე იშლება, ასეთი მაღალი კონცენტრაცია ძლიერ მიმანიშნებელია იმისა, რომ დიმეთილსულფიდის მარაგი იქ მუდმივად ივსება. ზოგიერთი მეცნიერი ასეთ განცხადებებს აკრიტიკებს და მიუთითებენ ლაბორატორიულ ექსპერიმენტებზე, რომლებშიც შესაძლებელია დიმეთილსულფიდის წარმოქმნა სიცოცხლის გარეშე.

დედავარსკვლავი
2-18 წარმოადგენს 3 სპექტრული კლასის -ტიპის ჯუჯა ვარსკვლავს ლომის თანავარსკვლავედის მიმართულებით, მზიდან 38.025 ± 0.079 პარსეკის (124.02 ± 0.26 სინათლის წელი). ეს ვარსკვლავი მზეზე უფრო გრილი და პატარაა, მისი ტემპერატურა 3457 კელვინია (3184 °), რადიუსი კი მზის რადიუსის 45 პროცენტს შეადგენს. დედამიწიდან შეუიარაღებელი თვალით არ ჩანს. მისი ასაკი 2,4 მილიარდი წელია და აქვს ზომიერი ვარსკვლავური აქტივობა. უცნობია, აქვს თუ არა ვარსკვლავური ლაქები, რომლებმაც შეიძლება ცრუ სიგნალი წარმოქმნან, როცა პლანეტა მათ ფონზე ჩაივლის. 2-18-ის გარშემო, პლანეტა 2-18-ს ორბიტის შიგნით, მეორე პლანეტა — 2-18-ც მოძრაობს, რომელიც შეიძლება 2-18-ზე მოქცევითად ურთიერთქმედებდეს.

მკვლევართა შეფასებით, -ტიპის ჯუჯა ვარსკვლავთა დაახლოებით 80 პროცენტს სასიცოცხლო ზონებში პლანეტები აქვს; მათ შორისაა ვარსკვლავები: 1140, პროქსიმა კენტავრი და -1-იც. ასეთ ვარსკვლავთა მცირე მასის, ზომისა და დაბალი ტემპერატურის გამო, მათი პლანეტების დახასიათება მარტივია. მეორე მხრივ, ამ ვარსკვლავთა დაბალი სიკაშკაშე ართულებს პლანეტების სპექტროსკოპიულ ანალიზებს; ამას გარდა, ამ ვარსკვლავებს ახასიათებს ხშირი აქტიური ამოფრქვევები და არაჰომოგენური ზედაპირი, რამაც პლანეტების კვლევისას შეიძლება წარმოქმნას ხარვეზიანი სპექტრული სიგნალები.

ფიზიკური მახასიათებლები
უეუეტანი

უეუეტანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 36 333 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 304.26 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 119.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია უეუეტანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07037.
უისტანი

უისტანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 22 975 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 311.82 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 73.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია უისტანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07038.
უიტიუპანი

უიტიუპანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 27 893 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 23.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 340.23 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 82 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია უიტიუპანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07039.
უისტლა

უისტლის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 53 242 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 397.55 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 133.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია უისტლა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07040.
მილიციის კოშკი

მილიციის კოშკი — კოშკი რომში. მდებარეობს რომული ფორუმის სამხრეთ-დასავლეთით. კოშკს შეერქვა პოპულარული მეტსახელი „ნერონის კოშკი“, რადგან არსებობდა მითი, რომ მისი აივნიდან იმპერატორი ნერონი უყურებდა რომის დიდ ხანძარს.

ისტორია
კოშკის  მშენებლობა სავარაუდოდ თარიღდება რომის პაპ ინოკენტი -ის (1198–1216 წწ.) დროით. აგებულია არეტინოს ოჯახის სახსრებით. საუკუნის ბოლოს კოშკი ეკუთვნოდა ძლევამოსილ ანიბალდის ოჯახს, რომელსაც მოჰყვა პრეფეტი დი ვიკო და კაეტანები, პაპი ბონიფაციუს -ის ოჯახი. კაეტანის მფლობელობის დროს, კოშკი გაფართოვდა და გაძლიერდა და კონკურენციასაც კი უწევდა რომის მთავარ ციხეებს.

 საუკუნის ბოლოს, როდესაც ჰენრი ლუქსემბურგელი ჩავიდა რომში საღვთო რომის იმპერატორად კორონაციისთვის (1312 წლის მაისი-ივნისი), მან აირჩია სწორედ მილიციის კოშკი, როგორც ბაზა თავისი მომხრეებისთვის. ოცი წლის შემდეგ კოშკი გადაეცა კონტებს. კონტიმ კოშკი შეინარჩუნა 1619 წლამდე, თუმცა მოგვიანებით იგი შეიძინეს მეზობელი მონასტრის მონაზვნებმა.

1911 წელს კოშკი გამოცხადდა იტალიის ეროვნულ ძეგლად.

არქიტექტურა
კოშკი აგებულია კვადრატული ფორმით, მისი გვერდები ითვლის 10,5 მეტრს × 9,5 მეტრზე. მისი თავდაპირველი სიმაღლე გაურკვეველია, მაგრამ 1348 წლის მიწისძვრის შემდეგ, ზედა ორი სართული დაანგრიეს, რითაც სტრუქტურა შემცირდა და გახდა მისი დღევანდელი სიმაღლე, დაახლოებით 50 მეტრი. 1348 წლის მიწისძვრამ ასევე გამოიწვია სტრუქტურის მცირე დახრილობა.
ბაქოს ფუნიკულიორი

ბაქოს ფუნიკულიორი — აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში მოქმედი ფუნიკულიორი, რომელიც წარმოადგენს ერთადერთ ფუნიკულიორს ქვეყანაში.

ისტორია
ბაქოს ფუნიკულიორი ალიშ ლამბარანსკის ინიციატივით აშენდა და 1960 წლის 5 მაისს გაიხსნა. საბჭოთა კავშირის დროს ფუნიკულიორის მატარებლები სპეციალურად უკრაინაში, ხარკივში დაამზადეს და ჩამოიტანეს.

სადგურები
ფუნიკულიორს სულ ორი სადგური გააჩნია, სადაც ერთი „ბაჰრამ გური“ და მეორე „შაჰიდების ხეივანია“. სადგურებს შორის მანძილი 455 მეტრია. ფუნიკულიორი, რომელიც მხოლოდ 2 ვაგონით მოძრაობს, წამში 2,5 მეტრ სიჩქარეს ავითარებს და ერთი სადგურიდან მეორემდე 4 წუთში ჩადის. ვაგონებს შორის ინტერვალი 10 წუთს, მგზავრობის ღირებულება კი ამჟამად 1 მანათს შეადგენს. 2012-2017 წლებში ფუნიკულიორი 4 უფასოდ ემსახურებოდა მგზავრებს. ფუნიკულიორს საათში საშუალოდ 2 ათასი მგზავრის გადაყვანა შეუძლია.

განახლება
ბაქოს ფუნიკულიორი სხვადასხვა დროს რამდენჯერმე განახლდა.

1980-იანი წლების ბოლოს, ავარიულ მდგომარეობაში ყოფნის მოტივით იგი დაიხურა და 2001 წლის ბოლოს გაიხსნა. 2001-2007 წლებში იგი ორჯერ საფუძვლიანად რეკონსტრუქცია გაიარა. 2007 წლის განახლების შემდეგ, ვაგონების მოძრაობისას წარმოქმნილი ხმაური მინიმუმამდე იქნა დაყვანილი. 2011 წლის აპრილში იგი კვლავ რეკონსტრუქციისთვის დაიხურა. 2012 წლის 23 მაისს, კაპიტალური რემონტისა და რეკონსტრუქციის შემდეგ კვლავ გაიხსნა. 2018 წლის ნოემბერში სარემონტო ღონისძიებების გამო კვლავ დაიხურა. 2020 წლის მარტში კი პანდემიის გამო 21 თვით ფუნქციონირება შეაჩერა. ამჟამად მუშაობს.
ჩიმის ადრექრისტიანული ბაზილიკა

ჩიმის ადრექრისტიანული ბაზილიკა — - საუკუნეებში აგებული ბაზილიკა, რომელიც შედგება ადრექრისტიანული-გვიანრომაული არქეოლოგიური ნაშთებისგან, მდებარეობს მოსტარის ცრკვინეს გარეუბანში. ბაზილიკა არის ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნული ძეგლი.

არქეოლოგიური აღმოჩენები
არქეოლოგიური გათხრების დროს აღმოაჩინეს სხვადასხვა სტრუქტურები, მათ შორის აკლდამები და საცხოვრებელი შენობები. შემდეგმა არქეოლოგიურმა კვლევებმა დაადგინა, რომ ცრკვინეს ტერიტორია მოსტარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში იყო უძველესი დასახლება და იქ აღმოჩენილია - საუკუნეების არტეფაქტები.

ტერიტორიაზე ასევე აღმოჩენილია დიდი რაოდენობით მცირე ზედაპირული არქეოლოგიური მასალა: ანტიკური კრამიტი, კერამიკა, თიხაფიქალი და მინა. ასევე აღმოაჩინეს ქვის დეკორაციების ფრაგმენტები, როგორიცაა ვაზი ყურძნით და წნული, ფარშევანგები, თევზები, მცენარეული ორნამენტების ფრაგმენტები და ჯვრის სიმბოლო.

ცრკვინეს ტერიტორიაზე აღმოჩენილია სამი გვიანანტიკური თანადროული შენობა: ბაზილიკა, მემორიალური სამლოცველო და საცხოვრებელი შენობა. შუა საუკუნეებში იქ ხდებოდა დაკრძალვები. ადრექრისტიანული ბაზილიკა განლაგებულია აღმოსავლეთ-დასავლეთის მიმართულებით და აქვს ერთი ნავი და საკურთხეველი. შესასვლელი მიმართულია დასავლეთისკენ, ხოლო საკურთხევლის აფსიდა, ეკლესიის ყველაზე მნიშვნელოვანი და უწმინდესი ნაწილი, მიმართულია აღმოსავლეთისკენ. ბაზილიკის ნავის ახლოს მდებარეობს დამატებითი შენობების ნაშთები — ერთი ჩრდილოეთით და ორი სამხრეთით — რაც ქმნის შთაბეჭდილებას, რომ ეკლესიას სამი ნავი აქვს.

დასავლეთით ეკლესიის სამივე ნაწილი გაერთიანებულია ნართექსით (ეკლესიის დარბაზი), რომელიც გადაჭიმულია მთელ სივრცეზე. ჩიმის ადრექრისტიანულ ბაზილიკას აქვს ადრექრისტიანული საკრალური შენობის ყველა ელემენტი: ნართექსი ეკლესიის დასავლეთ ნაწილში, ნავი ცენტრში, პრესბიტერიუმი (საკურთხევლის არე), საბაპტისტერიო (საბაპტისტერიო ემბაზი), ასევე დიაკონიკონი და პროთესისი სამხრეთ ნაწილში.

ეკლესიის სამხრეთით მდებარეობს მემორიალი (სამარხი სამლოცველო), რომლის ფორმა, ერთი ნავით, წააგავს ეკლესიის ფორმას. მემორიალი დაკავშირებულია ეკლესიის მთავარ სივრცესთან კედლით. დიაკონიკონის სამხრეთ კედელზე არსებული კარი არის ერთადერთი საკომუნიკაციო საშუალება „მიცვალებულთა ეკლესიასა“ და „ცოცხალთა ეკლესიას“ შორის.

ეკლესიის გარშემო, მის ინტერიერში და მემორიალის შიგნით აღმოჩენილია დიდი რაოდენობით აკლდამები და საფლავები, რომლებიც თარიღდება ეკლესიის მშენებლობის პერიოდიდან გვიანი შუა საუკუნეების ჩათვლით. ამ ტერიტორიაზე უფრო მნიშვნელოვანი აღმოჩენები არის ქვის პლასტიკის ფრაგმენტები სხვადასხვა ორნამენტით, რომელთაგან ზოგიერთი არის ბოსნია და ჰერცეგოვინაში ადრექრისტიანული ქანდაკების ყველაზე გამორჩეული ნიმუში. ფრაგმენტაციის დონის გამო ყოველთვის ადვილი არ არის ამ ფრაგმენტების წარმოშობის და მათი ფუნქციის განსაზღვრა. მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებობს სანდო ისტორიული წყაროები, რომლებიც ადასტურებს მოსაზრებას, რომ იმ დროს სარსენტერუმის ეპარქიის რეზიდენცია ამ ტერიტორიაზე იყო, ჩიმის ადრექრისტიანული ბაზილიკის უჩვეულო განლაგება პრესბიტერიუმით და მემორიალით, ისევე როგორც ფრაგმენტული დეკორაციების სიმდიდრე და წარმომადგენლობითი ხარისხი, მიუთითებს, რომ შესაძლოა აქ ყოფილიყო ეპისკოპოსის რეზიდენცია.

საინტერესო ცნობა
2011 წელს მოსტარის საფოსტო სამსახურმა გამოუშვა საფოსტო მარკა, რომელზეც გამოსახულია ჩიმის ადრექრისტიანული ბაზილიკის ნაშთები.
ტრასტევერეს მუზეუმი (რომი)

ტრასტევერეს რომის მუზეუმი — რომის ერთ-ერთი მუზეუმი. დაარსდა 1977 წელს სანტ-ეჯიდიოს კარმელიტების რესტავრირებულ მონასტერში. თავდაპირველად ის ცნობილი იყო როგორც „ფოლკლორისა და რომაული დიალექტის პოეტების მუზეუმი“. დახურვის მცირე პერიოდის შემდეგ, 2000 წელს ის თავისი ამჟამინდელი სახელით ხელახლა გაიხსნა. რომის თანამედროვე კულტურასთან დაკავშირებული მუდმივი კოლექციის გარდა, მუზეუმში ასევე იმართება დროებითი გამოფენები, მათ შორის ყოველწლიური გამოფენა. ის რომის მუზეუმის ნაწილს შეადგენს.
ისტორია
ექსპოზიციაში წარმოდგენილი მასალა მოიცავს ე.წ. „რომაულ სცენებს“, ნატურალური ზომის მოდელებს, რომლებიც ადრე პალაცო ბრასკის რომის მუზეუმში იყო გამოფენილი. იმ მუზეუმში ამ ექსპონატებისათვის შეზღუდული სივრცის არსებობის გამო, მიზანშეწონილად ჩაითვალა მათი გადატანა ტრასტევერეში, რომის იმ ნაწილში, სადაც რომაული ხალხური კულტურა კვლავ ძლიერად არის შენარჩუნებული.
ექსპონატები
მუზეუმის მუდმივი გამოფენა ფოკუსირებულია რომაულ ცხოვრებაზე გვიან მეთვრამეტე და მეცხრამეტე საუკუნეებში. მთავარი თემებია სამოსი, ხალხური ცეკვები, დღესასწაულები და ხელობა. კოლექცია მოიცავს ნახატებს, ანაბეჭდებს, ნახაზებს და აკვარელის ნამუშევრებს, მათ შორის ეტორე როესლერ ფრანცის (1845-1907) სერიას - „გამქრალი რომი“, და ყოველდღიური ცხოვრების ნატურალური ზომის რეპრეზენტაციებს, ცნობილს როგორც „რომაული სცენები“. ფრანცის აკვარელების გამოფენის ექსპონატები დროდადრო ერთმანეთს ანაცვლებენ, მათი კონსერვაციის მიზნით. სხვა წარმოდგენილი მხატვრები არიან სამუელ პრაუტი, ბარტოლომეო პინელი, ადრიანო ტროიანი, გიიომ ფრედერიკ რონმი და არნოლდო კორროდი. ასევე არის ფოტოგალერეაც. „რომაული სცენები“ გვიჩვენებს აფთიაქს, ოთახს სადაც ღვინის ურიკა ინახება, სასტუმროს ეზოს სადაც ცეკვა იდგმება, სასტუმროს შიდა სივრცეს, მოედანს, და ორ მესტვირეს ვოტივის კიოსკის წინ.

მუზეუმში დაცულია რომაული დიალექტის პოეტის, ჯუზეპე ჯოაკინო ბელის რამდენიმე ხელნაწერი, ასევე გვხვდება სხვა იტალიელი რომაული დიალექტის პოეტის, ტრილუსას (1871-1950) პირადი ნივთები, რომლებიც მისი გარდაცვალების შემდეგ რომს გადაეცა. „ტრილუსას ოთახის“ გამოფენა შედგება ვიდეო ინსტალაციისგან, ნახატებისა და პოეტის კუთვნილი სხვა ნივთებისგან.
შემოქმედის ღვთისმშობლის ხატის კარედი

შემოქმედის ღვთისმშობლის ხატის კარედი — ჭედური ტრიპტიხი შემოქმედის მონასტრის საგანძურიდან. სიმაღლე 0.38, ძირი ფრთების — 0.13 და შუახატის — 0.21. გაშლილ მდგომარეობაში კარედის ძირი 0.47-ია. შუახატი წარმოდგენილა ღვთისმშობელი და ჩვილი ქრისტეთი ხელში მთელი ტანით. 1890 წელს ნიკოდიმ კონდაკოვს ხატი გაძარცვული დახვდა და აკლდა ქვედა წარწერა, ასევე შუახატს 26 ძვირფასი ქვა. კარებებზე ვედრების მდგომარეობაში გამოსახული იყვნენ: ზევით მოციქულები პეტრე და პავლე, ხლო ქვევით მთავარანგელოზები მიქაელ და გაბრიელი.

კიოტის ზევით მის შიდა ნაწილზე იყო შემდეგი წარწერა: .
უცნობი ჯარისკაცის საფლავი (იტალია)

უცნობი ჯარისკაცის საფლავი — ომის მემორიალი, რომელიც მდებარეობს რომში, ღვთაება რომას ქანდაკების ქვეშ, ვიტორიო ემანუელე -ის ძეგლთან. ეს არის საცელუმი, რომელიც ეძღვნება ომში დაღუპულ და უგზო-უკვლოდ დაკარგულ იტალიელ ჯარისკაცებს.

აქ იმართება ოფიციალური ცერემონიები ყოველწლიურად იტალიის განთავისუფლების დღეს (25 აპრილი), იტალიის რესპუბლიკის დღეს (2 ივნისი) და ეროვნული ერთიანობისა და შეიარაღებული ძალების დღეს (4 ნოემბერი), როდესაც იტალიის რესპუბლიკის პრეზიდენტი და სახელმწიფოს უმაღლესი თანამდებობის პირები პატივს მიაგებენ უცნობი ჯარისკაცის სამლოცველოს დაფნის გვირგვინის დადებით ომებში დაღუპული და უგზო-უკვლოდ დაკარგული იტალიელების ხსოვნის პატივსაცემად.
ისტორია
სხეულის არჩევა
იტალიელი უცნობი ჯარისკაცის სხეული შეირჩა 1921 წლის 28 ოქტომბერს, აკვილიას ბაზილიკაში, მარია ბერგამასის მიერ, რომელიც ანტონიო ბერგამასის (იტალიელი ირედენტისტი მოხალისე იტალიის სამეფო არმიაში) დედა გახლდათ. მარია შეირჩა იმ მიზეზის გამო, რომ მისი ვაჟის სხეული პირველი მსოფლიო ომის დროს დაკარგულიყო. მარია ბერგამასმა აირჩია სხეული იტალიის შეიარაღებული ძალების იმ 11 უცნობი პიროვნების სხეულებს შორის, რომელთა ნეშტიც ფრონტის სხვადასხვა რაიონებიდან გამოიგზავნა. აკვილიაში დარჩენილი დანარჩენი ათი სხეული სამხედრო სასაფლაოზე დაიკრძალა. უცნობი ჯარისკაცის საფლავის გვერდს, რომელიც გასცქერის ალტარე დელა პატრიას, ყოველთვის იცავს საპატიო ყარაული და ცეცხლი, რომლებიც მუდმივად იწვის გვერდითა ბრაზიერებში.

მუდმივად მწველი ცეცხლის ალეგორიული მნიშვნელობა დაკავშირებულია მის საკუნოვან სიმბოლიზმთან, ვინაიდან მას ჯერ კიდევ ანტიკურ ხანაში აქვს ფესვები (განსაკუთრებით მიცვალებულთა კულტში). მარადიულად მწველი ცეცხლი სიმბოლოა ხსოვნისა, ამ შემთხვევაში, პატრიოტული სიყვარულით შთაგონებული უცნობი ჯარისკაცის მსხვერპლისა და მისი მარადიული ხსოვნისა იტალიელთა შორის, მათ შორის იმათთვისაც, ვინც შორსაა თავიანთი ქვეყნისგან: არ არის შემთხვევითი, რომ უცნობი ჯარისკაცის საფლავის გვერდით არსებულ ორ მარადიულ ბრაზიერზე დადებულია ფირფიტა, რომლის ტექსტში წერია „იტალიელები სამშობლოსთვის სამშობლოს გარეთ“, იმ შემოწირულობების ხსოვნის პატივსაცემად, რომლებიც გააკეთეს იტალიელმა ემიგრანტებმა საუკუნის ბოლოსა და საუკუნის დასაწყისში ვიტორიანოს მშენებლობისთვის.
კირიაკულის მავრომიხალისი

კირიაკულის მავრომიხალისი (, დ. 6 აგვისტო, 1765, ლიმენიონი, საბერძნეთი — გ. 4 ივლისი, 1822, საბერძნეთი) — ბერძენი სამხედრო ლიდერი და 1821 წლის საბერძნეთის რევოლუციის გმირი.

ბიოგრაფია
კირიაკულის მავრომიხალისი დაიბადა 1765 წლის 6 აგვისტოს, მანის ნახევარკუნძულზე, ცნობილ მავრომიხალისთა საგვარეულოში, რომელმაც საბერძნეთს მრავალი გამოჩენილი სამხედრო მეთაური აჩუქა.

რუსეთის ფლოტის პირველი არქიპელაგის ექსპედიცია
ბიძგი გახდა საბერძნეთის აჯანყებისთვის, რომლის დროსაც ალბანელებთან ბრძოლაში დაიღუპა მისი მამა — პიეროს მავრომიხალისი. კირიაკულის უფროსი ძმა, პეტროსი (პეტრობეი), 1821 წლის იყო აჯანყების ერთ-ერთი მთავარი ხელმძღვანელი მესენიის რეგიონში. მანიელთა რაზმის სათავეში მდგომმა კირიაკულისმა თავი გამოიჩინა კალამეს გათავისუფლებისას, კორონის ალყისას, ვალტეცის ბრძოლაში, სადაც იგი ბერძნულ ძალებს ხელმძღვანელობდა, და ასევე ტრიპოლის ალყისას (ტრიპოლიცის ალყა). მოგვიანებით, თავისი დისშვილის — ილიას მავრომიხალისისთან ერთად, კირიაკულისმა განახორციელა ლაშქრობა ატიკის რეგიონსა და ევბეის კუნძულზე, სადაც ილიასი გმირულად დაიღუპა.

1822 წლის ზაფხულში ალექსანდროს მავროკორდატოსმა ეპირის მიმართულებით ექსპედიცია დაგეგმა, რომლის მიზანიც იყო ალბანელი ხურშიტ-ფაშას მიერ ალყაში მოქცეული სულიოტებისთვის დახმარების გაწევა. ამ ექსპედიციას კირიაკულის მავრომიხალისი ხელმძღვანელობდა — ის მეთაურობდა 500 მანიელსა და მცირე რაოდენობის ფრანგ (ნაპოლეონ ბონაპარტის ყოფილი ჯარისკაცები) და იტალიელ ფილელინებს. იგი ქალაქ კაიაფასკენ მიემართებოდა, როდესაც კირიაკულისმა სოფელ მურტუსთან თურქული ავანგარდი დაამარცხა და დიდი რაოდენობით თურქი ტყვედ აიყვანა. ტყვეები პელოპონესზე გააგზავნა, თუმცა მათ თანხლებაში გამოყოფილმა რაზმმა კიდევ უფრო შეამცირა ისედაც მცირე ძალები, რომლითაც კირიაკულისი მოქმედებდა.

სპარტელი წინაპრების ტრადიციების გაგრძელებით, მანიელთა რაზმი (და მცირერიცხოვანი ფილელინები) 450 მებრძოლით 1822 წლის 4 ივლისს ყოყმანის გარეშე შეერკინა 3,000-იან თურქ-ალბანურ ძალას ფანარის მიდამოებში, მან შეძლო პოზიციების გამაგრება, რითიც ახალ ძალებს მისცა შესაძლებლობა, წარმატებით მოეგერიებინათ თურქთა შეტევა. სწორედ აქ დაეცა ბრძოლის ველზე კირიაკულის მავრომიხალისი. კირიაკულისი პატივით დაკრძალეს ქალაქ მესოლონგიონში. მისი გარდაცვალება აღინიშნა იმ დროის სახალხო სიმღერაში (გოდებაში):

მისი შვილიშვილი, ასევე კირიაკულის მავრომიხალისი, 50 წლის შემდეგ საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრი გახდა.

მანის რეგიონში დღესაც არსებობს მისი სახელობის ქუჩები. ბერძნული კინემატოგრაფია მას ხშირად ასახავს როგორც „რომანტიკულ მოწამეს“

პირადი ცხოვრება
წყაროები ნაკლებ ინფორმაციას ინახავს მისი პირადი ცხოვრების შესახებ, მაგრამ ცნობილია, რომ კირიაკულისი დაქორწინდა კირიაკაინაზე , რომელიც ასევე არისტოკრატიული ოჯახიდან იყო. მათ ჰყავდათ მინიმუმ ორი შვილი (სახელები ისტორიაში არ შემორჩენილა). მესოლონგიონის დაცემის შემდეგ (1826 წლის 10 აპრილი), ოსმალებმა დაიწყეს მოსახლეობის ხოცვა-ჟლეტა. კირიაკაინა მცირე ჯგუფთან ერთად გაქცევით გადაურჩა სიკვდილს.
ანდრეას ლოვერდოსი

ანდრეას ლოვერდოსი (, დ. 15 მაისი, 1956, პატრა) — ბერძენი პოლიტიკოსი, რომელიც მსახურობდა საბერძნეთის შრომისა და სოციალური დაცვის მინისტრად (2009-2010), ჯანმრთელობის მინისტრად (2010-2012) და განათლებისა და რელიგიური კულტების მინისტრად (2014-2015).

ბიოგრაფია
ანდრეას ლოვერდოსი დაიბადა 1956 წელს ქალაქ პატრაში. მან იურიდიული ფაკულტეტი დაამთავრა სალონიკის არისტოტელეს სახელობის უნივერსიტეტში. შემდეგ მიიღო მაგისტრის ხარისხი ევროპულ სამართალში ბრიუსელის ევროპის კვლევათა ინსტიტუტში. ასევე, დაიცვა დოქტორის ხარისხი სალონიკის არისტოტელეს სახელობის უნივერსიტეტში.

1973 წელს ანდრეას ლოვერდოსი გახდა სტუდენტური ორგანიზაციის - წევრი, რომელიც „შავი პოლკოვნიკების“ დიქტატურის წინააღმდეგ იბრძოდა. 1975-1976 წლებში იგი იყო სალონიკის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის სტუდენტური ასოციაციის ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო 1981-1982 წლებში — ბელგიაში მცხოვრები ბერძენი სტუდენტების ასოციაციის პრეზიდენტი.

ანდრეას ლოვერდოსმა თავისი პროფესიული კარიერა 1987 წელს დაიწყო, როგორც უნივერსიტეტ „პანთეონის“ ლექტორმა ათენში. 1992-1995 წლებში იგი მუშაობდა კონსტიტუციური სამართლის პროფესორის ასისტენტად. 1993-1995 წლებში იყო უნივერსიტეტ „პანთეონის“ ფაკულტეტების ასოციაციის მართვის საბჭოს წევრი. ანდრეას ლოვერდოსი არის ბევრი სტატიის ავტორი, რომლებიც გამოქვეყნდა პოლიტიკური და სამართლებრივი თემების შესახებ სამეცნიერო ჟურნალებსა და წიგნებში.

1996 წლიდან 1997 წლის დეკემბრამდე ანდრეას ლოვერდოსი იყო შიდა საქმეების, სახელმწიფო ადმინისტრაციისა და დეცენტრალიზაციის სამინისტროს გენერალური მდივანი. 2000 წლის აპრილში იგი პირველად აირჩიეს საბერძნეთის პარლამენტის დეპუტატად საბერძნეთის მემარჯვენე ცენტრისტული პოლიტიკური პარტიიდან . შემდგომში იგი მუშაობდა როგორც სახელმწიფო მდივანი (2002-2004) და შრომისა და სოციალური დაცვის მინისტრი (2009–2010). 2010 წელს იგი დაინიშნა საბერძნეთის ჯანმრთელობის მინისტრად. იგი დარჩა ლუკას პაპადიმოსის კაბინეტში, სანამ 2012 წლის მაისში დროებით მთავრობაზე პანაიოტის პიკრამენოსის მიერ მისი ჩანაცვლება არ მოხდა.

ანდრეას ლოვერდოსი გარიცხული იქნა პარტია „პასოკის“ პარლამენტური ფრაქციიდან და 2013 წლის აპრილში ყოფილი „რიკსის“ (სოციალისტური მოძრაობის შემაერთებელი ცენტრის) ბაზაზე დააფუძნა ახალი პარტია „შეთანხმება ახალი საბერძნეთისთვის“ .

2014 წლის 10 ივნისს იგი კვლავ შეუერთდა საბერძნეთის მთავრობას, ხოლო 22 აგვისტოს განახლდა მისი წევრობა „პასოკის“ პარლამენტურ ჯგუფში. იგი დაინიშნა განათლებისა და რელიგიური საქმეთა მინისტრად და ამ თანამდებობაზე მას დაევალა უნივერსიტეტების ადმინისტრაციის სრული რეფორმირება და იმ ათასობით „მარადიული სტუდენტის“ გარიცხვა, რომლებმაც ვერ შეძლეს პირველი ხარისხის 10-წლიან ვადაში დიპლომის მიღება.

2021 წლის იანვარში ლოვერდოსი იქნა გათავისუფლებული „ცვლილებებისთვის მოძრაობის“ საპარლამენტო ლიდერის პოსტიდან. 2023 წლის 5 ივლისს ლოვერდოსმა დატოვა „ცვლილებებისთვის მოძრაობა“. ოფიციალურ განცხადებაში მან აღნიშნა, რომ პარტია პოლიტიკური მიზეზებით დატოვა და წარმატება უსურვა მათ ბრძოლაში.

ანდრეას ლოვერდოსი არის დაქორწინებული და მას ჰყავს ვაჟი და ქალიშვილი.
აკვა-მარცია

აკვა-მარცია — 91 კმ (57 მილი) სიგრძის

რომაული აკვედუკი და უგრძესი თერთმეტი აკვედუკიდან, რომლებიც ამარაგებდნენ რომის ქალაქს . აკვედუკი აშენდა ძვ.წ. 144-140 წლებში
. დღესაც მოქმედი აკვა ფელიჩე 1586 წლიდან დიდი მონაკვეთების გასწვრივ მიუყვება აკვა მარჩიას მარშრუტს.

აკვა ანიო ვეტუსთან, აკვა ანიო ნოვუსთან და აკვა კლაუდიასთან ერთად, ის განსაკუთრებული ტექნიკური მიღწევა იყო და მიჩნეულია „რომის ოთხი დიდი აკვედუკიდან“ ერთ-ერთად.

მიუხედავად იმისა, რომ აკვედუკის წყარო ანიო ნოვუსზე უფრო დაბლა მდებარეობდა, ტექნიკურმა პროგრესმა საშუალება მისცა გვიანდელ ანიო ნოვუსს გამოეყენებინა მეტი ხიდი მარშრუტის შესამოკლებლად, ნაცვლად კონტურული ხაზების მიყოლისა, როგორც ამას მარჩია აკეთებს.

ეს იყო პირველი, რომელიც რომში შედიოდა რკალებზე, რომლებიც გამოიყენებოდა ბოლო 11 კმ-ზე (6.8 მილი), და რომლებიც ასევე გამოყენებული იყო მოგვიანებით აკვა-ტეპულასთან და აკვა იულიასთან კომბინაციაში.

ისტორია
მე-2 საუკუნის დასაწყისში ძვ.წ., რომის პირველი ორი აკვედუკი (აკვა-აპია და აკვა ანიო ვეტუსი) დაზიანებული იყო და მრავალმა უკანონო გადამისამართებამ იმდენად შეამცირა წყლის ნაკადი, რომ ძვ.წ. 184 წელს ცენზორმა კატონ უფროსმა მიიღო კანონები უკანონო მილების მოსაშორებლად და კერძო პირებისთვის მიწოდების შესაწყვეტად