iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბრენტა

ბრენტა — მდინარე იტალიაში, რომელიც სათავეს იღებს ტრენტოს პორვინციაში და ჩაედინება ადრიატიკის ზღვაში, ვენეციის ლაგუნის სიახლოვეს, ვენეტოს რეგიონში. მისი სიგრძე 174 კმ-ია.

ძველ რომაულ ერაში მას მედოაკუსს უწოდებდნენ (ძვ. ბერძ. , ) და ქალაქ პადუასთან იგი ორ განშტოებად იყოფოდა — მედოაკუს მაიორად და მედოაკუს მინორად. შუა საუკუნეებში მდინარემ დინების მიმართულება შეიცვალა და პადუის შემდეგ, მისი კალაპოტი მდინარე ბაკილონემ დაიკავა. მისგან პირველი არხი საუკუნეში გაიყვანეს, რომელიც საკმაოდ გრძელი იყო და სოფელ სტრადან ადრიატიკის ზღვამდე მიემართებოდა. მეორე არხი, რომელსაც ხშირად რივიერა-დელ-ბრენტას უწოდებენ, მისი მარცხენა ნაპირიდან გაიყვანეს და ერთმანეთთან დააკავშირა პადუა და ვენეცია. მართლაც, ბრენტა უმნიშვნელოვანეს სატრანსპორტო გზას წარმოადგენდა და სულ მალე მისი და რივიერა-დელ-ბრენტის გასწვრივ დიდი ვილები წამოიმართა. დღეისათვის, მხოლოდ სამი მათგანია დამთავალიერებელთათვის ღია.

ქალაქ ბასანო-დელ-გრაპაში, ბრემტაზე გადებულია ხიდი პონტე-ვეკიო (ი). ეს სახურავიანი ხიდი 1569 წელს ანდრეა პალადიომ დააპროექტა. იგი პონტონის სტილისაა და მთლიანად ხითაა ნაგები.
სარაცენიასებრნი

სარაცენიასებრნი — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. მწერიჭამია მრავალწლოვანი ბალახებია. მხოხავი ფესურა და დოქისებრი ან მილისებრი ფოთლები (ასციდიები) აქვთ, რითაც იჭერენ მწერებს და სხვა პატარ-პატარა ცხოველებს.

კაშკაშად შეფერილი ფოთლები მოფენილია ჯირკვლებით, საიდანაც გამოიყოფა ნექტარი. მათი ყვავილები დიდია, მარტოული ან მტევნებად შეკრებილი. ნაყოფი კოლოფია, იხსნება საგდულებით.

17-მდე სახეობას აერთიანებს 3 გვარი: სარაცენია , დარლინგტონია და ჰელიამფორა . სარაცენიასებრნი გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ამერიკის ტენიან ტყეებსა და ჭაობებში, ჰელიამფორა (6 სახეობა) — სამხრეთ ამერიკის ჩრდილოეთ ნაწილში.
ქედის მუნიციპალიტეტის დროშა

ქედის მუნიციპალიტეტის დროშა — ქედის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ქედის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ 2011 წლის 28 ოქტომბერს №30 დადგენილებით.

აღწერილობა
დროშა ვერტიკალურადაა გაყოფილი მეწამულ და მწვანე ველებად. მეწამული ველის ზედა ნაწილში გამოსახულია ჰერალდიკური ოქროს ჯვარი, რომელიც ზომით დროშის სიმაღლის 2/7-ია და ზედა კიდეს დაშორებულია 1/7-ით.

დროშის პროპორციაა 2:3.
ქედის მუნიციპალიტეტის გერბი

ქედის მუნიციპალიტეტის გერბი — ქედის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია ქედის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

აღწერილობა
გერბის ფარი გაკვეთილია და იყოფა ორ ნაწილად.
 ნაწილი — მეწამული ველის თავში მოთავსებულია ჰერალდიკური ოქროს ჯვარი, მის ქვემოთ ოქროს ხიდი, რომლის კიდეები ეხება ველის მარჯვენა და მარცხენა კიდეებს, ხიდის ქვემოთ სამი შემცირებული ოქროს სარტყელი.
 ნაწილი — ზურმუხტოვან ველზე ოქროს ვაზი ფესვებით, სამი ნაყოფით (ყურძნის მტევნით) და სამი ფოთოლით.

გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია ჭიშკრით.

ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-მეწამული ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავად ჩაწერილია დევიზი — „ქედა“.
გუდათუბანი

გუდათუბანი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში, წიფის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს ლიხის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ჩხერიმელის ხეობაში. ზღვის დონიდან 780 მეტრზე, ხარაგაულიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი.
პატარა ვარძია

პატარა ვარძია — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში, წყალაფორეთის თემში. მდებარეობს მდინარეების ძირულისა და საკრაულის წყალგამყოფის ჩრდილოეთ კალთაზე. მდინარე ბორიმელის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 720 მეტრზე, ხარაგაულიდან დაშორებულია 16 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 106 ადამიანი.
დაშბაში

დაშბაში, ტაშბაში — სოფელი წალკის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული დაშბაში). მდებარეობს ჭოჭიანის პლატოზე, ზღვის დონიდან 1500 მეტრზე, წალკიდან 2,5 კმ დაშორებით. სოფლის მოსახლეობა — 295 მცხოვრები (2014).

ისტორია და კულტურა
სოფლის ისტორიული სახელია ახალქალაქი. სოფლის სახელწოდება „ტაშბაში“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „“ სახით.

სოფელში არის ორი ეკლესია:
ერთი — წმ. გიორგისა, „თავისუფალი ჯვრის“ ტიპის გუმბათოვანი ნაგებობაა. წარწერის მიხედვით, - სს. მიჯნაზე თრიალეთის ერისთავთ-ერისთავის რატის დაკვეთით აუგიათ. ნაგებობა დაზიანებულია. გუმბათის ყელიდან მხოლოდ კარნიზის ფრაგმენტებია შემორჩენილი. შენობის დეკორატიულ სამკაულში გავრცელებულ სახეებთან ერთად გვხვდება ორიგინალური სკულპტურული კომპოზიციებიც.
მეორე ეკლესია თლილი ქვით ნაგები უგუმბათო ერთკამარიანი შენობაა. საპირე ქვებზე ასომთავრულით ამოკვეთილი ლაპიდარული ტექსტების ფრაგმენტებიდან ირკვევა, რომ ისიც რატი ერისთავთ-ერისთავის მმართველობის დროს აუგიათ. დაშბაშის ძველი ქართული სახელწოდებაა ახალქალაქი. აქ სხვადასხვა დროს თრიალეთის ერისმთავართა, საბარათიანოს მმართველთა და სპასალართა საჯდომი იყო.

დაშბაშის მიდამოებში არის ლავებში ღრმად ჩაჭრილი კანიონი, რომლის მარჯვენა ქარაფოვან გვერდში გამოქვაბულთა ჯგუფია. ეს გამოქვაბულები ძირითადად ადამიანის მიერ არის გამოკვეთილი, მაგრამ ზოგიერთ მათგანს აშკარად ემჩნევა, რომ ბუნებრივი სიღრუისგან გაჩნდა (არის ლავური ნაღვენთები). დაშბაშის კანიონი შეტანილია „საქართველოს წითელ წიგნში“.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 295 ადამიანი, უმრავლესობა (94%) ეთნიკურად სომეხია.

}
ლ. მელიქსეთ-ბეგი, მეგალითური კულტურა საქართველოში, თბ., 1938
ქართული წარწერების კორპუსი. .: აღმოსავლეთ და სამხრეთი საქართველო (- სს.), თბ., 1980, გვ., 243-248
გარდა (ტბა)

გარდა — იტალიის უდიდესი ტბა. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, ბრეშასა და ვერონას, ასევე ვენეციასა და მილანს შორის. ამ რეგიონში მყინვარები ბოლო გამყინვარების დასასრულს ჩამოყალიბდა. ტბა და მისი სანაპირო ზოლი ვერონის, ბრეშისა და ტრენტოს პროვინციებს შორის იყოფა. ტბა ადვილად მისაღწევია ჩრდილოეთიდან, ბრენერის უღელტეხილის გავლით, რის გამოც ის უმნიშვნელოვანესი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა და მის სანაპიროებზე განლაგებულია მრავალი პირველხარისხოვანი სასტუმრო და კურორტი.

გეოგრაფია
ტბის ჩრდილოეთი ნაწილი ყველაზე ვიწროა და გარსშემორტყმულია მთებით, რომელთა უმრავლესობას გრუპო-დელ-ბალდოს მასივს მიეკუთვნება. ტბის მოხაზულობა ტიპიურია მორენული ხეობისთვის და სავარაუდოდ ჩამოყალიბდა მყინვარების ზემოქმედებით პალეოლითის ხანაში. მიუხედავად იმისა, რომ მყინვართა ნაკვალების ხილვა დღეასაცაა შესაძლებელი, ბოლო წლებში განიხილავენ ჰიპოთეზას, რომლის მიხედვითაც მყინვარებს უფრო წინ არსებული დეპრესია ეკავათ, რომელიც დინების ეროზიამ შექმნა 5-6 მლნ წლის წინ.

ტბაში მრავალი პატარა კუნძული მდებარეობს, ამათგან უმთავრესი ხუთია, რომელთა შორისაც უდიდესია იზოლა-დელ-გარდა. მასთან ახლოს, სამხრეთით, მდებარეობს იზოლა-სან-ბიაჯო, იგივე იზოლა-დეე-კონიგლი (კურდღლების კუნძული). ორივე მათგანის სიახლოვეს, დასავლეთით მდებარეობს კუნძული სან-ფელიჩე-დელ-ბენაკო. ტბაში ჩამდინარე მთავარი მდინარეა სარკა, გამოსვლით კი მხოლოდ ერთი გამოდის — მინჩო.

კურორტები და ღირსშესანიშნაობები
ტბის სამხრეთით მდებარეობდა უძველესი თავდაცვითი ქალაქი სირმიონე, რომელიც დღეს განსაკუთრებით პოპულარულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს. აქ განლაგებულია მრავალი სასტუმრო, რესტორანი, ბარი, მოდის სალონი თუ მაღაზია. თვალწარმტაცი სკალიგერის ციხესიმაგრე საუკუნით თარიღდება. აქ ვილა ჰქონდა რომაელ პოეტ კატულს. მნახველებს საშუალება აქვთ დაათვალიერონ რომაული აბანოს ნანგრევები, რომელსაც გროტე-დი-კატულო ეწოდება, მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებონს არანაირი მტკიცებულება, რომელიც ამ შენობას პოეტს დაუკავშირებდა. ტბაში შეჭრილი ნახევარუკუნძულის წვერზე გამოედინება გოგირდის წყაროები, რომელსაც ლორწოვანი გარსის ანთების სამკურნალოდ იყენებენ. მის სიახლოვეს მდებარეობს გარდალენდი — ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი თემატური პარკი იტალიაში.

გალერეა
ვახტანგ პაპავა

ვახტანგ გრიგოლის ძე პაპავა (დ. 22 ივნისი, 1950, ჩხოროწყუ) — ქართველი მექანიზატორი. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი (1967-1973) და სსსი მექანიზაციის და ელექტრიფიკაციის ფაკულტეტი (1977-1982). 1967 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტის სამეცნიერო-ექსპერიმენტული მეცნიერ მუშაკად და ინსტიტუტის წარმოების მთავარ მენეჯერად. ვაზის მყნობის პროცესების კომპლექსური მექანიზაციის ტექნოლოგიური საშუალებების შემუშავება-შექმნისათვის, მისი ტექნოლოგიური პროცესების გამოკვლევისა და წარმოებაში დანერგვისათვის გრიგოლ პაპავასთან ერთად (26 წლის ასაკში ყველაზე ახალგაზრდას) მიენიჭა საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემია (1977). დაჯილდოებულია სსრკ სახალხო მეურნეობის მიღწევათა გამოფენების მთავარი კომიტეტისგან ოქროს, ვერცხლისა და ბრინჯაოს მედლებით.

თხზულებები
ვაზის მყნობის მექანიზაცია, თბ., 1960 წ.
პამელა ანდერსონი

პამელა დენიზ ანდერსონი (; დ. 1 ივლისი, 1967) — ამერიკელი მსახიობი, მოდელი, პროდიუსერი, მწერალი, აქტივისტი და ყოფილი მოცეკვავე. წარმოშობით კანადელი. ცნობილია თავისი როლებით ტელესერიალებში, როგორებიცაა: „დიდი რემონტი“, „მაშველები“, „..“.

ბიოგრაფია
პამელა ანდერსონი დაიბადა კანადის ქალაქ ლედისმითში, მამამისის ღუმელის შემკეთებლის — ბარი ანდერსონისა და დედამისის — მოსამსახურის კეროლის ოჯახში.
მისი დიდი პაპა უჰო ჰუუტიაინენი ეროვნებით ფინელი იყო, საარიიარვის მკვიდრი, რომელმაც დატოვა ფინეთის დიდი სამთავრო 1908 წელს.
შემდეგ მან გვარი ანდერსონით შეიცვალა.

პამელა ანდერსონის წინაპრები დედის მხრიდან რუსები არიან. ჰაილენდის საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ 1985 წელს ანდერსონი საცხორებლად ვანკუვერში გადადის, სადაც მუშაობას იწყებს ფიტნეს ინსტრუქტორად. 1989 წელს პამელა ანდერსონი ჟურნალ პლეიბოის გარეკანზე გამოჩნდა. გადაწყვიტა სამოდელო კარიერის გაგრძელება და ლოს-ანჯელესში დაბინავდა. 1990 წელს იგი გახდა პლეიბოის პლეიმეიტი. შემდეგ გადაწყვიტა მკერდის გადიდება. 1990-2000 წლებში პამელა ანდერსონი რამდენიმეჯერ გამოჩნდა „პლეიბოის“ გარეკანზე. ტომი ლისთან დაქორწინების შემდეგ პამელა ანდერსონი გარკვეული დროის განმავლობაში ცნობილი იყო პამელა ანდერსონ ლი სახელით (პამელა ლი).

დიდი ხანია რაც ანდერსონი პროპაგანდას უწევს ვეგეტარიენელობას, ხოლო 1999 წელს აქტიური მოღვაწეობისათვის მიენიჭა ლინდა მაკ-კარტნის პრემია. 2001 წელს გამოვიდა „ “-ის წინააღმდეგ.
ლაგო-მაჯორე

ლაგო-მაჯორე — დიდი ტბა ალპების სამხრეთ ნაწილში, შვეიცარია-იტალიის საზღვარზე. იგი იტალიის სიდიდით მეორე და სამხრეთ შვეიცარიის პირველი ტბაა. ლაგო-მაჯორე იტალიის ალპების მთისწინეთის სამი დიდი ტბიდან ყველაზე დასავლეთით მდებარეობს და იშლება 70 კმ-ზე ლოკარნოსა და არონას შორის.

ზამთარშიც და ზაფხულშიც კლიმატი რბილია, რაც ხელს უწყობს ხმელთაშუაზღვიური მცენარეულობის გავრცელებას. ულამაზეს ბაღებში იზრდება იშვიათი და ეგზოტიკური მცენარეები.

გეოგრაფია
ტბის სიგრძე 68 კმ-ია, სიგანე კი 3-დან 5 კმ-მდე იცვლება, გარდა იმ ყურისა, რომელიც ქალაქ პალანცასა და სტრეზას შორის იშლება, აქ სიგანე 10 კმ-ს აღწევს. სიგრძით ლაგო-მაჯორე იტალიის ყველა სხვა ტბას აღემატება, მაგრამ ზედაპირის ფართობით მხოლოდ გარდას ტბას ჩამორჩება. ტბის სიღრმე მნიშვნელოვნად იცვლება, მაგრამ მისი ქვაბული თითქმის ყველა მონაკვეთში ზღვის დონეზე არანაკლებ 179 მეტრით დაბლა მდებარეობს. მას საკმაოდ დაკლაკნილი ფორმა აქვს, ამიტომ, მხოლოდ რამდენიმე წერტილიდანაა ტბის ყველა მნიშვნელოვანი ნაწილის ერთი თვალის გადავლებით დანახვა. საკმაოდ პეიზაჟურია ტბის მიდამოები. ზემო ნაწილში ჭარბობს ალპები, შუა ნაწილი ბორცვებს შორისაა გაწოლილი, ქვემო ნაწილში კი დომინირებს ლომბარდიის ვაკე.

ტბის ქვაბული ტექტონიკურ-მყინვარული წარმოშობისაა და მისი ფართობი 37კმ³-ია, ზედაპირის ფართობი კი 213 კმ². ჩამდინარე მთავარი მდინარეებია ტიჩინო, მაჯია, ტოჩე და ტრეზა. გამოსვლით კი კვლავ გამოედინება მდინარე ტიჩინო, რომელიც შემდეგ პოს ერწყმის.

ტბის დაკბილული სანაპირო გარშემორტყმულია ლეპონტის ალპებით. აღმოსავლეთ ნაპირი პიემონტის რეგიონს მიეკუთვნება, დასავლეთი — ლომბარდიას, უკიდურესი ჩრდილოეთი კი შვეიცარიის ტიჩინოს კანტონს, სადაც მოქცეულია ტბის ზღვის დონიდან მაქსიმალურად დაბლა მდებარე მონაკვეთი.
კომოს ტბა

კომო — მყინვარული წარმოშობის ტბა იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში. მისი ფართობი 146 კმ²-ია და წარმოადგენს იტალიის სიდიდით მესამე ტბას გარდასა და ლაგო-მაჯორეს შემდეგ. 400 მ სიღრმით, ის ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე ღრმა ტბაა და მისი ფსკერი ზღვის დონიდან თითქმის 200 მეტრით დაბლა მდებარეობს.

კომოს ტბა ჯერ კიდევ რომაული ხანიდან პოპულარული ადგილი იყო არისტოკრატთა და დიდებულთა ოჯახებისთვის, დღეისათვის კი ის ძალზედ პოპულარულ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს. მის ნაპირებთან განლაგებულია მრავალი ვილა და სასახლე, ბევრი ცნობილი ადამიანი აქ ფლობდა ან ფლობს საკუთარ სახლს, მათ შორის არიან მეთიუ ბელამი, მადონა, ჯორჯ კლუნი, ჯანი ვერსაჩე, რონალდინიო, სილვესტერ სტალონე, რიჩარდ ბრენსონი და ბენ სპიზი. ფართოდ გავრცელებული შეხედულების თანახმად, კომო იტალიის ერთ-ერთ ულამაზეს ტბად მიიჩნევა.

გეოგრაფია
ტბის მოყვანილობა -ის ფორმას იღებს. ჩრდილოეთი ნაწილი სრულდება ქალაქ კოლიკოსთან, ქალაქები — კომო და ლეკო კი მის სამხრეთ-დასავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ განშტოებების ბოლოებთან მდებარეობენ. ტბის სამი განშტოების გადაკვეთის წერტილში გაშენებულია პატარა ქალაქები — ბელაჯო, მენაჯო და ვარენა.

ტბა ძირითადად მდინარე ადას წყლით იკვებება, რომელიც ტბაში ქალაქ კოლიკოსთან შედის და უკან ქალაქ ლეკოსთან გამოდის. ასეთი გეოლოგიური ფორმის გამო, სამხრეთ-დასავლეთი განშტოება მკვდარია, შესაბამისად, ქალაქი კომო ხშირად იტბორება, რასაც ვერ ვიტყვით ლეკოზე.

კლიმატი ტბის მიდამოებში როგორც წესი რბილია და ის ხმელთაშუაზღვიურის მსგავსია, სადაც ტროპიკული და სუბტროპიკული მცენარეები მთელი წლის განმავლობაში იზრდება. ტბის წყალობით, ზამთარში, მიმდებარე ტერიტორიებზე მაღალი ტემპერატურა ნარჩუნდება. საშუალი დღიური ტემპერატურა დეკემბერში 13 ° (55 °)-ია, ივლისში კი 30 ° (86 °), ამავე თვეში წყლის ტემპერატურა 24 ° (75 °)-ს აღწევს.
ბოლსენის ტბა

ბოლსენა — ვულკანური წარმოშობის კრატერული ტბა ცენტრალურ იტალიაში, რომელიც ჩამოყალიბდა 370 000 წლის წინ ვულზინის ვულკანურ კომპლექსში, წყალშემცველ ჰორიზონტში მომხდარი კალდერის კოლაფსის შედეგად. ძვ. წ. 104 წლისათვის, რომაული ჩანაწერები მიუთითებს ვულზინის ვულკანის აქტივობაზე, რის შემდეგაც მან დაიძინა. კალდერის კოლაფსის შემდეგ გამოწვეული წყალქვეშა ამოფრქვევების შედეგად ტბის სამხრეთ ნაწილში ორი კუნძული წარმოიშვა.

ტბა მთლიანად იკვებება წყალშემცველი ჰორიზონტიდან, წვიმის წყლითა და ნიაღვრებით, მისგან კი მხოლოდ ერთი ნაკადი გამოედინება, სამხრეთი ნაწილის კიდიდან. მიმდებარე დასახლებებიდან, ბოლსენაში ჩაედინება დაბინძურებული წყლები, ძირითადად ჩარეცხილი სასუქები. მიუხედავად ამისა, ტბის ირგვლივ არსებული სადგურებიდან მკაცრად კონტროლდება წყლის ქიმიური შემადგენლობა.

გეოგრაფია
ტბას ოვალის ფორმა აქვს, რაც ტიპურია კრატერის ტბისათვის. ელიფსის გრძელი ღერძი გაწოლილია ჩრდილოეთი-სამხრეთის მიმართულებით. ფსკერი უხეში კონუსისებრია და მაქსიმალურ სიღრმეს შუაგულში აღწევს. მთლიანი ტბა გარსშემორტყმულია გორაკებით. აუზის ფარგლებში სახლობს 22 000 მუდმივი მცხოვრები (2004 წ), ზაფხულობით კი მათი რიცხვი 35 000-მდე ადის.

სიმაღლე ზღვის დონიდან უფრო მეტია ჩრდილოეთ ნაწილში და 702 მეტრს აღწევს, მაშინ, როცა ტბის სიმაღლე ზოგადად 305 მეტრია.
მარტინ ბუბერი

მარტინ ბუბერი (, ; 8 თებერვალი, 1878, ვენა, ავსტრია − 13 ივნისი 1965, იერუსალიმი, ისრაელი) — ავსტრიელ-ებრაელი ეგზისტენციალური ფილოსოფოსი, სიონიზმის თეორიტიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1878 წლის 8 თებერვალს ავსტრიის ქალაქ ვენაში. ახალგაზრდობა გაატარა ლემბერგში (ამჟამად ლვივი). განათლება აქვს მიიღებული ვენის უნივერსიტეტში, ასევე ბერლინის, ციურიხისა და ლაიფციგის უნივერსიტეტებში. 1911 წელს გამოდიოდა ლექციებით ბერლინში, ექსპრესიონისტულ „ახალ კლუბში“. 1924-1933 წლებში — იუდაიზმის ფილოსოფიისა და ეთიკის პროფესორი მაინის ფრანკფურტის უნივერსიტეტში. 1933 წელს გერმანიიდან შვეიცარიაში გადასახლდა, ხოლო 1938 წელს პალესტინაში, სადაც 1951 წლამდე იყო იერუსალიმის უნივერსიტეტის სოციოლოგიის პროფესორი, 1960-1962 წლებში ისრაელის მეცნიერებათა აკადემიის პირველი პრეზიდენტი.
ჭიათურის დრამატული თეატრი

ჭიათურის დრამატული თეატრი − აკაკი წერეთლის სახელობის დრამატული თეატრი ქალაქ ჭიათურაში. თეატრის ცენტრალური დარბაზი გათვლილია 600 მაყურებელზე.

ისტორია
დრამატული თეატრი - 1894 წლის 11 დეკემბერს დაარსდა, ხოლო 1910 წლიდან მას მუდმივმოქმედი დასი ჰყავს. მე-20 საუკუნის 20-30 წლები თეატრის ოქროს ხანად მიიჩნევა. ამ წლებში თეატრმა დადგა: შექსპირის, მოლიერის, ლოპე დე ვეგას დავით კლდიაშვილის, პოლიკარპე კაკაბაძის და სხვათა პიესები. აღსანიშნავია, რომ სპექტაკლი „ყვარყვარე თუთაბერი“ ქართული თაეატრის ისტორიაში ამ პიესის ერთ-ერთ საუკეთესო განხორციელებად ითვლება, ხოლო მასში მთავარი როლის შემსრულებელი, საქართველოს სახალხო არტისტი მიხეილ ვაშაძე ამ სცენური სახის ერთ-ერთ საუკეთესო შემსრულებლად. თეატრმა 1949 წელს ბინა ახალ შენობაში დაიდო და მას აკაკი წერეთელის სახელი მიენიჭა.

ჯილდოები
მე-20 საუკუნის მეორე ნახევარში ჭიათურის თეატრი განსაკუთრებული შემოქმედებითი წარმატებებით გამოირჩეოდა. მან ორჯერ გაიმარჯვა საკავშირო ფესტივალზე, ხოლო უნგრული დრამატურგიის საერთაშორისო ფესტივალზე მთავარი პრიზი დაიმსახურა.

თეატრში მოღვაწეობდნენ:
გრიგოლ ტყაბლაძე — თეატრისა და კინოს მსახიობი
თამარ აბაშიძე - თეატრისა და კინოს მსახიობი
ალექსანდრე წუწუნავა - რეჟისორი, სცენარისტი, თეატრის მსახიობი
შოთა ცუცქირიძე - მსახიობი, რეჟისორი , თეატრმცოდნე
მიხეილ ვაშაძე - თეატრისა და კინოს მსახიობი
არჩილ გომიაშვილი - თეატრისა და კინოს მსახიობი
ნოდარ ჩაჩანიძე - თეატრისა და კინოს მსახიობი
ამირან ნასყიდაშვილი - თეტრის და კინოს მსახიობი

თეატრის ყოფილი მმართველები
ალექსანდრე წუწუნავა
ვალერიან შალიკაშვილი
მიხეილ ქორელი
ალექსანდრე იმედაშვილი

თეატრის დღევანდელი მმართველია ნანა წერეთელი.
იზეოს ტბა

იზეო ან სებინო — სიდიდით მეოთხე ტბა იტალიაში, ლომბარდიის რეგიონში, იკივებება მდინარე ოლოს წყლით, რომელიც შემდეგ კვლავ გამოედინება ამავე მდინარის სახელწოდებით.

მდებარეობს ჩრდილოეთ იტალიაში, ვალკამონიკის ხეობაში, ქალაქ ბრეშასა და ბერგამოს სიახლოვეს. ტბა თითქმის თანანრადაა გაყოფილი ბერგამოსა და ბრეშის პროვინციებს შორის. მიუხედავად იმისა, რომ ეს არეალი ერთ-ერთი ყველაზე ინდუსტრიალიზებულია მთელ მსოფლიოში, ის მაინც ინარჩუნებს ბუნების თვალსაჩინო სიმშვენიერეს. ტბის სანაპიროს გასწვრივ მიემართება გზატკეცილი შვეიცარიისკენ.

ტბის შუაგულში მდებარეობს კუნძული მონტე-იზოლა, რომელიც უდიდესია მთელს ევროპაში ტბის კუნძულებს შორის.

გეოლოგია
70 მლნ წლის წინ, ხმელეთის ზედაპირი უფრო მაღლა მდებარეობდა, რადგან არსებობდა ძირითადი ქანი, რომლიდანაც გამოიზიდებოდა 5000 მ სისქის დამატებითი შრე. მთები თითქმის სრულიად სხვანაირად გამოიყურებოდა და წარმოქმნიდა პარალელურ ქედებს, რომლებიც ერთმანეთისგან ღრმა ხეობებით იყო გამოყოფილი. კლდე, რომელიც წარმოქმნის ტბის მთიან სანაპიროებს, ჩამოყალიბდა მეორეულ პერიოდში, ჩვენამდე 230 — 70 მლნ წლებს შორის, შრეებში დანალექების გაერთიანების შედეგად, რომელიც აქ დარჩენილი იყო უძველესი ზღვისგან, რომელიც ერთ დროს ამ არეალში და ზოგადად ცენტრალურ ევროპასა და ცენტრალურ აფრიკას შორის სივრცეში მდებარეობდა.

როდესაც კლდეებმა დღევანდელი პოზიცია დაიკავა, კვლავ გრძელდებოდა დეფორმაცია, რის შედეგადაც წარმოიშვებოდა უფრო სრულყოფილი ნაოჭები. ვალკამონიკა თავდაპირველად მდინარის ხეობა იყო. რამდენიმე მლნ წლის შემდეგ, კლიმატი უფრო ცივი გახდა, ცენტრალური ევროპა და ალპები სქელი ყინულის ფენით დაიფარა, რომლის სისქეც ზოგიერთ ადგილებში რამდენიმე ათას მეტრს აღწევდა. ამ მყინვარებმა ჩააღწია ხეობამდეც და მთიდან ჩატანილი უზარმაზარი რაოდენობის ქვებითა და თავისი წონით შეცვალა მისი ფორმა და ხეობის ფსკერზე ამოთხარა ჯამის ფორმის ქვაბული, რომელიც დღეს ზღვის დონიდან 65 მეტრით დაბლა მდებარეობს და რომელშიც იზეოს ტბაა შეგუბებული.
სარაჯული ცხვარი

სარაჯული ცხვარი — ნახევრად უხეშმატყლიანი, დუმიანი ცხვრის ჯიში. სახელი ეწოდა სამხრეთ-აღმოსავლეთ თურქმენეთში მდებარე აულის სარაჯის მიხედვით. გამოყვანილია ადგილობრივი დუმიანი ცხვრების ხანგრძლივი გადარჩევის გზით. აქვს საშუალო ზომის დუმა. ერკემალი 90-100 კგ-ზე მეტის, ნერბი კი — 50 — 75 კგ. კარგად ნასუქი ჭედილის ნაკლავის გამოსავალი 60%. სარაჯული ცხვრის მატყლი თეთრია, კანძი ძირითადად დაკულულებული. კულულის სიგრძეა 12-19 სმ, თივთიკისა 8 სმ. ერკემლის მატყლის წლიური ნაპარსი 3,7-4,5 კგ, ნერბისა 3,0-3,5 კგ შეადგენს. მატყლისაგან ქსოვენ ხალიცენს. 100 ნერბის ნაყოფიერება 110-115 ბატკანია. სარაჯული ცხვრის მოშენებას თურქმენეთში მისდევენ.
სკიფლი

სკიფლი, } — ხალხური მუსიკის ტიპი, რომელიც შეიცავს ინგლისური და ამერიკული ფოლკ-მუსიკის ელემენტებს. ინსტრუმენტებად ძირითადად გამოიყენება გიტარა და პირის გარმონი. სკიფლის ყველაზე ცნობილ შემსრულებლად ითვლება შოტლანდიელი მომღერალი ენტონი ჯეიმზ „ლონი“ დონეგალი.

თავდაპირველად, სკიფლი აშშ-ში გავრცელდა 1990-იანი წლებიდან. 1950-იან წლებში კი დიდ ბრიტანეთშიც მოიპოვა პოპულარობა. „ -ის“ ჩამოყალიბებამდე, ჯონ ლენონის პირველი ჯგუფი „ “ სკიფლ-ჯგუფი იყო.

ამ ჟანრის დამახასიათებელი თვისება ისაა, რომ არ მოითხოვს განსაკუთრებულ უნარებს მუსიკაში და მუსიკალური საკრავის სამოყვარულო დონეზე ცოდნაც კი საკმარისია, რაც განაპირობებს კიდეც მის უბრალოობასა და პოპულარობას.
ვესტერნი (მუსიკა)

დასავლური მუსიკა, ვესტერნი, — ამერიკული ფოლკ-მუსიკის ჟანრი, რომელსაც საფუძველი ჩაუყარეს აშშ-ის ჩრდილო-დასავლეთ შტატებისა და დასავლეთ კანადის დასახლებულმა და მომუშავე ადამიანებმა. ტექსტებშიც ძირითადად კოუბოების ცხოვრებაა აღწერილი. მუსიკის წარმოშობა პირდაპირ კავშირშია ძველ ინგლისურ, შოტლანდიურ და ირლანდიურ ხალხურ ბალადებთან, თუმცა მის განვითარებაზე გარკვეული გავლენა იქონია მექსიკურმა მუსიკამაც. ხშირად, დასავლურ მუსიკას შეცდომით აიგივებენ ქანთრისთან, რაც გამოწვეულია ბილბორდის ჩარტების კლასიფიკაციით. ჟანრის წარმოშობას არანაირი ისტორიული კავშირი არ აქვს იმ მუსიკასთან, რომელიც აშშ-ის სამხრეთ-აღმოსავლეთ შტატებში ჩამოყალიბდა.
იტალიის ჰიმნი

იტალიის სახელმწიფო ჰიმნი გერბთან და დროშასთან ერთად სახელმწიფოს ერთ-ერთი ეროვნული სიმბოლოა. ჰიმნის სახელია იტალიელთა სიმღერა . ტექსტი ეკუთვნის გოფრედო მამელის, ხოლო მელოდია — მიკელე ნოვაროს.

იტალიის ჰიმნი საუკუნის შუა წლებში რომანტიკულ-ნაციონალისტურ გარემოში შეიქმნა. პიესა, რომელიც მას დაედო საფუძვლად, გენუელი იტალიელი პატრიოტი სტუდენტის, გოფრედო მამელის მიერ დაიწერა, ცოტა მოგვიანებით კი ტურინელი ნოვაროს მიერ ტექსტისათვის მუსიკაც შეიქმნა; მომავალი ჰიმნი თავდაპირველად იტალიის გაერთიანების მოძრაობის (რისორჯიმენტო) საბრძოლო სიმღერას წარმოადგენდა.

1947 წელს იტალიელთა სიმღერა ახლადგამოცხადებული იტალიის რესპუბლიკის დროებით ჰიმნად გამოცხადდა, რითაც მან შეცვალა წინამორბედი ჰიმნი . იტალიელთა სიმღერა მხოლოდ 2005 წელს დამტკიცდა ოფიციალურად იტალიის სახელმწიფო ჰიმნად მაშინდელი პრეზიდენტის კარლო აძელიო ჩამპი, თუმცა ამ დამტკიცებას პრაქტიკულად რაიმე ცვლილება არ გამოუწვევია.
ბრაჩანოს ტბა

ბრაჩანო — ვულკანური წარმოშობის ტბა იტალიაში, ლაციოს რეგიონში, რომიდან 32 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით. წარმოადგენს რეგიონის სიდიდით მეორე (ბოლსენის ტბის შემდეგ) და იტალიის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ტბას. მისი პერიმეტრი წრიულია და დაახლოებით 32 კმ-ია.

ტბის წარმოშობა დაახლოებით 600 000 — 40 000 წლის წინ მიმდინარე ვულკანურ აქტივობას უკავშირდება, რის შედეგადაც ასევე წარმოიშვა ბევრი პატარა ვულკანი. მაგმის მთავარი წყარო დღევანდელი ბრასიანოს ტბის ქვეშ მდებარეობდა. მისი კოლაფსის შედეგად წარმოიქმნა კალდერა, რომელიც დღეს კრატერის ტბას (ბრაჩანოს ტბა) უკავია. ზოგიერთი პატარა კრატერი დღესაც შეიმჩნევა ტბის მიდამოებსა და უშუალოდ მის სიახლოვეს.

ტბის ირგვლივ მდებარე ქალაქებია: ბრაჩანო, ანგუილარა-საბაცია და ტრევიანო-რომანო.

რომთან სიახლოვის გამო, ბარჩანოს ტბა მნიშვნელოვანი ტურისტული ატრაქციაა. 1986 წლიდან მკაცრი კონტროლია დაწესებული მისი წყლის დაბინძურების თავიდან ასაცილებლად, ვინაიდან იგი რომს ემსახურება როგორც სასმელი წყლის რეზერვუარი. სასტიკად აკრძალულია მოტორიანი ნავების გამოყენება (გარდა გამონაკლისი შემთხვევებისა პროფესიონალ მოთევზავეთა და ტბის მმართველობისათვის). დაბინძურების თავიდან ასაცილებლად, ყველა მეზობელ ქალაქში აშენდა საკანალიზაციო სისტემა. შედეგად, ბრაჩანო იტალიის ერთ-ერთ ყველაზე სუფთა ტბად იქცა.

ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში, მსჯელობენ სამომავლო პროექტზე, რომლის მიხედვითაც ტბასა და მის შემოგარენში შეიქმნება რეგიონული პარკი .
სარბები

სარბები — ქვედა პალეოლითის ხანის ღია ტიპის ნაბინარ-სახელოსნო სოფელ კაცხის განაპირას (ჭიათურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია). აღმოჩენილია 1958 წელს (დ. თუშაბრამიშვილი). მასალა აკრეფილია ზედაპირულად. მოპოვებულია 1500-მდე სხვადასხვა ტიპის ნუკლეუსები, კლექტონური და ლევალუაზური ანატკეცი, ლევალუაზური ფირფიტა, აგრეთვე ხელცულები, სახოკები, კლექტონური ანკოშები, ზურგიანი დანები, წვეტანები. მასალა გავიანდელი აშელის ეპოქისაა.

დაცულია სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში.
სარგვეშის განძი

სარგვეშის განძი — საუკუნის განძი. ნაპოვნია შემთხვევით 1917 წელს სოფელ სარგვეშთან (ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი). სარგვეშის განძი შეიცავს ვერცხლის ბარძიმს, ოქროს სხვადასხვა ფორმის 3 ბეჭედს, თვლებით ინკრუსტირებულ სამაჯურს, ოქროს ხატისუღელს და ვერცხლის კოვზს. განსაკუთრებით საინტერესოა ვერცხლის ბარძიმი, რომელზეც სასანიანთა დინასტიის მეფეთ მეფე ბაჰრამ (ვარაჰრან) , მისი მეუღლე და ტახტის მემკვიდრეა გამოსახული. ბარძიმი ჩვენამდე მოღწეული სასანური ტორევტიკის ერთადერთი ნიმუშია, რომელზეც შაჰისა და მისი ოჯახის წევრების პორტრეტებია მოცემული. თარიღდება 283—293 წლებით.

საქართველოში ბარძიმის მოხვედრას დიდი მნიშვნელობა აქვს ირანისა და საქართველოს პოლიტიკური და კულტურული ურთიერთობის დასადგენად. განძი დაცულია სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში.
ორი სიცილიის სამეფო

ორი სიცილიის სამეფო  — სახელმწიფო სამხრეთ იტალიაში 1816—1861 წლებში, რომელიც შეიქმნა ნეაპოლისა და სიცილიის სამეფოების გაერთიანების შედეგად. დედაქალაქი — ნეაპოლი, მმართველი დინასტია — ბურბონები. რისორჯიმენტოს შედეგად შევიდა იტალიის შემადგენლობაში. იტალიის გაერთიანების შემდეგ საუკუნის ბოლოს ყოფილი ორი სიცილიის სამეფოს ტერიტორია აგრძელებდა გარკვეული თვითმყოფადი ეკონომიკური, სოციალური, კულტურული და ენობრივი ასპექტების შენარჩუნებას.

ორი სიცილიის მეფეები, 1816—1861
ორი სიცილიის სამეფოს დროშები