iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვედეკინდის სასახლე

ვედეკინდის სასახლე — სასახლე პიაცა კოლონაზე რომში, იტალიაში, რომელიც მდებარეობს სანტი ბართოლომეო ედ ალესანდრო დეი ბერგამასკის ეკლესიის გვერდით. ის გამორჩეულია, როგორც ყოველდღიური გაზეთის „ “-ს ისტორიული ოფისი.
ისტორია
ვედეკინდის სასახლე აშენებულია ადგილზე, რომელიც ანტიკურ პერიოდში ეკავა მარკუს ავრელიუსის ტაძარს. შუასაუკუნეების შენობები, რომლებიც ამ ადგილზე მდებარეობდა, გაასუფთავეს ლუდოვისების მიერ აგებული ნაგებობისთვის 1659 წელს, რომელიც შემდგომში რომის ვიკარიატის ვიცერეგენტის ოფისებად იქცა. პაპის სახელმწიფოს საფოსტო სამსახურის გენერალური დირექტორის განსათავსებლად, რომელიც აქ 1814 წელს გადმოიტანეს, პალაცო მთლიანად გადააშენა პაპმა გრიგოლ -მ ჯუზეპე ვალადიერის პროექტით, რომელიც განახორციელა პიეტრო კამპორეზე უმცროსმა. ვალადიერის თხოვნით, კამპორეზემ დაამატა პორტიკი, რომელიც აგებული იყო თორმეტი ელეგანტური რომაული სვეტით, რომლებიც ჩამოტანილი იყო ვეის ნანგრევებიდან, აგრეთვე მთავარი შესასვლელის ორივე მხარეს განთავსებული სვეტების ორი წყვილით, რომლებიც ამოღებული იყო სან პაოლო ფუორი ლე მურას ბაზილიკიდან, რომელიც 1823 წელს დაიწვა.
სახელწოდება
1852 წელს სასახლე შეიძინა მდიდარმა ბანკირმა კარლ ვედეკინდმა, რომელმაც გადააკეთა მისი შიდა სივრცეები გ. ჯოვენალეს გეგმების მიხედვით. 1871 წლიდან პალაცოში განთავსებული იყო იტალიის სამეფოს განათლების სამინისტრო. მოკლე დროის განმავლობაში, 1943 წლის სექტემბრიდან რომის განთავისუფლებამდე, სასახლე იყო „ფაშისტი რომანის“ ოფიციალური ბაზა.
ხორვატიის მუნიციპალიტეტები

ხორვატიის მუნიციპალიტეტები — ადგილობრივი თვითმმართველობის პირველი დონის ერთეულები ხორვატიაში. ხორვატიაში თვითმმართველი ერთეულია ქალაქი, დაბა და თემი. მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან მხარეებში. სულ ხორვატიაში 566 მუნიციპალიტეტია.

თემი ხორვატიაში არის ერთეული 10 000-ზე ნაკლები მცხოვრებით. 10 000-დან 35 000 მცხოვრებამდე არის დაბა. 35 ათას მცხოვრებზე მეტი არის ქალაქი. მმართველობის ორგანოებია ვეჩე და ქალაქისთავი , რომლებიც აირჩევიან 4 წლის ვადით. თემების და დაბების უფლებამოსილებები ერთგვაროვანია, ხოლო ქალაქებს მინიჭებული აქვთ დამატებითი უფლებები. ზოგიერთ ქალაქი ასევე ახორციელებს მხარის უფლებამოსილებებსაც, მაგალითად დედაქალაქი ზაგრები.
ჯონ ამბროზ ფლემინგი

ჯონ ამბროზ ფლემინგი (29 ნოემბერი, 1849 – 18 აპრილი, 1945) – ინგლისელი ფიზიკოსი და ინჟინერი, რომელმაც გამოიგონა ფლემინგის სარქველი (ვაკუუმური დიოდი) და შეიმუშავა ფლემინგის მარცხენა ხელის წესი.

ცხოვრება
ფლემინგი დაიბადა ლანკასტერში, ინგლისში. განათლება მიიღო ლონდონის უნივერსიტეტის კოლეჯში და კემბრიჯში. 1904 წელს მან შექმნა ფლემინგის სარქველი, პირველი ვაკუუმური მილი.

წვლილი
სარქველმა შესაძლებელი გახადა რადიოს სიგნალების გამოვლენა, რამაც გავლენა იქონია ელექტრონიკის განვითარებაზე. მარცხენა ხელის წესი გამოიყენება ელექტრომაგნიტიზმში.

გარდაცვალება
ფლემინგი გარდაიცვალა 1945 წელს სიდმუთში. მისი გამოგონებები რადიოს ისტორიის ნაწილია.
ნერონის აბანოები

ნერონის აბანოები — ააშენა იმპერატორმა ნერონმა 62-64 წლებში, ეს იყო დიდი აბანოების კომპლექსი, რომელიც განთავსებული იყო პანთეონსა და დომიციანეს სტადიონს შორის. ეს აბანოები იყო იმპერიული მასშტაბის პირველი აბანოები რომში და გამოირჩეოდა მონუმენტური დიზაინით. 227-229 წლებში იმპერატორმა ალექსანდრე სევერუსმა აღადგინა და გაფართოვა აბანოები. კომპლექსში შედიოდა ნატატიო (ბაზარი), ფრიგიდარიუმი (ცივი აბანო), თეპიდარიუმი (თბილი აბანო) და კალდარიუმი (ცხელი აბანო), რომელიც იყო სხვადასხვა ოთახებისა და ორთქლის ოთახების გვერდით.

მიუხედავად იმისა, რომ კომპლექსის უმეტესობა ახლა აღარ არსებობს, აბანოებიდან ნაშთები გადავიდა სხვა შენობებში. ამ მასალების ისეთი ნაწილები, როგორიცაა გრანიტის სვეტები და აუზები, გამოყენებულია რენესანსისა და ბაროკოს პროექტებში.

აღდგენა და დიზაინი
ალექსანდრე სევერუსის მიერ განხორციელებული რესტავრაცია იყო მნიშვნელოვანი პროექტი რომის ცნობილი შენობების აღდგენისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს დებატები იმის შესახებ, იყო თუ არა ნერონის და ალექსანდრე სევერუსის აბანოები ერთიდაიგივე კომპლექსი თუ ორ მოშორებით მდებარე ცალკე კომპლექსი, სავარაუდოდ, გაფართოებული და განახლებული იყო ნერონის მიერ აგებული აბანოები. კომპლექსის დიზაინი იყო აღიარებული თავისი მასშტაბისა და ინჟინერიისთვის, სადაც აბანოები განლაგებული იყო სიმეტრიულად და კარდინალური მიმართულებების მიხედვით.

მასალების გამოყენება
საუკუნეების განმავლობაში აბანოებიდან ნაშთები გადანაწილდა რომის შენობებში. მაგალითად, აბანოების რომანტიკულად ვარდისფერი გრანიტის სვეტები გამოიყენეს პანთეონში, ხოლო მონუმენტური ქვები გადაიტანეს მედიჩის ვილაში. 1980-იან წლებში ამოუცნობი იყო დიდი გრანიტის აუზი, რომელიც აღადგინეს და ახლა მოიხსენიება ფონტანა-დელა-სენატო სახელით.
კორონარის ქუჩა

} ) — ქუჩა რომის ისტორიულ ცენტრში. გარშემორტყმულია მე-15 და მე-16 საუკუნეებში აშენებული შენობებით და მიიჩნევა ქალაქის ერთ-ერთ ყველაზე თვალწარმტაც ქუჩად, რომელმაც შეინარჩუნა იტალიური რენესანსის სტილი. ის დაახლოებით 500 მ სიგრძისაა და გაყვანილია აღმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით. სამხრეთ-დასავლეთით იგი გარს უვლის პატარა ბორცვს, მონტე ჯორდანოს.

ისტორია
კორონარის ქუჩა რომაული ისტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი იყო. რენესანსის დროს აქ უამრავი მლოცველი იყრიდა თავს, რადგან ხალხის დიდი ნაკადი მიემგზავრებოდა წმინდა პეტრეს ბაზილიკაში და დასარჩენი ადგილი სჭირდებოდა. ქუჩა სავსე იყო ხელოსნებით, რომლებიც ყიდდნენ დეკორირებულ ჯვრებს, მედლებსა და სხვა რელიგიურ ნივთებს. სწორედ აქედან მომდინარეობს სახელწოდება „კორონარი“, რომელიც ნიშნავს რელიგიური ნივთებისა და ჯვრების გამყიდველს.

მაგრამ ეს არ იყო მხოლოდ რელიგიური ცხელი წერტილი. კორონარიზე ასევე ცხოვრობდა მრავალი დიდგვაროვანი ოჯახი. მათი ელეგანტური სასახლეები დღესაც აღაფრთოვანებს მნახველებს და ქუჩას ხიბლს მატებენ. ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული არის ლანცელოტების სასახლე, გრანდიოზული რენესანსული ნაგებობა, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში მხოლოდ ერთ საგვარეულოს ეკუთვნოდა.

დღეს ქუჩაზე ყველაზე მეტი ხელოვანი, ისტორიის მოყვარული ან სიმშვიდის მაძიებელი ადამიანი მიდის. ამის გამო, თითქმის ყველა შენობა სამხატვრო გალერეა, ანტიკვარული მაღაზია ან სახელოსნოა.

წყაროები ინტერნეტში
.
.
იოსებ კაკაბაძე

იოსებ პავლეს ძე კაკაბაძე (დ. 12 თებერვალი, 1864, ს. კუხი — გ. 3 დეკემბერი, 1940) — ქართველი მეწარმე, პოლიტიკოსი, საზოგადო მოღვაწე და პუბლიცისტი.

ბიოგრაფია
იოსებ კაკაბაძე დაიბადა 1864 წლის 12 თებერვალს ქუთაისის მაზრის სოფელ კუხში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. წერა-კითხვა სოფლის დიაკვანმა შეასწავლა, რის შემდეგაც სასულიერო სასწავლებელში ჩააბარა, თუმცა გაჭირვების გამო მე-2 კლასიდან სასწავლებელს თავი დაანება.

1882-1883 წლებში ჭიათურის შავი ქვის მაღაროებში დაიწყო მუშაობა და 1885-1886 წლებში, როცა შავი ქვის წარმოება აღორძინდა, იოსებმა თავის ძმებთან ერთად შავი ქვის მრეწველთა ამხანაგობა დააარსა.

1885-1890 წლებში მრეწველობის გაიზრდის შემდეგ, მან ქართველი ინტელიგენციისა და ევროპელების ყურადღება მიიპყრო. იოსებმა შავი ქვის სააქციო საზოგადოება დააარსა და ჭიათურაში პირველი ორკლასიანი სასწავლებელი გახსნა. შემოწირული თანხით სკოლას სახელმძღვანელოები შეუძინა და სრულიად უფასოდ ეხმარებოდა „ქართველ გამომცემელთა ამხანაგობას“.

იოსებ კაკაბაძე დაუახლოვდა ეგნატე ნინოშვილს, კარლო ჩხეიძეს და სილიბისტრო ჯიბლაძეს და მათ წრეში გაერთიანდა. ამ წრის საშუალებით გაეცნო რევოლუციურ მოძრაობას, საკუთარი ხარჯით და ფილიპე მახარაძის დახმარებით პოლონეთიდან არალეგალური ლიტერატურა გამოიწერა და საქართველოში შემოიტანა.

1894 წელს იოსებ კაკაბაძე სწავლა-განათლების მისაღებად შვეიცარიაში გაემგზავრა, სადაც დაუახლოვდა გ. პლეხანოვს, პ. აქსელროდს, ვ. ზასულიჩს და სხვა გამოჩენილ სოციალისტებს სტუდენტთა წრეებიდან. იოსებმა ფრანგული ენა შეისწავლა და ჟენევის უნივერსიტეტში თავისუფალ მსმენელად ჩააბარა.

1897 წელს პარიზის იგი რევოლუციონერ მარქსისტ-სტუდენტთა წრეში გაწევრიანდა და სორბონაში ლექციებს ისმენდა. იმავე წელს, სამშობლოში დაბრუნებული, ჟურნალ „კვალის“ ფაქტიური რედაქტორი გახდა.

1899 წელს ინგლისური ენის შესასწავლად ლონდონში გაემგზავრა, სადაც ვ. ჩერქეზიშვილი, პ. კრაპოტკინი, ნ. ჩაიკოვსკი და სხვა ანარქისტები გაიცნო. საზღვარგარეთიდან წერილებს ათავსებდა „კვალში“ და „მოამბეში“.

1901 წელს საქართველოში დაბრუნდების შემდეგ, ჭიათურათი, მუშების დახმარებით, მუშათა კოოპერატივი „ჩვენი ოჯახი“ დააარსა.

1902 წელს, ბათუმში, სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის დავალებით, მუშათა მოძრაობას ხელმძღვანელობდა და მუშათა შორის არალეგალურ ლიტერატურას ავრცელებდა. ბათუმის მუშათა და გლეხთა შორის არალეგალური მუშაობის დროს, ჟანდარმერიამ დააკავა, მაგრამ დაპატიმრებას თავი დააღწია და საზღვარგარეთ წავიდა, სადაც თანამოააზრეებთან კავშირი გააბა.

1906-1908 წლებში მეზღვაურის პასპორტით რუსეთში გაემგზავრა და სახელმწიფო სათათბიროს არჩევნებში მიიღო მონაწილეობა. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ ქუთაისში ინტერნაციონალურ მიმდინარეობას ხელმძღვანელობდა, ქადაგებდა ფედერაციულ წყობილებას და სოციალურ რევოლუციას მოითხოვდა.

საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ, კომპარტიის დავალებით იყო რევკომის წევრი, მიწათმოქმედების კომისარი, ქუთაისის მაზრის მიწათმოქმედების განყოფილების გამგე, საქართველოს მთავარლიტი, მიწათმოქმედების კომისარიატის საგანგებო რწმუნებული, დამცველთა კოლეგიის თავმჯდომარე, განათლების სახელმწიფო კომისარიატის საისტორიო-სამეცნიერო კომისეთ „მუშა და გლეხს“ რედაქტორობდა.

იოსებ კაკაბაძე გარდაიცვალა 1940 წლის 3 დეკემბერს.
ვასილი ზინკევიჩი

ვასილი (ვასილ) ზინკევიჩი ( ; დ. 1 მაისი, 1945, სოფელი ვასკოვცი, იზიასლავის რაიონი, ხმელნიცკის ოლქი, უკრაინის სსრ ) — საბჭოთა და უკრაინელი მომღერალი, მსახიობი. უკრაინის გმირი ( 2009 წ .). უკრაინის სსრ სახალხო არტისტი (1986 წ .).
ნაზარი იარემჩუკთან, სოფია როტარუსთან და ვოლოდიმირ ივასიუკთან ერთად, ზინკევიჩი იყო 1970-იან წლებში უკრაინული მუსიკის აღორძინების ერთ-ერთი წარმომადგენელი.
ზინკევიჩმა თავდაპირველი პოპულარობა მოიპოვა, როგორც უკრაინული ვოკალურ-ინსტრუმენტული ანსამბლის სოლისტმა და როგორც მთავარი როლის შემსრულებელმა 1970 წლის ფილმში . ვლადიმერ ივასიუკის სიმღერების ინტერპრეტაციამ მომღერალი ცნობილი გახადა საბჭოთა კავშირის მასშტაბით. ზინკევიჩის რამდენიმე სიმღერა, ისევე როგორც მისი რამდენიმე სიმღერა, საცეკვაო ქორეოგრაფიები, შესულია უკრაინული ხელოვნების ოქროს ფონდში.
ბიოგრაფია
1965 წელს დაამთავრა კლემბოვსკაიას საშუალო სკოლა, ვიჟნიცის დეკორატიული და გამოყენებითი ხელოვნების სკოლა. 1968 წელს, სსრკ შეიარაღებული ძალების რიგებში მსახურობის შემდეგ გახდა ვია „სმერიჩკას“ წევრი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ლევკო დუტკოვსკი. ანსამბლს ერთი წლის შემდეგ შეუერთდა ნაზარი იარემჩუკი.
1971 წელს ვასილი ზინკევიჩს  იარემჩუკთან და ივასიუკთან ერთად შეასრუებულმა სიმღერამ „ “ მოუტანა პოპულარობა მთელ საბჭოთა კავშირში.
1975 წელს მან დატოვა „სმერიჩკა“ და გადავიდა ვია „სვიტიაზის“ სოლისტად ვალერი გრომცევის ხელმძღვანელობით. 1978 წელს მომღერალმა მონაწილეობა მიიღო საკავშირო კონსკურსში „ახალგაზრდა ხმები“, სადაც შეასრულა ვლადიმერ ივასიუკის სიმღერები. 1980 წლიდან იყო ვოლინის ფილარმონიის სამხატვრო ხელმძღვანელი, ასევე ვია „სვიტიაზის“ სამხატვრო ხელმძღვანელი. 2002 წლის 24 მაისს კულტურისა და ხელოვნების საერთაშორისო ცენტრმა კიევში გახსნა „ვარსკვლავების ხეივანი “სადაც ზინკევიჩს მიენიჭა უკრაინის ვარსკვლავი. 2003 წელს გამოვიდა პოეტი იური რიბჩინსკის ორიგინალური ალბომები, რომელშიც შედიოდა ვასილი ზინკევიჩის მიერ შესრულებული სიმღერები. 2005 წელს უკრაინის ცენტრალურ ტელევიზიაში აჩვენეს მუსიკალური ფილმი, რომელიც ეძღვნებოდა ზინკევიჩის შემოქმედებას. 2021 წლის 3 ოქტომბერს კიევში უკრაინის სასახლეში გაიმართა ვასილი ზინკევიჩის კონცერტი „უკრავს ვიოლინო.“

პირადი ცხოვრება
ვასილი ზინკევიჩის შვილები — ვასილი და ბოგდანი — მუსიკოსები.
პოლისი (კვიპროსი)

პოლისი ან პოლის-ხრისოხუსი ( ან , ) — ქალაქი და პოლის-ხრისოხუსის მუნიციპალიტეტის მუნიციპალური რაიონი კვიპროსის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ხრისოხუსის ყურის ცენტრში და აკამასის ნახევარკუნძულის ბუნებრივი ნაკრძალის პირას.

პოლისს ემსახურება ლაჩის სათევზაო პორტი.

ისტორია
ოსმალეთის მმართველობის პერიოდიდან პოლისი შერეულ დასახლებად იქცა, რომელშიც ბერძენი და თურქი კვიპროსელები ცხოვრობდნენ. 1831 წლის აღწერაში, რომელიც მხოლოდ მამრობით სქესს მოიცავდა, პოლისში 150 კაცი ფიქსირდება, უმრავლესობა — თურქი კვიპროსელი. 1891 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 476-ს შეადგენდა, საიდანაც 258 ბერძენი და 218 თურქი კვიპროსელი იყო, რაც მიუთითებს ბერძნების უმრავლესობაზე.

ეთნიკური დაპირისპირების დროს ქალაქის ყველა თურქი კვიპროსელი და ახლომდებარე პროდრომის მცხოვრებნი პოლისის თურქულ საშუალო სკოლაში შეიკრიბნენ. დაახლოებით 714 თურქი კვიპროსელი მჭიდრო პირობებში ცხოვრობდა პატარა ტერიტორიაზე, რომელიც მხოლოდ რამდენიმე ასეულ კვადრატულ მეტრს შეადგენდა. ეს თურქი კვიპროსელების ანკლავი კონტროლდებოდა -ის მებრძოლების მიერ. 1974 წლის კონფლიქტის დროს ანკლავი ბერძენი კვიპროსელი მილიციელების მხრიდან იერიშის ქვეშ მოექცა. თურქი მებრძოლები გაიქცნენ, ნაწილი მოსახლეობისა მთების გავლით ჩრდილოეთში გადავიდა, ხოლო დანარჩენები 1975 წელს გაიყვანეს. მოგვიანებით, ჩრდილოეთიდან გადაადგილებული ბერძენი კვიპროსელები დასახლდნენ პოლისში.

ქალაქგარეთ ტურისტულ სერვისებს შორის არის ნავის დაქირავება ლაჩიში, ბუნების ბილიკები აფროდიტეს აბანოების მიდამოებში და სერფინგი არგაკაში. სანაპირო თითქმის უწყვეტად გრძელდება აფროდიტეს აბანოებიდან ღალიამდე და მერყეობს მჭიდროდ მოწყობილ ტურისტულ პლაჟებსა და მიუვალ, მხოლოდ ნავით მისადგომ ადგილებს შორის.

პოლისის მუნიციპალიტეტი ყოველწლიურად ატარებს კულტურულ ღონისძიებებს — ტრადიციულ ცეკვებსა და მუსიკალურ საღამოებს, აგრეთვე გამოფენებსა და ფესტივალებს, ძირითადად ზაფხულის პერიოდში.

სახელწოდება
ქალაქი, რომელსაც დღეს პოლისი ეწოდება, სრულად ცნობილია როგორც პოლის-ხრისოხუსი. ეს სახელი მომდინარეობს მეზობელი სოფლისგან — ხრისოხუ, რომელიც ქალაქიდან დაახლოებით 2 კილომეტრით სამხრეთით მდებარეობს. რეგიონს, რომელზეც ქალაქი გაშენებულია, ასევე ეწოდება ხრისოხუსის ყურე.

სიტყვა „პოლისი“ ძველ ბერძნულში ნიშნავს ქალაქს ან ქალაქ-სახელმწიფოს. შესაბამისად, „პოლისი ხრისოხუსი“ აღნიშნავს ხრისოხუსის რეგიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს. თავის მხრივ, სიტყვა „ხრისოხუსი“ მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან „ხრისოს“ , რაც ნიშნავს „ოქროს“. მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებობს ცნობები ამ მიდამოში ოქროს მოპოვებაზე, სავარაუდოა, რომ სახელწოდება სიმბოლურად გამოხატავდა კეთილდღეობას, რაც დაკავშირებული იყო რეგიონში არსებული სპილენძის მაღაროებთან.

კლიმატი
პოლისი გამოირჩევა თბილი, ხმელთაშუაზღვაურის ტიპის კლიმატით. ზაფხულობით ცხელა და მშრალია, ზამთარი კი რბილი და შედარებით ნესტიანი. საშუალო წლიური ტემპერატურა დაახლოებით 19.2 °-ია, ხოლო ნალექების რაოდენობა — 394,2 მმ.

ყველაზე მზიანი თვეებია ივნისი, ივლისი და აგვისტო, როცა მზე საშუალოდ 11–13 საათით ანათებს დღეში, ხოლო ყველაზე ნაკლები ნალექი აგვისტოში ფიქსირდება — პრაქტიკულად 0 მმ.

რესურსები ინტერნტში
პოლისი ხრისოხუსის სოფელი – 

პოლისი ხრისოხუსი – ინფორმაცია კვიპროსის შესახებ
იტა ევერი

იტა ევერი (; დ. 1 აპრილი, 1931 – გ. 9 აგვისტო, 2023) — ესტონელი კინოს, რადიოს, თეატრისა და ტელევიზიის მსახიობი. მას ესტონური თეატრის დიდ ქალბატონად მოიხსენიებდნენ.

მისი კარიერა 1953 წელს დაიწყო როგორც თეატრის მსახიობი და მონაწილეობდა მრავალ ესტონურ და რუსულ კინოპროდუქციაში. იგი ესტონელი მსახიობის ეინო ბასკინის ყოფილი მეუღლე და რეჟისორისა და მსახიობის რომან ბასკინის დედაა.

1983 წელს მან განასახიერა მის მარპლი ფილმში „შაშვების საიდუმლო“ („ « “), ეს იყო აგათა კრისტის რომანის „ჯიბე სავსე ჭვავით“ რუსულენოვანი ადაპტაცია.

იგი მონაწილეობდა სცენურ და კინოპროდუქციებში, რომლებიც დაფუძნებული იყო ოსკარ ლუტსის, ა. ჰ. ტამსაარეს, მატს ტრაატის, აგათა კრისტის, ნიკოლაი გოგოლის, უილიამ შექსპირის, ჯონ სტაინბეკის, ჰენრიკ იბსენისა და ანტონ ჩეხოვის ნაწარმოებებზე.
იანუსის ტაძარი

იანუსის ტაძარი — ტაძარი რომის ფორუმში, ემილიას ბაზილიკასთან ახლოს. ტაძარში იყო ორსახოვანი ღმერთის იანუსის, ბრინჯაოს ქანდაკება, ხოლო მისი კარი, რომელსაც იანუსის კარი ეწოდებოდა, ომისა და მშვიდობის სიმბოლო იყო. ომის დროს კარი იხსნებოდა, ხოლო მშვიდობის დროს იკეტებოდა, რაც რომის სამხედრო სტატუსის ძლიერ სიმბოლოს წარმოადგენდა.

წარმოშობა
ლივიუსის თანახმად, მეფე ნუმა პომპილიუსმა იანუსის ტაძარი ააგო, რათა ადრეული რომაელები მშვიდობისა და სულიერებისკენ მოექცია და მათი საომარი მიდრეკილებები დაეძლია. ეს იყო მისი უფრო ფართო ძალისხმევის ნაწილი, რომელიც რომაული საზოგადოების პატივისცემისა და წესრიგის დამკვიდრებას ისახავდა მიზნად. ტაძარი ფორუმიდან რომის სხვა ნაწილებში გადასასვლელის მთავარ წერტილს წარმოადგენდა, რადგან ფორუმი თავდაპირველად მეფის ეზო იყო.

ძველი აღწერილობები
პლუტარქემ ტაძარი აღწერა, როგორც ორმაგი კარით, რომელიც ომის დროს იხსნებოდა და მშვიდობის დროს იკეტებოდა. იგი იშვიათად იკეტებოდა რომის მუდმივი ომების გამო, რომელიც მის გაფართოებასთან ერთად მიმდინარეობდა. პროკოპიუსმა ტაძარი აღწერა, როგორც მცირე, კვადრატული და ბრინჯაოსგან დამზადებული, საკმარისად დიდი იანუსის ქანდაკების განთავსებისთვის.ნერონის მეფობის დროინდელ რომაულ მონეტებზეხშირადაა გამოსახული ტაძარი, როგორც მცირე მართკუთხა სტრუქტურა ორი სვეტით.

უძველესი აღწერილობები
პლუტარქე მეფე ნუმას ცხოვრებაში წერს:

კარის მიზანი
იანუსის კარებს ჰქონდათ გარკვეული მიზანი: ის რომის ომში ან მშვიდობაში ჩართულობის მდგომარეობის სიმბოლოა. ძველი პოეტები, როგორიცაა ვირგილიუსი და ენიუსი, აღწერდნენ კარებს, როგორც დისკორდისა და რისხვის მფლობელებს მშვიდობის დროს, რაც ამძაფრებდა რომაულ მითოლოგიაში მშვიდობის მოტანილ არეულობას. კარების დახურვა სიმაგრისა და დღესასწაულის ნიშანი იყო, რაც იშვიათ შემთხვევას აღნიშნავდა, ამ დროს რომი ომში არ იყო ჩართული.

კარების გამოყენება
ნუმას მეფობის დროს კარები დაიხურა, რაც მშვიდობის პერიოდს აღნიშნავდა. ისინი გაიხსნა ტულუს ჰოსტილიუსის მეფობის დროს და გახსნილი იყო საუკუნეების განმავლობაში. პირველი პუნიკური ომის შემდეგ, კარები ძვ. წ. 241 წელს მოკლე დროით დაიხურა, გალებთან ომის გაგრძელების დროს ხელახლა გაიხსნა. ავგუსტუსის დროს კარები სამჯერ დაიხურა, პირველი ორი დახურვა ძვ. წ. 29 და ძვ. წ. 25 წელს შედგა. მესამე დახურვის ზუსტი თარიღი განიხილება, მაგრამ ხშირად ძვ. წ. 13 ან ძვ. წ. 7 წელს მიეკუთვნება.

გვიანდელი ისტორიული კონტექსტი
იანუსისა და მისი კარების ისტორია მთელი ისტორიის განმავლობაში ადაპტირებული იყო. საუკუნეში რომაელმა მღვდლებმა იანუსის ლეგენდა გამოიყენეს ქრისტიანობის ცენტრის რომიდან იერუსალიმში გადასატანად. ბრიტანეთის იმპერიის გაფართოების დროს, იანუსის კარების გახსნა და დახურვა ომისა და დაპყრობის დიდების სიმბოლო გახდა, რაც ეხმიანება ძველი რომაული კარების გამოყენებას სამხედრო კამპანიების დაწყების აღსანიშნავად.
ჩეხეთის თემები

ჩეხეთის თემები — ადგილობრივი თვითმმართველობის ერთეული ჩეხეთის რესპუბლიკაში. სულ ჩეხეთში 6254 თემია, აქედან 27 ქალაქი, 583 დაბა, 232 სავაჭრო დაბა და 5412 სასოფლო თემი.

საკრებულო აირჩევა პირდაპირი წესით 4 წლის ვადით. საკრებულო ნიშნავს კომიტეტის წევრებს და მერს, რომელსაც პატარა თემებში ეწოდება სტაროსტა და დიდ ქალაქებში პრიმატორი. მერი ავადროულად არის საკრებულოს წევრი. თემებში, სადაც საკრებულოს წევრთა რაოდენობა 15-ზე ნაკლებია, კომიტეტი არ იქმნება და ინიშნება მხოლოდ მერი.

თემის უფლებამოსილებებში შედის ადგილობრივი განვითარება, სოფლის მეურმნეობის და ტყის მართვა, მუნიციპალური პოლიცია, ყალმომარაგება და კანალიზაცია, ნარჩენების მართვა, დაწყებითი განათლება, სოციალური მომსახურება, ურბანული დაგეგმვა და მიწათსარგებლობა, საჯარო ტრანსპორტი
უნიონ-ხუარესი (ჩიაპასი)

უნიონ-ხუარესის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 16 008 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 62.26 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 257.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ჩიაპასის შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია უნიონ-ხუარესი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07105.
იახალონი

იახალონის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 40 285 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 18.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 209.96 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 191.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია იახალონი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07109.
სინაკანტანი

სინაკანტანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 45 373 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 24.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 195.26 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 232ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სინაკანტანი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07111.
აპოლო ბელვედერე

} ) ―კლასიკური ანტიკური ხანის ცნობილი მარმარილოს ქანდაკება,ასევე უწოდებენ ბელვედერის აპოლონს ან პითიელ აპოლონს. აღმოაჩინეს რომში, იტალიაში.

ისტორია
ნამუშევარი თარიღდება ახალი წელთაღრიცხვით საუკუნის შუა პერიოდით და არის ბერძენი მოქანდაკის, ლეოქარესის მიერ ძვ. წ. 330-320 წლებში შექმნილი ბრინჯაოს ქანდაკების რომაული ასლი. იგი აღმოაჩინეს იტალიაში საუკუნის ბოლოს, რენესანსის დროს და 1511 წელს ვატიკანის სასახლეში გამოფინეს ნახევრად საჯაროდ, სადაც დღემდე ინახება. ამჟამად ის ვატიკანის მუზეუმების კომპლექსის პიო-კლემენტინის მუზეუმშია.

 საუკუნის შუა პერიოდიდან ის ნეოკლასიცისტების მიერ უდიდეს და უძველეს ქანდაკებად ითვლებოდა და ევროპელებისა და მსოფლიოს დასავლეთ ნაწილის ესთეტიკური სრულყოფილების იდეალებს განასახიერებდა.

დიზაინი
ბერძენული ღმერთი აპოლონი გამოსახულია, როგორც მშვილდოსანი, რომელმაც ახლახანს ისარი ისროლა. მიუხედავად იმისა, რომ ზუსტი დეტალების შესახებ მეცნიერები და ისტორიკოსები კონსესუსამდე ვერ მივიდნენ, ტრადიციული შეხედულების თანახმად, აპოლონმა მოკლა დელფის მცველი გველი. ალტერნატიულად, შესაძლოა, ეს იყოს გიგანტი ტიტიოსის მკვლელობა, რომელიც მის დედას, ლეტოს, ემუქრებოდა, ან ნიობიდების ეპიზოდი.

დიდი თეთრი მარმარილოს ქანდაკება 2.24 მ სიმაღლისაა. მისი პოზა დიდი აღფრთოვანების საგანია, რადგან ფიგურას როგორც წინა მხარეს, ასევე პროფილშიც გვაჩვენებს. აპოლონის კუნთებს ისრის სროლის შემდეგ დაძაბულობა ეტყობა. მისი თმა, ოდნავ დახვეული, კისერზე კულულებად ეშვება და მოხდენილად ადის თავამდე, რომელიც გარშემორტყმულია სტროფიუმით, ღმერთებისა და მეფეების სიმბოლური შარავანდედით. ის სრულიად შიშველია, გარდა სანდლებისა და მოსასხამისა, რომელიც მარჯვენა მხარზე აქვს შემოხვეული, მარცხენა ხელით აწეული და ზურგს უკან გადაგდებული.

მარჯვენა ხელის ქვედა ნაწილი და მარცხენა ხელი აღმოჩენისას დაკარგეს და აღადგინა მოქანდაკემ და მიქელანჯელოს მოსწავლემ, ჯოვანი ანჯელო მონტორსოლიმ (1507–1563).

წყაროები ინტერნეტში
ვატიკანის მუზეუმების ოფიციალური ვებ-გვერდი
.
..
ნოდარ მახვილაძე

ნოდარ მახვილაძე (29 მარტი, 1932, თბილისი — 16 დეკემბერი, 2022, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი და მექანიკოსი, მეცნიერებათა კანდიდატი (1974), დოქტორი (2006), პროფესორი (2006), საქართველოს საინჟინრო აკადემიის აკადემიკოსი (2008).

ბიოგრაფია
1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი.

1955-1959 წლებში მუშაობდა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტში უმაღლესი მათემატიკის კათედრაზე ასისტენტად.

1959 წლიდან მუშაობდა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში თეორიული მექანიკის კათედრაზე.

სამეცნიერო მოღვაწეობის ძირითადი თემატიკა იყო დრეკადობის მათემატიკური თეორია. კერძოდ, შეისწავლა გეომეტრიულად არაწრფივი იზოტროპული და ანიზოტროპული, ერთგვაროვანი და შედგენილი ცილინდრული და ოდნავ კონუსური ძელების გრეხისა და ღუნვის მეორადი ეფექტები, ასევე სხვადასხვა დაძაბული მდგომარეობების ურთიერთგავლენის საკითხები. იკვლევდა ბლანტი - დრეკადობის წრფივი თეორიის ამოცანებს.

86-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია, მათ შორის 15 სახელმძღვანელო, ამოცანათა კრებული და მეთოდური სახელმძღვანელო თეორიულ მექანიკაში. აქვს პუბლიკაციები საერთაშორისო აღიარების მქონე ჟურნალებში.

წლების განმავლობაში კვლევის მნიშვნელოვან თემატიკას წარმოადგენდა მათემატიკური მეცნიერებისა და ტექნიკის ისტორიის საკითხები, რომელთაც მიეძღვნა 11 მონოგრაფია; მათ შორის განსაკუთრებით აღსანიშნავია:

მათემატიკა, მექანიკა – ტერმინები, ცნებები, განსაზღვრებები (თბილისი, 2001)
მათემატიკის სათავეებთან (თბილისი, 2004)
მსოფლიოს მექანიკოსები – მექანიკის სათავეებთან (ჯ. შარიქაძე, 2006)
მათემატიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი (თბილისი, 2008)
მათემატიკური ენციკლოპედია მოსწავლეთათვის (თბილისი, 2012)
მათემატიკური მეცნიერების განვითარება საქართველოში - უძველესი დროიდან და საუკუნემდე (ჯ. შარიქაძე, დ. გორგიძე, 2014)
საქართველოს მათემატიკოსები და მექანიკოსები: ბიოგრაფიული ცნობარი (თბილისი, 2016)
ეტიუდები მათემატიკის ისტორიიდან (თბილისი, 2014)

ჩამოთვლილ ნაშრომებში განხილულია მათემატიკის სხვადასხვა დარგში გამოყენებული მრავალი ტერმინის წარმოშობისა და შინაარსის შესახებ ცნობები, რომლებიც ქართულ ენაზე გაფანტულია სხვადასხვა სახის ლიტერატურულ გამოცემებში (სტატიებში, ჟურნალებში, ენციკლოპედიებში, წიგნებში, ამ წიგნების სქოლიოებში და სხვ.). ნოდარ მახვილაძის მიერ ამ ინფორმაციის თავმოყრა, დამუშავება და მიწოდება მნიშვნელოვანია ქართველი მკითხველისათვის.

2008 წელს იუნესკოს გადაწყვეტილების შესაბამისად, მეცნიერების ისტორიის საქართველოს საზოგადოების მიერ ნოდარ მახვილაძე დაჯილდოებულია საზოგადოების პრემიითა და მედლით — „მეცნიერებაში მიღწეული წარმატებებისათვის“. სტუ-ს აკადემიური საბჭოს გადაწყვეტილებით, 2012 წელს დაჯილდოებულია საპატიო დიპლომით.

ორგანიზაციებში წევრობა
საქართველოს საინჟინრო აკადემია — აკადემიკოსი (2008 წლიდან)