გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 819

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 819, რომელიც ერთხმად იქნა მიღებული 1993 წლის 16 აპრილს, მას შემდეგ, რაც საბჭომ დაადასტურა 713 (1991) რეზოლუცია და ყველა შემდგომი (1992 წლის) რეზოლუცია, საბჭომ გამოხატა შეშფოთება აღმოსავლეთ ბოსნია-ჰერცეგოვინის ქალაქებსა და სოფლებში ბოსნიელ სერბთა გასამხედროებული შენაერთების ქმედებების გამო, რაც მოიცავდა თავდასხმებს მშვიდობიან მოსახლეობაზე, გაეროს დამცავ ძალებზე და ჰუმანიტარული დახმარების კონვოების შეფერხებას. ამ რეზოლუციით მსოფლიოში პირველად გამოცხადდა სამოქალაქო „უსაფრთხო ზონა“, თუმცა მან ვერ აღკვეთა სრებრენიცის ხოცვა-ჟლეტა.

რეზოლუცია
გაეროს წესდების თავის საფუძველზე მოქმედმა საბჭომ მოითხოვა, რომ ყველა მხარესა და დაინტერესებულ პირს სრებრენიცისა და მისი შემოგარენისთვის მოეპყრო, როგორც „უსაფრთხო ზონისთვის“, რომელიც თავისუფალი უნდა ყოფილიყო ყოველგვარი შეიარაღებული თავდასხმისა თუ სხვა მტრული ქმედებისგან. საბჭომ ასევე მოითხოვა ყველა საომარი მოქმედების შეწყვეტა და ბოსნიელ სერბთა გასამხედროებული ძალების გაყვანა სრებრენიცის მიმდებარე ტერიტორიებიდან. ეს იყო მსოფლიოში სამოქალაქო „უსაფრთხო ზონის“ გამოცხადების პირველი შემთხვევა. მან ასევე მოუწოდა იუგოსლავიის ფედერაციულ რესპუბლიკას (სერბეთი და მონტენეგრო), შეეწყვიტა ბოსნია-ჰერცეგოვინაში მოქმედი ბოსნიელ სერბთა გასამხედროებული ქვედანაყოფების მომარაგება იარაღით, სამხედრო აღჭურვილობითა და სხვა საშუალებებით.

რეზოლუციამ სთხოვა გენერალურ მდივანს, ბუტროს ბუტროს-გალს, გაეზარდა დამცავი ძალების წარმომადგენლობა სრებრენიცასა და მის შემოგარენში, მოითხოვა მხარეებისგან სრული თანამშრომლობა და დაავალა გენერალურ მდივანს საბჭოსთვის ანგარიშის წარდგენა. მოგვიანებით რეგიონში 147 მშვიდობისმყოფელი განლაგდა, რათა ბოსნიელ სერბთა გენერალი რატკო მლადიჩი დაერწმუნებინათ, რომ ქალაქი არ იქნებოდა გამოყენებული მის ძალებზე თავდასხმის ბაზად. საბჭომ კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ ტერიტორიის მითვისება ძალის გამოყენებით ან მუქარით, განსაკუთრებით კი „ეთნიკური წმენდის“ გზით, უკანონო და მიუღებელია საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის მიხედვით. საბჭომ დაგმო ბოსნიელ სერბთა გასამხედროებული ჯგუფების მიერ წარმოებული „ეთნიკური წმენდის საზარელი კამპანია“ და სრებრენიციდან მშვიდობიანი მოსახლეობის იძულებითი ევაკუაცია.

ჰუმანიტარულ დახმარებასთან დაკავშირებით, საბჭომ მოითხოვა დახმარების შეუფერხებელი მიწოდება ბოსნია-ჰერცეგოვინის ყველა რეგიონში, განსაკუთრებით კი სრებრენიცის მშვიდობიანი მოსახლეობისთვის და აღნიშნა, რომ მიწოდების ნებისმიერი შეფერხება საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის დარღვევაა. მან მოუწოდა გენერალურ მდივანსა და გაეროს ლტოლვილთა უმაღლეს კომისარიატს, გაეძლიერებინათ რეგიონში არსებული ჰუმანიტარული ოპერაციები.

საბოლოოდ, 819-ე რეზოლუციამ მოითხოვა, რომ ყველა მხარეს უზრუნველყო დამცავი ძალების, გაეროს პერსონალისა და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციების უსაფრთხოება, დაეშვა სრებრენიციდან და მისი შემოგარენიდან დაშავებული მშვიდობიანი მოქალაქეების უსაფრთხო ტრანსპორტირება და გამოაცხადა გადაწყვეტილება ბოსნია-ჰერცეგოვინაში უშიშროების საბჭოს წევრების მისიის გაგზავნის შესახებ ვითარების შესაფასებლად. მოგვიანებით, 824-ე რეზოლუციით, „უსაფრთხო ზონის“ სტატუსი სხვა ქალაქებზეც გავრცელდა, მათ შორის ტუზლაზე, ჟეპაზე, ბიჰაჩზე, გორაჟდესა და სარაევოზე.

უშედეგობა
მიუხედავად პრევენციული ფორმულირებისა, 819-ე რეზოლუციამ ვერ შეძლო აღეკვეთა 1995 წლის ივლისის სრებრენიცის ხოცვა-ჟლეტა, როდესაც გაეროს დამცავი ძალები ტყვედ ჩავარდნენ, ხოლო დაცემული ანკლავიდან ლტოლვილები ბოსნიელ სერბთა გენერლის, რატკო მლადიჩის ძალების ხელში აღმოჩნდნენ. მოგვიანებით, ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალმა მლადიჩს ბრალი წაუყენა სამხედრო დანაშაულებში, მათ შორის გენოციდში.

თავის ქრონოლოგიაში „სრებრენიცა, გაეროს დროშის ქვეშ“, გენოციდს გადარჩენილი ჰასან ნუჰანოვიჩი აკრიტიკებს საერთაშორისო საზოგადოების წევრებს, რომლებიც ადგილზე იმყოფებოდნენ ან ირიბად ახდენდნენ გავლენას მოვლენებზე, 819-ე რეზოლუციით გათვალისწინებული ალყაში მოქცეული „უსაფრთხო ზონის“ მუსლიმი მოსახლეობის დაცვის ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო.