iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლენინო (ჩეკმაგუშის რაიონი)

ლენინო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 130 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 72 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები (85%) შეადგენენ.
მაკაროვკა (ჩეკმაგუშის რაიონი)

მაკაროვკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 52 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 32 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 74 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ჩუვაშები (96%) შეადგენენ.
მიტრო-აიუპოვსკოე

მიტრო-აიუპოვსკოე — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 457 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 29 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 60 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (72%) და ბაშკირები (26%) შეადგენენ.
ნიჟნიე კარიავდი

ნიჟნიე კარიავდი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 141 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 24 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 69 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (72%) და ბაშკირები (27%) შეადგენენ.
ნიკოლაევკა (ჩეკმაგუშის რაიონი)

ნიკოლაევკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 59 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 77 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები (64%) შეადგენენ.
წახანის წმინდა ნინოს ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =დიახ
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 41.704444
| გრძედი =42.876667
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
წახანის წმინდა ნინოს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ წახანში, ბორცვზე სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ფოროვანი ტუფის კარგად გათლილი ქვით. შესასვლელი ორია სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. აფსიდი მხრებისა და სატრიუმფო თაღის გარეშეა და უშუალოდ უკავშირდება გრძივ კედლებს. ტაძრის ინტერიერი ნათელია, აღმოსავლეთისა და დასავლეთის სარკმელთა გარდა გრძი კედლებში დამატებით ორ-ორი სარკმელია. სარკმლები თაღოვანია, კედელში ცერად ჩაკვეთილი ღარით სარკმელთა გარშემო გლუვი ლილვია გამოყვანილი.
ტაძრის ფასადები მარტივია, დაცულია ჰორიზონტალური რიგები. ფასადებზე ჩასმულია სწორკუთხა ფილები დაბალი კვეთით ჯვრის ან ტაძრის მოდელის გამოსახულებით. ორქანობიანი სახურავი შემოსილია კრამიტით.

ტაძრის დასავლეთისა და აღმოსავლეთის ფასადებზე ორი დაახლოებით ერთი შინაარსის წარწერაა:

საინტერესო ცნობას გვაწვდის გიორგი ბოჭორიშვილი წახანში ძველი ევლესიის შესახებ: „წახანში ახლანდელ ჯამეს ადგილას უწინ ეკლესია ყოფილა. იგი დაუქცევიათ ამ 24 წლის წინათ და მის ადგილას ჯამე აუშენებიათ (ეკლესიის მასალა ჯამესთვის შეუხმარებიათ). ნაშთი ქვითკირი ახლაც ჩანს ეზოს აღმა ყორეში.“ ეკლესია დაუშლიათ და ჯამე აუგიათ 1908 ან 1909 წელს.
კავკასიური აპოლონი

კავკასიური აპოლონი — პეპელა აფროსნისებრთა ოჯახისა. აპოლონის ქვესახეობა. რელიქტური ფაუნის სიცივისმოყვარული წარმომადგენელი. ფრთების შლილი 64–86 მმ-ია. საერთო ფონი რძისფერი თეთრია, გარეთა კიდეები ბოლოვდება გამჭვირვალე, ბრტყელი, რუხი არშიით. წინა ფრთებზე რამდენიმე შავი ლაქაა, უკანაზე კი — ორი ალისფერი შავარშიიანი თვალაკი; ფრთების ძირი და სხეული შავია. მთის ევროპულ-ციმბირულ-კავკასიური სახეობაა. საქართველოში გვხვდება ყველგან — მაღალმთიანეთში. ტიპური ბიოტოპია სუბალპური ტყე, მაღალბალახეული ან ალპური მდელოების მშრალი, ქვიანი ან კლდოვანი კალთები. წელიწადში იძლევა ერთ თაობას. დაფრინავს დღისით, ივნის-აგვისტოში. კვერცხდება და მატლის კვება მიმდინარეობს კლდისდუმასა და კლდისვაშლაზე. იზამთრებს მატლის ფაზაში.

შემცირებადი მწერია. შეტანილია „საქართველოს წითელ ნუსხაში“.
იცოცხლე, გენაცვალე (ფილმი)

იცოცხლე, გენაცვალე! — 1981 წლის ქართული მხატვრული ფილმი, რომელშიც ერთი შეხედვით 4 დამოუკიდებელი კინონოველა ერთ მთლიან კინონაწარმოებად იკვრება.

სიუჟეტი
ოთხივე ნოველის: „ვახშამი“, „საიდუმლო“, „მივლინება“ და „მოცარტი“ ორი ცენტრალური გმირია ვახტანგ (ბუბა) კიკაბიძის და გიორგი (გოგი) ქავთარაძის პერსონაჟები. ოთხივეს აერთიანებს განსაკუთრებული თბილისური სტუმართმოყვარეობის თემა, რომელიც ყველა ნოველაში სხვადასხვა სახით არის შემოთავაზებული.

„ვახშამი“ — მოსკოვში სამსახურებრივი მივლინების დროს ორი თანამშრომლის ამბავს მოგვითხრობს, რომლებიც სხვადასხვა სასტუმროში დააბინავეს. ახალი წელი ახლოვდება და 30 გრადუსიანი ყინვის გამო ერთმანეთთან მისვლას ვერ ახერხებენ. დღესასწაულის აღნიშვნა ტელეფონის საშუალებით გადაწყვიტეს. რამდენიმე სადღეგრძელოს შემდეგ საუბარში შემთხვევით ერთვება ადგილობრივი რუსი, რომელიც ცოლ-შვილთან დაკავშირებას 3 დღეა ცდილობს და ვერ ახერხებს. მეგობრები ახალი წლის ტელეფონით ერთად აღნიშვნას შესთავაზებენ. მალე ქართველებს შამპანურები გამოელევათ, მაღაზიები კი დაკეტილია…

„საიდუმლო“ — სომხეთიდან ჩამოსული სტუმრებისთვის გული რომ არ დაეწყვიტა, გივიმ პაპისეული სახლის კედლისგან ტივი გააკეთა…

„მივლინება“ — არც თუ ისე ახალგაზრდა მეგობრები, გაგრაში მივლინების დროს, ზღვაში გასაბერი ნავით შესულები ჭადრაკს თამაშობენ. მათ ნავს მოცურავე გოგონები დაეჯახებიან და ორივენი წყალში აღმოჩნდებიან. დავითმა კი ცურვა არ იცის. გოგონები მას გადაარჩენენ. მეგობრები რამდენიმე სასიამოვნო დღეს გაატარებენ სტუდენტ გოგონებთან ერთად. თბილისში დაბრუნებულები კი ორივე ზედმეტი გადატვირთვისგან მწოლიარედ არიან. გოგონებს კი შეჰპირდნენ, რომ თბილისში გავლისას მათ მატარებელს დახვდებოდნენ. საბოლოოდ მათ მაგივრად მათი ცოლ-შვილი ძღვენით დატვირთულები წავლენ სადგურზე სტუდენტების დასახვედრად.

„მოცარტი“ — თბილისში გასტროლებზე ჩამოსული უცხოელი მუსიკოსი ფილარმონიაში მოცარტის ნაწარმოებებს ასრულებს. ნოდარმა სტუმრის პატივსაცემად რესტორანში სუფრა გაშალა და ადგილობრივი ფოლკლორული ჯგუფი მოიწვია, რომელშიც მისი მეგობარი შიო უკრავდა. შიო თვითნასწავლი მუსიკოსია, რომელსაც ბავშვობიდან ზედმეტსახელს „მოცარტს“ ეძახდნენ. მასაც სურდა უცხოელი მუსიკოსის კონცერტზე მოხვედრა, მაგრამ ბილეთი ვერ იშოვა. შიო ვერც კი წარმოიდგენდა, რომ მისი დაკვრით აღფრთოვანებული უცხოელი მასთან ერთად დადგებოდა სცენაზე…

როლებში
ვახტანგ (ბუბა) კიკაბიძე — ვახტანგი, გივი, დავითი, შიო — მუსიკოსი
გიორგი (გოგი) ქავთარაძე — თამაზი, ჯემალი, გიორგი, ნოდარი
ნიკოლაი რიბნიკოვი — ნიკოლაი ფეოდოროვიჩი
თამარ ციციშვილი — ნინა ვასილიევნა
შაუმ კაზარიანი — ერმანდი
კარინა არმენიანცი — კარინა
ლია ელიავა — მერი
ლია გუდაძე — ლუიზა
ტატიანა რომაშინა — ლენა
ოლგა ბელიავსკაია — ლენა
ნანა ჯორჯაძე — მხატვარი დუქანში

გადამღები ჯგუფი
დამდგმელი რეჟისორი — თამაზ გომელაური, ვახტანგ (ბუბა) კიკაბიძე
სცენარის ავტორი — თამაზ გომელაური, ვახტანგ (ბუბა) კიკაბიძე
დამდგმელი ოპერატორი — იგორ ამასიისკი
დამდგმელი მხატვარი — ჯემალ მირზაშვილი
კომპოზიტორი — გიორგი ცაბაძე
ნოვაია მურტაზა

ნოვაია მურტაზა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 164 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 90 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (98%) და ბაშკირები (2%) შეადგენენ.
ნოვობალაკავო

ნოვობალაკავო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 104 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 90 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები (80%) შეადგენენ.
ნოვობალტაჩევო (ჩეკმაგუშის რაიონი)

ნოვობალტაჩევო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 820 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 90 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (65%) და ბაშკირები (27%) შეადგენენ.
ნოვობიკინო

ნოვობიკინო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 211 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 9 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 63 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები (54%) და თათრები (46%) შეადგენენ.
ნოვოიხსანოვო

ნოვოიხსანოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 138 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უფა, რომელიც დაშორებულია 87 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (60%) და ბაშკირები (35%) შეადგენენ.
ნოვოკალმაშევო

ნოვოკალმაშევო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 143 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 25 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უფა, რომელიც დაშორებულია 85 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (56%) და ბაშკირები (42%) შეადგენენ.
კოჩის უნივერსიტეტი

კოჩის უნივერსიტეტი — არაკომერციული კერძო უნივერსიტეტი სტამბოლში, თურქეთი. დაარსდა 1993 წელს. კოჩის უნივერსიტეტი მოიცავს ისეთ დარგებს, როგორიცაა: სოციალური და ჰუმანიტარული მეცნიერებები, ადმინისტრაციული მეცნიერებები და ეკონომიკა, მეცნიერება, ინჟინერია, სამართალი, საექთანო და სამედიცინო. კოჩის უნივერსიტეტი სთავაზობს 22 საბაკალავრო, 29 სამაგისტრო და 30 სადოქტორო პროგრამას. კურსების უმრავლესობა (95%-ზე მეტი) კოჩის უნივერსიტეტში ისწავლება ინგლისურ ენაზე (რამდენიმე გამონაკლისი გვხვდება მხოლოდ სამართლის სკოლაში და საექთნო სკოლაში). უნივერსიტეტი ითვლის 7.000 სტუდენტს. უნივერსიტეტი იღებს სტუდენტებს უცხოეთიდან და აქვს ფართო კავშირი 250-ზე მეტ პარტნიორ უნივერსიტეტებთან, მათ შორის კალიფორნიის უნივერსიტეტთან და სხვა უნივერსიტეტებთან, როგორიც არი ჩრდილო-დასავლეთის უნივერსიტეტი, კორნელის უნივერსიტეტი და ჯორჯტაუნის უნივერსიტეტი.
სკკპ ცკ-თან არსებული უმაღლესი პარტიული სკოლა

სკკპ ცკ-თან არსებული უმაღლესი პარტიული სკოლა, უპს — სსრ კავშირის უმაღლესი პარტიულ-პოლიტიკური სასწავლებელი მოსკოვში (1939-1978). მას წინ უსწრებდა ი. სვერდლოვის სახელობის კომუნისტური უნივერსიტეტი, სსრკ ცაკთან არსებული აგიტატორ-ინსტრუქტორთა კურსები, ი. სვერდლოვის სახელობის პროპაგანდისტთა უმაღლესი სკოლა.

ისტორია
უპს შეიქმნა 1939 წელს. მან დიდი მუშაობა გასწია პარტიული და საბჭოთა კადრების იდეურ-თეორიულ ომზადებასა და გადამზადებისათვის. სკოლაში ღებულობდნენ უმაღლესი განათლების მქონე კომუნისტებს 40 წლის ასაკამდე, რომელთაც ჰქონდათ არანაკლებ 5 წლის სამუშაო სტაჟი. მსმენელებს იღებდნენ სკკპ ცკ-ის , მოკავშირე რესპუბლიკების, კომუნისტური პარტიის ცკ-ის (სწავლის ვადა 2 წელი), პარტიის სამხარეო და საოლქო კომიტეტების რეკომენდაციით. უპს-ში შექმნილი იყო ხელმძღვანელ პარტიულ და საბჭოთა მუშაკთა გადასამზადებელი მუდმივმოქმედი კურსები. უპს დიდ დახმარებას უწევდა სოციალისტური თანამეგობრობის ქვეყნებს კადრების მომზადებაში პარტიული და საბჭოთა მუშაობისათვის. პპს-ში მომზადდა ათასობით მაღალკვალიფიციური იდეურ-თეორეტიკული პარტიული და საბჭოთა კადრი.

1978 წელს უპს-ის, საზოგადოებრივ მეცნიერებათა აკადემიისა და დაუსწრებელი უმაღლესი პარტიული სკოლის ბაზაზე შეიქმნა ერთიანი, თვისობრივად ახალი სასწავლებელი — სკკპ ცკ-თან არსებული საზოგადოებრივ მეცნიერებათა აკადემია.
ბიარმია

ბიარმია — ქვეყანა (მხარე) რუსეთის ევროპული ნაწილის უკიდურეს ჩრდილო-აღმოსავლეთში, განთქმული იყო ბეწვეულით, ვერცხლითა და მამონტის ძვლით. ცნობილია – საუკუნეების სკანდინავიური და რუსული თქმულებების მიხედვით. ზოგიერთი მკლევარი ფიქრობს, რომ ბიარმია ანუ ბიარმალანდი თეთრი ზღვის სანაპიროს, დვინის მიწის სკანდინავიური სახელწოდებაა. სხვანი ბიარმიას „დიდ პერმთან“ აიგივებენ.
ბიმეტალი

ბიმეტალი (ბი... და მეტალი), ორლითონი — სხვადასხვაგვარი ლითონის (ან შენადნობის) ორი შრისაგან შემდგარი მასალა (მაგ., ფოლადი და ალუმინი, ფოლადი და ნიობიუმი, ალუმინი და ტიტანი, ტიტანი და მოლიბდენი). ბიმეტალს იყენებენ კონსტრუქციების სიმტკიცისა და მხურვალმედეგობის გასადიდებლად და მათი მასის შესამცირებლად ან სპეციალური თვისებების მასალად, მაგ., ელექტრო- და რადიოტექნიკაში ზოგჯერ შედარებით იაფი მასალისაგან (ფოლადი, ალუმინი) დამზადებული სადენების ზედაპირს ფარავენ სპილენძით ან ვერცხლით, რაც აუმჯობესებს სადენების გამტარობას. ბიმეტალის შრეებს გაფართოების სხვადასხვა უნარი აქვს. ამ თვისების გამო მას ფართოდ იყენებენ ხელსაწყოთმშენებლობაში (ბიმეტალური თერმომეტრების, ტემპერატურის სარეგულირებელი და სხვა ხელსაწყოების დამზადებისას); მანქანათმშენებლობაში ბიმეტალისაგან ამზადებენ მანქანებისა და მექანიზმების დეტალებს (მაგ., საკისრის მილისებს).

ბიმეტალს ამზადებენ უმთავრესად სხვადასხვა ლითონის ორი ნამზადის ერთდროული გაგლინვით (ან დაწნეხით). გავრცელებულია მისი მიღების სხვა ხერხებიც (ადვილდნობადი ლითონის ჩასხმა ძნელდნობად ლითონში; ძნელდნობადი ლითონის ჩაყურსვა გამდნარ ადვილდნობად ლითონში; ძნელდნობადი ლითონის დაფარვა ძვირფასი ლითონის შრით; სალი შენადნობის დადუღება ფოლადზე).
ნოვოკარაზირკოვო

ნოვოკარაზირკოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 32 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 99 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები (100%) შეადგენენ.
კავკასიური ბზუალა

კავკასიური ბზუალა  — მწერი ხეშეშფრთიანების (ხოჭოების) რიგის ბზუალა ხოჭოების ოჯახისა. ხორკლიანი ბზუალას ქვესახეობა. 35–55 მმ სიგრძის ხოჭოა, ზურგი ლურჯი-იისფერი აქვს, ზოგჯერ მომწვანო შეფერილობის, მუცელი შავი, ბზინვარე, გვერდები კი — ლურჯი. დაფარულია უხეშნაოჭიანი ან მსხვილი მარცვლოვანი სტრუქტურით. ბინადრობს ზ. დ. 1500–1800 მ. გავრცელებულია კავკასიის, ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთის, ჩრდილოეთ ირანის რეგიონებში. ეტანება უმთავრესად ფართოფოთლოვან, იშვიათად – შერეულ ტყეებს, ასევე ბაღებსა და პარკებს. ბზუალა აქტიური მტაცებელია, იკვებება მუცელფეხიანი მოლუსკებით, წვიმის ჭიებით, მწერების მატლებით, მუხლუხებით. ხოჭო ეწევა ღამის ცხოვრებას, გამრავლების პერიოდში აქტიურია დღისითაც, განსაკუთრებით — გაზაფხულზე და ზაფხულის დასაწყისში. გვხვდება მთელი სავეგეტაციო პერიოდის განმავლობაში. იზამთრებენ ზრდასრული ხოჭოები, მატლები ვითარდებიან ზაფხულში. გადაშენების გზაზე მდგომი მწერია.
საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი

საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი — საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს მუდმივმოქმედი და მის წინაშე ანგარიშვალდებული კოლეგიური ორგანო, რომელიც საქართველოს სსრ-ის კონსტიტუციით გათვალისწინებულ ფარგლებში ახორციელებდა საქართველოს სსრ-ის სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოს ფუნქციებს უმაღლესი საბჭოს სესიათა შუა პერიოდში.

კომპეტენცია
უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის კომპეტენციას განსაზღვრავდა რესპუბლიკის კონსტიტუცია (მმ. 113-18). მას ირჩევდა საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭო (პირველ სესიაზე) დეპუტატებისაგან თავმჯდომარის, მისი 3 მოადგილის (2 — ავტონომიური რესპუბლიკებისაგან), მდივნისა და 14 წევრის შემადგენლობით. მის კომპეტენციაში იყო საბჭოების არჩევნების დანიშვნა, უმაღლესი საბჭოს სესიების მოწვევა, საქართველოს სსრ-ის კონსტიტუციის დაცვის კონტროლი და მასთან ავტონომიური რესპუბლიკების კონსტიტუციების შესაბამისობის უზრუნველოყოფა, რესპუბლიკის კანონების განმარტება, ადგილობრივი საბჭოების საქმიანობის ხელმძღვანელობა, ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული წყობის საკითხები, საქართველოს სსრ-ის ავტონომიური რესპუბლიკების მთავრობათა კანონშეუსაბამო დადგენილება-განკარგულებების გაუქმება, რესპუბლიკის საპატიო წოდებების დაწესება მინიჭება, საქართველოს სსრ-ის მოქალაქეობის მინიჭება, შეწყალება, რესპუბლიკის საგარეო-პოლიტიკური საქმიანობის საკითხები და სხვა. უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმს, უმაღლესი საბჭოს მორიგ სხდომაზე დასამტკიცებლად შემდგომი წარდგენის პირობები, შეჰქონდა ცვლილებები საქართველოს სსრ-ის მოქმედ საკანონმდებლო აქტივებში, სამინისტროებისა და სახელმწიფო კომიტეტების ნუსხასა და მთავრობის შემადგენლობაში, ამტკიცებდა ავტონომიური რესპუბლიკების საზღვრების შეცვლას, ქმნიდა ახალ რაიონებსა და რესპუბლიკური დაქვემდებარების ქალაქებს. უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი გამოსცემდა ბრძანებულებებს და იღებდა დადგენილებებს.
ადრეული ევროპელი მიწათმოქმედები

ადრეული ევროპელი მიწათმოქმედები , პირველი ევროპელი მიწათმოქმედები , ნეოლითური ევროპელი მიწათმოქმედები ან ძველი ეგეოსელი მიწათმოქმედები — ტერმინი, რომელიც არქეოგენეტიკაში აღნიშნავს ევროპის ადრეული ნეოლითის ხანის მიწათმოქმედებისგან წარმომავლობას.

ადრეული ევროპელი მიწათმოქმედების წინაპრები დასავლეთის მონადირე-შემგროვებლებისგან დაახლ. 43.000 წლის წინ, ხოლო კავკასიელი მონადირე-შემგროვებლებისგან დაახლ 23.000 წლის წინ გამოეყვნენ. როგორც ჩანს ძვ. წ. ათასწლეულში ისინი, დიდი რაოდენობით, ანატოლიიდან ბალკანეთში გადასახლდნენ, სადაც მათ სრულიად ჩაანაცვლეს დასავლეთის მონადირე-შემგროვებლები . ადრეული ევროპელი მიწათმოქმედების დნმ-ი ჩვეულებრივ მიეკუთვნებოდა 2-ს, და ნაკლებად , , , 12 და 11, მაშინ როცა მაშინ როცა მათი მიტოქონდრიული დნმ-ი უფრო მრავალფეროვანია. ბალკანეთში ადრეული ევროპელი მიწათმოქმედები ორ ფრთად დაიყვნენ, ერთი რომელიც დასავლეთით დაიძრა დუნაის მიმართულებით ევროპაში, ან დასავლეთით ხმელთაშუაზღვისპირეთისაკენ . ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ევროპის დიდი ნაწილი ადრეული ევროპელი მიწათმოქმედების მიერ არ იყო ათვისებული. შუა ნეოლითის ხანაში, მრავალ ადრეული ევროპელი მიწათმოქმედების თემში, აღინიშნება დასავლეთ მონადირე-შემგროვებლების მამისეული წარმომავლობის მომატება, რამაც ფაქტობრივად მათ შორის მონადირე-შემგროვებელი მამისეული ჰაპლოჯგუფების სიხშირის მატება მოჰყვა.

ენეოლითსა და ადრეულ ბირნჯაოს ხანაში, ევროპის ადრეული ევროპელი მიწათმოქმედების კულტურები პონტურ-კასპიური სტეპიდან მიგრირებული დასავლეთის სტეპის მესაქონლეების მიერ იქნა ძლეული, რომლებიც თავად აღმოსავლეთ მონადირე-შემგროვებლებისა და კავკასიელი მონადირე-შემგროვებლების ნარევს წარმოადგენდნენ. ამ შემოსევამ განაპიროა ევროპაში ადრეული ევროპელი მიწათმოქმედების დნმ-ის თითქმის სრული ჩანაცვლება /-ის დნმ-ით (ძირითადად 1 და 1). მიუხედავად ამისა, ადრეული ევროპელი მიწათმოქმედების მიტოქონდრიული დნმ ისევ გავრცელებულია, რაც / მამრების და ადრეული ევროპელი მიწათმოქმედ მდედრებთან შერევაზე მიუთითებს. დასავლეთ სტეპის მესაქონლეების ჩრდილოეთ ევროპასა და უკან ევრაზიის სტეპებში შემდგომი მიგრაციების შედეგად, ადრეული ევროპელი მიწათმოქმედების მიტოქონდრიული დნმ ევრაზიის სხვა ნაწილებშიც გაიფანტა.

ადრეული ევროპელი მიწათმოქმედების წარმომავლობა რჩება ევროპაში, ხმელთაშუაზღვისპირეთში ის აღწევს 60%-მდე (მაქსიმუმი 85%-ს აღწევს კუნძულ სარდინიაზე) და მცირდება ჩრდილოეთით ბალტიის ზღვის მიმართულებით, სადაც ის 30%-მდე აღწევს.

გარეგნობა
ევროპელი მონადირე-შემგროვებლები ადრეულ ევროპელ მიწათმოქმედებთან შედარებით გაცილებით მაღლები იყვნენ, და ევროპელი მონადირე-შემგროვებლების ადრეული ევროპელი მიწათმოქმედებით ჩანაცვლებამ მკვეთრად შეამცირა გენეტიკური სიმაღლე ევროპის მასშტაბით. ნეოლითის შემდგომ ფაზაში, ევროპელ მიწათმოქმედებს შორის სიმაღლემ მოიტამა, სავარაუდოდ ამის მიზეზი მონადირე-შემგროვებლებთან შერევა გახდა. გვიანი ნეოლითისა და ბრინჯაოს ხანაში, ადრეული ევროპელი მიწათმოქმედების წარმომავლობის შემდგომი შემცირება, რაც გამოწვეული იყო სტეპთან დაკავშირებული წარმომავლობის მიგრაციებთან, დაკავშირებულია სიმაღლეში მომატებასთან. სამხრეთ ევროპის დიდი რაოდენობის ადრეული ევროპელი მიწათმოქმედების წარმომავლობა ხსნის სამხრეთ ევროპელების ჩრდილოეთ ევროპელებთან შედარებით სიდაბლის მიზეზს, რომლებიც დიდი რაოდენობით სტეპთან დაკავშირებულ წარმომავლობას ფლობენ.
დასავლეთის მონადირე-შემგროვებელი

დასავლეთის მონადირე-შემგროვებელი , დასავლეთ ევროპელი მონადირე-შემგროვებელი — ტერმინი, რომელიც არქეოგენეტიკაში აღნიშნავს დასავლეთ, სამხრეთ და ცენტრალური ევროპის მეზოლითის მონადირე-შემგროვებლების წარმომავლობას. მეზოლითის ხანაში დასავლეთ მონადირე-შემგროვებლის განსახლების არეალი, დასავლეთით, ბრიტანეთის კუნძულებიდან, აღმოსავლეთით, კარპატებამდე ვრცელდებოდა.

სკანდინავიელ მონადირე-შემგროვებლებთან და აღმოსავლეთ მონადირე-შემგროვებლებთან ერთად, დასავლეთ მონადირე-შემგროვებელი შეადგენს პოსტ-გამყინვარების პერიოდის ადრეულ ჰოლიცენიური ევროპის სამიდან ერთ-ერთ გენეტიკურ ჯგუფს. -სა და -ს შორის საზღვარი უხეშად იყოფოდა ქვემო დუნაიდან, ჩრდილოეთით, დნეპრისგან დასავლეთით მდებარე ტყეებით, ბალტიის ზღვის მიმართულებით.

სკანდინავიელი მონადირე-შემგროვებლები დასავლეთის მონადირე-შემგროვებლებისა და აღმოსავლეთის მონადირე-შემგროვებლების თანაბარ ნარევს წარმოადგენდნენ. ევროპის მასშტაბით ოდესღაც ფართოდ გავრცელებული დასავლეთ მონადირე-შემგროვებლები, მოგვიანებით, ადრეული ნეოლითის ხანაში, ჩაანაცვლა ადრეულმა ევროპელმა მიწათმოქმედებმა , მიუხედავად ამისა მათ შუა ნეოლითის ხანაში მაინც განიცადეს მამისეული ხაზის აღორძინება. გვიანი ნეოლითსა და ადრეული ბრინჯაოს ხანაში, დასავლეთის სტეპის მომთაბარეებმა პონტო-კასპიის სტეპებიდან წამოიწყეს მასიური ექსპანსია, რამაც კიდევ უფრო შეავიწროვა დასავლეთის მონადირე-შემგროვებლები. დასავლეთის მონადირე-შემგროვებლის წარმომავლობა დღესდღეობით ხშირია აღმოსავლეთ ბალტიისპირეთის ტერიტორიაზე.

გარეგნობა
გენომის ანალიზი მიუთითებს, რომ დასავლეთის მონადირე-შემგროვებელს გააჩნდა ლურჯი თვალები, მუქი ყავისფერი ან შავი თმა, ხოლო კანის ფერი ცვალებადი შუალედურიდან მუქ-შავამდე.
მირზა ფათალი ახუნდოვის აზერბაიჯანული კულტურის მუზეუმი

მირზა ფათალი ახუნდოვის აზერბაიჯანული კულტურის მუზეუმი — მუზეუმი და კულტურის ცენტრი თბილისში, გორგასლის ქუჩაზე. ატარებს აზერბაიჯანელი საზოგადო მოღვაწის მირზა ფათალი ახუნდოვის სახელს.

მუზეუმის და კულტურული ცენტრის მთავარი მიზანია აზერბაიჯანული კულტურის ხელშეწყობა და პოპულარიზაცია საქართველოში, ასევე აზერბაიჯანულის მემკვიდრეობის შენარჩუნება. ცენტრში ტარდება შეხვედრები, გამოფენები და სხვა კულტურული ღონისძიებები. მუზეუმი მონაწილეობს სხვადასხვა ღონისძიებაზე ქვეყნის ფარგლებს გარეთ.

ისტორია
მუზეუმი შეიქმნა 1982 წელს, საქართველოში მცხოვრები აზერბაიჯანელი ინტელიგენციის მოთხოვნის საფუძველზე. მუზეუმი გაიხსნა ახუნდოვის სახსრებით აშენებულ შენობაში.

თავდაპირველად ფუნქციონირებდა, როგორც აზერბაიჯანელი კლასიკოსის, ახუნდოვის სახლ-მუზეიმი. საქართველოში სამოქალაქო ომის დროს, მუზეუმმა შეწყვიტა მუშაობა და ხელახლა 1993 წელს გაიხსნა. 1996 წელს, მუზეუმს ჰეიდარ ალიევი ესტუმრა.

საკონტაქტო ინფორმაცია
ტელეფონი: (+995 0322) 753530
ელ-ფოსტა: .@.
მუშაობს ყოველდღე (ორშაბათის გარდა), 11:00 – 18:00 სთ-მდე.
მუზეუმში შესვლა უფასოა შემდეგი პირებისთვის: 6 წლამდე ასაკის ბავშვები; საქართველოს და უცხოეთის მუზეუმების თანამშრომლები, -ის წევრები (შესაბამისი დოკუმენტის და ბარათის წარდგენით); სპეციალური საჭიროების მქონე პირები (შესაბამისი დოკუმენტის წარდგენით); იძულებით გადაადგილებული პირები.
ტიციან ტაბიძის სახლ-მუზეუმი

ტიციან ტაბიძის სახლ-მუზეუმი — ტიციან ტაბიძის მემორიალურ ბინა-მუზეუმი ქალაქ თბილისში, გრიბოედოვის ქუჩა №18. სახლ-მუზეუმში დაცული და ექსპონირებულია პოეტის პირადი ნივთები, არქივი, ბიბლიოთეკა, აგრეთვე მისი ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ამსახველი ფოტომასალა და სხვა დოკუმენტები. ამჟამად ტიციან ტაბიძის სახლ-მუზეუმი ავარიულ მდგომარეობაშია. სახლი, სადაც ცისფერყანწელების ერთ-ერთი ლიდერი ცხოვრობდა დამთვალიერებელს ვეღარ იღებს.