იულია ლერმონტოვა

იულია ლერმონტოვა (დ. 21 დეკემბერი 1846 (2 იანვარი, 1847— 1919 ) — ერთ-ერთი პირველი რუსი ქიმიკოსი ქალი.

ბიოგრაფია
იულია ლერმონტოვა პეტერბურგში დაიბადა. დედა — ელიზავეტა კოსიკოვსკაია. მამა, გენერალი ვსევოლოდ ლერმონტოვი — დირექტორი, ცნობილი რუსი პოეტის და პროზაიკოსის მიხეილ ლერმონტოვის ბიძაშვილი.

დაწყებითი განათლება სახლში მიიღო, სადაც კერძო გაკვეთილების ჩასატარებლად ოჯახში იწვევდნენ კადეტთა კორპუსის საუკეთესო მასწავლებლებს. იულიას სწავლის გაგრძელება პეტროვსკის სასოფლო-სამეურნეო აკადემიაში სურდა. 1869 წელს მან განცხადება შეიტანა, მაგრამ, ვინაიდან იმ დროს ქალებს არ იღებდნენ, უარი მიიღო, შედეგად, კოვალევსკისთან ერთად სასწავლებლად საზღვარგარეთ გაეგზავრა ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში .

აქ, დიდი ძალისხმევის შემდეგ, მას, როგორც მოხალისეს, ნება დართეს დასწრებოდა ლექციებს უნივერსიტეტში და ემუშავა რობერტ ბუნსენის ქიმიურ ლაბორატორიაში. იულია ლერმონტოვამ, მენდელეევის რეკომენდაციით, ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში ჩაატარა პირველი სამეცნიერო კვლევა — იშვიათი ლითონების, პლატინის თანამგზავრების კომპლექსურ გამოყოფაზე.

1871 წელს იულია გადავიდა ბერლინში, სადაც სოფია კოვალევსკაია უკვე სწავლობდა კარლ ვეირშტრასთან. თუმცა მიუხედავად ჰაიდელბერგელი მეცნიერების ბრწყინვალე რეკომენდაციებისა, მათ არ მიეცათ ბერლინის უნივერსიტეტში ლექციებზე დასწრების ან მის ლაბორატორიებში მუშაობის უფლება. იულია ლერმონტოვამ კერძოდ დაიწყო მუშაობა ავგუსტ ჰოფმანის ლაბორატორიაში, სადაც უსმენდა ქიმიკოსის ლექციებს. ბერლინის პერიოდს განეკუთვნება ლერმონტოვას ერთ-ერთი საუკეთესო ნამუშევარი, " დიფენინის შემადგენლობის შესახებ", რომელიც ჰოფმანმა წარადგინა გერმანიის ქიმიური საზოგადოების შეხვედრაზე, გამოიცა 1872 წელს.

1874 წელს, გიოტინგენში, მას მიენიჭა "დოქტორის წოდება უმაღლესი შეფასებით" დისერტაციისთვის " მეთილენის ნაერთების საკითხზე". მოსკოვში დაბრუნების შემდეგ, დიმიტრი მენდელეევმა საკუთარ სახლში გალა ვახშამი გამართა, სადაც იულია ლერმონტოვა შეხვდა ბუტლეროვს. მან იულია პეტერბურგის უნივერსიტეტში მიიწვია თავის ლაბორატორიაში სამუშაოდ. 1878 წელს, ა. ელტეკოვთან ერთად ბუტლეროვმა ლაბორატორიაში აღმოაჩინა ოლეფინების ალკილაციის რეაქცია ცხიმოვანი ჰალოგენის წარმოებულებთან; ამ რეაქციამ საფუძველი ჩაუყარა მრავალი თანამედროვე საავტომობილო საწვავის სინთეზს.

1875 წლიდან ლერმონტოვა რუსეთის ქიმიური საზოგადოების წევრი გახდა.

1878 წელს, ი.მ. სეჩენოვთან ერთად მიიღო ს.ვ. კოვალევსკაიას ქალიშვილის, სოფიას (10/5/1878-1952) ნათლობა.

1880 წელს ვ. მარკოვნიკოვი შეუდგა ცნობილ კვლევებს კავკასიური ნავთობის შესახებ. მან იულია ლერმონტოვაც ჩართო საქმეში. საბოლოოდ მოსკოვში დასახლების შემდეგ, იულია ლერმონტოვა შეუერთდა რუსეთის ტექნიკურ საზოგადოებას, რომლის ქიმიურ და ტექნიკურ ჯგუფში მუშაობდა აქტიურად 1888 წლამდე.

ლერმონტოვამ პირველმა დაამტკიცა ნავთობის დისტილაციის უპირატესობა ორთქლის გამოყენებით. თუმცა, მისი სამეცნიერო მოღვაწეობის მთავარი თემა იყო ნავთობის ღრმა დაშლა. ლერმონტოვამ ქიმიკოს-ტექნოლოგ ა.ლეტნისთან ერთად პირველად ქიმიური მეცნიერების ისტორიაში გაამახვილა ყურადღება იმ ფაქტზე, რომ ქვანახშირი აწარმოებს მანათობელ გაზს, რომელიც ნავთობის წარმოშობის გაზზე უარესი ხარისხისაა; ექსპერიმენტულად დადასტურდა, რომ ნავთობი უფრო შესაფერისია გაზის გასანათებლად, ვიდრე ნახშირი. ლერმონტოვას სამეცნიერო ნაშრომებმა დიდი წვლილი შეიტანა კატალიზის ტექნოლოგიაში. თავისი კვლევებით ის იყო პირველი ქიმიკოსი, რომელმაც დაადგინა ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების დაშლის საუკეთესო პირობები არომატული ნახშირწყალბადების მაქსიმალური გამოსავლის მისაღებად. ლერმონტოვას მიერ ჩატარებულმა კვლევამ ხელი შეუწყო რუსეთში პირველი ნავთობისა და გაზის ქარხნების გაჩენას.

1886 წლიდან, იულია ლერმონტოვა დასახლდა სემენკოვოს საოჯახო მამულში. დაემშვიდობა ქიმიას და აქტიურად დაკავდა სამეურნეო საქმიანობით.