iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გლაციოდისლოკაცია

გლაციოდისლოკაცია, მყინვარული დისლოკაცია — მყინვარის მოქმედებით გამოწვეული ქანის დარღვევა და განლაგება. გლაციოდისლოკაციის წარმოქმნისათვის აუცილებელია დიდი სიმძლავრის მყინვარი, თუმცა გლაციოდისლოკაცია მეტწილად მხოლოდ ქანების ზედაპირულ ფენას მოიცავს.

ყველა გლაციოდისლოკაციას მიხეილ გროსვალდი სამ ძირითად ჯგუფად ყოფს: აქტიურ მყინვარებთან დაკავშირებული ზედაპირისპირა დისლოკაცია; დეგრადირებულ ყინულთან დაკავშირებული ზედაპირისპირა დისლოკაცია და ლითოსფეროს უფრო ღრმა ნაწილებში არსებული გლაციოტექტონიკური გარდაქმნა. ნაოჭა-ქერცლოვანი დეფორმაციები დაკავშირებულია ყინულის მოძრაობასთან ყინულსაფრის პერიფერიულ ნაწილში. მათ მიეკუთვნება ყველა ცნობილი მძლავრი გლაციოდისლოკაცია.

პოლონეთსა და გერმანიაში ცნობილია 100 მ სიღრმეზე დაშრეტილი გლაციოდისლოკაციები. ხშირად გლაციოდისლოკაციაში მკვიდრი ქანები მორენებთანაა აღრეული, ხოლო ზოგჯერ მორენაში დიდი ბელტებია წარმოდგენილი. გლაციოდისლოკაცია რელიეფში გამოხატულია ნემსისებრი დაწნევის მორენების ან განცალკევებული ვეებერთელა მაღლობების სახით. გლაციოდისლოკაცია გლაციოტექტონიკის შესწავლის საგანია.

გლაციოდისლოკაცია გამოვლინებულია ყველა ძველ გამყინვარების არეში, მათ ფართოდ იყენებენ პალეოგლაციოლოგიური რეკონსტრუქციების დროს, ტექტონიკური პროცესების მოდელირებაში, აგრეთვე პრაქტიკულ მიზნებში.
ევრობასკეტი 2011 ჯგუფი A

ჯგუფი — ევრობასკეტი 2011-ის პირველი ჯგუფი, სადაც მატჩები გაიმართა 2011 წლის 31 აგვისტოდან - 5 სექტემბრის ჩათვლით. ჯგუფის ყველა თამაში ჩატარდა ციდო არენაზე ქალაქ პანევეჟისში, ლიეტუვა.

ჯგუფში წარმოდგენილნი იყვნენ პოლონეთის, დიდი ბრიტანეთის, თურქეთის, ლიეტუვის, ესპანეთის და პორტუგალიის ნაკრებები. სამი საუკეთესო ნაკრები გადავიდა მეორე რაუნდში.

ცხრილი
31 აგვისტო
ესპანეთი – პოლონეთი
თურქეთი – პორტუგალია
ლიეტუვა – დიდი ბრიტანეთი
1 სექტემბერი
პორტუგალია – ესპანეთი
დიდი ბრიტანეთი – თურქეთი
პოლონეთი – ლიეტუვა
2 სექტემბერი
ესპანეთი – დიდი ბრიტანეთი
პორტუგალია – პოლონეთი
თურქეთი – ლიეტუვა
4 სექტემბერი
დიდი ბრიტანეთი – პორტუგალია
პოლონეთი – თურქეთი
ლიეტუვა – ესპანეთი
5 სექტემბერი
დიდი ბრიტანეთი – პოლონეთი
ესპანეთი – თურქეთი
პორტუგალია – ლიეტუვა
გლარნის შეცოცება

გლარნის შეცოცება — ძირითადი შეცოცება აღმოსავლეთ შვეიცარიის ალპებში. ჰელვეციური შარიაჟი გადაჭიმულია 100 კმ-ზე, ალპების აარის მასივიდან ინფრაჰელვეციურ კომპლექსამდე. შეცოცება ფორმირდება ძველი, პერმულ-ტრიასული სისტემის კლდის ფენებსა და ახალგაზრდა იურულ, ცარცულ კირქვებს, პალეოგენურ ფლიშებსა და მოლასებს შორის კონტაქტის შედეგად.

გლარნის შეცოცების გაშიშვლება მოიცავს გლარუსის, სანქტ-გალენისა და გრაუბიუნდენის კანტონების ტერიტორიებს.

ამგვარი ტექტონიკური შეცოცებები მსოფლიოს მთათა სისტემებისთვის დამახასიათებელი არ არის, მაგრამ გლარნის შეცოცება კარგი მაგალითია, რომელიც გეოლოგიისა და ოროგენიული მოძრაობების შესახებ ცოდნის მნიშვნელოვნად გაღრმავების საშუალებას იძლევა. სწორედ ამ მიზეზით, 2008 წელს არეალი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
დიმიტრი სენიავინი

დიმიტრი ნიკოლოზის ძე სენიავინი (დ. 17 აგვისტო [ ძვ. სტ. 6 აგვისტო], 1763, სოფ. კომლევი, ახლანდელი ბოროვსკის რაიონი, კალუგის ოლქი — გ. 17 აპრილი [ ძვ. სტ. 5 აპრილი], 1831), რუსი საზღვაო მხედართმთავარი, გენერალ-ადიუტანტი (1825), ადმირალი (1826).

ბიოგრაფია
1780 წელს დაამთავრა საზღვაო კადეტთა კორპუსი. 1783 წლიდან მსახურობდა შავი ზღვის ფლოტში, მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1787—1792), უშაკოვის ლაშქრობაში (1798—1800). 1798 წელს დაიპყრო საფრანგეთის ციხესიმაგრე წმინდა მავრას კუნძულზე, მონაწილეობდა კორფუს იერიშში. 1806 წელს რუსულ ფლოტს ხელმძღვანელობდა ადრიატიკის ზღვაში. 1807 წელს დარდანელის და ათონის ბრძოლებში ოსმალეთის ფლოტის განადგურებით უზრუნველყო რუსეთის ფლოტის განუყოფელი ბატონობა არქიპელაგზე. ინგლის-რუსეთის ომის (1807— 1812) დროს ინგლისელებთან სენიავინის მოლაპარაკებას მოჰყვა რუსული ესკადრის ინტერნირება. 1811 წელს სენიავინი დანიშნეს რეველის პორტის უფროსად, ხოლო 1813 წელს გადააყენეს. 1825 წელს რუსეთ-ოსმალეთის ურთიერთობის გამწვავებასთან დაკავშირებით სენიავინი დააბრუნეს და ბალტიის ფლოტის სარდლად დეკაბრისტების ყურადღება მიიპყრო. სენიავინის სახელი ეწოდა რუსეთისა და საბჭოთა ფლოტის საბრძოლო ხომალდებს.
თოვლის ხაზი

თოვლის ხაზი, თოვლის მიჯნა — სიმაღლითი დონე, რომლის ზემოთ მყარი ატმოსფერული ნალექების დაგროვება ჭარბობს მათ მოდნობას ან აორთქლებას. განასხვავებენ კლიმატურ (ჭეშმარიტ) და სეზონურ (დროებით) თოვლის ხაზს.

დაბალი ტემპერატურებისას, მაგალითად, პოლუსების სიახლოვეს თოვლის ხაზი საკმაოდ დაბლა მდებარეობს; იქ, სადაც ტემპერატურა მაღალია, მაგალითად, ეკვატორზე, თოვლის ხაზი ძალიან მაღალია.

ცივსა და ნოტიო მხარეებში თოვლის მიჯნა დაბლა ეშვება, ცხელსა და გვალვიანში კი მაღლა იწევს. მუდმივი თოვლნარის ქვედა საზღვარია ოროგრაფიული თოვლის ხაზი, რომელიც ზოგან ჭეშმარიტ თოვლის ხაზზე ბევრად დაბლაა.

თოვლის ხაზის ყველაზე მაღალი სიმაღლეები გადის მშრალ ტროპიკულ და სუბტროპიკულ რაიონებში, მაშასადამე ტიბეტის მთიანეთსა და ანდებში, სადაც სიმაღლის ნიშნული 6,5 კმ-მდე ადის. თოვლის ხაზის შესწავლის საქმეში დიდი წვლილი შეიტანეს ალექსანდერ ჰუმბოლდტმა, ჰანს ალმანმა, სტანისლავ კალესნიკმა, მიხეილ ტრონოვმა და სხვა.

დაახლოებითი დონეები
ევრობასკეტი 2011 ჯგუფი B

ჯგუფი — ევრობასკეტი 2011-ის მეორე ჯგუფი, სადაც მატჩები გაიმართა 2011 წლის 31 აგვისტოდან - 5 სექტემბრის ჩათვლით. ჯგუფის ყველა თამაში ჩატარდა შიაულიაი არენაზე ქალაქ შიაულიაიში, ლიეტუვა.

ჯგუფში წარმოდგენილნი იყვნენ იტალიის, ისრაელის, საფრანგეთის, ლატვიის, გერმანიის და სერბეთის ნაკრებები. სამი საუკეთესო ნაკრები გადავიდა მეორე რაუნდში.

ცხრილი
31 აგვისტო
სერბეთი – იტალია
საფრანგეთი – ლატვია
გერმანია – ისრაელი
1 სექტემბერი
ლატვია – სერბეთი
ისრაელი – საფრანგეთი
იტალია – გერმანია
2 სექტემბერი
სერბეთი – ისრაელი
ლატვია – იტალია
საფრანგეთი – გერმანია
4 სექტემბერი
ისრაელი – ლატვია
იტალია – საფრანგეთი
გერმანია – სერბეთი
5 სექტემბერი
ისრაელი – იტალია
ლატვია – გერმანია
სერბეთი – საფრანგეთი
ბელინცონის ციხესიმაგრეები

ბელინცონის სამი ციხესიმაგრე — საფორტიფიკაციო ნაგებობათა ჯგუფი შვეიცარიის ტიჩინოს კანტონის ქალაქ ბელინცონის გარშემო. ჯგუფი შედგება კასტელგრანდეს, მონტებელოსა და სასო-კორბაროს ციხესიმაგრეებისგან. კასტელგრანდე თავის გამაგრებულ კედლებთან ერთად, რომელიც ძველ ქალაქს იცავს და უკავშირდება მონტებელოს, მდებარეობს ბორცვზე, რომელიც მთელს ხეობას გადაჰყურებს. მესამე ციხესიმაგრე (სასო-კორბარო) მდებარეობს იზოლირებულ კონცხზე, დანარჩენი ორი ნაგებობის სამხრეთით. 2000 წლიდან, სამივე ციხესიმაგრე შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

ბელინცონის ყოველთვის ეკავა მნიშვნელოვანი გეოგრაფიული მდებარეობა ალპებში. რამდენიმე უმთავრესი ალპური გზა სწორედ ქალაქის სიახლოვეს ერთდებოდა, რაც მას წამყვან სავაჭრო ცენტრად აქცევდა. კასტელგრანდეს ციხესიმაგრე ძვ. წ. საუკუნეში, რომის იმპერატორ ავგუსტუსის მმართველობისას აშენდა. მომდევნო საუკუნეებში ის დანგრევის პირას მივიდა, მაგრამ საუკუნეში აღადგინეს და მნიშვნელოვნად გააფართოვეს. დიოკლეტიანესა და კონსტანტინე დიდის მეფობისას, ჩრდილოეთ იტალიის დასაცავად თავდასხმებისაგან, ბელინცონაში სიმაგრეთა მთელი ჯაჭვი და მათთან არსებული სადარაჯო კოშკები აშენდა. ქალაქის მდებარეობა მიიჩნეოდა თავდაცვის მთავარ გასაღებად და კასტელგრანდეს საფუძვლებზე მოზრდილი ციხესიმაგრე აიგო, რომელსაც 1000 კაციანი კოჰორტა შეეძლო დაეტია. მისი პირველი გამოცდა 475 წელს შედგა, როდესაც ალემანების 900 კაციანი ჯგუფი ციხის გარნიზონმა გაანადგურა.

მონტებელოს ციხესიმაგრე 1313 წელს აშენდა, სასო-კორბარო კი 1478 წელს.
წმინდა გალის სააბატო

წმინდა გალის სააბატო — რელიგიური კომპლექსი შვეიცარიის ქალაქ სანქტ-გალენში. კაროლინგების პერიოდის ეს სააბატო 719 წლიდან არსებობს, რომელიც მოგვიანებით, საუკუნეში დამოუკიდებელი სათავადო გახდა. მომდევნო საუკუნეების განმავლობაში ის ევროპის ერთ-ერთ უმთავრეს ბენედიქტურ სააბატოს წარმოადგენდა. დააარსა წმინდა ოტმარმა, იმ ადგილას, სადაც წმინდა გალმა ერმიტაჟი აღმართა. სააბატოს ბიბლიოთეკა მსოფლიოში ერთ-ერთი უმდიდრესია შუა საუკუნეების ბიბლიოთეკებს შორის. 1983 წლიდან სააბატო შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

სააბატოს დამაარსებელი წმინდა ოტმარი წმინდა კოლუმბანას ირლანდიელი მოსწავლე იყო. მოგვიანებით რაიხენაუელმა აბატმა ვალდომ (740 - 814) დააარსა უმდიდრესი ბიბლიოთეკა, საიდანაც 924 - 933 წლების უნგრელთა შემოსევების დროს წიგნები რაიხენაუში გადაიტანეს.

 საუკუნის დასაწყისში წმინდა გალის მონასტერი პოლიტიკურ დაპირისპირებაში შევიდა რაიხენაუს სააბატოსთან ბოდენის ტბის თაობაზე. 1712 წელს მონასტერი შვეიცარიელებმა გაძარცვეს და წიგნების უმრავლესობა ციურიხსა და ბერნში წაიღეს.

მონასტერში შუა საუკუნეების ნაშთი ცოტაა შემორჩენილი. სტრუქტურათა უმრავლესობა, მათ შორის, კათედრალი 1755 - 1768 წლებში ბაროკოს სტილში აშენდა.
წმინდა იოანეს ბენედიქტელთა მონასტერი

წმინდა იოანეს ბენედიქტელთა მონასტერი — ბენედიქტელთა უძველესი მონასტერი შვეიცარიის ვალ-მიუსტაირის მუნიციპალიტეტის სოფელ მიუსტაირში. მისი საუკეთესოდ შემონახული კაროლინგების პერიოდის ხელოვნების გამო, 1983 წელს ის იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

მიჩნეულია, რომ სააბატო 780 წელს ეპისკოპოსმა კურმა დააარსა, შესაძლოა კარლოს დიდის ბრძანებით. აშენდა იმ მშენებლობის ტალღის პერიოდში, რომელიც ახლოს მდებარე სხვა მონასტრებსაც მოიცავდა. სააბატო მდებარეობდა ალპებიდან იტალიაში გადასასვლელ გზასთან, შესაბამისად ის გამაგრებული იყო, რათა ეს გასასვლელი ეკონტროლებინა. არსებობის ადრეულ წლებში, საუკუნის განმავლობაში, ეკლესიის კედლები ფრესკებით შეიმკო. - საუკუნეებში, მას დაემატა ახალი ფრესკები. ეს ნახატები მოგვიანებით დაიკარგა, მაგრამ საუკუნეში რამდენიმე მათგანი კვლავ აღმოჩენილ იქნა.
ლა-შო-დე-ფონი

ლა-შო-დე-ფონი — ქალაქი შვეიცარიაში, ნევშატელის კანტონში, ლა-შო-დე-ფონის რაიონის დედაქალაქი. 2009 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 37 413 ადამიანს შეადგენს.

მდებარეობს იურას მთებში, ზღვის დონიდან 1 000 მეტრზე, საფრანგეთის საზღვრიდან რამდენიმე კილომეტრში. ჟენევისა და ლოზანის შემდეგ, წარმოადგენს შვეიცარიის ფრანგულენოვანი ნაწილის სიდიდით მესამე ქალაქს.

მესაათეობის ქალაქები — ლა-შო-დე-ფონი და ლე-ლოკლი მათი განსაკუთრებით უნივერსალური ღირებულების გამო, 2009 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

ორივე აგლომერაცია წარმოადგენს მონო-ინდუსტრიული წარმოების ქალაქებს, რომლებიც დღესაც საუკეთესოდაა შემონახული. კარლ მარქსმა თავის „კაპიტალში" ლა-შო-დე-ფონი აღწერა როგორც „უზარმაზარი საფაბრიკო ქალაქი", როდესაც ის აანალიზებდა შრომის დანაწილებას იურას რეგიონის მესაათეობის ინდუსტრიას.
პოეტური ედა

პოეტური ედა — ძველ სკანდინავიურზე შესრულებული შუა საუკუნეების პოემები, რომლებიც ძირითადად ისლანდიაში მანუსკრიპტებითაა შემონახული (მაგ. ). სნორი სტურლუსონის პროზა ედასთან ერთად, პოეტური ედა არის სკანდინავიური მითოლოგიის და გერმანული საგმირო ლეგენდების კვლევაში არსებული წყაროებიდან ერთ-ერთი უმნიშვნელლოვანესი. მან მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა, მეცხრამეტე საუკუნის დასაწყისში განვითარებული თანამედროვე ისლანდიურ ლიტერატურაზე. გამოჩენილი პოეტები და მწერლები რომლებიც უმადლიან პოეტურ ედას მათი ხელოვნების ჩმოყალიბებაში არიან: ვილჰელმ ეკელუნდი, ავგუსტ სტრინდბერგი, ტოლკინი, ეზრა პაუნდი, კარინ ბოიე.
კრიკი

კრიკი (ინგლ. ) — პერიოდული მდინარეების სახელწოდება ავსტრალიაში. დამახასიათებელია დროებითი დინება და ხშირ შემთხვევაში კალაპოტის არყოფნა. ასეთი მდინარეები გავრცელებულია ავსტრალიის შიგა ნაწილებში. კრიკი იბადება (არსებობს) მხოლოდ ძლიერი წვიმების დროს და შემდეგ მთლიანად ქრება დიდი ხნის განმავლობაში.

ზოგიერთი კრიკი იყოფა მრავალრიცხოვან ცალკეულ ტოტებად. რუკებზე აღინიშნება პუნქტირით.

ტერმინი კრიკი გამოიყენება, როგორც წესი ავსტრალიის მშრალი (პერიოდული) მდინარეების აღსანიშნავად, თუმცა ანალოგიური ხასიათის მდინარეები მსოფლიოს სხვა ადგილებშიც გვხვდება (მაგ., აშშ-ში). ცნობილი კრიკებია მდინარე კუპერ-კრიკი (სიგრძე 1300 კმ) და დაიმანტინა (სიგრძე 900 კმ), რომლებიც დიდი არტეზიული აუზის ფარგლებში გაედინებიან და საბოლოოდ შესართავს ეირის ტბის დეპრესიაში პოულობენ.
ლავო

ლავო — რეგიონი შვეიცარიის ვოს კანტონში, ლავოს რაიონში. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი მონაცემები ამ ტერიტორიაზე მევენახეობის არსებობას ჯერ კიდევ რომაულ ხანაში იუწყება, არსებული თანამედროვე ვენახების ტერასები საუკუნიდან იღებს სათავეს, როდესაც ამ არეალს ბენედიქტელთა და ცისტერიანელთა მონასტრები აკონტროლებდნენ. ლავო მოიცავს 830 ჰა დატერასებულ ვენახებს, რომლებიც გადაჭიმულია ჟენევის ტბის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, სამხრეთისაკენ მომზირალ კალთებზე, 30 კმ სიგრძეზე. კლიმატი ზომიერია, რაც მევენახეობისთვის საკმაოდ ხელსაყრელია, ასევე, ტერასების სამხრეთული მიმართულება განაპირობებს იმას, რომ ისინი ტბიდან ანარეკლ მზის სხივებსაც იღებენ, რაც რეგიონს ხლემთაშუაზღვიურ ხასიათს ანიჭებს. ყურძნის მთავარი ჯიშია ჩასელა.

კანტონის კანონმდებლობით, ვენახები დაცულია ყოველგვარი თანამედროვე განვითარებისგან. 2007 წლიდან, ისინი ასევე შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

გალერეა
კარლინგი

კარლინგი — მწვერვალი, რომელსაც ახასიათებს პირამიდისებური, ძირითადად, სამწახნაგოვანი ფორმა, სუსტად ჩაზნექილი კიდეებით. კარლინგი წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც რამდენიმე მყინვარული ცირკის უკანა კედლები ერთმანეთს კვეთენ, რომლებიც მწვერვალს სხვადასხვა მხრიდან ეჯახებიან. გავრცელებულია ალპური რელიეფის მხარეებში. კარლინგის კლასიკური მაგალითია პენინის ალპებში მდებარე მწვერვალი მატერჰორნი. მნიშვნელოვანია აგრეთვე კოტის ალპების მწვერვალი მონტე-ვიზო და ბერნის ალპების მწვერვალი ფინსტერაარჰორნი. კარლინგი გავრცელებულია აგრეთვე აშშ-ში, კანადაში, ახალ ზელანდიაში, ჩილეში და სხვა. გამოკვეთილი კარლინგები ახასიათებს ტიან-შანის მთათა სისტემას. კარლინგი გვხვდება კავკასიონზეც. ამ მხრივ გამოსაყოფია სვანეთის კავკასიონზე მდებარე ორთავიანი მწვერვალი უშბა.
იუნგფრაუ-ალეჩის დაცული ტერიტორია

იუნგფრაუ-ალეჩის დაცული ტერიტორია — დაცული ტერიტორია სამხრეთ-დასავლეთ შვეიცარიაში, ბერნისა და ვალეს კანტონებს შორის. ესაა ბერნის ალპების უკიდურესი აღმოსავლეთი მხარე, რომელიც მოიცავს იუნგფრაუს მწვერვალების ჩრდილოეთ ნაწილს და ეიგერის მთებს, ასევე უდიდეს მყინვარულ არეალს მთელ დასავლეთ ევრაზიაში, სადაც მდებარეობს ალეჩის მყინვარი. იუნგფრაუ-ალეჩის დაცული ტერიტორია მსოფლიო მემკვიდრეობის პირველი ბუნებრივი ძეგლია ალპებიდან, რომელიც 2001 წელს იუნესკომ თავის სიაში შეიტანა.

ტერიტორიაზე გამავალი მთაგრეხილი ევროპის მთავარ წყალგამყოფს წარმოადგენს. მის ჩრდილოეთით იწყება რაინის აუზი, რომელიც ჩრდილოეთის ზღვაში ჩაედინება, სამხრეთით კი მდინარე რონას აუზი, რომელიც ხმელთაშუა ზღვას ერწყმის. რეგიონის კლიმატზე გადამწყვეტ მნიშვნელობას ახდენს მაღალი მთები. ისინი აყალიბებენ ბარიერს ჩრდილოეთის ნესტიან, სუბ-ოკეანურ კლიმატსა და სამხრეთის მშრალ კლიმატს შორის. ჩრდილოეთ მხარეს ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი 2 200 მმ-ია, სამხრეთით კი 1 000 მმ.

იუნგფრაუ-ალეჩის ტერიტორია თითქმის ხელშეუხებელია, თუ არ ჩავთვლით საფეხმავლო ბილიკებსა და ქოხებს. არეალის დაახლოებით ნახევარი ზღვის დონიდან 2 600 მეტრზე მაღლა მდებარეობს, სულ რამდენიმე ასეული მეტრით დაბლა მყიბნავრების აკუმულაციისა და ქანების დაშლის საზღვარს შორის. მყინვარებით დაფარული ტერიტორიის მთლიანი ფართობი 35 000 ჰა-ს შეადგენს და მოიცავს ალპების მუდმივი ყინულით დაფარულ უდიდეს არეალს.
ველისა

ველისა — სოფელი საქართველოში (სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული), ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ლარგვისის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს მდინარე ჭურთის (ქსნის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1500 მ-ზე, ახალგორიდან 38 კმ-ში.

ისტორია
ველისა იხსენიება ჭურთის ხეობის სოფლებს შორის იოჰან გიულდენშტედტის მოგზაურობის წიგნში ( ს.) და იოანე ბატონიშვილის აღწერაში (1803). 1922-1990 წლებში ველისა შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ლენინგორის რაიონში, 1990 წლიდან (ოლქის გაუქმების შემდეგ) — ახალგორის მუნიციპალიტეტში. 1979 წელს სოფელში იყო 3 მცხოვრები (ოსები). 1989 და 2002 წლების აღწერების მონაცემებით სოფელში მუდმივი მოსახლეობა არ არის.
ვაშლოვანი (ახალგორის მუნიციპალიტეტი)

ვაშლოვანი — სოფელი საქართველოში (სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული), ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ბოლის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს ხარულის ქედის აღმოსავლეთ მთისწინეთში, მდინარე ქსნის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 880 მ-ზე, ახალგორიდან 4 კმ-ში, ქსნიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 36 კმ-ში. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 32 კაცი.
ზემო ბოლი

ზემო ბოლი — სოფელი საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტის ბოლის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე).

მდებარეობს მდინარე ქსნის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 880 მ-ზე, ახალგორიდან 1 კმ-ში.
ისტორია
ისტორიულად იყო ქსნისხევის სოფელ ბოლის ნაწილი. სოფელში მიკვლეულია ძველი ქვის ხანის ადამიანის ნამოსახლარი. შემორჩენილია ფეოდალური ხანის ციხისა და ეკლესიის ნანგრევები. 1922–1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის შემადგენლობაში. 1990-იან წლებში ცხინვალის რეგიონში კონფლიქტის შემდეგ 2008 წელს რუსეთის მიერ ახალგორის ოკუპაციამდე სოფელზე კონტროლს ახორციელებდა საქართველოს სახელმწიფო (2007–2025 წლებში ნომინალურად იყო სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ნაწილი). 2002 წლის აღწერით სოფელში იყო 212 მცხოვრები.

კულტურული მემკვიდრეობა
ზემო ბოლის კვირაცხოვლის ეკლესია
ზემო ბოლის წმინდა მარინეს ეკლესია
ზემო ბოლის კოშკი
ზემო ბოლის მარანი
ზემო ღრუ

ზემო ღრუ, ზემო გრუ — სოფელი აღმოასვლეთ საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში, გდუს თემში. მდებარეობს ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ალეურის (ქსნის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 1260 მეტრზე. ახალგორიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით, ქსნიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 50 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 8 კაცი. სოფელში შემორჩენილია შუა საუკუნეების წმ. გიორგის ეკლესია.
ზოდეხი

ზოდეხი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტის ცხრაძმის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე).

მდებარეობს ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდ. ცხრაძმულის (ქსნის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 1600 მ-ზე, ახალგორიდან 26 კმ-ში. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

ისტორია
ზოდეხი ისტორიული ცხრაძმისხევის ნაწილია. პირველად იხსენიება 1459 წლის სამთავისის საეპისკოპოსოს სამწყსოს წიგნში. გვიან შუა საუკუნეებში იგი შედიოდა ქსნის საერისთავოში. 1865 წელს ზოდეხი თავისი 10 ქართველი კომლით ქსნის უბნის დაბაკნეთის სასოფლო თემში შედიოდა. 1922–1990 წლებში საბჭოთა ხელისუფლებამ შეიყვანა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის შემადგენლობაში (ლენინგორის რაიონის ლარგვისის სასოფლო საბჭო). ოლქის გაუქმების და ცხინვალის რეგიონში კონფლიქტის დაწყების შემდეგ რჩებოდა საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების კონტროლის ქვეშ რუსეთის 2008 წლის სამხედრო აგრესიამდე.

სოფელში შემორჩენილია – საუკუნეების წმ. გიორგის დარბაზული ეკლესია, ასევე გვიანდელი შუა საუკუნეების რამდენიმე ნაეკლესიარი.

დემოგრაფია
2002 წლის აღწერით ზოდეხში იყო 5 მცხოვრები (ქართველი 80 %, ოსი 20 %).
ნამარხი ყინული

ნამარხი ყინული — წარსული ეპოქიდან შემორჩენილი რელიქტური მიწისქვეშა ყინული. საუკუნის დასაწყისში ნამარხ ყინულად პლეისტოცენური ასაკის განამარხებულ მყინვარებსა და თოვლნარებს მიიჩნევდნენ. ასეთი შეხედულება შეიქმნა ნამარხ ყინულში ციმბირსა და ალასკაში ნაპოვნი მამონტისა და სხვა ამოწყვეტილი ცხოველების გვამების საფუძველზე. საუკუნის 50-იან წლებში დადგინდა, რომ ნამარხი ყინული შეიძლება წარმოადგენდეს თანამედროვე მიწისქვეშა ყინულის ყველა გენეტური ტიპის ანალოგს; ნამარხი ყინულის დიდი ნაწილი იქმნება ყინვანაბზარ ნაპრალებში წყლის გაყინვის შედეგად.

ნამარხი ყინული გავრცელებულია მრავალწლოვანმზრალ ზონებში, უმეტესწილად, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ციმბირის ტერიტორიაზე, სადაც ხშირად წარმოდგენილია ზღვის სანაპირო ჩამონაქცევებზე. ნამარხი ყინულის წარმოშობა და ასაკი სხვადასხვაგვარია.

მეტად გავრცელებულია გაყინული წყლიდან მრავალწლოვანმზრალი გრუნტების წყებებში, რომელიც ყალიბდება ნაპრალებში სოლების, ვიწრო ღეროების, აგრეთვე ლინზებისა და ბელტური ძარღვების სახით. მათი ჩამოყალიბება მიდის უფრო შორს დანალექი ქანების დაშრევებასთან ერთად, მაგალითად ჭალებზე, ან უკვე მზრალი გრუნტების წარმოქმნის შემდეგ. ასეთი ყინულები ზოგიერთ მკვეთრად კონტინენტურ რაიონებში იკავებს ნიადაგგრუნტის პირველი 10 მ-ის მოცულობის 70–80 %-ს.

ტერმინი გამოიყენებოდა საუკუნესა და საუკუნის დასაწყისში ციმბირში, კანადასა და ალასკაზე მომუშავე მკვლევრების მიერ. ამჟამად ტერმინი მოძველებულია.
კარკალი

კარკალი, კარკნალი — ლოდნარი, რომლითაც მოფენილია მობრტყელებული მწვერვალები ალპურ სარტყელში. წარმოიქმნება ქანების ყინვისმიერი გამოფიტვის შედეგად. კარკალი ზოგჯერ მთის კალთებზეც ეშვება და გრავიტაციული ძალით შეუმჩნევლად მიცოცავს ეროზიულ ღარტაფებში.
კარკალი პერიგლაციალური რელიეფის ფორმებია. წარმოადგენს ალპური ზონის ფორმებს. კარკალებით საქართველოს არაერთი მწვერვალია მოფენილი.
ფართოდ გვხვდება ჯავახეთისა და სამსრის ქედებზე.

კარკალის კარგ მაგალითს გვაწვდის მწვერვალი თავკვეთილი (სამხრეთი საქართველო).
ჩესკი-კრუმლოვი

ჩესკი-კრუმლოვი (ჩეხ. ) — პატარა ქალაქი ჩეხეთში, სამხრეთ ბოჰემიის რეგიონში. ცნობილია თავის დახვეწილი არქიტექტურითა და ხელოვნებით, რომელიც ძველ, ისტორიულ, ჩესკი-კრუმლოვის ციხესიმაგრის ქალაქს მიეკუთვნება. 1992 წლიდან, ქალაქის ძველი ნაწილი პრაღის ციხესიმაგრეების რაიონთან ერთად შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

ქალაქისა და ციხესიმაგრის მშენებლობა საუკუნეში დაიწყო მდინარე ვლტავის სანაპიროზე, იმ ადგილას, რომელიც ბოჰემიის მნიშვნელოვან სავაჭრო გზებს უყრიდა თავს. 1302 წლისთვის, ქალაქიც და ციხესიმაგრეც დიდებულებს — როზენბერგის ოჯახს ეკუთვნოდა. 1602 წელს ის საღვთო რომის იმპერატორმა რუდოლფ -მ იყიდა და თავის ვაჟს გადასცა. იმპერატორმა ფერდინანდ -მ კი ის ეგენბერგების ოჯახს გადასცა. 1719 წლიდან 1945 წლამდე ციხესიმაგრე შვარცენბერგების ოჯახს ეკუთვნოდა. ციხისა და ძველი ქალაქის არქიტექტურის უდიდესი ნაწილი - საუკუნეებს მიეკუთვნება. ქალაქის სტრუქტურა მთლიანად გოტიკურ, რენესანსულ ან ბაროკოს სტილშია გადაწყვეტილი.
წმინდა იოანე ნეპომუკელის ეკლესია

წმინდა იოანე ნეპომუკელის პილიგრიმული ეკლესია — სალოცავი ჩეხეთის ქალაქ ჟდარ-ნად-საზავოუში, ბოჰემიისა და მორავიის საზღვრის სიახლოვეს. წარმოადგენს მოხეტიალე ბოჰემიელი არქიტექტორის იან სანტინის უკანასკნელ შედევრს. სანტინი ბორომინისეულ ბაროკოსა და გოტიკურ ელემენტებს ერთმანეთის კომბინაციაში აკეთებდა, როგორც კონსტრუქციაში, ისე დეკორირებაში.

1719 წელს, როდესაც რომანულ-კათოლიკურმა ეკლესიამ წმინდა იოანე ნაპომუკელის ენა უხრწნელად გამოაცხადა, მომავალი წმინდანის ადრეული აღზრდის ადგილას ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო. 1720 წელს წმინდა იოანე წმინდანად შერაცხეს და ეკლესია სწორედ მის სახელზე აიგო. მშენებლობამ 1727 წლამდე გასტანა. ნახევარი საუკუნის შემდეგ, სერიოზულმა ხანძარმა ეკლესია მნიშვნელოვნად დააზიანა, რის გამოც შეიცვალა სახურავი.

ეკლესია გამოირჩევა თავად სანტინის მიერ დახაზული ავეჯის სიმრავლით, რომლებიც კომპლექსური სომბოლიზმით გამოირჩევიან, რაც ასე უჩვეული იყო იმ დროისთვის. 1994 წელს, ეკლესია იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
ისლანდიური სახელი

ისლანდიური სახელი შედგება: სახელისგან, მამის სახელისგან (პატრონიმი) და ზოგჯერ გვარის კრებულისგან.

მახასიათებლები
ტრადიციული ისლანდიური სახელის მახასიათებელია (საკუთარ სახელთან ერთად) პატრონიმის გამოყენება და ძალიან იშვიათად გვარის გამოყენება. ისლანდიელების უმრავლესობას (აგრეთვე უცხოელებს, რომლებმაც მიიღეს ისლანდიის მოქალაქეობა) აქვთ მხოლოდ სახელი და პატრონიმი. ადამიანის მიმართვის ან ხსენების დროს გამოიყენება მხოლოდ სახელი, იმისდა მიუხედავად მიმართავენ თუ არა საუბრისას მოცემულ ადამიანს „თქვენობით“ ან „შენობით“. პატრონიმი თავის მხრივ წარმოადგენს რთულ კონსტრუქციას, შედგება მამის სახელისგან ნათესაობით ბრუნვაში და სიტყვისგან „შვილი" — კაცებისათვის — ან „ქალიშვილი" — ქალებისათვის. მაგალითად: ლეიფურ ერიქსონი , სნორი სტურლუსონი და ჰალბერა სორდარსდოტირი .

ზოგჯერ პატრონიმის ნაცვლად გამოიყენება მატრონიმი — დედის სახელისაგან წარმოებული ფსევდონომი, ან ორივე ერთად, მაგალითად: დაგურ ბერგტურსონ ეგერტსონი.

გვარები
გვარები ისლანდიელების ძალიან ცოტა რაოდენობას აქვს. ქორწინების დროს მეუღლეების სახელები არ იცვლება, თუ ცოლი არ გადადის მეუღლის გვარზე - იმ იშვიათ შემთხვევაში თუ მას აქვს გვარი.

საინტერესო ფაქტები
მომღერალ ბიორკს არ აქვს გვარი, მისი სრული სახელია ბიორკ გუდმუნდსდოტირი, რაც ნიშნავს გუდმუნდის ქალიშვილს.
სუდურლანდი

სუდურლენდი  — ისლანდიის 8 რეგიონიდან ერთ-ერთი, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში. ფართობი — . მოსახლეობის რაოდენობა — კაცი. სიმჭიდროვე 0,979 ადამ./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი სელფოსი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
სუდურლენდის რეგიონი ადმინისტრაციულად იყოფა 3 სისლად და 2 «თავისუფალ თემად».

სისლები:
ვესთურ-სკაფთაფელსსისლა. ფართობი შეადგენს 7701 კმ². ადმინისტრაციუკი ცენტრი — ქალაქი ვიკი
რაუნგარვალლასისლა. ფართობი შეადგენს 7971 კმ². ადმინისტრაციუკი ცენტრი — ჰვოლსვიოდლური
აურნესსისლა. ფართობი შეადგენს 8287 კმ². ადმინისტრაციუკი ცენტრი — სელფოსი.

«თავისუფალი თემები»:
ვესთმანნაეიარი. მოსახლეობა 4086 ადამიანი. ფართობი შეადგენს 17 კმ². ადმინისტრაციუკი ცენტრი — ვესთმანნაეიარი
 . მოსახლეობა 7922 ადამიანი. ფართობი შეადგენს 158 კმ². ადმინისტრაციუკი ცენტრი — სელფოსი

მოსახლეობა
სუდურნესი

სუდურნესი  — რეგიონი ისლანდიაში.

სუდურნესი ერთ-ერთი რეგიონია ისლანდიის 8 რეგიონიდან, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ დასავლეთ ნაწილში. გეოგრაფიული თვალსაზრისით კუნძულ რეიკიანესის დიდი ნაწილი უკავია. რეგიონს დასავლეთით და სამხრეთით ესაზღვრება ატლანტის ოკეანე; აღმოსავლეთით — სუდურლენდის რეგიონი. სუდურნესის ფართობი შეადგენს 829 კმ²-ს. მოსახლეობის რაოდენობა — 21.564 ადამიანს. სიმჭიდროვე 26,35 ადამ./კმ². რეგიონის ცენტრია — კებლავიკი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
სუდურნესი ადმინისტრაციულად იყოფა 1 სისლად და 2 თავისუფალ თემად:
რეიკიანესბერი. ფართობი — 145 კმ². მოსახლეობის რაოდენობა — 11.928 ადამიანი. ცენტრი — ქალაქი კებლავიკი
გრინდავიკი. ფართობი 425 კმ². მოსახლეობის რაოდენობა — 2.697 ადამიანი. ცენტრი — გრინდავიკი.

სისლა:
გულბრინგუსისლა. ფართობი — 248 კმ². მოსახლეობის რაოდენობა — 4.255 ადამიანი. ცენტრი — ჰაბნარფიორდური.

მოსახლეობა