პედრო პარამო

პედრო პარამო — მექსიკელი მწერლის, ხუან რულფოს რომანი, რომელიც პირველად 1955 წელს გამოიცა. ეს რომანი მოგვითხრობს ხუან პრესიადოს ისტორიას, რომელიც დედის სიკვდილის შემდეგ იწყებს მამამისის, პედრო პარამოს, ძიებას.

თავდაპირველად რომანს კრიტიკულად შეხვდნენ. პირველი ოთხი წლის განმავლობაში მხოლოდ ორი ათასი ეგზემპლარი გაიყიდა; მოგვიანებით წიგნმა უფრო დიდი აღიარება მოიპოვა.

რომანმა გავლენა იქონია ლათინურ-ამერიკულ მწერლებზე, როგორიცაა გაბრიელ გარსია მარკესი. „პედრო პარამო“ 30-ზე მეტ სხვადასხვა ენაზე ითარგმნა.

გაბრიელ გარსია მარკესი ამბობდა, რომ „პედრო პარამოს“ აღმოჩენამ შეცვალა თავისი ცხოვრება და გაუხსნა გზა შედევრის, „მარტოობის ასი წლის“ შექმნისკენ. უფრო მეტიც, მარკესი ამტკიცებდა, რომ შეეძლო „მთელი წიგნის ზეპირად წაკითხვა, თავიდან ბოლომდე და უკუღმაც“. ხორხე ლუის ბორხესი კი „პედრო პარამოს“ მიიჩნევდა ერთ-ერთ უდიდეს ტექსტად, რომელიც ოდესმე დაწერილა ნებისმიერ ენაზე.
სიუჟეტი
ხუან პრესიადო პირველ პირში გადმოსცემს ამბავს, რომელიც იწყება დედის გარდაცვალების შემდგომ. იგი ჰპირდება დედას, რომ წავა კომალაში და შეხვდება მამას — პედრო პარამოს. კომალას შესახებ გადმოცემული ამბები და ხუანის თვალით დანახული რეალობა სხვადასხვაა. ნარაციის მიხედვით, მკითხველის წინაშე წარმოჩინდება კომალას ორი განსხვავებული სახე: ერთი — ცოცხალი, ხოლო მეორე — გარდაცვლილთა სულებით დასახლებული.

რომანი ვითარდება გამოგონილ ქალაქ კომალასა და მის შემოგარენში. ეს ქალაქი რეალური კომალას ალუზიაა, რომელიც მექსიკაში კოლიმას შტატში მდებარეობს და ხუან რულფოს საცხოვრებელთან ახლოსაა.
თემატიკა
წიგნი იკვლევს მექსიკური კულტურის ფესვებს, კერძოდ, მის წარმოდგენებს სიკვდილის შემდეგ სიცოცხლეზე. აღნიშნული წარმოდგენები (სულებისა და მათი დინამიკური კავშირი ფიზიკურ სამყაროსთან) კი გამომდინარეობს ძველი მკვიდრი ხალხის ცოდნისა და კათოლიციზმის ნაზავს.
თითქმის ყველა პერსონაჟი სიკვდილის შემდეგ ცდილობს ხსნისა და მონანიების პოვნას. ორივე ეს რწმენა კი ნაწილობრივ უკავშირდება კარმის ცნებას, რომლის მიხედვითაც სული „იხდის თავის ვალს“ — იქნება ეს სიცოცხლის განმავლობაში თუ სიკვდილის შემდეგ. ამას ნათლად ვხედავთ ყველა იმ სულში, რომელთაც ხუანი ხვდება მაშინ, როცა თავად ჯერ კიდევ ცოცხალია: მაგალითად, ტალახის ქალი, რომელიც ისჯება ძმასთან ცოდვილი ურთიერთობისთვის, ან დოროთეა, რომელიც რომანის ბოლოს გარდაცვლილ ხუანთან ერთად მთხრობელი ხდება.

არსებობს სულიერი და ფიზიკური სამყაროების ურთიერთკავშირის ცნება, რომლის მიხედვითაც მრავალი სული, მიუხედავად იმისა, რომ მათი სხეული კვდება, მაინც შეძლებს ფიზიკურ სამყაროში გამოჩენას და ცოცხალ ადამიანებთან ურთიერთობას. ამის მაგალითია მიგელ პარამოს შემთხვევა, რომელიც სიკვდილის შემდეგ ედუვიგეს სახლში ჩნდება, ან დამიანას გამოჩენა, როცა ის პედროს ეხმარება რომანის ბოლოს. მთელ წიგნში მუდმივად ვხედავთ ამ ორ სამყაროს შორის გადასვლებს, რაც დროისა და განზომილების არაწრფივ აღქმაზე მიუთითებს.

იმედი — წიგნის ერთ-ერთი მთავარი თემა არის ადამიანთა იმედები და ოცნებები, როგორც ის წყაროები, რომლებიც მოქმედებისა და წარმატებისკენ უბიძგებს. იმედი თითოეული პერსონაჟის ქმედების ცენტრალური მოტივია. როდესაც დოლორესი თავის შვილს, ხუანს, კომალაში დაბრუნებას სთხოვს, მას იმედი აქვს, რომ ის იპოვის მამას და მრავალი წლის შემდეგ მიიღებს იმას, რაც ეკუთვნის.

უიმედობა — რომანის მეორე მთავარი თემაა. თითოეული პერსონაჟის იმედები საბოლოოდ უიმედობაში გადაიზრდება, რადგან მათი მიზნების მიღწევის არც ერთი მცდელობა წარმატებით არ სრულდება.

ასევე, მოჩვენებები და ჭეშმარიტების ეთერული ბუნება აქტუალური თემებია. როდესაც ხუანი კომალაში ჩადის, ეს ქალაქი მოჩვენებებით დასახლებული ადგილია, თუმცა ეს ფაქტი მკითხველისთვის მხოლოდ თანდათანობით ცხადდება.
მაგალითად, დამიანა სისნეროსთან დაკავშირებულ ეპიზოდში ხუანი მას ესაუბრება იმ რწმენით, რომ იგი ცოცხალია. ისინი ერთად დადიან ქალაქში, სანამ ხუანს ეჭვი არ უჩნდება, თუ საიდან იცოდა დამიანამ, რომ ის ქალაქში იმყოფებოდა. ამის შემდეგ ნერვიულად ჰკითხა: „დამიანა სისნეროს, ცოცხალი ხარ?“
ეს შეხვედრა წარმოაჩენს, რომ ჭეშმარიტება გარდამავალი, მუდმივად ცვალებადი და მიუწვდომელია. კომალაში რთულია ზუსტად განსაზღვრო, ვინ არის მკვდარი და ვინ — ცოცხალი.