iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბარბარა მიკულსკი

ბარბარა ან მიკულსკი (დ. 20 ივლისი, 1936) — ამერიკელი პოლიტიკოსი და სოციალური მუშაკი, იყო ამერიკის შეერთებული შტატების სენატორი მერილენდის შტატიდან 1987 — 2017 წლებში, ასევე მსახურობდა ამერიკის შეერთებული შტატების წარმომადგენელთა პალატაში 1977 — 1987 წლებში, დემოკრატიული პარტიის წევრი. მიკულსკი ყველაზე დიდ ხანს მსახურობდა ამერიკის შეერთებული შტატების კონგრესში ქალებს შორის და ის ასევე ყველაზე დიდი ხნის განმავლობაში იყო სენატორი მერილენდის შტატის ისტორიაში.

გაიზარდა აღმოსავლეთ ბალტიმორის სამეზობლოში, დადიოდა წმინდა აგნესის მთის კოლეჯში და მერილენდის უნივერსიტეტის სოციალურ მუშაკთა სკოლაში. თავდაპირველად სოციალური მუშაკი, 1971 წელს აირჩიეს ბალტიმორის ქალაქის საბჭოში. 1977 წელს აირჩიეს წარმომადგენელთა პალატაში, ხოლო 1987 წელს გახდა მერილენდის ისტორიაში პირველი ქალი სენატორი.

2012 წლის დეკემბრიდან, სენატორი დანიელ ინოუეს გარდაცვალებიდან 2015 წლამდე მიკულსკი იყო აშშ-ის სენატის დანახარჯების კომიტეტის თავმჯდომარე. ის იყო პირველი ქალი და პირველი მერილენდერი, რომელსაც ეს პოზიცია ეკავა. ის ასევე იყო ჯანდაცვის, განათლების, შრომის და პენსიების კომიტეტების წევრი და სენატის მიერ შერჩეული დაზვერვის კომიტეტის წევრი.

სენატში მეხუთე საარჩევნო ვადით არჩევის შემდეგ, 2015 წელის 2 მარტს ბარბარა მიკულსკიმ დაანონსა, რომ ის გადადგებოდა 114-ე კონგრესის დასრულებისას 2017 წელს. 2017 წლის იანვარს მიკულსკი შეუერთდა ჯონს ჰოპკინზის უნივერსიტეტს როგორც პროფესორი საჯარო პოლიტიკის დარგში და როგორც მრჩეველი უნივერსიტეტის პრეზიდენტისათვის.

ადრეული ცხოვრება, განათლება და კარიერა
მიკულსკი დაიბადა ბალტიმორში 1936 წლის 20 ივლისს, ვილიამ მიკულსკის და კრისტინ ელიანორის ოჯახში. მისი ორივე მშობელი პოლონური წარმოშობის იყვნენ; მის ემიგრანტ ბებია-ბაბუას ბალტიმორში საცხობს ფლობდნენ. ნორტ დამის ინტიტუტში სწავლისას ბარბარა მისი მშობლების სუპერმარკეტში მუშაობდა და პროდუქტები ისეთი მეზობლების სახლებში მიჰქონდა, რომლებიც სახლებს ვერ ტოვებდნენ.

სოციოლოგიის ფაკულტეტის ბაკალავრიატით დასრულების შემდეგ წმინდა აგნესის მთის კოლეჯში 1958 წელს, ის მუშაობდა როგორც სოციალური მუშაკი კათოლიკური ქველმოქმედებებისთვის და ასევე მუშაობდა ბალტიმორის სოციალური მომსახურებების დეპარტამენტში, სადაც ეხმარებოდა რისკის პირას მყოფ ბავშვებს და მოხუცებს აწვდიდა ინფორმაციას და ცოდნას ჯანმრთელობის დაზღვევის პროგრამების შესახებ.

პოლიტიკური პოზიცია
ბარბარა იყო ერთ ერთი იმ 11 სენატორიდან, რომლებმაც ხმა მისცეს 1991 და 2002 წლების რეზოლუციებს რომლებიც გულისხმობდნენ ერაყში სამხედრო ძალის გამოყენებას.

2008 წლის 1 ოქტომბერს ბარბარამ ხმა მისცა 1424-ს, რაც გულისხმობდა ფინანსური მარკეტებისთვის 700 მილიარდი აშშ დოლარის გირაოს გამოყოფას.

ჯილდოები და ღირსებები
1979 წელს გამოსულ სუპერსისტერსის ერთ-ერთ კარტს, ბარბარას სახელი და სახე ჰგონდა გამოსახული.

ნასამ საკუთარ ყველაზე დიდი ინფორმაციის შემნახველ ბაზას სახელი ბარბარა მიკულსკის პატივსაცემად დაარქვა.

2011 წელს, მიკულსკი შეიყვანეს აშშ-ის ნაციონალურ ქალთა დიდების დარბაზში.

2012 წელს, ნასამ ახლად აღმოჩენილ აფეთქებულ ვარსკვლავს სუპერნოვა მიკულსკი დაარქვა მის პატივსაცემად.
ბანდი-თურქესტანი

ბანდი-თურქესტანი, ბანდე-თურქესტანი — ქედი ავღანეთის ჩრდილოეთ ნაწილში, ფაროფამიზის სისტემაში. ადმინისტრაციულად მოქცეულია ბადღისის, ფარიაბისა და სარიპულის პროვინციების ტერიტორიაზე. გამოეყოფა საფედქოჰის ქედს გასწვრივი ღრმულით, რომელზედაც გაედინება მდინარე მურღაბი. გადაჭიმულია დაახლოებით 300 კმ-ზე. სიმაღლე 3530 მ (მთა ჰაუზი-ქაუდი). უმეტესწილად აგებულია კირქვებითა და ფიქლებით. ჩრდილო-დასავლეთით ბანდი-თურქესტანი გადადის ყარაბილის ბორცვიან მაღლობში. განვითარებულია კონტინენტური კლიმატი. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა 100-350 მმ ფარგლებში იცვლება. დამახასიათებელია მთის სტეპი, მთისწინეთში უდაბნოა. ზედა სარტყელში ღვიის მეჩხერი ტყეა. მიდამოები არ არის მჭიდროდ დასახლებული. გვხვდება ოაზისები.
ფაროფამიზი

ფაროფამიზი — მთათა სისტემა დასავლეთ აზიაში, ავღანეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში (ჩრდილოეთი მთისწინეთი ბადხიზი და ყარაბილი ნაწილობრივ თურქმენეთის ტერიტორიაზეა). შედის ირანის მთიანეთის ჩრდილო განაპირა მთების შემადგენლობაში. სიგრძე დაახლოებით 600 კმ, სიგანე 250 კმ-მდე.

ქედების გაბატონებული სიმაღლეები 3000-3500 მ აღწევს. მაქსიმალური სიმაღლეა 4755 მ (მთა სიქარამი). ჩრდილოეთი მთისწინეთი დაფარულია ტყით, გადადის სამხრეთით საფეხურისებრ დაბალ- და საშუალომთიანეთში. ფაროფამიზი შედგება სუბგანედურად განლაგებული ქედებისაგან: საფედქოჰი (4755 მ), ბანდი-თურქესტანი (სიმაღლე 3530 მ) და სიაჰქოჰი (3314 მ), რომლებიც გაყოფილია მდინარეების ჰარირუდისა და მურღაბის ზემო დინებათა ხეობებით.

კლიმატი სუბტროპიკულია, კონტინენტური; ხეობებში ივლისის ტემპერატურა უდრის 24-30 °,-ს, იანვარში 0-8 °-ს. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა მთისწინეთში 100-200 მმ, ხოლო მთებში 350 მმ და მეტი; მაქსიმალური ზამთარსა და გაზაფხულზეა. ფაროფამიზი უმეტესწილად აგებულია კირქვებითა და ფიქლებით, სამხრეთითა და აღმოსავლეთით ძირითადად გრანიტებითა და გნაისებით. ფართოდ არის გავრცელებული ნაყარები. ფაროფამიზის ჩრდილოეთი ნაწილის მთისწინეთი უკავია ისლიან-მარცვლოვან უდაბნოებს, რომლებიც სიმაღლესთან ერთად ბალიშა ბუჩქნარებისა და ღვიის მეჩხერი რაყების მონაცვლეობით შერეულია ნახევარუდაბნოებსა და სტეპებთან. გვხვდება ალპური მდელოების ლაქები; სამხრეთ კალთებზე გაბატონებულია ეფემერული უდაბნოები.

ფაროფამიზის ინდოეთის მუსონების გავლენის ქვეშ მყოფი სამხრეთი ნაწილები ადგილ-ადგილ დაფარულია ფოთოლმცვივანი ტყით სამხრეთ კალთებზე და წიწვოვანი ნაძვნარ-სოჭნარით ჩრდილოეთ კალთებზე; 2700 მ ზემოთ ჭარბობს ღვიის მეჩხერი ტყე, 4300 მ ზემოთ გაბატონებულია ალპური მდელო.

ტყე დიდწილად გაკაფულია, ალაგ-ალაგ გვხვდება ფსტის მეჩხერი ტყე, ჩრდილოეთ კალთებზე ფართოფოთლოვანი ტყის ნაკვეთები. ამუშავებენ ხორბალს, სუბტროპიკულ და ბოსტნეულ კულტურებს. მთებში მისდევენ მომთაბარე მესაქონლეობას. მთათაშუა ხეობებში არის ოაზისები, რომელთაგან უდიდესია ჰარირუდის ხეობაში არსებული ჰერათის ოაზისი, საიდანაც მორწყვისას მოჰყავთ სასოფლო-სამეურნეო კულტურების 2 მოსავალი წელიწადში.

ფაროფამიზი, „პარაპანისის“ ფორმით პირველად მოიხსენიება ძვ. წ. საუკუნის ძველბერძნულ თხზულებაში. ფაროფამიზის ჩრდილოეთით აგრეთვე არსებობდა ძველი ისტორიული ოლქი ბაქტრია.
ლიზ ჩეინი

ელიზაბეთ ლინ ჩეინი (დ. 28 ივლისი, 1966; ) — ამერიკელი იურისტი და პოლიტიკოსი, შტატ უაიმონგის ერთადაერთი წარმომადგენელი აშშ-ის კონგრესის წარმომადგენელთა პალატაში. აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიის წევრი, იკავებს წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელთა ფრაქციის თავმჯდომარის პოსტს, რითიც რესპუბლიკელთა იერარქიაში მესამეა. ჩეინი არის მესამე ქალი დებორა პრაისის და კეტი მაკმორის როჯერსის შემდეგ, რომელიც ამ თანამდებობას იკავებს.

ლიზ ჩეინი არის აშშ-ის ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტის, რიჩარდ ბრიუს ჩეინის და ლინ ჩეინი შვილი. ჯორჯ უოკერ ბუშის პრეზიდენტობის დროს მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტში. პოლიტიკური აქტივობის დასაწყისიდანვე მხარს უჭერდა აშშ-ის რესპუბლიკურ პარტიას, არის ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებზე კონცენტრირებული არაკომერციული ორგანიზაციის, „შევინარჩუნოთ უსაფრთხო ამერიკა“-ს თანადამფუძნებელი. 2014 წელს კენჭს იყრიდა აშშ-ის სენატში ვაიომინგის შტატიდან – პრაიმერში, ანუ შიდაპარტიულ არჩევნებში უპირისპირდებოდა მოქმედ სენატორ მაიკ ენცის, თუმცა მოგვიანებით საარჩევნო რბოლას ჩამოშორდა. 2016 წელს აირჩიეს აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატაში. უაიომინგს აქამდე პალატაში მამამისი, დიკ ჩეინი 1979-89 წლებში წარმოადგენდა.

ლიზ ჩეინი ცნობილია აგრესიული პოზიციით საგარეო პოლიტიკაში.

ბიოგრაფია
ლიზ ჩეინი დაიბადა შტატ უისკონსინის ქალაქ მედისონში, ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტის დიკ ჩეინისა და ყოფილი მეორე ლედის, ლინ ჩეინის ოჯახში. მისი დაბადებისას, მშობლები უისკონსინ-მედისონის უნივერსიტეტში სწავლობდნენ. მისი უმცროსი და მერი ჩეინიც მედისონში დაიბადა. ლიზ ჩეინი მეექვსე და მეშვიდე კლასში უაიომინგში იყო – მაშინ დიკ ჩეინი კონგრესში მოსახვედრად კამპანიას აწარმოებდა. დიკ ჩეინის არჩევის შემდეგ, ოჯახი ხან კასპერში (უაიომინგის შტატი), ხან დედაქალაქში – ვაშინგტონში იყო. 1984 წელს ლიზ ჩეინიმ დაამთავრა მაკლინის სკოლა, ხოლო 1998 წელს მიიღო ბაკალავრის ხარისხი კოლორადოს კოლეჯში, სადაც თავის დროზე დედამისიც სწავლობდა. 1996 წელს მიიღო სამართლის დოქტორის ხარისხი ჩიკაგოს უნივერსიტეტში.

ლიზ ჩეინი დაქორწინებულია ფილიპ პერიზე, რომელიც ქალაქ ვაშინგტონში, კოლუმბიის ოლქი, იურიდიული კომპანიის პარტნიორია. ისინი 1993 წელს, უაიომინგში დაქორწინდნენ. ამჟამად ხუთი შვილი ჰყავთ.

2002 წელს მუშაობა დაიწყო აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტში პოზიციაზე, რომელიც „ “-ის ინფორმაციით სპეციალურად მისთვის შეიქმნა. აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის პრეს-სპიკერის, რიჩარდ ბაუჩერს განცხადებით, მას რეკომენდაცია კოლინ პაუელმა გაუწია.

2003 წელს დატოვა სახელმწიფო დეპარტამენტი, რათა მონაწილეობა მიეღო ბუშის მეორე საპრეზიდენტო კამპანიაში. 2005 წელს კვლავ დაუბრუნდა სახელმწიფო დეპარტამენტს.

2008 წელს მუშაობდა ჯერ რესპუბლიკელი ფრედ ტომფსონის კამპანიაში, შემდეგ კი მიტ რომნის კამპანიაში.

2012-13 წლებში მუშაობდა „ “-ზე.

2014 წელს სცადა სენატში არჩევა, თუმცა წარუმატებლად. 2016 წელს აირჩიეს უაიმონგის ერთადერთ წარმომადგენლად აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატაში. 2018 წელს ხელმეორედ აირჩიეს, იმავე წელს გახდა რესპუბლიკელთა ფრაქციის თავმჯდომარე, დაიკავა უმცირესობის ლიდერის კევინ მაკ-კარტისა და უმცირესობის პარტიული ორგანიზატორის სტივ სკალიზის შემდეგ ყველაზე მნიშვნელოვანი თანამდებობა.
კეი აივი

კეი ელენ აივი (; დ. 15 ოქტომბერი, 1944, კემდენი, ალაბამა — ამერიკელი პოლიტიკოსი, რესპუბლიკური პარტიის წარმომადგენელი. ალაბამის შტატის 54-ე გუბერნატორი 2017 წლიდან. იგი არის მეორე ქალბატონი აღნიშნულ თანამდებობაზე. ალაბამის შტატის პირველი გუბერნატორი ქალბატონი იყო ლიორლინ უოლესი (1967-1968 წწ.).

ბიოგრაფია
კეი აივი დაიბადა 1944 წლის 15 ოქტომბერს ალაბამის შტატის პატარა ქალაქ კემდენში, რომლის მოსახლეობაც 1000 ადამიანზე ნაკლებია, ამ მის ბაბუას ჰქონდა მესაქონელობის ფერმა. 1960 წელს მას პირველად ჰქონდა შეხება პოლიტიკასთან როდესაც წარმოადგენდა ოლქის საშუალო სკოლას შტატის დონეზე. შემდეგ წარმოადგენდა ალაბამას ვაშინგტონში, სადაც გაიცნო სენატორი მარგარეტ ჩეიზ-სმიტი — პირველი ქალი აშშ-ის ისტორიაში, რომელიც სხვადასხვა დროს იყო აშშ-ის კონგრესის ორივე პალატის წევრი. აივიმ დაასრულა ობერნის უნივერსიტეტი, სწავლის განმავლობაში იყო საზოგადოება „ალფა-გამა-დელტა“-ს პრეზიდენტი, ასევე ოთხი წლის განმავლობაში იყო სტუდენტური თვითმმართველობის წევრი. აქტიურად მონაწილეობდა ლიორლინ უოლისის წინასაარჩევნო კამპანიაში, რომელიც 1967 წელს გახდა პირველი ქალი-გუბერნატორი ალაბამაში. ამავე წელს კეი აივი გათხოვდა და საცხოვრებლად გადავიდა კალიფორნიაში. მოგვიანებით დაბრუნდა მშობლიურ შტატში და მუშაობა დაიწყო -ში სადაც კურირებდა სკოლებში ფინანსური განათლების პროგრამას. 1979 წელს დატოვა საბანკო საქმიანობა და დაუბრუნდა პოლიტიკას, დაიწყო მუშაობა გუბერნატორ ფობ ჯეიმსის აპარატში, ხოლო მოგვიანებით ალაბამის უმაღლესი განათლების კომისიაში. 2010 წელს აირჩიეს ალაბამის ვიცე-გუბერნატორად, ხოლო 2014 წელს — გუბერნატორად.

ალაბამის გუბერნატორი
2017 წლის 10 აპრილს გუბერნატორი რობერტ ბენტლი გადადგა თანამდებობიდან, რადგან მის წინააღმდეგ დაიწყო იმპიჩმენტის პროცედურა, ადანაშაულებდნენ ფინანსურ მაქინაციებში და კავშირში დამხმარესთან. ამავე დღეს გუბერნატორის თანამდებობას კეი აივი იკავებს, როგორც შტატის ლეიტენანტ-გუბერნატორი (კონსტიტუციით გუბერნატორის შემდეგ პირველი თანამდებობის პირი). 2018 წლის 6 ნოემბერს გაიმარჯვა გუბერნატორის არჩევნებში, რომელშიც მისი მოწინააღმდეგე იყო დემოკრატი უოლკერ მედოქსი. დამკვირვებლების აზრით აივის გამარჯვებას ხელი შეუწყო ალაბამაში უმუშევრობის დაბალმა მაჩვენებელმა.
2019 წლის 15 მაისს ხელი მოაწერა შტატის კანონს, ბილიკ 314 „აქტი ადამიანის ცხოვრების დაცვის შესახებ“, რომელიც ეხებოდა აბორტის თემას და აშშ-ში 1979 წლიდან მოყოლებული ყველაზე მკაცრი იყო. აქტი აბორტის გაკეთებას მხოლოდ იმ შემთხვევაში უშვებდა, თუ ორსულობა ქალისთვის სასიკვდილო საფრთხეს შეიცავდა, არ წარმოადგენდა გამონაკლისს გაუპატიურებისა და ინცესტის მსხვერპლთათვის. კანონი ასევე ითვალისწინებდა ექიმების წინააღმდეგ სანქციებს. ოპერაციის უკანონოდ ჩატარების შემთხვევაში მიესჯებოდათ 99 წლამდე ვადით პატიმრობა.

პირადი ცხოვრება
აივი გათხოვილი და ქმარს დაშორებულია ორჯერ და შვიულები არ ჰყავს. მისი პირველი ქმარი იყო ბენ ლარავია. 2019 წელს დაუდგინეს ფილტვის კიბო.
მერი ფელინი

მერი ფელინი (, დ. 9 დეკემბერი, 1954, უორენსბურგი, მისურის შტატი) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიის წარმომადგენელი. ოკლაჰომის შტატის 27-ე გუბერნატორი (2011-2019 წწ.). ოკლაჰომის შტატის წარმომადგენელთა პალატის წევრი 1990-1995 წლებში და აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრი 2007-2011 წლებში.

ბიოგრაფია
მერი ფელინი (დაბადებით მერი ქოუფლენდი) დაიბადა 1954 წლის 9 დეკმებერს მისურის შტატის ქალაქ უორენსბურგში, მერი ჯოსა და ჯოზეფა ჰიუტონ ქოუფლენდის ოჯახში. მისი დედა და მამა სხვადასხვა დროს იყვნენ ქალაქ ტეკუმსეს მერები, სადაც მერი გაიზარდა. ტეკუმსეს საშუალო სკოლის დასრულების შემდეგ მერიმ სწავლა გააგრძელა შოუნის ბაპტისტურ უნივერსიტეტში და ოკლაჰომის ცენტრალურ უნივერსიტეტში, ედმონტში. ფელინმა მეცნიერების ბაკალავრის ხარისხი მიიღო ასევე ოკლაჰომის შტატის უნივერსიტეტში.

1990 წელს მერი ფელინი აირჩიეს ოკლაჰომის შტატის წარმომადგენელთა პალატაში. 1995 წელს ფელინი აირჩიეს ოკლაჰომის შტატის ვიცე-გუბერნატორად და გახდა პირველი ქალი და პირველი რესპუბლიკელი ამ თანამდებობაზე. როგორც ვიცე-გუბერნატორმა, ფელინმა შტატის სენატის პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა, ასევე შევიდა ათი ერთეული საბჭოსა და კომისიის შემადგენლობაში. აღნიშნულ თანამდებობაზე თორმეტწლიანი მმართველობის დროს იგი ატარებდა აგრესიულ პოლიტიკას, რომელიც ფოკუსირებული იყო ეკონომიკურ განვითარებაზე, განათლებაზე, ჯანმრთელობის დაცვასა და სახელმწიფო რეფორმებზე.

2006 წლის 7 ნოემბერს მერი ფელინი აირჩიეს აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატაში. არჩევნებში მან დაამარცხა დემოკრატიული პარტიის წარმომადგენელი პოლ დევიდ ჰანტერი. ამ არჩევნების შემდეგ იგი გახდა ოკლაჰომის შტატიდან პირველი ქალი აშშ-ის კონგრესში 1921 წლიდან მოყოლებული. ვიცე-გუბერნატორის თანამდებობიდან გადადგა 2007 წლის 2 იანვარს და კონგრესში თანამდებობა დაიკავა ამავე წლის 4 იანვარს. ფელინი აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატაში ხელმეორედ აირჩიეს 2008 წელს.

ფელინი იყო წარმომადგენელთა პალატის შეიარაღებული ძალების კომიტეტის, მცირე ბიზნესის კომიტეტისა და ასევე ტრანსპორტისა და ინფრასტრუქტურის კომიტეტის წევრი. იგი ასევე მუშაობდა კონგრესის ეროვნული რესპუბლიკური კომიტეტის აღმასრულებელ კომიტეტში. იყო რესპუბლიკური კომიტეტის ხელმძღვანელი პოლიტიკური სტრატეგიის კუთხით და კონგრესის ქალთა ფორუმის ხელმძღვანელი.

2009 წლის სექტემბერში ფელინმა გამოაცხადა, რომ აპირებდა გუბერნატორის თანამდებობაზე კენჭისყრას. მან მოიგო რესპუბლიკური პარტიის პრაიმერიზი, მიიღო 136 477 ხმა, მაშინ როდესაც მისმა უახლოესმა მდევარმა, სენატორმა რენდი ბროგდონმა მიიღო მხოლოდ 98 170 ხმა. 2010 წლის 2 ნოემბერს საყოველთაო არჩევნებზე ფელინმა დაამარცხა დემოკრატიული პარტიის წარმომადგენელი ჯარი ეტკინსი, მიიღო 60 % 39 %-ის წინააღმდეგ. ფელინმა ოკლაჰომის გუბერნატორის თანამდებობა დაიკავა 2011 წლის 10 იანვარს და გახდა შტატის პირველი ქალი გუბერნატორი.

პირადი ცხოვრება
ფელინის პირველი მეუღლე იყო ჯოზეფ ფელინი, კბილის ექიმი, მასთან დაქორწინდა 1984 წელს, ხოლო განქორწინდა 1998 წელს. 2009 წლის ნოემბერში იგი ცოლად გაყვა ვეიდ ქრისტენსენს, ოკლაჰომა-სიტის ადვოკატს. მას ჰყავს ჯამში ექვსი შვილი.
ლი ანდერსონი

ლი სიგრიდ ანდერსონი (; დ. 13 მაისი 1987, ტურკუ, ფინეთი) — ფინელი მემარცხენე პოლიტიკოსი, ფინეთის პარლამენტის წევრი 2015 წლიდან, პარტია მემარცხენე ალიანსის ხელმძღვანელი 2016 წლიდან, ქალაქ ტურკუს საქალაქო საბჭოს წევრი. სანა მარინის კაბინეტის განათლების მინისტრი 2019 წლის 10 დეკემბრიდან 2020 წლის 17 დეკემბრამდე. მანამდე იგივე თანამდებობა ეკავა ანტი რინეს მთავრობაშიც 2019 წლის 6 ივნისიდან. განათლების მინისტრი 2021 წლის 29 ივნისიდან.

ბიოგრაფია
ლი სიგრიდ ანდერსონი დაიბადა 1987 წლის 13 მაისს ფინეთის ქალაქ ტურკუში, ეთნიკური შვედების ოჯახში. მისი მამა არის მხატვარი და მოქანდაკე იან-ერიკ ანდერსონი, ხოლო დედა ჟურნალისტი სივ სკოგმანი.

2015 წლის ფინეთის პარლამენტის, ედუსკუნტის, არჩევნების დროს აირჩიეს დეპუტატად ვარსინაის-სუომის საარჩევნო ოლქიდან, არჩევნების შმედეგ კი აირჩიეს პარლამენტის მემარცხენე ალიანსის ფრაქციის თავმჯდომარის მოადგილედ. არის პარლამენტის კულტურის კომიტეტის წევრი.

2016 წლის თებერვალში, 28 წლის ლი ანდერსონმა განაცხადა, რომ შეეცდებოდა კენჭი ეყარა პარტია მემარცხენე ალიანსის თავმჯდომარის თანამდებობაზე და 2016 წლის 6 ივნისის არაოფიციალურ არჩევნებზე მიიღო 3 913 ხმა (61,85 %), რის შემდეგაც თავმჯდომარეობის სხვა მსურველებმა მოხსნეს საკუთარი კანდიდატურები. პარტიის ყრილობაზე, რომელიც მიმდინარეობდა 2016 წლის 11 ივნისს ქალაქ ოულუში, ლი სიგრიდ ანდერსონი აირჩიეს პაერტიის ლიდერად. მან აღნიშნულ პოსტზე შეცვალა პაავო არხინმიაკი. ლი ანდერსონის თქმით, პარტიის მიზანია ფინეთი აქციოს „საზოგადოებად, რომელშიც მოქალაქეების მოთხოვნილებები და ადამიანის უფლებები უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე ფული“.

2019 წლის ნოემბერში იგი კვლავ აირჩიეს პარტიის ხელმძღვანელად, თუმცა ამ დროისათვის მას კონკურენტი არ ჰყოლია.
2019 წლის 6 ივნისს ანტი რინეს კაბინეტში მიიღო განათლების მინისტრის პორტფელი, აღნიშნულ თანამდებობაზე რჩება სანა მარინის მიერ ჩამოყალიბებულ მთავრობაშიც 2019 წლის 10 დეკემბრიდან.
ყარაბილი

ყარაბილი — ბორცვიანი მაღლობი ფაროფამიზის მთისწინეთში, მურღაბისა და ამუდარიის მდინარეთაშუეთში, თურქმენეთის სამხრეთ ნაწილში და ნაწილობრივ ავღანეთში. ჭარბობს ბორცვიან-დაბალმთიანი რელიეფი.

სიმაღლე 942 მ-მდე (მთა გარქენთი). ფართობი დაახლოებით 20 ათ. კმ². აგებულია ნეოგენური და ანთროპოგენური ასაკის ალუვიურ-პროლუვიური წვრილმარცვლოვანი ლიოსისებრი ქვიშაქვებით.

ზედაპირი დახრილია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ. დაფარულია ეფემერული უდაბნოებითა და ნახევარუდაბნოებით და აგრეთვე სუბტროპიკული ეფემეროიდული სტეპებით.

ტერმინი „ბილი“ ბელის ფორმაში ფართოდ არის წარმოდგენილი თურქულ ენებში, სადაც აღნიშნავს „ქედს“, „მთისწინეთს“, „უღელტეხილს“, ხოლო „ყარა“ ნიშნავს „შავს“, ესე იგი, ყარაბილი — „შავი ქედი“, „შავი მთისწინეთი“.
ვანდა ვასკეს გარსედი

ვანდა ვასკეს გარსედი (; დ. 9 ივლისი, 1960, სან-ხუანი, პუერტო-რიკო) — პუერტო-რიკოელი ადვოკატი და სახელმწიფო მოღვაწე, პუერტო-რიკოს მე-14 გუბერნატორი 2019 წლის 7 აგვისტოდან. გუბერნატორის თანამდებობაზე დანიშვნამდე 2017 წლის 2 იანვრიდან 2019 წლის 7 აგვისტომდე იყო იუსტიციის მინისტრი.

ბიოგრაფია
ვანდა ვასკეს გარსედი დაიბადა 1960 წლის 9 ივლისს პუერტო-რიკოს დედაქალაქ სან-ხუანში. დაწყებითი განათლება მიიღო რამონ მარინისა და მარგარიტა იანერის გუაინაიბოს დაწყებით სკოლაში. ადრეულ ასაკშივე დაინტერესდა სამართლით. ერთ-ერთ თავის ინტერვიუში განაცხადა, რომ მამასთან ერთად უყურებდა ისეთ სერიალებს როგორიცაა, პოლიციური დრამა ჰავაი 5-. სწორედ ამ სერიალმა შთააგონა, რომ ამ მიმართულებით წასულიყო. ვასკესი სწავლობდა პუერტო-რიკოს უნივერსიტეტში, სადაც მან მიიღო ბაკალავრის ხარისხი. ამის შემდეგ მან იურიდიული მეცნიერებების დოქტორის ხარისხი მიიღო პუერტო-რიკოს საერთოამერიკული უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე.

კარიერა
1980-იანი წლების განმავლობაში მუშაობდა პუერტო-რიკოს საცხოვრებელი სახლების მშენებლობის დეპარტამენტში. შემდეგ 20 წლის განმავლობაში მუშაობდა პუერტო-რიკოს იუსტიციის დეპარტამენტში საოლქო პროკურორად და ძირითადად განიხილავდა ოჯახურ და სექსუალურ ძალადობებს. იგი ასევე მუშაობდა ბაიამონის პროკურატურის კრიმინალურ განყოფილებაში.

2010 წელს ვასკესი ივონ ფელისიანოსთან ერთად დანიშნეს კუნძულის ქალთა უფლებების ოფისის ხელმძღვანელად. 2016 წლის 30 ნოემბერს პუერტო-რიკოს გუბერნატორად აირჩიეს რიკარდო როსელო, რომელმაც ვანდა ვასკესი დანიშნა იუსტიციის მინისტრად. მისი კანდიდატურა დაამტკიცეს და მოვალეობის შესრულებას შეუდგა 2017 წლის 18 იანვარს.

პუერტო-რიკოს გუბერნატორი
თავდაპირველად ითვლებოდა, რომ ვასკეს გარსედი გუბერნატორი გახდებოდა რიკარდო როსელოს გადადგომის შემდეგ 2019 წლის 2 აგვისტოს. იგი შეხვდა ოპოზიციას, მაგრამ კრიტიკოსებმა მოითხოვეს მისი გადადგომა კორუფციაში დადანაშაულებისა და გენდერული ძალადობის წინააღმდეგ არასათანადო ბრძოლის გამო. მისი გუბერნატორობის საწინააღმდეგოდ გაიმართა საპროტესტო აქციები, რომელთაგან ყველაზე მეტად ცნობილია „ “ (ესპანურიდან ითარგმნება, როგორც „უფრო ბევრნი ვართ“). სწორედ ამ სიტყვებს სკანდირებდნენ მომიტინგეები. გარსედმა ტვიტერზე განაცხადა, რომ არ არის დაინტერესებული იმით, რომ გუბერნატორი გახდეს და რომ იგი ამ თანამდებობას მიიღებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ამას მოითხოვს კონსტიტუცია.

31 ივლისს როსელომ გამოაცხადა, რომ ახალ გუბერნატორად ნიშნავდა პედრო პერლუისის, ახალ სახელმწიფო მდივანს. სახელმწიფო მდივანმა სამართალმემკვიდრეობაში შეცვალა იუსტიციის მინისტრი. პუერტო-რიკოს პარლამენტმა 1 აგვისტოს პერლუისის კანდიდატურა არ დაამტკიცა სახელმწიფო მდივნის თანამდებობაზე. თუმცა 2 აგვისტოს როსელიოს გადადგომის შემდეგ გუბერნატორი გახდა პერლუისი და არა ვასკეს გარსედი. სენატმა იგი არ დაამტკიცა, რამაც კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა მისი გუბერნატორობა.

2019 წლის 7 აგვისტოს პუერტო-რიკოს უზენაესმა სასამართლომ დაადგინა, რომ პედრო პერლუისიმ არაკონსტიტუციურად მიიღო თანამდებობა და გადააყენა თანამდებობიდან. ამგვარად ვასკეს გარსედი გახდა კუნძულის ისტორიაში მეორე ქალი გუბერნატორი..
როუზ მოფორდი

როუზ მოფორდი (; დ. 8 აგვისტო 1922, გლობი, არიზონა — გ. 15 სექტემბერი 2016, ფინიქსი, არიზონა) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, არიზონის მე-18 გუბერნატორი 1988-1991 წლებში და მე-13 შტატის მდივანი 1977-1988 წლებში. იგი არიზონის შტატის პირველი ქალი მდივანი და პირველი ქალი გუბერნატორია.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
როუზ მოფორდი (დაბადებით როუზ პერიკა) დაიბადა 1922 წლის 10 ივნისს ქალაქ არიზონის შტატის ქალაქ გლობში. იგი ჯონი და ფრენსის პერიკების ექვსი შვილიდან ყველაზე უმცროსი იყო, მათი ოჯახი აშშ-ში ავსტრია-უნგრეთიდან გადასახლდნენ. როუზ მოფორდი იყო გლობის საშუალო სკოლის კლასის პირველი ქალი პრეზიდენტი. გამოირჩეოდა სწავლაში და სპორტში მიღწეული წარმატებებით. თამაშობდა კალათბურთს და იყო სოფტბოლის სრულიად ამერიკული გუნდის წევრი. 1939 წელს დაამთავრა სკოლა და მამის თხოვნით უარი თქვა პროფესიონალი კალათბურთელის კარიერაზე.

სახელმწიფო სამსახური
საშუალო სკოლის დასრულების შემდეგ მოფორდი მუშაობდა შტატის ხაზინადარის ჯო ჰანტის მდივნად. ორი წლის შემდეგ, როდესაც ჰანტი დანიშნეს არიზონის საგადასახადო კომისიაში, მოფორდი თავის უფროსს გაჰყვა ახალ თანამდებობაზე. ბოლინი საკუთარ კაბინეტში გარდაიცვალა 1978 წლის 4 მაერტს. მიუხედავად იმისა, რომ მოფორდი შტატის მდივანი იყო, მან ვერ დაიკავა გუბერნატორის თანამდებობა, რადგან იგი არჩეული მდივანი არ ყოფილა, ასე იყო გათვალისწინებული არიზონის კონსტიტუციით. მოფორდი შტატის მდივნად აირჩიეს სამჯერ ზედიზედ 1978, 1982 და 1986 წლებში.

1988 წლის 8 თებერვალს გუბერნატორ ევან მიჩემის იმპიჩმენტის პროცედურა დაიწყო. არიზონის კონსტიტუციით მას უფლებამოსილება შეუჩერდა და იგი გადაეცა მოფორდს, რომელიც გახდა გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებელი. მიეჩემის გადადგომის შემდეგ 1988 წლის 4 აპრილს მოფორდი გუბერნატორი გახდა. 1990 წელს მან განაცხადა, რომ მეორე ვადით არ აპირებდა კენჭისყრას.

უკანასკნელი წლები
თანამდებობიდან გადადგომის შემდეგ მოფორდი სამოქალაქო და საქველმოქმედო საქმიანობებით დაკავდა.

2010 წლის გუბერნატორის არჩევნებში იყო გენერალური პროკურორის ტერი გოდარდის საარჩევნო კამპანიის ხელმძღვანელი.

გარდაიცვალა 2016 წლის 15 სექტემბერს 94 წლის ასაკში, ფინიქსში.

პირადი ცხოვრება
1957 წელს როუზი გათხოვდა ფინიქსის პოლიციის კაპიტანზე, ტ. რ. მოფორდზე. ათი წლის შემდეგ ისინი დაშორდნენ, მაგრამ დარჩნენ მეგობრებად. მათ შვილები არ შეძენიათ.