iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კორეული სამზარეულო

კორეული სამზარეულო — ერთ-ერთი გამორჩეული აზიური სამზარეულო, რომელიც ძალიან ჰგავს ჩინურ სამზარეულოს. კორეელები ძირითადად გამოირჩევიან ზღვის პროდუქტებით, თევზეულობით, ბოსტნეულით, მარცვლეულით და ასევე ფრინველის ხორცით იკვებებიან. კორეულ სამზარეულოში რაც შეეხება საქონლის ხორცს, იგი იმდენად ძვირია, რომ ასეთი ფუფუნების უფლებას ბევრი კორეელი ვერ აძლევს თავს. კორეელები ასევე ძირითადად იყენებენ სოიოს, ბრინჯს, სხვადასხვა მარცვლეულსა და ბოსტნეულს. ზუსტად ბრინჯია მთავარი კორეული კერძი, რომელთანაც კორეელები სხვადასხვა კერძებს მიირთმევენ წელიწადის დროების მიხედვით. კორეული კერძები ცნობილია მარინადებითაც, ძალიან უყვართ ცხარე საჭმელებიც, ამიტომ მათი სამზარეულოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანესს ინგრედიენტს წარმოადგენს სწორედ წითელი წიწაკა.

კორეული სამზარეულოს ერთ-ერთ გამორჩეულ კერძს და მთავარ სავიზიტო ბარათს წარმოადგენს კიმჩი, რომელიც პოპულარული კორეული კერძია და ბოსტნეულისაგან მზადდება. ჩვეულებრივ მზადდება ნაპას კომბოსტო, კორეული რადიშ, ან ზოგჯერ კიტრი. აქ არის 4 სახის ნედლეული, რომლებიც მთავარია: სანელებლები, სუნელები და სხვა დამატებითი მასალები. წითელი და შავი წიწაკა, დარიჩინი, ნიორი, ჯანჯაფილი, ხახვი და მდოგვი სანელებლებით.

კორეული სამზარეულო საუკუნეების განმავლობაში განვითარდა სოციალური და პოლიტიკური ცვლილებებით. კორეის და სამხრეთ მანჯურიის უძველესი სასოფლო-სამეურნეო და მომთაბარეური ტრადიციებიდან გამომდინარე, კორეული სამზარეულო განვითარდა ბუნებრივი გარემოს რთული და სხვადასხვა კულტურული ტენდენციების მეშვეობით. ინგრედიენტები და კერძები განსხვავდება პროვინციის მიხედვით.

მარცვლეული იყო კორეული დიეტის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაწილი. კორეაში სხვადასხვა სამეფოების ფუძემდებლური მითები მარცვლეულებზე ორიენტირებულია. ერთი ფუნდამენტური მითი ეხმიანება ჯუმონგს, რომელმაც მიიღო ქერის თესლი დედების მიერ გაგზავნილი ორი მტრედიდან გოგურიეოს სამეფოს დამყარების შემდეგ.

ანტიკურ პერიოდში, კორეაში ხორცის უმეტესობა სავარაუდოდ ნადირობისა და თევზაობის გზით მიიღებოდა. უძველესი ჩანაწერები მიუთითებს, რომ პირუტყვის მოყვანა მცირე მასშტაბით დაიწყო მესამე სამეფო პერიოდის დროს.

თევზი და მოლუსკები კორეის სამზარეულოს ძირითადი ნაწილია ნახევარკუნძულის მოსაზღვრე ოკეანეების გამო. საუკუნეში მოყვანილი მტკიცებულებები, რომ ჩვეულებრივი ადამიანი იყენებდა საჭმელად ძირითადად თევზსა და მოლუსკებს.

ქათამი მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა კორეის ისტორიაში, როგორც ცილის შემცვლელი პროდუქტი, რასაც უამრავი მითიც კი მოწმობს. საქონლის ხორცს რაც შეეხება ყველაზე მეტად ფასობს, რადგან მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვი მნიშვნელოვან კულტურულ როლს ასრულებს კორეელ ხალხში. დღეს საქონლის ხორცი მზადდება სხვადასხვა ვარიაციებით.

ტრადიციული ბრინჯის ნამცხვრები და კორეული საკონდიტრო ნაწარმი ჰანგვა, როგორც წესი საქორწილო დღესასწაულებისა და ფესტივალების დროს მიირთმევენ. ტკბილეულს ამზადებენ მოოქროვილი ბრინჯისგან, მოყვითალო წებოვანი ბრინჯისგან ან წებოვანი ბრინჯისგან მთლიანად, ფუნჯის გარეშე.
თანჭუანი

თანჭუანი — ერთ-ერთი გამორჩეული ჩინური ელეგანტური ძირითადად მამაკაცის სამოსი, რომელიც მსოფლიოში დიდი პოპულარობით სარგებლობს. თანჭუანს ხშირად ნახავთ თანამედროვე სტილით შეკერილს არაერთი ქვეყნის მაღალჩინოსნის გარდერობშიც. მათ შორის, აღსანიშნავია 2001 წლის სამიტის დროს პეკინში, ჯორჯ ბუშისა და ვლადიმერ პუტინისთვის სპეციალურად დამზადებული თანჭუანები, რომელიც დამზადებულია აბრეშუმისგან.

ისტორია
უნდა აღინიშნოს, რომ სიტყვასიტყვით თანჭუანი თანის დინასტიის ტანისამოსს ნიშნავს, თუმცა საინტერესოა, ის ფაქტი, რომ მას თანის დინასტიასთან საერთო არაფერი აქვს. აღსანიშნავია, რომ თანის დინასტიის პერიოდში სულ სხვა დიზაინის ტანისსამოსი - ჰუფუ იყო გავრცელებული. სახელი „თანჭუანიც“ ამ სახის ტანისსამოსს უცხოეთში მცხოვრებმა ჩინელმა ემიგრანტებმა მოუფიქრეს და სახელიც სწორედ მათგან დამკვიდრდა. საქმე იმაშია, რომ ემიგრანტები თავიანთ დასახლებებს „თანის დინასტიის ხალხის ქალაქს უწოდებდნენ“, ამის გამო ჩინელ ემიგრანტებს ხშირად თანელებს ეძახოდნენ, მათ ტანისსამოს კი თანის ეპოქის ტანისსამოსს. სწორედ ამიტომ არის დღეს ეს სამოსი ამ სახელით ცნობილი.

ისევე როგორც ცი ფაო, თანჭუანიც ჩინეთში მანჯურული ცინის დინასტიის მმართველობის პერიოდში წარმოიშვა. თანჭუანის წინაპრად კოსტიუმი „მაგუა“ ითვლება, რომელსაც უწინ ჩინელი თავადები იცვამდნენ. საყურადღებოა ის ფაქტიც, რომ ამგვარი სამოსის ჩაცმა მხოლოდ იმპერატორის კარზე მომუშავე მაღალჩინოსნებითვის იყო ნებადართული, ხოლო დანარჩენი მოსახლეობისთვის მაგუას ჩაცმა იკრძალებოდა. დროთა განმავლობაში ამ კოსტიუმმა სრულად ტრანსფორმაცია განიცადა, სახელიც შეეცვალა და დღეს უკვე მრავალ ადამიანს მისი თანამედროვე ვარიაცია აცვია. თავდაპირველ ვერსიაში ასევე გამოყენებული იყო მხრის ბალიშები უფრო ძლიერი სილუეტის შესაქმნელად.

დღეს, შესაბამისად და მკაცრად შეგვიძლია ვთქვათ, რომ თანჭუანი სრულად გამოხატავს ჩინური კულტურის თავისებურებებს. ამ სამოსის დამზადების სპეციალური წესი არსებობს, პირველი წესი კი ქსოვილის შერჩევას ეხება, რომლისგანაც ის მზადდება, სწორედ აღნიშნულ ქსოვილს დიდი ყურადღება ეთმობა. მისი საყელო და მათ შორის სიმეტრიულად განთავსებული შესაკრავები თანის კოსტიუმის დამახასიათებელი დეტალებია. აღნიშნული სამოსის სახასიათო დეტალია, ასევე რთული და ლამაზი ნაქარგი ორნამენტები. ჩინელები, მის ყველაზე პატარა ღილის დამზადებასაც კი უდიდესი ყურადღებას უთმობენ, რადგან ისინი სწორედ, რომ თანის კოსტიუმის უნიკალურობას განაპირობებენ. ამ სამოსს, ღილების ნაცვლად დეკორატიული ნაქსოვებითაც კი ამკობენ ხშირად.

დღესდღეობით ჩინელები ამ ტანისამოსს გაზაფხულის ფესტივალისა და ქორწილების დროს იცმევენ. ჩინელების აზრით, თანის კოსტიუმი მხოლოდ განსაკუთრებული შემთხვევებისთვისაა განკუთვნილი, ამიტომაც მას ჩინელ მამაკაცზე მხოლოდ ქორწილის ან რაიმე დღესასწაულის დროს თუ იხილავთ, სხვა მხრივ, მას არ იცმევენ.
ცი ფაო

ცი ფაო — ერთ-ერთი გამორჩეული ქალის სამოსი ჩინეთში. ცი ფაო ჩინელებში და არა მხოლოდ მათში, მოხდენილობასთან, სინაზესთან ასოციაციას იწვევს, თუმცა ამავე დროს, აღსანიშნავია ფაქტია, რომ ამ კაბის წარმოშობის ამბავი ჩინეთის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე დაძაბულ და სისხლიან სახელმწიფო გადატრიალებას უკავშირდება.

 საუკუნის დასაწყისში, ჩრდილოეთ ჩინეთში ცნობილმა ჯურჯენმა პოლიტიკოსმა და მხედართმთავარმა აისენგორო ნურხაციმ, მრავალრიცხოვანი მანჯურული არმიის მხარდაჭერით პეკინს შეუტია. სწორედ აღნიშნული, ამბოხების შედეგად მან ტახტიდან გადააგდო სრულიად კანონიერი მინის დინასტია და სწორედ ამ პერიოდიდან ჩინეთში მანჯურების მართვის პერიოდი დაიწყო, რომელსაც მოგვიანებით ცინის დინასტიის მმართველობა ეწოდა.

სწორედ ამ პერიოდში ჩაისახა მანჯურების ტრადიციული სამოსი ჩონგსამი, რომელიც ცი ფაოს წინაპრად ითვლება. აღნიშნული ახალი დინასტიის კანონების მიხედვით, ჩონგსამის ტარება აუცილებელი იყო ცინის დინასტიის ყველა მომხრისთვის, მამაკაცებისთვის კი თმის ვარცხნილობის გარკვეული სტილიც კი შემოიღეს, რომელიც აუცილებელი იყო, კანონის დამრღვევი მკაცრად ისჯებოდა.

თუმცა დროთა განმავლობაში, ჩონგსამის დიზაინი, ფუნქცია და სახელიც შეიცვალა. ცი ფაო არა პოლიკური მიკუთვნების, არამედ პრესტიჟისა და სიმდიდრის სიმბოლოდ იქცა. ეს სამოსი მხოლოდ ყველაზე მდიდარი და შეძლებული ქალბატონების კარადაში ინახებოდა. ტანსაცმლის დიზაინი საკმაოდ სადა, გამორჩეული და ელეგანტური იყო, გრძელი მკლავები და მაღალი საყელო ამ კაბის აუცილებელ ატრიბუტებს წარმოადგენდა.

 საუკუნეში ჩინეთში ევროპული კულტურის შესვლამ მოდაზეც დიდი გავლენა მოახდინა. სწორედ ამ პერიოდიდან ციფაომ ტრანსფორმაცია განიცადა და თანამედროვე, უფრო ელეგანტური სახე მიიღო. ჩინეთში დაშვებული გახდა ასევე კაბის მკლავებისა და საერთო სიგრძის დამოკლება, მისი საყელოც უფრო დემოკრატიული და მოსახერხებელი გახდა, თუმცა ჩინური მოდის ყველა ტრადიციული ელემენტი შენარჩუნებული იქნა. სწორედ ამ ყველაფრის გამო ჩინელმა ქალბატონებმა ცი ფაო თავისუფლებისა და დამოუკიდებლობის სიმბოლოდ აღიარეს.

ცი ფაოს ტანზე მომდგარი წყობა აღმოსავლურ მოკრძალებულობას და მიმზიდველობას გამოხატავს. უნდა აღინიშნოს, რომ კარგი ციფაო აუცილებლად ხელით იკერება და მის დასამზადებლად უმაღლესი ხარისხის აბრეშუმს იყენებენ, რომელზეც სხვადასხვა ტრადიციულ ორნამენტებს ქარგავენ. აბრეშუმისა და შესაბამისი ორნამენტის შერჩევა კაბის მომზადებაში პირველი და ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნაბიჯია. ციფაოს შესაკერად დაახლოებით 26 სხვადასხვა ზომის აღებაა საჭირო. ციფაოსთვის განკუთვნილი საყელო აუცილებლად მომრგვალებულია, იმისთვის რომ ქალბატონების მოხდენილ კისერს გაუსვას ხაზი. ყველაზე ხშირად ციფაოზე ფენიქსის, სხვადასხვა ფრინველებისა და ყვავილების ნახატებს შეხვდებით.
ინდონეზიური სამოსი

ინდონეზიური სამოსი — ეროვნული სამოსი, რომელიც წარმოადგენს ინდონეზიის რესპუბლიკას. იგი ინდონეზიური კულტურისა და ინდონეზიის ტრადიციული ტექსტილის ტრადიციიდან გამომდინარეობს. დღეს ყველაზე ფართოდ აღიარებული ინდონეზიის ეროვნული კოსტუმები მოიცავს ბატიკს და ქებაიას. თუმცა თავდაპირველად ეს კოსტუმები ძირითადად იავისა და ბალის კულტურის შემადგენლობაში შედიოდა, განსაკუთრებით თვალსაჩინოა იავას, სუნდურ და ბალინურ კულტურაში. მას შემდეგ, რაც აავა ინდონეზიის პოლიტიკური და მოსახლეობის ცენტრი გახლდა, კუნძულიდან ხალხური კოსტუმი, ეროვნულ სტატუსში გადაიზარდა. ინდონეზიაში 300-ზე მეტი ეთნიკური ჯგუფი ცხოვრობს, რომელთაგან თითოეული თავისი ხალხური კოსტუმისგან შედგება: პაპუანებისაგან, რომლებიც იღებდნენ პაპუანებისაგან და დამთავრებულნი არიან მინანკბაბოს ტომები, თორამასგან, ბრწყინვალე ნაქარგებითა და მძილებით. კლასიკური ინდონეზიური ხალხური კოსტუმი წარმოშობილია ბალისა და ჯავის კუნძულებზე მცხოვრები ტრადიციული კოსტიუმების საფუძველზე.

როგორც მრავალფეროვანი ქვეყანა, ინდონეზიას, რომელსაც აქვს 30-ზე მეტი პროვინცია, თითოეულს აქვს თავისი წარმომადგენლობა ტრადიციული ჩაცმულობით. სამოსი თითოეული პროვინციიდან, თავისი უნიკალური და გამორჩეული დიზაინითაა წარმოდგენილი.

ნაციონალურ კოსტუმებს ატარებენ, როგორც ოფიციალურ შემთხვევებში, ასევე ტრადიციულ ცერემონიებზე.

ბატიკი არის ქსოვილი, რომელიც ტრადიციულად მზადდება ცვილის გამძლეობის საღებავის ტექნიკის გამოყენებით, რთული ფორმის ნიმუშების შესაქმნელად. ტრადიციულად ბატიკის ქსოვილი არის რთული ნაჭრის ქსოვილის დიდი ნაჭერი, რომელსაც იავური ქალები იყენებენ, როგორც კემბენი ან ტორსი. ბატისკის ქსოვილი იყო გადაფარებული მენჯ-ბარძაყის გარშემო მრავალჯერადი ნაკეცებით.

ბატიკი აღიარებულია ინდონეზიური კულტურის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან იდენტურობად. იუნესკომ დანიშნა ინდონეზიური ბატიკი, როგორც კაცობრიობის ზეპირი და არამატერიალური მემკვიდრეობის შედევრი, 2009 წლის 2 ოქტომბერს., როგორც აღიარების ნაწილი, იუნესკომ დაჟინებით მოითხოვა, რომ ინდონეზიამ შეინარჩუნოს მათი მემკვიდრეობა.

ბატიკის პერანგი, რომელსაც მამაკაცები ინდონეზიაში ხშირად იყენებენ განსაკუთრებით იავაში, ჩვეულებრივ ატარებენ ოფიციალური შემთხვევების დროს; მაგალითად, ქორწილში, ტრადიციულ ცერემონიებზე, ოფიციალურ შეხვედრებსა და საზოგადოებრივ შეკრებებზე. ბატიკის მაისურებს აქვთ ორი სახის ჭრილი: გრძელი ყელის სპეციალურად განკუთვნილი ოფიციალური შემთხვევებისთვის და ასევე მეორე ვარიანტი მოკლე ყელით, განკუთვნილი ნახევრადფორმალური შემთხვევებისთვის.

ინდონეზიური ტრადიციული კოსტუმების მაგალითის ნახვის საუკეთესო შანსი ტრადიციული საქორწილო ცერემონიაზე დასწრებაა. ტრადიციული კოსტუმები განსხვავდება მისი ფუნქციისა და შემთხვევის მიხედვით.

ინდონეზიაში თითოეულ განსხვავებულ რეგიონს, კუნძულს, ტომს აქვს საკუთარი თავსაბურავი, რომელსაც ტრადიციულად ამ რეგიონის კონკრეტული ადამიანები იყენებენ. პეიკი ან სიმღერაკი არის ეროვნული ოფიციალური სამოსი, რომელსაც კაცები ინდონეზიაში ატარებენ, მას ჩვეულებრივ იყენებენ მთავრობის წარმომადგენლები. მამაკაცის თავსაბურავი, ჩვეულებრივ ტრადიციული ქსოვილისგან არის დამზადებული, ხოლო ქალის თავსაბურავი ხშირად მეტალის სამკაულებს მოიცავს, რომლებიც ზოგჯერ ყვავილებით არის გაფორმებული.
სისიგამბისი

სისიგამბისი (; გ. ძვ. წ. 323) — აქემენიდთა დინასტიის წარმომადგენელი. სპარსეთის მეფე არტაქსერქსე -ის ქალიშვილი და მეფე დარიოს -ის დედა. ისოსის ბრძოლაში სპარსელთა გამარჯვების, აქემენიანების დამხობისა და სპარსეთში ალექსანდრე მაკედონელის გამეფების შემდეგ, სისიგამბისი კვლავ დიდი გავლენით სარგებლობდა და ალექსანდრე მას „დედას“ უწოდებდა.

ბიოგრაფია
სისიგამბისის დაბადების თარიღი და ადგილი უცნობია. ისტორიკოსთა მტკიცებით იგი სპარსეთის მეფე არტაქსერქსე -ისა და დედოფალ სტატეირას ქალიშვილი იყო, თუმცა ზოგიერთი ამ მოსაზრებას უარყოფს. მოგვიანებით, იგი დააქორწინეს თავის ბიძაშვილ ოსტანესზე, რომელთანაც შეეძინა მომავალი მეფე დარიოს და პრინცი ოქსატრესი. ასევე სადავოა მისი შვილების რაოდენობაც, რადგან ბევრი მიიჩნევს, რომ თავად დარიოს -ის მეუღლე, დედოფალი სტატეირა -ც სისიგამბისის ქალიშვილი იყო, თუმცა ეს ოფიციალურად დადასტურებული არაა.

ძვ. წ. 333 წელს, დარიოს ალექსანდრე მაკედონელთან გამართულ ისოსის ბრძოლაში დამარცხდა, რის შემდეგაც იგი გაიქცა. დარიოსის ოჯახის წევრებმა, კერძოდ კი სისიგამბისმა, მისმა რძალმა, სტატეირა -მა და დარიოს -ის ქალიშვილები ეახლნენ ახალ მეფეს და შეწყალება ითხოვეს. ალექსანდრემ შეიწყალა ისინი და მიუხედავად იმისა, რომ ტყვეებად გამოაცხადა, ყოველთვის დიდი პატივით ეპყრობოდათ. რამდენადაც ცნობილია, როდესაც სპარსელები შეწყალების სათხოვნელად მივიდნენ, ალექსანდრე თავის მეგობარ ჰეფესტიონთან ერთად იყო. ისინი ორივენი ერთი სიმაღლისანი იყვნენ და ერთნაირადაც ეცვათ, რის გამოც დედოფალ სისიგამბისს აერია და შეცდომით ჰეფესტიონს დაუჩოქა. როდესაც იგი თავის შეცდომას მიხვდა, შერცხვა და მეფეს მწუხარებით გაუღიმა, რაზეც ალექსანდრემ მიუგო:

ძვ. წ. 331 წელს გავგამელას ბრძოლის დროს, სისიგამბისი და მისი ოჯახი ალექსანდრეს არმიის უკან, ბარგისათვის განკუთვნილ ეტლში ისხდნენ. ამის გამო, სპარსულმა კავალერიამ ბერძნების რიგის გარღვევა და სამეფო ოჯახის გამოხსნა სცადა, რა დროსაც თავიდან წარმატებასაც მიაღწიეს, თუმცა საბოლოოდ დამარცხნდნენ. რამდენადაც ცნობილია, დედოფალ სისიგამბისს არასოდეს უპატიებია თავისი ვაჟისათვის ბრძოლიდან გაქცევა და ოჯახის ბედის ანაბარა მიტოვება. სწორედ ამიტომ, იგი არ გაჰყვა ეტლთან მისულ სპარსელებს, რომლებიც მას დარიოსამდე მიყვანას ჰპირდებოდნენ. ამ ბრძოლის შემდეგ დარიოსი თავისიანებმა მოკლეს. როდესაც მისი ვაჟის მკვლელობის შესახებ სისიგამბისს აცნობეს, მან ასეთი რამ განაცხადა:

რამდენადაც ცნობილია, ძვ. წ. 324 წელს, სწორედ სისიგამბისის ინიციატივით დაქორწინდა ალექსანდრე დარიოს -ის ქალიშვილ სტატეირა -ზე, რომელიც მისი რიგით მეორე ცოლი გახდა. სისიგამბისი აგრეთვე დაესწრო გრანდიოზულ ბერძნულ-სპარსულ ქორწილს სუზაში, რომელიც ამავე წელს შედგა. რამდენადაც ცნობილია, ამის შემდეგ მან ითხოვა, რომ მისთვის ბერძნული ესწავლებინათ, რათა ალექსანდრესთან უკეთ შესძლებოდა კომუნიკაცია, რომელსაც საკუთარ ვაჟად თვლიდა, ის კი სანაცვლოდ ყოველთვის „დედას“ უწოდებდა.

ძვ. წ. 323 წელს ალექსანდრე მაკედონელი ყველასათვის მოულოდნელად გარდაიცვალა. როდესაც ეს ამბავი დედოფალ სისიგამბისს შეატყობინეს, ისე განიცადა, რომ დარდისაგან სულ რამდენიმე დღეში გარდაიცვალა.
სტატეირა II

სტატეირა (; გ. ძვ. წ. 323), აგრეთვე ცნობილია როგორც ბარსინე — აქემენიანთა დინასტიის წარმომადგენელი. სპარსეთის მეფე დარიოს -ისა და დედოფალ სტატეირა -ის ქალიშვილი. ძვ. წ. 324 წელს, სუზაში ცოლად გაჰყვა ალექსანდრე მაკედონელს, რომლის გარდაცვალებიდან მალევე, ძვ. წ. 323 წელს სტატეირა მისმა პირველმა ცოლმა, დედოფალმა როქსანამ მოკლა.

ბიოგრაფია
სტატეირას დაბადების თარიღი უცნობია. იგი იყო სპარსეთის მეფე დარიოს -ისა და მისი ცოლის, დედოფალ სტატეირა -ის უფროსი ქალიშვილი. რამდენადაც ცნობილია, პრინცესა სტატეირა ბავშვობიდანვე გამოირჩეოდა თავისი სილამაზითა და კეთილგონიერებით, რასაც მისი თანამედროვე მატიანეები გვამცნობენ.

ძვ. წ. 333 წელს, ალექსანდრე მაკედონელმა ისოსის ბრძოლაში დაამარცხა სპარსეთის მეფე დარიოს , რომელმაც მიატოვა ოჯახი და თავად მხლებლებთან ერთად გაიქცა. ბედის ანაბარად დარჩენილი სტატეირა თავის დედასთან, ბებიასა და უმცროს დასთან ერთად ეახლა ალექსანდრე მაკედონელს და შეწყალება სთხოვა. მიუხედავად იმისა, რომ ბერძნები სპარსელ ქალებს არ ინდობდნენ, ალექსანდრეს ბრძანებით სტატეირასა და მის ოჯახს დიდი პატივისცემით ეპყრობოდნენ. მეტიც, მათ შეძლეს და მისი კეთილი ნებით შეინარჩუნეს თავიანთი სოციალური სტატუსი.

მომდევნო წლების განმავლობაში ბერძნებსა და სპარსელებს შორის დაპირისპირება გრძელდებოდა. ამ პერიოდში დარიოსმა დიდი გამოსასყიდის სანაცვლოდ რამდენჯერმე სცადა თავისი ოჯახის ქალების გამოხსნა, თუმცა ალექსანდრე ყოველთვის უარს ეუბნებოდა. ამის შემდეგ დარიოსმა მას სტატეირაზე დაქორწინება შესთავაზა და დაურთო, რომ ქალიშვილს მზითვად ნახევარ სპარსეთს გაატანდა, რაზეც ალექსანდრემ უარი განუცხადა, რადგან მისი აზრით სპარსეთი მთლიანად ისედაც მისი იყო. სწორედ ამ დროს, ალექსანდრე ქორწინდება ბაქტრიისა და სოგდიანიის მმართველის ქალიშვილ როქსანაზე, რომელიც ახალ დედოფლად გვევლინება.

ძვ. წ. 331 წელს, ალექსანდრემ გავგამელას ბრძოლაში კვლავ დაამარცხა დარიოსი, რომელიც ისევ გაიქცა, თუმცა ამჯერად იგი თავისიანებმა მოკლეს. ძვ. წ. 330 წლიდან, ალექსანდრემ სტატეირა და მისი ოჯახი სუზაში გადაიყვანა, სადაც მათ ბერძნულ ენას ასწავლიდნენ. ბევრი ისტორიკოსის მტკიცებით, ამ დროს ალექსანდრეს უკვე გადაწყვეტილი ჰქონდა სტატეირაზე დაქორწინება და მას თავისი ცოლობისათვის ამზადებდა. ძვ. წ. 324 წელს, სუზაში ალექსანდრე მაკედონელი და სტატეირა დაქორწინდნენ, რასაც მოჰყვა 10,000 ბერძენი ჯარისკაცის ქორწინება სპარსელ ქალზე, რაც სიმბოლურად გამოხატავდა ევროპისა და აზიის გაერთიანებას. ამრიგად, სტატეირა მისი მეორე ცოლი გახდა, რითაც იწყება მასსა და დედოფალ როქსანას შორის დაძაბული ურთიერთობა. აღსანიშნავია, რომ ამ დროს ალექსანდრე სტატეირასა და მის ბიძაშვილზე, არტაქსერქსე -ის ასულ პარისატიდაზე ერთდროულად დაქორწინდა. ამით მან აქემენიანთა ორივე განშტოებასთან დაამყარა ნათესაური კავშირი.

ქორწინებიდან მალევე, ძვ. წ. 323 წელს ალექსანდრე მაკედონელი სრულიად მოულოდნელად გარდაიცვალა. ეს ფაქტი სტატეირას ბებიამ, დედოფალმა სისიგამბისმა ისე განიცადა, რომ რამდენიმე დღეში დარდისაგან გარდაიცვალა. ამ ამბიდან სულ ერთ თვეში, დედოფალმა როქსანამ ახალი მეფე — ალექსანდრე გააჩინა, რომლის პოზიციის განსამტკიცებლადაც მოკლა სტატეირაცა და პარისატიდაც, რადგან ეშინოდა, რომ შესაძლოა ისინიც ორსულად ყოფილიყვნენ და ახალი მემკვიდრეები გაეჩინათ.
სერგეი ტანეევი

სერგეი ივანეს ძე ტანეევი (, გამოითქმის [ ]; დ. 25 ნოემბერი, 1856, ვლადიმირი, რუსეთის იმპერია — 19 ივნისი, 1915) — რუსი კომპოზიტორი, პიანისტი, კომპოზიციის მასწავლებელი, მუსიკის თეორიტიკოსი და ავტორი.

ცხოვრება
სერგეი ტანეევი დაიბადა 1856 წლის 25 ნოემბერს ვლადიმირში, რუსეთის იმპერიაში, კულტურულ და ლიტერატურულ თავადაზნაურთა ოჯახში. აგრეთვე კომპოზიტორი იყო მისი შორეული ბიძაშვილი ალექსანდრ ტანეევი, რომლის ქალიშვილი ანა ვირუბოვა „სასამართლოში“ ძალიან გავლენიანი პიროვნება იყო.

მან ფორტეპიანოს გაკვეთილები 5 წლის ასაკში, პირად მასწავლებელთან დაიწყო. 1865 წელს მისი ოჯახი საცხოვრებლად პარიზში გადავიდა. მომდევნო წელს, 8 წლის ტანეევი მოსკოვის კონსერვატორიაში ჩაირიცხა. კონსერვატორიაში მისი ფორტეპიანოს მასწავლებელი ედუარდ ლანჯერი იყო. სწავლის ერთი წლით შეფერხების შემდეგ ტანეევმა ლანჯერის გაკვეთილებზე დასწრება კვლავ განაგრძო. იგი აგრეთვე შეუერთდა ნიკოლოზ ჰარბერტის თეორიის კლასს და რაც მთავარია, პეტრე ჩაიკოვსკის კომპოზიციათა კლასს. 1871 წელს ტანეევი ფორტეპიანოს კონსერვატორიის დამფუძნებელ ნიკოლაი რუბინშტეინთან სწავლობდა.

ტანეევმა სწავლა 1875 წელს დაამთავრა. იგი გახდა კონსერვატორიის ისტორიაში პირველი სტუდენტი, რომელმაც ოქროს მედალი მოიპოვა როგორც კომპოზიციისთვის, ასევე შესრულებისთვის (ფორტეპიანოსთვის). ის ასევე იყო პირველი ადამიანი, რომელსაც მიენიჭა კონსერვატორიის დიდი ოქროს მედალი; მეორე იყო არსენი კორესჩენკო, ხოლო მესამე იყო სერგეი რახმანინოფი. იმ ზაფხულს იგი საზღვარგარეთ რუბინშტეინთან ერთად მოგზაურობდა. 1876 წლის მარტში მევიოლინე ლეოპარდ აუერთან ერთად მან რუსეთში ტური ჩაატარა.

1878 წელს ჩაიკოვსკი მოსკოვის კონსერვატორიის თანამდებობიდან გადადგა და ჰარმონიის მასწავლებლად ტანეევი დაინიშნა. მოგვიანებით იგი ასწავლიდა ფორტეპიანოსა და კომპოზიციას. 1885-1889 წლებში მსახურობდა როგორც კონსერვატორიის დირექტორი, ხოლო მასწავლებლობას 1905 წლამდე განაგრძობდა. როგორც კომპოზიციის მასწავლებელმა, მან დიდი გავლენა იქონია; მის მოსწავლეებში შედის: ალექსანდრე სკრიაბინი, სერგეი რახმანინოფი, იაკობ ვეინბერგი, რეინჰოლდ გლიერი, პოლ ჯონი, ჯულიუს კონუსი და ნიკოლაი მედტნერი. პოლიფონიური ურთიერთქმედება რახმანინოვისა და მედტნერის მუსიკაში უშუალოდ ტანეევის სწავლებიდანაა. სკრიაბინი, თავის მხრივ, დაშორდა ტანეევის გავლენას.
დიმიტრი ჭალაგანიძე

დიმიტრი ჭალაგანიძე (დ. 1836, მარტვილი ― გ. 1917) — ქართველი მომღერალ-მგალობელი, სასულიერო და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
დიმიტრი (დიტო) ჭალაგანიძე ტრადიციულ მგალობელთა საგვარეულოდან წარმოდგებოდა. მისი პაპის მამა, რომელიც წარმოშობით გურიიდან იყო, საუკუნის პირველ ნახევარში ჭყონდიდის ეპისკოპოსის მიწვევით გადასულიყო მარტვილში, ადგილობრივი მონასტრის მგალობელთა გუნდის ხელმძღვანელად, იქვე დაქორწინებულიყო ადგილობრივი მღვდლის―გაწერელიას ქალიშვილზე და დასახლებულიყო. იქვე მოღვაწეობდა მისი შთამომავლობაც, მათ შორის, დიმიტრის მამა ― როსტომიც, რომელიც ასევე ცნობილი მგალობელი იყო და ვაჟსაც შეასწავლა გალობის ხელოვნება.

დიმიტრი ჭალაგანიძეს პროფესიული მუსიკალური განათლება არასოდეს მიუღია. ამის მიუხედავად, ბუნებრივი ნიჭის წყალობით, იგი ბრწყინვალედ ფლობდა მრავალ საგალობელს და ჰქონდა მათი ჩაწერის თავისებური სისტემა, რითიც შემდგომში ფასდაუდებელი სამსახური გაუწია ფილიმონ ქორიძეს და ანდრია ბენაშვილს, რომელთაც საგალობლები ნოტებზე გადაჰქონდათ. ასწავლიდა სიმღერა-გალობას ჯერ მარტვილის, შემდეგ-ახალსენაკის სასულიერო სასწავლებელში. მარტვილის სასწავლებელში მისი მოწაფეები იყვნენ იონა მეუნარგია, თედო ჟორდანია, თედო სახოკია, მიხა ცხაკაია. იყო „გალობის აღმადგინებელი კომიტეტის“ წევრი, რაჟდენ ხუნდაძესთან, ივლიანე წერეთელთან და ანტონ დუმბაძესთან ერთად.

დიმიტრის ბუნებრივი ხმა ბანი იყო, თუმცა, იგი საგალობლების ყველა ხმას სრულყოფილად ფლობდა (ანუ, იყო ე.წ. სრული მგალობელი). სახელგანქმული იყო მისი ტრიო, სადაც დიმიტრის (ბანის) გარდა, გალობდნენ მისი ვაჟი ანდრია (მეორე ხმა) და თეიმურაზ გეგეჭკორი (პირველი ხმა). გადმოცემის თანახმად, დიმიტრი ჭალაგანიძის ლოტბარობით, მას, თეიმურაზ გეგეჭკორსა და ანტონ დუმბაძეს მარტვილის ტაძარში პეტრეპავლობის წირვის დროს, გალობით წაუკითხავთ დავითნი.

დიმიტრი ჭალაგანიძის მოსწავლეები იყვნენ შემდგომში ცნობილი მომღერლები და ლოტბარები კიწი გეგეჭკორი და რემა შელეგია.
ეინ გედი

ეინ გედი — ოაზისი და ნაკრძალი ისრაელში. ის არის ერთ-ერთი უნიკალური ოაზისი-ნაკრძალი, რომელიც იუდეის უდაბნოში, მკვდარი ზღვის დასავლეთ სანაპიროზე მდებარეობს, მასადასა და ყუმრანის მღვიმეების მახლობლად. ეინ გედი 2016 წელს დასახელდა, როგორც ქვეყნის ერთ–ერთი ყველაზე პოპულარული და გამორჩეული ადგილი.

ეინ გედის ტერიტორიაზე დასახლება ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 7 საუკუნით ადრე არსებობდა. ის იყო სხვა ქვეყნებისათვის ლეღვის, ყურძნის, ღვინის, სანელებლებისა და იშვიათი სახეობის ბალზამების მნიშვნელოვანი მიმწოდებელი. კიბუცი 1953 წელს დაარსდა. ეინ გედის სასოფლო-სამეურნეო კომუნაში არა მხოლოდ ფინიკები იზრდება, არამედ მინერალური წყალიც იწარმოება, რომლის შესახებაც ჯერ კიდევ 3000 წლის წინათ იყო ცნობილი; ეინ გედის
ეკუთვნის სამედიცინო კომპლექსი მკვდარი ზღვის სანაპიროზე, გოგირდის წყლის აბაზანებითა და პლაჟით. ეინ გედის კიბუცის ტერიტორიაზე მკვდარი ზღვის მარილსა და მინერალებზე დამზადებული „აჰავას“ ბრენდის კოსმეტიკის ფაბრიკაა.

ეტიმოლოგია
სახელი ეინ გედი შედგება ორი ებრაული სიტყვისაგან: „ეინ“ ნიშნავს გაზაფხულს და „გედი“ ნიშნავს თხის პატარას. ეინ გედი ამრიგად ნიშნავს „ბავშვთა გაზაფხულს“ ან „ბავშვის შადრევანს“.

ეროვნული პარკი
ეინ გედის ნაკრძალი გაიხსნა 1971 წელს და ისრაელის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაკრძალია. პარკი მდებარეობს იუდეის უდაბნოს აღმოსავლეთ საზღვარზე, მკვდარი ზღვის სანაპიროზე და მოიცავს 14000 დუნამს (3500 ჰექტარი ან 14 კმ.კვადრატი).

აინ გედის ნაკრძალის შემადგენლობაში შედის ორი წყარო, რომლებიც მთელი წლის განმავლობაში მიედინება: შულამიტი და აინ გედის წყაროები. ერთად, წყლები წელიწადში დაახლოებით სამ მილიონ კუბურ მეტრ წყალს წარმოქმნიან. წყლის დიდი ნაწილი სოფლის მეურნეობისთვის არის გამოყენებული. ასევე ნაკრძალში არის ორი ჩანჩქერიც, რომელიც ტურისტებისთვის მიმზიდველი ადგილია.

ნაკრძალი არის გამორჩეული მცენარეთა, ფრინველებისა და ცხოველების მრავალი სახეობით. ფლორა მოიცავს მცენარეებსა და ხეებს ტროპიკული, უდაბნოების, ხმელთაშუა ზღვის და სტეპური რეგიონებიდან. ნაკრძალში არის უნიკალური სოდომის ვაშლი და აკაცია.

ფაუნიდან განსაკუთრებით გამორჩეულია ფრინველთა სახეობები, ნაკრძალში დაახლოებით 200-ზე მეტი სახეობაა გაზაფხულზე და შემოდგომაზე მიგრაციის პერიოდში. ძუძუმწოვრების სახეობებში შედის კლდის ჰირაქსი.

ეინ გედს ეროვნული პარკის სტატუსი მიენიჭა 2002 წელს. აღნიშნულ პარკს მილიონობით ტურისტი სტუმრობს ყოველ წელს და ერთ-ერთ გამორჩეულ და მიმზიდველ ადგილს წარმოადგენს.