iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
Téo & Téa

& — ფრანგი ელექტრონული მუსიკოს ჟან-მიშელ ჟარის 2007 წლის სტუდიური ალბომი. ალბომში მოთხრობილია მოგონილი გმირების, ტეოსა და ტეას სიყვარული ისტორია.

კომპაქტ დისკი გამოიცა დისკთან ერთად. ამ უკანასკნელზე ყველა მუსიკალურ კომპოზიციას აქვს 5.1 ჟღერადობა, ხოლო სასათაურო ნომრის მუსიკალური ვიდეო ჩაწერილია მაღალხარისხოვანი ვიდეორგოლის სახით. სამი კვირის შემდეგ, 2007 წლის 16 აპრილს ალბომი გამოვიდა აშშ-შიც.

მუსიკალურად ალბომი უფრო ახლოს არის წინა სტუდიურ დისკთან, , თუმცა მასში შეიმჩნევა 1990-იანი წლებისათვის დამახასიათებელი ტექნოს მოტივებიც.

სიმღერების სია
პერსონალი
ჟან-მიშელ ჟარი – კომპოზიტორი, კლავიშები, დასარტყმელი საკრავების პროგრამირება, პროდიუსერი, მიქსის ავტორი
კლოდ სამარი – არანჟირება, გიტარა, პროგრამირება
ფრანსის რიმბერი – კლავიშებიანი საკრავები, სინთეზატორი
 – გარეკანის დიზაინი
კრისტოფი და სილვი – გარეკანის დიზაინი, ფოტოგრაფია
ლაღორა

ლაღორა — კლდოვანი მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს შოდა-კედელას ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე რიონის მარჯვენა შენაკადების — შოდურისა და ლაღორულის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3152 მ. აგებულია ქვედაცარცული ფლიშური ქანებით. ლაღორის კალთებზე ალპური მდელოებია, ჩრდილოეთ კალთაზე ჩაწოლილია ნაზვავები.
ლაყუჩები

ლაყუჩები — წყლის ცხოველების სუნთქვის ორგანო. ლაყუჩები აქვთ ცხოველთა თითქმის ყველა ჯგუფის წყალში მცხოვრებ ფორმებს (ზოგს მხოლოდ დროებით, ლარვულ პერიოდში). ლაყუჩები სხეულის ამა თუ იმ ნაწილის ზედაპირის თხელი ამოზნექილი უბანია, რომელიც შეიცავს მრავალრიცხოვან კაპილარებს (ზოგი მწერის ლარვებში — ტრაქეების ტოტებს). ლაყუჩებით ხდება აირცვლა ორგანიზმსა და წყალს შორის.

ლაყუჩები ცხოველს შეიძლება ჰქონდეს ტანზე, თავზე, კუდზე, კიდურებზე და სხეულის სხვა ნაწილებზე, თავისუფალი გამონაზარდების სახით (გარეგანი ლაყუჩები) ანდა ამა თუ იმ ღრუში (შინაგანი ლაყუჩები). ლაყუჩების ფორმა მრავალგვარია (დვრილისებრი, ძაფისებრი, ნაოჭისებრი, ფოთლისებრი, სავარცხლისებრი, ბუჩქისებრი, ფრთისებრი და სხვა). განსაკუთრებით რთულია მოლუსკების ქტენიდიუმები და ფირფიტოვანი ლაყუჩები აგრეთვე თევზების ლაყუჩები, რომელიც უამრავი სალაყუჩე ფურცლის 2-2 მწკრივისაგან შედგება. ქორდიანი ცხოველების, მათ შორის ხერხემლიანების, ლაყუჩები ვითარდება სპეციალურ სალაყუჩე ნაპრალების გაფართოებულ ღრუში (მრგვალპირიანები) ან მათ შორის ძგიდეებზე (დანარჩენი ცხოველები). ევოლულუციურ პროცესში ლაყუჩების რაოდენობა მცირდება, რაც კომპენსირებულია სასუნთქავი ზედაპირის გადიდებით (თვით ლაყუჩების გართულებით) და სუნთქვითი მოტორიკის სრულყოფით. თუ მრგვალპირიანებს სალაყუჩე ღრუში მხოლოდ ლორწოვანი გარსის მერიდიანული ნაოჭები აქვთ, თევზების ლაყუჩები რთულ, ფრთისებრ დატოტვილ ფურცელებადაა ქცეული. ხრტილოვან თევზებს ლაყუჩის ნაწილი მიზრდილი აქვთ სალაყუჩე ძგიდეზე. ამ ძგიდის რედუქციის გამო ძვლოვანი თევზების ლაყუჩების მთელი ზედაპირი თავისუფალია და მონაწილეობს სუნთქვაში (ლაყუჩები საერთო სალაყუჩე ღრუშია მოქცეული და დაცულია საერთო სარქვლით). თუ მრგვალპირიანების ლაყუჩებში წყლის ცირკულაცია ხდება დაუნაწევრებელი, პასიური ჩონჩხის ერთიანი სალაყუჩე მუსკულატურით, თევზების სალაყუჩე ჩონჩხი დანაწევრებულია და დიფერენცირებული კუნთებითაა აღჭურვილი, რაც უფრო აქტიური, რთული მოძრაობის საშუალებას იძლევა; თანაც, უმაღლეს თევზებს ამასთან ერთად საკუთარი ჩონჩხითა და კუნთებით აღჭურვილი საერთო სალაყუჩე სარქველი უჩნდებათ; ამის გამო სალაყუჩე აპარატი მოქმედებას იწყებს შემწოვი ტუმბოს პრინციპით, რაც წყალში მყოფი ჟანგბადის მაქსიმალური გამოყენების საშუალებას იძლევა.
სახალხო მეურნეობის განვითარების პირველი ხუთწლიანი გეგმა

პირველი ხუთწლიანი გეგმა (1928-1932 წწ.) წარმოადგენდა სსრკ-ის კომუნისტური პარტიის უმნიშვნელოვანეს ღონისძიებას ერთიან გეგმიურ საწყისებზე სოციალისტური მშენებლობის შემდგომი განვითარებისათვის. კომპარტიის ხელმძღვანელთა განცხადებით „[ეს] იყო კაპიტალისტური ელემენტების წინააღმდეგ სოციალიზმის მთელ ფრონტზე გეგმაშეწონილი შეტევის, სოციალისტური ეკონომიკის საძირკვლის აშენებისა და აგრარული ქვეყნის ინდუსტრიულ ქვეყნად გარდაქმნის გაშლილი პროგრამა.“

ისტორია
სსრკ კომპარტიის ყრილობის დირექტივების საფუძველზე დაიწყო სსრ კავშირის სახალხო მეურნეობის განვითარების პირველი ხუთწლიანი (1928-1932 წწ.) გეგმის შედგენა. ყრილობამ ხუთწლედის მთავარ ამოცანად დასახა სოციალიზმის ეკონომიური საძირკვლის აშენება და ამისათვის მძიმე ინდუსტრიის შექმნა და განვითარება, რაც უზრუნველყოფდა სსრ კავშირის გარდაქმნას აგრარული ქვეყნიდან ინდუსტრიულ ქვეყნად, კაპიტალისტური ქვეყნებისაგან მის დამოუკიდებლობას.

ყრილობის დირექტივები ითვალისწინებდა პირველ ხუთწლედში წარმოების საშუალებათა წარმოების მაქსიმალურად უპირატეს განვითარებას, ქალაქად და სოფლად სოციალისტური ელემენტების გაძლიერებას, კაპიტალისტური ელემენტების განდევნას (ანუ კერძო მეწარმეობის მოსპობას), სოციალისტურ მშენებლობაში გლეხთა მასების ჩაბმას, სოფლის მეურნეობის ჩამორჩენილობის დაძლევას, მშრომელთა მატერიალური და კულტურული დონის ამაღლებას, პროლეტარიატის დიქტატურის პოლიტიკური და ეკონომიური პოზიციების განმტკიცებას, ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის შემდგომ გაძლიერებას.

ყრილობა ხელმძღვანელობდა ლენინური ეროვნული პოლიტიკით და პირველი ხუთწლედის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ამოცანად ითვალისწინებდა ეროვნული რესპუბლიკებისა და ჩამორჩენილი რაიონების უფრო სწრაფ სამეურნეო და კულტურულ აღმავლობას, მათი ხვედრითი წონის ზრდას ქვეყნის სამრეწველო პროდუქციის საერთო მოცულობაში, უახლოეს პერიოდში მათი ფაქტობრივი უთანაბრობის ლიკვიდაციას, ხოლო ამისათვის საწარმოო ძალთა სწორ გადაადგილებას, მრეწველობის მიახლოებას სანედლეულო წყაროებთან.
ლაშა გიორგის დროინდელი მატიანე

ლაშა გიორგის დროინდელი მატიანე — ქართული ისტორიოგრაფიაში დამკვიდრებულია სახელწოდება ანასეულ „ქართლის ცხოვრებაში“ შესული ისტორიული ნაშრომისა, რომელიც დაწერილია უცნობი ქართველი ავტორის მიერ 1222-1223 წლებში. მატიანე იწყება 1125 (დავით აღმაშენებლის გარდაცვალება და დემეტრე -ის გამეფება) და მთავრდება 1222-1223 წლების ამბებით (ლაშა გიორგის გარდაცვალება და რუსუდანის გამეფება). შედგება შემდეგი ნაწილებისაგან: „ცხოვრება დემეტრე მეფისა“ (დემეტრე ), „ცხოვრება გიორგი მეფისა“ (გიორგი ), „ცხოვრება დიდისა მეფეთ-მეფისა თამარისი“ და „ცხოვრება გიორგი მეფისა, თამარის ძისა“ (გიორგი ლაშა). ეს მცირე მოცულობის თხზულება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მასში დაცული უხვი და ზუსტი ქრონოლოგიური ცნობებით. აღსანიშნავია, რომ მატიანეში თამარ მეფის გარდაცვალების თარიღად დასახელებულია 427 ქორონიკონი (ე. ი. 1207 წელი), რაც დასტურდება სხვა ქართული და უცხოური წყაროებითაც და ამჟამად გაზიარებულია ბევრი ისტორიკოსის მიერ.
ლაშარი

„ლაშარი“ — ქართული ყოველკვირეული ჟურნალი, სრულიად საქართველოს ახალი მწერლობის კავშირის ორგანო. გამოვიდა 1923 წელს თბილისში (მხოლოდ № 1). გამომცემელი — სარედაქციო კოლეგია. დაბეჭდილია „ახალი მწერლობის დეკლარაცია“ (ავტორი პავლე ინგოროყვა), ვალერიან გაფრინდაშვილის, სერგო კლდიაშვილის, ტიციან ტაბიძის, ვახტანგ კოტეტიშვილის, პაოლო იაშვილის, კ. სუმბათაშვილისა და სხვა ქართველი მწერლების ლიტერატურული წერილები და სტატიები. ტირაჟი 1000 ცალი.
ლაშარის ჯვარი

ლაშარის ჯვარი — ფშავის მთავარი სალოცავი. საკულტო ცენტრი მდებარეობდა ფშავის არაგვის ხეობის ზედა ნაწილში, სოფელ ხოშარის მომიჯნავე ე. წ. „ლაშარის გორზე“. ლაშარის ჯვარი ითვლებოდა მოლაშქრე ღვთაებად, რომელიც „გიშრის ფაფარიანი ნისლა ცხენით“ წინ მიუძღოდა საყმოს ლაშქრობებს, როგორც ფშავის თორმეტივე თემის მფარველს, მასვე შესთხოვდნენ სახნავნათესის ბაქარიანობას, ადამიანთა კეთილდღეობას, ავადმყოფობისა და ზიანისაგან დაცვას. ლაშარის ჯვრის კულტი, გარდა ფშავისა, გავრცელებული იყო თუშეთში, ხევსურეთში, მოსაზღვრე ბარის რაიონებში, მეზობელ ჩრდილოეთ კავკასიის მთიელებში. ლაშარის ჯვარი ითვლებოდა ერთ-ერთ ყველაზე მდიდარ ღვთაებად, რომელიც ფლობდა მრავალ შემოწირულ განძეულობას (მათ შორის საქართველოს მეფეებისგანაც), ადგილ-მამულს, ზერებს კახეთში და სხვა.

არსებობს შეხედულება (ვახუშტი), რომ ლაშარის ჯვარი აგებულია ლაშა გიორგის მიერ, ლაშა გიორგის სახელს უკავშირებს მას ხალხური გადმოცემაც, მაგრამ ღვთაების ფუნქციის, ისტორიული და ენობრივი მონაცემების მიხედვით, ლაშარის ჯვარი წარმართული, ასტრალური ბუნების ღვთაება უნდა იყოს, რომელსაც ქრისტიანულ ხანაში ლაშა გიორგის კულტი შეერწყა (ისევე როგორც თამარ-აქიმ-დედოფლის კულტის თამარ მეფისა). ქართულ ფოლკლორში ლაშარის ჯვრისადმი (ლაშარელასადმი) მიძღვნილი მრავალი ლექსი მოიპოვება:„ლაშარელაის ლურჯისა“, „ლაშარის ჯვარი ჯავრობდა“, „დიდობდა ლაშარის ჯვარი“, „თამარ დედოფალი და ლაშარის ჯვარი“ და სხვა.
ლაშიფსე

ლაშიფსე — მდინარე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. სიგრძე 23 კმ, აუზის ფართობი 115 კმ². სათავე აქვს აფხაზეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2347 მ სიმაღლეზე. ჩაედინება რიწის ტბაში. მარჯვნიდან ერთვის მდინარე ავადჰარა. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულ-ზაფხულზე, წყალმცირობა — ზამთარში, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე. დეკემბრიდან შუა თებერვლამდე უჩნდება ყინულნაპირისი. საშუალო წლიური ხარჯი 7,98 მ³/წმ.
ლაშიჭალა

ლაშიჭალა — ადგილობრივი მნიშვნელობის ბალნეოლოგიური კურორტი ცაგერის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ლაჯანურას ხეობაში, ზღვის დონიდან 800-900 მ. ჰავა რბილია, იცის თოვლიანი ზამთარი და ზომიერად ნოტიო ზაფხული. ძირითადი სამკურნალო ფაქტორია ნახშირმჟავა-ჰიდროკარბონატული მაგნიუმ-კალციუმიანი მინერალური წყალი. წყლის მინერალიზაცია — 0,8-1,2 გ/ლ, ტემპერატურა 13-15 °, საერთო დებიტი — დაახლოებით 12 000 ლ დღე-ღამეში. იყენებენ სასმელად და აბაზანებისათვის. სამედიცინო ჩვენება — საჭმლის მომნელებელ ორგანოთა ქრონიკული დაავადებანი. ლაშიჭალაში არის სააბაზანო შენობა, საექიმო პუნქტი. სეზონი — ზაფხულის თვეები.
ლაშქარა

ლაშქარა — მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აქვთ ღია ყვითელი, იისფერ-ლურჯი, იშვიათად თეთრი ყვავილები, კაკლუჭა ნაყოფი.

ცნობილია 25-მდე სახეობა, რომელთა არეალი მოიცავს ევროპას, დასავლეთ აზიას, ჩრდილოეთ აფრიკას. საქართველოში გავრცელებულია 5. იზრდება ტენიან, დაჩრდილულ ან მშრალ ადგილებზე, მდინარის ნაპირებზე, ტყისა და სუბალპურ სარტყელში, და, როგორც სარეველი — საძოვრებზე, მინდვრებსა და ბოსტნებში, ზოგჯერ რედერალურ ადგილებზე.

ლაშქარის ზოგი სახეობა საქონლის საკვებია, ზოგი ხალხურ მედიცინაში სამკურნალო მცენარედაა ცნობილი, მაგ., (მელენის) ფესვები 2ვიტამინს შეიცავს და სვანები უძველესი დროიდან იყენებენ მოტეხილობის სამკურნალოდ. -ს ფესვები და ფესურები ალკალოიდებს და მთრიმლავ ნივთიერებებს შეიცავს.
Musique pour Supermarché

— ფრანგი ელექტრონული მუსიკოს ჟან-მიშელ ჟარის 1983 წლის სტუდიური ალბომი. იგი გამოიცა მხოლოდ ერთი ასლის სახით, ერთადერთხელ გავიდა რადიოსადგურის ეთერში (სწორედ ამ ეთერის მეშვეობით ჩაწერილი ასლები ვრცელდება ჯგუფის მოყვარულებს შორის) და ითვლება ჟარის ერთ-ერთ იშვიათ დისკად.

ისტორია
1983 წელს ჟარს შეუკვეთეს მუსიკა გამოფენისათვის, რომელზეც წარმოდგენილი იქნებოდა მხატვრობა სუპერმარკეტების თემაზე. ალბომი ჩაიწერა 1983 წლის თებერვალში-მარტში. გამოფენა გაიმართა ჟან-კლოდ რიდელის გალერეაში, 1983 წლის ივნისში. მხატვრობის ნაწილი გასაყიდად აუქციონზე იქნა გამოტანილი. ამ მოვლენის შთაგონებით, ჟარმა გადაწყვიტა ალბომის ერთადერთი ასლის საქველმოქმედოდ გამოცემა. გამოფენის დასრულების შემდეგ ყველა ორიგინალური ფირი განადგურდა, ამიტომ ეს ასლი უნიკალურად ითვლება და წარმოადგენს მუსიკის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე ძვირადღირებულ ჩანაწერს.

ალბომის ბუკლეტში წარმოდგენილია 11 პოლაროიდის ტიპის ფოტოსურათი, ხოლო მეთორმეტე ფოტოს ადგილი ცარიელია, რათა მსურველს ჰქონოდა საკუთარი სურათის ჩსმის საშუალება. ალბომის მფლობელის ვინაობა ანონიმური იყო, მაგრამ მოგვიანებით აღმოჩნდა, რომ ეს ვინმე მ. ჟერარი იყო. მასზე განსაკუთრებული გავლენა იქონია ავტოავარიის შემდეგ საავადმყოფოს პალატაში მოსმენილმა ჟარის კომპოზიციამ . 2007 წლისათვის დისკის ასლი ორჯერ გაიყიდა, მეორე მფლობელია ვინმე დუკრუა. ამჟამად მისი მფლობელის ვინაობა უცნობია.

სიმღერების სია
მითითებული ხანგრძლივობა ეფუძნება ბუტლეგურ ჩანაწერებს, ვინაიდან ორიგინალური ჩანაწერი არ არსებობს.
ლაშქარასებრნი

ლაშქარასებრნი — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ჩვეულებრივ ჯაგრისებრი ბეწვით შემოსილი ბალახები, იშვიათად ბუჩქები, ლიანები და ხეებია.

მოიცავს 100-მდე გვარის 2000-ზე მეტ სახეობას, რომელიც ფართოდაა გავრცელებული ყველა კონტინენტზე. განსაკუთრებით ბევრია ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და კალიფორნიაში.

საქართველოში — 30-მდე გვარის 100-მდე სახეობაა. იზრდება ყველა მცენარეულ სარტყელში, ტყეებში, ბუჩქნარებში, მდელოებზე, ჭაობებში, აგრეთვე მშრალ, ქვიან, ღორღიან ან კირქვიან ფერდობებზე, კლდეებზე, უდაბნოებსა და სტეპებში.

ზოგი სახეობა დეკორატიული და თაფლოვანია, ზოგს მხალად და ბოსტნეულად იყენებენ, ზოგიც მედიცინასა (სამკურნალო ლაშქარა) და სამღებრო საქმეში იხმარება. ბევრი სახეობა სარეველაა. საქართველოში ფართოდაა გავრცელებული კესანეს, ძირწითელას, ლაშქარასა და სხვა გვარის მცენარეები. ამ ოჯახის ბევრი ტროპიკული ხე და ბუჩქი ძვირფას მერქანს და საჭმელ ნაყოფს იძლევა.
ლაშქართა შიგან არშეშვება

ლაშქართა შიგან არშეშვება, ლაშქართაგან გარდახდევა — გამაწბილებელი სასჯელის სახეობა — სამხედრო და რაინდული უფლებების ჩამორთმევა ფეოდალურ საქართველოში. იყენებდნენ დამატებით სასჯელად ეკლესიისაგან დაკრულვილ, შეჩვენებულ პირთა მიმართ. დაკავშირებული იყო სამხედრო-რაინდულ შეხედულებასთან, რომ ლაშქრობაში მონაწილეობა თავისუფალი პიროვნების უფლებაცაა და მოვალეობაც. ეს სასჯელი მეტად მძიმე იყო და დამნაშავეს ზნეობრივ სიკვდილს უქადიდა.
ლაშქარი

ლაშქარი — ომის დროს სამოქალაქო მოსახლეობისაგან (უმთავრესად მოხალისეებისაგან) შექმნილი სამხედრო ფორმირება. ლაშქარი, როგორც უცხოელ დამპყრობთა წინააღმდეგ ბრძოლაში ხალხთა მასების ჩაბმის ფორმა, ცნობილია უძველესი დროიდან. ლაშქარს უწოდებენ აგრეთვე შუა საუკუნეების მილიციის ტიპის სამხედრო ფორმირებებს (რაინდთა, აზნაურთა და საქალაქო ლაშქარი). საუკუნის დასაწყისში სახალხო ლაშქარმა კუზმა მინინისა და დიმიტრი პოჟარსკის მეთაურობით უდიდესი როლი ითამაშა პოლონელი და შვედი ინტერვენტების წინააღმდეგ ბრძოლაში.

რევოლუციამდელ რუსეთში (1874-1917) სამხედრო ვალდებულთა კატეგორიას, რომელსაც იწვევდნენ ომის დროს, ეწოდებოდა სახელმწიფო ლაშქარი.

ფეოდალურ საქართველოში ლაშქარი ეწოდებოდა როგორც ფეოდალურ ჯარს (ფეოდალებსა და მსახურებს), ისე ჯარის ფეოდალურ ზედაფენას. სახალხო ლაშქარი („ჯარი-ხალხი“) ფეოდალიზმის გამარჯვებასთან ერთად გაქრა. მისი გაწვევა ხდებოდა მხოლოდ უკიდურესი საჭიროების შემთხვევაში. ასეთ დროს იწვევდნენ ყველა სრულწლოვან მამაკაცს („ქუდზე კაცი“). გვიანდელ შუა საუკუნეებში ლაშქრის გაწვევა გახშირდა „ლეკიანობისა“ და ოსმალეთ-სპარსეთის შემოსევების გამო („მდევარი“, „ყარაული“ და ა.შ.). რუსეთთან შეერთების შემდეგ რუსეთ-ოსმალეთის და რუსეთ-ირანის ომებში მონაწილეობდნენ ქართული ლაშქრის (მოხალისეების) ანუ ქართული მილიციის მრავალრიცხოვანი შენაერთები, რომლებმაც მამაცური ბრძოლისთვის არაერთი ჯილდო დაიმსახურეს.
ლაშქარ-ნადირობა

ლაშქარ-ნადირობა — ძირითადი ვასალური მოვალეობა ფეოდალურ საქართველოში. საქართველოს სამეფოში ყველა ვასალი მოვალე იყო მონაწილეობა მიეღო ლაშქრობასა და ე. წ. „სანადიროდ გალაშქრებაში“ ანუ სამეფო ნადირობაში, რომელიც საომარი წვრთნისა და მანევრების როლს ასრულებდა. არაფეოდალთაგან ლაშქარ-ნადირობა ევალებოდა მსახურთა წოდებას. საქართველოს სამეფოს დაშლის შემდეგ ( ს.) ქართლის, კახეთისა და იმერეთის მეფეებთან ერთად სიუზერენული უფლებები მოიპოვეს სამცხის, ოდიშისა და გურიის მთავრებმაც. საერთო-ქართული ლაშქარ-ნადირობა მოიშალა. საუკუნის ნახევრიდან გახშირდა გლეხთა მოლაშქრეობა, ხოლო 1774 წლიდან ქართლ-კახეთის სამეფოში ყველა გლეხი ვალდებული იყო მონაწილეობა მიეღო ლაშქრობაში. ამავე დროიდან გაუქმდა სამეფო ნადირობაც.
ლაშქარნივისი

ლაშქარნივისი — სამეურნეო დარგის მოხელე გვიანდელი ფეოდალური საქართველოს სამხედრო უწყებაში. თანამდებობა შემოიღო ერეკლე -მ საუკუნის ნახევარში. ლაშქარნივისს ევალებოდა დაქირავებული ჯარისკაცების, მათი უფროსებისა და მორიგე ლაშქრის მეთაურების აღრიცხვა, მათი მომარაგება და ჯამაგირის გაცემა. ლაშქარნივისის სახელო ადგილების მიხედვით იყო გათვალისწინებული. ძეგლებში მოხსენიებულია „ქალაქისა და სომხით-საბარათაშვილოს ლაშქარნივისობა“, „საქართველოში მყოფ თათართა ლაშქარნივისობა“ და სხვა. სულ ქართლ-კახეთის სამეფოში 6 ლაშქარნივისი იყო.
პავლე ლაშქაროვი

პალვე სერგეის ძე ლაშქაროვი (ბიბილური) (გ. 1853) — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი. 1812-1814 რუსეთის სამამულო ომის აქტიური მონაწილე. შევარდინოს გმირი. ლაშქაროვის პაპა, ქართველი აზნაური ლაზარე გრიგოლის ძე ბიბილური (რომელიც ვახტანგ ამალაში შედიოდა), პეტრე -ის დროს დასახლდა მოსკოვში და ცოლად შეირთო რუსი მემამულის ქალიშვილი. ლაშქაროვმა განსაკუთრებით ისახელა თავი სოფ. შევარდინოსთან გამართულ ბრძოლაში (1812 წლის 24 აგვისტო), რომელიც წინ უძღოდა ბოროდინოს ბრძოლას.
ლაშქრულ-მგზავრული სიმღერები

ლაშქრულ-მგზავრული სიმღერები, ლაშქრობასა და მგზავრობასთან დაკავშირებული ფოლკლორული მუსიკის ორი სხვადასხვა სახეობა, რომელსაც აერთიანებს მუსიკალურ-გამომსახველობით საშუალებათა მთელი რიგი მხარეები: ტემპი, მკვეთრი რიტმი, კუპლეტური ფორმა, მარტივი და ხალისიანი განწყობილება, ომახიანი შესრულება. ქართულ მუსიკალურ ფოლკლორში ლაშქრულ-მგზავრული სიმღერები მრავალხმიანია; მათი პოეტური ტექსტი — ნებისმიერი; თუმცა განსაკუთრებით ცნობილია რამდენიმე ლექსი: „გზა სიარულში დალია, სიპი ქვა წყალთა დენამა...“, „წასვლა სჯობს წარმავალისა, არ დახანება ხანისა...“, „ომში წასვლა მას უხარის, ვისაც კარგი ცხენი ჰყავსო...“. საუკუნის 70-იან წლებში ერთ-ერთ პოპულარულ „მგზავრულს“ მიუსადაგეს ილიას პატრიოტული ლექსი „ქართველო, ხელი ხმალს იკარ“ (პოემიდან „ქართლის დედა“), რამაც უფრო შეუწყო ხელი სიმღერის ფართოდ გავრცელებას. ეს სიმღერა ზაქარია ფალიაშვილმა დამუშავებული სახით გამოიყენა ოპერა „აბესალომ და ეთერის“ მოქმედებაში.
ლაცგა

ლაცგა — მთა საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ წაყლგამყოფ ქედზე, მდინარეების მესტიაჭალისა (ენგურის სისტემა) და ადირსუს (ბაქსანის მარჯვენა შენაკადი) სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4019 მ. დაჰყურებს ლეხზირის მყინვარის სათავეს. აგებულია პალეოზოური გრანიტებით. დაფარულია მყინვარებით. პირველი საბჭოთა ასვლა განხორციელდა 1933 წელს (ა. ჯაფარიძე, დ. ფურცელაძე, ი. მარი).
ლახამი

ლახამი — მდინარე მესტიის მუნიციპალიტეტში, ნენსკრის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს კოდორის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2598 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 16 კმ, აუზის ფართობი 60 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლის, მყინვარული და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა - ზამთარში, წყალმოვარდნები - ზაფხულ-შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი 3,10 მ³/წმ.
ლახვრის მყინვარი

ლახვრის მყინვარი, ლაკრის მყინვარი — ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ განშტოების — ცალგმილის ქედზე, მდინარე ენგურის აუზში. მყინვარის სიგრძე 3 კმ-ს შეადგენს, ხოლო ფართობი — 3 კმ²-ს. 1 კმ² დაფარულია მორენული მასალით. მყინვარის ენა ეშვება 2450 მ-ზე, ფირნის ხაზი გადის 3100 მ სიმაღლეზე. მისასვლელი გზა დოლრის ხეობიდან.
ბრალს ვდებ!

„ბრალს ვდებ!“ — ფრანგი მწერლის ემილ ზოლას სტატია, რომელიც გამოქვეყნდა ყოველდღიურ გაზეთში „ორორ“ („’“) 1898 წლის 13 იანვარს.

სტატია ღია წერილის ფორმით დაიწერა, მიმართული იყო საფრანგეთის პრეზიდენტი ფელიქს ფორისადმი და საფრანგეთის მთავრობას ანტისემიტიზმსა და ალფრედ დრეიფუსის საპყრობილეში უკანონოდ ჩასმაში ადანაშაულებდა. ზოლა მიუთითებდა სამხედრო სასამართლოს მიკერძოებულობაზე და სერიოზულ მხილებათა არარსებობაზე. წერილი გაზეთის პირველ გვერდზე დაიბეჭდა და აჟიოტაჟი გამოიწვია, როგორც საფრანგეთში, ასევე მის ფარგლებს გარეთ. ზოლას ცილისწამება დაბრალდა და იმავე წლის 23 თებერვალს გაასამართლეს. ციხისგან თავის დასაღწევად მწერალი ინგლისში გაიხიზნა. მას საფრანგეთში დაბრუნების საშუალება 1899 წელს დრეიფუსის საქმის ორი მთავარი ფიგურის თვითმკვლელობისა და გაქცევის შემდეგ მიეცა.
ლახტი (ჟურნალი)

„ლახტი“ — ქართული ყოველკვირეული ლიტერატურული ილუსტრირებული ჟურნალი, გამოვიდა 1914 წელს თბილისში № 1, — № 20. რედაქტორი-გამომცემელი — დ. მელაშვილი. ჟურნალში დაბეჭდილია ლექსები, მინიატურები და თარგმანები (მათ შორის ალექსანდრე პუშკინისა და მიხეილ ლერმონტოვის ნაწარმოებების). ქართველი მოღვაწეების პორტრეტები, ნახატები და კარირატურები შესრულებულია ოსკარ შმერლინგის, შალვა ქიქოძის, ს. შანშიაშვილისა და ი. ქავთარაძის მიერ.
ლაჯანურა

ლაჯანურა — მდინარე საქართველოში, ცაგერის მუნიციპალიტეტში, რიონის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ლეჩხუმის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2710 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 32 კმ, აუზის ფართობი 296 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულ-ზაფხულზე, წყალმცირობა — ზამთარში, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი 10,5 მ³/წმ. მკაცრ ზამთარში ახასიათებს ყინულნაპირისი და თოში. მდინარეზე აგებულია ლაჯანურის წყალსაცავი.
ლაჯანურის წყალსაცავი

ლაჯანურის წყალსაცავი — საინჟინრო-ჰიდროტექნიკური ნაგებობა ცაგერის მუნიციპალიტეტში. შექმნილია მაღალი თაღოვანი კაშხალით მდინარე ლაჯანურას ქვემო დინების ვიწრო ხეობაში, სოფელ სურმუშთან. ოვალური ფორმისაა. სიგრძე 3,2 კმ, უდიდესი სიგანე 1 კმ, საშუალო სიგანე 0,5 კმ. უდიდესი სიღრმე 70 მ, საშუალო სიღრმე 30 მ, ფართობი 1,6 კმ², წყლის მოცულობა 50 მლნ. მ³. ლაჯანურის წყალსაცავს ასაზრდოებს მდინარეები: ლაჯანურა, ხელეშურისღელე, ლიამღვრიე, უსახელოღელე, აგრეთვე მდინარე ცხენისწყლიდან არხით და გვირაბით გამოყვანილი წყალი. წყალსაცავი დღეღამური რეგულირებისაა. წყლით უზრუნველყოფს მიწისქვეშა ლაჯანურჰესს.

ლაჯანურის წყალსაცავის ქვაბულის ქვედა ნაწილი აგებულია ცარცული სქელშრეებრივი კირქვებით, ზედა — ქვიშაქვებით, მერგელოვანი თიხაფიქლებითა და კონგლომერატებით. კალთები მეწყრებიანი აქვს. ნაპირების ტალღისმიერი გადამუშავება უმნიშვნელოა. წყალსაცავის მოლამვა ძირითადად ხდება შენაკადების მიერ შემოტანილი მყარი ჩამონადენის ხარჯზე. კაშხალთან ფსკერული ნატანის დალექვის სისქე 40 მ-ს აღემატება.
ლაჰილი

ლაჰილი, ლაჰლა, ლაილა — მწვერვალი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიისა და რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ლენტეხის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს სვანეთის ქედზე, მდინარე ენგურის მარცხენა შენაკადის — ლაილჭალის სათავეებში. წარმოადგენს სვანეთის ქედის უმაღლეს წერტილს. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4008 მ. აგებულია ზედაპალეოზოურ-ტრიასული კვარციტებით, მეტამორფული ფიქლებითა და ქვიშაქვებით. დაფარულია თოვლ-ყინულით. მწვერვალის ჩრდილოეთ კალთაზე ხეობის ტიპის მყინვარებია. ლაჰილის კალთებიდან ჩამონადენი მყინვარული ნაკადებით საზრდოობს ლაჰილის მყინვარი. პირველად მწვერვალი დაიპყრო ჯონ კოკინმა 1887 წელს.
კონცეპტუალური ალბომი

მუსიკაში, ტერმინი კონცეპტუალური ალბომი აღნიშნავს ალბომს, რომელიც აგებულია ერთ სიუჟეტზე, კომპოზიციურად, თხრობითი თუ ლირიკული სახით. ხშირად კონცეპტუალური ალბომი აგებულია ერთიანი სიუჟეტის მქონე სიმღერების ციკლზე. ეს კონტრასტში შედის ტრადიციულ ალბომებთან, რომლებშიც შეტანილია ერთმანეთთან ნაკლებად დაკავშირებული სიმღერები. კონცეპტუალური ალბომი მუსიკალური ალბომის ჩაწერის პოპულარული ფორმაა და დღემდე გამოიყენება მსოფლიოში, თუმცა, ყველაზე დიდი რაოდენობით კონცეპტუალური ალბომები ჩაიწერა 1970-იან წლებში.
ლაჰილის მყინვარი

ლაჰილის მყინვარი — ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ენგურის აუზში. სიგრძე 5,5 კმ, ფართობი 5,24 კმ². მყინვარის ენა ეშვება ზღვის დონიდან 2220 მ-ზე. ლაჰილის მყინვარი შედგება 2 ტოტისაგან, მარჯვენა ტოტი დიდია, მარცხენა — პატარა და ყინულვარდნილს წარმოადგენს. საზრდოობს მწვერვალ ლაჰილის კალთებიდან ჩამონადენი მყინვარული ნაკადებით. ასაზრდოებს მდინარე ენგურის მარცხენა შენაკადს — ხუმფრერს.
ლაჰილის უღელტეხილი

ლაჰილის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიისა და რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ლენტეხის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს სვანეთის ქედის ცენტრალურ ნაწილში, მდინარე ლაილჭალის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4000 მ. აგებულია ზედაპალეოზოურ-ტრიასული კვარციტებით, ფიქლებით და მარმარილოს ლინზებით. ახასიათებს გლაციალურ-ნივალური ლანდშაფტი. ლაჰილის უღელტეხილი საცალფეხო ბილიკით აკავშირებს მდინარეების ცხენისწყლისა (ლენტეხის მუნიციპალიტეტი) და ენგურის (მესტიის მუნიციპალიტეტი) ხეობებს.
შაქარი

შაქარი ( 3), რომელზეც აბსორბირდება ზოგიერთი შეღებილი მინარევი (არაშაქრები). შემდეგ წვენს აცხელებენ 90°-მდე, ფილტრავენ და უტარებენ ხელახალ სატურაციას, კვლავ ფილტრავენ გასაუფერულებლად, ამუშავებენ გოგირდოვანი აირით (სულფიტაცია) და ისევ ფილტრავენ. გაწმენდილი წვენი ღია ყვითელი ფერისაა, შეიცავს 14%-მდე მშრალ ნივთიერებებს, მათ შორის 13%-მდე შაქარს. გაწმენდილ წვენს გამოორთქლავენ (მშრალი ნივთიერება — 65%, მათ შორის 60% შაქარი). სიროფს ერთხელ კიდევ უტარებენ სულფიტაციას, ფილტრავენ და ვაკუუმაპარატებში შეხარშავენ (მშრალი ნივთიერება 92.5% მათ შორის 85%-მდე შაქარი). მიღებულ პროდუქტს 1-ლი კრისტალიზაციის უტფელი ჰქვია. შეხარშვისას შაქრის ნაწილი გამოკრისტალდება. ხსნარში (მწვანე ბადაგში) რჩება მხოლოდ 30% შაქარი. სითხისგან კრისტალებს გამოყოფენ ცენტრიფუგვით. მიღებულ თეთრ შაქრის ფხვნილს (შეიცავს 99.75% საქაროზას) აშრობენ და ფუთავენ. მწვანე ბადაგს ერთხელ კიდევ ხარშავენ ვაკუუმ-აპარატებში (მშრალი ნივთიერება 95%) და ღებულობენ მე-2 კრისტალიზაციის უტფელს. მისი გაცივების პროცესში შაქარი გამოკრისტალდება. კრისტალებს გამოყოფენ ცენტრიფუგვით. ამ შემთხვევაში ღებულობენ ე. წ. ყვითელ შაქარს, რომელსაც ისევ ხსნიან გაწმენდილ წვენში და უმატებენ სიროფს. სიროფს სამჯერ ხარშავენ: 1-ლი უტფელი იძლევა შაქრის თეთრ ფხვნილს, მე-2 და მე-3 — ყვითელს. შაქრის რაფინადის (შეიცავს 99.9% საქაროზას) მისაღებად შაქრის ფხვნილს ხსნიან წყალში, სიროფს დამატებით წმენდენ ადსორბენტებით ან იონიტებით, შემდეგ ფილტრავენ და გაწმენდილ სიროფს შეხარშავენ უტფელის მიღებამდე. უტფელის ცენტრიფუგვით ღებულობენ 2% ტენიანობის მქონე შაქარს, რომელსაც წნეხენ და აშრობენ. ანალოგიურად მიიღება შაქარი შაქრის ლერწმისაგან ოღონდ წვნის მისაღებად დაქუცმაცებულ ლერწამს წნეხავენ ვალცებიან წნეხებში.

შაქრიანობა
=0.002=0.2%.