iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვიქრამ-სამვატი

ვიქრამ-სამვატი (სამვატური კალენდარი) — ინდოეთში გავრცელებული კალენდარი, რომელშიც მზის წლის ხანგრძლივობა დაკავშირებულია მთვარის თვეების ხანგრძლივობასთან. მასზე დაფუძნებულია თანამედროვე ნეპალურ კალენდართან.

გავრცელება და წარმოშობა
სამვატურ კალენდარს პირველ რიგში იყენებდნენ ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ინდოეთში. ამ სისტემით წელთაღრიცხვა იწყება ძვ. წ. 57 წლიდან და უკავშირდება ვიქრამის სახელს, ანუ ვიქრამადიტიას, რომლისადმი ბევრი ლეგენდებია მიძღვნილი, ახასიათებს მას, როგორც ეროვნულ გმირს და იდეალურ მმართველს. მას იხსენებენ, როგორც მმართველს, რომელმაც ინდოეთიდან გარეკა უცხოელი დამპყრობლები. ლეგენდების უმრავლესობაში მოთხრობილია ვიქრამის სწრაფვაზე დაეხმაროს საკუთარ ხალხს და მის მზადყოფნაზე საკუთარი თავი და პირადი ინტერესები შესწიროს სხვის კარგად ყოფნას. მან თავი გამოიჩინა თავისი კეთილსინდისიერებით, სხვებისადმი გამოჩენილი სიკეთით, ვაჟკაცობით და მაღალფარდოვნების არქონით. ვიქრამადიტიას სახელი, იულიუს კეისარის სახელთან ერთად, გახდა სიმბოლო და ტიტული, და ბევრი მომდევნო მმართველი უერთებდა მას საკუთარ სახელს.

ინდოეთის ისტორიაში «ვიქრამადიტიას» ტიტულს თავის მონეტებზე ტვიფრავდა ბევრი მმართველი. რომელმა მათგანმა დაუდო საფუძველი სამვატურ კალენდარს — საკამათო საკითხია. ძვ. წ. საუკუნეში ვიქრამადიტიას როლის შემსრულებელის კანდიდატურის მოძებნა რთულია. ყველაზე უფრო მეტად მის აღწერას შეესაბამება ჩანდრაგუპტა , რომელიც ომობდა უცხოელი დამპყრობლების წინააღმდეგ (იხ. დასავლეთ ქშატრაპების სამეფო) და გარეკა ისინი ინდოეთის მიწებიდან.

რადგანაც სამვატური ერის წელთაღრიცხვა იწყება ძვ. წ. 57 წლიდან, შესაბამისად, გრიგორიანული კალენდრით 1970 წელი შეესაბამება სამვატური კალენდრის 2026—2027 წლებს.
ანიტა-გარიბალდი (სანტა-კატარინა)

ანიტა-გარიბალდი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 885 მეტრზე. მიეკუთვნება სერანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუს-დი-ლაჟისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 623 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14,67 კმ²-ზე. ფართობი 587 768 კმ²-ია.
ბოკაინა-დუ-სული

ბოკაინა-დუ-სული — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 860 მეტრზე. მიეკუთვნება სერანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუს-დი-ლაჟისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 290 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6,42 კმ²-ზე. ფართობი 512 849 კმ²-ია.
ბონ-ჟარდინ-და-სერა

ბონ-ჟარდინ-და-სერა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 245 მეტრზე. მიეკუთვნება სერანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუს-დი-ლაჟისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 024 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4,3 კმ²-ზე. ფართობი 935 177 კმ²-ია.
ბონ-რეტირუ (სანტა-კატარინა)

ბონ-რეტირუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 890 მეტრზე. მიეკუთვნება სერანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუს-დი-ლაჟისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 942 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8,47 კმ²-ზე. ფართობი 1 055 553 კმ²-ია.
კამპუ-ბელუ-დუ-სული

კამპუ-ბელუ-დუ-სული — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 017 მეტრზე. მიეკუთვნება სერანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუს-დი-ლაჟისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 483 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7,28 კმ²-ზე. ფართობი 1 027 650 კმ²-ია.
კაპან-ალტუ

კაპან-ალტუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 022 მეტრზე. მიეკუთვნება სერანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუს-დი-ლაჟისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 753 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2,06 კმ²-ზე. ფართობი 1 335 837 კმ²-ია.
სელსუ-რამუსი

სელსუ-რამუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 778 მეტრზე. მიეკუთვნება სერანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუს-დი-ლაჟისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 771 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13,3 კმ²-ზე. ფართობი 208 274 კმ²-ია.
სერუ-ნეგრუ (სანტა-კატარინა)

სერუ-ნეგრუ (სანტა-კატარინა) — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 996 მეტრზე. მიეკუთვნება სერანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუს-დი-ლაჟისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 581 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8,58 კმ²-ზე. ფართობი 417 335 კმ²-ია.
კორეია-პინტუ

კორეია-პინტუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 847 მეტრზე. მიეკუთვნება სერანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუს-დი-ლაჟისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 785 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22,71 კმ²-ზე. ფართობი 651 117 კმ²-ია.
ლაჟისი

ლაჟისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 916 მეტრზე. მიეკუთვნება სერანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუს-დი-ლაჟისის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 156 727 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 59,56 კმ²-ზე. ფართობი 2 631 504 კმ²-ია.
თბილისის ქაღალდის ფაბრიკა

თბილისის ქაღალდის ფაბრიკა (სააქციო საზოგადოება) — ქაღალდის მწარმოებელი საწარმო. მდებარეობს თბილისში, ისანი-სამგორის რაიონში. დაარსდა 1935 წელს.

ამზადებდა საკოლოფე, შპალერის ქვეშ გასაკრავ (დუბლაჟს), სამუშტუკე, გასანთლულ (უშვებდა მეორე მსოფლიო ომის დროს) ქაღალდს, ასევე – ქაღალდს, ხელსახოცისა და ერთჯერადი თეფშებისათვის და წყალგაუმტარ მუყაოს. 1972 ჩატარდა ფკის რეკონსტრუქცია, 1980 კი დაინერგა ტექნოლოგიური დანადგარების მართვის თანამედროვე სისტემები ნახევარგამტარული ტექნოლოგიების გამოყენებით (ტრანზისტორების, ტირისტორების და სხვა თანამედროვე ნახევარგამტარული ტექნიკური ელემენტებით). 1996 წლიდან საწარმო სააქციო საზოგადოებად ჩამოყალიბდა. საპროექტო სიმძლავრეა 800 ტ. ქაღალდი წელიწადში. თბილისის ქაღალდის ფაბრიკა ამუშავებს ადგილობრივ ნედლეულს (მაკულატურას), რისგანაც ამზადებს საგოფრე, რუბეროიდისა და სატომრე ქაღალდს, აგრეთვე გოფრირებულ მუყაოს ყუთებს. გამოშვებული პროდუქციის რეალიზაცია ხდება როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე მის ფარგლებს გარეთაც – სომხეთსა და აზერბაიჯანში.
თბილისი (სამშენებლო კომპანია)

„თბილისი“ (სააქციო საზოგადოება სამშენებლო კომპანია „თბილისი“) — დაარსდა 1966 თბილისში, როგორც საქართველოს სასოფლო მშენებლობის სამინისტროს 1 სამშენებლოსამონტაჟო ტრესტი.

ისტორია
1993 გარდაიქმნა სააქციო საზოგადოებად – სამშენებლო-სამონტაჟო ფირმა „ლეჩხუმი“; 1996 წლიდან დაერქვა სააქციო საზოგადოება სამშენებლო სამონტაჟო ტრესტი „თბილისი“, 2001 წელს კი – სააქციო საზოგადოება სამშენებლო კომპანია „თბილისი“. მისი აქციები მთლიანად კერძო მფლობელობაში იყო. კომპანიას ჰქონდა საპროექტო-საკონსტრუქტორო ბიურო და საგარეო-ეკონომიკური ურთიერთობების სამსახური, აგრეთვე ფილიალები ბორჯომში, ხარაგაულში, ქუთაისში, ფოთსა და ბათუმში სამშენებლო და სპეციალურ სამუშაოთა წარმოებისათვის; ფლობდა სახელმწიფო ლიცენზიას ყველა სახის სამშენებლო სამონტაჟო სამუშაოების პროექტირებასა და მშენებლობაზე, მ. შ. გზებისა და ხიდების, მაგისტრალური წყალსადენებისა და გაზსადენების, ელექტროსადგურების, ნაპირსამაგრი ნაგებობების, საზღვაო პორტების, რკინიგზებისა და სხვ. კომპანიას გააჩნდა მძლავრი საწარმოო (რკინაბეტონის, ასფალტბეტონის, მეტალოკონსტრუქციების ქნები მათში შემავალი სამსხვრევდამხარისხებელი, ხის დამმუშავებელი, მეტალოპლასტიკისა და ალუმინის ნაწარმის დამამზადებელი წარმოებებით თბილისსა და ფოთში), მექანიზაციისა (სპეც. სამშენებლო ტექნიკა) და ავტოტრანსპორტის ბაზები, აგრეთვე დიდი სასაწყობო მეურნეობა (თბილისში, ბათუმსა და ფოთში) რკინიგზის საკუთარი ჩიხებით, რომლებიც ასრულებდნენ ნებისმიერი საპროექტოსაძიებო, სამშენებლოსამონტაჟო, სარეკონსტრუქტორო-სარემონტო, მოპირკეთების, სამხატვრო, ასფალტირების, ტერიტორიის მოწყობისა და სხვა სამუშაოებს. სამშენებლო კომპანია „თბილისს“ საქართველოში აშენებული აქვს: საცხოვრებელი სახლები, სკოლები და საბავშვო ბაღები, სამრეწველო, სას.სამ., ჯანმრთელობის, კულტურის, კავშირგაბმულობის, კომუნიკაციის, საოფისე და სხვა დანიშნულების ობიექტები, მ. შ. თბილისში – ლუდის ქნა „კასტელი-საქართველო“, ფეხბურთის ფედერაციის ოფისი, წმ. სამების საკათედრო ტაძარი, რესტორანი „მაკდონალდსი“ (კ. მარჯანიშვილის მოედანზე); მონაწილეობდა მიწისძვრით დაზარალებული სომხეთის (სპიტაკი, ლენინაკანი) და დასავლეთ საქართველოს (საჩხერე, ჭიათურა) რაიონებში სამშენებლო აღდგენით სამუშაოებში. ჩვენი ქვეყნის გარეთ მას აშენებული აქვს ქ. ბუდიონოვსკში (სტავროპოლის მხარე) რესპუბლიკური საავადმყოფო, ქ. ნალჩიკში (ყაბარდო-ბალყარეთის აო) – ბ. კალმიკოვის სახელობის სანატორიუმი, მოსკოვში – საქართველოს საელჩო; იქვე აღადგინა სასტუმრო და კულტურის ცენტრი, მონაწილეობდა აგრეთვე ქრისტემაცხოვრის ტაძრის კედლების მოპირკეთებაში. 1966-2004 წლებში სამშენებლო კომპანიამ საქართველოში ააშენა 3345 ობიექტი, რომელთა საერთო ღირებულება ლარით 920 მლნ. აშშ დოლარის ეკვივალენტია. კომპანიის უცხოელი პარტნიორები იყვნენ შპს „მორისონი“ (ინგლისის სამშენებლო კომპანია) და სააქციო საზოგადოება „მოსსპეცპრომსტროი“ (რუსეთი). 2009 წლიდან კომპანია აღარ ფუნქციონირებს.
ალ-თიფლისი

ალ-თიფლისი, ალ-თაფლისი — არაბული ნისბა (წარმომავლობის სახელი), რომელიც უკავშირდება თბილისს (არაბ. – თიფლის, თაფლის).

სახელ ალ-თიფლისს საუკუნის შუა წლებიდან ატარებდა სხვადასხვა პროფესიის (მუჰადისები, ღვთისმეტყველები, სამართლისმცოდნეები, ლიტერატორები, პოეტები, ექიმები, ვაჭრები, ხელოსნები და სხვ.) მრავალი მუსლიმანი – შიიტი და სუნიტი მოღვაწეები, რომლებიც დაიბადნენ და ცხოვრობდნენ თბილისში ან დაკავშირებული იყვნენ მასთან თავიანთი მოღვაწეობის რაღაც ეპიზოდით. მათი ეთნიკური კუთვნილება, როგორც წესი, უცნობია. მუსულმანი ბიოგრაფები ამაზე ყურადღებას არ ამახვილებენ, მაგრამ დასაშვებია, რომ მათ შორის გამაჰმადიანებული ქართველებიც ყოფილიყვნენ. მრავალი თბილისელი მუსლიმანი, რომლებიც განათლების მისაღებად ამ ნისბით გაემგზავრნენ ახლო და შუა აღმოსავლეთის დიდ კულტურულ ცენტრებში, სამუდამოდ დარჩნენ იქ საცხოვრებლად. ისინი მოღვაწეობდნენ ბაღდადში, დამასკოში, ისპაანში, კაიროში, ალექსანდრიაში, იერუსალიმში, ნიშაბურში; - საუკუნეებში შეიმჩნევა მათი მიგრაცია მცირე აზიის ქალაქებში. რამდენიმე ალ-თიფლისმა, თავისი წვლილი შეიტანა შუა საუკუნეების მუსლიმანური კულტურის განვითარებაში, მათ შორის იყვნენ: ისა ალ-რაკი ალ-თიფლისი საუკუნის ექიმი, ასტროლოგი, ავტორი შრომისა „მედიცინა“. მოღვაწეობდა სირიაში; აბუ მუჰამად ალ-ჰასან იბნ ბუნდარ ალ-თიფლისი ს. დამლევისა და ს. დამდეგის შიიტი ლიტერატორი და გრამატიკოსი. მოღვაწეობდა თბილ. საამიროში. იყო არაბ. პოეზიის, კერძოდ, იბნ ალ-რუმის და ალ-მუთანაბის შემოქმედების მკვლევარი. მიეკუთვნებოდა იმ არაბ ფილოლოგთა რიცხვს რომლებიც სწავლობდნენ პოეტურ ნასესხობებს არაბი პოეტების, მ. შ. ალ-მუთანაბის, ლექსებში. ითვლებოდა პოეტური მოტივების (მაანი) კრიტიკის სპეციალისტად. მის შრომებს, რომელთაგან ერთი – „საქებარი და საძრახისი თვისებები“ – მიეძღვნა თბილისის ამირას ალი იბნ ჯაფარს, ჩვენამდე არ მოუღწევია; ჰუბაიშ ალ-თიფლისი ს. გამოჩენილი აზერბაიჯანელი მეცნიერი. დაიბადა და ახალგაზრდობის წლები გაატარა თბილისში. მას ეკუთვნის მრავალი ნაშრომი ფილოლოგიაში, მედიცინაში, ასტრონომიაში, ასტროლოგიაში; სახელოსნო ტრაქტატი „ხელობათა აღწერა“ არაბულ და სპარსულ ენებზე. სავარაუდოა, რომ მან თბილისი დატოვა დავით აღმაშენებლის მიერ ქალაქის აღების 1122 წლის შემდეგ. ცხოვრობდა ბაღდადში; საუკუნის 50-იანი წლებიდან (არა უგვიანეს 1183–84) – რუმის სასულთნოს ქალაქ კონიაში; ნაჯმ ალ-დინ ალ-თიფლისი (გ. 1234), მუჰადისი, სუფი შეიხი, იმამი, პოეტი. თბილისიდან ემიგრირებულმა განათლება მიიღო ბაღდადში, იყო სახელგანთქმული სუფი შეიხის შიჰაბ ალ-დინ ალ-სუჰრავარდის მიმდევარი. ასრულებდა დიპლომატიურ დავალებებს, იცოდა სამართალი, რელიგიის საფუძვლები, ეთიკა, გრამატიკა, პოეზია და სხვ. წერდა ლექსებს, რომელთაგან 8 შემონახულია იბნ შაქირ ალ-ქუთუბის, ალ-საფადისა და ალ-ირბილის ბიოგრაფიული ჟანრის თხზულებებში.
ლევან გიორგაშვილი

ლევან გიორგის ძე გიორგაშვილი (დ. 1 იანვარი, 1946, ყვარელი) — ქართველი მათემატიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (1997).

ბიოგრაფია
1969 წელს დაამთავრა თსუ-ის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1968–1988 წლებში მუშაობდა თსუ-ის ი. ვეკუას სახელობის გამოყენებითი მათემატიკის ინსტიტუტში, 1988 წლიდან — საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში. 2005 წლიდან საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მათემატიკური ფიზიკის მიმართულების ხელმძღვანელია. 2005–2006 წლებში იყო თსუ-ის ახალციხის ფილიალის მათემატიკა-ასტრონომიის ფაკულტეტის დეკანი. იკვლევს მყარი დეფორმირებადი სხეულების მექანიკის სასაზღვრო ამოცანებს სხვადასხვა ველების გათვალისწინებით.
გორგონეიონი

გორგონეიონი, გორგონისი — ნიღაბი მედუზა გორგონის გამოსახულებით.

ანტიკურ პერიოდში წარმოადგენდა ავი თვალისაგან დასაცავ სიმბოლოს, მოგვიანებით მხოლოდ დეკორატიული ფუნქცია დარჩა. იგი გამოისახებოდა ბრინჯაოს კრატერებზე, მოხატულ ლარნაკებზე, არქიტექტურულ ტერაკოტასა და ფრონტონის სკულპტურულ შემკულობაზე. მეტად პოპულარული იყო ჯერ კიდევ არქაული ხანის საბერძნეთში. ძვ. წ. საუკუნის დასასრულისათვის უკვე შემუშავდა მისი იკონოგრაფიული ტიპი. მას გამოსახავდნენ მრგვალი სახით, დიდი, გამობურცული თვალებით, მოცინარი პირითა და დაკრეჭილი კბილებით (ზოგჯერ სპილოს ეშვის მსგავსი). გორგონს ენა გარეთ აქვს გამოყოფილი, დიდი ცხვირი კი – დაბრტყელებული. შუბლზე კულულები გველების სახით არის გამოსახული, მედუზა ხშირად წვეროსანია. ძვ. წ. საუკუნისათვის გორგონის ახალი ტიპი გაჩნდა, რომლის მიხედვითაც იგი უკვე ლამაზი ქალია. გორგონეიონი ხშირადაა დატანილი ატიკურ მოხატულ ლარნაკებზე, როგორც ფარის ემბლემა. დაახლ. ძვ. წ. 530 შემდეგ გორგონეიონი ხშირად გვხვდება ათენას ეგიდაზე, ატიკურ წითელფიგურულ ლარნაკებსა და ქანდაკებებზე.

საქართველოს ტერიტორიაზე გორგონეიონით შემკული ანტეფიქსები აღმოჩენილია ვანის ნაქალაქარზე ძვ. წ. საუკუნის პირველი ნახევრის ფენაში, აგრეთვე 1963 წელს ნიჩბისში აღმოჩენილ ბრინჯაოს სურებზე, რომლებზეც ე. წ. „პათეტიკური ტიპის“ გორგონაა გამოსახული, ხოლო თვითონ სურები იტალიკური წარმოების საუკეთესო ნიმუშებს განეკუთვნება. ისინი ავგუსტუსის ხანით, არა უგვიანეს ახ. წ. საუკუნის პირველი მეოთხედით თარიღდება.
ქალი საოცრება (2017 წლის ფილმი)

„ქალი საოცრება“ — 2017 წლის ამერიკული სუპერგმირული ფილმი. მასში მოთხრობილია კომპანია -ის კომიქსების პერსონაჟის, ქალი საოცრების ისტორია. ფილმი ეკუთვნის -ის გაფართოებული სამყაროს ფილმების სერიას. მისი რეჟისორია პეტი ჯენკინზი, ხოლო მთავარი გმირის, ქალი საოცრების როლს ასრულებს მსახიობი გალ გადოტი. ფილმის ვიზუალური ეფექტების ზედამხედველად მუშაობდა ბილ უესტენჰოფერი. ფილმი 2017 წლის 2 ივნისს გამოვიდა, 2, 3 და 3 ფორმატებში. ისტორია ვითარდება პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში, როდესაც ამაზონების დედოფლის ასული დიანა / ქალი საოცრება (ზევსის შვილი) უპირისპირდება ასევე ზევსის შვილ ომის ღმერთ არესს, რომელმაც მსოფლიო ომი დაიწყო.

2020 წლის 25 დეკემბერს გამოვიდა ფილმის მეორე ნაწილი, „ქალი საოცრება 1984“.
აბულფაზ ყარაევი

აბულფაზ მურსალის ძე ყარაევი (; დ. 13 ნოემბერი, 1956, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი საზოგადო მოღვაწე და პოლიტიკოსი. 2006 წლიდან აზერბაიჯანის კულტურისა და ტურიზმის მინისტრი.

ბიოგრაფია
აბულფაზ ყარაევი დაიბადა 1956 წლის 13 ნოემბერს ბაქოში, ქირურგ მურსალ ყარაევის ოჯახში. მამამისი იყო ექიმ აბულფაზ ყარაევის ვაჟი და კომპოზიტორ ყარა ყარაევის ძმა. 1978 წელს დაამთავრა უცხო ენათა ინსტიტუტი და იმავე წელს დაიწყო მასწავლებლობა საათლის რაიონის ერთ-ერთ საშუალო სკოლაში. 1978–1980 წლებში იგი მსახურობდა საბჭოთა კავშირის შეიარაღებულ ძალებში. 1989-1992 წლებში სწავლობდა რუსეთის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა აკადემიის ასპირანტურაში. 1992 წლიდან, ერთი წლის განმავლობაში, იკავებდა ბაქოს პოლიტოლოგიის ინსტიტუტის მთავარი მასწავლებლის თანამდებობას. 1993 წელს გახდა შპს „“-ის (ბაქო) კომერციული დირექტორი. 1994 წელს დაინიშნა ახალგაზრდობისა და სპორტის მინისტრად. 1997 წლიდან 2006 წლამდე იკავებდა აზერბაიჯანის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის პირველი ვიცე-პრემიერის, ხოლო 2001–2006 წლებში ქვეყნის კულტურისა და ტურიზმის მინისტრის თანამდებობას. 2006 წლის 30 იანვარს დაინიშნა აზერბაიჯანის კულტურისა და ტურიზმის მინისტრად.
ჰეიდარ ასადოვი

ჰეიდარ ასადოვი ( დ. 24 ოქტომბერი, 1959) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის მინისტრი, „სამშობლოსადმი დამსახურებისათვის“ მე-2 ხარისხის ორდენოსანი.

განათლება
1978 წელს ჰეიდარ ასადოვმა დაამთავრა ბაქოს დადაშ ბუნიათზადეს სახელობის საბჭოთა ვაჭრობის ტექნიკუმის ბუღალტრული აღრიცხვის ფაკულტეტი. 1978 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია მოსკოვის მ. ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში საკანდიდატო დისერტაცია და მიიღო ეკონომიკის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. 1992-1995 წლებში გახდა თურქეთის რესპუბლიკის მარმარის უნივერსიტეტის დოქტორანტი.

კარიერა
1978-1984 წლებში მუშაობდა ბუღალტრად, მთავარ ბუღალტრად სხვადასხვა სახელმწიფო დაწესებულებაში, ასევე უფროს ინსპექტორად. 1983-1992 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკურ ინსტიტუტში უფროს ლექტორად (დღეს აზერბაიჯანული სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტი). 1995 წელს იგი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის განკარგულებით დაინიშნა ფინანსთა მინისტრის მოადგილედ. 1996-2007 წლებში იგი იკავებდა მთავარი სახელმწიფო ხაზინის გენერალური დირექტორის თანამდებობას. 2007 წლის 17 აპრილიდან აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნული კრების გადაწყვეტილებით იგი დაინიშნა საბუღალტრო პალატის თავმჯდომარედ. 2013 წლის 22 ოქტომბრის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის განკარგულების საფუძველზე დაინიშნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის მინისტრის თანამდებობაზე. იგი არის 3 მონოგრაფიისა და 30 მეცნიერული კვლევის ავტორი.

ჯილდოები
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2011 წლის № 1809 ბრძანებულებით ჰეიდარ ასადოვი აზერბაიჯანის საბუღალტრო პალატის 10 წლისთავის აღსანიშნავად დაჯილდოვებულ იქნა „სამშობლოსადმი დამსახურებისათვის“ მე-2 ხარისხის ორდენით.
ფუზულის ძეგლი

ფუზულის ძეგლი — საუკუნის გამოჩენილი პოეტის — ფუზულის ძეგლი, განლაგებულია ბაქოში, მისი სახელობის მოედანზე, აზერბაიჯანის აკადემიური დრამის თეატრის შენობის წინ. ძეგლის გაიხსნა 1962 წელს. ძეგლის სკულპტორები არიან — აზერბაიჯანის სახალხო მხატვრები ტოკაი მამედოვი და ომარ ელდაროვი. ფუზულის ბრინჯაოს ძეგლი აღმართულია გრანიტის კვარცხლბეკზე. ნაცრისფერი გრანიტი მორთულია პოემა „ლეილა და მეჯნუნის“ თემის ამსახავი გორელიეფებით.

ძეგლის შექმნისთვის სკულპტორები - ტოკაი მამედოვი და ომარ ელდაროვი სსრკ-ის სამხატვრო აკადემიის ვერცხლის მედლით დაჯილდოვდნენ.
თბილისის აზერბაიჯანული სახელმწიფო დრამატული თეატრი

ჰეიდარ ალიევის სახელობის თბილისის აზერბაიჯანული სახელმწიფო დრამატული თეატრი — აზერბაიჯანული პროფესიული დრამატული თეატრი თბილისში.

თბილისში აზერბაიჯანული თეატრის ისტორია იწყება 1840-იანი წლებიდან, როდესაც აზერბაიჯანულენოვანმა სცენისმოყვარეებმა დადგეს მირზა ფათალი ახუნდოვის კომედიები. 1910 წლიდან ქართული თეატრის მესვეურების დახმარებით აზერბაიჯანული დასი პერიოდულად სპექტაკლებს დგამდა ზუბალაშვილების საზოგადოებრივი სახლის (ახლანდ. მარჯანიშვილის თეატრი) სცენაზე.

1912–1947 წლებში თბილისში ფუნქციონირებდა აზერბაიჯანული სახალხო სახლი ნარიმანოვის კლუბის სახელით, სადაც თეატრალური დასი წარმოადგენდა როგორც აზერბაიჯანულ, ასევე ქართულ, რუსულ და ევროპულ პიესებს. 1922 წელს ამ დასს სახელმწიფო თეატრის სტატუსი და მირზა ფათალი ახუნდოვის სახელი მიენიჭა. თეატრი მდებარეობდა თბილისის ისტორიულ უბანში, ე. წ. თეატრის მოედანზე. ამ პერიოდში თეატრის წარმატება უკავშირდება მისი ხელმძღვანელის, აზერბაიჯანელი მსახიობისა და რეჟისორის იბრაჰიმ ისფაჰანლის სახელს. 1947 წელს ახალგაზრდა პროფესიული კადრების ნაკლებობისა და სოციალური პირობების გამო თეატრმა არსებობა შეწყვიტა.

თეატრის აღდგენის საკითხი განსაკუთრებით გააქტიურდა საუკუნის 90-იან წლებში. 2004 წელს თეატრი აღდგა დამოუკიდებელი სახელმწიფო თეატრის სტატუსით, 2008 წელს კი მას მიენიჭა პრეზიდენტ ჰეიდარ ალიევის სახელი. თეატრის მმართველად და სამხატვრო ხელმძღვანელად დაინიშნა რეჟისორი გ. კაპანაძე, დასი კი დაკოპლექტდა აზერბაიჯანელი მსახიობებით, უმრავლესობას შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის აზერბაიჯანულენოვანი მიზნობრივი ჯგუფი აქვს დამთავრებული. 2023 წელს ვახტანგ გორგასლის ქუჩაზე (№1) დაიწყო თეატრის ახალი შენობის მშენებლობა.
ჰასან ჰასანოვი

ჰასან ჰასანოვი (, ჰასან აზიზ ოღლი (ძე) ჰასანოვი; დ. 20 ოქტომბერი, 1940, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი. 1963 წლიდან საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2022).

ბიოგრაფია
ჰასან ჰასანოვი დაიბადა 1940 წლის 20 ოქტომბერს თბილისში, მუშის ოჯახში. სწავლობდა თბილისის № 43 საშუალო სკოლაში. 1962 წელს, აზერბაიჯანის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა კომკავშირის ხაზით ბაქოში. 1967-1969 წლებში იყო აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ინსტრუქტორი. 1969-1971 წლებში იყო კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტის პასუხისმგებელი ორგანიზატორი. 1981 წელს ჰასანოვმა დაამთავრა ბაქოს უმაღლესი პარტიული სკოლა. იმავე წელს გახდა აზერბაიჯანის კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი, ხოლო 1990 წელს — აზერბაიჯანის სსრ რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე.

არის ავტორი წიგნისა „ნარიმან ნარიმანოვის ეროვნულ-სახელმწიფოებრივი შეხედულებები და მოღვაწეობა“ და პიესის „წერილები ბრიუსელიდან“.
წყნარი დონის კაზაკების ძეგლი

წყნარი დონის კაზაკების ძეგლი — სკულპტურული კომპოზიცია, რომელიც მდებარეობს მილეროვო-ვიოშენსკაიას გზატკეცილის 120-ე კილომეტრზე, ხუტორ კრუჟილინსკის მახლობლად. მოქანდაკე ნ. მოჟაევის, ე. მოჟაევასა და ნ. შჩერბაკოვის მიერ შექმნილი ფიგურა არის დონელი კაზაკის კრებითი სახე. ძეგლი მოსჩანს შორიდან, რადგან მისი სიმაღლე ყორღანთან ერთად შეადგენს 14 მეტრს, ძეგლი დგას ორი გზის გადაკვეთაზე. როსტოვის ოლქის კულტურის მინისტრის გადაწყვეტილების საფუძველზე 2015 წლის 16 ნოემბრიდან იგი შედის რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

აღწერა
ძეგლი წარმოადგენს დონელი კაზაკის ექვსმეტრიან, რვატონიან ცხენოსნის გამოსახულებას, რომელიც დამზადებულია ბრინჯაოსაგან და დგას რვამეტრიან მიწაყრილ ყორღანზე. კაზაკი გამოსახულია სამხედრო ფორმაში ქუდით. მთელი სკულპტურული კომპოზიცია დგას დაბალ ბეტონის კვარცხლბეკზე. ყორღანის ძირში მდებარეობს ქვა, რომელზეც წარწერაა: „წყნარი დონის კაზაკებს“, საერთო სახალხო ძეგლს ზოგჯერ ადგილობრივი მოსახლეობა უწოდებს მიხეილ შოლოხოვის რომან-ეპოპეის წყნარი დონის მთავარი გმირის, გრიგორი მელეხოვის ძეგლს.

ისტორია
სკულპტურული კომპოზიციის პროექტი შეიმუშავეს 1956 წელს ოქტომბრის რევოლუციის მე-40-ე წლისთავთან დაკავშირებული გამოფენის მზადების პერიოდში. ქანდაკების 70 სმ-ის სიმაღლის მაკეტმა თავდაპირველად მიიღო სახელწოდება „“, მოგვიანებით ეწოდა - „“, ხოლო მოგვიანებით - „ “, მხოლოდ 1995 წელს, უკვე გახსნის შემდეგ, მას ეწოდა თანამედროვე სახელი.

ქანდაკების მაკეტი წარმოადგინეს მოსკოვში და ბრიუსელში, მიენიჭა ლენინური კომკავშირის პრემია. იგი შეიძინა უკრაინის სსრ-ის კულტურის სამინისტრომ და მასზე მუშაობა მიმდინარეობდა ხარკოვის სამხატვრო მუზეუმში. 1982 წელს ნ. მოჟაევმა თაბაშირის მაკეტი აჩუქა მიხეილ შოლოხოვს. ამჟამად აღნიშნული მაკეტი შედის მიხეილ შოლოხოვის სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალის ექსპონატების შემადგენლობაში.

ქანდაკებით დაინტერესდა სკკპ-ის როსტოვის საოლქო კომიტეტის პირველი მდივანი ივან ბონდარენკო, მან შესთავაზა ჩამოესხათ ძეგლი და დაედგათ დონის როსტოვის ჩრდილოეთის გასასვლელში. ქანდაკების შექმნა გადაწყდა ლუგანსკში, სამხატვრო კომბინატში. ბრინჯაოში ჩამოასხეს 1991 წელს ლენინგრადის ექსპერიმენტულ ქარხანა „მონუმენტსკულპტურაში“. ძეგლი დაამონტაჟა კიევის სამხატვრო სახელოსნოს ბრიგადამ. გახსნის ცერემონია გაიმართა 1994 წლის მაისში.
Find a Grave

— ამერიკული საიტი და უმსხვილესი მონაცემთა ბაზა სასაფლაოებისა და ცნობილი ადამიანების საფლავების შესახებ.

დაარსდა 1995 წელს ჯიმ ტიპტონის მიერ. მოაგვიანებით მან დაამატა ონლაინ ფორუმი. 1998 წელს იქცა კომერციულ ორგანიზაციად. საიტი სწრაფი ტემპით ვითარდებოდა და 2017 წლის ოქტომბრის მონაცემით მოიცავდა 165 მილიონ ჩანაწერს და 75 მილიონ ფოტოს.

ინდივიდუალური გვერდები კონკრეტულ პიროვნებაზე მოიცავს ბიოგრაფიას, მონაცემებს დაკრძალვის ადგილის, სასაფლაოს დასახელების, საფლავის ნომრის შესახებ, ასევე თავად პიროვნების და საფლავის ფოტოებს.
თვითმკვლელთა რაზმი (ფილმი)

„თვითმკვლელთა რაზმი“ — 2016 წლის ამერიკული სუპერგმირული ფილმი. იგი ეფუძნება -ის ამავე სახელწოდების კომიქსს, სუპერბოროტმოქმედთა გაერთიანების შესახებ. ფილმი ეკუთვნის -ის გაფართოებული სამყაროს ფილმების სერიას. მისი რეჟისორია დევიდ ეიერი. მთავარ როლებს ფილმში ასრულებენ: უილ სმითი, ჯერედ ლეტო, მარგო რობი, იუელ კინამანი, ვაიოლა დეივისი, ჯაი კორტნი, ჯეი ერნანდესი, ადევალე აკინუოიე-აგბაჯე, აიკ ბარინჰოლცი, სკოტ ისტვუდი და კარა დელევინი. ფილმი 2016 წლის 5 აგვისტოს გამოვიდა, 2, 3 და 3 ფორმატებში. მისი ბიუჯეტი იყო 175 მილიონი აშშ დოლარი, ხოლო შემოსავალმა მიაღწია 745.6 მილიონ აშშ დოლარს.

ცნობილია, რომ გამოვა ფილმის მეორე ნაწილი, „თვითმკვლელთა რაზმი 2“.
მირიარხი

მირიარხი  — ბიზანტიური ტიტული პიროვნებისა, რომელიც ცნობილია მხოლოდ იმპერატორ კონსტანტინე დუკას ჯარების მხედართმთავრობით 1060 და 1061 წელს იტალიის კატეპანატში. მირიარხს შეიძლება ჰქონოდა ტიტული,  (დანაყოფის მეთაური).

გვიან 1060 წელს, მირიარხი ხელმძღვანელობდა დიდ არმიას ტარანტოს, ბრინდიზის, ორიის და ოტრანტოს დასაპყრობად რათა ნორმანთა გამარჯვებების წინააღმდეგ ემოქმედათ. მან ყველაზე შორს მიაღწია მელფის კედლებს, მაგრამ ალყა რობერტ გრისკარმა გაარღვია, სიცილიელ მუსლიმთა დამარცხებიდან მალევე. მირიარხი მარულმა ჩაანაცვლა1061, როდესაც გრისკარმა აპულიას მიაღწია.
მარული

მარული — იტალიის კატეპანი 1061-1062 წლებში.

ის იყო პირველი ჩანაწერებში მოხსენებული კატეპანი არგირუსი გაქრობის შემდეგ (1057). 1061 წელს გაემგზავრა ბარიში კონსტანტინე დუკას დავალებით. იგი უკანასკნელი ბიზანტიელი იმპერატორი იყო, რომელიც ცდილობდა ბიზანტიისთვის დაებრუნებინა იტალია, მაგრამ მალევე იძულებული გახდა თავდაცვაზე გადასულიყო. მარული შეცვალა სირიანუსმა.