iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მუსა ტრაორე

მუსა ტრაორე (; დ. 25 სექტემბერი, 1936, კაესი, მალი — გ. 15 სექტემბერი, 2020, ბამაკო) — მალელი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე. მალის პრეზიდენტი 1968-1991 წლებში.

მუსა ტრაორე დაიბადა დასავლეთ მალის ქალაქ კაესში, საფრანგეთის არმიის მოსამსახურის ოჯახში. მიეკუთვნება მალინკეს ეთნიკურ ჯგუფს. 1960 წელს დაამთავრა ფრეჟიუსის სამხედრო სკოლა (საფრანგეთი). მალის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში და დაიწყო სამხედრო კარიერა.

1968 წლის 19 ნოემბერს დაამხო მოდიბო კეიტა.

1990 ელს ქვეყანაში დაიწყო მასობრივი სახალხო გამოსვლები მუსა ტრაორეს რეჟიმის წინააღმდეგ, რასაც მოჰყვა მისი ხელისუფლებიდან ცამოშორება და დაპატიმრება. 1992 წელს სასამართლომ მას სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა, მაგრამ პრეზიდენტმა ალფა უმარ კონარემ განაჩენი შეუცვალა სამუდამო პატიმრობით. 1999 წელს სასამართლომ კვლავ სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა ეკონომიკური დანაშაულისათვის, მაგრამ ალფა უმარ კონარემ კვლავ შეცვალა განაჩენი სამუდამო პატიმრობით.
ჰერცის დალერი

ჰერცის დალერი — — სს მიჯნაზე მოჭრილი შვედური მონეტა.

იჭრებოდა კარლ -ის მიერ გაწეული სამხედრო ხარჯების დასაფარად ჩრდილოეთის ომის დროს შვედეთში. ბარონმა ჰერცმა სპილენძის საკრედიტო მონეტა მოაჭრევინა 1 ვერცხლის დალერის ღირებულებისა. კარლის გარდაცვალების შემდეგ მიმოქცევაში უკვე 12 მლნ ჰერცის დალერი იყო. ნიშტადტის ზავის შემდეგ (1721) ჰერცის დალერის ღირებულება ორმაგად შემცირდა, მოკლე დროში კი სრულიად გაუფასურდა.

გამოსახულება და ლეგენდები
ავერსზე: გვირგვინის ან ანტიკური არსების გამოსახულება;
რევერსზე:ღირებულების ნიშანი.
ამადუ ტუმანი ტურე

ამადუ ტუმანი ტურე (; დ. 4 ნოემბერი, 1948, მოპტი, მალი — გ. 10 ნოემბერი, 2020, თურქეთი) — მალელი პოლიტიკური მოღვაწე. მალის პრეზიდენტი 2002 წლიდან. მანამდე პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა 1991 წლის 26 მარტიდან, ამავე წლის 8 ივნისამდე.

დაამხეს 2012 წლის სამხედრო გადატრიალების შედეგად. ამავე წლის 20 აპრილს გადატრიალების შედეგად ქვეყნის სათავეში მოსულმა სამხედროებმა ნება დართეს ამადუ ტუმანი ტურეს და ქვეყანა დატოვა. გაემგზავრა სენეგალში.
50/50 (2011 წლის ფილმი)

50/50 — 2011 წლის კომედიური დრამა, რომლის რეჟისორია ჯონათან ლევინი, სცენარის ავტორი კი უილ რეისნერი. სიუჟეტი დაფუძნებულია რეისნერის ცხოვრებაზე და მოგვითხრობს 27 წლის ჟურნალისტ ადამ ლერნერზე, რომელიც აღმოაჩენს რომ სიმსივნე აქვს. სურათში მთავარ როლებს ასრულებენ ჯოზეფ გორდონ-ლევიტი, სეთ როგენი, ბრაის დალას ჰაუარდი და ანა კენდრიკი.

ფილმის პრემიერა 2011 წლის 30 სექტემბერს შედგა და მისმა შემოსავალმა დაახ. $40 მილიონს მიაღწია.
ჰანს კლოოსი

ჰანს კლოოსი ( დ. 8 ნოემბერი, 1885, მაგდებურგი — გ. 26 სექტემბერი, 1951, ბონი) — გერმანელი გეოლოგი. მოღვაწეობდა ძირითადად სტრუქტურულ გეოლოგიაში. მისი უმცროსი ძმა ერნსტ კლოოსი, აგრეთვე იყო გეოლოგი. ჰანს კლოოსი დაიბადა ქალაქ მაგდებურგში, 1909 წელს დაამთავრა ფრაიბურგის უნივერსიტეტი, 1910 წლიდან ხდება ამავე უნივერსიტეტის დოქტორი. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამდე მუშაობდა ინდონეზიასა და ნამიბიაში. ომის შემდეგ კლოოსმა დაიწყო ინტრუზიებისა და მათი სტრუქტურის შესწავლა. 1919 წელს ბრესლაუს უნივერსიტეტში მიენიჭა გეოლოგიის პროფესორის წოდება, 1926 წლიდან კი ბონის უნივერსიტეტის პროფესორია.

გამოკვლევებს ატარებდა სკანდინავიის ქვეყნებში, ინგლისსა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ფართოდ შეისწავლა გრუნტის დეფორმაცია, გრუნტის ტექტონიკა. ნასხლეტების ფიზიკური მექანიკის შესასწავლად იყენებდა მასშტაბურ მოდელებს. კლოოსმა ცენტრალური და დასავლეთი ევროპის დიდი ინტრუზიული სხეულების შესწავლის საფუძველზე გამოიტანა დასკვნა, რომ გრანიტული მასივების შიგა სტრუქტურის შესწავლით შესაძლებელია დავადგინოთ მათი ფორმა და შეჭრის მექანიზმი. გარდაიცვალა 1951 წელს ქალაქ ბონში.
შუაღამე პარიზში

შუაღამე პარიზში — 2011 წლის რომანტიკული კომედია, რომლის რეჟისორი და სცენარის ავტორია ვუდი ალენი. ფილმმა გახსნა 2011 წლის კანის კინოფესტივალი და მაისში გამოვიდა ჩრდილოეთ ამერიკაში. ფილმმა აღიარება მოიპოვა და მას ხშირად უწოდებენ ვუდი ალენის საუკეთესო ფილმს 1994 წლის „ტყვიები ბროდვეის თავზეს“ შემდეგ.

სიუჟეტი
ფილმი მოგვითხრობს ამერიკელი ტურისტების ჯგუფზე, რომლებიც საფრანგეთის დედაქალაქს სტუმრობენ. მთავარი პერსონაჟი არის სცენარისტი, გილ პენდერი, რომელსაც ქალაქში ღამ-ღამობით მაგიური თავგადასავალი გადახდება, სადაც ის შეხვდება 1920-იანი წლების პარიზის ცნობილ ბინადრებს: ერნესტ ჰემინგუეი, ფრენსის სკოტ ფიცჯერალდი, გერტრუდა სტაინი, პაბლო პიკასო, ლუის ბუნიუელი, სალვადორ დალი და სხვა. ფილმის მთავარი თემებია ნოსტალგია და მოდერნიზმი.

როლებში
ოუენ უილსონი — ჯილი
რეიჩელ მაკადამსი — ინესი
მაიკლ შინი — პოლ ბეიტსი
კარლა ბრუნი — მუზეუმის გიდი
კეთი ბეიტსი — გერტრუდა სტაინი
მარიონ კოტიარი — ადრიანა
ედრიენ ბროუდი — სალვადორ დალი

ჯილდოები
ოსკარი საუკეთესო ორიგინალური სცენარისთვის: ვუდი ალენი
ოქროს გლობუსი საუკეთესო სცენარისთვის: ვუდი ალენი
ალფა უმარ კონარე

ალფა უმარ კონარე (; დ. 2 თებერვალი, 1946, კაესი, მალი) — მალელი პოლიტიკური მოღვაწე. მალის პრეზიდენტი 1992-2002 წწ. 1978-1980 წწ. ასრულებდა ახალგაზრდობის, სპორტის ხელოვნებისა და კულტურის მინისტრის მოვალეობას. 1981-1992 წწ. იუნესკოს და გაეროს განვითარების პროგრამის კონსულტანტი. პრეზიდენტად აირჩიეს ამადუ ტუმანი ტურეს სამხედრო რეჟიმის მიერ ჩატარებული თავისუფალი არჩევნების შედეგად. თანამდებობაზე დარჩა 2 ვადით. 1999-2001 წლებში დასავლეთ აფრიკის ქვეყნების ეკონომიკური თანამშრომლობის თავმჯდომარეა. 2003-2008 წლებში ეკავა აფრიკის კავშირის თავმჯდომარის თანამდებობა.
აფრიკის შეერთებული შტატები

აფრიკის შეერთებული შტატები — აფრიკის სახელმწიფოების ბაზაზე ჩამოყალიბებული გაერთიანება, რომლის შექმნის იდეაც თავდაპირველად წამოაყენა განის პრეზიდენტმა კვამე ნკრუმამ, ხოლო შემდეგ მხარი არაერთხელ დაუჭირა ლიბიის ყოფილმა ლიდერმა მუამარ კადაფიმ 2000 წელს ლომეს (ტოგო) , 2007 წელს კონაკრის (გვინეა) და 2009 წლის ადის-აბების (ეთიოპია) სამიტებზე.

თუკი აფრიკის შეერთებული შტატები ოდესმე შეიქმნება და თუ მოიცავს აფრიკის ყველა ქვეყანას, მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით დაიკავებს მესამე ადგილს (2009 წელს აფრიკაში ცხოვრობდა 992 მლნ. კაცი) და პირველს ფართობის მიხედვით. ქვეყნის მოსახლეობა კი ისაუბრებს დაახლოებით 2000 ენაზე.
კაესი

კაესი — ქალაქი მალიში. მდებარეობს ქვეყნის უკიდურეს დასავლეთ ნაწილში, სენეგალის სახელმწიფო საზღვართან ახლოს მდინარე სენეგალის ნაპირებზე. კაესის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა შეადგენს 127 368 ადამიანს (2009 წელი).

კაესში დაიბადა ქვეყნის ორი პრეზიდენტი მუსა ტრაორე და ალფა უმარ კონარე.

ისტორია
1892-1899 წლებში იყო საფრანგეთის სუდანის დედაქალაქი (1899 წლიდან დედაქალაქი გადაიტანეს ბამაკოში). კაესი იყო ნაოსნობის საბოლოო პუნქტი მდინარე სენეგალზე. მეორე მსოფლიო ომის დროს კაესში გადაზიდეს და შეინახეს საფრანგეთის ბანკის ოქროს მარაგი.

გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს სენეგალის სახელმწიფო საზღვრის სიახლოვეს, მდინარე სენეგალზე, დაახლოებით 420 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით ქვეყნის დედაქალაქ ბამაკოდან, ზღვის დონიდან 46 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქი კაესი არის ფრანგების მიერ 1880-იან წლებში გაყვანილი «დაკარი — ბამაკოს» ხაზის რკინიგზის სადგური. ფუნქციონირებს საერთაშორისო აეროპორტი.

მოსახლეობა
2013 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 153 222 ადამიანს.

ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით:
სენეგალი (მდინარე)

სენეგალი — მდინარე დასავლეთ აფრიკაში. წარმოადგენს სახელმწიფო საზღვარს სენეგალსა და მავრიტანიას შორის. მდინარის სიგრძეა 1 790 კმ.

სახელწოდება მომდინარეობს ბერბერული ეთნიკური ჯგუფის სენეგასაგან, რომლებიც ცხოვრობენ მდინარის სანაპიროზე. ევროპელებისათვის მდინარე ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც 1444 წელს მდინარე აღმოაჩინა მეზღვაურმა დინიშ დიაშმა.
საქინფორმი

საქინფორმი — საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოსთან არსებული საინფორმაციო სააგენტო, რესპუბლიკის მთავარი საინფორმაციო სამსახური პრესის, ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობისათვის. შედიოდა საბჭოთა კავშირის დეპეშათა სააგენტოს (საკდესის) საკავშირო და საზღვარგარეთის საინფორმაციო-პროპაგანდისტულ სამსახურში. შეიქმნა თბილისში 1921 წლის მარტში (ეწოდებოდა რუსეთის დეპეშათა სააგენტოს ამიერკავკასიის განყოფილების სამმართველო). 1923 წლის 6 მარტს ამიერკავკასიის ცაკის დადგენილებით გადაკეთდა და დაერქვა ამიერკავკასიის დეპეშათა სააგენტო, 1936 წლის დამლევს (ასფსრ გაუქმების შემდეგ) — საქართველოს დეპეშათა სააგენტო (საქდესი), ხოლო 1972 წლიდან —საქინფორმი.

საქინფორმი საქართველოს რესპუბლიკის, საოლქო, საქალაქო და რაიონულ გაზეთებს, ტელევიზიასა და რადიოს სატელეტაიპო არხებით აწვდიდა მრავალფეროვან ინფორმაციას პარტიული, საბჭოური, პროფკავშირული, კომკავშირული ორგანოების საქმიანობის შესახებ, აგრეთვე ანგარიშებს ეკონომიკურ, სოციალურ, კულტურულ ცხოვრებაში მომხდარი უმნიშვნელოცვანესი მოვლენების თაობაზე, საკდესის არხებით იღებდა ინფორმაციას სსრკ და საზღვარგარეთის ქვეყნების შესახებ, სსრკ-ში და საზღვარგარეთ ავრცელებდა მრავალფეროვან ინფორმაციას საქართველოს რესპუბლიკის შესახებ. ჰქონდა საკორესპონდენტო პუნქტები აფხაზეთისა და აჭარის ასს რესპუბლიკებში, დამხრეთ ოსეთის ავტონომიურ ოლქსა და ცალკეულ რეგიონებში.

საქინფორმის შემადგენლობაში იყო 5 მთავარი რედაქცია (რესპუბლიკური, საკავშირო, უცხოეთის, ფოტოინფორმაციისა და მთარგმნელთა), აგრეთვე 5 განყოფილება. მის საქმიანობას ხელმძღვანელობდა დირექცია.
დაუნტონის სააბატო

დაუნტონის სააბატო (ინგლ. ) — ბრიტანული სატელევიზიო დრამატული სერიალი შექმნილი ბრიტანული მედია კომპანიის " " მიერ სატელევიზიო ქსელისთვის "". სერიალი გადაღებულია ჩრდილოეთ იორკშირის გამოგონილ დაუნტონის სააბატოში. სერიალი მსახიობი და მწერალი ჯულიან ფელოუსის შექმნილი და დაწერილია. მისი პრემიერა ბრიტანეთში 2010 წლის 26 სექტემბერს შედგა.

მაყურებელთა რეიტინგი ამ ე. წ. ჟანრული სანახაობისთვის ძალიან მაღალი იყო. რის შედეგადაც დადგმის პირველი სეზონი რამდენიმე ჯილდოს ლაურეატი გახდა. მეორე სეზონის გამოსვლისთვის სერიალი 1981 წლიდან ყველაზე წარმატებული ბრიტანული კოსტიუმირებული ისტორიული დრამა გახდა, ხოლო 2011 წელს გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნში შევიდა, როგორც წლის "კრიტიკოსთა მიერ ყველაზე დამსახურებული ინგლისურენოვანი სატალევიზიო დადგმა". მეორე სეზონი 2011 წლის შემოდგომაზე გავიდა ეთერში. 2011 წლის 3 ნოემბერს -მ დაადასტურა, რომ დადგმის მესამე სეზონი სატელევიზიო ეთერში 2012 წლის სექტემბერში გავიდოდა.

ფილმში ზედმიწევნით არის აღწერილი საუკუნის დამდეგის ინგლისის ატმოსფერო, როგორც პერსონაჟთა ხასიათით, ისე საკადრო ანტურაჟით, და ეხება ისეთ მომენტებს, როგორიცაა ტექნიკური პროგრესი (ელექტროენერგიის, ტელეფონის, ავტომანქანების შემოსვლა), ქალთა ემანსიპაცია, პირველი მსოფლიო ომი, ესპანური გრიპის ეპიდემია და მრავალი სხვა.
Guerrillero Heroico

— მარქსისტი რევოლუციონერის — ჩე გევარას საკულტო ფოტო, რომელზეც ის გამოსახულია თავის შავი ბერეტით, გადაიღო ალბერტო კორდამ. გადაღებულია 1960 წლის 5 მარტს, კუბის დედაქალაქ ჰავანაში, ხომალდ „ლა-კუბღის“ აფეთქების დროს დაღუპულთათვის პატივის მიგების ცერემონიის დროს. 1960-იანი წლების ბოლოს იგი იქცა ქარიზმატულ და სადავო კულტურულ გამოსახულებად. კორდას თქმით, ფოტოს გადაღების მომენტში, მან ასახა გევარას გამომეტყველება, რომელიც სავსე იყო „აბსოლუტური ულმობელობით“, სიბრაზითა და ტკივილით. წლების შემდეგ, კორდა აღნიშნავდა, რომ ფოტო ასახავდა ჩეს მტკიცე და სტოიკურ ხასიათს. ფოტოს გადაღებისას, გევარა 31 წლის იყო.

მერილენდის ხელოვნების ინსტიტუტ-კოლეჯმა სურათს საუკუნის სიმბოლო და მსოფლიოს ყველაზე ცნობილი ფოტო უწოდა, რითაც ხაზს უსვამს სურათის ყველგანმყოფობის ბუნებას და ფართო მოწოდებას. მისი ვერსიები დახატეს, დაბეჭდეს, გააციფრულეს, ამოქარგეს, ტატუებზე დაიტანეს, ტრაფარეტები გააკეთეს, გამოასკულპტურეს თუ ამოსახეს ყველა წარმოსადგენ ზედაპირზე. როგორც ვიქტორიასა და ალბერტის მუზეუმის ხელმძღვანელობამ განაცხადა, ფოტო იმაზე მეტად იქნა გამრავლებული, ვიდრე სხვა ნებისმიერი ფოტოგრაფიული ნამუშევარი. კალიფორნიის ფოტოგრაფიის მუზეუმის დირექტორმა ჯონათან გრინმა კი ივარაუდა, რომ „კორდას ფოტო თავისი გზით მუშაობდა მთელი მსოფლიოს ენებში. ის გახდა ალფა-რიცხვითი სიმბოლო, იეროგლიფი, მყისიერი სიმბოლო. ის მისტერიულად ხელახლა ჩნდება ყველგან, სადაც კი კონფლიქტია. ისტორიაში არ არსებობს სხვა მისი მსგავსი, რომელიც ამ გზით მუშაობს“.

სურათის ისტორია და თანამედროვე მსოფლიო გავლენა საფუძვლად დაედო ტირშა ზიფის 2008 წლის დოკუმენტურ ფილმს „ჩევოლუცია“, ისევე როგორც მაიკლ კეისის 2009 წელს გამოსულ წიგნს „ჩეს სიცოცხლე სიკვდილის შემდეგ: სურათის მემკვიდრეობა“.

გალერეა
წმინდა ლუსიას დღე

წმინდა ლუსიას დღე — დღე, რომელსაც სკანდინავიის ქვეყნები 13 დეკემბერს დღესასწაულობენ. გარდა ამისა, წმინდა ლუსიას დღე აღინიშნება კუნძულ სიცილიაზეც.

ისტორია
სავარაუდებელია, რომ დღესასწაული სიცილიელ მოწამე ლუსიას უკავშირდება, რომელსაც ჯერ თვალის სინათლე წარსტაცეს, შემდეგ კი მოაკვდინეს ქრისტეს რწმენის გამო. თუმცა არსებობს ლეგენდაც, რომლის თანახმად, შუა საუკუნეებში ცხოვრობდა ვინმე ლუსია, რომელიც ცოლად შვედ მეთევზეს ჰყავდა. ერთხელ მეთევზე ზღვაში გასულა და სწორედ იმ დროს ამოვარდნილა თოვლბუქი. უწმინდური ძალა თურმე მიწაზე დათარეშობდა იმ ღამეს და შუქურაც ჩაუქვრია, ამიტომ ლუსია ჩიქაღდნით ხელში გასულა სანაპიროზე, რათა საყვარელი ქმრისთვის ნავმისადგომამდე გზა მიენიშნებინა. ამ საქციელით ქალს ეშმაკები გაუღიზიანებია, ისინი ლუსიას თავს დასხმიან და თავი მოუკვეთავთ. ლუსიას სიკვდილის შემდეგაც კი მისი ლანდი კლდეზე ჩირაღდნით ხელში იდგა თურმე.

პატარა გოგონების ლუსიად გამოწყობის ჩვეულება გერმანიიდან შევიდა. გერმანიაში — საუკუნეებში, როდესაც წმინდანების, განსაკუთრებით კი წმინდა ნიკოლოზის კულტი იკრძალებოდა, შობაზე იდეა გაჩნდა, კეთილი მოხუცი ყრმა იესოთი შეეცვალათ, რომელსაც თეთრ კაბაში ჩაცმული გოგონა განასახიერებდა. ეს ტრადიცია გერმანიაში არ შენარჩუნდა, მაგრამ შვედეთში კი შეაღწია. — საუკუნეებში ეს ჩვეულება შობამდე, 13დეკემბერს იქნა გადატანილი, ხოლო დღესასწაულის მთავარ გმირად იესო კი არა, ლუსია იქცა. 1927 წელს ლუსიას პირველი მსვლელობა გაიმართა დედაქალაქ სტოკჰოლმში.

დღესდღეობით
წმინდა ლუსიას დღის აღნიშვნის ჩვეულება თითქმის არ შეცვლილა. სტოკჰოლმსა და ჰელსინკიში წმინდა ლუსიის ასარჩევად ცერემონია იმართება, შემდეგ კი კორონაცია ხდება. მას თეთრ კაბას აცმევენ, თავზე კი ანთებული სანთლებით შემკულ გვირგვინს ადგამენ, რის შემდეგაც საკარნავალოდ მორთულ-მოკაზმული ბავშვების მსვლელობა იწყება. შვედური კორონაცია ეროვნულ მუზეუმ სკანსენში ტარდება, ფინური კი ჰელსინკის მთავარ ტაძარში. „ზეიმის დედოფალი“ სიმბოლურადაა გამოწყობილი: თეთრი კაბა უბიწობასა და სისპეტაკეს განასახიერებს, წითელი ქამარი, რომელიც წელზე აქვს შემოვლებული — მოწამებრივ სიკვდილს, გვირგვინი — ნიმბს, სიწმინდის სიმბოლოს, ანთებული სანთლები კი — სინათლეს.

სკოლები საკუთარ ლუსიას ირჩევენ და ტრადიციულ საგალობლებს გალობენ. ზეიმობენ ოჯახებშიც, სადაც ლუსიას როლი, როგორც წესი, უმცროს ქალიშვილს ერგება ხოლმე, რომელიც მშობლებსა და დედმამიშვილებს უმასპინძლდება ტრადიციული ზაფრანიანი ფუნთუშებითა და ყავით. ამის მერე სიმღერით აღვიძებენ ყველას, ვინც ლუსიას ჯერ არ შეგებებია. ეს მძინარე პიროვნება, როგორც წესი, ოჯახის მამა უნდა იყოს.
სადღესასწაულო სუფრა
გამორჩეული კერძი — ზაფრანიანი ფუნთუშებია, რომელთაც რვიანის ფორმა აქვთ და სპირალისებული კიდეები ამშვენებს. ფუნთუშებს ყავას, გლინტვეინსა და ლუდსაც კი აყოლებენ. ზოგიერთი იულმუსსაც მიირთმევს, რაც ქართული ბურახის ანალოგია. [5]

ზეიმი ყოველთვის ლუსიასადმი მიძღვნილი სიმღერებით არის გაფორმებული. ყველაზე ცნობილი სიმღერაა „სანტა ლუსია“.
წმინდა ლუსია

წმინდა ლუსია (იტ. ; დაახ. 283 სირაკუზა, იტალია — დაახ. 303 იქვე) — ადრექრისტიანული წმინდანი და წამებული, უსინათლოთა მფარველი. სახელი ლუსია ლათინური სიტყვისგან „სინათლისგან“ მომდინარეობს.
ცხოვრება
სირაკუზაში, სან-ჯოვანის კატაკომბებში 400 წლით დათარიღებული საფლავის ქვა და ქრისტიანულ დოკუმენტებში არაერთგზის ხსენება წმინდა ლუსიას რეალურობას სარწმუნოს ხდის. რომსა და სირაკუზაში დაახლოებით 600 წელს წმინდა ლუსიას მონასტერი არსებობდა.
მისი წამების პირველი აღწერილობა - სს მიეკუთვნება. ლუსიას ცხოვრება არაერთი სასწაულებრივი ქმედებით არის დახუნძლული, რაც მას წმინდა აგათას ბიოგრაფიასთან აკავშირებს.
ხსენება
დასავლეთის ქრისტიანულ ეკლესიებში წმინდა ლუსიას 13 დეკემბერს იხსენიებენ.
დომენიკო ბეკაფუმი

დომენიკო ბეკაფუმი (იტალ. , 1486, მონტაპერტი, სიენა – 18 მაისი, 1551, სიენა) — სიენის სკოლის იტალიელი მხატვარ-მანერისტი, სკულპტორი.
ბიოგრაფია
ლორენცო ბეკაფუმის მამულში მომუშავე გლეხის ჯაკომო დი პაჩეს ვაჟი. ვაჟის ნიჭი მემამულემ მალევე შენიშნა და პატარა დომენიკო სიენელ ოსტატ მეკეროსთან გაგზავნა სასწავლებლად (აქედან მოდის მხატვრის ფსევდონიმიც – მეკერინო ან ილ-მეკერინო, მეკეროს ნაშიერი). 1509 წელს რომში ხანმოკლე მოგზაურობის შემდეგ დომენიკოს სიენა აღარც დაუტოვებია.

სტილი
როგორც მხატვარმა ფლორენციული სკოლის გავლენა განიცადა, მაგრამ განსაზღვრული პროვინციული სტილი მაინც შეინარჩუნა. სიუჟეტის აგებისას ბეკაფუმის ახასიათებს ექსცენტრულობა, სინათლის ფანტასტიკურ ეფექტთა ძიება და პერსპექტიული ცდები.
მემკვიდრეობა
სიენის მუზეუმების გარდა, ბეკაფუმის ნამუშევრები რომის, ფლორენციის, პარიზის, ლონდონის, მადრიდის, ლოს-ანჯელესის, ნიუ-ორლეანისა და სხვა. პინაკოთეკებში ინახება. ერთ-ერთი ტილო წმინდა ეკატერინეს მისტიკური ქორწინება (დაახ. 1521) ერმიტაჟში ინახება.

 საუკუნის მეორე ათწლეულის ბეკაფუმის საუკეთესო ნამუშევართა შორის შესანიშნავი ქარვის ხატი — „წმინდა ეკატერინე ალექსანდრიელის მეცადინეობაა“.

მისი სკულპტურებიდან ცნობილია ბრინჯაოს რვა ანგელოზი სიენის ტაძარში.
რელიგია შვედეთში

რელიგია შვედეთში — რელიგიური წარმოდგენების ერთობლიობა, რომლის აღმსარებლობა შვედეთის მოქალაქეთათვის ქვეყნის კონსტიტუციით არის განმტკიცებული. ევრობარომეტრის კვლევით, შვედების მხოლოდ 18%-ს სწამს რაიმე სახის ღმერთის. ასევე აღსანიშნავია, რომ რელიგიას მნიშვნელოვნად მოსახლეობის მხოლოდ 10% თვლის.

ქრისტიანობა
ქრისტიანობა შვედეთში საუკუნეში შევიდა ანსგარის საგანმანათლებლო მოღვაწეობის შედეგად. მანვე მოაქცია პირველი შვედები ქრისტიანულ რჯულზე.

ლუთერანობა
შვედეთის ევანგელისტურ-ლუთერანულ ეკლესიას ქვეყნის მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი მიეკუთვნება, თუმცა აღსანიშნავია, რომ შვედეთის ეკლესიის წევრად ითვლება ყველა მონათლული ადამიანი, 1990-იან წლებში კი ამისთვის საკმარისი იყო, ერთი მშობელი მაინც ყოფილიყო ეკლესიის წევრი. ამიტომ წლიდან წლამდე ამ საეკლესიო დენომინაციის ოფიციალურ წევრთა რაოდენობის შემცირება შეინიშნება. შვედეთის ევანგელისტურ-ლუთერანულ ეკლესიის წევრთა 4%-ზე ნაკლები დადის ყოველკვირეულად ეკლესიაში, ხოლო აქტიურად - მხოლოდ 2%.

მართლმადიდებლობა
წმინდა ანსგარს, რომელმაც ქრისტიანობას პირველმა გაუდგა ფესვები ქვეყანაში, საკუთარ წმინდანად აღიარებს როგორც ორთოდოქსული, ასევე ლუთერანული ეკლესია და ერთიანი, განუყოფელი ეკლესიის წარმომადგენლად მიიჩნევს.

დღესდღეობით ქვეყანაში მართლმადიდებელთა საერთო რაოდენობა 100 ათასს არ აჭარბებს, რაც მოსახლეობის 1%-ს არ აღემატება. მართლმადიდებელთა შორის ყველაზე მრავალრიცხოვანნი არიან სერბები, ბერძნები, რუმინელები და რუსები. გვხვდება ასევე მცირერიცხოვანი მართლმადიდებლური ჯგუფები ესტონელების, ფინელებისა და ქართველების სახით.

კათოლიციზმი
ისლამი
2010 წლის შეფასებით შვედეთში 250-დან 450 ათასამდე მუსლიმი ცხოვრობს და მეჩეთებიც რამდენიმე დიდ ქალაქშია აგებული.

იუდაიზმი
2010 წლის აღწერით შვედეთში 18 ათასი ებრაელი ცხოვრობს.
ანსგარი

ანსგარი, ანსკარი [, ასევე ანსგარიუსი, ანსკარიუსი ; დ. 801 — გ. 3 თებერვალი, 865, ბრემენი] — წმინდანი როგორც რომაულ-კათოლიკური (ხსენების დღე 3 თებერვალი) ასევე მართლმადიდებლური ეკლესიისა (ხსენების დღე 16 თებერვალი. ბერლინისა და გერმანიის ეპარქიების ადგილობრივად პატივდებული წმინდანი) — პირველი ეპისკოპოსი ჰამბურგისა, ეპისკოპოსი ბრემენისა, ჩრდილოეთის მოციქულად წოდებული ჩრდილოეთ გერმანიაში, დანიასა და შვედეთში ქრისტიანობის გავრცელების გამო.
ბიოგრაფია
დაიბადა პიკარდიაში 801 წლის 8 ოქტომბერს, განათლება ამენთან ახლოს კორბის სააბატოში მიიღო, 14 წლისა ბერად აღიკვეცა; 823 წელს ახლადდაფუძნებულ მონასტერ კორვეიში გადაიყვანეს, ვესტფალიაში.

როდესაც 826 წელს იუტლანდიის მეფე ჰარალდ კლაკი და მისი სახლეული ინგელჰაიმში ქრისტიანულად მოინათლნენ, იმპერატორმა ლუდოვიკ ღვთისმოშიშმა ანსგარს კარზე დარჩენა უბრძანა.
ის და მისი მეგობარი ანტბერტი შეუძღვნენ ჰარალდს იუტლანდიაში და ქრისტიანული სარწმუნოების გავრცელება დაიწყეს, მაგრამ 827 წელს იძულებულნი გახდნენ, ხელი აეღოთ ამ საქმიანობაზე და დროულად გასცლოდნენ ამ ტერიტორიას, რადგან ჰარალდ კლაკი იუტლანდიიდან ჰორიკ -მა განდევნა.

ანსგარმა 829 წლიდან მცირე დროით შვედეთში დაჰყო, მაგრამ უკვე 831 წლისთვის ჰამბურგის პირველ ეპისკოპოსად დაინიშნა, რომლის ტერიტორიაც იმხანად გერმანიის ჩრდილოეთს სრულიად მოიცავდა. როდესაც 845 წელს დანიელმა მეკობრე ვიკინგებმა ჰამბურგზე თავდასხმა მოაწყვეს და ქალაქი ააოხრეს, ანსგარმა გაქცევით უშველა თავს. 847 წელს ბრემენის ეპისკოპოსად დაინიშნა, საიდანაც დანიასა და შვედეთში წარმატებით ავრცელებდა ქრისტიანობას.
ანსგარმა 850 წელს ჰედებიოში ეკლესია ააშენა, 20 წლით ადრე კი სკოლა დააარსა. 861 წელს შვედეთში მისიონერად წავიდა, ერთი წლის თავზე კი მეფე იუიტლანდიის მეფე ჰორიკ დაარწმუნა, გაქრისტიანებულიყო.

მეფემ რიბეში ააგებინა ეკლესია, ანსგარმა კი იქ თავისი საუკეთესო მიოწაფე რიმბერტი დანიშნა წინამძღვრად.

ანსგარი 865 წლის 3 თებერვალს ბრემენში გარდაიცვალა. ამჟამად იქ მისი სახელობის ეკლესია მდებარეობს. კათოლიკურმა ეკლესიამ წმინდანად შერაცხა.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ანსგარიუსი.
შენინ სოსამონი

შენინ სოსამონი ( დ. 3 ოქტომბერი, 1978) — ამერიკელი მსახიობი. მთავარი როლები შეასრულა ფილმებში: „რაინდის ისტორია“, „40 დღე 40 ღამე“, „თვითმკვლელები: სიყვარულის ისტორია“ და „ერთი უპასუხო ზარი 2“ და აგრეთვე სერიალში „მთვარის შუქი“.

დაიბადა ქალაქ ჰონოლულუში, დედამისის მედდის — შერი სოსამონისა და მამამისის ტოდ ლინდბერგის ოჯახში. მოგვიანებით შენინის დედა ცოლად გაჰყვა რენდი გოლდშტეინს. შენინ სოსამონი არის ნიდერლანდური, ინგლისური, ირლანდიური, გერმანული, ფრანგული, ფილიპინური და ჰავაიური წარმოშობის. გაიზარდა ნევადის შტატის ქალაქ რენოში, სადაც ესწრებოდა გალენის საშუალო სკოლას, რომლის დამთავრების შემდეგ საცხოვრებლად გადავიდა ლოს-ანჯელესში, რათა გაეგრძელებინა მოცეკვავის კარიერა. ლოს-ანჯელესში მუშაობა დაიწყო როგორც დი-ჯეიმ.

კარიერის დასაწყისში მოდელად მუშაობდა, იღებდა სარეკლამო რგოლებში. წარმატებას კინოში მიაღწია 2001 წელს, როდესაც ჰით ლეჯერთან ითამაშა ფილმში „რაინდის ისტორია“. მომდევნო წელს ითამაშა რომანტიკულ ფილმში „40 დღე 40 ღამე“, სადაც მისი პარტნიორი გახდა ჯოშ ჰარტნეტი. ფილმმა შერეული შეფასება მიიღო, ამასთანავე ჰქონდა მნიშვნელოვანი შემოსავალი. სოსამონმა და ლეჯერმა ხელმეორედ თავი მოიყარეს ფილმში „ცოდვების მშთანთქმელი“, რომელიც გამოვიდა 2003 წლის ბოლოს. კინოკრიტიკოსებმა ფილმი უარყოფითად შეაფასეს, ამასთანავე განიცადა ფინანსური წარუმატებლობა. შემდეგ წლებში სოსამონი დაორსულდა და გარკვეული დროით კინოს ჩამოშორდა.

კინოში დაბრუნდა 2005 წელს, სადაც როლი მიიღო მცირებიუჯეტიან ფილმში „სულების დამპყრობელი“. 2006 წელს კეით უინსლეტთან, ჯეკ ბლეკთან, კამერონ დიასთან, ჯუდ ლოუსთან და ნენსი მეიერსთან ერთად ითამაშა რომანტიკულ კომედიაში „შვებულება გადაცვლით“. 2008 წელს მთავარი როლი მიიღო ფილმში „ერთი უპასუხო ზარი“, რომელიც წარმოადგენს ამავე სახელწოდების იაპონური საშინელაბათა ფილმის რემეიკს. 2010 წელს ითამაშა ფილმში „გზა არსად“, რომლის პრემიერა გაიმართა ვენეციის კინოფესტივალზე. კინოკრიტიკოსებმა სოსამონის შემოქმედებას მაღალი შეფასება მისცეს.

შენინ სოსამონი ერთ დროს ურთიერთობაში იმყოფებოდა დალას კლეიტონთან. ჰყავს ორი შვილი.

ფილმოგრაფია
დაუდა კაირიბა ჯავარა

დაუდა კაირიბა ჯავარა ( დ. 16 მაისი, 1924, ბარაჯალი, გამბია — გ. 27 აგვისტო, 2019) — გამბიის პოლიტიკური მოღვაწე, გამბიის პირველი პრეზიდენტი 1970-1994 წლებში. პრემიერ-მინისტრი 1962-1970 წლებში. ხელისუფლებას ჩამოაშორეს 1994 წლის ივლისის სამხედრო გადატრიალების შედეგად, რომელსაც ხელმძღვანელობდა იაჰია ჯამე.
მაატი

მაატი — მსოფლიო წესრიგის ქალღმერთი, ქმნილების არსებითი ნაწილი ეგვიპტურ მითოლოგიაში, ბუნებისა და ადამიანთა საზოგადოების მომწესრიგებელი, თოტის ცოლი. ღმერთების დინასტიის ტრადიციით ესაა რას ძალა (კა, რომლის წყალობითაც თვით ღვთაება ცოცხლობს). მთელი ეგვიპტის ცნობიერებაში ეს საყოველთაოდ პატივდებული ქალღმერტი „წესრიგის, სიმართლის, სამართლიანობის“ სინონიმი იყო. მაატს ქალის ფორმა ჰქონდა და თავზე ფრთა ეკეთა. განსჯიდა მიცვალებულთაც.
აჰმედ სეკუ ტურე

აჰმედ სეკუ ტურე (, დ. 9 იანვარი, 1922, ფარანა, საფრანგეთის გვინეა — გ. 26 მარტი 1984, კლივლენდი, აშშ) — გვინეის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. გვინეის პირველი პრეზიდენტი 1958–1984 წლებში. გვინეის საგარეო საქმეთა მინისტრი (1958–1961 წწ.)

ბიოგრაფია
დაიბადა ქალაქ ფარანაში, მიეკუთვნება მალინკეს ეთნიკურ ჯგუფს. 1936–1937 წლებში სწავლობდა კონაკრიში ფრანგულ ტექნიკურ ლიცეუმში. ახალგაზრდობიდან აქტიურად მონაწილეობდა პოლიტიკურ საქმიანობაში. არის აფრიკის დემოკრატიული გაერთიანების ერთ-ერთი დამაარსებელი. 1952 წლიდან გვინეის დემოკრატიული პარტიის გენერალური მდივანი. 1956–1958 წწ. საფრანგეთის ეროვნული კრების დეპუტატი. 1958–1984 წლებში დამოუკიდებელი გვინეის პირველი პრეზიდენტი, 1958–1972 წწ. ერთდროულად მთავრობის მეთაური.
BAFTA-ს 65-ე დაჯილდოება

-ს 65-ე დაჯილდოება — ბრიტანეთის ფილმისა და სატელევიზიო ხელოვნების აკადემიის დაჯილდოება, რომელიც გაიმართა 2012 წლის 12 თებერვალს. ცერემონიაზე გამოვლინდნენ 2011 წლის საუკეთესო ნამუშევრები კინემატოგრაფიის დარგში. ნომინანტები დასახელდა 17 იანვარს. ყველაზე მეტი, 12 ნომინაცია ერგო ფრანგულ ფილმს არტისტი. -ს ყოველწლიური საპატიო ჯილდო გადაეცა მარტინ სკორსეზეს.

ნომინანტები
ამომავალი ვარსკვლავი
ტომ ჰარდი - დასაწყისი
ჯემა არტერტონი - თამარა დრიუ
ენდრუ გარფილდი - სოციალური ქსელი
აარონ ჯონსონი - -
ემა სტოუნი - მსუბუქი ყოფაქცევის ფრიადოსანი

ამომავალი ვასკვლავის კატეგორია დაწესებულია -ის მიერ და ერთადერთია ნომინაციაა, რომელშიც გამარჯვებულები ხალხის ხმის მიცემით ვლინდება.
ისაიას აფევერკი

ისაიას აფევერკი (გეეზ. ; დ. 2 თებერვალი, 1946, ასმერა, იტალიის ერიტრეა) — ერიტრეის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ერიტრეის პირველი პრეზიდენტი 1991 წლიდან. ერიტრეის განმათავისუფლებელი სახალხო ფრონტის გენერალური მდივანი. დამოუკიდებლობისათვის ომის პერიოდში გამოაცხადა ერიტრეის დამოუკიდებლობა ეთიოპიისაგან.

ბიოგრაფია
დაიბადა ქალაქ ასმერაში, მიეკუთვნება ტიგრაის ეთნიკურ ჯგუფს.