iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საყორნია

საყორნია — მთა საქართველოში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ განშტოებაზე, მდინარეების ბახვისწყლისა და ნატანების ზემო დინებათა წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2752 მ. აგებულია შუაეოცენური უხეშმარცვლოვანი ტუფ-ბრექჩიებითა და ტუფებით. მთის წვერი ბრტყელია. ჩრდილოეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთა მკვეთრად დანაწევრებული და ქარაფოვანია. შეიმჩნევა მეოთხეული გამყინვარების კვალი. შემოსილია სუბალპური და ალპური მცენარეულობით.
აისენის რეგიონი

აისენის რეგიონი — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს სამხრეთში. მოიცავს 4 პროვინციასა და 9 კომუნას.

ფართობი — 108 494,4 კმ². მოსახლეობა — 91 492 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 0,84 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. კოიაიკე.

მდებარეობა
რეგიონი მდებარეობს ჩილეს სამხრეთში და ესაზღვრება:

ჩრდილოეთიდან – ლოს-ლაგოსის რეგიონი
აღმოსავლეთიდან – არგენტინა
სამხრეთიდან – მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონი
დასავლეთიდან – წყნარი ოკეანე
ლამა (ბუდიზმი)

ლამა (ტიბ. ླ་་ ლა მა/ბლა მა „მთავარი, უმაღლესი ქურუმი“) — ტიბეტელი დჰარმის მასწავლებლის ტიტული. ეს ტერმინი იგივეა, რაც სანსკრიტული „გურუ“. „ლამა“ გამოიყენება მონაზვნების, ბერების ან სხვა ვაჯრაიანა ბუდიზმის პრაქტიკოსების ტიტულის გამოსახატავად, ან ერთვება ტერმინებს, მაგ., დალაი ლამა, პანჩენ ლამა.

ალბათ დასავლელი მეცნიერების მიერ ტიბეტური ბუდიზმის კვლევისას ტერმინ „ლამას“ შეცდომით გაგების გამო, ისტორიულად ლამას ზოგადად ტიბეტელ ბერებს უწოდებენ. ამის მსგავსად, ადრეული დასავლელი მკვლევრები და მოგზაურები, ტიბეტურ ბუდიზმს „ლამაიზმს“ უწოდებდნენ; მათ ალბათ ტიბეტურ ბუდიზმსა და ბონს შორის განსხვავებაც არ ჰქონდათ გარჩეული. ტერმინი „ლამაიზმი“ ახლა დამამცირებლად ითვლება.
რინპოჩე

ტერმინი რინპოჩე ან რიმპოჩე (ტიბ. ི་ོ་ེ་ რინ პო ჩე „ძვირფასი“) გამოიყენება ვაჯრაიანა ბუდიზმის რეინკარნირებული ლამის გამოსახატავად.

გურუ რინპოჩეს ეძახიან ბუდა პადმასამბჰავას, რომელმაც დააარსა ტანტრული ბუდიზმი.

ჯე რინპოჩეს ეძახიან ცონგქაპას, გელუკის სკოლის დამაარსებელს.

რინპოჩეთა სია
ეს არის ზოგიერთ რეინკარნირებულ ტიბეტელ რინპოჩეთა სია:

აკონგ რინპოჩე
ბოკარ ტულკუ რინპოჩე
განდენ ტრიპა რინპოჩე
გარჩენ რინპოჩე
დაგჩენ რინპოჩე
დენმა ლოჩო რინპოჩე
დილგო ქიენცე რინპოჩე
დუდჯომ რინპოჩე
ელო რინპოჩე
ვანგდრაკ რინპოჩე
თინლეი ნორბუ რინპოჩე
თრანგუ რინპოჩე
თუბტენ ზოპა რინპოჩე
იონგნეი მინგიური
კალუ რინპოჩე
კელსანგ გიაცო რინპოჩე
კვეცანგ რინპოჩე
კიაბჯე გეჰლეკ რინპოჩე
კიაბჯე ლატი რინპოჩე
კიაბჯე ტრიჯანგ რინპოჩე
კიაბჯე ტრიჯანგ ჩოგტრულ რინპოჩე
კირტი ცენშაბ რინპოჩე
კუნგა რინპოჩე
კუშოკ ბაკულა რინპოჩე
ლოდენ შერაბ დაგიაბ რინპოჩე
ლოპონ ცეჩუ
მესამე ბარდორ ტულკუ რინპოჩე
მიფამ ჯამიანგ გიაცო
ნამგიალ რინპოჩე
ოგიენ ტრინლეი დორჯე
პაბონგკა რინპოჩე
პალტულ რინპოჩე
პატრულ რინპოჩე
პენორ რინპოჩე
რიგძინ ნამქა გიაცო რინპოჩე
საკიონგ მიფამ რინპოჩე
სერმეი ქენსურ ლობსანგ თარჩინი
სოგან რინპოჩე
სოგიალ რინპოჩე
ტაი სიტუპა
ტენზინ დელეკ რინპოჩე
ტენზინ ვანგიალ რინპოჩე
ტენზინ ოსელ რინპოჩე
ტრალეგ კიაბგონ რინპოჩე
ტრინლეი თაიე დორჯე
ტულკუ ურგიენ რინპოჩე
ტრალეგ კიაბგონ რინპოჩე
ქანდრო რინპოჩე
ქენპო კართარ რინპოჩე
ქენპო ცულტრიმ გიამცო რინპოჩე
ქენტრულ ლოდრო თაიე რინპოჩე
შამარპა
შენპენ რინპოჩე
ჩაგდუდ ტულკუ რინპოჩე
ჩამტრულ რინპოჩე
ჩატრალ რინპოჩე
ჩოგიალ ნამქაი ნორბუ
ჩოგიამ ტრუნგპა რინპოჩე
ჩოსენგ ტრუნგპა რინპოჩე
ჩუნგდრაგ დორჯე რინპოჩე
ცემ ტულკუ რინპოჩე
ძიგარ კონგტრულ რინპოჩე
ძოგჩენ ქენპო ჩოგა რიმპოჩე
ძოგჩენ პონლოპ რინპოჩე
ძოგჩენ ჯამიანგ ქიენცე რინპოჩე
ჯამგონ კონგტრულ რინპოჩე
არაუკანიის რეგიონი

არაუკანიის რეგიონი — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში. მოიცავს 2 პროვინციასა და 32 კომუნას.

ფართობი — 31 842,3 კმ². მოსახლეობა — 869 535 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 27,31 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ტემუკო.

მდებარეობა
რეგიონი მდებარეობს ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში და ესაზღვრება:

ჩრდილოეთიდან – ბიო-ბიო
აღმოსავლეთიდან – არგენტინა
სამხრეთიდან – ლოს-რიოსი
დასავლეთიდან – წყნარი ოკეანე
ლოა (მდინარე)

ლოა — ყველაზე გრძელი მდინარე ჩილეში. სიგრძე 440 კმ. სათავე მდებარეობს ანდების მთებში, ვულკან მინიოს კალთებზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 4000 მეტრზე. გაედინება უდაბნო ატაკამის ტერიტორიაზე. ნაპირებზე წარმოიქმნება ოაზისები. ერთვის წყნარ ოკეანეს. წარმოადგენს სასაზღვრო მდინარეს ჩილეს რეგიონებს ტარაპაკასა და ანტოფაგასტას შორის.

წყლის ხარჯი შესართავთან — დაახლ 6 მ³/წმ, შუა დინებაში — 2,43 მ³/წმ.

ძირითადი შენაკადები
სან-პედრო
სალადო
სან-სალვადორი
ატაკამის რეგიონი

ატაკამის რეგიონი — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში. მოიცავს 3 პროვინციასა და 9 კომუნას.

ფართობი — 75 176,2 კმ². მოსახლეობა — 254 336 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 3,38 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. კოპიაპო.

მდებარეობა
რეგიონი მდებარეობს ჩილეს ჩრდილოეთში და ესაზღვრება:

ჩრდილოეთიდან – ანტოფაგასტა
აღმოსავლეთიდან – არგენტინა
სამხრეთიდან – კოკიმბო
დასავლეთიდან – წყნარი ოკეანე
ბაკურ კვეზერელი

ბაკურ კვეზერელი (დ. 5 იანვარი, 1981, თბილისი, საქართველო) — ქართველი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, საქართველოს სოფლის მეურნეობის მინისტრი 2008–2011 წლებში.

განათლება
2002 წელს წარჩინებით დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მართვის სისტემების ფაკულტეტი ეკონომიკური-ინფორმატიკის სპეციალობით.
2005 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მაგისტრატურა საბანკო საქმის სპეციალობით და მიენიჭა მაგისტრის ხარისხი.
2005 წელს ქ. ტოკიოს ტოკასიუკუს უნივერსიტეტში გაიარა მოკლე კურსი თემაზე: „საერთაშორისო დახმარების ეფექტიანი გამოყენება“.

სამუშაო გამოცდილება
2002–2003 წლებში მუშაობდა სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროში მინისტრის თანაშემწედ.
2003–2004 წლებში — ეკონომიკის, მრეწველობის და ვაჭრობის მინისტრის აპარატში სპეციალისტად.
2004–2005 წლებში მუშაობდა მცირე და საშუალო ბიზნესის ხელშეწყობის საკითხებში სახელმწიფო მინისტრის აპარატში.
2005–2006 წლებში მუშაობდა საქართველოს მთავრობის კანცელარიის რეგიონული ეკონომიკის განყოფილებაში.
2006 წლის ოქტომბრიდან 2007 წლის მარტამდე იყო სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილე, ხოლო 2007 წლის 3 მარტიდან 2008 წლის 29 აპრილამდე — მინისტრის პირველი მოადგილედ.
2008 წლის 29 აპრილს დაინიშნა საქართველოს სოფლის მეურნეობის მინისტრად.

სხვა ცნობები
2009 წელს დაჯილდოებულია „ღირსების ორდენით“.
თანგკა

თანგკა ან თანკა (ტიბ. ་་ თანგ კა; ნეპ. ौा) — ტიბეტური აბრეშუმის ნახატი ნაქარგებით, ხშირად გამოსახულია ბუდდჰათა, ცნობილი სცენები და მანდალების გამოსახულებები. თანგკა არ არის ზეთის ან აკრილის ნახატების მსგავსად ბრტყელი. საერთოდ, თანგკები დიდი ხანი ძლებს და ინარჩუნებს ელვარებას, თუმცა მისი ფაქიზი ბუნების გამო, უნდა ინახებოდეს მშრალ ადგილას, რომ ნესტმა აბრეშუმი არ დააზიანოს. ხშირად თანგკას გრაგნილ-ნახატებსაც უწოდებენ.

თავიდან, თანგკები მოგზაური ბერების გამო გახდა პოპულარული, რადგან გრაგნილი-ნახატები ადვილად იხვეოდა და მონასტრიდან მონასტერში წასაღებად ადვილი იყო. თანგკები ასრულებდნენ მნიშვნელოვან როლს ბუდდჰების, გავლენიანი ლამების, სხვა ღვთაებებისა და ბოდჰისატვათა ცხოვრების ამსახველ სასწავლო იარაღად.

თანგკას რამდენიმე დანიშნულება აქვს: სასწავლო იარაღი ბუდდჰათა ცხოვრების, ცნობილ ლამათა ისტორიებისა და სხვადასხვა, ღვთაებებთან დაკავშირებული, მითების.
რელიგიური გამოსახულებები, რომლებიც გაკუთვნილია დეკორაციისათვის სხვადასხვა რიტუალებისა და ლოცვის დროს; და, ალბათ, ყველაზე მნიშვნელოვანი - ის გამოიყენება მედიტაციისას, გასხივოსნების მისაღწევად.

ჩინურმა მხატვრობამ დიდი გავლენა მოახდინა ზოგადად ტიბეტურ მხატვრობაზე. დან საუკუნემდე ტიბეტურმა მხატვრობამ ბევრი ელემენტი გადმოიღო ჩინურიდან.

ისტორია
თანგკა არის ნეპალური ხელოვნების სახეობა, რომელიც ტიბეტში ჩაიტანა ნეპალის პრინცესა ბჰრიკუტიმ, მეფე ლიჩჩავის ქალიშვილმა და ტიბეტის მმართველის სრონ ცან გამპოს ცოლმა.

ტიპები
ტექნიკისა და მასალების მიხედვით თანგკა შეიძლება რამდენიმე ჯგუფად დაიყოს. ძირითადად გამოირჩევა ორი სახისა: რომლებიც იბეჭდება (ტიბ. ბრის ტან) და რომლებიც მზადდება აბრეშუმისგან ან იქარგება.

თანგკებს, უფრო ზუსტად, ამ კატეგორიებად ყოფენ:
ფერებში დახატული (ტიბ. ცონ ტანგ)
გო ტანგი
შავფონიანი (ტიბ. ნაგტაგ)
ტორსის ნაბეჭდი
ამოქარგული (ტიბ. წიმ ტანგ)
ოქროსფონიანი
წითელფონიანი

საშუალო ზომის თანგკა 50-70 სანტიმეტრის სიდიდისაა, მაგრამ არსებობს ფესტივალებისა და სხვა დანიშნულებისთვის განკუთვნილი თანგკები, რომლებიც ხშირად მთელ კედელზეა გამოსახული, ან სახლის რამდენიმე სართულისხელაცაა.

პროცესი
გალერეა
ბიობიოს რეგიონი

ბიობიოს რეგიონი — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში. მოიცავს 4 პროვინციასა და 54 კომუნას.

ფართობი — 37062,6 კმ². მოსახლეობა — 1 861 562 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 50,23 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. კონსეფსიონი.

მდებარეობა
რეგიონი მდებარეობს ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში და ესაზღვრება:

ჩრდილოეთიდან – მაულეს რეგიონი
აღმოსავლეთიდან – არგენტინა
სამხრეთიდან – არაუკანიის რეგიონი
დასავლეთიდან – წყნარი ოკეანე
ვალპარაისოს რეგიონი

ვალპარაისოს რეგიონი — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში. მოიცავს 7 პროვინციასა და 38 კომუნას.

ფართობი — 16396,1 კმ². მოსახლეობა — 1 539 852 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 93,92 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ვალპარაისო.

მდებარეობა
რეგიონი მდებარეობს ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში და ესაზღვრება:

ჩრდილოეთიდან – კოკიმბოს რეგიონი
აღმოსავლეთიდან – არგენტინა
სამხრეთიდან – სანტიაგოსა და ო’ჰიგინსის რეგიონები
დასავლეთიდან – წყნარი ოკეანე
კოკიმბოს რეგიონი

კოკიმბოს რეგიონი — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში. მოიცავს 3 პროვინციასა და 15 კომუნას.

ფართობი — 40579,9 კმ². მოსახლეობა — 603 210 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 14,9 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ლა-სერენა.

მდებარეობა
რეგიონი მდებარეობს ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში და ესაზღვრება:

ჩრდილოეთიდან – ატაკამის რეგიონი
აღმოსავლეთიდან – არგენტინა
სამხრეთიდან – ვალპარაისოს რეგიონი
დასავლეთიდან – წყნარი ოკეანე
მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონი

მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონი — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს სამხრეთ ნაწილში. მოიცავს 4 პროვინციასა და 11 კომუნას.

ფართობი — 132297,2 კმ². მოსახლეობა — 150826 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 1,14 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. პუნტა-არენასი.

მდებარეობა
რეგიონი მდებარეობს ჩილეს სამხრეთ ნაწილში და ესაზღვრება:

ჩრდილოეთიდან – აისენის რეგიონი
აღმოსავლეთიდან – არგენტინა
სამხრეთიდან – დრეიკის სრუტე
დასავლეთიდან – წყნარი ოკეანე
ლოს-ლაგოსის რეგიონი

ლოს-ლაგოსის რეგიონი — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში. მოიცავს 4 პროვინციასა და 30 კომუნას.

ფართობი — 48 584 კმ². მოსახლეობა — 716 739 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 14,75 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. პუერტო-მონტი.

მდებარეობა
რეგიონი მდებარეობს ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში და ესაზღვრება:

ჩრდილოეთიდან – ლოს-რიოსის რეგიონი
აღმოსავლეთიდან – არგენტინა
სამხრეთიდან – აისენის რეგიონი
დასავლეთიდან – წყნარი ოკეანე
ლოს-რიოსის რეგიონი

ლოს-რიოსის რეგიონი — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში. მოიცავს 4 პროვინციასა და 30 კომუნას.

ფართობი — 18 429 კმ². მოსახლეობა — 356 396 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 14,75 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ვალდივია.

მდებარეობა
რეგიონი მდებარეობს ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში და ესაზღვრება:

ჩრდილოეთიდან – არაუკანიის რეგიონი
აღმოსავლეთიდან – არგენტინა
სამხრეთიდან – ლოს-ლაგოსის რეგიონი
დასავლეთიდან – წყნარი ოკეანე
მაულეს რეგიონი

მაულეს რეგიონი — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში. მოიცავს 4 პროვინციასა და 30 კომუნას.

ფართობი — 30 296,1 კმ². მოსახლეობა — 908 097 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 29,97 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ტალკა.

მდებარეობა
რეგიონი მდებარეობს ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში და ესაზღვრება:

ჩრდილოეთიდან – ო’ჰიგინსის რეგიონი
აღმოსავლეთიდან – არგენტინა
სამხრეთიდან – ბიო-ბიოს რეგიონი
დასავლეთიდან – წყნარი ოკეანე
საქართველო-ჩილეს ურთიერთობები

საქართველო-ჩილეს ურთიერთობები – ესაა ჩილესა და საქართველოს შორის განვითარებული საგარეო ურთიერთობები. ორ ქვეყანას შორის დიპლომატიური ურთიერთობა დამყარდა 1993 წლის 7 ივლისს. საქართველოს საელჩო არგენტინაში აკრედიტებულია ჩილეს რესპუბლიკაში, ხოლო ჩილეს საელჩო პოლონეთში ფარავს საქართველოს. ორ ქვეყანას შორის 2015 წელს გაფორმდა შეთანხმება უვიზო მიმოსვლის შესახებ.

სავაჭრო ბრუნვა
ჩაკრულო

ჩაკრულო — ქართული (ქართლ-კახური) კლასიკური, საგუნდო, პოლიფონიური, სუფრული სიმღერა. ბურდონული მრავალხმიანობის (სამხმიანობის) ერთ-ერთი კლასიკური ნიმუშია. ჩაკრულოს პირველი ჩანაწერი გააკეთა ზაქარია ფალიაშვილმა სოფელ ვაჩნაძიანში (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი). სიმღერაში რთული მოდულაციური ცვლილებებია. აგებულებით ჩაკრულო ემთხვევა სიმღერებს „ძველი სუფრული“ და „სუფრული და მისი დამატება“. ვარიანტების ტექსტები თემატიკურად განსხვავებულია. ვაჩნაძიანის ჩაკრულოს ტექსტი პროზაულია, ვხვდებით ეპიკურ სუფრულ პოეტურ ტექსტებსაც. 2001 წელს ქართული პოლიფონია იუნესკოს მიერ აღიარებულ იქნა, როგორც კაცობრიობის ზეპირსიტყვიერი და არამატერიალური მემკვიდრეობის შედევრი; „ჩაკრულო“ შევიდა იუნესკოს არამატერიალური მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების ნუსხაში.

1977 წელს გაშვებულ ავტომატურ საპლანეტათშორისო სადგურებზე „ვოიაჯერ-1-სა“ და „ვოიაჯერ-2-ზე“ მოთავსებულ ორ იდენტურ გრამფირფიტაზე ჩაწერილ პროგრამაში „დედამიწის ხმები“, რომელიც განკუთვნილია არამიწიერი ცივილიზაციის წარმომადგენლებისათვის და მიზნად ისახავს წარმოდგენა მისცეს მათ დედამიწისა და კაცობრიობის შესახებ, სხვა ინფორმაციასთან ერთად (წყლის ხმაური, ბავშვის ტირილი, მისალმება 60 ენაზე და სხვ.) შეტანილია ჩაკრულოც (ილია ზაქაიძის და როსტომ საგინაშვილის მიერ შესრულებული ვერსია).
ილია ზაქაიძე

ილია ზაქაიძე (დ. 7 ივლისი, 1924, დუშეთი — გ. 2008) — ქართველი მომღერალი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1980), საქართველოს სსრ-ის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის სოლისტი, ქართლ-კახური სიმღერების გამორჩეული შემსრულებელი.

ბიოგრაფია
ილია ზაქაიძე დაიბადა 1924 წლის 7 ივლისს ქალაქ დუშეთში. სიმღერა დაიწყო ადგილობრივ ფოლკლორულ ანსამბლში. 1951 წელს მე-7 რესპუბლიკურ ოლიმპიადაზე ივანე (ვანო) ჯავახიშვილის მუსიკაზე შესრულებულმა სიმღერამ „ბალადა ვეფხისა და მოყმისა“ ზაქაიძეს საყოველთაო აღიარება მოუტანა. 1957 წელს საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელმა ვალერიან ცაგარეიშვილმა ილია ზაქაიძე ანსამბლში სოლისტად მიიწვია, სადაც 50 წელი მოღვაწეობდა. მღეროდა დუეტებს, ქალაქურ (მედუდუკეთა დასის თანხლებით), საგუნდო და სოლო საფანდურო სიმღერებს.

მის მიერ როსტომ საგინაშვილთან ერთად შესრულებული სიმღერა „ჩაკრულო“ 1977 წელს „ნასამ“ კოსმოსში გაგზავნა.

2014 წელს დუშეთში ილია ზაქაიძის 90 წლის იუბილესადმი მიძღვნილი საღამო გაიმართა. კონცერტი გამართა ცეკვისა და სიმღერის ანსამბლმა „ერისიონმა“.

ჯილდოები და აღიარება
1966 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
1980 — საქართველოს სახალხო არტისტი
1997 — ღირსების ორდენი
საპატიო სიგელები
ო’ჰიგინსის რეგიონი

ო’ჰიგინსის რეგიონი — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში. მოიცავს 3 პროვინციასა და 33 კომუნას.

ფართობი — 16 387 კმ². მოსახლეობა — 780 627 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 14,9 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. რანკაგუა.

მდებარეობა
რეგიონი მდებარეობს ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში და ესაზღვრება:

ჩრდილოეთიდან – რეგიონები ვალპარაისო და სანტიაგო
აღმოსავლეთიდან – არგენტინა
სამხრეთიდან – მაულეს რეგიონი
დასავლეთიდან – წყნარი ოკეანე
სანტიაგოს რეგიონი

სანტიაგოს რეგიონი — ადმინისტრაციული რეგიონი ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში. მოიცავს 6 პროვინციასა და 52 კომუნას.

ფართობი — 15 403,2 კმ². მოსახლეობა — 6 061 185 კაცი (2002). მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 393,5 ად./კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. სანტიაგო.

მდებარეობა
რეგიონი მდებარეობს ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში და ესაზღვრება:

ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან – ვალპარაისოს რეგიონი
აღმოსავლეთიდან – არგენტინა
სამხრეთიდან – ო’ჰიგინსის რეგიონი
სტივ მაკ-კარი

სტივ მაკ-კარი ( დ. 23 აპრილი 1950) — ამერიკელი ფოტოჟურნალისტი. მის მიერ გადაღებულია უამრავი უნიკალური, ისტორიული თუ ღირსშესანიშნავი ფოტო. ერთ-ერთი ასეთი ფოტოა „ავღანელი გოგო“, რომელიც თავდაპირველად გამოჩნდა „ “-ის ჟურნალებში, და რომელსაც საკმაოდ საინტერესო ისტორია აქვს.

ბიოგრაფია
1968 წელს სტივ მაკ-კარიმ პენსილვანიის სახელმწიფო უნივერსიტეტში დაიწყო კინემატოგრაფიის ისტორიის შესწავლა, თუმცა, საბოლოოდ, მან სწავლა გააგრძელა თეატრალური ხელოვნების ფაკულტეტზე, რომელიც 1974 წელს წარჩინებით და ღირსების ორდენით დაამთავრა. სტივ მაკ-კარი ფოტოგრაფიით დაინტერესდა მას შემდეგ, რა პენსილვანიის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გაზეთისთვის დაიწყო ფოტოების გადაღება.

სტივ მაკ-კარიმ თავისი კარიერა დაიწყო ფოტო-რეპორტაჟის კეთებით ავღანეთში, სადაც მიმდინარეობდა საბჭოთა კავშირის ომი. უსაფრთხოებისა და ფოტოების გადაღების მიზნით, სტივ მაკ-კარი შეიმოსა (შეინიღბა) ავღანურ, ტრადიციულ ტანისამოსში, რომელზეც ფარულად იყო მიმაგრებული ფოტოაპარატი. სტივმა მოახერხე ასეთ რთულ სიტუაციაში გადაეღო საკმაოდ ბევრი ისტორიული სურათი, რომელიც ასახავდა იქაურ კონფლიქტებს. ამის შემდეგ, სტივ მაკ-კარიმ მიიღო რობერტ კაფას ოქროს მედალი ნომინაციაში საუკეთესო ფოტოგრაფიული მასალების გაშუქება უცხოეთიდან.
ანტოფაგასტა (ქალაქი)

ანტოფაგასტა — საპორტო ქალაქი ჩრდილოეთ ჩილეში. ანტოფაგასტის პროვინციისა და ანტოფაგასტის რეგიონის დედაქალაქი. მდებარეობს დედაქალაქ სანტიაგოდან 1130 კილომეტრით ჩრდილოეთით. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქში ცხოვრობდა 281 155 ადამიანი, ხოლო მთლიანად მუნიციპალიტეტში 296 905. ქალაქის სახელწოდება მომდინარეობს კეჩუას ან აიმარას ენიდან და ნიშნავს „ნატრიუმის ნიტრატით მდიდარ ქალაქს“.
Đ

, არის გავრცობილი ლათინური ანბანის ერთ-ერთი ასო-ნიშანი ზოგიერთ სამხრეთსლავურ ენაში, სერბულ-ხორვატული ენის (ხორვატული, ბოსნიური), ასევე ვიეტნამური ანბანებისთვის.

ეს ნიშანი, რომელიც ლათინური ანბანის , ასოს შუა წელზე დამატებითი, ჰორიზონტალური ხაზის დართვით შეიქმნა, თავდაპირველად გამოიყენებოდა შუა საუკუნეების ლათინურში „დ“-ს ასო-ნიშნის შემცველ შემოკლებათა გამოსასახავად. მაგ.; გამოსახავდა სიტყვა -ს.

სრულფასოვანი ასო-ნიშნის სტატუსი მოიპოვა 1830 წელს ე.წ. „გაიევიცა“-ში, - ეს სახელი სერბოხორვატული ანბანის ლათინურ ვარიანტს დაარქვეს სერბებმა, ხორვატებმა, ბოსნიელებმა ხორვატი სლავისტისა და ახალი ხორვატიული სამწერლობო ენის ფუძემდებლის ლიუდევიტ გაის პატივსაცემად, რომელშიც იგი კირილური ანბანის , ასო-ბგერის ფუნქციას ასრულებს.

სერბოხორვატულში წარმოითქმის როგორც ქართული "ჯ". როგორც ცნობილია, სერბეთი მოიხმარს ორ, კირილურსა (ე. წ. ჩირილიცას) და ლათინურ, - სლავურ ქვეყნებში „ლატინიცად“ წოდებულ ანბანს, ანუ ჟურნალ-გაზეთები სერბეთში ორ ანბანზე იბეჭდება. სერბულ ე.წ. "ჩირილიცაში" შეესაბამება ,. მაგ.; ლათინიცაზე , . კირილიცაზე , .

გარდა ამისა, ეს ასო გამოიყენება ვოდურ ანბანში, სადაც იგი აღნიშნავს [']-ს, ასევე იგი გვხვდება ვიეტნამურ ანბანში. ვიეტნამურში ის აღნიშნავს []-ს (ე.წ. „ტრადიციული“ , -საგან განსხვავებით, რომელიც []-ს აღნიშნავს).
ნინი შერმადინი

ნინი შერმადინი (დ. 11 დეკემბერი, 1987, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მომღერალი.

კარიერა
2003 წელს მონაწილეობა მიიღო მონაწილეობა პროექტში „ნუცას სკოლა“ (იმედის არხი). 2005 წელს გაემგზავრა იურმალაში „ახალ ტალღაში“ მონაწილოების მისაღებად. გახდა პირველი მომღერალი დამოუკიდებელი საქართველოდან, რომელიც მონაწილეობას იღებდა კონკურსში. იქვე ფესტივალის მუზის ალა პუგაჩოვას პრიზი მიიღო. 2007 წელს გახდა „იმედის ტალღის“ წამყვანი. 2008 წელს იმავე პროექტში მიიღო მონაწილეობა და გამარჯვებული გახდა. 2010 წელს მიიღო მონაწილეობა ბერძნულ !-ში, სადაც მე-2 ადგილი დაიკავა და საბერძნეთში საკმაოდ პოპულარული გახდა.

ნინი შერმადინი იმყოფებოდა ქორწინებაში, ჰყავს ქალიშვილი.
პუერტო-მონტი

პუერტო-მონტი — ქალაქი და კომუნა ჩილეში. ამავე სახელობის კომუნის, ლიანკიუეს პროვინციისა და ლოს-ლაგოსის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

კომუნის ფართობი – 1673 კმ². მოსახლეობა — 213314 კაცი (2007). სიმჭიდროვე — 127,5 ად/კმ².

ისტორია
ქალაქი 1853 წლის 12 თებერვალს დააარსეს გერმანელმა კოლონისტებმა, ჩილეს მთავრობამ საამისოდ გამოყო მნიშვნელოვანი თანხები და სახელიც ჩილეს პრეზიდენტის მანუელ მონტის პატივისცემის ნიშნად ეწოდა. ჩილეს დიდი მიწისძვრის შედეგად ქალაქის დიდი ნაწილი დაინგრა.
ვალდივია

ვალდივია — ქალაქი და კომუნა ჩილეში. ამავე სახელობის კომუნის, პროვინციისა და ლოს-რიოსის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

კომუნის ფართობი – 1015,60 კმ². მოსახლეობა — 153 577 კაცი (2007). სიმჭიდროვე — 151,22 ად/კმ².

ისტორია
ქალაქი 1552 წლის 9 თებერვალს დააარსა ჩილეს პირველმა გუბერნატორმა, კონკისტადორმა პედრო დე ვალდვიამ, წლების მანძილზე წარმოადგენდა ესპანელი კოლონიზტორების ფორპოსტს.

1960 წლის 22 მაისს ქალაქის მახლობლად მდებარეობდა მიწისძვრის ეპიცენტრი, რომლის შედეგად ქალაქი პრაქტიკულად მთლიანად დაინგრა.
პუნტა-არენასი

პუნტა-არენასი — ქალაქი და კომუნა ჩილეში. ამავე სახელობის კომუნის, მაგალიანესის პროვინციისა და მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

კომუნის ფართობი – 17 846,3 კმ². მოსახლეობა — 123 585 კაცი (2007), სიმჭიდროვე — 151,22 ად./კმ².

გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს ბრანსუიკის ნახევარკუნძულზე, მაგელანის სრუტის სანაპიროზე. ესაა ყველაზე სამხრეთით მდებარე ქალაქი, რომლის მოსახლეობაც 100 000-ს აღემატება, აგრეთვე ყველაზე სამხრეთით მდებარე კონტინენტზე მდებარე ქალაქი. პუნტა-არენასიდან სამხრეთით 100 კმ-ზე მდებარეობს სამხრეთ ამერიკის უკიდურესი სამხრეთი კონცხი ფროუორდი.
უდაბნოს ხელი

უდაბნოს ხელი – ხელის ფორმის სკულპტურა ატაკამის უდაბნოში, (ჩილე), მდებარეობს ქალაქ ანტოფაგასტიდან სამხრეთით 75 კილომეტრზე პანამერიკული გზატკეცილის გვერდით.

ქანდაკება ააგო ჩილელმა მოქანდაკემ მარიო ირასაბალმა, ზღვის დონიდან 1 100 მეტრ სიმაღლეზე. გაიხსნა 1992 წლის 28 მარტს. აგებულია რკინისა და ცემენტისაგან. ქანდაკების სიმაღლეა 11 მეტრი.
ჩილეს გერბი

ჩილეს სახელმწიფო გერბი – ჩილეს ეროვნული სიმბოლო, შეიქმნა 1934 წელს, ინგლისელი მხატვრის, ჩარლს ვუდ ტეილორის მიერ. ფიგურული უკანა პლანი შედგება 2 თანაბარი ნაწილისგან: ზემო ლურჯი და ქვემო წითელი ნაწილებისგან, რომლის შიგნითაც მოქცეულია თეთრი, ხუთქიმიანი ვარსკვლავი. უკანა პლანის ერთ მხარეს გამოსახულია კონდორი, ანდების ყველაზე მნიშვნელოვანი სანადირო ფრინველი და მეორე მხარეს სამხრეთანდური ირემი , ერთ-ერთი ყველაზე იშვიათი ძუძუმწოვარი ჩილეს მთელ ტერიტორიაზე. ორივე ცხოველს, თავზე ადგას საზღვაო გვირგვინი, როგორც ჩილეს ნავიგაციის გმირული მოქმედებების სიმბოლო წყნარ ოკეანეში.

გერბს გვირგვინის ფორმით ადგას სამი სხვადასხვა ფერის, ლურჯი, თეთრი და წითელი სამი ბუმბული. ამ ბუმბულებს თავიანთ ქუდებზე ატარებდნენ რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტები.

გერბის ქვემოთ, თეთრ ლენტზე წაწერილია ჩილეს დევიზი: " " (ან გონებით, ან ძალით).

ამჟამინდელ გერბში, მის დღევანდელ სახემდე, შეტანილ იქნა რამდენიმე ცვლილებათა სერია.
ჩილეს დროშა

ჩილეს სახელმწიფო დროშა — ჩილეს ეროვნული სიმბოლო, შედგება ორი თანაბარი ზომის ლენტისგან, თეთრი (მაღლა) და წითელი (დაბლა). ასევე თეთრ ლენტზე, მარცხენა კუთხეში მდებარეობს ლურჯი კვადრატი, შიგნით, ცენტრში გამოსახული თეთრი ხუთქიმიანი ვარსკვლავით.

ვარსკვლავი წარმოადგენს პროგრესისა და დიდების სიმბოლოს, ლურჯი ფერი სიმბოლოა ცისა და წყნარი ოკეანისა, თეთრი ფერი - თოვლით დაფარული ანდებისა და წითელი ფერი - ჩილეს დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლისას დაღვრილი სისხლისა.

ეპიკური პოემა „ლა-არაუკანას“ მიხედვით, ამ ფერებისგან შედგებოდა მაპუჩეს ტომის დროშა არაუკოს ომისას.

ყოველი წლის 9 ივლისს, ჩილეში აღინიშნება „დროშის დღე“, 1882 წლის ლა-კონსეპსიონის ბრძოლაში დაღუპული 77 ჯარისკაცის პატივსაცემად.
ჩილეს პოლიტიკური სისტემა

ჩილეს პოლიტიკური სისტემა ეფუძნება საპრეზიდენტო, წარმომადგენლობითი დემოკრატიის რესპუბლიკის მოდელს, სადაც სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურია ჩილეს პრეზიდენტი. მოქმედებს მრავალპარტიული სისტემა. აღმასრულებელი ხელისუფლება ეკუთვნის მთავრობას, ხოლო საკანონმდებლო ხელისუფლება განაწილებულია მთავრობასა და ორპალატიან ეროვნულ კონგრესს შორის. აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლებისგან აბსოლუტურად განცალკევებულია სასამართლო ხელისუფლება.

ჩილეს ამჟამინდელი კონსტიტუცია მოწონებული და მიღებული იქნა 1980 წლის სექტემბრის ეროვნულ პლებისციტზე, დიქტატორ აუგუსტო პინოჩეტის სამხედრო ხუნტის მმართველობისას. იგი ძალაში შევიდა 1981 წლის მარტში. 1988 წელს, პინოჩეტის ძალაუფლების დამხობის შემდეგ, ჩილეში განაცხადეს, რომ უნდა შეენარჩუნებინათ 1980 წლის პლებისციტის შედეგები და კონსტიტუციაში მხოლოდ მცირედი შესწორებები შეეტანათ. 2005 წლის სექტემბერში, პრეზიდენტმა რიკარდო ლაგოსმა, ხელი მოაწერა კონგრესის მიერ კონსტიტუციაში შეტანილ რამდენიმე შესწორებას.

ჩილეს ამჟამინდელი პრეზიდენტია სებასტიან პინერა (2010 წლის მარტიდან).
კაბო-დე-ჰორნის ეროვნული პარკი

კაბო-დე-ჰორნი — ეროვნული პარკი ჩილეში. მდებარეობს ჰორნის კონცხის არქიპელაგზე, რომელიც კაბო-დე-ჰორნის კომუნას ეკუთვნის, ანტარქტიკა-ჩილენის პროვინციაში, მაგელიანესის და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონში. შეიქმნა 1945 წელს და მოიცავს ვოლასტონისა და ჰერმიტეს კუნძულებს. პარკის ფართობია 631 კმ².

წარმოადგენს მსოფლიოში ყველაზე სამხრეთით მდებარე ეროვნულ პარკს.