iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რზა ვალიბეოვი

რზა ხალილ ოღლუ ვალიბეოვი (; 1903 – 1974, ერევანი) — სომეხი საბჭოთა სახელმწიფო-პარტიული მოღვაწე, გაზეთ „საბჭოთა სომხეთის“ რედაქტორი.

სასიცოცხლო
დაიბადა 1903 წელს აბარაზანის რაიონის სოფელ აკერაქში. 1924-1928 წლებში ამიერკავკასიის კომუნისტურ უნივერსიტეტში სწავლის შემდეგ მუშაობდა ბასარკეჩერის რაიონული პარტიული კომიტეტის მდივნად, შემდეგ კი მცირე ხნით „ყიზილ შაფაქის“ რედაქტორად. რზა ვალიბეოვი მუშაობდა სომხეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალურ კომიტეტში დეპარტამენტის უფროსად, სომხეთის სსრ იუსტიციის სახალხო კომისრად და სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ. იყო უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. რზა ვალიბეოვი ერთადერთი აზერბაიჯანელია, რომელიც ერევნის პანთეონშია დაკრძალული.
შამამა ალესკეროვა

შამამა ალესკეროვა (; დ. 8 მარტი , 1904 , ერევანი — გ. 2 აპრილი , 1977 , ბაქო, აზერბაიჯანი) —აზერბაიჯანელი გინეკოლოგი.

ბიოგრაფია
შამამა ალესკეროვა დაიბადა 1904 წლის 8 მარტს ქალაქ ერევანში. მუშაობდა ორდინატორად 1941 წელს სამხედრო ჰოსპიტალში. ატარებდა კვლევებს დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობის, ასევე გინეკოლოგიური დაავადებების მკურნალობისა და პრევენციის თემებზე. აქტიურად ებრძოდა მალარიისა და ჰელმინთოზის გავრცელებას აზერბაიჯანში.

სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1969 წლის 4 თებერვლის ბრძანებულებით, ალესკეროვას მიენიჭა სოციალისტური შრომის გმირის წოდება ლენინის ორდენით და „უროსა და ნამგლის“ ოქროს მედლით თავის დარგში გაწეული დიდი დამსახურებისთვის.

იყო აზერბაიჯანის სსრ მე-9 მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

გარდაიცვალა 1977 წლის 2 აპრილს ქალაქ ბაქოში. დაკრძალულია საპატიო დაკრძალვის ხეივანში ბაქოში.
საბირ რიზაევი

საბირ რიზაევი (; დ. 17 აპრილი, 1924, ერევანი - გ. 20 დეკემბერი, 1978, ერევანი) —საბჭოთა კინოკრიტიკოსი, კინოკრიტიკოსი, სცენარისტი და თეატრის კრიტიკოსი. სომხეთის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1924 წლის 17 აპრილს ქალაქ ერევანში, გლეხის ოჯახში. ეროვნებით აზერბაიჯანელი. მეშვიდე კლასის დამთავრების შემდეგ ოჯახთან ერთად გადავიდა საცხოვრებლად მოსკოვში. 1942 წელს დიდი სამამულო ომის დაწყებისთანავე იგი მოხალისედ წავიდა ფრონტზე, ომის დასრულების შემდეგ დაბრუნდა ერევანში და დაიწყო მუშაობა გაზეთ „კომუნისტში“.
1948 წლიდან მან დაიწყო კრიტიკული სტატიების წერა ფილმებისა და თეატრალური წარმოდგენებისთვის.

1951 წელს რიზაევმა წარმატებით დაამთავრა ერევნის თეატრალური ინსტიტუტი.

საბირ რიზაევი თავისუფლად ფლობდა სომხურს, მიუხედავად ამისა, წერდა რუსულად, მაგრამ მისი ბევრი სტატია გამოიცა თარგმანში სომხურად.
ვანო წულაძე

წულაძე ვანო — ქართველი კრიტიკოსი, მთარგმნელი, პოეტი. დაიბადა სოფელ ამბროლაურში. 1927 წელს დაამთავრა თსუ-ს ფილოლოგიის ფაკულტეტი. ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 1916 წლიდან ლექსებითა და პოეტური თარგმანებით. პირველი კრიტიკული წერილები 1917 წელს გამოაქვეყნა. მას ეკუთვნის მხატვრული ნარკვევების წიგნები „მყინვარწვერისაკენ” (1929), „რუსთავი” (1948), წერილები ქართველ, რუს, უკრაინელ მწერლებზე, თარგმნის პრობლემებზე; თარგმნა პუშკინის, ფრანკოს და სხვათა ნაწარმოებები.
პეტრე ბუაჩიძე

პეტრე ბუაჩიძე (დ. 28 ივნისი, 1893, ფარცხნალი — გ. 5 ნოემბერი, 1969) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

ბიოგრაფია
1927 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1932–1935 წლებში იყო საქართველოს ჯანდაცვის სახალხო კომისარიატის კანისა და ვენერიულ სნეულებათა სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, 1933–1936 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კანისა და ვენერიულ სნეულებათა კათედრის გამგე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. დერმატოლოგ–ვენეროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1937), პროფესორი (1943).

ჯილდოები
1943 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
ალან პერლისი

ალან ჯეი პერლისი (; დ. 1 აპრილი, 1922, პიტსბურგი, პენსილვანია, აშშ — გ. 7 თებერვალი, 1990, ნიუ-ჰეივენი) — ამერიკელი მეცნიერი კომპიუტერულ ტექნოლოგიებში. ცნობილი თავისი ნამუშევრებით პროგრამირების ენებში და როგორც ტიურინგის პრემიის პირველი ლაურეატი (1966).

ბიოგრაფია
ალან პერლისი პიტსბურგში, ებრაულ ოჯახში დაიბადა. 1939 წელს დაამთავრა სკოლა. 1943 წელს მიიღო ბაკალავრის ხარისხი ქიმიაში კარნეგის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში (მოგვიანებით მას ეწოდა კარნეგი-მელონის უნივერსიტეტი).

მეორე მსოფლიო ომის დროს მსახურობდა აშშ-ს არმიაში, სადაც მათემატიკით დაინტერესდა. შემდეგში მან მიიღო მაგისტრის (1949) და ფილოსოფიის დოქტორის (1950) ხარისხი მათემატიკაში მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. მისი სადოქტორო დისერტაციის თემა იყო: „ინტეგრალური განტოლებები, მათი ამოხსნა იტერაციით და ანალიტიკური გაგრძელებით“ .

1952 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ინსტიტუტის პროექტში „“ (1-ლი თაობის კომპიუტერი). დაიწყო მუშაობა პერდიუს უნივერსიტეტში და 1956 წელს გადავიდა კარნეგის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. იყო მათემატიკის კათედრის ხელმძღვანელი, შემდეგ ინფორმატიკის კათედრის პირველი ხელმძღვანელი. 1962 წელს აირჩიეს გამოთვლითი ტექნიკის ასოციაციის პრეზიდენტად.

1966 წელს პერლისი გახდა ტიურინგის პრემიის პირველი მფლობელი „პროგრამირებაში მოწინავე მეთოდებისა და კომპილატორის აგების სფეროში მისი გავლენისათვის“. ეს ეხებოდა 1956 წელს -ზე (დონალდ კნუთის აღწერით, პირველი წარმატებული კომპილატორი) და პროგრამირების ენა -ის შემმუშავებელთა ჯგუფში მის მუშაობას.

1971 წელს ალან პერლისი გადავიდა იელის უნივერსიტეტში ინფორმატიკის კათედრაზე. 1977 წელს ის აირჩიეს ეროვნული საინჟინრო აკადემიის წევრად.

1982 წელს პერლისმა დაწერა სტატია „ეპიგრამები პროგრამირებაზე“ ჟურნალისთვის ' , სადაც ცალკეულ წინადადებებში გადმოსცა ბევრი მნიშვნელოვანი ინფორმაცია, რაც მოიპოვა თავისი კარიერის მანძილზე პროგრამირებაში. ეპიგრამებს ფართე მასშტაბებით ციტირებენ.

ის იელში დარჩა გარდაცვალებამდე, 1990 წლამდე.
გაბაიძე

საკუთარი სახელი გაბაიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

გიორგი გაბაიძე — ქართველი პოეტი
გულიკო გაბაიძე — ქართველი პოეტი,ფილოლოგი
დავით გაბაიძე — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი
თემურ გაბაიძე — ქართველი მეან-გინეკოლოგი
თოფუზ გაბაიძე — ქართველი მოცეკვავე და ქორეოგრაფი
მაიზერ გაბაიძე — ქართველი სამხედრო პირი, საქართველოს გმირი
ჯემალ გაბაიძე — ქართველი გეოგრაფი და პედაგოგი
გავლაზე აყვანა

გავლაზე აყვანა — ჭადრაკში მოწინააღმდეგის იმ პაიკის აყვანა, რომელიც საწყისი პოზიციიდან დაწინაურებულია ორი უჯრით და დგას მეორე მხარის პაიკის გვერდით (ერთ ჰორიზონტალზე). საჭადრაკო პრაქტიკაში ეს წესი შემოღებულია საუკუნის ბოლოს. მოქმედებს მხოლოდ საპასუხო სვლისას (სხვა სვლის გაკეთების შემდეგ გავლაზე აყვანა აღარ დაიშვება): ამ დროს მოწინააღმდეგის პაიკი აჰყავთ ისე, რომ თითქოს ის მანამდე წინ გადმოვიდა არა 2 სვლით, არამედ 1-ით. მაგალითად, შავების 7—5 სვლის დროს, 5 უჯრაზე მდგომ თეთრ პაიკს შეუძლია აიყვანოს იგი გავლაზე (56) [იხ. ანიმაცია 1]. გავლაზე აყვანა გამოიყენება პოზიციური უპირატესობის მოსაპოვებელი ბრძოლის რიგ შემთხვევებში [იხ. ანიმაცია 2].
გაბრიელ სიგუა

გაბრიელ სიგუა (დ. 30 ივნისი, 2005) — ქართველი ფეხბურთელი. შვეიცარიის სუპერლიგის მონაწილე საფეხბურთო კლუბ „ლოზანის“ (იჯარით „ბაზელიდან“) და საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ნახევარმცველი. 2024 წლის ევროპის ჩემპიონატის მონაწილე საქართველოს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

საკლუბო კარიერა
სიგუა 13 წლამდე „რუსთავისა“ და „საბურთალოს“ აკადემიებში თამაშობდა. 2021 წელს მოიგო ალექსანდრე ჩივაძის მედალი 17 წლამდელთა შორის და აღიარებული იქნა წლის ერთ-ერთ გამორჩეულ ტალანტად. 2022 წლის 7 აგვისტოს შედგა მისი დებიუტი თბილისის „დინამოს“ რიგებში, „სამტრედიასთან“ გამართულ შეხვედრაში.

სანაკრებო კარიერა
2021 წლიდან იცავდა საქართველოს სხვადასხვა ასაკობრივ ნაკრებთა ღირსებას. რაც შეეხება საქართველოს ეროვნულ ნაკრებს, მისი დებიუტი ეროვნულ გუნდში 2023 წლის 25 მარტს, მონღოლეთის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ ამხანაგურ შეხვედრაში შედგა, როდესაც მატჩის 64-ე წუთზე ლუკა გაგნიძე შეცვალა.

მიღწევები
საკლუბო
დინამო თბილისი
საქართველოს ჩემპიონი: 2022
საქართველოს სუპერთასის მფლობელი: 2023

ჯილდოები
ღირსების ორდენი: 2024
ტარიელ ჭიჭინაძე

ტარიელ ჭიჭინაძე (დ. 30 აპრილი, 1951, თბილისი — გ. 14 ნოემბერი, 2022) — ქართველი საოპერო მომღერალი, საქართველოს თეატრალური კავშირის წევრი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1990).

ბიოგრაფია
1971 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (ვოკალის განხრით).

1975–1990 წლებში იყო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი (ბანი). დებიუტი – ცანგალა (ზ. ფალიაშვილი „დაისი“); 1995 წლიდან — ბათუმის ოპერის თეატრის სოლისტი; რეპერტუარი: აბიო, ცანგალა (ზ. ფალიაშვილი „აბესალომ და ეთერი“, „დაისი“); ბაყბაყდევი (მ. დავითაშვილი „ნაცარქექია“, 1979, პრემიერა); შერგილი (რ. ლაღიძე „ლელა“); ბაბუა ტარიელი (ო. თაქთაქიშვილი „მთვარის მოტაცება“); მაკარი (ვ. დოლიძე „ქეთო და კოტე“); მონტერონე, ფერნანდო, ლოდოვიკო, რამფისი, ფარაონი (ვერდი „რიგოლეტო“, „ტრუბადური“, „ოტელო“, „აიდა“); კომანდორი (მოცარტი „დონ–ჟუანი“), ფაუსტი, ბენედიქტელი ბერი (პროკოფიევი „ცეცხლოვანი ანგელოზი“, „დუენია“). ქართული ვოკალურ–ინსტრუმენტული რეპერტუარი: ა. შავერზაშვილის კანტატა „კრემლის მზე“ (1972, პირველი შესრულება), თ. შავლოხაშვილის პოემა „რწმენის კედელი“ (1980, პირველი შესრულება), „სამშობლო გვიხმობს“ (1981, პირველი შესრულება), მ. ცერცვაძის ვოკალური ციკლი „წუთისოფელი“ (1978, პირველი შესრულება).

ჯილდოები და აღიარება
1990 — საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
ელიფ ელმასი

ელიფ ელმასი (; დ. 24 სექტემბერი, 1999) — მაკედონელი ფეხბურთელი, „ნაპოლის“ (იჯარით „ლაიფციგიდან“) და ჩრდილოეთ მაკედონიის ეროვნული ნაკრების ნახევარმცველი.

კლუბის კარიერა
ელმასმა კარიერა დაიწყო „რაბოტნიჩკიში“, მშობლიურ მაკედონიაში. გამორჩეული სეზონის შემდეგ, რომელშიც მან 6 გოლის გატანა და „რაბოტნიჩკის“ 3 ადგილზე დაწინაურება შეძლო. ამის შემდეგ იგი 2022 წლამდე თურქულ გიგანტ ფენერბაჰჩეს შეუერთდა. შემტევმა ნახევარმცველმა 40 მატჩში მხოლოდ 4 გოლის გატანა შეძლო, რის შემდეგაც გუნდმა ელმასი 2019 წლის ივნისში იტალიაში, კერძოდ კი „ნაპოლიში“ გაუშვა.

ნაპოლი
2019 წლის 24 ივლისს, სერია -ს გუნდმა „ნაპოლიმ“ გამოაცხადა ელმასის გაფორმება ფენერბახჩედან. გარიგების ღირებულება 16 მილიონ ევროს შეადგენდა. ელმასმა თავისი პირველი გოლის გატანა „ნაპოლიში“ 2020 წლის 3 თებერვალს შეძლო, ეს გოლი დაეხმარა კლუბს სამპდორიასთან 4–2 გამარჯვებაში.

2021 წლის 19 დეკემბერს, ელმასის გოლით „ნაპოლიმ“ შეძლო გასვლით თამაშში მილანთან გამარჯვება და სერია -ში მეორე ადგილის დაკავება.

სანაკრებო კარიერა
ელმასი დაიბადა მაკედონიაში, თურქული წარმოშობის ოჯახში. 2017 წლის ივლისში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ თურქეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მაშინდელმა მწვრთნელმა, ფათიჰ თერიმმა სცადა მისი გამოძახება, მაგრამ ელმასმა მისი მშობლიური ქვეყნის სახელით გამოსვლა გადაწყვიტა.

2017 წლის 11 ივნისს, 17 წლის ასაკში, ელმასის დებიუტი შედგა მაკედონიის ნაკრებში ფიფას მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო მატჩში ესპანეთის წინააღმდეგ.

ელმასი ასევე შედიოდა მაკედონიის 21-წლამდელთა ნაკრებში 2017 წლის უეფას 21-წლამდელთა ევროპის ჩემპიონატზე (პოლონეთი) და ფაქტობრივად ყველაზე ახალგაზრდა იყო 23-კაციან შემადგენლობაში.

2021 წლის 14 ნოემბერს, ელმასმა ისლანდიასთან დუბლი შეასრულა. თამაშში მაკედონიამ 3–1 მოიგო, რაც გუნდს ჯგუფში მეორე ადგილის მოპოვებაში და მსოფლიო ჩემპიონატის პლეი-ოფში გასვლაში დაეხმარა.
გრიგოლ კოკელაძე

გრიგოლ კოკელაძე (დ. 2 მაისი, 1904, , ს. პატრიკეთი (წყალტუბოს რაიონი) — 1988) — ქართველი კომპოზიტორი, გუნდის დირიჟორი და პედაგოგი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1982).

ბიოგრაფია
გრიგოლ კოკელაძე დაიბადა წყალტუბოს რაიონის სოფელ პატრიკეთში 1904 წლის 2 მაისს. 1932 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი, 1937 წელს ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (საკომპოზიტორო).

1928 წელს დაიწყო მუსიკალურ–პედაგოგიური მოღვაწეობა. სხვადასხვა დროს მუშაობდა მუსიკალურ დაწესებულებებსა და მხატვრულ კოლექტივებში. 1937–1943 წლებში და 1945 წლიდან იყო ხალხური შემოქმედების სახლის (ახლანდელი ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრი) დირექტორი. 1941-48 წლებში იყო საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, 1954–1955 წლებში — საქართველოს ფილარმონიის დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. მის მიერ შექმნილ ნაწარმოებებს შორისაა: კანტატა „სიმღერა სამგორზე“ (1953), „კანტატა სამშობლოზე“ (1955), „კანტატა საქართველოზე“ (1971), სიმფონიური სიუიტა (1957), სიმღერები, გუნდები, მუსიკა სპექტაკლებისათვის; დაამუშავა სიმღერები „სისატურა“ (1932), „გუდისა“ (1933). მას ჩაწერილი და ნოტებზე გადატანილი აქვს ასობით ქართული ხალხური სიმღერა, რომელთა ხელნაწერები ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის არქივში ინახება, გამოცემული აქვს ხალხური სიმღერების არა ერთი სანოტო კრებული: „ქართული ხალხური სიმღერები“ (1956), „50 ქართული ხალხური სიმღერა“ (1979, თბილისი), „30 ქართული ხალხური სიმღერა“ (1981, თბილისი), „100 ქართული ხალხური სიმღერა“ (1984, თბილისი), „ზოგი რამ ქართულ ცეკვაზე“ (1983, თბილისი).

ჯილდოები და აღიარება
1941 — საპატიო ნიშანი
1946 — საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1982 — საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი
შრომის წითელი დროშის ორდენი
ეკატერინე სოხაძე

ეკატერინე სოხაძე (დ. 16 მარტი, 1907, ქუთაისი — გ. 22 მაისი, 1984) — ქართველი საოპერო მომღერალი (სოპრანო), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1941).

ბიოგრაფია
1925–1928 წლებში სიმღერას ეუფლებოდა ქუთაისის სამუსიკო სასწავლებელში. 1930 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. ამავე წელს შედგა მისი დებიუტი ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე (მარგარიტა – გუნოს „ფაუსტში“), ამ დროიდან 1953 წლამდე ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი იყო; 1930–1936 წლებში ორჯერ მიიწვიეს სოლისტად სსრკ მოსკოვის დიდ თეატრში. მას ჰქონდა ხავერდოვანი ტემბრის ხმა და დახვეწილი ვოკალური ტექნიკა (ლირიული სოპრანო). მისი შესრულებული პარტიებია: ეთერი, მარო (ზ. ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“, „დაისი“), მარგარიტა (გუნოს „ფაუსტი“), მიქაელა (ბიზეს „კარმენი“), დეზდემონა (ვერდის „ოტელო“), ტატიანა (პ. ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინი“), ნედა (ლეონკავალოს „ჯამბაზები“), ნესტანი (შ. მშველიძის „ამბავი ტარიელისა“), ყივჩაღი ქალიშვილი (ბოროდინის „თავადი იგორი“), ბატერფლაი (პუჩინის „ჩიო–ჩიო–სანი“), ნატალია (ი. ძერჟინსკის „წყნარი დონი“).

ჯილდოები და აღიარება
1936 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
1937 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
1941 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
1946 — ლენინის ორდენი
1947 — სტალინური პრემია
ლევონ ისეცკი

ლევონ ისეცკი (დ. 20 სექტემბერი, 1890, თბილისი — გ. 10 მაისი, 1946) — საოპერო მომღერალი (ბანი, ბარიტონი), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის მუსიკალური სასწავლებელი 1915 წელს. 1928 წლიდან იყო თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი (შუალედებით); 1922 წლიდან აქტიურად მონაწილეობდა ალექსანდროპოლის (ლენინაკანი) სომხური საოპერო დასის (1923) და ერევნის საოპერო თეატრის (1933) დაარსებაში (ა. შ. მელიქ-ფაშაევთან, შ. მ. ტალიანთან, ა. ბ. დანიელიანთან ერთად); ქართული რეპერტუარი: აბიო, ცანგალა, ენგიჩარი (ზ. ფალიაშვილი „აბესალომ და ეთერი“, „დაისი“, „ლატავრა“), გიორგი მეფე (მ. ბალანჩივაძე „დარეჯან-ცბიერი“, 1926 წელს პირველი დადგმა), მაკარი (ვ. დოლიძე „ქეთო და კოტე“, 1919 წელს პირველი დადგმა), ხევსური (ვ. დოლიძე „ლელა“, 1922 წელს პირველი დადგმა); სხვა რეპერტუარი: სპარაფუჩილე (ვერდი „რიგოლეტო“), კარდინალი (ჰალევი „რაქილი“), მარსელი სენ-ბრი (მეიერბერი „ჰუგენოტები“), მეფისტოფელი (გუნო „ფაუსტი“), დონ ბაზილიო (როსინი „სევილიელი დალაქი“), ივან სუსანინი (გლინკა „ივან სუსანინი“), ბორის გოდუნოვი (მუსორგსკი „ბორის გოდუნოვი“), გრემინი (ჩაიკოვსკი „ევგენი ონეგინი“), კონჩაკი (ბოროდინი „თავადი იგორი“), მეწისქვილე (დარგომიჟსკი „ალი“), სალიერი, მეფე დოდონი (რიმსკი-კორსაკოვი „მოცარტი და სალიერი“, „ოქროს მამალი“), ტარასი (ლისენკო „ტარას ბულბა“), რუბენ, ნადირ-შაჰი (სპენდიაროვი „ალმას“).

ჯილდოები და აღიარება
1933 — სომხეთის დამსახურებული არტისტი
1943 — საქართველოს სახალხო არტისტი
მარიამ მოჯორიანი

მარიამ მოჯორიანი (; დ. 19 ივლისი, 1904, ალექსანდროპოლი — გ. 12 ოქტომბერი, 1972, თბილისი) — სომეხი საბჭოთა მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1958).

ბიოგრაფია
მარიამ მოჯორიანი დაიბადა 1904 წელს ალექსანდროპოლში. 1920 წელს დაიწყო სასცენო მოღვაწეობა ჰოვანეს ზარიფიანის ჯგუფში, შემდეგ უკრავდა ვარდან მირზოიანის, არმენ არმენიანის, ჰოვანეს აბელიანის, ვაჰრამ ფაფაზიანის ბენდებში. 1928 წლიდან მუშაობდა თბილისის სომხურ თეატრში და იყო ერთ-ერთი წამყვანი მსახიობი ქალი.

ჯილდოები და აღიარება
1941 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
1958 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
გიორგი დვანაძე

გიორგი სვიმონის ძე დვანაძე (დ. 1829, სოფ. ჭალა, ახლანდ. კასპის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1886, ხარკივის მახლობლად) — ქართველი თეატრის მსახიობი, პოეტი.

განათლება გორის სამაზრო სასწავლებელში მიიღო. იყო გიორგი ერისთავის თეატრალური დასის ერთ-ერთი პირველი წევრი. ერისთავის თეატრში შეასრულა როლები: დავით სერაშიძე, აზნაური გვერდელაძე (ზ. ანტონოვის „მინდა კნეინა გავხდე“ და „ქმარი ხუთი ცოლისა“), მარტირუზა, ხარაზი ასანა (გიორგი ერისთავის „უჩინმაჩინის ქუდი“ და „თილისმის ხანი“). ეწეოდა ლიტერატურულ მოღვაწეობასაც, ჟურნალ „ცისკარში“ ბეჭდავდა ლექსებს (მის ლექსებზე სიმღერებსაც ქმნიდნენ), წერდა პიესებს (პიესა „სახლი კუკიაში“ დაიდგა 1852-1853 წლებში); ავტორია პოემისა „ყარაბაღელი ყაჩაღი ასლან ბეგი“ (გამოიცა 1878 წელს).

თეატრის დაშლის (1856) შემდეგ სოფელში მეურნეობას მოჰკიდა ხელი და პარალელურად მონაწილეობდა სცენისმოყვარეთა წარმოდგენებში. მოგვიანებით ადამიანის მკვლელობის ბრალდებით 10 წლის კატორღა და სამუდამოდ ციმბირში გადასხლება მიუსაჯეს. ციხეში ლექსად დაწერა ავტობიოგრაფია „სიყმაწვილიდან ჩემი ცხოვრება“. 1886 შეიწყალეს და გაათავისუფლეს, მაგრამ სამშობლოში დაბრუნებამდე გარდაიცვალა.
დავით კობიძე

დავით ივანეს ძე კობიძე (დ. 11 დეკემბერი, 1906, სოფ. შუა ამაღლება, ახლანდ. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 14 ივლისი, 1981, თბილისი) — ქართველი აღმოსავლეთმცოდნე, ირანისტი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1979), ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1948), პროფესორი (1949), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1967).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (1933). მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა საბჭოთა არმიის რიგებში. 1953 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ირანული ფილოლოგიის კათედრის გამგე. იკვლევდა სპარსული ენისა და ლიტერატურის ისტორიის, კლასიკური და აღორძინების ხანის ქართულ-სპარსული ლიტერატურული ურთიერთობისა და ქართული და სპარსული პოეტიკის საკითხებს. თარგმნა საუკუნის სპარსელი პოეტის საადის „ბუსთანი“ და „გოლესთანი“. ავტორია სპარსული ლიტერატურის ქრესტომათიისა (ტ. 1–2, 1963–1967). 1976 წელს მიენიჭა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის პრემია.
დოდო ლაბუჩიძე-ხოფერია

დოდო ლაბუჩიძე-ხოფერია (დ. 15 სექტემბერი, 1948 — გ. 24 თებერვალი, 2020) — ქართველი მეცნიერი, მთარგმნელი, პედაგოგი, ფილოლოგი, ფილოსოფოსი.

1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი ფრანგული ენისა და ლიტერატურის სპეციალობით. 1977 წელს კი ამავე უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტის ასპირანტურა, რომანული ფილოლოგიის მიმართულებით, ხოლო 2008 წელს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის დოქტორანტურა.
სალონიკის საერთაშორისო გამოფენა

სალონიკის საერთაშორისო გამოფენა , შემოკლებით — ყოველწლიური საერთაშორისო საგამოფენო ღონისძიება, რომელიც იმართება სალონიკში, საბერძნეთის სიდიდით მეორე ქალაქში. იგი იმართება 1926 წლიდან სექტემბრის პირველ კვირას და მისი გახსნა ტრადიციულად აღინიშნება საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრის პროგრამული განცხადებების სერიით. 2020 წლის ბაზრობა გაუქმდა -19 პანდემიის გამო, ეს იყო გამოფენის პირველი გაუქმება მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ.

აღწერა
სალონიკის საერთაშორისო გამოფენის კონგრეს-ცენტრი მდებარეობს მოედანზე, სალონიკის ცენტრში, სადაც მარტივია წვდომა ქალაქის ნებისმიერი ადგილიდან და ნებისმიერი სატრანსპორტო საშუალების გამოყენებით.

სავაჭრო ბაზრობებითა და სამომხმარებლო გამოფენებით, რომლებიც იმართება მთელი წლის განმავლობაში საგამოფენო შენობებში, ეს არის ყველაზე მნიშვნელოვანი საგამოფენო ორგანიზაციის სააგენტო საბერძნეთში. ქალაქის ისტორიის ცენტრში, ბიზანტიური მუზეუმისა და არქეოლოგიური მუზეუმის მიმდებარედ, სალონიკის საერთაშორისო საგამოფენო ცენტრში იამრთება უამრავი საკონფერენციო ღონისძიება.

სალონიკის გამოფენის ცენტრი მოიცავს 180 000 კვ. მ. ფართობს, საიდანაც 62 000 კვ. მ. არის დახურული საგამოფენო ტერიტორიები, განაწილებული 17 პავილიონისგან შემდგარ კომპლექსში, რომლებიც ფუნქციურად შექმნილია და ურთიერთდაკავშირებულია თითოეული ღონისძიების საჭიროებებისთვის. საგამოფენო ობიექტებს ავსებს საკონფერენციო ცენტრები, პარკინგის ადგილები, სპორტული და რეკრეაციული ობიექტები, კვების ობიექტები, მოქალაქეთა მომსახურების ცენტრები, მუზეუმები, ბანკები და განვითარების სააგენტოს ოფისები. ამ გზით, სალონიკის საერთაშორისო საგამოფენო ცენტრი ფუნქციონირებს, როგორც სერვისების მიწოდების ცენტრით, რომელიც წარმატებით აკმაყოფილებს გამოფენების, კონფერენციების და კულტურული ღონისძიებების მოთხოვნებს.

ქალაქის მსგავსი სავაჭრო ბაზრობები რეგულარულად იმართებოდა ბიზანტიის ეპოქიდან, რომელიც იზიდავდა ვაჭრებს მთელი ბალკანეთიდან.

ღონისძიება
საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრი ჩვეულებრივ ყოველწლიურად სალონიკის საერთაშორისო გამოფენის გახსნის ღამეს აცხადებს თავისი ადმინისტრაციის პოლიტიკას ისეთ საკითხებზე, როგორიცაა ეკონომიკა. 2010 წლის ეკონომიკური კრიზისის პირველ თვეებში, საბერძნეთის მთელი კაბინეტი შეიკრიბა სალონიკში, რათა განეხილათ ქვეყნის მომავალი.
ეთერ კოღონია

ეთერ კოღონია (; დ. 1932 — გ. 1 აპრილი, 1993, სოხუმი, საქართველო) — საბჭოთა, აფხაზი თეატრის მსახიობი, აფხაზეთის ასსრ სახალხო არტისტი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1982).

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი, შემდეგ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი. ჯერ კიდევ თეატრალური ინსტიტუტში სწავლის დროს მიიწვიეს გრიბოედოვის თეატრში მაყვალა მრევლიშვილის პიესაში გრიბოედოვის მეუღლის, ნინო ჭავჭავაძის როლი ითამაშა.

თარგმნიდა პიესებს რუსულიდან აფხაზურ ენაზე, რომლებიც შემდეგში სოხუმის თეატრში იდგმებოდა. დაიღუპა აფხაზეთის ომის დროს საკუთარ ეზოში მოხვედრილი ჭურვით 1993 წელს.

ჯილდოები და აღიარება
აფხაზეთის ასსრ დამსახურებული არტისტი
აფხაზეთის ასსრ სახალხო არტისტი
1971 — საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
1982 — საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი
ბიძინა კაპანაძე

ბიძინა კაპანაძე (2 ივლისი, 1928, ზესტაფონი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

ბიოგრაფია
1951 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1951–1953 წლებში იყო ზესტაფონის გაერთიანებული საავადმყოფო–პოლიკლინიკის ქირურგიული განყოფილების ორდინატორი. 1953–1956 წლებში ამავე კათედრის ასისტენტი. 1960–1980 წლებში გადაუდებელი ქირურგიის კათედრის ასისტენტი. 1980 წლიდან ამ კათედრის დოცენტი. ავტორია 20 სამეცნიერო სტატიის და ორი მონოგრაფიის.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „დამწოლი პერიკარდიტების ქირურგიული მკურნალობის შედეგები“, დაიცვა 1972 წელს.

ჯილდოები
1974 — ჯანმრთელობის დაცვის წარჩინებული
ზაზა ფანასკერტელ-ციციშვილის სახელობის მედალი
გრიგოლ მუხაძის სახელობის მედალი
შრომის ვეტერანის მედალი
დავით პაპუაშვილი

დათო პაპუაშვილი (დ. 15 სექტემბერი, 1942, თბილისი — გ. 4 სექტემბერი, 2023) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1981).

ბიოგრაფია
დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი.

1963 წლიდან რუსთაველის თეატრის მსახიობია. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: კოტე (რ. სტურუას, გ. ქავთარაძის „ბრალდება“), გურამ შელია (კ. ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია“), ჭეიშვილი („საბრალდებო დასკვნა“), ტიტე ნატუტარი („ყვარყვარე“), ჯამბაზი ალე ჰოპი (ა. სულაკაურის „სალამურა“), სამსონი (გ. სუნდუკიანის „პეპო“), მთქმელი (თ. ჭილაძის „როლი დამწყები მსახიობი გოგონასათვის“), ფაინშტეინი (ა. ჩხაიძის „სამიდან ექვსამდე“), შალვა („კავკასიური ცარცის წრე“), კეიტსბი („რიჩარდ “), ოსვალდი („მეფე ლირი“), მეორე ღმერთი („სეჩუანელი კეთილი ადამიანი“), რაიბულ, ჰიდირ („ლამარა“), ბატონი დევი („მერე რა რომ სველია სველი იასამანი“), ვასიკო („ნახვის დღე“), მეცხრე მსაჯული („თორმეტი განრისხებული მამაკაცი“), სილიბისტრო (მ. ჯავახიშვილის „კვაჭი კვაჭანტირაძე“) და სხვა.

გადაღებულია ფილმებში: „გია მიდის ყამირზე“ (1963), „საერთო კედელი“ (1972), „წკიპურტები“ (თანამშრომელი, ქურდი, 1973), „თვალი პატიოსანი“ (1976), „მონანიება“ (1984) და სხვ.

2014 წელს დავით პაპუაშვილმა გამოსცა ავტობიოგრაფიული წიგნი „ჩემი რუსთაველის თეატრი“.

ჯილდოები
1996 — აფხაზეთის დამსახურებული არტისტი
1981 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
ნეკრესის ნაქალაქარის კომპლექსი

ნეკრესის ნაქალაქარის კომპლექსი — არქეოლოგიური ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ შილდაში.

მდებარეობს სოფლიდან აღმოსავლეთით 4-6 კილომეტრ მანძილზე, ნეკრესის ანტიკური და ადრეული შუა საუკუნეების ხანის ნაქალაქარი თარიღდება ძვ.წ. - ს - ახ. წ. - საუკუნით. ნაქალაქარი შედგება შემდეგი ნაგებობებისგან: ცეცხლის ტაძარი, „ჭაბუკაურის“ სატაძრო კომპლექსი, „ნაგებების“ უბნის სამეკლესიანი ბაზილიკა „ნაგებების“ უბნის მარანი და მასთან დაკავშირებული სამეურნეო სათავსები და ქვითკირის ზღუდე.