iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ყური

ყური — ადამიანისა და ხერხემლიანი ცხოველების სმენისა და წონასწორობის ორგანო, სმენის ანალიზატორის პერიფერიული ნაწილი. არჩევენ შიგნითა, შუა და გარეთა ყურს. შიგნითა ყურს, რომელიც დამახასიათებელია ხერხემლიანთა ყველა კლასის წარმომადგენელისათვის, აქვს რთული აპკოვანი ლაბირინთის აგებულება. იგი ამოფენილია ბეწვიანი რეცეპტორული უჯრედების მქონე მგრძნობიარე ეპითელიუმით, შეიცავს ოტოლითებს და ამოვსებულია სითხით — ენდოლიმფით. აპკოვანი ლაბირინთი მოთავსებულია ხრტილოვან ან ძვლოვან ლაბირინთში. აპკოვან და ჩონჩხის ლაბირინთებს შორის მოთავსებული ნაპრალისებრი სივრცე ამოვსებულია პერილიმფით. შიგნითა ყური აღიქვამს საკუთრივ ბგერით რხევებსა და სივრცეში სხეულის მდებარეობის ცვლილებას. შიგნითა ყურში არის სმენისა და წონასწორობის აღმქმელი ორგანოები — ლოკოკინა და ვესტიბულური აპარატი.

შუა ყური, რომელიც მხოლოდ ხმელეთის ხერხემლიანებს აქვთ, გადასცემს ბგერით რხევებს შიგნითა ყურს. შუა ყური შედგება ჰაერით ამოვსებული დაფის ღრუსაგან, მასში მოთავსებული სასმენი ძვლებისა და ხახის ღრუსთან დაკავშირებული ევსტაქის მილისაგან. დაფის ღრუს გარეთა კედელი თხელდება და გარდაიქმნება ელასტიკურ დაფის აპკად. ამფიბიების, ქვეწარმავლებისა და ფრინველების დაფის აპკზე დაცემული ბგერითი ტალღები შიგნითა ყურს გადაეცემა სასმენი ძვლის საშუალებით. ძუძუმწოვრების ყურის ბგერის გამტარი აპარატია სასმენი ძვლები: უზანგი, ჩაქუჩი და გრდემლი. ეკოლოგიურ თავისებურებებთან დაკავშირებით, ცხოვრების ნირის სპეციალიზაციის გამო მრავალი ხერხემლიანი ცხოველის შუა ყურის აგებულება მკვეთრად შეიცვალა.

განსაკუთრებით ხშირად შეინიშნება შუა ყურის ღრუს მეორეული რედუქცია წყალში ცხოვრების ნირზე გადასვლასთან (დელფინები) და მიწაში ცხოვრებასთან დაკავშირებით (მთხრელი ცხოველები). იგივე მიუვიდათ ამჟამად მცხოვრებ ქვეწარმავლებსაც (ზოგი ხვლიკი, გველი). გარეთა ყური, რომელიც ჩანასახის სახით არის ქვეწარმავლებსა და ფრინველებში, კარგად აქვთ განვითარებული ძუძუმწოვრებს ყურის ნიჟარის ფორმით.

ყური ადამიანის გრძნობის ორგანოა. ახერხებს ჰაერის რხევების მექანიკური ენერგიის აღქმას, რის წყალობითაც სმენა ვითარდება. 16-დან 20 000 ჰერცის სიხშირის მქონე ბგერები ის რხევებია, რომლებსაც ადამიანის ყური აღიქვამს. ბევრ ცხოველს აღქმის ზედა ზღვარი ადამიანისაზე მაღალი აქვს, მაგალითად, ძაღლებისა 35000 ჰერცს აღწევს. ადამიანის ყური მაქსიმალურ მგრძნობელობას იჩენს 1000–3000 ჰერცის ფარგლებში.

ვესტიბულური აპარატი — ადამიანისა და ცხოველების შიგნითა ყურის ნაწილი, შედგება აპკოვანი ლაბირინთის პარკებისა და სამი ნახევარრკალური არხისაგან. წარმოადგენს წონასწორობის ორგანოს; მისი დახმარებით ხდება სხეულის ორიენტაცია სივრცეში.

ოტოლიტური აპარატი — აპკისებრი ლაბირინთის ორივე საკანში მოთავსებულია ე.წ. ოტოლიტური აპარატი — საკმაოდ რთული სტრუქტურის მქონე წარმონაქმნი, რომელიც სხეულის მდგომარეობის ცვლილებას აფიქსირებს.
სევერიანები

სევერიანები — აღმოსავლეთ სლავების ტომთა ჯგუფი, რომელიც ახალი წელთაღრიცხვის ათასწლეულის დასასრულს, დასახლებული იყო მდინარეების დესნის, სეიმისა და სულის მისადევარზე. საუკუნეში და საუკუნის დამდეგს ხარკს უხდიდნენ ხაზარებს. საუკუნის დასასრულს სევერიანები პოლიანებთან ერთად შევიდნენ კიევის რუსეთის შემადგენლობაში. მონაწილეობდნენ ოლეგის ლაშქრობაში ბიზანტიის წინააღმდეგ (907 წ.). უკანასკნელად მატიანეში იხსენიებიან 1024 წელს. სევერიანები მისდევდნენ მიწათმოქმედებას, მესაქონლეობას და ხელოსნობას.
სელები

სელები — ძველი ბალტიური ტომობრივი კავშირი. საუკუნეში სელები დასახლებული იყვნენ მდინარე დაუგავის მარცხენა ნაპირზე, ახლანდელი ლატვიის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. სელების პოლიტიკური და ადმინისტრაციული ცენტრი იყო გამაგრებული ქალაქი სელპილსი (ახ. წ. საუკუნიდან). სელები ებრძოდნენ გერმანელ ჯვაროსნებს, მაგრამ 1208 წელს მათი ბატონობის ქვეშ მოექცნენ. მოგვიანებით ლატვიელი ხალხის შემადგენლობაში შევიდნენ.
სან-მორიცი

სან-მორიცი (, , , ) — მუნიციპალიტეტი შვეიცარიაში, საკურორტო დასახლება, მდებარეობს გრაუბიუნდენის კანტონში, ამავე სახელწოდების ტბის ნაპირას. შედის მალოიას ოკრუგის შემადგენლობაში. 2006 წლის მონაცემებით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 119 ადამიანს შეადგენდა.

1928 და 1948 წლებში სან-მორიცში ზამთრის ოლიმპიური თამაშები, ხოლო 1934, 1974 და 2003 წლებში კი სამთო-სათხილამურო სპორტში მსოფლიო ჩემპიონატი ჩატარდა.

კანტონი ითვლება ბობსლეის სამშობლოდ, აქ ტარდება მრავალი ჩემპიონატი ზამთრის სპორტის სახეობებში, სარკინიგზო ხაზით სან-მორიცი დაკავშირებულია ბერნინის უღელტეხილთან.
კოკინოს კაპნასი

კოკინოს კაპნასი (, წითელი მეთამბაქოეები) — აფხაზეთის ასსრ-ში, 1932—1939 წლებში,ბერძენი მოსახლეობისთვის ბერძნულ ენაზე გამომავალი გაზეთი.

გაზეთის პირველი რედაქტორი მიხეილ კალაიდოპულო იყო. 1936 წელს გაზეთს სახელი გადაერქვა და „” („კომუნისტი”) ეწოდა,ხოლო მთავარი რედაქტორი გეორგიოს ბუმბურიდი გახდა. გაზეთი იბეჭდებოდა თანამედროვე ლიტერატურული ბერძნული ენით, თუმცა მასალების ნაწილი პონტოურ ენაზე იყო. 1937 წელს გაზეთის ტირაჟმა 4 ათას ეგზემპლარს მიაღწია.

1939 წელს, სსრკ ეროვნული პოლიტიკის ცვლილების გამო, გაზეთის გამოცემა შეწყდა და აღარ განახლებულა.
პოლონურ-ქართული სამხედრო კავშირი

პოლონეთ-საქართველოს სამხედრო კავშირი — ხანმოკლე კავშირი (1920–1921) პოლონეთის მეორე რესპუბლიკასა და საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის.

ისტორია
საქართველომ დამოუკიდებლობა 1917 წლის რუსეთის რევოლუციის შემდეგ მოიპოვა; პოლონეთმა კი ერთი წელიწადში, პირველი მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ. ორივე ქვეყანას ისტორიულად პრობლემური ურთიერთობები ჰქონდა საერთო მეზობელ ქვეყანა, რუსეთთან. პოლონეთის მეთაურ იოსებ პილსუდსკის აღმოსავლეთ ევროპის საერთო თავდაცვის სამხედრო კავშირის შექმნა სურდა , რომლის შესაძლო წევრად საქართველოსაც მიიჩნევდა.

1920 წელს პოლონეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი სტანისლავ პატეკი დიპლომატიური ურთიერთობების გასაუმჯობესებლად საქართველოში იქნა გაგზავნილი.
ქეშელაშვილები

ქეშელაშვილი — ქართული გვარი. ქეშელაშვილების ძველი გვარი ლომასაშვილი იყო. გადმოცემით ამ გვარის წარმომადგენლები მეფეს გამასპინძლებიან ღვინით. მეფისთვის ღვინოს უწყენია და წამოუძახია ქვეშალაო. ანუ მაწყინაო. მას შემდეგ მათთვის ქვეშელაშვილები უწოდებიათ. საქართველოში 322 ქვეშელაშვილი ცხოვრობს. 166 კაცი და 156 ქალი. თბილისში 101. კასპში 18. რუსთავში 13.
The Boo Radleys

— ინგლისური ალტერნატიული როკ-ჯგუფი. ჩამოყალიბდა მერსისაიდში, ინგლისში, 1988 წელს. მისი სახელი დაკავშირებულია ბრიტპოპისა და შუგეიზინგის პოპულარიზაციასთან. ჯგუფის სახელწოდება მომდინარეობს ჰარპერ ლის რომანის „მოკალი კაჭკაჭი“ (1960) პერსონაჟ ბუ რედლი სახელისგან. პირველი ალბომის გამოცემის შემდეგ სტივ ჰიუიტი რობ ჰარისონს დასარტყამებზე ჩაენაცვლა, თუმცა მის შემდეგ მოგვიანებით რობ ჩეკა მოვიდა. ჯგუფი 1999 წელს დაიშალა.
ჰიჩკოკი (ფილმი)

ჰიჩკოკი — 2012 წლის ამერიკული ბიოგრაფიული ფილმი. ეფუძნება სტივენ რებელოს წიგნს „ალფრედ ჰიჩკოკი და „ფსიქოს“ შექმნა“. ფილმი რამდენიმე ქალაქში 2012 წლის 23 ნოემბერს გამოვიდა, რასაც მოჰყვა 14 დეკემბერს ფართო გაქირავებაში გაშვება.

ფილმში მოთხრობილია ალფრედ ჰიჩკოკისა და მისი მეუღლის, ალმა რევილის ურთიერთობებზე ფილმ „ფსიქოს“ გადაღების პერიოდში. ჰიჩკოკის როლს ასრულებს ენტონი ჰოპკინზი, ხოლო მისი მეუღლის როლშია ჰელენ მირენი.
სქესი

სქესი — ორგანიზმის მორფოლოგიურ და ფიზიოლოგიურ ნიშან-თვისებათა ერთობლიობა, რომელიც უზრუნველყოფს მის მონაწილეობას ახალ თაობათა წარმოქმნაში და შთამომავლობისათვის მემკვიდრული ინფორმაციის გადაცემაში. მამრობითი და მდედრობითი გამეტების შერწყმით მიიღება ზიგოტა, რომელშიც ერთიანდება რეკომბინირებული მემკვიდრული მასალის შემცველი ორივე მშობლის ჰაპლოიდურ ქრომოსომათა ნაკრები. ამიტომ ორსქესიან პოპულაციებში გამუდმებით წარმოიქმნება გენეტიკურად განსხვავებული ფორმები, რომლებიც მდიდარ მასალას წარმოადგენენ ბუნებრივი გადარჩევისათვის. მრავალუჯრედიან ორგანიზმებში სქესობრივმა პროცესმა სქესის რთული დიფერენცირება განიცადა. სპეციალურ (გენერაციულ) ორგანოებში ხდება დიდი ზომის უძრავი ან ნაკლებად მოძრავი მდედრობითი სქესის და პატარა, უმეტესად მოძრავი მამრობითი სქესის გამეტების ჩამოყალიბება.

მცენარეთა დიდ ნაწილში და ზოგიერთ ცხოველში ორივე ტიპის გამეტები ყალიბდება ერთსა და იმავე ინდივიდში, ცხოველების უმრავლესობაში კი — სხვადასხვაში, რომლებიც შესაბამისად მამრობით და მდედრობით ფორმებად იყოფიან. ცალსქესიანი ინდივიდები განსხვავდებიან პირველადი და მეორეული სასქესო ნიშნებით, ქცევით. ორსქესიან მცენარეებსა და ჰერმაფროდიტ ცხოველებში შინაგანი ფაქტორების მოქმედებით გენეტიკურად ერთგვაროვანი უჯრედებიდან ყალიბდება მდედრობითი და მამრობითი სასქესო ორგანოები. განასხვავებენ სქესის პროგამურ, ეპიგამურ და სინგამურ განსაზღვრას.
ენისი

ენისი (; , „კუნძული“) — პატარა ქალაქი ირლანდიაში, კლერის საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი (მანსტერის პროვინცია), ასევე მისი უდიდესი ქალაქი. 2005 წელს გაიმარჯვა -ში. ქალაქი ინარჩუნებს ამ მაღალ სტატუსს და 2008 წელს იკავებს მეორე ადგილს.

დემოგრაფია
მოსახლეობა — 24 253 ადამიანი (2006 წლის მონაცემებით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 22 051 ადამიანს.

2006 წლის აღწერის მონაცემები:

ქვემოთმოყვანილ დაფებში ყველა პასუხის ჯამი (სვეტი „ჯამი“), როგორც წესი, დასახლებული პუნქტის სრულ მოსახლეობაზე ნაკლებია (სვეტი „2006“).

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე პასუხის გამცემთა წილი მტელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე მოპასუხეთა წილი მთელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
კასლბარი

კასლბარი (; , „ბარის ციხე-სიმაგრე“) — ქალაქი ირლანდიაში, მეიოს საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი (კონაქტის პროვინცია), ასევე მისი უდიდესი ქალაქი.

ადგილობრივი სარკინიგზო სადგური გაიხსნა 1862 წლის 17 დეკემბერს.

დემოგრაფია
მოსახლეობა — 11 891 ადამიანი (2006 წლის მონაცემებით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 11 371 ადამიანს.

2006 წლის აღწერის მონაცემები:

ქვემოთმოყვანილ დაფებში ყველა პასუხის ჯამი (სვეტი „ჯამი“), როგორც წესი, დასახლებული პუნქტის სრულ მოსახლეობაზე ნაკლებია (სვეტი „2006“).

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე პასუხის გამცემთა წილი მტელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე მოპასუხეთა წილი მთელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
როსკომონი

როსკომონი (; , „წმინდა კომანის ტყე“) — ქალაქი ირლანდიაში, როსკომონის საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი (კონაქტის პროვინცია), ასევე მისი უდიდესი დასახლება.

ადგილობრივი სარკინიგზო სადგური გაიხსნა 1860 წლის 13 თებერვალს.

დემოგრაფია
მოსახლეობა — 5 017 ადამიანი (2006 წლის მონაცემებით). 2002 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 4 489 ადამიანს.

2006 წლის აღწერის მონაცემები:

ქვემოთმოყვანილ დაფებში ყველა პასუხის ჯამი (სვეტი „ჯამი“), როგორც წესი, დასახლებული პუნქტის სრულ მოსახლეობაზე ნაკლებია (სვეტი „2006“).

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე პასუხის გამცემთა წილი მტელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.

1 — ენასთან დაკავშირებით დასმულ კითხვაზე მოპასუხეთა წილი მთელ მოსახლეობასთან შეფარდებით.
სლაიგო

სლაიგო (, , „ზღვის ნიჟარების სიუხვე“) — საპორტო ქალაქი ირლანდიაში, კონაქტის პროვინციაში, სლაიგოს საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი და უმსხვილესი ქალაქი. დაახლოებით 20 000 მკვიდრით, სლაიგო არის ჩრდილო-დასავლეთი ირლანდიის უდიდესი დასახლება. შემოგარენის ჩათვლით, მისი მოსახლეობა არის 38 581, რაც მთელი საგრაფოს მაჩვენებლის (63 000) 61 %-ს შეადგენს.

მიუხედავად მისი შედარებით პატარა ზომისა, სლაიგო არის ისტორიული, კულტურული, სპორტული, კომერციული, ინდუსტრიული, სავაჭრო და მომსახურეობის ბიზნესის რეგიონული მნიშვნელობის ცენტრი. სლაიგო, ასევე, არის პოპულარული ტურისტული ადგილი ბუნების მრავალი გამორჩეული ძეგლითა და კულტურული ღირსშესანიშნაობებით.

ეტიმოლოგია
ქალაქის ინგლისური სახელწოდება – სლაიგო მიღებულია ირლანდიური სახელისაგან – , რაც „ზღვის ნიჟარების სიუხვეს“ ან „ზღვის ნიჟარებიან ადგილს“ ნიშნავს. ეს აიხსნება იმით, რომ ქალაქის მთავარი მდინარე გარავოგი და მისი ესტუარი მდიდარია მოლუსკებით.

დემოგრაფია
2014 წლის მონაცემებით, სლაიგოში 19 452 ადამიანი ცხოვრობს.

ქალაქში 15 890 კათოლიკე ქრისტიანია; 1 708 კაცი სხვა რელიგიის მიმდევარია (ირლანდიის ეკლესია, ისლამი, პრესვიტერიანული ეკლესია, მართლმადიდებელი ქრისტიანობა); ხოლო 1 119 ადამიანი თავს არცერთ რელიგიას მიაკუთვნებს. არაირლანდიელი მოსახლეობის წილი შეადგენს 15,8 %-ს (შედარებისთვის, მთელ ქვეყანაში 12 %-ია). სხვა ერის ჯგუფებს შორის ყველაზე მრავალრიცხოვანია პოლონური დიასპორა (1 035 ადამიანი), ხოლო შემდეგ ბრიტანული.

სლაიგოს 6 830 მცხოვრებს შეუძლია ირლანდიურ ენაზე საუბარი, ხოლო მათგან 1 763 ყოველდღე იყენებს მას. 2 947 ადამიანი სახლში საუბრისას სხვა ენას იყენებს (არა ირლანდიური ან ინგლისური), მათგან ყველაზე გავრცელებული პოლონურია (1 021 სახლში მოსაუბრე). გარდა ამისა, ქალაქის 535 მკვიდრს არ შეუძლია ინგლისურად საუბარი კარგად ან საერთოდ.

სპორტი
სლაიგოში მოქმედებს ფეხბურთის, რაგბის და გელური თამაშების კლუბები. ქალაქის საფეხბურთო კლუბი – „სლაიგო როვერსი“ არის ქვეყნის 3 გზის ჩემპიონი და თასის 5 გზის მფლობელი.

მედია
სლაიგოში გამოიცემა რამდენიმე გაზეთი: „ “ — ყოველ ხუთშაბათს, „ “ — ყოველ სამშაბათს, ხოლო „ “ (უფასო გაზეთი) — ყოველი თვის პირველ ხუთშაბათს. გარდა ამისა, „ “ არის ქალაქის ყოველთვიური გასართობი გიდი.

სლაიგოში მოქმედებს რადიოს ორი სადგური.

ცნობილი პიროვნებები
კიან იგანი — მუსიკოსი, ჯგუფ -ის წევრი
მარკუს ფიჰილი — მუსიკოსი, ჯგუფ -ის წევრი
შეინ ფილანი — მუსიკოსი, ჯგუფ -ის წევრი
ნილ ჯორდანი — ოსკაროსანი რეჟისორი და სცენარის ავტორი
კონსტანცა მარკიევიჩი — პოლიტიკოსი, საზოგადოებრივი აქტივსტი
ლოლა მონტესი — მოცეკვავე და სცენის მსახიობი
კრის ო'დაუდი — მსახიობი
ჯეკ ბატლერ იეიტსი — მხატვარი, ილუსტრატორი, ოლიმპიური მედლის მფლობელი
უილიამ ბატლერ იეიტსი — პოეტი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში

დაძმობილებული ქალაქები
ევერეტი, ვაშინგტონი, აშშ
კროზონი, ბრეტანი, საფრანგეთი
ილიაპელი, ჩოაპა, ჩილე
კემპტენი, ბავარია, გერმანია
ტალაჰასი, ფლორიდა, აშშ

გალერეა
მენსტრუაცია

მენსტრუაცია, თვიური (ლათ. – თვე) — საშვილოსნოს ლორწოვანი გარსის ფუნქციური შრის ჩამოფცქვნა სისხლის გამოყოფით მენსტრუალური ციკლის ერთ-ერთ ფაზაში. სქესობრივი ციკლი, რასაც თან ახლავს ყოველთვიური სისხლდენა. მენსტრუალური ციკლი გამოიხატება საკვერცხეების და ქალის სასქესო გზების პერიოდული ცვლილებებით, ფსიქოლოგიურ-ქცევითი რეაქციებით და ა.შ. ქალის ყოველთვიური სისხლის დენა საშვილოსნოდან იწყება სქესობრივი მომწიფების პერიოდში. განასხვავებენ ნაადრევ, შეგვიანებულ და სხვა მენსტრუაციებს. მენსტრუაცია მენსტრუალური ციკლის გარეგანი გამოვლენაა. მენსტრუალური ციკლი — პრიმატების სქესობრივი ციკლი, რასაც თან ახლავს თვიური (მენსტრუაცია). მენსტრუალური ციკლი გამოიხატება საკვერცხეების და მდედრის სასქესო გზების პერიოდული ცვლილებებით, ფსიქოლოგიურქცევითი რეაქციებით და ა.შ. ქალის ყოველთვიური სისხლის დენა საშვილოსნოდან იწყება სქესობრივი მომწიფების პერიოდში და წყდება 40-50 წლის ასაკში.
ხურშიდ დავრონი

ხურშიდ დავრონი (; დ. 20 იანვარი, 1952, სამარყანდი) — უზბეკი პოეტი, დრამატურგი, მწერალი, ისტორიკოსი, მთარგმნელი და ტელეჟურნალისტი.
უზბეკეთის სახალხო პოეტი (1999.) საერთაშორისო პრემიის „ოქროს კალმის“ მფლობელი. მაჰმუდ კაშგარის სახელობის საერთაშორისო პრემიის მფლობელი.

ბიოგრაფია
ხურშიდ დავრონი დაიბადა 1952 წლის 20 იანვარს ქალაქ სამარყანდში. ის არის სუფიზმის, სამარყანდის, თურქესტანის, დიდი თემურის (თემურ ლენგის), თემურიდების ისტორიის ერთ-ერთი წამყვანი სპეციალისტი. მისი წიგნები და ლექსები გამოცემულია აზერბაიჯანულ, პოლონურ, ბულგარულ, რუსულ, ინგლისურ, იაპონურ და მსოფლიოს მრავალ სხვა ენაზე. საერთაშორისო პოეტური ფესტივალების აქტიური მონაწილე პოლონეთში, ბულგარეთში, თურქეთში, საქართველოში, კორეაში და სხვ. აგრეთვე, აზიის მწერალთა კონგრესის მონაწილე (აშშ. ვაშინგტონი. 1996 წ.) და თურქულენოვანი პოეტების პირველი საერთაშორისო კონგრესის მონაწილე (თურქეთი, ბურსა-კონია, მაისი, 1992 წელი).

მან უზბეკურ ენაზე თარგმნა დიდი თურქი პოეტისა და მწერლის ნამიკ ქემალის დრამა „ჯელალ ად-დინ ხორეზმშაჰი“. ავტორია მხატვრულ-დოკუმენტური სერიალის — „თემურნომი“ („თემურიადა“), რომელიც მოგვითხრობს ცნობილ სახელმწიფო მოღვაწესა და მხედართმთავარ თემურ ლენგზე (1996) და სხვ.

ეროვნული პარლამენტის წევრი (2000-2004 წ.წ.)
რამინ გობეჯიშვილი

რამინ გობეჯიშვილი (დ. 15 სექტემბერი, 1941, ნიგვზნარა, საქართველოს სსრ — გ. 26 აგვისტო 2014, თბილისი, საქართველო) — ქართველი გეოგრაფი. გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (1996). სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გლაციოლოგიის სექციის ბიუროს წევრი (1988-1992), საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი (1996-2008), ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის დირექტორი (2005-2007).

ბიოგრაფია
1964 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი. 1979 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „მთიანი რაიონების თანამედროვე რელიეფწარმომქმნელი პროცესების კვლევა სტერეოფოტო-გრამმეტრიული მეთოდებით“, ხოლო 1995 წელს სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: „საქართველოს თანამედროვე მყინვარები და ევრაზიის მთებში გამყინვარების ევოლუცია“.

1979-1981 წლებში ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1981-1986 წლებში ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტის აეროკოსმოსური მეთოდების ლაბორატორიის ხელმძღვანელი, 1986-2006 წლებში ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტის გლაციოლოგიის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. 2003-2006 წლებში — თსუ-ის გეომორფოლოგია-გეოეკოლოგიის კათედრის გამგე. 1995-2003 წლებში — გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტზე კარტოგრაფია-გეოინფორმატიკის კათედრის პროფესორი. გარდაიცვალა 2014 წელს. დაკრძალულია სოფელ ნიგვზნარაში.
სენ-ჟერმენის საზავო ხელშეკრულება

ტერმინი სენ-ჟერმენის საზავო ხელშეკრულება შეიძლება აღნიშნავდეს:

სენ-ჟერმენის საზავო ხელშეკრულება (1570) — საფრანგეთის მეფე შარლ -სა და ჰუგენოტებს შორის.
სენ-ჟერმენის საზავო ხელშეკრულება (1679) — საფრანგეთს, შვედეთსა და ბრანდენბურგის საკურფიურსტოს შორის.
სენ-ჟერმენის საზავო ხელშეკრულება (1919) — პირველი მსოფლიო ომის ბოლოს.
სენ-ჟერმენის საზავო ხელშეკრულება (1919)

სენ-ჟერმენის საზავო ხელშეკრულება — პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918 წწ.) დამამთავრებელი ერთ-ერთი საზავო ხელშეკრულება, დამდები მხარეები იყვნენ: ერთი მხრით, აშშ, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი, იტალია, იაპონია და სხვა „მოკავშირე და გაერთიანებული სახელმწიფოები“ და, მეორე მხრით, ავსტრია. ხელი მოაწერეს ქალაქ სენ-ჟერმენ-ან-ლეში (პარიზის მახლობლად).

10 სექტემბერს სენ-ჟერმენის საზავო ხელშეკრულებამ დაადასტურა ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის დაშლა და მის ტერიტორიაზე ავსტრიის რესპუბლიკის, უნგრეთის, ჩეხოსლოვაკიის, სერბია-ხორვატია-სლოვენიის (1929 წლიდან — იუგოსლავია) სახელმწიფოს შექმნა.

ავსტრიამ იკისრა მთავარი „მოკავშირე და გაერთიანებული სახელმწიფოების“ მიერ დადგენილი ბულგარეთის, პოლონეთის, რუმინეთის, საბერძნეთის, სერბია-ხორვატია-სლოვენიის სახელმწიფოს და ჩეხოსლოვაკიის საზღვრების ცნობა. მასვე დაეკისრა რეპარაციები, აეკრძალა სამხედრო ავიაციისა და სამხედრო ფლოტის შექმნა. ბუკოვინის სახალხო ვეჩეს 1918 წლის 3 ნოემბრის გადაწყვეტილება ჩრდილოეთ ბუკოვინის საბჭოთა უკრაინასთან შეერთების შესახებ მხედველბაში არ მიიღეს და ბუკოვინა მთლიანად გადაეცა რუმინეთს, იტალიამ მიიღო სამხრეთ ტიროლი და სხვა ტერიტორიები. სენ-ჟერმენის საზავო ხელშეკრულების 88-ე მუხლი კრძალავდა ავსტრიის დამოუკიდებლობის შელახვას, მის შეერთებას გერმანიასთან (ანშლუსი), რაც შეესაბამებოდა 1919 წლის ვერსალის საზავო ხელშეკრულების 80-ე მუხლს. სენ-ჟერმენის საზავო ხელშეკრულება რატიფიცირებულ იქნა ავსტრიის დამფუძნებელი კრების მიერ 1919 წლის 17 ოქტომბერს. ძალაში შევიდა 1920 წლის 16 ივლისს.

1938 წლის მარტში ფაშისტური გერმანიის მიერ ავსტრიის დაპყრობით სენ-ჟერმენის საზავო ხელშეკრულების პირობები მთლიანად გაუქმდა.
ემანუელ რივა

ემანუელ რივა ( დ. 24 თებერვალი 1927 — გ. 27 იანვარი, 2017) — ფრანგი თეატრისა და კინოს მსახიობი. 2013 წელს მოიპოვა ს და სეზარის ჯილდოები შესრულებული როლისთვის ფილმში „სიყვარული“. კინოს ისტორიაში ყველაზე ასაკოვანი ნომინანტია ოსკარის პრემიაზე.

ბიოგრაფია
დაიბადა შენიმენიში, ჟანა და ალფრედო რივას ოჯახში. მისი პაპა მამის მხრიდან წარმოშობით იტალიელი იყო. რივამ თავისი სამსახიობო კარიერა ქალაქ პარიზში დაიწყო. 1950-იანი წლებში როლებს იღებდა თეატრში, ხოლო 1957 წლიდან — კინოში იღებენ. სხვადასხვა დროს მონაწილეობა მიიღო ფილმებში: „ჰიროსიმა, ჩემო სიყვარულო“ (1959), „ლეონ მორენი, მღვდელი“ (1961), „სიყვარული“ (2012).

გარდაიცვალა 2017 წლის 27 იანვარს პარიზში, 89 წლის ასაკში.

ფილმოგრაფია
ასრათაშვილები

ასრათაშვილი — ქართული გვარი. გვარის ფუძეა საკუთარი სახელი ასრათა, რომელიც არაბული წარმოშობისაა და „ნატვრას“ ნიშნავს. ნაცვალი ასრათა 1705 წელს კათალიკოს დომენტი მეოთხის სათარხნოს წიგნშია მოხსენიებული. საქართველოში 161 ასრათაშვილი ცხოვრობს, 86 კაცი და 75 ქალი. თბილისში 41, თეთრი წყაროში 26, რუსთავში 26.
სერბეთის პირველი აჯანყება

სერბეთის პირველი აჯანყება — სერბი ხალხის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი და ანტიფეოდალური აჯანყება ოსმალეთის ბატონობის წინააღმდეგ.

მთავარი მამოძრავებელი ძალა იყო გლეხობა, ხელმძღვანელი — სოფლის ახლადშექმნილი ბურჟუაზია. აჯანყების მიზეზი იყო იანიჩარების თარეში და მათ მიერ გლეხობის შევიწროება. ბელგრადის საფაშოში იფეთქა შეიარაღებულმა აჯანყებამ გეორგე კარაგეორგიევიჩის მეთაურობით. აჯანყების მსვლელობაში ოსმალ ფეოდალთა მიწები გადაეცა სერბ გლეხებს, აჯანყებამ საფუძველი ჩაუყარა სერბეთის სამეფოს ჩამოყალიბებას. აჯანყებულებს ეხმარებოდა რუსეთი, რომლის მოთხოვნით 1812 წლის ბუქარესტის საზავო ხელშეკრულებას დაემატა მუხლი სერბეთისათვის თვითმმართველობის მინიჭების შესახებ. მიუხედავად ამისა, 1813 წელს ოსმალეთი თავს დაესხა სერბეთს და იქ სულთნის ძალაუფლება აღადგინა.
სერბეთის მეორე აჯანყება

სერბეთის მეორე აჯანყება — სახალხო აჯანყება სერბეთში ოსმალთა ბატონობის წინააღმდეგ. ფაქტობრივად სერბეთის პირველი აჯანყების გაგრძელება იყო.

დაიწყო 11 აპრილს ბელგრადის საფაშოში. 7 მაისს აჯანყებულებმა პირველი გამარჯვება მოიპვეს ოსმალებზე ლიუბიჩის მთასთან, ქალაქ ჩაჩაკთან; 17 მაისს გაათავისუფლეს ქალაქი პალეჟი (ახლანდ. ობრენოვაცი) და დაუკავშირდნენ ავსტრიელ სერბებს, რომლებიც მათ იარაღითა და საჭურვლით ეხმარებოდნენ. 3 ივლისს აჯანყებულებმა აიღეს პოჟარევაცი. ოსმალებმა მათ წინააღმდეგ ორი არმია გამოიყვანეს — ერთი ბოსნიიდან, მეორე რუმელიიდან. აჯანყებულების ბელადი მილოშ ობრენოვიჩი იძულებული გახდა მოლაპარაკება დაეწყო ოსმალეთის არმიის მთავარსარდალთან. 1815 წლის 10 ოქტომბერს რუსული დიპლომატიის მხარდაჭერით მილოშ ობრენოვიჩმა და რუმელიის ვალიმ მარშალი ალი-ფაშამ ზეპირი შეთანხმება დადეს. ამ შეთანხმებით განისაზღვრა გადასახადების ოდენობა, დაარსდა სერბეთის ეროვნული კანცელარია — უმაღლესი ადმინისტრაციული და სასამართლო ორგანო სერბებისათვის. მილოშ ობრენოვიჩი სერბიის უმაღლესი კნეზი გახდა. მიუხედავად იმისა, რომ სერბეთის მეორე აჯანყებამ მხოლოდ ნაწილობრივ წარმატებას მიაღწია, მან სათავე დაუდო საშინაო ავტონომიისათვის ბრძოლას, რომელიც საუკუნის 30-იანი წლებში სერბეთის სამთავროს დაარსებით დამთავრდა.
გვარიშვილები

გვარიშვილი — ქართული გვარი. გვარიშვილების ისტორია დაკავშირებულია დადეშქელიანებთან, ხალვაშებთან, თურქეთის გენერალ გვარელუდისთან და ასე შემდეგ. პირველად ჩაქვში, 1644 წელს მოიხსენიება პაატა დადეშქელიანი. საქართველოში 328 გვარიშვილი ცხოვრობს, 160 კაცი და 168 ქალი. ბათუმში 157, ქობულეთში 96, ქედაში 18, თბილისში 10.
გაიღიმეთ

გაიღიმეთ — 2012 წლის ქართული ტრაგიკომედიური ფილმი. ფილმის პრემიერა ვენეციის 69-ე კინოფესტივალზე შედგა. ფილმი აგრეთვე თბილისის საერთაშორისო კინოფესტივალზე იყო ნაჩვენები. ფილმი საქართველომ წარადგინა ოსკარის 85-ე დაჯილდოებაზე საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის კატეგორიაში, თუმცა ის ვერ მოხვდა კანდიდატთა სიაში.

სიუჟეტი
10 ქალი მონაწილეობს დედათა სილამაზის კონკურსში, რომლის მთავარი პრიზი ბინა და 25 ათასი დოლარია. შვიდი მათგანი ღარიბია და მათთვის კონკურსი სასიცოცხლო მნიშვნელობისაა. ერთ-ერთი კონკურსანტი კი პარლამენტის დეპუტატის მეუღლეა, რომელსაც კონკურსში გამარჯვებისთვის გარეგნობაც უწყობს ხელს.

როლებში
ია სუხიტაშვილი - გვანცა
გია როინიშვილი - ოთარი
ოლიკო ბაბლუანი - ელენე
ნანა შონია - ინგა
თამარ ბუხნიკიშვილი - ირინა
თამარ ბზიავა - ანკა
მაკა ჩიჩუა - თამუნა
შორენა ბეგაშვილი - ბაია
ია ნინიძე - ლიზის დედა
თორნიკე ბზიავა - დიმა
დავით ქაცარავა - პარლამენტარი
ოქროფურცელი

ოქროფურცელი, ფურცლოვანი ოქრო — ოქროს მაღალი შემცველობის ლეგირებული ლითონის თხელი ფირფიტა, კილიტა, ფურცელი. გამოიყენება ოქროსაგან განსხვავებული ზედაპირის მქონე მასალისათვის ნამდვილი ოქროს შესახედაობის მისაცემად, მოსაოქროვებლად. დღეს ოქროფურცელი ფართოდ გამოიყენება ნახატის ჩარჩოების, ფიგურების, ავეჯის, არქიტექტურული ელემენტების მოსაოქროვებლად, აგრეთვე ხატწერაში. ძველად იყენებდნენ მდიდრულად შემკული ხელნაწერი წიგნის გასაფორმებლად.

ოქროფურცელი ფართოდ იყო გავრცელებული ქართულ სამწიგნობრო ხელოვნებაშიც. გამოიყენებოდა მინიატიურებისა და თავსამკაულების ფონის შესაქმნელად. საქართველოში ფურცლოვანი ოქროს დასამზადებლად ძვირფასი მეტალის მცირე ზომის, წინასწარ გაბრტყელებულ ნაწილებს აწყობდნენ კარგად დამუშავებული, გლუვი ზედაპირის მქონე, თანაბარი ზომის ეტრატის ნაჭრებს შორის, ათავსებდნენ ბრტყელ ქვაზე და შემდეგ სპეციალური ფართო თავიანი ტყვიის ჩაქუჩით ბეგვავდნენ უთხელესი ფურცლების მიღებამდე. ოქროფურცლის აღსანიშნავად ძველ ქართულ წყაროებში პარალელურად გამოიყენება ტერმინი „პეტალო“, „ოქროპეტალო“.