iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მატილდე სერაო

მატილდე სერაო ( ; დ. 14 მარტი, 1856 – გ. 25 ივლისი, 1927) — იტალიელი ჟურნალისტი და რომანისტი . ის იყო პირველი ქალი, რომელიც გამოიძახეს იტალიური გაზეთის და მოგვიანებით -ს რედაქტორად. სერაო ასევე იყო გაზეთ - ს თანადამფუძნებელი და რედაქტორი და რამდენიმე რომანის ავტორი. მას არასოდეს მიუღია ნობელის პრემია ლიტერატურაში, მიუხედავად იმისა, რომ ექვსჯერ იყო ნომინირებული.

ბიოგრაფია
სერაო დაიბადა საბერძნეთის ქალაქ პატრაში, იტალიელი მამის, ფრანჩესკო სერაოსა და ბერძენი დედის, პაოლინა ბორელის (ან ბონელის) ოჯახში. მისი მამა, ნეაპოლელი ჟურნალისტი, პოლიტიკური მიზეზების გამო საბერძნეთში ნეაპოლიდან წავიდა ემიგრაციაში.

1860 წელს ოჯახი დაბრუნდა იტალიაში, ჯერ კარინოლაში, შემდეგ კი ნეაპოლში. სერაო გაიზარდა სიღარიბეში და მუშაობდა სკოლის დირექტორად. მან ეს გამოცდილება მოგვიანებით აღწერა მოთხრობების წიგნის წინასიტყვაობაში, სახელწოდებით (ნაპოლის ლეგენდები, 1881). მან პოპულარობა პირველად მოიპოვა მას შემდეგ, რაც გამოაქვეყნა თავისი მოთხრობები - ში, გაზეთში, რომელსაც რედაქტირებდა როკო დე ზერბი . 1883 წელს გამოქვეყნდა მისი პირველი რომანი, (ფანტაზია), რომელმაც დაამკვიდრა იგი, როგორც ავტორი, რომელსაც შეუძლია წეროს სენტიმენტებითა და ანალიტიკური დახვეწილობით.

1880-დან 1886 წლამდე ის ცხოვრობდა რომში, სადაც დაწერა მოთხრობების ხუთტომეული და რომანები, რომლებიც ეხებოდა უბრალო ადამიანების ბრძოლას და გამოირჩეოდა დაკვირვების დიდი სიზუსტითა და ჩანაფიქრის სიღრმით.

ქმართან, ედოარდო სკარფოგლიოსთან ერთად, მან დააარსა , პირველი იტალიური მცდელობა ყოველდღიური ჟურნალის მოდელირებისა პარიზული პრესის მიხედვით. გაზეთი ხანმოკლე იყო და მისი დაშლის შემდეგ სერაო გადავიდა ნეაპოლში, სადაც გამოსცა . 1892 წელს მან მეუღლესთან ერთად დააარსა , რომელიც გახდა ყველაზე მნიშვნელოვანი და კითხვადი ყოველდღიური გაზეთი სამხრეთ იტალიაში. მან დააარსა საკუთარი გაზეთი 1904 წელს და მართავდა გარდაცვალებამდე. ჟურნალისტური კარიერის სტრესი არანაირად არ ზღუდავდა მის ლიტერატურულ საქმიანობას; 1890-1902 წლებში მან დაწერა რომანები, რომლებშიც ადამიანების პერსონაჟი გამოხატულია მგრძნობიარე ბუნებით. მათი უმეტესობა ითარგმნა ინგლისურად. მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოს ინგლისელმა რომანისტმა ჯორჯ გისინგიმ წაიკითხა მისი სამი ნაწარმოები იტალიურ ენაზე 1894 წლის ნოემბრიდან 1895 წლის იანვრის დასაწყისში.

სერაო იყო 1925 წლის ანტიფაშისტური ინტელექტუალების მანიფესტის ხელმომწერი. ის იყო ფაშისტური ქალთა ჟურნალის, ლიდელის ერთ-ერთი თანამშრომელი.

ედოარდო სკარფოლიოს გარდაცვალების შემდეგ (1917), სერაო დაქორწინდა ჯუზეპე ნატალიზე. როდესაც მისი მეორე ქმარიც გარდაეცვალა, ის მარტო დარჩა, მაგრამ 1920-იან წლებში ჟურნალისტური და ლიტერატურული მოღვაწეობა იგივე ენერგიით განაგრძო. 1926 წელს იგი იყო ნომინირებული ნობელის პრემიაზე ლიტერატურის დარგში, მაგრამ მისი კანდიდატურა მუსოლინიმ შეაჩერა ფაშიზმის წინააღმდეგ პოზიციების გამო. ნობელის პრემია მიენიჭა გრაცია დელედდას.

მატილდა გარდაიცვალა 1927 წელს გულის შეტევით, წერის პროცესში. იგი დაკრძალეს ნეაპოლის პოჯიორელეს სასაფლაოზე, საოჯახო სამლოცველოში.
კარლო პონტი (დირიჟორი)

კარლო პონტი (უმცროსი) (; დ. 29 დეკემბერი, 1968, ჟენევა) — იტალიელი დირიჟორი. ის არის კინოპროდიუსერის კარლო პონტი უფროსის და იტალიელი მსახიობის სოფი ლორენის ვაჟი. ასევე კინორეჟისორ ედოარდო პონტის უფროსი ძმა.

ადრეული წლები
დაიბადა ჟენევაში (შვეიცარია). პონტი მუშაობდა კონექტიკუტის დირიჟორთა ინსტიტუტში, ჰაროლდ ფარბერმანის ხელმძღვანელობით 1994–96 წლებში, მუშაობდა მელი მეტასთან, ზუბინ მეტასთან და ანდრეი ბორეიკოსთან ლოს-ანჯელესში 1997-99 წლებში. მუსიკალური განათლება განაგრძო ავსტრიაში, ვენის მუსიკალურ სკოლაში, 1999 წლიდან 2001 წლამდე ლეოპოლდ ჰაგერის და ერვინ ასელის ხელმძღვანელობით.

კარიერა
კარლო პონტი საერთაშორისო დონის დირიჟორია და ახალგაზრდა, ნიჭიერი თაობის მუსიკალურ აღზრდაში წვლილის შეტანით სხვადასხვა ჯილდოს მფლობელი გახდა. პონტი 2000 წლიდან 2018 წლამდე რუსეთის ეროვნული ორკესტრის ასოცირებული დირიჟორი იყო. ასევე სან ბერნარდინოს სიმფონიის მუსიკალური დირექტორი და მთავარი დირიჟორი იყო 2001 წლიდან 2013 წლამდე. 2013 წელს მან დააარსა „ “, ანსამბლი, რომელიც ხაზს უსვამს მუსიკის საგანმანათლებლო ღირებულებას და რომლის სამხატვრო და მუსიკალური ხელმძღვანელია. ლოს ანჯელესის ვირტუოზული ორკესტრი 2023–2024 წლებში მეცხრე საკონცერტო სეზონს ატარებს ლოს ანჯელესში.

ოჯახი
კარლო პონტი (უმცროსი) 2004 წლის 18 სექტემბერს ბუდაპეშტში მევიოლინე ანდრეა მესაროშზე დაქორწინდა, რომელთანაც ორი შვილი ჰყავს, ორივე ჟენევაში დაიბადა. პონტი და მესაროში 2022 წელს განქორწინდნენ.

2025 წელს კარლო დაქორწინდა საქართველოს მოქალაქე მარიამ შარმანაშვილზე, რომელსაც ვაჟი ჰყავს წინა ქორწინებიდან.
ედით ჰოუსი

ედით ენი ჰოუსი (დ. 29 აგვისტო, 1872 – გ. 9 ივლისი, 1954 ) — ახალზელანდიელი მასწავლებელი, პედაგოგი და საბავშვო ლიტერატურის მწერალი. იგი იყო ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრი და ლიტერატურაში გაწეული სამსახურისთვის მიიღო მეფე ჯორჯ კორონაციის მედალი .

ოჯახი და განათლება
იგი დაიბადა ლონდონში, ინგლისი, სესილია ბრაუნისა და უილიამ ჰოუსის, ფოსტის თანამშრომლისა და ბუღალტერის ოჯახში. ის იყო ხუთი შვილიდან ერთ-ერთი. მისი ძმა ჯორჯი ცნობილი ენტომოლოგი გახდა.

ოჯახი ემიგრაციაში წავიდა ახალ ზელანდიაში, როდესაც ის ძალიან ახალგაზრდა იყო. იგი სწავლობდა კაიაპოის ბორუს სკოლაში, სადაც მოგვიანებით გახდა მოსწავლე-მასწავლებელი .

პედაგოგიური კარიერა
1893 წელს მან დაასრულა სასწავლო კურსი და გახდა მასწავლებელი კრაისტჩერჩში . იგი ასწავლიდა რამდენიმე სხვადასხვა სკოლაში, მათ შორის ეშბარტონი, უანგანუი და მაკარევა. 1899 წელს იგი საბოლოოდ გახდა დირექტორი. ამ თანამდებობაზე დარჩა 1914 წლიდან 1917 წლამდე

1917 წელს გადავიდა ველინგტონის გოგონების კოლეჯში, სადაც იყო განყოფილების უმცროსი ხელმძღვანელი. ამ თანამდებობაზე დარჩა 1919 წლამდე, სანამ არ დაასრულა მასწავლებლის კარიერა.

ჰოუსი იყო მონტესორის მეთოდისა და საბავშვო ბაღების ფილოსოფიის ადრეული დამცველი. იგი ცნობილი გახდა, როგორც საგანმანათლებლო რეფორმატორი, რომელიც უბიძგებდა ნაკლებად ინსტიტუციონალური სასწავლო გარემოს შექმნას, რომელშიც წარმოდგენილი იქნებოდა უფრო მცირე ზომისკლასის და უფრო მშვიდი, უფრო კომფორტული საკლასო ოთახები. ის იყო ფემინისტი, რომელსაც მტკიცედ სჯეროდა, რომ უმაღლესი განათლება გადამწყვეტი იყო ქალებისთვის სამოქალაქო ცხოვრებაში სრული მონაწილეობისთვის.

მწერლობა
ჰოუსმა საბავშვო წიგნების წერა დაახლოებით 1910 წელს დაიწყო და თვლიდა, რომ მოთხრობები და სიმღერები ბავშვებს სწავლაში ეხმარებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ იგი მუშაობდა ზღაპრების ჟანრში, მან შეამჩნია, რომ სამეცნიერო საგნების შესახებ არ იყო საკმარისი წერილობითი მასალა ახალი ზელანდიის სკოლის მოსწავლეებისთვის, ამიტომ მიზნად ისახავდა სამეცნიერო ინფორმაციისა და ბუნებრივი ფენომენების წიგნებში ჩართვას. მაგალითად, ნაშრომში (1916) მან შემოგვთავაზა ჭეშმარიტი ცნობა იმის შესახებ, თუ საიდან მოდიან ჩვილები, რაც ამ წიგნს უმნიშვნელო ეტაპად აქცევს ბავშვების სექსუალურ განათლებაში. მან დაწერა დაახლოებით 30 წიგნი, რომელთაგან ყველაზე ცნობილია (1911) და , რომელიც ითარგმნა რამდენიმე სხვა ენაზე.

ჰოუსი ასევე წერდა უფროსებისთვის, მათ შორის წიგნებს განათლების შესახებ ( ზღაპრები სკოლის გარეთ ; დიდი ექსპერიმენტი ), პიესები და ოპერის ლიბრეტო. იგი იყო ნომინირებული პროფესორ ფრენსის პრენდევილ უილსონის მიერ 1928 წელს ნობელის პრემიაზე ლიტერატურის დარგში. მისმა პიესამ (1936) მიიღო ბრიტანეთის დრამატული ლიგის პრიზი.

1935 წელს მეფის დაბადების დღის აღსანიშნავად, ჰოუსი დაინიშნა ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრად, საჯარო სამსახურისთვის, და 1937 წელს დაჯილდოვდა მეფე ჯორჯ კორონაციის მედლით .

იგი 1941 წელს საცხოვრებლად გადავიდა დანიდინში და ცხოვრობდა იქ სიკვდილამდე, 1954 წლის 9 ივლისამდე.
მერიმეს ბაზა

მერიმეს ბაზა — მონაცემთა ბაზა საფრანგეთის არქიტექტურული მემკვიდრეობის შესახებ, რომელიც პერიოდულად განახლებადია. იგი შეიქმნა 1978 წელს და ინტერნეტში განთავსდა 1995 წელს საფრანგეთის კულტურის სამინისტროს მიერ.

სახელი დაერქვა მწერალ პროსპერ მერიმეს გამო, რომელიც ისტორიული ძეგლების გენერალური ინსპექტორიც იყო.

მერიმეს მონაცემთა ბაზა შეიცავს ინფორმაციას „ისტორიული ძეგლებისა“ და კულტურული მემკვიდრეობის ზოგადი ინვენტარიზაციის სამსახურების შესახებ. ის ეხება რელიგიურ, საყოფაცხოვრებო, სასოფლო-სამეურნეო, საგანმანათლებლო, სამხედრო და სამრეწველო არქიტექტურას

ბაზა მოიცავს რამდენიმე ტიპის ფაილს და ძირითადად :

ისტორიული ძეგლები : ეს არის შეტყობინებები, რომლებიც წარმოებულია ისტორიული ძეგლების დაცვის ღონისძიებებიდან, მითითებებით კლასიფიკაციისა და რეგისტრაციის ორდერებზე; ჩანაწერების სახელი იწყება „“-ით.
კულტურული მემკვიდრეობის ზოგადი ინვენტარიზაცია : ეს არის ინვენტარიზაციის ფაილების საიდენტიფიკაციო ფურცლები, რომლებიც შედგენილია რეგიონული ინვენტარიზაციის სამსახურების მიერ ველზე ჩატარებული გამოკვლევების შედეგად, ასევე შემაჯამებელი ინფორმაცია წინასწარი ინვენტარიზაციებიდან, აღწერებიდან, ძველი ფაილებიდან, კვლევებიდან, რომლებიც მიმართულია ეტიკეტის მინიჭების მიზნით: საუკუნის მემკვიდრეობა, ღირსშესანიშნავი ბაღი და ა.შ.; ჩანაწერების სახელწოდება იწყება „“-ით.

მერიმეს მონაცემთა ბაზაში შეტანილია არა მხოლოდ ის შენობები, რომლებიც დაცულია როგორც ისტორიული ძეგლები, არამედ მთელი საფრანგეთის მონუმენტური მემკვიდრეობა.

მონაცემთა ბაზა შეიცავდა, 2023 წლის 26 აპრილის მდგომარეობით, 330 000-ზე ოდნავ ნაკლებ ფაილს.
კლერ ვილჰელმი

კლერ ვილჰელმი — ფრანგი მეცნიერი ბიოფიზიკის, ბიომედიცინის და ნანოტექნოლოგიის დარგში. საფრანგეთის სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრის წამყვანი მკვლევარი. აწარმოებს ინტერდისციპლინურ კვლევებს უჯრედული და ქსოვილების ბიოფიზიკის, ბიოინჟინერიისა და ნანომედიცინის სფეროში მაგნიტური ნანონაწილაკების გამოყენებით. სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრის ბრინჯაოს და ვერცხლის მედლების მფლობელი.

ბიოგრაფია
2002 წელს დაასრულა ასპირანტურა ბიოფიზიკასა და რბილი მატერიის ფიზიკაში ჟან-პიერ ბაკრის ხელმძღვანელობით პარიზში დიდროს უნივერსიტეტში. მისი სადისერტაციო კვლევა მოიცავდა უჯრედშიდა ზონდის, მაგნიტური ენდოსომის განვითარებას, რომელიც იყენებს ბუნებრივ მექანიზმებს მოლეკულებისა და ნანონაწილაკების უჯრედში გადასატანად. კლერ ვილჰელმმა დაასრულა პოსტდოქტორანტურა კიურის სახელობის ინსტიტუტში. შემდეგ გახდა სამეცნიერო კვლევის ეროვნული ცენტრის მატერიისა და კომპლექსური სისტემების ლაბორატორიის მეცნიერ-თანამშრომელი პარიზის დიდროს უნივერსიტეტში. როდესაც დამოუკიდებლად დაიწყო მუშაობა, ვილჰელმმა გამოიყენა თავისი გამოცდილება უჯრედების მანიპულირებაში მაგნიტური ენდოსომების დახმარებით. 2013 წელს იგი გახდა სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრის მთავარი მკვლევარი. 2021 წლიდან არის ჯგუფის ხელმძღვანელი მარია კიურის სახელობის ინსტიტუტის (კიურის ინსტიტუტი) ფიზიკური ქიმიის განყოფილებაში.

2019 წელს მიიღო ევროპის კვლევის საბჭოს კონსოლიდატორის გრანტი 5 პროექტისთვის.კლერ ვილჰელმის კვლევის ძირითადი სფეროს წარმოადგენს ნანომედიცინა, კერძოდ მაგნიტური ნანონაწილაკების ქცევა ბიოლოგიურ გარემოში. 2014 წელს პროექტებში ჩატარებულმა კვლევამ და 2021 წელს -ის დადასტურებამ მიიყვანა ცოცხალი უჯრედების მაგნიტური მანიპულირების მეთოდების შემუშავებამდე, ასევე მაგნიტური ხელოვნური ქსოვილების შექმნამდე. 2021 წელს კლერ ვილჰელმმა მიიღო ევროპის კვლევითი საბჭოს ახალი გრანტი კონცეფციის დასადასტურებლად პროექტისთვის: „თანამედროვე მაგნიტური სენსორი მაგნიტური ბიოსინთეზის სწრაფი გამოვლენისთვის კიბოს და ნეიროდეგენერაციულ მოდელებში“— გრანტი კვლევისთვის, რომელიც წარმოადგენდა კიბოს კომბინირებული მკურნალობის მეთოდს ერთსა და იმავე ნანონაწილაკზე რამდენიმე სტიმულატორის გამოყენებით, მაგნიტური ნანონაწილაკების გამოყენებას ფოტოთერმული ინსტრუმენტების სახით და უჯრედგარე ვეზიკულური ინჟინერიის შემუშავებას ნანონაწილაკებისა და წამლების საშუალებით. უჯრედების მიგრაციის გასაკონტროლებლად კლერ ვილჰელმის ჯგუფმა შეიმუშავა მაგნიტური ზონდი. ზონდს შეუძლია შექმნას მაგნიტური ველის ადგილობრივი გრადიენტი, რომელიც საკმარისია უჯრედის მოძრაობის გადახრისთვის. ეს მეთოდი შეიძლება გამოყენებულ იქნას ქსოვილების ინჟინერიაში ორგანიზმში დეფიციტური ქსოვილების აღსადგენად და ქირურგიული ჩარევის თავიდან ასაცილებლად.
ვოლგის ქაშაყი

ვოლგის ქაშაყი — თევზი ქაშაყისნაირთა რიგისა. ბინადრობს კასპიის ზღვაში, საქვირითოდ შედის მდინარეებში, ძირითადად ვოლგაში, აგრეთვე ურალში. ვოლგაში ადის ვოლგოგრადის კაშხლამდე, გარკვეული რაოდენობა თევზსატარებით გადადის ვოლგოგრადის წყალსაცავში. ადრე ადიოდა სამარამდე, მცირე რაოდენობა — ნიჟნი-ნოვგოროდამდეც კი. სიგრძე 39 სმ-მდე, საშუალოდ 28 სმ-ია, მასა 600 გრამამდე, საშუალოდ 250 გრამი. ტოფობს მაის-ივნისში. ქვირითი პელაგურია, განაყოფიერებული ქვირითის განვითარება მიმდინარეობს 40–45 საათის განმავლობაში (ამ დროს დინებას მიაქვს ქვემოთ). იკვებება კიბოსნაირებითა და თევზით. ძვირფასი სარეწაო თევზია, მაგრამ გამრავლების პირობების გაუარესების გამო რაოდენობა შემცირებულია. შეტანილია რუსეთის წითელ წიგნში.

წყაროთა ერთი ნაწილი მიიჩნევს ქვესახეობად — ,
ვიშნი-ვოლოჩოკი

ვიშნი-ვოლოჩოკი — ქალაქი რუსეთში, ტვერის ოლქის ჩრდილოეთ ნაწილში. ვიშნი-ვოლოჩოკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი, წარმოქმნის საქალაქო ოკრუგს. ოლქის მნიშვნელოვანი კულტურული და სამრეწველო ცენტრი. მდებარეობს ვალდაის მაღლობის ჩრდილო-აღმოსავლეთ განაპირა მხარეს, ვიშნი-ვოლოჩოკის წყალსაცავის აღმოსავლეთ ნაპირზე, მდინარე ცნაზე. რკინიგზის სადგური; ქალაქზე გადის ფედერალური ავტოტრასა „როსია“ (მოსკოვი – ტვერი – სანქტ-პეტერბურგი).

პირველად მოიხსენიება 1437 წელს როგორც სოფელი ვოლოჩოკი ტორჟოკსა და ნოვგოროდს შორის; მასზე ასევე გადიოდა ძველი სავაჭრო სანაოსნო გზა, აქ იყო ნავსათრევი მდინარეებს ცნასა და ტვერცას შორის. საუკუნის მე-2 ნახევარში აქ იყო იამი (მაშინდელი საფოსტო სადგური), საუკუნის ბოლო მეოთხედში — პოგოსტი (ერთგვარი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული). საუკუნის შუა ხანებში ვიშნი-ვოლოჩოკში მდებარეობდა პატრიარქ ნიკონის სასახლე. ვიშნი-ვოლოჩოკის საწყლოსნო სისტემის წყალობით, საუკუნეში სოფელი სწრაფად განვითარდა. 1770 წელს გამოცხადდა ნოვგოროდის გუბერნიის სამაზრო ქალაქად, 1775 წლიდან იყო ტვერის გუბერნიაში. საუკუნის შუა ხანებიდან ვიშნი-ვოლოჩოკში და მის შემოგარენში აშენდა სამხერხაოები, წისქვილები, სამჭედლოები; განვითარდა გემთმშენებლობა. მოსახლეობა ძირითადად დაკავებული იყო საწყლოსნო სისტემის გემების მომსახურებით. საფოსტო და სანაოსნო საქმე დაკნინდა ტვერი – ვიშნი-ვოლოჩოკის (1850) და კოლპინო – ვიშნი-ვოლოჩოკის (1851) სარკინიგზო ხაზების ამოქმედების შემდეგ, ასევე მარიას საწყლოსნო სისტემის მოდერნიზაციის შედეგად. 1857 წელს ქალაქის სიახლოვეს აშენდა ბამბის სართავი ფაბრიკა, რომელიც ეკუთვნოდა სავაჭრო სახლს „ა. შილოვი და ვაჟები“. 1869 წელს შეიძინა პ. რიაბუშინსკიმ, 1887 წლიდან კი ეკუთვნოდა მანუფაქტურების ამხანაგობას „პ. რიაბუშინსკი ვაჟებთან ერთად“. გახდა რიაბუშინსკების მთავარი საწარმო, რომელიც წელიწადში 3715 ათასი მანეთის პროდუქციას უშვებდა (1899; ახლანდ. „ვიშნევოლოცკი ტექსტილ“). საუკუნის ბოლოს ქალაქში მუშაობდა 15 ფაბრიკა და ქარხანა (მ.შ. ტყავის, თუჯსასხმელი, აგურის). 1917 წლამდე პოლიტიკური გადასახლებების ადგილი იყო (აქ იხდიდნენ სასჯელს ვლადიმერ კოროლენკო, ვიქტორ ობნორსკი). 1929 წლიდან დასავლეთის ოლქის რაიონული ცენტრი იყო, 1935 წლიდან კალინინის ოლქშია (1990-დან ეწოდება ტვერის).

მდინარე ცნის მარჯვენა ნაპირზე, გრანიტის რაბთან შემორჩენილია ქვის ორსართულიანი სახლი (1703–1719), სადაც მოსკოვიდან პეტერბურგში მიმავალი პეტრე გაჩერდა; არხების სანაპიროები ( ს.); ფერისცვალების ეკლესია (1783); სავაჭრო რიგები (1837, 1852), ნათლისღების ტაძარი ( ს.-ის ნახევარი); ყაზანის ღვთისმშობლის ხატის სახელობის დედათა სამონასტრო კომპლექსი (1880-იანი წწ.). დგას ალექსი ვენეციანოვის ძეგლი (1980; მოქანდაკე ო. კომოვი).

ქალაქში არის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი (1932), დრამატული თეატრი (1896). მუშაობს სხვადასხვა ფაბრიკა-ქარხანა (მანქანების ნაწილების, ავეჯის, მინის, ბამბეულის, ტრიკოტაჟის, პურის და სხვ.).

ვიშნი-ვოლოჩოკიდან 25 კმ-ში მსტინოს ტბაზე მდებარეობს ხელოვანთა სახლი — ილია რეპინის სახელობის „აკადემიური აგარაკი“ (დაარსდა 1884 წელს, სამხატვრო აკადემიის სტუდენტთა საზაფხულო პრაქტიკისათვის; დგას რეპინის ძეგლი, 1974, მოქანდაკე ო. კომოვი).
პატარა ონის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

პატარა ონის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა ონში.

აღწერა
პატარა ონის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია მცირე ზომის დარბაზულ ტაძარია. სამშენებლო მასალად, ძირითადად, გამოყენებულია შირიმის ქვა. ეკლესიას აქვს ორი შესასვლელი, სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. შესასვლელები, ისევე როგორც სარკმლები ორნამენტირებულია. ლაპიდარული წარწერის მიხედვით ეკლესია აგებულია რაჭის ერისთავის კახაბერის მიერ.
ნავენახევის წმინდა გიორგის ეკლესია

ნავენახევის წმინდა გიორგის ეკლესია— არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნავენახევში.

აღწერა
ნავენახევის წმინდა გიორგის ეკლესია დარბაზული ტიპის ტაძარია, აშენებულია ადგილობრივი ფლეთილი ქვით. ეკლესია აგებულია მცირედ დაქანებულ ფერდობზე, რის გამოც აღმოსავლეთიდან ეკლესიას, დასავლეთის ფასადისგან განსხვავებით, ოდნავ მაღალი ცოკოლის დონე აქვს. ეკლესიას კარებები აქვს დასავლეთიდან, სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან. აღმოსავლეთის კედელში ჩასმულია სამი სარკმელი, ხოლო ჩრდილოეთის, სამხრეთისა და დასავლეთის კედლებში ერთ-ერთი.
ბაღდადის მაცხოვრის ეკლესია

ბაღდადის მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაღდადში.

აღწერა
ბაღდადის მაცხოვრის ეკლესია ძველი ტაძრის ადგილასაა აგებული, რომელიც 2008 წელს აღუდგენიათ. იგი დარბაზული ტიპისაა და ნაშენია რიყის ქვით. ძველი ეკლესიისგან შემორჩენილია ცოკოლი, ასევე, კედლებში ჩართულია ძველი მოჩუქურთმებული ქვები. შესასვლელი კარი დასავლეთით არის გაჭრილი, რომელსაც არქიტრავის ქვა ამშვენებს. თავზე კი თაღიანი სარკმელია საპირე ქვებით შემკული. სამხრეთ კედელის წყობაში ჩასმულია მოჩუქურთმებული ქვა ვაზის გამოსახულებით.
ზედა შავრის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია

ზედა შავრის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ზედა შავრაში.

აღწერა
ზედა შავრის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია დარბაზული ტიპის ნაგებობაა, გეგმით სწორკუთხა, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდით. აფსიდის ცენტრში გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო არქიტრავული ნიშაა. დარბაზი საკურთხევლისაგან გამოყოფილია მხრებით. ეკლესიის გრძივ კედლებში თითო სწორკუთხა ნიშაა. შესასვლელია ორია - სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. სამხრეთისა გარედან არქიტრავული, ხოლო შიგნით თაღოვანია; დასავლეთისა კი - თაღოვანი. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია შირიმისა და ყორექვა. ეკლესიის კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. დასავლეთი შესასვლელის ტიმპანი მთლიანად ორნამენტითაა დაფარული, რომელზეც წარმოდგენილია გეომეტრიული წნული და მცენარეული მოტივები. აღმოსავლეთ კედლის ფასადზე უსისტემოდაა ჩალაგებული მოჩუქურთმებული ქვები, რაც ძეგლის შეკეთებასთან არის დაკავშირებული. ეკლესიას ირგვლივ გალავანი შემოუყვება.
ვარდიგორის მაცხოვრის ეკლესია

ვარდიგორის მაცხოვრის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ვარდიგორაში. აგებულია საუკუნეში.

აღწერა
ვარდიგორის მაცხოვრის ეკლესია დარბაზული ნაგებობაა, ნაშენია ძირითადად ნატეხი ქვით, კირის დუღაბზე. კონსტრუქციულ ადგილებში გათლილი კვადრებია გამოყენებული. აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის თავზე, მხედრული წარწერაა, რომლის მიხედვითაც დგინდება აღმშენებლობის თარიღი. ეკლესიის გადახურვა ჩანგრეულია. შემორჩენილია კამარის საბჯენი თაღი. ყველა კარი გარედან არქიტრავული, შიგნიდან თაღოვანია. დარბაზი გეგმით წაგრძელებული სწორკუთხედია, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული მხრებით გამოყოფილი აფსიდით, რომლის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. გვერდებზე ნიშებია მოწყობილი. დარბაზის გრძივი კედლები ერთსაფეხურიანი პილასტრებითაა დანაწევრებული. მათზე თაღებია გადაყვანილი, რომლებიც პროფილირებულ კაპიტელებს ეყრდნობა.
სევის კვირაცხოველი

სევის კვირაცხოველი — არქიტექტურული ძეგლი ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ სევში, სოფლის აღმოსავლეთით, სასაფლაოს შესასვლელთან.

აღწერა
სევის კვირაცხოვლის ეკლესია ახალი აშენებულია. ეკლესიის ადგილას ძველი ნიში ყოფილა. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. გადახურვა ორფერდობაა, გადახურულია კრამიტით. ეკლესია დგას ხელოვნურად შექმნულ ბაქანზე. მას ორსაფეხურიანი ცოკოლი შემოუყვება. ეკლესიაში შესასვლელი კარი სამხრეთ კედელშია დატანილი. შიდა სივრცე ნათდება დასავლეთ, სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედელში დატანილი მცირე ზომის თითო-თითო სარკმლით. ეკლესია გარედან ბაზალტის ქვითაა მოპირკეთებული. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის თავზე რელიეფური ჯვარია გამოსახული. ეკლესიას გარშემო ბეტონისა და რკინის კონსტრუქციის ღობე შემოუყვება.
ქვედა კვალითის წმინდა გიორგის ეკლესია

ქვედა კვალითის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვედა კვალითში.

აღწერა
ქვედა კვალითის წმინდა გიორგის ეკლესია შვერილაფსიდიანი დარბაზული ტაძარია. დასავლეთიდან 3 სართულიანი სამრეკლო კარიბჭე აქვს მიშენებული. გადახურვა ორფერდაა, გადახურულია თუნუქის ფილებით. ეკლესიას გარშემო რიყის ქვებისგან ამოყვანილი გალავანი აქვს შემოვლებული. ეკლესიაში შესასვლელი კარი ჩრდილოეთ, დასავლეთ და სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. ეკლესიის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელზე ერთმანეთის მოპირდაპირედ ორ-ორი თაღოვანი სარკმლის ღიობი აქვს დატანილი, ხოლო საკურთხევლის შვერილ აფსიდაში 3 თაღოვანი სარკმელია დატანილი, საიდანაც მთლიანობაში ნათდება ეკლესიის შიდა სივრცე. ეკლესია ახალი მოხატულია. კანკელი ნაწილობრივ ქვით და ნაწილობრივ ხისგანაა ამოყვანილი. დასავლეთის კედელზე შიგნიდან მიდგმულია ხის კიბის უჯრედი, სადაც ფასადზე მიდგმული სამსართულიან სამრეკლოზე გასასვლელი კარია დატანილი. ეკლესია 1994 წელს აღუდგენიათ.
თვრინის ჯვართამაღლების ეკლესია

თვრინის ჯვართამაღლების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ თვრინში.

აღწერა
თვრინის ჯვართამაღლების ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ორფერდა გადახურვით. ეკლესია საუკუნეში აუგიათ და შემდეგ საუკუნის ბოლოს აღუდგენიათ. ტაძარი ნაგებია ქვიშაქვის გათლილი ქვებით. შესასვლელი კარი ჩრდილოეთ, დასავლეთ და სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. სამივე კარის თავზე არსებულ არქიტრავის ქვაზე ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ეკლესიას თითო-თითო მცირე ზომის მართკუთხა ფორმის სარკმელი აქვს დატანილი ყველა კედელზე, გარდა დასავლეთისა. იატაკი ქვის ფილებითაა მოგებული. კანკელი ხისგანაა ამოყვანილი. ეკლესია ნაწილობრივ მოხატულია, რომელიც საუკუნის ბოლოს მოახატინეს ეკლესიის აღდგენისას.
სერგი წულაძის ქუჩა

სერგი წულაძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ნავთლუღი); სახალხო ქუჩიდან ბერი გაბრიელ სალოსის შესახვევამდე. წარმოიქმნა საუკუნის ბოლოს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც სალოცავის ქუჩა. 1923 წელს კომკავშირის ქუჩა ერქვა, 1992 წელს სერგი წულაძის სახელი დაერქვა. ქუჩაზეა სამკურნალო პრეპარატების ქარხანა „თბილქიმფარმი“. აქვს 2 გასასვლელი, 2 შესახვევი და 1 ჩიხი.
ხარფუხის ქუჩა

ხარფუხის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ხარფუხი); გერცელ ბააზოვის ქუჩიდან მოსე ხონელის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე. აქვს 1 შესასვლელი, 1 ჩიხი (ყოფილი ძეგამის შესასვლელი; შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წლის შედგენილ ქუჩების სიაში, 1934 წლის გეგმაზე და ქუჩების 1955 წლის ცნობარში).
ბორჯომ-ბაკურიანის კურორტების ჯგუფი

ბორჯომ-ბაკურიანის კურორტების ჯგუფი — მთის კლიმატური და კლიმატურ-ბალნეოლოგიური კურორტები აღმოსავლეთ საქართველოში — ახალდაბა, ბაკურიანი, ბორჯომი (ლიკანით), პატარა ცემი, წაღვერი, ცემი, ციხისჯვარი, ჩითახევი, ქვიშხეთი, სურამი, აგრეთვე საკურორტო ადგილები — ვარდევანი, დაბა, დვირი, მზეთამზე, სადგერი, ტიმოთესუბანი და სხვ.

კურორტები ამფითეატრად არის განლაგებული ბორჯომის, მდ. მტკვრისა და მისი შენაკადების — ბორჯომულისა და გუჯარეთისწყლის (შავი მდინარე) ხეობებში, აგრეთვე მესხეთისა და თრიალეთის ქედების ფერდობებზე, ზღვის დონიდან 800–1800 მეტრის სიმაღლეზე.

ცალკეული კურორტებისა და საკურორტო ადგილების კლიმატური პირობები არსებითად განსხვავდება ერთმანეთისაგან, რაც აიხსნება რელიეფის სხვადასხვაგვარობით (კურორტების განლაგება სხვადასხვა სიმაღლეზე), ტყის მასივების სიხშირით, ჰაერის მასების ცირკულაციის თავისებურებებით და სხვა ფაქტორებით. ტერიტორია მდიდარია მინერალური წყაროებით (უმეტესად აზოტური ნახშირმჟავა). საკურორტო რესურსების სიმდიდრემ და მრავალფეროვნებამ განაპირობა აქ სხვადასხვა პროფილის კურორტების შექმნა.
კარლ ბოუდა

კარლ ბოუდა (; დ. 10 თებერვალი, 1901, ჰამბურგი, — გ. 31 ივლისი, 1979, ნიურნბერგი) — გერმანელი ენათმეცნიერი, კავკასიოლოგი. ერლანგენის უნივერსიტეტის პროფესორი (1952).

ბოუდას სამეცნიერო ნაშრომები ძირითადად ჩრდილოკავკასიურ ენებს ეხება. გამოსცა ხუნძური ტექსტები (1932). ცდილობდა ლექსიკურ მასალზე დაყრდნობით გამოევლინა კავკასიურ ენათა გენეტიკური თუ სტრუქტურულ-ტიპოლოგიური კავშირი ბასკურ, ჩინურ, ტიბეტურ, ფინურ-უნგრულ და პალეოაზიურ ენებთან. შედარებისას ფართოდ იყენებდა როგორც მთის კავკასიურ ენათა, ისე ქართველურ ენათა მასალას.
იუსიფ გულიევი

იუსიფ გულიევი — აზერბაიჯანელი მეცნიერი ნავთობის დარგში.

ბიოგრაფია
იუსიფ მურად ოღლუ გულიევი — დაიბადა 1950 წელს აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონში.
1972 წელს აზერბაიჯანის ნავთობის საბადოების ფაკულტეტზე სწავლობდა „ნავთობისა და გაზის ჭაბურღილების ბურღვის“ სპეციალობის განხრივ. ის ყაზახეთში გაგზავნეს, როგორც ახალგაზრდა სპეციალისტი წიაღის ექსპლუატაციაში მონაწილეობის მისაღებად. მან კარიერა უზენის ბურღვის განყოფილებაში მბურღლის თანაშემწედ დაიწყო. 1986 წელს „დახრილი ჭაბურღილების დაგების ტექნოლოგიის გაუმჯობესება საბურღი დანადგარის ქვედა ნაწილის რაციონალური პროფილის შემუშავებისა და გამოყენების გზით, ეფექტური განლაგება“. 1988 წელს ყაზახეთის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ფილიალის ხელმძღვანელობის მიერ მაღალკვალიფიციური პერსონალის - ჭაბურღვის ინჟინრების მომზადებაში მონაწილეობის მისაღებად გაგზავნეს, სადაც მუშაობდა უფროს ინჟინრად და ასოცირებულ პროფესორად.

1993 წლიდან მუშაობდა „ნავთობისა და გაზის ჭაბურღილების ბურღვის“ განყოფილების უფროსად. 1999-2001 წლებში იყო აქტაუს სახელმწიფო უნივერსიტეტის პეტროქიმიური ფაკულტეტის დეკანი, ხოლო 2001-2003 წლებში „ნავთობისა და გაზის ჭაბურღილების ბურღვა და ნავთობისა და გაზის გეოლოგიის“ განყოფილების გამგე. 2004 წლიდან დღემდე გულიევი არის „ბოლაშაკის“ ინსტიტუტის (ქალაქი მანგისტაუსი) პირველი პრორექტორი.

გულიევის სამეცნიერო კვლევები ნავთობისა და გაზის ჭაბურღილების ბურღვის ტექნოლოგიის საკითხებს ეძღვნება.

გულიევი არის 65 სამეცნიერო სტატიისა და 15 მეთოდოლოგიური სახელმძღვანელოს ავტორი.