iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალექსანდრე ჩაკოვსკი

ალექსანდრე ბორისის ძე ჩაკოვსკი (; დ. , პეტერბურგი, — გ. 17 თებერვალი, 1994, მოსკოვი) — რუსი საბჭოთა მწერალი. სოციალისტური შრომის გმირი (1973). სკკპ წევრი 1941 წლიდან. სკკპ ცკ-ის წევრობის კანდიდატი 1971 წლიდან. ცკ-ის წევრი 1986 წლიდან. ალექსანდრე ჩაკოვსკს ეკუთვნის ტრილოგია „ეს იყო ლენინგრადში“ (1944), „ლიდა“ (1985), „მშვიდობიანი დღეები“ (1947); რომანები „ჩვენთან უკვე დილაა“ (1949; სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1950), „ბლოკადა“ (წიგნი 1–5, 1968-1975, ლენინური პრემია, 1978), „გამარჯვება“ (წიგნი 1–2, 1978-1980, სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1983) და სხვა. ჟურნალ „ინოსტრანნაია ლიტერატურას“ (1955-1963) და „ლიტერატურნაია გაზეტას“ (1962-1988) მთავარი რედაქტორი. სსრკ უმაღლესი საბჭოს - მოწვევათა დეპუტატი. დაჯილდოებულია სამი ლენინის ორდენით, სამი სხვა ორდენით და მედლებით.
ლუდოვიკო ეინაუდი

ლუდოვიკო მარია ენრიკო ეინაუდი (; დ. 23 ნოემბერი, 1955) — იტალიელი კომპოზიტორი და პიანისტი. მისი ნაწარმოებები კლასიკური ჟანრისაა, რომლებიც ერწყმის სხვა პოპულარულ ჟანრებს: პოპ, როკ, ეთნო და ხალხურ მუსიკას. წერს საუნდტრეკებს მხატვრული ფილმებისთვისაც.

ბიოგრაფია
ლუდოვიკო ეინაუდი დაიბადა ტურინში, პიემონტში, იტალიაში, 1955 წლის 23 ნოემბერს. პაპამისი ლუიჯი ეინაუდი იტალიის პრეზიდენტი იყო 1948–1955 წლებში. მამამისი ჯულიო ეინაუდი იყო პუბლიცისტი. ეინაუდის დედა, რენატა ალდროვანდი, ასევე პიანისტი იყო. სწორედ მან ჩაუნერგა პატარა ლუდოვიკოს მუსიკისადმი სიყვარული. უკვე მოზარდობაში ლუდოვიკო თვითონ წერდა კომპოზიციებს. 1982 წელს ჩააბარა ჯუზეპე ვერდის სახელობის მილანის კონსერვატორიაში. იმავე წელს მიიღო დიპლომი კომპოზიციის მიმართულებით და დაიწყო სწავლა ცნობილ იტალიელ კომპოზიტორ ლუჩიანო ბერიოსთან.

კარიერა
სწავლის დამთავრების შემდეგ მან შექმნა ორკესტრული კომპოზიციები. სულ მალე ლუდოვიკომ დაიმსახურა საერთაშორისო ყურადღება და ლა სკალას თეატრში აჟღერდა მისი ნაწარმოებები. 1990-იან წლებში იწყებს ფილმებისათვის საუნდტრეკების წერას. ეინაუდი თანამშრომლობდა ბევრ ცნობილ რეჟისორთან. ერთ-ერთი ცნობილი ფილმი, რომლისთვისაც დაწერა კომპოზიციები არის ფრანგული ფილმი „ხელშეუხებელნი“.

ჯილდოები
2002 წელს, ლუდოვიკო ეინაუდის საუნდტრეკს „ “ 2002 წლის იტალიის მუსიკალურ დაჯილდოებაზე საუკეთესო საუნდტრეკის ჯილდო გადაეცა.
მისმა საუნდტრეკმა ფილმისთვის „უცნაური დანაშაული“ მოიპოვა საუკეთესო საუნდტრეკის ჯილდო 2004 წლის ავინიონის კინოფესტივალზე.
ეინაუდი არის „იტალიის რესპუბლიკის ღირსების ორდენის“ მფლობელი, ხელოვნების, ლიტერატურის, ეკონომიკისა და სხვა მომსახურების სფეროებში.
ჩაკრი

ჩაკრი, ჩაკრის დინასტია — ტაილანდის მეფეების მმართველი დინასტია 1782 წლიდან. დინასტიის დამაარსებელია სიამის მხედართმთავარი ჩაკრი.

ჩაკრის დინასტიის მეფეები:
რამა (განაგებდა 1782-1809)
რამა (1809-1824)
რამა (1824-1851)
რამა (1851-1868)
რამა (1868-1910)
რამა (1910-1925)
პრაჩატიპოკი (1925-1935)
ანანდა მახიდონი (1935-1946)
პუმიპონ ადულიადეტი (1946-2016, მეფედ აკურთხეს 1950 წელს)
მაჰა ვაჩირალონგკორნი (2016 წლიდან)
არუთინ ჩაკრიანი

არუთინ ხაჩიკის ძე ჩაკრიანი (დ. 1917 (შესაძლოა 1918), სოფ. გუმისთა, ახლანდ. სოხუმის მუნიციპალიტეტი — გ. 7 მაისი, 1944, საპუნ-გორის მახლობლად, ყირიმი) — საბჭოთა კავშირის გმირი (24 მარტი, 1945, სიკვდილის შემდეგ), კაპიტანი. სკკპ წევრი 1942 წლიდან. დაამთავრა ჟიტომირის ქვეითთა სამხედრო სასწავლებელი (1942). დიდი სამამულო ომის (1941-1945) დროს მოქმედ არმიაში იყო. იბრძოდა სამხრეთ, ამიერკავკასიის, ჩრდილოეთ კავკასიის და უკრაინის მეოთხე ფრონტებზე, იყო მსროლელი ბატალიონის მეთაურის მოადგილე. გმირულად დაიღუპა საპუნ-გორისათვის ბრძოლაში. დაჯილდოებულია სამამულო ომის პირველი ხარისხის ორდენითა და ორი მედლით „მამაცობისათვის“.
ჩალის ღერი

ჩალის ღერი, წველი — მარცვლოვნების ცილინდრული ღერო, რომლის მუხლთშორისები ღრუა, მუხლები — ფოთლის მიმაგრების ადგილები, რამდენადმე გამობერილი. ზოგიერთ მარცვლოვანს, მაგალითად, სიმინდს, ღერო მთლიანი აქვს. გამტანი კონების და მექანიკური ქსოვილის განლაგება ღეროს პერიფერიაზე გადაღუნვისას ჩალის ღერს სიმტკიცეს აძლევს.
ჩამდინარე წყალი

ჩამდინარე წყალი — საყოფაცხოვრებო ნაყარითა და საწარმოო ნარჩენებით დაბინძურებული წყალი, რომელსაც კანალიზაციის სისტემით აცილებენ დასახლებული ადგილისა და სამრეწველო საწარმოს ტერიტორიას. ჩამდინარე წყალს მიეკუთვნება აგრეთვე ის წყალი, რომელიც წარმოიქმნება დასახლებული პუნქტებისა და სამრეწველო ობიექტების ტერიტორიაზე ატმოსფერული ნალექების შედეგად. ჩამდინარე წყალში შემავალი ორგანული ნივთიერებები ხშირად სწრაფად ლპება და აუარესებს წყალსატევისა და ატმოსფეროს სანიტარულ მდგომარეობას, რაც ხელს უწყობს სხვადასხვა დაავადებების გავრცელებას. ამიტომ ჩამდინარე წყლის გაწმენდის, გაუვნებლებისა და უტილიზაციის საკითხები ბუნების დაცვის, ადამიანის, გარემოს გაჯანსაღების, ქალაქებისა და სხვა დასახლებული ადგილების სანიტარული კეთილმოწყობის უზრუნველყოფის პრობლემის განუყოფელი ნაწილია.

გაჭუჭყიანების (მინარევების) წარმოქმნის, შემადგენლობისა და თვისებრივი მახასიათებლების მიხედვით ჩამდინარე წყალი სამი ძირითადი კატეგორიისაა: საყოფაცხოვრებო (სამეურნეო-ფეკალური), საწარმოო (სამრეწველო) და ატმოსფერული. ჩამდინარე წყლის გაჭუჭყიანების ხარისხს აფასებენ მინარევების მასით მოცულობის ერთეულში (მგ/ლ ან გ/მ³).
ჩამდინარე წყლის გაწმენდა

ჩამდინარე წყლის გაწმენდა — წყალსატევში ჩაშვების წინ ჩამდინარე წყლის გაწმენდა და გაუვნებლება საწმენდ ნაგებობებში. თანამედროვე პრაქტიკაში ჩამდინარე წყალი გამაჭუჭყიანებელი ნივთიერებებისაგან ყველაზე კარგად სუფთავდება ბიოლოგიური გაწმენდით. საწარმოო ჩამდინარე წყალი სათანადო გაწმენდის შემდეგ შეიძლება კვლავ გამოიყენონ ტექნოლოგიურ პროცესში, რისთვისაც მრავალ სამრეწველო საწარმოში იქმნება საბრუნო წყალმომარაგების სისტემები ან წყალმომარაგებისა და კანალიზაციის ჩაკეტილი (გაუდინარი) სისტემები. დიდი სახალხო-სამეურნეო მნიშვნელობა აქვს ნედლეულის კომპლექსურ უნარჩენო გადამუშავების ტექნოლოგიურ დანერგვას, განსაკუთრებით ქიმიურ, ცელულოზა-ქაღალდისა და სამთო-მამდიდრებელი მრეწველობის საწარმოებში (იხ. უნარჩენო წარმოება). ეფექტურია დიდი კონცენტრაციის ჩამონადენის გაუვნებლებისა და მეორეულ ნედლეულად მისი გადამუშავების მეთოდები, აგრეთვე ჩამონადენის ღრმა, საიმედოდ იზოლირებულ მიწისქვეშა ჰორიზონტში ჩატუმბვის ხერხი. ზოგჯერ საყოფაცხოვრებო ჩამდინარე წყალში დიდი რაოდენობით შემავალ ნივთირებებს, რომლებიც შეიცავენ ორგანულ მინარევებს, აგრეთვე აზოტს, კალიუმს, ფოსფორს, კალციუმსა და სხვა ელემენტებს, სათანადო დამუშავების შემდეგ იყენებენ სასოფლო-სამეურნეო კულტურების სასუქად.
ჩამიჩი

ჩამიჩი, ქიშმიში — მზეზე ან ჩრდილში გამშრალი ყურძნის მარცვლები. ჩამიჩი არის უკურკო (საბზა, სარგა და სხვ.) და კურკიანი (გერმიანი, ვასარგა და სხვ.). ზოგიერთი ხარისხის ჩამიჩის მისაღებად შრობამდე ყურძნის მარცვლებს მდუღარე კირტუტის ხსნარით ამუშავებენ (შრობის ხანგრძლივობა 4-დან 9 დღემდე).

ჩამიჩის საშუალო ქიმიური შემადგენლობა (მშარლ ნივთიერებაზე გადაანგარიშებით %-ში): შაქარი (79,5–87,5), აზოტოვანი ნივთიერებები (2,1–2,9), მჟავები (ღვინომჟავას მიხედვით; 0,7–2,3), უჯრედისი (1,3), ნაცარი (2,0–2,9), ტენის შემცველობა — 16-დან 22%-მდე. ქიშმიშს აწარმოებენ სამხრეთ ევროპაში, სამხრეთ აფრიკაში, ავსტრალიაში და სხვ.
ჩამიწება

ელექტრული ჩამიწება, დამიწება — მანქანების, აპარატების, ხელსაწყოებისა და მისთანა ელექტრული შეერთება მიწასთან. დანიშნულების მიხედვით განასხვავებენ დამცავ ჩამიწებას (ადამიანებს იცავს ელექტრული დენით დაზიანებისაგან, მაგ., ელექტრული მანქანებისა და აპარატების კორპუსების ჩამიწება) და მუშა ჩამიწებას (მაგ., ტრანსფორმატორების ან რადიოტექნიკური ანტენების ნეიტრალური წრედების ჩამიწება). ჩამიწება ხდება ჩამამიწებლის (ფოლადის მილები, ზოლები და ა. შ.) დახმარებით.
ტრანს-ანატოლიური მილსადენი

ტრანს-ანატოლიური მილსადენი (, შემოკლებით , — მილსადენი, რომელიც აზერბაიჯანიდან საქართველოსა და თურქეთის გავლით გადის. მისი გაგრძელება იქნება ტრანს-ადრიატიკული მილსადენი.

-ის მილსადენი ითვალისწინებს გაზის ტრანსპორტირებას „შაჰ-დენიზის“ საბადოდან საქართველო-თურქეთის საზღვრიდან თურქეთის დასავლეთით. მისი მშენებლობა ფორმალურად 2015 წლის მარტში დაიწყო. 2019 წლისთვის იგეგმება გაზის მიწოდება საბერძნეთის საზღვარზე.

მილსადენის მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 2,700 მეტრია, ხოლო სიგრძე 1804 კმ-ია.

პროექტის შესახებ
ისტორია
პროექტის იდეა პირველად გაჟღერდა 2011 წლის ნოემბერში, სტამბოლში ორგანიზებული მესამე შავი ზღვის ენერგეტიკისა და ეკონომიკის ფორუმზე. ამავე წლის დეკემბერში თურქეთისა და აზერბაიჯანის მთავრობებმა ხელი მოაწერეს ურთიერთგაგების მემორანდუმს მილსადენის განვითარების შესახებ. 2012 წელს აზერბაიჯანის ეროვნული ნავთობის კომპანიამ განაცხადა ტექნიკურ-ეკონომიკურ კვლევებზე მუშაობის შესახებ. 2012 წლის 26 ივნისს სტამბოლში ხელი მოეწერა მილსადენის მთავარ სამთავრობათაშორისო შეთანხმებას. 2015 წელს ყარსში საქართველოს პრეზიდენტი გიორგი მარგველაშვილი აზერბაიჯანისა და თურქეთის პირველ პირებთან ერთად საძირკველი ჩაუყარეს პროექტის ამოქმედებას.

2018 წლის 12 ივნისს თურქეთის ქალაქ ესქიშეჰირში შედგა ტრანს-ანატოლიური მილსადენის გახსნის ცერემონია. მასში მონაწილეობდნენ თურქეთისა და აზერბაიჯანის პრეზიდენტები, რეჯეფ თაიფ ერდოღანი და ილჰამ ალიევი. გახსნის ცერემონიას ესწრებოდნენ უკრაინის პრეზიდენტი პეტრო პოროშენკო, სერბეთის პრეზიდენტი ალექსანდრ ვუჩიჩი. საქართველოს მხრიდან ცერემონიის გახსნას დაესწრო საქართველოს ელჩი თურქეთში ირაკლი კოპტალაძე.აზერბაიჯანის ნავთობკომპანიის ხელმძღვანელი როვნაგ აბდულაევი, თურქეთის ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრი ბარატ ალბაირაკი, ბულგარეთის პრემიერ მინისტრი ბოიკო ბორისოვი, -ს გენერალური დირექტორი რობერტ დადლი.

აღწერა
პროექტის ღირებულება შეადგენს 10 მილიარდ ამერიკულ დოლარს. . წლიურად -ის მილსადენი 16 მლრდ კუბურ მეტრ ბუნებრივ აირს გაატარებს. პირველ ეტაპზე მოცემული 16 მლრდ კუბური მეტრიდან, ექვსი მლრდ კუბური მეტრი განკუთვნილია თურქეთის შიდა გამოყენებისათვის, ხოლო ათი მლრდ კუბური მეტრი ევროპაში მიწოდებისთვის. ასევე იგეგმება, რომ თურქეთიდან ერთი შტო ბულგარეთში ჩავა.

აქციონერები
ტრანს-ანატოლიური მილსადენის პროექტის აქციონერებია — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის კომპანია - (80 %), თურქეთის მილსადენების სახელმწიფო კომპანია — „ “(15 %), თურქეთის ნავთობის კორპორაცია — „“ (5 %) და (12 %).
გრეგ იგანი

გრეგ იგანი (; დ. 20 აგვისტო, 1961, პერთი, ავსტრალია) — ავსტრალიელი სამეცნიერო ფანტასტი მწერალი.

ბიოგრაფია
ლიტერატურულ კარიერამდე იგანი მათემატიკის შესწავლით იყო გატაცებული. დასავლეთ ავსტრალიის უნივერსიტეტში სწავლის შემდეგ მან მათემატიკის მეცნიერებათა ბაკალავრის წოდება მოიპოვა.

იგანმა პირველი ნაშრომი 1983 წელს გამოაქვეყნა. მისი შემოქმედების ძირითად ჟანრს რთული სამეცნიერო ფანტასტიკა წარმოადგენს, რომელიც მათემატიკური და კვანტური ონტოლოგიის თემატიკით არის გაჯერებული. იგანის ნაწარმოებებში ხშირად ფიგურირებს გენეტიკის, სიმულირებული რეალობის, პოსტ-ადამიანური ეპოქის, გონების ატვირთვის, ადამიანის სექსუალობის და ხელოვნური ინტელექტის თემატიკა. მწერალი ხშირ შემთხვევაში რაციონალურ ნატურალიზმს რელიგიაზე მაღლა აყენებს. იგანის ნაწარმოებების პერსონაჟები არ ერიდებიან რთულ ტექნოლოგიურ პრობლემებთან ჭიდილს, ხშირად გვხვდება ფიზიკის ახლებური გადააზრება. 1999 წელს, ნაწარმოებისთვის , იგანმა ჰიუგოს პრემია მოიგო. ის ასევე ფლობს ჯონ კემპბელის ჯილდოს საკუეთესო მოთხრობისთვის. იგანის ადრინდელი ნაწარმოებები გაჯერებულია ზებუნებრივი საშინელების ჟანრის ისტორიებით.

იგანიის მოთხრობები უკვე გამოქვეყნდა სხვადასხვა ჟანრის ჟურნალში, მწერლის შემოქმედება რეგულარულად იბეჭდება ისეთ პოპულარულ პერიოდულ გამოცემებში როგორიცაა „ინტერზონა“ და „აზიმოვის სამეცნიერო ფანტასტიკა“.

პირადი ცხოვრება
2015 წლიიდან იგანი პერთში ცხოვრობს. ის აქტიურად აპროტესტებს ავსტრალიის საიმიგრაციო პოლიტიკას და თავშესაფრის მსურველთა ქვეყნიდან გაძევებას. იგანი ვეგეტარიანელია.

იგანი არ ესწრება სამეცნიერო ფანტასტიკისადმი მიძღვნილ ლიტერატურულ კონვენციებს, არ არიგებს ავტოგრაფებს. მისი განაცხადებით, ინტერნეტში მის ფოტოებს ვერ შეხვდებით, მიუხედავად იმისა, რომ სამეცნიერო ფანტასტიკის ფანებმა გუგლის საძიებო სისტემაში არაერთი ფოტო მოიძიეს, ავტორმა განაცხადა, რომ ხსენებული ფოტოები მის სეხნიებს ეკუთნით.

ჯილდოები
„ “: ჯონ ვ. კემპბელის მემორიალური პრემია (1995)
„“: ჰიუგოს პრემია, ლოკუსის პრემია, აზიმოვის მკითხველთა პრემია (1999)
„“: ქურთ-ლაშვიც-პრაისი,  საუკეთესო უცხოური ფანტასტიკა (2000)
სეიუნის პრემიის მრავალგზის მფლობელი.

2000 წელს, იგანის რომანი „ტერანესია“ დიტმარის პრემიის მფლობელი გახდა, თუმცა ავტორმა ჯილდოს მიღებაზე უარი განაცხადა.
ჟამი სიცოცხლისა და ჟამი სიკვდილისა

ჟამი სიცოცხლისა და ჟამი სიკვდილისა (გერმ. ) — გერმანელი მწერალის ერიხ მარია რემარკის რომანი, რომელიც გამოიცა 1954 წელს. 1958 წელს რეჟისორმა დუგლას სირკმა გადაიღო ფილმი „ჟამი სიყვარულისა და ჟამი სიკვდილისა“ (ინგლ. ) ამ რომანის მიხედვით. ფილმში პროფესორი პოლმანის როლი რემარკმა შეასრულა.

სიუჟეტი
წიგნი მოგვითხრობს ჯარისკაც ერნესტ გრებერის შესახებ, რომელიც მონაწილეობს მეორე მსოფლიო ომში. მას მისცემენ სამ კვირიან შვებულებას და ის დაბრუნდება მშობლიურ ქალაქში ვერდენბრიუკში, რათა მოინახულოს თავისი მშობლები. ქალაქი ომის პერიოდში ძალიან შეიცვალა. ყოველდღე ხდება აფეთქებები, რის შედეგადაც უამრავი ადამიანი იხოცება. ჩამოსვლისას ერნესტი აღმოაჩენს, რომ მისი მშობლები უგზო-უკვლოდ დაკარგულებს შორისაა. ის მიემართება ოჯახის ძველ ნაცნობთან - ექიმთან. აღმოჩნდება, რომ ექიმი საკონცენტრაციო ბანაკშია და მისი შვილი - ელიზაბეტი მარტო ცხოვრობს და მუშაობს ქარხანაში. ელიზაბეტი, რომელსაც გრებერი იცნობდა ჯერ კიდევ პატარაობში, ახლა ძალიან ლამაზ ქალად იყო ჩამოყალიბებული. ისინი დაუმეგობრდებიან ერთმანეთს და მათ შორის გრძნობებიც კი გაჩნდება.

შვებულების პერიოდში ერნესტი მოინახულებს თავის ძველ მეგობარს ბინდინგს, რომელიც იკავებს წამყვან პოზიციას ნაცისტების შტაბში. ბინდინგი შეჰპირდება გრებერს, რომ დაეხმარება მისი მშობლების მოძებნაში. გრებერი ასევე სტუმრობს ყოფილი სკოლის მასწავლებელს პროფესორ პოლმანს, რომელიც ძალიან განიცდის ომის პერიოდს. ის მალავს საკუთარ სახლში გაქცეულ იუდაველს, რომელმაც ომისა და გენოციდის პერიოდში დაკარგა თავისი ოჯახი.

ერნესტისა და ელიზაბეტის გრძნობები იმდენად ძლიერია, რომ ისინი საყვარლები ხდებიან. ერნესტი გადაწყვეტს ელიზაბეტზე დაქორწინებას და ამით შეეცდება მისი მდგომარეობა ცოტათი გააუმჯობესოს, რადგან ჯარისკაცების ოჯახებს სახელმწიფო ეხმარებოდა.

გრებერის შვებულება დასრულდა და ის უკან ფრონტზე უნდა დაბრუნდეს. წასვლისას ის თხოვს ელიზაბეტს, რომ ის არ მოვიდეს სადგურზე, რადგან განშორება ძალიან რთულია. თუმცა ცოლი მას არ დაუჯერებს და მაინც მივა. იმ დღეს გრებერი ბოლოჯერ ნახავს მას.

ფრონტზე ყველაფერი უცვლელია - ბევრი სისხლი, ბევრი სიკვდილი. ერთხელ ერნესტს უბრძანებენ რუსების ზედამხედველობას. მათ ეჭვი აქვთ, რომ ისინი პარტიზანები არიან. გრებერს ამის არ სჯერა და მას სურს გაათავისუფლოს ტყვეები. ერთ-ერთი თავდასხმის დროს ჯარისკაცი შტეინბრენერი გადაწყვეტს მოკლას რუსები. გრებერსა და მას შორის იწყება ხელჩართული ჩხუბი, რის შედეგადაც ერნესტი მოკლავს შტეინბრენერს და გაუშვებს ტყვეებს. რამდენიმე წამის შემდეგ მოხუცი მამაკაცი, რომელიც ტყვეთა შორის იყო, ტყვიას დაახლის გრებერს.
ჩამონადენი

ჩამონადენი ჰიდროლოგიაში — წვიმისა და თოვლ-ყინულის წყლის ჩადენა ზღვებსა და რელიეფის დაბლობებში, როგორც მიწის ზედაპირზე — ზედაპირული ჩამონადენი, ასევე ასევე ნიადაგსა და გრუნტში — მიწისქვეშა ჩამონადენი. ჩამონადენის პროცესი ბუნებაში წყლის ბრუნვის შემადგენელი რგოლია. ზედაპირულ ჩამონადენში განარჩევენ კალთურ ჩამონადენსა და კალაპოტურ ჩამონადენს. ჩამონადენის სიდიდეს გარკვეულ პერიოდში (წელიწადი, სეზონი, თვე და ა. შ.) გამოსახავენ: ჩამოდენილი წყლის ფენის სიმაღლით (მმ ან სმ), მდინარის კვეთში გავლილი წყლის ჯამური მოცულობით (მ³, კმ³), ნაკადის ცოცხალ კვეთში გავლილი წყლის საშუალო ხარჯით (მ³/წმ), ჩამონადენის მოდულით — დროის ერთეულში წყალშემკრების ფართობის ერთეულიდან ჩადენილი წყლის მოცულობით (ლ/წმ·კმ²) და ჩამონადენის მოდულის კოეფიციენტით — დროში ცვალებადი ჩამონადენის სიდიდის შეფარდება თავის საშუალო მნიშვნელობასთან (მაგ. წლიური ჩამონადენის შეფარდება საშუალო მრავალწლიურ ჩამონადენთან ანუ ნორმასთან). წყლის ჩამონადენის გარდა (თხევადი ჩამონადენი) განარჩევენ ატივნარებული და ფსკერზე წატაცებული ნატანის ჩამონადენს (მაგ. მყარი ჩამონადენი). ჩამონადენზე დაკვირვება მიმდინარეობს ჰიდროსაგუშაგოებსა და სადგურებში; ჩამონადენს ექსპერიმენტულად შეისწავლიან ჩამონადენის მოედანზე და ლაბორატორიაში.
ჩამონადენისმიერი დინება

ჩამონადენისმიერი დინება ოკეანეებსა და ზღვებში — დინება, რომელიც გამოწვეულია ზღვის დონის დახრით, გარკვეულ მონაკვეთზე ზღვისა და მდინარის წყლის მოდენით, უხვი ატმოსფერული ნალექების მოსვლის ან ზღვის ზედაპირიდან ინტენსირი ართქლების შედეგად. ჩამონადენისმიერი დინების სიჩქარე ზღვის დონის დახრის პროპორციულია. ჩამონადენისმიერი დინების მაგალითია ფლორიდის დინება, რომელიც მექსიკის ყურიდან გამოდის და წარმოქმნის გოლფსტრიმს.
ჩამონაშალი

ჩამონაშალი — ქანის ნატეხების გროვა მთის კალთის ძირში, იქმნება ქანების გამოფიტვისა და ნატეხების კალთებზე ჩამოგორების შედეგად. მასალა დაუხარისხებელია, ჩვეულებრივ შედგება სხვადასხვა ზომის დაკუთხული ნატეხებისაგან — ქვიშის მარცვლებიდან რამდენიმე მეტრი სიდიდის ლოდებამდე. ჩამონაშალის ზედაპირის დახრა თითქმის ბუნებრივი ფერდოს კუთხის ტოლია (30–40°). ჩამონაშალის მოძრაობის უნარი დამოკიდებულია დახრის კუთხეზე.
ჩამონაჭრები

ჩამონაჭრები — მიწა, რომელიც ჩამოერთვა გლეხობას რუსეთში საგლეხო რეფორმის (1891) გატარების შედეგად. მეფის მთავრობამ ყველაფერი გააკეთა იმისთვის, რომ ბატონყმობის გაუქმება მაქსიმალურად სასარგებლო ყოფილიყო აზნაურ-მემამულეებისათვის. გლეხს მამულისაგან მიღებული მიწისთვის გამოსასყიდი უნდა გადაეხადა. თუ მიწის ოდენობა, რომლითაც სარგებლობდა გლეხი 1861 წლის 19 თებერვლამდე, სჭარბობდა იმ ადგილისათვის დაწესებულ ნორმას ან თუ მემამულეს გლეხებისათვის მიწის ნორმის მიცემის შემდეგ თავისი მამულის სავარგულების 1/3-ზე (ტრამალის რაიონებში კი — 1/2-ზე) ნაკლები რჩებოდა, მას შეეძლო ეს ნორმა შეემცირებინა — ჩამოეჭრა მიწა. გარდა ამისა, მემამულეს შეეძლო შეემცირებინა გლეხის მიწა უმაღლესი ნორმის ნახევრამდე გლეხის „თანხმობით“ ვალდებულების შემცირების პირობით, თუ გლეხი თანახმა იყო გამოესყიდა მიწა, ნორმა შეიძლებოდა 1/3-მდე შემცირებულიყო. თუ გლეხი დათანხმდებოდა აეღო მიწა ნორმის მეოთხედის ოდენობით, მას ამ მიწას უსასყიდლოდ მისცემდნენ. საუფლისწულო (1863) და სახელმწიფო გლეხების (1866) რეფორმების გატარების დროს მათ გაცილებით მცირე მიწები ჩამოაჭრეს, ვიდრე ეს მემამულეთა გლეხების მიწების ჩამოჭრის დროს მოხდა — ჩამონაჭრების საერთო ოდენობამ გლეხთა მიწების 26% შეადგინა. როგორც წესი, ჩამონაჭრების მიწებში შედიოდა ან საუკეთესო მიწები ან გლეხისათვის მეტად აუცილებელი საძოვრები, სათიბები, წყარო, ტყე და ა. შ. ამიტომ გლეხი იძულებული იყო მძიმე კაბალური პირობით (შრომამიგებით) აეღო იჯარით ჩამონაჭრები. რუსული გლეხობა აქტიურად იბრძოდა ჩამონაჭრების დასაბრუნებლად. ეს მოთხოვნა შეიტანეს რსდმპ ყრილობაზე (1903) მიღებულ პროგრამაში. რსდმპ ყრილობაზე კი ჩამონაჭრების დაბრუნების მოთხოვნა მემამულეთა მთელი მიწების გლეხთა სასარგებლოდ კონფისკაციის მოთხოვნით შეიცვალა.
ჰილდე ეიტერლინდენი

ჰილდე ეიტერლინდენი ( დ. 30 აგვისტო, 1939) — ფლანდრიელი თეატრისა და კინოს მსახიობი.

1960 წელს დაამთავრა ჰერმან ტეირლინკის სტუდია. ძირითადად თეატრში თამაშობდა, მათ შორის ანტვერპენის ჰოლანდიის სამეფო თეატრში. 1969 წელს ითამაშა ჰარი კიუმელის დრამატულ ფილმში „ბატონო ჰავარდენ“. 1988 წელს მთავარი როლი შეასრულა ტელესერიალში „პატარა, ლონდონი, პატარა ბერლინი“. 1995-1996 წლებში ითამაშა ტელესერიალში „ჩვენი ბედნიერება“. ჰყავს და, ილსე ეიტერლინდენი, რომელიც აგრეთვე მსახიობია.
ელმირა აბასოვა

ელმირა აბდულჰამიდ კიზი აბასოვა (; დ. 10 იანვარი, 1932, ბაქო — გ. 12 თებერვალი, 2009) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა მუსიკისმცოდნე. აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967), ხელოვნებადმცოდნეობის კანდიდატი (1962), პროფესორი (1980).

ბიოგრაფია
ელმირა აბასოვა დაიბადა 1932 წლის 10 იანვარს ბაქოში. 1955 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის კონსერვატორიის ისტორიულ-თეორეტიკული ფაკულტეტი. 1958 წელს — აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიასთან არსებული ასპირანტურა. 1955 წლიდან ასწავლის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. 1961 წლიდან არის საბჭოთა კომუნისტური პარტიის წევრი. 1963 წლიდან მუშაობდა აზერბაიჯანის არქიტექტურისა და ხელოვნების ინსტიტუტში მეცნიერ მუშაკად. ასწავლიდა აზერბაიჯანის კონსერვატორიაში (1970 წლიდან — დოცენტი). 1962 წლიდან აზერბაიჯანის სსრ კომპოზიტორთა კავშირის მუსიკალური კრიტიკის სექციის თავმჯდომარედ.
ქეთევან სოკოლოვა-ქურდიანი

ქეთევან სოკოლოვა-ქურდიანი (დ. 15 იანვარი, 1905, თბილისი — გ. 26 აგვისტო, 1988) — პირველი ქართველი არქიტექტორი ქალი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე; არქიტექტორ არჩილ ქურდიანის მეუღლე.

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი არქიტექტურის სპეციალობით 1929 წელს. მუშაობდა „საქსახპროექტში“ და სხვა საპროექტო ინსტიტუტებში. მისი ძირითადი ნამუშევრებია: (1955; ი. ჩხენკელთან ერთად), საცხოვრებელი სახლი ილია ჭავჭავაძის გამზირზე (№11) და საცხოვრებელი სახლი ვახუშტი ბაგრატიონის ქუჩაზე თბილისში; გორში, კოლხეთის დაბლობის რაიონული დაგეგმარება და სხვა. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
აკაკი დევაძე

აკაკი დევაძე (დ. 28 ნოემბერი 1971, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფეხბურთელი, მეკარე. 1995 წლის საქართველოს წლის ფეხბურთელი. კარიერის მანძილზე 13 სხვადასხვა საფეხბურთო კლუბში ითამაშა.

სანაკრებო კარიერა
1992–2005 წლებში იცავდა საქართველოს ეროვნული ნაკრების ღირსებას, რომლის შემადგენლობაშიც 20 შეხვედრა ჩაატარა. მისი დებიუტი ეროვნულ გუნდში 1992 წლის 2 სექტემბერს, საერთაშორისო ამხანაგურ შეხვედრაში ლიეტუვის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ შედგა.

ეროვნული ნაკრების რიგებში ბოლოჯერ 2005 წლის 30 მარტს, მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის ფარგლებში, თურქეთის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ ითამაშა.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
საქართველოს ჩემპიონი: 1990

ინდივიდუალური
საქართველოს წლის საუკეთესო ფეხბურთელი „სარბიელის“ ვერსიით: 1995
რუსეთის ჩემპიონატის საუკეთესო მეკარე: 1995 („სპორტ-ექსპრესის“ მიხედვით)
ანზორ დიასამიძე

ანზორ დიასამიძე (დ. 5 ოქტომბერი, 1951) — ქართველი მეზღვაური. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, შორეული ნაოსნობის კაპიტანი.

ბიოგრაფია
ანზორ დიასამიძე დაიბადა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედის რაიონის სოფელ გულებში 1951 წლის 5 ოქტომბერს. დაამთავრა ქალაქ ბათუმის საზღვაო სასწავლებელი 1971 წელს; ქალაქ ოდესის უმაღლესი საზღვაო-საინჟინრო სასწავლებელი 1987 წელს.

1972 წლიდან საქართველოს საზღვაო სანაოსნოს არაერთ ტანკერზე გაიარა ყველა საფეხური მატროსობიდან კაპიტნობამდე. 1987 წლიდან მეთაურობს საქართველოს საზღვაო სანაოსნოს, მოგვიანებით კი „- “-სა და „ “-ს გემების სხვადასხვა ეკიპაჟებს. 1998-2004 წლებში იყო ბათუმის სახელმწიფო საზღვაო აკადემიის რექტორის მოადგილე სასწავლო დარგში.

ახალგაზრდა მეზღვაურთა კადრების მაღალკვალიფიციურ დონეზე მომზადების მიზნით მისი ინიციატივითა და თაოსნობით ბათუმში დაარსდა საზღვაო პროფილის სასწავლო ცენტრი — „ანრი“, რომელსაც უცვლელად თავადვე ხელმძღვანელობს. 2003 წელს დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით.
რომან სუტა

რომან სუტა ( დ. 28 აპრილი, 1896, რაუნა, რუსეთის იმპერია — გ. 14 ივლისი, 1944, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ლატვიელი მხატვარი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ეკაბ სუტასა და ნატალია-ამალია აპსიტეს ოჯახში. მისი ოჯახში ფლობდა პატარა მაღაზიასა და ვეგეტარიანულ კაფეს. დაამთავრა ქალაქ ვალკის სკოლა, შემდეგ კი ექსტერნად დაამთავრა ფსკოვის რეალური სასწავლებელი 1912 წელს. 1913 წელს სწავლობდა იული მადერნიეკსის კერძო სტუდიაში, ხოლო 1913-15 წლებში სწავლობდა რიგის საქალაქო სამხატვრო სასწავლებელში. პირველი მსოფლიო ომის დროს ფრონტის ხაზის მოახლოების გამო მისი ოჯახში გადავიდა პეტერბურგში. 1917 წელს დაამთავრა პენზის სამხატვრო სკოლა. 1917 წლის აგვისტოში მოხალისედ ჩაირიცხა ზემგალის ლატვიელ მსროლელთა პოლკში. იმავე წლის ბოლოს დაბრუნდა ლატვიაში.

ცხოვრობდა რიგაში, სადაც გაერთიანდა მხატვარ-ექსპრესიონისტთა ჯგუფში 1919 წელს. 1923 წელს სტიპენდიის იმყოფებოდა ბერლინში, დრეზდენსა და პარიზში. მისი ცნობილი ფერწერული ნამუშევრებია „ეკლესია“ (1917), „ორი ფიგურა“ (1919), „ავტოპორტრეტი ჩიბუხით“ (1920), „მესანგრეები“ (1920), „არლეკინი გიტარით“ (1923), „იანის პლასე მეგობარ ქალთან“ (1927), „იპოდრომი“ (1933). მისი ნამუშევრების გამოფენები ეწყობოდა რიგაში. ბერლინში, პარიზში, სტოკჰოლმში, ოსლოში, პრაღაში, ვარშავაში, ტარტუში, ტალინში, ნიუ-იორკში, ვაშინგტონში, ბრიუსელში, ლაიფციგში, მოსკოვში და სხვა ქალაქებში. 1925 წელს პარიზში გამართულ გამოფენაზე დაჯილდოვდა ოქროს მედლით ნაციონალური კონსტრუქტივიზმის სტილისტური იდეებისათვის და ბრინჯაოს მედლით ფაიფურის მოხატვისთვის. 1926 წლიდან მონაწილეობდა სამხატვრო გაერთიანება „მწვანე ყვავის“ გამოფენებში, 1929-34 წლებში გაერთიანებული იყო მხატვარ-გრაფიკოსთა რიგის საზოგადოებაში.

1931-40 წლებში მუშაობდა რიგის კუზნეცოვის ფაიფურ-ქაშანურის ფაბრიკასა და ილგუციემის შუშის ქარხანაში მთავარი მხატვრის თანამდებობაზე. 1935 წელს ბრიუსელში გამართულ გამოფენაზე დაჯილდოვდა ვერცხლის მედლით კერამიკისთვის. 1937 წელს პარიზში გამართულ გამოფენაზე გადაეცა გრან პრი ბოთლის წარმოებისთვის. 1939-41 წლებში მუშაობდა რიგის კინოსტუდიის დმდგმელი მხატვრის თანამდებობაზე.

1941 წლიდან გადავიდა თბილისში და მუშაობდა კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ მხატვარ-დეკორატორად. საქართველოში მან იმუშავა ფილმებზე „შავ მთებში“ (1941), „გიორგი სააკაძე“ (1942), „მოუხელთებელი იანი“ (1942), „ჯურღაის ფარი“ (1944).

საქართველოში სუტა გაერთიანდა არალეგალურ ანტისაბჭოთა ორგანიზაციაში „თეთრი გიორგი“, რომელიც ფულის მოპოვების მიზნით ბეჭდავდა პურის ყალბს ტალონებს. 1943 წლის 4 სექტემბერს დააპატიმრეს ხალხის მტრობისა და პურის ბარათების გაყალბების ბრალდებით. 1944 წლის 7-12 აპრილს გამოტანეს დახვრეტის განაჩენი, რომელიც აღასრულეს 14 ივლისს. 1959 წელს იქნა ნაწილობრივ რეაბილიტირებული. მისი გამოფენები მოეწყო რიგასა (1966, 1985, 1986, 1991, 1996) და ცესისში (1991). 2008 წელს მის ყოფილ სახლში გაიხსნა სუტას მუზეუმი.