iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბაგრამი

ბაგრამი ( , ასევე ბეგრამი) — ისტორიული ქალაქი ავღანეთში. განლაგებულია ქაბულის ჩრდილოეთით 60 კილომეტრში, ბაგრამის ოლქში, ფარვანის პროვინცია.

ისტორია
აღნიშნულ ტერიტორიაზე ანტიკური ხანიდან არსებობდა ქუშანთა ქალაქი ქაფისი, რომელიც ღორბანდისა და ფანჯშერის ხეობების კვეთაზე, თანამედროვე ჩარიქართან ახლოს მდებარეობდა. ამ ისტორიული ქალაქის გეოგრაფიულმა განლაგებამ იგი აქცია საკვანძო გადასავლელად აბრეშუმის გზაზე. ქალაქი არსებობდა ძველი წელთაღრიცხვით საუკუნიდან ახალი წელთაღრიცხვით საუკუნის შუა ხანებამდე. ძვ. წ. 500-იანი წლების შუა ხანებში სპარსეთის აქემენიანთა დინასტიის კიროს დიდმა საკების წინააღმდეგ ლაშრობისას ქალაქი გაანადგურა. განადგურებული ქალაქი მალევე აღადგინა კიროსის მემკვიდრემ, დარიოს -მა. ძვ. წ. 320-იან წლებში ალექსანდრე დიდმა დაიკავა ქალაქი და დააარსა ციხე-ქალაქი „კავკასიის ალექსანდრია“. ახალი ქალაქი აშენდა ჰიპოდამის გეგმის მიხედვით, რომელიც იყო ბერძნული ქალაქგეგმარების დამახასიათებელი ნიშანთვისება — აგურის კედლები კუთხეებში გაძლიერებული კოშკებით. მთავარი ქუჩა ესაზღვრებოდა სავაჭრო და სახელოსნო ობიექტებს. მაკედონელის გარდაცვალების შემდეგ ძვ. წ. 323 წელს ქალაქი გადაეცა ალექსანდრეს მხედართმთავარ სელევკეს, რომელმაც ძვ. წ. 305 წელს ქალაქი ინდოეთის მაურიელებს მიჰყიდა. მას შემდეგ რაც მაურიელები დაამხო სუნგას დინასტიამ ძვ. წ. 185 წელს, ბერძნულ-ბაქტრიული სამეფოს ლაშქარი დემეტროს ბაქტრიელის მეთაურობით შეიჭრა და დაიკავა ჩრდილოდასავლეთი ინდოეთი (თანამედროვე პაკისტანი).

1936 წლიდან გათხრებს აწარმოებდნენ ფრანგი არქეოლოგები ჟ. აკენი, შემდეგ რ. გირშმანი. ქალაქი აშენებული იყო რეგულარული გეგმით და გარს ერტყა კოშკებიანი გალავანი. გაითხარა მთავარი ქუჩა, სასახლე და საცხოვრებელი სახლები. აღმოჩნდა ადგილობრივი და შემოტანილი (ინდოეთიდან, რომიდან, ჩინეთიდან) თიხის, მინისა და ბრინჯაოს მხატვრული ნაკეთობანი. სასახლეში ნაპოვნ სპილოს ძვლის ფირფიტებზე ამოკვეთილია მოცეკვავე ქალების ფიგურები.

თანამედროვეობა
ბაგრამში მდებარეობს სტრატეგიული მნიშვნელობის ბაგრამის ავიაბაზა, რომლიდანაც ხორციელდება აშშ-ის საჰაერო მოქმედებები ავღანეთში. 3000 მეტრიანი ასაფრენ-დასაფრენი ზოლი აშენდა 1976 წელს და იგი იყო საბჭოთა საჰაერო ძალების უმსხვილესი ბაზა 1979-1989 წლებში ავღანური კამპანიის დროს. ბაგრამის აეროდრომის ტერიტორიაზე განთავსებულია სამი მსხვილი ანგარი, საკონტროლო კოშკი და უამრავი სხვა ნაგებობა. ავიაბაზაში ერთდროიულად შეიძლება განთავსდეს 110-მდე საფრენი აპარატი. 2015 წლის მდგომარეობით ბაგრამის ავიაბაზაზე ბაზირებს აშშ-ის საჰაერო ძალების 455-ე საექსპედიციო ფრთა.
ბაგრამში ასევე მდებარეობს ფარვანის საპყრობილე. ეს იყო უკანასკნელი საპატიმრო დაწესებულება ავღანეთში, რომელიც იმყოფებოდა შეერთებული შტატების მთავრობის განკარგულებაში. ფარვანის საპყრობილე დაუბრუნდა ავღანურ მთავრობას 2013 წლის 25 მარტს. საპყრობილე ყურადღების ცენტრში არაერთხელ მოხვდა პატიმრებზე ძალადობის ბრალდებით, მათ შორის შეშფოთებას პატიმრებთან მოპყრობის გამო გამოხატავდა უფლებადამცველი ორგანიზაცია .
ალტრანშტედტის ხელშეკრულება

ალტრანშტედტის ხელშეკრულება — დაიდო შვედეთის მეფეს კარლ -სა და საქსონიის და პოლონეთ-ლიტვის მეფეს ავგუსტ ძლიერს შორის. 1706 წლის 13 ოქტომბერს, ჩრდილოეთის ომის მიმდინარეობის პერიოდში, ავგუსტ ძლიერს მოუხდა, რომ შეეწყვიტა პრეტენზიები პოლონურ ტახტზე და რუსულ ალიანსზე.

წინარე ისტორია
კარლ -ის სასარგებლოდ, რომელმაც დაიკავა პოლონურ-ლიტვური თანამეგობრობის დიდი ნაწილი ჩრდილოეთის ომის მიმდინარეობის პერიოდში, 1705 წლის 4 ოქტომბერს, პოლონეთის მეფედ დაინიშნა სტანისლავ ლეშჩინსკი. თანამეგობრობის ფრაქცია ერთგული დარჩა საქსონიის კურფიურსტის ავგუსტ ძლიერის მიმართ, 1697 წლიდან პოლონეთის მეფე და რუსეთის მეფე პეტრე დიდის მოკავშირე კარლ -ის წინააღმდეგ.

შედეგად პოლონეთის სამოქალაქო ომი არ წარიმართა მის სასარგებლოდ. მისი მცდელობა, რომ ხელახლა მიეღწია პოლონეთსა და ლიტვაზე კონტროლსათვის, კარლ -მა გროდნოს და კარლ გუსტავ რეინსკიოლდმა ფრაუშტადტის ბრძოლით ჩაშალეს. ეს ორივე 1706 წლის პირველ თვეებში მოხდა. როგორც ფრაუშტადტის შედეგი, საქსონიის საგრაფო პრაქტიკულად დაუცველი იყო. როცა კარლ -მა გააერთიანა ძალები რეინსკიოლდთან და გადავიდა სილესიის დასაკავებლად, მას წინააღმდეგობები არ შეხვედრია.

პირობები
ავგუსტ ძლიერმა დაამყარა მშვიდობა შვედეთის იმპერიასთან. მან უარი თქვა პოლონეთის გვირგვინზე, სტანისლავ ლეშჩინსკი აღიარა პოლონეთის მეფედ და მიულოცა კიდეც მას. ავგუსტის ალიანსი რუსეთთან, რომელიც გაფორმდა პრეობრაჟენსკის და ნარვის ხელშეკრულებებით, ბათილად გამოცხადდა. ავგუსტის ტყვეობაში ქვეშ მყოფი ყველა რუსი გადაეცა შვედეთის საპატიმროს. იოჰან ფატქული გამოაცხადეს კრიმინალად და ისიც გადაეცა შვედეთს, როგორც პატიმარი. ხელშეკრულება საიდუმლოდ დაიდო.

შედეგები
დიპლომატი და პოლიტიკოსი იოჰან ფატქული სიკვდილით დასაჯეს. როდესაცეს ხელშეკრულება გამოაშკარავდა, პეტრე დიდი იმედგაცრუებული დარჩა. მისმა დიპლომატებმა, მიუხედავად იმისა, რომ იცოდნენ საქსონიასა და შვედეთს შორის სეპარატიული ზავის დადების შესაძლებლობის შესახებ და ამასთანავე 1703 წლიდან აქტიურად აწარმოებდნენ მოლაპარაკებას რუსეთთან, ვერ შეძლეს ჩარევა. გარდა ამისა, პეტრემ მიიჩნია ავგუსტი არა მხოლოდ როგორც მოკავშირე, არამედ როგორც ახლო მეგობარი. ავგუსტის გადადგომით, პეტრემ წარუმატებლად შესთავაზა ჯერ კიდევ დაკავებული პოლონეთის გვირგვინი უნგრელ მეამბოხე პრინცს, ფერენც რაკოცის, ბრიტანელ გენერალს და მალბოროუჰის პირველ ჰერცოგს, ჯონ ჩერჩილ მალბოროს, პოლონელ იაკუბ სობესკის, ჰაბსბურგების სამსახურში მყოფ ევგენი სავოიელს და სხვებს.

პოლონურ-ლიტვურ თანამეგობრობაში, ხელშეკრულებამ განამტკიცა და კიდევ უფრო გააუმჯობესა სტანისლავ ლეშჩინსკის პოზიცია. შედეგად მან მოიპოვა აზნაურების ერთგულება. ავგუსტ ძლიერი აღდა როგორც პოლონეთის მეფე და განაახლა ალიანსი რუსეთთან 1709 წლის ტორუნის ხელშეკრულებით, რამაც შესაძლებელი გახადა პეტრეს გამარჯვება პოლტავის ბრძოლაში კარლ -ის წინააღმდეგ.
ონკოლოგია

ონკოლოგია ( და ) — მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის კეთილთვისებიან და ავთვისებიან სიმსივნეთა წარმოშობის მიზეზებს, კლინიკურ მიმდინარეობას და ამუშავებს მათი მკურნალობისა და პროფილაქტიკის მეთოდებს. ონკოლოგია მჭიდროდ არის დაკავშირებული ისეთ დარგებთან, როგორიცაა ბიოლოგია (ციტოლოგია და გენეტიკა), ქიმია, პათოლოგია, ქირურგია, გინეკოლოგია, რადიოლოგია და სხვა.

დამოუკიდებელ სამეცნიერო-ბიოლოგიურ დისციპლინად ონკოლოგია ჩამოყალიბდა მეოცე საუკუნეში, მას შემდეგ, რაც დაიწყო სიმსივნის ზრდის ექსპერიმენტული შესწავლა. ამ პროცესის ერთ-ერთ ფუძემდებლად ითვლება მიხეილ ნოვინსკი, რომელმაც 1876 წელს სიმსივნე ძაღლიდან ლეკვს გადაუნერგა.

თეორიები სიმსივნეთა წარმოქმნის შესახებ ყალიბდებოდა ძირითადად გერმანელი პათოლოგანატომების, ექსპერიმენტატორეაგაის და სხვათა გამოკვლევებისა და აღმოჩენების საფუძველზე.
დილიჯანის ეროვნული პარკი

დილიჯანის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ჩრდილო-აღმოსავლეთ სომხეთში, ტავუშის პროვინციაში. მოქცეულია მდინარე აღსთაფის ზემო დინების აუზში. შეიქმნა 1958 წელს წიფლისა და მუხის ტყეების, ფიჭვისა და ურთხელის კორომებისა და მთის ტბების დაცვის მიზნით როგორც ნაკრძალი. 2002 წლიდან ეროვნული პარკის სტატუსი აქვს. ფართობი 24 232 ჰა. განფენილია ზღვის დონიდან 1070-2300 მ სიმაღლეზე. არის ტბები, მათ შორის პარზი. ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე იზრდება ჭურჭლოვანი მცენარეების 902 სახეობა. მდიდარია აგრეთვე ფაუნა, არის ხოჭოების დაახლოებით 800 სახეობა, აღსანიშნავია გველგესლასებრნი, ხვლიკისნაირნი, ამფიბიები, თევზები და სხვა.

გალერეა
ოტორინოლარინგოლოგია

ოტორინოლარინგოლოგია (, , და ) — მედიცინის დარგი, შეისწავლის ყურისა და ზედა სასუნთქი გზების დაავადებებს. ზოგადად ოტორინოლარინგოლოგიას გამოეყო დამოუკიდებელი დისციპლინები აუდიოლოგია, ფონიატრია, ოტიატრია.

ოტორინოლარინგოლოგია ფართოდ იყენებს ოპტიკურ ხელსაწყოებს, რომელთა დახმარებითაც ხდება ყურის, ცხვირის ღრუს, ხახის, სასულის, ბრონქების და საყლაპავის დათვალიერება, აგრეთვე სხვადასხვაგვარი მანიპულაცია და ქირურგიული ჩარევა. ავადმყოფების გამოკვლევისას დიდი მნიშვნელობა ენიჭება სმენისა და ვესტიბულური ფუნქციების შესწავლას. ოტორინოლარინგოლოგიის დიდი მიღწევაა მიკროქირურგიული მეთოდების ფართოდ გამოყენება დაავადებათა სამკურნალოდ.
იოანე V პალეოლოგოსი

იოანე პალეოლოგოსი (; დ. 18 ივნისი, 1332 — გ. 16 თებერვალი, 1391) — ბიზანტიის იმპერატორი 1341-1376, 1379-1390 და 1390-1391 წლებში. ტახტზე შეცვალა მამა, ანდრონიკე პალეოლოგოსი 9 წლის ასაკში. იმპერიას ნომინალურად მართავდა, მთელი ძალაუფლება დედამისის, ანასა და რეგენტ იოანე კანტაკუზენის ხელში იყო მოქცეული. 1376 წელს იგი უფროსმა შვილმა, ანდრონიკემ ჩამოაგდო ტახტიდან და ციხეში გამოკეტა. სამი წლის შემდეგ იოანემ ისევ შეძლო ტახტის დაბრუნება. 1390 წელს იოანეს შვილიშვილმა, იოანემ წაართვა ტახტი, თუმცა ვენეციელების დახმარებით მან რამდენიმე თვის შემდეგ დაიბრუნა ტახტი. გარდაიცვალა 1391 წლის 16 თებერვალს 58 წლის ასაკში.
ქუჩის დღეები

ქუჩის დღეები — 2010 წლის ქართული დრამატული ფილმი.

სიუჟეტი
ფილმის მთავარი გმირია 45 წლის თბილისელი ნარკომანი ჩეკი. კორუმპირებული პოლიციელები მისგან ბავშვობის მეგობრის, ამჟამინდელი მინისტრის შვილის, 16 წლის სკოლის მოსწავლე იკას დაბეზღებას ითხოვენ. თუ ჩეკი დათანხმდება, წამლითა და ფულით დააჯილდოებენ, თუ არადა 10 წლით ციხით ემუქრებიან. თავის მხრივ, იკაც თხოვს ჩეკის ნარკოტიკების გაკეთებას და მისი მეგობრებისთვის წამლის შოვნას. ჩეკის პრობლემები ოჯახშიც აქვს. მის ცოლს ბანკის ვალების გამო სახლიდან ასახლებენ. საბოლოოდ ჩეკი თავს იკლავს.

როლებში
გუგა კოტეტიშვილი - ჩეკი
ირაკლი რამიშვილი - იკა
თემო გოგიძე - პარავოზა
ზურა შარია - ზაზა
ზაზა სალია - თენგო
რუსუდან კობიაშვილი - ნინო
ეკა ჩხეიძე - ეკა
ეკა ქუთათელაძე - ექიმი
ზურაბ ბეგალიშვილი
ლეო ანთაძე
გიორგი ყიფშიძე - ჯაბა

ჯილდოები
ფილმმა მიიღო ცენტრალური და აღმოსავლეთევროპული ფილმების მე-10 ფესტივალის მთავარი პრიზი.
ყვითელი

ყვითელი — ფერი მინიმალური სიხშირით, აღიქმება ადამიანის თვალით, აღქმის ზღვარი დამოკიდებულია ასაკზე. სინათლის სპექტრში ყვითელი ფერების ტალღის სიგრძის დიაპაზონია 565-590 ნმ.

ყვითელი ზოგადად ასოცირდება, ოქროსთან, მზესთან, ოპტიმიზთან, სიამოვნებასთან. მას მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია აზიურ ქვეყნებში, განსაკუთრებით ჩინეთში.

ოქროსფერი — რაც ფერით ოქროს მოგვაგონებს. მბზინავი ყვითელი.

ჩალისფერი, ბეჟი — რაც ფერით ჩალას მოგვაგონებს. ღია ყვითელი.
ზემო ნილოსი (რეგიონი)

ზემო ნილოსი — რეგიონი ჩრდილო–აღმოსავლეთ სამხრეთ სუდანში. სახელი ნილოსის შენაკადის — თეთრი ნილოსის მიხედვით ჰქვია.

გეოგრაფია
რეგიონი შედგება ჯონგლის, ერთობის (ვაჰდა) და ზემო ნილოსის შტატებისგან. მას აღმოსავლეთიდან ეთიოპია ხოლო ჩრდილოეთიდან სუდანი ესაზღვრება. დასავლეთიდან და სამხრეთიდან სამხრეთ სუდანის რეგიონები ბაჰრ-ელ-ღაზალი და ეკვატორია.
მურად მთვარელიძე

მურად მთვარელიძე (დ. 22 ივლისი, 1953, ხაშური, საქართველოს სსრ) — ქართველი მწერალი, ლიტერატურათმცოდნე.

ბიოგრაფია
მურად მიხეილის ძე მთვარელიძე დაიბადა 1953 წლის 22 ივლისს, ქალაქ ხაშურში. 1978 წელს დაამთავრა გორის ნ. ბარათაშვილის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1986 წელს დაიცვა საკანდიდატო, ხოლო 1997 წელს — სადოქტორო დისერტაცია.

ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო გასული საუკუნის 70-იანი წლების მეორე ნახევრიდან.

მისი ლექსები და გამოკვლევები იბეჭდებოდა ალმანახებსა და ჟურნალებში: „პირველი სხივი“, „სათავე“, „ცისკარი“, „მაცნე“, და სხვა, ასევე სხვადასხვა პერიოდულ გამოცემასა და პრესის ფურცლებზე. მიღებული აქვს „აკაკი წერეთლის“ (2013 წ.), „ეღიშე ჩარენცის“ (2007 წ.), არის ქრისტიანული პოეზიის ფესტივალის პრიზიორი (2012 წ), დაჯილდოებულია „ღირსების ორდენით“, „იაკობ გოგებაშვილის“, „დიმიტრი ყიფიანის“ მედლებით, საქართველოს ისტორიულ საგვარეულოთა შთამომავლობის, თავად-აზნაურთა და მათ თანამდგომთა საკრებულოს მიერ მინიჭებული აქვს „ქართველ რაინდთა წოდება“.(2006 წ.) ქართულ-უკრაინული ლიტერატურულ ურთიერთობებში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისათვის დაჯილდოებულია უკრაინის რესპუბლიკის საელჩოს საპატიო სიგელით (2013 წ.).

2011 წელს მონაწილეობდა იუნესკოს ხელოვნების, ლიტერატურის და მეცნიერების კლუბის საერთაშორისო ლიტერატურულ კონგრესში საბერძნეთის რესპუბლიკის ქალაქ ატალანტში. 2მისი ნაწერები თარგმნილია უკრაინულ, ინგლისურ, სომხურ, ბერძნულ ენებზე.

არის საქართველოს განათლების მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, აკადემიკოსი.

მიღებული აქვს ხაშურის საპატო მოქალაქისა (2017 წ.) და
ჭალადიდი

ჭალადიდი — ისტორიული სოფელი სამეგრელოში. მოიცავდა დღევანდელი ზემო ჭალადიდისა და ქვემო ჭალადიდის თემებს. ხშირად ჭალადიდს უწოდებენ ხობის მუნიციპალიტეტის სოფელ საბაჟოს, სადაც მდებარეობს ჭალადიდის რკინიგზის სადგური.

ისტორია
სახელწოდება ჭალადიდი წერილობით წყაროებში პირველად დასახელებულია 1616-1639 წლებში დაწერილ „შეწირულების წიგნში“, სადაც აღნიშნულია, რომ ლევან დადიანის ბიჭვინთისადმი შეუწირავს სხვა სოფლის მცხოვრებლებთან ერთად ჭალადიდელებიც „გამორჩეულნი“ მეთევზენი. თვით ლევან დადიანის ერთ-ერთ სიგელში ნათქვამია: „წყლის პირს რიონზედა ჭალადიდსა ნახევარი ბაჟი ხოფისა ღვთისმშობლისა არის“. შუა საუკუნეებში ჭალადიდელთა ერთ-ერთი ძირითადი საქმიანობა მეთევზეობა იყო.

 საუკუნის დასაწყისში შედიოდა საჭილაოს სამოურავოში. ტოპონიმი ჭალადიდი დასახელებულია იოჰან ანტონ გიულდენშტედტის სამოგზაურო ჩანაწერში. ჭალადიდის ახლოს ალექსანდრე გორჩაკოვის ინიციატივით გაყვანილ იქნა არხი მდინარე ცივსა და ხობისწყალს შორის, რამაც გააადვილა სამდინარო კომუნიკაცია რეგიონში. 1820-იან წლებში ჭალადიდის მოსახლეობა 200 ოჯახს აღემატებოდა. 180 ოჯახი ცხოვრობდა რიონის მარცხენა ნაპირზე, ხოლო 20-მდე ოჯახი — მარჯვენაზე. სოფელში გავრცელებული იყო მეთევზეობა, მოჰყავდათ სიმინდი, ფეტვი, თამბაქო, ვაზი, მისდევდნენ ნანადირევით ვაჭრობას. სოფელში განლაგებული იყო რუსთა 350-კაციანი პოსტი.

 საუკუნის მეორე ნახევარში მთიანი სამეგრელოდან და იმერეთიდან ჩამოსულ გლეხებს, რომლებიც ნოყიერ მიწებს ეძებდნენ გაუჩეხავთ ტყეები და შეუქმნიათ დასახლებები — საღვამიჩავო, ჩხარის დასახლება, ქუთაისის დასახლება. 1870-იანი წლების დასაწყისში ჭალადიდში აშენდა რკინიგზის სადგური. ჭალადიდი შედიოდა სენაკის მაზრაში. 1911 წელს მისი მოსახლეობა შეადგენდა 557 ადამიანს.

მოგვიანებით ჭალადიდის ტერიტორიაზე საბჭოთა ხელისუფლების მიერაც ხდებოდა იმერეთიდან მოსახლეობის მასობრივი ჩამოსახლება. 1929-30 წლებში რაიონების შემოღებასთან დაკავშირებით ჭალადიდი გაიყო ორ ნაწილად, ზემო ჭალადიდის სასოფლო საბჭო (მუხური, საგვიჩიო და სირიაჩქონი) მოექცა ცხაკაიას რაიონის, ხოლო ქვემო ჭალადიდის სასოფლო საბჭო (საბაჟო, საქორქიო, საღვამიჩავო და საჭოჭუო) — ხობის რაიონის შემადგენლობაში.

საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ჭალადიდის სოფლების მოსახლეობა შეადგენს 3194 ადამიანს, ხოლო 2014 წლის აღწერით — 2457-ს. მოსახლეობის თითქმის სრული ნაწილი ქართული ეთნოგრაფიული ჯგუფები, მეგრელები და იმერლები არიან.
დიდიე დეშამი

დიდიე დეშამი ( დ. 15 ოქტომბერი, 1968) — ფრანგი ფეხბურთელი, საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი ფეხბურთელი. ნაკრებთან ერთად მოგებული აქვს მსოფლიოს (1998) და ევროპის (2000) ჩემპიონატები. იყო ნაკრების კაპიტანი ამ წლებში. 2012 წლიდან არის საფრანგეთის ნაკრების მწვრთნელი. მისმა დამოძღვრილმა ნაკრებმა შეძლო 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მოგება.

მიღწევები
ფეხბურთელობისას
მარსელი:(3)
ლიგა 1: 1989/90, 1991/92
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 1992/93

იუვენტუსი:(10)
სერია : 1994/95, 1996/97, 1997/98
იტალიის თასი: 1994/95
იტალიის სუპერთასი: 1995, 1997
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 1995/96 ფინალისტი: 1996/97, 1997/98
საკონტინენტთაშორისო თასი: 1996
უეფა-ს სუპერთასი: 1996
უეფა-ს ინტერტოტოს თასი: 1999

ჩელსი:(1)
ინგლისის ასოციაციის თასი: 1999/2000

ვალენსია:(0)
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ფინალისტი: 2000/01

საფრანგეთის ეროვნული ნაკრები:(2)
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი: 1998
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი: 2000

მწვრთნელობისას
მონაკო:(1)
საფრანგეთის ლიგის თასი (1): 2002/03
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ფინალისტი: 2003/04

იუვენტუსი:(1)
სერია (1): 2006/07

მარსელი:(6)
ლიგა 1 (1): 2009/10
საფრანგეთის ლიგის თასი (1): 2009/10, 2010/11, 2011/12
საფრანგეთის სუპერთასი (1): 2010, 2011

საფრანგეთის ეროვნული ნაკრები:(1)
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი (1): 2018
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფინალისტი: 2016

ინდივიდუალური
ფიფა-ს ასეული ( 100): 2004
თეოდორა (ბიზანტია)

თეოდორა (; დ. 980-იანი წლები — გ. 31 აგვისტო, 1056) — ბიზანტიის იმპერატორი. სახელმწიფოს მართავდა 1028 წელს დასთან, ზოიასთან ერთად, ხოლო 1055 წლის 11 იანვრიდან 1056 წლის 31 აგვისტომდე დამოუკიდებლად. თეოდორა იყო იმპერატორ კონსტანტინე -ს შვილი და მაკედონელთა დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი საიმპერატორო ტახტზე. სიკვდილის წინ მემკვიდრედ დაასახელა მიხეილ სტრატონიკე.
გოში

გოში — სოფელი სომხეთში, ტავუშის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 215 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 155 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 15.4 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 75 კმ²-ია. სოფელში მდებარეობს გოშავანქის მონასტერი, რომელიც აგებულია სომეხი მოაზროვნისა და კანონმდებლის მხითარ გოშის მიერ. სოფლის მახლობლად მდებარეობს გოშის ტბა.

გალერეა
პათოლოგია

პათოლოგია ( და ) — მედიცინის დარგი, რომელიც სწავლობს ადამიანსა და ცხოველებში ავადმყოფობის პროცესებს, მათ ზოგად საკითხებს, ორგანიზმის რეაქციულობას, ბიოლოგიური მემბრანების განვლადობასა და მიკროცირკულაციას.

პათოლოგიას საფუძველი ჩაეყარა ძვ. ბერძნულ მედიცინაში. არსებობს ფუნქციური, ევოლუციური, გეოგრაფიული, სოციალური, მოლეკულური და სხვა სახის პათოლოგიები.
რადიოლოგია

რადიოლოგია ( < და ) — მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის მაიონიზებელი გამოსხივების წყაროების გამოყენების თეორიას და პრაქტიკას დაავადებათა დიაგნოსტიკისა და მკურნალობისათვის. რადიოლოგიას საფუძველი ჩაეყარა რენტგენის სხივებისა (1895) და ბუნებრივი რადიოაქტიურობის (1896) აღმოჩენის შემდეგ.

პირველ ხანებში მოიცავდა 2 ძირითად დარგს — რადიოდიაგნოსტიკასა და რენტგენორადიოთერაპიას. შემდეგ კი თანდათანობით ჩამოყალიბდა დაავადებათა სხივური დიაგნოსტიკა, სხივური თერაპია, მეგავოლტური თერაპია, რადიობიოლოგია, რადიოგენეტიკა, რადიაციული ქიმია.
სამხრეთ სუდანის მუნიციპალიტეტები

სამხრეთი სუდანის 10 შტატი დაყოფილია 86 მუნიციპალიტეტად. სამხრეთი სუდანის 10 შტატია: აღმოსავლეთი ეკვატორია, დასავლეთი ბაჰრ-ელ-გაზალი, დასავლეთი ეკვატორია, ერთობა, ვარაბი, ზემო ნილოსი, ტბები, ჩრდილოეთი ბაჰრ-ელ-გაზალი, ცენტრალური ეკვატორია და ჯონგლი.

ცენტრალური ეკვატორია
ჯუბა
კაჯო–კეჯი
ლაინია
მორობო
ტერეკაკა
იეი

აღმოსავლეთი ეკვატორია
ბუდი
იკოტოსი
აღმოსავლეთ კაპოეტა
ჩრდილოეთი კაპოეტა
სამხრეთი კაპოეტა
ლაფონი
მაგვი
ტორიტი

ჯონგლი
აკობო
აიოდი
ბორი
აღმოსავლეთი ტვისი
დუკი
ფანგაკი
პიგი
ნიროლი
პიბორი
პოჩალა
ურორი

ტბები
ავერიალი
კუეიბეტი
ცენტრალური რუმბეკი
აღმოსავლეთი რუმბეკი
ჩრდილოეთი რუმბეკი
ვულუ
აღმოსავლეთი იროლი
დასავლეთი იროლი

ჩრდილოეთი ბაჰრ-ელ-გაზალი
ცენტრალური ავეილი
აღმოსავლეთი ავეილი
ჩრდილოეთი ავეილი
სამხრეთი ავეილი
დასავლეთი ავეილი

ერთობა
აბიმნონი
გუიტი
კოხი
ლერი
მაიენდიტი
მაიომი
პანრინგი
პანიჯარი
რუბკონა

ზემო ნილოსი
აკოკა
ბალიეტი
ფაშოდა
ლონგეჩუკი
მაბანი
მალაკალი
მანიო
მაივუტი
მელუტი
ნასირი
პანიკანგი
რენკი
ულანგი

ვარაბი
აღმოსავლეთი გოგრიალი
დასავლეთი გოგრიალი
აღმოსავლეთი ტონჯი
ჩრდილოეთი ტონჯი
სამხრეთი ტონჯი
ტვისი

დასავლეთი ბაჰრ-ელ-გაზალი
ბორო
დეიმ ზუბეირი
ერე
კატა
ხორ-განა
ნაარჯური
სოპო
უდიცი
ვაუ

დასავლეთი ეკვატორია
ეზო
იბა
მარიდი
აღმოსავლეთი მუნდრი
დასავლეთი მუნდრი
მლოვო
ნაგერო
ნზარა
ტამბურა
იამბიო
რევმატოლოგია

რევმატოლოგია ( და ) — შინაგანი მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის რევმატულ დაავადებათა ( რევმატიზმი, ოსტრეოართროზი, პერიართრიტი, ბურსიტი და სხვ.) ეტიოლოგიის, პათოგენეზი, დიაგნოსტიკის, მკურნალობისა და პროფილაქტიკურ საკითხებს. როგორც მედიცინის დამოუკიდებელი დარგი, ჩამოყალიბდა ს. 50-იან წლებში, თუმცა ცალკეულ რევმატულ დაავადებათა შესწავლას დიდი ისტორია აქვს. სახსრების რევმატული ანთება ჯერ კიდევ ჰიპოკრატემ აღწერა, რომაელმა ექიმმა გალენოსმა კი პირველმა შემოიღო ტერმინი "რევმატიზმი". ს-ში თანამედროვე რევმატოლოგიის ფუძემდებელმა ბუიომ დაადგინა კავშირი რევმატულ პოლიართრიტსა და გულის დაზიანებას შორის. სერგეი ბოტკინის გამოკვლევებით პირველად აღინიშნა რევმატიზმის კავშირი ინფექციასთან.
სერგეი ბოტკინი

სერგეი ბოტკინი ( დ. 5 სექტემბერი, 1832 — გ. 12 დეკემბერი, 1889) — რუსი თერაპევტი და საზოგადო მოღვაწე; ფიზიოლოგიური მიმართულების ფუძემდებელი კლინიკურ მედიცინაში. 1855 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. მონაწილეობდა ყირიმის კამპანიაში. 1861-იდან პეტერბურგის სამედიცინო აკადემიის პროფესორია. პირველმა შექმნა რუსეთში ექსპერიმენტული ლაბორატორია, სადაც იკვლევდა წამლეულის ქმედებას. დაადგინა ვირუსული ჰეპატიტის ინფექციური ხასიათი. შექმნა ახალი მიმართულება, რომელსაც ნერვიზმი ეწოდა. მონაწილეობდა ქალთა საექიმო კურსების ჩამოყალიბებაში (1872). გარდაიცვალა 1889 წელს, დაკრძალულია პეტერბურგში.
ტოქსიკოლოგია

ტოქსიკოლოგია ( და ) — მედიცინის დარგი, რომელიც სწავლობს შხამიანი ნივთიერებების თვისებებს, ცხოველურ ორგანიზმებზე ამ ნივთიერებათა მოქმედების მექანიზმებს, მათ მიერ გამოწვეულ პათოლოგიურ პროცესს ( მოწამვლას ), მის მკურნალობას და პროფილაქტიკას. ტოქსიკოლოგია შეისწავლის ყოველგვარი ბუნების შხამებს: ქიმიურ შენაერთებს, პესტიციდებს, რადიოაქტიურ ნივთიერებებს, ბაქტერიულ ტოქსინებს და არაორგანულ, მცენარეული და ცხოველური ბუნების სხვა შხამიან აგენტებს. ჟერ კიდევ ძვ. დროის მედიცინა იცნობდა ზოგიერთ შხამს და მოწამვლის სახეს, რაც ასახულია დისკორიდეს და გალენოსის შრომებში.
ჰემატოლოგია

ჰემატოლოგია ( და ) — მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის სისხლს, სისხლმბად სისტემას, მათ აგებულებას, ფუნქციებს, დაავადებებსა და მკურნალობის მეთოდებს, აგრეთვე სისხლის წარმოქმნის პროცესებს და მათ ცვლილებებს ორგანიზმის პათოლოგიური მდგომარეობის დროს, ამ პროცესებზე ენდო- და ეგზოგენური ფაქტორების გავლენას, მორფოლოგიასა და უჯრედშიდა პროცესებს, პლაზმის თვისებებს, სისხლის სისტემურ ეტიოლოგიას, პათოგენეზს, კლინიკასა და მკურნალობას.

ჰემატოლოგია, როგორც მეცნიერება, ჩაისახა ს-ში, რაც დაკავშირებულია სხვა და სხვა მეცნიერების (მ.შ. ანტონ ვან ლევენჰუკი) მიერ სისხლის უჯრედების აღმოჩენასთან. ჰემატოლოგიური დაავადებების შედარებით სრულყოფილი აღწერა ს-ის 30-იანი წლებიდან დაიწყო.
დამიეტის ალყა (1249)

დამიეტის ალყა — მეშვიდე ჯვაროსნული ლაშქრობის ნაწილი.

1244 წელს, მაჰმადიანთა გააქტიურების საპასუხოდ, გადაწყდა ახალი ჯვაროსნული ლაშქრობის მომზადება, რომელსაც საფრანგეთის მეფე, ლუი ჩაუდგა სათავეში. 1249 წლის 6 ივნისს ფრანგებმა, ეგვიპტეში გადასვლისთანავე, დამიეტა განსაკუთრებული წინააღმდეგობის გარეშე აიღეს. იერუსალიმზე შესატევად მდიდარი ეგვიპტე, თავის ჯარისთვის ლუის იდეალური ბაზად მიაჩნდა. ჯვაროსნები დამიეტში ექვსი თვით ჩარჩნენ, ამასობაში ფრანგმა ჯარისკაცებმა საბრძოლო სულიკვეთება დაკარგეს და ძარცვას მიყვეს ხელი.
პესტიციდები

პესტიციდები ( — გადამდები სენი და — ვკლავ) — ქიმიური ნაერთები, რომელსაც იყენებენ მცენარეთა მავნებლების, მარცვლეული კულტურების, მერქნის, ბამბის, შინაური ცხოველების ექტოპარაზიტების, აგრეთვე ადამიანისა და ცხოველის საშიშ დაავადებათა გადამტანების წინააღმდეგ საბრძოლველად. პესტიციდებში შედის დეფოლიანტები და დესიკანტები.

ცნობილია პესტიციდების შემდეგი ძირითადი კლასები:
აკარიციდები
ანტიფიდინგები
ინსექტიციდები
ჰერბიციდები
ზოოციდები
ბაქტერიციდები
ფუნგიციდები
რეპელენტები
ატრაქტანტები
ქემოსტერილიანტები

არის კომპლექსური მოქმედების პესტიციდებიც. პესტიციდებს ძირითადად იყენებენ სხვადასხვა სახით (შესხურება, შეფრქვევა, ფუმიგაცია და სხვა). მოქმედების ხასიათის მიხედვით არის კონტაქტური და სისტემური. პესტიციდების არასწორი გამოყენებით ირღვევა ბიოცენოზი.
პრესბურგის ზავი (1626)

პრესბურგის მესამე ზავი (აგრეთვე ცნობილი როგორც პრესბურგის ხელშეკრულება) — სამშვიდობო ხელშეკრულება დაიდო ქალაქ პრესბურგში (თანამედროვე ბრატისლავაში, უნგრულად პოჟონი) 1626 წლის 30 დეკემბერს. ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს გაბრიელ ბეტლენმა ტრანსილვანიიდან (იგი იყო ანტიჰაბსბურგული მოძრაობის ლიდერი 1619-1626 წლებში) და ფერდინანდ -მ, საღვთო რომის იმპერატორმა. შეთანხმებამ დაასრულა ომი და დაადასტურა 1626 წლის 31 დეკემბრის ნიკოლსბურგის ზავი. თავის მხრივ მეტლენი ღებულობდა ვალდებულებას რომ არ ეომა იმპერატორის წინააღმდეგ და ამის გამო იგი გაერთიანდა თურქ-ოსმალებთან.