iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პუატუ-შარანტი

პუატუ-შარანტი — რეგიონი დასავლეთ საფრანგეთში ატლანტის ოკეანესთან. შედგება 4 დეპარტამენტისაგან: შარანტა, ზღვისპირა შარანტა, დიო-სევრი, ვიენა. აქ მდებარეობს კონიაკი, საიდანაც სახელი მიიღო ცნობილმა სასმელმა.

ფართობი - 25,8 ათასი კვ.კმ.,
მოსახლეობა - 1,6 მლნ.
ქალაქები: პუატიე, ლა-როშელი, ნიორი, ანგულემი.

რეგიონი რომაული პროვინცია აკვიტანიის ნაწილი იყო. მე-5 ს-ში გოთებმა დაიპყრეს, 507 წელს ფრანკებმა. ასწლიანი ომის დროს საცილობელი იყო ინგლისსა და საფრანგეთს შორის. 1456 წელს საფრანგეთის შემადგენლობაში შევიდა.
რონა-ალპები

რონა-ალპები — ყოფილი რეგიონი სამხრეთ-აღმოსავლეთ საფრანგეთში, ალპების დასავლეთ ნაწილში, კვეთს მდინარე რონა. შედგებოდა 8 დეპარტამენტისაგან: ენი, არდეში, დრომი, ზემო სავოია, იზერი, ლუარა, რონა, სავოია. 2015 წლიდან გაერთიანდა ოვერნი-რონა-ალპების რეგიონში.

ფართობი — 43,7 ათასი კვ.კმ.,
მოსახლეობა — 5,3 მლნ.
ქალაქები: ლიონი, გრენობლი, შამბერი, ანესი, სენტ-ეტიენი, ვალანსი.
შამპან-არდენი

შამპან-არდენი — რეგიონი საფრანგეთის აღმოსავლეთ ნაწილში, ლოთარინგიასა და პარიზის რეგიონს შორის; მოიცავს აგრეთვე შამპანის ძველ პროვინციას, თუმცა მის საზღვრებს ზუსტად არ მიყვება; შედგება 4 დეპარტამენტისაგან: არდენი, ობი, ზემო მარნა, მარნა.

სტატისტიკა
ფართობი - 25,6 ათასი კვ.კმ.,
მოსახლეობა - 1,4 მლნ.
ქალაქები: შალონ-სიურ-მარი, რეიმსი, ტრუა, კომპიენი.
ცენტრი (საფრანგეთი)

ცენტრი — რეგიონი საფრანგეთის ცენტრალურ დასავლეთში. შედგება 6 დეპარტამენტისაგან: შერი, ერი და ლუარი, ენდრი, ენდრი და ლუარა, ლუარე, ლუარი და შერი.

ფართობი - 39,2 ათასი კვ.კმ.,
მოსახლეობა - 2,3 მლნ.
ქალაქები: ორლეანი, ტური, ბურჟი, ბლუა.

ლუარის ხეობა მისი მრავალი ციხე-სიმაგრით მრავალ ტურისტს იზიდავს წლის განმავლობაში.
ცენტრი

ტერმინს ცენტრი რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს, რომელიც ქართულ ვიკიპედიაში შეიძლება განიმარტოს როგორც:

ცენტრი (გეომეტრიული) — რაიმე ღერძების, ხაზების მიმართულებათა გადაკვეთა გეომეტრიულ ფიგურაში.
ცენტრი (ადმინისტრაციული) — ქალაქი, დიდი დასახლებული პუნქტი, რომელსაც აქვს ადმინისტრაციული, სამრეწველო, კულტურული და სხვა მნიშვნელობა რომელიმე რეგიონისათვის.
ცენტრი (საფრანგეთი) — საფრანგეთის ერთ–ერთი რეგიონის სახელწოდება, ფრანგულად .
ცენტრი (პორტუგალია) — პორტუგალიის ერთ–ერთი რეგიონის სახელწოდება, პორტუგალიურად .
უელსი

უელსი — გაერთიანებული სამეფოს ნაწილი, ისტორიული პროვინცია. უკავია უელსის ნახევარკუნძული და მიმდებარე კუნძული ანგლსი. ადმინისტრაციულად იყოფა 8 საგრაფოდ.

ფართობი — 20,8 ათასი კვ.კმ.
მოსახლეობა — 2,9 მლნ, ძირითადად უელსელები.
დიდი ქალაქები — კარდიფი, სუონსი, ნიუპორტი.
ენები — ინგლისური და უელსური (18,7 %).

ძველად უელსის ტერიტორია დასახლებული იყო კიმრების კელტური ტომით. ანგლო-საქსონური (- სს.) და ნორმანული ( ს.) დაპყრობების დროს უელსის ტერიტორიას შეეკედლა ბრიტების ნაწილი. საუკუნის ბოლოს დაიპყრო ინგლისმა, მაგრამ უელსი 1536 წლამდე ავტონომიურ სამთავროდ რჩებოდა. 1301 წლიდან ინგლისის ტახტის მემკვიდრეები „უელსის პრინცის“ ტიტულს ატარებენ.

ისტორია
ადრეული პერიოდი
ადამიანები უელსის ტერიტორიაზე დასახლდნენ ბოლო გამყინვარების პერიოდში. დოკუმენტური მტკიცებულება ჩნდება მაშინ, როცა რომაელები იწყებენ ბრიტანეთის ოკუპაციას. ამ დროს უელსის ტერიტორია გაყოფილი ჰქონდათ ბრიტანულ ტომებს, მათ შორის ყველაზე მრავალრიცხოვანი და ძლიერი ტომები იყვნენ სილურები და ორდოვიკები. რომაელებმა სამხრეთ უელსში ააშენეს რამდენიმე ფორტი, რომელთა შორის ყველაზე დასავლეთით მდებარეობდა კარმარტენი. რომაელებმა ამავდროულად ააშენეს ციხე „ “, სადაც შემონახულია დიდებული ამფითეატრი. რომაელებმა გადაინაცვლეს უელსის ჩრდილოეთ ნაწილშიც და ერთ-ერთი შუასაუკუნოვანი ისტორია გადმოგვცემს, რომ რომის იმპერატორმა მაგნუს მაქსიმუსმა ცოლად შეირთო ადგილობრივი ბელადის ქალიშვილი სეგონციიდან დღევანდელი კარნარვონადან (ქალაქი უელსში). რომაელების მმართველობის პერიოდში, დაახლოებით საუკუნეში უელსში გავრცელდა ქრისტიანობა. რომაელების წასვლის შემდეგ ბრიტებმა შექმნეს პატარა სამეფოები. კუნძულის სამხრეთი და აღმოსავლეთ ნაწილი ანგლოსაქსების მიერ იქნა დაპყრობილი, მაგრამ სახელმწიფოები რომლებიც მდებარეობდნენ ჩრდილოეთ ინგლისის მთიან რაიონებში და უელსის ტერიტორიებზე აღმოჩნდნენ უფრო გამძლეები. საბოლოოდ ბრიტების ჩრდილოეთ სახელმწიფოები განადგურდა ანგლების და შოტლანდიელების მიერ, თუმცა დასავლეთ ბრიტებმა თავი შეაფარეს უელსს, მაგრამ ნაყოფიერი ტერიტორიების და მდიდარი ქალაქების დაკარგვამ დიდი ზიანი მიაყენა ბრიტებს და მათ საშუალება აღარ ჰქონდათ, რომ ებრძოლათ ამ ტერიტორიებისთვის. საუკუნეში აღმოსავლეთ უელსის საზღვარი მეტ-ნაკლებად კარგად იყო ჩამოყალიბებული.

ნორმანების დაპყრობების შემდეგ
ნორმანების დაპყრობების შემდეგ 1066 წელს უელსური სახელმწიფო მეზობლების გავლენის ქვეშ აღმოჩნდა, მიუხედავად უელსელების წინააღმდეგობისა. უილიამ დამპყრობელი შეეცადა, რომ დაემორჩილებინა უელსელები, მის საზღვართან ძლიერი საფეოდალოების შექმნით. უელსის ლორდები ინარჩუნებდნენ დამოუკიდებლობას ჰენრი -ის მმართველობამდე. უელსის მმართველებმა სხვადასხვა დროს შეძლეს გაეერთიანებინათ უელსის დიდი ნაწილი, მაგრამ უელსის სრული გაერთიანება მაინც ვერ ხერხდებოდა. 1282 წელს, მას შემდეგ რაც ლიველინ გრიფიდი, ის ვინც თავისი თავი მთელი უელსის მმართველად გამოაცხადა გარდაიცვალა, ხოლო მისი ძმა ტყვედ აიყვანეს და ჩამოახრჩვეს, ედუარდ -მა დაიპყრო მთელი უელსი. ინგლისელებმა ააშენეს უელსში ძალიან ბევრი ციხე-სიმაგრე, რათა ეკონტროლებინათ ადგილობრივი მოსახლეობა. ბოლო დიდი ამბოხება იყო გლინდურის ამბოხება ერთი საუკუნის შემდეგ. უელსური ოჯახი ტიუდორები მონაწილეობდნენ ვარდების ომში და 1485 წელს ისინი გახდნენ ინგლისის მმართველები. ინგლისისა და უელსის შერწყმა მოხდა ჰენრი -ის პერიოდში, მას შემდეგ, რაც მან მიიღო კანონი, რომლის მიხედვითაც უელსური კანონები შეიცვალა ინგლისურით.
ჩრდილოეთი ირლანდია

ჩრდილოეთი ირლანდია (; ირლანდიურად ) სხვადასხვაგვარად აღწერილია როგორც ქვეყანა, პროვინცია ან რეგიონი, რომელიც გაერთიანებული სამეფოს ნაწილია. მდებარეობს ირლანდიის კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ჩრდილოეთ ირლანდია ინაწილებს სამხრეთ და დასავლეთ საზღვრებს ირლანდიასთან. 2021 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 1,8 მილიონს აღემატება, რაც ირლანდიის მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 30 %-ს შეადგენს, ხოლო გაერთიანებული სამეფოს მოსახლეობის 3 %-ს. ჩრდილოეთ ირლანდიის ასამბლეა დაარსდა 1998 წელს, ჩრდილოეთ ირლანდიის კანონებზე დაყრდნობით. მას პასუხისმგებლობა ეკისრება მთელ რიგ პოლიტიკურ საკითხებზე, როდესაც სხვა სფეროები მხოლოდ ბრიტანეთის მთავრობას ეკუთვნის. ჩრდილოეთ ირლანდია თანამშრომლობს ირლანდიასთან რამდენიმე სფეროში.

ფართობი — 14 130 კვ.კმ.
მოსახლეობა — 1,8 მლნ.
სარწმუნოება: პროტესტანტიზმი — 42,8 %, კათოლიციზმი — 38,4 %.
ყველაზე დასახლებული ქალაქი და დედაქალაქი — ბელფასტი (/ ).

ჩრდილოეთ ირლანდია შეიქმნა 1921 წელს, როდესაც ირლანდია გაიყო 1920 წელს ირლანდიის მთავრობის საკანონმდებლო შტოს მიერ. ჩრდილოეთ ირლანდიის მოსახლეობის უმრავლესობა იყო პროფკავშირის წევრი, რომელთაც გაერთიანებულ სამეფოში დარჩენა სურდათ. ისინი იყვნენ პროტესტანტი შთამომავლები დიდი ბრიტანეთის კოლონისტებისა. ამავდროულად, სამხრეთ ირლანდიის (რომელიც გახდა ირლანდიის თავისუფალი სახელმწიფო 1922 წელს) მოსახლეობის უმრავლესობა და მნიშვნელოვანი უმცირესობა ჩრდილოეთ ირლანდიისა, იყვნენ ირლანდიელი ნაციონალისტები და კათოლიკეები, რომელთაც სურდათ ერთიანი დამოუკიდებელი ირლანდია. დღეს პირველნი თავიანთ თავს ბრიტანელებად თვლიან, ხოლო მეორენი მიიჩნევენ თავს ირლანდიელებად.

ადმინისტრაციულ-ტერიტორიალური მოწყობა
მოსახლეობა
2021 წლის აღწერის თანახმად მოსახლეობის 42,3 % საკუთარ თავს თვლის კათოლიკად, 37,3 % პროტესტანტად ან სხვა კონფესიის ქრისტიანად, 1,3 % საკუთარ თავს სხვა რელიგიებს აკუთვნებს, ხოლო 17,4 % თავს თვლის არცერთი რელიგიის მიმდევრად ან არ მიუთითებს მას. პროტესტანტებიდან ან სხვა კონფესიის ქრისტიანებიდან ყველაზე ბევრი იყვნენ პრესვიტერიანული ეკლესიის მიმდევრები (16,6 %), ირლანდიური ეკლესიის მიმდევრები (11,5 %) და მეთოდისტები (2,3 %). რაც შეეხება წარმოშობას (ანუ რელიგიას ან რელიგიურ აღზრდას), 2021 წლის აღწერის თანახმად მოსახლეობის 45,7 % თავს თვლის კათოლიკად, 43,5 % — პროტესტანტად, 1,5 % — საკუთარ თავს სხვა რელიგიებს აკუთვნებს და 5,6 % — თავს თვლის არცერთი რელიგიის მიმდევრად. 2011 წლის აღწერის თანახმად მოსახლეობის 48 % საკუთარ თავს თვლიდა პროტესტანტად, 45 % — კათოლიკედ, 0,9 % — სხვა რელიგიების მიმდევრად და 5,6 % — არარელიგიურად.
ანდალუსია

ანდალუსია — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება 1981 წლიდან. შედგება 8 პროვინციისაგან : ალმერია, კადისი, კორდობა, გრანადა, უელვა, ხაენი, მალაგა, სევილია.

ფართობი — 87,3 ათასი კმ²
მოსახლეობა — 8,388,107 მილიონი
ადმინისტრაციული ცენტრი — სევილია.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ანდალუსია იყოფა რვა პროვინციად (ალმერია, კადისი, კორდობა, გრანადა, უელვა, ხაენი, მალაგა, სევილია), რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან 68 კომარკად. ანდალუსიაში არის 770 მუნიციპალიტეტი.
ბალეარის კუნძულები

ბალეარის კუნძულები — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება და პროვინცია 1983 წლიდან. შედგება 4 დიდი და რამდენიმე მცირე კუნძულისაგან (ფართობი კვ.კმ): მალიორკა (3.500), მენორკა (680), ივისა (572) და ფორმენტერა (115). ტურიზმი აქ ეკონომიკის საფუძველია. კუნძულებს ყოველწლიურად 4-5 მლნ უცხოელი სტუმრობს, ძირითადად ბრიტანელები, გერმანელები, სკანდინავიელები.

ფართობი - 5 ათასი.
მოსახლეობა – 700 ათასი.
ადმინისტრაციული ცენტრი - პალმა-დე-მალიორკა.
ენები – ესპანური, კატალონიური.

ისტორია
უძველეს დროში კართაგენელთა კოლონია იყო, შემდეგ რომაელების, არაბების. 1229-1235 – მალიორკა და ივისა არაგონმა დაიპყრო. 1287 – მინორკა დაიმორჩილა ალფონს -მ და არაბები განდევნა. 1708 – მინორკა ინგლისელებმა დაიკავეს. 1756 – კუნძულები ფრანგებმა (ჰერცოგი რიშელიე) დაიკავეს. ლეგენდის თანახმად სწორედ ამ დროს შეიქმნა მაიონეზი, სოუსი პორტ-მაოს აღების დღეს შეიქმნა და სპეციალურ სოუსს მაონეზი უწოდეს. 1936-1939 – მალიორკა და ივისა ფრანკისტებს ემორჩილებოდა, მინორკა – რესპუბლიკელებს.

გალერეა
ბასკეთი

ბასკეთი — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება 1979 წლიდან. მოიცავს პროვინციებს – ბისკაია, გიპუსკოა და ალავა.

ფართობი - 7,3 ათასი.
მოსახლეობა - 2 100 000.
ადმინისტრაციული ცენტრი - ვიტორია (გასტეისი).

კულტურული ცენტრი – სან-სებასტიანი (დონოსტია) სადაც ყოველწლიურად ტარდება სან-სებასტიანის კინო-ფესტივალი.

ენები: კასტილიური და ბასკური. ბასკურს სხვადასხვა ხარისხით ფლობენ: ალავაში 13 %, გიპუსკოაში 48 %, ბისკაიაში 27 %.
ეროვნული დღესასწაული – 28 მარტი, („სამშობლოს დღე“).
რეგიონული პარლამენტი – 75 წევრი.

უდიდესი ქალაქები
ბილბაო (354 145)
ვიტორია (226 490)
სან-სებასტიანი (183 308)
გალისია

გალისია — ესპანეთის ისტორიული რეგიონი და ავტონომიური გაერთიანება 1981 წლიდან. დედაქალაქი — სანტიაგო-დე-კომპოსტელა. ავტონომიური გაერტიანების ფართობია 29 574 კმ². 2012 წლის მონაცემებით რეგიონში ცხოვრობს 2 778 913 კაცი. მოიცავს პროვინციებს – ლა-კორუნია, ლუგო, ორენსე, პონტევედრა.

რეგიონის ოფიციალური ენებია ესპანური და გალისიური (ახლოა პორტუგალიურთან).

ადმინისტრაციული დაყოფა
- საუკუნეებში გალისია დაყოფილი იყო შვიდ ადმინისტრაციულ ოქლად, ხოლო 1833 წელს იგი ოთხ პროვინციად დაიყო: ლა-კორუნია, ლუგო, ორენსე, პონტევედრა.
ვალენსია (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ვალენსია შეიძლება აღნიშნავდეს:
აშშ
ვალენსია — სანტა-კლარიტას ნაწილი
ესპანეთი
ვალენსია — ქალაქი ესპანეთში;
ვალენსია (რეგიონი) — ავტონომიური რეგიონი ესპანეთში;
ვალენსია (პროვინცია) — პროვინცია ესპანეთში;
ვალენსია (ოლქი) — ისტორიული ოლქი ესპანეთში;
ვალენსია (საფეხბურთო კლუბი) — ესპანეთის საფეხბურთო კლუბი;
ვალენსიის ყურე — ყურე ხმელთაშუა ზღვაში, ესპანეთის სანაპიროსთან;

ვენესუელა
ვალენსია (ტბა) — ტბა ვენესუელაში;
ვალენსია (ვენესუელა) — ქალაქი ვენესუელაში, კარაბობოს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი;

კოლუმბია
ვალენსია (კორდობა) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კორდობის დეპარტამენტში.
კანარის კუნძულები

კანარის კუნძულები — ესპანეთის ერთ-ერთი ავტონომიური გაერთიანება. მდებარეობს ამავე სახელწოდების კუნძულებზე აფრიკის დასავლეთ სანაპიროსთან, რომელიც მოიცავს 7 კუნძულს: ტენერიფე, ლას-პალმასი, გომერა, იერო, გრან-კანარია, ფუერტევენტურა, ლანსაროტი.

ფართობი — 7,3 ათასი. უმაღლესი მწვერვალია პიკო დე ტეიდე, 3718 მ.
მოსახლეობა — 2 172 944 ადამიანი (2021).
ადმინისტრაციული ცენტრი — სანტა-კრუს-დე-ტენერიფე.
საკანონმდებლო ორგანო — 60 წევრიანი პარლამენტი.

ისტორია
 საუკუნეში აღმოაჩინა იუბა -მ, რომაელთა ნუმიდიელმა ვასალმა. მეფეს იქ ბევრი ძაღლი უნახავს ( ლათინურად) და კუნძულებს სახელიც აქედან შეერქვა. 1402 წლიდან კუნძულები დაიკავეს კასტილიელებმა ფრანგი ზღვაოსნის, ჟან დე ბეტანკურის მეთაურობით, რომელიც შემდეგ კანარის კუნძულების მეფე გახდა. 1479 წელს განადგურებულ იქნენ კუნძულების ავტოქტონური მოსახლენი გუანშები, რომლებიც ბერბერებს ენათესავებოდნენ. 1902 წელს ავტონომისტური მოძრაობა ჩაახშეს. 1978 წელს გაძლიერდა თვითგამორკვევისა და დამოუკიდებლობის მოძრაობა. 1993 წელს იუნესკომ ბიოსფერულ ნაკრძალად გამოაცხადა.

ძირითადი მონაცემები
ბუნება
კანარის ველური ბუნების ოფიციალური სიმბოლოებს წარმოადგენენ: კანარის ჩიტი და კანარის ფინიკის პალმა.

კანარის კუნძულებს აქვ მრავალფეროვანი ფლორა და ფაუნა. გამორჩეულია ენდემური ჯიშების სიმრავლით, მათ შორის ისეთის როგორიცაა ფასკუნჯი.

ეროვნული პარკები
კანარის კუნძულებს ოფიციალურად აქვს ოთხი ეროვნული პარკი, რომელთაგანაც ორი იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად არის გამოცხადებული. დანარჩენი ორი გამოცხადებულია ბიოსფერულ რეზერვად:

კალდერა-დე-ტაბურიენტეს ეროვნული პარკი – შეიქმნა 1954 წელს. 2002 წლიდან მსოფლიო ბიოსფერული რეზერვი. დღეისთვის მოიცავს 46,9 კმ²–ს.
გარახონაის ეროვნული პარკი – შეიქმნა 1981 წელს. 1986 წელს გამოცხადდა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად. მოიცავს 3986 ჰექტარს.
ტიმანფაიის ეროვნული პარკი – შეიქმნა 1974 წელს. 1993 წლიდან მსოფლიო ბიოსფერული რეზერვი. მოიცავს 51,07 კმ²–ს.
ტეიდეს ეროვნული პარკი – შეიქმნა 1954. 2007 წელს გამოცხადდა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად. მოიცავს 18 990 ჰექტარს.

ადგილობრივი ფლორის სურათები
კასტილია-ლა-მანჩა

კასტილია-ლა მანჩა (- ) — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება 1982 წლიდან. მოიცავს 5 პროვინციას: 4 მათგანი ძველ ახალ კასტილიაში შედიოდა (სიუდად-რეალი, კუენკა, გვადალახარა, ტოლედო) და 1 – მურსიის ძველ სამეფოში (ალბასეტე).

ფართობი - 79 ათასი კვ.კმ.
მოსახლეობა – 1 712 000 ად.
ადმინისტრაციული ცენტრი - ტოლედო.

ადმინისტრაციული დაყოფა
კასტილია-ლა-მანჩა იყოფა ხუთ პროვინციად (ალბასეტე, სიუდად-რეალი, გვადალახარა, კუენკა და ტოლედო), რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან 32 კომარკად. კასტილია-ლა-მანჩაში არის 919 მუნიციპალიტეტი.
კასტილია და ლეონი

კასტილია და ლეონი — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება 1983 წლიდან. მოიცავს 9 პროვინციას : 5 ძველ ლეონში შედიოდა (ლეონი, პალენსია, სალამანკა, ვალიადოლიდი, სამორა) და 4 ძველ კასტილიაში (ავილა, ბურგოსი, სეგოვია, სორია).

ფართობი — 94 223 კმ².
მოსახლეობა — 2 424 395 (2017 წლის მონაცემებით).
ადმინისტრაციული ცენტრი — ვალიადოლიდი.
საკანონმდებლო ორგანო — 84 წევრიანი კორტესი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
კასტილია და ლეონის შემადგენლობაში შედის 9 პროვინცია.
სეუტა

სეუტა  — ესპანეთის ავტონომიური ქალაქი ჩრდილოეთ აფრიკაში, ნახევარანკლავი მაროკოს ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე, გიბრალტარის სრუტის აღმოსავლეთ ნაწილში. მაროკო ქალაქს თავის ტერიტორიად თვლის და ითხოვს მის დაბრუნებას. ფართობი — 19 კმ². მოსახლეობა 85 ათასი, ძირითადად არაბები, ბერბერები, ესპანელები, ფრანგები. ქალაქში მოქმედებს სამხედრო და თევზსაჭერი ნავსადგურები.

ისტორია
ქალაქი დაარსდა ძვ. წ. საუკუნეში. ფინიკიელთა კოლონია შემდგომში დაიკავეს კართაგენელებმა, ბერძნებმა, რომაელებმა, პორტუგალიელებმა (1415), ესპანელებმა (1580). 1663 წელს პორტუგალია-ესპანეთის კავშირის დაშლის შემდეგ მოსახლეობის იდენტიფიკაციის საფუძველზე ქალაქი ესპანეთს დარჩა.
მელილია

მელილია — ესპანეთის ავტონომიური ქალაქი და პორტი ჩრდილოეთ აფრიკაში. გარშემორტყმულია მაროკოთი. ფართობი 12,3 კვ. კმ. სადავოა მაროკოსთან. მოიცავს აგრეთვე კუნძულებს: პენიონ დე ველესი, ალუსემასი და ჩაფარინასი. ის მიიჩნეოდა მალაგას პროვინციად 1995 წლის 14 მარტამდე, ანუ მანამდე სანამ ავტონომიად გამოცხადდებოდა.

2008 წლის აღწერით, მოსახლეობა შეადგენდა 73 460 ადამიანს, სადაც შედიოდნენ ქრისტიანები, მუსლიმები (უმეტესად ბერბერები) და ცოტაც ებრაელები. ესპანური არის გავრცელებული ენა, თუმცა იყო ბერბერული ენის აღიარების მოთხოვნაც.

ისტორია
მელილია თავდაპირველად ფინიკიელთა და შემდგომ პუნიკების კოლონია იყო სახელად–რუსადირი. 1497 წელს დაიკავა დონ პედრო დე ესტოპინანმა, მედინა სიდონიას საჰერცოგოს მეთაურმა.
ბრიუსელი (რეგიონი)

ბრიუსელი ოფიციალურად ბრუსელის-დედაქალაქის რეგიონი — ბელგიის ერთ-ერთი რეგიონი სამიდან (დანარჩენი ორი არის ფლანდრია და ვალონია). უკავია ქვეყნის ცენტრალური ნაწილი, ქალაქი ბრიუსელი და მისი მიმდებარე ტერიტორია.

ფართობი – 161 კმ²,
მოსახლეობა – 981 ათასი; მათ შორის 80% ფრანგულენოვანია.
საკანონმდებლო ორგანო – ჰყავს 75 წევრიანი პარლამენტი, რომელიც პირდაპირ აირჩევა დედაქალაქის 19 კომუნის მიერ.
აპულია

აპულია (ბერძნულიდან ; ) — რეგიონი იტალიაში, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთში. აღმოსავლეთით ესაზღვრება ადრიატიკის ზღვა, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — იონიის ზღვა, სამხრეთით — ოტრანტოს სრუტე და ყურე. მის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილს სალენტოს ნახევარკუნძულს უწოდებენ, რომელიც „ჩექმის“ ფორმის იტალიის ქუსლს წარმოადგენს. რეგიონის ფართობი 19 345 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 4,1 მლნ ადამიანს შეადგენს (2011). ჩრდილოეთით მოლიზეს რეგიონი ესაზღვრება, დასავლეთით — კამპანია, სამხრეთ-დასავლკეთით კი ბაზილიკატა. მის გასწვრივ, იონიის ზღვის მიღმა, მდებარეობს საბერძნეთი და ალბანეთი.

აპულია სასოფლო-სამეურნეო რეგიონია, მოჰყავთ ხილი და ღვინო. მისი ნავსადგურები აგრეთვე ემსახურებიან ალბანეთს.

ფართობი - 19 345 კმ²
მოსახლეობა - 4 091 259 (2011)
ქალაქები (ათ.) - ბარი (332, ადმინისტრაციული ცენტრი), ტარანტო (208, ძირითადი სამრეწველო ცენტრი), ფოჯა (154), ლეჩე (98), ბრინდიზი (93).

ადმინისტრაციული დაყოფა
აპულიის რეგიონი ადმინისტრაციულად 6 პროვინციად იყოფა:
აბრუცო

აბრუცო , აბრუცი — რეგიონი იტალიაში, მთიანი რაიონი ქვეყნის ცენტრალური ნაწილის სამხრეთში. მისი დასავლეთი საზღვარი რომიდან 80 კმ-ში მდებარეობს. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება მარკეს რეგიონი, დასავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით — ლაციოს რეგიონი, სამხრეთ აღმოსავლეთით — მოლიზე და აღმოსავლეთით — ადრიატიკის ზღვა. მიუხედავად იმისა, რომ ის გეოგრაფიულად უფრო იტალიის ცენტრალურ რეგიონში მდებარეობს ვიდრე სამხრეთში, იტალიის სტატისტიკის სამსახურის მიერ იგი მაინც სამხრეთულ რეგიონად მიიჩნევა, ორი სიცილიის სამეფოსთან მისი ისტორიული კავშირის ნიშნად.

ანტიკურ ხანაში რეგიონი დასახლებული იყო იტალიკური ტომებით, რომლებიც ხანგრძლივად უწევდნენ წინააღმდეგობას რომაელ დაპყრობლებს. საუკუნეში აქ ნორმანები დამკვიდრდნენ. მოგვიანებით, აბრუცო ჰოენშტაუფენების დინასტიას ემხრობოდა პაპობის წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1860-1861 წლებში რეგიონი იტალიის სამეფოს ნაწილი გახდა აბრუცისა და მოლიზეს სახელით. 1965 წელს აღნიშნული რეგიონი გაიყო. აბრუცოს ეკონომიკის საფუძველი სოფლის მეურნეობაა.

ფართობი – 10 763 კმ²
მოსახლეობა – 1 342 975 (2011 წ)
ადმინისტრაციული დაყოფა — პროვინციები: ლ'აკვილა, კიეტი, პესკარა და ტერამო.
ქალაქები (ათ.) — ლ’აკვილა (70), პესკარა (115), კიეტი (59), ტერამო (53).

ადმინისტრაციული დაყოფა
აბრუცოს რეგიონი ადმინისტრაციულად 4 პროვინციად იყოფა:
ბაზილიკატა

ბაზილიკატა აგრეთვე ცნობილი როგორც ლუკანია — რეგიონი იტალიაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთში. დასავლეთით ესაზღვრება კამპანიის რეგიონი, ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით — აპულია, სამხრეთით კი კალაბრია. ფლობს მცირე გასასვლელს ტირენიის ზღვაზე კამპანიასა და კალაბრიას შორის, მაგრამ საკმაოდ ვრცელი გასასვლელი გააჩნია იონიის ზღვაზე (კონკრეტულად ტარანტოს ყურეზე), კალაბრიასა და აპულიას შორის. ჩექმის ფორმის იტალიის კონტურში, ბაზილიკატა „ზურგს“ (ფეხსაცმლის) წარმოადგენს, „ფეხსაცმლის წვერ“ კალაბრიასა და „ქუსლ“ აპულიასთან ერთად. რეგიონის ფართობი 10 000 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით 600 000 ადამიანს შეადგენს. რეგიონული დედაქალაქია პოტენცა. ბაზილიკატა ადმინისტრაციულად ორ პორვინციად იყოფა: პოტენცა და მატერა.

ფართობი — 10 000 კმ²
მოსახლეობა — 600 000 (2010)
ქალაქები (ათ.) — პოტენცა (71), მატერა (57).

ადმინისტრაციული დაყოფა
ბაზილიკატის რეგიონი ადმინისტრაციულად 2 პროვინციად იყოფა:
ემილია-რომანია

ემილია-რომანია — რეგიონი ცენტრალური იტალიის ჩრდილოეთში, მოიცავს მდინარე პოს ხეობას და შედგება ორი ისტორიული რეგიონის — ემილიასა და რომანიასაგან. დედაქალაქია ბოლონია. მთლიანი ფართობი 22 446 კმ²-ს შეადგენს, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით დაახლოებით 4,4 მლნ ადამიანია.

დღეისათვის, ემილია-რომანია ევროპის ერთ-ერთ ყველაზე მდიდარ და განვითარებულ რეგიონად მიიჩნევა, აქ ფიქსირდება მშპ-ის მესამე ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი ერთ სულ მოსახლეზე იტალიის რეგიონებს შორის. დედაქალაქი ბოლონია, იტალიაში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი დონის ცხოვრების დონით გამოირჩევა და გააჩნია მოწინავე და თანამედროვე სოციალური მომსახურებები. ემილია-რომანია ასევე წარმოადგენს იტალიის უმთავრეს კულტურულ და ტურისტულ ცენტრს, აქ მდებარეობს დასავლური სამყაროს უძველესი უნივერსიტეტი და მრავალი რენესანსული ქალაქი (მოდენა, პარმა, ფერარა), ასევე კვებისა და საავტომობილო წარმოებების მთავარი ცენტრები (, , და ). ფლობს სიცოცხლით სავსე და მრავალფეროვან სანაპირო ზოლს ადრიატიკის ზღვაზე, მრავალრიცხოვანი ტურისტული კურორტებით, რომელთა შორისაცაა რიმინი და რიჩონე.

რეგიონში იწარმოება ხილი, ღვინო, შაქრის ჭარხალი, პოს ხეობაში არის ნავთობის და გაზის რესურსები.
ვენეტო

ვენეტო — რეგიონი იტალიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, უკავია მდინარე პოს დელტა, აგრეთვე ალპებისა და დოლომიტის მთები, ტბა გარდა. მისი მოსახლეობა 5 მლნ ადამიანია და ამ მხრივ იტალიის რეგიონებს შორის მე-5 ადგილზეა.

ათასწლეულზე მეტი ხნის განმავლობაში ვენეტო დამოუკიდებელი სახელმწიფო იყო — ვენეციის რესპუბლიკა, რომელიც 1866 წელს, ავსტრიელი და ფრანგი მმართველობების დამარცხების შემდეგ საბოლოოდ შეიერთა იტალიამ. მისი დედაქალაქი იყო და არის ვენეცია, რომელიც საუკუნეთა მანძილზე მართავდა მსოფლიოს ერთ-ერთ უმსხვილეს და უმდიდრეს საზღვაო რესპუბლიკასა და სავაჭრო იმპერიას. მდიდარი კულტურული მემკვიდრეობის გამო, მნიშვნელოვანი რაოდენობის ვენეტოელი საკუთარ თავებს უნიკალური იდენტობის ადამიანებად მიიჩნევენ და უარს ამბობენ მათს მიკუთვნებაზე იტალიურ ერთან, რეგიონული მთავრობა კი იმდენად შორს წავიდა, რომ მისი მაცხოვრებლები ოფიციალურრად განსაზღვრა როგორც უბრალოდ „ხალხი“.

ერთ დროს ვენეციის რესპუბლიკის გული, ვენეტო დღეს იტალიის უმდიდრესი, ყველაზე განვითარებული და ინდუსტრიალიზებული რეგიონია. ფლობს ქვეყნის უმდიდრეს ისტორიულ, ბუნებრივ, ხელოვნების, კულტურულ, მუსიკალურ და კულინარიულ მემკვიდრეობას. ამავე დროს ის იტალიის ყველაზე მონახულებადი რეგიონია 60 მლნ ტურისტით ყოველწლიურად (2007). გარდა იტალიურისა, მოსახლეობის უმრავლესობა ლაპარაკობს ვენეტურ ენაზეც. ხანგრძლივი ისტორიის მანძილზე, ვენეტო მასიურ მიგრაციებს განიცდიდა და დღესაც, იტალიის მასშტაბით იგი ლიდრეობს იმიგრანტთა მიღებაში, 2008 წელს მან 454 453 უცხოელი იმიგრანტი მიიღო, რომელთა უმრავლესობაც რუმინელი და მაროკოელია.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ვენეტოს რეგიონი ადმინისტრაციულად შვიდ პროვინციად იყოფა:
კალაბრია

კალაბრია ანტიკურ ხანაში ცნობილი როგორც ბრიტიუმი — იტალიის რეგიონი, უკავია აპენინის ნახევარკუნძულის უკიდურესი სამხრეთი ნაწილი. წარმოადგენს ჩექმის ფორმის აპენინის ნახევარკუნძულის „წვერს“. დედაქალაქია კატანძარო. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ბაზილიკატის რეგიონი, სამხრეთ-დასავლეთით — სიცილია, დასავლეთით — ტირენიის ზღვა, აღმოსავლეთით კი იონიის ზღვა. რეგიონის ფართობი 15 080 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით დაახლოებით 2 მლნ ადამიანს შეადგენს.

რეგიონი ძირითადად მთიანია და გადაკვეთილია რამდენიმე მასივით. მრავლადაა ვიწრო და ხრამიანი ხეობები.

ფართობი — 15 080 კმ²
მოსახლეობა — 2 009 227 (2010 წ)
ადმინისტრაციული დაყოფა — იყოფა კატანძაროს, კოზენცასა და რეჯოს პროვინციებად.
ქალაქები (ათ.) — კატანძარო (97), რეჯო-დი-კალაბრია (180, მთავარი სამრეწველო ქალაქი და ნავსადგური), კოზენცა (78).
კამპანია (იტალია)

კამპანია — სასოფლო-სამეურნეო რეგიონი სამხრეთ იტალიაში. სახელი მომდინარეობს ლათინურიდან, რომაელებმა მას (ბედნიერი მიწა) უწოდეს. მისი მოსახლეობა 5,8 მლნ ადამიანს შეადგენს და ამ მაჩვენებლით იტალიის მეორე ყველაზე ხალხმრავალი რეგიონია. მთლიანი ფართობი 13 590 კმ²-ია და წარმოადგენს ქვეყნის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ რეგიონს. მდებარეობს აპენინის ნახევარკუნძულზე, დასავლეთით გასასვლელი აქვს ტირენიის ზღვაზე. ადმინისტრაციულად მის დაქვემდებარებაში შედის ფლეგრინის კუნძულები და კუნძული კაპრი.

ხანგრძლივი ისტორიის მქონე კამპანია დასავლური ცივილიზაციის ცენტრში მდებარეობდა. პირველად მისი კოლონიზაცია ძველმა ბერძნებმა მოახდინეს და ის დიდი საბერძნეთის შემადგენლობაში შედიოდა, სანამ მოძლიერდებოდა რომის რესპუბლიკა. რომაულ ხანაში ეს ტერიტორია იმპერატორების მიერ მაღალი კულტურის კერად მიიჩნეოდა, რადგან აქ თანაბრად იყო წარმოდგენილი როგორც ბერძნული, ისე რომაული კულტურები. შუა საუკუნეებში, ბიზანტიის იმპერიისა და ლომბარდიელების ხელში ამ არეალს გააჩნდა ბევრი საჰერცოგო და სათავადო.

ნორმანთა მმართველობის ხანაში, ის მიუერთდა სიცილიის სამეფოს, მაგრამ მცირე ხნის შემდეგ იგი ნეაპოლის სამეფომ მიიტაცა. სწორედ ამ პერიოდში შეეხო კამპანიას ესპანური, ფრანგული და არაგონული კულტურები. მოგვიანებით, იგი ორი სიცილიის სამეფოს შემადგენელი ნაწილი გახდა ბურბონების მმართველობით, რაც 1860 წლამდე გაგძელდა, როდესაც დასრულდა იტალიის გაერთიანება და ის ახლადღექმნილი იტალიის სახელმწიფოს შემადგენლობაში შევიდა.

რეგიონის დედაქალაქია ნეაპოლი. კამპანია მდიდარია თავისი კულტურით, განსაკუთრებით სამზარეულოთი, მუსიკით, არქიტექტურით, არქეოლოგიითა და ისეთი უძველესი ძეგლებით, როგორებიცაა პომპეი, ჰერკულანუმი და პესტუმი. ბუნებრივი ძეგლების სიმდიდრე კამპანიაში ტურისტული ინდუსტრიის წარმატებულ განვითარებას განაპირობებს, განსაკუთრებით ამალფის სანაპიროზე, ვეზუვის მთაზე და კუნძულ კაპრიზე.

ფართობი — 13 590 კმ²
მოსახლეობა — 5 833 131 (2010 წ)
ქალაქები (ათ.) — ნეაპოლი (992), სალერნო (142), ჯულიანო-ინ-კამპანია (98), ტორე-დელ-გრეკო (93).
თავისებურებები — ამ რეგიონში მდებარეობს ანტიკური ქალაქები პომპეი, ჰერკულანუმი, პესტუმი, აგრეთვე ვულკანი ვეზუვი და კუნძული კაპრი.