iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გვესო

გვესო — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში (ქვედა ცაგერის ტერიტორიული ერთეული).

მდებარეობს ცაგერის ქვაბულში, მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 560 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 1,5 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 135 ადამიანი.

კულტურული მემკვიდრეობა
სოფლის განაპირას, კლდოვან ხელოვნურად მოსწორებულ პლატოზე, ძლიერ დაზიანებული სახით შემორჩენილია გვესოს ხუროთმოძღვრული კომპლექსი კომპლექსს შემოვლებული აქვს გალავანი, რომლის ჩრდილოეთ ნაწილში კარიბჭისა და სამეურნეო დანიშნულების ნაგებობათა ნაშთია, სამხრეთით, ხეობისკენ, კოშკია, ხოლო შუაში — ნანგრევებად ქცეული სამეკლესიანი ბაზილიკა. შუა, მთავარი ეკლესიის ოდნავ ნალისებრი მოხაზულობის აფსიდი ღრმაა და ფართო. გვერდის ეკლესიები აღმოსავლეთით დასრულებულია ასევე ნახევარწრიული აფსიდებით. სამივე აფსიდი კედლის სიბრტყეშია მოქცეული. გადახურული იყო კამარით. კედლის წყობის ხასიათით, გეგმითა და აფსიდების მოხაზულობით ძეგლი – საუკუნეებით თარიღდება. გალავნის გარეთ აღმართული, გეგმით კვადრატული კოშკი ნაგებია საშუალო სიდიდის რუხი ფერის ქვით, კუთხეებში სიმაგრისათვის ქვის მსხვილი ბლოკებია დატანებული. იგი უფრო ძველი ნაგებობის ადგილზე დგას.

სოფლის დასავლეთით, კონცხზე, ერთ-ერთი მოსახლის ეზოში, ძველი ციხის ნაშთია. სოფელში არის კიდევ ერთი სიმაგრე, ზემოთ აღნიშნულ ციხეთა გზასაყარზე. ადგილობრივები მას „სოსილეთის ციხეს“ უწოდებენ და გადმოცემით, „თათრებისაგან“ დასაცავად აუშენებიათ ჩარკვიანებს. ციხეში გამოედინება ყინულივით ცივი წყალი, რომელზედაც ოთხკუთხა კოშკია (6 × 5,5 მ) დაშენებული, მის შიგნით ჭაა მოწყობილი. გარს ერტყა ბურჯებით გამაგრებული გალავანი, რომლის დიდი ნაწილი განადგურებულია, მონგრეულია აგრეთვე კოშკის ზედა სართულები და სამხრეთი კედელი.

გვესოში 1988 წელს აღმოჩნდა ბრინჯაოს განძი (კოლხური ცული და სხვ.), რომელიც ცაგერის ისტორიულ მუზეუმში.
დეხვირი

დეხვირი — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ლასურიაში).

მდებარეობს ცაგერის ქვაბულში, მდინარე ცხენისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 640 მეტრზე, ცაგერიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 179 ადამიანი.

ისტორია
დეხირი წყაროებში პირველად მოხსენიებულია საუკუნის ნახევარში. სოფლის ახლოს დგას ფეოდალური ხანის დეხვირის ციხე. იგი ლეჩხუმის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სიმაგრე იყო და იცავდა ცხენისწყლის ხეობიდან მდინარე ლაჯანურის ხეობაში მიმავალ გზებს. 1802 წელს დეხვირის ციხე სოლომონ -მ აიღო. ალყის დროს ციხის ნაწილი დაინგრა.

2014-2015 წწ. არქეოლოგიურმა გათხრებმა გამოავლინა შუა საუკუნეების ციხის ნაშთები, გალავანი და დიდი რაოდენობით ქვევრები, ძვ.წ.აღ. - საუკუნეებით დათარიღებული ტერასული ტიპის ნაგებობები ტიპური კოლხური კერამიკის ნაშთებით, ასევე ძვ.წ.აღ-ის - საუკუნეების ელინისტური ნამოსახლარი — სამარხები, ციხის გალავნის ნაშთები და მარანი. ამ ტერიტორიაზე 2013 წლიდან მოწყობილია დეხვირის არქეოლოგიურ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი ღია ცის ქვეშ.
ახკერპი

ახკერპი — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ახქერფზე (მდინარე ბოლნისისწყლის შენაკადი). ზღვის დონიდან 1019 მეტრზე, მარნეულიდან დაშორებულია 60 კილომეტრით.

ისტორია
ახკერპის მიდამოებშია ჰუჯაბის სამონასტრო კომპლექსის გუმბათოვანი ეკლესია, რომელიც საუკუნით თარიღდება. აქვეა ადრინდელი, შუა საუკუნეების სატრაპეზო, გალავანი და სხვა ნაგებობანი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 610 ადამიანი.
გიორგი დათუნაიშვილი

გიორგი დათუნაიშვილი (დ. 9 თებერვალი, 1985) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „სამტრედიის“ ნახევარმცველი.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა (1): 2008/2009
საქართველოს თასის გამარჯვებული (1): 2009/2010
საქართველოს თასის ფინალისტი (2): 2010/2011, 2013/2014
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (2): 2009/2010, 2013/2014.
რევაზ გოცირიძე

რევაზ გოცირიძე (დ. 17 იანვარი 1981, თბილისი) — ქართველი ყოფილი ფეხბურთელი, რომელიც უკანასკნელად თამაშობდა საფეხბურთო კლუბ „საბურთალოში“.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი (2): 2003/2004, 2006/2007
საქართველოს თასის ფინალისტი (3): 2007/2008, 2010/2011, 2012/2013
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2007/2008
დამია-გეურარხი

დამია-გეურარხი (ყოფილი დამია-გიაურარხი) — სოფელი საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტში. ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ახლოლალო, დამია, დამია-გეურარხი, კიროვკა).

მდებარეობს მდინარე დებედის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 420 მეტრზე. მარნეულიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა სადახლოს სასოფლო საბჭოში. სოფელში მოქმედებდა ეთერზეთების მეურნეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1939 ადამიანი.

}
დამია

დამია — სოფელი საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტში, დამია-გიაურარხის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 620 მეტრზე. მარნეულიდან დაშორებულია 25 კილომეტრით.

სოფლის ტერიტორია წინაფეოდალური ხანიდანაა დასახლებული (აღმოჩენილია გორანამოსახლარი, კერამიკული ნაწარმი). შემორჩენილია გვიანდელი ფეოდალური ხანის ეკლესია, რომლის კედლების წყობაში ჩანს ადრინდელი და შუა ფეოდალური ხანის არქიტექტურული დეტალები. დამიის ახლანდელი სომხური მოსახლეობის წინაპრები აქ საუკუნის ნახევარში დასახლდნენ. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა სადახლოს სასოფლო საბჭოში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 326 ადამიანი.
ბეითარაბჩი

ბეითარაბჩი ბეითარაფჩი — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, კასუმლოს თემში. მდებარეობს ქვემო ქართლის ვაკეზე, საქართველო-სომხეთის საზღვართან, მდინარე დებედის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 410 მეტრზე, მარნეულიდან დაშორებულია 24 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 462 ადამიანი.
ჩინეთის დროშა

ჩინეთის დროშა — ჩინეთის ეროვნული სიმბოლო. შექმნა ცვენ ლიანსუნმა. დროშა 1949 წლის 27 სექტემბერს შეიქმნა და მიიღეს 1949 წლის 1 ოქტომბერს. მისი ძირითადი ფერი იყო წითელი — კომუნიზმის ფერი, მის მარცხენა ზედა კუთხეში გამოსახულია ხუთი ვარსკვლავი. ყველაზე დიდი ვარსკვლავი ასოცირდება კომუნისტური პარტიის მმართველობასთან, ხოლო, გავრცელებული აზრით, დანარჩენი ოთხი პატარა ვარსკვლავი საზოგადოებრივ ფენებს (მუშებს, მომსახურეებს, ინტელიგენციას, მმართველს კლასს (ბურჟუაზია)).
ხორვატული ენციკლოპედია

ხორვატული ენციკლოპედია ენციკლოპედიური ლექსიკონი ხორვატულ ენაზე, გამოცემულია -ის მიერ.

პირველი ხორვატული ენციკლოპედიის გამოცემა 1930-იან წლებში დაიწყო ზაგრებში გამომცემელ მათე უჟევიჩის მიერ. ხორვატიის ბანოვინის ჩამოყალიბების შემდეგ პროექტმა სახელმწიფო დახმარება მიიღო, გარკვეული სუბსიდია ხორვატიის კათოლიკურმა ეკლესიამაც გასწია. სტატიები ზაგრების უნივერსიტეტის აკადემიკოსების მიერ იწერებოდა. ენციკლოპედია 12 ტომად იყო ჩაფიქრებული. პირველი ტომი 1941 წლის 10 თებერვალს გამოიცა. ორიოდე თვეში იოგოსლავიის სამეფოც დაიშალა და ხორვატიის დამოუკიდებელი სახელმწიფო დაფუძნდა. გამოცემის მეხუთე ტომი უკვე 1945 წლის დამდეგს დაიბეჭდა სახელმწიფოს დაცემის დღეებში.
როდესაც იუგოსლავიელი პარტიზანები შევიდნენ ზაგრებში, მეხუთე ტომის მასობრივი განადგურება დაიწყო. ენციკლოპედიის რედაქტორებმა პროექტზე მუშაობა შეწყვიტეს. ხსენებულ ენციკლოპედიაზე მომუშავეთა უმეტესობა მოგვიანებით დიდი იუგოსლავიური ენციკლოპედიის ხორვატულენოვან ვერსიაზე მუშაობაში ჩაერთო. ეს უკანასკნელი ინიცირებული იყო ხორვატი მწერლის მიროსლავ კრლეჟას მიერ.
1991 წლიდან, როდესაც ქვეყანამ დამოუკიდებლობა მოიპოვა, პირველი ნაბიჯები გადაიდგა ახალი ენციკლოპედიის შემნისკენ. 1999 წელს მიროსლავ კრლეჟას ლექსიკოგრაფიულმა ინსტიტუტმა დაგეგმილი 11-ტომეულის პირველი ტომი გამოსცა. 2007 წლის აპრილისთვის უკვე მერვე ტომი დაიბეჭდა, ხოლო 2009 წლის სექტემბერში საფინალო მე-11 ტომმა იხილა დღის სინათლე.
Nordisk familjebok

— შვედური ენციკლოპედია, რომელიც გამოიცა 1876-1957 წლებში. პირველი რედაქცია 1876-1899 წლებში 20 ტომად გამოვიდა. მეორე გამოცემა კი 1904—1926 წწ. 38 ტომად გამოქვეყნდა და შვედურ ენაზე ყველაზე მასშტაბური ენციკლოპედიური გამოცემაა დღემდე. შვედები მას «ბუს გამოცემას» უწოდებენ ლოგოტიპზე ბუს ებმლემის გამო. ამას გარდა კიდევ ორი გამოცემა დაიბეჭდა 1957 წელს. პირველ გამოცემებზე საავტორო უფლებების დრო ამოიწურა, ამიტომაც ეს ენციკლოპედია დღეისათვის საერთო საკუთრებად არის ქცეული.

1990-იან წლებში ლინჩოპინგის უნივერსიტეტმა, შვედეთი, მოხალისური პროექტი წამოიწყო, რაც ყველა სკანდინავიური ბეჭდური გამოცემების ონლაინ ვერსიების შექმნას გულისხმობდა. ეს წამოწყება რუნებერგის პროექტის ფარგლებში გაეშვა და ხსენებული ენციკლოპედიის სრული ფორმატით ინტერნეტში შეყვანას მოიაზრებდა. 2001 წლისთვის ტექნოლოგიის განვითარებამ პროცესი საგრძნობლად დააჩქარა. ორივე გამოცემის მთელი 45 000 გვერდი დაასკანერეს -ტექნოლოგიით. დღეისთვის მთელი ენციკლოპედია ელექტრონულად არის გარდაქმნილი და ყველასათვის ხელმისაწვდომია. იგი, უფლებათა ნორმების დაცვით, ვიკისაწყობშია ატვირთული.

ილუსტრაციები
სვიდა

სვიდა — ბიზანტიური ენციკლოპედიური ლექსიკონი საუკუნისა.
ლექსიკონში 30 000 ტერმინის განმარტებაა, რაც მეტწილად ძველ საბერძნეთთან არის დაკავშირებული. ბევრი ტერმინ-განმარტება დღეისათვის დაკარგულია. უცნობია ვინ იყო ავტორი ან ავტორთა წრე, მაგრამ არსებობს ვარაუდი, რომ ენციკლოპედიური ლექსიკონი შექმნილია სასულიერი პირების მიერ. შექმნის თარიღი ხსენებული იმპერატორების მიხედვით დადგინდა. სავარაუდებელია, რომ სვიდას წერა 970 წელს დაიწყო, ხოლო საუკუნეში დასრულდა. საუკუნემდე სიტყვა „სვიდა“ შემქმნელის სახელი ეგონათ, ახლა კი ამ სიტყვას ბერძნულ-ბიზანტიურ „ციხესიმაგრეს“ უკავშირებენ.
სვიდა მრავალრიცხოვანი ანტიკური მწერლის ციტატას მოიცავს, მკითხველს აწვდის პოლიტიკოსების, სოფისტებისა და ფილოსოფოსების შესახებ მცირე ბიოგრაფიულ ცნობებს. სვიდაში ზოგიერთი ძველბერძნული სიტყვაცაა განმარტებული, სავარაუდოდ, მეათე საუკუნეში უკვე ხმარებიდან გამოსული. ენციკლოპედიაში ფილოლოგიური (გრამატიკა, ლექსიკა, ისტორია და ლიტერატურა) მასალა ჭარბობს. სვიდა ბერძნულ ანბანზეა დაწყობილი.

პირველად სვიდა 1499 წელს მილანში გამოსცეს, 1581 წელს კი შვეიცარიის ბაზელში დაიბეჭდა ლათინურ თარგმანში. 1998 წლამდე არ არსებობდა ინგლისური თარგმანი. 2000 წლიდან ვითარდება ონლაინ პროექტი, სადაც უამრავი ენთუზიასტი ინგლისურად თარგმნის სვიდას. თარგმანი ხორციელდება დანიელი ბიბლიოთეკარის ადოი ადლერის რედაქციის მიხედვით ( , , 1928-1938 წწ.).
ვალდებულებითი სამართალი

ვალდებულებითი სამართალი წარმოადგენს სამოქალაქო-სამართლებრივი ნორმების ერთობლიობას, რომელიც არეგულირებს ქონების გადაცემასთან, სამუშაოს შესრულებასთან, მომსახურების გაწევასთან, ზიანის მიყენებასთან, უსაფუძვლო გამდოდრებასთან და სხვ. დაკავშირებით წარმოშობილ ურთიერთობებს. ვალდებულება ისეთი სამოქალაქო-სამართლებრივი ურთიერთობაა, რომლის ძალითაც მოვალე ვალდებულია შეასრულოს კრედიტორის სასარგებლოდ განსაზღვრული მოქმედება ან თავი შეიკავოს განსაზღვრული მოქმედებისგან, ხოლო კრედიტორს უფლება აქვს მოითხოვოს მოვალისგან ვალდებულების შესრულება.

ვალდებულებითი სამართალი ზოგადი და კერძო ნაწილებისგან შედგება. ზოგადი ნაწილი მოიცავს ნორმებს, რომლებიც თანაბრად გამოიყენება ყველა ვალდებულების მიმართ. ეს ნორმები შეიცავენ ზოგად დებულებებს ვალდებულებათა და ხელშეკრულებათა, ვალდებულების წარმოშობისა და შეწყვეტის შესახებ. კერძო ნაწილი კი მოიცავს ისეთ ნორმებს, რომლებიც არეგულირებენ ცალკეულ ვალდებულებებს, მაგალითად, ნასყიდობას, ქირავნობას, ნარდობას და სხვ.
ჩინეთის დემოგრაფია

ჩინეთის დემოგრაფია განისაზღვრება როგორც დიდი რაოდენობის მოსახლეობა ახალგაზრდების მცირე წილით, რომელიც ჩინეთის მთავრობის, ერთი ბავშვის პოლიტიკის შედეგია. 1979 წელს დაწყებულმა შობადობის კონტროლის პოლიტიკამ 350-400 მილიონით შეამცირა შობადობა.

დღეისთვის ჩინეთის მოსახლეობა აჭარბებს 1.3 მილიარდს, 2010 წლის აღწერის მიხედვით მსოფლიოში ყველაზე მრავალ რიცხოვანი ქვეყნის მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი, დაახლოებით 91.51%, არის ჩინელი და მხოლოდ 8.49% შეადგენენ უმცირესობები. ჩინეთის მოსახლეობის ზრდის კოეფიციენტი არის მხოლოდ 0.47%, რომელი მაჩვენებლითაც ის მსოფლიოში 156-ეა. ჩინეთმა მეექვსე ეროვნული აღწერა ჩაატარა 2010 წლის 1 ნოემბერს.

ისტორიული მონაცემები
2100 ძვ.წ.: 14,000,000
2 ახ.წ.: 60,000,000
1000: 40,000,000
1500: 103,000,000
1650: 123,000,000
1750: 260,000,000
1850: 412,000,000

მოსახლეობის აღწერები
ჩინეთში მოსახლეობის აღწერა მოხდა 6-ჯერ: 1953, 1964, 1982, 1990, 2000 და 2010 წლებში. 1987 წელს მთავრობამ გამოაცხადა რომ მეოთხე აღწერა მოხდებოდა 1990 წელს და ყოველი შემდგომი აღწერა ჩტარდებოდა 10 წლის ინტერვალით. 1982 აღწერა რომლის მიხედვით ჩინეთის სრული მოსახლეობა შეადგენდა 1,008,180,738 ადამიანს, მიიჩნევა წინა ორ აღწერასთან შედარებით სანდოდ. ამ აღწერის ჩტარებაში ბევრი საერთაშორისო ორგანიზაცია იღებდა მონაწილეობას, მათ შორის გაერთიანებული ერების მოსახლეობის განსახლების ფონდი, რომელმაც აღნიშნული ცენზის ჩსატარებლად 15.6 მილიონი დოლარი დაგაიხადა.

მოსახლეობის რაოდენობის მოსალოდნელი ცვლილება
ამერიკის შეერთებული შტატების ცენზის ბიურო, 2010 წ. :
2020: 1,384,545,000
2030: 1,391,491,000
2040: 1,358,519,000
2050: 1,303,723,000
გერთიანებული ერები, 2010 წელი. [://..////20. :
2020: 1,387,792,000
2030: 1,393,076,000
2040: 1,360,906,000
2050: 1,295,604,000
2060: 1,211,538,000
2070: 1,125,903,000
2080: 1,048,132,000
2090: 984,547,000
2100: 941,042,000

ეთნიკური ჯგუფები
გოგი და მაგოგი

გოგი და მაგოგი (; ') — იუდეურ და ქრისტიანულ საღვთო წერილში მოხსენიებული ორი ხალხი. ეზეკიელის წინასწარმეტყველებით ისინი შორეულ მომავალში ჩრდილოეთიდან მოვლენ ებრაელთა შესამუსრავად. აპოკალიფსისში კი მათი შემოსვლა მოსალოდნელია განკითხვის დღის წინ. ბიბლიაში მაგოგი ევრაზიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მცხოვრები ტომების სახელია. გოგი, როგორც მაგოგის ტომის ბელადის სახელი, პირველად ძველი აღთქმის უფრო გვიანდელ ტექსტებში ჩნდება. გოგი და მაგოგი ყურანში ჩნდება როგორც ორი ველური ტომი, რომლებიც „დედამიწის უკიდურეს ნაწილში“ ცხოვრობს.
ჰაულის მოძრავი სასახლე (ფილმი)

— 2004 წლის სრულმეტრაჟიანი ანიმე, დაწერილი და გადაღებული ჰაიაო მიაძაკის მიერ -სთვის. ფილმი ეფუძნება მწერალ დიანა უინ ჯონსის ამავე სახელწოდების რომანს.

უინ ჯონსის რომანის მიხედვით, გოგონა, რომელიც ქუდებს ამზადებს, იქცევა 90 წლის მოხუცად. თავდაპირველად იგი შეშინებულია, მაგრამ სწორედ ამ ტრანსფორმაციით იწყება მისი თავგადასავლები.
პრინცესა მონონოკე

} — 1997 წლის იაპონური ეპიკური ისტორიული ფენტეზი ანიმაციური ფილმი, რომლის სცენარის ავტორი და რეჟისორია ჰაიაო მიაძაკი. წარმოებულია „ “-ის მიერ. ფილმის პერსონაჟებს ახმოვანებენ: იოძი მაცუდა, იურიკო ისიდა, იუკო ტანაკა, კაორუ კობაიასი, მასაჰიკო ნისიმურა, ცუნეჰიკო კამიძიო, აკიჰირო მივა, მიცუკო მორი და ჰისაია მორისიგე.

ფილმის სიუჟეტი ვითარდება იაპონიაში, მურომატის პერიოდში, რომელსაც თან ახლავს ფენტეზის ელემენტები. ფილმის ძირითადი სიუჟეტური ხაზია პერსონაჟ ასიტაკას მონაწილეობა ტყისა და ადამიანთა დაპირისპირებაში. ახალგაზრდა ემისის პრინცი ასიტაკა მონაწილეობს ტყის ღმერთსა და ადამიანებს შორის გამართულ ბრძოლაში, რომლებიც მის რესურსებს მოიხმარენ. ტერმინი „მონონოკე“ წარმოადგენს არა სახელს, არამედ იაპონურ სიტყვას სულებისა და მონსტრების აღსანიშნავად. „ “-ის სხვა ფილმებისგან განსხვავებით „მონონოკეს“ აქვს უფრო ძლიერი გარემო და ელფერი.

ფილმის პრემიერა იაპონიაში შედგა 1997 წლის 12 ივლისს, ხოლო აშშ-ში 1999 წლის 29 ოქტომბერს. იგი გახდა კომერციული ბლოკბასტერი და იაპონიის ყველა დროის უხვშემოსავლიანი ფილმი, თუმცა მოგვიანებით ეს პოზიცია ფილმ „ტიტანიკს“ დაუთმო.. ფილმის საერთო შემოსავალმა 14,5 მლრდ. იენა შეადგინა ანუ 159 375 308 მლნ. დოლარი.
ერთი ბავშვის პოლიტიკა

ერთი ბავშვის პოლიტიკა — ოჯახებისთვის ერთ ბავშვზე მეტის ყოლის შეზღუდვა, რომელისაც ჩინეთის მთავრობა მოსახლეობის ზრდის კონტროლისთვის ახორციელებს. ჩინეთის მთავრობა მას ოფიციალურად მოიხსენებს როგორც — ოჯახის დაგეგმვის პოლიტიკას. ის ოფიციალურად ზღუდავს დაოჯახებულ წყვილებს ერთზე მეტი ბავშვის ყოლისგან. თუმცა რამდენიმე შემთხვევაში არის გამონაკლისებიც. კერძოდ: სოფელში მაცხოვრებლებისთვის, ეთნიკური უმცირესობებისთვის და დედისერთა მშობლებისთვის. ერთი ბავშვის პოლიტიკის კომიტეტის სპიკერმა განაცხადა, რომ შეზღუდვა ჩინეთის მოსახლეობის დაახლოებით 35.9 %-ზე ვრცელდება. ჩინეთის სპეციალური ადმინისტრაციული რეგიონები: ჰონგ-კონგი და მაკაო ამ შეზღუდვიდან მთლიანად განთავისუფლებულები არიან. შეზღუდვა ასევე არ ვრცელდება ჩინეთში მცხოვრებ უცხოელებზეც.

2015 წლის 29 ოქტომბერს ჩინეთის კომუნისტური პარტიის გადაწყვეტილებით ერთი ბავშის პოლიტიკა ორი ბავშის პოლიტიკამ ჩაანაცვლა.

ეფექტი მოსახლეობის ზრდასა და შობადობის კოეფიციენტზე
ერთი ბავშვის პოლიტიკის დანერგვის შემდეგ, ჩინეთის შობადობის კოეფიციენტი1980 წლის მონაცემებით სამი ახალშობილიდან ერთ ქალზე 2008 წლისთვის 1.8-მდე და 2011 წლისთვის 1.54-მდე დაეცა.

ჩინეთის მთავრობა ვარაუდობს, რომ ერთი ბავშვის პოლიტიკის გამოყენებით მათ 2008 წელს 300-400 მილიონით ნაკლები მოსახლეობა ჰყავდათ ვიდრე ის იქნებოდა მის გარეშე. ისინი მიიჩნევენ რომ ამ პოლიტიკამ ჩინეთის ეკონომიკურ განვითარებაში დიდი წვლილი შეიტანა. შობადობის და მოსახლეობის ზრდის შემცირებამ შეამცირა ის პრობლემებიც რომლებიც ჭარბ მოსახლეობას მოყვება. კერძოდ: ეპიდემიები, არასათანადო საცხოვრებელი პირობები, გადატვირთული სოციალური მომსახურება (ჯანმრთელობა, განათლება, სამართლის დაცვა). მიუხედავად ამ პოლიტიკისა ჩინეთში ყოველ ხუთ კვირაში მილიონით უფრო მეტი ადამიანი იბადება ვიდრე კვდება.
ვალდებულება

ვალდებულება — ისეთი სამოქალაქო-სამართლებრივი ურთიერთობაა, რომლის ძალითაც მოვალე ვალდებულია შეასრულოს კრედიტორის სასარგებლოდ განსაზღვრული მოქმედება, ხოლო კრედიტორს უფლება აქვს მოითხოვოს მოვალისგან ვალდებულების შესრულება. შესრულება შეიძლება გამოიხატოს როგორც მოქმედებით, ისე მოქმედებისგან თავის შეკავებით. თავისი შინაარსისა და ხასიათის გათვალისწინებით, ვალდებულება შეიძლება ყოველ მხარეს აკისრებდეს მეორე მხარის უფლებებისა და მოვალეობებისადმი განსაკუთრებულ გულისხმიერებას.

ტერმინი „ვალდებულება“ მეცნიერებასა და პრაქტიკაში სხვადასხვა მნიშვნელობით იხმარება. იგი, უპირველეს ყოვლისა, აღნიშნავს განსაზღვრული სამოქალაქო-სამართლებრივ ურთიერთობას, მაგრამ ზოგჯერ გულისხმობს მოვალის ვალდებულებას (ვალს) ან დოკუმენტს, რომელშიც დაფიქსირებულია ასეთი ვალდებულება.

ვალდებულება რომის სამართალში
რომის სამართალში ვალდებულებას ეწოდება „ობლიგაციო“ . მისი ცნებმა რომაელმა იურისტებმა თანდათან შეიმუშავეს და მისი შემუშავება დასრულდა იმპერატორ იუსტინიანეს დროს. იუსტინიანეს კრებულის ერთ-ერთ შემადგენელ ნაწილში, ინსტიტუციებში, ვალდებულება განმარტებულია როგორც „სამართლებრივი ბორკილები, რომლებიც ჩვენ გვაიძულებს შევასრულოთ რაიმე ჩვენი სახელმწიფოს კანონების მიხედვით“. „ბორკილები“, რომლითაც მოვალე იზღუდებოდა, უბრალო სიტყვები არ იყო. ტაბულის კანონში არის მუხლი, რომელიც აწესებს ვალის არგადამხდელის (მოვალის) შეკვრას თოკით ან მისთვის ბორკილების დადებას. ამასთან, გათვალისწინებული იყო ბორკილების სიმძიმეც. მაგრამ უკვე ჩვენი წელთაღრიცხვის დასაწყისისთვის კრედიდიტორს აღარ ჰქონდა ასეთი უფლება — ვალდებულების შეუსრულებლობისთვის ქონებრივი პასუხისმგებლობა დაწესდა.

ვალდებულების ელემენტები
ვალდებულების, ისე როგორც ყველა სამოქალაქო-სამართლებრივი ურთიერთობის, ელემენტებს წარმოადგენს სუბიექტი, შინაარსი და ობიექტი.

სუბიექტი
ვალდებულების სუბიექტები მასში მონაწილე პირები არიან, რომლებიც იწოდებიან კრედიტორად და მოვალედ. კრედიტორი ვალდებულების ის მხარეა, რომელსაც განსაზღვრული მოქმედების შესრულების მოთხოვნის უფლება აქვს. მოვალე ვალდებულების ის მხარეა, რომელმაც კრედიტორის სასარგებლოდ განსაზღვრული მოქმედება უნდა შეასრულოს.

ვალდებულების წარმოშობა
ვალდებულება, ისე როგორც ყველა სამოქალაქო-სამართლებრივი ურთიერთობა, განსაზღვრული იურიდიული ფაქტების საფუძველზე წარმოიშობა. წარმოშობის საფუძვლებიდან, ძირითადად, განასხვავებენ სახელშეკრულებო და კანონისმიერ ვალდებულებებს. ხელშეკრულებას ვალდებულების წარმოშობისას დიდი ყურადღება ექცევა, რამდენადაც ვალდებულებათა უმრავლესობა ხელშეკრულებიდან წარმოიშობა. ასეთი ვალდებულებითი ურთიერთობების მაგალითებია: ნასყიდობა, ჩუქება, ქირავნობა, ნარდობა, იჯარა, სესხი და სხვ.

ვალდებულების წარმოშობის საფუძველი შეიძლება იყოს ცალმხრივი გარიგებაც, მაგალითად, საანდერძო დანაკისრი.
ფუძეენა

ფუძეენა (ზოგჯერ:საერთო ენა, პრაენა (უმართებულო), ფუძე-ენა და პროტო ენა (უმართებულო)) — ენათმეცნიერებაში არის იმ ენათა საერთო წინაპარი, რომლებიც ქმნიან ენათა ოჯახს. ფუძეენამ განიცადა დიფერენციაცია და მისი დიალექტები ისე დაშორდნენ ერთმანეთს რომ დამოუკიდებელ ენებად მოგვევლინენ.. ერთი ფუძე ენიდან წარმოშობილი ენები მონათესავე ენებია. მონათესავე ენების ოჯახებსაც ჰქონიათ ერთი ფუძეენა. მაგ., ერთი ფუძეენიდან მომდინარეობს ინდოევროპული ენები, სხვა ფუძეენიდან იბერიულ-კავკასიური ენები და ასე შემდეგ. ინდოევროპულ ენებში თავისი ფუძეენა ჰქონდათ სლავურ ენებს, რომანულ ენებს, ხოლო იბერიულ-კავკასიურში - ქართველურ ენებს .
უხანი

უხანი (, : [.]) — ქალაქი ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში, ხუბეის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. წარმოადგენს ხუბეის პროვინციის ყველაზე დიდ და ჩინეთის ცენტრალური ნაწილის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ ქალაქს. 11 მილიონი მცხოვრებით უხანი ჩინეთის მეშვიდე ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქია და შედის ჩინეთის ცხრა ეროვნული ცენტრალური ქალაქის სიაში.

გაშენებულია ძიანხანის ვაკეზე, მდინარე იანძისა და ხანშუის შეერთების ადგილას და ხშირად, ჩინეთის მთავარ სატრანსპორტო არტერიას უწოდებენ.

უხანში მომხდარ ისტორიულ მოვლენებს შორის არის 1911 წლის უხანის აჯანყება, რასაც ცინის დინასტიის დამხობა და ჩინეთის რესპუბლიკის შექმნა მოჰყვა. 1927 წელს, ცოტა ხნით უხანი ჩინეთის დედაქალაქიც იყო, როდესაც ქვეყანას მემარცხენე გომინდანის მთავრობა მართავდა ვან ძინვეის მეთაურობით. მოგვიანებით, 1937 წელს, იაპონია-ჩინეთის მეორე ომის დროს, უხანი კვლავ ქვეყნის დედაქალაქი იყო ათი თვის განმავლობაში.

დღეისათვის, უხანი წარმოადგენს ცენტრალური ჩინეთის პოლიტიკურ, ეკონომიკურ, ფინანსურ, კომერციულ, კულტურულ და საგანმანათლებლო ცენტრს. არის უმთავრესი სატრანსპორტო კვანძი უამრავი სარკინიგზო ხაზით, ავტომაგისტრალითა და ჩქაროსნული ავტოსტრადით, რომლებითაც ის სხვა დიდი ქალაქებთან არის დაკავშირებული. იმის გამო, რომ უხანი საკვანძო როლს თამაშობს საშინაო ტრანსპორტირებაში, უცხოურ წყაროებში მას ხშირად „ჩინეთის ჩიკაგოს“ უწოდებენ. უხანის ურბანულ ზონას კვეთს და ქალაქს სამ რაიონად ყოფს იანძის უდიდესი შენაკადი, „ოქროს სანაოსნო გზად“ წოდებული მდინარე ხანშუი. ქალაქის სიახლოვეს მდებარეობს მსოფლიოში უდიდესი ჰიდროელექტროსადგური ენერგიის გამომუშავების მიხედვით — სამი ხეობის კაშხალი.

ათწლეულებია, უხანი ტრადიციული დამამუშავებელი მრეწველობის ცენტრია და ამავე დროს წარმოადგენს ერთ-ერთ იმ ზონას, რომელიც მართავს ჩინეთის თანამედროვე ინდუსტრიულ ცვლილებებს. უხანში ფუნქციონირებს ეროვნული განვითარების სამი ზონა, სამეცნიერო და ტექნოლოგიური განვითარების ოთხი პარკი, 350-ზე მეტი კვლევით ინსტიტუტი, 1656 მაღალტექნოლოგიური საწარმო, მრავალი საწარმო ინკუბატორი, ხორციელდება 500-ში შესული 230 კომპანიის ინვესტიცია. 2018 წელს, უხანის მთლიანი შიდა პროდუქტი 224 მილიარდი აშშ დოლარი იყო. ქალაქში მდებარეობს სახელმწიფო საავტომობილო მწარმოებლის, -ის სათავო ოფისი. უხანში მოქმედებს უმაღლესი განათლების მრავალი გამორჩეული დაწესებულება, მათ შორის, უხანის უნივერსიტეტი, რომელიც 2017 წელს მესამე ადგილზე იყო ქვეყნის მასშტაბით და ჰუაჟონგის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტი.

ისტორიულად, უხანს სულ ჰქონდა დატბორვის რისკები, რის გამოც ხელისუფლებამ სიტუაცია ეკომეგობრული შთანთქმის მექანიზმებით შეამსუბუქა. 2011 წელს, უხანის სპორტულმა არენამ უმასპინძლა აზიის საკალათბურთო ჩემპიონატს, 2019 წელს კი იყო მსოფლიოს საკალათბურთო ჩემპიონატის ერთ-ერთი მასპინძელი. 2019 წლის 18-27 ოქტომბერს უხანში ჩატარდა მე-7 მსოფლიო მილიტარისტული თამაშები. 2017 წელს, იუნესკომ უხანს კრეატიული ქალაქის სტატუსი მიანიჭა დიზაინის დარგში. გლობალიზაციისა და მსოფლიო ქალაქების კვლევის ქსელის მიერ უხანს მინიჭებული აქვს მსოფლიოს ბეტა ქალაქის სტატუსი.

2020 წლის იანვარში, ქალაქში გამოჩენილი ახალი ტიპის კორონავირუსის გამო, განხორციელდა უხანის იზოლაცია. არსებობს ვარაუდი, რომ ვირუსი ქალაქის ზღვის პროდუქტების ბაზრობიდან გავრცელდა, რომელიც მას შემდეგ დაიხურა. იზოლაციამდე ქალაქი ხუთმა მილიონმა ადამიანმა დატოვა, რასაც ჩინეთის მთავრობის კრიტიკა მოჰყვა უხანის დაგვიანებული კარანტინის გამო.
ნიოკოლო-კობის ეროვნული პარკი

ნიოკოლო-კობის ეროვნული პარკი — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი და ბუნების დაცული ტერიტორია სამხრეთ-აღმოსავლეთ სენეგალში, გვინეა-ბისაუს საზღვრის სიახლოვეს.

ეროვნული პარკი
1954 წელს ნიოკოლო-კობა სენეგალის ეროვნულ პარკად გამოცხადდა, გაფართოვდა 1969 წელს, 1981 წელს კი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად გაფორმდა როგორც ბიოსფერული ნაკრძალი. 2007 წლიდან საფრთხის ქვეშ მყოფ ძეგლთა სიაში გადაინაცვლა.

გეოგრაფია
პარკი გადაჭიმულია მაღლობზე, რომელიც მდინარე გამბიის ზემო წელში მდებარეობს და მიამართება ჩრდილო-დასავლეთით, გვინეის საზღვრისკენ. ბიოსფერული პარკი მოიცავს 9 130 კმ² ტერიტორიას. სიმაღლე ზღვის დონიდან მერყეობს 16-311 მეტრზე.

ფლორა
პარკის ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი დაფარულია ხეებიანი სავანითა და სუდანური ტყით, ხეებით დაფარულ და სეზონურ ვეთლენდებთან ერთად. პარკი მოიცავს მცენარეთა 1500 სახეობას და სენეგალის ტყეების 78 %-ს.

ფაუნა
ეროვნული პარკი ცნობილია თავისი ველური ბუნებით. სენეგალის მთავრობის შეფასებით, პარკში გავრცელებულია ამფიბიათა 20 სახეობა, თევზი]ს 60 სახეობა, რეპტილიების 38 და ძუძუმწოვართა 80 სახეობა. 2005 წლის მონაცემებით, მათ შორისა 11000 ბუფალო, 6000 ჰიპოპოტამი, 400 გიგანტური ანტილოპა, 30 სპილო, 120 ლომი, 150 შიმპანზე და რამდენიმე ძალიან იშვიათი ლეოპარდი და აფრიკული გარეული ძაღლი.

პარკში ბინადრობს 330 სახეობის ფრინველი, მათ შორისაა არაბული სავათი, შავგვირგვინიანი წერო, წყლის არწივი და ა. შ.