iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
შემოვლითი არხი

შემოვლითი არხი — სანქტ-პეტერბურგის ყველაზე დიდი არხი. სათავეს იღებს მდინარე ნევიდან ალექსანდრე ნეველის ლავრის რაიონში და გრძელდება მდინარე ეკატერინგოფკამდე.

ისტორია
თავდაპირველად, არხის გაიყვანეს 1769-1780 წლებში, ინჟინერ ლ. კ. კარბონიერის პროექტის მიხედვით მდინარე ეკატერინგოფკისა და ლიგოვსკის არხს შორის. 1805 წელს ინჟინერ ი. კ. გერარდომ დაიწყო შემოვლითი არხის აღმოსავლეთი მონაკვეთის გაჭრა და მას შემდგომ არსებული არხი გაღრმავდა და გაფართოვდა. საუკუნის 30-იან წლებში შემოვლითი არხი ქალაქის სამხრეთ საზღვრად იქცა. საუკუნის მეორე ნახევარში შემოვლითი არხი გახდა სამრეწველო საწარმოების თავმოყრის ადგილი, აქ იყო ღია კოლექტორი, რომელიც აგროვებდა ჩამდინარე წყლებს მიმდებარე ქარხნებიდან. საუკუნის შუა წლებში ქარხნის შენობებს დაემატა ვარშავის (1852-1853 წლებში) და ბალტიის (1855-1858 წლებში) რკინიგზის სადგურები.

ადგილმდებარეობა
არხის სიგრძე 8,08 კილომეტრია, სიგანე — 21,3 მეტრი (აღმოსავლეთ ნაწილში — 42,6 მეტრი), სიღრმე კი დაახლოებით 3–5 მეტრია.

თანამედროვე ვითარება
შემოვლითი არხი აშენდა ტვირთების გადასაზიდად. ამჟამად არხი მწყობრიდან არის გამოსული. დღეისათვის ტრანსპორტირება საკმაოდ რთულია დიდი გემებისთვის, მხოლოდ მცირე ზომის გემი თუ გაივლის.

შემოვლით არხს კვეთს 15 საავტომობილო, ექვსი საცალფეხო და ორი სარკინიგზო ხიდი (მესამე სარკინიგზო ხიდი მდებარეობდა შლისენბურგისა და ატამანის ხიდებს შორის, 2010 წლის დეკემბერში ხიდის დემონტაჟი განხორციელდა).
რუხი ნისკარტგანიერი თუთიყუში

რუხი ნისკარტგანიერი თუთიყუში — ამომწყდარი ფრინველი თუთიყუშისნაირთა რიგისა. გავრცელებულია იყო მასკარენის კუნძულებზე: მავრიკსა და რეიუნიონზე. 1973 წელს პირველად აღწერეს რუხი თუთიყუშის მავრიკზე აღმოჩენილი სუბფოსილიები. წარმოადგენდა საკმაოდ ადვილ ნადავლს მონადირეებისათვის, რამაც გამოიწვია მისი ამოწყდომა ჯერ რეიუნიონზე (1730-იან წლებში), ხოლო საბოლოოდ მავრიკზე (1760-იან წლებში).

მისი გვარის სხვა თუთიყუშებს ზომითა და ნისკარტის სიდიდით აღემატებოდა. შეფერილი იყო რუხად. კუდი გრძელდი ჰქონდა.
გოგონა თეთრებში

გოგონა თეთრებში — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი. შესრულებულია საფრანგეთში, პატარა ქალაქ ოვერ-სიურ-ოაზში 1890 წელს, მხატვრის ცხოვრების უკანასკნელი თვეების მანძილზე. ნამუშევარი ჩესტერ დეილის კოლექციის ნაწილია და 1963 წლიდან ვაშინგტონის ხელოვნების ეროვნული გალერეაში ინახება.

ოვერ-სიურ-ოაზი
1890 წლის მაისში ვან გოგი სენ-რემი-დე-პროვანსიდან პარიზში საკუთარ ძმასთან, თეოსთან, მის მეუღლე იოჰანასთან და მათ ახალშობილ ვაჟ ვინსენტთან სამი დღით გაემგზავრა. ვინსენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო მისმა ძმამ, თეომ და მხატვარმა კამილ პისარომ დაგეგმეს მისი ოვერში ექიმ პოლ გაშესთან გაგზავნა, მანამ კი წერილი მისწერეს ექიმს, რომელიც იყო ჰომეოპათი ფიზიკოსი და ხელოვნების მეცენატი. ოვერის სასტმროში ვან გოგმა ოთახი დაიკავა მეორე ნამუშევარზეც იგივე ქალია გამოსახული თუმცა ამჯერად ის ზის და ლურჯი სამოსი აცვია.

ვან გოგი დრამატული ეფექტის შესაქმნელად ქალს გვერდითი ხედიდან ხატავს. ეს გნზრახული ეფექტი ნამუშევარში სწორედ საგანთა განლაგებით რეალიზდება. სივრცის უდიდეს ნაწილს ქალი ავსებს და ამით ის მნახველთან მეტად ახლოვდება. ქალის მზერა არსაითაა მიმართული და ამასთან სახეც მეტწილად დაჩრდილულია. ქალის ექსპოზიციით, ახლო ხედით, მისი ემოციური დისტანციაც მგრძნობიარე ხდება.

მსგავსი ნამუშევრები
ადრეული ოციანი წლების პრიმიტივისტი, კუბისტი და აბსტრაქციონისტი ავტორები ვან გოგის ნახატს „გოგონა თეთრებში“ ადარებენ ჯონ ბაიემ ლისტენ შოუს მიერ შესრულებულ ქალის პორტრეტს სახელად „1900 ბურების ომი“. ისინი ამ შედარებისას ახდენენ იმ მნიშვნელოვანი სახსიათო თვისებების იდენტიფიცირებას, რაც მოდერნისტულ ხელოვნებას ახასიათებს. ვინსენტის ნამუშევარში ყურადღება გამახვილებულია ფორმალურ ასპექტებზე ისევე, როგორც ამას შოუ აკეთებს საკუთარ ნახატში. მათი თქმით პრიმიტიული დ სათქმელზე ორიენტირებული ნამუშევარი ამდიდრებს მისგან მიღებულ ემოციას.
გიორგი მიქაუტაძე (იურისტი)

გიორგი მიქაუტაძე (დ. 6 სექტემბერი, 1982 , თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი იურისტი, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრი.

ბიოგრაფია
გიორგი მიქაუტაძე დაიბადა 1982 წლის 6 სექტემბერს, თბილისში; 1999 წელს დაამთავრა თბილისის იპოკრატე შევარდნაძის სახელობის მრავალდარგობრივი ლიცეუმი; 2004 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი; 2010-2011 წლებში იყო იუსტიციის უმაღლესი სკოლის მსმენელი;

სამუშაო გამოცდილება
გიორგი მიქაუტაძე 2006 წელს მუშაობდა თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული პროკურატურის სტაჟიორად; 2006-2010 წლებში მუშაობდა თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული პროკურატურის პროკურორად; 2010 წელს მუშაობდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის სამდივნოს უფროსად; 2012 წლიდან არის თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე; 2015-2017 წლებში იყო თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის თავმჯდომარე; 2016-2017 წლებში იყო თბილისის საქალაქო სასამართლოს თავმჯდომარე; 2017 წლის 8 აპრილს საქართველოს მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ არჩეულ იქნა საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრად; 2017 წლის 24 ივნისს საქართველოს მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ არჩეულ იქნა საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივნად.
ჯალმა სანტოსი

ჯალმა პერეირა დიას დოს სანტოსი ( დ. 27 თებერვალი, 1929, სან-პაულუ, ბრაზილია — გ. 23 ივლისი, 2013, უბერაბა, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, მცველი. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც ჯალმა სანტოსი. ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 1999 წელს -ის ვერსიით საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 51-ე ადგილზე დასახელდა.

სანაკრებო კარიერა
1952–1968 წლებში იყო ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების წევრი, რომლის შემადგენლობაში 98 მატჩი ითამაშა და 3 ბურთი გაიტანა.
სტატისტიკა
მსოფლიო ჩემპიონატებზე
ჯალმა სანტოსმა მსოფლიო ჩემპიონატების 12 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და ერთი გოლი გაიტანა.

მიღწევები
საკლუბო
პოტუგეზა
რიო–სან-პაულუს ტურნირი: 1952, 1955
პალმეირასი
პაულისტას ჩემპიონატი: 1959, 1963, 1966
ბრაზილიის თასი: 1960, 1967
რიო–სან-პაულუს ტურნირი: 1965
რობერტაოს თასი: 1967
ატლეტიკო პარანაენსე
პარანაენსეს ჩემპიონატი: 1970
სანაკრებო
ბრაზილია
მსოფლიო ჩემპიონატი: 1958, 1962

ინდივიდუალური
მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1954, 1958, 1962
 -ის მსოფლიოს სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1962, 1963, 1965
ფიფა-ს თერთმეტეული: 1963
მსოფლიო ჩემპიონატის ყველა დროის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1994
ფიფა-ს ასეული ( 100): 2004
საუკუნის ფეხბურთელთა ორმოცდაათეული
ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმის დიდების დარბაზის წევრი
ევა გოცირიძე

ევა გოცირიძე (დ. 7 ივლისი, 1963 , თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი იურისტი, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრი 2013-2017 და 1997-2000 წლებში, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლე 2018 წლის 12 იანვრიდან, საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის პროფესორი.

ბიოგრაფია
ევა გოცირიძე დაიბადა 1963 წლის 7 ივლისს, თბილისში. 1987 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვულის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი სამართალმცოდნეობის სპეციალობით; იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, სპეციალიზაცია: კონსტიტუციური სამართალი (ივ.ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი); სადისერტაციო შრომა „იმპიჩმენტი ამერიკის შეერთებულ შტატებში (კონსტიტუციური დილემები) (1998); საერთაშორისო სამართლის დოქტორი (" "), სპეციალიზაცია: საერთაშორისო სამართალი; სადისერტაციო შრომა: „გამოხატვის თავისუფლება ღირებულებათა კონფლიქტში (სტრასბურგის სასამართლოს იურისპრუდენციის მიხედვით") (2006);

ევა გოცირიძე 1997-2000 და 2013-2017 წლებში იყო საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრი; ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს კონტრაქტორი სასამართლოს იურისპრუდენციის დამუშავებისა და თარგმნის საკითხებზე , (2007-2013); დამცველი ადვოკატი ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში გასაჩივრების საკითხებზე (2009-2013), საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის წევრი (2010-2013); საქართველოს უზენაესი სასამართლო: (მრჩეველი ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის სამართალში (2005-2006), ადამიანის უფლებათა ცენტრის დირექტორი (2000-2005); სასამართლო პრაქტიკის განზოგადების განყოფილების უფროსი (1996-1997); უფროსი კონსულტანტი (1992-1996); საქართველოს სისხლის სამართლის რეფორმის უწყებათაშორისო საკოორდანიციო საბჭოს წევრი (2013 წლიდან დღემდე); საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის შემმუშავებელი სამთავრობო კომისიის წევრი (1994-1997); ჟურნალ „მართლმსაჯულების მაცნეს" სარედაქციო კოლეგიის წევრი (1995-1999);
შხამიანი მცენარეები

შხამიანი მცენარეები — მცენარეები, რომლებიც გამოიმუშავებენ და აგროვებენ შხამიან ნივთიერებებს (ძირითადად ალკალოიდებს, ეთერ-ზეთებს, ორგანულ მჟავებს და სხვა). შხამიანი მცენარეები ფართოდაა გავრცელებული მცენარეთა სამყაროში (სოკოებში, გვიმრანაირებში, შვიტებში, ლიკოპოდიუმებში, შიშველთესლოვანებში, ფარულთესლოვანებში).

დედამიწაზე შხამიანი მცენარეების 10 ათასამდე სახეობაა ცნობილი. შხამიანი ნივთიერებები, ჩვეულებრივ, მცენარის ყველა ნაწილშია, მაგრამ სხვადასხვა რაოდენობით. ამიტომ მცენარის სხვადასხვა ნაწილი ერთნაირად შხამიანი არ არის. მაგალითად, კარტოფილში ყველაზე შხამიანია ყვავილი, სოფორასა და ჰელიოტროპში — თესლები, ფუტკარაში — ფოთლები და სხვა. ზოგჯერ შხამი გროვდება მცენარის ერთ რომელიმე ორგანოში (მაგალითად, გლიკოზიდი ამიგდალინი — მწარე ნუშის, ალუბლის, ქლიავის თესლში). შხამიანი მცენარეების ზოგიერთი ნაწილი შეიძლება უშხამო და, ამდენად, სრულიად უვნებელი იყოს (მაგალითად, კარტოფილის ტუბერი). მცენარეში შხამის შემცველობა დამოკიდებულია საარსებო გარემოსა და მცენარის განვითარების ფაზებზე.

შხამის გამომუშავება და დაგროვება, ჩრდილოეთისგან განსხვავებით, სამხრეთში უფრო ინტენსიურია. ზოგი მცენარე უფრო შხამიანია ყვავილობამდე, ზოგი — ყვავილობისას, ზოგი — ნაყოფმსხმოიარობისას. ნედლი მცენარე უფრო შხამიანია. გაშრობისას, ხარშვისას, დასილოსებისას შხამის მოქმედება ქვეითდება ან სავსებით ქრება. ზოგი მცენარე ამგვარი გადამუშავების შემდეგაც ტოქსიკურია, რასაც განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა სილოსის დამზადებისას. აბსოლუტურად შხამიანი მცენარეები ბუნებაში, როგორც ჩანს, არ არსებობს. მაგალითად, ადამიანისათვის შხამიანი ბელადონა და ლემა უვნებელია მღრღნელებისა და ქათმებისათვის, ზღვის ხახვი წამლავს მღრღნელებს, მაგრამ უვნებელია სხვა ცხოველებისთვის, მწერებისათვის შხამიანი გვირილა უვნებელია ხერხემლიანებისათვის და სხვა.

მცენარეული შხამით მოწამვლა ხდება პირის ღრუთი, სასუნთქი გზებით ან კანზე შხამის მოხვედრისას. ხშირად იწამლებიან ბავშვები შხამიანი მცენარის მიმზიდველი ნაყოფებით. ამ დროს მოწამვლა შეიძლება გამოვლინდეს რამდენიმე წუთში, დღეში ან კვირაში. ზოგი მცენარის შხამის მოქმედება ვლინდება ხანგრძლივი ხმარებისას, რადგან ორგანიზმში ეს შხამი კი არ იშლება და გამოიყოფა, არამედ გროვდება. შხამი მოქმედებს მთელ ორგანიზმზე, მაგრამ, ჩვეულებრივ, რომელიმე ორგანო უფრო ზიანდება. მაგალითად, ლენცოფა, კონიო, ფრინტა, ციკუტა და სხვ. აზიანებს ცხოველის ცენტრალურ ნერვულ სისტემას, ფუტკარა, ღვედკეცი და სხვა — გულს, ჰელიოტროპის, თავყვითელას, ხანჭკოლას ზოგიერთი სახეობა და სხვა — ღვიძლს, მინდვრის მდოგვი და სხვა - სუნთქვისა და საჭმლის მომნელებელ ორგანოებს.

მცენარეული შხამი მცირე დოზით ძვირფასი სამკურნალო საშუალებაა (მორფინი, სტრიქნინი, ატროპინი, ფიზოსტიგმინი და სხვა). ზოგი შხამიანი მცენარესგან იღებენ ინსექტიციდებს (მაგალითად, დალმაციური გვირილასაგან — პირეთრინს).
მოჟაისკის ხიდი

მოჟაისკის ხიდი — საფეხმავლო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს საადმირალოსა და მოსკოვის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 30,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 3 მეტრი.

მდებარეობა
მდებარეობს მოჟაისკის ქუჩის დასაწყისში.

დინების ზემოთ მდებარეობს რუზოვსკის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — გაზის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურებია „პუშკინსკაია“ (922 მეტრი) და „ტექნოლოგიური ინსტიტუტი“ (833 მეტრი).

სახელწოდება
ხიდის სახელწოდება ცნობილია 1905 წლიდან და მიიღო ახლოს მდებარე მოჟაისკის ქუჩის მიხედვით.

ისტორია
პირველი ხიდი ამ ადგილზე ააგეს საუკუნის 10-იან წლებში. ხის ხიდი გამოიყენებოდა საფეხმავლო და საავტომობილო დანიშნულებით. იგი მალევე მოძველდა და მეორე მსოფლიო ომის დროს ლენინგრადის ბლოკადის პერიოდში დაშალეს.

თანამედროვე ერთმალიანი ხიდი ააგეს 1984 წელს „“-ის ინჟინრის ბ. ე. დვორკინისა და არქიტექტორ ვ. მ. ივანოვის პროექტის მიხედვით. მოჟაისკისა და მისი მიმდებარე მსგავსი ზეთისა და გაზის ხიდის მშენებლობა მიმდინარეობდა ერთდროულად შემოვლითი არხის სანაპიროს რეკონსტრუქციის ფარგლებში.

2008 წელს გაიმართა ხიდის კოსმეტიკური რემონტი.

კონსტრუქცია
ხიდი ერთმალიანია. მისი სიგრძეა 30,7 მ, ხოლო სიგანე – 3 მეტრი. იგი გამოიყენება მხოლოდ ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი სპეციალური ბეტონითაა მოპირკეთებული.
გაზის ხიდი

გაზის ხიდი — საფეხმავლო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს საადმირალოსა და მოსკოვის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 30,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 3 მეტრი.

მდებარეობა
მდებარეობს მოჟაისკის ქუჩის დასაწყისში.

დინების ზემოთ მდებარეობს მოჟაისკის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ზეთის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურებია „პუშკინსკაია“ და „ტექნოლოგიური ინსტიტუტი“.

სახელწოდება
ხიდის სახელწოდება მომდინარეობს ახლოს მდებარე გაზის ქარხნის მიხედვით.

ისტორია
პირველი ხიდი ამ ადგილზე ააგეს 1835 წლის შემდეგ გაზის ქარხნიდან მილის გაყვანის გამო. საუკუნის დასაწყისში იგი იყო სამმალიანი მეტალის ხიდი. 1933 წელს ხიდზე გაიყვანეს თბოტრასა პირველი ჰიდროელექტროსადგურიდან, 1946 წელს ხიდი გაიხსნა ფეხით მოსიარულეებისათვის.

თანამედროვე ერთმალიანი ხიდი ააგეს 1984 წელს „“-ის ინჟინრის ბ. ე. დვორკინისა და არქიტექტორ ვ. მ. ივანოვის პროექტის მიხედვით. გაზისა და მისი მიმდებარე მსგავსი მოჟაისკისა და ზეთის ხიდის მშენებლობა მიმდინარეობდა ერთდროულად შემოვლითი არხის სანაპიროს რეკონსტრუქციის ფარგლებში.

ახალი ხიდის აშენების შემდეგ ძველი ხიდი დაშალეს.

კონსტრუქცია
ხიდი ერთმალიანია. ხიდის ძირითადი საყრდენებია სანაპიროს კედლები. მისი სიგრძეა 30,7 მ, ხოლო სიგანე – 3 მეტრი. იგი გამოიყენება მხოლოდ ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი ასფლტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული. ხიდი თავისი არქიტექტურით ძალიან ჰგავს მოჟაისკისა და ზეთის ხიდს.
ზეთის ხიდი

ზეთის ხიდი — საფეხმავლო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს საადმირალოსა და მოსკოვის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 30,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 3 მეტრი.

მდებარეობა
მდებარეობს ზეთის შესახვევთან, შემოვლითი არხის სანაპიროს № 121 და № 80 სახლებს შორის.

დინების ზემოთ მდებარეობს რუზოვსკის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — გაზის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურებია „ფრუნზენსკაია“.

სახელწოდება
ხიდის სახელწოდება მომდინარეობს ახლოს მდებარე ზეთის შესახვევის მიხედვით და ცნობილია 1984 წლიდან. თავის მხრივ შესახვევმა სახელი მიიღო 1939 წელს აქვე გახსნილი ზეთის ქარხანა „ “-ს მიხედვით.

ისტორია
თანამედროვე ერთმალიანი ხიდი ააგეს 1984 წელს „“-ის ინჟინრის ბ. ე. დვორკინისა და არქიტექტორ ვ. მ. ივანოვის პროექტის მიხედვით. გაზისა და მისი მიმდებარე მსგავსი მოჟაისკისა და გაზის ხიდის მშენებლობა მიმდინარეობდა ერთდროულად შემოვლითი არხის სანაპიროს რეკონსტრუქციის ფარგლებში.

კონსტრუქცია
ხიდი ერთმალიანია. ხიდის ძირითადი საყრდენებია სანაპიროს კედლები. მისი სიგრძეა 30,7 მ, ხოლო სიგანე — 3 მეტრი. იგი გამოიყენება მხოლოდ ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი ასფლტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული. ხიდი თავისი არქიტექტურით ძალიან ჰგავს მოჟაისკისა და გაზის ხიდს.
ცარსკოე-სელოს რკინიგზის ხიდი

ცარსკოე-სელოს რკინიგზის ხიდი — სარკინიგზო ხიდების ჯგუფი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. არის რუსეთი პირველი რკინიგზის ხიდი. გაყვანილია ოქტომბრის რკინიგზის ვიტებსკის ხაზზე.

ისტორია
ადრე, 1836 წლიდან, რკინიგზის ხაზს ერქვა ცარსკოე-სელოს ხაზი, რადგან მიემართებოდა ცარსკოე-სელოში (ამჟამად ქალაქი პუშკინი). ეს იყო რუსეთში პირველი რკინიგზა. სახელწოდება ცარსკოე-სელოს რკინიგზის ხიდი ცნობილია 1857 წლიდან.

ქვის საყრდენებზე პირველი ხის ხიდის მშენებლობა დაიწყეს 1836 წლის 25 აგვისტოს. მისი მშენებლობა დასრულდა 1837 წლისათვის. იგი იყო ხის, თაღოვანი და ორმაგი გზით, ხიდის მალი იყო 24,5 მეტრი.

1868 წლიდან 1869 წლამდე მიმდინარეობდა ხიდის რეკონსტრუქცია ინჟინერ კრიუკოვსკის პროექტის მიხედვით. ხიდის მალების რკინის ნაგებობა პარაბოლური სისტემისა იყო. ეს ხიდი დაშალეს 1900-1904 წლებში რკინიგზის ხიდების მოდერნიზაციის პერიოდში.

ამჟამად მოქმედი მეტალის ხიდების მშენებლბა რკინიგზის ხაზების რეკონსტრუქციის ფარგლებში დაიწყო 1900 წელს და გრძელდებოდა 1904 წლამდე.

დღევანდელ დღემდე ხიდი შემონახულია პირვანდელი სახით, რაიმე მნიშვნელოვანი ცვლილების გარეშე.

კონსტრუქცია
ხიდი შედგება ორი გადასარბენისაგან: სამხრეთ-დასავლეთისა ერთი გზა, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთისა სამი გზა. მისი საყრდენები მოპირკეთებულია უხეში ქვით. ხიდების რაიონში შემოვლითი არხი ღრმავდება.
ნოვო-მოსკოვსკის ხიდი

ნოვო-მოსკოვსკის ხიდი — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს საადმირალოს რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 29,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 47 მეტრი.

მდებარეობა
მდებარეობს მოსკოვის პროსპექტზე. ხიდთან ახლოს განთავსებული ფრუნზეს უნივერმაღი და საქონლის მოსარეკი ბაკის შენობა.

დინების ზემოთ მდებარეობს ზეთის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ვარშავის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურებია „ფრუნზესკაია“ (270 მეტრი).

სახელწოდება
1829 წლიდან 1830 წლამდე ხიდს ეწოდებოდა თუჯის ხიდი, 1836 წლიდან 1846 წლამდე — მოსკოვის ხიდი, 1849-1868 წლებში კი ძველი მოსკოვის ხიდი. ამჟამად არსებულის სახელი ეწოდა 1860 წელს.

ისტორია
1808-1816 წლებში თანამედროვე ნოვო-მოსკოვსკის ხიდის ადგილზე ინჟინერ ვ. გესტესა და პ. ბაზენის პროექტის მიხედვით ააშენეს თუჯის ხიდი, ქვის საყრდენებით, რომელიც მოპირკეთებული იყო გრანიტით. თავისი კონსტრუქციით იგი წააგავდა მდინარე მოიკის სამ ხიდს: მწვანე ხიდს, წითელ ხიდსა და პოცელუევის ხიდს.

1907-1908 წლებში ტრამვაის ხაზის გაყვანასთან დაკავშირებით ხიდი გააფართოეს.

1965-1967 წლებში ააგეს ახალი რკინა-ბეტონის ხიდი. მისი პროექტი შეიმუშავა „“-ის ინსტიტუტის ინჟინერმა პ. პ. რიაზანცევმა და არქიტექტორმა ლ. ა. ნოსკოვმა.

კონსტრუქცია
ხიდი გამოიყენება ავტოტრანსპორტისა და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი რვა ზოლისაგან შედგება. სავალი ნაწილიც და ტროტუარებიც ასფალტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული. ტროტუარები სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილია მაღალი მეტალის პარაპეტებით.
დიდი (ფეხბურთელი)

ვალდირ პერეირა ( დ. 8 ოქტომბერი, 1928, კამპუს-დუს-გოიტაკაზისი, ბრაზილია — გ. 12 მაისი, 2001, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. თამაშობდა შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც დიდი. ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

სანაკრებო კარიერა
1952–1962 წლებში იყო ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების წევრი, რომლის შემადგენლობაში 68 მატჩი ითამაშა და 20 ბურთი გაიტანა.
სტატისტიკა
მსოფლიო ჩემპიონატებზე
დიდიმ მსოფლიო ჩემპიონატების 15 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 3 გოლი გაიტანა.

მიღწევები
საკლუბო
ფლუმინენსე
კარიოკას ჩემპიონატი: 1951
რიოს თასი: 1952
ბოტაფოგო
კარიოკას ჩემპიონატი: 1957, 1961, 1962
რიო–სან-პაულუს ტურნირი: 1962
კოლუმბიის საერთაშორისო ტურნირი: 1960
სანაკრებო
ბრაზილია
მსოფლიო ჩემპიონატი: 1958, 1962
ინდივიდუალური
მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1958
საუკუნის ფეხბურთელთა ორმოცდაათეული
ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმის დიდების დარბაზის წევრი
 საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელი -ის ვერსიით: 1999
ბირჯე აქალაი

ბირჯე აქალაი (; დ. 19 ივნისი, 1984, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი მსახიობი და მოდელი.

ბიოგრაფია
ბირჯე აქალაი დაიბადა 1984 წლის 19 ივნისს, ქალაქ სტამბოლში, იასემინ და სერჯან აქალაიების ოჯახში. გოგონას ცეკვისადმი მიდრეკილება აღმოაჩნდა და ჯერ კიდევ სამი წლის ასაკში, ქორეოგრაფიულ სტუდიაში შეიყვანეს საბალეტო ცეკვების განხრით. მოგვიანებით ბირჯემ ბალეტს მსახიობობა არჩია. მან 2004 წელს სტამბოლის თეატრალურ უნივერსიტეტში შეიტანა საბუთები და დრამატული ხელოვნებისა და თეატრალური კრიტიკის ფაკულტეტის სტუდენტი გახდა. იმავე წელს გოგონა „მის თურქეთის“ კონკურსში ღებულობდა მონაწილეობას და ფინალურ ეტაპზე გავიდა. ბირჯე ფინალში მესამე ადგილზე გავიდა, რამაც მას შესაძლებლობა მისცა „მის ევროპის“ კონკურსში მიეღო მონაწილეობა. მსახიობი აქაც ფინალურ ეტაპზე გავიდა.

2004-2007 წლებში სწავლობდა თეატრალურ უნივერსიტეტში, ამავე პერიოდში ტელევიზიაში მუშაობდა და სპორტული გადაცემები მიჰყავდა. მსახიობის რანგში მისი დებიუტი 2006 წელს შედგა სერიალში „ბედი“, სადაც მსახიობმა ლამიას როლი შეასრულა. ბირჯეს აღიარება მოუტანა 2010-2013 წლებში, სერიალში „ზეციური სიყვარული“ - ჰავა ქარაგულის როლის შესრულებამ.

ბირჯემ ასეთივე წარმატებით შეასრულა მთავარი და მეორე ხარისხოვანი როლები სხვადასხვა თურქულ სატელევიზიო პროექტებში, რომელთაგან განსაკუთრებით გამოირჩევა სერიალები: „პატარა აღა“, „გათხოვილები და განრისხებულები“, „ასი“, „ხანდახან ცხოვრება მშვენიერია“, „შეშლილი მეტყევე და სხვა“.

2017 წელს მსახიობი სერიალში „შავ-თეთრი სიყვარული“ ასლის მთავარ როლზე მიიწვიეს.

პირადი ცხოვრება
2011 წლის 17 მაისს ბირჯე ცოლად გაჰყვა მსახიობ მურათ იუნალმიშს, რომელიც მისი პარტნიორი იყო სერიალში „ზეციური სიყვარული“. 2012 წლის ნოემბერში წყვილი ერთმანეთს დაშორდა. 2014 წლის 1 აგვისტოს, ბირჯე მეორედ გათხოვდა. ამჯერად, იგი მსახიობ სარპ ლევენდოღლუსთან გაჰყვა. თუმცა, არც ეს ქორწინება ყოფილა ხანგრძლივი, რადგან 2017 წლის იანვარში წყვილი გაურკვეველი მიზეზებით განქორწინდა.

ბირჯე აქალაი 2018 წლიდან თანამშრომლობს ლეიკემიით დაავადებულ ბავშვთა ფონდ -თან, მას კეთილი ნების ელჩის წოდებაც მიანიჭეს.
ჩეშმეს სვეტი

ჩეშმეს სვეტი — მემორიალური ძეგლი ცარსკოე-სელოში, ეკატერინეს პარკში. სიმბოლურად გამოხატავს რუსეთის ფლოტის ძალას და დიდებას. დორიული სვეტის სიმაღლეა 25 მეტრი. შესრულებულია არქიტექტორ ანტონიო რინალდის პროექტის მიხედვით ოლონეცის მარმარილოსაგან და აღმართულია 1779 წელს დიდი ჭაობის ცენტრში.

ისტორია
ძეგლი აღმართეს 1779 წელს ჩეშმეს ბრძოლის სამახსოვროდ, რომელიც გაიმართა 1770 წელს რუსეთ-ოსმალეთის 1768-1774 წლების ომის დროს. ბრძოლას სათავეში ედგნენ ისეთი ცნობილი სამხედრო პირები როგორებიც იყვნენ გრაფი ალექსი ორლოვი და ადმირალი გ. ა. სპირიდონოვი.

ძეგლი დაამზადეს ანტიკური სვეტის ნიმუშის მიხედვით, რომელიც გაფორმებულია ტყვედ ჩაგდებული გემების კიჩოებით. სვეტის ზემოთ არწივი არ არის მხოლოდ სიმამაცისა და ძალის სიმბოლო, არამედ იგი სიმბოლურად გვახსენებს ჩეშმეს ბრძოლის გმირს გრაფ ალექსი ორლოვს. 25 მეტრიანი სვეტი აღმართულია გრანიტის წაკვეთილი პირამიდის ფორმის კვარცხლბეკზე, რომელიც პირდაპირ წყალშია აღმართული.

დიდი სამამულო ომის წლებში, ქალაქ პუშკინის გერმანელთა ოკუპაციის პერიოდში (1941-1944 წწ.), ჩეშმეს კოლონა ძლიერ დაზიანდა. გერმანელებისათვის, ძეგლი, როგორც რუსეთის გამარჯვების სიმბოლო აუტანელი იყო და შეეცადნენ მის დანგრევას, თუმცა უშედეგოდ. მათ შეძლეს მხოლოდ დაფისა და ბარელიეფის მოხსნა კვარცხლბეკიდან.

1994-1996 წლებში არქიტექტორ ა. ა. კედრინსკის პროექტის მიხედვით ბარელიეფი განაახლეს და 1996 წლის ივნისში, რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის 300 წლისთავთან დაკავშირებით კვლავ აღმართეს ძველ ადგილზე.
მიხეილ ზოშჩენკოს აგარაკი

მიხეილ ზოშჩენკოს აგარაკი — აგარაკი სესტრორეცკში, რომელშიც 1946 წლიდან 1958 წლამდე ცხოვრობდა გამოჩენილი რუსი მწერალი მიხეილ ზოშჩენკო. ლენინგრადის აღმასრულებელი კომიტეტის საბჭოს 1988 წლის 5 დეკემბრის № 963 გადაწყვეტილებით, ობიექტი არის რეგიონული მნიშვნელობის ისტორიული ძეგლი.

ისტორია
მიხეილ ზოშჩენკომ ეს სახლი ცოლის სახელზე შეიძინა 1939 წელს, სადაც მისი ოჯახის წევრები ზაფხულის თვეებში მიემგზავრებოდნენ. აქ მწერალი ძალიან ბევრს წერდა. აქვე გარდაიცვალა კიდეც 1958 წელს 62 წლის ასაკში.

მწერლის გარდაცვალების შემდეგ მის ოთახში 1970 წლამდე იგივე პირადი ავეჯი იყო განთავსებული. აქ მოდიოდნენ ტურისტები დასასვენებელი სახლებიდან, სანატორიუმებიდან, სტუმრობდნენ ლენინგრადელები. ლენინგრადის მოგზაურობისა და ექსკურსიების ბიუროს მეთოდისტმა ი. რუდიცკაიამ წამოაყენა წინადადება მწერლის სახლში მემორიალური მუზეუმის მოწყობის შესახებ, ხოლო ძეგლთა დაცვის საზოგადოების პასუხისმგებელმა მდივანმა ბ. მაქსიმოვმა გააგზავნა წერილი ლენინგრადის ძეგლთა დაცვის საქალაქო საზოგადოებაში.

1990-იანი წლების დასაწყისში აგარაკი დაიწვა, დაინგრა და შემდეგ გაიყიდა. 2008 წელს მის ადგილზე ააგეს სხვა შენობა. აგარაკის მაკეტი დადგეს სესტრორეცკის საკურორტო რაიონის მ. მ. ზოშჩენკოს სახელობის ცენტრალურ ბიბლიოთეკაში. ბიბლიოთეკაში შეგროვილია მწერლის ცხოვრებისა და შემოქმედების ექსპონატები.

ბიბლიოთეკის შენობის წინ მწერლის ძეგლი დადგეს 2003 წლის 14 სექტემბერს. მოქანდაკე ვ. ფ. ონეშკო. არქიტექტორი ნ. ნ. სოკოლოვი.
სივერსის აგარაკი

სივერსის აგარაკი — ყოფილი სააზნაურო კარ-მიდამო პეტერგოფის გზაზე. თანამედროვე მისამართია: სანქტ-პეტერბურგი, სტაჩეკის პროსპექტი № 158.

ისტორია
აგარაკი აშენებულია 1750-იანი წლების მეორე ნახევარში გრაფ კარლ სივერსის დაკვეთით, როგორც ორსართულიანი კარ-მიდამო ბაროკოს სტილში. 1779-1781 წლებში მამულს ფლობდა თავადი გრიგორ პოტიომკინი, ვისგანაც იგი იყიდა იმპერატორმა ეკატერინე -მ.

ანსამბლი კლასიციზმის სტილში ააგეს 1780-იან წლებში ივან სტაროვის წინადადებით ახალი მფლობელის, ვიცე-კანცლერ ი. ა. ოსტერმანისათვის. საუკუნის დასაწყისში მამულს ფლობდა პ. პ. შჩერბატოვი.

შენობების კომპლექსში (აგებული დომენიკო კვადრისა და პეტრე პავლოვის პროექტის მიხედვით) 1828 წლიდან განთავსდა ქალაქის ფსიქიატრიული საავადმყოფო ღვთისმშობლის ხატის „ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის“ კარის ეკლესიის პატივსაცემად, ხოლო 1922 წლიდან საავადმყოფო ფორელის სახელს ატარებს.

დიდი სამამულო ომის შემდეგ გადაეცა კიროვის ქარხანას, სადაც მოაწყვეს პატარა დასახლება კიროვის ქალაქი. 1950-იან წლებში ანსამბლი კაპიტალურად გარემონტდა სტალინის ნეოკლასიციზმის სტილში.

 საუკუნის დასაწყისში ისტორიული შენობა დაიკავა წითელარმიელთა სახლმა „კიროველმა“, ქარხნის საერთო საცხოვრებელმა და სხვა დაწესებულებებმა.