iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რაფაელ სილვა (ძიუდოისტი)

რაფაელ კარლოს და სილვა (დ. 11 მაისი, 1987) — ბრაზილიელი მძიმეწონოსანი ძიუდოისტი. ის გახდა პირველი ბრაზილიელი რომელმაც მოიგო მედალი ძიუდოს მძიმე წონაში. 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. სილვამ მოიგო პან ამერიკული ძიუდოს ჩემპიონატი 2012-2014 და 2016 წლებში რითაც მოახერხა 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ლიცენზიის მოპოვება, სადაც ბრინჯაოს მედლის აღება მოახერხა..

2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე +100 კგ წონით კატეგორიაში მოიგო ბრინჯაოს მედალი, დათმო ერთადერთი შეხვედრა, მომავალ ოლიმპიურ ჩემპიონ ტედი რინერისთან.

2020 წელს პან ამერიკის ძიუდოს ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი.

2020 წელს მონაწილეობა მიიღო ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, მაგრამ ვერ მოახერხა მედლის მოპოვება.
იანგი-აული (კუიურგაზის რაიონი)

იანგი-აული — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 15 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 15 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 15 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100%).
იამანსაროვო

იამანსაროვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 232 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 24 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 25 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (96%).
იაკუტოვო

იაკუტოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 343 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 35 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მურაპტალოვო, რომელიც დაშორებულია 6 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (95%).
კინზიაბაევო

კინზიაბაევო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 233 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 35 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 35 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (99%).
იუშატირკა

იუშატირკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 222 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 28 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მურაპტალოვო, რომელიც დაშორებულია 10 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები (43%) და ბაშკირები (36%).
იუმაგუზინო (კუიურგაზის რაიონი)

იუმაგუზინო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 155 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 26 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კარაგაიკა, რომელიც დაშორებულია 10 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები (92%).
იალჩიკაევო

იალჩიკაევო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 386 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 27 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუმერტაუ, რომელიც დაშორებულია 20 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ ბაშკირები (98%).
ბახმუტი (ბაშკირეთი)

ბახმუტი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 618 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 12 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 12 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ რუსები (74%).
მიხაილოვკა (კუიურგაზის რაიონი)

მიხაილოვკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 256 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 12 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 12 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ ჩუვაშები (38%) და რუსები (27%).
ნოვომიხაილოვკა (კუიურგაზის რაიონი)

ნოვომიხაილოვკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 12 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 12 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ ჩუვაშები (100%).
ნოვომურაპტალოვო

ნოვომურაპტალოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1289 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 12 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 12 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ თათრები (54%) და ბაშკირები (44%).
მაზახირ პანახოვი

მაზახირ მუხამედ-ოღლუ პანახოვი (; დ. 13 მარტი 1951, ქარახანლი, თოუზის რაიონი, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე.ს

ბიოგრაფია
მაზახირ პანახოვი 1951 წლის 13 მარტს სოფელ ქარახანლიში, თოუზის რაიონში დაიბადა. 1972 წელს ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტის წარჩინებით დასრულების შემდეგ, 1973-1976 წლებში სწავლობდა ქალაქ სანქტ-პეტერბურგის ა. ფ. იოფეს სახ. ფიზიკა-ტექნიკური ინსტიტუტის ასპირანტურაში.

შრომითი საქმიანობა
1977 წელს გახდა უფროსი მასწავლებელი, ხოლო 1988 წელს — ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ნახევარგამტარების კათედრის დოცენტი. 1979 წელს დაიცვა საკანდიდატო, 1992 წელს გახდა ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი, ხოლო 1993 წელს მიიღო პროფესორის სამეცნიერო წოდება. 1982-1983 წლებში ატარებდა კვლევებს დიდი ბრიტანეთის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების მანჩესტერის უნივერსიტეტში . 1991 წლიდან არის „ზოგადი ფიზიკისა და ფიზიკის სწავლების მეთოდების“ კათედრის დოცენტი, ხოლო 1996 წლიდან — ზემოხსენებული კათედრის გამგე. 2000 წლიდან არის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე.
ნოვომუსინო (კუიურგაზის რაიონი)

ნოვომუსინო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 305 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 36 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კარაგაიკა, რომელიც დაშორებულია 12 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ თათრები (40%) და ბაშკირები (36%).
ნოვოტაიმასოვო

ნოვოტაიმასოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 579 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 35 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია კუმერტაუ, რომელიც დაშორებულია 27 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ ბაშკირები (83%).
ნოვოიადრაგოვსკაია

ნოვოიადრაგოვსკაია — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 29 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 29 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ რუსები (100%).
ჯორწყუს მღვიმე

ჯორწყუს მღვიმე — კარსტული მღვიმე საქართველოში, მარტვილის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ასხის კირქვულ მასივზე, სოფელ მეორე ბალდის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მდინარე აბაშის მარცხენა შენაკადის — ჯორწყუს ხეობაში, ზღვის დონიდან 653 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ზედაცარცულ თხელშრეებრივ კირქვებში. მიდამოებში კირქვის შრეებს ახასიათებს მცირე — 6–8° დახრილობა. ღრმად არის შეჭრილი ფერდობში, რომელიც რამდენიმე ათეულ მეტრამდე მაღლდება. შესასვლელიდან მე-100 მეტრზე ორ განშტოებას ინვითარებს. მღვიმის მაქსიმალური სიგრძეა 276 მ.

ჯორწყუს მღვიმის შესასვლელი, რომელიც იწყება ხევის მარცხენა კლდოვან ფერდობზე, 35 მ შეფარდებით სიმაღლეზე, მიმართულია სამხრეთ-დასავლეთისაკენ. შესასვლელის სიგანე უდრის 4–5 მ-ს, სიმაღლე 2–3 მ-ს, ამიტომ ადამიანისათვის იგი ადვილად მისადგომია. შესასვლელიდან რამდენიმე მეტრზე მღვიმის ფორმა და სიდიდე დიდად არ იცვლება: ფსკერი თითქმის ჰორიზონტული რჩება, ჭერი რამდენიმედ მაღლდება. ფსკერი დაფარულია 3–4 მ სისქის მოყვითალო-მოყავისფრო წებოვანი თიხის ფენით, რომელიც მღვიმის წყალმა დალექა. მღვიმეში გაედინება ნაკადი, რომელსაც უერთდება მეორე ნაკადი და 15 მ გავლის შემდეგ იგი მდინარე ჯორწყუს მარცხენა მხარეს წყაროს სახით გამოდის.

შესასვლელიდან 10–12 მ-ის გავლის შემდეგ თიხოვანი ფსკერი ჯერ მცირედ და შემდეგ გაცილებით მეტი კუთხით ეშვება სიღრმეში. იგივე ემართება ჭერსაც. თიხებში ვიწროდ ჩაჭრილი კალაპოტის ფსკერი მღვიმის უდაბლესი ადგილია, რომელიც მღვიმის მიმართულების დიაგონალურად ვრცელდება და მარჯვენა კედლის ძირთან მთავრდება. შესასვლელის წინ ლოდები ყრია, რაც მოწმობს, რომ ადრე მღვიმის დასაწყისი რამდენადმე წინ იყო წამოწეული.
ზაქარია ზუბალაშვილი

ზაქარია მიხეილის ძე ზუბალაშვილი (დ. 1810 — გ. 1877) — ქართველი ექიმი, საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
1835 წელს დაამთავრა ლაიფციგის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი და მიიღო მედიცინისა და ქირურგის დოქტორის ხარისხი. 1836 წელს მიიღო მკურნალის წოდება დერპტის უნივერსიტეტში. 1837 წლიდან მუშაობდა დუშეთის, შემდეგ — ახალციხის, 1839 წლიდან — თბილისის მაზრის ექიმად. 1844 წელს სადისერტაციო ნაშრომისა და საექიმო დამსახურებისათვის მოსკოვის უნივერსიტეტმა მიანიჭა შტაბ–მკურნალის წოდება.

ზუბალაშვილმა უშუალო მონაწილეობა მიიღო საქართველოში ქოლერის (1838, 1842, 1854) და შავი ჭირის (1865) ეპიდემიების წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1846 წელს პირველად ქართულ ენაზე გამოსცა „შემოკლებითი დარიგება ჯეროვანის ხმარებისათვის ქინაქინის მარილისა ადვილმოსარჩენად დღეგამოშვებითის ცივებისა“. ზუბალაშვილი კავკასიის საექიმო საზოგადოების ერთ-ერთი დამაარსებელია.
ტოლედოს მუნიციპალიტეტები

ტოლედოს პროვინცია შედის კასტილია-ლა-მანჩის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 204 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

ტოლედოს მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 10 კომარკაში: ლა-კამპანა-დე-ოლოპესა, ლა-ხარა, მანჩა-ალტა-დე-ტოლედო, მესა-დე-ოკანია, ლა-საგრა, მონტეს-დე-ტოლედო, სიერა-დე-სან-ვისენტე, ტალავერა-დე-ლა-რეინა, ტოლედო, ტორიხოსი.

ტოლედოს პროვინციის ფართობია 15 369 კმ² და 2020 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 703 772 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია ტოლედო, რომელიც მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია, ფართობით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია ლოს-ებენესი (677,46 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარაა — ელ-პუენტე-დელ-არსობისპო (3,96 კმ²).

მუნიციპალიტეტების სია
რუკა
ზუბატოველობა

ზუბატოველობა ზუბატოვშჩინა ― რუსეთის იმპერიაში მეფის მთავრობის პოლიტიკა მუშათა საკითხში საუკუნის დამდეგს. მუშათა მასების პოლიტიკისგან ჩამოცილების მიზნით იქმნებოდა მუშათა ოფიციალური ორგანიზაციები, რომლებიც საქმიანობდნენ პოლიციის ფარული მეთვალყურეობით. ზუბატოველობა გაჩნდა მუშათა ეკონომიკურიდან პოლიტიკურ ბრძოლაზე გადასვლის პერიოდში. პოლიტიკის ინიციატორი იყო მოსკოვის პოლიციის უფროსი ს. ზუბატოვი. ზუბატოველების პირველი ორგანიზაცია შეიქმნა 1901 წელს მოსკოვში, მინსკსა და ვილნიუსში 1901-1903 წლებში ასეთი ორგანიზაციები შეიქმნა პეტერბურგში, კიევში, ხარკოვში, ეკატერინოსლავში და სხვა. ზუბატოვური ორგანიზაციები ითხოვნდნენ ხელფასის მომატებას, სამუშაო დღის შემცირებას. 1903 წელს ზუბატოვური ორგანიზაციები გაუქმდა, მთავრობამ უარყო ზუბატოვშჩინა.
ფეოფილაქტე ზუბალოვი

ფეოფილაქტე ანდრიას ძე ზუბალოვი (დ. 15 სექტემბერი, 1915, სოფ. გუნიაყალა, ახლანდ. წალკის მუნიციპალიტეტი, — გ. 10 სექტემბერი, 1968, პიატიგორსკი) — საბჭოთა კავშირის გმირი (1943), გვარდიის მაიორი.

ბიოგრაფია
დაიბადა წალკელი ბერძენი ოჯახში. 1932 წელს დაამთავრა შრომის ინსტრუქტორთა ერთწლიანი სკოლა. მუშაობდა წალკის რაიონის აღმასკომში. 1936 წლიდან საბჭოთა არმიაში იყო. მსოფლიო ომის (1939–1945) დროს მდ. დნეპრის მარჯვენა ნაპირზე პლაცდარმის აღებისა და შენარჩუნების დროს გამოჩენილი მამაცობისათვის 184-ე გვარდიული მსროლელი პოლკის ბატალიონის მეთაურს, მაიორ ზუბალოვს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. 1946 წელს დაამთავრა ერთწლიანი სამხედრო-პოლიტიკური სკოლა, შემდეგ პიატიგორსკის პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტი დაუსწრებლად. ომის შემდეგ ადმინისტრაციულ-სამეურნეო თანამდებობეზე მუშაობდა საქართველოსა და ჩრდილოეთ კავკასიაში.
ბოლაჯურის წმინდა გიორგის ეკლესია

ბოლაჯურის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოლაჯურში.
ეკლესია თარიღდება საუკუნით.

სოფელ ბოლაჯურში ორი ნაეკლესიარია. დიდი ეკლესია 1886 წელს უკვე ნანგრევებად ყოფილა ქცეული. იგი სულ თლილი ქვით ყოფილა ნაშენი. 1996 წელს სოფლის სასაფლაოს მახლობლად აიგო ახალი ერთნავიანი ორიარუსიანი სამრეკლო, დარბაზული ეკლესია ქვის გალავანშია მოქცეული, სამრეკლო ამ გალავნის ჩრდილო-დასავლეთის კუთხეშია ჩართული. გალავანს შესასვლელი სამხრეთით აქვს. დარბაზული ეკლესიის ცოკოლი შემოსილია ბაზალტით. ტაძარი ნაგებია აგურით. ტაძარს დასავლეთიდან ორქანობიანი სახურავით გადახურული კარიბჭე აქვს მიშენებული, საიდანაც არის ეკლესიაში შესასვლელი. ეკლესიის დარბაზი სადაა, საკმაოდ განიერი აფსიდი დარბაზისაგან მოხარატებული ხის კანკელით გამოიყოფა, კანკელში 4 ხის რელიეფური ხატია ჩასმული. ინტერიერი 4 სარკმლით ნათდება. საკურთხევლის იატაკი ამაღლებულია დაახლოებით 40 სანტიმეტრით. ტაძარი შიგნიდან მთლიანად შელესილი და მოხატულია. ტაძრის ოთხივე ფასადზე თითო სარკმელია. ერთადერთი მორთულობა აღმოსავლეთის ფასადის ფრონტონის წვერში ქვის ფილაზე გამოკვეთილი ბოლოებგაფართოებული ჯვარია. ტაძარი და კარიბჭე გადახურულია ორქანობიანი კრამიტის სახურავით. კარიბჭის სწორკუთხა კარი მოჭედილია წმინდა გიორგის რელიეფური სპილენძის ფურცლით.

ტაძრის ჩრდილო-დასავლეთით, აგურით ნაგები ორიარუსიანი სამრეკლოა, რომლის ქვედა სართულს, კვადრატული გეგმის ოთახს სამეურნეო სათავსოდ იყენებენ.
მეორე სართული — უშუალოდ სამრეკლო, 8 სვეტზე აღმართული გამჭოლი თაღოვანი ღიობია, წრიული გეგმის სამრეკლო შიდა მხარეს გუმბათისებურია, ხოლო გარედან დასრულებულია კონუსური სახურავით და შემოსილია თუნუქით. გალავნის დასავლეთ ნაწილი ამაღლებულია ერთი საფეხურით.
ტაძრის ოთხსტრიქონიანი წარწერა აგების თარიღსა და ამგების ვინაობას გვაცნობს:
პოკროვკა (კუიურგაზის რაიონი)

პოკროვკა — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 169 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 10 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (90%).
გილბერტ კით ჩესტერტონი

გილბერტ კით ჩესტერტონი (დ. 29 მაისი, 1874, ლონდონი — გ. 14 ივნისი, 1936, ბეკონზფილდი) — ინგლისელი მწერალი, ფილოსოფოსი და თეოლოგი; დეტექტიური ლიტერატურის ერთ-ერთი უდიდესი წარმომადგენელი, წერდა აგრეთვე ესეებს, ლექსებს, მოთხრობებს და მონოგრაფიებს გამოჩენილ მწერალთა შესახებ. მოიხსენიება, როგორც „პარადოქსების პრინცი“.

ჩესტერტონი ცნობილია მოთხრობებით კათოლიკე მღდელი მოყვარული დეტექტივის, მამა ბრაუნის, შესახებ. ამ პერსონაჟზე მან 50-ზე მეტი მოთხრობა შექმნა.

ჩესტერტონი ასევე წერდა აპოლოგიებს. ამ მხრივ გამორჩეულია მისი წიგნები „მართლმადიდებლობა“ (1908) და „მარადიული ადამიანი“ (1925). მწერალი საკუთარ თავს „მართლმადიდებელ ქრისტიანს“ უწოდებდა და ამ პოზიციას კათოლიციზმთან აიგივებდა, საბოლოოდ კი იგი ანგლიკანიზმიდან კათოლიციზმზე მოექცა. ბიოგრაფები ჩესტერტონს მიიჩნევენ ისეთი ვიქტორიანული მწერლების გზის გამგრძელებლებად, როგორებიც არიან მეთიუ არნოლდი, ჯონ ჰენრი ნიუმენი და ჯონ რესკინი.

ნაწარმოებები
„ნოტინგჰილელი ნაპოლეონი“, 1904, რომანი
„კაცი, რომელიც იყო ხუთშაბათი“, 1908, რომანი
„მართლმადიდებლობა“, 1908, ესეების კრებული
„მამა ბრაუნის გულუბრყვილობა“, 1911, მოთხრობების კრებული
„მამა ბრაუნის უნდობლობა“, 1926, მოთხრობების კრებული
ვლადიმერ ჩესტნოკოვი

ვლადიმერ ჩესტნოკოვი (დ. 30 მარტი, 1904, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 15 მაისი, 1968, ლენინგრადი) — რუსი მსახიობი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (1960). 1924 წელს დაამთავრა რუსული დრამის სკოლა. 1924-1936 წლებში და 1954 წლიდან მუშაობდა ლენინგრადის თეატრებში. შესრულებული აქვს ლენინის როლები. გადაღებულია ფილმებში
ტომას ჩეტერტონი

ტომას ჩეტერტონი (; დ. 20 ნოემბერი, 1752, ბრისტოლი — გ. 24 აგვისტო, 1770, ლონდონი) — ინგლისელი პოეტი. მიმართავდა ლიტერატურულ მისტიფიკაციას, წერდა ლექსებს, აპოკრიფებს ვითომდა საუკუნის ტაძრის წინამძღოლის ტომას რაულის სახელით. სიცოცხლეში გამოაქვეყნა ეკლოგა „ელინორ და ჯუჯა“. ავტორია რაინდული პოემისა „ტურნირი“, ისტორიული პოემისა „ჰეისტინგზის ბრძოლა“, ბურლესკური ოპერისა „შურისგება“, ტრაქტატისა „ფერწერის აღმავლობა ინგლისში“.
ჩეტნიკები

ჩეტნიკები — სამხედრო ორგანიზაცია საუკუნის იუგოსლავიაში, იყო მონარქისტული და სერბული ნაციონალისტური მიმართულებისა. მეორე მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა პარტიზანულად. მოძრაობა არ იყო ჰომოგენური. ებრძოდა ხორვატულ უსტაშებს, იუგოსლავიაში მცხოვრებ არასერბებს. პერიოდულად ებრძოდა ან თანამშრომლობდა ღერძის ქვეყნებთან.
დავით ჩეჩელაშვილი

დავით ჩეჩელაშვილი (დ. 5 აპრილი, 1891, ქუთაისი — გ. 5 ოქტომბერი, 1973) — ქართველი ექიმი-ფთიზიატრი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ექიმი (1942).

ბიოგრაფია
1918 წელს დაამთავრა ნოვოროსიის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1926 წლიდან მისი თაოსნობით ქუთაისში შეიქმნა პირველი ტუბდისპანსერი, რომლის მთავარი ექიმი თვითონვე იყო. დასავლეთ საქართველოში დანერგა ფილტვის ტუბერკულოზით დაავადებულთა, მათ შორის ორსული ქალების ხელოვნური პნევმოთორაქსიით მკურნალობა. დიდი სამამულო ომის დროს მუშაობდა ქუთაისის მეზღვაურთა ევაკოჰოსპიტლის უფროსად. 1963 წელს დააარსა ქუთაისის ფთიზიატრთა სამეცნიერო საზოგადოება და მისი უცვლელი თავმჯდომარე იყო გარდაცვალებამდე.
დიმიტრი ჩეჩულინი

დიმიტრი ჩეჩულინი (; დ. 9 აგვისტო, 1901, შოსტკა — გ. 29 ოქტომბერი, 1981, მოსკოვი) — რუსი არქიტექტორი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არქიტექტორი (1971). 1929 წელს დაამთავრა მოსკოვის უმაღლესი სამხატვრო-ტექნიკური ინსტიტუტი. იყო შჩუსევის მოწაფე. 1945–1949 წლებში იყო მოსკოვის მთავარი არქიტექტორი, მოსკოვის რეკონსტრუქციის აქტიური მონაწილე. ავტორია მეტროსადგურებია კომსომოლსკაია და კიევსკაია.
სვატოპლუკ ჩეხი

სვატოპლუკ ჩეხი (; დ. 21 თებერვალი, 1846, ოსტრშედეკი — გ. 23 თებერვალი, 1908, პრაღა) — ჩეხი მწერალი. ლიტერატურული მოღვაწეობა 1860-იან წლებში დაიწყო. თანაუგრძნობდა მშრომელების ბრძოლას. მისი ლექსთა კრებულებია „დილის სიმღერები“ (1887), „ახალი სიმღერები“ (1888), „მონის სიმღერები“ (1894),. ჩეხს ეკუთვნის პოემა „მთიბავები“ (1903), ასევე სატირული მოთხრობა „ბატონ ბროუჩეკის მოგზაურობა საუკუნეში“ (1888).
ესკაპიზმი

ესკაპიზმი (, „გაქცევა, თავის გადარჩენა“) — ყოველდღიური ცხოვრების უსიამოვნო ან მოსაწყენი ასპექტებისგან განრიდება, როგორც წესი წარმოსახვითი ან გასართობი აქტივობების მეშვეობით. ესკაპიზმი შეიძლება გამოვლინდეს მუდმივი დეპრესიული ან სევდიანი გრძნობებისგან ყურადღების გადასტანად. იგი შეიძლება ასევე გულისხმობდეს: პიროვნების მცდელობას კრიზისისა და გაჭირვების ჟამს რეალური სამყაროდან ილუზორულ ხილვებში გაქცევას.
ამბულოფობია

ამბულოფობია — ირაციონალური და მუდმივი შიში სიარულის ან დაცემის, რის გამოც ადამიანი თავს არიდებს სიარულს.

ამბულოფობიის მიზეზები
ზოგიერთი ადამიანი, ვინც განიცდის ამ აშლილობას ეშინიათ სიბრტყის და არათანაბარ ზედაპირზე სიარულის განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ისინი შორს არიან, სადაც ისინი თავს უფრო დაუცველად გრძნობენ. სიარულისა და დაცემის შიში ეს შიშია, რომელსაც შეიძლება ბევრი ბავშვი განიცდის. მიუხედავად იმისა, რომ ეს საკმაოდ ნორმალურია ადრეულ ასაკში, იგი ზრდასრულ ასაკში წყვეტს ასეთ მდგომარეობას, და ამბულოფობიის მქონე ადამიანი შეიძლება გრძნობდეს შფოთვას ან შიშს იქ, სადაც ფიქრობენ, რომ დაცემის საშიშროება არსებობს, და ეს შიში და დისკომფორტი სცილდება ბუნებრივ შიშს, ხდება სრულიად არაპროპორციული სიტუაციასთან ერთად.

ამბულოფობიის სიმპტომები
ამბულოფობიას აქვს ნებისმიერი ფობიური აშლილობის მსგავსი სიმპტომები, ვინაიდან ერთადერთი, რაც იცვლება, არის სტიმული, რომელიც იწვევს ამ სიმპტომებს. ფობიები ჩვეულებრივ იწვევს სიმპტომებს, რომლებიც კოგნიტურ, ქცევით და ფიზიკურ დონეზე ხდება. შემეცნებით სიმპტომებთან დაკავშირებით ირაციონალური რწმენა, კატასტროფული აზრები, დეზორიენტაცია, კონცენტრაციის ნაკლებობა, ტანჯვა ან შიში ჩნდება.

ქცევის სიმპტომები ახასიათებს დაჩქარებული მეტყველება, ფობიური სტიმულის თავიდან აცილება და დაძლევის სხვა სტრატეგიები. ტრემორი, თავის ტკივილი, თავბრუსხვევა, ციებ-ცხელება და გულისრევა ფიზიკური სიმპტომებია, რომლებიც ადამიანს ემბულოფობიით განიცდის.
სურაკაევო

სურაკაევო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 5 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 32 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 32 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ჩუვაშები შეადგენენ (100%).
სტარომურაპტალოვო

სტარომურაპტალოვო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 380 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 33 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მურაპტალოვო, რომელიც დაშორებულია 1 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (80%).
ტიმერბაევო

ტიმერბაევო — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 298 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 40 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 40 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (63%) და ბაშკირები (36%) შეადგენენ.
იასონ აბრამაშვილი

იასონ აბრამაშვილი (დ. 26 აპრილი, 1988) — ქართველი სამთო-მოთხილამურე. მონაწილეობა აქვს მიღებული 2006, 2010, 2014 და 2018 წლების ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე. აბრამაშვილი იყო ნაკრების მედროშე 2010 წლის ზამთრის ოლიმპიადის გახსნის ცერემონიაზე. ქართველი სპორტსმენის ნოდარ ქუმარიტაშვილის გარდაცვალების შემდეგ, რომელიც ასევე ბაკურიანიდან იყო, მან თავდაპირველად გადაწყვიტა ოლიმპიადიდან მოხსნა. მოგვიანებით აბრამაშვილმა მიიღო გადაწყვეტილება დარჩენილიყო ვანკუვერში და გარდაცვლილი ნოდარ ქუმარიტაშვილის ხსოვნის პატივსაცემად მიეღო მონაწილეობა თამაშებზე.
ჯუჯა ვეშაპი

ჯუჯა ვეშაპი, ჯუჯა სადა ვეშაპი — ზღვის ძუძუმწოვარი, უკბილო ვეშაპების წარმომადგენელი. არქაული სახეობაა, გერეგნულად მასში შერწყმულია ამ ქვერიგის სხვა წარმომადგენლების სხვადასხვა თვისება, ამიტომ მისი სისტემატიკა რამდენჯერმე გადაიხედა. ყველაზე პატარა (სხეულის სიგრძე 6,5 მეტრი, მასა 3–3,5 ტონა) და იშვიათია უკბილო ვეშაპებს შორის. სხეულის ფორმით და კორპუსის უკანა მესამედის დასაწყისში არსებული ნამგლისებური ზურგის ფარფლით ზოლიან ვეშაპებს ჰგავს. თავი შეადგენს საერთო სიგრძის ¼-ს. კისრის მალები შერწყმულია, ქვედა ყბა რკალისებრადაა მოღუნული, როგორც აქვთ სადა ვეშაპებს. ყელზე ორი ნაოჭი აქვს, როგორც რუხ ვეშაპს. მკერდის ფარფლები ვიწრო და მომრგვალებულბოლოიანია. სხეული და ფარფლები შეფერილია შავად ან მუქ რუხად, მუცელი ღიაა. პირის ღრუ და ცხრილისებრი აპარატი მოყვითალო-თეთრია. ზედა ყბის თითოეულ ნახევარზე 230-მდე დრეკადი „ულვაშის“ ფირფიტაა, რომელიც სიმაღლეში 70 სმ-ს აღწევს. ჯუჯა ვეშაპი ბინადრობს სამხრეთ ნახევარსფეროს ზომიერ და ცივ წყლებში, სავარაუდოდ ცირკუმპოლარულად, თუმცა შორს არ მიგრირებს. მასთან შეხვედრები ძალიან იშვიათია როგორც სანაპირო წყლებში, ისე ღია ზღვაში; უფრო მეტად შეიმჩნევიან მარტოული ცხოველები ან წყვილები, იშვიათად — ჯგუფები 8 სულამდე, ზოგჯერ სხვა სახეობების ვეშაპებთან ერთად. იკვებება პლანქტონური კიბოსნაირებით. სახეობის ბიოლოგია პრაქტიკულად შესწავლილი არ არის, საერთო რაოდენობა უცნობია.