iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მარია დი ლურდიშ პინტასილგუ

მარია დი ლურდიშ რუივუ და სილვა დე მატუშ პინტასილგუ (, დ. 18 იანვარი 1930, აბრანტეში — გ. 10 ივლისი 2004, ლისაბონი) — პორტუგალიელი ინჟინერ-ქიმიკოსი და პოლიტიკური მოღვაწე. პორტუგალიის მერვე პრემიერ-მინისტრი მიხაკების რევოლუციის შემდეგ. თანამდებობა ეკავა 1979 წლის 1 აგვისტოდან 1980 წლის 3 იანვრამდე.

ისტორიაში შევიდა, როგორც პორტუგალიის პირველი და ჯერჯერობით ერთადერთი ქალი პრემიერ-მინისტრი და ევროპაში მეორე ქალბატონი, რომელსაც ეს თანამდებობა ეკავა (მარგარეტ ტეტჩერის შემდეგ).

ბიოგრაფია
მარია დი ლურდიშ პინტასილგუ დაიბადა 1930 წლის 18 იანვარს ცენტრალური პორტუგალიის ქალაქ აბრანტეშში, საშუალო შესაძლებლობის ოჯახში. ჯერ კიდევ ადრეულ ასაკში მან უჩვეულო შესაძლებლობები გამოავლინა და შვიდი წლის ასაკში იგი ფელიპე დე ლანკაშტრეს სახლობის ლისაბონის პრესტიჟულ ლიცეუმში გაგზავნეს. აქ მან მიიღო საშუალო განათლება. ასევე გაწევრიანდა ახალგაზრდულ მოძრაობაში , რომელიც დააარსა დიქტატორმა ანტონიუ დი სალაზარმა. მოგვიანებით, უკვე ლისაბონის უმაღლეს ტექნიკურ ინსტიტუტში სწავლის დროს, იგი შეუერთდა კათოლიკური უნივერსიტეტის ახალგაზრდული ორგანიზაციის ქალთა განყოფილებას.

1953 წელს, 23 წლის ასაკში დაასრულა ლისაბონის უნივერსიტეტის უმაღლესი ტექნიკური ინსტიტუტი და მიიღო ინჟინერ-ქიმიკოსის სპეციალობა. დიპლომის მიღების შემდეგ კვლავ გააგრძელა სწავლა, ეროვნული პროგრამის ფარგლებში მოიპოვა სტიპენდია ატომური ენერგიის საკითხებში. სწავლის დასრულების შემდეგ მუშაობა დაიწყო პორტუგალიის ერთ-ერთ უმსხვილეს კომპანიაში, რომელიც აწარმოებდა ცემენტს, სადაც გაიკეთა სწრაფი პროფესიონალური კარიერა. 1954 წლიდან ეკავა კვლევისა და პროექტების განყოფილების უფროსი ინჟინრის თანამდებობა, შემდეგ გახდა პროექტის დირექტორი, ამ თანამდებობაზე იგი შვიდი წლის განმავლობაში, 1960 წლამდე, კომპანიიდან წასვლამდე, მუშაობდა.

პინტასილგუ მჭიდროდ იყო დაკავშირებული რომაულ კათოლიკურ ეკლესიასთან. 1952-1956 წლებში ახალგაზრდული კათოლიკური უნივერსიტეტის ქალტა განყოფილების ხელმძღვანელია, 1956-1958 წლებში კი ხელმძღვანელობს კათოლიკე სტუდენტების საერთაშორისო ახალგაზრდულ მოძრაობას . თანამდებობაზე შეცვალა კარლუშ ალბერტუ და მოტა პინტუ. თავისი ხანმოკლე პრემიერობის დროს გაატარა აუცილებელი რეფორმები ზოგადი სოციალური დაზღვევის, ასევე ჯანმრთელობის დაცვის, განათლების, შრომის კანონებისა და მსგავსი საკითხების შესახებ. მოგვიანებით იყო იუნესკოში პორტუგალიის ელჩი და ევროპის პარლამენტის წევრი 1987-1989 წლებში სოციალისტური პარტიის რიგებიდან.

გარდაიცვალა საკუთარ სახლში, ლისაბონში 2004 წლის 10 ივლისს 74 წლის ასაკში, გულის შეტევის შედეგად.

მიღებული აქვს რამდენიმე სერიოზული ჯილდო. მათ შორის აღსანიშნავია ქრისტეს ორდენი {9 აპრილი, 1981), ინფანტ დონ ენრიკეს ორდენი (უფრო ცნობილია, როგორც ენრიკე ზღვაოსნის ორდენი; 9 ივნისი, 1994) და პორტუგალიის თავისუფლების ორდენი (გარდაცვალების შემდეგ; 5 ოქტომბერი, 2017).
ჩანის ტბა

ჩანი, დიდი ჩანი — გაუდინარი მარილიანი ტბა რუსეთში, ნოვოსიბირსკის ოლქში. გაწოლილია ბარაბის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 106 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 1708-2269 კმ². წარმოადგენს დასავლეთ ციმბირის უდიდეს ტბას. სიგრძე 91 კმ, სიგანე 88 კმ. სარკის ფართობი იცვლება დონეების სეზონური და წლიური რყევის შესაბამისად. საშუალო სიღრმე 2,2 მ, მაქსიმალური სიღრმე 10 მ. ნაპირები ძლიერაა შეჭრილ-შემოჭრილი, გარშემორტყმულია ლერწმით.

ტბაში დაახლოებით 70 კუნძულია, რომლებიც გადაჭიმულია ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ. ბევრია ყურე და ნახევარკუნული. ჩანის ტბა ფშანით უკავშირდება პატარა ჩანის ტბას. საზრდოობს ძირითადად თოვლის წყლით. ტბისთვის ნიშანდობლივია ჰიდროლოგიური პულსაციები. დონე მერყეობს დაახლოებით 3 მ-ის ფარგლებში.

ერთვის ორი მთავარი მდინარე: ჩულიმი და კარგატი. ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილის წყლები გამტკნარებულია ჩამდინარე მდინარეების ჩამონადენით. დაახლოებით ყოველ 30-35 წელიწადში ერთხელ წყლის დონე მატულობს იმდენად, რომ ტბა ჩამონადენს დასავლეთიდან ღებულობს.

იყინება ოქტომბრის ნახევარსა და ნოემბრის ნახევარში, ყინულისგან თავისუფლდება მაისში. წყალი მარილიანია, ქლორიდულ-ნატრიუმიანი. მინერალიზაცია ზაფხულის პერიოდში 0,8-იდან 14 გრ/ლ-მდე, ხოლო ზამთრის პერიოდში მატულობს 5-20 გრ/ლ-მდე. განვითარებულია ადგილობრივი ნაოსნობა. მდიდარია თევზით, მოიპოვება: ციმბირული ნაფოტა, წერი, ქორჭილა, კარჩხანა, კობრი. ტბის დიდი ნაწილი განლაგებულია ტყე-სტეპის ბუნებრივ ზონაში.
ქიონულ ნურულაევა

ქიონულ ნურულაევა (; დ. 1 დეკემბერი, 1985, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი, აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის წევრი. აზერბაიჯანის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობათა განყოფილების ხელმძღვანელი, ევროპის ოლიმპიური კომიტეტის გენდერული თანასწორობის კომისიის წევრი, ისლამური სოლიდარობის სპორტის ფედერაციის აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი, აზერბაიჯანის დელეგაციის ხელმძღვანელი 2010 წლის ვანკუვერის და 2014 წლის სოჭის ზამთრის ოლიმპიადაზე, „ბაქო 2020“-ის საორგანიზაციო კომიტეტის აღმასრულებელი დირექტორი, „ისლამური სოლიდარობის თამაშების“ საორგანიზაციო კომიტეტის მდივანი.

ცხოვრება
ქიონულ ნურულაევა დაიბადა 1985 წლის 1 დეკემბერს ბაქოში. 1992-2000 წლებში სწავლობდა ნ. ტუსის სახელობის საშუალო სკოლაში. 2003-2008 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის ენების უნივერსიტეტის ევროპული კვლევების ფაკულტეტზე. 2008-2010 წლებში სწავლობდა ამავე უნივერსიტეტის ევროპული კვლევებისა და საერთაშორისო ურთიერთობების სამაგისტრო პროგრამაზე.

კარიერა
ქიონულ ნურულაევა თავისი სპორტული კარიერის განმავლობაში არაერთი პროექტის ხელმძღვანელი იყო. ახალგაზრდობაში არაერთი სპორტული პროექტის კოორდინატორი იყო, ხელმძღვანელობდა კონფერენციებს, სემინარებს და სპორტული პროექტებს აზერბაიჯანში. მის მიერ ჩატარებული ზოგიერთი პროექტია: „დსთ-ს და ბალტიის ქვეყნების ოლიმპიური კომიტეტების ხელმძღვანელების რეგიონალური ფორუმი“, „ევროპის სამართლიანი თამაშების მოძრაობის კონგრესი“, „ოლიმპიურ თამაშებში ატლეტთა ევროპული კლასიფიკაციის შეჯიბრი“, „ბაქო 2014“, „ევროპის ოლიმპიური კომიტეტის 43-ე გენერალური ასამბლეა“ და სხვა. გარდა ამისა, „2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშებზე“ ბაქოს კანდიდატურის წარდგენისას ნურულაევა საორგანიზაციო კომიტეტის აღმასრულებელი დირექტორი იყო.
სოფია ალექსის ასული

სოფია ალექსის ასული (; დ. 27 სექტემბერი, 1657, მოსკოვი, რუსეთი — გ. 14 ივლისი, 1704, ნოვოდევიჩის მონასტერი, რუსეთი) — რომანოვების დინასტიის წარმომადგენელი. რუსეთის ცარ ალექსი -ისა და მარია მილოსლავსკაიას ქალიშვილი. თავისი ძმის, ივანე -ის რეგენტი 1682-1689 წლებში.

ბიოგრაფია
სოფია ალექსიევნა დაიბადა 1657 წლის 27 სექტემბერს მოსკოვში. იგი იყო რუსეთის ცარ ალექსი -ისა და მისი პირველი მეუღლის, ცარიცა მარია მილოსლავსკაიას ცამეტი შვილიდან მესამე გადარჩენილი ქალიშვილი. როგორც უფროსი ქალიშვილი, თავიდან სოფია რუსეთის ტახტის მემკვიდრედ მოიაზრებოდა, სანამ 1661 წელს მისი ძმა, თედორე არ დაიბადა.

სოფია ძლიერი რელიგიური გავლენისა და ხშირი კრიტიკით გაჯერებულ გარემოცვაში აღიზარდა. რეალურად, მან პოლიტიკური გავლენები მხოლოდ ძმის, ცარ თედორე -ის გარდაცვალების შემდეგ მოიპოვა, 1682 წელს.

თედორე უშვილოდ გარდაიცვალა, რამაც რუსეთში მემკვიდრის კრიზისის დაწყება გამოიწვია. წესით ტახტი სოფიას უმცროს ძმას, ივანეს უნდა დაეკავებინა, თუმცა იგი გონებრივად ჩამორჩენილი იყო, რის გამოც რუსებს მისი გამეფება არ უნდოდათ. თავიდან გადაწყდა, რომ ტახტზე დაესვათ ივანე და რეგენტად მისი ნახევარ-ძმა, პეტრე დაენიშნათ, თუმცა ამას 1682 წელსვე სოფიას მომხრე მოსკოველთა აჯანყება მოჰყვა, რის გამოც ტახტზე ივანე დასვეს, ოღონდ სოფია ალექსის ასულის რეგენტობით.

სოფია ჭკვიანი და ენერგიული მმართველი იყო. მან მთელს რუსეთში განათლებით სახელგანთქმული მთავარი ვასილი გოლიცინი პირველ მრჩეველად დაინიშნა, რაც შემდგომში აისახა კიდეც სოფიას საგარეო პოლიტიკაზე. 1684 წელს მან გააფორმა საზავო ხელშეკრულება შვედებთან, 1686 წელს პოლონეთთან დადო ე.წ. „მარადიული მშვიდობის აქტი“, ხოლო 1689 წელს ნერჩინსკის ხელშეკრულება გააფორმა ჩინეთის იმპერატორთან. თავისი ხანმოკლე მმართველობის პერიოდში სოფიამ რუსეთში ნანატრი მშვიდობა დაამყარა და ევროპის თერთმეტ სახელმწიფოში გახსნა რუსეთის საელჩო. ასევე მისი და გოლიცინის მეოხებით აშენდა პირველი სკოლა რუსეთში. 1687 სოფიამ და გოლიცინმა ყირიმის სახანოს წინააღმდეგ სამხედრო კამპანია წამოიწყეს, რაც 1689 წელს კრახით დასრულდა. სწორედ ამან განაპირობა რუსების სოფიას წინააღმდეგ ამხედრება და ამავე წელს მისთვის რეგენტობის ჩამორთმევა.

სოფიას დამარცხებით გაიზარდა მისი ნახევარ-ძმის, პეტრეს რეპუტაცია, რომელიც მალევე დანიშნეს ივანე -ის თანამმართველად. პეტრემ ავდამყოფი ცარი ივანე მარტივად დაარწმუნა, რომ სოფია მის წინააღმდეგ შეთქმულებას გეგმავდა, რის გამოც სოფიასაც და მის მოკავშირეებსაც აეკრძალათ მოსკოვის სიახლოვეს მისვლაც კი. ამით გამწარებულმა სოფიამ მართლა დაიწყო შეთქმულების მზადება, ოღონდ არა ივანეს, არამედ პეტრეს წინააღმდეგ, თუმცა 1698 წელს მოსკოვში მისი ორგანიზებული სახელმწიფო გადატრიალება ჩაიშალა. ამაზე განრისხებულმა პეტრე -მა დააკავა სოფია და ნოვოდევიჩის მონასტერში მონაზვნად აღკვეცა. სწორედ აქ გაატარა სოფიამ დარჩენილი ცხოვრება და გარდაიცვალა 1704 წლის 14 ივლისს, 46 წლის ასაკში.
პრასკოვია იოანეს ასული

პრასკოვია იოანეს ასული (; დ. 24 სექტემბერი, 1694, მოსკოვი, რუსეთი — გ. 8 ოქტომბერი, 1731, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთი) — რომანოვების დინასტიის წარმომადგენელი. რუსეთის ცარ ივანე -ისა და პრასკოვია სალტიკოვას ნაბოლარა ქალიშვილი. იმპერატრიცა ანას უმცროსი და და იმპერატორ პეტრე -ის ძმისწული.

ბიოგრაფია
პრასკოვია დაიბადა 1694 წლის 24 სექტემბერს მოსკოვში. იგი იყო რუსეთის ცარ ივანე -ისა და ცარიცა პრასკოვია სალტიკოვას მესამე და ნაბოლარა ქალიშვილი. მას ორი უფროსი და ჰყავდა: ეკატერინა (შემდგომში მეკლენბურგ-შვერინის ჰერცოგინია და იმპერატორ ივანე -ის ბებია) და ანა (შემდგომში რუსეთის იმპერატრიცა 1730-1740 წლებში).

რუსეთის სამეფო კარზე პრასკოვიას გერმანელი მასწავლებლები ლიტერატურასა და მეცნიერებებს ასწავლიდნენ. როგორც ცნობილია, ესპანეთის მეფე კარლოს -ის ელჩმა მოსკოვში ჩასულ პრასკოვიაზე განაცხადა: „თავის დებთან შედარებით უფრო ინტელიგენტია, მაგრამ ავადმყოფურად გამოიყურება.“ თავად რუსებიც ხშირად აღნიშნავდნენ, რომ მიუხედავად ცუდი ჯანმრთელობისა, პრასკოვია საკმაოდ მომხიბლავი და ინტელიგენტი გოგონა იყო.

განსხვავებით მისი დებისაგან, ბიძამისმა, იმპერატორმა პეტრე -მა იგი დინასტიური ქორწინებებისათვის არ გამოიყენა. მოგვიანებით პრასკოვია დედამისის თანხმობით დაქორწინდა რუს დიდგვაროვან ივან ილიჩ დიმიტრიევ-მამონოვზე. 1724 წელს პრასკოვიამ მისგან ვაჟი გააჩინა, რომელიც 1730 წელს გარდაიცვალა.

პოლოვცევის მიხედვით, პრასკოვია იმდენად იყო დედაზე დამოკიდებული და მიჯაჭვული, რომ როდესაც 1723 წელს პრასკოვია სალტიკოვა გარდაიცვალა, მას ძალიან გაუჭირდა დამოუკიდებლად ცხოვრება. დედის გარდაცვალების შემდეგ პრასკოვიამ დაივიწყა თავისი ჩვეული სიმორცხვე და დედის მთელი ქონების მისაღებად მოსამართლეებს ქრთამიც კი გადაუხადათ.

იმპერატორ პეტრე -ის მმართველობის პერიოდში პრასკოვიამ დატოვა რუსეთის სამეფო კარი და თავის მამულში ე.წ. „მეორე სამეფო კარი“ მოაწყო, რომელიც ნამდვილზე გაცილებით უფრო პომპეზური და ექსტრავაგანტური იყო. ეს იმითაც იყო განპირობებული, რომ პრასკოვია მთელ სამეფო ოჯახში თითქმის ყველაზე დიდ პენსიას იღებდა, რომელიც 1728 წლისთვის 12,000 რუბლს შეადგენდა თვეში. ამავე წელს მან მოსკოვში მეორე სასახლე შეიძინა.

1730 წელს რუსეთის საიმპერატორო ტახტზე პრასკოვიას და, იმპერატრიცა ანა ადის, რამაც დებს შორის უთანხმოება ჩამოაგდო. პრასკოვიამ უარი განაცხადა ანას პრეტენზიების შესრულებასა და სამეფო კარზე დაბრუნებაზე, რის საპასუხოდაც ანამ მას პენსია შეუმცირა. ამ ამბიდან მალევე, 1731 წლის 8 ოქტომბერს, 37 წლის პრასკოვია იოანეს ასული სანქტ-პეტერბურგში გარდაიცვალა.
მედინა გიულგიუნი

მედინა გიულგიუნი (; დ. 17 იანვარი, 1926, ბაქო — გ. 17 თებერვალი, 1991, იქვე) — აზერბაიჯანელი პოეტი და მთარგმნელი, აზერბაიჯანის სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1987), საპატიო ნიშანის ორდენის კავალერი.. სამხრეთ აზერბაიჯანის ეროვნული განმათავისუფლებელი მოძრაობის აქტიური მოღვაწე.

მედინა გიულგიუნი დაიბადა 1926 წლის 17 იანვარს ბაქოში. 1938 წელს ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა სამხრეთ აზერბაიჯანში, არდებილში. შემდეგ ის ცხოვრობდა თავრიზში, სადაც შეისწავლა სპარსული ენა. მოგვიანებით მუშაობა დაიწყო თავრიზის დრამატულ თეატრში. 1945 წლიდან იყო აზერბაიჯანის დემოკრატიული პარტიის წევრი. იმავე წელს მისი ლექსები გამოქვეყნდა ადგილობრივ გაზეთებში. 1948 წელს ჩაირიცხა აზერბაიჯანის პედაგოგიური ინსტიტუტის ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტზე.

მისი ლექსები თარგმნილია მსოფლიოს სხვადასხვა ენაზე.
გორის საკონსერვო ქარხანა

გორის საკონსერვო ქარხანა, გორკონი — საქართველოს კვების მრეწველობის ერთ-ერთი მსხვილი და უძველესი საწარმო.

1919 წელს გორში (ცხინვალის გზატკეცილზე) საკონსერვო საქმის სპეციალისტის ევსევი ბერიტაშვილის (ივანე ბერიტაშვილის ძმა) ინიციატივით დაარსდა საქართველოში პირველი საკონსერვო ქარხანა, რასაც ხელი შეუწყო ამ რაიონში მაღალხარისხოვანი ნედლეულის — ხილისა და ბოსტნეულის სიუხვემ. ქარხანა კუსტარული წესით ამზადებდა ხილისა და ბოსტნეულის კონსერვებს, აგრეთვე გამხმარ ხილს (ჩირს). მან მრავალჯერ შეიცვალა ადგილმდებარეობა, აღიჭურვა ახალი ტექნიკით, ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია. მომხმარებელთა გაზრდილი მოთხოვნილების დაკმაყოფილების მიზნით 1960–1969, ქალაქის ცენტრიდან 2 კილომეტრის დაშორებით (შინდისის გზატკეცილზე), აშენდა ახალი, თანამედროვე ტიპის საწარმო — გორის საკონსერვო კომბინატი, რომლის სიმძლავრემ წელიწადში 32 მილიონი, ხოლო წარმოებამ 31 343 000 პირობითი ქილა კონსერვი შეადგინა (1969). ამზადებდა 80-მდე დასახელების ბოსტნეულის, ხილის, ტომატისა და ბავშვთა კვების კონსერვებს, რომლის 80% გადიოდა სსრ კავშირის ყველა რესპუბლიკაში, აგრეთვე საზღვარგარეთის ქვეყნებში.

1976 წელს შეიქმნა საკონსერვო მრეწველობის გორის აგროსაწარმოო გაერთიანება (მასში შევიდა გორისა და ტყვიავის ხილკენკროვანი წვენების, კარალეთისა და გორის საკონსერვო ქარხნები და ბერბუკის საბჭოთა მეურნეობა), რომელიც 1980 წლიდან ეტაპობრივად დაიშალა. 1994 წლიდან გორის საკონსერვო ქარხნის ბაზაზე ჩამოყალიბდა სააქციო საზოგადოება „გორკონი“, რომლის აქციების მფლობელთა შორის იყო შვეიცარული ფირმა „ბუტეკ კლასიკი“ .

2008 წლისთვის „გორკონის“ დავალიანება ბიუჯეტის მიმართ 900 000 ლარამდე ავიდა. 2009 წელს ქარხანა ივანე გოგლიძემ შეისყიდა და ჩამოაყალიბა შპს „კულა არმს ჯორჯია“. მას შემდეგ გორის საკონსერვო ქარხანა პროდუქციას უშვებს ბრენდით „კულა“. „კულა არმს ჯორჯიასთან“ აგრეთვე დაარსებულია შპს „ჯეო კონცენტრატი“, შპს „ბატონო“ და სხვ.

ქარხანას უჭირავს 10,2 ჰექტარი მიწის ფართობი, აქვს რკინიგზის ჩიხი, თბომავალი, სამანქანო მისასვლელი გზები, ორმაგი ელექტროკვების ხაზი, ჩართულია ქალაქის წყალმომარაგების ქსელში. მის შემადგენლობაშია 5 ძირითადი (ხილბოსტნეულის, ბავშვთა კვების, სატომატე, რბილობიანი წვენების და მთავარი საამქროები), 3 დამხმარე საამქრო და სასაწყობო მეურნეობა. წარმოების ძირითადი მიმართულებაა ნატურალური, ეკოლოგიურად სუფთა ხილისა და ბოსტნეულის კონსერვების დამზადება. გამოშვებული პროდუქციის ასორტიმენტი მრავალფეროვანია: მურაბები, ჯემები, კომპოტები, საბავშვო კონსერვები, საწებლები, ბოსტნეულის კონსერვები, მარინადები და სხვ. ძირითადი სანედლეულო ზონებია: გორის, ხაშურის, ქარელის, კასპის, მცხეთის მუნიციპალიტეტები. საწარმოს სიმძლავრე 48,5 მილიონი პირობითი ქილა კონსერვია წელიწადში (2009). გამოშვებული პროდუქცია გადის საექსპორტოდ. 1997 მადრიდში ჩატარებულ გამოფენაზე ქარხნის პროდუქციამ (კაკლის მურაბა) მიიღო ჯილდო — „ევროპის თაღი“.
სარა ჰატუნი

სარა ჰატუნი (; გ. 1465) – აზერბაიჯანის პირველი დიპლომატი ქალი. ჯალალედინ ალი ბეის მეუღლე, უზუნ-ჰასანის და ჯაჰანგირ მირზას დედა. რეალობაში სარა ჰატუნის სახელი სარაი ჰატუნი იყო, მაგრამ აზერბაიჯანულ ენაში დამკვიდრდა, როგორც სარა ჰატუნი.

ბიოგრაფია
სარა ჰატუნის წარმოშობის შესახებ სპეკულაციები გაჩნდა მას შემდეგ, როდესაც მინორსკის სტატიაში დაიწერა, რომ სარა დიარბაქირელ ქრისტიანთა ოჯახიდანაა. აყ-ყოინლუთა შესახებ დაწერილი ერთ-ერთი ნაწარმოების ავტორი ჯონ ვუდსი წერს რომ, მინორსკი თავისი შემდგომი კვლებების შემდეგ ხელახლა დაუბრუნდა ამ საკითხს და დაწერა რომ, სარაი ჰატუნი უზუნ-ჰასანის მამა ჯალალადდინ ალი ბეის ბიძაშვილია. თუმცა, ეს მცირე დეტალი ბევრი ისტორიკოსის უყურადღებობით შეცდომით გავრცელებულია და მაგალითად ფრანს ბაბინგერის ნაირი ისტორიკოსები ისევ წერენ, რომ სარა ჰატუნი დიარბაქირელ ქრისტიანთა ოჯახიდანაა. სავარაუდოდ 1465 წელს გარდაიცვალა. აღსანიშნავია, რომ სარა ჰატუნის ბებია მარია ქომნენა ტრაპიზონის დედოფალი იყო.

მმართველობა
სარა ჰატუნი ქალაქ ჰარპუტის მმართველი იყო. მისი სახელობის მეჩეთი მისი მმართველობის დროს აშენდა. ამის გარდა ჰქონდა თავისი ცალკე სალოცავი კუთხე, სადაც დაწერილია: „სარა ჰატუნი უზუნ ჰასანის მშობელია“.

დიპლომატი
აყ-ყოინლუნთა საზღვარგარეთთან დიპლომატიურ ურთიერთობებში სარა ჰატუნის როლი მნიშვნელოვანია. უზუნ-ჰასანი ყველა პოლიტიკურ საკითხებში რჩევებს სარა ჰატუნისგან იღებდა. პირადი მოლაპარაკებები აქვს გამართული აბუ-საიდთან, ოსმალეთის იმპერატორ მეჰმედ -სთან.

ოჯახი
ერთ-ერთი წყაროს მიხედვით ჯალალადდინ ალი ბეიზე დაქორწინებულ სარა ჰატუნს 8 შვილი, 7 ვაჟი და 1 ქალიშვილი ჰყავდა::
უზუნ-ჰასანი
ჯაჰანგირ მირზა
ჰუსეინი
ჯაჰანშაჰი
ისკანდერი
იბრაჰიმი
უვეისი
ხადიჯა-ბაიმი — დაქორწინებული იყო შეიხ ჯუნეიდზე.
ალექსანდრა პავლეს ასული

ალექსანდრა პავლეს ასული (; დ. 9 აგვისტო, 1783, ცარსკოე სელო, რუსეთის იმპერია — გ. 16 მარტი, 1801, ბუდა, უნგრეთის სამეფო) — რომანოვების დინასტიის წარმომადგენელი. რუსეთის იმპერატორ პავლე -ისა და მისი მეუღლის, იმპერატრიცა სოფია დოროთეა ვიურტემბერგელის ქალიშვილი. რუსეთის ორი იმპერატორის: ალექსანდრე -ისა და ნიკოლოზ -ის და. ავსტრიის ერცჰერცოგინია როგორც საღვთო რომის იმპერატორ ლეოპოლდ -ის ვაჟის, იოზეფის მეუღლე.

ბიოგრაფია
ალექსანდრა დაიბადა 1783 წლის 9 აგვისტოს ცარსკოე-სელოში. იგი იყო რუსეთის იმპერატრიცა ეკატერინე -ის ერთადერთი ვაჟის, დიდ მთავარ პავლე პეტროვიჩისა და მისი მეორე ცოლის, სოფია დოროთეა ვიურტემბერგელის უფროსი ქალიშვილი.

იგი თავის და-ძმებთან ერთად იზრდებოდა გატჩიცის სასახლეში, სადაც იღებდა კარგ განათლებას და ემზადებოდა საზღვარგარეთ გასათხოვებლად.

თავდაპირველად იგეგმებოდა, რომ ალექსანდრა ცოლად გაჰყოლოდა შვედეთის 14 წლის მეფე გუსტავ -ს, მეფე გუსტავ -ისა და დედოფალ სოფია მაგდალენა დანიელის ვაჟს. შვედებსა და რუსებს შორის საქორწინო მოლაპარაკებები საკმაოდ დიდ ხანს მიმდინარეობდა. ის იყო რუსეთში უკვე ნიშნობა უნდა გამოეცხადებინათ, რომ ახალგაზრდა მეფე გუსტავ -მ უარი განაცხადა ალექსანდრას ცოლად შერთვაზე. ამის მიზეზი ის იყო, რომ მეფეს იგი გარეგნულად არ მოეწონა, მას კი სურდა, რომ თავისი დედოფალი ლამაზი ყოფილიყო. ამ მიზნით მან ცოლად ალექსანდრას ძმის, დიდ მთავარ ალექსანდრეს ცოლის, პრინცესა ლუიზა ბადენელის ღვიძლი და, ფრედერიკა ბადენელი შეირთო, რომელიც მეფის სილამაზის კრიტერიუმებს სრულად აკმაყოფილებდა.

შვედებთან ჩაშლილი მოლაპარაკებების შემდეგ, 1798 წელს პეტერბურგს ალექსანდრას ბიძა, ჰერცოგი ალექსანდერ ფრიდრიხ ვიურტემბერგელი ეწვია, რომელმაც წამოჭრა ალექსანდა პავლოვნას ავსტრიაში გათხოვების წინადადება. იმპერატორ პავლე -ს ეს იდეა ძალიან მოეწონა და საღვთო რომის იმპერატორ ფრანც -თან სასწრაფოდ წამოიწყო მოლაპარაკებები. გადაწყდა, რომ ალექსანდრა ცოლად ფრანცის უმცროს ძმას, საღვთო რომის იმპერატორ ლეოპოლდ -ისა და დედოფალ მარია ლუისა ესპანელის ვაჟს, უნგრეთის პალატინ იოზეფს უნდა გაჰყოლოდა ცოლად. მოლაპარაკებები წარმატებით დასრულდა და 1799 წლის 30 ოქტომბერს პეტერბურგში შედგა ალექსანდრასა და იოზეფის ქორწინება.

ამის შემდეგ ალექსანდრას ავსტრიის ერცჰერცოგინიის წოდება მიენიჭა და ქმართან ერთად გადასახლდა უნგრეთში. ამ დროს ალექსანდრა 16 წლის იყო, ხოლო იოზეფი 23-ის. მათი ქორწინება ძალიან ხანმოკლე აღმოჩნდა, რადგან 1801 წლის 16 მარტს ალექსანდრა პავლოვნა მშობიარობას გადაჰყვა, 17 წლის ასაკში. მან გოგონა გააჩინა, რომელსაც იოზეფმა მის პატივსაცემად ალექსანდრინა დაარქვა, თუმცა ისიც მალევე დაიღუპა, რის გამოც იოზეფმა ამის შემდეგ კიდევ ორჯერ იქორწინა.
პატარა ჩანი

პატარა ჩანი — მარილიანი ტბა რუსეთში, ნოვოსიბირსკის ოლქში. გაწოლილია ბარაბის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 106 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 200 კმ², საშუალო სიღრმე 1,4 მ. გადაჭიმულია აღმოსავლეთ-ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან დასავლეთ-სამხრეთ-დასავლეთისაკენ 21,5 კმ-ზე, სიგანე 12 კმ. მდიდარია თევზით, განვითარებულია თევზის რეწვა. სანაპიროზე არის დასახლებები. 2005 წელს ტბის რაიონში შეინიშნებოდა ფრინველის გრიპის ეპიზოოტიის კერა.
ელენა პავლეს ასული

ელენა პავლეს ასული (, ; დ. 24 დეკემბერი, 1784, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთი — გ. 24 სექტემბერი, 1803, ლუდვიგშლასტი, გერმანია) — რომანოვების დინასტიის წარმომადგენელი. რუსეთის იმპერატორ პავლე -ისა და იმპერატრიცა სოფია დოროთეა ვიურტემბერგელის ქალიშვილი. რუსეთის ორი იმპერატორის: ალექსანდრე -ისა და ნიკოლოზ -ის და. მეკლენბურგ-შვერინის დიდი ჰერცოგინია როგორც ფრიდრიხ ლუდვიგ მეკლენბურგელის მეუღლე.

ბიოგრაფია
ელენა პავლოვნა დაიბადა 1784 წლის 24 დეკემბერს სანქტ-პეტერბურგში. იგი იყო რუსეთის იმპერატრიცა ეკატერინე -ის ერთადერთი ვაჟის, დიდ მთავარ პავლე პეტროვიჩისა და მისი მეორე ცოლის, სოფია დოროთეა ვიურტემბერგელის შუათანა ქალიშვილი. როგორც ცნობილია, მას სახელი ბებიის გავლენით დაარქვეს ბერძნული მითოლოგიური პერსონაჟის, ელენე ტროელის პატივსაცემად.

ელენა ძალიან ახლოს იყო თავის უფროს დასთან, ალექსანდრა პავლოვნასთან, რომელთან ერთადაც იღებდა განათლებას და ემზადებოდა საზღვარგარეთ გასათხოვებლად. აღსანიშნავია, რომ დების ცხოვრება შემდგომში ძალიან ჰგავდა ერთმანეთისას.

მას შემდეგ, რაც ალექსანდრა პავლოვნა 1799 წელს ცოლად ერცჰერცოგ იოზეფ ავსტრიელს შერთეს, მშობლებმა ელენას გათხოვებაზეც დაიწყეს ფიქრი.

იმავე წლის თებერვალში ელენა პავლოვნა დანიშნეს ჰერცოგ ფრიდრიხ ლუდვიგ მეკლენბურგ-შვერინელზე, რომელიც ჯერ კიდევ თებერვალში ჩავიდა თავისი საცოლის გასაცნობად. წყვილი მალევე დაახლოვდა, რასაც 1799 წლის 23 ოქტომბერს სანქტ-პეტერბურგში ელენა პავლოვნა რომანოვასა და ფრიდრიხ ლუდვიგ მეკლენბურგელის ქორწინება მოჰყვა.

თავისი დედისა და ბებიის წარმომავლობის გამო, ელენამ ბავშვობიდანვე კარგად იცოდა გერმანული ენაცა და წეს-ჩვეულებებიც, რის გამოც გერმანიაში გადასახლება მისთვის რთული გადასატანი არ ყოფილა.

მეკლენბურგში ჩასვლიდან მალევე, ელენამ ვაჟი გააჩინა, რასაც ორ წელიწადში გოგონაც მოჰყვა.

ელენასათვის საშინელი დარტყმა იყო ოჯახის წევრების გარდაცვალება. 1801 წლის 11 მარტს შეთქმულებმა მამამისი, იმპერატორი პავლე მოკლეს, რასაც ამავე წლის 16 მარტს მოჰყვა ელენას საყვარელი დის, ალექსანდრას მშობიარობის დროს გარდაცვალება. შესაძლოა ითქვას, რომ ამის შემდეგ მთელი დარჩენილი ცხოვრება ელენამ გლოვაში გაატარა, რამაც ერთობ დაასუსტა მისი ორგანიზმი. ამგვარ პირობებში 1803 წლის 23 სექტემბერს მან მეორე ბავშვი გააჩინა. ეს ნამდვილი დარტყმა იყო მისთვის, რადგან მშობიარობა საშინლად გართულდა. ამის გამო, 1803 წლის 24 სექტემბერს, ბავშვის გაჩენიდან მეორე დღეს, 18 წლის ელენა პავლოვნა გარდაიცვალა.

ელენას გარდაცვალების შემდეგ მისი მეუღლე კიდევ ორჯერ დაქორწინდა. აღსანიშნავია ისიც, რომ მისი შთამომავალი იყო დანიისა და ისლანდიის მეფე კრისტიან -ის მეუღლე, დედოფალი ალექსანდრინა მეკლენბურგ-შვერინელი.

შვილები
პაულ ფრიდრიხი (1800-1842), მეკლენბურგ-შვერინის დიდი ჰერცოგი. ცოლად შეირთო ფრიდრიხ ვილჰელმ -ის ქალიშვლი ალექსანდრინა პრუსიელი, რომელთანაც შეეძინა ექვსი შვილი, თუმცა ასევე ჰყავდა ოთხი უკანონო შვილიც;
მარია ლუიზა (1803-1862), ცოლად გაჰყვა საქსენ-ალტენბურგის ჰერცოგ გეორგ -ს, რომელთანაც შეეძინა სამი შვილი;
ლორენ ჰანსბერი

ლორენ ვივიან ჰანსბერი (დ. 19 მაისი, 1930 - გ. 12 იანვარი, 1965) — ამერიკელი დრამატურგი და მწერალი. პირველი აფრო-ამერიკელი ქალი ავტორი, რომლის ნაშრომებზე დაყრდნობით ბროდვეიზე სპექტაკლი დაიდგა. მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარია პიესა „ “ (ქიშმიში მზეზე), რომელიც ასახავს ჩიკაგოში რასობრივი სეგრეგაციის ქვეშ მყოფი შვკანიანი ამერიკელების ცხოვრებას. სპექტაკლის სათაური აღებულია ლენგსტონ ჰიუზის ლექსიდან „ჰარლემი“:

29 წლის ასაკში გახდა მეხუთე და ამავდროულად ყველაზე ახალგაზრდა ქალი, პირველი აფრო-ამერიკელი დრამატურგი, რომელმაც ნიუ-ოირკის დრამის კრიტიკოსთა წრის ჯილდო მოიპოვა.

ჰანსბერის ოჯახი იბრძოდა სეგრეგაციის წინააღმდეგ.

ნიუ-იორკში საცხოვრებლად გადასვლის შემდეგ, ჰანსბერი მუშაობდა პან-აფრიკულ გაზეთში „“, მუშაობდა ისეთ ინტელექტუალებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ: პოლ რობსონი და უილიამ ედვარდ ბურგჰარდტ დიუბოა. ამ დროის განმავლობაში მისი შემოქმედების დიდი ნაწილი ეხებოდა აფრიკის ბრძოლას განთავისუფლებისა და მათ გავლენას სამყაროზე. ჰანსბერის ნაწერებში ასევე იყო განხილული მისი ლესბოსელობა და ჰომოსექსუალიზმის შევიწროება.

იგი გარდაიცვალა პანკრეასის სიმსივნით, 1965 წელს, 34 წლის ასაკში. ჰანსბერის შემოქმედებამ შთააგონა ნინა სიმონეს სიმღერა სახელწოდებით: „იყავი ახალგაზრდა, ნიჭიერი და შავი“.

ოჯახი
ლორენ ჰანსბერი დაიბადა 1930 წელს, კარლ აუგუსტუს ჰანსბერის, წარმატებული უძრავი ქონების აგენტის და ნანი ლუისის, ავტო-სკოლის პედაგოგის და პალატის კომიტეტის წევრის ოჯახში. იყო ოთხი შვილიდან ყველაზე უმცროსი.

1938 წელს, მისმა მამამ იყიდა სახლი ვაშინგტონის პარკის დასახლებაში, ჩიკაგოს სამხრეთ მხარეს, რამაც გამოიწვია მათი თეთრკანიანი მეზობლების რისხვა. ლორენის ორივე მშობელი ჩიკაგოს რესპუბლიკელთა პარტიის აქტიური წევრები იყვნენ. კარლ ჰანსბერი გარდაიცვალა 1946 წელს, როცა ლორენი მხოლოდ თხუთმეტი წლის იყო. მოგვიანებით იგი ამბობდა, რომ მამამისი ამერიკელთა რასიზმმა შეიწირა.

ნიუ-იორკში გადასვლა
მან 1950 წელს გადაწყვიტა დაეტოვებინა მედისონი და თავი მწერლობისთვის მიეძღვნა ნიუ იორკში, ამასთან, გადავიდა ახალ სკოლაში. გადავიდა ჰარლემში 1951 წელს და ჩაერთო აქტივისტურ გამოსვლებში, მაგალითად, დევნილების დასაცავ ბრძოლაში.

თავისუფლების გაზეთი და აქტივიზმი
1951 წელს იგი შეუერთდა შავკანიანთა ჟურნალის — „თავისუფლების გაზეთის“ თანამშრომლებს, რომლის რედაქტორი ლუის ბერნჰემი, ხოლო გამომცემელი პოლ რობსონი იყო. აქ იგი მუშაობდა უილიამ დიუბოასთან, რომლის ოფისი იმავე კორპუსში იყო.

ჰანსბერიმ დაწერა „ქიშმიშის“ ორი სცენარი ფილმისთვის, ორივე მათგანი -მა დაიწუნა საკამათო შინაარსის გამო.

1960 წელს, -ის დავალებით, ჰანსბერმა დაწერა „ “ სატელევიზიო პროგრამისთვის მონობის შესახებ. ნაწარმოებს მოეწონათ, თუმცა მაინც დაიწუნეს.

ნამუშევრები
„ქიშმიში მზეში“ (1959)
„ქიშმიში მზეში“, სცენარი ფილმისთვის (1961)
„ზაფხულში“ (ესე) (1960)
„გოგრის სასმელი“ (1960)
„რა არის ყვავილები?“ (1962)
„მისტერ ტოდოგის ჩამოსვლა“ — „გოდოტის მოლოდინის“ პაროდია
„მოძრაობა: დოკუმენტური ფილმი თანასწორობისთვის ბრძოლის შესახებ“ (1964)
„ნიშანი სიდნი ბრუსტაინის ფანჯარაში“ (1965)
„ “: უკანასკნელი მოგროვებული დადგმები / ავტორი ლორენ ჰანსბერი. რობერტ ნემიროფის რედაქტირება (1994)