ენერჰოდარის ალყა

ენერჰოდარის ალყა — სამხედრო დაპირისპირება რუსეთისა და უკრაინის შეიარაღებულ ძალებს შორის 2022 წელს უკრაინაში რუსეთის შეჭრის სამხრეთ უკრაინის კამპანიის ფარგლებში ზაპორიჟიის ოლქის ქალაქ ენერჰოდარისათვის. აქ მდებარეობს ზაპორიჟიის ატომური ელექტროსადგური, რომელიც ქვეყანაში ატომური ენერგიიდან მიღებული ელექტროენერგიის თითქმის ნახევარს და მთლიანი ელექტროენერგიის მეხუთედზე მეტს გამოიმუშავებს. აქაა ასევე ზაპორიჟიის თბოელექტროსადგური.

ალყა
28 თებერვალს რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ მათ დაიკავეს ქალაქი ენერჰოდარი და ზაპორიჟიის ატომური ელექტროსადგური. ენერჰოდარის მერმა დმიტრო ორლოვმა აღნიშნული უარყო. მოგვიანებით ადგილობრივმა მოსახლეობამ ქარხნისკენ მიმავალი გზა და ქალაქის შესასვლელი გადაკეტა, რითაც რუსული ძალები აიძულეს უკან დაბრუნებულიყვნენ.

1 მარტს უკრაინის ოფიციალურმა პირებმა გაავრცელეს ინფორმაცია, რომ რუსულმა ძალებმა ქალაქს ალყა შემოარტყეს, დაახლოებით 14:00 საათზე კი რუსული კოლონა ენერჰოდარისკენ გაემართა. ორლოვის თქმით, ქალაქში საკვების შოვნა გართულებული იყო. საღამოს ადგილობრივი მოსახლეობის საპროტესტო აქციამ რუსულ ძალებს ქალაქის შესასვლელი დაუბლოკა. აქციის მონაწილეებმა კვლავ გადაკეტეს გზები; ააფრიალეს უკრაინის დროშები, ბლოკირებისათვის იყენებდნენ ნაგვის მანქანებს. ორლოვმა „უკრინფორმს“ განუცხადა, რომ ორი ადამიანი დაიჭრა, როდესაც რუსმა ჯარისკაცებმა, სავარაუდოდ, ყუმბარები ისროლეს მშვიდობიანი მოსახლეობის მიმართულებით. 18:00 საათისთვის საპროტესტო აქციაში მონაწილეობას იღებდა ორასი მცხოვრები, ასევე ელექტროსადგურის თანამშრომლები. ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს გენერალურმა დირექტორმა რაფაელ გროსიმ თანახმად, რუსეთის ხელისუფლებამ სააგენტოს აცნობა, რომ რუსული ძალები აკონტროლებენ ატომური ელექტროსადგურის მიმდებარე ტერიტორიას. საბრძოლო მოქმედებები დაიწყო 00:48 საათზე, როდესაც უკრაინელებმა ტანკსაწინააღმდეგო რაკეტები გაუშვეს, რუსულმა ძალბმა კი სხვადასხვა სახის იარაღით უპასუხეს, მ.შ. ხელის ტანკსაწინააღმდეგო ყუმბარსატყორცნებითაც. ობიექტის წარმომადგენლის განცხადებით, რეაქტორი რეკონსტრუქციის პროცესში იმყოფებოდა, მაგრამ მაინც შეიცავდა ბირთვულ საწვავს. შეტაკებების გამო მეხანძრეებმა ხანძრის კერამდე მისვლა ვერ შეძლეს. მას შემდეგ, რაც დიდი რაოდენობის რუსულმა ტანკებმა და ქვეითმა ჯარმა უკრაინის თავდაცვა გაარღვია, უკრაინამ აღნიშნულის შესახებ ატომური ენერგიის სააგენტოს შეატყობინა. როგორც სააგენტომ, ასევე შეერთებული შტატების ენერგეტიკის მდივანმა ჯენიფერ გრანჰოლმმა განაცხადა, რომ რადიაციული დონის ამაღლების ნიშნებს ადგილი არ ჰქონია.

4 მარტის დილას მეხანძრე-მაშველებმა ელექტროსადგურზე შესვლა და ცეცხლის ჩაქრობა შეძლეს. გვიან დილით რუსულმა ჯარებმა სადგური მას შემდეგ დაიკავეს, რაც დადასტურდა, რომ რადიაციის დონის ცვლილება არ მომხდარა. რუსები ასევე შევიდნენ და დაიკავეს ქალაქი ენერჰოდარი. ორლოვის განცხადებით, ბრძოლის შედეგად ქალაქს შეუწყდა გათბობის მიწოდება.

შედეგები
ზაპორიჟიის ოლქის გუბერნატორმა ოლექსანდრ სტარუხმა 5 მარტს განაცხადა, რომ ქალაქის გაძარცვის შემდეგ რუსულმა ძალებმა დატოვეს იგი და სიტუაცია ახლა მთლიანად ადგილობრივი ხელისუფლების კონტროლის ქვეშ იყო. თუმცა, შემდეგ ორლოვმა უარყო ინფორმაცია და დაადასტურა, რომ რუსულ ძალებს კვლავ დაკავებული ჰქონდათ ქალაქის პერიმეტრი და ელექტროსადგური, მაგრამ ადგილობრივი ხელისუფლება მოვალეობების შესრულებას კვლავ აგრძელებდა. უკრაინის სამხრეთ-აღმოსავლეთის სამხედრო ადმინისტრაციამ 7 მარტს დაადასტურა, რომ ენერჰოდარი რუსული ძალების კონტროლის ქვეშ იყო.

6 მარტს, ატომური ენერგიის სააგენტომ გამოაქვეყნა განცხადება, რომ რუსული ძალები ელექტროსადგურის მუშაობაში ერეოდნენ. მასში ნათქვამი იყო: „სადგურის მმართველობის ნებისმიერი ქმედება, მათ შორის ზომები, რომლებიც დაკავშირებულია ექვსი რეაქტორის ტექნიკურ ექსპლუატაციასთან, მოითხოვს წინასწარ დამტკიცებას რუსული ხელმძღვანელობის მიერ“. აგრეთვე — „ადგილზე მყოფმა რუსულმა ძალებმა ზოგიერთი მობილური ქსელი და ინტერნეტი გათიშეს, რათა ადგილიდან კომუნიკაციის ჩვეულებრივი არხებით სანდო ინფორმაციის მიღება ვერ მომხდარიყო“. 9 მარტს უკრაინის ენერგეტიკის მინისტრმა ჰერმან ჰალუშჩენკომ განაცხადა, რომ რუსულ ძალებს ტყვეობაში ჰყავდათ ელექტროსადგურის თანამშრომლები და მათ ნაწილს პროპაგანდისტული ვიდეოების გადაღებებს აიძულებდნენ.