iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ტანუატო

ტანუატოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 15 534 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 228.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 68.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1831 წლის 10 დეკემბერს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 086.
არპანი

საკუთარი სახელი არპანი შეიძლება აღნიშნავდეს:

არპანი — ძველი ფრანგული სიგრძის საზომი ერთეული, რომელიც უდრიდა 180 პარიზულ ფუტს (≈ 58.52 მ).

არპანი — ფართობის საზომი ერთეული, რომელიც უდრდა კვადრატულ არპანს, ანუ 32400 კვადრატულ პარიზულ ფუტს (≈ 3424.5904 მ²).

ერთეულთა სისტემის შემოღებისთანავე გამოვიდა ხმარებიდან. იგი ჯერ კიდევ შეზღუდული რაოდენობით გამოიყენება კვებეკში და სამხრეთ შეერთებული შტატების ტერიტორიებზე, რომლებიც ოდესღაც საფრანგეთის ლუიზიანას ნაწილი იყო.

ის ასევე მიღებულ იქნა ბელგიასა და საფრანგეთში შვეიცარიაში, რაც შეესაბამება ყოფილ გერმანულ მორგენსა და მეათედს . სიტყვა არპანი ნაწარმოებია გალიური საზომიდან „“, რომელიც ემთხვევა ძველ რომაულ ან (14400 რომაული კვ. ფუტი). არპანი ყველგან ერთნაირი არ იყო და, გარდა ამისა, არსებობდა სხვადასხვა სახის არპანი: პარიზულ არპანს ჰქონდა 32400 პარ.კვ.ფ = 34189 არას; ლეგალიზებული, ან , ასევე , შეიცავდა 48400 პარ.კვ.ფ = 51072 არას და მიღებული იყო ტყეებისა და სხვა სახელმწიფო ქონების გამოკვლევისას; ჩვეულებრივი არპანი შეიცავდა 40000 პარ.კვ.ფუტს = 42.208 არა. ბრის, შამპანის, გატინეს, ორლეანის, პუატუს და სხვა რიგ პროვინციებში მიიღეს მხოლოდ ჩვეულებრივი არპანი.
ტარეტანი (მუნიციპალიტეტი)

ტარეტანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 15 589 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 185.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 84.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 087.
ტარიმბარო (მუნიციპალიტეტი)

ტარიმბაროს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 114 513 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 45.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 255.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 447.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1831 წლის 10 დეკემბერს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 088.
ტეპალკატეპეკი (მუნიციპალიტეტი)

ტეპალკატეპეკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 24 074 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 798.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 30.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1877 წლის 22 ივნისს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 089.
ტინგამბატო (მუნიციპალიტეტი)

ტინგამბატოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 16 325 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 17%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 189.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 86 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1877 წლის 22 ივნისს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 090.
ტინგინდინი (მუნიციპალიტეტი)

ტინგინდინის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 14 934 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 172.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 86.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1831 წლის 10 დეკემბერს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 091.
ტიკიჩეო-დე-ნიკოლას-რომერო

ტიკიჩეო-დე-ნიკოლას-რომეროს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 836 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.1%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 493 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 8.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1907 წლის 2 აპრილს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 092.
ტლალპუხაუა

ტლალპუხაუის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 28 556 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 197.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 144.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 093.
ტლასასალკა (მუნიციპალიტეტი)

ტლასასალკის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 420 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.8%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 203.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 31.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 094.
ტოკუმბო (მუნიციპალიტეტი)

ტოკუმბოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 325 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 506 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 24.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1930 წლის 27 თებერვალს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 095.
ტუმბისკატიო

ტუმბისკატიოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 971 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 24.3%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2 062.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 2.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1955 წლის 12 მაისს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 096.
ტურიკატო

ტურიკატოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 29 056 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.8%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 546.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 18.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1831 წლის 10 დეკემბერს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 097.
ტუსპანი (მიჩოაკანის მუნიციპალიტეტი)

ტუსპანის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 25 757 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 243.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 105.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1831 წლის 10 დეკემბერს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 098.
ტუსანტლა (მუნიციპალიტეტი)

ტუსანტლის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 14 329 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.1%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 018.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 14.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1831 წლის 10 დეკემბერს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 099.
ათობითი თვლის სისტემა

ათობითი თვლის სისტემა ან თვლის ათობითი სისტემა — პოზიციური თვლის სისტემა, რომლის ფუძეა 10. ამ სისტემის ნებისმიერი რიცხვის დასაწერად სულ 10 ნიშანი/სიბოლო გამოიყენება. ეს სიმბოლოებია არაბული ციფრები: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, და 9.

ათობით სისტემაში ნებისმიერი რიცხვი ჩაიწერება 10-ის ხარისხების საშუალებით. მაგალითად, 8691 = 8 * 10 + 6 * 10 + 9 * 10 + 1 * 10.

არსებობს კიდევ ორობითი, რვაობითი და თექვსმეტობითი თვლის სისტემები, რომლებიც ინფორმატიკაში გამოიყენება.

წარმოშობა
უძველესი ცივილიზაციების მრავალი ციფრული სისტემა იყენებს ათს და მის ძალას რიცხვების წარმოსადგენად, შესაძლოა იმიტომ, რომ ორ ხელზე ათი თითია და ადამიანებმა დათვლა დაიწყეს თითების გამოყენებით. მაგალითებია ჯერ ეგვიპტური ციფრები, შემდეგ ბრაჰმის ციფრები, ბერძნული ციფრები, ებრაული ციფრები, რომაული ციფრები და ჩინური ციფრები. ამ ძველ ციფრულ სისტემებში ძალიან დიდი რიცხვების წარმოდგენა რთული იყო და მხოლოდ საუკეთესო მათემატიკოსებს შეეძლოთ დიდი რიცხვების გამრავლება ან გაყოფა. ეს სირთულეები მთლიანად მოგვარდა ინდურ-არაბული რიცხვითი სისტემის შემოღებით მთელი რიცხვების წარმოსადგენად. ეს სისტემა გაფართოვდა, რათა წარმოედგინა ათწილადები რიცხვითი სისტემის ფორმირებისთვის.:

რიცხვების არაბული აღნიშვნა უფრო კომპაქტურია, ვიდრე რომაული და საშუალებას იძლევა სწრაფად შევადაროთ სხვადასხვა რიცხვები სიდიდის მიხედვით.
აბაკზე გაანგარიშებისას შეგიძლიათ ერთდროულად ჩაწეროთ რიცხვები და შეასრულოთ გამოთვლები.
შესაძლებელი გახდა გამოთვლების ჩატარება აბაკის გარეშე, ქაღალდზე. გაჩნდა გამრავლებისა და გაყოფის ახალი, უფრო მარტივი მეთოდები, რომლებიც სპეციალურად შექმნილია ინდურ-არაბული ციფრებისთვის.
გამოთვლითმა მათემატიკამ და ზოგადად მათემატიკამ მიიღო განვითარების ძლიერი სტიმული. მაგალითად, ძნელი წარმოსადგენია ლოგარითმების გამოგონება ინდურ-არაბული ციფრების გარეშე.
შესაძლებელი გახდა გამომთვლელი მანქანების შექმნა.
ქალეგუნეი (ბულანჯაქის რაიონი)

ქალეგუნეი — სოფელი ბულანჯაქის რაიონში, გირესუნის პროვინცია, თურქეთი. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 181 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
ქალეგუნეი ადრე იყო სოფელ ესენქოის დაქვემდებარებული უბანი. სოფლის სტატუსის მინიჭების საკითხი განიხილეს გირესუნის საოლქო საბჭოს 2020 წლის სექტემბრის სხდომაზე და შემდეგ მას მიენიჭა სოფლის სტატუსი.
სკოტ შეპარდი

სკოტ შეპარდი (; დ. 19 თებერვალი, 1977) — ამერიკელი ასტრონომი კარნეგის ინსტიტუტის დედამიწის მაგნიტიზმის ფაკულტეტიდან.

ბიოგრაფია
სწავლობდა ჰავაის უნივერსიტეტში, სადაც 2004 წელს ასტრონომიის დოქტორის ხარისხი მიიღო.

2000 წლიდან ასტრონომთა ჯგუფის ხელმძღვანელობით მან არაერთი ციური სხეულის აღმოჩენა შესძლო. აღმოაჩინა გიგანტური პლანეტების მრავალი პატარა თანამგზავრი — იუპიტერის 50 თანამგზავრი (მათ შორის თემისტო, რომელიც აღმოაჩინა 1975 წელს ჩ. კოვალმა, მაგრამ შემდეგ დაკარგა), სატურნის — 25, ურანის — 2 და ნეპტუნის — 3. გარდა ამისა, მან აღმოაჩინა ნეპტუნის მეორე ტროანული ასტეროიდი — 2004 10, ასევე კოიპერის სარტყლის რამდენიმე ობიექტი, კენტავრები და დედამიწისახლო ასტეროიდები.

მის სახელს ატარებს ასტეროიდი (17898) სკოტშეპარდი.

2014 წლის მარტში, სკოტ შეპარდმა და ჩადვიკ ტრუხილიომ ჰავაიში მდებარე ჯემინის ობსერვატორიიდან გამოაცხადეს ჯუჯა პლანეტა 2012 113, მზის სისტემის ყველაზე შორეული ჯუჯა პლანეტის აღმოჩენა (იმ დროისთვის).

2018 წლის ნოემბერში სკოტ შეპარდმა, დევიდ თოლენმა და ჩადვიკ ტრუხილიომ აღმოაჩინეს ტრანსნეპტუნიური ობიექტი 2018 18, რომელიც იყო ყველაზე შორეული ობიექტი, რომელიც ოდესმე დაფიქსირებულა მზის სისტემაში, 2019 წელს იმავე ჯგუფის მიერ -ის აღმოჩენამდე.
გეორგ I, საქსე-მაინინგენის ჰერცოგი

გეორგ ( გერმანული : გეორგ ფრიდრიხ კარლი, 4 თებერვალი 1761 – 24 დეკემბერი 1803) - საქსე-მაინინგენის ჰერცოგი, 1782 წლის 21 ივლისიდან მის გარდაცვალებამდე (1803 წ) . იგი ცნობილი იყო, როგორც რეფორმატორი და მისი თანასწორები მას სანიმუშო პრინცად მიიჩნევდნენ.

ოჯახი
გეორგი დაიბადა 1761 წლის 4 თებერვალს ფრანკფურტში, ჰერცოგი ანტონ ულრიხ, საქსე-მაინინგენელის და შარლოტა ამალის ჰესე-ფილიპსტალელის ოჯახში როგორც მეოთხე, მაგრამ მეორე გადარჩენილი ვაჟი. მამამისი იმ დროს 73 წლის იყო და ორი წლის შემდეგ 1763 წელს გარდაიცვალა

მმართველობა
გეორგმა შეცვალა მისი უფროსი და უშვილო ძმა, კარლ ვილჰელმი საქსე-მაინინგენის საჰერცოგოში 1782 წელს. ის ხელმძღვანელობდა "განმანათლებლური აბსოლუტიზმის “ პრინციპებზე დაყრდნობით, განსაკუთრებით ხაზს უსვამდა განათლების მნიშვნელობას. მან წამოიწყო გიმნაზიის აშენება, რომელსაც მოგვიანებით მისი შვილის სახელით ბერნჰარდინუმი ეწოდა. გეორგ -მა ასევე გახსნა საჰერცოგოს ბიბლიოთეკა საზოგადოებისთვის, მოახდინა რეფორმა (პროტესტანტული) საეკლესიო პრაქტიკაზე თავის სამთავროში და წამოიწყო ახალი სოციალური პოლიტიკა. ფსევდონიმით აქვეყნებდა ფილოსოფიურ ტრაქტატებს. შედეგად, ბევრი მისი თანამემამულე პრინცი მას თვლიდა სანიმუშო მმართველად და მის საჰერცოგოდ, როგორც გერმანიის სახელმწიფო, სადაც განმანათლებლურმა აბსოლუტიზმმა მიაღწია თავის აპოგეას.

ქორწინება და მემკვიდრე
1782 წლის 27 ნოემბერს ლანგენბურგში ჯორჯი დაქორწინდა ლუიზ ელეონორაზე ჰოჰენლოჰე-ლანგენბურგიდან . ათი წლის შემდეგ მათ შეეძინათ პირველი შვილი. სულ ოთხი შვილი ეყოლათ:

ადელაიდა ლუიზ ტერეზა კაროლინა ამალი (დ. მაინინგენი, 13 აგვისტო 1792 – გ. ბენტლი პრიორი, მიდლსექსი, 2 დეკემბერი 1849), დაქორწინდა 1818 წლის 11 ივლისს კლარენსის ჰერცოგზე, მოგვიანებით გაერთიანებული სამეფოს მეფე უილიამ -ზე .
იდა (დ. მაინინგენი, 25 ივნისი, 1794 - გ. ვაიმარი, 4 აპრილი, 1852), დაქორწინდა 1816 წლის 30 მაისს ბერნჰარდზე საქსე-ვაიმარ-ეიზენახიდან.
მკვდადშობილი ქალიშვილი (მაინინგენი, 1796 წლის 16 ოქტომბერი).
ბერნჰარდ ერიხ ფროუნდი, საქსე-მაინინგენის ჰერცოგი (დ. მაინინგენი, 1800 წლის 17 დეკემბერი – გ. მაინინგენი, 1882 წლის 3 დეკემბერი).

სიკვდილი
გეორგ გარდაიცვალა ციევცხელებისაგან 1803 წლის 24 დეკემბერს მაინინგენში.
ცერერა (მითოლოგია)

ცერერა (, -) — ველ-მინდვრისა და ნაყოფიერების, სოფლური ცხოვრებისა და ხორბლეულის ქალღმერთი რომაულ მითოლოგიაში. საზოგადოებრივი და მოქალაქეობრივი წესრიგის დამფუძნებელი. სატურნის და რეას ასული, იუპიტერის და, პროზერპინას დედა. ბერძნული დემეტრას რომაული სახე. ძირითადად პლებეების ქალღმერთი იყო. მისი კულტისადმი მიძღვნილი დღესასწაულები იმართებოდა ცირკში 11-12 აპრილს და 8 დღეს გრძელდებოდა. დღესასწაულის დროს იცვამდნენ თეთრ განსაცმელს, მსხვერპლად სწირავდნენ ღორს. მიწის მუშა მკის წინ ქალღმერთს ღორს უკლავდა და პირველ მოსავალს სწირავდა. ცერერას პირველი ტაძარი რომში ძვ. წ. 496 წელს, შიმშილობის დროს აუგეს გამოსახავდნენ წარმოსადეგ, დედობრივი, ლმობიერი და სათნო სახის ქალად, თავთავის გვირგვინით დამშვენებულს, ჩირაღდნით. და ნაყოფით სავსე კალათით (პომპეის ფრესკის გამოსახულება), ზოგჯერ თავთავითა და ყაყაჩოებით ხელში.

მისი სახელი დაერქვა მზის სისტემის ჯუჯა პლანეტა ცერერას.
პროზერპინა

პროზერპინა — ცერერას და იუპიტერის შვილი, დედამიწის მცენარეული ძალებისა და მიწისქვეშეთის, საიქიოს ქალღმერთი. მსხმოიარე სამყაროს ღვთაება, რომელსაც ლიბერასთან აიგივებდნენ. მოგვიანებით, როდესაც რომში გავრცელდა პერსეფონეს კულტი, მას სახელი პროზერპინა მიუსადაგეს. რომაელმა მწერლებმა პერსეფონესთან დაკავშირებული ყველა მითი უცვლელად გადმოიტანეს, ოღონდ სახელი შეუცვალეს ბერძენ ქალღმერთს და მას პროზერპინა უწოდეს.

ევროპულ ხელოვნებასა და მწერლობაშიც უფრო ხშირად ვხვდებით პროზერპინას სახელს (გოეთეს დრამა „პროზერპინა“. შელის პოემა „პროზერპინას სიმღერა“. პუშკინის ლექსი „პროზერპინა“ და სხვა).

მის სახელს ატარებს 1853 წელს აღმოჩენილი ასტეროიდი (26) პროზერპინა.
ლიბერი

ლიბერი ( < , ) — რომაელთა დიონისე, ბახუსი, ღვინის ღმერთი. ლიბერ და ლიბერა — პირდაპირი თარგმანია ბერძნული სიტყვებისა „კოროს“ და „კორა“ — ბიჭი და გოგო: ასე ეძახდნენ ბერძნები დიონისეს და პერსეფონეს. თავისუფალი, თავაშვებული ხასიათისა იყო რომშიაც დიონისე-ბახუსის დღესასწაულები — ლიბერალიები. ამრიგად, სიტყვიერი მნიშვნელობაც და შინაარსიც ერთგვარია. ლიბერის — დიონისეს („ბიჭის“) პარალელურად დგას ლიბერა — პერსეფონე („გოგონა“). ლიბერალებიც ამ ორეულთა და აგრეთვე ცერერას (დემეტრას) დღესასწაულია. ლიბერს რომაელები პოეტურ მეტყველებაში ღვინოსაც ეძახდნენ.
ფელიქს მანცი

ფელიქს მანცი ციურიხი(დ. დაახლ. 1498 — გ. 5 იანვარი, 1527) — ანაბაპტისტი, შვეიცარიული ბრეთრენის პირველი კონგრეგაციის თანადამფუძნებელი ციურიხში და რადიკალური რეფორმაციის ადრეული წამებული.

ბიოგრაფია
მანცი დაიბადა და გარდაიცვალა ციურიხში, ძველ შვეიცარიულ კონფედერაციაში, სადაც მისი მამა გროსმიუნსტერის ეკლესიის კანონიკი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ მისი განათლების შესახებ ცნობები მწირია, არსებობს მტკიცებულება, რომ მას ჰქონდა ლიბერალური განათლება, ებრაული, ბერძნული და ლათინური ენების საფუძვლიანი ცოდნით. მანცი გახდა ულრიხ ცვინგლის მიმდევარი მას შემდეგ, რაც იგი 1519 წელს ციურიხში ჩავიდა. 1521 წელს კონრად გრებელი შეუერთდა ჯგუფს და მანცს დაუმეგობრდა. მათ ეჭვქვეშ დააყენეს მესა, ეკლესიისა და სახელმწიფოს კავშირების ბუნება და ბავშვთა ნათლობა. 1523 წელს ციურიხის მეორე დისპუტაციის შემდეგ, ისინი უკმაყოფილონი დარჩნენ, რადგან მიაჩნდათ, რომ ცვინგლის რეფორმების გეგმები საქალაქო საბჭოსთან კომპრომისის შედეგად შეიცვალა.

გრებელმა, მანცმა და სხვებმა რამდენჯერმე სცადეს თავიანთი პოზიციის დაცვა. რამდენიმე მშობელმა უარი თქვა შვილების მონათვლაზე. 1525 წლის 17 იანვარს გაიმართა საჯარო დისპუტაცია ცვინგლისთან. საბჭომ ცვინგლი გამარჯვებულად გამოაცხადა.

18 იანვარს საქალაქო საბჭოს მიერ საბოლოო უარის შემდეგ, რომლითაც მათ უბრძანეს შეეწყვიტათ კამათი და დამორჩილებოდნენ საბჭოს გადაწყვეტილებას და რვა დღის ვადაში მოენათლათ თავიანთი შვილები, 21 იანვარს შეიკრიბნენ ფელიქს მანცისა და მისი დედის სახლში. კონრად გრებელმა მონათლა გეორგ ბლაუროკი და ბლაუროკმა თავის მხრივ მონათლა სხვები. ამით საბოლოოდ გაწყდა კავშირი ცვინგლისთან და საბჭოსთან და ჩამოყალიბდა რადიკალური რეფორმაციის პირველი ეკლესია. მოძრაობა სწრაფად გავრცელდა და მანცი ძალიან აქტიურად იყო მასში ჩართული. ის იყენებდა ენების ცოდნას და ტექსტს უთარგმნიდა ხალხს, ენთუზიაზმით მუშაობდა როგორც მქადაგებელი. 1525-1527 წლების პერიოდში მანცი რამდენჯერმე დააპატიმრეს. გეორგ ბლაუროკთან ერთად გრიუნინგენის რეგიონში ქადაგებისას ისინი მოულოდნელად დააპატიმრეს და ციურიხის ველენბურგის ციხეში ჩასვეს.

აღსასრული
1526 წლის 7 მარტს ციურიხის საბჭომ გამოსცა ბრძანება, რომლის მიხედვითაც ზრდასრულთა ხელახალი მონათვლა წყალში დახრჩობით ისჯებოდა. 1527 წლის 5 იანვარს ფელიქს მანცი გახდა ამ ბრძანების პირველი მსხვერპლი და პირველი შვეიცარიელი ანაბაპტისტი, რომელიც მაგისტრატი პროტესტანტების ხელით ეწამა. მაშინ როცა მანცი აცხადებდა, რომ სურდა ცვინგლი და საბჭო მას ადანაშაულებდნენ, რომ ჯიუტად უარს ამბობდა „უკან დაეხია თავისი შეცდომისა და ახირებისგან“. საღამოს 3 საათზე ველენბურგის ციხიდან ნავისკენ წაიყვანეს და ციურიხის ტბაში დაახრჩვეს. ციურიხის მთავრობამ ქონება ჩამოართვა და წმინდა იაკობის სასაფლაოზე დაკრძალეს. მანცის სიკვდილით დასჯა წინ უსწრებდა მიუნსტერის აჯანყებას, რომელიც ოფიციალურად 1534 წელს დაიწყო.
ლიბერა

ლიბერა ( < , ) — ლიბერის ცოლი რომაულ მითოლოგიაში. ლიბერ და ლიბერა — პირდაპირი თარგმანია ბერძნული სიტყვებისა „კოროს“ და „კორა“ — ბიჭი და გოგო: ასე ეძახდნენ ბერძნები დიონისეს და პერსეფონეს. ლიბერის — დიონისეს („ბიჭის“) პარალელურად დგას ლიბერა — პერსეფონე („გოგონა“). ლიბერალებიც ამ ორეულთა და აგრეთვე ცერერას (დემეტრას) დღესასწაულია.
თეიმურაზ კომახიძე

თეიმურაზ კომახიძე (დ. 1937, ბათუმი — გ. 30 სექტემბერი, 2012) — ქართველი მეცნიერი, მწერალი, პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
1960 წელს დაამთავრა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი.

ხვადასხვა პერიოდში მუშაობდა: ბათუმის ინდუსტრიული ტექნიკუმის დირექტორად, ბათუმის პრეფექტის პირველ მოადგილედ, ბათუმის მერის მოვალეობის შემსრულებლად, ბათუმის მერად, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კულტურის მინისტრად. მისი ავტორობით შექმნილია 61 წიგნი და 120-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი (მათ შორის 60-მდე მონოგრაფია). გამოცემული აქვს აჭარის წარსულისა და დღევანდელობის ამსახველი ენციკლოპედიური ორტომეული. მისივე ინიციატივით დაარსდა 14 მუზეუმი, ხულოს სამხატვრო სკოლა, ხულოს სამხატვრო გალერეა, ხელვჩაურის რაიონის სოფელ დიდივაკის დაწყებითი სკოლა, ასევე შერიფ ხიმშიაშვილის სახელობის ბიბლიოთეკა, რომელიც მოიცავს 20 ათას წიგნს. აღადგინა არაერთი ისტორიული ძეგლი. მისი ინიციატივით ბათუმში აიგო წმინდა კეთილმორწმუნე მეფე თამარის სახელობის ტაძარი. წლების განმავლობაში მისი ღვაწლი დაფასდა: მიენიჭა გრიგოლ ნარეკაცის სახელობის ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორის წოდება და გიუმრის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის საპატიო პროფესორის ტიტული. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. სახლი, სადაც ის ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა, სამახსოვროდ შეიფერა მემორიალური დაფით, რათა აღბეჭდილიყო მისი ღვაწლი და მემკვიდრეობა.
კორნელი მაღრაძე

კორნელი მაღრაძე (დ. 1866, წევა — გ. 1936) — ქართველი მომღერალი, ჰუმანიტარი.

ბიოგრაფია
განათლება თბილისის სასულიერო სემინარიაში მიიღო, შემდეგ კი სწავლა ოდესის სემინარიაში გააგრძელა.

სემინარიაში სწავლის დროს ნოტები შეისწავლა, ხოლო სემინარიის დასრულების შემდეგ პედაგოგიური საქმიანობა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელში დაიწყო. პარალელურად, 1904 წლამდე სიმღერა-გალობას ასწავლიდა. ქუთაისის რეალური სასწავლებლის გახსნისთანავე მიწვეულ იქნა სიმღერა-გალობის მასწავლებლად. მისი აღზრდილები იყვნენ ცნობილი მათემატიკოსი ანდრია რაზმაძე, ინჟინერ-მეტალურგი ნიკოლოზ ქაშაკაშვილი, ექიმი-თერაპევტი ნ. გეგეჭკორი და ინჟინერი გრ. გეგეჭკორი, რომელიც მასწავლებელს გუნდის ლოტბარობაში ეხმარებოდა. მას გამორჩეული, შესანიშნავი ტემბრის ტენორი ჰქონდა, რომლის მოსასმენად ქუთაისის სობოროში მრავალი ადამიანი, მათ შორის არამლოცველებიც, იკრიბებოდა. იგი არქიელის მიწვევით დიდხანს ხელმძღვანელობდა საეკლესიო გუნდს. ქუთაისში ჩამოაყალიბა არაერთი ხალხური გუნდი და ხშირად მართავდა საჯარო კონცერტებს. სწორედ ამ პერიოდში დაიწყო მისი კომპოზიტორული მოღვაწეობა. დაიბეჭდა მისი ადრეული ნამუშევრები, მათ შორის რომანსი „ჩემს ვარსკვლავს“ (ნიკოლოზ ბარათაშვილის ტექსტზე).

მან ნოტებზე გადაიტანა მრავალი ხალხური სიმღერა და მრავალიც საგუნდოდ გადაამუშავა. მის ნამუშევრებს გუნდების რეპერტუარში რთავდნენ მელიტონ კუხიანიძე, ძმები მიხეილ და ნიკო შარაბიძეები და მისი ყოფილი მოწაფე, კომპოზიტორი კოტე ფოცხვერაშვილი.

იგი აქტიურად მუშაობდა საეკლესიო მუსიკაზე. განსაკუთრებული მელოდიურობით გამოირჩევა მისი „მამაო ჩვენო“ და „მრწამსი“. მოგვიანებით საცხოვრებლად თბილისში გადავიდა, სადაც რკინიგზის სკოლაში პედაგოგად მუშაობდა. 1924-1930 წლებში ხელმძღვანელობდა პროფსაბჭოს ხალხურ მომღერალთა გუნდს და ხშირად უწევდა კონსულტაციებს სხვადასხვა ხალხურ გუნდს. თავისი ცოდნა და მდიდარი გამოცდილება სიამოვნებით უზიარებდა ახალბედა ლოტბარებს.
გუთიური ენა

გუთიური ენა — გადაშენებული, არაკლასიფიცირებული ენა, რომელზეც საუბრობდნენ გუთიები. ისინი მცირე ხნით გაბატონდნენ შუმერში გუთიური დინასტიის სახით ძვ. წ. საუკუნეში. გუთიები ცხოვრობდნენ ტერიტორიაზე რომელიც იყო ზაგროსის მთებისა და ტიგროსს შორის. ენის შესახებ არაფერია ცნობილი, გარდა მისი არსებობისა და გუთიური მმართველების სახელების სიისა შუმერის მეფეთა სიაში, რომელიც შესაძლოა ასახავდეს ენის ელემენტებს.

მტკიცებულებები
გუთიურ ენას არ გააჩნია ტექსტური კორპუსი და თანამედროვე წყაროები იძლევიან მცირე ინფორმაციას ენის შესახებ, მხოლოდ სახელების სიის სახით.

სხვა ფაქტები
გუთიური ენა ნახსენებია რეგიონში გავრცელებული ენების სიაში, რომელიც აღმოჩენილია ფირფიტაზე - შუა ბაბილონური პერიოდის საგანმანათლებლო ტექსტში, რომელიც სავარაუდოდ ქალაქ ემარიდან მომდინარეობს. ეს ტექსტი ასევე ჩამოთვლის აქადურს, ამორიტულს, სუტიურს, „სუბართუს“ (ხურიტულს) და ელამურს. ქალაქ ადაბში აღმოჩენილ ფირფიტაში მოიხსენიება „გუთიური ენის თარჯიმნი“.

ტოხარული თეორია
გარდაცვალებამდე გამოქვეყნებულ სტატიაში, ვალტერ ბრუნო ჰენინგმა ივარაუდა, რომ მეფეთა სახელების სხვადასხვა დაბოლოებები ჰგავდა ბრუნვის დაბოლოებებს ტოხარულ ენებში — ინდოევროპული ენების შტოში, რომელიც ცნობილია ტარიმის აუზში (თანამედროვე ჩინეთის ჩრდილო-დასავლეთში) ნაპოვნი - საუკუნეების ტექსტებიდან. ჰენინგმა ასევე მიუთითა სახელ „გუთის“ ფონოლოგიურ მსგავსებაზე -თან - ტოხარულ ქალაქ კუჩას საკუთარ სახელთან. მან აღნიშნა, რომ ჩინური სახელი , რომელიც აღნიშნავდა ტარიმის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარე საძოვრებზე მცხოვრებ მომთაბარე მწყემსებს ძვ. წ. საუკუნეში, შეიძლება ჩამოყალიბდეს როგორც „გუ(თ)-თ'ი“. ჰენინგმა ასევე შეადარა ქვეყნის სახელი , რომელიც ნახსენებია გუთიებთან და სხვა მეზობელ ქვეყნებთან ერთად ხამურაბის წარწერაში, სახელ „“-სთან, რომელიც ნაპოვნია საუკუნის ძველ თურქულ მანუსკრიპტში და სავარაუდოდ ეხება ტოხარებს.