iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ახალი შვაბია

ახალი შვაბია — ანტარქტიკის ტერიტორია აღმოსავლეთი განედის 20° და დასავლეთი განედის 10° შორის. ამ ტერიტორიაზე პრეტენზია გამოთქვა გერმანიამ 1939 წლის 19 იანვრიდან 1945 წლის 8 მაისამდე. ახალი შვაბიის ტერიტორია იყო განლაგებული დედოფალ მოდის მიწაზე. 1938 წლიდან ამ მიწაზე პრეტენზიას აცხადებს ასევე ნორვეგია. ექსპედიცია "ახალი შვაბია" (1938 წლის 17 დეკემბრიდან 1939 წლის თებერვლამდე). ექსპედიციის მიზანი იყო გერმანული ვეშაპდამხოცველი სადგურების დაცვა ანტარქტიკაში. ლიუფტვაფეს მდრინავებმა გადაუფრინეს 600 ათას კილომეტრს, ყოველ 25-30 კილომეტრში ისინი აგდებდნენ ვიმპელებს. ოპერაციის შედეგად გადაიღო 11 ათასი ფოტოსურათი. ერთ-ერთი მფრინავის სახელი დაერქვა შირმაჰერის ოაზისს.
სანჩი

სანჩი — სოფელი ინდოეთის შტატ მადჰია-პრადეშში, შტატის ადმინისტრაციულ ცენტრ ბჰოპალიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 46 კმ-ზე, სადაც დაცულია ბუდიზმამდელი არქიტექტურის ცნობილი კომპლექსი — მონასტრები, ტაძრები, სტუპები.

სანჩის მთავარი ღირსშესანიშნაობაა მსოფლიოში პირველი სტუპა. იგი ააშენეს იმპერატორ აშოკას ბრძანებით ძვ. წ. საუკუნეში. 1989 წელს მთელი კომპლექსი შეიყვანეს იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
პერმი

პერმი — ქალაქი ცენტრალურ რუსეთში. პერმის მხარის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე კამის ნაპირებზე. პერმი დაყოფილია 7 ოლქად.
მოსახლეობა
2002 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1,001,653 ადამიანს, რუსეთის ქალაქებს შორის მოსახლეობის მიხედვით 13-ე ადგილი უკავია, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 1,253 ადამიანს. ქალაქის ფართობი შეადგენს 799.68 კმ²-ს.

ისტორია
ქალაქი პერმი დაარსდა - საუკუნეებში.

კლიმატი
პერმის ყველაზე ცხელი თვეებია ივნისი და ივლისი, ხოლო ყველაზე ცივი თვეებია იანვარი და თებერვალი. ქალაქის ყოველწლიური ნალექების რაოდენობა შეადგენს 609 მმ-ს.

დაძმობილებული ქალაქები
ლუისვილი, 1994 წლიდან
ოქსფორდი, გაერთიანებული სამეფო, 1995
დუისბურგი, გერმანია, 2007 წლიდან
ლუარის ციხესიმაგრეები

ლუარის ციხე-სიმაგრეები — მდინარე ლუარის ხეობის ციხე-სიმაგრეები („შატოები“) საფრანგეთში, ადმინისტრაციულად მოქცეულია საფრანგეთის ორ რეგიონში: ცენტრის რეგიონსა (ისტორიული პროვინციები ტურენი, ბლეზუა, ორლეანე, ბერი) და ლუარის რეგიონში (ისტორიული პროვინციები ანჟუ).

ლუარის ციხე-სიმაგრეების, არქიტექტურული ნაგებობების უმრავლესობა აგებულია ან მნიშვნელოვნად გადაკეთებულია ფრანგული რენესანსის პერიოდში, მაშინ როდესაც საფრანგეთის მეფეები ცხოვრობდნენ დიდი მდინარის ნაპირებზე, მის შენაკადებსა თუ ახლომდებარე ტერიტორიებზე. (— სს.). ტრადიციულად ლუარის ციხე-სიმაგრეები ეწოდება 42 ნაგებობას (თუმცა ინგლისურ ვიკიპედიაში მათი რიცხვი 300-ია).

ყველა აღნიშნული ციხესიმაგრე სიული-სიურ-ლუარიდან (დეპარტ. ლუარე) შალონ-სიურ-ლუარამდე (დეპარტ. მენი და ლუარა) 2000 წელს შეიყვანეს იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

ლუარის ციხე-სიმაგრეებიდან ყველაზე მეტად ცნობილია:

ამბაუზის ციხესიმაგრე
აზე-ლიო-რიდოს ციხესიმაგრე
ბლუას ციხესიმაგრე
შამბორის ციხესიმაგრე
შატოდანის ციხესიმაგრე
შევერნის ციხესიმაგრე
შომონ-სიურ-ლუარის ციხესიმაგრე
შენონსოს ციხესიმაგრე
შინონის ციხესიმაგრე
ლანჟეს ციხესიმაგრე
ლოშის ციხესიმაგრე
სომიურის ციხესიმაგრე
ბალანსეს ციხესიმაგრე
ვილანდრის ციხესიმაგრე
მონსოროს ციხესიმაგრე

ამ გრძელ სიას უნდა დაემატოს ერთი ლუარის ხეობის ზემოთში მდებარე ციხესიმაგრე ბასტი-დ'იურფე, რომელსაც სპეციალისტები ციხე-სიმაგრეების ამ ჯგუფს მიაკუთვნებენ.

მდინარე ლუარის ციხესიმაგრეები
მაროი-სიურ-შერის ციხესიმაგრე — პოლინიაკის ციხესიმაგრე — ბუტეონის ციხესიმაგრე — მონრონ-ლე-ბანის ციხესიმაგრე — ბასტი-დ'იურფეს ციხესიმაგრე — კორნ-დ'იურფეს ციხესიმაგრე — დე-ლია-როშის ციხესიმაგრე — სენ-მორის-სიურ-ლუარის ციხესიმაგრე — სენ-პიერ-ლია-ნუაის ციხესიმაგრე — შევენონის ციხესიმაგრე — ნევერის ციხესიმაგრე — სენ-ვრისონის ციხესიმაგრე — ჟიენის ციხესიმაგრე — ბიუსიერის ციხესიმაგრე — პონშევრონის ციხესიმაგრე — ვერერის ციხესიმაგრე — სიული-სიურ-ლუარის ციხესიმაგრე — შატონიოფ-სიურ-ლუარის ციხესიმაგრე — ბუაჟიბოს ციხესიმაგრე — მიონ-სიურ-ლუარის ციხესიმაგრე — მენარის ციხესიმაგრე — ტალსის ციხესიმაგრე — შამბორის ციხესიმაგრე — ბლუას ციხესიმაგრე — ვილსავენის ციხესიმაგრე — შევერნის ციხესიმაგრე — ბორგარის ციხესიმაგრე — ტრუსეს ციხესიმაგრე — შომონ-სიურ-ლუარის ციხესიმაგრე — ამბუაზის ციხესიმაგრე — კლო-ლიუსეს ციხესიმაგრე — ლანჟეს ციხესიმაგრე — ჟიზოს ციხესიმაგრე — როს ციხესიმაგრე — მონსოროს ციხესიმაგრე — მონტროი-ბელეს ციხესიმაგრე — სენ-ლუ-სიურ-ტუეს ციხესიმაგრე — სომიურის ციხესიმაგრე — ბუმუას ციხესიმაგრე — ბრისაკის ციხესიმაგრე — მონჟოფრუას ციხესიმაგრე — პლესი-ბურეს ციხესიმაგრე — ნანტის ციხესიმაგრე — მაშკულის ციხესიმაგრე

მდინარე მენის ციხესიმაგრეები
ანჟერის ციხესიმაგრე

მდინარე შერის ციხესიმაგრეები
სელ-სიურ-შერის ციხესიმაგრე — ვალანსეს ციხესიმაგრე — სენ-ენიანის ციხესიმაგრე — გე-პეანის ციხესიმაგრე — მონრიშარის ციხესიმაგრე — შისეს ციხესიმაგრე — შენონსოს ციხე-სიმაგრე — ვილანდრის ციხესიმაგრე

მდინარე ენდრის ციხესიმაგრეები
ლოშის ციხესიმაგრე — საშეს ციხესიმაგრე — აზე-ლიო-რიდოს ციხესიმაგრე — უსეს ციხესიმაგრე — არჟის ციხესიმაგრე — კანდეს ციხესიმაგრე

მდინარე ვიენის ციხესიმაგრეები
რივოს ციხესიმაგრე — შინონის ციხესიმაგრე

მდინარე ლუარის ციხესიმაგრეები
შატოდანის ციხესიმაგრე — ფრეტვალის ციხესიმაგრე — ვანდომის ციხესიმაგრე — ლიავარდენის ციხესიმაგრე — მონტუარის ციხესიმაგრე — ლიუდის ციხესიმაგრე
ფიპრესი

„ფიპრესი“ (აბრ., ) — კინოპრესის საერთაშორისო ფედერაცია, ქართულ ენაზე აგრეთვე ცნობილი როგორც კინოკრიტიკოსთა საერთაშორისო ფედერაცია. დაარსებულია 1930 წელს ბრიუსელში, ხოლო მისი გენერალური ასამბლეა იტალიაში მდებარეობს.

ორგანიზაცია თავის მიერ დაწესებულ პრიზებს მსოფლიოს 80 კინოფესტივალზე გადასცემს. „ფიპრესის“ ოფიციალური ენებია ინგლისური და ფრანგული.
შარლ პიშეგრიუ

შარლ პიშეგრიუ (; დ. 16 თებერვალი, 1761, ლე-პლანში, ფრანშ-კონტე — გ. 5 აპრილი, 1804, პარიზი) — ფრანგი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, დივიზიონის გენერალი (1793). 1783 წელს მონაწილეობდა ჩრდილოეთ ამერიკის დამოუკიდებლობისათვის ომში. 1793 წელს სარდლობდა რაინის არმიას, ხოლო 1794–1795 წლებში ჩრდილოეთის არმიას ჰოლანდიის დასაპყრობად. 1795 წელს ჩაახშო იაკობინელთა აჯანყება პარიზში, შემდეგ სარდლობდა რაინ-მოზელის არმიას. 1797 წელს აირჩიეს ხუთასთა საბჭოს თავმჯომარედ. გამოვიდა დირექტორიის წინააღმდეგ. 18 ფრუქტიდორის (1797 წლის 4 სექტემბერი) გადატრიალების დროს დააპატიმრეს. 1798 წელს ჯერ ინგლისში გაიქცა, შემდეგ – პრუსიაში. 1803–1804 წლებში ჟორჟ კადუდალთან ერთად ამზადებდა ნაპოლეონზე თავდასხმას, დააპატიმრეს. თავი მოიკლა საპატიმროში.
პიერ პიუჟე

პიერ პიუჟე (; დ. 16 ოქტომბერი, 1620, მარსელი – გ. 2 დეკემბერი, 1694, მარსელი) — ფრანგი მოქანდაკე, ფერმწერი და არქიტექტორი, ბაროკოს წარმომადგენელი. ქანდაკების ხელოვნებას ეუფლებოდა ხის ფუგურების მთლელ ოსტატთან. 1640-43 წლებში ცხოვრობდა იტალიაში, ძირითადად მეცადინეობდა ფერწერაში პიეტრო და კორტონას ხელმძღვანელობით. პიუჟეს ქანდაკებები გამოხატავენ ძლიერ ფიზიკურ ძალას, დაძაბულობას და მძაფრ დრამატიზმს (ტულონის რატუშის აივნების ატლანტები, „გალიელი ჰერკულესი“, 1660-61). პიუჟეს ფერწერა ახლოსაა იტალიურ ბაროკოსთან (გვერჩინო და სხვა), მაგრამ გამოირჩევა უფრო ენერგიული კოლორიტით („ქრისტე, სამყაროს მხსნელი“, 1665, ლონშანის მუზეუმი, მარსელი). მნიშვნელოვანი არქიტექტურული ნამუშევარია მარსელი გადაკეთების პროექტი (1660-იანე წლები, არ განხორციელებულა).
ჟერმენ პილონი

ჟერმენ პილონი (; დ. 1536/37, პარიზი — გ. 3 თებერვალი, 1590, პარიზი) — ფრანგი მოქანდაკე, აღორძინების ხელოვნების წარმომადგენელი. სწავლობდა პიერ ბონტანთან. განიცადა ჟან გუჟონი გავლენა. 1570-იან წლებში შესრულებულ პორტრეტულ სტატუებსა და ბიუსტებში იგრძნობა დრამატიზმი (ანრი -ის საფლავის ქანდაკება და ეკატერინე მედიჩის საფლავის მორთულობა). 1572 წლიდან ეჭირაპორტრეტულ გამოსახულებათა მთავარი კონტროლიორის თანამდებობა, ამავე დროს ხელმძღვანელობდა სამედალო საქმეს. მის მიერ შესრულებული მედლები გამოირჩევა დეტალების ვირტუოზული დამუშავებით, კომპოზიციის კომპაქტურობითა და სიმკაცრით.
ჟან პიკარი

ჟან პიკარი (; დ. 21 ივლისი, 1620, ლა-ფლეში, ანჟუ — გ. 12 ივლისი, 1682, პარიზი) — ფრანგი ასტრონომი, პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1666). კოლეჟ-დე-ფრანსის პროფესორი (1655 წლიდან). 1669-70 წლებში აკადემიის დავალებით გაზომა მერიდიანის რკალის სიგრძე პარიზსა და ამიენს შორის 1°22'55″), ამასთან, პირველმა გამოიყენა სამზერი მილებითა და ძაფების ბადით აღჭურვილი კუთხმზომი იარაღები. პიკარმა მერიდიანის 1°-ის სიგრძედ მიიღო 111,21 კმ (თანამედროვე გაზომვით 111,18 კმ). ამ მონაცემებზე დაყრდნობით ისააკ ნიუტონმა დაამტკიცა, რომ მთვარეზე მოქმედებს დედამიწის მიზიდულობა და რიცხობრივად დაადასტურა მსოფლიო მიზიდულობის კანონი. პიკარის წინადადებით (1669) პარიზის ობსერვატორიაში 1683 წელს დადგეს კვადრანტი, რომლითაც მნათობთა პირდაპირ აღვლენებს საზღვრავდნენ. 1671 წელს ჩაატარა ტიხო ბრაჰეს ობსერვატორიული (ურანიბორგი) გათხრები. 1672 წელს ჯოვანი კასინისთან ერთად დააკვირდა მარსს მზის პარალაქსის განსაზღვრის მიზნით. 1679 წელს დააარსა ასტრონომიული წელიწდეული " " (შეადგინა და გამოსცა პირველი ოთხი ტომი).
უსეს ციხესიმაგრე

უსეს ციხესიმაგრე — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე საფრანგეთში. მდებარეობს ენდრი და ლუარის დეპარტამენტში, მდინარე ლუარის ხეობაში, მდინარე ენდრის ნაპირზე. ციხესიმაგრის მშენებლობა დაიწყო საუკუნეში.

2000 წელს ლუარის ხეობის სხვა ციხესიმაგრეებთან ერთად შეიტანეს იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობსის ძეგლების სიაში.

გალერეა
ვორონეჟი

ვორონეჟი — ქალაქი დასავლეთ რუსეთში. 2002 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 848,752 ადამიანს. რუსეთის ქალაქებს შორის მოსახლეობის მიხედვით 16-ე ადგილი უკავია, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 1,438 ადამიანს. ქალაქის ფართობი შეადგენს 590.43 კმ²-ს. ვორონეჟიდან 223 კილომეტრში მდებარეობს ქალაქი ტამბოვი, ხოლო 710 კილომეტრში მდებარეობს უკრაინის ქალაქი ლუჰანსკი. ქალაქი გაშენებულია მდინარე ვორონეჟის ნაპირებზე. ვორონეჟის ყველაზე ცხელი თვეებია ივნისი და ივლისი, ხოლო ყველაზე ცივი თვეებია იანვარი და თებერვალი. ქალაქის ყოველწლიური ნალექების რაოდენობა შეადგენს 559 მმ-ს. ვორონეჟი არის ვორონეჟის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ისტორია
ქალაქი ვორონეჟი დაარსდა 1585 - 1586 წლებში, მეფე თედორე -ის მიერ. საუკუნეში რუსეთის იმპერატორმა პეტრე დიდმა დაიწყო ბრძოლა ტერიტორიის გასაფართოვებლად და აზოვის ზღვაზე გასასვლელად, ამ ბრძოლებში ქალაქი ვორონეჟი მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა.

მეორე მსოფლიო ომში ფაშისტურმა გერმანიამ შეძლო ამ ქალაქის დაკავება, ვორონეჟიდან ხორციელდებოდა ფაშისტების შეტევა ქალაქ სტალინგრადზე.

დაძმობილებული ქალაქები
იოანე პენტელაშვილი

იოანე პენტელაშვილი — საუკუნის მეორე ნახევრისა და საუკუნის პირველი მეოთხედის ქართველი მდივან-მწიგნობარი, მთარგმნელი. ცნობილია მისი გადაწერილი სიგელ-გუჯრები და ხელნაწერები. მონაწილეობდა საიათნოვას სომხური ლექსების შემცველი ხელნაწერის გადაწერაში. 1808 წელს გადაწერა სასულიერო შინაარსის კრებული. 1798 წელს თარგმნა სომეხი საეკლესიო მოღვაწისა და მწერლის ვარდან აიგეცკის იგავ-არაკთა კრებული „მელის წიგნი“.
ტოლიატი

ტოლიატი (, 1964 წლამდე — სტავროპოლი, — „ჯვრის ქალაქი“; გვხვდება ქალაქის არაოფიციალური დასახელებაც: სტავროპოლი მდინარე ვოლგაზე ან ვოლგის სტავროპოლი) — ქალაქი სამარის ოლქში, რუსეთი, სტავროპოლის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი, შედის სამარა-ტოლიატის აგლომერაციის შემადგენლობაში.

ქალაქი მდებარეობს მდინარე ვოლგის მარცხენა ნაპირზე. 2025 წლის მონაცემებით ტოლიატის საქალაქო ოკრუგის მოსახლეობა 662 683 ადამიანს შეადგენდა. ამ მონაცემებით, ტოლიატი რუსეთის უდიდესი ქალაქია, თუ არ ჩავთვლით ფედერაციის სუბიექტების დედაქალაქებს.

ტოლიატი დააარსა ვასილი ტატიშჩევმა 1737 წელს, როგორც ქალაქი-ციხესიმაგრე, მომთაბარეებისა და ნათელღებული კალმიკებისგან თავდასაცავად. საუკუნესა და საუკუნის დასაწყისში ცნობილი იყო, როგორც კლიმატური კურორტი და კუმისით მკურნალობის ადგილი. 1953-1955 წლებში ქალაქი შედარებით მაღლობ ტერიტორიაზე გადაიტანეს, რადგან კუიბიშევის წყალსაცავის შექმნის შემდეგ ძველი ქალაქი დაიტბორა. 1964 წლიდან ქალაქი იტალიელი კომუნისტის პალმირო ტოლიატის სახელს ატარებს. 1970-იან წლებში ქალაქის მოსახლეობამ მკვეთრი მატება დაიწყო, რაც დაკავშირებული იყო კომპანია „ავტოვაზის“ მშენებლობასთან, რომელიც დღესაც მნიშვნელოვან საწარმოს წარმოადგენს.

ქალაქი საავტომობილო და ქიმიური მრეწველობის, ასევე სარკინიგზო, სამდინარო და საავტომობილო ტრანსპორტის ცენტრს წარმოადგენს. უახლოესი აეროპორტი კურუმოჩია. ქალაქი, მდინარე ვოლგის გასწვრივ დაახლოებით 30 კილომეტრზეა გაშენებული და 3 რაიონისგან შედგება: ავტოზავოდსკის, ცენტრალური და კომსომოლსკის რაიონები. ქალაქში მოტოსპორტისთვის ხელსაყრელი პირობებია, ყოველწლიურად ქალაქში გამართულ მოტო-შოუებზე მთელი რუსეთიდან და დსთ-ის ქვეყნებიდან ჩადიან ხალხი.

ტოლიატში ხუთი უმაღლესი სასწავლებელია, მათ შორის უძველესი ტოლიატის სახელმწიფო უნივერსიტეტია; მოქმედებს რამდენიმე სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი. ასევე მრავალი მუზეუმი, თეატრი, ქალაქის სიმფონიური ორკესტრი, ფილარმონია. ქალაქის დღე აღინიშნება ზაფხულის პირველ შაბათ-კვირას. ქალაქის შემოგარენში ყოველწლიურად ტარდება ვალერი გრუშინის სიმღერების ფესტივალი, სადაც რამდენიმე ათასი მონაწილე იკრიბება. ტოლიატი ორგანიზაცია „ “-ის წევრია.

დაძმობილებული ქალაქები
ვოლფსბურგი, გერმანია, 1991.
ფლინტი, აშშ, 1992.
კაზანლიკი, ბულგარეთი, 1995.
ლოიანი, ჩინეთი, 2000.

პარტნიორი ქალაქები:

კოლმარი, საფრანგეთი, 1996.
ნადკანიჟა, უნგრეთი, 1998.
იჟევსკი

იჟევსკი — ვოლგისპირეთისა და ურალისწინეთის მსხვილი სამრეწველო, სავაჭრო, სამეცნიერო-საგანმანათლებლო და კულტურული ცენტრი, უდმურტეთის დედაქალაქი. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით რუსეთის ფედერაციის ქალაქებს შორის მეოცე ადგილი უკავია. 2020 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 648 146 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 1,996 ადამიანს. ქალაქის ფართობი შეადგენს 316.66 კმ²-ს. იჟევსკი დაარსდა 1760 წელს, ხოლო ქალაქის სტატუსი მიიღო 1918 წელს. დასახლებული პუნქტი იყოფა ხუთ ოლქად. ქალაქი გაშენებულია მდინარე იჟის ნაპირებზე. იჟევსკის ყველაზე ცხელი თვეებია ივნისი და ივლისი, ხოლო ყველაზე ცივი თვეებია იანვარი და თებერვალი. ქალაქის ყოველწლიური ნალექების რაოდენობა შეადგენს 532 მმ-ს.

დაძმობილებული ქალაქები
ბენძინი, პოლონეთი
კორდოვა, არგენტინა
ლუსაკა, ზამბია
მარაკაი, ვენესუელა
ტატაბანია, უნგრეთი
სინინი, ჩინეთი
იამბოლი, ბულგარეთი
პოლინიაკის ციხესიმაგრე

პოლინიაკის ციხესიმაგრე — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე საფრანგეთში. მდებარეობს მდინარე ლუარის ხეობაში. ციხესიმაგრე აშენებულია ადგილობრივი რუხი ვულკანური ქვისაგან. თავდაპირველად ციხესიმაგრეს ჰქონდა თავდაცვითი დანიშნულება. ააშენა ვიკონტ დე პოლინიაკმა საუკუნეში და გახდა პოლინიაკების ოჯახის საზაფხულო რეზიდენცია.
ტალსის ციხესიმაგრე

ტალსის ციხესიმაგრე — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე საფრანგეთში. მდებარეობს მდინარე ლუარის ხეობაში, მდინარის მარცხენა ნაპირზე. ციხესიმაგრე ააშენა ფლორენციელმა ვაჭარმა ბერნარ სალვიატიმ 1520 წელს. ტალსი პატარა ზომის ციხესიმაგრეა - სამსართულიანი კორპუსი ექვსკუთხა კოშკი. მის დარბაზებში დაცულია საუკუნის ავეჯი. შედის ლუარის ციხესიმაგრეების შემადგენლობაში.

გალერეა
ბაბ-ელ-მანდების სრუტე

ბაბ-ელ-მანდები (, ცრემლების ჭიშკარი) — სრუტე აფრიკის კონტინენტსა (სომალი, ჯიბუტი, ერიტრეა) და არაბეთის ნახევარკუნძულს შორის (იემენი). ერთმანეთთან აერთებს წითელ ზღვასა და ადენის ყურეს.

სრუტის დატვირთვა განსაკუთრებით გაიზარდა საუკუნის ბოლოს, სუეცის არხის გახსნის შემდეგ, რადგან ის უკვე ერთმანეთთან აერთებს ხმელთაშუა ზღვასა და ინდოეთის ოკეანეს.

2008 წლის 28 თებერვალს სრუტეზე ააშენეს ხიდი სახელწოდებით „კონცხების ხიდი“, რომელმაც ერთმანეთთან დააკავშირა სრუტის სხვადასხვა მხარეს მდებარე ქვეყნები — იემენი და ჯიბუტი.
იაროსლავლი

იაროსლავლი — ქალაქი ჩრდილოეთ რუსეთში. 2002 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 605,200 ადამიანს და რუსეთის ქალაქებს შორის მოსახლეობის მიხედვით 21-ე ადგილი უკავია, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 2,947 ადამიანს. ფართობი 205.37 კმ². დასახლებული პუნქტიდან 249 კილომეტრში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი მოსკოვი. სიახლოვეს მდებარეობს ტოლგის ცნობილი მონასტერი, რომელიც აშენდა 1313 წელს. იაროსლავლი იყოფა ექვს რეგიონად. ქალაქი გაშენებულია მდინარე ვოლგის ნაპირებზე. ყველაზე ცხელი თვეებია ივლისი და აგვისტო, ხოლო ყველაზე ცივი — იანვარი და თებერვალი. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში 591 მმ. წარმოადგენს იაროსლავლის ოლქის ადმინისტრაციულ ცენტრს.

დაარსდა 1010 წელს. მის დაარსებას წინ უძღოდა ამ ტერიტორიებზე ვიკინგების შემოსევები, 1462 წლიდან იაროსლავლი შედის მოსკოვის დიდი სამთავროს შემადგენლობაში.

დაძმობილებული ქალაქები
მაიკოპი

მაიკოპი — ქალაქი სამხრეთ რუსეთში. 2018 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 141,970 ადამიანს და რუსეთის ქალაქებს შორის მოსახლეობის მიხედვით 110-ე ადგილი უკავია, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 510 ადამიანს. ქალაქის ფართობი შეადგენს 308 კმ²-ს. მაიკოპი დაარსდა 1857 წელს. მაიკოპიდან 1,600 კილომეტრში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი მოსკოვი. მაიკოპის ყველაზე ცხელი თვეებია ივლისი და აგვისტო, ხოლო ყველაზე ცივი თვეებია დეკემბერი და იანვარი. ქალაქის ყოველწლიური ნალექების რაოდენობა შეადგენს 772 მმ-ს. მაიკოპი არის ადიღეს რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ცენტრი.
საფრანგეთის ქალაქები

საფრანგეთის ქალაქები — მსხვილი ურბანული კომუნები საფრანგეთში. საფრანგეთის კანონმდებლობით არაა განსაზღვრული ქალაქის ცნება, ყველა კომუნას ერთი სტატუსი აქვს, რაც საფრანგეთის რევოლუციის მემკვიდრეობაა. არაფორმალურად 10 ათასიდან 200 ათასამდე მოსახლეობით კომუნა მიიჩნევა საშუალო ზომის ქალაქად. განსაკუთრებული სტატუსი აქვს სამ ქალაქს, პარიზს, მარსელსა და ლიონს, რომლებიც თავის მხრივ, რაიონებად იყოფიან. ყველაზე დიდი ქალაქია დედაქალაქი პარიზი 2 მილიონზე მეტი მოსახლით. სხვა ქალაქების მოსახლეობა მილიონსაც არ აღწევს.

საფრანგეთის ქალაქები
სიაში მოცემულია საფრანგეთის 100 ქალაქის სია, მოსახლეობის სიდიდის მიხედვით
აბვილი

აბვილი — ქალაქი ჩრდილოეთ საფრანგეთში. 2006 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 24,829 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 90 ადამიანი. ქალაქის ფართობია 26.42 კმ². ვრცელდება ზღვის დონიდან 2–76 მ სიმაღლეზე. აბვილიდან 45 კილომეტრში მდებარეობს საფრანგეთის ქალაქი ამიენი. აბვილი დაარსდა საუკუნეში. სწორედ აქ მიმდინარეობდა ბრძოლა ინგლისის მეფე ედუარდ -ს და ფრანგებს შორის 1346 წელს. ქალაქი გაშენებულია მდინარე სომას ნაპირებზე, ხოლო 20 კილომეტრში მდებარეობს ინგლისის არხი. ყველაზე ცხელი თვეებია ივლისი და აგვისტო, ხოლო ყველაზე ცივი — იანვარი და თებერვალი. აბვილი არის პიკარდიის რეგიონის და სომას დეპარტამენტის დასახლებული პუნქტი.

დაძმობილებული ქალაქები
არგოსი, საბერძნეთი
ბურგეს ჰილი, დიდი ბრიტანეთი
ზაფხულის დრო

ზაფხულის დრო — დრო, რომელიც მოცემულ სასაათო სარტყელში მიღებულ დროსთან შედარებით ერთი საათით წინაა გადაწეული. ეს პრაქტიკა ბევრ ქვეყანაშია მიღებული და მისი მიზანია განათებაზე დახარჯული ელექტროენერგიის შემცირება. ზამთრის პერიოდში დროის უკან „გადაწევა“ ხდება და ესა თუ ის ქვეყანა უბრნუნდება „ზამთრის დროს“ (ეს ტერმინი არ არის ოფიციალური).

ქვეყნების უმეტესობაში ე. წ. „ზამთრის დრო“ დროითი სარტყლის სტანდარტულ ასტრონომიულ დროს ემთხვევა.
ლოგოტიპი

ლოგოტიპი ( — სიტყვა +  — დაღი) ან უბრალოდ ლოგო — ორგანიზაციის ან საქონლის მთლიანი ან შემოკლებული სახელწოდების ორიგინალური მოხაზულობა.

ლოგოტიპი სავაჭრო ნიშნის სიტყვიერ მხარეს წარმოადგენს.

მოთხოვნები ლოგოტიპის მიმართ
დამახსოვრებადობა
უნივერსალურობა
ორიგინალურობა
ასოციაციურობა
გამომსახველობა
ფუნქციონალურობა
ლაკონიურობა

ლოგოტიპის ფუნქციები
იდეალურმა ლოგოტიპმა უნდა გადაჭრას 6 საფუძვლისეული ფუნქცია:

ფაქტობრივი
ექსპრესიული
რეფერენციული
გამოხატვითი
პოეტიკური
მეტალინგვისტური
სტეპან ბანდერა

სტეპან ანდრეის ძე ბანდერა ( დ. 1 იანვარი, 1909 — გ. 15 ოქტომბერი, 1959, მიუნხენი) — უკრაინული ნაციონალისტური მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი, უკრაინული ნაციონალისტური მოძრაობის ხელმძღვანელი აღმოსავლეთ პოლონეთში (გალიცია); 1941–1959 წლებში უკრაინელ ნაციონალისტთა ორგანიზაციის ხელმძღვანელი. 1942 წლიდან 1944 წლის აგვისტომდე იმყოფებოდა ზაქსენჰაუზენის საკონცენტრაციო ბანაკში. 1944 წელს განთავისუფლდა და გახდა ანტისაბჭოთა მოძრაობის ორგანიზატორი წითელი არმიის ზურგში.

ბანდერა ავსტრო-უნგრეთში, უკრაინელი კათოლიკე მღვდლის ოჯახში დაიბადა და პოლონეთში გაიზარდა. ახალგაზრდობიდან იყო ჩართული სხვადასხვა ნაციონალისტურ ორგანიზაციაში, 1924 წელს კი უკრაინის სამხედრო ორგანიზაციას შეუერთდა. 1931 წელს გახდა უკრაინელ ნაციონალისტთა ორგანიზაციის პროპაგანდის ხელმძღვანელი, რის შემდეგაც 1932 წელს პოლონეთში ორგანიზაციის მეთაურად დაინიშნა. 1934 წელს მისი ორგანიზებით მოკლეს პოლონეთის შინაგან საქმეთა მინისტრი, ბრონისლავ პერაცკი, რის გამოც სიკვდილით დასჯა მიესაჯა, თუმცა მოგვიანებით განაჩენი სამუდამო პატიმრობით შეიცვალა.

ბანდერა ციხიდან პოლონეთში შეჭრის შემდეგ, 1939 წელს გათავისუფლდა და კრაკოვში გადავიდა. 1940 წლიდან იყო უკრაინის ნაციონალისტური ორგანიზაციის რადიკალური ფრაქციის ხელმძღვანელი. 1941 წლის 22 ივნისს, ნაცისტური გერმანიის საბჭოთა კავშირში შეჭრის შემდეგ ბანდერამ უკრაინის ეროვნული კომიტეტი შექმნა. კომიტეტის ხელმძღვანელმა იაროსლავ სტეცკომ 1941 წლის 30 ივნისს ნაცისტების კონტროლის ქვეშ მყოფ ქალაქ ლვივში უკრაინის სახელმწიფოს შექმნა გამოაცხადა. პროკლამაცია ეხებოდა ნაცისტურ გერმანიასთან თანამშრომლობას. გერმანელებმა ბანდერას პროკლამაციის გაუქმება მოსთხოვეს, უარის მიღების შემდგომ კი ბანდერა გესტაპომ დააპატიმრა. 1944 წლის სექტემბერში ბანდერა გაათავისუფლეს. ბანდერამ გერმანელებთან მოლაპარაკების შემდეგ 1945 წლის მარტში უკრაინის ეროვნული არმია და უკრაინის ეროვნული კომიტეტი შექმნა. 1959 წელს ბანდერა კგბ-ს აგენტის მიერ იქნა მოკლული.

ბანდერა უკრაინაში დღემდე საკამათო ფიგურაა. ბევრი უკრაინელი მას მისაბაძ ფიგურად და განმათავისუფლებელ მებრძოლად თვლის, თუმცა ამავდროულად უკრაინის სამხრეთ და აღმოსავლეთ ნაწილში მცხოვრებლები ბანდერას მეტწილად ფაშისტად, ან ნაცისტური გერმანიის კოლაბორანტად თვლიან. მისი მიმდევრები, „ბანდერელები“ პასუხისმგებელნი არიან მეორე მსოფლიო ომის დროს პოლონელთა ხოცვასა და ჰოლოკოსტში მონაწილეობაზე. 2010 წლის 22 იანვარს უკრაინის პრეზიდენტის, ვიქტორ იუშჩენკოს გადაწყვეტილებით ბანდერას უკრაინის ეროვნული გმირის წოდება მიენიჭა, რასაც საზოგადოების აღშფოთება მოჰყვა. 2011 წელს ბანდერას ეროვნული გმირის წოდება ჩამოერთვა. ბანდერას მოღვაწეობა განსაკუთრებულ განხილვის საგნად იქცა რუსეთის უკრაინაში შეჭრის დროს.
ბენიტო პერეს გალდოსი

ბენიტო პერეს გალდოსი (; დ. 10 მაისი, 1843, ლა-ს-პალმასი — გ. 4 იანვარი, 1920, მადრიდი) — ესპანელი მწერალი, კრიტიკული რეალიზმის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი. სამეფო აკადემიის წევრი 1897 წლიდან. ეკუთვნის 77 რომანი, 25 დრამა და კომედია, მრავალი მოთხრობა, პუბლიცისტური და ლიტერატურულ-კრიტიკული ნაშრომი. პირველი რომანები „ოქროს შადრევანი“ (1870) და „გულადი“ (1871) თავისუფალი ესკიზები იყო სერიისათვის, რომელიც შეიცავს 46 რომანს (1873–1912) და გადმოგვცემს ესპანეთის ისტორიის მნიშვნელოვან მოვლენებს. პერეს გალდოსს ეკუთვნის აგრეთვე „თანამედროვე ესპანური რომანების“ ციკლი (25-მდე რომანი, 1881–1915); მან სათავე დაუდო ესპანეთის სოციალურ-რეალისტურ დრამას.
რამონ პერეს დე აიალა

რამონ პერეს დე აიალა (; დ. 9 აგვისტო, 1880, ოვიედო — გ. 5 აგვისტო, 1962, მადრიდი) — ესპანელი მწერალი. ეკუთვნის რომანები: „წყვდიადი მაღლობებში“ (1907), „უფლის სადიდებლად“ (1910) და „მოხეტიალენი და მოცეკვავენი“ (1913), ასევე მემუარების წიგნი, ლიტერატურულ-კრიტიკული შრომები და სხვა.

თავდაპირველად კოსტუმბრიზმის მომხრე იყო, მოგვიანებით კი მის შემოქმედებაში სიმბოლიზმისა და ფსიქოლოგიური ეგოცენტრიზმის ელემენტები, აბსტრაქციული პარადოქსები, პესიმისტური განწყობილება გაჩნდა.

1931—1936 წლებში იყო ესპანეთის ელჩი ინგლისში, ხოლო ესპანეთის სამოქალაქო ომის გამო (1936—1939) სამხრეთ ამერიკაში გაიქცა.
ხინეს პერეს დე იტა

ხინეს პერეს დე იტა (; დ. 1544, მულა, მურსია — გ. 1619, ბარსელონა, კატალონია) — ესპანელი მწერალი, პოეტი. მას ეკუთვნის ეპიკური პოემა „ქალაქ ლორკის მოსახლეობისა და საგმირო საქმეთა წიგნი“ (1572), ლექსად დაწერილი „ჩვიდმეტი წიგნი ტროის ომზე“ (1596); წიგნი „სამოქალაქო ომები გრანადაში“ (ნაწილი – 1595, ნაწილი – 1604); სათავე დაუდო „გრანადის ჟანრის“ რომანებს ესპანურ და სხვა ევროპული ქვეყნების ლიტერატურაში.
ავორიაზი

ავორიაზი — ქალაქი აღმოსავლეთ საფრანგეთში. ქალაქის ფართობი შეადგენს 650 კმ²-ს. ქალაქი მდებარეობს ზღვის დონიდან 2280 მეტრზე, ეს ტერიტორია მნიშვნელოვანი საკურორტო ადგილია, ქალაქის სიახლოვე მდებარეობს საფრანგეთის ყველაზე დიდი მთა მონბლანი. დასახლებული პუნქტიდან 25 კილომეტრში მდებარეობს ჟენევის ტბა. ავორიაზის ყველაზე ცხელი თვეებია ივლისი და აგვისტო, ხოლო ყველაზე ცივი თვეებია დეკემბერი და იანვარი. ავორიაზი არის რონა-ალპების რეგიონის და ზემო სავოიას დეპარტამენტის დასახლებული პუნქტი.