iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მარნეულის სასურსათო ქარხანა

მარნეულის სასურსათო ქარხანა — ქალაქ მარნეულში მდებარე ქარხანა. დაარსდა 2007 წელს და საქართველოს უმსხვილეს საწარმოს წარმოადგენს. მდებარეობს ქვემო ქართლის მხარეში, მარნეულის მუნიციპალიტეტში, თბილისიდან 40 კმ-ში. ქარხნის ტერიტორია 49 000 მ² ფართობს მოიცავს, ხოლო სასაწყობო და საწარმოო შენობები 10 000 მ² არის განთავსებული.

ქარხანას ნედლეულით ჰოლდინგში შემავალი კომპანია „მარნეული აგრო“ და ადგილობრივი მცირე სასოფლო მეურნეობები ამარაგებენ. საწარმოს ტექნიკური შესაძლებლობა, ადგილობრივი ნედლეულის ხარისხთან ერთად, ქართულ ბაზარზე უალტერნატივო პროდუქტს სთავაზობს. ქილაში ჩადებული თითოეული პროდუქტი ქართულ მიწაზეა მოყვანილი და 100 პროცენტით ქართულია. შესაბამისად, ნიშანი საქართველოში ხარისხისა და ჯანსაღი საკვების სინონიმად იქცა.

მარნეულის სასურსათო ქარხანა ევროპული დანადგარებითაა აღჭურვილი: “”, , , , . მარნეულის სასურსათო ქარხანა 50-მდე დასახელების ქართული ნედლეულისგან დამზადებულ, ნატურალურ და საკონსერვო პროდუქტს უშვებს.

წარმოების ზრდის ხარჯზე 100%-ით ქართულმა პროდუქტმა უკვე მნიშვნელოვნად ჩაანაცვლა იმპორტი. მარნეულის სასურსათო ქარხნის დაარსების მიზანს საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო პოტენციალის გამოყენება, ადგილობრივი მაღალი ხარისხის პროდუქციით იმპორტის ჩანაცვლება და მომხმარებლისთვის ნატურალური, ჯანსაღი პროდუქციის მიწოდება წარმოადგენს.

2013 წლის დასაწყისში განხორციელდა „მარნეულის სასურსათო ქარხნის“ პროდუქციის პირველი ექსპორტი ევროპაში.
კომატიტი

კომატიტი (მდინარე კომატის სახელწოდების მიხედვით) — ულტრაფუძე და ფუძე ქანების კომპლექსის კრებითი სახელწოდება. კომატიტური სერიები შედგება ლავური ნაკადების, მძლავრი დიფერენცირებული საფარველებისა და განშრევებული სილებისაგან. კომატიტი გავრცელებულია პრაქტიკულად ყველა უძველესი ბაქნის ფარგლებში. ფანეროზოური დროის კომატიტები აღწერილია ნაოჭა მხარეებში. ხშირად კომატიტებთან არის დაკავშირებული მნიშვნელოვანი სულფიდურ-ნიკელიანი საბადოები.
პიკრიტი

პიკრიტი ( — მწარე) — ულტრაფუძე ეფუზიური ქანი, რომელიც ძირითადად შედგება ავგიტისა და ოლივინისაგან. მინარევებია: რქატყუარა, ბიოტიტი, რომბული პიროქსენი, ილმენიტი, მაგნეტიტი, აპატიტი. ოლივინი ხშირად სერპენტინითაა ჩანაცვლებული. პიკრიტი შეიძლება იყოს სრულკრისტალური. ქიმიური შედგენილობა: 38-41 % 2, 5-10 % 23 და 20-29 % . პიკრიტი თავდაპირველად განსაზღვრა გუსტავ ჩერმაკმა 1866 წელს როგორც ოლივინითა და პიროქსენით მდიდარი დიაბაზისა ან ბაზალტის სახესხვაობა. წარმოქმნის ლავურ ნაკადებს, ჰორიზონტებსა და სხვა.
თივა

თივა — ბალახოვანი მცენარეების გამხმარი ღეროები და ფოთლები, რომლებიც მოითიბა მწვანე სახით ყოფნისას და რომლებმაც შემდეგ მიაღწია სრულ ბუნებრივ სიმწიფეს. გამოიყენება სასოფლო-სამეურნეო ცხოველების საკვებად იმ რაიონებში, სადაც კლიმატური პირობები მთელი წლის განმავლობაში ახალი და სუფთა საკვების გამოყენების საშუალებას არ იძლევა.
მეტეოზონდი

მეტეოზონდი — უპილოტო აეროსტატი, რომელიც განკუთვნილია ატმოსფეროს გამოსაკვლევად. შედგება რეზინის ან პლასტიკური ჭურვისგან, რომელიც გავსებულია წყალბადით ან ჰელიუმით, და მასზე ჩამოკიდებული აპარატურის კონტეინერით.

მოწყობილობები ჰაერის წნევის, ტენიანობის, ტემპერატურისა და სხვა მაჩვენებლების გამოკვლევის საშუალებას იძლევა. ბურთის გადაადგილების გაზომვებით შეიძლება სხვადასხვა სიმაღლეზე ჰაერის სისწრაფის გაგება. ინფორმაცია, როგორც წესი, გადაიცემა რადიოთი („რადიოზონდი“). რადიოს შემოღებამდე მეტეოზონდებზე ამაგრებდნენ მეტეოროგრაფებს, რომლებიც შემდეგ მიწაზე უნდა დაებრუნებინათ. თუ ბურთს უშვებენ მხოლოდ ჰაერის სისწრაფის გასაგებად, მაშინ მას უწოდებენ „პილოტ-ბურთს“.

სიმაღლის მეტეოზონდებს შეუძლიათ მიაღწიონ 30-40 კმ სიმაღლეს. აეროსტატების სიმაღლის რეკორდი შეადგენს 51 820 მ-ს (1972 წ., აშშ). ხშირად მეტეოზონდები ამოუცნობი მფრინავი ობიექტი ჰგონიათ.
მოდელი

მოდელი (, -დან — „ზომვა, ანალოგი, ნიმუში“) — სისტემა, რომლის გამოკვლევებიც ემსახურება სხვა სისტემის შესახებ ინფორმაციის მიღებას, ეს არის გამარტივებული წარმოდგენა რეალური მოწყობილობის და/ან მასში მიმდინარე პროცესებისა და მოვლენების შესახებ.

მოდელების აგება და გამოკვლევა, ანუ მოდელირება, ამარტივებს რეალურ მოწყობილობაში (პროცესში...) არსებული თვისებებისა და კანონზომიერებების გამოკვლევას. გამოიყენებენ შემეცნებისთვის (განხილვისთვის, ანალიზისა და სინთეზისთვის).
ცისფერი მოცეკვავეები

ცისფერი მოცეკვავეები  — ფრანგი იმპრესიონისტი მხატვრის ედგარ დეგას მიერ 1897 წელს შესრულებული ნახატი. ინახება პუშკინის სახელობის სახვითი ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში, მოსკოვში, ნახატი აქ 1948 წელს ახალი დასავლური ხელოვნები მუზეუმიდან იქნა გადმოტანილი; 1918 წლამდე იმყოფებოდა სერგეი ივანოვიჩ სუკინის კოლექციაში. ნახატი, შექმნის შემდეგ, თავდაპირველად დიურან-რიუელის კოლექციაში ინახებოდა, პარიზში.

ნახატი შერსულებულია პასტელით 65×65 სმ ზომის ქაღალდზე.

შექმნის ისტორია
ნახატი ედგარ დეგას შემოქმედების გვიან პერიოდს ეკუთვნის, როდესაც მისი მხედველობა დასუსტდა და მან დიდი ფეროვანი ლაქებით მუშაობა დაიწყო და უმეტეს ყურადებას ნახატის ზედაპირის დეკორატიულ ორგანიზებას ანიჭებდა. მოცეკვავეების თემატიკა ძალიან ახლო იყო მხატრვისთვის და არაერთხელ მეორდებოდა პასტელის, ზეთოვანი ფერწერისა და ნახატის ტექნიკაში. ზოგიერთი კრიტიკოსის თვალსაზრისით სილამაზით, ფერთა ჰარმონიითა და კომპოზიციური გადაწყვეტილებით ნახატი „ცისფერი მოცეკვავეები“ შეიძლება მიჩნეულ იქნას დეგას მიერ ამ თემის განსახიერების საუკეთესო მაგალითად, რომელშიც მან შეძლო ფაქტურისა და ფერთა შეხამების სიმდიდრის ზღვრული დონის მიღწევა.
კატარინა ქართველი

კატარინა ქართველი ( — ბაროკოს ეპოქის მწერლის, ანდრეას გრიფიუსის, მიერ ქეთევან კახეთის დედოფლის წამების მიხედვით დაწერილი დრამა. გამოქვეყნდა 1657 წელს.

მოკლე აღწერა
ქეთევან დედოფალი იღუპება მისი სარწმუნოების გამო.

მთავარი გმირები
ქეთევან დედოფალი, კახეთის სამეფოს დედოფალი
შაჰ-აბასი, სპარსეთის შაჰი
იმან ჯული
სეინელ ჯანი
სალომე
იულია ვისოცკაია

იულია ვისოცკაია ( დ. 16 აგვისტო 1973, ნოვოჩერკასკი) — რუსი თეატრისა და კინოს მსახიობი. ცნობილი რეჟისორის ანდრია კონჩალოვსკის მეუღლე. დაამთავრა ბელორუსის სახელმწიფო ხელოვნების აკადემია და ლონდონის მუსიკალური და დრამატული ხელოვნების აკადემია. 2009 წლიდან ერთ-ერთი კულინარიული ჟურნალის რედაქტორი. 2011 წელს მოსკოვში გახსნა გასტრონომიული რესტორანი და დააარსა კულინარიული სტუდია.
დომოვოი

დომოვოი, დომოვიკი, — სხვადასხვა სლავი ხალხების მითოლოგიური პერსონაჟი.

სლავურ მითოლოგიაში
აღმოსავლეთ სლავურ მითოლოგიაში სახლის კეთილი ან ავი სული. წარმოდგენილია ადამიანის იერით, ხშირად თეთრი ბეწვით შემოსილი მოხუცი და ა. შ. მჭიდროდ არის დაკავშირებული სახლის კეთილდღეობასთან, განსაკუთრებით საქონელთან: მისი კეთილმოსურნე ან მტრული ურთიერთობისაგან დამოკიდებული იყო საქონლის ჯანმრთელობა. დომოვოისთან დაკავშირებული ზოგიერთი წეს-ჩვეულება, ადრე შესაძლოა უკავშირდებოდა „საქონლის ღმერთს“ — ველესს. გამოიყოფოდა დომოვოის ორი სახეობა. თქმულებით იგი გადაიქცეოდა ხოლმე კატად, ძაღლად, ძროხად, ზოგჯერ გველად, ვირთხად ან ბაყაყად. დომოვოი შესაძლოა გამხდარიყო ზიარების გარეშე დარჩენილი გარდაცვლილი ადამიანი.
მცირე სამთო ენციკლოპედია

მცირე სამთო ენციკლოპედია — უკრაინული უნივერსალური სამტომიანი გამოცემა. მოიცავს სამთო მეცნიერებებისა და ტექნიკის მხარეებს. შეიცავს დაახლოებით 18 000 ტერმინოლოგიურ და ნომენკლატურულ ერთეულს, რომელიც ასახავს მყარი, თხევადი და აირისებრი სასარგებლო წიაღისეულების ძიების, მოპოვებისა და თავდაპირველი გადამუშავების ძირითად ასპექტებს. ტირაჟი 1000 ეგზემპლარი.

პირველი ტომი გამოიცა — 2004 წელს, მეორე ტომი — 2007 წელს, ხოლო მესამე ტომი — 2013 წელს. იდეის ავტორი და პროექტის ხელმძღვანელია პროფესორი ვლადიმერ ბილეცკი.
ვასილი პოტო

ვასილი პოტო (; დ. 1 იანვარი 1836 — გ. 29 ნოემბერი 1911) — რუსი სამხედრო ისტორიკოსი, გენერალ-ლეიტენანტი (1907).

ვასილი პოტო დაიბადა გერმანული წარმოშობის მემამულის ოჯახში ტულის გუბერნიაში. ორლოვის კადეტთა კორპუსის დასრულების შემდეგ მონაწილეობდა ყირიმის ომსა და პოლონეთის 1863–64 წლების აჯანყების ჩახშობაში. 1887 წლიდან მსახურობდა კავკასიის სამხედრო ოლქის მთავარ შტაბში, 1899 წლიდან — იქვე, სამხედრო-ისტორიული განყოფილების უფროსად. გამოქვეყნებული აქვს არაერთი ნაშრომი კავკასიის ხალხთა ისტორიის შესახებ. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მისი 5-ტომეული „კავკასიური ომი“ (1885–91).
დედამიწის მაგნიტური ველი

დედამიწის მაგნიტური ველი, გეომაგნიტური ველი — მაგნიტური ველი, რომელიც გენერირებულია დედამიწის შიდა წყაროებით. დედამიწის მაგნიტურ ველს სივრცის ყოველ წერტილში ახასიათებს მაგნიტური დაძაბულობის ვექტორი, რომლის მიმართულება და სიდიდე მართკუთხა კოორდინატთა სისტემაში განისაზღვრება სამი მდგენელით; — ჩრდილოეთისა, — აღმოსავლეთისა, — ვერტიკალურით ან დედამიწის მაგნეტიზმის სამი ელემენტით: მაგნიტური დაძაბულობის ჰორიზონტალური მდგენელით, მაგნიტური მიხრილობით და მაგნიტური დახრილობით. დედამიწის მაგნიტური ველის ელემენტები: , , ან , , , იზომება მაგნიტური ხელსაწყოებით. საუკუნემდე აკვირდებობდნენ მხოლოდ და ელემენტებს, რომლებიც და საუკუნეებში აღმოაჩინეს. მდგენელის ზუსტი აბსოლუტური მნიშვნელობა პირველად განსაზღვრა კარლ ფრიდრიხ გაუსმა ქალაქ გეტინგენში 1832 წელს. მანვე შექმნა დედამიწის მაგნიტური ველის მათემატიკური მოდელი 1839 წელს.

ძირითადი დედამიწის მაგნიტური ველი განიცდის უწყვეტ ნელ ცვლილებას, რომელსაც საუკუნეობრივი სვლა ეწოდება. ძირითადი დედამიწის მაგნიტური ველის სივრცითი განაწილების შესასწავლად მაგნიტური აგეგმვით მიღებული სიდიდების საფუძველზე დგება მაგნიტური რუკები, სადაც მაგნიტური ელემენტების თანაბარი მნიშვნელობები მრუდეებით არის შეერთებული: დედამიწის ზედაპირის რომელიმე უბნისათვის გეომაგნიტური ველის ელემენტების დაკვირვებით მიღებული მნიშვნელობის გადახრას ნორმალურისაგან მაგნიტური ანომალია ეწოდება. ცვალებადი დედამიწის მაგნიტური ველი გაპირობებულია ატმოსფეროს ზედა ფენებში და უფრო მაღლა არსებული ელექტრული დენების სისტემებით. დედამიწის მაგნიტურ ველს შეისწავლის დედამიწის მაგნეტიზმი.
დედამიწის მანტია

დედამიწის მანტია — „მყარი“ დედამიწის გარსი, რომელიც მოქცეულია დედამიწის ქერქსა და დედამიწის ბირთვს შორის. მოიცავს დედამიწის (ატმოსფეროს გარეშე) მოცულობის 83% და მასის 67%. დედამიწის ქერქისაგან მანტია გამოყოფილია მოხოროვიჩიჩის ზედაპირით, რომლის ქვევით გრძივი სეისმური ტალღების გავრცელების სიჩქარე ნახტომისებურად მატულობს 6-7–7-6-იდან 7-9–8-2 კმ/წმ-მდე; დედამიწის ბირთვისაგან კი — ზედაპირით (დაახლოებით 2900 კმ სიღრმეზე), რომლის ქვევით სეისმური ტალღების გავრცელების სიჩქარე იკლებს 13,6-იდან 8,1 კმ/წმ-მდე; გამოყოფენ ქვედა მანტიას და ზედა მანტიას, ხოლო ამ უკანასკნელში — (ზევიდან ქვევით) სუბსტრატს, გუტენბერგის ფენას (ასთენოსფერო), რომელშიც სეისმური ტალღების სიჩქარე შედარებით მცირეა, და გოლიცინის ფენას (ზოგჯერ მას შუა მანტიასაც უწოდებენ). მანტიის ძირზე გამოყოფენ აგრეთვე ასიოდე კმ სისქის ფენას, რომლის ფარგლებში სეისმური ტალღების სიჩქარე სიღრმის ზრდასთან ერთად კი არ იზრდება, ზოგჯერ ოდნავ მცირდება კიდეც.

ვარაუდობენ, რომ მანტიის ნივთიერების უშუალო ნიმუშებია ულტრაფუძე ქანების ნატეხები, რომლებიც ჩანართების სახით გვხვდება ბაზალტურ ლავებსა და ალმასის შემცველ აფეთქების მილებში, აგრეთვე შუაოკეანური ქედების რიფტების ძირიდან ამოღებული ნატეხები. მანტიის ძირითადი ქანმაშენი მინერალებია მაგნიუმიანი ოლივინი, პიროქსენები, გრანატი, რომლებთან ერთადაც შეიძლება იყოს ამფიბოლები, ბიოტიტი, შპინელი, კვარცი. მანტიის ნივთიერების ფიზიკური თვისებების ცვლა, რაც აისახება ვერტიკალური მიმართულებით სეისმური ტალღების სიჩქარეთა განაწილების ცვლაში, გამოწვეული უნდა იყოს ფაზური გადასვლებით. დადგენილია მანტიის ნივთიერების ქიმიური შედგენილობის ჰორიზონტული და ვერტიკალური არაერთგვაროვნება, რაც ძირითადად მინარევი ელემენტების არათანაბარი განაწილებით არის განპირობებული. დედამიწის ქერქში მიმდინარე პროცესები მჭიდროდაა დაკავშირებული მანტიაში მიმდინარე პროცესებთან; ფიქრობენ, რომ ტექტონიკური მოძრაობების ენერგიის ძირითად წყაროს მანტიაში მიმდინარე პროცესები წარმოადგენს. დამაჯერებლად არის დადგენილი ისიც, რომ მაგმის, საკუთრივ ბაზალტურის, წარმოქმნა ზედა მანტიაში მიმდინარეობს.
ყურაქედის წმინდა ელია წინასწარმეტყველის მონასტერი

ყურაქედის წმინდა ელია წინასწარმეტყველის მონასტერი — მონასტერი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა თხინალის ჩრდილოეთით 800-900 მეტრზე, ხცისი-თხინალას გზაზე, ე. წ. ყურა ქედზე, სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება - საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (4,92 7,2 მ), ნაგებია ქვიშაქვისა და შირიმის ქვის უხეშად დამუშავებული ძალიან დიდი კვადრებით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი შიგნიდან დამრეცი თაღითაა გადახურული, გარედან შირიმის ქვის დიდი არქიტრავით (2,46 0,86 მ). ნალისებრი აფსიდის ღერძზე სარკმლის ღიობის კვალი არ ჩანს. აფსიდში სამხრეთით მცირე სწორკუთხა ნიშია, რომლის ქვემოთ კედელში ბრტყელი ქვით გადახურული სამალავია. საკურთხევლის მხრების სამხრეთ კუთხე ამოყვანილია ქვიშაქვის კარგად გათლილი კვადრებით.

ეკლესიის აღმოსავლეთით 2-3 მეტრზე, ნანგრევებში აღმოჩნდა ქვიშაქვის სწორკუთხა ფრაგმენტი (0,92 0,23 0,17 მ), რომელზეც ამოკვეთილია ოთხი ერთმანეთზე გადაბმული რელიეფური რგოლი. ყოველ რგოლში თითო რელიეფური ტოლმკლავა ჯვარია გამოსახული. დამუშავებული გვერდის კუთხეები ჩამოკვეთილია და ირიბი ღარებითაა დასრულებული. მოპირდაპირე გვერდზე პატარა სწორკუთხა ღრმულია ამოკვეთილი, ხოლო დანარჩენი გვერდები გლუვია.
ჩიჩ მარინი

რიჩარდ ენთონი „ჩიჩ“ მარინი ( დ. 13 ივლისი, 1946) — მექსიკელ-ამერიკელი კომედიანტი, მსახიობი, მუსიკოსი და აქტივისტი. დაიბადა მამამისის, პოლიციელის, ოსკარ მარინისა და დედამისის, მდივნის, ელზას ოჯახში. სახელი მოიხვეჭა როგორც კომიკური დუეტის — „ჩიჩი და ჩონგის“ მონაწილემ. გახმოვანებული აქვს რიგი ანიმაციური ფილმის „ოლივერი და კომპანია“ (1988), „მეფე ლომი“ (1994), „მანქანები 2“ (2011) და სხვათა პერსონაჟები. დაამთავრა კალიფორნიის შტატის უნივერსიტეტი ნორტრიჯში. 1998 წელს მონაწილეობა მიიღო ალბომ „ “-ის ჩაწერაში. ცხოვრობს კალიფორნიაში. 2009 წლიდან დღემდე ქორწინებაში იმყოფება ნატაშა რუბინთან.
ანა დოღონაძე

ანა დოღონაძე ( დ. 15 თებერვალი, 1973) — ქართული წარმოშობის გერმანელი ათლეტი (ბატუტზე ხტომა), რომელმაც 2004 წლის ათენის ოლიმპიადაზე ოქროს მედალი მოიპოვა. 1996 წლიდან ცხოვრობს გერმანიაში, 1998 წლიდან გამოდის ამ ქვეყნის სახელით. ათენის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი (2004), მსოფლიოს სამგზის ჩემპიონი (1990 გუნდური, 1998 სინქრონული, 2001 პირადი), მსოფლიოს თასის მფლობელი, ევროპის ხუთგზის ჩემპიონი, ევროპის აბსოლუტური ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის (1988). საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი. პროფესიით მასწავლებელია. ჰყავს ერთი ქალიშვილი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1997).

ძირითადი შედეგები
წლის ახალგაზრდა ფეხბურთელი პსა-ის ვერსიით

წლის ახალგაზრდა ფეხბურთელი პროფესიონალური საფეხბურთო ასოციაციის ვერსიით (ხშირად წლის ახალგაზრდა ფეხბურთელი პსა-ის ვერსიით, ან მოკლედ წლის ახალგაზრდა ფეხბურთელი) — ყოველწლიური საფეხბურთო ჯილდო, რომელიც გაიცემა ინგლისური ფეხბურთის წლის საუკეთესო ახალგაზრდა (23 წლამდე) ფეხბურთელზე. გამარჯვებულს ავლენენ ინგლისის ფეხბურთის პროფესიული კავშირის – პროფესიონალური საფეხბურთო ასოციაციის (პსა) წევრები.

პირველად საუკეთესო ფეხბურთელი 1973–74 წლების სეზონის ბოლოს დაჯილდოვდა. გამარჯვებული „იპსვიჩ თაუნის“ ფეხბურთელი კევინ ბიტი იყო. ჯილდო ყველაზე მეტჯერ – 2-ჯერ, ოთხ ფეხბურთელს აქვს მიღებული: რაიან გიგზს, რობი ფაულერს, უეინ რუნის და დელე ალის. ბოლოს ჯილდო ტოტენჰემ ჰოტსპურის ფეხბურთელმა დელე ალიმ მიიღო.

გამარჯვებულები
გამარჯვებულები ქვეყნების მიხედვით
კლუბების მიხედვით
ჭიის ხვრელის გავლით

„ჭიის ხვრელის გავლით“ — სამეცნიერო დოკუმენტური ტელესერიალი, რომლის წამყვანი არის მსახიობი მორგან ფრიმენი. სერიალი პირველად ტელეკომპანია -მა აშშ-ში 9 ივნისს 2010 წელს აჩვენა.

ეპიზოდები
სეზონი 1
სეზონი 2
სეზონი 3
სეზონი 4
 დისკები
პირველი სეზონი -ზე გამოჩნდა 8 მარტს 2011 წელს, ხოლო მეორე სეზონი გაყიდვაში 22 ნოემბერს 2011 წელს გამოვიდა. რაც შეეხება მესამე სეზონს ის გაყიდვაში 2012 წლის 23 ოქტომბერს გამოჩნდა.
დემოთის ციხე

დემოთის ციხე — ისტორიული ციხესიმაგრე სამცხეში, სოფელ ქვაბისხევთან (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი), ფერსათის მთის ძირას, ციცაბო კლდეზე.

ლეონტი მროველი დემოთის ციხეს იხსენიებს წუნდელებისა და ოძრჴეველთა დაპირისპირების დროს. ისტორიკოსი აღწერს რა არმაზელისა და აზორკის მეფობას და მათ დაპირისპირებას სუმბატ ბივრიტიანთან, ამბობს:

როგორც წყაროდან ვგებულობთ, აღნიშნული ციხის მაშენებელი ყოფილა სუმბატ ბივრიტიანი. ამის შემდეგ ლეონტი მროველი მოგვითხრობს რა საუკუნის 70-80-იან წლების იბერებისა და სომხების დაძაბული ურთიერთობისა და შემდეგ მათი დაზავების ამბავს, იქვე დასძენს, რომ სომხებს იბერებისათვის ქალაქ წუნდასთან, ჯავახეთთან და არტაანთან ერთად დემოთის ციხეც გადაუციათ. ქართველი მემატიანე ჟამთააღმწერელიც იხსენიებს დემოთის ციხეს. იგი აღწერს რა ილხანთა ტახტის მემკვიდრის თეგუდარის სარდლების მიერ მონღოლთა მიერ დაპყრობილ ტერიტორიებზე თავდასხმებს, ამბობს:

აღნიშნული წყაროდან კარგად ჩანს დემოთის ციხის სტრატეგიული მნიშვნელობა, რადგან ილხანთა ტახტის მემკვიდრე თეგუდარი და მისი ლაშქარი დასავლეთ საქართველოდან სამცხესა და ჯავახეთში ლომის მთით, დემოთით და ქვაბისხევით გადმოდიოდა.

ისტორია
წყაროებში დამოწმებულ ციხეთაგან ერთ-ერთი ყველაზე უძველესია საქართველოს ტერიტორიაზე. დემოთი ქართულ წყაროებში იხსენიება ზოგიერთ ისტორიულ მოვლენასთან დაკავშირებით.

ვახუშტი ბატონიშვილი ეხება მის ლოკალიზაციას და აღწერს:

„გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ (1595 წ.) შეტანილია სოფელი დემოთი. დემოთის ზუსტი მდებარეობა არც ქართულ და არც თურქულ წყაროებში მითითებული არააა. 1948 წელს ციხის ნანგრევები აღმოაჩინა ნ. ბერძენიშვილმა. დემოთის ციხე მდებარეობს იმერეთისაკენ მიმავალ გზაზე (ქვაბისხევი – დემოთი – ლომისმთა – მარელისი – ვახანი). „ქართლის ცხოვრების“ ერთ ეპიზოდში დემოთის ციხე იხსენიება ამ გზის ერთ–ერთ პუნქტად. ქართული წყაროების მიხედვით იგი საუკუნეშიც ფუნქციონირებს, შემდგომ კი აღარ იხსენიება.

ამჟამად შემორჩენილია ციხის ნანგრევი, რომელსაც წარსულში სტრატეგიული დანიშნულება ჰქონდა და სამცხიდან იმერეთში მიმავალ გზას დარაჯობდა. ქვაბისხევისა და ახლო მდებარე სოფლების ახლანდელი მოსახლეები დემოთს „ზემოთს“ უწოდებენ (ალბათ, ციხის მაღლივი მდებარეობის გამო).

 საუკუნეში დემოთის ციხე ერთ-ერთი ადგილობრივი ფეოდალური სახლის ავალიშვილების მფლობელობაშია. დაახლოებით 1588 წელს ოსმალთა მხარეზე გადასულმა ელია დიასამიძემ ავალიშვილებს წაართვა აღნიშნული ციხე და დამპყრობლებს გადასცა. წყაროში ვკითხულობთ: "დიასამიძემან ელიამ დემოთიას ციხეს საავალიშვილოს საღალატოდ შეუყენა. უღალატეს, ციხე წაართჱს და ბევრი საქონელი და სალარო დაუჭირეს". 1785 წელს საქართველოში შემოჭრილი ხუნძანის ბატონი ომარ-ხანი სამცხიდან ვახანში სწორედ დემოთის გზით უნდა გადასულიყო, რომლის შემდეგაც მან აიღო ვახანის ციხე და აბაშიძის ცოლ-შვილი ტყვედ წაასხა. დღესდღეობით დემოთის ციხემ ჩვენამდე ნანგრევების სახით მოაღწია, იგი თითქმის საძირკვლის სახითაა მოღწეული, ციხეს კედლებზე გადავლილი აქვს მიწა და ქვა-ღორღი, რაც კიდევ უფრო აძნელებს მისი თავდაპირველი სახით წარმოდგენას.
დღნორისის ციხე

დღნორისის ციხე — გვიანდელი შუა საუკუნეების ერთ–ერთი უმნიშვნელოვანესი ციხესიმაგრე დასავლეთ საქართველოში. აგებული იყო სოფელ დღნორისის (წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი) მაღლა, ჩრდილო-დასავლეთით.

დღნორისის ციხე კონტროლს უწევდა მდინარე რიონის მარცხენა ნაპირის გაყოლებით, იმერეთის დაბლობიდან, რაჭისა და ლეჩხუმისაკენ მიმავალ გზებს. წერილობით წყაროებში პირველად იხსენიებს ვახუშტი ბატონიშვილი, დამოწმებულია რუკებზე. გადმოცემის თანახმად საუკუნეში იგი ინასარიძეების კუთვნილება იყო. ვახუშტი ბატონიშვილი დღნორისის ციხეს ოკრიბის საზღვრებში აქცევს. - საუკუნეებში დღნორისის ციხე ლეჩხუმთან ერთად იმერეთის მეფეს ემორჩილებოდა, ხოლო შემდეგ ლეჩხუმი და დღნორისის ციხე სამეგრელოს საზღვრებში მოექცა; მას სამეგრელოს მთავარი განაგებდა.

ციხის მიდამოებში აღმოჩენილია ბრინჯაოს ნივთები და კოლხური თეთრის განძები.
ელინიზმი

ელინიზმი — პირობითი ცნება, რომელიც მოიცავს გარკვეულ ისტორიულ ეპოქას ალექსანდრე მაკედონელის გარდაცვალებიდან (ძვ. წ. 323 წ.) რომაელთა მიერ აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთის უკანასკნელი დიდი სახელმწიფოს - პტოლემეების ეგვიპტის - დაპყრობამდე (ძვ. წ. 30 წ.).

ბერძენ-მაკედონელთა პოლიტიკური ექსპანსია ძველ საქართველოს (იბერია, კოლხეთის სამეფო) არ შეხებია. იგი დარჩა „ელინისტური ოიკუმენეს“ (ანუ ელინიზმის ეპოქის ანტიკური სამყაროს) ფარგლებს გარეთ, თუმცა ელინისტურ სამყაროსთან პოლიტიკურმა კონტაქტებმა, სავაჭრო-ეკონომიკურმა და კულტურულმა ურთიერთობამ გარკვეული გავლენა იქონია იბერიისა და კოლხეთის სოციალ-ეკონომიკურ განვითარებაზე, პოლიტიკურ წყობაზე, კულტურასა და იდეოლოგიაზე. ქართლის სამეფოს დამაარსებელმა ფარნავაზ -მა (ძვ. წ. საუკუნე) სახელმწიფო ორგანიზაცია და ფინანსური კონტროლი სელევკიდური სირიის მსგავსად განაწესა: ძველი ქართლის ათასისთავი მასზე დაქვემდებარებული ფისკალური ერთეულით ელინისტური აზიის ქილიარქიებს (უმაღლესი სახელმწიფო თანამდებობა) შეესატყვისებოდა. ელინისტურ მონარქ-დესპოტთა მსგავსად ფარნავაზმა თავი ღმერთად გამოაცახადა, მაგრამ მათგან განსხვავებით, იგი რომელიმე ბერძნულ ღვთაებას კი არ განასახიერებდა, არამედ ქართველთა უზენაეს ღვთაებას – არმაზს.

ელინიზმის ეპოქაში საქართველოზე გადიოდა ერთ–ერთი დიდი მსოფლიო სავაჭრო სატრანზიტო მაგისტრალი, რომელიც დასავლეთის ქვეყნებს აღმოსავლეთთან აკავშირებდა. ამ გზით საქართველოს სხვადასხვა ოლქში ვრცელდებოდა ბერძნული საქონელი: მხატვრული და სამეურნეო კერამიკა, ტორევტიკისა და გლიპტიკის ძეგლები, მონეტები. საერთაშორისო სავაჭრო ურთიერთობათა პროცესში აქტიურად იყო ჩაბმული როგორც ბარის, ისე მთის მოსახლეობაც, რაც ხელს უწყობდა დიდ სავაჭრო მაგისტრალზე მდებარე ქალაქების სავაჭრო–სახელოსნო ცენტრებად დაწინაურებას, ქვეყნის ინტენსიურ ურბანიზაციას.

გარესამყაროსთან სავაჭრო-ეკონომიკურ ურთიერთობას შედეგად მოჰყვა ელინისტური სამონეტო სისტემის დანერგვა: კოლხეთში დაიწყეს - ლისიმაქეს, ხოლო იბერიაში ალექსანდრე მაკედონელის სტატერების ოქროს მინაბაძის მოჭრა. ქალქებში ფართოდ გავრცელდა ელინისტური სამშენებლო წესები და არქიტექტურული ორდენის ელემენტები, საფორტიფიკაციო სისტემა და საკულტო თუ საზოგადოებრივი დანიშნულების ნაგებობათა ზოგიერთი ტიპი, ქვისა და ბრინჯაოს ქანდაკებები და რელიეფები, ტერაკოტული პლასტიკა. ამზადებდნენ ბერძნული ტიპის სავაჭრო-სატრანზიტო ჭურჭელს - ამფორებს, აგრეთვე სათევზე ლანგრებს, სანელსაცხებლეებს და სხვ.

ელინისტური გავლენა შეიჭრა იდეოლოგიურ სფეროშიც: გავრცელდა ბერძნული რელიგიური კულტები და რწმენა-წარმოდგენები, რაც აისახა დაკრძალვის წესებშიც (სამარხებში მონეტების ჩატანება ქვესკნელის ბებერი მენავე ქარონის „მოსასყიდად“).

ელინისტური კულტურის გავლენა საქართველოში მაინც ზედაპირული იყო. მან უპირატესად ქალაქებსა და საზოგადოების ზედაფენებში მოიკიდა ფეხი. ამასთან მახლობელი აღმოსავლეთის სხვა ქვეყნებისაგან განსხვავებით, ელინისტური ტრადიციები შუა საუკუნეების ქართულ კულტურასა და ხელოვნებაში არ დამკვიდრებულა და არც განვითარებულა.
კახი ასათიანი

კახი ასათიანი (დ. 1 იანვარი, 1947, თელავი, საქართველოს სსრ — გ. 20 ნოემბერი, 2002, თბილისი, საქართველო) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, ნახევარმცველი. იცავდა თბილისის „დინამოსა“ და საბჭოთა კავშირის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ღირსებას. 1968 წლის ევროპის ჩემპიონატისა და 1970 წლის მექსიკის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1967). საქართველოს სსრ დამსახურებული მწვრთნელი (1978).

ბიოგრაფია
საკლუბო კარიერის მანძილზე მხოლოდ თბილისის „დინამოს“ ღირსებას იცავდა, რომლის შემადგენლობაში საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის უმაღლესი ლიგის 218 შეხვედრაში 27 გოლი გაიტანა.

1973 წელს თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში საერთაშორისო ამხანაგური საფეხბურთო ტურნირის ე. წ. „კარაველას თასის“ — ტროფეო კოლომბინოს გამარჯვებული ხდება, სადაც ტურნირის ფინალში თბილისის დინამოელები ლისაბონის „ბენფიკას“ ანგარიშით 3–1 ამარცხებენ.

საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების რიგებში ჩაატარა 16 მატჩი და გაიტანა 5 გოლი. საბჭოთა ნაკრებთან ერთად მონაწილეობდა 1968 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატსა და 1970 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატში. პირველი ფეხბურთელი მსოფლიოს ჩემპიონატების ისტორიაში, რომელმაც ყვითელი ბარათი მიიღო.

საფეხბურთო კარიერის დასრულების შემდეგ იყო თბილისის „დინამოს“ მთავარი მწვრთნელი (1987) და გუნდის უფროსი (1978–1982), საქართველოს ვეტერან ფეხბურთელთა კავშირის თავმჯდომარე (1990), საქართველოს სპორტის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარე (1990), საქართველოს სპორტისა და ტურიზმის მინისტრი (1991–1992), საქართველოს სპორტის სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარე (1993–2000). მოგვიანებით, კერძო ბიზნესში გადავიდა. იკავებდა „აირზენას“ ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობას. გამოქვეყნებული აქვს ორი მონოგრაფია.

2002 წლის 20 ნოემბერს, თბილისში, დაუდგენელმა პირებმა კახი ასათიანი საკუთარ მანქანაში ჩაცხრილეს.

მიღწევები
საკლუბო
დინამო თბილისი
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
ბრინჯაოს პრიზიორი (4): 1967, 1969, 1971, 1972
საბჭოთა კავშირის თასი
ფინალისტი: 1970
კარაველას თასი
თასის მფლობელი: 1973

ინდივიდუალური

№1: 1969
№3: 1967, 1970

ფაქტები
სამჯერ იყო დასახელებული საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში. აქედან ერთხელ აღიარებული იყო სსრ კავშირის წლის საუკეთესო ნახევარმცველად.

პირველი ფეხბურთელი მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში, რომელმაც ყვითელი ბარათი მიიღო.

2011 წლის 17 მაისს საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტროს გადაწყვეტილებით, თბილისის „დინამოს“ მიერ თასების მფლობელთა თასის მოპოვების 30 წლის იუბილესთან დაკავშირებით 1981 წლის თბილისის „დინამოს“ სრულ შემადგენლობასა და სამწვრთნელო შტაბთან ერთად — კახი ასათიანს საქართველოს სპორტის რაინდის წოდება მიენიჭა.