ალექსანდროს ზაიმისი

ალექსანდროს ზაიმისი (, რომანიზ.: ; დ. 28 ოქტომბერი, 1855 – გ. 15 სექტემბერი, 1936) — ბერძენი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე. იგი სხვადასხვა პერიოდში იყო საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრი (ექვსჯერ) და საბერძნეთის პრეზიდენტი (1929–1935), ასევე იკავებდა შინაგან საქმეთა და იუსტიციის მინისტრის პოსტებს, ხოლო 1906–1908 წლებში მსახურობდა უმაღლეს კომისრად კრეტაზე.

მიუხედავად იმისა, რომ ზაიმისი მონარქისტულ ბანაკთან ასოცირდებოდა, იგი მეორე ელინური რესპუბლიკის მესამე და უკანასკნელი პრეზიდენტი გახდა.

ადრეული ცხოვრება და ოჯახი
ალექსანდროს ზაიმისი ათენში დაიბადა. იგი იყო ყოფილი საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრის — თრასივულოს ზაიმისის და ელენი მურუზის ვაჟი; დედის მხრიდან ის უკავშირდებოდა მურუზების ფანარიოტულ საგვარეულოს. მისი ძმა იყო ასიმაკის ზაიმისი.

მამის ხაზით ზაიმისი ანდრეას ზაიმისის — კიდევ ერთი ყოფილი პრემიერ-მინისტრის — შვილიშვილი გახლდათ. ამასთან, იგი დაკავშირებული იყო კალავრიტის ცნობილ ზაიმისების საგვარეულოსთან, რომელმაც მნიშვნელოვანი მონაწილეობა მიიღო 1821 წლის საბერძნეთის დამოუკიდებლობის ომში. დედის მხრიდან იგი მურუზიდონთა ფანარიოტული ოჯახის შთამომავლად მიიჩნეოდა. ოჯახი ცხოვრობდა კერპინიში — კალავრიტის რეგიონში, აქაიას პრეფექტურაში.

ზაიმისმა სამართალი შეისწავლა ათენის უნივერსიტეტში და ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში. მოგვიანებით იგი სწავლას აგრძელებდა და/ან ესწრებოდა ასევე ლაიპციგის უნივერსიტეტს, პარიზის უნივერსიტეტს და ბერლინის ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტს.

პოლიტიკური კარიერა
ალექსანდროს ზაიმისი აქტიურად ჩაერთო პოლიტიკაში მამის გარდაცვალების შემდეგ: თრასივულოს ზაიმისი კალავრიტის ოლქიდან არჩეული პარლამენტარი იყო და სწორედ ამ პოლიტიკური მემკვიდრეობის გაგრძელებამ განსაზღვრა ალექსანდროსის კარიერის საწყისი ეტაპი.

1885 წელს იგი დეპუტატად აირჩიეს. შემდგომ წლებში მუშაობდა შინაგან საქმეთა მინისტრად და იუსტიციის მინისტრად თეოდოროს დილიგიანისის მთავრობაში (1890–1892), ხოლო 1895–1897 წლებში იყო საბერძნეთის პარლამენტის თავმჯდომარე. 1897 წელს ზაიმისმა პირველად დაიკავა პრემიერ-მინისტრის პოსტი.

კრეტაზე უმაღლეს კომისრად დანიშვნა
1906 წელს ზაიმისი დაინიშნა კრეტას სახელმწიფოს უმაღლეს კომისრად და უხელმძღვანელა კუნძულის ისტორიის ერთ-ერთ გარდამტეხ პერიოდს — იმ დრომდე, ვიდრე 1908 წელს კრეტის საბერძნეთთან გაერთიანება არ გამოცხადდა.

ხელახლა არჩევა პრემიერ-მინისტრად
ზაიმისი პრემიერ-მინისტრის პოსტს კიდევ ხუთჯერ დაუბრუნდა. 1915 წლის ოქტომბერში, კონსტანტინე -ის მმართველობისას, იგი დანიშნეს ვენიზელოსის ნაცვლად, თუმცა დაახლოებით ერთ თვეში გადადგა — მისმა მთავრობამ ნდობის ვოტი ვერ მიიღო. 1917 წელს, კვლავ კონსტანტინე -ის პირობებში, ზაიმისი კიდევ ერთხელ ჩაუდგა მთავრობას სათავეში; ამ დროს ვენიზელოსი ქვეყნის ჩრდილოეთში პარალელურ ხელისუფლებას ხელმძღვანელობდა. ანტანტის ზეწოლის შედეგად, ზაიმისმა იმავე წლის ივნისში თანამდებობა ვენიზელოსის სასარგებლოდ დატოვა. პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში ზაიმისს, როგორც წესი, ნეიტრალიტეტის მომხრეად მიიჩნევდნენ, თუმცა მისი პირადი სიმპათიები ხშირად მოკავშირეების მხარესაც უკავშირებდნენ.

ზომიერი კონსერვატორი, ზაიმისი მეორე ელინური რესპუბლიკის პირობებში (1926–1928) კვლავ გახდა პრემიერ-მინისტრი — ამჯერად კოალიციური მთავრობის სათავეში, რომელშიც მონაწილეობდნენ ვენიზელისტებიც და ზომიერი კონსერვატორებიც.

1929 წელს ზაიმისი აირჩიეს მეორე ელინური რესპუბლიკის მესამე და უკანასკნელ პრეზიდენტად. იგი 1934 წელს ხელახლა აირჩიეს, თუმცა მეორე ვადის დაწყებიდან დაახლოებით ერთ წელიწადში ხელისუფლებიდან ჩამოაშორა გეორგიოს კონდილისმა: რესპუბლიკა გაუქმდა, ხოლო კონდილისი რეგენტად გამოცხადდა; პარალელურად დაინიშნა რეფერენდუმი მონარქიის აღდგენის საკითხზე. რეფერენდუმის შედეგად ტახტზე დააბრუნეს გიორგი — ოფიციალური მონაცემებით, თითქმის 98%-იანი მხარდაჭერით; ამგვარად მაღალი შედეგი ნაწილობრივ აიხსნება იმითაც, რომ მონარქიის მოწინააღმდეგეთა ნაწილი პროტესტის ნიშნად კენჭისყრას ბოიკოტს უცხადებდა, მაშინ როდესაც კენჭისყრა საიდუმლო არ იყო.

გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
ზაიმისი 1936 წლის, 16 სექტემბერს გარდაიცვალა ვენაში, ავსტრიაში, და დაკრძალეს ათენის პირველ სასაფლაოზე. იგი ქორწინებაში იყო, თუმცა შვილი არ ჰყოლია. ოჯახის პოლიტიკური ტრადიცია მოგვიანებით მისმა და-ძმამ და ბიძაშვილებმა გააგრძელეს.