iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პეტრე ბაგრატიონი (მეცნიერი)

}, პეტერბურგი) — ქართველი მეცნიერი და ინჟინერი. მხედართმთავარ პეტრე ბაგრატიონის ძმისწული.

1827 წელს მიაბარეს თბილისის კეთილშობილთა სასწავლებელში. 1835 გაამწესეს პეტერბურგის ლაიბ-გვარდიაში იუნკრად. 1845 დაინიშნა ჰერცოგ მაქსიმილიან ლოიხტენბერგის ადიუტანტად და 7 წელი ახლდა მას ევროპაში. ლოიხტენბერგის სიკვდილის შემდეგ (1851) ბაგრატიონი პეტერბურგში დაბრუნდა. 1857 ჩაირიცხა კავკასიის ესკადრონის ლაიბ-გვარდიაში და მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება. 1862 დაინიშნა ტვერის გუბერნატორად. 1865 მიენიჭა გენერალ-ლეიტენანტის წოდება, ხოლო 1870 წელს დანიშნეს ბალტიისპირა ქვეყნების - ლიფლანდიის, კურლანდიისა და ესტლანდიის - გენერალ-გუბერნატორად.

1842-იდან ბაგრატიონმა დაიწყო სამეცნიერო-კვლევითი მუშაობა ფიზიკისა და ქიმიის დარგში. ექსპერიმენტული გამოკვლევებს იგი პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის კაბინეტში ატარებდა. გამოიგონა პირველი მშრალი გალვანური ელემენრი, რომელსაც მიუძღვნა თავისი პირველი სამეცნიერო შრომა (1843, პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის ბიულეტენი; განმეორებით გამოვიდა ლონდონსა და პარიზში 1845). ამ ნაშრომში იხილავდა გალვანოპლასტიკასა და გალვანურ ელემენტში მიმდინარე პროცესებს. ბაგრატიონმა პირველმა აღმოაჩინა ლითონური ოქროს, ვერცხლისა და სპილენძის ხსნადობა ტუტე ლითონთა ციანიდების წყალხსნარებში, რაც საფუძვლად დაედო დაციანების მეთოდს. 1847 წელს აღმოაჩინა მინერალ ორტიტის სახეობა, რომელსაც „ბაგრატიონი“ უწოდეს.
რომან ბაგრატიონი

რომან (რევაზ) ივანეს ძე ბაგრატიონი (დ. ოქტომბერი, 1778, ყიზლარი ― გ. 1834) — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი. მხედარმთავარ პეტრე ბაგრატიონის უმცროსი ძმა.

საქართველოს ამბებით დაინტერესებული 1806 წელს პ. ბაგრატიონის დავალებით სამშობლოში ჩამოვიდა აქაური ვითარების შესასწავლად და თავადაზნაურობის პოზიციის გასარკვევად. რუსეთთან საქართველოს შეერთებით უკმაყოფილო თავადებმა თავიანთი სურვილები თხოვნის სახით ჩამოაყალიბეს და პ. ბაგრატიონისათვის გადასაცემად ბაგრატიონს ჩააბარეს. ამან შეაშფოთა საქართველოს რუსეთის მმართველობა. მთავარმართებლის მოთხოვნით ბაგრატიონი სასწრაფოდ რუსეთს გაიწვიეს. მონაწილეობდა რუსეთის 1812 სამამულო ომში. საუკუნის 20-იან წლებში ბაგრატიონი კავკასიის არმიაში მსახურობდა და ირან-თურქეთის წინააღმდეგ ბრძოლებში მონაწილეობდა. იგი თბილისში დასახლდა. მისი სახლი გადაიქცა სალონად, სადაც იკრიბებოდა თბილისის მოწინავე საზოგადოება. 1832 ბაგრატიონის სახლში დაიდგა ალექსანდრე გრიბოედოვის კომედია „ვაი ჭკუისაგან“.
ქეთევან ბაგრატიონი

ქეთევან კონსტანტინეს ასული ბაგრატიონი (დ. 29 ივლისი, 1954, ტალანსი, საფრანგეთი) — ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტოს შთამომავალი, 1977 დაამთავრა ბორდოს უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი სლავური და ინგლისური ენების სპეციალობით. 1975–1976 სტაჟირებაზე იყო თბილისის და მოსკოვის უნივერსიტეტებში. 1978 ცოლად გაჰყვა იტალიის დიდ მთავარს რაიმონდო ორსინ დ არაგონა დუკა დი გრავინას და საცხოვრებლად რომში გადავიდა. ჰყავს 4 შვილი. 1991 წელს საქართველოს დახმარების მიზნით რომში დააარსა საზოგადოება იტალიელთა და ქართველთა ერთობა— „წმინდა გიორგის ფარი“. არის საქართველოს ჰუმანური დახმარების მრავალი აქციის ორგანიზატორი და ხელმძღვანელი, საქართველოს საპატიო მოქალაქე (1996).
ბაგრატ მუხრანბატონი

ბაგრატ მუხრანბატონი — კონსტანტინე -ის ძე. ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე საუკუნის ნახევარში, მწერალი, მეფე დავით -ის ძმა, ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტოსა და სათავადოს ფუძემდებელი, ქართლის სამეფოს მემარცხენე სადროშოს სარდალი.

ბაგრატ მუხრანბატონმა ითავა კახეთის მეფის ავგიორგის (გიორგი -ის) ქართლში გამუდმებული თარეშის ალაგმვა; 1512 მეფეს საუფლისწულოდ გამოსთხოვა მუხრანი და სადროშო, რაც საფუძვლად დაედო სამუხრანბატონოს შექმნას. ბაგრატ მუხრანბატონი სოფ. ციხისძირის თავს, მის მიერვე აგებულ ქსნის ციხეში გამაგრდა. ავგიორგი 3 თვის უშედეგო ალყის შემდეგ იძულებული გახდა გაბრუნებულიყო. 1513 ქართლში ერთ-ერთი ლაშქრობის შემდეგ უკან მიმავალი გიორგი ძალისსა და ჭაპურს შუა (ახლანდელი მცხეთის რაიონი) ხევში ჩასაფრებულმა ბაგრატ მუხრანბატონმა შეიპყრო და ციხეში დაამწყვდია, სადაც იგი გარდაიცვალა (ერთი ვერსიით — მიაშთვეს). ბაგრატ მუხრანბატონი დავით -თან ერთად ცდილობდა კახეთის სამეფოს გაუქმებას და ქართლთან შეერთებას. 20-იანი წლების ბოლოსა და 30-იანი წლების დასაწყისში ბაგრატ მუხრანბატონი ბარნაბეს სახელით ბერად შედგა.

ბაგრატ მუხრანბატონს ეკუთვნის ძველი ქართული მწერლობის პოლემიკური ჟანრის ერთ-ერთი საყურადღებო ნაწარმოები, ანტიმაჰმადიანური თხზულება „მოთხრობაჲ სჯულთა უღმერთოთა ისმაილიტთაჲ“. ავტორი განიხილავს მაჰმადიანური სარწმუნოების ისტორიას და ქრისტიანობის აპოლოგეტის პოზიციიდან განაქიქებს ამ რელიგიას. თხზულება აგრეთვე შეიცავს მოკლე ცნობებს ძველ ქართველ მთარგმნელთა შესახებ. მასში პირველად არის მოხსენებული ქართველი საერო მწერლობის ცნობილი ძეგლი „ამირანდარეჯანიანი“.
ალექსანდრე ბაგრატიონ-იმერეტინსკი

ალექსანდრე გიორგის ძე ბაგრატიონ-იმერეტინსკი (დ. 1796 ან 1797 ― გ. 5 თებერვალი, 1862) — რუსეთის არმიის გენერალ-ადიუტანტი, კავალერიის გენერალი. ჭაბუკი ბაგრატიონი იმერეთის მეფე სოლომონ -მ დააპატიმრა, როგორც ტახტის პოტენციური პრეტენდენტი. პატიმრობიდან გაქცევის შემდეგ (1811) დასახლდა რუსეთში. დაამთავრა პაჟთა კორპუსი. სამხედრო სამსახური დაიწყო კრნეტად ლაიბ-გვარდიის ულანთა პოლკში. თავი გამოიჩინა 1828–1829 რუსეთ-ოსმალეთის ომში როგორც ნიჭიერმა სამხედრო მოღვაწემ. მეთაურობდა ცხენოსანთა დივიზიას. დასაფლავებულია სანქტ-პეტერბურგში, ალექსანდრე ნეველის ლავრაში, ლაზარეს სასაფლაოზე.
დიმიტრი ბაგრატიონ-იმერეტინსკი

დიმიტრი გიორგის ძე ბაგრატიონ-იმერეტინსკი (დ. 1799 ან 1800 ― გ. 6 ნოემბერი, 1845) — რუსეთის არმიის გენერალი.
ბიოგრაფია
მცირეწლოვანი დიმიტრი, ისევე როგორც მისი უფროსი ძმა ალექსანდრე, დაპატიმრებული ჰყავდა იმერეთის მეფეს სოლომონ -ს, რომელსაც სურდა დაეცვა ტახტი პოტენციური პრეტენდენტებისაგან. პატიმრობიდან გაქცევის შემდეგ (1811)დასახლდა რუსეთში. 1816 წელს დაამთავრა პაჟთა კორპუსი. სამხედრო სამსახური დაიწყო ლიტვის ულანთა პოლკში. 1817-იდან მსახურობდა ლაიბ-გვარდიის ულანთა პოლკში. თავი გამოიჩინა 1828–1829 რუსეთ-ოსმალეთის ომში. 1833 დაინიშნა კურლანდიის, ხოლო 1837 გროდნოს ლაიბ-გვარდიის ჰუსართა პოლკების მეთაურად. 1836 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის ჩინი. 1845-იდან მეთაურობდა მსუბუქ ცხენოსანთა დივიზიას. დასაფლავებულია სანქტ-პეტერბურგში, ალექსანდრე ნეველის ლავრაში, ლაზარეს სასაფლაოზე.
ოთარ ბაგრატიონ-მუხრანელი

ოთარ ვლადიმერის ძე ბაგრატიონ-მუხრანელი (დ. 5 მაისი, 1920, თბილისი — გ. 20 სექტემბერი, 1988, იქვე) — ქართველი არქიტექტორი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არქიტექტორი (1967). დაღესტნის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1977).

ბიოგრაფია
1943 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1946–1964 წლებში მუშაობდა მშენებლობაზე და სხვადასხვა საპროექტო დაწესებულებაში. 1964–1988 წლებში — ტიპობრივი და ექსპერიმენტული დაპროექტების თბილისის ზონალურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში (1966–1976 მთავარი არქიტექტორი). ნამუშევრები: დასასვენებელი სახლი გუდაუთაში (1953), თბილისში — ორთაჭალჰესის შენობა და ხიდი (1955; ორივე თ. მარგველაშვილთან ერთად), „საქქალაქმშენსახპროექტის“ საწარმოო კორპუსი (1969; ს. რევიშვილთან, ალექსანდრე საბაშვილთან, ლ. ჩოფიკაშვილთან, გ. ხიზანიშვილთან ერთად) და რესტორანი „კასპი“ (1985, ვ. სიხარულიძესთან, გერა ხეჩინაშვილთან ერთად), სასტუმრო „კოლხეთი“ ქობულეთში (1983; მ. ეძგერაძესთან, არჩილ ქურდიანთან, ერთად, საქართველოს მინისტრთა საბჭოს სახელმწიფო პრემია, 1985), მოსკოვში — დღევანდელი საქართველოს საელჩოს სასტუმრო (1977; გ. ტონიასთან ერთად) და სხვა.
გივი ბაგრატიშვილი

გივი დავითის ძე ბაგრატიშვილი (დ. 1 სექტემბერი, 1928, თბილისი — გ. 7 დეკემბერი, 1990, იქვე) — ქართველი ქიმიკოსი. ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორი (1984), პროფესორი (1985). პ. მელიქიშვილის (1965) და დ. მენდელეევის (1981) სახელობის პრემიების დაურეატი, ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი (1994, სიკვდილის შემდეგ).

ბიოგრაფია
1950 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1956-1966 იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პეტრე მელიქიშვილის სახელობის ფიზიკისა და ორგანული ქიმიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი, 1966-1974 — ნახევრად გამტარულ ხელსაწყოთა ფიზიკის ინსტიტუტის ლაბორატორიის გამგე. 1974-1990 მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კიბერნეტიკის ინსტიტუტში განყოფილების გამგედ. ბაგრატიშვილის ძირითადი შრომები ეხება ნახევრად გამტარებისა და დიალექტული აფსკების გამყოფ საზღვარზე მიმდინარე ფიზიკურ-ქიმიურ პროცესებს. დაამუშავა ახალი ტიპის დიალექტრული აფსკების მიღების ტექნოლოგია.
ნიკოლოზ ბადრიაშვილი

ნიკოლოზ იესეს ძე ბადრიაშვილი (დ. 15 მარტი, 1892, თბილისი, — გ. 12 აპრილი, 1961, იქვე) — ქართველი ისტორიკოსი, სამუზეუმო საქმის ერთ-ერთი ორგანიზატორი.

ბიოგრაფია
1911 წელს დაამთავრა თბილისის პირველი გიმნაზია. 1912-იდან სწავლა განაგრძო პეტერბურგის უმაღლეს სასწავლებელში ელექტრომექანიკის განყოფილებაზე. მსოფლიო ომის (1914–1918) დროს არმიაში მსახურობდა. იყო პოლკის სკოლის ბიბლიოთეკის და ჯარისკაცთა თეატრის გამგე. ამავე დროს „ავლეველის“ ფსევდონიმით თანამშრომლობდა პრესაში: ბეჭდავდა ლექსებს, მოთხრობებს, ფელეტონებს. 1921-ის წლის შემდეგ ერთხანს გორის სახალხო სახლს განაგებდა. 1923 დაევალა თბილისის კომუნალური (1943-იდან თბილისის სახელმწიფო ისტორიულ-ეთნოგრაფიული) მუზეუმის აღდგენა და რეორგანიზაცია. 1958 ბოლომდე იყო ამ მუზეუმის დირექტორი. 1929–1932 განაგებდა აგრეთვე მაქსიმ გორკის სახლ-მუზეუმსა და ძველი თბილისის ნაკრძალს. ბადრიაშვილმა დიდი ღვაწლი დასდო სამუზეუმო-საგამოფენო საქმის განვითარებას საქართველოში. მისი ხელმძღვანელობით მოეწყო მრავალი სტაციონარული გამოფენა თბილისში, რესპუბლიკის სხვა ქალაქებსა და რაიონების მეზეუმებში. ბადრიაშვილს ეკუთვნის რამდენიმე ნაშრომი და მრავალი საჟურნალ-გაზეთო სტატია თბილისის, მისი ქუჩებისა და უბნების ისტორიაზე. რამდენიმეჯერ აირჩიეს თბილისის საქალაქო და რაიონული საბჭოების დეპუტატად. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
გივი ბადრიშვილი

გივი ბადრიშვილი (დ. 12 სექტემბერი, 1934, თბილისი -გ. 3 მაისი, 2016) — ქართველი აგრონომი. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1986), საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1992). გიორგი ბადრიშვილის შვილი.

ბიოგრაფია
1959 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მევენახეობის, მეხილეობისა და მებოსტნეობის ფაკულტეტი. 1968-1973 სოფ. სკრის მეხოლეობის საცდელი სადგურის დირექტორი. 1976-1982 საქართველოს მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო ნაწილში. 1982-1988 სოფ. გალავნის ექსპერიმენტული მევენახეობა-მებაღეობის მეურნეობის, ხოლო 1989-1991 სოფ. წინამძღვრიანთკარის ი. წინამძღვრიშვილის სახელობის სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმის დირექტორი. 1992-იდან საქართველოს მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის განყოფილების გამგეა. ბადრიშვილმა დაამუშავა ხეხილის ნერგის წარმოების ინტენსიური ტექნოლოგია, რომელიც გამოირჩევა ორიგინალურობით და გულისხმობს ღია გრუნტში ხეხილის ნამყენი ნერგის გამოყვანას. ავტორია გამოგონებისა და მინიჭებული აქვს საქართველოს დამსახურებული რაციონალიზატორის საპატიო წოდება. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
გიორგი ბადრიშვილი

გიორგი მიხეილის ძე ბადრიშვილი (დ. 15 აგვისტო [ ძვ. სტ. 2 აგვისტო], 1906, სოფ. ფცა, ახლანდელი ქარელის მუნიციპალიტეტი ― გ. 17 აპრილი, 1989, თბილისი ) — ქართველი აგრონომ-მემცენარე. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1960), პროფესორი (1961), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1967).

1930 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1950-1974 წლებში საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მეცნიერების, პროპაგანდისა და სასოფლო-სამეურნეო განათლების მთავარი სამმართველოს უფროსი. 1974-იდან საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მემცენარეობის კათედრის გამგე. 1987-იდან - ამავე კათედრის კონსულტანტი. ბადრიშვილმა შეისწავლა კარტოფილისა და ძირხვენების აგროტექნიკური საკითხები საქართველოს პირობებში. ბადრიშვილი იყო საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-ტექნიკური საზოგადოების გამგეობის თავმჯდომარე. დაჯილდოებულია ორი შრომის წითელი დროშის ორდენით, „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით.
გიორგი ბადრიძე (პედიატრი)

გიორგი ივანეს ძე ბადრიძე (დ. 16 მარტი, 1869, ქუთაისი — გ. 1 სექტემბერი, 1938, იქვე) — ქართველი პედიატრი, პუბლიცისტი და საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
1894 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1894–1896 მოსკოვის შინაგან სნეულებათა კლინიკის ორდინატორი იყო, 1896-1898 მუშაობდა თბილისის მიხეილის (ახლანდელი ქალაქის ) საავადმყოფოს თერაპიულ განყოფილებაში, ხოლო 1898–1906 — ქ. ნახიჩევანში ექიმად. 1906-იდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა ქუთაისში. მისი თაოსნობით დასაცლეთ საქართველოში გაიხსნა ბავშვთა სამკურნალო-პროფილაქტიკური დაწესებულებები და თავშესაფრები. ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში ("მოამბე", "განთიადი", "ივერია", "დროება", "სამშობლო", "ჩვენი ქვეყანა" და სხვა) აქვეყნებდა სამეცნიერო-პოპულარულ სტატიებს მედიცინის ისტორიის, ჰიგიენის, ფილოსოფიის და სხვა საკითხებზე. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ქუთაისის გიმნაზიებში (ასწავლიდა ჰიგიენას). იყო ქუთაისის სამედიცინო საზოგადოების ერთ-ერთი ფუძემდებელი და თვალსაჩინო წევრი.
დავით ბადრიძე

დავით გიორგის ძე ბადრიძე (დ. 4 აპრილი [ ძვ. სტ. 23 მარტი], 1899, ქუთაისი ― გ. 26 იანვარი, 1987, მოსკოვი), ქართველი მომღერალი (ლირიკული ტენორი) და პედაგოგი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1943).
ბიოგრაფია
1924 წელს დაამთავრა თსუ სამედიცინო ფაკულტეტი, 1926 თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (ე. ვრონსკის კლასი). 1926–1934 თბილისის ზ. ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი იყო (დებიუტი — ჰერცოგის პარტია ჯ. ვერდის „რიგოლეტოში“). 1934–1936 მღეროდა ეკატერინბურგის, 1936–1944 კვლავ თბილისის, 1944–1948 მოსკოვის დიდი თეატრის საოპერო სცენებზე; 1937 წლიდან სსრკ სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტი იყო. 1952 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას მოსკოვის გნესინების სახელობის მუსიკალურ-პედაგოგიურ ინსტიტუტში. 1957-1958, როგორც პედაგოგ-ვოკალისტი და კონსულტანტი, მივლინებული იყო კორეის სახალხო დემოკრატიულ რესპუბლიკასა (ფხენიანი) და ვიეტნამის დემოკრატიულ რესპუბლიკაში (ჰანოი), სადაც ბადრიძის ხელმძღვანელობით შეიქმნა ეროვნული საოპერო დასი და დაიდგა პ. ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინი“ (პირველი საოპერო სპექტაკლი ვიეტნამში). 1962 წლიდან ბადრიძე თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში პედაგოგი იყო (1972 წლიდან პროფესორი). 1967-1970 მივლინებული იყო ეგვიპტეში, კაიროს კონსერვატორიაში, სადაც დიდი მუშაობა ჩაატარა ეროვნული ვოკალური ხელოვნების განვითარებისათვის.

ბადრიძეს ჰქონდა ლამაზი ტემბრის, სრული დიაპაზონის ხმა, მაღალი ვოკალურ-სცენური კულტურა. შესრულებული აქვს ქართული და კლასიკური საოპერო რეპერტუარის მრავალი წამყვანი პარტია, რომელთაგან აღსანიშნავია: მალხაზი ( ზ. ფალიაშვილის „დაისი“), მეურმე ( დ. არაყიშვილის „თქმულება შოთა რუსთაველზე“), ერეკლე ( ი. გოკიელის „პატარა კახი“), კოტე ( ვ. დოლიძის „ქეთო და კოტე“), ჰერცოგი და ალფრედი ( ჯ. ვერდის „რიგოლეტო“ და „ტრავიატა“), ფაუსტი ( შ. გუნოს „ფაუსტი“), ჯერალდი ( ლ. დელიბის „ჰოდმანის ზღაპრები“), ვერთერი ( ჟ. მასნეს „ვერთერი“), ლენსკი (პ. ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინი“), სალოსი ( მ. მუსორგსკის „ბორის გოდუნოვი“) და სხვა. ეწეოდა საკონცერტო მოღვაწეობასაც, გამოდიოდა ყოფილ სსრკ ქალაქებში (უპირატესად ქართული რეპერტუარით). გადაღებულია კინოფილმში „ჯურღაის ფარი“ (ლეიტენანტი, ესპანელი სტუმარი, 1944, სტალინური პრემია).

ჯილდოები და აღიარება
1943 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
1950 — ხარისხის სტალინური პრემია
ირაკლი ბათიაშვილი (ენტომოლოგი)

ირაკლი დიმიტრის ძე ბათიაშვილი (დ. 31 ოქტომბერი [ ძვ. სტ. 18 ოქტომბერი], 1902, თბილისი ― გ. 16 მარტი, 1982, იქვე) — ქართველი ენტომოლოგი. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1940), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1961).

1925 წელს დაამთავრა თსუ აგრონომიის ფაკულტეტი. 1931 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1945 წლიდან ენტომოლოგიის კათედრის გამგე იყო; 1950–1958 წლებში ინსტიტუტის პრორექტორი სასწავლო ნაწილში. ბათიაშვილმა გამოიკვლია უმთავრესად სუბტროპიკული კულტურების და კონტინენტური ხეხილის მავნე ენტომოფაუნა და მისი მთავარი სახეობების ბიოეკოლოგია. თანაავტორია ენტომოლოგიის სახელმძღვანელოსი. ბათიაშვილი იყო საქართველოს ენტომოლოგიის საზოგადოების თავმჯდომარე (1968). დაჯილდოებულია სამი შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.
გიორგი ბადრიძე (ჟურნალისტი)

გიორგი დავითის ძე ბადრიძე (დ. 23 ივნისი, 1928, თბილისი — გ. 19 აგვისტო, 1999) — ქართველი ჟურნალისტი, კინოდრამატურგი, მსახიობი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1980), ღირსების ორდენის კავალერი (1998) დავით ბადრიძის შვილი.

ბიოგრაფია
1951 წელს დაამთავრა თსუ ისტორიის ფაკულტეტი და მოსკოვის პედაგოგიური ინსტიტუტის ასპირანტურა (1954). მუშაობდა გაზეთ „ზარია ვოსტოკას“ მოსკოვის კორესპონდენტად (1954–1962), საქართველოს კინემატოგრაფიის სახელმწიფო კომიტეტის მთავარ რედაქტორად (1962–1964), საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირის ორგანიზაციის მდივნად (1964–1971), კონცერნ „ქართული ფილმის“ სასცენარო-სარედაქციო კოლეგიის წევრად (1971-იდან). ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 1954-იდან. მისი მონაწილეობით შეიქმნა სცენარები ქართული მხატვრული ფილმებისათვის, მათ შორის: „ჩარი რამა“ (1974, რეჟისორი ნ. სანიშვილი), „კავკასიელი ტყვე“ (1975, რეჟისორი გ. კალატოზიშვილი), „აშიკ-ყარიბი“ (1988, რეჟისორი ს. ფარაჯანოვი), საქართველო-საფრანგეთის ერთობლივი ფილმი „ საუკუნე და..“ (1988, რეჟისორი ო. გვასალია), „კროსვორდის ამოხსნის მოყვარულთათვის“ (1982, რეჟისორი ბ. წულაძე), „ვინ არის მეოთხე?“ (1984, რეჟისორი ო. კობერიძე), „ისინი“ (1992, რეჟისორი ლ. ზაქარეიშვილი), „და სასახლეში ეპოვებ სიხარულს“ (1992, რეჟისორი ქ. დოლიძე) და სხვ. მისი სცენარებით შექმნილია სატელევიზიო ფილმები: „მეარღნე“, „ხაბაზები“ და სხვა. როგორც მსახიობი გადაღებულია ფილმებში: „არ დაიდარდო“, „რამდენიმე ინტერვიუ პირად საკითხებზე“, „ოგარიოვის 6“, „ქართველები ცაში“, „გასეირნება თბილისში (ნამდვილი თბილისელი და სხვები)“ და სხვა.
გიორგი ბათიაშვილი

გიორგი (გიგა) ირაკლის ძე ბათიაშვილი (დ. 29 მარტი, 1934, თბილისი — გ. 31 დეკემბერი, 2021) — ქართველი არქიტექტორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1982). არქიტექტურის კანდიდატი (1968), პროფესორი (1988). არქიტექტურის საერთაშორისო აკადემიკოსი (1992).
ბიოგრაფია
1958 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. 1967-იდან ეწევა პედაგოგიურ საქმიანობას სამხატვრო აკადემიაში. 1973–1979 იყო ტექნიკის ესთეტიკის საკავშირო სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტის საქართველოს ფილიალის მთავარი მხატვარი და დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. 1978-იდან ხელმძღვანელობის საპროექტო ინსტიტუტის "თბილქალაქპროექტის" თბილისის სახელმწიფო დაცვითი ზონის რეკონსტრუქცია-რეგენერაციის სპეციალური არქიტექტურის სახელოსნოს. არჩეულია საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის გამგეობის წევრად (1980-1992 მდივანი), რუსეთის არქიტურისა და სამშენებლო მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი (1994). ბათიაშვილი ავტორია სამეცნიერო გამოკვლევებისა ისტორიული ქალაქების აღდგენა-განაშენიანების დარგში. ძირითადი ნამუშევრები: თბილისის მეტროპოლიტენის სადგური "300 არაგველი" (1967; მოქანდაკე თეიმურაზ გიგაური, მხატვარი გივი გიგაური), თბილისის ფუნიკულიორის ქვედა სადგური (1970-1971; თანაავტორები: არქიტექტორი ტ. ქუთათელაძე, მხატვარი ვ. ქოქიაშვილი), იტალიელთა წინააღმდეგობის მოძრაობის გმირთა მემორიალი პერეზაში (ქ. არონის მახლობლად, იტალია, 1972; მოქანდაკე თეიმურაზ გიგაური), თბილისის ისტორიული უბნების — შარდენის ქუჩის, ბამბის და რკინის რიგების, კონსტანტინე ლესელიძისა და დუტუ მეგრელის ქუჩების, ღვინის აღმართის, ქარვასლის, სიონის ტაძრის მიმდებარე ტერიტორია და ორბელიანთ უბნის განაშენიანების რეკონსტრუქცია-რეგენერაცია (1979-1989), ძველი თბილიის ცალკეული შენობები. ბათიაშვილი ავტორია „მეიდნის“, ქეთევან წამებულის პროსპექტისა და ბარათაშვილის აღმართის მიმდებარე ტერიტორიის რეკონსტრუქცია-რეგენერაციის პროექტებისა თბილისის ისტორიულ უბნებში. თბილისის ისტორიული ნაწილის ქალაქთმშენებლობითი გარემოს ორგანიზაციისათვის 1985 მიენიჭა საერთაშორისო არქიტექტორთა კავშირის პრემია, ხოლო 1987 — სსრკ სახელმწიფო პრემია (შოთა ყავლაშვილთან ერთად). მიღებული აქვს საქართველოს მართლმადიდებული ეკლესიის ჯილდო — სამკერდე ჯვარი (1983).
გურამ ბათიაშვილი

გურამ აბრამის ძე ბათიაშვილი (დ. 10 იანვარი, 1938, კულაში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტი) — დრამატურგი, პროზაიკოსი, საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1987), მსოფლიოს ებრაელთა კონგრესისა (1991, ვიცე-პრეზიდენტი 2018–2021 წწ.) და საერთაშორისო სიონისტური ორგანიზაციის (1993) გამგეობების წევრი.

ბიოგრაფია
1962 წელს დაამთავრა თსუ აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1965–1967 მუშაობდა „ლიტერატურულ გაზეთში“, 1984–2018 წლებში რედაქტორობდა ჟურნალ „თეატრსა და ცხოვრებას“, 1993-იდან გამოსცემს გაზეთ „მენორას“. პირველი კრიტიკული წერილი გამოაქვეყნა 1962 ჟურნალ „მნათობში“. თანამედროვე ახალგაზრდობის ცხოვრებას მიუძღვნა პირველი პიესა „ძახილი“ (1969 დაიდგა გორისა და ჭიათურის თეატრებში). აღსანიშნავია აგრეთვე დოკუმენტური დრამა „კოტე მარჯანიშვილის ოთხი დღე“ (1972 დაიდგა ბათუმის დრამატულ თეატრში), „ლალი, სიყვარული და სხვები“ (1976 დაიდგა მოსკოვის ნ. გოგოლის სახელობის თეატრში), „ვალი“ (1976 დაიდგა ქუთაისისა და რუსთავის თეატრებში), „შეთქმულება“ (დაიდგა სოხუმის, ფოთისა და თბილისის თეატრებში), „სოფლის გარდაცვალება“ (1985); ცალკე კრებულად გამოსცა პიესები „ოთხი დღე“ (1972), „სერობის შემდეგ“ (1975), „ვალი“ (1980), „წერილები შვილებს“ (1988), კრებული „დრამატურგია“ (2023). თანამედროვე ლიტერატურისა და თეატრის პრობლემებს მიეძღვნა მისი წიგნები „შენაკადები“ (1977), „კვალი“ (1985). ბათიაშვილმა თარგმნა ნ. ჰიქმეთის, ა. ნესინის, მ. შატროვის, საბაჰათინ ალის და სხვათა ნაწარმოებები. წიგნისათვის „მზე ღრუბლებში“ მიენიჭა საქართველოს მინისტრთა საბჭოს პრემია (1990).

ავტორია რომანებისა: „თუ დაგივიწყო, იერუშალაიმ“, „მეათე კაცი“, „ელიგულა და ხავა“, „მზის კარავში“; მონოგრაფიებისა: „ნაზიმ ჰიქმეთი“, „დავით ბენგურიონი“; ჩანაწერების წიგნისა „სახეები და სიტუაციები“.

ჯილდოება
1981 – საქართველოს მწერალთა კავშირის პრემია
1991 — საქართველოს მინისტრთა საბჭოს პრემია
1998 — ღირსების ორდენი
1998 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია

2024 — თბილისის საპატიო მოქალაქე

ისრაელის პრეზიდენტმა ეზერ ვაიცმანმა საქართველო-ისრაელის ურთიერთობაში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისათვის, დააჯილდოვა ღირსების რწმუნებით („თეუდათ ო კარა“).
დიმიტრი ბათიაშვილი

დიმიტრი (დიმა) ირაკლის ძე ბათიაშვილი (დ. 27 თებერვალი, 1940, თბილისი — გ. 16 ივნისი, 2007, იქვე) — ქართველი კინორეჟისორი. პოლიტიკოს ირაკლი ბათიაშვილის მამა.

ბიოგრაფია
1963 წელს დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი და მუშაობა დაიწყო საქართველოს ტელევიზიის საბავშვო გადაცემათა რედაქციაში. საქართველოს სატელევიზიო ფილმების სტუდიაში გადაიღო ფილმები: "ფანჯარა" (1965), "გია და ზურა" (1965), "ქერათმიანი ქალიშვილი" (1968), "ბავშვობა" (1970), "მჭედელი" (1971), "სერგო ზაქარიაძე" (1972), "სვანეთი" (1974), "ავლიპი ზურაბიშვილი" (1975, დიდი პრიზი, პრემია და დიპლომი ბათუმში ქართული ფილმების რესპუბლიკურ კინოფესტივალზე, 1976), "სიმებიანი კვარტეტი" (1976), "შნო" (1977), "არასერიოზული კაცი" (1980, 3 პრიზი ერევანში სატელევიზიო ფილმების სატელევიზიო ფილმების საკავშირო კინოფესტივალზე, 1981), "ფრაგმენტები ქალაქის ცხოვრებიდან" (1984), "ცარიელი ბინა" (1987) და სხვა.
თამაზ ბათიაშვილი

თამაზ ალექსის ძე ბათიაშვილი (დ. 18 მარტი, 1941, თბილისი) — ქართველი მევიოლინე და პედაგოგი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1980), პროფესორი (1986), შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი, საქართველოს თეატრალური საზოგადოების წევრი.

ბიოგრაფია
1963 წელს დაამთავრა თბილისის ვ. სარაჯიშვილის სახელობის კონსერვატორია, 1966 — ასპირანტურა (პროფესორი შ. შანიძის კლასი). 1963 მუშაობა დაიწყო საქართველოს სახელმწიფო კამერულ ორკესტში (რომლის დაარსების ერთ-ერთი ინიციატორი და მონაწილეცაა) კონცერტმაისტერად, ხოლო 1966 წლიდან — საქართველოს სახელმწიფო სიმებიან კვარტეტთან ერთად კონცერტებს მართავდა ყოფილ სსრკ-ის ქალაქებში და საზღვარგარეთ (გერმანია, ავსტრია, ნიდერლანდები, იტალია, შვედეთი, ფინეთი, ესპანეთი, სამხრეთ ამერიკა, ჩეხოსლოვაკია, საბერძნეთი და სხვა). 1967 წლიდან თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგია. ზ. ფალიაშვილის სახელობის სახელმწიფო პრემიისა (1971) და ვაინერის სახელობის საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატი (1973, ბუდაპეშტი, კვარტეტის სხვა წევრებთან — კ. ვარდელთან, ო. ჩუბინიშვილთან, ნ. ჟვანიასთან ერთად).
ოთარ ბათიაშვილი

ოთარ გიორგის ძე ბათიაშვილი (დ. 18 ოქტომბერი, 1918, თბილისი — გ. 2006) — ქართველი ფთიზიატრი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1973).

ბიოგრაფია
1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.1950-1954 წლებში იყო სანატორიუმ „ლიბანის“, 1954-1959 სანატორიულ „ბორჯომ-ლიკანის“ მთავარი ექიმი, 1959-1989 ტუბერკულოზის რესპუბლიკური სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, 1989-იდან - მრჩეველი, 1978-იდან რესპუბლიკის მთავარი ფთიზიატრი, 1981-იდან ფთიზიატრთა რესპუბლიკური სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე, 1966-იდან ტუბერკულოზისა და ფილტვის დაავადებათა წინააღმდეგ ბრძოლის საერთაშორისო ასოციაციის წევრი.

ბათიაშვილი შეისწავლის ტუბერკულოზის პროფილაქტიკის და მკურნალობის თანამედროვე მეთოდებს და მათ გამოყენებას, კლიმატური-კურორტული მკურნალობის ეფექტურობას ტუბერკულოზით დაავადებულებში, სრულყოფს მეცხოველეებისა და მსხვილ რქოსანი საქონლის ტუბერკულოზით დაავადების ლიკვიდაციის უახლეს მეთოდებს და სხვა.
ალბერტ ვილჰელმ ჰაინრიხ პრუსიელი

ალბერტ ვილჰელმ ჰაინრიხ პრუსიელი, იგივე „პრინცი ჰაინრიხი“ (; დ. 14 აგვისტო 1862. ბერლინი, გერმანია — გ. 20 აპრილი 1929, ჰამელმარკი, გერმანია) — გერმანიის იმპერატორის ვილჰელმ -ის ძმა, პრუსიის პრინცი და გერმანიის საიმპერიო სამხედრო ფლოტის გროსადმირალი. ის ასევე იყო ბრიტანეთის დედოფალ ვიქტორიას შვილიშვილი

ჰაინრიხ პრუსიელი გარდაიცვალა 1929 წლის 20 აპრილს, ყელის კიბოთი.