ზიბა განიევა

ზიბა ფაშა კზი განიევა (; დ. 20 აგვისტო 1923, შემახა, აზერბაიჯანი — გ. 2010, მოსკოვი, რუსეთი) — აზერბაიჯანელი სნაიპერი, მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანი, რადიო ოპერატორი და ჯაშუში. ისტორიაში შევიდა, როგორც პირველი აზერბაიჯანელი ქალი-სნაიპერი. დაჯილდოვდა წითელი დროშის, წითელი ვარსკვლავის, „მოსკოვის თავდაცვის“ და ხარისხის სამამულო ომის ორდენით. 1941 წლის 7 ნოემბერს, მოსკოვის კომუნისტური დივიზიის მე-3 ნაწილის შემადგენლობაში მონაწილეობდა წითელ მოედანზე აღლუმზე. მის ანგარიშზეა 129 მოკლული მტრის ჯარისკაცი.

ბიოგრაფია
ზიბა განიევა დაიბადა 1923 წლის 20 აგვისტოს აზერბაიჯანის ქალაქ შემახაში. ზიბას მამა აზერბაიჯანელი, დედა უზბეკი იყო. 14 წლის ასაკში გოგო ობოლი ხდება, როდესაც მშობლები ცოცხალი ჰყავს. 1937 წელს, ზიბას დედა სტალინის რეპრესიების მსხვერპლი გახდა, ხოლო მისი მამა - ფაშა განიევი, იძულებული გახდა უარი ეთქვა თავის ქალიშვილზე, რომ იგი გადაერჩინა. იბრძოდა ლენინგრადის და ჩრდილო-დასავლეთის ფრონტზე. როგორც რადიო ოპერატორი, 16-ჯერ გადავიდა სადაზვერვოდ ფრონტის ხაზი, საიდანაც რაციით გადმოსცა მტრის შესახებ მნიშვნელოვანი ინფორმაცია. დივიზიის ერთ-ერთ საუკეთესო სნაიპერად ითვლებოდა.

1941 წლის ოქტომბერში, ზაბა ხდება მოსკოვის კომუნისტური დივიზიის მე-3 ნაწილის მსროლელი, სადაც აუმჯობესებს სნაიპერის უნარს. 1942 წლის იანვარში მოსკოვის კომუნისტური დივიზიის მე-3 ნაწილის ბაზაზე იქმნება 130-ე ქვეითი დივიზია. იმავე წლის გაზაფხულზე, დივიზიის შემადგენლობაში ჩამოდის ჩრდილო-დასავლეთის ფრონტზე და იღებს საბრძოლო მოქმედებებში აქტიურ მონაწილეობას. თავის მეგობარ კომსომოლ ნინა სოლოვეითან ერთად, ზიბა გახდა დივიზიაში სასნაიპერო ბრიგადის შექმნის. 1942 წლის 12 აპრილიდან 23 მაისამდე, 151-ე ქვეითი დივიზიის შემადგენლობაში ზიბამ ლენინგრადის ოლქში 20 გერმანელი სამხედრო მოკლა, მათ შორის ორი ოფიცერი. სრული სამხედრო სამსახურის მანძილზე გაანადგურა 129 ოკუპანტი.

გმირობა
1942 წლის 23 მაისს, ლენინგრადის ილქის მოლტოვიცკოს რაიონის სოფელ ვრაგოვოს ბრძოლისას, ზიბა განიევამ გმირობა ჩაიდინა. უფროსობისგან ბრძანების თანახმად, რომელიც შეიცავდა გარმანული გარნიზონის განადგურებას სოფ. ვრაგოვოსთან, განიევამ სოფლის აღმოსავლეთიდ სტრატეგიული აღმართი დაიკავა. როდესაც სატანკო თავდასხმის შედეგად გერმანელები დაიწყეს სოფლიდან უკან დახევას, განიევამ 9 კაციანი ჯგუფი შექმნა და წამოიწყო სასნაიპერო ცეცხლი გერმანელების წინააღმდეგ. თვითონ ზიბამ წინ წამოეწია და 6 გერმანელი მოკლა. ამ დროს უმცროსი ლეიტენანტის მარჩენკოს მეთაურობით ოპერატიული ჯგუფი უკვე სოფელში იმყოფებოდა. შემდეგ მარჩენკომ განიევას სთხოვა საცეცხლო მხარდაჭერა. განიევა უფროსობისგან ბრძანების მიღების მომენტში, შეკრიბა 15 კაციანი ჯგუფი და წავიდა მარჩენკოს დასახმარებლად. გზად სოფელში, ჯგუფი ავტომატიდან ცეცხლის ქვეშ მოექცა. განიევამ კიდევ ერთ მებრძოლთან ერთად შემოუარა შენობას, საიდან ისროდნენ, და მოკლა მტერი. ამ დროს, იწყება ძლიერი სროლა ნაღმტყორცნებიდან, რის შედეგადაც განიევა დაიჭრა. მაგრამ იმ დროისთვის მარჩენკოს ჯგუფი მოაღწია და ერთობლივი ძალებით შეუტიეს გერმანელებს.

ჰოსპიტალში
მძიმე დაჭრილობით განიევამ ჰოსპიტალში 11 თვე გაატარა. ამ დროის მანძილზე მას უვლიდა რუსი ექთანი მარია ფედეროვნა, რომელიც მიხეილ კალინინის პოსტის მემკვიდრის, ნიკოლოზ შვერნიკის მეუღლეა. 11 თვის შემდეგ მარიამ ზიბა განიევა შვილად იაყვანა.

სამხედრო წვლილისთვის განიევამ სხვადასხვა ორდენი მიიღო.

ომის შემდეგ
ომის შემდეგ განიევამ ცნობილ აზერბაიჯანელ დიპლომატს ტოფიკ კადიროვს გაყვა ცოლად, რომელიც იმ მომენტისთვის სსრკ-ს ელჩი იყო თურქეთში. შემდეგ განიევამ ქმართან ერთად მოსკოვში დაბრუნდა საცხოვრებლად. მათ ეყოლათ ვაჟიშვილი - მარათ კადიროვი. განიევა დაკავდა ისტორიით და გახდა აღმოსავლეთმცოდნე, შემდეგ პროფესორად და ბოლოს ფილოლოგიური მეცნიერების კანდიდატი.

განიევა გადაიღეს ფილმში « » (თაჰირი და ზუჰრა), სადაც ითამაშა სპარსელი შაჰინშაჰის როლი.

ჯილდოები
«მოსკოვის გათავისუფლების» მედალი
წითელი დროშის ორდენი
წითელი ვარსკვლავის ორდენი
 ხარისხის სამამულო ომის ორდენი