iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დირაია

დირაია (არაბ. ‎) — ქალაქი საუდის არაბეთში. მდებარეობს დედაქალაქ ერ-რიადის ჩრდილო-დასავლეთ შემოგარენში. დირაია ალ-საუდის სამეფო ოჯახის მშობლიური ქალაქი იყო და წარმოადგენდა მათი დინასტიის დედაქალაქს 1744 - 1818 წლებში.

2010 წელს, ქალაქი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

ქალაქის ძველი ნაწილი მოიცავს თიხამიწით ნაშენ შენობათა ნანგრევებს, მათ შორის რამდენიმე გამორჩეული ნაგებობაა.
გუნუნგ-მულუს ეროვნული პარკი

გუნუნგ-მულუს ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი მალაიზიაში. მდებარეობს კუნძულ ბორნეოზე, ქალაქ მირის სიახლოვეს. 2000 წელს, ის იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიყვანა, რისი მიზეზიც ის გასაცარი მღვიმეები და კარსტული ფორმაციებია, რომლებიც პარკის ტერიტორიაზე, ეკვატორულ ტროპიკულ ტყეებში მდებარეობს.

1977 - 1978 წლებში, პარკს იკველევდა ბრიტანეთის სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოების 100 მეცნიერი, 15 თვის განმავლობაში.

პარკს სახელი ეწოდა აქ მდებარე მულუს მთიდან.
ცოლიკოური

ცოლიკოური, ობჩური, ობჩური ცოლიკოური, მელქოს ცოლიკოური, ქვემოური ცოლიკოური, ცოლიკოური კოხიძის — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

ძველად ცოლიკოური „ობჩურის“ სახელწოდებითაც გახლდათ ცნობილი, რადგან ძირითადად ბაღდათის რაიონის სოფელ ობჩაში იყო გავრცელებული. გადმოცემის თანახმად, ცოლიკოური პირველად ობჩელ მევენახე მელქოს გაუვრცელებია და ამიტომ „მელქოს ცოლიკოურის“ სახელწოდებაც მიუღი.:

გავრცელება
ცოლიკოურს დაკავებული ფართობის მიხედვით რქაწითლის შემდეგ პირველი ადგილი უჭირავს საქართველოში. საბჭოთა კავშირის დროს იგი მოაშენეს უკრაინის, მოლდოვის, აზერბაიჯანის, სომხეთის, შუა აზიის სსრ-ებში. და მის ნარგავებს გავრცელებული ფართობის მიხედვით რქაწითლის შემდეგ იქაც პირველი ადგილი ეჭირა (9461,5 ჰექტ.). საქართველოს რეგიონებში ცოლიკაური ფართოდ გავრცელდა გურიაში, სადაც 1945 წლისთვის მას ეჭირა ვაზის ფართობების 95%.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი, გვხვდება ხუთნაკვთიანი ან სრულიად დაუნაკვთავი ფოთლებიც. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა დაფარული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან განივკონუსური, ხშირად მხრიანი, განტოტვილი ან უფორმო, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მომწვანო-მოყვითალო ფერის, მზის მხრიდან ყავისფერი ლაქებით. რბილობი წვნიანი და ხორციანია, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.

ცოლიკოური საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 184-193 დღეა. დასავლეთ საქართველოში ყურძენი ოქტომბრის მეორე ნახევრიდან მწიფდება. მტევნის საშუალო წონა 150-160 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა 7.0-11.0 ტონას აჭარბებს. ცოლიკოური ადვილად ეგუება გარემო ეკოლოგიურ პირობებს. კარგად იტანს მშრალ ტენიან, მთიან და ვაკე ადგილებს, რითიც აიხსნება ამ ჯიშის მასობრივი გავრცელება. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-25%-ს, მჟავიანობა — 7.5-9.5 გ/ლ-ს.

მისი ყურძნისგან მზადდება ადგილობრივი და ევროპული ტიპის მაღალხარისხიანი თეთრი მშრალი სუფრის და ბუნებრივად ნახევრად ტკბილი ცქრიალა ღვინოები, საუკეთესო ღირსების საბრენდე სპირტი, ჭაჭა, ბადაგი და ფელამუში.

აღსანიშნავია ადგილწარმოშობის ბუნებრივად ნახევრად ტკბილი ღვინო „ტვიში“ ცაგერის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტვიშის ზონიდან. ღვინოს ახასიათებს ნაზი გემო, ხილის არომატი, სიტკბო და ბუნებრივი ცქრიალი.
ები-როუდის სტუდიები

ები-როუდის სტუდიები — ხმისჩამწერი სტუდიები ები-როუდის ქუჩაზე (ლონდონი, ინგლისი). იგი დაარსდა 1931 წლის ნოემბერში კომპანიის წინამორბედის მიერ. სტუდიის მთელი ისტორიის მანძილზე მასში მუშაობდნენ ცნობილი მუსიკოსები და ჯგუფები, რომელთა შორის იყვნენ , პინკ ფლოიდი და სხვები.

2009 წლის ბოლოს სტუდია გაყიდვის საშიშროების ქვეშ იყო, თუმცა 2010 წელს ბრიტანეთის მთავრობამ მის დასაცავად შენობას ისტორიული ძეგლის სტატუსი მიანიჭა.
ლენონი–მაკ-კარტნი

ლენონი–მაკ-კარტნი — ჯონ ლენონისა და პოლ მაკ-კარტნის, როგორც სიმღერების ავტორების შემოქმედებითი დუეტის სახელწოდება. 1962–1969 წლებში მათ ერთად დაახლოებით 180 სიმღერა შექმნეს, რომელთა უმეტესობა ჩაწერილი იქნა -ის მიერ და შეტანილია მათ სტუდიურ ალბომებსა თუ კრებულებში. განსხვავებით მსგავსი შემოქმედებითი თანამშრომლობებისგან, ლენონიც და მაკ-კარტნიც სიმღერისა და მუსიკის ავტორები იყვნენ.

ლენონისა და მაკ-კარტნის ერთობლივმა სიმღერებმა არაერთი ქავერ-ვერსიის სახე შეიძინეს. გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნის მიხედვით, სიმღერა „“ დღესდღეობით კვლავ სარეკორდო რაოდენობის ქავერ-ვერსიების სახით არის წარმოდგენილი.
ბაგერჰათის მეჩეთი

ბაგერჰათის მეჩეთი – ისტორიული ქალაქი მდებარეობს ბანგლადეშის სამხრეთ-დასავლეთში, ქალაქ ბაგერჰათის ბაგერჰათის რაიონი. ის დაარსებულია თურქი გენერალის ულუგ ხან ჯაჰანის მიერ საუკუნეში. თავდაპირველად ეს უძველესი ქალაქი ცნობილი იყო როგორც ხალიფატაბადი. ქალაქი ცნობილია ისლამური ძეგლების და მეჩეთების დიდი კონცენტრაციით. 50-ზე მეტი მონუმენტი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის კატალოგშია შეტანილი.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კვიპროსში

2010 წლის მონაცემებით კვიპროსში 3 იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია.

სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 911 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 0,3 % კვიპროსის ძეგლებია.

ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში მათი დამატების მიხედვით.

მდებარეობა
ბაჰლის ციხესიმაგრე

ბაჰლის ციხესიმაგრე (არაბ. ‎) — ისტორიული ციხესიმაგრე ომანის მთიანეთში. მიეკუთვნება - საუკუნეებს, როდესაც ყვაოდა ბაჰლას ოაზისი, ბანუ ნებჰანის ტომის მმართველობის ქვეშ.

ციხესიმაგრე ნაშენებია ალიზით და საძირკვლიდან მისი სიმაღლე 165 ფუტს შეადგენს. მის სიახლოვეს მდებარეობს საუკუნის პარასკევის მეჩეთი მოქანდაკებული მიჰრაბით. 1987 წლამდე ის აღუდგენელი, ღია და დაზიანებული იყო. ამავე წელს, იუნესკომ ციხესიმაგრე მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა, მაგრამ უკვე 1988 წელს, საფრთხის ქვეშ მყოფ ძეგლთა სიაში გადაინაცვლა.

1990-იანი წლებიდან იწყება აღდგენითი სამუშაოები, რაშიც 1993-1999 წლებში, ომანის მთავრობამ 9 მლნ აშშ დოლარი დახარჯა. მთელი ამ წლების განმავლობაში, ის ხარაჩოებში ჩასმული და ტურისტთათვის დახურული რჩებოდა. 2004 წელს, იგი საფრთხის ქვეშ მყოფი ძეგლთა სიიდან ამოიღეს.
ლეიკანგერი

ლეიკანგერი — მუნიციპალიტეტი სოგნ-ოგ-ფიურანეს საგრაფოში, ნორვეგია. მდებარეობს სონგის ოლქში. ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელ ლეიკანგერში, რომელიც ასევე სოგნ-ოგ-ფიურანეს ცენტრიცაა.

2007 წლის მონაცემებით, ლეიკანგერის და ჰერმანსვერკის ურბანული არეაში ჯამში 1,965 ადამიანი ცხოვრობს. ამ ურბანულ არეას ხშირად სისტრონდს უწოდბენ.
ხეინსა

ხეინსა — კორეული ბუდიზმის მთავარი ტაძარი სამხრეთ კორეაში. ცნობილია ბუდისტების წმინდა ტექსტებით (ტრიპიტაკა კორეანა), რომლებიც აქ 80 000-მდე ხის ნაჭერზეა ამოტვიფრული. წარმოადგენს კორეის სამი უწმინდესი ტაძრიდან ერთ-ერთს და სეონის დღემდე მოქმედ ცენტრს.

ტაძარი პირველად 802 წელს აშენდა და მას მერე მრავალჯერ იქნა აღდგენილი საუკუნეში, 1488, 1622 და 1644 წლებში. 1817 წელს ის დაიწვა და ცენტრალური დარბაზი აღადგინეს 1818 წელს.

1995 წელს, ტაძარი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა. ამავე დროს, ის სამხრეთ კორეის ეროვნულ საგანძურს წარმოადგენს.
შირაკავა-გო და გოკაიამა

შირაკავა-გო და გოკაიამა — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იაპონიაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, გიფუსა და ტოიამის პრეფექტურების საზღვრის გასწვრივ.

ეს სოფლები, ცნობილია თავის სახლებით, რომლებიც მინკას არქიტექტურულ სტილშია ნაგები. ამ სტილისათვის დამახასიათებელია ჩალით გადახურული სახურავები, რომლებიც ისეა გადახრილი, რომ მლოცველის ხელებს მოგვაგონებს. სახლი ფართოა და შედგება სამი ან ოთხი სართულისგან.
ნიკოს სალოცავები და ტაძრები

ნიკოს სალოცავები და ტაძრები — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იაპონიაში. მოიცავს 103 შენობასა და სტრუქტურას, ასევე მათს ირგვლივ მდებარე ბუნებრივ გარეომოს. მდებარეობს ქალაქ ნიკოში, ტოჩიგის პრეფექტურაში. შენობების ნაწილი სინტოიზმის სალოცავებს წარმოადგენს, ნაწილი კი ბუდიზმის ტაძრებს.

9 შენობა გაფორმებულია იაპონიის ეროვნულ საგანძურად, ხოლო დანარჩენი 94 მნიშვნელოვან კულტურულ ღირებულებად.
ახეცარა

ახეცარა, ახიაცარა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (აგუბედიის თემი), მდინარე ოხოჯის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 120 მ, შავი ზღვიდან 18 კმ, ოჩამჩირიდან 25 კმ.

სახელწოდება
მისი მეგრული ვარიანტია ცხიმურონა. ასე ეძახიან მას სოფლის მცხოვრებნი. „ახეცარა“ აფხაზურია და ისევე, როგორც მისი მეგრული ვარიანტი, „რცხილნარს“ ნიშნავს. გადმოცემით, ახეცარა თავდაპირველად ერქვა სერს ოხოჯესა და მის შენაკად ლაბღანიაშ ღალს შუა. სოფელი არ იხსენიება 1886 წელსა და 1930 წლის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის მასალებში. სოფელ ახეცარში არის უბნები: საბიგვა, სამატკა, სანარმანიო – ბიგვავების, მატკავებისა და ნარმანიების გვარების სამკვიდრო.
აჯრა

აჯრა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (აგუბედიის თემი), სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე ოხოჯის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 130 მ, ოჩამჩირიდან 25 კმ. 1930 წელს ჯერ კიდევ არ ჰქონდა სოფლის სტატუსი. სახელწოდება აფხაზური წარმოშობისაა და „მუხნარს“ ნიშნავს . სოფ. აჯრაში დამოწმებულია მიკროტოპონიმები: საბუა, საჩერქეზიო – ბუავების, ჩერქეზიების გააფხაზებული ქართული გვარების უბნები. აღსანიშნავია, რომ ეს გეოგრაფიული სახელები ნაწარმოებია ქართული -სა პრეფიქსით. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
აძიუბჟა

}, აძუბჟა, აძვიბჟა — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, მდინარე კოდორის მარცხენა ნაპირას, სამურზაყანოს დაბლობზე. თემის ცენტრი (სოფლები: ახალდაბა, ახივაა, ბალანი, ბაღლანი, დოპოუქითი, კუდრახუქი, წყურგილი, ჯობრია). ზღვის დონიდან 40 მ, შავი ზღვიდან 5 კმ, ოჩამჩირიდან 29 კმ.

ღირსშესანიშნაობები
სოფელში მდებარეობს გვიანი შუა საუკუნეების აძიუბჟის ეკლესია მარმალაბაა.
ბიომრავალფეროვნება

ბიომრავალფეროვნება (ბიოლოგიური მრავალფეროვნება) — სიცოცხლის მრავალფეროვნება. წარმოადგენს ცოცხალი ორგანიზმების მრავალფეროვნებას, გენებიდან დაწყებული ბიოსფეროთი დამთავრებული. ვიწრო გაგებით ბიომრავალფეროვნება გამოიხატება სამ ძირითად დონეზე: გენეტიკური მრავალფეროვნება; სახეობების მრავალფეროვნება; ეკოსისტემების მრავალფეროვნება.

ზოგჯერ გამოიყოფა ლანდშაფტების მრავალფეროვნება. ბიოლოგიური მრავალფეროვნების ტიპები ურთიერთდამოკიდებულებაში იმყოფებიან. გენეტიკური მრავალფეროვნება უზრუნველყოფს სახეობების მრავალფეროვნებას; ეკოსისტემებისა და ლანდშაფტების მრავალფეროვნება საფუძველს უმზადებს ახალი სახეობების პირობების წარმოქმნას. სახეობების მრავალფეროვნების ამაღლება ბიოსფეროში ზრდის ცოცხალი ორგანიზმების საერთო გენეტიკურ პოტენციალს. ამასთანავე მრავალფეროვნებაში თითოეულ სახეობას თავისი წვლილი შეაქვს. ამ თვალსაზრისით არ არსებობს მავნე და გამოუსადეგარი სახეობები.

სახეობების მრავალფეროვნების შეფასებისას გამოიყენება სახეობების მნიშვნელობის ცნება. ამ შემთხვევაში იგი ჟღერს როგორც შეფასება და მისი ადგილი ეკოსისტემებში.

მარგალეფის მრავალფეროვნების ინდექსი:
 = \{ - 1 }{ } , სადაც  — სახეობის რიცხვი,  — რიცხვის ქვესახეობა.

ბერგერ-პარკერის დომინირების ინდექსი:
 = \{ _ }{ } სადაც _ სახეობის რიცხობრივობა,  — ორგანიზმების ჯამური რიცხვი.
ბიომი

ბიომი (, ბერძნ. — სიცოცხლე და ...ომა) — ერთი ბუნებრივ-კლიმატური ზონის ეკოსისტემების ერთობლიობა. სახელწოდება „ბიომი“ ჩვეულებრივ განსაზღვრავს მცენარეულობის გაბატონებულ ტიპს ან ლანდშაფტის ძირითად სტაბილურ თვისებას. დაბლობ ტერიტორიაზე ბიომი იკავებს მნიშვნელოვან სივრცეს და ტერიტორიული თვალსაზრისით ცოტად თუ ბევრად განცალკევებულია. მთებში მცირე ფართობზე ერთმანეთთან შეიძლება მეზობლობდეს ხუთამდე სარტყლურობის ბიომი. ხმელეთის ყველაზე მნიშვნელოვანი ბიომებია: ტუნდრა, ტაიგა, ფართოფოთლოვანი ტყე, სტეპი, სავანა, უდაბნო, ტროპიკული ნოტიო ტყეები, ზამთარმწვანე ტყე, ეკოსისტემების ხმელთაშუაზღვიური ტიპი. წყლის ეკოსისტემების ბიომები განისაზღვრება უპირველეს ყოვლისა, წყლის მარილიანობით, მასში კვების ელემენტების, ჟანგბადის, ტემპერატურისა და დინების სიჩქარის შემცველობით. ზოგჯერ გამოიყოფა ბიომის 6 ძირითადი ტიპი: ტუნდრა, წიწვოვანი ტყე, ფოთოლმცვივანი ტყე, ტრიპიკული ტყე, სტეპი და უდაბნო. საქართველოში გამოიყოფა: ჭალის ტყის ბიომი, ნახევრადუდაბნოს ბიომი, სტეპის ბიომი, არიდული მეჩხერი (ნათელი) ტყისა და ჰემიქსეროფილური ბუჩქნარის ბიომი, ტყის ბიომი, სუბალპური ბიომი, ალპური სარტყლის ბიომი, სუბნივალური და ნივალური ბიომი, ჭაობისა და წყლის ბიომები. ტერმინი „ბიომი“ ყველაზე მეტად გამოიყენება ხმელეთის ეკოლოგიაში.
პაფოსი (ქალაქი)

პაფოსი — ქალაქი კვიპროსის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. წარმოადგენს ამავე სახელწოდების რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს.

ქალაქი იყოფა ორ ნაწილად კატო პაფოსი (ქვემო პაფოსი) და პანო პაფოსი (ზემო პაფოსი). ზემო ქალაქს ეწოდება კტიმა, სადაც მდებარეობს ქალაქის ცენტრი, სადაც განლაგებულია ადმინისტრაციული ნაგებობები. ქვემო ქალაქში კი მდებარეობს ღირსშესანიშნაობების უმეტესი ნაწილი, სასტუმროები, საიუველირო მაღაზიები, ბარები და რესტორნები.

გადმოცემის თანახმად ქალაქი წარმოადგენს ბერძნული მითოლოგიის სიყვარულის ქალღმერთის აფროდიტეს სამშობლოს. აქ შემორჩენილია რომაული პერიოდის ნანგრევები. 1980 წლიდან, ქალაქი შედის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

მითოლოგია
ბერძნული მითოლოგიის თანახმად ქალაქის ლაჟვარდოვან სანაპიროსთან ახლოს დაიბადა, სიყვარულისა და სილამაზის ქალღმერთი აფროდიტე, რომელიც წარმოიშვა ზღვის ქაფიდან. უმეტესობა ადგილებისა ქალაქში დაკავშირებულია ქალღმერთის სახელთან, აქედან ყველაზე ცნობილია აფროდიტეს კლდე და აფროდიტეს ტაძარი.

კლიმატი
პაფოსში არის ტიპური ხმელთაშუაზღვიური კლიმატი, ნალექების დიდი რაოდენობით, რომელიც მოდის ნოემბრიდან მარტამდე. ზაფხულში პრაქტიკულად არ წვიმს. ტენიანობამ შეიძლება ავიდეს 85%-მდე.

თოვლი არის იშვიათი, დაახლოებით 10 წელიწადში ერთხელ.

მაქსიმალური ტემპერატურა აღწევს 35 ° .

გალერეა
გუსუკუ და რიუკიუს სამეფოს არქიტექტურული ძეგლები

გუსუკუ და მასთან დაკავშირებული რიუკიუს სამეფოს არქიტექტურული ძეგლები — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი იაპონიაში, ოკინავას პრეფექტურაში. მოიცავს 9 ძეგლს. მათ შორისაა ორი უტაკი (წმინდა ადგილი), ტამადუნის მავზოლეუმი, ბაღი და ხუთი ციხესიმაგრე (გუსუკუ).

ძეგლები რიუკიუს სამეფოს მიეკუთვნება და უნიკალურია მათში ასახული ჩინური და იაპონური კულტურების ნარევით, რაც განპირობებული იყო ამ ორი ერის მჭიდრო ეკონომიკური კავშირებით.
იბამი-გინძანი

იბამი-გინძანი — ვერცხლის ყოფილი მაღარო იაპონიის კუნძულ ჰონსიუზე, სიმანეს პრეფექტურაში. 2007 წელს ის იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა.

მაღაროზე მოპოვებითი სამუშაოები 1526 წელს იაპონელმა ვაჭარმა კამია ჯუტეიმ დაიწყო. მოპოვებამ პიკს საუკუნეში მიაღწია, როდესაც წელიწადში 37 ტონა ვერცხლი მოიპოვებოდა, რაც მსოფლიო პროდუქციის მესამედს შეადგენდა. აღნიშნული ვერცხლი ძირითადად მონეტებისათვის გამოიყენებოდა. საბადო საუკუნეში დაიხურა.

მაღაროს კარგად შემონახული ნაწილები, იაპონიის მთავრობამ გააფორმა როგორც „სპეციალური დაცვის ისტორიული შენობების რაიონი“ და ასევე მოითხოვამ რომ ის იუნესკოს შეეყვანა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში, რაც 2007 წელს დაკმაყოფილდა.
ატიფეტე იაჰიაგა

ატიფეტე იაჰიაგა (დ. 20 აპრილი 1975, ჯიაკოვიცა, სერბეთი) — კოსოვოელი პოლიტიკოსი და პოლიციის ოფიცერი.. კოსოვოს მეოთხე პრეზიდენტი.

დაამთავრა პრიშტინის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. ქვეყნის პრეზიდენტობამდე ასრულებდა რესპუბლიკის პოლიციის გენერალური დირექტორის მოადგილის მოვალეობას. სწორედ ამის შემდეგ 4 აპრილს პაკოლიმ თანამდებობა დატოვა, ხოლო 7 აპრილიდან მოვალეობის შესრულებას შეუდგა კოსოვოს პირველი ქალი პრეზიდენტი ატიფეტე იაჰიაგა, რომელიც პარლამენტის მიერ იქნა არჩეული.
შირეტოკოს ეროვნული პარკი

შირეტოკოს ეროვნული პარკი ( — დედამიწის დასასრული) — ეროვნული პარკი იაპონიაში. მოიცავს კუნძულ ჰოკაიდოს შირეტოკოს ნახევარკუნძულის უდიდეს ნაწილს.

წარმოადგენს იაპონიის ყველაზე დაშორებულ, მიყრუებულ ადგილს, სადაც მისვლა მხოლოდ ფეხით ან საწყლოსნო ტრანსორტითაა შესაძლებელი. აქ ბინადრობს მურა დათვი, ასევე იშლება კუნძულ კუნაშირის ხედი, რომელსაც იაპონია დღემდე მოითხოვს რუსეთისგან. პარკში მდებარეობს ცხელი წყლის ჩანჩქერი კამუივაკა (ღმერთის წყალი).

პარკი დაფარულია სუბალპური შერეული ტყეებით. ხის ძირითადი ჯიშებია სახალინის სოჭი, არყის ხე, მონღოლური მუხა. ყველაზე მიუღწეველ ადგილებში ხარობს ციმბირული ჯუჯა ფიჭვი.

2005 წელს, იუნესკომ პარკი რუსეთის კონტროლირებად კურილიის ზოგიერთ კუნძულთან ერთად, მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა და „მსოფლიო მემკვიდრეობის მშვიდობის პარკი“ უწოდა.
ნორვეგიის პოლიტიკური სისტემა

ნორვეგია — საპარლამენტო დემოკრატიის კონსტიტუციური მონარქია, რომლის სახელმწიფო მეთაური მეფეა. მოსახლეობა ლუთერანული რელიგიის მიმდევარია. ქვეყნის საკანონმდებლო ძალაუფლებას განახორციელებს ორპალატიანი პარლამენტი — სტორტინგი, ხოლო აღმასრულებელი ძალაუფლება ეკუთვნის მთავრობას პრემიერ-მინისტრის თავმჯდომარეობით. მთავრობა მეფის მეთაურობით ქმნის განსაკუთრებულ ორგანოს — სახელმწიფო საბჭოს, რომლის ფუნქციებში შედის მნიშვნელოვანი კანონპროექტებისა და მართველობითი საკითხების განხილვა. ადმინისტრაციული კუთხით ნორვეგია დაყოფილია 19 პროვინციად - ფიულკედ. პროვინციების გარდა, ნორვეგიის შემადგენლობაში შედიან დამოკიდებული ტერიტორიები, კერძოდ კუნძული ბუვე, იან-მაიენი, შპიცბერგენი.
ლოტი (ბიბლია)

ლოტი — ბიბლიური პერსონაჟი, ჰარანის ძე, აბრაამის ძმისშვილი, მოაბისა და ბენ-ყამის მამა. ბიბლიაში ლოტი პირველად ნახსენებია „დაბადების“ 11-14 და 19 თავებში. მე-19 თავში მოთხრობილია: ორი ანგელოზის სტუმრობა ლოტთან და მათი რჩევით სოდომიდან წასვლა, რადგან უფალს უნდა გაენადგურებინა სოდომი და გომორი, ამ ქალაქებში გამრავლებული უკეთურების გამო.
მაჰაბალიპურამი

მაჰაბალიპურამი(ჰინდი ாிு) — ქალაქი კორომანდელის სანაპიროზე ინდოეთის შტატ ტამილნადუში. მოსახლეობა შეადგენს 12,000 ადამიანს(2001).

ქალაქი წარმოიშვა ძვ. წ. საუკუნეში, როგორც მთავარი პორტი პალავას სამეფოსი. პალავას სამეფოს ეპოქიდან შემონახულია მრავალფეროვანი მონუმენტური ქანდაკებები და არქიტექტურული ძეგლები მდიდარი ბუდისტური მოტივებით:
სანაპიროს ტაძარი-2001 წელს დაინგრა დიდი ცუნამის დროს, შემდგომში აღადგენილი იქნა.
პატარა კლდის ტაძარი.
გიგანტური ბარელიეფი- გამოსახულია არჯუნის მონანიება და განგის ზეციდან დაშვება.
პანჩა რატას ტაძარი.
ყველა ეს ზემოთაღნიშნული ძეგლები შედის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
კურილის კუნძულები

კურილის კუნძულები (, იაპ. ) — ვულკანური არქიპელაგი წყნარი ოკეანისა და ოხოტის ზღვის საზღვარზე, კუნძულ ჰოკაიდოს ჩრდილოეთით, გადაჭიმულია 1 300 კმ-ზე. ადმინისტრაციულად შედის რუსეთის სახალინის ოლქში. არქიპელაგში 56 დიდი და სხვა უამრავი პატარა კუნძულია. მათი საერთო ფართობი დაახლოებით 15 600 კმ²-ია, მოსახლეობა 19 000 ადამიანი (2010).

კუნძულები მთლიანად რუსეთის ფედერაციის იურისდიქციის ქვეშ იმყოფება, მაგრამ მის სამხრეთით მდებარე ორ დიდ კუნძულს (იტურუპი და კუნაშირი), ისევე როგორც პატარა კუნძულებს — შიკოტანსა და ჰაბომაის, მოითხოვს იაპონია. ეს დავა „კურილის კუნძულების კონფლიქტის“ სახელითაა ცნობილი.
ნორვეგიული კრონი

ნორვეგიული კრონი (ნორვ. , , მრ. რ. ) — ნორვეგიის ეროვნული ვალუტაა. 1 კრონი 100 ერესგან შედგება (ნორვ. ).

ისტორია
პირველი ნორვეგიული მონეტები მოიჭრა ოლაფე ტრიუგვასონის მეფობის პერიოდში (995—999). მონეტების მოჭრის უფლებით მხოლოდ მეფე სარგებლობდა. 1626 წელს ქრისტიანიაში (ოსლო) დაარსდა სამონეტო სახლი, რომელშიც გამოიყენებოდა კონგსბერგის საბადოზე მოპოვებული ვერცხლი. 1695 წელს გამოიშვა პირველი ნორვეგიული ბანკნოტები, რომელთა გამოშვებაც მეფემ ვაჭარს ბერგენიდან ი.ტ. მოლენუს გადასცა (შემდეგში ის გაკოტრდა). თუმცა ეს ბანკნოტები გადახდის კანონიერ საშუალებად ნორვეგიის მცირე ტერიტორიაზე მიიჩნეოდა. 1962 წელს სამონეტო სახლი გადავიდა ნორვეგიის ბანკის დაქვემდებარებაში. 2000 წელს სამონეტო სახლი გარდაიქმნა შეზღუდული პასუხისმგებლობის მქონე კომპანიად. 2004 წელს კომპანიის სახელი „ნორვეგიის სამეფო სამონეტო სახლი“ შეიცვალა და ეწოდა „ნორვეგიის სამონეტო სახლი“.

მონეტები
დღეისათვის მიმოქცევაშია 50 ერე, 1, 5, 10 და 20 კრონის აღმნიშვნელი მონეტები.

ბანკნოტები
დღეისათვის მიმოქცევაშია 50, 100, 200, 500 და 1000 კრონის აღმნიშვნელი ბანკნოტები.

გაცვლითი კურსი
ნორვეგიული კრონის კურსი საგრძნობლად ლავირებს წლიდან წლამდე, ამის მიზეზია ქვეყნის ეკონომიკის დამოკიდებულება ნავთობის ფასის ცვალებადობაზე. მაგალითად, 2002 წლის იანვარში 1 = 9 , ხოლო იმავე წლის ივლისში -1 = 7,36 .
კუმანო-კოდო

კუმანო-კოდო იგივე წმინდა ადგილები და პილიგრიმთა გზები კიის მთებში — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი იაპონიაში, კიის ნახევარკუნძულზე.

მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეტანის მიზეზი გახდა მისი ისტორიული და თანამედროვე მნიშვნელობა რელიგიურ პილიგრიმიზმში. ასევე გამორჩეულია იმით, რომ მასთან დაკავშირებით ბუდისტების და სინტოისტების შეხედულებები ერთმანეთს ემთხვევა და როგორც დოკუმენტურად დასტურდება, გააჩნია 1 200 წლოვანი ისტორია. პილიგრიმთა ეს გზები 242 ელემენტს მოიცავს.
შიბამი

შიბამი (არაბ.‎) — ქალაქი იემენში. მისი მოსახლეობა დაახლოებით 7 000 ადამიანია. პირველი ცნობები ქალაქის შესახებ, ჩვ.წ. საუკუნით თარიღდება. იგი ჰადრამაუტის სამეფოს დედაქალაქი იყო.

შიბამი ცნობილია თავისი არქიტექტურით, რის გამოც 1982 წელს ის იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა. ქალაქში თითქმის ყველა სახლი მიწისგან დამზადებული, გამოუწვავი აგურისგანაა აშენებული. ქალაქში დაახლოებით 500 საცხოვრებელია, რომელიც 5-11 სართულისაგან შედგება. მშენებლობის ეს ტექნიკა გათვლილი იყო ბედუინების შემოსევებისგან ადგილობრივების დასაცავად. შენობათა უმრავლესობა საუკუნით თარიღდება.

შიბამს ხშირად „მსოფლიოს უძველეს ცათამბჯენების ქალაქს“ ან „უდაბნოს მანჰეტენს“ უწოდებენ. ქალაქი ერთ-ერთი უძველესი და საუკეთესო მაგალითია ურბანული დაგეგმარებისა, რომელიც ვერტიკალურ კონსტრუირებაზე იყო დაყრდნობილი.
ზაბიდი

ზაბიდი (არაბ.‎) — ქალაქი იემენის დასავლეთ სანაპირო ზოლზე. მისი მოსახლეობა დაახლოებით 23 000 ადამიანს შეადგენს. წარმოადგენს იემენის ერთ-ერთ უძველეს ქალაქს. ის ქვეყნის დედაქალაქი იყო - საუკუნეებში. ამავე დროს, ქალაქი არაბული და ისლამური სამყაროს საგანმანათლებლო ცენტრს წარმოადგენდა. აქ მდებარეობდა ისლამური განათლების ზაბიდის უნივერსიტეტი. 819–1018 წლებში, ზაბიდი ზიადიდის, ხოლო 1022–1158 წლებში ნაჯაჰიდის დინასტიის დედაქალაქი იყო. დღეისათვის კი, იემენის ერთ-ერთ ჩამორჩენილ ქალაქს წამრმოადგენს.

ქალაქის ცენტრში მდებარეობს დიდი მეჩეთი. 1993 წელს, ზაბიდი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა. 2000 წელს, მან საფრთხის ქვეშ მყოფ ძეგლთა სიაში გადაინაცვლა. ამის მიზეზი გახდა იემენის მთავრობის განკარგულება ქალაქის კონსერვაციისა და მისთვის ხელუხლებლობის თაობაზე, რაც კიდევ უფრო აუარესებს ისედაც ღარიბი ქალაქის ყოფას. იუნესკოს გადაწყვეტილებით, თუ უახლოესი 2 წლის მანძილზე ქალაქში მის კულტურულ მემკვიდრეობაზე ზრუნვა არ დაიწყება, ის მსოფლიო მემკვიდრეობის სტატუსს დაკარგავს.
Aftermath (როლინგ სტოუნზის ალბომი)

— როლინგ სტოუნზის მეოთხე ბრიტანული სტუდიური ალბომი. აშშ-ში იგი გამოვიდა 1966 წლის 20 ივნისს და წარმოადგენდა ჯგუფის მეექვსე ამერიკულ ალბომს. დისკმა ჯგუფს დიდი წარმატება მოუტანა. ეს არის კოლექტივის პირველი ჩანაწერი, რომელიც მხოლოდ მიკ ჯაგერისა და კით რიჩარდსის საავტორო კომპოზიციებისგან შედგება. ასევე არის როლინგ სტოუნზის პირველი ალბომი, რომელიც სტერეო ჩანაწერის სახით გამოიცა.

ბრიტანული გამოცემის სიმღერები
ამერიკული გამოცემის სიმღერები
კომოდოს ეროვნული პარკი

კომოდოს ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში, მცირე ზონდის კუნძულებზე. პარკი მოიცავს სამ დიდ (კომოდო, პადარი, რინკაჰი) და 26 პატარა კუნძულს. მათი საერთო ფართობი 1 733 კმ²-ია. 1980 წელს, პარკი კომოდოს ვარანის - მსოფლიოში უდიდესი ხვლიკის დაცვის მიზნით შეიქმნა. მოგვიანებით, დაცვის ქვეშ მოექცა სხვა სახეობებიც, განსაკუთრებით ზღვის. 1991 წელს, იუნესკომ პარკი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შიეყვანა.

გეოგრაფია და კლიმატი
პარკის ტერიტორიაზე წარმოდგენილი კუნძულები ვულკანური წარმოშობისაა, ხასიათდებიან გორაკ-ბორცვებით, უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან 735 მეტრზე მდებარეობს. კლიმატი ერთ-ერთი ყველაზე მშრალია მთელს ინდონეზიაში, ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებლით 800 მმ. ოქტომბერში, ტემპერატურა 40° -ის ფარგლებშია.

ფლორა და ფაუნა
პარკის მშრალი და ცხელი კლიმატი, სავანის ტიპის ვეგეტაცია, ენდემური სახეობის - კომოდოს ვარანის არსებობისთვის ხელსაყრელ პირობებს ქმნის. ისინი ბინადრობენ კუნძულებზე: კომოდო (1 700 ცალი), რინკაჰი (1 300 ც), გილი-მონტაგი (100 ც), ფლორესი (2 000 ც). გადაშენებულია კუნძულ პადარზე.

პატარა ტყეები 500 მეტრის მაღლა ვრცელდება, მაგრამ ქმნის საუკეთესო პირობებს ფლორის რამდენიმე ენდემური სახეობის გავრცელებისათვის. სანაპიროს მცენარეულობა მოიცავს მანგროს ტყეებს.

ადამიანთა დასახლებები და ტურიზმი
პარკის ტერიტორიაზე დაახლოებით 4 000 ადამიანი ცხოვრობს. აქ პოპულარულია დაივინგი, რადგან წყალქვეშა მცენარეულობა დიდი მრავალფეროვნებით ხასიათდება. მთავრობის მთავარ სტრატეგიას ზღვაზე დაყრდნობილინ ეკოტურიზმის განვითარება წარმოადგენს.
ლორენცის ეროვნული პარკი

ლორენცის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში, კუნძულ ახალ გვინეაზე. ფართობი 25,056 კმ²-ია და წარმოადგენს სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის უდიდეს ეროვნულ პარკს. 1999 წელს ის იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა.

ახალი გვინეის განსაკუთრებული ბიომრავალფეროვნების წყალობით, ლორენცი მსოფლიოში ეკოლოგიურად ერთ-ერთი ყველაზე მრავალფეროვანი ეროვნული პარკია. ის მთელ აზია-ოკეანეთის რეგიონში ერთადერთი ბუნებრივი ნაკრძალია, რომელიც სიმაღლის ყველა დონეზე ეკოსისტემებს მოიცავს, დაწყებული ზღვის ტერიტორიებით, მიქცევა-მოქცევით, მანგროს ტყეებით, მტკნარი წყლის ჭაობის ტყეებით, დამთავრებული დაბლობის და მაღლობის ტროპიკული ტყეებით, ალპური ტუნდრითა და ეკვატორული მყინვარებით. უმაღლესი ადგილია მწვერვალი ჯაია (4 884 მ).

პარკი მოიცავს ბევრ შეუსწავლელ და ისეთ ტერიტორიას, რომელიც რუკაზეც კი არაა დატანილი. შესაბამისად, უდავოდ ბევრია ფლორისა და ფაუნის ისეთი სახეობა, რომელიც დასავლელი მეცნიერებისათვის დღემდე უცნობია.

აღმოჩენილ სახეობებს შორის, 630 ფრინველია (ახალი გვინეის სახეობების 70%) და 123 ძუძუმწოვარი.

პარკს სახელი ეწოდა ჰოლანდიელი მკვლევრის — ჰენდრიკუს ალბერტუს ლორენცის პატივსაცემად, რომელიც ამ ტერიტორიას 1909-1910 წლეში იკვლევდა.