iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ტიტანიკი (ფილმი)

ტიტანიკი — 1997 წლის ამერიკული ფილმი, რომლის რეჟისორია ჯეიმზ კამერონი. ფილმში წარმოდგენილია გამოგონილი ისტორია გემ ტიტანიკის მგზავრების, ჯეკ დოუსონისა და როუზ დევიტ ბიუკეიტერის შესახებ, რომელთა როლებს ასრულებენ ლეონარდო დიკაპრიო და კეიტ უინსლეტი. 2012 წელს ეკრანებზე გამოვიდა ფილმის 3 ვერსია.

გადაღება
მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადი სიუჟეტური ხაზი გამოგონილია, ფილმის პერსონაჟების ნაწილი აღდგენილია რეალური პიროვნებების მიხედვით, ხოლო კამერონის ხედვით, ტიტანიკის ტრაგედიის ფონზე სიყვარულის ისტორია უფრო მიმზიდველი იქნებოდა მაყურებლისათვის.

ფილმის გადაღება 1995 წელს დაიწყო, როდესაც კამერონმა გადაიღო რეალური ტიტანიკის წყალქვეშა ნარჩენები. თანამედროვე სცენები გადაიღეს გემზე „მსტისლავ კელდიში“. ტიტანიკის რეკონსტრუქცია მოხდა კალიფორნიულ სტუდიაში, რასაც დაემატა შემდგომში გადიდებული მოდელები და კომპიუტერული ეფექტებიც. ფილმი ნაწილობრივ დაფინანსდა კომპანიების და 20 მიერ. თავისი დროისთვის „ტიტანიკი“ ითვლებოდა ყველა დროის მაღალბიუჯეტიან ფილმად - მისი გადაღება დაახლოებით 200 მილიონი აშშ დოლარი დაჯდა. ფილმის პრემიერა დაგეგმილი იყო 1997 წლის 2 ივლისს, თუმცა დამატებითი სამუშაოების ჩატარების გამო გადაიდო 19 დეკემბრისათვის.

მუსიკა
შეფასება
კრიტიკოსებმა მას მაღალი შეფასება მისცეს. არანაკლებ გამაოგნებელი წარმატება მას კომერციულად ხვდა. ამერიკის კინოინსტიტუტის მიერ ტიტანიკი ითვლება ყველა დროის რიგით მეექვსე საუკეთესო ეპიკურ ფილმად. იგი იქცა ყველა დროის ყველაზე შემოსავლიან ფილმად - შემოსული თანხა 1.8 მილიარდ აშშ დოლარს აჭარბებდა. 12 წლის მანძილზე იგი რჩებოდა რეკორდსმენად კამერონის შემდეგ ნამუშევარ ავატარამდე (2009), რომლის შემოსავალი, თავის მხრივ, წინამორბედის ციფრებს აჭარბებდა.

ჯილდოები
ტიტანიკი წარდგენილი იყო ამერიკის კინოაკადემიის ჯილდოზე - სულ 14 ნომინაციაში, საიდანაც 11 ჯილდო ერგო. ეს იყო 1959 წელს ფილმ „ბენ-ჰურის“ მიერ დამყარებული რეკორდის გამეორება.

ოსკარი
საუკეთესო ფილმი
საუკეთესო რეჟისორი: ჯეიმზ კამერონი
საუკეთესო ოპერატურა
საუკეთესო კოსტუმების დიზაინი
საუკეთესო მხატვრული გაფორმება
საუკეთესო მონტაჟი
საუკეთესო მუსიკა: ჯეიმზ ჰორნერი
საუკეთესო სიმღერა: ჯეიმზ ჰორნერი

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო საუნდტრეკი: ჯეიმზ ჰორნერი
საუკეთესო სიმღერა: ჯეიმზ ჰორნერი
მოუსონის ზღვა

მოუსონის ზღვა — განაპირა ზღვა სამხრეთის ოკეანეში, აღმოსავლეთ ანტარქტიდის დედოფალ მერის მიწის სანაპიროსთან. მოქცეულია შეკლტონოს შელფურ მყინვარსა და წმინდა ვინსენტის ყურეს შორის. ჩრდილოეთით ესაზღვრება დეივისის ზღვა, აღმოსავლეთით — კუნძული ბოუმენი. ზღვის ფართობი შეადგენს 333,000 კმ²-ს, სანაპირო ხაზის სიგრძე 800 კმ-ს. მაქსიმალური სიღრმეები ოდნავ აღემატება 1000 მ-ს. დიდწილად მოქცეულია კონტინენტური მეჩეჩის ფარგლებში, სადაც სიღრმეები 200-500 მ აღწევს. წლის მეტ დროს დაფარულია მოდრეიფე ყინულებით, ბევრია აისბერგი. სამხრეთი ნაპირები ქმნიან შეკლტონის შელფური მყინვარისა და კონტინენტური ყინულოვანი ფარის კიდეს. 1956-1958 წლებში მოუსონის ზღვის სანაპიროზე მოქმედებდა საბჭოთა სამეცნიერო სადგური ოაზისი; 1957-1968 წლებში — ავსტრალიური სადგური უილქსი, ხოლო 1969 წლიდან მოქმედებს ავსტრალიური სადგური კეისი. როგორც ცალკე ზღვა, გამოყვეს საბჭოთა მეცნიერებმა და უწოდეს ანტარქტიკის ავსტრალიელი მკვლევრის, დაგლას მოუსონის სახელი.
როსის ზღვა

როსის ზღვა — განაპირა ღრმა ზღვა სამხრეთის ოკეანეში, ანტარქტიდის ორ რეგიონს, ვიქტორიას მიწასა და მერი ბერდის მიწას შორის. ფართობი შეადგენს 439 000 კმ²-ს, მაქსიმალური სიღრმე 2972 მეტრს. დასავლეთით ესაზღვრება როსის კუნძული, რომელზეც მდებარეობს აქტიური ვულკანი ერებუსი, აღმოსავლეთით — რუზველტის კუნძული. ნაპირები მთაგორიანია, შეჭრილ-შემოჭრილი. თითქმის მთელი წლის განმავლობაში დაფარულია მოდრეიფე ყინულებით, ბევრია აისბერგი. წყლის საშუალო წლიური ტემპერატურა —1°-ზე დაბალია; ზაფხულში ტემპერატურა ზოგჯერ მატულობს 2°-მდე. მარილიანობა 33,75-34,4 ‰. დინებები ქმნიან წრებრუნვას საათის ისრის მიმართულებით. მოქცევა ნახევარდღეღამურია, სიმაღლე 1 მ-მდე. როსის ზღვაში ბინადრობს როსის სელაპი, უედელის სელაპი და ცხრაფეხაჭამია სელაპი, არის ვეშაპები. 1841 წელს აღმოაჩინა ჯეიმზ კლარკ როსმა. 1956 წელს როსის ნახევარკუნძულზე შეიქმნა აშშ-ის ანტარქტიდული ექსპედიციის ძირითადი ბაზა მაკ-მერდო, აქვე 1957 წელს შეიქმნა ახალი ზელანდიის ბაზა სკოტი, ჰალეტის კონცხზე აშშ-ისა და ახალი ზელანდიის სამეცნიერო სადგური ჰალეტი.
აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვა

აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვა — ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის განაპირა ზღვა. მდებარეობს არქტიკის კონცხს (ჩრდილოეთით), ციმბირის სანაპიროს (სამხრეთით), ახალი ციმბირის კუნძულებსა (დასავლეთით) და ბილინგსის კონცხს შორის. აღმოსავლეთით ესაზღვრება ჩუკოტკის ნახევარკუნძული, ჩუკოტკის ზღვა და კუნძული ვრანგელი, დასავლეთით - ლაპტევების ზღვა.

ეს ზღვა, არქტიკის ერთ-ერთი ყველაზე ნაკლებ შესწავლილი არეალია. დამახასიათებელია მკაცრი კლიმატი, დაბალი მარილიანობა და ფლორისა და ფაუნის სიმწირე. ფართობი შეადგენს 936,000 კმ²-ს, საშუალო სიღრმე 45 მეტრს, მაქსიმალური სიღრმე 155 მ-ს.

ზღვის სანაპიროები ათასობით წლის წინ დასახლებული იყო ადგილობრივი იუკაგირებით, ჩუქჩებით, ევენებით, ევენკებით, რომლებიც ძირითადად მეთევზეობასა და ნადირობას მისდევდნენ. მოგვიანებით ისინი შერეულ იქნენ აქ მოსულ იაკუტებთან და რუსებთან.
ლინკოლნის ზღვა

ლინკოლნის ზღვა — ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის ნაწილი, მდებარეობს კოლუმბიის კონცხსა (კანადა) და მორის იესუფის კონცხს (გრენლანდია) შორის. აღმოსავლეთით ესაზღვრება უენდელის ზღვა. თითქმის მთელი წლის განმავლობაში, ზღვა ყინულის სქელი ფენითაა დაფარული. ზღვის სიღრმე მერყეობს 100 მეტრიდან 300 მეტრამდე.

ზღვას სახელი ეწოდა აშშ-ის ომის მდივნის, რობერტ ტოდ ლინკოლნის პატივსაცემად.

ზღვაზე მდებარე ერთადერთი დასახლებული პუნქტია კანადის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქი ალერტი.
სუეცის ყურე

წითელი ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილს, სინაის ნახევარკუნძული ორ ნაწილად ყოფს, დასავლეთით სუეცის ყურედ და აღმოსავლეთით აკაბის ყურედ. ჩრდილოეთით მთავრდება ეგვიპტის ქალაქ სუეცთან, საიდანაც უკვე სუეცის არხი იწყება. ყურის შუახაზზე გადის საზღვარო ორ კონტინენტს — აფრიკასა და აზიას შორის.

გადაჭიმულია 314 კილომეტრ სიგრძეზე, სიგანეა 19-32 კმ, მაქსიმალური სიღრმე 18 მეტრი.
ლაკადივის ზღვა

ლაკადივის ზღვა, იგივე ლაქშედვიპის ზღვა (ჰინდ. ््ी ा)) მდებარეობს ინდოეთის ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში. მისი მოსაზღვრე ქვეყნებია: ინდოეთი, მალდივები და შრი-ლანკა. ზღვაში წყალი საკმაოდ თბილია და ტემპერატურა სტაბილურია მთელი წლის განმავლობაში. 26–28 ° ზაფხულში და 25 ° ზამთარში. მარილიანობა 34‰. საკმაოდ მდიდარია წყალქვეშა სამყაროთი.

ლაკდივიის ზღვის ფართობი შეადგენს 786 000 კმ²-ს, საშუალო სიღრმე 1929 მ-ს, მაქსიმალური სიღრმე 4131 მ-ს.
პოლკის სრუტე

პოლკის სრუტე — სრუტე ინდოეთის შტატ ტამილნადუსა და კუნძულ შრი-ლანკას შორის. ერთმანეთთან აერთებს ბენგალისა და მანარის ყურეებს. სრუტის სიგანეა 53-80 კმ. ჩაედინება რამდენიმე მდინარე, მათ შორის აღსანიშნავია ვაიგაი. სახელი ეწოდა ინდოეთის ერთ-ერთი პროვინციის ბრიტანელი გუბერნატორის — რობერტ პოლკის პატივსაცემად.

სრუტეს გარს ეკვრის მცირერიცხოვან კუნძულთა ჯგუფი, რომელთაც ადამის ხიდს უწოდებენ.
სიბუიანის ზღვა

სიბუიანის ზღვა — პატარა ზღვა ფილიპინების აკვატორიაში. მდებარეობს ფილიპინების კუნძულებს — ვისაიანსა და ლუსონს შორის.

დასავლეთით, ტაბლასის სრუტის საშუალებით უერთდება სავუს ზღვას. ჩრდილო-დასავლეთით ესაზღვრება სამხრეთ ჩინეთის ზღვა, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ვისაიანის ზღვა. საშუალო სიღრმე შეადგენს 1 700 მეტრს, მარილიანობა 32,0—32,5 ‰-ს.

1944 წლის 24 ოქტომბერს, ამ ზღვაში მოხდა აშშ-ისა და იაპონიის საზღვაო ძალების შეტაკება, რომელიც ისტორიაში „სიბუიანის ზღვის ბრძოლის“ სახელით შევიდა.
ამუნდსენის ყურე

ამუნდსენის ყურე — მდებარეობს კანადის ჩრდილო-დასავლეთ ტერიტორიაში, ბანქსის კუნძულებს, კუნძულ ვიქტორიასა და მატერიკს შორის. მისი სიგრძე დაახლოებით 400 კმ-ია, სიგანე 150 კმ. ესაზღვრება ბოფორტის ზღვა.

ყურეს 1903-1906 წლებში იკვლევდა ნორვეგიელი მკვლევარი რუალ ამუნდსენი. ყურე მდებარეობს წყნარი და ატლანტის ოკეანის დამაკავშირებელი, ცნობილი ჩრდილო-დასავლეთის მარშრუტის დასავლეთით. წელიწადის უმეტეს დროს, ყურე ყინულებითაა დაფარული.
ბოფორტის ზღვა

ბოფორტის ზღვა — ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის განაპირა ზღვა. მდებარეობს ალასკის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთით, ფართობი შეადგენს 476 000 კმ² -ს, მაქსიმალური სიღრმე 4 683 მ. სახელი ეწოდა ირლანდიელი მკვლევრის — ფრანსის ბოფორტის პატივსაცემად. ამ ზღვაში ჩაედინება მდინარე მაკენზი.

ზღვა ხასიათდება ძალიან მკაცრი კლიმატით. თითქმის მთელი წლის განმავლობაში ის ყინულითაა დაფარული, მხოლოდ აგვისტო-სექტემბერში დნება სანაპიროს დაახლოებით 100 კმ მონაკვეთი. ზღვის სანაპიროები დასახლებული იყო ჯერ კიდევ 30.000 წლის წინ. ზღვის შელფი შეიცავს ნავთობისა და ბუნებრივი გაზის მნიშვნელოვან მარაგებს.

ზღვის საზღვრებთან დაკავშირებით სერიოზული, ხანგრძლივი განსჯა მიმდინარეობდა აშშ-სა და კანადას შორის, რომლებმაც მხოლოდ 2010 წელს შეძლეს საბოლოოდ ამ ზღვის გაყოფა.
პოლონეთის მეორე დანაწილება

პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის მეორე დაყოფა მოხდა 1793 წელს. მეორე დაყოფა პოლონეთ-რუსეთის ომის (კონსტიტუციის დაცვის ომი) და ტარგოვიცის კონფედერაციის შედეგი იყო. დაყოფა განახორციელეს რუსეთის იმპერიამ და პრუსიის სამეფომ. დაყოფის რატიფიცირება მოახდინა პლონეთის პარლამენტმა (სეიმმა) 1793 წელს. (იხილეთ გროდნის სეიმი).

მიზეზი
1790 წელს ისეთი პოლიტიკური ვითარება იყო შექმნილი, რომ პოლონეთს მისდა უნებურად, საკუთრ მტერთან პრუსიასთან, მისთვის მომაკვდინებელ ალიანსში უწევდა ყოფნა. 1790 წელს პოლონურ-პრუსიულ ალიანსს მოეწერა ხელი, რომელიც თანამეგრობის დაცვის მცდარ იმედს იძლეოდა. 1791 წლის 3 მაისის კონსტიტუცია პოლიტიკურ უფლებას ანიჭებდა ბურჟუაზიას, მიეღო დამოუკიდებლობა მთავრობის სამი შტოსგან და განთავისუფლებულიყო რეპნინის სემის ვალდებულებებისგან. ეს რეფორმები უბიძგებდა მეზობლების მიმართ აგრესიული მოქმედებებისკენ და პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის აღდგენის შანს აჩენდა. ერთხელ კიდევ სცადა პოლონეთმა რეფორმების ჩტარება და საკუთარი თავის რუსეთის ნებართვის გარეშე გაუმჯობესება და კიდევ ერთხელ იმპერატორი ეკატერინა გაბრაზდა; ასაბუთებდა რა, რომ პოლონეთმა ფიცი გატეხა და რადიკალური იაკობინიზმისკენ გადაიხარა 1792 წელს რუსეთის ჯარები შემოიჭრნენ თანამეგობრობაში.

პოლონეთ-რუსეთის 1792 წლის ომში პრორუსულად განწყობილი კონსერვატი პოლონელი მაგნატები და ტარგოვიცას კონფედერაცია, ოქროს თავისუფლების აღდგენაში რუსეთის მხარდაჭერაში დარწმუნებულები, კონსტიტუციის მხარდამჭერი პოლონური ძალების წინააღმდეგ იბრძოდნენ. ფრიდრიხ პრუსიელმა ამ მოვლენებში დაინახა თავისი ქვეყნის გაძლიერების საშუალება. ფრიდრიხმა მოითხოვა ეკატერინესგან მოკავშირე პოლონეთის მიტოვებისთვის და პირველი კოალიციის ომში საფრანგეთის რევოლუციის წინააღმდეგ პრუსიის მონაწილეობისათვის (რომელშიც პრუსიის მონაწილეობას რუსეთი ახალისებდა და რომელშიც ამ მოვლენებამდე ცოტა ხნის წინ ვალმისთან ბრძოლაში პრუსიამ დიდი მარცხი განიცადა.) საომისიოდ პოლონეთის ტერიტორიების გარკვეული ნაწილი. რუსეთი დათანხმდა პრუსიის პირობებს.
კანჩენჯანგა

კანჩენჯანგა — მთის მასივი აღმოსავლეთ ჰიმალაის სამხრეთ განშტოებაზე ნეპალისა და ინდოეთის საზღვარზე. მასივის მთავარი მწვერვალის სიმაღლეა 8586 მ. კანჩენჯანგა დედამიწის სიმაღლით მესამე მწვერვალია. აგებულია გნაისებით, გრანიტებითა და კრისტალური ფიქლებით. დამახასიათებელია წვეტიანი მწვერვალები და ციცაბო კალთები. არის მძლავრი გამყინვარება. მისი გრანდიოზული მასივი 17 კილომეტრზეა გადაჭიმული, აქედან ექვსკილომეტრიანი ზოლი 8000 მეტრზე მაღლაა აღმართული. 1852 წლამდე ითვლებოდა მსოფლიოს უმაღლეს მწვერვალად. კანჩენჯანგაზე პირველი ექსპედიცია 1899 წელს მოაწყო ინგლისელმა დაგლას ფრეშფილდმა. პირველი პირველად დაიპყრეს ბრიტანელებმა ჯო ბრაუნმა და ჯორჯ ბენდმა 1955 წლის 25 მაისს. კანჩენჯანგაზე ასვლების ისტორიაში ყველაზე რთული იყო რუსების მიერ 1989 წელს მოწყობილი ექსპედიცია, რომელმაც მისი ოთხივე რვაათასიანი პიკის ტრავერსი განახორციელა. სახელწოდება „კანჩენჯანგა“ აღნიშნავს „დიდი თოვლის ხუთ საგანძურს“, ვინაიდან მთიანი მასივი ხუთი მწვერვალისგან შედგება.
პოლონეთის მესამე დანაწილება

პოლონეთის მესამე დაყოფა ან პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის მესამე დაყოფა მოხდა 1795 წელს და იყო პოლონეთის დაყოფის ბოლო ფაზა, ამ მოვლენით დასრულდა პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობის არსებობა.

მიზეზი
1793 წელს პოლონეთის მეორე დაყოფის შემდეგ მოხდა კოსტიუშკოს აჯანყება. კოშტიუშკოს მეამბოხეთა არმიამ თავიდან გარკვეულ წარმატებებს მიაღწია, თუმცა საბოლოოდ დამარცხდნენ რუსეთის იმპერიის მრავალ რიცხოვან არმიასთან.

მონაწილე სახელმწიფოები (პრუსიის სამეფო, რუსეთის და ავსტრიის იმპერიები) ხედავდნენ, რომ იზრდებოდა შფოთი თანამებობრობის დარჩენილ ნაწილში. მათ ეს პრობლემა დამოუკიდებელი პოლონური სახელმწიფოს რუკიდან საერთოდ გაქრობით გადაწყიტეს. 1795 წლის 24 ოქტომბერს, მათმა წარმომადგენლებმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომლის მიხედვითაც თანამეგობრობის დარჩენილი ტერიტორიები გაიყვეს.

დანაწევრება
ამით პოლონეთი საბოლოოდ დაიყო სამ ნაწილად: რუსეთის მიერ ანექსირებული ტერიტორია მოცავდა 120,000 კმ² და 1.2 მილიონ მოსახლეს, ცენტრით ვილნიუსში; პრუსიის მიერ ანექსირებული ნაწილი (ახალი პროვინციები ახალი აღმოსავლეთ პრუსია და ახალი სილეზია) მოიცავდა 55,000 კმ² და 1 მილიონ მოსახლეს, ცენტრით ვარშავაში; ავსტრიის მიერ ანექსირებული ნაწილი მოიცავდა 47,000 კმ² 1.2 მილიონი მოსახლით, ცენტრებით ლუბლინსა და კრაკოვში.
მთის მასივი

მთის მასივი — შედარებით იზოლირებულად აზიდული და სუსტად დანაწევრებული მთიანი კომპლექსი ან მთათა კვანძი, რომლის სიგრძე და სიგანე გეგმილში დაახლოებით ერთნაირია. მთის მასივი მეზობელი მთებისაგან გამოყოფილია ფართო და ღრმა ხეობებით. არსებობს ტექტონიური, ვულკანური, კარსტული და სხვა წარმოშობის მთის მასივები.

ცნობილია მონბლანის მასივი, რომელიც დაგვირგვინებულია მწვერვალ მონბლანით, ვინსონის მასივი ანდარქტიდაში და სხვა. საკმაოდ ვრცელია ჩეხეთის მასივი, რომელიც დაახლოებით 500 კმ-ზეა გადაჭიმული.

მთის მასივე ფართოდ გვხვდება კავკასიონსა და მცირე კავკასიონზეც. ამ თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია ვულკანური წარმოშობის იალბუზის მასივი, რომლის საფუძვლის დიამეტრია 15 კმ. აღმოსავლეთ კავკასიონზეა მყინვარწვერის ვულკანური მასივი, რომლის ფართობია დაახლოებით 80 კმ². მისთვის დამახასიათებელია ძალიან ბევრი მიწისძვრა, მიკრო-ბიძგები და მძლავრი გამყინვარება.

კარსტული მასივებიდან მნიშვნელოვანია არაბიკის მასივი, სადაც გამომუშავებულია მსოფლიოს უღრმესი ვერიოვკინის მღვიმე და ასხის მასივი. მცირე კავკასიონზეა ლოქის კრისტალური მასივი, რომელზედაც საქართველოს უძველესი ქანებია გაშიშვლებული.
ლჰოძე

ლჰოძე — რვაათასიანი მწვერვალი ჰიმალაის მთებში, ჩინეთსა და ნეპალში. სიმაღლის მიხედვით დედამიწის მე-4 მწვერვალი. სიმაღლე 8516 მ. ადმინისტრაციულად მოქცეულია ჩინეთის — ტიბეტის ავტონომიური რეგიონისა და ნეპალის — ქუმბუს რეგიონის საზღვარზე. წარმოადგენს ევერესტის მასივის ნაწილს. უკანასკნელთან დაკავშირებულია სამხრეთი უნაგირათი. აგებულია კრისტალური ქანებით. მთავარ მწვერვალთან ერთად ლჰოძე წარმოდგენილია შედარებით მცირე მწვერვალებით: შუა ლჰოძეთი (8414 მ) და ლჰოძე-შარით (8383 მ). ტიბეტურად ლჰოძე ნიშნავს „სამხრეთის მწვერვალს“.
ვაჯრა

ვაჯრა (დევანაგარი: ्, ჩინ: ; ტიბ: ྡོ་ྗེ რდორჯე/დორჯე; იაპ: ქონგოო) არის სანსკრიტული სიტყვა, რომელიც ნიშნავს ელვასა და ალმასს. ვაჯრა არის რიტუალური საგანი, მოკლე მეტალის იარაღი - იაპონურ იავარას მსგავსი რამ, რომელსაც აქვს ალმასისა (შეუძლია გაჭრას ნებისმიერი საგანი, მაგრამ არა თავისი თავი) და ელვის სიმბოლური ბუნება (მოუგერიებელი ძალა).

ვაჯრა მიიჩნევა სულისა და სულიერი ძალის სიმაგრედ. ესაა რიტუალური ან სულიერი იარაღი, რომელიც სიმბოლურად გამოიყენება ბუდიზმში, ჯაინიზმსა და ინდუიზმში. მისი სიმბოლური მნიშვნელობის გამო ვაჯრა ინდური რელიგიისა და კულტურის გვერდით გავრცელებულია აზიის სხვა მხარეებში. იარაღად და სიმბოლოდ გამოიყენებოდა ნეპალში, ინდოეთში, ტიბეტში, ბჰუტანში, სიამში, კამბოჯაში, მიანმარში, ჩინეთში, კორეასა და იაპონიაში.

ტიბეტურში სიტყვის ექვივალენტია დორჯე, რომელიც ტიბეტსა და ბჰუტანში მამაკაცის გავრცელებული სახელიცაა. დორჯე აგრეთვე აღნიშნავს პატარა კვერთხს, რომელიც რელიგიური ცერემონიებისას ლამებს უჭირავთ ხელში.

ბირმულ ენაში პალიდან სამი სიტყვა წამოვიდა - ვაჯირა , „ალმასი“ ( სეინ ან ვაზირა) და „ელვა“ ( ვაზარეინ).

ტანტრული ბუდიზმი
ტანტრულ ბუდიზმში ვაჯრა და გჰანტა (ზარი) ლამას მიერ ბევრ წესდებაში გამოიყენება. ვაჯრა გამოხატავს კაცის საწყისს, ხოლო ზარი - ქალისას. ზოგიერთი ღვთაება გამოსახულია ორივე ხელში ვაჯრითა და ზარით, რაც სიბრძნისა და თანაგრძნობის ძალების ერთიანობას გამოხატავს.
ნორმან ლევი ბოუენი

ნორმან ლევი ბოუენი ( დ. 21 ივნისი 1887 — გ. 11 სექტემბერი 1956) — კანადელი გეოლოგი. ძირითადად მოღვაწეობდა პეტროგრაფიის დარგში. აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი (1935). ამერიკის მინერალოგიური საზოგადოების პრეზიდენტი (1937). ამერიკის გეოლოგიური საზოგადოების პრეზიდენტი (1946).

ბიოგრაფია
ნორმან ლევი ბოუენი დაიბადა ქალაქ კინგსტონში. განათლება მიიღო კანადაში. 1912–1937 წლებში და შემდეგ 1947 წლიდან მუშაობდა კარნეგის ინსტიტუტში.
1937–1947 წლებში იყო ჩიკაგოს უნივერსიტეტის პროფესორი. ცნობილია მისი ექსპერიმენტული გამოკვლევები სილიკატების ფიზიკურ-ქიმიურ წონასწორობათა სფეროში.
ქარბორბალა

ქარბორბალა — ძლიერი და მცირე მასშტაბის გრიგალი, რომელიც საავდრო (ქულა-წვიმის) ღრუბლებში ჩნდება და მუქი სვეტის სახით ვრცელდება ღრუბლებიდან მიწის ან წყლის ზედაპირისკენ. ზედა ნაწილში, ღრუბლის ქვედა საზღვართან, ქარბორბალა ძაბრის ფორმაზეა გაფართოებული; ტანი ეშვება მიწის ზედაპირამდე, მის ქვედა ნაწილს, რომელიც უშუალოდ ზედაპირს ეხება, ამოტრიალებული ძაბრის ფორმა აქვს. ქარბორბალას სიმაღლემ შესაძლოა 800–1500 მეტრს მიაღწიოს. მასში ჰაერი, უფრო მეტად, საათის ისრის საპირისპიროდ მოძრაობს, სპირალურად ზევით იწევა და თან ისრუტავს მტვერს ან წყალს, მიწაზე დანგრეული საგნების ნარჩენებს. ჰაერის ძლიერი აღმავალი მდგენელების შემთხვევაში ჰაერის ბრუნვის სიჩქარემ შესაძლოა მოაღწიოს 50–100 მ/წმ-ს და გამოიწვიოს კატასტროფული ნგრევა, რომელსაც ზოგჯერ ადამიანური მსხვერპლიც ახლავს თან. ამავე დროს, მისი გადაადგილების მარშრუტის სიახლოვეს შესაძლოა სრულად წყნარი ამინდი იყოს.

ხმელეთზე ქარბორბალას ზოგჯერ ეწოდება ტრომბი, აშშ-ში — ტორნადო.
პოზნანის დიდი სამთავრო

პოზნანის დიდი სამთავრო (ასევე პოზნანის დიდი საჰერცოგო, როგორც ვარიანტი პოზნანის; ; ) — საჰერცოგო, პოლონურ წყაროებში სამთავრო, შეიქმნა ვენის კონგრესის (1814-1815) გადაწყვეტილებით ვარშავის საჰერცოგოს დასავლეთ ტერიტორიების საფუძველზე, ადრე ცნობილი იყო როგორც დიდი პოლონეთი . პოლიტიკურ-ადმინისტრაციულად გახდა ავტონომია პრუსიის შემადგენლობაში, შემდეგ 1848 წლის რევოლუციის დამარცხების შემდეგ — გახდა პრუსიის პროვინცია (პროვინცია პოზენი). აღმოსავლეთით ესაზღვრებოდა პოლონეთის სამეფოს, რომელიც მიერთებულ იქნა რუსეთის იმპერიას.

ისტორია და განვითარება
თავდაპირველი პირობებით პოზნანის დიდ სამთავროს დაპირებული ჰქონდა ფართო შიდა ავტონომია პრუსიის შემადგენლობაში, რომელიც პრუსიამ უზრუნველყო მხოლოდ მცირე დროით. უკვე 1820 წელს სამთავროს ავტონომიურმა ორგანოებმა დაკარგეს რეალური ძალაუფლება და გადაიქცნენ პრუსიის ადმინისტრაციის მხოლოდ საკონსულტაციო დანამატად, სადაც თანამდებობებზე თითქმის ყოველთვის მხოლოდ გერმანელებს ნიშნავდნენ. პოლონეთის სამეფოსთან შედარებით, რომელიც რუსეთის იმპერიასთან იყო მიერთებული, სადაც პოლონეთის რუსიფიკაცია პოლონეთის აჯანყებამდე მიმდინარეობდა შედარებით ნელა, პოლონური ადმინისტრაციული და საგანმანათლებლო ორგანიზაციები პრუსიაში დათხოვილ იქნა და საკმაოდ მალე გააუქმეს. პოლონური ენა ჯერ კიდევ 1825 წელს მთლიანად იყო ამოღებული ოფიციალური სფეროდან. 1831 წლის შემდეგ პრუსიამ განავრცო და გააძლიერა გერმანიზაციის პოლიტიკა სამთავროს პოლონურ მოსახლეობას შორის.

გერმანიის 1848-1849 წლის რევოლუციის ჩახშობის დროს სამთავრო გადაქცეული იყო პოზენის პროვინციად, თუმცა პრუსიის ხელწიფენი რომლებიც 1871 წლიდან გერმანიის იმპერატორები, მაინც ატარებდნენ პოზნანის დიდი ჰერცოგის ტიტულს.

მოსახლეობა
900.000 ად. (1815)
1.350.000 ად. (1849)
2.100.000 ად. (1910)

საჰერცოგოს ტერიტორია შეადგენდა 28.951 კმ²

შედარებისათვის, რუსეთის პრივისლინსკის მხარეში რომლის ფართობი 128.500 კმ² შეადგენდა მოსახლეობა გაიზარდა 3,3 მლნ ადამიანიდან 1815 წელს, 6,1 მლნ ადამიანამდე 1870 და 10,1 მლნ 1900 წელს. პოლონელების შედარებით მცირერიცხობრივობის მიზეზით პოზნანში, გერმანიზაცია უფრო წარმატებით მიმდინარეობდა ვიდრე პოლონეთის რუსიფიკაცია. პოლონელების წილი საჰერცოგოში შემცირდა 73 %-იდან (657 ათასი) 1815 წელს 64 %-მდე (1,344 მლნ.) 1910 წელს, ხოლო გერმანელების წილი გაიზარდა 25 %-დან (225 ათასი) 31 %-მდე (651 ათასი), ებრაელების 2-დან 5 %-მდე. გერმანულმა ენამ მნიშვნელოვნად შეავიწროვა პოლონური განსაკუთრებულად ოფიციალურ სფეროში.
ნადავ კანდერი

ნადავ კანდერი — ლონდონელი ფოტოგრაფი, მხატვარი და რეჟისორი, ცნობილი პორტრეტებისა და ლანდშაფტების გამოსახვით. მისი ნამუშევრები შეტანილია ლონდონის ეროვნული პორტრეტების გალერეისა და ვიქტორიისა და ალბერტის მუზეუმის კოლექციებში. კანდერის უამრავი ნამუშევარი გამოფენილია მსოფლიოს ცნობილ გალერეებსა და მუზეუმებში.
Ec 135

135 — მრავალფუნქციური მსუბუქი ვერტმფრენი.

ვერტმფრენი 135-ის ორი ვერსიაა წარმოებული — „2“ და „2“ — სხვადასხვა ძრავებით: „ & “ (2) და „“ (2).

 135 ფრანგი და გერმანელი ავიამშენებლების წარმატებული თანამშრომლობის მაგალითია, რომლებმაც შეავსეს გერმანიის საიმედო ვერტმფრენი „ 105“ როტორული „“-ის ტიპის კუდით, რომელიც შექმნილია ფრანგი ინჟინრების მიერ.

ვერტმფრენის კონსტრუქციაში გამოყენებულია კომპოზიციური ელემენტების დიდი რაოდენობა, რამაც წონის შემცირების ნება დართო და გადაიჭრა ლითონის კოროზიისაგან გამოწვეული პრობლემები.

ვერტმფრენი გამოირჩევა გაუმჯობესებული ოპრაციული შესრულებით; გაზრდილი მაქსიმალური ასაფრენი მასით, დაბალი დონის გარე ხმაურით და სალონში დაბალი ვიბრაციით, ასევე მაღალი მანევრებით.

 135 2/ 2 აღჭურვილია ძრავების ციფრული მართვის სისტემით „“.

ვერტმფრენი იდეალურად შეეფერება რუსული მოთხოვნების ექსპლუატაციას. დაბალ ტემპერატურაში, ჰაერის ნაკადის სისტემა ძრავისთვის შექმნილია ისე, რომ ყველაზე ძლიერი ცივი ჰაერი ძრავაში ხვდება თბილი.

მახასიათებლები
წონის მახასიათებლები
მაქსიმალური გარე ასაფრენი წონა: 2910კგ.
მაქსიმალური შიდა ასაფრენი წონა: 2910კგ.
მშრალი წონა: 1455კგ.
სასარგებლო დატვირთვა: 1455კგ.
მაქსიმალური ასაფრენი წონა სატვირთო: 1360კგ.
მაქსიმალური დატვირთვა საწვავით: 471კგ.
დამხმარე საწვავის ავზი: 89კგ.
საწვავის საშუალო ხარჯი: 209კგ/სთ

ძალური დანადგარი
მწარმოებელი: 
მოდელი: 22
რაოდენობა: 2
ასაფრენი სიმძლავრე: 489 კვტ.
კრეისული გაწევა: 457 კვტ.

საფრენოსნო – ტექნიკური მახასიათებლები
ფრენის სიშორე: 635 კმ.
მაქსიმალური სიჩქარე: 287 კმ/სთ
კრეისული სიჩქარე: 254 კმ/სთ
მაქსიმალური ფრენის სიმაღლე: 6095მ.
მაქსიმალური ფრენის დრო: 03:35სთ

სალონი
სიგრძე: 2.99მ.
სიგანე: 1.50მ.
სიმაღლე: 1.26მ.

ვერტმფრენის ზომები

ფიუზელაჟის სიგრძე: 10.21მ.
ფიუზელაჟის სიმაღლე: 3.35მ.
ფიუზელაჟის სიგანე: 1.56მ.
მთავარი როტორის დიამეტრი: 10.2მ.
კუდის როტორის დიამეტრი: 1.00მ.
მგზავრების მაქსიმალური რაოდენობა: 4 – 7
ეკიპაჟი: 1 – 2
საბარგო ადგილის მოცულობა: 0.80მ
მერეს ციხე (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)

მერეს ციხე — ციხე საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ისტორიულ მთიულეთში, დაბა ფასანაურიდან სამხრეთის მიმართულებით მდებარე სოფელ ბუჩაანიდან ჩრდილოეთით 200 მეტრში, მდინარე არაგვის მარცხენა სანაპიროზე, ტყიან ფერდობზე.

ისტორია
თავდაპირველად აქ იდგა მხოლოდ ზურგიანი კოშკი. საუკუნის ნახევარში ბარიდან ამოსულ ერთ-ერთ ფეოდალს, კოშკის თავდაცვისუნარიანობის მიზნით, მის ქვემოთ მდებარე ფერდობის ნაწილი მაღალი გალავნით შემოუზღუდავს და რამდენიმე ნაგებობა აუგია. მასვე ხელთ უგდია ვაშლობისა და ჭართლის ხეობა და ადგილობრივი მოსახლეობა საყმო გადასახადებით დაუბეგრავს. მთიულები ვერ შეგუებიან ციხეში გამაგრებული ფეოდალის თვითნებობას და იგი ხევსურთა დახმარებით ციხიდან განუდევნიათ. შემდგომში ციხე ემსახურებოდა არაქართველ მთიელ მოთარეშეთაგან ჭართლისა და ვაშლობის თემების დაცვას.

1983 წელს, სამეცნიერო-სარესტავრაციო საწარმოო სახელოსნომ ციხეს ჩაუტარა სარესტავრაციო სამუშაოები (ხელმძღვანელი ნ. მინდორაშვილი). გაიწმინდა ტერიტორია, გამაგრდა ნაგებობათა და გალავნის შემორჩენილი კედლები და სხვა.

არქიტექტურა
ზურგიანი კოშკი (10.58 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. რვა სართულიანია (სიმაღლე 19 მ), სწორი კედლით ხეობისკენაა მიმართული. შესასვლელი ამ მხარესაა სართულის დონეზე. მიწიდან 4 მ სიმაღლეზე. თითოეულ სართულზე მხოლოდ თითო სარკმელია, რომლებიც სწორ კედელში, თითქმის ერთ ვერტიკალზე არის განლაგებული. ხის სართულშუა გადახურვა ჩამოშლილია. გადახურვის ძელები დაყრდნობილი იყო ყოველი მომდევნო სართულის კედლების შეთხელების ხარჯზე შექმნილ საფეხურზე (სიგრძე 20 სმ). კოშკის მერვე სართული მონგრეულია.

სამლოცველო პატარაა (ფართობი 8 კვ.მ), კოშკს აღმოსავლეთიდან ეკვრის. იგი მოქცეულია კოშკსა და მასზე მიშენებული მაღალი გალავნის კედელს შორის. ფორმით სამკუთხედს წააგავას, ჩრდილო–აღმოსავლეთით მომგრვალებული კუთხე აქვს. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ჩრდილო–აღმოსავლეთიდან 1 მ სიმაღლეზე ღრმა ნიშია. ორი ნიში სამხრეთ კედელშია, ერთი ჩრდილოეთისაში. ორი სწორკუთხა სარკმელი და ერთი ნიში ჩრდილოეთ კედელშია. სამლოცველო შიგნით ნახევარწრიული კამარით, ხოლო გარედან ქვის თხელი ფილების ცალფერდა სახურავითაა გადახურული.

გალავანი მაღალია, ტეხილი ფორმისაა. ნაშენია ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. გალავნის უმეტესი ნაწილი დანგრეულია. შემორჩენილია მასზე მიშენებულ ნაგებობათა კედლების მცირე ნაწილები.