iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სიყრმე (ფილმი)

სიყრმე — რიჩარდ ლინკლეიტერის 2014 წლის ამერიკული ფილმი. ლინკლეიტერი მას 12 წლის განმავლობაში იღებდა.

სიუჟეტი
ფილმის მთავარი გმირია მეისონი. მისი მშობლები დაშორებულები არიან. ფილმში ასახულია მეისონის ცხოვრება 6-დან 18 წლის ასაკამდე, მისი ისტორიები, ურთიერთობა მშობლებთან, მისი პიროვნების ჩამოყალიბება.

როლებში
ელარ კოლტრეინი — მეისონ ევანზ უმცროსი
ლორელაი ლინკლეიტერი — სამანთა უფროსი
პატრიცია არკეტი — ოლივია ევანზი
ითან ჰოუკი — მეისონ ევანზ უფროსი

ჯილდოები
ოქროს გლობუსი
საუკეთესო დრამა
საუკეთესო რეჟისორი: რიჩარდ ლინკლეიტერი
საუკეთესო მსახიობი ქალი მეორეხარისხოვან როლში: პატრისია არკეტი

 საუკეთესო ფილმისთვის

ბერლინის კინოფესტივალი
ვერცხლის დათვი საუკეთესო რეჟისორისთვის: რიჩარდ ლინკლეიტერი
ჰენდრიკ პეტრუს ბერლაგე

ჰენდრიკ პეტრუს ბერლაგე ( დ. 21 თებერვალი, 1856, ამსტერდამი — გ. 12 აგვისტო, 1934, ჰააგა) — ჰოლანდიელი არქიტექტორი,

ბიოგრაფია
ბერლაგე არქიტექტურას სწავლობდა ციურიხის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში 1875-78 წლებში. ამის შემდეგ 3 წელი ევროპაში მოგზაურობდა. 1880 წელს, ჰოლანდიაში მან თეოდორ სანდერსთან პარტნიორობით შექმნა რიგი პრაქტიკული და უტოპიური პროექტებისა. იყო მოდერნისტ არქიტექტორთა საერთაშორისო კონგრესის წევრი.
ბერლაგე განიცდიდა ნეო-რომანული აგურის არქიტექტურის და კატალონიური მოდერნიზმის გავლენას. აშკარად შეიმჩნევა ამსტერდამის სავაჭრო ბირჟის შენობაში, რომელშიც ის ასევე ეყრდნობა ვიოლე ლე დიუკის იდეებს. ბერლაგეს 1911 წლის ვიზიტმა აშშ-ში ძლიერად იმოქმედა მის შემოქმედებაზე. ფრენკ ლლოიდ რაიტის ორგანული არქიტექტურა მნიშვნელოვან ზემოქმედებას ახდენს მის შემდგომ მოღვაწეობაზე. მისმა ლექციებმა, ევროპაში დაბრუნების შემდეგ, ხელი შეუწყო რაიტის იდეების გერმანიაში გავრცელებას.
ბერლაგე აღიარებული იყო ჰოლანდიის მოდერნისტული არქიტექტურის მამად და ტრადიციონალისტებსა და მოდერნისტებს შორის შუამავლად. მისმა თეორიებმა ბევრი ჰოლანდიური დაჯგუფება შთააგონა მე-20 საუკუნის 20-იან წლებში, როგორებიცაა ტრადიციონალისტები, ამსტერდამის სკოლა, დე სტილი და ახალი ობიექტივისტები. მან მიიღო ბრიტანეთის სამეფო არქიტექტტურული ინსტიტუტის ოქროს მედალი 1932 წელს.

ბერლაგე გარდაიცვალა ჰააგაში 1932 წელს. 1970 წელს საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა მთვარის ერთ-ერთ კრატერს მისი სახელი მიანიჭა.

მისი მთავარი ნამუშევრებია:
ამსტერდამის სავაჭრო ბირჟა
ამსტერდამის განვითარების გეგმა
ბერლაგეს ხიდი ამსტერდამში
ჰოლანდიური სახლი, ბიური სტრიტზე ლონდონში
წმ. ჰუბერტუსლოტი რომელიც წარმოადგენს კრიოლერ-მიულერის მუზეუმის ნაწილს
გემენტემუზეუმი ჰააგაში

1990 წელს ჰოლანდიელმა არქიტექტორმა ჰერცბერგერმა დააარსა ბერლაგეს ინსტიტუტი რომელიც 2012 წელს გადავიდა დელფტის ტექნოლოგიურ უნივერსიტეტში, სადაც აგრძელებს მუშაობას როგორც წამყვანი ცენტრი არქიტექტურის და ქალაქგეგმარების კვლევების დარგში.
მარიკა ლორთქიფანიძე

მარიამ (მარიკა) ლორთქიფანიძე (დ. 28 აგვისტო, 1922, ბათუმი — გ. 8 იანვარი, 2018, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ნამდვილი წევრი (1993), აკადემიკოსი. საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1975), ივ. ჯავახიშვილის (1976), ნ. ბერძენიშვილის (1980) სახელობის და საქართველოს სახელმწიფო (1982) პრემიების ლაურეატი. 1997 წელს დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით. ამერიკის ბიოგრაფიულმა ინსტიტუტმა მიანიჭა „მეორე ათასწლეულის ღირსების მედალი 2000“. მისი ძმა იყო რეჟისორი გიგა ლორთქიფანიძე.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1922 წლის 28 აგვისტოს ბათუმში. 1943 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1947 წლიდან მუშაობდა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში მეცნიერ-თანამშრომლად. 1948 წლიდან თსუ-ში. ამავე წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე „თბილისის საამირო“. 1972 წლიდან არის თსუ საქართველოს ისტორიის კათედრის გამგე. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორია 1963 წლიდან (სადისერტაციო თემა - „ფეოდალური საქართველოს პოლიტიკური გაერთიანება“), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი 1993 წლიდან.

გამოქვეყნებული აქვს 100 სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის 10 წიგნი. რუსულად თარგმნა ქართული საისტორიო მწერლობის ძეგლები: „მატიანე ქართლისა“, სუმბატ დავითის ძის „ცხოვრება და უწყება ბაგრატიონთა“. მისი თაოსნობით 1996 წელს თსუ საქართველოს ისტორიის კათედრასთან ჩამოყალიბდა საქართველოს სოფლების ისტორიის შემსწავლელი ლაბორატორია.

1988 წელს მიენიჭა თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება.

მარიამ ლორთქიფანიძე 95 წლის ასაკში, 2018 წლის 8 იანვარს გარდაიცვალა. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში ძმის, გიგა ლორთქიფანიძეის გვერდით.
ქიმიური ფორმულა

ქიმიური ფორმულა — ინდივიდუალურ ნივთიერებათა შედგენილობის გამოსახულება ქიმიური ნიშნებისა და რიცხვების საშუალებით. ზოგად შემთხვევაში გამოისახება როგორც ... სადაც , , ... არის ქიმიურ ელემენტთა ატომების სიმბოლოები, რომელთაგანაც შედგება მოცემული ნივთიერება; , , ... მთელი რიცხვებია და გვიჩვენებენ ცალკეული ატომების რიცხვს მოცემულ ნივთიერებაში.

ნივთიერებათა ქიმიური ფორმულის დასადგენად აუცილებელია ვიპოვოთ მათი რაოდენობრივი შედგენილობა (მასის მიხედვით %-ში) : პროცენტული შედგენილობა შევცვალოთ ატომთა რიცხვთაშორის თანაფარდობით და ეს თანაფარდობა გამოვსახოთ მთელი რიცხვებით.

ვიკიფიცირება
ვიკიპედიაში ფორმულების დასაწერად გამოიყენება ვიკისინტაქსისი .

მაგალითად, ეთანოლის დუღილის პროცესი ქიმიური ფორმულებით შემდეგნაირად გამოისახება , შედეგს ვღებულობთ ასეთს 6126 -> 2 25 + 2 2.

ხოლო ეთანოლის სტრუქტურული ფორმულა შემდეგნაირად გამოისახება:

 
│ │ /
———
│ │
 

რაც შეეხება იზოტოპების ქიმიური კოდებით გამოსახვას, ამისთვის გამოიყენება შემდეგი ვიკისინტაქსისი , შედეგს ვღებულობთ ასეთს ^3_1.
ციმბირული ცისთვალა

ციმბირული ცისთვალა — მრავალწლოვანი ბალახოვანი ბოლქვიანი მცენარე სატაცურისებრთა ოჯახისა. წარსულში მიეკუთვნებოდა -ის ან -ის ოჯახს. ეფემერული მცენარეა. იზრდება 10-20 სმ-მდე. როგორც ადგილობრივი მცენარე გავრცელებულია სამხრეთ-დასავლეთ რუსეთში, კავკასიასა და თურქეთში. გვხვდება საქართველოს ტყეებსა და ბუჩქებშიც.

უპირატესობას ანიჭებს ფართოფოთლოვან ტყეებსა და ფხვიერ, არა მჟავა, კარგად დრენირებულ ნიადაგს. ყვავის მარტ-აპრილში. აქტიურად სტუმრობენ მწერები. ნაყოფი — კოლოფია. თესლს აქვს სპეციალური დანამატები, რომელიც ჭიანჭველებს იზიდავს. ღია ლურჯი იშვიათად თეთრი ხაზური ფოთლები სიგრძით 10-15 სმ, ხოლო სიგანით 1-2 სმ-ია. ბოლქვები კვერცხისებრია, რომელთა სიგრძეა 2,5 სმ, სიგანე განიკვეთში 1-2 სმ. ზამთარგამძლეა. საუკუნიდან ფართოდ გამოიყენება როგორც დეკორატიული მცენარე. სახეობრივი ეპითეტი შეცდომით აქვს მინიჭებული, რამეთუ ციმბირში არ გვხვდება. ციმბირული ცისთვალა გამოიყენება აივნის გასაფორმებლად გაზაფხულზე.

გალერეა
გიორგი ალასტანელი

გიორგი ალასტანელი (დ. უცნობია — გ. 6 ივლისი, 1373) — „პროვინციის მეფე“, ალასტანელების შტოს წარმომადგენელი, ძე ანდრონიკესი. მიიჩნევა დავით -ის შვილიშვილად. ჰყავდა ძმა — დავითი.

მონღოლთა ბატონობის პირობებში საქართველოს ცენტრალური სამეფო ხელისუფლების დასუსტებასთან ერთად ალასტანელი უფლისწულები „გახელმწიფებას“ ცდილობდნენ და „პროვინციის მეფეებად“ იქცნენ, თუმცა გიორგის, როგორც ჩანს, სამეფო კართან კონფლიქტი არ ჰქონია. იგი დაიღუპა თურქებთან ბრძოლაში 1373 წელს. მეფე ალექსანდრე დიდის მიერ მცხეთის სვეტიცხოველისთვის 1433 წელს გადაცემული შეწირულების წიგნის მიხედვით, კათოლიკოს თეოდორეს გიორგი ალასტანელის სიკვდილის მაგალითით ლაშქარი გაუმხნევებია.
ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი

ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი — სამეცნიერო-საცნობარო ლექსიკონი. წიგნი გამოიცა 2013 წელს.

ლექსიკონი შეიცავს საქართველოს არქეოლოგიური ძეგლების შესახებ ენციკლოპედიური ხასიათის ინფორმაციას, რომელიც „ქართლის ცხოვრებაში“ მოხსენიებული გეოგრაფიული პუნქტების მიხედვით არის შედგენილი. ლექსიკონი შედგება წინასიტყვაობის, საძიებელის, ანბანზე დალაგებული სტატიების და ბიბლიოგრაფიისაგან. ის უფრო თვალნათელს გახდის „ქართლის ცხოვრებაში“ მოხსენიებული გეოგრაფიული პუნქტების რეალურ სახეს და განსაზღვრავს მათ მნიშვნელობას საქართველოს ისტორია-კულტურაში. ლექსიკონში, „ქართლის ცხოვრებაში“ მოხსენიებული თითოეული ადგილ-პუნქტის შესახებ არქეოლოგიური, ისტორიულ-გეოგრაფიული, წყაროთმცოდნეობითი მონაცემებია შესული.
მამისიმედ ხარანაული

მამისიმედ ხარანაული — ქართველი სახალხო გმირი. კრწანისის ბრძოლისა (1795) და მთიულეთის აჯანყების (1804) მონაწილე.

ჯერ კიდევ ახალგაზრდა მამისიმედს მოუწია აღა-მაჰმად-ხანთან ბრძოლა კრწანისის ომში. როგორც ცნობილია, ერეკლე მეფის გადაწყვეტილებით, მამისიმედი თავისი ლაშქრით მოწინავე რაზმში ჩარიცხულა.

1804 წლის აჯანყების უშუალო წამომწყებლებმა (ლევან ნაზღაიძე, შიო ბურდული) კარგად იცოდნენ ამ პიროვნების შესახებ და დახმარება სთხოვეს მას. თავის მხრივ, მამისიმედმა გუდამაყარში თავი მოუყარა ფშავ-ხევსურებს. მთიელ გლეხთა აჯანყება წარმოადგენდა პირველ მასობრივ გამოსვლას მეფის რუსეთის წინააღმდეგ. პავლე ციციანოვიც კი გააკვირვა მთიელების 4000 კაციანი რაზმის ბრძოლამ, რომლის ერთ-ერთი მეთაური მამისიმედ ხარანაული იყო.
ქიმიური ფიზიკა

ქიმიური ფიზიკა — მეცნიერული დისციპლინა, ესაზღვრება ქიმიას და ფიზიკას. გერმანელი მეცნიერის ბოდენშტაინის მიერ არაგანშტოებული ჯაჭვური რეაქციების აღმოჩენის შემდეგ (1913 წელს) დაიწყო ქიმიური კინეტიკის განვითარება. აღმოაჩინეს და შეისწავლეს ქიმიური რეაქციები, რომლებიც განშტოებული ჯაჭვური გზით მიმდინარეობს, ჩამოყალიბდა წვისა და აფეთქების თეორეა.

ტერმინი ქიმიური ფიზიკა მეცნიერებაში შემოიღო გერმანელმა მეცნიერმა ა. ოიკენმა.

ქიმიური ფიზიკის განვითარების თანამედროვე ეტაპი ხასიათდება მრავალი მეტად ეფექტიანი ფიზიკური მეთოდების გამოყენებით, რომლებიც მდიდარ ინფორმაციას გვაწვდიან ატომებისა და მოლეკულების სტრუქტურისა და ქიმიური რეაქციების მექანიზმის შესახებ.

თანამედროვე ფიზიკურ ქიმიასა და ქიმიურ ფიზიკას შორის მკვეთრი ზღვრის გავლება არ შეიძლება.
კერეტარო (საფეხბურთო კლუბი)

„კერატარო“ , აგრეთვე ცნობილია, როგორც „გალიოს ბლანკოს დე კერეტარო“  — მექსიკური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ სანტიაგო-დე-კერეტაროდან (კერეტაროს შტატი). თამაშობს მექსიკის ლიგაში, ქვეყნის უმაღლეს დივიზიონში.

ტიტულები
მექსიკის მეორე დივიზიონის ჩემპიონი (3): კლაუსურა 2005, კლაუსურა 2006, აპერტურა 2008

ცნობილი მოთამაშეები
რონალდინიო
დამიან ზამოგილნი
ლეანდრო მაშადუ
ხოაკინ ბელტრანი
კარლოს დე ლოს კობოსი
კარლოს ოჩოა
ლუის ერნანდესი
მისაელ ესპინოსა
ადრიან რომერო
კარლოს ბოსიო

ცნობილი მწვრთნელები
რიკარდო ლავოლპე
მარიო სანაბრია
კარლოს ალბერტო ტორესი
იგნასიო ამბრისი
ქეთევან ჯაფარიძე

ქეთევან კონსტანტინეს ასული ჯაფარიძე (დ. 11 თებერვალი, 1901, ქვიშხეთი, ხაშურის რაიონი — გ. 20 სექტემბერი, 1968, თბილისი) — ქართველი მომღერალი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1956).

ბიოგრაფია
1919 წელს დაამთავრა თბილისის სათავადაზნაურო გიმნაზია და სწავლა გააგრძელა კონსერვატორიაში, ჯერ პედაგოგ ლევიცკისთან, შემდეგ ანა ჯაყელთან. ერთხანს ზაქარია ფალიაშვილიც ამეცადინებდა. ნიჭიერმა მომღერალმა იმთავითვე მიიქცია სპეციალისტთა ყურადღება შესანიშნავი ხმით და საშემსრულებლო ოსტატობით, თუმცა პროფესიულ სცენაზე გვიან, 1935 წელს შედგა ფეხი. მან მოიარა საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკები, იყო საზღვარგარეთ და ყველგან დიდი მოწონებით სარგებლობდა. მისი შესრულებით მაყურებელმა შეიყვარა ქართული საესტრადო სიმღერები და რომანსები. თითქმის ოთხი წელი გამოდიოდა ლენინგრადში და აქაც დიდი წარმატებები ჰქონდა. 1939 წელს ესტრადის მსახიობთა პირველ საკავშირო კონკურსზე ლაურეატის საპატიო წოდება დაიმსახურა.

განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი მომღერალმა სამამულო ომის პერიოდში. გამოდიოდა ჰოსპიტლებსა და სამხედრო ნაწილებში.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ნილო-საჰარული ენები

ნილო-საჰარული ენები — აფრიკის ენების ოჯახი, რომელზეც დაახლოებით 50 მილიონი ადამიანი საუბრობს. მათგან უმეტესობა მდინარეების ნილოსის და შარის ზემოწელში, ისტორიული ნუბიის ტერიტორიაზე ცხოვრობს. ენათა ოჯახი გავრცელებულია 17 ერში.

ნილო-საჰარული ენების ზოგიერთი ჯგუფი თარიღდება ნეოლითის ხანით. აღმოსავლეთსუდანური ენების სავარაუდო ასაკი ჩვენს წელთაღრიცხვამდე საუკუნეა.

ოჯახში შემავალი მსხვილი ენები
2009 წლის მონაცემებით ნილო-საჰარული ენების ოჯახის ყველაზე ხალხმრავალი წევრებია:
დოლუო (4.4 მილიონი). დოლუო არის კენიის სიდიდით მესამე ეთნიკური ჯდუფის ლუოს ხალხის სასაუბრო ენა.
კანური (4.0 მილიონი). კანურები წარმოადგენს ჩადის ტბის უმსხვილეს ეთნიკურ ჯგუფს.
სონგაი (3.2 მილიონი). საუბრობენ მდინარე ნიგერის გასწვრივ მცხოვრები ხალხები, ისტორიული სონგაის იმპერიის ენა.
ტესო (1.9 მილიონი). ახლოს არის მასაის ენასთან.
ნუბიური (1.7 მილიონი). ნუბიის ენები, გავრცელებულია ძირითადად სამხრეთ ეგვიპტესა და ჩრდილოეთ სუდანში.
ლუგბარა (1.7 მილიონი). ცენტრალური საჰარის მთავარი ენა.
კალენჯინი (1.6 მილიონი). გავრცელებულია კენიაში.
ლანგო (1.5 მილიონი). უგანდის ერთ ერთი უმსხვილესი ენა.
დინკა (1.4 მილიონი). სამხრეთი სუდანის უმსხვილესი ეთნიკური ჯგუფის ენა.
აჩოლი (1.2 მილიონი). უგანდის ენა.
მასაი (1.0 მილიონი). მასაების სასაუბრო ენა.
ნგამბაი (1.0 მილიონი). გავრცელებულია ძირითადად სამხრეთ ჩადიში.
ნუერი (800,000, 1982 წელს). ნუერების ენა, სამხრეთი სუდანის ეთნიკური ჯგუფი.
ფური (500,000 1983 წელს). დარფურში გავრცელებული ენა.
ტუბუ (350,000 – 400,000) ერთ–ერთი ყველაზე ჩრდილოეთით მყოფი ნილო-საჰარული ენა. ტობუზე მოსაუბრეთა უმეტესობა ცხოვრობს ჩრდილოეთ ჩადიში, ტიბესტისს მთებთან ახლოს.

გრენბერგის კლასიფიკაცი (1963)
ენათა ოჯახს დასახელება ჯოსეფ გრინბერგმა მისცა, მან 1963 წელს გამოსცა წიგნი აფრიკის ენები სადაც ის ამ ენების ნათესაობას ამტკიცებდა. გრინბერგის მიხედვით ნილო-საჰარული ენების სქემა შემდეგნაირად გამოიყურება:

სტრუქტურის ცვლილება და კიდევ უფრო დაკონკრეტება მოხდა ჯერ 2000 წელს ბენდერის, ხოლო 2010 წელს ბლენჩის მიერ.
მიხეილ ჯაფარიძე

მიხეილ ვიქტორის ძე ჯაფარიძე (დ. 3 თებერვალი, 1906, სოფელი ხრეითი, ახლანდელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტი — გ. 6 მაისი, 1964, თბილისი) — ქართველი დრამატურგი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
სწავლა დაიწყო ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში და დაამთავრა თბილისში 1925 წელს საშუალო სასწავლობელი. პარალელურად მეცადინეობდა „პროლეტკულტის“ თეატრალურ სტუდიაში, რომლის დამთავრების შემდეგ პრაქტიკულ საქმიანობას შეუდგა თბილისის მუშათა თეატრში. 1927 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტის სტუდენტია. 1938 წლამდე მუშაობდა სხვადასხვა თეატრში რეჟისორად და მსახიობად. პირველი ლექსები 1924 წელს გამოაქვეყნა. შემდეგ გაიტაცა დრამატურგიამ და მტელი სიცოცხლე ამ ჟანრს ემსახურებოდა. მისი პიესები წარმატებით იდგმებოდა რუსთაველის, მარჯანიშვილის, ვასო აბაშიძის სახელობის მუსიკალური კომედიის, მოზარდ მაყურებელთა, ქუთაისის, ბათუმის, სოხუმის და სხვა ქალაქებსა და კულტურის სახლებში.

დრამატურგის შემოქმედებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია: „ჟამთაბერის ასული“, „მეზობლები“, „ჩვენებურები“, „ბუღარა“ და სხვები. მან თანრგმნა აგრეთვე ვიშნევსკის, ტრენიოვის, პოპოვის პიესები.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მასთან ერთად პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — ევგენია პეტრეს ასული ბარბაქაძე (დ. 2 დეკემბერი, 1905, ხაშური — გ. 23 ნოემბერი, 1966, თბილისი).
აბას ყული-ხანი

აბას ყული-ხანი — განჯის ხანი და კახეთის მმართველი საუკუნის ბოლოს. ქართული წყაროების ცნობით, ქართლის მეფის გიორგი -ის მემანდარი აბას ყული-ხანი ირანის შაჰმა სულთან ჰუსეინმა ჯერ განჯის, შემდეგ კი — კახეთის ხანად დანიშნა. ცდილობა გიორგი -სა და ერეკლე -ს (ნაზარ ალი-ხანი) შორის დაპირისპირება საკუთარი პოზიციების განმტკიცებისთვის გამოეყენებინა. ერეკლესთან შეთანხმებით, აბას ყული-ხანმა კახთა და განჯელთა ჯარებით ერწო-თიანეთი დაიპყრო. 1691 წელს შაჰის დავალებით აბას ყული-ხანი ცდილობდა გიორგი -ის ქართლში დაბრუნებისათვის ხელი შეეშალა, თუმცა დამარცხდა და თბილისს უკუიქცა. ერეკლემ ის შაჰთან დააბეზღა და გიორგის ფარულ მხარდაჭერაში დასდო ბრალი. შაჰის ბრძანებით ერეკლემ აბას ყული-ხანი შეიპყრო და ისპაჰანს გაგზავნა. მისი შემდგომი ბედი უცნობია.
ლევან ჯაფარიძე

ლევან ივანეს ძე ჯაფარიძე (დ. 13 აპრილი, 1905, თბილისი — გ. 20 მარტი, 1972, იქვე) — ქართველი ბოტანიკოსი, მცენარეთა ფიზიოლოგი და ანატომი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
1927 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი. სტუდენტობიდანვე დაიწყო სამეცნიერო მოღვაწეობა. იგი 40 წელიწადზე მეტხანს იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბოტანიკის ინსტიტუტის მცენარეთა ანატომიისა და ფიზიოლოგიის განყოფილების გამგე, ერთხანს დირექტორიც: ლ. ჯაფარიძის 100-მდე მეცნიერული გამოკლვლევა ეხება ისეთ აქტუალურ პრობლემებს, როგორიცაა მცენარეთა სქესი, მათი ვეგეტაციური გამრავლება, ვაზის ქლორიზი, კულტურულ მცენარეთა გამძლეობა და სხვა. მეცნიერების გამოჩენილი მოღვაწის რამდენიმე მონოგრაფია და სახელმძღვანელო ცნობილია საზღვარგარეთაც. 1931 წლიდან იყო მცენარეთა ანატომიის საერთაშორისო ასოციაციის წევრი, მცენარეთა ფიზიოლოგიისა და ანატომიის ფუძემდებელტაგანი საქართველოში, ბოტანიკუი საზოგადოების ერთ-ერთი დამაარსებელი და ვიცე-პრეზიდენტი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
გულნარა ჯაფარიძე

გულნარა დავითის ასული ჯაფარიძე (დ. 27 თებერვალი, 1917, ყვარელი — გ. 4 თებერვალი, 1978, თბილისი) — ქართველი ხელოვნებათმცოდნე, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
1941 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1946 წლიდან საქართველოს ხელოვნების მუზეუმის მეცნიერ თანამშრომელია, შემდეგ სწავლული მდივანი და განყოფილების გამგე. დიდი წვლილი შეიტანა მუზეუმის ფონდების შესწავლისა და ექსპოზიციების მოწყობაში. 1958–1960 წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს კულტურის სამინისტროს სახვიტი ხელოვნების განყოფილებას. იყო მხატვართა კავშირის კრიტიკოსტა სექციის მდივანი, შემდეგ ამავე სექციის თავმჯდომარე.

ახალი და უახლესი სახვითი ხელოვნების თვალსაჩინო მკვლევარი გ. ჯაფარიძე სისტემატურად აწყობდა ქართველი მხატვრების ნამუშევართა გამოფენას ჩვენშიც და უცხოეთშიც. მის კალამს ეკუთვნის არა ერთი საინტერესო მონოგრაფია, 150-მდე სტატია. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი ნაშრომები თანამედროვე ლითონმქანდაკებლობაზე. საგულისხმოა, რომ თვით ეს ტერმინიც ქართულ ლექსიკაში მანვე შემოიტანა და დაამკვიდრა. საინტერესო გამოკვლევები მიუძღვნა სოსო გაბაშვილს, თამარ აბაკელიასა და კორნელი სანიძის ცხოვრებასა და შემოქმედებას.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ანტონ ჯაფარიძე

ანტონ (ტუტუშა) ქაიხოსროს ძე ჯაფარიძე (დ. 1887, სოფ. ობჩა ბაღდათის რაიონი — გ. 5 ნოემბერი, 1929, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-მელიორატორი.

ბიოგრაფია
საშუალო განათლება მიიღო ერევანში, უმაღლესი — ნოვოჩერკასკში. მან დიდი წვლილი შეიტანა კოლხეთის ჭაობის ამოშრობის, დიღმის სარწყავი სისტემისა და აჯამეთის არხების მშენებლობის საქმეში.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
ანასტასია ჯამბაკურ-ორბელიანი-ჯავახიშვილი

ანასტასია ნიკოლოზის ასული ჯამბაკურ-ორბელიანი-ჯავახიშვილი (დ. 24 აპრილი, 1884, თბილისი — გ. 7 ნოემბერი, 1969, თბილისი) — ივანე ჯავახიშვილის მეუღლე.

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის წმ. ნინოს სასწავლებელი, პარალელურად სამუსიკო სასწავლებელი ვიოლინოს სპეციალობით. 1906 წელს თავისი ბედი დაუკავშირა ივანე ჯავახიშვილს. შეეძინათ სამი შვილი: ნათელა, კახა და ალექსანდრე (ლალი).

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში, მისი მეუღლის გვერდით.
გაბრიელ ჯაბუშანური

გაბრიელ ლუკას ძე ჯაბუშანური (დ. 11 სექტემბერი, 1914, არხოტის ხეობა (ხევსურეთი) — გ. 22 დეკემბერი, 1968, თბილისი) — ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
1934 წელს საშუალო სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. ჯერ კიდევ ცამეტი წლის ყმაწვილს უქვეყნებდნენ ლექსებს საბავშვო ჟურნალ-გაზეთები. კრებდა და იწერდა ხალხური შემოქმედების შედევრებს.

ოჯახური მიზეზების გამო მეოთხე კურს დაანება თავი და ბრუნდება სოფელში. ჯერ პედაგოგობდა, შემდეგ განაგებდა სოფლის სამკითხველოს, ერთხანს კოლმეურნეობის თავჯდომარედაც მუშაობდა.

1935 წელს ჟურნალ ჩვენს თაობაში გამოქვეყნდა მისი ლექსი „ცხენი“ და უმალ მიიქცია ფართო მკითხველთა ყურადღება. 1940 წელს გამოვიდა პოეტის პირველი კრებული — „არაგვიანი“. ამას მოჰყვა კრებულები: „ლექსები“, „ნათელი მთაში“, „ლირიკა“, „მზეთა ქვეყანა“, „მაღალი მთვარე“, „ჩრდილი და მთვარე“, „მოკრძალება“, „რჩეული“ და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. პანთეონში მასთან დაკრძალულია მისი მეუღლე სარა სანდროს ასული მეზვრიშვილი (დ. 1915, სოფ. აწყური, ახლანდელი ახმეტის მუნიციპალიტეტი — გ. 15 მაისი, 1992, თბილისი).
სიმონ ხუნდაძე

სიმონ ირაკლის ძე ხუნდაძე (დ. 15 ნოემბერი, 1897, სოფ. კალაგონი — გ. 21 აგვისტო, 1933, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, ისტორიკოსი, სოციოლოგი, ჟურნალისტი, ქართველ სოციალ-ფედერალისტთა ერთ-ერთი ლიდერი.

ბიოგრაფია
1905-1914 წლებში სწავლობდა ქუთაისის გიმნაზიაში. ჯერ კიდევ ყმაწვილმა მიიპყრო მასწავლებელთა ყურადღება. მეშვიდე კლასელს უკვე წაკითხული ჰქონდა ქართული და რუსული მხატვრული ლიტერატურა, იცნობდა საზოგადოებრივი აზროვნების ისტორიის მკვლევართა ნაშრომებსა და პოლიტიკურ მოღვაწეთა ნარკვევებს. 1914-1917 წლებში სწავლობდა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. 1915 წელს გამოაქვეყნა პირველი წერილი. სტუდენტობისას აქტიურად ებმება რევოლუციური წრეების საქმიანობაში. 1917 წელს იარაღით ხელში, რუს სტუდენტებთან ერთად იბრძოდა რევოლუციის ბარიკადებზე. იმავე წელს სრულიად ჩამოყალიბებული პუბლიცისტი და ჟურნალისტი სამშობლოში დაბრუნდა და ხელი მიჰყო ქართული საზოგადოებრივი აზროვნების ისტორიის შესწავლასა და გამომზეურებას.

1921 წლის იანვარში სოციალისტ-ფედერალისტების პარტიაში ეკუთვნოდა მემარცხენე ჯგუფს, რომელიც დაუპირისპირდა პარტიის ხელმძღვანელობას და ემხრობოდა საბჭოთა რუსეთთან თანამშრომლობას.

1922 წელს საქართველოს საბჭოების ყრილობაზე აირჩიეს ცაკ-ის წევრად. 1924-1925 წლებში სწავლობდა მოსკოვის კომუნისტურ აკადემიაში. 1926 წლიდან მუშაობდა თსუ-ში ჯერ დოცენტად, შემდეგ პროფესორად. მისი პირველი ნაშრომი „ქართული ინტელიგენციის პროფილი საუკუნეში“, რომელიც დაიბეჭდა 1927 წელს, საინტერესოდ აშუქებდა ჩვენი ინტელიგაენციის სოციალურ-პოლიტიკურ იდეალებს და მისი განვითარების გზებს. 1931 წლიდან იყო საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი. 1932 წლიდან იყო სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორია-ლიტერატურის ფაკულტეტის ახალი ისტორიის კათედრის გამგე. 1933 წლიდან იყო თსუ-ს ისტორია-ფილოსოფიის ფაკულტეტის დეკანი და ამავე ფაკულტეტის ახალი ქართული ლიტერატურის კათედრის გამგე.

სხვადასხვა დროს მუშაობდა გაზეთ „ტრიბუნის“, ჟურნალ ქართული მწერლობის“ რედაქტორად, გამომცემლობების, „ქართული წიგნის“, „ფედერაციის“, „სახეგამის“ დირექტორად. თანამშრომლობდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. პანთეონში მასთან დასაფლავებულია მისი მეუღლე — თამარ ივლიანეს ასული კვერნაძე (დ. 27 ივნისი, 1908, თბილისი — გ. 13 აგვისტო, 1988, იქვე).

ნაშრომები
„მარქსის ინტერნაციონალი“ 1924
„ქართველი ინტელიგენციის პროფილი მეცხრამეტე საუკუნეში“, 1927
„ლევ ტოლსტოი და სოციალიზმი“ 1929
„ნ. გ. ჩერნიშევკი“ 1929
„აკაკი წერეთელი“ 1930
„პოეტი სარდალი“, 1934
„დიმიტრი ყიფიანი“ 1936

სიმონ ხუნდაძის კალამს ეკუთვნის მონოგრაფიები: „მასალები ქართული ლიტერატურისა და საზოგადოებრივი აზროვნების ისტორიიდან“, „სოციალიზმის ისტორიისათვის საქართველოში“, „სოლომონ რაზმაძე“, „ივანე მაჩაბელი“, „გალაქტიონ ტაბიძე“, „არსენას ტიპი ქართულ მწერლობაში“ და სხვა.

აღსანიშნავია ხუნდაძის მოღვაწეობა, როგორც რედაქტორ-გამომცემლისა. მან გამოსცა დიმიტრი ყიფიანის „მემუარები“ (1930), ნიკო ნიკოლაძის „რჩეული ნაწერები“ ტ (1931), ტ. (1932), გ. წერეთლის თხზულებათა ტომი, ეგნატე ნინოშვილის თხზულებათა სამტომეული (1927-1935)
ნიკოლოზ ხომიზურაშვილი

ნიკოლოზ მიხეილის ძე ხომიზურაშვილი (დ. 19 სექტემბერი, 1900, თელავი — გ. 1 თებერვალი, 1971, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, სოციალისტური შრომის გმირი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1919 წელს დაამთავრა თელავის ვაჟთა გიმნაზია, ხოლო 1925 წელს პირველი ხარისხის დიპლომით თბილისისსახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი. გამორჩეული ახალგაზრდა კათედრაზე დაიტოვეს ასისტენტად და როგორც პერსპექტიული სპეციალისტი მიავლინეს გერმანიაში ცოდნის გაღრმავების მიზნით, სადაც მან 3 წელი დაჰყო და მუშაობდა საუკეთესო სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებსა და სასელექციო სადგურებში. მისი პირველი მეცნიერული ნაშრომები, გამოქვეყნებული გერმანულ ენაზე შეეხებოდა გენეტიკისა და სელექციის საკითხებს. მის კალამს ეკუთვნის 80-მდე მეცნიერული ნაშრომი, მათ შორის განსაკუთრებით აღსანიშნავია საქართველოს ხილის ატლასები, მეხილეობის სახელმძღვანელოები და „მეხილეობის“ 2 ტომი. დიდი ღვაწლი მიუძღვის „საქართველოს მეხილეობის“ ოთხტომეულის გამოცემაში. მისი ხელმძღვანელობით საქართველოში დაინერგა ნაგალა ხეხილი. იგი საქართველოში სამრეწვეო მეხილეობის ერთ-ერთი ფუძემდებელია.

ბოლო ათი წელი განაგებდა საქართველოს მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს. მან დაამუშავა საყვავილე კვირტების ჩასახვა-განვითარების თეორია, შეისწავლა და იკვვლია ხეხილის ზოგიერთი ჯიშის ციტოემბრიონოლოგიისა და ციტოგენეტიკის საკითხები და სხვა. ინსტიტუტის ბაზაზე მანვე შექმნა უნიკალური სამეცნიერო მუზეუმი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.