iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პელეტრონი

პელეტრონი ( < ) — ელექტროსტატიკური გენერატორი მუდმივი მაღალი ძაბვის (პრაქტიკულად ~10 მლნ. ვ) მისაღებად. მისი კონსტრუქცია ვან დე გრააფის გენერატორის პრინციპს იმეორებს. ფუნდამენტური განსხვავება ისაა, რომ ელექტრული მუხტი გადაეცემა არა დიელექტრიკული ლენტით, არამედ ჯაჭვური გადამტანით (დიელექტრიკული რგოლებით დაკავშირებული ლითონის ელექტროდებით), რის გამოც გენერატორს აქვს ძაბვის ზრდის უფრო დიდი სტაბილურობა და უფრო მაღალი დენი (0.1-დან 0.5 მა-მდე). დენის გაზრდის მიზნით, შესაძლებელია გენერატორების პარალელური მიერთება.
კელვინის მწვეთარა

კელვინის მწვეთარა — ელექტროსტატიკური გენერატორი მუდმივი მაღალი ძაბვის (პრაქტიკულად ~10 კვ) მისაღებად. შეიმუშავა ინგლისელმა ფიზიკოსმა უილიამ ტომსონმა 1867 წელს.

მოწყობილობა შედგება წყვილი ლითონის ქილებისაგან, რომელთაგან თითოეული დაკავშირებულია ლითონის ინდუქტორის რგოლთან, რომელიც შეჩერებულია მეორის ზემოთ. წყლის ნაკადები ინდუქტორებით მიედინება ზედა ჭურჭლიდან ქილებში, რომლებიც იყოფა ინდუქტორების გვერდით წვეთებად.
ტესლას ტრანსფორმატორი

ტესლას ტრანსფორმატორი — მაღალძაბვიანი იმპულსური ტრანსფორმატორი, რომელშიც შედის უგულარო ტრანსფორმატორი, განმუხტველი და ელექტრული კონდესატორი. ტრანსფორმატორის პირველადი გრაგნილი წარმოადგენს სქელი სპილენძის მავთულისაგან დამზადებული სპირალის რამდენიმე ხვიას, მეორეული გრაგნილი შედგება წვრილი იზოლირებული სპილენძის დიდი რაოდენობის მავთულის ხვიებისაგან. გამოიგონა ნ. ტესლამ 1891 წელს. რადიოტექნიკური განვითარების საწყის ეტაპზე იყენებდნენ რადიოსადგურებში მაღალი სიხშირის რხევათა წყაროდ, შემდგომ კი — სადემონსტრაციო მიზნით.
ელექტროფორული მანქანა

ელექტროფორული მანქანა, უიმსჰიორსთის გენერატორი — ელექტროსტატიკური გენერატორი მუდმივი მაღალი ძაბვის (პრაქტიკულად ~10 მლნ. ვ) მისაღებად. შეიმუშავა ბრიტანელმა გამომგონებელმა ჯეიმს უიმსჰურსტმა 1880-1883 წლებში. იგი იყენებს ელექტროსტატიკური ინდუქციის ფენომენს, რომლის დროსაც ელექტრული მუხტები გროვდება მანქანის პოლუსებზე (ლეიდენის ქილები), პოტენციური სხვაობა გამტარებლებს შორის აღწევს რამდენიმე ასეულ ათას ვოლტს. მუშაობს მექანიკური ენერგიის გამოყენებით.
ელექტროსტატიკური გენერატორი

ელექტროსტატიკური გენერატორი, ელექტროსტატიკური მანქანა — ხელსაწყო, რომელიც ელექტროსტატიკის მოვლენებს იყენებს დედამიწისაგან იზოლირებულ გამტარებზე ელექტრული მუხტების მისაღებად. იგი მექანიკურ ენერგიას გარდაქმნის ამ გამტარების ირგვლივ წარმოქმნილი ელექტრული ველის ენერგიად. უმარტივესი ელექტროსტატიკური გენერატორი შედგება მინის დისკოსაგან, რომელიც ბრუნვისას ტყავის დაამალგამებულ ბალიშს ეხახუნება და ამის შედეგად ელექტროვდება. უფრო რთულ ელექტროსტატიკურ გენერატორებში იყენებენ ელექტროსტატიკური ინდუქციის მოვლენას.
ქოფრუბაში (ჩამლიჰემშინის რაიონი)

ქოფრუბაში — სოფელი ჩამლიჰემშინის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 75 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ჩამლიჰემშინიდან 3 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 247 ადამიანი ცხოვრობს.

ისტორია
სოფლის ძველი სახელი ლაზურად იყო „აბიშო“ , შემდეგ კი მან მიიღო სახელწოდება „ქოფრუბაში“ და მოიპოვა სოფლის სტატუსი.
ჯერარდ კოიპერი

ჯერარდ პეტერ კოიპერი (, ; დ. 7 დეკემბერი, 1905, ტოიტიენჰორნი — გ. 23 დეკემბერი, 1973, მეხიკო) — ნიდერლანდელი წარმოშობის, ამერიკელი ასტრონომი. აშშ-ს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი (1950), ნიდერლანდების მეცნიერებათა სამეფო აკადემიის წევრი.

ბიოგრაფია
ჯერარდ პეტერ კოიპერი დაიბადა 1905 წლის 7 დეკემბერს ჩრდილოეთ ჰოლანდიის სოფელ ტოიტენჰორნში. მკერავის ვაჟს, კოიპერს, ბავშვობიდანვე დიდი ინტერესი ჰქონდა ასტრონომიის. მას ჰქონდა არაჩვეულებრივად კარგი მხედველობა. შეეძლო შეუიარაღებელი თვალით დაენახა 7.5 სიკაშკაშის ვარსკვლავი, რომელიც დაახლოებით ოთხჯერ უფრო სუსტია, ვიდრე ჩვეულებრივ თვალით ხილვადი.

1924 წელს სწავლობდა ლეიდენის უნივერსიტეტში, სადაც იმ დროს ასტრონომების ძალიან დიდი რაოდენობა იყო თავმოყრილი. ის დაუმეგობრდა კოლეგებს ბარტ ბოკსა და პიტერ ოსტერჰოფს. მისი ლექტორები იყვნენ ეჯნარ ჰერცპრუნგი, ანტონი პანეკოეკი, ვილემ დე სიტერი, იან ვოლტჯერი, იან ოორტი და ფიზიკოსი პოლ ერენფესტი. მან მიიღო ასტრონომიის კანდიდატის ხარისხი 1927 წელს და პირდაპირ განაგრძო სწავლა.

1933 წელს კუიპერმა დაიცვა სადოქტორო ნიდერლანდების ლეიდენის უნივერსიტეტში თეზისზე „ორობითი ვარსკვლავების შესახებ“ (ჰერცსპრუნგთან ერთად).

1935 წელს იგი გაემგზავრა ჰარვარდის კოლეჯის ობსერვატორიაში სამუშაოდ, სადაც გაიცნო სარა პარკერ ფულერი (1913-2000), რომელზეც დაქორწინდა 1936 წლის 20 ივნისს. მიუხედავად იმისა, რომ გეგმავდა იავაში გადასვლას ბოსშის ობსერვატორიაში სამუშაოდ, მან მიიღო შემოთავაზება ჩიკაგოს უნივერსიტეტის იერკესის ობსერვატორიაში, სადაც მიიღო ამერიკის მოქალაქეობა 1937 წელს.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, 1943-1945 წლებში, კოიპერმა აიღო შვებულება ჩიკაგოს უნივერსიტეტში, ჰარვარდის რადიოკვლევით ლაბორატორიაში რადიოლოკაციური კონტრზომების შესასწავლად. ამის გამო იგი მიმაგრებულ იქნა ინგლისის მერვე საჰაერო ძალების შტაბ-ბინაზე (1944). გერმანული მეცნიერების მდგომარეობის შეფასების გარდა, კოიპერს ეკუთვნის თამამი ნაბიჯი გადადგმული მაქს პლანკის გადასარჩენად, რომელიც ჩარჩენილი იყო გერმანიის აღმოსავლეთ ზონაში, რის გამოც მას ემუქრებოდა საბჭოთა კავშირის ტყვედ მოხვედრა.

1947-1949 წლებში კოიპერი მსახურობდა მაკდონალდის ობსერვატორიის დირექტორად დასავლეთ ტეხასში. 1949 წელს კოიპერმა წამოიწყო იერკეს–მაკდონალდის ასტეროიდების კვლევა. 1950-1960 წლებში იყო პროფესორი ჩიკაგოს უნივერსიტეტში, ხელმძღვანელობდა იერკესის ობსერვატორიას. ის იყო კარლ სეიგანის დოქტორის მრჩეველი. 1958 წელს ისინი მუშაობდნენ საიდუმლო სამხედრო პროექტზე 119, საჰაერო ძალების საიდუმლო გეგმა მთვარეზე ბირთვული ქობინის აფეთქების შესახებ.

1960 წელს კუიპერი საცხოვრებლად გადავიდა ტუსონში, არიზონაში, რათა დაეარსებინა მთვარის და პლანეტარული ლაბორატორია არიზონას უნივერსიტეტში და მსახურობდა ლაბორატორიის დირექტორად სიცოცხლის ბოლომდე, 1973 წლამდე სიკვდილამდე.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად ნეპტუნის გარე ორბიტაზე მოძრავ ყინულოვან-ლოდოვან სხეულებს კოიპერის სარტყელი დაარქვეს. აგრეთვე მის სახელს ატარებს: ასტეროიდი (1776 კოიპერი) და კრატერები მთვარეზე, მარსსა და მერკურიზე.

ყოველწლიურად, ამერიკის ასტრონომიული საზოგადოება აჯილდოვებს კოიპერის პრემიით მკვლევარებს პლანეტარულ მეცნიერებაში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისათვის.
კონსტანტინე მიუფკე

კონსტანტინე მიუფკე (; დ. 6 ნოემბერი, 1903, ყაზანი — გ. 26 იანვარი, 1968, თბილისი) — თეატრისა და კინოს მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1950).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1903 წლის 6 ნოემბერს ქ. ყაზანში. 1922–1924 წლებში სწავლობდა სარატოვის უნივერსიტეტის ფიზიკა–მატემატიკის ფაკულტეტზე. 1927 წელს დაამთავრა სარატოვის სახელმწიფო თეატრალური ტექნიკუმი და შეუდგა თეატრალურ მოღვაწეობას. 1927-1934 წლებში მუშაობდა სარატოვის, დნეპროპეტროვსკის, ნოვოსიბირსკის, ვორონეჟის დრამატულ თეატრებში. 1934 წელს ჩამოვიდა თბილისში და მუშაობა დაიწყო ალ. გრიბოედოვის სახელობის დრამატულ თეატრში. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: პროსტაკოვი, გრიშა (მ. გორკის „მზის შვილები“, „ბარბაროსები“), სტივა (ლ. ტოლსტოის „ანა კარენინა“), კრუტიცკი, ვოსმიბრატოვი, ლინაევი (ა. ოსტროვსკის „ზოგჯერ ბრძენიც შეცდება“, „ტყე“, „მგლები და ცხვრები“), ლემი (ი. ტურგენევის „აზნაურთა ბუდე“), ბობჩინსკი (ნ. გოგოლის „რევიზორი“), სორინი (ა. ჩეხოვის „თოლია“), როგოევი, კოსტავრა (ნ. ვირტას „პური ჩვენი არსებობისა“), ვარლამი (ა. პუშკინის „ბორის გოდუნოვი“), რანგო (ე. როსტანის „სირანო დე ბერჟერაკი“), ვურმი (ფ. შილერის „ვერაგობა და სიყვარული“) და სხვა. განსაკუთრებული წარმატება მოუტანა მსახიობს ლენინის როლის შესრულებამ ნ. პოგოდინის პიესებში: „კრემლის კურანტები“ და „თოფიანი კაცი“, შ. დადიანის „ნაპერწკლიდან“, დობჟინისკის „ლენინის და გორკის შეხვედრები“. კ. მიუფკეს ეკუთვნის პიესა - „ხვალინდელი დღე ჩვენი იქნება“, რომელშიც თავად ასრულებდა სემის როლს.

გადაღებულია მხატვრულ ფილმებში: „დიადი განთიადი“ (რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი, 1938), „მაიაკოვსკი იწყებოდა ასე…“ (რეჟ. კონსტანტინე პიპინაშვილი, 1958).

ჯილდოები და აღიარება
1939 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
1940 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
1946 — მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის“
1950 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
კირ სტარმერი

სერ კირ როდნი სტარმერი (; დ. 2 სექტემბერი, 1962, ლონდონი, გაერთიანებული სამეფო) — ბრიტანელი პოლიტიკოსი და ადვოკატი. გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრი 2024 წლის 5 ივლისიდან და ლეიბორისტული პარტიის ლიდერი 2020 წლის 4 აპრილიდან. 2015 წლიდან არის პარლამენტის წევრი ჰოლბორნი და სენტ-პანკრასის ოლქიდან. 2020-2024 წლებში იყო წინა ოპოზიციის ლიდერი.
კოიპერი (მთვარის კრატერი)

კრატერი კოიპერი (; ყოფილი — ბონპლან ) — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ნიდერლანდელი წარმოშობის ამერიკელი ასტრონომის, ჯერარდ კოიპერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 6.28 კმ, სიღრმე — 1.06 კმ.

კოიპერის კრატერს აქვს წრიული თასის ფორმა და პრაქტიკულად ხელუხლებელია განადგურებისგან. კრატერის ზვინული წარმოდგება მკაფიოდ გამოხატული კიდით და გლუვი შიდა ფერდობით. ზვინულის სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ აღწევს 220 მ, კრატერის მოცულობა დაახლოებით 9 კმ³.

1976 წელს საკუთარი სახელის მიღებამდე კრატერი წარმოადგენდა სატელიტურ კრატერს და ჰქონდა აღნიშვნა „ბონპლან “.

სატელიტური კრატერები
კოიპერის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.
ელზა ბრანდეისი

ელზა ბრანდეისი (, დ. 18 სექტემბერი, 1907, რუსტე, ავსტრია — გ. 6 იანვარი, 2018, შოპრონი) — უნგრელი მოცეკვავე და ქორეოგრაფი. ექსპრესიონისტული ცეკვის ფუძემდებლი უნგრეთში.

მეორე მსოფლიო ომის დროს მან რამდენიმე ებრაელი შეიფარა თავის საზაფხულო სახლში ბალატონალმადისში, მათ შორის 14 წლის ჯორჯ სოროსი. 1995 წელს ისრაელის სახელმწიფოს კატასტროფების(ჰოლოკოსტი) და გმირობის ნაციონალურმა მემორიალმა „იად ვაშემმა“, ელზა ბრანდეისი აღიარა და მიანიჭა საპატიო წოდება, როგორც „მართალი ერთა შორის“.

ადრეული წლები
ელზა ბრანდეისი დაიბადა 1907 წლის 18 სექტემბერს ავსტრიის ქალაქ რუსტაში. ის გაიზარდა ბუდაპეშტში ლუთერანულ-გერმანულ ოჯახში. ბავშვობაში იგი შეესწრო იმპერატორ კარლ -ის კორონაციას, რომელიც შედგა ბუდაპეშტში.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, ნაცისტების მიერ სკოლის დაკავების თავიდან ასაცილებლად, ბრანდეისმა ლაიტაის სკოლა გადააფორმა თავის სახელზე. როდესაც ლაიტაი იძულებით გადაიყვანეს "ყვითელი ვარსკვლავის სახლში", ბრანდეისს მისთვის საკვები მიჰქონდა და ასევე დაეხმარა პორტუგალიის საელჩოსგან მფარველობის წერილის მოპოვებაში.
ნინო ლაფაჩი

ნინო ლაფაჩი (დ. 18 ნოემბერი, 1908 გ. 1992) ქართველი თეატრის მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1950).

ბიოგრაფია
1930 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრთან არსებული დრამატული სტუდია.

1930–1969 წლებში იყო შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრის მსახიობი. 1969–1972 წლებში მოღვაწეობდა სოხუმის კ. გამსახურდიას სახელობის ქართულ თეატრში. მისი საუკეთესო როლებია: ტატიანა (ბ. ლავრენიოვის „რღვევა“), რუქაია (ა. სუმბათაშვილ–იუჟინის „ღალატი“), ნენო (ს. შანშიაშვილის „არსენა“), ქეთევანი (დ. ერისთავის „სამშობლო“) და სხვა.

ჯილდოები და აღიარება
1943 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
1950 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
მასუდ ფეზეშქიანი

მასუდ ფეზეშქიანი (; დ. 29 სექტემბერი, 1954, მეჰაბადი, ირანი) — ირანელი კარდიოქირურგი, რეფორმისტი პოლიტიკოსი, ირანის ისლამური რესპუბლიკის მე-9 პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
მასუდ ფეზეშქიანი დაიბადა 1954 წლის 29 სექტემბერს ირანში, დასავლეთ აზერბაიჯანის ოსტანის ქალაქ მეჰაბადში. მამა ირანელი აზერბაიჯანელია, დედა ქურთი. თავად ფეზეშქიანის სიტყვებით, მისი მშობლები თურქები არიან. 1973 წელს დიპლომის აღებისთანავე გადავიდა ზაბოლში წვევამდელად. ამ პერიოდში ინტერესდება მედიცინით. სამსახურის დასრულების შემდეგ დაბრუნდა მშობლიურ პროვინციაში, სადაც ჩაირიცხა სამედიცინო სკოლაში და მიიღო ზოგადი მედიცინის ხარისხი. 1980-1988 წლებში ირან-ერაყის ომის დროს იმყოფებოდა ფრონტის ხაზზე, სადაც მუშაობდა ექიმად და პასუხისმგებელი იყო სამედიცინო ჯგუფების გაგზავნაზე. 1985 წელს ფეზეშქიანმა დაასრულა ზოგადი პრაქტიკოსის კურსი და დაიწყო ფიზიოლოგიის სწავლება სამედიცინო კოლეჯში.

ომის დამთავრების შემდეგ სწავლა გააგრძელა თავრიზის სამედიცინო მეცნიერებათა უნივერსიტეტში ზოგად ქირურგიის მიმართულებით. 1993 წელს მიიღო სპეციალობა კარდიოქირურგიაში ირანის სამედიცინო მეცნიერებათა უნივერსიტეტში. მოგვიანებით იგი გახდა კარდიოქირურგიის სპეციალისტი, ხოლო 1994 წელს — გახდა თავრიზის სამედიცინო მეცნიერებათა უნივერსიტეტის პრეზიდენტი, სადაც მუშაობდა ხუთი წლის განმავლობაში.

ფეზეშქიანის პოლიტიკური მოღვაწეობა დაიწყო მას შემდეგ, რაც ის 1997 წელს ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილედ დაინიშნა და მოჰამედ ხათამის ადმინისტრაციას შეუერთდა. ოთხი წლის შემდეგ იგი დაინიშნა ჯანდაცვის მინისტრად, სადაც მუშაობდა 2001-2005 წლებში. მას შემდეგ ის ხუთჯერ იქნა არჩეული ირანის პარლამენტში, სადაც 2016-2020 წლებში ეკავა პარლამენტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილის თანამდებობაც.

მონაწილეობას იღებდა 2013 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, მაგრამ მოხსნა კანდიდატურა. მან 2021 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე კანდიდატურის წამოყენებაზე უარი ეთქვა. 2024 წლის ვადამდელ საპრეზიდენტო არჩევნებში იგი მეორე ტურში გავიდა, სადაც დაამარცხა კონკურენტი კანდიდატი საიდ ჯალილი და გახდა ირანის პრეზიდენტი.

ფეზეშქიანი ოფიციალურად დანიშნა პრეზიდენტად ირანის უზენაესი ლიდერის ალი ხამენეის მიერ 2024 წლის 28 ივლისს და ფიცი დადო ირანის პარლამენტის წინაშე 2024 წლის 30 ივლისს..

ოჯახი
ჰყავდა მეუღლე, სპეციალობით გინეკოლოგი. 1993 წელს ავტოკატასტროფაში დაეღუპა ცოლი და ერთი შვილი. აღარ დაოჯახებულა, მარტო ზრდიდა ორ ვაჟს და ერთ ქალიშვილს.
მიკროფიშა

მიკროფიშა (მიკრო... და ) — მიკროგამოსახულებების ჩანაწერშემცველი, რომლის დანიშნულებაა მცირე ფართობზე დიდი რაოდენობის სხვადასხვა ტექსტური და გამოსახულებითი ინფორმაციის (წიგნის გვერდები, ტექნიკური სქემები, პატენტები და ასე შემდეგ) შენახვა. გამჭირვალე მიკროფიშას ათვალიერებენ და კითხულობენ ხელსაწყოებით ან მისგან იღებენ გადიდებულ პირებს.

ერთი მიკროფიში 612 ან 7.512 სმ ზომით იტევს 30-დან 130 გვერდამდე წიგნის ტექსტს.

კითხვისთვის გამოიყენება სპეციალური (ჩვეულებრივ, საკითხავი) საპროექციო მოწყობილობები, რომლებიც ქმნიან ერთი ან წყვილი გვერდის სურათს, რომელიც გადიდებულია 5-20-ჯერ ჩაშენებულ ეკრანზე. მიკროფიშის წაკითხვა ასევე შესაძლებელია ფოტოგამადიდებლის, ზედა პროექტორის ან ძლიერი გამადიდებელი შუშის გამოყენებით.

ულტრამიკროფიშა — მიკროფიში, რომელიც შეიცავს სხვადასხვა ობიექტების გამოსახულების ასლებს 90-ჯერ მეტი შემცირებით.

1991 წელს საქართველოში „ძეგლთა ნუსხის განყოფილების“ საფუძველზე შედგა ქართული ხუროთმოძღვრების მიკროფიშების ჯგუფი, რომელმაც აახენის ტექნიკური უმაღლესი სკოლის თანამშრომელ გუნდოლფ ბრუხჰაუსთან ერთად ჰოლანდიაში დასაბეჭდად გაამზადა მიკროფიშების 8 ტომი — „ქართული არქიტექტურა“.
მიკროფონი

მიკროფონი (მიკრო... და ) — ელექტროაკუსტიკური ხელსაწყო, რომელიც ბგერით რხევებს გარდაქმნის ელექტრულ რხევებად. გამოიყენება ტელეფონიაში, რადიომაუწყებლობაში, ტელევიზიაში, ბგერათჩაწერისა და ბგერათგალიერების სისტემებში. მიკროფონი არის: ნახშირის, ელექტროდინამუკური, კონდესატორული, ელექტრული, პიეზოელექტრული და ელექტრომაგნიტური. მოქმედების მიმართულების მიხედვით კი — არამიმართული, ცალმხრივ მიმართული (კარდიოდიური) და ორმხრივ მიმართული.

ნახშირის მიკროფონში ლითონის ან ნახშირის მემბრანა ირხევა ბგერითი ტალღების ზეგავლენით. ამ დროს იცვლება მემბრანასთან შეხებაში მყოფ კაფსულაში მოთავსებული ნახშირის ფხვნილის სიმკვრივე და, მაშასადამე, მისი ელექტრული წინაღობაც. ამის შედეგად კი იცვლება აგრეთვე მიკროფონში გამავალი დენის ძალაც. წარმოიქმნება მფეთქარი დენი, რომელიც სადენიანი ხაზით ხვდება ტელეფონში და იწვევს მისი მემბრანის რხევებს. კაფსულიანი ნახშირის მემბრანის ყველაზე მეტად გავრცელებულია სატელეფონო კავშირგაბმულობაში.

კოჭას ტიპის ელექტროდინამიკურ მიკროფონში გამოყენებულია ელექტრომაგნიტური ინდუქციის მოვლენა. პოლისტიროლის თხელი აფსკის ან ალუმინის კილიტის დიაფრაგმა ხისტად დამაგრებულია წვრილი მავთულისაგან დამზადებულ კოჭასთან, რომელიც მოთავსებულია მაგნიტური სისტემის რგოლურ ღრეჩოში. ბგერითი ტალღის ზემოქმედებით დიაფრაგმის რხევის დროს კოჭას ხვიები მაგნიტურ ძალთა წირებს გადაკვეთს და კოჭაში აღძრავს ემძ, რომელიც კოჭას მომჭერებზე ცვალებად ძაბვას წარმოქმნის. ასეთი მიკროფონის კონსტრუქცია მარტივია, მცირე ზომისაა და ექსპლუატაციაში საიმედოა. ლენტური ტიპის ელექტროდინამიკურ მიკროფონში კოჭას ნაცვლად მაგნიტურ ველში მოთავსებულია ძალიან თხელი ალუმინის კილიტის გოფრირებული ლენტი. ასეთ მიკროფონს იყენებენ უმთავრესად სტუდიიდან მუსიკის გადასაცემად.

კონდესატორული მიკროფონის მოქმედების პრინციპი ემყრება მუდმივიდენის წრედში ჩართული კონდენსატორის ტევადობის ცვლილებას ბგერის წნევის ცვლილების შესაბამისად. ბგერის ტალღები იწვევს კონდენსატორის შემონაფენის (მემბრანის) რხევებს და მასზე მოდებული ძაბვის ცვლილებას. ასეთ მიკროფონებს იყენებენ ბგერათჩაწერისა და ბგერათგადაცემის მაღალხარისხიან სისტემებში.

ელექტრული მიკროფონის მოქმედების პრინციპი კონდესატორულის მსგავსია. პიეზოელექტრული მიკროფონის მოქმედების პრინციპი კი პიეზოელექტრულ ეფექტზეა დამყარებული. ელექტრომაგნიტურ მიკროფონში ბგერითი ტალღები ზემოქმედებს ფოლადის ღუზასთან ხისტად დაკავშირებულ მემბრანაზე. პიეზოელექტრულ და ელექტრომაგნიტურ მიკროფონებს უმთავრესად იყენებენ სასმენ აპარატებში და რადიომოყვარულთა მოწყობილობებში.

სტერეოფონიკურ რადიომაუწყებლობაში და ბგერათჩაწერისათვის გამოიყენება საერთო კორპუსში მოთავსებულ ორ ერთნაირ და ერთმიმართულ მიკროფონებს.
Vantablack

( არის დღესდღეობით ცნობილი ყველაზე შავი ნივთიერება. შთანთქავს მასზე დაცემული სინათლის 99.965%-ს: ხილულ სინათლეს, მიკროტალღებს და რადიოტალღებს (შედარებისთვის: ყველაზე შავი ნახშირი შთანთქავს სინათლის 96%-ს). იგი შედგება ვერტიკალურად განლაგებული ნანომილებისაგან, რომლებიც „იზრდებიან“ ალუმინის ფოლგაზე; -ზე მოხვედრილი ფოტონები იკარგება ამ ნანომილებს შორის და, პრაქტიკულად, უკან არეკვლის გარეშე, გადაიქცევა სითბოდ.

მიღებულ ნივთიერებას აქვს მრავალი პოტენციური გამოყენება: მაგალითად, ტელესკოპებში სინათლის გაფანტვის თავიდან აცილება, შეიძლება გამოყენებულ იქნას თერმული დაცვის სისტემებში და მინიატურული ერთეულების და ელემენტების საფარად სხვადასხვა მიკროელექტრომექანიკური მოწყობილობაში. ამ ობიექტის მიერ რადიაციის შეწოვა ხსნის მსუბუქი და გამძლე საფარის შექმნის შესაძლებლობას, რომელიც იცავს ადამიანებს და კოსმოსურ ხომალდებს ძლიერი გამოსხივებისგან. ის ასევე შეიძლება გამოყენებულ იქნას სითბოს შთანთქმის გასაზრდელად მასალებში, რომლებიც გამოიყენება მზის ენერგიის კონცენტრაციის ტექნოლოგიებში, ხოლო სამხედრო სფეროში შეიძლება გამოყენებულ იქნას „ტემპერატურული შენიღბვის“ შესაქმნელად, მაგალითად, თვითმფრინავებისთვის. სიბნელე.

2014 წელს, საჰაერო კოსმოსური და თავდაცვის პირველმა მომხმარებლებმა უკვე მიიღეს შეკვეთები.
ვასილ ცარგუში

ვასილ ცარგუში (დ. 1 თებერვალი, 1938, სოფ. აჭანდარა, გუდაუთის რაიონი — გ. 28 იანვარი, 2021, სოხუმი) — საბჭოთა, აფხაზი დირიჟორი, კომპოზიტორი, ეთნოგრაფი, მუსიკის პედაგოგი და მუსიკათმცოდნე. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1982).

ბიოგრაფია
1963 წელს დაამთავრა ქ. სოხუმის მუსიკალური სასწავლებელი (საგუნდო–სადირიჟორო). სწავლობდა მოსკოვის გნესინების სახელობის მუსიკალურ პედაგოგიურ ინსტიტუტში (საგუნდო–სადირიჟორო).

მუშაობდა მხატვრული თვითმოქმედების, რაიონული კულტურის სახლების კოლექტივებსა და სკოლის გუნდებში. 1958–1962 წლებში იყო სოფელ აჭანდარას, 1962–1963 წლებში კი სოხუმის ნესტორ ლაკობას სახელობის სკოლის გუნდების ლოტბარი. 1963 წლიდან აფხაზეთის ასსრ სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლის ჯერ დირიჟორ–ქორმაისტერი, 1968 წლიდან სამხატვრო ხელმძღვანელი, 1977–1981 წლებში ლოტბარი. იყო აფხაზეთის ფილარმონიის დირექტორი.

შემოქმედება: კანტატები – „ეფრებ ეშბა“, „ოქტომბერი“; სიმღერები: „აფსნი“, „ლენინზე“, „კომკავშირლებო, წინ“, „კავკასიის დამცველებს“, „დაგეძებ“, „სიმღერა მეგობრობაზე“ და სხვა.

ჯილდოები და აღიარება
1971 — აფხაზეთის ასსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1979 — აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო არტისტი
1982 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
როდესაც ნიცშე ატირდა (რომანი)

„როდესაც ნიცშე ატირდა“ — ირვინ დ. იალომის (სტენფორდის უნივერსიტეტის ფსიქიატრიის პროფესორი, ეგზისტენციალისტი და ფსიქოთერაპევტი) 1992 წლის რომანი. წიგნში მოქმედება ძირითადად ვითარდება ვენაში, ავსტრიაში, 1882 წელს და მოგვითხრობს გამოგონილ შეხვედრას ექიმ იოზეფ ბროიერსა და გერმანელ ფილოსოფოს ფრიდრიხ ნიცშეს შორის. რომანი გახლავთ ერთგვარი მიმოხილვა ფილოსოფიისა და ფსიქოანალიზის ისტორიისა და მე-19 საუკუნის ბოლო ათწლეულების ზოგიერთი მთავარი პიროვნების შესახებ და უტრიალებს თემას „ლიმერენცია“. წიგნის ქართულენოვანი თარგმანი 2024 წელს გამოსცა აზროვნების აკადემიის გამომცემლობამ.

სიუჟეტი
ლუ სალომე, რომელსაც ახლო ურთიერთობა ჰქონდა ფრიდრიხ ნიცშესთან, ექიმ ბროიერს სწერს წერილს: გერმანიის ფილოსოფიის მომავალი საფრთხეშია და ნიცშეს აუცილებლად სჭირდება დახმარება. თუმცა აქ არის ერთი დეტალი: ნიცშე არ დათანხმდება მკურნალობას. ასე რომ, ბროიერმა უნდა მოიფიქროს გზა, რათა ისე უმკურნალოს ნიცშეს, რომ იგი ვერც კი მიხვდეს. და აი, აქ იწყება თერაპიული შეხვედრების, ორმხრივი მკურნალობის, გრძელი და საინტერესო პერიოდი. მისი ახალგაზრდა მოსწავლის, ზიგმუნდ ფროიდის, რევოლუციური იდეების გავლენით, იოზეფ ბროიერი მიმართავს სახიფათო სტრატეგიას, რომელმაც, საბოლოოდ, საფუძველი ჩაუყარა ფსიქოანალიზს. ნიცშესა და ბროიერის უჩვეულო ურთიერთობის წყალობით, ორივე მათგანი დაინახავს, თუ როგორ იცვლება მათი ცხოვრებისეული პერსპექტივა მთლიანად. რომანი ასევე გვიჩვენებს, როგორ მიიღო ფრიდრიხ ნიცშემ შთაგონება დაეწერა თავისი ცნობილი წიგნი, ესე იტყოდა ზარატუსტრა .

ცნობები ცნობილ პიროვნებებზე
იალომის წიგნი ფიქციაა, თუმცა შეიცავს ბევრ ცნობას ისტორიასა თუ ისტორიულ პიროვნებებზე: იოზეფ და მატილდა ბროიერები, ფრიდრიხ ნიცშე, ლუ სალომე, ზიგმუნდ ფროიდი, ბერტა პაპენჰაიმი, პოლ რეი, წიგნში ასევე მოხსენიებულია ფრანც ოვერბეკი და კომპოზიტორი რიჩარდ ვაგნერი.

ადაპტაციები
2007 წელს იალომის რომანის მიხედვით რეჟისორმა პინჩას პერიმ გადაიღო ამავე სახელწოდების ფილმი, რომელშიც მთავარ როლებს არმანდ ასანტე, ბენ კროსი და კეტრინ ვინნიკი ასრულებენ..
თამარ თეთრაძე (1922-2003)

თამარ პეტრეს ასული თეთრაძე (დ. 31 დეკემბერი, 1922 — გ. ივლისი, 2003) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1976).

ბიოგრაფია
1942 წელს დაამთავრა თბილისის თეატრალური ინსტიტუტი, 1953 წელს კი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი.

1942-1965 წლებში თბილისის კ. მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის მსახიობი იყო. შესრულებული აქვს როლები: გულთამზე და გვირისტინე (პ. კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“ და „კოლმეურნის ქორწინება“), მაშა (ნ. პოგოდონის „კრემლის კურანტები“), ბიანკა, ოლივია (უ. შექსპირის „ჭირვეულის მორჯულება“, „მეთორმეტე ღამე“), ლაურენსია (ლოპე დე ვეგას „ცხვრის წყარო“) და სხვა.

ჯილდოები და აღიარება
1958: საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1976: საქართველოს სახალხო არტისტი
2000: ღირსების ორდენი
ოქროს ბურთი 1993

ოქროს ბურთი 1993 — -ის მიერ ორგანიზებული ევროპის წლის საუკეთესო ფეხბურთელის გამოსავლენად გამართული ოქროს ბურთის 38-ე ყოველწლიური დაჯილდოების ცერემონია.

ხმის მიცემის შედეგები გამოქვეყნდა -ის № 2490 გამოცემაში, 1993 წლის 28 დეკემბერს.

ჟიურის შემადგენლობა წარმოდგენილი იყო 30 სპორტული ჟურნალისტისგან უეფა-ს წევრი შემდეგი ქვეყნების საფეხბურთო ასოციაციებიდან: ავსტრია, ალბანეთი, ბელგია, ბულგარეთი, გერმანია, დანია, ესპანეთი, თურქეთი, ინგლისი, ირლანდია, ისლანდია, იტალია, იუგოსლავია, კვიპროსი, ლუქსემბურგი, მალტა, ნიდერლანდები, ნორვეგია, პოლონეთი, პორტუგალია, რუმინეთი, რუსეთი, საბერძნეთი, საფრანგეთი, უნგრეთი, ფინეთი, შვედეთი, შვეიცარია, შოტლანდია და ჩეხოსლოვაკია.

ჯილდოს მფლობელი გახდა „იუვენტუსის“ იტალიელი თავდამსხმელი რობერტო ბაჯო, რომელმაც რეკორდული 142 ქულა დააგროვა.

ის გახდა მეოთხე იტალიელი ფეხბურთელი — ომარ სივორის (1961), ჯანი რივერას (1969) და პაოლო როსის (1982) შემდეგ და „იუვენტუსის“ მეოთხე მოთამაშე — ომარ სივორის (1961), პაოლო როსის (1982) და მიშელ პლატინის (1983, 1984 და 1985) შემდეგ, რომელმაც ეს ჯილდო მოიპოვა. გამოკითხვაში ბაჯოს შემდეგ მეორე და მესამე ადგილებზე დენის ბერგკამპი და ერიკ კანტონა გავიდნენ.

ხმის მიცემის სისტემა
ჟიურის თითოეულმა წევრმა საკუთარი შეხედულებისამებრ დაასახელა იმ სეზონის ხუთი საუკეთესო მოთამაშე ევროპის საფეხბურთო ლიგებში მოასპარეზე ფეხბურთელებიდან, რიგითობის მიხედვით.

პირველ ადგილზე გასულს ერიცხებოდა 5 ქულა, მეორეს — ოთხი, მესამეს — სამი, მეოთხეს — ორი, ხოლო მეხუთეს — ერთი ქულა.

ამრიგად, ხმის მიცემის ამ სისტემის მიხედვით გათამაშებაში სულ იყო 450 ქულა; მაქსიმუმი, რომელიც ერთ მოთამაშეს შეეძლო მიეღო, იყო 150 ქულა.

შედეგები
ოქროს ბურთი 2008

ოქროს ბურთი 2008 — ოქროს ბურთის გათამაშება. ჯილდო გადაეცა მსოფლიოს წლის საუკეთესო ფეხბურთელს, რომელიც გამოავლინა სპორტულ ჟურნალისტთა საერთაშორისო კოლეგიამ. კრიშტიანუ რონალდუმ ჯილდო 2008 წლის 2 დეკემბერს მიიღო. ამ დღეს ჩაეყარა საფუძველი 10 წლიან დომინაციას ოქროს ბურთზე, რომელიც მიმდინარეობდა რონალდოსა და მესის შორის.
ფიფა-ს ოქროს ბურთი 2012

ფიფა-ს ოქროს ბურთი 2012 — ფიფას მიერ ორგანიზებული მესამე დაჯილდოება მწვრთნელებისა და ფეხბურთელებისთვის. ლიონელ მესიმ ჯილდო, შვეიცარიის ქალაქ ციურიხში 2013 წლის 7 იანვარს მიიღო. ლიონელ მესიმ, ამ წელს ოქროს ბურთი ზედიზედ მეოთხედ მოიგო და ამით რეკორდი დაამყარა ზედიზედ მოგებული ოქროს ბურთების რაოდენობით.
ოქროს ბურთი 2016

ოქროს ბურთი 2016 — ოქროს ბურთის გათამაშება. ჯილდო გადაეცა 2016 წლის მსოფლიოს საუკეთესო ფეხბურთელს.

2016 წლის სექტემბერში, -მა განაცხადა, რომ ფიფა-სთან მათი პარტნიორობა დამთავრდა და ოქროს ბურთის დაჯილდოებას ძველ სტილში დააბრუნდებდნენ.

კრიშტიანუ რონალდუმ, ხმების რეკორდული რაოდენობით, 429 ქულით გაასწრო მეორე ადგილოსან ლეო მესის და გახდა 2016 წლის ოქროს ბურთის გათამაშების გამარჯვებული.