iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
გიორგი თედორაძე

გიორგი თედორაძე (დ. 1889, სოფ. ბჟოლიეთი, ახლანდ. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1944) — ქართველი ექიმი, ეთნოლოგი, საზოგადო მოღვაწე.

დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია 1915 წელს, შემდეგ სწავლობდა ოდესის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტზე. 1917 წლის ოქტომბრის ბოლშევიკური გადატრიალების შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა. ლექციებს კითხულობდა საქართველოს სხვადასხვა ქალაქში. 1920 წელს ქუთაისში გამომავალ გაზეთ „სოციალ-დემოკრატში“ გამოაქვეყნა ოთხი ფელეტონი „ხელოვნება და დემოკრატია“. 1922-1924 წლებში სწავლობდა თბილისის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტზე. 1925-1931 ექიმად მუშაობდა ფშავ-ხევსურეთში. 1934 წლიდან იყო სრულიად საქართველოს საბჭოთა მწერლების პოლიკლინიკის გამგე. აქტიურად თანამშრომლობდა ქართულ პრესასთან. ფშავ-ხევსურეთის შესახებ გამოქვეყნა ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ხასიათის თხზულება „ხუთი წელი ფშავ-ხევსურეთში“ (წ. 1, თბ., 1930; წ. 2, თბ., 1939; რუსულ ენაზე — , ., 1941).
დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1980

დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1980 წელს ქალაქ ოდენსეში ჩატარდა.

ტურნირი ოლე იაკობსენის დაჯერებული გამარჯვებით დასრულდა. ეს იყო მისი მესამე და უკანასკნელი გამარჯვება დანიის ჩემპიონატებზე. მან მთელი დისტანცია უმარცხოდ განვლო და მეორე ადგილზე გასულ იენს კრისტიანსენს ნახევარი ქულით გაუსწრო.

სატურნირო ცხრილი
ვარსკვლავური სისტემა

ვარსკვლავური სისტემა — რამდენიმე ვარსკვლავისგან გრავიტაციულად შეკრული სისტემა, რომლებსაც აქვთ დახურული ორბიტები. გრავიტაციულად შეკრული ვარსკვლავების დიდ სისტემებს ვარსკვლავურ გროვებსა და გალაქტიკებს უწოდებენ. ვარსკვლავური სისტემები არ უნდა აგვერიოს პლანეტარულ სისტემებში, რომლებიც შედგება ერთი ვარსკვლავისა და სხვადასხვა არავარსკვლავური ფორმის ასტრონომიული ობიექტებისგან, როგორიცაა პლანეტები ან ასტეროიდები, რომლებიც ბრუნავენ მასის საერთო ცენტრის გარშემო.

ვარსკვლავური სისტემის მრავალფეროვნება შეზღუდულია. შეუძლებელია სამი, ოთხი ან მეტი თანაბრად შესაბამისი ვარსკვლავისგან შემდგარი ხანგრძლივი სიცოცხლის სისტემის შექმნა. მხოლოდ იერარქიული სისტემები აღმოჩნდება სტაბილური. მაგალითად, იმისათვის, რომ თავიდან ავიცილოთ მესამე კომპონენტის გამოტყორცნა სამმაგი სისტემიდან, ის არ უნდა მიუახლოვდეს „შიდა“ ორჯერად სისტემას 8-10 რადიუსზე მეტ მანძილზე. თავად კომპონენტი შეიძლება იყოს როგორც ერთი ვარსკვლავი, ასევე სხვა ორჯერადი ვარსკვლავი.
დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1983

დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1983 წელს ქვეყნის დედაქალაქ კოპენჰაგენში ჩატარდა.

ტურნირი კურტ ჰანსენის დაჯერებული გამარჯვებით დასრულდა. ეს იყო მისი პირველი გამარჯვება დანიის ჩემპიონატზე. მან ნახევარი ქულით გაუსწრო მეორე ადგილზე გასულ ოლე იაკობსენს და კარსტენ ჰოის. ამ უკანასკნელმა ტურნირის გამარჯვებულს ერთადერთი მარცხი აგემა.

სატურნირო ცხრილი
დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1986

დანიის ჩემპიონატი ჭადრაკში 1986 წელს ქალაქ ესბიერგში ჩატარდა.

პირველ ადგილზე კარსტენ ჰოი და იენს კრისტიანსენი გავიდნენ. ჩემპიონის გამოსავლენად გამართულ დამატებით მატჩში კარსტენ ჰოიმ გაიმარჯვა და მეორედ მოიპოვა ქვეყნის ჩემპიონის ტიტული.

სატურნირო ცხრილი
მატჩი პირველი ადგილისთვის
მატჩი ჩატარდა ესბიერგში „ჩრდილოეთის ზღვის თასის“ მთავარი ტურნირის ნაცვლად.
სერგო თედორაძე

სერგო გედევანის ძე თედორაძე (დ. 20 ივლისი, 1918, სოფელი ქვაბღა, ახლანდელი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 22 აპრილი, 1995, სოფელი ახალუბანი, ახლანდელი მცხეთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სწავლული აგრონომი, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1986), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1986).

მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1947 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგრონომიული ფაკულტეტი, რის შემდეგაც სამეცნიერო მოღვაწეობას ეწეოდა მიწათმოქმედების დარგში. 1970 წლიდან ხელმძღვანელობდა საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ივანე ლომოურის სახელობის მიწათმოქმედების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სელექცია-გენეტიკის განყოფილებას, 1975 წლიდან იკავებდა ამავე ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილის პოსტს სელექციის დარგში, ხოლო 1976–1992 წლებში იყო ამიერკავკასიის სელექციური ცენტრის მეცნიერული ხელმძღვანელი.

სერგო თედორაძის დამსახურებაა საქართველოში ინდუცირებული მუტაგენეზის სკოლის დაარსება; მან ერთ-ერთმა პირველმა გამოიყენა ატომური იზოტოპები მცენარეთა სელექციაში, რის შედეგადაც გამოყვანილ და შექმნილ იქნა სასოფლო-სამეურნეო კულტურების 18 ახალი ჯიში. იგი არის მრავალი მონოგრაფიული ნაშრომის ავტორი მცენარეთა სელექციასა და გენეტიკაში.
ლაჰტი

ლაჰტი — ქალაქი ფინეთში და პიაიატ-ჰიამეს რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ფინეთის ტბების რეგიონის ტერიტორიაზე, ვესიიარვის ტბის სამხრეთ სანაპიროზე, დაახლოებით 100 კილომეტრით ჰელსინკის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ლაჰტი ფინეთის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ურბანული და სატრანსპორტო ცენტრია.

ქალაქის მოსახლეობა დაახლოებით 122 000 ადამიანია, ხოლო ლაჰტის ქვერეგიონში 205 000 ადამიანი. ლაჰტი მოსახლეობის რაოდენობით ფინეთის ერთ-ერთი უდიდესი მუნიციპალიტეტია.

ქალაქი მდებარეობს ფინეთის ეროვნული გზა №4-ისა და ფინეთის ეროვნული გზა №12-ის (ტამპერე — კოუვოლა) გადაკვეთაზე, რაც მას მნიშვნელოვან სატრანსპორტო კვანძად აქცევს. ლაჰტის მოსაზღვრე მუნიციპალიტეტებია ასიკალა, ჰეინოლა, ჰოლოლა, იიტი და ორიმატილა.

ლაჰტი ცნობილია გარემოს დაცვისა და მდგრადი განვითარების მიმართულებით მიღწევებით. ქალაქი ჯერ კიდევ 1990-იანი წლებიდან აქტიურად ახორციელებს ეკოლოგიურ პროგრამებს. ევროპის კომისიამ ლაჰტი 2021 წლის ევროპის მწვანე დედაქალაქად დაასახელა.

ქალაქში მდებარეობს სალპაუსელკის იუნესკოს გლობალური გეოპარკის ადმინისტრაცია. სალპაუსელკი 2022 წელს შევიდა იუნესკოს გლობალური გეოპარკების სიაში.

2026 წლის იანვარში ბრიტანულმა გაზეთმა -მა ლაჰტი სკანდინავიისა და ფინეთის ერთ-ერთ საუკეთესო ტურისტულ მიმართულებად დაასახელა, განსაკუთრებით აღნიშნა ჰელსინკიდან მოსახერხებელი სატრანსპორტო კავშირები, მყუდრო კაფეები და ქალაქის მშვიდი ატმოსფერო.

ქალაქის გერბზე გამოსახულია ცეცხლში მოქცეული მატარებლის ბორბალი, რაც უკავშირდება რიიჰიმიაკი — სანქტ-პეტერბურგის რკინიგზას, რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ლაჰტის განვითარებაში.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2080

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2080 მიიღეს 2012 წლის 12 დეკემბერს. ამ დოკუმენტით გაგრძელდა რუანდის გენოციდის საკითხზე მომუშავე რუანდის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალის ხუთი მოსამართლის უფლებამოსილების ვადა. ამავე რეზოლუციით, უშიშროების საბჭომ მოითხოვა განახლებული ინფორმაცია „“-ის სისხლის სამართლის ტრიბუნალების საერთაშორისო ნარჩენ მექანიზმზე გადასვლის პროცესის შესახებ, რათა ამ სტრუქტურას დაესრულებინა რუანდის ტრიბუნალისა და იუგოსლავიის ომების დროს ჩადენილი სამხედრო დანაშაულებისა და გენოციდის საკითხებზე მომუშავე მსგავსი ტრიბუნალის დარჩენილი საქმეები.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2081

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2081 მიიღეს 2012 წელს. ამ დოკუმენტით გაგრძელდა ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალის რამდენიმე მოსამართლის უფლებამოსილების ვადა, რათა მათ შეძლონ იუგოსლავიის წინააღმდეგ არსებული საქმის დასრულება. რეზოლუციას მხარი დაუჭირა საბჭოს ყველა წევრმა, გარდა რუსეთისა. კენჭისყრისას რუსეთმა თავი შეიკავა.
მერკურის ტრანზიტი

მერკურის ტრანზიტი მზის დისკოს გასწვრივ — მოვლენა, როდესაც პლანეტა მერკური გაივლის ზუსტად მზესა და დედამიწას შორის და შესამჩნევი ხდება მზის დისკოზე. ტრანზიტის განმავლობაში, მერკურის დანახვა დედამიწიდან პატარა შავი წერტილის სახითაა შესაძლებელი, რომელიც დისკოს გასწვრივ გადაადგილდება. ასეთი ტრანზიტები როგორც წესი 5 საათს გრძელდება. ტრანზიტი მთვარის მიერ მზის დაბნელების მსგავსია. მიუხედავად იმისა, რომ მერკურის დიამეტრი მთვარისაზე სამჯერ მეტია, იგი უფრო პატარა ჩანს და უფრო ნელა გადაადგილდება, რადგან დედამიწიდან უფრო მეტადაა დაშორებული, ვიდრე მთვარე.
ბათუმის ცენტრალური პარკის კოლონადა

ბათუმის ცენტრალური პარკის კოლონადა — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში. ბათუმის ცენტრალური პარკი დაარსდა 1881 წელს და საქართველოს უძველესი პარკია. საბჭოთა პერიოდში ეწოდებოდა პიონერთა პარკი. პარკის ცენტრალურ შესასვლელში განთავსებული კოლონადა 1933 წელს აშენდა.

არქიტექტურა
შუაში გახსნილი ორი ნახევარწრიული გალერეა მაღალ პოსტამენტებზე შეყენებული დორიული სვეტების მწკრივისგან შედგება და ანტაბლემენტით არის გადახურული. სვეტების კვარცხლბეკები ერთმანეთს რიკულებიანი მოაჯირით უკავშირდება. თითოეულ გალერეას თავსა და ბოლოში თითო ოთხსვეტიანი პორტიკი აქვს. სვეტნარის გახსნილ, ცენტრალურ ნაწილში პირველი აჭარელი მფრინავი ქალის, ფადიკო გოგიტიძის ქანდაკება დგას. კოლონადა საბჭოთა პერიოდის საპარკო ნაგებობის ტიპური ნიმუშია.
ბათუმის ერთსართულიანი საცხოვრებელი სახლები

ბათუმის ერთსართულიანი საცხოვრებელი სახლები — ისტორიული ძეგლები საქართველოში, ბათუმში. დავით კლდიაშვილის №4-ში, №6-ში, №8-ში, დემეტრე თავდადებულის №13-ში აშენებული იდენტური ერთსართულიანი საცხოვრებელი სახლები გამოირჩევა გემოვნებით გაფორმებული ფასადით, დეკორაციული ელემენტების ზომიერი გამოყენებით და მაღალი სამშენებლო ოსტატობით.

არქიტექტურა
ნაგებობა ერთსართულიანია, მაღალი სარდაფით. სადარბაზო შესასვლელი, რომელზეც ლითონის ჩარდახია გადმოკიდებული, მოთავსებულია ფასადის შუაში (კლდიაშვილის №4), მარცხენა კუთხეში (კლდიაშვილის №8), მარჯვენა კუთხეში (დემეტრე თავდადებულის №13) ან ფასადის მარცხნივ ასიმეტრიულად (კლდიაშვილის №6). ოთხი სწორკუთხა მოხაწულობის ფანჯარა პროფილირებულ ჩარჩოშია ჩასმული. მათ თავზე კრონშტაინებზე დაყრდნობილი არქიტრავებიანი თავსართებია, ხოლო ქვევდა დონეზე ფასადს გაუყვება პროფილირებული სარტყელი. სარტყელსა და ფანჯარას შორის კი მართკუთხა არეა მოთავსებული. ცოკოლის მონაკვეთი სრულიად სადაა. მასში დატანებული სარდაფის საჰაერო ღიობები. შენობა სრულდება პროფილირებული ლავგარდანით, რომლის ძირში კბილანებისგან შემდგარი მწკრივია. ნაგებობის გვერდითი ფასადი სადაა. უკანა ფასადს, რომელიც ეზოში გადის გასდევს ლითონის ახალი აივანი.
ბათუმის საცხოვრებელი სახლი (დემეტრე თავდადებულის 8)

ბათუმის საცხოვრებელი სახლი — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში. საცხოვრებელი სახლი საყურადღებოა როგორც ქალაქგეგმარებითი, ასევე მხატვრული თავლსაზრისით. ნაგებობა თავისი პროპორციით და თავშეკავებული მორთულობით ორგანულადაა ჩაწერილი განაშენიანებაში.

არქიტექტურა
ორსართულიანი ნაგებობა ქუჩის მჭირო განაშენიანებაშია ჩართული. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ნატეხი ქვა და აგური. კლასიცისტურ-ბაროკულ სტილში გადაწყვეტილი შენობის ფასადები შელესილია. ხუროთმოძღვრული დეტალები ნალესობითაა გამოყვანილი. საფასადო სიბრტყის ცოკოლის ნაწილი სრულიად სადაა, რომელშიც დატანებულია სადრბაზოს პატარა ფანჯრები. ორივე სართულზე კედლის ზედაპირი ჰორიზონტალურადაა დაღარული. ფასადზე რიტმულად ჩარიგებულ სწორკუთხა ღიობებს პლასიკური, პროფილირებული მოჩარჩოება აქვს, საჭექი ქვებით, ჰორიზონტული თავსართებით და სხვა დეტალებით. სადარბაზო ფასადის ცენტრშია მოქცეული, მის ზემოთ მეორე სართულზე, ეს ნაწილი აქცენტირებულია თაღოვანი ფანჯრის ღიობით და პარაპეტის არეში გამრუდებული ფრონტონის მონაკვეთით.
პირველი მაისი (სასტუმრო)

პირველი მაისი — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში. შენობა კონსტრუქტივიზმის ერთ-ერთი საინტერესო ნიმუშია ბათუმში. ის მნიშვნელოვან როლს თამაშობს როგორც ორი ქუჩის, ისე მოედნის სივრცითი ორგანიზების საკითხში. საბჭოთა პერიოდში მასში განთავსებული იყო სასტუმრო „პირველი მაისი“, ამჟამად ის საცხოვრებელი სახლია.

არქიტექტურა
1930-1935 წლებში აშენებული შენობა ორი ქუჩის კვეთაზე დგას. შელესილი და ბაც მოვარდისფრო ფერზე შეღებილი გრძივი ფასადები მსუბუქად შვერილი ვიწრო და განიერი რიზალიტებით არის დანაწევრებული. ყოველგვარ დეკორს მოკლებულ კედლის ფართო სიბრტყეებს სწორკუთხა ღიობების რითი მიუყვება. ვიწრო რიზალიტების შუა მონაკვეთი იქ მოწყობილი სადარბაზო უჯრედების განათების მიზნით შემინულია. კუთხის ფასადი დასაფეხურებულია და ქუჩების კვეთაზე წიბოთი გადის. მისი შემინული შუა მონაკვეთი ერთმანეთის თავზე აღმართული ლითონის მარტივი მოაჯირების მქონე აივნებით არის ფლანკირებული და სრულდება პარაპეტით, რომელზეც საბჭოთა ხელისუფლების სიმბოლო — ნამგალი და ურო და აშენების წლებია გამოყვანილი. ლითონის აივნები ფასადების კიდეებშიც არის მოწყობილი. სახლის უკანა კედლები აივნებისა და ლოჯიის ტიპის მინაშენებით ქაოტურად არის დაფარული.
ბათუმის საცხოვრებელი სახლი (ფარნავაზ მეფის 63)

ბათუმის საცხოვრებელი სახლი — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში. საუკუნის დასაწყისის ნაგებობა გამორჩეულია თავშეკავებული გაფორმებით და მოკრძალებული ზომებით.

არქიტექტურა
ერთსართულიანი კუთხის სახლი მაღალი ცოკოლით ნაგებია ქვით და შელესილია. ცოკოლის მონკვეთი რუსტირებულია. ძირითადი სართულის ფასადები მონაცრისფროდ არის შეღებილი და დანაწევრებულია სწორკუთხა, პროფილირებული, ჩარჩოშემოვლებული ღიობებით. თითეული ღიობის ცენტრში მოდერნული სტილის საჭექი ქვაა ჩასმული, რომელსაც ხორკლიანი ზედაპირი აქვს და ასეთივე განიერი თავსართი, რომელიც ფანჯარას მიყვება. ღიობებს შორის კედლის სიბრტყე ჰორიზონტალური ღარებით არის დასერილი. სარკმლების ძირები ჩაკვეთილი მართკუთხა მონაკვეთებით არის ხაზგასმული, რომელთა ზედაპირი ასევე ხაიოანია. შენობა პროფილირებული ლავგარდანით სრულდება.
ჰაქან ფიდანი

ჰაქან ფიდანი (; დ.17 ივლისი, 1968, ანკარა, თურქეთი) — თურქი სახელმწიფო მოღვაწე და დიპლომატი, რომელიც 2023 წლის 3 ივნისიდან თურქეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობას იკავებს. მანამდე, 2010 წლიდან 2023 წლამდე, იგი ხელმძღვანელობდა თურქეთის ეროვნულ სადაზვერვო ორგანიზაციას, რითაც პრეზიდენტ რეჯეფ თაიფ ერდოღანის დროს თურქეთის საგარეო პოლიტიკისა და უსაფრთხოების მნიშვნელოვანი ფიგურა გახდა.

ბიოგრაფია
ჰაქან ფიდანი ანკარაში დაიბადა ქურთული წარმოშობის ოჯახში: მამამისი მუშის პროვინციიდან იყო, ხოლო დედა - დენიზლიდან. ქურთული ფესვებისა და ქურთული ენის თავისუფლად ფლობის მიუხედავად, ის თავს თურქად მიიჩნევს. მან სამხედრო განათლება მიიღო, დაამთავრა ოფიცერთა პროფესიული სკოლა და თურქეთის სახმელეთო ჯარების ენობრივი სკოლა. მოგვიანებით სწავლა განაგრძო მერილენდის უნივერსიტეტში, სადაც მიიღო ბაკალავრისა და მაგისტრის ხარისხები მმართველობისა და პოლიტიკური მეცნიერებების მიმართულებით, სანამ ბილკენტის უნივერსიტეტში დოქტორის ხარისხს დაასრულებდა.

1986 წლიდან 2001-ლ წლამდე ფიდანი თურქეთის სახმელეთო ძალებში მსახურობდა მთავარ სერჟანტად. სამხედრო კარიერის დასრულების შემდეგ, ის სახელმწიფო სამსახურში შევიდა. 2003 წლიდან 2007 წლამდე ხელმძღვანელობდა თურქეთის თანამშრომლობისა და კოორდინაციის სააგენტოს , რის შემდეგაც დაინიშნა თურქეთის სახელმწიფო მდივნის მოადგილედ. 2010 წელს იგი გახდა ეროვნული სადაზვერვო ორგანიზაციის ხელმძღვანელი.

საკუთარი კარიერის განმავლობაში ფიდანი ჩართული იყო საერთაშორისო და შიდა პოლიტიკურ საკითხებში. 2009 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ოსლოში თურქეთის ხელისუფლებასა და ქურთისტანის მუშათა პარტიის წარმომადგენლებს შორის საიდუმლო მოლაპარაკებებში. რუსეთ-უკრაინის ომის დროს მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა რუსეთსა და უკრაინას შორის ტყვეების გაცვლის მოლაპარაკებებში. 2022 წელს უკრაინულმა მხარემ მადლობა გადაუხადა მას 215 პატიმრის, მათ შორის აზოვსტალის ბატალიონის დამცველების გათავისუფლებისთვის.

2023 წლის 3 ივნისს, ჰაქან ფიდანი თურქეთის საგარეო საქმეთა მინისტრად დაინიშნა. თურქეთის დიპლომატიის ხელმძღვანელის რანგში ის აქტიურად მონაწილეობდა რეგიონულ პოლიტიკაში, უსაფრთხოების საკითხებში და თურქეთის ურთიერთობებში ახლო აღმოსავლეთის, კავკასიისა და დასავლეთის სახელმწიფოებთან.

თავისი მოღვაწეობისთვის ფიდანს მიღებული აქვს არაერთი ჯილდო, მათ შორის უკრაინის მესამე ხარისხის დამსახურების ორდენი (2022), რომელიც მიენიჭა სახელმწიფოთაშორის თანამშრომლობასა და უკრაინის სუვერენიტეტის მხარდაჭერისთვის შეტანილი წვლილისთვის, და „აზერბაიჯანის მეგობრის“ ოქროს ორდენი (2024).

ჰაქან ფიდანი დაოჯახებულია და ჰყავს სამი შვილი. ის სუნიტი მუსლიმია.
ბათუმის საცხოვრებელი სახლი (მაზნიაშვილის 68)

ბათუმის საცხოვრებელი სახლი — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში.

ილია ჭავჭავაძისა და გიორგი მაზნიაშვილის ქუჩების კვეთაზე მდებარე შენობა 1892 წელს აშენდა სავაჭრო ფუნქციით. ბათუმისათვის სახასიათო მცირე ზომის შენობა ფასადების ინდივიდუალური გადაწყვეტით გამოირჩეოდა. 2012-2014 წლებში ერთსართულიან ნაგებობას სამი სართული და მანსარდა დააშენეს. სამჯერ დიდი ფსევდოისტორიულ სტილში გადაწყვეტილი დაშენება თრგუნავს ძველ შენობას და აძნელებს ძეგლის აღქმას.
არქიტექტურა
შენობის ძველი ნაწილი სწორკუთხა ვიტრინებით არის გახსნილი. ვიწრო შუაკედლისები და ღიობების თავზე კედლის სიბრტყე შელესილია და მოყვითალო-ქვიშისფერზეა შეღებილი. თავშეკავებული არქიტექტურული დეკორი ინდივიდუალურობით ხასიათდება: შუაკედლისებს რუსტიკის იმიტაციით შედგენილი პილასტრები აუყვება. მათ ასრულებს ტალღისებური პროფილის მქონე კაპიტელები, რომლებიც გვირილის მსგავსი პლასტიკურად ნაძერწი ყვავილებით არის გაფორმებული. უშუალოდ ვიტრინების თავზე მომრგვალებულბოლოებიანი მართკუთხედებია გამოყვანილი. მათ სავარაუდოდ სარეკლამო აბრების განსათავსებლად იყენებდნენ. ქუჩების კვეთაზე შენობის კუთხე აღნიშნულია ნახევარსვეტით. მას სტილიზებული კორინთული კაპიტელი აქვს. მაზნიაშვილის ქუჩის მხრიდან მოწყობილი კარის თავზე მცენარეული ორნამენტი და აშენების წელია გამოყვანილი. ფასადებს პროფილირებული ლავგარდანი ასრულებს.
ბათუმის საცხოვრებელი სახლი (ფარნავაზ მეფის 5)

ბათუმის საცხოვრებელი სახლი — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში.

არქიტექტურა
ორსართულიანი ქვის სახლი ორი ქუჩის შეერთებაზე, კუთხეშია აგებული. შენობა ამჟამად ძალიან სახეცვლილია. ფასადებს მთელ პერიმეტრზე გადმოკიდებული აივანი ევლება, რომელიც ტროტუარის მთელ სიგანეს მოიცავს და თუნუქის პრიალა, გოფრირებული ფირფიტებით არის დაფარული. ძველი შენობიდან, დღეს იკითხება მხოლოდ პირველი სართულის კუთხის პილასტრის დეკორაციული დამუშავების ელემენტი - სტილიზებული წრე, სამი ისრით და სადარბაზოს კარი კიბის უჯრედით. შენობა მნიშვნელოვნად სახეცვლილია. დეკორაციული გაფორმების შემორჩენილი პატარა ფრაგმენტითაც, მოდერნის სტილისტური ნიშნები იკითხება. მხატვრული სახისა და ავთენტურობის მნიშვნელოვანი დანაკარგის მიუხედავად, შენობა ინარჩუნებს ქუჩის მასშტაბსა და განაშენიანების ხასიათს.
გაეროს ადამიანის დასახლებების პროგრამა

გაეროს ადამიანის დასახლებების პროგრამა (; -) — გაეროს პროგრამა, რომელიც ეძღვნება მდგრადი ურბანული და ადამიანის დასახლებების განვითარებას. ორგანიზაცია დაარსდა 1977 წელს, რათა ხელი შეუწყოს ყველასთვის ღირსეული საცხოვრებლის შექმნასა და სოციალურად, ეკონომიკურად და გარემოსდაცვითი თვალსაზრისით მდგრადი ქალაქების შექმნას სწრაფად მზარდ სამყაროში. --ის შტაბ-ბინა მდებარეობს ნაირობიში. ანაკლაუდია როსბახი აღმასრულებელი დირექტორის თანამდებობას 2024 წლის ივნისიდან იკავებს.

ისტორია
ორგანიზაცია შეიქმნა 1976 წელს ვანკუვერში ჩატარებული ადამიანის დასახლებების შესახებ გაეროს პირველი კონფერენციის, -ის, შემდეგ. გაეროს ადამიანის დასახლებების ცენტრი შემდგომში გადაკეთდა მის ამჟამინდელ სტრუქტურად გაეროს გენერალური ასამბლეის 56/206 რეზოლუციის შესაბამისად. ორგანიზაციის მანდატის საფუძველი გახდა 1996 წელს სტამბოლში კონფერენციაზე მიღებული . დოკუმენტმა პროგრამის ორი მთავარი მიზანი განსაზღვრა: ყველასთვის საცხოვრებლის უზრუნველყოფა და ქალაქების მდგრადი განვითარება.

--ის საქმიანობა ასევე დაკავშირებულია გაეროს ათასწლეულის განვითარების მიზნებისა და მდგრადი განვითარების მიზნების განხორციელებასთან. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ღარიბი უბნების მაცხოვრებლების საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესებას, სუფთა წყალზე, სანიტარიასა და ძირითად ურბანულ მომსახურებაზე წვდომის უზრუნველყოფას. ორგანიზაცია მოქმედებს მსოფლიოს 70-ზე მეტ ქვეყანაში და ახორციელებს პროექტებს ურბანული კანონმდებლობის, მიწის ურთიერთობების, ურბანული დაგეგმარების, ურბანული ეკონომიკის, საბინაო, კრიზისის შემდგომი აღდგენისა და ურბანული კვლევისა და განვითარების სფეროებში.

--ის მმართველობის სისტემა მოიცავს რამდენიმე მთავარ ორგანოს. --ის ასამბლეა არის უნივერსალური სამთავრობათაშორისო ორგანო, რომელიც მოიცავს გაეროს 193 წევრ სახელმწიფოს; ის იკრიბება ყოველ ოთხ წელიწადში ერთხელ. აღმასრულებელი საბჭო შედგება ასამბლეის მიერ არჩეული 36 წევრი სახელმწიფოსგან და იკრიბება წელიწადში სამჯერ. ასევე არსებობს მუდმივი წარმომადგენლების კომიტეტი, რომელიც შედგება ნაირობიში გაეროს ოფისში აკრედიტებული დიპლომატებისგან. ორგანიზაციის სამდივნოს ხელმძღვანელობს აღმასრულებელი დირექტორი, რომელსაც ნიშნავს გაეროს გენერალური მდივანი გენერალურ ასამბლეასთან კონსულტაციით.

--ის ყველაზე მნიშვნელოვან ინიციატივებს შორისაა მსოფლიო ურბანული ფორუმი, მდგრადი ურბანიზაციის უდიდესი საერთაშორისო კონფერენცია, რომელიც იმართება ყოველ ორ წელიწადში ერთხელ. ორგანიზაცია ასევე კოორდინაციას უწევს მსოფლიო ურბანულ კამპანიას, რომელიც ხელს უწყობს 2016 წელს მიღებულ ახალ ურბანულ დღის წესრიგს. ყოველწლიურად, ოქტომბრის პირველ ორშაბათს, გაეროს ჰაბიტატი აღნიშნავს მსოფლიო ჰაბიტატის დღეს, რომელიც ეძღვნება ურბანულ საკითხებსა და ადამიანის საცხოვრებლის უფლებას. გარდა ამისა, 1989 წლიდან ორგანიზაცია გასცემს გაეროს ჰაბიტატის საპატიო ჯილდოს, რომელიც ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე პრესტიჟულ საერთაშორისო ჯილდოდ ადამიანის დასახლებების განვითარების სფეროში.
თურქეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი

თურქეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი — თურქეთის მთავრობის წარმომადგენელი. საგარეო საქმეთა სამინისტროს ხელმძღვანელი, პასუხისმგებელია ქვეყნის საგარეო პოლიტიკის შემუშავებასა და განხორციელებაზე, ასევე თურქეთის საერთაშორისო ასპარეზზე წარმომადგენლობაზე. მინისტრის რეზიდენცია ანკარაშია.

თანამდებობა ამჟამინდელი სახით 1920 წლის 3 მაისს, თურქეთის დიდი ეროვნული კრების შექმნიდან მალევე დაარსდა. საგარეო საქმეთა პირველი მინისტრი იყო ბექირ სამი კუნდუჰი. საგარეო საქმეთა მინისტრს ნიშნავს ქვეყნის ხელმძღვანელობა და მას არ აქვს განსაზღვრული ვადა.

თურქეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ქვეყნის დიპლომატიურ ურთიერთობებში, ქვეყნის მონაწილეობაში საერთაშორისო ორგანიზაციებში და უსაფრთხოების, ეკონომიკური და რეგიონული პოლიტიკის საკითხებზე მოლაპარაკებებში. სამინისტრო ასევე კოორდინაციას უწევს თურქეთის დიპლომატიური მისიების საქმიანობას საზღვარგარეთ.

წლების განმავლობაში ამ თანამდებობას მრავალი გამოჩენილი თურქი სახელმწიფო მოღვაწე იკავებდა.

1920 წლის შემდეგ, ამ თანამდებობას ორმოცდაათზე მეტი ადამიანი, მათ შორის მოვალეობის შემსრულებელი მინისტრები, იკავებდა.

მინისტრთა სია
აჰმეთ მუჰტარ მოლაოღლუ

აჰმეთ მუჰთარ მოლაოღლუ (; ასევე ცნობილი როგორც აჰმეთ მუჰთარ ბეი; 1870, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 3 ივლისი, 1934, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი დიპლომატი და სახელმწიფო მოღვაწე. 1921 წელს თურქეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელი და თურქეთის პირველი ელჩი ამერიკის შეერთებულ შტატებში.

ბიოგრაფია
აჰმეთ მუჰთარი დაიბადა 1870 წელს სტამბოლში. მან მიიღო პოლიტიკური მეცნიერებების განათლება და შემდგომში თავისი კარიერა დიპლომატიურ სამსახურს მიუძღვნა. ოსმალეთის იმპერიის დროს მას სხვადასხვა თანამდებობა ეკავა ქვეყნის დიპლომატიურ მისიებში, მათ შორის შვედეთში საელჩოში მეორე და პირველი მდივნის, ბუდაპეშტში გენერალური კონსულის და ნიდერლანდებში ელჩის მოადგილის თანამდებობაზე.

1911 წლიდან 1913 წლამდე მოლაოღლუ საბერძნეთში ოსმალეთის დიპლომატიურ მისიას ელჩის სახით ხელმძღვანელობდა. 1918 წლის თებერვალში იგი ოსმალეთის იმპერიის ელჩად დაინიშნა უკრაინის სახელმწიფოში, კიევში, სადაც იმავე წლის აგვისტომდე წარმოადგენდა სახელმწიფოს ინტერესებს.

თურქეთის რესპუბლიკის დამყარების შემდეგ, მან სამსახური განაგრძო საგარეო საქმეთა სამინისტროში, მინისტრის მოადგილის თანამდებობაზე. თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის დროს, ორჯერ იყო საგარეო საქმეთა მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელი: 1921 წლის 12 თებერვლიდან 12 მარტამდე და კვლავ 1921 წლის მაისში, ბექირ სამი კუნდუჰის გადადგომის შემდეგ. ამ პერიოდში მან მონაწილეობა მიიღო ლონდონის კონფერენციაში.

1927 წელს, აჰმეტ მუჰტარ მოლაოღლუ დაინიშნა თურქეთის რესპუბლიკის პირველ ელჩად ამერიკის შეერთებულ შტატებში. მან ეს თანამდებობა სიცოცხლის ბოლომდე დაიკავა და მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა თურქეთსა და შეერთებულ შტატებს შორის დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარებაში.

დიპლომატიურ საქმიანობასთან ერთად, მოლაოღლუ მონაწილეობდა ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. ის იყო რესპუბლიკური სახალხო პარტიის წევრი და სამჯერ აირჩიეს თურქეთის დიდ ეროვნულ ასამბლეაში. პარლამენტში იგი წარმოადგენდა სტამბოლისა და კასტამონუს პროვინციებს. ამავდროულად იკავებდა თურქეთის წარმომადგენლის თანამდებობას ტიფლისში და ელჩის თანამდებობას მოსკოვში.

აჰმეთ მუჰტარ მოლაოღლუ დაოჯახებული იყო და ორი შვილი ჰყავდა. გარდაიცვალა 1934 წლის 3 ივლისს სტამბოლში. დაკრძალულია ჯებეჯი ასრის სასაფლაოზე.
ბათუმის საცხოვრებელი სახლი (აბაშიძის 44)

ბათუმის საცხოვრებელი სახლი — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში. ნაგებობა კლასიცისტური სტილის დეკორატიული ელემენტებით გაფორმებული ფასადით და ზომიერი პროპორციებით კარგად ეთანხმება ქუჩის განაშენიანებას.

არქიტექტურა
სამსართულიანი შენობის მარცხენა კიდეში გამოიყოფა რიზალიტი. მის ნაპირებს და შენობის მარჯვენა კიდეს იარუსებად განლაგებული პილასტრები ასდევს. რიზალიტში განთავსებულია სადარბაზოს შესასვლელი და კიბეები. ეს ნაწილი სრულდება პარაპეტის სიბრტყეზე მოცემული დეკორატიული ფრონტონით, ხოლო შენობის დანარჩენი ნაწილი - კბილანების მწკრივიანი პროფილირებული ლვგარდანით. პირველი სართულის თაღოვანი მოხაზულობის კარის გარდა ყველა ღიობი სწორკუთხაა. ფასადი სართულშუა კარნიზებით არის დაყოფილი, კედლის სიბრტყე დანაწევრებულია ღიობებით, მათ თავზე განთავსებული სანდრიკებით და ქვემოთ მოცემული პროფილირებული ჩაწეული სიბრტყეებით. სართულები განსხვავებულადაა დამუშავებული. პირველი სართული დანაწევრებულია პილასტრისებრი რუსტირებული შვერილებით. მეორე სართულზე პილასტრები და საერთოდ კედლის სიბრტყე გამოზიდული, ერთმანეთს დაშორებული განივი ზოლებითაა გაფორმებული, ხოლო სანდრიკების შუაში ჩართულია ქალის თავის მცირე ბარელიეფური გამოსახულებები. მესამე სართულზე პილასტრები კანელურებით არის დამუშავებული და ვოლუტებიანი კაპიტელები ასრულებს. ფასადის შუა ნაწილი ერთ ღერძზე განლაგებულ დაკიდულ აივნებს უკავია, რომლებსაც სხმული, მსხვილნახატიანი აჟურული მოაჯირები და ასევე დამუშავებული დეკორატიული კრონშტაინები აქვს.

შენობას მარცხენა მხრიდან აგრძელებს ერთსართულიანი მინაშენი, რომელსაც ასათიანისა და მემედ აბაშიძის ქუჩების კუთხე უკავია. ჩანს, იგი ძირითადი შენობის დამხმარე ფლიგელს წარმოადგენდა. დღეისათვის ამ ნაგებობის ავთენტური მხატვრული გადაწყვეტა დაკარგულია.