iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მეგადიქტიონი

მეგადიქტიონი — კამბრიული ლობოპოდების გვარი, რომელსაც მსგავსებები აქვს ჯიანშანოპოდიასა და სიბერიონთან. გვარის სახელწოდება ზოგიერთ წყაროში გვხვდება როგორც მაგადიქტიონი, რაც თანამედროვე ენაზე გაუმართავ ტერმინად მიიჩნევა.

აღწერა
მეგადიქტიონი დიდი ზომის ლობოპოდია, რომლის სხეულის სიგრძე (დანამატების გამოკლებით) შესაძლოა საშუალოდ 20 სანტიმეტრამდე აღწევდა. თავზე აქვს ძლიერი წინა წყვილი დანამატები[3], რომლებიც დაკავშირებულია ეკლების რიგებთან და ბოლო კლანჭებთან. თავის ქვედა მხარეს განლაგებულია რადიოდონტის მსგავსი პირის აპარატი, რომელიც ფორმირებულია ფირფიტების მრავალფენიანი წყობითა და კბილისმაგვარი სტრუქტურებით. ტანი ფართო და სეგმენტურია, თითოეულ სხეულის სეგმენტზე აქვს კარგად განვითარებული ლობოპოდური კიდურების წყვილი. არასრული ნამარხი მასალების მიხედვით მხოლოდ 8 სეგმენტი/კიდურის წყვილია დათვლილი, რადგან უკანა ნაწილი არ არის შემონახული, ამიტომ ბუნებაში შესაძლოა მეტი ჰქონდა (შესაძლოა 11-დან 13-მდე). ასევე აქვს საჭმლის მომნელებელი ჯირკვლების წყვილები, რომლებიც მსგავსია ბაზალური ართროპოდებისადმი.

კლადოგრამა
მოცემული კლადოგრამა შედგენილია 2023 წლის კვლევებზე დაყრდნობით.
ალმერიის უნივერსიტეტი

ალმერიის უნივერსიტეტი (ესპან.: , ) — საჯარო უნივერსიტეტი, რომელიც მდებარეობს ალმერიაში, ესპანეთი. ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე მდებარე უნივერსიტეტი მიეკუთვნება ალმერიის ქალაქის ლა კანიადა დე სან-უბანოს უბანს. 2008 წელს უნივერსიტეტი გვთავაზობდა 38 სხვადასხვა საგანმანათლებლო პროგრამას, ჰყავდა 871 ლექტორი და 11 825 სტუდენტი.[1]
დაარსებისთანავე უნივერსიტეტის პირველი მმართველი გახდა დ. ალბერტო ფერნანდეს გუტიერესი, როგორც პრორექტორი. 2007 წელს რექტორად აირჩიეს პედრო მოლინა გარსია.[2] მას შემდეგ მოვიდა კარმელო როდრიგეს ტორებლანკა,[3] რომელმაც მოიპოვა ხმების 68,24%,[4] 2015 წლის დასაწყისში გამართულ არჩევნებში უნივერსიტეტის საზოგადოების მიერ აირჩიეს,[5] და შეცვალა დ. ალფრედო მარტინეს ალმესიხა.[6] 2019 წლის 28 მაისს იგი ხელახლა აირჩიეს ხმების 87%-ით.[7] კარმელოს შემდეგ რექტორი გახდა ხოსე სესპედესი, რომელმაც მოიპოვა ხმების 55,6% (2 285 ხმა) დიეგო ვალერას წინააღმდეგ, რომელმაც მიიღო 1 690 ხმა.[8][9]

წვდომა
ალმერიის უნივერსიტეტი ქალაქსა და პროვინციასთან დაკავშირებულია საგზაო და სააუტობუსო მარშრუტებით.
საავტომობილო გზით
შესაძლებელია მისვლა სანაპირო გზით, -3202 გზატკეცილის გამოყენებით. ეს გზა ძირითადად გამოიყენება იმ პირებს მიერ, რომლებიც ჩამოდიან დედაქალაქის სამხრეთიდან. ასევე არსებობს ჩრდილოეთიდან შესასვლელი გზა -3200-დან. ეს უკანასკნელი უკავშირდება -12 მაგისტრალს, რომელიც უზრუნველყოფს სწრაფ წვდომას დედაქალაქის ჩრდილოეთიდან და დანარჩენი მეტროპოლიური ზონიდან. სტუდენტების ნაწილი ანდარაქსის მდინარის გადაკვეთას ანიჭებს უპირატესობას საცობების თავიდან ასაცილებლად. -3200 ასევე გამოიყენება აღმოსავლეთიდანაც, თუმცა ეს იშვიათია იმ ტერიტორიაზე დაბალი მოსახლეობის სიმჭიდროვის გამო. დილიდანვე პარკინგის ადგილები მწირია, ამიტომ ვიზიტორები ხშირად რამდენიმე ასეული მეტრის მოშორებით აჩერებენ მანქანებს.
საზოგადოებრივი ტრანსპორტით
ადგილობრივი სააუტობუსო სამსახურის 11, 12, 18 და 19 მარშრუტები მიდის -მდე და აკავშირებს მას დედაქალაქთან ავტობუსის სადგურის გავლით, რაც პროვინციის ყველა სტუდენტს უზრუნველყოფს წვდომით. სამსახური დატვირთულია სასაათო პიკის პერიოდში, ამიტომ ხშირად შეიმჩნევა დამატებითი ავტობუსები 13 და 14 მარშრუტებზე, რომლებიც განკუთვნილია მხოლოდ სტუდენტებისთვის. განიხილება ტრამვაის შემოღების საკითხიც, თუმცა სამთავრობო უწყებები მას მიზანშეწონილად არ მიიჩნევენ.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1699

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1699 ერთხმად იქნა მიღებული 2006 წლის 8 აგვისტოს. ინტერპოლსა და 1267-ე (1999) რეზოლუციით შექმნილ კომიტეტს შორის თანამშრომლობის შესახებ 1617-ე (2005) რეზოლუციის გახსენების შემდეგ, საბჭომ სთხოვა გენერალურ მდივანს, გადაედგა ნაბიჯები გაერთიანებული ერების ორგანიზაციასა და ინტერპოლს შორის თანამშრომლობის გასაზრდელად.

დაკვირვებები
საბჭომ გაიხსენა 1997 წლის შეთანხმება ინტერპოლსა და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციას შორის. ის მიესალმა ინტერპოლის როლს 1267-ე კომიტეტის დახმარებაში მისი მანდატის შესრულების პროცესში და აღიარა, რომ ამ თანამშრომლობას შეუძლია სარგებელი მოუტანოს უშიშროების საბჭოს მიერ შექმნილ სხვა სანქციების კომიტეტებსაც, მათ შორის სამართალდამცავ სფეროში.

აქტები
გენერალურ მდივანს, კოფი ანანს მოეთხოვა „საჭირო ნაბიჯების“ გადადგმა გაეროსა და ინტერპოლს შორის თანამშრომლობის გასაზრდელად, რათა უშიშროების საბჭოს კომიტეტებმა უფრო ეფექტიანად შეასრულონ თავიანთი როლი და ქვეყნებს მიეცეთ შესაძლებლობა, უკეთ მოახდინონ უშიშროების საბჭოს მიერ მიღებული ზომების იმპლემენტაცია.

გარდა ამისა, წევრ სახელმწიფოებს მოუწოდეს, გამოიყენონ ინტერპოლის მიერ შეთავაზებული ინსტრუმენტები, მათ შორის გლობალური საპოლიციო კავშირგაბმულობის სისტემა -24/7, რათა განამტკიცონ უშიშროების საბჭოს მიერ დამტკიცებული ზომები.
სკურიოტისა

სკურიოტისა — სოფელი კვიპროსის ნიქოზიის რაიონში და სკურიოტისას ყოფილი მაღაროების მდებარეობის ადგილი. დღეს ეს ტერიტორია მეტწილად დაუსახლებელია და სოფელში მხოლოდ 8 ადამიანია დარჩენილი.

2011 წლის მონაცემებით, სოფელში განთავსებულია -ის (კვიპროსში გაეროს სამშვიდობო ძალების) მისიის პირველი სექტორის ( 1) შტაბ-ბინა. შტაბ-ბინა ამჟამად მიკუთვნებული აქვს არგენტინის ქვეითთა შენაერთს, რომელიც პირველ სექტორში წამყვან ქვეყანას წარმოადგენს.
ოპაბინიები

ოპაბინიები— გადაშენებული ზღვის ღერო-ართროპოდების ოჯახი. მისი ტიპობრივი და ყველაზე ცნობილი გვარია ოპაბინია. ამ ოჯახში ასევე შედიან უტაურორა და მიერიდურინი. ოპაბინიიდები გარეგნულად ძალიან ჰგვანან რადიოდონტებს, თუმცა მათი წინა დანამატები ფუძეში შერწყმული იყო ხორთუმისებრ წარმონაქმნად. ოპაბინიიდები რადიოდონტებისგან ასევე განსხვავდებიან იმით, რომ მათი სხეულის ფარფლების სულ მცირე ნაწილს ფარავს ჯაგრისებრი ფირფიტები, ხოლო კუდის ტოტები დაკბილული აქვთ.

შესწავლის ისტორია
ოპაბინიიდების ოჯახი 1912 წელს აღწერა ჩარლზ დულიტლ უოლკოტმა, ოპაბინიასთან ერთად, რომელიც ამ ოჯახის ტიპობრივი სახეობაა. უოლკოტი ოპაბინიიდებს აღიქვამდა როგორც უფეხფარფლიან კიბოსნაირთა ოჯახს, რომელიც ყველაზე ახლოს იყო თამნოცეფალიდებთან. ოპაბინია ხელახლა შეისწავლეს 1970-იან წლებში და იგი სრულიად განსხვავებულ, უჩვეულო ცხოველად განმარტა. სტივენ ჯეი გულდმა ოპაბინიას „უცნაური საოცრება“ უწოდა, ხოლო ოპაბინიას ილუსტრაციამ პირველად პალეონტოლოგიურ კონფერენციაზე წარდგენისას დამსწრეთა სიცილი გამოიწვია.

2022 წელს კიდევ ორი ოპაბინიიდი აღმოაჩინეს — უტაურორა და მიერიდურინი.

ფილოგენეზი
კლადოგრამა დაფუძვნებულია 2023 წლის კვლევებზე დაყრდნობით.
ლექსი რეიბი

ალექსანდრა რეიჩელ „ლექსი“ რეიბი (დ. 15 ივნისი, 2012) — ამერიკელი ბავშვი მსახიობი. ცნობილია მორგან სტარკის როლით 2019 წლის ფილმში „შურისმაძიებლები: დასასრული“, რომელიც კინოდებიუტი იყო.

ადრეული ცხოვრება
ლექსი რეიბი დაიბადა ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია, მამამისის ჯოშუა რეიბის და დედამისის ჯესიკა რეიბის ოჯახში, რომელიც ამერიკელი მსახიობი, მწერალი, რეჟისორი და პროდიუსერია. ჰყავს უფროსი ნახევარდა, ელიზაბეტ ჰემინგსენი, და უმცროსი ძმა, ლოგანი.

კარიერა
რეიბის პირველი ეკრანული როლი იყო 2019 წლის სუპერგმირულ ფილმში „შურისმაძიებლები: დასასრული", სადაც ითამაშა მორგან სტარკი — ტონი სტარკი/რკინის კაცის და პეპერ პოტსის ქალიშვილი. ინტერესი მსახიობობის მიმართ გაჩნდა ძალიან ადრეულ ასაკში — აუდიციებზე დადიოდა „გოძილა: მონსტრების მეფე"-სა და „დასასრულისთვის" სულ რაღაც ხუთი წლის ასაკში.

2019 წლის აპრილში რეიბმა ხელი მოაწერა წარმომადგენლობით ხელშეკრულებას კომპანია -თან.2019 წლის ივნისში რეიბი დამტკიცდა ედი ბოუდენის როლზე ფილმში „აბრეშუმის გზა", რომელიც გამოვიდა 2021 წლის 19 თებერვალს.

შემდგომში რეიბი დამტკიცდა ფილმში „წერილები შობისთვის", რომელიც გამოვიდა 2024 წლის 26 ნოემბერს, და ემას როლზე ფილმში „ბოროტი კაცები სისხლს დაღვრიან", რომელიც გამოვიდა 2025 წლის 7 ოქტომბერს.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1684

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1684 მიიღეს ერთხმად 2006 წლის 13 ივნისს, რუანდის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალთან დაკავშირებული რეზოლუციების 955 (1994), 1165 (1998), 1329 (2000), 1411 (2002), 1431 (2002), 1449 (2002), 1503 (2003) და 1534 (2004) შეხსენების შემდეგ, საბჭომ 11 მოსამართლის უფლებამოსილების ვადა გააგრძელა, რათა დაესრულებინათ სასამართლო პროცესები, რომლებშიც მონაწილეობდნენ.
დეტალები
რეზოლუციის პრეამბულაში უშიშროების საბჭომ შეახსენა ყველას, რომ გენერალურმა ასამბლეამ 2003 წლის იანვარში ოთხი წლის ვადით აირჩია 11 მოსამართლე, რომლებიც -ში 2003 წლის 25 მაისიდან 2007 წლის 24 მაისამდე იმსახურებდნენ. გარდა ამისა, სამი მოსამართლე, რომლებიც თანამდებობიდან გადადგნენ, შემდგომში საერთაშორისო სასამართლოს წესდების შესაბამისად გენერალურმა მდივანმა კოფი ანანმა ჩაანაცვლა.

გენერალური მდივნის მოთხოვნის საპასუხოდ, საბჭომ შემდეგ 11 მოსამართლეს უფლებამოსილების ვადა 2008 წლის 31 დეკემბრამდე გაახანგრძლივა:

ჩარლზ მაიკლ დენის ბაირონი (სენტ-კიტსი და ნევისი)
ასოკა დე სილვა (შრი-ლანკა)
სერგეი ალექსეევიჩ ეგოროვი (რუსეთი)
მეჰმეტ გიუნეი (თურქეთი)
ხალიდა რაშიდ ხანი (პაკისტანი)
ერიკ მოსე (ნორვეგია)
არლეტ რამაროსონი (მადაგასკარი)
ჯაი რამ რედი (ფიჯი)
უილიამ ჰუსეინ სეკულე (ტანზანია)
ანდრესა ვაზი (სენეგალი)
ინეს მონიკა ვეინბერგ დე როკა (არგენტინა)მ
სახელმწიფოებს, რომელთა მოქალაქეებიც ტრიბუნალში მოსამართლეებად მსახურობდნენ, მოუწოდეს უზრუნველეყოთ ხელმისაწვდომობა მუდმივი მოსამართლეების სტატუსით 2008 წლის 31 დეკემბრამდე, რათა ხელი შეწყობოდა 2008 წლის ბოლომდე -სა და ყოფილი იუგოსლავიის საერთაშორისო სისხლის სამართლის ტრიბუნალში ყველა სასამართლო პროცესის დასრულების სტრატეგიის განხორციელებას.
ლაზერული რაკეტული ძრავა

ლაზერული რაკეტული ძრავა — რაკეტული ძრავა, რომელშიც სამუშაო სითხე წარმოიქმნება მყარი მასალის აორთქლებით ან გაზის ლაზერული სხივით გაცხელებით.

აჩქარებისთვის გამოყენებული ლაზერი ყველაზე ხშირად მდებარეობს თავად თვითმფრინავის გარეთ. როდესაც ლაზერი მდებარეობს ძრავის საწყის წერტილში, დიდ მანძილზე მოგზაურობისას მთავარი პრობლემა საბოლოო დანიშნულების ადგილზე დამუხრუჭებაა.

ამ ტიპის ძრავა უფრო ეფექტურია ვაკუუმში, სადაც ლაზერული სხივის ატმოსფერული გაფანტვა არ ხდება.

1990-იანი წლების დასაწყისში ამერიკელი დეველოპერები თვლიდნენ, რომ ლაზერული ძრავა შეამცირებდა ტვირთის ორბიტაზე გაშვების ღირებულებას იმის გამო, რომ ლაზერი, როგორც ენერგიის პირველადი წყარო, შეიძლება გამოყენებულ იქნას რამდენჯერმე, გამშვები მანქანებისგან განსხვავებით. რუსი მკვლევარები აღნიშნავენ დამჟანგველის საჭიროების აღმოფხვრის უპირატესობას.

ლაზერული ძრავები, რომლებიც იყენებენ სხვა ძრავის სისტემებს, ასევე ჩვეულებრივ იყენებენ ლაზერს, რომელიც მდებარეობს მანქანის გარეთ ენერგიის გადაცემისთვის.

კერძოდ, „ლაზერული“ ძრავა შეიძლება გავიგოთ, როგორც გარე გამაძლიერებელი ლაზერის და აპარატზე დამონტაჟებული სპეციალური მასალისგან დამზადებული „იალქნის“ კომბინაცია.

2007 წელს იაპონელი მეცნიერების ჯგუფმა ჰიდეკი ოკამურას ხელმძღვანელობით შეიმუშავა დაბალი სიმძლავრის ძრავის მოდელი, რომელშიც ლითონის დისკი ლაზერული სხივით გაცხელებით ამოძრავდება. 532 ნმ ტალღის სიგრძის მწვანე ლაზერი აცხელებს ლითონს, იწვევს მის გაფართოებას და ზედაპირზე სწრაფად მოძრავ ელასტიურ ტალღებს წარმოქმნის, რომლებიც რგოლის ცენტრის გარშემო მოძრაობენ. დისკის დაყრდნობის ღერძთან შეხებისას ის ბრუნვას იწყებს.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1700

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1700 მიიღეს ერთხმად 2006 წლის 10 აგვისტოს, ერაყის შესახებ წინა რეზოლუციების, განსაკუთრებით 1500-ე (2003), 1546-ე (2004), 1557-ე (2004) და 1619-ე (2005) რეზოლუციების შეხსენების შემდეგ, საბჭომ ერაყში გაეროს დამხმარე მისიის მანდატი კიდევ თორმეტი თვის ვადით, 2007 წლის 10 აგვისტოსმდე გადაავადა.

უშიშროების საბჭომ კიდევ ერთხელ დაადასტურა ერაყის სუვერენიტეტი და ტერიტორიული მთლიანობა, ასევე გაეროს როლი ქვეყანაში ინსტიტუტების გაძლიერებისა და ეროვნული დიალოგის ხელშეწყობის გზით, რაც გადამწყვეტი მნიშვნელობის იყო ერაყის სტაბილურობისა და ერთიანობისთვის. საბჭო მიესალმა ერაყის მოსაზრებას, რომ კვლავ მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა ქვეყნის დახმარებაში, რათა აშენებულიყო „პროდუქტიული და კეთილდღეობის მქონე სახელმწიფო, რომელიც მშვიდობიანად ითანამშრომლებდა როგორც საკუთარ თავთან, ისე მეზობლებთან“.

-ის მანდატის კიდევ თორმეტი თვით გახანგრძლივების შემდეგ, საბჭომ განაცხადა, რომ აპირებდა მანდატის გადახედვას, თუ ამას ერაყის მთავრობა მოითხოვდა.საბოლოოდ, გენერალურ მდივანს, კოფი ანანს დაევალა, რეგულარულად მიეწოდებინა ინფორმაცია საბჭოსთვის „ერაყის საერთაშორისო შეთანხმებასთან“ დაკავშირებული მოვლენების განვითარების შესახებ.
ჩრდილოეთი ნიქოზია

ჩრდილოეთი ნიქოზია — ჩრდილოეთ კვიპროსის უდიდესი დასახლება და დე ფაქტო დედაქალაქი. იგი წარმოადგენს გაყოფილი ქალაქის, ნიქოზიის ჩრდილოეთ ნაწილს და მას ნიქოზიის თურქული მუნიციპალიტეტი მართავს. 2011 წლის მონაცემებით, ჩრდილოეთ ნიქოზიის მოსახლეობა 61 378 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო მის მეტროპოლიტენურ არეალში 82 539 ადამიანი ცხოვრობდა.

ქალაქი ჩრდილოეთ კვიპროსის ეკონომიკური, პოლიტიკური და კულტურული ცენტრია, სადაც მრავალი მაღაზია, რესტორანი და სავაჭრო ცენტრია განთავსებული. იგი მოიცავს ისტორიულ, გალავანშემორტყმულ ძველ ქალაქს, რომლის გულსაც სარაიონუს მოედანი წარმოადგენს, და თანამედროვე მეტროპოლიტენურ არეალს, რომლის ბიზნესისა და გართობის ცენტრი დერებოიუს რაიონია. ქალაქმა, რომელიც კეთილდღეობის მაღალი დონით ხასიათდება, საუკუნეში დიდი ურბანული ზრდა და განვითარება განიცადა, რაც ახალი მაგისტრალებისა და ცათამბჯენების მშენებლობასაც მოიცავს. იგი მასპინძლობს ტურისტების მნიშვნელოვან რაოდენობასა და მრავალფეროვან კულტურულ ღონისძიებებს, მათ შორის თეატრისა და მუსიკის საერთაშორისო ფესტივალებს. 34 000-ზე მეტი სტუდენტით ჩრდილოეთ ნიქოზია განათლებისა და კვლევის მნიშვნელოვანი ცენტრია; აქ განთავსებულია ოთხი უნივერსიტეტი, რომელთა შორისაც უდიდესია ახლო აღმოსავლეთის უნივერსიტეტი.

1960-იანი წლების თემთაშორისი ძალადობის შემდეგ, კვიპროსის რესპუბლიკის დედაქალაქი 1963 წელს გაიყო კუნძულის ბერძნულ (სამხრეთით) და თურქულ (ჩრდილოეთით) თემებს შორის. 1974 წელს საბერძნეთის სამხედრო ხუნტის მიერ ორგანიზებულმა გადატრიალებამ, რომლის მიზანიც კუნძულის საბერძნეთთან გაერთიანება იყო, კვიპროსში თურქეთის შეჭრა გამოიწვია; მას შემდეგ საერთაშორისო თანამეგობრობა ჩრდილოეთ ნიქოზიას თურქული ოკუპაციის ქვეშ მყოფ ტერიტორიად მიიჩნევს.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1708

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1708 ერთხმად იქნა მიღებული 2006 წლის 14 სექტემბერს, კოტ-დ’ივუარში არსებული ვითარების შესახებ წინა რეზოლუციების, კერძოდ, 1572 (2004), 1584 (2004), 1633 (2005) და 1643 (2005) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, საბჭომ ქვეყნის წინააღმდეგ იარაღის ემბარგოს მონიტორინგის ექსპერტთა ჯგუფის მანდატი 2006 წლის დეკემბრის შუა რიცხვებამდე გაახანგრძლივა.

დეტალები
უშიშროების საბჭო მიესალმა გენერალური მდივნის, კოფი ანანის, აფრიკის კავშირისა და დასავლეთ აფრიკის სახელმწიფოების ეკონომიკური თანამეგობრობის ძალისხმევას კოტ-დ’ივუარში მშვიდობისა და სტაბილურობის აღდგენის მიმართულებით. მან დაადგინა, რომ ქვეყანაში არსებული ვითარება კვლავ საფრთხეს უქმნის საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას.

გაეროს წესდების თავის თანახმად, სანქციების მონიტორინგის ექსპერტთა ჯგუფის მანდატი 2006 წლის 15 დეკემბრამდე გაგრძელდა. ექსპერტთა ჯგუფს ევალებოდა 1572 და 1643 რეზოლუციების შესრულების შესახებ განახლებული ინფორმაციისა და შესაბამისი რეკომენდაციების წარდგენა.
ვალდშლოსხენის ხიდი

ვალდშლოსხენის ხიდი — საავტომობილო ხიდი მდინარე ელბაზე დრეზდენში. ხიდი განკუთვნილი იყო ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში სატრანსპორტო გადატვირთულობის შესამცირებლად. მისი მშენებლობა მეტად სადავო საკითხი იყო, რადგან დრეზდენის ელბის ხეობა გამოცხადებული იყო იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად, ხოლო იუნესკომ ხიდის მშენებლობასთან დაკავშირებით სერიოზული შეშფოთება გამოთქვა და აღნიშნა, რომ მისი აშენების შემთხვევაში მსოფლიო მემკვიდრეობის სტატუსს გააუქმებდა. ამ პროექტის შედეგად, 2006 წელს დრეზდენის ელბის ხეობა შეიყვანეს საფრთხის ქვეშ მყოფი მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში, ხოლო 2009 წელს გახდა მეორე მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი, რომელსაც სტატუსი ჩამოერთვა.

ისტორია
ვინაიდან ამ ადგილას ხიდის აგების გეგმები უკვე ერთი საუკუნის განმავლობაში არსებობდა, 1996 წელს, განახლებული სატრანსპორტო მოდელის შესაბამისად, დრეზდენის საქალაქო საბჭომ პროექტს მხარი დაუჭირა. დაგეგმარების ნებართვის მისაღებად თითქმის რვაწლიანი მოსამზადებელი პროცესის შემდეგ, 2005 წელს ჩატარდა რეფერენდუმი იმის გადასაწყვეტად, უნდა აშენებულიყო თუ არა ხიდი. კენჭისყრის შედეგად ამომრჩეველთა უმრავლესობამ ხიდის მშენებლობას მხარი დაუჭირა. თუმცა, 2006 წლის აპრილში საქალაქო საბჭომ იუნესკოს საჩივრის შემდეგ პროექტი შეაჩერა. საქსონიის თავისუფალმა სახელმწიფომ ეს გადაწყვეტილება გაასაჩივრა და 2007 წლის მარტში სასამართლო განხილვისას -მა (მიწის უმაღლესმა ადმინისტრაციულმა სასამართლომ) დაგეგმილი ხიდის სასარგებლოდ მიიღო გადაწყვეტილება. აღნიშნული გადაწყვეტილება ვოლფგანგ ტიერზემ, გერმანიის ვიცე-პრეზიდენტმა, „გერმანიისთვის სამწუხარო დღედ“ შეაფასა.

მშენებლობა შეჩერდა მას შემდეგ, რაც 2007 წლის აგვისტოში ადმინისტრაციულმა სასამართლომ დაადგინა, რომ აუცილებელი იყო ზომების მიღება საფრთხის ქვეშ მყოფი პატარა ცხვირნალისებრი ღამურის დასაცავად. ითვლებოდა, რომ გერმანიაში ამ სახეობის მხოლოდ დაახლოებით 650 ინდივიდი იყო დარჩენილი, რომელთა ნაწილი დაგეგმილი ხიდის სიახლოვეს ბინადრობდა. 2007 წლის ნოემბერში გერმანიის სასამართლოებმა დაადგინეს, რომ სამუშაოების განახლება შესაძლებელი იყო.

2009 წლის 25 ივნისს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტმა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი ჩამოართვა დრეზდენის ელბის ხეობას ვალდშლოსხენის ხიდის მშენებლობის გამო. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც ევროპაში მდებარე ობიექტი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიიდან ამოიღეს და მხოლოდ მეორე შემთხვევა მსოფლიოში ალ-ვუსტას ველური ბუნების ნაკრძალის შემდეგ.

ხიდის პროექტი შეიმუშავა -მა: -მა და -მა (ინჟინრები) და -მა და -მ (არქიტექტორები), რომლებმაც 1997 წელს გამოცხადებულ ღია კონკურსში გაიმარჯვეს. ხიდი ააშენა -მა.

ხიდი ოფიციალურად გაიხსნა 2013 წლის 24 აგვისტოს, ხოლო ავტოტრანსპორტის მოძრაობისთვის ორი დღის შემდეგ გაიხსნა.
არქიმედეს ხრახნი

არქიმედეს ხრახნი — არქიმედეს გამოგონებული წყალსაქაჩი მანქანა (დაახლოებით ძვ. წ. 235). 4-6.5 მეტრი სიგრძის ორმხრივ ღია ცილინდრული მილი. მილის ღერძზე დამაგრებულია ხრახნულზედაპირიანი ლილვი, რომელიც ხრახნის ღარს ქმნის. არქიმედეს ხრახნის ერთ ბოლოს ამოსაქაჩავ სითხეში ჩაუშვებენ, მეორეს კი იქით მიმართავენ, საითაც სითხის გადაქცევა უნდათ (არქიმედეს ხრახნის ღერძს ჰორიზონტისადმი გარკვეული, დაახლ. 40°-იანი კუთხით აყენებენ). ხრახნის ბრუნვისას სითხე გაჩუწყვეტელ ნაკადად იღვრება მილის ზედა ნაწილიდან. არქიმედეს ხრახნის მუშაობა დამყარებულია დახრილი სიბრტყის პრინციპზე. დგუშიან ტუმბოსთან შედარებით, არქიმედეს ხრახნს ის უპირატესობა აქვს, რომ მას ლამიანი წყლის ამოქაჩვაც შეუძლია, დგუშიანი ტუმბო კი მხოლოდ სუფთა წყალს ქაჩავს. ცენტრიდანულ ტუმბოსთან შედარებით, არქიმედეს ხრახნი ძალზე მოძველებული მანქანაა, თუმცა მას აქა-იქ მაინც იყენებენ, მაგალითად, ხორცსაკეპ მანქანაში და სხვაგან.
სკილურა

სკილურა — სოფელი კვიპროსში, ნიქოზიის რაიონში. იგი მდებარეობს ქალაქებს, მორფუსა და ნიქოზიას შორის. მას მართავს ჩრდილოეთ კვიპროსში მდებარე ლეფქოშის რაიონი. ქალაქში ერთმანეთს კვეთს ორი მთავარი გზა: მორფუ-ნიქოზია და კირენია-ლაპითოსი-სკილურა.

ისტორია
1963-1964 წლებში, თემთაშორის ძალადობამდე სოფელი შერეული ტიპის იყო, სადაც კვიპროსელი ბერძნები უმრავლესობას შეადგენდნენ.

სოფლიდან კვიპროსელ ბერძენთა შეიარაღებულმა ფორმირებებმა რამდენიმე კვიპროსელი თურქი გაიტაცეს და მოკლეს, რამაც კვიპროსელი თურქი მცხოვრებლები აიძულა გაქცეულიყვნენ მათ სოფლებსა და ნიქოზიაში. 1974 წლის თურქეთის კვიპროსში შემოჭრის დროს, კვიპროსელი ბერძენი მცხოვრებლები თურქეთის სამხედრო წინსვლის კვალდაკვალ გაიქცნენ. სოფელი ამჟამად ძირითადად დასახლებულია მისი თავდაპირველი კვიპროსელი თურქი მცხოვრებლებით, თუმცა არსებობს სამხედრო ბანაკი. მოსახლეობის დიდი ნაწილი სამხედრო პერსონალის ოჯახებისგან შედგება.
პონტე-ვეკიო (ბასანო-დელ-გრაპა)

პონტე-ვეკიო (ბასანო-დელ-გრაპა) — გადახურული ხის ხიდი, რომელიც 1569 წელს არქიტექტორმა ანდრეა პალადიომ დააპროექტა. ხიდი მდებარეობს ბასანო-დელ-გრაპაში და მრავალჯერ განადგურდა, უკანასკნელად კი მეორე მსოფლიო ომის დროს. ხიდი გადებულია მდინარე ბრენტაზე.

ბრენტა საუკუნეში მნიშვნელოვანი საკომუნიკაციო გზა იყო, რომელიც გრაპის მთებიდან ვენეციამდე მიემართებოდა.

ისტორია
1569 წლამდე არსებული ხიდი, რომელიც 1209 წლიდან არსებობდა, იყო ბურჯებზე აგებული ხის კონსტრუქცია, გადახურული სახურავით. იგი ბასანოსა და ვიჩენცას შორის კავშირის უზრუნველსაყოფად უმნიშვნელოვანეს გზას წარმოადგენდა.

1315 წელს ბასანო დელ გრაპა ჩართული იყო პადუასა და კანგრანდე დელა სკალას შორის მიმდინარე ომში. ხიდის დასაცავად ორი კოშკი აშენდა.

1402 წელს ჯან გალეაცოსა და კარარეზებს შორის ომმა ბასანოც მოიცვა. მილანის მმართველმა პადუის თავდაცვითი შესაძლებლობების შესუსტების მიზნით ბრენტის კალაპოტის გადაგდება სცადა და ააგო 94 ქვის თაღისგან შემდგარი ხიდი, რომელიც ხის კარებით იყო აღჭურვილი და საკეტების ფუნქციას ასრულებდა. 6-7 აგვისტოს ღამეს წყალდიდობამ ხიდი წალეკა და გაანადგურა.

1511 წელს გენერალ ჟაკ დე ლა პალისის მეთაურობით ფრანგულმა ჯარებმა ხიდს ცეცხლი წაუკიდეს, რათა კამბრეს ლიგის ომის
დროს საიმპერატორო არმიისთვის თავი დაეღწიათ.

ანდრეა პალადიოს პროექტი
1567 წლის ოქტომბერში მდინარე ბრენტის ძლიერმა წყალდიდობამ ისტორიული ხიდი წაიღო. არქიტექტორი ანდრეა პალადიო ნგრევიდან მალევე ჩაერთო მის აღდგენაში. თავდაპირველად მან ქვის ხიდი დააპროექტა, რომელიც სრულიად განსხვავდებოდა წინამორბედისგან და სამი თაღისგან შედგებოდა, ძველი რომაული ხიდების ნიმუშის მიხედვით. თუმცა, საქალაქო საბჭომ პროექტი უარყო და არქიტექტორს ტრადიციული კონსტრუქციისგან მნიშვნელოვნად გადახვევის უფლება არ მისცა.

1569 წლის ზაფხულში პალადიომ წარადგინა ხის ხიდის ახალი საბოლოო პროექტი, რომელიც პრაქტიკულად იმეორებდა ძველ სტრუქტურას, თუმცა ტექნიკური და კონსტრუქციული გადაწყვეტების თვალსაზრისით საფუძვლიანად იყო განახლებული და გამოირჩეოდა ძლიერი ვიზუალური ეფექტით. არქიტექტურული ენის ერთადერთი მინიშნება იყო არქიტრავის საყრდენებად ტოსკანური სვეტების გამოყენება, რომელზეც ეყრდნობოდა ორფერდა სახურავი, შედგენილი ხის ფერმების სისტემისგან. ხიდი შედგება ხუთი, დაახლოებით 13-მეტრიანი მალისგან, რომლებიც დიდი ხის კოჭებითა და დახრილი ტალღამჭრელებითაა ფორმირებული. ისინი ეყრდნობა ოთხ შუალედურ ბურჯსა და ორ ნაპირზე განლაგებულ საყრდენს. ოთხივე ხის ბურჯი მდინარის დინებასთან მიმართებით ჰიდროდინამიკური ფორმისაა და შედგება მდინარის ფსკერში ჩასმული რვა, დაახლოებით ნახევარმეტრიანი სვეტისგან, აგრეთვე თანდათანობით შემცირებული სიმაღლის სვეტების სერიისგან, რომლებიც შუალედურ ბურჯებს დახრილ პროფილს ანიჭებს.
ოხერას წმინდა გიორგის ეკლესია

ოხერას წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ მინაძეში, ნასოფლარ ოხერას ტერიტორიაზე.

ნაგებია კარგად გათლილი ტუფის ქვისა და კლდის ფლეთილი ქვისაგან. ეკლესიის საპირე ქვად გამოყენებულია ღვინის ფერი ქვის ფილები. გადახურულია ლორფინით. ეკლესიაში შესასვლელი კარი გაჭრილია დასავლეთ კედელში. ეკლესიის შიდა სივრცე ნათდება ოთხივე კედელში გაჭრილი თითო სარკმლით. იატაკი მოგებულია ქვის ფილებისგან. კანკელი თანამდეროვეა და ხის მასალისგანაა გაკეთებული. ეკლესია რესტავრირებულია.
სკაიბრიჯი

სკაიბრიჯი — კაბელური სარკინიგზო ხიდი მეტრო ვანკუვერში, ბრიტანეთის კოლუმბია, კანადა. იგი აშენდა 1987–1989 წლებში და გადააქვს ექსპო ხაზის მატარებლები -ის სისტემის ფარგლებში მდინარე ფრეიზერზე, რომელიც აკავშირებს ნიუ უესტმინსტერს და სურეის. სკაიბრიჯი გაიხსნა კომერციული მოძრაობისთვის 1990 წლის 16 მარტს, -ის მეორე ფაზის გაფართოების ფარგლებში, რომელიც მიდიოდა სკოტ როუდის სადგურამდე.

ისტორია
ხიდის მშენებლობა დაიწყო 1987 წლის 28 ოქტომბერს. ხიდის პირველი მონაკვეთი, რომელიც სურეის მიმართულებით მიდის, დასრულდა პირველად, ხოლო ნიუ უესტმინსტერის მხარე დასრულდა 1990 წლის 19 მარტს.

დეტალები
სკაიბრიჯს აქვს ორი ლიანდაგი, რომლებზეც მოძრაობენ -ის მატარებლები, რომლებიც გადიან კინგ ჯორჯის სადგურს სურეიში და უოთერფრონტის სადგურს ვანკუვერის ცენტრში. მესამე, შუაში განთავსებული რელსი, რომელიც არ არის დაკავშირებული -ის სისტემასთან, გამოიყენება ტექნიკური ჯგუფების მიერ მოწყობილობების გადასატანად ხიდზე. ხიდის გემბანი შედგება 104 წინასწარ დამზადებული ბეტონის სექციისგან, რომლებიც დამზადდა რიჩმონდში, ბარჟით გადაიტანეს და მძიმე ტექნიკით დაამონტაჟეს. მშენებლობისას ბეტონის სექციები ერთმანეთზე ეპოქსიდის ფისით იყო შეერთებული. ხიდზე არ მოძრაობს საავტომობილო ტრანსპორტი; იგი გადამისამართებულია მეზობელ სტალ̓̕ასემის ხიდზე.

ხიდს აქვს ორი სიმაღლის კოშკი და გადის მდინარე ფრეიზერისა და ხეობის თავზე სიმაღლეზე. მთავარი სიგრძე არის , ხოლო მთლიანი სიგრძე — . ხიდი იყო მსოფლიოში ყველაზე გრძელი კაბელური სატრანსპორტო ხიდი 1990 წლიდან 2019 წლამდე, სანამ იგი გადაასწრეს ჩინეთის რამდენიმე ხიდმა, მათ შორის ეგონგიანის, ნანჯიმენის და გაოჯიას ხიდებმა.

დაგვიანებული გახსნა
ხიდის გახსნა გადაიდო, რადგან არაერთგზის გაჩნდა ბრალდება, რომ არაკავშირგაბმულმა კონსორციუმმა სამუშაოები ხელოვნურად დაბალი ფასით მოიგო. ამის საპასუხოდ, შრომითი ორგანიზაციები სხვა პროფკავშირებზე ზეწოლას ახორციელებდნენ პროექტის ბოიკოტირების მიზნით. საკითხი გახდა დაპირისპირების კულმინაცია მშენებლობის პროფკავშირების დამარცხებების სერიის შემდეგ, რაც უკავშირდებოდა ბრიტანეთის კოლუმბიის სოციალური კრედიტის პარტიის არაპროფკავშირული მუშახელის მხარდაჭერას. სიტუაციას მწვავე რეაქცია მოჰყვა და -ის მხრიდან, რომლებმაც პროექტს „ცხელი ობიექტი“ უწოდეს.