iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ივანკივის ბრძოლა

ივანკივის ბრძოლა — სამხედრო დაპირისპირება რუსეთის ფედერაციასა და უკრაინას შორის. დაიწყო 2022 წლის 25 თებერვალს, უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს. გამთენიისას, რუსეთის სახმელეთო ჯარების კოლონა კიევის ოლქის ქალაქ ივანკივს ჩრდილო-დასავლეთიდან მას შემდეგ მიუახლოვდა, რაც ჩერნობილის ბრძოლის შემდეგ უკრაინული თავდაცვის გარღვევა შეძლო.

ბრძოლა
25 თებერვლის დილით, უკრაინულმა ძალებმა მდინარე ტეტერივზე ივანკივში გაანადგურეს ხიდი, რითაც შეაჩერეს კიევისკენ მიმავალი რუსული სატანკო დივიზიის წინსვლა. უკრაინის საჰაერო მედესანტეები ივანკივსა და ახლომდებარე ქალაქ დიმერში ბრძოლაში ჩაებნენ რუს ჯარისკაცებთან.

რუსული ძალების ნაწილმა შეძლო ივანკივის თავდაცვის გარღვევა და შეტაკების შემდეგ აიღეს სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი ანტონოვის აეროპორტი. იგი კიევიდან ჩრდილო-დასავლეთით 20 კმ-ში მდებარეობს.

ივანკივში ბრძოლები გრძელდებოდა 25 თებერვლის შუადღესა და საღამოს, რუსულმა ძალებმა ქალაქი არტილერიით დაბომბეს, რამაც გამოიწვია რამდენიმე მშვიდობიანი მოქალაქის დაღუპვა. ივანკივში გადის მსხვილი გაზსადენი, რომლის განადგურების შემთხვევაში შესაძლებელია ევროპის დიდი ნაწილისათვის უკრაინული გაზის მიწოდების შეწყვეტა.

26 თებერვალს ივანკივში ბრძოლები გრძელდებოდა.

27 თებერვლის დილით, ივანკოვისკენ მიმავალი რუსული სატრანსპორტო საშუალებების დიდი კოლონა გამოჩნდა თანამგზავრულ სურათებზე.

2022 წლის 27 თებერვალს ბრძოლის დროს რუსული ძალების მიერ დაინგრა ივანკივის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, განადგურდა უკრაინელი მხატვრის მარია პრიმაჩენკოს ოცზე მეტი ნამუშევარი. ამის საპასუხოდ, უკრაინის კულტურის მინისტრმა ოლექსანდრ ტკაჩენკომ მოითხოვა რუსეთისთვის იუნესკოს წევრობის ჩამორთმევა.

27 თებერვლის დილას თანამგზავრულ სურათებზე შეამჩნიეს რუსული სატრანსპორტო საშუალებების 4,8 კმ-ზე მეტი სიგრძის კოლონა, რომელიც ივანკივისკენ მიემართებოდა. 28 თებერვლისთვის მომავალი კოლონის სიგრძემ დაახლოებით 64 კილომეტრი შეადგინა. რუსების მიერ ივანკივის აღება ოფიციალურად დადასტურდა 2 მარტს.

შედეგები
რუსული ძალების ქალაქიდან გასვლის შემდეგ, 31 მარტს, უკრაინულმა მხარემ ივანკივზე კონტროლი აღადგინა.
კონსტანტინე ზალდასტანიშვილი

კონსტანტინე ზალდასტანიშვილი (დ. 25 დეკემბერი, 1960, თბილისი — გ. 25 დეკემბერი, 2017) — ქართველი დიპლომატი, თანამდებობის პირი, ინჟინერი, მეცნიერი.

ბიოგრაფია
1982 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი მართვის ავტომატიზებული სისტემების სპეციალობით.

1982-1983 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტის მართვის ავტომატიზირებული სისტემების კათედრასთან არსებული სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის ინჟინერი. 1983-1984 წლებში საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მანქანათმშენებლობაში პროგრამული მართვის კათედრის ლაბორანტი. 1984-1987 იყო წლებში დრეზდენის ტექნიკური უნივერსიტეტის ასპირანტი. 1987-1989 წლებში საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგიის კათედრის ასისტენტი. 1989-1990 წლებში მუშაობდა გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის ერლანგენ-ნიურნბერგის უნივერსიტეტის ტექნიკური ფაკულტეტის მკვლევარად. 1990-1992 წლებში იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მექანიკა მანქანათმშენებლობის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სასწავლო დარგში და ამავე უნივერსიტეტის მანქანათმშენებლობის კათედრის დოცენტი. 1992-1993 წლებში საქართველოს საგარეო ეკონომიკური ურთიერთობების სახელმწიფო კომიტეტის სამმართველოს უფროსი. 1993-1994 წლებში იყო თბილისის მერიის საგარეო ურთიერთობათა სამმართველოს უფროსი. 1994-1995 წლებში გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში საქართველოს საელჩოს საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი. 1995-1998 წლებში იყო საქართველოს ვაჭრობისა და საგარეო ეკონომიკურ ურთიერთობათა მინისტრი. 1998-1999 წლებში ბრიუსელში ევროკავშირთან საქართველოს მუდმივი წარმომადგენელი. 1999-2000 წლებში ბრიუსელში ევროკავშირთან, ევროგაერთიანების კომისიებსა და ევროკავშირის საბჭოში საქართველოს მუდმივი წარმომადგენელი. 2000-2005 წლებში ბენილუქსის ქვეყნებში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი და ევროკავშირთან საქართველოს მუდმივი წარმომადგენელი. 2005-2013 წლებში იყო ევროკავშირი-საქართველოს ბიზნესსაბჭოს გენერალური მდივანი. 2013 წლიდან ავსტრიის რესპუბლიკაში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი და ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციასა და ვენაში განლაგებულ სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებთან საქართველოს მუდმივი წარმომადგენლი. 1998 წელს მიენიჭა საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის დიპლომატიური რანგი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „სახარატო დამუშავების დინამიური მოდელირება“, დაიცვა 1987(დრეზდენი).

ჯილდოები
ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი (2017)
გიორგი ჯავახიშვილი (დიპლომატი)

გიორგი ჯავახიშვილი (დ. 10 ივნისი, 1941, თბილისი) - ქართველი დიპლომატი, 1985 წლის 1 იანვრიდან 1990 წლის 1 იანვრამდე იყო საქართველოს რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრი.

გიორგი ჯავახიშვილი დაიბადა 1941 წლის 10 ივნისს ქალაქ თბილისში. 1965 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ჟურნალისტიკის სპეციალობით.

აქვს მინიჭებული კლასის საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანის რანგი.

ჰყავს მეუღლე და ერთი შვილი.

ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს.
ნაირა ჭაბაშვილი

ნაირა ჭაბაშვილი (დ.12 ნოემბერი, 1949, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1973 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1973–1975 წლებში იყო თბილისის ონკოლოგიური საავადმყოფოს ექიმი-ინტერნი. 1975–1986 წლებში მე–8 საავადმყოფოს თერაპიული განყოფილების ექიმი-თერაპევტი. 1986–1991 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ზოგადი ქირურგიის კათედრასთან არსებული ლაზერული მედიცინის კურსის ასისტენტი. 1994 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამედიცინო რეაბილიტაციის და სპორტული მედიცინის კათედრის ასისტენტი. სამეცნიერო ნაშრომების ავტორი. თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პირველი საუნივერსიტეტო კლინიკის სპორტული მედიცინისა და რეაბილიტაციის მიმართულების ხელმძღვანელი, ექიმი-კარდიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (2001), პროფესორი (2004).

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „გულის მორფო–ფუნქციური და ორგანიზმის ფიზიკური განვითარების მაჩვენებლების კორელაცია ექოკარდიომეტრიული და ანთროპომეტრიული ანალიზის საფუძველზე ასაკობრივ ასპექტში“, დაიცვა 1994 წელს.
სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ავადმყოფთა მედიკამენტური და ფიზიკური რეაბილიტაციის თავისებურებანი გართულებული მიოკარდიუმის ინფარქტის სტაციონარულ და ამბულატორიულ ეტაპებზე“, დაიცვა 2001 წელს.
ნინა არვესენი

ნინა არვესენი (; დ. 1961, 16 მაისი, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი მსახიობი, მოდელი, მოცეკვავე და ბიზნესმენი. ყველაზე ცნობილია თავისი შესრულებით ამერიკულ სერიალებში არვესენმა შეასრულა მისი ორი ყველაზე გამორჩეული სამსახიობო როლი, როგორც კასანდრა როულინსი ფილმში და ანჯელა რაიმონდის როლი -ის სატელევიზიო სერიალ სანტა ბარბარაში. მშობლიურ ნორვეგიაში ნინა არვესენმა სუბტიტრები დაუდო ამერიკულ ფილმებს, მართავდა სატელევიზიო სადგურს და გახსნა ქვეყნის პირველი / ფილიალი.

კარიერა
ახალგაზრდობა
არვესენი დაიბადა ნიუ-იორკში, ნორვეგიელი მშობლების ოჯახში. მისი მამა, იან არვესენი, იყო ნორვეგიის დიპლომატი და ნორვეგიის ელჩი მექსიკაში (1979-1985), კოსტა-რიკაში (1985-1991) და პორტუგალიაში (1976-1998). მისი დედა, სიდსელი (გამოითქმის "-") იყო მსახიობი ნორვეგიაში. არვენსენს ჰყავს ორი ძმა; ჯანიკ არვესენი, რომელიც არის ფინანსური ინვესტიციების მრჩეველი ნორვეგიაში და კრისტიან არვერსენი, რომელიც მუშაობს ფილმებსა და სპეცეფექტებზე ლოს-ანჯელესში კალიფორნიაში.

შეერთებულ შტატებში მუშაობამდე არვესენს სამი წლის განმავლობაში ჰქონდა საკუთარი თოქ-შოუ ნორვეგიაში და ასევე მუშაობდა მსახიობად ეგვიპტეში, ბრაზილიაში, კოსტა-რიკაში და ნორვეგიაში, სანამ დაბრუნდა შეერთებულ შტატებში.

არვესენმა თავდაპირველად თავისი კარიერა მოზარდობის პერიოდში დაიწყო, როგორც მსახიობმა, მოდელმა, მოცეკვავემ და კლასიკურად მომზადებულმა პიანისტმა ნორვეგიაში. კოლეჯის დამთავრების შემდეგ, მან მიიღო გადაწყვეტილება, დაეტოვებინა ნორვეგია 1986 წელს, რათა გაეგრძელებინა თავისი ოცნება სამსახიობო კარიერაზე შეერთებულ შტატებში, სადაც იგი გამოჩნდა რამდენიმე სატელევიზიო შოუში, რეკლამებში და ფილმებში. არვესენის თქმით, ამერიკელმა კასტინგის დირექტორებმა უარი თქვეს მის საზღვარგარეთ მსახიობობაზე. მან საბოლოოდ მიიღო თავისი პირველი აშშ-ს ეკრანის კრედიტი და კინომსახიობთა გილდიის წევრობის ბარათი 1987 წლის ფილმში -ში დენ ეიკროიდთან და ტომ ჰენკსთან ერთად გამოჩენის შემდეგ. მას შემდეგ, რაც მან შეწყვიტა მუშაობა სხვადასხვა სერიალებში, რამაც იგი გახადა ცნობილი, მისი კარიერული მისწრაფებები მსახიობობიდან გადავიდა სატელევიზიო რეკლამებში, ბეჭდურ რეკლამებსა და პოპულარულ ჟურნალებში მოდელობაზე. არვესენმა განაგრძო მუშაობა და შექმნა საკუთარი საწარმოო კომპანია, .

 -მა არვესენს უწოდა ერთ-ერთი "ტელევიზიის ყველაზე ლამაზი ქალი" 1989 წლის 21 მარტის პუბლიკაციაში, რომელსაც იმ დროისთვის 1 მილიონზე მეტი გამომწერი ჰყავდა.

საქველმოქმედო საქმიანობა
გარდა იმისა, რომ იყო წმინდა ჯუდის ბავშვთა კვლევითი საავადმყოფოს ერთზე მეტი ღონისძიების ცერემონიების ოსტატი, რომელიც ყოველწლიური თანხების მოზიდვის ღონისძიებაში იყო, არვესენი ჩართული იყო -- ფონდში და არასრულწლოვანთა დიაბეტის კვლევის ფონდში.
დავით არახამია

დავით გიორგის ძე არახამია (; დ. 23 მაისი, 1979, ქ. სოჭი, რსფსრ) — ქართული წარმოშობის უკრაინელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი. 2019 წლიდან არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი და ფრაქცია „ხალხის მსახურის“ ლიდერი. ცნობილია ასევე ფსევდონიმით (დევიდ ბრაუნი).

დავით არახამია დაიბადა 1979 წელს ქალაქ სოჭში. შემდეგ ცხოვრობდა აფხაზეთში, ქალაქ გაგრაში. აფხაზეთის ომის პერიოდში, 1992 წელს ოჯახთან ერთად უკრაინაში, ქალაქ მიკოლაივში გადასახლდა. დაამთავრა ევროპული უნივერსიტეტი (კიევი) ეკონომიკის სპეციალობით. 2014 წელს მის მიერ უკრაინის 79-ე სადესანტო ბრიგადისთვის შემოწირულობის შეგროვების მიზნით დაარსებულმა ინტერნეტ-გვერდმა საფუძველი ჩაუყარა მოხალისეთა ფართო ინიციატივას „სახალხო პროექტის“ სახელწოდებით. იმავე წლის ნოემბერში გახდა უკრაინის სახალხო მოხალისეთა ასოციაციის თანადამფუძნებელი. მოხალისეთა ჯგუფებთან ერთად აქტიურად თანამშრომლობდა უკრაინის თავდაცვის სამინისტროსთან. 2019 წლის ივლისში უკრაინის პრეზიდენტმა ვოლოდიმირ ზელენსკიმ სახელმწიფო კონცერნ „უკრობორონპრომის“ („უკრაინის თავდაცვის მრეწველობა“) სამეთვალყურეო საბჭოს წევრად დანიშნა. იმავე წელს აირჩიეს უკრაინის უმაღლესი რადის წევრად და ფრაქცია „ხალხის მსახურის“ თავმჯდომარედ. 2022 წელს რუსეთის უკრაინაზე თავდასხმის პერიოდში მონაწილეობდა მოლაპარაკებებში ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ. დაჯილდოებულია უკრაინის სახელმწიფო „ღირსების ორდენით“ ( ხარისხი, 2014).
ვასილკივის ბრძოლა

ვასილკივის ბრძოლა — სამხედრო შეტაკება რუსეთის ფედერაციასა და უკრაინას შორის 2022 წლის 26 თებერვალს, უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს.

ბრძოლა
26 თებერვალს, გამთენიისას, რუსეთის საჰაერო-სადესანტო ძალების მედესანტეებმა დაიწყეს ქალაქ ვასილკივთან დაშვება. იგი კიევიდან სამხრეთით 40 კმ-ში მდებარეობს. მიზანს წარმოადგენდა ვასილკივის ავიაბაზის დაკავება. ქალაქში მძიმე ბრძოლები გაიმართა რუს მედესანტეებსა და უკრაინელ დამცველებს შორის.

ამერიკელი და უკრაინელი ოფიციალური პირების მიხედვით, 01:30 საათზე უკრაინულმა გამანადგურებელმა სუ-27-მა ჩამოაგდო რუსული ილ-76, რომელშიც მედესანტეები იმყოფებოდნენ. 03:20 საათზე მეორე ილ-76 ჩამოაგდეს ახლომდებარე ქალაქ ბილა-ცერქვასთან.

ვასილკივის მერმა ნატალია ბალასინოვიჩმა განაცხადა, რომ შეტაკებების დროს 200-ზე მეტი უკრაინელი დაიჭრა. მოგვიანებით მან ასევე აღნიშნა, რომ უკრაინულმა ძალებმა მოიგერიეს რუსი მედესანტეების თავდასხმა ქალაქთან ახლოს მდებარე ავიაბაზაზე და ცენტრალურ ქუჩაზე, ქალაქში კი ვითარება დაწყნარდა. „ “ იტყობინებოდა, რომ უკრაინული ძალები დილით ქალაქში პატრულირებდნენ და რუს ჩამორჩენილ ჯარისკაცებს ეძებდნენ.

შემდგომი მოვლენები
27 თებერვალს, გამთენიისას, ვასილკივში მდებარე ნავთობის საცავს რუსული რაკეტა მოხვდა და ცეცხლი გაუჩნდა. 12 მარტს რუსული სარაკეტო თავდასხმის შედეგად განადგურდა ავიაბაზა.

2 აპრილს უკრაინის თავდაცვის სამინისტროს მიერ გავრცელდა ინფორმაცია, რომ კიევის ოლქიდან (სადაც მდებარეობს ვასილკივი) რუსული ნაწილების გასვლის შემდეგ მთელ ოლქზე კონტროლი აღადგინა ცენტრალურმა ხელისუფლებამ.
ვადიმ სააკაძე

ვადიმ სააკაძე (დ. 12 მაისი, 1931, თბილისი - გ. 8 აგვისტო, 2016) — ქართველი ექიმი და მეცნიერი. 1997 წელს გადაეცა ღირსების ორდენი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1931 წლის 12 მაისს. 1936 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტში. იყო რუსთავის ქალაქის საავადმყოფოს თერაპიული განყოფილების უფროსი ორდინატორი 1957–1961 წლებში. ასევე 1961–1973 წლებში გახლდათ თბილისის შრომის ჰიგიენისა და პროფესიულ დაავადებათა სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის პროფესიულ დაავადებათა განყოფილების ხელმძღვანელი; 1973–1982 წლებში შრომის ჰიგიენისა და პროფესიულ დაავადებათა კათედრის დოცენტი თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტში. 1982–1991 წლებში პროფესორი, ხოლო 1991 წლიდან კათედრის გამგე. პროფილაქტიკური მედიცინის ფაკულტეტის დეკანი 1994 წლიდან. 150-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია, რომლებიც ეხება იმუნოლოგიისა და ალერგოლოგიის საფუძვლებს, მათ შორის რამდენიმე მონოგრაფია: „პროფესიული დაავადებები“, სახელმძღვანელო სსი-ს სტუდენტებისათვის. ვადიმ სააკაძის ხელმძღვანელობით დაცულია 10 საკანდიდატო და 2 სადოქტორო დისერტაცია. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის შრომის ჰიგიენისა და პროფესიულ დაავადებათა კათედრის გამგე, პროფესორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა - 1967 წელს დაიცვა „ნატურალური აბრეშუმის წარმოების მუშათა სასუნთქი ორგანოების პროფესიული ალერგიული დაავადებები“. სადოქტორო დისერტაციის თემა - 1980 წელს დაიცვა „პროფესიული ბრონქული ასთმის პრობლემების კლინიკურ-ჰიგიენური ასპექტები“.

ჯილდოები
1997 - ღირსების ორდენი
970 - მედალი „შრომითი მამაცობისთვის“
ფრანჩესკა ანისი

ფრანჩესკა ანისი (; დ. 1945, 14 მაისი, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისელი მსახიობი. იგი ცნობილია სატელევიზიო როლებით (1998), ცოლები და ქალიშვილები (1999), მოტყუება (2000) და კრენფორდი (2007). ექვსგზის სატელევიზიო ჯილდოს ნომინანტი, მან მოიპოვა 1979 წლის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი ქალის როლისთვის სერიალისთვის . მისი ფილმებია: (1983), (1984), (1999) და (2004).

ადრეული ცხოვრება და განათლება
ანისი დაიბადა ინგლისელი მამის, ლესტერ უილიამ ენტონი ანისის (1914–2001) და ბრაზილიელ-ფრანგი დედის, მარიკიტა (მარა) პერსელის (1913–2009) ოჯახში. ორივე ოდესღაც მსახიობი იყო ამასთან ერთად მარა მომღერალიც იყო. მარიკიტა მდიდარი ბრაზილიელი ოჯახიდან იყო. ანისები გადავიდნენ ბრაზილიაში, როდესაც ფრანჩესკა ერთი წლის იყო და იქ იცხოვრა ექვსი წელი, ხოლო ინგლისში დაბრუნდნენ, როდესაც ის შვიდი წლის იყო. ბრაზილიაში გატარებული წლების გახსენებისას, მან აღწერა მისი მშობლები, რომლებიც მართავდნენ "ღამის კლუბს კოპაკაბანას სანაპიროზე", ხოლო დედამისი მარა ასრულებდა "ბლუზი მომღერალის როლს".

ანისმა მიიღო განათლება მონასტრის სკოლაში და სწავლობდა ადრეულ წლებში, როგორც ბალეტის მოცეკვავე, სწავლობდა რუსულ სტილში კორონას სცენის აკადემიაში. მან პროფესიონალურად მსახიობობა მოზარდობაში დაიწყო და მისი დებიუტი შედგა ფილმში „კატების ბანდა“ (1959). მისი პირველი მთავარი როლი, კინოში იყო ელიზაბეტ ტეილორის ხელახალი ფილმში კლეოპატრა (1963), რომელშიც ის 16 წლის ასაკში იყო, როცა ჯერ კიდევ რუსულ ბალეტს სწავლობდა.

პირადი ცხოვრება
ანისი იყო ფოტოგრაფ პატრიკ უაიზმენთან ურთიერთობაში, რომელიც დაიწყო 1974 წელს, ზრდიდა სამ შვილს, შარლოტას, ტარანს და ანდრეასს. ანისმა დაიწყო ურთიერთობა ჰამლეტთან, რალფ ფაინსთან 1995 წელს, 1997 წელს დაასრულა 23 წლიანი ურთიერთობა უაიზმენთან; თავის მხრივ, ფაინსი დაშორდა ოთხწლიან მეუღლეს, ალექს კინგსტონს. ამბობენ, რომ ანისმა "ბოდიში მოუხადა ვაისმენს" მათი განშორების გამო. ანისმა და ფაინსმა გამოაცხადეს დაშორება 2006 წლის 7 თებერვალს, 11 წლიანი ერთად ყოფნის შემდეგ, განშორების დროს, რომელიც აღწერილი იყო როგორც "საშინელი", მას შემდეგ რაც ჭორები ჰქონდათ რომანი რუმინელ მომღერალ კორნელია კრიზანთან.

64 წლის ასაკში, 2009 წელს -ის ტიმ ოლდთან ინტერვიუში, ანისმა აღწერა საკუთარი თავი, ვინც მიდრეკილია „დაივიწყოს ცუდი რამ, მე მათზე არ ვჩერდები. ვფიქრობ, „ოჰ, ეს, ცხოვრებაა. ძალიან მოკლე" და მიუხედავად იმისა, რომ მარტოხელა, მას "სჯობს ვინმესთან ყოფნა, ვიდრე მარტო" და თქვა: "ვფიქრობ, რომ უფრო სრულფასოვანი ცხოვრებით ცხოვრობ... სხვისი აზრი რაიმეზე - წიგნზე, კვებაზე, ბავშვები, ცხოვრება, გასეირნებაზე ფანტასტიკურია".
არაბიკის კარსტული უფსკრული

არაბიკის კარსტული უფსკრული — მღვიმე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში, არაბიკის კირქვულ მასივზე. ძირითადი ჩასასვლელი ორთაბალაგანის ტროგულ ხეობაშია, ზღვის დონიდან 2180 მეტრის სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ზედაიურულ-ქვედაცარცული ძლიერ დამსხვრეული კირქვების წყებაში, ბერჭილის ანტიკლინის თაღურ ზოლში.

აღწერა
მღვიმის ზედა ნაწილში (550 მეტრის სიმაღლეზე) კარგად არის გამოსახული ჭები და შახტები, ქვედაში - დახრილფსკერიანი დერეფნები. აღსანიშნავია კოლბისებური ფორმის გიგანტური დარბაზი (სიმაღლე 271 მეტრი - ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მსოფლიოში. მოცულობა 600 ათასი მ³). ეს დარბაზი ნაპრალთა ინტენსიური თავმოყრის უბანს ემთხვევა. 700 მეტრის სიღრმეზე არის მეცნიერებათა აკადემიის სახელობის დარბაზი (მოცულობა 150 მ³). მღვიმის მნიშვნელოვანი სუბჰორიზონტული მონაკვეთები 150 და 570 მეტრის სიღრმეზე იწყება. აქვს მრავალი განშტოება. ერთ-ერთი მათგანია კრუბერის უფსკრული. ინდიკატორული ცდით დადასტურდა, რომ არაბიკის მღვიმურ სისტემაში გამდინარე ნაკადი (დებიტი 20-50 ლ/წმ, ტემპერატურა 1.5-2.5 °) გამოსავალს პოულობს რეპრუასა და ცივწყალას ვოკლუზურ წყაროებში. იგი ერთ-ერთი უღრმესი კარსტული ჰიდროსისტემაა მსოფლიოში. მღვიმის ბოლო წეტილი (1110 მეტრი) ნაზვავით არის ამოქოლილი, რომელშიც იფილტრება მიწისქვეშა ნაკადი.
ადრენოკორტიკოტროპული ჰორმონი

ადრენოკორტიკოტროპული ჰორმონი (, ასევე ადრენოკორტიკოტროპინი, კორტიკოტროპინი) — პოლიპეპტიდური, ტროპიკული ჰორმონი, რომელიც წარმოიქმნება და გამოიყოფა წინა ჰიპოფიზის ჯირკვალში. იგი ასევე გამოიყენება, როგორც სამკურნალო და სადიაგნოსტიკო საშუალება. არის ჰიპოთალამუს-ჰიპოფიზის-თირკმელზედა ჯირკვლის ღერძის მნიშვნელოვანი კომპონენტი და ხშირად წარმოიქმნება ბიოლოგიური სტრესის საპასუხოდ. მისი ძირითდი ეფექტებია თირკმელზედა ჯირკვლის ქერქის მიერ კორტიზოლის წარმოების გაზრდა და გამოყოფა. ასვე დაკავშირებულია ცირკადულ რითმთან, ბევრ ორგანიზმში.

-ის დეფიციტი არის თირკმელზედა ჯირკვლის მეორადი უკმარისობა ( წარმოების დათრგუნვა ჰიპოფიზის ან ჰიპოთალამუსის დარღვევის გამო) ან თირკმელზედა ჯირკვლის მესამეული უკმარისობა (ჰიპოთალამუსის დაავადება, კორტიკოსტროპული ჰორმონის რეალიზების შემცირება). ხოლო ქრონიკულად მომატებული არის თირკმელზედა ჯირკვლის პირველადი უკმარისობის დროს (მაგ. ადისონის დაავადება), მაშინ როცა თირკმელზედა ჯირკვლის კორტიზოლის წარმოება ქრონიკული დეფიციტია. კუშინგის დაავადების დროს არის მომატებული (ჰიპოფიზის წინა ნაწილში) და ჭარბი კორტიზოლი (ჰიპერკორტიზოლიზმი). სიმპტომების ეს ჯგუფი ცნობილია კუშინგის სინდრომის სახელით.
დელფინ-ალბანო

დელფინ-ალბანო (ოფიციალურად დელფინ-ალბანოს მუნიციპალიტეტი; ) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ისაბელას პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 29 928 ადამიანს შეადგენს. წარსულში მუნიციპალიტეტს მაგსაისაი ეწოდებოდა. სახელი ეწოდა ყოფილი კონგრესმენის, დელფინ ალბანოს საპატივცემულოს. მოიცავს 29 ბარანგაის.

კლიმატი
ნირმალა სითჰარამანი

ნირმალა სითჰარამანი (ინგლ. ; დ. 18 აგვისტო, 1959) —ინდოელი პოლიტიკოსი, 2019 წლის მაისიდან იკავებს ინდოეთის ფინანსთა მინისტრის პოსტს. იგი გახლავთ  ინდოეთის პარლამენტის ზედა პალატის წევრი. მანამდე იგი ინდოეთის თავდაცვის მინისტრის თანამდებობაზე მუშაობდა. იგი მეორე ქალი პოლიტიკოსია, ვინც ამ პოსტს იკავებდა ქვეყანაში.

განათლება
ნირმალა სითჰარამანი დაიბადა ინდოეთის ქალაქ მადურაიში. მისი მშობლები საშუალო ფენის წარმომადგენლები იყვნენ. 1980 წელს დაამთავრა კოლეჯი და მიიღო  ეკონომიკის   ბაკალავრის ხარისხი, ხოლო 1984 წელს— დელის ჯავაჰარლალ ნერუს სახელობის უნივერსიტეტში გახდა  ხელოვნების მაგისტრი ეკონომიკის დარგში.

პოლიტიკური კარიერა
ნირმალა სითჰარამანი  2006 წელს გახდა ინდოეთის სახალხო პარტიის (ბჰარატია ჯანატა)  წევრი, 2010 წელს დაინიშნა პარტიის პრესმდივნად. 2014 წელს იგი შეიყვანეს პრემიერ მინისტრ ნარენდრა მოდის კაბინეტში, როგორც უმცროსი მინისტრი. ხოლო 2014 წლის ივნისში აირჩიეს ინდოეთის პარლამენტის ზედა პალატის წევრად. 2016 წლის მაისში იგი გახლდათ ინდოეთის სახალხო პარტიის  12 კანდიდატიდან  ერთ-ერთი, რომელიც მონაწილეობდა პარლამენტის ზედა პალატის არჩევნებში და წარმატებით შეინარჩუნა ადგილი. 2017 წლის 3 სექტემბერს იგი დაინიშნა ინდოეთის თავდაცვის მინისტრად, რითაც გახდა მეორე ქალი ქვეყანაში ინდირა განდის შემდეგ, რომელმაც აღნიშნული პოსტი დაიკავა.

2019 წლის 31 მაისს დაინიშნა ფინანსთა და კორპორატიულ საქმეთა მინისტრად. იგი გახდა პირველი ქალი, რომელმაც დაიკავა ფინანსთა მინისტრის პოსტი ქვეყანაში. 2019 წლის 5 ივლისს მან ინდოეთის პარლამენტს წარუდგინა თავისი პირველი ბიუჯეტის გეგმა. ინდოეთში კორონავირუსის პანდემიის დროს იგი დაინიშნა ეკონომიკური რეაგირების ჯგუფის ხელმძღვანელად.

სხვა საქმიანობა
ნირმალა სითჰარამანი ლონდონში, საოჯახო დეკორის მაღაზია  -ში გამყიდვლად მუშაობდა. დიდ ბრიტანეთში ყოფნისას ის ასევე მუშაობდა უფროს მენეჯერად -ში და შემდეგ, გარკვეული დროის განმავლობაში— -ში.

2017 წელს გახდა ქალთა ეროვნული კომისიის წევრი.

ჯილდოები
2019 წელს ჯავაჰარლალ ნერუს სახელობის უნივერსიტეტმა ნირმალა სითჰარამანს გადასცა გამორჩეული კურსდამთავრებულების ჯილდო. 2019 წელს ჟურნალმა -მა მას 34-ე ადგილი მიაკუთვნა მსოფლიოს 100 ყველაზე გავლენიან ქალთა შორის.

-მა ნირმალა სითჰარამანი ინდოეთის ყველაზე გავლენიან ქალად დაასახელა.

ოჯახი
ნირმალა სითჰარამანმა გაიცნო მისი მეუღლე პარაკალა პრაბჰაკარი დელიში  ჯავაჰარლალ ნერუს სახელობის უნივერსიტეტში სწავლის დროს. მომავალი მეუღლე, ანდჰრა-პრადეშიდან, კონგრესმენის ოჯახიდან გახლდათ.  ისინი 1986 წელს დაქორწინდნენ და შეეძინათ ქალიშვილი. პრაბჰაკარი მუშაობდა ანდჰრა-პრადეშის ყოფილი მთავარი მინისტრის მრჩევლად კომუნიკაციების საკითხებში.
დიდი ინდიქტიონი

დიდი ინდიქტიონი — 532-წლიანი პასქალური ტიპის ციკლი, რომელიც თავის მხრივ წარმოადგენს ოცდარვა 19-წლიანი მთვარე-მზისიერი კალენდარული ტიპის ციკლს.

ისტორია
როგორც ცნობილია რომ მეტონმა თავისი 19-წლიანი ციკლი ძველ საბერძნეთში შემოიღო ძვ. წ. 433 წელს, თუმცა ის ცნობილი იყო ჯერ კიდევ ძველ ჩინეთსა [ძვ. წ. 2260] და ბაბილონში [ძვ. წ. 499].

ყველა 19-წლიანი ციკლი ეყრდნობა იმ მოსარებას, რომ 19 წლის მანძილზე გადის მთვარის 235 სინოდური თვე. ძველ ჩინეთში აღნიშნულ 19 მზის წელისა და 235 მთვარის თვის გაგანმავლობაში გადიოდა 6936 დღე-ღამე (საშ. წლიური 365,052631 დღე-ღამე), ხოლო ბაბილონისა და მეტონის მიხედვით — 6940 დღე-ღამე (საშ. წლიური 365,263157 დღე-ღამე).

დაახლოებით ძვ. წ. საუკუნეში მას შემდეგ რაც ძველმა ასტრონომებმა მეტონის ციკლს აღმოუჩინეს ცდომილებები, ბერძენმა ასტრონომმა კალიპემ მეტონის ციკლში შეიტანა რიგი ცვლილებები. მან ოთხი მეტონის ციკლს დააკლო ერთი დღე და 76 წლიდან გამოიყვანა 27759 დღე-ღამე (საშ. წლიური 365,25 დღე-ღამე). კალიპეს ძვ. წ. საუკუნის 76-წლიანი ციკლის საშუალო წლიური სიდიდე აღმოჩნდა იმდენივე, რომდენიც იულიუსის ძვ. წ. 46 წლის კალენდრის 4-წლიანი ციკლი საშუალო წლიური სიდიდე (საშ. წლიური 365,25 დღე-ღამე).

გამოთვლები
ტროპიკული წელიწადი = 365,24219879 დღე.
365.24219879 19 = 6939,602 დღე (ყოველ 19 წელიწადში)
სინოდური თვე = 29.53058868 დღე.
29,53058868 235 = 6939,688 დღე (ყოველ 235 სინოდურ თვეში)

დიდი ინდიქტიონის ნამრავლის მეორე რიცხვი — 28, წარმოადგენს არა მზის წელს, არამედ ჯერადობას, რადგანაც თუ 28 მზის წელი იქნებოდა, ხოლო 19-ც წელი, მაშინ მიღებული 532 ციკლის განზომილების ერთეული „წელი2-ში“ უნდა ყოფილიყო და არა „წელი“. რეალურად რიცხვი 28 წარმოადგენს 4-სა და 7-ის ნამრავლს. სადაც 4 ესაა ნაკიანი წლის ყოველ ოთხ წელიწადში გამეორება, ხოლო 7 — ნაკიანი წლის კვირის დღეებზე მოხვედრის ალბათობა.

ამრიგად დიდი ინდიქტიონის 532 წლიანი ციკლი წარმოადგენს წლების ერთობლიობას, როდესაც ადგილი აქვს მთვარის ფაზების, ნაკიანი წლებისა და კვირის დღეების იდენტურ გამეორებას.

საქართველო
საქართველოში დიდი ინდიქტიონი საფუძვლად დაედო ქართულ ქორონიკონს. ქართულ ისტორიულ დოკუმენტებში მრავლად მოიპოვება ქორონიკონის მოქცევებით წარმოდგენილი დათარიღებები.
თენგიზ ანთელავა

თენგიზ ანთელავა (დ. 1935, სოხუმი — გ. 2011) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი.

ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა სოხუმის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტი.

1957-1975 წელს მუშაობდა სხვადასხვა პასუხსაგებ თანამდებობაზე; 1976-1979 წელს იყო სოხუმის 1 სკოლა-ინტერნატის დირექტორი. პარალელურად ეწეოდა სამეცნიერო-კვლევით მუშაობას; 1979 წლიდან აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გააგრძელა მუშაობა, იყო ისტორიის კათედრის მასწავლებელი, დოცენტი, ისტორია-იურიდიული ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე; 1989 წლიდან, 17 წლის მანძილზე ხელმძღვანელობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალის ისტორია-იურიდიულ ფაკულტეტს; ამავე დროს იყო მსოფლიო ისტორიის კათედრის გამგე, იკვლევდა ჩრდილოეთ კავკასიის - საუკუნეების ისტორიას, ეწეოდა აქტიურ საზოგადოებრივ მოღვაწეობას.

ჯილდოები
ღირსების მედალი