iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სტერილური ცხოველები

სტერილური ცხოველები, უმიკრობო ცხოველები — ყველა მიკროორგანიზმისაგან, მათ შორის ვირუსებისაგან, აგრეთვე მიკროპარაზიტებისაგან თავისუფალი ცხოველები. სტერილური ცხოველების გამოყენება მედიცინის სხვადასხვა დარგში მეტად ნაყოფიერი აღმოჩნდა და მან განსაზღვრა საუკუნის 60-ინ წლებში დამოუკიდებელი მეცნიერული დისციპლინის — გნოტობიოლოგიის ჩამოყალიბება. გნოტობიოლოგიის მეთოდებსა და პინციპებს იყენებენ აგრეთვე კლინიკურ მედიცინაში საოპერაციო ჭრილობებისა და გარეშე მიკროფლორისაგან ავადმყოფის სრული იზოლაციისათვის (ასეპტიკა).

სტერილური ცხოველებს იღებენ საშვილოსნოდან ნაყოფის სტერილურად მოცილებით (ჰისტეროტომია, ჰისტერექტომია) ან მწერების, ფრინველების და სხვა გაუვნებლებული კვერცხების ინფუბაციით და შთამომავლობის შემგომი გამოზრდით სპეციალურ იზოლატორში. სტერილური ცხოველების მიღება შესაძლოა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ნაყოფი დაბადებამდე სტერილური იყო. ბუნებრივ პირობებში დაბადების შემდეგ ყველა ცხოველსა და ადამიანს მიკროფლორა (ნმფ) აქვს. მასპინძლის ცხოველმოქმედებისათვის ამ მიკროორგანიზმების მნიშვნელობის გამოსარკვევად ატარებენ შედარებით ცდებს ჩვეულებრივ და სტერილურ ცხოველებზე. სტერილური ცხოველების თავისებურებათა ცოდნას დიდი მნიშვნელობა აქვს იმუნიტეტის ფორმირების, ბაქტერიების განსაზღვრული სახეობების ცვალებადობის, საჭმლის მონელების, ინფექციური პროცესებისა და სხვათა შესასწავლად, როდესაც ნმფ არ არსებობს.

გნოტობიოლოგიის მონაცემები გვიჩვენებს, რომ ბუნებრივ პირობებში ორგანიზმებისა და ნმფ-ის სიმბიოზი უზრუნველყოფს მასპინძლის ორგანიზმს ვიტამინებით, ამინომჟავებით, საჭმლის მომნელებელი ფერმენტებით და სხვა.
მწუხრი

მწუხრი — მართლმადიდებლური ღვთისმსახურება, ერთგვარი ლოცვების ერთობლიობა, რომელიც აღესრულება დღის ბოლოს, საღამოთი. არსებობს ორი სახის მწუხრი: დიდი და მცირე.

დიდი მწუხრი სრულდება დღესასწაულებისა და კვირა დღეების წინა დღით.

მცირე მწუხრი აღესრულება მხოლოდ ღამისთევის (საღამოს ლოცვის) წინ. მცირე მწუხრი ასევე აღესრულება ყოველდღე სადაგ (ანუ არასადღესასწაულო) დღეებში და ამიტომ იგი ასევე იწოდება ყოველდღიურ მწუხრად.

მწუხრი აღესრულება საღამოს, მოსეს სიტყვების თანახმად, რომელიც ღვთის მიერ სამყაროს შექმნის აღწერისას, „დღე“-ს იწყებს საღამოდან, ასევე მართლმადიდებელ ეკლესიაშიც, დღე იწყება საღამოდან - მწუხრის მსახურებიდან, რადგანაც მსოფლიოს პირველ დღეს და ადამიანის არსებობის დასაწყისს წინ უსწრებდა სიბნელე, საღამო, მწუხრი. იგი ამიტომაც არის დადგენილი პირველ ადგილას ყოველდღიურ ღვთისმსახურებათა შორის. ამ მსახურებით მართლმადიდებელი მრევლი მადლობას უძღვნის ღმერთს განვლილი დღისათვის.
ცისკარი (ლოცვა)

ცისკარი — მართლმადიდებლური ღვთისმსახურება, ერთგვარი ლოცვების ერთობლიობა, რომელიც დილით, მზის ამოსვლის წინ აღესრულება, თუმცა დღესდღეობით, იგი ძირითადად მწუხრთან შეერთებული სახით — საღამოს ხანს აღესრულება. ცისკარი სამი სახის არსებობს: ყოველდღიური, დიდი და სააღდგომო.

ყოველდღიური ცისკარი აღესრულება სადაგ (ანუ არასადღესასწაულო) დღეებში.

დიდი ცისკარი, შეერთებული დიდ მწუხრთან და პირველ ჟამთან, შეადგენს ღამისთევის (საღამოს) ლოცვას.

სააღდგომო ცისკარი კი სრულდება ყოველდღე ბრწყინვალე შვიდეულში.

ალიონი, რომელსაც სინათლე, სიფხიზლე და სიცოცხლე მოაქვს, ყოველთვის აღძრავს მორწმუნე ადამიანში მადლიერების გრძნობას ღმერთისადმი — სიცოცხლის მომნიჭებელისადმი. ამ მსახურებით მართლმადიდებელი მრევლი მადლობას უძღვნის ღმერთს განვლილი ღამისათვის და წყალობას შესთხოვს მომავალ დღეს. მართლმადიდებლურ ღვთისმსახურებაში ცისკრის ლოცვისას განიდიდება მაცხოვრის მოსვლა ამქვეყნად, რომელმაც ახალი ცხოვრება მოუტანა ადამიანებს.
შაიბანიდები

შაიბანიდები — შიბანის, ჩინგიზ-ყაენის ვაჟის, ჯუჩის შვილის, ბათო-ყაენის ძმის შთამომავლები, რომლებსაც განეკუთვნებოდა უზბეკური დინასტიის შაიბანიდების დამფუძნებელი მუჰამედ შაიბანი (1451—1510), აბულხაირის შვილიშვილი. მან 1499 წელს დაიწყო მავერანაჰრის დაპყრობა, ხოლო 1500—1501 წლებში თემურიდებს წაართვა სამარყანდი, დააარსა შაიბანიდების სახელმწიფო; იგი გაბატონდა მთელს მავერანაჰრსა და ხორასანში. 1510 წელს შაიბანი-ხანი ირანის სეფიანთა დინასტიის შაჰთან ისმაილ -თან ბრძოლაში დამარცხდა და მოკლეს. შაიბანიდების მიაჩნდათ, რომ თემურიდების კანონიერი მემკვიდრეები იყვნენ და განუწყვეტლად ებრძოდნენ სეფიანებს ხორასნისათვის და ქ. ჰერათისათვის. აბდულა-ხან -ის (1557—1598 წწ. სრულიად უზბეკთა ხანი 1583 წლიდან) დროს სახანო ძალაუფლება მნიშვნელოვნად გაძლიერდა. მისი სიკვდილსა და მისი შვილის მოკვლის შემდეგ შაიბანიდების დინასტია შეწყდა. შაიბანიდების შემდეგ (1599 წლიდან) აშთარხანიდები გაბატონდნენ.
შაიბანიდების სახელმწიფო

შაიბანიდების სახელმწიფო — ფეოდალური სახელმწიფო შუა აზიაში (1500-1598 წწ.), რომლის დედაქალაქი იყო ჯერ სამარყანდი, ხოლო 1560 წლიდან - ბუხარა. მისი შექმნა დაკავშირებულია ცენტრალურ აზიაში მომთაბარე უზბეკების - შაიბანიდების მოსვლასთან, ჩინგიზ-ყაენის შთამომავლის, შაიბანი-ხანის მეთაურობით და მათ მიერ ცენტრალური მავერანაჰრის დაპყრობასთან. 1510 წელს, როდესაც ირანმა შაიბანი-ხანი დაამარცხა, იგი დაიშალა ორ უზბეკურ სახელმწიფოდ: შაიბანიდების სახელმწიფოდ და ხივის სახელმწიფოდ. შაიბანიდების სახელმწიფო დაიყო საუფლისწულო მამულებად. მათგან ყველაზე დიდი იყო ბუხარა, სამარყანდი, ტაშკენტი, ბალხი და სხვა. სახელმწიფოს მეთაური ხანის ტიტულს ატარებდა. მრავალრიცხოვანმა ლაშქრობებმა, მეზობლებზე თავდასხმებმა და გაუთავებელმა შინაომებმა მნიშვნელოვნად გააჩანაგა მეურნეობა. შაიბანიდების სახელმწიფოს არსებობის პერიოდში დამკვიდრდა მავერანაჰრისა და ხორასნის თურქულენოვანი მოსახლეობის ეთნონიმი „უზბეკები“.
შამქორის ბრძოლა (1826)

შამქორის ბრძოლა — ერთ-ერთი დიდი ბრძოლა ირანის არმიასა და რუსეთის ჯარებს შორის 3 (15) სექტემბერს, სოფელ შამქორთან 1826-1828 წლების რუსეთ-ირანის ომის დროს. ირანის არმიამ 1826 წელს ალყა შემოარტყა შუშის ციხეს და ჯარის ნაწილით თბილისს შეუტია. აგვისტოს დასაწყისში ირანის ჯარის ავანგარდმა შამქორი დაიკავა. საქართველოს მთავარმართებელმა ალექსი ერმოლოვმა გადაწყვიტა თბილისისაკენ წამოსული მტრის განადგურება. 3 სექტემბერს რუსეთის ჯარების რაზმმა და სახალხო ლაშქარმა გენერალ ვალერიან მადათოვის მეთაურობით შემხვედრ ბრძოლაში სოფელ შამქრორთან დაამარცხა ირანელთა ავანგარდი და მდინარე შამქორჩაის მარჯვენა ნაპირზე გამაგრებული მისი მთავარი ძალები. შამქორის ბრძოლაში დამარცხების შემდეგ აბას-მირზა იძულებული გახდა 5 სექტემბერს შუშის ალყა მოეხსნა.
შამშიადად I

შამშიადად — ასურეთის მეფე ძვ. წ. 1815-1783 წწ. დასავლეთ სემიტური ტომების წარმომადგენელი. ქ. ასურში ხელთ იგდო მეფობა და ახალი დინასტია დააარსა. მის დროს ასურეთის საზღვრები დასავლეთით ხმელთაშუა ზღვამდე, ხოლო აღმოსავლეთით ზაგროსის მთიანეთამდე გავრცელდა, ქ. მარიში მეფედ დასვა თავისი შვილი იასმახადადი, ერთხანს შამდიადადის ქვეშევრდომობას ბაბილონის მეფე ხამურაბიც ცნობდა. პირველმა მიიღო „სამყაროს მეფის“ ტიტული.
ველის კაკაჩა

ველის კაკაჩა — მტაცებელი ფრინველი ქორისნაირთა რიგის კაკაჩას გვარისა.

სხვა სახეობის კაკაჩებთან შედარებით უფრო დიდი ზომისაა და გრძელი ფეხები აქვს. გავრცელებულია აღმოსავლეთ ევროპაში, ცენტრალურ აზიასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში. გვხვდება ღია, მშრალ ადგილებში. უპირატესობას ანიჭებს სტეპებს, ნახევარუდაბნოებსა და ხრიოკ გორაკებს. ბუდობს ციცაბო კლდეებსა და ფლატეებზე, რომლებიც ღია ადგილებს გადაჰყურებენ. ნადირობისას მსხვერპლს ხშირად შემაღლებული ადგილიდან — ხმელი ხეებიდან, ბოძებიდან ან კლდეებიდან უთვალთვალებს. იჭერს მომცრო და საშუალო ზომის ხერხემლიანებს: ფრინველების, ძუძუმწოვრების და ქვეწარმავლების ჩათვლით. საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილია როგორც მოწყვლადი სახეობა.

ველის კაკაჩას ნახვა თბილისის ზოოპარკშიც არის შესაძლებელი.
ჰიპატია

}

ჰიპატიაზე ალეგორიულად წერდა ვოლტერი პარიზში მომხდარ ამბავზე, სადაც კარმელისტი ბერები აწამებენ პარიზელ ლამაზმანს იმისთვის რომ იგი მარიამ მაგდალინელისადმი მიძღვნილი კარმელიტების პოემის კითხვას ჰომეროსის კითხვას ამჯობინებს.
 საუკუნის ფრანგი მწერალი ლეკონტ დე ლილი ჰიპათიას მომაკვდავი ელინისტური კულტურის, პლატონის სულის და აფროდიტეს სხეულის უკანასკნელ განსახიერებად წარმოაჩენს.
ცნობილმა ინგლისელმა მწერალმა ჩარლზ კინგსილმა ჰიპათიას რომანი მიუძღვნა.
ოლდოს ჰაქსლი თავის რომან ,,კონტრაპუნქტში" ქალი-გმირის დასახასიათებლად შემდეგ შედარებას იყენებს: ,,ძალიან საყვარელი კია, მაგრამ ჰიპათია ნამდვილად არაა."
უკრაინელი მწერალს ოლესია ბერნიკს თავის ნაწარმოებში ერთ-ერთ პერსონაჟად ჰიპათია შემოჰყავს.
ასტროფიზიკოსი და მეცნიერების პოპულარიზატორი კარლ საგანი წიგნში ,,კოსმოსი" დეტალურად აღწერს ჰიპათიას ტრაგედიას და ალექსანდრიის ბიბლიოთეკის განადგურებას.
რომან ,,ბაუდოლინოში" უმბერტო ეკო აღწერს იდუმალ ჰიპათიების ტომს, ჰიპათიას შთამომავლებს. ტომი არაჩვეულებრივი სილამაზის და ჭკუის ქალებისგან შედგება, რომლებიც ამტკიცებენ რომ ჰიპათიას შთამომავლები არიან და ალექსანდრიიდან მისი სიკვდილის შემდეგ გაიქცნენ.
2009 წლის ალეხანდრო ამენაბარის მაღალბიუჯეტიან ფილმში ,,აგორა," რომელიც ჰიპათიას ისტორიას აღწერს, ჰიპათიას როლს რეიჩელ ვაისი თამაშობს.
შარლ I ანჟუელი

შარლ ანჟუელი (; დ. 21 მარტი, 1227 — გ. 7 იანვარი, 1285, ფოჯა) — სიცილიისა (1268–1282) და ნეაპოლის (1282–1285) სამეფოების მეფე. საფრანგეთის მეფის ლუი -ის ძე. ანჟუს, მენისა და პროვანსის გრაფი. 1270 წელს მონაწილეობდა ლუი -ის ჯვაროსნულ ლაშქრობაში ტუნისში. ესწრაფვოდა ჩრდილოეთი და ცენტრალური იტალიის, ბალკანეთის ნახევარკუნძულის, შემდგომში კი მთელი ბიზანტიის, ლევანტის დაპყრობას. სამხრეთ იტალიასა და სიცილიაში ის მიწებს და პრივილეგიებს ჩამოსულ რაინდებს ურიგებდა. ფეოდალური ჩაგვრისა და გადასახადების ზრდამ გამოიწვია აჯანყება სიცილიაში („სიცილიის მწუხრი“, 1282), რომლის შედეგადაც სიცილია ჩამოშორდა შარლ ანჟუელის სამფლობელოებს. მას დარჩა მხოლოდ ნეაპოლის სამეფო (სამხრეთი იტალია). იბრძოდა იერუსალიმის სამეფოში ძალაუფლების ხელში ჩასაგდებად.
შარლ III მოსულელო

შარლ მოსულელო (, , ; დ. 17 სექტემბერი, 879 — გ. 7 ოქტომბერი, 929) — დასავლეთ ფრანკთა სამეფოს მეფე 898-923 წლებში, კაროლინგების დინასტიისა, ლუი -ის შვილი. იძულებული იყო ნორმანებისთვის დაეთმო ნორმანდია. 911 წელს დაიპყრო ლოთარინგია. 922–923 წლებში შარლ მოსულელოს აუჯანყდა დიდკაცობა, რომელმაც შარლ ვერაგულად დაატყვევა და მეფედ რაულ ბურგუნდიელი წამოაყენა (923 წლის ივლისი). შარლ სიკვდილამდე პერონის ციხესიმაგრეში იმყოფებოდა ტყვედ.
მადიარების შვიდი ბელადი

მადიარების შვიდი ბელადი — უნგრელების შვიდი ტომის ბელადი, 895 წელს მათ მიერ შუა დუნაის დაბლობის დაკავების დროს. ბიზანტიის იმპერატორი კონსტანტინე შვიდ ტომს მოიხსენიებს წყაროში - იმპერიის მართვის შესახებ, სადაც ასევე მოცემულია უნგრელების დასახლებების სახელებიც.

კონსტანტინე არ იძლევა ბელადების სახელებს, თუმცა აღწერს მათი ლიდერობის ზოგიერთ ასპექტს.

ანონიმური წყაროების მიხედვით
 -ის ანონიმური ავტორი ასახელებს ბელადების შემდეგ სახელებს.

ალმოში, არპადის მამა
ელოდი, შაბლოჩის მამა
კონდი , კურსანის და კაპლონის მამა
ონდი, ეტეს მამა
ტასი, ლელის მამა
ჰუბა
ტოჰოტომი , ხორკას მამა

სავარაუდოდ ეს სია შეესაბამება რეალურად არსებული ბელადების სახელებს, თუმცა არაა ცნობილი შუა დუნაის დაბლობის დაპყრობის დროს ყველა მათგანი იყო ბელადი თუ არა, რადგაან კონსტანტინე ტასს მოიხსენიებს არპადის შვილიშვილად. ბელადებს შორის კავშირები წარმოადგენს დავის საგანს.

სიმონ კეზას მიხედვით
უნგრელი მემატიანე სიმონ კეზა იძლევა ბელადების შემდეგ სახელებს:

არპადი, ალმოშის შვილი, ელოდის შვილი, იდეკის შვილი
შაბლოჩი
დიულა
ორსი
კონდი , კურსანის და კაპლონის მამა
ლელი
ვერბულშუ ("სისიხლის მსმელი")

ეს სია უფრო მეტი მითოლოგიური ელემენტების შემცველია და ნაკლბად სანდოა ვიდრე ანონიმუსის წყარო.
დროის რეალურ რეჟიმში ანგარიშსწორების სისტემა

დროის რეალურ რეჟიმში ანგარიშსწორების სისტემა — ფულადი სახსრების გადარიცხვების სისტემა, სადაც ფული და ფასიანი ქაღალდი გადაადგილდება ერთი ბანკიდან მეორეში „რეალური დროისა“ და „სიმრავლის“ ბაზაზე. „რეალურ დროში“ გარიგება ნიშნავს, რომ გადახდის ტრანზაქცია არ ექვემდებარება რომელიმე მომდევნო პერიოდს. ტრანზაქცია სრულდება მაშინვე, როდესაც გარიგება დაიდება. „მრავალი გარიგება“ ნიშნავს რომ ტრანზაქცია იდება ერთი ერთზე, სხვა ტრანზაქციებთან შეკვრისა და გაერთიანების გარეშე. როდესაც დაიდება, გარიგება საბოლოოა.
ეფექტიანი დროის რეალურ რეჟიმში ანგარიშსწორები სისტემა ამცირებს საქონლისა და მომსახურების გაცვლის დანახარჯებს და სასიცოცხლოდ აუცილებელია ბანკთაშორისი, კაპიტალისა და ფულის ბაზრების ფუნქციონირებისათვის. მისმა ჩავარდნამ შეიძლება გამოიწვიოს ფინანსური რესურსების არაეფექტური გამოყენება და ფინანსური სისტემისადმი ნდობის დაცემა.

 სისტემა ევროპაში ფარავს მრავალ ქვეყანას: 2 (ტრანს-ევროპული ავტომატიზირებული დროის რეალურ რეჟიმში ანგარიშსწორების ექსპრეს სისტემა) მოიცავს ევროკავშირის 26 ქვეყანას.
ზედა პალეოლითი

ზედა პალეოლითი — პალეოლითის (ძველი ქვის ხანის) გვიანი საფეხური. ამ დროის ადამიანი უფრო ფართოდ არის განსახლებული დედამიწის ზურგზე, ვიდრე ქვედა პალეოლითში. აფრევრაზიის შემდეგ იგი მეოთხე მატერიკზე, ამერიკაშიც გადასულა. თუ ადრე ნეანდერტალელთა ნაბინარებს ევრაზიის სამხრეთ და ცენტრალურ რაიონებში ვხვდებოდით, ახლა კრომანიონელებს ამ მატერიკების ჩრდილოეთი ნაწილიც დაუსახლებიათ და ეპოქის ბოლოს თვით არქტიკამდეც კი მიუღწევიათ.

დღეისათვის გვიანპალეოლითელი ადამიანის 750–ზე მეტი ძეგლია ცნობილი. აქედან საქართველოს ტერიტორიაზე 50-ზე მეტი ძეგლი მოდის. ზედა ანთროპოგენში ყინვარების საგრძნობლად უკან დახევის შედეგად, განთავისუფლებული დიდი ტერიტორია ზედაპალეოლითელს საკმაოდ სწრაფად აუთვისებია.

ზედაპალეოლითელი ადამიანის ნაბინარები მიკვლეულია საქართველოს შავიზღვისპირეთში, ცხენისწყალ–რიონ–ყვირილას უზში, კავკასიონის მთისწინეთსა და შუამთიანეთში, აგრეთვე ანტიკავკასიონის მთისწინეთში, უმთავრესად მდ. მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე, ისტორიული ქვემო ქართლის ფარგლებში.
ჰოუპის ალმასი

ჰოუპის ალმასი (ინგლ. ) — მსხვილი ალმასი წონით 45,52 კარატი ვაშინგტონის სმითსონის ინსტიტუტის ბუნების ისტორიის მუზეუმი. შესაძლოა, ახალი სამყაროს ყველაზე უფრო ცნობილი ბრილიანტი.

ისტორია
მისი ისტორია საიდუმლოებით არის მოცული. ითვლება, რომ ის მიღებულია 115 კარატის წონის ტავერნიეს ცისფერი ალმასისგან, რომელიც ძვირფასეულობაზე ცნობილმა მონადირე — ჟან ბატისტ ტავერნიემ ინდოეთიდან ჩამოიტანა ვერსალის სასახლეში. ის მან შეიძინა, დაახლოებით, ჰოლკონდის სასულთნოს სიახლოვეს. ითვლება, რომ ერთ დროს, ის ამკობდა ქალღმერთ ზიტას სტატუას.

მას შემდეგ, რაც ტავერნიემ მიჰყიდა თავისი ალმასი სამეფო იუველირს, მისგან დაამზადეს, რამდენიმე მცირე ზომის თვალი. ერთ-ერთი მათგანი ამკობდა რუსეთის იმპერატრიცა მარია ფეოდოროვნას. მეორეს წონა შეადგენდა 69 კარატს და აღწერებში ფიგურირებდა, როგორც სამეფო გვირგვინის "ცისფერი ალმასი". გადმოცემის თანახმად, ლუდოვიკო ატარებდა მას ოქროს ყელსაბამით, ხოლო ლუდოვიკო -ის დროს ის ამკობდა ოქროს საწმისის სამეფო ორდენს

1787 წელს ბუნებისმცოდნე მატიურენ ჟაკ ბრისონმა გამოითხოვა მეფისგან ქვა სამეცნიერო ცდებისთვის. როცა 1792 წლის რევოლუციის დროს სამეფო ოჯახი აღმოჩნდა შინაპატიმრობაში, სასხლეში შეპარულმა ქურდებმა გაიტაცეს ყველა ძვირფასეულობა, მათ შორის, "ცისფერი ალმასი".

თუმცა ამის შემდეგ წყაროების მიხედვით ალმასის ისტორია წყდება, მაგრამ არსებობს მრავალი ჰიპოთეზა. ერთ-ერთის მიხედვით, ქურდობა მოაწყო დანტონმა რევოლუციის მტრების მოსასყიდად., მეორე ვერსიის თანახმად, ქვა მოხვდა უფლისწული-რეგენტის ხელში, რომელმაც ის გამოიყენა თავისი რჩეულის ვალების დასაფარად.

ალმასი ჰოუპი
სახელწოდება ალმასს მიღებული აქვს თავისი პირველი ცნობილი მფლობელის — ბრიტანელი არისტოკრატის ჰენრი ფილიპ ჰოუპისგან, რომლის შესახებ გვაუწყებს 1837 წლის დოკუმენტი. როგორც იშვიათი სიწმინდის, წონის და დამუშავების ნიმუში წარმოდგენილი იყო 1851 და 1855 წლებში მსოფლიო გამოფენებზე. მაშინვე დაიბადა ეჭვი, რომ ჰოუპი დამზადებული იყო ფრანგული გვირგვინის ცისფერი ალმასისგან. თანამედროვე ეპოქაში ამ ვერსიამ მიიღო სამეცნიერო მტკიცებულების სახე.

მე- საუკუნეში ჰოუპის ალმასი მემკვიდრეობით გადავიდა ლინკოლნის გრაფების საგვარეულოში. მისი უკანასკნელი ბრიტანელი მფლობელი ლორდი პელჰამ-კლინტონ-ჰოული გაკოტრდა, რის გამოც, იძულებული გახდა, კრედიტორთა დასაკმაყოფილებლად მიეყიდა ალმასი ლონდონელი იუველირისთვის. რამდენიმე ხელის გამოცვლის შემდეგ, 1910 წელს ქვა შეიძინა იუველირმა პიერ კარტიემ ასტრონომიულ ფასად — 500 ათას ფრანკად. მან გაავრცელა ჭორები, თითქოს ქვა ასოცირებული იყო წყევლასთან.

კარტიეს შემდეგ ალმასის მფლობელი გახდა ეველინ უოლშ მაკლინი — გაზეთ ვაშინგტონ პოსტის მფლობელის ქალიშვილი, რომლის გარდაცვალების შემდეგ ქვა აღმოჩნდა იუველირ ჰარი უინსტონის ხელში, როგორც ეველინის ვალების დასაფარი ხარჯი. იუვერილმა სახელი გაითქვა ალმასის საღამოების მოწყობით ამერიკასა და მის ფარგლებს გარეთ. მშვენიერი შოუებით ნახევარმა ამერიკამ შეიტყო ალმასის საიდუმლო. საბოლოოდ, 1958 წლის ნოემბერში, უინსტონმა საფოსტო გზავნილით გაუგზავნა ალმასი ვაშინგტონის სმითსონის ინსტიტუტს საჩუქრის სახით. მას შემდეგ, ჰოუპის ალმასი წარმოადგენს სმითსონის ინსტიტუტის ექსპოზიციის იშვიათობას.
მიკროსპორანგიუმი

მიკროსპორანგიუმი — განსხვავებულსპოროვანი გვიმრებისა და თესლოვანი მცენარეების მრავალუჯრედიანი ორგანო, რომელშიც წარმოიქმნება მიკროსპორები. ზოგიერთ მცენარეს მიკროსპორანგიუმი უვითარდება მიკროსპოროფილების იღლიაში, წყლის გვიმრებს კი სპოროკარპიუმებში. შიშველთესლოვანებს მიკროსპორანგიუმი უვითარდებათ მიკროსპოროფილებზე თითო-თითოდ (ზოგიერთ გნეტუმს), ან, უფრო ხშირად, რამდენიმე ერთად (წიწვოვანები). ფარულთესლოვან მცენარეებში მიკროსპორანგიუმის ჰომოლოგი არის სამტვრე პარკი.
ქლოროპლასტი

ქლოროპლასტები ( — მწვანე, — გამოძერწილი) — მწვანე დისკოები, რომლებიც მხოლოდ მცენარის უჯრედებში მდებარეობენ. ისინი მცენარეს ანიჭებენ მწვანე ფერს და მათში მიმდინარეობს ფოტოსინთეზი. ქლოროპლასტი შეიცავს ქლოროფილს. ის ციტოპლაზმისგან ორი მემბრანითაა გამოყოფილი. მისი გარეთა მემბრანა გლუვია, შიგნითა კი — დანაოჭებული და გრანებს წარმოქმნის, ამიტომ ეს ორგანოიდი თავისი ორი მემბრანით ჰგავს მიტოქონდრიას.
კრისტიანა ფ.

კრისტიანა ფ. (ვერა კრისტიანა ფელშერინოვი; დ. 1962 წელი, 20 მაისი, ჰამბურგი) — ყოფილი ნარკომანი, რომელიც ცნობილია თავისი ავტობიოგრაფიული წიგნით „ჩვენ, ბავშვები ზოოს სადგურიდან“.

ბიოგრაფია
დაიბადა ჰამბურგში, მაგრამ ოჯახთან ერთად დასავლეთ ბერლინში გადასახლდა. მამა მის დედას სცემდა და მშობლები დაშორდნენ. 12 წლის ასაკში კრისტიანამ დაიწყო მეგობრებთან ერთად ჰაშიშის მოწევა. -სთან ცდებს მოჰყვა სხვადასხვა აბის მიღება და უფრო მძიმე ნარკოტიკები. ჰეროინის გასინჯვის შემდეგ, 14 წლის ასაკში იგი უკვე აქტიური ნარკომანი და მეძავიც იყო. დროის დიდ ნაწილს ატარებდა ზოოლოგიური ბაღის სადგურის ტერიტორიაზე, სადაც ოგივე სქესის წარმომადგენელ ნარკომანთა და მეძავეთა ნაწილად იქცა.

წიგნი
ჟურნალ -ის ორმა ჟურნალისტმა, კაი გერმანმა და ჰორსტ რიკმა კრისტიანას ინტერვიუ 1978 წელს, ბერლინში ჩაწერეს, როდესაც იგი გამოდიოდა მოწმის სახით ერთ-ერთი მამაკაცის წინააღმდეგ, რომელიც არასრულწლოვან გოგონებს სთავაზობდა ჰეროინს სექსის სანაცვლოდ. ჟურნალისტები იკვლევდნენ ბერლინში მოზარდთა შორის ნარკოტიკების პრობლემას, რომელიც სერიოზული იყო, მაგრამ არ განიხილებოდა. 2 საათიანი ინტერვიუ იქცა 2 თვიან განხილვად, რომელიც ასახავდა ნარკომანებისა და მეძავების ცხოვრებას, რომელიც 1970-იან წლებში დასავლეთ ბერლინში მოზარდებმა საკუთარ თავზე გადაიტანეს. ინტერვიუს ნაწილი მთელი სერიის სახით გამოქვეყნდა -ში. ვრცელი ხასიათის გამო ჟურნალის საგამომცემლო სახლმა მთლიანი მასალა გამოსცა წიგნის „ჩვენ, ბავშვები ზოოს სადგურიდან“ სახით. იგი აღწერს კრისტიანას ცხოვრებას 1975-1978 წლებში, როდესაც გოგონა 12-15 წლის იყო. თხრობა პირველი პირის სახით მიმდინარეობს. პიროვნებებმა, რომლებიც კრისტიანას ცხოვრების მოვლენათა მოწმეებად იქცნენ, ასევე მიიღეს მონაწილეობა წიგნის შედგენაში. მასში ასევე საუბარია კრისტიანასა და სხვა ნარკომანთა ურთიერთობებზე, აღწერილია ბერლინში ნარკომანიის ტიპური ადგილები.
ჩინეთის რესპუბლიკა (1912–1949)

ჩინეთის რესპუბლიკის ისტორია (1912 - 1949 წლები; ) იწყება 1912 წლიდან, ცინის დინასტიიის შემდგომ პერიოდში. ჩინეთში რესპუბლიკის ჩამოყალიბებამ ბოლო მოუღო მმართველობის ორ საუკუნოვან იმპერიულ წესს.

სინხაის რევოლუცია და იუან შიკაის მმართველობის პირველი ეტაპი
1911 წელს, სინხაის რევოლუციით მანჯურიელთა ცინის იმპერია დაემხო და ჩინეთის რესპუბლიკა დაარსდა. 1912 წლის 12 თებერვალს მანჯურიელი იმპერატორი პუი გადადგა ტახტიდან, ხოლო ნანკინის კრებამ სუნ იატსენი დროებით პრეზიდენტად აირჩია. სამიოდე თვეში იატსენი იძულებული იყო გადამდგარიყო თანამდებობიდან არმიის მთავარსარდლის იუან შიკაის სასარგებლოდ.
ჩინეთის რესპუბლიკა - ჩინელთა ნაციონალური სახალხო სახელმწიფო ცინის იმპერიის ნაწილად მიიჩნეოდა. რესპუბლიკამ იმპერიის ყველა მიწაზე, მათ შორის მონღოლეთზე, ტიბეტსა და აღმოსავლეთ თურქისტანზე, პრეტენზია გამოთქვა და სამხედრო ექსპანსია მოაწყო.

„მთავარსარდალთა ეპოქა“
1916 წელს იუან შიკაის სიკვდილისთანავე ქვეყანაში ქაოსი დაიწყო. ყოველი სამხედრო საველე მეთაური, რომელიც მეთაურობდა რომელიმე სამხედრო ნაწილს, გახდა თავისი ტერიტორიის სრული მმართველი. ჩინეთის ტერიტორიები მთავარსარდლებმა გადაინაწილეს. ჩინეთის ისტორიაში ეს პერიოდი შევიდა „მთავარსარდალთა ეპოქის“ სახელით. 1921 წელს ჩინეთის კომუნისტური პარტია (ჩკპ) შეიქმნა, თუმცა ამ ფაქტს იმ პერიოდში განსაკუთრებული მნიშვნელობა არ ჰქონია. სსრკ-ის მხარდაჭერით გომინდანის ძალებმა მოახერხეს ჩრდილოეთის ლაშქრობის დაწყება და კვლავ გააერთიანეს ჩინეთი. 1928 წლიდან ქვეყნის დედაქალაქი ნანკინი გახდა.

«ნანკინის ათწლეული»
ქვეყნის გაერთიანების შემდეგ ნანკინში ეროვნული მთავრობის თავმჯდომარე ჩან კაიში გახდა. 1931 იაპონია შეიჭრა მანჯურიაში და ამ ტერიტორიაზე მანჯოუ-გოს სახელმწიფო შექმნა.
ჩინეთის საბჭოთა რესპუბლიკის შექმნის შემდეგ 1931 წელს, ჩან კაიშმა ჩინეთის კომუნისტური პარტიის წინააღმდეგ ბრძოლა დაიწყო, თუმცა „სიანსკის ინციდენტის“ შემდეგ იძულებული გახდა კომუნისტურ პარტიასთან „ერთიან ფრონტის“ შექმნის შესახებ ხელშეკრულება გაეფორმებინა.

იაპონია-ჩინეთის ომი
1937 წელს იაპონიამ ჩინეთის დასაპყრობად წამოიწყო ომი, რომელიც ხშირად განიხილება, როგორც მეორე მსოფლიო ომი ნაწილი. საომარ პერიოდში (1937—1945) ჩკპ-სა და გომინდანს შორის დაპირისპირება კიდევ უფრო გამწვავდა. იაპონიის კაპიტულაციის შემდეგ ქვეყანაში კვლავ დაიწყო სამოქალაქო ომი. სსრკ ძალების მხარდაჭერით ჩინეთის კომუნისტურმა პარტიამ დაიკავა კონტინენტური ჩინეთი და ჩან კაიშიც იძულებული გახდა ტაივანში გაქცეულიყო.

ჩინეთის რესპუბლიკა ტაივანში
1949 წლიდან ჩან კაიში და მისი მემკვიდრეები მართავენ მხოლოდ ტაივანს და მიმდებარე კუნძულებს. დიდი ხნის განმავლობაში ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის ადმინისტრაცია ჩინეთის რესპუბლიკას არაკანონიერად თვლიდა, ჩინეთის რესპუბლიკის სუვერენიტეტი გომინდანის თვალსაზრისით ვრცელდება მთელ ჩინეთზე. 1971 წლიდან ჩინეთის რესპუბლიკა გაეროს უშიშროების საბჭოში შევიდა. ჩანის მმართველობა გარკვეულწილად დიდწილად ავტორიტარული და დიქტატორული იყო, თუმცა მისი გარდაცვალების შემდეგ, 1970 წლიდან ქვეყანაში დემოკრატიულ რეფორმების გატარება დაიწყო. დღეს ჩინეთის რესპუბლიკა ინარჩუნებს აღებულ კურს დე-იურე დამოუკიდებლობის მოპოვებისკენ და ცდილობს გაეროში შესვლას.
მაილზ ო’ბრაიენი

მაილზ ო’ბრაიენი (, კლინგ. ’) — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს სერიალებში ვარსკვლავური გზა: შემდეგი თაობა და ვარსკვლავური გზა: ღრმა კოსმოსი 9

ბიოგრაფია
მაილზ ო’ბრაიენი დაიბადა 2328 წელს ირლანდიაში, მას ჰყავს ორი ძმა. მამამისს, მაიკლ ო’ბრაიენს სურდა რომ იგი შესულიყო მუსიკალურ აკადემიაში, თუმცა რამდენიმე დღით ადრე მაილზი შევიდე ვარსკვლავურ ფლოტში. იგი მსახურობდა და ხომალდზე კარდასიანებთან ომში.

სერიალში ვარსკვლავური გზა: შემდეგი თაობა მაილზი იგი მსახურობს ენტერპრაიზ -1701-. იგი იყო ტრანსპორტიორის ოპერატორი.

2367 წელს იგი დაუპირისპირდა თავის ყოფილ მეთაურს, ბენჯამინ მაქსველს, როცა იგი თავს დაესხა კარდასიანულ ხომალდებს და დაარღვია ფედერაციასა და კარდასიას შორის არსებული სამშვიდობო შეთანხმება.

როცა კლინოგებს შორის სამოქალაქო ომის გამო ვორფმა დატოვა ხომალდი, მის მოვალეობებს ასრულებდა მაილზ ო’ბრაიენი.

ენტერპრაიზზე სამსახურის პერიოდში, 2367 წლის 24 ოქტომბერს მაილზ ო’ბრაიენმა იქორწინა კეიკო იშიკავაზე. მათ ყავთ ერთი ქალიშვილი (მოლი) და ერთი ვაჟი.

2369 წელს მაილზ ო’ბრაიენი გადაყვანილ იქნა კოსმოსურ სადგურზე ღრმა კოსმოსი 9. მან ჯაძია დქსთან ერთად შეიმუშავა მეთოდი, სადგურის გადასაადგილებლად ბაჯორის ორბიტიდან ახლად ახმოჩენილი სივრცითი ანომალიის ახლოს. მოგვიანებით იგი გახდა სადგურის მთავარი ინჟინერი.

სადგურზე მან გაიცნო ექიმი ჯულიან ბაშირი და მალე ისინი დამეგობრდნენ. ისინი ხშირად თამაშობდნენ დარტსს.

2370 წელს იგი დაიჭირეს კარდასიანებმა და დაადანაშაულეს მაკისათვის იარაღის მიწოდებაში. ბრალდება მოეხსნა მას შემდეგ რაც გაირკვა რომ იგი გამოგონილი იყო ფედერაციის დისკრედიტაციის მიზნით.

ომის დასრულების შემდეგ მაილზ ო’ბრაიენი ოჯახთან ერთად დაბრუნდა დედამიწაზე, სადაც მან მუშაობა დაიწყო ვარსკვლავური ფლოტის აკადემიაში.
შაქის სახანო

შაქის სახანო — ფეოდალური სახელმწიფო თანამედროვე აზერბაიჯანის ჩრდილოეთ ნაწილში საუკუნის შუა წლებიდან საუკუნის დასაწყისამდე.

ისტორია
შეიქმნა აჯი-ჩალაბის მეთაურობით ირანის აგრესიის წინააღმდეგ აზერბაიჯანელი ხალხის ბრძოლის პროცესში. შაქის სახანო იყოფოდა 8 მაღალად (მხარე), რომელსაც სათავეში ნაიბი ედგა. ეკონომიკის ძირითად დარგს წარმოადგენდა სოფლის მეურნეობა, განსაკუთრებით განვითარებული იყო მეაბრეშუმეობა. 1805 წლის ხელშეკრულებით შაქის სახანო რუსეთს შეუერთდა, რაც განამტკიცა გულისტანის საზავო ხელშეკრულებამ. 1819 წელს შაქის სახანო გარდაიქმნა პროვინციად, რომელიც რუსეთის სამხედრო ადმინისტრაციას დაექვემდებარა. 1840 წელს მას შექის მაზრა უწოდეს. 1859 წელს შაქის სახანო ბაქოს გუბერნიის შემადგენლობაში შევიდა, ხოლო 1868 წლიდან ელიზავეტპოლის გუბერნიის გამგებლობაში მოექცა.
შეინოვოს ბრძოლა

შეინოვოს ბრძოლა — ბრძოლა რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1877-1878 წწ.) დროს 1877 წლის 27-28 დეკემბერს. ბულგარეთის სოფელ შეინოვოს რაიონში.

ბრძოლა გაიმართა შიპიკის უღელტეხილის სამხრეთით ოსმალეთის ჯარებსა (სარდალი ვესელ-ფაშა) და რუსეთის არმიის გენერალ თეოდორ რადეცკის სამხედრო რაზმებს შორის. ოსმალეთის ჯარები გამაგრებული იყვნენ შიპკის მისადგომებთან, შეინოვოს ბანაკში. 24 დეკემბერს რუსეთის ჯარებმა 2 კოლონად შეუტიეს ოსმალეთის ჯარებს. 27 დეკემბერს მარჯვენა კოლონამ იმიტლი გაათავისუფლა, ამავე დღეს მარცხენა კოლონამ, რომელსაც გენერალი მიხეილ სკობელევი მეთაურობდა, შეინოვოს ბანაკს შეუტია და პირველი გამაგრებული ხაზი დაიკავა. 28 დეკემბერს მარცხენა კოლონამ მოიგერია ოსმალთა კონტრშეტევები და სოფ შიპკა და 1 რედუტი დაიკავა. მოგვიანებით მარჯვენა კოლონა ოსმალეთის ბანაკს დასავლეთიდან მიადგა და ხელთ იგდო 1 რედუტი. გარსშემორტყმული ოსმალეთის ჯარები რუსებს დანებდნენ.