iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მარსელ ემე

მარსელ ემე (; დ. 29 მარტი, 1902 — გ. 14 ოქტომბერი, 1967) — ფრანგი ნოველისტი.

ბიოგრაფია
მარსელ ემე დაიბადა 1902 წლის 29 მარტს, ქალაქ ჟუანში, საფრანგეთი, მჭედლის ოჯახში. რამდენიმე წელი სამედიცინო ფაკულტეტის სტუდენტი იყო, ხოლო შემდეგ თავის სარჩენად ბევრი ხელობის გამოცვლა მოუხდა; იყო ბანკის მოხელე, სტატისტი კინოში, გაზეთების გამყიდველი და სხვა. მცირე ხნით ჟურნალისტობდა, ხოლო 1926 წელს პირველი ლიტერატურული ნაბიჯები გადადგა. მისმა ერთ-ერთმა პირველმა რომანმა რენოდოს ლიტერატურული პრემია დაიმსახურა. ემეს გამოქვეყნებული აქვს 20-მდე რომანი, რომელთაგან ყველაზე ცნობილია "მწვანე ფაშატი", "ტრაველინგი", "ურანუსი". იუმორით სავსე რომანებში ავტორი დასცი ნის ბურჟუაზიის სიყალბესა და ცრურწმენებს.

მარსელ ემე გარდაიცვალა 1967 წლის 14 ოქტომბერს პარიზში და დაკრძალულია სენ-ვინსენტის სასაფლაოზე.

შემოქმედება
ემეს პიესებიდან ცნობილია "ლუსიენი და ყასაბი", "სხვათა თავი" და სხვა. მაგრამ ემემ ყველაზე დიდი წარმატება მოიპოვა, როგორც ნოველისტმა. სხვა ნოველისტებისგან გამოირჩეოდა თხრობის თავისებური მანერით. მის ნოველებში ჩვეულებრივი ყოველდღიური ამბები შერწყმულია ფანტასტიურ, არერეალურ ამბებთან. მშვიდი და აუღელვებელი ტონით ის წარმოუდგენელ და დაუჯერებელ სიტუაციებში ათავსებს თავის პერსონაჟებს, ისე, რომ მკითხველს შთაბეჭდილება რჩება, თითქოს სრული ჰარმონიაა რეალურსა და წარმოდგენით სამაყაროს შორის. სწორედ ეს გადასვლები რეალურიდან ფანტასტიკურზე იწვევს კომიკურსა და მოულოდნელ ეფექტებს. ნოველათა კრებულებიდან ყველაზე ცნობილია "კაცი, რომელიც კედლებში გადის", "მოხატული ჭა" და "პარიზის ღვინო".
უენდელ მერედით სტენლი

უენდელ მერედიტ სტენლი (; (დ. 16 აგვისტო, 1904, რიჯევილი, ინდიანას შტატი – გ. 15 ივნისი, 1971, სალამანკა, ესპანეთი) – ამერიკელი ვირუსოლოგი და პროფესორი, ნობელის პრემიის ლაურეატი.

ბიოგრაფია
1926 წელს დაამთავრა ერლემის კოლეჯი (რიჩმონდი, ინდიანას შტატი). 1929 წლიდან მუშაობდა ილინოისის უნივერსიტეტში, 1930 წლიდან - მიუნხენის უნივერსიტეტში. 1931 წელს დაბრუნდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სამედიცინო კვლევების როკფელერის ინსტიტუტში (ნიუ-იორკი) სამუშაოდ, 1932 წლიდან გადავიდა პრინსტონის იმავე როკფელერის სახელობის ინსტიტუტში. 1948 წლიდან უენდელ სტენლი ბერკლის უნივერსიტეტის (კალიფორნია) პროფესორია. 1941 წელს არჩეულ იქნა ამერიკის შეერთებული შტატების მეცნიერებათა აკადემიის, ხოლო 1963 წელს ნიუ-იურკის მეცნიერებათა აკადემიის წევრად.

1946 წელს უენდელ სტენლიმ ჯ.ნორტროპთან და ჯ.სამნერთან ერთად მიიღო ნობელის პრემია ქიმიაში.

კვლევა
უენდელ სტენლის კვლევის სფერო ვირუსოლოგია იყო. მან პირველმა, 1935 წელს მოახერხა თამბაქოს ვირუსის გამოკრისტალება და ზედმიწევნით შესწავლა. წინამორბედთა შრომათა გაანალიზებისას იგი იმ დასკვნამდე მივიდა, რომ თამბაქოს მოზაიკის ვირუსი ცილოვანი მოლეკულა იყო. საკუთარი მოსაზრების დასადასტურებლად მეცნიერმა უმძიმესი შრომა გასწია. მან დაიწყო იმით, რომ შეაგროვა ვირუსით დაავადებული ერთი ტონა თამბაქოს ფურცელი. იგი ამ ფურცლებს წურავდა, წვენს ასუფთავებდა და მასში შემავალ ცილას იკვლევდა. შედეგად სტენლიმ მიიღო ერთი სუფრის კოვზი მიკროსკოპული ნემსისებრი კრისტალები. ამ კრისტალების ყოველმხრივი შემოწმებით მან დაამტკიცა, რომ ისინი მთლიანად ცილისაგან შედგებიან და არაფერს შეიცავენ, გარდა თამბაქოს მოზაიკის ვირუსისა. ვირუსოლოგიისათვის ამ ექსპერიმენტს კოლოსალური მნიშვნელობა ჰქონდა. ფაქტობრიად, ამ კვლევამ პრინციპული გარდატეხა შეიტანა ვირუსების შესწავლის საქმეში. სტენლის მიერ გამოკრისტალებული თამბაქოს მოზაიკის ვირუსი პირველი ვირუსია, რომელზე მანიპულაციები და შემდგომი კვლევები გახდა შესაძლებელი. გარდა ამისა, სტენლის წყალობით დღეს უკვე საბოლოოდ დამტკიცებულია, რომ ვირუსი შედგება ორი ნივთიერებისაგან - ცილისა და ნუკლეინის მჟავისაგან.

ნაშრომები
სტენლის ნაშრომი "ვირუსები და სიცოცხლის ბუნება", რომელიც მან თავის კოლეგა ე.ეველენთან ერთად დაწერა, ვირუსოლოგიაში კლასიკად ითვლება. ქართულ ენაზე წიგნი ალექსი მთვარელიძემ თარგმნა და გამოსცა გამომცემლობა "ნაკადულმა" 1969 წელს.
ტენტენის თავგადასავლები

„ტენტენის თავგადასავლები“ — კომიქსების სერია, შექმნილი ბელგიელი მხატვარ ჟორჟ რემის (1907–1983) მიერ, რომელიც წერდა ფსევდონიმით „ერჟე“. სერია პირველად გამოქვეყნდა ბელგიურ საბავშვო ჟურნალ „ “–ში, 1929 წლის 10 იანვარს.

ტენტენის თავგადასავლების კომიქსების სერიამ დიდი პოპულარობა მოიპოვა ევროპაში. ეს წიგნები 50 ენაზეა თარგმნილი. აქამდე გაყიდულია მათი 200 მილიონი გამოცემა.

მთლიანობაში, არსებობს კომიქსის 24 კანონიკური ტომი.

ქართულმა გამომცემლობა „აგორამ“ 2009 წელს გამოსცა კომიქსების ერთ-ერთი ტომი, „ფარაონის სიგარები“.

კომიქსების სია
სიაში წარმოდგენილია 24 კანონიკური კომიქსი „ტენტენის“ სერიიდან, ინგლისურ ენაზე, ფრანგულად გამოცემის თარიღებით.

ერთი სიუჟეტის ნაწილია შემდეგი ნომრები:

„ფარაონის სიგარები“ და „ლურჯი ლოტოსი“
„მარტორქის საიდუმლო“ და „წითელი რეკჰემის განძი“
„შვიდი ბროლის ბურთი“ და „მზის ტაძარი“
„დანიშნულება — მთვარე“ და „მკვლევრები მთვარეზე“

გარდა ამ სერიისა, 1972 წელს გამოიცა ალბომი ერჟეს ზედამხედველობით, თუმცა არა მისი ავტორობით. იგი ეფუძნება ფილმს „ტენტენი და ზვიგენების ტბა“.

ერჟეს დაწყებული ჰქონდა და შეწყვიტა მუშაობა კიდევ ერთ ალბომზე - „ “ (1958).
შალვა მჭედლიშვილი

შალვა მჭედლიშვილი (დ. 21 აპრილი, 1923, ანაგა, სიღნაღის მაზრა — გ. 5 მაისი, 2007, თბილისი) — ქართველი მწერალი, ექიმი.

ბიოგრაფია
შალვა მჭედლიშვილმა ბავშვობა გაატარა კახეთში, სოფელ ანაგაში. პოეტის მშობლები პედაგოგი და ექიმი იყვნენ (ქ-ნი ნინოს დედა ევა მარტაშვილიც ცნობილი სახალხო ექიმი იყო) კარდენახში. მშობლები ასწავლიდნენ იმ სკოლის შენობაში, რომელიც გასაბჭოებამდე თავად ფორაქიშვილის ეკუთვნოდა. შალვას მამის ზაქარიას ძალისხმევით ფორაქიშვილებს მათსავე ყოფილ სახლში საუკეთესო ოთახი გამოეყო. იქ ცხოვრობდნენ განსვენებული ფორაქიშვილის ქვრივი და მისი 16 წლის ქალიშვილი, ისინი ხშირად უკითხავდნენ პატარა შალვას ლექსებს, უამბობდნენ ზღაპრებს.

შალვას მამამ ზაქარიამ თავის ძმასთან, ლადო მჭედლიშვილთან ერთად ჩამოაყალიბა სასიმღერო გუნდები. 1924 წლის აჯანყებასთან დაკავშირებით ორივე მოყვა რეპრესიებში და შემთხვევით გადაურჩნენ დახვრეტას.

შალვას დედა, ნინო თუშიშვილი რომანტიკული ბუნებით გამოირჩეოდა. მან ადრეული ბავშვობიდანვე ჩაუნერგა შვილს ილიას, აკაკის, ვაჟას, იაკობ გოგებაშვილის, ნიკოლოზ ბარათაშვილის სიყვარული. 1930 წლიდან შალვა მჭედლიშვილის ოჯახი თბილისში დამკვიდრდა. პატარა შალვა სასწავლებლად 1-ლ საცდელ-საჩვენებელ სკოლაში (დღევანდელი თბილისის კლასიკური გიმნაზია) შეიყვანეს , რომელიც 1940 წელს დაამთავრა. სკოლის დამთავრების შემდეგ მას საბუთები შეუტანია ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტზე, მაგრამ მშობლებს შვილის უნივერსიტეტში შეტანილი საბუთები გამოუტანიათ და სამედიცინო ინსტიტუტში შეუტანიათ.

1945 წლის 27 მარტს 22 წლის შალვა მჭედლიშვილი „იდეოლოგიურად მიუღებელი“ ლექსების გამო დააპატიმრეს. თავდაპირველად, ორ წელზე მეტი გაატარა ქ. თბილისის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის საპატიმროში, 58 მუხლის 10-11 სტატიით. ეს ნიშნავდა აგიტაცია, ორგანიზაცია და ანტისაბჭოთა პროპაგანდას, რაც 1945 წლამდე დახვრეტას ითვალისწინებდა. ახალგაზრდა პოეტის საქმეს იცავდა საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრი შალვა ალექსი-მესხიშვილი მან მოახერხა დახვრეტის მუხლის შეცვლა. მოგვიანებით სპეციალური დადგენილებით, როგორც ყველა პოლიტპატიმარი, შალვა მჭედლიშვილი გადაასახლეს. 1949 წლიდან იჯდა ბაქოს, დონის როსტოვის და ვოლოგდის ციხეებში, იყო გადასახლებული იმიერ-პოლარეთში, სასჯელს ვორკუტის საკატორღო საპატიმრო ბანაკში იხდიდა, სადაც ქვანახშირის მე-6 (ყველაზე სასტიკ და მძიმე) მაღაროში უწევდა მუშაობა. სტალინის გარდაცვალების შემდეგ პოეტი გაათავისუფლეს ვორკუტის საკატარღო ბანაკიდან, მაგრამ სახლში დაბრუნების ნაცვლად სამუდამო გადასახლებაში ყაზახეთის რესპუბლიკის ქალაქ ყარაღანდაში გადაასახლეს. იქვე გადასახლებაში დაამთავრა ყარაღანდის სამედიცინო ინსტიტუტი.

შალვა გადასახლებიდან ამნისტიით დაბრუნდა და იმყოფებოდა გასახლებაში. მას ლექსებს არ უბეჭდავდნენ — ცენზურა კრძალავდა მის შემოქმედებას, დედაქალაქში ცხოვრების უფლება ჩამორთმეული ჰქონდა, იყო ზედამხედველობის ქვეშ, საქართველოს სხვადასხვა კურორტებზე — შოვში, ბორჯომში, გაგრაში, წყალტუბოსა და ახტალაში წლების მანძილზე მუშაობდა მკურნალ ექიმად.

გამოცემული აქვს 10–ზე მეტი წიგნი, არის ავტორი სამეცნიერო და პუბლიცისტური წერილების.

ოჯახი
შალვა მჭედლიშვილის პირველი მეუღლე იყო პოეტი ანა კალანდაძე. შემდეგ მან იქორწინა ეთერ არაბულზე, რომელთანაც ეყოლა ორი ქალიშვილი და ერთი ვაჟი.
ჯონ ბროდუს უოტსონი

ჯონ ბროდუს უოტსონი (; დ. 9 იანვარი, 1878, გრინვილი, სამხრეთი კაროლინის შტატი — გ. 25 სექტემბერი, 1958, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი ფსიქოლოგი, „ბიჰევიორიზმის“ ფუძემდებელი. ობიექტურ-ექსპერიმენტული მეთოდების გამოყენებით შეეცადა ფსიქოლოგია აეგო, როგორც ერთ-ერთი საბუნებისმეტყველო მეცნიერება. მთელი ფსიქოლოგიური მოქმედება გაგებული ჰქონდა, როგორც „სტიმულ-რეაქციის“ კავშირთა ერთიანობა. უოტსონის ფსიქოლოგიური კონცეფცია შექმნილია ცხოველთა კვლევის საფუძველზე. მისმა იდეებმა და მეთოდებმა დიდი გავლენა მოახდინეს ფსიქოლოგიის შემდგომ განვითარებაზე, მაგრამ ამ კონცეფციის მექანისტური შეზღუდულობა კრიტიკის ობიექტად იქცა.
ლიონის ოლიმპიკი (საფეხბურთო კლუბი)

ლიონის ოლიმპიკი, ან ლიონი — ფრანგული საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ლიონიდან, დაარსებული 1950 წელს. კლუბი მდებარეობს ლიონის უბან ჟერლანში. 1989 წლის შემდეგ ლიონი ლიგა 1-ში გამოდის.

თავის საშინაო შეხვედრებს ლიონი მართავს სტად ჟერლანზე და ვარჯიშობს ლიონში ტოლა ვოლოჟის ცენტრში. კლუბს შვიდჯერ აქვს მოგებული ლიგა 1, 4-ჯერ არის ქვეყნის თასის მფლობელი და აქვს მოპოვებული 1 საფრანგეთის ლიგის თასი, ლიონი არის საფრანგეთის ერთ-ერთი წარმატებული კლუბი.

კლუბი თავისი ძლიერების პიკში იყო 2002-2008 წლებში, როდესაც კლუბი ზედიზედ 7-ჯერ გახდა ქვეყნის ჩემპიონი, რაც საფრანგეთის რეკორდია ზედიზედ მოგებული ჩემპიონატისთვის. საერთაშორისო დონეზე ლიონი გამოდის ევროპის ყველაზე პრესტიჟულ ტურნეზე, ჩემპიონთა ლიგაზე.

ისტორია
ფრანგული კლუბი ლიონის ოლიმპიკი დაარსდა 1950 წელს ორი კლუბის შეერთებით საფეხბურთო კლუბი ლიონი და ლიონის უნივერსიტეტის გუნდის შეერთებით. საფეხბურთო კლუბი ლიონი დაარსდა 1899 წელს და ლიონის ლიმპიკის ოფიციალური დაარსების თარიღადაც 1899 წელია მიჩნეული. «ლომების» სტადიონი სტად ჟერლანი იტევს 40 500 მაყურებელს. ყველაზე მეტი მაყურებელი სტადიონზე დაფიქსირდა 1980 წლის 9 სექტემბერს, რონის დერბში სენტ ეტიენთან, ოფიციალური მონაცემებით თამაშს 48 552 მაყურებელი დაესწრო. ლიონი საუკუნის დასაწყისის ყველაზე წარმატებული ფრანგული კლუბია. 1960-1970 წლებში ლიონი წარმატებით გამოდიოდა საფრანგეთის თასზე.
1987 წლამდე ლიონი 4 წელი გამოდიოდა ლიგა 2-ში. შემდეგ კლუბის სათავეში მოვიდა ჟან მიშელ-ოლია. მისი წყალობით კლუბმა ფინანსურ წარმატებას მიაღწია და 1989 წლიდან დღემდე ლიგა 1-ში გამოდის.

ამ ორი წლის განმავლობაში კლუბის წარმატებაში დიდი წვლილი შეიტანა რაიმონ დომენეკმა. უკანასკნელი 10 წლის განმავლობაში კლუბი საფრანგეთის ჩემპიონატის ლიდერია.
პირველი ჩემპიონის ტიტული ლიონმა დრამატულ ბრძოლაში მოიპოვა 2001-2002 წლის სეზონის უკანასკნელ ტურში, საშინაო შეხვედრაში ლანსის წინააღმდეგ, ეს იყო ლიონის წარმატების დასაწყისი ამის შემდეგ კლუბმა ზედიზედ 6-ჯერ მოიგო ჩემპიონატი. “”-ს ცნობით 2009 წლისათვის ლიონის ბიუჯეტი 139,6 მილიონ ევროს შეადგენდა და ამ დროისთვის საფრანგეთის ყველაზე მდიდარი კლუბი იყო.

წარმატებები ჩემპიონთა ლიგაზე
2002 წელს ჩემპიონატის მოგების შემდეგ ლიონი რეგულარულად გადის ჩემპიონთა ლიგაზე. 2004 წლის შემდეგ ლიონი ყოველ წელს ცდება ჯგუფურ ეტაპს, 2009-2010 წლის სეზონში კლუბი გავიდა ნახევარფინალში,სადაც მიუნხენის ბაიერნთან 2 მატჩის ჯამში 4-0 წააგო.

სამწვრთნელო შტაბი
მთავარი მწვრთნელი: რემი გარდი
მწვრთნელის თანაშემწე: ბრიუნო ჟენეზიო
მეკარეების მწვრთნელი: ჟოელ ბატი
ფიზ. მომზადების მწვრთნელი: რობერტ დიუვერნი
ფიზ. მომზადების მწვრთნელი: ალექსანდრ დელალი
ფიზიოთერაპევტი: რედისი აბდელჟელილი
ფიზიოთერაპევტი: სილვენ რუსო
ფიზიოთერაპევტი: პატრიკ პერე
პროფესიული გუნდის მენეჯერი: კრისტოფ ტონი

ჯილდოები
საფრანგეთის ჩემპიონი (7): 2001-02, 2002-03, 2003-04, 2004-05, 2005-06, 2006-07, 2007-08.
საფრანგეთის თასის მფლობელი (5): 1963-64, 1966-67, 1972-73, 2007-08, 2011-12.
საფრანგეთის ლიგის თასის მფლობელი (1): 2001.
სტენლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი სტენლი შეიძლება აღნიშნავდეს:

ტოპონიმები
ავსტრალია
სტენლი — ქალაქი ტასმანიაში;
სტენლი — მცირე ქალაქი ვიქტორიის შტატში.

კანადა
სტენლი — ქალაქი ბრიტანეთის კოლუმბიაში;
სტენლის მთა — მთა ბრიტანეთის კოლუმბიაში;
სტენლი — სოფელი ნიუ-ბრანსუიკში;
პორტ-სტენლი — გაერთიანება ონტარიოში.

ფოლკლენდის კუნძულები
სტენლი — ფოლკლენდის კუნძულების დედაქალაქი.

ჰონ-კონგი
სტენლი — ქალაქი ჰონგ-კონგში.

კონგოს დრ / უგანდა
სტენლი — მთა აფრიკაში;
სტენლი — ჩანჩქერი კონგოს დრ-ში.

ეგვიპტე
სტენლი — ალექსანდრიის ერთ-ერთი ცენტრალური უბანი.

პაპუა-ახალი გვინეა
ოუენ-სტენლი — მთები.

გაერთიანებული სამეფო
ინგლისი
სტენლი — სოფელი ინგლისში;
სტენლი — ქალაქი დარემის საგრაფოში;
სტენლი — სოფელი დარემის საგრაფოში;
სტენლი — სოფელი;
კინგს-სტენლი — სოფელი გლოსტერშირში.

შოტლანდია
სტენლი — სოფელი.

აშშ
სტენლი — ქალაქი აიდაჰოს შტატში;
სტენლი — ქალაქი აიოვის შტატში;
სტენლი — სოფელი ლუზინიანის შტატში;
სტენლი — ქალაქი მინესოტის შტატში;
სტენლი — ნიუ-მექსიკოს შტატში
სტენლი — ქალაქი ჩრდილოეთ კაროლინის შტატში;
სტენლი — ქალაქი ჩრდილოეთ დაკოტის შტატში;
სტენლის ოლქი — ოლქი სამხრეთ დაკოტაში;
სტენლი — ქალაქი ვირჯინიის შტატში;
სტენლი — ქალაქი უისკონსინის შტატში;
სტენლი — ქალაქი უისკონსინის შტატში, ბარონის ოლქში.

პიროვნებები
სტენლი, უენდელ მერედით — ამერიკელი ვირუსოლოგი და პროფესორი, ნობელის პრემიის ლაურეატი;
სტენლი, ჰენრი მორტონ — ჟურნალისტი, მოგზაური, აფრიკის მკვლევარი;
სტენლი, პოლ — მუსიკოსი;
სტენ ლი — ამერიკელი მწერალი, რედაქტორი და კომიქსების პერსონაჟთა შემქმნელი.

სხვა
სტენლი — ქლიავის ჯიში.
ტენდერი

ტენდერი — სამუშაოს, მომსახურების, საქონლის შესყიდვის ერთ-ერთი ფორმაა, რომლის საშუალებით ხორციელდება პოტენციურ მიმწოდებელთა მოწვევა წინადადებების წარსადგენად. შედეგად, ხორციელდება, წინასწარ განსაზღვრული წესების შესაბამისად, გამარჯვებულის გამოვლენა და მასთან ხელშეკრულების გაფორმება. როგორც წესი, ტენდერები ტარდება ღიად, რაც ნიშნავს იმას, რომ ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს აქვს საშუალება, წარადგინოს სატენდერო წინადადება.

უკანასკნელ პერიოდში მნიშვნელოვნად იმატა შესყიდვების ელექტრონული პლატფორმების გამოყენებამ როგორც სახელმწიფო, ასევე კერძო სექტორის მიერ. საქართველოში, სახელმწიფო ტენდერები წარიმართება ელექტრონული ფორმით 2010 წლის პირველი დეკემბრიდან. ამავდროულად, არსებობს კერძო პლატფორმები, რომელთა საშუალებით ტენდერის გამოცხადება შეუძლია ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს.
ესტუარი

ესტუარი — მდინარის ერთტოტიანი ძაბრისებურად გაფართოებული შესართავი. წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც მდინარის მოტანილი მყარი მასალა შესართავთან კი არ ილექება, არამედ ზღვის დინებას ან მიმოქცევას ზღვაში შეაქვს.

შესართავი ესტუარის სახით გააჩნია მდინარეებს: გარონას, ლუარას, გვადალკვივირს, ტახოს, გვადიანას, დუეროს, ელბას, ტემზას, შენონს, სევერნს, სომას, ემსის (ევროპა); ანაბარს, პიასინას, ხატანგას, ნარბადას, იანძის (აზია); კონგოს, გამბიას (აფრიკა); კოლუმბიას, ჯეიმზს, წმინდა ლავრენტის მდინარეს (ჩრდილოეთი ამერიკა); პარანას, ესეკიბოს (სამხრეთი ამერიკა).

მდინარეთა ესტუარი გვხვდება მსოფლიოს მრავალ ადგილას, განსაკუთრებით იქ, სადაც განვითარებულია ხმელეთის შეჭრილ-შემოჭრილი უბნები.

ევროპაში უპირველეს ყოვლისა აღსანიშნავია მდინარე გარონას (შენაკად დორდონთან ერთად) ესტუარი, რომელიც ცნობილია ჟირონდის სახელწოდებით. მისი სიგრძე 75 კმ-ია, სიგანე კი (ქვემოთში) 10-15 კმ. მნიშვნელოვანია ასევე მდინარე ემსის ესტუარი (სიგრძე 20 კმ). ესტუართან ზღვა ძალიან ღრმაა.
სათევზიის მღვიმე

სათევზიის მღვიმე — კარსტული მღვიმე საქართველოში, ხონის მუნიციპალიტეტში, სოფელ გელავერის მიდამოებში. გამომუშავებულია ქვედაცარცულ კირქვებში. მღვიმის ჯამური სიგრძე დაახლოებით 300 მ-ია. სათევზიის მღვიმე მდიდარია სტალაქტიტებით, სტალაგმიტებითა და ფარდებით. ფსკერი მოფენილია ლოდნარით. წყალდიდობის დროს მღვიმიდან მძლავრი ნაკადი გამოედინება.
ქორიძეები

ქორიძეები — გურული წარმოშობის ქართული გვარი.

ისტორია
გადმოცემის მიხედვით ქორიძეები უხსოვარი დროიდან დასახლებულან სოფელ გამოჩინებულში, საჯავახოს მხარეში. ქორიძეებმა ააგეს პატარა ეკლესია წმინდა გიორგის სახელობისა, რომელიც 1519 წლით თარიღდება. მღდვლებად და დიაკვნებად თვითონ დადგნენ და ეს თანამდებობა მემკვიდრეობით გადადიოდა მამიდან შვილზე, მრევლი კი მახლობელი სოფლები ჰყავდათ.

ქორიძეებს სამოსახლო და საყანე ადგილები ნაკლებად ჰქონდათ; სიმინდიც აკლდათ და ლობიო-ღომიც. ნადირიც წინათ ბევრი იყო, მაგრამ თანდათან შემცირდა, ადამიანი კი გამრავლდა.

იმ დროს ბატონი და მფლობელი ის ხდებოდა, ვისაც ძალა, იარაღი და საფარი ჰქონდა. რაც დააკლდებოდა და სხვაგან ეგულებოდა, იარაღით იძენდა, ართმევდა. ამ „წართმევიას“ ფერხულში არც ქორიძეეები ჩამორჩნენ. ასე რომ, წირვა-ლოცვის დროს რომელიმე ქორიძეს ხელში ჯვარი ან საცეცხლური ეჭირა, „წართმევიას“ დროს კი — ხმალი.

გამოჩინებულის ქვემო კალთების და ახლომახლო ბარის სოფლები: საჯავახო, ორპირი, საკალოიანო, სამტრედე (ახლანდელი სამტრედია) ყოველთვის დაცემის ქვეშ იყვნენ, რადგანაც სათესი მიწაც და მოსავალიც საკმაოდ ჰქონდათ. ამიტომ ეს სოფლები გამოჩინებულის ტყეს ქორების ბუდეს, ხოლო შიგ მცხოვრებლებს — ქორებს უწოდებდნენ.

ბოლოს და ბოლოს, გამოჩინებულის ფერდობებზე მდებარე მოსახლეობა ქორიძეებს შეუთანხმდა: მოსავლის აღების დროს მათ მუდმივად ეძლეოდათ სიმინდი, ლობიო, ღომი, ღვინო, ხოლო ქორიძეებს „წართმევიაზე“ ხელი აეღოთ. ეს იყო ძლიერის უფლებიდან გამომდინარე თავისებური ხარკი, რომელიც შემდეგ საადათო სამართალად გადაიქცა. ეს ხარკი ეკლესიაში საღმრთო შესაწირავის სახით მიდიოდა.

ამგვარად, საჯავახომ, ორპირმა, საკალოიანომ და სხვა სოფლებმა გამოჩინებულის ხალხი ქორიძეებად მონათლეს, ხოლო ზემო ფერდობების ქორების მიერ დამორჩილებული მცხოვრებლებს ქორიძეების „კაცებს“ და არა ძეებს უწოდებდნენ, თითქოს ისინი მწვერვალის ყმები ყოფილიყვნენ.
ოლიმპიკი მარსელი (საფეხბურთო კლუბი)

საფეხბურთო კლუბი მარსელი — საფრანგეთის საფეხბურთო კლუბი ქალაქ მარსელიდან, დაარსდა 1899 წელს. გამოდის საფრანგეთის უმაღლეს საფეხბურთო ჩემპიონატში.

ჯილდოები
საფრანგეთი
საფრანგეთის ჩემპიონატი:
ჩემპიონი (9): 1936/37, 1947/48, 1970/71, 1971/72, 1988/89, 1989/90, 1990/91, 1991/92, 1992/1993 (ტიტული ჩამოერთვა), 2009/2010
ვიცე-ჩემპიონი (9): 1937/38, 1938/39, 1969/70, 1974/75, 1986/87, 1993/94, 1998/99, 2006/07, 2008/09
საფრანგეთის ჩემპიონატი (მეორე ლიგა):
ჩემპიონი (1): 1995
ვიცე-ჩემპიონი (3): 1966, 1984, 1996
საფრანგეთის თასი:
მფლობელი (10): 1924, 1926, 1927, 1935, 1938, 1943, 1969, 1972, 1976, 1989
ფინალისტი (8): 1934, 1940, 1954, 1986, 1987, 1991, 2006, 2007
საფრანგეთის სუპერთასი:
მფლობელი (1): 1971
მონაწილე (2): 1969, 1972

საერთაშორისო
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა:
გამარჯვებული (1): 1992-93
ფინალისტი (1): 1990-91
უეფა-ს თასი:
ფინალისტი (2): 1998-99, 2003-04
ინტერტოტოს თასი:
მფლობელი (2): 2005, 2006
ცელნამგალა ვეშაპი

ცელნამგალა ვეშაპი — წყლის ძუძუმწოვარი ცხოველი დელფინისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია მსოფლიოს ყველა ოკეანეში, დაწყებული ცივი არქტიკული და ანტარქტიკული რაიონებიდან დამთავრებული ტროპიკული ზღვებით. ზღვის ბინადართა შორის ერთ-ერთ ყველაზე უფრო აგრესიულ ცხოველად ითვლება. კონტრასტულად მოშავო-მოთეთრო ფერისაა. ნიშანდობლივია სქესობრივი დიმორფიზმი. აქვთ 13 სმ-მდე სიგრძის მასიური კბილები, მოკლე თავი, მობრტყელებულია ზემოთკენ. მამრის სხეულის სიგრძეა 9-10 მ, წონა 7,5 ტ; მდედრისა, შესაბამისად — 7 მ, 4 ტ. ადამიანის მიმართ განსაკუთრებულ აგრესიას არ ამჟღავნებს.
ბათუმის გერბი

ბათუმის გერბი — ბათუმის თვითმმართველი ქალაქის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია ქალაქ ბათუმის საკრებულოს მიერ.

აღწერილობა
გერბის ფარის ლაჟვარდოვან ველს კვეთს ვერცხლის სამი ყაბიწი (მარცხნიდან მარჯვნივ). გერბის ფარის ცენტრში მოთავსებულია მცირე ფარი, რომელიც გადაკვეთილია ტალღისებურ ორ ნაწილად. ფარის პირველ ნაწილში მეწამულ ველზე გამოსახულია სამი ოქროს მონეტა (ბეზანტი). მეორე ნაწილი წარმოადგენს ვერცხლის ველს.

გერბის ფარის ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ოქროს გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი ნახევრად ღია ჭიშკრით. გერბის ფარს უკან ჯვარედინად მოთავსებულია ორი ოქროს ღუზა. გერბის ფარს გვერდებზე და ქვევით შემოყვება ვერცხლ-ლაჟვარდოვანი ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავით ჩაწერილია დევიზი — „ბათუმი“.
პაულუ მენდეს და როშა

პაულუ მენდეს და როშა ( ; დ. 25 ოქტომბერი, 1928, ვიტორია — გ. 23 მაისი, 2021) — ბრაზილიელი არქიტექტორი, მის ვან დერ როესა (2000) და პრიცკერის (2006) პრემიების ლაურეატი. 1957 წლიდან დაწყებული, მისი ნამუშევრები ძირითადად ბრაზილიით შემოიფარგლება. მათი უმრავლესობა ბეტონით არის ნაგები, მეთოდით, რომელსაც ხშირად "ბრაზილიურ ბრუტალიზმს" უწოდებენ, რაც შენობების სწრაფად და იაფად აგების საშუალებას იძლეოდა. მის გამორჩეულ ნამუშევართა დიდი ნაწილი სან-პაოლოშია და ამ ქალაქის გაკეთილშობილებაში დიდი წვლილი მიუძღვის.
ალენ-ფურნიე

ალენ-ფურნიე (; ფსევდონიმი; ნამდ. სახელი ანრი ფურნიე; დ. 3 ოქტომბერი, 1886 — გ. 22 სექტემბერი, 1914) — ფრანგი მწერალი და ჯარისკაცი. ავტორია ერთადერთი რომანისა „დიდი მოლნი“ ( , 1913 წელი), რომლის საფუძველზე გადაღებულია ორი კინოფილმი, ხოლო თვით ნაწარმოები ფრანგული ლიტერატურის კლასიკად არის აღიარებული.

დაიბადა 1886 წლის 3 ოქტომბერს ქალაქ ლა-შაპელ-დ'ანჟიონში. სახელი გაითქვა რომანის წყალობით, რომელშიც ლირიკული მანერით აღწერილი აქვს ბავშვობის წლების, სკოლის, თამაშების და ყმაწვილკაცობის ფიქრების მოგონებები. რომანში შერწყმულია დინამიური სიუჟეტი და რომანტიკული ინტრიგა ფრანგული პროვინციული ცხოვრების რეალისტური აღწერით.

რომანის გამოცემის შემდეგ ალენ-ფურნიე შეძლებული პოლიტიკოს კლოდ კაზიმირ-პერიეს მდივნად მოეწყო, რომელთან ერთადაც მუშაობდა წიგნზე „ბრესტი, ტრანსატლანტიკური პორტი“ . მწერალი ფრონტზე დაიღუპა პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისას, 1914 წლის 22 სექტემბერს, სან-რემის ტყეში ვერდენთან, მარნთან პირველი ბრძოლისას.
რაციონალური ეგოიზმი

რაციონალური ეგოიზმი ან ეგოტიზმი — პრინციპი ეთიკურ ფილოსოფიაში, რომლის მიხედვით სუბიექტის ქმედება რაციონალურია მხოლოდ და მხოლოდ მაშინ, თუ ის ამ სუბიექტის პირად ინტერესს ამართლებს. ეს შეხედულება ეგოიზმის ნორმატიული ფორმაა. თუმცა ის განსხვავდება ეგოიზმის სხვა ფორმებისგან, როგორიცაა ეთიკური ეგოიზმი და ფსიქოლოგიური ეგოიზმი. მაშინ როდესაც ფსიქოლოგიური ეგოიზმი მოტივაციის, ხოლო ეთიკური ეგოიზმი მორალურობის შესახებაა, რაციონალური ეგოიზმი არის შეხედულება რაციონალურობის შესახებ (სადაც რაციონალურობა მორალურობასთან დაკავშირებული შეიძლება არ იყოს). ეთიკური ეგოიზმი ასევე განსხვავდება ამორალიზმისგან.
მეხუთე რესპუბლიკა

ისტორიის განმავლობაში არსებობდა რამდენიმე მეხუთე რესპუბლიკა, მათ შორის:

საფრანგეთის მეხუთე რესპუბლიკა (1958-დღემდე)
ფილიპინების მეხუთე რესპუბლიკა (1986-დღემდე)
სამხრეთ კორეის მეხუთე რესპუბლიკა (1979-1987)
ვენესუელის ბოლივარიული რესპუბლიკა, (1998-დღემდე)
მეხუთე რესპუბლიკის მოძრაობა, ჰუგო შავეზის მემარცხენე სოციალისტური პოლიტიკური პარტია ვენესუელაში
ნიგერის მეხუთე რესპუბლიკა (1999 წლიდან - დღემდე)
საფრანგეთის მეხუთე რესპუბლიკა

მეხუთე რესპუბლიკა — საფრანგეთის მიმდინარე რესპუბლიკური კონსტიტუციაა, რომელიც 1958 წლის 5 ოქტომბრიდან მოქმედებს. მეხუთე რესპუბლიკის წინამორბედი იყო საფრანგეთის მეოთხე რესპუბლიკა, რომლის დაშლამ გამოიწვია საპარლამენტო მთავრობის ნახევრად-საპრეზიდენტო სისტემით შეცვლა. ეს არის საფრანგეთის ხანგრძლივობით მესამე რეჟიმი, ძველი წყობისა და მესამე რესპუბლიკის შემდეგ.
ბათუმის დროშა

ბათუმის დროშა — ბათუმის თვითმმართველი ქალაქის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ქალაქ ბათუმის საკრებულოს მიერ.

აღწერილობა
ქალაქ ბათუმის დროშაზე ლურჯ ფონს ჰორიზინტალურად ყოფს სამი თეთრი სარტყელი. დროშის ცენტრში მოთავსებულია ბათუმის გერბის მცირე ფარი, რომელიც ტალღისებურად გაყოფილია ორ ნაწილად; პირველი ნაწილი - მეწამულ ველზე სამი ოქროს მონეტა (ბეზანტი). მეორე ნაწილი წარმოადგენს ვერცხლის ველს. ბათუმის დროშის პროპორცია არის 2:3.
ძველი რეჟიმი

ძველი რეჟიმი ( [̃̃ ]) — მიუთითებს მეტწილად არისტოკრატიულ, სოციალურ და პოლიტიკურ წყობაზე, რომელიც საფრანგეთში ვალუასა და ბურბონების დინასტიების მმართველობის პერიოდში დამყარდა (- საუკუნეები).

ამ ტერმინის შემქმნელთა განსაზღვრებით ძველი რეჟიმი ჩამოყალიბდა შუა საუკუნეების ფრანგული მონარქიისგან და რამდენიმე საუკუნის შემდეგ 1789 წლის ფრანგულმა რევოლუციამ მოუღო ბოლო. ევროპის სხვა ძველ რეჟიმებსაც მსგავსი წინაპირობები ჰქონდა, თუმცა განსხვავებული დასასრული: ზოგიერთი შემდეგ კონსტიტუციურ მონარქიაში გადაიზარდა, ზოგიერთი კი ომებმა და რევოლუციებმა გაანადგურა.

ძალაუფლება ძველ რეჟიმში ემყარებოდა სამ პილასტრს: მონარქიას, სამღვდელოებასა და არისტოკრატიას. საზოგადოება დაყოფილი იყო სამ ფენად: პირველი ფენა, კათოლუკური სამღვდელოება; მეორე ფენა, არისტოკრატია; და მესამე ფენა, დანარჩენი მოსახლეობა. ძველმა რეჟიმმა შეინარჩუნა მანამდე არსებული ფეოდალური სისტემის მრავალი ასპექტი, მათ შორის წარჩინებულთა და არისტოკრატიის პრივილეგიები, რასაც მხარს უჭერდა მეფეთა ღვთაებრივი უფლებების დოქტრინაც. წინა ფეოდალური წყობისგან ის განსხვადებოდა იმით, რომ ძალაუფლება სულ უფრო კონცენტრირებული ხდებოდა აბსოლუტურ მონარქიაში.
ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის გერბი

ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის გერბი — ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

აღწერილობა
გერბის ფარის მეწამულ ველზე გამოსახულია ვერცხლის სამმწვერვალიანი მთა, რომლის შუა მწვერვალი მაღალია; მთაზე მოთავსებულია სტილიზებული ფორმის ყურძნის მეწამული მტევანი ორი ფოთლით. მთის ზემოთ გამოსახულია ვერცხლის ბოლნური ჯვარი მეწამულ ველზე.

გერბის ფარის ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია კარიბჭით.

გერბის ფარს ქვემოთ მოთავსებულია დევიზის ვერცხლ-მეწამული ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავით ჩაწერილია დევიზი — „ამბროლაური“.
ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის დროშა

ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის დროშა — ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ქალაქ ამბროლაურის საკრებულოს მიერ.

აღწერილობა
ამბროლაურის დროშის ველი გაყოფილია ჰორიზონტალურად ორ ნაწილად. პირველ ნაწილს დროშის 2/3 უჭირავს, მეორე ნაწილს 1/4. პირველი ნაწილი - მეწამულ ველზე ვერცხლის ბოლნური ჯვარი. მეორე ნაწილი წარმოადგენს ვერცხლის ველს. ამბროლაურის დროშის პროპორცია არის 2:3.