გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1373

გაეროს უშიშროების საბჭოს 1373-ე რეზოლუცია, რომელიც ერთხმად იქნა მიღებული 2001 წლის 28 სექტემბერს, წარმოადგენს ტერორიზმის საწინააღმდეგო ღონისძიებას, რომელიც მიღებულ იქნა შეერთებულ შტატებში 11 სექტემბრის ტერორისტული თავდასხმების შემდეგ.რეზოლუცია მიღებულ იქნა გაეროს წესდების თავის შესაბამისად და, შესაბამისად, სავალდებულოა გაეროს ყველა წევრი სახელმწიფოსთვის.

სხდომის ოფიციალური ოქმის თანახმად,შეხვედრა შეიკრიბა 21:55 საათზე და დასრულდა 22:00 საათზე. ხუთწუთიანი შეხვედრა ასახავს უშიშროების საბჭოს მუშაობის მეთოდს,რომლის მიხედვითაც შეხვედრა მხოლოდ საჯაროდ აცხადებს უკვე ფარულად „არაფორმალური კონსულტაციების“ შედეგად მიღებულ გადაწყვეტილებას.მიუხედავად იმისა, რომ შეერთებულ შტატებს მიეწერება 1373-ე რეზოლუციის ინიციატორის როლი, ერთხმად მიღების შემდეგ, რეზოლუცია უშიშროების საბჭოს საერთო აქტად იქცა და, შესაბამისად, მის ყველა წევრს იმ დროს ჰქონდა მასზე საკუთრების უფლება.

რეზოლუციის მიზნები
რეზოლუციის მიზანი იყო ტერორისტული ჯგუფებისთვის სხვადასხვა გზით ხელის შეშლა. იგი იხსენებდა ტერორიზმთან დაკავშირებულ 1189 (1998), 1269 (1999) და 1368 (2001) რეზოლუციების დებულებებს. გაეროს წევრ სახელმწიფოებს მოუწოდეს, გაეზიარებინათ ტერორისტული ჯგუფების შესახებ თავიანთი სადაზვერვო ინფორმაცია, რათა ხელი შეეწყოთ საერთაშორისო ტერორიზმთან ბრძოლაში. რეზოლუცია ასევე მოუწოდებს ყველა სახელმწიფოს, შეცვალონ თავიანთი ეროვნული კანონმდებლობა ისე, რომ მათ შეძლონ ტერორიზმის შესახებ არსებული ყველა საერთაშორისო კონვენციის რატიფიცირება. მასში ნათქვამია, რომ ყველა სახელმწიფომ „ასევე უნდა უზრუნველყოს, რომ ტერორისტული აქტები ჩაითვალოს სერიოზულ სისხლის სამართლის დანაშაულებად შიდა კანონმდებლობასა და რეგულაციებში და რომ ასეთი აქტების სერიოზულობა სათანადოდ აისახოს მოხდილ სასჯელში“.

რეზოლუციამ შექმნა უშიშროების საბჭოს ანტიტერორისტული კომიტეტი [], რათა აკონტროლოს სახელმწიფოების მიერ მისი დებულებების შესრულება.

ასევე, რეზოლუცია მიზნად ისახავდა იმიგრაციის შესახებ კანონის შეზღუდვას და აღნიშნავდა, რომ „ლტოლვილის სტატუსის მინიჭებამდე ყველა სახელმწიფომ უნდა მიიღოს შესაბამისი ზომები იმის უზრუნველსაყოფად, რომ თავშესაფრის მაძიებლებმა არ დაგეგმეს, არ შეუწყონ ხელი ან არ მიიღეს მონაწილეობა ტერორისტულ აქტებში. გარდა ამისა, სახელმწიფოებმა უნდა უზრუნველყონ, რომ ლტოლვილის სტატუსი არ იქნას ბოროტად გამოყენებული ტერორისტული აქტების დამნაშავეების, ორგანიზატორების ან ხელშემწყობების მიერ და რომ პოლიტიკური მოტივაციის მტკიცებები არ იყოს აღიარებული, როგორც საფუძველი სავარაუდო ტერორისტების ექსტრადიციის მოთხოვნებზე უარის თქმისთვის“.

თუმცა, რეზოლუციაში არ იყო განმარტებული „ტერორიზმი“ და სამუშაო ჯგუფმა თავდაპირველად სანქციების სიაში მხოლოდ ალ-ქაიდა და ავღანეთის თალიბანის რეჟიმი დაამატა. ეს ასევე გულისხმობდა იმის შესაძლებლობას, რომ ავტორიტარულ რეჟიმებს შეეძლოთ არაძალადობრივი აქტივობებიც კი ტერორისტულ აქტებად მოეხსენიებინათ, რითაც არღვევდნენ ადამიანის ძირითად უფლებებს.

რეზოლუცია 1456 (2003)
ადამიანის უფლებების საკითხებზე რაიმე კონკრეტული მითითების არარსებობა ნაწილობრივ გამოსწორდა 1456-ე რეზოლუციით (2003), რომელშიც ნათქვამია, რომ „სახელმწიფოებმა უნდა უზრუნველყონ, რომ ტერორიზმთან ბრძოლის მიზნით მიღებული ნებისმიერი ზომა შეესაბამებოდეს მათ ყველა ვალდებულებას საერთაშორისო სამართლით გათვალისწინებული და ასეთი ზომები უნდა მიიღონ საერთაშორისო სამართლის, კერძოდ, საერთაშორისო ადამიანის უფლებების, ლტოლვილთა და ჰუმანიტარული სამართლის შესაბამისად“.

რეზოლუცია 1566
გაეროს უშიშროების საბჭოს 1566-ე რეზოლუციამ 1373-ე რეზოლუციიდან თავისუფალი ფრაგმენტები ამოიღო იმით, რომ ფაქტობრივად განსაზღვრა, თუ რას მიიჩნევს უშიშროების საბჭო ტერორიზმად:

დანაშაულებრივი ქმედებები, მათ შორის მშვიდობიანი მოსახლეობის წინააღმდეგ, ჩადენილი სიკვდილის ან მძიმე სხეულის დაზიანების გამოწვევის განზრახვით, ან მძევლების აყვანა, საზოგადოებაში ან პირთა ჯგუფში ან კონკრეტულ პირებში ტერორისტული მდგომარეობის პროვოცირების მიზნით, მოსახლეობის დაშინება ან მთავრობის ან საერთაშორისო ორგანიზაციის იძულება, განახორციელოს ან თავი შეიკავოს ნებისმიერი ქმედებისგან.

მიუხედავად იმისა, რომ ამ განმარტებას აქვს ქმედითი ძალა უშიშროების საბჭოს მოქმედების მიზნებისთვის, ის არ წარმოადგენს „ტერორიზმის“ განმარტებას, რომელიც საერთაშორისო სამართლის მიხედვით ყველა სახელმწიფოს ავალდებულებს. ეს არის ამოცანა, რომლის მიღწევაც მხოლოდ გაეროს გენერალური ასამბლეის ეგიდით საერთაშორისო ხელშეკრულებაზე შეთანხმებით შეიძლება. მოლაპარაკებები ამ ხელშეკრულებაზე შეთანხმების მისაღწევად მიმდინარეობს და ყოვლისმომცველი კონვენცია არსებობს პროექტის სახით, თუმცა მისი ზუსტი ტერმინების, განსაკუთრებით „ტერორიზმის“ განმარტების შეთანხმება ჯერ კიდევ მიუღწეველია.

1566-ე რეზოლუცია ასევე მოუწოდებს სამუშაო ჯგუფის შექმნისკენ, რომელიც გააფართოვებს სანქციების ქვეშ მყოფი ტერორისტული ერთეულების სიას თალიბანისა და ალ-ქაიდას მიღმა.

ეროვნული განხორციელება
სახელმწიფოების უმეტესობამ რეზოლუცია შეასრულა, განსხვავებული ნებით (მექსიკა და ვენესუელა საკმაოდ ყოყმანობდნენ, განსაკუთრებით იმ პირების ან ჯგუფების აქტივების გაყინვასთან დაკავშირებით, რომელთა ტერორიზმში მონაწილეობის არანაირი მტკიცებულება არ ჰქონდათ), მაგრამ მხოლოდ რამდენიმე მათგანმა გააკეთა ეს გაეროს რეზოლუციაზე პირდაპირ მითითებით.

რუსეთმა რეზოლუცია დიდი ნებით შეასრულა - რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა რეზოლუცია რუსულ ენაზე თარგმნა და 2002 წლის 10 იანვრისთვის შიდა კანონად აქცია რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის №6 ბრძანებულებით გაეროს უსაფრთხოების 1373 რეზოლუციის განხორციელების ზომების შესახებ.

2014 წლის 1 აპრილს შრი-ლანკის მთავრობამ ხელი მოაწერა ბრძანებას, რომლითაც უცხოურ მიწაზე ტერორისტული ფრონტების სახით მოქმედი 16 ორგანიზაცია დააკავა ამ რეზოლუციის გამოყენებით ამ ორგანიზაციების ყველა აქტივი და ეკონომიკური რესურსი.

-ის 2008 წლის ანგარიში
ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლის კომიტეტის 2008 წლის ანგარიშისრეკომენდაციები მოიცავდა არალეგალური იმიგრაციის (რომელიც მტკიცებულებების გარეშე უსაფრთხოების სერიოზულ საფრთხედ ითვლება) მიმართ ზომების გაძლიერებას, ასევე:
„ხელი შეუწყოს სააგენტოთაშორის კოორდინაციას და ანტიტერორისტული ინფორმაციის გაცვლას ეროვნულ, რეგიონულ და საერთაშორისო დონეზე“;
„სახელმწიფოების წახალისება, შექმნან სპეციალიზებული და მუდმივი ანტიტერორისტული დანაყოფები, სხვადასხვა სპეციალიზებული ინსტიტუტებიდან მოწვეული ექსპერტების დახმარებით, ისეთ სფეროებში, როგორიცაა სისხლის სამართალი, ტერორიზმის დაფინანსების წინააღმდეგ ბრძოლა და სასაზღვრო კონტროლი“;
„ინტერპოლთან უფრო ფართო თანამშრომლობის წახალისება და მისი რესურსებისა და მონაცემთა ბაზების, როგორიცაა წითელი შეტყობინებები და სათვალთვალო სიები, გამოყენების გაზრდა“ (ინტერპოლმა 2002 წელს შექმნა ინტერპოლის ტერორიზმის სათვალთვალო სია).

კრიტიკა
ოქსფორდის უნივერსიტეტის საჯარო სამართლის პროფესორმა სტეფან ტალმონმა აღნიშნა, რომ ეს რეზოლუცია წარმოადგენს მაგალითს იმისა, თუ როგორ გადავიდა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის უშიშროების საბჭო კანონმდებლობის მიღებისკენ 11 სექტემბრის ტერორისტული თავდასხმების შემდეგ, მაშინ როდესაც მისი როლი საერთაშორისო სამართლის გამოყენება და ინტერპრეტაციაა.