ისრაელის ახალი შეკელი

ისრაელის ახალი შეკელი ( ; ; ნიშანი: ₪ კოდი : ), ასევე ცნობილი როგორც ისრაელის შეკელი — ოფიციალური ვალუტა ისრაელში. ისასევე გამოიყენება ლეგალურად პალესტინის ტერიტორიების დასავლეთ ნაწილში, ღაზას სექტორში . ახალი შეკელი დაყოფილია 100 აგორად . ახალი შეკელი გამოიყენება 1986 წლის 1 იანვრიდან, როდესაც მან შეცვალა ჰიპერინფლაციური ძველი შეკელი 1000: 1 თანაფარდობით.

ისტორია
ტერმინი შეკელის სახელწოდება ამავე სახელწოდების უძველესი ბიბლიური ვალუტადან მომდინარეობს. ბიბლიის ადრეულ ცნობებში ნათქვამია, რომ აბრაამმა ქებრონის პატრიარქების გამოქვაბულისთვის ეფრონ ხეთელს გადაუხადა ,,ოთხასი შეკელი ვერცხლი". შექელი არის ძველ ისრაელში წონის ან ვალუტის რამდენიმე უძველესი ერთეული, ებრაული ფესვიდან -- (-), რაც ნიშნავს ,,წონას". თავდაპირველად, ეს შეიძლება გულისხმობდა ქერის წონას. ძველ ისრაელში ცნობილი იყო, რომ შეკელი დაახლოებით 180 მარცვალი იყო (11 გრამი ან 0,35 ტროას უნცია ).

თანამედროვე ისრაელის სახელმწიფოს ჩამოყალიბებიდან, 1948 წლის 14 მაისიდან 1952 წლამდე ანგლო-პალესტინის ბანკმა გამოსცა ბანკნოტები, როგორც პალესტინის ფუნტი, რომელიც მომდინარეობდა ბრიტანულ ფუნტთან . 1952 წელს ანგლო-პალესტინის ბანკმა შეიცვალა სახელი და გახდა ბანკი ლეუმი ლე-იისრაელ ( ისრაელის ეროვნული ბანკი) და ვალუტის სახელი გახდა ისრაელის ფუნტი .

ისრაელის ფუნტი (1952–1980)
ისრაელის ფუნტი ( ‎ლ ,, " ) იყო ისრაელის სახელმწიფოს ვალუტა 1952 წლის ივნისიდან 1980 წლის 23 თებერვლამდე, მოგვიანებით კი ის შეიცვალა შეკელით 1980 წლის 24 თებერვალს. 1955 წლიდან, მას შემდეგ რაც ისრაელის ბანკი დაფუძნდა და ბანკნოტების გაცემის მოვალეობა აიღო, მხოლოდ ებრაული სახელი გამოიყენებოდა სიმბოლოსთან ერთად ,, £". ბრიტანულ გირვანქაზე დამოკიდებულება გაუქმდა 1954 წლის 1 იანვარს, ხოლო 1960 წელს ისრაელის გირვანქის დაყოფა 1000 პრუტოტიდან 100 აგოროტამდე შეიცვალა.

1960-იან წლებში, დებატები არასამთავრობო ებრაული სახელი ისრაელის ვალუტის შედეგად კანონის შეკვეთით ფინანსთა მინისტრის შეცვლა ფუნტი შევიდა ებრაული სახელი, . კანონი მინისტრს აძლევდა უფლებას, გადაწყვეტილიყო ცვლილების შესაფერის თარიღზე. კანონი არ ამოქმედდა 1980 წლის თებერვლამდე, როდესაც ისრაელის მთავრობამ გადაწყვიტა მონეტარული სისტემის შეცვლა და შეკელის შემოტანა 1 შეკელი = £ 10.

შეკელი (1980–1985)
შეკელი, რომელიც ახლა ცნობილია როგორც ძველი შეკელი, იყო ისრაელის სახელმწიფოს ვალუტა 1980 წლის 24 თებერვლიდან 1985 წლის 31 დეკემბრამდე. წინამორბედის მსგავსად ის უცხოური ვალუტების მიმართ ხშირად უფასურდებოდა 1960-70-იან წლებში. ამ ტენდენციამ კულმინაციას მიაღწია იმით, რომ ძველი შეკელი განიცდიდა ჰიპერინფლაციას 1980-იანი წლების დასაწყისში. მას შემდეგ, რაც ინფლაცია შეიზღუდა 1985 წლის ეკონომიკური სტაბილიზაციის გეგმის შედეგად, შემოვიდა ახალი შეკელი, რომელმაც შეცვალა ძველი შეკელი 1986 წლის 1 იანვარს, ამ ცვლილების შედეგად 1000 ძველი შეკელი ერთი ახალი შეკელის ტოლი გახდა.

ახალი შეკელი (1985 – დღემდე)
1980-იანი წლების ეკონომიკური კრიზისისა და 1985 წელს ახალი შეკელის შემოღების შემდეგ, ისრაელის ბანკმა და ისრაელის მთავრობამ განაგრძეს გაცილებით ფრთხილად და კონსერვატიული ფისკალური და მონეტარული პოლიტიკა და თანდათან გაატარეს ბაზარზე დაფუძნებული ეკონომიკური რეფორმები. გარდა ამისა, თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ ხელშეკრულებების გაფორმებამ ისრაელის ეკონომიკა უფრო კონკურენტუნარიანი გახადა, ხოლო მისმა სამრეწველო და სამეცნიერო ბაზაში დიდმა ინვესტიციებმა ქვეყანას საშუალება მისცა გლობალური ცოდნის ეკონომიკის ზრდასთან დაკავშირებული შესაძლებლობებით ესარგებლა. მნიშვნელოვნად გაიზარდა ექსპორტი და გაიხსნა მისი პროდუქტებისა და მომსახურების ახალი ბაზრები. ამ ფაქტორების შედეგად, ინფლაცია შედარებით დაბალი იყო და ქვეყანა ახლაც ინარჩუნებს საგადახდო დადებით ბალანსს. ვალუტა ევროსა და შვეიცარიული ფრანკის მიმართებით გამყარდა. ასევე 2001 წლიდან 2011 წლამდე აშშ დოლართან შედარებით მისი ღირებულება 20%-ით გაიზარდა.

მონეტები
1985, მოიჭრა მონეტები ნომინალით 1 აგორა, 5 აგოროტი, 10 აგოროტი, 1/2 შეკელი და 1 შეკელი. 1990 წელს შემოიღეს 5 შეკელის ღირებულების, 1995 წელს კი 10 შეკელის ღირებულების მონეტები. 1 აგორის ღირებულების მონეტების გამოყენება შეწყდა 1990 წლიდან, 1991 წლის 1 აპრილს კი მიმოქცევიდან მთლიანად ამოიღეს. 2 შეკელის ღირებულების მონეტა გამოვიდა 2007 წლის 9 დეკემბერს. 5 აგროტის მონეტა, რომელიც ბოლოს მოჭიჭრა 2007 წელს, ამოიღეს მიმოქცევიდან 2008 წლის 1 იანვარს.

2011 წლის აპრილში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ მოხდებოდა ახალი მონეტების მოჭრა, რომლებიც ნაკლები ლითნისგან დამზადდებოდა და ასევე რომლის გაყალბებაც უფრო რთული იქნებოდა. ისრაელის ბანკი განიხილავს დაგეგმილი მონეტების სერიაზე სიტყვის ,,ახალი" დამატებას. დამტკიცების შემთხვევაში, ეს იქნება ყველა მონეტის პირველი ცვლილებას 1985 წლის სექტემბერში ახალი შეკელი მონეტების შემოღების შემდეგ. მონეტები მოჭრილია მიერ.

ბანკნოტები
სერია (1985–1999)
ისრაელში ბანკნოტების გამოყებენის ისტორია 1985 წლის 4 სექტემბრიდან იწყება. ბანკნოტები პირველად გაჩნდა 5 10 და 50 შეკელის ნომინალებში. შეიქმნა 1986 წლის 8 მაისს და 1986 წლის 19 აგვისტოს. 1988 წლის 2 აპრილს გამოიცა ბანკნოტი და 1992 წლის 16 თებერვალს.

სერია (1999–2017)
ბანკნოტების მეორე სერია გამოვიდა 1999 წელს, პირველი სერია კი მთლიანად 2005 წელს გაქრა. გამოიცა 500 შეკელის ღირებულების ბანკნოტი, რომელზედაც იცხაკ რაბინის პორტრეტია გამოსახული. ამასთან, ინფლაციის დაბალი მაჩვენებლის გამო, ასეთი ბანკნოტის საჭიროება აღარ ყოფილა და ის აღარ გამოცემულა.

სერია (2014 – დღემდე)
კომიტეტმა მიიღო ასეთი გადაწყვეტილება, რომ ახალ სერიაში გამოჩენილი ებრაელი პოეტების პორტრეტები გამოსახულიყო, მათ შორის რეიჩელ ბლუსტეინი, შაულ ტჩერნიხოვსკი, ლეა გოლდბერგი და ნათან ალტერმანი . 2010 წლის დეკემბერში, გადაწყვეიტეს რომ სერიაზე გამოსახულიყო მენახემ ბეგინის, იცხაკ რაბინის და შმუელ იოზეფ აგნონის პორტრეტები. ბეგინის ოჯახი წინააღმდეგი იყო ამ გადაწყვეტილების, ამიტომ კომიტეტი თავიანთი პირველადი ვერსიის მხარდაჭერისკენ გადაიხარა.

2012 წლის 14 ნოემბერს, ისრაელის ბანკმა გამოაცხადა, რომ ბანკნოტების ახალი სერია დასრულების ეტაპზეა. ახალი ახალი ბანკნოტებიდან პირველი, რომელმაც დაიწყო მიმოქცევა, იყო 50 შეკელის ნომინალი 2014 წლის 16 სექტემბერს, რასაც მოჰყვა 200 შეკელის მიმოქცევაში შესვლა 2015 წლის 23 დეკემბერს. ბოლო ორი ნომინალი, 20 და 100 შეკელი გამოიცა 2017 წლის 23 ნოემბერს, რითაც დასრულდა "სერია " ბანკნოტების სერია.

ბანკნოტები დაბეჭდილია - ის მიერ შვეიცარიაში.