iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ხორუმი

ხორუმი, ხორონი, ხორომი — საბრძოლო შინაარსის საფერხულო წყობის უძველესი ქართული ხალხული ცეკვა. ხალხურ შემოქმედებაში ცეკვა „ხორუმი“ გავრცელებული იყო აჭარაში, გურიაში, ისტორიულ ლაზეთსა და ტაო-კლარჯეთში.

შედგება 4 ნაწილისგან: 1. მეომართა დაბანაკება, 2. მტრის დაზვერვა, 3. იერიში, 4. გამარჯვება და ზეიმი. ეს დასკვნითი ნაწილი ხორუმის ერთ ვარიანტში გადახვეული ხორუმის სახელითაა ცნობილი. ამასთან, აჭარაში არსებობდა „ხორუმის” სხვა სახეობაც, რომელიც „დელი ხორუმის” — „გიჟური ხორუმის“ სახელწოდებით იყო ცნობილი.

ცეკვაში ტრადიციულად კენტი (3, 5, 7, 9) რაოდენობის მამაკაცი მონაწილეობს. ჰყავს ერთი წინამძღოლი — ხორუმის თავი, რომელსაც წარსულში თავმოსამეს უწოდებდნენ. აღსანიშნავია ხორუმის სრულიად თავისებური, განსხვავებული მუსიკალური ზომა — 5/8. ცეკვა „ხორუმი“ სრულდება დოლის, ჭიბონის, გარმონის ან სიმღერის თანხლებით. თანამედროვე ქორეოგრაფიაში კოსტიუმად იყენებენ აჭარულ ტრადიციულ სამოსს. „ხორუმი“ მოიცავს ქორეოგრაფიული ნახაზის სხვადასხვა ორნამენტულ ფორმას, როგორებიცაა: მწყობრი სწორხაზოვანი ერთ- და ორრიგა ფორმები, წრიული ერთ-, ორ- და სამსართულიანი ფორმა. ხალხურ ვარიანტში „ხორუმი“ ძირითადად სრულდება ერთმწკრივად, ანუ მწყობრის სახით, რომელიც შემდეგ წრიულ ფორმას იღებს.

2013 წლის 28 ოქტომბერს საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრის ბრძანებით (№03/207) ცეკვა „ხორუმს“ არამატერიალური კულტურის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.
სეკა გადიევი

სეკა ქუცირის ძე გადიათი (გადიევი) (დ. 1855 ან 1857, სოფ. განისი, ახლანდ. ყაზბეგის მუნიციპ., — გ. 21 ივლისი, 1915, ვლადიკავკაზი) — ოსი მწერალი, ოსური პროზის ფუძემდებელი.

მსახურობდა მეფსალმუნედ გუდოს ეკლესიაში, შემდეგ — ჩრდილოეთ ოსეთის სოფლებში. 1912 წლიდან ცხოვრობდა ვლადიკავკაზში. 1905 წელს გამოაქვეყნა ლექსებისა და იგავების პირველი წიგნი. წერდა მოთხრობებს, პუბლიცისტურ წერილებს. ასახავდა გლეხთა ცხოვრებას („ნუგზარ არაგვის ერისთავი“ და სხვ.). მის შემოქმედებაზე გავლენა მოახდინა ქართულმა ლიტერატურამ და კოსტა ხეთაგუროვმა. ქართულად დაუწერია ლექსი „ბულბული“.
ალექსანდრე შირვინდტი

ალექსანდრე შირვინდტი (; დ. 19 ივლისი, 1934, მოსკოვი, სსრკ — გ. 15 მარტი, 2024, მოსკოვი, რუსეთი) — საბჭოთა და რუსი თეატრისა და კინოს მსახიობი, თეატრალური რეჟისორი, სცენარისტი, პედაგოგი, ტელეწამყვანი, მწერალ-მემუარისტი. რსფსრ სახალხო არტისტი (1989). „მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის“ სრული კავალერი. მოსკოვის სატირის აკადემიური თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი (2000-2021) და პრეზიდენტი (2021-2024).

ფილმოგრაფია
ჯილდოები და აღიარება
1974 — რსფსრ დამსახურებული არტისტი
1989 — რსფსრ სახალხო არტისტი
1993 — პრემია „ოქროს ოსტაპი“
1994 — ხალხთა მეგობრობის ორდენი
2004 — „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ ხარისხის ორდენი
2009 — „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ ხარისხის ორდენი
2014 — „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ ხარისხის ორდენი
2018 — რუსეთის თეატრალური პრემია „ოქროს ნიღაბი“
2019 — „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ ხარისხის ორდენი
ზაქარია ერისთავი

თავადი ზაქარია ერისთავი (დ. 7 სექტემბერი, 1844 — გ. 7 აპრილი, 1912) — ქართველი არისტოკრატი, მეწარმე, ქველმოქმედი და საზოგადო მოღვაწე.

ზაქარია ერისთავმა 1860 წელს დუშეთში, სოფელ ოძისში გახსნა კოოპერატივი. 1873 წელს აქვე გახსნა პირველი სასოფლო ბანკი, საიდანაც გლეხს შეეძლო ფულის სესხად გატანა საკუთარი მეურნეობის გასავითარებლად; მისი მიზანი იყო გლეხთა გაჭირვებული მდგომარეობის შემსუბუქება. მამის, გიორგი ერისთავის ანდერძის თანახმად, სოფელ ოძისის მამული - ორსართულიანი სახლი თავისი მოწყობილობით, ვენახი, ხილის ბაღი, სარწყავი მინდორი, ტყე და საძოვარი და 3000 მანეთამდე წლიური შემოსავალი - თავადაზნაურობას შესწირა სამეურნეო სასწავლებლის დასაარსებლად, რათა სოფლად კულტურული საქმიანობა დანერგილიყო.

1879 წელს ზაქარია გიორგის ძე ერისთავი ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების დამფუძნებელი წევრი გახდა.

ცოლად ჰყავდა სოფიო გენერალ ლევან მელიქიშვილის ასული. შვილები არ დარჩენიათ.
გაზიფიკაცია

გაზიფიკაცია, გაზიფიცირება — ბუნებრივი გაზის მიწოდების ტექნიკურ-ორგანიზაციული ღონისძიებები, რომლებიც მიმართულია საბინაო-კომუნალური, საწარმოო და სხვა ობიექტების გადასაყვანად ბუნებრივი გაზის მოხმარებაზე საწვავად ან ენერგორესურსად. მოიცავს ბუნებრივი აირის მოპოვებას, მიწოდებას, ტრანსპორტირებასა და განაწილებას.

ტერმინი „გაზიფიკაცა“ ასევე აღნიშნავს მყარი სათბობის (ქვანახშირის, ტორფის, ხის და სხვ.) ხელოვნურად გარდაქმნას საწვავ გაზად.
საქართველო
საქართველოში გაზიფიკაცის სამუშაოები 1956 წელს დაიწყო. 1959 წლის ბოლოს თბილისმა მიიღო ბუნებრივი გაზი აზერბაიჯანის რესპუბლიკიდან. მაგისტრალური გაზსადენის გამტარუნარიანობამ წელიწადში 1,8, ხოლო რეკონსტრუქციის შემდეგ — 4,6 მლრდ. მ³ შეადგინა.

საქართველოში ბუნებრივი გაზი მნიშვნელოვანი რაოდენობით არ მოიპოვება, რის გამოც ქვეყანა დამოკიდებულია იმპორტზე. სხვადასხვა დროს იგი შემოჰქონდათ აზერბაიჯანიდან, თურქმენეთიდან, ირანიდან, რუსეთიდან. ამჟამად მისი ძირითადი მომწოდებელია აზერბაიჯანი.

2020 წელს საქართველოში მოიხმარეს 2573 მლნ. მ³ ბუნებრივი გაზი. მისი წილი ენერგეტიკული რესურსების საბოლოო მოხმარებაში 36,3%-ია (2019). ქვეყანაში 2020 წელს ბუნებრივი გაზის სექტორში ოპერირებდა 25 ლიცენზიატი, მ. შ. ერთი ტრანსპორტირების და 24 განაწილების სფეროში. მსხვილი გამანაწილებელი კომპანიებია: „თბილისი ენერჯი“, „სოკარი ჯორჯია“ და „საქორგგაზი“. ამჟამად საქართველოში გაზიფიცირებულია შინამეურნეობების 84% და აბონენტების რიცხვი 1,6 მლნ-ს აღწევს (2019).
ვალერი გამგია

ვალერი ვალიკოს ძე გამგია (დ. 23 დეკემბერი, 1944, სოფ. კუტოლი, ახლანდ. ოჩამჩირის მუნიციპ., — დ. 21 ოქტომბერი, 1992, გუდაუთა) — აფხაზი გრაფიკოსი, ფერმწერ-მონუმენტალისტი. საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი (1984).

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1971, ვ. ქუთათელაძის კლასი). შემდეგ ძირითადად სოხუმში ცხოვრობდა და მუშაობდა.
სამხატვრო გამოფენებში მონაწილეობდა 1970 წლიდან. მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია: ლინოგრავიურების სერიები „მშრომელი აფხაზეთი“ (1972, სოხუმის სურათების გალერეა); კედლის მხატვრობა: „რთველი“ (1977, სასტუმრო „სოხუმი“), „აბრსკილი“ (1981, სოფ. ჭლოუს კულტურის სახლი) და სხვ. მას ეკუთვნის დროშის და გერბის პროექტი, რომელიც 1992 წლის 23 ივლისს აფხაზეთის უმაღლესი საბჭოს სეპარატისტულმა ფრაქციამ ე. წ. სახელმწიფო სიმბოლოებად დაამტკიცა.
გალობა

გალობა — ვოკალური ხელოვნება, ძირითადად სასულიერო ხასიათის, მიმართული ღმერთის ან წმინდანებისადმი. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით: „გალობა არს ჴმა-ავაჯიანი, შეწყობით აღტევებული თჳნიერ ორღანოსა, გინა ორღანოთა და მწყობრითა“.

საქართველოში გალობის ორი სახეობაა ცნობილი — საერო და სასულიერო. საერო შეიცავდა სალხინო სუფრისა და სხვა წესთან დაკავშირებულ საგალობლებს, სასულიერო — წმინდანების განდიდებასა და შესხმასთან დაკავშირებულ ჰიმნებსა და საგალობლებს.

ქართული სასულიერო საგალობლის ტიპებია: კანონიკური და თვითავაჯიანი. კანონიკური გალობა 9 კანონისაგან შედგება (უგალობდეთ, მოიხილე, განძლიერდა, უფალო მესმას, ღამითგან, ღაღადჰყავ, კურთხეულ არს, აკურთხევდით, ადიდებდეთ). გალობის სახელწოდებები მომდინარეობს ბიბლიურ გალობათა საწყისი სიტყვებიდან. კანონის გალობა აგებულია ძლისპირებისა და დასდებელთა თანამიმდევრობაზე, სადაც ძლისპირი არის რიტმულ-მელოდიური მოდელი მომდევნო დასდებლებისათვის. თვითავაჯიან საგალობლებს ძლისპირები არ გააჩნიათ. მათ ასრულებენ ტექსტის თანხმლები ნევმური ნიშნების მიხედვით.

ქართულ ტრადიციულ საეკლესიო მუსიკას/ქართულ გალობას 2021 წლის 2 ივნისს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტომ არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიანიჭა.
რეტიარი

რეტიარი  — რომაელი გლადიატორების ერთ-ერთი კატეგორია. რეტიარის მთავარი იარაღი წააგავდა მეთევზის ბადეს. რეტიარი მსუბუქად იყო აღჭურვილი : დაცული ჰქონდა მკლავი და მხრები, ეცვა მოკლე ტუნიკა, არ ჰქონდა ჩაფხუტი, არ ეკეთა წვივსაფარი.
ბრძოლის დროს მძიმედ აღჭურვილი მეტოქის (უმეტესწილად, სეკუტორის) წინააღმდეგ რეტიარის უპირველესად თავისი სისწრაფისა და სიმარჯვის იმედი უნდა ჰქონოდა, მისი მთავარი ტაქტიკა კი მოწინააღმდეგის მიერ დაშვებული შეცდომის გამოყენებაში მდგომარეობდა. საუკეთესო შემთხვევაში რეტიარი ახერხებდა თავისი ბადის მოწინააღმდეგისთვის ჩამოცმას. ასეთი წარმატების დროს რეტიარი სამკბილათი უტევდა ბადეში გახლართულ მოწინააღმდეგეს. რეტიარის კიდევ ერთი საბრძოლო ხერხი მდგომარეობდა მოწინააღმდეგის იარაღის ბადეში მოქცევით, ასეთ შემთხვევაში მოწინააღმდეგე რეტიარის წინაშე უიარაღოდ რჩებოდა. ადამიანის სირგძის ზომის სამკაპა რეტიარს საშუალებას აძლევდა დისტანციის დაცვით მოწინააღმდეგისთვის სწრაფად ეჩხვლიტა, დაჭრილი მეტოქე სწრაფად კარგავდა სისხლს.

ისტორია
გლადიატორები კატეგორიებად რეალურად არსებული სამხედრო პრეცედენტების მიხედვით იყოფოდა. თუმცა რეტიარები გამონაკლისს წარმოადგენდნენ, მათი პროტოტიპი მეთევზეები იყვნენ . მეთევზის კატეგორიის გამოჩენა გლადიატორთა ბრძოლებში ალბათ იმითაც იყო გამოწვეული, რომ გლადიატორთა ბრძოლები წყალზეც იმართებოდა. საერთოდ განსხვავებულად შეარაღებული გლადიატორების ბრძოლები განსაკუთრებით პოპულარული იმპერიის პერიოდში გახდა. რეტიარის ყველაზე ხშირი მოწინააღმდეგე სეკუტორი იყო, რომელსაც ქერცლოვანი მძიმე ჯავშანი იცავდა, მათი ბრძოლა მეთევზისა და თევზის სტილიზებულ ბრძოლას ასახავდა. რომაულ ხელოვნებასა და ლიტერატურაში რეტიარების კატეგორია თავს იჩენს ადრეული იმპერიის ხანიდან. ამის მაგალითია ქრ. შ. პირველი საუკუნით დათარიღებული პომპეის ბარელიეფი.

შეიარაღება
რეტიარი არის ყველაზე უფრო იოლად გამოსაცნობი კატეგორია თავისი სპეციფიკური აღჭურვილობის გამო, რომელშიც შედის : სასროლი ბადე , მკლავსაფარი , მხრის დამცავი , სამკაპა , მოკლე ხანჯალი . უნდა ითქვას, რომ თავიანთი შეიარაღებიდან გამომდინარე, რეტიარები ფორმალურად ,,გლადიატორები“ არ იყვნენ, რადგანაც მათ არ ჰქონდათ გლადიატორის ხმალი , საიდანაც წარმოდგება სახელწოდება ,,გლადიატორი“.

ბრძოლის სტილი
რეტიარები უმეტესწილად გამოყავდათ მძიმედ შეიარაღებული სეკუტორების წინააღმდეგ. თუმცა მათ გლადიატორების სხვა კატეგორიებთანაც აბრძოლებდნენ ხოლმე. ერთი შეხევდით რეტიარები მეტოქესთან შედარებით უთანასწორო მდგომარეობაში იყვნენ, თუმცა თანამედროვეობაში ჩატარებულმა ექსპერიმენტებმაც დაადასტურა, რომ ისინი სულაც არ იყვნენ თამაშგარე მდგომარეობაში და ჰქონდათ თავიანთი უპირატესობები. მსუბუქად შეიარაღების გამო მას გაცილებით სწრაფად შეეძლო ემოძრავა, მათ შორის მოწინააღმდეგისთვის შემოვლასაც ახერხებდა. ამასთანავე, მას ჰქონდა სამი შემტევი იარაღი მოწინააღმდეგის ერთი იარაღის პირისპირ. რეტიარის საბრძოლო სტრატეგია იყო ახლო ბრძოლისათვის თავის არიდება, დისტანციის დაცვა, სწრაფი მანევრირება, ხელსაყრელ დროს ბადის ან სამკაპას გამოყენება.
ოქროს ციებ-ცხელება

ოქროს ციებ-ცხელება — ოქროს არაორგანიზებული მასობრივი მოპოვება ახლად აღმოჩენილ საბადოებში, რომელიც ხასიათდება მაძიებელთა სტიქიური შემოდინებით და მტაცებლური მოპოვების მეთოდებით.

ოქროს ახალი საბადოები შლიხის მეთოდით ოქროს მოპოვების შესაძლებლობით იზიდავს უამრავ ხალხს, რომლებიც შემოდიან რეგიონში, ქმნიან მაძიებელთა ბანაკებს. ეს შემოდინება ასტიმულირებს რეგიონის ეკონომიკის განვითარებას, ვინაიდან მიმდინარე მოვლენები აიძულებს მას უპასუხოს სურსათის, საქონლის, საცხოვრებლისა და აღჭურვილობის საჭიროებებს. თუმცა, შედარებით მარტივი ოქროს მოპოვება წყდება რამდენიმე წლის შემდეგ, რაც ადგილს უთმობს მექანიზებულ მეთოდებს, რომლებიც ხელმისაწვდომია მხოლოდ კომპანიებისთვის. ოქროს ციებ-ცხელების შედეგად წარმოქმნილი დასახლებები ხშირად მოჩვენებათა ქალაქებად იქცევა.

ოქროს ციებ-ცხელება მე-19 საუკუნის შუა ხანებში დაიწყო და დღემდე გრძელდება მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში. ძირითადი პერიოდებია კალიფორნიის (1849), ავსტრალიის (1851), სამხრეთ აფრიკის (1886), კლონდაიკის (1896) და ალასკის (1898) ოქროს ციებ-ცხელები.

ძირითადი სტადიები
ტიპიური ოქროს ციებ-ცხელების სცენარი შედგება რამდენიმე ეტაპისგან:

ოქროს აღმოჩენა. ჩვეულებრივ, ოქროს ციებ-ცხელების დასაწყებად საკმარისი არ არის მხოლოდ ოქროს საბადოს პოვნა; ასევე აუცილებელია ისეთი პირობები, როგორიცაა ამ ძვირფასი ლითონის დიდი რაოდენობა და შედარებით მარტივი მოპოვების მეთოდები, რომლებიც არ საჭიროებს დიდ სპეციალურ აღჭურვილობას. კერძოდ, იუკონის ტერიტორიაზე ოქრო აღმოაჩინეს ოქროს ციებ-ცხელების დაწყებამდე დიდი ხნით ადრე, მაგრამ მან ყურადღება არ მიიპყრო. მხოლოდ 1880-იან წლებში დაიწყეს მაძიებლების ჩამოსვლა ამ მხარეში, მაგრამ ამან ვერ მიაღწია ოქროს ციებ-ცხელების მასშტაბებს, რომელიც დაიწყო მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ჯორჯ კარმაკმა, ჯიმ სკუკუმმა და ჩარლი დოუსონმა შეავსეს ვინჩესტერის ჩანთა ოქროთი რამდენიმე საათში. კაროლინის ციებ-ცხელება დაიწყო პირველი ოქროს აღმოჩენიდან რამდენიმე წლის შემდეგ. გარდა ამისა, 17 ფუნტი (7,7 კგ) ნაგლეჯი, რომელიც მოზარდმა, ფერმერის ვაჟმა, კონრად რიდმა იპოვა ნაკადულში, რომელიც მიედინებოდა მათი ოჯახის სახლის მახლობლად, კაბარუსის ოლქში, ფერმაში რამდენიმე წლის განმავლობაში იყენებდნენ საყრდენად ბეღელის კარისთვის, რადგან მისმა მფლობელებმა არ იცოდნენ აღმოჩენის ნამდვილი ღირებულება..
ოქროს მაძიებლების დასახლებები. ოქროს აღმოჩენების ამბები საზოგადოების ყურადღებას იპყრობს. მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხიდან მაძიებლები ქმნიან კარვების ქალაქებს, რომლებიც დროთა განმავლობაში დასახლებულ ადგილებად იქცევა. პარალელურად ვითარდება რეგიონის ინფრასტრუქტურა: შენდება გზები, მათ შორის რკინიგზა და მაღაზიები. ტერმინი "ოქროს ციება" ძირითადად დაკავშირებულია ჩრდილოეთ ამერიკასთან, სადაც სატრანსპორტო შესაძლებლობები საშუალებას აძლევდა მაძიებლებს გადასულიყვნენ ერთი რეგიონიდან მეორეში, როგორც კი ახალი საბადოს შესახებ ინფორმაცია გამოჩნდებოდა.
შლიხის მეთოდი.
მოპოვების მექანიზაცია.
მაძიებელთა გადინება
ჟიულ მურიე

ჟიულ მურიე (დ. 1846 — გ. წ. უცნობია) — ფრანგი პუბლიცისტი, გამომცემელი, მოგზაური; პარიზის გეოგრაფიული საზოგადოების წევრი.
ბიოგრაფია
მურიეს შესახებ ბიოგრაფიული ცნობები მწირია. 1878 წლიდან ის ფრანგული ენის მასწავლებლად მუშაობდა ჯერ თბილისში მეფისნაცვალ მიხეილ ნიკოლოზის ძის, შემდეგ ზუგდიდში ნიკო დადიანის ოჯახში. ამ პერიოდში დაინტერესდა კავკასიის ხალხების კულტურით. 1884 წელს საკუთარი თხოვნის საფუძველზე საფრანგეთის სახალხო განათლების სამინისტროსგან მიიღო კავკასიის სიძველეების კვლევის მინდობილობა. კავკასიაში დაბრუნებული მურიე ბევრს მოგზაურობდა, რეგიონის სხვადასხვა კუთხეში ატარებდა არქეოლოგიურ კვლევებს და აგროვებდა სიძველეების აღწერილობებს. თავისი კოლექცია მურიემ საფრანგეთში გააგზავნა და პარიზში, ტროკადეროს ეთნოგრაფიულ მუზეუმში განთავსდა.

ამ პერიოდში მურიემ გამოაქვეყნა ორიგინალური ნაშრომები: „ხელოვნება კავკასიაში“ (1883), „სამეგრელო (ძველი კოლხიდა)“ (1883), „ეჩმიაძინის ბიბლიოთეკა და სომხური ხელნაწერები“ (1885), „შოთა რუსთაველი“ (1886), „სამრეწველო ხელოვნებანი კავკასიაში“ (1886), „რელიგიური ხელოვნება კავკასიაში“ (1887), „ბათუმი და ჭოროხის აუზი“ (1887), „კავკასიური ზღაპრები და ლეგენდები“ (1888) და სხვ., თარგმნა სულხან-საბა ორბელიანის არაკები (1885), თათარხან დადეშქელიანის „შუა საუკუნეების ქართული არმია“ (1886), სულხან ბარათაშვილის „საქართველოს ისტორია“ (1886). თბილისში გამოსცემდა საქართველოს პრესის ისტორიაში პირველ ფრანგულენოვან ჟურნალებს: („კავკასიის სავაჭრო და სამრეწველო ჟურნალი“; 1887-1888), („ილუსტრირებული კავკასია“; 1889-1892, 1899-1902).

მურიეს მიმართ ქართველი საზოგადოების დამოკიდებულება არაერთგვაროვანი იყო: ერთი მხრივ აფასებდნენ მის ღვაწლს ქართული კულტურის ძეგლთა დაცვა-შესწავლისა და ევროპაში ქართული კულტურის პოპულარიზაციის საქმეში, მეორე მხრივ სწყინდათ, რომ სათანადოდ არ აფასებდა რუსთაველის პოემას და ერთ-ერთ წერილში (1884) სკეპტიკური მოსაზრება გამოთქვა ქართველებს შორის განათლების გავრცელების პერსპექტივებთან დაკავშირებით. არტემ ახნაზაროვის გადმოცემით, „ივერიაში“ საპასუხო კრიტიკული წერილით გაღიზიანებული მურიე საყვედურის სათქმელად რედაქციაში მისულა, ილია ჭავჭავაძეს ურთიერთობის გასარკვევად დუელი შეუთავაზებია, რაზეც მურიე არ დათანხმებულა. აკაკი წერეთელმა მის გასაქილიკებლად ლექსი „პატარა მურია“ დაწერა. მიუხედავად ამისა, მურიემ თავის შემდგომდროინდელ გამოცემებში გულთბილი წერილები უძღვნა ილიას და აკაკის. 1904 წელს მურიე საფრანგეთში დაბრუნდა. მისი შემდგომი ბედი უცნობია.
აჭარის საბჭოების ყრილობები

აჭარის საბჭოების ყრილობები — 1922-1937 წლებში ჩატარდა აჭარის საბჭოების 13 ყრილობა.

აჭარის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1922 წლის 10 — 14 იანვარს.
აჭარის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1922 წლის 3 — 5 დეკემბერს;
აჭარის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1923 წლის 25 — 30 იანვარს;
აჭარის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1923 წლის 30 ნოემბერ — დეკემბერს.
აჭარის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1929 წლის
აჭარის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1931 წლის
აჭარის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1929 წლის
აჭარისტანის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1929 წლის 5 აპრილს
აჭარისტანის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1930 წლის 18 მარტს
აჭარისტანის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1931 წლის 7 — 12 თებერვალს
აჭარისტანის საბჭოების ყრილობა გაიმართა 1935 წლის 5 — 7 იანვარს;
აჭარის საბჭოების ყრილობა (საგანგებო) გაიმართა 1936 წლის 10 — 11 ნოემბერს (1937 წლის 25 ოქტომბერს)
Neon Genesis Evangelion (მანგა)

არის იაპონური მანგის სერია, რომელიც დაწერილია იოშიუკი სადამოტოს მიერ და გამოუშვა -მა. მისი გამოცემა დაიწყო 1994 წლის დეკემბერში და დასრულდა 2013 წლის ივნისში. მანგის სიუჟეტი დიდწილად მიჰყვება ამავე სახელწოდების ანიმე ტელესერიალის სიუჟეტს, მაგრამ არის გარკვეული განსხვავებები როგორც პერსონაჟების, ასევე მოქმედებების თვალსაზრისით.
ტრასა 60

„ტრასა 60“ (, იგივე „ტრასა 60: გზის ეპიზოდები“, ) — 2002 წლის ამერიკული დამოუკიდებლად გადაღებული როუდ-მუვის ჟანრის ფილმი, რომლის სცენარის ავტორი და რეჟისორია ბობ გეილი. მის ამ, სარეჟისორო დებიუტში, მონაწილეობენ ჯეიმზ მერსდენი, გერი ოლდმენი, ემი სმარტი, კრისტოფერ ლოიდი, კრის კუპერი, ემი ჯო ჯონსონი, არტ ევანზი, ენ-მარგრეტი და კურტ რასელი, ისევე, როგორც მაიკლ ჯეი ფოქსი.

ფილმი კინოთეატრებში არ გამოსულა და გამოიცა პირდაპირ დისკებზე, დამატებით განყოფილებაში შეტანილი გამოუყენებელი სცენებით. მისმა შემოსავალმა სულ 8.449 აშშ დოლარი შეადგინა.

საიტ -ზე ფილმს აქვს 3 დადებითი და 1 უარყოფითი შეფასება.
კოიოჰარუ გოტოგე

კოიოჰარუ გოტოგე (; დ. 5 მაისი 1989, ფუკუოკის პრეფექტურა, იაპონია) — იაპონელი მანგაკა (კომიქსების მხატვარი), რომელიც ცნობილია მანგის სერიით „დემონების მკვეთი ხმალი“. 2021 წლის თებერვლისთვის მანგას 150 მილიონზე მეტი ეგზემპლარი ჰქონდა გაყიდული (ციფრული ეგზემპლარების ჩათვლით), რაც მას ყველა დროის ერთ-ერთ ყველაზე გაყიდვად მანგის სერიად აქცევს. გოტოგე მოხვდა „ტაიმის“ ყოველწლიურ 100 ყველაზე გავლენიანი ადამიანის სიაში, რითაც გოტოგე სიის ისტორიაში პირველი მანგაკა გახდა. ავტორი ანონიმურობის შესანარჩუნებლად იყენებს კრიპტონიმს (ერთგვარ ფსევდონიმს).
ნასესხები სიცოცხლე

ნასესხები სიცოცხლე — გერმანელი მწერლის, ერიხ მარია რემარკის 1959 წლის რომანი. რომანი მოგვითხრობს სნეული ლილიანასა და ავტომრბოლელი კლერფეს სიყვარულზე. რომანის ერთ-ერთი მთავარი პერსონაჟი, ლილიანი ტუბერკულოზით დაავადებული ახალგაზრდა ქალია, რომელსაც სამკურნალო დაწესებულებაში დარჩენილი ცხოვრების გატარება არ სურს. მას შემდეგ რაც იგი ავტომრბოლელ კლერფერს შეხვდება ისინი ევროპაში სამოგზაუროდ მიდიან.
ბულა (თილისმა)

ბულა (, „ბურთულა“) — ძველ რომში მედალიონი, რომელსაც ყელზე ატარებდნენ დიდგვაროვანთა და თავისუფალ მოქალაქეთა ვაჟიშვილები მოწიფულობის ასაკამდე.

ბულა წარმოადგენდა ყელსაბამზე ჩამოკიდებულ მრგვალ აბგას, რომელშიც თილისმა, ჩვეულებრივ, ფალოსის სიმბოლო, იყო მოთავსებული. რომაელი გოგონები ტიპური ბულის ნაცვლად ატარებდნენ ნახევარმთვარისებურ თილისმას, რომელსაც ლუნულა ეწოდებოდა. მას ქორწინების ღამეს იხსნიდნენ.
ბულა (საბეჭდავი)

ბულა (, „მრგვალი ბეჭედი“, სიტყვასიტყვით „ბურთულა“) — შუა საუკუნეებში შეკიდული ბეჭედი, რომლითაც მოწმდებოდა სახელმწიფო და საეკლესიო ხასიათის სიგელები, აქტები და სხვა საბუთები. შემდეგ ეს სახელი გავრცელდა თვით ამ საბუთებზეც. ამავე მნიშვნელობით „ბულა“ გამოიყენება ასევე რომის პაპის განსაკუთრებული მნივნელობის ეპისტოლეების აღსანიშნავად. ბულებს სწავლობს სფრაგისტიკა.

ბულა წარმოადგენდა პლასტიკური ლითონის (ჩვეულებრივ, ტყვიის) ან სხვა მასალის (მაგალითად, ცვილის) მრგვალ ფირფიტას, რომლის ორივე ზედაპირზე განსაკუთრებული ხელსაწყოთი დაჭდეული იყო გამოსახულებები. რომის პაპის ბულის შუბლზე გამოსახული იყო პეტრე და პავლე მოციქულების თავები, ზურგზე კი — პაპის სახელი და სიტყვები: „უფლის მონათა მონა“ . განსაკუთრებული მნიშვნელობის საბუთებს ოქროს ბულით ამკობდნენ. ბიზანტიის იმპერიაში მათ „ხრისობულოსი“ (ოქრობეჭდები) ერქვა.

საქართველოში ბულის აღმოჩენის შემთხვევები იშვიათია. აქედან ცნობილია:
1954 წელს ბიჭვინთაში აღმოჩენილი საუკუნის ტყვიის ბულა, რომელიც აბაზგიის მთავარს კონსტანტინეს (კონსტანტინე ან კონსტანტინე ) ეკუთვნოდა. მის შუბლზე მოთავსებულია ბერძნული ზედწერილი „კონსტანტინოს“, ხოლო ზურგზე — „აბასგიას“.
1960 წელს ბიჭვინთაში აღმოჩენილი ადრინდელი შუა საუკუნეების ბულა, რომლის შუბლზე წმინდა სოფიოს გამოსახულებაა, ხოლო ზურგზე — ბერძნული ზედწერილი „თეოდორუ ეპისკოპუ“ (ე. ი. „თეოდორე ეპისკოპოსისა“).

ფართო მნიშვნელობით არქეოლოგიაში ბულა ეწოდება ნებისმიერი მასალის გუნდას, რომელზედაც შერჩენილია საბეჭდავების ანაბეჭდი. ასეთი ბულა იხმარებოდა სანოვაგიანი ჭურჭლის და სხვა ნივთების დასაბეჭდად. ძვ. წ. ათასწლეულის თიხის ბულა აღმოჩენილია არახლოს გორაზე, საუკუნის და – საუკუნეების თიხის ბულები — დედოფლის გორაზე, ხოლო – საუკუნეების სასანური საბეჭდავების ანაბეჭდებიანი თიხის ბულები — ურბნისში.
ვარდგეს გამბარიანი

ვარდგეს ეფრემის ძე გამბარიანი (დ. 18 აგვისტო, 1920, სოფ. ურუტი, სტეფანავანის რაიონი, სომხეთი, — გ. 20 ივნისი, 1983, თბილისი) — სომეხი მფრინავი, მფრინავ-ინსტრუქტორი. საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მფრინავი (1973).

დაამთავრა ერევნის სამშენებლო ტექნიკუმი (1939), ტაგანროგის სამხედრო საფრენოსნო სკოლა (1941). მსოფლიო ომის დროს იყო სამხედრო მფრინავ-ინსტრუქტორი. 1945 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სამოქალაქო ავიაციაში. ავიაციაში ხანგრძლივ, უავარიო საფრენოსნო მუშაობასთან ერთად, წვლილი შეიტანა საფრენოსნო კადრების მომზადებისა და თანამედროვე საავიაციო ტექნიკის ათვისების საქმეში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
სოკრატ გალუსტაშვილი

სოკრატ ალექსის ძე გალუსტაშვილი (დ. 5 ოქტომბერი, 1920, სოფ. უფლისციხე, ახლანდ. გორის მუნიციპალიტეტი, — გ. 29 მარტი, 1981, გორი) — საბჭოთა კავშირის გმირი (3 ივნისი, 1944), გვარდიის სერჟანტი.

1940 წელს გაიწვიეს არმიაში. მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა სტალინგრადთან, როსტოვთან, ასევე უკრაინის, ბესარაბიის, რუმინეთის, ბულგარეთის, უნგრეთის, იუგოსლავიის ტერიტორიებზე. მდ. დნეპრის გადალახვის დროს გამართულ ბრძოლებში გამოჩენილი მამაცობისათვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. ომის დამთავრების შემდეგ ცხოვრობდა და მუშაობდა გორში სამეურნეო სამუშაოზე. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით (1944), სხვა სახელმწიფო ჯილდოებით.
ნიკო მუსხელიშვილის სახელობის გამოთვლითი მათემატიკის ინსტიტუტი

ნიკო მუსხელიშვილის სახელობის გამოთვლითი მათემატიკის ინსტიტუტი — სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის შემადგენლობაში.

დაარსდა 1956 წელს, როგორც საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გამოთვლითი ცენტრი. 1977 წელს მიენიჭა ქართველი მეცნიერის და ცენტრის გახსნის ინიციატორის ნიკო მუსხელიშვილის სახელი. 1983 წელს გამოთვლითი ცენტრი გადაკეთდა საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის გამოთვლითი მათემატიკის ინსტიტუტად. 2006 წელს გარდაიქმნა საჯარო სამართლის იურიდიულ პირად, ხოლო 2010 წელს ჩამოყალიბდა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სტრუქტურულ ერთეულად დამოუკიდებელი სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სახით. სხვადასხვა დროს დაწესებულებას ხელმძღვანელობდნენ ცნობილი მათემატიკოსები დავით კვესელავა (1956-1978), ნიკო ვახანია (1978-2006) და სხვ.

ინსტიტუტის ბაზაზე ამოქმედდა საქართველოში პირველი ელექტრონული გამოთვლითი მანქანა, შეიქმნა პირველი პროგრამები გამოთვლითი მანქანებისათვის, დაიწერა პირველი ნაშრომები დაპროგრამების დარგში, შესრულდა პირველი სამუშაოები პრაქტიკული მნიშვნელობის მქონე კონკრეტული ამოცანების გამოთვლით მანქანებზე ამოსახსნელად.
ილია ვეკუას სახელობის გამოყენებითი მათემატიკის ინსტიტუტი

ილია ვეკუას სახელობის გამოყენებითი მათემატიკის ინსტიტუტი — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება. შეიქმნა 1968 წელს თსუ-ის გამოყენებითი მათემატიკის სამეცნიერო-კვლევითი პრობლემური ლაბორატორიის ბაზაზე (დაარსდა 1966 წელს), რომლის წინამორბედი იყო თსუ-ის ელექტრონული გამოთვლითი მანქანების ლაბორატორია (დაარსდა 1960 წელს). 1978 წელს მიენიჭა ლაბორატორიის შექმნის ინიციატორის ილია ვეკუას სახელი.

ინსტიტუტის უმთავრეს ამოცანად განისაზღვრა გამოყენებითი მათემატიკის აქტუალური პრობლემების კვლევა, სასწავლო პროცესისა და კვლევითი მუშაობის ინტეგრაციის მიზნით კვლევით სამუშაოებში უნივერსიტეტის პროფესორ-მასწავლებლების და სტუდენტების ჩართვა, მათემატიკური მეთოდებისა და გამოთვლითი ტექნიკის დანერგვა უნივერსიტეტის არამათემატიკურ სამეცნიერო დარგებშიც.

1968-1977 წლებში ინსტიტუტის დირექტორი და მეცნიერ-ხელმძღვანელი იყო ილია ვეკუა, 1979-1983 წლებში — ანდრია ბიწაძე, 1986-2006 წლებში — დავით გორდეზიანი, ხოლო 2006 წლის ბოლოდან ინსტიტუტის დირექტორია გიორგი ჯაიანი.
ციმბირის ბატალიონი

ციმბირის ბატალიონი (, , ) — უკრაინის შეიარაღებული ძალების სამხედრო ქვედანაყოფი. ჩამოყალიბდა 2023 წელს რუსეთიდან ჩასული მოხალისეებისგან. ის თავდაცვის სამინისტროს ექვემდებარება და წარმოადგენს საერთაშორისო ლეგიონის ნაწილს.

ისტორია
2023 წლის 26 იანვარს, რუსეთის არმიის ყოფილმა ოფიცერმა ვლადისლავ ამოსოვმა პირველად ახსენა სახას შეიარაღებული დანაყოფის შექმნა უკრაინის შეიარაღებული ძალების უცხოურ ლეგიონში. 2023 წლის 3 მაისს სამოქალაქო საბჭომ გამოაცხადა „ციმბირის ბატალიონის“ შექმნა, რომელშიც შედიოდნენ ციმბირის, შორეული აღმოსავლეთის მაცხოვრებლები და სხვა რუსები, რომლებსაც იდეოლოგიური მიზეზების გამო არ სურდათ რუსეთის მოხალისეთა კორპუსში გაწევრიანება, ულტრამემარჯვენე იდეებისა და შეხედულებების გამო. იგეგმებოდა ასევე „თავისუფალი ინგრიას“ რაზმის შექმნაც.

ვლადისლავ ამოსოვი ეთნიკური იაკუტია. მისი თქმით ის 15 წელი მუშაობდა რუსეთის საგარეო სამხედრო დაზვერვის სააგენტოში, რუსეთის გრუ-ში და მონაწილეობდა ჩეჩნეთის პირველ და მეორე ომებში.

2023 წლის ოქტომბერში ცნობილი გახდა ამ ქვედანაყოფის წვრთნების ჩატარების შესახებ. 2023 წლის ნოემბრის მონაცემებით, ბატალიონში ათობით მებრძოლი იყო. 2023 წლის დეკემბერში, ქვედანაყოფმა პირველი საომარი „ნათლობა“ გაიარა — იბრძოდნენ ფრონტის ავდეევკის მონაკვეთზე.

2024 წლის მარტში ბატალიონმა -თან და -თან ერთად მონაწილეობა მიიღო ბრძოლებში რუსეთის ბელგოროდისა და კურსკის რეგიონების სასაზღვრო რაიონებში.