მიუნხენის სახვითი ხელოვნების აკადემია

მიუნხენის სახვითი ხელოვნების აკადემია — გერმანიის ერთ-ერთი უძველესი და უმნიშვნელოვანესი სამხატვრო სასწავლებელი (აკადემია). იგი მდებარეობს ბავარიის დედაქალაქ მიუნხენში, მაქსვორშტადტის რაიონში.

 საუკუნის მეორე ნახევარში აკადემია მხატვართა მომზადების თვალსაზრისით ევროპის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს სასწავლებლად იქცა, რომელიც სტუდენტებს მთელი ევროპიდან და აშშ-დან იზიდავდა.

ისტორია
აკადემიის საფუძვლები 1770 წელს ბავარიის კურფიურსტის, მაქსიმილიან იოზეფის მიერ დაარსებულ „ხატვის სკოლას“ (ან „ფერმწერთა და მოქანდაკეთა აკადემიას“ — ) უკავშირდება. თუმცა, აკადემიის დაარსების ოფიციალურ თარიღად 1808 წლის 13 მაისი მიიჩნევა, როდესაც ბავარიის მეფე მაქსიმილიან -მა „სახვითი ხელოვნების სამეფო აკადემია“ გახსნა.

1876-1885 წლებში არქიტექტორ გოტფრიდ ფონ ნოირეითერის პროექტით, აკადემიისთვის ლეოპოლდშტრასეზე აიგო სპეციალური შენობა გერმანული ნეორენესანსის სტილში. აკადემია ამ შენობაში 1886 წელს გადავიდა და დღემდე იქ ფუნქციონირებს. აკადემიის პირველი დირექტორი იოჰან ფონ ლანთერი იყო, ხოლო პირველი მდივანი — ფილოსოფოსი ფრიდრიხ შელინგი.

1824 წლიდან აკადემიის დირექტორი იყო ცნობილი მხატვარი პეტერ ფონ კორნელიუსი, რომში „ნაზარეველთა“ საზოგადოების ერთ-ერთი დამფუძნებელი. გარდა აკადემიისა, 1868 წელს მიუნხენში დაარსდა გამოყენებითი ხელოვნების სამეფო სკოლა.

 საუკუნის შუა ხანებიდან მიუნხენის აკადემია ევროპის ერთ-ერთი უმსხვილესი და გავლენიანი სახელოვნებო სასწავლებელი ხდება. საგანმანათლებლო საქმიანობის გარდა, იგი იქცა ცენტრად, რომელიც „მიუნხენის სკოლის“ პეიზაჟისტებს აერთიანებდა. ყველაზე აღიარებულ პედაგოგ-მხატვართა შორის უნდა აღინიშნონ: პეტერ ფონ კორნელიუსი, ფრანც ფონ შტუკი, ვილჰელმ ფონ კაულბახი და კარლ თეოდორ ფონ პილოტი. თუმცა, ხელმძღვანელობისა და სხვა პროფესორების კონსერვატიულმა სწავლების მეთოდებმა ბევრი პროგრესულად მოაზროვნე ახალგაზრდა გერმანელი მხატვრის პროტესტი გამოიწვია. სწორედ მიუნხენის აკადემია იქცა საუკუნის მიწურულს გერმანული ხელოვნების დაცემული აკადემიზმის სიმბოლოდ.

აკადემიაში შექმნილი კრიზისის საპასუხოდ, მიუნხენში რამდენიმე კერძო სკოლა ჩამოყალიბდა, რომლებიც ნიჭიერმა მხატვარ-პედაგოგებმა დააარსეს. მათ შორის განსაკუთრებით გამოირჩეოდა ანტონ აჟბესა და შიმონ ჰოლოშის სკოლა-სტუდიები.

პირველი მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ მიუნხენის აკადემიამ თანდათან დაკარგა თავისი მნიშვნელობა, ხოლო 1933 წელს გერმანიაში ხელისუფლებაში ნაციონალ-სოციალისტების მოსვლის შემდეგ, მან რეგრესიული ხასიათი მიიღო და ნაცისტური კულტურის პოლიტიკის ერთ-ერთ ცენტრად იქცა. ნაცისტი ხელოვანები, როგორებიც იყვნენ ფერმწერი ადოლფ ციგლერი და მოქანდაკე იოზეფ თორაკი, ხელმძღვანელ თანამდებობებზე დაინიშნენ, ხოლო „არაარიული“ წარმოშობის პროფესორები სამსახურიდან დაითხოვეს. აკადემიის პრეზიდენტი კარლ კასპარი, რომელიც ფაქტობრივად ჩამოაშორეს მართვას, 1937 წელს გადადგა. შემდგომი ხელმძღვანელობის პერიოდში აკადემიის ფონდებიდან ამოიღეს ე.წ. „დაცემული ხელოვნება 1910 წლიდან“ ( 1910).

მეორე მსოფლიო ომის დროს აკადემიის შენობა ამერიკული ავიაციის მიერ დაიბომბა და დაინგრა. განადგურდა ხელოვნების ნიმუშების — ფერწერის, ქანდაკებისა და ისტორიული კოსტიუმების — უძვირფასესი კოლექცია. წინასწარ ევაკუირებული ბიბლიოთეკა არ დაზიანებულა და ამჟამად დაახლოებით 90 ათას ერთეულს მოიცავს. 1946 წელს აკადემიის შემადგენლობაში ბავარიის გამოყენებითი ხელოვნების სახელმწიფო სკოლა გადავიდა. 1946 წლის შემდეგ აკადემია ახალი პროფესორების დანიშვნით განახლდა. თუმცა, ომისშემდგომ წლებში მიუნხენის აკადემიას უჭირდა ნაციონალ-სოციალისტური წარსულისგან გათავისუფლება. დენაციფიკაციის ყველაზე წინააღმდეგობრივი მაგალითი იყო ჰერმან კასპარი — მესამე რაიხის კულტურის ერთ-ერთი გამოჩენილი მოღვაწე, რომელიც 1956-1972 წლებში კვლავ ფერწერის პროფესორად მუშაობდა. 1953 წელს აკადემიამ დღევანდელი სახელწოდება მიიღო.

1950-იან წლებში აკადემიაში ჩამოყალიბდა სამხატვრო ჯგუფი „“. 1967 წლის 26 ივნისს აკადემიაში დაარსდა „სოციალისტ ხელოვნებათმცოდნე სტუდენტთა საუნივერსიტეტო ჯგუფი “. 1968 წელს დაიდგა რაინერ ვერნერ ფასბინდერის „ანტითეატრის“ რამდენიმე პიესა, ხოლო სტუდენტური თვითმმართველობის წარმომადგენლებმა წარმოადგინეს დოკუმენტაცია „ჰერმან კასპარის საქმესთან“ დაკავშირებით. 1969 წლის 22 თებერვალს განათლების მინისტრმა ლუდვიგ ჰუბერმა აკადემია დახურა, თუმცა მოგვიანებით ადმინისტრაციულმა სასამართლომ ეს გადაწყვეტილება გააუქმა. 1978 წელს სამინისტროს მიერ ფრანც ბერნჰარდ ვაისჰაარის დანიშვნამ კვლავ მწვავე დაპირისპირება გამოიწვია. 1989 წელს მეტროსადგურ „უნივერსიტეტის“ ერთ-ერთ იზოლირებულ დონეზე აიგო აკადემიის გალერეა. 2005 წელს კი აკადემიშტრასეს 2 ნომერში გაიხსნა თანამედროვე მინაშენი.

ზოგადი ცნობები
2011 წლის მონაცემებით, მიუნხენის აკადემიაში დაახლოებით 700 სტუდენტი სწავლობდა. მისი ხელმძღვანელია დიტერ რემი. სწავლება მიმდინარეობს შემდეგი მიმართულებებით: „ფერწერა“, „ქანდაკება“, „გამოყენებითი ხელოვნება“ და „ინტერიერის არქიტექტურა“. ასევე ხორციელდება მხატვარ-პედაგოგების მომზადება დაწყებითი სკოლებისა და გიმნაზიებისთვის.