iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ანგლო-ზულუსური ომი

ანგლო-ზულუსური ომი — 1879 წლის დაპირისპირება ზულუსის ტომებს და ინგლისს შორის, რომელიც ინგლისის გამარჯვებით, ზულუს ტომების მეთაურის ტყვედ ჩაგდებით და სახელმწიფოს ანექსიით დასრულდა.

ომის მიმდინარეობა
1870 წელს ინგლისელებს სამხრეთ აფრიკაში ხელთ ეპყრათ ვრცელი ტერიტორიები, რომლებიც დაიპყრეს წინა წლებში, მკვიდრი აფრიკული ტომების გაჟლეტისა და ბურების კუთვნილი ტერიტორიების - კაპის და ნატალის მიტაცების გზით. მაგრამ ინგლისელები ამით არ დაკმაყოფილდნენ და ვრცელი მიწების დაპყრობას მიჰყვეს ხელი. ინგლისის გაბატონებულმა კლასებმა გადაწყვიტეს არა მარტო მთელი სამხრეთი აფრიკის ბატონ-პატრონი გამხდარიყვნენ, არამედ შეექმნათ ერთი მთლიანი აფრიკული კოლონიური იმპერიაა კაიროდან კეიპტაუნამდე.

1878 წელს ზულუსების ტომების უმაღლესი ბელადი ამ დროისთვის იყო კეჩვაიო, რომელიც პატრიოტული და სამხედრო-დიპლომატიური ნიჭით იყო დაჯილდოებული. ის აგრძელებდა მისი წინამორბედის ჩაკას საქმეს - ამჭიდროვებდა ტომებს, სასტიკად ებრძოდა ტომთა შუღლს, აძლიერებდა არმიის ბრძოლისუნარიანობას და ამტკიცებდა ქვეყნის თავდაცვას.იგი ბურების და ინგლისელების მეზობელი იყო, ისინი კი თანდათანობით ავიწროვებდნენ ზულუსების მიწა-წყალს და ტომების განადგურების გეგმებს აწყობდნენ. კეჩვაიოს მიერ ზულულენდში განხორციელებული სამხედრო, ადმინისტრაციული და სხვა ხასიათის ღონისძიებები თვითმხილველი ევროპელების განცვიფრებასაც კი იწვევდა.

1878 წლის დეკემბერში ინგლილსელებმა კეჩვაიოს მოთხოვეს არმიის დაშლა, ინგლისის რეზიდენტის მიღება და მისიონერთა საქმიანობის დაშვება. ბელადთა საბჭომ და კეჩვაიომ ერთსულოვნად უარყვეს ინგლისელთა თავხედური მოთხოვნები. ინგლისელმა კოლონიზატორებმა კი ეს ზულუსების ქვეყანაში შეჭრის საბაბად გამოიყენეს. თანამედროვე საბრძოლო იარაღით შეჭრილ აგრესორებს იმედი ჰქონდათ, რომ მოკლე დროში დაძლევდნენ ნახევრად უიარაღო, ნახევრად პრიმიტიული იარაღით მერძოლი ზულუსი ტომების წინააღმდეგობას, მაგრამ ვარაუდი არ გამართლდა, ზულუსებმა მომხდურ მტრებს გააფთრებული წინააღმდეგობა გაუწიეს და არაერთი სერიოზული მარცხი მიაყენეს მათ. ამ ბრძოლის პროცესში ზულუსების არმიამ ისეთი მაღალი საბრძოლო თვისებები, გმირობა, თავდადება და პატრიოტული სულისკვეთება გამოავლინა, რომ თვით კოლონიზატორთა განცვიფრებაც კი გამოიწვია. ფ. ენგელსმა მაღალი შეფასება მისცა ზულუსების ბრძოლისუნარიანობას, მათ თავდადებას და პატრიოტიზმს.

შედეგი
ინგლისელმა კოლონიზატორებმა მხოლოდ ხანგრძლივი სისხლისმღვრელი ბრძოლების, ათეული ათასი პატრიოტის მოსპობით, კეჩვაიოს ტყვეთ ჩაგდებით და ტომთა შორის შუღლის გაღვიძებით მოახერხეს ზულუს ტომების წინააღმდეგობის დაძლევა და ქვეყნის ანექსია. ეს მოხდა 1887 წელს, როცა კეჩვაიოს ყოფილი სახელმწიფო ნატალის კოლონიას შეუერთეს. მათ, ამასთან ერთად თავიანთ ბატონობას დაუმორჩილეს ინდოეთის ოკეანის სანაპირო ტერიტორიები მოზამბიკამდე, რითაც ბურებს წაართვეს ოკეანეზე გასვლის შესაძლებლობა.
აზიური ლინზანგები

აზიური ლინზანგები — ძუძუმწოვარი ცხოველების გვარი მტაცებელთა რიგისა. ერთადერთი სახეობა გვარში (ლინზანგისებრნი). ძველად გვარი შედიოდა ვივერისებრთა ოჯახში , როგორც ქვეოჯახი . მოიცავს ორ სახეობას: ზოლებიანი ლინზანგი და ლაქებიანი ლინზანგი . გავრცელებულნი არიან სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. ეს გვარი გაერთიანებულია კატისნაირთა ქვერიგში და ითვლება კატისებრთა ოჯახის ახლო ნათესავად.

სისტემატიკა
გვარი თომას უოლკერ ჰორსფილდმა აღწერა 1822 წელს, კუნძულ იავის მკვიდრი ზოლებიანი ლინზანგის საფუძველზე. მან მოცემული გვარი გააერთიანა ლინზანგისებრთა ოჯახში, ლინზანგების ვივერისებრთა და კატისებრთა ოჯახებთან მსგავსების გამო. 1864 წელს ლინზანგისებრნი ჯონ ედუარდ გრეიმ მოათავსა ვივერისებრთა ოჯახში, როგორც ქვეოჯახი , მასში აგრეთვე გააერთიანა გვარი აფრიკული ლინზანგები . რეჯინალდ ინეს პოკოკი თავდაპირველად მიჰყვა გრეის კლასიფიკაციას, მაგრამ სპეციფიკური სუნის გამომყოფი ჯირკვლების არარსებობის გამო, მან ეს გვარი გენეტის სპეციფიკურ ფორმად ჩათვალა. აზიური ლინზანგების მსგავსება აფრიკულ ლინზანგებთან, ითვლება კონვერგენციულად.

აღწერა
აზიური ლინზანგების ბეწვის შეფერილობა მკვეთრი, მოკლე, სქელი და რბილია, როგორც ხავერდი; სხეულზე გააჩნიათ მსხვილი ლაქები, რომლებიც ზოგჯერ ერთმანეთზეა შეზრდილი სალტედ სხეულის გვერედზე, ზურგზე ოთხი-ხუთი მუქი ყავისფერი ზოლი ან ლაქა აქვს; კუდზე 8-10 განიერი, რგოლისებური ზოლი გააჩნიათ, ფეხებზე — ლაქები; დანარჩენი სხეული კრემისფერია. მცირე ზომის ცხოველები არიან; მათი სხეულისა და თავის სიგრძეა 36,6-42,5 სმ (14.4-16.75 ინჩი), კუდისა — 30-41 სმ (12-16 ინჩი), წონა — 600-800 გ. კუდის სიგრძე თითქმის თავისა და ტანის სიგრძის ტოლია და დაახლოებით 5-6-ჯერ გრძელია უკანა კიდურებთან შედარებით. მისი თავი წაგრძელებულია, აქვს ვიწრო დრუნჩი, ცხვირი სწორადაა ამობურცული ზევით. საშუალოდ ლაქებიანი ლინზანგი ზოლებიანზე ოდნავ პატარაა. ეს ცხოველები ძალიან სუსტები, მოხდენილები და ლამაზები არიან. ბრჭყალები შეკუმშვადია. თავის ქალა გრძელი, დაბალი და ვიწროა. ვივერისებრთაგან განსხვავებით არ გააჩნია სპეციფიკური სუნის — მუშკის გამომყოფი ჯირკვლები.

გავრცელება
აზური ლინზანგები ძირითადად ტყეებში არიან გავრცელებულნი. ისინი ღამის და მეხეური ცხოველები არიან, მიწაზე მხოლოდ საკვების საძიებლად ჩამოდიან. ზოლიანი ლინზანგი „ბუდეს“ ხეებზე აკეთებს, ყოფილა შემთხვევა, როდესაც მისი „ბუდე“ ზღვის სანაპიროზე, პალმაზე იპოვეს.
მითრილი

მითრილი — იშვიათი და ძვირფასი ლითონის ნაირსახეობა ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში. თავის მხრივ ის ვერცხლთან ახლოს უფრო არის, მაგრამ მასზე ბევრად მძლავრ, ყველაზე მყარ ლითონს წარმოადგენს.

მითრილი ჭედვადიც იყო, ასე რომ მისგან ბევრი რამის დამზადება შეიძლებოდა. ბილბო ბეგინსს ჰქონდა დაწერილი ლექსი ეარენდილის გემის შესახებ, რომელიც მითრილისგან ახლებურად გამოჭედეს ვალარებმა და ცაში გაუშვეს. მას შემდეგ ის დილისა და საღამოს ვარსკვლავის სახით ჩნდებოდა.

როგორც ამბობენ, მითრილი პირველად მოიპოვეს ნუმენორში. მაგრამ მესამე ეპოქისთვის კჰაზად-დუმი რჩებოდა ერთადერთ ადგილად მთელ შუახმელეთში, სადაც მისი მოძიება შესაძლებელი იყო.

მეორე ეპოქის 750 წელს ელფი კელებრიმბორი, ჯუჯების დახმარებით (რომლებიც მორიაში მითრილს მოიპოვებდნენ) იქცა მითრილის დამუშავების ნამდვილ ოსტატად. სწორედ კელებრიმბორმა შექმნა ნენია - ერთ-ერთი სამი ბეჭდიდან, რომელიც შემდგომში გადაეცა ელფებს (1590 წელი, მეორე ეპოქა).

კელებრიმბორმა მითრილიდან აგრეთვე მოიპოვა ერთგვარი ნივთიერება ითილდინი, რომლითაც მოპირკეთებული იყო მორიის დასავლეთი კარიბჭე. მასზე ამოტვიფრული ნაწერების ხილვა მხოლოდ ვარსკვლავების ნათებაში ხდებოდა შესაძლებელი, მაგრამ თავდაპირველად საჭირო იყო ხელის შეხება და ერთგვარი შელოცვის წარმოთქმა. კჰაზად-დუმის ჯუჯები მითრილით გონდორთან ვაჭრობდნენ. მაგალითად, მინას ტირითის მცველთა მუზარადები, მითრილისგან იქნა დამზადებული.

მესამე ეპოქის 1980 წელს მორიაში დიდი ბალროგი დასახლდა. მას შემდეგ ჯუჯების კვალი იქიდან გაქრა. ორკებმა დაიტაცეს მთელი მითრილი, რაც კი მოიძიებოდა მაღაროებში, მაგრამ ეშინოდათ იმ ადგილებისა, სადაც ბალროგი ცხოვრობდა. მითრილი საურონს გადაეცა, რომელმაც, როგორც ვარაუდობენ, ის იარაღის დასამზადებლად გამოიყენა.

2941 წელს სმაუგის საგანძურიდან ბილბო ბეგინსმა თავისთვის აირჩია მითრილისგან დამზადებული პერანგი. წლების შემდეგ მან იგი ფროდოს გადასცა. მორიაში ფროდოს ესროლეს შუბი, მაგრამ მითრილმა იგი საიმედოდ დაიცვა. როდესაც შუახმელეთის ლაშქრები მიადგნენ მორდორს, საურონის ბაგედ წოდებულმა არსებამ მათ მითრილის პერანგი უჩვენა, ნიშნად იმისა, რომ ფროდო მორდორში იყო გამომწყვდეული.

მაზრაში დაბრუნების შემდეგ, როდესაც აღმოჩნდა, რომ იქაურობას უკვე სარუმანი მართავდა, პერანგმა ფროდო გადაარჩინა, როდესაც საზარელმა ჯადოსანმა სცადა მისი სატევარით დაჭრა.

ბეჭდის ომის შემდეგ მინას ტირითის ახალი კარიბჭე შეიქმნა მითრილისგან, გიმლისა და მისი ხალხის მიერ. ექთელიონის კოშკზე ფრიალებდა დიდი ალამი, შეკერილი დედოფალ არუენის მიერ და მასზე გამოსახული იყო გონდორის სამეფოს სიმბოლო - ოქროს და მითრილის გვირგვინი. მზის შუქზე ეს ალამი ლამაზად ანათებდა.

ეტიმოლოგია
სიტყვა მითრილი ნიშნავს ნაცრისფერ ნათებას ან ნაცრისფერ სიკაშკაშეს, სინდარულიდან (ნაცრისფერი, რუხი). მითრილს ასევე უწოდებდნენ ნამდვილ ვერცხლს, ვერცხლის ლითონს და მორიის ვერცხლს. თუ რას უწოდებდნენ მას ჯუჯები თავიანთ ენაზე, უცნობია. ნივთიერება ითილდინი ხშირად მოიხსენიებოდა, როგორც ვარსკვლავთმთვარე. სიტყვა ითილდინი სინამდვილეში ნიშნავს მთვარის ვარსკვლავს ( - მთვარე, - ნაწარმოებია სიტყვისგან , ანუ ნათება, მცირე ვარსკვლავი).
იავის სახალხო აჯანყება

იავის სახალხო აჯანყება — ჯოკიაკარტის სასულთნოს, სახელოვანი ტახტის მემკვიდრის მიერ წამოწყებული აჯანყება, რომელიც აჯანყებულების მარცხით დასრულდა, მიმდინარეობდა 1825-1830 წლებში.

აჯანყების მიმდინარეობა
1825 წელს იავაზე იფეთქა ხალხთა მასობრივმა აჯანყებამ, რომელმაც მალევე ჰპოვა გამოძახილი მთელი იავის მოსახლეობაში. აჯანყება დაიწყო ჯოკიაკარტის სასულთნო ტერიტორიაზე. აჯანყება სათავეში ჩაუდგა და ეს პასუხისმგებლობა იკისრა ჯოკიაკარტის პრინცმა, ტახტის მემკვიდრემ დიპონეგორომ, რომელსაც ნიდერლანდელებმა ტახტის დაკავების უფლება არ მისცეს. მართალია აჯანყების მეთაური მსხვილი ფეოდალური თავკაცი იყო, მაგრამ მთავარ მამოძრავებელ ძალას გლეხობა წარმოადგენდა, რის გამოც აჯანყებამ დასაწყისიდანვე ხალხური და განმათავისუფლებელი ხასიათი მიიღო.

დიპონეგორომ ისლამის დაცვის ლოზუნგი მოიმარჯვა, რომელიც გამოიყენა აჯანყების დროშად და მოუწოდა მოსახლეობას ნიდერლანდელთა წინააღმდეგ საყოველთაო ბრძოლისაკენ, სანამ მიზანს არ მიაღწევდნენ. ამ მოწოდებამ მხურვალე გამოხმაურება ჰპოვა. პირადმა თვისებებმა - უშიშარობამ, პატრიოტიზმმა, ხალხთან სიახლოვემ, გმირულმა სულისკვეთებამ, თავდადებამ და შესანიშნავმა სამხედრო ნიჭმა დიპონეგოროს უდიდესი ავტორიტეტი მოუპოვა გლეხობაში და არა მარტო გლეხობაში, მთელს მსოფლიოში. მას თვლიდნენ განმათავისუფლებელ მთავრად და მასობრივად მიილტვოდნენ მის ბანაკში, ავსებდნენ მის მომხრეთა რიგებს და იბრძოდნენ მის მხარდამხარ მისი იდეოლოგიებით.

აჯანყება ხუთ წელიწადს გაგრძელდა. 1825 წელს დაწყებული აჯანყება 1830 წლამდე ბობოქრობდა. აჯანყების დასაწყისიდან უპირატესობა დიპონეგროს ჰქონდა. მათ აჯანყებულებმა ხელთ იგდეს როგორც ჯოკიაკარტის სასულთნოს სატახტო ქალაქი, ისე მრავალი ასეული დასახლებული პუნქტი და დიდი ზიანი მიაყენეს დამპყრობლებს და მათ აგენტებს. ბოლო იერიში კი როგორც ჩანს ნიდერლანდელების იყო. ნიდერლანდელებმა მხოლოდ 1830 წელს შეძლეს მათთვის ამ მეტად მრისხანე აჯანყების ჩახშობა. იარაღთან ერთად მათ მაქსიმალურად გამოიყენეს ვერაგობა და ფეოდალური წრეების კლასობრივი სიძულვილი აჯანყებული გლეხებისადმი. კოლონიზატორები სასტიკი მეთოდებით გაუსწორდნენ აჯანყებულ გლეხებს, რომელთა ნაწილი ფიზიკურად იქნა გაჟლეტილი. უმრავლესობა მოკლეს, გლეხების ნაწილს მიწები წაართვეს, ნაწილს სახლ-კარი წაართვეს, ნაწილი კი გადაასახლეს. აჯანყების ხელმძღვანელი დიპონეგორო, რომელიც მოტყუებით შეიპყრეს, ვითომ ნიდერლანდელთა ინიციატივით დაწყებული მოლაპარაკების დროს, გადაასახლეს სულავესზე. დიპონეგორო მთელი დარჩენილი სიცოცხლის მანძილზე, სასტიკი პოლიტიკური კონტროლის ქვეშ იმყოფებოდა, ვიდრე 1855 წელს არ გარდაიცვალა. მსხვერპლი ორივე მხარეზე ბევრი იყო, დაიღუპა 15 000 ნიდერლანდელი და 20 000 დიპონეგოროს რიგებში მებრძლი.

ინდონეზიელი ხალხი სათუთად ინახახვს 1825-1830 წლების აჯანყების ისტორიას და მისი გამოჩენილი ხელმძღვანელის, სახალხო გმირის დიპონეგოროს ნათელ ხსოვნას.
ჩოგი

ჩოგი — ტრადიციული თუშური მდნარი ყველი, როგორც წესი, მზადდება ზაფხულში, ივლისსა და აგვისტოში, ცხვრის მოუხდელი, ნედლი, მაღალცხიმიანი რძისგან.

აგვისტოს თვეში თუშური ცხვარი წველას იკლებს, რძე კი მეტი ცხიმიანობით გამოირჩევა ამ ახალმოწველილ რძეს, ასხამენ კასრში და ათბობენ 36-37 ° ტემპერატურაზე, შემდეგ კი ამატებენ კვეთს, უკვე შედედებული მასიდან ამოიყვანენ ყველის თავს, რომელიც დაიწურება შრატისაგან, მაგრამ, გუდის ყველისაგან განსხვავებით, იდება არა გუდაში არამედ ხის კასრში, რის ძირშიც ჩაწყობილია არყის ხის ნაჭრები, რათა ყველიდან ბოლომდე გამოიწუროს შრატი, კასრს ეფარება სარქველი და იდგმება ბნელ ადგილას დაახლოებით 1 კვირა, ამის შემდგომ კასრი აიხდება. ამოაქვთ უკვე შეობებული ყველი და აწყობენ მზეზე გასაშრობად.

შემშრალი ყველი ხელახლა ეწყობა უკვე გასუფთავებულ კასრში ოღონდ ზემოთა თავები ჩადის ძირში, ხოლო ქვემოთა - ზემოთ, კასრს ეფარება სარქველი და იდგმება ისევ ბნელ ადგილას დაახლოებით 1 კვირით, ეს დამოკიდებულია გარე ტემპერატურაზე, რაც ყველის დამწიფების სიჩქარეზე ახდენს გავლენას. ამის შემდგომ უკვე დამწიფებულ ყველს ეყრება მარილი, 10 კგ-ზე 2 კგ, და იზილება ხელით მანამ, სანამ ყველის მასას ხელი აღარ აიკრავს. უკვე გადაზელილი ჩოგი ჩაიდება გუდაში გაივლის მინიმუმ 20 დღიან მომწიფების პერიოდს და მზადაა სარეალიზაციოდ.

ჩოგი გამოირჩევა განსაკუთრებული პიკანტური არომატითა და გემოთი, ახასიათებს კარაქის მაგვარი კონსისტენცია და მოყვითალო ფერი. ტენიანობა არაუმეტეს 60 %, ცხიმიანობა მშრალ ნივთიერებაში არანაკლებ 50 %, მარილის შემცველობა — 2-4 %, ინახება 12 თვეზე მეტხანს +12 ° ტემპერატურამდე.

ყველის მაღალი ხარისხი განპირობებულია ალპური საძოვრების ნაირბალახოვანი მცენარეული საფარით. მთის საძოვრები ზღვის დონიდან 1500-3000 მეტრ სიმაღლეზეა. სუბალპური და ალპური საძოვრები გამოირჩევა ნაირბალახოვანი შემადგენლობით. ბალახნარებიდან გავრცელებულია დიყი, თავყვითელა, აღმოსავლური ხბოშუბლა, შროშანა, მაღალი კოინდარი, თივაქასრა, სამყურა, კავკასიური კეწეწურა, შვრიელა და სხვა. აღნიშნული ბალახნარი გამოირჩევა კარგი ყუათიანობით და ყველს აძლევს განუმეორებელ გემოსა და არომატს.
უმაღლესი დონის ჩინური დომენები

., . ( — „ჩინეთი“), . ( — „კომპანია“) და . ( — „ქსელი“) — ზედა დონის ეროვნული დომენი ჩინეთისათვის, რომელიც იყენებს ჩინურ დამწერლობას. დომენები ჩინეთის ტერიტორიაზე მოქმედებაში შევიდნენ 2002 წელს. დომენების შემოღების ტექნიკური შესაძლებლობა იმ ენებზე, რომლებშიც არ გამოიყენება ლათინური დამწერლობა, გაჩნდა სამუშაო წინადადების შესაბამისი სტანდარტების ინტერნეტის ინჟინერთა საბჭოს შემოღებით. მეორე დონის დომენების სახელები შეიძლება შეიცავდეს ჩინურ იეროგლიფებს, ლათინურ დამწერლობას, ციფრებს და დეფისებს. მაგრამ ახალი დომენები არ დარეგისტრირდა -ში, ამის ნაცვლად მათზე ჩანაწერები შეტანილი იქნა ჩინური -სერვერების ძირითად ზონაში. ასე რომ, ჩინეთის გარედან საიტებზე დაშვების მიღება, რომლებიც იყენებენ ჩინურ ინტერნეტის პირველად დომენს, შესაძლებელია მხოლოდ შესაბამის -სერვერებზე დავალებების ხელით მიცემის გზით. -ის დირექტორმა პოლ ტუმეიმ განაცხადა, რომ ჩინურ და სხვა არაინგლისურენოვან დომენებს ხელი შეეწყობათ 2009 წლის მაის-ივნისიდან.
არნორი

არნორი — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში დუნედაინთა სამეფო ერიადორში. მოიცავდა ბრუინენს, გვათლოსა და ლუნს. დანგრეული იქნა მესამე ეპოქაში, ანგმართან ბრძოლისას.

შემდგომი სამეფოები
ართედაინი
ართედაინი — არნორის მხარე. იქცა დამოუკიდებელ სამეფოდ, რომელსაც მართავდა ეარენდურის ძე ამლაითი.

ართედაინის უკანასკნელი მმართველი, არვედუი, ტრაგიკულად დაიღუპა, დაიკარგა რა ზღვაში.
რამ მოჰან როი

რამ მოჰან როი (1772-1883) — „ინდური რენესანსის მამად“ წოდებული, პირველი ინდოელი განმანათლებელი და ინდური ბურჟუაზიული ნაციონალიზმის პირველი წინამორბედი.

ბიოგრაფია
რან მოჰან როი დაიბადა 1772 წლის 22 მაისს ინდოეთში. იგი იყო ცნობილი ბრაჰმან-მიწათმოქმედის შვილი, რომელმაც დაამთავრა უმაღლესი მუსლიმური სკოლა პატნაში, სადაც ღვთისმეტყველებასთან ერთად შეისწავლა არაბული და სპარსული ენები. შემდეგში იგი დაინტერესდა და დაეუფლა სანსკრიტს, ინგლისურ ენას და თვით ბერძნულ ენასაც კი. მთელი თავისი მოღვაწეობის პერიოდში, ბევრი კარგი რამ გააკეთა თავისი ქვეყნისთვის, ინდოეთისთვის. გარდაიცვალა მენინგიტით 1833 წელს.

მოღვაწეობა
10 წელიწადს იგი ოსტ-ინდოეთის კომპანიის მოხელე იყო და ასრულებდა გადასახადის ამკრეფის ფუნქციას, რომელიც მისთვის არასახარბიელო სამუშაო იყო. ამის გამო, როდესაც შესაძლებელი გახდა 1814 წელს სამსახურს თავი დაანება და საზოგადოებრივ-ლიტერატურულ საქმიანობას მოკიდა ხელი. შეიმუშავა რელიგიურ-ფილოსოფიური სისტემა, რომლითაც უარყოფდა ინდუიზმის პრინციპებს, კასტურ დაყოფას და ამ რეაქციული იდეოლოგით განმტკიცებულ რელიგიურ ჩვეულებებს. მან გაილაშქრა აგრეთვე კერპთაყვანისმცემლობის და ქვრივ ქალთა თვითდაწვის ბარბაროსული წესის ("სათის") წინააღმდეგ. ამბობდა რომ ეს იყო სრულიად არაჰუმანური ქმედება და ამით მან საერთოდ ბრძოლა გამოუცხადა ინდოეთის ფეოდალური საზოგადოების ერთ-ერთ რეაქციულ საყრდენს - შუასაუკუნეობრივ იდეოლოგიას. ასევე კალკუტაში დააარსა ბრაჰმის ("ბრაჰმი სამაჯის") საზოგადოება, რომელმაც თავის ირგვლივ შემოიკრიბა ბენგალის მცირერიცხოვანი კულტურული ძალები და ბრძოლა გააჩაღა ინდუიზმის მიერ განმტკიცებულ კასტურ შეზღუდუვათა და საყოფაცხოვრებო ცრუმორწმუნეების წინააღმდეგ, მისმა ამ ქმედებებმა აშკარად დადებითი როლი შეასრულა და ქვეყანაზეც აისახა.

რამ მოჰან როი ქადაგებდა საერო განათლებას და საჭიროდ მიიჩნევდა საბუნებისმეტყველო საგნების შესწავლას. ამას გარდა აუცილებლად შესასწავლელ საგნებდ მიიჩნევდა: მათემატიკას, ქიმიას, ანატომიას. ამით იგი, თავის მხრივ ხელს უწყობდა ბურჟუაზიული იდეოლოგიის და ევრობული კულტურის დანერგვას ინდოეთში. იბრძოდა ინდოეთის ჭეშმარიტი განათლებისთვის და რაც მთავარია ის არ უკავშირებდა განათლებას, ქვეყნის პოლიტიკური დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის ამოცანას. 1817 წელს მან დააარსა საკუთარი კოლეჯი დასავლეთ ბენგალში, თავდაპირველად აქ სწავლის უფლება მიეცა მხოლოდ მამაკაცებს, ხოლო 1897 წლიდან, შესაძლებელი გახდა კოლეჯში ქალებსაც მიეღოთ განათლება.

რამ მოჰან როი იმ ადამიანების რიგს მიეკუთვნებოდა, რომლებმაც ყველაფერი გააკეთეს თავიანთი ქვეყნის განვითარებისთვის. ის ყველა ძალ-ღონეს ხმარობდა, მოგზაურობდა ევროპაში, სწავლობდა და მის მიერ ნანახს და გაგებულს ინდოეთში ნერგავდა, რათა განევითარებინა ინდოეთის სახელმწიფო, პირველ რიგში კი მოსახლეობა.
გონდორი

გონდორი — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში ნუმენორელთა სამხრეთი სამეფო შუახმელეთის ტერიტორიაზე.

დაარსდა ნუმენორის განადგურების შემდეგ, ისილდურისა და ანარიონის, მისი ძმის მიერ. თუმცა, სამეფოს მართავდა მათი მამა, ელენდილი. გონდორის ძლიერება იზრდებოდა და იგი მესამე ეპოქის ბოლომდე მყარად იდგა, თუმცა ბეჭდის ომის პერიოდში ძალიან დიდი დარტყმის ქვეშ აღმოჩნდა. საურონის განადგურების შემდეგ მას ელესარი, ისილდურის მემკვიდრე მართავდა. გონდორი იყო მეოთხე ეპოქის ადამიანთა ზეობის ცენტრი. შუახმელეთის ადრეული ეპოქების ლეგენდებისა და ზღაპრების მოპოვება მისი ხალხის დიდი შრომის შედეგია.

გეოგრაფია
რეგიონები
ანორიენი
გონდორის რეგიონი, რომელიც მდებარეობდა თეთრი მთების აღმოსავლეთით. მას მინას ანორი, იგივე მინას ტირითი მართავდა.

ბელფალასი
სამხრეთ გონდორის ერთ-ერთი მამული, მორთონდისა და გილრაინის მდინარეებს შორის.

კალენარდონი:

მწვანე ლანდშაფტი გონდორის ჩრდილოეთით, ანორიენის ნაწილი. მას შემდეგ, რაც აქ ეოთეოდები დასახლდნენ, ცნობილი გახდა როჰანის სახელით. მიწა ეოთეოდებს კირიონისგან გადაეცა.

ლოსარნახი:

მდინარე ერუისთან მდებარე ველი. მდებარეობდა მინდოლუინისა და მინას ტირითის სამხრეთით და დასავლეთით. აქ ნუმენორიდან მოსულებმა გონდორის სამეფო დააარსეს.
გუბადლის რაიონი

გუბადლის რაიონი  — რაიონი აზერბაიჯანის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, რომელიც 2020 წლის ომამდე ფაქტობრივად კონტროლდებდა არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ და ამ უკანასკნელის ადმინისტრაციული დაყოფის თანახმად ეს ტერიტორია შედიოდა სეპარატისტული რესპუბლიკის კაშატაგის რაიონში. გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციების თანახმად, 2020 წლამდე გუბადლის რაიონის ტერიტორია განიხილებოდა სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ ოკუპირებულად.

რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი გუბადლი.

გეოგრაფია
რაიონი მდებარეობს აზერბაიჯანის სამხრეთ-დასავლეთში. რელიეფი მთიანი და მთაგორიანია. ყველაზე უფრო მაღალი წერტილი მდებარეობს ტორაგაჩის მწვერვალზე, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 2003 მეტრს. კლიმატი ზომიერად კონტინენტალურია. რაიონის ტერიტორიაზე მიედინებიან მდინარეები აკერა და ვოროტანი. გუბადლის რაიონი დასავლეთით 120 კმ-ის სიგრძეზე ესაზღვრება სომხეთს, ჩრდილოეთით — ლაჩინის და ხოჯავენდის რაიონებს, აღმოსავლეთით ჯაბრაილის რაიონს, სამხრეთით — ზანგილანის რაიონს.

ისტორია
გუბადლის რაიონი შეიქმნა 1933 წელს აზერბაიჯანის სსრ-ს შემადგენლობაში.

1993 წლის მეორე ნახევარში ყარაბახის ომის დროს გუბადლის რაიონის ტერიტორია გადავიდა სომხეთის შეიარაღებული ძალების კონტროლ ქვეშ. არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის ხელისუფლების მიერ რაიონის ტერიტორია ითვლება კაშატაგის რაიონის ნაწილად. 2020 წლის ომის შედეგად, აზერბაიჯანმა მთლიანად აღადგინა კონტროლი რაიონის ტერიტორიაზე.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 853

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 853 მიიღეს ერთხმად 1993 წლის 29 ივლისს. უშიშროების საბჭოს 822 რეზოლუციის (1993) დადასტურების შემდეგ, საბჭომ შეშფოთება გამოხატა სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ურთიერთობების გაუარესების გამო და დაგმო აღდამისა და აზერბაიჯანის სხვა რაიონების ოკუპაციას, და მოითხოვა სომხების მიერ აღნიშნული ტერიტორიებიდან ჯარების სრულ გაყვანას.

რეზოლუციის ტექსტი იწყება დაუყოვნებლივ ცეცხლის და საომარი მოქმედებების შეწყვეტის მოთხოვნით, რომელშიც აღინიშნა მშვიდობიანი მოსახლეობა და სახლების დაბომბვა, აგრეთვე საბჭომ მოითხოვა რეგიონში საერთაშორისო ჰუმანიტარული დახმარების შეუფერხებლად შესვლა. საბჭომ, ასევე მოუწოდა ენერგეტიკის, ტრანსპორტისა და ეკონომიკური კავშირების აღდგენას ამ პროცესის ფარგლებში, მოუწოდა გენერალურ მდივანს, ბუტროს ბუტროს-გალისა და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებს, უზრუნველყონ დევნილთა დახმარება.

კონფლიქტის აღმოფხვრის მცდელობებთან დაკავშირებით, საბჭომ დადებითად შეაფასა ეუთოს მინსკის ჯგუფის მუშაობა, რომელსაც იან ელიასონი ხელმძღვანელობდა, მაგრამ შეშფოთება გამოთქვა კონფლიქტის უარყოფით გავლენაზე კომისიის მუშაობაზე. ამასთან დაკავშირებით, საბჭომ მხარეებს მოუწოდა, თავი შეიკავონ იმ ქმედებებისგან, რომლებიც ხელს შეუშლიან საკითხის მშვიდობიანად მოგვარებას. საბჭომ, მიესალმა ამ უკანასკნელის მიერ, რეგიონში მონიტორინგის მისიის შექმნას.

საბჭომ, სთხოვა სომხეთის მთავრობას გამოიყენოს თავისი გავლენა აზერბაიჯანის მთიანი ყარაბაღის რეგიონის სომხებზე, რათა მათ დაიცვან 822-ე და მიმდინარე რეზოლუცია, ასევე მინსკის ჯგუფის ამჟამინდელი დადგენილები და წინადადებები. საბჭომ, ასევე მოუწოდა ქვეყნებს, თავი შეიკავონ იარაღისა და საბრძოლო ტექნიკის მიწოდებას დაპირისპირებულ მხარეებს, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს კონფლიქტის გააქტიურება.

საბოლოოდ, სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის კონფლიქტის განხილვისას, მეორე რეზოლუციაში საბჭომ გენერალურ მდივანს, სსკ-ის თავმჯდომარესთან, ასევე მინსკის ჯგუფის თავმჯდომარესთან კონსულტაციების შემდეგ, მოითხოვა მიაწოდოს ინფორმაცია საბჭოს რეგიონში მიმდინარე მოვლენებთან დაკავშირებით.
სამბორ-პრეი-კუკი

სამბორ-პრეი-კუკი — არქეოლოგიური კომპლექსი, რომელიც მდებარეობს კამბოჯაში, ქალაქ კამპონგთხომიდან ჩრდილოეთით 25 კილომეტრში. საუკუნის დასაწყისიდან აქ ჩამოყალიბდა ქალაქი, რომელსაც ეწოდა იშანაპურა, რომელიც იყო ჩენლის სამეფოს დედაქალაქი. იშანაპურის ნანგრევები 2017 წელ შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

ისტორია
კომპლექსის ადგილი, როგორც ჩანს დასახლებულია ნეოლითიდან. ქალაქის ჩამოყალიბება დაკავშირებულია ჩენლის სამეფოს პირველ ისტორიულ მმართველებთან - ძმებთან ან ბიძაშვილებთან ბჰავავარმანა და მაჰენდრავარმანასთან (იგივე ჩიტრასენი). პირველი მათგანი მართავდა ახ. წ. საუკუნის პირველ ნახევარში მიწის აღმოსავლეთ ნაწილს, რომელიც მემკვიდრეობით ერგო მამისაგან, ეს იყო ქალაქი ბჰავაპურა, რომელიც ყველაზე ადრე დაარსდა სამბორ-პრეი-კუკის ტერიტორიაზე. 598 ან 600 წელს, ბჰავავარმანა -ის გარდაცვალების შემდეგ მაჰენდრავარმანამ მემკვიდრეობით მიიღო აღმოსავლეთის მიწები.

დაახლოებით 612 ან 616 წლებში იგი შეცვალა იშანავარმან -მა, რომელიც მართავდა დაახლოებით 20 წლის განმავლობაში. მის დროს ააშენეს ახალი დედაქალაქი - იშანაპურა.

ბჰავავარმანა -ის მეფობის შემდეგ, რომლის მეფობაზეც მცირე ცნობები არსებობს, დაახლ. 655-657 წლებში ჩენლეში გამეფდა ჯაიავარმან , რომელიც ტრადიციულად ითვლება ერთიანი ჩენლის უკანასკნელ მმართველად. მის დროს კამბოჯის ისტორიის პერიოდში დამყარდა ხანგრძლივი მშვიდობიანი პერიოდი, რაზეც მიგვითითებს მისი ასულის ჯაიადევის ტახტზე ასვლა დაახლოებით 700 წელს. აღმოჩენილი წარწერები ადასტურებენ, რომ მებრძოლმა მეფემ თავისი მმართველობის პერიოდში თავისი სამეფოს ტერიტორიები გააფართოვა და დედაქალაქი იშანაპურიდან სხვა ტერიტორიაზე გადაიტანა, სავარაუდოდ ბანტეაი-პრი-ნოკორში, რომელიც მოგვიანებით გახდა ანგკორის სახელმწიფოს ერთ-ერთი მმართველის ჯაიავარმანა -ის დედაქალაქი.

მომდევნო საუკუნეებში იშანაპურის მნიშვნელობა დაქვეითდა, მაგრამ იგი ანგკორის პერიოდშიც წარმოადგენდა ქვეყნის მნიშვნელოვან ცენტრს. ტაძრები აქ შენდებოდა საუკუნემდე. ისევე როგორც იმპერიის სხვა ქალაქები, იშანაპურაც მიატოვეს საუკუნეში. საუკუნის დასაწყისში მკვლევარებმა ხელახლა აღმოაჩინეს ქალაქი იშანაპურა.

აღწერა
სამბორ-პრეი-კუკი მვებარეობს მდინარე სენის ხეობაში, რომელიც მიედინება მეკონგის პარალელურად და ერთვის ტონლესაპის ტბას. 1 კილომეტრის იამეტრში მდებარეობს რელიგიური ნაგებობების სამი ძირითადი კომპლექსი (ანრი პარმანტიემ 1927 წელს იგი დაყო სამ ნაწილად: ჩრდილოეთის, ცენტრალური და სამხრეთის).

ჩრდილოეთის კომპლექსი მდებარეობს მისასვლელ გზასთან ახლოს, მისი ადგილობრივი სახელწოდებაა პრასატ-სამბორი და მოიცავს ძველ ნაგებობებს, ასევე საუკუნის წარწერებს, რომელიც უკვე ანგკორის პერიოდისაა. ცენტრალურ კვადრატულ კოშკს აქვს ოთხი შესასვლელი, რაც უნიკალური შემთხვევაა ქმერული არქიტექტურისთვის.

ცენტრალური კომპლექსი განეკუთვნება საუკუნეს. დღესდღეობით შემორჩენილია მხოლოდ ცენტრალური კოშკი, რომელიც საკმაოდ ცუდ მდგომარეობაშია.შენობა აგებულია აგურისაგან, მსიის ზომებია 86 მეტრი. კოშკის შესასვლელია ჩრდილოეთის მხრიდან, სამი დანარჩენი მხრიდან ცრუ-კარებია. ამ ნაწილის ადგილობრივი სახელწოდებაა პრასატ-ტაო (ლომების ტაძარი).

სამხრეთის კომპლექსი ითვლება ყველაზე ძველ კომპლექსად, იგი განეკუთვნება იშანავარმანა -ის მეფობის პერიოდს. იგი შემოსაზღვრულია ორმაგი კედლით და შესასვლელი აქვს აღმოსავლეთიდან და დასავლეთიდან. არსებული წარწერების მიხედვით აქ ერთმანეთის პირისპირ იდგა შივას ოქროს და ნანდინის ვერცხლისფერი ქანდაკებები.