ჩრდილოეთ კორეის მასმედია

ჩრდილოეთ კორეის მასობრივი ინფორმაცია— მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე მკაცრად კონტროლირებულ საინფორმაციო სისტემად მიიჩნევა. მიუხედავად იმისა, რომ ჩრდილოეთ კორეის კონსტიტუცია ნომინალურად უზრუნველყოფს სიტყვის და მედიის თავისუფლებას, პრაქტიკაში სისტემატურად უგულებელყოფს ამ უფლებებს და ცდილობს ინფორმაციის ფორმირებას უშუალოდ წყაროს დონეზე. ამის თვალსაჩინო მაგალითად მიიჩნევა კიმ ჩენ ირის გარდაცვალება, რომლის შესახებც ინფორმაცია ორი დღის დაგვიანებით გავრცელდა.

კიმ ჩენ ინი, რომელმაც მესამედ მემკვიდრეობით ჩაიბარა ქვეყნის ხელმძღვანელობა, ძირითადად მისდევს როგორც მამამისის, ასევე ბაბუის — კიმ ირ სენის გზას. მიუხედავად ამისა, ახალი ტექნოლოგიები ქვეყანაში თანდათან უფრო ხელმისაწვდომი ხდება. სახელმწიფო მედია სამსახურები ქმნიან საკუთარ ვებსაიტებს, ხოლო მობილური ტელეფონების გამოყენება სწრაფად ფართოვდება.

„საზღვრების გარეშე ჟურნალისტების“ თქმით: „ჩრდილოეთ კორეა მუდმივად ერთ-ერთ ყველაზე დაბალ პოზიციაზეა კონტროლის გლობალურ პრესის თავისუფლების ინდექსში მას შემდეგ, რაც ინდექსის გამოქვეყნება 2002 წელს დაიწყო. უახლესი ანგარიში, გამოქვეყნებული 2024 წელს, ჩრდილოეთ კორეას 180 ქვეყნიდან 177-ე ადგილს ანიჭებს.“

ჩრდილოეთ კორეაში მხოლოდ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული საინფორმაციო სააგენტოები ფუნქციონირებენ და ისინი წარმოადგენენ ინფორმაციის ერთადერთ ოფიციალურ წყაროს.

პრესის თავისუფლება
ჩრდილოეთ კორეის კონსტიტუციის მუხლი 67 ოფიციალურად იცავს გამოსვლის და პრესის თავისუფლების უფლებებს. პრაქტიკაში კი, პრესა სრულად სახელმწიფოს მიერ კონტროლდება, ხოლო მთავრობა მხოლოდ იმ ინფორმაციის გავრცელებას აძლევს უფლებას, რომელიც მხარს უჭერს მას და მმართველ კორეის შრომის პარტიას.

2023 წელს, ჩრდილოეთ კორეა ბოლო ადგილს იკავებდა საერთაშორისო ორგანიზაცია „საზღვრებს გარეშე რეპორტიორები“-ს მიერ გამოქვეყნებულ ყოველწლიურ პრესის თავისუფლების ინდექსში.

ჩრდილოეთ კორეის მედიასაშუალებები, როგორც წესი, ერთმხრივად და გადაჭარბებულად აშუქებენ მოვლენებს. მათი რეპორტაჟები „საერთოდ ან თითქმის საერთოდ არ ასრულებს ზუსტი და ფაქტობრივად სანდო ინფორმაციის გადაცემის ფუნქციას“ და ემსახურება რეჟიმის პროპაგანდისტულ მიზნებს.

ჩრდილოეთ კორეაში ყველა ჟურნალისტი არის კორეის შრომის პარტიის წევრი. ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე მოხვედრის მსურველებმა არა მხოლოდ უნდა დაამტკიცონ საკუთარი იდეოლოგიური ერთგულება, არამედ უნდა იყვნენ წარმოშობით „სანდო“, პოლიტიკურად ლოიალური ოჯახებიდან.

ჟურნალისტები, რომლებიც არ მიჰყვებიან დადგენილ ხაზს, დასჯა — ემუქრებათ ან სახელმწიფოსთვის სასარგებლო შრომა, ან საპატიმრო, და ზოგიერთ შემთხვევაში — სასიკვდილო განაჩენი.

ქვეყნაში ნებადართულია მხოლოდ ის ინფორმაცია, რომელიც ხელსაყრელია რეჟიმისთვის. ეკონომიკური სიძნელეების, პოლიტიკური კრიტიკის, ან საერთაშორისო შეფასებების გაშუქება აკრძალულია.

შიდა მედიის წარმომადგენლებს, ისევე როგორც მოსახლეობას, ახალგაზრდებსაც ეკრძალებათ უცხოური მასალების ქონა ან კითხვა. ამის გამო პიროვნებებს შეიძლება დაეკისროს კრიმინალური პასუხისმგებლობა.

პიროვნების კულტის დამკვიდრება
ჩრდილოეთ კორეის მედია ქვეყნის ჩამოყალიბების დღიდანვე ემსახურება კიმების ოჯახის პიროვნების კულტის განმტკიცებას. მედია რეგულარულად აშუქებდა გარდაცვლილი ლიდერის, კიმ ჯონ ილის ყოველდღიურ საქმიანობას, ასევე მის „ლოცვებს“ სახელმწიფოს დამფუძნებელ ლიდერთან, კიმ ირ სენთან მიმართებაში. წარსულში სახელმწიფოს პროპაგანდაში კიმ ჯონ ილი მოიხსენიებოდა როგორც „ძვირფასი ლიდერი“ , თუმცა ეს ტერმინი ოფიციალურად გაუქმდა 2004 წელს.

თუმცა, 1981 წელს, კიმ ჯონ ილის პოლიტიკური აქტიურობის საწყის ეტაპზე, ჩატარებულმა დაკვირვებამ აჩვენა, რომ მედიის გასაოცრად დიდი ნაწილი (დაახლოებით 60–70%) მიმართული იყო ეკონომიკურ პრობლემებზე, ხოლო პოლიტიკური, იდეოლოგიური და საგარეო თემები შედარებით ნაკლებად შუქდებოდა. მაგალითად, გაზეთ როდონგ სინმუნის რედაქციულ მასალებში იმავე წლის იანვრიდან სექტემბრამდე, 54% ეხებოდა ქვეყნის ეკონომიკას, 20% — პოლიტიკას, 10% — კორეის გაერთიანებას, ხოლო მხოლოდ 4% — საგარეო ურთიერთობებს.

მიუხედავად ამ მოკლე პერიოდის შეზღუდული „ეკონომიკური გახსნილობისა“, პიროვნების კულტი კიდევ უფრო გაძლიერდა ქვეყნის მესამე ლიდერის, კიმ ჯონ უნის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ. მამის გარდაცვალებისთანავე, სახელმწიფო მედიამ იგი მოიხსენია სახელით — „დიდი მემკვიდრე“ .

საერთაშორისო მაუწყებლობის ეთერის დაახლოებით 90% უკავია პროპაგანდას, რომელიც ეძღვნება კიმ ჯონ ილის ნაწარმოებების გამოცემას და უცხოეთში მათი „სწავლების წრეების“ წარმოჩენას, რათა ჩრდილოეთ კორეის მოსახლეობაში შეიქმნას შთაბეჭდილება, თითქოს მსოფლიო უდიდეს აღტაცებაშია რეჟიმით.

ერთ-ერთ რეზონანსულ შემთხვევას წარმოადგენდა კიმ ჯონ ილის ვიზიტის გაშუქება რუსეთში, 2001 წლის აგვისტოში, სადაც ჩრდილოეთ კორეის ოფიციალური მედია ამტკიცებდა, რომ „რუსები შთაბეჭდილებების ქვეშ იყვნენ მისი უნარით წვიმის შეჩერებისა და მზის ამოყვანის“.

შიდა და საერთაშორისო გაშუქება
ჩრდილოეთ კორეის მედია გამოიყენება ერთმანეთისგან განსხვავებული შიდა და საერთაშორისო სამიზნე აუდიტორიებისთვის. ცნობილია, რომ კიმ ილ სინგს კარგად ესმოდა მედიის ძალა, როგორც შიდა მოსახლეობის კონტროლის, ისე გარე სამყაროსთვის შეცდომაში შეყვანის ინსტრუმენტი. ხშირი პრაქტიკაა, რომ გარკვეული ინფორმაცია ქვეყნდება მხოლოდ უცხოეთისთვის, მაგრამ არ ვრცელდება ქვეყნის შიგნით, და პირიქით — შიდა აუდიტორიისთვის განკუთვნილი სიახლეები არ გადის საერთაშორისო მედია არხებზე.

თუმცა, ჩრდილოეთ კორეის სახელმწიფო მედია ზოგიერთ საერთაშორისო მოვლენას შეზღუდულად აშუქებს — ან მთლიანად უგულებელყოფს, ან მხოლოდ მოკლე ცნობებით კმაყოფილდება, ან კი საოცრად დაგვიანებით აცნობებს მოსახლეობას, როგორც ეს მოხდა 2004 წლის რიონგჩონის აფეთქების შემთხვევაში.

ასევე დამახასიათებელია, რომ მედია ფრთხილობს შიდა პრობლემების გაშუქებაზე:
არ მოიხსენიებდა მთავრობის მიერ განხორციელებულ ეკონომიკურ რეფორმებს, როგორიცაა ხელფასების ან საკვების ფასების ზრდა;
თითქმის არ ახსენებდა კიმ ჯონ ილის სახელს მანამ, სანამ იგი არ დაინიშნა პარტიულ თანამდებობაზე 1980 წელს;
და იშვიათად აშუქებდა რაკეტების გამოცდებს.
ინფორმაციის შეზღუდვა მოქმედებს არა მხოლოდ რიგით მოქალაქეებზე, არამედ სახელმწიფო მოხელეებზეაც — და მათი წვდომის დონე დამოკიდებულია სამსახურებრივ იერარქიაზე.

მეორე მხრივ, მედია გამუდმებით უსვამს ხაზს შემდეგ თემებს:
კორეის გაერთიანება — როგორც ისტორიული და გარდაუვალი მიზანი;
„გარე მტრის“ მხრიდან „მომავალი თავდასხმის მუდმივ საფრთხეს“;
და ქვეყნის სატელიტების გაშვებას როგორც ეკონომიკური და ტექნოლოგიური მიღწევის სიმბოლოს.

ჩრდილოეთ კორეის მედია პერიოდულად აქტიურ როლს ასრულებდა სამხრეთ კორეაში ანტისამთავრობო გამოსვლების მხარდაჭერაში. 1980-იანი წლების ბოლოს, ჩრდილოეთ კორეამ წამოიწყო პროპაგანდისტული კამპანია, რომელშიც სამხრეთკორეელებს მოუწოდებდა „ბრძოლისთვის მთავრობის წინააღმდეგ, ყოველგვარი დათმობის გარეშე“. ამ დროს სახელმწიფო მედია შეცდომით წარმოადგენდა გამოსვლებს როგორც ბრძოლას კომუნიზმის დასამყარებლად, მაშინ როდესაც ისინი რეალურად მიმართული იყო ლიბერალური დემოკრატიის ხელშესაწყობად.

ჩრდილოეთ კორეის მედია დღემდე მხარს უჭერს სამხრეთ კორეის ანტისამთავრობო ჯგუფებს — ხშირად ციტირებს სამოქალაქო გაერთიანებებსა და პროფკავშირებს, რომლებიც აკრიტიკებენ მთავრობის პოლიტიკას, აკრიტიკებს „დამჩაგვრელ მეთოდებს“, და მოუწოდებს სამხრეთკორეელებს „გამოხატვის თავისუფლებისა და დემოკრატიის დაცვაზე“.

მხოლოდ 2009 წლის 1 იანვრიდან - 22 ივნისამდე, ჩრდილოეთ კორეული მედია ყოფილ სამხრეთ კორეის პრეზიდენტს ლი მიონგ-ბაკს 1,700-ჯერ აკრიტიკებდა — საშუალოდ დღეში 9.9-ჯერ.

კავშირის გაუარესების პერიოდში საბჭოთა კავშირთან (ხრუშჩოვის) წლებში, ჩრდილოეთ კორეის მედია ღიად ბეჭდავდა კრიტიკულ სტატიებს საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ, რაც ხშირად თავად ჩრდილოეთ კორეის ოფიციალური პირების მიერ იყო დაწერილი. თუმცა, მას შემდეგ რაც ურთიერთობები გამოსწორდა, მსგავსი მასალები აღარ გამოჩნდებოდა. შემდგომ წლებში, ჩრდილოეთ კორეულ და საბჭოთა მედიაში ერთნაირად იშვიათი გახდა ისეთი თარიღების აღნიშნვა, რომლებიც შესაძლოა პოლიტიკურად მგრძნობიარე ყოფილიყო.

გაზეთები
ჩრდილოეთ კორეაში იბეჭდება დაახლოებით 12 ძირითადი გაზეთი და 20-მდე მნიშვნელოვანი პერიოდული გამოცემა, რომლებიც ყველა ფხენიანში ქვეყნდება.
დედაქალაქის ქუჩებში უცხოური გაზეთების გაყიდვა აკრძალულია.

ყოველწლიურად, ჩრდილოეთ კორეის პრესა ერთობლივად აქვეყნებს ახალი წლის რედაქციულ მიმართვას, რომელიც ასევე გადაიცემა კორეული ცენტრალური საინფორმაციო სააგენტოს მიერ და დიდ ყურადღებას იპყრობს საერთაშორისო მედიას.

ძირითადი გაზეთებია:
 — კორეის მუშათა პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ოფიციალური ორგანო
 — კორეის სახალხო არმიის ყოველდღიური გაზეთი
 — ჩრდილოეთ კორეის მთავრობის ოფიციალური გამოცემა
 — „მშრომელთა გაზეთი“
 — ინგლისურენოვანი გაზეთი, რომელიც ქვეყნდება ფხენიანში

2007 წლის ნოემბერში პირველად გამოიცა ჟურნალი „რიმჯინგანგი“ , რომლის მასალებს ფარულად ქმნიან ჩრდილოეთ კორეელი ჟურნალისტები.
ჟურნალი და მასალები იპარება და ვრცელდება როგორც ჩრდილოეთ კორეაში, ისე მეზობელ ქვეყნებში.
იგი აშუქებს:
- სოციალური მდგომარეობას
- ეკონომიკურ კრიზისებს
- შიდა პოლიტიკურ პროცესებს

ამავე ჟურნალისტებს მიეწერებათ საჯარო დასჯების ვიდეოკადრების ფარული მიყიდვა სამხრეთ კორეული და იაპონური მედიისთვის.