iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ურხან ალექპეროვი

ურხან ქაზიმ ოღლუ ალექპეროვი (; დ. 28 აპრილი, 1943, ბაქო) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან არსებული სახელმწიფო ადმინისტრაციის აკადემიის რექტორი, ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი; აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსი; აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან არსებული მეცნიერების მხარდაჭერის ფონდის პრეზიდიუმის წევრი (2014 წლის ივლისიდან), სახელმწიფო სერვისების მართვის საბჭოს წევრი.

ბიოგრაფია
ურხან ალექპეროვი დაიბადა 1943 წლის 28 აპრილს ქალაქ ბაქოში. 1965 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი და იმავე წელს აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის გენეტიკური რესურსების ინსტიტუტის ასპირანტურაში ჩაირიცხა.
ურხან ალექპეროვმა მიიღო მეცნიერებათა კანდიდატის წოდება 1968 წელს, ხოლო მეცნიერებათა დოქტორის წოდება 1978 წელს. 1983 წელს აირჩიეს კორესპონდენტად, ხოლო 1989 წელს - აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსად.

ალექპეროვმა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიაში 1965 წელს მუშაობა დაიწყო. 1968 წლიდან 1978 წლამდე აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ბოტანიკის ინსტიტუტში სხვადასხვა თანამდებობა ეკავა, მათ შორის დირექტორის მოადგილის, შემდეგ კი დირექტორის თანამდებობაზე. 1987-1996 წლებში აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა ეკავა. 1988-2002 წლებში მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის გენეტიკისა და სელექციის ინსტიტუტის დირექტორი იყო. 2011 წლიდან კი - მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის კონსულტანტი.

აკადემიკოსი ურხან ალექპეროვი ურხან 320 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი არის, მათ შორის 34 წიგნისა და სახელმძღვანელოსი. ის მსოფლიოში აღიარებული ექსპერტია ეკოსისტემის მეცნიერებაში, რაც ბუნებრივ, ეკონომიკურ, სოციალურ და პოლიტიკურ კომპონენტებს მოიცავს. ის ასევე არის ეკოლოგიური ცივილიზაციის კონცეფციის ავტორი „მწვანე“ აზროვნებაში.

საერთაშორისო საქმიანობის ფარგლებში ურხან ალექპეროვი აშშ-ის, დიდი ბრიტანეთის, საფრანგეთის, თურქეთის, ნიდერლანდების და სხვა ქვეყნების უნივერსიტეტებში ლექციებს კითხულობდა და სემინარებს ატარებდა. ის ასევე მრავალი საერთაშორისო კომიტეტის, სამეცნიერო ჟურნალების სარედაქციო კოლეგიის წევრია.
არნოლდ ზისერმანი

არნოლდ ზისერმანი (დ. 23 ნოემბერი, 1824, კამიანეც-პოდილსკი, ახლანდ. ხმელნიცკის ოლქი, უკრაინა, — გ. 4 სექტემბერი, 1897, სოფ. ლუტოვინოვო, ახლანდ. ტულის ოლქი, რუსეთი) — გერმანული წარმოშობის რუსი სამხედრო ისტორიკოსი, მემუარისტი, რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1863).

დაიბადა რუსეთში მომსახურე გერმანელი სამხედრო ექიმის ოჯახში. 1842 წელს, 18 წლის ასაკში საკუთარი თხოვნის საფუძველზე ჩაირიცხა სამოქალაქო სამსახურში კავკასიაში. მუშაობდა საქმისმწარმოებელად თბილისსა და თიანეთში. 1849 წლიდან იყო სამხედრო სამსახურში. მონაწილეობდა კავკასიელ მთიელთა წინააღმდეგ ბრძოლებში, მათ შორის, ღუნიბის იერიშში (1859). კავკასიაში 25-წლიანი სამსახურის პერიოდში შეისწავლა ქართული ენა, ბევრს მოგზაურობდა, გამოაქვეყნა არაერთი სტატია და მოგონება იმდროინდელი კავკასიის შესახებ, მათ შორის, „ოცდახუთი წელი კავკასიაში — 1842-1867“. 1867 წელს თადარიგში გავიდა. სიცოცხლის უკანასკნელი წლებში ტულის გუბერნიაში, საკუთარ მამულში გაატარა.
ალექსი ყამარაული

ალექსი (ალექსანდრე) იაკობის ძე ყამარაული, ფსევდონიმი: კავკაველი ა. ყ. (დ. 1885, სოფ. კარკუჩა, ახლანდ. ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი, — გ. 12 ნოემბერი, 1937) — ქართველი ბოლშევიკი, პუბლიცისტი.

რუსეთის 1917 წლის რევოლუციამდე ცხოვრობდა ვლადიკავკაზში (კავკავი); იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების კავკავის განყოფილების ნამდვილი წევრი (1916-1917). 1918 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა (ბოლშევიკური) პარტიის წევრი. რევოლუციისა და რუსეთის სამოქალაქო ომის წლებში აქტიურად მონაწილეობდა ბოლშევიკების გამარჯვებისთვის ბრძოლაში ჩრდილოეთ კავკასიაში.

საქართველოში საბჭოთა რეჟიმის დამყარების შემდეგ, 1921-1922 წლებში იყო საქართველოს სსრ ფოსტა-ტელეგრაფის სახალხო კომისარი, შემდეგ მუშაობდა სხვადასხვა პარტიულ და სამეურნეო თანამდებობაზე. 1927 წელს მოაწყო ექსპედიცია ხევსურეთში ადგილობრივი საზოგადოებრივი მდგომარეობის და ზნე-ჩვეულებების შესასწავლად, რაც ხელისუფლებას ამ მთიანი კუთხის საბჭოთა სისტემაში ინტეგრაციაში უნდა დახმარებოდა. მომდევნო წლებში რუსულ და ქართულ ენებზე გამოსცა ეთნოგრაფიული შინაარსის ნარკვევი ხევსურეთის შესახებ. სტალინური რეპრესიების დროს, 1937 წელს დააპატიმრეს და „მემარჯვენეთა კონტრრევოლუციური ორგანიზაციის“ წევრობის ბრალდებით დახვრიტეს.
იდა ნოდაკი

იდა ნოდაკი ( , დაბ. ტაკე ; დ. 25 თებერვალი, 1896 — გ. 24 სექტემბერი, 1978) — გერმანელი ფიზიკოქიმიკოსი. აღმოაჩინა რენიუმი. 1934 წელს წამოაყენა ჰიპოთეზა ნეიტრონებით დაბომბვისას მძიმე ქიმიური ელემენტების ბირთვების დაშლის შესახებ.

ბიოგრაფია
იდა ნოდაკი დაიბადა ლაკჰაუზენში (ამჟამად ვეზელის შემადგენლობაში). 1919 წელს დაამთავრა ბერლინის უმაღლესი ტექნიკური სასწავლებელი. ის იყო ერთ-ერთი პირველი ქალი ქიმიკოსი გერმანიაში. მას შემდეგ, რაც 1921 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია „უმაღლესი ალიფატური ცხიმოვანი მჟავების ანჰიდრიდების შესახებ“, იგი მიიღეს მკვლევარ ქიმიკოსად ბერლინში & -ის კონცერნის ლაბორატორიაში. გახდა პირველი ქალი გერმანიაში, რომელიც ქიმიურ ინდუსტრიაში ჩაება. 1935-1941 წლებში მუშაობდა ფრაიბურგის უნივერსიტეტის ფიზიკური ქიმიის ინსტიტუტში, 1941-1956 წლებში — სტრასბურგის უნივერსიტეტში, ხოლო 1956 წლიდან — ბამბერგის გეოქიმიის კვლევით ინსტიტუტში.

იდა ნოდაკის ძირითადი კვლევები ეძღვნება იშვიათი და გაბნეული ელემენტების გეოქიმიას. ქმართან უოლტერ ნოდაკთან და ოტო ბერგთან ერთად აღმოაჩინა ახალი ქიმიური ელემენტი ატომური ნომრით 75 - რენიუმი - პლატინის საბადოში და კოლუმბიტში (1925-1928). ნოდაკის კვლევითმა ჯგუფმა ასევე იპოვა ახლად აღმოჩენილი ელემენტის კვალი გადოლინიტსა და მოლიბდენიტში. ახალ ელემენტს ეწოდა რენიუმი — ( — მდინარე რაინის სახელი, გერმანიის რაინის პროვინციის — იდა ნოდაკის დაბადების ადგილის საპატივსაცემოდ). ამავდროულად, გამოცხადდა 43 ატომური ნომრის მქონე ელემენტის —მასურიუმის( აღმოსავლეთ პრუსიის მასურიის ისტორიული რეგიონის სახელის მიხედვით) აღმოჩენის შესახებ, თუმცა ეს ინფორმაცია მცდარი გამოდგა.

1931 წელს გერმანიის ქიმიური საზოგადოების მიერ ქმართან ერთად დაჯილდოვდა იუსტუს ლიბიგის მედლით.

იდა ნოდაკმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ბირთვული ფიზიკის განვითარებაში, მიუთითა ურანის ბირთვების დაშლის შესაძლებლობაზე უკვე ცნობილი ელემენტების იზოტოპების წარმოქმნით ნეიტრონებით დაბომბვისას. 1934 წელს ენრიკო ფერმიმ გამოაქვეყნა ექსპერიმენტების შედეგები ურანის ნეიტრონების დასხივებაზე, სადაც დაადგინა ტრანსურანის ელემენტების წარმოქმნა (უკვე ცნობილი ბირთვული რეაქციების ანალოგიით). სტატიაში „93-ე ელემენტზე“ ნოდაკმა გააკრიტიკა ფერმის ნამუშევარი და მოიყვანა სავარაუდოდ მიღებული ელემენტების შეცდომების მტკიცებულება ქიმიურ იდენტიფიკაციაში. მან პირველმა განაცხადა, რომ ნეიტრონებით დაბომბვისას ურანის ბირთვები შეიძლება დაიყოს რამდენიმე დიდ ფრაგმენტად, რომლებიც მსუბუქი ელემენტების იზოტოპებია. თუმცა, ნოდაკმა არ წარმოადგინა არც ექსპერიმენტული და არც თეორიული მტკიცებულება, რამაც გამოიწვია მისი ჰიპოთეზის იგნორირება იმ დროის წამყვანი ფიზიკოსების მიერ. მხოლოდ ხუთი წლის შემდეგ, 1939 წელს, ოტო ჰანმა და ფრიც სტრასმანმა აღმოაჩინეს ბირთვული დაშლის პროცესი.

აინტერესო ფაქტები
იდა ნოდაკ-ტაკეს თითქმის მთელი პროფესიული მოღვაწეობა მეუღლესთან, უოლტერ ნოდაკთან ერთად მიმდინარეობდა. ისინი ერთად საქმიანობდნენ როგორც ქორწინებამდე, ასევე მის შემდეგ . გამონაკლისი იყო სამუშაო სტრასბურგის უნივერსიტეტში, სადაც ხელფასს არ იღებდა. ისინი დაქორწინდნენ 1926 წელს, როდესაც მუშაობდნენ რენიუმის აღმოჩენაზე.
იდა ნოდაკი სამჯერ იყო ნომინირებული ნობელის პრემიაზე ქიმიაში (1933, 1935, 1937).
ბეირბრე დე ბრუნი

ბეირბრე დე ბრუნი (დაბადებული 1954 წლის 10 იანვარს) არის ყოფილი ირლანდიული შინ ფეინის პოლიტიკოსი, რომელიც იყო ევროპარლამენტის წევრი ჩრდილოეთ ირლანდიიდან 2004-დან 2012 წლამდე.

პოლიტიკური კარიერა
ბეირბრე დე ბრუნი დაიბადა დუბლინში, კერძოდ, ტირენურის გარეუბანში 1954 წლის 10 იანვარს, ხოლო პოლიტიკური კარიერა დაიწყო ციხეების პრობლემების წინააღმდეგ მიმართულ ეროვნულ კომიტეტში 1970-იანი წლების ბოლოსა და 1980-იანი წლების დასაწყისში (ინგლ. - & ). კომიტეტი განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა ციხეში ქალთა მიმართ მოპყრობის საკითხებს. დე ბრუნი გახდა შინ ფეინის უმაღლესი საბჭოს ადრეული წევრი, ხოლო 1998 წელს - ჩრდილოეთ ირლანდიის საკანონმდებლო ასამბლეის წევრი, სადაც წარმოადგენდა დასავლეთ ბელფასტს. დე ბრუნი იკავებდა ჯანმრთელობის, სოციალური მომსახურებისა და საჯარო უსაფრთხოების მინისტრის თანამდებობას.

ბეირბრე დე ბრუნი პროფესიით არის მასწავლებელი, რომელიც ასწავლიდა ირლანდიურ საშუალო საგანმანათლებლო სექტორში, დასავლეთ ბელფასტის ტერიტორიაზე. ასევე, იგი ცნობილია ირლანდიური ენის მიმართ ერთგულებით და მუშაობდა ფრანგული და გერმანული ენის მასწავლებლად. იგი ცხოვრობდა ბელფასტის, კერძოდ, ანდერსონსთაუნის ტერიტორიაზე ადრეული 1980-იანი წლების განმავლობაში. დე ბრაუნი ირლანდიული ენის კარგი მოსაუბრე და ადამიანის უფლებებსა და თანასწორობის საკითხებში ექსპერტია. ასევე, დე ბრაუნი არის შინ ფეინის მომლაპარაკებელთა წევრი, რომელიც მოგზაურობდა საერთაშორისო მასშტაბით, სხვადასხვა ადგილებში, რათა ირლანდიური სამშვიდობო პროცესისთვის რეკლამირება გაეწია.

ბეირბრე დე ბრუნი იყო გარემოსა და პეტიციების კომიტეტის წევრი ევროპარლამენტში და რეგიონული განვითარების კომიტეტის წევრის შემცვლელი. 2004 წლის ევროპის არჩევნებიდან მოყოლებული, დე ბრუნი გახდა შინ ფეინის ორი ევროპარლამენტარიდან ერთ-ერთი და შინ ფეინის პირველი პოლიტიკოსი, რომელმაც ევროპარლამენტში წარადგინა ჩრდილოეთ ირლანდია. იგი იკავებდა ევროპული გაერთიანებული მემარცხენე-ნორდიკული მწვანე მემარცხენეების ადგილს. იგი ლიდერობდა ჩრდილოეთ ირლანდიის ოლქში გამართულ 2009 წლის ევროპარლამენტის არჩევნებს, პირველად - ნაციონალისტური ან რესპუბლიკური პარტიიდან.

აგრეთვე, იგი ირლანდიური ენისა და მისი გლობალური მასშტაბით გამოყენების ძლიერი მხარდამჭერი იყო და წარმოადგენდა ერთადერთ ევროპარლამენტარს, რომელიც პირველ ენად იყენებდა ირლანდიურს. შესაბამისად, ინგლისურ ენაზე იშვიათად აკეთებდა მოხსენებებს პარლამენტში.

ბეირბრე დე ბრუნი ევროპარლამენტში რეგიონული პოლიტიკის კომიტეტის წევრი იყო და იკავებდა გარემოს კომიტეტის წევრის შემცვლელის პოზიციას. ევროპარლამენტის შიგნით, დე ბრუნი აქცენტს აკეთებდა გარემოსდაცვით საკითხებზე და ევროკავშირის დელეგაციის წევრის სახით, მონაწილეობას იღებდა 2011 წლის დურბანის კლიმატის ცვლილების კონფერენციაში. იგი კრიტიკულად იყო განწყობილი კონფერენციის საბოლოო ანგარიშის მიმართ და ამბობდა: "ჩვენ გვჭირდება იმის აღიარება, რომ დურბანიდან მიღებული საუკეთესო შედეგის შემთხვევაშიც კი, მოგზაურობისთვის საჭირო გზა მხოლოდ ნახევარი მანძილით შემცირდება."

ბეირბრე დე ბრუნმა ევროპარლამენტი დატოვა 2012 წლის მაისში "პირადი მიზეზების" გამო, თუმცა, როგორც დაიწერა, პარტიის საქმიანობაში აქტიურობის შენარჩუნება განიზრახა. ჩრდილოეთ ირლანდიის საკანონმდებლო ასამბლეაში მისი მემკვიდრე გახდა მარტინა ანდერსონი.
კლარა იმერვაჰრი

კლარა იმერვაჰრი ( ; დ. 21 ივნისი, 1870 — გ. 2 მაისი, 1915) — გერმანელი ქიმიკოსი და ქალთა უფლებების დამცველი.

ბიოგრაფია
კლარა დაიბადა ფერმაში ბრესლაუს მახლობლად, ებრაულ ოჯახში. მშობლები: ქიმიკოსი ფილიპ იმერვაჰრი და ანა კრონი. კლარა უმცროსი შვილი იყო, მის გარდა ოჯახში კიდევ სამი ბავშვი იზრდებოდა. 1890 წელს კლარას დედა კიბოთი გარდაიცვალა. ამის შემდეგ კლარა და მისი მამა ბრესლაუში გადავიდნენ. მომავალმა მეცნიერმა იქ დაამთავრა უნივერსიტეტი. 1897 წელს უარი თქვა იუდაიზმზე და ლუთერანიზმზე გადავიდა.

1900 წელს კლარა იმერვაჰრმა მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი ქიმიაში რიჩარდ აბეგის ხელმძღვანელობით. იგი იყო პირველი ქალი, რომელსაც ვროცლავის უნივერსიტეტმა დოქტორანტის წოდება მიანიჭა.

1901 წელს ცოლად გაჰყვა ქიმიკოს, შემდგომში ნობელის პრემიის ლაურეატ ფრიც ჰაბერს . ვინაიდან, იმ დროს გავრცელებული ცრურწმენების გამო, კლარას არ შეეძლო სრულად დამოუკიდებლად დაკავებულიყო სამეცნიერო საქმიანობით, იგი ეხმარებოდა მეუღლეს ნაშრომების ინგლისურად თარგმნაში. 1902 წლის 1 ივნისს კლარას შეეძინა ვაჟი, ჰერმან ჰაბერი (1902–1946). მისი შვილიშვილი იყო ცნობილი ამერიკელი ისტორიკოსი ფრიც შტერნი.

პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ ფრიც ჰაბერმა მონაწილეობა მიიღო გერმანული არმიისთვის ქიმიური იარაღის შემუშავებაში. მისი წყალობით, გერმანულმა არმიამ შეძლო იპრიტის(მდოგვის გაზის) გამოყენება იპრესის ბრძოლის დროს, ჰაბერი პირადად ესწრებოდა ახალი იარაღის პირველ საბრძოლო გამოყენებას.

გარდაცვალება
ჰაბერის ბელგიიდან დაბრუნების შემდეგ მალევე, კლარამ თავი მოიკლა პისტოლეტის მკერდში გასროლით. იგი გარდაიცვალა 1915 წლის 2 მაისს. კლარა იმერვაჰრის თვითმკვლელობის ამბავი გაზეთებში პრაქტიკულად არ გავრცელებულა. ერთადერთი შეტყობინება გამოქვეყნდა გარდაცვალებიდან ექვსი დღის შემდეგ პროვინციულ გაზეთ --ში, სადაც ეწერა, რომ თავი მოიკლა ფრონტზე დალემიდან წასული დოქტორ ჰ.-ს მეუღლემ და ქალის საქციელის მიზეზი არ იყო ცნობილი..

ვინაიდან კლარა იმერვაჰრის თვითმკვლელობის გარემოებები ზუსტად არ იყო ცნობილი და არც ეასპერტიზა ჩატარებულა, მომხდარ ფაქტს შემდგომში მოჰყვა სხვადასხვა ვერსიები თვითმკვლელობის გარემოებებთან და მოტივთან დაკავშირებით. სავარაუდოდ, როგორც პაციფისტმა, კლარამ ვერ აიტანა მასობრივი განადგურების იარაღის შექმნაში მეუღლის და ირიბად საკუთარი მონაწილეობა. ცოლის დაღუპვის შემდგომ დილით ფრიც ჰაბერმა ორგანიზება გაუწია აღმოსავლეთის ფრონტზე პირველ შეტევას გაზით.

კლარა იმერვაჰრი დაკრძალულია ბაზელში მეუღლესთან ერთად.

საერთაშორისო ორგანიზაცია 1991 წლიდან ყოველწლიურად გასცემს კლარა იმერვაჰრის სახელობის პრესტიჟულ პრემიას — .
მარგარიტა ვრანგელი

მარგარიტა ვრანგელი ( 1876/1877 — 1932) — რუსი-გერმანელი ქიმიკოსი. გერმანიის უნივერსიტეტის პირველი პროფესორი ქალი.

ბიოგრაფია
მარგარიტა ვრანგელი დაიბადა მოსკოვში რუსეთის საიმპერატორო არმიის პოლკოვნიკის კარლ ფაბიან ბარონ ფონ ვრანგელის (1839-1899) ოჯახში, რომელიც დაქორწინებული იყო მის შორეულ ნათესავ ბარონესა ფონ ვრანგელზე (1843-1927). ოჯახს ხშირად უწევდა საცხოვრებლის შეცვლა. მარგარიტა მოსკოვსა და უფაში სწავლობდა, ხოლო როდესაც 1888 წელს მამა სამსახურიდან რეველში გადაიყვანეს, მარგარიტა ვრანგელი იქ შეიყვანეს გოგონათა გერმანულ სკოლაში. მათემატიკისა და საბუნებისმეტყველო საგნებისადმი მისი მიდრეკილება ადრევე გამოვლინდა. 1894 წელს დაამთავრა სკოლა მასწავლებლის დიპლომით. რამდენიმე წლის განმავლობაში ატარებდა კერძო გაკვეთილებს; ის ასევე ხატავდა და წერდა მოთხრობებს.

მარგარიტა ვრანგელის ცხოვრებაში გარდამტეხი აღმოჩნდა ვიზიტი გრეიფსვალდის უნივერსიტეტში. 1904 წლის გაზაფხულზე ჩაირიცხა ტუბინგენის უნივერსიტეტში. 1909 წელს ბრწყინვალედ დაიცვა დისერტაცია ( " "). მუშაობდა ნობელის პრემიის ლაურეატებთან უილიამ რამზაისთან ლონდონში და მარი სკლოდოვსკა-კიურისთან პარიზში. 1912 წლის ბოლოს სახლში დაბრუნდა და სათავეში ჩაუდგა ესტონეთის გლეხთა კავშირის ექსპერიმენტულ სადგურს. 1918 წლის თებერვალში იგი დააპატიმრეს ბოლშევიკებმა. ვრანგელის მოგონებების მიხედვით, ჩხრეკისას მათ აღმოაჩინეს „იარაღის სათავსო“ (ეს იყო მამის კოლექცია) და „კომპრომატები“ წერილები გერმანიიდან, რომლებიც მან დაწერა 1904-1909 წლებში, სტუდენტობის დროს ტუბინგენისა და ლაიფციგის უნივერსიტეტებში. ვრენგელი წერდა, რომ იგი, სხვა დაპატიმრებულ ქალებთან ერთად, რეველის ქუჩებში მიჰყავდათ, ხშირად ჩერდებოდნენ, რათა მეზღვაურებს და ჯარისკაცებს მიტინგების გამართვა შეძლებოდათ. მას შემდეგ, რაც ტუსაღები გერმანელმა ჯარისკაცებმა გაათავისუფლეს, მარგარიტა ვრანგელი გერმანიაში, კერძოდ, ჰოგენჰეიმის უნივერსიტეტში მოხვდა, რადგან მისი მაშინდელი დირექტორი და ქვეყნის მომავალი ეკონომიკის მინისტრი, პროფესორი ჰერმან უორმბოლდი მას რეველიდან იცნობდა და ძალიან აფასებდა.

მარგარიტა ვრანგელმა დაიცვა მეორე დისერტაცია და მიიღო კერძო ასისტენტ-პროფესორის თანამდებობა. 1923 წელს ვიუტემბერგის სამინისტრომ დანიშნა იგი ჰოგენჰეიმის უნივერსიტეტის მცენარეთა კვების განყოფილების პროფესორად და მცენარეთა წარმოების პრობლემების მქონე ერთ-ერთი ინსტიტუტის დირექტორად, რამაც მამრობითი სქესის მეცნიერების დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია. მისი ურთიერთობა კოლეგებთან ორაზროვანი იყო: ზოგი ვრანგელს ამპარტავნებაში ადანაშაულებდა, ზოგი კი აღფრთოვანებული იყო მისი იუმორით, თვითირონიის უნარით და კეთილშობილებით.

ევროპის რიგ ქვეყნებში მე-20 საუკუნის დასაწყისში ქალი პროფესორებს არ შეეძლოთ დაქორწინებულები ყოფილიყვნენ. მაგრამ როდესაც 1928 წელს მარგარიტა ვრანგელი დაქორწინდა ბავშვობის მეგობარ ვლადიმერ ანდრონიკოვზე, რომელსაც იგი გარდაცვლილად თვლიდა, მისთვის გაკეთდა ერთ-ერთი პირველი გამონაკლისი: მეცნიერმა მიიღო ნებართვა, გაეგრძელებინა პედაგოგიური მოღვაწეობა და ინსტიტუტის მართვა.

მრავალი წლის განმავლობაში მარგარიტა ვრანგელი ეხმარებოდა თავის ბალტიისპირელ ნათესავებს. უგზავნიდა მათ ფულს და ამანათებს.
ვერა პოპოვა

ვერა პოპოვა (ქალიშვილობაში ბოგდანოვსკაია ; ( 1867 - 1896 ) — ქიმიის დოქტორი, ცნობილი რუსი ქირურგის სამედიცინო-ქირურგიული აკადემიის პროფესორ ე. ბოგდანოვსკის ქალიშვილი. ერთ-ერთი პირველი რუსი ქალი ქიმიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 17 (29) სექტემბერს; ევსტაფ და მარია ბოგდანოვსკების ოჯახში.

განათლება მიიღო სანკტ-პეტერბურგის სმოლნის კეთილშობილ ქალთა ინსტიტუტში, რომელიც დაამთავრა 1883 წელს. შემდეგ, 1883-1887 წლებში სწავლა გააგრძელა ქალთა უმაღლესი (ბესტუჟევის) კურსების საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე. ჟენევის უნივერსიტეტში სწავლობდა ქიმიას, სადაც 1892 წელს მიიღო დოქტორის ხარისხი ქიმიაში ( დისერტაციის თემა:"კვლევა დიბენზილ კეტონზე", 1892). 1890 ნლიდან იგი იყო ქიმიის მასწავლებელი ნოვო -ალექსანდრიის სოფლის მეურნეობისა და სატყეო ინსტიტუტში, ხოლო 1892 წლიდან 1894 წლამდე კითხულობდა ლექციებს სტერეოქიმიაზე ქალთა უმაღლეს კურსებზე.

1895 წლის შემოდგომაზე იგი ცოლად გაჰყვა მასზე ასაკით გაცილებით უფროს გენერალ-ლეიტენანტ ი. პოპოვს. მისი დიდგვაროვანი მეუღლე სამხედრო აკადემიის დამთავრების შემდეგ, დიდი ხნის განმავლობაში მუშაობდა სანკტ-პეტერბურგის ვაზნების ქარხანაში, ხოლო დაქორწინებამდე ერთი წლით ადრე დაინიშნა იჟევსკის იარაღისა და ფოლადის ქარხნების უფროსად. იმავე შემოდგომაზე მან და მისმა მეუღლემ დატოვეს პეტერბურგი და დასახლდნენ ვიატკას პროვინციაში იჟევსკის ქარხნებში. ვერამ სახლში მოაწყო ქიმიური ლაბორატორია და გარდა ამისა, მუშაობდა ქარხანაში.

1896 წელს, ლაბორატორიაში მუშაობისას, მკვლევარი ცდილობდა ჩაეტარებინა რეაქცია თეთრ ფოსფორსა და ჰიდროციანმჟავას შორის. ორი ნივთიერების შემცველი ამპულა აფეთქდა და ვერა გარდაიცვალა ოთხი საათის შემდეგ აფეთქების შედეგად წარმოქმნილი დაზიანებებისა და ფოსფორისჰიდრიდის (ფოსფიდის) მოწამვლისგან 28 წლის ასაკში. დაკრძალვის ცერემონია გაიმართა ალექსანდრე ნეველის საკათედრო ტაძარში. შემდეგ კი ქმარმა ცოლის ცხედარი ჩერნიგოვის პროვინციაში მდებარე საოჯახო მამულში (სოსნიცკის რაიონი, სოფელი შაბალინოვი) დაკრძალა. საძვალე, სადაც ვერა ბოგდანოვსკაია-პოპოვა დაკრძალეს (ცხედარი განადგურდა საბჭოთა ხელისუფლების პირველ წლებში), ამჟამად ავარიულ მდგომარეობაშია, ხოლო ძეგლი, რომელიც მას ამშვენებდა, მოთავსებულია სოსნიცას მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.

ხსოვნა
ვერა პოპოვას მნიშვნელოვანი პატივი მიაგეს რუსეთის ფიზიკური და ქიმიური საზოგადოების ჟურნალში. შედარებით მოკლე ნეკროლოგი გამოჩნდა ჟურნალში -შა და მოკლე ცნობა ამერიკულ ჟურნალში . ქიმიკოს ვლადიმერ იპატიევის ერთ სტატიაში გამოთქმული იყო ვარაუდი, რომ იგი შესაძლოა მოწამლულიყო ექსპერიმენტის შედეგად ან თვითმკვლელობით დაესრულებინა სიცოცხლე, მაგრამ ამ მოსაზრებამ ვერ პოვა მხარდაჭერა.

ვერა პოპოვას ადრეულმა გარდაცვალებამ მის მეუღლეს უბიძგა ცოლის ხსოვნის პატივისცემის ნიშნად შეექმნა ფონდი, რომელიც სტუდენტ გოგონებს დაეხმარებოდა. ასევე ვერას პორტრეტი დაკიდეს კოლეჯში, სადაც ის სწავლობდა.

სამეცნიერო საქმიანობა
ვერა პოპოვა დაკავებული იყო კეტონის ნაერთების ქიმიური შესწავლით. თავის სადოქტორო დისერტაციაში მან აჩვენა, რომ დიბენზილ კეტონი, ტუტე გარემოსა და ჰაერის ნაკადში გათბობის დროს, იერთებს ჟანგბადს და წარმოქმნის გარკვეული რაოდენობის ბენზოის მჟავას და ამით დაადგინა, რომ არსებობს კეტონები, რომლებსაც ალდეჰიდების მსგავსად შეუძლიათ მჟავებად გარდაქმნა მოლეკულის დაშლის გარეშე.
შოთა ბოსტანაშვილი

შოთა აბრამის ძე ბოსტანაშვილი (დ. 13 მაისი, 1948, თბილისი, — გ. 29 მაისი, 2013, იქვე) — ქართველი ებრაელი არქიტექტორი, პედაგოგი. არქიტექტურის დოქტორი (2008), პროფესორი (1998).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი 1972 წელს. 1978 წლიდან მუშაობდა იქვე, საპროექტო ბიუროში; ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას. ძირითადი ნამუშევრებია: მონუმენტი „დიდება შრომას“ ქუთაისში (1981, ვ. დავითაიასთან ერთად; საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს პრემია „ხუთწლედის მატიანე“, 1983), მემორიალი „ხსოვნის ტაძარი“ სოფ. მუხრანში (1981, ვ. დავითაიასთან ერთად; სოფიის საერთაშაშორისო ბიენალის ლაურეატობა და ქ. პლევნის პრემია, 1985; რუსეთის სამხატვრო აკადემიის დიპლომი, 1987), სამხატვრო გალერეა (1979) და მემორიალი „ხსოვნის კუბი“ სენაკში (1983, მოქანდაკე ვ. მელიქიშვილი; ორივე ნამუშევარი შესრულებულია არქიტექტორებთან გ. გეგელიასთან და ვ. დავითაიასთან ერთად), ხელოვნების ცენტრი დაბა გულრიფშში (1988, ვ. დავითაიასთან ერთად), „პოეზიის სასახლე“ თბილისში (1999-2000), თამარ მეფის ძეგლი მესტიაში (2012, მოქანდაკე ვაჟა მელიქიშვილი) და სხვ. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998).
მიჰრან ბოსტანჯიანი

მიჰრან მიჰრანის ძე ბოსტანჯიანი (დ. 9 აგვისტო, 1913, სოფ. ზემო ეშერა, ახლანდ. სოხუმის მუნიციპალიტეტი, — გ. 14 თებერვალი, 1958, გაგრა) — საბჭოთა კავშირის არმიის ლეიტენანტი, ეთნიკურად სომეხი საქართველოდან. საბჭოთა კავშირის გმირი (1944).

საბჭოთა არმიაში მსახურობდა 1935 წლიდან. მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა სტალინგრადთან, უკრაინაში, ავსტრიაში. 1943 წელს მდინარე დნეპრის გადალახვის დროს გამოჩენილი მამაცობისათვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. დემობილიზაციის შემდეგ ცხოვრობდა და მუშაობდა გაგრაში.
ვოლტმეტრი

ვოლტმეტრი — ელექტრულ წრედში ემძ-ის, პოტენციალთა სხვაობის ან ძაბვის საზომი ელექტრული ხელსაწყო. ვოლტმეტრს, დატვირთვის ან ელექტრული ენერგიის წყაროსთან რთავენ პარალელურად.

ელექტროტექნიკაში, ძაბვის გაზომვა ყველაზე ხშირად გაიგივებულია, პოტენციალთა სხვაობის გაზომვასთან.

ვოლტმეტრის ჩვენებების სწორად ასახვისათვის, საჭიროა გაითვალისწინებულ იყოს მისი როგოც ელექტრული მექანიზმის გავლენა მიერთებულ ელექტრულ სისტემასთან. იდეალურ ვოლტმეტრს უნდა ჰქონდეს უსასრულოდ დიდი შიდა წინაღობა. შესაბამისად, რაც უფრო მაღალია რეალური ვოლტმეტრის შიდა წინაღობა, მით ნაკლები გავლენა აქვს მოწყობილობას გასაზომ ობიექტზე და შესაბამისად უფრო მაღალი იქნება მისი გაზომვის სიზუსტეც.

1745 წელს მსოფლიოში პირველი ვოლტმეტრი შექმნა რუსმა ფიზიკოსმა გ. რიხმანმა და მას „ელექტრული ძალის მაჩვენებელი“ უწოდა. „მაჩვენებლის“ მოქმედების პრინციპი გამოყენებული იქნა თანამედროვე ანალოგურ ელექტროსტატიკურ ვოლტმეტრებში.

განასხვავებენ ორი ტიპის ვოლტმეტრს: ანალოგურს და ციფრულს.
ნინო ბრაილაშვილი

ნინო პეტრეს ასული ბრაილაშვილი, ნამდვილი გვარი: ბრაილოვსკაია (დ. 19 იანვარი, 1899, ბაქო, — გ. 2 ივნისი, 1991, თბილისი) — უკრაინული წარმოშობის ქართველი მხატვარ–გრაფიკოსი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1960).

დაიბადა სამთო ინჟინრის პეტრე ბრაილოვსკის და პიანისტის თამარ ერისთავის ოჯახში. დაამთავრა ლევანდოვსკის კერძო გიმნაზია თბილისში (ახლანდ. თბილისის № 49 საჯარო სკოლა) 1917 წელს. 1919 წლიდან ხატვას სწავლობდა ნატიფ ხელოვნებათა ხელშემწყობ კავკასიის საზოგადოების სკოლაში, 1924–1929 წლებში კი — თბილისის სამხატვრო აკადემიაში.

1930 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტისა და ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმის ეთნოგრაფიის განყოფილებაში მხატვრად. მონაწილეობდა სამეცნიერო ექსპედიციებში საქართველოსა და დაღესტანში; ასრულებდა ჩანახატებს, სადაც წარმოდგენილი იყო ქართველი ხალხის შემოქმედების ყველა სახე. 1937 წელს თინათინ თუმანიშვილთან ერთად დააარსა თბილისის სათამაშოების მუზეუმი. 1964 წელს გამოსცა ქართული ეთნოგრაფიული ალბომების სერია. დაჯილდოებულია სიმონ ჯანაშიას სახელობის პრემიით (გარდაცვალების შემდეგ, 2003).
პეტრე ბრაილოვსკი

პეტრე ვლადიმერის ძე ბრაილოვსკი (დ. 31 დეკემბერი, 1862, თბილისი, — გ. 5 იანვარი, 1911, იქვე) — სამთო ინჟინერი, წარმოშობით უკრაინელი, დედით — ქართველი.

დაამთავრა თბილისის ვაჟთა გიმნაზია. სხვადასხვა დროს მუშაობდა ყაღიზმანში მარილის საბადოებზე, შუა აზიის რკინიგზის მშენებლობაზე, ბაქოში „მოსკოვ-კავკასიის“ ნავთის მწარმოებელი ამხანაგობის მმართველად. თავისი სახსრებით თბილისის ბოტანიკურ ბაღში, სოლოლაკის ქედში დაიწყო გვირაბის მშენებლობა (ინჟინერ კონსტანტინე ხატისოვთან ერთად). განზრახული ჰქონდა თბილისსა და კოჯორში ბალნეოლოგიური და კლიმატური კურორტების მოწყობა, რისთვისაც შეისყიდა ბოტანიკურ ბაღთან არსებული მუსლიმური სასაფლაოს მიმდებარე ტერიტორია. აქედან კოჯრისაკენ უნდა გაეყვანა ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა. პროექტი განუხორციელებელი დარჩა ბრაილოვსკის გარდაცვალების გამო. პეტრე ბრაილოვსკის შვილი იყო მხატვარი ნინო ბრაილოვსკაია (ბრაილაშვილი).