iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ფხოველები

ფხოველები, იგივეა, რაც ძვ. ქართული წყაროების ფხოელნი, ფხოველნი, მხ. რცხ. ფხოვი — საქართველოს ისტორიული რეგიონის, ფხოვის (ფხოეთის) – დღევანდელი ფშავისა და ხევსურეთის მცხოვრებნი. პირველი ისტორიული ცნობა ფხოველების შესახებ წყაროებში გვხვდება „მოქცევაჲ ქართლისაჲში“, სადაც ვკითხულობთ, რომ საუკუნის 20–იან წლებში წმინდა ნინოს აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში ქრისტიანობა უქადაგია ჭართლელებისთვის, ფხოველებისთვის და წილკნელებისთვის. მთიელებმა სცადეს გაქრისტიანებისთვის თავის არიდება, მაგრამ მირიან მეფის ერისთავმა მსუბუქად მიმართა მახვილი და მათაც შიშით გადმოსცეს თავიანთი კერპები დასალეწად:

„მეფეთა ცხოვრება“ გვამცნობს, თითქოს მთიელთაგან ქრისტიანობის მიმართ განსაკუთრებული წინააღმდეგობა ფხოველებმა გამომაჟღავნეს, რამაც მათი მეზობელ თუშეთში მიგრაციაც კი გამოიწვია:

მაგრამ ამგვარი ინტერპრეტაცია „ქართლის ცხოვრების“ გვიანდელი რედაქტორის მცდარი ინტერპრეტაციის შედეგია. მის პირველწყაროში, „მოქცევაჲ ქართლისაჲში“ ვკითხულობთ, რომ არა ფხოველნი, არამედ „ყუარელნი“ გადასულან თუშეთში:
აშკარაა, რომ „ქართლის ცხოვრების“ რედაქტორმა ყუარელთა შესახებ ცნობა შეცდომით ფხოველებთან დააკავშირა.

თამარ მეფის ეპოქაში, დაახლოებით 1212 წელს ფხოველები, დიდოელებთან ერთად განუდგნენ თამარ მეფეს. „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“ ასე ახასიათებს ფხოველებს:
მემატიანის ეს სიტყვები იმაზე მეტყველებს, რომ ფხოველები თუმცა კი ჯვარის მსახურნი, ანუ ქრისტიანები იყვნენ და ქრისტიანობას იჩემებდნენ, მაგრამ მათი საქციელი არ შეეფერებოდა ქრისტიანის საქციელს, რადგან, წარმართ დიდოელებთან ერთად, ქრისტიანი მეფეს, თამარს განუდგნენ და იწყეს მისი სამეფოს ქრისტიანი მოსახლეობის დარბევა:
მთაში წესრიგის დასამყარება თამარმა ამირსპასალარ-ათაბაგს, ივანე მხარგრძელს დაავალა. ამ უკანასკნელს სამი თვე დასჭირდა იმისთვის, რომ განდგომილები სასტიკად დაესაჯა და მორჩილებაში მოეყვანა: „მოსწყჳდეს ურიცხჳ კაცი დიდოი და ფხოვი“. დამარცხებულებმა მისცეს ათაბაგს მძევლები, აღუთქვეს ხარაჯის გადახდა და ერთგულება. ამ პირობებით ივანე ათაბაგმა ზავი დაუდო მთიელებს, მძევლები წამოასხა და უკან მობრუნებულმა მეფეს მოახსენა:

როგორც ისტორიკოსები ვარაუდობენ, სწორედ აღნიშნული დროიდან, საუკუნიდან უნდა მომხდარიყო ფხოვის, ფშავისა და ხევსურეთის რეგიონებად განცალკევება.
ვატიკანის ჰიმნი

პონტიფიკოსის ჰიმნი ან პაპის ჰიმნი — რომის პაპის, წმინდა ეპარქიის და ვატიკანის ოფიციალური ჰიმნი. ჰიმნი იკვრება განსაკუთრებული ცერემონიების და ღონისძიებების დროს, რომელშიც პაპი ან მისი წარმომადგენელი, მაგალითად ნუნციო, იღებს მონაწილეობას. მაშინ როდესაც ვატიკანის დროშა აღიმართება, ჰიმნის მხოლოდ რვა ტაქტი იკვრება. მუსიკა დაწერილი იქნა შარლ გუნოს მიერ 1869 წელს, პაპი პიუს -ს მღვდლად კურთხევის ვერცხლის იუბილეს აღსანიშნავად. ეს მთლიანად ინსტრუმენტალური სამ-ნაწილიანი ნაწარმოები, რომელსაც თავდაპირველად (ფრან. - პონტიფიკოსის მარში) ეწოდებოდა, მისი პირველივე შესრულებისთანავე უზომოდ პოპულარული გახდა.

1949 წლის 16 ოქტომბერს, პაპმა პიუს ვიკტორინ ჰალმაიერის (1857), რომელიც პაპის ჰიმნი იყო 1929 წელს ვატიკანის ქალაქ-სახელმწიფოს ჩამოყალიბებიდან მოყოლებული, გუნოს მუსიკით ჩაანაცვლა. გუნოს მუსიკა პირველად ვატიკანის ჰიმნის სტატუსით 1949 წლის შობა დღეს (25 დეკემბერი) შესრულდა, წმინდა წელი 1950-ს დადგომამდე ერთი დღით ადრე. პატივისცემის ნიშნად, ძველი ჰიმნიც დაიკრა საბოლოოდ.

ლათინური ტექსტი
ბრონისლავ კომოროვსკი

ბრონისლავ მარია კომოროვსკი (; დ. 4 ივლისი, 1952) — პოლონელი პოლიტიკოსი, პოლონეთის პრეზიდენტი 2010 წლის 6 აგვისტოდან 2015 წლის 6 აგვისტომდე. (პარტია სამოქალაქო პლატფორმა), 2000-2001 წლებში თავდაცვის მინისტრი, 2007 2010 წლებში პოლონეთის სეიმის მარშალი (თავმჯდომარე). სმოლენსკში მომხდარი ავიაკატასტროფის შემდეგ, რომელშიც დაიღუპა პრეზიდენტი ლეხ კაჩინსკი, 2010 წლის 10 აპრილიდან პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. პრეზიდენტად არჩეული იქნა არჩევნების მეორე ტურის შედეგად, ხმათა 52%-ით.

ბავშვობა და ახალგაზრდობა
დაიბადა 1952 წლის 4 ივნისს პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკის სამხრეთ დასავლეთში, არისტოკრატულ ოჯახში. იყო პოლონეთის პიონერთა ორგანიზაციის წევრი. 1977 წელს, დაამთავრა ვარშავის უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1977–1980 წლებში ჟურნალის რედაქციაში მუშაობდა.

დისიდენტური და პოლიტიკური მოღვაწეობა
კომუნისტური რეჟიმის დროს დემოკრატიული ოპოზიციის მოქმედებებში მონაწილეობდა, 1979 წლის ნოემბერში, დემონსტრაციაში მონაწილეობისათვის ერთი თვით პატიმრობა მიესაჯა. თანამშრომლობდა მოძრაობა სოლიდარობასთან, 1981–1989 წლებში ასწავლიდა ისტორიას.

პოლონეთის განთავისუფლების შემდეგ, იყო მესამე რესპუბლიკის ყველა მოწვევის სეიმის წევრი. 2007 წელს აირჩიეს მარშლად, ლეხ კაჩინსკის დაღუპვის შემდეგ ასრულებდა პრეზიდენტის მოვალეობას.
12"-იანი სინგლი

12"-იანი სინგლი (ინგლ. 12- , 12-დიუმიანი სინგლი, ხშირად უბრალოდ 12") — გრამაფონის ჩანაწერის ტიპი, რომელსაც შედარებით სხვებთან უფრო დიდი ხვრელი აქვს. ეს საშუალებას აძლევს მას იქონიოს უფრო ფართო დინამიკური დიაპაზონი, ხმის უკეთესი ხარისხი. როგორც სახელწოდებიდანაც ჩანს მისი დიამეტრი 12 დიუმია, რაც მეტრულ სისტემაში 30.48 სანტიმეტრის ტოლია. ჩანაწერის ეს ტიპი, ჩვეულებრივ, გამოიყენება დისკოსა და საცეკვაო მუსიკის ჟანრებში, სადაც დიჯეები იყენებენ მათ. ჩვეულებრივ, ასეთი ტიპის ჩანაწერები იკვრება 45 ბრუნი/წუთში სიჩქარით, რაც საშუალებას იძლევა, გაუმჯობესდეს ბასის დიაპაზონის სიხშირეების სმენადობა.
დიდი ტბები

დიდი ტბები  — მტკნარი ტბების სისტემა ჩრდილოეთ ამერიკაში, აშშ-სა და კანადის ტერიტორიაზე. შეიცავს ტბებისა და წყალსაცავების მთელ რიგს, რომლებიც დაკავშირებულია მდინარეებითა და სრუტეებით. ფართობი დაახლ. 244,2 ათ. კმ², წყლის მოცულობა 22,7 ათ. კმ³.

სისტემა შედგება ხუთი დიდი ტბისაგან და რამდენიმე საშუალო ზომის წყალსაცავისაგან.
გრიგოლ VII (პაპი)

გრიგოლ (; ერისკაცობაში ჰილდებრანდ სოვანელი; დ. 1020 — გ. 25 მაისი, 1085, სალერნო) — რომის პაპი 1073–1085 წლებში. ერთ-ერთი უდიდესი რეფორმატორი პაპი, რომლის რეფორმებმაც დასავლეთის ეკლესია ხელახლა გააქტიურეს და მისი უწინდელი დომინანტურობა აღადგინეს. გრიგოლ ცნობილია მასსა და საღვთო რომის იმპერატორ ჰაინრიხ -ს შორის არსებული კონფლიქტის გამო.

გრიგოლ იყო კლიუნისტური მოძრაობის მიმდევარი. დიდი გავლენა მოიპოვა პაპ ნიკოლოზ -ის კარზე. მისი მეცადინეობით პაპმა შეიძინა ძლიერი მოკავშირენი: სამხრეთ იტალიის ნორმანთა მბრძანებელი რობერტ გუისკარი, რომელმაც თავი პაპის ვასალად აღიარა, და ტოსკანის მარკგრაფი გოტფრიდი, კავშირი დაამყარა მილანელ მწვალებლებთან. 1059 წლის აპრილში რომის საეკლესიო კრებამ პაპების არჩევნების რეფორმა მოახდინა: ამიერიდან პაპს კარდინალი ირჩევდა. ჰილდებრანდის გავლენით პაპად არჩეულ ალექსანდრე -ის მმართველობაში დაკანონდა სამღვდელოების უცოლობა - ცელიბატი.

პაპად არჩევის შემდეგ გრიგილ -მ მიზნად დაისახა კლიუნიური რეფორმის გატარება და პაპობის თეოკრატიის დამყარება. დაგმო სიმონია, აკრძალა საერო ინვესტიტურა. ამ ღონისძიებებმა, რომელთა მიზანი იყო ეკლესიის სრული გათავისუფლება საერო ხელისუფლების გავლენისაგან, ჰაინრიხ -ის მხრივ დიდი წინააღმდეგობა გამოიწვია.. დაიწყო ინვესტიტურისათვის ბრძოლა. 1076 წელს გერმანიის საეკლესიო კრებამ ვორმსში გრიგოლ ტახტიდან გადაყენებულად გამოაცხადა, საპასუხოდ გრიგოლ -მ ეკლესიიდან განკვეთა მეფე ვორმსის კრების მონაწილე გერმანელი ეპისკოპოსებითურთ და გაათავისუფლა გერმენელი ქვეშევრდომები მეფისადმი ერთგულების ფიცისაგან. გერმანელ მთავართა განდგომამ და გერმანელი სამღვდელოების დიდი ნაწილის პაპის მხარეზე გადასვლამ აიძულა ჰაინრიხ კაპიტულაციაზე წასულიყო (1077 წელი). ციხესიმაგრე კანოსის ბჭესთან, სადაც პაპი იმყოფებოდა, მეფე სამ დღეს ითხოვდა შენდობას, გრიგოლმა განკვეთა მოხსნა მეფეს, მაგრამ მალე ბრძოლა განახლდა. პაპის მომხრეებმა ანტიმეფედ დასვეს რუდოლფ შვაბიელი (1077-1080 წწ.) და გრიგოლ -მ 1080 წელს ხელმეორედ შეაჩვენა მეფე. საპასუხოდ ჰაინრიხ -მ გაილაშქრა გრიგოლ -ის წინააღმდეგ (1081 წ.), შეიჭრა რომში და 1084 წელს აიძულა რომაელები პაპად ეცნოთ (ანტიპაპი) კლიმენტ , რომლისგანაც მიიღო იმპერატორად გვირგვინკურთხევა. გრიგოლ თავის მომხრეებითურთ რომის წმინდა ანგელოზის ციხეში გამაგრდა. პაპის დასახმარებლად მიხმობილმა რობერტ გუისკარმა აიძულა ჰაინრიხ გასცლოდა რომს, მაგრამ ნორმანების მიერ რომის აოხრებამ და ამით გამოწვეულმა სახალხო გულისწყრომამ აიძულა გრიგოლ დაეტოვებინა რომი და გაჰყოლოდა რობერტ გუისკარს სალერნოში, სადაც გარდაიცვალა კიდეც.
ვატიკანის ბაღები

ვატიკანის ბაღები — ურბანული ბაღები და პარკები ვატიკანში, რომლებიც განთავსებულია ვატიკანის ტერიტორიის ნახევარზე მეტზე, ქალაქ-სახელმწიფოს სამხრეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილებში. ბაღებში განთავსებულია სხვადასხვა შენობები, მაგალითად რადიო ვატიკანის შენობა. ბაღები დაახლოებით 23 ჰექტარზე (57 აკრი) არიან გაფენილი, რომელიც ვატიკანის გორაკის უმეტესს შეადგენს. ბაღების უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან 60 მეტრას (200 ფუტი) წარმოადგენს. ჩრდილოეთით, დასავლეთით და სამხრეთით ბაღები შემოსაზღვრულია ქვის კედლებით.

ბაღები და პარკები რენესანსისა და ბაროკოს პერიოდებში ჩამოყალიბდა და შესაბამისად ფანტანები და ქანდაკებები მათ სახასიათო კომპონენტს წარმოადგენს. ბაღებში რამდენიმე მიწისქევაშა წყაროა, რომლებიც 2009 წლის შემდეგ აღარ გამოიყენებიან. ბაღებში ფლორის მრავალი სახეობაა და არემარე განიხილება, როგორც ბიოტოპი.

გალერეა
კლიპერტონი

კლიპერტონი (ვნების კუნძული, ) — საფრანგეთის ზღვისიქთა ტერიტორიაა მარჯნის ატოლი, მდებარეობს წყნარი ოკეანის ჩრდილო–აღმოსავლეთ ნაწილში, კოსტა–რიკის დასავლეთით. 2007 წლის 21 თებერვლამდე ადმინისტრაციულად საფრანგეთის პოლინეზიას ეკუთვნოდა, თუმცა ახლა უშუალოდ პარიზი მართავს. კუნძული დაუსახლებელია, ტერიტორიული წყლები მდიდარია ბიორესურსებით, გარდა ამისა, შელფში დაფიქსირებულია ნიკელის, კობალტის, ოქროსა და მანგანუმის მარაგი. მთლიანად ატოლის ფართობი, ლაგუნის ჩათვლით, დაახლოებით 9 კმ²–ია (1,7 კმ² — ხმელეთი), სიგრძე 4 კმ–მდეა, სიგანე — 2–2,5 კმ. მისი არსებობა საფრანგეთს საშუალებას აძლევს ფლობდეს დამატებით 440 000 კმ² ექსკლუზიურ ეკონომიკურ ზონას.

გალერეა
წმინდა პეტრეს მოედანი

წმინდა პეტრეს მოედანი — წმ. პეტრეს ტაძრის პირდაპირ მდებარე მოედანი ვატიკანში. ტაძრის წინ მდებარე ღია სივრცის ამჟამინდელი დიზაინის გაკეთება პაპი ალექსანდრე -ს ხელმძღვანელობით ჯან ლორენცო ბერნინის დაევალა 1656-67 წლებში. ერთ-ერთ ამოცანას შესაბამისი სივრცითი გეგმარების შემუშავება იყო იმისათვის, რომ მოედანზე "ხალხის უდიდეს რაოდენობას შესძლებოდა პაპის ლოცვა-კურთხევის მიღება, ეკლესიის ფასადის შუაწერტილიდან ან ვატიკანის სასახლის ფანჯრიდან." ( 1975 175)
ჯეკ მფატრავი

ჯეკ მფატრავი — ყველაზე გავრცელებული ფსევდონიმი მკვლელისა, რომელიც 1888 წელს, ლონდონის ღარიბულ უბან — უაითჩეპელში გამოჩნდა. მისი მეტსახელი პირველად ანონიმურ წერილში გაჟღერდა, სადაც ავტორი თავს ასაღებდა მკვლელად. უმეტესობამ ეს წერილი სიცრუედ და თაღლითობად მიიჩნია, თუმცა ინფორმაციამ მედიაში გაჟონა და ლონდონი ახალმა მითქმა–მოთქმამ მოიცვა.

ყველა მკვლელობა, რომელთაც მფატრავს მიაწერდნენ ერთმანეთის მსგავსი იყო. იგი ძირითადად თავს ესხმოდა მეძავებს, რომლებიც ქალაქის გარეუბნებში მუშაობდნენ. ამ უბნებში პოლიციამ იპოვა ხუთი ქალის გვამი რომელთაც ყელი ჰქონდათ გამოჭრილი. სამ მათგანს დაზიანებული ჰქონდა მუცელი და შინაგანი ორგანოები. ეს ყველაფერი მიანიშნებდა იმაზე, რომ ჯეკ მფატრავს ჰქონდა ანატომიური და ქირურგიული გამოცდილება. 1888 წლის ოქტომბერში სკოტლანდ იარდმა მიიღო წერილი, სადაც იყო ადამიანის თირკმელის ნაწილი, რომელიც სავარაუდოდ ერთ-ერთ მსხვერპლს ეკუთნოდა. სასტიკი მკვლელობების და მედიის მიერ მისი ისტორიის გავრცელების მეშვეობით, ხალხში გაიზარდა იმის რწმენა, რომ ლონდონის ქუჩებში დაძრწოდა კაცი სახელად „ჯეკ მფატრავი“.

მკვლელობები
დანამდვილებით არავინ იცის თუ რამდენი ქალი იმსხვერპლა ჯეკ მფატრავმა, თუმცა სკოტლანდ იარდმა დაადასტურა, რომ ხუთი ქალი მოკლული იქნა ჯეკ მფატრავის მიერ. ესენი იყვნენ: მერი ან ნიკოლსი, ენ ჩეპმენი, ელიზაბეტ სტრაიდი, კეტრინ ედოუსი და მერი ჯეინ კელი. ნიკოლსის ცხედარი იპოვნეს 1888 წლის 31 აგვისტოს, დღევანდელი დურვარდის ქუჩაზე. მას ყელი ჰქონდა გამოჭრილი, მკვლელმა დაუზიანა მუცლის არე ღრმა ჭრილობით. ნიკოლსს მოჰყვა ჩეპმენი, რომელიც 8 სექტემბერს იპოვეს, იგი უფრო სასტიკად იყო მოკლული. უნდა აღინიშნოს ის ფაქტი, რომ სტრაიდი და ედოუსი ერთ დღეს იპოვეს, მათი ცხედრები საშინლად იყო დასახიჩრებული.

მერი ჯეინ კოლინსის უსასტიკესად დასახიჩრებული სხეული იპოვეს 1888 წლის 9 ნოემბერს, საკუთარ სახლში. მკვლელმა წაიღო მისი შინაგანი ორგანოები, მათ შორის გულიც. ეს დანაშაულები მან ჩაიდინა ღამით და ძირითადად კვირის ბოლო ნაწილში, როდესაც ქალაქში სიმშვიდე იყო.

გამოძიება
უაითჩეპელის პოლიციის გადარჩენილ არქივში საკმაოდ ვრცელი ინფორმაციაა გამოძიების შესახებ. ნიკოლსის მკვლელობის შემდეგ დეტექტივები ფრედერიკ ებერლინი და ჰენრი მური შეუერთდნენ სკოტლანდ იარდს. მათ კანონის დამცველებს დიდი დახმარება გაუწიეს. გამოძიებამ დაადგინა, რომ ხუთივე მსხვერპლი ერთი ადამიანის ხელით იყო მოკლული, ჭრილობები გაკეთებული იყო მარცხნიდან მარჯვნივ, გამომძიებელთა ვარაუდით მფატრავს ქირურგიული გამოცდილება ჰქონდა. ისინი ვარაუდობდნენ რომ მკვლელი შიზოფრენიით იყო დაავადებული.

გამოძიებამ საბოლოოდ ვერ დაადგინა, თუ ვინ იყო ჯეკ მფატრავი, თუმცა მათ ჰყავდათ ეჭვმიტანილები. ერთ-ერთი მათგანი იყო პოლონელი ებრაელი, უაითჩეპელელი დალაქი აარონ კოსმინსკი. ასევე ვარაუდობდნენ ადგილობრივ ექიმზეც, თუმცა წაყენებული ბრალდება ვერ დაუმტკიცეს.
საფრანგეთის ზღვისიქითა გაერთიანება

საფრანგეთის ზღვისიქითა გაერთიანება — საფრანგეთის რეგიონების მსგავსად ქვეყნის ადმინისტრაციული დაყოფის ერთ-ერთი შემადგენელი ნაწილია. ზღვისიქითა გაერთიანების სტატუსი მიღებული აქვს, რამდენიმე ფრანგულ ტერიტორიას.

საფრანგეთის შემადგენლობაში შედის ხუთი ზღვისიქითა გაერთიანება:
საფრანგეთის პოლინეზია: 2003 წელს ეს ტერიტორია გახდა ზღვისიქითა გაერთიანება. საფრანგეთის პოლინეზიას საკმაოდ ფართო ავტონომია აქვს მინიჭებული, ქვეყანას მართავს საკუთარი პრეზიდენტი. თუმცა ამის მიუხედავად ეს ტერიტორია საფრანგეთის უშუალო ნაწილად ითვლება.
სენ-ბართელმი, კუნძული მცირე ანტილებში
სენ-მარტენი, შედგება კუნძულ სენ-მარტენისგან და მდებარეობს მცირე ანტილის კუნძულების ჩრდილოეთ ნაწილში.
სენ-პიერი და მიკელონი, კუნძულების ჯგუფი ატლანტის ოკეანეში, კუნძულ ნიუფაუნდლენდის სიახლოვეს.
უოლისი და ფუტუნა, პატარა კუნძულების ჯგუფია წყნარ ოკეანეში. უოლისი და ფუტუნა ერთადერთი ტერიტორიაა, რომელიც კომუნებად არ იყოფა.
კლდოვანი მთები

კლდოვანი მთები  — კორდილიერებში შემავალი მთათა სისტემა აშშ-სა და კანადაში.

კლდოვანი მთების სიგრძე 4830 კმ-ია, სიგანე 700 კმ. კლდოვან მთებში სათავეებს იღებენ ისეთი მდინარეები, როგორებიცაა მისური, კოლორადო, რიო-გრანდე, სნეიქი, არკანზასი და სხვა მრავალი.

კლდოვანი მთების უმაღლესი წერტილია მთა ელბერტი (4401 მ).

მთათა სისტემას გააჩნია სპილენძის, ოქროს, ვერცხლის, პოლილითონების, ნავთობის, ქვანახშირისა და მოლიბდენის ფართო საბადოები. ადგილი აქვს სხვადასხვა ვულკანურ მოვლენებს, არის გეიზერები, თერმალური წყაროები, ასევე შეინიშნება მიწისძვრები.
ნისლიანი მთები

ნისლიანი მთები, იგივე ჰითაეგლირი (, სინდარულად) — მთაგრეხილი ჯ. რ. რ. ტოლკინის გამოგონილი სამყაროდან, არდადან. იგი მდებარეობდა შუახმელეთში, გადაჭიმული იყო 1280 კილომეტრის მანძილზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთით. მთების ეს კომპლექსი განლაგებული იყო ერიადორისა და ანდუინის მდინარეს შორის. გუნდაბადის მთიდან იგი გადაჭიმული იყო ჩრდილოეთისაკენ, მეთედრასამდე.
რევაზ ბეშიძე

რევაზ ბეშიძე (დ. 5 ნოემბერი, 1959, თბილისი) — ქართველი დიპლომატი, მეცნიერი, პედაგოგი. საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი იაპონიაში, გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი. მიიღო განათლება ქალაქ სოხუმის შოთა რუსთაველის სახელობის 1 საშუალო სკოლაში 1966-1976 წწ. შემდგომი განათლება მიიღო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტზე სპეციალობით გეოგრაფია 1976-1982 წლებში. სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურაში 1986-1990 წლებში. აქვს დასრულებული ნატოს თავდაცვის კოლეჯის უმაღლესი კურსი (რომი, 1998-1999 წლებში). სწავლობდა აშშს ჯორჯ მარშალის სახელობის უსაფრთხოების საკითხების შემსწავლელი ევროპული ცენტრში, უმაღლესი კურსზე, გერმანია (გარმიშ-პატერკინხენი, 2000 წელი). იყო ნატოს სტიპენდიატი (ბრიუსელი, 2000-2002 წლებში). დაასრულა დიდი ბრიტანეთის სამეფო თავდაცვის კოლეჯის საერთაშორისო ურთიერთობების სრული კურსი (ლონდონი, 2005 წელი).

სამეცნიერო მოღვაწეობა
01.12.1982-01.10.1983 იყო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის „ატოლის“ სოხუმის ფილიალი-ინჟინერი. 01.10.1983–01.05.1989 მუშაობდა როგორც აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი-ლაბორანტი; მასწავლებელი. 01.05.1989-10.1096 მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალში. დოცენტი, გეოგრაფიის კათედრის გამგე. 05.11.1996–22.11.1996 მსახურობდა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საერთაშორისო ორგანიზაციების დეპარტამენტის ნატოს სამმართველოს მე- მდივანად. 1922.11.96–01.04.1997 იყო სამხედრო-პოლიტიკური დეპარტამენტის სამხედრო თანამშრომლობის სამმართველოს უფროსის მოადგილე. 01.08.1997–26.03.1998 გახდა სამხედრო-პოლიტიკური დეპარტამენტის სამხედრო თანამშრომლობის სამმართველოს უფროსი. 26.03.1998–01.11.1998 იყო სამხედრო-პოლიტიკური დეპარტამენტის რუსეთთან სამხედრო თანამშრომლობის სამმართველოს უფროსი. 01.11.1998–17.05.2000 მუშაობდა სამხედრო-პოლიტიკური დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილედ. 17.05.2000–06.07.2004 იყო სამხედრო-პოლიტიკური დეპარტამენტის დირექტორი.

დიპლომატიური რანგი
1999–2004 წლებში იყო სამხედრო საკითხებში საქართველო-რუსეთის მოლაპარაკებებზე სახელმწიფო დელეგაციის წევრი, საექსპერტო ჯგუფის ხელმძღვანელი. 1997-2009 წლებშისაქართველოს სახელმწიფო და სამთავრობო დელეგაციების წევრი: ეუთო-ს, ნატო/ეაპს-ის, დსთ-ს და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციების ფარგლებში გამართულ შეხვედრებსა და მოლაპარაკებებზე. 1998–2003 წლებში მუშაობდა საქართველოს დელეგაციის წევრად უსაფრთხოების დიალოგში: აშშ-სთან, დიდ ბრიტანეთთან, გერმანიასთან, უკრაინასთან.
ბუვე

ბუვე — ვულკანური წარმოშობის უკაცრიელი კუნძული. მდებარეობს ატლანტის ოკეანის სამხრეთით და სამხრეთ აფრიკის სამხრეთ-დასავლეთით. ბუვე არის ნორვეგიის ზღვისიქითა ტერიტორია, რომელიც მდებარეობს სამხრეთის 60°-იან პარალელზე. ამ ტერიტორიაზე არ ვრცელდება ანტარქტიდის შესახებ შეთანხმება, რადგანაც ის მდებარეობს 60°-იანი პარალელის ჩრდილოეთით. კუნძულის ფართობი შეადგენს 49 კმ²-ს, ტერიტორიის 93 % მყინვარებს უკავიათ. ბუვედან 2500 კილომეტრის დაშორებით მდებარეობს ქალაქი კეიპტაუნი.

ეს არის მსოფლიოში ყველაზე შორეული კუნძული.
თავისუფალი თეატრი

„თავისუფალი თეატრი“ — ქართული კერძო თეატრი თბილისში. ეკუთვნის რეჟისორ ავთო ვარსიმაშვილს. გაიხსნა თბილისში 2001 წლის 31 მარტს. თეატრს ყავს მუდმივმოქმედი დასი (25 კაცი), პარალელურად ასაქმებს კიდევ 60-მდე მსახიობს.

შენობა
თეატრი მდებარეობს თბილისის ცენტრში, მეტრო „თავისუფლების მოედნის“ მიმდებარედ. თავდაპირველ შენობას (2001-2018) ჰქონდა გემის, როგორც თავისუფლების სიმბოლოს ფორმა (არქიტექტორი პაატა ჭავჭანიძე). 2018 წელს რეკონსტრუქციის შემდეგ შენობამ იცვალა იერსახე. გაიზარდა სცენის პარამეტრები "წითელი დარბაზი" (სცენის სიგანე 11 მეტრი, სიღრმე 13 მეტრი, მაყურებელთა რაოდენობა 184). თეატრს აქვს მცირე სცენაც, "ლურჯი დარბაზი" (სიგანე 5 სიღრმე 6 მ, მაყურებელთა რაოდენობა 70).

მსახიობები და რეპერტუარი
„თავისუფალი თეატრის“ მსახიობები არიან: სლავა ნათენაძე, აპოლონ კუბლაშვილი, გოგა ბარბაქაძე, თიკო კორძაძე, ჯაბა კილაძე, მაია დობორჯგინიძე, მამუკა მუმლაძე, მარიამ ჯოლოგუა, მიხეილ არჯევანიძე, კახა მიქიაშვილი, თამუნა ნიკოლაძე, ლაშა გურგენიძე, გიორგი ჯიქია, შაკო მირიანაშვილი, მარიამ ნადირაძე, ნინი კვირიკაშვილი და სხვები. თეატრის წამყვანი მსახიობი იყო პოეტი და მსახიობი ნიკო გომელაური.

ამ თეატრის სცენაზე სხვადასხვა სპექტაკლებში თამაშობდნენ ქართული თეატრის სხვა ცნობილი მსახიობები: გურამ საღარაძე, ჯემალ ღაღანიძე, თათული დოლიძე, მარინე ჯანაშია, ირინა მეღვინეთუხუცესი, რამაზ იოსელიანი, დიმა ჯაიანი, ევა ხუტუნაშვილი, ვანო იანტბელიძე და სხვ.

ავთო ვარსიმაშვილის გარდა „თავისუფალი თეატრის“ სპექტაკლების რეჟისორები არიან: დათო დოიაშვილი, გოჩა კაპანაძე, ანდრო ენუქიძე, გიორგი შალუტაშვილი, გოგი მარგველაშვილი, მაია დობორჯგინიძე, ნუგზარ ლორთქიფანიძე, ვანო ხუციშვილი, ნიკა ჩიკვაიძე, საბა ასლამაზიშვილი და სხვ.

2001 წლიდან თეატრმა რამდენიმე ათეული პრემიერა გამართა, მ. შ. ჯ. ოსბორნის „კომედიანტები“ (რეჟ. ა. ვარსიმაშვილი), უ. შექსპირის „ჰამლეტი“ (რეჟ. ა. ვარსიმაშვილი), დ. ტურაშვილის „ჯინსების თაობა“ (რეჟ. დ. დოიაშვილი), ა. ვარსიმაშვილის „პროვოკაცია“ (რეჟ. ა. ვარსიმაშვილი), ფ. გარსია ლორკას „სისხლიანი ქორწილი“ (რეჟ. გ. კაპანაძე), ნ. დუმბაძის „მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი“ (რეჟ. გ. კაპანაძე), ფ. გარსია ლორკას „ბერნარდა ალბას სახლი“ (რეჟ. გ. კაპანაძე), ა. ვარსიმაშვილის „ძმები“ და „იდიოკრატია“ (ავტორის რეჟისორობით), ე. დე ფილიპიოს „აჩრდილები“ (რეჟ. გ. შალუტაშვილი) და სხვ.

„თავისუფალი თეატრის“ ბაზაზე არსებობს კინოსტუდია „-“, რომელმაც გადაიღო მხატვრული ფილმები: „იდიოტოკრატია“, „ყველაფერი კარგად იქნება“, „ბამბაზიის სამოთხე“, „მიდი ძმაო, მიდი“, „ისპაჰან-ბათუმი“, „სახლი, რომელიც ფანჯრიდან გაიპარა“.
X (კლაუს შულცეს ალბომი)

— მუსიკოს კლაუს შულცეს სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1978 წელს. იგი ითვლება მის ერთ-ერთ ცნობილ ალბომად, რომელზეც, ექვსი სხვადასხვა კომპოზიციით სახით წარმოდგენილია კონცეპტუალური პიესები ცნობილ პიროვნებებზე: ფრიდრიხ ნიცშეზე, გეორგ ტრაკლზე, ფრანკ ჰერბერტზე, ვილჰელმ ბახზე, ლუდვიგ ბავარიელზე და ჰაინრიხ კლაისტზე. ეს ალბომი ითვლება ე.წ. ’ბერლინის სკოლის’ კლასიკურ ნამუშევრად.

ალბომის ახალი გამოცემა გამოვიდა 2005 წელს.

სიმღერების სია
დისკი 1

დისკი 2
ბელარუსის ადმინისტრაციული დაყოფა

აღმოსავლეთ ევროპული სახელმწიფო ბელარუსი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის თვალსაზრისით, შედგება ექვსი ოლქისგან და ქალაქ მინსკისგან, რომელსაც განსაკუთრებული სტატუსი აქვს მინიჭებული. მინისკის მუნიციპალიტეტის ირგვლივ მდებარეობს მინსკის ოლქი.

მეორე დონის ტერიტორიული დაყოფის თავალსაზრისით, ქვეყანა ასევე შედგება რაიონებისგან.

ბელარუსის ოლქებს შორის საზღვრები დაწესდა 1960 წელს, მაშინ როდესაც ქვეყანა საბჭოთა კავშირის წევრი იყო.

რუკა
ჰიპოლიტუსი (ანტიპაპი)

ჰიპოლიტუს რომაელი, ან იპოლიტე რომაელი (დ. 170 – გ. 235) – ანტიპაპი, ადრექრისტიანული პერიოდის ერთ-ერთი ყველაზე ნაყოფიერი საეკლესიო მწერალი (ძვ. ქართულ მწერლობაში "იპოლიტე რომაელი"). კათოლიკური (ხსენება 13 აგვისტოს) და მართლმადიდებელი ეკლესიის (ხსენება 12 თებერვალს) წმინდანი.

ჰიპოლიტუსი სავარაუდოდ რომში დაიბადა, მეორე საუკუნის მეორე ნახევარში. ფოტი მას იხსენიებს, როგორც ირენეოს ლიონელის მოსწავლეს, რომელიც თავისმხრივ ნახსენებია როგორც პოლიკარპე სმირნელის მოსწავლე. ჰიპოლიტუსი პირველი და ერთადერთი წმინდა ანტიპაპია.
კარდინალი კამერლენგო

რომის წმინდა ეკლესიის კამერლენგო - ოფიციალური პირი რომის პაპის კარზე. კამერლენგო არის წმინდა საყდრის ქონების და შემოსავლების განმკარგველი. უწინ კამერლენგოს მოვალეობებში წმინდა პეტრეს მამულის განკარგვაც შედიოდა. აპოსტოლური კონსტიტუციის თანხმად, კამერლენგო ყოველთვის კარდინალი უნდა იყოს, თუმცა ეს წესი არ იყო ძალაში საუკუნემდე.
ვატიკანის პასპორტი

ვატიკანის პასპორტი  — ოფიციალური დოკუმენტი, რომელიც ეძლევათ ვატიკანის ქალაქ-სახელმწიფოს მოქალაქეებს საზღვარგარეთ მოგზაურობის დროს გამოსაყენებლად. სხვა სახელმწიფოებისაგან განსხვავებით, ვატიკანი მხოლოდ გასცემს ოფიციალურ და დიპლომატიურ პასპორტებს. პასპორტთა უმრავლესობა სამღვდელოების და წმინდა საყდრის საზღვარგარეთ წარმომადგენლების მფლობელობაშია.
ურბან IV

ურბან (; ერისკაცობაში ჟაკ პანტელეონი; ; დ. 1200, ტრუა — გ. 2 ოქტომბერი, 1264, პერუჯა) — რომის პაპი 1261–1264 წლებში. ფრანგი ხელოსნის შვილი. იყო იერუსალიმის კათოლიკე პატრიარქი. თეოლოგია პარიზში ისწავლა. პონტიფიკატის პერიოდში არც ერთხელ არ ყოფილა რომში. შეუპოვრად ებრძოდა შტაუფენებს. მათ წინააღმდეგ შარლ ანჟუელს შეუკავშირდა და სიცილიის ტახტი შესთავაზა. გაზარდა კარდინალების რაოდენობა.
ტიანანმენის მოედანი

}

ტიანანმენის მოედანი — პეკინის ცენტრში მდებარე მოედანი. მისი სახელი ითარგმნება როგორც „ზეციური სიმშვიდის კარიბჭე“. ეს ადგილი ტრადიციულად ჩინეთის გულად არის მიჩნეული, მისი სახელი მთელი მსოფლიოსთვის ცნობილი გახდა 1989 წელს, სტუდენტთა აქციის დარბევის გამო, რომლის დროსაც რამდენიმე ასეული ადამინი დაშავდა. სიგრძე ჩრდილოეთიდან სამხრეთით 880 მეტრია, სიგანე – აღმოსავლეთიდან დასავლეთით 500 მეტრი. მოედანი უდიდესია მსოფლიოში. ის ერთდროულად დაახლოებით მილიონ ადამიანს იტევს.

მოედანს ჩრდილოეთიდან ესაზვღვრება აკრძალული ქალაქი, სამხრეთით — მაო ძედუნის მავზოლეუმი, აღმოსავლეთით – ჩინეთის ეროვნული მუზეუმი ხოლო დასავლეთით — ჩინეთის სახალხო კრების (პარლამენტი) შენობა.

გალერეა
ჯონ ნეპერი

ჯონ ნეპერი (; დ. 1550 — გ. 4 აპრილი 1617) — შოტლანდიელი მათემატიკოსი, ფიზიკოსი, ასტრონომი და ასტროლოგი. არის ლოგარითმის ერთ-ერთი აღმომჩენი. პირველმა გამოაქვეყნა ლოგარითმის ცხრილები.

ბიოგრაფია
ადრეულ წლებში, სენტ-ენდრიუს უნივერსიტეტის დამთავრებისთანავე, სადაც 1563 წელს მოეწყო, ნეპერმა იმოგზაურა გერმანიაში, საფრანგეთში, იტალიაში, საიდანაც სამშობლოში 1571 წელს დაბრუნდა. მშობლიურ ციხე-სიმაგრეში დასახლებისა და იმავე წელს დაქორწინების შემდეგ, მას შოტლანდია აღარ დაუტოვებია.

ის მთელ თავის დროს უთმობდა საღვთისმეტყველო საგნებისა და მათემატიკის შესწავლას. მისივე სიტყვებით, წინასწარმეტყველების ინტერპრეტაცია ყოველთვის წარმოადგენდა მისი საქმიანობის მთავარ საგანს, მათემატიკა კი — მისთვის მხოლოდ დასვენების საგანი იყო.

მიუხედავად ამისა, ნეპერი ისტორიაში შევიდა როგორც შესანიშნავი გამომთვლელი ინსტრუმენტის — ლოგარითმის ცხრილების გამომგონებელი. ამ აღმოჩენამ უდიდესი შვება მოჰგვარა გამომთვლელებს.
პოლ ბოკიუზი

პოლ ბოკუზი (დ. 11 თებერვალი, 1926 — გ. 20 იანვარი, 2018) — ფრანგი შეფ-მზარეული და რესტორატორი ლიონიდან, საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული მზარეული, ცნობილი მაღალი ხარისხის რესტორნებითა და კულინარიისადმი ინოვაციური მიდგომით. ის არის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი შეფი, რომელიც ასოცირდება ნუველ კუიზინთან, მომზადების წესი დამახასიათებელი სიმარტივითა და ნაკლები კალორიულობით, განსხვავებით კლასიკური სამზარეულოსგან, და ხაზს უსვამს უმაღლესი ხარისხისა და უახლესი ინგრედიენტების მნიშვნელობას.

პოლ ბოკიუზის მტკიცებით ტერმინი "ნუველ კუიზინი" პირველად გამოიყენა ანრი გოლმა, ბოკიუზისა და სხვა უდიდესი შეფების მიერ 1969 წელს კონკორდის პირველ რეისზე მომზადებული საჭმელის აღწერისას. 1975 წელს ელისეის სასახლეში პრეზიდენტის ვახშმისთვის მან მსოფლიოში განთქმული ტრუფელის სუპი მოამზადა. მას შემდეგ ეს სუპი ბოკიუზის ლიონის რესტორანში მზადება სახელით ..., სადაც ... საფრანგეთის ყოფილი პრეზიდენტი ვალერი ჟისკარ დ'ესტენის ინიციალებია.