iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მუშქები

მუშქები — ძვ. წ. - საუკუნეებში ასურულ, ხეთურ-იეროგლიფურ და ურარტულ წყაროებში მოხსენიებული „მუშქების ქვეყნის“ (, , , ) მკვიდრნი. ამავე წყაროთა მიხედვით (ძვ. წ. - სს.), მუშქები ბინადრობდნენ მცირე აზიის აღმოსავლეთ პერიფერიაზე, ხათის, ხალიტუს, თაბალისა და სხვა პოლიტიკური გაერთიანებათა მეზობლად (შესაძლოა, მათი ტერიტორიული ცენტრი აღმოსავლეთ კაპადოკია-მაზაკი რაიონი იყო).

ისტორიულ ასპარეზზე მუშქები გამოჩნდნენ ძვ. წ. საუკუნის დასასრულს, როდესაც მათი პოლიტიკური გავლენა ევფრატის ზემო დინების აღმოსავლეთით (თანამედროვე მდინარე მურადის სამხრეთით) გავრცელდა. 50 წლით ადრე მათ აქ ალზისა და ფურულუზმის ქვეყნები დაუპყრიათ, ხოლო ტიგლათფილესერ -ის მეფობის დასაწყისში (ძვ. წ. 1115) 20 ათას მუშქ მეომარსა და მათ 5 „მეფეს“ ხელთ უგდიათ უფრო სამხრეთით მდებარე ასურეთის ვასალური ქვეყანა ქათმუხიც. მუშქების სამეფო ძლიერი პოლიტიკური ერთეული იყო ძვ. წ. ათასწლეულის ნახევარშიც; განსაკუთრებით ძვ. წ. - საუკუნეების მიჯნაზე, მეფე მითას დროს, როდესაც იგი ანტიაურულ კოალიციაში შედიოდა. მუშქებს ბრძოლა ჰქონიათ კიმერიელთა და ურარტუელთა გაერთიანებულ ლაშქართან. ძველი აღმოსავლური წყაროების მუშქები იგულისხმებიან ბიბლიურ „მეშეხში“ (ქართულად „მოსოხ“). ძველი ბერძნული ტრადიცია მუშქების სამეფოს იცნობს ფრიგიის, ხოლო მითას — მიდასის სახელით.

როგორც ვარაუდობენ (გ. მელიქიშვილი, თ. მიქელაძე, ნ. ხაზარაძე), ასურეთისა და ურარტუს დაცემის შემდეგ მუშქების ნაწილი ჩრდილო-აღმოსავლეთით უნდა გადასახლებულიყო და ისტორიულ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე დაბინავებულიყო. არსებობს ვარაუდი, რომ ეს მუშქები იგულისხმებოდნენ ძველი ბერძნული წყაროების „მოსხებში“ (მოგვიანო ხანაში ასე უწოდებდნენ ერთ-ერთ ქართველურ ტომს მესხებს). გ. მელიქიშვილის ვარაუდით, მუშქების ვრცელ პოლიტიკურ გაერთიანებაში უკვე ძველ აღმოსავლურ ხანაში შედიოდნენ ქართველური წარმოშობის, ხოლო ი. დიაკონოვის აზრით — პროტოსომხური ენის მატარებელი ტომები.

მუშქური ენა დღეისათვის უცნობია, შემორჩენილი ორიოდე საკუთარი სახელის (მუშქი და მითა) მიხედვით ძნელია მუშქების ენაზე მსჯელობა. მუშქების სავარაუდო ტერიტორიაზე ნაპოვნი ხეთურ-იეროგლიფური ტექსტები შედგენილია ლუვიურის მონათესავე ინდოევროპულ ენაზე. ასევე ინდოევროპულია მუშქების ტერიტორიის დასავლეთ რაიონებში ნაპოვნი ფრიგიული წარწერების ენა. მუშქების ტერიტორიაზე გამოვლენილი მატერიალური კულტურა მჭიდრო კავშირშია როგორც ძვ. წ. ათასწლეულის ხეთურ-ლუვიურ, ასევე ძვ. წ. ათასწლეულის დასავლეთ მცირეაზიულ მატერიალურ კულტურასთან.
P.S. (ტელეგადაცემა)

. . (იგივე პოსტსკრიპტუმი) — ყოველკვირეული ტელეგადაცემა, რომელიც სამაუწყებლო კომპანია „რუსთავი 2“-ის ეთერში ყოველ კვირას, საღამოს 9 საათზე გადის. მისი თემატიკა საქართველოში მიმდინარე საინტერესო და აქტუალურ მოვლენებია. ისევე როგორც, მსოფლიოში ყველაზე მნიშვნელოვანი ამბები, რომლებიც საქართველოს ეხება.

4 ოქტომბერს, 2008 წ. პოსტსკრიპტუმის ეთერში გავიდა სიუჟეტი ქართულ ვიკიპედიაზე.

წამყვანები
დავით კიკალიშვილი (2016-მდე)
გიორგი გაბუნია (2016-2019)
გივი კარტოზია

გივი ალექსანდრეს ძე კარტოზია (დ. 29 მარტი, 1929, ბათუმი — გ. 3 აპრილი, 1998, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1953).

ბიოგრაფია
1954 წელს დაამთავრა საქართველოს ფიზკულტურის ინსტიტუტი. ოლიმპიური თამაშების (1956, მელბურნი) ჩემპიონი და 1960 წლის რომის ოლიმპიური თამაშების მესამე პრიზიორი, მსოფლიოს სამგზის ჩემპიონი (1953, ნეაპოლი, 1955 კარლსრუე, 1958, ბუდაპეშტი), მსოფლიოს თასის მფლობელი (1956), სტუდენტთა (1951, ბერლინი) და (1951, ბუქარესტი) მსოფლიო თამაშების გამარჯვებული, საბჭოთა კავშირის ოთხგზის ჩემპიონი (1952, 1953, 1954, 1955). მსოფლიო თასის მფლობელი (1956, სტამბოლი). გამოირჩეოდა მაღალი ტექნიკით, ფიზიკური ძალით, სწრაფი, შემტევი სტილით. პირველი მსოფლიო ჩემპიონი საქართველოს სპორტსმენთა შორის.

საქართველოს მეოცე საუკუნის საუკეთესო სპორტსმენი (ვერცხლის პრიზი). დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის, საპატიო ნიშნის, ღირსების, ვახტანგ გორგასლის მეორე და მესამე ხარისხის და ფილას ორდენებით.

პერიოდიკა
კარტოზია (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი კარტოზია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

ალექსანდრე კარტოზია — გერმანისტი
ალექსანდრე კარტოზია — პედაგოგი, მეთოდისტი
არნოლდ კარტოზია — სპეციალისტი ქვანახშირის მრეწველობის დარგში
ბონდო კარტოზია — ფილოსოფოსი
ბორის კარტოზია — სამთო ინჟინერი
გივი კარტოზია — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)
გურამ კარტოზია — ენათმეცნიერი
დიმიტრი კარტოზია — სპორტსმენი (ტანვარჯიში)
სამსონ კარტოზია — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე
ცარო კარტოზია — ბიოლოგი, ბიოქიმიკოსი
MTV-ს თაობა

-ს თაობა (, აგრეთვე ცნობილი როგორც მაჩმიუზიკის თაობა კანადაში) — ტერმინი, რომლითაც ინგლისურენოვან ქვეყნებში ზოგჯერ მიმართავენ ადამიანებს, რომლებიც 1970-იანი წლების შუახნიდან 1980-იანი წლების შუამდე პერიოდში დაიბადნენ (1975—1986, თუმცა პერიოდის დასასრულად 1988 წელიც იყო წამოყენებული). ძირითადად იგულისხმება ტელეარხ -ს პოპულარობის პერიოდი, რომელსაც ახალგაზრდებზე დიდი გავლენა ჰქონდა.
თაობა X

თაობა — ტერმინი, რომელიც გამოიყენება აშშ-ის და სხვა ქვეყნების თაობების აღწერისთვის, რომლებიც დაახლოებით 1965 წლიდან 1981 წლამდე, გვიან 1950-იან და 1960-იან წლებში ან 1968 წლიდან 1979 წლამდე დაიბადნენ (დამოკიდებულია წყაროზე). ტერმინი გამოიყენება დემოგრაფიაში, სოციალურ მეცნიერებებში და მარკეტინგში. თუმცა, ყველაზე ხშირად მას პოპულარულ კულტურაში გამოიყენებენ.
მუცელფეხიანები

მუცელფეხიანები — უხერხემლოთა კლასი მოლუსკების ტიპისა. მუცელფეხიანების სხეული შედგება თავის, ტანისა და ფეხისაგან. თავზე ერთი ან ორი წყვილი საცეცია. ფეხი სხეულის ქვედა (მუცლის) მხარეზეა, ფეხს ქვეშ ლანჩა აქვს. ტანის ანუ შიგნეულობის პარკის ძირი მანტიითაა გარემოცული. მანტიისა და შიგნეულობის პარკს შორის არის მანტიის ღრუ, რომელშიც მოთავსებულია გული, სასუნთქი ორგანოები, თირკმელი, შიგნეულობის პარკი — საჭმლის მომნელებელი და სასქესო ორგანოები. მუცელფეხიანების მანტია კანის თხელი ნაოჭია, რომლის ჯირკვლები გამოყოფენ ნიჟარის წარმოსაქმნელ ნივთიერებებს. ნიჟარა სხვადასხვა ფორმისაა.

საქართველოში გავრცელებული მუცელფეხიანების ნიჟარები მრავალფეროვნებით ხასიათდება. ნიჟარა არ აქვთ უნიჟაროებს ანუ ლოქორიებს, იგი რედუცირებულია და პატარა ფირფიტის სახით მანტიის ქვეშაა მოთავსებული. სისხლის მიმოქცევის სისტემა ღიაა. გული ორსაკნიანია — წინაგული და პარკუჭი (იშვიათად წინაგული). სუნთქავენ ლაყუჩებით ან ფილტვებით. საქართველოში მობინადრე სახეობების უმეტესობა ფილტვით მსუნთქავია. გამომყოფი სისტემაა ერთი, იშვიათად ორი, თირკმელი, რომლის სადინარი უკანა ნაწლავს გასდევს და საკუთარი ხვრელით ანალური ხვრელის მახლობლად იხსნება. ნერვული სისტემა შედგება რამდენიმე (5-6) წყვილი ნერვული კვანძისა და მისგან გამომავალი ნერვებისაგან. გავრცელებული არიან თითქმის ყველგან, გარდა უდაბნოების და მუდმივი ყინულით დაფარული ადგილებისა. გვცვდებიან ოკეანეებში, ზღვებში, მლაშე და მტკნარ წყლებში, ნაწილი ხმელეთზე.

მუცელფეხიანების კლასი შეიცავს 85.000-ზე მეტ სახეობას, რომლებიც გაერთიანებულია 3 ქვეკლასში: წინალაყუჩებიანები, უკანალაყუჩებიანები, ფილტვიანები. საკმაოდ მდიდარია ცხოველთა ამ ჯგუფით საქართველო, აქ მარტო ხმელეთის მუცელფეხიანების 230-ზე მეტი სახეობა გვხვდება.

წინალაყუჩებიანების ქვეკლასში გაერთიანებული სახეობების უმეტესობა გაყოფილსქესიანია, ფილტვიანები — ორსქესიანი. მუცელფეხიანების უმრავლესობა კვერცხებით მრავლდება, არიან ცოცხლადმშობნიც. ზოგი მუცელფეხიანები ფიტოფაგია, ზოგი პოლიფაგი (არიან მტაცებლებიც და პარაზიტებიც).

მუცელფეხიანების ზოგი სახეობა პარაზიტული ჭიების შუალედური მასპინძელია და ხელს უწყობს შენაური ცხოველების სხვადასხვა დაავადების გავრცელებას, ზოგი სასოფლო-სამეურნეო მცენარეებისა და კულტურული ნაგრავების სერიოზული მავნებელია. მუცელფეხიანების ნიჟარები წარმოადგენენ სახელმძღვანელო ნამარხებს გეოლოგიური ერების დადგენისათვის. მუცელფეხიანების ზოგი სახეობის ხორცი დიდი რაოდენობით შეიცავს ცილებს და ყუათიან საკვებად ითვლება. ზოგი მარგალიტის მკეთებელია. საქართველოში გავრცელებული -ს ნიჟარის ფხვნილით (კალციუმის მარილების შემცველობის გამო) ზოგიერთ მეფრინველეობის ფერმაში ფრინველებს კვებავენ.
Thriller (ალბომი)

— ამერიკელი მომღერალ მაიკლ ჯექსონის მეექვსე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1982 წლის 30 ნოემბერს, ლეიბლზე . მასში ერთმანეთს ერწყმის რამდენიმე მუსიკალური ჟანრი, მელოდიები ხალისიანი და ნათელია, მაგრამ ტექსტები ბნელ თემებზეა - პარანოიასა და პარანორმალურ მოვლენებზე.

ალბომი იწერებოდა 750.000 დოლარის ხარჯით, ლოს-ანჯელესში, 1982 წლის აპრილში-ნოემბერში. დისკზე მუშაობდა პროდიუსერი კუინსი ჯონსი. აშშ-ში და ბრიტანეთში ახალმა სტუდიურმა დისკმა ჩარტების პირველი ადგილები დაიკავა. გამოსვლისთანავე გაიყიდა მისი მილიონი ასლი. ალბომის შვიდი სიმღერა გამოიცა სინგლების სახით, დისკმა მიიღო შვიდი გრემი (1984).

ალბომმა განამტკიცა ჯექსონის სტატუსი, როგორც საუკუნის ერთ-ერთი საუკეთესო პოპ-მუსიკოსის და დაეხმარა რასული ბარიერების გარღვევაში, რომლებიც ტელევიზიაში სუფევდა. 2001 წელს გამოიცა ალბომის სპეციალური ვერსია, რომელშიც შეტანილი იქნა სიმღერების დემო ვერსიები და დამატებითი სიმღერა „ “ (რომელიც ჟღერს სტივენ სპილბერგის ფილმში უცხოპლანეტელი. 2008 წელს გამოვიდა ალბომის საიუბილეო ვარიანტი 25, რომელიც შეიცავს ორიგინალური ალბომის სიმღერების რემიქსებს, ერთ გამოუცემელ სიმღერას და დისკს.

 როლინგ სტოუნი-ს მიერ 2003 წელს შეტანილი იქნა ყველა დროის 500 საუკეთესო ალბომის სიაში.

სიმღერების სია
მუსიკოსები და პერსონალი
ბრაიან ბერნსი - კლავიშები, სინთეზატორები, პროგრამირება
მაიკლ ბოდიკერი - სინთეზატორები
ნდუგუ ჩენსლერი - დასარტყმელი საკრავები
პოლინიო და კოსტა - პერკუსია
დევიდ ფოსტერი - კლავიშები, სინთეზატორები
გერი გრანტი - საყვირი, ფლუგელჰორნი
ედი ვან ჰელენი - გიტარა 
ჯერი ჰი - საყვირი, ფლუგელჰორნი
მაიკლ ჯექსონი - თანაპროდიუსერი, ვოკალისტი, დასარტყმელი საკრავები
პოლ ჯექსონი უმცრ. - გიტარა
ლუი ჯონსონი - ბას-გიტარა
კუინსი ჯონსი - პროდიუსერი
სტივ ლუკათერი - გიტარა, ბას-გიტარა
ენტონი მარინელი - სინთეზატორების პროგრამირება
პოლ მაკკარტნი – ვოკალი 
დევიდ პეიჩი - კლავიშები, სინთეზატორები, პროგრამირება
დინ პარკსი - გიტარა
გრეგ ფილინგეინსი - კლავიშები, სინთეზატორები, პროგრამირება
ჯეფ პორკარო - დასარტყმელი საკრავები, სიმებიანი ინსტრუმენტების არანჟირება
სტივ პორკარო - კლავიშები, სინთეზატორები, პროგრამირება
ვინსენტ პრაისი - ხმა 
ბილ რაიხენბახი - ტრომბონი
ბრიუს სვიდინი - ხმისჩამწერი ინჟინერი, ხმის მიქსი
როდ ტემპერტონი - კლავიშები, სინთეზატორი
დევიდ უილიამსი - გიტარა
ლერი უილიამსი - საქსოფონი, ფლეიტა
ბილ ვულფერი - კლავიშები, სინთეზატორი
ლატოია ჯექსონი - ვოკალები 
ჯენეტ ჯექსონი - ვოკალები 

ჩარტები
წლის საბოლოო ჩარტები
ათწლეულის საბოლოო ჩარტი
სერტიფიცირებები
დისგრაფია

დისგრაფია ( „დის“ — დასუსტებული + „გრაფოს“ — წერა) — წერის უნარის დარღვევა, რომელიც არაა დაკავშირებული ინტელექტუალურ შესაძლებლობასთან. ადამიანებს დისგრაფიით შეუძლიათ თავისუფლად კითხვა, თუმცა კოორდინაციის ნაკლებლობის გამო, წერენ მხოლოდ გარკვეულ დონეზე. ასევე მათ უჭირთ ზოგიერთი მოტორული ფუნქციების შესრულება, მაგალითად როგორიცაა ფეხსაცმლის თასმების შეკვრა. საერთოდ დარღვევა ყველა სახის მოტორულ უნარზე არ მოქმედებს. დისგრაფიის მქონე ადამიანებს შეიძლება უჭირდეთ ასოთა დამარცვლა, და ფურცელზე აზრის გადმოცემისას სიტყვებს ხშირად შეცდომით წერდნენ.
Т-62

-62 — საბჭოთა საშუალო ტანკი. შექმნილია ბაზაზე -55. იწარმოებოდა 1961—1975 წლებში.

შექმნის ისტორია
ტ62ის შემუშავება დაიწყო 1957 წელს, ქარხანა ნომერ 183-ში ლ. ნ. კოლნცევის ხელმძღვანელობით,1959-1961 მისი ნიმუშები იქნმებოდა შემდეგ კი მიმდინარეობდა მათი გამოცდა,1961 წლის 12 აგვისტოს -62 საბჭოთა არმიის შეიარაღებაში იქნა მიღებული -62 არის -55-ის ტექნიკური გაგრძელება, მას იგივე კომპანოვკა და აგრეგატები აქვს რაც -55ს. ცვლილება მხოლოდ ერთია 100 მმ ქვემეხის სანაცვლოდ 115 მმ ქვემეხი აყენია.
მისი წარმოება შეწყდა 1975 წელს როცა უკვე გამოშვებული იყო 2000 ერთეული.
ყველაზე მეტი ტანკი ექსპორტზე გავიდა ახლო აღმოსავლეთში.სსრკს გარდა ტანკს უშვებდა ჩეხოსლოვაკია და ჩრდილოეთ კორეა.

კონსტრუქციის აღწერა
ტანკი -62 არის უკანასკნელი ტანკი რომელიც შექმნილია მეორე მსოფლიო ომის დროინდელი ტანკის -44 ბაზაზე, ის თავისი წინა მორბედებისგან განსხვავდება ძლიერი ქვემეხით (115 მმ), ეს არის პირველი ტანკი რომელზეც დაყენებული იქნა პირველად, ორ სიბრტყეში სტაბილიზებული გლუვლულიანი ქვემეხი.

მოდიფიკაციები
-62 : ეს მოდიფიკაცია აღჭურვილი იყო 100 მმიანი დაკუთხვლულიანი -54 ქვემეხით, მოდიფიკაცია იწარმოებოდა 1962 წელს

-62 : აღჭურვილი იყო აქტიური დაცვის სისტემა ით, რომელიც შეიარაღებაში მიიღეს 1983 წელს.

-62 : ამ მოდიპიკაციამ გაირა ღრმა მოდერნიზება: გაზრდილი იქნა შეჯავშნა კოშკურაზე და კორპუსზე. დამატებული იქნა ლაზერული მანძილმზომი -2,ბალისტიკური გამომთვლელი -62.

-62-1: ვარიანტი -62ი -46-5 ძრავით

მომხმარებელი ქვეყნები
ტანკი გამოიყენებოდა შემდეგ ქვეყნებში:

ისრაელის შეიარაღებაში -62 მოხვდა ისრაელ-არაბების ომებში გამარჯვების შედეგად ნაალაფარის სახით.

საბრძოლო მონაწილეობა
ჩადის სამოქალაქო ომი (1965—1990; ლიბია)
საბჭოთა ჩინეთ სასაზღვრო კონფლიქტი (1967; სსრკ)
იომ-კიპურის ომი (1973 ;ეგვიპტე, სირია)
ანგოლის სამოქალაქო ომი (1975—2002; ანგოლა, კუბა)
ავღანეთის ომი (1979—1989; სსრკ)
ირან-ერაყის ომი (1980—1988; ერაყი)
ავღანეთის სამოქალაქო ომი (1989—2001)
სპარსეთის ყურის ომი (1990—1991; ერაყი, სირია)
ჩეჩნეთის პირველი ომი (1994—1996)
ჩეჩნეთის მეორე ომი (1991 წლიდან; რუსეთი)
რუსეთ-საქართველოს ომი ცხინვალის რეგიონში (2008 წელი)
მუცუ

მუცუ — მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის ქედის სამხრეთ განშტოების ქარაფოვან თხემზე. სიმაღლე ზრვის დონიდან 3259 მ. აგებულია ქვედალიასის ასპიდური ფიქლებით. მუცუ მეოთხეულ პერიოდში გამყინვარების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კერა იყო. ამჟამად მის ჩრდილოეთ კალთაზე შემორჩენილია მუდმივი თოვლის ლაქები. მთა შემოსილია ალპური მდელოებით.
მუჭი

მუჭი — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების ხევსურეთის არაგვისა და ფშავის არაგვის წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2767 მ. აგებულია თიხაფიქლებით, არგილითებითა და ქვიშაქვებით. რელიეფი შედარებით ნაზი და ადვილად მისადგომია. შემოსილია ალპური და სუბალპური მდელოებით.
რიცხვი (გრამატიკა)

რიცხვი — გრამატიკაში, მორფოლოგიური კატეგორია, რომელიც გაარჩევს საგანთა ან მოქმედთა სიმრავლეს (ზოგ ენაშ აგრეთვე წყვილობას, სამობას) და არა სიმრავლეს. მრავლობითი ფორმა არა აქვს კრებით, განყენებულ და ნივთიერების აღმნიშვნელ სახელებს (მაგალითად: სტუდენტობა, იმპერიალიზმი, რძე...); ამგვარ შემთხვევებში ლაპარაკობენ „ოდენ მხოლობითის“ შესახებ. ზოგ ენაში კი, პირიქით, „ოდენ მრავლობითიანი“ სახელები გვაქვს (მაგალითად: ). რიცხვი წმინდა მორფოლოგიური კატეგორიაა ზმნებში, ზედსართავებში, სადაც სათანადო (მრავლობითის) აფიქსი მხოლოდ სინტაქსურ ურთიერთობას გადმოსცემს (კაცი მიდის — კაცები მიდიან, მთა მაღალი — მთანი მაღალნი), არსებით სახელებში კი საგნობრივ მიმართებასაც ცვლის (კაცი — კაცები), ზოგჯერ კი მხოლოდ საგნობრივი მიმართების შესაცვლელად გამოიყენება (სიტყვა — სიტყვანი, „ლექსიკონში შესატანი სიტყვების სია“). რიცხვი გამოიხატება, ე. ი. მრავლობითი გაირჩევა მხოლობითისაგან, აფიქსის დართვით (კაცი — კაც-ებ-ი), ფუძის ფლექსიით ( — ). ზოგჯერ ფუძის გაორმაგებით (დიდი სახლი — დიდ-დიდი სახლები) და ძირის შეცვლით (ადამიანი — ხალხი). მრავლობითის ფორმა ბევრ ენაში თავაზიანობის გამოხატვად გამოიყენება.

არსებობს რიცხვის გრამატიკული კატეგორიის შემდეგი ფორმები: ზინგულარი, ანუ მხოლობითი რიცხვი და პლურალი, ანუ მრავლობითი რიცხვი, მაგრამ მრავალ სხვადასხვა ენას მოეპოვება აგრეთვე დუალი, პარალი, ტრიალი, კვადრალი, პაუკალი და დისტრიბუტივი. აქედან ქართული ენა მხოლოდ მხოლობითსა და მრავლობით რიცხვს იცნობს, ამის გამო ჩამოთვლილ ცნებათაგან ლათინური ტერმინების ნაცვლად ძირითადად მხოლოდ რამდენიმე ცნებას (მხოლობითი, მრავლობითი, წყვილობითი) დაუმკვიდრდა ქართული შესატყვისები.

მაგ.: კლასიკურ არაბულ, სლოვენურ და სორბულ ენებს მთელი რიგი არსებითებისათვის აქვს დუალის, ან პარალის ფორმები, ებრაულ ენას კი წყვილი სხეულის ნაწილებისათვის (ხელები, ტუჩები, თვალები, ყურები...), ასევე რამდენიმე დროის გამომხატველი ცნებისათვის მოეპოვება.

დუალი ორს აღნიშნავს, ხოლო პარალი – წყვილს. მიუხედავად იმისა, რომ დუალსა და პარალს ყველა ენაში არა აქვთ სინონიმური დატვითვა ზოგან დუალს უწოდებენ გრამატიკული კატეგორიას, რომელსაც სიტყვის ფუნქციიდან გამომდინარე პარალი უნდა ერქვას.

მრავალ ენაში (მაგ.; ჩინურსა და იაპონურ ენებში) არ არსებობს რიცხვის გრამატიკული კატეგორია და საჭიროების შემთხვევაში რიცხვითი სახელის მეშვეობით, ანდა რაოდენობრივი მონაცემით განსაზღვრავენ.

მოყვანილი მაგალითიდან ჩანს, რომ იაპონური ამ შემთხვევაში ქართულის იდენტურია. განსხვავება ისაა, რომ იაპონური ენა საერთოდ არ მოიხმარს რიცხვს, როგორც გრამატიკულ კატეგორიას, ხოლო ქართულში კი მრავლობითი არსებობს, მაგრამ ერთხელ მარკირებული რაოდენობის შემდეგ არაა მიზანშეწონილი ამგვარი ტავტოლოგია. მრავალ ინდოევროპულ ენაში კი ზედსართავი გრამატიკულად უნდა შეუთანხმდეს რიცხვში არსებით სახელს. (იხილეთ კონგრუენცია) რიცხვითი სახელის მართებული გამოყენებას დიდი მნიშვნელობა აქვს არსებით სახელთან, ზედსართავ სახელთან, ნაცვალსახელთან, ზმნასთან და არტიკლთან.

გარდა ამისა, ენაში არსებობს სიტყვები, რომლებსაც ან მხოლობით რიცხვში არ გააჩნია, ან მრავლობითი. ასეთ სიტყვებს ენათმეცნიერები ორად დააჯგუფებენ-ხოლმე და მათ ზინგულარია ტანტუმსა და პლურალია ტანტუმს უწოდებენ.

ქართული არსებითი სახელების (სახელობით ბრუნვაში) გრამატიკული რიცხვი:
მუხამბაზი

მუხამბაზი, მუხამასი (არაბ. მუხამას — ხუთეული) — სპარსულ პოეტიკაში მუსამათის (ძაფზე აცმული მარგალიტი) ტიპის სტროფული სალექსო ფორმის სახეობა. ყოველი სტროფი შედგება 5 სტრიქონისაგან. პირველი სტროფის ერთიანი რითმა მეორდება მომდევნო სტროფების მეხუთე სტრიქონში (, , და ა. შ.). სტროფების რაოდენობა განსაზღვრული არაა, გვხვდება აგრეთვე რომელიმე პოეტის ღაზალზე დაწერილი მუხამასი (ყოველ სტრიფში ჩართულია ღაზალის ერთი ბაითი).

განსაკუთრებით გავრცელდა — საუკუნეებში. ქართულ პოეზიაში შემოვიდა მუხამბაზის სახელწოდებით (ბესიკი, საიათნოვა), ოღონდ იმ განსხვავებით, რომ სტროფების რაოდენობაც ხუთით შემოიფარგლა, მოგვიანებით დაკარგა კონკრეტული მნიშვნელობა და საერთო თემატიკით განსაზღვრულ (სამიჯნურო, ანაკრეონტული) ლექსს ეწოდა (მაგ., ალექსანდრე ჭავჭავაძის „მუხამბაზი ლათაიური“).

მუხამბაზმა როგორც აშუღური პოეზიისა და სიმღერის ნიმუშმა, საქართველოში მტკიცედ მოიკიდა ფეხი — საუკუნეებში. განსაკუთრებით გავრცელდა თბილისელ ყარაჩოხელთა წრეში. იგი ცალფა-სოლო სიმღერაა. სრულდებოდა საზისა და თარის თანხლებით (საიათნოვა, ევანგულან აბდულბაღია, სათარა), ხოლო საზანდართა მწყობრში — მედაირის მიერ (აშუღი ჰაზირა). ალექსანდრე ჭავჭავაძის, გრიგოლ ორბელიანის, აკაკი წერეთლისა და ყარაჩოხული პოეზიის ნიჭიერი წარმომადგენლების — სკანდაროვას, გივიშვილის, იეთიმ გურჯის და სხვების მიერ „მუხამბაზის ხმაზე“ თქმულმა ლექსებმა დიდი პოპულარობა მოიპოვა. ზოგიერთი მათგანი პროფესიულ მუსიკაშიც დამკვიდრდა (ზ. ფალიაშვილის „თავო ჩემო“, ა. კერესელიძის მიერ დამუშავებული „გინდ მეძინოს“, მელიტონ ბალანჩივაძის რომანსი „აღმართ-აღმართ“ და სხვა). აღსანიშნავია, რომ მუხამბაზის ბრწყინვალე შესრულებისათვის ბესიკმა ირანის შაჰისაგან ბრილიანტებით მოჭედილი თარი მიიღო, ხოლო ერეკლე -მ საიათნოვას „მუხამბაზის“ ქართულად შესრულებისათვის ხალათი უბოძა.
ბორის ეფიმოვი

ბორის ეფიმის ძე ეფიმოვი (რუს. ́ ́ ́) (დ. 11 ოქტომბერი [ ძვ. სტ. 28 სექტემბერი], 1900, კიევი, რუსეთის იმპერია —გ. 1 ოქტომბერი, 2008, მოსკოვი, რუსეთი), საბჭოთა გრაფიკოსი, სსრკ-ის სახალხო მხატვარი (1967), სსრკ სამხატვრო აკადემიის წევრ-კოსერპონდენტი (1954).
ბიოგრაფია
1922 წლიდან თანამშრომლობდა გაზეთებში „პრავდა“, „იზვესტია“, ჟურნალში „კროკოდილი“. 1966 წლიდან არის შემოქმედებით-საწარმოო გაერთიანება „აგიტპლაკატის“ მთავარი რედაქტორი. ავტორია არაერთი მძაფრი საერთაშორისო პოლიტიკური კარიკატურისა. გამოცემულია მისი ნაწარმოებების ალბომები:„პოლიტიკური კარიკატურები“ 1924—1934 (1935), „ფაშიზმი ხალხის მტერია“ (1937), „ჰიტლერი და მისი ხროვა“ (1943), ბორის ეფიმოვი „იზვესტიაში“. ნახევარი საუკუნის კარიკატურები (1969). სსრკ სახელმწიფო პრემია (1950, 1951). დაჯილდოებულია 3 ლენინის, ოქტომბრის რევოლუციის, 3 შრომის წითელი დროშის საპატიო ნიშნის ორდენებითა და მედლებით.მინიჭებული ჰქონდა სოციალისტური შრომის გმირის წოდება.
მუხერი

მუხერი — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, დაბა ბაკურიანთან. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1794 მ. აგებულია ლავებითა და ფხვიერი პიროკლასტური მასალით. ვულკანური კონუსია, წარმოადგენს ბაკურიანის ლავური ღვარის ამოფრქვევის ცენტრს. შემოსილია წიწვოვანი ტყით.
ჩინური მუხის აბრეშუმხვევია

ჩინური მუხის აბრეშუმხვევია — მწერი ფარშავანგთვალასებრთა ოჯახისა. ამრავლებენ აბრეშუმის მისაღებად. ძირითადად იკვებება მუხის ფოთლით, ჭამს აგრეთვე არყისა და ტირიფის ფოთოლს. წელიწადში იძლევა 2 თაობას. სპეციალურ შენობაში, რომელშიც ტემპერატურა 2 °, ჭუპრი ზამთრობს პარკში. გაზაფხულზე პარკიდან ამოდის დიდი პეპელა, რომლის ფრთების შლილი 10,5–11,5 სმ აღწევს. კვერცხიდან გამოსული მატლის სიგრძეა 6–8 მმ, ხოლო პარკის ახვევის წინ 9–10 სმ. მატლის ფაზას აქვს 5 ასაკი, რომელთა ხანგრძლივობა გაზაფხულზე 35–40 დღეა, შემოდგომაზე 45–50 დღე, პარკი 7 გ იწონის, მონაცრისფრო-ტვითელია, მცირე რაოდენობით იძლევა აბრეშუმს (საშუალოდ 8–9%), ძნელად იხვევა, ძაფი მეტად გამძლეა. ფართოდ გავრცელებული სახეობაა.
ვასო გოძიაშვილი

ვასილ (ვასო) დავითის ძე გოძიაშვილი (დ. 14 ნოემბერი [ახ. სტ. 27 ნოემბერი], 1905. თბილისი — გ. 30 იანვარი, 1976, იქვე) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (1958).

ბიოგრაფია
1922–1924 წლებში სწავლობდა თბილისის დრამატურგიულ სტუდიაში აკაკი ფაღავას ხელმძღვანელობით. 1924 წლიდან იყო თბილისის შ. რუსთაველის სახელობის აკადემიური თეატრის მსახიობი, ხოლო 1930 წლიდან გარდაცვალებამდე — თბილისის კოტე მარჯანიშვილის სახელობის აკადემიური თეატრის მსახიობი.

გამოირჩეოდა ჭეშმარიტი არტისტიზმით, მკაფიო აქტიორული ინდივიდუალობით, მაღალი პროფესიული ოსტატობით, იმპროვიზაციის დიდი უნარით, სცენური მომხიბვლელობით, მუსიკალურობით, პლასტიკურობით. მის შემოქმედებაში აისახა ქართული თეატრის საუკეთესო ტრადიციები. გოძიაშვილი წარმატებით ასრულებდა როგორც დრამატულ, ისე კომიკურ და გროტესკულ როლებს. მის მიერ შექმნილი ლუარსაბ თათქარიძის სახე („კაცია ადამიანი?!", ი. ჭავჭავაძის მიხედვით) ქართული თეატრის ისტორიაში შევიდა როგორც ქართული სამსახიობო სკოლის ერთ-ერთი ბრწყინვალე მონაპოვარი. აღსანიშნავია სხვა როლები: ახმა (ს. შანშიაშვილის „ანზორი"), ჩეშმაკოვი (ზ. ანტონოვის „მზის დაბნელება საქართველოში"), ავეტიკა (ა. ცაგარლის „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ"), რუი ბლაზი (ვ. ჰიუგოს „რუი ბლაზი"), არბენინი (მ. ლერმონტოვის „მასკარადი"), ხლესტაკოვი (ნ. გოგოლის „რევიზორი"), მეფე ერეკლე (ლ. გოთუას „მეფე ერეკლე"), რიჩარდ (შექსპირის „რიჩარდ "), კეისარი (ბ. შოუს „კეისარი და კლეოპატრა"), ფილიპე (ფ. შილერის „დონ კარლოსი") და სხვ. გოძიაშვილმა თავისსავე დადგმულ სპექტაკლში „ძველი ვოდევილები" (ა. წერეთლის „ბუტიაობა", ა. ცაგარლის „ოინბაზი", ბახუტაშვილის „სასამართლოში") ბრწყინვალედ შეასრულა ტიგრან ოფოფიანცის, არშაკასა და სპექტაკლის წამყვანის – მოხუცი მსახიობის როლები. გოძიაშვილს დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქართული საესტრადო ხელოვნების განვითარებაში. იყო ესტრადის მსახიობთა საკავშირო კონკურსის ლაურეატი. წარმატებით მოღვაწეობდა კინოში. შესრულებული აქვს სიკოს („ქეთო და კოტე", 1948), ავეტიკას („რაც 135 გინახავს, ვეღარ ნახავ", 1965) და სხვ. როლები.

გოძიაშვილს მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ., ლენინის ორდენი, ორი სხვა ორდენი და მედლები. იყო საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო პრემიის (1952) და საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის (1971) ლაურეატი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მასთან დიდუბის პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — ევგენია სამსონის ასული აგაბეკოვა (დ. 1919, თბილისი — გ. 25 მარტი, 1973, იქვე) — პიანისტი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი.

ფილმოგრაფია
1932: „მზიანი ბილიკი“ რეჟ. ალექსანდრე თაყაიშვილი (ფილმი არ შემონახულა)
1948: „ქეთო და კოტე“ (სიკო) რეჟისორები ვახტანგ ტაბლიაშვილი, შალვა გედევანიშვილი
1956: „ეთერის სიმღერა“ (პაპა) რეჟ. სიკო დოლიძე
1958: „მაიაკოვსკი იწყებოდა ასე...“ (მამა) რეჟ. კონსტანტინე პიპინაშვილი
1965:„რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“ (ავეტიკა) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
1970: „დიდოსტატის მარჯვენა“ (კათალიკოსი მელქისედეკი) რეჟისორები ვახტანგ ტაბლიაშვილი, დევი აბაშიძე
მრავლობითი რიცხვი

მრავლობითი რიცხვი (შემოკლებული ფორმაა მრავლ რ., ან მრ. რ. ლათ. = „მრავალი“; შემოკლ.: „.“) წარმოადგენს რიცხვის გრამატიკული კატეგორიის ერთ-ერთ ფორმას. გრამატიკაში ამ კატეგორიით აღნიშნავენ ერთზე მეტ არსებით სახელთა (საგანთა, პიროვნებათა, ან მოვლენათა) რაოდენობას. უმეტეს ენებში მრავლობითი რიცხვის საპირისპირო ცნება არის მხოლობითი რიცხვი.
დენ სიმონსი

დენ სიმონსი (; დ. 4 აპრილი, 1948, პეორია, ილინოისი) — ამერიკელი მწერალი. ფართო საზოგადოებისათვის ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც მის ტეტრალოგიას, „ჰიპერიონის სიმღერებს“ ჰიუგოს პრემია მიენიჭა 1990 წელს. მისი სამწერლო მოღვაწეობა უმეტესწილად მოიცავს სამეცნიერო ფანტასტიკის, ფენტეზის და ჰორორის ჟანრებს, ამასთან მისი ზოგიერთი რომანი ერთდროულად სამივე ჟანრს ასახავს.
მერეთი

მერეთი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (თემის ცენტრი), შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე პატარა ლიახვის ნაპირას. ზღვის დონიდან 850 მ, ქალაქ გორიდან დაახლოებით 30 კმ-ის დაშორებით. სოფელში მდებარეობს მერეთის წმინდა გიორგის ეკლესია.

1921 წლისთვის მერეთი და სოფლები სათიხარი, სნეკვი, ხელჩუა და ჭარები შედიოდა ტყვიავის თემში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 966 ადამიანი.

პიროვნებები
სოფელ მერეთში დაიბადნენ:
ანტონ ფურცელაძე — ქართველი მწერალი, პოეტი, მთარგმნელი, პუბლიცისტი;
ისაია ფურცელაძე — ქართველი აგრონომი და საზოგადო მოღვაწე;
დიმიტრი ყიფიანი — ქართველი სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი, მთარგმნელი.