iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რუთ პერი

რუთ სანდო ფანბულე პერი (დ.16 ივლისი, 1939, გრანდ-კეიპ-მაუნტი, ლიბერია — გ. 8 იანვარი, 2017, კოლუმბუსი, აშშ) — ლიბერიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ლიბერიის დროებითი სახელმწიფოს მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელი (1996-1997). დაიბადა იურისტების ოჯახში. ლიბერიის სანტა ტერეზას სახელობის უმაღლესი სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა გააგრძელა ლიბერიის უნივერსიტეტში და მიიღო იურისტის დიპლომი და მასწავლებლის წოდება.

კარიერა
მისი პოლიტიკური კარიერა 1980 წელს დაიწყო როდესაც გახდა ლიბერიის ისტორიაში პირველი სენატორი ქალი. ამავე წელს ლიბერიაში სამხედრო გადატრიალება მოხდა. პრეზიდენტ უილიამ ტოლბერტის ხელისუფლება დაამხო სამუელ დოუს შეიარაღებულმა რაზმმა. ქვეყანაში მისი დიქტატურა დამყარდა. დოუმ გააუქმა კონსტიტუცია და თავისი უამრავი მოწინააღმდეგე სიცოცხლეს გამოასალმა.

რუთ პერი მისდამი დაპირისპირებულთა ბანაკში აღმოჩნდა. ეს დაპირისპირება კიდევ უფრო გაიზარდა მას შემდეგ რაც დოუმ მრავალცოლიანობის დაკანონება გადაწყვიტა. ქალბატონმა სენატორმა მედგარი წინააღმდეგობა გაუწია დიქტატორს და კანონი მრავალცოლიანობის შესახებ დაწუნებულ იქნა. 1990 წელს სამუელ დოუს ხელისუფლებაც სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად დაემხო. 1996 წლამდე ქვეყანაში საკმაოდ არეული იყო პოლიტიკური სიტუაცია. სახელმწიფოს მმართველის პოსტზე ერთმანეთს ცვლიდნენ სამხედრო პირები. 1996 წლის აგვისტოში მოიწონეს სახელმწიფო საბჭოს ახალი შემადგენლობა რომელსაც თავჯდომარეობდა სწორედ ექსსენატორი ქალბატონი რუთ სანდო პერი. ახალმა საბჭომ ფუნქციონირება დაიწყო 3 სექტემბერს შესაბამისად რუთ პერიმაც სახელმწიფოს მეთაურის პოსტი 1996 წლის 3 სექტემბერს ჩაიბარა. როდესაც დადგა საკითხი პრეზიდენტის ადმინისტრაციულ სასახლეში გადასვლისა რუთ პერიმ უარი განაცხადა და ცხოვრება გააგრძელა დედაქალაქიდან საკმაოდ მოშორებით მდებარე საკუთარ ქოხში. 1997 წლის ივნისში მან რიგგარეშე საპრეზიდენტო არჩევნები ჩაატარა და ამავე წლის 2 აგვისტოს, მმართველობის ზუსტად 11 თვის თავზე ხელისუფლება გადასცა ხალხის მიერ არჩეულ პრეზიდენტს ჩარლზ ტეილორს. თვითონ კი აწ უკვე პრეზიდენტყოფილმა ცხოვრება თავის ბუნგალოში გააგრძელა.

მის მიერ მომზადებული არჩევნები საერთაშორისო თანამეგობრობამ ერთ-ერთ ყველაზე თავისუფალ და სამართლიან არჩევნებად მიიჩნია. 1999 წლიდან ქალბატონი რუთ პერი აფრიკის ერთობის ორგანიზაციის ვიცე-გენერალური მდივანია.

ფემინისტური მოღვაწეობა
ქალბატონი პერი აქტიურად მონაწილეობდა ფემინისტური ორგანიზაციების მუშაობაში. 1997 წლის მაისში მონაწილეობა მიიღო აბუჯის კონფერენციაზე რომელსაც „პირველი ქალბატონების სამიტი“ ეწოდა. ამ სამიტზე მონაწილეებს ესაუბრა თავისი ქვეყნის საჭირბოროტო საკითხებზე, ისაუბრა ქვეყნის მომავალზე, შეეხო ბავშვთა უფლებებსაც. მან აღნიშნა, რომ იგი როგორც დედა (მას 7 შვილი ჰყავს) ვალდებულია იზრუნოს ბავშვების მომავალზე, რაც მისი საქმიანობის პრიორიტეტია, რადგანაც, როგორც გამოკვლევებიდან ირკვევა ქვეყანაში სამოქალაქო ომის დროს ორივე დაპირისპირებული მხარის 70 %-ს 15 წლის მოზარდები შეადგენდნენ.

ჯილდოები
ქალთა უფლებების და მშვიდობის განმტკიცებისათვის ბრძოლაში შეტანილი წვლილისათვის ქალბატონი პერი დაჯილდოებულია როგორც თავისი ქვეყნის ასევე აშშ-ს ფულადი პრემიებით და ჯილდოებით.

გარდაცვალება
რუთ პერი გარდაიცვალა 2017 წლის 8 იანვარს 77 წლის ასაკში ოჰაიოს შტატის ქალაქ კოლუმბუსში
.
ეზეკია

ეზეკია, ხიზკია (ძვ. ებრ. „ჲაჰვე არის ჩემი ძალა“) — იუდეველთა მეფე ძვ. წ. საუკუნეში. ეწეოდა ფართო სამშენებლო საქმიანობას; გაამაგრა იერუსალიმის კედლები, ქალაქის წყლით მოსამარაგებლად გამოიყვანა სილოამის არხი გიხონის წყაროდან. აღკვეთა ფილისტიმელთა თარეში. შეუდგა რელიგიური რეფორმების გატარებას, აღმოფხვრა კერპთაყვანისმცემლობა. ასურეთის მეფის სარგონ -ის სიკვდილის შემდეგ (ძვ. წ 705) მიემხრო ანტიასურულ კოალიციას, მაგრამ საბოლოოდ ასურეთი დამორჩილდა და სინექერიბის მოხარკე გახდა.
ეზეკიელი

წინასწარმეტყველი ეზეკიელი — ძველი აღთქმის წინასწარმეტყველი; წმინდანი იუდაიზმში, ქრისტიანობასა და ისლამში. მართლმადიდებელ ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა , კათოლიკურში — 21 ივლისი, სომხურ სამოციქულოში — 28 აგვისტო.

ცხოვრება და მოღვაწეობა
იერუსალიმის დაცემის შემდეგ (ძვ. წ. 587) ბაბილონში გადაუსახლებიათ მეფე იეჰოიახინთან ერთად. ტრადიციული აზრი, რომლის მიხედვითაც ძველ აღთქმაში „წინასწარმეტყველება ეზეკიელისა“ მთლიანად ეზეკიელის თხზულება იყო, ამჟამად უარყოფილია. წიგნში ხაზგასმულია იუდეველთა მტრების მომავალი დამარცხება, ნაჩვენებია აღდგენილი იერუსალიმი და იგრძნობა მესიანისტური მომენტები, რომლითაც შემდგომში დიდი როლი ითამაშეს ქრისტიანობის ჩამოყალიბებაში.

„წინასწარმეტყველება ეზეკიელისა“ ბიბლიის ძველი აღთქმის შემადგენლობაში თარგმნილია ქართულად. უძველესი ხელნაწერია „ოშკის ბიბლია“ (. 1, 978 წ.).
როსალია არტეაგა

როზალია არტეაგა სერანო (დ. 5 დეკემბერი, 1956, კუენკა, ეკვადორი) — ეკვადორელი პოლიტიკოსი, ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტი (1996-1998) და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი ორი დღით (1997).

კარიერა
1996 წლის ზაფხულში ეკვადორის საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა ეკვადორის როლდოსისტთა პარტიის (რომელმაც სახელი მიიღო 1981 წლის 24 მაისს ავიაკატასტროფაში დაღუპული პრეზიდენტის ხაიმე როლდოს აგილერას პატივსაცემად) კანდიდატმა აბდალა ბუკარამმა. პრეზიდენტის ინაუგურაცია 10 აგვისტოს გაიმართა და აბდალა ბუკარამი შეუდგა პრეზიდენტის უფლებამოსილების შესრულებას. სულ მალე ეკვადორის მოსახლეობა გაოცებული აღმოჩნდა პრეზიდენტის უცნაური საქციელით: იგი თანამდებობისათვის შეუფერებლად იქცეოდა, ხალხის წინაშე მასხრობდა და ლაზღანდარობდა, იმ დროს როცა მისი ქვეყანა ღრმა ეკონომიკურ კრიზისს განიცდიდა. საჯაროდ სახალხო გამოსვლების დროს ამბობდა რომ „ლოკო“ (ესპანურად „გიჟი“) ვარო. სანამ მოსახლეობა საპროტესტო აქციებს დაიწყებდა ეკვადორის პარლამენტმა 44 ხმით 34-ის წინააღმდეგ მიიღო გადაწყვეტილება პრეზიდენტის თანამდებობიდან გადაყენების შესახებ.

1997 წლის 9 თებერვალს აბდალა ბუკარამმა დატოვა თანამდებობა. უმაღლესმა სასამართლომ მოქმედი კონსტიტუციის საფუძველზე პრეზიდენტად გამოაცხადა ვიცე-პრეზიდენტი ქალბატონი როსალია არტეაგა სერანო. როსალია არტეაგას პრეზიდენტის პოსტი 11 თებერვლამდე ეკავა. 11 თებერვალს ფაბიან ალარკონი იკავებს პრეზიდენტის პოსტს, ხოლო ქალბატონი როსალია არტეაგა კვლავ ვიცე-პრეზიდენტის პოსტს უბრუნდება.

1998 წლის მარტში გადადგა თანამდებობიდან, რათა მონაწილეობა მიეღო ზაფხულში დანიშნულ საპრეზიდენტო არჩევნებში, თუმცა ეს არჩევნები მისთვის წარუმატებელი აღმოჩნდა მან ხმების მხოლოდ 3 % აიღო. ქალბატონი როსალია დღესდღეობით არის ამაზონის ქვეყნების თანამშრომლობის ორგანიზაციის გენერალური მდივანი (ეს ორგანიზაცია აერთიანებს ბოლივიას, ბრაზილიას, კოლუმბიას, ეკვადორს, გაიანას, პერუს, სურინამსა და ვენესუელას. ამ ორგანიზაციის მუდმივი სამდივნო 2002 წლიდან განთავსებულია ბრაზილიის დედაქალაქში).
ჩაჩუბეთი

ჩაჩუბეთი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, ახალქალაქის თემში. მდებარეობს მდინარე თეძმის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 850 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 29 კილომეტრით. სოფელში შემონახულია შუა საუკუნეების ეკლესია, ხოლო სოფლის მახლობლად მდებარეობს ხუროთმოძღვრული კომპლექსი იკვი და სამონასტრო კომპლექსი რკონი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 11 ადამიანი.
ცხავერი

ცხავერი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, ახალციხის თემში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1240 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 28 ადამიანი.

ისტორია
სოფლის მახლობლად არის - საუკუნეების ცხირეთის ციხე.
ჭყოპიანი

ჭყოპიანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში (მეფისქალაქის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს მდინარე თეძმის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 720 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით.

სოფლის დასავლეთით, 400 მ-ზე, თეძმის მარცხენა ნაპირზე, კლდოვან მთაზე შემორჩენილია გვიანი შუა საუკუნეების დრისის (ქვენადრისის) ციხე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 23 ადამიანი.
თელიანი

თელიანი (ყოფილი ყარაღაჯი) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში.

ამ სოფელში საუკუნეში ყმა-მამული ჰქონდათ თავად ჯავახიშვილებს. სოფლის შესახებ ცნობები დაცულია „მეფის სადროშოს ხალხის აღწერის დავთარში“, რომელიც საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედშია შედგენილი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 981 ადამიანი.
ხოვლე

ხოვლე — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი.

სოფელში და მის მიდამოებში მოხდა რამდენიმე მნიშვნელოვანი ისტორიული მოვლენა. 1863 წელს გლეხები რამდენიმეჯერ გამოვიდნენ მემამულეების წინააღმდეგ. მემამულე ვეზირიშვილმა გლეხებს ფულადი გადასახადი გაუდიდა. აღელვებულმა გლეხობამ საჩივრით მიმართა კავკასიის მეფისნაცვალს, მაგრამ მმართველობის ორგანოებმა მემამულის ინტერესები დაიცვა. სოფელში ჩააყენა ეგზეკუცია. მემამულის ბრძანებით კაზაკებმა დაარბიეს სოფელი. გლეხები ტყეში გაიხიზნენ. გლეხთა წინააღმდეგობა დაძლეული იქნა 1863 წლის 13 აგვისტოს. მეფისნაცვლის განკარგულებით ეგზეკუცია მოიხსნა.

 საუკუნის 60-იან წლებში აქ დაარსდა პირველი სოფლის სკოლა, რომელშიც ასწავლიდნენ წერა-კითხვას, საღვთო რჯულსა და ხელსაქმეს. 1864 წელს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების თაოსნობით სკოლა გადაკეთდა ოთხწლიან სასწავლებლად. 1868 წლის სექტემბრიდან შეუდგა მუშაობას ახალი პროგრამით. სწავლება ქართულ ენაზე წარმოებდა. სკოლა სხვადასხვა დროს ხელმძღვანელობდნენ: ნ. თარხნიშვილი, გრ. კავსაძე, ი. ციციშვილი, ი. ცხვედაძე, ი. ჭიჭინაძე, ზ. ჯავახიშვილი, ქ. ჯავახიშვილი და სხვა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1449 ადამიანი.
წინარეხი

წინარეხი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: გომისჯვარი, თელათგორი, იდლეთი, ლავრისხევი). მდებარეობს მდინარე კავთურის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 720 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 324 ადამიანი.
ქვემო ჩოჩეთი

ქვემო ჩოჩეთი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, კავთისხევის თემში. მდებარეობს მდინარე კავთურის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 510 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 488 ადამიანი.
ქვემო ხანდაკი

ქვემო ხანდაკი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, კასპის მუნიციპალიტეტის კავთისხევის ადმინისტრაციულ ერთეულში (შიდა ქართლის მხარე).

მდებარეობს მდინარეების კავთურისა და მტკვრის შესართავთან, ზღვის დონიდან 520 მ-ზე, კასპიდან 8 კმ-ში.

ისტორია
სოფელი „ხანდაკის“ სახელწოდებით ცნობილია საუკუნიდან. გვიანდელ შუა საუკუნეებში შედიოდა საციციანოში. ქვემო ხანდაკი ეწოდა თეძმის ხეობის თანამოსახელე სოფლისგან (ახლანდ. ზემო ხანდაკი) განსასხვავებლად.
კულტურული მემკვიდრეობა
ქვემო ხანდაკის მთავარანგელოზის ეკლესია
ქვემო ხანდაკის ღვთისმშობლის ეკლესია
ქვემო ჭალის სამაროვანი
ქვემო ხანდაკის კოშკი
ქვემო ხანდაკის მეორე კოშკი
ქვემო ხანდაკის ნასოფლარი და ეკლესია
ქვემო ხანდაკის პირველი კოშკი
ქვემო ხანდაკის ყორღანები
ქვემო ხანდაკის ყორღანი
ქვემო ხანდაკის ყორღანული სამარხი
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 244 ადამიანი.
ნოო

ნოო, ნო, ნოგაკუ — იაპონური ნოო სიტყვასიტყვით ნიშნავს ოსტატობას. ტრადიციული თეატრის ერთ-ერთი ჟანრი. თავდაპირველად იაპონური ხალხური თეატრის სახეობა, შემდგომ — პროფესიული თეატრი. - საუკუნეებში გადაიქცა ფეოდალური და სამხედრო არისტოკრატიის თეატრად. ნოოს სპექტაკლი შეიცავს მუსიკას, ცეკვას, დრამას. მოქმედება სრულდება ფლეიტისა და სხვადასხვა ფორმის დოლისაგან შემდგარი ორკესტრისა და მამაკაცთა გუნდის თანხლებით (გუნდი აქტიურად ებმება მოქმედებაში). სპექტაკლები იმართება სამი მხრიდან ღია კვადრატულ მოედანზე, რომლის სახურავი 4 სვეტს ეყრდობა, სპექტაკლი მიმდინარეობს ფარდისა და დეკორაციის გარეშე, ერთადერთ უკანა უცვლელი დეკორაციის ფონზე, რომელზედაც გამოსახულია მწვანე ფიჭვი ოქროსფერ მინდორზე. გუნდი და ორკესტრი სცენაზეა განლაგებული. ნოოს პიესებს საფუძვლად უდევს იაპონური კლასიკური ლიტერატურიდან, ისტორიული ქრონიკებიდან და ბუდისტური ლეგენდებიდან აღებული სიუჟეტები. მათში ბევრია მონოლოგი, მოგონება. მოქმედება მდორედ ვითარდება, კონფლიქტი თითქმის არ არის. პირი ყოველთვის ორია — სიტე (სინამდვილე) და ვაკი (პარტნიორი). სიტე და მისი თანმხლებნი ნიღბებში გამოდიან, ვაკი — უნიღბოდ. ყველა როლს მამაკაცები ასრულებენ. წარმოდგენა შედგება 5 სხვადასხვა ხასიათის პიესისაგან, რომელთა შორის ძირითადი პიესის ელეგანტურობისა და სინატიფის გამოსაკვეთად ინტერმედიის სახით ჩართულია პატარ-პატარა ხალხური ტლანქი კომედიები. გრიმი, მიმიკა ნოოს თეატრში არ არის. მსახიობებს გაქვავებული სახე აქვთ, კონკრეტულობას მოკლებული კოსტიუმები ლამაზ კოლორიტს ქმნის. თეატრის ფუძემდებლები არიან: კანიამები — კანძე კიიოცუგუ ( საუკუნის შუა წლები) და მისი შვილი ძეამო კანძე მოტოკიიო (- სს). ისინი იყვნენ არა მარტო მსახიობები, არამედ ცეკვების, პიესებისა და მუსიკის ავტორებიც. სპექტაკლები იმართებოდა მაყურებელთა ვიწრო წრისათვის. თეატრი არსებობს ამ ჟანრის მოყვარულთა გაერთიანების ხარჯზე.
ფოლკეტინგი

ფოლკეტინგი — დანიის საკანონმდებლო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანო, ერთპალატიანი პარლამენტი. ირჩევა ქვეყნის მოქალაქეების მიერ 4 წლის ვადით.

პარლამენტის გადაწყვეტილება საბოლოოა და არავის გადახედვას არ ექვემდებარება.

1953 წლიდან პარლამენტი ერთპალატიანია და 179 წევრისგან შედგება, რომელთაგან:

135 კანდიდატი ირჩევა პროპორციული საარჩევნო სისტემით საყოველთაო საარჩევნო უფლების მიხედვით 23 ოლქში.
40 კანდიდატი ირჩევა ადგილებზე (დამატებით), საერთო პროპორციული წესით არჩევნებზე მიღებული ხმების მიხედვით პარტიებს შორის და სიების მიხედვით.
2 კანდიდატი ირჩევა ფარერების კუნძულებიდან
2 კანდიდატი ირჩევა გრენლანდიიდან.
ტიტანობოა

ტიტანობოა (ნიშნავს „გიგანტურ ბოას“) — ნამარხი გველების გვარი, რომლებიც ცხოვრობდნენ 60-58 მლნ. წლის წინ, პალეოცენურ პერიოდში. ერთადერთი ცნობილი სახეობაა , რომელიც დღემდე აღმოჩენილ ყველაზე დიდ გველს წარმოადგენს.

გველი მეცნიერთა გუნდმა, ჯონათან ბლოჩისა და კარლოს ჯარამილოს ხელმძღვანელობით, ექსპედიციის დროს აღმოაჩინა. ბლოჩი ფლორიდის უნივერსიტეტის პალეონტოლოგია, კარლოს ჯარამილო კი სმიტსონიური ტროპიკულ გამოკვლევათა ინსტიტუტის პალეობოტანიკოსი.

ვინაიდან გველები ცივსისხლიანები არიან, მეცნიერებმა გამოთქვეს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ტროპიკები-ამ გველის საცხოვრებელი-გაცილებით ცხელი ადგილი ყოფილა, ვიდრე ამას გამოკვლევები ადასტურებენ. ტემპერატურას აქ, საშუალოდ, 32 ° უნდა მიეღწია.

ზომის შედარება
კოლუმბიაში აღმოჩენილ 28 გველიდან 8 განსაკუთრებით დიდი ზომით გამოირჩეოდა: მათი წონა - 1100 კილოგრამს აღწევდა, სიგრძე კი 12-15 მეტრს. დღეისათვის მსოფლიოს ყველაზე დიდი გველი ბადისებრი პითონია, სიგრძით 9 მეტრამდე, მწვანე ანაკონდა კი 7,5 მეტრს აღწევს..
შაბთაი ცვი

შაბთაი ცვი,ასევე ამირა, ან მეჰმეთ ეფენდი (, სხვა ტრანსკრიპციით საბათეი ლევი, საბათაი ცვი; 1626—1676) — კაბალისტი, ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ებრაელი ცრუმესია;
 საუკუნის მოძრაობის ლიდერი, რომელმაც თითქმის მთელი ებრაული სამყარო შეიცვა;მესიანური მოძრაობა თითქმის მთლიანად შეჩერდა, როდესაც მან მოულოდნელად მიიღო ისლამი. ითვლება, რომ იგი დაიბადა ერთ დღეს - 9 ავას - ტაძრის დანგრევასთან დაკავშირებით გლოვის დღეს.
ტანტალი

ტანტალი — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეექვსე პერიოდის, მეხუთე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მეხუთე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, ბ) ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია — 73, ატომური მასა — 180.95, დნ — 3017°, დუღ — 5458°, სიმკვრივე — 16.69 გ/სმ3. რუხი ფერის ლითონი. გვხვდება მდგრადი ^{181} (99.99%) და რადიოაქტიური ^{180} (0.01%; 1/2=1012 წ) იზოტოპების სახით. ხელოვნურად მიღებულია ტანტალის რადიოაქტიური იზოტოპი ^{182} (1/2=115.1 დღე-ღამე).

ისტორია და სახელწოდების წარმომავლობა
ტანტალი აღმოაჩინა 1802 წელს შვედმა ქიმიკოსმა ა. ეკებერგმა (სახელწოდება შეარქვეს ძველი ბერძნული მითოლოგიის გმირის, ტანტალოსის სახელის მიხედვით) დედამიწის ქერქში ტანტალის საშუალო შემცველობა მასის მიხედვით 2,5 · 10−4%-ია. ტანტალი გაბნეულია ბიოსფეროსა და მაგნიტურ ქანებში. ცნობილია ტანტალის 17 ძირითადი მინერალი და 60-ზე მეტი ტანტალშემცველი მინერალი. ტანტალის ჟანგვის ხარისხია +5. ცნობილია აგრეთვე ტანტალის ისეთი ნაერთები, რომელთა ჟანგვის ხარისხი უფრო დაბალია (მაგალითად, 4, 3, 2). სუფთა კომპაქტური ტანტალი მდგრადია ჰაერზე. ჟანგვას იწყებს 280°-ზე. ცნობილია ტანტალის მდგრადი ოქსიდი — ხუთჟანგი 25, რომელსაც ახასიათებს მჟავური ბუნება. წყალბადთან დაახლოებით 250°-ზე, ხოლო აზოტთან დაახლოებით 300°-ზე ტანტალი წაროქმნის მყარ ხსნარებს. ცნობილია აგრეთვე ტანტალის კარბიდები, ჰალოგენიდები. გახურებისას ტანტალი ურთიერთქმედებს , , , , , , 2, , 2, , , 2. სუფთა ტანტალი განსაკუთრებით მდგრადია მრავალი თხევადი ლითონისა და მათი ნალღობების მიმართ და სხვა. ტანტალი ხასიათდება მაღალი კოროზიამედეგობით ორგანული და არაორგანული მჟავების მიმართ. ცნობილია ტანტალმჟავას მარილები, რომელთაგან მნიშვნელოვანია ტუტე ლითონთა ტანტალატები. ეს მარილები სეგნეტოელექტრიკებია.

ტანტალს ღებულობენ ვაკუუმში ნახშირბადით 2000°-ზე 5-ის აღდგენისას და სხვა.

ტანტალს იყენებენ ელექტრონიკაში, ბირთვულ ენერგეტიკაში, ქიმიურ მანქანათმშენებლობაში, მეტალურგიასა და მედიცინაში.
ჩორჩანელები

ჩორჩანელები — სამხრეთ საქართველოს წარჩინებული ფეოდალური საგვარეულო - საუკუნეებში. გვარის სახელწოდება წარმოსდგა ჩორჩანელების საგვარეულო ციხე სოფელ ჩორჩანიდან. ამ საგვარეულოს წარმომადგენელი გიორგი ჩორჩანელი პირველად საუკუნის წყაროში „სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრებაში“ იხსენიება, მაგრამ სავარაუდოა რომ საგვარეულო არსებობდა საუკუნიდან მაინც. ჩორჩანელების საფეოდალო მოიცავდა ჩორჩანს, ზანავს და სხვა მრავლ დაბას (ახლანდელი ადიგენის მუნიციპალიტეტი), სადაც ჰქონდათ ტაძრები, სასახლეები და ციხეები. ჩორჩანელი ამ მხარის დიდი მთავარი იყო. მისი ვასალები იყვნენ მცირე მთავრები. ეპარქიულად ჩორჩანელების საფეოდალო შედიოდა მაწყვერელის (აწყურის საეპისკოპოსო) სამწყსოში. გიორგი ჩორჩანელის დახმარებით ცნობილმა საეკლესიო მოღვაწემ სერაპიონმა ააშენა ზარზმის მონასტერი, რომელსაც გიორგიმ სამფლობელოდ ვრცელი ტერტიტორია უბოძა.

გიორგი ჩორჩანელი იყო ძველი ჩორჩანელების საგვარეულოს უკანასკნელი წარმომადგენელი. ის უშვილოდ გარდაიცვალა და ყმა-მამული დაუტოვა მირიან ბაჰლაუნდზე გათხოვილი თავისი დის, ლატავრის (მონაზვნობაში თეკლას) შთამომავლობას. თვით ჩორჩანს, როგორც ჩანს დაეუფლა ლატავრის უფროსი ვაჟი სულა, რომელიც გახდა ახალი ჩორჩანელების გვარის ფუძემდებელი. შუათანა ვაჟმა ბეშქენმა საფუძველი დაუდო ჯაყელების საგვარეულოს, ხოლო უმცროსი ვაჟის სახელი - ლაკლაკი იქცა ბაჰლაუნდების მესამე განშტოების სახელწოდებად - წარმოიქმნა ლაკლაკთა გვარი. ახალი ჩორჩანელების (ხოლო შემდეგ მათი შთამომავალი საგვარეულოს ხურსიძეების) საგვარეულო მონასტერი გახდა ზარზმა. საუკუნის 70-იან წლებში ზარზმაში ეკვდერი ააგო ახალი ჩორჩანელების წარმომადგენელმა, ბარდა სკლიაროსის წინააღმდეგ ქართველთა ლაშქრობის მონაწილემ ივანე სულას ძემ (ალბათ „სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრებაში“ მოხსენიებული სულა მირიანის ძის ვაჟმა). ივანე სულას ძის შვილიშვილები უნდა იყვნენ საუკუნის შუა ხანების მოღვაწეები - ძმები გიორგი ჩორჩანელი და ფარსმან თმოგველი სულას ძეები. გიორგი ჩორჩანელი უკანასკნელია წყაროებში მოხსენიებული ახალი ჩორჩანელებიდან. შემდეგ ახალი ჩორჩანელების სამფლობელოს დაეპატრონა ამ საგვარეულოს ახალი განშტოება - ხურსიძენი.
შლომო მინცი

შლომო მინცი (; 30 ოქტომბერი, 1957, მოსკოვი) — ებრაელი მევიოლინე, ალტისტი, დირიჟორი და მუსიკალური პედაგოგი.

ბიოგრაფია
შლომო მინცი დაიბადა 1957 წელს 30 ოქტომბერს მოსკოვში. 1959 წელს, როდესაც შლომო ორი წლის იყო ოჯახთან ერთად ისრაელში გადავიდა საცხოვრებლად. ვიოლინოზე დაკვრას სწავლობდა განთქმულ პედაგოდ-მევიოლინე ილონა ფეხერთან.
ციხისჯვარელები

ციხისჯვარელები — სამხრეთ საქართველოს, სამცხის წარჩინებული ფეოდალური საგვარეულო, ახალ ჩორჩანელთა საგვარეულოს განშტოება. მისი ფუძემდებელი იყო საუკუნის შუა წლების მოღვაწე, სულა კალმახის ერისთავი. გვარის სახელწოდება წარმოსდგა სამცხეში მდებარე ციხე ციხისჯვარიდან, რომელიც სულას უწყალობა საქართველოს მეფე ბაგრატ -მ ლიპარიტ ბაღვაშის წინააღმდეგ ბრძოლის დროს ერთგული სამსახურისათვის. სულას საგვარეულოს მეორე შტომ მამულად დაიმკვიდრა საერისთავო კალმახი და კალმახელთა სახელწოდება მიიღო. საუკუნის 80-იან წლებში თამარ მეფემ გიორგი რუსის აჯანყების დროს ერთგული სამსახურისათვის ივანე-ყვარყვარე ციხისჯვარელს სამცხის ერისთავთერისთავობა და სპასალარობა უბოძა, და უწყალობა ჯაყის ციხე, რომელიც ახალ ჩორჩანელთა მეორე განშტოების წარმომადგენელს ბოცო ჯაყელს ჩამოართვა. ამიერიდან ციხისჯვარელ-ჯაყელები პირველობენ სამცხეში, საუკუნის 60-იან წლებში კი ყვარყვარეს შვილიშვილი სარგის სამცხის მთავარი ხდება.
დინგირი ბანდა ვიჯეტუნგა

დინგირი ბანდა ვიჯეტუნგა — შრი-ლანკელი პოლიტიკოსი, ქვეყნის პრეზიდენტი 1993-1994 წლებში, პრემიერ-მინისტრი 1989-1994 წლებში, და ჩრდილოეთ-დასავლეთის პროვინციის გუბერნატორი 1988-1989 წლებში.

ბიოგრაფია
დაიბადა საშუალო კლასის სინჰალი ბუდისტის ოჯახში. განათლება მიიღო სანტ ენდრიუს კოლეჯში, კანდის მუნიციპალიტეტის ქალაქ გამპოლაში. იგი თავიდანვე ახლო კავშირში იყო პოლიტიკურ წრეებთან. გაერთიანებულ ნაციონალურ პარტიაში გაწევრიანდა 1946 წელს. პარლამენტის რიგებს დაუბრუნდა 1977 წლის საპარლამენტო არჩევნების შედეგად და გახდა ინფორმაციისა და რადიომაუწყებლობის მინისტრი ჯუნიუს ჯაიევარდენეს კაბინეტში. მისი პრემიერობის დროს ეკავა ტელეკომუნიკაციების, გზათა და სოფლის მეურნეობის მინისტების პოსტები. 1993 წლის 1 მაისს, საპირველმაისო აღლუმზე, კოლომბოში "თამილის ვეფხვებმა" მოკლეს ქვეყნის პრეზიდენტი რანასინგჰე პრემადასა და კონსტიტუციის მიხედვით პრეზიდენტის თანამდებობა პრემადასას საპრეზიდენტო ვადის გასვლამდე დაიკიავა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრმა ვიჯეტუნგამ.

გარდაცვალება
დინგირი ბანდა ვიჯეტუნგა გარდაიცვალა 2008 წლის 21 სექტემბერს კანდის ჰოსპიტალში, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ.
ტიმ ბარტონი

ტიმოთი უილიამ ბარტონი (; შემოკლებით ტიმ ბარტონი; დ. 25 აგვისტო, 1958, ბერბანკი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი კინორეჟისორი, ანიმატორი და მწერალი-სცენარისტი. თანამედროვე სანახაობითი კინოს ოსტატი, საკუთარ ნაწარმოებებში შავ იუმორსა და მაკაბრულ ელემენტებს იყენებს. მის ფილმებში ხშირად თამაშობს ჯონი დეპი.

ბიოგრაფია
ბარტონმა კარიერა დაიწყო, როგორც დისნეის სტუდიის ანიმატორმა. სარეჟისორო დებიუტი შედგა 1985 წელს ფილმით „პი-ვის დიდი თავგადასავალი“, რასაც 1988 წელს მოჰყვა „ბიტლჯუსი“. 1980-იანების ბოლოს გადაიღო ორი ფილმი სუპერგმირ ბეტმენის შესახებ: „ბეტმენი“ (1989) და „ბეტმენი ბრუნდება“ (1992). 1991 წელს გადაიღო „მაკრატელისხელება ედვარდი“, რომელიც წარმოადგენდა გოთიკურ სტილში გადაღებულ სასიყვარულო ისტორიას. იყო პროდიუსერი 1993 წელს გამოსული ფილმისა „კოშმარი შობის წინ“, რომელმაც დიდ წარმატებას მიაღწია. 1994 წელს გადაიღო ბიოგრაფიული ფილმი „ედ ვუდი“. 1996 წელს გადაიღო სამეცნიერო-ფანტასტიკა „მარსი გვიტევს!“, რომელიც საკულტო კლასიკად იქცა. 1999 წელს გადაიღო გოთიკური ჰორორ ფილმი „მთვლემარე სიცარიელე“. 2001 წელს გადაიღო „მაიმუნების პლანეტის“ რიმეიკი. 2003 წელს გადაიღო ფილმი „დიდი თევზი“,. რასაც მოჰყვა „პატარძალი-გვამი“ და „ჩარლი და შოკოლადის ქარხანა“ 2005 წელს. 2007 წელს გადაიღო მიუზიკლი „სუინი ტოდი: დემონი-დალაქი ფლიტ-სტრიტიდან“, 2010 წელს გადაიღო 3 ფილმი „ალისა საოცრებათა ქვეყანაში“, ხოლო 2012 წელს — „ფრანკენუინი“. 2014 წელს გადაიღო ფილმი „დიდი თვალები“. ბარტონის მომავალი ფილმებია „მისს პერეგრინის უცნაური ბავშვების სახლი“ (2016) და „ბიტლჯუს 2“ (2017).

ფილმოგრაფია
ანიმატორი
მელა და ძაღლი არ არის მითითებული (1981) - დამატებითი ანიმატორი, პერსონაჟი ’’ვიქსი’’
ტრონი არ არის მითითებული (1982)
შავი კარდალა (არ გამოიყენეს მის მიერ შექმნილი ფონები) არ არის მითითებული, (1985)

პროდიუსერი
კოშმარი შობის წინ (1993)
ბეტმენი ბრუნდება (1992)
იუნგა (1994)
ბეტმენი სამუდამოდ (1995)
ჯეიმზი და გიგანტური ატამი (1996)
პატარძალი-გვამი (2005)
9 (2009)

როგორც მიწვეული სტუმარი
მარტოსულები (1992)
ჰოფა (1992)
კოშმარი შობის წინ (სცენა ამოჭრილია)

ინტერნეტ-ანიმაცია
სტენბოის სამყარო (2000)
ნილ გეიმანი

ნილ რიჩარდ გეიმანი (; დ. 10 ნოემბერი, 1960) — ინგლისელი სამეცნიერო ფანტასტიკის და ფენტეზის ჟანრის მოთხრობების, რომანების, კომიქსებისა და ფილმების ავტორი. მის გამორჩეულ ნამუშევართა შორისაა კომიქსების სერია „ “, „ვარსკვლავის მტვერი“, და „ამერიკელი ღმერთები“. 2009 წელს გეიმანმა კარნეგისა და ნიუბერის მედლები მიიღო რომანისთვის „სასაფლაოს წიგნი“, რითაც პირველი მწერალი გახდა, რომელმაც ეს ორი ჯილდო ერთი ნამუშევრისთვის მოიპოვა. მისი თაყვანისმცემლების დიდი ენთუზიაზმის გამო მას ხშირად ლიტერატურული სამყაროს „როკ ვარსკვლავს“ უწოდებენ.
ებრაული კალენდარი

ებრაული კალენდარი (‎) — მთვარე-მზისიერი კალენდრის ტიპი, გამოიყენება იუდაიზმში ებრაული დღესასწაულების გამოთვლის, თორას გარკვეული ნაწილების წაკითხვის ან იორცაიტის დღეების გამოსათვლელად.

ებრაული კალენდრის ისტორიაში გამოყოფენ სამ ძირითად პერიოდს:

ბიბლიურს. მოსედან ეზდამდე (1500—450 ჩ.წ.-მდე)
პრებიბლიურს ტაძრის დანგრევამდე 70 წელს ჩ.წ.-მდე.
თალმუდამდელს, (70—500) წლები.
ნოვრუზი

ნოვრუზი (ნავროზი, ნოორუზი, ნაურიზი, ნავრეზი) ( — , , , , , , , , , ) — გაზაფხულისა და ახალი წლის დადგომის დღესასწაული, რომელიც თურქ და ირანელ ხალხებში აღინიშნება. სიტყვა ნავრუზი ( — ) სპარსული ენიდან მომდინარეობს და „ახალ დღეს“ ნიშნავს.

აღინიშნება გაზაფხულის ბუნიაობის დროს: მარტს ირანში, შუა აზიისა და ამიერკავკასიის ქვეყნებში, 22 მარტს ყაზახეთში. ბაჰაის კალენდრის მიხედვით ამ დღეს ახალი წელიწადი იწყება.

დღესასწაულის ისტორია
გაზაფხულის ბუნიაობის დღესასწაული, ნოვრუზი გაჩნდა ხორასანში 3000 წლის წინ, სოფლის მეურნეობის გაჩენისას. დღესასწაული ზოროასტრიზმის ტრადიციებს უკავშირდება. სამანიდების კარზე მყოფი ფირდოუსი და ომარ ხაიამი ნავრუზის გაჩენას ირანის ლეგენდარულ მეფეებს, ჯამშიდსა და კაიუმარსს უკავშირებდნენ.

ნოვრუზის აღნიშვნა გაუქმდა 1926 წელს საბჭოთა მთავრობის მიერ და აღდგა აზერბაიჯანში 1967 წელს. ყაზახეთში ნავრუზი სახელმწიფო დღესასწაულად 1991 წლის 15 მარტს ყაზახეთის სსრ–ის პრეზიდენტის მიერ გამოცხადდა და ყოველ 22 მარტს აღინიშნება როგორც „სახალხო დღესასწაული — “. აზერბაიჯანში, ყირგიზეთში, ტაჯიკეთსა და უზბეკეთში ნავრუზს სახელმწიფო დღესასწაულის სტატუსი აქვს.