iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თონგლუნ სისულითი

თონგლუნ სისულითი (; დ. 10 ნოემბერი, 1945) — ლაოსელი ისტორიკოსი და პოლიტიკოსი, ლაოსის სახალხო რევოლუციური პარტიის გენერალური მდივანი 2015 წლის 20 იანვრიდან. 2021

თონგლუნი დაიბადა და განათლება მიიღო ჰუაფანის პროვინციაში, შემდეგ განათლება მიიღო ლენინგრადსა და მოსკოვში, საბჭოთა კავშირი. ლაოსის სამოქალაქო ომის დროს იგი მხარს უჭერდა პათეტ-ლაოს (ლაოს სახალხო განმათავისუფლებელი არმია), როგორც მასწავლებელი.1987 წელს იგი გახდა საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე, აღნიშნული თანამდებობა ეკავა 1992 წლამდე, შემდეგ მსახურობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე მთავრობაში. 2001 წელს იგი გახდა ლაოსის პრემიერ-მინისტრის მოადგილე, შემდეგ საგარეო საქმეთა მინისტრი 2006 წელს. ვიენტიანში აშშ-ს საელჩო მას მოიხსენიებდა, როგორც „ზომიერი“, თონგლუნი დაეხმარა ლაოს-ამერიკის შეერთებული შტატების ურთიერთობების გაუმჯობესებას, რასაც 2009 წელს მიესალმა სენატორი ჯიმ უები და 2010 წელს ჰილარი კლინტონი. ასევე გააუმჯობესა ლაოსის ურთიერთობა ჩინეთთან და ვიეტნამთან. 2016 წელს იგი გახდა ლაოსის პრემიერ-მინისტრი, სადაც მან ანტიკორუფციული კამპანია ჩაატარა. შემდეგ იგი გახდა ლაოსის სახალხო რევოლუციური პარტიის გენერალური მდივანი და ქვეყნის პრეზიდენტი 2021 წელს.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
თონგლუნ სისულითი დაიბადა 1945 წლის 10 ნოემბერს ლაოსის პროვინცია ჰუაფანში, როდესაც ქვეყანა საფრანგეთის კონტროლის ქვეშ იყო. 1962-1969 წლებში იგი სწავლობდა ნეო ლაო ჰაკ სატის პედაგოგიურ კოლეჯში ჰუაფანში. 1973 წლიდან 1978 წლამდე თონგლოუნი სწავლობდა ენათმეცნიერებისა და ლიტერატურის სამაგისტრო პროგრამაზე ლენინგრადის გერზენის პედაგოგიურ ინსტიტუტში, საბჭოთა კავშირი. შემდეგ 1981 წლიდან 1984 წლამდე სწავლობდა მოსკოვის სოციალურ მეცნიერებათა აკადემიაში საერთაშორისო ურთიერთობების ისტორიის დოქტორანტურის პროგრამაზე.

პოლიტიკური კარიერა
მთავრობაში მუშაობის პერიოდში იგი მრავალ თანამდებობაზე მუშაობდა. იყო საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე 1987-1992 წლებში, შრომისა და სოციალური დაცვის მინისტრი 1993-1997 წლებში და ეროვნული ასამბლეის წევრი 1998-2000 წლებში. 2001 წლის 27 მარტს იგი გახდა ვიცე-პრემიერი და სახელმწიფო დაგეგმარების კომიტეტის პრეზიდენტი. იგი პარალელურად დაინიშნა საგარეო საქმეთა მინისტრად, 2006 წლის 8 ივნისს, შეცვალა სომსავატ ლენგსავადი. თონგლუნი 2016 წლის 23 იანვარს აირჩიეს ლაოსის პრემიერ-მინისტრად პარტიის მეათე კონგრესზე.

2016-2021 წლებში ეკავა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა, ხოლო 2021 წლის 15 იანვრიდან დღემდე არის ქვეყნის პრეზიდენტი.

პირადი ცხოვრება
თონგლუნ სისულითი დაქორწინებულია ნალი სისულითზე (დაიბადა 1947 წელს). წყვილს სამი შვილი ჰყავს. ორი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი. თონგლუნის ქალიშვილი მუკდავანი ამჟამად არის ლაოსის საგარეო საქმეთა სამინისტროს საერთაშორისო ორგანიზაციის დეპარტამენტის გენერალური დირექტორის მოადგილე.

ლაოსის გარდა ფლობს ვიეტნამურ, რუსულ და ინგლისურ ენებს.
ნუჰაკ ფუმსავანი

ნუჰაკ ფუმსავანი (; ; დ. 9 აპრილი, 1910 – გ. 9 სექტემბერი, 2008) — პათეტ-ლაოს (ლაოს სახალხო განმათავისუფლებელი არმია) რევოლუციონერი და კომუნისტური პარტიის წარმომადგენელი, იგი იყო ლაოსის მე-3 პრეზიდენტი 1992 წლიდან 1998 წლამდე.

ცხოვრება
ოფიციალური წყაროების თანახმად ნუჰაკი დაიბადა ბან-ფალუკაში, მუკდაჰანის პროვინციაში, სიამში (ახლანდელი ტაილანდი) 1910 წელს. თუმცა მისი დაბადების წლად ასევე მითითებულია 1914 1989 წელს ფუმსავანი აირჩიეს კომისიის თავმჯდომარედ, რომელსაც ევალებოდა ახალი კონსტიტუციის შემუშავება, სახელმწიფო საინფორმაციო სააგენტომ მის გარდაცვალების მიზეზად დაასახელა „სიბერე“ და აღნიშნა, რომ იგი სამედიცინო მკურნალობას გადიოდა როგორც ლაოსში, ასევე ქვეყნის ფარგლებს გარეთ. მისი კრემაცია ვიენტიანში 14 სექტემბერს გაიმართა.

ორდენები
საბჭოთა კავშირი: ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი (1984)
ესპანეთი : სამოქალაქო ღირსების ორდენი (1995)
ტაილანდი: დიდი კორდონის რაინდი თეთრი სპილოების ორდენი (1995)
არგენტინა: განმათავისუფლებელი გენერალი სან მარტინის ორდენი (1996)
ნორვეგია: დიდი ჯვარი წმინდა ოლავის ორდენი (1997)
აიდა ბალაევა

აიდა ბალაევა ( დ. 4 ივლისი, 1974, ალმა-ატას ოლქი, ყაზახეთის სსრ) — ყაზახი სახელმწიფო მოღვაწე, ყაზახეთის რესპუბლიკის კულტურისა და ინფორმაციის მინისტრი 2023 წლის 2 სექტემბრიდან. პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსის მოადგილე (2022-2023), ინფორმაციისა და სოციალური განვითარების მინისტრი (2020-2022). სოციოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი (2010).

ბიოგრაფია
აიდა ბალაევა დაიბადა 1974 წლის 4 ივლისს ალმა-ატას ოლქში. მან დაამთავრა აბაის სახელობის ალმათის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 2000 წელს სპეციალობით რუსული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლი, ხოლო 2007 წელს — ყაზახეთის ეროვნული აგრარული უნივერსიტეტი სპეციალობით იურისპრუდენცია. 2010 წელს დაიცვა სოციოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატის აკადემიური ხარისხი, დისერტაციის თემა: „ყაზახეთის ახალგაზრდობის ეთნო-რელიგიური იდენტიფიკაცია: სოციოლოგიური ასპექტი“.

აიდა ბალაევამ კარიერა 1999 წლიდან დაიწყო და წლების განმავლობაში მუშაობდა ალმათის სხვადასხვა ადმინისტრაციულ თანამდებობებზე.1994 წლიდან 2004 წლამდე იგი იყო ყაზახეთის რესპუბლიკის ინფორმაციისა და საზოგადოებრივი თანხმობის სამინისტროს ალმა-ატას რეგიონული დეპარტამენტის სოციალურ-პოლიტიკური პროცესების ანალიზისა და კოორდინაციის განყოფილების წამყვანი სპეციალისტი და საინფორმაციო დეპარტამენტის უფროსი ქალაქ ალმათაში. ხოლო 2020 წლის 4 მაისიდან 2022 წლის 11 იანვრამდე — ყაზახეთის რესპუბლიკის ინფორმაციისა და სოციალური განვითარების მინისტრის თანამდებობა.

2020 წლის 30 ივნისს, თავის ფეისბუქ გვერდზე მან შესთავაზა ფაქტობრივი ცენზურის შემოღება. აიდა ბალაევამ დაწერა შემდეგი შინაარსის მიმართვა: „მნიშვნელოვნად მიმაჩნია ყაზახეთის ყველა სატელევიზიო არხის, მათ შორის არხის ხელმძღვანელობისთვის, არ დაუშვას მსგავსი შინაარსის სატელევიზიო გადაცემების გაშვება, რათა მოერიდეთ ყაზახეთის რესპუბლიკის პოზიციების არასწორ ინტერპრეტაციას საერთაშორისო საკითხებთან დაკავშირებით".

2022 წლის 11 იანვრიდან 2023 წლის 1 სექტემბრამდე აიდა ბალაევა დაინიშნა ყაზახეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსის მოადგილედ, ხოლო 2023 წლის 2 სექტემბრიდან ის ხელახლა დაინიშნა ყაზახეთის კულტურისა და ინფორმაციის მინისტრად.. ეს თანამდებობა მას 2024 წლის 6 თებერვალამდე ეკავა.

აიდა ბალაევას პოლიტიკური პოზიცია ეწინააღმდეგებოდა სკოლის მოსწავლეების მიერ ჰიჯაბის ტარებას და განაცხადა, რომ საერო სახელმწიფოში სკოლის ფორმები შენარჩუნებულია და მოქალაქეებმა, რომლებმაც დაამთავრეს სწავლა, თავად უნდა აირჩიონ საკუთარი რელიგია და რელიგიური ტანსაცმელი.

ოჯახი
მისი დედა იყო რაისა რახიმჟანკიზი. იგი ცოლად გაჰყვა ადილბეკ ჯუსუპოვს და ქორწინებიდან შეეძინათ სამი შვილი: დინმუჰამედი (დ. 1994), ასკარი (დ. 1996 ) და ასეელი (დ. 2004)
გირესუნის მუზეუმი

გირესუნის მუზეუმი — არქეოლოგიური და ეთნოგრაფიული მუზეუმი გირესუნში, თურქეთი. მდებარეობს ზეითინლიქის უბანში. მუზეუმი განთავსებულია შენობაში, რომელიც არის ისტორიული ბაზილიკა, სახელად გოგორას ეკლესია, აშენებული საუკუნეში.

აგებულია მართკუთხა ყვითელი და ყავისფერი ქვებით. მთავარი კარიბჭე დასავლეთისკენ არის მიმართული. ბაზილიკა, მიატოვეს 1923 წელს, 1948-1967 წლებში გამოიყენებოდა ციხედ. 1988 წელს მუზეუმად გადაკეთდა. კიდევ ერთი შენობა, რომელიც მდებარეობს ჩრდილოეთით და სამღვდელო სახლად გამოიყენებოდა, არის ადმინისტრაციის შენობა.

მუზეუმის ნივთების უმრავლესობა ელინისტური, რომაული, ბიზანტიური, სელჩუკებისა და ოსმალეთის ეპოქიდანაა. ზოგიერთი ნივთი ტერაკოტის ფიგურებია, ასევე გვხდვდება ჭურჭელი, ამფორები და მონეტები. მუზეუმში დაცული უძველესი ნივთი თარიღდება ძვ. წ. 3000 წლით. 1999 წელს მოეწყო გამოფენა თოფალ ოსმანისა და მისი მეგობრების, თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის მოღვაწეების შესახებ.
ეფესოს არქეოლოგიური მუზეუმი

ეფესოს არქეოლოგიური მუზეუმი — არქეოლოგიური მუზეუმი სელჩუკში, ძველი ბერძნული ქალაქის, იზმირის (სმირნა) სიახლოვეს, თურქეთი.

მასში ინახება ეფესოს გათხრებისას აღმოჩენილი არტეფაქტები. მისი ყველაზე ცნობილი ექსპონატია ბერძენი ქალღმერთის არტემისის უძველესი ქანდაკება, რომელიც აღმოჩენილია ეფესოში ქალღმერთის ტაძრის ტერიტორიაზე.

ეფესოს მუზეუმში დაახლოებით 64 ათასი ექსპონატია. მუზეუმი ეფესოს არტეფაქტების დიდი რაოდენობით არის ვენაში მდებარე ეფესოს მუზეუმი.

მუზეუმი დაიხურა 2012 წლის ბოლოს და ხელახლა გაიხსნა 2014 წლის ნოემბერში რემონტის შემდეგ.

მუზეუმში რამდენიმე დარბაზია, მათ შორის აღსანიშნავია იმპერატორის დარბაზი, დიდი და მცირე ეზო, შადრევენსბის დარბაზი და ა. შ.
ნიკოლოზ ზაგიუ

ნიკოლოზ მიხეილის ძე ზაგიუ (; დ. 24 ნოემბერი, 1865, თბილისი, — გ. წ. უცნობია) — რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი (1917).

დაიბადა ჩინოვნიკის ოჯახში. დედა ქართველი ჰყავდა (ყარანგოზიშვილი). გენერალ მიხეილ ზაგიუს უფროსი ძმა. დაამთავრა 1882 წელს დაამთავრა თბილისის კადეტთა კორპუსი, 1884 წელს — კონსტანტინეს მე-2 სამხედრო სასწავლებელი, 1892 წელს — გენშტაბის ნიკოლოზის აკადემია სანქტ-პეტერბურგში ( თანრიგით). ჯარში მსახურობდა 1882-იდან კავკასიის მსროლელ ბატალიონში. მონაწილეობდა რუსეთის არმიის ლაშქრობაში შუა აზიაში. 1902–1905 წლებში იყო კავკასიის გრენადერთა დივიზიის შტაბის უფროსი, 1905–1917 წლებში — თბილისის სამხედრო სასწავლებლის უფროსი.

1910 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის, 1917 წელს — გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. 1917 წელს დაინიშნა კავკასიის სასაზღვრო ქვეითი დივიზიის მეთაურად. რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს იყო თეთრი მოძრაობის მონაწილე, 1919 წლიდან ირიცხებოდა რუსეთის სამხრეთის შეიარაღებულ ძალებში. მისი შემდგომი ბედი უცნობია. დაჯილდოებულია წმ. ანას და წმ. სტანისლავის, წმ. ვლადიმირის სხვადასხვა ხარისხის, ასევე სპარსეთის „ლომისა და მზის” ორდენებით.
აბდულვაჰაბ სალამზადე

აბდულვაჰაბ რაჰიმ ოღლუ სალამზადე (; 16 თებერვალი, 1916, შამახი, ბაქოს პროვინცია - 19 აგვისტო, 1983, ბაქო) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა ხელოვნებათმცოდნე, არქიტექტორი, აზერბაიჯანის ხელოვნების ისტორიის დოქტორი, აკადემიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1916 წლის 16 თებერვალს ქალაქ შამახში. ბავშვობიდანვე იჩენდა ინტერესს ხელოვნებისა და არქიტექტურის, არქიტექტურული ძეგლებისადმი.

აბდულ ვაჰაბ სალამზადე იყო პირველი აზერბაიჯანელი მეცნიერი, რომელმაც შეისწავლა აზერბაიჯანის არქიტექტურული ძეგლები. მას მიეწერება ნახიჩევანისა და შირვანის არქიტექტურული სკოლების კვლევა და თავრიზისა და არანის არქიტექტურული სკოლების იდენტიფიცირება.

1962 წელს გახდა აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმთან არსებული კულტურის ძეგლთა დაცვის სამეცნიერო-მეთოდური საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე.

სალამზადე იყო აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მასწავლებელი და კურსდამთავრებულებს ხელმძღვანელობდა არქიტექტურისა და ხელოვნების ინსტიტუტში. იყო აზერბაიჯანის სსრ არქიტექტორთა კავშირის გამგეობისა და პრეზიდიუმის წევრი.

სალამზადე პირადად მონაწილეობდა არქიტექტურული ძეგლების აღდგენაში.
ანდროულა ვასილიუ

ანდროულა ვასილიუ (, დ. 30 ნოემბერი, 1943, პაფოსი, კვიპროსი) — კვიპროსელი და ევროპელი პოლიტიკოსი, ყოფილი ევროკომისარი ჯანდაცვის საკითხებში. 2010 წლის თებერვლიდან 2014 წლის 1 ნოემბრამდე ევროკომისარი განათლების, კულტურის, მულტილინგვიზმისა და ახალგაზრდობის საკითხებში.

ანდროულა ვასილიუ ძალიან აქტიურია სოციალურ და კულტურულ სფეროებში, განსაკუთრებით გაეროსა და ევროკავშირში. კვიპროსში მას ეკავა მრავალი მნიშვნელოვანი თანამდებობა და იყო სხვადასხვა საჯარო და კერძო კომპანიის გამგეობის წევრი.

ბიოგრაფია
ანდროულა ვასილიუ დაიბადა პაფოსში. 1961-1964 წლებში სწავლობდა სამართალს -ში, ლონდონში, დიდ ბრიტანეთში, შემდეგ კი 1964-1966 წლებში სწავლობდა საერთაშორისო ურთიერთობებს ლონდონის მსოფლიო საქმეთა ინსტიტუტში. 1968 წელს იგი დაბრუნდა კვიპროსში საადვოკატო პრაქტიკის მისაღებად. იგი მუშაობას იწყებს ჯერ -ის, შემდეგ კი -ის იურიდიული მრჩეველის პოზიციაზე (ასევე არის სხვადასხვა კორპორაციის დირექტორთა საბჭოს წევრი). 1988 წელს, როდესაც მისი ქმარი გეორგიოს ვასილიუ კვიპროსის პრეზიდენტი გახდა, მან შეწყვიტა იურიდიული პრაქტიკა.

ვასილიუ იყო კვიპროსის პირველი ლედი 1988 წლიდან 1993 წლამდე. ანდროულა ვასილიუ 1996 წელს არჩეულ იქნა კვიპროსის წარმომადგენელთა პალატაში ერთიანი დემოკრატიული მოძრაობიდან და იგი ასევე ხელახლა აირჩიეს ამავე თანამდებობაზე 2001 წლიდან 2006 წლამდე. ამ პერიოდის განმავლობაში ვასილიუ მსახურობდა ევროპულ საქმეთა კომიტეტში და კვიპროსის და ევროკავშირის გაერთიანებულ საპარლამენტო კომიტეტში. იგი იყო კვიპროსის ალტერნატიული წარმომადგენელი ევროპულ კონვენციაში, რომელმაც შექმნა ევროპული კონსტიტუცია.

2001-2006 წლებში იყო ევროპის ლიბერალ-დემოკრატიული პარტიის ვიცე-პრეზიდენტი და ევროპის ლიბერალ ქალთა ქსელის თავმჯდომარე.

2008 წლის თებერვალში ვასილიუ მარკოს კვიპრიანუს ნაცვლად დაინიშნა ევროკომისრად ჯანდაცვის საკითხებში. 2008 წლის 3 მარტს იგი შეიცვალა ევროპული კომისიით და ამავე წლის აპრილის დასაწყისში გაიმართა სხდომა ევროპარლამენტში. იგი დამტკიცდა 2008 წლის 9 აპრილს 446 ხმით 7-ის წინააღმდეგ, 29 წევრმა კი თავი შეიკავა. ბაროზოს მეორე კომისიის ფარგლებში, 2010 წლის თებერვლიდან მან მიიღო განათლების, კულტურის, მულტილინგვიზმისა და ახალგაზრდობის ევროკომისრის პორტფელი.

ანდროულა ვასილიუსი დაჯილდოვდა ალფონსო ბრძენის სამოქალაქო ორდენის დიდი ჯვრით, 2010 წლიდან 2014 წლამდე განათლების, კულტურის, მულტილინგვიზმისა და ახალგაზრდობის საკითხებში შეტანილი წვლილისთვის[11].

1996-2000 წლებში იყო კვიპროსის ბიზნეს პროფესიონალ ქალთა ფედერაციის პრეზიდენტი.

ოჯახი
ანდროულა ვასილიუ არის კვიპროსის რესპუბლიკის ყოფილი პრეზიდენტის, გეორგიოს ვასილიუს ცოლი, რომელთანაც ჰყავს 2 ქალიშვილი და 1 ვაჟი.
პეტრე ზავილეისკი

პეტრე დამიანის ძე ზავილეისკი (; დ. 12 იანვარი, 1800 — გ. 24 მარტი, 1843) — რუსი სახელმწიფო მოხელე, თბილისის სამოქალაქო გუბერნატორი (1829-1832), ნამდვილი სამოქალაქო მრჩეველი (1833).

მიიღო სამხედრო განათლება, თუმცა 1816 წლიდან სამოქალაქო სამსახურში იყო რუსეთის იმპერიის ფინანსთა სამინისტროში. 1828 წლის თებერვალში დაინიშნა საქართველოს სახაზინო ექსპედიციის უფროსად. მას ევალებოდა თვალყურის დევნება ამიერკავკასიის მხარის კამერალური აღწერისათვის. 1829 წლის ივლისში დაინიშნა თბილისის სამოქალაქო გუბერნატორად. რუსეთ-ოსმალეთის (1828–29) ომის თავმჯდომარეობდა ოსმალეთისგან გათავისუფლებულ ისტორიულ სამცხე-ჯავახეთში სომხების დასახლების მიზნით შექმნილ განსაკუთრებულ კომიტეტს. ამ პერიოდში მან ოსმალეთში გადასახლებული ქართველი მაჰმადიანებისგან ჩალის ფასად შეიძინა 25 სოფელი.

1831 წლიდან ზავილეისკი იყო ახლად დაარსებული ამიერკავკასიის სავაჭრო კომპანიის ერთ-ერთი დირექტორი და მისი მთავარი ზედამხედველი. მეგობრობდა ალექსანდრე გრიბოედოვთან. მასთან ერთად შეადგინა ამიერკავკასიაში რუსული კომპანიებისა და საწარმოების შექმნის პროექტი, რომელიც საბოლოოდ მთავრობამ უარყო. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა ოქროპირ ბატონიშვილთან, ალექსანდრე ჭავჭავაძესთან და სხვ.

1832 წელს ზავილეისკის ბრალად დასდეს კავშირი 1832 წლის შეთქმულების მონაწილეებთან. ამის საბაბად ასახელებდნენ მის მიერ ადგილობრივი მოსახლეობის მიმართ მკაცრ მოპყრობას, რათა უკმაყოფილო ხალხი შემდგომში აჯანყებულიყო. ამასთანავე იგი თითქოსდა აღნიშნავდა, რომ ვახტანგ -ის სამართლის მიხედვით საქართველოში მეტი თავისუფლება ყოფილა, ვიდრე რუსული მმართველობის დროს. მეფის მთავრობამ მისი, როგორც მაღალი რანგის მოხელის, საჯარო გასამართლება საქართველოში მიზანშეუწონლად ჩათვალა, ბრალდების დაუმტკიცებლობის საბაბით არ დაკითხა, მაგრამ საიდუმლო მეთვალყურეობა დაუნიშნა. 1832 იანვარში გუბერნატორობიდან გადააყენეს და პეტერბურგში გაიწვიეს. 1833 წელს მიღო ნამდვილი სამოქალაქო მრჩევლის წოდება. 1835 წელს მიავლინეს დასავლეთ ციმბირში იქ სახელმწიფო გლეხების განსახლების პროექტის მოსამზადებლად. 1841 წლიდან იყო ფინანსთა სამინისტროს საბჭოს წევრი.
ვერნერ ზაიბტი

ვერნერ ზაიბტი (; დ. 6 ივლისი, 1942, ზენფტენბერგი, კრემს-ლანდის ოლქი, ქვემო ავსტრია) — ავსტრიელი ისტორიკოსი, ბიზანტიის ისტორიის, სფრაგისტიკისა და მცირე ხელოვნებათა მკვლევარი. ფილოსოფიის დოქტორი (1969), ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი.

იკვლევს აგრეთვე ბიზანტიასთან საქართველოს და სომხეთის ისტორიულ და კულტურულ ურთიერთობათა საკითხებს. ავტორია წიგნებისა და სამეცნიერო პერიოდიკასა და ენციკლოპედიებში გამოქვეყნებული მრავალი წერილისა, რეცენზიისა, კატალოგების ტექსტებისა. არის ქართული ხელოვნებისადმი მიძღვნილი საერთაშორისო სიმპოზიუმების მონაწილე. სიმპოზიუმზე (1989) წაიკითხა მოხსენება „ქართველ ისტორიულ პირთა ბიზანტიური საბეჭდავები”. 1981 წელს, როდესაც ვენაში მოეწყო ქართულ მცირე ხელოვნებათა (ოქრომქანდაკებლობის, მინანქრების, ნაქარგობის, ფერწერული ხატების) დიდი გამოფენა, მისი რედაქციით გამოვიდა კატალოგი შესავალი წერილებით (თ. სანიკიძის თანაავტორობით). ზაიბტს ეკუთვნის წერილი „საქართველო. ისტორია და კულტურა”.
აბდულ აზიზ შარიფოვი

აბდულ აზიზ შარიფოვი (დ. 28 მარტი, 1895, ნახიჩევანი — გ. 1 ივნისი, 1988) — აზერბაიჯანელი მთარგმნელი, მწერალი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი და ჟურნალისტი.

ბიოგრაფია
დაწყებითი განათლება ნახჭევანში მიიღო. მოგვიანებით სწავლის გასაგრძელებლად თბილისში გადავიდა. თბილისში ცხოვრებისას, დაუახლოვდა აზერბაიჯანელ მწერალთა წრეს, მათ შორის ჯ. მამედკულიზადეს, ა. ახვედროვსა და სხვებს. 1910 წელს, სატირულ ჟურნალში „მოლლა ნასრედდინი“ გამოქვეყნდა მისი პირველი ნაწერები. 1915-1917 წლებში სწავლობდა მოსკოვის კომერციულ ინსტიტუტში. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დაბრუნდა თბილისში და ჩაერთო საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ საქმიანობაში. აქტიურად მუშაობდა განათლებისა და კულტურის მიმართულებით.

1918 წლის ოქტომბერში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტში აზერბაიჯანელთათვის განკუთვნილი ადგილით გახდა პარლამენტის წევრი. 1920 წლის მაისში თავმჯდომარის პოზიციას იკავებდა ბორჩალოს მუსლიმთა ყრილობაზე. ქართული დემოკრატიის საქებარ წერილს უგზავნიდა ნოე ჟორდანიას აგზავნილ წერილში ხოტბას ასხამდა ქართულ დემოკრატიას და მტერთან ბრძოლაში მხარდაჭერას უცხადებდა. აზერბაიჯანის გასაბჭოების შემდეგ აქტიურად ებრძოდა საბჭოთა რეჟიმს. 1921 წელს დააპატიმრეს 2 წლით, მაგრამ ნარიმან ნარიმანოვი ჩაერია და მალევე გაათავისუფლეს.

1943 წელს დაამთავრა მოსკოვის მ. გორკის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტი. შემდეგ დაიწყო მუშაობა საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტში.რუსულ ენაზე თარგმნა ახვერდოვისა და სხვა აზერბაიჯანელი მწერლების ნაწარმოებები. კარგად ფლობდა ქართულ ენას და აზერბაიჯანულ ენაზე თარგმნა ეგნატე ნინოშვილისა და ნიკოლო მიწიშვილის მოთხრობები. 1962 წლიდან ასწავლიდა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, კითხულობდა ლექციებს ამიერკავკასიის ხალხების ლიტერატურისა და ისტორიის საკითხებზე. აზერბაიჯანელი საზოგადო მოღვაწე იყო და „ჰუმეტის“ - აზერბაიჯანული სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი.
ანანიაშ ზაიონჩკოვსკი

ანანიაშ ზაიონჩკოვსკი (; დ. 12 ნოემბერი, 1903, ვილნიუსი, — გ. 6 აპრილი, 1970, რომი) — პოლონელი აღმოსავლეთმცოდნე, თურქოლოგი. ვარშავის უნივერსიტეტის პროფესორი (1935), პოლონეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1952).

დაამთავრა იაგელონის უნივერსიტეტი (კრაკოვი). მუშაობდა ვარშავის უნივერსიტეტში. 1953-1968 წლებში იყო პოლონეთის მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის დირექტორი. მუშაობდა ორიენტალისტიკის მრავალ დარგში — თურქოლოგია, ირანისტიკა, არაბისტიკა. გამოქვეყნებული აქვს ფუნდამენტური ნაშრომები შავიზღვისპირეთის და კასპიისპირეთის თურქულენოვანი ხალხების, კერძოდ, თურქული, ყივჩაყური და ხაზარული ენების შესახებ. მას მსოფლიო აღიარება მოუტანა ნიზამის პოემის „ხოსროვ და შირინის“ გამოკვლევამ. დიდი ღვაწლი მიუძღვის მამლუქურ-ყივჩაყური ძეგლების შესწავლა-გამოცემის საქმეში.

ზაიონჩკოვსკის მჭიდრო სამეცნიერო ურთიერთობა ჰქონდა ქართველ აღმოსავლეთმცოდნეებთან: გიორგი წერეთელთან, სერგი ჯიქიასთან. რამდენჯერმე იყო საქართველოში. 1966 წელს აირჩიეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორად.
სინოპის არქეოლოგიური მუზეუმი

სინოპის არქეოლოგიური მუზეუმი ან სინოპის მუზეუმი — ეროვნული მუზეუმი სინოპში, თურქეთი, ინახავს არქეოლოგიურ ნიმუშებს, რომლებიც აღმოჩენილია ქალაქში და მის მიმდებარე ტერიტორიებზე.

1951-1953 წლებში გერმანელი და თურქი არქეოლოგების ერთობლივმა ჯგუფმა, რომლის ხელმძღვანელები იყვნენ ლუდვიგ ბუდე და ეკრემ აკურგალი, განახორციელეს გათხრები სინოპის ცენტრში და დემირჯიქოიში, ქოჩაგიოზის ნეკროპოლში. აკურგალმა გადაწყვიტა მუზეუმის შენობის აგება სინოპში, რათა მასში განთავსებულიყო მრავალი არქეოლოგიური ნიმუში. 1968 წელს ქალაქის მერიამ შესწირა მიწა სინოპის ცენტრში, რომელიც მოიცავდა სელჩუკების იმპერიის პერიოდის სამარხს და გათხრებისას აღმოჩენილ სერაპეუმის ნანგრევებს. წარწერის მიხედვით, რომელიც გასდევს სამარხის არქიტრავულ კარს, იგი ააგეს 1395 წლის ივნისში. შიგნით განთავსებულია სამი სამარხი, მათ შორის ერთ-ერთი ეკუთვნის სულეიმან ფაშას ქალიშვილს. ფაშა იყო ორჰან -ის, ახალი დაარსებული ოსმალეთის იმპერიის მეორე ბეგის, უფროსი ვაჟი. ქალიშვილი, რომელიც 1395 წელს გარდაიცვალა, იყო ქანდაროღლის ბეგი სულეიმან ფაშას მეუღლე. კვადრატულ გეგმიანი სამარხი აგებულია ქვისგან. იგი გადახურულია ხის სახურავით, რომელიც თურქული კრამიტით არის დაფარული და არ აქვს გუმბათი, როგორც ამ ეპოქის შენობებს. სამარხს აქვს ფანჯრები სამ მხარეს.

მუზეუმის ეზოს ჩრდილოეთ ნაწილში გამოფენილია სხვა ექსპონატებიც, მათ შორის არქიტექტურული ელემენტები, მილები, საფლავის ქვები, ქვის ან მარმარილოს სკულპტურები, დიდი თიხის ქოთნები და მოზაიკები. სულთანის სამარხის სამხრეთ და დასავლეთ ნაწილში აღმართული ისლამური საფლავის ქვები ქმნის სასაფლაოს შთაბეჭდილებას.

ლინკები
 '
კოლეტ ავიტალი

კოლეტ ავიტალი (, დ. 1 მაისი, 1939, ბუქარესტი, რუმინეთი) — ისრაელელი პოლიტიკოსი და დიპლომატი, ქნესეთის მე-15, მე-16 და მე-17 მოწვევის დეპუტატი „გაერთიანებული ისრაელისა“ და „ლეიბორისტული“ პარტიებიდან.

ბიოგრაფია
კოლეტ ავიტალი დაიბადა რუმინეთში, ბუქარესტში, 1939 წლის 1 მაისს და 1950 წელს 10 წლის ასაკში ოჯახთან ერთად ემიგრაციაში წავიდა ისრაელში. ჯერ კიდევ სტუდენტობისას დაიწყო მუშაობა საგარეო საქმეთა სამინისტროში მდივნად, რათა დაეფარა სწავლის ხარჯებს. მომდევნო წლებში გარკვეული საფეხურებით აიწია სამინისტროში სხვადასხვა თანამდებობაზე. კოლეტ ავიტალი მსახურობდა პარიზში ისრაელის დელეგაციაში 1982-1985 წლებში, ასევე ისრაელის ელჩად პორტუგალიაში 1988-1992 წლებში და ისრაელის გენერალურ კონსულად ნიუ-იორკში 1992-1996 წლებში. ისრაელში დაბრუნების შემდეგ დაინიშნა საგარეო საქმეთა სამინისტროს გენერალური დირექტორის მოადგილედ დასავლეთ ევროპის საკითხებში, რომელიც მესამე ყველაზე მნიშვნელოვანი თანამდებობა იყო სამინისტროში. 1999 წელს ავიტალიმ გადაწყვიტა ქნესეთში კენჭი ეყარა დეპუტატად ლეიბორისტული პარტიიდან, რომელმაც პარტიებთან „გეშერი“ და „მეიმადი“ ერთად შექმნა გაერთიანებული ისრაელის საპარლამენტო ალიანსი. ავიტალიმ პარტიულ სიაში 24-ე ადგილი დაიკავა, ხოლო ლეიბორისტებმა მხოლოდ 23 ადგილი მიიღეს ქნესეთში 1999 წლის მაისის არჩევნებზე („გაერთიანებულმა ისრაელმა“ 26 ადგილი მიიღო, აქედან ორი ადგილი ერგო „გეშერს“ და ერთი ადგილი „მეიმადს“) და გამომდინარე აქედან, კოლეტ ავიტალი ვერ შევიდა ქნესეთის შემადგენლობაში. თუმცა 1999 წლის ნოემბერში ის მაინც შევიდა ქნესეთში, როდესაც ლეიბორისტული პარტიის დეპუტატი მატან ვილნაი გადადგა. იგი გარკვეული პერიოდი ხელმძღვანელობდა ეთიკის კომიტეტს და ჰოლოკოსტის მსხვერპლთა იდენტიფიკაციისა და აღდგენის საგამოძიებო კომისიას, რომელმაც თავისი დასკვნები 2005 წელს წარუდგინა მთავრობას. ასევე, მე-15 მოწვევის ქნესეთის შემადგენლობაში, ის იყო საფინანსო კომიტეტის, სახელმწიფო კონტროლის კომიტეტის, საკანონმდებლო კომიტეტის წევრი, ქალთა უფლებებისა და გენდერული თანასწორობის კომისიის, განათლებისა და კულტურის კომისიის წევრი, ასევე კომუნიკაციების შესახებ კანონში ცვლილებების შეტანის კანონპროექტზე მომუშავე სპეციალური კომისიის წევრი, საგარეო საქმეთა და უსაფრთხოების კომისიის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი და, გარდა ამისა, იყო ლეიბორისტული პარტიის საერთაშორისო მდივანი.

2001 წელს კოლეტ ავიტალმა მიიღო საპატიო ლეგიონის კავალიერის წოდება, ხოლო 2010 წლის 18 მარტს საფრანგეთის საგანგებო და სრულუფლებიანმა ელჩმა ისრაელში, საპატიო ცერემონიაზე, კრისტოფ ბიგომ, ქნესეთის ყოფილ წევრს კოლეტ ავიტალს, მიანიჭა ლეგიონის ოფიცრის წოდება, რომელიც გაიმართა იაფაში ელჩის რეზიდენციაში.
ნოდარ ზალდასტანიშვილი

ნოდარ კონსტანტინეს ძე ზალდასტანიშვილი (დ. 5 ივნისი, 1931, თბილისი, — გ. 2 მარტი, 1997, იქვე) — ქართველი ინჟინერი კვების მრეწველობის დარგში. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1982), პროფესორი (1985), საქართველოს დამსახურებული გამომგონებელი (1978), საქართველოს საინჟინრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1992).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1954). 1954–1960 წლებში მუშაობდა იქვე, კვების მრეწველობის საწარმოთა მოწყობილობების კათედრაზე. 1990 წლიდან იყო კვებისა და სამაცივრო საწარმოო მოწყობილობების და წარმოების ავტომატიზაციის კათედრის გამგე. ზალდასტანიშვილის ძირითადი სამეცნიერო მიმართულებაა კვების მრეწველობასა და სოფლის მეურნეობაში გამოყენებული ფხვიერი მასალების მექანიკური თეორიული და ექსპერიმენტული კვლევა. ყურძნის გადასამუშავებელი მაღალმწარმოებლური კომპლექსური მექანიზებული ხაზის შექმნისა და დანერგვისათვის 1981 წელს მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია.