iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თხუთმეტი წლის კაპიტანი

„15 წლის კაპიტანი“ — ფრანგი მწერლის, ჟიულ ვერნის სათავგადასავლო რომანი. პირველად გამოიცა 1878 წელს საფრანგეთში.

15 წლის კაპიტანი
„15 წლის კაპიტანი“ ჟიულ ვერნის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ნაწარმოებია. პირველად 1878 წელს გამოქვეყნდა „გართობისა და აღზრდის ჟურნალში“ და იმავე წელს ცალკე წიგნადაც გამოიცა.

სიუჟეტი
რომანში მოთხორბილია ხომალდ „პილიგრიმის“ მგზავრების ფათერაკებით სავსე თავგადასავალი. მოქმედება ვითარდება 1873 წლის თებერვლიდან ივლისის ბოლომდე. რომანის გმირებს, დიკ სენდს, მისის უელდონსა და მათ მეგობრებს თავს ატყდებათ ათასგვარი განსაცდელი ღია ზღვაში, აფრიკის ტროპიკულ ტყეებსა თუ მონებით მოვაჭრეთა ბანაკში. მთავარი გმირი, 15 წლის, ობოლი დიკ სენდია, რომლის თავგანწირვამ, მეგობრებისადმი უსაზღვრო სიყვარულმა, სიმამაცემ, შეუპოვრობამ, სამართლიანობამ და კეთილშობილებამ , რომანის გმირებს მრავალი განსაცდელი გადაატანინა და დიკ სენდი მკითხველის ერთ-ერთ უსაყვარლეს გმირად აქცია.

თემა
წიგნში წამოჭრილი მოვლენები ეხება სხვადასხვა საკითხებს, მათ შორის ენტომოლოგიის აღმოჩენას. „15 წლის კაპიტანი“ დაიწერა იმ დროს, როდესაც ევროპის ქვეყნების ხელისუფალნი, ერთმანეთს ექიშპებოდნენ აფრიკის იმ ნაწილის მიტაცებაში, რომელშიც ვითარდება მოვლენები. მწერალი ნათლად ხატავს მონათვაჭრობის საშინელებებს. პორტუგალიის კოლონიები: ანგოლა და მოზამბიკი მონათვაჭრობის მთავარი ცენტრები იყო. ისინი აწვდიდნენ ზანგ მონებს უპირატესად ჩრდილოეთსა და სამხრეთ ამერიკას, აგრეთვე აზიისა და აღმოსავლეთის ქვეყნებს.

პერსონაჟები
დიკ სენდი;
აქტეონი
ანტონიო–ხოზე ალვეცი;
ოსტინი
ბათი
კუზენი ბენედიქტი;
კოიმბრა
დინგო
ჰალიმა
ჰერისი
ჰერკულესი
ჰოვიკი
კაპიტანი ჰული
იბნ ჰამისი
მუანი ლუნგა
მუანა
გადია ზანგი
მუნიტო
ნეგორო
ტიპო–ტიპო
ტომი
სამუელ ვერნონი
ჯეკ უელდონი
ჯეიმზ ვ. უელდონი
მისის უელდონი
WASP-17b

-17 — ეგზოპლანეტა, რომელიც ვარსკვლავის -17 ორბიტაზე მოძრაობს. მისი აღმოჩენა გამოცხადდა 2009 წლის 11 აგვისტოს. ეს პირველი პლანეტაა, რომელსაც რეტროგრადული ორბიტა აქვს, ანუ მისი მოძრაობის მიმართულება მისი ვარსკვლავის ბრუნვის საწინააღმდეგოა. დიამეტრის მხრივ -17 შესაძლოა დღემდე აღმოჩენილ ეგზოპლანეტათაგან ყველაზე დიდი იყოს, ხოლო ნახევარი იუპიტერის მასით, მას ყველაზე დაბალი სიმკვრივე აქვს, რაც მას გაბერილ პლანეტათა რანგს მიაკუთვნებს.
ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანება

ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანება — მართლმადიდებელთა დღესასწაული. ეს არის 12 საუფლო დღესასწაულთა შორის ერთ-ერთი, ანუ შესულია იმ 12 დიდ დღესასწაულთა რიცხვში, რომელიც ეკლესიის მიერაა დადგენილი.

ყოვლადწმიდა მარიამის მშობლებს იოაკიმე და ანა ერქვათ. ისინი დედამიწაზე ყველაზე წმინდა ცოლ-ქმარი იყვნენ. ისე მიაღწიეს მოხუცებულობას, შვილი არ ჰყოლიათ. მხურვალედ ევედრებოდნენ ღმერთს, რომ მათთვის ბავშვი ებოძებინა, თან აღთქმა დადეს, ძე იქნებოდა თუ ასული, ღმერთს შესწირავდნენ. უფალმა შეისმინა მათი მართალი ლოცვა და წმინდა ცოლ-ქმარს ასული აჩუქა. იოაკიმემ და ანამ ღვთისადმი მიცემული აღთქმა შეასრულეს და როდესაც მარიამი სამი წლის გახდა, უხმეს ახლობლებს, ყოვლადწმიდა ქალწული საუკეთესო სამოსით შემოსეს და გალობითა და სანთლებით ხელში მიიყვანეს იერუსალიმის ტაძარში. ეკლესიაში პატარა მარიამს მღვდელმთავარი ზაქარია (იოანე ნათლისმცემლის მამა) შეეგება, რომელმაც, ღვთის შთაგონებით, ნეტარი ასული წმიდათა წმიდაში შეიყვანა, სადაც მხოლოდ მღვდელმთავარი შედიოდა, ისიც – წელიწადში ერთხელ.

ყოვლადწმიდა მარიამი ტაძარში დამკვიდრდა. როდესაც მარიამმა სრულწლოვანებას მიაღწია, მან ქალწულების აღთქმა დადო და თავი უფალს განუკუთვნა. ასეთი რამ მანამდე უცხო იყო დედათა შორის და ღვთის მადლით, იგი მაცხოვრის დედა გახდა.
პარსეკი

= \{360\60\60}{2\} ა.ე. ≈ 206 265 ა.ე. = 3,08568×1016 მ = 3,2616 სინათლის წელი.

აგრეთვე გამოიყენება ერთეულები: კილოპარსეკი (კპს, ათასი), მეგაპარსეკი (მგპს, მილიონი), გიგაპარსეკი (გპს, მილიარდი).

ზოგიერთი მანძილი პარსეკებში
1 ასტრონომიული ერთეული უდრის 4,85×10−6 პარსეკს;
2008 წლის 26 სექტემბრის მდგომარეობით, კოსმოსური აპარატი „ვოიაჯერი-1“ მზეს 0,000521763 პს-ით (107.58 ა.ე.) დაშორდა
ოორტის ღრუბლის დიამეტრი დაახლოებით 0,61 პს-ია;
მანძილი მზიდან უახლოეს ვარსკლავამდე (ცენტავრის პროქსიმა) უდრის დაახლოებით 1,3 პარსეკს;
ჩვენი გალაქტიკის ცენტრამდე მანძილი დაახლოებით 8 კილოპარსეკია;
ჩვენი გალაქტიკის დიამეტრია 30 კილოპარსეკი;
მანძილი ანდრომედას გალაქტიკამდე 0,77 მეგაპარსეკია;
უახლოესი გალაქტიკების ნაკრები, ქალწულის ნაკრები, მდებარეობს 18 მგპკ მანძილზე;
მანძილი ხილვადი სამყაროს საზღვრამდე — დაახლოებით 4 გპს-ია (თუ გავზომავთ მანძილს დედამიწაზე დარეგისტრირებული სინათლით) ან 24 გპს (თუ შევაფასებთ თანამედროვე — სამყაროს გაფართოების ჩათვლით - მანძილი იმ ობიექტებამდე, რომლებმაც ეს სინათლე წარმოშვეს);
10 პარსეკი არის მანძილი, რომლის დასაფარად სინათლეს სჭირდება 32 წელი 7 თვე და 6 დღე.
ფემტო...

ფემტო... ( −15 ნაწილს.

წარმოიშვა დანიური სიტყვა -სგან, რომელიც ნიშნავს თხუთმეტს.

1964 წელს ზომა-წონის მეთორმეტე გენერალურ კონფერენციაზე ოფიციალურად იქნა მიღებული ჯერადი ერთეულის თავსართად.

მაგალითები
1 ფწ (ფემტოწამი) = 10−15 წ.
1 ფჯ (ფემტოჯოული) = 10−15 ჯ.
1 ფკ (ფემტოკულონი) = 10−15 კ

რეალური ზომების მაგალითი:
პროტონის დიამეტრია 1.6 — 1.7 ფემტომეტრი.

ასაღნიშნია რომ ”ფემტომეტრი” (10−15 მ) აქვს იგივე აღნიშვნა (ფმ), როგორც არასისტემურ ერთეულს ფერმი, რომელი ექვივალეცაა, ხშირად გამოიყენება ბირთვულ ფიზიკაში.
ფერმი (ზომის ერთეული)

ფე́რმი — მანძილის გაზომვის არასისტემური ერთეული, რომელიც ბირთვულ ფიზიკაში გამოიყენება, დარქმეულია იტალიელი ფიზიკოსი ენრიკო ფერმის სასახელოდ. იგივეა რაც ფემტომეტრი. სიდიდეა - 1×10−15 მ, და აღნიშვნა (ფმ) ამ ერთეულებისა იგივეა. ერთეული ძალიან მოსახერხებელია ბირთვულ ფიზიკაში რადგან ობიექტების ზომები (ატომის ბირთვი) შეადგენს სულ რაღაც რამდენიმე ფერმის.

1 ფერმი = 1 × 10−15 მ = 1 ფმ.
ივანე ტურგენევი

ივანე სერგის ძე ტურგენევი (; დ. 9 ნოემბერი [ძვ. სტ. 28 ოქტომბერი], 1818, ორიოლი, რუსეთი — გ. 3 სექტემბერი [ძვ. სტ. 22 აგვისტო], 1883, ბუჟივალი (პარიზის მახლობლად)) — რუსი მწერალი, პოეტი, მთარგმნელი, იმპერატორის კარზე არსებული სამეცნიერო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი რუსული ენისა და ლიტერატურის განხრით. იგი მსოფლიო კლასიკური ლიტერატურის წარმომადგენელია. ალექსანდრე პუშკინი, ნიკოლოზ გოგოლი, ფიოდორ დოსტოევსკი, ლევ ტოლსტოი, ანტონ ჩეხოვი და ტურგენევი ერთად რუსული ლიტერატურის ოქროს საუკუნის წარმომადგენლები არიან.

ივანეს მამა ხელმოკლე აზნაური იყო. მდიდარი აზნაურის ქალიშვილზე ვ. ლუტოვინაზე დაქორწინების შემდეგ სამხედრო სამსახური მიატოვა. ტურგენევები ჯერ სპასკოე-ლუტოვინოვოში ცხოვრობდნენ, 1827 წლიდან მოსკოვში გადასახლდნენ. ტურგენევი თავდაპირველად მოსკოვის, მერე პეტერბურგის და ბერლინის უნივერსიტეტებში სწავლობდა. გაწაფებით დაკავდა ანტიკურ ლიტერატურისა და ფილოსოფიის შესწავლით. 1841 წელს სამშობლოში დაბრუნდა და მოსკოვში დასახლდა. ლიტერატურული მოღვაწეობა 1834 წლიდან დაიწყო.

ტოპონიმები
ივანე ტურგენევის სახელობის მრავალი ქუჩაა: რუსეთში, უკრაინასა და ბელარუსში. მისი სახელობის მოედანი არის სანქტ-პეტერბურგში. მოსკოვის მეტროს ერთ-ერთ სადგურს ტურგენევი ჰქვია. ტურგენევის სახელობისაა ასევე ერთ-ერთი ჩანჩქერი ალმათიში.
ლაშა ჟვანია

ლაშა ჟვანია (დ. 14 ოქტომბერი, 1973, თბილისი) — ქართველი დიპლომატი, იურისტი, პოლიტიკოსი, საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ისრაელის სახელმწიფოში და საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი კვიპროსის რესპუბლიკაში 2005-2008 წლებში, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრი 2008 წლის 10 დეკემბერიდან 2009 წლის 21 აგვისტომდე, საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსი 2018 წლის 18 დეკემბრიდან 2019 წლის 1 მაისამდე. 2019 წლის 2 აგვისტოდან საქართველოს ელჩი ისრაელის სახელმწიფოში.

ბიოგრაფია
1995 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლის და საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტი საერთაშორისო სამართლის სპეციალობით. იმავე წელს დაიწყო სამსახური საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს პოლიტიკური დეპარტამენტის სამხრეთ და აღმოსავლეთ აზიის სამმართველოს მესამე მდივნად. 1997 წლის ივლისიდან გადავიდა ამავე სამინისტროში დსთ-ს ქვეყნების დეპარტამენტის მრავალმხრივი ურთიერთობების სამმართველოს მეორე მდივნის თანამდებობაზე. 1998 წლის ნოემბერში გადავიდა საქართველოს საელჩოში ისრაელის სახელმწიფოში, პირველ მდივნად და შემდგომ, კონსულად. 2002–2003 წლებში საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მოადგილე იყო. ამავე პერიოდში იყო საქართველოს ანტიკორუფციული საბჭოს მუდმივი წევრი. 2003 წლის ნოემბრიდან საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილეა. 2005 წლის მარტიდან დაინიშნა საქართველოს ელჩად ისრაელსა და კვიპროსში.

2008 წლის 7 ივნისიდან — 16 დეკემბრამდე იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის ჩუღურეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“ და პარლამენტის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარე. 2008 წლის 10 დეკემბერს მსოფლიო ეკონომიკური კრიზისის ფონზე სისტემაში მკაცრი მენეჯმენტის და რეფორმების გახორციელების საჭიროების გამო, საქართველოს პრეზიდენტის მიხეილ სააკაშვილის შეთავაზებით, დაინიშნა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრად. 2009 წლის 21 აგვისტოს პრემიერ-მინისტრი ნიკა გილაურის გადაწყვეტილებით თანამდებობა დატოვა სამინისტროს „არადამაკმაყოფილებელი და არაკოორდინირებელი მუშაობის“ გამო. თავის მხრივ, ლაშა ჟვანიამ ნიკა გილაურს „სუსტი პრემიერი“ უწოდა, რომელმაც მენეჯმენტის ელემენტარული პრინციპები არ იცის და განაცხადა, რომ დაპირისპირება პრემიერ გილაურთან „ძალიან მნიშვნელოვან“ საკითხებზე ჰქონდა, მათ შორის „ევროკავშირთან თავისუფალი ვაჭრობის ხელშეკრულებაზე, რომელიც დასაჩქარებელია და სასიცოცხლოდ აუცილებელია“.

2009 წელს თანამდებობის დატოვების შემდეგ დააარსა საკონსულტაციო და მენეჯმენტის კომპანია .

2010 წლიდან, ლაშა ჟვანია, პატრიარქის საერთაშორისო ფონდის ხელმძღვანელია, ხოლო 2018 წლის 18 დეკემბერს, საქართველოს მე-5 პრეზიდენტის, სალომე ზურაბიშვილის გადაწყვეტილებით პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელად დაინიშნა. ამ პოსტს იგი 2019 წლის 1 მაისამდე იკავებდა. ლაშა ჟვანია 2019 წლის 2 აგვისტოს ისრაელის სახელმწიფოში საქართველოს ელჩად დაინიშნა.
უებ ელისის თასი

ჩემპიონისათვის ჯილდოს შესარჩევად 1987 წლის თებერვალში ქენდოლ-კარპენტერი და ირბ-ის მდივანი, ძველი მფრინავი ბობ ვეიჰილი ლონდონში, რიჯენთ სთრითზე ეწვივნენ სამეფო კარის ოქრომჭედელს, "გარარდ ჯუელერზს". ამას სტატუსი 1843 წელს დედოფალმა ვიქტორიამ უბოძა, სპორტული განხრით კი 1851 წელს დაემზადებინა აფროსნობის აქამდეც უპირველესი ჯილდო, "ამერიკის თასი".

კომპანიის მენეჯერმა, რიჩარდ ჯარვისმა სტუმრებს საცავიდან გამოუტანა 1906 წელს, ოსტატ ქერინგტონის მიერ დამზადებული, 38 სანტიმეტრი სიმაღლის ოქროცურვილი ვერცხლის თასი, რომელიც ლტოლვილი ჰუგენოტის, პოლ დელამერის 1740 წლისეული ქმნილების ასლი იყო.

რაგბის მამებს ჯილდო თვალში უმალ მოუვიდათ და შეიძინეს. თასის ერთ სახელურს სატირის თავი ამკობს, მეორეს ნიმფისა, კორპუსზე კი წვეროსნისა და ლომის ნიღბები და ვაზის ორნამენტებია დატანებული.

იქვე თასზე ამოიტვიფრა ირბ-ის იმჟამინდელი, ოთხ-სიტყვიანი სახელი (მაშინ აკრონიმიც ირფბ იყო), თასი კი, კომიტეტის სხვა წევრებთან შეთანხმებით, რაგბის ვითომ მომგონის, ვილიამ უებ ელისის სახელობაზე მოინათლა, რითაც ერთი ლამაზი სპორტული ტყუილის სამარადისო კანონიზაცია მოხდა.
პირველი არხი — განათლება

პირველი არხი — განათლება, ყოფილი მეორე არხი — საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის მეორე ტელეარხი. 1991 წლიდან 2020 წლის 26 მარტამდე საქართველოს მასშტაბით მაუწყებლობდა „მეორე არხის“ სახელით.

2010-2017 წლებში, სხვადასხვა დროს, მეორე არხი აწარმოებდა საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ გადაცემებს — „თავისუფალი ტრიბუნა“, „არგუმენტების დრო“ (თოქ-შოუ), ეპიცენტრი და საინფორმაციო გამოშვება მოამბე ხუთ ენაზე (რუსული, აფხაზური, ოსური, აზერბაიჯანული, სომხური), ყოველდღიურად გამართულ ბრიფინგებს („ბრიფინგის დრო“), პირველ არხზე გასულ მხატვრულ და დოკუმენტურ ფილმებს. პარალელურად, ტელეარხი გადასცემდა საქართველოს პარლამენტის პლენარულ სხდომებს.

2020 წლის 26 მარტიდან, მეორე არხმა სახელი შეიცვალა და „პირველი არხი – განათლების“ სახელით დაიწყო მაუწყებლობა. საქართველოში ახალი ტიპის კორონავირუსული დაავადების გავრცელების გამო შექნილი ვითარებიდან გამომდინარე, ქვეყანაში გაურკვეველი ვადით დაიხურა სკოლები და სასწავლო დაწესებულებები. საქართველოს საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა, განათლების სამინისტროსთან ერთად, მოამზადა პროექტი „ტელესკოლა“, რომელიც ითვალისწინებს საშუალო სკოლის მოსწავლეებისთვის სასკოლო პროგრამით გათვალისწინებული გაკვეთილების ჩატარებას. ტელეგაკვეთილები მეორე არხის ბაზაზე შექმნილ ტელეარხის, „პირველი არხი – განათლების“ ეთერში 2020 წლის 30 მარტიდან გადიოდა. ვიდეოგაკვეთილები ვრცელდებო საზოგადოებრივი მაუწყებლის ონლაინპლატფორმებითაც. არხი დაიხურა 2023 წლის ბოლოს.
ეკა კახიანი

ეკატერინე (ეკა) კახიანი (დ. 16 იანვარი, 1964 თბილისი, საქართველოს სსრ ) — ქართველი მომღერალი და მსახიობი. დაამთავრა ცენტრალური მუსიკალური გიმნაზია და შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი. 1974–1980 წლებში იყო ანსამბლ „მზიურის“ წევრი. 1988–1998 წლებში მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის კინომსახიობთა თეატრის მსახიობი.
2004 წლიდან თბილისის მუსიკისა და დრამის სახელმწიფო თეატრის მსახიობია. შესრულებული აქვს მრავალი როლი კინო და ტელე ფილმებში. არის პოპულარული სიმღერების ავტორი და შემსრულებელი. 2011 წელს ჩატარდა ეკა კახიანის საავტორო კონცერტი ,,ზაფხულის საღამო“. მიღებული აქვს ღირსების ორდენი.

ფილმოგრაფია
1987: „ავტოპორტრეტი“ რეჟ. ერეკლე ბადურაშვილი
1990: „მარტივი პასიანსი“ რეჟ. ლევან ერისთავი
1992: „მხოლოდ სიკვდილი მოდის აუცილებლად“ რეჟ. მარინა წურწუმია
2010: ოცნების ქალაქი (ლიკა) რეჟ. დავით იმედაშვილი
სერიალები
,,ძილის წინ“
,,ასსა“
,,კაბარე“
,,ჩემი ცოლის დაქალები“

ნათამაშები როლები
თბილისის მუსიკისა და დრამის სახელმწიფო თეატრი
,,მარლენ დიტრიხი“ (მარლენ დიტრიხი) რეჟ. დავით დოიაშვილი
,,მუსიკის ჰანგები“ (ბარონესა შრედერი) რეჟ. დავით დოიაშვილი
ბერტოლტ ბრეხტი „სამგროშიანი ოპერა“ (ჯენი) რეჟ. გოგა თავაძე
მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის კინომსახიობთა თეატრი
,,ზაფხულის ღამის სიზმარი“ (ტიტანია) რეჟ. მიხეილ თუმანიშვილი
,,ნატაძრალზე“ (ნათია) რეჟ. მიხეილ თუმანიშვილი
,,ჭკუისა მჭირს“ (ტასო) რეჟ. ოთარ ეგაძე
,,ამფიტრიონი“ (ლედა) რეჟ. მიხეილ თუმანიშვილი
,,ცხოვრება იდიოტისა“ (ოსიმა) რეჟ. დავით დოიაშვილი
ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალური ცენტრი
,,ქეთო და კოტე“ (ქაბატო) რეჟ. დავით დოიაშვილი
პროექტი
,,ახალი საბავშვო ხმა“ – მწვრთნელი (ტელეკომპანია ,,იმედი“)

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
ღირსების ორდენი
იტალიური ეზო (გადაცემა)

“იტალიური ეზო”არის თოქ-შოუ საქართველოს პირველ არხზე, რომელიც მომზადდა საქართველოს გაეროს ასოციაციასთან თანამშრომლობით, ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს მხარდაჭერით, ეროვნული ინტეგრაციის პროგრამის ფარგლებში.

ეს არის ოთხწლიანი პროექტი, რომლის მიზანია, საქართველოში მცხოვრები სხვადასხვა ეროვნების ადამიანების საზოგადოებაში სამოქალაქო ინტეგრირების ხელშეწყობა და სახელმწიფოებრივი ერთიანობის გრძნობის გაღრმავება.

ყოველკვირეულ სატელევიზიო თოქ-შოუში საუბარია ქვეყანაში, კერძოდ, ეთნიკურად მრავალფეროვან რეგიონებში არსებულ პრობლემებზე, მათი მოგვარების პერსპექტივებზე, საერთო ღირებულებებსა და წარმატებული თანაცხოვრების მაგალითებზე.
ნინო ქაჯაია (ჟურნალისტი)

ნინო ქაჯაია (დ. 23 ივნისი, 1975, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ჟურნალისტი.

დაამთავრა ჟურნალისტიკის სკოლა და ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი.

1995-2005 წლებში მუშაობდა სამაუწყებლო კომპანია „რუსთავი 2“-ში. 2006–2008 წლებში იყო საგარეო საქმეთა სამინტროს პრესისა და ინფორმაციის დეპარტამენტის დირექტორი.

არის პირველი არხის გადაცემის „ცხოვრება მშვენიერია“ ავტორი და წამყვანი.
დრაკონიდები

დრაკონიდები (აგრეთვე ცნობილია როგორც ჯაკობინიდები) — მეტეორთა ნაკადი, რომელიც დაკავშირებულია კომეტა ჯაკობინი-ცინერა. ნაკადი მოქმედებს ოქტუმბრის დასაწყისში, მეტეორთა პიკი რეგისტრირებულია 8-10 ოქტომბერს. დაკვირვებისთვის რეკომენდებულია დილამდელი საათები ღია და მუქ ცაზე. აქტივობა ცვალებადია; 1933 და 1946 წელს დაფიქსირდა მეტეორთა წვიმა რომოდენიმე ათასეული მეეტეორი საათში.
პერსეიდები (ასტრონომია)

პერსეიდები — მეტეორთა ნაკადი, ყოველწლიურად ჩნდება აგვისტოში, პერსევსის თანავარსკვლავედიდან. წარმოიშვება მაშინ, როდესაც დედამიწა კომეტა სვიფტ-ტატლის ორბიტას კვეთს. კომეტის ზედაპირიდან ამოსული მტვრის მიკროსკოპული ნაწილაკები ჩვენი პლანეტის ატმოსფეროში შემოსვლისას იწვის და წარმოქმნის ე. წ. ვარსკვლავთა წვიმას.

იწყება დიდი ინტენსივობით, დროთა განმავლობაში იკლებს.

ნაკადი ავლენს აქტივობას 17 ივლისიდან 24 აგვისტომდე, ხოლო მაქსიმუმს აღწევს 12 აგვისტოს, რომლის დროსაც საათში დაახლ. 120 მეტეორის დანახვაა შესაძლებელი.
რადიანტი

რადიანტი (— სხივის მატარებელი) — წერტილი ცაზე, რომელიც გვგონია მეტეორთა ნაკადის ცენტრი, როდესაც დედამიწა კვეთს მეტეორთა სხეულების მოძრაობის ორბიტას მზის გარშემო.

რადგან მეტეორთა სხეულების ტრაექტორიები, რომლებიც მიეკუთვნებიან ერთ ნაკადს, სივრცეში თითქმის პარალელურია, და პერსპექტივის გამო ამ მეტეორთა კვეთა ხდება ცის პატარა მონაკვეთზე, რომლის ცენტრს ეწოდება რადიანტი.

რადიანტების მაგალითი
როგორც წესი, პერიოდულ მეტეორთა ნაკადებს ეწოდება თანავარსკვლავედების სახელები, რომლებშიც მდებასეობს მათი რადიანტები.
კვაზარი

კვაზარი ( — შეკვეცილი - — „კვაზივარსკვლავური რადიოწყარო“), კვაზივარსკვლავური ობიექტი, კვაზივარსკვლავი, ზევარსკვლავი — ცის სხეული, რომელიც ოპტიკურად ვარსკვლავს ჰგავს, ხოლო სპექტრში ხაზების წითელი წანაცვლება აქვს — მეტი ვიდრე გალაქტიკებს (ცნობილ კვაზართა წითელი წანაცვლება 0.17-3.53 ფარგლებში მერყეობს). კვაზარების სპექტრი გაზოვან ნისლეულთა სპექტრის მსგავსია — შეიცავს გამოსხივების განიერ ხაზებს. თავდაპირველად ისეთი კვაზრები აღმოაჩინეს, რომელთაც დიდი რადიოგამოსხივება აქვთ. პირველად ძლიერი რადიოწყარო ვარსკვლავის მსგავს ობიექტთან 1960 წელს გააიგივეს, ხოლო 1963 წელს, როცა ამერიკელმა ასტრონომმა მ. შმიდტმა ამ ობიექტთა წანაცვლებულ სპექტრი გაშიფრა, ისინი კოსმოსურ ობიექტთა ცალკე კლასად გამოყვეს. შემდგომში აღმოაჩინეს სუსტი რადიოგამოსივების მქონე კვაზარები, რომელთა რიცხვი კვაზართა საერთო რაოდენობის 99%-მდეა; მათ კვაზიგალაქტიკებს, ზოგჯერ კი ცისფერ ვარსკვლავისმსგავს ობიექტებს უწოდებენ.

კვაზართა სპექტრში გამოსხივების ხაზების სიგანე 30 000° ტემპერატურას შეესაბამება. შეიმჩნევა ძლიერი ულტრაიისფერი, აგრეთვე ჭარბი ინფრაწითელი გამოსხივება, შვიათად — შთანთქმის ხაზებიც, რომელთა წითელი წანაცვლება არ ემთხვევა გამოსხივების ხაზებისას. ზოგი კვაზარს სპექტრში წანაცვლებათა რამდენიმე სისტემა აქვს.

კვაზართა ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი თვისებაა მათი ბრწყინვალების ვარიაციები (მაქსიმალური ცვლილება — 25-ჯერ). ვარიაციის უმცირესი პერიოდი \\1სთ, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ კვაზართა ხაზოვანი ზომა 10^9 კმ არ აღემატება (ცვლადი გამოსხივების წყაროს ზომა არ აღემატება \, სადაც სინათლის სიჩქარეა).

კვაზარები ხშირად ორმაგ წყაროს წარმოადგენენ. მათი გამოსხივების მექანიზმი სინქროტრონულია, ზოგ შემთხვევაში პლაზმური რხევებითაა განპირობებული.

თუ წითელ წანაცვლებას კვაზართა მოძრაობას დავუკავშირებთ (სამყაროს კოსმოლოგიური გაფართოება), კვაზრები სამყაროს ყველაზე შორ ობიექტად ჩაითვლება (მანძილები 10^{10} პს-მდე); თითოეულის ბრწყინვალება 1000-ჯერ მეტია გიგანტური გალაქტიკების ბრწყინვალებაზე. კვაზართა მასა \ 10^8 მზის მასას ეტოლება და მათი ბუნება შეიძლება დავუკავშიროთ მაგნიტური ტურბულენციით ან ბრუნვით შეჩერებულ გაზოვანი მასის კოლაპსს, მაშასადამე, ისინი შეგვიძლია წარმოვიდგინოთ 10^9 კმ რადიუსიან ზემასიურ ვარსკვლავებად, რომლებიც შესაძლოა გალაქტიკების ბირთვების ევოლუციის გარკვეულ სტადიას უკავშირდებოდნენ.

მეორე ჰიპოთეზის მიხედვით, კვაზარები ჩენი გალაქტიკის ბირთვიდან ამოტყორცნილი \ 5 მზის მასის მქონე სხეულებია, რომლებიც 60-600 კპს მანძილზე მდებარეობენ. მესამე ჰიპოთეზის მიხედვით, კვაზარები არის 10^{13}-10^{14} კმ ზომისა და 10^{9}-10^{10} მზის მასის მქონე სხეულები, რომელთა წითელი წანაცვლება გრავიტაციული ხასიათისაა. ამ ჰიპოთეზათა პოზიციები თანდათან სუსტდება.
აშშ-ის ადმინისტრაციული დაყოფა

აშშ-ის ადმინისტრაციული დაყოფის პირველი დონეს წარმოადგენს შტატები. შტატები იყოფა ოლქებად (ინგლ. , (ლუიზიანა), (ალასკა)), ესენი მეორე დონის ადმინისტრაციული ერთეულებია, რომლებიც შტატებზე ნაკლებია, მაგრამ ქალაქებზე მეტი. აშშ-ის მოსახლეობის აღწერის ბიუროს მონაცემებით ქვეყანაში 3141 ოლქია. ოლქების ყველაზე ნაკლები რაოდენობაა დელავერის შტატში (3), ყველაზე მეტი — ტეხასში (254).

ყოველი შტატი თვითონ განსაზღვრავს საკუთარი ადმინისტრაციული ერთეულის რაოდენობას. თუმცა ამ ოლქების უფლებამოსილებები სხვადასხვა შტატებში მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

ადმინისტრაციული დაყოფის მესამე დონეს წარმოადგენს საქალაქო მუნიციპალიტეტები და ტაუნშიპები , რომლებიც დასახლებული პუნქტების ადგილობრივ ცხოვრებას მართავს. მუნიციპალიტეტებში ხორციელდება ადგილობრივი საქალაქო თვითმმართველობა, და სხვადასხვა შტატში მათ სხვადასხვა სახელწოდება შეიძლება ჰქონდეს. ტაუნშიპები სოფლის ტიპის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულებია, რომლებიც ტრადიციულად დაახ. 100 კვ. მ. ტერიტორიას მოიცავს. ისინი მხოლოდ 20 შტატში აქვთ.

აშშ-ს შტატების სია
ფედერალური რესპუბლიკა

ფედერალური რესპუბლიკა — სახელმწიფო ერთეულების ფედერაცია მმართველობის რესპუბლიკური ფორმით. ფედერაცია ცენტრალური მთავრობაა. შტატები ფედერაციაში ასევე ფედერალურ წყობას იცავს. ტერმინის „რესპუბლიკა“ გამოყენება ზუსტი არ არის, თუმცა, როგორც მინიმუმი, ეს ნიშნავს, რომ სახელმწიფოს ან ფედერაციას მონარქია არ აქვს.

მაგალითისთვის, გერმანიის გაერთიანებამდე 1990 წელს, ფრაზა „ფედერალური რესპუბლიკა“ ხშირად გამოიყენებოდა დასავლეთ გერმანიის აღსანიშნავად (მისი 1990-მდელ საზღვრებში), გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის საპირისპიროდ, რომელსაც ასევე აღმოსავლეთ გერმანიას უწოდებდნენ.

ფედერალური რესპუბლიკების სია
თანამედროვე
ისტორიული
შვიდი გაერთიანებული ნიდერლანდების რესპუბლიკა (1581–1795)
დიდი კოლუმბია (1819-1831), მოგვიანებით კოლუმბია (ფედერალური რესპუბლიკა 1886-მდე; უნიტარული რესპუბლიკა 1886-დან)
პარაგვაი (1813-1876)
ვაიმარის რესპუბლიკა (გერმანიის იმპერია 1919-1933)
ბირმის კავშირი (1948-1962)
კამერუნის ფედერალური რესპუბლიკა (1961-1972)
უგანდა (1962-1966)
ჩეხოსლოვაკია (1969-1992)
სსრკ (1922-1991)
იუგოსლავია (1945-2003)
კი-უესტი (ქალაქი)

კი-უესტი (ინგლ. ) — ქალაქი ამავე სახელწოდების კუნძულზე ფლორიდა-კისის არქიპელაგზე, ფლორიდის შტატის მონროს ოლქის ცენტრი; კონტინენტური აშშ-ის უკიდურესი სამხრეთი ქალაქი, 150 კმ-ით არის დაშორებული კუბისგან და ხმელეთს 11 კმ სიგრძის ხიდით უკავშირდება. 49 შტატს შორის (გარდა ჰავაისა), ეს ერთადერთი ქალაქია, სადაც არასდროს დარეგისტრირებულა 0°-ზე ნაკლები ტემპერატურა. ზამთრის პერიოდში აშშ-ის ერთ-ერთი პოპულარობით გამორჩეული ზღვისპირა კურორტი.

ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 25,4 ათას ადამიანს (2000), რაც მთელი კუნძულის მოსახლეობის დაახ. ერთი მესამედია. კლიმატი ქალაქში ტროპიკულია და მკვეთრად იყოფა ორ სეზონად — მშრალ და ნოტიოდ.
ლუჰანსკის ოლქი

ლუჰანსკის ოლქი — ოლქი აღმოსავლეთ უკრაინაში. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია ლუჰანსკი. 2004 წლის აღწერით, ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 2,461,506 ადამიანს 54.0% არიან უკრაინელები, ხოლო 42% – რუსები.

დედაქალაქი — 1 (ლუჰანსკი)
რაიონები — 18;
დასახლებები — 975;
სოფლები — 787;
ქალაქები — 146;
სასოფლო საბჭოები — 206.
მიშელ ობამა

მიშელ ობამა (, დაბადებული მიშელ ლა ვონ რობინსონი; დ. 17 იანვარი, 1964) — ადვოკატი, შეერთებული შტატების 44-ე პრეზიდენტის ბარაკ ობამას მეუღლე, აშშ-ის 46-ე პირველი ლედი 2009-2017 წლებში.

მიშელ ობამა დაიბადა და გაიზარდა ჩიკაგოს სამხრეთ ნაწილში. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ განათლება პრინსტონის უნივერსიტეტსა და ჰარვარდის იურიდიულ სკოლაში მიიღო, რის შემდეგაც დაბრუნდა ჩიკაგოში და მუშაობა დაიწყო ჯერ იურიდიულ ფირმაში, შემდეგ კი ჩიკაგოს მერიაში.
მიშელის ძმა —კრეიგ რობინსონი არის ორეგონის უნივერსიტეტის კალათბურთის გუნდის მწვრთნელი.
ბარაკ ობამას გაეცნო „სიდნეი ოსტინში“ მუშაობისას.

ამერიკულმა პრესამ მიშელ ობამა ჟაკლინ კენედის შეადარა. მიშელ ობამა არის აშშ-ის ისტორიაში პირველი ფერადკანიანი პირველი ლედი.
უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა

უკრაინა მოიცავს 24 ოლქს (პროვინცია), ერთ ავტონომიურ რესპუბლიკასა და ორ სპეციალური სტატუსის მქონე ქალაქს.

ოლქები
უკრაინის ოლქების უმრავლესობას სახელი აქვს დარქმეული თავიანთი დედაქალაქების სახელების მიხედვით.

უკრაინაში ოლქის დედაქალაქი ხშირად უდიდესი და ყველაზე განვითარებული ქალაქია.

ყირიმის ავტონომიური რესპუბლიკა
ყირიმის ავტონომიური რესპუბლიკა , ძველად უკრაინის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ყირიმის ოლქი, არის გეოგრაფიულად ყირიმის ნახევარკუნძულის მთავარი ნაწილი სამხრეთ უკრაინაში. მისი დედაქალაქია სიმფეროპოლი.

მუნიციპალიტეტები
მუნიციპალიტეტები, (ე.ი. ქალაქები სპეციალური სტატუსით, უკრაინის ცენტრალური მმართველობაზე დაქვემდებარებული) მათშორის კიევი (ქვეყნის დედაქალაქი) და სევასტოპოლი. მათ შეინარჩუნეს თავიანთი სტატუსი უკრაინის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ქვეგანყოფილებებიდან.

რაიონები
რაიონები არის უკრაინაის ყველაზე მცირე ადმინისტრაციული დაყოფის ერთეული. სულ ქვეყნის 24 ოლქსა და ყირიმში არის 490 რაიონი. უკრაინის რაიონების საშუალო ფართობია 1,200 კმ², ხოლო მოსახლეობა საშუალოდ 52,000 კაცი.