iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აია-სოფია (სალონიკი)

აია-სოფია — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი სალონიკში, საბერძნეთი. შედის სალონიკის ადრექრისტიანული და ბიზანტიური მონუმენტების შემადგენლობაში. მისი ამჟამინდელი სტრუქტურა დათარიღებულია საუკუნით და ამ თვალსაზრისით ქალაქში ყველაზე ძველი ნაგებობაა. ვინაიდან გამორჩეულია თავისი ბიზანტიური არქიტექტურით და ხელოვნებით, 1988 წელს იუნესკომ სალონიკის სხვა ძეგლებთან ერთად შეიყვანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

ისტორია
 საუკუნიდან ახლანდელი აია-სოფიას ადგილას არსებობდა ეკლესია. 620 წელს ეს ეკლესია, სავარაუდოდ, მიწისძვრის გამო დაინგრა. 1205 წელს მეოთხე ჯვაროსნულმა ლაშქრობის დროს ქალაქი დაიპყრეს და აია-სოფია გადაკეთდა სალონიკის საკათედრო ტაძრად. აღნიშნული მდგომარეობა გაგრძელდა 1224 წლამდე, ამ დროს ეპიროსის დესპოტატის ბატალიონებმა თეოდორე კომნენოს დუკას მეთაურობით ქალაქი გაათავისუფლეს. 1430 წლის 29 მარტს, ოსმალეთის სულთან მურად -ის მიერ სალონიკის აღების შემდეგ, ეკლესია მეჩეთად გადააკეთეს, და უწოდეს აია-სოფიას მეჩეთი. 1912 წელს სალონიკის განთავისუფლების შემდეგ იგი კვლავ ეკლესიად გადაკეთდა.

ტაძარი არის ბერძნული სახის ჯვარგუმბათოვანი ტაძარი. სტამბოლში მდებარე გიულისა და ქალენდერჰანეს მეჩეთებთან და ნიკეის დანგრეულ მიძინების ეკლესიასთან ერთად, იგი წარმოადგენს ამ ტიპის ერთ-ერთ მთავარ არქიტექტურულ ნიმუშს.

ხატმებრძოლობის ეპოქაში ეკლესიის აფსიდი მორთული იყო უბრალო ოქროს მოზაიკებით და მხოლოდ ერთი დიდი ჯვრით, ისევე როგორც კონსტანტინოპოლის აგია-ირინე და ნიკეის მიძინების ეკლესიას. 787-797 წლებში ხატთაყვანისმცემლების გამარჯვების შემდეგ ჯვარი შეცვალეს ღვთისმშობლის გამოსახულებით. გუმბათს აკრავს თორმეტივე მოციქულის, ღვთისმშობლისა და ორი ანგელოზის ფიგურები.
ელისაბედ დათეშიძე

ელისაბედ (ლიზა) ყარამანის ასული დათეშიძე (დ. 19 აგვისტო, 1890, ქუთაისი, — გ. 17 ივლისი, 1966, თბილისი, დაკრძალულია ვაკის სასაფლაოზე) — ქართველი პედიატრი.

დაიბადა შეძლებული მეწარმის — ყარამან დათეშიძის ოჯახში. მისი ერთ-ერთი ძმა იყო ცნობილი მეცენატი რაჟდენ დათეშიძე. ლიზა დათეშიძე დაამთავრა ქუთაისის წმინდა ნინოს სახელობის გიმნაზია, შემდეგ ჟენევაში პედაგოგიური კურსები. ერთხანს ქუთაისში ფრანგული ენის პედაგოგად მუშაობდა, 1916 წელს კი ჩააბარა ლაიფციგის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე. 1929 წელს დაბრუნდა საქართველოში და დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი პედიატრის სპეციალობით. 1931 წელს ქუთაისში „დათეშიძის გორაზე“ მზრუნველობამოკლებული ბავშვებისათვის დააარსა 25 ადგილიანი პირველი სანიმუშო სახლი, რომელზეც მზრუნველობა მოგვიანებით სახელმწიფომ აიღო. მსგავი სახლები მისი ინიციატივით დაარსდა სვანეთსა და ლეჩხუმშიც. პოპულარიზაციას უწევდა ბავშვების აეროთერაპიით მკურნალობის მეთოდს, შემოიღო ბავშვთა „მინდობით აღზრდის“ მეთოდი. ბოლო წლებში მეთოდისტად მუშაობდა თბილისში დედათა და ბავშვთა დაცვის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში.
რაჟდენ დათეშიძე

რაჟდენ ყარამანის ძე დათეშიძე (დ. 1879, ქუთაისი, — გ. 1926, ბერლინის ახლოს) — ქართველი მეწარმე, ქველმოქმედი.

დაიბადა ხე-ტყის შეძლებული მრეწველის — ყარამან დათეშიძის ოჯახში. მისი ერთ-ერთი და იყო პედიატრი ელისაბედ დათეშიძე. რაჟდენ დათეშიძე სწავლობდა მიუნხენის ლუდის გამოხდის ტექნოლოგიის აკადემიაში. 1902 წელს გერმანიიდან მართასშვილის ფსევდონიმით გაზეთ „ცნობის ფურცელში“ გამოაქვეყნა კორესპონდენცია ბავარიის ცხოვრების შესახებ. 1909 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა.

აქტიურად მონაწილეობდა ქვეყნის ეკონომიკურ და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. სხვადასხვა დროს იყო ქუთაისის ქალაქის საბჭოს ხმოსანი, ქუთაისის საურთიერთო ბანკის დირექტორი, ქართულ-გერმანული სავაჭრო პალატის გამგეობის წევრი, საქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატის კომიტეტის წევრი, ბოლოს კი — თბილისში ამიერკავკასიის ბანკის დირექტორი. არჩეული იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ქუთაისის განყოფილების (1907) და ქართული უნივერსიტეტის საზოგადოების ფინანსური კომისიის (1917) წევრად. ქუთაისში, წითელ ხიდთან გაბაშვილებისგან შეიძინა გორა (ხალხში ცნობილი იყო, როგორც „დათეშიძეების გორა“, ამჟამად — „გაბაშვილის გორა“), სადაც გააშენა დასასვენებლი პარკი. ეწეოდა ქველმოქმედებას — მატერიალურად ეხმარებოდა სკოლებს, აფინანსებდა წიგნების გამოცემას (მ. შ., 1919 წელს გამოსცა გალაკტიონ ტაბიძის ლექსების კრებული „არტისტული ყვავილები“), ხელი შეუწყო რეჟისორ ალექსანდრე წუწუნავას პირველი ქართული მხატვრული ფილმის „ქრისტინეს“ გადაღებას; ქუთაისის საისტორიო-საეთნოგრაფიო საზოგადოებას შესწირა ოჯახში შემონახული ძველი მონეტები, „ვეფხისტყაოსნის“ საუკუნის ხელნაწერი, იშვიათი სურათების კოლექცია. 1918-1919 წლებში მან 25 000 ოქროს მანეთი გაიღო მძიმე ფინანსურ მდგომარეობაში ჩავარდნილი თბილისის ოპერის თეატრის დასახმარებლად. 1921 წელს საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ დათეშიძე ემიგრაციაში წავიდა. დაიღუპა ავტოკატასტროფაში ბერლინის მახლობლად. საბჭოთა საქართველოში დათეშიძეების ოჯახს ქონების დიდი ნაწილი ჩამოართვეს. რაჟდენ დათეშიძის ერთ-ერთი ძმა, პროფესიით მეტყევე გრიგოლი 1937 წლის რეპრესიებს შეეწირა.
ბალასტის წყლის მენეჯმენტის კონვენცია

საერთაშორისო კონვენცია გემების ბალასტის წყლისა და ნალექების კონტროლისა და მენეჯმენტის შესახებ (; ასევე ცნობილი, როგორც ბალასტის წყლის მენეჯმენტის კონვენცია; ; ან კონვენცია; ) ― 2004 წლის საერთაშორისო საზღვაო ხელშეკრულება. კონვენცია ხელმომწერი დროშის სახელმწიფოებისგან მოითხოვს, რომ მათი დროშის ქვეშ მცურავი ხომალდები ბალასტის წყლისა და ნალექების კონტროლისა და მენეჯმენტის სტანდარტებისა და პროცედურების შესაბამისი უნდა იყოს. კონვენცია ერთი რეგიონიდან მეორე რეგიონში ზიანის მომტანი ორგანიზმების მოხვედრის აღკვეთასა და ბალასტის წყლის დაცლისას გარემოს დაბინძურების შემცირებას ისახავს მიზნად. 2021 წლის 15 ივლისის მდგომარეობით, კონვენციის მონაწილეა 86 სახელმწიფო.
ჯუმათის წმინდა გიორგის ხატი

ჯუმათის წმინდა გიორგის ხატი — წმინდა გიორგის ოქროჭედური ხატი ჯუმათის მონასტრის საგანძურიდან (დაახლ. ზომები 7240.5 სმ; 169 ვერშოკი).

ხატზე წმინდა გიორგი წარმოდგენილია ფეხზე მდგარი მთელ სიმაღლეზე. შემოსილია აბჯრით. მარცხენა ხელში უჭირავს ფარი, ხოლო მარჯვენით შუბი. უკან გადაკიდული აქვს გრძელი ხმალი. ხატს ირგვლივ არშიაზე გამოსახულია წმინდანები. ხატი, ისევე როგორც წარწერები ნატიფადაა შესრულებული.

დიმიტრი ბაქრაძემ თავის 1873 წლის არქეოლოგიური მოგზაურობის დროს ჯუმათის მონასტერში აღნუსხა წმინდა გიორგის ხატი. 1888 წელს ნიკოდიმ კონდაკოვის დროს ხატი სავალელო მდგომარეობაშ იყო და საჭიროებდა დაუყოვნებლივ ყურადღებას. მისი აზრით ხატი თავისი სტილის მიხედვით - საუკუნეების უნდა ყოფილიყო. ხატი ასევე შეტანილია დიმიტრი ერმაკოვის ფოტოკოლექციაში (№1992).

ა) ზევით: — წმინდაჲ გიორგი

ბ) მარცხენა მხარეს შუბის მთელ სიგრძეზე:

გ) ქვედა არშიაზე:
ონისიფორე დოლიძე

ონისიფორე (ონისე) ზაქარიას ძე დოლიძე (? — გ. 31 მარტი, 1918, ბათუმი) — ქართველი ოფიცერი, მსოფლიო ომის (1914-1918) მონაწილე.

1914 წელს დაამთავრა სერგეის საარტილერიო სასწავლებელი ოდესაში და გაიგზავნა ოსოვეცის ციხესიმაგრის (ახლანდ. პოლონეთი) საარტილერიო ნაწილში. პოდპორუჩიკმა დოლიძემ თავი გამოიჩინა მსოფლიო ომის დროს გერმანიის ჯარებისგან ოსოვეცის დაცვაში, (1915 წლის იანვ.-თებ.) რისთვისაც „გიორგის იარაღით“ (ოქროს იარაღი მამაცობისთვის) დაჯილდოვდა. ამავე ბრძოლაში დაჭრილი იყო, თუმცა მწყობრში დარჩა. მიღებული ჰქონდა ასევე წმ. სტანისლავის (მახვილებითა და ბაბთით, 1915), წმ. ვლადიმერის (მახვილებითა და ბაბთით, 1915) და წმ. ანას (მახვილებითა და ბაბთით, 1916) ხარისხის ორდენები. 1918 წლიდან ქართულ ჯარში მსახურობდა შტაბს-კაპიტნის წოდებით. 1918 წლის 31 მარტს გმირულად დაიღუპა ოსმალეთის არმიის მიერ ბათუმის ოკუპაციის დროს ანარიის ფორტის დაცვისას კაპიტან სიმონ შავგულიძესთან, პორუჩიკ აბესალომ ხარაიძესთან, პრაპორშჩიკ დავით ვანიძესთან და 50-მდე რიგითთან ერთად.
ენუქიძე

საკუთარი სახელი ენუქიძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

აბელ ენუქიძე — ბოლშევიკი სახელმწიფო და პარტიული მუშაკი
ავთანდილ ენუქიძე — პოლიტიკოსი
ანდრო ენუქიძე — რეჟისორი, დრამატურგი
გოჩა ენუქიძე — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
გურამ ენუქიძე — საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მუშაკი
ზაზა ენუქიძე — მწერალი, პოლიტიკოსი
თინა ენუქიძე — 1989 წლის 9 აპრილის ტრაგედიის მსხვერპლი
თინა ენუქიძე — ისტორიკოსი
ირინა ენუქიძე — აქტივისტი
რუსუდან ენუქიძე — ფილოლოგი
სოფიო ენუქიძე — ნევროლოგი
ტრიფონ ენუქიძე — ბოლშევიკი სახელმწიფო და პარტიული მუშაკი
მუსიკალური გიმნაზია (რუსე)

ძველი მუსიკალური გიმნაზია — მიტოვებული შენობა რუსეში, ისტორიული და კულტურული ძეგლი, რომელიც ცნობილია როგორც პასტორ ვანგემანის ობოლთა თავშესაფარი.

გიმნაზია მდებარეობს ბორისოვის 33-ში. მისი მფლობელები აპირებენ გადააქციონ ის პირველ კერძო მუზეუმად ბულგარეთში.

ისტორია
შენობა 1900-1901 წლებში ბულგარეთში პროტესტანტულმა საზოგადოებამ ააშენა, გეგმაში იყო მისი გამოყენება გერმანულ პროტესტანტურ სკოლად, ბავშვთა სახლად და საბავშვო ბაღად. 4 სართულიანი კულტურული ძეგლის დიზაინი არქიტექტორ უდო რიბაუს ეკუთვნის, ხოლო არქიტექტურული სტილი ეკლექტიკურია, რომელიც აერთიანებს ნეოკლასიკური და ნეოგოთური სტილის ელემენტებს.

გერმანული სკოლა საზეიმოდ გაიხსნა 1905 წლის 5 ოქტომბერს, გადაკეთდა ბიზნესის საშუალო სკოლად 1909 წელს. პირველი მსოფლიო ომის ბოლოს, 1918 წლის 28 სექტემბერს, სკოლა ჩამოართვეს ბულგარეთის ხელისუფლებას, რადგან ის გერმანიის საკუთრება იყო. მიუხედავად იმისა, რომ შენობა დაზიანდა რუმინული საარტილერიო ცეცხლის შედეგად, მას ომის შემდეგ რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა და გამოიყენებოდა როგორც ფრანგ მამაკაცთა საშუალო სკოლა. შემდეგ განთავსდა სახელმწიფო ტექნიკური უნივერსიტეტი (ახლანდელი რუსეს უნივერსიტეტი) და ბოლოს მუსიკალური საშუალო სკოლა. კულტურის ძეგლად გამოცხადდა 1973 წელს.

შენობა მიატოვეს 1986 წლის სტრაჟიცას მიწისძვრის შედეგად დაზიანებული. 2007 წლის აპრილში შეიძინეს ადგილობრივმა მეწარმეებმა, ძმებმა ბობოკოვებმა, რომლებიც აპირებდნენ მის მუზეუმად გამოყენებას თავიანთი კერძო კოლექციისთვის.

გალერეა
ეშმაკის ხიდი

ეშმაკის ხიდი — ხიდი მდინარე არდაზე არდინოს მუნიციპალიტეტში, კარჯალის რეგიონში (ბულგარეთი).

იგი მდებარეობს ულამაზეს ხევში, ქალაქ არდინოდან ჩრდილო-დასავლეთით დაახლოებით 10 კილომეტრში, სოფელ დიადოვცის მახლობლად და სოფელ ლათინკადან არც თუ ისე შორს.

ხიდი მდებარეობს ზღვის დონიდან 420 მეტრზე, ხეობაში, ორივე მხრიდან გარშემორტყმულია ციცაბო ფერდობებით, რომლებიც ზღვის დონიდან 800 მეტრამდე აღწევს. მისი სიგრძე 56 მეტრია, სიგანე 3,5 მეტრი, სამკამარია, ხოლო გვერდითი ნეკნების სარდაფებზე წყლის დრენაჟისთვის გაკეთებულია ღიობები ნახევარწრიული თაღებით. ცენტრალური კამარის სიმაღლე 11-12 მეტრია, კიდეზე შემორჩენილია ქვის პარაპეტი 12 სმ სიმაღლით .

ხიდი აშენდა საუკუნის დასაწყისში სულთან სელიმ -ის ბრძანებით, როგორც გზის ნაწილი, რომელიც აკავშირებს ზემო თრაკიის დაბლობს თრაკიის თეთრ ზღვასთან და ეგეოსის ზღვასთან. დღევანდელი ხიდის ადგილზე ოდესღაც რომაული ხიდი იყო, მნიშვნელოვანი უძველესი გზის ვია იგნატიუსის ნაწილი, რომელიც აკავშირებდა თეთრ ზღვასა და თრაკიას მაკასას უღელტეხილის გავლით. სულთან სელიმ -ის ბრძანებით, ხიდი აღადგინეს ორ გეოგრაფიულ არეალს შორის სავაჭრო კავშირების გასაგრძელებლად. იგი ცნობილი იყო სახელით „შაიტან კიუფრია“.

საუკუნეების მანძილზე ხიდზე ლეგენდები დადიოდა და თან ახლდა საიდუმლოები. მისი მშენებლობის შესახებ თითქმის არაფერია ცნობილი, მაგრამ ლეგენდების თანახმად, მისი შემქმნელი იყო ოსტატი დიმიტარი ახლომდებარე სოფელ ნედელინოდან. მან მიიღო გამოწვევა, აეშენებინა ხიდი ქარიშხლიან მდინარეზე, თუმცა მანამდე ყველაფერი წარუმატებელი აღმოჩნდა. მან ბრწყინვალედ და რეკორდულ დროში გააკეთა, მაგრამ მალევე გარდაიცვალა. აქ ცრურწმენები ჩურჩულებენ, რომ ხიდის აგებაში სატანის ხელი ერია. ეშმაკი ოსტატს დაჰპირდა საიდუმლოებას, რომელიც მის შემოქმედებას მარადიულს გახდიდა, თუ მას 40 დღეში დაასრულებდა. თუმცა, თუ ის ვერ შეძლებდა, სულს წაართმევდა. დიმიტარმა გაართვა თავი ეშმაკეულ ამოცანას და სატანამ პირობა შეასრულა, მაგრამ ამის შემდეგ ნიჭიერი ოსტატი გარდაიცვალა და საიდუმლო ცოდნა საფლავში წაიღო.

ამბობენ, რომ ეშმაკის ხიდიდან სატანის სახეს დაინახავთ, თუ მდინარე არდას წყლებს 11.00-დან 12.00 საათამდე უყურებთ, როცა ხიდი და მისი ანარეკლი ქმნის წრეს. გარდა ამისა, ზოგიერთის აზრით, მის ერთ-ერთ ქვაში ეშმაკის ნაბიჯის კვალი ჩანს.

1984 წლის 24 თებერვალს ხიდი გამოცხადდა კულტურის ძეგლად. ხიდთან აშენდა ტურისტული ინფრასტრუქტურა დასვენებისა და პიკნიკისთვის. აღდგენითი სამუშაოების ჩატარების შემდეგ, 2013 წ. არდინოდან ეშმაკის ხიდამდე გზა დაიგო.

გალერეა
სოლოლაკის ქედი

სოლოლაკის ქედი — განედური სერი საქართველოში, თბილისის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სიგრძე დაახლოებით 1 კმ.

დასავლეთით გამოეყოფა მთაწმინდის ქედს, აღმოსავლეთით ციცაბოდ იფლატება მტკვრისაკენ. სიმაღლე ზღვის დონიდან 521 მ-ს აღწევს. აგებულია შუაეოცენური ტუფოგენური ქანებით. ქედის აღმოსავლეთ კიდესთან მდინარე წავკისისწყალი ერთვის მტკვარს მარჯვენა მხრიდან. სამხრეთი კალთა ციცაბო ფლატეთი ეშვება ბოტანიკური ბაღისაკენ, ჩრდილოეთი კალთა — ქალაქის ძველი უბნების — სოლოლაკის, ხარფუხისა და კალისაკენ.

თხემი განიერი და მოვაკებულია, მასზე გაშენებულია სოლოლაკის ხეივანი, ქედის აღმოსავლეთ დაბოლოებაზეა თბილისის ციხე. სოლოლაკის ქედზე 1958 წელს აღიმართა მონუმენტური ქანდაკება ქართვლის დედა. 1909-1914 წლებში ქედში გაიჭრა გვირაბი, რომელიც სოლოლაკს თბილისის ბოტანიკური ბაღთან აკავშირებდა.
ალი ნაზმი

ალი ნაზმი (ნამდვილი სახელი ალი მუჰამედ ოღლუ მამედზადე; ; დ. 1878, საროვი, თართარის რაიონი - 1 იანვარი, 1946, ბაქო) — აზერბაიჯანელი პოეტი, ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
ალი ნაზმი დაიბადა 1878 წელს ელიზავეტპოლის (განჯა) მახლობლად მდებარე სოფელ საროვში, ღარიბ ოჯახში. დაწყებითი განათლება მედრესეში მიიღო. შემდეგ სწავლობდა რუსულ-თათრულ სკოლაში. მამის გარდაცვალების შემდეგ მან დატოვა მშობლიური მიწა და მუშაობდა უზბეკეთის ქალაქებში: ბუხარასა და სამარყანდში ვაჭრის მაღაზიაში.

ალი ნაზმიმ კლასიკური აღმოსავლური ლიტერატურა ღრმად შეისწავლა. წერდა ლექსებს ფსევდონიმით „ბიკასი“. პირველი ლექსი „სოფლის დასაწყისი“ 1904 წელს გამოიცა. იგი აღიარებული იყო „მოლა ნასრედინის“ ლიტერატურული სკოლის თვალსაჩინო წარმომადგენლად. 1926-1931 წლებში ნაზმი იყო ჟურნალ „მოლა ნასრედინის“ მდივანი.

მეორე მსოფლიო ომის დროს დაწერა რამდენიმე სატირა: „ჰიტლერის ალიანსი ეშმაკთან“, „მგლის პროტესტი ღმერთის წინააღმდეგ“, „ჩემი სამშობლო“ და სხვა.

ალი ნაზმი თავისი სატირიკული ნაშრომებით მე-20 საუკუნის აზერბაიჯანული რეალიზმის თვალსაჩინო წარმომადგენლის მირზა ალექპერ საბირის მემკვიდრედ ითვლება. ნაზმი იყო პირველი, ვინც შექსპირის „მეფე ლირი“ აზერბაიჯანულ ენაზე თარგმნა. ის იბრძოდა აზერბაიჯანული ენის სიწმინდისთვის, უპირისპირდებოდა პანთურქისტებსა და პანისლამისტებს.

გარდაიცვალა 1946 წლის 4 იანვარს ბაქოში.
თედორაძე

საკუთარი სახელი თედორაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

გიორგი თედორაძე — ექიმი, ეთნოლოგი, პუბლიცისტი
თენგიზ თედორაძე — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)
ომარ თედორაძე — პოლიტიკოსი, ინჟინერი
რამაზ თედორაძე — პოლიტიკოსი, ინჟინერი
სერგო თედორაძე — მეცნიერი მცენარეთა სელექციის დარგში
თევდორაძე

საკუთარი სახელი თევდორაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

გიორგი თევდორაძე — პოლიტიკოსი
გოჩა თევდორაძე — პედაგოგი, პოლიტიკოსი
ელენე თევდორაძე — პოლიტიკოსი, პედაგოგი
ვაკო თევდორაძე — ფეხბურთელი
მერაბ თევდორაძე — იურისტი, პოლიტიკოსი
ოთარ თევდორაძე — კომპოზიტორი
რევაზ თევდორაძე — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)
მარია დე დომინიჩი

მარია  დე  დომინიჩი (იტალ. ; დ. 6 დეკემბერი, 1645, ვიტორიოზა  —  გ. 18 მარტი, 1703, რომი)  —  მალტელი მხატვარი, მოქანდაკე და კარმელიტების ორდენის მონაზონი.
ბიოგრაფია
მარია დე დომინიჩი დაიბადა ქალაქ ვიტორიოზაში (ახლანდელი ბირგუ) იუველირის ოჯახში. მისი ძმები რაიმონდო და ფრანჩესკო ცნობილი მხატვრები იყვნენ, ხოლო რაიმონდოს ვაჟი ბერნარდო  — ხელოვნების ისტორიკოსი და  წიგნის ავტორი მალტის ხელოვნების შესახებ.

მარია სწავლობდა მხატვარ და მოქანდაკე მათია პრეტის ხელმძღვანელობით, რომელიც დაკავებული იყო  ქალაქ ვალეტას წმინდა იოანეს საკათედრო ტაძრის მოხატვით. გადმოცემის თანახმად, 1661-1666 წლებში ის დაეხმარა პრეტის იოანე ნათლისმცემლის ცხოვრებისა და მოწამეობის შესახებ ფრესკების გამოსახვაში ტაძრის სარდაფებზე.  მარიას ახასიათებდნენ, როგორც გონიერ და მრავალმხრივ ქალს.  ჯოვანატონიო ჩანტარი აღნიშნავდა, რომ პრეტის ხელმძღვანელობით მარია ძალიან ბევრს შრომობდა. ოსტატმა მარიას ნება დართო გამოესახა ქალის ფიგურები წმინდა იოანეს ტაძრის მოხატვისას, რასაც მარიამ წარმატებით გაართვა თავი და ოსტატსაც კი აჯობა. კიდევ ერთი ისტორიკოსი, ჯუზეპე მარია დე პირო, 1839 წელს მარიას შესახებ  წერდა რომ მან "აჯობა მის ყველა დანარჩენ მოწაფეს ოსტატობით, რამაც აიძულა ოსტატი ტაძრის კედლების მოხატვა და ქალის ფიგურების გამოსახვა სარდაფებსა და კედლებზე მისთვის მიენდო".

როგორც კარმელიტების ორდენის წევრს, მარიას შეეძლო ეცხოვრა მონასტრის კედლებს გარეთ, ოჯახური კავშირებისგან მოშორებით. 1682 წელს მან დატოვა მალტა მალტის ორდენის დიდი მაგისტრის ძმისშვილთან და მის მეუღლე იზაბელა დ'ავალოს დ'აკინო დ'არაგონასთან ერთად. რომში მარიას ჰქონდა საკუთარი სახელოსნო, სადაც შეკვეთით ქმნიდა ქანდაკებებს და ხატავდა ნახატებს.  მას რეკომენდაციას პირადად  დიდოსტატი უწევდა. მარიას სახლი სან ჯოვანი დეი ფიორენტინის ეკლესიის მახლობლად მდებარეობდა.

მარია გარდაიცვალა 1703 წელს და დაკრძალეს სანტა მარია ინ ტრასპონტინას ეკლესიაში.

შემოქმედება
მალტაში, წმინდა იოანეს ტაძრის კედლებისა და თაღების მოხატვის გარდა, მარია ცნობილი გახდა როგორც წმინდანთა რამდენიმე პორტატული საკულტო ქანდაკების ავტორი, რომლებიც გამოჰქონდათ რელიგიურ დღესასწაულებზე და ქუჩის მსვლელობისას. მარიას ყველაზე ცნობილი ნამუშევრებია „სტუმრობა“ (ზებუგის მრევლის ეკლესია), „ბეატო ფრანკო“ (კარმელიტების ეკლესია ვალეტაში) და „ ხარება“ (საკათედრო მუზეუმი ვალეტაში).

ხსოვნა
მარია მოხსენიებულია დელაი გეიზის  მხატვართა ორტომეულ ლექსიკონში (ინგლ. —ს ხელოვან ქალთა ლექსიკონი). 2010 წელს მისი სახელი უწოდეს კრატერს მერკურიზე. მალტელი მხატვრის სახელის  ჩართვა მერკურის ობიექტების სახელების მონაცემთა ბაზაში აღნიშნა სიუზან ჰაუმ წიგნში  „ მალტა: ქალები, ისტორია, წიგნები და ადგილები" (ინგლის. : , , .
სალონიკის წმინდა დემეტრეს ბაზილიკა

სალონიკის წმინდა დემეტრეს ბაზილიკა ( აგიოს დემეტრიოს) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი სალონიკში, საბერძნეთი. ტაძარი აგებულია ქალაქის მფარველის დიმიტრი თესალონიკელის სახელზე. შედის სალონიკის ადრექრისტიანული და ბიზანტიური მონუმენტების შემადგენლობაში. 1988 წელს იუნესკომ სალონიკის სხვა ძეგლებთან ერთად შეიყვანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
რიტა ჰეიუორთი და გაქცევა შოუშენკის საპატიმროდან

რიტა ჰეიუორთი და გაქცევა შოუშენკიდან თანამედროვე ამერიკელი მწერლის, სტივენ კინგის 1982 წლის ნოველა, რომელიც გაერთიანებული იყო ავტორის ცნობილ ანთოლოგიაში, სახელწოდებით "წელიწადის დროები". მოთხრობის ნარატორად გვევლინება რედი, სიუჟეტის მთავარ ლაიტმოტივს კი წარმოადგენს ბანკის ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტის, ენდრიუ (ენდი) დიუფრეინის თავს გადამხდარი ამბავი, როცა მას არასწორად დაედო ბრალად, ეჭვიანობის ნიადაგზე, მეუღლისა და ამ უკანასკნელის საყვარლის მკვლელობა. ვინაიდანაც მეინის შტატში სიკვდილით დასჯა დაკანონებული არ არის, დიუფრეინს შოუშენკის ციხეში სამუდამო პატიმრობა მიესაჯა. ისტორიის ძირითად ნაწილს მკითხველი სწორედ ციხეში არსებული, კორუფციითა და ძალადობით აღსავსე, ყოფაცხოვრების ფონზე ეცნობა.

კრიტიკოსები ერთხმად აღნიშნავენ, რომ, მიუხედავად მოთხრობის მწერლისთვის უჩვეულო ჟანრში შეთხზვისა, ის ავტორის შემოქმედებაში კვლავ ერთ-ერთ საუკეთესო ნაწარმოებს წარმოადგენს. თავად კინგმა ნაწარმოებზე საუბრისას თქვა, რომ ნოველა წარმოადგენს „ციხიდან გაქცევის ისტორიას, რომელიც .-ის რამდენიმე ფილმის შთაგონებით მიღებულ ნაზავს ქმნის“.

ნაწარმოების ადაპტაცია, რომელიც შვიდჯერ იყო ნომინირებული ოსკარზე, ამერიკელმა რეჟისორმა, ფრენკ დარაბონტმა, 1994 წელს გადაიღო და, -ის ვერსიით, ყველა დროის 250 ყველაზე მაღალრეიტინგულ ფილმებს შორის პირველ ადგილზეა გამწესებული, მთავარ როლებს კი ტიმ რობინსი და მორგან ფრიმენი ასრულებენ. საინტერესოა ისიც, რომ ნოველა მორგან ფრიმენის ერთ-ერთ საყვარელ ლიტერატურულ ნაწარმოებს წარმოადგენს.
ალიყული გამგიუსარი

ალიყული გამგიუსარი (ნამდვილი სახელი — ალიყული ნაჯაფოვი; ; დ. 24 მაისი, 1880, ნახიჩევანი, ნახიჩევანის რაიონი — 14 მარტი, 1919, ტფილისი, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა) — აზერბაიჯანელი პოეტი და საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი.

ბიოგრაფია
ალიყული ალეკპერ ოღლუ ნაჯაფოვი (ალიყული გამგუსარი) დაიბადა 1880 წლის 24 მაისს ნახიჩევანში.

სწავლობდა მედრესეში, სადაც ეუფლებოდა არაბულ და სპარსულ ენებს. ჯერ კიდევ სკოლაში სწავლისას მან დაიწყო თავისი პირველი ლექსების წერა. 1892 წელს ჩაირიცხა სამწლიან რუსულ სკოლაში. 1896 წელს მამის ავადმყოფობის გამო სწავლის შეწყვეტა მოუწია. გარკვეული პერიოდი ცხოვრობდა თავრიზსა და ხორასანში, შემდეგ ნახიჩევანსა და ჯულფაში.

ალიყული გამგიუსარი ლექსებს და სტატიებს წერდა ჟურნალ „მოლა ნასრედინში“, ასევე ბაქოში გამოცემულ გაზეთებსა და ჟურნალებში, როგორიცაა „ჰაიათი“ და „ირშადი“. 1912 წელს საცხოვრებლად გადავიდა ტფილისში და მირზა ჯალილთან ერთად მონაწილეობა მიიღო ჟურნალ „მოლა ნასრედინის“ გამოცემაში. 1916 წელს ჟურნალის გამოცემა დროებით შეჩერდა. 1917 წლიდან გამგიუსარის ლექსები და ფელეტონები იბეჭდება ტფილისში გამოცემულ აზერბაიჯანულენოვან გაზეთებში „ალ ბაირაგ“ და „გალაჯაქი“.

თავის ნაშრომებში გამგიუსარი მკვეთრად აკრიტიკებდა ბურჟუაზიულ სისტემას, ცარიზმის კოლონიურ პოლიტიკას, ებრძოდა უმეცრებას და რელიგიურ ფანატიზმს.

1919 წლის 4 მარტის საღამოს სახლში დაბრუნებისას მომკლულ იქნა მენშევიკების მიერ. დაკრძალულია თბილისის ბოტანიკურ ბაღში მდებარე აზერბაიჯანელ მოღვაწეთა პანთეონში.
ფელიქს ღლონტი

ფელიქს (ფილიპ) პეტრეს ძე ღლონტი (დ. 8 ნოემბერი, 1927, ბათუმი, აჭარის ასსრ — გ. 29 აგვისტო, 2012, თბილისი) — ქართველი საბჭოთა კომპოზიტორი და პედაგოგი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1988). სკკპ-ის წევრი 1964 წლიდან.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1927 წლის 8 ნოემბერს ბათუმში. 1950-1953 წლებში სწავლობდა ლენინგრადის კონსერვატორიაში ქრისტეოფორე კუშნარიოვთან (კომპოზიცია). 1955 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია (პროფესორი იონა ტუსკია).

1973 წლიდან საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის გამგეობის წევრია, 1978 წლიდან — თბილისის კონსერვატორიის პედაგოგი. ავტორია მრავალი მუსიკალური ნაწარმოების: ოპერების, ბალეტის, მრავალი ინსტრუმენტული (საფორტეპიანო, სავიოლინო, სავიოლონჩელო) კონცერტის, სიმებიანი კვარტეტების და სხვა. მუსიკას წერდა ასევე კინოფილმებისათვის.

პირველად კომპოზიტორის ნაწარმოები — საფორტეპიანო კონცერტი საზოგადოებისთვის 1954 წელს გახდა ცნობილი და შემოქმედს სახალხო აღიარება მოუტანა. საერთაშორისო ასპარეზზე პირველი წარმატება კი კომპოზიტორმა 1961 წელს, ბრიუსელში გამართულ კონცერტზე მოიპოვა, სადაც მისი „რომანტიკული სიმფონია“ შესრულდა. მიღებული აქვს საქართველოს მინისტრთა საბჭოს სახელმწიფო პრემია, აშშ-ის ფირმა -ის პრემია, საკავშირო პრემია, ბალეტისათვის „განთიადი“ (1967), პროკოფიევის სახელობის კომპოზიტორთა საერთაშორისო კონკურსის პრემია (1999).

შემოქმედება
1970 — ოპერა „იბერიელები“
1976 — ოპერა „კლეოპატრა“
1967 — ბალეტი „განთიადი“
1980 — გმირული ორატორია „გალაკტიონი“
1953-1985 — 2 სიმებიანი კვარტეტი
1961-1984 — 10 სიმფონია
1957 — სიმფონიური ლექსი „საქართველოს ბედი“
1980 — კონცერტი ჩელოსა და ორკესტრისთვის
1954 — კონცერტი ფორტეპიანოსა და ორკესტრისთვის
1976 — კონცერტი არფისა და ორკესტრისთვის
1966 — „ოდა რუსთაველს“ (სოლისტის, გუნდისა და ორკესტრისთვის, ვაჟა ფშაველას ლექსებზე დაფუძნებული)

ფილმოგრაფია
1961 — „ბურთი და მოედანი“
1962 — „ალავერდობა
1962 — „თეთრი ქალიშვილი“
1965 — „ჯილდო“
1965 — „მე ვხედავ მზეს“
1968 — „უსახელო უფლისციხელი“
1971 — „მყუდრო სავანე“
1977 — „სიცოცხლე ერმილეს“

ჯილდოები და აღიარება
1979 — საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1988 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
1992 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია
1999 — ღირსების ორდენი
კულტურული ნაციონალიზმი

კულტურული ნაციონალიზმი —არის ნაციონალიზმის ფორმა, რომელშიც ერი განისაზღვრება საერთო კულტურით. კულტურული ნაციონალიზმი საშუალო პოზიციას იკავებს ეთნიკურ და სამოქალაქო ნაციონალიზმს შორის; ეროვნული იდენტობა განიხილება, როგორც ჩამოყალიბებული საერთო კულტურული ტრადიციების საფუძველზე, ვიდრე საერთო წარმომავლობის ან ეთნიკურობის. ამრიგად, კულტურული ნაციონალიზმის მიხედვით, სხვა წარმოშობის ინდივიდები შეიძლება გახდნენ ერის ნაწილი კულტურული ასიმილაციის გზით. შესაბამისად, კულტურული ნაციონალიზმის მიხედვით, ეროვნება არ განისაზღვრება მოქალაქეობით, როგორც სამოქალაქო ნაციონალიზმში და არც მხოლოდ წარმომავლობით, როგორც ეთნიკურ ნაციონალიზმში.