iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნატურმორტი

ნატურმორტი — სახვითი ხელოვნების ჟანრი, რომელიც ასახავს ერთიან გარემოში ჯგუფურად ორგანიზებულ საგნებს. უსულო საგნების გარდა ნატურმორტზე ასახულია ბუნებრივი გარემოსაგან მოწყვეტილი ცოცხალი ბუნების ობიექტები — თევზი, ყვავილები, მწერები, ჩიტები, ცხოველები. ადამიანები მხოლოდ ავსებენ ძირითად მოტივს და კომპოზიციაში მეორეხარისხოვან როლს თამაშობენ. ნატურმორტში მხატვარი განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევს საგნების სტრუქტურას, მოცულობას, მათი ზედაპირის ფაქტურას. ნატურმორტის ძირითადი ნიშანია დეკორატიულობა, ნატურის გადმოცემის ილუზიური სიზუსტე. ნატურმორტის ისტორიულ განვითარებაში უდიდესი მნიშვნელობა სოციალურ გარემოს ენიჭება. სხვადასხვა ეპოქაში ნატურმორტი სხვადასხვანაირია, იცვლება მისი როგორც ფორმა, ასევე შინაარსი.

იგი შეიძლება შედგებოდეს არა მხოლოდ უსულო საგნებისაგან, არამედ მოიცავდეს ბუნებრივ ფორმებსაც. ამიტომ უფრო ზუსტია სახელწოდება, რომელიც მიღებულია ინგლისურენოვან ქვეყნებში — „წყნარი სიცოცხლე“. ნატურმორტის ხელოვნება, როგორც ჟანრი გაჩნდა ჰოლანდიაში, საუკუნის დასაწყისში. მხატვრები გამოსახავდნენ ყველაზე ჩვეულებრივ საგნებს, მაგრამ აჩვენებდნენ მათ სილამაზესა და პოეტურობას. ნატურმორტის უდიდესი ოსტატია ფრანგი ჟან შარდენი. საუკუნეში სხვადასხვა ჟანრში მომუშავე ბევრი მხატვარი ქმნიდა ნატურმორტის შესანიშნავ ნიმუშებს. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს პოსტიმპრესიონისტები, რომელთათვისაც საგანთა სამყარო ერთ-ერთი უმთავრესი თემა იყო (ვან გოგი, პოლ სეზანი). საუკუნეში ნატურმორტის ჟანრში მუშაობენ განსხვავებული სტილური მიმართულების მხატვრები, რომლებიც ასევე განსხვავებულად წარმოსახავენ ფერს, ფორმას, სივრცეს. ნატურმორტის საუკეთესო ნიმუშებში არა მხოლოდ საგანთა სილამაზეა გახსნილი, არამედ ადამიანის შინაგანი სამყაროც, მისი გრძნობები და განცდები, განსაზღვრული ისტორიული ეპოქის რეალური ცხოვრების თავისებურებანი.

გალერეა
იდილია

იდილია — ჟანრული ფორმა ლიტერატურასა და ფერწერაში.

ლიტერატურაში
ბუკოლიკური პოეზიის ჟანრული ფორმა, ლექსი (იშვიათად პროზაული ნაწარმოებიც), რომელშიც მწყემსის, სოფლის მყუდრო, მშვიდ და მარტივი ცხოვრების სურათებია ნაჩვენები გრძნობიერ, მიმზიდველ ფორმებსა და ფერებში. იდილიისთვის დამახასიათებელია სოციალურობას მოკლებული ადამიანისა და ბუნების ურთიერთობა, რითაც იდილია უახლოვდება ბუკოლიკას.

იდილიის მამამთავრად ითვლება ბერძენი მწერალი თეოკრიტე (ძვ. წ. ს.). ანტიკური პოეზიის გავლენით იდილია ფართოდ გავრცელდა – საუკუნეებში დასავლეთ ევროპაში.

ქართულ ლიტერატურაში იდილიური სურათია აკაკი წერეთლის სიმღერა მკის დროს, ილია ჭავჭავაძის კაკო ყაჩაღში მწყემსის ცხოვრების აღწერა, დავით გურამიშვილის ქაცვია მწყემსი და სხვა.

მხატვრობაში
მხატვრობაში იდილია არის ბუკოლიკური ცხოვრების ამსახველი ტილო. ხშირად გამოსახულია მწყემსი და მისი ცხოვრელები სოფლურ გარემოში. იდილიურ სურათებზე ხშირად სამი ძირითადი ელემენტი გვხვდება: ადამიანი, ცხოველი და ბუნება - რომლებიც ერთმანეთთან ჰარმონიულადაა შერწყმული იდილია მხატვრობაში განვითარდა საუკუნეში როკოკოს შემდეგ.

ფიგურალური მნიშვნელობა
ფიგურალური მნიშვნელობით იდილია არის ნაზი და გულუბრყვილო სიყვარული ორ ადამიანს შორის, რომლებიც ცხოვრობენ იდეალიზირებული გრძნობით გარემოცულნი. ეს არის ურთიერთგაგებასა და ურთიერთნდობაზე დამყარებული საოცნებო ურთიერთობა.
ეკონომიკური სისტემა

ეკონომიკური სისტემა — საზოგადოების სოციალური სტრუქტურის შემადგენელ ნაწილს (კანონმდებლობის სისტემასთან, პოლიტიკურ სისტემასთან, კულტურულ და სხვა სისტემებთან ერთად). განსაზღვრავს ამა თუ იმ საზოგადოებაში საქონლისა და მომსახურების წარმოების, განაწილების და მოხმარების სქემას. ცენტრალურ საკითხს წარმოადგნეს ადამიანებისა და ორგანიზაციების დამოკიდებულება რესუსრებთან (მაგ:საკუთრების უფლება). ხშირად დაკავშირებულია საზოგადოებაში გაბატონებულ იდეოლოგიასთან.

ეკონომიკური სისტემის ძირითადი ტიპებია:
საბაზრო ეკონომიკა
გეგმიური ეკონომიკა
შერეული ეკონომიკა
მონაწილეობითი ეკონომიკა
პოლიტიკური ეკონომია
ან სექსტონი

ან სექსტონი (; ნამდვილი სახელი ან გრეი ჰარვი ; დ. 9 ნოემბერი, 1928, ნიუტონი, მასაჩუსეტსი — გ. 4 ოქტომბერი, 1974, ვესტონი, მასაჩუსეტსი) — ამერიკელი პოეტი და მწერალი.

ბიოგრაფია
ან სექსტონმა ცხოვრების უმეტესი ნაწილი ბოსტონის მიდამოებში გაატარა. 1945 წელს -ის პანსიონატში შედის. სამი წლის შემდეგ ალფრედ მიულერ სექსტონს მიყვება ცოლად. მათ ორი შვილი შეეძინებათ: ლინდა გრეი სექტონი, მომავალი რომანისტი, და ჯოის სექსტონი. ცოლ-ქმარი 1970 წელს ერთმანეთს დაშორდება.

ან სექსტონის ცხოვრების დიდი ნაწილი დეპრესიასთანაა დაკავშირებული. 1955 წელს, მეორე დიდი დეპრესიის დროს იგი ხვდება ექიმ მარტენ ორნს, რომელიც ურჩევს ლექსების წერას. ანი ჯონ ჰოლმსის პოეტურ ატელიეში იწყებს სიარულს და წარმატებასაც აღწევს. მისი ნაწერები ამერიკაში იმ დროისთვის პოპულარულ ჟურნალებში იბეჭდება.

ამ ატელიეში სექსტონი გაიცნობს პოეტ ქალს მაქსინ კუმინს. ისინი სიცოცხლის ბოლომდე მეგობრებად ჩებიან და ერთად წერენ ოთხ საბავშვო წიგნს.

პარალელურად სექსტონი მეორე პოეტურ ატელიეში დადის, სადაც სილვია პლათს გაიცნობს. მოგვიანებით იგი თავად უძღვება პოეტურ სახელოსნოებს ბოსტონ კოლეჯში, ობერლენ კოლეჯსა და კოლგეიტის უნივერსიტეტში.

ან სექსტონი კონფესიონალისტი პოეტის თანამედროვე ტიპს წარმოადგენს. თავის შემოქმედებაში მან ფარდა ახადა აქამდე დაფარულ ქალებისთვის სპეციფიკურ პრობლემებს და ამით გზა გაუხსნა ქალურ მწერლობას. მის ნაწარმოებებში ხშირია აბორტის, ცოლ-ქმრული ღალატის, მენსტრუაციისა და ქალური მასტურბაციის თემები. ამ ტაბუდადებული თემების შემოტანით მან გახსნა პოეზიის საზღვრები.

1974 წელს ან სექსტონმა თავი მოიკლა. იგი დაკრძალულ იქნა ბოსტონის მახლობლად -ის სასაფლაოზე.

1986 წელს ბრიტანელმა მუსიკოსმა პიტერ გაბრიელმა შექმნა ან სექსტონისადმი მიძღვნილი სიმღერა სახელწოდებით .
გეგმიური ეკონომიკა

გეგმური ეკონომიკა — ეკონომიკური სისტემა, რომელშიც პროდუქცია და მომსახურების წარმოებაა და განაწილება რეგულირებულია ცენტრალური ორგანოს მიერ. გეგმური ეკონომიკა შეიძლება იყოს ცენტრალური ან დეცეტრალიზებული. ცენტრალურ ეკონომიკაში წარმოებისა და დისტრიბუციის რეგულაცია ცენტრალური ხელისუფლების პასუხისმგებლობაა, დეცენტრალიზებულში კი ადგილობრივი ორგანოების.

მიჩნეულია, რომ გეგმური ეკონომიკა, მაინცდამაინც, სოციალისტური ქვეყნების ნიშანია, რაც მხოლოდ ნაწილობრივი სიმართლეა. დასავლური სახელმწიფოები ხშირად მიმართავდნენ შერეულ ეკონომიკას, თუმცა გეგმური წყობის სრულ სახეს ვხედავთ სოციალისტურ ქვეყნებში — საბჭოთა კავშირში, კუბასა და ჩრდილოეთ კორეაში.

გეგმურ ეკონომიკაში მთავრობა მიმართავს ხანგძლივ ეკონომიკურ გეგმებს, რომელთა დეკლარირებული მიზანიცაა მოსახლეობის მოთხოვნების დაკმაყოფილება და სტაბილური ეკონომიკური ზრდა. სოციალისტურ ბლოკში ხშირი იყო 5-წლიან გეგმებს, როგორიცაა სსრკ-ში ინდუსტრიალიზაცია და კოლექტივიზაცია.
ვიკივერსიტეტი

ვიკივერსიტეტი — „ფონდ ვიკიმედიის“ პროექტი, რომელიც ეძღვენება სასწავლო მასალების რესურსს. ვიკივერსიტეტის ოფიციალური ბეტა ვერსია გაშვებულია 2006 წლის 15 აგვისტოს - ვიკივერსიტეტი ინგლისურ ენაზე.

პროექტის დეტალები
ვიკივერსიტეტი არის თავისუფალი და უფასო რესურსი, ღიაა საზოგადოებისთვის - განათლების და კვლევების მიზნით. იგი იძლევა საშუალებას:
გახსნათ და მართოთ მრავალენოვანი, თავისუფალი განათლების რესურსი/მასალები, ნებისმიერი ასაკისა და ენის ჯგუფებისთვის;
ისარგებლოთ იმ ჯგუფების მხარდაჭერით, რომლებიც ასევე მონაწილეობს სასწავლო პროექტის მართვაში.

ვიკივერსიტეტი არის ელექტრო სწავლების მოდელი რომელიც მოქმედებს „სასწავლო ჯგუფებში“, პრინციპით - „თან ვსწავლობთ, თან ვაკეთებთ/ვაშენებთ“. ვიკივერსიტეტის პროექტში ჩართული, ეს ჯგუფები/ერთობა ასევე მონაწილეობენ სხვა საგანმანათლებლო პროექტებში. სასწავლო პროცესი კავშირშია სხვა ვიკი-პროექტებთან და ექვემდებარება რედაქტირებას სხვა მონაწილეთა მხრიდან.

ისტორია
ვიკივერსიტეტი სათავეს იღებს 2003 წლიდან, ვიკიწიგნების რესურსიდან. ფორმალური განაცხადი - პროექტის გაშვების შესახებ გაკეთდა 2005 წელს ვიკივერსიტეტი, როგორც დამოუკიდებელი პროექტი გავიდა საჯარო განხილვაზე. ვიკივერსიტეტის პროექტი, 2005 წლის ნოემბერში განხილული იყო ვიკიმედიის ფონდის დისკუსიებში. ვიკიმედის ფონდის მეურვეთა საბჭოს მოთხოვნით გაკეთდა შესაბამისი მოსამზადებელი ცვლილებები პროექტის გაშვებამდე ძირითად ვებ-გვერდში. იხილეთ: პროექტის მოდიფიცირების წინადადებების დადასტურება - ვიკიმედიის სბჭოს მხრიდან. პროექტის მიღების პერიოდში ვიკიწიგნების ფიქსირდებოდა 17 პორტალი - სხვადასხვა ენაზე.
ფუტკრები

ფუტკრები — მწერების ზეოჯახი სიფრიფანაფრთიანების რიგისა. შეიცავს რამდენიმე ოჯახს (, — მოკლეხორთუმიანები, — ნამდვილი ფუტკრები, და სხვა). ფუტკრების სხეულის სიგრძე 1,5 მმ — 5 სმ აღწევს. აქვს მლოკავ-მღრღნელი პირის აპარატი; უმრავლესობის ქვედა ყბა და ქვედა ტუჩი წაგრძელებულია ხორთუმად. სხეული მოფენილია ბუსუსებით. მრავალი ფუტკრის უკანა კიდურების წინა ნაწევარი გარდაქმნილია „კალათად“, რომელშიც ფუტკრები გრძელი ბუსუსების მეშვეობით აგროვებენ ყვავილის მტვერს, მუცლის ბოლოზე განვითარებულია ნესტარი ანუ საწერტელი. ზეოჯახში 20 ათასამდე სახეობაა. გვხვდება ყველგან, სადაც კი ყვავილოვანი მცენარეებია. ფუტკრები იკვებებიან ყვავილის მტვრითა და ნექტარით. ახასიათებთ შთამომავლობაზე ზრუნვა, ერთეული ფუტკრების დედალი ერთ ან რამდენიმეუჯრიან ბუდეს აშენებს, შიგ კვერცხებს დებს, უჯრას ბეჭდავს და ბუდეს ტოვებს. კვერცხებიდან შეიძლება გამოიჩეკოს როგორც დედალი, ისე მამალი ფუტკარი. ე. წ. ნახევრად სოციალური ფუტკრების დედალი ბუდეში რჩება პირველი თაობის გამოჩეკამდე, რომელიც მხოლოდ დედლებისაგან შედგება. ისინი აშენებენ ახალ უჯრებს, ავსებენ საკვებით, მაგრამ კვერცხებს არ დებენ. კვერცხებს ისევ ძველი დედა ფუტკარი დებს. მხოლოდ 1—4 უნაყოფო თაობის შემდეგ, ძველი დედა ფუტკრის მიერ დადებული კვერცხებიდან ვითარდებიან როგორც დედლები, ისე მამლები, დედა ფუტკარი კი კვდება. ფუტკრებს შორის მრავალი, მათ შორის თაფლის მომცემი ფუტკრები, ოჯახებად ცხოვრობენ (საზოგადო ფუტკრები). მათ ახასიათებთ პოლიმორფიზმი (ფუტკრის ოჯახი) — დედლებისა და მამლების გარდა, მათ ჰყავთ მრავალრიცხოვანი მუშა (უნაყოფო დედლები) ფორმები.

ფუტკრების ყველა სახეობა სასარგებლოა როგორც მცენარეთა დამმტვერავი. თაფლის მომცემი ფუტკარი (ფუტკარი მეთაფლია) ადამიანმა უძველესიდროიდან მოიშინაურა თაფლის, ცვილის, დინდგელის, ფუტკრის რძის მიღების მიზნით. ფუტკრების შხამს იყენებენ მედიცინაში, ზოგი ფუტკრის კბენა საშიშია ადამიანისა და ცხოველებისათვის. აღსანიშნავია ქართული ფუტკარი, რომელიც მთელ მსოფლიოშია ცნობილი თავისი გრძელი ხორთუმებით, რაც საშუალებას აძლევს ამოწოვოს ნექტარი სხვა ფუტკრებისთვის მიუწვდომელი ყვავილიდან.
თავისუფალი ეკონომიკური ზონა

თავისუფალი ეკონომიკური ზონა — ქვეყნის ტერიტორიის ნაწილი, რომელშიც, ქვეყნის დანარჩენ ტერიტორიასთან შედარებით, ეკონომიკური რეგულირების გამარტივებული რეჟიმი მოქმედებს. შესაძლებელია თავისუფალი ეკონომიკური ზონა დაწესდეს არა ტერიტორიული, არამედ დარგობრივი პრინციპით, ანუ შეღავათიანი ეკონომიკური რეჟიმი გარკვეული სახის სამეწარმეო საქმიანობებს დაუწესდეს.

გამარტივებული ეკონომიკური რეჟიმი შეიძლება გულისხმობდეს გამარტივებულ საბაჟო წესებს, სავაჭრო წესებს, წარმოების წესებს, სასაწყობო წესებს, რეგისტრაციის წესებსა და სხვა. შესაბამისად არსებობს თავისუფალი საბაჟო ზონები, თავისუფალი სავაჭრო ზონები, სამრეწველო-საწარმოო ზონები, სავაჭრო-სასაწყობო ზონები, სამეცნიერო-ტექნიკური ზონები (მაგალითად, ტექნოპოლისი, ტექნოპარკი და სხვ.), სერვისული ზონები, ოფშორული ზონები, მრავალეროვნული ზონები (მაგალითად, ჩრდილოეთ ამერიკის თავისუფალი ვაჭრობის ასოციაცია, ევროკავშირი და სხვ), რეგიონული ზონები, კომპლექსური ზონები, სპეციალიზებული ზონები, წერტილოვანი ზონები.

შესაძლო შეღავათები მოიცავს:

საგარეო სავაჭრო შეღავათებს:
საბაჟო-სატარიფო შეღავათები: საბაჟო გადასახადების შემცირება ან მოხსნა, ექსპორტ-იმპორტზე დღგ-სა და აქციზური გადასახადის შეღავათიანი სისტემის დაწესება და სხვა;
არასატარიფო შეზღუდვების (კვოტები, ლიცენზირება, რეგისტრირება) მოხსნა ან შერბილება;
ფისკალური შეღავათები (შემცირებული გადასახადები);
საფინანსო შეღავათები (სუბსიდიები, შეღავათიანი კრედიტები, შენონებითა და მიწით სარგებლობის შეღავათიანი პირობები);
შეზღუდვების არ არსებობა სავალუტო ოპერაციებზე;
ადმინისტრაციული შეღავათები (რეგისტრაციის, ანგარიშგების, სავიზო სისტემის გამარტივება).

თავისუფალი პორტი , ნიშნავს პორტს ან ტერიტორიას , სადაც ქვეყნის იურისდიქცია შერბილებულია. ხშირად აქ ეკონომიკური შეღავათებიც მოქმედებს. ადრეულ თავისუფალ პორტებს (მაგალითად ჰონკონგი) პოლიტიკური ავტონომიაც ჰქონდათ. დღეს თავისუფალი პორტის ყველაზე გავრცელებული ფორმაა საბაჟო პუნქტების მიმდებარე ზონები თავისი "დუთი-ფრი" (უბაჟო) მაღაზიებით. ასეთი ზონები უმეტეს საერთაშორისო აეროპორტს აქვს. საქართველოს ტერიტორიაზე საუკუნეში ფუნქციონირებდა ბათუმის პორტო-ფრანკო და, მნიშვნელოვანწილად მისი წყალობით, ტერიტორიით მცირე საქართველოს ეკონომიკით ინტერესდებიან ცნობილი ინვესტორების - ნობელის, როთშილდისა და მანთაშევის კომპანიები, ხოლო ნავთობსადენი ბაქო-ბათუმი ყველაზე გრძელი გახდა მაშინდელ მსოფლიოში.
მექა

მექა (, , ) — საუდის არაბეთის მექას პროვინციის დედაქალაქი, ისტორიულ ჰეჯაზის რეგიონში. მისი მოსახლეობა 2004 წელს 1,294,167 ადამიანს შეადგენდა. მდებარეობს ჯედადან 73 კმ-ში, აბრაამის ვიწრო ქვიშიან ხეობაში, ზღვის დონიდან 277 მ-ში, წითელი ზღვიდან 80 კმ-ში. მექაში არის კუბური ფორმის ნაგებობა. ყააბა (ქააბა) არაბ... ისლამურ რელიგიაში ეს არის ყველაზე სათაყვანებელი ადგილი. ისლამური ტრადიციის თანახმად შენობა აგებულია მოციქულ იბრჰიმის(აბრაამის) მიერ ორიათასზე მეტი წლის წინ. ნაგებობის გარშემო სამლოცველოა (მასკი) მასჯიდ ალ-ჰარამი.
ლოცვის დროს ყოველი მუსლიმანი დედამიწის რა ადგილასაც არ უნდა იმყოფებოდეს სახით ქააბასკენ ბრუნდება და ლოცვას ისე აღავლენს. ქააბა კოსმოსიდან ყოველთვის თეთრად ჩანს, მუდმივი თეთრ ტანსაცმელში გამოწყობილი მლოცველების გამო.

ქალაქი ისლამის უწმინდეს ადგილად ითვლება და ჰაჯის მიხედვით ყველა ფიზიკურად ჯანმრთელ და შეძლებულ მუსლიმანს მოეთხოვება ამ ადგილის მონახულება სიცოცხლეში ერთხელ მაინც.
გიორგი ჩახავა

გიორგი ჩახავა (დ. 14 მაისი, 1923, თბილისი — გ. 2007) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არქიტექტორი (1971).

ბიოგრაფია
1941 წელს დაამთავრა თბილისის 25-ე საშუალო სკოლა, არმიაში სამსახურის შემდეგ ჩააბარა და 1949 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. წარმოადგენს არქიტექტურული ხელოვნების მკვეთრად გამორჩეულ მიმდინარეობას. მისი პროექტები განხორციელებულია, როგორც საქართველოში, ასევე მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებში - უკრაინაში, უზბეკეთში, ტაჯიკეთში, ავღანეთში და ლიბანში. მისი ხელოვნების მთავარი მუზა — მისი ქვეყნის განუმეორებელი ბუნებაა, რომელიც გამორჩეულია სხვადასხვა კუთხის და რეგიონის ბუნებრივი ნიშნებით, მთის სოფლებით.

აღნიშნავს გ. ჩახავა.
არქიტექტორის განხორციელებული ნამუშევრები ამ ხედვის პირდაპირი, სივრცული (ძეგლით) დადასტურებაა. გ. ჩახავა ხშირად მიდის და თმობს მოცულობას, რომელშიც შესაძლოა შენობის დამატებითი, სასარგებლო ფართობი ყოფილიყო. ეს დათმობა რეალიზდება როგორც შიგნიდან ასევე გარედან ხედების გაუმჯობესების მიზნით.

1991 წელს არჩეულია აღმოსავლეთის ქვეყნების არქიტექტურის საერთაშორისო აკადემიის საპატიო წევრად. საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის მიერ დაჯილდოვდა მედლით ”განსაკუთრებული დამსახურებისთვის არქიტექტურაში”. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998).
დაჯილდოებულია მედლებით, 1941-1945 წლებში დიდ სამამულო ომში მონაწილეობისთვის. იყო სსრკ არქიტექტორთა კავშირის საპატიო სიგელების მფლობელი.

გალერეა
მიმდინარე პროექტები
ალექსი რიკოვი

ალექსი ივანეს ძე რიკოვი (დ. 25 თებერვალი[ ძვ. სტ. 13 თებერვალი], 1881, სარატოვი — გ. 15 მარტი 1938, მოსკოვი) — საბჭოთა პოლიტიკოსი სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარე 1924–1930 წლებში.

ბიოგრაფია
1901 წლიდან იყო რსდმპ წევრი. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ აირჩიეს მუშათა დეპუტატების მოსკოვის საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ. იმავე წლის სექტემბერში აირჩიეს პეტროგრადის საბჭოს პრეზიდიუმის წევრად. ოქტომბრის გადატრიალების შემდეგ გახდა სახალხო კომისართა საბჭოს და პარტიის ცეკა-ს წევრი. იყო რსფსრ-ს პირველი შინაგან საქმეთა საქმეთა სახალხო კომისარი. 1921-1923 წლლებში იყო სახკომსაბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე.
გიორგი მალენკოვი

გიორგი მაქსიმილიანეს ძე მალენკოვი (; დ. 8 იანვარი 1902 [ძვ. წ. 26 დეკემბერი, 1901], ორენბურგი — გ. 14 იანვარი 1988, მოსკოვი) — საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე. სსრკ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე 1953–1955 წლებში.

ბიოგრაფია
მალენკოვი დაიბადა 1902 წელს ქალაქ ორენბურგში. 1919 წელს მოხალისედ შევიდა წითელი არმიის რიგებში და მონაწილეობას იღებდა სამოქალაქო ომში. 1919 წლიდან 1921 წლამდე იყო ესკადრონის, პოლკის, ბრიგადის, პოლიტსამმართველოს პოლიტმუშაკი აღმოსავლეთისა და თურქესტანის ფრონტებზე.

1920 წლის აპრილში შევიდა კომუნისტურ პარტიაში. სამოქალაქო ომის დამთავრების შემდეგ სწავლობდა მოსკოვის უმაღლეს ტექნიკურ სასწავლებელში. 1925 წლიდან 1930 წლამდე მუშაობდა პარტიის ცენტრალური კომიტეტის აპარატში. 1930-დან 1934 წლამდე ხელმძღვანელ სამუშაოზეა პარტიის მოსკოვის საოლქო კომიტეტში. 1934-დან 1939 წლამდე სათავეში ედგა პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ხელმძღვანელი პარტიული ორგანოების განყოფილებას.

1939 წლის მარტში პარტიის ყრილობაზე მალენკოვი არჩეულ იქნა ცენტრალური კომიტეტის წევრად. 1939-დან 1944 წლამდე იყო პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი. 1944-დან 1946 წლამდე იყო პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი და სსრ კავშირის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე.

დიდი სამამულო ომის პერიოდში იყო თავდაცვის სახელმწიფო კომიტეტის წევრი. 1946-დან 1948 წლამდე იყო სსრ კავშირის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე. 1948-დან 1953 წლამდე იყო პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მდივანი და საბჭოთა კავშირის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე, 1953-დან 1955 წლის 8 თებერვლამდე სსრ კავშირის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე.

საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ყრილობაზე არჩეულ იქნა ცენტრალური კომიტეტის წევრად, ხოლო ცენტრალური კომიტეტის პირველ პლენუმზე საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პრეზიდიუმის წევრად. იყო სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი ქალაქ მოსკოვის ლენინგრადის საარჩევნო ოლქისაგან.

სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს 1943 წლის 30 სექტემბრის ბრძანებულებით მალენკოვს მიენიჭა სოციალისტური შრომის გმირის წოდება და გადაეცა ლენინის ორდენი და ოქროს მედალი „ნამგალი და ურო“. 1945 წლის ნოემბერში, სამამულო ომის დროს პარტიისა და მთავრობის დავალებათა წარმატებით შესრულებისათვის მალენკოვი მეორედ დაჯილდოვდა ლენინის ორდენით. 1952 წელს დაბადების 50 წლისთავთან დაკავშირებით მალენკოვი მესამედ დაჯილდოვდა ლენინის ორდენით.
მშვიდობის მტრედი

მშვიდობის მტრედი — გამოსახულება, რომელმაც დიდი პოპულარობა მოიპოვა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ და რომელიც უკავშირდება მშვიდობის მომხრეთა მსოფლიო კონგრესს.

მშვიდობის მომხრეთა პირველი მსოფლიო კონგრესი ჩატარდა 1949 წელს პარიზში და პრაღაში. ამ კონგრესის ემბლემა შექმნილია პაბლო პიკასოს მიერ. ემბლემაზე გამოსახულია თეთრი მტრედი, რომელსაც ნისკარტით უჭირავს ზეთის ხილის ხის ტოტი.

არსებობს თეთრი მტრედების აფრენის ტრადიცია - ქორწილებში, დაბადების დღეების აღნიშვნისას და სხვა სადღესასწაულო ღონისძიებებზე.

სიმბოლოს ისტორია
ჯერ კიდევ წინათ მტრედს მიიჩნევდნენ ბარაქის და შესაბამისად მშვიდობის სიმბოლოდ. ძველად ხალხი ფიქრობდა, რომ მტრედს არ აქვს ნაღვლის ბუშტი, ნაღველი კი ითვლებოდა ცუდი და ბოროტი განწყობა-ხასიათის მიზეზად.

მტრედებს, აღმოსავლეთის ქვეყნებში, ოდითგანვე თვლიდნენ წმინდა ფრინველებად და ღმერთების მაცნეებად.

ქრისტიანულ რელიგიაში მტრედი ითვლება სული წმინდის სიმბოლოდ. ბიბლიაში მტრედმა, რომელიც ნოემ გამუშვა - მას მოუტანა ზეთის ხილის ტოტი, როგორც სიმბოლო სტიქიის დაცხრომისა - დარის დადგომისა. ეს ითვლება ადამიანთა პატიების სიმბოლოდ. შუა საუკუნეებში მტრედი იყო აუცილებელი ატრიბუტი ხარების, ნათლობის, წმინდა სულის მოვლენის და სამების რიტუალებზე.

მტრედი ასევე გვხვდება მუჰამედ წინასწარმეტყველის მხარზე, რომელიც განასახიერებს მასზედ გარდმოსულ ღვთიურ სულს.

ითვლებოდა, რომ ეშმაკს და ალქაჯებს/კუდიანებს შეუძლიათ მიიღონ ნებისმიერი იერსახე, გარდა მტრედისა და ცხვრისა.

ძველ რომში მშვიდობის სიმბოლოდ ვენერას მტრედები ითვლებოდა, რომლებმაც ბუდე მოიქსოვეს მარსის გადმოპირქვავებულ ჩაჩქანში/მუზარადში.

საკუთარი ბარტყებისადმი ერთგულების გამო, მტრედი განასახიერებდა დედობრივ გრძნობებს. ზოგჯერ მტრედს მოიხსენიებდნენ სიბრძნის სიმბოლოდ.

მტრესებად მოიხსენიებდნენ ორაკულებსა და წინასწარმეტყველებს. ებრაელები მტრედს ეძახდნენ ”იონა”-ს ან ”იონახ”-ს. წინასწარმეტყველი, რომელიც ღმერთმა მოავლინა ნინევიაში, ატარებდა სახელს - იონა. მ. პ. ჰოლმა დაასაბუთა სახელი იოანე-ს წარმოშობა, რომელიც უკავშირდება წმინდა მტრედს.

ნეოპლატონიზმში მტრედი ასახიერებს ძალას, რომლითაც დამკვიდრდა დაბალი სამყარო. მასონები ამ სიმბოლოთი აღნიშნავენ უბიწოებას, სულის სისუფთავეს, ჩინეთში კი მას იყენებენ სიბერის და ხანგრძლივი სიცოცხლის სიმბოლოდ.

მტრედი გამოსახული იყო ზოგიერთი მმართველის სკიპეტრზე და აღნიშნავდა ღმერთისგან ნაბოძებ ძალაუფლებას.

ურთიერთ-მეამბორე მტრედები - შეყვარებულების სიმბოლოა. აშშ-ში და დიდ ბრიტანეთში იმ პოლიტიკოსებს, რომლებიც სამხედრო მოქმედებებს უჭერენ მხარს - ქორებს ეძახიან , მშვიდობის მომხრე პოლიტიკოსებს კი მტრედებად მოიხსენიებენ.

აღსანიშნავია, რომ არა მარტო მტრედი, არამედ ზოგადად, სხვადასხვა სახის ფრინველიც (ხშირად არა მტაცებელი) მიიჩნეოდა სული წმინდის, სიკეთის და მშვიდობის სიმბოლოდ. მაგალითად აკაკი წერეთლის ლექსში ”სულიკო”, რომელიც დღეისთვის ხალხურ სიმღერად დამკვიდრდა, ამ მისიას ბულბული ასრულებს.
ბოსლობა

ბოსლობა (სვან. ბოსლობ, ბემღუ, ლიღმესარი) — ნაყოფიერების და გამრავლების ღვთება ბოსელის კულტთან დაკავშირებული მოძრავი ხალხური დღეობა (იხდიდნენ იანვარსა ან თებერვალში) დასავლეთ საქართველოში. ძველად საქართველოს ყველა კუთხეში უნდა ყოფილიყო გავრცელებული. საბოსლო წეს-ჩვეულებათა შესრულების მიზანი იყო საქონლის და შინაური ფრინველის გამრავლება-სისაღე, მარცვლეულისა და ღვინის მოსავლის გადიდება, ყანა-ვენახების დაცვა უამინდობისა და სოფლის მეურნეობის მავნებელთაგან. ბოსლობის მთავარი აქტი სრულდებოდა ბოსელში.

გურია
გურიაში ბოსლობა აღინიშნებოდა უძღების კვირის წინა შაბათ საღამოს. ქვის კეცზე გამოაცხობდნენ მჭადს, რომელშიც ჩააყოლებდნენ ღორის მუცლის ქონს. წმინდა ბოსელეს შესთხოვდნენ საქონლის სიმრავლეს. ვახშმის წინ ვაჟს შეუშვებდნენ საქონლის ბაგაში, რომელიც ხარს კისერზე გადაატეხდა ჯვრის ფორმის მჭადს. ხის რქებზე სანთლებს დაანთებდნენ.

რაჭა
ქვემო რაჭაში სადღესასწაულოდ მეტწილად სამ ლობიოსგულიან „განატეხს“ (სარიტუალო პური) აცხობდნენ: ერთს ძროხებისათვის, მეორეს ხარებისათვის და მესამეს „ვენახის მისალოცავად“. გამოცხობის წინ „ძრობის განატეხზე“ დააწებებდნენ ცომისაგან გაკეთებულ „ჯიქანს“, ხოლო „ხარის განატეხზე“ — სახვნელისა და უღლის გამოსახულებას. ვენახის მისალოცავ „განატეხს“ მტევნებიანი ვაზის ფორმა ჰქონდა. შეღამებისას „ძროხის“ და „ხარის“ განატეხები, ერთი ხელადა ღვინო და ანთებული სანთელი ბოსელში შეჰქონდათ, სადაც ოჯახის უფროსი ხარსა და ძროხას შუბლზე სანთლით თმას შეუტრუსავდა, ტანზე კვერცხს გადაუსვამდა. ბოსელში მყოფთაგან ყველა ჭიქა ღვინოს შესვამდა და საქონელს დალოცავდა.
ბოსტნეული კულტურები

ბოსტნეული კულტურები — ბალახოვანი მცენარეები, რომლებსაც საჭმელად იყენებენ. ბოსტნეული კულტურები განეკუთვნება 10 ოჯახს:

ჯვაროსანნი — კომბოსტო, ჭარხალი, თალგამურა (მიწამხალა), თალგამი, ბოლოკი, თვის ბოლოკი, პირშუშხა, წიწმატი;
ქოლგოსანნი — სტაფილო, ოხრახუში, ძირთეთრა, ნიახური, ცერეცო;
გოგრისებრნი — გოგრა, კიტრი, ნესვი, საზამთრო;
ძაღლყურძენასებრნი — პამიდორი, წიწაკა, ბადრიჯანი, ფიზალისი;
პარკოსნები — ცერცვი, ბარდა, ლობიო;
შროშანასებრნი — ხახვი, ნიორი, პრასი, ჭლიკვი, ღანძილი, სატაცური;
რთულყვავილოვანნი — სალათა, არდი, ძირშავა, არტიშოკი, ტარხუნა;
ჯიჯლაყასებრნი — ჭარხალი, ისპანახი;
მატიტელასებრნი — რევანდი, მჟაუნა;
მარცვლოვანნი — ტკბილი სიმინდი.

სიცოცხლის ხანგრძლივობის მიხედვით განარჩევენ ერთწლოვან, ორწლოვან და მრავალწლოვან ბოსტნეული კულტურებს. საჭმელად გამოსაყენებელი ორგანოების მიხედვით ბოსტნეული კულტურები იყოფა 4 ჯგუფად: ფოთლიანები — კომბოსტო, კამა, ოხრახუში, სალათა, ისპანახი და სხვა; ნაყოფიანები — კიტრი, ნესვი, საზამთრო, პამიდორი, ბადრიჯანი, ლობიო, სიმინდი და სხვა; ძირხვენები — თალგამურა, ბოლოკი, თვის ბოლოკი, სტაფილო, ჭარხალი და სხვა; ბოლქვიანნი — ხახვი, პრასა, ნიორი. მრავალწლოვანებს გამოყოფენ ცალკე ჯგუფად. ბოსტნეული კულტურები შეიცავს ვიტამინებს, აგრეთვე ნახშირწყლებს, ცილებს, ცხიმებს. ხახვში, ნიორში, ბოლოკსა და სხვა შემავალ ფიტონციდებს ახასიათებთ ბაქტერიციდული თვისებები. თითქმის ყველა ბოსტნეული ძვირფასი საკონსერვო ნედლეულია. ბოსტნეული კულტურების უმეტესობა ტროპიკული და სუბტროპიკული წარმოშობისაა, ბევრი მათგანი სითბოს მოყვარულია და მოითხოვს ნაყოფიერსა და ტენიან ნიადაგს. საქართველოში ბოსტნეული კულტურები ძველთაგანვე ფართოდაა გავრცელებული.
ბოტრიდიუმი

ბოტრიდიუმი — მოყვითალო-მწვანე წყალმცენარეების გვარი. ბინადრობენ ტენიან ნიადაგებზე და წყალსატევების ნაპირებზე. აქვს მსხლისებრი უუჯრედო, მრავალბირთვიანი თალუსი. ნიადაგს ემაგრება უფერული რიზოიდებით. წყალში მრავლდება ზოოსპორებით, ნიადაგზე კი — აპლანოსპორებით (უსქესო გამრავლების უმოძრაო სპორები). გაშრობისას ბოტრიდიუმი წარმოქმნის მრავალბირთვიან ცისტებს, რომელთაგან ვითარდება ახალი მცენარე ან მრავალი ზოოსპორა. სქესობრივი გამრავლება ცნობილი არ არის.
ბოქაულთუხუცესი

ბოქაულთუხუცესი — საპოლიციო-ადმინისტრაციული აპარატის მაღალი მოხელე გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში. წყაროებში მოიხსენიება საუკუნიდან, როგორც საპოლიციო აპარატის ხელმძღვანელი. საუკუნიდან ქართლის სამეფოში ბოქაულთუხუცესი ეშიკაღაბაშის მოადგილე იყო. ასრულებდა ბოქაულის ანალოგიურ ფუნქციებს. ვახტანგ მეფის დასტურლამალით ერთდროულად რამდენიმე ბოქაულთუხუცესის არსებობა დასტურდება.
ბოქაული (საქართველო)

ბოქაული (თურქ.-მონღ. ბუქავულ — მნე) — საპოლიციო-ადმინისტრაციული აპარატის დაბალი მოხელე გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში. სახელწოდება „ბოქაული“ საქართველოში საუკუნიდან შემოვიდა. ამავე მნიშვნელობით იხმარებოდა ტერმინები მანდატური და იასაული. ბოქაულსა და იასაულს ხელჯოხიანები ეწოდებოდათ (არგნოსანი). ბოქაულს ევალებოდა სამეფო ხელისუფლების სხვადასხვა ხასიათის ბრძანებისა და განკარგულების შესრულება, განაჩენის აღსრულება, წესრიგის დაცვა და სხვა; მსგავს საქმიანობას ეწეოდა ბოქაულთუხუცესიც.
ბოქაული (რუსეთი)

ბოქაული (თურქ.-მონღ. ბუქავულ — მნე) — ქართული შესატყვისი რუსეთის იმპერიის მოხელისა — პრისტავი (რუს. ).

პოლიციის ბოქაული იყო მცირე ადმინისტრაციული ერთეულის — მაზრისა და ქალაქის უბნის (უბნის პოლიციის ბოქაული), პატარა ქალაქის და დაბის (ქალაქის პოლიციის ბოქაული) — პოლიციის უფროსი. სასამართლოს ბოქაული ასრულებდა სასამართლო აღმასრულებლის ფუნქციებს.