iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საქართველოს სოფლის მეურნეობის პროდუქციაზე ემბარგოს დაწესება რუსეთის ფედერაციის მიერ (2006)

2006 წელს რუსეთის ფედერაციის მთავრობამ დააწესა აკრძალვა საქართველოდან სოფლის მეურნეობის პროდუქციის იმპორტზე. ემბარგო მოიხსნა 2013 წელს.

ემბარგო
ღვინო
ქართულ ღვინოზე ემბარგოს დაწესების ინიციატორი იყო რუსეთის ფედერაციის მთავარი სანიტარული ექიმი, გენადი ონიშენკო. 2006 წლის 27 მარტს, მისი გადაწყვეტილებით, აიკძალა რუსეთის ფედერაციაში ქართული და მოლდავური ღვინის იმპორტი და გაყიდვა. გადაწყვეტილების მიზეზად დასახელდა ღვინოში პესტიციდების დიდი რაოდენობა.

მოვლენების ასეთი განვითარების გამო საქართველოს პრეზიდენტმა, მიხეილ სააკაშვილმა თავდაცვის მინისტრს, ირაკლი ოქრუაშვილს დაავალა ახალი საექსპორტო პარტნიორების ძიების დაწყება. ამ უკანასკნელმა რუსთავი 2-ის ეთერით გამოსვლისას განაცხადა, რომ ქართული ღვინის კომპანიებს უხარისხო ღვინო გაჰქონდათ რუსეთში, რადგან ევროპაში ასეთ პროდუქტს არავინ იყიდდა, ხოლო „რუსეთში ფეკალური მასაც რომ გაიტანო, ისიც კი გაიყიდება“.

2006 წლამდე ქართულ ღვინოს რუსეთის ღვინის ბაზრის 10 პროცენტზე მეტი ეკავა. ეს ქართული ღვინის მთელი ექსპორტის 80 პროცენტი იყო. 2005 წელს საქართველოდან ექსპორტზე 81 328 000 ლარის ღირებულების ღვინო გავიდა, რუსეთის ბაზრის ჩაკეტვის შემდეგ, 2006 წელს, ეს მონაცემი განახევრდა. კიდევ უფრო რთული აღმოჩნდა 2007 წელი მოცემული სექტორისთვის. დროის სიმცირის გამო ახალი ბაზრების აუთვისებლობამ გამოიწვია ქართული ღვინის საექსპორტო მაჩვენებლის კიდევ 30%-ით შემცირება. 2007 წელს მთლიან ექსპორტში ღვინის წილი 2.4% იყო, რაც ყველაზე დაბალი მაჩვენებელია საქართველოთვის 2000 წლიდან მოყოლებული დღემდე. მიუხედავად იმისა, რომ მომდევნო წლებში რაოდენობრივი თვალსაზრისით ღვინის ექსპორტი ხასიათდებოდა პოზიტიური დინამიკით, მისი ხვედრითი წილი მთლიან ექსპორტში 2007 წლიდან 2012 წლამდე საშუალოდ 2.6% იყო. ღვინის ექსპორტის ზრდის ტემპმა 2010 წელს წინა წელთან შედარებით 28% შეადგინა, 2011 წელს კი – 31%, თუმცა მიუხედავად საკმაოდ მაღალი მაჩვენებლებისა, მოცემულ მცირე მონაკვეთში ვერ მოხერხდა დაკარგული რუსეთის ბაზრის წილის დაბალანსება. მიუხედავად იმისა, რომ ემბარგოს დაწესების შემდგომ მეტნაკლებით წარმატებით დაიწყო ქართული ღვინის ბიზნესმა საექსპორტო ქვეყნების დივერსიფიკაცია, ახალი ბაზრების ათვისება არც ისე მარტივი აღმოჩნდა.

მინერალური წყლები
2006 წლის 5 მმაისს ემბარგო ასევე დაეწესათ ქართულ მინერალურ წყლებს, კერძოდ ნაბეღლავს და ბორჯომს, ორ ყველაზე პოპულარულ ქართულ ბრენდს. რუსეთის ფედერაციის მთავრობის განცხადებით, მინერალურმა წყლებმა ვერ დააკმაყოფილეს წყლის სისუფთავის კრიტერიუმები. რუსული ბაზრიდან ნაბეღლავის სახით ის ბრენდი გამოიდევნა, რომლის ხარისხის მაჩვენებელ დიპლომზე სხვა ხელმოწერებთან ერთად რუსეთის ფედერაციის მთავარი სანიტარული ექიმის, გენადი ონიშენკოს გვარიც იყო დაფიქსირებული. ნაბეღლავის მწარმოებელმა კომპანიამ „წყალმა მარგებელმა“ შესაბამისობის სერტიფიკატი რუსეთის ფედერაციაში 2006 წლის 24 აპრილს მიიღო, ემბარგოს დაწესებამდე რამდენიმე დღით ადრე.
სანაპირო

სანაპირო — ხმელეთის ზოლი მდინარის, ტბის, ზღვის ან ოკეანის გასწვრივ ან/და სასაზღვრო ხაზი ხმელეთსა და ზღვას, ოკეანეს, ტბას, მდინარესა და სხვა წყლის ობიექტებს შორის, რომლისთვისაც დამახასიათებელია მათი უშუალო საპასუხო გავლენა. განლაგებულია სანაპირო ხაზის ორთავე მხარეს.

ხმელეთისა და წყლის ობიექტის საპასუხო გავლენა გამოიხატება რელიეფსა და კლიმატში. ზღვისა და ოკეანეების სანაპიროს კლიმატური პირობები, როგორც წესი, ხელსაყრელია ადამიანის ჯანმრთელობისათვის, ამიტომაც ბევრი სანაპირო წარმოადგენს პოპულარულ კურორტს. ცნობილი საკურორტო სანაპიროები განლაგებულია ადრიატიკის ზღვაზე, კავკასიურ რივიერაზე, კოსტა-ბლანკაში, ლაჟარდოვან ნაპირზე, ბალტიისპირეთში, ყირიმის სამხრეთ ნაპირზე და სხვაგან.
ჩამოსაშვები აპარატი

ჩამოსაშვები აპარატი — კოსმოსური საფრენი აპარატის ნაწილი, რომელსაც იყენებენ დამუხრუჭებული ჩამოშვებისათვის ან დასაჯდომად დედამიწაზე ან სხვა ციურ სხეულზე. პილოტირებულ კოსმოსურ ხომალდებზე ჩამოსაშვები აპარატი არის კაბინა, რომელშიც კოსმონავტები იმყოფებიან, ავტომატურ კოსმოსურ საფრენ აპარატებზე კი — ხელსაწყოებიანი კაფსულა. ჩამოსაშვებ აპარატში განლაგებულია რადიოკავშირის, თერმორეგულირებისა და სიცოცხლის უზრუნველსაყოფი სისტემები, აგრეთვე მართვის პულტი, კოსმონავტების სავარძლები და ა. შ. ჩამოსაშვებ აპარატს აქვს მართული ჩამოშვების სისტემა, დამუხრუჭების სარაკეტო ძრავა, პარაშუტები და რბილი დაჯდომის სისტემები. მისი გარე ზედაპირი დაფარულია თბოდამცავი მასალით. ჩამოსაშვები აპარატის ფორმა შეიძლება იყოს სფერული, კონუსური და სხვ. აპარატის აეროდინამიკური ფორმისა და სიმძიმის ცენტრის მდებარეობის შერჩევისას ითვალისწინებენ აპარატის აეროდინამიკურ მდგრადობას. ჩამოსაშვები აპარატის დამუხრუჭებული ჩამოშვება შეიძლება იყოს ბალისტიკური ტრაექტორიით ან ცორვის ტრაექტორიით.
ჩამოსხმა

ჩამოსხმა — სხვადასხვა მასალისაგან (ლითონი, ქანი, კერამიკული მასალა, პლასტმასა და სხვ.) ნაკეთობის (სხმულის) მიღების პროცესი. სამსხმელო წარმოებაში ლითონის სხმულების მისაღებად იყენებენ ჩამოსხმის 50-ზე მეტ სახესხვაობას: ჩამოსხმას ქვიშის ყალიბებში, ლითონის ყალიბებში, ანუ კოკილებში, ჩამოსხმა ცვილის მოდელების გამოყენებით (ზუსტი), ცენტრიდანული, წნევის ქვეშ და სხვ.
ომარ კილასონია

ომარ რევაზის ძე კილასონია (დ. 2 მაისი, 1941) — ქარელის რაიკომის პირველი მდივანი 1978-1989 წლებში. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა კანდიდატი. არის 15 სამეცნიერო შრომის ავტორი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1959 წლიდან იყო კოლმეურნე, 1960-1965 წლამდე სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის სტუდენტი. 1965-1974 წლამდე ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის კოლხეთის საცდელი სადგურის მეცნიერი თანამშრომელი, განყოფილების გამგე, დირექტორი. 1969 წელს დაამთავრა აღნიშნული ინსტიტუტის ასპირანტურა.

პარტიული მოღვაწეობა
სკკპ წევრი 1970 წლიდან. 1974 წლიდან საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის განყოფილების ინსტრუქტორი. 1977 წლიდან საქართველოს კომპარტიის ქარელის რაიკომის მეორე მდივანი, ხოლო 1978 წლიდან პირველი მდივანი. საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი. საქართველოს სსრ მეცხრე და მეათე მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

ნაშრომი
„ქარელი ისტორიის ანალებში“ — წიგნში მოთხრობილია ქარელის რაიონის თითოეული სოფლის ისტორია, რომელსაც რაიკომის მდივნად მუშაობის პერიოდში სხვადასხვა დოკუმენტურ წყაროებში გასცნობია ავტორი. წიგნი მნიშვნელოვანი დოკუმენტური წყაროა ამჟამად, ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლების მდგომარეობის, მოსახლეობის, გვარების და ა.შ. შესასწავლად.
ჩანთოსანი ჭიანჭველაჭამია

ჩანთოსანი ჭიანჭველაჭამია — ძუძუმწოვარი ცხოველი ორმჭრელი ჩანთოსნების რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 27 სმ, კუდისა — 17 სმ, მასა 250 გ აღწევს. სხეულის შეფერილობა მორუხო ყავისფერია, ზურგზე თეთრი განივი ზოლები დასდევს. ფეხები მოყვითალო თეთრია. გავრცელებულია დასავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ავსტრალიაში. ცხოვრობს უდაბნოსა და ევკალიპტის ტყეებში. ერთადერთი სახეობა ჩანთოსნების რიგისა, რომელსაც ჩანთა არ აქვს. მრავლდება წელიწადში ერთხელ, შობს 4 ნაშიერს, რომლებიც პირველ ხანებში დედის ძუძუებზე არიან ჩამოკიდებული და მატყლში ჩამალული. შემდეგ დედას ისინი პატარა სოროში გადაჰყავს, სადაც მთავრდება მათი განვითარება. ძირითადად ტერმიტებით იკვებებიან. ჩანთოსანი ჭიანჭველაჭამიის რაოდენობა თანდათან კლებულობს.
ახალგაზრდა ლედი

ახალგაზრდა ლედი — არაფორმალურად ასე ეწოდება ეგვიპტეში, მეფეთა ველზე, სამარხში 35 აღმოჩენილ მუმიას, რომელიც 1898 წელს, ფრანგმა არქეოლოგმა, ვიქტორ ლორემ აღმოაჩინა. 35 ( – ინგლისურად ახალგაზრდა ლედის/ქალბატონს აღნიშნავს) ეგვიპტის მუზეუმში, კაიროშია დაცული. დნმ-ის ტესტირების შედეგად დამტკიცდა, რომ ის ფარაონ ტუტანხამონის დედა, ამენჰოტეპ -ისა და ტიიას ქალიშვილია. თავდაპირველად ვარაუდობდნენ, რომ მუმია დედოფალ ნეფერტიტს ეკუთვნოდა, მაგრამ გამოკვლევებს ეს არ დაუდასტურებია.

აღმოჩენა და იდენტიფიკაცია
ახალგაზრდა ლედის მუმია სამარხში 35 ორ სხვა მუმიასთან ერთად იპოვეს: ერთ-ერთი ახალგაზრდა ბიჭის მუმიაა, რომელიც დაახლოებით 10 წლის ასაკში გარდაცვლილა და სავარაუდოდ, ამენჰოტეპ -ის ვაჟს, ვებენსენუს მუმიაა. მეორე, მოხუცი ქალბატონის მუმია დედოფალ ტიიას ეკუთვნის. სამივე მუმია სამარხის პატარა წინანაოთახში (; ანტიჩამბერში) ერთმანეთის გვერდიგვერდ მწოლიარე იპოვეს. ისინი შეუხვევლად იწვნენ და სამივე მათგანი ძველი ეგვიპტის სამარხთა მძარცველების მიერ ძლიერ იყო დაზიანებული. როგორც ჩანს, სამივე მათგანი ახალი სამეფოს პერიოდის დასასრულს გადამალეს.

ახალგაზრდა ლედის მუმიის იდენტიფიცირებასთან დაკავშირებით უამრავი მოსაზრება გაჩნდა. თავდაპირველად ვიქტორ ლორეს სჯეროდა, რომ მუმია ახალგაზრდა მამაკაცისა იყო, რადგანაც მუმიას თავი გადაპარსული ჰქონდა. მოგვიანებით, დოქტორ გრაფტონ ელიოტ სმიტმა უფრო დაკვირვებით შეამოწმა და დაადგინა, რომ მუმია ქალისა იყო.

ბოლოდროინდელმა ავტოსომიურმა და მიტოქონდრიული დნმ-ის ტესტირებებმა ერთხელ და სამუდამოდ ცხადყო, რომ მუმია ქალისაა და ის ფარაონ ტუტანხამონის დედაა. გამოკვლევებმა ასევე ცხადყო, რომ ის 55 სამარხში აღმოჩენილი ფარაონის და და ცოლი იყო. ორივენი კი ფარაონ ამენჰოტეპ -ისა და დედოფალ ტიიას შვილები იყვნენ. იმის შესაძლებლობა, რომ მუმია სიტამუნს, ისეტს ან ჰენუტანებს ეკუთვნოდეს, ნაკლებად სავარაუდოა, რადგანაც ისინი ფარაონ ამენჰოტეპ -ის ქალიშვილები და ცოლები იყვნენ, ეხნატონი კი, რომელიმე მათგანზე რომ დაქორწინებულიყო, ისინი ნეფერტიტის, როგორც მთავარი დედოფლის ადგილს დაიკავებდნენ. სავარაუდოდ, მუმია ამენჰოტეპ -ის ქალიშვილებიდან ერთ-ერთს — ნებეტაჰს ან ბეკეტატენს ეკუთვნის, რადგანაც მათი, როგორც ამენჰოტეპ -ის ცოლობის დამადასტურებელი არცერთი დოკუმენტი არ მოიპოვება. თუმცა, ცნობილია, რომ ამენჰოტეპ -ს ტიიასაგან რვა ქალიშვილი ჰყავდა.

მუმიის აღწერილობა
 საუკუნის დასაწყისში, ანტიკური ეგვიპტის სამეფო მუმიების გამოკვლევისას, გრაფტონ ელიოტ სმიტმა, მუმია ზუსტად აღწერა. ახალგაზრდა ქალბატონი 1,58 მეტრი (5 ფუტი და 2 ინჩი) სიმაღლის იყო და მიახლოებით, 25 წლამდე უნდა გარდაცვლილიყო. სმიტმა აღნიშნა, რომ ანტიკური სამარხების მძარცველებს მუმიის მკერდის წინა კედელი დაემტვრიათ, მარჯვენა ხელი კი მხარს ქვევით მთლიანად მოეგლიჯათ. სმიტმავე ივარაუდა, რომ მუმია სამეფო წარმომავლობისა უნდა ყოფილიყო. . ბიუსტი ფრანგმა მოქანდაკემ, პალეოხელოვანმა, ელიზაბეთ დენისმა შექმნა.
იულიუს ფონ კლაპროთი

იულიუს ფონ კლაპროთი ან ჰაინრიხ იულიუს ფონ კლაპროთი ( დ. 10 მაისი, 1783, ბელფასტი — გ. 22 იანვარი, 1835) — გერმანელი ლინგვისტ-ორიენტალისტი. მისი ნათესავი იყო გერმანელი გეოლოგი ოტო ვილჰელმ ჰერმან აბიხი.

ბიოგრაფია
1804 წელს მიიწვია რუსეთის საიმპერატორო მეცნიერებათა აკადემიამ კავკასიაში ფილოლოგიური, ეთნოგრაფიული და ისტორიული კვლევების ჩასატარებლად. 1805 წელს იმყოფებოდა ჩინეთში, სადაც დაუმეგობრდა იან პოტოცკის. 1807-09 წლებში იმყოფებოდა კავკასიაში, აქედან 6 თვე გაატარა საქართველოში. 1808 წლის 13 იანვარს ჩავიდა თბილისში, მოიარა არაგვის, თერგის, ლიახვის, მტკვრისა და იორის ხეობები, საქართველოს სამხედრო გზა. მოზდოკიდან ხელისუფლებისგან მალულად მოიარა დიდი და მცირე ყაბარდო და ჩავიდა რაჭაში ონამდე. თბილისის ქართული საზოგადოება ყოველნაირად ეხმარებოდა მას მეცნიერულ კვლევაში, რამაც გააღიზიანა მაშინდელი მთავარმართებელი ივან გუდოვიჩი. ივნისში კლაპროთი იძულებული გახდა დაეტოვებინა თბილისი. კლაპროთის ცნობით, თბილისის მოსახლეობა, რუსთა გარნიზონისა და ჩინოვნიკების გამოკლებით, 18000 სულს შეადგენდა. დახასიათებული აქვს წყალტუბოდა მისი მინერალური წყლები. კლაპროთი იოჰან გიულდენშტედტის შემდეგ მიჩნეულია ერთ-ერთ ყველაზე სწავლულ მოგზაურად. კლაპროთმა დაიწყო ქართული ენის გრამატიკის ბეჭდვა, რაც მისი გარდაცვალების შემდეგ დაასრულა [[მარი ბროსე]მ.
ბინტურონგი

ბინტურონგი — ძუძუმწოვარი ცხოველი ვივერისებრთა ოჯახისა. მონოტიპური გვარის წარმომადგენელი. ადრე მას აერთიანებდნენ ენოტისებრთა ოჯახში , მაგრამ მისი ფორმით იგი უფრო ვივერისებრნს ჰგავს. ტურისტებში იგი ცნობილია როგორც „კატისებრი დათვი“, რადგან ფორმებით კატას წააგავს, ხოლო მიწაზე გადაადგილების მანერით — დათვს. ბეწვი მშრალია და გრძელი, განსაკუთრებით კუდზე. მისი სხეულის სიგრძეა 61-96 სმ, მასა 9-14 კგ, ზოგიერთ შემთხვევაში 20 კგ-მდე. გავრცელებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ინდოეთიდან ინდონეზიის კუნძულებამდე, მათ შორის სუმატრა, იავა, კალიმანტანი, პალავანი. ბინადრობს მჭიდრო ტროპიკულ ტყეებში. აქტიურია ღამით, ცხოვრობს ძირითადად ხეებზე. ძირითადად იკვებება ხილით, აგრეთვე მწერებით, მცირე ფრინველებითა და ლეშით. მრავლდება წელიწადში ორჯერ. მაკეობა გრძელდება 90 დღე. შობს 1-6 (საშუალოდ 2-3) ნაშიერს. ისინი 6-7 კვირის მანძილზე იკვებებიან რძით. ტყვეობაში ცოცხლობს 25 წლამდე.
ღრმა ჩაწოლის კოლონური სადგური

ღრმა ჩაწოლის კოლონური სადგური — დიდ სიღრმეზე მდებარე მეტროსადგური, რომელიც შედგება ერთი ცენტრალური და ორი გვერდითი დარბაზისგან, რომელთა თაღებსაც წყვილ-წყვილად გააჩნია საერთო სტრუქტურული ელემენტი — კოლონების, ანუ სვეტების მწკრივი. თაღები ებჯინება ამ კოლონების მწკრივს და დატვირთვა მასზე გადააქვს.

კოლონური სადგურის მთავარი უპირატესობაა სვეტებს შორის გაზრდილი სივრცე და შესაბამისად, მგზავრების ბევრად უფრო მაღალი გამტარუნარიანობა პილონურ სადგურთან შედარებით.

თბილისის მეტროპოლიტენში ღრმა ჩაწოლის კოლონური სადგურებია: „ახმეტელის თეატრი“, „ისანი“, „თავისუფლების მოედანი“, „რუსთაველი“, „სარაჯიშვილი“ და „წერეთელი“.
პილონური სადგური

პილონური სადგური — დიდ სიღრმეზე მდებარე მეტროსადგური, რომლის მთავარი განმასხვავებელი ნიშანი მშენებლობის თავისებურებაა — ცენტრალური დარბაზისა და გვერდითი დარბაზებისთვის გვირაბები გაჰყავთ ცალ-ცალკე. ეს ღრმა ჩაწოლის მეტროსადგურის მოწყობის ყველაზე ძველ მეთოდს წარმოადგენს. საქართველოსა და ყოფილ საბჭოთა რესპუბლიკებში ყველა მსგავსი სახის სადგური შენდებოდა დახურული წესით.

პილონური სადგური შედგება სამი დამოუკიდებელი დარბაზისგან, რომლებიც ერთმანეთისგან გამოყოფილია პილონებით და მათ შორის არსებული სივრცე გამოიყენება მგზავრთა მიმოსვლისთვის. პილონური სადგურები შენდება რთული გეოლოგიური პირობების შემთხვევაში, რადგან ამ სახის სადგურები უფრო მდგრადია გრუნტის წნევის მიმართ (სტრუქტურის დატვირთვა, საშუალოდ არ აღემატება 40%-ს, მაშინ როცა კოლონური სადგურის შემთხვევაში მერყეობს 52%-იდან 65%-მდე). მის უარყოფით მხარეს წარმოადგენს პილონებს შორის გასასვლელების სივიწროვე, რაც თავის მხრივ მეტად ამცირებს მგზავრთა გამტარუნარიანობას.

თბილისის მეტროპოლიტენში პილონური სადგურებია: „ნაძალადევი“, „მარჯანიშვილი“, „სადგურის მოედანი“, „ავლაბარი“, „300 არაგველი“.
თაფლიჭამია მაჩვი

თაფლიჭამია მაჩვი, რატელი — ძუძუმწოვარი ცხოველი კვერნისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 77 სმ, კუდისა — 25 სმ, წონა 7-13 კგ. ფერად შავია, თავსა და ზურგზე გააჩნია დიდი თეთრი ზოლი. აფრიკის ზოგიერთ რეგიონში, მაგალითად კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში შემჩნეულია მთლიანად შავი ეგზემპლიარები. გავრცელებულია ვრცელ ტერიტორიაზე; აფრიკაში — მაროკოდან და ეგვიპტიდან სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკამდე, ხოლო აზიაში — არაბეთის ნახევარკუნძულზე, ცენტრალურ აზიაში, ინდოეთსა და ნეპალში. აქტიურია შებინდებისას და ღამით, ადამიანისგან ხელუხლებელ ადგილებსა და გრილ ამინდში შესაძლებელია მათი დანახვა დღისათაც. იკვებება თაფლით, კენკითა და ფესვებით. ველურ ბუნებაში მათი სიცოცხლის ხანგრძლივობა უცნობია, ხოლო ტყვეობაში 26 წლამდე ცოცხლობს.
ქესაურის კოლექცია

ქესაურის კოლექცია — კერძო კოლექცია ცნობილი მხატვრების (რენესანსიდან ჩვენს დღემდე) ნამუშევრების, რომლებიც განაპირობებენ თანამედროვე ხელოვნების განვითარებას. კოლექცია ინახება ევროკავშირის რამდენიმე ქვეყანაში, ნამუშევრები კოლექციიდან რეგულარულად არიან გამოფენილი ევროკავშირის მრავალ სახელმწიფო მუზეუმებსა და გალერეებში ცალკე თემატური გამოფენების სახით. 2013 წლიდან 2019 წლის დასაწყისამდე უკვე მოეწყო კოლექციაში შენახული ნამუშევრების 68 გამოფენა.

კოლექციის შეგროვება
კოლექცია შეიქმნა კერძო პირებისა და აუქციონებზე შესყიდვისა და საჩუქრად მიღების გზით მხატვრული ნამუშევრების, რომლებიც არის შესრულებული სხვადასხვა ტექნიკასა და ჟანრში, როგორც უნიკალური, ასევე სერიული — ლითოგრაფიისა, ქანდაკების, ბარელიეფის, მედალის, ძვირფას ლითონებსა და აბრეშუმზე სერიგრაფიის, დიზაინერული ნამუსევრებისა, იუველირულ ნაწარმის ტექნიკაში. კოლექციაში არის მემორიალური და უნიკალური ნივთები მხატვრების,ხელოვნებისა და კულტურის სამყაროს გამოჩენილი პიროვნებების.

კოლექციის შემადგენლობა
კოლექცია შეიცავს 2300 ნივთზე მეტს, მათ შორისაა სალვადორ დალის 1400 ნივთი, მარკ შაგალის, ჯორჯიო დე კირიკოს, რენე მაგრიტის, ჰენრი მურის, ედგარ დეგას, ანრი დე ტულუზ-ლოტრეკის, ჰანს ჰოლბაინ უმცროსის, ეჟენ დელაკრუაა, კაცუსიკა ჰოკუსაია, ლეონორ ფინის, რენატო გუტუზოს, ედუარ მანეს, კამილ პისარო, პოლ სეზანისა და სხვა ცნობილი მხატვრების ნამუშევრები, აგრეთვე ვლადიმერ ვისოცკის და მარინა ვლადის მემორიალური ნივთები. და კინოვარსკვლავთა 70-მდე ნამუშევარი.
თბილისის თანდოიანცის ღვთისმშობლის ეკლესია

თბილისის თანდოიანცის ღვთისმშობლის ეკლესია — სომხური ეკლესია, მდებარეობს დავით აღმაშენებლის გამზირის №38-ში.

ისტორია
თანდოიანცის ეკლესიის აშენების ზუსტი თარიღი უცნობია. ის, სავარაუდოდ, აშენებულია საუკუნის ნახევარში, როდესაც სოფელ კუკიაში ჩამოსახლებულმა სომხურმა მოსახლეობამ იმატა.

პ. მურადიანის ცნობით, ეკლესიის აშენების თარიღად საუკუნის ნახევარია დასახელებული, ხოლო აღმშენებლად – „ერევნელი პაპენ და იაკობ კოჩაროვები“. პ. მურადიანი ამ ეკლესიას სურბ გევორქად მოიხსენიებს. სხვა სომხური წყაროების მიხედვით კი, ეს ეკლესია ღვთისმშობლის სახელობისაა და იგი სომეხი მოქალაქის თანდოევის მიერაა აშენებული.

საბჭოთა პერიოდში ეს ეკლესიაც ვერ გადაურჩა დახურვას. საინტერესო მასალები იქნა მოძიებული თბილისის ცენტრალურ არქივში. თბილისის აღმასკომის პრეზიდიუმის 1924 წლის განკარგულებით „…პლეხანოვის პრ. №38–ში მოთავსებულ, ტფილისის სომხის მხვთისმშობლის ტანდოევის რელიგიურ საზოგადოების ლიკვიდაციის მოსახდენათ, შემდგარი სალიკვიდაციო კომისია, შემადგენლობით: თავმჯდომარედ – ტფილისის აღმასკომის სამეურნეო ქ/განყოფილების გამგის ი. გვარამაძის და წევრებათ აღმასკომის საკონტროლო განყოფილების რევიზორ გ. ლაბაძის და რელიგიურ საზოგადოების წარმომადგენლების საბჭოს წევრები მღვდლები: 1. ჯუგინიანც არუთინ, 2. საკიან სააკი.“

ამ დოკუმენტის დანართში ჩამოთვლილია ნივთები, რომლებიც კომისიამ ჩაიბარა: „ჭაღები ხრუსტალისა – 5ცალი; უბრალო კიბე დიდი – 1 ცალი და რკინის მოაჯირი – 2 ცალი“. ამავე დოკუმენტით 1924 წლის 12 აგვისტოს ეკლესიის „შენობა ჩაიბარა“ ტფილისის აღმასკომის სამნეო ქ/განყოფილებამ.

ამის შემდეგ შენობა გამოიყენებოდა სხვადასხვა დანიშნულებით. მასში ხან კინოთეატრი იყო, ხან მეეზოვეთა კლუბი.
დავიდე ასტორი

დავიდე ასტორი (; დ. 7 იანვარი, 1987 — გ. 3 თებერვალი, 2018) — იტალიელი პროფესიონალი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობდა ცენტრალური მცველის პოზიციაზე.

პროფესიული კარიერა დაიწყო იტალიის სერია -ს კლუბ „მილანში“. 2006–2008 წლებში იჯარით თამაშობდა „პიციგეტონესა“ და „კრემონეზეში“. იმავე წელს კონტრაქტი გააფორმა იტალიურ კლუბ „კალიართან“, საიდანაც, 2014 წელს იჯარით გადავიდა „რომაში“, ხოლო ერთი წლის შემდეგ — იჯარით „ფიორენტინაში“, ვისთანაც 2016 წელს გააფორმა კონტრაქტი. 2017 წელს დაინიშნა კლუბის კაპიტნად.

ასტორის დებიუტი იტალიის ეროვნულ ნაკრებში შედგა 2011 წლის 29 მარტს უკრაინის წინააღმდეგ ახმანაგურ მატჩში. მან ეროვნულ ნაკრებში ჩაატარა 14 მატჩი და გაიტანა 1 გოლი. ასტორიმ იტალიის ნაკრებთან ერთად 2013 წლის კონფედერაციის თასზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა.

2018 წლის 4 მარტს, 31 წლის ასაკში, დავიდე ასტორი ქალაქ უდინეს ერთ-ერთ სასტუმროს ნომერში გარდაცვლილი იპოვეს. სიკვდილის მიზეზი გულის შეტევა გახდა.

ტიტულები
სანაკრებო
კონფედერაციის თასი 2013 — ბრინჯაოს მედალი
ყანდაურა

ყანდაურა — ისტორიული სოფელი საქართველოში, გარეკახეთში, ცივ-გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე.

ისტორია
სოფლის თავდაპირველი სახელწოდებაა ყანდიაური. ტოპონიმს საფუძვლად უდევს მამაკაცის საკუთარი სახელი ყანდია. ამავე სახელისგან მომდინარეობს გვარები ყანდიაშვილი და ყანდაშვილი. ყანდიაური ეკუთვნოდა ალავერდის საკათედრო ტაძარს. 1614-1617 წლებში შაჰ-აბასის ლაშქრობებმა გაანადგურა გარეკახეთი და მათ შორის სოფელი ყანდიაური. საუკუნენახევრის განმავლობაში ნასოფლარი დაუსახლებელი იყო.

სოფელი საუკუნის ბოლოს ერეკლე -მ აღადგინა, მან თავისი სახასო ყმები დაასახლა ყანდიაურში. რადგანაც მამულები ალავერდის ტაძარს ეკუთვნოდა, ხოლო გლეხები მეფის ყმები იყვნენ, სოფლიდან აღებული გადასახადები ორად იყოფოდა მეფესა და ალავერდის ტაძარს შორის. ერეკლეს მიერ ყანდაურას აღდგენა აღწერილია 1797 წელს კათოლიკოს-პატრიარქ ანტონ -ის განჩინებაში „სოფელ ყანდიაურის თაობაზე“.ერეკლემ სოფელი საუფლისწულოდ უბოძა თავის ძეს, მირიან ბატონიშვილს.ქართლ-კახეთის სამეფოს უკანასკნელ წლებში ყანდიაურის მოურავი იყო თავადი იოსებ ზაალის ძე ჯანდიერი. აღდგენილ სოფლეში გადმოსახლდა მოსახლეობა საქართველოს სხვადასხვა კუთხეებიდან: ჯავაახიშვილები, გაბრიელაშვილები, გლახაშვილები, დურგლიშვილები, კეკოშვილები, სიდამონიძეები, ქართლელიშვილები, ხორბალაძეები (ქართლიდან), გამყრელიძეები, არჩვაძეები, მაისურაძეები, კობახიძეები (რაჭიდან), აბესაძეები, გიორგაძეები, ნუცუბიძეები, სამხარაძეები, ფხალაძეები (იმერეთიდან), შენგელიები, რომლებიც შემდეგ შენგელიძეებად დაეწერნენ (სამეგრელოდან) და სხვა.

1801 წლიდან სოფელი მოექცა სიღნაღის მაზრაში. ყანდიაურის გლეხობა აქტიურად მონაწილეობდა კახეთის აჯანყებაში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ერეკლე -ის შვილიშვილი გრიგოლ ბაგრატიონი. 1812 წლის თებერვალში, ორი კვირის განმავლობაში აჯანყებულებმა გაათავისუფლეს სოფელი რუსული მმართველობისგან. საუკუნის დასაწყისში ყანდიაურის ნაცვალი იყო ბერი გამყრელიძე, ხოლო შემდეგ მისი ვაჟი ივანე გამყრელიძე. საუკუნის ბოლო მესამედში სოფლის მამასახლისად ზედიზედ ოთხჯერ აირჩიეს ივანე ჯავახიშვილი (1846-1902).

თანამედროვეობა
ყანდაურას თემი შედის საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში და აერთიანებს ორ სოფელს, ქვემო ყანდაურას (თემის ცენტრი) და ზემო ყანდაურას.

ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ
მელქისედეკ – საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
ავთანდილ აბესაძე – ფიზიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი

ლიტერატურაა
ჭუმბურიძე დ. ბაგრატიონ-ბაბადიში ლ., „პროფესორ გიორგი ჯავახიშვილის მოსაგონარი“, „ახალი და უახლესი ისტორიის საკითხები“ 2 გვ. 367-374 —თბილისი, „უნივერსალი“ 2016 1512-3154
ფატიმა ჯინა

ფატიმა ჯინა (; დ. 30 ივლისი, 1893 — გ. 8 ივლისი, 1967) — პაკისტანელი პოლიტიკოსი. პაკისტანის დამაარსებლისა და ქვეყნის მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ფიგურის მუჰამედ ალი ჯინას უმცროსი და. ფატიმა ჯინა ქვეყანაში ცნობილი იყო „პაკისტანელი ქალბატონის“ ან „ერის დედის“ სახელით. იგი იყო პაკისტანის მოძრაობის აქტიური მონაწილე და ქალი სტუდენტების სრულიად ინდური მუსულმანური ფედერაციის ორგანიზატორი. პაკისტანის დაარსებისა და მისი ძმის გარდაცვალების შემდეგ, კვლავ რჩებოდა ქვეყნის პოლიტიკური ცხოვრების მნიშვნელოვან ფიგურად.

ბიოგრაფია
ფატიმა ჯინა დაიბადა კარაჩიში 1893 წლის 30 ივლისს. მშობლების გარდაცვალების შემდეგ მისი ძმა გახდა მისი მეურვე. 1919 წელს ფატიმამ სწავლა გააგრძელა კალკუტის სამედიცინო უნივერსიტეტში. 1923 წელს ფატიმამ ბომბეიში გახსნა სამედიცინო კლინიკა. 1947 წელს ჩამოაყალიბა ქალთა დახმარების კომიტეტი, რომელიც მოგვიანებით გახდა სრულიად პაკისტანის ქალთა ასოციაციის ძირითადი ძალა. იგი ასევე მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა პაკისტანში მუჰაჯირების პრობლემის მოგვარებაში. 1948 წლამდე, ძმის გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა მასთან.

1960 წელს ფატიმა ჯინა დაუბრუნდა პოლიტიკურ ავანსცენას, როდესაც ოპოზიციური პარტიების რიგებიდან კენჭი იყარა პაკისტანის პრეზიდენტის თანამდებობაზე. მის მხარდამჭერ მიტინგზე, რომელიც დაკაში გაიმართა 250 000 ადამიანი მივიდა. მომიტინგეები მას მიესალმენ, როგორც ერის დედას. ჯინამ არჩევნები წააგო მოქმედ პრეზიდენტ აიუბ-ხანთან, თუმცა გარკვეულ პროვინციებში ხმათა უმრავლესობა მოიპოვა. არჩევნები არ შეესაბამებოდა საერთაშორისო სტანდარტებს, ზოგიერთი ისტორიკოსის აზრით იგი აიუბ-ხანმა გააყალბა.

1965 წელს ფატიმამ კვლავ გადაწყვიტა კენჭი ეყარა პრეზიდენტის თანამდებობაზე. იგი კვლავ აიუბ-ხანს დაუპირისპირდა. ოპოზიციურმა პარტიებმა თავიანთ ერთიან კანდიდატურად ფატიმა ჯინა დაასახელეს. არჩევნები გაიმართა 1965 წლის 2 იანვარს. პრეზიდენტის თანამდებობაზე პრეტენზიას აცხადებდა აიუბ-ხანი, ფატიმა ჯინა და კიდევ ორი პოლიტიკოსი. საარჩევნო კამპანიისთვის იყო მხოლოდ ერთი თვე. ამომრჩეველთა კოლეგიამ პრეზიდენტად კვლავ აიუბ-ხანი აირჩია.

ფატიმა ჯინა გარდაიცვალა კარაჩიში 1967 წლის 8 ივლისს, ოფიციალურად მისი გარდაცვალების მიზეზი გახდა გულის უკმარისობა. მაგრამ არსებობდა ვარაუდი, რომ იგი მოკლა იმავე დაჯგუფებამ, რომელმაც თავიდან მოიშორა ლიაქათ ალი ხანი. 2003 წელს მუჰამედ ალი ჯინას ძმისშვილმა განაცხადა, რომ ფატიმა ჯინა მოკლეს. დაკრძალულია ძმის გვერდით.
იენგ ტირიტი

იენგ ტირიტი (დაბადებით ქჰიეუ; ; დ. 10 მარტი 1932, ბატამბანგი — გ. 22 აგვისტო 2015, პაილინი) — კამბოჯელი პოლიტიკოსი, კამპუჩიის კომუნისტური პარტიის წევრი. დემოკრატიული კამპუჩიის ყოფილი საგარეო საქმეთა მინისტრის იენგ სარის მეუღლე. მიუხედავად იმისა, რომ არ ყოფილა კამპუჩიის კომუნისტური პარტიის არცერთი კომიტეტის წევრი, იგი იყო წითელი ქმერების ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ფიგურა. 1975 წლის ოქტომბრიდან რეჟიმის დასასრულამდე, 1979 წლის იანვრამდე ეკავა სოციალურ საკითხთა მინისტრის თანამდებობა .

იენგ ტირიტის და იყო ქჰიეუ პონარი, წითელი ქმერების ლიდერის პოლ პოტის პირველი ცოლი. იენგ ტირიტი და მისი ქმარი დააპატიმრეს 2007 წლის ნოემბერში კამბოჯის საქმეებში გაეროს საერთაშორისო ტრიბუნალის გადაწყვეტილებით და გაასამართლეს გენოციდის, სამხედრო დანაშაულებისა და კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულებისათვის.

ბიოგრაფია
ქჰიეუ ტირიტი დაიბადა 1932 წლის 11 მარტს ბატამბანგის პროვინციაში. მისი მამა იყო მოსამართლე, მან მეორე მსოფლიო ომის დროს მიატოვა ოჯახი და გაიქცა კამბოჯის პრინცესასთან ერთად.

1949 წელს თავის უფროს დასთან ერთად დატოვა კამბოჯა და გაემგზავრა პარიზში, სადაც შეისწავლა ინგლისური ლიტერატურა. ტირიტი იყო პირველი კამბოჯელი ქალი, რომელმაც ამ სფეროში მიიღო სამეცნიერო ხარისხი. ქჰიეუ ტირიტი 1951 წელს ცოლად გაჰყვა იენგ სარის, შეიცვალა სახელი და გახდა იენგ ტირიტი.

იენგ ტირიტი სამშობლოში დაბრუნდა 1957 წელს.

გარდაიცვალა 2015 წლის 22 აგვისტოს 83 წლის ასაკში.