iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ელენა პოდკამინსკაია

ელენა ილინიჩნა პოდკამინსკაია (; დ. 10 აპრილი 1979, მოსკოვი, სსრკ) — თეატრისა და კინოს რუსი მსახიობი. 2001 წელს დაამთავრა ბორის შჩუკინის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი (ა. შირვინდტის კურსი). 2002 წლიდან იყო მოსკოვის სატირის თეატრის დასის წევრი.

ბიოგრაფია
დაიბადა მუსიკოსების ოჯახში. მსახიობის მამამ — ილია მიხაილოვიჩ პოდკამინსკიმ, შჩერბინკაში ხელოვნების სტუდია „რადუგა“ დააარსა, ხოლო დედა — სვეტლანა ევგენიევნა, ელემენტარული მუზიცირების მუსიკალურ სტუდია „რადუგას“ ხელმძღვანელობს და შერბინკის საკრებულოს წევრია.

ელენა პოდკამინსკაიას კინოდებიუტი 2002 წელს — „პუაროს წარუმატებლობა“-ში (« »), ურსულა ბორნის როლით შედგა.

2012 წლიდან მაყურებლისთვის ცნობილია თავისი როლით სერიალ „სამზარეულოში“.

2013 წლის ივნისში გამოჩნდა ჟურნალ „“-ის გარეკანზე.

2013 წლის 30 ნოემბერს გახდა „ცეკვა ვარსკვლავებთან“ შოუს გამარჯვებული, ანდრეი კარპოვთან წყვილში.

2014 წლის 6 სექტემბრიდან 2014 წლის 28 დეკემბრამდე მონაწილეობდა რუსეთის პირველი არხის ყოველკვირეულ შოუში „გამყინვარების პერიოდი-5“ (« -5»), პეტრე ჩერნიშევთან წყვილში, სადაც მათ მაყურებელთა სიმპათიის პრიზი მოიპოვეს.

პოდკამინსკაია გათხოვილია და 2010 წელს მას შეეძინა გოგო — პოლინა.
თაბა-ცეკის ოლქი

თაბა-ცეკის ოლქი (სესოთო — -) — ლესოთოს 10 ოლქიდან ერთ-ერთი. ადმინისტრაციული ცენტრი და ოლქის ერთადერთი ქალაქი — თაბა-ცეკა.

ოლქის საერთო ფართობი შეადგენს 4270 კმ²-ს. 2006 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს — 129 881 ადამიანს.

გეოგრაფიული მდგომარეობა
ოლქი დასავლეთით ესაზღვრება სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის კვაზულუ-ნატალის პროვინციას; ჩრდილო-აღმოსავლეთით — მოკჰოტლონგის ოლქს, ჩრდილოეთით — ლერიბეს ოლქს, ჩრდილო-დასავლეთით — ბერეის ოლქს, დასავლეთით — მასერუს ოლქს, სამხრეთით — მოჰალეს ჰუკის და ქაჩას ნეკის ოლქებს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
საარჩევნო ოლქები
ოლქი შედგება 5 საარჩევნო ოლქისგან:
მანტსონიანე
მაშაი
სემენა
თაბა-მოეა
თაბა-ცეკა

ადგილობრივი საბჭოები
ოლქის შემადგენლობაში შედის 13 ადგილობრივი საბჭო:
ბობეტე
ბოკონგი
ხოჰლო-ნტსო
ლესობენგი
მალეჰლოანა
მოჰლანაპენგი
მონიეტლენგი
მფე-ლებეკო
რაპოლებოეა
სეჰონგჰონგი
სენოტონგი
თაბა-ხოლო
თაბანა მაჰლანია
ანტონ ფეიქრიშვილი

ანტონ ფეიქრიშვილი (დ. 18 სექტემბერი, 1987, თბილისი, საქართველო) — საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების ბურჯი. თამაშობს „კარდიფ ბლუზის“ შემადგენლობაში 2016 წლიდან, გუნდში ითამაშა 10 შეხვედრა თუმცა არ მოუპოვებია ქულა. 2015 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპინატზე ფეიქრიშვილი საქართველოს ნაკრების ძირითად შემადგენლობაში ირიცხებოდა.
კალედონი (მდინარე)

კალედონი (სესოთო — , ) — მდინარე სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკასა და ლესოთოში, შეადგენს ამ ორი ქვეყნის სახელმწიფო საზღვრის მნიშვნელოვან ნაწილს. სათავეს იღებს დრაკონის მთებში, ლესოთოს სახელმწიფოს უკიდურესი ჩრდილოეთი წერტილის სიახლოვეს და მიედინება სამხრეთ-დასავლეთის მიმართულებით, ჯერ ქვეყნის სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკასთან დასავლეთის საზღვარზე, ხოლო შემდეგ მთლიანად სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ფრი-სტეიტის პროვინციის ტერიტორიაზე, თვით მდინარე ორანჟთან მიერთებამდე. სიგრძე შეადგენს 480 კმ-ს.

მდინარე კალედონზე მდებარეობს ლესოთოს სახელმწიფოს დედაქალაქი — მასერუ.
მონაკოს დემოგრაფია

სტატია მოიცავს მონაკოს ისეთ დემოგრაფიულ მონაცემებს როგორიცაა: მოსახლეობა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე, ეთნიკური შემადგენლობა, განათლების და ჯანმრთელობის დონე, ეკონომიკური და რელიგიური სტატუსი.

1995 წელს მონაკოს მოსახლეობა შეადგენდა 30,744 ადამიანს 0.59%-იანი ზრდის მაჩვენებლით. 2014 წლის მოხედვვით მოსახლეობა შეადგენს 37,800 ადამიანს ხოლო ზრდა არის 2,5%.

მონაკოს ოფიციალური ენა არის ფრანგული. გავრცელებულია აგრეთვე: ინგლისური, იტალიური, მონეგასკური. წიგნიერების დონე შეადგენს 99%-ს. კათოლიციზმი წარმოადგენს ოფიციალურ რელიგიას, თუმცა აღმსარებლობის თავისუფლება კონსტიტუციითაა დაცული.

დემოგრაფიული სტატისტიკა
ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მონაცემების მიხედვით:

ასაკობრივი სტრუქტურა:
0-14 წლის:
12.3% (კაცი 1,930/ ქალი 1,841)
15-64 კლის:
60.8% (კაცი 9,317/ ქალი 9,249)
65 წლის და მეტის:
26.9% (კაცი 3,640/ ქალი 4,562) (2012 წლის მიხედვით)

შობადობა:
6.85 შობადობა/1,000 მოსახლეზე (2012 წლის მიხედვით)

სიკვდილიანობა:
8.52 სიკვდილიანობა/1,000 მოსახლეზე (2007 წლის მიხედვით)

მიგრაცია:
1.02 მიგრანტი/1,000 მოსახლეზე (2007 წლის მიხედვით)

სქესთა თანაფარდობა:
დაბადებული:
1.04 კაცი/ქალი
15 წლამდე:
1.05 კაცი/ქალი
15-64 წლის:
1 კაცი/ქალი
65 წლის და ზევით:
0.81 კაცი/ქალი
მთლიანი მოსახლეობა:
0.95 კაცი/ქალი (2012 წლის მიხედვით)

ახალშობილთა სიკვდილიანობა:
1.8 სიკვდილი/1,000 ცოცხლად შობილზე (2012 წლის მიხედვით)

სიცოცხლის ხანგრძლივობა:
მთლიანი მოსახლეობა:
89.68 წელი (2012 წლის მიხედვით)
კაცი:
85.74 წელი (2012 წლის მიხედვით)
ქალი:
93.77 წელი (2012 წლის მიხედვით)

ეთნიკური ჯგუფები:
ფრანგი 47%, მონაკოელი 16%, იტალიელი 16%, სხვა 21%

რელიგია:
კათოლიკე 90%, სხვა 10%

ენა:
ფრანგული (ოფიციალური), ინგლისური, იტალიური, მონეგასკური
სარირი

სარირი ანუ სერირი — შუა საუკუნეების ვრცელი ქრისტიანული სამეფო ჩრდილოეთ კავკასიაში. მოიცავდა თვრამეტი ათასს სოფელს და საუკუნეების არაბულ-ხაზარულ ომების დროს, სარირის მეფეები ხაზართა მოკავშირეებად ითვლებოდნენ. მურვან ყრუს 737-739 წლების წარმატებული ლაშქრობის შედეგად იგი არაბთა სახალიფოს დამორჩილდა. ის იხდიდა ხარკს და ადამიანური რესურსით უზრუნველყოფდა დარუბანდის ციხიონს საუკუნემდე, მანამ სანამ სამხრეთში მომხდარი ძვრებით გულმოცემულმა ხუნძებმა განავრცეს თავიანთი სუვერენიტეტი ჩრდილოეთ კავკასიის უფრო ვრცელ ტერიტორიებზე, მათ შორის ყუმუხსა და ფილანზე.

მას შემდეგ რაც არაბთა სახალიფოს ჰეგემონია დაიმსხვრა, სარირმა გააგრძელა არსებობა შირვანთან და დარუბანდთან კონფლიკტურ ვითარებაში, საიდანაც იგი ძირითადად გამარჯვებული გამოდიოდა. ამის წყალობით სარირმა მოახერხა ემართა პოლიტიკა დარუბანდში. ამასთან ერთად სარირის მეფეები ხშირად მიემართებოდნენ მარბიელ ლაშქრობებში ჩრდილოეთში, ხაზარეთის სტეპებში. ალანიისა და სარირის მმართველ სახლებს შორის ქორწილმა გაამყარა ამ ორი ქრისტიანული ქვეყნის ანტი-ხაზარული კოალიცია.

უკანასკნელად სარირი მოხსენიებულია მე-13 საუკუნის მატიანეში და მისი მიხედვით იგი ესაზღვრება „აფხაზს“ ანუ საქართველოს სამეფოს. საქართველოს ამგვარად მოხსენიების მთავარი მიზეზი ის არის, რომ მისი მეფის ტიტულატურა სწორედ „აფხაზთა მეფის“ სახელით იწყებოდა.

მმართველთა სია
ალექსანდრუ იოან კუზა

ალექსანდრუ იოან კუზა (; დ. 8 (20) მარტი, 1820, ბირლადი — გ. 3 (15) მაისი, 1873, ჰაიდელბერგი, გერმანია) — ვლახეთისა და მოლდოვის გაერთიანებული სამთავროს პირველი მთავარი.

ბიოგრაფია
წარმოშობით არის ბირლადის ბოიართა ოჯახიდან. განათლება მიიღო პარიში, ასევე ბოლონიის და პავიის უნივერსიტეტებში. 1848 წელს მონაწილეობდა მოლდოვის განმათავისუფლებელ მოძრაობაში. იოან კუზა აირჩიეს საკანონმდებლო კრებაში. ამავდროულად იყო მოლდოვის სამხედრო მინისტრი. 1859 წლის 20 იანვარს აირჩიეს მოლდოვის მთავრად, ხოლო ამავე წლის 5 თებერვალს ვლახეთის თავადად. მიხაილ კოგელნიჩანუსთან ერთად გაატარა მთელი რიგი ბურჟუაზიული რეფორმები: აგრარული, სამხედრო, სასამართლო, ადმინისტრაციული, განათლების და სხვა.

სულთნისგან აღიარება მხოლოდ 1861 წელს მიიღო და 24 დეკემბერს აღიარეს გაერთიანებული რუმინეთის მთავრად. თანამდებობაზე აირჩიეს ორჯერ.

ეწეოდა აქტიურ საგარეო პოლიტიკას. გაათავისუფლა გლეხები, რამაც მის წინააღმდეგ ძლიერი ოპოზიციური დაჯგუფებები ჩამოაყალიბა. 1866 წელს სამხედრო შეთქმულების შედეგად („ამაზრზენი კოალიცია“) კუზა ტახტიდან ჩამოაგდეს.

გარდაიცვალა 1873 წელს ჰაიდელბერგში. დაკრძალეს თავის რეზიდენციაში რუჯინოასაში, ხოლო მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გადაასვენეს იასიში.
ფატმა სულთანი (აჰმედ I-ის ქალიშვილი)

ფატმა სულთანი (დ. 1605/1606 — გ. 1670) — ოსმალეთის მმართველის აჰმედ -სა (1603-1617) და ქიოსემ სულთნის ქალიშვილი, მურად -ისა (1623-1640) და იბრაჰიმ -ის (1640-1648) და. სულთან მეჰმედ -ს მამიდა (1648-1687). უმეტესწილად ცნობილია მრავალი პოლიტიკური ქორწინების გამო.

ბიოგრაფია
მისი დაბადების წლად სახელდება 1605 ან 1606 წელი. ოსამლეთის მმართველების ქალიშვილები ჩვეულებრივ ქორწინდებოდნენ გავლენიან ოსმალო პირებზე. უმეტესად ეს იდეა მათ დედებს ან ბებიებს ეკუთვნოდათ და ქორწინებების უმეტესობა პოლიტიკური ხასიათის იყო. მათ ქორწინების პრივილეგია ჰქონდათ, რომელიც სხვა მუსლიმ ქალებს ეკრძალებოდათ: განქორწინება მათ ნებაზე ხდებოდა, კაცს არ ჰქონდა უფლება სულთნის მეუღლეობაზე უარი ეთქვა, მათი განქორწინება ხდებოდა მაშინ თუ იმპერიის მმართველი დართავდა ნებას.

ფატმა სულთანი და მისი და, აიშე სულთანი, ამის უკიდურესი მაგალითები არიან: ისინი სულ მცირე 6-7-ჯერ იყვნენ დაქორწინებულები და მათი უკანასკნელი ქორწინება მოხდა 61 და 50 წლის ასაკში.

გავრცელებული ინფორმაციით, იგი 1624 წელს დაქორწინდა ჩათალჯალ ჯასან ფაშაზე (გარდ.1631წ.). იგი პირველ მეუღლეს 1626 წელს გაშორდა. მეორედ 1628 წელს ქარა მუსტაფა ფაშაზე დაქორწინდა (გარდ.1628წ.) მუსტაფა ფაშა დასაჯა ფატმას 16 წლის ძმამ -მურად -მ „ღვთის კანონწინააღმდეგ მოქმედებისთვის“

მისი მრავალი ქორწინებიდან აღსანიშნავია მელექ აჰმედ ფაშაზე ქორწინება, რომელმაც 1644 წელს ფატმა სულთნის ძმის შვილიშვილზე იქორწინა

1665 წელს იგი დაქორწინდა ქანბურ მუსტაფა ფაშაზე, 1667 წელს ფატმა სულთანი უკანასკნელად დაქორწინდა ქიოზბექჩი იუსუფ ფაშაზე.

კულტურაში
2015 წლის ტელესერიალ „დიდებულ საუკუნე : ქიოსემ სულთანში“, პატარა ფატმას განასახიერებს თურქი მსახიობი ბალიმ გაიებაირაქი.
ბალტიის გზა

ბალტიის გზა (, , ) — მშვიდობიანი აქცია სსრკ-ის ბალტიისპირეთის რესპუბლიკებში. გაიმართა 1989 წლის 23 აგვისტოს.

ლიეტუვის, ლატვიისა და ესტონეთის მოსახლეობამ შექმნა 600 კმ-ის სიგრძის ცოცხალი ჯაჭვი (მონაწილეობდა 2 მლნ.-მდე ადამიანი, რომელიც იმ პერიოდის ბალტიისპირეთის მოსახლეობის 25 % შეადგენდა), რის შედეგადაც პრაქტიკულად ერთმანეთს დაუკავშირდა რესპუბლიკების დედაქალაქები რიგა, ვილნიუსი და ტალინი. აქცია გაიმართა მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტის 50-ე წლისთავზე და მისი მიზანი იყო მსოფლიო საზოგადოების ყურადღება მიეპყროთ ისტორიული მოვლენისადმი, რომელმაც შეცვალა ბალტიის ქვეყნების ბედი. პაქტის საიდუმლო მუხლების მიხედვით სსრკ-მ და გერმანიამ გაინაწილეს გავლენის სფეროები ევროპაში: ლატვია, ესტონეთი, ფინეთი, აღმოსავლეთი პოლონეთი და ბესარაბია მოექცა სსრკ-ის, ხოლო ლიეტუვა და დასავლეთი პოლონეთი — გერმანიის გავლენის სფეროში.

აქციამ კარგად წამოაჩინა დამოუკიდებლობისთვის მებრძოლი ძალებისადმი მოსახლეობის მზარდი ნდობა. აქციის ორგანიზატორები იყვნენ: ესტონეთის სახალხო ფრონტი, ლატვის სახალხო ფრონტი და საიუდისი ლიეტუვაში. „ბალტიის გზამ“ დაანახა მსოფლიო საზოგადოებას ბალტიისპირელი ხალხის სსრკ-დან გასვლის მისწრაფება. საბჭოთა კავშირის ხელისუფლებას არ გადაუდგამს არანაირი რეალური ნაბიჯი რესპუბლიკებს შორის ურთიერთობის განმტკიცებისათვის. დემონსტრაციიდან 6 თვის შემდეგ ლიეტუვამ პირვლმა გამოაცხადა სსრკ-დან გასვლის შესახებ.
მეორე ტრიუმვირატი

მეორე ტრიუმვირატი — სამი კაცისაგან შემდგარი კოლეგია ძველ რომში, რომელიც შეიქმნა ძვ. წ. 43 წელს, იულიუს კეისრის მკვლელობის შემდეგ. მასში შედიოდნენ ოქტავიანე (შემდეგში ავგუსტუსი), მარკუს ანტონიუსი და მარკუს ემილიუს ლეპიდუსი. ეს კავშირი მიმართული იყო კეისრის მკვლელთა (მარკუს იუნიუს ბრუტუსი, გაიუს კასიუს ლონგინუსი და სხვ.), რესპუბლიკელთა და სენატის წინააღმდეგ. არაოფიციალური პირველი ტრიუმვირატისაგან განსხვავებით, რომელშიც კეისარი, პომპეუსი და კრასუსი შედიოდნენ, მეორე ტრიუმვირატი ოფიციალური, სამართლებრივად დაარსებული ინსტიტუტი იყო, რომელიც კომიციებმა საგანგებო კანონით დაამტკიცეს . მეორე ტრიუმვირატმა მიიღო საგანგებო რწმუნებები „სახელმწიფო საქმეთა მოსაწესრიგებლად“. მისმა წევრებმა სასტიკი ტერორი გააჩაღეს (გამოაქვეყნეს პროსკრიფციები) და განუკითხავად მოსპეს მრავალი პოლიტიკური მოწინააღმდეგე (ამ დროს დაიღუპა ციცერონი). კეისრის მკვლელებსა და რესპუბლიკელებთან დაპირისპირებამ პიკს ფილიპის ბრძოლაში მიაღწია. ოქტავიანემ და ანტონიუსმა დაამარცხეს ბრუტუსი და კასიუსი, რის შემდეგაც მათ თავი მოიკლეს.

ფილიპის ბრძოლის შემდეგ, მეორე ტრიუმვირატის წევრებს შორის ახალი ტერიტორიული გადანაწილება მოხდა. გალია, ესპანეთის პროვინციები და იტალია ოქტავიანეს გადაეცა. ანტონიუსი აღმოსავლეთში, ეგვიპტეში, მოგზაურობდა, სადაც მან მოკავშირე შეიძინა დედოფალ კლეოპატრა -ის სახით. მის მიერ გამოუვალ მდგომარეობაში ჩაყენებულ ლეპიდუსს აფრიკის პროვინციაღა დარჩა, როდესაც ანტონიუსმა ესპანეთი მის ნაცვლად ოქტავიანეს დაუთმო.

მეორე ტრიუმვირატი, ფაქტობრივად, ძვ. წ. 36 წელს დაიშალა ტრიუმვირთა მწვავე უთანხმოების გამო, თუმცა ფორმალურად, ძვ. წ. 31 წლამდე იარსება.
გიორგი პაპუაშვილი (გმირი)

გიორგი იასონის ძე პაპუაშვილი (დ. 20 ივნისი, 1918, დუმაცხოვი, ხაშურის მუნიციპალიტეტი — გ. 5 დეკემბერი, 1944) — ლეიტენანტი, მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე, საბჭოთა კავშირის გმირი (1945).

ბიოგრაფია
გიორგი იასონის ძე პაპუაშვილი დაიბადა 1918 წლის 20 ივნისს, ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ დუმაცხოვში. დაამთავრა ხუთი კლასი. 1938-1940 წლებში გაიარა სამხედრო სავალდებულო სამსახური. 1941 წლიდან მონაწილეობს მეორე სამამულო ომში. 1943 წლიდან უმცროსი ლეიტენანტია. 1944 წლიდან ლეიტენანტი. ამავე წელს მიენიჭა მედალი „მამაცობისთვის“. 1945 წლის 24 მარტს გერმანიის წინააღმდეგ მამაცური ბრძოლისთვის დაჯილდოვდა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდებით, დაჯილდოვდა ლენინის ორდენით, „წითელი ვარსკვლავის“ ორდენით (11 მაისი, 1945).
მიხეილ წინამძღვრიშვილი

მიხეილ დოროთეს ძე წინამძღვრიშვილი (დ. 10 მაისი, 1882, სურამი, ხაშურის მუნიციპალიტეტი — გ. 28 დეკემბერი, 1956, თბილისი) — ქართველი თერაპევტი, კარდიოლოგი, პროფესორი, მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური თერაპიის კათედრის გამგე, თერაპიული სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში, საქართველოს სსრ ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს კარდიოლოგიის ინსტიტუტის ორგანიზატორი.

ბიოგრაფია
მიხეილ დოროთეს ძე წინამძღვრიშვილი დაიბადა ხაშურის მუნიციპალიტეტში, დაბა სურამში. 1910 წელს დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. გამოჩენილი თერაპევტი-კარდიოლოგი. მედიცინის დოქტორი, სადისერტაციო შრომა - „მასალები ქონდროიტინ-გოგირდმჟავას ქიმიისა და შარდში აღმოჩენის შესახებ მუცლის ტიფის დროს" (1921). პროფესორი, მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური თერაპიის კათედრის გამგე, თერაპიული სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში, საქართველოს სსრ ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს კარდიოლოგიის ინსტიტუტის ორგანიზატორი, მისი პირველი დირექტორი, პირველი ქართული სახელმძღვანელოს ავტორი შინაგან სნეულებათა დიაგნოსტიკაში. მნიშვნელოვანია მისი შრომები გულ-სისხლძარღვთა ავადმყოფობათა შესახებ.

მიხეილ წინამძღვრიშვილი დაჯილდოებულა შრომის წითელი დროშის ორდენით, მედლით 1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის და სამკერდე ნიშნით „ჯანმრთელობის დაცვის წარჩინებული“. მიხეილ წინამძღვრიშვილი — საქართველოს სსრ - მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუატატი.

ჯილდოები
სამკერდე ნიშნით "ჯანმრთელობის დაცვის წარჩინებული" მედლით
1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის
შრომის წითელი დროშის ორდენი
მიშელ ტემერი

მიშელ ტემერი ( დ. 23 სექტემბერი, 1940, სან-პაულუს შტატი, ბრაზილია) — ბრაზილიელი სახელმწიფო მოღვაწე და პოლიტიკოსი, იურისტი, ბრაზილიის ვიცე-პრეზიდენტი 2016 წლის 12 მაისამდე, როდესაც ბრაზილიის სენატმა პრეზიდენტი დილმა რუსეფი იმპიჩმენტის წესით თანამდებობიდან გადააყენა. პროცესის დასრულებამდე, პრეზიდენტის მოვალეობის შესრულება ტემერს დაევალა. 2016 წლის 31 აგვისტოს 61 ხმით 20-ის წინააღმდეგ სენატმა მხარი დაუჭირა დილმა რუსეფის იმპიჩმენტს. ამ გადაწყვეტილებით, 2019 წლამდე ბრაზილიის პრეზიდენტი ტემერი გახდა.
ფილიპის ბრძოლა

ფილიპის ბრძოლა — კულმინაციური ბრძოლა მეორე ტრიუმვირატის წევრების, მარკუს ანტონიუსისა და ოქტავიანეს ძალებსა და იულიუს კეისრის მკვლელების, მარკუს იუნიუს ბრუტუსისა და გაიუს კასიუს ლონგინუსის ძალებს შორის. გაიმართა ქალაქ ფილიპისთან, მაკედონიაში, ძვ. წ. 42 წლის ოქტომბერში.

ბრძოლა შედგება ანტიკურ ქალაქ ფილიპის დასავლეთით მდებარე დაბლობზე გამართული ორი შეტაკებისაგან. პირველი მათგანი ოქტომბრის პირველ კვირაში მოხდა; ბრუტუსი ოქტავიანეს დაუპირისპირდა, ანტონიუსის ჯარი კი კასიუსისას შეებრძოლა. თავდაპირველად, ბრუტუსმა უკან დაახევინა ოქტავიანეს და მისი ლეგიონების ბანაკიც დაიკავა, თუმცა სამხრეთით, ანტონიუსმა კასიუსი დაამარცხა და ამ უკანასკნელმა თავი მოიკლა მას შემდეგ, რაც ცრუ მოხსენება მოისმინა, რომ თითქოს ბრუტუსიც დამარცხდა. ბრუტუსმა კასიუსის გადარჩენილი არმია შეიერთა და ორივე მხარეს ბანაკებში დაბრუნება უბრძანა. ამ ბრძოლაში, არსებითად, ვერც ერთმა მხარემ ვერ შეძლო გამარჯვების მოპოვება, თუმცა მას მაინც შეეწირა კასიუსის სიცოცხლე. მეორე შეტაკება 23 ოქტომბერს მოხდა და ბრუტუსის ძალების განადგურებით დასრულდა. ამ უკანასკნელმაც თავი მოიკლა და ამდენად, ტრიუმვირატმა რომის რესპუბლიკაზე კონტროლი მოიპოვა.
ისარი (კომიქსის გმირი)

ისარი — კომიქსების გმირი, მრავალი წლის განმავლობაში კომიქსები ქმნიდნენ სუპერგმირებს ზებუნებრივი ძალით და სუპერსიჩქარით, თუმცა არსებობდნენ ისეთი სუპერგმირებიც რომლებიც სუპერშესაძლებლობების გარეშე ახერხებდნენ საკუთარი ქალაქისა და ქვეყნის დაცვას. სწორედ ასეთ გმირებს მიეკუთვნება ოლივერ ქუინი (ისარი). იგი პირველად კომიქსებში გამოჩნდა 1941 წელს -ის 73 ნომერში, რომლის შექმნაშიც მონაწილეობა მიიღეს მორტ ვეისინგერიმორტ ვეისინგერმა და ჯორჯ პაპიმ. მისი პირველი გამოჩენისას მას ძალზედ ამგვანებდნენ მის კოლეგას გოთჰემიდან ბეტმენს. მის ამდაგვარ ჩამოყალიბებაში უმნიშვნელოვანესი როლი ითამაშა მისმა წარსულმა. იგი ქარაფშუტა და დროსტარების მოყვარული იყო, ერთ საღამოს იგი დათვრა ერთ-ერთ წვეულებაზე და თავი შეირცხვინა, ამიტომ გადაწყვიტა მოგზაურობა და პირად მცველს აეკიდა, მან უთხრა რომ ეს არ იყო კარგი აზრი, ოლივერმა შეამჩნია რომ მისი პირადი მცველი მას ფულს პარავდა. ამის გამო მან წინააღმდეგობის გაწევა დააპირა და თუმცა მისი მცველი პროფესიონალი ჯარისკაცი აღმოჩნდა, მან ოლივერი ცემა და კატარღიდან ზღვაში გადააგდო. დინებამ იგი კუნძულზე გამორიყა. ქუინი წლების განმავლობაში თავს ხელნაკეთი შვილდ-ისრით ირჩენდა. ერთ დღესაც მან შეამჩნია თვითმფრინავი და ეცადა მათი ყურადღება მიექცია, პასუხად კი ტყვიები დაუშინეს. ოლივერმა მოახერხა, თვითმფირავს ძრავი დაუზიანა და ჩამოაგდო. მან გაარკვია რომ იგი კუნძულზე მარტო არ ყოფილა და მის მაცხოვრებლებს ჩაინა ვაითი აშინებდა. ოლივერმა კუნძულზე არსებული ნარკოკარტელი გაანადგურა და დაიწყო ბრძოლა უსამართლობის წინააღმდეგ. მოსახლეობამ მას მწვანე ისარი შეარქვა. მან მოიმზადა სპეციალური სამოსი და შვილდ-ისარი. მას შემოუერთდნენ როი ჰარპერი (სფიდი) და შავი იადონი.
ფაკუნდო კაბრალი

ფაკუნდო კაბრალი (დ. 22 მაისი, 1937 — გ. 9 ივლისი, 2011) — არგენტინელი მომღერალი, კომპოზიტორი და ფილოსოფოსი.

მისი ყველაზე ცნობილი კომპოზიციაა „ “ („მე არ ვარ აქ და არც იქ“), რომელიც მან ერთ-ერთი კონცერტის დროს იმპროვიზირებულად შეასრულა. მისი ბევრი სიმღერა აგრეთვე ნათარგმნია ესპანურად. ის განსაკუთრებით პოპულარული იყო ლათინურ ამერიკაში. 1996 წელს ფაკუნდო დაასახელეს იუნესკოს მშვიდობის ელჩად.

ფაკუნდო 2011 წლის 9 ივლისს, გვატემალაში ტურნეს დროს გასროლით მოკლეს. 2012 წლის 13 მარტს, კოლუმბიის მთავრობამ მისი მკვლელობის ბრალდებით დააკავა ალეხანდრო ხიმენესი.
მანუჩაჰრ II

მანუჩაჰრ , აგრეთვე ცნობილი როგორც აბულ მუზაფარ მანუჩეჰრი (დ. ? — გ. 1106, შემახა) — ფარიბურზ -ის შვილი, შირვანის მე-17 დამოუკიდებელი შაჰი 1096-1106 წლებში, ქესრანიდების დინასტიიდან.

მანუჩაჰრ -ის შესახებ ძალიან მცირე ინფორმაციაა შემონახული. მისი მონეტები ერმიტაჟის მუზეუმში ინახება. მონეტის ერთ მხარეს გამოსახულია რწმენის სიმბოლო, ხალიფა ალ-მუსთაზჰირის და სელჩუკი სულთნის — მუჰამედის სახელები, ხოლო მეორე მხარეს — ალ-მალიქ მანუჩაჰრ იბნ ფარიურზის სახელი. სავარაუდოდ, მანუჩაჰრ საკუთარი მამის, ფარიბურზ -ის მმართველობის პერიოდში განჯის ამირა იყო.
რუმინეთის ეროვნული ოპერა

რუმინეთის ეროვნული ოპერა — რუმინეთის ერთ-ერთი ოპერისა და ბალეტის ეროვნული დაწესებულება. განთავსებულია ბუქარესტში, ისტორიულ შენობაში. შენობა აშენებულია 1953 წელს და მდებარეობს კოტროცენის რაიონში.

პირველი წარმოდგენა გაიმართა 1954 წლის 9 იანვარს, რომელიც იყო პეტრე ჩაიკოვსკის ოპერა - ყვავის დედოფალი. იმავე საღამოს გაიმართა პირველი საბალეტო ჩვენებაც - კოპელია.

დარბაზს აქვს 952 დასაჯდომი ადგილი. კონცერტები ასევე იმართება ყვითელ ფოიეში სადაც 200 ადგილია. 2009 წელს ნაჩვენები იქნა 182 წარმოდგენა. ყოველის სეზონის დასაწყისში ოპერის პოპულარიზაციის მიზნით ღია ცისქცვეშ იმართება უფასო წარმოდგენა.
აფრიდუნ I

აფრიდუნ , აგრეთვე ცნობილი როგორც აფრიდუნ მოწამე (დ. 1046 — გ. 1120) — შირვანის მე-18 შაჰი 1106-1120 წლებში, ქესრანიდების დინასტიიდან.

1063 წლის მარტში, შედადიანმა მმართველმა — აბუ ლ-ასვარ შავურ -მა შირვანის წინააღმდეგ ბრძოლა დაიწყო. ფარიბურზ -მა, რომელიც მოქმედებისთვის უძლური იყო, საკუთარი შვილი — აფრიდუნ დახმარების სათხოვნელად სარირის მმართველთან გაგზავნა. სარირის მმართველმა მის მოთხოვნას თავი აარიდა და არ დააკმაყოფილა, სამი თვის შემდეგ კი — აფრიდუნი შირვანში დაბრუნდა. 1066 წლის 30 იანვარს, ფარიბურზ იბნ სალარმა იგი დერბენტის მმართველად დანიშნა. 1068 წლის ივლისში, აფრიდუნ -მა დერბენტი დატოვა და შირვანში დაბრუნდა.

ცნობილია, რომ იგი „ურწმუნოების“ წინააღმდეგ ბრძოლისას გარდაიცვალა, რის გამოც, მას „მოწამე“ უწოდეს. შირვანშაჰმა საკუთარი შვილი — მანუჩაჰრ დავით აღმაშენებლის ასულზე — თამარზე დააქორწინა. აფრიდუნის მცდელობები, საქართველოში შესაჭრელად წარუმატებელი აღმოჩნდა.

გარდაიცვალა 1112 წელს. მისი გარდაცვალების შემდეგ, მომდევნო შირვანშაჰი მისი შვილი — მანუჩაჰრ გახდა.
დარდანები

დარდანები — ბალკანეთში, თანამედროვე სერბეთის სამხრეთით, კოსოვოში მცხოვრები ხალხი. საუბრობდნენ დარდანულ ენაზე. არსებობს ჰიპოთეზა, რომლის მიხედვითაც დარდანები არიან თანამედროვე ალბანელების წინაპრები.

მითოლოგია
ბერძნული მითოლოგიის მიხედვით დარდანი ილირიუსის შვილია და ითვლება დარდანების ეპონიმად. ზოგიერთი თვალსაზრისით დარდანებს უკავშირებენ ჰომეროსის „ილიადაში“ მოხსენიებულ დარდანებს, რომლებიც ტროადის მცხოვრებლები იყვნენ. უძველესი წყაროები დარდანების წარმომავლობის შესახებ წინააღმდეგობრივია. ზოგი მათ რომაელებად მიიჩნევენ, ზოგი კი — ბერძნებად.

ისტორია
დიოდორე სიცილიელი მათ აღმოსავლეთიდან (დარდანელის რაიონიდან) გადმოსახლებულად მიიჩნევდა.

პირველად ისტორიულ წყაროებში მოიხსენიებიან მას შემდეგ, რაც მათ მეფემ ბარდილმა გააერთიანა და თავის კონტროლს დაუქვემდებარა რამდენიმე ადგილობრივი ტომი. ძვ. წ. 358 წელს ფილიპე მაკედონელმა დარდანებთან დადო ხელშეკრულება და ცოლად შეირთო დარდანების პრინცესა აუდატუ, თუმცა შემდეგ ფილიპე -მ დაამარცხა დარდანები ბარდილის მეთაურობით.

ძვ. წ. 334 წელს, ალექსანდრე მაკედონელის დროს დარდანები თავს დაესხნენ მაკედონიას, მაგრამ დამარცხდნენ და აღიარეს მისი ხელისუფლება. დარდანები მოგვიანებითაც აგრძელებდნენ მაკედონელებზე თავდასხმას. საბოლოოდ დარდანები დაიპყრეს რომაელებმა. იმპერატორმა დიოკლეტიანემ იქ შექმნა პროვინცია დარდანია, ცენტრით ქალაქ ნიშში.
ლინა მედინა

ლინა ვანესა მედინა (; დ. 23 სექტემბერი ან 27 სექტემბერი 1933, უანკაველიკი, პერუ) — ყველაზე ახალგაზრდა დედა მედიცინის ისტორიაში, რომელსაც ბავშვი ეყოლა 5 წლის, 7 თვის და 17 დღისას.

არსებობს გარკვეული საპირისპირო მონაცემი ლინა მედინის ზუსტი დაბადების თარიღთან დაკავშირებით. ხოლო დაბადების ადგილად სახელდება ანტაკანჩა, პაურანფა ან ტიკრაპო, თუმცა, ყველა ეს ქალაქი განლაგებულია უანკაველიკის რეგიონში.

ბავშვის დაბადება
ლინა მშობლებმა საავადმყოფოში მიიყვანეს მუცლის გაზრდის გამო ხუთი წლის ასაკში. თავდაპირველად, სიმსივნის დიაგნოზი დაუსვეს, თუმცა ექიმებმა მალევე აღმოაჩინეს, რომ გოგონა იყო შვიდი თვის ფეხმძიმე. დოქტორმა გერარდო ლოზადამ გოგონა წაიყვანა პერუს დედაქალაქ ლიმაში, შემდგომი გამოკვლევებისთვის, რათა ორსულობა დაედასტურებინა. ნახევარი თვის შემდეგ, 1939 წლის 14 მაისს, ლინას შეეძინა ბიჭი საკეისრო კვეთით, რომელსაც მენჯის განუვითარებლობის გამო მიმართეს.
ისტორია დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გიორგიისა, რომელ არს სრულიად საქართველოჲსა

ისტორია დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გიორგიისა, რომელ არს სრულიად საქართველოჲსა, ივერიის ისტორია — თხზულება საქართველოზე, შედგენილი თეიმურაზ ბატონიშვილის მიერ 1843 წლის 22 მაისს. ისტორია მოიცავს პერიოდს უძველესი დროიდან — მირიან მეფემდე.

შექმნის ისტორია
თეიმურაზ ბატონიშვილმა პეტრებურგში გადასახლებისას, ჯერ კიდევ მარი ბროსეს გაცნობისთანავე იწყო თეიმურაზმა მუშაობა „ივერიის ისტორიის“ დასაწერად:

უფრო ადრე 1831 წელს წერდა:

როგორც ჩანს საკმაო მუშაობის შემდგომ თეიმურაზს განუზრახავს დაეწერა ორი წიგნი საქართველოს ისტორიიდან. 1835 წლის 23 ნოემბერს იგი ბროსეს სწერდა:

მისი დაუღალავი შრომა ავადმყოფობამ შეანელა:

ხოლო როცა 1836 წლის იანვრიდან ავად გახდა, მიუხედავად ექიმების მხრიდან აკრძალვისა წერა არ შეუჩერებია, ხოლო მისი პრუსიაში მოგზაურობამ მუშაობა რამდენიმე თვით შეაჩერა.

დაბრუნებისთანავე ისევ განაგრძო მუშაობა. 1837 წელს ზოგი ნაწილი უკვე დამთავრებული ჰქონდა:

ამგვარი მუშაობით ივერიის ისტორიის წერა მისი სიცოცხლის უკანსაკნელ წლებამდე გაგრძელდა. მართალია დაუმთავრებელი არ დარჩენია, მაგრამ გამოუცემელი კი დარჩა. ბროსე წერს: „ოცი წელი მუშაობდა იგი ქართველი ხალხის ვრცელი ისტორიის შეთხზვაზე... ცნობილია მხოლოდ ის, რომ ავტორს სურდა ესარგებლა ყველა, როგორც ქართული, ასევე რუსულ ენაზე გადაუთარგმნელი უცხო მასალებით“.

აღნიშნული თხზულება „ისტორია დაწყებიტგან ივერიისა, ე. ი. გიორგიისა, რომელ არს სრულიად საქართველოჲსა“ თეიმურაზის მეუღლის ელენეს თხოვნისა და ბროსეს შუამდგომლობის შემდეგ აკადემიის წინაშე, გამოცემულ იქნა დ. ჩუბინოვის მიერ. სანქტ-პეტერბურგს 1848 წელს.

ზაქარია ჭიჭინაძის სიტყვვებით მას დაწერილი ჰქონდა საქართველოს ისტორიის მეორე ტომიც, რომელიც დაიკარგაო.