iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კამა (მდინარე)

კამა ( < — „მდინარე“, „დინება“) — მდინარე რუსეთის ევროპულ ნაწილში, უდმურტეთში, კიროვის ოლქში, პერმის მხარეში, ბაშკირეთსა და თათრეთში; ვოლგის მარცხენა და ყველაზე დიდი შენაკადი. სიგრძე 1805 კმ, აუზის ფართობი 507 ათ. კმ². სათავეს იღებს ზემო კამის მაღლობზე. ძირითადად მიედინება მაღალი ვოლგისპირეთის მაღლობებს შორის, ფართო და ადგილ-ადგილ შევიწროებულ ხეობაში. ზემო წელზე კალაპოტი არამდგრადი და დაკლაკნილია, ჭალაში ნამდინარევებია. მდინარე ვიშერის შეერთების შემდეგ კამა წყალუხვი ხდება, კალაპოტში ჩნდება კუნძულები, მეჩეჩები და ჩქერები. ქვემო წელზე მიედინება ფართო (15 კმ-მდე) ხეობაში, კალაპოტის სიგანე 450–1200 მეტრია, იყოფა ტოტებად. ჩაედინება კუიბიშევის წყალსაცავის კამის ყურეში. ჩამონადენი მნიშვნელოვან მანძილზე დარეგულირებულია კამის, ვოტკინსკისა და ნიჟნეკამსკის ჰესებით, რომლებითაც შექმნილია წყალსაცავები. კამის აუზში დაახლ 75 ათასი მდინარეა, რომელთაგან თითქმის 95% სიგრძით 10 კმ-ზე პატარაა. მდინარის ქსელის სიხშირე უდიდეს მნიშვნელობას აღწევს (0,7–0,8 კმ/კმ²) აუზის უფრო მეტად ტენიან, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, სამხრეთ-დასავლეთში 0,3–0,4 კმ/კმ²-ია. ძირითადი შენაკადებია: ვიშერა, იაივა, კოსვა, ჩუსოვაია, ბელაია, იკი (მარცხენა); ინვა, ობვა, იჟი, ვიატკა (მარჯვენა).

იკვებება უპირატესად თოვლის წყლით (წლიური ჩამონადენის დაახლ. 60%), მიწისქვეშა წყლებზე მოდის 25% წილი, წვიმისაზე — 15%. გაზაფხულის წყალდიდობა მარტ – ივნისში იცის. კამის, ბელაიის და ვიატკის წყალდიდობების დამთხვევის დროს შეიმჩნევა წყლის დონის მკვეთრი მატება (15 მ-მდე). საშუალო წლიური ხარჯი ქალაქ პერმთან 1600 მ³/წმ, შესართავში 2770 მ³/წმ (უდიდესი — 4100 მ³/წმ, უმცირესი — 1780 მ³/წმ), ჩამონადენის საშუალო მრავალწლიური მოცულობა 87,4 კმ³/წ. იყინება ხანგრძლივად, თან ახლავს შიდაწყლოვანი ყინულის წარმოქმნა და შემოდგომის ყინულსვლა (10–20 დღე). გაძვიფულია ნოემბრის დასაწყისიდან ზემოთში, ნოემბრის ბოლოდან ქვემოთში, გრძელდება აპრილამდე. გაზაფხულის ყინულსვლა 2–3 დღიდან 10–15 დღემდეა. კამის აუზში წელიწადში იღებენ 5,5 კმ³ წყალს, რომლის 85% აიღება ზედაპირული წყალსატევებიდან. მინიმალური მოხმარება შეიმჩნევა აუზის წარმოებით უფრო ნაკლებად განვითარებულ ჩრდილოეთ ნაწილში (პერმის მხარე და კიროვის ოლქი).

ხე-ტყის ტივებად შეუკრავად დაცურება კამასა და შენაკადებზე ხორციელდება ზემო წელზე დაბა კერჩევსკიმდე (შესართავიდან 966 კმ), ქვემოთ რეგულარული ნაოსნობაა. ძირითადი ქალაქები და პორტებია (დინების მიხედვით): სოლიკამსკი, ბერეზნიკი, პერმი, კრასნოკამსკი, სარაპული, ნაბერეჟნიე-ჩელნი, ჩისტოპოლი. პერმიდან რეგულარული სამგზავრო რეისები სრულდება მოსკოვამდე, ნიჟნი-ნოვგოროდამდე, ასტრახანამდე, უფამდე. მდინარის ლამაზი ნაპირები მრავალ ტურისტს იზიდავს. პოპულარულია საწყლოსნო, საცხენოსნო, საფეხმავლო და სათხილამურო მარშრუტები.

კამის აუზისათვის დამახასიათებელია სპილენძისა და რკინის მომატებული ფონური შემცველობა. დაბალი ჩამონადენის პერიოდში კამისა და ვოტკინსკის წყალსაცავებში შეიმჩნევა წყალში გახსნილი ჟანგბადის დეფიციტი. მდინარე ყველაზე მეტად დაბინძურებულია ქალაქ სოლიკამსკთან, ბერეზნიკისთან და პერმთან (ძირითადი დამაბინძურებელი ნივთიერებებია: ფენოლები, ლითონების ნაერთები, ნავთობპროდუქტები). წყლის ხარისხის კომპლექსური შეფასება დაბინძურების დონის სტაბილიზაციაზე მიუთითებს.
აიშვარია

აიშვარია რაჯია ლაკშმი დევი (დ. 7 ნოემბერი, 1949 — გ. 1 ივნისი, 2001, კატმანდუ) — ნეპალის დედოფალი კონსორტი, მეფე ბირენდრას მეუღლე. დაიღუპა სამეფო ოჯახის წევრების ხოცვა-ჟლეტის დროს.

ბიოგრაფია
აიშვარია რაჯია ლაკშმი დევი წარმოშობით რანას არისტოკრატული ოჯახიდან გახლდათ, რომლის წევრებზე 1951 წლამდე  მემკვიდრეობით გადადიოდა პრემიერ მინისტრის თანამდებობა. რანას კლანი შაჰის სამეფო ოჯახის მეტოქე იყო ნეპალში ძალაუფლებისთვის ბრძოლაში. აიშვარია იყო ნეპალის არმიის გენერალ-ლეიტენანტის კენდრა შამშერ ჯანგ ბაჰადურ რანისა (1927-1982) და მისი მეუღლის შრი რაჯია ლაკშმი რანის (1928-2005)  სამი ქალიშვილიდან უფროსი.

მომავალმა დედოფალმა განათლება მიიღო წმინდა ელენეს მონასტერში (კურსეონგი, ინდოეთი) და წმინდა მარიამის სკოლაში კატმანდუში, შემდეგ კი სწავლა განაგრძო პადმა კანიას კოლეჯსა და ტრიბჰუვანის უნივერსიტეტში.

1970 წელს მაჰენდრამ გადაწყვიტა ორი ერთმანეთთან დაპირისპირებული კლანი შეერიგებინა. თავისი სამი ვაჟისთვის საცეოლეებად შეარჩია რანას ოჯახის წევრები. აიშვარია გახდა ტახტის მემკვიდრე  უფლისწულ ბირენდრას საცოლე, ხოლო მისი უმცროსი დები კომალი და პრეკშია — უფლისწულების გიანენდრას და დჰინენდრას საცოლეები.

1972 წელს ბირენდრა ნეპალის მეფე გახდა. დედოფალი აიშვარია მეუღლეს ხშირად თან ახლდა საზღვარგარეთ მოგზაურობების დროს. 1975 წელს იყო ქალთა საერთაშორისო წლის კომიტეტის მფარველი (ინგლ. ' );, 1977-1989 წლებში —  სოციალური სამსახურის ეროვნული საკოორდინაციო საბჭოს (ინგლ. ) თავმჯდომარე; ნეპალის წითელი ჯვრის საზოგადოების მფარველი.

დედოფალს უყვარდა კითხვა და მუსიკა, დაინტერესებული იყო მებაღეობით.  მან დაწერა რამდენიმე ლექსი და ლირიკული ტექსტი ჩანდანი შაჰის ფსევდონიმით. ის ასევე ცნობილი სიმღერების ავტორი გახლდათ.  მისი სიმღერები ხშირად გადაიცემოდა  ნეპალის რადიოთი და ტელევიზიით.

დედოფალს ახასიათებდნენ, როგორც კლასიკური სილამაზის მქონე ქალბატონს. იგი ცნობილი იყო გამორჩეული ვარცხნილობებით და ჩაცმის სტილით.

2001 წლის 1 ივნისს, ოჯახური ვახშმის დროს, დედოფალი აიშვარია მოკლა, ოფიციალური ვერსიით, მისმა უფროსმა ვაჟმა, უფლისწულმა დიპენდრამ. მის გარდა დაიღუპა მეფე ბირენდრა, მათი შვილები — უფლისწული ნირაიანი და მეფის ასული შრუტი, მეფის ძმა — უფლისწული დირენდრა, მეფის დები — შანტი და სარდა, ამ უკანასკნელის ქმარი კუმარ ხადგა და მეფის ბიძაშვილი — ჯაიანტი.

მთავარ მიზეზად დასახელდა, რომ  დედოფლის არ სურდა ეღიარებინა მეფისწულის საცოლედ გოგონა რანას გვარიდან — დევიანი, რომელიც დიპენდრამ ლონდონში გაიცნო. ის გახლდათ აიშვარიას შორეული ნათესავი, მაგრამ დედოფალმა ვაჟისთვის სხვა საცოლე შეარჩია  —   სუპრია შაჰი  —  ნეპალის სამეფო ოჯახის წევრის, პრადიპ ვიკრამ შაჰის ქალიშვილი. მამის მკვლელობის შემდეგ დიპენდრა ბაღში გავიდა, სადაც დედა და უმცროსი ძმა ნირაიანი იმალებოდნენ. დიპენდრამ ორივე ცეცხლსასროლი იარაღით მოკლა. დედოფლის სახე იმდენად იყო დამახინჯებული, რომ  სახელმწიფო დაკრძალვის ცერემონიის დროს ფაიფურის ნიღაბი გაუკეთეს.
სამსონ მამულია

სამსონ (სიმონ) მამულია (დ. 30 ივნისი, 1891, ფოცხო — გ. 14 ნოემბერი, 1937) — ქართველი პოლიტიკური ლიდერი. რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე რუსეთსა და ამიერკავკასიაში. აჭარის საოლქო კომიტეტის პირველი მდივანი.

1917 წლის თებერვლის რევოლუციამ ნალჩიკში მოუსწრო და მაშინვე ჩაება პოლიტიკურ ცხოვრებაში. 1918 წელს ორჯერ ჰქონდა შესაძლებლობა უშუალოდ მოესმინა ვ. ი. ლენინისთავის, რამაც გადამწყვეტი როლი შეასრულია მის შემდგომ რევოლუციურ მოღვაწეობაში. 1918 წლის ივლისიდან სამხრეთის ფრონტის სარდლობის განსაკუთრებულ დავალებებს ასრულებდა ასტრახანში, ცარიცინსა და ჩრდილოეთ კავკასიაში. 1919 წელს სათავეში ჩაუდგა სენაკის ბოლშევიკურ სამაზრო კომიტეტს, იბრძოდა მენშევიკების წინააღმდეგ, რისთვისაც ორჯერ დააპატიმრეს. 1920 წელს გადაასახლეს საბჭოთა აზერბაიჯანში. 1935 წლიდან სამეცნიერო მოღვაწეობას ეწეოდა მოსკოვში. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების გამარჯვების შემდეგ სხვადასხვა დროს იყო საქართველოს კპ (ბ) ცკ-ს განყოფილების გამგე. 1930-1931 წლებში იყო საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის პირველი მდივანი.
ჩუმი

„ჩუმი“ (; კარავი, ქოხი) — კონუსისებური ფორმის ტრადიციული საცხოვრებელი მომთაბარე ცხოვრების წესის ხალხისთვის. მისი ძირითადი ელემენტია კარკასი, რომელიც კეთდება ბოძებისგან და, ჩვეულების ან სეზონის მიხედვით, დაფარულია ქერქით (მაგალითად, არყის ქერქი ან ლარქის ქერქი), მოქნილი ტყავით, ირმის ტყავით ან თექით. ამ ფორმის საცხოვრებლები გავრცელებულია მთელ ციმბირში, ურალის მთებიდან წყნარი ოკეანის სანაპიროებამდე, ფინელ, უნგრელ, ენისეის, თურქ და მონღოლ ხალხებს შორის. ქვედა ნაწილში „ჩუმის“ დიამეტრი ჩვეულებრივ 3-დან 9 მეტრამდეა, სიმაღლე — 5 მეტრამდე.

არქიტექტურა
„ჩუმი“ შედის ხელოვნურად შექმნილი საცხოვრებლის უმარტივეს ფორმებში, რომლებსაც ადამიანები მიმართავდნენ ისტორიის ძალიან ადრეულ ეტაპებზე. მისი პროტოტიპი შეიძლება იყოს, მაგალითად, ხისკენ დახრილად დაწყობილი ტოტები. ევროპულ რუსეთში „ჩუმმა“ დაკარგა თავისი ყოფილი დანიშნულება და გადაიქცა მომსახურების სამაგისტრო ნაგებობად: მარიელებს, უდმურტებს, ჩუვაშებს, თათრებს შორის მისი ბოძების ჩარჩო ბეღელის მაგივრად მოქმედებს; ჩალით დაფარული, მარნისკენ გადასასვლელს ფარავს. დასავლელ ფინელებს შორის — ჩრდილოეთ ფინეთსა და კარელიაში — „კოტის“ სახელით არის გავრცელებული და ზაფხულში სამზარეულოს მაგივრად გამოიყენება. „ჩუმის“ შუაგულში, მის თავზე არსებული ნახვრეტის ქვეშ, ჩვეულებრივ პატარა ქვებისგან დამზადებული კერაა. ასეთივე ნაძვის ძელებით გაკეთებული სამზარეულოები აღმოაჩინეს ესტონელებს შორის 1840-იან წლებში; კუნძულ ჰიიუმააზე და ვილიანდის მახლობლად, ამ დანიშნულების კოტა გამოიყენებოდა საუკუნის ბოლოს და ალბათ, დღესაც არსებობს. მაგრამ როგორც ჩანს, ძველის გართულებაა: კონუსი ბოძებისგან უკვე როგორც სახურავი, ისე ეფარება მრგვალი ქვის კედელს.

იგივენაირი ქოხი, რომელიც ზაფხულში დაფარულია ტილოთი, ზამთარში სქელი თექით, გვხვდება მისი პრიმიტიული ფორმით, „კოტის“ სახელით, შვედეთსა და ნორვეგიაში საამის მომთაბარეებს შორის. რუსულ საამებს შორის ის კემპინგისებურ საცხოვრებელ ადგილს ემსახურება (კუვაქსა, ან ვეჟა) და ნახევრად დაფარულია ტილოთი.

კონუსისებური ფორმა განსაზღვრავს იმას, რომ „ჩუმი“, სხვა გეომეტრიული ფორმების მქონე საცხოვრებლისგან განსხვავებით, უმცირესი ფართობისაა. ამის გამო სითბოს დაკარგვა ნაკლებად ხდება, რაც მნიშვნელოვანია ჩრდილოეთში მცხოვრები ხალხისთვის. ამასთანავე ასეთი ფორმა განსაკუთრებულ მდგრადობას იძლევა ქარბუქისა და ძლიერი ქარის დროს.

ჩუმის აწყობა
„ჩუმის“ აწყობასა და დაშლაზე ძირითადად ქალები მუშაობდნენ. დასადგელი ადგილის შერჩევა სეზონის მიხედვით ხდებოდა. ზამთარში ქარისგან მოფარებულ ადგილს ირჩევდნენ, სადაც ხეები და ბუჩქები იზრდებოდა სახლის გასათბობად და თან მდინარესთან ახლოს, თევზის ჭერა რომ შესძლებოდათ. ამასთანავე ირმების გამოსაკვებად ხავსიც იყო თოვლის ქვეშ და შორს აღარ წავიდოდნენ. ზაფხულში კი ღია, მაღალ ადგილ არჩევდნენ ტბორთან ახლოს. „ჩუმის“ დადგმამდე ადგილს ათავისუფლებდნენ: ზაფხულში ბალახის ფენისგან, ზამთარში კი თოვლისგან. მთავარი საცხოვრებლის ცენტრის განსაზღვრაა. თავიდან 6 ბოძს აწყობდნენ, რომლებიც ზედა ნაწილში ერთმანეთთან იყო გადაბმული. შემდეგ კი დანარჩენ ბოძებს აწყობდნენ წრიულად. გადახურვის კიდეები დამაგრებული იყო ზემოთ ბოძების დახმარებით. ზედა ნაწილში ტოვებდნენ ცეცხლის ალის გასასვლელ ხვრელს. ამავე დროს ამ ხვრელიდან სინათლეც შემოდიოდა. ცენტრში კეთდებოდა კერა, რომელიც სითბოს წყაროს წარმოადგენდა და მოწყობილი იყო საკვების მოსამზადებლად. შიგნით იდგმებოდა მხოლოდ აუცილებელი ნივთები.

გალერეა
რევაზ ჩახვაშვილი

რევაზ ჩახვაშვილი (დ. 18 ივლისი, 1952, კარდენახი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1976 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი სამიმოსვლო გზების მშენებლობის სპეციალობით.

1976-1979 წლებში მუშაობდა საქართველოს საავტომობილო გზების სამინისტროს საპროექტო-საგამოკვლევო კანტორაში ინჟინრად 1979-1987 წლებში. № 11 საგზაო სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოში — უსაფრთხოების ინჟინრად, სამუშაოთა მწარმოებლად, უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად 1987-1995 წლებში. № 4 საგზაო სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოში მთავარ ინჟინრად 1995-1997 წლებში. ამავე სამმართველოში უფროსად. 1997 წელს გახდა შპს „გზამშენი-4-ის“ გენერალური დირექტორი 1999 წელს გაიარა კვალიფიკაციის ამაღლების საერთაშორისო პროგრამა „საგზაო ადმინისტრაციისა მისი ქსელის ორგანიზაცია და მენეჯმენტი“ (შვედეთი). მონაწილეობდა რამდენიმე ასეული კილომეტრი საგზაო მონაკვეთის სახიდე გადასასვლელების (მდინარეებზე ლოჭინი და იორი, თბილისის შემოსასვლელი და კახეთის გზების გადაკვეთაზე) მშენებლობასა და რეკონსტრუქცია-რეაბილიტაციაში ასევე, საავტომობილო გზების თბილისის ასაქცევი, „ფოთი-თბილისი-წითელი ხიდის“, „თბილისი-მარნეული-გეგუთი-სომხეთის საზღვრის“, „თბილისი-კოჯორი-მანგლისი-ნინოწმინდის“ და „ალგეთი-ნატახტარის“ მონაკვეთების მშენებლობაში. მიღებული აქვს გზებისა და მშენებლობის მსოფლიო ასოციაციის ტექნოლოგიების საერთაშორისო სერტიფიკატი.

ჯილდოები
1999 — ღირსების ორდენი
ნეპალის სახალხო კრება

ნეპალ პრაჯა პარიშადი (ნეპალ. ेा ्ा ि: "ნეპალის სახალხო კრება") — ორგანიზაცია, რომელიც ჩამოყალიბდა ნეპალის სტუდენტების მიერ ვარანასში 1935 წელს რანას დინასტიის დასამხობად. ორგანიზაციის თავმჯდომარედ დაინიშნა ტანკა პრასად აჩარია. სტუდენტებისთვის იდეალური პოლიტიკური სისტემა იყო "დემოკრატიული რეჟიმი მონარქით სათავეში".

ნეპალ პრაჯა პარიშადზე (ნპპ) იდეოლოგიური გავლენა მოახდინა ინდოეთის ეროვნულმა კონგრესმა. ნეპალის სახალხო კრებას აფინანსებდა ინდოეთის სოციალისტური პარტიის ბიჰარის ფილიალი.

ტანკა პრასად აჩარია 1937 წელს ორგანიზაციის წარმომადგენლებთან ერთად გაემგზავრა ინდოეთსა და ბირმაში რათა შეესწავლა „ფარული ტერორისტული საქმიანობის“ მეთოდები. სამეფო ოჯახის მკვლელობა, მათი აზრით, კარგი საშუალება იქნებოდა „მთავრობის შემადგენლობის შესაცვლელად და ხალხის საბრძოლო განწყობის ასამაღლებლად“.

ორგანიზაციას ასევე შეუერთდა შაჰების დინასტიის წარმომადგენელი ნეპალის მერვე მეფე ტრიბჰუვან ბირ ბიკრამ შაჰ დევი. იგი აქტიურად ემხარებოდა მატერიალურად  "ნეპალის სახალხო კრებას".

1938 წლის ივნისში, ბიჰარის ყოველკვირეულმა გამოცემა „ჯანატამ“ (ჰინდ. ा: "ხალხი") დაიწყო ორგანიზაციის წევრების სტატიების გამოქვეყნება, რომლებიც აკრიტიკებდნენ რანას დინასტიას (ოჯახი,  რომელთაც ნეპალში პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა მემკვიდრეობით გადაეცემოდათ).

1940 წელს ნპპ-მ გაავრცელა ბროშურები კატმანდუში სახელმწიფოს პოლიტიკური სტრუქტურის რეფორმის მოთხოვნით. საბოლოო მიზნის მისაღწევად იგეგმებოდა ინდივიდუალური ტერორის მეთოდების გამოყენება.

1940 წელს მთავრობამ მოახერხა შეთქმულების გეგმის გამჟღავნება და „ნეპალის სახალხო კრების“ ლიკვიდაცია. 500 ადამიანი დააკავეს. სიკვდილით დასაჯეს ოთხი ადამიანი: დჰარმა ბჰაკტა, დასარათჰ ჩანდი, განგა ლალი და შუქრა რაჯ შასტრი. 38 პირს მიესაჯა სხვადასხვა ვადით თავისუფლების აღკვეთა. რამდენიმე შეთქმული გაიქცა ინდოეთში, მაგრამ ბრიტანეთის კოლონიურმა ადმინისტრაციამ ისინი დააპატიმრა და იძულებით დაუბრუნა ნეპალში. სხვა აქტივისტებთან ერთად დააპატიმრეს ორგანიზაციის თავმჯდომარე ტანკა პრასად აჩარია. მას ასევე მიესაჯა სიკვდილით დასჯა. თუმცა, ინდუისტური კანონის მოქმედების გამო, რომელიც კრძალავდა ბრაჰმანების მკვლელობას, განაჩენი სისრულეში ვერ მოიყვანეს  და ის ციხეში ჩააგდეს.  აჩარია ციხიდან 1951 წელს გამოვიდა მეფე ტრიბჰუვანის ხელისუფლებაში მოსვლისა და რანას კლანის დაცემის შემდეგ.

ნეპალ პრაჯა პარიშადის დამარცხებიდან შვიდი წლის განმავლობაში სამეფოში არ არსებობდა პოლიტიკური ორგანიზაციები. "ნეპალის სახალხო კრების" დარჩენილი წევრები გადავიდნენ რეჟიმის წინააღმდეგ მშვიდობიან ბრძოლაზე. მათ ძირითადად ორიენტაცია აიღეს  მეფესთან და მის გარემოცვასთან თანამშრომლობაზე.

პოლიტიკური პოტენციალი შეინარჩუნეს ინდოეთში ნეპალის ემიგრაციის წარმომადგენლებმა. მათ რიგებში   შედიოდნენ პოლიტიკური ლტოლვილები, განათლებული პირები, რომლებსაც ჰქონდათ გამოცდილება საზოგადოებრივ საქმიანობაში და სტუდენტი ახალგაზრდობა. შემდგომში მათ როლი შეასრულეს რანას დინასტიის ძალაუფლებიდან ჩამოშორებაში.
თემურ გაბაიძე

თემურ გაბაიძე (დ. 1 სექტემბერი,1966 ხულო) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, მეან-გინეკოლოგი. აჭარის ა/რ საუკეთესო მეან-გინეკოლოგი (2000). საქართველოს საუკეთესო მედიცინის მუშაკი (2002). საქართველოს დამსახურებული მედიცინის მუშაკი (2005). ღირსების მედლის კავალერი (1997).

ბიოგრაფია
1922 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1999-2004 წლებში იყო ხულოს რაიონის სამშობიარო სახლის დირექტორი. 2004 წლიდან „შპს ბათუმის სამშობიარო სახლის“ დირექტორი. 12 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. დაცული აქვს საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „აბლომინალური გზით წარმოებული საკეისრო კვეთის შემდეგ ქალის რეპროდუქციული ფუნქციის აღდგენის თავისებურებანი“ (2002).

ჯილდოები
2005 — საქართველოს დამსახურებული მედიცინის მუშაკი
მამია ჯაბუა

მამია ჯაბუა (დ. 16 იანვარი, 1936 — გ. 28 თებერვალი, 2022) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი.

1961-1963 წლებში მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ „საქქალაქმშენსახპროექტის“ წყალსადენისა და კანალიზაციის განყოფილების ინჟინრად. 1963-1985 წლებში საქართველოს განათლების სამინისტროს საპროექტო ბიუროში წყალსადენისა და კანალიზაციის განყოფილების გამგედ. 1985-1996 წლებში სსი „საქაგრომრეწვმშენსახპროექტის“ განყოფილების გამგედ. 1996 წლიდან იყო სს „გორგასლის“ წყალსადენისა და კანალიზაციის განყოფილების მთავარი სპეციალისტი. წლების განმავლობაში აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოს ქალაქებისა და დასახლებული პუნქტების გენგეგმებისა და ცალკეული ქალაქმშენებლობითი ობიექტების, საქართველოსა და კავკასიის ქვეყნების სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობების, მათ შორის — ფოთისა და კახეთის ზონის საექსპორტო წყალსადენების, საქართველოს საგანმანათლებლო დაწესებულებების წყალსადენისა და კანალიზაციის ნაწილის დაპროექტებაში.
იასონ მოსეშვილი

იასონ მოსეშვილი (დ. 1876, გუბი — გ. 1968, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ქიმიკოსი, პროფესორი (1920). 1902 წელს დაამთავრა ნოვოროსიის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის საბუნებისმეტყველო განყოფილება და დატოვებული იქნა ქიმიის კათედრაზე. 1919 წელს მოიწვიეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში და ხელმძღვანელობდა არაორგანული ქიმიის კათედრას, სადაც მუშაობდა 1965 წლამდე. ერთ-ერთმა პირველმა ჩაუყარა საფუძველი საქართველოში არაორგანული და ანალიზური ქიმიის სწავლების საქმეს. იგი იკვლევდა საქართველოს ტერიტორიაზე (ქანებში, ნიადაგში, წყლებში) მიკროელემენტების გავრცელების საკითხებს.
ზანგილანის საერთაშორისო აეროპორტი

ზანგილანის საერთაშორისო აეროპორტი — საერთაშორისო აეროპორტი აზერბაიჯანში. მდებარეობს ქალაქ ზანგილანის სიახლოვეს. აეროპორტი 2022 წლის 20 ოქტომბერს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა და თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა გახსნეს. ოფიციალური გახსნის შემდეგ ის ქვეყნის რიგით მერვე საერთაშორისო აეროპორტი გახდა.
ნატაშა პირც-მუსარი

ნატაშა პირც-მუსარი (; დ. 9 მაისი, 1968, ლიუბლიანა) — სლოვენიელი იურისტი, მწერალი, ჟურნალისტი და სლოვენიის პრეზიდენტი 2022 წლის 23 დეკემბრიდან. 2022 წლის სლოვენიის საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში გაიმარჯვა და თანამდებობის დაკავების შემდეგ გახდა სლოვენიის პირველი ქალი პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
ადრეული ცხოვრება და განათლება
პირც-მუსარმა 1992 წელს დაამთავრა ლიუბლიანის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი, სადაც მისი ხელმძღვანელი იყო მარკო ილეშიჩი.

კვალიფიკაციის ასამაღლებლად სწავლობდა -ში, ატლანტა. შემდეგ მან სწავლა განაგრძო მანჩესტერის სალფორდის უნივერსიტეტში ორი სემესტრის განმავლობაში, რომლის დროსაც გაიარა სტაჟირება -ში, -ში, -ში, -სა და -ში. 2001 წელს იგი გახდა -ის კორპორატიული კომუნიკაციის განყოფილების ხელმძღვანელი, სადაც მუშაობდა მისი მეუღლე ალეშ მუსარი. 2015 წელს ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი დაიცვა ვენის უნივერსიტეტში.

იურიდიული და ბიზნეს კარიერა
2003 წლის აპრილში იგი შეუერთდა სლოვენიის უზენაეს სასამართლოს როგორც განათლებისა და ინფორმაციის ცენტრის დირექტორი. 2011 წლის მარტიდან იყო ევროპოლის გაერთიანებული სამეთვალყურეო ორგანოს ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო 2012 წლიდან ინფორმაციის კომისრის მანდატის დასრულებამდე იყო ევროკავშირის ამ ორგანოს პრეზიდენტი. ინფორმაციის კომისრის მანდატის დასრულების შემდეგ მან დააარსა საკუთარი იურიდიული ფირმა, რომელსაც 2016 წლიდან ეწოდა & . იგი იყო სლოვენიაში დაბადებული მელანია ტრამპის ადვოკატი, მაშინ როდესაც ამ უკანასკნელის მეუღლე იყო აშშ-ის პრეზიდენტი. ფართოდ გახმაურებულ შემთხვევებში იგი სლოვენიელი სოციალ-დემოკრატი პოლიტიკოსების, აშშ-ში სლოვენიის ელჩის სტანისლავ ვიდოვიჩის და სხვათა ადვოკატია.

2010-დან 2021 წლამდე ნატაშა პირც-მუსარი არაერთხელ მოხვდა ქვეყნის ყველაზე გავლენიანი იურისტების ათეულში. მან დააარსა ასოციაცია , რათა დააკავშიროს ქალი ექსპერტები და ხელი შეუწყოს განათლებას. 2015-2016 წლებში ის იყო სლოვენიის წითელი ჯვრის პრეზიდენტი.

პირც-მუსარი არის ექვსი წიგნის ავტორი ან თანაავტორი ინფორმაციის თავისუფლებისა და კონფიდენციალურობის შესახებ სლოვენურ, ინგლისურ და ხორვატულ ენებზე.

პოლიტიკური კარიერა
2022 წლის 23 ივნისს მან წამოაყენა თავისი კანდიდატურა სლოვენიის პრეზიდენტის თანამდებობაზე 2022 წლის ოქტომბრის საპრეზიდენტო არჩევნებზე, მონაწილეობას მიიღებდა, როგორც დამოუკიდებელი კანდიდატი. მას მხარი დაუჭირეს სლოვენიის ყოფილმა პრეზიდენტებმა მილან კუჩანმა და დანილო ტიურკმა. პირც-მუსარი არასოდეს ყოფილა არცერთი პოლიტიკური პარტიის წევრი. მიუხედავად იმისა, რომ იგი დამოუკიდებელი კადიდატია მას მხარს უჭერენ სლოვენიის პირატების პარტია და ახალგაზრდული პარტია — ევროპელი მწვანეები.

საპრეზიდენტო არჩევნების პირველ ტურში მიიღო ხმების 26,88 %, დაიკავა მეორე ადგილი და გადავიდა მეორე ტურში. 13 ნოემბრის მეორე ტურში ნატაშა პირც-მუსარმა დაამარცხა ანჟე ლოგარი და აირჩიეს სლოვენიის პირველ ქალ პრეზიდენტად.

პირადი ცხოვრება
მისი მეუღლეა ბიზნესმენი ალეშ მუსარი. მათ ჰყავთ ვაჟი. ისინი არიან რუსული დაჩის სახელით ცნობილი ქონების მფლობელები ზგორნე-გამელნეში და ასევე ფლობენ ლიმუზინს, რომელიც დამზადებულია 1971 წელს და ოდესღაც ფლობდა ბრიტანეთის სამეფო ოჯახის წევრი, პრინცესა ალექსანდრა.
უკრაინის პრემიერლიგა 2018–2019

უკრაინის პრემიერლიგა 2018–2019 — უკრაინის საფეხბურთო პრემიერლიგის 11-ე გათამაშება (უკრაინის 28-ე საფეხბურთო საკლუბო გათამაშება საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ). ჩემპიონატი დაიწყო 2018 წლის 21 ივლისს. სეზონი 2019 წლის 30 მაისს დასრულდა. რიგით მე-12-დ მოახერხა ჩემპიონის ტიტულის მოპოვება დონეცკის „შახტარმა“.
უკრაინის პრემიერლიგა 2017–2018

უკრაინის პრემიერლიგა 2017–2018 — უკრაინის საფეხბურთო პრემიერლიგის 10-ე გათამაშება (უკრაინის 27-ე საფეხბურთო საკლუბო გათამაშება საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ). ჩემპიონატი დაიწყო 2017 წლის 16 ივლისს. სეზონი 2018 წლის 19 მაისს დასრულდა. რიგით მე-11-დ მოახერხა ჩემპიონის ტიტულის მოპოვება დონეცკის „შახტარმა“.
სინგაპურის გეოგრაფია

სინგაპური ძალიან პატარა, მაღალურბანიზებული კუნძულოვანი ქალაქი-სახელმწიფოა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. მდებარეობს მალაკის ნახევარკუნძულის ბოლოში, მალაიზიასა და ინდონეზიას შორის. ქვეყნის მთლიანი ფართობი 724.2 კმ²-ია.

სინგაპური კონტინენტური ნაწილისა და გარშემო მდებარე კუნძულებისგან შედგება. სინგაპურის კონტინენტური ნაწილი აღმოსავლეთიდან დასავლეთით 50 კმ-ის, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ 27 კმ-ის მანძილზეა გადაჭიმული. სანაპირო ხაზის სიგრძე 193 კმ-ია (2 515 მეტრის სიმაღლის წყლის ნიშნის საკადასტრო გამოკვლევის მიხედვით). სინგაპურის ექსკლუზიური ეკონომიკური ზონა 1 067 კმ²-ია.

სინგაპური ინდონეზიისგან სინგაპურის სრუტით, ხოლო მალაიზიისგან ჯოჰორის სრუტითაა გამოყოფილი.
ჯიმშერ ფხალაძე

ჯიმშერ ფხალაძე (დ. 18 აპრილი, 1945, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1969–1972 წელს მუშაობდა რუსთავის მეტალურგიული ქარხნის მედსანნაწილის ქირურგიულ განყოფილებაში. 1972–1996 წელს თბილისის კლინიკური საავადმყოფოს გულ–მკერდის ქირურგიულ განყოფილებაში. 1996 წლიდან თორაკო–აბდომინალურ კლინიკაში. არის 15 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი გულ–მკერდის კარდიო და ზოგადი ქირურგიის პრობლემებზე. ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მუდმივი ელექტროკარდიოსტიმულაცია ათეროსკლეროზული და გულის იშემიური დაავადებების დროს განვითარებული სრული ატრიოვენტრიკულარული ბლოკადების დროს“, დაიცვა 1981 წელს.
ლია ფანჩულიძე

ლია ფანჩულიძე (დ. 23 აგვისტო, 1957, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მედიცინის აკადემიური დოქტორი, მეან-გინეკოლოგი, რეპროდუქტოლოგი.

ბიოგრაფია
1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1981-1984 წლებში მუშაობდა თბილისის მე-2 სამშობიარო სახლში. 1984-1988 წლებში ქალაქის კლინიკური საავადმყოფოს გინეკოლოგიურ განყოფილებაში. 1989 წლიდან ჩაჩავას სახელობის პერინატალური მედიცინისა და მეანობა-გინეკოლოგიის ინსტიტუტის თანამშრომელი. ავტორია 12 სამეცნიერო ნაშრომისა მეანობა-გინეკოლოგიის სხვადასხვა საკითხებზე.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „რკინადეფიციტური მდგომარეობის, როგორც ორსულობის შეწყვეტის რისკ-ფაქტორის დიაგნოსტიკა და მკურნალობა“, დაიცვა 1995 წელს.
ბალბალუკა

ბალბალუკა — ორლებნიანთა კლასის მცენარე.

მთელი მცენარე ხავერდივით არის შებუსული. 8-10 სმ სიგრძის ღერო გართხმულია ან წამოწეული. ფოთლის ფირფიტა გულივით მომრგვალოა ან თირკმლის ფორმის. ყვავილები მარტოულია, გრძელყუნწიანი, გვირგვინის ფურცლები წითელი ფერისაა ან ვარდისფერი. მცენარე იზრდება მშრალ ველებზე, თიხიან ადგილებში, ზოგჯერ სარეველაა. გავრცელებულია კახეთსა და ქვემო ქართლში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს სამხრეთ კავკასიას, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპას, მცირე აზიას.
პატარა თელა

პატარა თელა ( .) — შესულია საქართველოს წითელ ნუსხაში, როგორც მოწყვლადი მცენარე. 25-30 მ-მდე სიმაღლის ხეა, მუქი რუხი ფერი, გლუვი ქერქით. ნორჩი ტოტები მოწითალო-მურა ფერისაა, ნორჩობაში შებუსული, შემდეგ კი — შიშველი. ფოთლები მოყვანილობით კვერცხისებული ან უკუკვერცხისებურია, სიფრიფანა, 12სმ სიგრძისა და 6 სმ სიგანის, კიდეზე ხერხკბილა, ზემოდან შიშველი ან ხაოიან-წამწამისებურად ბეწვიანი, ღია მწვანე ფერია, ქვედა მხარე უფრო მკრთალი, მეტწილად მოფენილია წითელი წერტილოვანი ჯირკვლებით, ფოთლის ყუნწი გრძელია. ყვავილები მოკლეყუნწიანია და გვერდულ კონებადაა შეკრებილი.

გავრცელებულია თითქმის მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპას.
მაია ჯაბუა

მაია ჯაბუა (დ. 8 მაისი, 1962, თბილისი) — ქართველი მომღერალი.

სიმღერა დაიწყო 6 წლის ასაკში, მღეროდა ყოფილ პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლის ვოკალურ ჯგუფში. 1971-1986 წლებში იყო ამავე სასახლესთან არსებულ ბავშვთა ვოკალურ-საკრავიერო ანსამბლ „მზიურში“. 1986 წლიდან საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტია, ძირითადად მღერის ქართველ კომპოზიტორთა ნაწარმოებებს. 2016 წლის იანვარში სახელმწიფო ფილარმონიის წინ მისი სახელობის ვარსკვლავი გაიხსნა.