iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პასუსი (მინას-ჟერაისი)

პასუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 745 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პასუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 106 290 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 79,44 კმ²-ზე. ფართობი 1 338 070 კმ²-ია.
პრატაპოლისი

პრატაპოლისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პასუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 807 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 40,86 კმ²-ზე. ფართობი 215 516 კმ²-ია.
სან-ჟუან-ბატისტა-დუ-გლორია

სან-ჟუან-ბატისტა-დუ-გლორია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 730 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პასუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 887 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,57 კმ²-ზე. ფართობი 547 908 კმ²-ია.
სან-ჟოზე-და-ბარა

სან-ჟოზე-და-ბარა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პასუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 778 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21,57 კმ²-ზე. ფართობი 314 253 კმ²-ია.
პურის ველის ბრძოლა

პურის ველის ბრძოლა  — ბრძოლა ოსმალეთის იმპერიისა და უნგრეთის სამეფოს ჯარებს შორის. გაიმართა 1479 წლის 13 ოქტომბერს. ბრძოლა გაიმართა ტრანსილვანიაში პურის ველზე, რომელიც მდებარეობს მდინარე მურეშის ნაპირებზე, ქალაქებს ორაშტიესა და სებეშს შორის.

უნგრეთის ჯარების სათავეში იდგნენ: პაველ კინიჟი, იშტვან ბატორი, ვუკ ბრანკოვიჩი და ბასარაბ . ოსმალეთის ჯარებს სარდლობდნენ ალი-ხოჯა და ბასარაბ .

9 ოქტომბერს ოსმალეთის არმია შეიჭრა ტრანსილვანიაში. გაძარცვა რამდენიმე სოფელი და სავაჭრო ქალაქი, ტყვედ ჩაიგდო ადგილობრივი მოსახლეობის დიდი ნაწილი. 13 ოქტომბერს პურის ველზე გაიმართა გადამწყვეტი ბრძოლა. ოსმალეთის არმიაში 20 ათასზე მეტი ჯარისკაცი იყო, უნგრელების არმიაში კი 15 ათასამდე ჯარისკაცი ირიცხებოდა.

ბრძოლა უნგრელების გამარჯვებით დასრულდა. დამარცხებული ოსმალების გადარჩენილი ჯარისკაცები მთებში გაიქცნენ, სადაც მათი უმრავლესობა ადგილობრივმა მოსახლეობამ გაანადგურა. უნგრეთის არმიის დანაკლისი 3 000 ჯარისკაცი იყო, ხოლო ოსმალებმა დაკარგეს 15 000 ჯარისკაცი.
პრეშოვის უნივერსიტეტი

პრეშოვის უნივერსიტეტი — უნივერსიტეტის ტიპის უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება სლოვაკეთის ქალაქ პრეშოვში.

უნივერსიტეტი დაარსდა 1996 წლის 10 დეკემბერს პაველ შაფარიკის უნივერსიტეტის გაყოფის შედეგად. უნივერსიტეტი ფაკულტეტების მიხედვით მესამეა სლოვაკეთში. აქ სწავლობს 12 500 სტუდენტი და მუშაობს 1 000 პედაგოგი.

უნივერსიტეტის რექტორია პროფესორი, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებთა დოქტორი რენე მატლოვიჩი.

ფაკულტეტები
პრეშოვის უნივერსიტეტში შემდეგ ფაკულტეტებია:

ბერძნულ-კათოლიკური საღვთისმეტყველო ფაკულტეტი (1880)
პედაგოგიური ფაკულტეტი (1949)
მართლმადიდებლური საღვთისმეტყველო ფაკულტეტი (1950)
ფილოსოფიის ფაკულტეტი (1959)
ჰუმანიტარული და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების ფაკულტეტი (1997)
ჯანდაცვის ფაკულტეტი (2002)
მენეჯმენტის ფაკულტეტი (2004)
სპორტის ფაკულტეტი (2004)
ტრნავის უნივერსიტეტი

ტრნავის უნივერსიტეტი — უნივერსიტეტის ტიპის უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება სლოვაკეთის ქალაქ ტრნავაში.

უნივერსიტეტი დააარსა უნგრელმა ფილოსოფოსმა, კარდინალმა პეტერ პაზმანიმ 1635 წელს. თავდაპირველად არსებობდა მხოლოდ ორი ფაკულტეტი: ფილოსოფიისა და საღვთისმეტყველო. 1665 წელს დაარსდა სამართლის ფაკულტეტი, ხოლო 1770 - სამედიცინო. უნივერსიტეტი ცნობილი იყო თავისი ობსერვატორიის წყალობით, რომელიც დააარსა მაქსიმილიან ჰელმა. ასევე აღსანიშნავი იყო უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკა და თეატრი. უნივერსიტეტში ასწავლიდნენ პროფესორები ანდრეი იასლინსკი, იან ბატისტ ხორვატი და ფრანტიშეკ კერი.

უნივერსიტეტი არსებობდა 1777 წლამდე. ამ წელს იგი ბუდაში გადაიტანეს. უნივერსიტეტის უკანასკნელი რექტორი გადატანამდე იყო პროფესორი ანდრეი იასლინსკი.

1992 წელს ტრნავაში დაარსდა ახალი უნივერსიტეტი, რომელიც ძველი უნივერსიტეტის სამართალმემკვიდრე და ძველი ტრადიციების გამგრძელებელი გახდა.
უნგრეთის შავი არმია

შავი არმია ასევე შავი ლეგიონი ან შავი პოლკი — სამხედრო ძალა, რომელსაც უნგრეთის მეფე მატიაშ ჰუნიადი მეთაურობდა. არმიის წინაპარი და ძირითადი ბირთვი, დაქირავებული ჯარისკაცების არმია პირველად მისი მამის იანოს ჰუნიადის პერიოდში, დაახლოებით 1440-ან წლებში გამოჩნდა. დაქირავებულ ჯარისკაცთა პროფესიული არმიის შექმნის იდეა მატიაშს მოზარდთა წიგნის წაკითხვის შემდეგ მოუვიდა, რომელშიც იულიუს კეისრის ცხოვრება იყო აღწერილი.

უნგრეთის შავი არმია მოიცავს 1458 წლიდან 1494 წლამდე პერიოდს. იმავე პერიოდის, სხვა ქვეყნებში დაქირავებულ ჯარისკაცთა არმია სარეზერვო ჯარს წარმოადგენდა. ისინი სახელმწიფოს მოსახლეობის ძირითად ნაწილში შედიოდნენ, მათი ნაწილი მცხობელი იყო, ზოგი ფერმერი და ა.შ. აღსანიშნავია, რომ მათ უმეტესად კრიზისის პერიოდში იძახებდნენ არმიაში. მათგან განსხვავებით შავი არმიის ჯარისკაცებს ბევრად უკეთ უხდიდნენ, შესაბამისად ისინი მხოლოდ ამ საქმით იყვნენ დაკავებულები და კარგად ფლობდნენ ბრძოლის სხვადასხვა ხელოვნებებს. შავმა არმიამ დაიპყრო ავსტირის დიდი ნაწილი (მათ შორის ვენა 1485 წელს) და ბოჰემიის ნახევარზე მეტი (მორავია, სილეზია და ორივე ლუჟიცა). 1479 წელს არმიამ მნიშვნელოვანი გამარჯვება მოიპოვა ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ, პურის ველის ბრძოლაში.

მატიაში კარგად აცნობიერებდა ქვეით ჯარში ცეცხლსასროლი იარაღის არსებობის მნიშვნელობას, რამაც საბოლოოდ დიდი წვლილი შეიტანა მის გამარჯვებებში. შავი არმიის ყოველი მეოთხე ქვეითი ჯარისკაცი არკებუზით იყო შეიარაღებული, რაც იმ დროისთვის უჩვეულო რაოდენობას წარმოადგენდა. იმ პერიოდში დენთის მაღალმა ფასმა საგრძნობლად შეუშალა ხელი არმიის სრულად შეიარაღებას. შავი არმიის დაშლიდან 10 წლის შემდეგაც, საუკუნის დასაწყისში დასავლეთ ევროპაში არსებული არმიების მხოლოდ 10% იყენებდა ცეცხლსასროლ იარაღს. არმიის მთავარ ნაწილს წარმოადგენდა ქვეითი ჯარი, არტილერია, მსუბუქი და მძიმე კავალერია. მძიმე კავალერიის მიზანი იყო მსუბუქად აღჭურვილი ქვეითებისა და არტილერიის დაცვა. მანამ სანამ მძიმე კავალერია ქვეითებსა და არტილერიას იცავდა, არმიის სხვა ნაწილები მტერზე არარეგულარულ და მოულოდნელ თავდასხმას ახორციელებდნენ.

დასაწყისში, არმიის ბირთვი მოიცავდა 6-8 ათას დაქირავებულს. მოგვიანებით 1480-იან წლებში მათი რაოდენობა 15 000-დან 20 000 შორის მერყეობდა, 1487 წლისთვის კი შავი არმია შედგებოდა 28 000 ჯარისკაცისგან (20 000 ცხენოსანი, 8 000 ქვეითი). იმ პერიოდში ევროპაში მხოლოდ ერთი მუდმივი პროფესიული არმია არსებობდა, რომელსაც საფრანგეთის მეფე ლუი მეთაურობდა, შავი არმია კი ლუი -ის არმიაზე ბევრად დიდი იყო.
ანტონ ონდრუში

ანტონ ონდრუში (27 მარტი, 1950, ჩეხოსლოვაკია) — სლოვაკი ყოფილი ფეხბურთელი, რომელიც სამოცდაათიანების ერთ-ერთ საუკეთესო მცველად ითვლება.

კარიერა
1972 წელს ონდრუშმა ბრატისლავას „სლოვანის“ შემადგენლობაში რეგულარული მოთამაშე გახდა. 1974, 1975 წლებში გახდა ჩეხოსლოვაკიის ლიგა, მოგვიანებით კლუბის კაპიტანი გახდა. საერთო ჯამში „სლოვანის“ მაისურით 210 მატჩი ჩაატარა და 38 გოლი გაიტანა. ჩეხოსლოვაკიის ნაკრების შემადგენლობაში ჩაატარა 58 მატჩი და 9 გოლი გაიტანა, მოგებული აქვს 1976 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი.
სახელის დარქმევის სერბული ტრადიციები

სახელის დარქმევის სერბული ტრადიციები — სტატია ეძღვნება ეთნიკური სერბების სახელების დარქმევის კულტურას. სერბული სახელები იწერება დასავლური ტიპის რიგითობით, როდესაც გვარი საკუთარი სახელის შემდეგ მოდის. აღმოსავლური წყობა, როდესაც ჯერ გვარი იწერება ხოლო შემდეგ სახელი, შეიძლება გამოიყენებოდეს სიებში ან ოფიციალურ დოკუმენტაციაში სადაც გვარი მთავრული ასოებით იწერება.

სახელი
როგორც უმეტეს ევროპულ კულტურაში ბავშვს სახელს ურჩევენ მშობლები ან ნათლია. დაწერისას ან წარმოთქმისას ჯერ მოდის სახელი და შემდეგ გვარი. სერბული სახელების უმეტესობას სლავური ფესვები აქვს.

სახელები, რომლებიც არ არის სლავური წარმოშობის უმეტესად დაკავშირებულია ქრისტიანულ წმინდანებთან. ასეთი სახელები ძირითადად არის ებრაული ან ბერძნული.

სერბეთიში ისეთი გერმანული სახელები როგორიცაა: იგორი, ოლივერი და ოლგა რუსეთის გავლენით შევიდა.

გვარი
სერბული გვარების დაახლოებით ორი მესამედი სრულდება სუფიქს - იჩი-თ . არის სლავური კნინობითი სუფიქსი და გამოიყენებოდა საგვარეულო სახელის შესაქმნელად. მაგალითისთვის: პეტროვიჩი აღნიშნავს პეტარის პატარა ბიჭს. სერბული გვარების უმეტესობა გადაეცემათ მამის ხაზით.

სხვა ხშირად გამოყენებული სუფიქსებია: ივი , ევი , ინი და სკი , რომლებიც სლავური ენების ნათესაობითი ბრუნვის სუფიქსებია. შეიძლება ასევე გვხვდებოდეს ორი სუფიქსის გაერთიანება ყველაზე ხშირად ეს არის ოვიჩი .

ქორწინების დროს ქალი უმეტესად ქმრის გვარზე გადადის, მან შეიძლება ასევე შეინარჩუნოს საკუთარი და ორი გვარი ატაროს.

ისტორია
დემეტროს ხომატენოსმა (ოჰრიდის მთავარეპისკოპოსი, 1216-1236 წ.) აღწერა ბიზანტიაში მცხოვრები სამხრეთი სლავების სახელების დარქმევის კულტურა. - საუკუნეებში ბიზანტიაში გვარის ტარება უფრო სტაბილური და საზოგადო გახდა, თუმცა სამხრეთი სლავები ინარჩუნებდნენ მხოლოდ პირადი სახელის და მამის სახელის ტარების ტრადიციას. ამ პერიოდისთვის ცნობილია მხოლოდ ორი გვარის შესახებ, ბოგდანოპულოსი და სერბოპულოსი. ორივე შემთხვევაში სერბული სახელი საუკუნის, პელოპონესური წარმოშობის ბერძნული სუფიქს - ოპულოსით .

 საუკუნებდე სერბეთში გავრცელებული იყო სახელთან და გვართან ერთად მამის სახელის ტარებაც.
აგტელეკის მღვიმეები და სლოვაკური კარსტი

აგტელეკის მღვიმეები და სლოვაკური კარსტი — ევროპის ერთ-ერთი უდიდესი კარსტული მღვიმე, შედგება 712 გამოქვაბულებიდან და გავრცელებულია 55.800 ჰა (138,000 აკრი) საერთო ფართობზე, უნგრეთის და სლოვაკეთის საზღვრის გასწვრივ. უნგრეთში აგტელეკს (სიგრძე 15 კმ) ბარადლას უწოდებენ, სლოვაკეთში — დომიცას (სიგრძე 7 კმ).

ბარადლა დიდი ხანია ცნობილია, დომიცა 1926 წელს აღმოაჩინეს. აგტელიკში ბევრი ტბა, მდინარე, სტალაგტიტებიანი და სტალაგმიტებიანი მიწისქვეშა დარბაზია. მღვიმე მოწყობილია ტურისტების მისაღებად. 1952 წელს აგტელიკის ახლოს სპეოლოგებმა აღმოაჩინეს დიდი კარსტული მღვიმე, რომელსაც „მშვიდობის მღვიმე“ უწოდეს.

აღწერა
აგტელეკის მღვიმეები და სლოვაკური კარსტი შეიცავს:

აგტელეკის ეროვნული პარკი და დომიცას კომპლექსს.
გომბასეკის მღვიმეს.
სილიკომანგანუმის ყინულის გამოქვაბულს.
დობშინსკის ყინულის გამოქვაბულს.
ოჰტინსკას არაგონული მღვიმეს.
იასოვსკას მღვიმეს.

აგტელეკის ეროვნული პარკის და დომიცას კომპლექსი არის 21 კმ სირძის, რომლის დაახლოებით ერთი მეოთხედი მდებარეობს სლოვაკეთში და დანარჩენი უნგრეთში. პირველად წერილობით ნახსენებია აგტელეკის ეროვნული პარკის გამოქვაბული 1549 წელს, ხოლო 1920 წლიდან ის ემსახურება ტურისტებს. იან მაიკო აგტელეკის ეროვნული პარკის გამოქვაბული (კომპლექსის სლოვაკეთის ნაწილი) აღმოაჩინა 1926 წელს და ტურისტებისთვის გაიხსნა საჯაროდ 1932 წელს.

გომბასეკის მღვიმე აღმოჩენილ იქნა 1951 წელს 530 მ თავისი 1,525 მ-დან, საჯაროდ გაიხსნა 1955 წელს. მღვიმე ასევე ექსპერიმენტულად გამოიყენება "სპელეოთერაპიისთვი"ს, როგორც სანატორიუმი, რომელიც ორიენტირებულია სასუნთქი გზების დაავადებების განკურნებისთვის, მუდმივი ტემპერატურა 9° (48°), მაღალი ტენიანობა 98% ხელსაყრელი მიკროკლიმატურისთვის. გეომორფოლოგიურად ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე ახალგაზრდა, მაგრამ მაინც ასევე ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი გამოქვაბული, სლოვაკეთმა მისცა მას მეტსახელი "ზღაპარი გამოქვაბულში".

დობშინსკის ყინულის გამოქვაბული იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიას დაემატა მხოლოდ 2000 წელს. მღვიმე აღმოჩენილ იქნა 1870 წელს ეუგენ რუფინის მიერ, შემოსასვლელი ცნობილი იყო დიდი ხნით ადრე. საზოგადოებისთვის ღია გახდა აღმოჩენიდან ერთი წლის შემდეგ 1887 წელს, ასევე იგი გახდა პირველი ელექტრონულად განათებულ გამოქვაბული ევროპაში.

გალერეა
პარტიზანი ბელგრადი (საფეხბურთო კლუბი)

საფეხბურთ კლუბი პარტიზანი , ცნობილი როგორც „პარტიზანი ბელგრადი“ — სერბეთის საფეხბურთო კლუბი, რომელიც დაფუძნებულია ბელგრადში. არის პარტიზანის სპორტის ასოციაციის ძირითადი ნაწილი. ასპარეზობს სერბეთის საფეხბურთო სუპერლიგაში, მთელი ისტორიის მანძილზე ასპარეზობდა იუგოსლავიის, შემდეგ სერბეთის უმაღლესი დონის ჩემპიონატებში. მოგებული აქვს 39 ტიტული, 26 ეროვნული ჩემპიონატის გათამაშება, 12 თასი, 1 სუპერთასი და 1 მიტროპის თასი. იუგოსლავიის ჩემპიონატის ყველა დროის ცხრილში იკავებს მეორე ადგილს.

კლუბი დაარსდა 1945 წელს, ბელგრადში, იუგოსლავიის სახალხო არმიის ახალგაზრდა ოფიცრების მიერ, როგორც იუგოსლავიის სპორტის ასოციაციის წევრი. 1949 წლიდან საშინაო მატჩებს ატარებს პარტიზანის სტადიონზე. საფეხბურთო კლუბმა „პარტიზანმა“ მიიღო მონაწილეობა ევროპის ჩემპიონთა თასის პირველ, 195-56 წლების სეზონის გათამაშებაში. „პარტიზანი“ არის პირველი ბალკანური და აღმოსავლეთ ევროპული კლუბი, რომელიც გავიდა ევროპის ჩემპიონთა თასის ფინალში, 1966 წელს იგი მადრიდის „რეალთან“ დამარცხდა.

„პარტიზანს“ აქვს დიდი ხნის მეტოქეობა „ცრვენა ზვეზდასთან“. ამ ორი კლუბის დაპირისპირება ცნობილია როგორც მარადიული დერბი და აღიარებულია როგორც ერთ-ერთი საუკეთესო თანაქალაქელთა დაპირისპირება მსოფლიოში. 2009 წლის სექტემბერში ბრიტანულმა გაზეთმა -მა „პარტიზანი“ - „ცრვენა ზვეზდას“ დაპირისპირებას მიანიჭა მეოთხე ადგილი მსოფლიოს ყველა დროის 10 საუკეთესო საფეხბურთო დაპირისპირებას შორის. „პარტიზანი“ არის მეორე ყველაზე პოპულარული კლუბი სერბეთში, ასევე პოპულარულია მონტენეგროსა და ბოსნია და ჰერცეგოვინაში, განსაკუთრებით სერბთა რესპუბლიკის მოსახლეობაში.

ტიტულები
ჯამში „პარტიზანს“ მოგებული აქვს 40 ტიტული, 26 ეროვნული ჩემპიონატი, 12 ქვეყნის თასი, 1 სუპერთასი და 1 მიტროპის თასი.

კლუბს მაისურზე აქვს ორი ოქროს ვარსკვლავი, რაც დაიმსახურა ეროვნული ჩემპიონატის ტიტულების რაოდენობით. პირველი ვარსკვლავი მიიღო, როდესაც მეათედ მოიგო ქვეყნის ჩემპიონის ტიტული, 1985–86 წლების სეზონში, ხოლო მეორე ტიტულის მეოცედ მოგების შემდეგ, 2007–08 წლების სეზონში.

ეროვნული ჩემპიონატი – 26

იუგოსლავიის პირველი ლიგა
ჩემპიონი (11): 1947, 1949, 1961, 1962, 1963, 1965, 1976, 1978, 1983, 1986, 1987
იუგოსლავიის ფრ-ის პირველი ლიგა/სერბეთის და მონტენეგროს პირველი ლიგა
ჩემპიონი (8): 1993, 1994, 1996, 1997, 1999, 2002, 2003, 2005
სერბეთის სუპერლიგა
ჩემპიონი (7): 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2015

საფეხბურთო თასი – 12
იუგოსლავიის თასი
გამარჯვებული (5): 1947, 1952, 1954, 1957, 1989
იუგოსლავიის ფრ-ის თასი/სერბეთის და მონტენეგროს თასი
გამარჯვებული (4): 1992, 1994, 1998, 2001
სერბეთის თასი
გამარჯვებული (3): 2008, 2009, 2011

იუგოსლავიის სუპერთასი – 1
გამარჯვებული (1): 1989

ევროპული
ჩემპიონთა თასი / ჩემპიონთა ლიგა
ფინალისტი (1): 1966
1/4 ფინალისტი (2): 1955-56, 1963-64

მიტროპის თასი
გამარჯვებული (1): 1978

სხვა ჩემპიონატები

გამარჯვებული (7):
მუჰამედის თასი (1): 1963
მექსიკის საერთაშორისო ხუთკუთხა ჩემპიონატი (1): 1970
ბოგოტის საერთაშორისო ხუთკუთხა ჩემპიონატი (1): 1971
კოლუმბიის თასი (1): 1976
 (1): 1984
პარტიზანის მე-40 წლისთავის თასი (1): 1985
 (1): 1989
მე-2 ადგილი (2):
 (1): 1992
სანტიაგო ბერნაბეუს თასი (1): 1984
სერბეთის ფეხბურთის ასოციაცია

სერბეთის ფეხბურთის ასოციაცია ( ) სერბეთის ფეხბურთის მმართველი ორგანიზაცია. დაარსდა ბელგრადში. ორგანიზებას უწევს სერბეთის ეროვნულს ნაკრებს, საფეხბურთო სუპერლიგას და უფრო დაბალი დონის ჩემპიონატებს.

სფა იყო იუგოსლავიის ფეხბურთის ასოციაციის წევრი, რომელიც დაარსდა 1919 წელს, ზაგრებში. 2003-2006 წლებში იყო სერბეთის და ჩერნოგორიის ფეხბურთის ასოციაციის წევრი. სერბეთის ფეხბურთის ასოციაცია ჩამოყალიბდა 2006 წელს, მას შემდეგ, რაც სერბეთი და ჩერნოგორია გაიყვნენ დამოუკიდებელ სახელმწიფოებად. სერბეთის ეროვნული ნაკრების პირველი მწვრთნელი იყო ესპანელი ხავიერ კლემენტე.

პრეზიდენტები (1992 წლიდან)
მილიან მილიანიჩი (1992 – მარტი, 2001)
დრაგან სტოიკოვიჩი (მარტი, 2001 – ივნისი, 2005)
ტომისლავ კარაჯიჩი (ივნისი, 2005 – ივლისი, 2006)
ზვეზდან ტერზიჩი (ივლისი 2006 – მარტი, 2008)
ტომისლავ კარაჯიჩი (მარტი, 2008 – ივლისი, 2008) (შემცვლელი)
ტომისლავ კარაჯიჩი (ივლისი, 2008 – დღემდე)
კაროლ დობიაში

მიხალ ბილეკი (; დ. 18 დეკემბერი, 1947, ჰანდლოვა, ჩეხოსლოვაკია) — სლოვაკი მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი, პოციზიით მარჯვენა მცველი და ნახევარმცველი.

კარიერა
საკლუბო
კარიერა დაიწყო მშობლიური ქალაქის, ჰანდლოვის კლუბ „ბანიკის“ ახალგაზრდულ გუნდში. შემდეგ გადავიდა ტრნავის „სპარტაკში“, რომლის შემადგენლობაშიც 5-ჯერ გახდა ჩეხოსლოვაკიის ჩემპიონი, 3-ჯერ მოიგო ქვეყნის თასის გათამაშება, 1967 წელს კი მიტროპის თასის გამარჯვებული გახდა. 1970 და 1971 წლებში გახდა ჩეხოსლოვაკიის წლის ფეხბურთელი. 1977 წელს გადავიდა პრაღის „ბოჰემიანსში“. კარიერის მანძილზე ჩეხოსლოვაკიის ჩემპიონატში ჩაატარა 345 მატჩი და შეძლო 20 გოლის გატანა. 1980 წელს გადავიდა ბელგიურ „ლოკერენში“, სადაც 1983 წლამდე ითამაშა. კარიერა ასევე ბელგიურ გენტ-ზეჰავენში დაასრულა, 1984 წელს.

სანაკრებო
კაროლ დობიაშის დებიუტი ეროვნულ გუნდში შედგა 1967 წლის 3 მაისს, ბაზელში, შვეიცარიის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ, მან 64-ე წუთზე ვლადიმერ ტაბორსკი შეცვალა. მონაწილეობა მიიღო 1970 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე, სამივე მატჩი შეუცვლელად ჩაატარა. ჩეხოსლოვაკიის ნაკრების შემადგენლობაში, 1976 წელს, დობიაში გახდა ევროპის ჩემპიონი. ფინალურ მატჩში, დასავლეთი გერმანიის ნაკრების წინააღმდეგ, ფრანც ბეკენბაუერის შეცდომის შემდეგ, 25-ე წუთზე დობიაშმა გაიტანა მეორე გოლი მეტოქის კარში. 1980 წლის ევროპის ჩემპიონატზე კაროლ დობიაში ნაკრების შემადგენლობაში იყო, თუმცა არც ერთი მატჩი არ ჩაუტარებია. უკანასკნელი მატჩი ნაკრებში ჩაატარა 1980 წლის 26 მარტს, ისევე როგორც სადებიუტო შეხვედრაში, ამჯერადაც შვეიცარიის წინააღმდეგ და ამჯერადაც ბაზელში. ჯამში ჩეხოსლოვაკიის ეროვნული გუნდის შემადგენლობაში ჩაატარა 67 მატჩი და გაიტანა 6 გოლი.

სამწვრთნელო
სამწვრთნელო საქმის დასაწყისში 4 წელი წვრთნიდა „ბოჰემიანსის“ ახალგაზრდულ გუნდს. 1988 წელს ხელმძღვანელობდა „გრადეც-კრალოვეს“, თუმცა მალევე დატოვა კლუბი. 1990 წლის სექტემბერში გახდა ბრნოს „ზბოიოვკის“ მწვრთნელი. დობიაშის პირველ სეზონში კლუბმა აჩვენა საშინელი შედეგი, დაიკავა ბოლო ადგილი ჩემპიონატში და დაქვეითდა დონით მეორე ჩემპიონატში. დობიაშმა კიდევ ერთი წელი გააგრძელა კლუბში მუშაობა და შეძლო ჩეხოსლოვაკიის უმაღლეს ლიგაში აღზევება (ამ დროისთვის კლუბს „ბობი-ბრნო“ ეწოდებოდა). 1993-94 წლების სეზონში წვრთნიდა პრაღის „სპარტას“, რომელთან ერთადაც შეძლო ჩეხეთის ჩემპიონატის მოგება. მოგვიანებით წვრთნიდა „სპარტა-კრჩ“-ს, ასევე იყო პრაღის „სპარტას“ სკაუტი. 2003-04 წლების სეზონში დაუბრუნდა მწვრთნელობას და იყო „ბოჰემიანსის“ მწვრთნელის თანაშემწე, მისი კონტრაქტი 2004 წლის იანვარში შეაჩერეს.

2008 წლის ევროპის ჩემპიონატის მიმდინარეობისას იყო სატელევიზიო არხის, -ის ჩეხურენოვანი ვერსიის ექსპერტი.

ტიტულები
მოთამაშის
ევროპის ჩემპიონი: 1976
ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი: 1980
ჩეხოსლოვაკიის ჩემპიონი (5): 1967/68, 1968/69, 1969/70, 1970/71, 1972/73
ჩეხოსლოვაკიის თასის გამარჯვებული (3): 1966/67, 1970/71, 1974/75
ევროპის ჩემპიონთა თასის ნახევარფინალისტი (1): 1968/69
მიტროპის თასის მფლობელი (1): 1967
ჩეხოსლოვაკიის წლის ფეხბურთელი (2): 1970, 1971
აიკის ალუმინის ქარხნის ავარია

აიკის ალუმინის ქარხნის ავარია — ეკოლოგიური კატასტროფა, რომელიც მოხდა 2010 წლის 4 ოქტომბერს უნგრეთში, ქალაქ აიკის ალუმინის ქარხანაში, ბუდაპეშტიდან 160 კილომეტრში. აფეთქებამ დაანგრია კაშხალი და დაიღვარა ატომური ნარჩენი, წითელი ტალახი, რომლის საერთო რაოდენობა იყო 1,1 მლნ მ³. აფეთქების შედეგად დაიტბორა უნგრეთის სამი მედიეს ტერიტორია (ვესპრემი, ვაში და დიორ-მოშონ-შოპრონი). უბედურების ზონაში უნგრეთის მთავრობბამ საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა. 5 ნოემბრის მონაცემებით დაღუპული იყო 10 ადამიანი. დაზარალებულთა საერთო რიცხვმა 140-ს გადააჭარბა.
იან პოპლუჰარი

იან პოპლუჰარი (; დ. 12 სექტემბერი, 1935, ჰანდლოვა, ჩეხოსლოვაკია — გ. 6 მარტი, 2011, იქვე.) — სლოვაკი ფეხბურთელი, პოციზიით მცველი. კარიერის დიდი ნაწილი გაატარა ბრატისლავის „სლოვანში“, ასევე იყო ჩეხოსლოვაკიის ეროვნული ნაკრების წევრი. მონაწილეობა მიიღო მსოფლიოს ორ, 1958 და 1962 წლების ჩემპიონატებზე.

ტიტულები
საკლუბო
სლოვანი ბრატისლავა
ჩეხოსლოვაკიის თასის გამარჯვებული (3): 1962, 1963, 1968

სანაკრებო
ჩეხოსლოვაკია
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1962: ვერცხლის მედალი
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1958: ჯგუფური ეტაპი
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1960: ბრინჯაოს მედალი

ინდივიდუალური
ჩეხოსლოვაკიის წლის ფეხბურთელი (1): 1965
სლოვაკეთის მე-20 საუკუნის საუკეთესო ფეხბურთელი
სერბეთის საფეხბურთო სუპერლიგა

სერბეთის საფეხბურთო სუპერლიგა  — პროფესიონალური საფეხბურთო ლიგა სერბული კლუბებისთვის. წარმოადგენს სერბეთის უმაღლეს საფეხბურთო ლიგას. ჩემპიონატი დაარსდა 2006 წელს და მასში მონაწილეობას იღებს 16 გუნდი.

სუპერლიგის ისტორიაში ყველაზე წარმატებული კლუბია ბელგრადის „პარტიზანი“, რომელმაც 8-ჯერ მოიგო ტურნირი. მოქმედი ჩემპიონია ბელგრადის „ცრვენა ზვეზდა“.

ისტორია
სერბეთის საფეხბურთო კლუბები 1992 წლამდე იუგოსლავიის ჩემპიონატში იღებდნენ მონაწილეობას, სადაც იუგოსლავიის საუკეთესო გუნდები გამოდიოდნენ. 1991 წელს სლოვენიის და ხორვატიის კლუბებმა დატოვეს ჩემპიონატი და ჩამოაყალიბეს საკუთარი ლიგის სისტემა, 1992 წელს იგივე გაიმეორეს ბოსნია და ჰერცეგოვინამ და მაკედონიამ. 1992 წლიდან 2006 წლამდე, სერბეთის და მონტენეგროს კლუბები და მონაწილეობას იღებდნენ სერბეთის და მონტენეგროს ჩემპიონატში. 2006 წელს მონტენეგრომ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა და საკუთარი ლიგის სისტემა შეიმუშავა. ამავე წლიდან ჩამოყალიბდა სერბეთის ჩემპიონატი და დაერქვა სერბეთის სუპერლიგა.

სუპერლიგის ჩემპიონები
სტატისტიკა კლუბების მიხედვით
სტადიონები
მაყურებელთა ტევადობით, სამი ყველაზე დიდი სტადიონი არის ბელგრადში – რაიკო მიტიჩის, პარტიზანის და ომლადინსკი.

რეკორდები
ყველაზე მეტი გოლი
ყველაზე მეტი ჩატარებული მატჩი
ნაჯათ ვალო-ბელქასემი

ნაჯათ ვალო-ბელქასემი (; დ. 4 ოქტომბერი, 1977, ბნი-შიკერი, მაროკო) — მაროკოული წარმოშობის ფრანგი პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1977 წლის 4 ოქტომბერს მაროკოს პატარა სოფელ ბნი-შიკერში. იგი მეორე შვილი იყო შვიდშვილიან ოჯახში. აქვს ესპანური და ალჟირული ფესვები. იგი ბნი-შიკერში 1982 წლამდე ცხოვრობდა, სანამ ოჯახთან ერთად საფრანგეთში საცხოვრებლად გადავიდოდა. 2002 წელს დაამთავრა პარიზის პოლიტიკურ მეცნიერებათა ინსტიტუტი. აქ გაიცნო ბორის ვალო, რომელთანაც 2005 წელს შექმნა ოჯახი.

2002 წელს ბელკასემი სოციალისტური პარტიის წევრი გახდა. 2007 წელს მუშაობდა სეგოლენ რუაიალის მდივნად მისი საპრეზიდენტო კამპანიის პერიოდში.

2012 წელს პრეზიდენტმა ფრანსუა ოლანდმა ის ქალთა უფლებების მინისტრად და მთავრობის სპიკერად აირჩია. 2014 წელს კი გახდა საფრანგეთის განათლების მინისტრი, პირველი ქალი აღნიშნულ თანამდებობაზე.
ბელარუსის კულტურა

ბელარუსის კულტურა — ბელარუსის კულტურა საუკუნეების მანძილზე მრავალი ფაქტორის გავლენით იქმნებოდა. ძირითადი ფაქქტორები იყო: ფიზიკური გარემო, ბელორუსების ეთნიკური წარმომავლობა (სლავური და პირეთის ტომების შერწყმის პროცესი), ადრეული პაგანიზმი, მართლმადიდებლური ქრისტიანობა.

ბელორუსის კულტურაზე ადრეული გავლენაა მაგდებურგის უფლებები, რომელიც მუნიციპალიტეტებს თვითმართველობას ანიჭებდა და გერმანული ქალაქების კანონზე იყო დაფუძნებული. ეს უფლება მეფეების მიერ გადაეცემოდათ - საუკუნეების ისეთ ქალაქებს როგორებიცაა: ბრესტი, გროდნო, სლიცკი და მინსკი.

1517-19 წლებში ფრანცისკ სკორინამ (1490-1552) ბიბლია თარგმნა ძველ ბელარუსულად. პროტესტანტული რეფორმაციამ მოახდინა გავლენა ბელორუსულ კულტურაზე, - საუკუნეებში განიხილებოდა რეფორმატული იდეები, ქვეყანაში სტამბები და სკოლების რაოდენობა გაიზარდა.

- საუკუნეებში ბელარუსი თავადაზნაურობა მოქცეული იყო რუსული დაპოლონური კულტურის გავლენის ქვეშ, ხოლო ბელარუსული კულტურა არსებობას განაგრძობდა გლეხობაში, ფოლკლორის, ტრადიციული ტანისამოსის და ეთნიკური ჩვეულებების საშუალებით.

ბელარუსული ლიტერატურის განვითარება და ეროვნული გრძნობების გამოღვიძება უკავშირდება იანკა კუპალას (1882–1942) და იაკუბ კოლასის (1882–1956) ნაშრომებს. ამ პოეტების ლექსები მიიჩნევა თანამედროვე ბელარუსული პოეზიის კლასიკად.

მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები
ბელარუსს აქვს ოთხი მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი, მათ შორის ორს ის ინაწილებს მეზობელ ქვეყნებთან: მირის ციხესიმაგრე, ნესვიჟის ციხესიმაგრე, ბელოვეჟის ტევრი (ინაწილებს პოლონეთთან) და სტრუვეს გეოდეზიური რკალი (ინაწილებს ცხრა ქვეყანასთან ერთად).
ალბანეთის მეცნიერებათა აკადემია

ალბანეთის მეცნიერებათა აკადემია — ალბანეთის მთავარი სამეცნიერო დაწესებულება. დაარსდა 1972 წელს. აკადემია მოიცავს გამოჩენილ მეცნიერებს და აკადემიკოსებს, რომლებიც ჩართულნი არიან კვლევით ცენტრებსა და სხვა აკადემიურ დაწესებულებებში, როგორც ალბანეთში, ისე მის ფარგლებს გარეთ. 2010 წლის მონაცემებით, აკადემიას ჰყავს 28 წევრი, 11 დაკავშირებული და 26 საპატიო წევრი.

აკადემია შედგება ორი ნაწილისგან:
სოციალური მეცნიერებების და ალბანოლოგიის განყოფილება;
ბუნებრივი და ტექნიკური მეცნიერებების განყოფილება.

იგი ასევე მოიცავს შემდეგ ერთეულებს:
ტექნოლოგიური და ინოვაციური განვითარების პროექტები;
საგარეო და საზოგადოებასთან ურთიერთობის ფილიალი;
ბიბლიოთეკა;
გამომცემლობა.

ალბანეთის მეცნიერებათა აკადემიას აქვს ქვეყნის მასშტაბით უმსხვილესი ბიბლიოთეკა. 1975 წლისთვის, იგი მხოლოდ 10 000 წიგნს მოიცავდა, ხოლო 1986 წელს, ბიბლიოთეკაში არსებულ წიგნთა ტომების რაოდენობამ 8 120 000 შეადგინა.

2008 წელს, ოთხი კვლევითი ინსტიტუტი (ლინგვისტიკის და ლიტერატურის, ისტორიის, არქეოლოგიის და ფოლკლორული კულტურის) გაერთიანდა და ჩამოყალიბდა ალბანოლოგიური სწავლების ცენტრი.