iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სატლეჯი

სატლეჯი, ქვემო დინებაში პანჯნადი (პენჯ. , ੁ, ურდუ , ჰინდი ु, სანსკრ. ्ु ან ुु्ी) — მდინარე აზიაში. ინდის ყველაზე მძლავრი შენაკადი. მიედინება ჩინეთის, ინდოეთის და პაკისტანის ტერიტორიებზე. სათავეს იღებს ტიბეტის მთიანეთში 4630 მ. სიმაღლეზეკაილას მთისა და მანასაროვარის ტბის სიახლოვეს, ტბა ლანგა–ცოს დასავლეთ სანაპიროს გვერდით. მდინარის სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 1536 კმ. (აქედან 1050 კმ. მიედინება ინდოეთში), აუზის ფართობია 395 ათასი კვ. კმ. ( აქედან, 24 ათასი კვ. კმ. მდებარეობს ინდოეთში)
სატლეჯი როგორც შვიდმდინარეთიდან ერთ–ერთი მოიხსენება "ვედებში" შუტუდრის ან შატადრუს სახელით.

გეოგრაფია
სათავიდან 400კმ. მანძილზე სატლეჯი სახელწოდებით ლანგჩენ–კანბაბი მიედინება ჩრდილო–დასავლეთით ფართო ხეობაში ჩრდილოეთით ლადაკჰისა და კაილას ქედებს, ხოლო სამხრეთით დიდი ჰიმალაის ქედებს შორის. შემდეგ მდინარე უხვევს სამხრეთ–დასავლეთით, ვიწრო ხეობით გადაკვეთს ჰიმალაის და გამოდის ინდ-განგის ვაკეზე (პენჯაბის დაბლობზე) ქალაქ რუპარის მახლობლად.
დაბლობში სატლეჯი უერთდება თავის მთავარ შენაკადებს — მდინარეებს ბიასსა (პენჯაბის შტატში და ჩინაბს (უძველეს ქალაქ მუტლანის სამხრეთით), რის შემდეგ სახელწოდებით პანჯნადი ჩაედინება მდინარე ინდში. 160 კმ. მანძილზე მდინარე სატლეჯი მიუყვება ინდოეთსა და პაკისტანს შორის საზღვარს.
სატლეჯი წარმოადგენს ჩრდილოეთ ინდოეთსა და პაკისტანში მდებარე ყველაზე გრძელ მდინარეს, რომელიც გადაკვეთს ისტორიული პენჯაბის რეგიონს. ის მდებარეობს ჩრდილოეთით ვინდჰიას ქედისა და სამხრეთით ჰინდიყუშის მასივს შორის. აღნიშნული რეგიონის დასავლეთით მდებარეობს მაკრანის ქედი, ხოლო აღმოსავლეთით და სამხრეთით თარის უდაბნო.

ჰიდროგრაფია
ზემო დინებაში მდინარე ძირითადად იკვებება თოვლისა და მყინვარების დნობის შედეგად, ხოლო დანარჩენი ნაწილი იკვებება მუსონური წვიმების შედეგად. მდინარის წყალი ქვემო დინებაში გამოიყენება სარწყავად. მსხვილი სარწყავი სისტემა აჭარბებს 4,5 ათას კმ-ს და რწყავს 12 მლნ. ჰა ფართობს. სისტემაში შედის დიპალპურის, რაჯასტჰანის, პაკპატანის, ჰაკრას, სადიკვაიას, მაილსის სარწყავი არხები.
მდინარემ რამდენიმეჯერ მკვეთრად შეიცვალა კალაპოტი 1000, 1245, 1796, 1953 და სხვა წლებში, რასაც თან ახლდა მოსახლეობის მიგრაცია. აგრეთვე, არსებობს გეოლოგიური ცნობები, რომ ძვ.წ. 1700 წელს მდინარე სატლეჯი იყო არა ინდის არამედ მდინარე სარასვატის მსხვილი შენაკადი. სავარაუდოდ, ტექტონიკური ძვრების შედეგად შეიცვალა სატლეჯის მიმართულება სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისკენ, რის შედეგადაც წყალუხვი სარასვატი დაშრა. ამან, თავის მხრივ, გამოიწვია ჩოლისტანის უდაბნოს წარმოქმნა და თანამედროვე სინდის შტატის აღმოსავლეთ ნაწილის გაუდაბურება. სარასვატის ნაპირებზე მცხოვრებმა ხალხმა კი მიატოვა საცხოვრებელი ადგილები.
მდინარეზე მდებარეობს ინდოეთის მსხვილი ჰიდროელექტროსადგური ბჰაკრა-ნანგალი და გოვინდის წყალსაცავი. ასევე, ინდოეთი უკვე რამდენიმე ათწლეულია ცდილობს ააგოს 214 კმ. სიგრძის სატლეჯ-ჯამუნას არხი, რომელიც შესაძლებლობას მისცემს სატლეჯს წელიწადის გარკვეულ პერიოდებში განავითაროს ცალკეულ უბნებზე ნავიგაცია.
სატლეჯის სათავე მდებარეობს მიუვალ ადგილებში. ის პირველად გამოიკვლიეს რუსულმა და გერმანულმა ჯგუფებმა 2004 წელს.

მსხვილი ქალაქები
მდინარე სატლეჯის ნაპირებზე მდებარეობს რამდენიმე მსხვილი ქალაქი. კერძოდ,
ჩინეთში: ტოლინგი
ინდოეთში: ნანგალი, რუპარი, პჰილაური
პაკისტანში: ისლამი, ბაჰავალპური
ჯონ ჩერჩილ მალბორო

ჯონ ჩერჩილ მალბორო (; დ. 26 მაისი, 1650, დევონშირი — გ. 16 ივნისი, 1722, კრენბორნ-ლოჯი, უინძორი) — ჰერცოგი (1702), ინგლისის მხედართმთავარი და პოლიტიკური მოღვაწე, გენერალი (1702). დააწინაურა იორკის ჰერცოგმა. მონაწილეობდა ინგლის-ჰოლანდიის ომში 1672–1674 წლებში. 1685 წელს იყო ელჩი საფრანგეთში. შემდეგ ხელმძღვანელობდა ჰერცოგ მონმუთის აჯანყების (1685) ჩახშობას სამხრეთ ინგლისში. პროტესტანტებთან სიახლოვის გამო შერისხეს (1687) და ვილჰელმ ორანელის მხარეზე გადავიდა. დედოფალ ანას მეფობის (1702-იდან) დროს დიდ როლს თამაშობდა ვიგების მთავრობაში. ესპანეთის მემკვიდრეობისათვის ომში (1701–1714) იყო მთავარსარდალი ინგლისური ჯარების კონტინენტზე. გაიმარჯვა 1704, 1706, 1708, 1709 წლის ბრძოლებში. სახელმწიფო სათავეში ტორის პარტიის მოსვლის (1711) შემდეგ გადააყენეს თანამდებობიდან, გაფლანგვის ბრალდება წაუყენეს და დიდი ჯარიმის გადახდა მიუსაჯეს. წავიდა ემიგრაციაში. სამშობლოში დაბრუნდა და 1714–1716 ინგლისის მეფის ჯორჯ -ის სამსახურში ჩადგა.
სნუკერის სეზონი 1991-1992

სნუკერის სეზონი 1991-1992 — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 1991-1992 წლებში. მიმდინარეობა — აგვისტო 1991 — 16 მაისი 1992. სეზონის სამი მთავარი ტურნირის გამარჯვებულები: დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — ჯონ პეროტი (ინგლისი), მასტერსი — სტივენ ჰენდრი (შოტლანდია), მსოფლიო ჩემპიონატი — სტივენ ჰენდრი (შოტლანდია). ქვემოთ მოყვანილია სეზონის განმავლობაში გამართული შეჯიბრების განრიგი. სულ გაიმართა 26 შეჯიბრი.

ოფიციალური რეიტინგი
ქვემოთ მოცემულია 1991-1992 წლების მსოფლიო რეიტინგის ტოპ-16 სნუკერისტი. ეს მოთამაშეები ავტომატურად მონაწილეობდა ტურნირების ფინალურ სტადიებში და მოწვეულნი იყვნენ მასტერსზე.
სნუკერის სეზონი 1992-1993

სნუკერის სეზონი 1992-1993 — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 1992-1993 წლებში. მიმდინარეობა — აგვისტო 1992 — 30 მაისი 1993. სეზონის სამი მთავარი ტურნირის გამარჯვებულები: დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — ჯიმი უაიტი (ინგლისი), მასტერსი — სტივენ ჰენდრი (შოტლანდია), მსოფლიო ჩემპიონატი — სტივენ ჰენდრი (შოტლანდია). ქვემოთ მოყვანილია სეზონის განმავლობაში გამართული შეჯიბრების განრიგი. სულ გაიმართა 26 შეჯიბრი.

ოფიციალური რეიტინგი
ქვემოთ მოცემულია 1992-1993 წლების მსოფლიო რეიტინგის ტოპ-16 სნუკერისტი. ეს მოთამაშეები ავტომატურად მონაწილეობდა ტურნირების ფინალურ სტადიებში და მოწვეულნი იყვნენ მასტერსზე.

შედეგები
სნუკერის სეზონი 1993-1994

სნუკერის სეზონი 1993-1994 — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 1993-1994 წლებში. მიმდინარეობა — 1 აგვისტო 1993 — 29 მაისი 1994. სეზონის სამი მთავარი ტურნირის გამარჯვებულები: დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — რონი ო’სალივანი (ინგლისი), მასტერსი — ალან მაკმანუსი (შოტლანდია), მსოფლიო ჩემპიონატი — სტივენ ჰენდრი (შოტლანდია). ქვემოთ მოყვანილია სეზონის განმავლობაში გამართული შეჯიბრების განრიგი. სულ გაიმართა 19 შეჯიბრი.

ოფიციალური რეიტინგი
ქვემოთ მოცემულია 1993-1994 წლების მსოფლიო რეიტინგის ტოპ-16 სნუკერისტი. ეს მოთამაშეები ავტომატურად მონაწილეობდა ტურნირების ფინალურ სტადიებში და მოწვეულნი იყვნენ მასტერსზე.

შედეგები
სნუკერის სეზონი 1994-1995

სნუკერის სეზონი 1994-1995 — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 1994-1995 წლებში. მიმდინარეობა — 1 აგვისტო 1994 — მაისი 1995. სეზონის სამი მთავარი ტურნირის გამარჯვებულები: დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — სტივენ ჰენდრი (შოტლანდია), მასტერსი — რონი ო’სალივანი (ინგლისი), მსოფლიო ჩემპიონატი — სტივენ ჰენდრი (შოტლანდია). ქვემოთ მოყვანილია სეზონის განმავლობაში გამართული შეჯიბრების განრიგი. სულ გაიმართა 19 შეჯიბრი.

ოფიციალური რეიტინგი
ქვემოთ მოცემულია 1994-1995 წლების მსოფლიო რეიტინგის ტოპ-16 სნუკერისტი. ეს მოთამაშეები ავტომატურად მონაწილეობდა ტურნირების ფინალურ სტადიებში და მოწვეულნი იყვნენ მასტერსზე.

შედეგები
სნუკერის სეზონი 1995-1996

სნუკერის სეზონი 1995-1996 — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 1995-1996 წლებში. მიმდინარეობა — აგვისტო 1995 — მაისი 1996. სეზონის სამი მთავარი ტურნირის გამარჯვებულები: დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — სტივენ ჰენდრი (შოტლანდია), მასტერსი — სტივენ ჰენდრი (შოტლანდია), მსოფლიო ჩემპიონატი — სტივენ ჰენდრი (შოტლანდია). ქვემოთ მოყვანილია სეზონის განმავლობაში გამართული შეჯიბრების განრიგი. სულ გაიმართა 22 შეჯიბრი.

ოფიციალური რეიტინგი
ქვემოთ მოცემულია 1995-1996 წლების მსოფლიო რეიტინგის ტოპ-16 სნუკერისტი. ეს მოთამაშეები ავტომატურად მონაწილეობდა ტურნირების ფინალურ სტადიებში და მოწვეულნი იყვნენ მასტერსზე.

შედეგები
სნუკერის სეზონი 1996-1997

სნუკერის სეზონი 1996-1997 — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 1996-1997 წლებში. მიმდინარეობა — 9 სექტემბერი 1996 — 18 მაისი 1997. სეზონის სამი მთავარი ტურნირის გამარჯვებულები: დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — სტივენ ჰენდრი (შოტლანდია), მასტერსი — სტივ დეივისი (ინგლისი), მსოფლიო ჩემპიონატი — კენ დოერტი (ირლანდია). ქვემოთ მოყვანილია სეზონის განმავლობაში გამართული შეჯიბრების განრიგი. სულ გაიმართა 19 შეჯიბრი.

ოფიციალური რეიტინგი
ქვემოთ მოცემულია 1996-1997 წლების მსოფლიო რეიტინგის ტოპ-16 სნუკერისტი. ეს მოთამაშეები ავტომატურად მონაწილეობდა ტურნირების ფინალურ სტადიებში და მოწვეულნი იყვნენ მასტერსზე.

შედეგები
სნუკერის სეზონი 1997-1998

სნუკერის სეზონი 1997-1998 — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 1997-1998 წლებში. მიმდინარეობა — 14 აგვისტო 1997 — 17 მაისი 1998. სეზონის სამი მთავარი ტურნირის გამარჯვებულები: დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — რონი ო’სალივანი (ინგლისი), მასტერსი — მარკ უილიამსი (უელსი), მსოფლიო ჩემპიონატი — ჯონ ჰიგინსი (შოტლანდია). ქვემოთ მოყვანილია სეზონის განმავლობაში გამართული შეჯიბრების განრიგი. სულ გაიმართა 18 შეჯიბრი.

ოფიციალური რეიტინგი
ქვემოთ მოცემულია 1997-1998 წლების მსოფლიო რეიტინგის ტოპ-16 სნუკერისტი. ეს მოთამაშეები ავტომატურად მონაწილეობდა ტურნირების ფინალურ სტადიებში და მოწვეულნი იყვნენ მასტერსზე.

შედეგები
სნუკერის სეზონი 1998-1999

სნუკერის სეზონი 1998-1999 — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 1998-1999 წლებში. მიმდინარეობა — ივნისი 1998 — 16 მაისი 1999. სეზონის სამი მთავარი ტურნირის გამარჯვებულები: დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — ჯონ ჰიგინსი (შოტლანდია), მასტერსი — ჯონ ჰიგინსი (შოტლანდია), მსოფლიო ჩემპიონატი — სტივენ ჰენდრი (შოტლანდია). ქვემოთ მოყვანილია სეზონის განმავლობაში გამართული შეჯიბრების განრიგი. სულ გაიმართა 25 შეჯიბრი.

ოფიციალური რეიტინგი
ქვემოთ მოცემულია 1998-1999 წლების მსოფლიო რეიტინგის ტოპ-16 სნუკერისტი. ეს მოთამაშეები ავტომატურად მონაწილეობდა ტურნირების ფინალურ სტადიებში და მოწვეულნი იყვნენ მასტერსზე.

შედეგები
სნუკერის სეზონი 1999-2000

სნუკერის სეზონი 1999-2000 — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 1999-2000 წლებში. მიმდინარეობა — 23 ივლისი 1999 — 6 მაისი 2000. სეზონის სამი მთავარი ტურნირის გამარჯვებულები: დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — მარკ უილიამსი (უელსი), მასტერსი — მეთიუ სტივენსი (უელსი), მსოფლიო ჩემპიონატი — მარკ უილიამსი (უელსი). ქვემოთ მოყვანილია სეზონის განმავლობაში გამართული შეჯიბრების განრიგი. სულ გაიმართა 22 შეჯიბრი.

ოფიციალური რეიტინგი
ქვემოთ მოცემულია 1999-2000 წლების მსოფლიო რეიტინგის ტოპ-16 სნუკერისტი. ეს მოთამაშეები ავტომატურად მონაწილეობდა ტურნირების ფინალურ სტადიებში და მოწვეულნი იყვნენ მასტერსზე.

შედეგები
სნუკერის სეზონი 2000-2001

სნუკერის სეზონი 2000-2001 — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 2000-2001 წლებში. მიმდინარეობა — 26 აგვისტო 2000 — 13 მაისი 2001. სეზონის სამი მთავარი ტურნირის გამარჯვებულები: დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — ჯონ ჰიგინსი (შოტლანდია), მასტერსი — პოლ ჰანტერი (ინგლისი), მსოფლიო ჩემპიონატი — რონი ო’სალივანი (ინგლისი). ქვემოთ მოყვანილია სეზონის განმავლობაში გამართული შეჯიბრების განრიგი. სულ გაიმართა 20 შეჯიბრი.

ოფიციალური რეიტინგი
ქვემოთ მოცემულია 2000-2001 წლების მსოფლიო რეიტინგის ტოპ-16 სნუკერისტი. ეს მოთამაშეები ავტომატურად მონაწილეობდა ტურნირების ფინალურ სტადიებში და მოწვეულნი იყვნენ მასტერსზე.

შედეგები
სამმაგი გვირგვინი (სნუკერი)

სამმაგი გვირგვინი — სნუკერის სამი მთავარი ტურნირის არაოფიციალური სახელწოდება. სნუკერის ისტორიაში მხოლოდ ცხრა მოთამაშემ მოახერხა სამმაგი გვირგვინის მოპოვება: სტივენ ჰენდრი, რონი ო’სალივანი, ჯონ ჰიგინსი, სტივ დეივისი, მარკ უილიამსი, ალექს ჰიგინსი, ტერი გრიფითსი, ნილ რობერტსონი და მარკ სელბი. მათგან მხოლოდ ჰენდრიმ, დეივისმა და უილიამსმა მოახერხეს სამმაგი გვირგვინის ერთ სეზონზე მოპოვება, რაც მეტნაკლებად პრესტიჟულად მიიჩნევა. ჰენდრი — ერთადერთი მოთამაშე, რომელმაც სამმაგი გვირგვინის მოპოვება ორჯერ მოახერხა, 1989/1990 და 1995/1996 წლების სეზონებზე.

სამმაგი გვირგვინის გამარჯვებულთა სია
სამმაგი გვირგვინის პოტენციური მფლობელები
მოთამაშეები, რომლებიც გამოდიოდნენ მეინ-ტურიში და სამმაგი გვირგვინის მოპოვების პრეტენდენტები იყვნენ:
მსოფლიო ჩემპიონატი: დინ ჯუნხუი, მეთიუ სტივენსი, ჯიმი უაიტი და მარკ სელბი.
მასტერსი: შონ მერფი და პიტერ ებდონი
დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი: ნილ რობერტსონი

სამმაგი გვირგვინის ტურნირების გამარჯვებულები
სამმაგი გვირგვინის ყველა ტურნირის გამარჯვებულები 1968-1969 წლების სეზონიდან მოყოლებული.
ნარვის ყურე

ნარვის ყურე — ფინეთის ყურის ნაწილი ბალტიის ზღვაში. ხმელეთში შეჭრილია 40 კილომეტრზე, სიგანე შესასვლელთან 90 კილომეტრი, სიღრმე 30 მეტრი. აღმოსავლეთ ნაპირი დაბალი და ქვიშიანია, სამხრეთი ძირითადად მაღალი და ციცაბო. დეკემბრიდან მარტამდე დაფარულია ყინულით. ნარვის ყურეს ერთვის მდინარე ნარვა. შესართავთან ახლოს მდებარეობს კურორტი ნარვაიიესუუ.
სნუკერის სეზონი 1981-1982

სნუკერის სეზონი 1981-1982 — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 1981-1982 წლებში. მიმდინარეობდა 1981-1982 წლებში. სეზონის ორი ტურნირი, დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი და მასტერსი მოიგო ინგლისელმა სტივ დეივისმა, ხოლოდ სეზონის მთავარი ტურნირი — მსოფლიო ჩემპიონატი — ჩრდილოეთირლანდიელმა ალექს ჰიგინსმა.

ოფიციალური რეიტინგი
ქვემოთ მოცემულია 1981-1982 წლების მსოფლიო რეიტინგის ტოპ-16 სნუკერისტი. ეს მოთამაშეები ავტომატურად მონაწილეობდა ტურნირების ფინალურ სტადიებში და მოწვეულნი იყვნენ მასტერსზე.

კალენდარი
ივანე ურგანტი

ივანე ანდრეის ძე ურგანტი ( დ. 16 აპრილი, 1978) — რუსი ტელეწამყვანი, მსახიობი და შოუმენი.

ბიოგრაფია
ივანე ურგანტი დაიბადა ლენინგრადში მსახიობების ანდრეი ურგანტისა და ვალერია კისელევას ოჯახში. ივანეს მამა წარმომავლობით რუსი, ესტონელი, ებრაელი, ხოლო დედა რუსი იყო. დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის თეატრალური ხელოვნების სახელმწიფო აკადემია.
2007, 2008, და 2010 წლებში დაჯილდოვდა ტეფი-თ.

2009 წლის 16 მაისს ალსუსთან ერთად 2009 წლის ევროვიზიის კონკურსი ფინალი წაიყვანა.
2012 წელს ივანემ გამოუშვა პირველი სოლო ალბომო სახელწოდებით „ესტრადა“.
საფრანგეთის ლიგა 2

საფრანგეთის ლიგა 2 — მეორე საფეხბურთო დივიზიონი საფრანგეთში. ლიგა 2-ში მონაწილეობას იღებს 20 გუნდი. სეზონი გრძელდება აგვისტოდან შემდეგი წლის მაისამდე. თითოეული გუნდი ატარებს 38 მატჩს, მთელ სეზონში კი ჯამში ტარდება 380 მატჩი. ყოველი სეზონის ბოლოს, პირველი სამი კლუბი გადადის ლიგა 1-ში, ხოლო ბოლო სამი ქვეითდება ნაციონალური ჩემპიონატში. მატჩების უმრავლესობა იმართება პარასკევს და ორშაბათს, რამდენიმე მატჩი კი კვირის სხვა დღეებშიც. თამაშები რეგულარულად წყდება შობის წინ და გრძელდება იანვრის შუა რიცხვებიდან.

ლიგა 2 შეიქმნა ლიგა 1-ის შექმნიდან ერთი წლის შემდეგ, 1933 წელს და მიიღო სახელწოდება დივიზიონი 2, რომელსაც ატარებდა 2002 წლამდე.
ნიკობარის კუნძულები

ნიკობარის კუნძულები — კუნძულთა ჯგუფი ინდოეთის ოკეანეში, ბენგალის ყურესა და ანდამანის ზღვას შორის. კუნძულთა ჯგუფი ინდოეთის შემადგენლობაში შედის. ფართობი 1,6 ათასი კმ². სიმაღლე 642 მეტრამდე. უმთავრესად აგებულია ფიქლებითა და ქვიშაქვებით, პატარა კუნძულები კი მარჯნის კირქვებით. ჰავა სუბეკვატორული მუსონურია. ნალექები 2200-3200 მმ წელიწადში. სამხრეთ კუნძულებზე მარადმწვანე ტროპიკული ტყეებია, ჩრდილოეთ კუნძულებზე მაღალბალახოვანი მდელოები. კუნძულებზე გაშენებულია ქოქოსის პალმის პლანტაციები, განვითარებულია თევზჭერა.
ნიკობარელები

ნიკობარელები — ნიკობარის კუნძულებზე მცხოვრებ ტომთა ჯგუფი. რაოდენობა 20 000 კაცი. ლაპარაკობენ მონქმერული ოჯახის ნიკობარული ენის დიალექტებზე. რელიგია — სულთა რწმენა. იმყოფებიან პირველყოფილი თემური წყობილების რღვევის საფეხურზე. ანთროპოლოგიურად ჭარბობს მონღოლოიდური რასა. რასობრივი და კულტურული თავისებურებებით გამოირჩევა კუნძულ კარ-ნიკობარის სიღრმეში მცხოვრები შომპენის ტომი. ნიკობარელების ძირითადი საქმიანობაა მიწათმოქმედება, ქოქოსის პალმის მოშენება, მეცხოველეობა, თევზჭერა.
ნორტონის ყურე

ნორტონის ყურე — ბერინგის ზღვის ყურე ალასკის დასავლეთ სანაპიროსთან, სიუარდის ნახევარკუნძულის სამხრეთით. სიგრძე 200 კილომეტრი, სიგანე 145 კილომეტრი, სიღრმე 10-20 მეტრი, მაქსიმალური 27 მეტრი. ნაპირები დაბალი და დანაწევრებულია, ბევრია კუნძული. ნოემბრიდან ივლისამდე დაფარულია ყინულით. ყურის ჩრდილოეთ სანაპიროზეა ქალაქი და ნავსადგური ნომი.
მარტინ ოპიცი

მარტინ ოპიცი (; დ. 23 დეკემბერი, 1597, ბუნცლაუ — გ. 20 აგვისტო, 1639, გდანსკი) — გერმანელი პოეტი და ხელოვნების თეორეტიკოსი. მისმა წიგნმა „გერმანული პოეზიის შესახებ“
(1624) დასაბამი მისცა გერმანულ კლასიციზმს. აღსანიშნავია ოპიცის ლექსები და პოემები „სანუგეშო სიმღერები ომის უბედურებაში“, „ქება ომის ღმერთისა“ (1628), „ვეზუვი“ (1633), „პასტორალი ფერია ჰერცინისადმი“ (1630), „ზლატნა ანუ სულიერი სიმშვიდისათვის“ (1623). მასვე ეკუთვნის პირველი გერმანული ოპერის „დაფნეს“ ლიბრეტო.
პერეირა (კოლუმბია)

პერეირა — ქალაქი კოლუმბიაში, რისარალდის დეპარტამენტის დედაქალაქი. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ რეგიონის ცენტრში, პატარა ხეობაში, რომელიც ანდების მთაგრეხილის დასავლეთ ნაწილიდან ეშვება. ყავის წარმოების სტრატეგიულ არეალში მდებარეობამ განაპირობა ქალაქის გადაქცევა კოლუმბიის მნიშვნელოვან ურბანულ ცენტრად; ამავე დროს, ძალზედ ახლოს მდებარეობს ისეთ დიდ ქალაქებთამ როგორიცაა ბოგოტა, კალი და მედელინი. 2005 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 576 329 ადამიანს შეადგენდა.

ისტორია
პერეირის ტერიტორია ჯერ კიდევ ევროპულ კოლონიზაციამდე დასახლებული იყო კიმბაიას ხალხით, რომელიც ცნობილია ოქროზე მუშაობის ხელოვნებით. ესპანელებმა პირველი დასახლება 1540 წელს გააშენეს.

დაძმობილებული ქალაქები
ბარსელონა, ესპანეთი
გეინსვილი, აშშ
ლისაბონი, პორტუგალია
მონრეალი, კანადა
ოქსფორდი, გაერთიანებული სამეფო
ვალენსია, ესპანეთი
პალმა , ესპანეთი
ბოროვიჩი, რუსეთი
თეოფრასტე

თეოფრასტე, თეოფრასტოსი (ძვ. ბერძ. , ; დ. დაახლ. ძვ. წ. 370 . ერესოსი, კუნძული ლესბოსი — გ. ძვ. წ. 288-ძვ. წ. 285 წლებს შორის, ათენი) — ძველი ბერძენი ფილოსოფოსი, ბუნებათმცოდნე, მუსიკის თეორეტიკოსი.

მრავალმხრივი მეცნიერი; არისტოტელესთან ერთად არის ბოტანიკის და მცენარეთა გეოგრაფიის ფუძემდებელი. მისი მოძღვრების ისტორიული ნაწილის გამო ფილოსოფიის დამფუძნებლად ითვლება.

სწავლობდა ათენში პლატონთან, შემდეგ არისტოტელესთან და გახდა მათი უახლოესი მეგობარი, ხოლო ძვ. წ. 323 წელს — მათი მემკვიდრე პერიპათეტიკების სკოლის მეთაურის თანამდებობაზე.

არის 200-ზე მეტი შრომის ავტორი ფიზიკის, მინერალოგიის, ფიზიოლოგიის და სხვა დარგებში.

ქართულად ნათარგმნია მისი „ხასიათები“.
ჯიზია

ჯიზია — სულადი გადასახადი, რომელსაც არაბთა სახალიფოში, შემდგომ კი სხვა სახელმწიფოშიც, იხდიდნენ არამუსლიმანი ქვეშევრდომები (ზიმიები) - სრულწლოვანი, შრომისუნარიანი მამაკაცები (ქალები, ბავშვები, მოხუცები, მონები, მათხოვრები, ბერმონაზვნები ჯიზიისაგან თავისუფლდებოდნენ).

ჯიზიას იხდიდნენ ყოველწლიურად ფულით ან ნატურით. მუსლიმანური სამართლის მიხედვით ჯიზიას იხდიდნენ ხელშეკრულების საფუძველზე, რომლის ძალითაც არამუსლიმანებს სიცოცხლისა და საკუთრების ხელშეუხებლობის გარანტია ეძლეოდათ. ასეთ შემთხვევაში ჯიზია ხშირად კომლობრივ გადასახადს წარმოადგენდა. ასე იყო, მაგალითად საქართველოში არაბთა დაპყრობების დროს.
მოონზუნდის ოპერაცია (1917)

მოონზუნდის ოპერაცია — რევოლუციური ბალტიის ფლოტისა და რუსეთის ჯარების ჩრდილოეთ ფრონტის ცალკეული ნაწილების ერთობლივი დესანტსაწინააღმდეგო ოპერაცია მოონზუნდის არქიპელაგის რაიონში 1917 წლის 29 სექტემბერს — პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918) დროს. გააფთრებულ თავდაცვის შემდეგ 3 ოქტომბერს რუსეთის საჯარისო ნაწილებმა დატოვეს კ. ეზელი, 5 ოქტომბერს კ. მოონი და 6 ოქტომბერს კ. დაგო. მიუხედავად ამისა, გერმანულმა ფლოტმა, რომელმაც ბრძოლებში 30-ზე მეტი ხომალდი დაკარგა, ვერ შეძლო გაჭრილიყო ფინეთის ყურეში და პეტროგრადისკენ.
მოონზუნდის ოპერაცია (1944)

მოონზუნდის ოპერაცია — ლენინგრადის ფლოტისა და ბალტიის ფლოტის სადესანტო ოპერაცია 1944 წლის სექტემბერ-ოქტომბერში, მოონზუნდის არქიპელაგის კუნძულების გასათავისუფლებლად დიდი სამამულო ომის (1941-1945) დროს. საზღვაო დესანტის ქვეითმა ჯარმა 27 სექტემბერს დაიკავა კ. ვორმსი. საზღვაო დესანტმა 29-30 სექტემბერს ხელთ იგდო კ. მუჰუ, 2-3 ოქტომბერს — კ. ჰიიუმაა. 5 ოქტომბერს ფლოტისა და ავიაციის მხარდაჭერით საზღვაო დესანტი კ. საარემაიას ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაპირზე გადავიდა. 24 ნოემბრისთვის დასრულდა მოონზუნდის კუნძულების გათავისუფლება.
მოონზუნდის თავდაცვითი ოპერაცია (1941)

მოონზუნდის თავდაცვითი ოპერაცია — საბჭოთა ჯარების მიერ მოონზუნდის არქიპელაგის კუნძულების დაცვა 1941 წლის სექტემბერ-ოქტომბერში, დიდი სამამულო ომის (1941-1945) დროს. ტალინის დატოვების შემდეგ მოონზუნდის არქიპელაგების კუნძულების გარნიზონი გერმანელთა ღრმა ზურგში აღმოჩნდა. კუნძულებს იცავდნენ მე-8 არმიისა და ბალტიის ფლოტის ცალკეული ნაწილები. თავდაცვას ხელმძღვანელობდა გენერალი ა. ელისეევი. კუნძულების ხელში ჩასაგდებად იბრძოდა გერმანელთა 2 ქვეითი დივიზია. 11 სექტემბერს გერმანელებმა კ. ვორმსი დაიკავა. 14 სექტემბერს დაიწყო დესანტის გადასხმა ერთდროულად კ. მუჰუსა და კ. საარემააზე, ლიუსა და კიიგუსტეს ყურეებში გერმანელთა დესანტი უკუგდებულ იქნა. 17 სექტემბერს საბჭოთა ჯარებმა დატოვეს კ. მუჰუ და კ. საარემააზე გადავიდნენ. იმავე დღეს გერმანელებმა ორისაარის პოზიცია გაარღვია, 23 სექტემბერს საბჭოთა ჯარებმა ნახევარკუნძულ სირვესკენ დაიხიეს. 4 სექტემბერს გარნიზონის მცირე ნაწილი ევაკუირებულ იქნა კ. ჰიიუმააზე. 12 ოქტომბერს გერმანელებმა დაიწყეს კ. ჰიიუმააზე დესანტის გადასხმა და გააფთრებული ბრძოლების შემდეგ მხოლოდ 2 პლაცდარმის დაკავება მოახერხა. კუნძულის გარნიზონი 6 დღე-ღამის განმავლობაში ებრძოდა გერმანელებს. 18 ოქტომბერს დაიწყო კუნძულის გარნიზონის ევაკუაცია. ნახევარკუნძულ ჰანკოსა და კ. ოსმუსაარზე საბჭოთა ჯარებმა მოონზუნდის თავდაცვით ოპერაციაში გერმანელთა 50 ათასზე მეტი ჯარისკაცი მიიზიდეს და ამით მნიშვნელოვნად დაასუსტეს მათი დაჯგუფება, რომელიც ლენინგრადს უტევდა.
სნუკერის სეზონი 2001-2002

სნუკერის სეზონი 2001-2002 — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 2001-2002 წლებში. მიმდინარეობა — 11 აგვისტო 2001 — 12 მაისი 2002. სეზონის სამი მთავარი ტურნირის გამარჯვებულები: დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — რონი ო’სალივანი (ინგლისი), მასტერსი — პოლ ჰანტერი (ინგლისი), მსოფლიო ჩემპიონატი — პიტერ ებდონი (ინგლისი). ქვემოთ მოყვანილია სეზონის განმავლობაში გამართული შეჯიბრების განრიგი. სულ გაიმართა 20 შეჯიბრი.

ოფიციალური რეიტინგი
ქვემოთ მოცემულია 2001-2002 წლების მსოფლიო რეიტინგის ტოპ-16 სნუკერისტი. ეს მოთამაშეები ავტომატურად მონაწილეობდა ტურნირების ფინალურ სტადიებში და მოწვეულნი იყვნენ მასტერსზე.

შედეგები
სნუკერის სეზონი 2002-2003

სნუკერის სეზონი 2002-2003 — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 2002-2003 წლებში. მიმდინარეობა — 24 სექტემბერი 2002 — 22 მაისი 2003. სეზონის სამი მთავარი ტურნირის გამარჯვებულები: დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — მარკ უილიამსი (უელსი), მასტერსი — მარკ უილიამსი (უელსი), მსოფლიო ჩემპიონატი — მარკ უილიამსი (უელსი). ქვემოთ მოყვანილია სეზონის განმავლობაში გამართული შეჯიბრების განრიგი. სულ გაიმართა 16 შეჯიბრი.

ოფიციალური რეიტინგი
ქვემოთ მოცემულია 2002-2003 წლების მსოფლიო რეიტინგის ტოპ-16 სნუკერისტი. ეს მოთამაშეები ავტომატურად მონაწილეობდა ტურნირების ფინალურ სტადიებში და მოწვეულნი იყვნენ მასტერსზე.

შედეგები
სნუკერის სეზონი 2003-2004

სნუკერის სეზონი 2003-2004 — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 2003-2004 წლებში. მიმდინარეობა — 13 სექტემბერი 2003 — 20 მაისი 2004. სეზონის სამი მთავარი ტურნირის გამარჯვებულები: დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — მეთიუ სტივენსი (უელსი), მასტერსი — პოლ ჰანტერი (ინგლისი), მსოფლიო ჩემპიონატი — რონი ო’სალივანი (ინგლისი). ქვემოთ მოყვანილია სეზონის განმავლობაში გამართული შეჯიბრების განრიგი. სულ გაიმართა 15 შეჯიბრი.

ოფიციალური რეიტინგი
ქვემოთ მოცემულია 2003-2004 წლების მსოფლიო რეიტინგის ტოპ-16 სნუკერისტი. ეს მოთამაშეები ავტომატურად მონაწილეობდა ტურნირების ფინალურ სტადიებში და მოწვეულნი იყვნენ მასტერსზე.

შედეგები
სნუკერის სეზონი 2004-2005

სნუკერის სეზონი 2004-2005 — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 2004-2005 წლებში. მიმდინარეობა — 11 სექტემბერი 2004 — 8 მაისი 2005. სეზონის სამი მთავარი ტურნირის გამარჯვებულები: დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — სტივენ მაგუაიერი (შოტლანდია), მასტერსი — რონი ო’სალივანი (ინგლისი), მსოფლიო ჩემპიონატი — შონ მერფი (ინგლისი). ქვემოთ მოყვანილია სეზონის განმავლობაში გამართული შეჯიბრების განრიგი. სულ გაიმართა 15 შეჯიბრი.

ოფიციალური რეიტინგი
ქვემოთ მოცემულია 2004-2005 წლების მსოფლიო რეიტინგის ტოპ-16 სნუკერისტი. ეს მოთამაშეები ავტომატურად მონაწილეობდა ტურნირების ფინალურ სტადიებში და მოწვეულნი იყვნენ მასტერსზე.

შედეგები
სნუკერის სეზონი 2005-2006

სნუკერის სეზონი 2005-2006 — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 2005-2006 წლებში. მიმდინარეობა — 17 მაისი 2005 — 10 მაისი 2006. სეზონის სამი მთავარი ტურნირის გამარჯვებულები: დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — დინ ჯუნხუი (ჩინეთი), მასტერსი — ჯონ ჰიგინსი (შოტლანდია), მსოფლიო ჩემპიონატი — გრემ დოტი (შოტლანდია). ქვემოთ მოყვანილია სეზონის განმავლობაში გამართული შეჯიბრების განრიგი. სულ გაიმართა 22 შეჯიბრი.

ოფიციალური რეიტინგი
ქვემოთ მოცემულია 2005-2006 წლების მსოფლიო რეიტინგის ტოპ-16 სნუკერისტი. ეს მოთამაშეები ავტომატურად მონაწილეობდა ტურნირების ფინალურ სტადიებში და მოწვეულნი იყვნენ მასტერსზე.

შედეგები
სნუკერის სეზონი 2006-2007

სნუკერის სეზონი 2006-2007 — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 2006-2007 წლებში. მიმდინარეობა — 13 აგვისტო 2006 — 14 მაისი 2007. სეზონის სამი მთავარი ტურნირის გამარჯვებულები: დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — პიტერ ებდონი (ინგლისი), მასტერსი — რონი ო’სალივანი (ინგლისი), მსოფლიო ჩემპიონატი — ჯონ ჰიგინსი (შოტლანდია). ქვემოთ მოყვანილია სეზონის განმავლობაში გამართული შეჯიბრების განრიგი. სულ გაიმართა 22 შეჯიბრი.

ოფიციალური რეიტინგი
ქვემოთ მოცემულია 2006-2007 წლების მსოფლიო რეიტინგის ტოპ-16 სნუკერისტი. ეს მოთამაშეები ავტომატურად მონაწილეობდა ტურნირების ფინალურ სტადიებში და მოწვეულნი იყვნენ მასტერსზე.

შედეგები
სნუკერის სეზონი 2007-2008

სნუკერის სეზონი 2007-2008 — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 2007-2008 წლებში. მიმდინარეობა — 16 ივნისი 2007 — 15 მაისი 2008. სეზონის სამი მთავარი ტურნირის გამარჯვებულები: დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — რონი ო’სალივანი (ინგლისი), მასტერსი — მარკ სელბი (ინგლისი), მსოფლიო ჩემპიონატი — რონი ო’სალივანი (ინგლისი). ქვემოთ მოყვანილია სეზონის განმავლობაში გამართული შეჯიბრების განრიგი. სულ გაიმართა 26 შეჯიბრი.

ოფიციალური რეიტინგი
ქვემოთ მოცემულია 2007-2008 წლების მსოფლიო რეიტინგის ტოპ-16 სნუკერისტი. ეს მოთამაშეები ავტომატურად მონაწილეობდა ტურნირების ფინალურ სტადიებში და მოწვეულნი იყვნენ მასტერსზე.

შედეგები