iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ინაიეთ გირეი

ინაიეთ გირეი (; დ. ბახჩისარაი, ყირიმის სახანო, 1597 — ოსმალეთის იმპერია, 1637) — ყირიმის ხანი 1635–1637 წლებში, გაზი გირეის მე-3 ვაჟი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ბახჩისარაიში, მამამისის, გაზი გირეის მმართველობის პერიოდში. 1608 წელს, მისი უფროსი ძმის, თოხთამიშ გირეისა და სეფერ გირეის ოსმალეთში მკვლელობის შემდეგ აწგარდაცვლილი გაზი გირეის ერთგულმა მსახურებმა გადამალეს სუდაკში, საიდანაც მალევე ოსმალეთის სულთანს, აჰმედ -ს გადასცეს მძევლად. ბიძამისმა, ყირიმის ახალმა ხანმა, სელამეთ გირეიმ სულთანს ინაიეთისა და მისი 2 უმცროსი ძმის, ჰუსამ და საადათ გირეიების გადაცემა მოთხოვა, მაგრამ უარი მიიღო.

მიუხედავად იმისა, რომ მისი ძმები მეჰმედ გირეი-მ მოკლა, პირადი ინტერესების გამო, 1620-იან წლებში ინაიეთი დაეხმარა მას და შაჰინ გირეის ტახტისათვის გაჩაღებულ ბრძოლებში. ოსმალეთში აღზრდილი ინაიეთი თავის ძმებთან ერთად, დიდხნიანი პაუზის შემდეგ, 1635 წელს გააგზავნა სულთან მურად -მ ყირიმში ტახტის დასაკავებლად. მან ბაჰადირ გირეის დამარცხების შემდეგ მიიღო ხანის ტიტული.

მმართველობის დაწყებიდანვე შეეცადა რეფორმების გატარებასა და სტაბილიზაციის პროცესის დაჩქარებას. კალგად და ნურედინად დანიშნა ჰუსამი და საადათი. ის აქტიურად ჩაერთო საგარეო პოლიტიკაში. მონაწილეობა მიიღო ირან-ოსმალეთის ომში, 1636 წელს დაამარცხა დონის კაზაკები, იმავე წელს სამშვიდობო ხელშეკრულებები დადო რუსეთის სამეფოსთან და პოლონეთ-ლიტვასთან.

ინაიეთის დროს მაინც ვერ დასტაბილურდა სახანო, რადგან ხანობის პრეტენდენტი გახდა მანსურების კლანის ბელადი, უზ-თემური, რომელმაც სასტიკად დაამარცხა ყირიმელი თათრების არმია და დიდი საფრთხე შეუქმნა გირეის დინასტიას. პარალელურად, ოსმალეთის სულთანი, მურად კავკასიაში გასალაშქრად ინაიეთისგან ჯარის გამოყვანას ითხოვდა. ინაიეთ გირეი საგონებელში ჩავარდა. მაშინვე გაემგზავრა სტამბოლში სულთნისთვის პრობლემების ასახსნელად.

1637 წელს, თოფქაფის სასახლეში მისულმა ინაიეთ გირეიმ სულთანს მოთხოვა მეომრებით დახმარება, რის გამოც მურად -მ სიკვდილით დასაჯა. ეს იყო პირველი შემთხვევა ყირიმის სახანოს ისტორიაში, როდესაც ოსმალთა სულთანმა ხანი მოაკვლევინა. ამ ფაქტმა დიდი არეულობა გამოიწვია სახანოში, რის გამოც თურქებმა ყირიმის ტახტზე აიყვანეს ოსმალური ორიენტაციის მქონე ბაჰადირ გირეი.
მოროზოვსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

მოროზოვსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ქალაქ მოროზოვსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 1994 წელს შენობაში, რომელიც აგებულია 1904 წელს.

მუზეუმის მისამართი: 347210, როსტოვის ოლქი, ქალაქი მოროზოვსკი, ლენინის ქუჩა № 155ბ.

ისტორია
მუნიციპალური საბიუჯეტო კულტურის განყოფილება „მოროზოვსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი“ მდებარეობს ქალაქ მოროზოვსკის ცენტრში. მუზეუმის შენობა აგებულია საუკუნის დასაწყისში ყოფილ ხუტორ ლიუბიმოვში. თავდაპირველად შენობა იყო სავაჭრო ფარდული, რომელიც ეკუთვნოდა ვაჭარ სეკრეტევს, რომელიც ვაჭრობდა სასურსათო პროდუქტებით (მარილი, ფქვილი...) და ოქროს ნაკეთობებით. შენობაში იყო დიდი სარდაფი. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ შენობაში განათავსეს საკანცელარიო ნივთების მაღაზია.

მეორე მსოფლიო ომის წლებში, გერმანელთა ოკუპაციის პერიოდში, 1942 წლის 14 ივლისიდან 1943 წლის 4 იანვრამდე შენობაში განთავსებული იყო საწყობი. მომდევნო წლებში შენობაში ავეჯის მაღაზია ფუნქციონირებდა.

მხარეთმცოდნეობის მუზეუმისათვის შენობის გადაცემის შესახებ გადაწყვეტილება მიიღეს 1992 წელს. ორ წელიწადში მოაწყვეს მუზეუმი, ჩამოაყალიბეს მისი ექსპოზიცია. მოროზოვსკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის გახსნის თარიღია 1994 წლის 19 ივნისი. მუზეუმის დიდ დარბაზებში წარმოდგენიილია ქალაქისა და რაიონის ისტორია, მათი მაცხოვრებლების ცხოვრება. აქ თავმოყრილია არქეოლოგიური ნივთები, რომელიც აღმოაჩინეს მოროზოვსკის რაიონის ტერიტორიაზე, შეკრებილია ისტორიული, კულტურული მასალები, ეროვნული ფოლკლორის გმირები. წარმოდგენილია რუსების, ყირგიზების, ყაზახების, თურქმენებისა და უზბეკების ხალხური ხელოვნების ნიმუშები. მუზეუმში შესაძლებელია თანამედროვე ყირგიზული ხალათი და უზბეკური ფიალები, რაიონში გავრცელებული ცხოველების ფიტულები, ატამანის ხელისუფლების სიმბოლოები, ადგილობრივი მხატვრების ნამუშევრები.

მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში გამოფენილია მოროზოვსკის რაიონის მცხოვრებთა ზოგიერთი კოლექცია.

მუზეუმის შენობის ფასადზე გამოსახულია ოთხი ბარელიეფი.
კაჰტანიტები

კაჰტანიტები — არაბების ტომი, რომლებიც ცხოვრობდნენ სამხრეთ არაბეთში, ძირითადად დღევანდელი იემენის ტერიტორიაზე.

ისლამური ტრადიციების მიხედვით კაჰტანიტები არიან სუფთა არაბები, მაგალითად ადნანიტებისგან განსხვავებით, რომლებიც ადნანის არაბიზებული შთამომავლები არიან. კაჰტანიტები ორ ქვეჯგუფად იყოფიან ჰიმიარიტებად და კაჰლანებად.
დენვერი, უკანასკნელი დინოზავრი

დენვერი, უკანასკნელი დინოზავრი — ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალი, რომელიც 1988 წელს -მა გამოუშვა. იგი ეთერში აშშ-ის მთელ ტერიტორიაზე იყო ნაჩვენები და მოგვიანებით, 1990 წლამდე, რამდენიმეჯერ გაიმეორეს. ეპიზოდების მთავარი თემაა ეკოლოგია და მეგობრობა.

სერიალი ორი სეზონისგან შედგება. მის შექმნას მოჰყვა დინოზავრების თემის განსაკუთრებული პოპულარულობა, რომელიც წარმოიშვა ანიმაციური ფილმის „დედამიწა ჩვენ დრომდე“ გამოჩენისას. დენვერი დაიხურა, ვინაიდან მაყურებელთა რაოდენობამ იკლო. თუმცა, განათლების ეროვნულმა ასოციაციამ მას მაღალი შეფასება მისცა და სანახავად რეკომენდაციას უწევდა.
გია ჭირაქაძე

გია ჭირაქაძე (დ. 21 სექტემბერი, 1937 — გ. 19 მარტი, 2017) — ქართველი მომღერალი, ანსამბლ „ქართული ხმების“ დამფუძნებელი და ვოკალისტი (ბანი). საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1967), სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი, ღირსების ორდენის კავალერი, ტელეწამყვანი.

წლების განმავლობაში იყო „ქართული ხმების“, შემდეგ ანსამბლ „დიელოს“ წევრი. 18 წელი იმუშავა საქართველოს ტელევიზიაში. ითვლება, რომ მის სახელს უკავშირდება შოუმენის კულტურის დამკვიდრება საქართველოში 2016 წლის 21 სექტემბერს, მომღერლის დაბადების დღეს, ფილარმონიის დიდი საკონცერტო დარბაზის წინ მისი სახელობის ვარსკვლავი გაიხსნა.

გია ჭირაქაძე სიმღერებს ასრულებდა როგორც დუეტში, ისე ტრიოში. ჩაწერილი აქვს სიმღერები ნანი ბრეგვაძესთან, ნანული აბესაძესთან, სულიკო კოროშინაძესთან და ესტრადის მრავალ სხვა ცნობილ მომღერალთან ერთად.

გია ჭირაქაძე 79 წლის ასაკში გულის შეტევით გარდაიცვალა.
ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
1967: საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
1997: ღირსების ორდენი
2014: თბილისის საპატიო მოქალაქე
სახელმწიფო პრემია
აბაზა სიავუშ-ფაშა I

აბაზა სიავუშ-ფაშა (; დ. ?, აფხაზეთი — გ. 25 აპრილი 1656, სტამბოლი) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე. დიდი ვეზირი 1651 და 1656 წლებში, მეჰმედ -ის მმართველობის პერიოდში. 1639-1643 წლებში ეკავა კაპუდან-ფაშას თანამდებობაც.

ბიოგრაფია
სიავუშ-ფაშას დაბადების თარიღი უცნობია. იგი დაიბადა აფხაზეთის ტერიტორიაზე. როგორც მონა ჩაიყვანეს სტამბოლში ასევე აფხაზური წარმოშობის მქონე აბაზა მეჰმედ-ფაშასთან და გახდა მისი მსახური. 1634 წელს მეჰმედ-ფაშა სიკვდილით დასაჯეს. ბატონის სიკვდილის შემდეგ სიავუში სულთნის სასახლეში მსახურობდა. 1638 წელს დანიშნეს ვეზირად, ხოლო 1639 გახდა ოსმალეთის ფლოტის მეთაური, ანუ კაპუდან-ფაშა. 1642 წელს ფაშას დაავალეს აზოვის კაზაკებისგან გათავისუფლება, თუმცა მან ეს ვერ მოახერხა. სულთანმა სიავუში თანამდებობიდან მოხსნა. 1643 წელს დანიშნეს ერზურუმის მმართველად, 1646 წელს ანატოლია ჩააბარეს, 1647 წელს — დიარბაქირი, ხოლო 1648 წელს იბრაჰიმ -მა დანიშნა ბუდის მმართველად. შემდგომში იყო სილისტრის (თანამედროვე ბულგარეთი) მმართველიც.

1651 წელს, დედაქალაქში ვაჭრების ამბოხების შემდეგ, დიდი ვეზირის პოსტიდან გაათავისუფლეს მელექ აჰმედ-ფაშა და მის მაგივრად აბაზა სიავუში დანიშნეს. თუმცა აჯანყების ჩახშობა მანაც ვერ მოახერხა და ერთი თვის შემდეგ, 27 სექტემბერს კვლავ გაათავისუფლეს. იგი საპყრობილეში ჩააგდეს. ფაშა სიკვდილით უნდა დასჯილიყო, თუმცა მისი გადარჩენა ქიოსემ სულთანმა მოახერხა. სულთანმა მეჰმედ -მ აპატია სიავუშს დანაშაული, თუმცა მას მთელი ქონება ჩამოერთვა და სახელმწიფო ხაზინას გადაეცა, თავად ფაშა კი მალკარაში გადაასახლეს. 1651 წლის სექტემბერში სიავუშ-ფაშა კვლავ დაუბრუნდა სახელმწიფო საქმეებს, მას შემდეგ რაც სულთანმა იგი ბოსნიის გამგებლად დანიშნა.

1656 წელს ზურნაზენ მუსტაფა-ფაშას ნაცვლად აბაზა სიავუშ-ფაშა კვლავ დაინიშნა დიდ ვეზირად, თუმცა მისი მეორე მმართველობაც არ გაგრძელებულა დიდხანს. 50 დღის შემდეგ, 25 აპრილს ფაშა გარდაიცვალა. იგი სავარაუდოდ, 45 წლის იყო. სიავუში დაკრძალეს სტამბოლში, ათიქ ალი-ფაშას სახელობის მეჩეთის სასაფლაოზე.
კათოლიციზმი ესტონეთში

კათოლიციზმი ესტონეთში — ესტონეთის კათოლიკური ეკლესია მსოფლიო ეკლესიების ნაწილს წარმოადგენს.
2000 წლის აღწერით ესტონეთში 5 745 კათოლიკე ცხოვრობს, რაც მთლიანი მოსახლეობის 0,5% წარმოადგენს.

თანამედროვე ესტონეთის ტერიტორიაზე ქრისტიანობა საუკუნეში გავრცელდა. ამას ამკიცებს, როგორც არქეოლოგიური, ასევე წერილობითი წყაროები.
კორჩა (ლუდი)

„კორჩა“ — ლუდის მწარმოებელი ალბანური კომპანია, აგრეთვე ბრენდის სახელწოდება.

ისტორია
ლუდსახარში დაარსდა 1928 წელს ქალაქ კორჩაში იტალიელი და ალბანელი ინვესტორების მიერ.
მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდგომ 1946 წლის იანვარში საწარმო ალბანეთის სახელმწიფოს საკუთრება გახდა.

ქალაქ კორჩაში ყოველწლიური ლუდის ფესტივალი ტარდება აგვისტოს თვეში.
ჩაილი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ჩაილი შეიძლება აღნიშნავდეს:

აზერბაიჯანი
ჩაილი —სოფელი აზერბაიჯანში, ბილიასუვარის რაიონში
ჩაილი — სოფელი აზერბაიჯანში, გოიგოლის რაიონში
ჩაილი— სოფელი აზერბაიჯანში, გაბალის რაიონში
ჩაილი— სოფელი აზერბაიჯანში, ტერტერის რაიონში
ჩაილი — სოფელი აზერბაიჯანში, შამქორის რაიონში
ჩაილი— სოფელი აზერბაიჯანში, ყაზახის რაიონში
ჩაილი— სოფელი აზერბაიჯანში, ჰაჯიგაბულის რაიონი

თურქეთი
ირანი
მე წვიმად მოვალ

„მე წვიმად მოვალ“ — 1986 წლის ქართული ანიმაციური ფილმი, რომელიც გადაღებულია რეჟისორ გოგი კასრაძის მიერ. შექმნილია დოდო თოფურიას სცენარის მიხედვით. დამდგმელი მხატვარი, — ირინა ბარანოვა, კინოოპერატორი ვიოლეტა ქაროსანიძე, — კომპოზიტორი ალექსანდრე ბასილაია. ფილმის სიუჟეტი მუსიკალურ ფონზეა აგებული.

სიუჟეტი
ანიმაციური ფილმი „მე წვიმად მოვალ“ — მოგვითხრობს თოვლის გუნდასა და პატარა გოგონას მეგობრულ ურთიერთობაზე.

ღრუბელს მოწყვეტილი თოვლის გუნდა სრულიად მარტო აღმოჩნდება მთებში. იგი თავს მარტოდ გრძნობს და ცდილობს ვინმეს ეთამაშოს. ის მთის წვერზე შენიშნავს ფრინველს, მაგრამ როგორც კი უახლოვდება მას ის იმთავითვე წყდება ადგილს. დამწუხრებული თოვლის გუნდა ლოლუას მოწყვიტავს და ლოლუებზე დაიწყებს დაკვრას. მას სიმღერით აჰყვება პატარა გოგონა. ამ ჯადოსნური ხმით მოხიბლული თოვლის გუნდა მთიდან მიწაზე ჩამოგორდება გოგონასთან. ისინი დამეგობრდებიან; ცეკვავენ, თამაშობენ, მღერიან.

მზის გამოსვლასთან ერთად თოვლის გუნდა დნობას დაიწყებს. გოგონა თოვლის მოსატანად გაიქცევა, მაგრამ ამასობაში თოვლის გუნდა დადნება. დამწუხრებული გოგონა შინ დაბრუნდება და ფანჯარაში დაიწყებს ცქერას. შემდეგ წვიმა წამოვა და გოგონა მიხვდება, რომ ეს წვიმა მისი მეგობარი — წვიმად გადაქცეული დამდნარი თოვლის გუნდაა.
ბრეგვაძე

საკუთარი სახელი ბრეგვაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ბაჩანა ბრეგვაძე — ფილოსოფოსი, მთარგმნელი, მწერალი
ბახვა ბრეგვაძე — მსახიობი, ტელე- და რადიოწამყვანი
ბორის ბრეგვაძე — ბალეტის მსახიობი
გულნარა ბრეგვაძე — ექიმი, ინფექციონისტი
ლეონტი ბრეგვაძე — საბჭოთა არმიის პოლკოვნიკი
ლონგინოზ ბრეგვაძე — სპორტსმენი (ძალოსნობა)
მზია ბრეგვაძე — პარაზიტოლოგი
ნანი ბრეგვაძე — საესტრადო მომღერალი
ჯაბა ბრეგვაძე — სპორტსმენი (მორაგბე)
ჯუმბერ ბრეგვაძე — ქირურგი
კაზანსკაიის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი

კაზანსკაიის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ვერხნედონის რაიონის სტანიცა კაზანსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 2007 წელს, მდებარეობს მდინარე დონის ნაპირზე.

მუზეუმის მისამართი: 347210, როსტოვის ოლქი, ვერხნედონის რაიონი, სტანიცა კაზანსკაია, პიონერის ქუჩა № 1.

ისტორია
ვერხნოდონის რაიონის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი დაარსდა 2007 წელს. მუზეუმის ჩამოყალიბების მიზანი იყო როსტოვის ოლქის ვერხნოდონის რაიონის ტრადიციებისა და ადათ-წესების გადარჩენისა და შენახვის აუცილებლობა. მისი მუშაობის პერიოდში მუზეუმი გახდა ახალგაზრდების პატრიოტული აღზრდის ცენტრი.

მუზეუმის ფონდში დაცულია 1 600 ექსპონატი, მათ შორის 1 087 შედის ძირითად ფონდში. მუზეუმის ექსპოზიცია „კაზაკების ოთახის“ ექსპონატებს შორისაა: იარაღი, ტანსაცმელი, ძველი ავეჯი, აკვანი, საკერავი მანქანა, სართავი ჯარა, ჭურჭელი, სტანიცის, ხუტორისა და მათი მაცხოვრებლების ძველი ფოტოები.

ექსპოზიციაში „ფუნდუკი“ წარმოდგენილია კაზაკთა საგუშაგოს ფრაგმენტები - კოშკურები, ბასტიონები და საგანგაშო კოშკები, კერია, ცხენსაბმელი და ჭა. გამოფენაზე წარმოდგენილია ქვის ნივთები დოლაბები, როდინები, კალოს ქვები, ვარცლები. სამეურნეო საგნებიდან მუზეუმში წარმოდგენილია უამრავი შრომის იარაღი, საცხოვრებელი სახლები და ინსტრუმენტები, რომელსაც წლების განმავლობაში გამოიყენებდნენ დონელი კაზაკები. არქეოლოგიის დარბაზში შესაძლებელია სხვადასხვა ეპოქის ძეგლების ხილვა, ქვის ხანიდან შუა საუკუნეებამდე. მათ შორისაა პირველყოფილი ადამიანის შრომის იარაღები, სამკაულები, კერამკული ჭურჭელი, ცხენების აღჭურვილობა. ყველაფერი აღმოჩენილია თანამედროვე ვერხნედონის რაიონის ტერიტორიაზე.

დარბაზში „დიდი სამამულო ომი“ წარმოდგენილია დიდი სამამულო ომის მონაწილეთა ფოტოები, ომიდან გამოგზავნილი წერილები, პირადი ნივთები, სამხედრო ნადავლი.

2013 წელს გაიხსნა ექსპოზიცია „კავშირი დროსა და თაობებს შორის“. ექსპოზიცია აღწერს რაიონის მოსახლეობის ცხოვრებას საუკუნის 50-70-იან წლებში, საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში. აქ წარმოდგენილია საბჭოთა პერიოდის ნივთები, ფოტოები, პლაკატები, ამ პერიოდში გამოშვებული ავეჯი, ტანსაცმელი, საბავშვო სათამაშოები, წიგნები, მხატვრული ფაიფური და სხვ.

მუზეუმის შენობასთან ახლოს მდებარეობს ძველი კაზაკების ციხესიმაგრე სათვალთვალო კოშკით.
მონიკა კრიემადი

მონიკა კრიემადი (; დ. 9 აპრილი 1974, ტირანა, ალბანეთი) — ალბანელი პოლიტიკოსი, ალბანეთის პარლამენტის წევრი და წამყვანი „სოციალისტური მოძრაობა ინტეგრაციისთვის“ პარტიის წევრი.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
დაიბადა 1974 წლის 9 აპრილს ალბანეთის დედაქალაქ ტირანაში. სწავლობდა „დორა დ'ისტრიას“ სახელობის უმაღლეს სკოლაში და „პეტრო ნინი ლუარასის“ სახელობის საშუალო სკოლაში. 1992 წელს, მოიგო სწავლის უფლება ფაკულტეტინის მეცნიერებათა ბიოქიმიის ფილიალში. 1999 წელს, კვლევა ჩაატარა ჯორჯ მარშალის სახელობის ცენტრში, გარმიშ-პარტენკირხენში (გერმანია), რეგიონული უსაფრთხოების პოლიტიკაზე. 2000-2002 წლებში, ნებრასკის უნივერსიტეტთან თანამშრომლობით, სწავლობდა მაგისტრატურის საფეხურზე ბიზნესის ადმინისტრირების განხრით, ტირანის უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტზე. ასევე მუშაობდა ასპირანტურაზე.

პოლიტიკა
მისი პოლიტიკური ცხოვრება 1991 წელს დაიწყო, როდესაც იგი „“-ის ერთ-ერთი დამფუძნებელი გახდა. 1992 წლის იანვარში, კრიემადი აირჩიეს პრეზდიუმის წევრად და მოგვიანებით, იმავე წლის მაისში აირჩიეს „“-ის და ყრილობის გენერალურ მდივანად. იგი, 2002 წლის აპრილამდე მუშაობდა „“-ის პრეზიდენტად. 1995 წლიდან 2000 წლამდე, იგი საერთაშორისო სოციალისტ ახალგაზრდათა „“ ვიცე-პრეზიდენტად აირჩიეს. 1991 წლის დეკემბრიდან 2004 წლის სექტემბრამდე, მონიკა სოციალისტური პარტიის წევრი იყო. იმავე დროს, ის ასევე ალბანეთის პარლამენტის წევრიც იყო, 2001-2005 წლებში, აგრეთვე ორჯერ ტირანის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრადაც აირჩიეს, სადაც იგი ევროსაბჭოში ადგილობრივი ხელისუფლების დელეგაციის მდივნად აირჩიეს. 2004 წლის სექტემბერში, იგი პარტია „სოციალისტური მოძრაობა ინტეგრაციისთვის“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი გახდა. მონიკა დღეს ამავე პარტიის ტირანის ფილიალის გენერალური მდივანი და პარტიის წევრია. დაოჯახებულია პარლამენტის თავმჯდომარესთან და ჰყავს სამი შვილი: ბორა, ბესარი და ერა მეტაჟი.
ეგორლიკსკაიის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი

ეგორლიკსკაიის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ეგორლიკის რაიონის სტანიცა ეგორლიკსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 1967 წელს.

მუზეუმის მისამართი: 347660 , როსტოვის ოლქი, ეგორლიკის რაიონი, სტანიცა ეგორლიკსკაია, გრიციკის ქუჩა № 119.

ისტორია
1967 წლის 1 სექტემბერ სახალხო დეპუტატთა აღმასკომმა სტანიცა ეგორლიკსკაიაში შექმნა შრომისა და საბრძოლო დიდების მუზეუმი. . მუზეუმში მოაგროვეს ექსპონატები, რომელიც დაკავშირებული იყო რაიონთან და მისი მოსახლეობის ისტორიასთან. მუზეუმი განათავსეს რაიონული კულტურის სახლში. კულტურის სახლში მუზეუმს ეკავა სამი ოთახი და ჰქონდა ცალკე შესასვლელიწლების განმავლობაში რამდენიმეჯერ შეიცვალა მუზეუმის საორგანიზაციო-სამართლებრივი ფორმა.

2007 წლის 23 მარტიდან მუზეუმი გარდაიქმნა, როგორც კულტურის მუნიციპალური განყოფილება „ეგორლიკსკაიის შრომისა და საბრძოლო დიდების რაიონული მუზეუმი“.

2011 წლის 3 ნოემბრიდან კი გარდაიქმნა როგორც ეგორლიკის რაიონის მუნიციპალური საბიუჯეტო კულტურის განყოფილება „ეგორლიკსკაიის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი“. მუზეუმის მიზანია რაიონის მოსახლეობის სულიერი საჭიროებების დაკმაყოფილება.

ეგორლიკსკაიის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმის მუშაობის ძირითად ფუნქციას წარმოადგენს სამუზეუმო ფონდების დაცვა და შევსება. კულტურული და ადგილობრივი ტრადიციების დაცვა.

ეგორლიკსკაიის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობით მუზეუმში იმართება გამოფემები, ექსკურსიები, კითხულობენ ლექციებს, იმართება საუბრები ეგორლიკის რაიონის კულტურის შესახებ.

მუზეუმის ექსპოზიციებში წარმოდგენილია რაიონის მცხოვრებთა, მეორე მსოფლიო ომის მონაწილეთა ფოტოები, ამავე პერიოდის იარაღი, უძველესი ჭურჭელი, ხატები, სამოვრები, სურათები, საბჭოთა სიმბოლიკა და სხვა მრავალი ექსპონატი.

2013წლიდან ეგორლიკსკაიის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმის დირექტორია დიმიტრი სანინი.
ზავეტინის რაიონის ისტორიის მუზეუმი

ზავეტინის რაიონის ისტორიის მუზეუმი — ისტორიის მუზეუმი ზავეტინის რაიონის სოფელ ზავეტნოეში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 2003 წელს.

მუზეუმის მისამართი: 347430, როსტოვის ოლქი, ზავეტინის რაიონი, სოფელი ზავეტნოე, ლომონოსოვის ქუჩა № 28.

ისტორია
ზავეტინის რაიონის მუნიციპალური საბიუჯეტო კულტურის განყოფილება „ზავეტინის რაიონის ისტორიის მუზეუმი “ მდებარეობს როსტოვის ოლქის სოფელ ზავეტნოეში.

მუნიციპალური მუზეუმი დაარსდა 2003 წლის 5 აგვისტოს. მუზეუმში ინახება რაიონისა და მისი მოსახლეობის ისტორიის მასალები, ისტორიული მტკიცებულება და საკოლექციო იარაღი, - საუკუნეების საგნები. მუზეუმში მიმდინარეობს აქტიური სამეცნიერო და საძიებო სამუშაოები, რომელშიც ჩართულია დაახლოებით 200 მოსწავლე. მათი მოღვაწეობის შედეგად ყოველწლიურად იმართება სამეცნიერო კონფერენციები.

ამჟამად ზავეტინის რაიონის ისტორიის მუზეუმის ძირითადი ფონდი მოიცავს 3 240 ექსპონატს, ხოლო მისი სამეცნიერო-დამხმარე ფონდი შეიცავს 560 ექსპონატს. მუზეუმის თანამშრომლები მართავენ ექსკურსიებს ადგილობრივი მოსახლეობის, სკოლის მოსწავლეებისა და ტურისტებისათვის.

მუზეუმს გააჩნია რამდენიმე საგამოფენო დარბაზი: ისტორიისა და ბუზნების დარბაზი; მხარეთმცოდნეობის დარბაზი; არქეოლოგიის დარბაზი; საბრძოლო დიდების დარბაზი, სადაც ინახება ომის წლების საარქივო დოკუმენტები და ექსონატები. საბრძოლო დიდების დარბაზში შესაძლებელია ზავეტინის რაიონის წარმომადგენლების ფოტოების ხილვა, რომლებმაც ფოტოები გადაირეს სამამულო ომის დროს. აქვე ვიზიტორი იხილავს ფრონტიდან გაგზავნილ წერილებს, გერმანული ოკუპაციის პერიოდში ზავეტინის რაიონში მოქმედი პარტიზანული დანაყოფის „მრისხანე დონისა“ და იატაკქვეშა ახალგაზრდულ-კომკავშირუი ორგანიზაციის „ლენინელის“ წევრების მოგონებებს.

ასევე საინტერესოა დიდი სამამულო ომის პერიოდის ექსპონატები: ჯარისკაცის ქუდები, ჩაფხუტები, მათარები, ხელნაკეთი ფინჯნები, სანთებელა, პორტსიგარი იოსებ სტალინის გამოსახულებით და სხვ. მხარეთმცოდნეობის დარბაზში წარმოდგენილია რაიონის მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო საგნები. მათ შორის: თეფშები, სამოვრები, ძველი რადიომიმღებები, მექანიური პატეფონი, გრამფირფიტა და სხვ.

მუზეუმში მიმდინარეობს გამოფენები: „ომის ექო“, რომელიც ეძღვნება მეორე მსოფლიო ომში საბჭოთა კავშირის გამარჯვებას, ასევე გამოფენილია ადგილობრივი მხატვრების ნახატები, იმართება აქცია ღამე მუზეუმში და სხვა ღონისძიებები.
ზიმოვნიკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

ზიმოვნიკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ზიმოვნიკის რაიონის სოფელ ზიმოვნიკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 2003 წელს.

მუზეუმის მისამართი: 347460, როსტოვის ოლქი, ზიმოვნიკის რაიონი, სოფელი ზიმოვნიკი, ტრეტიაკოვის ქუჩა № 105-ბ.

ისტორია
ზიმოვნიკის რაიონის კულტურისა და ხელოვნების განყოფილების ინიციატივითა და რაიონის ადმინისტრაციის მხარდაჭერით 2000 წელს ზიმოვნიკის რაიონის სოფელ ზიმოვნიკში დაარსდა ზიმოვნიკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი. მუზეუმს გადასცეს სოფლის ცენტრში 1943 წელს აშენებული შენობა. ადრე ამ შენობაში განთავსებული იყო საბავშვო ბიბლიოთეკა და კლუბი. მუზეუმის პირველი ექსპოზიცია შეიქმნა ბუნებისა და ისტორიის ექსპონატებით.

მუზეუმის პირველი დირექტორი იყო ი. შკურდალოვა. მუზეუმის დაარსებაში დიდი წვლილი შეიტანა ი. სოროკინმა. სხვადასხვა დროს მუზეუმის დირექტორები იყვნენ: ი. ელისეენკო, ე. კოჟემიაჩენკო, მ. მოისეენკო. ამჟამად მუზეუმს ხელმძღვანელობს ი. კაზანცევა.

თავდაპირველად სამუზეუმო ფონდში შევიდა რაიონის სასკოლო მუზეუმების ექსპონატები და სამხედრო ოთახის კოლექცია. მუზეუმის ფონდების შევსებაში თავისი წვლილი შეჰქონდათ სოფლის მოსახლეობას, რომლებიც მუზეუმს ჩუქნიდნენ ისტორიულ ნივთებს. მუზეუმის პირველი ექსპოზიცია იყო ზიმოვნიკის რაიონის სამხედრო ისტორიის შესახებ. ზიმოვნიკის რაიონის ადმინისტრაციის ეკოლოგიის სამმართველოს ფონდის დახმარებით მუზეუმში შეიქმნა ექსპოზიცია „მდინარე სალის აუზის ფლორა და ფაუნა“. ექსპოზიციაში წარმოდენილი იყო მცენარეების ჰერბარიუმი, ცხოველების, ამფიბიების, რეპტილიების, თბილსისხლიანი ცხოველების ფიტულები და მწერების კოლექცია. მხარის ძველი ისტორიის ექსპოზიციაში წარმოდგენილია არქეოლოგიური გათხრების მასალები.

2012 წელს მუზეუმი გადავიდა ეროვნული კულტურის ცენტრის შენობაში. სადაც განთავსდა მეორე სართულზე.

წლების მუშაობის შედეგად მუზეუმში შეაგროვეს 5 700 ექსპონატი, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდა არქეოლოგიური, პალეონტოლოგიური, ნუმიზმატიკური კოლექციები, ხელოვნების ნამუშევრები.

მუზეუმის მნიშვნელოვანი ექპონატია მეცხვარეობის კოლექცია. „საბჭოთა მერინოსი“. მუზეუმის ყველაზე მსუბუქი ექსპონატია ოქროს ურდოს ხანის ჯანიბეკის მონეტა ( საუკუნე), რომლის წონაც სულ გრამია. მუზეუმში არის საგამოფენო დარბაზი, სადაც მიდინარეობს მუზეუმის ფონდებში დაცული ექსპონატების გამოფენა. სწორედ აქ გაიმართა მოქნდაკე ე. დერდიაშჩენკოს, მხატვრების ი. პადალკას, ა. ლოპანსკის, ვ. მოროზოვის პერსონალური გამოფენები.

მუზეუმი თანამშრომლობს როსტოვის ოლქის სხვა მუზეუმებთან. ზიმოვნიკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის კოლექცია გამოფენილი იყო ქალაქ ზერნოგრადისა და სტანიცა ჟუკოვსკაიის მუზეუმებში. თავის მხრივ მუზეუმში გამოფენილი იყო დონის როსტოვის, ვოლგოგრადის, ვოლგოდონის, ციმლიანსკისა და სემიკარაკორსკის მუზეუმების ექსპონატები.
ბორმჟავა

ბორმჟავა, ორთობორმჟავა — სუსტი სამფუძიანი არაორგანული მჟავა ქიმიური ფორმულით 33. უფერო, ქერცლის მსგავსი კრისტალებია, იხსნება ცხელ წყალში, სპირტში და სხვა ორგანულ ნივთიერებებში. გახურებისას კარგავს წყალს და მიიღება ჯერ მეტაბორმჟავა 2, შემდეგ კი ბორის ანჰიდრიდი — 23. ბორმჟავას ურთიერთქმედებით სპირტებთან კონცენტრირებული გოგირდმჟავას თანაობისას მიიღება ბორის ეთერები.
გამოყენება
ბორმჟავას ეთერები მწვანე ალით იწვის, რასაც ბორის თვისებით რეაქციად იყენებენ. ბორმჟავას იყენებენ აგრეთვე სამინანქრო ნაკეთობათა წარმოებაში. ლაბორატორიულ პრაქტიკაში მისგან ამზადებენ ბუფერულ სისტემებს. მედიცინაში ბორმჟავას ანტისეპტიკურ საშუალებად ხმარობენ. მის წყალხსნარს იყენებენ პირის ღრუსა და ხახაში გამოსავლებად, თვალების ამოსაბანად; ბორმჟავას შემცველ მალამოებს, პასტებს, მოსაფრქვევ ფხვნილს და ბორის სპირტს — კანის ზოგიერთი დაავადების დროს, ყურში ჩასაწვეთებლად.
ალმალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ალმალი შეიძლება აღნიშნავდეს:

აზერბაიჯანი
ალმალი — სოფელი აზერბაიჯანში, დაშქესანის რაიონში.
ალმალი — სოფელი აზერბაიჯანში, დაშქესანის რაიონში.
ალმალი — სოფელი აზერბაიჯანში, კახის რაიონში.
ალმალი — სოფელი აზერბაიჯანში, ხოჯალის რაიონში.

ირანი
რუსეთი
ალმალი — სოფელი რუსეთში, ბაშკირეთში, იშიმბაის რაიონში.

ტაჯიკეთი
ალმალი — ქალაქი ტაჯიკეთში.
მარტინოვკის კარპენკოს სახელობის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

მარტინოვკის კარპენკოს სახელობის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი მარტინოვკის რაიონის სოფელ მარტინოვკაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 1967 წელს.

მუზეუმის მისამართი: 346660, როსტოვის ოლქი, მარტინოვკის რაიონი, სოფელი მარტინოვკა, ლენინის ქუჩა № 46.

ისტორია
მარტინოვკის რაიონის ვ. კარპენკოს სახელობის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი შეიქმნა სოფელ მარტინოვკის დიდი სამამულო ომის ვეტერანების ინიციატივით. გახსნის ოფიციალურ თარიღად ითვლება 1967 წლის 7 ნოემბერი. მუზეუმი დიდი ხნის განმავლობაში ფუნქციონირებდა რაიონული კულტურის სახლში.

1992 წელს უცნობმა პირებმა გაძარცვეს მუზეუმი, რის შედეგადაც დაიკარგა უნიკალური ექსპონატები. 1999 წელს მუზეუმს გადაეცა ცენტრალური რაიონული ბიბლიოთეკის შენობა. ამ პერიოდისათვის მუზეუმის ძირითადი ფონდი მოითვლიდა 1 924 ერთეულ ექსპონატს. ისინი იყოფოდნენ შემდეგ სახეობად: ხელნაწერები (16 ერთეული), გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშები (20 ერთეული), ნუმიზმატიკის მასალები (50 ერთეული), არქეოლოგიის ნიმუშები (3 ერთეული), ეთნოგრაფიისა და ყოფაცხოვრების საგნები (120 ერთეული), ფოტოგრაფია (1 300 ერთეული), დოკუმენტები (414 ერთეული).

2004 წელს მუზეუმი გადავიდა ძველ მისამართზე. 2005 წელს მწერალ ვლადიმირ კარპენკოს გარდაცვალებს შემდეგ, რომელიც დაბადებული იყო სოფელ მარტინოვკაში, მარტინოვკის რაიონის მოსახლეობის უდიდესი ნაწილის თხოვნით, რაიონის დეპუტატთა საბჭოს გადაწყვეტილებით მუზეუმს მიანიჭეს მისი სახელი. 2008 წლის ნოემბერში მარტინოვკის რაიონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი გადაკეთდა საბიუჯეტო მუნიციპალურ განყოფილებად “მარტინოვკის კარპენკოს სახელობის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი“.

ამჟამად მუზეუმის ძირითად ფონდში 3 333 ერთეულია დაცული. სამეცნიერო ფონდი მოიცავს 1 439 ერთეულ ექსპონატს. კოლექსციის უდიდესი ნაწილი შეგროვილია ადგილობრივი მოსახლეობის წყალობით.