iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
Fiat

ფიატი — იტალიური ავტომობილების და ძრავების მწარმოებელი, ფინანსური და ინდუსტრიული ჯგუფი, რომელიც მდებარეობს ტურინში ჩრდილოეთ იტალიაში. დაარსდა 1899 წელს ინვესტორების ჯგუფის მიერ. ფიატი აგრეთვე აწარმოებს ტანკებს და თვითმფრინავებს.

ისტორია
1899-1929 პირველი წლები
ფირმა ფიატი 1899 წლის 11 ივლისს დააარსა 9 პიროვნებამ. ესენი იყვნენ: რობერტო ბისკარეტი დი რუფია, კარლო რაკა, ემანუელე კაკერანო დი ბრიკერაზიო, მიკელე ჩერიანო, ჩეზარე გორია გატი, ლოდოვიკო სკარფიოტი, ალფონსო ფერერო დი ვენტიმილია, ლუიგი დამევინო და ჯოვანი ანელი უფროსი, ჯანი ანელის პაპა, რომლის 1966 წლიდან ფიატის მფლობელობაში მყოფი ფირმაც ევროპაში ერთ-ერთი გავრცელებული იყო. პირველი მოდელი იყო 3 1/2 , რომელიც 1899-1900 წლებში დაახლოებით 20 ცალი ეგზემპლარი გამოუშვეს. 1900 წელს იგი 6/8 -მა გააგრძელა, ხოლო 1901-ში 8 გამოვიდა. 1903 წელს ბაზარზე 12 გამოჩნდა. ამავე წელს ინგლისის და საფრანგეთის შემდეგ ექსპორტირება დაიწყეს აშშ-იც და წლიურმა წარმოებამ 134 ეგზემპლარი შეადგინა.
არჩილ ჩხარტიშვილი

არჩილ ესტატეს ძე ჩხარტიშვილი (დ. 19 იანვარი [ძვ. სტ. 6 იანვარი], 1905, თბილისი — გ. 1980, იქვე) — ქართველი საბჭოთა თეატრის რეჟისორი, სსრკ სახალხო არტისტი (1968), სკკპ წევრი (1945).

ბიოგრაფია
1922 წელს დაამთავრა თბილისის პირველი გიმნაზია, სადაც სცენის კულტი ძველთაგანვე იყო დამკვიდრებული. აქვე მიიღო პირველი ნათლობა მოსწავლეთა სპექტაკლებში.

სკოლის დამთავრების შემდეგ რუსთაველის თეატრში ჯერ სცენის მუშა იყო, ასრულებდა ეპიზოდურ როლებს, მონაწილეობდა მასობრივ სცენებში, შემდეგ გახდა რეჟისორის თანაშემწე. მისმა თეატრალურმა „უნივერსიტეტმა“ ჩაიარა მარჯანიშვილისა და ახმეტელის გვერდით, რამაც კეთილისმყოფელი გავლენა მოახდინა ნიჭიერ ახალგაზრდაზე. 1930 წელს გადავიდა ქუთაისის თეატრში და დადგა თავისი პირველი სპექტაკლი ჰაშეკის „ყოჩაღი ჯარისკაცი შვეიკი“. ამის შემდეგ სათავეში ჩაუდგა ჯერ ბათუმის, შემდეგ მარჯანიშვილისა და რუსთაველის თეატრებს. ყველგან, სადაც იღწვოდა, მისი საქმიანობა აღინიშნა მაღალი შემოქმედებითი წარმატებით. რეჟისორის დადგმებს გამოარჩევდა მკვეთრი თეატრალობა და მასობრივი სცენების დინამიკური გადაწყვეტა. ჭეშმარიტად საეტაპო სპექტაკლები დადგა სხვადასხვა თეატრის სცენებზე — ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილი“, სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“, მ. მრევლიშვილის „ხარატაანთ კერა“, ი. მოსაშვილის „მისი ვარსკვლავი“, ევრიპიდეს „მედეა“, მ. ელიოზიშვილის „ბებერი მეზურნეები“ და სხვა მრავალი.

1934 წელს არჩილ ჩხარტიშვილი მიავლინეს ჩეჩნეთ-ინგუშეთში, სადაც ჩამოაყალიბა დრამატული დასი და საფუძველი ჩაუყარა პირველ ეროვნულ სახელმწიფო თეატრს. გამოჩენილ რეჟისორს დიდი ღვაწლი მიუძღვის აგრეთვე დაღესტნელებისა და სხვა ჩრდილოკავკასიელთა თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში.

სიცოცხლის ბოლო 10 წელი არჩილ ჩხარტიშვილი იყო საქართველოს ფილარმონიის სამხატვრო ხელმძღვანელი. აქ მან მაღალი გემოვნებით დადგა მრავალი თატრალიზებული წარმოდგენა.

ჯილდოები და აღიარება
1946 : საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1950 : შრომის წითელი დროშის ორდენი
1952 : სტალინური პრემია
1958 : საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
1960 : რსფსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1968 : სსრკ სახალხო არტისტი
ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი
მიხეილ ჩუბინიძე

მიხეილ დიმიტრის ძე ჩუბინიძე (დ. 28 თებერვალი, 1910 — გ. მარტი, 2006) — ქართველი საბჭოთა თეატრისა და კინოს მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1958), სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1982).

კოტე მარჯანიშვილის მოწაფე, მიხეილ ჩუბინიძე 1930-1939 წლებში მუშაობდა ჯერ ჭიათურის, შემდეგ გორის და ფოთის თეატრებში. 1939 წლიდან სოხუმის სახელმწიფო ქართულ დრამატულ თეატრში მოღვაწეობდა, სადაც შედგა მისი დებიუტი მნიშვნელოვანი როლით გიორგი სააკაძე (სანდრო შანშიაშვილის დრამა „უგვირგვინო მეფენი“). მის მიერ შექმნილმა სცენურმა სახეებმა, ჯერ სოხუმში, შემდეგ კი, დევნილობის პერიოდში, თბილისში, განსაკუთრებულად დაამახსოვრა თავი მაყურებელს. (მათ შორის: პრეზიდენტი, ფრიდრიხ შილერის „ვერაგობა და სიყვარული“; ბახა, ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილნი“; გიჟუა, ავქსენტი ცაგარელის „რაც გინახავს ვეღარ ნახავ“; ხევისბერი გოჩა, ალექსანდრე ყაზბეგის „ხევისბერი გოჩა“; მამამზე ერისთავი, კონსტანტინე გამსახურდიას „დიდოსტატის მარჯვენა“ და მრავალი სხვა). აღსანიშნავია, მიხეილ ჩუბინიძის შესრულებული კინოროლებიც (ნუგზარ ერისთავი, „ხევისბერი გოჩა“, პეტრე, „მიხა“ და სხვა).

მიხეილ ჩუბინიძის მეუღლე იყო მსახიობი ფლორა შედანია.

ფილმოგრაფია
1964: „ხევისბერი გოჩა“ (ნუგზარ ერისთავი) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
1965: „მიხა“ (მამა) რეჟ. მერაბ კოკოჩაშვილი

ნათამაშები როლები
სანდრო შანშიაშვილის „უგვირგვინო მეფენი“ (გიორგი სააკაძე)
ფრიდრიხ შილერის „ვერაგობა და სიყვარული“ (პრეზიდენტი)
ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილნი“ (ბახა)
ავქსენტი ცაგარელის „რაც გინახავს ვეღარ ნახავ“ (გიჟუა)
ალექსანდრე ყაზბეგის „ხევისბერი გოჩა“ ( ხევისბერი გოჩა)
კონსტანტინე გამსახურდიას „დიდოსტატის მარჯვენა“ ( მამამზე ერისთავი)

ჯილდოები და აღიარება
1946: საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1958: საქართველოს სახალხო არტისტი
1982: სსრკ სახალხო არტისტი
1998: ღირსების ორდენი
აფხაზეთის ასსრ სახალხო არტისტი
სკანერი

სკანერი — მოწყობილობა, რომელიც ქაღალდზე არსებულ გამოსახულებას ციფრულად გარდაქმნის და საშუალებას გვაძლევს, კომპიუტერში შევიტანოთ სხვადასხვა გამოსახულება, როგორც სურათის, ასევე ტექსტის სახით, დავიმახსოვროთ ის კომპიუტერის მაგნიტურ დისკოზე და საჭიროებისამებრ დავამუშაოთ.

სკანერების კლასიფიკაცია და მათი ძირითადი პარამეტრები
კლასიფიკაციის მიხედვით სკანერები იყოფა ორ ძირითად ტიპად:
შავ-თეთრი
ფერადი

სახელწოდებიდან გამომდინარე, შავ-თეთრი ტიპის სკანერის მეშვეობით კომპიუტერში ვღებულობთ შავ-თეთრ გამოსახულებას, ხოლო ფერადი ტიპის სკანერით - ფერადს.

თვით ეს სკანერებიც იყოფა ქვეტიპებად:
დოლური სკანერები
პლანშეტური სკანერები
ფურცელგამწევი სკანერები
ხელის სკანერები
ნეგატივების სკანერი
თავის მხრივ ქვეტიპებიც რამდენიმე ქვეტიპებად იყოფა. რასაც თვალსაჩინოს ხდის სკანერების კლასიფიკაციის ბლოკ-სქემა.
კაცია-ადამიანი?!

კაცია-ადამიანი?! — ქართველი მწერლის ილია ჭავჭავაძის სატირული მოთხრობა თავად ლუარსაბ თათქარიძესა და მის ოჯახზე, რომელშიც გაშუქებულია მარადიული პრობლემა ადამიანის ცხოვრების არსისა. ერთი გამოგონილი პერსონაჟის მაგალითზე გაკრიტიკებულია ადამიანის ბიოლოგიური არსებობა. მოთხრობაში, ასევე, გაკრიტიკებული არიან იმდროინდელი ქართველები, როგორც თავად-აზნაურობა, ასევე გლეხები და მათი ზოგიერთი ჩვეულება.
ზურაბ თოთიბაძე

ზურაბ გივის ძე თოთიბაძე (დ. 16 თებერვალი, 1964, თბილისი) — ქართველი მხატვარი-ანიმალისტი, გრაფიკოსი და ხატმწერი.

ბიოგრაფია
დაიბადა თბილისში 1964 წლის 16 თებერვალს არქიტექტორის ოჯახში.
დაამთავრა 62-ე საშუალო სკოლა.
1983 წელს ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში დაზგური გრაფიკის ფაკულტეტზე. მანამდე, მას ხატვაში ამზადებდა საქართველოს სახალხო მხატვარი თამაზ ხუციშვილი.
1983 წელს ზ. თოთიბაძე პირველად იღებს მონაწილეობას გამოფენაში, რომელიც ჩატარდა გამომცემლობა „მერანის“ საგამოფენო დარბაზში. ამ ჯგუფურ გამოფენაში, მის გარდა მონაწილეობას იღებდნენ თეა ბოტკოველი, გელა კესიდი და გიორგი წულაძე. სტუდენტობის პერიოდში შქმნილი მისი ორი ნამუშევარი „ჯვრის მონასტერი“ და „ბავშვობა“ ინახება ქ.საარბრიუკენის მერიის კოლექციაში.
1987—1988 წწ. პრაქტიკას გადიოდა პრაღაში და ვარშავაში, ხოლო სადიპლომო ნამუშევრის დაცვამდე კვალიფიკაციის ასამაღლებლად იმყოფებოდა კრაკოვში, მოსკოვში, ლენინგრადში, რიგაში და იურმალაში პროფესორ კოკა იგნატოვის ხელმძღვანელობით.
1988 წელს მონაწილეობას იღებს მოსკოვის კრემლის, ხარების სახელობის ტაძრის სარესტავრაციო სამუშაოებში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ილია გლაზუნოვი.
სამხატვრო აკადემიის დასრულების შემდეგ ზ. თოთიბაძე მუშაობას იწყებს საქართველოს დიზაინისა და ერგონომიკის ინსტიტუტში, გრაფიკის სტუდიის ხელმძღვანელის თანამდებობაზე. ამის პარალელურად, მუშაობს ფერწერაში და დაზგურ გრაფიკაში, აფორმებს საბავშვო ჟურნალ „ჯეჯილს“.
1993 წელს მისი ხელნაწერი და ილუსტრირებული ორი პოემა „თამარ მეფის სახე ბეთანიის ეკლესიაში“ და „ორი ქართველი“ ზყრაბ კალანდაძის თაოსნობით გამოიცა ჰოლანდიაში.
1989 წელს მონაწილეობს მსოფლიო კარიკატურისტთა წოველწლიურ კონკურსში სტამბოლში, რომელიც ტარდება აიდნა დოვგანის სახელობის კარიკატურის მუზეუმში. შესულია მსოფლიო კარიკატურისტთა კატალოგში.
1994 წელს ზ. თოთიბაძე მონაწილეობას იღებს მოსკოვში გამართულ ალექსანდრე პუშკინისადმი მიძღვნილ ბიენალე „პუშკინიადაში“, სადაც მის მიერ დასურათებულმა ხელნაწერმა წიგნმა მიიღო პირველი ადგილი და იმავე წელს იქნა გამოცემული.
2000 წელს მისი მეოხებით იქმნება ჟურნალი „მონადირე“, რომელიც პირველი ქართული ბეჭდური გამოცემაა ამ თემატიკასთან დაკავშირებით.
ზ. თოთიბაძეს საქართველოს მონადირეთა კავშირისთვის შექმნილი აქვს არაერთი პლაკატი, კატალოგი, სიგელისა თუ დიპლომის მაკეტი.
2003 წელს გამოიცა ოტია იოსელიანის წიგნი „კოკა წყალზე ტყდება“, რომელიც მთლიანად გააფორმა თოთიბაძემ. იმავე წელს გამოიცა მის მიერ ილუსტრირებული ერიჰ კესტნერის „ტყუპთა ოინები“.
ზ. თოთიბაძეს შექმნილი აქვს უამრავი ეტიკეტები და სასაქონლო ნიშნები ღვინისათვის, კონიაკისთვის, ლიმონათისთვის და ფარმაკოლოგიისთვის. 2000 წელს „ზულის“ ქარხნის დირექტორისთვის შექმნა სანადირო ვაზნის „ჰუბერშტუსის“ სარეკლამო პლაკატი.
ზ. თოთიბაძე გარკვეული ხნით მუშაობდა არქიტექტურულ კომპანია „ფრონტონში“, რომელსაც გია ქინქლაძე ხელმძღვანელობდა. ამავე პერიოდში მან გააფორმა თბილისში მდებარე გერმანული ლუდის რესტორან „შტუტგარტის“ ინტერიერი.
2004 წლიდან თოთიბაძე აქტიურად მუშაობს ხატწერაში და ჰქმნის და ანახლებს ეკლესიებისთვის ქართულ ხატებს.
მუხის დიდი ხარაბუზა

მუხის დიდი ხარაბუზა , მწერი ხარაბუზასებრთას ოჯახისა. ხოჭო შავია (ზედა ფრთების მეორე ნახევარი — წაბლისფერი); მისი სიგრძე 2,8—5 სმ აღწევს. მატლი თეთრია, სიგრძით 9 სმ. გავრცელებულია ყველგან, ძირითადად მუხის მავნებელია, იშვიათად აზიანებს წიფელს, იფანს, კაკალს, ვაშლსა და სხვა მცენარეებს. გამეჩხერებულ კორომებში, ხის ღეროებსა და ტოტებზე ხოჭო 100—150 კვერცხს დებს. 3 წელიწადში ერთ თაობას იძლევა. ზიანი მოაქვს მატლის ფაზაში, იკვებება ლაფნითა და მერქნით.

ბრძოლის ღონისძიებანი: სატყეო-სამეურნეო და სანიტარულ-ჰიგიენური ღონისძიებების ჩატარება; ლაფნის დაზიანებისას ქლოროფოსისა და სხვა საშუსლებების შესხურება; მატლის სავალებში დიქლორეთანისა და პარადიქლორბენზოლის ხსნარის (5 კუბ. სმ) ინიექცია.
მუხისძირა

მუხისძირა — ბოლეტუსისებრთა ოჯახის სოკო სუილელუსის გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპასა და აზიას.

კარგი ხარისხის პირობითად საჭმელი სოკოა. საკვებად გამოიყენება წინასწარი გათუთქვის შემდეგ. ალკოჰოლთან ერთად მომწამვლელია, რაც გამოწვეულია კოპრინის ნაერთით. თუმცა ლაბორატორიული კვლევებით მუხისძირაში კოპრინის შემცველობა არ დასტურდება.

იზრდება ფოთლოვან და შერეულ ტყეეებში კირიან ნიადაგზე, ერთეულებად ან მცირე ჯგუფებად, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა იაკობ კრისტიან შეფერმა 1774 წელს როგორც . მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა ამერიკელმა მიკოლოგმა უილიამ ალფონსო მერილმა 1909 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ქუდის დიამეტრი 5-20 სმ-მდე აღწევს, ნახევარსფეროსებრი ან ამოზნექილია, იშვიათად გაშლილი, ზეთისხილისფერ-ყავისფერი. ნორჩობაში ზედაპირი ხავერდოვანია, ნალექიან ამინდში ლორწოვანი. შეხებისას ქუდი იფარება მუქი ლაქებით.

რბილობი — მოყვითალო, მკვრივი, ფეხის ძირში წითელი ან მოწითალო, გაჭრისას ლურჯდება, შემგდომ მურა ფერს იღებს, განსაკუთრებული სუნის გარეშე.

ჰიმენოფორი — თავისუფალი, ყვითელი, მოგვიანებით მომწვანო ან ზეთისხილისფერი; ფორები მომრგვალო, ვიწრო, მოწითალო, ხელის დაჭერით ლურჯდება. ქუდის რბილობს და ჰიმენოფორს შორის გააჩნია წითელი პიგმენტური შრე, რომელიც გაჭრისას შეიმჩნევა.

ფეხის სიგრძე — 6-15 სმ, სისქე — 3-6 სმ, გურზისებრი, ბოლქვისებური გასქელებით, ყვითელ-ნარინჯისფერი, ძირისკენ წითელ-მურა, ახასიათებს მოწითალო, მოგრძო ყულფებიანი ბადე.

სპორების ფხვნილი — მურა, ზეთისხილისფერ-მურა ან ხეთისხილისფერი. სპორები — 11-16×5,5-6,5 მკმ, გლუვი, თითისტარისებრი.

ცვალებადობა
ქუდის ფერი ძლიერ ვარირებს: ღია მომურო-ყვითელი მუქ-ყავისფრამდე, ზოგჯერ მოწითალო-ყვითელი კიდეებით. ასაკთან ერთად ქუდი მუქდება. ფეხის შუა ნაწილში შესაძლოა ქონდეს წითელი ფერის ლაქები, ხოლო ძირისკენ მომწვანო ლაქები.

ეკოლოგია და გავრცელება
მიკორიზას ქმნის მუხასთან, წიფელთან, იშვიათად არყთან და სხვა სახეობის ხეებთან. იზრდება ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში, კირიან ნიადაგზე, უპირატესად ნათელ, მზისგან კარგად გამთბარ ადგილებში.

ფართოდაა გავრცელებული ევროპაში, აღმოსავლეთსა და შავი ზღვის რეგიონებში, თურქეთში, სამხრეთით — ისრაელში.

მსგავსი სახეობები
კვებითი ღირებულება
განსაკუთრებით ფასობს საფრანგეთში.

კარგი ხარისხის პირობითად საჭმელი სოკოა. საკვებად გამოიყენება ახალი წინასწარი 15-20 წუთიანი გათუთქვის შემდეგ (ნახარში წყალი უნდა გადაიღვაროს), აგრეთვე გამხმარი და დამარინადებული. შესაძლებელია გაყინვაც.

ზოგიერთი სახელმძღვანელო ურჩევს გამოუცდელ მესოკოვეებს თავი შეიკავონ მისი შეგროვებისაგან, რადგანაც ის მეტად წააგავს რამდენიმე შხამიან სახეობას.

ტოქსიკურობა
უმი ან არასაკმარისად დამუშავებული მუხისძირა იწვევს მოწამვლას, რაც გრძელდება 30 წუთიდან 2 საათამდე. სიმპტომები მოიცავს გულისრევას, ღებინებას, მუცლის კრუნჩხვასა და დიარეას. სრული გამოჯანმრთელება ხდება 24-48 საათის განმავლობაში, თუ ორგანიზმში სითხის დანაკარგი აღდგება. ალკოჰოლთან ერთად მომწამვლელია. მკვლევარები ულრიხ კივიტი და ჰარტმუტ ლაჩი ეძებდნენ ანტაბუსის მაგვარ კოპრინუსის შემცველობას მუხისძირასა და მის მსგავს სახეობებში, თუმცა ვერცერთ აქამდე ცნობილ სახეობაში ვერ აღმოაჩინეს, მაგრამ მიაგნეს მის ინდიკატორს იშვიათ სახეობა -ში. დღემდე დაუდგენელია ზუსტად რა იწვევს მუხისძირაში ალკოჰოლთან დაკავშირებულ რეაქციას.

გალერეა
ჰიუგოს პრემია

ჰიუგოს პრემია — ყოველწლიური ლიტერატურული ჯილდო სამეცნიერო ფანტასტიკისა და ფენტეზის ჟანრში, რომელსაც გასცემს მსოფლიო სამეცნიერო ფანტასტიკის საზოგადოება. პრემია სამეცნიერო ფანტასტიკის პიონერის, პირველი სამეცნიერო ფანტასტიკური ჟურნალის, „ “-ის დამაარსებლის, ჰიუგო გერნსბეკის, სახელს ატარებს. დაჯილდოების პირველი ცერემონია გაიმართა 1953 წელს. პრიზები გაიცემა ჩვიდმეტ ნომინაციაში.
მუხლი

მუხლი შეიძლება აღნიშნავდეს:

მუხლი (სამართალი) — ხელშეკრულებაში ჩამოთვლილი პირობები
მუხლი (ანატომია) — ქვედა კიდურის სახსარი, რომელიც აკავშირებს ბარძაყს წვივთან
მუხლი (ბოტანიკა) — ღეროს მეტ-ნაკლებად გასქელებული მონაკვეთი
მუხლი (ლიტერატურა) — საზომის მეტრული მონაკვეთი
მუხლი — სოფელი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში
ბერლინის მარათონი

ბერლინის მარათონი — მნიშვნელოვანი ყოველწლიური სპორტული ღონისძიება ბერლინში, გერმანია. ოფიციალური მარათონის დისტანცია (42,195 კმ) თითქმის მთელ ქალაქს მოიცავს და მასში პროფესიონალი და მოყვარული სპორტსმენები გვერდიგვერდ ასპარეზობენ. ღონისძიება პირველად 1974 წელს ჩატარდა და მას შემდეგ ყოველ წელს სექტემბრის ბოლო კვირას იმართება.

40.827 მონაწილით 107 ქვეყნიდან, რომელთა შორის 35.913-მა ოფიციალურად ფინიშს მიაღწია, და ერთი მილიონი მაყურებლით 2008 წელს, ბერლინის მარათონი ერთ-ერთი უდიდესი და ყველაზე პოპულარული სირბილში შეჯიბრია მსოფლიოში. ოთხ სხვა მარათონთან ერთად, რომლებიც ერთად მსოფლიოს მთავარ მარათონთა ხუთეულს ქმნის, შეჯიბრში გამარჯვებული მამაკაცი და ქალი მარათონელი ერთმანეთში თანაბრად იყოფენ $1 მილიონს.

მამაკაცთა და ქალთა შორის მსოფლიოს მარათონთა რეკორდების უმრავლესობა სწორედ ბერლინის მარათონის გზებზეა რეგისტრირებული, რომლებიც გამოირჩევა ბრტყელი, გლუვი ზედაპირით, წამქეზებელი მხიარული მაყურებლებითა და ზომიერი შემოდგომის ამინდით. 2008 წელს მსოფლიოს ახალი რეკორდი დაამყარა ეთიოპიელმა ჰაილე გებრსილასემ, ხოლო მეოთხე საუკეთესო დრო ქალთა შორის დააფიქსირა უკრაინელმა ირინა მიკიტენკომ.

ღონისძიება ორ დღედ იყოფა. მარათონი იწყება და მთავრდება ბრანდენბურგის კარიბჭესთან.
დიმიტრი აბაშიძე (გენერალი)

დიმიტრი როსტომის ძე აბაშიძე (დ. 8 სექტემბერი 1856 — გ. წელი უცნობია) — თავადი, რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი (1913), გენერალ როსტომ აბაშიძის შვილი.

განათლება მიიღო ლაზარევის აღმოსავლური ენების ინსტიტუტში, ტფილისის ქვეით იუნკერთა სკოლაში და კავალერიის ოფიცერთა სკოლაში. სამხედრო სამსახურში იყო 1873 წლიდან. მონაწილეობდა რუსეთ-თურქეთის ომში (1877-1878). 1907-1912 წწ. მეთაურობდა დრაგუნთა პოლკს. 1915 წლიდან იყო რეზერვის დაქვემდებარებაში. რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს მსახურობდა რუსეთის სამხრეთის შეიარაღებულ ძალებში (1919 წ.).
ნაზრანი

ნაზრანი, ნასარა — ქალაქი (1967 წლიდან) ინგუშეთში (რუსეთის ფედერაცია); ინგუშეთის ყოფილი დედაქალაქი (1991 წლიდან). 2002 წ. რესპუბლიკის ოფიციალურმა ადმინისტრაციულმა ცენტრმა მაგასში გადაინაცვლა. 2012 მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 60 556 ადამიანს შეადგენდა.

2000-იანი წლების შუა პერიოდიდან ნაზრანში, ისევე როგორც ინგუშეთის დიდი ნაწილში, დაძაბული სიტუაციაა. 2004 წ. ქალაქში ჩეჩენი საველე მეთაურის, შამილ ბასაევის, მეთაურობით შეიჭრა რამდენიმე ასეული ჩეჩენი და ინგუში მებრძოლი, რომელმაც სამთავრობო ჯარებთან რამდენიმე საათიანი დაპირისპირების შემდეგ მინიმალური დანაკარგებით უკან დაიხია. შეტაკებამ იმსხვერპლა 67 სამართალდამცავი, მ.შ. ინგუშეთის შინაგან საქმეთა მინისტრი აბუქარ კოსტოევი, და 25 მშვიდობიანი მოქალაქე. 2007-2008 წწ. ქალაქში მოხდა რამდენიმე ფართომასშტაბიანი საპროტესტო გამოსვლა რუსეთის ცენტრალურ ხელისუფლებასთან დაახლოებული პრეზიდენტის, მურატ ზიაზიკოვის წინააღმდეგ.
მაგასი

მაგასი — ინგუშეთის რესპუბლიკის (რუსეთის ფედერაცია) დედაქალაქი. მდებარეობს მდინარე სუნჟაზე, ქალაქ ნაზრანის სამხრეთით 4 კმ-ზე. მაგასის მოსახლეობაა 8 771 კაცი.

ქალაქი 1995 წელს რესპუბლიკის იმჟამინდელი პრეზიდენტის რუსლან აუშევის ინიციატივით დაარსდა როგორც ინგუშეთის მომავალი დედაქალაქი. სახელწოდება შეირჩა ალანიის შუა საუკუნეების ცენტრის მიხედვით, რომელიც, ერთი ვერსიით, თანამედროვე ინგუშეთის ტერიტორიაზე მდებარეობდა. 2002 წლის დეკემბრისთვის მაგასის ახალაშენებულ მდიდრულ შენობებში ნაზრანიდან გადაინაცვლა პრეზიდენტისა და მთავრობის რეზიდენციებმა. ქალაქს ემსახურება რკინიგზის სადგური და აეროპორტი; აქვე გადის ფედერალური მნიშვნელობის ავტომაგისტრალი „კავკასია“.
გრიგოლ აბაშიძე (პოეტი)

გრიგოლ დავითის ძე აბაშიძე (დ. 1866, დილიკაური, ქუთაისის გუბერნია — გ. 1903, პეტერბურგი) — ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
სამწერლო ასპარეზზე საუკუნის 80-იან წლებში გამოვიდა. თანამშრომლობდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში, მონაწილეობდა თეატრალურ წარმოდგენებში, სალიტერატურო საღამოებში. აბაშიძის პოეზია ქართველ „სამოციანელთა“ ლიტერატურულ ტრადიციებს მიჰყვება. მისი ლექსი ლირიზმითა და განწყობილების სიმძაფრით გამოირჩევა („სიმღერა სასოწარკვეთილისა“, 1900 და სხვ.). წერდა პოემებს („ცრემლთა წყარო“, 1901; „დედა“, 1900), თარგმნიდა (მიხეილ ლერმონტოვის „მწირი“, 1893; ფრანსუა კოპეს „ბუდას მერცხალი“, 1900; მეთიუ არნოლდის „მნათობი აზიისა“, 1900). პოეტის ლექსებზე შექმნილი პოპულარული სიმღერები შედიოდა დები იშხნელებისა და ვანო სარაჯიშვილის რეპერტუარში („ოხ, მარგალიტავ!“, 1896; რომანსი — „ოდესაც გიცქერ…“, 1899).
ბიტი

ბიტი — რიცხვთა ორობით სისტემაში გამოყენებული ციფრი, რომლის შესაძლო მნიშვნელობებია 0 ან 1. ორობით სისტემაში რიცხვის ჩაწერა ხდება ნულისა და ერთიანებისაგან შემდგარი მწკრივის საშუალებით. ორობით რიცხვში გამოყოფენ თანრიგებს. მაგ. 0110110101101101–ში თანრიგის მდგომარეობა გვიჩვენებს მის მნიშვნელობას, ანუ 2–ის შესაბამის ხარისხს. მარჯვენა კიდური თანრიგი უმცირესი მნიშვნელობისაა, მარცხენა კიდური — უდიდესი. ხშირად ბიტებს ბაიტებად აერთიანებენ და ბიტების ჩაწერის თანამედროვე ფორმაც ამას ეფუძნება. რვა ბიტად გაერთიანებულ ბაიტში (მაგ. 11101100) ზოგჯერ მარცხენა კიდური თანრიგი გამოიყენება როგორც ნიშნითი.

სიტყვა „ბიტი“ პირველად კლოდ ელვუდ შენონმა პირველად 1948 წელს გამოიყენა თავის შრომაში „კომუნიკაციის მათემატიკური თეორია“. მან ამ სიტყვის წარმოშობა ჯონ ტიუკის მიაკუთვნა, რომელსაც შენონის ცნობით ორი ინგლისური სიტყვა „ “ პირველს შეუკვეცავს და მიუღია „“.
პოზიციური კოდი

პოზიციური კოდი ციფრულ მოწყობილობებში ხშირად გამოიყენება, სადაც რიცხვი განისაზღვრება ერთიანის პოზიციით ნულების სიმრავლეში, ან ნულის პოზიციით ერთიანების სიმრავლეში.

მაგალითად, თუ პოზიციური კოდის სიმრავლე შედგება 10 პოზიციისაგან, ათობითი რიცხვი 8 პოზიციურ კოდში იქნება 0100000000, ხოლო ათობითი რიცხვი 4 კი — 0000010000.

განსაზღვრება
პოზიციური კოდი განისაზღვრება ერთიანი რიცხვით > 1, რომელიც კოდის ფუზეა. კოდს ფუძით ასევე უწოდებენ -ობითს (კერძოდ, ორობითს, სამობითს, ათობითს და ა.შ.).

მთელი რიცხვი ნიშნის გარეშე -ობით სისტემაში წარმოდგენილია რიცხვ 
 = \_{=0}^{-1} _ ^-ის ხარისხის წრფივი კომბინაციის სახით, სადაც \ _ მთელი რიცხვებია. მათ ეწოდებათ ციფრები, რომლებიც აკმაყოფილებენ არათანაბრობას 0 \ _ \ -1.
გამოცხადება იოანესი

გამოცხადებაჲ წმიდისა მახარებლისა და ღმრთისმეტყვუელისა იოანესი — ახალი აღთქმის ბოლო წიგნის სახელწოდება. ქრისტიანული ლიტერატურის და ესქატოლოგიის ერთ-ერთი უძველესი და უმნიშვნელოვანესი ნაწარმოები. ხშირად მოიხსენიება როგორც აპოკალიფსი (ბერძნ. „გაშიშვლება, გახსნა, გამჟღავნება, გამოცხადება“). შექმნილია ახ. წ. 68-69 წლებში იოანე მოციქულის მიერ და აღწერილია ქვეყნის უკანასკნელი დღეების და საშინელი სამსჯავროს წინასწარმეტყველებები.

იოანე იყო იესო ქრისტეს თორმეტ მოწაფეთაგანი და, ამავე დროს, ყველაზე ახალგაზრდა მოციქული. პირველ ქრისტიანთა გადმოცემით, ყველა მოციქული, გარდა იოანესი, მოწამეობრივი სიკვდილით აღესრულა. იოანეც ევნო ქრისტესთვის, თუმცა გადმოცემით მას განსხვავებული წილი ერგო: საბერძნეთის კუნძულ პატმოსზე გადასახლებაში ყოფნისას, მას გამოეცხადა უფალი და უთხრა: ”მე ვარ ანი და ჰოე, პირველი და უკანასკნელი; რასაც ხედავ, დაწერე წიგნში და დაუგზავნე შვიდ ეკლესიას...”
ამ წიგნში წინასწარმეტყველება და უკანასკნელ დღეთა ამბები ძირითადად აღწერილია სიმბოლურად: მაგ. წერილები შვიდი ეკლესიისადმი, შვიდი ბეჭედი, ოთხი მხედარი, შვიდი საყვირი, ღვთის მძვინვარების შვიდი თასი, არმაგედონი, სიცოცხლის წიგნი, ცხოველის რიცხვი - 666, ბაბილონი - დიდი მეძავი, მხეცი შვიდი თავითა და ათი რქით, ათი მეფე, ათასწლოვანი სამეფო, ახალი იერუსალიმი, ძვირფასი ქვები, სიცოცხლის ხე და სხვა.

ქრისტიანთა რწმენით ”იოანეს გამოცხადება” შეიცავს ღრმა საიდუმლოებებს. უფალი იესო ქრისტე კვლავ მოვა ამქვეყნად და განსჯის ქვეყანას, თუმცა როდის მოხდება ეს გაურკვეველია. მას მოელოდნენ პირველი ქრისტიანები და მას მოელიან დღევანდელი ქრისტიანები.

ერთი წერილი შვიდი ეკლესიისადმი
ეს შვიდი ეკლესია მაშინ არსებობდა, როცა იოანე თავის ”გამოცხადებას” წერდა, მაგრამ ეს წერილები ქრისტიანული ეკლესიის და მორწმუნეთა მომავალ ბედსაც გადმოგვცემს.

ახალი ცა და ახალი მიწა...
იოანეს გამოცხადების უკანასკნელი თავებიდან გამოიხატება ბოლო დღეთა სამსჯავროს, ახალი ცისა და ახალი მიწის მეტ-ნაკლებად სიმბოლური აღწერილობა.

ბიბლიის უკანასკნელი გვერდი
წმინდა წერილი, ბიბლია სრულდება ღვთის ძის, იესო ქრისტეს მომავალი, მეორედ მოსვლის შესახებ საუბრით.

უკანასკნელი ნაწყვეტი ”იოანეს გამოცხადებიდან” - უკანასკნელი გვერდი ბიბლიისა:

შინაარსი
რესურსები
საბავშვო ბიბლია, ბიბლიის თარგმნის ინსტიტუტი, 1998 წ. გვ. 508-514
ნატანიელ პარკერ უილისი

ნატანიელ პარკერ უილისი, აგრეთვე ცნობილი როგორც ენ. პე. უილისი (. . ), (დ. 20 იანვარი, 1806 - გ. 20 იანვარი, 1867) — ამერიკელი ავტორი, პოეტი და რედაქტორი რომელიც მუშაობდა ცნობილ და სახელგანთქმულ ამერიკელ მწერლებთან, როგორებიც არიან ედგარ ალან პო და ჰენრი უოდსვორტ ლონფელოუ. თავის დროს ის ყველაზე მაღალანაზღაურებადი მწერალიც კი იყო. რაღაც დროის განმავლობაში მან თავისთან ამუშავა ყოფილი მონა და მომავალში მწერალი ჰარიეტ ჯაკობსი. მისი ძმა იყო კომპოზიტორი რიჩარდ შტორს უილისი, ხოლო მისი და წერდა ფსევდონიმით ფენი ფერნი.
უკანასკნელი მოჰიკანი (ფილმი)

უკანასკნელი მოჰიკანი — 1992 წელს გადაღებული ფილმი 1757 წლის მოვლენებზე, როდესაც მიმდინარეობდა ომი საფრანგეთსა და ინდიელებს შორის. გადაღებულია მაიკლ მაენის მიერ ჯეიმზ ფენიმორ კუპერის ისტორიული რიმანის „უკანასკნელი მოჰიკანის“ მიხედვით. მთავარ როლებში არიან დენიელ დეი-ლუისი, მედლინ სტოუ და სხვები. ფილმს მიღებული აქვს საუკეთესო ოპერატურისთვის.
უკანასკნელი მოჰიკანი

„უკანასკნელი მოჰიკანი“ — ამერიკელი მწერლის ჯეიმზ ფენიმორ კუპერის ისტორიული რომანი, რომელიც პირველად 1826 წლის თებერვალში გამოიცა. მწერალი მოგვითხრობს მოვლენებზე ამერიკულ ფრონტზე, სადაც მიმდინარეობს ომი ფრანგებსა და ინდიელებს შორის.

რომანი ჩრდილოეთ ამერიკის ინდიელების ცხოვრებას აღწერს. წიგნში ინგლისსა და საფრანგეთს შორის ინდიელთა მიწების დაპატრონებისთვის გაჩაღებული ომის ერთი ეპიზოდია აღწერილი. მთავარი გმირი, ნეტი ბამპო, იგივე ქორის თვალი, მისი ძმადნაფიცი ინდიელი ჩინგაჩგუკი და ამ ინდიელის შვილი უნკასი ომში ინგლისის მხარეს იბრძვიან. ავტორი იმ საოცარ ვაჟკაცობისა და თავდადების ამბავს აღწერს, რომელსაც ინდიელი მეომრები ინგლისის ციხისთავის ქალიშვილების დასახსნელად იჩენენ.

რომანი ბევრჯერ იყო ეკრანიზირებული; ერთ-ერთი ცნობილი ვარიანტია რეჟისორ მაიკლ მანის „უკანასკნელი მოჰიკანი“ (1992).
სენტ-ვინსენტი და გრენადინები

სენტ-ვინსენტი და გრენადინები — დამოუკიდებელი სახელმწიფო კარიბის ზღვაში, შედის ერთა თანამეგობრობაში. ტერიტორია შედგება სენტ-ვინსენტისა და გრენადინების 32 მცირე კუნძულისაგან (შედის მცირე ანტილის კუნძულების შემადგენლობაში). ფართობი — 389 კმ². მოსახლეობა — 118 ათ. კაცი (2008 წელი). დედაქალაქი — კინგსტაუნი.
ბაიტი

ბაიტი — ინფორმაციის შენახვის ძირითადი ერთეული კომპიუტერულ მეცნიერებებში. მრავალ კომპიუტერულ არქიტექტურაში ბაიტი არის მეხსიერების დამისამართების ერთეული და უმთავრესად შედგება რვა ბიტისაგან. ბაიტი დაპროგრამირების ენების მონაცემთა უმთავრესი ტიპია, განსაკუთრებით დაპროგრამირების სისტემურ ენებში.

ბაიტი ბიტების მოწესრიგებული თანამიმდევრობაა, რომელშიც თითოეული ბიტს ორიდან ერთ–ერთი მნიშვნელობა აქვს – 0 ან 1. ბაიტის ზომა კომპიუტერის ტექნიკური უზრუნველყოფის (ჰარდვეარი) განვითარებასთან ერთად იცვლებოდა, თუმცა თანამედროვე სისტემებში მიღებულია სტანდარტი, რომ ერთი ბაიტი შეიცავს რვა ბიტს. ისტორიულად ბაიტის ზომა განისაზღვრებოდა იმ ბიტების ერთობლიობით, რომლებიც საჭირო იყო ლათინური ანბანის ერთი სიმბოლოს ჩასაწერად. მისი ზომა განისაზღვრა ლათინური ანბანის სიმბოლოების შესაძლო მაქსიმალური რაოდენობით და საბოლოოდ ერთი კომპიუტერული სიტყვის თანაზომადი გახდა. ბაიტის ზომა ისტორიულად ვარირებდა ხუთიდან თორმეტი ბიტის დიაპაზონში.

1960–იან წწ. –ის /360 არქიტექტურის მქონე მიკროკომპიუტერების პოპულარობამ ფორმულა: "ერთი ბაიტი უდროს რვა ბიტს" კანონიკურად აქცია. ბაიტს ზოგიერთ ქვეყანაში ასევე ოქტეტადაც მოიხსენიებენ (მაგ. საფრანგეთში).