iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰანს ფიშერი

ჰანს ფიშერი (; დ. 27 ივლისი, 1881, ფრანკფურტი — გ. 31 მარტი 1945, მიუნხენი) — გერმანელი ქიმიკოსი და ბიოქიმიკოსი. მედიცინის დოქტორი (1908 წ.). ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიის დარგში (1930 წ.). პრემია მიენიჭა სისხლისა და მცენარეთა მღებავი ნივთიერების სტრუქტურისთვისა და ჰემინის სინთეზის კვლევისათვის. გერმანიის ქიმიური საზოგადოების მიერ დაარსებული ლიბიხის მედლის ლაურეატი. ლონდონის სამეფო საზოგადოების მიერ დაარსებული დევის მედლის ლაურეატი. ჰარვარდის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი. მისი სახელი ეწოდება კრატერს მთვარის მეორე მხარე.

ბიოგრაფია
ჰანს ფიშერი დაიბადა 1881 წლის 27 ივლისს, ფრანკფურტში ოიგენ ფიშერისა და ანა ფიშერის (ქალიშვილობაში ჰერდეგენის) ოჯახში. შტუტგარტში დაწყებითი სკოლის დასრულების შემდეგ ვისბადენში ჰუმანიტარულ გიმნაზიაში მიიღო საშუალო განათლება. ჯერ ლოზანის უნივერსიტეტში შემდეგ კი მარბურგის უნივერსიტეტში შეისწავლა ქიმია და მედიცინა. 1904 წელს მიიღო ხარისხი ქიმიაში, ხოლო 1906 წელს მედიცინაში. 1908 წელს კი მოიპოვა მედიცინის დოქტორის წოდება.

მოღვაწეობა
ჰანს ფიშერმა მუშაობა დაიწყო სამედიცინო კლინიკაში, მიუნხენში. ამის შემდეგ მან საქმიანობა ბერლინში განაგრძო, მაგრამ 1911 წელს ის კვლავ მიუნხენს დაუბრუნდა. 1913 წელს ფიზიოლოგიის ლექტორად დაიწყო მუშაობა, ხოლო 1916 წელს იგი გახდა პროფესორი სამედიცინო ქიმიის დარგში ინსბრუკის უნივერსიტეტში. 1918 წელს სწავლება ავსტრიაში, ვენაში განაგრძო. 1921 წლიდან, გარდაცვალებამდე იგი გახლდათ ორგანული ქიმიის პროფესორი მიუნხენის ტექნიკურ უნივერსიტეტში.

ფიშერის სამეცნიერო კვლევები ძირითადად ეხებოდა სისხლის პიგმენტებს, ნაღველს, მცენარის შემადგენელ ქლოროფილს, მცენარეთა მღებავი ნივთიერების სტრუქტურას. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო ბილირუბენისა და ჰემინის სინთეზი. მან ქიმიისა და მედიცინისთვის გაწეული ღვაწლისთვის არაერთი ჯილდო მიიღო, მაგრამ პირველ ადგილზე ნობელის პრემია დგას, რომლითაც 1930 წელს დააჯილდოვეს.

გარდა ნობელის პრემიისა ჰანს ფიშერმა 1929 წელს მიიღო გერმანიის ქიმიური საზოგადოების მიერ დაარსებული ლიბიხის მედალი. 1937 წელს კი მიიღო ლონდონის სამეფო საზოგადოების მიერ დაარსებული დევის მედალი. ჰანს ფიშერი იყო ჰარვარდის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი.

1976 წელს საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა ფიშერის სახელი მიანიჭა კრატერს, რომელიც მდებარეობს მთვარის მეორე მხარეს (ემილ ფიშერთან ერთად).

პირადი ცხოვრება
ჰანს ფიშერმა 1935 წელს იქორწინა ვილტრუდ ჰაუფეზე. სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა 63 წლის ასაკში, 1945 წლის 31 მარტს. მისი ქმედება გამოიწვია მეორე მსოფლიო ომის დროს იმ კვლევებისა და ნაშრომების განადგურებამ, რომლებსაც ფიშერი მთელ ცხოვრებას უთმობდა.
ფრედერიკ სენგერი

ფრედერიკ სენგერი (; დ. 13 აგვისტო 1918, რენდკომბი, გლოსტერშირი — გ. 19 ნოემბერი 2013) — ინგლისელი ბიოქიმიკოსი. მას ორჯერ ჰქონდა ნობელის პრემია მიღებული. არის ერთადერთი მეცნიერი ისტორიაში, რომელმაც ორჯერ მიიღო ნობელის პრემია ქიმიის დარგში. 1958 წელს პრემია მიიღო ცილების, განსაკუთრებით კი ინსულინის, სტრუქტურის დადგენისათვის, ხოლო 1980 წელს (უოლტერ გილბეტთან და პოლ ნაიმ ბერგთან ერთად) ფუნდამენტური გამოკვლევებისათვის ნუკლეინმჟავების ბიოქიმიური თვისებების, განსაკუთრებით რეკომბინირებული დნმ თავისებურებების, კვლევის სფეროში.

ბიოგრაფია
ფრედერიკ სენგერი დაიბადა 1918 წლის 13 აგვისტოს რენდკომბში, გლოსტეშირის საგრაფოში, ფრედერიკ სენგერისა და სისელი სენგერის (ქალიშვილობაში კრიდსონი) ოჯახში. მამამისი მუშაობდა ჩინეთში, როგორც ინგლისელი სამედიცინო მისიონერი, თუმცა ინგლისში მოუწია დაბრუნება ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო. ფრედერიკ სენგერი უმცროსი 1936 წელს შევიდა და 1939 წელს დაამთავრა კემბრიჯის უნივერსიტეტი. 1940 წლიდან მუშაობს ამავე უნივერსიტეტში ფრედერიკ სენგერი ამავე წელს ნორმან პირის ხელმძღვანელობით იწყებს სადოქტორო დისერტაციაზე მუშაობას და 1943 წელს იცავს დოქტორის ხარისხს. 1951 წლიდან არის მედიცინის კვლევითი საბჭოს წევრი და ამავე საბჭოს მოლეკულური ბიოლოგიის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი.

მოღვაწეობა
მისი ძირითადი ნაშრომები ეძღვნება ცილებისა და ნუკლეინის მჟავების ქიმიას. აღსანიშნავია, რომ 1945 წლიდან იგი სწავლობდა ინსულინს. მის მიერ შემუშავდა პეპტიდური ამინოჯგუფების იდენტიფიკაციის დინიტრო–ამინობენზოლური მეთოდი – სწორედ ამ მეთოდის დახმარებით გახდა შესაძლებელი ინსულინის ბუნების, მასში ამინოჯგუფების თანმიმდევრობისა და საბოლოოდ მისის სტრუქტურის დადგენა (1944-1954 წწ.). სენგერმა დაადგინა, რომ ინსულინის ბრუტო ფორმულაა 33765756. სამი სულფიდური „ხიდი“ შედგება ორი ჯაჭვისაგან: ჯაჭვი -შემდგარი 21 ამინომჟავური ნაშთისაგან და ჯაჭვი -შემდგარი 30 ამინომჟავური ნაშთისაგან. ამ სამუშაოზე დაყრდნობით შეიქმნა სინთეზური ინსულინი.

ფრედერიკ სენგერის მიერ 1965 წელს შემუშავდა რნმ-ისა და დნმ-ის ფოსფორ 32–ით მარკირების მეთოდი, რამაც ხელი შეუწყო აღნიშნული ბიომოლეკულების სტრუქტურულ კვლევას და ამასთან უზრუნველყო კვლევისათვის გამოყენებული ყოფილიყო მცირე ოდენობით საკვლები ობიექტი – 10−6გ. მან დაადგინა 5 რნმ–ის და 174 ფაგის დნმ–ის სტრუქტურა. მის მიერ შემუშავდა დნმ–ის პირველადი სტრუქტურის კვლევის მეთოდიც.

ჯილდოები
მიღებული აქვს დიდი ბრიტანეთის დამსახურების ორდენი, ღირსების კავალერის ორდენი და ასევე არის ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის კომანდორი. არის ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1954 წლიდან), მთელი რიგი მეცნიერებათა აკადემიებისა და სამეცნიერო საზოგადოებების წევრი. ასევე ლონდონის სამეფო საზოგადოების (1969) მედალის, ფუნდამენტური სამედიცინო კვლევებისათვის ალბერტ ლასკერის პრემიის (1977) და ორჯერ (1958, 1980) ნობელის პრემიის ლაურეატი.
გიორგი ჩერქეზიშვილი

გიორგი ჩერქეზიშვილი (დ. 13 სექტემბერი, 1979, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ეკონომისტი. საქართველოს ეკონომიკის მინისტრი 2018 წლის 20 ივნისიდან ამავე წლის 15 ივლისამდე.

ბიოგრაფია
გიორგი ჩერქეზიშვილი დაიბადა 1979 წლის 13 სექტემბერს. 2001 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, გახდა საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების ბაკალავრი. 2001-2003 წლებში იგი იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტის საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების მაგისტრი. 2001-2002 წლებში იყო ევროკომისიის „“-ის პროექტის ტექნიკური დახმარება კონტროლის პალატაის ადმინისტრაციული ასისტენტი. 2002-2005 წლებში იგი იყო საქართველოს კონტროლის პალატის საერთაშორისო ურთიერთობებისა და რეფორმების დეპარტამენტის წამყვანი სპეციალისტი. 2005–2006 წლებში იგი იყო საქართველოს ბანკის კორპორატიული დეპარტამენტის ბიზნესის განვითარების მენეჯერი. 2006–2009 წლებში კი ამავე ბანკის კორპორატიული დეპარტამენტის ენერგეტიკის სექტორის წამყვანი ურთიერთობების მენეჯერი. 2009–2013 წლებში იყო საქართველოს ბანკის კორპორატიული დეპარტამენტის ვი-აი-პი ბანკინგის მომსახურების ჯგუფის დირექტორი; 2014 წელს იყო – სს საპარტნიორო ფონდის საინვესტიციო დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილე; 2014-2017 წლებში კი ამავე ფონდის საინვესტიციო დეპარტამენტის დირექტორი. 2012-2015 წლებში იყო გრენობლის ბიზნესის უმაღლესი სკოლისა და კავკასიის ბიზნესის სკოლის ორმაგი ხარისხის პროგრამის (საფრანგეთი-საქართველო) ბიზნესის ადმინისტრირების მაგისტრი. 2017 წლის მარტიდან 2018 წლის ივნისამდე იყო საქართველოს ეკონომიკის მინისტრის მოადგილე. 2018 წლის 20 ივნისიდან ამავე წლის 15 ივლისამდე კი იკავებდა ეკონომიკის მინისტრის პოსტს. 2018 წლის 16 ივლისიდან ამავე წლის ოქტომბრამდე იყო კვლავ ეკონომიკის მინისტრის მოადგილე.
აზარიანცის სახლი

აზარიანცის სახლი — არქიტექტურული ნაგებობა ქალაქ თბილისში. შენობა განეკუთვნება საუკუნის დასაწყისს. აგებულია მოდერნის არქიტექტურულ სტილში.

ისტორია
სახლის მშენებელი ალექსანდრე მელიქ-აზარიანცი იყო მსხვილი მოვაჭრე, წარმოშობით თბილისელი, მესამე-მეოთხე თაობის ქალაქელი. ზემელზე, სადაც ახლა მელიქ-აზარიანცის სახლია, უზარმაზარი ნაგავსაყრელი ყოფილა. მელიქ-აზარიანცი ქალაქის მაშინდელ მერთან, ალექსანდრე ხატისოვთან მისულა და ადგილი უთხოვია სახლის ასაგებად. მერმა სწორედ ამ ნაგავსაყრელზე მიუთითა. დიდი ყოყმანის შემდეგ აზარიანცი შეთავაზებას დათანხმდა და ასეულობით ტონა მიწაც მიიტანა იმ ნაგავსაყრელის ამოსავსებად. სახლის მშენებლობა დაიწყო 1911 წელს და გაგრძელდა 1915 წლამდე. პროექტის ავტორი იყო რუსი არქიტექტორი ნიკოლაი ობოლონსკი.

ეს შემოსავლიანი სახლი ბინების გასაქირავებლად იყო გამიზნული. მას საკუთარი ელექტრო და წყალმომარაგება ჰქონდა, რაც იმდროინდელი სახლებისთვის უჩვეულო იყო. შიგნით განათავსეს მაღაზიები, აფთიაქი, ფოტოსალონი, საპარიკმახერო, სასეირნო ბაღი და მეეტლეთა სადგომიც კი.

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ერთ დროს მდიდარი მეცენატი, ასეთი ინოვაციური შენობის ავტორი სრულიად ხელმოცარული დარჩა. მთელი ქონება, მათ შორის სახლიც, ჩამოართვეს და საშინელ სიღატაკესა და შიმშილში დალია სული 1923 წელს. კომუნისტების დროს აზარიანცის სახლს ბევრი მტერი გამოუჩნდა და მისი დანგრევაც კი უნდოდათ.

შენობა ხანძარმა დააზარალა 2015 წლის 13 იანვარს და 2019 წლის 14 აპრილს.
ვლადიმირ ილიუხინი

ვლადიმირ ილიუხინი (დ. 1934 — გ. 19 აგვისტო, 1982, განთიადი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი, ყოფილი სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საინჟინრო-გეოლოგიისა და ჰიდროლოგიის კარსტული კომისიის სამეცნიერო საბჭოს სპელეოლოგიური სექციის თავმჯდომარე.

1956 წლიდან მუშაობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის კრისტალოგრაფიის ინსტიტუტში ჯერ უმცროს, შემდეგ უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად, ხოლო 1980 წლიდან სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის კოსმოსური კვლევების ინსტიტუტში სექტორის გამგედ. ვლადიმირ ილიუხინის სახელს უკავშირდება საბჭოთა სპელეოლოგიის 70-იანი წლების თვალსაჩინო მიღწევები. თითქმის 25 წლის განმავლობაში მისი უშუალო მონაწილეობითა და ხელმძღვანელობით მიკვლეული და შესწავლილია რამდენიმე ათეული რთული კატეგორიის მღვიმე და უფსკრული ყოფილ სსრკ-ის სხვადასხვა კარსტულ რეგიონებში, მათ შორის ყირიმში, კავკასიაში და შუა აზიაში.

1982 წლის 18 აგვისტოს არაბიკის მასივზე, ერთ-ერთი მღვიმის შესასვლელთან მისი დაბადების 48-ე წლისთავი აღნიშნეს. მეორე დღეს გაგრაში, სოფელ განთიადთან მომხდარ ტრაგედიას მეცნიერის სიცოცხლე შეეწირა. ეს მღვიმე ამჟამად ვლადიმირ ილიუხინის სახელს ატარებს.
მოლეკულური გეომეტრია

მოლეკულური გეომეტრია — ატომთა სამგანზომილებიანი მოწყობა ,რომელიც მოლეკულას წარმოადგენს. იგი მოიცავს მოლეკულის ზოგად ფორმას, ბმის სიგრძეს, ბმის კუთხეს და ნებისმიერ სხვა გეომეტრიულ პარამეტრებს, რომელიც თითოეულ ატომს განსაზღვრავს. მოლეკულური გეომეტრია გავლენას ახდენს ნივთიერების ისეთ თვისებებზე, როგორებიცაა: სტაბილურობა, პოლარობა , ფერი , მაგნეტიზმი ,ბიოლოგიური აქტიურობა და აგრეგატული მდგომარეობა. მოლეკულათა ანალიზი ხდება სპექტროსკოპიული და დიფრაქციული მეთოდებით.
აჰმედ ზევეილი

აჰმედ ზევეილი (26 თებერვალი, 1946 – 2 აგვისტო, 2016) − ეგვიპტელი-ამერიკელი მეცნიერი, ცნობილი როგორც ფემტოქიმიის მამა. 1999 წელს ქიმიის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა ფემტოქიმიაში მიღწეული წარმატებისთვის და გახდა პირველი ეგვიპტელი ნობელიანტი, რომელმაც სამეცნიერო დარგში აღნიშნული პრემია მიიღო.

ადრეული წლები და განათლება
აჰმედ ჰასან ზევეილი 1946 წლის 26 თებერვალს დაიბადა, დამანჰურში, ეგვიპტეში და დისუკში აღიზარდა. ქიმიაში მეცნიერების ბაკალავრისა და მეცნიერების მაგისტრის წოდება ალექსანდრიის უნივერსიტეტში მიიღო. შემდეგ აშშ-ში გაემგზავრა და ფილოსოფიის დოქტორი წოდება პენსილვანიის უნივერსიტეტისგან მიიღო. მისი ხელმძღვანელი რობინ ჰოშტრასერი იყო.

კარიერა
ფილოსოფიის დოქტორის წოდების მიღების შემდეგ ზევეილი ბერკლის კალიფორნიის უნივერსიტეტში პოსტდოქტორანტ მკვლევრად მოეწყო, სადაც მას ჩარლზ ბონირ ჰარისი ხელმძღვანელობდა. 1982 წლის 5 მარტს ზევეილი აშშ-ის ნატურალიზებული მოქალაქე გახდა. კალიფორნიის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში ზევეილი ულტრასრაფი მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის ფიზიკური ბიოლოგიის დირექტორი იყო.

ქიმიკოსი პრეზიდენტ ბარაკ ობამას მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის საპრეზიდენტო მრჩეველთა საბჭოში ირიცხებოდა. მრჩეველთა ჯგუფი პრეზიდენტსა და ვიცე-პრეზიდენტს სამეცნიერო, ტექნოლოგიურ და ინოვაციურ სფეროებში საჯარო-პოლიტიკურ მმართველობითი კურსების განსაზღვრაში ეხმარებოდა.

კვლევა
ზევეილი ფემტოქიმიის პიონერი იყო

− ქიმიურ რეაქციებს ფემტოწამების შუალედში შეისწავლიდა. ტალღოვანი ულტრასწრაფი ლაზერული ტექნიკის გამოყენებით (შედგება ულტრამოკლე ლაზერული ნათებისაგან) ქიმიური რეაქციების ძალიან მოკლე დროითი სკალების შესაბამისად შესწავლაა შესაძლებელი, იმდენად მოკლედ დროით, რომ შერჩეული ქიმიური რეაქციების ტრანზისტული მდგომარეობის ანალიზიც შესაძლებელია. სწორედ ამის გამო ზევეილი „ფემტოქიმიის მამადაა“ აღიარებული.

2011 წლის საპროტესტო აქციების შემდეგ ზევეილმა განაცხადა, რომ ქვეყანაში ბრუნდებოდა. ზეიველი ეიმან ნურს, 2005 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში ჰოსნი მუბარაქის მეტოქეს შეუერთდა საკონსტიტუციო რეფორმის შესამუშავებლად. საპროტესტო აქციების შემდეგ ზევეილი მუბარაქის რეჟიმის შემდგომ სამხედრო რეჟიმსა და რევოლუციურ ახალგაზრდულ ჯგუფებს, როგორებიც იყო 6 აპრილის მოძრაობა და მოჰამედ ალ-ბარადეის ახალგაზრდა მხარდამჭერები შაუამავალი იყოდა დიდი პატივისცემა დაიმსახურა.

პირადი ცხოვრება
1989 წელს ზევეილმა დემა ფაჰამზე იქორწინა. მათ ოთხი შვილი: მაჰა, ამანი, ნაბილი და ჰენი ჰყავთ.

გარდაცვალება და დაკრძალვა
ზევეილი 2016 წლის 2 აგვისტოს 70 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ქიმიკოსმა კიბოს სძლია, თუმცა გარდაცვალების ზუსტი მიზეზი უცნობია. სამხედრო დაკრძალვა კაიროში, 2016 წლის 7 აგვისტოს გაიმართა. დაკრძალვას პრეზიდენტი აბდულ-ფათაჰ ალ-სისი, პრემიერ-მინისტრი შერიფ ისმაილი, დიდი იმამი აჰმედ ალ-ტაიიბი, თავდაცვის მინისტრი, ყოფილი პრეზიდენტი ადლი მანსური, ყოფილი პრემიერ-მინისტრი იბრაჰიმ მაჰლაბი და გულის ექიმი მაგდი იაყუბიც დაესწრნენ.
კრისტიან ბემერ ანფინსენი

კრისტიან ბემერ ანფინსენი (; 26 მარტი, 1916, მონსენი, პენსილვანია, აშშ — გ. 14 მაისი, 1995, რანდალსტაუნი, მერილენდი, აშშ) — ამერკელი ბიოქიმიკოსი, აშშ-ის ეროვნული აკადემიის წევრი, ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრი (1958), დანიის სამეფო საზოგადოების უცხოელი წევრი (1964). ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიის დარგში (1972). ნობელის პრემია მიენიჭა სტანფორდ მურთან და უილიამ ჰაუარდ სტაინთან ერთად რიბონუკლეაზის, განსაკუთრებით ამინომჟავური თანმიმდევრობების და მისი ბიოლოგიურად აქტიური კონფერმეტების ურთიერთდამოკიდებულების შესწავლაში შესრულებული სამუშაოებისათვის.

ბიოგრაფია
კრისტიან ბემერ ანფინსენი დაიბადა 1916 წლის 26 მარტს პენსლივანიის შტატის ქალაქ პიტსბურგის სამხრეთით მდებარე პატარა ქალაქ მონესენში. მისი მამა კრისტიან ბემერ ანფინსენი, იყო ინჟნერ-მექანიკოსი. იგი და მისი მეუღლე სოფია რასმუსენ ანფინსენი, იყვნენ ნორვეგიელი ემიგრანტები. პენსლივანიის ქალაქ შარლერუაში ცხოვრებიდან რამდენიმე წელიწადში, 1920-იან წლებში ოჯახი ფილადელფიაში გადასახლდა. 1933 წელს ანფინსენმა მიიღო სუორტმო-კოლეჯის სტიპენდია, სადაც მან შეისწავლა ქიმია. 1939 წელს დაამთავრა პენსილვანიის უნივერსიტეტი, ხოლო შემდეგ ჰარვარდის უნივერსიტეტი. 1939 წელს ამერიკულ-სკანდინავიურმა ფონდმა მას გადასცა სტიპენდია, რათა შეემუშავებინა ფერმენტების ქიმიური ანალიზის სტრუქტურის ახალი მეთოდები კოპენჰაგენის კარლსბერგის ლაბორატორიაში. სახიფათო სიტუაციის გამო, რომელიც ევროპაში განვითარდა მეორე მსოფლიო ომის დაწყების წინ, 1940 წელს ანფინსენი იძლებული იყო ამერიკის შეერთებულ შტატებში დაბრუნებულიყო.

1940-1950 წლებში მუშაობს ჰარვარდის სამედიცინო სკოლაში. 1950—1962 წლებში ხელმძღვანელობდა ციტობიოლოგიისა და მეტაბოლიზმის ლაბორატორიას ეროვნულ კარდიოლოგიურ ინსტიტუტში (ბეტესდა, მერილენდის შტატი). 1954 წელს როკფელერის ფონდმა დააფინანსა კოპენჰაგენში კრისტიან ბემერ ანფინსენის ახალი ვიზიტი, სადაც იგი ერთი წლის განმავლობაში მუშაობდა კარლსბერგის ლაბორატორიაში. 1958 წლიდან ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრია. 1958-1959 წლებში ანფინსენი სამუშაოდ გაემგზავრა ისრაელის ქალაქ რეხვოტში მდებარე ვაიცმანის ინსტიტუტში.

1962 წელს ჰარვარდის უნივერსიტეტში იმყოფებოდა სამუშაო ვიზიტით, მიიღო წინადადება სათავეში ჩადგომოდა ქიმიის დეპარტამენტს და 1963 წელს დაინიშნა ართრიტისა და მეტაბოლიზმის კვლევების ეროვნული ინსტიტუტის ბიოქიმიის ლაბორატორიის ხელმძღვანელად, სადაც მუშაობდა 1981 წლამდე. 1979 წელს მიიღო იუდაიზმი და თავი დაანება მოწევას. 1982-1995 წლებში ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტის ბიოქიმიის პროფესორია.

1977 წელს მიენიჭა ბრანდეისკის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორის ტიტული.

1995 წლის 14 მაისს მას გულის შეტევა დაემართა. იგი გარდაიცვალა ნორდ-ვესტოვსკის საავადმყოფოში, რენდელტუნში, 79 წლის ასაკში.

პირადი ცხოვრება
თავის პირველ მეუღლეზე, ფლორენს კენენგერზე, დაქორწინდა 1941 წელს. მათ შეეძნათ სამი შვილი: კრისი, მარგო და ქეროლი. 1979 წელს მეორედ ლიბი შულმან ელიზე.
ეურიპუს ხიდი

ეურიპუსის ხიდი, ევრიპუსის ხიდი ან ევრიპოსის ხიდი — ხიდი საბერძნეთში, ქალაქ ქალკისში. კვეთს ევროპოსის სრუტეს. აშენდა 1992 წელს და არის პირველი ბონდის ხედი საბერძნეთში.

ტექნიკური მონაცემები
საერთო სიგრძეა 395 მ, მთავარი ხიდის მალის სიგრძე — 90 მ + 215 მ + 90 მ, ხიდის ზედაპირის სიგანე — 13.50 (2 სავალი ნაწილი + 2 საცალფეხო ტროტუარი), ზედაპირის ფართობი — 5,390 მ², კოშკის სიმაღლე — 90 მ (დაახლოებით 45 მ და 45 მ), ბეტონის სისქე — 45 სმ.
კატიონი

კატიონი ( და ) — დადებითად დამუხტული იონი, რომელიც ელექტრულ ველში მიისწრაფვის უარყოფითი ელექტროდისაკენ — კათოდისაკენ.

სახელი მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან „“ და ნიშნავს „ქვედას“. ტერმინი შემოიღო მაიკლ ფარადეიმ 1834 წელს. ეს არის იონი რომლის ატომშიც პროტონების რაოდენობა ელექტრონების რაოდენობაზე მეტია და ამიტომაც გვაძლევს დადებით მუხტს.
მაია ცქიტიშვილი

მაია ცქიტიშვილი (დ. 2 ივნისი, 1974, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი და ეკონომისტი. საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრი და 2018 წლის 30 ივნისიდან 2021 წლის 22 თებერვლამდე. 3-გზის ვიცე-პრემიერი: 2018 წლის 17 ივლისიდან (მამუკა ბახტაძის კაბინეტში), 2019 წლის 13 სექტემბრიდან და 2021 წლის 21 იანვრიდან (გიორგი გახარიას კაბინეტებში).

ბიოგრაფია
მაია ცქიტიშვილი დაიბადა 1974 წლის 2 ივნისს. დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური ურთიერთობების ფაკულტეტი. სწავლა გააგრძელა პრაღის ეკონომიკის უმაღლეს სკოლაში საერთაშორისო ვაჭრობისა და ეკონომიკის ფაკულტეტზე, ხოლო შემდეგ სწავლობდა კავკასიის ბიზნეს სკოლაში.

საჯარო სამსახურის დაწყებამდე მუშაობდა კერძო სექტორში. იგი იყო შპს „ქართუ მენეჯმენტი“-სა და სს „პარქაუნთი“-ს მმართველი.

გარკვეული პერიოდის განმავლობაში იგი იყო სს „ბაგები სითი ჯგუფში“ პროექტების მენეჯერი, აგრეთვე შპს „ბურჯში“ იკავებდა ლოჯისტიკის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილის, ხოლო შემდეგ კი ლოჯისტიკის დეპარტამენტის უფროსის თანამდებობას. კარიერის უფრო ადრეულ ეტაპზე იგი მოღვაწეობდა საავიაციო ბიზნესში, ავიაკომპანია „ “-ში, უფროს მენეჯერად, ავიაკომპანია „საქართველოს ავიახაზებში“ იკავებდა კომერციული დირექტორის თანაშემწის და ხელშეკრულების განყოფილების უფროსის პოსტს. 2012 წლის 1 ნოემბრიდან 2018 წლის ივნისამდე. იკავებდა საქართველოს მთავრობის კანცელარიის უფროსის თანამდებობას. იგი არის რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრი 2018 წლის 30 მარტიდან და საქართველოს ვიცე-პრემიერი 2018 წლის 17 ივლისიდან.

პრემიერ-მინისტრ გიორგი გახარიას გადადგომის შემდეგ, 2021 წლის 19 თებერვალს, მაია ცქიტიშვილმა განაცხადა თავისი სურვილი აღარ მიეღო მონაწილეობა ახალი მთავრობის ფორმირებაში და საკუთარი სურვილით დატოვა თანამდებობა.

მის შემცვლელად პირველი მოადგილე ირაკლი ქარსელაძე დაასახელა.
ოუენ რიჩარდსონი

ოუენ ვილიანს რიჩარდსონი (; დ. 26 აპრილი, 1879 — გ. 15 თებერვალი, 1959) — ბრიტანელი ფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში თერმოელექტრონული ემისიის შესწავლისათვის და კანონის შექმნისთვის, რომელიც რიჩარდსონის კანონის სახელს ატარებს.

ბიოგრაფია
ოუენ ვილიანს რიჩარდსონი დაიბადა 1879 წლის 26 აპრილს დიდი ბრიტანეთის ქალაქ დიუსბერიში, ინდუსტრიული ხელსაწყოების კომისიონერის ოჯახში. საშუალო განათლება მიიღო მშობლიურ ქალაქში. მისი ფიზიკის მასწავლებელი იყო იმდროისთვის უკვე გამოჩენილი ფიზიკოსი ჯოზეფ ჯონ თომსონი. რიჩარდსონთან ერთად სწავლობდნენ ისეთი ადამიანები როგორებიც იყვნენ: რეზერფორდი, ვილსონი, ლანჟევენი. შემდეგ რიჩარდსონი გადავიდა კემბრიჯის უნივერსიტეტში და შევიდა ფიზიკა-მათემატიკურ ფაკულტეტზე. სწავლის უკანასკნელი ორი წელის რიჩარდსონმა ლონდონის უნივერსიტეტში გაატარა. 1900 წელს მან უკვე დაამთავრა ეს სასწავლებელი და მუშაობა დაიწყო ქავენდიშის ლაბორატორიაში.

მოღვწეობა
რიჩარდსონმა ქავენდაშის ლაბორატორიაში თერმოელექტრონული ემისიის შესწავლა დაიწყო. ერთი წლის შემდეგ მან საკუთარი დაკვირვებების საფუძველზე შექმნა კანონი. მისი პირველი ნაშრომი ამ დარგში სულ რამდენიმე სტრიქონს შეიცავდა: „თუ უარყოფითი რადიაცია განპირობებულია გავარვარებული ლითნიდან ელექტრონების ამოფრქვევით, მაშინ ნაჯერობის დენი უნდა დაემორჩილოს კანონს: = 1/2 − /. ეს კანონი თვითონ რიჩარდსონის მიერ შეისწავლებოდა 28 წლის განმავლობაში და სხვადასხვა სახე ეძლეოდა. მან საბოლოოს 1929 წელს ასეთი სახე მიიღო:

 = 2− / 
სადაც:
 — თერმოელექტრული ემისიის დენის სიმკვრივეა;
 — უნივერსალური მუდმივა, რომელიც დამოკიდებულია ელექტრონის მასაზე, მის მუხტზე და პლანკისა და ბოლცმანის მუდმივებზე;
 — აბსოლუტური ტემპერატურა კელვინის გრადუსებში;
 — მოცემული ლითონიდან ელექტრონის ამოვარდნის მუშაობის მუდმივაა;
 — ბოლცმანის მუდმივა.

1906 წელს რიჩარდსონი აშშ-ში მიიწვიეს და აირჩიეს პრინტსონის უნივერსიტეტის პროფესორად. მან აშშ-შიც გააგრძელა საკუთავი კვლევები. 1911 წელს იგი აირჩიეს აშშ ფილოსოფიური საზოგადოების წევრად, ხოლო 1913 წელს დიდი ბრიტანეთის სამეფო საზოგადოების საბჭოს წევრად. 1909 წელს რიჩარდსონმა ფიზიკაში შემოიტანა ტერმინი „თერმოელექტრონული ემისია“. 1913 წელს იგი ბრუნდება სამშობლოში. ამავე წელს მან დაამტკიცა, რომ ვოლფრამში ელექტრული დენი ელექტრონების ნაკადს წარმოადგენს. ხოლო ერთი წლის შემდეგ მან შექმნა კლასიკური მონოგრაფია - „ნივთიერების ელექტრონული თეორია“.

რიჩარდსონის მეორე დიდებული ნაშრომი - „ელექტრონების ემისია გავარვარებული სხეულებიდან“ - გამოიცა 1916 წელს. ეს ნაშრომი გამოქვეყნდა მთელ ევროპაში, სსრკ კავშირში და აშშ-ში. რიჩაქრდოსნის ეფექტით ახსნეს სამელექტროდიანი ელექტრონული მილაკის, რენტგენის მილაკისა და კათოდურ-სხივური მილაკების მუშაობის პრინციპები.

რიჩარდსონი იყო დინჯი და აუჩქარებელი ექსპერიმენტატორი. 1920-1930 წლებში რიჩარდსონი დაძაბული მუშაობდა ფიზიკასა და ქიმიას შორის კავშირის გაგებაზე.

მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე რიჩარდსონი გადაიყვანეს თავდაცვითი ხასიათის სამუშაოებზე. 1944 წელს იგი გავიდა პენსიაზე და დაბრუნდა მშობლიურ კუთხეში. ცნობილია, რომ რიჩარდსონი იყო ნორვეგიის, შვეიცარიის, გერმანიის და ინდოეთის მეცნიერებათა აკადემიების წევრი.

იგი გარდაიცვალა 1959 წლის 15 თებერვალს ალსტონში (დიდი ბრიტანეთი).
პარიზის ღვთისმშობლის ტაძრის ხანძარი (2019)

2019 წლის 15 აპრილს, ადგილობრივი დროით 18:50 საათზე ხანძარი გაჩნდა პარიზის ღვთისმშობლის ტაძრის სახურავის სივრცეში.

წინაპირობა
სავარაუდოდ, ხანძარი გამოიწვია შენობაში მიმდინარე სარეკონსტრუქციო სამუშაოებმა, რომელიც 2018 წელს კათოლოკურმა ეკლესიამ მოითხოვა და მიზნად ისახავდა ტაძრის გადარჩენას. ჰაერის დაბინძურების მიზეზით შეჭმული ქვების გამო, 850 წლის გოტიკურ შედევრს ნაპრალები ჰქონდა გაჩენილი. სარესტავრაციო სამუშაოების მზადების დროს ტაძრიდან ჩამოხსნეს ბრინჯაოს ქანდაკებები.

ინციდენტი
ალმა შთანთქა საკათედრო ტაძრის ზედა ნაწილი, მათ შორის ორი ზარის კოშკი და ცენტრალური შპილი, რომელიც ჩამოინგრა. კუნძულ ილ-დე-ლა-სიტედან, რომელზეც დგას ღვთისმშობლის ტაძარი, მოსახლეობა ევაკუირებულია. პარიზის მერმა, ან იდალგომ მოვლენა მოიხსენია როგორც „საშინელი ხანძარი“. ტაძრის საიტზე განთავსებული ინფორმაციით, ხანძრის გაჩენის დროს, 18:15 და 19:00 საათს შორის, შენობაში მიმდინარეობდა მესა.

ტაძრის სპიკერმა განაცხადა:

ზიანი
ტაძრის შპილს ცეცხლი მოედო და ჩამოიქცა. სახურავის უდიდესი ნაწილი დაიწვა.

რეაქცია
პარიზის ღვთისმშობლის ტაძრის ხანძრის გამო, საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა ორშაბათს საღამოს მთავარი გამოსვლა გადადო. პარიზის მერმა, რომელმაც ამ მოვლენას „საშინელი“ უწოდა, ხალხს მოუწოდა, თავი შორს დაეჭირათ ხანძრის ზონიდან, მეხანძრეთა მიერ მონიშნული ადგილიდან .

საერთაშორისო
აშშ-ის პრეზიდენტმა, დონალდ ტრამპმა -ის ოფიციალურ გვერდზე დაპოსტა:

პირველმა ლედიმ, მელანია ტრამპმა დაპოსტა:

ლონდონის მერმა, სადიქ ამან ხანმა დაპოსტა:

ევროსაბჭოს პრეზიდენტმა დონალდ ტუსკმა ტვიტერზე დაწერა:
NFPA 704

704 — სტანდარტული სისტემა გადაუდებელი საშიშროებების იდენტიფიკაციისათვის.

კოდები
ოთხი დანაყოფიდან წითელი, რომელიც ზემოდან პირველი მდებარეობს, აღნიშნავს ცეცხლსაშიშობას, ლურჯი ფერი აღნიშნავს რამდენად სახიფათოა ჯამრთელობისთვის ესა თუ ის ნივთიერება, ყვითელი ფერი გვიჩვენებს რამდენად არასტაბილური და აქტიურია ნივთიერება, ხოლო თეთრი ფერი აღნიშნავს სხვადასხვა საფრთხეს. ფასდება სკალით რომელიც მერყეობს 0-დან 4-ის ჩათვლით.