ქორწინება საქართველოში

ქორწინება საქართველოში მოწესრიგებულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით. ქორწინების საკითხებს ეხება კოდექსის 1106-1186-ე მუხლები. ქორწინების უფლება ასევე დაცულია საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლით:

სსკ-ის 1106-ე მუხლის თანახმად, ქორწინების დეფინიცია შემდეგია:

სსკ-ის 1107-ე მუხლის თანახმად დაქორწინებისთვის აუცილებელი პირობებია საქორწინო ასაკი და ორმხრივი თანხმობა. საქართველოში ქორწინება დაიშვება 18 წლის ასაკიდან.

დაქორწინების პირობები
ქორწინების პირობაა სრულწლოვანება. არასრულწლოვან პირთა დაქორწინება აკრძალულია ყოველგვარი გამონაკლისის გარეშე.

ქორწინების შემდეგი პირობაა დასაქორწინებელ პირთა თანხმობა. სახელმწიფოს მიერ აღიარებულ ქორწინებაში შესვლა შესაძლებელია მხოლოდ სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს სამოქალაქო რეესტრის დეპარტამენტის ტერიტორიული სამსახურის წინაშე ნების გამოხატვით. ნიშნობა არ წარმოადგენს ქორწინების წინაპირობას. ორივე მხარე უნდა გამოცხადდეს სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს სამოქალაქო რეესტრის დეპარტამენტში და მათი ნების გამოხატვა უნდა გაფორმდეს წერილობითი ფორმით. დაუშვებელია დასწრება დისტანციური საშუალებებით. თუკი სახეზეა ქორწინების გამაუქმებელი გარემოება (ასაკი, პირობების დარღვევა, დამაბრკოლებელი გარემოებანი), სააგენტოს მოხელეს აქვს თანაქმედებაზე უარის თქმის უფლება.

ქორწინების დამაბრკოლებელი გარემოებები
სსკ-ის 1120-ე მუხლი ეხება ქორწინების დამაბრკოლებელ გარემოებებს.

ორმაგი ქორწინება
ქორწინება არ შეიძლება მოხდეს იმ პირთა შორის, რომელთაგან ერთ-ერთი ან ორივე იმყოფება სხვა პირთან ქორწინებაში. აუცილებელია, რომ სხვა პირთან ახალ ქორწინებაში შესვლამდე მეუღლეებს შორის ქორწინება, განქორწინების ან სხვა მიზეზის გამო, იყოს შეწყვეტილი. ასეთი ქორწინება ბათილად იქნება ცნობილი სსკ-ის 1140-ე და 1143-ე მუხლების საფუძველზე.

ნათესაობა
ქორწინება აკრძალულია პირდაპირი აღმავალი და დაღმავალი შტოს ნათესავებს შორის.

ბიოლოგიური და არაბიოლოგიური და-ძმა
აკრძალულია ქორწინება ბიოლოგიურ და არაბიოლოგიურ და-ძმას შორის, რაც გამომდინარეობს როგორც ბიოლოგიური, ასევე სამართლებრივი ნათესაობიდან.

შვილების მეშვეობით წარმოშობილი და გაუქმებული ნათესაობა
ქორწინება აკრძალულია იმ პირებს შორის, რომელთაც, მართალია, არ აკავშირებთ სისხლით ნათესაობა, თუმცა აკავშირებთ შვილების გზით წარმოშობილი ნათესაობა.

ვინაიდან ნაშვილები პირი პირადი და არაქონებრივი უფლება-მოვალეობებით უთანაბრდება შთამომავლობით ნათესავებს, რის გამოც შესაძლებელია 1120-ე მუხლის ანალოგიით გავრცელება ნაშვილების მიერ დანათესავებულ პირთან დაქორწინებაზე, თუმცა კანონი ამ საკითხს პირდაპირ არ აზუსტებს. კანონით აკრძალულია ქორწინება მშვილებელსა და ნაშვილებ პირს შორის.

ქორწინების შეწყვეტა
ქორწინების შეწყვეტის საკითხები მოწესრიგებულია 1122-1139¹ მუხლებში. ქორწინება წყდება განქორწინებით, ერთ-ერთი მეუღლის გარდაცვალებით ან კანონით დადგენილი წესით ერთ-ერთი მეუღლის გარდაცვლილად გამოცხადებით. განქორწინება ხდება სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის ორგანოში. თუ მეუღლეებს შორის არსებობს დავა, მაშინ განქორწინება ხდება სასამართლო წესით.

ქორწინების ბათილობა
ქორწინების ბათილობის საკითხები მოწესრიგებულია 1140-1150 მუხლებში.

ქორწინება ბათილად იქნება ცნობილი, თუ იგი არღვევს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1107-ე, 1108-ე და 1120-ე მუხლებით დაწესებულ პირობებს ან თუ ქორწინება ფიქციურია და რეალურ მიზნად არ ისახავდა ოჯახის შექმნას.

უფლება-მოვალეობები
ქორწინების ისტორია საქართველოში
წარმართული ეპოქის საქართველოში წარჩინებულთა წრეში ხშირი იყო ახლო ნათესავთა შორის ქორწინება, რასაც ზოგიერთი მკვლევარი მაზდეანობის გავლენით ხსნის. აკადემიკოს კორნელი კეკელიძეს კონკრეტულად აქვს მოყვანილი საქართველოს სამეფო კარზე მომხდარ ნათესაურ ქორწინებათა ზოგიერთი შემთხვევა, მაგალითისთვის, ქართლის ერისმთავარმა არჩილმა საკუთარი ძმისსშვილი საკუთარ ბიძაშვილს მიათხოვა. გვიანი შუა საუკუნეების ისტორიული წყაროებიდან ჩანს, რომ საქართველოში ქორწილი სამ, შვიდ, ზოგჯერ კი ცხრა დღესაც გრძელდებოდა.

ქართული სამართლის ისტორიულ ძეგლებში ვხვდებით უამრავ ისეთ ნორმას, რომელიც აწესრიგებს ქორწინებას და მასთან დაკავშირებულ საკითხებს. ნიშნობის საკითხებია მოწესრიგებული ვახტანგ -ის სამართლის წიგნთა კრებულის 77-ე და 223-ე მუხლებით, სამართალი ბერძულის 390-ე და 397-ე მუხლები, დავით ბატონიშვილის სამართლის 119-ე, 120-ე და 222-ე მუხლები, „საქართველოს ძველთაგან და ჩვეულებითად ქართველ მეფეთა დროთა შემოღებულ სჯულნის“ მე-15 და 52-ე მუხლები, სამართალი სომხურის 57-ე და 58-ე მუხლები. ქორწინებას წინ უძღვოდა ნიშნობა, იგივე დაწინდვა.

1103 წლის რუის-ურბნისის საეკლესიო კრებამ დაადგინა ქალის საქორწინო ასაკი, არანაკლებ 12 წელი, თუმცა ქალ-ვაჟის დანიშვნა ნებადართული იყო უფრო ადრეულ ასაკშიც. რუის-ურბნისის კრებამ აკრძალა გვირგვინის კურთხევა კიდეს-კიდე.

საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში სხვადასხვა საქორწინო ასაკი არსებობდა. - საუკუნეებში ქართლში ქალი 15-16 წლის ქორწინდებოდა, ხოლო მამაკაცი – 20-30 წლის.

საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში არსებობდა გაფიცვის ტრადიცია, რაც გულისხმობდა რომ არ დაიშვებოდა ქორწინება სოფლის, თემის, ან ხევის შიგნით. ფშავში ქორწინების დამაბრკოლებელი გარემოებებს შორის იყო თანამოგვარეობა, თანამეთემეობა, ერთი ხატის ყმობა, სისხლისმიერი ნათესაობა, ნათელ-მირონობა და სხვ.

1785 წელს იოანე პაპუწისშვილ-ქსიფილინოსმა ქართულად თარგმნა მანიულ ქსანთისოს სახელმძღვანელო, რომელშიც მოწესრიგებული იყო ნათესაობის ხარისხებისა და საეკლესიო ქორწინების საკითხები.

საქართველოს კონსტიტუციის 1995 წლის რედაქციაში ქორწინების საკითხი 36-ე მუხლშია მოწესრიგებული, თუმცა ქორწინების დეფინიცია, როგორც „ქალისა და მამაკაცის კავშირი“, კონსტიტუციაში 2018 წლიდან შევიდა.

სტატისტიკა
საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის თანახმად საქართველოში რეგისტრირებულ ქორწინებათა რაოდენობა წლების მიხედვით: