iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლუკომლსკოე

ლუკომლსკოე — გამდინარე ტბა ბელარუსში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 164 მ სიმაღლეზე, ქალაქ ნოვოლუკომლის სიახლოვეს. ფართობი 37,71 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 11,5 მ. გამოედინება მდინარე ლუკომკა. მიეკუთვნება დასავლეთის დვინის აუზს. ტბას უჭირავს ოვალური ტიპის ქვაბული, რომელიც გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 10,4 კმ-ზე, ხოლო ცენტრისკენ 6,5 კმ-მდე ფართოვდება. გარშემორტყმულია დაბალი დამრეცი კალთებით. სანაპირო ხაზი სუსტად არის შეჭრილ-შემოჭრლი. სამხრეთში არის ორი მცირე ზომის ყურე. ტბის ირგვლივ იზრდება ლერწამი და ლელქაში. ტბაში არის დაახლოებით 20-მდე სახეობის თევზი, რომელთა შორისაა: ნაფოტა, კაპარჭინა, ლოქორია, კობრი, წერი, თეთრულა, ფარგა, ლოქო, სქელშუბლა და სხვა.
გოდერძი ბოლქვაძე

გოდერძი ბოლქვაძე (დ. 13 სექტემბერი, 1939, ხულო — გ. 30 აგვისტო, 2000) — ქართველი მოჭიდავე, სსრკ-ს სპორტის ოსტატი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1939 წლის 13 სექტემბერს დაბა ხულოში ქერემ ბოლქვაძის და ოლღა ჩხაიძის ოჯახში. 1957 წელს დაამთავრა ხულოს საჯარო სკოლა. 1962 წელს - საქართველოს ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტი. 1963 წელს გახდა სსრკ-ს სპორტის ოსტატი. 1964-1965 წლებში იყო ხულოს სკოლა-ინტერნატის ფიზკულტურის მასწავლებელი. 1965-1970 წლებში. მწვრთნელად მუშაობდა გლდანის სპორტული სკოლა-ინტერნატში.

1971-1972 წლებში მსოფლიო ჭიდაობის ისტორიაში პირველმა საკუთარი სახლის მეორე სართული გადააკეთა საჭიდაო დარბაზად სადაც თავად წვრთნიდა მოზარდებს. 1972 წელს ხულოს რაიონში დაარსდა ბავშვთა და მოზარდთა სპორტული სკოლა, რომლის დირექტორიც იყო გარდაცვალებამდე.

2000, 2001 და 2003 წელს დასახელდა აჭარის 10 საუკეთესო მწვრთნელს შორის. მან მოამზადა სიდნეის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი, მსოფლიო ჩემპიონი, მუხრან ვახტანგაძე.

გოდერძი ბოლქვაძე გარდაიცვალა 2000 წლის 30 აგვისტოს.

ყოველ წელს ხულოს სპორტულ სკოლაში ტარდება გოდერძი ბოლქვაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი ტურნირი სადაც როგორც საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან ასევე ამიერკავკასიის ქვეყნებიდანაც ჩამოდიან მონაწილეობის მისაღებად.
ლერმონტოვო (სომხეთი)

ლერმონტოვო — სოფელი სომხეთში, ლორეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 845 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 010 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 47 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 21.41 კმ²-ია.

ლერმონტოვოში და მეზობელ ფიოლეტოვოში ცხოვრობენ რუსი მალაკნები. სახელი ეწოდება რუსი პოეტის მიხეილ ლერმონტოვის პატივსაცემად.
თეოდორე I ლასკარისი

თეოდორე ლასკარისი (; დ. 1174 — გ. 1222) — ნიკეის იმპერატორი 1205–1222 წლებში. მიიჩნევა ნიკეის იმპერიის დამაარსებლად.

ბიოგრაფია
თეოდორე ტახტზე ავიდა 1205 წელს ძმისა და წინამორბედის, კონსტანტინე ლასკარისის გარდაცვალების შემდეგ. გააძლიერა ფლოტი, წარმატებით იბრძოდა რუმის სასულთნოსა და ტრაპიზონის იმპერიის წინააღმდეგ და მათთან ბრძოლებში განავრცო საკუთარი იმპერიის საზღვრები. 1214 წელს ლათინთა იმპერიასთან მძიმე ბრძოლა დაასრულა ნიმფეის ხელშეკრულებით. 1219 წელს ვენეციის რესპუბლიკას ნიკეის იმპერიაში უბაჟოდ ვაჭრობის ნება დართო. რადგანაც ვაჟი არ ჰყავდა (მისი ორივე ვაჟი ადრევე გარდაიცვალა) მემკვიდრედ სიძე, იოანე დუკა გამოაცხადა, რომელმაც მისი სიკვდილის შემდეგ დაიკავა ტახტი იოანე -ის სახელით.

ოჯახი
თეოდორე ლასკარისი დაიბადა ლასკარისების წარჩინებულ, თუმცა არა განსაკუთრებით ცნობილ ბიზანტიურ ოჯახში კონსტანტინოპოლში. იგი იყო მანუელ ლასკარისისა (დ. 1140) და მისი მეუღლის, იოანა კარაცინას (დ. 1148) ვაჟი, ბიზანტიის იმპერატორ ალექსი ანგელოსის სიძე. თეოდორეს ჰყავდა ოთხი უფროსი (მანუელ ლასკარისი (გ. 1256 წლის შემდეგ), მიხეილ ლასკარისი (გ. 1261/1271), გეორგიოს ლასკარისი და კონსტანტინე ლასკარისი (გ. 1205 წლის 19 მარტის შემდეგ) ბიზანტიისა და შემდეგ ნიკეის იმპერატორი 1204-1205 წლებში) და ორი უმცროსი ძმა (ალექსი ლასკარისი და ისააკიოს ლასკარისი).

ქორწინებები და შვილები
პირველ მეუღლეზე, ანა კომნენა ანგელინაზე თეოდორე 1199 წელს დაქორწინდა. ამ ქორწინებიდან მას სამი ქალიშვილი და ორი ვაჟი ეყოლა, რომლებიც ადრევე გარდაიცვალნენ:
ნიკოლაოს ლასკარისი (გ. 1212)
იოანეს ლასკარისი (გ. 1212)
ირინე ლასკარინა, რომელიც მოგვიანებით ჯერ გენერალ ანდრონიკე პალეოლოგოსზე, ხოლო შემდეგ იოანე დუკა ვატაცეზე დაქორწინდა.
მარია ლასკარინა, რომელიც მოგვიანებით უნგრეთის მეფე ბელა -ზე დაქორწინდა.
ევდოკია ლასკარინა (დაიბადა 1210-დან 1212 წლამდე პერიოდში, გარდაიცვალა 1247-დან 1253 წლამდე).

1212 წელს ანა ანგელინას გარდაცვალების შემდეგ თეოდორე დაქორწინდა სომხეთის მეფე რუბენ -ის ქალიშვილ ფილიპაზე (დ. 1183 წლის შემდეგ — გ. 1219 წ.). ეს ქორწინება ერთი წლის შემდეგ გაუქმდა, თეოდორე და ფილიპა 1216 წელს განქორწინდნენ.

იმპერატორი მესამედ 1219 წელს დაქორწინდა ლათინთა იმპერიის იმპერატორ პეტერ კოურტენაისა და იმპერატრიცა იოლანდა ფლანდრიელის ქალიშვილ მარია დე კოურტენაიზე, თუმცა ამ ქორწინებიდან შვილები არ ჰყოლია.
ჯილიზა

ჯილიზა — სოფელი სომხეთში, ლორეს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 050 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 108 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 19 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 5.57 კმ²-ია. სოფლის აღმოსავლეთით დგას ქართული არქიტექტურის ძეგლი ოფრეთის ციხე.

2024 წლის მარტის ბოლოს ქართულმა საინფორმაციო წყაროებმა სომხურ საინფორმაციო წყაროებზე დაყრდნობით გაავრცელეს ინფორმაცია, რომ სოფელი ჯილიზა საზღვრის დემარკაციის დროს შეიძლება საქართველოს გადაეცეს. სომხეთის პრემიერ-მინისტრის, ნიკოლ ფაშინიანის პრესმდივანმა, ნაზელი ბაღდასარიანმა, ეს ინფორმაცია უარყო.
ივანე პოდუბნი

ივანე პოდუბნი ( დ. 8 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 26 სექტემბერი], 1871, სოფელი ბოგოდუხოვკა, ახლანდელი ზოლოტონოშის რაიონი, პოლტავის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 8 აგვისტო, 1949, ეისკი, სსრკ) — უკრაინელი პროფესიონალი მოჭიდავე, ათლეტი და ცირკის მსახიობი. წარმოშობით ზაპოროჟიელი კაზაკი. რსფსრ დამსახურებული არტისტი (1939), საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1945).

ბიოგრაფია
1893-1896 წლებში სევასტოპოლისა და ფეოდოსიის პორტებში მტვირთავად მუშაობდა. 1897 წლიდან გამოდიოდა ცირკის არენაზე როგორც ათლეტი-ძალოსანი და მოჭიდავე. 1905–1908 წლებში ყველა უმნიშვნელოვანესი მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული პროფესიონალთა შორის ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში.

პოდუბნიმ ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ორთაბრძოლა გამართა ფრანგ მოჭიდავესთან რაულ ლე ბუშესთან. მათი პირველი ჭიდილი ფრანგის გამარჯვებით დასრულდა, თუმცა სანქტ-პეტერბურგში გამართულ ტურნირზე პოდუბნიმ ლე ბუშეს რევანში აუღო. 1915 წელს პოდუბნიმ ეკატერინოსლავში დაამარცხა ჩემპიონები ალექსანდრე გარკავენკო და ივანე ზაიკინი. 1922 წელს 51 წლის ასაკში გამოდიოდა მოსკოვის ცირკში. 1924 წელს ხანგრძლივი გასტროლები ჰქონდა გერმანიასა და აშშ-ში. 1927 წელს არხანგელსკში დაამარცხა მიხეილ კულიკოვი.

პოდუბნის 40 წლის მანძილზე არ წაუგია არც ერთი ჩემპიონატი. დამარცხებები ჰქონდა მხოლოდ ცალკეულ შერკინებებში. აღსანიშნავია ივანე პოდუბნისა და ქართველი მოჭიდავეს სანდრო კანდელაკის შერკინება. ისინი ორჯერ შეხვდნენ ერთმანეთს ბაქოში 1923 წელს. ერთი შერკინება ფრედ დამთავრდა, ხოლო მეორე შერკინებაში პოდუბნი დამარცხდა.

გასტროლებზე იმყოფებოდა მსოფლიოს 14 ქვეყნის 50 ქალაქში. მსოფლიოში ცნობილი იყო როგორც „ჩემპიონების ჩემპიონი“, „რუსი გოლიათი“. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ცხოვრობდა გერმანელების მიერ ოკუპირებულ ქალაქ ეისკში. სიცოცხლის ბოლო წლები სიღარიბეში გაატარა, ყველა ჯილდო გაყიდა რათა საჭმელი ეშოვა. გარდაიცვალა 1949 წლის 8 აგვისტოს 77 წლის ასაკში ინფარქტით. დაჯილდოებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით.
ისა მუნაევი

ისა მუნაევი (დ. 20 მაისი, 1965 — გ. 1 თებერვალი, 2015) — ჩეჩენი საველე მეთაური, ჩეჩნეთის რესპუბლიკა იჩქერიის ბრიგადის გენერალი. მონაწილეობდა ჩეჩნეთის ორივე ომში. 2004 წელს ემიგრაციაში წავიდა ევროპაში.

2014 წლიდან ასევე მონაწილეობდა აღმოსავლეთ უკრაინის კონფლიქტში, სადაც იბრძოდა უკრაინელების მხარეს და ხელმძღვანელობდა ჩეჩენ მოხალისეთა რაზმს. დაიღუპა ბრძოლაში, 2015 წლის 1 თებერვალს, 49 წლის ასაკში.
მაურიციო მალვესტიტი

მაურიციო მალვესტიტი (; დ. 25 აგვისტო, 1953) — რომის კათოლიკური ეკლესიის ლოდის ეპარქიის ეპისკოპოსი. აღნიშნულ რანგში იგი დაინიშნა 2014 წლის 26 აგვისტოს, როდესაც მან ჯუზეპე მერისი შეცვალა.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1953 წლის 25 აგვისტოს, ბერგამოს პროვინციაში, ფილაგოს კომუნის სოფელ მარნიში. სწავლობდა ბერგამოს სემინარიაში; მღვდლის ხარისხი მიენიჭა 1977 წელს. ამის შემდეგ, მან თეოლოგიური სწავლება რომში განაგრძო, სადაც პარალელურად გაიღრმავა ფრანგულისა და ინგლისურის ცოდნა.

1978-1994 წლებში ის ბერგამოს სემინარიაში ასწავლიდა. 1994-დან 2009 წლამდე ის იყო აღმოსავლეთ ევროპის ეკლესიების საკითხებში კონგრეგაციის ოფიციალური წარმომადგენელი. 2009 წლის 19 ივნისს იგი კავშირის უმცროსი მდივანი გახდა, იყო სამი პრეფექტის პირადი მდივანი — აკილე სილვესტრინის, იგნატ მუსა -ის და ლეონარდო სანდრის.

2014 წლის 26 აგვისტოს, პაპმა ფრანცისკემ მალვესტიტი ლოდის ახალ ეპისკოპოსად დანიშნა. ხელდასხმა 2014 წლის 11 ოქტომბერს კარდინალ ლეონარდო სანდრის მიერ მიიღო წმინდა პეტრეს ბაზილიკაში, უკვე 26 ოქტომბერს კი ლოდში, კარდინალმა ანჯელოს კოლამ გამოაცხადა ეპისკოპოსად. ლიტურგია აღავლინა ეპარქიის ყველა მღვდელმა, კარდინალ ლეონარდო სანდრის ხელმძღვანელობით. საზეიმო წირვაში ასევე მონაწილეობდნენ სხვა ეპისკოპოსები, მათ შორის ჯაკომო კაპუცი, ნინო სტაფიერი, დიეგო კოლეტი და კლაუდიო ბაჯინი.

საეკლესიო რანგი
კათოლიკური ეკლესიის მღვდელი - 11 ივნისი, 1977
მისი უწმინდესობის კაპელანი - 1996
პრელატი - 26 აგვისტო, 2006
კათოლიკური ეკლესიის ეპისკოპოსი - 26 აგვისტო, 2014

გალერეა
კონსტანტინე VI (ბიზანტია)

კონსტანტინე (, დ. 14 იანვარი, 771 — გ. 797) — ბიზანტიის იმპერატორი 780–797 წლებში. 776 წელს, მამამისის, ლეონ -ის სიცოცხლეშივე იგი მის თანამმართველად აკურთხეს. მიუხედავად ამისა, იმპერიას რეალურად კონსტანტინეს დედა, ირინე მართავდა. კონსტანტინემ რეალური ძალაუფლების მოპოვება 790 წელს არმიის მხარდაჭერით შეძლო. ბულგარელებთან ბრძოლაში დამარცხების შემდეგ, 797 წელს დედამისის ბრძანებით იგი შეიპყრეს, დააბრმავეს და დააპატიმრეს. მისი გარდაცვალების ზუსტი თარიღი უცნობია. ეს 805 წლამდე მოხდა, თუმცა უფრო სავარაუდოა, რომ ჭრილობების შედეგად, დაბრმავებიდან მალევე გარდაიცვალა. დაკრძალულია ირინეს მიერ დაარსებულ წმინდა ევფროსინეს მონასტერში.
ალექსანდრე (ბიზანტია)

ალექსანდრე (, ზოგჯერ მოიხსენიება, როგორც ალექსანდრე დ. 870 — გ. 6 ივნისი, 913) — ბიზანტიის იმპერატორი 912 წლის 11 მაისიდან 913 წლის 6 ივნისამდე. იმპერატორ ბასილი მაკედონელის ვაჟი. მისი ხანმოკლე მმართველობის პერიოდში იმპერიის საგარეო მდგომარეობა გართულდა. ბიზანტიას თავს დაესხნენ არაბები, გამწვავდა სიტუაცია ბულგარეთშიც. ისტორიული წყაროები ალექსანდრეს მიმართ საკმაოდ მტრულად არიან განწყობილნი და მრავალ უარყოფით თვისებას მიაწერენ.
სანდრო კანდელაკი

ალექსანდრე (სანდრო) კანდელაკი (დ. 6 ოქტომბერი, 1893, ნიჩბისი, ახლანდელი მცხეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 21 ოქტომბერი, 1959, მცხეთა) — ქართველი ფალავანი. გამოირჩეოდა განსაკუთრებული ფიზიკური ძალით.

მამა — იოსები, საშუალო ტანის კაცი ყოფილა, დედა — თიანეთელი ჩივაძის ქალი ელისაბედი კი ერთობ ძვალმსხვილი, მოხდენილი და ახოვანი მანდილოსანი. კანდელაკი ყმაწვილობაში მოჯამაგირედ იყო, შემდეგ მებორნედ მდინარე ქსანზე. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. დემობილიზაციის შემდეგ მცხეთაში მუშაობდა რკინიგზაზე, ზამთრობით კი თბილისში ჩამოდიოდა და ცირკში გამართულ ჭიდაობაში მონაწილეობდა. ხალხმა მას „ქართველი გოლიათი“ უწოდა. იგი სიმაღლით დაახლოებით ორი მეტრი იყო და 170 კილოგრამს იწონიდა. აღსანიშნავია ალექსანდრე კანდელაკისა და ივანე პოდუბნის შერკინება. ისინი ორჯერ შეხვდნენ ერთმანეთს ბაქოში 1923 წელს. ერთი შერკინება ფრედ დამთავრდა, ხოლო მეორე შერკინებაში კანდელაკმა გაიმარჯვა. 1921−1930 წლებში კანდელაკი უფრო კლასიკურ ჭიდაობას მისდევდა და, თუმცა კლასიკური ჭიდაობის ილეთები საგანგებოდ არ ჰქონდა შესწავლილი, დიდი ღონის წყალობით მაინც იმარჯვებდა.

გადაღებულია ქართულ ფილმებში: „ხანუმა“ (1926), „ჯანყი გურიაში“ (1928), „უკანასკნელი ჯვაროსნები“ (1933), „ქაჯეთი“ (1936), „მეგობრობა“ (1940), „ქაჯანა“ (1941). დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით.

1976 წელს მცხეთაში გაიხსნა სანდრო კანდელაკის ძეგლი, რომლის მოქანდაკეა ბიძინა ავალიშვილი.

ფილმოგრაფია
1926: „ხანუმა“ რეჟ. ალექსანდრე წუწუნავა
1928: „ჯანყი გურიაში“ (როსტომი) რეჟ. ალექსანდრე წუწუნავა
1933: „უკანასკნელი ჯვაროსნები“ (იმედა) რეჟ. სიკო დოლიძე
1936: „ქაჯეთი“ (ფრიდონი) რეჟ. კოტე მიქაბერიძე
1940: „მეგობრობა“ (სანდრო) რეჟ. სიკო დოლიძე
1941 : „ქაჯანა“ (ზაქრო) რეჟ. კონსტანტინე პიპინაშვილი
ლოკომოცია

ლოკომოცია — ადამიანისა და ცხოველების აქტიური გადაადგილება სივრცეში. ლოკომოციას მიეკუთვნება ცურვა, ხმელეთზე გადაადგილების სხვადასხვა ფორმა და ფრენა. ლოკომოციის მეშვეობით ცხოველები მოიპოვებენ საკვებს, თავს აღწევენ მტერს და სხვ. არსებობს ლოკომოციის მრავალი საშუალება— ამებასებური მოძრაობიდან რთულ ლოკომოტურ აქტებამდე. ლოკომოცია იცვლებოდა და რთულდებოდა ცხოველთა ევოლუციის პროცესში, რაც დამოკიდებული იყო ცხოველთა ცხოვრების ნირზე, მათი სხეულის აგებულებაზე. განსაკუთრებით რთული და მრავალფეროვანი ლოკომოცია ახასიათებს ხერხემლიან ცხოველებს: ცურვა, ფრენა, პლანირება, ძრომა, ხტომა, ბრაქიაცია (ხელებზე ქანაობა), სიარული, სირბილი.

ლოკომოციის მაგალითები
კონსტანტინე ლასკარისი (იმპერატორი)

კონსტანტინე ლასკარისი (; დ. ? — გ. 1205) — ბიზანტიის იმპერატორი რამდენიმე თვის განმავლობაში 1204 წლიდან 1205 წლის დასაწყისამდე.

კონსტანტინე ლასკარისი დაიბადა ლასკარისების წარჩინებულ, თუმცა არა განსაკუთრებით ცნობილ ბიზანტიურ ოჯახში კონსტანტინოპოლში. იგი იყო მანუელ ლასკარისისა (დ. 1140) და მისი მეუღლის, იოანა კარაცინას (დ. 1148) ვაჟი. მის შესახებ მეოთხე ჯვაროსნულ ლაშქრობამდე არაფერია ცნობილი. 1204 წლის 12 აპრილს, მას შემდეგ, რაც ჯვაროსნები კონსტანტინოპოლში შეიჭრნენ და ქალაქის ძარცვა დაიწყეს, მოქალაქეთა დიდი ჯგუფი აია-სოფიას ტაძარში შეიკრიბა, რათა ახალი იმპერატორი აერჩიათ. მათ არჩევანის გაკეთება კონსტანტინე ლასკარისსა და კონსტანტინე დუკას შორის მოუხდათ და საბოლოოდ, კონსტანტინე ლასკარისი აირჩიეს. ახალმა იმპერატორმა მოქალაქეებს წინააღმდეგობის გაწევისაკენ მოუწოდა. იგი ძმასთან, თეოდორე ლასკარისთან ერთად სათავეში ჩაუდგა წინააღმდეგობის მოძრაობას. გარდაიცვალა 1205 წლის დასაწყისში, სავარაუდოდ, ჯვაროსნებთან ბრძოლისას.
არტაბასდოსი

არტაბასდოსი ან არტავასდოსი (; სომხ. , არტავაზდ, არტავაზტ; ლათინიზებული, როგორც არტაბასდუსი) — სომხური წარმოშობის გენერალი, რომელმაც მიიტაცა ბიზანტიის საიმპერატორო ტახტი 741 ან 742 წლიდან 743 წლის ნოემბრამდე. მისი მმართველობა წარმოადგენდა უზურპაციას კონსტანტინე -ის წინააღმდეგ, რომელმაც შეინარჩუნა კონტროლი მცირე აზიის რამდენიმე თემზე. საბოლოოდ კონსტანტინე -მ დაამარცხა არტაბასდოსი და კონსტანტინოპოლში შევიდა. უზურპატორი იმპერატორი და მისი ვაჟი შეიპყრეს და საჯაროდ დააბრმავეს, შემდეგ კი ქალაქის გარეუბანში მდებარე მონასტერში გამოკეტეს, სადაც გარდაიცვალა კიდევაც. მისი გარდაცვალების ზუსტი თარიღი უცნობია.
გოგი დოლიძე (კინომცოდნე)

გიორგი (გოგი) დოლიძე (დ. 20 აპრილი 1934, ქუთაისი — გ. 6 ნოემბერი, 2025) — ქართველი კინომცოდნე, კინოკრიტიკოსი, კინორეჟისორი, ლიტერატორი, ჟურნალისტი. პროფესორი (1992). ნ. ნიკოლაძის სახელობის პრემიის ლაურეატი (2002).

1959 დაამთავრა თბილისის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტის ინგლისური და ფრანგული ენების ფაკულტეტი. 1961-1970 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა გამომცემლობაში. 1970 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტში. 1992-2005 წლებში ამავე ინსტიტუტის პრორექტორი იყო. მისი რეჟისორობით 1981-1987 აღდგენილია 18 ძველი ქართული მხატვრული ფილმი, მათ შორის ალექსანდრე წუწუნავას „ორი მონადირე“, „ხანუმა“, კოტე მარჯანიშვილის „ამოკი“, „კრაზანა“, „კომუნარის ჩიბუხი“; მიხეილ ჭიაურელის „საბა“; დავით რონდელის „უგუბზიარა“; მიხეილ გელოვანის „ნამდვილი კავკასიელი“; ორად ორი შემორჩენილი ფილმი ლადო ალექსი-მესხიშვილის მონაწილეობით: „შურისმაძიებელი ღმერთი“ და „ორლოვების ოჯახის სირცხვილი“.

გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო და კრიტიკული წერილები ქართული კინოს ისტორიის საკითხებზე. ნათარგმნი აქვს მარკ ტვენის „იუმორისტული მოთხრობები და პამფლეტები“, მაინ რიდის „ოკეანეში დაკარგული“ და სხვა. 2005 წლიდან ქაქუცა ჩოლოყაშვილის სახელობის სრულიად საქართველოს „ჩოხოსან რაინდთა დასის“ გამგეობის თავმჯდომარე და საზოგადოების ჟურნალ „რაინდის“ გამომცემელი და მთავარი რედაქტორია.

2012 წელს საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის საგამოფენო დარბაზში გაიმართა გოგი დოლიძის წიგნის „ვასილ ამაშუკელი - კავკასიური კინოს პიონერი“ პრეზენტაცია. გოგი დოლიძის მიერ ერთ წიგნად შეკრულ სხვადასხვა პერიოდის პუბლიცისტურ მასალებს თან ერთვის უნიკალური ფოტომასალა და სახელთა საძიებელი.
კანადური ხრიკი

„კანადური ხრიკი“ — 1979 წლის 4 ნოემბერს, თეირანში კანადის მთავრობისა და ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მიერ 6 ამერიკელი დიპლომატის გადასარჩენად ჩატარებული, ერთობლივი სამხედრო-სამაშველო ოპერაციის პოპულარული სახელწოდება.
ირანის ისლამური რევოლუციის შემდეგ, ამერიკელების მიერ მხარდაჭერილმა ირანის შაჰი, მოჰამედ რეზა ფეჰლევიმ ქვეყნის დატოვა და თავი აშშ-ს შეაფარა. 1979 წლის 4 ნოემბერს, თეირანში ახალგაზრდა ირანელ სტუდენტთა ჯგუფმა, რომლებიც თავს „იმამის მიმდევარ მუსლიმ სტუდენტებს“ უწოდებდნენ, შტურმით აიღო აშშ-ის საელჩოს შენობა, დაატყვევა ათეულობით დიპლომატი და მათი განთავისუფლების სანაცვლოდ აშშ-ს შაჰის დაბრუნება მოთხოვა.

თავშესაფარი
ამერიკელი დიპლომატების ნაწილი მუშაობდა საკონსულოში, რომელიც საელჩოსგან მოშორებით მდებარეობდა. შტურმის დაწყებისას დიპლომატების ორმა ჯგუფმა დატოვა საკონსულო, თეირანის ქუჩებში გავიდა და დიდი ბრიტანეთის საელჩოსკენ გაემართა. გენერალური კონსულის, რიჩარდ მორფილდის ჯგუფს აერია გზა და აქციის მონაწილეებს ჩაუვარდა ხელში. დიპლომატები შეიპყრეს და საელჩოში დააბრუნეს.
რობერტ ანდერსის ჯგუფის წევრები, რომელშიც შედიოდნენ თავად რობერტ ანდერსი, კორა ემბერნ-ლიჯეკი, მარკ ლიეკი, იოსებ სტეფფორდი, ქეთლინ სტეფფორდი და ლი შატცი, მიუახლოვდნენ ბრიტანეთის საელჩოს, მაგრამ ამ დროს დაინახეს საპროტესტო აქციის მონაწილეთა დიდი ჯგუფი, რომლებიც მათი მიმართულებით მოემართებოდა. ანდერსმა დიპლომატებს შესთავაზა, თავი მისი სახლისთვის შეეფარებინათ, რომელიც იქვე, ახლოს მდებარეობდა. ექვსი დღის განმავლობაში დიპლომატები სხვადასხვა სახლებში ცხოვრობდნენ. ერთი ღამე ბრიტანულ საცხოვრებელ კომპლექსში გაატარეს. რამდენიმე დღეში ირანის დროებითი მთავრობა შეიცვალა, დიპლომატები ხვდებოდნენ, რომ მათი განსაცდელი გრძელდებოდა.
ანდერსი დაუკავშირდა ძველ მეგობარს, ჯონ შერდაუნს, კანადელ საემიგრაციო მოხელეს და მიიღო მოწვევა მის რეზიდენციაში. 10 ნოემბერს, 5 დიპლომატი შერდაუნის რეზიდენციაში მივიდა, სადაც ჯონ და ზენა შერდაუნების გარდა მათ შეხვდა კანადის ელჩი კენ ტეილორი. სტეფფორდების წყვილი ტეილორსა და მის მეუღლესთან, ფატთან დასახლდა. სამი დიპლომატი შერდაუნებთან დარჩა. ორი კვირის შემდეგ ტეილორის სახლში, სტეფფორდებს შეურთდა საელჩოდან გამოქცეული მეექვსე დიპლომატიც: აშშ-ის სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტის წევრი შატცი, რომელიც იქამდე ჯერ შვედეთის საელჩოში იმალებოდა და იატაკზე ეძინა, შემდეგ კი შვედეთის კონსულის, სესილია ლიტანდერის სახლში გადავიდა და იქ ცხოვრობდა.
ექვსმა დიპლომატმა კანადელებთან 79 დღე გაატარა.

საიდუმლო ოპერაციის ყველაზე წარმატებული ეკრანიზაცია არის 2012 წლის ფილმი არგოა, რომელმაც მოიგო ოსკარის სამი ნომინაცია, მათ შორის ოსკარი საუკეთესო სურათისთვის და ბრიტანული აკადემიის სამი ჯილდო.
კეიპ მენტელის მეღვინეობა

კეიპ მენტელის მეღვინეობა — ერთ-ერთი ტრადიციული და ცნობილი ღვინის კომპანია ავსტრალიაში. მისი ვენახები მდებარეობს ავსტრალიის დასავლეთით, მდინარე მარგარეტის მახლობლად. კეიპ მენტელის ღვინოებმა 1983-84 წლებში ზედიზედ ორჯერ მიიღეს ჯიმი უოტსონის ჯილდო. დღეს კეიპ მენტელი ფლობს 200 ჰექტრამდე ვენახს, საიდანაც იწარმოება შარდონეს, შირაზისა და კაბერნე სოვინიონის, ასევე ბორდოს სტილის წითელი და თეთრი ღვინოები.
სამეძანო

სამეძანო — ისტორიული სასახლე იტალიაში, ტოსკანაში. აგებულია ნეომავრიტანულ სტილში.

კასტელო დი სამეძანო აღმართულია გორაკის თავზე ტოსკანაში, ჩრდილოეთ იტალიაში. მისი მშენებლობა დასრულდა 1605 წელს. 1853-1889 წლებში სასახლეს რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა მისი ინტერიერი უფრო ფერადი გახდა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, სასახლე ფუნქციონირებდა, როგორც ძვირადღირებული სასტუმრო, თუმცა 90-იან წლებში იგი დაიხურა.
ბანდინგილოს ეროვნული პარკი

ბანდინგილოს ეროვნული პარკი (ასევე ბადინგილო) — ეროვნული პარკი სამხრეთ სუდანში. მდებარეობს ეკვატორიის რეგიონის ცენტრალურ და აღმოსავლეთ შტატებში. ბადინგილო დაარსდა 1992 წელს. პარკი მოიცავს თეთრი ნილოსის მიმდებარე ტყიანი ტერიტორიის 10 000 კმ².

პარკი მასპინძლობს მსოფლიოში ცხოველთა მეორე უდიდეს წლიურ მიგრაციას (პირველი არის სერენგეტი), მიგრაციაში მონაწილეობენ ანტილოპების სხვა და სხვა ჯიშები. მათ შორის: კორიგუმი, ჩვეულებრივი რედუნკა, კობი. ბადინგილოში ცხოვრობენ ჟირაფებიც.
ლეონ IV ხაზარი

ლეონ ხაზარი (; დ. 25 იანვარი, 750 — გ. 8 სექტემბერი, 780) — ბიზანტიის იმპერატორი 775 წლის 25 მარტიდან 780 წლის 18 ივნისამდე. მისი წინამორბედის, კონსტანტინე -ისა და მისი პირველი მეუღლის, ხაზართა ხაკნის ქალიშვილის, ირინეს ვაჟი. 751 წელს აკურთხეს მამის თანაიმპერატორად. კონსტანტინე -ის გარდაცვალების შემდეგ (775 წ.) ლეონი იმპერიის ერთადერთი მმართველი გახდა.
ნებროთის წიგნი

ნებროთის წიგნი, ნებროთიანი — ქურუმთა წიგნი.

ნებროთის წიგნი პირველად ქართულ მატიანეებში გვხვდება ლეონტი მროველის ქართლის ცხოვრებაში მირიან მეფის დროს, როდესაც იწყება გამოკვლევა წმინდა ნინოს მიერ ნაქადაგები ახალი სჯულის — ქრისტიანობა.

ასევე გვხდება ჯუანშერის ქართლის ცხოვრებაში, როდესაც აღნიშნულ წიგნზე და მისი შინაარსის რაობაზე გაკვრით საუბრობს ვახტანგ გორგასალი.

 საუკუნეში დაიწყო აღნიშნული წიგნის ძიება და გამოვლინდა მისი ერთი პირი, რომელიც ხანძრის დროს განადგურდა.

დიმიტრი ბაქრაძეს აღნიშნულ წიგნთან დაკავშირებით ჰქონდა თავისი მოსაზრება:

ზაქარია ჭიჭინაძე გაკვრით საუბრობს აღნიშნულ წიგნზე.
სამხრეთის ეროვნული პარკი

სამხრეთის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი სამხრეთ სუდანში. პარკი დაარსებულია 1939 წელს და მისი ფართობი შეადგენს 23,000 კმ².

1950 წლის აღწერით პარკი მოიცავდა 20,000 კმ²–ს და მის ტერიტორიას რწყავდა სამი მდინარე. დასავლეთით მდინარე ჯური, აღმოსავლეთით მდინარე გელი და პარკის ცენტრში მდინარე იბა. მდინარეები პარკში ქმნიან ჭაობიან გარემოს. პარკი ძირითადად დაფარული იყო: ბუჩქნარით, წვიმის ტყეებით და გალერიული ტყეებით. მუსონების სეზონში პარკი 4 მეტრზე მაღალი მცენარეული საფარით იფარებოდა. ნიადაგი ძირითადად იყო მოთეთრო თიხის და ქვიშის ველებით დაფარული. პარკის ტერიტორიაზე გამავალ მდინარეებში სახლობდა თევზის ბევრი სახეობა. მათ შორის: , გველთევზასნაირნი, ტილაპია, , ორგვარადმსუნთქავნი, ლოქოსებრნი და ასევე ნიანგები. ცხოველთა სამყაროდან წარმოდგენილი იყვნენ: ანტილოპა კანა, კორიგუმი, თეთრტუჩ მარტორქა, რედუკა, კოლუბუსი, გალაგო, სენეგალური გალაგო, ტყის დიდი ღორი, აფრიკული მარაბუ და ვარხვისებრნი.
ნესტორ ესებუა

ნესტორ ესებუა (დ. 1864, სოფელი სორტა, ახლანდელი სენაკის მუნიციპალიტეტი, — გ. 7 აგვისტო, 1931, იქვე) — ქართველი ფალავანი. 1882-1883 წლებში ბათუმში მუშაობდა მტვირთავად. საჭიდაო ასპარეზზე გამოვიდა 1885 წელს.

განსაკუთრებული პოპულარობა მოუპოვა კულა გლდანელთან შეხვედრებმა. ისინი რამდენიმეჯერ შეხვდნენ ერთმანეთს და ყველა ამ შეხვედრიდან გამარჯვება დარჩა ნესტორ ესებუას. მათი ყველაზე გახმაურებული ჭიდაობა შედგა 1886 წლის 1 აგვისტოს თბილისში, „იტალიელების ბაღში“. დიდი წარმატებით გამოდიოდა საქართველოს, რუსეთისა და საზღვარგარეთის (პარიზი, სტამბოლი) ქალაქებში. სხვადასხვა დროს დამარცხებული ჰყავს საქართველოსა და უცხოეთის არაერთი სახელოვანი მოჭიდავე, მათ შორის: კულა გლდანელი, კლემენს ბული, გეორგ ლურიხი, ივანე პოდუბნი, სარი სულეიმანი, ყაზბეგ გარა, ემილ ფორი და სხვები. წარმატებით გამოვიდა პეტერბურგის, თეირანის, სტამბოლისა და ბრიუსელის დიდ ტურნირებში.

პერსონალურად იყო მიწვეული პარიზის საერთაშორისო გამოფენის გახსნასთან დაკავშირებით გამართულ შეჯიბრებაში, რომელშიც მსოფლიოს 300-მდე საუკეთესო მოჭიდავე მონაწილეობდა. დაამარცხა 10 მეტოქე, რისთვისაც ჯილდოდ გადასცეს 1000 ფრანკი და ოქროს ჟეტონი. აღიარებული იყო სახალხო მოჭიდავედ. ქართული პრესა დიდ ადგილს უთმობდა ესებუას ჭიდაობას. აკაკი წერეთელმა ესებუას და კულა გლდანელს პოემა „ჭიდაობა“ (1888) უძღვნა. ესებუა ქართული ჭიდაობის ტრადიციული სკოლის შესანიშნავი წარმომადგენელი იყო; დიდ ძალასთან ერთად სისწრაფე და რაინდული მანერაც ჰქონდა. იშვიათი ოსტატობით ასრულებდა კისრულს, ჩოქელას, შუა სარმას, გარეკაურსა და სხვა ილეთებს. წლების მანძილზე ეწეოდა ქართული ჭიდაობის პოპულარიზაციას. ზრუნავდა ახალგაზრდა სპორტსმენთა გამოვლენასა და აღრდაზე.

ერთხელ, როდესაც ის მშობლიურ სოფელ სორტაში მიდიოდა, მოულოდნელად, მოსახვევში ეტლი გადაუბრუნდა და სხეული დაუზიანდა. იგი ორი თვის ავადმყოფობის შემდეგ, 1931 წლის 7 აგვისტოს, 67 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
სოდა

სოდა — ნახშირმჟავას ნატრიუმის მარილების ტექნიკური სახელწოდება. განასხვავებენ სოდის შემდეგ სახეებს: ნატრიუმკარბონატს (23), სასმელს 3 (ნატრიუმის ჰიდროკარბონატი) და კრისტალურს. კაუსტიკურ სოდას ტექნიკასა და ყოფაცხოვრებაში უწოდებენ მწვავე ნატრს .
სოდა ცნობილი იყო უძველესი დროიდან. ჯერ კიდევ ძველი ეგვიპტელები ბუნებრივ სოდას იყენებდნენ სარეცხ საშუალებად და მინის სახარშავად. სახელწოდება სოდა 1736 წელს ნივთიერებას დაარქვა დიაუმელ დიუ მონსომ, მცენარის სახელიდან - რომლის ნაცრიდანაც სოდას იღებდნენ.

ბუნებაში გვხვდება სოდის შემდეგი მინერალები: ტრონა და თერმონატრიტი. ს-ის დასაწყისამდე სოდის მოპოვების მთავარ წყაროს ზოგიერთი ზღვის წყალმცენარისა და მცენარის ნაცარი წარმოადგენდა.
ლეონ V (ბიზანტია)

ლეონ სომეხი (; ; დ. 775 — გ. 25 დეკემბერი, 820) — ბიზანტიის იმპერატორი 813 წლიდან 820 წლის 25 დეკემბრამდე. სომხური (გვიანდელი წყაროების თანახმად ასირიული) წარმოშობის. უფროსი გენერალი. მან აიძულა მისი წინამორბედი, მიხეილ რანგავე მის სასარგებლოდ ტახტიდან გადამდგარიყო. შეძლო დაემთავრებინა ათწლეულების განმავლობაში მიმდინარე ომი ბულგარელებთან და წამოიწყო ხატმებრძოლეობის მეორე ეტაპი. მოკლეს მისი ერთ-ერთი ყველაზე სანდო გენერლის, მიხეილ ამორეველის მომხრეებმა, რომელიც მის შემდეგ ავიდა ტახტზე მიხეილ -ის სახელით.
თეოფილე (ბიზანტია)

თეოფილე (; დ. 813 — გ. 20 იანვარი, 842) — ბიზანტიის იმპერატორი 829 წლის 2 ოქტობრიდან 842 წლის 20 იანვრამდე. ამორეველთა დინასტიის მეორე წარმომადგენელი და უკანასკნელი ხატმებრძოლი იმპერატორი. 831 წლიდან დაწყებული მთელი სიცოცხლის განმავლობაში თეოფილე პირადად ხელმძღვანელობდა არმიას არაბების წინააღმდეგ ბრძოლაში.