iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მესტვირე

მესტვირე — გუდასტვირის დამკვრელი, მომღერალი, მელექსე. საწესჩვეულებო დღესასწაულებისა და სახალხო სანახაობათა ერთ-ერთი პოპულარული მონაწილე.

მესტვირული ტრადიცია სათავეს იღებს ქართლიდან. პირველი ცნობა მესტვირის შესახებ განეკუთვნება საუკუნის „კალმასობის“ მიხედვით ქართლში ნაქები ყოფილა მესტვირე კიჭიაშვილი. შემდეგ მესტვირეობა გავრცელდა საქართველოს სხვა კუთხეებში, განსაკუთრებით რაჭაში (სოფ. ფარახეთში). - საუკუნეებში ცნობილი იყვნენ მესტვირეები: ქებაძე, ბლიაძე, ნ. და ლ. ტოგონიძეები, დ. და ი. ბურდილაძეები, ზ. და მ. ერაძეები. მესტვირეები პროფესიონალი მუსიკოსები იყვნენ. ძირითადი საქმიანობისაგან (სასოფლო-სამეურნეო მუშაობა) თავისუფალ დროს მოგზაურობდნენ საქართველოს სოფლებსა და ქალაქებში, აგრეთვე ბაქოში, ერევანში, მოზდოკში, ვლადიკავკაზში, სადაც მათ მესტვირეობისათვის უხვად ასაჩუქრებდნენ ნატურით ან ფულით. მესტვირის რეპერტუარში შედის საგმირო-საისტორიო, საყოფაცხოვრებო, სამიჯნურო ლექსები, რელიგიური სიუჟეტები, ექსპრომტები შაირის სახით. მესტვირეებს შორის იმართებოდა შეჯობრი. ცნობილია კოტაშვილისა და მანანას გაშაირება. გუდასტვირს ვხვდებით რაჭაში, მესხეთში, ფშავსა და აჭარაში (ჭიბონის ანუ ჭიმონის სახით).
მესტვირული პოეზია

მესტვირული პოეზია — ქართული ხალხური პოეტური ჟანრი, სტვირზე დასამღერებელი თავისებური რიტმის, ხმის, ინტონაციისა და კილოს მქონე ლექსები, რომელთა საზომი 8 ან 16-მარცვლიანი შაირია. მესტვირული პოეზიისთვის დამახასიათებელია რიტმული პროზაც. მესტვირული პოეზიის ერთ-ერთი კლასიკური ნიმუშია „არსენას ლექსი“. ლექსები თემატიკურად მრავალფეროვანია: საგმირო-პატრიოტული, სოციალური, საყოფაცხოვრებო, სასულიერო და სხვა თემატიკას.

საყოფაცხოვრებო ლექსები უმთავრესად სატირულ-იუმორისტული ხასიათისაა.
სირუშო

სირუშო (სირუჰი) არუთინიანი (; დ. 7 იანვარი, 1987, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი მომღერალი, რომელიც 2008 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე სომხეთს წარმოადგენდა სიმღერით „ “. სირუშო აგრეთვე პირველი ქალია, რომელიც საკუთარ ქვეყანას წარმოადგენდა ამ კონკურსზე 2006 წელს საბერძნეთში დებიუტის შემდეგ.. მისი წინამორბედი სომხეთიდან ამ კონკურსზე ჰაიკო იყო.
მესტიაჭალა

მესტიაჭალა — მდინარე საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, ლეხზირისა და ჭალაათის მყინვარებიდან. ერთვის მდინარე მულხრას მარჯვნიდან დაბა მესტიასთან. სიგრძე 11 კმ, აუზის ფართობი 152 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლის, მყინვარული და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის აპრილიდან ოქტომბრამდე, წყალმცირობა — ოქტომბრიდან აპრილამდე, ზამთარში — ყინულნაპირისი და თოში. საშუალო წლიური ხარჯი 7,29 მ³/წმ.
მესტიის უღელტეხილი

მესტიის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მწვერვალებს ულუთაუსა და სარიყოლს შორის. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3750 მ. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. წარმოადგენს ფართო თოვლ-ყინულიან ჩადაბლებას, რომელზეც ბევრი დახურული ნაპრალია. ლეხზირის მყინვარს (მდინარე ენგურის აუზი) აკავშირებს ადირსუს მყინვართან (მდინარე ბაქსანის აუზი).
ენ ბოლეინი

ენ ბოლეინი (ინგლ. , ასევე იწერებოდა ; დ. დაახლ. 1507 — გ. 19 მაისი, 1536, ლონდონი) — ინგლისის მეფე ჰენრი -ის მეორე ცოლი. ელისაბედ -ის დედა.

ენ ბოლეინისა და ჰენრი -ის ქორწინება ინგლისში დიდ აურზაურთანაა დაკავშირებული. რომის პაპი არ სცნობდა ენისა და ჰენრის ქორწინებას კანონიერან, რის გამოც ჰენრი განუდგა რომს და ჩამოაყალიბა ახალი ინგლისური ეკლესია — ანგლიკანიზმი. ენ ბოლეინმა ჰენრის მომავალი დედოფალი ელისაბედი გაუჩინა. ჰენრის და ენს ურთიერთობა ნელ-ნელა დაეძაბათ, რადგან მეფეს ტახტის მემკვიდრედ ვაჟი უნდოდა. ენ ბოლეინმა კი ელისაბედის გარდა ბავშვი ვეღარ გააჩინა.

1536 წელს ჰენრის ენთან გაყრა და ჯეინ სეიმურთან ქორწინება მოუნდა. ენს ბრალდება შეუთითხნეს და სასამართლოს გადასცეს. მას ბრალი ედებოდა ღალატში. ენს ერთ-ერთ საყვარლად მისი ღვიძლი-ძმა, ჯორჯი დაასახელეს. სასამართლომ ჯორჯსაც და ენსაც სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა. 1536 წლის 19 მაისს დედოფალი ეშაფოტზე აიყვანეს და თავი მოჰკვეთეს. მისი სიკვდილით დასჯის შემდეგ, ელისაბედი ბუშად გამოაცხადეს. ცოტა ხანში, ჰენრიმ თავის რჩეულ ჯეინ სეიმურზე იქორწინა.
სიმონ სოლოღაშვილი

სიმონ ივანეს ძე სოლოღაშვილი (დ. 1754 ― გ. 19 აპრილი, 1820) — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი (16 ივლისი, 1796), სმოლენსკის დრაგუნთა პოლკის ხელმძღვანელი (16 ივლისი, 1797 - 1798 წლის 19 სექტემბრამდე), ლეიბ გვარდიის ჰუსართა პოლკის მეთაური ( 16 ივლისი, 1797 - 19 სექტემბერი, 1798), სენატორი (1800 წლიდან), წმ. ალექსანდრე ნეველის, წმ. ვლადიმერის მეოთხე და მეორე ხარისხის, წმ. ანას პირველი ხარისხის (ალმასებით), წმ. იოანე იერუსალიმელის მეორე ხარისხის ორდენის (კომანდორთა) ჯვრით.
სოლოღაშვილები

სოლოღაშვილები, სოლაღაშვილები, სალაღაშვილები ფეოდალური საგვარეულო - საუკუნეების საქართველოში.

ვახუშტის მიხედვით სოლოღაშვილები არ არიან ბარათაშვილები და მათ - თავისი მამული და სასაფლაონი აქვთო. იოანე ბატონიშვილის მიხედვით სოლოღაშვილები „არიან ძველადვე ახალციხელნი კალმახის ადგილის ერისთავის გვარისანი. ამათი წინა-პარი ვინმე გათათრდა და უწოდეს სულაღად, ხოლო ამის შთამამავლობისანი, რომელითაც მიიღეს მამადიანობა, მოვიდნენ საქართველოსა შინა მეფობასა ბაგრატისასა წელსა 1375-სა და მეფემან მიიღო თავადობისა ხარისხითა და უბოძა გვარადცა სოლოღას შვილობა და არიან მუნიდგან მცხოვრებნი სომხითსა, რომელნიმე გარდმოვიდნენ რუსეთს და დაშთნენ, ხოლო სხვანი ამათნი დაშთნენ ქართლსავე შინა და აწ არიან: 1) იესეს შვილები, 2) ზაზას შვილები და სხვანი ძმანნი ამათნი, ხოლო სხვანი სოლოღას შვილები, რომელნიცა არიან თათრად, ჰსცხოვრებენ ახალციხის ნაწილსა შინა ჩირდილის კერძო ადგილსა.“

გვარის ფუძემდებელი როგორც ჩანს სოლაღა/სოლოღა იყო, რომლის შთამომავლები საუკუნიდან ჩნდებიან ქართლის სამეფოში. სოლოღაშვილების სამფლობელო სასოლოღაშვილო საუკუნეში ყალიბდება და ძირითადად - ალგეთის, ვერის ხევში, ქალაქის პირის სოფლებში და ნაწილობრივ სომხითში ჰქონდათ.ასევე ყმები ჰყავდათ და მამულები ჰქონდათ თბილისშიც. საგვარეულოს მთავარი ციხესიმაგრეები იყო კოჯრის და ჭაპალას ციხეები, მოგვიანებით ციხე ააშენეს ბორბალოშიც. საგვარეულო მონასტრი და სასაფლაო იყო კაბენი.

სოლოღაშვილებს ქართლის სამეფო კარზე ეკავათ მეფის სახლთუხუცესის, დედოფლის სახლთუხუცესის, ბოქაულის, ყეენის მუღარიბის და მუსაიბის და სხვ. თანამდებობები, სოლაღაანთ სამემკვიდრეო სახელო დედოფლის სახლთუხუცესის თანამდებობა ყოფილა.
მესტიის ჭედური ჯვარი

მესტიის ჭედური ჯვარი — საკურთხევლის წინა დასადგმელი ვერცხლის მოოქრული ჭედური ჯვარი საუკუნის პირველი ნახევრისა. იდგა სოფ. მესტიის ძველ ეკლესიაში, ამჟამად ინახება მესტიის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში.

ჯვრის ზომებია 125 × 77 სმ. აკლია ქვედა ნაწილი, 3 ფირფიტა, რომელზედაც რელიეფის გარდა, ქტიტორული წარწერა უნდა ყოფილიყო. ჩვენამდე მოაღწია ჯვრის ნაწილმა, რომელზედაც გამოსახულია წმ. გიორგის ცხოვრების 9 სცენა. ჯვრის უკანა მხარე და გვერდები დაფარულია მცენარეული ორნამენტით. კომპოზიციები მაღალმხატვრული დონისაა; სცენების გადმოცემაში მოღწეულია მონუმენტურობა. კომპოზიციური მთლიანობა, ფიგურები პლასტიკური, ელატიკური და მეტყველია, მოძრაობა - ბუნებრივი. ოსტატი დიდი ზომიერებით გადმოგვცემს როგორც ზოგად ფორმას, ასევე ცალკეულ დეტალებს. ჯვრის დეკორატიულ მორთულობაში, ოსტატი ამჟღავნებს სწრაფვას მოცულობისაკენ. მესტიის ჭედური ჯვარი ქართული ჭედური ხელოვნების ერთ-ერთი საუკეთესო და მნიშვნელოვანი ძეგლია.
ლეონელ ფერნანდესი

ლეონელ ფერნანდესი (დ. 26 დეკემბერი, 1953) — დომინიკელი პოლიტიკოსი, დომინიკელთა რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1996-2000 და 2004-2012 წწ.

დაიბადა სანტო-დომინგოში, მაგრამ ბავშვობა გაატარა ნიუ-იორკში, აშშ. იგი შეუერთდა დომინიკური განმათავისუფლებელ პარტიას 1973 წელს, როდესაც ხუან ბოშმა დატოვა იგი და შექმნა თავისი საკუთარი პარტია.
დალტონიზმი

დალტონიზმი — თვალის მიერ ფერთა სრულფასოვანი აღქმის შეუძლებლობა, რომელიც თანდაყოლილი (გენის მუტაციით განპირობებული), ან შეძენილი (თვალის ბადურის ან მხედველობის ნერვის დაზიანებით გამოწვეული) დაავადებაა.

ჯანმრთელი თვალის ბადურაში კონცენტრირებულია სპეციალური რეცეპტორები (კოლბები), რომლებიც შეიცავენ წითელი, მწვანე და ლურჯი ფერისადმი მგრძნობიარე პიგმენტებს, რაც ჯამში ფერთა პალიტრას აყალიბებს. როდესაც პიგმენტები საკმარისი რაოდენობით არ არის წარმოდგენილი, ან დარღვეულია კოლბების სრულფასოვანი ფუნქციონირება, ყალიბდება დალტონიზმი.

განასხვავებენ დალტონიზმის შემდეგ ფორმებს:

პროტანოპია - წითელი ფერის აღქმის უუნარობა;
დეიტერანოპია - მწვანე ფერის აღქმის უუნარობა;
ტრიტანოპია - ლურჯი ფერის აღქმის უუნარობა;
არღუთაშვილები

არღუთაშვილები — ქვემო ქართლის წარჩინებული ქართული საგვარეულო. მხარგრძელების განშტოება. თავიდან აზნაურის ტიტულით სარგებლობდნენ. მათი მამულები ლორეს ხეობაში მდებარეობდა. მთავარი რეზიდენცია იყო ალავერდი. საგვარეულოს დამაარსებელი იყო ზაზა მხარგრძელის ძე შაჰანშა (არღუნი). 1783 წელს სანაინის აზნაური არღუთაშვილები „რომელ არიან მხარგრძელნი“ თავადობის ხარისხში აიყვანა გვარად — არღუთაშვილ-მხარგრძელობა და საგვარეულო გერბი უბოძა. ამის გარდა ერეკლე -მ ითხოვა „ყოვლისა როსსიისა საიმპერატოროსა კარისაგან, რათა ღეროლდსაცა შინა როსსიისა კეთილშობილთასა აღრიცხულ იქმნას მხარგრძელად“. 1800 წლის 22 მარტს რუსეთის იმპერატორი პავლე არქიეპისკოპოს იოსებ (ოსეფა) არღუთაშვილს აძლევს სიგელს და უმტკიცებს თავადობას და გვარადაც არღუთინსკი-დოლგორუკოვობას. არღუთაშვილები იყვნენ სანაინის ეპისკოპოსები - ტერ ღუქაზ, ტერ სარქის, ფარსეღ, სარქისი.

ლეგენდა
არღუთაშვილები სამეფო აზნაურები იყვნენ, ისტორიულ საბუთებში მათ შესახებ ცნობები მწირად მოგვეპოვება. ლეგენდის მიხედვით, არღუთაშვილები ჯუღიდან ყოფილან, ისინი მონღოლებში არღუნ ყაენთან ერთგული სამსახურის გამო დაწინაურდნენ. 1410 წელს არღუთაშვილების წინაპარი ვართაპედი შვილებით საქართველოში ჩამოვიდა, განაახლა სანაინის მონასტერი, მისი შვილი არღუთა საგვარულოს ფუძემდებელი მეფე კონსტანტინე აზნაურის ხარისხით მიიღო.
მესხეთის დრამატული თეატრი

მესხეთის დრამატული თეატრი — საუკუნის 60-იან წლებში მესხეთის სოფლებში იმართებოდა საქველმოქმედო სპექტაკლები, რომლებშიც მონაწილეობდნენ ცნობილი ქართველი მსახიობები. 1878 წელს ქ. ახალციხეში ადგილობრივი სცენისმოყვარეებმა წარმოადგინეს ზურაბ ანტონოვის პიესა „მე მინდა კნეინა გავხდე“. იმავე წელს აქ ჩამოყალიბდა დასი, რომელშიც შედიოდნენ ს. მესხიშვილი, ე. ყორღანაშვილი, ნ. გამრეკელი, ს. ღოღობერიძე, მ. ალავერდაშვილი, ე. სავანელი, ა. მესხიძე და სხვები. სპექტაკლებში მონაწილეობდნენ მოწვეული მსახიობები: ვასო აბაშიძე, კონსტანტინე ყიფიანი, ზ. მაჩაბელი, ნატო გაბუნია-ცაგარელი და სხვები.

ახალციხეში პროფესიული თეატრის საფუძველი ჩეყარა 1936 წელს. სამამულო ომის პერიოდში (1941-იდან) თეატრმა დროებით შეწყვიტა მუშაობა. 1942 წელს მუშაობა განაახლა. თეატრს სათავეში ჩაუდგა გ. აბრამიშვილი. 1945 წელს ახალციხეში გაიხსნა სახელმწიფო თეატრი (დირექტორი და მთავარი რეჟისორი მ. მეძმარიაშვილი): დაიდგა პოლიკარპე კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“, გ. ქელბაქიანის „სევდიანი რომანი“, ი. გედევანიშვილის „სინათლე“, ავქსენტი ცაგარელის „ციმბირელი“ და სხვა სპექტაკლები.

1950 წელს თეატრი დაიხურა, ხოლო 1967 წლის იანვარში კვლავ აღდგა და მესხეთის სახელმწიფო თეატრის სახელწოდება მიიღო (დირექტორი მ. მეძმარიაშვილი, მთავარი რეჟისორი ნ. დემეტრაშვილი, მთავარი მხატვარი ა. გოგოლაძე). დასი დაკომპლექტდა ძირითადად შ. რუსთაველის სახელობის საქართველოს თეატრალური ინსტიტუტის და ს. ზაქარიაძის სახელეობის კულტსაგანმანათლებლო სასწავლებლის სამსახიობო ფაკულტეტის სტუდენტებით. სეზონი გაიხსნა ოთარ ჩხეიძის პიესით „თედორე“. თეატრის რეპერტუარშია: პ. კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“, ალექსანდრე ჩხაიძის „სიბრძნე სიკვდილისა“, გ. ბერიაშვილის „მეხდაცემული კაკალი“, ნ. დუმბაძის „მზიანი ღამე“, ა. გეწაძის „პაემანი ცაში“, ნ. კიკვიძის „ იდუმალა“, ო. იოსელიანის „მოჯადოებული მწვერვალი“, მ. შამხალოვის „დედამთილი“, ვ. კანდელაკის „მაია წყნეთელი“, 1982 წელს დასში ირიცხებიან ო. აწყურელი, თ. მაისურაძე, ლ. სულაშვილი, თ. რეხვიაშვილი, ტ. ალავიძე, ჯ. ოშხერელი, მ. თევზაძე, რ. ხატიძე, დ. ბერიძე, გ. მინდიკაური, გ. ხვიჩია, ზ. ბერძენიშვილი, ა. ქადაგიშვილი, ს. მელაძე, ო. წიტაიშვილი, თ. ნემსაძე, გ. გოგიძე და სხვ. 1971 წელს თეატრს მიენიჭა საქართველოს კომკავშირის პრემია.
ფაკერების გაცნობა

„ფაკერების გაცნობა“ — ჯეი როუჩის 2004 წლის ფილმი ფილმი, რომელშიც მონაწილეობენ: რობერტ დე ნირო, ბენ სტილერი, დასტინ ჰოფმანი, ბარბარა სტრეიზანდი და სხვები. 2010 წელს გამოუშვეს ფილმის გაგრძელება „პატარა ფაკერები“.

სიუჟეტი
გრეგ ფაკერმა როგორღაც მოახერხა საცოლის ოჯახთან საერთო ენის გამონახვა. ახლა კი მათ ნამდვილი გამოცდა ელოდებათ — სასიძოს მშობლების გაცნობა...

პერსონაჟები
მესხური დავითნის ქრონიკა

„მესხური დავითნის ქრონიკა“ — მესხური მატიანე, საქართველოს ისტორიის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წყარო. შეიცავს ცნობებს სამცხე-საათაბაგოსა და მეზობელი ქვეყნების პოლიტიკური ისტორიის შესახებ 1561 წლიდან 1587 წლამდე. თავ-ბოლო ნაკლულია. აღმოაჩინა დიმიტრი ბაქრაძემ პლატონ იოსელიანის არქივში. დაწერილია სხვადასხვა ავტორის მიერ. მოთავსებული იყო „დავითნში“ (ძველი აღთქმის ერთ-ერთი წიგნი). აქედან მიიღო სახელწოდება.
მეტეხის თეატრი

მეტეხის თეატრი, სახელმწიფო ახალგაზრდული დრამატული თეატრ-სტუდია. დაარსდა 1974 წელს შ. რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო-სარეჟისორო ფაკულტეტის კურსდამტავრებულთა ძალებით საქართველოს ალკკ ცკ-ისა და საქართველოს კულტურის სამინისტროს ინიციატივით, რეჟისორ ს. მრევლიშვილის ხელმძღვანელობით.

პირველი სპექტაკლები გაიმართა მეტეხის ტაძარში (თბილისი). აქედან სახელწოდება — მეტეხის თეატრი. თეატრმა დადგა ს. მრევლიშვილის „მოდი, ვნახოთ ვენახი…“ და უ. შექსპირის „ჰამლეტი“ (1974), ვ. მაიაკოვსკის „ბაღლინჯო“ (1975), ნ. ოსტროვსკის „როგორ იწრთობოდა ფოლადი“ (1975), დ. კლდიაშვილის „უბედურება“ (1976), ა. ჩხიკვიშვილის „მოსაწყენი დღეების ქრონიკა“ (1976), ს. მრევლიშვილის „განკითხვის დღე“ (1976), „ლადო კეცხოველი“ (1976).

1980 წლისთვის დასში ირიცხებიან მსახიობები: ლ. ალიმბარაშვილი, თ. დათუაშვილი, გ. პატარიძე (საქართველოს დამსახურებული არტისტი), რ. ქვლივიძე, ჯ. ღუდუშაური, თ. ბიჭიაშვილი, თ. ნაცვლიშვილი, პ. ნოზაძე, თ. კოშკაძე, ზ. ცინცქილაძე და სხვები. რეჟისორები: ს. მრევლიშვილი, კ. გურგენიძე; მხატვრები: მ. ჭავჭავაძე, შ. შეყლაშვილი; კომპოზიტორი — მ. ოძელი. 1979 წლიდან მეტეხის თეატრი სპექტაკლებს მართავდა აგრეთვე „თეატრალურ კარავში“, სადაც წარმოადგინა „მწუხარის სახის რაინდი“. სერვანტესის მიხედვით (1979) და მ. ოძელის მიუზიკლი „შეშლილთა ხომალდი“ (1980). 1982 წელს მიენიჭა საქართველოს კომკავშირის პრემია.

1995 წელს თეატრმა გადაინაცვლა სხვა შენობაში, „ძველი სახლის" სახელით.
ბელგრადის წმინდა საბას ტაძარი

წმინდა საბას ტაძარი — სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის საკათედრო ტაძარი ბელგრადში. იგი უდიდესი ტაძარია ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე და ერთი-ერთი ყველაზე დიდი მსოფლიოში.

წმინდა საბას ტაძარი პირველი სერბი არქიეპისკოპოსისა და ეროვნული გმირის წმინდა საბას (1175-1236) სახელზეა ნაკურთხი და სწორედ იმ ადგილას ააგეს, სადაც სინან-ფაშამ 1595 წელს დააწვევინა წმინდა მოწამის ნეშთი. იქვე, ვრაჩარის გორაზე, ბელგრადის ცენტრის სამხრეთით სერბეთის ეროვნულ ბიბლიოთეკას უდევს ბინა და მთელი შემოგარენი ერთ პარკადაა გაშენებული, რომელსაც „სვეტოსლავსკი პლატო“, ანუ „წმინდა საბას პლატო“ ეწოდება.

ისტორია
მრავალი ათწლეული მოანდომეს სერბებმა ტაძრის არქიტექტურულ დაგეგმარებას და სხვადასხვა კონკურსების ჩატარების შემდეგ მშენებლობა1935 დაიწყო. მეორე მსოფლიო ომის დროს შეჩერებული მშენებლობა დრო და დრო განახლდებოდა ხოლმე, ტაძარზე გუმბათის დადგმა კი მხოლოდ 1989 წელს მოხერხდა.

წმინდა საბას მონასტრის ოფიციალური კურთხევა 2004 შედგა, თუმცა მშენებლობა დღემდე არ დასრულებულა. მშენებლობაში მთელი სერბული საზოგადოება იღებდა და იღებს მონაწილეობას, რის გამოც ამ სალოცავის აგებასა და მის შესრულებას ყოველთვის ერთ–ერთ დიდ ეროვნულ საქმედ განიხილავდნენ. წმინდა საბას მონასტერი ამ მხრივ სრულიად სერბთა ეროვნული კონსოლიდაციის სიმბოლოდაც აღიქმება.

არქიტექტურული სტილი
არქიტექტურული ძეგლის ავტორები (ალექსანდერ დეროკო და ბოგდან ნესტოროვიჩი) კლასიკური ბიზანტიური სტილისკენ იხრებიან. მათი უშუალო მაგალითი საუკუნის კეისარ იუსტინიანე -ის დროს აგებული ბიზანტიის იმპერიის მთავარი სალოცავი აია-სოფიაა, რომელიც დღეს სტამბოლში მდებარეობს.

ცენტრალური გუმბათის მთავარი ნახაზი მაინც მნიშვნელოვნად განსხვავდება მისი ბიზანტიური ნიმუშისაგან, რადგან ამ შემთხვევაში ბაზილიკა არ ერყწმის ნაგებობის ცენტრალურ კორპუსს.

შუა საუკუნეების სერბეთის არქიტუქტურის გამოძახილს წარმოადგენს მთავარი გუმბათის ირგვლივ ჩართული კოშკები და ჯვროვანი ფორმის ფრთები, რომელიც რაშკის სკოლას (სტუდენიცის მონასტერი, დეჩანი) ახასიათებდა.

ტაძრის განზომილებები
არქიტექტურული ძეგლი თავისი განზომილებებით — 91 მ × 81 მ / 77 მ × 71 მ-ზე, ერთ–ერთი უდიდესია მსოფლიოში. მას უჭირავს 3500 მ²-დან 7570 მ²-მდე ფართობი, რითაც დაახლოებით შეესაბამება აია–სოფიას განზომილებებს. წმ. საბას მონასტრის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი გუმბათის დიამეტრი 35/31 მ-ზეა, ხოლო ამავე გუმბათის გამყოფი ხაზი 65 მეტრ სიმაღლეზე.
კომივოიაჟორის სიკვდილი

კომივოიაჟორის სიკვდილი არის ართურ მილერის სპექტაკლი, რომლის პრემიერა გაიმართა 1949 წლის 10 თებერვალს. სპექტაკლის რეჟისორი იყო ელია კაზანი. იგი მიჩნეულია ამერიკული თეატრის კლასიკად. კომივოიაჟორის სიკვდილი იყო პირველი სპექტაკლი, რომელმაც მოიგო სამი მნიშვნელოვანი ჯილდო: პულიცერის პრიზი საუკეთესო დრამასთვის, საუკეთესო სპექტაკლისთვის ტონის და ნიუ იორკის დრამა კრიტიკოსების ჯილდოები.

პერსონაჟები
მთავარი პერსონაჟები
ვილი ლომენი - გამყიდველი
ლინდა ლომენი - ვილის მეუღლე
ბიფ ლომენი - ვილის და ლინდას ვაჟი
ჰეფი ლომენი - ვილის და ლინდას ვაჟი
ბენ ლომენი - ვილის უფროსი ძმა

სხვა პერსონაჟები
ჰოვარდ ვაგნერი - უილის ბოსი
ჩარლი - ლომენების მეზობელი
ბერნანდი - ჩარლის შვილი
სტენლი - ოფიციანტი
მის ფორსითი - ქალი, რომელიც ბიფს და ჰეფის შეხვდა
ლეტა - ქალი, რომელიც ბიფს და ჰეფის შეხვდა
ბილ ოლივიერი - ბიფის წინა ბოსი
ჯენი - ჩარლის მდივანი
დეივ სინგლემენი - იღბლიანი გამყიდველი

ფილმები
1951 - რეჟისორი: ლასზლო ბენედეკი; როლებში: ფრედრიკ მარჩი, მილდრედ დუნოკი, კევინ მაქარტი, სერემონ მიჩელი;
1961 - რეჟისორი: ჰენს აბრამსონი; როლებში: კობჯორნ კნუდსენი (შვედურ ენაზე)
1966 - ტელეფილმი; რეჟისორი: ალექს სეგალი; როლებში: ლი ჯ. კობი, მილდრედ დუნოკი, ჯინ ვილდერი, ჯეიმზ ფარენტინო, კარენ სტილი, ჯორჯ სიგალი
1968 - რეჟისორი: ჯერარდ კლინგენბერგი; როლებში: ჰეინც რუჰმანი
1985 - ტელეფილმი; რეჟისორი: ფოლკერ შლონდორფი; როლებში: დასტინ ჰოფმანი, კეიტ რეიდი, ჯონ მალკოვიჩი, სტეპენ ლანგი, ჩარლზ დერნინგი, ჯონ პოლიტო
1996 - ტელეფილმი; რეჟისორი: დევიდ ტეკერი; როლებში: უარენ მიჩელი, როზმარი ჰარისი, ლაინ გლენი, ოუენ ტილი
2000 - ტელეფილმი; რეჟისორი: კიკ ბრაუნინგი; როლებში: ბრაიან დენეჰი, ელიზაბეტ ფრანზი, რონ ელდარდი, ტედ კოჩი, ჰოუარდ ვიტი, რიჩარდ ტომპსონი
მეტივური

მეტივური — ქართული ხალხური შრომის პოეზიის სახეობა; გუნდური სიმღერა, რომელსაც ასრულებდნენ მეტივეები ტივის დაცურების დროს. როგორც ჟანრი უძველეს ხანაში უნდა იყოს გაჩენილი (სტრაბონისა და ჰეროდოტეს ცნობები საქართველოში მდინარეებზე ხე-ტყის ტრანსპორტირების შესახებ), თუმცა ჩვენამდე მოღწეული ტექსტების მნიშვნელოვანი ნაწილი სამრეწველო კაპიტალიზმის ეპოქაშია შექმნილი. მეტივურს ასრულებს 2 მეტივე ერთიმეორის შენაცვლებით, გაბმული ბანის ფონზე. ოღონდ მეტივის მელოდია თხრობითი ხასიათისაა და რეჩიტატივით ვითარდება. მეტივურში მთავარია პოეტური ტექსტი, რომელიც ნებისმიერი შეიძლება იყოს, იგი ზოგჯერ სიმღერის პროცესში იქმნება. ხშირია 2 მეტივის ერთმანეთთან გაშაირება, შეჯიბრი. შაირები მაღალი ოსტატობითა და იუმორით ხასიათდება. მეტივურის ნიმუშები ჩაიწერეს ზ. გულისაშვილმა, ვ. კოტეტიშვილმა, გ. კალანდაძემ და სხვებმა.
დიდი რეგიონი

დიდი რეგიონი — ნეიტრალური სახელწოდება და ევროპის ადმინისტრაციაში ჰქვია სხვადასხვა სახელმწიფოს მოსაზღვრე რაიონებისაგან შემდგარ დიდ სივრცეს.

ცნება დიდი რეგიონი ლუქსემბურგის, ლოთარინგიის, ზაარის მხარის, რაინლანდ-პფალცისა და ვალონიის გეოგრაფიული სივრცის სახელწოდებად 2000 წლიდან დამკვიდრდა. ამგვარი შემოკლების მიზეზი გახდა ამ სივრცისთვის ახალი საერთო და ყველა მხარისთვის მისაღები სახელის შერჩევასთან დაკავშირებული სირთულე.

ლუქსემბურგის, ლოთარინგიის, ზაარის მხარის, რაინლანდ-პფალცისა და ვალონიის (ევროპის) დიდი რეგიონი
დიდი რეგიონი არის ევროპის ევროპის კავშირის ერთ–ერთი რეგიონთაგანი და პოლიტიკურად იგი ზაარ–ლორ–ლუქსის მთავარი სივრცისაგან წარმოდგა და წარმოადგენს 1998 წელს ზაარის მხარეს, ლოთარინგიას, ლუქსემბურგს, ტრირსა და დასავლეთ პფალცს შორის ხელშეკრულებით გაფორმებული კულტურული თანამშრომლობის ერთგვარ გაგრძელებას.

დიდი რეგიონი არ არის ამავე ტერიტორიაზე მდებარე ევრორეგიოს იდენტური ცნება.

სახელი
ევროპის დიდი რეგიონს დღემდე არ აქვს სპეციფიკური სახელი. ახალი სახელის შერქმევის ყველა მცდელობა ჯერჯერობით უშედეგოდ დამთავრდა და ამიტომაცაა რომ სახელწოდება „ლუქსემბურგის, ზაარლანდის, რაინლანდ–პფალცისა და ვალონიის დიდი ევროპული რეგიონი“ შემოკლებით უბრალოდ დიდი რეგიონად იწოდება.

ამ სივრცის კიდევ ერთი თავისებურება არის ისიც, რომ სიტყვა „დიდი რეგიონი“ ყოველთვის კონკრეტულ ქალაქთან ერთად მოიხსენიება; მაგ.; ლუქსემბურგი და დიდი რეგიონი.

გალერეა
განთიადი (დაბა)

განთიადი (; ყოფილი პილენკოვო; ცანდრიფში) — დაბა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის, გაგრის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე, მდინარე მეხადირის ნაპირზე საქართველო-რუსეთის საზღვართან. ზღვის დონიდან 40 მ., გაგრიდან 22 კმ. დაბაზე გადის თბილისი-სოჭის სარკინიგზო და საავტომობილო მაგისტრალები. დაბის სტატუსი მიენიჭა 1966 წელს.

ისტორია
დაბის ადგილას ადრე აქ არსებობდა სოფელი ცანდრიფში, რომელიც საუკუნის 30-იანი წლებიდან დასტურდება. სახელწოდებას საფუძვლად უდევს ჯიქების თავადური საგვარეულოს ცანბა ფუძე და „ცანბების მხარეს, საცხოვრისს“ ნიშნავს. ცანბები ადგილობრივ მოსახლეობასთან ერთად 1864 წელს მუჰაჯირობის გამო იძულებით გადასახლდნენ ოსმალეთის იმპერიაში. 1867 წელს მას პილენკოვო ეწოდა შავი ზღვის ოკრუგის უფროსის გენერალ დიმიტრი პილენკოს პატივსაცემად და 70-იან წლებში რუსები, მოლდაველები და სომხები ჩაასახლეს.

1917 წელს დაბის ტერიტორიაზე რკინიგზის მშენებლობის დროს აღმოჩნდა ძვ. წ. - საუკუნეების ბრინჯაოს ორი ცული.

 საუკუნის 20-იან წლებამდე ტერიტორია მდინარე ბაღრიფსთასა და მდ. ფსოუს შორის შეადგენდა პილენკოვოს თემს, რომელიც სოჭის რაიონში შედიოდა. 1929 წელს ეს ტერიტორია მრავალწლიანი დავის შემდეგ საქართველოს სსრ-ს გადაეცა. 1948 წლის 23 ივნისს პილენკოვოს ქართული სახელი განთიადი ეწოდა. საბჭოთა პერიოდში დაბაში მდებარეობდა თამბაქოს საფერმენტაციო ფაბრიკა, საკონსერვო, ღვინის ქარხნები, ადგილობრივი მნიშვნელობის წვრილი საწარმოები. განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა, მევენახეობა. 1991 წელს დაბაში ითვლებოდა 3 საშუალო ზოგანსაგანმანათლებლო სკოლა, სკოლა-ინტერნატი, ბიბლიოთეკა, კინოთეატრი, კლუბები, საავადმყოფო, აფთიაქი და კავშირგაბმულობის განყოფილება.

1992-1993 წლების აფხაზეთის ომის შემდეგ, აფხაზეთის სეპარატისტულმა მთავრობამ განთიადს ცანდრიფში დაარქვა.

კურორტი
განთიადი ზღვისპირა კლიმატური კურორტია. ჰავა ნოტიო სუბტროპიკულია. იცის რბილი, უთოვლო ზამთარი (იანვრის საშალო ტემპერატურა 5,6 °) და ძლიერ თბილი ზაფხული (აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა 21,8 °). ნალექები 1550 მმ წელიწადში. მზის ნათების ხანგრძლივობა 2100 სთ წელიწადში. წყლის ტემპერატურა ზაფხულში 22-25 °. სამკურნალო ფაქტორია ზღვის ჰავა. სამედიცინო ჩვენება: გულ-სისხლძრღვთა, ნერვული სისტემისა და სუნთქვის ორგანოების არატუბერკულოზური დაავადებები. სეზონი — მთელი წელი.

დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით დაბაში ცხოვრობდა 7358 ადამიანი.

ისტორიული ძეგლები
განთიადში შემორჩენილია სამი ეკლესია:
განთიადის ტაძარი — პირველი საუკუნის ნახევრის ადრინდელი ფეოდალური ხანის ქვის ბლოკებით მოპირკეთებული სამნავიანი ბაზილიკის ნანგრევები;
განთიადის ეკლესია;
განთიადის ბერძნული ეკლესია.
პრეზიდენტის მთელი მხედრიონი (ფილმი)

პრეზიდენტის მთელი მხედრიონი — ამერიკული ფილმი, რომელშიც მონაწილეობენ: რობერტ რედფორდი, დასტინ ჰოფმანი, ჯეისონ რობარდსი და სხვები. ფილმი რეალურ ისტორიაზეა დაფუძნებული. ფილმი წარმოადგენს პაკულას პარანოიკული ტრილოგიის ბოლო ნაწილს, წინა ფილმები იყო „კლუტი“ (1971) და „პარალაქსის შეთქმულება“ (1974).

სიუჟეტი
„ვაშინგტონ პოსტის“ ჟურნალისტებმა კარლ ბერნსტაინმა და ბობ ვუდვარდმა, ნიქსონის გუნდის წინასაარჩევნო მაქინაციების გულმოდგინე და საშიში გამოძიების შედეგად, მთელ ქვეყანას დაანახეს „ხალხის მსახურთა“ ჭეშმარიტი სახე. ფილმი გადაღებულია მათი წიგნის მიხედვით და მოგვითხრობს იმ პოლიტიკური სკანდალის შესახებ, რომელიც აშშ-ში 1972 წელს მოხდა. ამ ამბავს იცნობენ როგორც „უოტერგეიტის საქმეს“. მან პრეზიდენტი ნიქსონი გადადგომამდე მიიყვანა.

როლებში
დასტინ ჰოფმანი - კარლ ბერნშტაინი
რობერტ რედფორდი - ბობ ვუდუორდი
ჯეისონ რობარდსი - ბენჯამენ ბრედლი
ჯეკ უორდენი - ჰარი როზენფილდი
ჰელ ჰოლბრუკი - მარკ ფელტი
ჯეინ ალეგზანდერი - ჯუდი ჰობეკი
მარტინ ბალსამი - ჰოვარდ სიმონსი

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: ჯეისონ რობარდსი
საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: უილიამ გოლდმენი
საუკეთესო მხატვრული გაფორმება: ჯორჯ ჯენკისი, ჯორჯ გეინსი
საუკეთესო ხმა: არტურ პიანტადოსი, ჯეიმზ ვები, ლეს ფრეშოლცი, დიკ ალეგზანდერი
მეურნე

„მეურნე“ — ქართული ყოველკვირეული სასოფლო-სამეურნეო ჟურნალი. გამოდიოდა 1888–1898 წლებში თბილისსა და ქუთაისში.

იბეჭდებოდა პოპულარული სტატიები მემინდვრეობის, მევენახეობის, მეღვინეობის, მეცხოველეობის, მეაბრეშუმეობის, ეკონომიკისა და სოფლის მეურნეობის სხვა საკითხებზე. პირველ წელიწადს გამოვიდა 50 ნომერი, სულ — 304.
მეფეთა სალარო

„მეფეთა სალარო“ — ქართული მწერლობის ანონიმური ძეგლი. დიდაქტიკურ-მორალური ხასიათის იგავ-არაკების კრებული, რომელიც მოგვითხრობს მეფეთა და მმართველთა მაღალ დანიშნულებაზე, მათ უფლება-მოვალეობაზე. ავტორი სახელმწიფოს მართვისა და ქვეშევრდომთა მოვლაპატრონობის იდეალურ სურათს გვიხატავს. 28 თავისაგან შემდგარი თხზულება ერთადერთი ნაკლული ხელნაწერით არის მოღწეული ( — 617). „მეფეთა სალარო“ სპარსულიდან უნდა იყოს ნათარგმნი არა უგვიანეს საუკუნისა, თხზულების წყარო უცნობია.