iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნადია შარმინი

ნადია შარმინი — ბანგლადეშელი ჟურნალისტია. 2015 წელს მან მიიღო ამერიკის შეერთებული შტატების სახელმწიფო დეპარტამენტის ქალთა საერთაშორისო ჯილდო გამბედაობისთვის.

ბიოგრაფია
ჯერ კიდევ საშუალო სკოლაში ნადია შარმინს სურდა ჟურნალისტი გამხდარიყო. 2009 წელს იგი გახდა კრიმინალური ამბების რეპორტიორი. ჰეფაზატის მოთხოვნების 13-პუნქტიანი სია მოუწოდებდა მთავრობას უარი თქვათ ახლანდელ ქალთა პოლიტიკაზე, რომელიც მიზნად ისახავდა გენდერული თანასწორობის მიღწევას. მიუხედავად იმისა, რომ აქტივისტებსა და პოლიციას შორის შეტაკება არ დაფიქსირებულა, ჟურნალისტებს თავს დაესხნენ სხვადასხვა ადგილას, მათ შორის დაკასა და ჩიტაგონგში. თავდამსხმელები სასტიკად გაუსწორდნენ ფიზიკურად და შელახეს ჟურნალისტების ღირსება. შარმენში თავდამსხმელები თავს დაესხნენ ქალებს მხოლოდ იმის გამო, რომ ისინი ჰიჯაბის გარეშე იყვნენ. ნადია თვლიდა, რომ მას თავს დაესხნენ „მხოლოდ იმიტომ, რომ ქალი ვარ“.

50-60 ადამიანი, ვინც მას თავს დაესხა, დაედევნა და წყლის ბოთლები და აგურის ნატეხები დაუშინა გაქცეულებს. როცა ნადია მიწაზე დაეცა, მას მუშტები და წიხლები ურტყეს მთელ სხეულზე. რამდენიმე რეპორტიორმა და ოპერატორმა სცადა მისი გადარჩენა და თავად გახდა მოძალადეების სამიზნე.

შარმინი სასწრაფოდ გადაიყვანეს დაკას სამედიცინო კოლეჯში და საავადმყოფოში გადაუდებელი მკურნალობისთვის. ხოლო მას შემდეგ, რაც მისი მდგომარეობა დასტაბილურდა, იგი გადაიყვანეს ბანგაბანდუ შეიხ მუჯიბის სამედიცინო უნივერსიტეტის საავადმყოფოში. რამდენიმე დღის შემდეგ პოლიციაში იქნა შეტანილი განცხადება, მაგრამ არავინ არ დაპატიმრებულა 2013 წლის ივლისამდე, როდესაც ორგანიზაცია „ “, შარმინის დახმარებისთვის მიმართა უზენაეს სასამართლოს, დაკავებულები არ ყოფილან. სასამართლომ მოითხოვა დამნაშავეების დაპატიმრება და დაადგინა, რომ მთავრობა პასუხისმგებელია შარმინის სამედიცინო მომსახურების ხარჯების დაფარვაზე, ქვეყანაში თუ მის ფარგლებს გარეთ. მასზე თავდასხმამ გააძლიერა ქალთა უფლებების აქტივისტების გადაწყვეტილება, რომლებმაც თავდასხმის შემდეგ მოაწყეს რამდენიმე აქცია სხვადასხვა პრესკლუბების, ბანგლადეშის ქალთა სამართლის ეროვნული ასოციაციის და სხვა ორგანიზაციების მხარდაჭერით. 2014 წელს, მისი ისტორია გამოიყენეს აქტივისტებმა გლობალურ კამპანიაში „ “, რითიც მოუწოდეს ბანგლადეშის მთავრობას უზრუნველყოს დაცვა „ქალთა მიმართ დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ კონვენციის თანახმად.
შონ სტრიკლენდი

შონ ტომას სტრიკლენდი (დ. 27 თებერვალი, 1991) — ამერიკელი შერეული საბრძოლო ხელოვნების მებრძოლი. იგი ამჟამად ასპარეზობს საშუალო წონით დივიზიონში , სადაც არის ამავე წონაში ქამრის მფლობელი.

სტრიკლენდის დებიუტი 171-ზე, 2014 წლის 15 მარტს, ბუბა მაკდანიელის წინააღმდეგ შედგა. შონმა მეტოქე პირველ რაუნდში დაამარცხა. მისი სტატისტიკა დღესდღეობით ასე გამოიყურება: 31-7-0.
ჰოქუმა ბილური

ჰოქუმა იბრაჰიმ ყიზი ბილური (; დ. 3 მარტი, 1926 — გ. 22 ნოემბერი, 2000) — აზერბაიჯანელი პოეტი, ლიტერატურათმცოდნე, აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი (1958), ფილოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1963), აზერბაიჯანის სახალხო პოეტი (1998). ირანის აზერბაიჯანის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის აქტიური მონაწილე გახლდათ.

ბიოგრაფია
ჰოქუმა ბილური 1926 წლის 3 მარტს ირანის აზერბაიჯანის ქალაქ ზენჯანში მჭედლის ოჯახში დაიბადა. 1933 წლიდან 1943 წლამდე სწავლობდა მშობლიურ ქალაქში, აზერბაიჯანელ გოგონათა საშუალო სკოლაში. სწავლის დასრულების შემდეგ, იგი სკოლაში დარჩა და მასწავლებლად მუშაობდა.

ჰოქუმა ბილურის ლიტერატურისადმი ინტერესი ბავშვობაში გაუჩნდა. სკოლის პერიოდში ის ლექსებს სპარსულ ენაზე, ხოლო შემდეგ მშობლიურ აზერბაიჯანულ ენაზე წერდა. მისი შემოქმედება მნიშვნელოვან გავლენას ახდენდა როგორც ირანულ, ასევე აზერბაიჯანულ კულტურაზე.

როდესაც საბჭოთა ჯარები ირანში შევიდნენ, ბილურმა პოლიტიკური საქმიანობა დაიწყო და ხამსას რეგიონის კომუნისტური პარტიის კომიტეტის წევრი გახდა. 1940-იანი წლების დასაწყისში იგი აქტიურად მონაწილეობდა ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობაში. 1945-46 წლებში ბილური აზერბაიჯანის დემოკრატიული პარტიის ზენჯანის რეგიონალური კომიტეტის პროპაგანდის განყოფილების თავმჯდომარის მოადგილედ მუშაობდა, სსრკ-სა და ირანის კულტურული ურთიერთობის საზოგადოების ზენჯანის განყოფილების თავმჯდომარის მოადგილედ და სსრკ-სა და ირანის ბიბლიოთეკის დირექტორად ზენჯანის კულტურის სახლში. ის ბაქოში, ღირსების ხეივანში დაკრძალეს.
ელენა ლასკონი

ელენა ლასკონი (; დ. 20 აპრილი, 1972, ჰაცეგი, ჰუნედოარა) — რუმინელი პოლიტიკოსი და ყოფილი ჟურნალისტი. არჯეშის ჟუდეცის ქალაქ კიმპულუნგის მერი 2020 წლის 19 ოქტომბრიდან. მერად ხელმეორედ აირჩიეს 2024 წლის არჩევნებზე. 2024 წლის 26 ივნისს, მან მოიგო შიდა არჩევნები რუმინეთის გადარჩენის კავშირში და გახდა პარტიის პრეზიდენტი. რუმინეთის გადარჩენის კავშირმა დიდი უპირატესობით აირჩია პარტიის კანდიდატად მომავალ საპრეზიდენტო არჩევნებზე.

ლასკონი მოკლე პერიოდით სათავეში იდგა -ის კანდიდატების სიას 2024 წლის ევროპარლამენტის არჩევნებზე, პოზიციაც დატოვა პარტიის ყოფილი პრეზიდენტის კატალინ დრულას მოთხოვნით. ლასკონი 2024 წლის რუმინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების პირველ ტურში მეორე ადგილზე გავიდა. მას მოუწევდა დამოუკიდებელ კალინ გეორგესკუსთან დაპირისპირება მეორე ტურში, რომელიც უნდა გამართულიყო 2024 წლის 8 დეკემბერს, მაგრამ 6 დეკემბერს საკონსტიტუციო სასამართლომ პირველი ტურის შედეგები გააუქმა.
ჰუგო ვოლფი

ჰუგო ვოლფი (; დ. 13 მარტი, 1860 — გ. 16 თებერვალი, 1903) — ავსტრიელი კომპოზიტორი. მას ეკუთვნის „სიმღერათა იტალიური წიგნი“ და „სიმღერათა ესპანური წიგნი“.

ბიოგრაფია
ბავშვობა და ახალგაზრდობა
ჰუგო ვოლფი დაიბადა 1860 წლის 13 მარტს სამხრეთ შტირიაში მდებარე ქალაქ ვინდიშგრაცში (ახლანდ. სლოვენ-გრადეცი, სლოვენია). მამამისი ტყავის ოსტატი და მუსიკის დიდი მოყვარული იყო. იგი უკრავდა ვიოლინოს, გიტარას, ჩანგს, ფლეიტასა და როიალს. დიდი ოჯახი, რომლის რვა შვილთაგან ჰუგო მეოთხე იყო, თავდაჭერილად ცხოვრობდა; მიუხედავად ამისა, დიდი ადგილი ეთმობოდა მუსიკას: ხშირად ასრულებდნენ ავსტრიულ, იტალიურ და სლოვენიურ ჰანგებს. მნიშვნელოვანი ადგილი ეკავა საკვარტეტო მუსიკასაც: მამა პირველი ვიოლინოს პარტიას ასრულებდა, ხოლო პატარა ჰუგო — მეორე ვიოლინოს პარტიას. ისინი მონაწილეობას ღებულობდნენ მოყვარულთა ორკესტრშიც, რომელიც უპირატესად გასართობ, საყოფიერო მუსიკას ასრულებდა.

ვოლფმა ბავშვობის წლებიდანვე გამომამჟღავნა ურთიერთსაპირისპირო პიროვნული თვისებები: იგი ახლობელ ადამიანებთან იყო ალერსიანი, თბილი და გულღია, ხოლო უცნობებთან- ფიცხი, შეურიგებელი და პირქუში. ხასიათის ამგვარი თვისებები აძნელებდნენ მასთან ურთიერთობას და საბოლოოდ გაართულეს კიდეც კომპოზიტორის ცხოვრება. საინტერესოა ის ფაქტი, რომ მას არ მიუღია სისტემატიური საერთო და მუსიკალური განათლება. ის მხოლოდ ორი წლის განმავლობაში სწავლობდა ვენის კონსერვატორიაში, საიდანაც გარიცხულ იქნა „დისციპლინის დარღვევის“ გამო.

1888–1891 წლებში ჰუგო ვოლფი განსაკუთრებული ინტენსივობით ქმნიდა ნაწარმოებებს: მან დაასრულა სიმღერების ოთხი დიდი ციკლი მერიკეს, ეიჰენდორფისა და გოეთეს სიტყვებზე და „სიმღერათა ესპანური წიგნი“ და დაიწყო „სიმღერათა იტალიური წიგნის“ წერა.

მოულოდნელად ვოლფს შთაგონება ამოეწურა და იგი სასოწარკვეთილებამ მოიცვა. ეს შემოქმედებითი პაუზა ხუთი წლის განმავლობაში გრძელდებოდა, თუმცა 1895 წლის მარტში იწყება კომპოზიტორის მეორე შემოქმედებითი პერიოდი.

მეორე შემოქმედებითი პერიოდი
ჰუგო ვოლფმა სამი თვის განმავლობაში დაწერა კლავირი ოპერისთვის „კორეგიდორი“ ცნობილი მწერლის, პედრო დ'ალარკონის სიუჟეტზე. ამავე დროს მან დაასრულა „სიმღერათა იტალიური წიგნი“ და დაიწყო მუშაობა ოპერაზე „მანუელ ვენეგასი“ (იმავე დ'ალარკონის სიუჟეტზე).

ცხოვრების უკანასკნელი წლები
1896 წელს მანჰეიმში შედგა ოპერა „კორეგიდორის“ პრემიერა, თუმცა ვოლფის ცხოვრების წლები უკვე დათვლილი იყო.
ჰუგო ვოლფი ინტენსიურად მუშაობდა, მაგრამ უეცრად მას გონება დაეხშო. 1897 წელს მეგობრებმა იგი საავადმყოფოში გადაიყვანეს. რამდენიმე თვეში ვოლფს მცირე ხნით გონება დაუბრუნდა, თუმცა შრომისუნარიანობა საბოლოოდ დაკარგა. 1903 წლის 16 თებერვალს ჰუგო ვოლფი ხანგრძლივი სულიერი ავადმყოფობის შედეგად გარდაიცვალა 42 წლის ასაკში.

შემოქმედება
სიმღერები:
„მერიკეს ლექსები“ (53 სიმღერა, 1888)
„ეიჰენდორფის ლექსები“(20 სიმღერა, 1880–1886)
„გოეთეს ლექსები“ (51 სიმღერა, 1888–1889)
„სიმღერათა ესპანური წიგნი“ (44 პიესა, 1888–1889)
„სიმღერათა იტალიური წიგნი“ (1-ლი ნაწილი — 22 სიმღერა,1890-1891; მე-2 ნაწილი — 24 სიმღერა, 1896)
„სამშობლოს“ (მერიკეს სიტყვებზე) ვაჟთა გუნდისა და ორკესტრისთვის (1890–1898)

ინსტრუმენტული ნაწარმოებები:
სიმებიანი კვარტეტი - (1879–1884)
სიმფონიური პოემა „პენტეზილეა“ (1888–1885)
„იტალიური სერენადა“ სიმებიანი კვარტეტისთვის (1887)

ოპერები:
„კორეგიდორი“ (1895)
„მანუელ ვენეგასი“ (1897, დაუმთავრებელი)

მუსიკა დრამისთვის:
ჰ. იბსენის (1890–1891) „ზეიმი სოლხაუგაში“
ირაკლი ლექვინაძე

ირაკლი ლექვინაძე (დ. 30 სექტემბერი, 1979) — ქართველი ეკონომისტი და თანამდებობის პირი, საქართველოს კონკურენციის სააგენტოს თავმჯდომარე.

ბიოგრაფია
2000-2015 წლებში მუშაობდა კერძო სექტორში, მათ შორის იყო გაზეთ „ბანკები და ფინანსების“ რედაქტორი. 2013 წელს დააფუძნა გაზეთი „ “.

დამთავრებული აქვს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და მაასტრიხის მენეჯერთა სკოლა, 2015 წელს მიიღო დოქტორის ხარისხი ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში.

იმავე წელს დაინიშნა თბილისის მერის, დავით ნარმანიას მოადგილედ..

2018 წელს პრემიერ-მინისტრმა გიორგი კვირიკაშვილმა წარადგინა ბიზნესომბუდსმენის პოსტზე.

2019 წლის 29 ნოემბრიდან არის კონკურენციის სააგენტოს თავმჯდომარე.
საბირ ზეინალოვი

საბირ ელნიზ ოღლუ ზეინალოვი — აზერბაიჯანელი პარატაეკვონდოს სპორტსმენი, 44 ინვალიდთა კატეგორიაში და 58 კგ-მდე წონით კატეგორიაში, 2024 წლის პარაოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს მედალოსანი, 2021 წლის მსოფლიო ჩემპიონატები და 2022 და 2023 წლების ევროპის ჩემპიონატები. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სპორტის ოსტატი (2023).

ბიოგრაფია
2021 წლის დეკემბერში, 16 წლის ასაკში,
2022 წლის მარტში ის მეორე გახდა პრეზიდენტის თასზე თეირანში. იმავე წლის მაისში მან მანჩესტერში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე ბრინჯაო მოიპოვა. 2022 წლის სექტემბერში ზეინალოვმა პარიზში გრან პრიზე ვერცხლის მედალი მოიპოვა. იმავე წლის ოქტომბერში ზეინალოვი მესამე გახდა მანჩესტერის გრან პრიზე. 2022 წლის დეკემბერში სპორტსმენმა მოიგო გრან-პრის ფინალური ეტაპი რიადში.

2023 წლის აპრილში მიიღო აზერბაიჯანის სპორტის ოსტატის წოდება.

2023 წლის ივლისში ზეინალოვმა ბრინჯაო მოიპოვა საფრანგეთის ქალაქ მონტარჟისში გამართულ ევროპის ღია ჩემპიონატზე, სადაც სარეიტინგო ქულები მიენიჭა 2024 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებს პარიზში.

2023 წლის აგვისტოში ზეინალოვმა როტერდამში ევროპის ჩემპიონატზე ბრინჯაო მოიპოვა. იმავე თვეში იგი გახდა ბრინჯაოს მედალოსანი პარიზის გრან პრიზე.

2023 წლის სექტემბერში ზეინალოვმა მოიგო პარატაეკვონდოს გრან პრი მექსიკაში. იმავე წლის დეკემბერში მან მოიგო აზერბაიჯანის ჩემპიონატი. 2024 წლის იანვარში ზეინალოვმა მსოფლიო რეიტინგში მესამე ადგილი დაიკავა. 2024 წლის 12 იანვარს ცნობილი გახდა, რომ საბირ ზეინალოვმა (58 კგ) მოიპოვა ლიცენზია 2024 წლის ზაფხულის პარალიმპიური თამაშებისთვის. 2024 წლის თებერვალში საბირი გახდა თეირანში პრეზიდენტის თასის ბრინჯაოს მედალოსანი.

2024 წლის მაისში მან ვერცხლის მედალი მოიპოვა აზიის ღია ჩემპიონატზე.

2024 წლის 29 აგვისტოს მან იასპარეზა პარიზის ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე. მეოთხედფინალში იაპონელი სპორტსმენი მიციუ ტანაკა დაამარცხა, ზეინალოვმა ნახევარფინალში ევროპის ორგზის ჩემპიონ ალი ჯან ოზჯანთან წააგო..

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2024 წლის 10 სექტემბრის ბრძანებით, საბირ ზეინალოვი დაჯილდოვდა ორდენით „სამშობლოსათვის სამსახურისთვის“, ხარისხის, მაღალი მიღწევებისთვის პარიზში, საფრანგეთში, ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებში. პრეზიდენტის იმავე დღის განკარგულებით, პარაოლიმპიურ თამაშებზე მესამე ადგილისთვის ფულადი ჯილდოც 50 000 მანათის ოდენობით დაჯილდოვდა, მწვრთნელმა კი 25 000 მანათის პრემია მიიღო.
ირადა ალიევა

ირადა ალიევა (; დ. 27 დეკემბერი, 1991, ბაქო) — აზერბაიჯანელი პარაოლიმპიელი სპორტსმენი, რომელიც ასპარეზობს 12 სიბრმავეთა კატეგორიაში. 2015 წლის მსოფლიო პარაოლიმპიური ჩემპიონატის გამარჯვებული. მან წარმოადგინა აზერბაიჯანი 2016 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე რიო დე ჟანეიროში, სადაც ვერცხლის მედალი მოიპოვა.

ბიოგრაფია
ირადა ალიევა დაიბადა 1991 წლის 27 დეკემბერს ბაქოში სპორტსმენების ოჯახში. ალიევას დედა ველოსიპედითა და მოტოსპორტით იყო დაკავებული, ბებია კი აკრობატიკით. თავიდან ირადა ალიევას პროფესიონალურად სურდა ფრენბურთის თამაში, მაგრამ მცირე სიმაღლის გამო ვერ შეძლო და ჯაველის სროლას ამჯობინა. თავად ალიევას თქმით, შუბის სროლა რთული დისციპლინაა და მას უყვარს „რთული დავალებების შესრულება“. ირადა ალიევამ დაამთავრა 310-ე საშუალო სკოლა და ბაქოს ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის აკადემია.

2015 წელს მონაწილეობა მიიღო ბაქოში გამართულ პირველ ევროპულ თამაშებში ჯაველის მსროლელთა შორის. ამ ტურნირზე ალიევამ 36,99 მ ანგარიშით მე-10 ადგილი დაიკავა. იმავე წელს მან მოიგო გრან პრი ტუნისში და ბაქოს ჩემპიონატი ჯაველის სროლაში.

2015 წლის ოქტომბერში, დოჰაში (კატარი) მსოფლიო ჩემპიონატზე, ირადა ალიევამ მოიპოვა ოქროს მედალი შუბის სროლაში, დაამყარა ახალი მსოფლიო რეკორდი (44,18 მ) და ასევე გახდა 2016 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიური თამაშების ბილეთის მფლობელი რიოში. თამაშებზე ალიევამ, 12/13 კატეგორიაში, საუკეთესო მცდელობით 42,58 მეტრზე შუბი ესროლა და მეორე ადგილი დაიკავა.2016 წლის სექტემბერში, ალიევას აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებით, რიო-დე-ჟანეიროს ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებში მაღალი მიღწევებისთვის, ასევე გაწეული სამსახურისთვის, ხარისხის ორდენით დაჯილდოვდა. აზერბაიჯანული სპორტის განვითარებაში. თამაშობს ბაქოს კლუბ ნეფჩიში.
ხიზრ ხანი

ხიზრ ხანი (მეფ. 28 მაისი, 1414 წ. – 20 მაისი, 1421 წ.) — სეიდების დინასტიის დამაარსებელი, დელის სასულთნოს მეოთხე მართველი დინასტია ჩრდილოეთ დელიში, თემურლენგის შემოსევებიდან და თუღლაკიდების დინასტიის დაცემიდან მალევე. ხიზრ ხანი მულთანის გამგებელი იყო, თუღლაკელი მმართველის, ფირუზ შაჰი თუღლაკის დაქვემდებარებაში და ცნობილი იყო, როგორც ნიჭიერი ადმინისტრატორი. თუღლაკს არ მიუღია არავითარი სამეფო ტიტული თემურლენგის შემოსევების მიმართ შიშის გამო და საკუთარი თავი გამოაცხადა -- (ამაღლებული ალამი) და -- (უმაღლესი თანამდებობა). მისი მეფობის დროს, მონეტები კიდევ იჭრებოდა წინა თუღლაკელი მმართველების სახელზე. 1421 წლის 20 მაისს, მისი გარდაცვალების შემდეგ, თუღლაკის მემკვიდრე გახდა მისი ვაჟი მუბარაკ ხანი, დინასტიის წევრებმა თავიანთი ტიტული წამოიღეს სეიდებიდან (მაჰმადის მემკვიდრის წოდება), რომელიც ეფუძნებოდა მტკიცებას, რომ ისინი მიეკუთვნებოდნენ მის მემკვიდრეობას ქალიშვილი ფატიმას გავლით. თუმცა, იაჰია სიჰრიდმა თავისი დასკვნები დააფუძნა არარეალურ მტკიცებულებაზე, რომელთაგან პირველი იყო სეიდ ჯალალედინ ბუხარი უჩ შარიფიდან მისი საიდური მემკვიდრეობა, ხოლო მეორე – სულთნის ხასიათი, რომლის მორალური თვისებები ძალიან წააგავდა მაჰმადის მემკვიდრეობას. აბრაჰამ ერალის აზრით, ხიზრ ხანის წინაპრები სავარაუდოდ იყვნენ არაბული ოჯახის წევრები, რომლებიც დიდი ხნის წინ დასახლდნენ მულთანის რეგიონში ადრეული თუღლაკის პერიოდის განმავლობაში, მაგრამ მისი ეჭვქვეშ აყენებს სეიდების მემკვიდრეობას. რიჩარდ მ. იატონისა და აღმოსავლური მკვლევრის, საიმონ დიგბის თანახმად, ხიზრ ხანი იყო პენჯაბის უფროსი და მიეკუთვნებოდა ხოხარის კლანს, რომელიც პენჯაბიდან გააგზავნეს თემურლენგთან, როგორც ელჩი და მომლაპარაკებელი. საბოლოო ჯამში, ხიზრ ხანმა ხელში ჩაიგდო დელის ძალაუფლება, იმ კონტაქტების წყალობით, რომელიც აქამდე ჰქონდა დაგროვებული. ფრანცესკა ორსინის და სამირა შეიხი იზიარებენ მსგავს ხედვას საკუთარ ნაშრომებში.

მეფობის წლები
ტახტის დაკავების შემდეგ, ხიზრ ხანმა საკუთარ ვეზირად დანიშნა მალიქ-უს-შარქ ტუჰფა, რომელსაც ეწოდა ---ის ტიტული. ხიზრ ხანი თანამდებობაზე 1421 წლამდე დარჩა. მუზაფარნაგარისა და საჰარანპურის საფეოდალოები გადაეცა სეიდ სალიმს. აბდურ რაჰმანმა მიიღო მულტანისა და ფატეჰპურის საფეოდალოები. 1414 წელს ტაჯ-ულ-მულკის მეთაურობით ჯარი გაიგზავნა ჰარ სინგჰის, კატეჰარის რაჯას აჯანყების ჩასახშობად. რაჯა ტყეში გაიქცა, მაგრამ საბოლოოდ, იძულებული გახდა დანებებულიყო და მომავალში ხარკის გადახდაზე დათანხმებულიყო. 1416 წლის ივლისში ტაჯ-ულ-მულკის მეთაურობით ჯარი გაიგზავნა ბაიანასა და გვალიორში, სადაც მან გაძარცვა გლეხები იმ მოტივით, რომ გადასახდელი ხარკის ექვივალენტური თანხის რეალიზება განეხორციელებინა. მალიქმა ასევე ორივე რეგიონის ანექსია განახორციელა. 1417 წელს ხიზრ ხანმა შაჰ რუხისგან მიიღო ნებართვა იმის შესახებ, რომ მისი სახელი ასევე დაეტანათ შაჰ რუხის სახელზე. 1418 წელს ჰარ სინგჰი კვლავ აჯანყდა, მაგრამ საბოლოო ჯამში, დამარცხდა ტაჯ-ულ-მულკის მიერ. 1414 წლის 28 მაისს ხიზრ ხანმა დაიპყრო დელი და დააპატიმრა დაულატ ხან ლოდი.
ჰარპალიკე (თანამგზავრი)

ჰარპალიკე , იუპიტერ , /2000 5 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის ანანკეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
თანამგზავრი აღმოაჩინეს 2000 წლის 23 ნოემბერს ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ შეპარდის ხელმძღვანელობით და მიიღო დროებითი აღნიშვნა /2000 5. 2003 წლის აგვისტოში თანამგზავრს ეწოდა ჰარპალიკეს სახელი ბერძნული მითოლოგიიდან.

ორბიტა
ჰარპალიკი იუპიტერის ირგვლივ სრულ ბრუნვას აკეთებს საშუალოდ 21 105 000 კმ მანძილზე 623 დღეში და 7 საათში. ორბიტას აქვს ექსცენტრისიტეტი 0.226. რეტროგრადული ორბიტის დახრილობა ადგილობრივი ლაპლასის სიბრტყისკენ არის 148,6°. ეკუთვნის ანანკეს ჯგუფს.

ფიზიკური მახასიათებლები
ჰარპალიკის დიამეტრი დაახლოებით 4 კმ-ია. სიმკვრივე შეფასებულია 2.6 გ/სმ³-ზე. ითვლება, რომ თანამგზავრი ძირითადად სილიკატური ქანებისგან შედგება. ძალიან ბნელ ზედაპირს აქვს ალბედო 0,04. მაგნიტუდა 22,6.
ორთოზიე (თანამგზავრი)

ორთოზიე , იუპიტერ , /2001 9 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის ანანკეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
თანამგზავრი აღმოაჩინა ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ ს. შეპარდის ხელმძღვანელობით 2001 წელს და მიენიჭა დროებითი აღნიშვნა /2001 9.

ორბიტა
ორთოზიე არის დაახლოებით 2 კილომეტრის დიამეტრი და ბრუნავს იუპიტერის ორბიტაზე საშუალოდ 21,075,662 კმ მანძილზე 625,07 დღეში, ეკლიპტიკისკენ 146,46° დახრილობით (იუპიტერის ეკვატორისკენ 143°), რეტროგრადული მიმართულებით და ექსცენტრიულობით 625,07 დღეში.

მას ეწოდა 2003 წლის აგვისტოში ორთოსიეს, კეთილდღეობის ბერძენი ქალღმერთის და ერთ-ერთი ჰორას პატივსაცემად.

ორთოზიე ეკუთვნის ანანკეს ჯგუფს.
ჰელიკე (თანამგზავრი)

ჰელიკე , იუპიტერ , /2003 6 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის ანანკეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
ჰელიკე აღმოაჩინეს 2003 წლის 6 თებერვალს ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ შეპარდის ხელმძღვანელობით და მიიღო დროებითი აღნიშვნა /2003 6. 2003 წლის 30 მარტს თანამგზავრმა მიიღო ოფიციალური სახელი ჰელიკე, ერთ-ერთი მუზის სახელი.

ორბიტა
ჰელიკე სრულ ბრუნვას აკეთებს იუპიტერის გარშემო საშუალოდ 21 263 000 კმ მანძილზე. 634 დღეში და 19 საათში. ორბიტას აქვს ექსცენტრისიტეტი 0,156. რეტროგრადული ორბიტის დახრილობა 154,8°-ია. ეკუთვნის ანანკეს ჯგუფს.

ფიზიკური მახასიათებლები
ჰელიკეს დიამეტრი დაახლოებით 4 კმ-ია. სიმკვრივე შეფასებულია 2.6 გ/სმ³-ზე. სატელიტი სავარაუდოდ შედგება ძირითადად სილიკატური ქანებისგან. ძალიან ბნელ ზედაპირს აქვს ალბედო 0,04. ვარსკვლავიერი სიდიდე 22,6
პრაქსიდიკე (თანამგზავრი)

პრაქსიდიკე , იუპიტერ , /2000 7 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის ანანკეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
პრაქსიდიკე აღმოაჩინეს 2000 წლის 23 ნოემბერს ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ შეპარდის ხელმძღვანელობით და მიიღო დროებითი აღნიშვნა /2000 7. 2003 წლის აგვისტოში თანამგზავრმა მიიღო სახელი შურისძიების ბერძენი ქალღმერთის პრაქსიდიკის პატივსაცემად.

ორბიტა
 ასრულებს ორბიტას იუპიტერის გარშემო საშუალოდ 21,147,000 კმ მანძილზე 625 დღეში და 7 საათში. ორბიტას აქვს ექსცენტრიულობა 0,230. რეტროგრადული ორბიტის დახრილობა ადგილობრივი ლაპლასის სიბრტყისკენ არის 149,0°. ეკუთვნის ანანკეს ჯგუფს.

ფიზიკური მახასიათებლები
პრაქსიდიკეს დიამეტრი დაახლოებით 7 კმ-ია. სიმკვრივე შეფასებულია 2.6 გ/სმ³-ზე. სატელიტი სავარაუდოდ შედგება ძირითადად სილიკატური ქანებისგან. ძალიან ბნელ ზედაპირს აქვს ალბედო 0,04. ვარსკვლავიერი სიდიდე 21,2.
რამაზ შარაბიძე

რამაზ შარაბიძე (დ. 14 მაისი, 1930 — გ. 23 მაისი, 1994) — ქართველი პედაგოგი, რეჟისორი

ბიოგრაფია
1957 წლიდან მუშაობდა კინოსტუდია "ქართულ ფილმში" რეჟისორის ასისტენტად, რეჟისორად, დამდგმელ რეჟისორად. 1975 წელს გადაიღო რამდენიმე ფილმი: "გზა", "სამი მანეთი", "თერმომეტრი", "შაბათ საღამოს", "ნიძლავი" (რ. გაბრიაძის სცენარების მიხედვით), სრულმეტრაჟიანი ფილმები: "აკაციის ყვავილობა" 1974 წელს და "დაბრუნება" 1977 წელს. გადაღებულია ფილმში "მარადისობის კანონი" 1982 წელს.
თელქსინოე (თანამგზავრი)

თელქსინოე, ტელქსინოე , იუპიტერ , /2003 22 — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის ანანკეს ჯგუფში.

აღმოჩენა
თელქსინოე აღმოაჩინეს 2004 წელს სკოტ შეპარდის ხელმძღვანელობით ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფის მიერ 2003 წლის 9 თებერვალს გადაღებულ ფოტოებში და დროებით დასახელდა /2003 22. 2005 წლის მარტში თანამგზავრს სახელი ეწოდა ძველი ბერძნული მითოლოგიის ერთ-ერთი მუზის, თელქსიოპის პატივსაცემად.

ორბიტა
თელქსინოე აკეთებს სრულ ბრუნვას იუპიტერის გარშემო საშუალოდ 21,162,000 კმ მანძილზე. 628 დღეში და 43 წუთში. ორბიტას აქვს ექსცენტრიულობა 0,2206. რეტროგრადული ორბიტის დახრილობა ადგილობრივი ლაპლასის სიბრტყისკენ არის 151,4°. ეკუთვნის ანანკეს ჯგუფს.

ფიზიკური მახასიათებლები
ტელქსინოეს დიამეტრი დაახლოებით 2 კმ-ია. სიმკვრივე შეფასებულია 2.6 გ/სმ³-ზე. სატელიტი სავარაუდოდ შედგება ძირითადად სილიკატური ქანებისგან. ძალიან ბნელ ზედაპირს აქვს ალბედო 0.04. ვარსკვლავიერი სიდიდე 23.5.
შოთა შინდაგორიძე

შოთა შინდაგორიძე (დ. 1927, თბილისი — გ. 2007) — ქართველი მეზღვაური.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ბათუმის საზღვაოსნო სასწავლებელი 1949 წელს; აზერბაიჯანის ბაქოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი 1965 წელს.

1949-1967 წლებში მატროსი, შტურმან-გემთწამყვანი და კაპიტნის თანაშემწე იყო სსრკ კასპიის ზღვის სახელმწიფო სანაოსნოს გემებზე; 1967-1971 წლებში საქართველოს საზღვაო სანაოსნოს შორეული ნაოსნობის გემების კაპიტნის უფროსი თანაშემწე იყო; 1971-1985 წლებში შორეული ნაოსნობის კაპიტნის რანგში საქართველოს საზღვაო სანაოსნოს არაერთი გემის ეკიპაჟს მეთაურობდა; 1985 წლიდან საქმიანობა ნაპირზე, ბათუმის საზღვაო პორტის კაპიტნის სამსახურში განაგრძო.
ვადი სირჰანი

ვადი სირჰანი (არაბ. َِ َِْ, რომანიზებული: ; თარგმანი: „სირჰანის ხეობა“) — ფართო ტაფობი ჩრდილო-დასავლეთ არაბეთის ნახევარკუნძულზე. ის მიემართება საუდის არაბეთის ალჯუფის ოაზისიდან ჩრდილო-დასავლეთით იორდანიაში. ისტორიულად, ის ასრულებდა ძირითადი სავაჭრო და სატრანსპორტო მარშრუტის ფუნქციას სირიასა და არაბეთს შორის. ანტიკური პერიოდიდან ადრეულ მე-20 საუკუნემდე, ვადი სირჰანზე კონტროლის დამყარებას ცდილობდა სხვადასხვა არაბული ტომი. ხეობას ეწოდა სირჰანის ტომის სახელი, რომელიც იმიგრირდა მე-17 საუკუნის შუა წლებში.

გეოგრაფია
ვადი სირჰანი არის ფართო, ჩაკეტილი ტაფობი, რომელიც იწყება საუდის არაბეთის ალჯუფის რეგიონიდან (სიმაღლე ზღვის დონიდან – 525 მეტრი) და მიემართება 140 კილომეტრის (87 მილის) ჩრდილო-აღმოსავლეთით იორდანიაში, დასრულებული მაიბუს ჭებით. მისი სიგანე მერყეობს 5–18 კილომეტრს (3.1–11.2 მილის) შორის. ისტორიკოს ირფან შაჰიდის თანახმად, „ტერმინი ვადი, რომელიც ვიწრო გადასასვლელს გულისხმობს, შესაძლოა, არასწორად გამოიყენონ“, როგორც ვადი სირჰანი, რომელიც „ფართო დაბლობს“ ნიშნავს. ჩეხმა მკვლევარმა ალოის მუსილმა ის აღწერა, როგორც „ქვიშიანი, ჭაობიანი დაბლობი„ გაფანტული ბორცვებით. ჩრდილოეთ ბოლოში, მას იცავდა აზრაკის ციხესიმაგრე, ხოლო სამხრეთ ბოლოში – დუმატ ალ-ჯანდალის ციხესიმაგრე.

თანამედროვე ეპოქა
დაბლობმა თავისი ამჟამინდელი სახელი მოიპოვა სირჰანის ტომის, ბანუ კალბის სავარაუდო შთამომავლების მიგრაციის შემდეგ, დუმატ ალ-ჯანდალის რეგიონში ჰაურანიდან დაახლ. 1650 წელს. მათ მიგრაციამდე, ვადი სირჰანი ცნობილი იყო, როგორც ვადი ალ-აზრაკი, აზრაკის ოაზისის მიხედვით.

თომას ედვარდ ლოურენსი არაბული რევოლუციის დროს, ვადის მოიხსენიებდა, როგორც „ჩვენ სირჰანი აღმოვაცინეთ არა როგორც ხეობა, არამედ გრძელი ღრმული, რომელიც იწრიტება ქვეყნის თითოეულ მხარეს და აგროვებს წყლებს მისი კალაპოტის თანმიმდევრულ ჩაღრმავებებში“.

მე-19 საუკუნის ბოლოს, საუდის არაბეთის ტომი რუვალა წარმოადგენდა ვადი სირჰანის გაბატონებულ ბედუინურ ტომს. ტომის ემირმა, ნური შალანმა, ხელი მოაწერა ჰადდას შეთანხმებას ტრანს-იორდანიის ემირატსა და ნეჯდის სულთანატს შორის, შესაბამისად, თანამედროვე იორდანიის და საუდის არაბეთის წინამორბედებს შორის. ხელშეკრულების შედეგად, ვადი სირჰანის უმეტესი ტერიტორია გახდა საუდის არაბეთის ნაწილი, ხოლო იორდანიამ შეინარჩუნა ხეობის ჩრდილო-დასავლეთი კუთხე აზრაკის გარშემო.