iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ლეონარდო დიკაპრიო

ლეონარდო ვილჰელმ დიკაპრიო (; დ. 11 ნოემბერი, 1974) — ამერიკელი მსახიობი და კინოპროდიუსერი.

ბიოგრაფია
ლეონარდო დაიბადა და აღიზარდა კალიფორნიის შტატის ქალაქ ლოს-ანჯელესში. დიკაპრიოს მამა წარმოშობით იტალო-გერმანული ფესვების ოჯახიდანაა, ხოლო დედა, ირმელინ დიკაპრიო (ქალიშვილობაში ინდენბირკენი), დასავლეთ გერმანიაში, ორ-ერკენშვიკეში დაიბადა. მისი მამა იყო ვილჰელმ ინდენბირკენი, ხოლო დედა — რუსი ელენა სმირნოვა, რომელმაც რუსეთიდან გერმანიაში გადასვლის შემდგომ იქორწინა და ქმრის გვარი მიიღო. თვითონ დიკაპრიომ, ვლადიმერ პუტინთან საუბარში, განაცხადა, რომ მისი ბაბუაც ასევე რუსი იყო, და დაამატა: „ასე რომ მე არა მეოთხედით, არამედ ნახევრად ვარ რუსი“.

სამსახიობო კარიერა დაიწყო 1990-იან წლებში გადაღებულ საპნის ოპერებსა და სიტკომებში. მათ შორისაა ტელესერიალი „სანტა-ბარბარა“. ჰოლივუდში მისი პირველი მნიშვნელოვანი ფილმი იყო „ამ ბიჭის ცხოვრება“, რომელშიც მთავარი როლი შეასრულა. მას მალევე მოყვა ფილმი „რა აწუხებს გილბერტ გრეიპს“, რომლისთვისაც ის ნომინირებული იყო ოსკარსა და ოქროს გლობუსზე საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობი მამაკაცის ნომინაციაში. დიკაპრიო ასევე ორჯერ იყო ნომინირებული -ზე, სამჯერ -ზე და შვიდჯერ ოქროს გლობუსზე. ის არის ოქროს გლობუსისა და ვერცხლის დათვის მფლობელი.

მან სახელი გაითქვა ჯეკ დოუსონის როლის შესრულებისთვის ფილმში „ტიტანიკი“. ამას მოჰყვა როლები ფილმებში „დამიჭირე, თუ შეძლებ“, „ავიატორი“, „სისხლიანი ალმასი“, და „დასაწყისი“. მარტინ სკორსეზეს „ავიატორით“ მან ოსკარის მეორე ნომინაცია დაიმსახურა. დიკაპრიო ასევე თამაშობს სკორსეზეს სხვა ფილმებში, „ნიუ-იორკის ბანდები“, „მიცვალებულები“ და „ჩაკეტილი კუნძული“, „უოლ-სტრიტის მგელი“.

დღეს დღეობით, მას „შვებულება“ აქვს აღებული კინოკარიერიდან რადგან 2013 წელს, ზედიზედ სამ ფილმზე იმუშავა. მათ შორის იყო „უოლ-სტრიტის მგელი“, რომელიც დაფუძნებულია ჯორდან ბელფორტის ბიოგრაფიულ წიგნზე. დიკაპრიო იყო ამ ფილმის თანაპროდიუსერი და ასრულებდა მთავარ, ჯორდან ბელფორტის როლს. ფილმისთვის მან მიიღო ოქროს გლობუსის ჯილდო და ოსკარის კიდევ ერთი ნომინაცია, თუმცა ოსკარის ჯილდო მან ამჯერადაც ვერ მიიღო და ის დათმო მეთიუ მაკ-კონეჰისთან. დიკაპრიომ თქვა, რომ „უოლ-სტრიტის მგელი“, განსაკუთრებით დამღლელი იყო და ამ ფილმმა მისი ადრენალინი ბოლომდე დახარჯა, ამიტომ იგი ცოტა ხნით კინოკარიერისგან ისვენებს და ყურადღება გამახვილებული აქვს მის ქველმოქმედებით კარიერაზე.

ფილმოგრაფია
ვახტანგ (ჭუჭუნიაშვილი)

ვახტანგ ბაგრატიონი (ზედწოდებით — ჭუჭუნიაშვილი) — იმერეთის ბაგრატიონთა შორეული ნათესავი, იმერეთის სამეფო ტახტის უზურპატორი 1660 წელს. იმერეთის დედოფლის, ნესტან-დარეჯანის მეორე მეუღლე. ალექსანდრე -ის გარდაცვალების შემდეგ (1660, 4 მარტი), ტახტის მემკვიდრის, ბაგრატის (შემდგომში – ბაგრატ ) დედინაცვალმა, დარეჯანმა, რომელიც ქვეყნის ფაქტობრივი გამგებელი იყო, ბაგრატს ცოლად შერთო თავისი ძმის, თეიმურაზ –ს ვაჟის, დავითის ასული ქეთევანი. მაგრამ, სულ რამდენიმე თვეში, მისივე ბრძანებით, ბაგრატი დააბრმავეს და ტახტიდან გადააყენეს, თვითონ დარეჯანი კი ვახტანგ ბაგრატიონს, ზედწოდებით ჭუჭუნიაშვილს მისთხოვდა. ვახტანგი მეფედ გამოაცხადეს.

ბაგრატის მომხრეებმა დახმარებისთვის ახალციხის ფაშას, ასლანს მიმართეს, რომელსაც დადიან-გურიელიც მიემხრნენ და იმერეთში ჯარით შემოვიდნენ; დარეჯანი, ვახტანგი და ქეთევანი შეიპყრეს. ვახტანგს თვალები დასთხარეს და ახალციხეში წაიყვანეს, იქიდან კი ოლთისში გაამგზავრეს.
მამუკა (იმერეთის მეფე)

მამუკა (ჩანს 1715–1769) — იმერეთის მეფე 1746–1749 წლებში, გიორგი -ისა და ქართლის მეფე გიორგი -ის ასულის, როდამის ვაჟი.

მისი გამეფება ჯერ კიდევ 1732 წელს, ჩიხორთან ბრძოლისას ჰქონდათ გადაწყვეტილი ოტია დადიანს, ზურაბ აბაშიძეს და გრიგოლ რაჭის ერისთავს. ბრძოლის შემდეგ, დაზავებისას, დადიანის სურვილით, მას საჭილაო და სამიქელაო გადაეცა. ოდნავ მოგვიანებით, მამუკამ ბეჟან ჩიჯავაძეს სებეკას ციხე წაართვა ჩიჯავაძეების და სხვა მამულებთან ერთად. ამით იგი ძლიერდება და აგრძელებს ბრძოლას სამეფო ხელისუფლებისათვის. რომელსაც 1746 წელს კიდევაც იგდებს ხელთ. 1749 წელს ალექსანდრე -მ ახალციხის ფაშას დახმარებით ტახტი დაიბრუნა.
დერვიშები

დერვიშები — შემოქმედებით ჯგუფ „ფორმულა კრეატივის“ მიერ 2010 წელს შექმნილი აუდიო/ვიზუალური ჯგუფი, რომელიც ცნობილია პოსტმოდერნ პანკ პროექტით „სულიკო“. ჯგუფის ნამუშევრები ვრცელდება ინტერნეტის საშუალებით, სოციალურ ქსელებში.

პერსონალი
ჯგუფის წევრები

გუგა გეგეჭკორი
ვახო ქავთარაძე
სოფო სებისკვერაძე
ლევან ლომინაძე
რეზო ბლიაძე
დავით გაბუნია

სხვა პერსონალი

რეჟისორი - გიორგი ლიფონავა
მარტინ ესლინი

მარტინ ჯულიუს ესლინი (დ. 6 ივნისი, 1918 — გ. 24 თებერვალი, 2002) — უნგრელ-ინგლისელი პროდიუსერი, დრამატურგი, კრიტიკოსი, ჟურნალისტი, მთარგმნელი, მეცნიერი და დრამის პროფესორი.

1961 წელს, ესლინმა გამოაქვეყნა ნაშრომი სახელწოდებით „აბსურდის თეატრი“, რითაც მან შექმნა ვრცელი და ცნობილი ტერმინი „აბსურდის თეატრი“. ჯონ კალდერს, დრამატული მასალების გამომცემელს და სამუელ ბეკეტის ახლო მეგობარს, ესლინის წიგნი „1960-იანი წლების ყველაზე გავლენიან თეატრალურ ტექსტად“ მიაჩნდა.
ჯო ჰორზი

ჯო ჰორზი (დ. 25 დეკემბერი, 1931, როჩესტერი, მინესოტის შტატი — გ. 10 იანვარი, 2011) — ამერიკელი, რომლის სრული სახელი და გვარია ჯოზეფ ნიკოლას ჰორზი, 1931 წელს დაიბადა როჩესტერში, მინესოტის შტატი. სკოლაში კარგად სწავლობდა, მერე კი უმაღლესი განათლება ნოტრ-დამის უნივერსიტეტსა და სტენფორდში მიიღო.

ჩვენი დროის მწერლებს შორის ერთ-ერთი გამოჩენილი დეტექტივია. იგი, რასაც წერს, არ არის მისი ფანტაზიის ნაყოფი, მან თვითონ გადაიტანა ყველაფერი, თავისი გმირების როლშიც ყოფილა რეალურ ცხოვრებაში და ამიტომაც აქვს მის ნაწარმოებებს რეალობის მეტი ელფერი.

ჰორზის მომავალი სამწერლო მოღვაწეობისთვის დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა მის პრაქტიკულ დედექტიურ მოღვაწეობას. ჰორზი თორმეტი წელი მუშაობდა კერძო დეტექტივად ლოს-ანჯელესის ერთ-ერთ სააგენტოში. მოგვიანებით სწორედ ეს პრაქტიკა გამოიყენა. თავდაპირველად საკუთარი სიამოვნებისთვის წერდა და თავისი მდიდარი ცხოვრებისეული გამოცდილება ფურცელზე გადაჰქონდა.

1969 წელს გამოაქვეყნა პირველი დეტექტიური რომანი და იმავე წელს მიიღო ედგარ ალან პოს სახელობის ჯილდო. მას შემდეგ წერა აღარ შეუჩერებია. თავშესაქცევმა და მძაფრსიუჟეტიანმა დეტექტივებმა დიდი პოპულარობა მოუტანა და არა მარტო კრიტიკოსების, არამედ ჩვეულებრივი მკითხველის დიდი სიყვარული დაიმსახურა.
საჰლი (ჰერეთის მთავარი)

საჰლი ( ს–ის ნახ. – დაახ. 853), ჰერეთის მთავარი, "რანთა მეფე". მისი მმართველობის დროს ჰერეთი დიდად გაძლიერდა. 822 წელს საჰლი თავის ვაჟთან, ადარნერსესთან (ატერნერსეჰ) ერთად შეიჭრა მარჯვენა ნაპირის ალბანეთში, დაამარცხა ამ უკანასკნელის მმართველი, მიჰრანიდი ვარაზ-თრდატი, ამოჟლიტა მიჰრანიდთა საგვარეულო და მიითვისა მათი ტიტული "რანთა მეფე".

საჰლი ფორმალურად არაბთა ვასალად ცნობდა თავს და მხარს უჭერდა სახალიფოს პოლიტიკას ამიერკავკასიაში. 837 წელს გორისის ციხეში (თანამედროვე ყარაბახის ტერიტორიაზე) მან შეიპყრო და არაბებს გადასცა ალბანეთში ხურამიტული აჯანყების ხელმძღვანელი ბაბექი.

მაგრამ, როგორც ჩანს, ჰერეთის მიერ ვასალობის აღიარება სრულებითაც არ ნიშნავდა საჰლის ხალიფასადმი უსიტყვო მორჩილებას. არაბთა სარდალმა ხალიდ იბნ იაზიდმა, ს. 20–იან წლებში საქართველოში მოწყობილი ლაშქრობის დროს, ჰერეთიც დალაშქრა. ეს უნდა ყოფილიყო საჰლის მიერ 822 წელს ალბანეთში მოწყობილი ლაშქრობის პასუხი.

853 წელს, არაბთა ახალი შემოსევისას, საჰლს კონფლიქტი მოუვიდა არაბთა სარდალთან, ბუღა თურქთან, რომელმაც შეიპყრო იგი და სახალიფოში გაგზავნა. ამის შემდეგ ჰერეთი ხარკს უხდიდა არაბებს.

წყარო
ვახუშტი ბატონიშვილი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ქართლის ცხოვრება, ტ. , თბ., 1973
ადარნერსე (ჰერეთის მთავარი)

ადარნერსე, იგივე ატრნერსეჰ (დაახ. 853-დან – დაახ. ს. მეოთხედი) — ჰერეთის მთავარი, საჰლის ძე. შესაძლოა იგი ყოფილიყო მთავარი საჰლის შემდეგ, თუმცა ჩვენთვის ცნობილ წყაროებში არ მოიპოვება ცნობები იმის შესახებ, თუ ვინ მართავდა ამ დროს ჰერეთს.

წყარო
ვახუშტი ბატონიშვილი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ქართლის ცხოვრება, ტ. , თბ., 1973
გრიგოლ ჰამამი

გრიგოლ ჰამამი (დ. დაახლ. საუკუნის მეოთხედი — გ. 897) — ჰერეთის მთავარი, ჰერეთის მეფე 893 წლიდან. მის დროს იწყება ჰერეთის ახალი გაძლიერება. სამთავროს შემადგენლობაში ამ დროისთვის შედის მარჯვენა ნაპირის ალბანეთის ნაწილი. გრიგოლ ჰამამმა დაიპყრო კახეთის ტერიტორიის ნაწილიც და 893 წელს მეფედ ეკურთხა.

წყარო
ვახუშტი ბატონიშვილი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ქართლის ცხოვრება, ტ. , თბ., 1973
სიბრმავე (რომანი)

სიბრმავე ( ანუ ესე სიბრმავეზე) - პორტუგალიელი ნობელის პრემიის ლაურეატის ჟოზე სარამაგოს მიერ დაწერილი ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი რომანი. 2004 წელს, სარამაგომ რომანს მიუმატა პატარა მონაკვეთი - დანახვა. 2008 წელს გამოვიდა რომანის კინომატგრაფიული ადაპტაცია, გადაღებული ბრაზილიელი რეჟისორის ფერნანდუ მეირელისის მიერ, რომლითაც გაიხსნა წლის კანის კინოფესტივალი. ჟოზე სარამაგოს თავდაპირველად არ სურდა ეკრანიზაციაზე უფლებების გაცემა, თუმცა პროდიუსერებმა დაარწმუნეს, რომ ფილმში არ იქნება დაკონკრეტებული ქვეყანა და ქალაქი.
მირმიდონები

მირმიდონები – თესალიაში მცხოვრები ერთ-ერთი აქაველი ტომის სახელწოდება. არსებობს გადმოცემა, თითქოს ეს ტომი პელევსის წინამძღოლობით გადასახლდა ეგინადან თესალიაში. ზოგიერთი მითის მიხედვით მირმიდონებმა თავიანთი სახელწოდება მიიღეს ზევსისა და ევრიმედუზას ვაჟის მირმიდონისაგან. თვით მირმიდონს კი იმიტომ ეწოდა ეს სახელი, რომ ზევსს ევრიმედუზასთან კავშირის დროს ჭიანჭველას სახე ჰქონდა მიღებული ( — „ჭიანჭველა“). კიდევ სხვა მითის მიხედვით თითქოს კუნძულ ეგინას ძველი მოსახლეობა ჭირმა გაანადგურა და უკაცრიელი კუნძულის მეფის ეაკოსის თხოვნით ზევსმა ჭიანჭველები ადამიანებად აქცია. მირმიდონები ჰომეროსს გამოყვანილი ჰყავს „ილიადაში“, როგორც მორჩილი, მამაცი და დახელოვნებული მებრძოლები. მათ აქილევსი ხელმძღვანელობს და ისინი მის ყოველ ბრძანებას უყოყმანოდ ასრულებენ. აქედან გამომდინარე მირმიდონის სახელწოდება განზოგადდა და ეწოდება მორჩილ, უფროსის ყოველგვარი სურვილის შემსრულებელ ადამიანს.

ილიადის ანალიზის საფუძველზე, სიმონ ყაუხჩიშვილისა და რომან მიმინოშვილის მტკიცებით, აქილევსი და მირმიდონელები იყვნენ არა აქაველი ტომი ბერძნულის მნიშვნელობით, არამედ მათ მიერ დამორჩილებული წინაბერძნული მოსახლეობა, პელაზგები.
დელფო

დელფო — ძველბერძნული ქალაქი და საერთო ბერძნული რელიგიის ცენტრი ფოკიდაში. პარნასის მთის ძირას მდებარეობდა განთქმული დელფოს სამისნო და აპოლონის ტაძარი. ლეგენდის თანახმად ქალაქს სახელი დაერქვა აპოლონის შვილის, დელფოსის პატივსაცემად. გზაჯვარედინზე მდებარეობამ და მორწმუნეთა განუწყვეტელმა ნაკადმა განაპირობა დელფოს უდიდეს, სამრეწველო-სავაჭრო და კულტურულ ცენტრად გადაქცევა. უძველესი ტაძარი აქ აუშენებიათ ძვ. წ. საუკუნეში. ერთ-ერთი მითის მიხედვით ეს ადგილი თვითონ ამოირჩია აპოლონმა და მისი სურვილის თნახმად ტაძარი ააგეს ლეგენდარულმა ხუროთმოძღვრებმა: ტროფინიოსმა და აგამედემ. სულ მალე დელფოში დიდი სიმდიდრე დაგროვდა. ტაძრის მნიშვნელობა კიდევ უფრო გაიზარდა კოლონიზაციის პერიოდში. ბერძენთ არც ერთ კოლონიას არ შეეძლო საბერძნეთიდან წასვლა დელფოს სამისნოს რჩევისა და ამასთან დაკავშირებით უდიდესი შესაწირავის გარეშე. მოგვიანებით დელფოს სამისნოს გავლენა საბერძნეთის საზღვრებს გარეთაც გავრცელდა. ძვ. წ. საუკუნეში დელფოს სამისნო დაიწვა და უახლოეს დროში ხელახლად აშენეს. ამის შემდეგ არაერთგზის დაინგრა დელფოს სამისნო თავდამსხმელებისაგან, ბოლოს კი, დაახლოებით ახ. წ. 390 წელს, სამუდამოდ გაანადგურა იმპერატორმა თეოდოსიუს პირველმა.

გალერეა
თანამედროვე დელფოს ფოტო გალერეა
არტაგი

არტაგი, არტოგი — იბერიის მეფე ძვ. წ. საუკუნის 60-იან წლებში. მასზე ცნობებს გვაწვდიან ბერძენი ისტორიკოსები რომაელი მხედართმთავარ პომპეუსის ქართლში ლაშქრობასთან დაკავშირებით (ძვ. წ. 65). პ. ინგოროყვას გამოთქმული აქვს მოსაზრება, რომ ქართველი მემატიანეების არიკ/არტაგი არის ბერძნული წყაროების არტოკ/არტაგი. გ. მელიქიშვილი თვლის, რომ ქართლში არსებობდა ორი არტაგი: ერთი – „მეფეთა ცხოვრებაში“ და „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ში დამოწმებული და მეორე – ბერძენ ავტორებთან.
ქართამი

ქართამი, ქარძამი — ქართლის (იბერიის) მეფე ძვ. წ. ს-ის 60-იან წწ.-ში. ლეონტი მროველის მიხედვით ის არის ქართლში ორმეფობის (იხ. ორმეფობა) პირველი წყვილის წარმომადგენელი. მისი თანამეფე იყო ბარტამი/ბრატმანი.

ლეონტი მროველი ამ წყვილის მეფობას ახ. წ. ს-ით ათარიღებს. პავლე ინგოროყვამ არმაზისხევის ნეკროპოლში აღმოჩენილი ლანგრის წარწერის – „მე მეფემან ფლავიოს-დადემან გიწყალობე [ეს ლანგარი] ბერცუმ პიტიახშს“ – ინიციალები „ბ პ ქ“ ასე გაშიფრა: ბ[ერცუმ] პ[იტიახში] ქ[ართამის ძჱ]. ეს ბერცუმი, მისი აზრით, ქართამის თანამეფე ბარტამ/ბრატმანი უნდა იყოს, ფლავიოს დადე კი – საპატიო ზედწოდება ქართამ მეფისა, რომელიც მან მიიღო ფლავიოსთა სახლის რომელიღაც რომაელი იმპერატორისაგან.

გიორგი მელიქიშვილი და გურამ მამულია ქარძამ/ბრატმანის წყვილის მეფობას ძვ. წ. ს-ის 60-იანი წლებით ათარიღებენ.

თეიმურაზ ბატონიშვილის მიხედვით, „ქართამმან იმეფა 1½“, 44 წლიდან.

სერგი გორგაძე მეფე ქარძამ/ქართამს მითრიდატე -თან აიგივებს:
დამნაზე

დამნაზე ( საუკუნის ნახევარი) — ეგრისის (ლაზიკის) მეფე. გუბაზ -ის შვილი და წათე -ის მამა.

აღიარა ირანის შაჰის, კავად –ს (488–531) ქვეშევრდომობა. მისი გარდაცვალების შემდეგ, 523 წელს, მისმა მეკვიდრემ წათემ ორიენტაცია შეიცვალა, უარყო მაზდეანობა, ქრისტიანობას ეზიარა და ბიზანტიის იმპერატორ იუსტინე -საგან (518-527) მიიღო სამეფო რეგალიები.
ჯუანშერ I

ჯუანშერი, ჯუანშერ — ერთი მოსაზრებით, ქართლის ერისმთავარი 590–591 წლებში. მისი არსებობა ნავარაუდებია უნიკალური „ქართულ–სასანური“ ვერცხლის მონეტის მიხედვით, სადაც დაქარაგმებულად, ასომთავრული ასოებით გამოსახულია „ჯო“, რომელსაც გ. დუნდუა კითხულობს — ჯონბერ/ჯუანშერი. დასახელებული ერისმთავარი წერილობით წყაროებში არ მოიხსენება. მონეტა მოჭრილია გურგენის მონეტის მიბაძვით. ი. ფაღავას და სხვათა მოსაზრებით, „ჯო“ იკითხება, როგორც „ჯვარი“.
აბუ-დაბის გრან-პრი

აბუ-დაბის გრან-პრი — ფორმულა ერთის გრან-პრი, რომელიც 2009 წლიდან იმართება არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში. მისი წარდგენა მოხდა 2007 წელს აბუ-დაბიში გამართულ ფორმულა ერთის ფესტივალზე. პირველი რბოლა გაიმართა 2009 წლის 1 ნოემბერს კუნძულ იასზე.

2008 წლის 25 ივნისს ფია-მ წარადგინა წლის ფორმულის კალენდარი, სადაც ჩართული იყო აბუ-დაბის გრან-პრიც, როგორც მე-19 ფინალური გრან-პრი. მაგრამ 2008 წლის 5 ნოემბერს გამოცხადდა, რომ რბოლა გაიმართებოდა წინასწარ გამოცხადებულ თარიღზე ორი კვირით ადრე 1 ნოემბერს და ის რიგით მე-17 ფინალური გრან-პრი იქნებოდა.

ეს ტრასა არის ფორმულა ერთის პირველი სადღეღამისო ტრასა, რომელზეც რბოლები იწყება ადგილობრივი დროით 17:00 სთ-ზე. ტრასაზე განათება ირთვება ჯერ კიდევ დღის სინათლეზე რათა შეუმჩნევლად მოხდეს დღის შუქიდან ღამის შუქზე გადასვლა.

ტრასა
იას მარინას ტრასა მდებარეობს აბუ-დაბის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან 25.5 კმ² ფართობის მქონე კუნძულ იასზე. 2009 წელს აქ გაიმართა აბუ-დაბის გრან-პრი 2009, რომელიც პირველი მნიშვნელოვანი ღონისძიება იყო.

სპონსორები
 არის 2009 წლის აბუ-დაბის გრან-პრის მოქმედი სპონსორი.

აბუ-დაბის გრან-პრის გამარჯვებულები
ლეილა ზანა

ლეილა ზანა (დ. 3 მაისი, 1961; ) — ქურთი სამართალდამცველი, თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის დეპუტატი 1991-1994 წლებში, პირველი ქურთი ქალი თურქეთის პარლამენტში.

1994 წელს ლეილამ სიტყვა წარმოთქვა მეჯლისში, რომელიც მან თურქულად დაიწყო და ქურთულად დაამთავრა ფრაზით:

ამისთვის თურქეთის სასამართლომ ლეილას 15 წლით პატიმრობა მიუსაჯა. 1995 წლის 5 ნოემბერს ევროპარლამენტმა ზანას სახაროვის საერთაშორისო პრემია გადასცა.

2004 წელს ლეილა ზანა გაათავისუფლეს.

2010 წელს თურქეთის სასამრთლომ ლეილა ზანა ტერორიზმის პროპაგანდის გავრცელებაში დაადანაშაულა და 3 წლით პატიმრობა მიუსაჯა.
არჩილ მესხიძე

არჩილ მესხიძე (დ. 17 მაისი, 1913, თბილისი — გ. 28 დეკემბერი, 1999) — ქართველი ხელოვანი, მსახიობი, ქართული ხალხური სიმღერების ლოტბარი და დამსახურებული პედაგოგი, კირილე პაჭკორიას გუნდის წევრი, რომელთანაც ერთად 1937 წელს იმყოფებოდა ქართული ხელოვნების დეკადაზე მოსკოვში. იყო კოტე მარჯანიშვილის სახელობის დრამატული თეატრის მსახიობი. მეუღლე ანიკო ავლოხაშვილი (1917–1994) იყო აგრეთვე კოტე მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობი, შვილი — საქართველოს დამსახურებული მხატვარი ნანა მესხიძე (1936–1997).
იაპონიის ზღვა

იაპონიის ზღვა – წყნარი ოკეანის უკიდურესი დასავლეთით მდებარე ზღვა, რომელიც შემოსაზღვრულია იაპონიით, სამხრეთ კორეით, ჩრდილოეთ კორეითა და რუსეთით. ხმელთაშუა ზღვის მსგავსად, ისიც თითქმის არ განიცდის მიმოქცევას, რადგან ოკეანისგან თითქმის მთლიანადაა გამოყოფილი. ზღვის იზოლაცია გავლენას ახდენს ფაუნის მრავალფეროვნებაზეც და მარილიანობაზეც, რომლებიც ოკეანის საშუალო მაჩვენებელზე დაბალია. ზღვაში დიდი კუნძულები, ყურეები და კონცხები არ მდებარეობს.

იაპონიის ზღვის ოფიციალურ სახელწოდებასთან დაკავშირებით გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში იყო დისკუსია. გადაწყვეტილება, რომ ეწოდოს „იაპონიის ზღვა“, დაფიქსირებული იქნა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ოფიციალურ დოკუმენტში 2004 წლის მარტში.
დულუზაურები

დულუზაურები — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის თიანეთის მუნიციპალიტეტში (არტნის ადმინისტრაციული ერთეული).

კვირიას კომპლექსი განვითარებული შუა საუკუნეების პერიოდის ძეგლია, გარშემორტყმულია გალავნით. ნაგებობათაგან აღსანიშნავია დარბაზული ეკლესია, ეკლესიის გარშემო აკლდამები, კოშკი და სხვ. ეკლესიასთან, ხეზე ჩამოკიდებულ პარკუჭში, ნაპოვნია ავგუსტუსის დინარი, რაც მიუთითებს აქ მისი თანადროული სამარხის არსებობაზე. სოფლის მიდამოებში შემორჩენილია ასევე გვიანდელი შუა საუკუნეების მთავარანგელოზთა ეკლესიის ნანგრევები.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 58 ადამიანი.
ზემო არტანი

ზემო არტანი — სოფელი თიანეთის მუნიციპალიტეტში, არტნის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ზემო არტანი, ბოდახევა, დულუზაურები, თეთრაულები, კვერნაულა, ლიშო, სახევი, სხლოვანი, ქვემო არტანი, ქუშხევი).

მდებარეობს მდინარე ივრის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1250 მეტრზე. თიანეთიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით.

სოფლის სასაფლაოზე დგას საუკუნის მთავარანგელოზთა დარბაზული ეკლესია. ეკლესიის დასავლეთ კედელზე დაშენებულია აგურით ნაგები ვიწრო და მაღალი ოთხწახნაგა სამრეკლო. სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, ტყეში, მდებარეობს გვიანდელი შუა საუკუნეების ეკლესიის კომპლექსი. კომპლექსში შედის ეკლესია, კოშკი და გალავანი.
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 30 ადამიანი.

კულტურული მემკვიდრეობა
ზემო არტანის პირველი ეკლესია
ზემო არტანის მეორე ეკლესია
ზემო არტანის მესამე ეკლესია
ზემო არტანის საზარე და ბეღელი
ზემო არტანის ეკლესიის კომპლექსი
ზემო არტანის კოშკი
ზემო არტანის მთავარანგელოზთა ეკლესია
ზემო არტანის ლაშარის ხატი
ზემო არტანის სამაროვანი
თეთრაულები

თეთრაულები — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, თიანეთის მუნიციპალიტეტის არტნის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე).

მდებარეობს მდ. ივრის ზემოწელში, თიანეთ-ზემო არტნის გზაზე, ზღვის დონიდან 1380 მ-ზე, დაბა თიანეთიდან 11 კმ დაშორებით. სახელწოდება წარმოქმნილია სოფლის ძირითადი გვარის თეთრაულის მიხედვით, რომელიც ფშავური წარმოშობისაა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 16 ადამიანი.
ზღარბი სონიკი

) — ვიდეო თამაშების გმირი და მთავარი გმირი -ს მიერ გამოშვებულ სონიკის ვიდეო თამაშებში. ასევე გმირია მრავალი კომიქსისა და ანიმაციური ფილმის. პირველი სონიკის თამაში გამოვიდა 23 ივნისს, 1991 წელს, რათა შექმნილიყო სეგას მთავარი თილისმა და კონკურენცია გაეწია ნინტენდოს მარიოსათვის. მას შემდეგ სონიკი გახდა ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი გმირი ვიდეო თამაშებში. გაიყიდა მისი თამაშის სერიების 70 მილიონზე მეტი ასლი. 2005 წელს ის, მარიოსთან და ლინკთან ერთად გახდა პირველი ვიდეო თამაშის გმირი, რომელსაც გაუხსნეს ვარსკვლავი.

მხატვარი ნაოტო ოსიმა, დიზაინერი ჰიროკაზუ იასუჰარა და პროგრამისტი იუჯი ნაკა არიან ამ გმირის შემქმნელები. ეს არის ლურჯი, 15 წლის ანთროპომორფიული ზღარბი, რომელსაც შეუძლია ზებგერითი სისწრაფით ირბინოს, დაეხვიოს ბურთივით, ძირითადად მოწინააღმდეგისათვის შეტევისთვის.
ტელეფონების ნომრები საქართველოში

ქვეყნის კოდი: 995
საერთაშორისო სატელეფონო პრეფიქსი: 00

ნუმერაციის სისტემა
ტელეფონების ნომრები საქართველოში შედგება 12 ციფრისგან:

ნუმერაციის გეგმა
2011 წლის 4 ივნისს შეიცვალა ქალაქის ნომრები. 6 ციფრის მაგივრად ( თბილისში) ან 5 (სხვა ქალაქებში) ციფრის მაგივრად ნომრები შედგება 7 და 6 ციფრისგან, შესაბამისად. უფრო ზუსტად, ციფრი 2 დაემატა წინ არსებულ ნომრებს. მაგ., 76 (თბილისში) გახდა 276 , ან 7 (ბათუმში) გახდა 27 . რუსთავისთვის, განხორციელდა შემდეგი ცვლილება: 1 გახდა 2 

დარეკვის წესი
ზარი საქართველოში უცხოეთიდან
თბილისში, რეგიონებში ან მობილურ ოპერატორებზე დასარეკად, თქვენ უნდა აკრიფოთ:

+995 - ქალაქის კოდი - აბონენტის ნომერი
+995 - მობილური ქსელის კოდი - აბონენტის ნომერი

ზარი უცხოეთში საქართველოდან
ნებისმიერი მიმართულებით დასარეკად, უნდა აკრიფოთ :

00 - ქვეყნის კოდი - მიმართულების ქალაქის / მობილური ქსელის კოდი - აბონენტის ნომერი

ან ასევე შეგიძლიათ გამოიყენოთ ოპერატორის არჩევის პრეფიქსი 10.

შემდეგი ოპერატორები გთავაზობთ საერთაშორისო კავშირს:

მაგალითად, ჟენევაში დასარეკად საერთაშორისო კოდით და ოპერატორის არჩევის კოდით (სილქნეტი), აკრიფეთ:

00 - 41 - 22 - 
1016 - 00 - 41 - 22 - 

ზარი საქართველოს ფარგლებში
საქართველოს ფარგლებში დასარეკოდ, აკრიფეთ:

0 - მიმართულების ქალაქის / მობილური ქსელის კოდი - აბონენტის ნომერი

ერთი გეოგრაფიულ ზონაში მყოფ ნომრებს შორის დასაკავშირებლად საკმარისია აბონენტის ნომრის აკრეფა.

მობილური ქსელების შორის დარეკვის წესი განსხვავდება. მობილურიდან მობილურზე დასარეკად, უნდა აკრიფოთ პირდაპირ მობილური ქსელის კოდი და აბონენტის ნომერი, ეროვნული პრეფიქსის გარეშე:

მობილური ქსელის კოდი - აბონენტის ნომერი

ქალაქის ნომერზე დასარეკად მოქმედებს იგივე წესი, როგორც ქალაქებს შორის.

მობილური ქსელები
2011 წლის 20 ივნისს შეიცვალა მობილური ქსელების კოდები. ციფრი 5 იქნა დამატებული. მაგალითად, კოდი 99 გახდა 599.

პრეფიქსები:

გაითვალისწინეთ, რომ 2011 წლის 15 თებერვლიდან მოქმედებს ნომრის პორტაბელურობა.

უსადენო ტელეფონები
2011 წლის 27 ივნისს შეიცვალა უსადენო ტელეფონების პრეფიქსები, უფრო ზუსტად ტელეფონებისთვის. ციფრი 7 იქნა დამატებული. მაგალითად, კოდი 90 გახდა 790.

დარეკვის წესი იგივეა, როგორც მობილურ ქსელებში.

მაგალითი
თბილისის ქალაქის ნომერზე დასარეკად:

 (თბილისის ფარგლებში)
0 - 32 - (საქართველოს ფარგლებში)
+995 - 32 - (უცხოეთიდან)

მობილურ ნომერზე დასარეკად, მაგალითად მაგტიკომის:

595 - (მობილური ქსელიდან)
0 - 595 - (ქალაქის ნომრიდან და უსადენო ტელეფონიდან)
+995 - 595 - (უცხოეთიდან)

ქალაქების კოდები
2011 წლის 1 მარტს შეიცვალა ქალაქების კოდები. კოდები იყენებს გეოგრაფიულ პრინციპს: იწყება 3-ით აღმოსავლეთ საქართველოსთვის და 4-ით დასავლეთ საქართველოსთვის.

მაგალითად,
+995 350 თელავისთვის და +995 422 ბათუმისთვის.

ახალი კოდები:

გადაუდებელი დახმარების და მოკლე ნომრები
2011 წლის 15 ნოემბერს გადაუდებელი დახმარების ნომრები შეიცვალა შემდეგი ფორმატით 1.

გადაუდებელი დახმარების და მოკლე ნომრები ასევე იყენებს გეოგრაფიულ პრინციპს. მაგალითად, თბილისის პოლიციასთან დასაკავშირებლად თბილისიდან, უნდა აიკრიფოს პირდაპირ 122. თბილისის პოლიციასთან დასაკავშირებლად ბათუმიდან, უნდა აიკრიფოს 0 32 122.
სტან სტორიმანსი

სტან სტორიმანსი (; დ. 8 იანვარი, 1969, ტილბურგი, ნიდერლანდები — გ.12 აგვისტო, 2008, გორი, საქართველო) — ჰოლანდიელი ტელეოპერატორი, --ის თანამშრომელი, დაიღუპა აგვისტოს ომის (2008) დროს, გორის დაბომბვისას.

დაღუპვა
ჰოლანდიელი ოპერატორი რუსეთის ფედერაციის ავიაციის მიერ 12 აგვისტოს გორის კასეტური ჭურვებით დაბომბვას ემსხვერპლა ქალაქის ცენტრალურ მოედანზე. სხვა მშვიდობიან მოსახლეობასთან ერთად დაიჭრნენ სტორიმანსის ჰოლანდიელი ჟურნალისტი იერონ აკერმანსი და მათი ებრაელი კოლეგა ცადოკ იეჰეცკელი. ”ასოშეიტიდ პრესი” ასევე იუწყებოდა ქართველი ჟურნალისტისა და მისი მძღოლის დაღუპვის შესახებაც.

საერთაშორისო რეაქცია
ჰოლანდიური მხარის მიერ სტორიმანსის გარდაცვალების გამოძიებამ კიდევ ერთხელ დაადასტურა რუსული მხარის მიერ კასეტური იარაღის გამოყენება. ნიდერლანდების სამეფოს საგარეო საქმეთა მინისტრმა მაქსიმ ვერჰაგენმა განაცხადა, რომ აღნიშნული საკითხის განხილვა ეუთოს ფარგლებში მოხდებოდა.

სტან სტორიმანსის სტიპენდია
საქართველოს პირველი ლედის სანდრა რულოვსის ინიციატივით დაარსდა სტორიმანსის სახელობის სტიპენდია, რომელიც განკუთვნილია ახალგაზრდა ქართველი ჟურნალისტებისა და ჟურნალისტიკის ფაკულტეტის სტუდენტებისთვის.
მოსე დავარაშვილი

მოსე (მოშე) რახამის ძე დავარაშვილი (დ. 1893, ცხინვალი, — გ. 1980, იერუსალიმი) — ქართველი ებრაელი საზოგადო მოღვაწე, რაბინი.

მოღვაწეობდა ქუთაისში. 1917 წელს საქართველოს ეროვნულ საბჭოში წარმოადგენდა საქართველოს ებრაელობას. იყო 1918 წლის 26 მაისის საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტის ერთ-ერთი ხელმომწერი. 1919 წელს აირჩიეს საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრად სოციალ-დემოკრატიული პარტიიდან. შემდგომშიც აგრძელებდა რელიგიურ და საზოგადოებრივ მოღვაწეობას ქართველ ებრაულ საზოგადოებაში. 1970 წელს გადასახლდა ისრაელში, სადაც საქართველოდან ემიგრირებულ ებრაელთა ერთ-ერთი სულიერ ლიდერად ითვლებოდა.
სამართლებრივი აქტი

სამართლებრივი აქტი - იურიდიული ძალის მქონე დოკუმენტი, აქტი, შედგენილი სახელმწიფოში მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. სამართლებრივი აქტი შეიძლება იყოს სხვადასხვა სახის (მაგ. ნორმატიული აქტი, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და ა. შ.) და გამომდინარე აქედან - სხვადასხვა ძალის მქონე. სამართლებრივი აქტის ძირითადი დანიშნულებაა, კერძო თუ საჯარო სამართლებრივი ურთიერთობების მოწესრიგება-კონტროლი, რომელიც წარმოიშობა სახელმწიფოში (ასევე სახელმწიფოთაშორისი) სხვადასხვა დონის სამართლებრივი ურთიერთობების დროს.
ევროპის ცხელი ასეული

ევროპის ცხელი ასეული (ინგლ.: 100 ) — ჩარტი, დაარსებული ჟურნალების ბილბორდისა და მუსიკა და მედიის მიერ 1984 წლის მარტში. იგი დაფუძნებულია ეროვნული სინგლების გაყიდვების მაჩვენებლებზე ევროპის თხუთმეტ ქვეყანაში: ავსტრია, ბელგია, დანია, ფინეთი, საფრანგეთი, გერმანია, ბულგარეთი, ირლანდია, იტალია, ნიდერლანდები, ნორვეგია, ესპანეთი, შვედეთი, შვეიცარია და გაერთიანებული სამეფო.

2010 წლის 17 ივლისისთვის ევროპის ცხელ ასეულს 395 ნომერ პირველი ჰიტი აქვს.