iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საურმაგი

საურმაგი — ქართლის (იბერიის) მეფე, ფარნავაზის ძე. ქართული საისტორიო ტრადიციის თანახმად, მეფობდა ძვ. წ. საუკუნეში.

ქართული წყაროების მიხედვით, ჩრდილო კავკასიელი ტომებისა და სხვა უცხოელთგან შემდგარი სამხედრო რაზმების დახმარებით ჩააქრო ქართლის ერისთავთა აჯანყება. საურმაგს მიეწერება აგრეთვე ჩრდილო კავკასიიდან კავკასიელ ტომთა მნიშვნელოვანი მასის გადმოსახლება საქართველოს მთიანეთში. მის დროს ქართლის სამეფოს მეგობრული დამოკიდებულება უნდა ჰქონოდა სელევკიდების სამეფოსთან. „ქართლის ცხოვრება“ საურმაგს მიაწერს ორი ქალღმერთის — აინინასა და დანინას კულტის დამკვიდრებას და მცხეთის გზაზე მათი კერპების აღმართვას.

საურმაგს მხოლოდ ორი ქალიშვილი ჰყავდა. ერთი ქუჯის შვილს მიათხოვა, მეორე — სპარსეთის მეფის ნებროთის შვილს — მირვანოსს, რომელიც თავისი ცოლის ნათესავი იყო. მირვანოსი იშვილა და საურმაგის სიკვდილის შემდეგ სწორედ იგი გამეფდა. მირვანოსს ისტორიკოსთა ერთი ნაწილი მირიან პირველადაც მოიხსენიებს, ზოგიც — მირვანად.

საურმაგის მეფობის დროს, 189 წლის მახლობლად, ასურეთის მეფის ანტიოქოს დიდის ორმა სარდალმა – არტაშესმა და ზარიადრმა, რომლებიც წარმომავლობით სომხები იყვნენ, სომხეთს თავისუფლება მოუპოვეს. მაგრამ, რადგან იმ დროს სომხეთის ტერიტორია პატარა იყო, რამდენიმე პროვინცია მეზობელ სახელმწიფოებს ჩამოგლიჯეს. სხვათა შორის, საქართველომ ამ დროს დაკარგა ზოგიერთი ადგილი არაქსისა და ჭოროხის ხეობაში.
ვაინახები

ვაინახები (რუს. , ქართულ ისტორიაშია სხვადასხვა დროს იხსენებოდნენ სხვადასხვა სახელით, ღლიღვები, ძურძუკები, ქისტები) — ჩრდილოეთ კავკასიის ხალხი; ამჟამად ეს ერი ცნობილია სხვადასხვა სახელით: ჩეჩნები (ნოხჩი), ინგუშები (ღალღა) და მათი მონათესავე ბაცბები და ქისტები (ეს უკანასკნელნი ძირითადად საქართველოს ტერიტორიაზე სახლობენ). ყველა ეს ხალხი ნახურ ენებზე ლაპარაკობს.
იჰლასი (ახალი ამბების სააგენტო)

„ახალი ამბების სააგენტო იჰლასი“ — უმსხვილესი დეპეშათა სააგენტო თურქეთში. 1993 წლიდან უზრუნველყოფს ახალი ამბების მომსახურებით თურქულ, ამერიკულ, ევროპულ და არაბულ სატელევიზიო და რადიო კომპანიებს. ცენტრალური ოფისი მდებარეობს სტამბოლში. გააჩნია 148 შიდა ოფისი თურქეთში და 145 საინფორმაციო ოფისი მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში. ფუნქციონირებს მისი 45 საზღვარგარეთული ბიურო. სააგენტო ფარავს თურქეთს, ევროპას, კავკასიას, დიდ შუა აღმოსავლეთს, არაბეთის ნახევარკუნძულს, ცენტრალურ აზიას, ამერიკასა და რუსეთს. ამასთან, საჭიროების შემთხვევაში შეუძლია დაიკავოს პოზიცია მსოფლიოს ნებისმიერ წერტილში (მაგალითად, ცხელ წერტილებში), რისთვისაც იყენებს თანამგზავრული კავშირებით აღჭურვილ სპეციალურ მობილურ ავტომობილებს.
ჯორჯ მარშალის ევროპული ცენტრი

ჯორჯ მარშალის სახელობის უსაფრთხოების სწავლების ევროპული ცენტრი, — ამერიკის შეერთებული შტატების თავდაცვის დეპარტამენტის და გემრანიის ფედერაცული რესპუბლიკის თავდაცვის სამინისტროს ერთობლივი ინსტიტუტი თავდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროში, რომელიც მდებარეობს ქალაქ გარმიშ-პარტენკირხენში, გერმანიაში.

მარშალის ცენტრის მისიაა, შესაძლებლობების განვითარებითა და გლობალური ქსელის მეშვეობით, რეგიონული და ტრანსნაციონალური უსაფრთხოების გამოწვევების დაძლევის ხელშეწყობა. ცენტრი ახორციელებს მრავალფეროვან უნიკალურ პროგრამებს და კურსდამთავრებულების სახით, ჰყავს 155-ზე მეტი ქვეყნის 13600-ზე მეტი უსაფრთხოების სექტორის წარმომადგენელი.

მარშალის ცენტრში მოქმედებს სხვადასხვა რეზიდენტული პროგრამები, მათ შორის:
გამოყენებითი უსაფრთხოების სწავლების პროგრამა ;
ტერორიზმისა და უსაფრთხოების სწავლების პროგრამა ;
კიბერ უსაფრთხოების სწავლების პროგრამა ;
რეგიონული უსაფრთხოების სემინარი ;
ტრანსნაციონალური ორგანიზებული დანაშაულის აღმოფხვრის პროგრამა .
ცენტრში მოქმედებს საერთაშორისო უსაფრთხოების სწავლების სამაგისტრო პროგრამა , რომელიც ბუნდესვერის (გერმანიის შეიარაღებული ძალების) უნივერსიტეტთან ერთად ხორციელდება.
ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი

„ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“ — საქართველოს მეფის — თამარის ე.წ. პირველი ისტორიკოსის თხზულება, ს., რომელშიც აღწერილია თამარისა და მისი მამის გიორგი -ის ისტორია.

ავტორი
ძეგლის ავტორი უცნობია. სხვადასხვა დროს მის ავტორად ვარაუდობდნენ ანტონ გნოლისთავისძეს (თედო ჟორდანია), სარგის თმოგველს (პავლე ინგოროყვა), მანდატურთუხუცეს ჭიაბერს (სარგის კაკაბაძე), არსენ იშხნელს (კორნელი კეკელიძე), შოთა რუსთაველს (ივანე ლოლაშვილი).

ძეგლის ავტორი განათლებული პიროვნებაა. ის იცნობს დასავლეთისა და აღმოსავლეთის ისტორიას, ლიტერატურას და ფილოსოფიას. თხზულება დაწერილია მაღალფარდოვანი ენით. „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“ პირველ ხარისხოვანი ქართული ისტორიული ძეგლია. ის საყურადღებო ცნობებს შეიცავს - სს. საქართველოს პოლიტიკური და სოციალურ-ეკონომიკური ისტორიისათვის.

ტექსტი
თხზულების სრული ტექსტი შემონახულია „ქართლის ცხოვრების“ მარიამისეულ და მაჩაბლისეულ ნუსხებში და მცხეთური ნუსხის პირში. „ქართლის ცხოვრების“ ვახტანგისეულ რედაქციაში შერწყმულია თამარის მეორე ისტორიკოსის თხზულებასთან.

აზრთა სხვადასხვაობაა თხზულების შედგენის თაობაზე. ზოგიერთი მკვლევრის აზრით, (პ. ინგოროყვა, ს. კაკაბაძე), აქ ორი ავტორის სხვადასხვა ნაწარმოებია გაერთიანებული. დაწერილია პ. ინგოროყვას შეხედულებით, 1195 და ს. მეოთხედში, კაკაბაძის აზრით კი – 1195 და 1270–1295 წლებს შორის. თედო ჟორდანიას და ივანე ჯავახიშვილს მიაჩნდათ, რომ ძეგლი 2 ნაწილისგან შედგება და დაწერილია ერთი პირის მიერ სხვადასხვა დროს (1195 ან 1196 და თამარის თამარის გარდაცვალებისთანავე). „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“ ერთ მთლიან ნაწარმოებად მიაჩნიათ კორნელი კეკელიძეს, სიმონ ყაუხჩიშვილს, ი. ლოლაშვილს. კეკელიძის აზრით, ის დაწერილია 1222 წლის ახლო ხანებში.
კოშენილის კაქტუსი

კოშენილის კაქტუსი — ხისებრი ან ბუჩქისებრი კაქტუსი, რომელზედაც ბინადრობს და იკვებება მწერი კოშენილი. კოშენილის კაქტუსის სიმაღლე 3-4 მ აღწევს, ბრტყელი, დანაწევრებულ ღეროებით ოპუნციას წააგავს.

მისი სამშობლოა მექსიკა და ტროპიკული ცენტრალური ამერიკა. საუკუნის დასაწყისში კულტივირებული იყო ესპანეთში, ალჟირში, ინდოეთსა და სამხრეთ აფრიკაში კოშენილის მოშენების მიზნით, რომელსაც კარმინის მისაღებად იყენებდნენ, ამჟამად კოშენილის კაქტუსის პლანტაციები ძირითადად ტროპიკულ ამერიკასა და კანარის კუნძულებზეა.
დავიდ ბენ-გურიონი

დავიდ ბენ-გურიონი (დავიდ გრინი) (‎; დ. 16 ოქტომბერი, 1886, პლონსკი, პოლონეთი — გ. 1 დეკემბერი, 1973, თელ-ავივი, ისრაელი) — თანამედროვე ისრაელის სახელმწიფოს ერთ-ერთი დამაარსებელი. სიონისტური მოძრაობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. ისრაელის პირველი და მესამე პრემიერ-მინისტრი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა სტამბოლის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1906 წელს პალესტინაში გაემგზავრა, სადაც ებრაელთა თავდაცვის ორგანიზაცია „ჰაშომერის“ დაარსებაში მიიღო მონაწილეობა. 1910 წელს ებრაული ყოველკვირეული ჟურნალის „ჰააჰდუთ“ (ერთობა) რედაქტორი გახდა. პირველი მსოფლიო ომის წლებში ებრაული ლეგიონის ფორმირებაში მიიღო მონაწილება პალესტინის განთავისუფლებისთვის. 1920 წელს ებრაელ მშრომელთა საყოველთაო ფედერაციის ერთ-ერთი ორგანიზატორი გახდა. 1935 წელს ებრაული სააგენტოს თავმჯდომარედ აირჩიეს. 1940 წელს აირჩიეს ისრაელის მუშათა პარტიის ლიდერად.

1948-1953 და [[1955]-[[1963]] წლებში ისრაელის პრემიერ-მინისტრი და თავდაცვის მინისტრია. მისი ხელმძღვანელობით მოგებულ იქნა დამოუკიდებლობის ომი (1948-1949) და სინაის კამპანია (1956). 1965 წელს დააარსა ოპოზიციური პარტია „რაფი“. [[1970]] წელს კნესეტიდან წავიდა და პოლიტიკას თავი დაანება.
როჯერ მორტიმერი

როჯერ მორტიმერი, მარჩის პირველი გრაფი ; დ. 25 აპრილი, 1287 — გ. 29 ნოემბერი, 1330) — ინგლისელი დიდგვაროვანი, ინგლისის დე-ფაქტო მმართველი სამი წლის განმავლობაში, ედუარდ -ის წინააღმდეგ განხორციელებული წარმატებული აჯანყების შემდეგ. ის თავად ედუარდის ვაჟმა, ედუარდ -მ ჩამოაგდო. მორტიმერი ასევე ედუარდ -ის მეუღლის, იზაბელას საყვარელი იყო, რომელიც მას ქმრის ტახტიდან გადაგდებაში დაეხმარა.
მონბლანი

მონბლანი (, , სიტყვასიტყვით „თეთრი მთა“) — კრისტალური მასივი და ამავე სახელწოდების მწვერვალი დასავლეთ ალპებში, საფრანგეთისა და იტალიის საზღვარზე, ყველაზე მაღალი დასავლეთ ევროპაში (4808 მ) და მე-11 მსოფლიოში. მასივის სიგრძეა 50 კმ.

მონბლანის ქვეშ გაყვანილია 11,6 კმ სიგრძის საავტომობილო გვირაბი, რომელიც საფრანგეთსა და იტალიას აერთებს. მონბლანის დასავლეთ კალთის ძირში, საფრანგეთის მხარეს, მდებარეობს განთქმული სამთო-სათხილამურო კურორტი შამონი, სადაც ისტორიაში პირველი ზამთრის ოლიმპიური თამაშები გაიმართა.
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 1999

რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი-რიგით მეოთხე 1999 წელს გაიმართა უელსში 1 ოქტომბრიდან- 6 ნოემბრამდე. მიუხედავად იმისა, რომ ფორმალური მასპინძელი უელსი იყო თამაშები ასევე მიმდინარეობდა ირლანდიის, შოტლანდიის, ინგლისის და საფრანგეთის სტადიონებზეც. ჩემპიონატის გამარჯვებული გახდა ავსტრალიის ნაკრები გუნდი. მან ფინალში საფრანგეთის ნაკრები დაამარცხა 35:12.

შედეგები
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
მეოთხედფინალური პლეი-ოფები
' — 45:24

' — 35:20

' — 28:24

პლეი-ოფი
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2003

მეხუთე რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი — რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი, რომელიც ჩატარდა ავსტრალიაში 2003 წელს 10 ოქტომბრიდან - 22 ნოემბრამდე. თავიდან ამ ტურნირის გამართვის უფლება ავსტრალიამ ახალ ზელანდიასთან ერთად მოიპოვა, თუმცა ზელანდიის ფედერაციასა და პირველობის საორგანიზაციო კომიტეტს შორის გაუგებრობის გამო ყველა თამაში ავსტრალიაში გადაიტანეს. ჩემპიონატის გამარჯვებული ინგლისის ნაკრები გახდა. ფინალში მან მასპინძელი გუნდი დაამარცხა.

შედეგები
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
ჯგუფი 
პლეი-ოფი
შტეფან ეფენბერგი

შტეფან ეფენბერგი (; დ. 2 აგვისტო, 1968, ჰამბურგი, გერმანია) — გერმანელი ვეტერანი ფეხბურთელი, გერმანიის საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი ნახევარმცველი. კარიერის უდიდესი ნაწილი გაატარა საფეხბურთო კლუბებში მენხენგლადბახის „ბორუსია“ და მიუნხენის „ბაიერნი“. ეროვნულ ნაკრებში ჩაატარა 35 მატჩი და 5 გოლი გაიტანა. 1992 წელს ევროპის ჩემპიონატზე ნაკრებთან ერთად დაიკავა მეორე ადგილი.
ართრიტი

ართრიტი — დაავადებების კრებითი სახელი, რომელებიც გავლენას ახდენს სახსრებზე. ძირითადი სიმპტომები გამოიხატება სახსრების ტკივილსა და სიმაგრეში. დამატებით შესაძლოა სახეზე იყოს სიწითლე, გასივება, მოტორიკის შემცირება. ართრიტი შეიძლება იყოს მწვავე ან ქრონიკული. ჩნდება მწვავე ინფექციური ან ინფექციურ-ალერგიული დაავადებების გადატანის შემდეგ. დაზიანებული სახსრები სივდება, დეფორმირდება, ძალიან მტკივნეულია მოძრაობის დროს.

7-10 დღიანი მწვავე პროცესის შემდეგ ავადმყოფობა გადადის ქრონიკულში. ამ დროს ავადმყოფს უჭირს მოძრაობა. სტკივა სახსრები, რომლებიც ოდნავ შესიებულია.

მკურნალობა მოიცავს, სახსრების დასვენებას, ცივი და ცხელი კომპრესების მონაცვლეობას. წონაში კლება და ვარჯიში, ასევე შესაძლოა იყოს სასარგებლო. მედიკამენტოზური მკურნალობა დამოკიდებულია, ართრიტის სახეობასა და სიტუაციის სიმწვავეზე. შესაძლოა მკურნალობა ტკივილგამაყუჩებლებით, მაგალითად იბუპრფენი ან პარაცეტამოლი. ზოგ შემთხვევაში სახსრის ოპერაცია შესაძლოა საჭირო იყოს.
რიბონუკლეინის მჟავა

რიბონუკლეინის მჟავა (რნმ) — პოლინუკლეოტიდი. დნმ-ისგან განსხვავებით მისი მოლეკულა ერთჯაჭვიანია. რნმ მონაწილეობს ცილის ბიოსინთეზში.

უჯრედში არის რამდენიმე სახის რნმ. პირველი სახის — რნმ-სატრანსპორტოა (ტ-რნმ). ზომების მიხედვით ეს ყველაზე პატარა რნმ-ა. ის აკავშირებს ამინომჟავებს და გადააქვს ცილის სინთეზის ადგილზე. მეორე სახის — რნმ ინფორმაციულია (ი-რნმ). ზომების მიხედვით 10-ჯერ დიდია ტ-რნმ-ზე. მისი ფუნქცია იმაში მდგომარეობს, რომ ინფორმაცია სტრუქტურის შესახებ გადაიტანოს დნმ-დან ცილის სინთეზის ადგილზე. მესამე სახეა — რიბოსომული რნმ (რ-რნმ). მას აქვს ყველაზე დიდი მოლეკულები და შედის რიბოსომის შემადგენლობაში.

სტრუქტურა
რიბონუკლეინის მჟავის ყოველი ნუკლეოტიდი შეიცავს საქარიდ რიბოზას, ფოსფორმჟავას ნაშთს და ერთ-ერთ აზოტოვან ფუძეს — ადენინი , გუანინი , ციტოზინი , ან ურაცილი .
მაჭახელისწყალი

მაჭახელისწყალი, მაჭახლისწყალი — მდინარე ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს თურქეთში, შავშეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2285 მ. ერთვის მდინარე ჭოროხს მარჯვნიდან სოფელ მაჭახლისპირთან. სიგრძე 37 კმ. მდინარის აუზის ფართობი 369 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლებით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნა — შემოდგომაზე, წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 20,8 მ³/წმ.
ჰამლეტი

„ტრაგიკული ისტორია ჰამლეტზე, დანიის უფლისწულზე“ (ძვ. ინგლ. , ) — უილიამ შექსპირის ტრაგედია, დაწერილია დაახლოებით 1599-1601 წლებში. „ჰამლეტი“ 29 551 სიტყვას მოიცავს და შექსპირის ყველაზე ვრცელი პიესაა. ასში მოქმედება დანიაში მიმდინარეობს, იგი მოგვითხრობს უფლისწულ ჰამლეტსა და მის მცდელობაზე, შური იძიოს ბიძამის კლავდიუსზე, რომელმაც ტახტის მოპოვების მიზნით მამა მოუკლა და დედამისი ცოლად შეირთო.

ამლეტი „ინგლისურ ენაზე შექმნილ ერთ-ერთ ყველაზე გავლიანიან ტრაგედიად“ და ამასთანავე, ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო პიესად ითვლება.

„ჰამლეტის“ სავარაუდო წყაროდ არაერთი ნაშრომი იქნა დასახელებული, ბერძნული ტრაგედიებით დაწყებული, ელისაბედის პერიოდის დრამებით დამთავრებული. ექსპირის პერიოდში, მრავალი ტექსტი არსებობდა მამის მკვლელობისთვის შურისმაძიებელ ვაჟებზე და ასევე ისეთ გონებამახვილ ვაჟებზე, რომლებიც მტრების დაბნების მიზნით თავებს იგიჟიანებდნენ. წორედ ამგვარ ამბავს ვხვდებით უფლისწული ამლეთის შესახებ საქსონიკუს გრამატიკუსის „დანიის ისტორიაში“, რომელიც პარიზში 1514 წელს დაიბეჭდა. 1576 წელს ფრანსუა ბელფორემ ამლეთის ამბის საკუთარი ვერსია გამოაქვეყნა, რომელშიც შექპირის „ჰამლეტის“ მსგავს არაერთ სიუჟეტურ ელემენტს ვხვდებით. ელფორეს ვერსია ინგლისურ ენაზე 1608 წელს გამოიცა, „ჰამლეტის“ დაწერის შემდეგ, თუმცა სავარაუდოა, რომ შექსპირი მის ფრანგულ ვერსიას იცნობდა.

შემორჩენილია პიესის სამი ვერსია: „პირველი ქუარტო“ (1603), „მეორე ქუარტო“ (1604) და „პირველი ფოლიო“ (1623), მათ შორის არცერთი არაა სრული.

სიუჟეტი
მოქმედება დანიაში მიმდინარეობს და აღწერს უფლისწული ჰამლეტის შურისძიებას ბიძამისზე, ამ უკანასკნელის მიერ მეფის, ჰამლეტის მამის, მკვლელობის გამო. ჰამლეტის ბიძა ტახტზე ადის და თან ჰყავს ჰამლეტის დედა, გარდაცვლილი მეფის ქვრივი, როგორც საკუთარი მეუღლე. ეს შექსპირის ყველაზე გრძელი პიესაა, მასში 4042 ტაეპი და 29551 სიტყვაა. ეს ასევე ერთ-ერთი უძლიერესი და გავლენიანი ტრაგედიაა ინგლისურ ენაზე.

დაწერის თარიღი
მიუხედავად მრავალწლიანი სალიტერატურო კვლევისა, პიესის დაწერის ზუსტი თარიღის დადგენა ვერ ხერხდება. პირველად „ჰამლეტი“ აღნუსხა ჯეიმზ რობერტსმა 1602 წლის 26 ივნისს, მანვე გამოსცა იგი 1604 წელს. დღემდე მოღწეულია პიესის სამი ადრეული ვერსია, ცნობილი როგორც პირველი ქვარტო (1), ანუ როგორც სპეციალურ ლიტერატურაში უწოდებენ „უხეირო ქვარტო“. სავარაუდოდ ეს ტექსტი დაიბეჭდა მსახიობების მიერ დაზეპირებული როლების საფუძველზე. 1604-05 წლებში გამოქვეყნდა მეორე ქვატრო (2), რომელიც ყველაზე სანდო და სრულყოფილ ტექსტად არის აღიარებული. „პირველი ფოლიო“ (1) 1623 წელს დაისტამბა. თითოეულ მათგანში არის ტაეპები და სცენებიც კი, რომლებიც დანარჩენში გამოტოვებულია. შექსპირს სავარაუდოდ გამოყენებული აქვს ინდოევროპული ლეგენდა, შემონახული საუკუნის ქორონიკოსის მიერ, ხოლო მოგვიანებით გადმოცემული საუკუნის მკვლევარის მიერ, და დაკარგული ელისაბედის ხანის პიესა, ცნობილი დღეს, როგორც -. საქსო გრამატიკუსი საკუთარ „ “-ში დაახ. 1200 წელს ჰყვება ძველ დანიურ ლეგენდას პრინც ამლეთზე, რომელშიც თითქმის ზუსტად იგივე სიუჟეტია.

პერსონაჟები
ჰამლეტიდანიის უკანასკნელი მეფის ვაჟი და ამჟამინდელი მეფის, კლავდიუსის, ძმისშვილი
კლავდიუსიდანიის მეფე, ჰამლეტის ბიძა
გერტრუდადანიის დედოფალი და ჰამლეტის დედა
პოლონიუსიმეფის მთავარი მრჩეველი
ოფელიაპოლონიუსის ქალიშვილი
ჰორაციოჰამლეტის მეგობარი
ლაერტიპოლონიუსის ვაჟი
როზენკრანცი და გილდენსტერნიკარისკაცები, ჰამლეტის მეგობრები
მოჩვენებაჰამლეტის მამის მოჩვენება
ფორტინბრასინორვეგიის უფლისწული
კოშკი

კოშკი — გეგმით მართკუთხა, მრავალკუთხა ან წრიული ფორმის ნაგებობა, რომლის სიმაღლე ბევრად დიდია მის ჰორიზონტალურ ზომებზე (დიამეტრზე, ფუძის გვერდზე და სხვა). კოშკი აღმართულია განცალკევებით, ან წარმოადგენს შენობის ნაწილს. თავდაპირველად თავდაცვითი დანიშნულება ჰქონდა, შემდეგ იყენებდნენ როგორც არქიტექტურულ ელემენტს (სამრეკლო, მინარეთი, რატუშის საათიანი კოშკი, შუქურა), საინფორმაციო ნაგებობას (წყალსაწნევი კოშკი, რადიო- და ტელეანძები), აგრეთვე კოსმოსურ ტექნიკაში (ე. წ. მომსახურების კოშკი).

კომპოზიციურად კოშკი ხშირად წარმოადგენდა ქალაქის ხუროთმოძღვრულ დომინანტს. ცნობილია „დახრილი კოშკი“ პიზაში (1174-1372, სიმაღლე 56 მ), კოშკი კამპანილე პიაცა დი სან-მარკოზე ვენეციაში (888-1517, დაინგრა 1902, აღადგინეს 1912, სიმაღლე 100 მ), მოსკოვის კრემლის კოშკები (- სს.), ეიფელის კოშკი (1889, სიმაღლე დაახლოებით 300 მ, ინჟინერი ა. ეიფელი, პარიზი). თანამედროვე კოშკებს აგებენ ფოლადის, ხის, რკინა-ბეტონისა და ქვისაგან მეტეოროლოგიური დატვირთვის (ქარი, ტემპერატურა, შემოყინვა) გათვალისწინებით.

ქართული კოშკის ისტორია
ტერმინი კოშკი ქართულ წყაროებში საუკუნიდან გვხვდება. მანამდე უწოდებდნენ გოდოლს, მურყვამს. საქართველოში ძირითადად გავრცელებული იყო გეგმით მართკუთხა ან მრგვალი, აგრეთვე ზურგიანი (ერთი ბრტყელი ფასადი და მომრგვალებული ზურგი) კოშკები. სახურავის ფორმისა და საბრძოლო საშუალებათა მიხედვით გვხვდება.
ციხე-კოშკები, რომელთაც ბანიანი სახურავი და ქონგურებიანი პარაპეტი აქვს (უპირატესად ქართლ-კახეთის ბარში);
ორფერდასახურავიანი კოშკები, რომელთაგან ზოგს საბრძოლო ჩარდახები (თუშეთი, ფშავ-ხევსურეთი) ან დუროები (სვანეთი, რაჭა) აქვს;
სიპედიანი კოშკები საფეხუროვან-პირამიდული სახურავითა და ჩარდახებით (ხევსურეთი, თუშეთი). დუროებიანი და სიპედიანი კოშკების (სიმაღლე ზოგჯერ 25 მ) კომპოზიციის აოფმრბი უნიკალურია და კავკასიის გარდა არსად მოიპოვება.
კოშკს იყენებდნენ აგრეთვე საცხოვრებლადაც. ჩვეულებრივ ეს იყო სართულიანი ნაგებობა ბოსლითა (ქვედა სართულში) და საბრძოლო ბაქნით (ზედა სართულში). სვანეთში (მესტია, უშგულის თემი), ხევსურეთში (შატილი, მუცო), თუშეთი (ომალო, დართლო), ზემო რაჭაში (ღები, ჭიორა) კოშკური სახლის რამდენიმე ტიპით შექმნილია რელიეფთან ოსტატურად შეხამებული ანსამბლები. ქართლ-კახეთში გვიანდელი საგვარეულო კოშკების სართულში ხშირად მარანს ან წყაროს აწყობდნენ.

ფოტოგალერეა
კოხტასთავი

კოხტასთავი — ისტორიული ციხესიმაგრე სამხრეთ საქართველოში, ჯავახეთისა და სამცხის საზღვარზე (ახლანდელი ასპინძის მუნიციპალიტეტში). წყაროებში პირველად იხსენიება საუკუნის მოვლენების თხრობასთან დაკავშირებით. საქართველოში მონღოლთა ბატონობის დროს აქ შეიკრიბნენ ქართველი მთავრები და აჯანყებისათვის შეითქვნენ 1245-1246 წლებში. შეთქმულებაში მონაწილეობას იღებდნენ: ეგარსლან ბაკურციხელი, ცოტნე დადიანი, ყვარყვარე ჯაყელი, სარგის თმოგველი და სხვ. მათი მიზანი დიდი ანტიმონღოლური აჯანყების მომზადება იყო. მონღოლებმა შეთქმულების შესახებ შეიტყვეს და მისი მონაწილეები დააპატიმრეს. გადარჩნენ მხოლოდ ცოტნე დადიანი და რაჭის ერისთავი კახაბერისძე, რომლებმაც ადრე დატოვეს ქვეყანა. დაპატიმრებულები ანისში წამიყვანეს, ხელ-ფეხი შეუკრეს, გააშიშვლეს, ტანზე თაფლი წაუსვეს და მზეზე დდაყარეს. ცოტნე დადიანმა გაიგო ქართველი დიდებულების შეპყრობის ამბავი. მან ორი მსახური იახლა და ანისში წავიდა. ჟამთააღმწერელი გვაუწყებს, რომ „ცოტნე დადიანი მოვიდა ორითა კაცითა და განიძარცვა სამოსელი თავისი და შეკრული დაჯდა ქართველთა თანა“ — მოახსენეს მონღოლებმა ნოინს. ცოტნემ მონღოლებს მოახსენა, რომ თუ ისინი უდანაშაულოებს სე სასტიკად სჯიდნენ, მაშინ თავადაც მეგობრების გვერდით მოკვდებოდა. მონღოლებმა ცოტნე დადიანის სიტყვები ირწმუნეს და ქართველი დიდებულები გაათავისუფლეს. აქვე 1314 წელს მონღოლთა თაოსნობით მოიწვიეს ქართველ მთავართა და დიდებულთა კრება ქვეყნის გასაერთიანებლად და მცირეწლოვანი გიორგი -ის გასამეფებლად (სარგის და ყვარყვარე ჯაყელების გამოუცხადებლობის გამო შეკრებას შედეგი არ მოჰყოლია). 1414-1415 წლებში კოხტასთავთან მომხდარ ბრძოლაში მეფე ალექსანდრე -მა დაამარცხა ივანე ათაბაგი. საუკუნიდან კოხტასთავი ოსმალთა ხელში გადავიდა. ამჟამად ეს პუნქტი ნასოფლარადაა ქცეული.
კოხტასთავის შეთქმულება

კოხტასთავის შეთქმულება — ქართველ დიდებულთა შეთქმულება მონღოლთა ბატონობის წინააღმდეგ დაახლოებით 1245 წელს ჯავახეთში. მონაწილეობდნენ ეგარსლან ბაკურციხელი, ცოტნე დადიანი, ვარამ გაგელი, ყვარყვარე ჯაყელი, შოთა კუპრი, თორღვა პანკელი, გამრეკელ თორელი, სარგის თმოგველი და სხვები. მათი მიზანი დიდი ანტიმონღოლური აჯანყების მომზადება იყო. მონღოლებმა შეთქმულების შესახებ შეიტყვეს და მისი მონაწილეები დააპატიმრეს. გადარჩნენ მხოლოდ ცოტნე დადიანი და რაჭის ერისთავი კახაბერისძე, რომლებმაც ადრე დატოვეს ქვეყანა. დაპატიმრებულები ანისში წაიყვანეს, ხელ–ფეხი შეუკრეს, გააშიშვლეს, ტანზე თაფლი წაუსვეს და მზეზე დაყარეს. ცოტნე დადიანმა გაიგო ქართველი დიდებულების შეპყრობის ამბავი. მან ორი მსახური იახლა და ანისში წავიდა. ჟამთააღმწერელი გვაუწყებს, რომ „ცოტნე დადიანი მოვიდა ორითა კაცითა და განიძარცვა სამოსელი თავისი და შეკრული დაჯდა ქართველთა თანა“ — მოახსენეს მონღოლებმა ნოინს. ცოტნემ მონღოლებს მოახსენა, რომ თუ ისინი უდანაშაულოებს ასე სასტიკად სჯიდნენ, მაშინ თავადაც მეგობრების გვერდით მოკვდებოდა. მონღოლებმა ცოტნე დადიანის სიტყვები ირწმუნეს და ქართველი დიდებულები გაათავისუფლეს.
ფრიკის კოლექცია

ფრიკის კოლექცია — ხელოვნების მუზეუმი მანჰეტენზე, ნიუ-იორკი, აშშ. მდებარეობს ლითონის მაგნატის ჰენრი კლეი ფრიკის ყოფილ რეზიდენციაში, რომელიც თომას ჰასტინგის პროექტით 1913-14 წლებში აიგო.

ფრიკი ერთ-ერთი ღირსშესანიშნავი ხელოვნების მუზეუმთაგანია აშშ-ში, ძველ ხელოვანთა ერთობ მაღალი ხარისხის კოლექციით, რომელიც ყოფილი რეზიდენციის 16 გალერეაში არის გამოფენილი. ტილოები მრავალ გალერეაში დღესაც ფრიკის დიზაინის მიხედვით არის განლაგებული, თუმცა ამასთან წლების განმავლობაში დამატებული ახალი ხელოვნების ნიმუშებიც კოლექციას ფრიკის ესთეტიკის შესაბამისად ეხამება.

კოლექციაში შედის მთავარი ევროპელი მხატვრების ზოგიერთი ყველაზე უკეთ ცნობილი ნამუშევარი, ასევე მრავალი ქანდაკება და ფაიფურის ჭურჭელი. აქვეა ავეჯი, მინანქრის ნივთები და ხალიჩები. ფრიკის გარდაცვალების შემდეგ მისი ქალიშვილი ჰელენ კლეი ფრიკი კოლექციას აფართოებს და ამჟამად კოლექციის მესამედი 1919 წლის შემდეგ არის შესყიდული.

კოლექციის შედევრები
რუსეთის კოშკი

რუსეთის კოშკი (რუს.: ) — ზემაღალი ცათამბჯენის პროექტი მოსკოვის საერთაშორისო ბიზნეს ცენტრში. მშენებლობა დაიწყო 2007 წლის სექტემბერში და გეგმით 2012 წელს უნდა დასრულებულიყო. შენობის სიმაღლე 612,2 მეტრი, შენობა კი ევროპაში ყველაზე მაღალი და მსოფლიოში მეორე შენობა უნდა ყოფილიყო ბურჯ დუბაის შემდეგ. მშენებლობა 2008 წლის კრიზისის გამო შეჩერდა.

კონსტრუქციის საერთო ფართი 529.000 მ² იყო, რომლის 38% მიწის ქვეშ უნდა მოქცეულიყო. კოშკს 118 სართული, 101 ლიფტი და მიწისქვეშა ავტოსადგომი ექნებოდა 3.680 ავტომანქანისთვის. კომერციული საცალო მაღაზიები განლაგდება შენობის პირველ სართულებზე იყო დაგეგმილი. შენობის მაქსიმალურ ტევადობად 30.000 ადამიანი მოიაზრებოდა.

თავდაპირველად, 1994 წელს, რუსეთის კოშკი მოსკოვის საერთაშორისო ბიზნეს ცენტრის მეორე და მესამე ნაკვეთებზე იყო გათვლილი და მსოფლიოში უმაღლესი შენობა უნდა გამხდარიყო 648 მ სიმაღლით და 125 სართულით. შენობის ადრეული პროექტი მოამზადა არქიტექტურულმა კომპანიამ ჩიკაგოდან ", ". შენობის აგება შემდეგ მე-14 ნაკვეთზე გადაწყდა. 2003 წელს განახლებული პროექტი დამტკიცდა, რომელიც უკვე კომპანიას "ფოსტერი და პარტნიორები" ეკუთვნის და იგი მე-17 და მე-18 ნაკვეთებზე გადაიტანეს. 2004 წლის იანვარში პროექტის მთავარი ინვესტორი მოსკოვის დეველოპერული კომპანია გახდა, რომელმაც ამ სამუშაოებში $2 მილიარდი უნდა დახარჯოს.

2007 წლის 18 სექტემბერს საზეიმოდ შედგა შენობის საძირკვლის ჩაყრის ცერემონია.
გოლუმი

გოლუმი (ან „გოლლუმი“, ) — პერსონაჟი ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში და რომანების „ჰობიტი“ და „ბეჭდების მბრძანებელი“ პერსონაჟი.

გოლუმის ერთ-ერთი განმასხვავებელი თავისებურება არის მისი ლაპარაკის მანერა. საკუთარ თავზე საუბრობს მრავლობით რიცხვში და ჩვეულებრივი სიტყვების მოდიფიცირებულ ვერსიებს იყენებს. მაგალითად: ჰობიტსები - ჰობიტების ნაცვლად, ჩიტებბი - ჩიტების ნაცვლად და ა.შ.

ისტორია
გოლუმი თავდაპირველად იყო ჰობიტი, რომელიც ცხოვრობდა ზამბახის ველებთან. მას სინამდვილეში ერქვა „სმეაგოლი“ და სახელი „გოლუმი“ შეიძინა ყელიდან საზარელი ხმის გამოშვებით. ძალაუფლების ბეჭედმა იგი გარყვნა. ამით მისი სიცოცხლე უფრო ხანგრძლივი გახდა. ბეჭედს გოლუმი ხშირად უწოდებდა „ჩემი საუნჯე“ ან „ჩემი დაბადების დღის საჩუქარი“. მას შემდეგ, რაც იგი ბილბო ბეგინსის საკუთრებაში გადავიდა, გოლუმი ბეჭედს სიცოცხლის ბოლომდე ეძებდა.

საუკუნეების განმავლობაში ბეჭდის გავლენის ქვეშ, გოლუმს უყვარდა და ეზიზღებოდა ეს ნივთი, ისევე როგორც უყვარდა და ეზიზღებოდა საკუთარი თავი. თხრობისას ჩანს, რომ გოლუმს პიროვნების გაორების ნიშნები აქვს, იგი ორ ცეცხლს შორის არის - სურს ბეჭდის დაბრუნება და ამავე დროს, მისგან გათავისუფლებაც.

პიროვნება
გოლუმი არის დაბალი სიმაღლის არსება, გამხდარი, დიდი მანათობელი თვალებით. „ჰობიტის“ მიხედვით მისი კანი პრიალა და შავი ფერისაა. „ჰობიტში“ არ არის ნახსენები ის, რომ წარსულში გოლუმი ზევით, მიწაზე ცხოვრობდა. ასევე არ არის ნათქვამი, რომ იგი ოდესღაც ნახევარკაცა (ჰობიტი) იყო.

სავარაუდოდ, ასევე ავტორის თავდაპირველი ჩანაფიქრის მიხედვით, გოლუმი იყო უცნობი ჯიშის არსება. ასეა იგი გამოყვანილია რალფ ბაკშის მიერ გადაღებულ ანიმაციურ ფილმ „ბეჭდების მბრძანებელში“ - ჰგავს როგორც ობობას, ასევე ბაყაყს. პიტერ ჯეკსონის კინოვერსიაში კი იგი პირიქით, უფერულია. ის ზოგადად ღონიერია, თუმცა მშიშარა და მატყუარა.

„ბეჭდების მბრძანებელში“ გოლუმის ბიოგრაფია და პიროვნება ჩნდება გაცილებით ვრცლად: ტრილოგიაში იგი წარმოდგენილია არა გაურკვეველ ურჩხულად, არამედ უბედურ ყოფილ ჰობიტად, ბეჭდის მსხვერპლად. იგი იტანჯება პიროვნების გაორებით, იწყებს საუბარს საკუთარ თავთან, გაყოფილია მშიშარა სმეაგოლად და ბოროტ გოლუმად.

ადაპტაციები
კინოტრილოგიებში „ბეჭდების მბრძანებელი“ და „ჰობიტი“ გოლუმს ასრულებს და ახმოვანებს მსახიობი ენდი სერკისი.
ლივერის სახლი

ლივერის სახლი — სანიმუშო საერთაშორისო სტილის ცათამბჯენი 390 პარკ ავენიუზე, ნიუ-იორკი. გორდონ ბანშაფტის პროექტი კომპანიიდან „, “ ნიუ-იორკში ფარდისებური ფასადის პირველი ნიმუშია და საყოველთაოდ აღიარებულია, როგორც სახელმძღვანელო ნაგებობა. შენობას იმ დროისთვის ინოვაციური ეზო და საზოგადოებრივი სივრცე აქვს. პარკ ავენიუს გარშემო შემდგომში აგებულმა კორპორაციულმა შტაბ-ბინებმა ლივერის სახლის სტილი გაიმეორეს, თუმცა ვერცერთი მათგანი ვერ შეედრება მას სიკოხტავითა და ინოვაციური დიზაინით. მის ვან დერ როეს სიგრამ ბილდინგი პარკ ავენიუს მოპირდაპირე მხარეს ხარისხით ლივერს უახლოვდება, თუმცა ყველა დანარჩენი მეზობელი ცათამბჯენი მასთან შედარებით შესამჩნევად მდარეა.