დიეგო ვიჯილ ი კოკანია

დიეგო ვიჯილ ი კოკანია (დ. 1799, ტეგუსიგალპა, ჰონდურასი — გ. 10 იანვარი, 1845, გრანადა, ნიკარაგუა) — ცენტრალურამერიკელი პოლიტიკოსი. იგი გახლდათ ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკის ბოლო პრეზიდენტი (1839–1840 წწ.) მისი დაშლის პერიოდში. ის ასევე იყო ფედერაციული შტატების — ჰონდურასის (1829 წ.) და სალვადორის (1836–1837 წწ. და 1837–1838 წწ.) მეთაური.

წარმომავლობა და ადრეული პოლიტიკური კარიერა
დიეგო ვიჯილ იყო ხოსე ვიჯილ ფერნანდესისა და ხოსეფა კოკანია ფაბრეგას ვაჟი. მას ნათესაური კავშირი ჰქონდა ცენტრალურამერიკელ ლიბერალ ლიდერთან, გენერალსა და პრეზიდენტ ფრანსისკო მორასანთან და მის უახლოეს თანამებრძოლთა რიცხვში შედიოდა. ვიჯილმა სამართალი ნიკარაგუაში, ლეონის უნივერსიტეტში შეისწავლა, რის შემდეგაც დროებით მუშაობდა იურისტად და ნოტარიუსად ტეგუსიგალპაში.

1824 წელს იგი ფედერალური პარლამენტის წევრი იყო. 1826–1827 წლებში ეკავა ტეგუსიგალპას პროვინციის გუბერნატორის თანამდებობა, თუმცა ფედერალური პრეზიდენტის, მანუელ ხოსე არსეს ჯარების მიერ ქალაქის დაკავების შემდეგ, იგი დააპატიმრეს. როდესაც მორასანმა ჰონდურასი კვლავ დაიპყრო, ვიჯილი გაათავისუფლეს.

ჰონდურასის სახელმწიფოს მეთაურის თანამდებობაზე
ლა ტრინიდადის ბრძოლაში (1827 წლის 10 ნოემბერი) მორასანის გამარჯვების შემდეგ, ჰონდურასის საკანონმდებლო ასამბლეამ 1827 წლის 27 ნოემბერს ვიხილი სახელმწიფოს მეთაურის მოადგილედ დანიშნა. მოგვიანებით, მორასანმა იგი ჰონდურასის მეთაურად დაასახელა (1829 წლის 7 მარტიდან 2 დეკემბრამდე).

მისი მმართველობის პერიოდში საკანონმდებლო ასამბლეამ ჰონდურასში რელიგიური თემები დაშალა. მათი ქონება სახელმწიფოს გადაეცა, ხოლო რამდენიმე მონასტერი და სხვა შენობა საზოგადოებრივი დანიშნულების ნაგებობებად იქნა გამოყენებული.

სალვადორის სახელმწიფოს მეთაურის თანამდებობაზე
გენერალმა მორასანმა იგი სალვადორის შტატის მეთაურად დანიშნა 1836 წლის 1 თებერვლიდან. იგი ამ თანამდებობაზე 1837 წლის 23 მაისამდე იყო, შემდეგ კი კვლავ — 1837 წლის 7 ივლისიდან 1838 წლის 6 იანვრამდე.

მისი მმართველობის პერიოდში სალვადორში ქოლერის ეპიდემია გავრცელდა, რომელიც ესკიპულასის სალოცავიდან დაბრუნებულმა მომლოცველებმა ჩაიტანეს. ქოლერის გამო, მთავრობამ შეაჩერა ყველა გადახდა, გარდა სახელმწიფო მოხელეების ხელფასებისა, რათა რესურსები ეპიდემიასთან ბრძოლისკენ მიემართა. 1837 წლის იანვრისთვის ქოლერა შტატის მთელ მოსახლეობაზე გავრცელდა. შტატის მთავრობამ დეპარტამენტების დედაქალაქებში სანიტარიული კომიტეტები ჩამოაყალიბა.

1836 წლის მარტში ლიცენციატი და გენერალი ნიკოლას ესპინოსა, ელ სალვადორის შტატის ყოფილი მეთაური, შტატიდან გააძევეს და მას ჩამოართვეს წოდება „სამშობლოს წინაშე დამსახურებული“ .

1837 წლის 8 იანვარს საკანონმდებლო ასამბლეამ დაამტკიცა წლიური ბიუჯეტი, რომელიც სულ 85,028 პესოს შეადგენდა. მან ასევე გასცა ნებართვა ქალაქ სან-მიგელში წყალგაყვანილობის სისტემის შეყვანაზე.

1837 წლის 23 მაისს საკატეკოლუკასა და კოხუტეპეკეში ადგილობრივთა აჯანყება დაიწყო, რასაც მრავალი მკვლელობა და ძარცვა მოჰყვა. იმავე დღეს შტატის მეთაურის თანამდებობა ვიჯილისგან ტიმოტეო მენენდესს გადაეცა. ვიჯილი თანამდებობას ექვსი კვირის შემდეგ, 7 ივლისს დაუბრუნდა.

1837 წლის ივნისში სანტა-ანაში რევოლუციური მოძრაობა დაიწყო, თუმცა ის ჩაახშეს. მთავრობამ სხვადასხვა რევოლუციური მოძრაობის მონაწილეთათვის ამნისტია გამოაცხადა. 1838 წლის 6 იანვარს ტიმოტეო მენენდესი კვლავ გახდა შტატის მეთაური.

ფედერაციული რესპუბლიკის პრეზიდენტის თანამდებობაზე
მას შემდეგ, რაც ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტი გრეგორიო სალასარი მოკლეს რაფაელ კარერას ამბოხებული ძალების მიერ ქალაქ გვატემალის ოკუპაციის დროს, ვიჯილი მის მემკვიდრედ შეირჩა (1838 წლის 1 თებერვალს). მორასანი იმ დროს ფედერაციის პრეზიდენტის თანამდებობაზე მეორე ვადით იმყოფებოდა.

1839 წლის 1 თებერვალს მორასანმა პრეზიდენტის თანამდებობა ვიჯილს გადააბარა. ნიკარაგუა, ჰონდურასი და კოსტა-რიკა ფედერაციიდან ჯერ კიდევ 1838 წელს გავიდნენ, მალე კი მათ გვატემალამაც მიბაძა (1839 წლის 17 აპრილი). შედეგად, „ფედერაციაში“ მხოლოდ ერთი წევრი — სალვადორი დარჩა. 1840 წლის 31 მარტს სალვადორმა ოფიციალურად დაშალა ფედერაცია და ვიჯილის მმართველობის ვადაც დასრულდა.

გვიანი წლები
1840 წლის 8 აპრილს დიეგო ვიჯილმა და ფრანსისკო მორასანმა ელ სალვადორი დატოვეს და კოსტა-რიკასა და პანამისკენ გაემართნენ. 1842 წლის 15 სექტემბერს სან-ხოსეში (კოსტა-რიკა) მორასანის სიკვდილით დასჯის შემდეგ, ვიხილი ნიკარაგუაში, ქალაქ გრანადაში დასახლდა, სადაც 1845 წელს გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა.