კატარინა ბრაგანსა

კატარინა დე ბრაგანსა (; ; დ. 25 ნოემბერი, 1638 — გ. 31 დეკემბერი, 1705) — ბრაგანსის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის ინფანტა, როგორც მეფე ჟუან -ისა და დედოფალ ლუიზა დე გუსმანის ასული. ინგლისის, შოტლანდიისა და ირლანდიის დედოფალი 1662-1685 წლებში, როგორც მეფე ჩარლზ -ის მეუღლე. იგი იყო უნაყოფო, ამიტომაც ჩარლზის გარდაცვალების შემდეგ, ტახტზე მისი უმცროსი ძმა, ჯეიმზ ავიდა, ხოლო უშვილო კატარინა, 1692 პორტუგალიაში დაბრუნდა. პორტუგალიაში, 1701 და 1704-1705 წლებში თავისი ძმის, პედრუ -ის რეგენტი იყო.

ადრეული ცხოვრება
კატარინა დაიბადა ვილა ვიკოსას სამეფო სასახლეში, ჯერ კიდევ მაშინ როცა პორტუგალია ესპანეთის შემადგენლობაში იყო. მამამისი, ჟუანი, იყო ბრაგანსას ჰერცოგი და ამავე სახელობის დინასტიის დამფუძნებელი. ხოლო დედამისი, ლუიზა დე გუსმანი, პორტუგალიაში ერთ-ერთი უდიდესი და ძლევამოსილი დიდგვაროვნის ასული იყო. 1640 წელს პორტუგალია ესპანეთს გამოეყო. ამავე წლის 1 დეკემბერს, პორტუგალიელმა დიდგვაროვნებმა და კათოლიკურმა ეკლესიამ, ერთხმად, პორტუგალიის მეფედ აირჩია კატარინას მამა, ჟუან ბრაგანსა. მას შემდეგ რაც მამამისი მსოფლიოში ერთ-ერთი უძლიერესი კოლონიური იმპერიის მმართველი გახდა, კატარინა ევროპის ყველაზე სასურველ სარძლოდ იქცა. მას ხელს სთხოვდნენ ავსტრიის ერცჰერცოგი, ვანდომის ჰერცოგი, ბეფორტის ჰერცოგი, ასევე საფრანგეთის მეფე ლუი და ინგლისის, შოტლანდიისა და ირლანდიის მეფე ჩარლზ . პორტუგალიელებმა თავდაპირველად მისი საფრანგეთში გათხოვება განიზრახეს, თუმცა მას შემდეგ რაც ფრანკო-პორტუგალიური ალიანსი გაუქმდა, გადაიფიქრეს. ამის შემდეგ მისი ანგლო-პორტუგალიური ალიანსის გასამყარებლად მისი ინგლისში გათხოვება განიზრახეს. მიუხედავად მეზობელი ესპანეთის აგრესიული დამოკიდებულებისა და მასთან არსებული გამუდმებული ომებისა, პორტუგალია მაინც ახერხებდა ძლიერებისა და სუვერენიტეტის შენარჩუნებას. კატარინამ თავის ოჯახთან ერთად ბედნიერი და უზრუნველი ბავშვობა გაატარა მის საყვარელ ლისაბონში.

საყოველთაოდ იყო ცნობილი, რომ პორტუგალიის მეფის ასეთი დიდებისა და ძლიერების უკან საოცრად გონიერი დედოფალი ლუიზა დე გუსმანი იდგა. გარდა კარგი ცოლობისა, იგი ყურადღებიანი დედაც იყო. იგი შვილების სწორი კუთხით აღზრდას დიდ დროსა და ენერგიას უთმობდა. კატარინა და დედამისი სასახლეზე მეტ დროს კათოლიკურ ტაძარში ატარებდნენ. დედოფალი ლუიზა ღრმად მორწმუნე და ღვთისმოშიში ქალი იყო და შვილების ასე აღზრდას ცდილობდა, რაც კატარინას შემთხვევაში გამოუვიდა კიდეც. 1653 წელს გარდაიცვალა კატარინას უფროსი და, ხუანა ბრაგანსა. 1656 წელს კი გარდაიცვალა კატარინას მამა, პორტუგალიის მეფე ჟუან . ტახტზე ავიდა კატარინას უმცროსი ძმა აფონსუ , რომელიც ძალიან პატარა იყო. მეფის მცირეწლოვანებიდან გამომდინარე რეგენტი გახდა საჭირო, რომელიც კატარინას დედა ლუიზა დე გუსმანი გახდა. ამავე ხელშეკრულების საფუძველზე კატარინას ქორწინების პერიოდში ენიჭებოდა რელიგიური თავისუფლება. 1662 წლის 14 მაისს კატარინა ინგლისში ჩავიდა

ნაკლებადაა ცნობილი თავად კატარინას აზრი ამ ყველაფერთან დაკავშირებით. მიუხედავად ამისა იგი პრეტენზიებს არ გამოთქვამდა და მხარსაც უჭერდა ამ ქორწინებას ვინაიდან იცოდა, რომ ეს მის საყვარელ პორტუგალიას და პორტუგალიელებს ძალიან სჭირდებოდათ. კატარინა ძალიან დიდ დროს ატარებდა სასახლის კათოლიკურ ტაძარში და სასახლეში გამართულ ბანკეტებს უვარგისად მიიჩნევდა. სასახლის გარეთაც იგი იქცეოდა არა ინგლისური, არამედ პორტუგალიური ეტიკეტის მკაცრი დაცვით. კატარინა იყო ძალიან მშვიდი და გაწონასწორებული პიროვნება.

ქორწინების დროს კატარინა უკვე 23 წლის იყო, რაც მის დროში გათხოვებისთვის ძალიან მაღალი ასაკი იყო, ამის გამო მას ბევრი აკრიტიკებდა. კატარინა ყოველთვის მშვიდად პასუხობდა მსგავს კრიტიკოსებს. მას ყოველთვის მჭიდრო ურთიერთობა ჰქონდა ლისაბონში თავის ოჯახთან. ინგლისში ატეხილი ნებისმიერი პატარა შფოთის დროს იგი მზად იყო საყვარელ პორტუგალიაში დაბრუნებულიყო. სწორედ ამ მიზეზით ჩარლზი და სხვა ინგლისელები მას ყოველთვის თავაზიანად ექცეოდნენ, რაც როგორც კატარინას დედა ლუიზა დე გუსმანი ამბობდა მისასალმებელი საქციელი იყო კატარინას მხრიდან.

1663 წელს კატარინა სამჯერ დაფეხმძიმდა თუმცა მძიმე ავადმყოფობების გამო სამჯერვე მოეშალა მუცელი. ამის გამო ჩარლზმა მისი ღალატი დაიწყო და უამრავი საყვარელი გაიჩინა. მალე კატარინას ამცნეს, რომ მის ქმარს უკვე ორი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი ჰყავდა და მათ ტახტის მემკვიდრეებად ცნობას ითხოვდა. მისი სამი მოშვლილი ორსულობის შემდეგ ყველამ დაკარგა იმედი, რომ დედოფალს მემკვიდრის გაჩენა შეეძლო. სამეფო კარის მრჩევლები მეფეს ერთხმად მოუწოდებდნენ უცხოელ, კათოლიკე უნაყოფო ქალთან განქორწინებას და ვინმე ნაყოფიერ პროტესტანზე ქორწინებას, თუმცა ჩარლზი უარს აცხადებდა. ჩარლზი არასდროს გასცილებია კატარინას, მადლობის ნიშნად კატარინა სიცოცხლის ბოლომდე მისი ერთგული დარჩა.

დედოფალი
კატარინა ხალხში პოპულარული დედოფალი იყო, ვინაიდან ის კათოლიკე იყო. ამ ინცინდენტის შემდეგ კატარინა მეფესთან მივიდა და განუცხადა, რომ თუ ბარბარა დაუყოვნებლივ არ დატოვებდა სამეფო კარს ის პორტუგალიაში დაბრუნდებოდა. თავიდან ჩარლზმა არ დაუჯერა, თუმცა როცა ნივთების გასამგზავრებლად გამზადება დაიწყო, მაშინ ყველა საყვარელი გააძევა სამეფო კარიდან. ვინაიდან მონარქისთვის იმაზე დიდი სირცხვილი არაფერი იყო, თუ ცოლი მიატოვებდა და თანაც კურტიზანების გამო. ამის შემდეგ კატარინა, მეფის თხოვნის მიუხედავად, ძალიან იშვიათად ღებულობდა მონაწილეობას სამეფო კარის საქმიანობებში.

კათოლიციზმი
მიუხედავად იმისა, რომ კატარინას რწმენა მხოლოდ მისი პირადი საქმე იყო, მისი კათოლიკობა და მეფის ანტიკათოლიკური განწყობა მათი ქორწინების ძირითადი ბზარი იყო. კატარინა თავისი რწმენით ცხოვრობდა და მის გარეშე არ შეეძლო. მის ღვაწლს ხედავდა და აფასებდა მისი მეუღლე. ინგლისში კატარინა გამუდმებით ცდილობდა ინგლისში კათოლიციზმის განმტკიცებას. 1665 წელს წამოიწყო 13 კათოლიკური ეკლესიის მშენებლობა მთელი სამეფოს მასშტაბით, რომელიც 1667 წელს დასრულდა. ვინაიდან ჩარლზსა და კატარინას შვილები არ ჰყავდათ, ტახტზე ავიდა ჩარლზის უმცროსი ძმა ჯეიმზ . მალე ჯეიმზს ჩარლზის უკანონო ვაჟი აუჯანყდა და ტახტიდან ჩამოგდება მოუნდომა, თუმცა ჯეიმზმა გაიმარჯვა.

კატარინა გარკვეული პერიოდი ინგლისში დარჩა. იგი კვლავ განაგრძობდა ინგლისში კათოლიციზმის გავრცელებას და მხარი დაუჭირა თავის მულის შვილს, მერი -ს და მის ქმარს უილიამ -ს, რომლებმაც ანგლიკანი ჯეიმზი ტახტიდან ჩამოაგდეს, ვინაიდან თავად მერი და უილიამიც კათოლიკეები იყვნენ. თავიდან მას მერისთან და უილიამთან კარგი ურთიერთობა ჰქონდა, თუმცა მოგვიანებით სიტუაცია ძალიან დაიძაბა. მათ რადიკალურად განსხვავებული ინტერესები აღმოაჩნდათ, რის გამოც განხეთქილება ჩამოვარდა.

საბოლოოდ 1692 წლის მარტში კატარინა ბრაგანსა პორტუგალიაში დაბრუნდა. იგი ზრუნდავდა თავისი ძმიშვილის, მომავალი მეფის ინფანტი ჟუანის აღზრდაზე. კატარინას რძალი, დედოფალი მარია სოფია ნოებურგელი ახალი გარდაცვლილი იყო, მისი ძმა ამის გამო ღრმა დეპრესიაში იყო, ჟუანს კი სხვა მზრუნველი არავინ ჰყავდა. კატარინა რელიგიურად ზრდიდა ჟუანს, აძლევდა დარიგებებს და მის ცხოვრებაში ძირითადი ფიგურა გახდა.

1703 წელს კატარინამ მხარი დაუჭირა მეთვენის ხელშეკრულების დადებას ინგლისსა და პორტუგალიას შორის. კატარინა იყო თავისი ძმის, პორტუგალიის მეფე პედრუ -ის რეგენტი 1701 და 1704-1705 წლებში. კატარინა ბრაგანსა გარდაიცვალა პორტუგალიის დედაქალაქ ლისაბონში, 1705 წლის 31 დეკემბერს. იგი დაკრძალეს წმინდა ვინსენტ ფორელის სახელობის მონასტერში, ქალაქ ლისაბონში.