iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მალაიზიის პოლიტიკური სისტემა

მალაიზია წარმოადგენს ფედერალურ კონსტიტუციურ მონარქიას, რომელიც შედგება 13 სუბიექტის - ფედერაციის სახელმწიფოების (შტატებისაგან) და სამი ფედერალური ტერიტორიისგან. აქედან, 11 შტატი და ორი ფედერალური ტერიტორია განლაგებულია მალაკის ნახევარკუნძულზე, ორი შტატი (საბაჰი და სარავატი) კუნძულ კალიმანტანზე და ერთი ფედერალური ტერიტორია (ლაბუანი) სარავატის მახლობლად, მის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე. 9 შტატი წარმოადგენს მონარქიულ შტატს. 7 მათგანს მეთაურობს სულთანი. ნეგრი-სემბილანის შტატის მმართველი ატარებს მალაურ ტრადიციულ ტიტულს — „იანგ დი-პერტუან ბესარი“, პერლის შტატის მმართველი ატარებს რაჯას ტიტულს. მონარქიულ შტატებში აღმასრულებელ ხელისუფლებას წარმოადგენს მთავარი მინისტრი („მენტერი ბესარი“). თითოეული მმართველი წარმოადგენს, აგრეთვე, საკუთარი შტატის უმაღლეს სულიერ წინამძღვარს. დანარჩენი 4 შტატის მეთაურია გუბერნატორი, რომელთაც ნიშნავს ცენტრალური ხელისუფლება. ამ ოთხივე შტატში აღმასრულებელ ხელისუფლებას მეთაურობს, აგრეთვე, მთავარი მინისტრი, რომელთაც მალაურ ენაზე ეწოდება „კეტუა მენტერი.“ ფედერალური ტერიტორიები იმართება უშუალოდ ცენტრალური ხელისუფლების მიერ.

ყოველ 5 წელიწადში ერთხელ იმართება არჩევნები მონარქიულ შტატებში, რომელზეც ირჩევენ უმაღლეს მმართველს (მეფეს, მალაურ ენაზე იანგ დი-პერტუან აგონგს) და მის დამხმარე-მოადგილეს (ვიცე-მეფეს). უმაღლესი მმართველი და სულთნები ასრულებენ ძირითადად წარმომადგენლობით ფუნქციებს, მაგრამ კონსტიტუციაში შეტანილი ყველა ცვლილება ან კანონი მოითხოვს მათ სრულ თანხმობას.

ძირითად სახელმწიფო მმართველობას ახორციელებს პარლამენტი და მინისტრთა კაბინეტი, რომელსაც მეთაურობს პრემიერ-მინისტრი. მალაიზიის პარლამენტი ორპალატიანია. ის შედგება ქვედა (წარმომადგენლობითი პალატა) და ზედა (სენატისაგან) პალატისაგან. ქვედა პალატა ფორმირდება საერთო-სახალხო პირდაპირი არჩევნების გზით. სენატი ფორმირდება ყოველ შტატში არჩეული ორ-ორი წევრის და მთავრობის რეკომენდაციით მეფის მიერ დანიშნული წევრებისაგან. აღმასრულებელი ხელისუფლება ეკუთვნის ფედერალურ მთავრობას პრემიერ-მინისტრით სათავეში, რომელიც აუცილებლად წარმომადგენელთა პალატის არჩევნებში გამარჯვებული პარტიის ლიდერი უნდა იყოს. ყველა მინისტრი აუცილებლად პარლამენტის წევრი უნდა იყოს ე.ი. უნდა იყოს არჩევნებში გამარჯვებული.

მალაიზიის პრემიერ-მინისტრები
1963—1970 — აბდულ რახმანი
1970—1976 — აბდულ რაზაკი
1976—1981 — ჰუსეინ ონი
1981—2003 — მაჰატჰირ მოჰამედი
2003—2009 — აბდულა აჰმად ბადავი
2009—2018 — ნაჯიბ ტუნ რაზაკი
2018—2020 — მაჰათირ მოჰამედი
2020—2021 — მუჰიდინ იასინი
2021—2022 — ისმაილ საბრი იააკობი
2022 — ანვარ იბრაჰიმი

სასამართლო ხელისუფლება
სასამართლოს უფლება აქვს:
გადასინჯოს კონსტიტუცია და კანონები
გამოაცხადოს სახელმწიფო ან ფედერალური კანონი ბათილად, თუ ის არ შეესაბამება კონსტიტუციას ან აღემატება ფედერალურ კანონს
გამოაცხადოს ხელისუფლების ესა თუ ის ქმედება უკანონოდ და სხვ.
ვახტანგ რჩეულიშვილი

ვახტანგ რჩეულიშვილი (დ. 1 იანვარი, 1954, თბილისი — გ. 13 აპრილი, 2017) — ქართველი ბიზნესმენი, პოლიტიკოსი და ფიზიკოსი. საქართველოს სოციალისტური პარტიის ლიდერი. ბიზნესმენ მაია რჩეულიშვილის მეუღლე.

1977 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 1979–1982 წლებში იყო ახალგაზრდა მეცნიერთა კლუბის ვიცე-პრეზიდენტი; 1982–1984 წლებში კომკავშირის ცკ-ს ლექტორთა ჯგუფის ხელმძღვანელი; 1982-1985 წლებში უცხოეთის განყოფილების ინსტრუქტორი; 1985–1987 წლებში მეცნიერებათა აკადემიის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა საინფორმაციო ცენტრის მეცნიერ-თანამშრომელი; 1987-1992 წლებში საქართველოს რესპუბლიკის მშვიდობის დაცვის კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე; 1992–1995 წლებში საქართველოს პარლამენტის სპიკერის მოადგილე.

1985 წლიდან აქვეყნებს სტატიებს. იყო საქტელერადიო კომიტეტის პოლიტიკური მიმომხილველი. სხვადასხვა დროს იყო საქართველოს ეკონომიკური ფორუმის თავმჯდომარე და შავი ზღვის ქვეყნების მემარცხენე-ცენტრისტული პარტიის ასამბლეის თავმჯდომარე.1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისი, ჩუღურეთის მაჟორიტარი). 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისი, ჩუღურეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „სოციალისტური პარტია“. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს აღორძინება“. 2003 წელს მომხდარი ვარდების რევოლუციის შემდეგ, ვახტანგ რჩეულიშვილმა დატოვა პოლიტიკა და ბიზნესით დაკავდა.

ვახტანგ რჩეულიშვილი ბოლო კვირების განმავლობაში თოდუას კლინიკაში, მძიმე დიაგნოზით იყო მოთავსებული, იგი კლინიკაში სიმსივნის დიაგნოზით მკურნალობდა. გარდაიცვალა 2017 წლის 13 აპრილს 63 წლის ასაკში.
თბილისის მაცხოვრის სამლოცველო

თბილისის მაცხოვრის სამლოცველო — საქართველოს მართლამდიდებელი ეკლესიის სამლოცველო, მდგარი თბილისში ალ. დიუმას ქუჩაზე.

პლატონ იოსელიანი თბილისის სიძველეთა ჩამონათვალში ლაპარაკობს მაცხოვრის სამლოცველოზე:

თენგიზ კვირკველია მაცხოვრის ეკლესიაზე წერს:

თბილისის მაცხოვრის სამლოცველოს აშენების თარიღი უცნობია. მაგრამ შესაძლებელია ვივარაუდოთ, რომ იგი ქალაქის ერთ-ერთი ძველი ეკლესიაა.
განდგომილი ერთი: ვარსკვლავური ომების ამბავი

„განდგომილი ერთი: ვარსკვლავური ომების ამბავი“ ან უბრალოდ „განდგომილი ერთი“ — 2016 წლის ეპიკური კოსმოსური ოპერის ჟანრის ფილმი, გადაღებული გარეთ ედვარდსის მიერ, საიმონ ვაიცის და ტონი გილროის სცენარის მიხედვით, რომელიც ეფუძნება ჯონ ნოლის და გერი უიტას მიერ შემუშავებულ ამბავს. ფილმი გადაიღო -მა, ხოლო დისტრიბუტორი არის . ეს არის პირველი კინოფილმი ვარსკვლავური ომების ანთოლოგიის სერიაში, რომლის მოქმედება მიმდინარეობს „ახალ იმედამდე“. ფილმში მთავარ როლებს ასრულებენ ფელისიტი ჯოუნსი, დიეგო ლუნა, რიზ აჰმედი, ბენ მენდელსონი, დონი იენი, მადს მიკელსენი, ალან ტუდიკი, ვენ ძიანი და ფორესტ უიტეკერი. განდგომილში მოთხრობილია აჯანყებულების ჯგუფის შესახებ, რომელიც ასრულებს სიკვდილის ვარსკვლავის ნახაზების მოპოვების მისიას.

ნოლმა ფილმის იდეა გადაღების დაწყებამდე ათი წლით ადრე წარადგინა. ნამუშევარი ტონით, სტილით და სხვა ელემენტებით განსხვავდება ვარსკვლავური ომების სხვა ფილმებისგან, მათ შორის — დასაწყისში ტრადიციული მოძრავი ტიტრების ამოღებით. გადაღებები დაიწყო ელსტრის სტუდიებში (ლონდონთან), 2015 წლის აგვისტოში და დასრულდა 2016 წლის თებერვალში. ძირითადი გადაღებების შემდეგ დამატებითი თარიღები დაინიშნა, რამდენიმე სცენის ხელახლა გადასაღებად (სცენარისტ გილროის პროცესში ჩართვით). ფილმის პრემიერა გაიმართა ლოს-ანჯელესში, 2016 წლის 10 დეკემბერს. იგი გამოვიდა აშშ-ში, 2016 წლის 16 დეკემბერს.

განდგომილმა ძირითადად დადებითი შეფასებები მიიღო, შესრულების, მოქმედების სცენების, საუნდტრეკის და ბნელი ტონის გამო, თუმცა, ზოგიერთი კრიტიკოსი უკმაყოფილო იყო პერსონაჟების დეტალიზაციით და ზოგიერთი მსახიობის გარეგნობის აღსადგენად კომპიუტერული ტექნოლოგიების გამოყენებით. მსოფლიო მასშტაბით მისმა შემოსავალმა მილიარდზე მეტი აშშ დოლარი შეადგინა, რამაც 2016 წლის რიგით მეორე ყველაზე შემოსავლიან ფილმად აქცია. იგი ნომინირებული იყო ოსკარზე, ხმის საუკეთესო მონტაჟის და საუკეთესო ვიზუალური ეფექტების კატეგორიებში.
თენგიზ კვირკველია

თენგიზ რაფაელის ძე კვირკველია (დ. 25 იანვარი, 1929, თბილისი — გ. 1994) — ქართველი არქიტექტორი, არიტექტურის დოქტორი.

1949 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი არქიტექტურის სპეციალობით. გამოქვეყნებული ა ქვს მრავალი ნაშრომი და წიგნები: „თბილისის არქიტექტურა“, „ძველი თბილისი“ და მრავალი სხვა.
მესამე ხარისხის ახლო კონტაქტები

მესამე ხარისხის ახლო კონტაქტები — რეჟისორ სტივენ სპილბერგის 1977 წლის ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური ჟანრის ფილმი. მასში მთავარ როლებს ასრულებენ რიჩარდ დრეიფუსი, ფრანსუა ტრიუფო, მელინდა დილონი, ტერი გარი, ბობ ბალაბანი და კერი გაფი. სიუჟეტის მიხედვით, როი ნირს, ინდიანელი პოლიციელის ცხოვრება იცვლება მას შემდეგ, რაც იგი ამოუცნობი მფრინავი ობიექტების მთელ ესკადრილიას იხილავს.

მესამე ხარისხის ახლო კონტაქტები სპილბერგის დიდი ხნის ჩანაფიქრი იყო. 1973 წელს მან -თან სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის ფილმისთვის კონტრაქტი მოიპოვა. მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალურად მხოლოდ სტივენია მისი სცენარისტი, სინამდვილეში მას სხვადასხვა ეტაპზე ეხმარებოდნენ პოლ შრეიდერი, ჯონ ჰილი, დევიდ გილერი, ჰოლ ბარვუდი, მეთიუ რობინსი და ჯერი ბელსონი. ფილმის სახელწოდება დოქტორ ჯოზეფ ალენ ჰაინეკის მიერ უცხო რასის წარმომადგენლებთან შეხვედრის კლასიფიცირებიდან მომდინარეობს. ამ დოკუმენტის მიხედვით, მესამე ხარისხის შეხვედრა გულისხმობს მათ ახლოს ხილვას. ფილმის ვიზუალური ეფექტები შეიმუშავა დაგლას ტრამბალმა, ხოლო კარლო რამბალდიმ შექმნა უცხოპლანეტელების დიზაინი.

ფილმის ბიუჯეტი შეადგენდა 20 მილიონ აშშ დოლარს. მისი პრემიერა გაიმართა 1977 წლის 16 ნოემბერს და 23 ნოემბერს, შეზღუდული, მოგვიანებით კი — უფრო დიდი რაოდენობის კინოთეატრებში. კინოფილმი კრიტიკოსების მიერ აღიარებული იყო და ჰქონდა ფინანსური წარმატება. მსოფლიო მასშტაბით მისმა შემოსავალმა 337 მილიონ აშშ დოლარზე მეტი შეადგინა. ოსკარის 50-ე დაჯილდოებაზე მას მრავალი ჯილდო და ნომინაცია ერგო, ისევე, როგორც ბრიტანული კინოაკადემიის 32-ე, ოქროს გლობუსის 35-ე და სატურნის დაჯილდოების ცერემონიებზე. ამერიკის კინოინსტიტუტის მიერ აღიარებულმა ამ ნამუშევარმა 2007 წლის დეკემბერში კონგრესის ბიბლიოთეკაში ადგილი დაიკავა, როგორც „კულტურულად, ისტორიულად ან ესთეტიკურად აღსანიშნავმა“ კინოფილმმა. იგი აგრეთვე შეტანილია ფილმების ეროვნულ რეესტრში. მისი სპეციალური გამოცემა, დამატებითი სცენებით, კინოთეატრებში ნაჩვენები იყო 1980 წელს. ფილმის მესამე მონტაჟი გამოვიდა -ზე და -ის ფორმატში 1998 წელს, მოგვიანებით კი — - ფორმატებში.
ყარაბულაყი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ყარაბულაყი შეიძლება აღნიშნავდეს:

აზერბაიჯანი
ყარაბულაყი — სოფელი აზერბაიჯანში, გადაბეის რაიონში
ყარაბულაყი — სოფელი აზერბაიჯანში, გობუსტანის რაიონში
ყარაბულაყი — სოფელი აზერბაიჯანში, გოიგოლის რაიონში
ყარაბულაყი — სოფელი აზერბაიჯანში, ოღუზის რაიონში
ყარაბულაყი — სოფელი აზერბაიჯანში, ყუბის რაიონში
ყარაბულაქყი — სოფელი აზერბაიჯანში, ხიზის რაიონში
ყარაბულაყი — სოფელი აზერბაიჯანში, ხოჯალის რაიონში
ირანი
ყარაბულაქი
ყარაბულაქი
ყარაბულაქი
ბაზკოვსკაიის მირქმის ეკლესია

ბაზკოვსკაიის მირქმის ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია შოლოხოვის რაიონის სოფელ ბაზკოვსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას. ეკლესიის მშენებლობა დაასრულეს 1907 წელს.

ეკლესიის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, შოლოხოვის რაიონი, სოფელი ბაზკოვსკაია.

ისტორია
მირქმის პირველი ეკლესია ააშენეს 1907 წელს სტანიცის ცენტრში. იგი იყო ხის დაჰქონდა სამი საკურთხეველი: მთავარი საკურთხეველი იყო უფლის მირქმის სახელზე ნაკურთხი, დანარჩენი ორი კი ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და სერაფიმ საროველის სახელზე.

ეკლესია გადაურჩა ოქტომბრის რევოლუციას და რუსეთის სამოქალაქო ომს და მუშაობდა მეორე მსოფლიო ომის დროსაც. 1950-იან წლებში იგი დახურეს და გადააკეთეს კლუბად. 1961 წელს ეკლესია დაიწვა. მის ახლოს ააშენეს კლუბი, დადგეს ლენინის ძეგლი და ტრიბუნა მიტინგებისათვის.

1992 წელს სსრკ-ის დაშლის შემდეგ სტანიცა ბაზკოვსკაიაში ისევ ჩამოყალიბდა მართლმადიდებელ ქრისტიანთა მრევლი. ძველი ეკლესიიდან 500 მეტრში მრევლს გადაეცა ძველი საბავშვო ბაღის შენობა, რომელიც გადააკეთეს სამლოცველო სახლად და დაიწყეს მასში საეკლესიო მსახურება. 1996 წელს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის მთავარეპისკოპოსმა პანტელეიმონმა აკურთხა ახალი ორსკურთხევლიანი ეკლესიის მშენებლობა. ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი მირქმის სახელზე იყო ნაკურთხი, ხოლო მეორე - სერაფიმე საროველისა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელზე. ეკლესიის პროექტი დაუკვეთეს დონის როსტოვში, მისი ავტორები იყვნენ სერგეი სულიმენკო და ვიქტორია პიშჩულინა. ეკლესიის კურთხევა შედგა 2010 წლის 24 ოქტომბერს მთავარეპისკოპოს პანტელეიმონის მიერ.

ახალი ეკლესია აშენდა ძველი ეკლესიიდან 200 მეტრის დაშორებით. ეკლესიის მშენებლობამდე ბაზკოვსკაიას ესტუმრა როსტოვის ოლქის გუბერნატორი ვლადიმირ ჩუბი, რომლის დედაც ცხოვრობდა სტანიცაში, როსტოვის ოლქის ადმინისტრაციის სახელით გუბერნატორმა ეკლესიას შესწირა 20 მლნ რუსული რუბლი.

ეკლესიის გეგმას აქვს ტოლმკლავებიანი ჯვრის ფორმა, რომლის მკლავების ზომაა 17-17 მეტრი. ეკლესიის წინამძღვარია მღვდელმონაზონი ვალერი ხარიტონოვი.
არქტიკული გოჭალა

არქტიკული გოჭალა — თევზი ორაგულისებრთა ოჯახისა. ქმნის მრავალ ფორმას, მათ შორის: გამსვლელს, ტბიურ-მდინარეულსა და ტბიურს. მისი გავრცელების არეალი მთელ პოლარულ წრეს მოიცავს. გამსვლელი გოჭალები დიდი ზომის თევზებია; მათი სხეულის სიგრძე 88 სმ, ხოლო წონა 15 კგ აღწევს. აქვს საერთო ნიშნები ჩრდილოეთის ორაგულთან და ტბის კალმახთან.

ზღვაში იკვებება თევზით, მტკნარ წყალსატევებში — ზოოპლანქტონით, ბენთოსით, წვრილი თევზით. რიგ რაიონებში არქტიკული გოჭალა ძვირფასი სარეწაო თევზია, არის ადგილობრივი და სამოყვარულო თევზჭერის ობიექტი. ცოცხლობს 32 წლამდე.
გუკოვოს ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია

გუკოვოს ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია კრასნოსულინის რაიონის სოფელ გუკოვოში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას. ეკლესიის მშენებლობა დაასრულეს 1887 წელს.

ეკლესიის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, კრასნოსულინის რაიონი, სოფელი გუკოვო.

ისტორია
ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია ხუტორ გუკოვოში ააშენეს 1887 წელს, მას შემდეგ რაც ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა თხოვნით მიმართეს დონისა და ნოვოჩერკასკის მთავარეპისკოპოს მიტროფანეს. აქამდე გუკოვოში არ იყო არანაირი ეკლესია, ამის გამო კაზაკები სალოცავად დადიოდნენ ნაწილი ხუტორ სოკოლოვო-კუნდრიუჩენსკში, ხოლო ნაწილი ხუტორ სულინსკში. ეს მათთვის საკმაოდ მოუხერხებელი იყო, განსაკუთრებით მდინარეების ადიდების პერიოდში.

გუკოვოს ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესიაში მხოლოდ გუკოვოს მოსახლეობა არ დადიოდა მოსალოცად. მრევლი ასევე დადიოდა ზამჩალოვოდან, დოლოტინადან, ბოლშე-ზვერევსკიდან და ხუტორ პავლოვსკიდან. ყველა ეს ეკლესია მდებარეობდა გუკოვს გარშემო და არცერთს არ ჰქონდა საკუთარი ეკლესია.

ეკლესია სხვა ეკლესიებისაგან განსხვავებით, რომლებიც დაანგრიეს საბჭოთა ხელისუფლების ბრძანების შესაბამისად ან დაინგრა საომარი მოქმედებების დროს, გადაურჩა როგორც ოქტომბრის რევოლუციას, ასევე რუსეთის სამოქალაქო ომსა და მეორე მსოფლიო ომის პერიპეტიებს.

1978-1986 წლებში ეკლესიაში მიმდინარეობდა რეკონსტრუქცია, იგი მნიშვნელოვნად გააფართოეს, გათხარეს ახალი ფუნდამენტი, კედლები მოაპირკეთეს აგურით. 1992 წელს მხატვარმა ლ. შარხუნმა დაასრულა ეკლესიის შიდა კედლების მოხატვა.
იესუნ თემურ-ყაენი

იესუნ თემურ-ყაენი იგივე იმპერატორი ტაიჯინგი (დ. 28 ნოემბერი, 1293 — გ. 15 აგვისტო, 1328, შანდუ) — იუანის დინასტიის მე-6 იმპერატორი 1323–1328 წლებში, მონღოლთა ნომინალური ყაენი, გამალას ვაჟი, ყუბილაის შვილთაშვილი.

იესუნ თემურს კარგი ურთიერთობა ჰქონდა მუსლიმებთან, სწორედ მათი დახმარებით 1323 წელს მოაკლვევინა გეგენ-ყაენი და ავიდა ტახტზე. ცენტრალური ხელისუფლების სათავეში ჩინელებთან ერთად სწორედ მუსლიმი ყირგიზები და უზბეკები მოვიდნენ. იესუნ თემურ-ყაენის მმართველობა იყო შედარებით მშვიდი და სტაბილური, ვიდრე მისი წინამორბედების დროს. იმპერიაში თითქმის არ მომხადა აჯანყება თუ მცირე ამბოხი. ვითარდებოდა კულტურა, ევროპელი მოგზაურების დიდ ყურადღებას იქცევდა ხანბალიქის სავაჭრო ცენტრი.

იესუნ თემური გარდაიცვალა 1328 წელს, 35 წლის ასაკში, შანდუში. მის შემდეგ იუანის იმპერატორისა და მონღოლთა დიდი ყაენის ტიტული ერგო მის ვაჟს, რაგიბაღ-ყაენს.
ებერგის სახლი

ებერგის სახლი — შენობა დონის როსტოვში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლში ცხოვრობდა არქიტექტორი ლ. ებერგი. აგებულია 1934 წელს. ებერგის სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

სახლის მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, დონის როსტოვი, სერაფიმოვიჩის ქუჩა № 76.

ისტორია
საბჭოთა არქიტექტორი ლევ ებერგი არის დონის როსტოვის რამდენიმე არქიტექტურული ძეგლის ავტორი. როსტოვში იგი ცხოვრობდა 1932 წლიდან. დონის როსტოვში დაიწყო არქიტექტურული მოღვაწეობა არქიტექტორების ჯგუფში, რომლებიც თეატრალურ მოედანზე აშენებდნენ მ. გორკის სახელობის როსტოვის დრამის აკადემიურ თეატრს. როსტოვში მან დააპროექტა მტელი რიგი შენობებისა, მათ შორის სასტუმრო „როსტოვი“, კინოთეატრი „რუსეთი“, საცხოვრებელი სახლი „ოქროს თავთავი“ და სხვ. მისივე პროექტით აშენდა სახლი, რომელშიც იგი ცხოვრობდა.

სახლი, რომელშიც 1934 წლიდან 1954 წლამდე ცხოვრობდა და მუშაობდა არქიტექტორი ლევ ებერგი, მდებარეობს დონის როსტოვში, სერაფიმოვიჩის ქუჩა № 76-ში.

შენობა ააგეს 1934 წელს ლ. ებერგის პროექტის მიხედვით კონსტრუქტივიზმის არქიტექტურულ სტილში. სახლს სულ ექვსი მფლობელი ჰყავდა. პირველ სართულზე № 1 ოთახში ცხოვრობდა მესაათე ვ. მიხაილოვა. მისი სახელოსნო მუშაობდა 1990-იან წლებამდე, შემდეგ გადააკეთეს კაფედ. № 2 ოთახში ცხოვრობდა ინჟინერი ა. ლვოვი.

მეორე სართულზე № 3 ოთახში ცხოვრობდა არქიტექტორი ლ. ებერგი. № 4 ოთახში — ბავშვთა ექიმი გ. მერეინესი ცოლთან ერთად.

სახლის მესამე სართულზე № 5 ოთახში ცხოვრობდა ინჟინერ-მშენებელი გ. პერკუნი. რომელთანაც ებერგმა 1922 წელს შექმნა სამშენებლო ფირმა „პერკუნი და ებერგი“. № 6 ოთახში კი ცხოვრობდა იურისტი ა. შიკი.

არქიტექტურა
ებერგის სახლი მდებარეობს დონის როსტოვის ცენტრალურ ისტორიულ ნაწილში. სახლი სამსართულიანია, აგებულია აგურისაგან. სახლი დაგეგმარების მიხედვით სწორკუთხაა.
მიტროფანე გრეკოვის სახლ-მუზეუმი

მიტროფანე გრეკოვის სახლ-მუზეუმი — სახლ-მუზეუმი ნოვოჩერკასკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლში 14 წელი ცხოვრობდა საბჭოთა მხატვარი მიტროფანე გრეკოვი. სახლ-მუზეუმი არის ნოვოჩერკასკის დონის კაზაკთა ისტორიის მუზეუმის ფილიალი. შენობა არის რუსეთის ფედერაციის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.

მუზეუმის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ნოვოჩერკასკი, გრეკოვის ქუჩა № 124.

ისტორია
მიტროფანე გრეკოვის (1882-1934 წწ.) ცხოვრებისა და მოღვაწეობის დიდი ნაწილი წარიმართა ქალაქ ნოვოჩერკასკში. მხატვარი ქალაქში ცხოვრობდა 14 წლის განმავლობაში ამ პერიოდში მან შექმნა 92 ტილო, მათ შორის „ბუდიონის რაზმში“ (1923 წ.),„ტაჩანკა“ (1925 წ.), „კავალერიის შეტევა“ (1927 წ.), „ეგორლინკის ბრძოლა“ (1927-1928 წწ.), პირველი საბჭოთა დიორამა „როსტოვის აღება“. მხატვარი სახლში ცხოვრობდა 1918 წლის ივნისიდან 1931 წლამდე. ამ დროიდან ოთხი წელი და სამი თვე მსახურობდა საომარ ნაწილებში, დანარჩენი პერიოდი კი ხატავდა სურათებს. საბჭოთა მხატვარ-ბატალისტისათვის ნოვოჩერკასკში ცხოვრების პერიოდი იყო საკმაოდ ნაყოფიერი. ამ პერიოდში მან შექმნა 74 ცნობილი ნახატი.

მხატვარი მიტროფანე მარტიშჩენკო, რომელიც მუშაობდა ფსევდონიმით მ. გრეკოვი, დაიბადა 1882 წელს ხუტორ შარპაევკაში. ფერწერას სწავლობდა ოდესის სამხატვრო სასწავლებელში, პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში. გახდა საბჭოთა ბატალისტიკისა და საბჭოთა პანორამული ხელოვნების დამაარსებელი. მისი მემორიალური სახლ-მუზეუმი გაიხსნა 1957 წელს მხატვრის გადაცვალებიდან 23 წლის შემდეგ. სახლში დაცულია ის ავეჯი და ნივთები რომელსაც იყენებდა მხატვარი. მემორიალის შემადგენლობაში შედის სახლი, რომელშიც იგი ცხოვრობდა, ფლიგელი, მცირე ხეხილის ბაღი. სახლში დაცულია მისი ნახატები, ესკიზები, ეტიუდები, მხატვრის პირადი ნივთები.

მხატვრის სახელოსნოში დაცულია მისი მოლბერტი, სკამით, დივანი, მეტალის სავარძელი, კარადა. სახელოსნოს კედლებზე ჰკიდია მისი ნახატები. სახლ-მუზეუმის ექსპოზიციაში ერთ-ერთი განყოფილება ეძღვნება მის ბატალისტურ ნახატებს.

მემორიალური სახლ-მუზეუმის ეზოში დგას მ. გრეკოვის ბიუსტი.

მუზეუმის პირველი დირექტორი იყო მხატვრის ძმისშვილი ელენა ტერენტის ასული გრეკოვა, რომელსაც დიდი წვლილი მიუძღვის სახლ-მუზეუმის ჩამოყალიბებაში.
ნიკოლაე იორგა

ნიკოლაე იორგა (დ. 17 იანვარი, 1871, ბოტოშანი — გ. 27 ნოემბერი, 1940) — რუმინელი პოლიტიკოსი, ისტორიკოსი, ფილოსოფოსი, არქეოლოგი, მწერალი, პოეტი, პუბლიცისტი, რუმინეთის ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის თანადამფუძნებელი, რუმინეთის პარლამენტის წევრი, პრემიერ-მინისტრი 1931-1932 წლებში. პოლიტიკაში გამოჩენამდე იყო ბუქარესტის უნივერსიტეტის ლექტორი.

იორგას დიდი დამსახურებით გარკვეულმა ისტორიულმა წყაროებმა ჩვენამდე მოაღწია. მისი ნაშრომებით ვიგებთ ევროპის მდგომარეობას საუკუნის დასაწყისში, ასევე ოსმალეთის იმპერიის ისტორიასა და 1848 წლის რევოლუციების დეტალებს.

დიდი წვლილი მიუძღვის პოლიტიკური მოძრაობების, კონსერვატიზმის, ნაციონალიზმისა და აგრანიანიზმის ფართო სახით ჩამოყალიბებაში. აქტიურად ებრძოდა ქვეყანაში დიქტატურის დამყარების მცდელობებს. სწორედ ამის გამო, იორგა 1940 წლის 27 ნოემბერს, რუმინეთის ხელისუფლების დაკვეთით, გვარდიელმა მოკლა.
ერმაკოვსკაიის ფერისცვალების ეკლესია

ერმაკოვსკაიის ფერისცვალების ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია ტაცინის რაიონის სოფელ ერმაკოვსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ვოლგოდონის ეპარქიას. ეკლესიის მშენებლობა დაასრულეს 2012 წელს.

ეკლესიის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ტაცინის რაიონი, სოფელი ერმაკოვსკაია.

ისტორია
ძველი ეკლესია
სტანიცა ერმაკოვსკკაიის დასახლების შემდეგ დადგა საკითხი ეკლესიის მშენებლობის შესახებ, რომელიც ააშენეს 1882 წელს და მიიღო ფერისცვალების სახელწოდება. ეკლესის ასაშენებელი თანხები მოგროვდა როგორც სტანიცაში ასევე მეზობელ ხუტორებში. ეკლესია იყო ხის და გადახურული თუნუქის ფირფიტებით. მას ჰქონდა ორი ეგვტერი. მარჯვენა ვლადიმირის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე, ხოლო მარცხენა — მიქაელ მთავარანგელოზის სახელზე ნაკურთხი. საკურთხეველიც ასევე ხის იყო. ეკლესია ემსახურებოდა ახლომდებარე ხუტორების — ხერსონის, ნიჟნე-კოლცევის, ვერხნე-კოლცევის, შარაპევ-გრეკოვის, ფომინსკის, უსტ-ფომინსკის, ტალოვსკის, ისაევსკის, სერგეევის, ნიკოლაევსკის, ვერხნი-იანოვის, გრეკოვისა და დიაკონოვის მრევლს. 1918 წელს ეკლესია დაიწვა და სტანიცაში ღვთისმსახურება შეწყდა.

ახალი ეკლესია
2011 წლის 5 მაისს სტანიცის პარკის ტერიტორიაზე საზეიმოდ ჩაუყარეს საფუძველი ფერისცვალების ეკლესიას. საზეიმო მსვლელობების დროს საძირკველში ჩააყოლეს კაფსულა სამახსოვრო წერილით, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო როსტოვის ოლქის გუბერნატორმა ვასილი გოლუბევმა (წარმოშობით ამ სტანიციდან იყო), როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის მთავარეპისკოპოსმა პანტელეიმონმა, რაიონის ხელმძღვანელობამ, სოფლის მეთაურობამ და ტაცინის რაიონის მოსახლეობამ.

ტაძრის საზეიმო გახსნა და დალოცვა მოხდა 2012 წლის 21 ოქტომბერს, რომელშიც ასევე მონაწილეობდა ოლქის გუბერნატორი, როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის მიტროპოლიტი მერკური და სხვა სასულიერო პირები, ასევე ერმაკოვსკაიის მოსახლეობა და სტუმრები. კურთხევა შეასრულა ვოლგოდონისა და სალსკის ეპისკოპოსმა კორნელიმ, მისივე მოწვევით საზეიმო ღონისძიებებს ესწრებოდა შახტინისა და მილეროვის ეპისკოპოსი ეგნატე.

2013 წლის 19 აგვისტოს ფერისცვალების დღესასწაულზე ტაძარში ღვთისმსახურება აღავლინა ვოლგოდონისა და სალსკის ეპისკოპოსმა კორნელიმ.

ეკლესიის წინამძღარია იერომონახი ფილიპ ლუკიანოვი.
ელქას მირზა

აბულ გაზი სულთან ელქას მირზა (სპარს. ‎‎, დ. 15 მარტი, 1516 ― გ. 9 აპრილი, 1550) ― სეფიანი უფლისწული, ისმაილ -ის მეორე ძე, თამაზ -ის უმცროსი ძმა.

ბიოგრაფია
აღიზარდა თავრიზში. 1532 წელს მისმა ძმამ, შაჰ-თამაზმა აბსოლუტური ძალაუფლება მოიპოვა და ელქას მირზა დანიშნა ასტრაბადის გამგებლად. 1538 წელს ძმის დავალებით აიღო შირვანი და სწორედ მის მმართველად დაინიშნა. პარალელურად ეკავა დერბენტის ბეგლარბეგის თანამდებობა. შაჰ-თამაზის საქართველოში მეორე ლაშქრობის დროს დაევალა ჩერქეზების წინააღმდეგ ბრძოლა, რომელშიც ის სასტიკად დამარცხდა.

ელქას მირზა დერბენტში ყოფნის დროს აჯანყდა და თავი შაჰად გამოაცხადა, მაგრამ მისმა ძმამ საქართველოდან დერბენტში მალევე გადაინაცვლა და ელქას მირზას მოუწია ყირიმში გაქცევა, იქიდან კი ჩავიდა ოსმალეთში და ტახტზე ასასვლელად დახმარება სულეიმან -ს სთხოვა. მან მიიღო სუნიტური ისლამი და სულთანს ირანის სუნიზმზე მოქცევასა და ერაყის გადაცემას დაჰპირდა.

მან დაიწყო ბრძოლა სეფიანების წინააღმდეგ, უხელმძღვანელა ოსმალთა არმიას 1548-1550 წლის კამპანიის დროს, რომელშიც წარმატებას ვერ მიაღწია და თავის ძმას ტყვედ ჩაუვარდა. 1550 წლის 9 აპრილს, შაჰის ბრძანებით ელქას მირზა თავის ვაჟებთან ერთად ყაჰყაჰის ციხე-სიმაგრეში სიკვდილით დასაჯეს.

წყარო
ლოაგან-ბუნუტის ეროვნული პარკი

ლოაგან-ბუნუტის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი მალაიზიაში, კუნძულ ბორნეოზე, სარავაკის შტატში. სახელი ეწოდა ახლომდებარე ლოაგან-ბუნუტის ტბისგან, რომელიც დაკავშირებულია მდინარე სუნგაი-ბუნუტთან, სუნგაი-ბარამთან და სუნგაი-ტინჯართან. პარკი მოიცავს 100 კმ² ტერიტორიას და ცნობილია თავის მდიდარი ბიომრავალფეროვნებითა და უნიკალური საწყლოსნო ეკოსისტემით.