ანითქაბირი

ანითქაბირი (; „საფლავის ძეგლი“) — მავზოლეუმის კომპლექსი, რომელიც მდებარეობს ანკარის ჩანქაიის რაიონში, თურქეთი. იგი წარმოადგენს მუსტაფა ქემალ ათათურქის, თურქეთის რესპუბლიკის დამფუძნებლისა და პირველი პრეზიდენტის, დასაკრძალ ადგილს. არქიტექტორების ემინ ონათისა და ორხან არდას მიერ დაპროექტებული ანითქაბირის მშენებლობა დაიწყო 1944 წელს და დასრულდა 1953 წელს. მავზოლეუმის გარდა, კომპლექსი შედგება სხვადასხვა სტრუქტურებისა და ძეგლებისგან, ასევე ტყიანი ტერიტორიისგან, რომელიც ცნობილია როგორც „მშვიდობის პარკი“.

1938 წლის 10 ნოემბერს, ათათურქის გარდაცვალების შემდეგ გამოცხადდა, რომ მისი ნეშთი დაცული იქნებოდა ანკარის ეთნოგრაფიული მუზეუმში მანამ, სანამ ანკარაში მავზოლეუმი არ აშენდებოდა. მავზოლეუმის ადგილმდებარეობის დასადგენად მთავრობამ კომისია შექმნა. კომისიის მიერ მომზადებული მოხსენების საფუძველზე, რესპუბლიკური სახალხო პარტიის საპარლამენტო ჯგუფის 1939 წლის 17 იანვრის შეხვედრაზე გადაწყდა, რომ სტრუქტურა აშენდებოდა რასათეფეზე. ამ გადაწყვეტილების შემდეგ დაიწყო შესაბამისი მიწის ექსპროპრიაცია და 1941 წლის 1 მარტს გამოცხადდა საერთაშორისო კონკურსი სტრუქტურის დიზაინის დასადგენად. კონკურსის დასრულების შემდეგ 1942 წლის 2 მარტს, შეფასების შედეგად გადაწყდა ემინ ონათისა და ორხან არდას პროექტის გარკვეული ცვლილებებით განხორციელება. მშენებლობა დაიწყო 1944 წლის 9 ოქტომბერს ფუნდამენტის ჩაყრის ცერემონიით. მშენებლობა ოთხ ეტაპად მიმდინარეობდა და რიგი პრობლემებისა და დაყოვნების გამო, დასრულდა 1953 წლის ოქტომბერში, თავდაპირველ დაგეგმილზე გვიან. მშენებლობის დროს პროექტში ცვლილებები შევიდა. 1953 წლის 10 ნოემბერს ათათურქის ნეშთი ანითქაბირში გადაასვენეს. ჯემალ გიურსელი, რომელიც დაკრძალეს 1966 წელს, და სხვა თერთმეტი ადამიანის ნეშთი, რომლებიც დაკრძალეს 1960-1963 წლებში, ანითქაბირიდან გადაასვენეს 1988 წელს. ისმეთ ინენიუს საფლავი 1973 წლიდან ანითქაბირშია განთავსებული.

კომპლექსის მთავარი შენობა არის მავზოლეუმი, რომელიც მოიცავს ათათურქის სიმბოლურ სარკოფაგს იმ განყოფილებაში, რომელიც ცნობილია როგორც „პატივისცემის დარბაზი“, ხოლო მისი ფაქტობრივი საფლავი შენობის ქვედა დონეზე მდებარეობს. კომპლექსში შესვლა ხდება ხეებით მოწყობილი ხეივნით, რომელსაც „ლომების გზა“ ერქვა და რომელიც ცერემონიალურ მოედანზე მიდის. მავზოლეუმი ამ მოედნის ერთ მხარეს მდებარეობს, კოლონადებით გარშემორტყმული, ხოლო კომპლექსიდან გასასვლელი მოედნის საპირისპირო მხარეს, ლომების გზის ბილიკზე მდებარეობს. კომპლექსს აქვს ათი კოშკი ლომების გზის ოთხ კუთხეში, ცერემონიალური მოედნის გასასვლელთან და მოედნის კუთხეებში, ასევე ორი სკულპტურული ჯგუფი და ათათურქისა და დამოუკიდებლობის ომის მუზეუმი. ყველა ეს სტრუქტურა, რომელიც ერთობლივად ცნობილია როგორც ძეგლის ბლოკი, გარშემორტყმულია ტყიანი ტერიტორიით, რომელსაც მშვიდობის პარკი ჰქვია. კომპლექსის სტრუქტურები დამზადებულია რკინაბეტონისგან, ზედაპირები და იატაკები სხვადასხვა ტიპის მარმარილოსა და ტრავერტინისგანაა დამზადებული, ამავე მასალისაა დეკორატიული ელემენტები, რომლებიც შექმნილია რელიეფის, მოზაიკის, ფრესკოსა და ჩუქურთმის ტექნიკით. მეორე ეროვნული არქიტექტურის მოძრაობის ნეოკლასიკური სტილი მოიცავს ელემენტებს, რომლებიც შთაგონებულია ხეთური, ძველი ბერძნული, სელჩუკური და ოსმალური არქიტექტურული სტილებით, რომლებმაც ისტორიის მანძილზე გავლენა მოახდინეს იმ რეგიონზე, რომელიც დღეს თურქეთად არის ცნობილი.

ანითქაბირში ყველა მომსახურებაზე პასუხისმგებლობა ეკუთვნის თურქეთის შეიარაღებული ძალების გენერალურ შტაბს, ხოლო აქ ჩასატარებელი ღონისძიებები რეგულირდება კანონით. ანითქაბირში ოფიციალური ცერემონიები იმართება თურქეთის ეროვნულ დღესასწაულებზე და ათათურქის გარდაცვალების წლისთავზე 10 ნოემბერს, რომლებსაც მთავრობა აწყობს. ამათ გარდა, ცერემონიებს ასევე აწყობენ ფიზიკური პირები და იურიდიული პირების წარმომადგენლები, რომლებიც სახელმწიფო პროტოკოლშია შეყვანილი. ანითქაბირი არის ადგილი, რომელსაც ხანდახან სტუმრობენ უცხო ქვეყნების მთავრობის ოფიციალური პირები მათი ოფიციალური ვიზიტების დროს თურქეთში და აქ იმართება ოფიციალური ცერემონიები.