iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ზაურ ბოლქვაძე (მომღერალი)

ზაურ ბოლქვაძე (დ. 1 სექტემბერი, 1936, სოფელი ნაგომარი, მახარაძის რაიონი, საქართველოს სსრ — გ. 23 დეკემბერი, 2010, თბილისი) — ქართველი მომღერალი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ეკონომიკური ორგანიზაციის ფაკულტეტი 1960 წელს.

1960 წელს იყო სოფელი ლარშეს აგრონომ-ეკონომისტი; 1960-1980 წლებში ანსამბლ „შვიდკაცას“ წევრი; 1964-1967 წლებში მახარაძის კომკავშირის მდივანი; მახარაძის რაიონის სოფლის მეურნეობის სამმართველოს მთავარი აგრონომ-ეკონომისტი (1967); 1998 წლიდან ანსამბლ „ქართული ხმების“ წევრი. გაახმოვანა მრავალი ფილმი, მათ შორის „რაჭა ჩემი სიყვარული“. ანსამბლ „ქართულ ხმებთან“ ერთად გამოსცა 7 მუსიკალური ალბომი.

74 წლის ასაკში ზაურ ბოლქვაძე გარდაიცვალა. მას დიაბეტი ჰქონდა და მისი გარდაცვალების მიზეზიც სწორედ ეს გახდა. 25 დეკემბერს რუსთაველის თეატრში „ქართული ხმების“ მეორე თაობის კონცერტი იყო დაგემილი. კონცერტის ორგანიზატორების განცხადებით, ზაურ ბოლქვაძის გარდაცვალების გამო ეს კონცერტი მის ნათელ ხსოვნას მიეძღვნა. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.
ექტორ ტრუხილიო

ექტორ ტრუხილიო (დ. 6 აპრილი, 1908 – გ. 19 ოქტომბერი, 2002) — დომინიკელი პოლიტიკოსი და გენერალი, რომელიც 1952 წლიდან 1960 წლამდე დომინიკის რესპუბლიკის მე-40 პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა. ის იყო ყოფილი პრეზიდენტისა და დიქტატორის, რაფაელ ტრუხილიოს ძმა და მისი „მარიონეტი“ — პირი, რომელიც რეალურ ძალაუფლებას კულისებიდან ფლობდა.

ბიოგრაფია
ექტორ ტრუხილიო, რომელსაც სახის ნაკვთებისა და მუქი კანის ფერის გამო მეტსახელად „ნეგრო“ შეარქვეს, რაფაელ ტრუხილიოს უმცროსი ძმა იყო. მას შემდეგ, რაც 1930 წელს ტრუხილიო ხელისუფლებაში მოვიდა, ექტორი ჯარში შევიდა და კარიერულ კიბეზე სწრაფად დაწინაურდა. მან გენერალ-მაიორის ჩინს მიაღწია, სანამ 1942 წელს ომისა და საზღვაო ძალების სახელმწიფო მდივნად დაინიშნებოდა. 1944 წელს ის გახდა „არმიის გენერალი“ — ეს ტიტული ახლად შექმნილი იყო. სამხედრო საქმიანობის მიღმა, ექტორი დაკავებული იყო მიწებისა და ფულის დაგროვებით. როგორც მექალთანე, იგი 1937 წელს ალმა მაკლოკლინზე დაინიშნა, თუმცა ქორწინება საბოლოოდ ორი ათწლეულის შემდეგ შედგა. 1961 წელს ძმის მკვლელობის შემდეგ, იგი თავის მეორე ძმასთან, ხოსე არისმენდისთან და ფრენკ ჩავესთან ერთად პრეზიდენტ ხოაკინ ბალაგერის წინააღმდეგ გადატრიალების მოსაწყობად შეიკვრა.

ის 2002 წლის 19 ოქტომბერს, მაიამიში, ბუნებრივი სიკვდილით გარდაიცვალა. ტრუხილიო დაქორწინებული იყო ალმა მაკლოკლინ სიმოსზე. წყვილს შვილები არ ჰყოლია.
მამუდ ბოლქვაძე

მამუდ აბდულის ძე ბოლქვაძე (დ. 17 თებერვალი, 1927, სოფელი აქუცა — გ. 2 იანვარი, 1989, ბათუმი) — ქართველი მოქანდაკე. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1980), აჭარის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ბიოგრაფია
1949 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (პედაგოგები ი. ნიკოლაძე, ს. კაკაბაძე). სამხატვრო გამოფენებში მონაწილეობდა 1949 წლიდან. ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა ბათუმში. 1968-1982 წლებში იყო აჭარის მხატვართა კავშირის თავმჯდომარე. ბოლქვაძის ნამუშევრებს ახასიათებს დაზგური ქანდაკების ამოცანების გაღრმავებისაკენ სწრაფვა, ჟანრის სპეციფიკის ღრმა წვდომა.

მნიშვნელოვანი ნამუშევრები: ი. ჯავახიშვილის, დ. კლდიაშვილის, ვ. მაიაკოვსკის პორტრეტები (ყველა ბათუმი), „ახალგაზრდა მამაკაცის პორტრეტი“ (1956), „კოლმეურნე“ (1958), „ქალის პორტრეტი“ (1972). ავტორია მრავალფიგურიანი კომპოზიციებისა („ხორუმი“, 1956) და სხვები.
ექტორ გარსია-გოდოი

ექტორ გარსია-გოდოი (დ. 11 იანვარი, 1921 – გ. 20 აპრილი, 1970) — დომინიკელი პოლიტიკოსი, რომელიც 1965-1966 წლებში დომინიკის რესპუბლიკის 44-ე პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა. ის სათავეში ედგა გარდამავალ მთავრობას, რომელიც ქვეყანას დომინიკის სამოქალაქო ომის შემდეგ მართავდა და მომდევნო წელს დაგეგმილი არჩევნები ორგანიზება გაუწია. არჩევნებში ყოფილმა პრეზიდენტმა ხოაკინ ბალაგერმა გაიმარჯვა და გარსია-გოდოი ჩაანაცვლა, რითაც დაიწყო ბალაგერის 12-წლიანი მმართველობა, რომელიც უბრალოდ „თორმეტი წლის“ სახელითაა ცნობილი.

გარსია-გოდოი წარმოშობით კუბელი დომინიკელი პოეტის, ფედერიკო გარსია გოდოისა და პრეზიდენტ რამონ კასერესის შვილიშვილი იყო. ის ასევე დომინიკელი მხატვრის, დარიო სუროს ბიძაშვილი გახლდათ.

მოღვაწეობა
1940-იანი წლების შუა პერიოდში დიპლომატიურ სამსახურში ყოფნის შემდეგ, გარსია-გოდოი საგარეო საქმეთა სამინისტროში მუშაობდა და სარეზერვო ბანკის დირექტორთა საბჭოს წევრი იყო. 1955 წელს იგი დომინიკის რესპუბლიკის ცენტრალური ბანკის თავმჯდომარის მოადგილედ დაინიშნა. 1963 წელს იგი საგარეო საქმეთა მინისტრი იყო ხუან ბოშის მმართველობისას, რომლის მთავრობაც იმავე წელს დაემხო. მოგვიანებით, იგი დროებით ასრულებდა პრეზიდენტის მოვალეობას და ორგანიზება გაუწია 1966 წლის არჩევნებს, რომელშიც ხოაკინ ბალაგერმა დაიბრუნა პრეზიდენტობა. შემდგომში ბალაგერმა იგი ამერიკის შეერთებულ შტატებში ელჩად დანიშნა, სადაც 1966-დან 1969 წლამდე იყო.
პედრო გილერმო

პედრო გილერმო (დ. 29 ივნისი, 1814 – გ. 18 თებერვალი, 1867) — დომინიკელი სამხედრო პირი, ვაჭარი და პოლიტიკოსი. ის იყო დომინიკის რესპუბლიკის დროებითი სამთავრობო ხუნტის პრეზიდენტი 1865 წლის 15 ნოემბრიდან იმავე წლის 8 დეკემბრამდე.

იგი იბრძოდა დომინიკის დამოუკიდებლობის ომში, კერძოდ: ასუას, ესტრელეტას, ელ-ნუმეროსა და ლას-კარერასის ბრძოლებში. 1861 წელს, ესპანეთის მიერ დომინიკის რესპუბლიკის ანექსიის დროს, გიიერმო ამის წინააღმდეგი იყო და 1863 წლის 2 ოქტომბერს ატო-მაიორ-დელ-რეიში პირველი აჯანყება მოაწყო.

იგი რესპუბლიკის პრეზიდენტი გახდა 1865 წლის 15 ნოემბერს და ამ თანამდებობას ბუენავენტურა ბაესის ჩამოსვლამდე, 8 დეკემბრამდე იკავებდა. თავისი მმართველობის პერიოდში მან მთელი ენერგია ბუენავენტურა ბაესის ხელისუფლებაში დაბრუნებისთვის ბრძოლას მოახმარა.

ადრეული ცხოვრება
იგი დაიბადა მედია ჩივაში, ატო-მაიორ-დელ-რეის მუნიციპალიტეტში (ატო-მაიორის პროვინცია, დომინიკის რესპუბლიკა), 1814 წლის 29 ივნისს. მისი მშობლები იყვნენ ვაჭრები — ხოსე გიიერმო და ფრანსისკა გერერო (დაბადებული ბარსელონაში, ვენესუელა). 1843 წლის 20 ნოემბერს მან ცოლად შეირთო როსალია ბასტარდო, რომელთანაც სამი შვილი შეეძინა: ორი გოგონა, რომლებიც გარდაიცვალნენ და ვაჟი, სახელად სესარეო გიიერმო ბასტარდო, რომელიც მოგვიანებით რესპუბლიკის პრეზიდენტი გახდა.
რაფაელ კარვახალი

რაფაელ კარვახალი (დ. 1818– გ. 1881) — ეკვადორის ვიცე-პრეზიდენტი 1864 წლიდან 1865 წლამდე და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 1865 წლის 31 აგვისტოდან 7 სექტემბრამდე.იგი იყო კონსერვატიული პარტიის გამოჩენილი წევრი და გარსია მორენოს ეპოქის მნიშვნელოვანი ფიგურა.

იგი იყო ფინანსთა მინისტრი 1862 და 1869 წლებში.
ფრანსისკო ლეონ ფრანკო

ფრანსისკო ლეონ ფრანკო (დ. 13 ოქტომბერი, 1832 – გ. 10 აგვისტო, 1880) — ეკვადორელი პოლიტიკოსი, რომელიც 1870 წლიდან 1875 წლამდე პრეზიდენტ გაბრიელ გარსია მორენოს ადმინისტრაციაში საგარეო საქმეთა და შინაგან საქმეთა მინისტრების თანამდებობებს ასრულებდა და ამ უკანასკნელის ეკვადორის ვიცე-პრეზიდენტის დროებით არყოფნის დროსაც. 1875 წლის 6 აგვისტოს პრეზიდენტ გაბრიელ გარსია მორენოს მკვლელობის შემდეგ, ფრანსისკო ლეონ ჩირიბოგა ეკვადორის აღმასრულებელი ხელისუფლების ხელმძღვანელი იყო 1875 წლის 4 ოქტომბრამდე. 1865 წელს იგი გახდა დეპუტატთა პალატის თავმჯდომარე.
თაქირ ფაშა

თაქირ ფაშა — ოსმალეთის არმიის ალბანელი სარდალი, რომელიც მოკლე დროით (1803 წლის მაის-ივნისში) ასრულებდა ეგვიპტის მმართველის (კაიმაკამი) მოვალეობას. იგი იყო ცნობილი მმართველის, მუჰამედ ალის დისშვილი.

სამხედრო კარიერა
1801 წელს თაქირ ფაშა სათავეში ჩაუდგა ალბანელთა ქვედანაყოფებს (ბაში-ბუზუკებს), რომლებიც სულთანმა ეგვიპტეში ნაპოლეონის ფრანგული არმიის წინააღმდეგ საბრძოლველად გაგზავნა. ფრანგების განდევნის შემდეგ, ალბანურმა ჯარებმა, თაქირ ფაშასა და მისი ბიძის, მუჰამედ ალის მეთაურობით, გადაწყვიტეს ეგვიპტეში დარჩენა და გავლენის მოპოვება.

კაიროს აღება და მმართველობა
1803 წელს ეგვიპტის ლეგიტიმური ოსმალო გუბერნატორი, ქოჯა ჰუსრევ მეჰმედ ფაშა, ფინანსური კრიზისის წინაშე აღმოჩნდა. მან სცადა ალბანელი დაქირავებული მებრძოლების დათხოვნა ანაზღაურების გარეშე, რათა რეგულარული ჯარისთვის გადაეხადა ხელფასი.

ამ გადაწყვეტილებას აჯანყება მოჰყვა. თაქირ ფაშას მეთაურობით ალბანელებმა ალყა შემოარტყეს ფინანსთა მინისტრის სახლს. ქალაქში არტილერიული ორთაბრძოლები გაჩაღდა. საბოლოოდ, თაქირ ფაშამ დაიკავა კაიროს ციტადელი და აიძულა გუბერნატორი ქოჯა ჰუსრევ მეჰმედ ფაშა დამიეტაში გაქცეულიყო. 1803 წლის 6 მაისს ადგილობრივმა მოსამართლეებმა თაქირ ფაშა მმართველის მოვალეობის შემსრულებლად (კაიმაკამი) აღიარეს.

გარდაცვალება
თაქირ ფაშას მმართველობა ერთ თვეზე ნაკლებ ხანს გაგრძელდა. მისი დამხობის მიზეზი კვლავ ფინანსური პრობლემები გახდა — მან ვერ შეძლო ჯარისკაცებისთვის კუთვნილი ხელფასის (ჯამაქია) გადახდა.

ორმა იანიჩარმა მეთაურმა, რომლებსაც მუჰამედ ალი მანიპულირებდა, თაქირ ფაშას ხელფასი მოსთხოვა. დაპირისპირებისას ერთ-ერთმა მათგანმა თაქირ ფაშას თავი მოჰკვეთა. მისი სიკვდილის შემდეგ ალბანელთა ლიდერი მუჰამედ ალი გახდა, რომელმაც მოგვიანებით ეგვიპტის დამოუკიდებელი დინასტია დააფუძნა.

მემკვიდრეობა
1819 წელს კაიროში აშენდა თაქირ ფაშას მემორიალური კომპლექსი მამლუქურ სტილში. ეს ნაგებობა ითვლება საუკუნეში მამლუქური არქიტექტურის აღორძინების პირველ მაგალითად.
დამიჭირეთ, ვისაც შეგიძლიათ

„დამიჭირეთ, ვისაც შეგიძლიათ“  — მსოფლიოში ერთ-ერთი პირველი ორთქლმავალი (თუ ავიღებთ პირველი დაპანტებულიდან, მაშინ მესამე) და ყველაზე პირველი სამგზავრო ორთქლმავალი. აშენდა 1808 წელს კონსტრუქტორ რიჩარდ ტრევიტიკის მიერ.

ორთქლმავალი უპირველეს ყოვლისა განკუთვნილი იყო ახალი სატრანსპორტო საშუალების შესაძლებლობების სადემონსტრაციოდ (ცნება ლოკომოტივი გამოჩნდება მხოლოდ 17 წლის შემდეგ). ამისათვის რიჩარდ ტრევიტიკმა ბლუმსბერში (ლონდონის რაიონი), სამხრეთით იმ ადგილიდან, სადაც დღეისათვის მდებარეობს რკინიგზის სადგური ლონდონ-იუსტონი, ააშენა წრიული რკინიგზა-ატრაქციონი, რომელზეც მოძრაობდა ეს ორთქლმავალი. ხშირად ამ ორთქლმავალზე აბავდნენ პატარა სამგზავრო ვაგონს, რითიც ადგენდნენ მსოფლიოში პირველ სამგზავრო მატარებელს.

ორთქლმავალმა მიაღწია 19 კმ/სთ (12 მილი/სთ) სიჩქარეს. ორთქლმავალის ძირითადი ნაკლი აღმოჩნდა მისი მაღალი წონა (8 ტონა), რის გამოც მყიფე რელსები, ჩამოსხმული თუჯისაგან, ხშირად ტყდებოდნენ, რასაც მოყვებოდა მატარებლის ლიანდაგში ჩავარდნა. მიუხედავად ამისა, ორთქლმავალმა გამოიწვია ბევრი კონსტრუქტორის სერიოზული ინტერესი, რომლებმაც დაიწყეს ინვესტორების ძიება. მაგრამ შემდეგი ორთქლმავალი აშენდა მხოლოდ 1811 წელს.
პოლ მილერი (მოკრივე)

პოლ ჯეიმს მილერი (დ. 15 ნოემბერი, 1978) — ავსტრალიელი მოკრივე. მან თავისი ქვეყანა 2000 წლის სიდნეის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე წარადგინა მამაკაცთა შორის 75 კგ წონით კატეგორიაში. ოლიმპიადაზე მან პირველ რაუნდში დომინიკელი ჯერსონ რაველო დაამარცხა, თუმცა მეორე რაუნდში აზერბაიჯანელ ვუგარ ალეკპეროვთან წააგო. პოლი ავსტრალიის სპორტის ინსტიტუტის სტიპენდიანტი იყო.

ოლიმპიური შედეგები (სიდნეი, 2000)
პირველი რაუნდი: დაამარცხა ჯერსონ რაველო (დომინიკელთა რესპუბლიკა) 8–7 ქულით.
მეორე რაუნდი: დამარცხდა ვუგარ ალეკპეროვთან (აზერბაიჯანი) 8–9 ქულით.

პირადი ცხოვრება
პოლის და, გეილ მილერი, 2000 წლის ოლიმპიური თამაშების ოქროს მედლის მფლობელია (წყალბურთი).
ნიკო მილჯანიჩი

ნიკო მილჯანიჩი (; დ. 1892 — გ. 20 ოქტომბერი, 1957) — მონტენეგროელი და სერბი ანატომი და ქირურგი, ბელგრადის სამედიცინო სკოლის ანატომიის პროფესორი, მეორე მსოფლიო ომის დროს წინააღმდეგობის მოძრაობის მონაწილე და მონტენეგროს ომისდროინდელი ასამბლეის პრეზიდენტი.

მილჯანიჩი იყო ბელგრადის სამედიცინო სკოლის ერთ-ერთი დამფუძნებელი და 1920 წლის 12 დეკემბერს ახლად ჩამოყალიბებულ სკოლაში პირველი ლექცია სწორედ მან ჩაატარა. 1920 წლიდან 1934 წლამდე იგი ანატომიის სრული პროფესორი იყო, ხოლო 1935 წლიდან 1947 წლამდე კითხულობდა ლექციებს ქირურგიულ პროპედევტიკაში. 1954 წელს იგი ფაკულტეტიდან გაათავისუფლეს.

პროფესორი მილჯანიჩი იყო ანატომიის პირველი სერბულენოვანი სახელმძღვანელოების, ასეპტიკის შესახებ მონოგრაფიისა და მრავალი სამეცნიერო სტატიის ავტორი ანატომიასა და ქირურგიაში, რომლებიც იუგოსლავიისა და საზღვარგარეთის სხვადასხვა ჟურნალებში ქვეყნდებოდა. როგორც საფრანგეთის ყოფილი სტუდენტი, იგი აირჩიეს „საფრანგეთის ყოფილ სტუდენტთა ასოციაციის“ პრეზიდენტად და იყო ორენოვანი (სერბულ-ფრანგული) ჟურნალის, „ “-ის დამფუძნებელი, რომელიც 1927-1934 წლებში გამოიცემოდა.

1930 წელს მან იუგოსლავიის მეფე ალექსანდრე -თან ერთად ბელგრადის კალემეგდანის პარკში საზეიმოდ გახსნა საფრანგეთისადმი მადლიერების ძეგლი. ნიკო მილჯანიჩი მონაწილეობდა როგორც ორივე ბალკანეთის ომში, ისე ორივე მსოფლიო ომში. იგი იყო საფრანგეთის ქირურგთა აკადემიის წევრი და დაჯილდოებული იყო საპატიო ლეგიონის ორდენით. იგი იყო იუგოსლავიის სახალხო განთავისუფლების ანტიფაშისტური საბჭოს წევრი, მონტენეგროსა და ბოკას სახალხო განთავისუფლების სახელმწიფო ანტიფაშისტური საბჭოს პრეზიდენტი 1943 წლის 15 ნოემბრიდან 1944 წლის 14 ივლისამდე და მონტენეგროს სახალხო განთავისუფლების ანტიფაშისტური ასამბლეის პრეზიდენტი 1944 წლის 14 ივლისიდან 1946 წლის 21 ნოემბრამდე.

1940 წელს, მშობლების გარდაცვალების შემდეგ, მილჯანიჩმა იშვილა 17 წლის სვეტოზარ გლიგორიჩი, რომელიც მოგვიანებით ჭადრაკის დიდოსტატი და 1950-იან და 1960-იან წლებში მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული მოჭადრაკე გახდა.

ნიკო მილჯანიჩი გარდაიცვალა 1957 წლის 20 ოქტომბერს მექსიკაში, ქირურგთა საერთაშორისო კონგრესზე დასწრებისას.
მარიო კასასი

მარიო კასას სიერა (დ. 12 ივნისი, 1986) — ესპანელი კინოსა და ტელევიზიის მსახიობია. მარიო კასასი ცნობილია ესპანურ კინოსა და ტელევიზიაში შესრულებული როლებით და მიღებული აქვს არაერთი ჯილდო, მათ შორის გოიას პრემია, გაუდის პრემია და სამი ფეროსის ჯილდო.

2006 წელს, მას შემდეგ რაც მცირე როლები შეასრულა სერიალებში: „მოტივოს პერსონალეს“ და „ობსესიონ“, კასასმა მიიღო თავისი პირველი მთავარი სატელევიზიო როლი ახალგაზრდულ დრამაში „ეს-ემ-ეს: უშიშრად ოცნებისთვის“ და ასევე შედგა მარიოს დებიუტი დიდ ეკრანზე ფილმში „ზაფხულის წვიმა“. კასასი ასევე მონაწილეობდა სერიალში „გემი“ (2011–2013). ფილმში „საზღვრის გადაკვეთა“ (2020) შესრულებული მთავარი როლისთვის კასასმა მოიგო თავისი პირველი გოიას ჯილდო საუკეთესო მსახიობისთვის.

2023 წელს მან დებიუტი შეასრულა როგორც რეჟისორმა, ფილმით „ფრთებში გამოკეტილი“.

ადრეული ცხოვრება და განათლება
კასასი დაიბადა ქალაქ ა კორუნიაში, 19 წლის მამისა და 17 წლის დედის ოჯახში. 4 წლის ასაკში კასასი გადავიდა ბარსელონაში. ბავშვობაში მონაწილეობდა რეკლამებში. 17–18 წლის ასაკში ოჯახთან ერთად გადავიდა მადრიდში, სადაც მუშაობას უთავსებდა მსახიობობის სწავლას კრისტინა როტას სამსახიობო სკოლაში. კასასის დებიუტი დიდ ეკრანზე შედგა 2006 წელს ფილმში „ინგლისელთა გზა“, რომლის რეჟისორი იყო ანტონიო ბანდერასი.

იმავე წელს კასასი შეუერთდა სერიალ „ეს-ემ-ეს“-ის მსახიობებს. მოგვიანებით
საერთაშორისო პოპულარობა მოიპოვა სერიალში „პაკოს კაცები“, სადაც 2007–2010 წლებში თამაშობდა.

2009 წელს მარიომ ითამაშა ორ წარმატებულ ფილმში — „ტვინების გადინება“ და „სექსი, წვეულება და ტყუილები“,სადაც იტამაშა თავის საუკეთესი მეგობართან, იონ გონსალესთან, რომლებმაც პრემიერის შაბათ-კვირას დიდი შემოსავალი მოიტანეს. 2010 წელს კასასმა ითამაშა „ნეონის ხორცში“, ხოლო იმავე წლის ბოლოს — „ციდან სამ მეტრზე“-ში, რომელიც წლის ყველაზე შემოსავლიანი ესპანური ფილმი გახდა. 2012 წელს გამოვიდა მისი გაგრძელება „მინდიხარ“. ასევე ითამაშა ფილმში „შიში“ (2010).
2011–დღემდე: კარიერის გაფართოება და აღიარება
2011 წლიდან კასასი მონაწილეობდა სერიალში „გემი“. მოგვიანებით მარიო გაემგზავრა კოლუმბიასა და ჩილეში ფილმის „ოცდაცამეტი“-ს გადასაღებად, რომელიც ეფუძნება 2010 წლის ჩილეს სამთო კატასტროფას.

2015 წელს კასასმა ითამაშა ფილმებში: „დიდი ღამე“ და „პალმები თოვლში“. 2016 წელს მონაწილეობა მიიღო თრილერში „უხილავი სტუმარი“, რომელმაც კომერციული წარმატება მოიპოვა. 2018 წელს მარიო კასასმა ითამაშა ფილმში „მაუთჰაუზენის ფოტოგრაფი“, სადაც ასახულია ესპანელი ფოტოგრაფის ისტორია, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის დროს საკონცენტრაციო ბანაკში მოხვდა. ამ როლისთვის კასასმა დაახლოებით 12 კილოგრამი დაიკლო.

2022 წელს დაიწყო თავისი სადებიუტო სრულმეტრაჟიანი ფილმის — „ჩემი მარტოობა ფრთებს იძენს“ — გადაღება, რომელიც მსახიობმა თანაავტორობით დაწერა და სადაც მთავარ როლს მისი ძმა ასრულებს.

პირადი ცხოვრება
მარიო კასასი არის მსახიობ ოსკარ კასასის უფროსი ძმა, რომელიც ზოგჯერ ასრულებდა მარიოს პერსონაჟების ახალგაზრდა ვერსიებს. გავრცელებული ინფორმაციით, კასასი ურთიერთობაში იყო რამდენიმე კოლეგასთან, მათ შორის ერიკა სანცთან, ამაია სალამანკასთან, მარია ვალვერდესთან, ბერტა ვასკესთან, ბლანკა სუარესთან და დებორა ფრანსუასთან.
პანამის ჩემპიონატი ჭადრაკში

პანამის ჩემპიონატი ჭადრაკში — ინდივიდუალური ეროვნული ტურნირი ჭადრაკში. პირველი ჩემპიონატი 1945 წელს გაიმართა და მასში რუბენ დარიო კაბრერამ გაიმარჯვა. თავდაპირველად ტურნირი ორ წელიწადში ერთხელ ტარდებოდა: 1945-1961 წლებში ჩატარდა ექვსი ჩემპიონატი, ხოლო 1962-1971 წლებში — რვა. 1972 წლიდან 1976 წლამდე ტურნირი ყოველწლიური გახდა, თუმცა 1977 წლის გათამაშება ვერ დასრულდა პანამურ ჭადრაკში დაწყებული ხანგრძლივი განხეთქილების გამო. 1978 წლიდან 1988 წლამდე ჩემპიონატი კვლავ ყოველწლიურად იმართებოდა.

ისტორია
1982 და 1989 წლებში, ასევე 1991-2004 წლებში, ორი სხვადასხვა ორგანიზაცია ატარებდა ცალკეულ ტურნირებს, რის გამოც ქვეყანას ერთდროულად ორი ჩემპიონი ჰყავდა. გამონაკლისი იყო 1990 წელი, როდესაც ჩატარდა ერთიანი შეჯიბრება. 2004 წელს ფედერაციები შერიგდნენ და 2005 წლიდან კვლავ ერთი ოფიციალური ჩემპიონატი ტარდება.

1970-იანი წლების ბოლოს საფუძველი ჩაეყარა ქალთა პირველ ჩემპიონატს, რომელიც 2002 წლიდან ყოველწლიურ მოვლენად იქცა. პანამა მსოფლიოში ერთადერთი ქვეყანაა, სადაც მამა და ქალიშვილი ერთსა და იმავე წელს ორჯერ გახდნენ ჩემპიონები (2004 და 2008 წლებში). პანამური ჭადრაკის აღმავლობის დასტურია 2008 წელი, როდესაც ქვეყნის ისტორიაში პირველმა საერთაშორისო ოსტატმა, ხორხე ბაულესმა, მოიგო ცენტრალური ამერიკის ერთ-ერთი ტურნირი.

2010 წელს ჩემპიონატი არ ჩატარებულა სახელმწიფო სპორტული უწყების, „“-ის ფინანსური პრობლემების გამო, რის გამოც ტურნირი 2011 წლის დასაწყისში გაიმართა. 2014 წლის ჩემპიონატის ფინალურ რაუნდში ორმა მოთამაშემ დააგროვა ქულების თანაბარი რაოდენობა და ორივე ჩემპიონად გამოცხადდა.

ჩემპიონები
რუმინეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში

რუმინეთის ჩემპიონატი ჭადრაკში — ყოველწლიური ეროვნული შეჯიბრება ჭადრაკში, რომელიც 1946 წლიდან ყოველწლიურად ტარდება, მანამდე კი არარეგულარულად იმართებოდა. ვაჟთა ფინალში ასპარეზობს 20 მოჭადრაკე, რომლებიც შეირჩევიან საკვალიფიკაციო ტურნირების შედეგად, ხოლო ქალთა ფინალში — 16 მოთამაშე.

გამარჯვებულები (ვაჟები)
გამარჯვებულები (ქალები)
კარლოს ფრეილე სალდუმბიდე

კარლოს ფრეილე სალდუმბიდე (დ. 18 მაისი, 1851 – გ. 28 აგვისტო, 1928) — ეკვადორელი პოლიტიკოსი, რომელიც ორჯერ ასრულებდა ეკვადორის პრეზიდენტის მოვალეობას და ერთი ვადით იკავებდა ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობას.

ფრეილე დაიბადა კიტოში, ეკვადორში, 1851 წლის 18 მაისს.

ფრეილე იყო მდიდარი მიწათმფლობელი, რომელმაც პირველმა დანერგა ჰოლშტეინის ჯიშის მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის მოშენება ეკვადორში. იგი იყო ვიცე-პრეზიდენტი პრეზიდენტ ელოი ალფარო დელგადოს მმართველობისას 1899 წლის 31 აგვისტოდან 1903 წლის 31 აგვისტომდე. 1904 წელს, ისევე როგორც 1910–1911 წლებში, ის სენატის თავმჯდომარე იყო.

მოგვიანებით, 1911 წლის 12 აგვისტოს, პრეზიდენტ ელოი ალფაროს დამხობისა და ქვეყნიდან გაძევების შემდეგ, ფრეილე ეკვადორის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა. ამ თანამდებობაზე ყოფნიდან 21 დღის შემდეგ, 1911 წლის 1 სექტემბერს, იგი ახლად არჩეულმა პრეზიდენტმა ემილიო ესტრადამ ჩაანაცვლა. ესტრადა სამი თვის შემდეგ, 1911 წლის 21 დეკემბერს გარდაიცვალა და ფრეილე კვლავ გახდა პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 1912 წლის 6 მარტამდე, რის შემდეგაც მისი მემკვიდრე ფრანსისკო ანდრადე მარინი გახდა.

იგი გარდაიცვალა პარიზში, საფრანგეთში, 1928 წლის 28 აგვისტოს.
ლუის ლარეა ალბა

ლუის ლარეა ალბა (დ. 25 ოქტომბერი, 1894 – გ. 17 აპრილი, 1979) — ეკვადორელი სამხედრო და პოლიტიკოსი, რომელიც 1931 წელს, ისიდრო აიორას გადადგომის შემდეგ, ქვეყნის დროებითი მმართველი გახდა. მისი მმართველობა მძიმე ეკონომიკურ კრიზისს დაემთხვა. კონგრესთან დაპირისპირებისა და წარუმატებელი დიქტატორული მცდელობის შემდეგ, მან თანამდებობა სისხლისღვრის თავიდან ასაცილებლად დატოვა.
იტალიის ჩემპიონატი ჭადრაკში

იტალიის ჩემპიონატი ჭადრაკში — ყოველწლიური ტურნირი იტალიაში. პირველი ჩემპიონატი გაიმართა ვიარეჯოში 1921 წელს.

1998 წლის ჩემპიონატი ჩატარდა 21–29 ნოემბერს სენ-ვენსანში. ათი მოთამაშისგან შემდგარი ჯგუფის საშუალო ელოს რეიტინგი იყო 2390. დიდოსტატმა იგორ ეფიმოვმა მოიგო წრიული ტურნირი 6,5 ქულით, რის შედეგადაც ნახევარი ქულით გაასწრო დიდოსტატ მიკელე გოდენასა და საერთაშორისო ოსტატ ბრუნო ბელოტის.

ეროვნული ტურნირები (არაოფიციალური ჩემპიონატები)
იტალიის ჩემპიონატები
ალბერტო გერერო მარტინესი

ალბერტო გერერო მარტინესი (დ. 28 ივნისი, 1878 – გ. 21 მაისი, 1941) — 1932 წელს სამი თვის განმავლობაში ეკვადორის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი.

იგი ორჯერ იყო სენატის თავმჯდომარე — 1923-1924 წლებში და 1932 წლის აგვისტოდან დეკემბრამდე. პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი იგი „ოთხდღიანი ომის“ (1932 წლის 28-31 აგვისტო) დასრულების შესახებ შეთანხმების შედეგად გახდა, რაც ახალი არჩევნების დანიშვნას ითვალისწინებდა.
პენიდარენი (ორთქლმავალი)

„პენიდარენი“  — მსოფლიოში პირველი დაპანტენტირებული ორთქლმავალი. „პენიდარენი“ ითვლება მსოფლიოში ყველაზე პირველ სარელსო ორთქლმავლად, მაგრამ მთელი რიგი დასაბუთებები ამტკიცებს იმას, რომ ის შესაძლებელია იყო მეორე (კოლბრუკდეილის ორთქლმავლის შემდეგ, რომელთანაც მას ხშირად ურევენ). ორთქლმავალი აშენდა 1803 წელს ინჟინერ რიჩარდ ტრევიტიკის ხელმძღვანელობით პენიდარენის მეტალურგიულ ქარხანაში, ქალაქ პენიდარენში (მერტირ-ტიდვილის ოლქი, სამხრეთი უელსი), მაგრამ აშენების წლად ხშირად მითითებულია 1804 წელი, როდესაც ამ ორთქლმავალზე მიღებული იქნა პატენტი. ეს წელი საერთოდ ითვლება ორთქლმავლების დაბადების დღედ.

1804 წლის 21 თებერვალს „პენიდარენმა“ გაატარა მსოფლიოში პირველი მატარებელი ლოკომოტივის წევაზე (თვითონ ცნება ლოკომოტივი გამოჩნდა მხოლოდ 21 წლის შემდეგ). ის იყო ერთ-ერთი პირველი ორთქლმავალი, რომელსაც უკვე ქონდა მთელი რიგი კონსტრუქციული სიახლეები, რომელთაგან ბევრი აღმოჩენილი იქნა ხელახლა მხოლოდ რამდენიმე ათწლეულების შემდეგ.
მანუელ მარია ბორერო

მანუელ მარია ბორერო (დ. 10 მაისი, 1883 – გ. 7 ივნისი, 1975) — ის იყო ეკვადორელი იურისტი, პოლიტიკოსი და ქვეყნის რადიკალური ლიბერალური პარტიის წევრი.ბორერო მონაწილეობდა კიტოში გამართულ ეროვნულ დამფუძნებელ ასამბლეაში.1938 წელს, გენერალ ალბერტო ენრიკეს გალოს გადადგომის შემდეგ, ასამბლეამ ის რესპუბლიკის დროებით პრეზიდენტად დანიშნა.
ანდრეს კორდობა

ანდრეს კორდობა (დ. 8 მაისი, 1892 – გ. 3 ოქტომბერი, 1983) — ეკვადორის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 1939 წლის დეკემბრიდან 1940 წლის აგვისტომდე. 1939 წლის თებერვლიდან 1940 წლის აგვისტომდე იგი დეპუტატთა პალატის თავმჯდომარე იყო.

მოგვიანებით, მან მონაწილეობა მიიღო 1968 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, სადაც ხოსე მარია ველასკო იბარასთან დამარცხდა.
ხულიო ენრიკე მორენო

ხულიო ენრიკე მორენო (დ. 20 ოქტომბერი, 1879 – გ. 2 აპრილი, 1952) — ეკვადორის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 1926 წლის მარტიდან აპრილამდე და კვლავ 1940 წლის აგვისტოდან სექტემბრამდე.მისი გავლენა ეკვადორის პოლიტიკაზე მნიშვნელოვანი იყო, განსაკუთრებით ივლისის რევოლუციის დროს, სადაც ის მეორე დროებითი მმართველი ხუნტის წევრი იყო.

იგი იყო სენატის თავმჯდომარე 1940 წლის აგვისტოდან 1942 წლის თებერვლამდე.
კარლოს მანჩენო კახასი

კარლოს მანჩენო კახასი (დ. 9 ოქტომბერი, 1902 – გ. 11 ოქტომბერი, 1996) — ეკვადორის პრეზიდენტი 1947 წლის 23 აგვისტოდან 2 სექტემბრამდე. მანჩენომ ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო სახელმწიფო გადატრიალების გზით, რომლის დროსაც მან პრეზიდენტი ხოსე მარია ველასკო გადააყენა. ველასკომ ქვეყანა დატოვა, თუმცა მოგვიანებით ისევ დაბრუნდა ეკვადორშიც და პრეზიდენტის თანამდებობაზეც. თავად მანჩენო მმართველობის სათავეში მოსვლიდან სულ რაღაც ათ დღეში გადააყენეს, რის შემდეგაც პრეზიდენტის თანამდებობა ველასკოს ვიცე-პრეზიდენტმა, მარიანო სუარესმა დაიკავა.
მარიანო სუარესი

მარიანო სუარესი (დ. 8 ივნისი, 1897 – გ. 23 ოქტომბერი, 1980) — ეკვადორელი პოლიტიკოსი.

იგი 1944 წლიდან 1945 წლამდე ფინანსთა მინისტრი იყო. 1946 წლიდან იყო ველასკოს ვიცე-პრეზიდენტი, სანამ 1947 წელს კარლოს მანჩენო კახასმა არ გადააყენა. მალევე მანჩენოც ჩამოაგდეს და სუარესი მცირე ხნით, 1947 წლის 2 სექტემბრიდან 16 სექტემბრამდე, ეკვადორის პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა.