iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კასუგა-ტაისია

კასუგა-ტაისია – სინტოისტური სალოცავი იაპონიის ქალაქ ნარაში. ტაძარი 1998 წლიდან დაცულია როგორც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი.

სალოცავი ააშენეს 768 წელს. განიცადა მრავალჯერადი რეკონსტრუქცია. კასუგა წარმოადგენს ფუძივარას კლანის სამლოცველოს. მისი შიდა ეზო შემკულია უნიკალური ბრინჯაოს ნათურებით, ხოლო სალოცავისკენ მიმავალი გზის ორივე მხარეს ქვის ნათურებია.

სალოცავი მდებარეობს ქალაქგარეთ, მასთან ახლოს მდებარეობს ბოტანიკური ბაღი მანიოსიუ. კასუგიში რეგულარულად იმართება ძველი იაპონური მუსიკისა და ცეკვის წარმოდგენები.
იაპონიის დემოგრაფია

იაპონიის დემოგრაფიის საკითხი მოიცავს როგორც მოსახლეობის სიმჭიდროვეს, ეროვნულობას, განათლების დონეს, ჯანმრთელობისა და ეკონომიკურ მდგომარეობას, რელიგიურ კუთვნილებას, ასევე სხვა ცხოვრებისეულ ასპექტებს.

1950-დან 2009 წლამდე შობადობასა და სიკვდილიანობის სტატისტიკაზე დაკვირვებამ გვიჩვენა, რომ ქვეყნის მოსახლეობა სტაბილურად ვითარდება და 2009 წლის მონაცემებით 127,076,183 ადამიანს შეადგენს, რაც იაპონიას მსოფლიოში მეათე ადგილზე აყენებს მოსახლეობის სიჭარბით. აქვე უნდა ითქვას, რომ, იმიგრაციის მიუხედავად, ქვეყანაში მოსახლეობის საგრძნობი მატება 19-20 საუკუნეეზე მოდის. 2009 წელი იმითაც აღსანიშნავია, რომ ქვეყანაში დიდი რაოდენობით ემიგრანტი დაბრუნდა, ვიდრე გავიდა.
სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა 2006 წლის მდგომარეობით 81,25 წელია.

მოსახლეობის საშუალო სიმჭიდროვე კვადრატულ კილომეტრზე 336 ადამიანია.

ურბანული დანაწილება
იაპონიის საზოგადოება დიდწილად ქალაქებშია თავმოყრილი და მხოლოდ 5%-ია სოფლის მეურნეობით დაკავებული. ქალაქებთან და დაბებთან მცხოვრებ ფერმერებს ხშირად უწევთ ქალაქელი მუშახელის ნახევარ განაკვეთზე აყვანა. დაახლოებით 80 მილიონი იაპონელი წყნარი ოკეანის სანაპიროებზე ცხოვრობს, განსაკუთრებით კი კუნძულ ჰონსიუზე. ტოკიო-იოკაჰამას მეტროპოლიაში 35 მილიონამდე ადამიანის საცხოვრებელი და მსოფლიოში ყველაზე ჭარბადდასახლებული ადგილია. დიდი ქალაქები იაპონიაშიც, ისევე როგორც მთელ მსოფლიოში, ურბანულ პრობლემებს განიცდიან გადატვირთული ქუჩებითა და გზატკეცილებით.

ენები
იაპონიის მოსახლეობა არაერთგვაროვანია ენობრივად, აქ მკვიდრი იაპონელების გარდა მცირე ჯგუფებად კორეელები, ჩინელები, ტაივანელები და ბრაზილიელები ცხოვრობენ, რომლებიც შეძლებისდაგვარად ინარჩუნებენ ეროვნულ თვითშეგნებას, უპირველეს ყოვლისა მშობლიურ ენას. ქვეყანაში არსებული პირობების გამო ძნელია ეროვნული თვითმყოფადობის შენარჩუნება, რადგან იაპონიაში ჩასული უცხოელი, თუკი მან ქვეყანაში მუშაობის ლეგალური უფლება მოიპოვა, კარგავს საკუთარ მოქალაქეობას, რადგან იაპონია უცხოელებს თავის ტერიტორიაზე დიდხანს არ აჩერებს და არც ორმაგ მოქალაქეობას ცნობს. უცხოელებს, იმ შემთხვევაში, თუ ისინი იაპონიაში დარჩენას გადაწყვეტენ, უწევთ გვარის შეცვლა იაპონურით, არ აქვთ საკუთარი ენაზე საუბრის პრაქტიკული საშუალება (არ იგულისხმება ოჯახში საურთიერთო ენა) და მხოლოდ ამის შემდეგ ეძლევათ იაპონიის მოქალაქეობა - წინა მოქალაქეობის დაკარგვით. ქვეყანაში მრავალი ჩასულია, რომელთა შთამომავალმა მშობლიური ენა არ იცის. უკანასკნელი ინფორმაციით, ყოველწლიურად იაპონიაში ნატურალიზებას 10 000 კორეელი განიცდის, ამ პროცესს ექვემდებარება ყველა არაიაპონელი, რასის მიუხედავად.
რუსეთ-ოსმალეთის ომი (1787-1791)

რუსეთ-ოსმალეთის ომი 1787-1791 – ომი, ერთი მხრივ, რუსეთსა და ავსტრიას ხოლო, მეორე მხრივ, ოსმალეთის იმპერიას შორის. ამ ომით ოსმალეთს განზრახული ჰქონდა დაებრუნებინა ის მიწები, რომლებიც გადავიდნენ რუსეთის ხელში რუსეთ ოსმალეთის 1768–1774 ომის შედეგად. ომი დამთავრდა რუსეთის იმპერიის გამარჯვებით და იასის საზავო ხელშეკრულების დადებით.

ომის წინაპირობა იყო რუსეთის მიერ ყირიმის სახანოს ანექსია და 1783 წლის 24 ივლისს ქართლ-კახეთის სამეფოსთან გაფორმებული გეორგიევსკის ტრაქტატი, რომლის ძალითაც აღმოსავლეთ საქართველო რუსეთის პროტექტორატის ქვეშ გადავიდა.

რამდენიმე ბრძოლისა და სამი საომარი კამპანიის (1789, 1790, 1791) შედეგად ოსმალეთმა სერიოზული მარცხი იწვნია და იძულებული გახდა, 1792 წლის 9 იანვარს (ძვ. სტ. 1791 წ. 29 დეკემბერი) დაედო იასის საზავო ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, ყირიმი და ოჩაკოვო რუსეთს რჩებოდა, ხოლო იმპერიებს შორის საზღვარმა დნესტრზე გადაიწია. ოსმალეთმა კვლავ დაადასტურა ქუჩუკ-კაინარჯის ზავის შედეგები და სამუდამოდ დათმო ყირიმი, ტამანის ნახევარკუნძული და ყუბანის თათრები.

ასევე, ოსმალეთმა უარი თქვა საქართველოს მიმართ პრეტენზიებზე და ვალდებულება აიღო, რომ მის მიმართ რაიმე მტრულ ქმედებებს არ განახორციელებდა.
იასის საზავო ხელშეკრულება

იასის სამშვიდობო ხელშეკრულება — დაიდო რუსეთსა და ოსმალეთის იმპერიებს შორის 1792 წლის 9 იანვარს (ძვ. სტ. 1791 წ. 29 დეკემბერი), 1787–1792 წლის რუსეთ–თურქეთის ომის შედეგად.

მოლაპარაკებები შედგა ქალაქ იასიში (რუმ. ), მოლდოვის სამთავროში (დღეს, რუმინეთის ტერიტორიაზე). რუსეთის მხრიდან მონაწილეობდნენ თავადი გრიგორი ალექსანდრეს ძე პოტიომკინი, ხოლო მისი სიკვდილის შემდეგ – თავადი ალექსანდრე ალექსანდრეს ძე ბეზბოროდკო. თურქეთის მხრიდან მოლაპარაკებებში მონაწილეობდა დიდი ვეზირი იუსუფ–ფაშა.

რუსეთის სახელით ზავს ხელი მოაწერეს სამოილოვმა, ხოსე დე რიბასმა და სერგეი ლაზარეს ძე ლაშქარიოვმა, თურქეთის სახელით – რეის ეფენდიმ (საგარეო საქმეთა მინისტრი), აბდულა ეფენდიმ, იბრაჰიმ ისმეტ ბეიმ და მეჰმედ ეფენდიმ.

ხელშეკრულების ძალით რუსეთს გადაეცა მთელი ჩრდილო შავიზღვისპირეთი, ყირიმის ჩათვლით და გააძლიერა მისი პოლიტიკური პოზიციები კავკასიასა და ბალკანეთში. რუსეთს გადაეცა მიწები მდ. სამხრეთ ბუგსა და დნესტრს შორის, რითიც დადგინდა საზღვარი. ამგვარად, მომავალი ბესარაბიის გუბერნიის ტერიტორიები თურქეთის ბატონობის ქვეშ დარჩა.

კავკასიაში საღვარი აღდგა მდ. ყუბანზე. თურქეთმა უარი განაცხადა საქართველოს მიმართ პრეტენზიაზე და ვალდებულება აიღო, რომ მის წინააღმდეგ მტრულ ქმედებებს არ განახორციელებდა.

1794 წელს, იასის ხელშეკრულებით მიღებულ მიწაზე, დაარსდა ქალაქი ოდესა.
დეივიდ რეიბი

დეივიდ რეიბი ( დ. 10 მარტი, 1940) — ამერიკელი დრამატურგი და სცენარისტი.

რეიბი დაიბადა რუთ მაკორმიკისა და უილიამ რეიბის ოჯახში, აიოვაში. იგი სწავლობდა ლორას კოლეჯში და ვილანოვას უნივერსიტეტში, თუმცა 1965 მან უნივერსიტეტი დატოვა და ჯარში წავიდა.

დადგა პიესები: „ჯოხები და ძვლები“ და „პავლო ჰუმელის მარტივი ვარჯიში“.
გრემ გრინი

ჰენრი გრემ გრინი (; დ. 2 ოქტომბერი, 1904 — გ. 3 აპრილი, 1991) — ინგლისელი დრამატურგი, სცენარისტი და კრიტიკოსი. მისი ნამუშევრები ეხება თანამედროვე მსოფლიოს მორალურ და პოლიტიკურ თემატიკას. გრინი ცნობილი მისი უნარით ერთმანეთს შეუხმატკბილოს სერიოზული ლიტერატურული მიღწევა და ფართო პოპულარობა.

გრინი სერიოზულად უარყოფდა თავის თავს, როგორც კათოლიკე მწერალს და ამბობდა, რომ იგი იყო მწერალი, რომელიც ასევე იყო კათოლიკე. მიუხედავად ამისა, კათოლიკური რელიგიური თემები მისი ნაწერების უმრავლესობაში დომინირებენ, განსაკუთრებით მის ოთხ მთავარ კათოლიკურ ნოველაში: „ბრაიტონის მთა“, „ძალა და დიდება“, „საქმის გული“ და „რომანის დასასრული“. გრინის რამდენიმე ნამუშევარი, მაგალითად: „კონფიდენციალური აგენტი“, „მესამე კაცი“, „წყნარი ამერიკელი“, „ჩვენი კაცი ჰავანაში“ და „ადამიანური ფაქტორი“ მიუთითებენ მის ინტერესზე საერთაშორისო პოლიტიკასა და შპიონაჟის შესახებ.
ჯონ დიქსონ კარი

ჯონ დიქსონ კარი (; დ. 30 ნოემბერი, 1906, იუნიონტაუნი, პენსილვანია, აშშ — გ. 27 თებერვალი, 1977, აშშ ) — წარმოშობით შოტლანდიელი ამერიკელი მწერალი. წერდა ფსევდონიმებით: კარტერ დიქსონი, კარ დიქსონი და როჯერ ფეიბერნი.

დაიბადა 1906 წლის 30 ნოემბერს, იუნიონტაუნში, პენსილვანიის შტატში, წარმატებული იურისტისა და პოლიტიკოსის ოჯახში. 21 წლის ასაკში პარიზში გაემგზავრა და სორბონის უნივერსიტეტში ჩაირიცხა. იქვე დაწერა თავისი პირველი დეტექტივი. 1931 წელს კარმა ინგლისელ კლარისა კლევისსზე იქორწინა და ინგლისში დაფუძნდა.

1936 წელს კარი დეტექტიურ კლუბში გაწევრიანდა. რამდენიმე წლის განმავლობაში -ზე პროგრამა „სიკვდილთან პაემნის“ ავტორი იყო. ეს პროგრამა შემდგომში ბევრი ცნობილი სერიალის საფუძვლად იქცა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს კარი, რადიოში პროპაგანდის განყოფილებაში მუშაობდა, 1948 წელს კი მცირე ხნით ამერიკაში დასახლდა. ინგლისში ისევ საქმემ დააბრუნა, მას ერგო პატივი არტურ კონან დოილის ბიოგრაფია დაეწერა, რომელიც 1949 წელს გამოიცა.

გასული საუკუნის 60-იან წლებში კარი მაროკოში ცხოვრობდა, მერე კი ისევ აშშ-ში გაემგზავრა. იქვე გარდაიცვალა 1977 წლის 27 თებერვალს.

„არც ისე ბევრი დეტექტიური რომანი მაბნევს ბოლო დროს, მაგრამ ბატონი კარი ამას ახერხებს“, - წერდა აგათა კრისტი ჯონ დიქსონ კარის შესახებ. ეს ამერიკელი დეტექტივისტი „დეტექტივის ოქროს საუკუნის“ ერთ-ეთ საუკეთესო წამომადგენლად მიიჩნევა.
კრისტიან ვულფი

კრისტიან ვილჰელმ ვალტერ ვულფი (დ. 19 ივნისი, 1959) — გერმანელი პოლიტიკოსი, ქრისტიან-დემოკრატიული კავშირის წევრი. ქვემო საქსონიის მინისტრ-პრეზიდენტი 2003-2010 წლებში. გერმანიის პრეზიდენტი 2010-2012 წლებში. პრეზიდენტად აირჩიეს 2010 წლის 30 ივნისს, ხოლო ფიცი დადო 2 ივლისს. გადადგა 2012 წლის 17 თებერვალს.
ერიკ რომერი

ერიკ რომერი ( დ. 20 მარტი, 1920 — გ. 11 იანვარი, 2010) — ფრანგი კინორეჟისორი, კინოკრიტიკოსი, ჟურნალისტი, ნოველისტი, სცენარისტი და პედაგოგი.

რომერი მეორე მსოფლიო ომის შემდგომი ფრანგული ახალი ტალღის თვალსაჩინო წარმომადგენელია. 1957-1963 წლებში იგი გავლენიანი კინოჟურნალის, -ს, რედაქტორი იყო.

რეჟისორმა საერთაშორისო აღიარება 1969 წელს ფილმით „ჩემი ღამე მოდთან“ მოიპოვა, რომელიც ოსკარზე იყო ნომინირებული. 1971 წლის სან-სებასტიანის საერთაშორისო კინოფესტივალზე რომერის ფილმმა კლერის მუხლი ოქროს ნიჟარა მიიღო. 1986 წლის ვენეციის კინოფესტივალზე რეჟისორმა ფილმისთვის „მწვანე სინათლე“ ოქროს ლომი მოიპოვა.
თათული ედიშერაშვილი

თათული ედიშერაშვილი (დ. 14 ივნისი, 1981, თბილისი) ― ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი.

2002 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი, დრამისა და კინოს სამსახიობო ფაკულტეტი. 2003 წელს თავისუფალ თეატრში ითამაშა სპექტაკლებში: ბიუხნერის „ვოიცეკი“ (ანდრო ენუქიძე) და მოლიერის „დონ-ჟუანი“ (ალექსი ჯაყელი).

2009 წელს მონაწილეობა მიიღო ავთო ვარსიმაშვილის ფილმში „ყველაფერი კარგად იქნება“. ფართო მაყურებლისათვის ცნობილია ასევე პოპულარული ტელე სერიალით „შუა ქალაქში“.

2009-2014 წლებში დაქორწინებული იყო ძალოვანი სტრუქტურების თანამშრომელ მიხეილ ჩიმჩიურზე. ქორწინებიდან ჰყავს ორი ქალიშვილი: ნანუკი (2010) და სესე (2012).
ფილმოგრაფია
ფილმები
2009: „ყველაფერი კარგად იქნება“ რეჟისორი ავთანდილ ვარსიმაშვილი
2011: „ერთხელ შუა ქალაქში“ (თამარ ღლონტი) რეჟისორები გოჩა კორხელაური, დათო ჭაბაშვილი
2013: „მისტერ ძიძა“ (მაკა) რეჟისორი ირაკლი ცქვიტიშვილი
2014: „ / ერთი ნაბიჯი“

სერიალები
„შუა ქალაქში“ (თამარ ღლონტი) რეჟ. გოჩა კორხელაური
„ერთი ნაბიჯი“ რეჟ. დავით ჭაბაშვილი
„ჩვენ გვერდით“
„ნათია და ნათია“ (ნათია ბერიძე)
„ალუბლების ქუჩა 12“ (ნინო)

ნათამაშები როლები
თავისუფალი თეატრი
„ვოიცეკი“ რეჟ. ანდრო ენუქიძე
„დონ-ჟუანი“ რეჟ. ალექს ჯაყელი

სანდრო ახმეტელის სახელობის სახელმწიფო თეატრი
„იმერული რეკვიემი“ — რეჟ. ირაკლი გოგია;
„ორი ვოდევილი სიყვარულზე“ — რეჟ. კლავ კადუ;
„ხელის თხოვნა“ -ნატალიას როლში, რეჟ. კლავ კადუ;
„რომეო და ჯულიეტა“ რეჟ. ირაკლი გოგია.

სოხუმის მოზარდმაყურებელთა თეატრი „თეთრი ტალღა“
აკაკი წერეთლის ნაწარმოებების მიხედვით „სიყვარული ძნელია“ — ალექსანდრას როლში, რეჟ. ნუგზარ ლორთქიფანიძე.
გოგი ცაბაძე

გიორგი (გოგი) გაბრიელის ძე ცაბაძე (დ. 24 აგვისტო, 1924, თბილისი — გ. 30 ნოემბერი, 1986, გორი) — ქართველი კომპოზიტორი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1973), თბილისის საპატიო მოქალაქე, ქართული ქალაქური საესტრადო სიმღერის, ოპერეტის, მუსიკალური კომედიისა და მიუზიკლის ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საკომპოზიტორო კლასი. მუშაობდა ფილარმონიაში, საქართველოს ტელევიზიაში. 1973 წლიდან პედაგოგურ მოღვაწეობას ეწეოდა საესტრადო სასწავლებელში. 1956-1975 წლებში იყო საქართველოს ფილარმონიის საესტრადო მუსიკალური განყოფილების გამგე. 1976 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა საცირკო-საესტრადო სასწავლებელში.

ჯერ კიდევ 1943 წელს, მეორე მსოფლიო ომის უმძიმეს ზამთარში, თბილისის 27-ე სკოლაში სრულიად ახალგაზრდა თენგიზ აბულაძემ დადგა ვალერიან გუნიას პიესა „და-ძმა“. სპექტაკლი, რომელმაც დიდი მოწონება დაიმსახურა, მუსიკალურად გააფორმა ასევე სრულიად ახალგაზრდა გოგი ცაბაძემ.

კომპოზიტორს დიდი პოპულარობა მოუტანა სიმღერებმა: „მთაწმინდის მთვარე“, „თბილისის მუხამბაზი“, „ქუჩა-ქუჩა“, „მეფაიტონე“ და სხვა მრავალი. განსაკუთრებით აღსანიშნავია კომპოზიტორის მუსიკალური კომედიები, ოპერეტები და მიუზიკლები. იგი ამ რთული ჟანრის 20-მდე ნაწარმოების ავტორია, ესენია: „სიმღერა სიყვარულზე“, „ჩვენი ნაცნობები“, „ტრფობის ბადეში“, „კურკას ქორწილი“, „იეთიმ გურჯი“, „მეტეხის ჩრდილში“, „შესანიშნავი სამეული“, „იტალიური რომანი“ და სხვა. აღსანიშნავია, რომ ცაბაძე თავად იყო საკუთარი სიმღერების უბადლო შემსრულებელი. ავტორია აგრეთვე საგუნდო და დრამატული ნაწარმოებებისა, მისი მუსიკა ჟღერს ფილმებში: „ვერის უბნის მელოდიები“, „მხიარული რომანი“, „მოიტაცეს თამარ ქალი“.

დაჯილდოებული იყო ხალხთა მეგობრობისა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენით.

გოგი ცაბაძე სცენაზე, სიმღერისას გარდაიცვალა. დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
მადნეული სხეული

მადნეული სხეული — მადნის ამა თუ იმ ფორმის დანაგროვი დედამიწის ქერქში. მადნეული სხეული შეიძლება წარმოადგენდეს მადნეულის საბადოს, მაგრამ უმეტესად საბადო რამდენიმე მადნეული სხეულს შეიცავს. მადნეულ სხეულსა და შემცველ ქანებს შორის საზღვარი ან მკვეთრია და მისი დადგენა ვიზუალურად ხდება, ან გადასვლა თანდათანობითია და საზღვრის დადგენა მხოლოდ დასინჯვით შეიძლება. ფორმის მიხედვით გამოყოფენ მადნეული სხეულის სამ ჯგუფს: იზომეტრულს, ფილაქნისებრსა და წაგრძელებულს.

იზომეტრულ მადნეულ სხეულებს სამივე მიმართულებით დაახლოებით ერთნაირი განზომილება აქვთ. მათ მიეკუთვნება მადნეული შტოკები, შტოკვერკები და სხვ.

ფილაქნისებრი მადნეული სხეულებია ფენები, ძარღვები, ლინზები და სხვა.

წაგრძელებულ მადნეულ სხეულებს მიაკუთვნებენ: მადნეულ მილებს და მილისებრ სხეულებს, რომელთაც ორი მიმართულებით მცირე, ხოლო მესამე მიმართულებით დიდი ზომა აქვს. მადნეული მილი განივკვეთში ოვალური ფორმისაა.

გარდა აღნიშნული მადნეული სხეულებისა, დედამიწის ქერქში გვხვდება მათი კომბინაციებით შექმნილი რთული ფორმის სხეულებიც.
სასარგებლო წიაღისეული

სასარგებლო წიაღისეული — დედამიწის ქერქში არსებული არაორგანული და ორგანული მინერალური წარმონაქმნები, რომლებსაც იყენებენ სახალხო მეურნეობაში. სასარგებლო წიაღისეულს მოიპოვებენ სხვადასხვა გენეტური ტიპის სასარგებლო წიაღისეულის საბადოდან.

სახეობები
ლითონური (მადნეული) სასარგებლო წიაღისეული – შავი, ფერადი, მსუბუქი, იშვიათი, რადიაქტიური ლითონების და იშვიათ მიწათა ელემენტების მადნები, აგრეთვე ლითონური თვითნაბადი ელემენტები.
არალითონური (არამადნეული) სასარგებლო წიაღისეული – სამთოქიმიური ნედლეული (სხვადასხვა) მარილი, თაბაშირი, ბარიტი, გოგირდი, ფოსფორიტები, აპატიტი და სხვა), ბუნებრივი აბრაზიული, ელექტროსაიზოლაციო, თბოსაიზოლაციო, ბგერათსაიზოლაციო, ცეცხგამძლე, ტუტეგამძლე, მჟავაგამძლე და საშენი მასალები, ძვირფასი, სანახელავო და ტექნიკური ქვები, პიეზო ოპტიკური ნედლეული და სხვა.
საწვავი სასარგებლო წიაღისეული – ნავთობი, ბუნებრივი საწვავი აირები, წიაღისეული ნახშირი, ტორფი, საწვავი ფიქლები.
ჰიდრომინერალური სასარგებლო წიაღისეული – მინერალური წყლები, სასმელი მიწისქვეშა წყლები.
სასარგებლო წიაღისეულის საბადო

სასარგებლო წიაღისეულის საბადო — დედამიწის ქერქში არსებული სასარგებლო წიაღისეულის დანაგროვი, რომლებიც სიდიდის, ხარისხისა და განლაგების პირობების მიხედვით შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს სახალხო მეურნეობაში. სასარგებლო წიაღისეულის იმ მინიმალურ რაოდენობას და მის იმ უდაბლეს ხარისხს, რომლის ზევით შესაძლებელი ხდება სასარგებლო წიაღისეულის საბადოს ექსპლუატაცია სამრეწველო კონდიცია ეწოდება.

სასარგებლო წიაღისეულის საბადო შესაძლებელია გამოდიოდეს დედამიწის ზედაპირზე (ღია საბადო) ან დამარხული იყოს მის წიაღში (დახურული ანუ „ბრმა“ საბადო). წარმოქმნის პირობების მიხედვით განარჩევენ ენდოგენურ, ეგზოგენურ და მეტამორფოგენულ სასარგებლო წიაღისეულის საბადოებს.

ენდოგენური საბადოები ყალიბდება დედამიწის ქერქში ნივთიერების დიფერენციაციის და ლოკალიზაციის შედეგად, რაც განპირობებულია დედამიწის შიგა ენერგიით. ამ ტიპში გამოიყოფა საბადოთა შემდეგი ჯგუფები: მაგმური საბადოები, პეგმატიტური საბადოები, კარბონატიტები, სკარნები, პნევმატოლიზური საბადოები და ჰიდროთერმული საბადოები;
ეგზოგენური საბადოები ყალიბდება დედამიწის ზედაპირზე ან ზედაპირთან ახლოს მინერალურ ნივთიერებათა ქიმიური, ბიოქიმიური და მექანიკური დაგროვების შედეგად, რაც განპირობებულია დედამიწის გარეგანი ენერგიით. საბადოთა ამ ტიპში გამოიყოფა: გამოფიტვის საბადოები და დანალექი საბადოები.
მეტამორფული საბადოები ყალიბდება ქანების და მინერალების რეგიონული ან ლოკალური მეტამორფიზმის შედეგად.
კაცხის ციხე

კაცხის ციხე — ფეოდალური ხანის ციხის ნანგრევები სოფელ კაცხში, ჭიათურის მუნიციპალიტეტში, მდინარე კაცხურას მარჯვენა ნაპირზე.

სახელწოდება – „კაცხის ციხე“ გვხვდება გვიანდელი ფეოდალური ხანის წყაროებში. ციხე, თავდაპირველად ბაღვაშების საკუთრება იყო. მათი განდევნის შემდეგ კი მეფის ხელისუფლებას ექვემდებარებოდა.

 საუკუნის 60-იანი წლებიდან აბაშიძეთა ფეოდალურ საგვარეულოს ეკუთვნოდა, 1753 წლიდან კვლავ სამეფო ხელისუფლების, სოლომონ -ის განმგებლობაშია. ამჟამად შემორჩენილია მისი ნანგრევები.
ჯაბა კანკავა

ჯაბა კანკავა (დ. 18 მარტი, 1986, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, თბილისის „დინამოს“ საყრდენი ნახევარმცველი.

კარიერა
საკლუბო
ჯაბა კანკავამ საკლუბო კარიერა დაიწყო 2004 წელს, თბილისის „დინამოში“, სადაც მწვრთნელად ახალი დანიშნული იყო გიორგი გეგუჩაძე, რომელიც აქცენტს ახალგაზრდებზე აკეთებდა და კანკავაც ამ გუნდის წევრი გახდა. იმ სეზონში კლუბთან ერთად საქართველოს თასის მფლობელი გახდა, ასევე წარმატებით იასპარეზა ევროტურნირებზე, პრაღის „სლავიას“ წინააღმდეგ მის მიერ გატანილმა გოლმა „დინამოს“ შემდეგი ეტაპის საგზური მოუტანა, რომლის გავლის შემდეგაც საქართველოს ყველაზე ტიტულოვანი გუნდი უეფას რანგით მეორე ტურნირის ჯგუფურ ეტაპზე გავიდა. „დინამოში“ წარმატებული სეზონის შემდეგ კანკავა ვლადიკავკაზის „ალანიაში“ გადავიდა, სადაც 12 მატჩი ჩაატარა. 2005 წლის სეზონის შემდეგ ქართველი ნახევარმცველი უკრაინაში გადავიდა, კერძოდ კიევის „არსენალში“, სადაც 24 მატჩი ჩაატარა და 4 გოლი გაიტანა. 2007 წლიდან ჯაბა დნეპროპეტროვსკის „დნიპროში“ ჩაირიცხა, სადაც სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა. „დნიპროში“ ახალგადასული ჯაბა პირდაპირ ძირითად შემადგენლობაში დააყენეს,მაგრამ კიევის „დინამოსთან“ ჩატარებულ შეხვედრაში იმდენად ეუხეშა მეტოქეს, რომ მოედნიდან გააძევეს და მას შემდეგ გარკვეული პერიოდი სათადარიგოთა სკამზე გაატარა. 2007 წლის ბოლოს, როგორც კი თავის გამოჩენის შანსი მიეცა, ჩინებულად გამოიყენა და უკრაინის ჩემპიონატის ერთ-ერთი ტურის გმირად აღიარეს. ამ პერიოდში კანკავა მხოლოდ 22 წლის იყო და ძალიან წარმატებულად ატარებდა კარიერას. 2007-08 წლის სეზონში სულ ჯაბამ 22 მატჩში 3 გოლი გაიტანა, ხოლო 2008-09 წლის სეზონში 3 მატჩი და 0 გოლი. 2009 წელს ქართველმა ნახევარმცველმა ტრავმა მიიღო და თამაში მხოლოდ 2010 წლის დასაწყისში განაახლა. 2011 წლის თებერვლიდან 2012 წლის აგვისტომდე იჯარის წესით განათხოვრებული იყო კრივი-რიჰის „კრივბასში“, შემდეგ დაბრუნდა „დნიპროში“ და იყო მისი კაპიტანი.

2014 წლის 30 მარტს, კიევის „დინამოს“ წინააღმდეგ ჩატარებული მატჩის მიმდინარეობისას, მოწინააღმდეგეთა კაპიტანს, ოლეგ გუსევს, თავის ტრავმის გამო ენა სასუნთქ მილში გაეჩხირა, ჯაბა კანკავამ მისი სიცოცხლე გადაარჩინა.

სანაკრებო
ჯაბა კანკავა ეროვნულ ნაკრებში 2005 წლიდან თამაშობს. მისი დებიუტი შედგა ყაზახეთის წინააღმდეგ. 2008 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ციკლში კანკავამ მხოლოდ 2 მატჩი, სულ კი ნაკრებში 101 მატჩი ჩაატარა. ერთ-ერთ მატჩში წითელი ბარათიც მიიღო ანდრეა პირლოსთან ორთაბრძოლისას. მისი მეასე მატჩი იყო 2021 წლის 9 ოქტომბერს, საბერძნეთის ნაკრების წინააღმდეგ.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საქართველოს თასი გამარჯვებული: 2003/2004
უკრაინის პრემიერ ლიგა მეორე ადგილი: 2013/2014
უეფა-ს ევროპა ლიგა მეორე ადგილი: 2014/15

ჯილდოები
ღირსების ორდენი: 2024
I Disappear

— ამერიკული მძიმე მეტალ ჯგუფ მეტალიკის სიმღერა, რომელიც გამოვიდა სინგლის სახით მხოლოდ გერმანიაში 2000 წლის 26 იანვარს. იგი ასახავს მეტალიკის წევრებს სხვადასხვა სიტუაციებში, რომლებიც აღებულია სხვა ფილმებიდან. კირკ ჰემეტი უდაბნოშია, სადაც მას მისდევს თვითმფრინავი, როგორც ეს ნაჩვეებია ფილმში ჩრდილოეთით ჩრდილო-დასავლეთიდან. ჯეისონ ნიუსტედი ვილაშია, სადაც იგი ებრძვის ასობით ადამიანს, რომლებიც მისი შემხვედრი მიმართულებით მიდიან, მსგავსი სცენაა ფილმშიც ბრაზილია. ჯეიმზ ჰეტფილდი მართავს -ს 1968 წლის მოდელს, რომლითაც იგი ეშვება ქვემოთ სან-ფრანცისკოს გორაკიდან ქარიშხალისგან თავისდაღწევის მიზნით. ეს სცენა აღებულია ფილმიდან . ლარს ულრიხი ხტება შენობის ფანჯიდან, რომელიც ფეთქდება, მსგავსად ფილმისა კერკეტი კაკალი. ამ სცენებს შორის ჯგუფი უკრავს ერთად მაღალი მთის თავზე მთების ველში, იუტა. ასევე არის სცენები ფილმიდან შეუსრულებელი მისია 2, სადაც ნაჩვენებია, როგორ მიცოცავს ტომ კრუზი მთის მწვერვალისკენ. ვიდეოს დასრულებისთვის ავტომობილი, რომელსაც ჯეიმზი მართავდა, გადაეცა მას როგორც საჩუქრი. მოგვიანებით მან ეს მანქანა -ს აჩუქა შეწირულობის სახით.

პერსონალი
ჯეიმზ ჰეტფილდი – წამყვანი ვოკალი, რიტმული გიტარა
კირკ ჰემეტი – წამყვანი გიტარა
ჯეისონ ნიუსტედი – ბასი, დამატებითი ვოკალი
ლარს ულრიხი – დასარტყმელი საკრავები
თეიმურაზი (იმერეთის მეფე)

თეიმურაზ (? – გ. 1768) — იმერეთის მეფე 1766-1768, მამუკას ძე.

1765 წელს ოსმალთა ჯარი გურიასა და ოდიშში ჩადგა, იქ გამოიზამთრეს და 1766 წლის სექტემბერში იმერეთს შეესივნენ. თურქებმა ქვემო იმერეთი დაიკავეს, სვერის ციხეც აიღეს და ქუთაისში სოლომონ –ს ბიძაშვილი, თეიმურაზ მამუკას ძე დასვეს მეფედ.

სოლომონი წერეთლებმა მოდინახეს ციხეში შეაფარეს. იგი ჩრდილო კავკასიაში განლაგებულ რუსეთის ჯარების სარდლობას სთხოვდა დახმარებას, მაგრამ ამაოდ. თურქების ძირითადმა ჯარმა ქვეყანა დაარბია და იმერეთს გაეცალა, ადგილზე კი 4 ათასი თურქი ჯარისკაცი იქნა დატოვებული. სოლომონი გამოვიდა საფარიდან, თავისი მომხრეები შეკრიბა და სულ მალე მთელი იმერეთი დაიკავა. მოღალატე თეიმურაზმა თურქეთს შეაფარა თავი.

ოსმალეთის მთავრობას თავად აღარ უღირდა იმერეთისათვის სამხედრო კამპანების მოწყობა – ეს აუნაზღაურებელ ფინანსურ დანახარჯებთან იყო დაკავშირებული. ამიტომ, ოსმალეთი ადვილად დათანხმდა სოლომონ –თან ზავზე. 1767 წელს ოსმალეთმა იმერეთის სამეფოსთან საზავო ხელშეკრულება გააფორმა, რომლის თანახმად, იმერეთის სამეფო ცხადდებოდა ოსმალეთის არა ვასალურ, არამედ მფარველობაში მყოფ ქვეყნად.

თეიმურაზ მამუკას ძე არ თმობდა პოზიციებს, ბრძოლას განაგრძობდა, მაგრამ ჩხერთან გადამწყვეტ ბრძოლაში სოლომონმა თეიმურაზი დაამარცხა (1768). იგი მუხურის ციხეში გამოკეტეს და იქვე გარდაიცვალა.
Škoda 10T

10 — შკოდას მიერ შექმნილი, სამსექციური, ორურიკიანი, ნახევრადდაბალიატაკიანი, ორმხრივი მიმართულების ტრამვაი. ეს ვაგონი 03–ს ჰგავს. სალონის იატაკის შუა ნაწილი, იატაკის ფართის 50% დაბალია და ლიანდაგის ზედაპირიდან 35 სმ სიმაღლეზეა.
პროდუქცია
2009 წლის აპრილის მდგომარეობით სულ გამოშვებულია 10 ვაგონი, რომლებიც გადაეცა აშშ–ს:
პორტლანდი, ორეგონი: 7 ვაგონი;
ტაკომა, ვაშინგტონი: 3 ვაგონი.
2006 წელს შკოდასა და ამერიკულ კომპანიებს შორის გაფორმდა კონტრაქტი 10–ების აგებასთან დაკავშირებით, რის საფუძველზეც 2006 წლის თებერვალში ორეგონის ლითონკონსტრუქციის ქარხანამ შკოდასგან მიიღო ტექნოლოგიური ტრანსფერის ექსკლუზიური უფლება. ეს 10 ვაგონი ჩეხეთში, შკოდას ქარხანაში დამზადდა და აშშ–ში აიწყო.

ამერიკის შეერთებული შტატები
ტექნიკური მონაცემები
სიგრძე (ქუროების გარეშე): 20,13 მ
სიგანე: 2,46 მ
სიმაღლე: 3,44 მ
ცარიელი ვაგონის წონა: 28,8 ტ
ადგილების საერთო რაოდენობა: 157
დასაჯდომი ადგილები: 30
დასადგომი ადგილები: 127
დაბალი იატაკი: 50%
იატაკის სიმაღლე: 35/78 სმ
მაქსიმალური რეკომენდებული სიჩქარე: 70 კმ/სთ
მოტორების სიმძლავრე: 360 (4 90 )
მინიმალური მოხვევის რადიუსი: 18 მ
გალერეა
აბასირი (მდინარე)

აბასირი — მდინარე იაპონიაში, კუნძულ ჰოკაიდოზე. დაახლოებით 1000 წლის წინ, მდინარის აუზში დასახლდა ოხოტის კულტურა, რომელიც შემდეგ კუნძულის სიღრმეში გადაადგილდა. აბასირის ტბის ფსკერზე, ასევე აღმოჩენილია ჯომონის პერიოდის ნარჩენები (პრეისტორიული კულტურა იაპონიაში ძვ. წ. 14 000 – 300 წ.წ.)

მდინარე სათავეს იღებს იუბეცუში, აჰოროს მთის მწვერვალებზე, აკანის ვულკანურ კომპლექსში. სანამ მდინარე აბასირი შეუერთდება აბასირის ტბას, მას ერთვიან სხვა მდინარეები — იუბეცუ და ბიჰორო. მდინარე გამოდის აბასირის ტბიდან და ერთვის ოხოტის ზღვას.