ბრუნო კარანსა

ბრუნო კარანსა (დ. 5 ოქტომბერი, 1822 — გ. 25 იანვარი, 1891) — კოსტა-რიკელი ექიმი, ჟურნალისტი და პოლიტიკოსი, რომელსაც 1870 წლის აპრილიდან აგვისტომდე კოსტა-რიკის მე-7 პრეზიდენტის პოსტი ეკავა. რესპუბლიკის დროებითი მეთაურის ტიტულით დანიშნული კარანსა ხელისუფლებაში 1870 წლის 27 აპრილის სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად მოვიდა, რომელმაც პრეზიდენტ ხესუს ხიმენესის მმართველობა დაამხო. მან თანამდებობა დანიშვნიდან სამი თვის შემდეგ დატოვა.

მისი მშობლები იყვნენ მიგელ კარანსა ფერნანდესი (სახელმწიფოს ვიცე-მეთაური 1838-1841 წლებში) და ხოაკინა რამირეს გარსია. 1847 წელს მან ცოლად შეირთო ხერონიმა მონტეალეგრე, რომელიც პრეზიდენტ ხოსე მარია მონტეალეგრე ფერნანდესის და იყო. აღსანიშნავია, რომ მისი შთამომავალი არის ცნობილი მსახიობი მადლენ სტოუ.

სწავლა და კარიერა
ხოსე ბრუნო კარანსა რამირესმა სამედიცინო განათლება გვატემალაში, სან-კარლოსის უნივერსიტეტში მიიღო და წარმატებით დაამთავრა აღნიშნული სასწავლებელი. კოსტა-რიკაში დაბრუნების შემდეგ იგი ეწეოდა აქტიურ სამედიცინო პრაქტიკას როგორც კერძო სექტორში, ისე სახელმწიფო მართვაში არსებულ სან-ხუან დე დიოსის ჰოსპიტალში. მას ეკავა ვაქცინაციისა და პროტომედიკამენტების გენერალური ინსპექტორის თანამდებობა. 1856 წელს, უილიამ უოკერის წინააღმდეგ წარმოებული კამპანიის დროს, იგი ნიკარაგუაში სამხედრო ექიმად მსახურობდა, თუმცა კოსტა-რიკის არმიის უკანდახევისა და ქოლერის ეპიდემიის გავრცელების გამო, მას თითქმის დაუყოვნებლივ მოუწია სამშობლოში დაბრუნება.

სამედიცინო სფეროს გარდა, კარანსა აქტიურ ჟურნალისტურ მოღვაწეობასაც ეწეოდა. იგი გამოსცემდა რამდენიმე საინფორმაციო ბიულეტენსა და გაზეთს, მათ შორის „ “-ს და „ “-ს („ირასუს ვარსკვლავი“). პარალელურად, იგი ჩართული იყო სხვადასხვა ეკონომიკურ და კომერციულ საქმიანობაში: ფლობდა ყავის პლანტაციებს, წიგნის მაღაზიასა და ბუტიკს. 1855 წლიდან 1859 წლამდე მას მინიჭებული ჰქონდა სახელმწიფო ლიქიორის ქარხნის მართვის უფლება, რის შედეგადაც იგი გახდა ალკოჰოლის ერთადერთი ოფიციალური სახელმწიფო მომწოდებელი.

საჯარო თანამდებობა
ხოსე ბრუნო კარანსა რამირესი მორა პორასის ადმინისტრაციის დროს რამდენიმე ვადით იკავებდა დეპუტატის პოსტს, ხოლო 1857 წელს იგი სალვადორში კოსტა-რიკის ელჩად დაინიშნა. 1869 წელს იგი სან-ხოსეს წარმომადგენლად აირჩიეს დამფუძნებელ კრებაში, თუმცა არჩევიდან მალევე დატოვა აღნიშნული თანამდებობა. პოლიტიკური მრწამსით იგი ლიბერალად მიიჩნეოდა, ზოგჯერ ანტიკლერიკალურ შეხედულებებსაც კი გამოხატავდა, რის გამოც არაერთხელ მოუწია გადასახლებაში წასვლა.

1870 წლის 27 აპრილის სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად იგი სახელმწიფოს მეთაური გახდა, ოფიციალური ტიტულით – რესპუბლიკის დროებითი მეთაური. მისი მმართველობის პერიოდში შეიქმნა ლიმონის ოლქი, გამოიცა კანონები პიროვნული და რელიგიური თავისუფლებების შესახებ და მიიღეს გარანტიების კანონი, რომელმაც ქვეყნის ისტორიაში პირველად აკრძალა სიკვდილით დასჯა. ასევე მოწესრიგდა სახელმწიფო სამდივნოების საქმიანობა და ჩატარდა ახალი არჩევნები დამფუძნებელი კრების შესაქმნელად.

მისი ადმინისტრაციის მთავარი ფიგურა და საგარეო ურთიერთობებისა თუ აღმსარებლობის თავისუფლების პოლიტიკის ავტორი იყო გვატემალელი იურისტი ლორენსო მონტუფარ რივერა, რომელიც ცნობილი იყო თავისი ანტიკლერიკალური პოზიციებით. სხვა გამორჩეული სახელმწიფო მდივნები იყვნენ: ხოაკინ ლისანო გუტიერესი (მთავრობა, პოლიცია, იუსტიცია, სოფლის მეურნეობა და მრეწველობა), რაფაელ გალიეგოს საენსი (საცხოვრებელი და ვაჭრობა) და ბუენავენტურა კარასო ალვარადო (ომი, ფლოტი და საზოგადოებრივი სამუშაოები).

ტომას გვარდია გუტიერესთან წარმოქმნილი აზრთა სხვადასხვაობის გამო, 1870 წლის 8 აგვისტოს კარანსამ გადადგომის შესახებ განცხადებით მიმართა დამფუძნებელ კრებას, რაც მეორე დღესვე, 9 აგვისტოს, დაკმაყოფილდა. მისი მემკვიდრე გენერალი გვარდია გახდა. მოგვიანებით კარანსა იყო დიდი ეროვნული საბჭოს წევრი და კოსტა-რიკის სრულუფლებიანი მინისტრი ელ-სალვადორში, სადაც ხელი მოაწერა კარანსა-არბისუს შეთანხმებას.