iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პოლ-ანრი სანდაოგო დამიბა

პოლ-ანრი სანდაოგო დამიბა (, დ. 2 იანვარი, 1981, უაგადუგუ, ზემო ვოლტა) — სამხედრო და პოლიტიკური ფიგურა ბურკინა-ფასოში, რომელმაც ქვეყანაში მოაწყო სამხედრო გადატრიალება 2022 წლის იანვარში .

ბიოგრაფია
დაიბადა 1981 წლის 2 იანვარს ბურკინა-ფასოს დედაქალაქ უაგადუგუში, სწავლობდა პარიზის სამხედრო სკოლაში და მიღებული აქვს ბურკინა-ფასოს შეიარაღებულ ძალების პოდპოლკოვნიკის წოდება.

ასევე აქვს კრიმინოლოგიაში პარიზის ეროვნული ხელოვნების კონსერვატორიის მაგისტის ხარისხი და სერთიფიცირებულია, როგორც თავდაცვის ექსპერტი მენეჯმენტსა და სტრატეგიაში.

2003 წლიდან 2011 წლამდე, პრეზიდენტ ბლეზ კომპაორეს დროს, მსახურობდა პრეზიდენტის დაცვის პოლკში. შემდეგ ის წლების განმავლობაში მსახურობდა საარტილერიო დანაყოფების მეთაურად ქალაქებში დორი და ჰუაჰიგუია. 2015 წლის სექტემბერში, გადატრიალების მცდელობის შემდეგ, მან გარკვეული დროით დატოვა ბურკინა-ფასო. 2019 წელს იყო 2015 წლის გადატრიალების ორგანიზატორების სასამართლო პროცესის ერთ-ერთი მოწმე.

2019-2021 წლებში მონაწილეობდა ტერორისტების წინააღმდეგ საბრძოლო ოპერაციებში, როგორც ბურკინა-ფასოს არმიის ქვედანაყოფის მეთაური, ხოლო 2021 წლის დეკემბერში — ანტიტერორისტული ოპერაციის მეთაური ქვეყნის აღმოსავლეთში. 2021 წელს ის გახდა წიგნის ავტორი, სადაც გადმოსცა თავისი შეხედულებები ბურკინა-ფასოში ისლამისტების წინააღმდეგ ბრძოლის მოსალოდნელი საფრთხეების შესახებ.

2021 წლის 3 დეკემბერს დაინიშნა მესამე სამხედრო რეგიონის მეთაურად, რომელიც მოიცავს ქალაქებს უაგადუგუს, მანგას, კუდუგუს და ფადა ნ’გურმას.ასევე გავრცელდა ინფორმაცია პარლამენტის დაშლის, კონსტიტუციის შეჩერებისა და სახელმწიფო საზღვრების შემდგომი ჩაკეტვის გაფრთხილების შესახებ.2022 წლის 31 იანვარს სამხედროებმა ოფიციალურად გამოაცხადეს დამიბა ქვეყნის პრეზიდენტად, ამავდროულად გამოაცხადეს რესპუბლიკური კონსტიტუციის აღდგენის შესახებ.

2022 წლის 2 მარტს ხელახლა დადო ფიცი გარდამავალი პრეზიდენტის სტატუსით, მას შემდეგ, რაც შეიმუშავა საგზაო რუკა,რომლის თანახმადაც ძალაუფლებას გადასცემდა 36 თვეში არჩეულ პრეზიდენტს. 6 მარტს მან დანიშნა მთავრობა ალბერტ უედრაოგოს მეთაურობით. ხოლო თავად დამიბა კი ტოგოში გაიქცა.
ევა კოქსი

ევა კოქსი (; ქალიშვილობის გვარია ჰაუზერი; დ. 21 თებერვალი, 1938) ― ავსტრიაში დაბადებული ავსტრალიელი მწერალი, ფემინისტი, სოციოლოგი, სოციალური კომენტატორი და აქტივისტი. აქტიურად უჭერს მხარს „უფრო ცივილური“ საზოგადოების ჩამოყალიბების იდეას. დიდი ხნის მანძილზე იყო ქალთა საარჩევნო ლობის წევრი.

ბიოგრაფია
ევა მარია ჰაუზერი ვენაში, ებრაულ ოჯახში დაიბადა 1938 წელს, ანშლუსამდე 3 კვირით ადრე, რის გამოც ის და მისი ოჯახი სახელმწიფოს გარეშე დარჩა. მომდევნო წელს დედასთან, რუთთან ერთად, რომელიც მედიცინის ბოლო კურსის სტუდენტი იყო, ინგლისში გაემგზავრა. ომის პერიოდში სარის საგრაფოში ცხოვრობდა. მამამისი, რიჩარდ ჰაუზერი, პალესტინაში ბრიტანულ არმიას შეუერთდა. მისი ნათესავები სიდნეიში თავშესაფრის მიღებას ცდილობდნენ. ომის დასრულების შემდეგ მამამისი რომში გაერთიანებული ერების ლტოლვილთა ასოციაციაში მუშაობდა. კოქსი რომში 2 წელიწადს სწავლობდა. 1948 წელს ისიც დედის სხვა ნათესავებს შეუერთდა სიდნეიში.

ჯილდოები
1995 წელს ქალთა ჯანმრთელობის დაცვის საკითხებში შეტანილი წვლილისთვის კოქსი ავსტრალიის ორდენის ოფიცრად დაინიშნა. 1997 წელს ავსტრალიის ჰუმანისტური საზოგადოებების საბჭომ იგი წლის ჰუმანისტად დასახელდა.

2011 წელს კოქსმა ავსტრალიის ფოსტის ლეგენდების ჯილდო მიიღო და მისი სახე ერთ-ერთ საფოსტო მარკაზე გამოსახეს, რომელიც 4 ქალს ეძღვნებოდა მათ მიერ გენდერული თანასწორობის საკითხებში შეტანილი წვლილისთვის. დანარჩენი ქალები არიან: ჟერმენ გრირი, ენ სამერსი და ელიზაბეთ ევეტი.

პირადი ცხოვრება
ავსტრალიაში დასახლების შემდეგ კოქსი ებრაულ იდენტობითა და ებრაული თემით დაინტერესდა. ის აგნოსტიკი და ჰუმანისტია. 2014 წლის ტვიტერის ანგარიშის მიხედვით, კოქსი სიდნეიში, ავსტრალიაში ცხოვრობს და „ცდილობს, ის საზოგადოებები, სადაც ვცხოვრობთ, უფრო ცივილურ გახადოს ფემინიზმის, სამართლიანობისა და თანასწორობის მეშვეობით, ეკონომიკურ მატერიალიზმზე ნაკლები აქცენტის გაკეთებით“.
მარიანა ჰაინიში

მარიანა ჰაინიში (; დაბადების სახელი და გვარია მარიანა პერგერი; დ. 25 მარტი, 1839 ― გ. 5 მაისი, 1936) ― ავსტრიის ქალთა მოძრაობის დამფუძნებელი და ლიდერი. ავსტრიის მეორე პრეზიდენტის, მიხაელ ჰაინიშის დედა.

ბიოგრაფია
მარიანა პერგერი დაიბადა 1839 წელს ბადენში, ვენის მახლობლად, ავსტრიაში. დედამისმა მას კერძო მასწავლებლები დაუნიშნა. მამამისი, იოზეფ პერგერი, ჰირტენბერგში ქარხნებს ფლობდა.

1857 წელს მარიანა ინდუსტრიალისტ მიხაელ ჰაინიშზე დაქორწინდა, რომლისგანაც ორი შვილი შეეძინა (მიხაელი 1858 წელს და მარია ― 1860 წელს). რომელიც 1924 წლიდან აღინიშნება.

მარიანა ჰაინიში 1936 წლის 5 მაისს გარდაიცვალა.

ნაშრომები
ქალთა განათლების შესახებ, 1870
დედები, 1913.
ვიჟლა

ვიჟლა , უნგრული მოკლებეწვიანი მეძებარი — მონადირე ძაღლის ჯიში. გამოყვანილია უნგრული და თურქული მდევრების, კურცჰაარის, პოინტერის და სხვა ჯიშების საფუძველზე. თანამედროვე იერი შეიძინა საუკუნის დასაწყისში. 1917 წლიდან აშენებენ წმინდა სისხლის ვიჟლებს. გავრცელებულია მრავალ ქვეყანაში. აქვს მაგარი და ჰარმონიული აგებულების სხეული. სიმაღლე მინდაოში 55–61 სმ, მასა 22–30 კგ. დაფარულია სხვადასხვა ელფერის წითური ბეწვით. იყენებენ ფრთოსნებზე სანადიროდ, დაჭრილი ნადირ-ფრინველის მოსაძებნად, აგრეთვე კომპანიონ ძაღლად.

მოკლებეწვიანი ვიჟლის და დრატჰაარის შეჯვარებით გამოყვანილია უხეშბეწვიანი ვიჟლა, რომელიც უფრო დიდი ზომისაა.
გლობალური ციფრული შეთანხმება

გლობალური ციფრული შეთანხმება — გაეროს გენერალური მდივნის, ანტონიუ გუტერეშის გაეროს საერთო დღის წესრიგისთვის შეთავაზებული ინიციატივა. შეთანხმების მიზანია უზრუნველყოს ციფრული ტექნოლოგიების გამოყენება პასუხისმგებლობით და ყველას საკეთილდღეოდ, ასევე მიზნად ისახავს ციფრული ფრაგმენტირების აცილებას და უსაფრთხო და ინკლუზიური ციფრული გარემოს ხელშეწყობას.

წინაისტორია და პროცესი
მთელი მსოფლიოს მასშტაბით 1 მილიონზე მეტი უკუკავშირის მიღების შემდეგ, გაეროს წევრმა სახელმწიფოებმა მიიღეს დეკლარაცია, რომელიც ხაზს უსვამს ციფრული თანამშრომლობის გაუმჯობესების მნიშვნელობას. ამის საპასუხოდ, გენერალური მდივნის მოხსენება — „ჩვენი საერთო დღის წესრიგი“, გვთავაზობს „მომავლის სამიტს“, რომელიც საშუალებას მოგვცემს „გლობალური ციფრული შეთანხმების“ მიღწევაში.

დაკავშირებულობა: უზრუნველყოფა იმისა, რომ ყველა ადამიანს, მათ შორის სკოლებს, ჰქონდეს წვდომა ინტერნეტზე და კავშირის ციფრულ ინსტრუმენტებზე და სოციალურ-ეკონომიკურ კეთილდღეობაზე.
ინტერნეტის ფრაგმენტაცია: ინტერნეტის დაყოფისა და ფრაგმენტაციისთვის თავის არიდება, ერთიანი გლობალური ციფრული სივრცის შესანარჩუნებლად.
მონაცემთა დაცვა: პირთათვის მათი მონაცემების გამოყენების ოფციების მიწოდება და მათი კონფიდენციალურობის დაცვის უზრუნველყოფა.
ადამიანის უფლებები ონლაინში: ადამიანის უფლებების პრინციპების დაცვა ციფრულ სფეროში, მათ შორის გამოხატვის თავისუფლება, კონფიდენციალურობა, დაცვა დისკრიმინაციასა და მცდარი ინფორმაციის მიწოდებისგან.
ხელოვნური ინტელექტის რეგულაცია: ხელოვნური ინტელექტის ეთიკური განვითარებისა და გამოყენების ხელშეწყობა, საერთო გლობალურ ღირებულებებთან შესაბამისობაში.
ციფრული კეთილდღეობა: ციფრული ტექნოლოგიების აღიარება, როგორც გლობალური საზოგადოებრივი სიკეთე და მათი განვითარებისა და გამოყენების წახალისება ყველას სასარგებლოდ.

კავშირი სხვა ინიციატივებთან
გლობალური ციფრული შეთანხმება დაკავშირებულია სხვადასხვა საერთაშორისო ძალისხმევასთან, როგორიცაა მდგრადი განვითარების მიზნები, გაეროს გენერალური მდივნის გზამკვლევი ციფრული თანამშრომლობის შესახებ და „2-ციფრული კოალიცია“.
მევლანას მუზეუმი

მევლანას მუზეუმი — თურქეთის ქალაქ კონიაში მდებარე სუფი მისტიკოსის ჯალალედინ რუმის მავზოლეუმი.

ისტორია
სელჩუკთა სულთანმა ალაედინ ქეიყუბადმა, თავისი ვარდების ბაღი მისცა რუმის მამას, ბაჰა უდ-დინ ვალადს, რომელიც გარდაიცვალა 1231 წლის 12 იანვარს, როდესაც თავად მევლანა გარდაიცვალა 1273 წლის 17 დეკემბერს, იგი დაკრძალეს მამის გვერდით.

მევლანას მემკვიდრემ ჰუსამეთინ ჩელებმა გადაწყვიტა აეგო მავზოლეუმი მისი ბატონის საფლავზე. მშენებლობას ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი ბადრ ალ-დინ თაბრიზი და დასრულდა 1274 წელს. მშენებლობის ხარჯები დაფარეს სელჩუკების ემირ სულეიმან პერვანეს მეუღლემ გურჯი ხათუნმა და ემირმა ალამედინ კაიზერმა. გუმბათის ცილინდრული ბარაბანი თავდაპირველად ოთხ სვეტს ეყრდნობოდა. გუმბათი დაფარულია ფირუზისფერი კრამიტით.

თავდაპირველ კომპლექსს 1854 წელს დაემატა დამატებითი სექციები.

1926 წლის 6 აპრილს ათათურქის მიერ გამოქვეყნებული ბრძანებულებით, მავზოლეუმი და დერვიშთა ლოჟა გადაკეთდა მუზეუმად, რომელიც გაიხსნა 1927 წლის 2 მარტს. 1954 წელს მას ოფიციალურად ეწოდა მევლანას მუზეუმი.

აღწერა
მუზეუმის მთავარი კარიბჭე მარმარილოს მოპირკეთებულ ეზოში გადის. მარჯვენა მხარეს დგას დერვიშების სამზარეულო და ჰურემ ფაშას საფლავი, რომელიც აშენდა სულეიმან დიდებულის დროს. მარცხნივ არის 17 კელია დერვიშებისთვის, რომლებიც აშენდა მურად -ის დროს, თითოეული მათგანი დაფარულია პატარა გუმბათით. სამზარეულო ასევე გამოიყენებოდა დერვიშების აღზრდისა და სამის შესრულებისთვის. ეზოს შუაში მდებარე შადრევანი აშენდა იავუზ სულთან სელიმის მეფობის დროს.

ტურიზმი და კულტურა
მავზოლეუმი გამოსახული იყო 1981-1994 წლებში მოქმედი 5000 ლირის ღირებულების თურქული ბანკნოტების უკანა მხარეს. 2019 წელს მუზეუმს 3,4 მილიონი ვიზიტორი ჰყავდა, რის გამოც იმ წელს თურქეთის ყველაზე მონახულებადი მუზეუმი გახდა.
ეკატერინე ფახიროვა

ეკატერინე ფახირიდუ (, თავდაპირველად ატარებდა გვარს — ფახიროვა, დ. 10 აპრილი, 1964, ქუთაისი) — ბერძენი მოჭადრაკე, საერთაშორისო ოსტატი ქალთა შორის (1999 წელი), საქართველოს ჩემპიონი (1982 წელი), საბერძნეთის სამგზის ჩემპიონი (1995, 2003, 2005 წლებში). თავდაპირველად ცხოვრობდა საქართველოში, მოგვიანებით საცხოვრებლად გადავიდა საბერძნეთში. წარმოადგენდა საბერძნეთს მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადებსა და სხვა მნიშვნელოვან ტურნირებზე.
ალა ჩაიკოვსკაია

ალა ჩაიკოვსკაია (დ. 21 ივნისი, 1934, ზაპოროჟიე — გ. მარტი, 2007, თბილისი) — ქართველი მოჭადრაკე, ოსტატი (1961), საერთაშორისო ოსტატი (1963), საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (1963 და 1964 წლებში). საბჭოთა კავშირის პირველობის მონაწილე (საუკეთესო შედეგი — მეორე ადგილი (1968 წელი), ღირსების ორდენის კავალერი. თბილისის ჭადრაკის სასახლეში მუშაობდა მწვრთნელად.
ბერტა კრეზბერგი

ბერტა კრეზბერგი (დ. 1 ოქტომბერი, 1911, მოსკოვი — გ. 17 სექტემბერი, 1992, მოსკოვი) — საბჭოთა მოჭადრაკე და ინჟინერი. საქართველოს ჩემპიონი (1937), თბილისის ჩემპიონი (1936) და მოსკოვის მრავალგზის პრიზიორი.

ბიოგრაფია
ბერტა კრეზბერგი დაიბადა მოსკოვში. მამამისი, დავით კრეზბერგი, იყო ფეოდოსიის სახელმწიფო დუმის წევრი.

1935-1938 წლებში ბერტა თბილისში ცხოვრობდა და მუშაობდა. სწორედ ამ პერიოდში ჩაერთო იგი საქართველოს საჭადრაკო ცხოვრებაში. 1936 წელს თბილისის ქალთა ჩემპიონატში პირველი ადგილი დაიკავა. იმავე წელს საქართველოს ქალთა პირველ ჩემპიონატში 1-2 ადგილები გაიყო, თუმცა დამატებითი მატჩი დათმო. 1937 წელს მან მოახერხა ტიტულის მოპოვება და საქართველოს ჩემპიონი გახდა.

მოსკოვში დაბრუნების შემდეგ, იგი ერთ-ერთ ქარხანაში უფროს ინჟინრად მუშაობდა და ხელმძღვანელობდა საჭადრაკო სექციას. მეორე მსოფლიო ომის დროს აქტიურად მონაწილეობდა ჰოსპიტალებში შეფობისა და დაჭრილების დახმარების პროგრამებში.

ომის შემდგომ წლებში კრეზბერგი წარმატებით ასპარეზობდა მოსკოვის ჩემპიონატებში: 1945 წელს დაიკავა მე-2 ადგილი (ელისაბედ ბიკოვას შემდეგ), ხოლო 1952 და 1958 წლებში საპრიზო ადგილებზე გავიდა. 1937-1952 წლებში მან ექვსჯერ მიიღო მონაწილეობა საბჭოთა კავშირის ქალთა ჩემპიონატებში. მისი საუკეთესო შედეგი იყო 1951 წელს დაკავებული 5-7 ადგილები.

პროფესიით იყო ინჟინერი და წლების განმავლობაში მუშაობდა ვოიტოვიჩის სახელობის ვაგონთმშენებელ ქარხანაში უფროს ინჟინრად.
ჰენრიეტა ლაგვილავა

ჰენრიეტა ლაგვილავა (ბელარ. ; დ. 3 ივლისი, 1969, ქუთაისი) — საქართველოში დაბადებული ბელარუსი მოჭადრაკე, ქალთა შორის საერთაშორისო დიდოსტატი (2000).

ბიოგრაფია
ჰენრიეტა ლაგვილავა დაიბადა 1969 წელს ქუთაისში. მისი საჭადრაკო კარიერა საქართველოში დაიწყო, სადაც ადრეულ ასაკშივე მიაღწია დიდ წარმატებებს. 1984–1985 წლებში იგი ზედიზედ ორჯერ გახდა საქართველოს სსრ-ის ჩემპიონი იუნიორთა შორის. 1985 წელს ჰენრიეტა ლაგვილავა საქართველოს ჩემპიონი ქალთა შორის. 1986 წელს მან წარმატებით იასპარეზა საკავშირო დონეზე და გახდა სსრკ-ის ჩემპიონი გოგონათა შორის.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, ლაგვილავა საცხოვრებლად გადავიდა ბელარუსში. იგი წლების განმავლობაში იყო ამ ქვეყნის ქალთა ნაკრების ლიდერი და იცავდა ბელარუსის ღირსებას საერთაშორისო არენაზე. ბელარუსის ქალთა ეროვნულ ჩემპიონატებზე მან სამჯერ მოიპოვა საპრიზო ადგილი: ვერცხლი (2002) და ორჯერ ბრინჯაო (2001, 2004).

საერთაშორისო კარიერა
2000 წელს ჰენრიეტა ლაგვილავას მიენიჭა საერთაშორისო დიდოსტატის წოდება ქალთა შორის. იმავე წლის იანვარში მისმა რეიტინგმა პიკს მიაღწია — 2336 ქულა, რითაც იგი მსოფლიო რეიტინგის საუკეთესო ასეულში (88-ე ადგილი) შევიდა.

ლაგვილავამ ორჯერ იასპარეზა მსოფლიო ჩემპიონატზე (ნოკაუტ-სისტემით):
2000 (ნიუ-დელი): პირველ რაუნდში დათმო პარტია ალმირა სკრიპჩენკოსთან.
2001 (მოსკოვი): პირველ რაუნდში წააგო ინა გაპონენკოსთან.

გუნდური გამოსვლები
1994 წლიდან 2004 წლამდე ჰენრიეტა ლაგვილავა ბელარუსის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში რეგულარულად მონაწილეობდა საჭადრაკო ოლიმპიადებზე:

ამჟამინდელი მოღვაწეობა
ამჟამად იგი მოღვაწეობს ბელარუსში. მუშაობს მინსკის ოლქის ოლიმპიური რეზერვის სპეციალიზებული საბავშვო-ახალგაზრდული სპორტული სკოლის დირექტორის მოადგილედ სასწავლო-სპორტულ დარგში.
ლოქი

საკუთარი სახელი ლოქი შეიძლება აღნიშნავდეს:

ლოქი — საშუალო სიმაღლის განედური ქედი საქართველოსა და სომხეთში;
ლოქი — მასივი საქართველოსა და სომხეთის საზღვარზე;
ლოქი — უღელტეხილი დმანისის მუნიციპალიტეტში;
ლოქისწყალი — მდინარე ბოლნისის მუნიციპალიტეტში;
ლოქი — არქიტექტურული ძეგლი დმანისის მუნიციპალიტეტში.
ზაარბრიუკენის მოედანი

ზაარბრიუკენის მოედანი — მოედანი თბილისში, მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე (ჩუღურეთის რაიონი). მდებარეობს დავით აღმაშენებლის გამზირსა და დიმიტრი უზნაძის, პლატონის, ლევ ტოლსტოის, მოსე გოგიბერიძის ქუჩებს შორის.

წარმოიქმნა ყოფილი სოფლის კუკიის ტერიტორიაზე საუკუნის შუა ხანებში. თავდაპირველად კავკასიის მეფისნაცვლის მიხეილ ვორონცოვის პატივსაცემად ვორონცოვის მოედანი ერქვა და ეს სახელი ჩუღურეთის მიკროტოპონიმიკას არაოფიციალურად დღემდე შემორჩა. საბჭოთა პერიოდში, 1925 წელს მოედანს კარლ მარქსის, 1978 წელს კი — თბილისთან დაძმობილებული ქალაქ ზაარბრიუკენის (გერმანია) სახელი ეწოდა.

1867 წელს მოედანზე, ალგეთის ქვით მოპირკეთებულ კვარცხლბეკზე აღიმართა მიხეილ ვორონცოვის ბრინჯაოს ძეგლი (მოქანდაკეები: ნ. პიმენოვი, ვ. კრეიტანი, არქიტექტორი: ო. სიმონსონი), რომელიც საქართველოს თავადაზნაურობის ხარჯებით პეტერბურგში ჩამოისხა. ეს იყო სამხრეთ კავკასიაში დადგმული პირველი თანამედროვე ტიპის ქანდაკება. 1922 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ძეგლი აიღო.
ელენე დონაური

ელენე დონაური (ფსევდონიმი; ნამდვილი სახელი და გვარი — ელენე იოსების ასული ვაჩნაძე) (დ. 9 აპრილი, 1890, ბაკურციხე ― გ. 15 ოქტომბერი, 1955) — მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1950). რეჟისორ კოტე მარჯანიშვილის მეუღლე.

ბიოგრაფია
ელენე დონაური დაიბადა 1890 წლის 9 აპრილს, გურჯაანის რაიონის (ახლანდელი მუნიციპალიტეტის) სოფელ ბაკურციხეში, სოფლის მემამულის ოჯახში. მისი ქალიშვილობის გვარი ვაჩნაძეა, დონაური კი — ფსევდონიმია. იგი იყო რეჟისორ კოტე მარჯანიშვილის მეუღლე.

ელენემ საშუალო განათლება თბილისის ქალთა მე-3 გიმნაზიაში მიიღო, რომელიც 1906 წელს დაამთავრა. სასცენო ხელოვნებას გაეცნო მოწაფეობის დროს და არდადეგების პერიოდში სოფელში თვითონაც მართავდა საბავშვო წარმოდგენებს. სწავლობდა თბილისში, არმენ დოლუხანოვის დრამატულ სკოლაში და პეტერბურგში, დრამატულ კურსებზე, რომლის დამთავრების შემდეგ, 1916 წლამდე მუშაობდა ყოფილი საბჭოთა კავშირის სხვადასხვა ქალაქის რუსულ თეატრში: ტაგანროგში, როსტოვში, ტამბოვსა და ორენბურგში, ასევე პეტერბურგში, ვერა კომისარჟევსკაიას ხელმძღვანელობით მოქმედ თეატრში. 1920 წლიდან 1926 წლამდე თბილისში, ქართულ თეატრში (შემდეგ შ. რუსთაველის სახელობის თეატრი) თამაშობდა. 1926-1928 წლებში გამოდიოდა თბილისის მუშათა თეატრში. 1928 წლიდან კოტე მარჯანიშვილის ხელმძღვანელობით დაარსებული ქუთაის-ბათუმის თეატრის მსახიობია. თეატრს 1933 წლიდან კოტე მარჯანიშვილის სახელი ეწოდა. ელენე დონაური ამ თეატრის წამყვან მსახიობად ითვლებოდა. ასრულებდა სხვადასხვა ხასიათის როლებს.

მსახიობმა ქართულ სცენაზე განასახიერა 50-მდე როლი. მათ შორის: ოთარაანთ ქვრივი სპექტაკლში „ჩატეხილი ხიდი” (ილია ჭავჭავაძის „ოთარაანთ ქვრივის” მიხედვით, ინსცენირება შალვა დადიანისა), ქეთევანი – „ნინოშვილის გურია” (ეგნატე ნინოშვილის მოთხრობების მიხედვით, ინსცენირება მისივე), დესპინე – შალვა დადიანის „ნაპერწკლიდან”, გიორგი სააკაძის დედა თამარი – უშანგი ჩხეიძის პიესაში „გიორგი სააკაძე”, მართა – მიხეილ მრევლიშვილის „ხარატაანთ კერაში”, ემილია – უილიამ შექსპირის „ოტელოში” და სხვ.
ელენე დონაურმა რუსულ სცენაზე სხვადასხვა დროს განასახიერა: აკულინა – სპექტაკლში „მეუფება წყვდიადისა” (ლევ ტოლსტოის), ნასტია – „ფსკერზე” (მაქსიმ გორკის), სონია – „ძია ვანია” (ანტონ ჩეხოვის), გაიანე – „ღალატი” (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის), მეფის ასული – „მეფის დალაქი” (ანატოლი ლუნაჩარსკის), ჯესიკა – „ვენეციელი ვაჭარი” (უილიამ შექსპირის), ივდითი – „ურიელ აკო-
სტაში” (კარლ გუცკოვის) და სხვა.

მუშაობდა ბათუმში არსებულ დრამატულ სტუდიაში მეტყველების პედაგოგად. დაწერა მოგონებები მეუღლის, კოტე მარჯანიშვილის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის შესახებ და გამოაქვეყნა რეჟისორისადმი მიძღვნილ კრებულში 1948 წელს. 1936 წელს დაჯილდოვდა „საპატიო ნიშნის” ორდენით. 1950 წელს მიენიჭა საქართველოს სსრ სახალხო არტისტის წოდება.

ელენე დონაური გარდაიცვალა 1955 წლის 15 ოქტომბერს. დაკრძალულია თბილისში, ვაკის სასაფლაოზე.
ჩუდომირ ნაჩევი

ჩუდომირ კირილოვ ნაჩევი ( ; დ. 24 თებერვალი , 1936 — გ. 23 აგვისტო , 2005 ) — ბულგარელი ექიმი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი; პროფესორი, აკადემიკოსი; კარდიოლოგი, შინაგან სნეულებათა სპეციალისტი.

ბიოგრაფია
ჩუდომირ ნაჩევი დაიბადა 1936 წლის 24 თებერვალს სოფიაში. დაამთავრა სოფიის სამედიცინო უნივერსიტეტი . სწავლობდა დიდ ბრიტანეთში, ვენაში, დიუსელდორფსა და პარიზში. იგი იყო ერთ-ერთი გამოჩენილი ბულგარელი კლინიცისტი, ასევე შინაგანი მედიცინის და კარდიოლოგიის სფეროს სპეციალისტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, სოფიის სამედიცინო უნივერსიტეტის შინაგანი დაავადებების პროპედევტიკის განყოფილების გამგე 1989-1999 წლებში, სამედიცინო უნივერსიტეტის კარდიოლოგიური კლინიკის ხელმძღვანელი, რესპუბლიკის მთავარი ექსპერტი შინაგანი მედიცინის მიმართულებით. 2000 წლიდან მუშაობდა შინაგანი მედიცინის კლინიკის დირექტორად წმინდა ანას სახელობის საუნივერსიტეტო მულტიდისციპლინურ საავადმყოფოში, ვიტგენშტაინის კულტურის ცენტრის ყოფილი დირექტორი ვენაში.

ჩუდომირ ნაჩევმა სახელი გაითქვა ზედაპირული ვენების ქცევის შესწავლის და გულის რიტმის დარღვევის ანალიზით. ექიმმა ნაჩევმა შეიმუშავა ტექნიკა და კომპიუტერული მოწყობილობები, რომლის დანიშნულებას წარმოადგენდა გულის რეგულაციაში ღრმად შეღწევა. იგი ცნობილი გახდა, როგორც კვლევების ავტორი არტერიულ ჰიპერტენზიაში სპეციალური ტიპის ცილის როლის შესახებ, წარმოადგინა 14 ახალი სამკურნალო პრეპარატი, იყო რძის პროდუქტები მავნე დანამატების გარეშე წარმოების ახალი ტექნოლოგიების შექმნის პროცესის ლიდერი და ყველი "ზდრავეს" წარმოების ერთ-ერთი პიონერი. დიდი ბრიტანეთის ექიმთა სამეფო კოლეჯის წევრი. ბულგარეთის ეროვნული სამედიცინო აკადემიის დამფუძნებელი და მისი პრეზიდენტი 1995-2002 წლებში ბულგარეთის მეცნიერებათა აკადემიის და ბულგარეთის ჰიპერტენზიის ლიგის დახმარებით მოაწყო 100-ზე მეტი სამედიცინო სიმპოზიუმი მედიცინის სხვადასხვა სფეროში. პროფესორ რადოსლავ გაიდარსკის გადმოცემით, ექიმმა ნაჩევმა ფასდაუდებელი წვლილი შეიტანა ბულგარული კარდიოლოგიის განვითარებაში თავისი კვლევითი, კლინიკური, საკონსულტაციო და სასწავლო საქმიანობით, როგორც ქვეყანაში, ისე მის ფარგლებს გარეთ სამეცნიერო ფორუმებში აქტიური მონაწილეობის წყალობით, მან მტკიცედ დაიცვა სახელი და განსაკუთრებით ბულგარული მედიცინისა და კარდიოლოგიის მიღწევები.

ჩუდომირ ნაჩევი გარდაიცვალა 2005 წლის 23 აგვისტოს ლონდონში, სადაც იმყოფებოდა ბოლო ორი თვის განმავლობაში. პანაშვიდი შედგა 6 სექტემბერს შვიდი წმინდანის ეკლესიაში; გამოსამშვიდობებელი ცერემონიას ესწრებოდნენ მედიცინის დარგის გამოჩენილი სპეციალისტები: პიოტრ ჩერვენიაკოვი, თოდორ სტანკუშევი, ივან ჩერნოზემსკი და რუმენ ცანევი; მხატვრები ბორისლავ სტოევი და დორა ბონევა, რეჟისორები ვილი ცანკოვი და ლუდმილ სტაიკოვი, მწერალი ანტონ დონჩევი და დირიჟორი ბორის სპასოვი.

ჩუდომირ ნაჩევის ქალიშვილი ადრიანა არქიტექტორია. ცხოვრობს ლონდონში.

ილდოები
სტარა პლანინას ხარისხის ორდენი (2006 წლის 23 თებერვალი, გარდაცვალების შემდგომ)
ბულგარეთის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრი (2002)
საპატიო წოდება "ბულგარეთის 2004 წლის ექიმი"

ხსოვნა
2006 წლის 4 იანვარს დაარსდა აკადემიკოს ჩუდომირ ნაჩევის ფონდი, რომლის მიზანია ჩუდომირ ნაჩევის სამეცნიერო მემკვიდრეობის შენარჩუნება და გაძლიერება.

ჩუდომირ ნაჩევის სახელს ატარებს ქუჩა სოფიაში.
ნეიროგრაფიკა

ნეიროგრაფიკა (; - ნერვი და - გრაფიკა) — ცნობიერების ტრანსფორმაციის გრაფიკული მეთოდი. რაც იმას გულისხმობს, რომ თერაპია თავიდან ბოლომდე მიმდინარეობს გრაფიკულად, ანუ ხატვის პროცესით. ის ქვეცნობიერთან კომუნიკაციის ვიზუალური საშუალებაა. ტექნიკა 2014 წელს შეიმუშავა რუსმა მხატვარმა, ფსიქოლოგმა, ფილოსოფოსმა პავლე პისკარიოვმა და დღეს საკმაოდ გავრცელებულია. ეს არის ცნობიერების გარდაქმნის გრაფიკული მეთოდი, რომელსაც შეუძლია შექმნას ახალი ნეირონული კავშირები თავის ტვინში და, შესაბამისად, შეცვალოს ჩვენი ცხოვრება. საჭიროა მხოლოდ ფურცელი, ფანქრები და მარკერები.

ნეიროგრაფიკა — ეს პირადი აღმოჩენების, შემოქმედებითი ძიების, მეცნიერული დახვეწის, საველე პრაქტიკისა და უნიკალური გრაფიკული ენის შედეგია.

ნეიროგრაფიკა არ არის ხატვა, არ არის ფსიქოთერაპია ან თავის შექცევა და ყურადღების გადატანა. ის არის ხატვაც, არტიც, ფსიქოთერაპიაც, ყურადღების გადატანაც, სიამოვნებაც, ძიებაც და მოგზაურობაც საკუთარ არაცნობიერში მისი ტრანსფორმაციის მიზნით.

მეთოდის ავტორი ამტკიცებს, რომ ნეიროგრაფიკა:
ადამიანს თავიდან აშორებს დამთრგუნველ დანაშაულის გრძნობას, რისხვას, სირცხვილსა და სხვა ემოციებს, რომელიც წარმოქმნილია ფსიქოლოგიური ტრავმით;
ავარჯიშებს ფსიქიკურ მდგრადობას, ამშვიდებს;
ეხმარება საკუთარი თავის შეცნობაში, მიზნებისა და სოციალური გარემოცვის ჩამოყალიბებაში;
იძლევა შთაგონების მიღწევისა და პრობლემის არასტანდარტული ორიგინალური გადაწყვეტის საშუალებას.

დღეს ნევროგრაფიკა პოპულარობას იძენს მთელს მსოფლიოში, მათ შორის ჰოლივუდის ვარსკვლავებში, რომლებმაც უკვე ტრენდად აქციეს.
როზა ჯაფარხანოვა

როზა ჯაფარხანოვა ჰეიდარ ყიზი (დ. 23 თებერვალი, 1927, ორდუბადი, ნახიჩევანის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა - 18 მაისი, 2010, ნახიჩევანი) — აზერბაიჯანელი მსახიობი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2000), აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის პირადი სტიპენდიატი.

ბიოგრაფია
როზა ჯაფარხანოვა ორდუბადის რაიონში დაიბადა. თოთხმეტი წლის ასაკიდან თამაშობდა დრამატულ კლუბში. სკოლის დამთავრების შემდეგ ორდუბადის ახლად გახსნილ სახელმწიფო დრამატულ თეატრში (დაიხურა 1949 წლის დასაწყისში) მსახიობად მიიღეს. ამ თეატრში მსახიობმა შეასრულა უზეირ ჰაჯიბეკოვის ოპერეტა „არშინ მალ ალანი“ (ასია), „ეს თუ არა, ის“ (გულნაზი), „ქმარი და ცოლი“ (მინათ ხანუმი), სამედ ვურღუნის „ვაგიფში“ (გულნარი), აბდულა თალიბზადეს „ვათანში“ (გოზალი) და „ფარხადე და შირინში“ (შირინი), სულეიმან სანი ახუნდოვის „სიყვარული და შურისძიებაში“ (გამარი) და ა.შ. როზა ჯაფარხანოვა მუშაობდა ნახიჩევანის თეატრში. 1948 წლის ოქტომბრიდან იყო სახალხო არტისტის აქპერ კარდაშბეკოვის მეუღლე.
გურბან ისმაილოვი

გურბან ისმაილოვი (; დ. 12 ივნისი, 1960, აღჯაბადი) — აზერბაიჯანელი თეატრისა და კინოს მსახიობი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2018), აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ინდივიდუალური პენსიონერი (2023 წლიდან).

ბიოგრაფია
გურბან ისმაილოვი 1960 წელს აღჯაბედის რაიონში დაიბადა. 1985 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ხელოვნების ინსტიტუტის დრამისა და კინოს მსახიობის ფაკულტეტი. გარკვეული პერიოდი მუშაობდა ფოლკლორულ თეატრში „ნასიმი“. 1989 წლიდან არის აზერბაიჯანის სახელმწიფო ახალგაზრდული თეატრის, 2009 წლის 1 მაისიდან კი აზერბაიჯანის სახელმწიფო ახალგაზრდული თეატრის მსახიობი. 1995 წელს თეატრის მუშაკთა კავშირის მიერ გამართულ „ექსპერიმენტულ სპექტაკლთა ფესტივალზე“ დაჯილდოვდა პრემიით „საუკეთესო მამაკაცის როლი“. 1993 წლიდან არის აზერბაიჯანის თეატრის მუშაკთა კავშირის, 2006 წლიდან კი აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი. 2014 წლის 13 აპრილს დაჯილდოვდა ყალმუხეთის რესპუბლიკის კულტურის სამინისტროს ღირსების ორდენით საერთაშორისო კულტურული ურთიერთობების განმტკიცებაში შეტანილი წვლილისათვის.

2021 წლის 10 მარტს დაჯილდოვდა აზერბაიჯანის თეატრის მუშაკთა კავშირის მიერ დაარსებული მედლით „არტისტი“.

2023 წლის 6 მაისს მიენიჭა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის პირადი სტიპენდია აზერბაიჯანული კულტურის განვითარებაში გაწეული სამსახურისთვის.
ელა იაგუბოვა

ელა იაგუბოვა (დ. 30 დეკემბერი, 1946, კიროვაბადი, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი თეატრისა და კინოს მსახიობი. აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2018), მინგეჩაურის სახელმწიფო დრამატული თეატრის წამყვანი მსახიობი, აზერბაიჯანის თეატრის მუშაკთა კავშირის წევრი (1989).

ბიოგრაფია
ელა იაგუბოვა დაიბადა 1946 წლის 30 დეკემბერს ქალაქ კიროვაბადში. დაწყებითი განათლება ქალაქ კიროვაბადში მიიღო, ხოლო საშუალო სკოლა ბაქოს №44 სკოლაში მიიღო. 1963 წელს ჩაირიცხა ბაქოს კულტურული განათლების ტექნიკურ კოლეჯში, ხოლო 1966 წელს დამთავრების შემდეგ გაგზავნეს განჯის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში, სადაც მონაწილეობდა სხვადასხვა დრამატულ სპექტაკლებში. 1968 წელს დაინიშნა მინგეჩაურის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში. მან ითამაშა 300-ზე მეტი პერსონაჟი. მსახიობი, რომელიც 40 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში მუშაობდა მინგეჩაურის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში, ამჟამად მუშაობს თეატრში დაარსებულ ახალგაზრდა მსახიობთა სტუდიაში „უმიდ“ მასწავლებლად და ასწავლის სასცენო ლაპარაკს, სცენის ტექნიკას, სასცენო მოძრაობასა და აზერბაიჯანული თეატრის ისტორიას. ასევე მუშაობს რეგიონულ ტელეარხ „ელზე“.

იაგუბივას მიენიჭა პრეზიდენტის პრემია 2018 წლის 9 მაისს, 2019 წლის 10 მაისს, 2020 წლის 7 მაისს და 2021 წლის 7 მაისს. 2018 წლის 27 მაისს მიენიჭა აზერბაიჯანის სახალხო არტისტის საპატიო წოდება.