iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვაგონის შემანელებელი

ვაგონის შემანელებელი — რკინიგზის ლიანდაგში ჩამონტაჟებული სამუხრუჭე მოწყობილობა ჩახსნის შედეგად გორაკიდან დაგორებული ვაგონების მოძრაობის სიჩქარის შესამცირებლად.

დანიშნულება
ვაგონის შემანელებელი უზრუნველყოფს ჩახსნილი ვაგონების მექანიზირებულ დამუხრუჭებას, საშუალებას იძლევა ამ ოპერაციის დროს გამორიცხოს არაპროდუქტიული და საშიში ფიზიკური შრომა. ვაგონის შემანელებლებს უპირველეს ყოვლისა აყენებენ დამხარისხებელი გორაკის ლიანდაგებზე, ასევე სამრეწველო საწარმოების რკინიგზის მისასვლელ ლიანდაგებზე. ვაგონის შემანელებლების მართვა ხორციელდება დისპეტჩერის კოშკურიდან.

კლასიფიკაცია და მუშაობის პრინციპი
განასხვავებენ შემდეგი სახის ვაგონის შემანელებლებს:
სამუხრუჭე ორგანოს ფორმის მიხედვით:
კოჭოვანი
არაკოჭოვანი
მოქმედების პრინციპის მიხედვით:
წონისებრი
დამწოლი
სპეციალიზირებულები
საწევარის ტიპის მიხედვით:
პნევმატური
ჰიდრავლიკური
ელექტრული
სამუშაოს ადგილის მიხედვით:
გორაკის
პარკის
მუშა რელსების რაოდენობის მიხედვით:
ერთრელსიანები
ორრელსიანები

დამწოლი
როდესაც ვაგონების გოგორწყვილები მოძრაობენ დამწოლ შემანელებლებზე, ისინი ექცევიან წნეხებს შორის, ხოლო შემდეგ ხელახლა იწევიან. ამასთან გოგორწყვილი იძულებულია დაწოლაზე დახარჯოს საკუთარი პოტენციური ენერგია, რის შედეგადაც ჩნდება მოძრაობისადმი წინააღმდეგობა, რაც იწვევს ვაგონის დამუხრუჭებას. ხოლო თუ ვაგონი მოძრაობს საკმაოდ ჩქარა, მაშინ დგუში შემანელებლის შიგნით ვერ ასწრებს დაწოლას.

კოჭოვანი
ყველაზე უფრო ხშირად გამოიყენება ორრელსებიანი კოჭოვანი ვაგონის შემანელები პნევმო- და ჰიდრო საწევარებით. ვაგონის შემანელებლის სამუხრუჭე ეფექტი მიიღწევა მისი ძალოვანი კვანძების ვაგონების გოგორწყვილებზე ზემოქმედების შედეგად. წონისებრ კოჭოვან ვაგონების შემანელებლებზე სამუხრუჭე ძალა ავტომატიურად განისაზღვრება, ვაგონების გოგორწყვილებზე პროპორციული დატვირთვით. დამწოლ კოჭოვან ვაგონების შემანელებლებზე სამუხრუჭე ძალა განისაზღვრება ან დამხარისხებელი გორაკის ოპერატორის მიერ, ან შემანელებლის სამუხრუჭე ცილინდრებში ჰაერის წნევის ცვლილების ავტომატური მართვის მოწყობილობებით. დამახარისხებელ გორაკებზე ექსპლოატაციაში იმყოფებიან წონისებრი და დამწოლი კოჭოვანი ვაგონის შემანელებლები, რომლებსაც გააჩნიათ პნევმატური საწევარი.

მათი გამოყენება საქართველოში
საქართველოში კოჭოვანი ვაგონის შემანელებლები გამოიყენება სადგურ თბილის-დამახარისხებლის და სამტრედიის დამახარისხებელ გორაკებზე.

განსაკუთრებული მოთხოვნები
ვაგონის შემანელებლებს მოეთხოვებად განსაზღვრული მოთხოვნები:
ისინი უნდა ჩაეწერონ ნაგებობების მიახლოების გაბარიტებში
დაამუხრუჭოს ვაგონები შენელებით არაუმეტეს 4 მ/წმ²-სა
უზრუნველყოს მუშაობის მაღალი სიზუსტე
დამუხრუჭებისას არ დააზიანოს გოგორწყვილები
არ გამოიწვიოს ძლიერი ხმაური, მაღალი ხმები

დამხარისხებელ გორაკებზე ვაგონის შემანელებლები შედიან მექანიზირებული სამუხრუჭე პოზიციების შემადგენლობაში.
კარტოგრაფიული კონცეფციები

კარტოგრაფიული კონცეფციები — თეორიული შეხედულებების სისტემა კარტოგრაფიის საგანზე და მეთოდზე, რომელიც ეფუძნება სხვადასხვა ამოსავალ თეორიას, კატეგორიების ბაზას და სხვადასხვა ზოგადმეცნიერულ მიდგომებს.

მსოფლიოში კარტოგრაფიის თეორიის საკითხების კვლევა დაიწყო საუკუნის 40-იანი წლებიდან. კარტოგრაფია განიხილებოდა რუკის საშუალებით სინამდვილის შემმეცნებელი მეცნიერების როლში, რასაც მოყვა მოდელურ-შემეცნებითი კონცეფციის ჩამოყალიბება.

1960-იანი წლებიდან საფრანგეთში, ავსტრიაში, რუსეთსა და საქართველოში დაიწყო კარტოგრაფიის სემიოტიკური თვალსაზრისით კვლევა, (კარტოგრაფიული ნიშნების ახსნა და სრულყოფა), რაც სემიოტიკურ ანუ ენობრივ კონცეფციიაში გამოვლინდა.

1970-იან წლებში სამეცნიერო ინფორმატიკის ჩამოყალიბებით კარტოგრაფიამ ინფორმაციის მიღების, გარდაქმნის და გადაცემის გრაფიკული და ტექნიკური უზრუნველყოფის ახალი ფუნქცია შეიძინა, რასაც დაუკავშირდა კარტოლოგიისა და კომუნიკაციური ანუ ინფორმაციული კონცეფცია.

1980-იანი წლებიდან კარტოგრაფია განიხილება მეცნიერებად გეოსისტემების ინფორმაციულ-კარტოგრაფიული მოდელირების შესახებ, რაც გეოინფორმაციულ კონცეფციაში აისახა. მასში განხორციელდა ყველა წინამორბედი კონცეფციის პროგრესული იდეები და თანამედროვე ტექნიკური პროგრესის შესაძლებლობები გეოინფორმაციული კარტოგრაფირების სახით.

ამ დისკუსის შედეგად მოხდა რვა ძირითადი კონცეპტუალური მეცნიერული სქემის (კონცეფციის) ფორმირება: რუკათმცოდნეობა, მეტაკარტოგრაფია, კარტოლოგია, გრაფოკომუნიკაციური კონცეფცია, კარტონომია, კარტოსემიოტიკა, გეოიკონიკა და გეოინფორმაციული კარტოგრაფირება.
კარტოლოგია

კარტოლოგია — კარტოგრაფიის დარგი, კარტოგრაფიის თეორიული კონცეფცია. შეისწავლის რუკის მეშვეობით კარტოგრაფიული ინფორმაციის გადაცემის პროცესს და განსაზღვრავს კარტოგრაფიის ადგილს სხვა მეცნიერებებს შორის.

წარმოადგინა პოლონელმა კარტოგრაფმა ლეხ რატაისკიმ (1921-1977), რომელიც საერთაშორისო კარტოგრაფიული ასოციაციის ვიცე-პრეზიდენტი და კარტოგრაფიული კომუნიკაციის კომისიის ხელმძღვანელი იყო. მან შექმნა კარტოლოგიის გრაფიკული მოდელი, სადაც იგი რუკას განიხილავს ინფორმაციის გადამცემ და გარდამქმნელ არხად. ამ მოდელის ნაკლად ჩაითვალა ინფორმაციის შემცირება ინფორმაციულ არხებში, რადგან არ შეესაბამება მოდელირების თეორიას. ამ თეორიის მიხედვით რუკას, როგორც მოდელს შეუძლია მკითხველს მიაწოდოს იმაზე მეტი ინფორმაცია, ვიდრე რუკის შესადგენად იყო გამოყენებული.
რუკათმცოდნეობა

რუკათმცოდნეობა — კარტოგრაფიის შემადგენელი ნაწილი, ერთ-ერთი კარტოგრაფიული კონცეფცია, რომელიც შეისწავლის გეოგრაფიულ რუკებს, მათ სახეებს, თვისებებს, გამოყენების მეთოდებს, კარტოგრაფიულ წყაროებს და კარტოგრაფიის ისტორიას. იგი ჩამოყალიბდა საუკუნის 1920-იან წლებში, მ. ეკერტის შრომებში. თუმცა, როგორც თეორიული სისტემა (თეორია გეოგრაფიული რუკის შესახებ) შეიქმნა 1930-40-იან წლებში.

რუკათმღოდნეობის კონცეფციის ერთ-ერთ ფუძემდებლად ითვლება რუსული კარტოგრაფიის გამოჩენილი მოღვაწე კონსტანტინე სალიშჩევი, რომელმაც კარტოგრაფია განსაზღვრა, როგორც თეორია სინამდვილის კარტოგრაფიული ასახვის შესახებ (ანუ თეორია რუკის შესახებ). რუკათმცოდნეობის კონცეფცია შეიცავს კარტოგრაფიის ისეთ საკვანძო საკითხებს, როგორებიცაა: კარტოგრაფიული პროექციების თეორია, გენერალიზაციის თეორია, სახვითი სისტემებისა და საშუალებების თეორია, სისტემური კარტოგრაფირების თეორია, კარტოგრაფიის განვითარების ისტორია, რუკათა კლასიფიკაციის პრინციპები და კრტოგრაფიული წყაროთმცოდნეობა.
ჰიპალეს ნაპრალები

ჰიპალეს ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -19, -94). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ ჰიპალეს მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). ჰიპალეს ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
ჰიპალე

ჰიპალე — ძველი ბერძენი მეზღვაური, რომელმაც, ძველი ტრადიციის თანახმად, აღმოაჩინა ნავიგაციის მეთოდი ინდოეთის ოკეანეში მუსონების გამოყენებით.

ბიოგრაფია
ამ ადამიანის ცხოვრების შესახებ არაფერია ცნობილი. მე-20 საუკუნის შუა პერიოდამდე ჰიპალოსის საქმიანობა თარიღდებოდა ჩვენი წელთაღრიცხვით პირველი ნახევრიდან საუკუნის შუა პერიოდამდე, ტიბერიუსისა და კლავდიუსის დროს. თუმცა, კერის (1932) და ტიელის (1939) ნაშრომების გამოქვეყნების შემდეგ, აღნიშნულმა თარიღმა 150 წლით უკან გადაიწია. კერიმ აღნიშნა, რომ სტრაბონის თანახმად, მის დროს (ძვ. წ. საუკუნის ბოლოს) ინდოეთში მოგზაურობა გავრცელებული იყო, ყოველწლიურად 120 გემი მიოს ორმოსის ნავსადგურიდან გადიოდა. ეს ნიშნავს, რომ ოკეანის გზა დიდი ხნის განმავლობაში კარგად იყო განვითარებული. ტიელი ვარაუდობს, რომ პირველი ბერძენი, რომელმაც მუსონების გზით ინდოეთში მიაღწია, იყო ევდოქსოს კიძიკოსელი, რომლის მოგზაურობაც ძვ. წ. საუკუნის ბოლოს თარიღდება. ამ მოსაზრებების საფუძველზე, დაასკვნეს, რომ ჰიპალოსი შესაძლოა ევდოქსის მესაჭე ყოფილიყო.

ნებისმიერ შემთხვევაში, ვინც აღმოაჩინა მუსონური გზა, რევოლუცია მოახდინა ინდოეთის საზღვაო ვაჭრობაში, რაც შედარებადია ვასკო და გამას მიერ ინდოეთისკენ მიმავალი საზღვაო გზის აღმოჩენასთან ან სუეცის არხის გათხრასთან. წითელი ზღვიდან მალაბარის სანაპირომდე სანაპირო მოგზაურობებს, სავარაუდოდ, ორ წელზე ნაკლები დრო დასჭირდა. ჰიპალეს აღმოჩენამ ეს პერიოდი დაახლოებით ცხრა თვით შეამცირა. ივლისის პირველ ნახევარში მიას ორმოსიდან გამავალი გემები არომასში (გუარდაფუის კონცხი) გაემგზავრნენ და იქიდან, ზურგის ქარით, ორმოცი დღეში ინდოეთს მიაღწიეს, ოქტომბრისთვის კი იქ ჩავიდნენ. ნოემბრის ბოლოს ან დეკემბრის დასაწყისში ისინი ჩრდილო-აღმოსავლეთის მუსონით უკან დაბრუნდნენ და გაზაფხულისთვის ბერენიკეს ან მიას ორმოსს მიაღწიეს.

ამან პტოლემეებს საშუალება მისცა, დაერღვიათ საბაელი ვაჭრების შუამავალი მონოპოლია და გაეფართოებინათ თავიანთი გავლენა არაბეთის ზღვის წყლებზე. ძვ. წ. 78 წელს, თებაიდის სტრატეგი, კალიმაქე, ასევე დაინიშნა „ინდოეთისა და წითელი ზღვების“ სტრატეგად.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დააქრვეს ჰიპალე.
ჰიპატიას ნაპრალები

ჰიპატიას ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -20, -78). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ ჰიპატიას მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). ჰიპატიას ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
ჟანსენის ნაპრალები

ჟანსენის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -27, -114). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ ჟანსენის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). ჟანსენის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
ავგუსტ კოპფი

ავგუსტ კოპფი (; დ. 5 თებერვალი, 1882, ჰაიდელბერგი — გ. 25 აპრილი, 1960, იქვე) — გერმანელი ასტრონომი და კომეტებისა და ასტეროიდების აღმომჩენი.

ბიოგრაფია
თავდაპირველად ის ჰაიდელბერგის ობსერვატორიაში მუშაობდა, სანამ ბერლინის ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტში გადავიდოდა, სადაც ასტრონომიული გამოთვლების ინსტიტუტის დირექტორი გახდა. 1901-1909 წლებში მან სულ 68 ასტეროიდი აღმოაჩინა, რომელთაგან ორი სხვა ასტრონომებთან ერთად.

მან რამდენიმე კომეტა აღმოაჩინა, მათ შორის პერიოდული კომეტა 22/კოპფი და არაპერიოდული კომეტა /1906 1. მან ასევე აღმოაჩინა 68 ასტეროიდი, მათ შორის ტროას ასტეროიდები (617) პატროკლე და (624) ჰექტორი.

1906 წელს აღმოჩენილ ასტეროიდებს (596) შეილა, (607) ჯენი და (608) ადოლფინა, ასევე 1907 წელს აღმოჩენილ (631) ფილიპინასა და (634) უტეს მეგობრების სახელები დაარქვა. იმავე წელს აღმოჩენილ ასტეროიდ (628) კრისტინას მისი მეუღლის სახელი ეწოდა, ხოლო (668) დორას — მისი მეგობრის.

ხსოვნა
მის პატივსაცემად,
მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს კოპფი;
მთავარი სარტყლის ერთ-ერთ ასტეროიდს დარქვეს (1631) კოპფი.
კოპფის ნაპრალები

კოპფის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -18, -73). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ კოპფის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1985 წელს). კოპფის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
ლიტროვის ნაპრალები

ლიტროვის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -12, -42). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ ლიტროვის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). ლიტროვის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
კარტონომია

კარტონომია — ერთ-ერთი მიმართულება კარტოგრაფიის თეორიაში, კარტოგრაფიული კონცეფცია. წარმოიშვა 1970-იან წლებში, კარტოგრაფიის რუსული, ქართული და ფრანგული სკოლების წარმომადგენელთა მიერ გამოქვეყნებული მნიშვნელოვანი შრომების ბაზაზე, რომლებიც რუკის ენის კვლევას მიეძღვნა.

კარტონომიის კონცეფციის ავტორია ცნობილი რუსი კარტოგრაფი ა. ლიუტი. ავტორის მიხედვით კარტონომიის კონცეფცია აერთიანებს მეცნიერებათა ქვესისტემას რუკის ენის, მისი აგებულების კანონების, ფუნქციონირებისა და განვითარების, კავშირების შესახებ სინამდვილესთან, საზოგადოებასთან, ცნობიერებასთან და აზროვნებასთან. ეს კონცეფცია მჭიდროდ უკავშირდება ჯერ ალექსანდრე ასლანიკაშვილის მეტაკარტოგრაფიას და ბევრს ღებულობს მისგან, ხოლო შემდგომ კი გრაფოკომუნიკაციურ კონცეფციას.
გეოიკონიკა

გეოიკონიკა — ერთ-ერთი მიმართულება კარტოგრაფიის თეორიაში, კარტოგრაფიული კონცეფცია. დისციპლინა გეოგამოსახულებების შესახებ.

კონცეფცია წარმოიშვა 1990-იან წლებში რუსული კარტოგრაფიის წიაღში. ამ მიმართულების ავტორად და ფუძემდებლად ითვლება პროფესორი ა. ბერლიანტი, რომელმაც გეოიკონიკის სისტემის კვლევას რამდენიმე ფუნდამენტური შრომა მიუძღვნა. ავტორი აღნიშნავს, რომ ამ მიმართულების ფორმირების იდეა გაჩნდა: კარტოგრაფიის, დისტანციური ზონდირებისა და მანქანური გრაფიკის ინტეგრაციის შემდეგ.

კონცეფცია ამუშავებს გეოგამოსახულებების ზოგად თეორიას, ამ გამოსახულებების ანალიზის, გარდაქმნის და სამეცნიერო-პრაქტიკული დანიშნულებით გამოყენების მეთოდებს. იგი არის კარტოგრაფიის, აეროკოსმოსური მეთოდების და კომპიუტერული გრაფიკის დამაკავშირებელი დისციპლინა. იყენებს ციფრულ კარტოგრაფირებას და გეოინფორმაციულ სისტემებს, აგრეთვე კიბერნეტიკის, აღქმის ფსიქოლოგიის, დედამიწის შემსწავლელი მეცნიერებების ცოდნას გეოგამოსახულებების შინაარსის გადმოსაცემად. გეოიკონიკა იყენებს ასევე იკონიკის და ნიშნობრივ-ხატებრივი მოდელების შემეცნების მიღწევებს.
საძილე არტერიის აგენეზია

საძილე არტერიის აგენეზია (ასევე ცნობილი, როგორც საძილე არტერიის აპლაზია ან საძილე არტერიის თანდაყოლილი არარსებობა) — თანდაყოლილი სისხლძარღვოვანი ანომალია, რა დროსაც აღინიშნება საძილე არტერიის ცალმხრივი ან ორმხრივი არარსებობა. გამომწვევი მიზეზია ინფარქტი საძილე არტერიის ემბრიონული განვითარების პერიოდში. დაავადება ხშირად უსიმპტომოდ მიმდინარეობს, თუმცა, ზოგჯერ აღინიშნება ანევრიზმული წარმონაქმნები, სუბარაქნოიდული სისხლჩაქცევის სიმპტომები (თავის ტკივილი, ცნობიერების დაკარგვა, გულყრა...) და და ფოკალური ნევროლოგიური სიმპტომები, გამომდინარე დიდი ზომის კოლატერალური/საკომპენსაციო სისხლძარღვოვანი გზების ან ანევრიზმის მიერ თავის ტვინის სტრუქტურების კომპრესიიდან. დიაგნოზის დასმა ხდება რადიოლოგიური კვლევების (მაგნიტურ რეზონანსული ანგიოგრაფია , კომპიუტერულ-ტომოგრაფიული ანგიოგრაფია ) საფუძველზე.
ცერებროსპინალური სითხის გაჟონვა

ცერებროსპინალური სითხის გაჟონვა (ინგ. ასევე ცნობილი, როგორც ლიქვორეა) — თავ-ზურგტვინის სითხის დენა ცენტრალური ნერვული სისტემის მფარავ მაგარ გარსში არსებული ხვრელებიდან ან ნაპრალებიდან. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს ტრავმა, ქირურგიული ჩარევა (ლუმბალური პუნქცია, ნეიროქირურგიული ოპერაცია...), პათოლოგიური წარმონაქმნი, თანდაყოლილი სტრუქტურული ანომალია ან იდიოპათური (გაურკვეველი მიზეზის გამო). კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია მაგარი გარსის დაზიანების ადგილზე, რის შესაბამისადაც შესაძლოა გამოვლინდეს ლიქვორის რინორეა (ცხვირიდან სითხის დენა) ან ოტორეა (ყურიდან სითხის დენა). გარდა ამისა, აღინიშნება დაბალი ქალასშიგა წნევის (ინტრაკრანიალური ჰიპოტენზია) სიმპტომები: ორთოსტატული თავის ტკივილი (ძლიერდება ფეხზე დგომისას და მსუბუქდება წოლისას), ცნობიერების დათრგუნვა, კისრის ტკივილი და თავის ტვინის ნერვების დეფიციტის კლინიკური გამოვლინებები. ცერებროსპინალური სითხის გაჟონვით გამოწვეული ინტრაკრანიალური ჰიპოტენზიისას რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) აღინიშნება: ლიქვორის დაგროვება სუბდურულ სივრცეში, ნათხემის ნუშების თიაქარი (ტონზილარული ჰერნიაცია), ზომაში გაზრდილი ჰიპოფიზი, დაბლა დაშვებული კორძიანი სხეულის სპლენიუმი (მორგვი. უკანა ნაწილი).
ფრანსისკო ხავიერ სალდუა

ფრანსისკო ხავიერ მარტინეს დე სალდუა ი რასინესი — კოლომბიელი იურისტი და პოლიტიკოსი, რომელიც 1882 წელს კოლომბიის პრეზიდენტად აირჩიეს.

ადრეული ცხოვრება
სალდუა დაიბადა ბოგოტაში, კუნდინამარკაში, 1811 წლის 3 დეკემბერს. მამამისი იყო დონ მანუელ მარია სალდუა, ახალი გრანადის მაღალი საზოგადოების გამოჩენილი წევრი და ძალიან მდიდარი ადამიანი. მან თავისი ქონების უდიდესი ნაწილი დამოუკიდებლობის საქმეს და, კერძოდ, გენერალ ანტონიო ნარინიოს შესწირა. როდესაც ესპანელმა „დამამშვიდებელმა“, გენერალმა პაბლო მორილიომ, ბოგოტაში საზეიმო სვლა მოაწყო, სალდუას ოჯახი სამხედრო აღლუმს ესწრებოდა. სალდუას მამა იმდენად შეურაცხყოფილი და აღშფოთებული იყო, რომ მას მასიური გულის შეტევა დაემართა და მყისიერად გარდაიცვალა.

სალდუამ იურისპრუდენცია და თეოლოგია შეისწავლა „ “-ში, რომელიც ორი სპეციალობით დაამთავრა და მიიღო დიპლომები სამართალსა და ღვთისმეტყველებაში.

პროფესიული კარიერა
სალდუა იყო სამოქალაქო და კანონიკური სამართლის პროფესორი 1837 წლიდან 1866 წლამდე. მოგვიანებით იგი სასამართლო ხელისუფლებაში შევიდა, სადაც უზენაესი სასამართლოს მოსამართლის თანამდებობამდე მიაღწია. როგორც ამ საკანონმდებლო ორგანოს პრეზიდენტი, სალდუა 6 დღის განმავლობაში გახდა კოლომბიის შეერთებული შტატების დე ფაქტო პრეზიდენტი, სანამ პრეზიდენტმა ტომას სიპრიანო დე მოსკერამ აღმასრულებელი ძალაუფლება კონვენციას დაუთმო და მანამ, სანამ ხსენებულმა კონვენციამ არ აირჩია მინისტრთა საბჭო, რომელიც კოლომბიის სახელმწიფოს მეთაურის მოვალეობას კოლექტიურად ასრულებდა.

პოლიტიკური კარიერა
სალდუამ თავისი პოლიტიკური კარიერა ბოგოტას საქალაქო საბჭოში არჩევით დაიწყო. 1840 წელს იგი აირჩიეს წარმომადგენელთა პალატაში, მოგვიანებით კი სენატში, ორივე შემთხვევაში მისი მშობლიური შტატის, კუნდინამარკას წარმომადგენლად. იგი ასევე დაინიშნა მთავრობის მინისტრად პრეზიდენტ ხოსე ილარიო ლოპესის ადმინისტრაციის დროს.

სალდუა მსახურობდა რიონეგროს კონვენციის პრეზიდენტად – ეს იყო დამფუძნებელი ასამბლეა, რომელმაც შექმნა კოლომბიის შეერთებული შტატები, ამჟამინდელი კოლომბიის რესპუბლიკა.

პრეზიდენტობა
1881 წელს მიმდინარეობდა საპრეზიდენტო კამპანია კონსერვატორი პრეზიდენტის, რაფაელ ნუნიესის მემკვიდრის გამოსავლენად. სალდუა იყო უდიდესი პრესტიჟისა და რეპუტაციის მქონე ადამიანი და ხოსე მარია როხას გარიდომ იგი პრეზიდენტობის კანდიდატად წარადგინა. კოლომბიის ლიბერალური პარტია, რომელიც მრავალი წლის განმავლობაში დაყოფილი იყო, მისი სახელის გარშემო გაერთიანდა.

სალდუა იმ დროისთვის 71 წლის იყო. ყოფილი პრეზიდენტი აკილეო პარა ხელმძღვანელობდა კონვენციის კომისიას, რომელიც მის სახლში მივიდა თანხმობის სათხოვნელად. სალდუამ თავის საპასუხო სიტყვაში თქვა: „ჩემი ცხოვრების დაისზე, სხვა არაფერი მაქვს ლიბერალური პარტიისთვის შესათავაზებელი, გარდა ჩემი უკანასკნელი დღეებისა. მე ვიღებ ამ ნომინაციას, როგორც ჩემს სასიკვდილო განაჩენს“. კონსერვატიულმა პარტიამ თავი შეიკავა არჩევნებში მონაწილეობისგან და სალდუამ დაამარცხა თანაპარტიელი ლიბერალი სოლონ ვილჩესი. მისი ინაუგურაცია შედგა 1882 წლის 1 აპრილს.

გარდაცვალება
სალდუა გარდაიცვალა ბოგოტაში, სამთავრობო სასახლეში, 1882 წლის 21 დეკემბერს. იგი იყო კოლომბიის პირველი პრეზიდენტი, რომელიც თანამდებობაზე ყოფნისას გარდაიცვალა.
მხედველობის ნერვის ატროფია

მხედველობის ნერვის ატროფია (ასევე ცნობილი, როგორც ოპტიკური ატროფია) — მხედველობის ნერვის დეგენერაციული დაავადება, რა დროსაც ადგილი აქვს მისი უჯრედების კვდომას. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს მომატებული ქალასშიგა წნევა (ინტრაკრანიალური ჰიპერტენზია), ოპტიკური ნევრიტი, იშემია, პათოლოგიური წარმონაქმნის მიერ ნერვის კომპრესია, რადიაცია, ტრავმა, გარკვეული ტოქსინები და სხვა. ძირითადი კლინიკური გამოვლინებაა მხედველობის დაქვეითება ან დაკარგვა.
ხოსე დომინგო დე ობალდია

ხოსე დომინგო დე ობალდია გალეგოსი (დ. 30 იანვარი, 1845 – გ. 1 მარტი, 1910) — პანამის პრეზიდენტი 1908 წლის 1 ოქტომბრიდან 1910 წლის 1 მარტამდე.

ხოსე დომინგო დე ობალდია გალეგოსი იყო პანამის რესპუბლიკის რიგით მეორე პრეზიდენტი 1908-1910 წლამდე და იყო პირველი პრეზიდენტი, რომელიც აირჩიეს სახალხო კენჭისყრით მას შემდეგ, რაც პანამა კოლუმბიას გამოეყო.

ადრეული ცხოვრება
ხოსე დე ობალდიასა და ანა მარია გალეგოსის ვაჟი დაიბადა დავიდში 1845 წლის 30 იანვარს.

პოლიტიკური კარიერა
ცნობილი, როგორც სტრატეგი და პოლიტიკის ჯენტლმენი, იგი იყო პანამის ყელის დეპარტამენტის უკანასკნელი გუბერნატორი 1903 წელს. არსებობდა მოლოდინი, რომ არჩევნებს თან სდევდა არეულობა, თუმცა ყველაფერმა წესრიგით ჩაიარა.

პანამის პრეზიდენტი
როდესაც ხოსე დომინგო დე ობალდიამ 1908 წელს პრეზიდენტის პოსტი დაიკავა, მან გაატარა პოლიტიკა, რომელიც მიმართული იყო პანამელი ერის ღირსების დაცვისაკენ, ამავდროულად კი პატივს სცემდა ქვეყნის ინტერესებს ამერიკის შეერთებულ შტატებთან საერთაშორისო ურთიერთობებში.

გარდა ამისა, მან გააძლიერა ქვეყნის უსაფრთხოება 1909 წლის 26 იანვრის №18 დეკრეტის საფუძველზე ეროვნული საიდუმლო პოლიციის ჩამოყალიბებით. მანვე განახორციელა კოლონისა და პანამის გამასწორებელი დაწესებულებების მშენებლობა და შექმნა სანტა-მარიას ოლქი ჩირიკის პროვინციაში. საგანმანათლებლო სფეროში მან სხვა პროექტებთან ერთად განახორციელა პანამის ეროვნული ინსტიტუტის მშენებლობა.

იგი გარდაიცვალა 1910 წლის 1 მარტს, პანამის რესპუბლიკის პრეზიდენტის უფლებამოსილების ვადის დასრულებამდე.
ხოსე მარია კასტრო მადრისი

ხოსე მარია კასტრო მადრისი ( დ. 1 სექტემბერი, 1818 — გ. 4 აპრილი, 1892) — კოსტა-რიკელი იურისტი, აკადემიკოსი, დიპლომატი და სახელმწიფო მოღვაწე, რომელიც მსახურობდა კოსტა-რიკის პრეზიდენტად 1848-დან 1849 წლამდე და კვლავ 1866-დან 1868 წლამდე. ორივე შემთხვევაში მას ხელი შეუშალეს უფლებამოსილების ვადის დასრულებაში სამხედრო გადატრიალებების გზით. თავისი პირველი პრეზიდენტობის დროს, 1848 წლის 31 აგვისტოს, მან კოსტა-რიკა სუვერენულ რესპუბლიკად გამოაცხადა, რითაც ოფიციალურად დაასრულა მისი დარჩენილი კავშირები ცენტრალური ამერიკის გაუქმებულ ფედერალურ რესპუბლიკასთან.

ცხოვრება
კასტრო დაიბადა სან-ხოსეში. იგი იყო რამონ კასტრო ი რამირესისა და ლორენსა მადრის სერვანტესის ვაჟი. განათლება მიიღო ნიკარაგუაში, ლეონის უნივერსიტეტში, რომელიც დაამთავრა ფილოსოფიის ბაკალავრისა და სამართლის დოქტორის ხარისხით. თავისი ცხოვრების მანძილზე მას მრავალი საჯარო თანამდებობა ეკავა, როგორც პრეზიდენტობამდე, ისე მის შემდეგ. თექვსმეტი წლის განმავლობაში იყო ეროვნული უნივერსიტეტის რექტორი (რომლის შექმნაშიც თავად მიიღო მონაწილეობა) და მსახურობდა რამდენიმე ადმინისტრაციაში კაბინეტის მინისტრისა და ელჩის რანგში. იგი ასევე ხელმძღვანელობდა სასამართლო ხელისუფლებას (როგორც იუსტიციის უზენაესი სასამართლოს მთავარი მოსამართლე 1860-დან 1866 წლამდე და 1870-დან 1873 წლამდე) და საკანონმდებლო ორგანოს (როგორც დეპუტატთა კონგრესის პრეზიდენტი 1844-1845 წლებში და მეოთხე საკონსტიტუციო კონვენციის პრეზიდენტი 1859 წელს), რაც მას რიკარდო ხიმენესის გარდა ერთადერთ კოსტა-რიკელად აქცევს, რომელიც მთავრობის სამივე შტოს ედგა სათავეში.

როგორც აქტიური მასონი, კასტრო თანმიმდევრულად აკრიტიკებდა რომის კათოლიკური ეკლესიის პოლიტიკურ გავლენას. იგი ასევე იყო პრესის თავისუფლების ძლიერი დამცველი იმ დროს, როდესაც კოსტა-რიკის ბევრი მთავრობა ფართო ცენზურას მიმართავდა. თუმცა, მისმა 1848 წლის საკონსტიტუციო რეფორმამ დააწესა ყველაზე შეზღუდული საარჩევნო უფლება, რაც კი ოდესმე არსებულა დამოუკიდებელ კოსტა-რიკაში. როგორც პრეზიდენტი, ერთგული პოლიტიკური ბაზის არარსებობის გამო, იგი სამხედროების მხრიდან დამხობის ადვილი სამიზნე გახდა. როგორც საგარეო საქმეთა, განათლების, იუსტიციის, საჯარო დახმარებისა და რელიგიურ საქმეთა მინისტრი, კასტრო იყო ყველაზე გავლენიანი ფიგურა მისი სიძის, პრეზიდენტ პროსპერო ფერნანდესის მთავრობაში (1882–1885) და იგი დიდწილად იყო პასუხისმგებელი ამ მთავრობის მიერ მიღებულ ანტიკლერიკალურ კანონმდებლობაზე.

იგი დაქორწინებული იყო პასიფიკა ფერნანდესზე, რომელმაც შექმნა კოსტა-რიკის დროშის 1848 წლის ვერსია. მისი ქალიშვილი კრისტინა ფერნანდეს კასტრო 1883 წელს დაქორწინდა მაინორ კ. კითზე. მათი შვილიშვილი, რაფაელ იგლესიას კასტრო, მსახურობდა კოსტა-რიკის პრეზიდენტად 1894-დან 1902 წლამდე.

ინაუგურაციის დროს იგი 29 წლის იყო და გახდა ყველაზე ახალგაზრდა ადამიანი, რომელიც ოდესმე მსახურობდა კოსტა-რიკის პრეზიდენტად.
მიკროცეფალია

მიკროცეფალია (ასევე ცნობილი, როგორც მიკროკრანია) — თავის მცირე ზომა, რომელიც თითქმის ყველა შემთხვევაში ასოცირებულია თავის ტვინის მცირე ზომასთან (მიკროენცეფალია), რის გამოც ხშირად ეს ორი ტერმინი ერთად გამოიყენება. თუმცა, არსებობს შემთხვევები, როდესაც თავის ქალას მცირე ზომის გამო ხდება ნორმალური ზომის თავის ტვინის კომპრესია, ანუ აღინიშნება მიკროცეფალია მიკროენცეფალიის გარეშე. მიკროცეფალია შეიძლება იყოს პირველადი (მაგ. გენეტიკური დარღვევის გამო ნეირონთა შემცირებული რაოდენობა, და შესაბამისად, მცირე ზომის თავის ტვინი) ან მეორეული (ნაყოფის თავის ტვინის ინფარქტის ან მეტაბოლური დარღვევების გამო მოცულობის შემცირება). დაავადების ძირითადი კლინიკური გამოვლინებაა გონებრივი ჩამორჩენა, მოძრაობისა და მეტყველების დარღვევები და გულყრა.
ლუნა Е-1 № 2

„ლუნა“ -1 № 2 , -ს მიერ ზოგჯერ იდენტიფიცირდება, როგორც ლუნა 1958  — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1958 წლის 11 ოქტომბერს, მთვარისა და კოსმოსური სივრცის შესასწავლად. ეს იყო 361 კილოგრამიანი (796 ფუნტი) ლუნა -1 კოსმოსური ხომალდი, ოთხიდან მეორე, რომელიც გაშვებულიყო.[3] მისი მიზანი იყო მთვარის ზედაპირთან შეჯახება და ამით გამხდარიყო პირველი ხელოვნური ობიექტი, რომელიც მის ზედაპირს მიაღწევდა.

კოსმოსური ხომალდი 1 კგ ნატრიუმის გამოყოფას აპირებდა, რათა შეექმნა ლითონის ღრუბელი, რომლის დაკვირვებაც დედამიწიდან იქნებოდა შესაძლებელი, რაც ასს-ის თვალყურის დევნების საშუალებას მისცემდა.