iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ივანე ლორთქიფანიძე

ივანე ლორთქიფანიძე (დ. 30 ივლისი, 1890, მარანი, სენაკის მაზრა — გ. 14 სექტემბერი, 1937) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
ივანე ნესტორის ძე ლორთქიფანიძე დაიბადა 1890 წლის 30 ივლისს, სენაკის მაზრის სოფელ მარანში.

1900 წლიდან სწავლობდა ტფილისის ვაჟთა გიმნაზიაში; სწავლის დროს ჩაერთო სოციალისტ-რევოლუციონერთა ახალგაზრდული წრის მუშაობაში. 1905 წელს პარტიული მუშაობის გამო დააპატიმრეს. ცოტა ხნის შემდეგ შეძლო სწავლის გაგრძელება ტფილისის ვაჟთა გიმნაზიაში. ამავე წელს სწავლა განაგრძო ხარკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე.

1917 წლის ნოემბერში აირჩიეს საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად; 1917 წელსვე —რუსეთის დამფუძნებელი კრების დეპუტატად რუსეთის სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის სიით.

1918 წლის თებერვლიდან იყო ამიერკავკასიის სეიმის წევრი. 1918 წლის მარტში, რუსეთის სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის ამიერკავკასიის ორგანიზაციაში მომხდარი განხეთქილების შემდეგ, გახდა საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის წევრი და შედიოდა მის მთავარ კომიტეტში. 1918 წლის 26 მაისს ხელი მოაწერა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის გამოცხადების აქტს. იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. ასრულებდა გზათა მინისტრის მოვალეობას. 1921 წელს, საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ დარჩა საქართველოში და ჩაბმული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში. 1933 წელს მეთაურობდა ესერების კ/რ იატაკქვეშა ორგანიზაციას, შევიდა ინტერპარტიული კომიტეტის შემადგენლობაში, რომელიც ხელმძღვანელობდა საქ.-ში მომქმედ ყველა კ/რ, ტერორისტულ, დივერსიულ-მავნებლურ და ჯაშუშურ ანტისაბჭოთა პარტიების საქმიანობას. სასჯელის ზომა: დახვრეტა, პირადი ქონების კონფისკაცია. დახვრიტის 14 სექტემბერს, 1937 წელს.
ვასილ ნოდია

ვასილ ნოდია (დ. 1891, ფოთი — გ. 1924) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
ვასილ ნოდია დაიბადა 1891 წელს, ფოთში. დაამთავრა ქალაქ ფოთის სამოქალაქო ორკლასიანი სასწავლებელი.

1905 წლიდან მუშაობდა რსდმპ "მენშევიკების" ფრაქციაში. 1912 წელს გაიწვიეს არმიაში, სადაც მსახურობდა სამედიცინო-საფერშლო ნაწილში. 1914 წელს, პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ, გაიგზავნა ავსტრიის ფრონტზე, სადაც ტყვედ ჩავარდა და ორი წელი გაატარა ტყვეობაში. 1919 წლის 12 მარტს საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით აირჩიეს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად. იყო იურდიული, შრომის და სახალხო ჯანმრთელობის კომისიების წევრი. 1924 წელს, დამოუკიდებლობის კომიტეტმა არალეგალურად მიავლინა პარიზში - ემიგრაციაში მყოფ მთავრობასთან, ინფორმაციის გაცვლის და სამამულო მოქმედების გეგმის შეთანხმების მიზნით. დააპატიმრეს 1924 წლის აგვისტოს ანტისაბჭოთა აჯანყების დაწყებამდე რამდენიმე კვირით ადრე. დახვრიტეს სუზდალის პოლიტიზოლატორიდან ეტაპით გადაყვანისას, გაურკვეველ სადგურზე; დასაფლავების ადგილი უცნობია.
ოსმან მიქელაძე

ოსმან მიქელაძე (დ. 1894, დანისპარაული, ბათუმის ოლქი — გ. 16 ოქტომბერი, 1937) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
ოსმან მიქელაძე დაიბადა 1894 წელს, ბათუმის ოლქის სოფელ დანისპარაულში. დაამთავრა სტამბოლის უნივერსიტეტის თეოლოგიის ფაკულტეტი.

1919 წლის აგვისტოდან იყო საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი. იყო "სამუსლიმანო საქართველოს განთავისუფლების კომიტეტის" წევრი. 1919 წლის სექტემბრიდან საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით აირჩიეს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად. ოკუპაციის პირველ თვეებში მიიწვიეს ხულოს რევოლუციური კომიტეტის მდივნად, სადაც იმუშავა 1921 წლის ნოემბრამდე, შემდგომ კი არჩეული იყო ხულოს ღარიბთა კომიტეტის წევრად. 1937 წელს "მენშევიკური კონტრრევოლუციური ცენტრის" წევრობის ბრალდებით დააპატიმრეს. საქართველოს სსრ შინსახკომთან არსებულმა განსაკუთრებულმა სამეულმა (ე. წ. "ტროიკა") 1937 წლის 15 ოქტომბერს დახვრეტა მიუსაჯა. დახვრიტეს 16 ოქტომბრის ღამეს.
სარდიონ თევზაძე

სარდიონ თევზაძე (დ. 1882, წიაღუბანი, ქუთაისის მაზრა — გ. 30 აგვისტო, 1924, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
სარდიონ თევზაძე დაიბადა 1882 წელს, ქუთაისის მაზრის სოფელ წიაღუბანში.

1898 წლიდან ეწეოდა მიწათმოქმედებას, იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი 1904 წლიდან; 1907–1908 წლებში იყო პარტიის ტფილისის ერთ-ერთი რაიონის კომიტეტის წევრი. 1908 წელს დააპატიმრეს ტრამვაიში მუშაობის დროს თბილისში; ოთხი თვის პატიმრობის შემდეგ გაასახლეს თბილისის გუბერნიის საზღვრებიდან, სამხედრო წესების მოხსნამდე. 1911 წელს კვლავ დააპატიმრეს და მეფისნაცვლის განკარგულებით კავკასიის საზღვრებიდან გაასახლეს. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დაბრუნდა თბილისში. 1917 წელს იყო ტფილისის მუშათა და ჯარისკაცთა დეპუტატების საბჭოს წევრი. 1917 წლის ნოემბერში აირჩიეს საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად. 1918 წლის განმავლობაში იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი. 1919 წლიდან იყო საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის ტფილისის კომიტეტის წევრი. 1921 წელს ჩაბმული იყო წინააღმდეგობის მოძრაობაში. ცხოვრობდა და მუშაობდა მშობლიურ სოფელში. 1924 წლის 10 ივნისს საქართველოს სსრ საგანგებო კომისიამ (ჩეკამ) დაკავების ორდერი გასცა, კონტრრევოლუციური საქმიანობის ბრალდების გამო. 1924 წლის 28 აგვისტოს, ანტისაბჭოთა შეიარაღებული აჯანყების დაწყების შემდეგ სხვა პოლიტპატიმრებთან და მოქალაქეებთან ერთად დახვრიტეს თბილისში, სავარაუდოდ 30 აგვისტოს ღამით.
ნიკოლოზ ქუმსიაშვილი

ნიკოლოზ ქუმსიაშვილი (დ. 18 ნოემბერი, 1892, ორხევი, დუშეთის მაზრა — გ. 20 სექტემბერი, 1942, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი, მომღერალი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1941).

ბიოგრაფია
ნიკოლოზ ქუმსიაშვილი დაიბადა 1892 წლის 18 ნოემბერს სოფელ ზემო ორხევში. დაწყებითი განათლება თიანეთის სკოლაში მიიღო. 1905–1913 წწ. სწავლობდა წინამძღვრიანთკარის სასოფლო–სამეურნეო სკოლაში; დაამთავრა ქ. იალტის ნიკიტინის სახელობის მებაღე–მევენახეობის სასწავლებელი 1913 წელს, ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (ვოკალური). სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ იმოგზაურა გერმანია–საფრანგეთში; დაბრუნების შემდეგ ერთი წელი ასწავლიდა წინამძღვრიანთკარის სასოფლო–სამეურნეო სასწავლბელში; 1916 წელს გადასახლდა თბილისში; მღეროდა მიხეილ კავსაძის გუნდში. მუსიკალური განათლება მიიღო თბილისის სამუსიკო სასწავლებელში (ე. რიადნოვის კლასი). იყო საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად აირჩიეს 1919 წლის 12 მარტიდან. იყო აგრარული და თვითმმართველობის კომისიების წევრი.

1921 წელს, საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის დროს იბრძოდა წითელი არმიის წინააღმდეგ. ოკუპაციის დასრულების შემდეგ დარჩა საქართველოში და შევიდა სასწავლებლად თბილისის კონსერვატორიაში. 1923 წელს შედგა დებიუტი თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სცენაზე (მალხაზი, ზ. ფალიაშვილი „დაისი"). 1924–1932 წლებში იყო ამავე თეატრის წამყვანი სოლისტი; 1932–1933 წლებში მიწვეული იყო ლენინგრადის ოპერის თეატრის სოლისტად; 1933–1936 წწ. კვლავ თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის წამყვანი სოლისტი; 1937 წელს წარმატებით მონაწილეობდა მოსკოვში გამართულ ქართული ხელოვნების დეკადაში.

ჰქონდა ფართო დიაპაზონის მაღალი სიძლიერის ხმა. შესრულებული აქვს 46 საოპერო პარტია, მათ შორის ქართული: მალხაზი, აბესალომი, სტუმარი (ზ. ფალიაშვილი "დაისი", "აბესალომ და ეთერი", "სტუმარი", ჩანაწერი გრამფირფიტაზე), თეიმურაზი (ვ. დოლიძე "ლეილა", 1927, პრემიერა), რატი (ზ. ფალიაშვილი "ლატავრა", 1928, პრემიერა), ვახტანგი (ვ. დოლიძე "ცისანა", 1929, პრემიერა), შოთა რუსთაველი(დ. არაყიშვილი "თქმულება შოთა რუსთაველზე"), ნიკო (მ. ბალანჩივაძე "დარეჯან–ცბიერი"), წითელი ყაყაჩო(შ. თაქთაქიშვილი "განთიადი"), ქართული რომანსები; სხვა რეპერტუარი: რადამესი, ოტელო, მანრიკო (ვერდის „აიდა", „ოტელო“, „ტრუბადური“), კანიო (ლეონკავალო "ჯამბაზები"), კალაფი, კავარადოსი (პუჩინი "ტურანდოტი", "ტოსკა"), ხოზე (ბიზე "კარმენი"), რაული (მეიერბერის „ჰუგენოტები“), ელიაზარი (ჰალევის „რაქილი“), სამსონი (სენ–სანსი "სამსონ და დალილა"), გერმანი (ჩაიკოვსკი "პიკის ქალი") გრიგორი (ძერჟინსკის „წყნარი დონი“); რეპერტუარში იყო ქართველ, რუს და უცხოელ კომპოზიტორთა სიმღერები და რომანსები; თბილისში მის ბინაში გაიხსნა სახლ-მუზეუმი. დაჯილდოებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით.
კაზუარი

კაზუარი — ფრინველთა გვარი კაზუარისებრთა ოჯახისა. მოიცავს სამ თანამედროვე და ერთ ამომწყდარ სახეობას. გავრცელებულნი არიან ჩრდილო-აღმოსავლეთ ავსტრალიასა და ახალ გვინეაში. არამფრენი, დიდი ტანის ფრინველებია. მათი სხეულის სიმაღლე 1,5–1,8 მ, წონა კი 60 კგ აღწევს. ავსტრალიაზე ყველაზე დიდები არიან ფრინველთა შორის, მსოფლიოში კი მხოლოდ სირაქლემებს ჩამოუვარდებიან. იკვებებიან სოკოებით, მუცელფეხიანებით, მწერებით, ბაყაყებით, გველებითა და სხვა მცირე ცხოველებით. დედალი ბუდეში დებს 3–8 კვერცხს. ისინი მომწვანო-ცისფერი ფერისაა, სიგრძეში 9–14 სმ, წონაში 650 გ. ინკუბაცია 49–56 დღე-ღამე გრძელდება. ველურ ბუნებაში ცოცხლობენ 12–19, ხოლო ტყვეობაში 40 წლამდე. მათთვის ბუნებრივ მტერს წარმოადგენს დინგო.

სახეობები
დულკადირი

დულკადირის ბეილიქი — ანატოლიის თურქმანული ბეილიქი, რომელიც რუმის სელჩუკთა სასულთნოს დაშლის შედეგად ანატოლიის აღმოსავლეთ მხარეში ოღუზი (თურქმანული) კლანების მიერ ჩამოყალიბდა. ბეილიქი ქირშეჰირსა და მოსულს შორის მდებარე ტერიტორიას მოიცავდა. ოსმალთა იმპერიის გაძლიერებასთან ერთად ის ჯერ ბუფერულ ზონად, საუკუნეში კი ოსმალთა იმპერიის ნაწილად იქცა.

დულკადირის ბეილიქი დღევანდელ — კაისერის, ელაზიღის, აინთაფის, მალათიის და ადიამანის — პროვინციებს მოიცავდა, ხოლო დედაქალაქი ელბისტანში, დღევანდელი თურქეთის ქაჰრამანმარაშის პროვინციაში მდებარეობდა.

ისტორია
ბეილიქის წარმოქმნა თურქ-ოღუზთა, ბოზოკის კლანის წარმომადგენელ ზულკადარ-ოღლი ზეინიდინ აჰმედ კარაჯა-ბეგის უკავშირდება, რომელმაც 1337 წელს ილხანიდებთან ბრძოლაში ელბისტანი დაიკავა და დამოუკიდებელი ბეილიქი ჩამოაყალიბა. დროთა განმავლობაში ბეილიქის მმართველები ფორმალურად ემორჩილებოდნენ, როგორც ეგვიპტის მამლუქთა სასულთნოს, ასევე ოსმალთა სახელმწიფოს. კარაჯა-ბეგმა რამდენიმე წარმატებული ლაშქრობები წარმართა კილიკიის სომეხთა სახელმწიფოს წინააღმდეგ. მისი დაკნინება მამლუქთა მფლობელობაში მყოფ, ქალაქ ალეპოს მმართველის, ბაი ბუღას მიერ. მამლუქთა სულთნის წინააღმდეგ მოწყობილ აჯანყებაში მონაწილეობით იწყება. რაც შემდგომ მისი დამხობის საფუძველი გახდა. მამლუქებმა კარაჯა-ბეგის ნაცვლად ელბისტანის გამგებლად მისი შვილი ჰალილ-ბეგი დანიშნეს.

თემურლენგის მიერ ელბისტანის, მალათიის და ბესნის დაპყრობის შემდეგ, კარაჯა-ბეგის შვილიშვილმა - მაჰმუდ ბეგმა საკუთარი სამფლობელო დაკარგა. მაჰმუდ ბეგმა კარგი ურთიერთობები დაამყარა ოსმალ მმართველებთან და მათი დახმარებით შეძლო ძალაუფლების აღდგენა. ამავდროულად, ის ასევე ებრძოდა რამაზანიდებსა და კარამანიდებს, რის შედეგადაც კაისერის დაპყრობა მოახერხა.

1442 წელს ტახტზე მაჰმუდ ბეგის შვილი სულეიმან-ბეგი ადის, თუმცა მისი გარდაცვალების შემდგომ სამთავროში მემკვიდრეებს შორის შინა ომები იწყება. საკუთარი კანდიდატის ტახტზე დამტკიცების მიზნით , ბეილიქის შიდა საქმეებში ოსმალები და მამლუქებიც აქტიურად მონაწილეობდნენ. 1479 წელს ოსმალთა დახმარებით ტახტზე ბოზკურტ ალა ად-დინ-დაულა ავიდა. მისი ქალიშვილი აიშა-ხათუნი ოსმალთა სულთნის ბაიაზიდ ცოლი იყო.

მოგვიანებით ბოზკურტ ალა ად-დინ-დაულა ოსმალებს დაუპირისპირდა. 1515 წელს ის ოთხ შვილთან ერთად მოკლეს. ტახტზე მისი ნათესავი ალი-ბეგი დანიშნეს. ალი-ბეგი ოსმალებს დიდ დახმარებას უწევდა, როგორც მამლუქთა, ასევე დამასკოს მმართველი, ჯანბერდი გაზალის წინააღმდეგ მოწყობილ ლაშქრობებში. 1522 წელს ის ფერატ-ფაშას მიერ გავრცელებულ ჭორების საფუძველზე მოკლეს. მისი სამფლობელო ოსმალთა სახელმწიფომ შეიერთა.

მართველთა სია
ზეინიდინ აჰმედ კარაჯა-ბეგი (1337-1353)
გარსედინ ჰალილ ბეგი (1353-1386)
შაბან სული ბეგი (სევლი ბეგი) (1386-1398)
სადაკა ბეგი (1398-1399)
ნასირედდინ მეჰმედ ბეგი (1399-1442)
დულკადიროღლუ სულეიმან ბეგი (1442-1454)
მელიქ არსლან ბეგი (1454-1465)
შაჰ ბუდაკ ბეგი (1465-1467)
შეჰშუვარ ბეგი (1467-1472)
შაჰ ბუდაკ ბეგი (მეორედ) (1472-1480)
ალაუდავლე ბოზკურტ ბეგი (1480-1515)
დულკადიროღლუ ალი ბეგი (1515-1522)
ინანჩოღულარები

ლადიკი ან ინანჩოღულარები — ანატოლიის თურქმანული ბეილიქი, რომელიც რუმის სელჩუკთა სასულთნოს დაშლის შედეგად წარმოიშვა. ბეილიქის დედაქალაქი ლადიკაში (დენიზლი) მდებარეობდა.

ისტორია
ინანჩოღულარები 1262-1368 წლებში თანამედროვე თურქეთის, დენიზლის პროვინციის მიდამოებს განაგებდნენ. ბეილიქის სახელი ანატოლიის ბერძნული ქალაქი ლაოდეკიასგან მომდინარეობს. თავდაპირველად ინანჩოღულარები რუმის სასულთნოს ემორჩილებოდნენ. 1335 წლისთვის მათ ილხანიდების მფარველობა მიიღეს, ხოლო მოგვიანებით კი გერმიანიდებს დაემორჩილდნენ. არსებობს ვარაუდი რომ ინანჩოღულარების დინასტია გერმიანიდების ერთ-ერთი შტოა.

ბეილიქის შექმნა უკავშირდება მეჰმედ ბეგის, რომელიც 1261 წელს რუმის სულთნის წინააღმდეგ აჯანყდა და მომდევნო წელს მონღოლთა მეშვეობით ნახევრად დამოუკიდებელი ბეილიქი ჩამოაყალიბა. მონღოლთა დაპყრობებისგან გამოქცეული თურქმანული ოჯახები ხშირად თავს დენიზლის (ლადიკი) მიდამოებს აფარებდნენ. გაურკვეველი მიზეზებით მეჰმედ ბეგი მონღოლებმა შეიპყრეს და სიკვდილით დასაჯეს. მის ნაცვლად კი ალი ბეი დანიშნეს, რომელიც მოგვიანებით რუმის სულთნის ქვეშევრდომი გახდა, ალი ბეგის შემდეგ ბეილიქს მისი შვილები ინანჩ ბეგი და ტოგან ფაშა მართავდნენ. 1368 წელს ქალაქი დენიზლი გერმიანიდების ხელში გადავიდა და ბეილიქმა არსებობა შეწყვიტა.

მართველთა სია
დიმიტრი გონაშვილი

დიმიტრი გონაშვილი (დ.1880, მირზაანი, სიღნაღის მაზრა — გ.18 თებერვალი, 1938) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
დიმიტრი გონაშვილი დაიბადა 1880 წელს, მირზაანში, სიღნაღის მაზრაში. დაამთავრა სასულიერო სასწავლებელი.

1905 წლიდან მუშაობდა "მენშევიკების"ფრაქციაში. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ იყო სიღნაღის მაზრის კომისარი. 1919 წლის 12 მარტიდან არჩეული იყო საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით; იყო აგრარული კომისიის წევრი. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში. ბოლშევიკური რეჟიმისა და მისი უშიშროების ორგანოების მიერ პოლიტპატიმრებსა და პარტიების წევრებზე ზეწოლის გზით ჩატარებული "თვითლიკვიდაციის" პროცესებისას 1923 წლის 23 აგვისტოს მისასალმებელი წერილით მიმართა სიღნაღის მაზრის "ყოფილ მენშევიკთა" კონფერენციას და თანაგრძნობა გამოუცხადა. 1925 წელს იყო მეცხვარეთა კოოპერატიული ამხანაგობა "მწყემსის" გამგეობის თავმჯდომარე. 1930-იან წლებში მუშაობდა საქართველოს სსრ "წითელ ჯვარში" უფროს დეზინფექტორად, თავმჯდომარედ (1937). დიდი საბჭოთა ტერორის დროს სისტემატური ანტისაბჭოთა აგიტაციისა და "ხალხის მტრებთან" ურთიერთობის ბრალდებით 1937 წლის 17 ივლისს თბილისში დააპატიმრეს. საქართველოს სსრ შინსახკომთან არსებულმა განსაკუთრებულმა სამეულმა (ე. წ. "ტროიკა") 1938 წლის 18 თებერვალს დახვრეტა მიუსაჯა. დახვრიტეს იმავე ღამით.
ივანე გობეჩია

ივანე პავლეს ძე გობეჩია (დ. 10 დეკემბერი, 1881, ქუთაისი — გ. 1 ოქტომბერი, 1937) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკოსი. იოსებ და ვლადიმერ გობეჩიების ძმა.

ბიოგრაფია
ივანე გობეჩია დაიბადა ქუთაისში, 1881 წლის 10 დეკემბერს. დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურდიული ფაკულტეტი

1902 წელს შევიდა რუსეთის სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიაში, მოქმედებდა მუშათა ორგანიზაციებში; 1904 წლიდან 1909 წლამდე რამდენჯერმე იყო დაპატიმრებული და გასახლებული. 1910 წელს დაბრუნდა სამშობლოში და ჩაეწერა ნაფიცი ვექილის თანაშემწედ ქუთაისში. 1917 წელს ქუთაისის ქალაქის საბჭომ აირჩია დელეგატად პეტერბურგის დემოკრატიულ თათბირზე დასასწრებად. 1917 წელს ქუთაისის გარნიზონმა აირჩია კავკასიის არმიის პირველი და მეორე ყრილობების დელეგატად. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დარჩა საქართველოში და პარტიის სხვა ლიდერებთან ერთად ცდილობდა კომპრომისის მიღწევას საოკუპაციო რეჟიმთან. 1922 წლის 10 მაისს საქართველოს სსრ საგანგებო კომისიამ (ჩეკა) სოცილისტ-რევოლუციონერთა პარტიის სხვა ლიდერებთან და წევრებთან ერთად დააპატიმრა კონტრრევოლუციის ბრალდებით. თუმცა, როგორც „არააქტიური ელემენტი“, 1922 წლის 20 ივლისს პატიმრობიდან გაათავისუფლეს. შემდგომ წლებში ცხოვრობდა და მუშაობდა ადვოკატად თბილისში; იყო დამცველთა (ადვოკატთა) კოლეგიის წევრი. 1930-იან წლებში იყო თბილისის საბჭოს ფინანსური განყოფილების იურისკონსულტი. 1937 წლის 17 ივლისს, დიდი საბჭოთა ტერორის დროს დააპატიმრეს ესერთა ანტისაბჭოთა კონტრრევოლუციური ორგანიზაციის წევრობის ბრალდებით. სსრკ უზენაესი სასამართლო სამხედრო კოლეგიის გამსვლელმა სესიამ დახვრეტის განაჩენი გამოუტანა 1937 წლის 30 სექტემბერს. დახვრიტეს 1-ლი ოქტომბრის ღამეს.
გიორგი ფაღავა

გიორგი (გოგიტა) ფაღავა (დ.1895, ქუთაისი — გ.1924) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
გოგიტა ფაღავა დაიბადა ქუთაისში, 1895 წელს. დაამთავრა ქუთაისის სათავადაზნაურო ქართული გიმნაზია.

სწავლის პერიოდიდან ჩაბმული იყო სოციალ-დემოკრატიული წრეების მუშაობაში. 1913 წლიდან (ფორმალურად) იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის "მენშევიკების ფრაქციის" წევრი. 1913 წელს სწავლა განაგრძო მოსკოვის უნივერსიტეტის იურდიულ ფაკულტეტზე. პოლიტიკური საბაბით დააპატიმრეს 1914 წელს ქუთაისში, ასევე, რამდენჯერმე - მომდევნო წლებში, ადმინისტრაციული წესით. პატიმრობიდან გათავისუფლების შემდეგ სწავლა განაგრძო; 1917 წლისათვის მუშაობდა მოსკოვის სამხედრო-სამრეწველო კომიტეტში და ჩაბმული იყო ადგილობრივი სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაციების საქმიანობაში. 1919 წლის 12 მარტს საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით აირჩიეს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად; იყო საკონსტიტუციო კომისიის წევრი. 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირებისას მონაწილეობდა წითელი არმიის წინააღმდეგ ბრძოლებში; ოკუპაციის შემდეგ დარჩა საქართველოში და ჩაება წინააღმდეგობის მოძრაობაში. 1922 წლიდან იყო საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის თავმჯდომარე. 1924 წელს დახვრიტეს სუზდალის პოლიტიზოლატორიდან ეტაპით გადაყვანისას, გაურკვეველ სადგურზე; დასაფლავების ადგილი უცნობია.
ფილიპე ლორია

ფილიპე ლორია (დ.19 აგვისტო, 1878, ნოღა, ქუთაისის მაზრა — გ.17 ნოემბერი, 1962, პრაღა, ჩეხეთი) — ქართველი პოლიტიკოსი. საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი.

ბიოგრაფია
ფილიპე ლორია დაიბადა სოფელ ნოღაში. დაამთავრა ამავე სოფლის სამრეწველო სკოლა.

1903 წელს მუშაობა დაიწყო ქალაქ ტფილისის თვითმმართველობაში, სადაც იმასახურა რამდენიმე წლის განმავლობაში და გაეცნო ტფილისის ტრამვაის მუშა-მოსამსახურეთა ყოფას და პრობლემებს; აქვე ჩაერთო მუშათა მოძრაობაში. 1903 წლიდან იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი; მუშაობდა "მენშევიკების" ფრაქციაში. 1905 წელს, როცა ტრამვაის დაწესებულება ქალაქის მმართველობამ იჯარით გასცა, სამსახურიდან დაითხოვეს. 1913 წლის აგვისტოს ბოლოს, ტფილისის ტრამვაის სამსახურში ეკონომიკური ხასიათის მოთხოვნებით გაფიცვის ორგანიზებისათვის სხვა ამხანაგებთან ერთად დააპატიმრეს. მეორედ 1914 წლის 25 ივლისს დააპატიმრეს ისევ გაფიცვის ორგანიზებისათვის; ოქტომბრის ბოლომდე მეტეხის ციხეში იჯდა, შემდეგ გადაასახლეს რუსეთში, სარატოვის გუბერნიაში, ქალაქ ცარიცინში, ტფილისში "სამხედრო წესების" მოხსნამდე. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ აირჩიეს ტფილისის მუშათა და ჯარისკაცთა საბჭოს აღმასკომის წევრად, ტრამვაის საავადმყოფოს გამგეობის წევრად, პროფკავშირების გამგეობის წევრად. 1917 წლის ნოემბერში აირჩიეს საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრად. 1918 წელს მუშაობდა ტფილისის ტრამვაის სადგურის უფროსის თანაშემწედ. 1919 წლის 12 მარტს აირჩიეს საქართველოს რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრად საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის სიით. იყო გზათა და შრომის კომისიების წევრი. 1919 წლიდან იყო თბილისის საბჭოს ხმოსანი. 1921 წელს, საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპირების შემდეგ დატოვა სამშობლო და ცხოვრობდა ჩეხეთში.

გარდაიცვალაა 17 ნოემბერს, 1962 წელს, დაკრძალულია პრაღაში.
ჩობანიდები

ჩობანიდები — ანატოლიის თურქმანული ბეილიქი, რომელიც საუკუნეში იმავე სახელობის დინასტიამ დააფუძვნა. ბეილიქი ძირითადად მოიცავდა ანატოლიის ცენტრალურ მხარეს და ჩრდილოეთ ანატოლიაში მდებარე ქალაქ კასთამონუს.

ისტორია
დინასტიის დამაარსებელი ჰუსამედინ ჩობანი რუმის სასულთნოს განთქმული მოხელე და სარდალი იყო. ის სულთან ქეი-ქავუს -ის და ალაედინ ქეიყუბადის მმართველობის დროს მოღვაწეობდა. საუკუნის ადრეულ ხანებში ჰუსამედინ ჩობანი ერთ-ერთი სელჩუკი მხედართმთავარი იყო, რომელიც სელჩუკთა საზღვრები ჩრდილოეთ ანატოლიის მიმართულებით; ბიზანტიის და ტრაპიზონის იმპერიის ტერიტორიების ხარჯზე გააფართოვა. შედეგად მან მფლობელობაში მიიღო კასთამონუ. 1224-1227 წლებში, ის ასევე მიუძღვოდა სელჩუკთა ლაშქარსა და ფლოტს, რომელმაც ქალაქ სინოპიდან ყირიმის ნახევარკუნძულზე მდებარე ფორტიფიცირებული ქალაქი სუდაკი დაიკავა.

ჰუსამედინ ჩობანის სიკვდილის შემდეგ, ბეილიქი მისი შვილი ალფ იურეკის და შვილიშვილის იავლაკ არსლანის მიერ იმართებოდა. იავლაკ არსლანის მმართველობის ბოლო წლებამდე, ჩობანიდები მონღოლი სიუზერენიბის ერთგულნი რჩებოდნენ, რომლებმაც საკუთარი ჰეგემონია ანატოლიის რეგიონზე ქოსე-დაღის ბრძოლის შედეგად დაამყარეს. ალფ იავლაკის აჯანყება წარუმატებლად დასრულდა და ის გაერთიანებულ მონღოლურ-სელჩუკურ ძალებთან ბრძოლაში დაიღუპა. რეგიონი სამართავად სელჩუკ სარდალს, შამ ად-დინ იამან ჯანდარს გადაეცა, რომლის შთამომავლებმაც აქ მოგვიანებით ჯანდარიდების ბეილიქი დააარსეს.

იავლაკ არსლანის შვილმა ჩობანოღლუ მაჰმუდ ბეგმა შეძლო ძალაუფლების დაბრუნება და იამან ჯანდარი რეგიონიდან დროებით გააძევა. მან ასევე მოახერხა ბიზანტიის მოსაზღვრე ტერიტორიების დარბევა და მათ ხარჯზე გაფართოება. 1281-1299 წლებში ოსმალები ჩობანიდების ვასალებად ითვლებოდნენ, მაგრამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადეს მას შემდეგ, რაც იავლაკ არსლანმა შეწყვიტა ბიზანტიის იმპერიის დარბევა. 1309 წელს უკანასკნელი ჩობანიდი მმართველი იამან ჯანდარის შვილის. ჩანდაროღლუ სულეიმან ფაშას მსხვერპლი გახდა, რის შედეგად რეგიონი ისევ ჯანდარიდების ხელში გადავიდა.

ჩობანიდების დინასტიამ მნიშვნელოვანი არქიტეკტურული ნიმუშები დატოვა კასთამონუს გარშემო.

მართველთა სია
ვლადიმერ გრიგოლია

ვლადიმერ გრიგოლია (დ. 28 ივნისი, 1903; სეფიეთი — გ. 11 იანვარი, 1977; თბილისი) — ქართველი მოქანდაკე და მხატვარი.

ბიოგრაფია
ვლადიმერ (ლადო) გრიგოლია დაიბადა აბაშის რაიონის სოფელ სეფიეთში. 1928 წლიდან სამხატვრო გამოფენებში მონაწილეობდა. 1930 წელს თბილისის სამხატვრო აკადემია დაამთავრა. 1933 წლიდან იმავე აკადემიაში პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა. 1920-1930 წლებში. ძირითადად მუშაობდა როგორც მოქანდაკე. 1932 წლიდან გრაფიკაში მუშაობდა. დიდი წვლილი მიუძღვის ქართული წიგნის სამკაულისა და შრიფტის შექმნაში. ძველი ქართული ხელნაწერებისა და ნაბეჭდი წიგნების დეკორის საფუძველზე მან შექმნა წიგნის მორთულობის ახალი კომპოზიციები, ქართული შრიფტის ახალი ვარიანტები. მისმა ნაშრომმა — „ქართული კონსტრუქციული და აკადემიური შრიფტი“ — საფუძველი ჩაუყარა სამხატვრო აკადემიაში შრიფტის სწავლების დისციპლინას. გაფორმებული აქვს 100-ზე მეტი წიგნი. მის მიერ მხატვრულად გაფორმებულია უნიკალური გამოცემები: „ვეფხისტყაოსანი“ (1937), აკაკი წერეთლის (1940), ნიკოლოზ ბარათაშვილის საიუბილეო გამოცემა, ქართული პოეზიის ანთოლოგია ინგლისურ ენაზე, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ალაკტიონ ტაბიძის, კონსტანტინე გამსახურდიას წიგნები. დახატული აქვს გიორგი სააკაძისა და გრიგოლ ორბელიანის პორტრეტები. შექმნა კამერული ქანდაკებები: „სამშობლო“ (1928), „ქალიშვილის თავი“ (1928), „ქართველი ქალი“ (1928), შოთა რუსთაველის ძეგლის პროექტი (1936). მის საცხოვრებელ სახლში არის მხატვრის სახელოსნო, სადაც ხელოვნის არქივი და საინტერესო შემოქმედებითი მემკვიდრეობა ინახება.

1928-1929 წლებში იყო ქართველ ხელოვანთა საზოგადოების წევრი, 1930-1932 წლებში კი — მხატვართა გაერთიანების — „სარმა“ — წევრი. 1969 წელს ლადო გრიგოლიას საქართველოს სახალხო მხატვრის ტიტული მიენიჭა, 1973 წელს კი შოთა რუსთაველის სახელობის პრემია გადაეცა.
მიგელ დიას-კანელი

მიგელ მარიო დიას-კანელ ბერმუდესი ( დ.20 აპრილი, 1960, ვილია-კლარას პროვინცია, კუბა) — კუბელი პოლიტიკოსი, კუბის მთავრობის მეთაური, კუბის სახელმწიფო საბჭოს პრეზიდენტი, კუბის რევოლუციური შეიარაღებული ძალების ხელმძღვანელი 2018 წლის 19 აპრილიდან.

ბიოგრაფია
1982 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტი და მიიღო ელექტრონული ინჟინრის განათლება. 1982-1985 წლებში მსახურობდა კუბის რევოლუციურ შეიარაღებულ ძალებში.
1986 წელს კარიერა დაიწყო კუბის ახალგაზრდა კომუნისტთა კავშირში.