iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მცხეთის წმინდა დემეტრეს ეკლესია

მცხეთის წმინდა დემეტრე თესალონიკელის ეკლესია — ეკლესია საქართველოში. მდებარეობს მცხეთიდან დასავლეთით ორიოდე კმ-ის დაშორებით, კოდმანის ზეგანზე. - სს-ში აგებული და რამდენიმეჯერ გადაკეთებული ეს ორქანობიანი, ფლეთილი ქვის ეკლესია განსაკუთრებული არქიტექტურული ღირებულებით არ გამოირჩევა. იგი მარტივი ტიპის დარბაზული ნაგებობაა, თუმცა, მის მნიშვნელობას საინტერესო ლანდშაფტური გარემო განაპირობებს.

ეკლესია დარბაზულია (8,7 4,8 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. დარბაზი უსწორო ნახევარწრის ფორმის კამარითაა გადახურული. კამარას შუაში აქვს საბჯენი თაღი, რომელიც კამარის ქუსლებთან ჩასმულ იმპოსტისმაგვარ შვერილებს ეყრდნობა. აღმოსავლეთის და დასავლეთის კედლებში თითო სარკმელია გაჭრილი. საკურთხეველში დგას მასიური სატრაპეზო ქვა (სხვა ეკლესიიდან აქ გადმოტანილი საკურთხევლისწინა ჯვრის პოსტამენტი). საკურთხეველში სარკმელთან ჩასმულ ქვაზე (ასევე გადმოტანილია სხვა ძეგლიდან) წითელ საღებავგადასმული ასომთავრული წარწერაა.

ტაძარში შემონახული იყო საკურთხევლისწინ აღსამართი ჯვრის კვარცხლბეკი რომელიც გამოიყენებოდა ტრაპეზის ქვად. იქვე ინახებოდა ადრექრისტიანული ხანის რელიეფური კვეთილობით შემკული ქვაჯვარის კაპიტელი. ეს ქვები ახლა ეკლესიის სამხრეთ ფასადთან დგას. ეკლესია მოხატული ყოფილა. ფერწერის ნაშთები შემორჩენილია აბსიდთან.

ფოტოგალერეა
კუსტოცის ბრძოლა (1866)

კუსტოცის ბრძოლა — ავსტრია-იტალიის ომის (1848-1849 წწ.) დროს ლომბარდიაში (იტალია) გამართული ბრძოლა, მიმდინარეობდა 1866 წლის 24 ივნისს იტალიის არმიას, რომელსაც სარდლობდა იტალიის მეფე ვიტორიო ემანუელე და ავსტრიის არმიას შორის. ბრძოლა დამთავრდა ავსტრიელების გამარჯვებით. კუსტოცასთან დამარცხებამ აიძულა იტალია დროებით გადაედო ვენეციაზე შეტევა.
ზაჰესის პეტრე მოციქულის ეკლესია

ზაჰესის პეტრე მოციქულის ეკლესია — ეკლესია დგას ზაჰესის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 400 მეტრზე, გორაკზე. სტილისტური ნიშნებით მიეკუთვნება გარდამავალ პერიოდს.

ეკლესია დარბაზულია (11 6,7 მ), ნაგებია ქვიშაქვით. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. სწორკუთხა კარი შიგნით და გარეთ არქიტრავით არის გადახურული. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში თითო თაღოვანი სარკმელია. აფსიდის წინ 0,4 მეტრზე ქვის კანკელი დგას (შემორჩენილია 1 მეტრის სიმაღლეზე). კამარის შეკიდული საბჯენი თაღი აგურისაა. იგი ქვის კრონშტეინებს ეყრდნობა. კონქის და კამარის ზედა სივრცე შენობის მთელ სიგრძეზე შეკრულია პილასტრებით, რომლებიც სახურავის კეხის საბჯენის როლს ასრულებენ. ეკლესიის თაროსებრ ლავგარდანს ჰორიზონტალური შემონაკეცები ჰქონია.
კუშჩის ორმოსამარხი

კუშჩის ორმოსამარხი — ორმოსამარხი, მდებარეობს წალკის მუნიციპალიტეტის სოფელ კუშჩში. გაითხარა 1939 წელს (ხელმძღვანელი ბორის კუფტინი), რომელშიც აღმოჩნდა ძვ. წ. საუკუნის ნივთები (ბრინჯაოს მასიური კვერთხისთავი, ორფრთიანი ყუნწიანი ისრისპირები და სხვ.) მ. შ. სამხრეთ-აღმოსავლეთ ამიერკავკასიის ტიპის რკინის მსხვილი ორკაპა კოტით. 1947 წელს იქვე გაითხარა ქვაყუთი და ქვებშემოწყობილი 4 ორმოსამარხი, რომლებშიც აღმოჩნდა ადრინდელი ანტიკური ხანისათვის დამახასიათებელი მასალა (თიხის ჭურჭელი, ბრინჯაოსა და ვერცხლის სასაფეთქლე რგოლები, ბრინჯაოს და რკინის ზურგშეზნექილი სამაჯურები, ვერცხლის ფარაკიანი ბეჭედი, ფერადი ქვებისა და მინის მძივები...) ქვაყუთში (ძვ. წ. საუკუნის ნახევარი) სხვა ნივთებთან ერთად ნაპოვნია შავი მინის ცილინდრული უნიკალური სანელსაცხებლე, აგრეთვე მოყვითალო ანგობით დაფარული და წითელი წერნაქით მოხატული 2 თიხის დოქი, რომლებიც საქართველოში აღმოჩენილი ადრინდელი ანტიკური ხანის უძველესი მოხატული ჭურჭლებია.
კუშჩის გორასამარხი

კუშჩის გორასამარხი — გორასამარხი, მდებარეობს წალკის მუნიციპალიტეტის სოფელ კუშჩის მახლობლად. გაითხარა 1940-1947 წლებში. შედგება შუა ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. -ძვ. წ. სს.) 2 გორასამრხისაგან ე. წ. თოფ-ქარი და თოფ-ქარი . ორივე გორასამარხს ქვით ნაგები დასაკრძალავი დარბაზები ჰქონდა. მათში აღმოჩნდა მოყვითალო ანგობის ფონზე ყავისფრად მოხატული დერგები და ჭდეული ორნამენტით შემკული შავპრიალა კერამიკა, ობსიდიანის ისრისპირები, ბრინჯაოს მახვილის ნატეხი, ოქროს და მინისებრი პასტის მძივები, ოქროს და ვერცხლის გარსაკრავები და სხვ. პირველ გორასამარხში ნაპოვნი გავარსითა და ფერადი ქვების ინკრუსტაციით შემკული ოქროს სფერულთავიანი ვერცხლის საკინძი ძველი ქართული ოქრომჭედლობის ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუშია.
ელ-ჯუფრა

ელ-ჯუფრა — ლიბიის ერთ-ერთი რაიონი. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში. დედაქალაქია ჰუნი.

ელ-ჯურფა თავდაპირველად ერთ-ერთი ადმინისტრაციული დანაყოფი იყო იმ 25-დან, რომლებიც ლიბიაში 1988 წელს შეიქმნა. 2001 წელს მისი ფართობი შემცირდა, თუმცა 2007 წელს, ლიბიის ადმინისტრაციული მოწყობის რეორგანიზაციის შედეგად კვლავ ძველ საზღვრებს დაუბრუნდა.
კრივიჩები

კრივიჩები — აღმოსავლეთ სლავთა ტომობრივი გაერთიანება - საუკუნეებში. ცხოვრობდნენ დნეპრის, ვოლგისა და დასავლეთ დვინის ზემო წელზე. არქეოლოგიური ძეგლებია გორასამარხები (გვამების დაწვა), მიწისმოქმედთა დასახლებანი, სადაც მიკვლეულია ხელოსნობის ნაშთები. მთავარი ცენტრები იყო სმოლენსკი, პოლოცკი, იზბორსკი და, შესაძლოა, ფსკოვიც. კრივიჩების შემადგენლობაში შედიოდნენ ბალტიკის მრავალრიცხოვანი ეთნიკური ჯგუფები. კიევის სამთავროში გაერთიანებამდე კრივიჩებს საკუთარი მთავარი ჰყავდათ ( საუკუნის ნახევარი). უკანასკნელად იხსენიებიან 1162 წლის მატიანეში, როდესაც მათ მიწაზე ჩამოყალიბდა სმოლენსკისა და პოლოცკის სამთავროები.
კრომანიონელი

კრომანიონელი — გვიანდელი პალეოლითის ეპოქის ადამიანის ზოგადი სახელწოდება. კრომანიონელის ნაშთები პირველად იპოვეს 1868 წელს კრო-მანიონთან (საფრანგეთი). კრომანიონელის სპეციფიკური თავისებურებებია: დოლიქოკრანიული ქალა, ფართო სახე, მკვეთრად გამოხატული წარბზედა რკალები, კუთხოვანი და დაბალი თვალბუდეები, ვიწრო და წინ წაზიდული ცხვირი, ძალზე დიდი ტევადობის ტვინის ქალა, სიმაღლე 180 სმ. ანთროპოლოგიური თვალსაზრისით კრომანიონელი განეკუთვნება ადამიანთა თანამედროვე სახეობას.

საქართველოში კრომანიონელი ადამიანის თავის ქალის ფრაგმენტები ნაპოვნია საკაჟიაში.
ქარელის მუნიციპალიტეტის გერბი

ქარელის მუნიციპალიტეტის გერბი — ქარელის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია ქარელის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

აღწერილობა
გერბის მეწამული ფერის ჰერალდიკური ფარის ცენტრში მოთავსებულია ირიბი ჯვრის ფორმის, ანუ ერთმანეთზე გადაჯვარედინებული საერო და სასულიერო ხელისუფლების აღმნიშვნელი ოქროს კვერთხი. კვერთხთა თავებს შორის მოთავსებულია წმინდა მეფე დავით მეოთხის „აღმაშენებლის“ ოქროს თავსარქმელი — გვირგვინი; კვერთხების მარჯვნივ და მარცხნივ თითო ჰერალდიკური ოქროს ჯვარი, ხოლო კვერთხების ქვემოთ — სამყურას ფორმის მუხის ოქროს ფოთოლი ოქროსივე ორი ნაყოფით (რკოთი).

გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია კარიბჭით.

ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-მეწამული ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავით ჩაწერილია გერბის დევიზი — „ქარელი“.

გერბის შესახებ
ქარელის მუნიციპალიტეტის გერბი ოფიციალურად დამტკიცდა 2010 წელს, კონკურსის საფუძველზე. მისი ავტორია აკაკი ლომიტაშვილი.

გერბის ფარში გამოსახული ფიგურები და გამოყენებული ფერები — მეწამული და ოქრო ქარელის მკვიდრთა გამბედაობასა და დიდსულოვნებაზე, ვაჟკაცობასა და მამულისადმი სიყვარულს განასახიერებს. გერბში მთავარი ფერის (მეწამული) გამოყენებას ისტორიული საფუძველი გააჩნია და ეყრდნობა - სს. ისტორიულ დოკუმენტებს. ძირითად წყაროს კი წარმოადგენს ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ შექმნილი გერბები, სადაც ქართლის რეგიონი ფიქსირდება მეწამული ფერით. გერბის ფარში გამოსახული არაჰერალდიკური ფიგურები — ოქროს ორი ჰერალდიკური ჯვარი — განასახიერებენ 1104 წლის რუის-ურბნისის ძეგლისწერას, ანუ საეკლესიო კრებას, რომელიც ჩატარდა რუისსა და ურბნისში წმინდა მეფე დავით აღმაშენებლის მოწვევითა და ხელმძღვანელობით (რაც გადმოცემულია მეფე დავითის ოქროს გვირგვინით. „ძეგლისწერაჲ წმიდისა და ღმრთივ შეკრებულისა კრებისაჲ, რომელი შემოკრბა ბრძანებითა კეთილად მსახურისა და ღმრთივ დაცვულისა მეფისა ჩუენისა დავით აფხაზთა და ქართველთა რანთა და კახთა მეფისა, პირთათვის რომელნი ქუემო მოხსენებულ არიან“.), სადაც სამეფო ხელისუფლების ქვეშ გაერთიანდა საერო და სასულიერო ხელისუფლება (გადმოცემულია ორი ოქროს კვერთხის (საერო და სასულიერო) სახით), რის შედეგადაც საქართველოს სამეფო ძლიერი მმართველობის მქონე სახელმწიფოდ ჩამოყალიბდა, რაც გადმოცემულია მუხის ოქროს ნაყოფითა და ფოთლით.
ლიბიის რაიონები

ლიბიაში 22 ადმინისტრაციული რაიონია, რომელსაც არაბულად შაბიას უწოდებენ. 1990-იანი წლების ბოლოს, მათ ჩაანაცვლეს მანამდე არსებული ბალადიატის სისტემა.

შაბია ნეოლოგიზმია, რომელიც მხოლოდ კადაფის ლიბიაში გამოიყენებოდა სხვა მრავალ მსგავს ექსკლუზიურ ტერმინთან ერთად. ტერმინი ძირითადში აღნიშნავს რაიონს, რომელიც უმაღლესი დონის ადმინისტრაციული ერთეულია.

2007 წელს, ამჟამინდელმა 22-მა რაიონმა ჩაანაცვლა მანამდე არსებული 32 რაიონის სისტემა.

ამჟამინდელი რაიონებია:
ქარელის მუნიციპალიტეტის დროშა

ქარელის მუნიციპალიტეტის დროშა — ქარელის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ქარელის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

აღწერილობა
დროშა წარმოადგენს მეწამული ფერის მართკუთხედის ფორმის ქსოვილს, რომლის ცენტრში მოთავსებულია ირიბი ჯვრის ფორმის, ანუ ერთმანეთზე გადაჯვარედინებული საერო და სასულიერო ხელისუფლების აღმნიშვნელი ოქროს კვერთხი. კვერთხთა თავებს შორის მოთავსებულია წმინდა მეფე დავით აღმაშენებლის ოქროს თავსარქმელი (გვირგვინი); კვერთხების მარჯვნივ და მარცხნივ თითო ჰერალდიკური ოქროს ჯვარი, ხოლო კვერთხების ქვემოთ — სამყურას ფორმის მუხის ოქროს ფოთოლი ოქროსივე ორი ნაყოფით (რკოთი).

დროშის პროპორციაა - 2/3.
ლიბიის გერბი

სამოქალაქო ომის შედეგად მუამარ კადაფის რეჟიმის დამხობის შემდეგ, ლიბიას ამჟამად ოფიციალური სახელმწიფო გერბი არ აქვს. ეროვნული გარდამავალი საბჭოს მიერ 2011 წლის აგვისტოში მიღებული საკონსტიტუციო დეკლარაცია განსაზღვრავს ლიბიის დროშას, მაგრამ არაფერს ამბობს გერბის შესახებ.

სიმბოლო, რომელიც ოფიციალური მიზნებისათვის გამოიყენება, ლიბიის საკანონმდებლო ორგანომ — საყოველთაო ეროვნულმა კონგრესმა მიიღო. მასზე გამოსახულია ნახევარმთვარე და ვარსკვლავი, რომელსაც გარს წრიულად წაწერილი აქვს საყოველთაო ეროვნული კონგრესის სახელი არაბულ და ინგლისურ ენებზე. მას კონგრესის მიერ გამოცემულ დოკუმენტთა და კანონთა დასამოწმებლად იყენებებ.

ასევე არსებობს სხვა სიმბოლოები, რომლებსაც პრემიერ მინისტრის ოფისი და სხვადასხვა სამთავრობო დეპარტამენტები იყენებენ. ამ გერბებზე როგორც წესი, ლიბიის დროშის ფონზე გამოსახულია ლიბიის რუკის კონტური და გარს წაწერილი აქვს შესაბამისი დეპარტამენტის დასახელება არაბულ ენაზე.

გალერეა
არაბულ რესპუბლიკათა ფედერაცია

არაბულ რესპუბლიკათა ფედერაცია — ლიბიის ლიდერის მუამარ კადაფის წარუმატებელი მცდელობა გაეერთიანებინა ლიბია, ეგვიპტე და სირია გაერთიანებულ არაბულ სახელმწიფოთა სახელწოდებით. მიუხედავად იმისა, რომ 1971 წლის 1 სექტემბერს თითოეულ ამ სახელმწიფოში ჩატარდა რეფერენდუმი, სადაც სამივე ქვეყანა შერწყმის კონკრეტულ პირობებს არ დაეთანხმა. ფედერაციამ იარსება 1972 წლის 1 იანვრიდან 1977 წლის 19 ნოემბრამდე.

არაბულ რესპუბლიკათა ფედერაცია არ უნდა იქნას არეული გაერთიანებულ არაბულ რესპუბლიკაში (1958–1961), რომელიც სუვერენული სახელმწიფო იყო და აერთიანებდა ეგვიპტესა და სირიას. „არაბულ რესპუბლიკათა ფედერაცია“ შესაძლოა ასევე აღნიშნავდეს ხუთ სხვადასხვა შემთხვევას:

ფედერაცია ეგვიპტეს, ლიბიასა და სუდანს შორის (1969/70–1971)
ფედერაცია ეგვიპტეს, ლიბიასა და სირიას შორის (1971/72–1974/77)
ფედერაციული გაერთიანება ეგვიპტესა და ლიბიას შორის (1972–1973/74)
ფედერაციული გაერთიანება ეგვიპტესა და სირიას შორის (1976–1977)
ფედერაცია ეგვიპტეს, სუდანსა და სირიას შორის (1977)
ამასონასის დეპარტამენტი

ამასონასის დეპარტამენტი — კოლუმბიის ერთ-ერთი დეპარტამენტი. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში. დედაქალაქია ლეტისია. სახელი მომდინარეობს მდინარე ამაზონისგან, რომლის აუზსაც მიეკუთვნება დაპარტამენტის ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი, რომელსაც წვიმის ტყეები ფარავს.

დეპარტამენტს აღმოსავლეთით ესაზღვრება ბრაზილია, სამხრეთ–დასავლეთით პერუ.

ეკონომიკაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობს სოფლის მეურნეობა, მეთევზეობა და ტურიზმი.

მუნიციპალიტეტები
ამასონასის დეპარტამენტი დაყოფილია 11 მუნიციპალიტეტად:
ელ-ენკანტო
ლა-ჩორერა
ლა-პედრერა
ლა–ვიქტორია
ლეტისია
მირიტი-პარანა
პუერტო-ალეგრია
პუერტო-არიკა
პუერტო-ნარინიო
პუერტო-სანტანდერი
ტარაპაკა
ტრიპოლის საერთაშორისო აეროპორტი

ტრიპოლის საერთაშორისო აეროპორტი — საერთაშორისო მნიშვნელობის აეროპორტი ლიბიაში, ქალაქ ტრიპოლიში. ქვეყნის უმსხვილესი აეროპორტია. აქვს 2 ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი (3601 44 მ და 2637 44 მ). მდებარეობს ზღვის დონიდან 80 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ტრიპოლის ცენტრიდან დაშორებულია 34 კილომეტრში. ტერმინალის გამტარუნარიანობა წელიწადში 3 მილიონ ადამიანს შეადგენს. 2007 წელს აეროპორტი მოემსახურა 2,1 მილიონ, ხოლო 2008 წელს დაახლოებით 3 მილიონ მგზავრს. მეორე მსოფლიო ომის (1939-1945) დროს აეროდრომი გამოყენებული იყო ბრიტანეთის სამეფო სამხედრო-საჰაერო ძალების მიერ. 1950-1960 წლებში ეწოდებოდა ტრიპოლი იდრისის საერთაშორისო აეროპორტი. ეროვნული და საერთაშორისო მიმოსვლების გაუმჯობესების მიზნით აეროპორტს 1978 წლის სექტემბერში რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა.

2011 წლის მარტიდან 2011 წლის ოქტომბრამდე აეროპორტი დაიხურა. 2011 წლის 21 აგვისტოს ლიბიელმა აჯანყებულებმა აეროპორტი დაიპყრეს. 2011 წლის 11 ოქტომბერს ოფიციალურად გაიხსნა.
კურტრეს ბრძოლა (1302)

კურტრეს ბრძოლა ოქროს დეზების ბრძოლა — ბელგიის ქალაქ კურტრეს მახლობლად 1302 წლის 11 ივლისს საფრანგეთის ჯარებსა და ფლანდრიის სახალხო ლაშქარს შორის გამართული ბრძოლა. ფრანგებს სარდლობდა გენერალ-კაპიტანი გრაფი რობერტ დ’არტუა, ხოლო ფლანდრიელებს ვილჰელმ ჟილიე.

საფრანგეთის მიერ ფლანდრიის დაპყრობამ (1300) და მეფისნაცვალთა მოძალადეობამ გამოიწვია სახალხო აჯანყება 1302 წელს. აჯანყებულებმა ალყა შემოარტყეს კურტრეს, რომელსაც მეფის ჯარები მიადგა. ცხენოსან რაინდთა შეტევა ფლამანდიელმა ქვეითმა მოლაშქრეებმა უკუაგდეს. ბრძოლის შემდეგ შეაგროვეს 700 ოქროს დეზი, ამიტომ ამ ბრძოლას „დეზების ბრძოლა“ ეწოდა. საფრანგეთის მეფე ფილიპე ლამაზი იძულებული გახდა უარი ეთქვა ფლანდრიის დაპყრობაზე.
რუფუს კვინტუს კურციუსი

რუფუს კვინტუს კურციუსი — საუკუნის ძველი რომაელი ისტორიკოსი და რიტორი. ეკუთვნის ნაშრომი „ალექსანდრე მაკედონელის ისტორია“ 10 წიგნად. პირველი 2 წიგნი დაკარგულია, - წიგნები მოიცავს პერიოდს ძვ. წ. 333 წლიდან ალექსანდრე მაკედონელის სიკვდილამდე. კურციუსის ეს ნაშრომი ეყრდნობა ალექსანდრე მაკედონელის მოღვაწეობისადმი მტრულად განწყობილ ისტორიულ თხზულებებს, რომელსაც ჩვენამდე არ მოუღწევია.
არტ ტეიტუმი

არტ ტეიტუმი , .; დ. 13 ოქტომბერი, 1908, ოჰაიო, აშშ — გ. 5 ნოემბერი, 1956, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი ჯაზის ვირტუოზი პიანისტი, რომელიც გამოირჩეოდა ფენომენალური ნიჭით (მისმა ტექნიკამ გააოცა ვლადიმერ ჰოროვიცი). ის იყო დაბადებიდან ბრმა. ტეიტუმი აღიარეს, როგორც ერთ-ერთი საუკეთესო პიანისტი ჯაზის ისტორიაში.
ლაზარ ფარპეცი

ლაზარ ფარპეცი, ლაზარ ფარპელი — საუკუნის სომეხი ისტორიკოსი. დაიბადა სოფელ ფარპში (აქედანაა მისის სახელი). ყრმობა ქვემო ქართლის პიტიახშ არშუშას სამეფო კარზე გაუტარებია. პირველდაწყებითი განათლებაც იქვე მიუღია. შემდეგ სწავლის გასაგრძელებლად ბიზანტიაში გაუგზავნიათ. სამშობლოში დაბრუნებული ლაზარ ფარპეცი ვაღარშაპატის ეკლესიისა და მონასტრის ზედამხედველად და წინამძღვრად დაწინაურდა. მაგრამ სასულიერო კარიერა მარცხით დასრულდა და საისტორიო მწერლობა დაიწყო. მისი შრომა „სომხეთის ისტორია“ ფაქტობრივად აგათანგელოსისა და ფავსტოს ბუზანდის თხზულებათა გაგრძელებაა და გადმოგვცემს 387-485 წლების სომხეთის ისტორიას. დიდი ყურადღება ეთმობა სომხეთისა და კავკასიის ალბანეთის ბრძოლას ირანის წინააღმდეგ. ამასთან ლაზარ ფარპეცი საგულისხმო ცნობებს გვაწვდის საქართველოს ისტორიის, ისტორიული გეოგრაფიისა და სხვა საკითხების, კერძოდ, ირანის წინააღმდეგ 482 წლის ქართლის აჯანყების შესახებ.
ლავრენტის მატიანე

ლავრენტის მატიანე — ძველი რუსული მატიანე, 1305 წლის მატიანის ნუსხა, რომელიც 1377 წელს გადაწერა ბერების ჯგუფმა ლავრენტის ხელმძღანელობით. ლავრენტის მატიანის ტექსტში გამოტოვებულია 898-922, 1263-1283 და 1288-1294 წლების ცნობები. ლავრენტის მატიანე წარმოადგენს ძველი რუსული სახელმწიფოსა და ფეოდალური დაქუცმაცებულობის პერიოდის ამსახველ უძვირფასეს ძეგლს. იგი ეყრდნობოდა ვლადიმირის დიდი მთავრის კრებულს ტვერის მატიანის ცნობებითურთ. 1792 წელს ლავრენტის მატიანე შეიძინა ალექსი მუსინ-პუშკინმა და მიართვა ალექსანდრე -ს, რომელმაც იგი საჯარო ბიბლიოთთეკას გადასცა. მთლიანად გამოიცა 1846 წელს.
ტრიპოლის კათედრალი

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =1928
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი =32.5326
| გრძედი =13.119
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ტრიპოლის კათედრალი — კათოლიკური საკათედრო ტაძარი ლიბიაში, ქალაქ ტრიპოლიში. ოფიციალურად გაიხსნა 1928 წელს. არქიტექტორი საფო პანტერი, რომელმაც შექმნა რომანული სტილის საკათედრო ტაძარი, 46 მ სიმაღლის გუმბათით. სამრეკლო იყო ვენეციური სტილის. ინტერიერის გაფორმებაში წვლილი შეიტანა ლიბიელმა ხელოვანმა ოთმან ნეჯემმა. ტრიპოლის კათედრალი იყო ქალაქში რიგით მეორე კათოლიკური ეკლესია. 1970 წელს ტაძარი გადააკეთეს მეჩეთად. 2000 წლიდან აქვს მეჩეთის ოფიციალური სტატუსი.
ბენღაზის კათედრალი

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| ვებ-გვერდი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =1939
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი =32.650
| გრძედი =20.334
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ბენღაზის კათედრალი — ყოფილი კათოლიკური ეკლესია ლიბიაში, ქალაქ ბენღაზიში. მშენებლობა დაიწყო 1929 წელს. დააპროექტეს იტალიელმა არქიტექტორებმა ოტავიო კაბიატიმ და გვიდო ფერაციმ. მშენებლობა დასრულდა 1939 წელს. აგებულია ნეოკლასიციზმის სტილში. ლიბიის დამოუკიდებლობის მოპოვების დღიდან ეკლესია ნაციონალიზებული იქნა და გამოიყენებოდა როგორც ლიბიის არაბეთის სოციალისტური კავშირის შტაბ-ბინა. მთავარი გუმბათი მდებარეობს აფსიდაზე, სადაც გარშემორტყმულია 8 შპილით. ეკლესიის ზარი იწონის დაახლოებით 6 ტონას. ამჟამად იგი მიტოვებულია. მიმდინარეობს სარემონტო სამუშაოები.
გაერთიანებული არაბული რესპუბლიკა

გაერთიანებული არაბული რესპუბლიკა — სუვერენული გაერთიანება ეგვიპტესა და სირიას შორის. შეიქმნა 1958 წელს და არსებობდა 1961 წლამდე, როდესაც სირიამ კავშირი დატოვა. თუმცა, 1971 წლამდე, ეგვიპტემ არსებობა „გაერთიანებული არაბული რესპუბლიკის“ სახელით განაგრძო. პრეზიდენტი იყო გამალ აბდელ ნასერი. არსებობის განმავლობაში (1958–1961), ჩრდილოეთ იემენთან ერთად გაერთიანებული არაბული სახელმწიფოს კონფედერაციის წევრი იყო.

კავშირმა 1952 წლის ეგვიპტის რევოლუციის დროინდელი დროშა შემოიღო, რომელსაც ორი წევრის აღსანიშნავად ორი ვარსკვლავი დაამატა. ეს სიმბოლო ამჟამად სირიის დროშას წარმოადგენს. 1963 წელს მსგავის დროშა მიიღო ერაყმაც, მაგრამ სამი ვარსკვლავით, რაც განასახიერებდა იმის იმედს, რომ კავშირში მასაც მიიღებდნენ. თანამედროვე ეგვიპტის, სუდანისა და იემენის დროშები ასევე ამ დროშას ეფუძნება.
გაერთიანებული არაბული სახელმწიფო

გაერთიანებული არაბული სახელმწიფო — ხანმოკლე ისტორიის მქონე კონფედერაცია გაერთიანებულ არაბულ რესპუბლიკასა (ეგვიპტე და სირია) და ჩრდილოეთ იემენს შორის 1958–1961 წლებში.

გაერთიანებული არაბული რესპუბლიკა სუვერენული სახელმწიფო იყო, რომელიც 1958 წელს ეგვიპტემ და სირიამ შექმნეს. ამავე წელს, მათ შუერთდა იემენის მუტავაკილიტის სამეფო, რომელსაც ეგვიპტესთან უკვე დადებული ჰქონდა თავდაცვითი პაქტი, რის შედეგადაც შეიქმნა არამდგრადი კონფედერაცია. მიუხედავად ამისა, გაერთიანებული არაბული რესპუბლიკის წევრი ქვეყნებისაგან განსხვავებით, იემენი სუვერენულ სახელმწიფოდ დარჩა. მან შეინარჩუნა გაეროს წევრობა და კონფედერაციაში ყოფნის პერიოდში, მისი საელჩოები ასევე ცაკლე იყო მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში.
შოთა მშვენიერაძე

შოთა მშვენიერაძე (დ. 27 მარტი, 1927 — გ. 2000) — ქართველი ექიმი თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი 1950 წელს; თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი 1956 წელს.

1956 წლიდან სხვადასხვა პერიოდში მოღვაწეობდა თბილისის სამხელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტში, საქართველოს ჰიგიენის სამეცნიეროკვლევით ინსტიტუტში და სამედიცინო აკადემიაში.

1960-იანი წლებიდან აწარმოებდა რეგისტრირებულ კერძო სამედიცინო პრაქტიკას. მას დიდი წვლილი მიუძღვის საქართველოს კურორტების განვითარებაში. 1995 წელს დააარსა საერთაშორისო სამეცნიერო რეფერირებადი ჟურნალი მკურნალი, რომლის სარედაქციო საბჭო წარმოადგინა დარგის ცნობილი მოღვაწეებით. ჟურნალი დიდ სამსახურს უწევდა როგორც პრაქტიკოს ექიმებს, ისევე მაძიებლებსა და მეცნიერებს.

შოთა მშვენიერიძე იყო საერთაშორისო ასოციაცია „-ის“ პროფესორთა საბჭოს წევრი. ავტორია 70-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის.
ლამიის ომი

ლამიის ომი — ბერძნული სახელმწიფოების ომი მაკედონიის ბატონობის წინააღმდეგ. მიმდინარეობდა ძვ. წ. 323 წლიდან 322 წლამდე. ათენმა ისარგებლა ალექსანდრე მაკედონელის სიკვდილით და ომი წამოიწყო. მას ფოკიდა, ეტოლია და სხვა პოლისები მიემხრო. ანტიმაკედონურ კოალიციას სათავეში დემოსთენე ჩაუდგა; პოლისების ოლიგარქიული წრეები მაკედონიას უჭერდნენ მხარს. გაერთიანებულმა ბერძნულმა ჯარმა მაკედონელები დაამარცხა, ანტიპატრემ თავისი ჯარით ქ. ლამიას შეაფარა თავი (აქედან მოდის ომის სახელწოდებაც). მაგრამ მოკავშირეებს შორის ერთსულოვნება არ იყო, თანაც ანტიპატრეს დამხმარე ძალამ მოუსწრო და კოალიცია დამარცხდა. ათენში მაკედონელთა გარნიზონი ჩააყენეს.
ლარსა

ლარსა — ძველი ქალაქ-სახელმწიფო სამხრეთ შუამდინარეთში. დააარსა ამორეველების ერთ-ერთმა ბელადმა ნაპლანუმმა (დაახლ. ძვ. წ. საუკუნე). ლარსის შესახებ პირველი წერილობითი ცნობები მეფე გუნგუნუმის დროს განეკუთვნება (ძვ. წ. საუკუნე). ლარსა პოლიტიკურად გაძლიერდა ძვ. წ. საუკუნის მიწურულს. მან დაიპყრო ური და ლაგაში, ხოლო ჩრდილოეთ შუამდინარეთში - ქალაქი ქაზალუ. ძვ. წ. 1833 წელს ელამის მმართველმა ქუდურმაბუქმა ჩამოაგდო ლარსის ადგილობრივი დინასტიის წარმომადგენელი და თავისი ძე ვარადსუენი გაამეფა (ძვ. წ. 1832-1821 წწ.). ძვ. წ. 1739 წელს ლარსა ბაბილონელებმა დაანგრიეს, მოგვიანებით აღადგინეს, მაგრამ უკვე დაკარგა მნიშვნელობა. ჩვენამდე მოაღწია ლარსის სამეფოს კანონების ერთმა ნაწილმა შუმერულ ენაზე.

ლარსის არქეოლოგიური შესწავლა 1854 წლიდან დაიწყო ინგლისელმა დიპლომატმა უ. ლოფტუსმა, ხოლო საუკუნის 80-იან წლებში არქეოლოგიურ გათხრებს აწარმოებდა საფრანგეთის ექსპედიცია ანდრე პაროს ხელმძღვანელობით;
ისტაპალუკა

ისტაპალუკა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი მექსიკაში, მეხიკოს შტატის აღმოსავლეთ ნაწილში. გაშენებულია ქვეყნის დედაქალაქ მეხიკოსა და პუებლის შტატს შორის. სახელი ისტაპალუკა ნიშნავს „სადაც მარილი სველდება“.

2005 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 290 076 ადამიანს შეადგენს.

1531 წელს დაარსდა ისტაპალუკის სამწყსო, რომელსაც მთელი რეგიონისთვის დიდი მნიშვნელობა გააჩნდა. 1973 წელს აიგო მუნიციპალური სასახლე.
კუაუტიტლან-ისკალი

კუაუტიტლან-ისკალი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი მექსიკაში, მეხიკოს შტატში. სახელი მომდინარეობს ნაჰუატლის ენიდან და ნიშნავს „შენი ცხენი ხეებს შორის“.

2005 წლის აღწერის მონაცემებით, კუაუტიტლან-ისკალი შტატის მეექვსე ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქი იყო და მისი მოსახლეობა 477 872 ადამიანს შეადგენდა, მთლიანი მუნიციპალიტეტის კი 498 021-ს.
ტულტიტლან-დე-მარიანო-ესკობედო

ტულტიტლან-დე-მარიანო-ესკობედო — ქალაქი მექსიკაში, მეხიკოს შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ტულტიტლანის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქალაქ მეხიკოს ჩრდილოეთით და შედის მის აგლომერაციაში. სახელწოდება ტულტიტლანი მომდინარეობს ნაჰუატლის ენიდან. მარიანო-ესკობედო 1902 წელს მიემატა, ამერიკა-მექსიკის ომის გმირი გენერლის პატივსაცემად.

2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 31 936 ადამიანს შეადგენს.
თელონიუს მონკი

თელონიუს მონკი (; დ. 10 ოქტომბერი, 1917, ჩრდილოეთ კაროლინა, აშშ — გ. 17 თებერვალი, 1982, ნიუ-ჯერსი, აშშ) — ამერიკელი ჯაზის პიანისტი და კომპოზიტორი, რომელიც მიჩნეულია, როგორც ერთ-ერთი უძლიერესი ამერიკის ისტორიაში. მონკი არის რიგით მეორე ჯაზმენი ჩაწერილი კომპოზიციიების მიხედვით დიუკ ელინგტონის შემდეგ, იმის მიუხედავად, რომ ელინგტონს ეკუთვნის 1,000-ზე მეტი კომპოზიცია, ხოლო მონკს მხოლოდ 70.
კით ჯარეტი

კით ჯარეტი (; დ. 8 მაისი, 1945, პენსილვანია, აშშ) — ამერიკელი ჯაზის პიანისტი და კომპოზიტორი (ასევე უკრავს სოპრანო-საქსოფონზე და დასარტყმელ ინსტრუმენტებზე). ის უკრავდა ჩიკ კორეასთან ერთად მაილს დეივისის ჯგუფში. ჯარეტი გიორგი გურჯიევის სულიერ სწავლებებს იზიარებს და მისდევს, ამიტომ 1980 წელს მას ალბომი მიუძღვნა.
გვადალუპე

გვადალუპე შეიძლება იყოს:

მექსიკა
გვადალუპე (ნუევო-ლეონი) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ჩრდილო-აღმოსავლეთ მექსიკაში

კოლუმბია
გვადალუპე (ანტიოკია) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ანტიოკიის დეპარტამენტში
გვადალუპე (სანტანდერი) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი სანტანდერის დეპარტამენტში

ესპანეთი
გვადალუპე (კასერესი) — მუნიციპალიტეტი კასერესის პროვინციაში
გვადალუპე (ესპანეთი) — მდინარე ესპანეთში

სხვა
გვადალუპეს გეგმა
გვადალუპე ვიქტორია — მექსიკის რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი (1786–1843)