iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჯუმბერ ფანჩულიძე

ჯუმბერ ფანჩულიძე (დ.2 იანვარი, 1942, ძევრი) — ქართველი გეოგრაფი, ინჟინერი, მეცნიერი და პედაგოგი.

1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ინჟინერ-ჰიდროლოგის სპეციალობით.

1967-1969 წლებში სწავლობდა „საქწყალეკოლოგიის“ სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ასპირანტურაში.მუშაობა დაიწყო „საქსახწყალპროექტში“ ინჟინერ-ჰიდროლოგის თანამდებობაზე, სადაც ასრულებდა წინასაპროექტო მონაცემებისათვის საველე აზომვით გეოდეზიურ სამუშაოებს. 1976-1978 წლებში მუშაობდა სირიის არაბთა რესპუბლიკაში — ქვეყნის ზედაპირული წყლების რესურსების დადგენაზე. 1970-1982 წლებში „საქწყალეკოლოგიის“ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად, ხოლო 1982-1999 წლებში საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის ჰიდრომელიორაციის კათედრის დოცენტად. 1977 წლიდან საქართველოს მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტში სამმართველოს უფროსად. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები, რომლებიც შეეხება ხმელეთის ჰიდროლოგიის, მელიორაციის და გაუდაბნოებასთან ბრძოლის პრობლემებს. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის წყალთა მეურნეობის ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერ-მუშაკი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კოლხეთის დაბლობის დამშრობ სისტემიანი ტერიტორიების მაქსიმალური ჩამონადენის ჰიდროგრაფიის გაანგარიშების მეთოდიკა“, დაიცვა 1974 წელს.
ჟუჟუნა შაინიძე

ჟუჟუნა შაინიძე (დ.3 ოქტომბერი, 1959, რაქვთა) — ქართველი პოეტი, ჟურნალისტი და ფილოლოგი.

1984 წელს დაამთავრა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი.

1979 წლიდან პერიოდულად იბეჭდება სხვადასხვა გამოცემებში: „ლიტერატურული საქართველო“, „ცისკარი“, „განთიადი“, „ჩვენი მწერლობა“, „ენიგმა“, „ენა და კულტურა“ და სხვა. გამოქვეყნებული აქვს ოცზე მეტი სამეცნიერო სტატია, არის 4 პოეტური კრებულის ავტორი და ათზე მეტი გამოცემის თანაავტორი. მისი ლექსები შეტანილია უახლესი ქართული პოეზიის ანთოლოგიაში. რამდენიმე მათგანზე შექმნილია სიმღერები. 1992-1993 წლებში მისივე რედაქტორობით გამოდიოდა ლიტერატურული გაზეთი „ანაშხალი“. 1995-2005 წლებში მუშაობდა საქართველოს მწერალთა კავშირის აჭარის ორგანიზაციაში კონსულტანტად, ახალგაზრდა მწერალთა სექციის ხელმძღვანლად. 2012 წელს მიენიჭა ფილოლოგიის აკადემიური დოქტორის ხარისხი.
ვახტანგ ბადაგაძე

ვახტანგ ბადაგაძე (დ. 1932, დუშეთი — გ. 2007) — ქართველი მათემატიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1958 წელს ასპირანტურა ა. რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტში.

1958 წლიდან ა. რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1961-1968 წლებში - სწავლული მდივანი. 1968-1971 წლებში - უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1971-1982 წლებში კი ხელმძღვანელობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის გამოთვლითი მათემატიკისა და ინფორმატიკის კათედრას. 1982 წლიდან იყო ამ კათედრის გამგე. მისი სამეცნიერო კვლევის ძირითადი მიმართულებაა სასრულსხვაობიანი ალგორითმების აგება და კვლევა. კერძოდ, შეისწავლიდა მეორე რიგის ელიფსური ტიპის დიფერენციალური განტოლებების რიცხვით ამოხსნებს. ასეთი ტიპის განტოლებების აპროქსიმაციას, აგებდა ამ განტოლებებისათვის სხვაობიან სქემებს. აზუსტებდა განშტოებადი შემთხვევითი პროცესების ზოგიერთ თეორემას. განსაზღვრავდა და იკვლევდა რიტცის კანონიკური განტოლებებიდან მწკრივის კორექტირების კოეფიციენტებს. ვ. ფადეევის მეთოდის გამოყენებით განიხილა დირიხლეს ამოცანა პუასონის მრავალგანზომილებიანი განტოლებისათვის; იგი შეისწავიდა ზოგიერთ ვარიაციულ ამოცანას.
პატარა დარბაზის ეკლესია

პატარა დარბაზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა დარბაზში. სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით გორის თხემზე.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით დუღაბზე. კუთხეებში ნათალი ქვებია ჩადგმული. ასევე ჩადგმულია ქვაჯვარების ბაზისები. შიგნიდან და გარედან არქიტრავული კარი სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. ინტერიერის მხრიდან არქიტრავად სტელის სვეტია ჩადგმული. ეკლესია დასავლეთის და აღმოსავლეთის სარკმლებით იყო განათებული. აღმოსავლეთის სარკმელი ორივე მხრიდან თაღოვანია. ნახევარწრიული აფსიდი მხრითაა გამოყოფილი. მხრის ამყოლად ქვემოთ მასიური ქვებია ჩადგმული, ზედა ნაწილად კი სტელების სვეტებია თავდაყირა ჩასმული. აფსიდის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელში პატარა მართკუთხა ნიშებია გაკეთებული. სამხრეთი ნიშის კედლად აქაც სტელის ნატეხია ჩადგმული. ქვის ტრაპეზი საკურთხევლის კედელთანაა მიდგმული. კამარა გრძივ კედლებს ყრდნობოდა. ეკლესია ინტერიერიდან შელესილი ყოფილა. საკურთხეველში რამდენიმე დაზიანებული ქვაჯვარი, ჯვრის რელიეფური გამოსახულება და გეომეტრიული დეკორით გაფორმებული ფილა დევს. აქვეა სტელის კაპიტელის პატარა ფრაგმენტი, რომელზეც ამოკვეთილია ბოლნური მედალიონის მსგავსი ვარდული. ტაძრის გარშემო სომხური სასაფლაოა.
ბეჟან თუთბერიძე

ბეჟან თუთბერიძე (დ. 15 ოქტომბერი, 1943, ფუთი, ახლანდ. ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი — გ. 5 მარტი, 2022) — ქართველი გეოლოგი, მეცნიერი, პედაგოგი. გეოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1994), პროფესორი (1997). ღირსების ორდენის კავალერი (2003).

1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ინჟინერ-გეოლოგის კვალიფიკაციით.

1969 წლიდან მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1997–2006 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მინერალოგია-პეტროლოგიისა და სასარგებლო წიაღისეულის კათედრის გამგე. 2003–2005 წლებში გეოლოგიის ფაკულტეტის დეკანი. 2012 წლიდან გეოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. მისი შრომები ეხება ვულკანოლოგიის, გეოქიმიის, პეტროლოგიისა და მინერალოგიის საკითხებს; შეისწავლა საქართველოს ნეოგენურ-ანთროპოგენურ ვულკანიზმთან დაკავშირებული პოსტვულკანური ჰიდროთერმული მინერალიზაციის პროცესები.
თამილა ცაგარეიშვილი

თამილა ცაგარეიშვილი (დ. 23 მარტი, 1940, თბილისი) — ქართველი ეთნოლოგი, ისტორიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1964 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი.

1970-2006 წლებში იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი, საქართველოს და კავკასიის ეთნოგრაფიული სექტორის სწავლული მდივანი, 1975-2000 წლებში თავმჯდომარის მოადგილე. 1988-1999 წლებში იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეთნოლოგიის კათედრის დოცენტი, 2000 წლიდან პროფესორი. 1986-2006 წლებში გიორგი ჩიტაიას სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის ეთნოგრაფიული კაბინეტ-არქივის ხელმძღვანელი. 1995-2008 წლებში დავით ბააზოვის სახელობის საქართველოს ებრაელთა ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმის დირექტორი სამეცნიერო დარგში. 2002 წლიდან არის ნარკვევების — „საქართველოს ეთნოგრაფიის სერიალი“ — სამეცნიერო-სარედაქციო კოლეგიის წევრი. 2005 წლიდან რუსეთის ფედერაციის მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტის მსოფლიო ისტორიისა და ლიტერატურის ნარკვევების მთავარი მრჩეველი ეთნოგრაფიის დარგში. 2006 წლიდან საქართველოს ეროვნული ეთნოგრაფიული მუზეუმის პროექტის მენეჯერი, 2008 წლიდან ეთნოგრაფიული მიმართულების კურატორი. გამოქვეყნებული აქვს 130 სამეცნიერო ნაშრომი, აქედან 8 მონოგრაფია. არის შემდგენელ-რედაქტორი აკადემიკოს გიორგი ჩიტაიას „შრომების“ ხუთტომეულისა, რომელიც შესულია ქართული ეროვნული მეცნიერების ოქროს ფონდში (1997-2004).

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მესაქონლეობა საქართველოში(ისტორიულ–ეთნოგრაფიული გამოკვლევა)“, დაიცვა 1975 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ტყეთსარგებლობის ეთნოეკოლოგიური კულტურა საქართველოში“, დაიცვა 2000 წელს.

ჯილდოები
2004 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (ერთობლივი გამარჯვება)
ხორტოკოპის ციხე

ხორტოკოპის ციხე — ციხე თურქეთში ტრაპიზონის სამხრეთით, თანამედროვე მაჩკიდან დაახლოებით 5 კმ-ში, თანამედროვე სოფელ აშაღიქოიში. ციხე აგებულია ამაღლებულ ადგილას. იგი საკმაოდ მოზრდილი ნაგებობაა. მისი დიამეტრი 60 მ-ია და თითქმის წრიული ფორმისაა. თავის დროზე ჰქონია ცხრა გარეთ გატანილი მომრგვალებული კოშკი. გალავნის კედლები დღეისათვის 1-2 მ სიმაღლემდეა შემორჩენილი. მისი უახლესი ანალოგია ვალენტინიანესა და ვალენსის ეპოქაში აგებული ე.წ. „ზარისებრი“ ფორმის ფორტები. ამ ძეგლიდან გვაქვს ერთადერთი, საუკუნის მონეტა. ტოპონიმი ხორტოკოპ-კალე, ისევე როგორც მის სიახლოვეს, მაჩკას ჩრდილოეთით არსებული ხორტოკობუზირი, ხორტოკობუ-ვასეტი და ხორტოკობუბალა მოგვაგონებენ პროკოპისთან დამოწმებულ ოკენითის ჭანების საზღვარზე განლაგებულ ხარტონის ციხეს. ეს ძველადვე ადგილობრივთა მიერ აგებული და შემდეგ მოუვლელობის გამო ნანგრევებად ქცეული საფორტიფიკაციო ნაგებობა იუსტინიანემ განაახლა და იქ გარნიზონი ჩააყენა. თუმცა, მეცნიერთა მნიშვნელოვანი ნაწილი ფიქრობს, რომ ხარტონი ჭოროხის სათავეებიდან ჭანეთში და ოფიდან ბაიბურთისკენ მიმავალ გზათა შესაყარზე მდებარე ხარტ ღართის ციხეს უნდა შეესაბამებოდეს. არ გამოვრიცხავთ, რომ სწორედ ის არის „ნოტიციის“ ღაზანეიკა, მით უმეტეს, რომ მის გვერდით მოხსენებული ყველა პუნქტი ჰინტერლანდშია, ხოლო ერთ-ერთი სისილა, სადაც -ი იყო დაბანაკებული, დამოწმებულია პროკოპისთან სისილისონის ფორმით.
მარალ რაჰმანზადე

მარალ იუსიფ ყიზი რაჰმანზადე ; (1916—2008) — აზერბაიჯანელი გრაფიკოსი, აზერბაიჯანის სსრ-ს სახალხო მხატვარი (1964), მირზა ფათალი ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1965).

ბიოგრაფია
მარალ რაჰმანზადე 1916 წლის 23 ივლისს ბაქოში დაიბადა. 1930-1933 წლებში აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო ტექნიკუმში სწავლობდა. 1934-1940 წლებში სწავლა განაგრძო ვ. ი. სურიკოვის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო სამხატვრო ინსტიტუტში. რაჰმანზადე - პირველი აზერბაიჯანელი ქალია, რომელმაც პროფისიული სამხატვრო განათლება მიიღო. იგი განსაკუთრებით პროდუქტიულად მუშაობდა გრაფიკის ჟანრში. მარალ რაჰმანზადე პირველი მხატვარი იყო, რომელიც ნავთობსაბადოებზე სამუშაოდ წავიდა. მენავთობეების გვერდით ყოფნისას, აკვირდებოდა რა მათ ყოველდღიურ ყოფას, კასპიის პეიზაჟებს, ესტაკადების მშენებლობას, ნავთობის რეზევუარებს, კოშკებს, ნავთობის ამოხეთქვას ხატავდა. ნახატებზე და აკვარელებზე, რომლებიც მან საანგარიშო გამოფენაზე წარმოადგინა უმეტესად კასპიის მენავთობეთა შრომითი ყოფისათვის დამახასიათებელი ეპიზოდები იყო გამოსახული.

რაჰმანზადეს ილუსტრირებული აქვს თარგმანების გამოცემები: პუშკინის „ევგენი ონეგეინი“, ლერმონტოვის „ჩვენი დროის გმირი“. 1950-იანი წლების ბოლოს რაჰმნაზადემ ფერადი ლითოგრფაიების სერია შექმნა სახელწოდებით „ბაქო“. ამ ფურცლებზე გამოსახულია ქალაქის პარკები, მოედნები, საზღვაო ნავთობრეწვის პანორამები. სერია „ბაქო“ პირველად 1958 წელს აჩვენეს მოსკოვში აზერბაიჯანის ლიტერატურისა და ხელოვნების დეკადის ფარგლებში ჩატარებულ გამოფენაზე. ამ დროს რაჰმანზადე ჩეხოსლოვაკიისადმი მიძღვნილ ავტოლითოგრაფიებზე მუშაობდა. მომდევნო წლებში იგი ლინოგრავიურის ტექნიკაზე მუშაობდა. ამ ტექნიკით შესრულებელული პირველი ნამუშევრები მან ორი ახალი ქალაქის - სუმგაითისა და რუსთავის გიგანტურ ქარხნებს მიუძღვნა. ორი სერიიდან ყოველი მეორე შედგება ექვსი ინდუსტრიული და ქალაქური პეიზაჟებისაგან და წარმოების მოწინავეთა ორ-ორი პორტრეტისაგან. 1960-იან წლებში მხატვარი აზერბაიჯანის შორეულ რაიონებში იმყოფებოდა. ამის შედეგად ფერადი ლინოგრავიურების ახალი სერიები - „ჩემი ქვეყანა“ და „აზერბაიჯანი“ გაჩნდა. 1956 წელს ბაქოში მამედ საიდ ორდუბადის ისტორიული რომანი „მახვილი და კალამი“ რაჰმანზადეს ილუსტრაციებით გამოიცა. 1963 წელს მან აკადემიური გამოცემა „აზერბაიჯანული ზღაპრების“ ილუსტრაციები შექმნა.
საბინა შიხლინსკაია

საბინა ალექსანდრეს ასული შიხლინსკაია (დ. 26 აპრილი, 1962, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მხატვარი, დამოუკიდებელი კურატორი. ცხოვრობს და მუშაობს ბაქოში, აზერბაიჯანი.

ბიოგრაფია
საბინა შიხლინსკაია დაიბადა და ცხოვრობს ბაქოში, აზერბაიჯანში. აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრია. მას აქვს აზერბაიჯანის დამსახურებული მხატვრის წოდება. შიხლინსკაია თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმებისა და კოლექციების საერთაშორისო კომიტეტის წევრია. სამხატვრო განათლება მიიღო ვ. მუხინის სახელობის ლენინგრადის უმაღლეს სამხატვრო-სამრეწველო სასწავლებელში მონუმენტური ფერწერის ფაკულტეტზე, ასევე აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტში.

შემოქმედება
1938 წლიდან აქტიურად აწყობს გამოფენებს საზღვარგარეთ. საბინა შიხლინსკაიას ზოგიერთი ნამუშევარი - ფერწერა, გრაფიკა, ფოტო და ვიდეო ინსტალაციები - სახელმწიფო და კერძო კოლექციებშია დაცული: ტრეტიაკოვის სახელმწიფო გალერაში (რუსეთი), თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმში (ბაქო, აზერბაიჯანი), -ის კოლექციაში (თურქეთი) და სხვ.
1993 წლიდან 50-ზე მეტი გამოფენისა და პროექტის კურატორია აზერბაიჯანსა და საზღვარგარეთ. 1996 წელს მისი ინიციატივით დამოუკიდებელი სამხატვრო ჯგუფი „ლაბირინთი“ შეიქმნა. 1999-2005 წლებში ჯგუფ „ლაბირინთისა“ და უცხოელ მხატვართა მონაწილეობით შიხლინსკაია ხუთ ლანდ-არტ სიმპოზიუმს და პრეზენტაციას კურირებდა აზერბაიჯანში.
2007 წელს შიხლინსკაია 52-ე ვენეციის (იტალია) ბიენალეზე პირველი აზერბაიჯანული პავილიონის კურატორი იყო.
2008 წელს იგი კურირებდა გამოფენას «-», მოგვიანებით, იმავე წელს «-» ნაჩვენები იქნა დრეზდენის ხელოვნების მუზეუმში (გერმანია), თანამედროვე აზერბაიჯანული ხელოვნების საგამოფენო პროექტს «» აგრეთვე შიხლინსკაია კურირებდა.
2009 წელს საბინა შიხლინსკაიამ ბაქოში თანამედროვე ხელოვნებაში გენდერული თემატიკისადმი მიძღვნილი საერთაშორისო ფორუმი - „ქალწულის კოშკი“ ჩაატრა, რომელიც მოიცავდა კონფერენციასა და გამოფენას « » გაეროს ცენტრალურ ოფისში მდებარე თანამედროვე ხელოვნების ცენტრში.
2010 წელს განაგრძო გენდერული თემატიკა და კურირებდა ვიდეო არტის «» — « » საერთაშორისო გამოფენას სტამბულში, პროექტ - „სტამბული 2010 - ევროპის კულტურული დედაქალაქი“-ს ფარგლებში. 2010 წელს შიხლინსკაიამ თანამედროვე აზერბაიჯანული ხელოვნების წარმოდგენის მიზნით «-»-ის ახალი ვერსიის დამატების პრეზენტაცია გამართა ნორვეგიაში თანამედროვე ხელოვნების ცენტრში.

„შიშველი“, საბინა შახლინსკაიას ნამუშევრები, 1987. თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი. ბაქო. ფოტო.
მამედ ალექპერლი

მამედ ქაზიმ ალექპერ ოღლუ ალექპერლი (; 1905 წ. 24 იანვარი, დერბენტი— 1938 წ. 12 ან 13 ოქტომბერი, ბაქო) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი ლიტერატურათმცოდნე, ფილოსოფოსი, საზოგადო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
მამედ ქაზიმ ალექპერლი 1905 წლის 24 იანვარს დერბენტში დაიბადა. 1926 წლიდან იყო კომუნისტური პარტიის წევრი. 1927 წელს დაამთავრა ვ. ი. ლენინის სახელობის აზერბაიჯანის პედაგოგიური ინსტიტუტი. იყო სახალხო განათლების განჯის განყოფილების დირექტორი, ჟურნალ „კრასნაია განჯას“ (წითელი განჯა) (1927), გაზეთ „დაღეტასანსაკია ფუგარას“ (მაჰაჩყალა) და ჟურნალ „მაარიფ იოლუს“ („განმანათლებლობის გზა“) რედაქტორი (1928 – 1930).

1934 წელს მოსკოვში დაამთავრა წითელი პროფესურის ინსტიტუტი. იყო აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის თავმჯდომარე, აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი (1935 წლამდე), გაზეთების - „კომუნისტი“, „ლიტერატურული გაზეთი“, „კოშკი“, ჟურნალების - „რევოლუცია და კულტურა“, „ლიტერატურული აზერბაიჯანი“ - რედაქტორი.

ალექპერლი ერთ-ერთი რედაქტორი იყო, რომელმაც ლენინის თხზულებები აზერბაიჯანულ ენაზე გამოსაცემად მოამზადა. მამედ ქაზიმ ალექპერლი ავტორია აზერბაიჯანში ფილოსოფიის პირველი სახელმძღანელოსი, ასევე აზერბაიჯანის საბჭოთა ლიტერატურის აქტუალური პრობლემებისადმი მიძღვნილი სტატიებისა („ოქტომბრის რევოლუცია და აზერბაიჯანული ლიტერატურა“, „საბჭოთა ლიტერატურა განვითარების გზაზე“, „სააპრილო ლიტერატურა“, „სოციალისტური რეალიზმისათვის“, „აიდინიდან იაშარამდე“, „მოსახვევი“ და სხვ.). 1934 წელს საბჭოთა მწერალთა პირველ ყრილობაზე წაიკითხა მოხსენება აზერბაიჯანული ლიტერატურის შესახებ.
გახდა სტალინური რეპრესიების მსხვერპლი. 1938 წელს დახვრიტეს.
კონოტოპის ბრძოლა

კონოტოპის ბრძოლა — სამხედრო დაპირისპირება რუსეთისა და უკრაინის სამხედრო ძალებს შორის უკრაინის ქალაქ კონოტოპის მიმდებარედ. 2022 წლის რუსეთის უკრაინაში შეჭრის ჩრდილო-აღმოსავლეთ უკრაინის კამპანიის ნაწილი.

ბრძოლა
24 თებერვალს 3:35 საათზე (+2) ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან მოსული რუსული ძალები გარს შემოერტყნენ ქალაქ კონოტოპს და ალყაში მოაქციეს იგი. ქალაქს შეტევისაგან უკრაინული ძალები იცავდნენ. 25 თებერვლის დილას კონოტოპში რუსული ტექნიკა დაწვეს. უკრაინის არმიამ განაცხადა, რომ ქალაქის მოალყე რუსული ძალები ცუდად იყვნენ მომარაგებულები და უკან დაიხიეს.

უკრაინის არმიის ცნობით, სამთავრობო ძალებმა ქალაქზე კონტროლი 25 თებერვალს დაკარგეს.

შედეგები
2 მარტს, არტემ სემინიხინმა, კონოტოპის მერმა, განაცხადა, რომ ქალაქში მყოფი რუსული ძალები მას აფრთხილებდნენ, თუ მოსახლეობა წინააღმდეგობას გაწევდა, დაბომბავდნენ ქალაქს. თუმცა, გავრცელებული ვიდეოს მიხედვით, სემინიხინმა ქალაქის მაცხოვრებლებს ამის მაგივრად ჰკითხა, უნდოდათ ბრძოლა თუ დანებება, რის შემდეგაც მოსახლეობამ „უმრავლესობით“ უარი თქვა დანებებაზე.

მოგვიანებით, ამავე დღესვე, ქალაქის ხელისუფლებამ რუსულ ძალებთან მოლაპარაკებები დაიწყო, რაც 12 წუთს გაგრძელდა. მიაღწიეს შეთანხმებას, რომლის თანახმადაც რუსული ძალები დათანხმდნენ არ შეეცვალათ ქალაქის მმართველობა, არ განეთავსებინათ ქალაქში ჯარები, არ შეეფერხებინათ ტრანსპორტის გადაადგილება და არ ჩამოეხსნათ უკრაინის დროშები. სანაცვლოდ, ქალაქის ხელმძღვანელობა დათანხმდა, რომ მოსახლეობა არ დაესხმებოდა თავს რუსულ ძალებს.

უკრაინის გენერალური შტაბის 7 მარტის შეფასებით, კონოტოპში მოწინააღმდეგემ 50%-იანი დანაკარგები განიცადა და იძულებული გახდა გადაჯგუფებულიყო და მარაგები შეევსო. 15 მარტს უკრაინული და რუსული მხარეები კონოტოპის მოსახლეობის ევაკუაციისათვის ჰუმანიტარული დერეფნის გახსნაზე შეთანხმდნენ. 28 მარტს რუსებმა კონოტოპში ხიდი დაანგრიეს.

3 აპრილს უმაღლესი რადის დეპუტატმა ოლექსანდრ კაჩურამ ტვიტერში გაავრცელა ინფორმაცია, რომ რუსულმა ნაწილებმა მთლიანად დატოვეს კონოტოპის რაიონი. 4 აპრილს სუმის ოლქის გუბერნატორმა დმიტრო ჟიმიცკიმ აღნიშნა, რომ მოწინააღმდეგეს ოლქში არცერთი ქალაქი და სოფელი აღარ ჰქონდა ოკუპირებული და ძირითადად გავიდნენ ამ ტერიტორიიდან, დარჩენილი ნაწილების განდევნაზე კი უკრაინული ძალები მუშაობდნენ.

5 აპრილს ჟივიცკი იტყობინებოდა, რომ კონოტოპის რაიონში სულ მცირე სამი წამებით მოკლული მშვიდობიანი მოქალაქის ცხედარი აღმოაჩინეს.

გალერეა
ოქსიტოცინი

ოქსიტოცინი ( ან ) — პეპტიდური ჰორმონი და ნეიროპეპტიდი, რომელიც ჩვეულებრივ ჰიპოთალამუსში წარმოიქმნება და გამოიყოფა უკანა ჰიპოფიზის მიერ. როლს ასრულებს სოციალურ კავშირში, რეპროდუქციაში, მშობიარობასა და მშობიარობის შემდგომ პერიოდში. ოქსიტოცინი გამოიყოფა სისხლში, როგორც ჰორმონი სექსუალური აქტივობის საპასუხოდ და მშობიარობის დროს. ის ასევე ხელმისაწვდომია ფარმაცევტული ფორმით. ორივე ფორმით, ოქსიტოცინი ასტიმულირებს საშვილოსნოს შეკუმშვას, რათა დააჩქაროს მშობიარობის პროცესი. მისი ბუნებრივი ფორმით, ის ასევე თამაშობს როლს ბავშვთან კავშირში და რძის წარმოებაში. ოქსიტოცინის წარმოება და სეკრეცია კონტროლდება დადებითი უკუკავშირის მექანიზმით, სადაც მისი საწყისი გამოყოფა ასტიმულირებს შემდგომი ოქსიტოცინის გამომუშავებას და გამოყოფას, მაგალითად, როდესაც ოქსიტოცინი გამოიყოფა საშვილოსნოს შეკუმშვის დროს მშობიარობის დასაწყისში, ეს ასტიმულირებს მეტი ოქსიტოცინის წარმოებას და გამოყოფას და ზრდის შეკუმშვის ინტენსივობას და სიხშირეს. მსგავსი პროცესი მიმდინარეობს ლაქტაციის პერიოდში და სექსუალური აქტივობის დროს.
პირონითის ეკლესია

პირონითის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი თურქეთში, ართვინის პროვინციის, ხოფის რაიონის სოფელ ჩამლიში (ყოფილი პირონითი).

იგი სოფლის თავში ზღვისკენ წამოზიდული ქედის ბოლო შემაღლებულ ბორცვზეა აშენებული. აქედან შესანიშნავად მოჩანს მთელი შემოგარენი ოთხივე მხარეს, განსაკუთრებით, ზღვისპირეთი მთელ სიგრძე-სიგანეზე. ნაგებობა დარბაზული შვერილაფსიდიანი ეკლესიაა. მისი სიგანე 5,80 მეტრია,ხოლო სიგრძე — 10 მეტრი. იგი სამ საფეხურიან ცოკოლზეა აღმართული.

გამოირჩევა იშვიათი, დახვეწილი პროპორციებითა და „კლასიკური“ სამშენებლო სტილით. კამარა ჩაქცეულია, არ იკითხება, ჩრდილოეთის კარის გარდა, შეიცავდა თუ არა იგი ღიობს სამხრეთიდანაც, დასავლეთის მხრიდან კარი არ შეინიშნება, კედელი ყრუა. ჩრდილოეთის კარი 3 მეტრის სიმაღლის ღიობია. მის წირთხლებზე შეინიშნება, რომ კარილუნეტს შეიცავდა, მისი სიგანე 1,35 მეტრია და ფუძიდან მისი ზღურბლი 50 სანტიმეტრიის სიმაღლეზეა გამართული.

კედლების წყობის ხასიათი ყველაზე უკეთ ჩრდილოეთის ფასადზე იკითხება. დუღაბით ამოყვანილი კედლები მოპირკეთებულია მცირე ზომის კვადრებით. აქ არ გვხვდება არცერთი ისეთი დეტალი, რომელიც მის მეორად გამოყენებაზე მიგვანიშნებს. კვადრების სიმაღლე საშუალოდ 20 სანტიმეტრია, იგი ძალიან მოგვაგონებს ისოდომური წყობის ბოლო, უკანასკნელ სახეს. ამის გარდა, წყობაში, შესაძლოა გამომსახველობის, თუ დეკორატიულობის მიზნით, ვიწრო ჩანართებიც გვხვდება, როგორც ე.წ. ენპლექტონის გვიანდელი ანასახი. კედლები მასიურია, მისი სიგანე 70 სანტიმეტრს უტოლდება.

ეკლესიის დარბაზი, კედლის სიბრტყიდან 28 სანტიმეტრით გამოზიდული, გეგმაში ორსაფეხურიანი და 75 სანტიმეტრის სიგანის პილასტრებით ორ არათანაბარ ნაწილად იყოფა. გრძივ — დასავლეთის ნაწილად და მოკლე — აღმოსავლეთის ნაწილად. ეს ნაწილი საკურთხევლის აბსიდის წინ ქმნის „ბემას“. სწორედ ბემა ნათდება ურთიერთმოპირდაპირე სარკმლებით. ჩრდილოეთის კედელი ორ ერთმანეთის თავზე გამართულ სარკმელს შეიცავდა. სარკმლები თაღოვანია და მისი ზედა სტრუქტურა პლინთუსებითაა გაწყობილი. ქვედა სარკმელი „იატაკიდან“ 1,10 მეტრის სიმაღლეზეა გამართული, მისი სიმაღლე 90 სანტიმეტრია, ხოლო სიგანე 70 სანტიმეტრი. ზედა სარკმელი კი ამჟამინდელი დონიდან 3,40 მეტრის სიმაღლეზეა „გაჭრილი”, მისი სიმაღლე 1,4 მეტრია, ხოლო სიგანე — 50 სანტიმეტრი.
მისურის პლატო

მისურის პლატო, მისურის კოტო — ვრცელი პლატო, რომელიც გადაჭიმულია მდინარე მისურის ხეობის აღმოსავლეთ მხარეს ჩრდილოეთ დაკოტის ცენტრალურ და სამხრეთ დაკოტის ჩრდილო-ცენტრალურ ნაწილში, აშშ-ში. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 320 კმ-ზე, ხოლო სიგანე ცვალებადობს 40–120 კმ ფარგლებში. სიმაღლე 600–800 მ. ტერიტორიის 50–80 % დამრეც კალთებს უკავია. დახრილია დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ. წარმოადგენს კოტო-დე-პრერის დასავლეთ ანალოგიას.

ისტორიულად, კანადაში ტერიტორია ცნობილია როგორც პალისერის სამკუთხედი და მიიჩნეოდა დიდი ამერიკული უდაბნოს გაგრძელებად და სოფლის მეურნეობისათვის გამოუსადეგარ ტერიტორიად. რელიეფისთვის დამახასიათებელია დაბალი ბორცვაკები, ტალღოვანი ბორცვები, დუბეები და მინდვრები. არის ტბები და ჭაობები. ჩამონადენი ზოგადად სიმეტრიულია. მთავარი მდინარეა მისური. აღმოსავლეთი კალთის ჩამონადენი პარალელური ნაკადებით მიემართება მდინარე ჯეიმზისკენ, ხოლო დასავლეთი ნაწილი არასიმეტრიული ნაკადებით მდინარე მისურისკენ. დიდი მდინარეების გასწვრივ ძლიერაა დანაწევრებული ხევებით, რომლებიც ადგილ-ადგილ ბედლენდებს ქმნიან.

გეოლოგიურად, წარმოადგენს დიდი ვაკეების გაგრძელებას დაკოტაში და მთავარი პლატოსგან გამოყოფილია დასავლეთით მისურის ტრანშეით. პლატოზე დაფენილია პიერ-შეილი, რომელიც დაფარულია მრავალჯერადი გამყინვარების მტკიცე დანალექებით. პლატო აგრეთვე შეიცავს ლიგნიტის, მირაბილიტისა და ბენტონიტის დანალექებს.

მისურის პლატოს ჩრდილო-აღმოსავლეთ კიდეს მთელ სიგრძეზე გასდევს მისურის ესკარპი, რომლის გენეზისის საკითხი სადავოა გეოლოგთა შორის. მისურის პლატოს აღმოსავლეთ ნაწილს ეწოდება მისურის კოტო, სადაც ფრანგული სიტყვა „“ ნიშნავს „პატარა ბორცვს“. გაბატონებულია სავსებით მშრალი სემიარიდული კლიმატი. მდიდარია ფაუნით.

გარდა იმისა, რომ იგი გეოგრაფიული რეგიონია, მისურის პლატოს აგრეთვე გააჩნია კულტურული კავშირი ადგილობრივ ხალხთან, სამხრეთი დაკოტის მეტისებთან და აგრეთვე სხვა მკვიდრ ჯგუფთან. მოჰყავთ მარცვლოვანი კულტურები; მოშენებულია სასოფლო-სამეურნეო ცხოველები.

სახელწოდება მისურის კოტო ან კოტო-დიუ-მისური ფრანგი მოვაჭრეების ეპოქასთანაა დაკავშირებული. გეოგრაფიულ ლიტერატურაში გვხვდება სამივე სახელწოდება.

შენიშვნა
ლიანა ქართველიშვილი

ლიანა ქართველიშვილი (დ. 5 მაისი, 1949, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1971 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი მეტეოროლოგია-კლიმატოლოგიის სპეციალობით.

1972-1985 წლებში მუშაობდა „თბილზნიეპ“-ში. 1985 წლიდან მუშაობს ჰიდრომეტეოროლოგიის სახელმწიფო დეპარტამენტში კლიმატის კვლევის ცენტრის უფროსად. მის საკანდიდატო ნაშრომში მოცემულია ქარისა და წვიმის ერთობლივი განსაზღვრის, როგორც თეორიული, ისე ექსპერიმენტული მეთოდი. პირველად საქართველოში განსაზღვრულია შენობების ირიბი წვიმების ზემოქმედებისაგან დაცვის რეკომენდაციები. სადოქტორო ნაშრომში პირველადაა განხილული კომპლექსური კლიმატური პარამეტრების განსაზღვრის პრობლემა საქართველოს პირობებში. გამოკვლეულია კომპლექსური კლიმატური პარამეტრების დროში და სივრცეში განაწილებათა კანონზომიერებები და მათ საფუძველზე ჩატარებულია საქართველოს სამშენებლო-კლიმატური დარაიონება. ნაშრომში განხილულია ორგანულად დაკავშირებული მნიშვნელოვანი ამოცანების ფართო სპექტრი დაწყებული სამშენებლო-კლიმატური მეთოდური ხასიათის საკითხებით და დამთავრებული კომპლექსური კლიმატური მახასიათებლების მშენებლობაში გამოყენების ასპექტებით. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები. მისი კვლევის სფეროა: ტურიზმი, კლიმატი, გარემოს დაცვა, ეკოტურიზმი, კურორტოლოგია. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი. შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტის მოწვეული ლექტორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ირიბი წვიმების განაწილებათა დახასიათება საქართველოს პირობებში“, დაიცვა 1982 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „კომპლექსური კლიმატური პარამეტრების განაწილებათა კანონზომიერებანი საქართველოს ტერიტორიაზე და მათი სამშენებლო პრაქტიკაში გამოყენების პერსპექტივები“, დაიცვა 1999 წელს.