iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მხოლოობითი რიცხვი

მხოლოობითი რიცხვი (ხმარობენ მხოლობითის ფორმით) — წარმოადგენს რიცხვის გრამატიკულ გატეგორიას და აღნიშნავს არსებითი სახელის (პირის, საგნის, მოვლენის) მხოლოობას.

არსებითი სახელი დასახელებისას ყოველთვის მხოლობითი რიცხვში (და სახელობით ბრუნვაში) დგას. მრავალ ენაში მხოლობითი რიცხვი მრავლობითი რიცხვის საპირისპიროდ აღიქმება, თუმცა არის ენები, რომლებშიც რიცხვის გრამატიკული კატეგორიის სხვა ფორმებიც, — სამობითი, წყვილობითი, მსხვრეული მრავლობითი და მისთ., მოიპოვება.
არის არსებითი სახელები, რომლებსაც მარტო მხოლობითი რიცხვი გააჩნია. მაგ.; რძე, ფქვილი, ხილი, წვიმა. ასეთ არსებით სახელებს ენათმეცნიერებაში „სინგულარია ტანტუმს“ უწოდებენ.
ორობითი რიცხვი

ორობითი (ანუ დუალი => ლათ. „ორი“) არის რიცხვის გრამატიკული ქვეკატეგორია. მხოლობითი და მრავლობითი რიცხვისაგან განსხვავებით ორობითი რიცხვის, ანუ დუალის მეშვეობით იმ არსებითი სახელებს აღნიშნავენ, რომელთა რაოდენობა მხოლოდ ორი არის. ორობით რიცხვს აქვს შესაბამისი ზმნური და სახელადი ფორმები.

დუალი ვერსუს პარალი
ორობითი რიცხვი ხშირად გამოიყენება წყვილობითი რიცხვის (იგივე პარალის) მნიშვნელობით, მათ შორის ფილოლოგების მიერადაც, რაც არ არის სწორი. ორობითი თავისი შინაარსიდან გამომდინარე კი აღნიშნავს საგანთა "ორობას", მაგრამ ეს წყვილობა, პარალისაგან განსხვავებით, ორობითი რიცხვში ფრიად სიტუატიურია და ხშირად შემთხვევითიც.
ლუკ მონტანიე

ლუკ მონტანიე (; დ. 1 აგვისტო, 1932, პარიზი, საფრანგეთი — გ. 8 თებერვალი, 2022) — ფრანგი ვირუსოლოგი, საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალერი, ნობელის პრემიის ლაურეატი მედიცინისა და ფიზიოლოგიის დარგში 2008 წელს, რომელიც გაიყო ჰარალდ ცურ ჰაუზენთან და ფრანსუაზ ბარე-სინუსისთან. ბარე-სინუსისთან ერთად 1983 წელს აღმოაჩინა ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი.
დალაი-ლამა

დალაი-ლამა — ტიბეტელი ხალხის პოლიტიკური ლიდერი და ტიბეტური ბუდიზმის მიმდევრების სულიერი ლიდერი. ხშირად „მის უწმინდესობას“ უწოდებენ, ტიბეტელები დალაი-ლამას ეპითეტებით უხმობენ: იშინ ნორბუ, ანუ „სურვილების ამსრულებელი მჭედელი“. „ლამა“ მასწავლებელს აღნიშნავს და ტიბეტურ-ბუდისტური რელიგიის მესვეურთა მიერ სხვადასხვა წარმომადგენელს ეძლევა.

დალაი-ლამა მიიჩნევა დღეგრძელი ტულკუს—ან ბუდისტი ოსტატების ამქვეყნიურ განსხეულებად, რომლებიც გარდაცვალებისა და კვლავშობის ბედის ბორბლისგან თავისუფალნი არიან. დალაი-ლამა, მოძღვრად საკუთარი, თავისუფალი ნებით აირჩევა, რათა კვლავშობილმა ისევ შეძლოს კაცობრიობისთვის ცოდნის მიწოდება.

ეტიმოლოგია
ისტორია
დალაი-ლამების სია
ბალტურ-სლავური ენები

ბალტო-სლავური ენები ეკუთვნის ინდოევროპულ ენათა ოჯახს და შედგება სლავური და ბალტიური ქვეოჯახებისგან.

სლავური ენები
სლავური ენები იყოფა 3 ძირითად შტოდ. ესენია:

აღმოსავლეთსლავური ენები
ბელარუსული ენა
უკრაინული ენა
რუსინული ენა
რუსული ენა
დასავლეთსლავური ენები
სორბული ენა
ლეხიტური ენა
პოლონური ენა
პომერანიული ენა
სილეზიური ენა
პოლაბური ენა
ჩეხურ-სლოვაკური ენა
ჩეხური ენა
კნაანური (ებრაულ-სლავური ენა)
სლოვაკური ენა
სამხრეთსლავური ენები
დასავლეთის შტო
სერბული ენა
მონტენეგრული ენა
ბოსნიური ენა
ხორვატული ენა
სლოვენური ენა
აღმოსავლეთ შტო
მაკედონური ენა
ბულგარული ენა

ბალტიური ენები
ბალტიური ენები იყოფა ორ ძირითად შტოდ, აღმოსავლეთ და დასავლეთ შტოებად, დასავლეთბალტიური ყველა ენა გამქრალია.

დასავლეთბალტიური ენები
გალინდური ენა†
ძველ პრუსიული ენა†
სუდოვიური ენა†
სკალვიანური ენა†
აღმოსავლეთბალტიური ენები
ლატვიური ენა
ლიეტუვური ენა
ძველ კურონიული ენა†
სელონიური ენა†
სემიგალური ენა†
გედების ტბა

გედების ტბა — ბალეტი, რომელიც დაწერა რუსმა კომპოზიტორმა პეტრე ჩაიკოვსკიმ 1875-1876 წლებში. სცენარი ეკუთვნის ვლადიმერ ბეგიჩევს და ვასილი გელტსერს. პიესა დაფუძნებულია ძველ გერმანულ ლეგენდაზე, რომელიც მოგვითხრობს პრინცესა ოდეტზე, რომელიც ბოროტი ჯადოქრის წყევლის შედეგად გედად გადაიქცა. ორიგინალური პროდუქციის ქორეოგრაფი იყო ჯულიუს რეისინგერი. ბალეტის პრემიერა 1877 წლის 20 თებერვალს შედგა მოსკოვის დიდ თეატრში.
ჟიულ ვერნი

ჟიულ გაბრიელ ვერნი (; დ. 8 თებერვალი, 1828, ნანტი, საფრანგეთი — გ. 24 მარტი, 1905, ამიენი, საფრანგეთი) — ფრანგი მწერალი, კლასიკური სათავგადასავლო ლიტერატორი. მეცნიერულ-ფანტასტიკური რომანის ჟანრის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
ოჯახი
ჟიულ ვერნი დაიბადა მდინარე ლუარას პატარა კუნძულზე, რომელიც საზღვაო ქალაქ ნანტში მდებარეობდა. ჟიულ ვერნის მამა — პიერ ვერნი (1798 - 1871) ადვოკატი იყო. დედა სოფი ალოტ დე ლა ფიუ (1801 - 1887) შოტლანდიური წარმოშობის იყო. ჟიულ ვერნი პირველი ვაჟიშვილი იყო ხუთიდან. მის შემდეგ დაიბადნენ: ძმა პოლი (1829) და დები: ანა (1836), მატილდა (1839) და მარი (1842).

ჟიულ ვერნის მეუღლე იყო ონორინა დე ვიანი. მას პირველი ქორწინებიდან ჰყავდა ორი შვილი. 1856 წლის 20 მაისს ჟიულ ვერნი ამიენში თავისი მეგობრის ქორწილში ჩამოვიდა, სადაც პირველად იხილა მომავალი მეუღლე. რვა თვის შემდეგ, 1857 წლის 10 იანვარს ისინი დაქორწინდნენ და მოგვიანებით საცხოვრებლად გადავიდნენ პარიზში, სადაც ვერნი უკვე რამდენიმე წელი ცხოვრობდა. ოთხ წელიწადში, 1861 წლის 3 აგვისტოს ჟიულ ვერნს ორონინასგან შეეძინა მიშელი, მათი ერთადერთი შვილი. შვილის დაბადებისას ჟიულ ვერნი არ იმყოფებოდა პარიზში, იმ დროს იგი სკანდინავიაში მოგზაურობდა.

შემოქმედება
ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო პიესების წერით, მაგრამ წარმატებას ვერ მიაღწია (ვოდევილი „შეუწყვეტელი მეგობრობა“ – 1850 წ.). 50-იანი წლების დასასრულს გადაწყვიტა შეექმნა მეცნიერული რომანი, რომელიც, მისივე თქმით, „შეაერთებდა გუშინდელ რომანტიზმს დღევანდელ რეალიზმთან და ხვალინდელი დღის სიმბოლოსთან“. მან დაიწყო მეცნიერული დარგების საფუძვლიანი შესწავლა. აქვეყნებდა მოთხრობებს, პოპულარულ ნარკვევებს, წერილებს, სახელი მოუხვეჭა 1862 წელს გამოქვეყნებულმა რომანმა „ხუთი კვირა საჰაერო ბურთზე“, ამის შემდეგ ჟიულ ვერნმა შექმნა „არაჩვეულებრივი მოგზაურობის“ 65-ტომიანი ისტორია, რომელშიც გაერთიანდა არაერთი მეცნიერულ-ფანტასტიკური, სათავგადასავლო, გეოგრაფიული და სოციალურ-სატირული რომანი თუ მოთხრობა. „არაჩვეულებრივი მოგზაურობის“ სერიის გამოცემაში ჟიულ ვერნთან ერთად მუშაობდა პიერ-ჟიულ ჰეტცელი, რომელიც ცნობილი რედაქტორი და გამომცემელი იყო. მსოფლიო აღიარება მოუპოვეს რომანებმა:„მოგზაურობა დედამიწის ცენტრისაკენ“ (1864 წ.), მოგზაურობა დედამიწიდან მთვარემდე (1865 წ.), კაპიტან გრანტის შვილები (1967 წ.), მთვარის გარშემო (1869 წ.), 80 000 კილომეტრი წყალქვეშ (1870 წ.), საიდუმლო კუნძული (1875 წ.), 15 წლის კაპიტანი (1878 წ.) და სხვა.

რომანები
ხუთი კვირა საჰაერო ბურთზე (1863)
მოგზაურობა დედამიწის ცენტრისკენ (1864)
დედამიწიდან მთვარემდე (1865)
კაპიტან ჰატერასის მოგზაურობა და თავგადასავალი (1865)
კაპიტან გრანტის შვილები (1867)
მთვარის გარშემო (1869)
80 000 კილომეტრი წყალქვეშ (1870)
80 დღე დედამიწის გარშემო (1872)
საიდუმლო კუნძული (1875)
თხუთმეტი წლის კაპიტანი (1878)
მათიას შანდორი (1885)
ყინულის სფინქსი (1897)
ისლანდიელები

ისლანდიელები  — ჩრდილოეთგერმანული ეთნოსი და ერი, ისლანდიის ძირითადი მოსახლეობა. რაოდენობა დაახლოებით 500 000 ადამიანია, ამათგან, 371 580 ისლანდიაში ცხოვრობს, 101 795 კანადაში, 42 716 აშშ-ში, 9 308 დანიაში. ლაპარაკობენ ისლანდიურ ენაზე. მორწმუნეები — პროტესტანტები (ლუთერანები) არიან.

ისტორია
ისლანდიელები ძველსკანდინავიელთა ჩამომავლები არიან. სკანდინავიიდან ისლანდიაზე - საუკუნეებში გადავიდა მოსახლეობა, რომლის ძირითადი ბირთვი, ნორვეგიელები იყვნენ. ისლანდიელი ერის ჩამოყალიბებაში ნორვეგიელებთან ერთად, სკანდინავიელთა მფლობელობაში მყოფი ირლანდიისა და შოტლანდიის მოსახლეობამაც მიიღო მონაწილეობა. - საუკუნეები ისლანდიელი ერის კონსოლიდაციის პროცესში მეტად მნიშვნელოვან პერიოდს წარმოადგენს. ისლანდიის ეროვნულ განვითარებას კუნძულზე დანიის ხანგრძლივი ბატონობა აფერხებდა დაწყებული 1380 წლიდან. 1918 წელს დანიამ ნორვეგიელთა სუვერენული უფლებები აღიარა დანია-ისლანდიური უნიის საწყისებზე. 1944 წელს უნია გაწყდა და ისლანდია რესპუბლიკად გამოცხადდა. ისლანდიელთა ძირითადი საქმიანობა მეთევზეობა, თევზის რეწვა და სოფლის მეურნეობაა.

გალერეა
დანიელები

დანიელები — ერი ჩრდილოეთ ევროპაში, ყველაზე მეტად სკანდინავიელებს (ნორვეგიელებსა და შვედებს) ენათესავებიან. ენა დანიურია — შედის გერმანიკულ ენათა ჯგუფში. მორწმუნეთა უმეტესობა ლუთერანებია.

ეთნონიმი დანიელები ისტორიულად არც თუ სავსებით სწორია. „დანიელი“ ანუ „და(ტ)ჩი“ — ეს ეტიმოლოგიურად იგივეა, რაც „დოი(ტ)ჩი“ , ანუ გერმანელთა თვითწოდება. ინგლისელები -ს ნიდერლანდელებს უწოდებენ. (მათი ძველი თვითწოდება -ია, ამჟამად თავს ნიდერლანდელებს უწოდებენ).

ქვეყანას ეწოდება დანია, დანმარკი, ამ ხალხის ძველი სახელწოდება კი — დანები იყო.

ეთნონიმის ასეთი ცვლილება ახლო მონათესავე ერებს შორის ერთადერთი არ არის.
აბდ ალ-რაჰმან I

აბდ ალ-რაჰმან იბნ მუავია იბნ ჰიშამი (არაბ. ; მეტსახელად „ალ-დახილი“, თარგმანში „ახალმოსული, უცხო“; დ. 731 — გ. 788) — კორდოვის ომაიანთა დინასტიისა და საამიროს ფუძემდებელი, ამირა 756–788 წლებში. დამასკოს ომაიანთა სახალიფოს დამხობის შემდეგ (750) აბასიანთაგან დევნილ ჩრდილოეთ აფრიკაში გაიქცა. 755 წელს გადავიდა ანდალუსიაში, ისარგებლა კაისიტების, ქელბიტებისა და ბერბერების შინაომით, 756 წელს აიღო სევილია, კორდოვა და თავი ანდალუსიის ამირად გამოაცხადა. ებრძოდა არაბულ-ბერბერული ტომების სეპარატისტულ ტენდენციებს, მოიგერია ჩრდილოეთ ესპანეთის ქრისტიანი მმართველებისა და კარლოს დიდის თავდასხმები.
ტენოჩტიტლანის დაცემა

ტენოჩტიტლანის დაცემა — აცტეკთა იმპერიის დედაქალაქის ალყა და შემდეგ დაპყრობა და განადგურება 1521 წელს ესპანელი კონკისტადორის ერნან კორტესის მიერ. მიუხედავად მრავალრიცხოვანი ბრძოლებისა, ტენოჩტიტლანის დაცემა გახდა აცტეკთა იმპერიის დასასრულის დასაწყისი. მექსიკის დაპყრობა იყო ამერიკის ესპანური კოლონიზაციის ნაწილი. ესპანელების მოიერიშე კოლონებს ხელმძღვანელობდნენ პედრო დე ალვარადო, კრისტობალ დე ოლიდა და გონსალო დე სანდოვალი.

ერნან კორტესი თავისი ჯარისკაცებით და მოკავშირე ინდიელებით ტენოჩტიტლანში შევიდა 1519 წლის 8 ნოემბერს, თუმცა 1520 წლის 1 ივლისს იძულებული იყო გაქცეულიყო. ესპანელებმა ქალაქი მეორედ ალყაში მოაქციეს 1521 წლის 4 ივნისს. ტენოჩტიტლანის ალყა დასრულდა 1521 წლის 13 აგვისტოს ქალაქის დაცემით.
მოაი

მოაი — დაპრესილი ვულკანური ფერფლისგან დამზადებული ქვის ქანდაკებები აღდგომის კუნძულზე. მოაის ყველა ქანდაკება მონოლითურია, ანუ ქვის ერთი ნატეხისგან არის დამზადებული და არ არის შეწებებული ან მიმაგრებული ერთმანეთზე. წონა ზოგჯერ 20 ტონასაც აღწევს, სიმაღლე კი 6 მეტრს. კუნძულზე მდებარე რანო-რარაკუს კრატერის ფერდობზე ნაპოვნია 20 მეტრამდე სიმაღლისა და 270 ტონა სიმძიმის დაუსრულებელი ქანდაკება. აღდგომის კუნძულზე სულ 887 ასეთი ძეგლია. ყველა მოაი, გავრცელებული აზრის საპირისპიროდ, კუნძულის სიღრმისკენ იმზირება და არა ოკეანისკენ.

მოაის ქანდაკებების მეხუთედი საზეიმო მოედნისკენ იქნა გადატანილი, სადაც მოწითალო ფერის ქვის ცილინდრები დაადგეს თავზე. დაახლოებით 95% რანო-რარაკუს დაპრესილი ფერფლისგან არის ნაქანდაკევი, სადაც ახლა 394 ნიმუშიღაა დარჩენილი. როგორც ირკვევა, რანო-რარაკუ მოულოდნელად დაუტოვებიათ, ამიტომ, იქ ბევრი დაუსრულებელი მოაი დარჩა. შეიძლება ითქვას, რომ ყველა დამთავრებული ქანდაკება რანო-რარაკუს სამტეხლოდან საზეიმო ფლატფორმაზე (აჰუ) იქნა გადატანილი.

ახლანდელი გამოკვლევებით დადგინდა, თვალის ღრუებისთვის გაკეთებული ამონაჭდევები წინათ მარჯნებით ყოფილა ამოვსებული. რამდენიმე ქანდაკება რეკონსტრუირებულიც არის.

ყველაზე გავრცელებული მოსაზრებით, მოაის ქანდაკებები კუნძულ პოლინეზიის მცხოვრებლებმა აღმართეს 1250 -1500 წლებში. მიაჩნდათ, რომ მათ მიცვალებული წინაპრების წარმოდგენა და ცოცხალი ლიდერების ძალის მიცემა შეეძლოთ, ასევე კლანთა სიმბოლოც შეიძლება ყოფილიყვნენ.

მოაის დამამზადებლები განსხვავებული პროფესიული ჯგუფის წარმომადგენლები იყვენენ, რომლებიც ოსტატთა უმაღლეს იერარქიაში იკავებდნენ ადგილს. მოაის დამზადება და დაყენება უდიდეს შრომასა და ხაჯრებს მოითხოვდა. დღემდე უცნობია როგორ აადგილებდნენ მოაის, ამისათვის ადამიანის ძალა, თოკები, ხის სათრეველები ან ბორბლები იყო საჭირო. ჩეხი მკვლევარი პაველ პაველი მიიჩნევს, რომ ქანდაკებებს თოკებით მიათრევდნენ. 1986 წელს ექსპერიმენტულად უჩვენეს თუ როგორ შეიძლება თოკებით მოაის გადატანა. ჯგუფში 17 კაცი შედიოდა. საუკუნის შუა ხანებში მოაის ბევრი ქანდაკება ქვის სამტეხლოებისკენ წაიღეს, თუმცა, დღეისათვის საცერემონიო მოედანზე 50 ნაგებობაა რეკონსტრუირებული.

ლეგენდის თანახმად, ჰოტუ მატუას ძლევამოსილმა კლანმა სამშობლო დატოვა და ახალი საცხოვრისის ძებნას შეუდგა აღდგომის კუნძულზე. როდესაც კლანის უფროსი გარდაიაცვალა, კუნძული მისმა ექვსმა ვაჟმა გაიყო, შემდგომ კი მათმა შვილებმა და შვილიშვილებმა. კუნძულის მცხოვრებთ დღემდე მიაჩნიათ, რომ ქანდაკებებში ძველი კლანის წევრთა ძალაა დაბუდებული. ეს ლეგენდა ხშირად იცვლება და ფრაგმენტულად გადადის მომდევნო თაობებში, რის გამოც, ლეგენდის პირვანდელი სახით წარმოდგენა გართულებულია.
35-საათიანი სამუშაო კვირა

35-საათიანი სამუშაო კვირა — სამუშაო დროის საზომი, პირველად დანერგილი საფრანგეთში, 2000 წლის თებერვალში, პრემიერ-მინისტრ ლიონელ ჟოსპენის მმართველობის დროს; ის გატანილ იქნა იმდროინდელი შრომის მინისტრის მარტინ ობრის მიერ. წინა სამუშაო კვირის ხანგრძლივობა 39 საათს შეადგენდა, რომელიც ასევე სოციალისტური პარტიის წევრმა ფრანსუა მიტერნამა დაამკვიდრა. 35-საათიანი სამუშაო კვირა უკვე იყო სოციალისტური პარტიის 1981 წლის საარჩევნო პროგრამაში, 110 წინადადება საფრანგეთისთვის.

35 საათი იყო სტანდარტული ლეგალური ლიმიტი, რის შემდეგაც სამუშაო დრო ითვლებოდა გადაჭარბებად. მას შემდეგ კანონი ფაკტიურად შესუსტდა და გამონაკლისები დამკვიდრდა.
ევროტური

ევროტური — 2004 წლის კომედიური ჟანრის ფილმი. ფილმში მოქმედება ხდება აშშ-სა და თითქმის მთელ ევროპაში. სკოტ ტომასი თავის მეგობრებთან ერთად მიემგზავება ევროპაში, რადგან ნახოს გოგონა, რომელიც ინტერნეტში გაიცნო და შეურაცხყოფა მიაყენა. სკოტი გერმანიაში, კეძოდ ბერლინში მიდის, რადგან მას ბოდიში მოუხადოს, მაგრამ ყველაფერი ისე არ გამოდის, როგორც მას და მის მეგობარ კუპერს სურთ და იწყება ევროტური.

სიუჟეტი
სკოტ ტომასი შორდება თვის მეგობარ გოგონა ფიონას სკოლის დასრულებისთვის მიძღვნილ წვეულებაზე. ის ელაპარაკება კომპიუტერით თავის გერმანელ მეგობარ მაიკს, რომელიც სკოტს ბიჭი ჰგონია.

მაიკი მას მისწერს, რომ იგი მასთან სიამოვნებით დაკავდებოდა სექსით. სკოტი ჩათვლის, რომ მიკი ცისფერია და ეუბნება, რომ მას ცხოვრებაში აღარ დაეკონტაქტოს, გულგატეხილი სკოტი იძინებს. მეორე დღეს იგი იღვიძებს და ხედავს თუ როგორ ათვალიერებს მის ელექტრონულ ფოსტას მისი ძმა ბერტი. ბერტი სკოტს ეუბნება, რომ მას შეეშალა და ეს მაიკი კი არა მიკაა და უხსნის, რომ გერმანიაში მიკა გოგონებს ქვიათ. სკოტი ბრაზდება და თავის მეგობარ კუპერს თხოვს რომ გერმანიაში წაყვეს, რადგან მიკის ბოდიში მოუხადოს. ისინი პირდაპირი რეისით ვერ გაფრინდნენ ბერლინში და ლონდონის ბილეთი აიღეს. ლონდონში ჩასვლისთანავე მათ დალევა მოისურვეს და შევიდნენ ბარში სადაც მხოლოდ მანჩესტერ იუნაიტედის ფანები სვამდნენ. ფანებმა ესენი მალე დაიძმობილეს, დაათვრეს და გათიშეს. გამოფხიზლებულები აღმოჩდნენ ავტობუსში რომელიც არა ბერლინში არამედ პარიზში მიდიოდა.
მუხნარი

მუხნარი — მუხის ზაფხულმწვანე ფართოფოთლოვანი ტყე ძირითადად ევრაზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ყოფილ სსრკ-ში მუხნარი გავრცელებულია ევროპის ტერიტორიის შუა და სამხრეთ ნაწილში, კავკასიასა და შორეულ აღმოსავლეთში. უკავია 9 მლნ. ჰა ანუ ტყის 1,3%. ევროპის ნაწილში მუხნარს ქმნის მხოლოდ გრძელყუნწა და კლდის მუხა, რომელთაც სამხრეთით ერევა შებუსვილი მუხა.

საქართველოში მუხნარს უკავია ტყით ფადარული ფართობის 10,1%. მთის მუხნარს ქმნის ქართული, აღმოსავლური, ჰართვისისა და სხვა მუხა. დაბლობებზე — გრძელყუნწა და იმერული მუხა. ქართული მუხის ფორმაცია ყველაზე ფართოდაა გავრცელებული; ტყის მასივებს ქმნის ზღვის დონიდან 1800 მ-მდე (სვანეთი). უფრო ხშირად სამხრეთ ექსპოზოციის განათებულ ფერდობებზე. საქართველოში მუხნარს ხშირად ერევა ჯაგრცხილა, რცხილა, წაბლი, ცაცხვი, იფანი, ფიჭვი, უფრო ხშირად — ნაძვი, სოჭი, წიფელი და არყი; გვხვდება წმინდა მუხნარიც.

მუხნარს აქვს უდიდესი ნიადაგდაცვითი და წყალმარეგულირებელი მნიშვნელობა.
შემოდგომის ლეგენდები (ფილმი)

შემოდგომის ლეგენდები — 1994 წლის დრამა, რომელიც დაფუძნებულია 1979 წელს ჯიმი ჰარისონის მიერ დაწერილ ნოველაზე. ფილმის რეჟისორია ედვარდ ცვიკი. მთავარ როლებში არიან: ბრედ პიტი, ენტონი ჰოპკინზი, ეიდენ ქვინი. ფილმს მიღებული აქვს ოსკარი საუკეთესო ოპერატურისთვის.

სიუჟეტი
რომანტიკული ისტორია იმის შესახებ, თუ როგორ შეცვალა მისდაუნებურად ლადლოუს ოჯახის ყველა მამაკაცის ბედი ერთმა მომხიბვლელმა ქალმა. სამი ძმისაგან ერთი, სამუელი პირველი მსოფლიო ომის დროს იღუპება, მეორე კონგრესმენი ხდება, მესამე კი თავგადასავლების მაძიებელია. მათ ყველას სუზანა უყვარს. ფილმის მთავარი თემებია სიყვარული, განშორება და დაუოკებელი ლტოვლა ფლობდე საუკეთესოს.
ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2004

2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები ოფიციალურად, ოლიმპიადის თამაშები — მნიშვნელოვანი სახალხო და სპორტული მოვლენა რომელმაც სტარტი აიღო ათენში, საბერძნეთში, 8 აგვისტოს (ფეხბურთი რამდენიმე დღით ადრე დაიწყო) და დასრულდა 24 აგვისტოს. ოლიმპიადაში მონაწილეობდა 10 625 ათლეტი, სპორტსმენები ჩამოვიდნენ 201 ქვეყნიდან.ოლიმპიადა ათენში პირველად ჩატარდა 1896 წლის ოლიმპიადის შემდეგ.

მონაწილეები

(მასპინძელი)

საქართველო 2004 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე
2004 წლის ოლიმპიადაზე საქართველოს მხრიდან გამოვიდა 32 სპორტსმენი. ქართველებმა სულ მოიპოვეს ოთხი მედალი: ორი ოქროს და ორი ვერცხლის.

----

----
სულიწმინდა

სულიწმიდა — ქრისტიანობის თანახმად არის ერთი ღმერთის — წმინდა სამების მესამე პირი (ბუნება). იგი მარადიული, შეუქმნელი, ყოვლისშემძლე და ყოვლისმცოდნეა, წმინდა სამების ერთობაში მამასთან და ძესთან ერთად მუდმივად თაყვანცემული და განდიდებული სულიწმინდა მარადმყოფობს მამასა და ძესთან. როგორც არასოდეს არ ყოფილა დრო, როცა არ არსებობდა ძე, ასევე, არასდროს არ ყოფილა ჟამი, როცა არ იყო სულიწმინდა. სულიწმინდა „გამოდის მამისაგან“ მარადიულ, ღმრთეებრივი და უწყვეტი „გამომავლობით“ (იოანე, 15:26).

სულიწმინდა შთააგონებს წმინდანებს, რომლებიც ღაღადებენ ღვთის სიტყვას და აღასრულებენ ღვთის ნებას: ის ცხებს წინასწარმეტყველებს, მღვდლებსა და ძველი აღთქმის მეფეებს; სულიწმინდა „გარდამოვიდა და დაადგა“ იესო ქრისტეს და ქმნა იგი ღვთის მესიად (ცხებულად) და ასეთად გამოუცხადა იგი ქვეყნიერებას. ამიტომ ახალ აღთქმისეულ პირველ ღვთის განცხადებაში – იოანეს მიერ ქრისტეს ნათლობაში სულიწმინდა გაცხადდა ქრისტეზე გარდამომავალად და მასზე „დადგრომილად“, „ვითარცა ტრედი გარდამომავალი ზეცით“ (იოანე, 1:32).
დაზღვევა

დაზღვევა — რისკის მართვის ერთ-ერთი ფინანსური ინსტრუმენტი, რომლის საშუალებითაც შესაძლებელია რისკის შედეგად წარმოქმნილი ფინანსური ზარალის თავიდან აცილება (სადაზღვევო საზოგადოებაზე გადაცემა).

კლიენტსა (დამზღვევი) და სადაზღვევო საზოგადოებას (მზღვეველი) შორის დადებული სადაზღვევო ხელშეკრულებისას დამზღვევის მიერ ხდება რისკის მზღვეველისათვის გადაცემა, რის შემდეგაც შესაძლო ზარალის დროს მზღვევლი დამზღვევს სრულად აუნაზღაურებს ფინანსურ ზარალს იმ ოდენობით და იმ პირობებით, რომელიც სადაზღვევო ხელშეკრულებაშია ჩადებული.

დაზღვევოს ძირითადი პრინციპი ასეთია: ყოველწლიურად უამრავ ადამიანს გარკვეული თანხა შეაქვს საერთო ფონდში, საიდანაც კომპესაცია მიეცემათ ცალკეულ დაზღვეულ პირებს.

დაზღვევის პირობები განისაზღვრება საბუთით — პოლისით — რომელსაც სადაზღვეო კომპანია გასცემს. ყველას შეუძლია ნებისმიერი უსიამოვნებისაგან დაიზღვიოს — სახლისა თუ ავტომობილის დაზიანებით დაწყებული და სამსახურის დაკარგვით დამთავრებული. სპორტის ბევრი დიდი ვარსკვლავი ეზღვევა სერიოზული ტრავმის წინააღმდეგ, რომელსაც შესაძლოა კარიერა შეუწყვიტოს.

პენსია
პენსია დაზღვევის სახეობაა, რომელიც იმის გარანტიას იძლევა, რომ პენსიაზე გასული ადამიანი გარკვეულ შემოსავალს მიიღებს. ზოგჯერ პენსია ნამსახურები წლების მიხედვით ინიშნება, მეტწილად კი შენატანებზეა დაფუძნებული: სადაზღვევო ფონდში ყოველკვირეულად ირიცხება ხელფასის გარკვეული თანხა, რომლის საფუძველზე შემდგომში ადამიანი პენსიას იღებს.
სესილ დემილი

სესილ ბლონ დემილი ( დ. 12 აგვისტო, 1881 — გ. 21 იანვარი, 1959) — ამერიკელი რეჟისორი, პროდიუსერი და მსახიობი. 1914–58 წლებში შექმნა 70 მუნჯი და ხმოვანი ფილმი. აღიარებულია ამერიკული კინემატოგრაფის მამა-დამფუძნებლად და კომერციულად ყველაზე წარმატებულ პროდიუსერ-რეჟისორად კინოისტორიაში. მისი ფილმები გამოირჩეოდა ეპიკური გაქნევითა და კინემატოგრაფიული სანახაობით. იყო აქტიური მასონი და წევრი უფლისწულის ნარინჯისფერი ლოჟისა #16 ნიუ-იორკში.
რუსული ნაციონალური ერთობა

რუსული ნაციონალური ერთობა (რუს. ენაზე – რუსული აბრევიაციით (ე.წ. ბარკაშოვის გვარდია – ) არის რუსეთის რადიკალურ-ნაციონალისტური საზოგადოებრივი ორგანიზაცია, რომელიც თავის მოვალეობად აცხადებს „რუსი ნაციის დღევანდელი დღისა და მომავლის, მისი ღირსეული ისტორიული გზის უზრუნველყოფას. ეს ორგანიზაცია თავის ამოცანად მიიჩნევს დაუბრუნოს რუს ხალხს მისი ისტორიული როლი სახელმწიფოში და მსოფლიოში.“

ატრიბუტიკა
რუსული ნაციონალური ერთობის ემბლემა არის „კოლოვრატად“ წოდებული სტილიზებული სვასტიკა, რომელიც საზოგადოდ მეტად ძველი არის და მას მთელ მსოფლიოში შეხვდებით, კორეის ნახევარკუნძულით დაწყებული და ძველი ეგვიპტით დამთავრებული, თუმცა ის მნიშვნელობა, რომლითაც ის რუსეთშია აღჭურვილი, საუკუნეში არსებული ნაციონალისტური იდეოლოგიების სიმბოლიკასთან ალუზიას უფრო წარმოადგენს.

ეს სიმბოლო არის ეროვნული სიმბოლიკის გვიანი მითოლოგიზების მცდელობის ერთ-ერთი მაგალითი, რომელიც ფრიად ახასიათებს ევროპის ნაციონალისტურ მოძრაობებს. რუს რადიკალ-ნაციონალისტთა აზრით ეს ნიშანი რუსეთში ღმერთის არსებობას მოწმობს.

პრინციპები
მოძრაობის ძირითადი პრინციპები:

ნაციონალური ვალი.
ნაციონალური იდეოლოგია.
რუსული მართლმადიდებლური ტრადიციები.

ძირითადი ამოცანები
მოძრაობის იდეოლოგთა თანახმად, რუსეთის ნაციონალური მოძრაობის მთავარ ამოცანად „რუსულ მიწაზე რუსული წესრიგის დამყარება“, რაც უნდა გამოიხატოს შემდეგი საკითხების გადაწყვეტისას:

„რუსეთის კოლონიზაციის“ შეწყვეტა.
„რუსებისა და რუსეთელების გენოციდის“ შეწყვეტა დედამიწის ნებისმიერ კუთხეში.
რუსების უფლებათა დაცვა დედამიწის ნებისმიერ კუთხეში.
სულიერ ფასეულობათა აღდგენა მატერიალურის სანაცვლოდ.
სასარგებლო წიაღისეული სიმდიდრის შენარჩუნება მომავალი თაობებისთვის.
სამუშაოთი, საცხოვრებლით, უფასო სამედიცინო მომსახურებითა და უფასო განათლებით უზრუნველყოფა.
დედათა და ბავშვთა საკითხების გადაწყვეტა.
რუსეთის მოქალაქეთათვის ღირსეული ცხოვრებისა და მოხუცებულობის უზრუნველყოფა.

ისტორია
მოძრაობა 1990-იან წლებში
რუსეთის ნაციონალური მოძრაობა დაარსდა 1990 წლის ოქტომბერში საზოგადოება „პამიატის“ (ხსოვნა) ყოფილი წევრის ალექსანდრე ბარშაკოვის მიერ.

რუსეთის ნაციონალურმა მოძრაობამ 1991 წლის 18–19 აგვისტოს მხარი დაუჭირა პუტჩს, რომელსაც სათავეში ედგა საბჭოთა კავშირის უმაღლესი რანგის რამდენიმე სახელმწიფო მოხელისაგან შემდგარი თვითგაცხადებული, გეკაჩეპედ წოდებული ორგანო.

1993 წელს მოსკოვში შეიარაღებული შეტაკებების შემდეგ რუსეთის ნაციონალური ერთობის წევრთა მიმართ რუსეთის ფედერაციის ხელისუფლების მხრიდან გატარებული იქნა ოფიციალური სანქციები; დააპატიმრეს ალექსანდრე ბარშაკოვი და მოძრაობის წევრთა ერთი ნაწილი, აკრძალეს მოძრაობა „რუსული წესრიგი“ (« »), დაშალეს რეგიონული ფორმირებები. თუმცა 1994 წელს რუსეთის ნაციონალურმა ერთობამ განაახლა მოღვაწეობა. 1990-იანი წლებიდან მოყოლებული ეს პოლიტიკური მოძრაობა რუსეთის ყველაზე დიდ ნაციონალისტურ მოძრაობად ყალიბდება.

მოძრაობა „ალექსანდრე ბარკაშოვი“
2006 წლის 16 დეკემბერს რუსეთის ნაციონალური ერთობის მოსკოველი აქტივისტების ინიციატივითა და ალექსანდრე ბარკაშოვის თანხმობით დაფუძნებულ იქნა მოძრაობა „ალექსანდრე ბარკაშოვი“. თვითონ ბარკაშოვი კი ბერად აღეკვეცა და სახელად მამა მიხეილი იწოდა.
ვოევოდინა

ვოევოდინა (, , , , , ) — სერბეთის ავტონომიური მხარე, რომელიც მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში მდინარე დუნაის ნაპირებზე. ფართობი 21,5 ათ. კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ნოვი-სადი. ჰავა ზომიერი და კონტინენტურია. ნალექები 550-750 მმ წელიწადში. მთავარი მდინარეებია: დუნაი, ტისა, ტამიში. ჭარბობს შავმიწა სტეპის ლანდშაფტები.

ისტორია
 საუკუნეში ვოევოდინას ტერიტორიაზე სლავები დასახლდნენ, საუკუნის ბოლოდან — უნგრელები. 1526-1918 წლებში უნგრეთის სამეფოსთან ერთად ჰაბსბურგთა მონარქიას ემორჩილებოდა. 1848-1849 წლებში ვოევოდინას ტერიტორიაზე სერბმა გლეხებმა მოაწყვეს ანტიფეოდალური გამოსვლები. 1848 წლის მაისში გამოცხადდა ვოევოდინის ავტონომია, რომელიც არ სცნო უნგრეთის რევოლუციურმა მთავრობამ. საუკუნის შუა წლებში სრემის, ბანატისა და ბაჩკის გაერთიანების შედეგად შეიქმნა ვოევოდინის საჰერცოგო, რომელმაც 1860 წლამდე იარსება. 1918 წელს შევიდა სერბების, ხორვატებისა და სლოვენების სამეფოს (1929 წლიდან იუგოსლავია) შემადგენლობაში.

მოსახლეობა
2022 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის ეთნიკური სტრუქტურა შემდეგია:

ენები
2022 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის ენობრივი სტრუქტურა შემდეგია:

რელიგია
2022 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რელიგიური სტრუქტურა შემდეგია:

ქალაქები
ვოევოდინაში 4 ქალაქია 50 000-ზე მეტი მოსახლით:

ნოვი-სადი: 325 551
სუბოტიცა: 94 228
პანჩევო: 73 401
ზრენიანინი: 67 129
ნასკა

ნასკა — პერუს სამხრეთ სანაპიროზე მდებარე უდაბნო ფერდობი და ლითოსფერული ფილა. იგივე სახელწოდება გამოიყენება თავისებური არქეოლოგიური კულტურისადმი, რომლის აყვავებაც ძვ. წ. 300 და 800 წლებში დაფიქსირდა. სწორედ იმხანად შეიქმნა ნასკას ცნობილი ხაზები, საცერემონიო ქალაქი კახაუჩი და მიწისქვეშა აკვედუკების შთამბეჭდავი სისტემა, რომელიც დღემდე მოქმედებს.

1997 წლიდან ნასკა კანადელი მსხვილი კომპანიების მიერ ოქროს მოპოვების ადგილად იქცა. არადა, ბოლო 2000 წლის განმავლობაში ნასკაში მცხოვრებ ხალხს ამ მიწებზე უფლება არ ჰქონდა. ისინი ისე გადაასახლეს, რომ კანონთან არც კი შექმნიათ პრობლემა. ამის შემდეგ რამდენიმე მცდელობა იყო ადგილობრივი ღარიბი მოსახლეობის ამ მიწებზე უფლებების დაკანონებისა, თუმცა, საბოლოოდ გადაჭრით არფერი გარკვეულა.