iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დილმაჩიდები

დილმაჩიდები ან დილმაჩიდების ბეილიქი — საუკუნის, მცირე სამთავრო (ბეილიქი) აღმოსავლეთ ანატოლიაში (დღევანდელი თურქეთი).

ისტორია
1071 წელს მანასკერტის ბრძოლაში სელჩუკების მიერ ბიზანტიის იმპერიის დამარცხების შედეგად, გამარჯვებული თურქმანული ტომები, მათი სარდლების მეთაურობით, რომლებიც ასევე იწოდებოდნენ როგორც ღაზი (ისლამური რწმენის დამცველი), დასახლდნენ ანატოლიაში. მეჰმედ დილმაჩის ძე, სწორედ ერთ-ერთი სარდალი იყო, რომელსაც 1085 წელს, იქტის (არა მემკვიდრეობითი ქონება) სახით ქალაქი ბითლისი ერგო სამართავად. მის მმართველობას უკავშირდება ქალაქ არზანის დაპყრობა.

1104 წელს მეჰმედი გარდაიცვალა და ტახტი მისმა მემკვიდრე თუღან არსლანმა დაიკავა. ამ დროისთვის ბეილიქი შაჰარმენთა ვასალად ითვლებოდა. თუღან არსლანმა შაჰარმენების ვასალობაზე უარი განაცხადა და ართუქიდების სიუზერანობა აღიარა, ვისთან ერთადაც ის ჩართული იყო საქართველოს სამეფოსა და ჯვაროსნების წინააღმდეგ გამართულ ბრძოლებში, მათ შორის აღსანიშნავია 1119 წლის სარმადის ბრძოლა, სადაც როჟერ სალერნოელი დაიღუპა და 1121 წლის დიდგორის ბრძოლა. 1124 წელს, შაჰარმენებმა ალყაში მოაქციეს ბითლისი, მაგრამ ქალაქის აღების მცდელობა წარუმატებლად დასრულდა. მოგვიანებით ართუქიდების ჰასანკეიფის განშტოებამაც უშედეგოდ სცადა ბითლისის დაპყრობა.

1134 წელს, მოსულის ზენგიდებმა თუღანი ტყვედ ჩაიგდეს და გამოსასყიდის სანაცვლოდ გაანთავისუფლეს. 1137 წელს თუღანი გარდაიცვალა და ტახტზე მისი მემკვიდრე ჰუსამ-ად-დინ კურდი ავიდა. მის მმართველობას უკავშირდება ქალაქი დვინის დაპყრობა. 1143 წელს კურდის სიკვდილის შემდეგ დილმაჩიდების სამთავრო სტაგანციის გზას დაადგა. 1144 წელს სამთავრო ზენგიდების ვასალი გახდა. 1162 წელს დვინი გიორგი -მ დაიპყრო. ეს პერიოდი სალთუკიდებთან და შედადიანებთან ერთად საქართველოს სამეფოსა და მოგვიანებით აიუბიდების წინააღმდეგ ომებით ხასიათდება.

1192 წლისთვის სამთავრო მხოლოდ ქალაქ არზანს და მის მიმდებარე ტერიტორიას მოიცავდა. 1229 წლიდან სამთავრო ხვარაზმშაჰის გავლენის ქვეშ ექცევა.

მართველთა სია
ჩუბუკოღულარები

ჩუბუკოღულარები — მცირე სამთავრო (ბეილიქი), რომელიც 1085 წლიდან 1178 წლამდე არსებობდა აღმოსავლეთ ანატოლიაში (დღევამდელი თურქეთი).

ისტორია
1071 წელს მანასკერტის ბრძოლაში სელჩუკების მიერ ბიზანტიის იმპერიის დამარცხების შედეგად, გამარჯვებული თურქმანული ტომები, მათი სარდლების მეთაურობით ანატოლიაში დასახლდნენ. ჩუბუკი ერთ-ერთი სარდალი იყო, რომელსაც ხარფუთის (დღევანდელი ელაზიღი) აღება დაევალა. მან დავალებას წარმატებით გაართვა თავი და პარალელურად მიმდებარე ტერიტორიების დაპყრობაც გააგრძელა. ჩუბუკმა ამ ტერიტორიებზე საკუთარი სამთავრო დააარსა და სელჩუკთა მფარველობა აღიარა. მისი სმთავრო პალუ, ჩემიშგეზეკს და ეღინს (დღევანდელი ქემალიე) მოიცავდა. 1092 წელს ჩუბუკი გარდაიცვალა და ტახტი მისმა მემკვიდრე მეჰმედმა დაიკავა. მეჰმედი სამთავროს 1112/13 წლამდე მმართავდა, ამ უკანასკნელის გარდაცვალების შემდეგ კი სამთავრო ართუქიდების სამფლობელოს შეუერთდა.

მართველთა სია
ნორმანთა მიერ ინგლისის დაპყრობა

ნორმანთა მიერ ინგლისის დაპყრობა — ნორმანი ფეოდალების შეჭრა ინგლისში ნორმანდიის ჰერცოგ უილიამ დამპყრობლის მეთაურობით 1066 წელს. საბაბად გამოიყენეს უილიამის პრეტენზიები ინგლისის სამეფო ტახტზე, რომელიც ეფუძვნებოდა ამ წლის დასაწყისში გარდაცვლილ ანგლო-საქსონ მეფესთან, ედუარდ აღმსარებელთან ნათესაობას. ნორმანდიელი ბარონების გარდა, შეჭრაში მონაწილეობას იღებდნენ საფრანგეთის სხვადასხვა მხარის ფეოდალები. მათ იალქნიანი გემებით გადალახეს ლა-მანშის სრუტე და 28 სექტემბერს ინგლისის სამხრეთ სანაპიროზე გადასხდნენ. გადამწყვეტი ბრძოლა უილიამისა და ახალი მეფის, ჰაროლდ გოდვინსონის ჯარებს შორის 14 ოქტომბერს გაიმართა ჰასტინგსთან. ბრძოლის შედეგი ნორმანდიულმა კავალერიამ გადაწყვიტა, რომელმაც მოწინააღმდეგის ქვეითი ჯარის დიდი ნაწილი გაანადგურა. თავად ჰაროლდი ბრძოლის ველზე დაეცა. 25 დეკემბერს უილიამი ანგლო-საქსონთა მეფედ ეკურთხა.
ინალიდები

ინალიდები — მცირე სამთავრო (ბეილიქი), რომელიც 1098 წლიდან 1183 წლამდე არსებობდა. მდებარეობდა აღმოსავლეთ ანატოლიაში (დღევანდელი თურქეთი) და მოიცავდა ამიდის (დიარბაქირი) მიმდებარე ტერიტორიებს.

ისტორია
1092 წელს სელჩუკთა იმპერიის სულთანი მელიქ-შაჰი გარდაიცვალა, რასაც შინა არეულობები მოჰყვა და შედეგად, იმპერიას დასავლეთ პროვინციები გამოეყო. ამ დროს ქალაქ ამიდას (დიარბაქირი) სადრი განაგებდა. მან წარმატებით მოიგერია ყველა ის თურქმანი სარდალი, რომელმაც ამიდის აღება სცადა. 1096 წელს სადრი გარდაიცვალა და ტახტზე მისი მემკვიდრე ინალი ავიდა, რომელმაც სამთავროს დამოუკიდებლობა გამოაცხადა, თუმცა მისი მმართველობა ძალიან მოკლე აღმოჩნდა. ინალის მემკვიდრე იბრაჰიმი იძულებული გახდა უფრო ძლიერი მეზობლის სიუზერანობა ეღიარებინა, თავდაპირველად ასეთები იყვნენ: დამასკოს სელჩუკთა დინასტია, შემდეგ სელჩუკთა იმპერია, შემდეგ რუმის სასულთნო (1105) და საბოლოოდ შაჰარმენები (1109).

1110 წელს ტახტზე ილ-ალდი ადის, რომლის მმართველობის დროს ინალოღულარები შედარებით გაძლიერდნენ. მან შაჰარმენების მიმდებარე ტერიტორიები დაიკავა და 1124 წელს ისმაილიზმის (რელიგიური სექტა) მიმდევრების წინააღმდეგაც გაილაშქრა. 1133 წელს სამთავროს სამხრეთიდან ახლად შექმნილმა ზენგიდთა დინასტიამ შეუქმნა საფრთხე, რომლის ამირა ზანჯიმ, მარდინის ართუქიდ ამირა ჰასამ-ად-დინ თიმურთაშთან ერთობლივად დალაშქრა და მოარბია ინალიდების სამთავრო და ქალაქი ამიდაც ალყაში მოაქცია, მაგრამ 1134 წელს იძლებული გახდა ალყა მოეხსნა.

1142 წელს ილ-ალდის სიკვდილის შემდეგ ძალაუფლება ფაქტობრივად სამთავროს ვეზირ მუედინ ნისანოღლუს ხელში აღმოჩნდა. 1151 წელს, მარდინის ართუქიდმა ამირა თიმურ-თაშმა საბოლოოდ მაინც შეძლო ამიდის დაპყრობა. ჰასანქეიფის ართუქიდების ამირა, ნურ ად-დინმა სალადინს მოსულის ამირის მასუდ -ის წინააღმდეგ დახმარება აღუთქვა, იმ პირობით თუ ის ქალაქ ამიდას მიიღებდა. მოკავშირებმა ერთიანი ძალებით ალყაში მოაქციეს ქალაქი და 1183 წლის, 9 მაისს ის ნურ ად-დინის სამფლობელო გახდა.

მართველთა სია
არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირი

არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირი — საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაცია, რომელშიც ამჟამად 124 ეროვნული არქიტექტურული სექტორი და მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან მილიონზე მეტი არქიტექტორია გაწევრიანებული.

ისტორია
1946 წლის სექტემბერს, ლონდონში, გაიმართა არქიტექტორთა საერთაშორისო შეხვედრა, მათ შორის საბჭოთა კავშირის დელეგატებიც იყვნენ. ამ შეხვედრაზე, გადაწყდა „არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირის“ შექმნა. ორგანიზაცია ოფიციალურად დარეგისტრირდა ქალაქ ლოზანაში (შვეიცარია) 1948 წელს.

დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიის მონაცემებით, ორგანიზაციის მიზანი ხალხისთვის ხელსაყრელი საცხოვრებელი პირობების შექმნა, ძეგლების, არქიტექტურული ნაგებობების მხატვრული ფუნქციების და საინჟინრო თვისებების გასაუმჯობესებლად ბრძოლა იყო. -ის უმაღლესი ორგანოა გენერალური ასამბლეა, რომელიც ორ წელიწადში ერთხელ იკრიბება. გენერალური ასამბლეა ირჩევს -ს აღმასრულებელ კომიტეტს. -ს იუნესკოსთან და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციასთან აქვს საკონსულტაციო სტატუსი და მუდმივი კონტაქტი მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციასთან.

არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირის ამჟამად მოქმედი (2021-2023) პრეზიდენტი მექსიკელი ხოსე ლუის კორტესია. გენერალური სამდივნო მდებარეობს პარიზში (საფრანგეთი).
ნარიშკინ-შუვალოვების სასახლე

ნარიშკინ-შუვალოვების სასახლე — საუკუნის არქიტექტურული ძეგლი სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს მდინარე ფონტანკის სანაპიროზე. შენობა ტიპიურია ეკლექტიკის არქიტექტურული სტილისთვის, თუმცა შეიცავს კლასიციზმისა და ნეორენესანსის ნიშნებსაც.

ისტორია
სასახლე თავის თანამედროვე სტილში შენდებოდა რამდენიმე ეტაპად. სასახლის მარცხენა ნაწილი ააგეს ვორონცოვებმა 1780-იან წლებში უცნობი არქიტექტორის პროექტის მიხედვით. მარჯვენა ფლიგელი ძველ შენობას მიაშენეს 1821-1822 წლებში, სასახლის ამ ნაწილის ახალი მფლობელის დიმიტრი ნარიშკინის დაკვეთით (სავარაუდოდ, კარლ როსის პროექტის მიხედვით).

დიმიტრი ნარიშკინის შვილმა ემანუილმა უძრავი ქონება მიყიდა თავის ბიძაშვილ ლევ ნარიშკინს, რომლის მიერაც მოხდა შიდა სათავსოების რეკონსტრუქცია (არქიტექტორი ბერნარ დე სიმონი). 1844-1849 წლებში სასახლის შენობის ორივე ნაწილი გაერთიანდა ერთიანი ფასადით (არქიტექტორი ნიკოლოზ ეფიმოვი).

1846 წლიდან სასახლის მფლობელი გახდა სოფია ნარიშკინა და მისი მეუღლე პეტრე პავლეს ძე შუვალოვი, შემდეგ მათი შვილი და რძალი. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ 1925 წლამდე მასში განთავსებული იყო აზნაურთა ყოფის ამსახველი მუზეუმი.

საბჭოთა პერიოდში სასახლეს არაერთხელ შეუცვალეს დანიშნულება. მის კედლებში განათავსეს ფოსტის სახლი, ტექნიკის სახლი, ხოლო 1965 წლის შემდეგ საზღვარგარეთის ქვეყნების ხალხებთან მეგობრობისა და მშვიდობის სახლი.

2001 წელს შენობის წინ ფონტანკის სანაპიროს აღმართში დადგეს სამახსოვრო ძეგლი „ბლოკადის ყინულჭრილი“.

2006 წლიდან მიმდინარეობდა სასახლის რესტავრაცია. 2013 წლის 19 ნოემბერს შენობაში ოფიციალურად გახსნეს ფაბერჟეს მუზეუმი.
მსოფლიო არქიტექტურის დღე

მსოფლიო არქიტექტურის დღე — საერთაშირისო არქიტექტურული შედევრების არქიტექტორთა და მოყვარულთა  დღესასწაული. ყოველწლიურად ოქტომბრის პირველ დღეს აღინიშნება.

ისტორია
1946 წლის სექტემბერში, დიდი ბრიტანეთის დედაქალაქ ლონდონში გაიმართა არქიტექტორთა საერთაშორისო შეხვედრა, მათ შორის საბჭოთა კავშირის დელეგატებიც იყვნენ. ამ შეხვედრაზე ერთხმად გადაწყდა, ახალი ორგანიზაციის — არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირის ჩამოყალიბება. ამჟამად მას აქვს დაახლოებით 124 ეროვნული სექტორი, რომლის წევრიც მილიონზე მეტი არქიტექტორია.

1985 წელს, არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირის სხდომაზე გადაწყდა, რომ მსოფლიო არქიტექტურის დღე აღენიშნათ ივნისის პირველ ორშაბათს. თუმცა 1996 წელს, ესპანეთის ქალაქ ბარსელონაში, მე-20 გენერალურ ასამლეაზე არქიტექტორთა კავშირმა მიიღო გადაწყვეთილება ამ დღის შეცვლაზე და ოქტომბრის პირველ ორშაბათზე გადატანაზე, რადგან ეს დღე გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის პატრონაჟით აღინიშნება, როგორც მსოფლიო საბინაო დღე (მსოფლიო ჰაბიტატის დღე).
ბირგიტ ფიშერი

ბირგიტ ფიშერი ( დ. 25 თებერვალი, 1962) — გერმანელი ნიჩბოსანი, მოიგო 8 ოლიმპიური ოქროს მედალი ექვს სხვადასხა თამაშებზე. იყო ოლიმპიადის ყველაზე ახალგაზრდა და ასაკოვანი ჩემპიონი კანოეში (ასაკი 18 და 48). 2004 წელს იგი გახდა გერმანიის წლის საუკეთესო სპორტსმენი ქალი.

ფიშერი ბრანდენბურგში, მაშინდელ აღმოსავლეთ გერმანიაში დაიბადა. იგი ვარჯიშობდა პოტსდამის სპორტულ კლუბში. 1991 წელს მან დაასრულა ლაიფციგის უნივერსიტეტის სპორტის მეცნიერებების ფაკულტეტი, ხოლო მოგვიანებით პოტსდამის უნივერსიტეტი. ბირგიტი მუშაობდა ფიზიკური აღზრდის ინსტრუქტორად, ასევე მუშაობდა მწვრთნელად გერმანიის კანოეს ფედერაციაში. ფიშერი 1984-1993 წლებში დაქორწინებული იყო იორგ შმიტთან, სეულის 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის ვერცხლის მედალოსანთან. ფიშერის ძმა ფრანკმა 1981 და 1986 წლებში მსოფლიო ჩემპიონატების ცხრა მედალი მოიგო.

1978-2005 წლებში მან ასევე მოიგო 38 მედალი კანოეს მსოფლიო ჩემპიონატიდან მათ შორის 28 ოქრო. 2011 წელს, კატალინ კოვაჩი, უნგრეთიდან, გახდა ის სპორტსმენი რომელმაც გააუმჯობესა ეს შედეგი.
ვარშავის ხიდი (სანქტ-პეტერბურგი)

ვარშავის ხიდი — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს საადმირალოს რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 38,2 მეტრი, ხოლო სიგანე — 30,6 მეტრი.

მდებარეობა
წარმოადგენს იზმაილოვოს პროექტის გაგრძელებას. ხიდთან ახლოს მდებარეობს ვარშავის სადგური და სანქტ-პეტერბურგის აღდგომის ტაძარი.

დინების ზემოთ მდებარეობს ნოვო-მოსკოვსკის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — მიტროფანოვის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურია „ბალტიისკაია“ (500 მეტრი).

სახელწოდება
სახელწოდება ცნობილია 1860 წლიდან და მიიღო ახლოს მდებარე ვარშავის სადგურიდან.

ისტორია
პირველი ხის ხიდი ააგეს ჯერ კიდევ 1862 წელს. იგი მდებარეობდა ვარშავის დღევანდელი ხიდიდან ოდნავ ზემოთ დინების მიმართულებით. 1869-1870 წლებში რუსეთის რკინიგზის საზოგადოებამ ააგო ერთმალიანი მეტალის თაღოვანი ხიდი, რომლის სიგრძე იყო 21,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 22,1 მეტრი. ხიდის პროექტი შეიმუშავა ინჟინერმა ნ. ს. სერებრენიტსკიმ. 1876 წელს ხიდი გააფართოეს 4,6 მეტრით რათა გაეყვანათ კონკის ორმაგი გზა.

1908-1910 წლებში ხიდი კვლავ გააფართოეს 30,6 მეტრამდე. ხიდის გადაკეთების პროექტი შეიმუშავეს ინჟინრებმა ა. პ. პშენიცკიმ და ვ. ა. ბერსმა.

2006 წლის ნოემბრიდან 2007 წლის აგვისტომდე მიმდინარეობდა ხიდის კაპიტალური რემონტი. სამუშაოები წარმართა შპს „“-მა. ფეხით მოსიარულეებისათვის ხიდი გაიხსნა 2007 წლის 18 ივნისს, ხოლო საავტომობილო მოძრაობისთვის 24 აგვისტოს.

კონსტრუქცია
ხიდი ერთმალიანია. იგი გამოიყენება ავტოტრანსპორტისა და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი ექვსი ზოლისაგან შედგება. სავალი ნაწილი მოასფალტებულია, ხოლო ტროტუარები გრანიტის ფილებითაა მოპირკეთებული.
ელასმოთერიუმი

ელასმოთერიუმი — ნამარხ მარტორქისებრთა გვარი. ცხოვრობდნენ პლეისტოცენში. მათი სხეულის სიგრძე იყო 4,5 მ, ხიმაღლე მინდაოში 2 მ. ქალა წინა მხარეს ძლიერ წამახვილებული ცხვირის ძვლებით იყო. თვალის ბუდეები ფართოდ გაშლილი იყო, შუბლის წილი დიდი გუმბათის შესახედაობის და სქელი ტყავით დაფარული იყო; შესაძლოა მასზე ჰქონდა დიდი ზომის რქა. საჭრისები და ეშვები არ ჰქონდათ. წინაძირითადი და ძირითადი კბილები (5–6 ცალი ყბის ყოველ ნახევარში) ძალიან გრძელი, ჰიპსელოდონტურია, დაფარულია ემალის რთული ქერქით. კიდურები სამთითიანია. ცხოვრობდნენ ალბათ სტეპებში, მდინარეთა ხეობებში და ტბების სანაპიროზე; იკვებებოდნენ შედარებით უხეში მცენარეულობით. გავრცელებული იყვნენ ციმბირის სამხრეთ ნაწილში, რუსეთის ევროპულ ნაწილში, კავკასიაში და სხვ.
აზერბაიჯანის თავდაცვის მრეწველობის სამინისტრო

აზერბაიჯანის თავდაცვის მრეწველობის სამინისტრო შეიქმნა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 16 დეკემბრის 2005 წლის ბრძანებით.

ხელმძღვანელები
2018 წლის ზაფხულამდე პრეზიდენტის ბრძანებით იავერ ჯამალოვი იკავებდა მინისტრის პოსტს.

კოლეგიის წევრები
მინისტრის პირველი მოადგილე
მინისტრის მოადგილე
აპარატის ხელმძღვანელი
დეპარტამენტის უფროსი
კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი
აღმასრულებელი დირექტორი
პროგრამული უზრუნველყოფის დირექტორი

პროდუქცია
ჯავშანტრანსპორტიორი, ქვეითთა საბრძოლო მანქანა, ზალპური ცეცხლის რეაქტიული სისტემა, ნაღმტყორცნები - 120 მმ, 205 82 მმ, 206 60, პატარა იარაღი, ჯავშანტექნიკა, საბრძოლო მოდულები, საარტილერიო ჭურვები, საავიაციო ნაწილები, მაყუჩები.

პერსპექტივები
აღსანიშნავია, რომ აზერბაიჯანმა მიიღო მოწვევა მონაწილეობა მიიღოს თურქულ ეროვნულ პროექტებში, როგორიცაა ტანკ „“-ის შემუშავება. ასევე აზერბაიჯანული კომპანია „ჯიჰაზგაიარმა“ სატანკო ქუდებს თურქულ კომპანიასთან „ოზთექთან“ ერთად. აზერბაიჯანი სხვადასხვა ქვეყნებთან მოლაპარაკებებს აწარმოებს ქვეყანაში უპილოტო საჰაერო ხომალდებისა და სამხედრო ვერტმფრენების წარმოებაზე. დღეისათვის აზერბაიჯანში ჩვეულებრივი მცირე და საშუალო ზომის ნაღმსატყორცნების წარმოება ხდება. უახლოეს წლებში, უნივერსალურ პარალელთან ერთად დაიწყება 122 მილიმეტრიანი და მსხვილი კალიბრის ნაღმტყორცნების წარმოება.

მოდერნიზაცია
2011 წლის გაზაფხულზე, დედაქალაქში გაიხსნა თავდაცვის სამინისტროს წარმოების ასოციაციის რეკონსტრუირებული ინსტრუმენტების გადამამუშავებელი ქარხანა „ჯიჰაზი“.

2011 წლის ზამთარში განახლდა და -2 ბრენდების უპილოტო საფრენი აპარატების წარმოება.

2016 წლის შემოდგომაზე გადაწყდა, რომ მოკლე ტყორცნის რაკეტების წარმოება დაიწყოს. ამჟამად მიმდინარეობს დაახლოებით 125 სახეობის პროდუქტის დამუშავება, ხომალდის შექმნის პროექტების განხილვა ხორციელდება.

2017 წლის 14 თებერვალს ეროვნული ჯავშანტექნიკის „ტუფანის“ დემონსტრირება მოხდა, რომელიც მდგრადია ნაღმების წინააღმდეგ. ამ ჯავშანტექნიკის განვითარება ექვს თვეზე მეტია.

2017 წლის 23 ივნისს, სხვადასხვა ტიპის ყუმბარმტყორცნების წარმოების ქარხნის „შარგის“ გახსნის ცერემონიალი, ქალაქ შირვანში შედგა. ამ ქარხნის ძირითადი მიზანია ორგანიზება გაუწიოს ოთხი სახის ყუმბარმტყორცნების სერიულ წარმოებას.

ხდება ჯავშანმანქანის „გიურზეს“ გაუმჯობესება ახალი საბრძოლო მოდულების დამატებით.

აზერბაიჯანის თავდაცვის მრეწველობის განვითარების სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში, თავდაცვის სამინისტროსთან ერთად, იგეგმება დაგეგმილი საბრძოლო აღჭურვილობის, თვითმავალი ხიდებისა და ჯავშანტრანსპორტირებული სატვირთო მანქანების წარმოება. სამუშაოების ნაწილი სატანკო სარემონტო ქარხანაში განხორციელდება. ამ ეტაპზე მოლაპარაკებები მიმდინარეობს ორ თურქულ და ერთი ისრაელის კომპანიასთან.

თანამშრომლობა
აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ტექნიკის წარმოებისა და მოდერნიზაციის სფეროში თანამშრომლობს შემდეგ ქვეყნაბთან:

ისრაელი
იორდანია
პოლონეთი
პაკისტანი
თურქეთი
რუსეთი
გერმანია
უკრაინა
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა

გალერეა
ლანგა-ცო

ლანგა-ცო, ლანგაკი, რაკასი, რაკშასტალი — მარილიანი ტბა ჩინეთში, ტიბეტის ავტონომიურ რეგიონში. გაწოლილია მანასაროვარის ტბის დასავლეთითა და კაილასის მთის სამხრეთით, ტიბეტის მთიანეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მთის ხეობაში, ზღვის დონიდან 4572 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 258 კმ². სიგრძე 28 კმ, სიგანე 18 კმ. ლანგა-ცო განგა-ჩუს 10 კილომეტრიანი ფშანით დაკავშირებულია ტბა მანასაროვართან. ტბაში ოთხი კუნძულია: ტოპსერმა, დოლა, ლაჩატო და დოშარბა. ადგილობრივი ხალხი ამ კუნძულებს თავიანთი იაკებისთვის იყენებს ზამთრის საძოვრებად. ლანგა-ცოს ჩრდილო-დასავლეთ კიდიდან გამოედინება მდინარე ინდის მარცხენა შენაკადი მდინარე სატლეჯი.

ტბის სახელწოდება სანსკრიტზე სიტყვასიტყვით ნიშნავს „დემონის ტბას“. აგრეთვე ცნობილია „რავანა-ტალის“ სახელწოდებით. ინდუისტურ მითოლოგიაში მიჩნეულია, რომ ტბა რავანას მიერაა შექმნილი. ტბაში მდებარეობდა სპეციალური კუნძული, რომელზედაც იგი ყოველდღე შივას მსხვერპლად წირავდა საკუთარი თავიდან ერთ-ერთს. მეათე დღეს, შივამ რავანა დააჯილდოვა ზებუნებრივი ძალებით.

ლანგა-ცო განიხილება როგორც ღმერთების მიერ შექმნილი ტბის — მანასაროვარის საპირისპირო. მანასაროვარს აქვს მომრგვალო ფორმა, მაშინ როდესაც ლანგა-ცოს მოგრძო ნახევარმთვარის მოყვანილობა, რაც შესაბამისად, სინათლისა და წყვდიადის სიმბოლოა. გარდა ამისა, მანასაროვარში წყალი სუფთა და მტკნარია, ხოლო ლანგა-ცოში მარილიანი, მასში არ ხარობს წყალმცენარეები და თევზები. ადგილობრივებს იგი შხამიან ტბად მიაჩნიათ.
რეინირი

რეინირი — მოქმედი ვულკანი აშშ-ში, ვაშინგტონის შტატში. წარმოადგენს კასკადოვანი მთების უმაღლეს მწვერვალს. სიმაღლე 4392 მ. გეოლოგიურად ახალგაზრდა წარმონაქმნია, რომელიც ჩამოყალიბებულია დაახლოებით 1 მლნ. წლის წინათ ამოღვრილი ერთიმეორეზე მიყოლებული ლავური ნაკადებისაგან. მწვერვალზე ორი ვულკანური კრატერია, რომელთა დიამეტრი 300 მ-ზე მეტია. სულ 26 მყინვარია, რომელთა საერთო ფართობია 93 კმ². მთის ძირზე და კალთების ქვედა ნაწილზე წიწვოვანი ტყეა, 2600–2800 მ სიმაღლეზე — ალპური მდელოები, უფრო მაღლა — მარადიული თოვლი. უკანასკნელად ამოიფრქვა 1894 წელს.
თბილისის მუზეუმების გაერთიანება

თბილისის მუზეუმების გაერთიანება — თბილისის მუნიციპალური „მუზეუმების გაერთიანება“ 2016 წლის 29 ივლისს დაფუძნდა. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის განკარგულებით იგი წარმოადგენს თბილისის მუნიციპალური მუზეუმების გაერთიანებას, რომელიც გულისხმობს 9 დამოუკიდებელი მუზეუმის ერთიან ინსტიტუციას. გაერთიანებაში შემავალი მუზეუმების უმრავლესობა მრავალი წელია არსებობს და ქართული კულტურული და ისტორიული მემკვიდრეობის დამცველად გვევლინება.

მუზეუმები
თბილისის ილია ჭავჭავაძის ლიტერატურულ-მემორიალური მუზეუმი
თბილისის გალაკტიონ ტაბიძის მემორიალური ბინა-მუზეუმი
თბილისის ვახტანგ ჭაბუკიანის მემორიალური ბინა-მუზეუმი
თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის მემორიალური სახლ-მუზეუმი
თბილისის მერაბ კოსტავას მემორიალური სახლ-მუზეუმი
თბილისის ნიკოლოზ ბარათაშვილის მემორიალური სახლ-მუზეუმი
თბილისის მიხეილ ჯავახიშვილის მემორიალური ბინა-მუზეუმი
თბილისის თოჯინებისა და სათამაშოების მუზეუმი
თბილისის კოტე და სოსო წერეთლების მუზეუმი
რეიკიანესის ქედი

რეიკიანესი — შუაოკეანური ქედი ატლანტის ოკეანეში, გადაჭიმულია 1350 კმ სიგრძეზე რეიკიანესის ნახევარკუნძულიდან (კუნძული ისლანდია) სამხრეთ-დასავლეთით, სახელსაც აქედან იღებს. სიღრმე ქედის ზევით — 2000 მეტრი, ცალკეულ ადგილებში 587 მ-მდე. ჩ. გ. 53°-ზე რეიკიანესის ქედის სამხრეთ-დასავლეთი დაბოლოება შემოსაზღვრულია განივი რღვევის ზონით, რომლის სამხრეთითაც მდებარეობს ჩრდილოატლანტიკური ქედი.
ჯუზეპე პაზოტო

მეუფე ჯუზეპე პაზოტო (დ. 6 ივლისი, 1954, ბოვოლონე, ვერონა, იტალია) — იტალიელი სასულიერო მოღვაწე, ეპისკოპოსი, ამიერკავკასიის ლათინური წესის კათოლიკეთა სამოციქულო ადმინისტრატორი.

ბიოგრაფია
მეუფე ჯუზეპე პაზოტო დაიბადა 1954 წლის 6 ივლისს ვერონის რეგიონის სოფელ ბოვოლონეში, იტალიაში. სწავლობდა სტიგმატელ მამათა სკოლაში და შევიდა ამავე კონგრეგაციის სასულიერო სემინარიაში. მუშაობდა დაწყებითი კლასების პედაგოგად და 1979 წელს აიღო თეოლოგიის ბაკალავრის ხარისხი. 1979 წლის 12 მაისს, ბოვოლონეს ეკლესიაში, კარდინალმა მორეირა ნევესმა, იგი მღვდლად აკურთხა. ხელდასმის შემდეგ პირველი ხუთი წელი მუშაობდა კოლონიოლა აი კოლიში (ვერონა) სასულიერო სემინარიის დირექტორად. შემდეგ გადავიდა სეძანოს მონასტერში, სადაც იყო სულიერების სახლის დირექტორი და ამავე დროს, თავისი კონგრეგაციის პოსტულანტების და ახალგაზრდების პასუხისმგებელი და სტიგმატელთა კონგრეგაციის საბჭოს მრჩეველი იყო.

ჯუზეპე პაზოტო საქართველოში 1994 წლის სექტემბერში ჩამოვიდა. ქართული ენის შესწავლის შემდეგ ცხოვრობდა ქუთაისში. 1996 წელს დაინიშნა კავკასიის ლათინ კათოლიკეთა სამოციქულო ადმინისტრატორად, რის შემდეგაც საცხოვრებლად გადავიდა თბილისში. მისი ხელმძღვანელობით განახლდა მარიამის ზეცად აღყვანების თბილისის ძველი კათოლიკური ტაძარი, რომელიც 1999 წლის 15 აგვისტოს აკურთხა ჯოვანი ბატისტა რემ. იგი 2000 წლის 6 იანვარს რომში, წმიდა პეტრეს ბაზილიკაში რომის პაპმა იოანე პავლე -მ ეპისკოპოსად აკურთხა.
გაობაოხუ

გაობაოხუ, გაოიუხუ — მტკნარწყლიანი ტბა ჩინეთში, ანხოისა და ძიანსუს პროვინციებში. გაწოლილია მდინარე ხუაიხეს სისტემაში, ხუაიხეს ვაკეზე, ზღვის დონიდან 5,7 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 674,7 კმ².

საშუალო სიღრმე 1,4 მ, მაქსიმალური სიღრმე 2,4 მ. წყალმარჩხი ტბაა. დაბალი ნაპირები აქვს, ბრტყელი. გაობაოხუს აღმოსავლეთი ნაპირების გასწვრივ გადის ჩინეთის დიდი არხი, რომელთანაც იგი დაკავშირებულია.

მდინარე სანხე გაობაოხუს აკავშირებს ხუნძეხუს ტბასთან. ამჟამად გაობაოხუ მდინარე ხუაიხეს სისტემის ნაწილია. განვითარებულია ნაოსნობა, თევზჭერა. ტბის წყლები გამოიყენება სარწყავად.
რეიდერი

რეიდერი ( < — თავდასხმა, თარეში) — სამხედრო ხომალდი ან შეიარაღებული სავაჭრო გემი, რომელიც ატარებს დამოუკიდებელ საბრძოლო მოქმედებებს საზღვაო და ოკეანურ კომუნიკაციებზე მოწინააღმდეგის საბრძოლო ტრანსპორტისა და სავაჭრო გემების გასანადგურებლად. პირველ მსოფლიო ომში (1914–1918) გერმანია რეიდერების სახით იყენებდა კრეისერებს, მათ შორის სავაჭრო გემად შენიღბულ დამხმარე ხომალდებს. მეორე მსოფლიო ომის (1939–1945) დასაწყისში ფაშისტური გერმანია რეიდერის რანგში იყენებდა სახაზო გემ „ბისმარკს“, სამ „ჯიბის“ სახაზო ლაინერს და კრეისერებს.
ხუნძეხუ

ხუნძეხუ — ტბა აღმოსავლეთ ჩინეთში, ძიანსუს პროვინციაში. გაწოლილია ჩინეთის დიდი ვაკის ფარგლებში, ზღვის დონიდან 15 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 1960 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 4,5 მ. სიგრძე 65 კმ. შეიქმნა 1403-24 წლებში ჩინეთის დიდ არხზე ჯებირის აღმართვის შედეგად, რომელმაც გზა გადაუღობა მდინარე ხუაიხეს წყლებს.

ტბამ თავისი სახელწოდება მიიღო სუის დინასტიის იმპერატორის — იან-დის დროს. ტანისა და ადრინდელი სუნის დინასტიის დროს ხუნძეხუ უფრო პატარა იყო ვიდრე იგი დღეს არის, სავარაუდოდ, მესამედზე ნაკლები ამჟამინდელ ზომებთან შედარებით. იგი აგრეთვე გამოეყო მდინარე ხუაიხეს მთავარ ნაკადს, რომელიც მიედინებოდა ტბიდან სამხრეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ხუაიხე იყო თავთხელი და სანავიგაციოდ რთული მდინარე; საუკუნეში სუნის დინასტიის დროს (960-1279) მასზე აშენდა სხვადასხვა არხი.

როდესაც 1194 წელს, მდინარე ხუანხემ შეიცვალა თავისი მიმართულება სამხრეთისაკენ მან მიიტაცა მდინარე ხუაიხეს ქვემო დინება, რომელსაც აღარ ჰქონდა პირდაპირი გასასვლელი ზღვაზე. ხუაიხეს წყლები ჩადიოდა ხუნძეხუს ტბაში, რომელიც შემდეგ გაფართოვდა დღევანდელ საზღვრებამდე და ტბორავდა ნოყიერი სარწყავი მიწების ვრცელ ტერიტორიას. ტბის ჭარბი წყლები მიედინებოდა სამხრეთ-აღმოსავლეთით გაობაოსა და ბაოინის ტბების გავლით და ჩინეთის დიდი არხით მდინარე იანძიში მიემართებოდა. ხუნძეხუ წყალმარჩხია და საუკუნეების განმავლობაში მისი ფსკერი ამოილამა. საუკუნეში ტბის რაიონში თავი იჩინა ხშირმა და ძლიერმა წყალდიდობებმა. ნაპირებზე ჭაობები და ბრინჯის მინდვრებია.

1930-იან წლებში ტბის აღმოსავლეთი ნაპირიდან პირდაპირ ზღვისკენ გაიყვანეს ახალი არხი, რომელიც სუბეის არხის სახელწოდებით აღადგინეს და გააუმჯობესეს 1951-52 წლებში და მდინარე ხუაიხეს ხეობაში წყლის შენარჩუნების კომპლექსურ პროექტთან ერთად შეამცირეს დატბორვა. ტბის პრობლემად რჩება დრენაჟი. ხუნძეხუს დიდი ნაწილი წყალმარჩხია, რის გამოც იგი სანაოსნოა მხოლოდ მცირე გემებისათვის. განვითარებულია თევზჭერა.
ჩერვონოე (ტბა)

ჩერვონოე , ჩერვონოეს პოლესიე , მთავარი-ტბა — ტბა ბელარუსში, გომელის ოლქში. ფართობი — 43,6 კმ², სიღრმე — 4 მ-მდე. იკვებება შერეულად. წყლის დონის რყევა — 0,8 მ, უმაღლეს დონეს აღწევს მარტ–აპრილში. იყინება ნოემბერ–დეკემბერში; ყინულისაგან თავისუფლდება მარტის მეორე ნახევარ–აპრილში. ჩერვონოეს ტბიდან სადრენაჟე არხებითა და მდინარე ბობრიკის მეშვეობით ხორციელდება წყლის ჩადინება მდინარე პრიპიატში. ადგილი აქვს თევზჭერას; იჭერენ კაპარჭინას, ქარიყლაპიას, ქორჭილას და სხვ.