iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კანუკუს მთები

კანუკუს მთები — მთების ჯგუფი გაიანაში, ზემო ტაკუტუ-ზემო ესეკიბოს რეგიონში. მთების სახელი ადგილობრივი ვაპიშანას ენაზე „ტყეს“ ნიშნავს. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კანუკუს მთებს ერთმანეთისგან მდინარე რუპუნუნი ჰყოფს.

რეგიონის დაბლობ ტყეებში გავრცელებულია გაიანაში ცნობილ ფრინველთა სახეობების 60%. ასევე, აქ ბინადრობს ძუძუმწოვართა 150 სახეობა, რაც გაიანის ძუძუმწოვრების 80%-ია. ძირითად სახეობებს შორისაა ბრაზილიური წავი, სამხრეთამერიკული არწივი და თევზი არაპაიმა.

კანუკუს მთების ველურ ბუნებას საფრთხეს უქმნის ბოლო წლებში მის სიახლოვეს გაყვანილი საგზაო სისტემა, რომელიც გაიანის სანაპირო ზოლს ქვეყნის შიდა ნაწილთან და ბრაზილიასთან აკავშირებს.
რომელუ ლუკაკუ

რომელუ ლუკაკუ (; დ. 13 მაისი, 1993, ანტვერპენი) — ბელგიელი ფეხბურთელი, ბელგიის ეროვნული ნაკრებისა და „ნაპოლის“ თავდამსხმელი.

ლუკაკუ ბელგიის ნაკრების ყველა დროის ბომბარდირია 68 გატანილი გოლით. მონაწილობა აქვს მიღებული 2014 და 2018 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატებში, ისევე როგორ 2016 წლის ევროპის ჩემპიონატში.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
ანდერლეხტი
ბელგიის პირველი დივიზიონი: 2009–10

მანჩესტერ იუნაიტედი
ინგლისის ასოციაციის თასის ფინალისტი: 2017–18

ინტერი მილანი
სერია : 2020–21
იტალიის თასი: 2022–23
იტალიის სუპერთასი: 2022
უეფა-ს ევოპა ლიგის ფინალისტი: 2019–20
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ფინალისტი: 2022–23

ჩელსი
ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი: 2021
ინგლისის ასოციაციის თასის ფინალისტი: 2021–22
ინგლისის ლიგის თასის ფინალისტი: 2021–22

ნაპოლი
სერია : 2024–25

სანაკრებო
ბელგია
მსოფლიო ჩემპიონატის მესამე ადგილოსანი: 2018
აშურდან II

აშურდან (- ) — ახალი ასურული იმპერიის მეფე (ძვ. წ. 935 – ძვ. წ. 911).
ბიოგრაფია
აშურდან მისი მამის ტიგლათფილესერ -ის გარდაცვალების შემდეგ გამეფდა ძვ.წ. 935 წელს და იმეფა გარდაცვალებამდე ძვ. წ. 911 წლამდე დაახლოებით 23-24 წელი, მისი გარდაცვალების შემდეგ მმართველობა მისმა ვაჟმა ადად-ნირარი -მ განაგრძო. აშურდან -მ საბოლოოდ შეძლო და გადალახა ის კრიზისი, რომლებიც ასურელ ხალხს და ასურეთის ქვეყანას დიდი ხნის მანძილზე აწუხებდა. მან ააშენა ქალაქები და ციხესიმაგრეები, ასევე ყველა პროვინციაში აშენა სამთავრობო შენობები (ოფისები), ეხმარებოდა გლეხებს და მათ მიწათმოქმედებისათვის საჭირო სამეურნეო ინვენტარით ამარაგება. აშურდან ცდილობდა დაკნინებული ასურეთი პირვანდელ საზღვრებში დაებრუნებინა. მან სამხედრო კამპანია წამოიწყო მომთაბარე არამეელების წინააღმდეგ. დაიბრუნა ტერიტორიები, რომლებიც სალმანასარ -ის და აშურრაბი -ის დროს დაიკარგა, სამხედრო მოქმედებების დროს მოპოვებული დიდძალი ნადავლი და პირუტყვი კი იმ დროს ასურეთის დედაქალაქ აშურში წაიღეს. ასევე ნახსენებია მოგზაურობა კადმუხუს და კირიურუს ტერიტორიებზე.

ანალებში ამ მეფეზე ინფორმაცია არ მოიპოვება, რომლის საფუძველზეც შეიძლებოდა გვემსჯელა აშურდან -ის დიდ გამარჯვებებზე. აქედან გამომდინარე, იქმნება შთაბეჭდილება, რომ ასურეთის არმის ღია ბრძოლების დასაწყებად ჯერ კიდევ სუსტი იყო. ისტორიაში ასევე აღნიშნულია ასურეთის არმიისთვის საომარი ეტლების გადაცემის ფაქტი, რაც შეიძლება არმიის გაძლიერების მცდელობად ჩავთვალოთ.

აშურში აშურდან -მ, მისი წარწერის თანახმად, აღადგინა ტიგლათფილესერ -ის მიერ აშენებული და მოგვიანებით დანგრეული „ოსტატების კარიბჭე“.

აშურდან -ის შემდეგ იმეფა კიდევ ოთხმა ნიჭიერმა მეფემ, რომლებმაც წარმატებით განაგრძეს აშურდანის მიერ დაწყებული საქმე, რომელიც ასურეთის იმდროინდელი მსოფლიოს ძირითად ქვეყნად არსებობას გულისხმობდა. აშურდან -ის მეფობით დაიწყო ასურეთის იმპერიის არსებობა, რომელმაც ძვ.წ. 609 წლამდე იარსება.
თირიმიუჟგან სულთანი

თირიმიუჟგან კადინ ეფენდი ( დ. 16 აგვისტო, 1819, ჩერქეზეთი — გ. 2 ნოემბერი, 1853, ბეილერბეის სასახლე, უსქუდარი, სტამბოლი) — ოსმალეთის სულთნის, აბდულმეჯიდ -ის ცოლი. სულთან აბდულჰამიდ -ის დედა.

ბიოგრაფია
წარმოშობა
ერთ-ერთი ვერსიით თირიმიუჟგან სულთანი ეკუთვნოდა ჩერქეზ შაპსუგებს. მეორე ვერსიით კი ის იყო სომეხი ვაჭრის ქალიშვილი ტრაპიზონიდან.

ოჯახი
1841 წლის 10 ნოემბერს თირიმიუჟგან სულთანი გახდა აბდულმეჯიდის მეთოთხმეტე (მოგვიანებით მეცამეტე) მეუღლე.

მას შეეძინა 2 შვილი:
ვაჟი აბდულჰამიდ (22 სექტემბერი 1842 — 10 თებერვალი 1918)
ქალიშვილი სენიჰა სულთანი (12 ნოემბერი 1852 — 15 სექტემბერი 1931) .

სულთნის დედა
თირიმიუჟგანი გარდაიცვალა როცა მისი ვაჟი 10 წლის იყო. შეჰზადეს აღზრდა-განათლება თავის თავზე სულთნის სხვა ცოლმა — ფირისთუ კადინ ეფენდიმ აიღო, ამიტომ აბდულჰამიდ -ის მმართველობის დროს ვალიდე სულთანი ის იყო.. ფირისთუ კადინ ეფენდი ოსმალეთის იმპერიაში ბოლო ვალიდე სულთანი იყო.

გარდაცვლაება
თირიმიუჟგან სულთანი გარდაიცვალა 1853 წლის 2 ნოწმბერს ტუბერკულოზით, ბეილერბეის სასახლეში. დაკრძალულია ჰავათინის სასაფალოზე, ახალ მეჩეთში.
გიულჯემალ ქადინ ეფენდი

გიულჯემალ ქადინ ეფენდი (, ; დ. 1826 — გ. 16 ნოემბერი 1851 ან 29 დეკემბერი 1895) — ოსმალეთის სულთნის, აბდულმეჯიდ -ის პირველი ცოლი. სულთან მეჰმედ -ის დედა.

ბიოგრაფია
გიულჯემალ ქადინ ეფენდი დაიბადა დაახლოებით 1826 წელს. ის იყო ალბანური წარმოშობის. მისი ნამდვილი სახელი სოფია იყო. მას შეეძინა ერთი ვაჟი, შეჰზადე მეჰმედი და ოთხი წალიშვილი:ფატმა სულთანი, ჰატიჯე სულთანი, რეფია სულთანი, რუქიე სულთანი.

გიულჯემალ ქადინ ეფენდი დაკრძალულია ჰავატინის სასაფლაოზე, სტამბოლის ახალ მეჩეთში.
გიულიუსთიუ ქადინ ეფენდი

გიულიუსთიუ ქადინ ეფენდი ან გიულიუსთიუ მიუნირე ქადინ ეფენდი (დ. 1831 - მაისი 1861) — ოსმალეთის სულთნის, აბდულმეჯიდ -ის ცოლი. უკანსანკელი სულთნის, მეჰმედ -ის დედა.

ბიოგრაფია
გიულიუსთიუ ქადინ ეფენდი იყო ქელეშ-ბეგ შარვაშიძის შვილიშვილი და მაშასადამე აფხაზეთის სამთავრო გვარის წევრი. მას შეეძინა ორი შვილი: მეჰმედ და მედიჰა სულთანი. მისი ვაჟი მეჰმედი გახდა ოსმალეთის იმპერიის 36-ე და უკანასკნელი სულთანი.

გარდაცვალება
გიულისუთიუ გარდაიცვალა 1861 წელს შვილის დაბადებიდან 3 თვის შემდეგ. დაკრძალულია ფათიჰის მეჩეთში.
ფერთევნიალ სულთანი

ფერთევნიალ ვალიდე სულთანი (; დ. 1812, ვლახეთი — 5 თებერვალი 1883, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ოსმალეთის სულთნის, მაჰმუდ -ის მეორე ცოლი. სულთან აბდულაზიზის დედა. ვალიდე სულთანი.

ბიოგრაფია
ფერთევნიალ სულთანი დაიბადა 1812 წელს ვლახეთის სამთავროში. მისი ნამდვილი სახელი ჰასნა ბესიმე იყო. 1861 წლის 25 ივნისს, სულთან აბდულმეჯიდის გარდაცვლაების შემდეგ ტახტზე მისი შვილი აბდულაზიზი ავიდა, თვითონ ფერთევნიალი კი ვალიდე სულთანი გახდა. შვილის მმართველობის ბოლომდე იყო ვალიდე სულთანი. შვილის გარდაცვალების შემდეგ მისი ვალიდე სულთნობის ერა დასრულდა, თუმცა ამის შემდეგ მან კიდევ 7 წელი იცოცხლა. გარდაიცვალა 1883 წლის 5 თებერვალს დოლმაბაჰჩეს სასახლეში, სტამბოლში. დაკრძალულია ფერთევნიალ ვალიდე სულთნის მეჩეთში.
მალჰუნ ხათუნი

მალჰუნ ხათუნი ( დ. 1258 — გ. 1324) — ოსმალეთის იმპერიის პირველი სულთნის ოსმან -ის ცოლი. სულთან ორჰან -ის დედა.

ბიოგრაფია
მალჰუნ ხათუნის დაბადების და გარდაცვალების ზუსტი თარიღიუცნობილა. ის იყო ოსმან ბეის მეორე ცოლი. ორჰან და ფატიმა ხათუნის დედა

ლიტერატურაში
მალჰუნ ჰათუნი ლეგენდა "ოსმანების ოცნების" მთავარი პერსონაჟია, სადაც მოთხრობილია და მალჰუნის და ოსმანის დიდ სიყვარულზე.
პაკარაიმის მთები

პაკარაიმის მთები — მთები გაიანაში. გადაჭიმულია ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ბრაზილიისა და ვენესუელის საზღვრის გასწვრივ. აღმოსავლეთი-დასავლეთის მიმართულებით ვრცელდება 800 კმ-ზე. უმაღლესი მწვერვალია რორაიმის მთა, ზღვის დონიდან 2 810 მეტრზე, რომელსაც გარს აკრავს 300 მეტრიანი კლიფები.

პაკარაიმის მთები ერთმანეთისგან ჰყოფს მდინარე ორინოკოს ხეობასა და ამაზონის აუზს. ასევე, წარმოადგენს ბუნებრივ საზღვარს ბრაზილიასთან და ვენესუელასთან. ამ მთებში სათავეს იღებს ბევრი მდინარე, რომლებიც თვალწარმტაცი ჩანჩქერების სიუხვით გამოირჩევიან. მათ შორის სილამაზით განსაკუთრებით გამოირჩევა კაიეტურის ჩანჩქერი.
პაველ კლუშანცევი

პაველ კლუშანცევი ( დ. 25 თებერვალი 1910, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 27 აპრილი 1999, სანქტ-პეტერბურგი) — საბჭოთა კინორეჟისორი, მწერალი. რსფსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1970). სამეცნიერო-პოპულარული კინო შეათავსა სამეცნიერო ფანტასტიკასთან, რითაც სათავე დაუდო სამეცნიერო-ფანტასტიკური კინონარკვევის ჟანრს.

ბიოგრაფია
1930 წელს დაამთავრა ლენინგრადის ფოტოკინოტექნიკუმის საოპერატორო ფაკულტეტი. 1932 წლიდან იყო კინოსტუდია „ბელარუსფილმის“ ოპერატორი, ხოლო 1934 წლიდან მუშაობდა „ლენფილმში“, სადაც 1935 წელს შედგა მისი დებიუტი რეჟისორ-დამდგმელის ამპლუაში (ფილმი „შვიდი ბარიერი“) და 1937 წელს დააარსა კომბინირებული გადაღებების საამქრო. გამოიგონა გადაღების რიგი ნოვატორული ხერხი (კერძოდ, ფართოდ გავრცელებული კომბინირებული გადაღების ლუმინესცენციური მეთოდი) და კომბინირებული და ტრიუკების გადაღებების ტექნიკური მოწყობილობა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს ოპერატორად და რეჟისორად მუშაობდა სტუდია „სიბტექფილმში“, რომელიც უშვებდა სამხედრო-სასწავლო ფილმებს. ომის შემდეგ აგრძელებდა შემოქმედებით საქმიანობას ლენინგრადის კინოსტუდიაში. ფილმში „სამყარო“ (1951), პირველად გამოჩნდა სამეცნიერო-ფანტასტიკური მოტივები. აღსანიშნავია კინემატოგრაფიული ხერხები, რომელიც გამოყენებულია ფილმში „გზა ვარსკვლავებისკენ“ (1958).

1945 წელს დაბრუნდა ლენინგრადის სამეცნიერო-პოპულარული ფილმების სტუდიაში, იყო ოპერატორი, რეჟისორ-დამდგმელი და სცენარისტი. 1962 წელს გადაიღო „ქარიშხლების პლანეტა“, რომელსაც საფუძვლად დაედო ალექსანდრე კაზანცევის ამავე სახელწოდების მოთხრობა. საბჭოთა კავშირში ფილმი არ აღიარეს, თუმცა ფილმის გაქირავებაზე უფლება მსოფლიოს 28 ქვეყანამ მოიპოვა, ხოლო აშშ-ში გამოვიდა ამ ფილმის ხელახლა დამონტაჟებული ორი ვერსია — „მოგზაურობა ისტორიამდელ პლანეტაზე“ (1965) და „მოგზაურობა ისტორიამდელი ქალების პლანეტაზე“ (1968), რომლებშიც კლუშანცევის ორიგინალურ მასალებთან ერთად იყო დამატებული გადაღებები ამერიკელი მსახიობების მონაწილეობით (უკანასკნელ ფილმში აგრეთვე გამოიყენებოდა სხვა საბჭოთა სამეცნიერო-ფანტასტიკური სურათის „ზეცა გვეძახის“ ფრაგმენტები).

1972 წელს კლუშანცევი პენსიაზე გავიდა, რის შემდეგ პროფესიული საქმიანობით აღარ დაკავებულა. მთლიანობაში კლუშანცევს გადაღებული აქვს 100-ზე მეტი სამეცნიერო-პოპულარული ფილმი და სიუჟეტი. ავტორია რიგი საბავშვო სამეცნიერო-პოპულარული წიგნისა. მისი სახელობისაა ასტეროიდი.
პიანისტი (2002 წლის ფილმი)

პიანისტი — რომან პოლანსკის 2002 წლის ფილმი. ის დაფუძნებულია პოლონელი ებრაელი პიანისტის, ვლადისლავ შპილმანის ამავე სახელწოდების მეორე მსოფლიო ომის დროინდელ მოგონებებზე.

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო რეჟისორი: რომან პოლანსკი
საუკეთესო მსახიობი კაცი: ედრიენ ბროუდი
საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: რონალდ ჰერვუდი

საუკეთესო ფილმი
საუკეთესო რეჟისორი: რომან პოლანსკი

სეზარი
საუკეთესო ფილმი
საუკეთესო მსახიობი კაცი: ედრიენ ბროუდი
საუკეთესო რეჟისორი: რომან პოლანსკი
საუკეთესო ოპერატორი: პაველ ედელმანი
საუკეთესო მუსიკა: ვოიცეხ კილარი
საუკეთესო ხმა
საუკეთესო დიზაინი

კანის კინოფესტივალი
ოქროს პალმის რტო
მარია ანა ბავარიელი (1574-1616)

მარია ანა ბავარიელი (; დ. 18 დეკემბერი, 1574, მიუნხენი — გ. 8 მარტი , 1616, გრაცი) — იმპერატორ ფერდინანდ -ის პირველი ცოლი.

ბიოგრაფია
პრინცესა მარია ანა იყო ბავარიის ჰერცოგის, ვილჰელმ -ის და რენატა ლოთარინგიელის უფროსი ქალიშვილი. მამის მხრიდან ის იყო ბავარიის ჰერცოგის, ალბრეხტ -ის და ანა ავსტრიელის შვილიშვილი, ხოლო დედის მხრიდან — ლოთარინგიის ჰერცოგის, ფრანცის -ის და კრინსტინა დანიელის შვილიშვილი.

1600 წლის 23 აპრილს მარია ანა დაქორწინდა თავის მამიდაშვილზე, ფერდინანდზე. ამ ქორწინებამ უფრო გააძილერა ვიტელსბახების და ჰაბსბურგების კავშირი. მიუხედავად პოლიტიკური მოტივებისა, ქორწინება გამოდგა იღბლიანი. მარია ანა არ ერეოდა პოლიტიკურ საქმეებში და იქამდე გარდაიცვალა, სანამ ფერდინანდ გახდებოდა უნგრეთის და ჩეხეთის მეფე და საღვთო რომის იმპერატორი. დაკრძალულია გრაცის მავზოლეუმში.

1622 წელს ფერდინანდ დაქორწინდა პრინცესა ელეონორა გონძაგაზე.

შვილები
ფერდინანდ -ს და მარია ანა ბავარიელს შეეძინათ 7 შვილი:
კრისტინა (1601)
კარლი (1603)
იოჰან კარლი ( დ. 1605 — გ. 1619)
ფერდინანდ ( დ. 1608 — გ. 1657) — საღვთო რომის იმპერატორი.
მარია ანა ( დ. 1610 — გ. 1665) — ბავარიის კურფიურსტის, მაქსიმილიან -ის ცოლი.
სესილია რენატა ( დ. 1611 — გ. 1644) — პოლონეთის მეფე ვლადისლავ -ის მეუღლე.
ლეოპოლდ ვილჰელმი ( დ. 1614 — გ. 1662) — ტევოტნთა ორდენის 46-ე დიდი მაგისტრი.
ვილჰელმ IV (ბავარიის ჰერცოგი)

ვილჰელმ (; დ. 13 ნოემბერი, 1493, მიუნხენი — გ. 7 მარტი, 1550, მიუნხენი) — ბავარიის ჰერცოგი 1508–1550 წლებში.

ოჯახი
ვილჰელმ ბავარიელს და მარია იაკობა ბადენელს შეეძინათ 3 ვაჟი და ერთი ქალიშვილი.
ტეოდო ფონ ვიტელსბახი (1526–1534)
ალბრეხტ ფონ ვიტელსბახი (1528–1579) — ბავარიის ჰერცოგი. დაქორწინებული იყო ანა ავსტრიელზე.
ვილჰელმ ფონ ვიტელსბახი (1529–1530);
მატილდა ფონ ვიტელსბახი (1532–1565)
ჰალიმე სულთანი

ჰალიმე სულთანი (დ. 1570 — გ. 1623) — ოსმალეთის სულთნის, მეჰმედ -ის ხარჭა, სულთან მუსტაფა -ის დედა და ვალიდე სულთანი.

ბიოგრაფია
ჰალიმე სულთანი დაიბადა 1570 წელს აფხაზეთში. მასსა და მეჰმედ -ს შორის ქორწინების თარიღი უცნობია, თუმცა ცნობილია, რომ ამ პერიოდში ის მართავდა სარუჰანის, იგივე მანისის სანჯაყს. 1588 წელს შეეძინა ვაჟი მაჰმუდი. 1595 წელს, მურად -ის გარდაცვალების შემდგომ, მეუღლესთან ერთად დაბრუნდა სტამბოლში. აქ, მისი შვილი მაჰმუდი, იანიჩრებში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა.

1603 წლისთვის დედაქალაქში გავრცელდა ჭორები იმასთან დაკავშირებით, რომ მაჰმუდი მამის ტახტიდან ჩამოგდებას და მის მოკვლას აპირებდა. იმპერიის ვეზირები ორად იყოფოდნენ — ზოგი მათგანი მაჰმუდს უჭერდა მხარს, ხოლო ზოგი — შეჰზადე აჰმედს. აგრეთვე, არსებობდა ვერსია, რომ თუ სულთან მეჰმედის მკვლელობის მცდელობა უშედეგოდ დასრულდებოდა, მაჰმუდს მალულად გაიყვანდნენ დედაქალაქიდან, სადაც უფრო გაუიოლდებოდა ჯარის შეკრება და ტახტისთვის ბრძოლა. ამ ყველაფერმა მეჰმედ -ის ყურამდე მიაღწია. სულთანმა დაიჯერა, რომ მის სიცოცხლეს საფრთხე ემუქრებოდა და მაჰმუდის სიკვდილით დასჯის ბრძანება გასცა. სავარაუდოდ, მისი გადაწყვეტილებაზე დიდი გავლენა ვალიდე სულთანმა, საფიემ მოახდინა, რომელსაც არ სურდა მაჰმუდის ტახტზე ასვლა.

მაჰმუდი 1603 წლის 7 ივნისს, ღამით, საკუთარ ოთახში ჯალათებმა დაახრჩეს, ხოლო მისი მხარდამჭერები ზღვაში გადაყარეს.

1603 წლის 22 დეკემბერს თავად მეჰმედ -ც გარდაიცვალა. ტახტზე ჰანდან სულთნის ვაჟი აჰმედი ავიდა.

1617 წელს აჰმედი გარდაიცვალა. ტახტი მისმა ძმამ, მუსტაფამ დაიკავა, რომელსაც ფსიქიკური პრობლემები ჰქონდა. ამაში დიდი როლი ითამაშა ქარა დავუდ-ფაშამ, რომელიც მათი სიძე იყო. მუსტაფას ქვეყანა არც უმართავს, მის მაგივრად გადაწყვეტილებებს ჰალიმე და დიდი ვეზირი დავუდ-ფაშა იღებდნენ.

1618 წელს ტახტზე აჰმედის ვაჟი, ოსმანი ადის და ჰალიმე, ქიოსემ სულთანთან ერთად ძველ სასახლეში მიემართება, სადაც ამ დროს ცხოვრობს საფიე სულთანი.

ოსმანის მმართველობა დიდხანს არ გაგრძელებულა. 1622 წლის 19 მაისს იგი დავუდ ფაშამ ტახტიდან ჩამოაგდო და ჰალიმე მეორედ გახდა ვალიდე სულთანი. ტახტს მუსტაფა იკავებს.

არც ამ შემთხვევაში გაუმართლა ჰალიმეს. 1623 წლის 10 სექტემბერს მუსტაფა ტახტიდან ჩამოაგდეს და გამოკეტეს იედიყულეს ციხეში, სადაც გარდაიცვალა 1639 წლის 20 იანვარს.

ჰალიმეს გარდაცვალების შესახებ თითქმის არაფერია ცნობილი. გარდაიცვალა დაახლ. 1623 წელს, სტამბოლში ძველ სასახლეში. დაკრძალულია აია-სოფიაში, მუსტაფა -ის მავზოლეუმში.

2015-2016 წლის ტელესერიალ „დიდებული საუკუნე: ქიოსემში“ ჰალიმე ვალიდე სულთანს განასახიერებს თურქი მსახიობი ასლიაჰან გურბუზი.
ვარსკვლავი კეცი

„ვარსკვლავი კეცი“ — საბჭოთა მწერალ ალექსანდრე ბელიაევის ფანტასტიკური რომანი, რომელიც დაიწერა და დაიბეჭდა 1936 წელს. პირველად დაიბეჭდა ჟურნალში „ვოკრუგ სვეტა“. იგი საბჭოთა ფანტასტიკის ერთ-ერთი პირველი ნაწარმოებია, რომელიც ეძღვნება კოსმოსის ათვისების საკითხს. მოთხრობა მიეძღვნა კონსტანტინე ციოლკოვსკის, რომლის გვარ-სახელის ინიციალები გახდა რომანში ორბიტალური კოსმოსური სადგურის სახელწოდება. კეც-ი იშიფრება როგორც კონსტანტინე ედუარდის ძე ციოლკოვსკი, მწერალმა თავისი წიგნი მეცნიერს მიუძღვნა. რომანში აღწერილია კოსმოსში მოგზაურობა. საზოგადოება, რომელმაც შექმნა ვარსკვლავი კეც-ი და რაკეტები, ხელმძღვანელობდა ციოლკოვსკის გამოკვლევებით. რომანში არის აგრეთვე მოგზაურობა მთვარეზე, რომლის უკანა მხარე ინგრევა და ორთქლდება და როგორც აღმოჩნდება, მთვარეზე არის სიცოცხლე მწვანე მცენარეული ფორმების სახით.

1935-1938 წლებში ბელიაევი ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა ლენინგრადში, მისი ავადმყოფობა პროგრესირებდა, დიდი ხნის განმავლობაში თაბაშირში იმყოფებოდა და პრაქტიკულად საწოლიდან არ დგებოდა. 1936 წელს სამკურნალოდ ევპატორიაში გაემგზავრა. ამასთან ერთად იგი აგრძელებდა კოსმოსის შესახებ წერას. მოთხრობა „ნახტომი არსად“ და „ვარსკვლავი კეცი“ გახდა საბჭოთა სამეცნიერო ფანტასტიკის ერთ-ერთი პირველი ნაწარმოებები კოსმოსის ათვისების შესახებ, რომლებიც ციოლკოვსკის მიეძღვნა. მოთხრობა „ვარსკვლავი კეცი“ ციოლკოვსკის იდეების პოპულარიზაციას ახდენს, რომლის თაყვანისმცემელი ბელიაევი იყო. რომანი პირველად გამოქვეყნდა ჟურნალში „ვოკრუგ სვეტა“ (1936, № 2-11). მთავარი გმირია ლეონიდ არტემიევი. არსებობს რომანის ქართული თარგმანი გამოცემული 1970 წელს.
ემინე მიჰრიშაჰ სულთანი

ემინე მიჰრიშაჰ სულთანი — ოსმალეთის სულთნის, აჰმედ -ის ფრანგი, მეორე ხარჭა. სულთან მუსტაფა -ის , შეჰზადე სელიმის, ზეინეფ სულთნის და იუმიუგიულსიუმ სულთნის დედა.

ბიოგრაფია
ემინე მიჰრიშაჰ სულთანი დაიბადა საფრანგეთში. მისი დაბადების სახელი ჟანეტ დე ბაზორი იყო. მიჰრიშაჰ სულთანი ვერ გახდა ვალიდე სულთანი რადგან ის გარდაიცვალა 1732 წელს, ხოლო მისი ვაჟი, შეჰზადე მუსტაფა ოსმალეთის ტახტზე დედის გარდაცვალებიდან 25 წლის შემდეგ ავიდა. მეჰრ-ი-შაჰი "მზეს" (სიტყვასიტყვით "თანაგრძნობას", "ალერსს", "სიყვარულს" და "მოწყალებას") და "სულთანს" ნიშნავს.

ემინე მიჰრიშაჰ სულთანი თურჰან ჰატეჯე სულთნის სასაფლაოზე, სტამბოლში.
გიულჩიჩექ ხათუნი

გიულჩიჩექ ხათუნი (; , ნიშნავს ვარდის ყვავილობას) — ოსმალეთის სულთნის, მურად -ის ცოლი. ბაიაზიდ -ის დედა.

ბიოგრაფია
ზოგიერთი წყაროს მიხედვით ის იყო ბერძნული წარმოშობის, ბიზანტიის იმპერიის პრინცესა და მისი ნამდვილი სახელი იყო მარია. როდესაც ორჰან -მა დაიპყრო ერთ-ერთი სამთავრო, მარია გახდა შეჰზადე მურადის ხარჭა. ცნობილია, რომ მარია თურქული სახელის დარქმევა არ უნდოდა, მაგრამ როდესაც შეჰზადე მურადმა მას სახელი — გიულჩიჩექი შესთავაზა, ისიც დათანხმდა .

გიულჩიჩექ ხათუნი სულთან მურად -ზე 1359 წელს დაქორწინდა. მათ შეეძინათ ორი ვაჟი: ბაიაზიდ და იაჰში-ბეი. თავისი სიცოცხლის მანძილზე, გიულჩიჩექ ხათუნმა შექმნა რელიგიური და საქველმოქმედო ფონდი. ამასთან ერთად მან ააშენა მეჩეთი და აკლდამა ბურსაში, სადაც თავად არის დაკრძალული.
ლა-პედრერა

ლა-პედრერა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ამასონასის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 79 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 456 ადამიანს შეადგენდა.

კლიმატი
კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით, ლა-პედრერა ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელშია მოქცეული და მთელი წლის განმავლობაში ნალექიანობის მაღალი ან ძალიან მაღალი მაჩვენებლით გამოირჩევა.
პუერტო-ალეგრია

პუერტო-ალეგრია — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ამასონასის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 144 მეტრზე. 2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 390 ადამიანს შეადგენდა.

კლიმატი
კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით, პუერტო-ალეგრია ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელშია მოქცეული და მთელი წლის განმავლობაში ნალექიანობის მაღალი ან ძალიან მაღალი მაჩვენებლით გამოირჩევა.
პუერტო-არიკა

პუერტო-არიკა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ამასონასის დეპარტამენტში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 96 მეტრზე. 2015 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1,350 ადამიანს შეადგენდა.

კლიმატი
კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით, პუერტო-არიკა ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელშია მოქცეული და მთელი წლის განმავლობაში ნალექიანობის მაღალი ან ძალიან მაღალი მაჩვენებლით გამოირჩევა.
დაიკუნდის პროვინცია

დაიკუნდი  — ავღანეთის 34 პროვინციიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს ქაბულიდან დაახლოებით 310 კილომეტრში.

ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ნილი. ტერიტორია 8 088 კმ².

ისტორია
დაიკუნდის პროვინცია შეიქმნა 2004 წლის 28 მარტს. მანამდე იგი წარმოადგენდა ურუზგანის იზოლირებულ ნაწილს, ვილაიეთის სამხრეთ ნაწილში.

მოსახლეობა
2009 წლის მდგომარეობით დაიკუნდის პროვინციაში ცხოვრობდა 417,3 ათასი ადამიანი. ჰაზარელები შადგენენ მოსახლეობის 86%-ს, ხოლო პუშტუნები — 8,5%-ს.
ადმინისტრაციული დაყოფა
აშტარლაი
კიჯრანი
კიტი
მირამორი
ნილი
სანგი-ტახტი
ხედინი
შახრისტანი
რიჩარდ დანი

რიჩარდ პატრიკ დანი ( დ. 21 სექტემბერი, 1979, დუბლინი) — ირლანდიელი ფეხბურთელი, თამაშობდა მცველის პოზიციაზე. 2000–2013 წლებში იცავდა ირლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ღირსებას. საფეხბურთო კარიერის დასრულების შემდეგ -ის ტელეკომენტატორად განაგრძო მუშაობა.

კარიერა
სანაკრებო კარიერა დაიწყო 2000 წელს. მონაწილეობა აქვს მიღებული მუნდიალი 2002-სა და ევრო 2012-ზე. დაცვაში მისი ძლიერი თამაში დაეხმარა ირლანდიას 2011 წელს, რუსეთის ნაკრებთან გადამწყვეტ მატჩში, რომელიც 0-0 დასრულდა და რომლითაც ირლანდიამ ევრო 2012-ზე გასვლა მოახერხა.
ბედნიერების დევნა

ბედნიერების დევნა — გაბრიელე მუჩინოს 2006 წლის ფილმი. ის დაფუძნებულია კრის გარდნერის რეალურ ისტორიაზე.

სიუჟეტი
კრის გარდნერი მარტოხელა მამაა. ის ხუთი წლის შვილის აღზრდით არის დაკავებული. კრისი სცდილობს შვილის ბედნიერი ბავშვობა უზრუნველყოს. გარდნერი გამყიდველია და საკუთარი ხელლფასით ვერ ახერხებს ბინის ქირის გადახდას. გარდნერსა და მის შვილს ბინიდან გაასახლებენ და ისინი ქუჩაში აღმოჩნდებიან. კრისი მუშაობას ბროკერულ კომპანიაში დაიწყებს დაბალი აანაზღაურების სანაცვლოდ.
მაქსიმილიან I (ბავარია)

მაქსიმილიან , ასევე მაქსიმილიან იოსეფი დ. 27 მაისი, 1756 — გ. 13 ოქტომბერი, 1825) — ბავარიის კურფიურსტი 1799–1806 წლებში (როგორც მაქსიმილიან ). ბავარიის მეფე 1806 წლის 1 იანვრიდან.

ბიოგრაფია
მაქსიმილიან იყო პრინც მიხაელის და მარია ფრანცისკა ზულცბახელის ვაჟი. 1795 წელს მემკვიდრეობით მიიღო ქალაქი ცვაიბრიუკეი, ხოლო კარლ თეოდორის გარდაცვალების შემდეგ გახდა ბავარიის კურფიურსტი და იულიხ-ბერგის ჰერცოგი.

მისი მმართველობის დროს დაიხურა მრავალი მონასტერი, უნივერსიტეტი გადაიქანეს ინგოლშტადტიდან ლანდსჰუტში, დაარსდა ხელოვნების აკადემია, გაუმჯობესდა სასკოლო სწავლება, ჩატარდა საფუძვლიანი რეფორმები: შეიარაღებულ ძალებში, ეკონომიკაში, სოფლის მეურნეობაში, გემთშენებლობაში და პოლიციაში.

ბავარიის განათლების სეკულარიზაციაში მაქსიმილიანის ღვაწლის აღსანიშნავად მისი სახელი ეწოდა ბავარიის უნივერსიტეტს: ვიურცბურგის უნივერსიტეტს ეწოდა იულიუს მაქსიმილიანის დახელი და მიუნხენის უნივერსიტეტს ლუდვიგ მაქსიმილიანის სახელი. მაქსიმილიან იოსეფ სახელის ატარებს მიუნხენის ერთ-ერთი მოედენი ძველ უბანში.

ოჯახი
1785 წელს მაქსიმილიან დაქორწინდა ავგუსტ ვილჰელმინა ჰესენ-დარმშტადტელზე, რომელთანაც შეეძინა 5 შვილი:
ლუდვიგ (1786—1868);
ავგუსტა (1788—1851);
ამალია (1790—1794);
კაროლინა (1792—1873);
კალ თეოდორი (1795—1875);

40 წლის ასაკში მაქსიმილიანი დაქვრივდა და 1795 წელს მეორედ დაქორწინდა კაროლინე ბადენელზე, რომელთენაც ეყოლა 8 შვილი:

ვაჟი (1799);
მაქსიმილიანი (1800—1803);
ელიზაბეთი (1801—1873);
ამალია (1801—1877);
მარია ანა (1805—1877);
სოფია (1805—1872);
ლუდოვიკა (1808—1892);
მაქსიმილიანა (1810—1821)
პასაუ

პასაუ (წინათ: ) — ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ გერმანიაში, ქვემო ბავარიაში. გაწოლილია ავსტრიის სახელმწიფო საზღვართან, მდინარეების დუნაის, ინისა და ილცის შეერთების ადგილზე. ცნობილია როგორც დრაიფლიუსეშტადტი ან „სამი მდინარის ქალაქი“. 2012 წლის მოსახლეობის აღწერით ქალაქში ცხოვრობდა 49,038 ადამიანი. თავდაპირველად იყო კელტური დასახლება, ხოლო მოგვიანებით კასტრუმის ნაწილი. საუკუნის მეორე ნახევარში წმინდა სევერინუსმა აქ მონასტერი დააარსა. 739 წელს ინგლისელმა ბერ-მონაზონმა წმინდა ბონიფაციუსმა დააფუძნა პასაუს ეპარქია, რომელიც მრავალი წლის განმავლობაში იყო საღვთო რომის იმპერიის უდიდესი ეპარქია. პასაუ იყო შუასაუკუნეების მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრი. 1662 და 1680 წლებში მომხდარმა ძლიერმა ხანძარმა ქალაქს დიდი ზარალი მიაყენა და მას შემდეგ ბაროკოს სტილში იქნა გადაკეთებული. აღსანიშნავია, რომ 1552 წელს პასაუში დაიდო პასაუს სამშვიდობო ხელშეკრულება კათოლიკეებსა და პროტესტანტებს შორის. არის ბევრი ღირსშესანიშნავი ობიექტი. ქალაქში არის პასაუს უნივერსიტეტი, რომელიც 1978 წელს დაარსდა. პასაუს ჩრდილოეთით, 40 კილომეტრში არის ბავარიის ტყის ეროვნული პარკი.
ოსკარის 65-ე დაჯილდოება

ოსკარის 65-ე დაჯილდოების ცერემონია — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 65-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1993 წლის 29 მარტს დოროთი ჩენდლერის პავილიონში (ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია) და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1992 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა .

ლაურეატები
ლუიზა მარია ორლეანელი

ლუიზა მარია ორლეანელი (სრული სახელი ; დ. 3 აპრილი, 1812, პალერმო, სიცილია — გ. 11 დეკემბერი, 1850, ოსტენდე, ბელგია) — ბელგიის დედოფალი. ბელგიის მეფე ლეოპოლდ -ის ცოლი. დაბადებიდან ორლეანის პრინცესა.

ბიოგრაფია
ლუიზა მარია ორლეანელი იყო საფრანგეთის მეფე ლუი-ფილიპეს და მისი ცოლის, მარია ამალია ნეაპოლელის ქალიშვილი. მამის მხრიდან ის იყო ლუი ფილიპ ორლეანელის შვილიშვილი, ხოლო დედის მხრიდან — ორი სიცილიის სამეფოს მეფე ფერდინანდ -ის შვილიშვილი.

ბავშვობაში ლუიზა მარიამ მიიღო ბურჟუაზიული განათლება დედის და მამიდის, მარია ადელაიდა ორლეანელის ხელშეწყობით, რომელიც ძალიან ახლოს იყო ძმისშვილთან. აბატი გიონი მას ასწავლიდა რელიგიას, ჟულ მიშლე — ისტორიას, ხოლო პიერ-ჟოზეფ რედუტე — ფერწერას.

1832 წლის 9 აგვისტოს ლუიზა დაქორწინდა ბელგიის მეფე ლეოპოლდ -ზე. მათ შეეძინათ 4 შვილი:
ლუი-ფილიპე (1833–1834);
ლეოპოლდი (1835–1909) — ბელგიის მეფე ლეოპოლდ .
ფილიპე (1837–1905) — ფლანდრიის გრაფი.
შარლოტი (1840–1927) — მექსიკის იმპერატორის, მაქსიმილიან -ის ცოლი.

ტიტულები
3 აპრილი 1812 — 9 აგვისტო 1830 — მისი უკეთილშობილესობა ორლეანის პრინცესა
9 აგვისტო 1830 — 9 აგვისტო 1832 — მისი უდიდებულესობა საფრანგეთის პრინცესა
9 აგვისტო 1832 — 11 ოქტომბერი 1850 — მისი აღმატებულება ბელგიის დედოფალი

წინაპრები