iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სამხედრო მოვალეობა აზერბაიჯანში

სამხედრო მოვალეობა აზერბაიჯანში — კანონი სამხედრო მოვალეობისა და სამხედრო სამსახურის შესახებ, რომელიც მიღებულ იქნა 2011 წლის 23 დეკემბერს. ეს კანონი „განსაზღვრავს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალებისა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კანონმდებლობის შესაბამისად შექმნილ სხვა სამხედრო ფორმირებებში სამხედრო მოვალეობისა და სამხედრო სამსახურის სამართლებრივი რეგულირების წესებს“.

კანონი
კანონის თანახმად, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების სამხედრო სამსახურში მონაწილეობა უნდა მიიღონ 18 წლამდე ასაკის ყველა მამაკაცმა. თუ მოქალაქეების მრწამსი ეწინააღმდეგება სამხედრო სამსახურის გავლას, მაშინ ალტერნატიულ სამხედრო სამსახურზე შემცვლა დასაშვებია. 19-დან 40 წლამდე ასაკის ქალები ნებაყოფლობით მიიღებიან სამხედრო სამსახურში. სამხედრო სამსახურის ხანგრძლივობა 18 თვეა, სავალდებულო სამსახურის ვადა 12 თვემდე მცირდება უმაღლესი განათლების მქონე ადამიანებისთვის.

მოქალაქეთა რეგისტრაცია
ყოველწლიურად იქმნება სამხედრო სარეგისტრაციო კომისია, რომელიც შედგება კომისიის თავმჯდომარისა (შესაბამისი აღმასრულებელი ხელისუფლების ხელმძღვანელი) და კომისიის წევრების (სამედიცინო სპეციალისტების) შემადგენლობისგან. იანვარსა და მარტს შორის, 16 წლის ასაკში მყოფი მამაკაცები უნდა დარეგისტრირდნენ შესაბამის სამხედრო განყოფილებებში. მათ უნდა გაიარონ სამედიცინო გამოკვლევა. მოქალაქეებს, რომლებსაც აქვთ მოკლევადიანი ჯანმრთელობის პრობლემა, სამედიცინო დაწესებულებებში სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯზე მკურნალობენ.

სამხედრო წოდებები
სამხედრო წოდებები გადაეცემა სამხედრო პერსონალს მათი სამხედრო სტატუსის, სამხედრო განათლების, სამხედრო სამსახურის ხანგრძლივობისა და სხვა ფუნქციების მიხედვით.

განისაზღვრება შემდეგი სამხედრო წოდებები:
Reggaeon

„“ („რეგიონი“) — ქართული, რეგის მიმდინარეობის მუსიკალური ჯგუფი.
ისტორია
ჯგუფი „რეგიონი“ 2008 წლის აგვისტოში, ქალაქ რუსთავში ჩამოყალიბდა. ჯგუფი ერთ-ერთ პირველია ამიერკავკასიაში, რომელიც რეგის ასრულებს.

დღემდე ჯგუფს 1000-ზე მეტი კონცერტი აქვს ჩატარებული.

მონაწილეობა
2008 წელს ჯგუფმა მოაწყო სოლო ტურნე საქართველოს რამდენიმე ქალაქში. კონცერტებიდან შემოსული თანხა გადაირიცხა სამაჩაბლოდან და აფხაზეთიდან დევნილი მოსახლეობის დამხარების ფონდში.

წევრები
ლაშა ნოზაძე (ვოკალი)
ლაშა სხილაძე (დრამი)
პავლე კობალაძე (ბასი)
ნიკა წერეთელი (კლავიში)
აჩიკო ციმაკურიძე (სოლო გიტარა)
ირაკლი მენაღარიშვილი (ხმის დიზაინი, პერკუსია)
პატარა ხარაგაულის მაცხოვრის ეკლესია

პატარა ხარაგაულის მაცხოვრის ეკლესია — ეკლესია ხარაგაულში. მდებარეობს ხარაგაულის უბან პატარა ხარაგაულში, ზღვის დონიდან 355 მეტრზე, პატარა ხარაგაულის სასაფლაოზე. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში. ნაგებია დამუშავებული ქვის კვადრებით. ზოგჯერ-გამოყენებულია ყორე ქვაც.

ეკლესია დარბაზული ყოფილა. ამჟამად შემორჩენილია ნანგრევების სახით. პატარა ხარაგაულის მაცხოვრის ეკლესია მეორე მსოფლიო ომის დროს დაუნგრევიათ და ამჟამად მხოლოდ ტაძრის საძირკველია შემონახული.
კარლოს ალბერტო ტორესი

კარლოს ალბერტო ტორესი ( დ. 17 ივლისი, 1944, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია — გ. 25 ოქტომბერი, 2016, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა მარჯვენა მცველის პოზიციაზე. 1970 წლის მსოფლიო ჩემპიონი ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების შემადგენლობაში. 1999 წელს -ის ვერსიით საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 46-ე ადგილზე დასახელდა.

ბიოგრაფია
ფეხბურთის თამაში რიო-დე-ჟანეიროში დაიწყო. 1963 წელს „ფლუმინენსესთან“ აფორმებს კონტრაქტს და პირველივე სეზონში საუცხოო საფეხბურთო მონაცემებით — მათ შორის მაღალი ტექნიკური მომზადებით და მოედნის ხედვის შესანიშნავი უნარით იპყრობს, როგორც გულშემატკივართა, ასევე სპეციალისტთა ყურადღებას. მიუხედავად იმისა, რომ სათამაშო ამპლუიდან გამომდინარე მარჯვენა მცველის პოზიციაზე უწევდა თამაში, დროთა განმავლობაში სულ უფრო მეტ გავლენას ახდენდა თამაშის მსვლელობაზე და თავის უშუალო ფუნქციებთან ერთად, საკმაოდ ხშირად ითავსებდა შეტევის ორგანიზატორის ფუნქციებსაც.

„ფლუმინენსეში“ გატარებული სამი სეზონის შემდეგ, 1966 წელს „სანტოსში“ გადადის, სადაც თავისი კარიერის მომდევნო რვა წელს ატარებს. ამ ხნის განმავლობაში „სანტოსის“ მაისურით 445 შეხვედრას თამაშობს და 40-ჯერ იღებს მეტოქეთა კარს. 1974–1977 წლებში კვლავ „ფლუმინენსეშია“. საერთო ჯამში, „ფლუმინენსთან“ ერთად სამჯერ კარიოკას ჩემპიონი და ერთხელ გუანაბარას თასის მფლობელი ხდება, ხოლო „სანტოსის“ შემადგენლობაში ერთხელ რიო–სან-პაულუს ტურნირში, ორჯერ ბრაზილიის და ხუთჯერ პაულისტას ჩემპიონატში იმარჯვებს, ასევე პრატას თასსა და სამხრეთ ამერიკის რეკოპას ეუფლება.

სანაკრებო კარიერა
1964–1977 წლებში იყო ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების წევრი, რომლის შემადგენლობაში 53 მატჩი ითამაშა და 8 ბურთი გაიტანა.
სტატისტიკა
მსოფლიო ჩემპიონატზე
კარლოს ალბერტომ მექსიკის 1970 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის 6 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და ერთი ბურთი გაიტანა.

მიღწევები
საკლუბო
ფლუმინენსე
კარიოკას ჩემპიონატი (3): 1964, 1975, 1976
გუანაბარას თასი: 1975
სანტოსი
ბრაზილიის ჩემპიონატი (სერია ) (2): 1965, 1968
პაულისტას ჩემპიონატი (5): 1965, 1967, 1968, 1969, 1973
რიო–სან-პაულუს ტურნირი: 1966
პრატას თასი: 1968
სამხრეთ ამერიკის რეკოპა: 1968

სანაკრებო
ბრაზილია
მსოფლიო ჩემპიონატი: 1970
ინდივიდუალური
მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1970
ფიფა-ს ასეული ( 100): 2004
ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმის დიდების დარბაზის წევრი
მედინა-ასაჰარა

მედინა-აზაჰარა (, მომდინარეობს ) — სასახლეების ქალაქი ესპანეთში. აგებულია საუკუნეში ომაიანების დინასტიის ხალიფა აბდ ალ-რაჰმან -ის ბრძანების შესაბამისად. მდებარეობს კორდობიდან დასავლეთით 8 კილომეტრში, სიერა-მორენას მთიანი ქედის რაიონში.

ქალაქის აგების ძირითადი მიზეზი ატარებდა პოლიტიკურ-იდეოლოგიურ ხასიათს: ხალიფის ტიტული მისი მფლობელისაგან მოითხოვდა ახალი ქალაქის, როგორც ძალაუფლების სიმბოლოს დაარსებას. ქალაქის აშენებით ომაიან ხალიფებს სურდათ წარმოჩენილიყვნენ ჩრდილოეთ აფრიკაში გაბატონებული ფატიმიდების ხალიფებზე უკეთესები. გარდა პოლიტიკისა, ისინი ასევე ოპონენტები იყვნენ რელიგიურ საკითხებში, კერძოდ, ფატიმიდები მისდევდნენ შიიტური ისლამის მიმდინარეობას და მტრობდნენ ომაიანებს, რომელთა უმეტესობა მისდევდა სუნიტურ ისლამს.

ასევე გავრცელებულია პოპულარული მოსაზრება, რომ ქალაქი ააგეს ხალიფის ფავორიტის სახელად აზ-ზაჰრას პატივსაცემად.

1923 წელს არქეოლოგიური გათხრების შემდეგ მედინა ასაჰარა აღიარეს ესპანეთის ეროვნული კულტურის ძეგლად, ხოლო 2018 წელს იგი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
ფრენსის ო’კონორი

ფრენსის ენ ო’კონორი (; დ. 12 ივნისი, 1967) — ინგლისური წარმოშობის ავსტრალიელი მსახიობი ქალი.

დაიბადა ოქსფორდშირში, ინგლისში, 1967 წელს პიანისტი დედისა და ბირთვული ფიზიკოსი მამის ოჯახში. როდესაც ფრენსისი ორი წლის იყო ოჯახი საცხოვრებლად პერთში, ავსტრალიაში გადავიდა.

მისი სამსახიობო დებიუტი შედგა ფილმში „სიყვარული და სხვა კატასტროფები“ 1996 წელს. ის ყველაზე მეტად ცნობილია ისეთ ფილმებში მონაწილეობით როგორებიცაა: „მენსფილდ-პარკი“ (1999), „სურვილით დაბრმავებული“ (2000), ხელოვნური ინტელექტი (2001), „როგორი მნიშვნელოვანია იყო სერიოზული“ (2002) და „დროის ხაფანგში“. 2009 წელს ო’კონორს გადაეცა -ის ჯილდო, ხოლო 2000 და 2014 წელს ნომინირებული იქნა ოქროს გლობუსის დაჯილდოებაზე.
ტბების მხარე (დიდი ბრიტანეთი)

ტბების მხარე — მთიანი რეგიონი ჩრდილო-დასავლეთ ინგლისში, კამბრიის საგრაფოში. ისტორიულ-კულტურული ტერიტორია პრაქტიკულად გარშემორტყმულია კამბერლენდის მთებით.

ტბების მხარე ცნობილია თვალწარმტაცი მთიანი და ტბებიანი ლანდშაფტებით. ციცაბო მთები, დაბალი მწვანე ხეობები, იდუმალი ტბები, მრავალი პოეტისა და მხატვრისთვის შთაგონება გამხდარა, მათ შორის უილიამ ვორდსვორტისა და ბეატრის პოტერისათვის.

ტბების შემადგენლობაში შედის ინგლისში ოთხი ყველაზე დიდი ტბა — უინდერმირი, ალსუოტერი, ბასენტუეიტი და დერუენტ-უოტერი. ასევე ნაკრძალის ტერიტორიაზე მდებარეობს მთა სკოფელ-პაიკი, რომელიც ინგლისის უმაღლესი მწვერვალია.

ტბების მხარის ტერიტორიაზე მდებარეობს ტბების მხარის ეროვნული პარკი.

2017 წლის 9 ივლისს ტბების მხარე შეყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
ირაკლი ციციშვილი (არქიტექტორი)

ირაკლი ნიკოლოზის ძე ციციშვილი (დ. 17 დეკემბერი, 1918 — გ. 4 მაისი, 2001) — ქართველი არქიტექტორი, ხელოვნებათმცოდნე. ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1959), პროფესორი (1960), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1967), საბჭოთა კავშირის გმირი (1943), საქართველოს საინჟინრო მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1996). თბილისის საპატიო მოქალაქე (1984).. ქალიშვილი მაია ციციშვილი

ბიოგრაფია
დაიბადა 1918 წლის 17 დეკემბერს თბილისში.

1941 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი არქიტექტურის სპეციალობით. 1941-1945 წლებში მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. მდინარე დნეპრის გადალახვისათვის, აგრეთვე ბრძოლებში გამოჩენილი მამაცობისთვის (მოწინააღმდეგის განუწყვეტელი საავიაციო და საარტილერიო თავდასხმის პირობებში მისი ხელმძღვანელობით 4 დღე-ღამეში 360 მეტრიანი სიგრძის ხიდი აიგო), მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება (1943).

1945 წლიდან მოღვაწეობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურულ კათედრაზე; 1956 წლიდან კათედრის გამგე. მუშაობდა საქართველოს მეცნიერების აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, ეთნოგრაფიის და არქეოლოგიის ინსტიტუტში; 1970–1978 წლებში იყო საქართველოს სახმშენის თავმჯდომარე; 1978-1990 წლებში საქართველოს კულტურისა და ბუნების ძეგლთა დაცვის და გამოყენების მთავარი სამეცნიერო საწარმოო სამმართველოს უფროსი.

ეწეოდა სამეცნიერო კვლევით საქმიანობას. აზომა და მეცნიერულად შეისწავლა ქართული ხუროთმოძღვრების მრავალი ძეგლი, მათ შორის უჯარმის კომპლექსი. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი მეცნიერული ნაშრომი, მათ შორის 25 მონოგრაფია — „ქართული არქიტექტურის ისტორია“ (1955), ქართული არქიტექტურის საწყისები“ (1955, რუსულ ენაზე), „საქართველოს არქიტექტურა“ (1976), „უჯარმა“ (1982), „თბილისი — არქიტექტურული ძეგლები“ (გერმანულ, ფრანგულ, ინგლისურ, რუსულ ენებზე, 1985), „საქართველოს კულტურის ძეგლთა დაცვა“ (1986), „ქართული ხელოვნების ისტორია“ (1985), „ქართული არქიტექტურის ძეგლები“ (ინგლისურ, რუსულ ენებზე, 1986) და სხვა.

საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს , და მოწვევების დეპუტატი. მიღებული აქვს საბრძოლო და სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის ღირსების ორდენი (1994).

გარდაიცვალა 2001 წლის 4 მაისს, თბილისში, 82 წლის ასაკში. დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში. 2016 წლის დეკემბერში, თბილისში, თაბუკაშვილის ქუჩის 5-ში დაიდგა ირაკლი ციციშვილის ბიუსტი, რომლის ავტორია მოქანდაკე გურამ ნიკოლაძე.
​
მარია ვიქტორია დელ პოცო

მარია ვიქტორია დელ პოცო (, ; დ. 9 აგვისტო 1847, პარიზი, საფრანგეთი — გ. 8 ნოემბერი 1876, სანრემო, იტალია) — წარმოშობით იტალიელი დიდგვაროვანი ქალი. დაქორწინდა იტალიის მეფე ვიტორიო ემანუელე -ის უმცროს ვაჟ ამადეოზე. 1870-73 წლებში იყო ესპანეთის დედოფალი, ქმრის ჩამოგდებამდე. მას შემდეგ გახდა აოსტას ჰერცოგინია და გარდა ამისა იყო იტალიის სამეფო ტახტის რიგით მეორე მემკვიდრე.

ბიოგრაფია
მარია ვიქტორია იყო კირნეტას პრინც კარლო ემანუელე დელ პოცოსა და მისი ცოლის, ლუიზა დე მეროდეს უფროსი ქალიშვილი. 1864 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ, როგორც მის მემკვიდრეს (რადგან მას მხოლოდ ერთი უმცროსი და ჰყავდა) მარია ვიქტორიას მიენიჭა მთელი რიგი ტიტულებისა რომელსაც მამამისი ატარებდა და რაც მთავარია თავისუფლება, ანუ თავად გადაწყვეტდა ვის გაჰყვებოდა ცოლად და საერთოდ გათხოვდებოდა თუ არა.

1867 წლის 30 მაისს მარია ვიქტორია ტურინში დაქორწინდა იტალიის მეფე ვიტორიო ემანუელე -ის უმცროს ვაჟზე, აოსტას ჰერცოგ ამადეო სავოიელზე. როგორც იმ დროის პრესა წერდა, ამადეოსა და მარია ვიქტორიას ქორწინება სიყვარულით იყო სავსე და ის საოცრად პომპეზურად აიღნიშნა.

1870 წელს ესპანეთის ტახტიდან ჩამოაგდეს დედოფალი ისაბელ . ამავე წლის 16 ნოემბერს ესპანელებმა თავიანთ მეფედ სწორედ მარია ვიქტორიას ქმარი, ამადეო აირჩიეს. მარია ვიქტორია, როგორც დედოფალი, მხოლოდ საქველმოქმედო საქმიანობებში იყენებდა თავის ძალაუფლებას. 1873 წლის 11 თებერვალს ამადეო ტახტიდან გადადგა და ცოლ-შვილთან ერთად იტალიაში დაბრუნდა. გამგზავრების დროს მარია ვიქტორიას მშობიარობა დაეწყო, რამაც საგრძნობლად შეარყია მისი ჯანმრთელობა. იტალიაში ჩასვლიდან რამდენიმე წელში მას იმ დროის განუკურნებელი დაავადება — ტუბერკულოზი დაუდგინდა, რამაც შეიწირა კიდეც იგი 1876 წლის 8 ნოემბერს, 29 წლის ასაკში. მისი გარდაცვალებიდან მალევე ამადეომ მეორე ცოლი შეირთო - მარია ლეტიცია ბონაპარტე.

შვილები
ემანუელე ფილიბერტო (დ. 13 იანვარი 1869 - გ. 4 ივლისი 1931), აოსტას ჰერცოგი, იტალიის მარშალი, იქორწინა პრინცესა ჰელენა ორლეანელზე და შეეძინა ორი ვაჟი;
ვიტორიო ემანუელე (დ. 24 ნოემბერი 1870 - გ. 10 ოქტომბერი 1946), ტურინის გრაფი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი;
ლუიჯი ამადეო (დ. 29 იანვარი 1873 - გ. 18 მარტი 1933), აბრუცის ჰერცოგი, იტალიის სამეფო ფლოტილიის ვიცე ადმირალი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი;
შოთა ციციშვილი

შოთა შალვას ძე ციციშვილი (დ. 1921 — გ. 2005) — ქართველი მხატვარი, კერამიკოსი, საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი (1980).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია (1958) და მოსკოვის უმაღლესი სამხატვრო-სამეწველო სასწავლებელი (1965). 1968 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწევა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში (1986 წლიდან პროფესორი). ციციშვილმა ქართველ მხატვართა შორის პირველმა აღადგინა ქართული მინის მხატვრული დამუშავებისა და სავიტრაჟო ხელოვნების ახლებური ტექნოლოგია (ვიტრაჟი „სამოთხის ჩიტები“, 1975, ფიზიკის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, ქალაქი ობნინსკი). ციციშვილი არის კერამიკოსთა მსოფლიო გამოფენის ვერცხლის მედლის (1959; ოსტენდე, ბელგია), პრაღის გამოფენის საპატიო დიპლომის (1962) ლაურეატი.

ნამუშევრები
დეკორატიული ლარნაკი ინტერიერისათვის (1949, ფაიფური; სურათების ეროვნული გალერეა)
დეკორატიული ლარნაკი „სადღესასწაულო“ (1952, თბილისის სამხატვრო აკადემიის მუზეუმი)
ნაგასაკის ქრისტიანული ეკლესიები

ნაგასაკის ქრისტიანული ეკლესიები — ნაგასაკის 26 ძეგლისა და ეკლესიის სია, რომლებიც დაკავშირებულები არიან იაპონიაში ქრისტიანობის ისტორიასთან. ნაგასაკის ყოველი ეკლესიის უკან დგას ისტორია ქრისტიანობის აღორძინების შესახებ, რომელსაც წინ უძღოდა მრავალწლიანი ოფიციალური დევნა.

2007 წლიდან ყველა ეკლესია წარდგენილი იყო იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის კანდიდატად საცდელ სიაში. 2018 წლის 30 ივნისს კი 12 მათგანი შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

იუნესკოს ძეგლები
მართვის მოწმობა აზერბაიჯანში

მართვის მოწმობა აზერბაიჯანში — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე სატრანსპორტო საშუალებების შესაბამისი კატეგორიის მართვის უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი. იგი გაიცემა იმ პირებზე, რომლებმაც მიაღწიეს აუცილებელ მინიმალურ ასაკს, ჯანმრთელობის თვალსაზრისით პრობლემები არ გააჩნიათ, რომლებმაც იციან აზერბაიჯანის რესპუბლიკის საგზაო წესები. სატრანსპორტო საშუალებების მართვის უფლების შეზღუდვა ხდება შემდეგი მიზეზების გამო: მართვის მოწმობის მოქმედების ვადის გასვლის შემთხვევაში, საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევის შემთხვევაში, დაავადებების ან ფიზიკური დეფექტის დადგენის შემთხვევაში.

შინაარსი
თითოეული მძღოლის მართვის მოწმობაში, მიუხედავად ტიპისა, ხდება შემდეგი ინფორმაციის მითითება:

გვარი, სახელი, მამის სახელი;
დაბადების თარიღი და ადგილი;
საცხოვრებელი ადგილი;
დოკუმენტის გაცემის ორგანოს სახელი;
დოკუმენტის ნომერი;
დოკუმენტის გაცემის თარიღი და ადგილი;
დოკუმენტის ვადის გასვლის თარიღი;
ხელმოწერა, შტამპი ან ბეჭედი გამცემი ორგანოსგან;
სისხლის ჯგუფი;
მესაკუთრის ხელმოწერა;
სატრანსპორტო საშუალების კატეგორია, რომელზეც ვრცელდება მართვის მოწმობის მოქმედება.

მინიმალური ასაკი
ავტოსატრანსპორტო საშუალებებზე სატრანსპორტო საშუალებების მართვა უზრუნველყოფილია ავტომობილის ტიპის მიხედვით:

ველოსიპედი - 14 წლიდან;
მოპედი და მოტოციკლი  - 16 წლიდან;
ავტომობილი, არაუმეტეს 8 ადგილისა - 18 წლიდან;
ავტოობილი, 8 ადგილიანზე მეტი (სამხედროთათვის) – 19 წლიდან;
ტრამვაი - 20 წლიდან;
ტროლეიბუსი - 21 წლიდან;
ავტომობილი, 8 ადგილიანზე მეტი - 21 წლიდან.

მართვის მოწმობის სახეობები
აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში მართვის მოწმობის განსხვავება დამოკიდებულია მექანიკური სატრანნსპორტო საშუალების  ტიპის მიხედვით:

მოტოციკლების, მანქანების, ტრამვისა და ტროლეიბუსების მართვისათვის;
ტრაქტორებისა და სხვა მექანიკური საშუალების მართვისთვის.

სატრანსპორტო საშუალებების კატეგორიები
 — მოტოციკლის მართვა
 — იმ ავტომობილების მართვა, რომლის მაქსიმალური მასა 3500 კგ, დასაჯდომი ადგილები, მძღოლის ადგილის გარდა, არაუმეტეს 8 ადგილისა;
 — იმ ავტომობილების მართვა, რომელთა მაქსიმალური მასა 3500 კგ;
 — მგზავრთა მოძრაობისთვის განკუთვნილი ავტომობილების მართვა, რომელთა დასაჯდომი ადგილი, მძოლის გარდა, არ აღმატება 8-ს
 — იმ სატრანსპორტო საშუალების მართვა, რომლის მისაბმელი მიეკუთვნება „“, „“ ან „“ კატეგორიებს, მაგრამ შემადგენლობა არასრულად შედის ამ კატეგორიაში ან ერთში მაინც;
„ტრამვაი“— ტრამვაის მართვა;
„ტროლეიბუსი“— ტროლეიბუსის მართვა.

მართვის მოწმობის მოქმედების ვადა
60 წლამდე ასაკის პირებისათვის - 10 წელი;
60 წლის და მეტი ასაკის პირებისათვის - 70 წლამდე დარჩენილი პერიოდის განმავლობაში;
70 წლის და მეტი ასაკის პირთათვის - 2 წელი;
იმ პირებს, რომელთაც აქვთ ჯანმრთელობის შეზღუდვის მდგომარეობა - წარმოდგენილი სამედიცინო ცნობის ფარგლებში განსაზღვრული ვადა, მაგრამ არაუმეტეს 2 წლისა.

მართვის მოწმობების გაცემა
კანონის შესაბამისად, მართვის მოწმობის მისაღებად მსურველმა უნდა გაიარონ შესაბამისი კატეგორიის სატრანსპორტო საშუალებების მომზადება; ჩააბარონ თეორიული და პრაქტიკული გამოცდები და შეიტანონ  სახელმწიფო საფასური კანონით დადგენილი წესით.

მართვის მოწმობის შეცვლა
არსებული მართვის მოწმობის შეცვლა ხორციელდება მოქმედების ვადის ამოწურვის, მფლობელის გვარის, სახელის ან მამის სახელის შეცვლის შემთხვევაში, მოწმობის შეუსაბამო მდგომარეობისა  და მართვის მოწმობის დაკარგვის შემთხვევაში.
თაკა (ნავი)

თაკა — ტრადიციული პატარა ნავი, ტიპიურია თურქეთის შავი ზღვის სანაპიროსთვის. ის გამოიყენება სათევზაოდ, ტვირთის გადასაზიდად ან შეზღუდული რაოდენობით მგზავრების გადასაყვანად. მიუხედავად იმისა, რომ არ გამოირჩევა სისწრაფით, ის კარგად არის ბალანსირებული და უძლებს შავი ზღვის ძლიერ ტალღებს. ნავის სიგრძე 8-იდან 12 მეტრამდე მერყეობს და 5-დან 10 ტონის სიმძიმის ტვირთების გადაზიდვა შეუძლია. თურქეთში თაკა ძირითადად ლაზი ხალხის მიერ იგება და შესაბამისად ის ხშირად ლაზურ, ან ერთიან შავი ზღვის კულტურასთან ასოცირდება. მისთვის დამახასიათებელი ნიშნებით ის პირველად მე-19 საუკუნეში გვხვდება. თავიდანვე შავიზღვისპირა მოსახლეობისთვის, თაკა ყოველდღიური ცხოვრებისთვის საჭირო და შეუცვლელ ატრიბუტს წარმოადგენდა. ის გამოიყენებოდა როგორც ეკონომიკური, ისევე სოციალური და გარე სამყაროსთან დამაკავშირებელ საშუალებად. ამ მცირე დროის მანძილზე ის თურქეთის შავი ზღვისპირეთის ერთ-ერთი მთავარი მაინდენტიფიცირებელ სიმბოლოდ იქცა. თაკა ასევე ეფექტურად გამოიყენებოდა თურქეთის დამოუკიდებლობისთვის ომის პერიოდში, უცხოეთიდან კონტრაბანდული იარაღების გადმოსაზიდად. უფრო ადრე კი თაკა რუსეთის იმპერიიდან გამოდევნილ მუჰაჯირებს, და შემდგომ საბჭოთა კავშირიდან ლტოლვილ მგზავრებს ემსახურებოდა.
ალექსანდრე ჩიქოვანი

ალექსანდრე ერემიას ძე ჩიქოვანი (დ. 1897 — გ. 1937) — ქართველი საბჭოთა ინჟინერ-ჰიდროენერგეტიკოსი, პროფესორი (1931).

ბიოგრაფია
1922 წელს დაამთავრა პეტროგრადის მიმოსვლის გზათა ინჟინრების ინსტიტუტი. 1922-1930 წლებში მუშაობდა ზაჰესისა და რიონჰესის მშენებლობის საპროექტო ბიუროს უფროსად, 1931-1937 წლებში ხრამჰესის მშენებლობის მთავარ ინჟინრად, 1930-1937 წლებში ჰიდროელექტროსადგურების დაპროექტებისა და მშენებლობის ამიერკაკასიის ტრესტის მთავარ ინჟინრად და მმართველად. ლექციებს კითხულობდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში და თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინრების ინსტიტუტში.
ალიკო ჩიქოვანი

ალიკო ევგენის ძე ჩიქოვანი (დ. 29 აპრილი, 1934, თბილისი — გ. 3 თებერვალი, 1986, იქვე) — ქართველი საბჭოთა არქიტექტორი, კომკავშირის პრემიის ლაურეატი, საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის დოცენტი.

ბიოგრაფია
1958 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი, არქიტექტურის სპეციალობით, სადაც 1962-1980 წლებში პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა.

ნამუშევრები
- საუკუნეების საქართველოს მატერიალური კულტურის ისტორიის ექსპოზიცია სიმონ ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმში (1962-1963 წლებში, ვ. დავითაიასა და ა. ვარაზთან ერთად), კავკასიის დამცველ გმირთა მემორიალი (ყარაჩაი-ჩერქეზეთის აო, 1963, არქიტექტორ ვ. დავითაიასა და მოქანდაკე გ. კალაძესთან ერთად; საქართველოს კომკავშირის პრემია, 1965). მსხვილპანელიანი და მსხვილბლოკიანი სახლების პროექტები (1983-1984 წლებში, არქიტექტორთა ჯგუფთან ერთად); საცხოვრებელი კომპლექსი ზუგდიდში; სასტუმრო კინდღაში, ურეკში და სხვა.
ლაზი აზიზ აჰმედ-ფაშა

ლაზი აზიზ აჰმედ-ფაშა (გ. 1819 მარტი, ერზრუმი) — ლაზური წარმოშობის მქონე ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1811-1812 წლებში.

ბიოგრაფია
ადრეულ ხანებში, აჰმედ-ფაშა რიგითი იანიჩრი იყო, თუმცა ის მალევე -ს პოზიციაზე დაწინაურდა. მოგვიანებით იბრაილის მმართველად დაინიშნა. რუსეთ-ოსმალეთის ომებში (1806-1812) ის ერზრუმის ფრონტზე გაგზავნეს. ბრძოლაში მნიშვნელოვანი წარმატებების შემდეგ, ის ოსმალეთის იმპერიის დიდ ვეზირად დანიშნეს, თუმცა 1812 წლის, 28 მაის ბუქარესტის ზავის შედეგებით უკმაყოფილო, ჰურშიდ ფაშამ, მას არაკომპეტენტურობაში დასდო ბრალი და შედეგად მალევე ჩამოაქვეითეს. 1812 წლის, 5 სექტემბერს მისი პოზიცია ჰურშიდ ფაშამ დაიკავა. 1814 წელს აჰმედ ფაშა ბურსის გამგებელი, შემდგომ კი ალეპოსა და ერზუმის მმართველი გახდა. 1819 წლის მარტში ის ერზრუმში გარდაიცვალა.
აგროქიმიური ანალიზი

აგროქიმიური ანალიზი — მცენარის, მცენარეული წარმოშობის საკვების, ნიადაგის, სასუქის, პესტიციდების ქიმიური შედგენილობის განსაზღვრა ლაბორატორიული მეთოდებით. აგროქიმიური ანალიზს ატარებენ აგროქიმიურ ლაბორატორიაში.

მცენარის ანალიზით განსაზღვრავენ იმ მაკრო და მიკროელემენტების (აზოტი, ფოსფორი, კალიუმი, კალციუმი, მაგნიუმი, გოგირდი, რკინა, ბორი, მანგანუმი, სპილენძი, მოლიბდენი, თუთია, კობალტი და სხვ.) შემცველობას, რომელთაც მცენარე ნიადაგიდან ითვისებს. უმნიშვნელოვანესი მცენარეული წარმოშობის ორგანული ნივთიერების (ცილები, ცხიმები, ნახშირწყლები და სხვ.) შემცველობას, რომელთაც მცენარე ნიადაგიდან ითვისებს. შემცველობის განსაზღვრით ადგენენ ცხოველთა საკვების და სხვა მცენარეული პროდუქტების ხარისხის (მაგალითად, შაქრის რაოდენობა შაქრის ჭარხალში, სახამებლისა — კარტოფილში, ცილებისა — მარცვლეულში და ა. შ.). ნიადაგის ქიმიური ანალიზის მიზანია მცენარის ძირითადი საკვები ელემენტების განსაზღვრა.

სასუქებში (მინერალური და ორგანული) განსაზღვრავენ მცენარის საკვებ ნივთიერებათა შემცველობასა და ფორმებს; აზოტიან სასუქებში — საერთო აზოტს, ამონიაკურ და ნიტრატულ აზოტს, ტენს; ფოსფორიან სასუქებში — ფოსფორს, ტენს; სუპერფოსფატში — მჟავიანობას; ტორფიან სასუქებში — ტენს, ნაცრიანობას, მჟავიანობას , დაშლის ხარისხს; პესტიციდებში — მოქმედ ქიმიურ ნაერთთა პროცენტს.

აგროქიმიური ანალიზის ჩასატარებლად სარგებლობენ სხვადასხვა ქიმიური ლაბორატორიული მეთოდით და აპარატურით, ფართოდ იყენებენ სპექტროფოტომეტრიას, ალის ფოტომეტრიას, სტაბილურ და რადიოაქტიურ იზოტოპებს, ქრომატოგრაფიას და სხვ.
აგიტპუნქტი

აგიტპუნქტი — პოლიტსაგანმანათლებლო დაწესებულება.

აგიტპუნქტები შეიქმნა ქალაქებსა და რკინიგზის სადგურებთან რსფსრ მუშათა და გლეხთა თავდაცვის საბჭოს 1919 წლის 13 მაისის დადგენილებით, როგორც მასობრივ-პოლიტიკური მუშაობის ცენტრები. აგიტპუნქტების ამოცანა იყო წითელარმიელთა და მშრომელთა მობილიზება საბჭოთა ხელისუფლების დასაცავად, მათი დარაზმვა კომუნისტური პარტიის გარშემო. სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს პირველი არჩევნების შემდეგ (1937) აგიტპუნქტები გადაიქცა პოლიტიკური მუშაობის ცენტრად მშრომელთა დეპუტატების საბჭოებისა და სახალხო სასამართლოების არჩევნების დროსაც. აგიტპუნქტებში კითხულობდნენ ლექცია-მოხსენებებს, ამომრჩევლები ხვდებოდნენ დეპუტატობის კანდიდატებს, ტარდებოდა სხვა მასობრივ-პოლიტიკური ღონისძიებები. აგიტპუნქტთან ერთად გაიზარდა ამომრჩეველთა კლუბების როლი და მნიშვნელობა.
აგიტბრიგადა

აგიტბრიგადა, აგიტთეატრი, აგიტკოლექტივი — მცირე პროფესიული ან თვითმოქმედი თეატრალური კოლექტივი სსრკ-ში. შეიქმნა სამოქალაქო ომის წლებში ფრონტის მომსახურების მიზნით. 1920-იან წლებში ფართოდ გავრცელდა მშენებლობებსა და საწარმოებში, მოგვიანებით — უმაღლეს სასწავლებლებში. აგიტბრიგადა ეწეოდა მოწინავე გამოცდილების პროპაგანდას და ამხელდა ნაკლოვანებებს. 1967 წელს მოსკოვში მოეწყო საუკეთესო აგიტბრიგადების დათვალიერება.
აგიტფილმი

აგიტფილმი — მოკლემეტრაჟიანი ფილმი-პლაკატი, მახვილი პუბლიცისტური ხასიათის კინონაწარმოები.

სსრკ-ში გაჩნდა სამოქალაქო ომისა და უცხოეთის სამხედრო ინტერვენციის პერიოდში. აგიტფილმებში აისახა ახალგაზრდა საბჭოთა რესპუბლიკის ჩამოყალიბების მნიშვნელოვანი მომენტები. 1918-1921 წლებში გამოვიდა 80 აგიტფილმი. აღსანიშნავია: „შემჭიდროვება“ (1918, რეჟისორები ა. პანტელეევი, დ. პაშკოვსკი, ა. დოლინოვი), „წითელ ფრონტზე“ (1920, რეჟისორი ლ. კულეშოვი), „ნამგალი და ურო“ (1921, რეჟისორი ვ. გარდინი).