სტეფან ლაზარევიჩი

სტეფან ლაზარევიჩი ( / ; დ. 1377 — 19 ივლისი, 1427), ასევე ცნობილი როგორც სტეფან მაღალი ( / ) — სერბეთის მმართველი უფლისწული (1389–1402) და დესპოტი (1402–1427). ის პრინც ლაზარ ხრებელიანოვიჩის ვაჟი იყო და ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო რაინდად ითვლებოდა. 1389 წლის კოსოვოს ბრძოლაში მამის გარდაცვალების შემდეგ, სტეფანი ქვეყნის მმართველი დედასთან, მილიცასთან (ქალიშვილობის გვარი: ნემანიჩი) ერთად გახდა, სრულწლოვანებამდე, 1393 წლამდე. 1402 წელს სტეფანმა მიიღო დესპოტის ტიტული.

1403–1404 წლებში უნგრეთის მოკავშირედ გახდომის შემდეგ, სტეფანმა დიდი ქონება მოიპოვა, მათ შრის მნიშვნელოვანი ბელგრადი და გოლუბაცის ციხე. მას ასევე ეკავა უმაღლესი წოდება დრაკონის რაინდულ ორდენში. მისი მმართველობის პერიოდში მას ხანგრძლივი დაპირისპირება ქონდა ძმისშვილთან, ჯურაჯ ბრანკოვიჩთან, რომელიც საბოლოოდ დასრულდა 1412 წელს. მან ასევე დაამყარა კონტროლი ზეტას ტერიტორიაზე და აწარმოა ომი ვენეციის რესპუბლიკის წინააღმდეგ. იმის გამო, რომ სტეფანს შვილი არ ჰყავდა მან მის მემკვიდრედ ჯურაჯი დანიშნა 1426 წელს, გარდაცვალებამდე ერთი წლით ადრე.

ქვეყნის შიგნით მან სერბ დიდგვაროვნებს წინააღმდეგობა გაუწია და მშვიდობიანი პერიოდი სერბეთის პოლიტიკური, ეკონომიკური, კულტურული და სამხედრო გაძლიერებისათვის გამოიყენა. 1412 წელს მან გამოსცა შახტების კოდექსი, სადაც ცალკე გამოყოფილი იყო ნოვო ბრდო - იმ დროისთვის ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე მდებარე უდიდესი შახტა. ამ კოდექსმა სერბეთის ტერიტორიაზე მაღაროების განვითარებას შეუწყო ხელი, რომელიც, დროთა განმავლობაში, სერბეთის ეკონომიკის ხერხემლად ჩამოყალიბდა. მისი გარდაცვალების დროს სერბეთი ვერცხლის წარმოებით ევროპაში ერთ-ერთი უდიდესი იყო. არქიტექტურის განხრით მან ხელი შეუწყო მორავას არქიტექტურული სკოლის განვითარებას. მისი მეფობის ამსახველი და პირადი ლიტერატურული ნაწარმოებები ზოგჯერ ასოცირდება სერბეთის აღმოძინების პერიოდთან. მან სერბეთში მოაწყო რაინდული ტურნირები, საზოგადოებას წარუდგინა საბრძოლო ტაქტიკა და ცეცხლსასროლი იარაღი. ის ხელს უწყობდა ხელოვნებისა და კულტურის განვითარებას. სტეფანი მხარს უჭერდა მკვლევარებს და ასევე ეხმარებოდა ლტოლვილებს.

ამასთანავე, სტეფანი მწერალი იყო. მის ყველაზე ცნობილ ნაწარმოებს წარმოადგენს „პატივი სიყვარულს“, რომელიც რენესანსის ეპოქის ელემენტებს შეიცავს. მისი მეფობის პერიოდში ჩამოყალიბდა რესავას სკოლა.

ოჯახი
სტეფანი იყო მორავიული სერბეთის პრინცის, ლაზარისა და მისი მეუღლის, ნემანიჩების გვარის წარმომადგენელი მილიცას ვაჟი. მილიცას მამა, პრინცი ვრატკო ვუკანის პირდაპირი შთამომავალი იყო, რომელიც, თავის მხრივ, სტეფან ნემანიას უფროსი ვაჟი იყო. სტეფანის გარდა მათ კიდევ შვიდი შვილი ჰყავდათ.

ქორწინება
1405 წლის 12 სექტემბერს სტეფანმა იქორწინა ელენა გატილუსიოზე, ფრანცესკო -ის ქალიშვილზე. კონსტანტინ კოსტენეცელის მონაცემებით, სტეფანმა თავისი მეუღლე პირველად ლესბოსზე ვიზიტისას ნახა, სადაც ფრანჩესკო - მ მას ქალიშვილებს შორის არჩევანის გაკეთება შესთავაზა. ქორწინება შედგა ელენეს დის, იმპერატრიცა ეირენეს „რჩევით და მონაწილეობით“.

ქორწინების შემდეგ ელენა არსად აღარაა ნახსენები. ამ ფაქტზე დაყრდნობით ანტონ ლუტრელმა ივარაუდა რომ: „როგორც ჩანს, წყვილს შვილები არასოდეს ყოლია. მისი გარდაცვალების ან დაკრძალვის შესახებ არაფერია ცნობილი; და, რაც ყველაზე უჩვეულოა, იგი არ არის გამოსახული 1402 წელზე გვიან დათარიღებულ ფრესკებზე სტეფანთან ერთად“. ლუტრელის აზრით: „ის ძალიან ახალგაზრდა იყო ქორწინებისთვის და, სავარაუდოდ, ელენა ლესბოსზე დარჩა და სერბეთში არასდროს უმოგზაურია. სავარაუდოა ისიც, რომ ელენა ქორწინებიდან მალევე გარდაიცვალა“.