ნევადა

ნევადა — შტატი აშშ-ის დასავლეთ ნაწილში. მისი ფართობი 286,350 კმ²-ია, ხოლო მოსახლეობა დაახლოებით 2.7 მილიონი კაცი. ამ მაჩვენებლით ის სიდიდით მეშვიდე და მოსახლეობით 35-ე შტატია აშშ-ში. მთელი მოსახლეობის დაახლოებით 2/3 ცხოვრობს ლას-ვეგასის აგლომერაციაში, რომელიც შედგება სამი დიდი ქალაქისაგან.. ნევადის შტატის დედაქალაქია კარსონ-სიტი.

ნევადა ძირითადად წარმოდგენილია უდაბნოებითა და სემიარიდული ტერიტორიებით, რომელთა ძირითადი ნაწილი მოქცეულია დიდი აუზის ფარგლებში. დიდი აუზის სამხრეთით არსებული რაიონები, მდებარეობს მოხავეს უდაბნოს ტერიტორიაზე. შტატის მიწების 86% აშშ-ის მთავრობის საკუთრებაა სხვადასხვა იურისდიქციის ქვეშ, როგორც სამხედრო, ისე სამოქალაქო.

სახელწოდება ნევადა მომდინარეობს მის ახლოს მდებარე სიერა-ნევადის მთებიდან, რაც ესპანურად დათოვლილ მთებს ნიშნავს. ევროპელებთან კონტაქტამდე დღევანდელი შტატის ტერიტორიაზე ცხოვრობდნენ ამერიკის მკვიდრი მოსახლეობა პაიუტების, შოშონებისა, და უოშოს ტომები. თავიდან ტერიტორია ესპანეთის კუთვნილება იყო და შედიოდა ალტა-კალიფორნიის შემადგენლობაში, ხოლო მექსიკის დამოუკიდებლობისათვის ომის შემდეგ ის მექსიკის მფლობელობაში გადავიდა. 1848 წლის ამერიკა-მექსიკის ომის შემდეგ ტერიტორია აშშ-ის მფლობელობაში გადავიდა და 1850 წელს იუტის ტერიტორიის ნაწილი გახდა. 1859 წელს კომსტოკ-ლოდში ვერცხლის აღმოჩენის შემდეგ ამ ადგილებში დაიწყო მოსახლეობის სწრაფი ტემპებით ზრდა, რამაც ხელი შეუწყო 1861 წელს ნევადის ტერიტორიის შექმნას იუტის ტერიტორიის დასავლეთ ნაწილში. 1864 წლის 31 ოქტომბერს ნევადა გახდა აშშ-ის რიგით 36-ე შტატი.

აზრტული თამაშების ლეგალიზებამ, დაქორწინებისა და გაყრის პროცედურის სიმარტივემ ნევადა საუკუნის მთავარ ტურისტულ ცენტრად აქცია. ტურიზმის ინდუსტრია შტატის შემოსავლის მთავარი წყაროა. ნევადის შტატი მსოფლიოში ოქროს მწარმოებლებს შორის მეოთხე ადგილზეა.

ნევადას ოფიციალურად „ვერცხლის შტატს“ უწოდებენ მის ისტორიასა და ეკონომიკაში ვერცხლის დიდი მნიშვნელობის გამო. ის აგრეთვე ცნობილია როგორც „ბრძოლაში დაბადებული შტატი“, რადგანაც მან დამოუკიდებლობა სამოქალაქო ომის პერიოდში მოიპოვა და „აბზინდის შტატი“ სიმბოლური მცენარის გამო.

ნევადა აშშ-ის უდიდესი ჩაკეტილი ტერიტორიის მქონე შტატია, რომელსაც არ გააჩნია სახმელეთო სახღვარი კანადასა და მექსიკასთან.

ეტიმოლოგია
სახელწოდება „ნევადა“ მომდინარეობს ესპანურიდან და „დათოვლილს“ ნიშნავს. სახელის წარმოშობა დაკავშირებულია შტატის დასავლეთ ნაწილში მდებარე სიერა-ნევადის მთებთან, რაც ესპანურად დათოვლილ მთებს ნიშნავს.

გეოგრაფია
ნევადა მდებარეობს აშშ-ის დასავლეთ ნაწილში, მისი ფართობი 286.367 კმ²-ია. შტატს დასავლეთიდან ესაზღვრება კალიფორნია, ჩრდილოეთიდან ორეგონი და აიდაჰო, აღმოსავლეთიდან იუტა, ხოლო სამხრეთ აღმოსავლეთიდან არიზონა. ნევადის ჩრდილოეთი ნაწილი მდებარეობს დიდი აუზის ფარგლებში, რომელიც ძირითადად უდაბნოებით არის წარმოდგენილი და ხასიათდება ცხელი ზაფხულითა და საკმაოდ ცივი ზამთრით. მთის მასივები სადაც ზოგიერთი მწვერვალის სიმაღლე 4000 მეტრს აღწევს, მიუხედავად გარშემო არსებული უდაბნოებისა, ქმნიან ვრცელ ტყის მასივებს.

შტატის სამხრეთი ნაწილის მესამედი, იქ სადაც მდებარეობს ქალაქი ლას-ვეგასი უკავია მოხავეს უდაბნოს. ამ მიწების დიდი ნაწილის სიმაღლე, ზღვის დონიდან 1200 მეტრზე დაბლა მდებარეობს. ეს ტერიტორია ზამთარში მცირე რაოდენობით ნალექებს იღებს, ხოლო ზაფხულში კი მუსონები ახდენენ მასზე დიდ გავლენას. ნევადის სამხრეთში ყველაზე გამორჩეული ქედია - სპრინგ-მაუნტინსი, რომელიც მდებარეობს ლას-ვეგასის დასავლეთით. შტატის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში, ნევადის, კალიფორნიისა და არიზონის საზღვარზე მდებარეობს მდინარე კოლორადო.

კლიმატი
ნევადის შტატში ყველაზე მაღალი ტემპერატურა დაფიქსირდა 1994 წლის 29 ივნისს უკიდურეს სამხრეთში და შეადგინა 52°. ყველაზე დაბალი ტემპერატურა −46 ° აღინიშნა 1937 წლის 8 იანვარს შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში სან-ხაკინტოში. ნევადის კლიმატი არიდული და სემიარიდულია, რის გამოც შტატის მთელი ტერიტორია ხასიათდება მაღალი ტემპერატურით. ზამთარი ჩრდილოეთ ნაწილში საკმაოდ მკაცრი და ხანგრძლივია, ხოლო სამხრეთში მოკლე და რბილი. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 180 მმ-ს აღწევს, თუმცა ცალკეულ რაიონებში შეიძლება 1000 მმ-მდე მიაღწიოს.

ოლქები
პოლიტიკურ-ადმინისტრაციულად ნევადა იყოფა ოლქებად. კარსონ-სიტი ოფიციალურად წარმოადგენს კონსოლიდირებულ მუნიციპალიტეტს, მაგრამ შტატის კანონის მიხედვით წარმოადგენს ოლქს. 1919 წლის მდგომარეობით შტატი იყოფოდა 17 ოლქად. 1969 წელს შტატის საკანონმდებლო ხელისუფლების მიერ გაუქმდა ორმსბის ოლქი და მის ადგილას იმავე საზღვრებში შეიქმნა კარსონ-სიტის კონსოლიდირებული მუნიციპალიტეტი.

ჰუმბოლდტმა, ოლქის სტატუსი თავდაპირველად მიიღო 1856 წელს იუტის ტერიტორიის საკანონმდებლო ხელისუფლებისაგან, ხოლო 1861 წელს ხელმეორედ ახალი ნევადის საკანონმდებლო ხელისუფლებისაგან.

დემოგრაფია
პოლიტიკა
მნიშვნელოვანი ქალაქები და დასახლებები
პარადისი, სანრაიზ-მეინორი და სპრინგ-ველი შედიან ლას-ვეგასის აგლომერაციაში.

შენიშვნა: ცხრილი შედგენილია ნევადის შტატის მოსახლეობის 2004 წლის შეფასებისა და 2000 წლის მოსახლეობისა და ტერიტორიების აღწერის მონაცემებზე დაყრდნობით.

ნევადის 10 უმდიდრესი ადგილი
ერთ სულ მოსახლეზე შემოსავლის მიხედვით