iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი

საქართველოს გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი გამოსცა ქართული ენციკლოპედიის ი. აბაშიძის სახელობის მთავარმა სამეცნიერო რედაქციამ 2009 წელს.

ლექსიკონი მომზადდა პირველი 1987 წლის გამოცემის საფუძველზე. ასევე გამოყენებულ იქნა საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 2002 წელს გამოცემული ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის ცნობარი, 2005 და 2006 წლების ზოგადგეოგრაფიული და პოლიტიკურ-ადმინისტრაციული რუკები, შესაბამისი სამეცნიერო ლიტერატურა და სხვ.

გამოცემა მოიცავს ყველა დასახლებული პუნქტის, მნიშვნელოვანი ქედების, მთების, მწვერვალების, უღელტეხილების, მდინარეების, ტბების, დაცული ტერიტორიებისა და სხვა ობიექტების სახელწოდებებს, სულ 9500–მდე ტოპონიმს.
ლექსიკონში ასახულია აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკისა და ცხინვალის რეგიონის კონფლიქტამდე არსებული მონაცემები.

სარედაქციო კოლეგია: ზურაბ აბაშიძე (კოლეგიის თავმჯდომარე), შუქია აფრიდონიძე, ნანა ბოლაშვილი, რამინ გობეჯიშვილი, ც. ვაშაკიძე, ვ. მაღრაძე, ა. საყვარელიძე, პ. ცხადაია.

სარედაქციო ჯგუფი: ნ.ანა გიოშვილი, ც. ვაშაკიძე (ჯგუფის ხელმძღვანელი), ე. ლოლუა, ნ. ქაფიანიძე.

გამოცემა მიზნად ისახავს მოგვაწოდოს გეოგრაფიული სახელწოდებების დაწერილობის სწორი ფორმა და განკუთვნილია მკითხველთა ფართო წრისათვის.
შუვალოვის სასახლე

შუვალოვის სასახლე — ილია შუვალოვის სასახლე, რომელიც აგებულია ბაროკოს სტილში. იგი მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში იტალიური ქუჩის კუთხეში და ქალქში მდებარე შუვალოვების სასახლეებიდან ერთ-ერთს.

ისტორია
1727-1797 წლებში აღნიშნული მიწის ნაკვეთი ილია შუვალოვს. სასახლე შენდებოდა 1753-1755 წელებში არქიტექტორ ს. ი. ჩევაკინსკის მიერ. 1755 წლისთვის სასახლის აშენება უკვე დასრულებული იყო, სწორედ ამის შემდეგ აქ დასახლდა ივანე შუვალოვი, თავის მეუღლე გრაფინია მავრასთან ერთად. ამ შენობის სათავსოებში განთავსდა ივან ივანეს ძე შუვალოვის ნამუშევრების გალერეა. 1770-იანი წლების შუა რიცხვებში ინტერიერი ახალი მფლობელის, პრინც ალექსანდრე ვიაზემსკის დაკვეთით ხელახლა გადაკეთდა.

 საუკუნის მიწურულიდან 1917 წლამდე, შენობაში განთავსებული იყო რუსეთის იმპერიის იუსტიციის სამინისტრო, შემდეგ კი სახლი ეკუთვნოდა დროებით მთავრობას.

აქ 1918 წლიდან, მოქმედებს სამედიცინო პრევენციის ცენტრი, ჰიგიენის მუზეუმი. მუზეუმში დაცულია ექსპონატები, რომლებიც ასახავენ და მოგვითხრობენ სწორედ ჰიგიენასთან დაკავშირებულ ამბებზე.

სასახლე სრულად აერთიანებს ელისაბედისეული ბაროკოს ტიპურ მახასიათებლებს - ნათელი ფასადი, მოპირკეთება და გაფორმება. შენობის აშენების პროცესში გამოყენებულია სხვადასხვა სახის დეკორები, სვეტები, თაღები და მცირე ზომის სკულპტურები.
სანქტ-პეტერბურგის დიდი სახელმწიფო ცირკი

სანქტ-პეტერბურგის დიდი სახელმწიფო ცირკი — პირველი ქვის სტაციონარული ცირკი რუსეთში, რომელიც ერთ-ერთი უძველესია ქვეყანაში. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში. ცირკის ისტორიული სახელწოდებაა ასევე „ჩინიზელის ცირკი“.

ისტორია
დღეს არსებული ცირკის შენობა, 1877 წლის 26 დეკემბერს გაიხსნა. ცირკის დიდი სცენა დაახლოებით 13 მეტრია და ცირკში არის თავშესაფარი, 150 ცხენის საცხოვრებელი. შენობის არქიტექტორი ვასილი კენელი იყო. ჩინიზელის ცირკი რუსეთში არის ჰინეს ცირკის მემკვიდრე, რომელიც დაიხურა 1875 წელს.

ჩინიზელების ოჯახი ცირკს ხელმძღვანელობდნენ 1921 წლამდე, სანამ ისინი ემიგრაციაში წავიდოდნენ. მათი ოჯახი ხშირად იჯარით იღებდა ცირკის შენობას, ასე მაგალითად 1898 წელს, როცა მათ შეძლეს რუსეთში ჭიდაობის პოპულარიზაცია და სწორედ ამ შენობაში გამართეს მსოფლიო ჩემპიონატი ჭიდაობაში.

1928 წელს, სწორედ ამ შენობაში გაიხსნა მსოფლიოში პირველი ცირკის მუზეუმი.
2014-2015 წლებში ცირკში ფართომასშტაბიანი რეკონსტრუქცია განხორციელდა. გამაგრდა ცირკის საფუძველი და კედლები, ცირკის გუმბათი განახლდა. დარბაზში ნაკლები რიგებია, თუმცა მისი ადგილმდებარეობა უფრო მოსახერხებელია. ორკესტრი ასევე გადავიდა იმპერიულ ლოჟაში, თავის თავდაპირველ ადგილას (ფარანგის ფარდასთან).
2015 წელს ცირკს დაუბრუნდა თავისი ისტორიული სახელი „ჩინიზელი“, რომელიც მას გაეტანო ჩინიზელის პატივისცემის ნიშნად ეწოდა.

არქიტექტურა
ცირკი იმ დროისათვის მართლაც უჩვეულო და გასაოცარი ხედვით არის აშენებული. მსოფლიოში პირველად, 49.7 მეტრი სიგრძის გუმბათის აშენებისას, გარკვეული შიდა სვეტების საყრდენები არ იყო გამოყენებული, რამაც უჩვეულო სივრცული ეფექტი შექმნა. ასეთი, გუმბათის პრინციპულად ახალი დიზაინი, როგორც გიგანტური გადატრიალებული თასს ჰგავდა, შემდგომში ფართოდ გამოიყენებდნენ მსგავსი სტრუქტურების მშენებლობაში. დღეისათვის დარბაზის ტევადობაა დაახლოებით 5 000 ადამიანი. დერეფნები გაფორმებულია მდიდრული ნახატებითა და გასაოცარი სარკეებით.
ნაბოკოვის სახლი

ნაბოკოვის სახლი — ისტორიული მნიშვნელობის სახლი, მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში, მარსკაიას ქუჩაზე.

1897 წელს, სასახლე გახლდათ ლიბერალური სახელმწიფო მოღვაწისა და იურისტის, ვლადიმერ დიმიტრის ძე ნაბოკოვის საკუთრება. ეს სახლი მასპინძლობდა მნიშვნელოვან პოლიტიკურ და კულტურულ შეხვედრებს, მათ შორის საერთაშორისო ეროვნული კონგრესის ზემცოვის დასკვნით სესიას, რომელიც გაიმართა 1904 წელს.

შემდგომში სახლში ცხოვრობდა ვლადიმერ ნაბოკოვის ვაჟი, ვლადიმერ ნაბოკოვი, რომელიც ამ სახლში დაიბადა. იგი იყო მწერალი, პუბლიცისტი, რომანისტი. ამჟამად, სახლის პირველ სართულზე განთავსებულია ნაბოკოვის მუზეუმი, რომელიც ავტორის ცხოვრებას ეძღვნება.

ისტორია
საშუალოზე დიდი ქალაქის სახლი, პოლოვცევების ოჯახისთვის. აშენდა საუკუნეში, ნეორენესანსის სტილში. 1897 წლიდან სახლი იყო ნაბოკოვის საკუთრება. აღსანიშნავია ასევე, რომ სახლში 1917 წლის ნოემბრამდე ცხოვრობდა ვლადიმირ ვლადიმერის ძე ნაბაკოვი. სახლი ბოლშევიკური რევოლუციონერების მიერ ოქტომბრის რევოლუციის დროს (1917 წელს) გაიძარცვა.

1998 წლის აპრილის შემდეგ, სახლის პირველ სართულზე, განათავსეს ნაბოკოვის მუზეუმი, ხოლო ზედა ორ სართულზე, რომელიც უწინ მშობლებისა და საბავშვო სართული იყო, განათავსეს გაზეთ „ნევსკო ვრემიას“ ოფისები. მუზეუმის სივრცეში არის ტელეფონის ოთახი, სასადილო ოთახი, ბიბლიოთეკა, კომიტეტის ოთახი (სადაც კონსტიტუციური დემოკრატიული პარტიის შეხვედრების უმეტესობა გაიმართა) და სამზარეულო.
ლობანოვ-როსტოვსკის სახლი

ლობანოვ-როსტოვსკის სახლი — ისტორიული შენობა, რომელიც ცნობილია, ლობანოვ-როსტოვსკის რეზიდენციის სახელით. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში, საადმირალოს გამზირზე. აშენებულია ალექსანდრე ლობანოვ-როსტოვსკის დაკვეთით, ანრი ლუი მონფერანის მიერ 1817-1820 წლებში. ამჟამად სახლში განთავსებულია სასტუმრო. სახლის შესასვლელში ორი ლომის ძეგლი დგას.

არქიტექტურა
სახლი აშენებულია ნეოკლასიკურ ან იმპერიის სტილში, წარმოადგენს ანრი ლუი მონფერანის ადრეულ ნამუშევარს. შენობა გაფორმებულია ლამაზი დეკორებითა და სვეტებით. შენობის გეგმა სამკუთხა ფორმისაა. მისი მთავარი ფასადი, რომელიც საადმირალო გამზირს უყურებს, კორინთული ორდერის 8 სვეტით არის გაფორმებული. ლომები, რომელიც შესასვლელი მხარეების გვერდით არის განთავსებული, თეთრი კარარის მარმარილოსგან არის დამზადებული მოქანდაკე პაულო ტირისკონის მიერ.

ისტორია
1828 წელს შენობა გაიყიდა, დაახლოებით ერთ მილიონ რუსულ რუბლად. აქ 1918 წლამდე განთავსებული იყო სახელმწიფო სამინისტროები, 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ სახლში შეიქმნა სამხედრო-პოლიტიკური აკადემია, შემდგომში აერონავტიკის მუზეუმი, ხოლო მომდევნო წლებში საერთო საცხოვრებლად გადაკეთდა. 1918-1964 წლებში შენობაში განთავსებული იყო სკოლა. სკოლას არაერთხელ შეეცვალა ნომრები და დასახელება. 1941 წლიდან პეტერბურგის, ოქტომბრის ოლქის 239-ე საშუალო სკოლად იყო ცნობილი, რომელიც 1961 წლიდან ფიზიკა-მათემატიკურად გადაკეთდა. საბჭოთა დროს, საშუალო სკოლის შემდეგ, ამ შენობაში განთავსებული იყო №1 საპროექტო ინსტიტუტი, მომდევნო წლებში კი სამრეწველო შენობებისა და კომპლექსების შემუშავების მთავარი ორგანიზაცია. 1964 წლიდან, სკოლამ თავისი შენობა დაუთმო დიზაინის ინსტიტუტს, რომელიც აქ განთავსებული იყო 2004 წლამდე.
კამბოჯა 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

კამბოჯამ მიიღო მონაწილეობა 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროში. ოლიმპიადა ჩატარდა 5-21 აგვისტოს, ქვეყანას ჰყავდა 6 წარმომადგენელი 4 სპორტის სახეობაში,თუმცა ვერცერთი სინჯის მედალი ვერ მოიპოვა. გუნდის მედროშე ოლიმპიადაზე იყო სორნ სეავმეი. ნაკრებისათვის ეს იყო მე-6 ოლიმპიადა.

მძლეოსნობა
ცურვა
ტაეკვანდო
კამბოჯას ტაეკვანდოში წარმოდგენილი ჰყვადა ერთი სპოტსმენი, ნაკრების მედროშე სორნ სეავმეი, ქალთა +67კგ-ში.

ჭიდაობა
აფხაზეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები

აფხაზეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები გუნდი — რუსეთის ფედერაციის მიერ ოკუპირებული აფხაზეთის ტერიტორიაზე არსებული ე.წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის საფეხბურთო ნაკრები. გუნდი არ არის ფიფას და უეფას წევრი. ნაკრები თამაშობს -ში. შესაბამისად გუნდი არ იღებს მონაწილეობას ფიფასა და უეფას მიერ ორგანიზებულ ტურნირებში.

გუნდი 2014 წლის კონიფას მსოფლიო ჩემპიონატიზე მე-8 ადგილზე გავიდა. 2016 წელს ჩემპიონატი აფხაზეთში ჩატარდა, და აფხაზეთის ტრიმფითვე დასრულდა. ფინალში გუნდმა პენჯაბი დაამარცხა (ძირითადი დრო: 1-1, პენალტები: 7-6).
გუნდმა კონიფას მსოფლიო თასზე 3-ჯერ იასპარეზა. ნაკრებში ყველაზე მეტი შეხვედრა ჩატარებული აქვს ალექსეი ბონდარენკოს — 21. ნაკრების საუკეთესო ბომბარდირიარუსლან შონია — 6 გოლი. გუნდის საშინაო არენაა — რესპუბლიკური სტადიონი.
გუნდი კონიფას რეიტინგში მე-8 ადგილს იკავებს.

კონიფას ეგიდით გამართული შეხვედრები
შემადგენლობა
ტიტულები
კონიფას მსოფლიო თასი

გამარჯვებულები (1): 2016
ორიბი

ორიბი — ჯუჯა ანტილოპა ძროხისებრთა ოჯახისა. მოხდენილი ცხოველია მაღალ წვრილ ფეხებზე. სხეულის სიგრძეა დაახლოებით 1 მ, სიმაღლე მინდაოში 70 სმ-მდე, მასა 14–21 კგ. თავი წაგრძელებულია, ყურები დიდი. მამლებს სწორი რქები აქვთ, სიგრძით 8–12 სმ; დედალი ურქოა. ბეწვი აბრეშუმოვანია. კუდი მოკლე და ფაფუკია. სხეულის ზედა ნაწილი და გვერდები ქვიშისფერ-წითელია, კინკრიხოზე მუქი ლაქა აქვს, ყურის შიდა ნაწილი მოტიტვლებულია; სხეულის ქვედა მხარე თეთრია; კუდი შავი. გავრცელებულია აფრიკაში, საჰარის სამხრეთით. ბინადრობს სტეპებსა და სავანებში. იმალება მაღალ ბალახში. დევნის დროს ასკეთებს მაღალ ნახტომებს. ცხოვრობს მარტო ან მცირე ჯგუფებად. იკვებება ბალახითა და ფოთლებით. მრავლდება მთელი წლის განმავლობაში. ნადირობის ობიექტია, იყენებენ მის ხორცს. შედარებით მრავალრიცხოვანია.
ტომსკის მეცნიერების სახლი

ტომსკის მეცნიერების სახლი — ქალაქ ტომსკის ღირსშესანიშნაობა, განათლებისა და კულტურის დაწესებულება. საუკუნის დასაწყისის არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს მარილის მოედანზე (აღდგომის მთაზე). 1998 წლიდან შენობაში განთავსებულია თოჯინების თეატრი „“.

ისტორია
მეცნიერების სახლის მშენებლობა დაიწყეს 1911 წლის 1 მაისს და დაასრულეს 1912 წელს. საზეიმო გახსნა გაიმართა 1912 წლის 7 ოქტომბერს. ანდრეი კრიაჩკოვის მიერ შედგენილი შენობის პროექტი აღიარეს გამარჯვებულად სპეციალურად გამართული კონკურსის ფარგლებში, ხოლო პროექტი სისრულეში მოიყვანეს არქიტექტრებმა ტოვი ფიშელმა და ანდრეი ლანგერმა. შენობაში იყო 57 ოთახი, რომლის საერთო ფართობიც იყო 612 კვადრატული საჟენი.

მშენებლობის ინიციატორისა და მისი მთავარი დამფინანსებლის პეტრე მაკუშინის ჩანაფიქრის მიხედვით შენობაში უნდა გახსნილიყო სახალხო უნივერსიტეტი ალფონს შანიავსკის მოსკოვის სახალხო უნივერსიტეტის მაგალითზე. ახალი უნივერსიტეტის წესდების დამტკიცება შესაძლებელი გახდა მხოლოდ 1916 წლისათვის. მსოფლიოში საომარი მოქმედება არ იძლეოდა სრულმასშტაბიანი სწავლის პირობებს. შენობაში განათავსეს ციმბირის ქალთა უმაღლესი კურსები, 1912-1914 წლებში ზოგადსაგანმანათლებლო საღამოს კლასები (კურსები), ხოლო 1918 წლის აგვისტოში განათავსეს რუსეთის არმიის გენერალური შტაბის ევაკუირებული აკადემია, 1920 წელს — წითელ მეთაურთა სკოლა, 1923 წელს — ციმბირის პოლიტექნიკუმი.

საჯარო უნივერსიტეტი კი გაიხსნა 1925 წლის 13 დეკემბერს.

1941 წელს შენობა გადაეცა ქარხანა „ტომკაბელს“, ხოლო 1960 წელს შენობაში განათავსეს ქარხანა „ტომკაბელის“ კულტურის სახლი, ხოლო 1998 წლიდან განთავსებულია თოჯინების თეატრი „“.
ტომსკის მეცნიერთა სახლი

ტომსკის მეცნიერთა სახლი — ქალაქ ტომსკის ღირსშესანიშნაობა, კულტურულ-საგანმანათლებლო ცენტრი. მდებარეობს მისამართზე: 634029, ქალაქი ტომსკი, საბჭოთა ქუჩა, სახლი 45.

ისტორია
ტომსკის მეცნიერთა სახლის შენობა არის ტომსკის გუბერნატორის ყოფილი რეზიდენცია. რეზდენციის აგების გადაწყვეტილება მიიღეს 1887 წელს. დაპროექტებაში მონაწილეობა მიიღეს ცნობილმა არქიტექტორებმა ვიქტორ ვასილის ძე ხაბაროვმა და პავლე პეტრეს ძე ნარანოვიჩმა. არქიტექტურული სტილის თვალსაზრისით შენობა ხასიათდება როგორც გვიანი რენესანსის ნაგებობა.

მშენებლობა გაჭიანურდა და სასწრაფოდ მოხდა მისი დასრულება, მას შემდეგ, რაც 1891 წლის გაზაფხულზე ტომსკის ხელისუფლებამ მიიღო შეტყობინება, რომ ტომსკზე გაივლიდა მსოფლიო მოგზაურობიდან დაბრუნებული ტახტის მემკვიდრე უფლისწული ნიკოლოზ რომანოვი. სახლის გადაკეთების მთავარი ორგანიზატორი იყო პეტრე ვასილის ძე მიხაილოვი — იმ დროისათვის ქალაქის თავი. სამთავრობო დაფინანსების არქონის გამო სახლის მშენებლობის დასრულება საკუთარი ფულით მოუხდათ.

იმ შემთხვევისათვის, თუკი უფლისწული მოისურვებდა ხალხს დანახებოდა, ნოვო-სობორნის მოედნის მხრიდან მიაშენეს აივანი. უფლისწული ტომსკს ესტუმრა 1891 წლის ივლისში და გუბერნატორის სახლში დარჩა ორი დღე (5-6 ივლისი). 5 ივლისის საღამოს იგი სასახლის აივნიდან მიესალმა შეგროვილ ხალხს.

1917 წელს, ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ, გუბერნატორის სახლს უწოდეს თავისუფლების სახლი. 1920-იან წლებში მასში განათავსეს საბჭოთა ხელისუფლების სხვადასხვა ორგანოები: ტომსკის გუბერნიის აღმასრულებელი კომიტეტის პრეზიდიუმი და სამხარეო აღმასრულებელი კომიტეტის პრეზიდიუმი.

1927 წელს შენობაში ჩამოყალიბდა მეცნიერთა სახლი, როგორც კულტურის ცენტრი და შემოქმედებითი ინტელიგენციის თავშეყრის ადგილი. ტომსკის მეცნიერთა სახლი პირველი მსგავსი ტიპის დაწესებულება იყო ციმბირში. სახლს 1947-1973 წლებში ხელმძღვანელობდა ნ. ს. პოიზნერი.

1995 წლიდან წარმოადგენს ტომსკის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რადიოელექტრონიკისა და მართვის სისტემის სტრუქტურულ ქვედანაყოფს. 2005-2006 წლებში მიმდინარეობდა მეცნიერთა სახლის კაპიტალური რემონტი.
მიხეილ გოგოლაშვილი

მიხეილ იოსების ძე გოგოლაშვილი (დ. 28 მარტი [ძვ. სტ. 15 მარტი], 1902, სოფ. ჩანჩეთი, ახლანდ. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი — გ. 11 მარტი, 1957, ოდესა] — ქართველი მეზღვაური, შორეული ნაოსნობის კაპიტანი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ბათუმისა (1922) და ხერსონის (1936) საზღვაო სასწავლებლები. 1935 წელს დაინიშნა ბათუმის პორტის კაპიტნად. იყო შავი ზღვის ფლოტის შორეული ნაოსნობის კაპიტანი 1943 წლიდან. მეორე მსოფლიო ომის დროს მონაწილეობდა ოდესის მოსახლეობის ევაკუაციასა და საბჭოთა ჯარების საწვავით მომარაგებაში. გემებით გადაჰქონდა საწვავი ევროპის, ახლო და შორეული აღმოსავლეთის ქვეყნებში, აფრიკასა და ამერიკის კონტინენტებზე. მიღებული აქვს სამოქალაქო და სამხედრო ჯილდოები. დაკრძალულია ბათუმში.
კრონვერის ხიდი

კრონვერის ხიდი — კრონვერის სრუტეზე გადებული ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, პეტროგრადის რაიონში. კრონვერის ხიდი აკავშირებს ზაიაჩის და პეტროგრადის კუნძულებს, მათთან მდებარე დობროლუბოვასა და კონვერსკის გამზირებთან. მის ზემოთ მდებარეობს მეორე ცნობილი იოანეს ხიდი. ხიდთან უახლოესი მეტროსადგურია „გორკოვსკაია“.

ისტორია
ხიდის სახელწოდება მომდინარეობს, კრონვერის სრუტიდან, რომელზეც არის გადებული ეს ხიდი, თუმცა მას მეორე სახელიც აქვს „გორბატის“ ხიდი.

აღნიშნული ხიდი აშენდა 1938 წელს, გოსნარდომის ბაღის გაფართოების დროს, ინჟინერ-დიზაინერ პ. პ. სტეპნოვის მიერ. 1978 წელს ლენოსტატის სარემონტო და სამშენებლო განყოფილებამ ხიდის ძირითადი კაპიტალური რემონტი განახორციელა. აღნიშნული, სარემონტო სამუშაოების დროს, გამოიცვალა სავალ გზაზე გადასასვლელი მეტალის ხიდის იატაკი, ასევე შეიცვალა მოაჯირეები და ასფალტი. რუსეთის დეფერაციის მთავრობის 2001 წლის 10 ივლისის დადგენილებით კრონვერის ხიდი წარმოადგენს სანქტ-პეტერბურგში ფედერალური მნიშვნელობის ისტორიული და კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტს. 2015 წლის სექტემბერში ხიდი დაიკეტა, რადგან იყო მისი დანგრევის საშიშროება. ხიდის სარესტავრაციო სამუშაოები დასრულდა 2016 წლის ივნისში, გამაგრდა მისი ფუნდამენტი. ხიდის სიგრძე 57,5 მეტრია, ხოლო ხიდის სიგანე 8,8 მეტრი. ხიდი ჰგავს პეტერბურგის ძველი ხიდების გარე არქიტექტურულ პროექტს. მისი იატაკი და მოაჯირები სხვა ძველი ხიდების მსგავსად ძირითადად ხისგან არის დამზადებული.
ვლადიმირ არგუნი

ვლადიმირ ბესლანოვიჩ არგუნი (; დ. 16 მაისი 1991) — რუსი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს აფხაზურ კლუბ ,,ნარტ სოხუმში".

კარიერა
მისი პროფესიული დებიუტი შედგა 2008 წლი 10 ივლისს, ,,სოჭი 04"-ის მაისურით, ,,კრასნოდარის" წინააღმდეგ. 2015 წელს ის გადავიდა საფეხბურთო კლუბ ,,კოკანდ 1912"-ში. მან გაიტანა ბოლო პენალტი 2016 წლის კონიფას მსოფლიო თასის ფინალში. ამ გოლმა აფხაზეთს გამარჯვება მოუტანა.
ჭრაჭუნა ფანჩატური

ჭრაჭუნა ფანჩატური — ეგზოტიკური პავილიონი სანქტ-პეტერბურგში, ცარსკოე-სელოს საზღვარზე, ეკატერინეს პარკის პეიზაჟურ ნაწილსა და პოდკაპრიზოვოის გზას შორის, რომლის შემდეგ მდებარეობს პატარა ჩინური სოფელი.

ისტორია
პავილიონი აშენებულია არქიტექტორ გეორგ-ფონ ვოლდენთის მიერ. მშენებლობა გაგრძელდა 1778 წლიდან 1786 წლამდე. სახლის კედლები გაფორმებულია დრაკონებითა და სხვა სტილიზებული ჩინური მოტივებით. პავილიონის სახელი გულისხმობს ლითონის ბანერის ზედა ნაწილში წარმოქმნილ დამახასიათებელ ხმის ჩამოსვლას, რომელიც გამოწვეული ქარისაგან.

პავილიონის პროექტი გამოირჩევა ტექნიკის მრავალფეროვნებითა და სირთულით: მრგვალი ფანჯარა და ღია კარი, აგრეთვე ლამაზი დეკორები. სახურავი ჩინურ სტილშია შესრულებული და შემკულია მოოქროვილი დრაკონებით, რომელიც მოქანდაკე პ. ი. ბრილოს მიერაა შესრულებული.

პავილიონის ინტერიერისა და ექსტერიერის გაფორმებითი სამუშაოები დასრულდა 1788 წელს. დარბაზის ჭერის სტილიზებული გაფორმება უმაღლეს დონეზეა შესრულებული, კერძოდ აქ ვხვდებით დრაკონებს.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, შენობა დაზიანდა და სარესტავრაციო 1956 წელს შესრულდა.

შენობის ახალი რესტავრაციის პროექტი უნდა დაწყებულიყო 1992 წელს, თუმცა, რესტავრაცია 1997 წელს დაიწყო, ამის მიზეზი იყო სახელმწიფოსა და მუზეუმის ბიუჯეტის ფინანსური პრობლემები. სარესტავრაციო სამუშაოების დროს შეიცვალა სახურავი, შენობის გალავანი რკინისგან დამზადებული ახალი ნაჭრებით შეკეთდა. ასევე მოხდა შიდა ინტერიერის რესტავრაციაც. ცარსკოე-სელოს 300 წლის იუბილესთან ერთად, აღნიშნული შენობა სრულად აღდგა.
ტომსკის წითელი მეჩეთი

ტომსკის წითელი მეჩეთი — ქვისგან აშენებული მეჩეთი ტომსკში. იგი აგებულია 1904 წელს ძველი ხის მეჩეთის ადგილზე. სახელი მიიღო კედლის ფერის გამო. მეჩეთი არის რეგიონალური მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი.

ისტორია
ტომსკის პირველი მეჩეთები იყოს ხისგან აგებული, მათ შორის პირველი ააგეს 1810 წელს, შემდეგ კი დაიწვა. მის ადგილზე, თათრების ქუჩისა და ამჟამინდელი ტრიფონოვის ქუჩის გადაკვეთაზე ააგეს მეორე ხის მეჩეთი, რომელიც ასევე დაიწვა 1900 წელს.

შემდეგი მეჩეთი ააგეს 1901-1904 წლებში ხამზა ხამიტოვის ინიციატივითა და ვაჭარ ქარიმ ხამიტოვის ფინანსებით. 1907 წელს მეჩეთის საიხლოვეს ააგეს მედრესე. მოსახლეობაში იგი ცნობილია ხამიტოვის მედრესეს სახელით.

1931 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ მეჩეთი დახურა, შენობას გამოიყენებდნენ როგორც კინოდარბაზად, ლიქიორის ქარხანად, საკვები პროდუქტების ქარხანა „ტომსკის“ საამქროდ.

1995-1997 წლებში მუსულმანებმა დაიბრუნეს მედრესეს შენობა. ამ შენობის მეორე სართულს გამოიყენებდნენ ლოცვისათვის. მეჩეთის შენობა მორწმუნეებს დაუბრუნდათ მხოლოდ 2002 წელს ნახევრადდანგრეულ მდგომარეობაში. ააგეს დაკარგული მინარეთი და გუმბათი. მეჩეთის იმამი გახდა ნიზომუტდინ ჟუმაევი.

2014 წლის დეკემბერში დასრულდა წითელი მეჩეთის სარესტავრაციო სამუშაოები. 2015 წელს გაიმართა გარემონტებული შენობის გახსნის ცერემონიალი, რომელსაც სტუმრობდნენ დელეგაციის წევრები ჩეჩნეთის რესპუბლიკიდან, რუსეთის აზიური ნაწილის პარლამენტებიდან, ასევე ტომსკის ოლქისა და ქალაქის მმართველი ორგანოების წარმომადგენლები.
ტომსკის სამების ტაძარი

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი = კარლ ტურსკი
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = 1841-1844
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 56.490556
| გრძედი = 84.964722
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
ტომსკის სამების ტაძარი — მოქმედი მართლმადიდებლური ტაძარი ტომსკში. აგებულია 1841-1844 წლებში.

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ტომსკის ეპარქიას.

ისტორია
ტაძარი შენდებოდა 1841-1844 წლებში გუბერნიის არქიტექტორის, კარლ ტურსკის პროექტის მიხედვით. ეკლესიის მშენებლობის დასრულების შემდეგ იგი აკურთხა ტომსკისა და ენისეის ეპისკოპოსმა ათანასემ.

ტაძარი ააგეს ტომსკის ედინოვერების საზოგადოების დაფინანსებით. ძირითადი შემომწირველი იყო სტაროობრიადცელი ვაჭარი პ. ი. პოზდეევი.

1858 წელს ტაძარს მიაშენეს ჩრდილოეთის ეგვტერი მღვდელმოწამე ხარლამპი მაგნეზიელის სახელზე.

1876-1877 წლებში მიაშენეს სამხრეთი ეგვტერი დიდმოწამე დიმიტრი თესალონიკელის სახელზე. ეგვტერი აკურთხეს 1887 წელს.

ტაძართან მომქედებდა ორი ერთკლასიანი სასწავლებელი: ვაჟთა და ქალთა საკვირაო სასწავლებლები, რომლებიც ააგეს 1910 წელს არქიტექტორ ვიქტორ ხაბაროვის პროექტის მიხედვით. საუკუნის დასაწყისში ტომსკელმა ვაჭარმა ნ. ტიხონოვმა ეკლესიის გარშემო გააშენა ბაღი.

1920 წელს ტომსკის ედინოვერული საზოგადოება არ იყო მრავალრიცხოვანი. 1925 წლის 23 მაისს ტომსკის სამების ეკლესიის მრევლმა და ქალაქის აღმასკომმა ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას ღვთისმსახურებისათვის გაკუთვნილი ნივთების სასწრაფო და უფასო გამოყენების შესახებ.

1936 წელს ეპისკოპოსმა სერაფიმე შამშინმა დახურული აღდგომის ეკლესიიდან კათედრა გადაიტანა სამების ტაძრის ერთ-ერთ ეგვტერში. სამების ტაძარი მალევე გახდა საკათედრო. 1937 წელს სერაფიმე დააპატიმრეს და დახვრიტეს. ბოლშევიკებმა დაწვეს ხატები, წიგნები და საეკლესიო არქივი. ფაქტობრივად ტაძარმა მოქმედება შეწყვიტა 1937 წლის 27 სექტემბერს ტომსკის ქალაქის საბჭოს გადაწყვეტილების შესაბამისად. 1940 წლისათვის ტომსკის ეპარქიის ყველა ტაძარი დახურეს, გარდა სამების ტაძრისა. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ მსახურება განაახლა ტომსკის წმინდა პეტრესა და პავლეს საკათედრო ტაძარმა. 1990-იანი წლებისათვის ტომსკში მხოლოდ ეს ორი მოქმედი მართლმადიდებლური ტაძარი იყო.

დღეისათვის ტაძართან მოქმედებს საკვირაო სკოლა და ბიბლიოთეკა.
პაველ ადამოვიჩი

პაველ ბოგდან ადამოვიჩი (; დ. 2 ნოემბერი, 1965, გდანსკი, პოლონეთის სრ — გ. 14 იანვარი, 2019, გდანსკი, პოლონეთი) — პოლონელი პოლიტიკოსი და იურისტი, რომელიც 1998 წლიდან 2019 წლამდე, სანამ დანით მოკლავდნენ, იყო პომერანიის სავოევოდოს ქალაქ გდანსკის მერი.

ადამოვიჩი 1988 წლის გაფიცვის ერთ-ერთი ორგანიზატორი და გაფიცვის კომიტეტის თავმჯდომარე იყო. 1990 წელს აირჩიეს გდანსკის საკრებულოს წევრად, 1994 წელს, მეორე ვადით არჩევის შემდეგ, გახდა საკრებულოს თავმჯდომარე; ამ პოსტს 1998 წლამდე იკავებდა. 1998 წელს აირჩიეს გდანსკის მერად, 2002 წელს ხმების 72%-ით კვლავ დარჩა ამ თანამდებობაზე. 2018 წელს ისევ აირჩიეს მერად, როგორც დამოუკიდებელი კანდიდატი. ცნობილი იყო როგორც პროგრესული ხმა, ლგბტ თემის უფლებების, ემიგრანტებისა და უმცირესობათა ჯგუფების მხარდამჭერი.

2019 წლის 13 იანვარს, ადამოვიჩი გდანსკში მიმდინარე საქველმოქმედო ღონისძიების დროს დანით დაჭრეს. მომდევნო დღეს, ადამოვიჩი 53 წლის ასაკში, მიღებული ჭრილობის შედეგად გარდაიცვალა.
ვასილი რაცი

ვასილი რაცი (; ; დ. 25 მარტი, 1961, ფანჩიკოვო, იმიერკარპატების ოლქი, უკრაინის სსრ, სსრ კავშირი) — უნგრული წარმოშობის უკრაინელი და საბჭოთა ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე. სხვადასხვა დროს იცავდა ლვოვის „კარპატის“, ვინიცას „ლოკომოტივის“, კიევის „დინამოს“, „ესპანიოლის“, „ფერენცვაროშისა“ და საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. საბჭოთა კავშირის სამგზის (1985, 1986, 1990) ჩემპიონი, საბჭოთა კავშირის თასის ოთხგზის (1982, 1985, 1987, 1990), საბჭოთა კავშირის სუპერთასის ორგზის (1986, 1987) და ევროპის თასების მფლობელთა თასის (1986) მფლობელი კიევის „დინამოს“ შემადგენლობაში. უნგრეთის ჩემპიონი (1992) „ფერენცვაროშის“ შემადგენლობაში. ევროპის 1988 წლის ვიცე-ჩემპიონი, 1986 წლის მექსიკისა და 1990 წლის იტალიის მსოფლიო ჩემპიონატების მონაწილე საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1986).

სანაკრებო კარიერა
1986–1990 წლებში საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 47 შეხვედრას ატარებს და 4 ბურთი გააქვს.

მსოფლიო ჩემპიონატებზე
ვასილი რაცმა მსოფლიო ჩემპიონატების 4 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და ერთი გოლი გაიტანა.

მიღწევები
საკლუბო
დინამო კიევი
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
ჩემპიონი: 1985, 1986, 1990
საბჭოთა კავშირის თასი
თასის მფლობელი: 1982, 1985, 1987, 1990
საბჭოთა კავშირის სუპერთასი
თასის მფლობელი: 1986, 1987
თასების მფლობელთა თასი
თასის მფლობელი: 1986
ფერენცვაროში
უნგრეთის ჩემპიონატი
ჩემპიონი: 1992
სანაკრებო
საბჭოთა კავშირი
ევროპის ჩემპიონატი
ვიცე-ჩემპიონი: 1988
კაამა

კაამა — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ძროხისებრი ანტილოპების ქვეოჯახისა. მიეკუთვნება ბუბალების (ძროხისებრი ანტილოპების) გვარს. სხეულის სიგრძე 230 სმ-მდეა, იწონის 250 კგ-ს. მოხდენილი ტანის წვრილფეხა ცხოველია, რქები (მამლისაც და დედლისაც) მოკლე და ორ ადგილას გადაღუნულია; კუდი სიგრძეში დაახლოებით 30 სმ-ია, შემოსილია გრძელი თმებით, ბოლოში ფუნჯის გარეშე. შეფერილია კაშკაშა წითურად, უკან თეთრი ლაქა აქვს („სავარცხელი“), თავი, ფეხები, კუდი და ბარკლები ნაწილობრივ შავია. გავრცელებულია სამხრეთ აფრიკაში. ბინადრობს სავანებში. ქმის 5–10-სულიან ჯოგებს. იკვებება ბალახითა და ფოთლებით. ნადირობის ობიექტია, იყენებენ მის ტყავსა და ხორცს. ბევრ ადგილას ძლიერ მოისპო.

ზოგიერთი წყარო მას ძროხისებრი ანტილოპის ქვესახეობად განიხილავს .
გეორგი ჟანაა

გეორგი თემურის ძე ჟანაა (; 28 იანვარი, 1995) — რუსი ფეხბურთელი. ბოლოს თამაშობდა „ნარტ სოხუმში“. კარიერა დაასრულა 2019 წელს.

2014 წლის 1 აგვისტოს ითამაშა რუსეთის თასზე, „ტაგანროგის“ წინააღმდეგ, შეხვედრაში „აფიპს აფიპსკი“ ანგარიშით 1-4 დამარცხდა. მისი პროფესიონალური დებიუტი რუსეთის პროფესიონალურ საფეხბურთო ლიგაში შედგა „აფიპს აფიპსკის“ შემადგენლობაში, 2014 წლის 20 აგვისტოს „დრუჟბა მაიკოპის“ წინააღმდეგ.