iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მეტეხის კვირაცხოვლის ეკლესია

მეტეხის კვირაცხოვლის ეკლესია — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ მეტეხის დასავლეთით. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (9,7 6 მ), ნაგებია რიყის ქვით, შიგნითა კედლები და პილასტრები ქვითაა ნაწყობი, ხოლო კრონშტეინები, კაპიტელები, თაღი, კამარა და კონქი - კარგად შერჩეული მცირე ზომის შირიმის ქვით. ნახევარწრიული აფსიდი დარბაზისაგან მხრებით და მათზე გადაყვანილი შეისრული სატრიუმფო თაღითაა გამოყოფილი. აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია, აფსიდის ქვედა ნაწილში თითო სწორკუთხა ნიშია. დარბაზის გრძივი კედლების განაპირა მონაკვეთებში წყვილ-წყვილი პილასტრია, რომლებზეც შეისრული კამარის საბჯენი თაღებია გადაყვანილი.

სამხრეთ ფასადზე შესასვლელი დასრულებულია თაღიანი ტიმპანით, რომელშიც სწორკუთხა შეღრმავებაა. ამ ფასადზე კუთხეები თლილი ქვითაა ნაწყობი. ფასადებზე სარკმლები სწორკუთხაა. აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადების ფრონტონებზე, კედლის სიბრტყეში თითო შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული. თითქმის მთლიანადაა შემორჩენილი თლილი ქვით ნაწყობი თაროსებრი ლავგარდანი.
დიდი მარილის ტბის უდაბნო

დიდი მარილის ტბის უდაბნო — ფართო, დამშრალი ტბა აშშ-ში, იუტას შტატში. მდებარეობს მდებარეობს დიდი მარილის ტბისა და ნევადის შტატის საზღვარზე. გამოირჩევა თეთრი ქვიშით. უდაბნოს კიდეებთან გადაჭვარედინებულია პატარა მთები. დასავლეთით, ნევადის საზღვართან მდებარეობს მწვერვალი პილოტის პიკი.

ზამთრის განმავლობაში, უდაბნო საკმაოდ ცივია. გავრცელებულია არსებულ ბუნებრივ პირობებს შეგუებული მცენარეები. ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი 200 მმ-ს შეადგენს.
ბიროფოლოგია

ბიროფოლოგია — ლუდის ატრიბუტიკის შეგროვება: ლუდის ბაკლების, კასრების, ეტიკეტების, თავსახურების და სხვა ყველაფრის რაც დაკავშირებულია ლუდთან. ბიროფილი: ლუდის მოყვარულია (ინგლ.–დან – ლუდი). ჩვეულებრივ, ბიროფილი სპეციალიზდება კონკრეტულ ნივთზე, მაგრამ აგროვებს ყველაფერს. ნივთებს, რომლებიც კოლექციაში არ შედიან, ბიროფილები ცვლიან ან ყიდიან. ბიროფილები ერთიანდებიან კლუბებში (საზოგადოებებად), ატარებენ გასვლით შეხვედრებს.
ჯოკერი

ჯოკერი — ერთგვარი ბანქოს (კარტის) თამაში, 2-4 მოთამაშისათვის. მოთამაშის მიზანია აიღოს მაქსიმალური ქულები რამდენიმე დარიგების განმავლობაში, ხელში აღებული კარტების გამოყენებით. ყოველი დარიგებისას მოთამაშე ცდილობს წაიღოს წინასწარ ნავარაუდევი კარტის რაოდენობა.

თამაშში გამოიყენება 36 კარტი, რომლიდანაც 2 ჯოკერია.
გამბრინუსი (მეფე)

გამბრინუსი — ლეგენდარული მეფე, რომელიც ლუდის ხარშვის გამომგონებლად ითვლება.

გამბრინუსზე (სახელით გამბრივიუსი) პირველად 1519 წელს, საუბრობს გერმანელი ისტორიკოსი იოჰან ავენტინი თავის „ბავარიულ ანალიებში“ . ავენტინი წერს, რომ გამბრივიუსი ერთ-ერთი გერმანული ტომის მეფის, მარუსის შვილი იყო. გამბრივიუსმა, „ანალების“ თანახმად, ცოლად ეგვიპტელი ნაყოფიერების ქალღმერთი იზიდა მოიყვანა, რომელმაც ასწავლა ლუდის ხარშვის ხელოვნება. სხვა წყაროებით, პირველად, გამბრინუსის წარმომავლობის ამგვარი ვერსია გერმანელმა პოეტმა ბუკარტ ვალდისმა წამოაყენა 1543 წელს.

თავად სახელი გამბრინუსი, 1574 წელს გამოჩნდა ანტვერპენში შეცდომით დაბეჭვდის შედეგად, რამაც გამბრივიუსი გამბრინუსად აქცია. სახელი გამბრივიუსი გვხვდება ასევე ტაციტუსთან, მის „გერმანიაში“ (თავი 2). იქ არის მოთხრობილი გერმანელი ხალხის, მარსიების შესახებ.

დღეს, სახელ გამბრინუსს, ბევრი ევროპული და ამერიკული ლუდის ბრენდი ატარებს. მათ შორის ყველაზე ცნობილია გამბრინუსის ლუდსახარში პლზენში (ჩეხეთი), კომპანია „გამბრინუსი“ სან-ანტონიოში (ტეხასი) და ფირმა „გამბრინუსი“ მულეზიდან (ელზასი).
ადრიანი (მოსკოვის პატრიარქი)

ადრიანე (დ. 1627 – გ. 1700) – სრულიად მოსკოვისა და რუსეთის პატრიარქი. მხარს უჭერდა პეტრე დიდის რეფორმებს (ოღონდ არა წვერის გაპარსვას, მოწევას, უცხო სამოსელს). მისივე დავალებით მასალებს აგროვებდა ახალი სჯულდების შესაქმნელად. ადრიანეს სიკვდილის შემდეგ ახალი პატრიარქის არჩევნები რუსეთში 1917 წლამდე არ შემდგარა, ხოლო პატრიარქის ტახტის მეთვალყურედ სტეფან იავორსკი გამოცხადდა.
კარკროსის უდაბნო

კარკროსის უდაბნო — უდაბნო კანადაში, კარაკოსის ფედერალურ ტერიტორიაზე. ის ხშირად მიიჩნევა მსოფლიოს ყველაზე პატარა უდაბნოდ.მისი ფართობი დაახლოებით 2.6 კმ²-ია.

კარაკოსს მხოლოდ ბოლო ხანებში მიიჩნევენ უდაბნოდ. სინამდვილეში ის ქვიშის დიუნების სერიაა, სადაც კლიმატი საკმაოდ მშრალია, რის გამოც მას უდაბნოს უწოდებენ. ეს ქვიშა უკანასკნელი გამყინვარების ეპოქაში ჩამოყალიბდა.

კარაკოსის უდაბნო ბევრად მშრალია, ვიდრე ახლოს მდებარე რეგიონები. ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი 50 სმ-ს შეადგენს.
ქვემო კალიფორნიის უდაბნო

ქვემო კალიფორნიის უდაბნო — უდაბნო ეკორეგიონი მექსიკაში, კალიფორნიის ნახევარკუნძულზე. რეგიონი მოიცავს 77,700 კმ² ტერიტორიას. დასავლეთიდან მას ესაზღვრება წყნარი ოკეანე, აღმოსავლეთით - კალიფორნიის ნახევარკუნძულის მთათა სისტემა.

კლიმატი მშრალი სუბტროპიკულია. დაბალია ნალექების რაოდენობა, მიუხედავად ამისა წყნარი ოკეანის სიახლოვე მაინც განაპირობებს ტენს. ტემპერატურა ახლოს მდებარე სონორას უდაბნოს მსგავსია.

უდაბნოში გავრცელებულია სიმშრალის ამტანი ბუჩქები, სულ 500 სახეობის მცენარე.
ამარგოსის უდაბნო

ამარგოსის უდაბნო — უდაბნო აშშ-ში. მდებარეობს ნევადის შტატში, კალიფორნიის შტატთან საზღვრის გასწვრივ. მისი ფართობი 6734 კმ²-ია. გეოგრაფიულად მიიჩნევა ამარგოსის ველის ნაწილად.

უდაბნოს სახელი მომდინარეობს მდინარე ამარგოსადან, რაც ესპანურად მწარეს ნიშნავს. ეს კი იმითაა განპირობებული, რომ ამ მდინარსი წყალს მწარე გემო აქვს. უდაბნო ზღვის დონიდან 790 - 840 მეტრზე მდებარეობს.

უდაბნო მდებარეობს ფუნერალის მთებსა და სიკვდილის ველს შორის.
ლაონიკე ქალკოკონდილე

ლაონიკე ქალკოკონდილე (; დ. დაახ. 1423 ან 1430, ათენი — გ. დაახ. 1490, კრეტა) — ბიზანტიელი ისტორიკოსი წარჩინებული ოჯახიდან. მსახურობდა კონსტანტინე პალეოლოგოსის კარზე. 40-იან წლებში ცხოვრობდა მისტრაში, სწავლობდა გიორგი პლითონ გემისტოსთან. თავის „ისტორიაში“ (10 წიგნი) აღწერა 1298—1463 წლების მოვლენები, განსაკუთრებით დაწვრილებით — ბიზანტიის დაცემა და ოსმალეთის იმპერიის აღზევება. მისი ნაშრომი ასევე შეიცავს ძვირფას ცნობებს სამხრეთ და აღმოსავლეთ ევროპის ხალხებზე, მათ შორის საქართველოს შესახებ, კერძოდ ტრაპიზონის იმპერიისა და ჭანური მოსახლეობის საგვარეულოებზე. აღწერილია თემურლენგის ლაშქრობები იბერიაში.
ქალაქის კოლორიტი

ქალაქის კოლორიტი — ადამიანი, რომელიც ასოციალურ, მარგინალურ ცხოვრებას ეწევა. ხშირად ახასიათებთ სხვადასხვა სახის ფსიქიკური გადახრები, ან ფიზიკური ნაკლი (ინვალიდობა). „ქალაქის კოლორიტი“ შეიძლება იყოს, როგორც მუდმივი საცხოვრებელი ადგილის არმქონე პიროვნება, ასევე – უბრალოდ ის პიროვნება, რომელიც გამოირჩევა ექსცენტრული ქცევით, უჩვეულო ფიზიკური გარეგნობით, ან ჩაცმის მანერით.

საზოგადოებებში
ტერმინი „ქალაქის“, „სოფლის“ ან „ადგილობრივი“ ნიშნავს, რომ ასეთი პიროვნებები არ მოგზაურობენ, არამედ ცხოვრობენ ერთ გარკვეულ დასახლებულ პუნქტში – ქალაქში, რაიონში, სოფელში და სხვა. მათი ხასიათის წყალობით ისინი საკმაოდ პოპულარულები არიან ამა თუ იმ ადგილას და წარმოადგენენ ამ ადგილის ღირსშესანიშნაობას, ატარებენ სხვადასხვა მეტსახელებს, რომლებიც მიუთითებენ მათ ფიზიკურ ნაკლზე ან განმასხვავებელ ნიშნებზე.

ქალაქის კოლორიტები, როგორც წესი, საკმაოდ მშვიდობისმოყვარე და უწყინარი ხალხია, ეწევიან მათხოვრობას ხალხმრავალ ადგილებში: ეკლესიებთან, სადგურებზე, ბაზრებზე და სხვადასხვა კვების დაწესებულებებთან. აგროვებენ შუშის ტარას, ჯართის ნაჭრებს და ასრულებენ მსუბუქ სამუშაოებს.

კულტურაში, მეცნიერებაში და ხელოვნებაში
ხშირად „ქალაქის კოლორიტს“ უწოდებენ პიროვნებას, რომლის შეხედულებებიც, ამა თუ იმ პრობლემაზე, კარდინალურად განსხვავდება საზოგადოებაში არსებულისგან. საკუთარი აზრის განმტკიცებაში მსგავსი პიროვნებები ავლენენ სიჯიუტეს, ყურადღებას არ აქცევენ საზოგადოებრივი აზრს და ქცევის დაწესებულ ნორმებს. არც თუ იშვიათად, მსგავსი პიროვნებების მიერ გამოთქმულმა შეხედულებებმა და აზრებმა შეიძლება გამოიწვიოს გარკვეული გარღვევა საქმიანობის ამა თუ იმ სფეროში (იხ. გენიალურობა).

ფოლკლორი
პოლიტიკური გეოგრაფია

პოლიტიკური გეოგრაფია — გეოგრაფიის დარგი, რომელიც შეისწავლის პოლიტიკური ძალების ტერიტორიულ განაწილებას და შეფარდებას როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე ცალკეულ ქვეყნებსა და ქვეყნების ჯგუფებს შორის მათ სოციალულ-ეკონომიკურ სტრუქტურასთან დაკავშირებით; ქვეყნების და სახელმწიფოების ტერიტორიული ფორმირების, მათი სახელმწიფო საზღვრების, ისტორიული ოლქების, ადმინისტრაციული წყობის საკითხებს.

გასულ საუკუნეში ზოგი მეცნიერი მას ეკონომიკური გეოგრაფიის განუყოფელ ნაწილად მიიჩნევდა, ზოგიც კი მას ეკონომიკურ გეოგრაფისთან დაკავშირებულ ცალკე გეოგრაფიულ დისციპლინად თვლიდა. პოლიტიკური გეოგრაფია, უპირველეს ყოვლისა, იყენებს გეოგრაფიულ მეთოდებს, მათ შორის კარტოგრაფიულს. მისი თეორიული საფუძვლების ფორმირებაში დიდი როლი ითამაშა გერმანელმა გეოგრაფმა კარლ რიტერმა, რომელმაც საბოლოოდ მიიღო პოლიტიკურ-გეოგრაფიული აზრის პრინციპი. შემდგომში, ეს იდეა გახდა ანთროპოგეოგრაფიის საფუძველი, რომლის დიდი წარმომადგენელი იყო ფრიდრიხ რატცელი. ამ უკანასკნელმა არაერთი საფუძვლიანი თეორიული ნაშრომი შექმნა, რომლებმაც კიდევ უფრო განამტკიცეს ამ დარგის იდეური პრინციპები. პოლიტიკურ-გეოგრაფიული კვლევების გაგრძელებისათვის დიდი მნიშვენლობა ჰქონდა ასევე ფრანგი გეოგრაფისა და სოციოლოგის ა. ზიგფრიდის შრომებს.

რუსეთში პირველად ტერმინი პოლიტიკური გეოგრაფია გამოიყენა ვასილი ტატიშჩევმა. 1758-1772 წლებში გამოიცა ი. გრეჩისა და ს. ნაკოვალნინის მიერ შედგენილი პოლიტიკური გეოგრაფიის პირველი რუსული სახელმძღვანელო.

 საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედსა და საუკუნის განმავლობაში პოლიტიკური გეოგრაფიის საკითხები აისახა ა. რადიჩშევის, კ. არსენიევის, პ. სემიონოვ ტიან-შანსკისა და სხვათა თხზულებებში.

პოლიტიკურ გეოგრაფიის საკითხებს ეხება ასევე ნ. ბარანსკის, ი. ვიტვერის, ი. მაერგოიზის, ბ. სემევსკისა და სხვა გეოგრაფების ნაშრომებში. უცხოეთში ამ დარგს დიდი ყურადრებას უთმობდენენ: შ. რადო (უნგრეთი), ი. ბარბაგა (პოლონეთი), ა. ნუნიეს ხიმენესი (კუბა) პ. ჟორჟი (საფრანგეთი) და სხვა.
ოთარ თუხარელი

ოთარ გიორგის ძე თუხარელი (დ. 24 მარტი, 1922, თბილისი, — გ. 14 თებერვალი, 1997) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი, დაღესტნის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, ღირსების ორდენის კავალერი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1922 წელს თბილისში, სამხედრო მოღვაწის გენერალ გიორგი ალექსანდრეს ძე თუხარელის და ექიმ ფეოდოსია რატიანის ოჯახში.

დაამთავრა თბილისის რკინიგზისა და სატრანსპორტო საინჟინრო ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი 1946 წელს. 1950 წელს ჩაირიცხა მოსკოვის არქიტექტურის ინსტიტუტში არქიტექტორების დახელოვნების ფაკულტეტზე. ამ პერიოდში დაიწყო მისი მოღვაწეობა მოსკოვის სხვადასხვა საპროექტო ინსტიტუტებში. იგი მალე „კურორტსანპროექტის“ საპროექტო სახელოსნოში მთავარ არქიტექტორად დაინიშნა. მისი ხელმძღვანელობით შეიქმნა დასასვენებელი სახლების, პიონერთა ბანაკების, სანატორიუმების, საავადმყოფებისა და კულტურის სახლების, ტიპური და ინდივიდუალური პროქტები. 1956 წელს სესტრორეცკისა და ისიკ-კულის დასასვენებელი სანატორიუმების პროექტირებისათვის მოიპოვა საკავშირო მასშტაბით ჩატარებული ღია კონკურსის ორი პირველი პრემია. 1957 წელს მიღებულ იქნა სსრკ-ის არქიტექტორთა კავშირის მოსკოვის განყოფილების წევრად.

1960 წელს მოღვაწეობა გააგრძელა თბილისში, სადაც დაინიშნა სახელოსნოს ხელმძღვანელად, შემდეგ კი ინსტიტუტის მთავარ არქიტექტორად. პარალელურად ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას თბილისის სამხატვრო აკადემიაში პროფესორის რანგში, სადაც ხელმძღვანელობდა საკურსო და სადიპლომო პროექტირებას.

ამ პერიოდში მუშაობდა საქართველოს ზოოვეტერინალური ინსტიტუტის კომპლექსის პროექტირებაზე, რომლის მშენებლობის დასრულების შემდეგაც, 1973 წელს სახალხო მეურნეობის მიღწევების გამოფენის ოქროს მედალი მიენიჭა.

1964 წელს დაინიშნა საქსახმშენის თავმჯდომარედ. 1970 წლიდან იყო ტიპობრივი და ექსპერიმენტული დაპროექტების თბილისის ზონალური სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის („თბილზნიიეპი“) დირექტორი. ამ წლების განმავლობაში იქმნება საცხოვრებელი და საზოგადოებრივი დანიშნულების ობიექტების პროექტები, მათ შორის გამოირჩევა მრავალსართულიანი კარკასული პროექტი, რომელიც თუხარელის პროექტად არის ცნობილი. ამავე წლებში მას მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორის წოდება და აგრეთვე დაღესტნის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის წოდება.

1986 წელს დააარსა პერსონალური შემოქმედებითი არქიტექტურული სახელოსნო, სადაც იქმნებოდა და ხორციელდებოდა პროქტები ამიერკავკასიის მასშტაბით: აეროვაგზალი თბილისი, კარკასული საცხოვრებელი სახლების სერია თბილისის, სოჭის, კრასნოდარის, ტუაფსეს და ნოვოროსიისკის დაკვეთით.

1993 წელს არჩეულია აღმოსავლეთ ქვეყნების არქიტექტურის საერთაშორისო აკადემიის საპატიო წევრად. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით. არის სსრკ მინისტრთა საბჭოს პრემიის ლაურეატი.
იოსებ II (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)

იოსებ — (ბერძ. ) — კონსტანტინოპოლის პატრიარქი 1416–1439 წლებში. ბულგარეთის მეფის ივანე შიშმანის ვაჟი.

პატრიარქად არჩევამდე იყო ეფესოს მიტროპოლიტი. არჩევის შემდეგ მხარს უჭერდა იმპერატორ იოანე -ს მის მცდელობაში, გაეერთიანებინა მართლმადიდებელი და რომის კათოლიკური ეკლესიები. იმპერატორთან ერთად ეწვია ფერარა-ფლორენციის საეკლესიო კრებას და გარდაიცვალა იტალიაში 1439 წელს.
იოანე არგიროპულოსი

იოანე არგიროპულოსი ; დ. 1415, კონსტანტინოპოლი — გ. 26 ივნისი, 1487, რომი) — ბიზანტიელი მეცნიერი. სახელი გაითქვა იტალიაში ბერძნული ლიტერატურის აღდგენის საქმეში თავისი ღვაწლით.

ბიოგრაფია
დაიბადა კონსტანტინოპოლში, 15 წლის ასაკში ჩავიდა იტალიაში, სადაც აღიზარდა პადუას გიმნაზიაში კარდინალ ბესარიონ ნიკეელის ხარჯით. რომში შექმნა სკოლა ძველი ბერძენი ავტორების კომენტირების მიზნით. კონსტანტინოპოლში დაბრუნდა თურქების მიერ ქალაქის აღებამდე (1453) ახლო ხანებში, რის შემდეგაც გაიქცა იტალიაში. 1456 წელს კოსიმო მედიჩიმ მიიწვია ფლორენციაში ფილოსოფიის მასწავლებლად და ჩააბარა თავისი ვაჟი პიეტროს და შვილიშვილი ლორენცო აღსაზრდელად. 1477-1481 წლებში იყო ფლორენციის აკადემიის პროფესორი. 1481 წელს ფლორენციაში შავი ჭირის გაჩენასთან დაკავშირებით არგიროპულოსი გადავიდა რომში, სადაც ასწავლიდა სიცოცხლის ბოლომდე.

მისი მოწაფეები იყვნენ პალა სტროცი, პოლიციანო და იოჰან რეიხლინი. მან დატოვა არისტოტელეს თხზულებათა რამდენიმე თარგმანი ლათინურ ენაზე (1518-1520 წლები), კომენტარი მის „ეთიკა“-ზე და „პოლიტიკა“-ზე და საღვთისმეტყველო შინაარსის რამდენიმე ბროშურა (1541).
ალ-ჰამავი იაკუთი

ალ-ჰამავი იაკუთი (; სრული სახელი და გვარი — იბნ აბდ ალ-ლაჰილ ალ-რუმი ალ-ჰამავი; დ. 1179 — გ. 20 აგვისტო, 1229, ჰალაბი) — არაბი მეცნიერი და მწერალი, ისტორიკოსი, გეოგრაფი. წარმოშობით მცირეაზიელი ბერძენი. იმოგზაურა სირიაში, ეგვიპტეში, ირანში, შუა აზიაში, აზერბაიჯანში, მესოპოტამიაში.

ბიოგრაფია
მის ნაშრომთაგან განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია დიდი გეოგრაფიული ლექსიკონი „მუჯამ ალ-ბულდანი“ („ქვეყნების ანბანზე გაწყობილი ლექსიკონი“) და ბიოგრაფიული „ქითაბ ირშად ალ-არიბ ილა მარიფათ ალ-ადიბ“ („ლიტერატორების ლექსიკონი”). „მუჯამ ალ-ბულდანი“ გეოგრაფიული ენციკლოპედიაა, რომელშიც ასახულია არაბული გეოგრაფიისა და ისტორიის ლიტერატურის მიღწევები. მოცემულია საინტერესო ცნობები ამიერკავკასიისა და კერძოდ, საქართველოს შესახებ.

1213 წლიდან იგი იწყებს მოგზაურობას, სადაც ეცნობა მრავალ ქვეყნებსა და ქალაქს. მოგზაურობის დროს მან ერთგვარად ვაჭრობა და მეცნირული ცოდნაა გააერთიანა. გაემგზავრა თავრიზში, შემდეგ სირიაში, საიდანც მივიდა ქალაქ მოსულში. ამის შემდეგ მიდის ქალაქ ალეპოში. ალეპოში ყოფნის დროს იგი მუშაობდა გეოგრაფიული ენციკლოპედიის შედგენაზე, რომელიც მან 1224 წელს დაასრულა. იაკუთი იმყოფებოდა ასევე ეგვიპტეში.
ნაკფა

ნაკფა (ტიგრ. , ) — მცირე ქალაქი ჩრდილოეთ ერიტრეაში. მისი სახელი ეწოდა ერიტრეის ეროვნულ ვალუტას. ქალაქი იყო ერიტრეის განმათავისუფლებელი სახალხო ფრონტის ბაზა დამოუკიდებლობისათვის ომის პერიოდში, რომლის შედეგადაც ერიტრეა ეთიოპიის შემადგენლობიდან გამოვიდა.

ომის დროს ნაკფა გახდა სამკვდრო-სასიცოცხლო ბრძოლების არენა, რის შემდეგაც მხოლოდ მეჩეთი გადარჩა. მაშინ მიწის ქვეშ გაჩნდა მთელი ქალაქი, თავისი საავადმყოფოებით, ტიპოგრაფიებით, ქარხნებით, რადიოსადგურებით და კოლეჯით. ქალაქს გარს ერტყმიან ტრანშეები, რომლებიც შემორჩენილია საბრძოლო მოქმედებების შედეგად.
ალვორდის უდაბნო

ალვორდის უდაბნო — უდაბნო აშშ-ში, ორეგონის შტატის სამხრეთ აღმოსავლეთ ნაწილში. მდებარეობს სთინსის მთების სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ზღვის დონიდან 1200 მეტრზე. მისი ფართობი შეადგენს 218 კმ²-ს. ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი შეადგენს 180 მმ-ს. უდაბნოს წყნარი ოკეანისგან გამოყოფს ორი მთათა სისტემა - სანაპირო ზოლის მთები და კასკადის მთები.

უდაბნოს სახელი ეწოდა გენერალ ბენჟამენ ალვორდის პატივსაცემად, რომელიც აშშ-ის სამოქალაქო ომის დროს ორეგონის დეპარტამენტში მსახურობდა.

უდაბნოს შემოგარენში გავრცელებულია გარეული ცხენები.
შავი კლდის უდაბნო

შავი კლდის უდაბნო — მშრალი რეგიონი აშშ-ში, ნევადის შტატში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 191 მეტრზე პლეისტოცენის ხანის დამშრალი ტბის, ლაჰოტანის ადილას. წარმოადგენს ჩრდილოეთ ამერიკის დიდი აუზის ნაწილს. მისი ფართობი შეადგენს 2 590 კმ²-ს.რეგიონი გამოირჩევა პალეოგეოლოგიური მახასიათებლებით. უდაბნოსა და მის შემოგარენში მდებარეობს არაერთი მთათა სისტემა.
იოანე XIV (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)

იოანე (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი) (ბერძ. ' ) (დ. დაახ. 1282, აპროსი, თრაკია – გ. 1347, კონსტანტინოპოლი) — კონსტანტინოპოლის პატრიარქი 1333–1347 წლებში. იყო 1341–1347 წლების ბიზანტიის სამოქალაქო ომის აქტიური მონაწილე, როგორც იოანე პალეოლოგის რეგენტთა საბჭოს წევრი, იოანე კანტაკუზენის წინააღმდეგ.

წარმოშობით იყო თრაკიიდან. აღიზარდა ღარიბ ოჯახში, ჰყავდა მეუღლე, ერთი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი.

სწრაფად აღზევდა იოანე კანტაკუზენის წყალობით, რომელმაც აიძულა ეპისკოპოსები პატრიარქად მის არჩევაში.

იმ პერიოდში მიმდინარეობდა ცხარე კამათი წმინდა გრიგოლ პალამასა და თესალონიკის არქიეპისკოპოს ვარლაამს შორის, რომელშიც მთელი ეკლესია იქნა ჩართული (იხ. ისიქაზმი). პატრიარქი კალეკა არ იყო გრიგოლ პალამას პირდაპირი მომხრე, მაგრამ 1341 წლის კრებაზე პალამიტებმა გაიმარჯვეს კანტაკუზენის მხარდაჭერით და ვარლაამი დაგმობილ იქნა. როდესაც კანტაკუზენი რეგენტი გახდა, კალეკამ მის საწინააღმდეგოდ წამოიწყო ინტრიგები და ცდილობდა, რომ დედოფალ ანას დაეკარგა მის მიმართ ნდობა. ახალ კრებაზე კალეკა ცდილობდა პალამას მომხრეების დაგმობას, მაგრამ ამ უკანასკნელებმა მიაღწიეს იმას, რომ პატრიარქი გადაყენებულ და გადასახლებულ იქნა დიდიმოტიკაში, თრაკიაში. 1347 წლის ბოლოს იგი დაბრუნდა გადასახლებიდან კონსტანტინოპოლში, სადაც მალევე გარდაიცვალა.
ისიდორე I (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)

ისიდორე , ზედწოდება ვუხირასი (ბერძ. ΄) (დ. 1290–იანი წლების ბოლო, თესალონიკი – გ. 1349 ან 1350, კონსტანტინოპოლი) — კონსტანტინოპოლის პატრიარქი 1347-1349 წლებში.

მეფედ აკურთხა იოანე კანტაკუზენი. მან დაითანხმა იმპერატორი, რომ გენუელებთან ომში გაემართა ბრძოლა ზღვაზე. ამ ბრძოლაში მთლიანად დაიღუპა ახლადშექმნილი ბერძნული ფლოტი
კონსტანტინე არმენოპულოსი

კონსტანტინე არმენოპულოსი ან ჰარმენოპულოსი (დ. 1320 — გ. დაახ. 1385) —ბიზანტიური იურისპრუდენციის გამოჩენილი წარმომადგენელი. ნომოფილაქსი – კანონთა დაცვისა და მართებულად გამოყენების მაგისტროსი, მოსამართლე თესალონიკეში. ცნობილია მის მიერ შედგენილი კანონთა მოკლე პრაქტიკული სახელმძღვანელო – „ექვსწიგნეული“.

ცნობილია მისი თხზულების – «»–ის (1344—1345) წყალობით. ეს იყო კანონთა კრებული ექვს ტომად («ჰექსაბიბლოსი» ბერძ. 6 წიგნი), რომელიც მოიცავდა ბიზანტიური სამართლის წყაროების წყაროთა ფართო სპექტრს. მისი შრომა პირველად გამოიცა 1540 წელს საფრანგეთის დედაქალაქ პარიზში, რის შემდეგაც ამ შრომამ დიდი აღიარება ჰპოვა ბალკანეთში, რომელიც იმ დროს ოტომანთა იმპერიას ექვემდებარებოდა.
მაწანწალა

მაწანწალა — ჩარლი ჩაპლინის ყველაზე წარმატებული და სამახსოვრო საეკრანო პერსონაჟი.

პერსონაჟის დებიუტი შედგა -ის კომედიურ ფილმში საბავშვო ავტორბოლა ვენეციაში, 1914 წლის 17 თებერვალს. ჩაპლინი, თავისი ახალი პერსონაჟით, მალევე გახდა -ის რეჟისორის, მაკ სენეტის დასის საუკეთესო მსახიობი. ამის შემდეგ, ჩაპლინმა გააგრძელა მაწანწალის როლის შესრულება ათობით მოკლემეტრაჟიან და რამდენიმე სრულმეტრიჟიან ფილმებში.

მაწანწალა ძალიან იყო მიახლოებული მუნჯი ფილმების ერას და ითვლებოდა საერთაშორისო პერსონაჟად; 1920-იანი წლების ბოლოს, როდესაც ხმოვანი ერა დაიწყო ფილმებში, ჩაპლინმა უარყო, რომ მისი პერსონაჟი დაიწყებდა საუბარს. 1931 წლის ფილმ დიდი ქალაქის ჩირაღდნებში არ გვხვდება დიალოგი. ჩაპლინის პერსონაჟი ინარჩუნებდა მუნჯობას ახალი დროების თითქმის ბოლომდე, იქამდე, სანამ პირველად მისი ხმა გაისმა.

ახალი დროების შემდეგ ფილმ დიდ დიქტატორში, ჩაპლინი თამაშობს როგორც დიქტატორის, ასევე ებრაელი პარიკმახერის როლს. მიუხედავად იმისა, რომ ჩაპლინმა კატეგორიულად განაცხადა, რომ პარიკმახერი არის იყო პერსონაჟი მაწანწალა, იგი მაინც ატარებდა მაწანწალის ულვაშსა და ქუდს. გარდა რამდენიმე მუნჯი სცენისა, დალაქი ლაპარაკობს მთელი ფილმის განმავლობაში (ჩაპლინი იყენებს საკუთარ ბრიტანულ აქცენტს).
გიორგი აკროპოლიტი

გიორგი აკროპოლიტე (, ; დ. 1217 ან 1220, კონსტანტინოპოლი — გ. 1282, ტრაპიზონი) — საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ბიზანტიელი ისტორიკოსი. მისი მთავარი თხზულება „ისტორია“ ნიკეის იმპერიის ისტორიის ძირითადი წყარო არის.

ბიოგრაფია
სიყმაწვილეში მამა გააგზავნა იმპერატორ იოანე -ს კარზე. სწავლობდა ჯერ თეოდორე ჰექსაპტერიგეს, შემდეგ კი მომავალ უფლისწულ თეოდორესთან ერთად ნიკიფორე ვლემიდას ხელმძღვანელობით. 1244 წელს აყვანილ იქნა დიდი ლოგოთეტის, ანუ კონსტანტინოპოლის ეკლესიის კანცლერის რანგში. 1246 წლიდან იყო უფლისწულის მასწავლებელიც. თეოდორე 1254 წელს ავიდა ტახტზე და მრჩევლად გიორგი აკროპოლიტე გაიხადა. 1257 წელს მასვე მისვა მთავარსარდლობა, შემდეგ განაწესა დიპლომატიურ სარბიელზე. 1282 წელს დაინიშნა ელჩად ტრაპიზონის იმპერიაში. იქვე გარდაიცვალა იმავე წელს.

მისი მთავარი თხზულება „ისტორია“ წარმოადგენს ნიკიტა ქონიატეს თხზულების გაგრძელებას და აღწერს 1203-1261 წლების ამბებს.
კა’უს უდაბნო

კა’უს უდაბნო — უდაბნო ჰავაის დიდ კუნძულზე. მდებარეობს კუნძულის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში, კა’უს რაიონში. შედგება ვულკანური ნარჩენებისგან, ვულკანური ფერფლის, ქვიშისა და ხრეშისგან. ეს ტერიტორია მცენარეული საფარის ნაკლებობას განიცდის, რისი უპირველესი მიზეზიც მჟავა წვიმებია.

ეს რეგიონი არ წარმოადგენს „ნამდვილ უდაბნოს“, ვინაიდან ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი აქ 1,000 მმ-ს შეადგენს. გაუდაბურების მიზეზი ნიადგაში არსებული ვულკანური მოქმედების შედეგად არსებული ელემენტებია. წვიმა ერევა გოგირდის დიოქსიდს და სხვა ელემენტებს.

არააქტიურ პერიოდში, ტურისტებს შორის პოპულარულია უდაბნოში სეირნობა და ხეტიალი.

ამ ტერიტორიაზე, 1790 წელს დაფიქსირებულია ჰავაის ისტორიაში ყველაზე მასშტაბური ამოფრქვევები.
რანგიპოს უდაბნო

რანგიპოს უდაბნო — უნაყოფო, უდაბნოს მსგავსი ტერიტორია ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთის კუნძულის ვულკანურ პლატოზე. მის დასავლეთით მდებარეობს სამი ვულკანურად აქტიური მწვერვალი: ტონგარიო, ნგაურუჰოე და რუაპეჰუ.

ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი ამ ტერიტორიაზე 1500 - 2500 მმ-ს შეადგენს, მაგრამ ის უდაბნოს მიემსგავსება ღარიბი ნიადაგითა და მშრალი ქარებით. მცენარეულობა მწირია და ძირითადად ბუჩქებითაა წარმოდგენილი. უდაბნო ზღვის დონიდან 600-1000 მეტრზე მდებარეობს.
ბარდენას-რეალესი

ბარდენას-რეალესი — ნახევრად უდაბნო ტერიტორია ესპანეთში, ნავარის ავტონომიაში. იშვიათი მცენრეულობით, თიხის, თაბაშირის და ქვიშაქვის ფორმაციებით, უდაბნო უნიკალურია მთელ ევროპაში. მდებარეობს მდინარე ებროს აუზში, პირენეისა და იბერიის მთებს შორის. ეს უკაცრიელი ტერიტორია მოიცავს 45 500 ჰა-ს.

1999 წელს, ტერიტორია ბუნებრივ პარკად გამოცხადდა, ხოლო 2000 წელს ის იუნესკომ გააფორმა, როგორც ბუნების ნაკრძალი.

გალერეა
ბლედოუს უდაბნო

ბლედოუს უდაბნო — ქვიშიანი უდაბნო პოლონეთში. მდებრარეობს სილეზიის მთიანეთში, სილეზიის სავოევოდოში. მისი ფართობია 32 კმ².

უდაბნოში, მთელი ცენტრალური ევროპის მასშტაბით, ზღვის სანაპიროდან მოშორებით მდებარე ქვიშის უდიდესი მარაგია, რომელიც წარმოიქმნა ათასობით წლის წინ, მყინვარების დნობის შედეგად. ქვიშის ფენების სისქე 40-70 მეტრია. ბოლო ხანებში ქვიშამ შემცირება დაიწყო.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, ამ ტერიტორიაზე გერმანელები წვრთნიდნენ აფრიკის კორპუსს, ცდიდნენ იარაღს უშუალოდ აფრიკაში გამოყენებამდე.
პრეშოვი

პრეშოვი – ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ სლოვაკეთში. პრეშოვის მხარის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში ცხოვრობს 90 805 კაცი (2006) და ამ მაჩვენებლით მესამე ადგილზეა ქვეყნის მასშტაბით.

პრეშოვის არქიეპისკოპოსი არის სლოვაკეთის ბერძნულ-კათოლიკური ეკლესიის მეთაური.

ისტორია
- საუკუნეებში პრეშოვის ტერიტორიაზე მდებარეობდა დიდი მორავიის სლავური დასახლება. დიდი მორავიის დაშლის შემდეგ ქალაქის ტერიტორია შევიდა უნგრეთის სამეფოს შემადგენლობაში. საუკუნეში აქ სახლდებიან გერმანელი კოლონისტები, რომლებიც ქალაქის განვითარებაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ.

ქალაქი პირველად მოიხსენიება 1247 წელს ეპურიესის სახელით. 1299 წლიდან შარიშის უმთავრესი დასახლებული პუნქტია. 1374 წლიდან პრეშოვი თავისუფალი სამეფო ქალაქია. 1918 წლიდან ჩეხოსლოვაკიის შემადგენლობაშია. 1993 წლიდან კი სლოვაკეთის ქალაქია.

მოსახლეობა
მოსახლეობის რაოდენობა: 91 498 (2007 წ.)

ეროვნული შემადგენლობა:

94,7 % — სლოვაკები
1,4 % — უკრაინელები
1,2 % — ბოშები
1 % — ჩეხები
0,2 % — უნგრელები
0,5 % — სხვა

რელიგიური შემადგენლობა:

კათოლიკეები — 66,77 %
რელიგიის გარეშე — 13,57 %
უნიატები — 4,82 %
მართლმადიდებლები — 1,68 %
და სხვები
კაბო-დე-გატის ბუნების პარკი

კაბო-დე-გატის ბუნების პარკი — ბუნების პარკი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ესპანეთში, ქალაქ ალმერიის სიახლოვეს. წარმოადგენს დასავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირა ევროპის უდიდეს სახმელეთო-საზღვაო ნაკრძალს. მისი ფართობი 460 კმ²-ია და მოიცავს ქალაქ კარბონერასს სიერა-დე-კაბო-დე-გატის მთათა სისტემას, ასევე 120 კმ² ზღვას, როგორც საწყლოსნო ნაკრძალს. კლიმატი ნახევრადმშრალია და ეს პარკი წარმოადგენს ევროპის უმშრალეს ადგილს. 1997 წელს იუნესკომ გააფორმა როგორც ბიოსფერული ნაკრძალი.

პარკი ხასიათდება ვულკანური ფორმაციებით - ლავით, ვულკანური გუმბათებით, კალდერებით. ზღვისგან გამოყოფილია 400 მ სიგანის ქვიშიანი სანაპიროთი. 2006 წელს შეუერთდა იუნესკოს გლობალურ გეოგრაფიულ პარკთა ქსელს.

პარკში საშუალო წლიური ტემპერატურა 18 ° -ია, ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი მთელი ევროპის მასშტაბით აქ დაბალია და წელიწადში 120 - 180 მმ-ს შეადგენს.

გავრცელებულია დაახლოებით 1.000 სახეობის მცენარე, მათ შორის ენდემურებიც და 1.100 სახეობის ცხოველი და ფრინველი, რომელთა შორის უმრავლესი ფრინველია, რის გამოც ევროკავშირმა პარკი ფრინველთა დაცვის მიზნით სპეციალურ დაცულ ტერიტორიად გამოაცხადა.

გალერეა