iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბაკი

მაჰმუდ აბდულბაკი ბაკი (დ. 1526, სტამბოლი — 7 აპრილი, 1600, იქვე) — თურქი პოეტი.

ბიოგრაფია
მიიღო იურიდიული განათლება, იყო მექის, შემდეგ სტამბოლის ყადი, მიაღწია ანატოლიისა და რუმელიის ყადიასკერობას — უმაღლეს სასულიერო თანამდებობას. საკარო პოეზიის წარმომადგენელია. კასიდებსა და ღაზალებში, რომლებიც თავმოყრილია დივანში, აღწერდა მისი თანამედროვე სტამბოლის მაღალი წრეების ცხოვრებას, ბუნების სურათებს. ცნობილია მისი მერსიე (ელეგია) სულთან სულეიმან -ის (1520-1566) სიკვდილის გამო, „გაზაფხულის კასიდა“ და სხვა. მან ტექნიკურად დახვეწა თურქული ლექსი და მეტრიკა, ხოლო მუსიკალური ჟღერადობით სპარსელ კლასიკოსებსაც გაუტოლდა. დიდი გავლენა მოახდინა თურქულ ლიტერატურაზე. პოეტები ბაძავდნენ ბაკის ლექსის ფორმას, იმეორებდნენ პოეტურ სახეებს. ბაკის მიმდევართა სკოლაც კი შეიქმნა „ბაკის სკოლის“ სახელწოდებით.
იბრაჰიმ შინასი

იბრაჰიმ შინასი (დ. 5 აგვისტო, 1826, სტამბოლი — გ. 13 სექტემბერი, 1871, იქვე) — თურქი განმანათლებელი მწერალი; ახალი თურქული ლიტერატურის ფუძემდებელი. თანზიმათის (რეფორმების ეპოქა) ლიტერატურის მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი. განათლება მიიღო პარიზში. ეზიარა ფრანგ განმანათლებელთა იდეებს. თურქეთში დაბრუნების შემდეგ იბრძოდა საზოგადოებრივი ცხოვრების გარდაქმნისათვის. თურქული დრამატურგიის მამამთავარია. მას ეკუთვნის პირველი თურქული კომედია „პოქტის ქორწინება“ (1860). წერდა სამოქალაქო მოტივებით გამსჭვალულ ტრადიციული ფორმის (კასიდა, ღაზალი, კიტა) ლექსებს. ავტორია ჟ. რასინის, ა. ლამარტინის, ჟ. ლაფონტენის და სხვათა ნაწარმოებების პირველი თურქული თარგმანებისა. აგროვებდა და სწავლობდა ფოლკლორულ ნიმუშებს. მუშაობდა ფრანგულ-თურქულ და განმარტებითი ლექსიკონების შედგენაზე.
ნამიქ ქემალი

ნამიქ ქემალი (დ. 21 დეკემბერი, 1840, თექირდაღი — გ. 2 დეკემბერი, 1888, ქ. ქიოსი) — თურქი პოეტი და საზოგადო მოღვაწე. თანზიმათის მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი, „ახალგაზრდა ოსმანთა საზოგადოების“ მოთავე და ორგანიზატორი. 1867 წელს იძულებული გახდა ევროპაში გახიზნულიყო. არაერთხელ იყო გადასახლებაში და გადასახლებაშივე გარდაიცვალა.

ნამიქ ქემალის ადრეულ ლექსებში იგრძნობა მისტიკის ძლიერი ნაკადი. შემდგომში თანდათან დაინტერესდა ამქვეყნიური ყოფით. მის შემოქმედებაში მთავარი ადგილი დაიკავა პატრიოტიზმა. ნამიქ ქემალმა დივანის ლიტერატურის ფორმებსა და სახეებს ახალი სული შთაბერა. ბოლო პერიოდის პოეზიაზე ევროპულმა აზროვნებამ და ლიტერატურამ მოახდინა გავლენა. ნამიქ ქემალი თურქული რომანის მამამთავარია („ალი-ბეის თავგადასავალი“, 1876; „ჯეზმი“, 1880 ). ავტორია გახმაურებული პიესებისა „სამშობლო ანუ სილისტრე“ (1873), „საწყალი ბავშვი“ (1873), „აკიფ-ბეი“ (1874), „გულნიჰალი“ (1875), „ჯალალედინ ჰარზემ-შაჰი“ (1885).
ქუთაჰიის პროვინცია

ქუთაჰიის პროვინცია — პროვინცია (ილი) დასავლეთ თურქეთში, ეგეოსის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ქუთაჰია. მოიცავს 13 რაიონს.

გეოგრაფია
ქუთაჰიის პროვინციას ესაზღვრება ბალიქესირის, ესქიშეჰირის, მანისის, უშაქის, აფიონ-ყარაჰისარის, ბურსის და ბილეჯიქის პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 684 ათ. ადამიანი 2007 წლის შეფასებით. უდიდესი ქალაქია: ქუთაჰია (166 ათ. ადამიანი, 2000).
აიდინის პროვინცია

აიდინის პროვინცია — პროვინცია (ილი) დასავლეთ თურქეთში, ეგეოსის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი აიდინი. მოიცავს 17 რაიონს.

გეოგრაფია
აიდინის პროვინციას დასავლეთიდან ესაზღვრება ეგეოსის ზღვა, 2 კილომეტრიანი სრუტე გამოჰყოფს საბერძნეთის კუნძულ სამოსისაგან. ესაზღვრება მუღლის, დენიზლის, მანისისა და იზმირის პროვინციები. პროვინციის უდიდესი ნაწილი მდებარეობს მდინარე დიდი მენდერესის ხეობაში

მოსახლეობა
მოსახლეობა 998 ათ. ადამიანი 2007 წლის შეფასებით. უდიდესი ქალაქია: აიდინი (143 ათ. ადამიანი, 2000).

ისტორია
ძველად პროვინციის ტერიტორია შედიოდა ფრიგიისა და ლიდიის ფარგლებში. პროვინციის დედაქალაქი აიდინი დააარსეს უძველესმა მოსახლეობამ და უწოდეს ტრალისი. იმის გამო, რომ ქალაქი მდებარეობს სეისმოაქტიურ ზონაში, იგი რამდენიმეჯერ დაინგრა. ქალაქი წლების მანძილზე იყო ფრიგიელების, ლიდიელების, სპარტელების, სპარსელების, მაკედონელების, რომაელებისა და ბიზანტიელების ხელში. 1186 წელს თურქ-სელჩუკებმა იგი ჩამოართვეს ბიზანტიის იმპერიას, ხოლო 1466 წლიდან ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაშია.
დენიზლის პროვინცია

დენიზლის პროვინცია — პროვინცია (ილი) დასავლეთ თურქეთში, ეგეოსის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი დენიზლი. მოიცავს 19 რაიონს.

გეოგრაფია
დენიზლის პროვინციას ესაზღვრება მუღლის, აიდინის, ქუთაჰიის, აფიონ-ყარაჰისარის, მანისისა და ბურდურის პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 907 ათ. ადამიანი 2007 წლის შეფასებით. უდიდესი ქალაქია: დენიზლი (275 ათ. ადამიანი, 2000).
მანისის პროვინცია

მანისის პროვინცია — პროვინცია (ილი) დასავლეთ თურქეთში, ეგეოსის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ქალაქი მანისა. მოიცავს 17 რაიონს.

გეოგრაფია
მანისას პროვინციას ესაზღვრება იზმირის, აიდინის, ქუთაჰიის, დენიზლის, უშაქისა და ბალიქესირის პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 1,278 ათ. ადამიანი 2007 წლის შეფასებით. უდიდესი ქალაქია: მანისა (214 ათ. ადამიანი, 2000).
მუღლის პროვინცია

მუღლის პროვინცია — პროვინცია (ილი) დასავლეთ თურქეთში, ეგეოსის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მუღლა. მოიცავს 13 რაიონს.

გეოგრაფია
მუღლას პროვინციას ესაზღვრება ეგეოსის ზღვა და ხმელთაშუა ზღვა. სრუტეები გამოჰყოფს საბერძნეთის კუნძულ სამხრეთის სპორადებისაგან. პროვინციას ესაზღვრება ბურდურის, აიდინის, ანთალიისა და დენიზლის პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 793 ათ. ადამიანი 2007 წლის შეფასებით. უდიდესი ქალაქებია: მუღლა (54 ათ. ადამიანი, 2000), ბოდრუმი, მარმარისი.

ეკონომიკა
პროვინცია ცნობილია მრავალრიცხოვანი საზღვაო კურირტებით. ტურიზმი ეკონომიკის მთავარი დარგია.
უშაქის პროვინცია

უშაქის პროვინცია — პროვინცია (ილი) დასავლეთ თურქეთში, ეგეოსის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი უშაქი. მოიცავს 6 რაიონს.

გეოგრაფია
უშაქის პროვინციას ესაზღვრება ქუთაჰიის, აფიონ-ყარაჰისარის, მანისისა და დენიზლის პროვინციები. პროვინცია მდებარეობს მდინარეების დიდი მენდერესისა და გედიზის ხეობაში.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 334 ათ. ადამიანი 2007 წლის შეფასებით. უდიდესი ქალაქია: უშაქი (137 ათ. ადამიანი, 2000).
ანტურაჟი (მუსიკა)

ანტურაჟი ( — გარსშემორტყმა) — სოლისტის კონცერტზე სხვა შემსრულებლის გამოსვლა. მაგ.: მომღერლის კონცერტზე — პიანისტის, მევიოლინეს, ან სხვ. სოლო გამოსვლა. ზოგჯერ ორკესტრის გამოსვლა დამოუკიდებელი ნომრით. – საუკუნეებში ანტურაჟის გარეშე არ ტარდებოდა არცერთი სოლო კონცერტი (ასე, ვენის მოცარტის „აკადემიებში“ სხვა შემსრულბლებიც იღებდნენ მონაწილეობას). ანტურაჟზე უარი თქვა პიანისტმა ფ. ლისტმა. მოგვიანებით სხვა შემსრულებლებმაც (იშვიათ შემთხვევებში ვოკალისტები). ანტურაჟი არც დღეისთვის წარმოადგენს იშვიათობას სოლო კონცერტების პრაქტიკაში.
ბურდურის პროვინცია

ბურდურის პროვინცია — პროვინცია (ილი) დასავლეთ თურქეთში, ხმელთაშუა ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ბურდური. მოიცავს 11 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება ანთალიის, მუღლის, დენიზლის, ისფართისა და აფიონ-ყარაჰისარის პროვინციები.

ადმინისტრაციული დაყოფა
მოსახლეობა
მოსახლეობა 246 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია:ბურდური (67 ათ.კაცი, 2007).
ადანის პროვინცია

ადანის პროვინცია , (621) — პროვინცია (ილი) დასავლეთ თურქეთში, ხმელთაშუა ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ადანა. მოიცავს 15 რაიონს. პროვინცია ჩამოყალიბდა ისტორიული ოლქის კილიკიის ტერიტორიაზე.

გეოგრაფია
პროვინციას სამხრეთით ესაზღვრება ხმელთაშუა ზღვა, ასევე ესაზღვრება ჰათაის, ოსმანიეს, ქაჰრამანმარაშის, ნიგდეს, კაისერისა და მერსინის პროვინციები.

ადმინისტრაციული დაყოფა
მოსახლეობა
მოსახლეობა 1,983 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქებია: ადანა და ჯეიჰანი.

ეკონომიკა
რეგიონზე გადის და ჯეიჰანში მთავრდება ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენი.
სამი მუშკეტერი

სამი მუშკეტერი — ალექსანდრე დიუმა მამის რომანი, რომელშიც მოთხრობილია ახალგაზრდა გასკონელის, დ’არტანიანის თავგადასავალი. სიუჟეტის მიხედვით, იგი ჩადის პარიზში, რადგან სურს, გახდეს სამეფო მუშკეტერი. საგულისხმოა, რომ სამ მუშკეტერში იგულისხმებიან შემდგომში მისი მეგობრები: ათოსი, პორთოსი და არამისი. მათი მთავარი დევიზია — „ერთი ყველასათვის და ყველა ერთისათვის“.

დ’არტანიანის ისტორია ასევე გრძელდება რომანებში „ოცი წლის შემდეგ“ და „ვიკონტი დე ბრაჟელონი: ათი წლის შემდეგ“.
ლეგენდა სიგურდსა და გუდრუნზე

„ლეგენდა სიგურდსა და გუდრუნზე“ — ჯონ რონალდ რუელ ტოლკინის ლექსი, რომელიც სრული სახით გამოიცა 2009 წლის მაისში. იგი ეფუძნება გერმანულ-სკანდინავიური მითოლოგიისსიუჟეტს სიგურდისა და ნიბელუნგების დაცემის შესახებ. წიგნი იწერებოდა 1920-1930-იან წლებში, ჯონის მიერ, როდესაც იგი ოქსფორდის უნივერსიტეტში ანგლო-საქსონური ენების პროფესორი იყო. ამავე პერიოდში დაიწერა მისი რომანი „ჰობიტი“.
სლოვაკისტიკა

სლოვაკისტიკა ეწოდება მეცნიერულ დისციპლინას, რომელიც დაკავებულია სლოვაკური ენის, ამ ენაში შემავალი დიალექტების, სლოვაკური ლიტერატურის შესწავლით. სლოვაკისტიკა სხვაგვარად ასევე სლოვაკურ ფილოლოგიასაც უწოდებენ, მაგრამ სლოვაკური ფილოლოგია მაინც ამ მეტად მრავალფეროვანი სამეცნიერო დისციპლინის მხოლოდ ერთ ნაწილს აღნიშნავს.

სლოვაკისტიკა არის სლავისტიკური, კერძოდ კი დასავლეთსლავისტიკური მეცნიერების ერთ-ერთი დარგი, თუმცა თავისი უფრო ფართო მნიშვნელობით შეიძლება მოიცავდეს სლოვაკი ერის ისტორიულ, ქვეყანათმცოდნეობით, კულტუროლოგიურსა და სხვადასხვაგვარ მეცნიერულ შესწავლასა და კვლევას.
სლოვენისტიკა

სლოვენისტიკა ეწოდება მეცნიერულ დისციპლინას, რომელიც დაკავებულია სლოვენური ენის, ამ ენაში შემავალი დიალექტების, სლოვენური ლიტერატურის შეისწავლით. სლოვენისტიკას სხვაგვარად ასევე სლოვენური ფილოლოგიასაც უწოდებენ, მაგრამ სლოვენური ფილოლოგია მაინც ამ მეტად მრავალფეროვანი სამეცნიერო დისციპლინის მხოლოდ ერთ ნაწილს აღნიშნავს.

სლოვენისტიკა არის სლავისტიკური, კერძოდ კი დასავლეთსლავისტიკური მეცნიერების ერთ-ერთი დარგი, თუმცა თავისი უფრო ფართო მნიშვნელობით შეიძლება მოიცავდეს სლოვენი ერის ისტორიულ, ქვეყანათმცოდნეობით, კულტუროლოგიურსა და სხვადასხვაგვარ მეცნიერულ შესწავლასა და კვლევას.
მაკედონისტიკა

მაკედონისტიკა — მეცნიერული დისციპლინა, რომელიც დაკავებულია მაკედონური ენის, მაკედონური ლიტერატურის შესწავლით. მაკედონისტიკას სხვაგვარად ასევე მაკედონურ ფილოლოგიასაც უწოდებენ, მაგრამ მაკედონური ფილოლოგია მაინც ამ სამეცნიერო დისციპლინის მხოლოდ ერთ ნაწილს აღნიშნავს.

მაკედონისტიკა არის სლავისტიკური, კერძოდ კი დასავლეთსლავისტიკური მეცნიერების ერთ-ერთი დარგი, თუმცა თავისი უფრო ფართო მნიშვნელობით შეიძლება მოიცავდეს მაკედონელი ერის ისტორიულ, ქვეყანათმცოდნეობით, კულტუროლოგიურსა და სხვადასხვაგვარ მეცნიერულ შესწავლასა და კვლევას.

მაკედონურ ენას ბულგარეთში ბევრი ენათმეცნიერი არ განიხილავს როგორც დამოუკიდებელ ენას, არამედ მას ბულგარული ენის დიალექტს უწოდებს. ამ მიზეზი არის ის, რომ მაკედონური ენა საუკუნის 20-იან წლებამდე ბულგარეთისა და ბულგარელი ხალხის ნაწილს წარმოადგენდა.
კაშუბისტიკა

კაშუბისტიკა ეწოდება მეცნიერულ დისციპლინას, რომელიც დაკავებულია კაშუბური ენისა და ამ ენაზე არსებული ტესტების შესწავლით. კაშუბისტიკა სხვაგვარად ასევე კაშუბურ ფილოლოგიასაც უწოდებენ, მაგრამ კაშუბური ენის შესწავლა პოლონეთში როგორც პოლონისტიკის ფარგლებში შეიძლება; ამ ენას პოლონეთში დიალექტის სტატუსი აქვს.

კაშუბური ენის, კულტურის, ტრადიციების, ისტორიის სპეციალისტებს, რომლებიც დაკავებული არიან ამ ქვეყნის შესწავლით, სწავლებით, კვლევით
კაშუბოლოგებს ან კაშუბისტებს უწოდებენ.

კაშუბური ენის კვლევით, როგორც წესი, თვითონ პოლონეთში ინტერესდებიან თავად პოლონური ენის სპეციალისტები, ანდა რუსი ეთნოლინგვისტები.
პალინდრომი

პალინდრომი — სიტყვა, ფრაზა ან ლექსი, რომელიც წაღმა და უკუღმა ერთნაირად იკითხება. მაგ., ატამი ითესა, ასეთი იმატა (ხალხური). პალინდრომი გავრცელებული იყო აღმოსავლეთ სამყაროში, გვხვდება ძვ. ბერძნულ პოეზიაშიც. ძვ. ქართულში მას „წაღმა-უკუღმა წასაკითხავი ლექსი“ და „შუამბრუებული ლექსი“ ერქვა. გვხვდება ე. წ. აღორძინების ხანის ქართველ პოეტებთან [ იაკობ შემოქმედელი (დუმბაძე), ონანა მდივანი (ქობულაშვილი), ვახტანგ და სხვები]. თანამედროვე ქართულ პოეზიაში პალინდრომის ნიმუშია:
სერბო-ხორვატისტიკა

სერბო-ხორვატისტიკა — სამეცნიერო-აკადემიური დისციპლინა და სპეციალობა, რომელიც სერბულ-ხორვატული ენისა დიალექტების, ენის ისტორიის შესწავლითაა დაკავებული.

სერბო-ხორვატისტიკას სხვაგვარად ასევე სერბულ-ხორვატულ ფილოლოგიასაც უწოდებენ, მაგრამ სიტყვა ფილოლოგია მაინც ამ მეტად მრავალფეროვანი სამეცნიერო დისციპლინის მხოლოდ ერთ ნაწილს აღნიშნავს.

სერბო-ხორვატისტიკა არის სლავისტიკური, კერძოდ კი დასავლეთსლავისტიკური მეცნიერების ერთ-ერთი დარგი, თუმცა თავისი უფრო ფართო მნიშვნელობით შეიძლება მოიცავდეს ყოფილი იუგოსლავიის ისტორიულ-პოლიტიკურ, ქვეყანათმცოდნეობით, კულტუროლოგიურ შესწავლასა და კვლევას.

ცნების ისტორია და დღევანდელი მდგომარეობა
უწინ სერბო-ხორვატისტიკა მოიაზრებოდა სერბ, ხორვატ და ბოსნიელ ხალხთა ლიტერატურების, საერთოდ კულტურების შემსწავლელ დარგადაც. იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ წარმოქმნილ ქვეყნებში, ამ ლიტერატურებისა და კულტურების სახელწოდებების შესაბამისად ქვეყნების მიხედვით მოხდა სერბო-ხორვატისტიკის როგორც დარგის სეპარაცია სამ ძირითად სერბისტიკად, ხორვატისტიკად და ბოსნისტიკად.

საქართველოში სერბულ-ხორვატული ენა ჯერჯერობით არ შეისწავლება.
ზედუბანი (ჭიათურის მუნიციპალიტეტი)

ზედუბანი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტის (ზოდის ადმინისტრაციულ ერთეულში (იმერეთის მხარე).

მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდინარე ჯრუჭულის (ყვირილის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 700 მ-ზე, ჭიათურიდან 15 კმ-ის, ხოლო დარკვეთიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 10 კმ-ის დაშორებით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 246 ადამიანი.

ღირსშესანიშნაობები
სოფლის ტერიტორიაზე მდებარეობს გვიანდელი შუა საუკუნეების წმინდა გიორგის ეკლესია. სოფლის ზედაცარცულ კირქვებში მდებარეობს ზედუბნის მღვიმე, რომელიც 1957 წელს გამოიკვლია ზურაბ ტატაშიძემ.

ფოტოგალერეა
პირველი ობჩა

პირველი ობჩა — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ბაღდათის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ხანისწყლის მარჯვენა მხარეს, მდინარეების ყვირილისა და საკრაულის წყალგამყოფის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, მდინარე ლუხუტის (ყვირილის მარცხენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 240 მეტრი, ბაღდათიდან 8 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1389 ადამიანი.

სახელწოდება
სახელწოდება ობჩა მეთექვსმეტე საუკუნიდან მოდის. არსებობს რამდენიმე მოსაზრება ამ სახელის შესახებ. მათ შორის ყველაზე გავრცელებული და ცნობილია შემდეგი; ობჩის ტერიტორიაზე იყო სალოცავი (ახლაც არის). სალოცავს მეგრულად „ოფუჩ“-ს უწოდებენ და აქედან მომდინარეობს სახელწოდება ობჩა.

კულტურა
სოფელში არსებობს 1 სკოლა, 1 ბაღი, საკრებულო და სტადიონი. ობჩის საშუალო სკოლა 1907 წელს შეიქმნა. 1959 წლიდან კი არსებობს როგორც საშუალო სკოლა. გათვლილია 250 ბავშვზე. ამჟამად ამ სკოლაში სწავლობს 105 ბავშვი.

გამოჩენილი ადამიანები ობჩიდან
ობჩაში აღიზარდნენ ისეთი ცნობილი ადამიანები, როგორიცაა საქვეყნოდ ცნობილი დირიჟორი ჯანსუღ კახიძე, კომპოზიტორი რევაზ ლაღიძე, ენათმეცნიერი პოლიევქტ გაჩეჩილაძე, მოჭიდავე დავით ციმაკურიძე და ტექნოლოგი, ლაღიძის წყლების შემქმნელი მიტროფანე ლაღიძე.
როკითი

როკითი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი: დიდველა). მდებარეობს მდინარე ხანისწყლის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 140 მეტრი, ბაღდათიდან 10 კილომეტრი. 1980-იანი წლებისთვის სოფელში შემორჩენილი იყო ძელქვის ცალკეული ეგზემპლარები.

ისტორია
1684 წელს სოფელთან გაიმართა როკითის ბრძოლა, რომელშიც იმერეთის მეფე ალექსანდრე -მ დაამარცხა გურიის მთავარი გიორგი გურიელი და შეინარჩუნა ტახტი. საუკუნის 30-იან წლებში სოფელი მეჩხრად იყო დასახლებული. დიუბუა დე მონპერემ სოფელში, ერთ-ერთ მამულში ნახა ზეთისხილის ხე, რაც იშვიათობა იყო. იოჰან გიულდენშტედტის ცნობით ზეთისხილის მოშენება ამ მიდამოებში სცადეს ახალციხელმა ოსმალებმა, მაგრამ უშედეგოდ.

ეკლესია
სოფელში დგას შუა საუკუნეების ფერისცვალების სახელობის ეკლესია. ეკლესია შემკულია რელიეფებითა და ქართული წარწერებით. გარსშემოვლებული ჰქონდა მომწვანო ქვიშაქვის გალავანი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 477 ადამიანი.
საკრაულა (ბაღდათის მუნიციპალიტეტი)

საკრაულა (ყოფ. კიკნაველეთი) — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. მდებარეობს მდინარე საკრაულის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 480 მეტრი, ბაღდათიდან 21 კილომეტრი.

სოფელში მოქმედებს ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 242 ადამიანი.
საკრაულა (მდინარე)

საკრაულა (საკრეულა) — მდინარე საქართველოში, მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ხანისწყლის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ზღვის დონიდან 2460 მეტრზე, სიგრძე 52 კილომეტრი. აუზის ფართობი 219 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზამთარსა და ზაფხულში, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 5,34 მ³/წმ.
ანთალიის პროვინცია

ანთალიის პროვინცია — პროვინცია (ილი) დასავლეთ თურქეთში, ხმელთაშუა ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ანთალია. მოიცავს 19 რაიონს.

გეოგრაფია
მდებარეობს ტავრის მთებსა და ხმელთაშუა ზღვას შორის. პროვინციას ესაზღვრება (დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ): მუღლის, ბურდურის, ისფართის, კონიის, ყარამანისა და მერსინის პროვინციები.

ადმინისტრაციული დაყოფა
მოსახლეობა
მოსახლეობა 2,070 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია:ანთალია (603 ათ.კაცი, 2000).

ეკონომიკა
ანთალიის პროვინცია თურქეთის ტურისტული ინდუსტრიის ცენტრია, რომელზეც თურქეთში ჩასული ტურისტების 30% მოდის.

ისტორია
ძველი ანთალიის ისტორია ნაკლებადაა ცნობილი. ხეთების მმართველობის პერიოდში ამ ტერიტორიას ეწოდებოდა ლიკია. ძვ. წ. საუკუნიდან ძვ. წ. 546 წლამდე შედიოდა ლიდიის სამეფოში. ძვ. წ. 334 წელს დაიპყრო ალექსანდრე მაკედონელმა. წლების მანძილზე ეკუთვნოდა რომსა და ბიზანტიას. 1432 წლიდან კი ოსმალეთის კუთვნილებაა
ჰათაის პროვინცია

ჰათაის პროვინცია — პროვინცია (ილი) დასავლეთ თურქეთში, ხმელთაშუა ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ანთაქია. მოიცავს 15 რაიონს. მოსახლეობა 1,386 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია:ანთაქია (145 ათასი კაცი, 2000).

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება ადანის, ოსმანიესა და გაზიანთეფის პროვინციები. სამხრეთიდან და აღმოსავლეთიდან კი - სირია.
ისტორია
პირველი მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ პროვინცია შედიოდა სირიის შემადგენლობაში. 1938 წელს აღწერის შედეგების მიხედვით დაწესდა ეროვნული ქვოტები ჰათაის წარმომადგენელთა საბჭოსათვის (სანჯაკი): 22 ადგილი თურქებისთვის, 9 - არაბებისთვის, 5 - სომხებისათვის, 2-2 არაბი-სუნიტებისათვის და არაბი-ქრისტიანებისთვის. წარმომადგენელთა საბჭო აირჩიეს 1938 წლის ზაფხულში, ხოლო 2 ნოემბერს გამოცხადდა დამოუკიდებელი ჰათაის რესპუბლიკა. 1939 წელს საყოველთაო რეფერენდუმის შედეგად ჰათაი გახდა თურქეთის პროვინცია (ილი, ვილაიეთი), რის შედეგადაც არაბებმა და სომხებმა მიატოვეს პროვინცია და საცხოვრებლად გადავიდნენ სირიაში. პროვინცია წლების მანძილზე იყო სადავო თურქეთსა და სირიას შორის. 2005 წლამდე ეს უკანასკნელი არ აღიარებდა თურქეთის სუვერენიტეტს პროვინციაზე.

ადმინისტრაციული დაყოფა
მოსახლეობა
მოსახლეობა 1,386 ათ. ადამიანია. 12-დან სამ რაიონში სჭარბობენ არაბები, დანარჩენში თურქები. მოსახლეობის მესამედს შეადგენენ ალავიტები.
ისპარტის პროვინცია

ისპარტის პროვინცია — პროვინცია (ილი) დასავლეთ თურქეთში, ხმელთაშუა ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ისპარტა. მოიცავს 13 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება ანთალიის, ბურდურის, კონიისა და აფიონ-ყარაჰისარის პროვინციები.

მოსახლეობა 547 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია:ისპარტა (148 ათ.კაცი, 2000).
პალმეტური მეხილეობა

პალმეტური მეხილეობა — სუსტ და საშუალოდ ნაზარდ საძირეებზე ხეხილის მოყვანა და მისთვის ხელოვნური ფორმების მიცემა; უზრუნველყოფს მაღალმოსავლიანობას, სამუშაოთა მექანიზაციასა და დეკორატიულობას. მეხილეობის ინტენსიფიკაციის ერთ-ერთი პერსპექტიული მიმართულებაა. საქართველოში პალმეტური ფორმის ბაღებს აშენებენ 1965 წლიდან. პალმეტურ ფორმას აძლევენ უმთავრესად ვაშლსა და მსხალს, იშვიათადკურკოვნებს.
ქაჰრამანმარაშის პროვინცია

ქაჰრამანმარაშის პროვინცია — პროვინცია (ილი) დასავლეთ თურქეთში, ხმელთაშუა ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ქაჰრამანმარაში. მოიცავს 11 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება ადანისა და ოსმანიეს პროვინციები, ასევე ცენტრალური ანატოლიის, აღმოსავლეთ ანატოლიისა და სამხრეთ ანატოლიის რეგიონები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 1,034 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია:ქაჰრამანმარაში (326,198 ათ. მაცხოვრებელი 2000).
მერსინის პროვინცია

მერსინის პროვინცია , 2002 წლამდე იჩელის პროვინცია — პროვინცია (ილი) დასავლეთ თურქეთში, ხმელთაშუა ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მერსინი. მოიცავს 13 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინცია მთლიანად გასდევს ხმელთაშუა ზღვას და მოქცეულია ხმელთაშუა ზღვის რეგიონის პროვინციებს - ანთალიისა და ადანის პროვინციებს შორის. გარდა ამისა, ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ყარამანის, კონიისა და ნიგდეს პროვინციები.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 2.275 ათ. კაცი (2007), უდიდესი ქალაქებია:მერსინი (545 ათ.კაცი, 2000) და ტარსუსი (245 ათ.კაცი, 2000).
ოსმანიეს პროვინცია

ოსმანიეს პროვინცია — პროვინცია (ილი) დასავლეთ თურქეთში, ხმელთაშუა ზღვის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ოსმანიე. მოიცავს 7 რაიონს. მოსახლეობა 479,221 კაცი (2010), უდიდესი ქალაქია ოსმანიე 189,112 მცხოვრებლით (2008).

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება ადანის, ქაჰრამანმარაშის, ჰათაისა და გაზიანთეფის პროვინციები.
ჯენეტ გეინორი

ჯენეტ გეინორი ( დ. 6 ოქტომბერი, 1906 — გ. 14 სექტემბერი, 1984) — ამერიკელი მსახიობი.
ის იყო მუნჯი კინოს პერიოდის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული მსახიობი. 1928 წელს გეინორი გახდა პირველი გამარჯვებული ოსკარით დაჯილდოების ცერემონიალზე ნომინაციაში საუკეთესო მსახიობი ქალი თავისი როლებისათვის ფილმებში: მეშვიდე ცა (1927), „აისი: ორი ადამიანის სიმღერა“ (1927) და „ქუჩის ანგელოზი“ (1928). ეს იყო ერთადერთი შემთხვევა, როდესაც მსახიობმა მიიღო ჯილდო რამდენიმე როლისათვის ერთად. მოგვიანებით ეს წესი სამუდამოდ შეიცვალა „“-ის მიერ. ჯენეტის კარიერა კი გაგრძელდა ხმოვანი ფილმების გამოჩენასთან ერთად და მან მიაღწია დიდ წარმატებას ფილმის ვარსკვლავი დაბადებულია ორიგინალ ვერსიაში. 1930-იანი წლების ბოლოდან ის არარეგულარულად მუშაობდა. 1982 წელს მძიმედ დაშავდა ავტო-ავარიაში და ამ შემთხვევამ დააჩქარა მისი გარდაცვალება ორი წლის შემდეგ.
კონცეპტუალიზმი

კონცეპტუალური ხელოვნება — ავანგარდის უკანასკნელი მნიშვნელოვანი მიმდინარეობა, რომელიც აღმოცენდა საუკუნის 60–80-იან წლებში. კონცეპტუალიზმის ფუძემდებელთა და ძირითად წარმომადგენელთა შორის არიან ამერიკელები რ. ბერრი, დ. ჰიუმლერი, ლ. ვაინერი, დ.გრეჰემი, ე. ჰესე, ნ. ბაუმანი, ონ კავარა, ინგლისური დაჯგუფების „ხელოვნება და ენა“ წევრები და სხვ.

კონცეპტუალიზმში პირველ პლანზე ჩნდება კონცეპტი, საგნის, მოვლენის, ხელოვნების ნაწარმოების ფორმალურ-ლოგიკური იდეა, მისი ვერბალიზებული კონცეფცია, დოკუმენტურად გადმოცემული პროექტი. არტ-მოღვაწეობის არსი კონცეპტუალიზმში განიხილება არა იდეის გამოსახვასა თუ გამოხატვაში (როგორც ტრადიციულ ხელოვნებაშია), არამედ თავად იდეაში, მის კონკრეტულ პრეზენტაციაში, პირველ ყოვლისა, არასიტყვიერი ტექსტის ფორმით, არამედ მისი თანმხლები კინო, ვიდეო, ფონოჩანაწერების ტიპის დოკუმენტური მასალებით.
გლიზე 581 e

გლიზე 581 ე — მეოთხე ეგზოპლანეტა, რომელიც აღმოაჩინეს გლიზე 581-ის გარშემო 2009 წლის 21 აპრილს. გლიზე 581 წარმოადგენს 3 ტიპის წითელ ჯუჯა ვარსკვლავს, რომელიც პლანეტა დედამიწიდან 20 სინათლის წელიწადის მანძილზე მდებარეობს სასწორის თანავარსკვლავედში. გლიზე 581 ე-ს საერთო მასა მინიმუმ 1,9 დედამიწის მასის ტოლია. ეს არის ყველაზე მცირე ზომის ნორმალური ვარსკვლავის გარშემო მოძრავი ეგზოპლანეტა, მასით ყველაზე მსგავსი დედამიწასთან, რომლის ორბიტა დედავარსკვლავისაგან დაშორებულია 0,03 ასტრონომიული ერთეულით. ამ პლანეტას, სავარაუდოდ, არ გააჩნია ატმოსფერო მისი მაღალი ტემპრატურის, მცირე ზომისა და ძლიერი ვარსკვლავური რადიაციის გამო.

აღმოჩენა
პლანეტა „გლიზე 581 “ აღმოაჩინა მეცნიერ მიშელ მაიორის ჯგუფმა, ჟენევის ობსერვატორიაში, (შვეიცარია). მკვლევარებმა გამოიყენეს მაღალი სიზუსტის სხივის სიჩქარის პლანეტის მაძიებელი ევროპის სამხრეთ ობსერვატორიის (ესო) 3,6 მეტრიანი ტელესკოპი. კვლევები ტარდებოდა ლა სილას ობსერვატორიაში, ჩილეში. აღმოჩენა გამოცხადდა 2009 წლის 21 აპრილს. მაიორის ჯგუფმა გამოიყენა სხივური სიჩქარის მეთოდი, რომელიც განსაზღვრავს ორბიტის სიდიდესა და პლანეტის მასას დედა ვარსკვლავის გრავიტაციაზე დაყრდნობით.
კონიის პროვინცია

კონიის პროვინცია — ფართობით ერთ-ერთი ყველაზე დიდი პროვინცია (ილი) ცენტრალურ თურქეთში, ცენტრალური ანატოლიის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი კონია. მოიცავს 32 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას აღმოსავლეთით ესაზღვრება აქსარაის და ნიგდეს, ჩრდილოეთით – ანკარის, დასავლეთით ისპარტის, ესქიშეჰირისა და აფიონ-ყარაჰისარის, სამხრეთით – ანთალიის, მერსინისა და ყარამანის პროვინციები.

პროვინციის ტერიტორიაზე მდებარეობს ტბები თუზი და ბეიშეჰირი.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 2,412 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია: კონია (742 ათ.კაცი, 2000).
კაისერის პროვინცია

კაისერის პროვინცია — პროვინცია (ილი) ცენტრალურ თურქეთში, ცენტრალური ანატოლიის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი კაისერი. მოიცავს 16 რაიონს.

გეოგრაფია
პროვინციას ესაზღვრება სივასის, ნიგდეს, იოზგათის, ნევშეჰირის, ადანისა და ქაჰრამანმარაშის, პროვინციები.

ისტორია
თავდაპირველად ქალაქი კაისერი ცნობილი იყო მასაკეს სახელწოდებით, რომის იმპერიის დროს კი მას კესარია ეწოდებოდა, შემდეგ კაისერი. საუკუნეში კაისერი იქცა თურქი პოეტების და მსახიობების კულტურულ მექად.

მოსახლეობა
მოსახლეობა 1,096 ათ. კაცი (2007), უდიდესი ქალაქია: კაისერი.