iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კამპორა

კამპორა — პატარა ქალაქი და კომუნა სამხრეთ იტალიაში, კამპანიის რეგიონის სალერნოს პროვინციაში. მდებარეობს ჩილენტოს გეოგრაფიულ რეგიონში, რომელიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შესული. 2009 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 810 ადამიანს შეადგენს.

გეოგრაფია
დასახლება გაშენებულია გორაკ-ბორცვიან რელიეფზე, ჩილენტოს შუაგულში, სტიოს კომუნის სიახლოვეს, ქალაქ ვალო-დელა-ლუკანიისგან არც ისე შორს. ესაზღვრება კანალონიის, ჯოის, ლაურინოს, მოიო-დელა-ჩივიტელის, ნოვი-ველიისა და სტიოს კომუნებს.

დემოგრაფია
მოსახლეობის დინამიკა:
კატონა

კატონა — იტალიის ქალაქ რეჯო-დი-კალაბრიის კვარტალი, რომელიც სალიჩეს, ვილა-სან-ჯუზეპესა და როზალის კვარტლებთან ერთად მე-8 რაიონს მიეკუთვნება. 15 000 მოსახლით, იგი ქალაქის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე ზონაა.

ისტორია
თავის ღვთაებრივ კომედიაში კატონა მოხსენიებული აქვს დანტე ალიგიერს.

შუა საუკუნეებში, კატონა ციხესიმაგრე იყო, სადაც გაიმართა ბრძოლა ანჟუელებსა და არაგონელებს შორის.

კულტურა
კატონის თეატრი მნიშვნელოვან როლს თამაშობს რეჯო-დი-კალაბრიის კულტურულ ცხოვრებაში. აქვე მდებარეობს წმინდა ფრანჩესკო დი პაოლას ეკლესია.
ზელანდია (კონტინენტი)

ზელანდია, აგრეთვე ცნობილი როგორც ტასმანტისი ან ახალი ზელანდიის კონტინენტი — თითქმის ჩაძირული კონტინენტის ფრაგმენტი, რომელიც დაიძირა ავსტრალიისგან გამოყოფის შემდეგ, 60–85 მილიონი წლის წინ. ეს უკანასკნელი თავის მხრივ ანტარქტიდას 85–130 მლნ წლის წინ გამოეყო. 23 მილიონი წლის წინ კი კონტინენტის 93% წყნარ ოკეანეში ჩაიძირა.

კონტინენტის ფართობი 3 500 000 კმ²-ია, უფრო მეტი, ვიდრე გრენლანდია ან ინდოეთი, ავსტრალიის ფართობის თითქმის ნახევარი. გადაჭიმულია ახალი კალედონიიდან სამხრეთით, ახალი ზელანდიის სუბანტარქტიკული კუნძულებამდე. კონტინენტის ზღვის დონის ზემოთ დარჩენილი უდიდესი ნაწილია ახალი ზელანდია, რომელსაც მოსდევს ახალი კალედონია.
ანტიპოდის კუნძულები

}
| მდებარეობა = წყნარი ოკეანე
| კუნძულთა რაოდენობა = 7
| მთავარი კუნძული = ანტიპოდი
| ფართობი_კმ2 = 21
| სია =
| სიგრძე_კმ =
| სიგანე_კმ =
| სანაპიროს სიგრძე =
| სანაპიროზოლი_კმ =
| უმაღლესი მთა = გალოვეის მთა
| სიმაღლე_მ = 366
| ქვეყნის სახელი =
ანტიპოდის კუნძულები — მომცრო ვულკანური კუნძულები ახალი ზელანდიის სამხრეთით. კუნძულების ეს ჯგუფი ახალი ზელანდიის გარე კუნძულებია, ისინი არ ითვლებიან რაიმე რეგიონის ან ოლქის ნაწილად, მაგრამ არიან სპეციალური ორგანოს — უშუალო მმართველობაში. მდებარეობს სტიუარტის კუნძულისგან 860 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით.

ეკოლოგიურად, კუნძულები ანტიპოდის სუბანტარქტიკულ კუნძულთა ტუნდრის ეკორეგიონს მიეკუთვნება. ახალი ზელანდიის სხვა სუბანტარქტიკულ კუნძულებთან ერთად შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. კუნძულებზე შექმნილია ნაკრძალი და შესაბამისად, ისინი ფართო საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომი არაა.

ეტიმოლოგია
თავისი სახელი კუნძულებმა მიიღო დიდი ბრიტანეთის საწინააღმდეგო გეოგრაფიული კოორდინატების გამო. ამავე დროს, ფრანგულ რუკებზე კუნძულები აღინიშნება როგორც პარიზის ანტიპოდები.

გეოგრაფია
არქიპელაგის ფართობია — 20,97 კმ². კუნძულებიდან ყველაზე დიდებია: კუნძული ანტიპოდი — დაახლოებით 20 კმ² , ბოლანსის კუნძული — დაახლოებით 2 კმ² და დიდი რაოდენობით პატარა კუნძულები და კლდეები. უმაღლესი წერტილია გალოვეის მთა და რომლის სიმაღლეა 366 მეტრი, რომელიც ამავე დროს აქტიური ვულკანია.

კუნძულების კლიმატი მკაცრი და არასტუმართმოყვარეა, მაგრამ, ეს ფრინველთა ბაზრის საყვარელი ადგილია. კუნძულზე ასევე ცხოვრობენ ანტიპოდის მხტუნავი თუთიყუშები .

ისტორია
კუნძულები აღმოაჩინეს 1800 წელს.

მოსახლეობა
კუნძულებზე მუდმივი მოსახლეობა არ არსებობს, მხოლოდ ხანდახან არქიპელაგს ეწვევიან სამეცნიერო ექსპედიციები და იშვიათი ტურისტები.

გალერეა
ანდერსონ ლუის დე კარვალიო

ანდერსონ ლუის დე კარვალიო (; დ. 19 ივლისი 1981, ჟუნდიაი, ბრაზილია), უმეტესად ცნობილია სახელით ნენე — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, ბრაზილიურ კლუბ „სან-პაულუს“ ნახევარმცველი. პროფესიონალური კარიერის უმეტესი ნაწილი გაატარა ესპანეთში.

2013 წელს ნენემ „პარი სენ-ჟერმენთან“ ერთად მოიგო საფრანგეთის საფეხბურთო ჩემპიონატი.

მიღწევები
საკლუბო
პაულისტა
ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატი (სერია ): 2001
ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატი (სერია 2): 2001

პარი სენ-ჟერმენი
ლიგა 1: 2012–13

ვასკო და გამა
კარიოკის ჩემპიონატი: 2016

ფლუმინენსე
რიოს თასი: 2020

ინდივიდუალური
ლიგა 1-ის საუკეთესო ლეგიონერი: 2009–10
ლიგა 1-ის საუკეთესო ბომბარდირი: 2011–12
კარიოკის ჩემპიონატის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2016
კარიოკის ჩემპიონატის წლის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 2020
ტოპოგრაფიული აგეგმვა

ტოპოგრაფიული აგეგმვა — სამუშაოების კომპლექსი, რომელიც მიზნად ისახავს ტოპოგრაფიული რუკის შედგენას, ადგილის დაგეგმარებასა და ტოპოგრაფიული ინფორმაციის მიღებას სხვა ფორმაში. აერთიანებს მიწისზედა და მიწისქვეშა კონსტრუქციებს. აგეგმვის საბოლოო პროდუქტი არის ადგილის ტოპოგრაფიული გეგმა, რომელიც წარმოადგენს რელიეფის ადგილისა და სიტუაციის ელემენტების კარტოგრაფიულ გამოსახულებას. მიწისზედა აგეგმვა არის გეგმური, სიმაღლებრივი და კომბინირებული. -ისა და -ის გამოჩენამ შესამჩნევად შეამსუბუქა ტოპოგრაფიული აგეგმვითი სამუშაოების ჩატარება.

ტოპოგრაფიული გეგმის ძირითადი მახასიათებლებია:
მასშტაბი (1:100 - 1:1000)
რელიეფის კვეთის სიმაღლე (0,10 მ; 0,25 მ; 0,50 მ; 1,00 მ; და ა.შ.)
კოორდინატების სისტემა (ადგილობრივი, პირობითი და ა.შ.)
სიმაღლეების სისტემა (ბალტიის, პირობითი)
ოლხონი

ოლხონი — კუნძული ბაიკალის ტბის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ფართობი 730 კმ². სიგრძე 71 კმ, სიგანე 12 კმ. სიმაღლე 1276 მ-დე. ნაპირისგან გამოყოფილია მცირე ზღვითა და ოლხონის ჭიშკრით. აგებულია არქეული გნაისებით, მარმარილოთი, კვარციტებითა და გრანიტებით. ლანდშაფტურად მრავალფეროვანია: გამოიყოფა სტეპისა და ტაიგის ურთიერთშეხამება, გვხვდება აგრეთვე პატარა უდაბნო მხარე. ჩრდილოეთ ნაწილში არის ფოთლოვანი ტაიგა, სამხრეთით — სტეპი. დამახასიათებელია ჩრდილო-დასავლეთის ძლიერი ქარი, რომელიც სარმას სახელწოდებითაა ცნობილი. კუნძულზე წლის განმავლობაში მოღრუბლულ დღეთა რაოდენობა 48-ის ტოლია. სანაპირო რაიონზე გავლენას ახდენს ბაიკალის ტბის წყლის მასა. ზამთარი რბილია, ზაფხული გრილი. სულ ოლხონზე არის დაახლოებით 8 დასახლებული პუნქტი, რომელთა დიდ ნაწილი მდებარეობს კუნძულის დასავლეთ ნაწილში. ყველაზე დიდი დასახლებული პუნქტია ხუჟირი (დაახლოებით 1200 მცხ.). დასახლებულია რუსებითა და ბურიატებით, ძირითადად მეთევზეებით. მდიდარია არქეოლოგიური ღირსშესანიშნაობებით. განვითარებულია ტურიზმი.
ანგარა

ანგარა ( უწინ ქვემო დინებაში ზემო ტუნგუსკა ეწოდებოდა) — მდინარე რუსეთში. მიედინება აღმოსავლეთ ციმბირის ტერიტორიაზე, ირკუტსკის ოლქსა და კრასნოიარსკის მხარეში. სიგრძე 1779 კმ, აუზის ფართობი 1 040 000 კმ². გამოედინება ბაიკალის ტბიდან, ერთვის მდინარე ენისეის მარჯვნიდან. მიედინება ჩრდილოეთისაკენ, შემდეგ დასავლეთის მიმართულებას იღებს. ზემო დინებაში ირკუტსკისა და ბრატსკის ჰიდროელექტროსადგურის აშენების შემდეგ ძირითადად წყალსაცავად არის გადაქცეული. 56 კმ სიგრძეზე ქმნის ირკუტსკის წყალსაცავის ზედა ბიეფს, ხოლო დაახლოებით 524 კმ-ზე ბრატსკის წყალსაცავის მთავარ ნაწილს.

წყალსაცავებს შორის არსებულ მონაკვეთზე ხეობა ასიმეტრიული აღნაგობისაა, სადაც მარცხენა ფერდობი მაღალი და ციცაბოა, ხოლო მარჯვენა — დამრეცი. 1,5-2 კმ სიგანის კალაპოტი დაყოფილია კუნძულებად. შუა და ქვემო დინებაში ანგარა კვეთს შუა ციმბირის ზეგნის ინტრუზიულ ტრაპებსა და ენისეის ჭიუხს, რის გამოც ხეობა ზოგან ჭორომიანია. ანგარის წყლის რეჟიმს ძირითადად ბაიკალის ტბა და წყალსაცავები არეგულირებენ. ბაიკალის ტბის გარდა ანგარას ასაზრდოებს ატმოსფერული ნალექები (წვიმის წყალი, თოვლი). საშუალო წლიური ხარჯი ირკუტსკის ჰესთან 1700 მ³/წმ, ბრატსკის ჰესთან 2900 მ³/წმ, ხოლო შესართავთან 4500 მ³/წმ.

ანგარის ზემო დინებაში ყინულის საფარი იანვრის შუა რიცხვებში ჩნდება, ხოლო ყინულსვლა მაისის პირველ რიცხვებში იწყება. წყალშიგა ყინულები და თოში თოშხერგილებს აჩენს, რის გამოც წყლის დონე მდინარეში მერყეობს. მთავარი შენაკადებია: მარჯვენა — ილიმი, ჩადობეცი, ირკინეევა; მარცხენა — ირკუტი, კიტოი, ოკა, ია, ტასეევა და დიდი ბელაია. ქალაქ ირკუტსკიდან ბაიკალის ტბამდე და ბრატსკის ჰესამდე ნაოსნობა რეგულარულია. ანგარა მდიდარია თევზით. მოიპოვება თართი, ცქვრინი, კაპოეტი და სხვ. მთავარი ნავსადგურებია: ირკუტსკი, ანგარსკი, ბალაგანსკი, ბრატსკი.
გოლდენ-ბეი

გოლდენ-ბეი — თავთხელი, პარაბოლოიდის ფორმის უბე ახალი ზელანდიის სამხრეთ კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ კიდეზე. წარმოადგენს ტასმანის ზღვის მკლავს და შეჭრილია კუკის სრუტის სამხრეთ-დასავლეთით და ტასმანის უბის დასავლეთით. ზღვისგან გამოყოფილია ფერიველის ცელით. სამხრეთიდან უბეში ჩაედინება მდინარე აორერე და ტაკაკა.

გოლდენ-ბეი გამოირჩევა კარგი ამინდებით და საკმაოდ პოპულარულია ტურისტებში.

უბის დასავლეთი და ჩრდილოეთი რეგიონები თითქმის მთლიანად დაუსახლებელია. სამხრეთ სანაპიროსთან მდებარეობს აბელ ტასმანის ეროვნული პარკი.
კუკის სრუტე

კუკის სრუტე — სრუტე ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კუნძულებს შორის. ერთმანეთთან აერთებს ტასმანის ზღვასა და წყნარ ოკეანეს, გაივლის ქვეყნის დედაქალაქ ველინგტონის გვერდით. ყველაზე ვიწრო ადგილას, სიგანე 22 კმ-ს აღწევს და მიჩნეულია მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე სახიფათო და არაპროგნიზირებად სრუტედ.

სრუტეს სახელი ეწოდა ჯეიმზ კუკის პატივსაცემად, რომელიც პირველი ევროპელი მეთაური იყო, ვინც მასში გაიარა 1770 წელს. მაორის ენაზე მას რაუკავა ჰქვია.
ტასმანის უბე

ტასმანის უბე — -ს ფორმის უბე ახალი ზელანდიის სამხრეთ კუნძულის ჩრდილოეთით. მდებარეობს კუნძულის ჩრდილოეთ სანაპიროს ცენტრში. სანაპირო ხაზის სიგრძე 120 კმ-ს შეადგენს, ყველაზე ფართო წერტილის კი 70 კმ-ს. წარმოადგენს ტასმანის ზღვის მკლავს, რომელიც შეჭრილია კუკის სრუტის დასავლეთ მისადგომთან.

უბის დასავლეთ კიდესთან რელიეფი უსწორმასწოროა და გაუვალი ტყეებით დაფარული. აქვე მდებარეობს აბელ ტასმანის ეროვნული პარკი, რომელიც მას პატარა მეზობლის, გოლდენ-ბეისგან გამოჰყოფს. აღმოსავლეთით რელიეფი ციცაბოა, გამოირჩევა მარლბოროს ვიწრო სრუტეების ხეობებით.
ფარენუი

ვარენუი (თარგმანში: „დიდი სახლი“) — ახალ ზელანდიელი მაორების კომუნალური სახლი, ძირითადად იგებოდა მარაეს (რელიგიურ საკულტო ნაგებობა) მიმდებარე ტერიტორიაზე. ვარენუის ახალ ზელანდიურ ინგლისურში შეხვედრების სახლს უწოდებენ.

ვარენუი
ასევე უწოდებენ (შეხვედრების სახლი) ან (ჩუქურთმებიანი სახლი), ვარენუის დღევანდელი სახე წარმოიქმნა მეცხრამეტე საუკუნის პირველ ნახევარში. სახლის გასაფორმებლად გამოიყენება ხეზე ამოკვეთილი ივის (ტომი) წინაპრების გამოსახულეები. თანამედროვე სახლები შენდება სტანდარტების დაცვით და გაფორმებაში სურათებიც გამოიყენება. ვარენუიებს აქვთ სახელები ეს შეიძლება იყოს ცნობილი წინაპრის ან მაორის მითოლოგიური გმირის. ვარენუებს აშენებენ არა მარტო ტომის წევრები არამედ სკოლები და უნივერსიტეტებიც. ეს სახლები ითვლება წმინდად და ხანდახან იქ რელიგიური რიტუალებიც ტარდება. ტრადიციულად ვარენუიში საკვების შეტანა იკრძალება.
პისტოიის ბრაზილიელ სამხედროთა სასაფლაო

ბრაზილიელ სამხედროთა სასაფლაო — სამხედრო სასაფლაო იტალიაში, ტოსკანის რეგიონის ქალაქ პისტოიაში. აქ დაკრძალული იყო 463 ბრაზილიელი ჯარისკაცი, რომლებიც მეორე მსოფლიო ომში დაიღუპნენ, ძირითადად ფორნოვოს ბრძოლაში, 1945 წელს.

ისტორია
1944 წელს, საექსპედიციო ძალების 25 000 ჯარისკაცით ბრაზილია მეორე მსოფლიო ომში ჩაერთო ღერძის სახელმწიფოების წინააღმდეგ, იტალიის მდინარე სერკიოს ხეობაში.

ფინალური იერიშით, ბრაზილიელებმა ტურინს მიაღწიეს და 2 მაისს ფრანგულ ძალებს შეუერთდნენ.

სამარხი
1960 წლამდე ცხედრები პისტოაში რჩებოდა. 1960 წელს სასაფლაო დაიხურა და ნეშტები ოფიციალურად გადაასვენეს ბრაზილიაში, ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში, ფლამენგოს ეროვნულ მონუმენტში.

გადასვენების შემდეგ, სამარხში აღმოჩენილ იქნა კიდევ ერთი ბრაზილიელის ნეშტი. ბრაზილიის მთავრობამ მისი, როგორც უცნობი ჯარისკაცის იქ დატოვება გადაწყვიტა.

1967 წელს, პისტოის სასაფლაო კვლავ გაიხსნა. აღიმართა ოსკარ ნიმეიერის სკოლის წარმომადგენლის — ოლავუ რედიგ დე კამპუშის მიერ შექმნილი მონუმენტი. სასაფლაოს მოგვიანებით ბრაზილიის ორი პრეზიდენტი ეწვია.
ჰაურაკის ყურე

ჰაურაკი — ყურე ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთ კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. ფართობი 4000 კმ²-ს შეადგენს და შეჭრილია ოკლენდის რეგიონს, ჰაურაკის ვაკეებს, კორომანდელის ნახევარკუნძულსა და გრეიტ-ბარიერის კუნძულს შორის. ყურის უდიდეს ნაწილზე შექმნილია ჰაურაკის ყურის ზღვის პარკი.

მაორის ენაზე ჰაურაკი ჩრდილოეთის ქარს ნიშნავს.

ყურე წყნარ ოკეანეს მიეკუთვნება, რომელშიც ის ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან იხსნება. ოკეანისგან კარგადაა დაცული ჩრდილოეთით მდებარე გრეიტ-ბარიერისა და ლიტლ-ბარიერის კუნძულებით და აღმოსავლეთით მდებარე 80 კმ სიგრძის კორომანდელის ნახევრაკუნძულით. შესაბამისად, ყურე დაცულია ჩრდილოეთის ქარებისგან.

წყნარ ოკეანესთან ყურეს სამი არხი აერთებს: კოლვილი, კრედოკი და ჯელიკო.

ბოლო გამყინვარების პერიოდში, ყურის ტერიტორია მშრალმიწიანი ხმელეთი იყო, ზღვის დონე ამჟამინდელზე დაახლოებით 100–110 მ დაბალი იყო.
მასშტაბი

მასშტაბი, ხაზთსადარი ( < – ზომა და – ჯოხი) — რუკაზე, გეგმაზე ან ნახაზზე მოცემული ხაზების სიგრძის შეფარდება ამ ხაზებით გამოხატულ ნამდვილ სიგრძესთან. მასშტაბი ბუნებაში გაზომილი მონაკვეთების ქაღალდზე გამოხაზვის დროს შემცირების ზომაა. ცნობილია რიცხვითი, სახელდებული და ხაზვითი მასშტაბები. რიცხვითი მასშტაბი 1 : წილადია, რომლის მნიშვნელი გვიჩვენებს თუ რამდენჯერ უნდა შევამციროთ გაზომილი მანძილი ქაღალდზე გამოხაზვის დროს. სახელდებული ანუ განმარტებითია მასშტაბი, როდესაც მოცემული რიცხვითი მასშტაბის შესაბამისად ზომის გარკვეული სისტემისათვის სიტყვიერად მითითებულია თუ ერთ ერთეულს ქაღალდზე რამდენი ისეთივე ერთეული შეესაბამება ადგილზე. ხაზვით მასშტაბს ადგენენ მოცემული რიცხვითი მასშტაბის საფუძველზე.

გამოსახულების მასშტაბი (ნახაზებზე არჩეულ უნდა იქნას შემდეგი რიგებიდან ერთ-ერთი):
კორომანდელის ნახევარკუნძული

კორომანდელი — ნახევარკუნძული ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთ კუნძულზე. მიეკუთვნება უაიკატოს რეგიონს. იშლება პლენტის უბიდან ჩრდილოეთით, 85 კილომეტრზე. წარმოადგენს ბუნებრივ ბარიერს, რომელიც ჰაურაკის ყურეს წყნარი ოკეანისგან იცავს. ყველაზე ფართო ადგილას სიგანე 40 კმ-ს აღწევს. თითქმის მთლიანი მოსახლეობა თავს იყრის ჰაურაკის ყურისა და პლენტის უბის ვიწრო სანაპირო ზოლში. ქვეყნის უდიდესი ქალაქი — ოკლენდი ჰაურაკის ყურის სანაპიროდან 55 კმ-ით დასავლეთითაა გაშენებული. კარგ ამინდში, ქალაქიდან კარგად მოსჩანს ნახევარკუნძული.

ნახევარკუნძულის რელიეფი გორაკ-ბორცვიანია, დაფარულია საშუალო წვიმის ტყეებით. კვეთს კორომანდელის ქედი, რომელიც ზღვის დონიდან 900 მეტრს აღწევს.

მიუხედავად იმისა, რომ ნახევარკუნძულზე მდებარეობს დიდი ქალაქები, მაგალითად ოკლენდი და ტაურანგა, ბუნების უდიდესი ნაწილი შედარებით იზოლირებულია, შიდან ნაწილი და ჩრდილოეთი კიდე კი განუვითარებელი და თითქმის დაუსახლებელია. დიდ ნაწილზე შექმნილია სატყეო პარკები.
ნიკოლაე მილესკუ

ნიკოლაე მილესკუ (; დ. 1636 — გ. 1708) — მოლდოველი მწერალი, დიპლომატი და მოგზაური.

სწავლობდა კონსტანტინოპოლსა და პადუაში. რუმინული ენის გარდა ფლობდა ლათინურ, ბერძნულ, ძველბერძნულ, თურქულ, რუსულ, იტალიურ, ჩინურ, ფრანგულ და შვედურ ენებს. დიპლომატიურ მისიებს ასრულებდა კონსტანტინოპოლში, სტოკჰოლმსა და პარიზში. იყო მოლდოვეთისა და რუსეთის პოლიტიკური ურთიერთობის მომხრე. 1653-1671 წლებში მსახურობდა მოლდაველ და ვლახელ მთავრებთან. 1659 წელს გახდა მოლდოვეთის სპეტარი. 1664 წელს გაემგზავრა ბერლინსა და შჩეცინში, 1666 წელს — სტოკჰოლმში. ერთი წლის შემდეგ გაემგზავრა ქალაქ პარიზში, სადაც ლათინურ ენაზე გამოაქვეყნა შრომა. 1671 წლიდან რუსეთშია. იყო პოსოლსკის ბრძანების მთარგმნელი. 1675-1678 წლებში სათავეში ედგა რუსეთის საელჩოს ქალაქ პეკინში. 1695 წელს იყო აზოვის ლაშქრობის მონაწილე.

არაერთი ისტორიული და თეოლოგიური ნაშრომის ავტორია. ეკუთვნის ბაიკალის ტბის ერთ-ერთი პირველი მოკლე აღწერა.
კოტოპახი

კოტოპახი — სტრატოვულკანი სამხრეთ ამერიკაში, ანდების მთებში. მდებარეობს ეკვადორში, დედაქალაქ კიტოდან 28 კმ-ით სამხრეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 5 897 მეტრს აღწევს და წარმოადგენს ქვეყნის მეორე უმაღლეს მწვერვალს.

კოტოპახის მწვერვალი თითქმის სიმეტრიულია და მაღალმთიანი ვაკიდან დაახლოებით 3 800 მეტრზეა აზიდული. ძირის სიგანე ყველაზე ფართო ადგილას 23 კმ-ია. მთას გააჩნია დიდი იშვიათობა — ეკვატორული მყინვარი, რომელიც 5 000 მ სიმაღლეზე იწყება. მოწმენდილ ამინდში მთა კარგად მოსჩანს კიტოდან. მიეკუთვნება წყნარი ოკეანის ფილის გასწვრივ არსებულ ვულკანურ ჯაჭვს, რომელსაც წყნაროკეანურ ცეცხლოვან სარტყელს უწოდებენ.

ვულკანური აქტივობა
კოტოპახი მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური ვულკანია, თუმცა არასწორია, როდესაც მას მსოფლიოში ყველაზე მაღლა მდებარე აქტიურ ვულკანად ასახელებენ. მასზე მაღალია ვულკანი ლიულიაილიაკო, რომელიც ბოლოს 1877 წელს ამოიფრქვა. ორივე მათგანს კი სიმაღლით ოხოს-დელ-სალადო აღემატება. კოტოპახის უკანასკნელი ამოფრქვევები 1940-1942 წლებში დაფიქსირდა.

1738 წლის შემდეგ, კოტოპახი 50-ზე მეტჯერ ამოიფრქვა, რა დროსაც მის ირგვლივ წარმოიქმნა ლაჰარის (ტალახის ნაკადები) მრავალი ხეობა. ვულკანი ძალზედ საშიშია ადგილობრივი დასახლებებისთვის.

კოტოპახის ყველაზე ძლიერი ამოფრქვევები 1744, 1768 და 1877 წლებში დაფიქსირდა. 1877 წლის ამოფრქვევისას პიროკლასტიურმა ნაკადებმა მთის ყველა კალთა დაფარა, ლაჰარის ნაკადებმა კი 100 შორს, წყნარ ოკეანესა და ამაზონის აუზის ხეობებს მიაღწია. დიდი ამოფრქვევები იყო 1903-1904 წლებში, მცირე აქტოვობებმა კი 1940-1942 წლებამდე გასტანა. არა ამოფრქვევითი, სეისმური აქტივობები დაფიქსირდა 1975-2002 წლებში. ბოლო დროს გააქტიურდა გოგირდოვანი აქტივობები, რის შედეგადაც მთის გარშემო არსებულმა ყინულმა დნობა იწყო.

კოტოპახის დიდი ამოფრქვევის შემთხვევაში, მთავარი საფრთხე მაინც მისი მყინვარიდან ყინულის მოწყვეტაში მდგომარეობს. თუ კი ეს მოხდება, იგი დაანგრევს ახლომდებარე დასახლებებსა და კიტოს გარეუნბებს (მოსახლეობა 1 000 000). მეორე ქალაქი, რომელსაც ასევე დიდი საფრთხე ელის არის სამხრეთ ხეობაში მდებარე ლატაკუნგა. 1744-1768 წლების ამოფრქვევებმა სწორედ კოლონიური ქალაქი ლატაკუნგა გაანადგურა.

ალპინიზმი
პირველი ევროპელი, რომელიც მთაზე ასვლას შეეცადა, იყო ალექსანდერ ჰუმბოლდტი 1802 წელს. მან მხოლოდ 4500 მ სიმაღლემდე მიაღწია. 1858 წელს ბედი მოსინჯა მორიც ვაგნერმა, მაგრამ მწვერვალს ვერც მან მიაღწია. 1872 წლის 27 ნოემბერს, კოტპოახის მწვერვალს მიაღწიეს გერმანელმა გეოლოგმა ვილჰელმ რაისმა და მისმა კოლუმბიელმა პარტნიორმა ანხელ ესკობარმა.

გალერეა
მგზავრები-არმია (საკალათბურთო კლუბი)

საკალათბურთო კლუბი მგზავრები არმია — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი ქალაქ თბილისიდან, საქართველო.

ისტორია
სკ „არმიას“ დებიუტი საქართველოს სუპერლიგაში 2010 წელს შედგა. ლევან მოსეშვილის მიერ გაწვრთნილი გუნდი თავიდანვე ჩემპიონატის ლიდერად ჩამოყალიბდა, და იგი საქართველოს თასთან და საქართველოს სუპერთასთან ერთად მოიგო.

2011 წელს გუნდის მთავარ მწვრთნელად მისი ყოფილი მოთამაშე და კაპიტანი კოტე ტუღუში დაინიშნა. „არმიამ“ რამდენიმე ლეგიონერი დაიმატა, მათ შორის ნბა-ს ყოფილი მოთამაშეები — სანდიეტა გეინსი, ჯერემი რიჩარდსონი, და გილიერმო დიასი. გუნდი საერთაშორისო ასპარეზზე გამოვიდა, მაგრამ „ევროჩელენჯის“ ჯგუფური ეტაპის გადალახვა ვერ შეძლო, ეროვნული ჩემპიონატი კი კვლავ დამაჯერებლად მოიგო.

ჯილდოები
საქართველოს სუპერლიგა
გამარჯვებული (2): 2011, 2012
საქართველოს თასი
გამარჯვებული (2): 2011, 2012
საქართველოს სუპერთასი
გამარჯვებული (2): 2011, 2012
ქორქია-საკანდელიძის მემორიალი
გამარჯვებული (1): 2012

მიმდინარე შემადგენლობა
იოანე I ციმისკე

იოანე ციმისკე (დ. დაახლ. 925, იერაპოლისი — გ. 10 იანვარი, 976, კონსტანტინოპოლი) — ბიზანტიის იმპერატორი 969-976 წლებში. მცირეაზიელ (სომეხ) მსხვილ მიწათმფლობელთა – კურკუასების გვარის წარმომადგენელი. ტახტი დაიკავა სამეფო კარზე მომხდარი გადატრიალების შედეგად. მნიშვნელოვან წარმატებებს მიაღწია ბულგარეთში, საიდანაც 971 წელს განდევნა კიევის მთავარი სვიატოსლავი, დაიმორჩილა ჩრდილო-აღმოსავლეთი ბულგარეთი, 972-975 წლებში დაიკავა ჩრდილოეთ მესოპოტამიისა და სირიის ქალაქები; კავშირი შეკრა გერმანიის იმპერატორთან.
იოანე ზონარა

იოანე ზონარა (; დ. წელი უცნობია — გ. 1159 წლის შემდეგ) — ბიზანტიის პოლიტიკური მოღვაწე, მწერალი და ისტორიკოსი. იყო იმპერატორ ალექსი კომნენოსის წარჩინებული კარისკაცი. ავტორია „შემოკლებული ისტორიისა“, რომელიც მოიცავს მსოფლიო ისტორიას ქვეყნის დასაბამიდან 1118 წლამდე. ფართოდ იყენებს ანტიკური და შუა საუკუნეების ავტორებს. განსაკუთრებით ბევრ ორიგინალურ მასალას გვაწვდის მისი თხზულება - საუკუნეების მიჯნის ბიზანტიის ისტორიისათვის. იოანე ზონარას თხზულებაში საკმაოდ ბევრი მასალაა საქართველოს შესახებ (პომპეუსის ლაშქრობა, იოანე ოქროპირის გადასახლება ბიჭვინთაში, ლაზიკის მეფე წათეს შესახებ და სხვ.). იგი უმთავრესად სხვა ავტორთა ცნობებს იმეორებს, მაგრამ დამატებითი მონაცემებითაც ავსებს. იოანე ზონარამ შეადგინა აგრეთვე კანონიკური სამართლის კრებული კომენტარებით, განმარტებითი ლექსიკონი; წერდა საეკლესიო ლექსებს.
იოანე მალალა

იოანე მალალა (; დ. 491, ანტიოქია — გ. 578) — ბიზანტიელი ქრონისტი. მისი ზედწოდება (სირიულად — რიტორი) მოწმობს, რომ ვექილი იყო. მის შესახებ ბიოგრაფიული ცნობები არ მოიპოვება. მისი ნაშრომის მიხედვით ასკვნიან რომ ცხოვრობდა ანასტასი , იუსტინე , იუსტინიანე და იუსტინე -ის დროს, ესე იგი 491-578 წლებში.

იოანე მალალას საისტორიო თხზულება „ქრონოგრაფია“ მოიცავს მსოფლიო ისტორიას ქვეყნის დასაბამიდან 563 წლამდე. თხზულება შედგება 18 წიგნისგან. პირველ 17 წიგნში მოთხრობილი ამბების ცენტრშია ანტიოქია, ხოლო მე-18 წიგნის შუიდან — კონსტანტინოპოლი. ამის გამო ზოგიერთი მეცნიერი ვარაუდობს, რომ თხზულების ბოლო ნაწილი სხვა ავტორს ეკუთვნის. ამ აზრს ადასტურებენ იმით, რომ თხზულების პირველ ნაწილში ავტორი მონოფიზიტია, ხოლო ბოლო ნაწილში — ორთოდოქსი. ი. ჰაუერის აზრით იოანე მალალა არის კონსტანტინოპოლის პატრიარქი იოანე ანტიოქიელი (565-577 წლები), რომელიც ჯერ ანტიოქიაში ცხოვრობდა და შემდეგ გადასახლდა კონსტანტინოპოლში. ქრონოგრაფი სრულიად არ არის მოღწეული, მას აკლია პირველი და ბოლო ნაწილი, თხრობა მოტანილია 563 წლამდე, მაგრამ ვარაუდობენ, რომ ის უნდა ყოფილიყო მოტანილი 574 წლამდე. ქრონოგრაფის მხოლოდ ერთი, საუკუნის ხელნაწერია შემორჩენილი.

განსაკუთრებით საყურადღებოა თხზულების ის ნაწილი, რომელშიც ავტორი თანამედროვე ამბებს აღწერს; აქ კი სანდო ისტორიკოსად წარმოგვიდგება. იოანე მალალას „ქრონოგრაფია“ შემდგომ ხანებში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა და შემდგომი ავტორები სარგებლობდნენ მისით. საუკუნის ბოლოს ის გამოიყენეს იოანე ეფესელმა და ევაგრე სქოლასტიკოსმა. მისით სარგებლობდნენ იოანე დამასკელი, გიორგი ამარტოლი და სხვები. მასში არის საინტერესო ცნობები სლავური ქვეყნების ისტორიისათვის. აგრეთვე საქართველოს ისტორიის, კერძოდ, საუკუნეში დასავლეთ საქართველოს ურთიერთობების შესახებ ბიზანტია-ირანთან. თხზულება თარგმნილია სლავურ და ქართულ ენებზე.
იორდანისი

იორდანისი — საუკუნეში მოღვაწე გუთების ისტორიკოსი, წარმოშობით ოსტგუთი, აღმოსავლეთ რომის იმპერიის სამსახურში მყოფი ალანთა სარდლის მდივანი. მისი მთავარი შრომა „გუთების წარმოშობა და საქმენი“ (მოდის 551 წლამდე) წარმოადგენს უმნიშვნელოვანეს წყაროს გუთების, შავიზღვისპირეთის ხალხების და ხალხთა დიდი გადასახლების ეპოქის ისტორიისათვის. შეიცავს მოკლე, მაგრამ საყურადღებო ცნობებს ძველ სლავებზე. იორდანისი გამოხატავდა ბიზანტიასთან შეთანხმების მომხრე ოსტგუთ წარჩინებულთა განწყობილებას.
იოსებ ფლავიუსი

იოსებ ფლავიუსი (, ; დ. დაახლ. 37, იერუსალიმი — გ. დაახლ. 100, რომი) — ცნობილი ებრაელი ისტორიკოსი. წარმოშობით მაღალი სამღვდელოების წრიდან. აქტიურად მოღვაწეობდა იუდეის სამეფოს პოლიტიკურ ცხოვრებაში. იუდეველთა ომში (66-73 წწ.) რომის წინააღმდეგ იბრძოდა როგორც მხედართმთავარი, შემდეგ რომაელთა მხარეზე გადავიდა და მმართველი დინასტიის – ფლავიუსების – პატივსაცემად ფლავიუსი დაირქვა. იერუსალიმის გარემოცვისა და დანგრევის დროს, როგორც თარჯიმანი, რომაელთა ბანაკში იყო. შემდეგ რომში დასახლდა და რომის მოქალაქეობა მიიღო. აქვე დაწერა ისტორიული თხზულებები: „იუდეველთა ომი“, „იუდეის სიძველენი“, „იუდეის ხალხის ძველი წარმოშობის შესახებ. აპიონის წინააღმდეგ“ — პოლემიკა საუკუნის ეგვიპტელ მწერალ აპიონთან ან „ცხოვრება“. იოსებ ფლავიუსის თხზულებები ძვირფასი წყაროა ძველი აღმოსავლეთისა და ხმელთაშუა ზღვის ხალხების ისტორიის შესასწავლად. მათი ავტორი გვევლინება პრორომაული ორიენტაციის მიმდევრად და იუდეველთა აპოლოგეტად.

იოსებ ფლავიუსი (ფლავიოსი) იუდეველთა სასულიერო წრეს ეკუთვნოდა; იყო ფარისეველი და, მაშასადამე, მამაპაპეული ადათ-წესების ერთგული; პოლიტიკურ სარბიელზეც აქტიურად იღვწოდა, თუმცა ამ სივრცეში რთულსა და წინააღმდეგობებით სავსე გზაზე იდგა. იგი, ძე მატათიასი, 37 წელს იერუსალიმში დაიბადა. მიიღო ბრწყინვალე სასულიერო და საერო განათლება; დაეუფლა როგორც ბიბლიასა და ბიბლიურ, უფრო სწორედ, - ძველი აღთქმის იუდეურ ტრადიციას, ისე ბერძნულ-რომაულ კულტურას: ანტიკური ცივილიზაციის მიღწევებს მეცნიერების სხვადასხვა დარგში.

იოსები ებრაელი ხალხის ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობაში ადრიდანვე ჩაება და 66-73 წლების ანტირომაული აჯანყების ინიციატორთა და ორგანიზატორთა გვერდით დადგა; იგი გალილეის ფრონტის მხედართმთავრად დაინიშნა, მაგრამ მოულოდნელად, აჯანყების დაწყებიდან ერთი წლის შემდეგ 67 რომაელების მხარეზე გადავიდა და, იმპერიის მმართველი დინასტიის — ფლავიუსების — პატივისცემისა თუ მათი გულის მოგების მიზნით, ფლავიუსი დაირქვა.

ტიტესა და ვესპასიანეს მიერ იერუსალიმის აღებისა და ისრაელის მთავარი სიწმინდის — იერუსალიმის ტაძრის დაქცევის დროს 70 ის იმპერიის მთავარსარდლის ბანაკში თარჯიმნის მოვალეობას ასრულებდა. აჯანყების დამარცხების შემდეგ იგი რომში გადასახლდა, იქაური მოქალაქეობა მიიღო და ფლავიუსთა ისტორიოგრაფად დაინიშნა. გარდაიცვალა 95 წლის ასაკში.

მართალია, იოსებ ფლავიუსი თანამემამულე ებრაელებმა მოღალატედ გამოაცხადეს და, ერთი შეხედვით, ასეთადაც გამოიყურება, მაგრამ მთელი მისი ლიტერატურული მემკვიდრეობა, რომელიც „მოღალატეობის“ პერიოდში შეიქმნა, განმსჭვალულია თანამემამულეთა სიყვარულითა და მათი ისტორიის, კულტურის, ტრადიციებისა და რელიგიის აპოლოგიით.

ცნობილი ნაშრომები
„იუდეველთა ომი“, რომელიც 75-79 წლებში დაიწერა. არსებობს ცნობა, რომ ეს თხზულება ავტორმა არაბულ ენაზე დაწერა და ბერძნულად შემდეგ თარგმნეს. გადმოცემულია ამბები 177-იდან 73 წლამდე;
„იუდეველთა სიძველენი“;
„ავტობიოგრაფია“, ანუ იგივე „თვითაპოლოგია“.
„აპიონის წინააღმდეგ“ ანუ პოლემიკა ეგვიპტელ მწერალთან - აპიონთან - ებრაელი ხალხისა და მათი რელიგიის წინააღმდეგ წამოყენებული ბრალდებების გასაქარწლებლად.