iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰეპატოციტების ზრდის ფაქტორი

ჰეპატოციტების ზრდის ფაქტორი — პარაკრინული მოქმედების, უჯრედების ზრდის, მოძრაობის და მორფოგენური ფაქტორი. იგი სეკრეტირდება მეზენქიმური უჯრედების მიერ და მის სამიზნე უჯრედს ძირითადად ეპითელური და ენდოთელიალური უჯრედები წარმოადგენენ, თუმცა ასევე მოქმედებს ჰემატოპოეზურ პროგენიტორულ უჯრედებსა და უჯრედებზე. ნაჩვენებია, რომ მას აქვს მნიშვნელოვანი როლი ემბრიონის ორგანოების განვითარებაში, კონკრეტულად მიოგენეზში. ასევე ზრდასრული ორგანოების რეგენერაციაში და ჭრილობების შეხორცებაში.

ფუნქცია
ჰეპატოციტების ზრდის ფაქტორი არეგულირებს უჯრედების ზრდას, მოძრაობას და მორფოგენეზს, პროტოონკოგენურ - რეცეპტორთან შეკავშირებით და თიროზინკინაზას სასიგნალო კასკადის გააქტიურებით. ჰეპატოციტების ზრდის ფაქტორი სეკრეტირდება თრომბოციტებისა და მეზენქიმული უჯრედების მიერ და მოქმედებს როგორც მრავალფუნქციური ციტოკინი, ძირითადად ეპითელური წარმოშობის უჯრედებზე. მიტოგენეზის, უჯრედების მოძრაობისა და მატრიქსის ინვაზიის სტიმულირების უნარის გამო, მას ცენტრალური როლი აქვს ანგიოგენეზში, სიმსივნის პროგრესირებისა და ქსოვილების რეგენერაციის პროცესში.

სტრუქტურა
 სეკრეტირდება როგორც ერთი არააქტიური პოლიპეპტიდი და იშლება სერინ პროტეაზებით 69 ალფა და 34 ბეტა ჯაჭვად. ალფა და ბეტა ჯაჭვებს შორის დისულფიდური კავშირით წარმოიქმნება აქტიური, ჰეტეროდიმერული მოლეკულა. ცილა მიეკუთვნება 1 პეპტიდაზებს, მაგრამ არ გააჩნია შესამჩნევი პროტეაზული აქტივობა. კარგადაა შესწავლილი -ის ეფექტი ეპითელური, ენდოთელურ და ჰემატოპოეზურ პროგენიტორ უჯრედებზე. ასევე არეგულირებს უჯრედების ქემოტაქსისს გულის ქსოვილში. -ის შეკავშირება --ექსპრესირებად უჯრედებზე, იწვევს -, 3 და 4-ის ექსპრესიის ზრდას, რაც, თავის მხრივ, აძლიერებს გულის ქსოვილში უჯრედების მიგრაციის უნარს. ასევე ხელს უწყობს ანგიოგენეზს იშემიური დაზიანების დროს. შესაძლოა შემდგომში გამოყენებულ იქნას ჩიკუნგუნიას ვირუსით გამოწვეული ართრალგიის ქრონიკული მიმდინარეობის პროგნოზისთვის. -ის მაღალი დონე კორელაციაშია გამოჯანმრთელების მაღალ მაჩვენებლებთან.

-ის ჭარბი ექსპრესია სარძევე ჯირკვლებში, ჩართულია მაკრომასტიაში. ასევე მნიშვნელოვან როლს ასრულებს სარძევე ჯირკვლის ნორმალურ განვითარებაში.

 ასევეჩართულია სხვადასხვა ტიპის სიმსივნეში, მათ შორის ფილტვების, პანკრეასის, ფარისებრი ჯირკვლის, მსხვილი ნაწლავის და სარძევე ჯირკვლების.

მოცირკულირე დონე
გულის შორსწასული უკმარისობის მქონე პაციენტების პლაზმაში აღინიშნება -ის გაზრდილი დონე, რაც დაკავშირებულია უარყოფით პროგნოზთან და სიკვდილიანობის მაღალ რისკთან. მოცირკულირე ჰიპერტენზიის მქონე პაციენტებში იდენტიფიცირებულია, როგორც დაავადების სიმძიმის პროგნოზული მარკერი. ასევე შემოთავაზებულია მოცირკულირე -ის გამოყენება ნაწლავის ანთების მწვავე ფაზის ნაადრევ ბიომარკერად.

მოდულატორები
დიჰექსა არის მცირე მოლეკულური ნაერთი, რომელიც პირდაპირ უკავშირდება -ს და აძლიერებს მის უნარს გაააქტიუროს მისი რეცეპტორი, -. იგი არის ნეიროგენეზის ძლიერი ინდუქტორი და შეისწავლება ალცჰეიმერის დაავადებისა და პარკინსონის დაავადების პოტენციური მკურნალობისთვის.
რილის შვიდი ტბა

რილის შვიდი ტბა — მყინვარული ტბების ჯგუფი ბულგარეთში, რილის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 2100–2500 მ სიმაღლეზე.

დამახასიათებელი თავისებურებების გამო შვიდივე ტბა საკუთარ სახელს ატარებს. რილის ტბათა ჯგუფში გაერთიანებულია სულ 7 პატარა ზომის ტბა, რომელთა შორისაა: სალზატა (ცრემლის ტბა), ოკოტო (თვალის ტბა), ბაბრეკა (თირკმლის ტბა), ბლიზნაკა (ტყუპის ტბა), ტრილისტნიკა (სამყურა ტბა), რიბნოტო (თევზის ტბა) და დოლნოტო (ქვედა ტბა).

ყველაზე მაღლა გაწოლილია ტბა სალზატა, რომელიც დიდი გამჭვირვალობით განირჩევა. შემდეგია ტბა ოკოტო, რომელსაც თითქმის იდეალური ოვალური ფორმა ახასიათებს. ოკოტო ბულგარეთის უღრმესი ცირკული ტბაა. ტბა ბაბრეკა ამ ჯგუფის ტბებს შორის ყველაზე ციცაბო ნაპირებით გამოირჩევა. ტბა ბლიზნაკა ამ ჯგუფის ტბებს შორის უდიდესია ზედაპირის ფართობით. ტბა ტრილისტნიკა ცნობილია უსწორმასწორო ფორმითა და დაბალი ნაპირებით. ტბა რიბნოტო ყველაზე მეჩხერია, ხოლო დოლნოტო ყველაზე დაბლა მდებარე ტბაა, რომელიც დასაბამს აძლევს მდინარე სტრუმას მარცხენა შენაკადს — ჯერმანს. ტბები იყინება.

სია
სოფიო აგუმაა

სოფიო აგუმაა (აგუმავა) (დ. 20 დეკემბერი, 1939, დურიფში) — საბჭოთა და აფხაზი მსახიობი, თეატრის რეჟისორი. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1981), აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო არტისტი (1985).

ბიოგრაფია
1956 წელს სწავლა დაიწყო თბილისის თეატრალურ ინსტიტუტში სამსახიობო ფაკულტეტზე (პედაგოგები: ა.ხორავა, ა. ფაღავა). ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ, 1960 წლიდან 1994 წლამდე მუშაობდა აფხაზეთის ჭანბას სახელობის დრამატული თეატრში. იყო წამყვანი მსახიობი.

თეატრში მუშაობის პერიოდში სწავლობდა სოხუმის მუსიკალურ სასწავლებელში „გუნდის დირიჟორის“ ფაკულტეტზე. სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ სასწავლებელში მუშაობდა „სავალდებულო დირიჟორობის“ საგნის პედაგოგად.
მსახიობმა 70-ზე მეტი როლი განასახიერა აფხაზურ დრამატულ სცენაზე. ასევე მონაწილეობდა მხატვრულ ფილმებში. გადაღებულია ისეთ ფილმებში, როგორიცაა: „შავი ზღვის ნაპირზე“ (1975), „ხავერდოვანი სეზონი“ (1978), „ოგარიოვის 6“ (1980), „კანონიერი ქურდები“ (1989) და სხვა.

1995 წელს სათავეში ჩაუდგა თავისივე ინიციატივით შექმნილ, აფხაზეთის კულტურულ ცენტრ „აბაზასთან“ არსებულ კერძო თეატრს.

აფხაზეთის სახტელერადიოკომიტეტთან თანამშრომლობით, როგორც დამდგმელმა რეჟისორმა და სცენარისტმა და მსახიობმა, გადაიღო მოკლემეტრაჟიანი ფილმები.

1999 წლის სოფიო აგუმაას ინიციატივით აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე გაიხსნა სპეციალური განყოფილება: „თეატრისა და კინოს მსახიობი“.

2014 წლის აგვისტოში დაინიშნა აფხაზეთის სახელმწიფო ახალგაზრდული თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელად.

ჯილდოები და აღიარება
1971 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
1981 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
1985 — აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო არტისტი
ეოზინი

ეოზინი წარმოადგენს ზოგიერთი ფლუორესცენტული, მჟავა ნაერთის სახელს, რომლებიც უკავშირდებიან ფუძე ან ეოზინოფილურ ნაერთებს, როგორებიცაა ცილების ამინომჟავური ნაშთები და ღებავს მათ მუქ წითელად ან ვარდისფრად. ციტოპლაზმური ცილების გარდა, ეოზინი შესაძლოა გამოყენებული იყოს კოლაგენისა და კუნთოვანი ბოჭკოს შესაღებად. სტრუქტურებს, რომლებიც იღებება ეოზინით, ეოზინოფილურს უწოდებენ. ჰისტოლოგიურ პრაქტიკაში, ყველაზე ხშირად გამოყენებულია ეოზინ 

ეტიმოლოგია
ეოზინს სახელი ეწოდა მისი შემქმნელის, ჰაინრიხ კაროს ბავშვობის მეგობრის, ანა პეტერსის მეტსახელის გამო.

ვარიანტები
სინამდვილეში არსებობს ორი მსგავსი ნაერთი, რომელთაც ეოზინს უწოდებენ. ჰისტოლოგიაში ყველაზე ხშირად გამოიყენება ეოზინ . წყალხსნარებში ობის ზრდის პრევენციისთვის, ზოგჯერ ამატებენ თიმოლს. ძმარმჟავას მცირე კონცენტრაციის (0,5 %) დამატებით იზრდება ქსოვილის ღებვადობის ინტენსივობა.

საღებავი წარმოადგენს მე-3 კლასის კანცეროგენს.

სხვა გამოყენება
ეოზინი ასევე გამოიყენება წითელი მელნის დასამზადებლად; თუმცა, განსაკუთრებით ეოზინ -ის მოლეკულინდან ბრომის ატომის გამოთავისუფლების გამო, საღებავი მიდრეკილია დეგრადაციისკენ და დროთა განმავლობაში იღებს მუქ ყავისფერ ელფერს.ეოზინის საღებავის მომხმარებელი იყო პოსტიმპრესიონისტი მხატვარი ვან გოგი.
რევაზ ჭოხონელიძე

რევაზ ჭოხონელიძე (დ. 11 თებერვალი, 1938, თბილისი — გ. 6 ნოემბერი, 2014) — ქართველი მოცეკვავე, ქორეოგრაფი. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1980), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1990). ღირსების ორდენის კავალერი (1997)

1957 წლიდან იყო ქართული ცეკვის თვითმოქმედ ანსამბლ „სალხინოს“ მოცეკვავე (ხელმძღვანელი გ. დარახველიძე), 1965 წლიდან — რუსთავის ცეკვის ახალგაზრდა ანსამბლის მოცეკვავე–მსახიობი (ხელმძღვანელი რ. ხონელიძე, გ. დარახველიძე). 1967 წლიდან ანსამბლ „სალხინოს“ ხელმძღვანელობდა. შემდეგ ამ ანსამბლს შეუერთდა ხალხური სიმღერის შემსრულებელთა ჯგუფი ანზორ ერქომაიშვილის ხელმძღვანელობით, 1971 წელს გადაკეთდა სახელმწიფო ანსამბლად და ეწოდა საქართველოს სახელმწიფო ვოკალურ–ქორეოგრაფიული ანსამბლი „რუსთავი“ (სამხატვრო ხელმძღვანელი ანზორ ერქომაიშვილი, ქორეოგრაფი რევაზ ჭოხონელიძე). განახლებულ ანსამბლში მან საკუთარი ინტერპრეტაციით მრავავალი ათეული ცეკვა დადგა. მათ შორის: „ფრესკა“ (საგალობლების თანხლებით), „ხორუმი“ (სიმღერით), „საქორწინო სიუიტა“, „ფშაური–ხანჯლებით“. მოღვაწეობდა როგორც მთავარი ქორეოგრაფი საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლში „ერისიონი“ (სამხატვრო ხელმძღვანელი ჯემალ ჭკუასელი).

მის ცხოვრებასა და შემოქმედებაზე გადაღებულია დოკუმენტური კინოფილმი. საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქის, ილია მიერ წოდებულია საუკუნის ქორეოგრაფად. 2002 წელს, პარიზში მას „თანამედროვე ქორეოგრაფიის მეტრი“ უწოდეს.

ჯილდოები და აღიარება
1959 — ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა მსოფლიო ფესტივალი, ლაურეატი, ოქროს მედალი (ჰელსინკი)
1962 — ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა მსოფლიო ფესტივალი, ლაურეატი, ოქროს მედალი (ჰელსინკი)
1968 — საქართველოს სსრ კულტურის დამსახურებული მუშაკი
1980 — საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
1990 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
1997 — ღირსების ორდენი
2003 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია
2006 — შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია
ჰოჰ-ხილი

ჰოჰ-ხილი ან ქექესილი , ასევე „ათი ათასი მთის მბრძანებელი“) — იზოლირებული რეგიონი ცინგხაი-ტიბეტის პლატოს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2017 წლის 7 ივლისს ცინგხაიში მდებარე ჰოჰ-ხილი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შევიდა, როგორც „მსოფლიოს უმაღლესი და უდიდესო პლატო“.

გეოგრაფია
რეგიონი მოიცავს 83,000 კვადრატულ კილომეტრს ზღვის დონიდან საშუალოდ 4,800 მეტრის სიმაღლეზე, გადაჭიმულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით თანგკულასა და კუნლუნის მთათა სისტემებს შორის ჩინეთის ტიბეტის ავტონომიური რეგიონის, ცინგხაის პროვინციისა და სინძიანგის ტერიტორიებზე. ჰოჰ-ხილის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი, მდინარე ჩუმარის დრენაჟით, არის მდინარე იანძის ერთ-ერთი მთავარი სათავე. დანარჩენი რეგიონი არის ენდორეული, მრავალი იზოლირებული ტბის დრენაჟით; ამ ტერიტორიას ჰიდროლოგები ზოგჯერ „ჰოჰ-ხილის ტბის რაიონს“ უწოდებენ. რეგიონის 45,000 კვადრატული კილომეტრი, რომლის საშუალო სიმაღლე 4600 მეტრს შეადგენს, 1995 წელს ეროვნულ ნაკრძალად გამოცხადდა. იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი მოიცავს ჭიტუოს და ციუმალაის ოლქების დასავლეთ ნაწილს ცინგხაიში. მთა პუქატაპან ფენგი ითვლება ჰოჰ-ხილის ნაწილად.

გეოლოგია
ჰოჰ-ხილი ვულკანური რეგიონია. მიმდებარე ჩრდილოეთ ტიბეტის ვულკანური ველი შეიცავს უამრავ გვიან კაინოზოურ ვულკანს. ამ მხარეში ჰავაის სტილის რამდენიმე ვულკანია. პამაციონგწონგს უჭირავს 300 კმ2 ფართობი და მოიცავს მწვერვალზე ჩრდილო-აღმოსავლეთით სრულყოფილად შემონახულ ლავის ნაკადს, რომელიც ფარავს ტბის მეოთხეულ დანალექ ქანებს. არეალი შეიცავს პერალკალურ ფონოლიტურ და ფოიდიტურ ქანებს. იონგპოხუს ვულკანს აქვს ხუთი დაციტური, ტრაქიანდეზიტური და ანდეზიტური ხვრელი. ციანგპაციენი მოიცავს ფართო ტერიტორიას კუნლუნის მთის ქედის სამხრეთი საზღვრის გასწვრივ. ქექესილის კალდერაში არსებული კონუსი მიჩნეული იყო, რომ 1973 წელს სატელიტის ფოტოზე ამოფრქვევისას დაფიქსირდა, თუმცა, ახლა ითვლება, რომ იგი ისტორიულად არ ყოფილა აქტიური. სინონიმები და ქვეფუნქციები

ფაუნა
მკაცრი კლიმატის მიუხედავად, ჰოჰ-სილში ბინადრობს 230-ზე მეტი სახეობის გარეული ცხოველი, რომელთაგან 20 დაცულია ჩინეთის სახელმწიფოს მიერ, მათ შორისაა გარეული იაკი, კიანგი, თეთრტუჩა ირემი, მურა დათვი და გადაშენების პირას მყოფი ტიბეტური ანტილოპა ან ჩირუ. მურა დათვების ძირითადი საკვებია პლატოს პიკა, პატარა მღრღნელი, რომელიც რეგიონში მრავლადაა. დათვები ასევე იკვებებიან იაკითა და ანტილოპებით. აქამდე ნაკლებად ცნობილი რეგიონი და მისი ბინადარი ტიბეტური ანტილოპა ცნობილი გახდა ჩინეთში 2004 წელს ფილმის ქექესილი: მთის პატრული გამოსვლის შემდეგ. ჭუონაის ტბა ჰოჰ-სილში ცნობილია, როგორც ტიბეტური ანტილოპების თავშეყრის ადგილი.

ტრანსპორტირება
ცინგწანგის რკინიგზა და ჩინეთის 109-ე ეროვნული გზატკეცილი გადის ნაკრძალის აღმოსავლეთ საზღვარზე. ამ მხარეში აშენდა ფენგხუოშანის გვირაბი, ამჟამად მსოფლიოში ყველაზე მაღალი სარკინიგზო გვირაბი. იგი 1338 მეტრი სიგრძისაა, ხოლო მისი შესასვლელები ზღვის დონიდან 4905 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს.
ანაფაზა

ანაფაზა — მიტოზის მეტაფაზის შემდგომი სტადია, რა დროსაც მიმდინარეობს რეპლიცირებული ქრომოსომების გაყოფა შვილეულ ქრომატიდებად და მათი განაწილება უჯრედის საპირისპირო პოლუსუსებზე. გვიან ანაფაზაში შეინიშნება ქრომოსომის მაქსიმალური კონდენსაცია, რაც ხელს უწობს ქრომოსომების სეგრეგაციას და ბირთვის ხელახალ ფორმირებას.

ანაფაზა იწყება მაშინ, როცა ანაფაზის მასტიმულირებელი კომპექსი (/) უბიქვიტინირებით მონიშნავს მაინჰიბირებელ ჩაპერონინს - სეკურინს. სეკურინი წარმოადგენს ცილას, რომელიც ინჰიბირებს პროტეაზა - სეპარაზას. სეკურინის დაშლა იწვევს სეპარაზას გამოთავისუფლებას რომელიც შემდეგ შლის კოჰეზინს-ცილას, რომელიც პასუხისმგებელია დისეული ქრომატიდების ერთად შეკავებაზე..

ანაფაზაში ქრომატიდების ერთმანეთისგან განცალკევებაში მონაწილეობს მიტოზისთვის უნიკალური, მიკრომილაკების სამი ქვეკლასი, ესენია: კინეტოქორის მიკრომილაკები, ინტერპოლარული მიკრომილაკები და ასტრალური მიკრომილაკები.

ცენტრომერები იყოფა და დისეული ქრომატიდები პოლუსებისკენ მიიზიდება კინეტოქორის მიკრომილაკებით.

ქრომოსომების უჯრედის პოლუსებზე განაწილებისას, ინტერპოლარული და ასტრალური მიკრომილაკების მოქმედებით, უჯრედი იჭიმება და იღებს ოვალურ ფორმას.

ანაფაზა დასასრულს, უჯრედი გადადის ტელოფაზაში.

ფაზები
ანაფაზა ხასიათდება მოძრაობათა ორი განსხვავებული ტიპით. მათგან პირველ, ანაფაზა -ში, მიმდინარეობა ქრომოსომების განაწილება გაყოფადი უჯრედის რომელიმე პოლუსზე. აღნიშნული ტიპის მოძრაობა ძირითადად მიმდინარეობს კინეტოქორების, და მიკრომილაკების ქვეკლასის, რომელსაც ეწოდება კინეტოქორის მიკრომილაკების - მეშვეობით.

მეორე ტიპის მოძრაობათა სერია მიმდინარეობს ანაფაზა -ში, რა დროსაც პოლუსები ერთმანეთს შორდება. ამ პროცესში ძირითადად ინტერპოლარული მიკრომილაკები და ასტრალური მიკრომილაკები მონაწილეობენ.

ანაფაზა 
ანაფაზა -ში, მიკრომილაკები ემაგრება ქრომოსომებს, შუა წერტილში (ცენტრომერი) ცილოვანი კომპლექსების (კინეტოქორების) მეშვეობით. მიმაგრებული მიკრომილაკები დეპოლიმერიზდება და სიგრძეში მცირდება, რაც მოტორულ ცილებთან ერთად ქმნის მოძრაობას, რომელიც უბიძგებს ქრომოსომებს გადაადგილდეს უჯრედის თითოეულ პოლუსზე მდებარე ცენტროსომებისკენ.

ანაფაზა 
ინტერპოლარული მიკრომილაკები გამოდის თითოეული ცენტროსომიდან და ერთმანეთს უკავშირდება გაოფადი უჯრედის ეკვატორში. ისინი ერთმანეთს ,,უბიძგებენ", რის გამოც თითოეული ცენტროსომა თანდათან შორდება ერთმანეთს. ამავდროულად, ასტრალური მიკრომილაკები, გამოდიან თითოეული ცენტროსომიდან და უკავშირდებიან უჯრედის მემბრანას. ეს საშუალებას აძლევს მათ მიიზიდონ თითოეული ცენტროსომა უჯრედის მემბრანასთან. ამ მიკრომილაკების მიერ განხორციელებული მოძრაობების საფუძველია მიკრომილაკების დაგრძელების და შეკუმშვის კომბინაცია და მოტორული ცილების მოქმედება, როგორიცაა დინეინები ან კინეზინები. ინტერპოლარული და ასტრალური მიკრომილაკების მოქმედებით, უჯრედი იჭიმება და იღებს ოვალურ ფორმას. იგი იწყება მაშინ, როდესაც უჯრედი მეტაფაზის სტადიიდან ანაფაზის სტადიაზე გადასვლის სიგნალს მიიღებს. მეტაფაზა სრულდება ციკლინ -ის დაშლით. იგი შემდგომი პროტეოსომული დეგრადაციითვის მოინიშნება უბიქვიტინით. არსებითად, გააქტიურებული ანაფაზის მასტიმულირებელი კომპლექსის შლის მაიჰიბირებელი ცილა - სეკურინს, რომელთანაც სეპარაზაა დაკავშირებული. ამის შემდეგ სეკურინი ვეღარ აიჰიბირებს სეპარაზას, რომელიც თავის მხრივ შლის ქრომატიდების შემწებებელ ცილა - კოჰეზინს.
სპელეოლოგთა პიკი

სპელეოლოგთა პიკი — მწვერვალი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს არაბიკის მასივზე. სიმაღლე 2757.6 მ.

წარმოადგენს არაბიკის მასივის და საერთოდ, დასავლეთ საქართველოს კარსტული ზოლის უმაღლეს წერტილს. აგებულია ზედაიურული კირქვებით. უხვადაა განვითარებული კარსტული ფორმები. მწვერვალის აღმოსავლეთ კალთაზეა მღვიმე მლეჩნაია, ხოლო ჩრდილოეთ კალთაზე ელდორადო. მწვერვალიდან იშლება ხედი კარსტულ ლანდშაფტსა და უფრო ჩრდილოეთით კავკასიონზე.
წნორის წმინდა ესტატეს ეკლესია

წნორის წმინდა ესტატეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი კახეთის მხარეში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ წნორში. ტაძარი საუკუნეშია აგებული, ხოლო საუკუნეში აღადგინეს.

ნაგებობა მცირე ზომის დარბაზული ეკლესიაა. ამჟამად ისეა სახეცვლილი და გადაკეთებული, რომ ძველიდან მხოლოდ აგურის იატაკი და ნიშებია შემორჩენილი. ეკლესია უაფსიდოა.აღმოსავლეთის კედელში თაღოვანი ნიშია. ასეთივე თითო ნიშია გაკეთებული სამხრეთის და ჩრდილოეთის კედელში.
გერაი სოლტანოვი

გერაი სოლტანოვი (დ. 29 ოქტომბერი 1993, ბეილაგანის რაიონი, აზერბაიჯანი — გ. 4 ოქტომბერი, 2020, ფუზულის რაიონი, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების ჯარისკაცი. დაიღუპა ყარაბაღის მეორე ომის დროს.

ცხოვრება
გერაი სოლტანოვი დაიბადა 1993 წლის 29 ოქტომბერს ბეილაგანის რაიონის სოფელ დუნიამალილარში. დაქორწინებული იყო, ჰყავს ორი ქალიშვილი.

სამხედრო მომსახურება
გერაი სოლტანოვი, აზერბაიჯანის არმიის ჯარისკაცი, იბრძოდა ჯაბრაილისა და ფუზულის განთავისუფლებისთვის ყარაბაღის მეორე ომის დროს, რომელიც დაიწყო 2020 წლის 27 სექტემბერს, აზერბაიჯანის ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის მიზნით. გერაი სოლტანოვი დაიღუპა 4 ოქტომბერს ფუზულის გათავისუფლების დროს. დაკრძალეს ბეილაგანის რაიონში.

აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2020 წლის 15 დეკემბრის ბრძანების თანახმად, გერაი სოლტანოვი გარდაცვალების შემდეგ დაჯილდოვდა მედლით „სამშობლოსათვის“ რომელიც მიენიჭა სამხედრო ოპერაციებში მონაწილეობისთვის და ნაწილისთვის დაკისრებული ამოცანების ღირსეულად შესრულებისთვის.

მეორე მედალი გადაეცა აზერბაიჯანის ფუზულის რაიონის განთავისუფლებისთვის სამხედრო ოპერაციებში მონაწილეობისთვის. მესამე მედალი სახელწოდებით „ხოჯავენდის გათავისუფლებისთვის“ გადაეცა აზერბაიჯანის ხოჯავენდის რაიონის განთავისუფლებისთვის სამხედრო ოპერაციებში მონაწილეობისთვის.

ჯილდოები
(15.12.2020) — მედალი „სამშობლოსათვის“ (გარდაცვალების შემდეგ)
(25.12.2020) — მედალი „ფუზულის გათავისუფლებისთვის“ (გარდაცვალების შემდეგ)
(25.12.2020) — მედალი „ხოჯავენდის გათავისუფლებისთვის“ (გარდაცვალების შემდეგ)
სილვესტრო ლეგა

სილვესტრო ლეგა (; დ. 8 დეკემბერი, 1826, მოდილიანა, იტალია — გ. 21 სექტემბერი, 1895, ფლორენცია) — იტალიელი მხატვარი-რეალისტი.

ბიოგრაფია
სილვესტრო ლეგა დაიბადა მოდილიანში, მიწათმფლობელის ოჯახში. 1838 წლიდან სწავლობდა კათოლიკურ კოლეჯში, სადაც გამოვლინდა მისი მხატვრული ნიჭი. 1843 წელს გადავიდა ფლორენციაში და სწავლობდა სამხატვრო აკადემიაში. იბრძოდა ტოსკანასა და ლომბარდიაში. იყო ფილოსოფოსისა და პოლიტიკოსის ჯუზეპე მაძინის იდეების აქტიური მიმდევარი.

1950 წელს, ფლორენციაში დაბრუნებისას, ლეგამ სამხატვრო აკადემიაში გააგრძელა სწავლა და დაიმსახურა ვერცხლის მედალი თავისი სურათისთვის.

1850-იანი წლების ბოლოს დაუახლოვდა ჯოვანი ფატორის, ტელემაკო სინიორინის და ადრიანო ჩეჩორის. მათთან ერთად შევიდა მაკიაიოლის მოძრაობაში, რომელიც ხელოვნების აკადემიური სტილის წინააღმდეგ გამოდიოდა.

1861 წლიდან ლეგა მუშაობდა მდინარე არნოს ნაპირზე, ღია ცის ქვეშ. ის ძირითადად ხატავდა პეიზაჟებს, ჟანრულ სცენებს და ჩანახატებს ნატურიდან. ამ პერიოდში შეიქმნა სურათები: „წითელი ქოლგა“, „გლეხური იდილია“, „გასეირნება ბაღში“, „სადილის შემდეგ“ და სხვა.

ლეგას პეიზაჟები და პორტრეტები გამოირჩევა მკვეთრი დეკორატიულობით და კონტრასტულობით. მისი ნამუშევრები ძირითადად ინახება კერძო კოლექციებში, ასევე პიტის (ფლორენცია), ბრერას, მილანის თანამედროვე ხელოვნების გალერეებში და ფორლის მუზეუმში.

გალერეა
გიორგი გაბედავა (მინისტრი)

გიორგი გაბედავა (დ. 21 იანვარი, 1992, ოჩამჩირე, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, საქართველო) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკოსი. 2021 წლის 22 სექტემბერს დაინიშნა იუსტიციისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის საკითხებში აფხაზეთის მინისტრის პირველ მოადგილედ. 2023 წლის 1-დან - 17 აგვისტოს ჩათვლით იყო იუსტიციისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის საკითხებში აფხაზეთის მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელი. 2023 წლის 18 აგვისტოდან 2024 წლის 18 სექტემბრამდე იყო იუსტიციისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის საკითხებში აფხაზეთის მინისტრი.

ბიოგრაფია
2010-2014 წლებში სწავლობდა საქართველოს უნივერსიტეტში. 2015-2016 წლებში სწავლობდა მაგისტრატურაზე სიენის უნივერსიტეტში.
აღა ბებუთაშვილი

აღა აშხარბეგის ძე ბებუთაშვილი (დ. – გ. 1768) — თბილისის მელიქ-მამასახლისი 1735—1747 წლებში; აშხარბეგ ბებუთაშვილის შვილი.

ბიოგრაფია
1736 წლიდან იყო თბილისის მელიქ–მამასახლისი; 1774 წელს ტახტის პრეტენდენტთან აბდულა–ბეგთან კავშირის გამო ერეკლე –მ სახელოები ჩამოართვა, 1000 მანეთით დააჯარიმა და დააპატიმრა. 1764 წელს მოახერხა მეფესთან შერიგება, დაიბრუნა სამოხელეო სახელო. ერთდროულად იყო 4 სახელოს მფლობელი. 12 წლის შემდეგ მოახერხა მეფესთან შერიგება. 1760—1768 წლებში ერთდროულად იყო მელიქ-მამასახლისი და ნაცვალი ბებუთაშვილმა კლდისუბანში სურბ–სტეფანოსის სახელზე ააშენა ქალთა მონასტერი. გარდაიცვალა 1768 წელს.
აშხარბეგ ბებუთაშვილი

აშხარბეგ ხოჯა ბებუთას (ბეგბუთა) ძე ბებუთაშვილი (დ. – გ. 1734) — თბილისის მამასახლისი (1712), მელიქი (1714—1721), მელიქ-მამასახლისი (1724—1735). აღა ბებუთაშვილის მამა.

ბიოგრაფია
1712 წელს იყო თბილისის მამასახლისი. 1713–1721 წლებში იყო თბილისის მელიქი; 1723–1735 წლებში – მელიქ–მამასახლისი; ქალაქში ეწეოდა აღმშენებლობას. იყო ხოჯა ბეჰბუდას შვილიშვილი. მან გააფართოვა მამაპაპისეული მამულები. ვახუშტის ცნობით, „ოსმალობის“ ხანაში ისაყ–ფაშა ჯაყელის მხარდაჭერით სარგებლობდა და ქართველ დიდებულებს უპატივცემულოდ ეპყრობოდა. გარდაიცვალა 1734 წელს. ერთი ქრონიკის ცნობით აშხარბეგ ბებუთაშვილი ისაყ–ფაშამ ჩამოახრჩო.
ალიოზ ბათმანაშვილი

ალიოზ (შიო) ბათმანაშვილი (დ. 1885 — გ. 1 ნოემბერი, 1937) — ქართველი სასულიერო პირი და საზოგადო მოღვაწე, სტამბოლის ქართველ მამათა სავანის წინამძღვარი.

ალიოზი წარმოშობით მესხეთის ძირძველი სოფლიდან, არლიდან იყო. იგი სრულიად პატარა ჩავიდა სტამბოლში და ქართულ სავანეში მიიღო შესაბამისი განათლება. 1911 წელს ის სტამბოლის ქართულ სავანეში ქართველ რიგით მღვდლად ეკურთხა. 1922 წელს კი დაინიშნა კონსტანტინოპოლის კათოლიკური ქართული მონასტრის წინამძღოლად. 1925 წლის ნოემბერში იგი ვატიკანში რომის პაპმა, პიუს -მ მიიღო. ამის შემდეგ, საქართველოში დაბრუნდა და საქართველოს კათოლიკეების ადმინისტრატორი გახდა. იგი მთელი თავისი სიცოცხლე იბრძოდა ქართული ტიპიკონის საკითხისთვის, ზრუნავდა არა მხოლოდ სტამბოლში მცხოვრები კათოლიკე ქართველების, არამედ მუსლიმი ქართველების განათლებაზე. ქართული ეროვნულობის შენარჩუნებისა და ევროპისკენ გეზის გამო, მამა ალიოზს ბოლშევიკური მთავრობა სასტიკად გაუსწორდა: 1927 წლის 16 ოქტომბერს იგი დააპატიმრეს, შემდეგ კი რამდენჯერმე გადაასახლეს და 1937 წლის 1 ნოემბერს დახვრიტეს.
ბირთვის გარსი

ბირთვის გარსი, ასევე ცნობილი როგორც ბირთვის მემბრანა, შედგება ორი ლიპიდური ბიშრისგან, რომლებიც ეუკარიოტულ უჯრედებში გარს აკრავს გენეტიკური მასალის შემცველ, ბირთვს.

ბირთვის გარსი შედგება ორი მემბრანისგან: შიდა და გარე მემბრანა. მემბრანებს შორის სივრცეს - პერინუკლეარული სივრცე ეწოდება, ის ჩვეულებრივ10-50 ნმ სიგანისაა. ბირთვის გარე მემბრანა გრძელდება ენდოპლაზმური ბადის მემბრანაში..ნესპრინის შუამავლობით, კავშირები ციტოჩონჩხთან ხელს უწყობს უჯრედში ბირთვის სწორ ლოკალიზაციას და უჯრედის მექანოსენსორული ფუნქციაის განხორციელებას. -1-ისა და -2-ის დომენის ცილები კომპლექსის ნაწილია (ბირთვული ჩონჩხისა და ციტოჩონჩხის დამაკავშირებელი) და შეიძლება პირდაპირ დაუკავშირდეს ცისტოჩონჩხის კომპონენტებს, როგორიცაა აქტინის ფილამენტები, ან შეიძლება დაუკავშირდეს ცილებს პერინუკლეარულ სივრცეში. ნესპრინ-3 ცილები ებმის პლექტინს და აკავშირებს ბირთვის გარსს ციტოპლაზმურ შუალედურ ფილამენტებთან. ნესპრინ-4 ცილები უკავშირდება პლიუს ბოლოსკენ მოძრავ მოტორულ ცილა - კინეზინ-1-ს.

შიდა მემბრანა
ბირთვის შიდა მემბრანა ესაზღვრება ნუკლეოპლაზმას და დაფარულია ბირთვული ლამინით, შუალედური ფილამენტების ბადით, რომელიც ასტაბილურებს ბირთვულ მემბრანას და ასევე მონაწილეობს ქრომატინის ფუნქციონირებაში. იგი უკავშირდება გარე მემბრანას ბირთვული ფორებით, რომლებიც განჭოლავს გარსს. მიუხედავად იმისა, რომ გარსის მემბრანები და ენდოპლაზმური ბადე ერთმანეთთში გადადის, მემბრანებში ჩაშენებული ცილები, როგორც წესი, არ ვრცელდება ამ ორ ორგანელას შორის.

იმ გენების მუტაციებმა, რომლებიც კოდირებენ შიდა მემბრანის ცილებს, შეიძლება გამოიწვიოს ზოგიერთი ტიპის ლამინოპათია

ბირთვის გარსის ფორები

ბირთვული გარსში წარმოდგენილია ათასობით გარსის ფორების კომპლექსი, რომელთა დიამეტრი დაახლოვებით 100 ნმ-ია, 40 ნმ სიგანის ფორით. ელექტრონული და ფლუორესცენციული მიკროსკოპული გამოკვლევებით დადგინდა, რომ ბირთვის მემბრანა ადსორბირდება ენდოპლაზმური ბადის მიერ - ბირთვული ცილები, რომლებიც ჩვეულებრივ არ გვხვდება ენდოპლაზმურ ბადეში, ვლინდება მიტოზის დროს ენდოპლაზურ ბადეში. ეს დროებითი რღვევა სავარაუდოდ გამოწვეულია ბირთვის დეფორმაციით. რღვევა სწრაფად აღდგება პროცესით, რომელიც დამოკიდებულია "ტრანსპორტისთვის საჭირო ენდოსომური სორტირების კომპლექსებზე" , რომელიც შედგება ციტოზოლური ცილის კომპლექსებისგან.

აღდგენა

იმის ასახსნელად, თუ როგორ ხდება მიტოზის ტელოფაზაში ბირთვის მემბრანების აღდგენა, არსებობს ორი თეორია: შემოთავაზებულია რამდენიმე იდეა ბირთვული მემბრანის ევოლუციური წარმოშობის შესახებ. ამ იდეებს შორისაა, პროკარიოტის წინაპარში პლაზმური მემბრანის ინვაგინა, ან არქეალურ მასპინძელში პროტო-მიტოქონდრიების დამკვიდრების შემდეგ, ნამდვილი ახალი მემბრანული სისტემის ჩამოყალიბება. ბირთვული მემბრანის ადაპტაციური ფუნქცია შეიძლება ყოფილიყო ბარიერული, რათა მას დაეცვა გენომი ჟანგბადის რეაქტიული სახეობებისგან , რომლებიც წარმოიქმნებოდა უჯრედებში პრემიტოქონდრიის მიერ.
ავეტიქა ბებუთაშვილი

ავეტიქა აღას ძე ბებუთაშვილი (დ. 1729 – გ. 1795) — თბილისის მელიქ-მამასახლისი და ნაცვალი 1768–1795 წლებში.

ბიოგრაფია
1768–1795წწ. იყო თბილისის მელიქ–მამასახლისი და ნაცვალი; 1768 წელს მამის სიკვდილისთანავე დაიმკვიდრა მისი სახელოები: მელიქის, მამასახლისისა და ნაცვლის; 1789 წლის 12 იანვრიდან 1791 წლის ბოლომდე თბილისში დადებულ ნასყიდობის წიგნებს ამტკიცებდა. რატომ ჩამოაშორეს ქალაქის მართვას ცნობილი არ არის.