iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ფოკა (ბიზანტია)

ფოკა, ფლავიუს ფოკა (; დ. უცნობია — გ. 5 ოქტომბერი, 610, კონსტანტინოპოლი) — ბიზანტიის იმპერატორი 602–610 წლებში. წარმოშობა უცნობია. უზურპატორი. ტახტს დაეუფლა სამხედრო აჯანყების შედეგად. სიკვდილით დასაჯა იმპერატორი მავრიკიოსი და მისი ექვსი ვაჟიშვილი. არ გამოირჩეოდა განათლებით. მიდრეკილი იყო ლოთობისა და ავხორცობისაკენ. თუმცა დიდი გავლენა ჰქონდა მხედრობაზე. მას დაუპირისპირდნენ კონსტანტინოპოლელი მსახურები. ეკლესია, რამდენადაც მთელი ეკლესიის მეთაურად რომის პაპი გამოაცხადა. ცდილობდა აგრარული რეფორმების ჩატარებას. დევნიდა მონოფიზიტებს და ებრაელებს. იმპერიაში იფეთქა სამოქალაქო ომმა. სპარსეთის შაჰმა ხოსრო -მ მოაწყო, თითქოსდა მავრიკიოსის გადარჩენილი შვილის, თეოდოსის, კორონაცია და შეეცადა მას ტახტზე ასვლაში დახმარებოდა. რამაც მოარღვია აღმოსავლეთის საზღვრები. ჯარების გამოყვანის გამო, ჩრდილოეთიდან ისევ შემოიჭრნენ სლავები და დუნაის ავარები. ბოლოს მას დაუპირისპირდა კართაგენის ეგზარქოსი, რომლის შვილი, ჰერაკლე, დიდი ფლოტით თავს დაესხა კონსტანტინოპოლს, სიკვდილით დასაჯა ფოკა და თვითონ გახდა იმპერატორი.
არგენტინის ანტარქტიკა

არგენტინული ანტარქტიკა — ანტარქტიკის ნაწილი, რომელსაც არგენტინა საკუთარ ტერიტორიად მიიჩნევს. არგენტინული ანტარქტიკა შედგება ანტარქტიდის ნახევარკუნძულისა და სამკუთხა მონაკვეთისგან, რომელიც შემოსაზღვრულია დასავლეთ 25°-ე და 74°-ე მერიდიანებით და სამხრეთ 60°-ე პარალელით, ხოლო წვერი მდებარეობს სამხრეთ პოლუსში. ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, არგენტინის ანტარქტიკა არის ცეცხლოვანი მიწის პროვინციის დეპარტამენტი. პროვინციის ხელმძღვანელობა მდებარეობს უშუაიაში, ხოლო არგენტინული ანტარქტიკის მართვის უფლება ყოველ წელს გადაეცემა გურბერნატორს.
ჯოვანი ბატისტა პერგოლეზი

ჯოვანი ბატისტა პერგოლეზი (; 4 იანვარი 1710, იტალია, იეზი — გ. 16 მარტი 1736, პოცუოლი) — იტალიელი კომპოზიტორი, მევიოლინე და ორგანისტი. პერგოლეზი არის ნეაპოლის სკოლის წარმომადგენელი და ერთ-ერთი უპირველესი და უმთავრესი კომპოზიტორი ოპერა-ბუფასი.

ბიოგრაფია
დაიბადა იეზიში, სწავლობდა ადგილობრივ მუსიკოსთან, ფრანჩესკო სანტინისთან. მოგვიანებით, 1725 წელს, გადავიდა ნეაპოლში, სადაც სწავლობდა გაეტანო გრეკოსა და ფრანჩესკო ფეოსთან. ნეაპოლში პერგოლეზიმ გაატარა დარჩენილი სიცოცხლე. აქ პირველად დაიდგა მისი ოპერა გარდა — "’"-სა, რომლის პრემიერა გაიმართა რომში.

პერგოლეზი გარდაიცვალა პოცულიში, 1736 წლის 16 მარტს, 26 წლის ასაკში, ტუბერკულოზით.
არკადიუსი (ბიზანტია)

არკადიუსი (ფლავიუს არკადიუს ავგუსტუსი) (დ. 377— გ. 1 მაისი, 408) — აღმოსავლეთ რომის იმპერატორი 395-408 წლებში. რომის იმპერატორ თეოდოსიუს -ის უფროსი ვაჟი. მამის სიკვდილის შემდეგ 395 წელს სამართავად ერგო აღმოსავლეთ რომის იმპერია. იმპერიის დასავლეთი ნაწილი კი — მის უმცროს ძმას, ჰონორიუსს.

გადმოცემის თანახმად, არკადიუსის მმართველობის წლებში, სახელმწიფოს, ფაქტობრივად, მართავდნენ მასთან დაახლოებული პირები — ჯერ კარისკაცი რუფინუსი (ეროვნებით გალი), ხოლო შემდეგ — საჭურისი ევტროპიუსი. იმხანად იმპერიაში შედიოდა შემდეგი ოლქები: დაკია, მაკედონია, საბერძნეთი, თრაკია, მცირე აზია, სირია, პალესტინა და ეგვიპტე. რუფინუსისა და ევტროპიუსის ძალაუფლებას ბოლო მოუღეს გუთმა ლეგიონერებმა.

არკადიუსის მმართველობის ბოლო წლებში ძალაუფლება ხელთ იგდეს დედოფალმა ევდოქსიამ და სარდალმა გაიანასმა, რომელიც მოკლული იქნა ჰუნების მიერ. დედოფალ ევდოქსიას თავაშვებულობას დიდ წინააღმდეგობას უწევდა მაშინდელი კონსტანტინოპოლელი პატრიარქი იოანე ოქროპირი, რომელიც ამის გამო ჩამოშორებული იქნა საეკლესიო მმართველობას და გადასხლებული იქნა აფხაზეთში, სადაც გარდაიცვალა კიდეც სოფელ კომანში.

არკადიუსი გარდაიცვალა 408 წლის 1 მაისს 31 წლის ასაკში. გარდაცვალების მიზეზი უცნობია. ტახტზე ავიდა მისი არასრულწლოვანი ვაჟი თეოდოსიუს .
თეოდოსიუს II (ბიზანტია)

თეოდოსიუს უმცროსი (ფლავიუს თეოდოსიუს იუნიორი) (დ. 10 აპრილი, 401— გ. 28 ივლისი, 450) — აღმოსავლეთ რომის იმპერატორი 408–450 წლებში. აღმოსავლეთ რომის იმპერატორ არკადიუსის ვაჟი. მამის სიკვდილის შემდეგ 408 წელს 7 წლის ასაკში გახდა აღმოსავლეთ რომის იმპერატორი.
გადმოცემის თანახმად, მომაკვდავმა არკადიუსმა მისი მფარველობა სპარსეთის მეფეს იეზდიგერდს თხოვა. მანაც იმედები არ გაუცრვა არკადიუსს და ომით დაემუქრა ყველას ვინც თეოდოსის აუბუნტდებოდა. სახელმწიფოს მართვა თავდაპირველად პრეფექტ ანთიმიუსს დაევალა, ხოლო შემდეგ თეოდოსის უფროს დას პულხერიას, რომელიც 16 წლისა იყო და სიბრძნით გამოირჩეოდა. მან სასახლიდან გააძევა მამაკაცები რათა „ნაკლებად ყოფილიყო მზაკვრობა და ხრიკები“, ხოლო თვითონ კი ქალწულების აღთქმა დადო. პულხერია მარჯვედ უძღვებოდა სახელმწიფოს მართვას. პულხერიამ ძმას მრავალმხრივი განათლება მისცა. ის იმდენად ლამაზად წერდა, რომ მას მეორენაირად „კალიგრაფსაც“ უწოდებენ. იგი დის წყალობით, ასევე, ღრმადმორწმუნე მართლმადიდებელი იყო.
421 წელს, პულხერიას თაოსნობით, იქორწინა მრავალმხრივ განათლებულ ევდოკიაზე. ევდოკიასა და პულქერიას შორის გარკვეული პერიოდის შემდეგ უთანხმოება ჩამოვარდა და პულხერია საკუთარი ნებით გაერიდა სახელმწიფოს მართვა-გამგეობას. ცოტა ხნის შემდეგ მეუღლისადმი თვითონ დედოფლის ერთგულებაში შეიტანეს ეჭვი. რის შემდეგაც ის საკუთარი ნებით გადასახლდა იერუსალიმში, სადაც აღესრულა კიდეც. ამის შემდეგ თეოდოსიმ დაითანხმა თავისი და სასახლეში დაბრუნებულიყო. თეოდოსიუსი მმართველობის უდიდესი პერიოდი თუ არ ჩავთვლით მცირე დაპირისპირებას სპარსეთთან, მშვიდობიანობა იყო. ხოლო 447 წელს იმპერიას თავს დაესხა ჰუნების ბელადი ატილა. ბრძოლაში ბიზანტიელები დამარცხდნენ და ზავის სანაცვლოდ თეოდოსიუსი დათანხმდა ხარკის გადახდას. თეოდოსიუსი დროს კონსტანტინოპოლს შემოავლეს მძლავრი გალავანი, რომელიც ცნობილია „თეოდოსიუსის კედლების“ სახელით. 425 წელს გაიხსნა კონსტანტინოპოლის უნივერსიტეტი. 438 წელს გამოსცა თეოდოსიუსის კოდექსი, რომელიც მოიცავდა სისხლის, საეკლესიო და სამოქალაქო სამართალს . თეოდოსიუსი ნადირობის დროს გადმოვარდა ცხენიდან, დაიზიანა ხერხემალი და მეორე დღეს გარდაიცვალა.
პულხერია (ბიზანტია)

კეთილმორწმუნე დედოფალი პულხერია ( დ. 19 იანვარი, 399 — გ. 453) — ბიზანტიის იმპერიის რეგენტი, თავისი უმცროსი ძმის თეოდოსიუს -ის მცირეწლოვანებისას 414–421 წლები, ხოლო მისი სიკვდილის შემდგომ 450–453 წლებში მმართველი დედოფალი, როგორც იმპერატორ მარკიანეს მეუღლე. პულხერია იყო ღრმადმორწმუნე პიროვნება და ასეთივე სულისკვეთებით აღზარდა საკუთარი და-ძმები. როგორც ამბობენ სასახლე მონასტერს დაამსგავსა. რაც ხალხში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა. ის იყო ინიციატორი 431 წელს მე-3 მსოფლიო საეკლესიო კრების მოწვევისა. სადაც დაგმობილი იქნა ნესტორიანული ერესი. მისივე ძალისხმევით მოიწვიეს 451 წლის ქალკედონის მე-4 მსოფლიო საეკლესიო კრება, რომელმაც დაგმო დიოსკორესა და ევტიქის ერესები. ბოლოს პულხერიამ მთელი ქონება გლახაკებს და ეკლესიას გადასცა, თვითონ კი მშვიდობით მიიცვალა 453 წელს. ეკლსიისადმი გაწეული ღვაწლისათვის იგი კანონიზებული იქნა წმინდანად.
დიდი გარეჯვრის ღვთისმშობლის ეკლესია

დიდი გარეჯვრის ღვთისმშობლის ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი გარეჯვრის ცენტრში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (6,3 4,2 მ), ნაგებია რიყის ქვით, კუთხეები, კარი და სარკმლები ამოყვანილია აგურით. ეკლესიის სამხრეთ კედელში არქიტრავით გადახურული კარი და თაღოვანი სარკმელია. თითო ასეთივე სარკმელი აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებშიცაა. ნახევარწრიულ აფსიდში ორი ოთხკუთხა ნიშია. გადახურვა კამაროვანი იყო. სამხრეთ ფასადზე აგურის წყობით გამოსახულია მაღალი ჯვარი, მის გვერდებზე - ჩაღრმავებული რომბებია.
დიდი მეჯვრისხევის კვირაცხოვლის ეკლესია

დიდი მეჯვრისხევის კვირაცხოვლის ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი მეჯვრისხევის განაპირას, აღმოსავლეთით, სასაფლაოზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (5 3,2 მ), ნაგებია რიყის ქვით, კონსტრუქციული ნაწილები შირიმისაა. შესასვლელი სამხრეთის კედელშია. ნახევარწრიულ აფსიდის ღერძზე ერთი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს სწორკუთხა ნიშებია. საკურთხეველი დარბაზისაგან გამოყოფილია პილასტრებზე დაყრდნობილი სატრიუმფო თაღით. საბჯენი თაღი კრონშტეინებს ეყრდნობა. ჩრდილოეთ კედლის ცენტრში სწორკუთხა ნიშია. დასავლეთ ფასადის ცენტრში მთლიანი შირიმის ქვისაგან გამოკვეთილი ჯვარია.
დიდი მეჯვრისხევის უსანეთის ეკლესია

დიდი მეჯვრისხევის უსანეთის ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი მეჯვრისხევის ცენტრში. დასავლეთ ფასადზე არსებული წარწერის თანახმად ეკლესია 1851 წელს აუშენებია ივანე ზაქარიას ძე ხახუტაშვილს.

ეკლესია დარბაზულია (12 7 მ), ნაგებია აგურითა და რიყის ქვით. შესასვლელები აქვს სამხრეთით და დასავლეთით. თითო სწორკუთხა სარკმელია ოთხივე მხარეს. ნახევარწრიული აფსიდის სარკმლის გვერდებზე ორ-ორი სწორკუთხა ნიშია. შენობის გრძივ კედლებზე თაროსებრკაპიტელებიანი პილასტრებია. პილასტრებს შორის დეკორატიული თაღები გადადის. აგურის ჯვაროვანი კამარა თაღებს ეყრდნობა. დარბაზის დასავლეთ ნაწილში ხის პატრონიკეა. ეკლესიის შიგნით შელესილი და შეთეთრებულია. ეკლესიაზე დასავლეთით მიშენებული იყო კვადრატული სამრეკლო (შემორჩენილია ორი სვეტი). თითქმის დანგრეულია სამხრეთის კარიბჭეც. ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით სამეურნეო დანიშნულების შენობებია მიდგმული.
დიდი მეჯვრისხევის ღვთისმშობლის ეკლესია

დიდი მეჯვრისხევის ღვთისმშობლის ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი მეჯვრისხევის ჩალხისუბანში. თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია ჯვარ-გუმბათოვანი ნაგებობაა. ნაგებია რიყის ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილია მხოლოდ საკურთხევლის სარკმელი, ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლების აღმოსავლეთ ნაწილი, აფსიდის კონქს აკლია ზედა ნაწილი. მთლიანადაა დანგრეული ეკლესიის დასავლეთ მხარე. აღმოსავლეთ მკლავში ნახევარწრიული აფსიდია, მის წინ - მოკლე ბემა. აფსიდის კონქის ქუსლი ნაწყობია თლილი ქვის ერთი რიგით. დანარჩენი მკლავები სწორკუთხა უნდა ყოფილიყო.
დიდი მეჯვრისხევის ღვთისმშობლის ეკლესია (IX-X საუკუნე)

დიდი მეჯვრისხევის ღვთისმშობლის ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი მეჯვრისხევში ძველ სასაფლაოზე. თარიღდება - საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (9,35 5,35 მ), ნაგებია ქვიშაქვის დიდი ქვებით. სატრიუმფო და საბჯენი თაღები გათლილი შირიმისაა. შიგნიდან არქიტრავიანი, გარედან თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია; საკურთხეველი ქვემოთ სწორკუთხაა, ზემოთ კი კონქის საფუძვლის ნალისებრ ფორმაში გადადის. ამის გამო საკურთხეველთან მიმდებარე პილასტრები ზემოთკენ თხელდება და გარკვეულ სიმაღლეზე აფსიდის კედლის სიბრტყეს უსწორდება. სამხრეთ კედელში ორი სწორკუთხა სარკმელია. სატრიუმფო თაღი თაროსებრ იმპოსტებს ეყრდნობა, ცილინდრული კამარა - პილასტრებზე დაყრდნობილ საბჯენ თაღს. დასავლეთ კედლის შეკიდული საბჯენი თაღი შეტეხილი ფორმისაა. ეკლესია შიგნით შელესილია. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის ზემოდან შემოვლებული აქვს გლუვი ლილვი, რომელიც ქვემოთ ჰორიზონტალური გადანაკეცით მთავრდება. ლილვს ზემოთ რელიეფური ჯვარია. ეკლესიას თაროსებრი ლავგარდანი აქვს.
დიდი მეჯვრისხევის ღვთისმშობლის ეკლესია (დარბაზული)

დიდი მეჯვრისხევის ღვთისმშობლის ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი მეჯვრისხევის ჩრდილოეთით, სასაფლაოზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (7,9 5,13 მ), ნაგებია ქვიშაქვითა და რიყის ქვით. სატრიუმფო და საბჯენი თაღები ნაწყობია კარგად გათლილი შირიმით. შესასვლელი დასავლეთ კედელშია. ნახევარწრიულ აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს წრიული ნიშებია. ნიშებს ზემოთ, კონქში ჩასმულია სწორკუთხა რეზონატორები. დასავლეთ კედელში ერთი ოთხკუთხა სარკმელია, სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში - სწორკუთხა ნიში. საბჯენი თაღი გრძივი კედლების პილასტრებს ეყრდნობა.
დიდი მეჯვრისხევის წმინდა გიორგის ეკლესია

დიდი მეჯვრისხევის წმინდა გიორგის ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი მეჯვრისხევის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მთის ფერდობზე, ადგილ ლომისაში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (5,9 3,95 მ), ნაგებია ქვიშაქვითა და დიდი რიყის ქვით. ნაგებობის კედლები შემორჩენილია დაახლოებით ერთი მეტრის სიმაღლეზე. შესასვლელი დასავლეთითაა. დარბაზი დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით.
არგენტინის პოლიტიკური სისტემა

არგენტინის პოლიტიკური სისტემა, როგორც მას კონსტიტუცია განსაზღვრავს, ემყარება წარმომადგენლობითი დემოკრატიის ფედერალურ საპრეზიდენტო რესპუბლიკას, სადაც სახელმწიფოს და მთავრობის მეთაურია არგენტინის პრეზიდენტი. საკანონმდებლო ხელისუფლება გაყოფილია პრეზიდენტსა და ორპალატიან არგენტინის ეროვნულ კონგრესს შორის. სასამართლო ხელისუფლება დანარჩენი შტოებისაგან დამოუკიდებელია. ქვეყანაში რეგულარულად ტარდება არჩევნები და მოქმედებს მრავალპარტიული სისტემა.

ამჟამინდელი მთავრობა
არგენტინის სახელმწიფოსა და მთავრობის ამჟამინდელი მეთაურია კრისტინა ფერნანდესი.

არგენტინის ორპალატიანი ეროვნული კონგრესი შედგება სენატისაგან (72 ადგილი), რომელსაც მეთაურობე ვიცე-პრეზიდენტი და დეპუტატთა საბჭოსაგან (257 ადგილი).

სასამართლო ხელისუფლება შედგება ფედერალური სასამართლოებისა და სხვადასხვა იურიდიული განყოფილებებისგან. აქ შედის უზენაესი სასამართლოც, რომელიც შედგება პრეზიდენტის მიერ დანიშნული და სენატის მიერ მოწონებული ცხრა წევრისაგან, რომელთა გადაყენებაც მხოლოდ კონგრესს შეუძლია.
არგენტინის გეოგრაფია

არგენტინა მდებარეობს სამხრეთ ამერიკაში, ანდებსა (დასავლეთით) და ატლანტის ოკეანეს შორის (აღმოსავლეთით). მოსაზღვრე ქვეყნებია: პარაგვაი და ბოლივია (ჩრდილოეთით), ბრაზილია და ურუგვაი (რდილო-აღმოსავლეთით), ჩილე (დასავლეთით).

არგენტინა, ბრაზილიის შემდეგ, ფართობის მხრივ სამხრეთ ამერიკის კონტინენტზე მეორეა და მსოფლიოში მერვე. საერთო ფართობი შეადგენს 2.7 მლნ კმ²-ს. არგენტინა პრეტენზიას აცხადებს ანტარქტიკის ნაწილზეც (არგენტინული ანტარქტიკა), მაგრამ ამავე დროს ხელი აქვს მოწერილი ანტარქტიკის ხელშეკრულებაზე, რომელიც კრძალავს ანტარქტიდის ტერიტორიაზე რომელიმე ქვეყნის სუვერენიტეტის გავრცელებას. ქვეყანა ასევე მოითხოვს სამხრეთ ატლანტის რამდენიმე კუნძულს, რომლებიც დღეს გაერთიანებული სამეფოს კონტროლის ქვეშაა.

კლიმატისა და რელიეფის მიხედვით, არგენტინა დაყოფილია შვიდ ზონად.

არგენტინის ანდები მოიცავს სამხრეთ ამერიკის უმაღლეს მწვერვალებს, მათ შორის კონტინენტისა და მთელი დასავლეთ ნახევარსფეროს ყველაზე მაღალ მწვერვალ აკონკაგუას ( 6,960 მ). მწვერვალი ჩილეს საზღვართან, ქალაქ სან-ხუანის სიახლოვეს მდებარეობს.

სამხრეთ-აღმოსავლეთის გარდა, არგენტინაში სულ რამდენიმე მნიშვნელოვანი მდინარეა, მაგრამ ბევრია სეზონური მდინარე. მათი უმრავლესობა ატლანტის ოკეანეს ერთვის, მაგრამ მდინარეთა საკმაოდ დიდი რაოდენობა ტბებში ჩაედინება. ქვეყნის ოთხი უმთავრესი მდინარე რიო-დე-ლა-პლატის ესტუარს უერთდება. მათ შორის მდინარე პარანა, ამაზონის შემდეგ სამხრეთ ამერიკის მეორე უგრძესი მდინარე (4,900 კმ), მდინარე ურუგვაი და კოლორადო.
რიო-ნეგრო (არგენტინა)

რიო-ნეგრო — მდინარე არგენტინაში. რიო-ნეგროს პროვინციის უმთავრესი მდინარე. მისი სიგრძეა 550 კმ. წარმოიქმნება მდინარეების — ნეუკენისა და ლიმაის შერწყმის შედეგად.

მდინარეს უდიდესი მნიშვნელობა აქვს ირიგაციისთვის. თამამად შეიძლება რიო-ნეგროს დამსახურებად ჩაითვალოს ის ფაქტი, რომ რიო ნეგროს-პროვინცია არგენტინის მსხლისა და ვაშლის 65 %-ს მოიწევს. გარდა ამისა, მდინარეზე აგებულია ჰიდროელექტროსადგური.
ანტარქტიკის ნახევარკუნძული

ანტარქტიკის ნახევარკუნძული — ანტარქტიდის ხმელეთის ყველაზე ჩრდილოეთი ნაწილი. წარმოადგენს ხმელეთის ზოლს უედელის ზღვიდან ეკლუნდის კუნძულამდე.

ანტარქტიკის ნახევარკუნძულს კლიმატის ცვლილებამ მნიშვნელოვანი ცვლილებები დაამჩნია. კვლევებმა აჩვენა, რომ გლობალურმა დათბობამ რეგიონში დიდი ცვლილებები გამოიწვია. შედეგად, ამ ტერიტორიაზე გაჩნდა უამრავი კვლევითი პუნქტები, გაჩნდა ტერიტორიული პრეტენზიები სხვადასხვა ქვეყნების მხრიდან. ნახევარკუნძული ხელახალა გახდა კამათის საგანი არგენტინასა, ჩილესა და დიდ ბრიტანეთს შორის, რადგან თითოეული მათგანი მიიჩნევს, რომ ის მის ანტარქტიკულ ტერიტორიებში შედიოდა. არც ერთი მხარის პრეტენზიას საერთაშორისო აღიარება არ აქვს, საკითხის გამწვავებას მხარეებიც ერიდებიან.
მარკიანე (ბიზანტია)

მარკიანე (ფლავიუს მარკიანე) (დ. 392 — გ. 27 იანვარი, 457) — აღმოსავლეთ რომის იმპერატორი 450-457 წლებში. ცხოვრების დიდი ნაწილი ლაშქრობებში გაატარა. სპარსეთის ომის დროს (420-422 წწ.) იყო გუთების ლეგიონში. 443 წელს აფრიკაში ვანდალებმა დაატყვევეს. გაათავისუფლა თავად ვანდალთა მეფემ გაიზერიხმა, რომელმაც იმპერატორობა უწინასწარმეტყველა და პირობაც ჩამოართვა, რომ იმპერატორობის შემთხვევაში ვანდალების წინააღმდეგ არ იომებდა. თეოდოსიუს -ის გარდაცვალების შემდგომ მისი კანდიდატურა სენატს შესთავაზეს, ხოლო პულხერია მას ცოლად უნდა გაჰყოლოდა იმ პირობით, რომ ის დარჩებოდა ქალწულად. რაზეც მარკიანე დათანხმდა.

მარკიანე იყო ჭკვიანი პოლიტიკოსი, მაგრამ დიდი განათლებულობით არ გამოირჩეოდა. მისი მმართველობისას შედგა 451 წელს მე-4 მსოფლიო საეკლესიო კრება ქალკედონში. მან ბოლო მოუღო ჰუნების თარეშს, თუმცა ამას ხელი, ასევე, შეუწყო ატილას სიკვდილმა 453 წელს.
სალტის პროვინცია

სალტა – არგენტინის პროვინცია, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი – სალტა. პროვინციის მოსახლეობა – 1 079 051 კაცი (2001). ფართობი – 155 488 კმ². პროვინცია მოიცავს 23 დეპარტამენტსა და 58 მუნიციპალიტეტს.

ისტორია
კოლუმბამდელ პერიოდში პროვინციის ტერიტორია დასახლებული იყო ინდიელებით. პირველი ესპანელი კონკისტადორი დიეგო დე ალმაგრო აქ 1535 წელს გამოჩნდა.

გალერეა
სანტა-კრუსის პროვინცია (არგენტინა)

სანტა-კრუსი – არგენტინის პროვინცია, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი – რიო-გალიეგოსი. პროვინციის მოსახლეობა – 196 958 კაცი (2001). ფართობი – 243 943 კმ². პროვინცია მოიცავს 7 დეპარტამენტს.

ისტორია
კოლუმბამდელ პერიოდში პროვინციის ტერიტორია დასახლებული იყო ინდიელებით. პირველი ევროპელები, რომლებიც პროვინციის სანაპიროებს მიადგა იყვნენ ესპანელები, კერძოდ ფერნანდო მაგელანის ექსპედიცია, რომელიც 1520 წელს გამოჩნდა სანაპიროსთან.
უედელის ზღვა

უედელის ზღვა — განაპირა ზღვა სამხრეთის ოკეანეში, ანტარქტიდის ნახევარკუნძულსა (დასავლეთით) და კოტსის მიწას (აღმოსავლეთით) შორის. ფართობი 2,8 მილიონი კმ², სიღრმე უმეტესად 3000 მ, მაქსიმალური 6820 მ. სამხრეთი ნაპირი წარმოადგენს ფილხნერ-რონეს შელფური მყინვარის კიდეს. სამხრეთი და სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი წყალმარჩხია. ზღვის მნიშვნელოვანი ნაწილი მთელი წლის განმავლობაში დაფარულია მოდრეიფე ყინულებით, ბევრია აისბერგი. ერთი მხრივ, ზღვა წარმოადგენს არგენტინა-ბრიტანეთს შორის დავის საგანს, ხოლო მეორე მხრივ ამ ტერიტორიაზე ჩილესაც აქვს პრეტენზია. უედელის ზღვა აღმოაჩინა ჯეიმზ უედელის ინგლისურმა ექსპედიციამ 1823 წელს და ატარებდა გეორგ -ის სახელს. უედელის სახელი ეწოდა 1930 წელს.

ისტორიკოსი თომას რ. ჰენრი 1950 წელს გამოცემულ თავის წიგნში „თეთრი კონტინენტი“ წერს: შემდეგ ის მთელ თავს უთმობს მწვანეთმიან კაცთევზასთან დაკავშირებულ მითებს, რომელიც გამჭვირვალე ყინულოვანი წყლებიდან იყურებოდა და 1949 წლამდე არ აძლევდა გემებს ყინულებს შორის ამ ვიწრო ბილიკის გავლის საშუალებას.
ვიედმა

ვედმა — ქალაქი არგენტინაში, რიო-ნეგროს პროვინციის დედაქალაქი.

ქალაქი გაშენებულია მდინარე რიო-ნეგროს სამხრეთ დინებაზე, ზღვის შესართავიდან 30 კმ-ის მოშორერით, ბუენოს-აირესიდან დაშორებულია 960 კმ-ით. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით, ვედმაში ცხოვცრობდა 47,246 ადამიანი.

მდინარე რიო-ნეგროს მეორე სანაპიორზე მდებარეოსბს ქალაქი კარმენ-დე-პატაგონესი. თუმცა წარსულში ეს ორივე ერთ ქალაქს წარმოადგენდა და კარმენ-დე-პატაგონესი ერქვა.
მერაბ კვირიკაშვილი

მერაბ (მეკო) კვირიკაშვილი (დ. 27 დეკემბერი, 1983) — ქართველი მორაგბე, საქართველოს ნაკრების წევრი. იგი ამჟამად თამაშობს საფრანგეთში. ეროვნულ გუნდში მერაბ კვირიკაშვილის დებიუტი შედგა 2003 წელს, თამაშობს 10 ნომრის პოზიციაზე.

მონაწილეობა აქვს მიღებული 2003, 2007, 2011 და 2015 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატებზე.

2017 წლის 19 თებერვალს კვირიკაშვილმა გერმანიის ნაკრებთან გამართულ შეხვედრაში მე-100 კეპი მოიპოვა და პირველი ქართველი ცენტურიონი გახდა.

პირადი ცხოვრება
მერაბს ჰყავს 4 შვილი. მისი მეუღლე ანა ბუაძე გარდაიცვალა 2016 წლის 21 ივლისს ავტოავარიის შედეგად, მათი ქორწინების 14 წლის თავზე.
ქალკედონი

ქალკედონი — ანტიკური ხანის ქალაქი. მდებარეობდა მცირე აზიის ნახევარკუნძულის დასავლეთით, მარმარილოს ზღვის სანაპიროზე. დღეს წარმოადგენს სტამბოლის აზიური ნაწილის ერთ-ერთ რაიონს სახელწოდებით — ქადიქიოი.

ქალკედონი დაარსებულია ძველი ბერძნების (მეგარელთა) მიერ ძვ. წ. 685 წელს. ბიზანტიონის დაარსებამდე რამდენიმე წლით ადრე. ის მდებარეობდა ბოსფორის სრუტის დასაწყისში, ბიზანტიონის მოპირდაპირე სანაპიროზე. ქალკედონი ანტიკური ხანაში და ადრეულ შუა საუკუნეებში წარმოადგენდა მნიშვნელოვან სავაჭრო და პოლიტიკურ ცენტრს და აყვავებული ქალაქი იყო.

ქალკედონში 451 წელს გაიმართა მე-4 მსოფლიო საეკლესიო კრება, რომელმაც საბოლოოდ დაამტკიცა მრწამსი დღევანდელი ფორმით და დაგმო მონოფიზიტობა. ბიზანტიის იმპერიის დასუსტებამ გამოიწვია, 1353 წელს, მისი მიტაცება ოსმალეთის იმპერიის მიერ, რომლის დედაქალაქ სტამბოლის ზრდის გამო ქალკედონი მოექცა მის შემადგენლობაში და დღეს წარმოადგენს მის ერთ-ერთ რაიონს სახელწოდებით — ქადიქოი.
გიორგი ასანიძე

გიორგი ასანიძე (დ. 30 აგვისტო, 1975, საჩხერე) — ქართველი სპორტსმენი, საქართველოს ძალოსანთა ნაკრების მთავარ მწვრთნელი, საქართველოს პარლამენტის ორგზის ( 2004, 2008) წევრი. ვახტანგ გორგასლის და ხარისხის ორდენებისა და ღირსების ორდენის კავალერი.

ბიოგრაფია
გიორგი ასანიძე დაიბადა 1975 წლის 30 აგვისტოს ქალაქ საჩხერეში. 1996 წელს დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის აკადემია. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (კრწანისის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკიდან „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“. 2006-2007 წლებში — რუსეთის ფედერაციის ხელისუფლების მიერ საქართველოს მოქალაქეთა მიმართ განხორციელებელი ქმედებების შემსწავლელი დროებითი საგამოძიებო კომისიის წევრი. 2008-2012 წლებში — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (გლდანის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკიდან „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. იყო სპორტისა და ახალგაზრდულ საქმეთა კომიტეტის თავმჯდომარე. 2013 წელს გიორგი ასანიძე დაინიშნა საქართველოს ძალოსანთა ნაკრების მთავარ მწვრთნელად.
პროფესიით არის მწვრთნელი–პედაგოგი და ეკონომისტი.

2017 წელს საქართველოს სპორტულ ჟურნალისტთა ასოციაციაციამ გიორგი ასანიძე წლის საუკეთესო მწვრთნელად დაასახელა.

2018 წელს საქართველოს განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტრომ დაასახელა წლის საუკეთესო მწვრთნელად.

კარიერული მიღწევები
ასანიძემ მონაწილეობა მიიღო 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაში 85 კგ წონით კატეგორიაში, სადაც მან მოიგო ბრინჯაოს მედალი. 2001 წელს გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი (ანტალია). 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე მოიპოვა ოქროს მედალი.

ატაცი: 181 კგ
აკვრა 210 კგ
დიდი წერეთის ღვთისმშობლის ეკლესია

დიდი წერეთის ღვთისმშობლის ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი წერეთის ცენტრში. თარიღდება - საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (12,5 7,5 მ). გარე კედლები ნაგებია თლილი ქვით, შიგნიდან - ნატეხი ქვით, კონსტრუქციული ნაწილები - თლილი შირიმით. გარედან არქიტრავით გადახურული, შიგნიდან ტიმპანიანი შესასვლელი სამხრეთითაა. აფსიდში ერთი სარკმელია, სამხრეთის კედელში - ორი. აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს თითო პატარა ნიშია; ცენტრში დგას სწორკუთხა ვიწრო სატრაპეზო ქვა. კედლები მოხატული ყოფილა (ჩანს საღებავის კვალი).
დიდი ხურვალეთის კვირაცხოვლის ეკლესია

დიდი ხურვალეთის კვირაცხოვლის ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი ხურვალეთის აღმოსავლეთით 0,5 კილომეტრზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (6,44,4 მ). ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. ეკლესიას სამხრეთით არქიტრავით გადახურული კარი და თაღოვანი სარკმელი აქვს, აღმოსავლეთით და დასავლეთით - თითო ასეთივე სარკმელი. აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. დარბაზის დასავლეთ კედლის კუთხეების პილასტრებზე გადადის შირიმის ქვის თაღი, აფსიდის მარტივპროფილიან იმპოსტებზე - აგურით ნაწყობი ოდნავ შეისრული თაღი. თაღებს, ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კედლებს ემყარება აგურის კვადრატული კამარა. ეკლესიას აგურის თაროსებრი ლავგარდანი აქვს.
დიდი ხურვალეთის ღვთისმშობლის ეკლესია

დიდი ხურვალეთის ღვთისმშობლის ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი ხურვალეთის ჩრდილოეთით სამ კილომეტრზე, ადგილ ძუკათაში, მდინარე ხურვალეთის მარცხენა ნაპირზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (10,8 5,9 მ), ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. პილასტრები, კარისა და სარკმლების საპირეები ამოყვანილია შირიმის ქვით. შესასვლელები სამხრეთითა და ჩრდილოეთითაა. ღრმა ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, მის ორივე მხარეს - თითო ოთხკუთხა ნიში. ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელზე, მთელ სიგრძეზე მიდგმულია სწორკუთხა სათავსი (10,8 3,3 მ), რომელიც აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდით მთავრდება. აფსიდში თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო ოთხკუთხა ნიშია. ზუსტად იმავე ზომის სათავსია მიშენებული ეკლესიის სამხრეთ კედელზე. მას კარი სამხრეთით აქვს.
დიდი ხურვალეთის ყველაწმინდის ეკლესია

დიდი ხურვალეთის ყველაწმინდის ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი ხურვალეთის ცენტრში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (8,3 5,5 მ), ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. შენობის კუთხეები, კარი და სარკმლები ამოყვანილია ნატეხი ქვისა და კვადრატული აგურის თანაბარი წყობით. ეკლესიას სამხრეთითა და დასავლეთით არქიტრავით გადახურული შესასვლელები აქვს. აღმოსავლეთის, დასავლეთისა და სამხრეთის კედლებში თაღოვანი სარკმლებია. აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს თითო ოთხკუთხა ნიშია. კამაროვანი გადახურვა დარბაზის შუა საბჯენ და დასავლეთ კედლის თაღებსა და ორსაფეხურიან იმპისტებზე დაყრდნობილ სატრიუმფო თაღს ეყრდნობა. დასავლეთის ფასადზე ჯვრის ორი რელიეფური გამოსახულებაა. ლავგარდანი აგურისაა, სახურავი - ფილაქვის.