iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ელენა მოსკოველი

ელენა მოსკოველი (, ; დ. 19 მაისი, 1476 — გ. 20 იანვარი, 1513) — რიურიკების დინასტიის წარმომადგენელი. მოსკოვის დიდ მთავარ ივანე -ისა და სოფია პალეოლოგინას ასული. ლიტვის დიდი მთავარი 1495-1506 წლებში და პოლონეთის დედოფალი 1501-06 წლებში როგორც ალექსანდრე -ის მეუღლე.

ბიოგრაფია
ელენა დაიბადა 1476 წლის 19 მაისს მოსკოვის დიდი სამთავროს დედაქალაქ კრემლში. იგი იყო მოსკოვის დიდ მთავარ ივანე -ისა და მისი მეუღლის, სოფია პალეოლოგინას ასული. დედის მხრიდან ელენა ბიზანტიის იმპერატორ მანუელ -ის შვილთაშვილი იყო.

1492 წელს დაიწყო რუსეთ-ლიტვის ომი, რომელიც რამდენიმე წელიწადში ზავით დასრულდა. ლიტვასთან ალიანსის გასამყარებლად ივანე -მ ელენა 1495 წლის 18 თებერვალს ლიტვის დიდ მთავარ ალექსანდრე -ს მიათხოვა. ქორწინებას უნდა მოეწესრიგებინა ლიტვასა და რუსეთს შორის არსებული არეული სიტუაცია, თუმცა უარესი მოხდა. კათოლიკე ალექსანდრე, რომელიც პოლონეთის ტახტის მემკვიდრეც იყო ელენას დაჟინებით სთხოვდა კათოლიციზმის მიღებას, თუმცა დედოფალი მტკიცედ იდგა მართლმადიდებლობაზე და რელიგიის შეცვლას არ აპირებდა. ამას გარდა, ლიტვასა და რუსეთს შორის ომები კვლავ გაგრძელდა 1500-03, 1507-08 და 1512-22 წლებში, რა დროსაც ელენა შუამავლის როლს ასრულებდა ლიტველებსა და რუსებს შორის.

1501 წელს მისი მაზლი, მეფე იან უშვილოდ აღესრულა, რის გამოც პოლონეთის მეფე მისი ქმარი ხდება, ელენა კი დედოფლად გვევლინება. იგი ძალიან განათლებული ქალი იყო. მიუხედავად რელიგიური განსხვავებისა, პოლონელებს დედოფალი მალევე შეუყვარდათ, რომელსაც გარშემორტყმული ჰყავდა პოლონელი ჰუმანისტები.

ალექსანდრეს გარდაცვალების შემდეგ, ვინაიდან მათ შვილები არ ჰყოლიათ, ტახტზე მისი კიდევ ერთი მაზლი სიგიზმუნდ ავიდა, რის გამოც ელენამ დატოვა პოლონეთი და 1506 წლიდან ლიტვაში გადასახლდა. მან სწორედ აქ გაატარა სიცოცხლის უკანასკნელი წლები და გარდაიცვალა კიდეც 1513 წლის 20 იანვარს, 36 წლის ასაკში. დაკრძალეს ვილნიუსის საკათედრო ტაძარში.
თბილისის პედაგოგიური მუზეუმი

თბილისის პედაგოგიური მუზეუმი — მუზეუმი თბილისში, რომელიც დაარსდა კავკასიის პედაგოგიური მუზეუმის ბაზაზე. ეს იყო მნიშვნელოვანი კულტურულ-საგანმანათლებლო ცენტრი, სასწავლო-საჩვენებელი დაწესებულება. დირექტორი — გ. ზინჩენკო. მუზეუმი 1903 წელს გაიხსნა. 1907 წელს რუდოლფმა დაიწყო მისი რეორგანიზაცია და იგი გადააკეთა კავკასიის სამოსწავლო ოლქის ცენტრალურ პედაგოგიურ მუზეუმად. განსაკუთრებული მნიშვნელობის იყო მუზეუმის ფუნდამენტური ბიბლიოთეკა, სადაც 23 ათასზე მეტი წიგნი იყო დაცული.

1918 წლის სექტემბერში განათლების მინისტრმა გ. ლასხიშვილმა პარლამენტსა და მთავრობას წარუდგინა გეგმა-მოხსენება თბილისში ცენტრალური პედაგოგიური მუზეუმის გახსნის შესახებ. მოხსენებაში ნათქვამი იყო, რომ მუზეუმს უნდა დაეჭირა დიდი ადგილი სახალხო განათლების სფეროში და მეტად დააახლოებოდა ეროვნული სკოლის ინტერესებს. ის წერდა: მუზეუმის რეორგანიზაციისათვის მინისტრი ითხოვდა გარკვეულ თანხებს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან და სათანადო მხარდაჭერას.

მთავრობამ და პარლამენტმა მოიწონეს კანონ-პროექტი. 1919 წლის 3 მაისის განკარგულებით, სახალხო განათლების სამინისტრომ ჩაატარა მუზეუმის რევიზია ალექსანდრე ჯავახიშვილის ხელმძღვანელობით. ჯავახიშვილის დასკვნაში აღნიშნული იყო, რომ მუზეუმი წარმოადგენდა ძვირფას განძს საქართველოში სწავლა-განათლებისათვის და განსაკუთრებული ყურადღებას იმსახურებდა, მით უმეტეს იმ დროს, როდესაც ქვეყანაში განათლების ახალ სისტემას ეყრებოდა საფუძველი და ქვეყანა თითქმის მოწყვეტილი იყო გარესამყაროს. კომისიის სახელით, ალ. ჯავახიშვილი ამ მუზეუმის ასაღორძინელად და სწავლა-განათლების სასარგებლო დაწესებულებად მისი გადაქცევისათვის საჭიროდ მიიჩნევდა მის ხელახალ ორგანიზებას, შესაფერისი ბინის გამონახვას, სადაც სამუზეუმო ნივთების შენახვისა და გამოფენის საუკეთესო პირობები იქნებოდა. ყურადღება დაეთმობოდა ნივთების დაცვისა და საგამოფენო ექსპოზიციების მოწყობას.

ლექცია-საუბრებისათვის მუზეუმს სპეციალური აუდიტორია სჭირდებოდა. მუზეუმში შეიქმნებოდა ქართული და, ზოგადად, კავკასიის განყოფილება, სადაც წარმოდგენილი იქნებოდა ადგილობრივი ბუნება, მცხოვრებლები, მოსახლეობის საქმიანობა. აღიწერა მუზეუმის მთელი ქონება, შედგა კატალოგები, ყურადღება მიექცა კოლექციების დაცვას, რომელსაც ეტყობოდა გაზიდვა-გატაცების ბეჭედი. შეიქნა მუზეუმის ახალი მართვა-გამგეობის ორგანო, დაიგეგმა პედაგოგიური მუზეუმის გაფართოება-შევსება, რათა იგი ქცეულიყო რესპუბლიკის სასარგებლო დაწესებულებად. ხელმძღვანელ კომიტეტს სათავეში ჩაუდგა ალექსანდრე ჯავახიშვილი.
ბარბარა ზაპოლია

ბარბარა ზაპოლია (, ; დ. 1495 — გ. 2 ოქტომბერი, 1515) — ზაპოლიების დინასტიის წარმომადგენელი. უნგრეთის მეფე იან ზაპოლიას უმცროსი და. პოლონეთისა და ლიტვის დედოფალი 1512-15 წლებში როგორც სიგიზმუნდ -ის პირველი ცოლი.

ბიოგრაფია
ბარბარა დაიბადა 1495 წელს ტრენჩინში, თანამედროვე სლოვაკეთის ტერიტორიაზე, თუმცა იმხანად უნგრეთის ძლევამოსილ სამეფოში. იგი იყო უნგრეთის პალატინ იშტვან ზაპოლიასა და ტეშენის პრინცესა იადვიგა ციშინსკას ასული. მისი ოჯახი უნგრეთის ყველაზე ძლევამოსილი და მდიდარი გვარის წარმომადგენელი იყო მეფის შემდეგ და გასაკვირი არცაა, რომ შემდგომში მისი ძმა იანი ჰაბსბურგებს ეცილებოდა ტახტში.

1512 წლის 8 თებერვალს ბარბარა ცოლად შერთეს პოლონეთისა და ლიტვის მეფე სიგიზმუნდ -ს. ამავე დღეს, ვაველის კათედრალში შედგა მისი დედოფლად კორონაცია. ამის შემდეგ იგი სიგიზმუნდთან ერთად დასახლდა კრაკოვის სამეფო კარზე.

ქორწინების დროს, 1512 წელს სიგიზმუნდ აქტიურად იყო ჩაბმული რუსეთის წინააღმდეგ ომებში. მისი ქვეყანაში არ ყოფნისას სახელმწიფოს დედოფალი ბარბარა მართავდა, რომლის რეზიდენციადაც ვილნიუსი იქცა, თუმცა ქმრის დაბრუნებისთანავე კრაკოვს უბრუნდებოდა. ქორწინებიდან ერთ წელიწადში ბარბარამ გოგონა გააჩინა, რომელსაც სიგიზმუნდმა თავისი დის პატივსაცემად იადვიგა დაარქვა. 1515 წლის 2 ოქტომბერს ახალგაზრდა დედოფალი მეორე მშობიარობას გადაჰყვა. მან კვლავ გოგონა გააჩინა, სახელად ანა, რომელიც 5 წლის ასაკში დაიღუპა. მისი გარდაცვალებით სიგიზმუნდმა უნგრეთი, როგორც მოკავშირე დაკარგა, ამიტომაც მემკვიდრის გასაჩენად და ახალი მოკავშირის შესაძენად მან მეორე ქორწინება მოისურვა. 1518 წელს სიგიზმუნდმა ცოლად შეირთო მილანის ჰერცოგის ასული და ნეაპოლის მეფის დის შვილი ბონა სფორცა, რომელთანაც მრავალი შვილი შეეძინა.

1515 წელს, ბარბარას გარდაცვალების შემდეგ სიგიზმუნდმა იგი ვაველის კათედრალში ღირსეულად დაკრძალა. ამ ამბიდან ათი წლის თავზე, 1526 წელს ოსმალებმა ბრძოლაში მოკლეს უნგრეთის მეფე ლაიოშ , რომლის შემდეგაც უნგრეთის მეფე ბარბარას ძმა, იან ხდება.
ახალი ძალა

„ახალი ძალა“ — ორკვირეული ჟურნალი, ეროვნულ-დემოკრატიული ახალგაზრდობის მთავარი კომიტეტის პერიოდული ორგანო. ჟურნალის დასათაურება და მიზანდასახულობა ნათლადაა ახსნილი მიხეილ ხერხეულიძის წინასიტყვაობაში. ავტორი საუბრობს საქართველოში შექმნილ მძიმე ეკონომიკურ და პოლიტიკურ მდგომარეობაზე და იმედის თვალით შეჰყურებს ახალგაზრდა პოლიტიკოსთა ერთობას, „ლამაზ ჭაბუკს“, რომელიც არსებული ვითარების შეცვლას შეძლებს და ქვეყანას კრიზისული სიტუაციიდან გამოიყვანს. წერილში ნათქვამია, რომ ამ დიდი მიზნის მისაღწევად ახალ პოლიტიკურ ძალას საკუთარი პერიოდული ორგანო დაეხმარება.

პროფილიდან გამომდინარე, ჟურნალი უპირატესობას ანიჭებს პოლიტიკურ თემატიკას და ყურადღებას ამახვილებს ქართულ პოლიტიკურ ველზე არსებული პარტიებისა და პოლიტიკური დაჯგუფებების საქმიანობაზე. გამოცემაში გვხვდება მსგავსი შინაარსის არაერთი პუბლიკაცია. მათ შორისაა ფსევდონიმით „მ. კ-ლი“ ხელმოწერილი სტატია „ახალი ძალა“, რომელშიც საუბარია საქართველოში მოქმედ ორ მთავარ მეტოქე პოლიტიკურ ძალაზე — სოციალ-დემოკრატიულ და ეროვნულ დემოკრატიაზე, მათ მსოფლმხედველობრივ თავისებურებებზე. ავტორი ერის გამაერთიანებელ ძალად სწორედ ახალ პოლიტიკურ ერთობას მიიჩნევს.

გ. ფერაძის წერილში „მთლიანი საქართველო“ ყურადღება გამახვილებულია ეროვნულ-დემოკრატიულ პარტიაზე, მის ამოცანებსა და მიზნებზე. სოციალ-დემოკრატიული პარტიის კრიტიკასა და პარტიული დიფერენციაციის საკითხებს ეძღვნება ვ. მერკვილაძის „პოლიტიკური შენიშვნები“ და სხვ. პოლიტიკური სტატიების გარდა, ჟურნალი გარკვეულ ადგილს უთმობს კულტურის, ხელოვნებისა და განათლების საკითხებს. საყურადღებოა მიხ. კიაზაშვილის „დრამატული ხელოვნება და ახალი მსახიობი“, სადაც ავტორი თეატრალურ ცხოვრებაში არსებულ სირთულეებზე მიაპყრობს მკთხველის ყურადღებას. თბილისში უნივერსიტეტის გახსნას ეხმაურება წერილი „აწმყო მომავლის ხიდია“, რომელშიც ავტორი, ფსევდონიმით „გოგლი“, ქვეყნისთვის უნივერსიტეტის უდიდეს მნიშვნელობაზე საუბრობს. ჟურნალში იბეჭდება გრ. მეგრელიშვილის ლექსი „საგალობელი“. ეს ერთადერთი მხატვრული ტექსტია, რომელიც ჟურნალის ამ ნომერში დაისტამბა. ჟურნალში ჭარბადაა წარმოდგენილი ინფორმაციული მასალა - მოკლე ცნობები როგორც პარტიული, ისე ზოგადად ქვეყნის ცხოვრებიდან; გვხვდება შეტყობინებები საერთაშორისო ვითარების შესახებ. მაგალითად, ამ მიზანს ემსახურება რუბრიკა: „გერმანია-ოსმალეთის ამბები“. მთლიანობაში, „ახალი ძალა“ ამართლებს თავის ამოცანას და დამფუძნებელი პოლიტიკური ძალის ინტერესებს ემსახურება.
ბუდუხური ენა

ბუდუხური ენა (თვითდასახელება: / ) — ნახური-დაღესტნური ენათა ოჯახის ლეზგიური ჯგუფის, შაჰდაღის ქვეჯგუფის უმწერლობო ენა. გავრცელებულია ძირითადად სოფელ ბუდუხში.

გრამატიკა
ბუდუხური ენის ბგერითი სისტემა წარმოგვიდგენს იბერიულ-კავკასიური ენებისათვის დამახასიათებელ საერთო ვითარებას. აქვს ხმოვანი ჷ, აგრეთვე უმლაუტიზებული (ზოგჯერ უ თანხმოვნის გავლენით) და ფარინგალიზებული ხმოვნები. გრძელი და მოკლე ხმოვნების დაპირისპირება არ დასტურდება. ფონეტიკური პროცესებიდან აღსანიშნავია ხმოვანთა ჰარმონია. სახელს აქვს ბრუნვის კატეგორია. გამოიყოფა 7 ძირითადი ბრუნვა (სახელობითი, ერგატივი, ნათესაობითი , მიცემითი , მოქმედებითი, „კუთვნილებითი“) და ლოკატიურ ბრუნვათა ფორმები. არსებითი სახელის მრავლობითი რიცხვი იწარმოება აგლუტინაციის წესით. სახელი განარჩევს 3 (ისტორიულად — 4) კლასს. ზმნაში მხოლობით რიცხვში ვლინდება 4 კლასი, ოღონდ კლასთა ექსპონატები ხშირად ემთხვევა ერთმანეთს (ერთიანდება და ან და კლასი). მრავლობით რიცხვში ჩვეულებრივ 2 ფორმაა (ერთი — -, მეორე — - კლასისა). უღვლილება კლასოვანია (პირის კატეგორია არ გააჩნია): გარდაუვალ ზმნაში აღინიშნება სუბიექტის, გარდამავალში — პირდაპირი ობიექტის კლასი (ორსავე შემთხვევაში სახელობითი ბრუნვაა გამოყენებული). ჩამოყალიბებულია დრო-კილოთა სისტემა. დასტურდება აბსულუტივის ფორმები. წარმოდგენილია წინადადების 3 კონსტრუქცია: ნომინატიური, ერგატიული, დატიური.
ელიზაბეთ ავსტრიელი

ელიზაბეთ ავსტრიელი შეიძლება იყოს:

ელიზაბეთ ავსტრიელი — გერმანიის მეფე ალბრეხტ -ის ასული, ლოთარინგიის ჰერცოგ ფრიდრიხ -ის მეუღლე;
ელიზაბეთ ავსტრიელი — გერმანიის მეფე ალბრეხტ -ის ასული, პოლონეთისა და ლიტვის მეფე კაზიმირ -ის მეუღლე;
ელიზაბეთ ავსტრიელი — საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ -ის ასული, პოლონეთისა და ლიტვის მეფე სიგიზმუნდ ავგუსტის მეუღლე;
ელიზაბეთ ავსტრიელი — საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან -ის ასული, საფრანგეთის მეფე შარლ -ის მეუღლე;
ელიზაბეთ ავსტრიელი — ავსტრია-უნგრეთის იმპერატორ კარლ -ის ასული, ლიხტენშტაინის პრინც ჰაინრიხ -ის მეუღლე;
დროებითი საგანგებო სასამართლო

საქართველოს ეროვნულმა საბჭომ 1918 წლის 20 სექტემბერს „რესპუბლიკის დროებითი საგანგებო სასამართლოს“ შესახებ დებულება დაამტკიცა. საგანგებო სასამართლო სამხედრო სასამართლოს ფუნქციებს ასრულებდა. ეს იყო „დროებითი“ სასამართლო ინსტანცია, ვინაიდან, ნაფიც-მსაჯულთა ინსტიტუტის შემოღების შემდგომ, მისი ფუნქციები ნაფიც-მსაჯულთა იურისდიქციაში მოექცა. დებულებით განისაზღვრა მოსამართლეთა არჩევისა და სასამართლოში საქმის წარმოების წესები. საგანგებო სასამართლოს შემადგენლობაში შედიოდნენ: თავმჯდომარე, მისი მოადგილე და 5 წევრი. მათ თანამდებობაზე ნიშნავდა საქართველოს მთავრობა. სასამართლო ყველა საკითს ხმების უმრავლესობით წყვეტდა. დროებითი საგანგებო სასამართლოს გადაწყვეტილების გასაჩივრება დასაშვები იყო საკასაციო წესით საქართველოს რესპუბლიკის უმაღლეს სასამართლოში (მის დაარსებამდე კი სასამართლო პალატაში). სამხედრო სასამართლოს საქმისწარმოების წესდების მიხედვით, საგანგებო სასამართლოს სასიკვდილო განაჩენის გამოტანის უფლება ჰქონდა. საქართველოს პარლამენტის 1919 წლის 31 იანვრის კანონით გაფართოვდა საგანგებო სასამართლოს უფლებამოსილება. კერძოდ, კანონის პირველი მუხლის მიხედვით, ნაფიც-მსაჯულთა სასამართლოს შემოღებამდე თანამდებობის პირთა და მოხელეთა მიერ ჩადენილი დანაშაულობანი დროებით საგანგებო სასამართლოს დაექვემდებარა. მწვავე დებატები გამოიწვია საკონსტიტუციო კომისიის 1919 წლის 8 იანვრის სხდომაზე საკითხმა — უნდა ყოფილიყო თუ არა დროებითი და საგანგებო სასამართლოს არსებობა კონსტიტუციურად გარანტირებული. „სასამართლოს“ შესახებ დებულება წარმოდგენილი იყო გ. ნანეიშვილის მიერ. მისი მე-3 მუხლი ასეთი შინაარსის იყო:

რ. არსენიძე მხარს უჭერდა კონსტიტუციაში საგანგებო სასამართლოების შესახებ ნორმის არსებობას. ის მიუთითებდა:

პ. საყვარელიძეც დაეთახნმა ამ მოსაზრებას და იქვე განაცხადა:

ს. ჯაფარიძე დაეთანხმა საყვარელიძეს და აღნიშნა:
.
მან იმავე სხდომაზე წარმოადგინა მუხლის ახალი რედაქცია:

ს. ჯაფარიძის ეს მოსაზრება ერთხმად იქნა მიღებული. თუმცა კონკრეტული ჩანაწერი დროებითი საგანგებო სასამართლოს შესახებ 1921 წლის კონსტიტუციაში არ გვხვდება. ბუნდოვანია მისი 43-ე მუხლი, რომელიც პირის „სამხედრო სამართალში“ მიცემაზე საუბრობს და არ მიუთითებს, თუ რომელ სასამართლოს გულისხმობს კანონმდებელი: ამბოხებისა ან ომის დროს, პარლამენტს უფლება აქვს დროებით შეაჩეროს მთელს რესპუბლიკაში, ან რომელსამე მის ნაწილში იმ უფლებათა გარანტია, რომელიც აღნიშნულია შემდეგ მუხლებში: 19, 22, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 32, 33 და 38, ომის დროს კი 21 მუხლშია ღნიშნული გარანტიაც იმ პირობით, რომ სამხედრო სამართალში მიცემა შესაძლებელია მხოლოდ მოქმედი ჯარის მიერ დაკავებულ ტერიტორიაზე. თუ პარლამენტი შეკრებილი არ არის, მთავრობას შეუძლია თავის პასუხისმგებლობით შეაჩეროს ზემოაღნიშნულ გარანტიათა მოქმედება, მხოლოდ დაუყოვნებლივ უნდა მოიწვიოს პარლამენტი და თავის დადგენილება წარუდგინოს.
ერთა ლიგის საქართველოს ასოციაცია

ერთა ლიგის საქართველოს ასოციაცია — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ერთა ლიგაში გაწევრიანებისთვის შექმნილი საზოგადოება, რომლის მიზანი იყო ამ საკითხის პოპულარიზება. დაარსდა ქალაქ ტფილისში 1919 წლის 7 დეკემბერს. ასოციაციის პრეზიდენტი ლ. ლომთათიძე, ვიცე-პრეზიდენტი — ვახტანგ ღამბაშიძე. გამგეობის წევრები: გიორგი ლასხიშვილი, რაჟდენ არსენიძე, პეტრე საყვარელიძე, გიორგი გვაზავა, გრიგოლ ვეშაპელი. ასოციაციის წარმომადგენლები ერთა ლიგის ბრიუსელის კონგრესზე იყვნენ კარლო ჩხეიძე და ზურაბ ავალიშვილი. ასოციაცია საგანგებო მანდატით აღჭურვილ პირთა მეშვეობით პირდაპირ ურთიერთობას ამყარებდა ერთა ლიგის სხვადასხვა მოქმედ სტრუქტურებთან. ერთა ლიგის ქართული ასოციაციის ძალისხმევით, 1920 წლის 12-16 ოქტომბერს მილანში გამართულ ერთა ლიგის საერთაშორისო ასოციაციების მეოთხე კონგრესზე საქართველოს საკითხი სერიოზული მსჯელობის საგანი გახდა. კონგრესზე ერთა ლიგის საქართველოს ასოციაცია ერთხმად იქნა მიღებული ერთა ლიგის მსოფლიო ასოციაციის წევრად. ამ პოლიტიკური წარმატების შემდეგ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ კიდევ უფრო გაააქტიურა მოღვაწეობა ერთა ლიგის სრულუფლებიანი წევრობის მოსაპოვებლად. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდგომ დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ ემიგრაციაში გააგრძელა საერთაშორისო ასპარეზზე მუშაობა საქართველოს საკითხის პოპულარიზაციის მიზნით. 1934 ინგლისში გაიმართა ერთა ლიგის დამხმარე ასოციაციის საერთაშორისო კონგრესი, რომელსაც დაესწრო მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის დელეგაცია. საქართველოს დელეგაციაში შედიოდნენ ევგენი გეგეჭკორი, გიორგი გვაზავა და ანდრო გუგუშვილი. ერთ-ერთ სხდომაზე კონგრესმა განიხილა საქართველოს საკითხი. მოხსენება კონგრესს გიორგი გვაზავამ წარუდგინა. ის შეეხო იმ მომენტებს, რომელიც საქართველოს უფლებას აძლევდა, მოეთხოვა 1921 დაკარგული დამოუკიდებლობის აღდგენა. ერთა ლიგის დამხმარე ასოციაციის კონგრესმა დაადასტურა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციისა და ანექსიის ფაქტი. ამასთან, კონგრესმა ერთა ლიგას მოუწოდა, საერთაშორისო სამართლის ნორმებიდან გამომდინარე, დახმარებოდა საქართველოს ქვეყანაში ნორმალური ვითარების აღსადგენად.
ალექსანდრე რაქვიაშვილი

ალექსანდრე რაქვიაშვილი (დ. 1 აგვისტო, 1943, ბალეი, რუსეთის სფსრ, სსრკ) — ქართველი კომპოზიტორი.

ბიოგრაფია
ალექსანდრე რაქვიაშვილმა 1969 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. 1969–1972 წლებში მუშაობდა საქართველოს ტელევიზიის საესტრადო ორკესტრის ხელმძღვანელად; 1973–1974 წლებში იყო ექსპერიმენტული თეატრ–სტუდია „მეტეხის“ მუსიკალური ხელმძღვანელი, 1973–1977 წლებში თბილისის გრიბოედოვის სახელობის თეატრის მუსიკალური ხელმძღვანელი; 1977–1980 წლებში იყო ამიერკავკასიის სასაზღვრო ოლქის წითელდროშოვანი ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელი; 1980 წლიდან კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ მუსიკალური რედაქტორი; მისი შემოქმედება ძირითადად შემოიფარგლება საესტრადო მუსიკით; დაწერილი აქვს: კამერულ-ინსტრუმენტული ნაწარმოებები – რონდო სიმებიანი ორკესტრისათვის (1963), სიუიტა სიმებიანი ორკესტრისათვის შ. რუსთაველის მიხედვით (1964), ოთხი პიესა სიმებიანი კვარტეტისათვის (1965), სონატა ფორტეპიანოსათვის (1966), ორი მინიატურა ნონეტისათვის (1967), ვარიაციები ხალხურ თემაზე ფორტეპიანოსათვის (1973); კამერულ-ვოკალური ნაწარმოებები – ორი რომანსი (1968), 12 საბავშვო სიმღერა (1970); საგუნდო ნაწარმოებები; საესტრადო ნაწარმოებები – სიუიტა საესტრადო ორკესტრისათვის (1972), საესტრადო საორკესტრო პიესები „მგზავრული“, „დღესასწაული სოფლად“, „ექო მთებში“, სიმღერები; მუსიკა დრამატული სპექტაკლების, მუსიკალური თეატრის, ბალეტი „პიგმალიონი“, 1973, ოპერეტა „სხვისი შვილების მამა“), კინოფილმების, რუსული და ქართული მოზარდმაყურებელთა თეატრების სპექტაკლების და ანიმაციური ფილმებისათვის. 1971 წლიდან იყო საბჭოთა კავშირის კომპოზიტორთა კავშირის წევრი.
ეროვნული ინტერპარტიული საბჭოს შექმნა

ეროვნული ინტერპარტიული საბჭოს შექმნა — 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ ქართველი პოლიტიკური მოღვაწეები კონსოლიდაციის აუცილებლობამდე მივიდნენ. მათ მომავალი საზოგადოების პროგრამაც გამოაქვეყნეს, მაგრამ თავდაპირველად ამ წამოწყებას წარმატება არ მოჰყოლია. ამის შემდეგ გაზეთმა „სახალხო საქმემ“ პოლიტიკური პარტიების ლიდერებს ისეთი პოლიტიკური ორგანოს შექმნის აუცილებლობა შეახსენა, რომელიც ურთიერთპატივისცემასა და კონსენსუსს დაეფუძნებოდა, ხოლო მეორე მხრივ, ქართველთა საერთო-ეროვნულ მოძრაობას უხელმძღვანელებდა. ეს საკითხი გაზეთმა „საქართველომაც“ წამოსწია და ეროვნული ბიუროს შექმნის აუცილებლობას მისცა უპირატესობა. საქართველოს წამყვანმა პოლიტიკურმა პარტიებმა: სოციალ-დემოკრატებმა, სოციალისტ-ფედერალისტებმა და ეროვნულ-დემოკრატებმა 1917 წლის 4 აპრილს მოაწყვეს ინტერპარტიული კრება. 1917 წლის 16 აპრილს შედგა მეორე ინტერპარტიული კრება, მაგრამ ერთიანი პოლიტიკური გეგმის მიღება ამჯერადაც ვერ მოხერხდა. კრებებს თავმჯდომარეობდა აკაკი ჩხენკელი. 1917 წლის 3 აგვისტოს მესამე ინტერპარტიული კრება შედგა. მხოლოდ მეოთხე ინტერპარტიულმა კრებამ შეძლო 1917 წლის 12 აგვისტოს დადგენილების მიღება „ქართველი ერის ინტერპარტიული საინფორმაციო ბიუროს“ შექმნის შესახებ. მასში შევიდნენ სოციალ-დემოკრატების, სოციალისტ-ფედერალისტების, ეროვნულ-დემოკრატებისა და სოციალისტ-რევოლუციონერების წარმომადგენლები. ბოლშევიკებმა უარი განაცხადეს ბიუროში გაერთიანებაზე. ახლად შექმნილ ინტერპარტიულ საინფორმაციო ბიუროში თითოეულ პარტიას ხუთ-ხუთი წარმომადგენელი ჰყავდა. ბიუროს აღმასრულებელ ორგანოდ ითვლებოდა პრეზიდიუმი, რომელშიც პარტიების თითო წარმომადგენელი შედიოდა. პრეზიდიუმის წევრები იყვნენ: აკაკი ჩხენკელი (თავმჯდომარე), სპირიდონ კედია, გიორგი ლასხიშვილი, კ. მესხი, და მდივანი პ. საყვარელიძე. საინფორმაციო ბიურო იყო ინტერპარტიული ხასიათის გაერთიანება, რომელიც კოორდინაციას უწევდა ქართულ პოლიტიკურ ძალებსა და ამავდროულად წარმოადგენდა საკანონმდებლო ორგანოს ჩანასახს. ინტერპარტიულმა საინფორმაციო ბიურომ სამი სხდომა ჩაატარა 1917 წლის 12, 20 და 25 აგვისტოს. ბიუროს პრეზიდიუმიც ამდენივე სხდომაზე შეიკრიბა 16, 18 და 21 აგვისტოს. მოკლე პერიოდის მანძილზე ინტერპარტიულ ბიუროს სახელი რამდენიმეჯერ შეეცვალა. მას საბოლოოდ უწოდეს „საქართველოს ეროვნული ინტერპარტიული საბჭო (1917 წლის 21 აგვისტო). მასში პარტიათა 10-10 წარმომადგენელი შედიოდა. „საქართველოს ინტერპარტიული საბჭოს“ აღმასრულებელი კომიტეტის შემადგენლობაში შევიდნენ: აკაკი ჩხენკელი (თავმჯდომარე), ნოე ჟორდანია, გიორგი ლასხიშვილი, გრიგოლ რცხილაძე, კ. მესხი, ი. ჩერქეზიშვილი, სპირიდონ კედია, გიორგი გვაზავა, ნ. ქარცივაძე, პ. საყვარელიძე (მდივანი). ჩამოყალიბდა სექციები: საფინანსო, სამხედრო, საშინაო, საგარეო და ა.შ., რომლებსაც სათავეში კომიტეტის წევრები ჩაუდგნენ. „საქართველოს ეროვნული ინტერპარტიული საბჭოს“ მიერ შემუშავებული სამოქმედო პროგრამა საქართველოს მომავალ ბედს რუსეთის დემოკრატიას და მის დამფუძნებელ კრებას უკავშირებდა. აქედან გამომდინარე, ახლად შექმნილი ორგანოს შემადგენლობის წინაშე ორი ძირითადი საკითხი იყო დასმული: 1. რუსეთის დამფუძნებელი კრების არჩევნებში პოლიტიკური ძალების კოორდინაცია და შესაბამისი პროგრამის მომზადება; 2. საქართველოს ეროვნული საყოველთაო ყრილობის მოწვევა და ქართველი ერის ლეგიტიმაციით 147 აღჭურვილი ორგანოს შექმნის აუცილებლობა. ამ სასიცოცხლო საკითხების გადაჭრა „საქართველოს ეროვნულ ინტერპარტიულ საბჭოს“ მიენდო.
ოთარ ჭიაურელი

ოთარ მიხეილის ძე ჭიაურელი (დ. 27 იანვარი, 1917, თბილისი — გ. 11 თებერვალი 1966, იქვე) — ქართველი რეჟისორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ოთარ ჭიაურელი დაიბადა 1917 წელს რეჟისორ მიხეილ ჭიაურელის ოჯახში. მას ასევე ჰყავდა და სოფიკო ჭიაურელი და ძმა რეჟისორი რამაზ ჭიაურელი.

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია 1941 წელს. 1945 წლიდან მუშაობდა კინოში, ვ. მუჯირთან ერთად გადაიღო ანიმაციური ფილმი „ოქროს ბიბილო“. გადაღებული აქვს სამეცნიერო–პოპულარული და დოკუმენტური ფილმები: „ქართლის ბაღებში“ (1952), „რუსთავი“ (1953), „ამიერკავკასიის მუსიკალური გაზაფხული“ (1958), „სვეტიცხოველი“ (1960), „ჩვენი ნონა“ (1962), „აღბეჭდილი აზრი“ (1963), „კავკასიის მთები“ (1964) და „გარეჯის მღვიმეებში“ (1965)

გარდაიცვალა 1966 წლის 11 თებერვალს 49 წლის ასაკში.
განვითარების ბიოლოგია

განვითარების ბიოლოგია — თანამედროვე ბიოლოგიის განყოფილება, რომელიც ორგანიზმის ინდივიდუალური განვითარების (ონტოგენეზი) პროცესებს შეისწავლის.

ამასთან, ონტოგენეზის ყველა ეტაპის შესწავლა ხორციელდება: დაბადებიდან სიკვდილამდე, და ასევე მოიცავს საწყის ეტაპებს (ჩანასახოვანი დო პრეჩანასახოვანი). ონტოგენეზის საწყის ეტაპებს ემბრიოლოგია იკვლევს.

განვითარების ბიოლოგიის სპეციფიკა იმაში მდგომარეობს, რომ ის ფორმაწარმოშობის პროცესებს ოთხ განზომილებაში განიხილავს: არა მხოლოდ სივრცეში, არამედ დროშიც.

თანამედროვე განვითარების ბიოლოგია შეისწავლის, სხვადასხვა ფომაწარმოშობის პროცესების მოლეკულურ, ბიოქიმიურ და გენეტიკურ მექანიზმებს, აქტიურად სწავლობს ჩანასახების სუბუჯრედულ და უჯრედული ორგანიზაციის თავისებურებებს.

როგორც მეცნიერება, განვითარების ბიოლოგიამ ფორმირება საუკუნის შუა წლებიდან დაიწყო, მოლეკულური ბიოლოგიის, ემბრიოლოგიის და გენეტიკის მონაცემების საფუძველზე.

პერსპექტივები
ძირითადი პროცესი, რომელსაც ცხოველთა ემბრიონულ განვითარება მოიცავს არის: ემბრიონული ინდუქცია, მორფოგენეზი, უჯრედების დიფერენცირება, ზრდა და დროის ზოგადი კონტროლი, ევოლუციური განვითარების ბიოლოგის კვლევის პერიოდში.

კვლევის ძირითადი მიმართულებები:
ცხოველთა განვითარების ბოლოგია.
მცენარეთა განვითარების ბოლოგია.
ექსპერიმენტული ემბრიოლოგია.
უჯრედების მოლეკულური ბიოლოგია.
განვითარების გენეტიკური რეგულირება.
დიფერენციაციის მოლეკულური მექანიზმები.
განვითარების ბოლოგიის ახალი მეთოდების შემუშავება.
ონტოგენეზის ციტოლოგიური საფუძვლები.

ამოცანები
გენების ფუნქციების რეგულირების მექანიზმების შესწავლა.
პოსტტრანსლაციურ დონეზე უჯრედების დიფერენცირების მექანიზმების შესწავლა.
ცალკეულ ორგანოთა ან მთლიანად ორგანიზმის ფორმად ჩამოყალიბების მექანიზმების შესწავლა.
ორგანიზმში ზრდისა და სქესის ჩამოყალიბების მექანიზმების შესწავლა.
რეგენერაციის პროცესების მექანიზმების შესწავლ.
ორგანიზმის კლონირების პრობლემები.
დაბერების მექანიზმების შესწავლა.

ასევე იხილეთ
მცენარეთა განვითარების გენეტიკა
ლიანა ასათიანი

ლიანა ასათიანი (დ. 20 დეკემბერი, 1925/1926, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 8 ივლისი, 2014) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1961).

1949 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1942–1943 წლებში მიხეილ ჭიაურელის ფილმში „გიორგი სააკაძე“ შეასრულა პირველი როლი (დედოფალი თეკლე). კინოში შესრულებული აქვს შემდეგი როლები: ციალა („ჭირვეული მეზობლები“, 1945), კამა („გაზაფხული საკენში“, 1950), ალექსანდრა ჯაფარიძე („მწვერვალთა დამპყრობნი“, 1952), მარინე ფერაძე („ჭრიჭინა“, 1954), ქეთევანი („ეთერის სიმღერა“, 1956), თავადის ქალი მაია („ერთი ცის ქვეშ“, 1961), დედოფალი გურანდუხტი („მაცი ხვიტია“, 1961), კოლონკელიძის მეუღლე („დიდოსტატის მარჯვენა“, 1969), ბიძინას დედა („სინათლე ჩვენს ფანჯრებში“, 1969), თინათინ მინდაძე („ლევან ხიდაშელი“, 1973), დედოფალი დარეჯანი („წიგნი ფიცისა“, 1983) და სხვ. იყო საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი.

გარდაიცვალა 2014 წლის 8 ივლისს, 87 წლის ასაკში. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.