iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბერნჰარდ ჰამერი

ბერნჰარდ ჰამერი (დ. 3 მარტი, 1822 – გ. 6 აპრილი, 1907) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი. თავდაპირველად იგი ოლტენის კადეტთა სამხედრო ჯგუფის ოცეულის მეთაური იყო.

1844 წელს, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებისა და სამართლის შესწავლის შემდეგ, ჰამერი ზოლოთურნში დასახლდა, როგორც ადვოკატი და ნოტარიუსი, თუმცა მუშაობდა ბერლინში, ციურიხსა და ჟენევაშიც.

იგი აირჩიეს საოლქო სასამართლოს პრეზიდენტად, ხოლო 1856–1868 წლებში იყო ზოლოთურნის კანტონის საბჭოს წევრი. ჰამერი მალევე აღიარეს „ძველი ლიბერალების“ ლიდერად და ოპოზიციონერად ლანდამან (კანტონის მეთაური) იოზეფ ვილჰელმ ვიქტორ ვიგიერ ფონ შტაინბრუგის რადიკალ-ლიბერალური რეჟიმის წინააღმდეგ. თუმცა, წმინდა პარტიულ ინტერესებთან შედარებით, იგი უფრო მეტად სამხედრო საკითხებისკენ იხრებოდა.

გენერალმა ანრი დუფურმა იგი ჯერ კიდევ ზონდერბუნდის კამპანიის დროს პირადად გამოარჩია. გენერალური შტაბის ოფიცერი ჰამერი 1858 წელს მაიორის, ხოლო 1862 წელს პოლკოვნიკის (/) ხარისხამდე დაწინაურდა. 1861–1868 წლებში იგი იყო არტილერიის მთავარი ინსტრუქტორი (შეიარაღების უფროსი), რის შემდეგაც 1875 წლამდე მსახურობდა შვეიცარიის ელჩად ბერლინში.

იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1875 წლის 10 დეკემბერს აირჩიეს და თანამდებობაზე 1890 წლის 31 დეკემბრამდე იმყოფებოდა. იგი მიეკუთვნებოდა თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიას.

ჰამერის, როგორც გამოჩენილი იურისტის, სამხედროსა და დიპლომატის რეპუტაციამ მას გზა გაუხსნა ფედერალური საბჭოსკენ. მან თავი გამოიჩინა ფედერალური ფინანსების რეორგანიზაციით და მანამდე უმნიშვნელო ფინანსთა დეპარტამენტის გარდაქმნით, ალკოჰოლისა და ბანკნოტების მონოპოლიის საკითხების გადაჭრით, საბაჟო ტარიფებზე მოლაპარაკებებითა და „ვოლგემუტის საქმის“ მოგვარებით. თავისი მოღვაწეობის პერიოდში მან შემოიღო სამხედრო ბეგარის შემცვლელი გადასახადი, შექმნა „ბანკნოტების შესახებ აქტი“ და გადახედა „მონეტარულ აქტს“. გარდა ამისა, კომპრომისების მოყვარულმა ჰამერმა კულისებს მიღმა მნიშვნელოვანი მედიატორის როლი შეასრულა კულტურკამპფის მოგვარების პროცესში.

1890 წელს გადადგომის შემდეგ, ჰამერი 1896 წლამდე ლიბერალების სახელით ეროვნულ საბჭოში მსახურობდა. ამ უჩვეულო კარიერას მან კარგი ჯანმრთელობისა და ფინანსური თუ ადმინისტრაციული უნარების წყალობით მიაღწია. იგი ასევე იყო გოტარდის რკინიგზის დირექტორთა საბჭოს წამყვანი წევრი. იგი გარდაიცვალა 1907 წელს.

მოღვაწეობის შეჯამება
თანამდებობაზე ყოფნისას იგი ხელმძღვანელობდა შემდეგ დეპარტამენტებს:

ფინანსთა დეპარტამენტი (1876–1878)

პოლიტიკური დეპარტამენტი, როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი (1879)

ფინანსთა დეპარტამენტი (1880–1890)

იგი ორჯერ იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი: 1879 და 1889 წლებში.

ჰამერის პორტრეტი 1889 წელს დახატა შვეიცარიული წარმოშობის ამერიკელმა მხატვარმა ადოლფო მიულერ-ურიმ (1862–1947). ნახატი გამოყენებული იყო ედუარდ ფიშერის მიერ 1970 წელს გამოცემული ბიოგრაფიის „ფედერალური მრჩეველი ბერნჰარდ ჰამერი და მისი დრო“ ყდასა და ფრონტისპისზე. 2007 წლის მონაცემებით, პორტრეტის ამჟამინდელი ადგილსამყოფელი უცნობია.
პლინიუსის ნაპრალები

პლინიუსის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -12, -42). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ პლინიუსის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). პლინიუსის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
სიმონ ბავე

სიმონ ბავე (დ. 16 სექტემბერი, 1825 – გ. 27 იანვარი, 1896) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1878–1883).

ბავე 1841-1844 წლებში კარლსრუეს ტექნოლოგიურ ინსტიტუტსა და შტუტგარტის უნივერსიტეტში ინჟინერ-მშენებლად გადამზადდა. მას დიდი წვლილი მიუძღვის გრაუბიუნდენის კანტონში ალპური გზების მშენებლობაში. 1853 წლის შემდეგ მან ყურადღება რკინიგზის ხაზების მშენებლობაზე გადაიტანა როგორც შვეიცარიაში, ისე საზღვარგარეთ. ვინაიდან იგი წარმოშობით სატრანსპორტო ბიზნესში ჩართული ოჯახიდან იყო, ბავიე გახდა -ის (აღმოსავლეთ ალპების რკინიგზა) აქტიური მომხრე. ეს იყო ტრანსალპური სარკინიგზო კავშირი გრაუბიუნდენსა და ლუკმანიეს უღელტეხილზე, რომელსაც ფუნდამენტურად უნდა შეეცვალა კანტონის ეკონომიკური მდგომარეობა.

1863 წლიდან 1878 წლამდე იგი გრაუბიუნდენის ლიბერალებს შვეიცარიის ეროვნულ საბჭოში წარმოადგენდა. როდესაც მან გოტარდის რკინიგზის ფედერალურ სუბსიდირებას დაუჭირა მხარი, მისი იმიჯი გაუმჯობესდა და მას აღარ აღიქვამდნენ მხოლოდ -ის ცალმხრივ მხარდამჭერად.

იგი ქვეყნის მთავრობაში, ფედერალურ საბჭოში, 1878 წლის 10 დეკემბერს აირჩიეს და თანამდებობა 1883 წლის 5 იანვარს დატოვა. იგი მიეკუთვნებოდა „ლიბერალურ ცენტრს“, რომელიც მოგვიანებით შვეიცარიის ლიბერალურ პარტიად ჩამოყალიბდა.

თანამდებობაზე ყოფნისას იგი ხელმძღვანელობდა შემდეგ დეპარტამენტებს:

ფინანსთა დეპარტამენტი (1879)

ფოსტისა და რკინიგზის დეპარტამენტი (1880–1881)

პოლიტიკური დეპარტამენტი (1882), როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი.

1882 წელს იგი იკავებდა კონფედერაციის პრეზიდენტის თანამდებობას.
ვილჰელმ ჰერტენშტეინი

ვილჰელმ ჰერტენშტეინი (დ. 5 მაისი, 1825 – გ. 27 ნოემბერი, 1888) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი.

ჰერტენშტეინი გაიწვრთნა სატყეო მეურნეობის სამართავად და 1847 წელს მიიღო საქსონიის სატყეო სკოლების დიპლომი. 1855 წლიდან 1872 წლამდე იგი ხელმძღვანელობდა ციურიხის კანტონის სატყეო დეპარტამენტს, რომელიც მდებარეობდა ფერალტორფში. ამ წლების უმეტესი ნაწილის განმავლობაში იგი იყო პოლიტიკოსი შტატის საკანონმდებლო ორგანოში. შვეიცარიის სამხედრო სამსახურში იგი მსახურობდა არტილერიის ოფიცრად, 1847 წლის ზონდერბუნდის ომის დროს დისლოკაციით, ხოლო 1872 წელს გახდა პოლკოვნიკი და ასევე აირჩიეს ციურიხის კანტონის მთავრობაში. 1878 წლიდან შვეიცარიის კანტონების საბჭოში ხანმოკლე მოღვაწეობის შემდეგ, ჰერტენშტაინი 1879 წლის 21 მარტს აირჩიეს შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში და გარდაიცვალა თანამდებობაზე 1888 წლის 27 ნოემბერს, ფეხის გადაუდებელი ამპუტაციის შემდეგ. იგი შვეიცარიის თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის წევრი იყო. თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა სამხედრო დეპარტამენტი და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1888 წელს. მისი დაკრძალვა შვეიცარიის ეროვნული ერთიანობის ჩვენება იყო.

ჰერტენშტაინი გარდაიცვალა კონფედერაციის პრეზიდენტის თანამდებობაზე ყოფნისას და ჯერჯერობით ამ თანამდებობის ერთადერთი მფლობელია, რომელმაც ვერ დაასრულა თავისი ვადა.
რუდოლფ მინგერი

რუდოლფ მინგერი (დ. 13 ნოემბერი, 1881 – გ. 23 აგვისტო, 1955) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1929–1940). იგი ასევე მთელი ცხოვრება ფერმერი იყო.

იგი ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1929 წლის 12 დეკემბერს და თანამდებობა დატოვა 1940 წლის 31 დეკემბერს. იგი იყო პირველი მრჩეველი ფერმერების, მოვაჭრეებისა და დამოუკიდებელთა პარტიიდან (/), რომელიც ამჟამად შვეიცარიის სახალხო პარტიაა.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა სამხედრო დეპარტამენტი და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1935 წელს.
კარლ კობელტი

კარლ კობელტი (დ. 1 აგვისტო, 1891 – გ. 6 იანვარი, 1968) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი.

იგი ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1940 წლის 10 დეკემბერს და თანამდებობა დატოვა 1954 წლის 31 დეკემბერს. იგი მიეკუთვნებოდა თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიას.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა სამხედრო დეპარტამენტი. 1944 წლის 2 დეკემბერს კობელტი დაუკავშირდა ბრიგადის გენერალ ბ. რ. ლეგს ინტერნირებულ პირებთან დაკავშირებით, მათ შორის ლუცერნის მახლობლად მდებარე ვოვილერმოოსის ინტერნირების ბანაკში მყოფებზე. კობელტი ორჯერ იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1946 და 1952 წლებში.
ერნსტ ნობსი

ერნსტ ნობსი (დ. 14 ივლისი, 1886 – გ. 13 მარტი, 1957) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი.

ნობსი ჩართული იყო 1918 წლის შვეიცარიის საყოველთაო გაფიცვაში. 1919 წელს სამხედრო სასამართლომ იგი დამნაშავედ ცნო დამღუპველი ტექსტების გამოქვეყნებაში და ოთხი კვირით პატიმრობა მიუსაჯა.

იგი იყო ციურიხის მერი 1942 წლიდან 1944 წლამდე. იგი 1943 წლის 15 დეკემბერს აირჩიეს შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში, როგორც სოციალ-დემოკრატიული პარტიის პირველი წევრი. მან თანამდებობა დატოვა 1951 წლის 31 დეკემბერს.

თანამდებობაზე ყოფნისას იგი პასუხისმგებელი იყო ფინანსთა დეპარტამენტზე და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1949 წელს.
რუდოლფ რუბატელი

რუდოლფ რუბატელი (დ. 4 სექტემბერი, 1896 – გ. 18 ოქტომბერი, 1961) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი.

იგი 1947 წლის 11 დეკემბერს აირჩიეს შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1954 წლის 31 დეკემბრამდე, როდესაც მან თანამდებობა სხვას გადააბარა. მას აქვს კავშირი თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიასთან. თანამდებობაზე ყოფნისას მას ეკავა ეკონომიკურ საქმეთა ფედერალური დეპარტამენტი.

იგი იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1954 წელს.
მარკუს ფელდმანი

მარკუს ფელდმანი (დ. 21 მაისი, 1897 – გ. 3 ნოემბერი, 1958) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1951–1958).

იგი ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1951 წლის 13 დეკემბერს და გარდაიცვალა თანამდებობაზე 1958 წლის 3 ნოემბერს. იგი მიეკუთვნებოდა ფერმერების, მოვაჭრეებისა და დამოუკიდებელთა პარტიას (/), რომელიც ამჟამად შვეიცარიის სახალხო პარტიაა.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტი და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1956 წელს.

ფელდმანი კოორდინაციას უწევდა შვეიცარიის პასუხს ლტოლვილთა ნაკადზე, რომლებიც 1956 წლის უნგრეთის რევოლუციის შემდეგ გარბოდნენ.

ფელდმანი დაკრძალულია ბერნში, შოსჰალდენის სასაფლაოზე .
ტომას ჰოლენშტეინი

ტომას ჰოლენშტეინი (დ. 7 თებერვალი, 1896 – გ. 31 ოქტომბერი, 1962) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1955–1959).

ჰოლენშტაინმა სამართალი ბერნის უნივერსიტეტში შეისწავლა, რომელიც 1920 წელს დაასრულა. შემდეგ იგი ადვოკატად მუშაობდა მამამისის ოფისში, სანქტ-გალენში.

პოლიტიკურად იგი დაკავშირებული იყო შვეიცარიის ქრისტიან-დემოკრატიულ სახალხო პარტიასთან. 1930 წლიდან 1935 წლამდე იგი იყო სანქტ-გალენის კანტონის ახალგაზრდა კონსერვატიული მოძრაობის პრეზიდენტი. 1927 წელს იგი აირჩიეს სანქტ-გალენის საქალაქო პარლამენტში. 1936 წლიდან 1954 წლამდე ჰოლენშტაინი მსახურობდა კანტონის პარლამენტში, ხოლო 1837 წლიდან 1954 წლამდე თავის კანტონს შვეიცარიის ეროვნულ საბჭოში წარმოადგენდა. იგი ასევე იყო საპარლამენტო პარტიის პრეზიდენტი 1942 წლიდან 1954 წლამდე და ეროვნული საბჭოს პრეზიდენტი 1952 წელს.

იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1954 წლის 16 დეკემბერს აირჩიეს. თანამდებობაზე ყოფნისას იგი ხელმძღვანელობდა ეკონომიკურ საქმეთა ფედერალურ დეპარტამენტს და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1958 წელს. იგი 1959 წლის 20 ნოემბერს ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო გადადგა და თანამდებობა 1959 წლის 31 დეკემბერს გადააბარა.
პოლ შოდე

პოლ შოდე (დ. 17 ნოემბერი, 1904 – გ. 7 აგვისტო, 1977) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი.

იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1954 წლის 16 დეკემბერს და თანამდებობა დატოვა 1966 წლის 31 დეკემბერს. იგი გადადგა 1966 წლის 28 ნოემბერს „მირაჟის საქმის“ (-) გამო. იგი დაკავშირებული იყო რადიკალურ პარტიასთან. თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა სამხედრო დეპარტამენტი.

იგი ორჯერ იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1959 და 1962 წლებში.

100 ერთეული „მირაჟის“ ტიპის გამანადგურებელი თვითმფრინავის შესყიდვასთან დაკავშირებით სამხედრო მრჩევლების არაკომპეტენტურობის გამო, რამაც ბიუჯეტის 66%-ით გაზრდა გამოიწვია, იგი იძულებული გახდა 1966 წელს საკუთარი რადიკალური პარტიის მოთხოვნით გადამდგარიყო.

ჟან-პასკალ დელამურაზთან ერთად, იგი იყო ერთ-ერთი უკანასკნელი შვეიცარიელი რადიკალი. იგი მთელი ცხოვრების განმავლობაში რჩებოდა იმ იშვიათ მემარჯვენე შვეიცარიელ პოლიტიკოსებს შორის, რომელსაც შეეძლო საკუთარი თავის იდენტიფიცირება როგორც მეღვინეებთან, ისე ფერმერებთან.

რადიკალური პარტია ამჟამად შერწყმულია მემარჯვენე ლიბერალებთან.
ჰანს შაფნერი

ჰანს შაფნერი (დ. 16 დეკემბერი, 1908 – გ. 26 ნოემბერი, 2004) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1961–1970).

იგი გაიზარდა ინტერლაკენის მთავარი მოსამართლის, რობერტ შაფნერისა და მასწავლებლის, მარგარეტას (დაბადებით აბპლანალპი) ოჯახში. ბერნის უნივერსიტეტში სამართლის შესწავლის შემდეგ, 1934 წელს იგი გახდა ბერნის კანტონის უზენაესი სასამართლოს მდივანი, ხოლო სამი წლის შემდეგ დაქორწინდა თავის მეუღლეზე, რუთ რუდოლფზე, რომელიც თავადაც იურისტი იყო.

იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1961 წლის 15 ივნისს აირჩიეს და თანამდებობა 1970 წლის 31 იანვარს გადააბარა. იგი დაკავშირებულია თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიასთან. სამართლის ხარისხის მიღების შემდეგ, იგი შევიდა ფედერალურ სამოქალაქო სამსახურში, როგორც ომისდროინდელ ეკონომიკაზე პასუხისმგებელი განყოფილების ხელმძღვანელი (1941). 1954 წელს იგი გახდა ეკონომიკურ საქმეთა დეპარტამენტის სავაჭრო განყოფილების დირექტორი. სავაჭრო საბჭოს პრეზიდენტ რეგინალდ მოდლინგთან ერთად, ჟენევაში, ალაბამას დარბაზში არაწევრი ქვეყნების შეხვედრისას, იგი იყო ევროპის თავისუფალი ვაჭრობის ასოციაციის ერთ-ერთი ინიციატორი 1958 წლის დეკემბერში.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს იგი ხელმძღვანელობდა ეკონომიკურ საქმეთა დეპარტამენტს და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1966 წელს. იმ წელს შვეიცარია გახდა -ის წევრი. მან მოამზადა ზომები სოფლის მეურნეობის სასარგებლოდ, ახალი კანონი შრომითი ურთიერთობების შესახებ და ზომები ინფლაციის წინააღმდეგ. პენსიაზე გასვლის შემდეგ მას ეკავა პოზიციები რამდენიმე დირექტორთა საბჭოში (, , ). იგი იბრძოდა ლიბერალური და თავისუფალი ვაჭრობის ღირებულებებისთვის.
პოსეიდონიოსის ნაპრალები

პოსეიდონიოსის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -05, -26). სახელი ეწოდა კრატერ პოსეიდონიოსის მიხედვით, რომლის ფსკერზეცაა იგი განთავსებული (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). პოსეიდონიოსის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
როჟე ბონვენი

როჟე ბონვენი (დ. 12 სექტემბერი, 1907 – გ. 5 ივნისი, 1982) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1962–1973).

ბონვენი იყო სიონის მერი 1955 წლიდან 1962 წლამდე.

იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1962 წლის 27 სექტემბერს აირჩიეს და თანამდებობა 1973 წლის 31 დეკემბერს გადააბარა. იგი დაკავშირებული იყო შვეიცარიის ქრისტიან-დემოკრატიულ სახალხო პარტიასთან.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა შემდეგი დეპარტამენტები:

ფინანსთა დეპარტამენტი (1962–1968)

ტრანსპორტის, კომუნიკაციებისა და ენერგეტიკის დეპარტამენტი (1968–1973)

იგი ორჯერ იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი, 1967 და 1973 წლებში.

იკონში არსებობს მისი სახელობის როჟე ბონვენის მოედანი ( -).
სასტუმრო ტრანსილვანია (ფილმი)

სასტუმრო ტრანსილვანია — 2012 წლის ანიმაციური კომედიური ფილმი მონსტრების შესახებ. რეჟისორია გენდი ტარტაკოვსკი, სცენარის ავტორები არიან პიტერ ბეინჰემი და რობერტ სმიგელი.ფილმს ახმოვანებდნენ ადამ სენდლერი, ენდი სემბერგი, სელენა გომესი, კევინ ჯეიმსი, ფრენ დრეშერი, სტივ ბუჩემი, მოლი შენონი, დეივიდ სპეიდი და სილო გრინი. ფილმი მოგვითხრობს გრაფ დრაკულაზე, რომელიც არის სასტუმრო ტრანსილვანიის მფლობელი, სადაც მსოფლიოს მონსტრებს შეუძლიათ დაისვენონ ადამიანთა ცივილიზაციისგან. როდესაც „უადამიანო სასტუმროს" მოულოდნელად სტუმრობს ჯონათანი — ადამიანი მოგზაური, დრაკს ყველაფრის გაკეთება უწევს, რათა თავიდან აიცილოს ის, რომ მისმა ქალიშვილმა მეივისმა და სხვა სტუმრებმა გაიგონ, რომ ადამიანმა იპოვა მათი უსაფრთხო ადგილი, რამაც შეიძლება საფრთხე შეუქმნას სასტუმროს მომავალს და მის კარიერას.
პრინცის ნაპრალები

პრინცის ნაპრალები — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -11, -39). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ პრინცის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). პრინცის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .
რუდოლფ გნეგი

რუდოლფ გნეგი (დ. 3 აგვისტო, 1917 – გ. 20 აპრილი, 1985) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, რომელიც იყო შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტი 1971 და 1976 წლებში და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი 1966 წლიდან 1979 წლამდე.

კარიერა
იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1965 წლის 8 დეკემბერს აირჩიეს და თანამდებობა 1979 წლის 31 დეკემბერს გადააბარა. იგი დაკავშირებული იყო ფერმერების, მოვაჭრეებისა და დამოუკიდებელთა პარტიასთან (/), რომელიც 1972 წელს შვეიცარიის სახალხო პარტია გახდა.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა შემდეგი დეპარტამენტები: ტრანსპორტის, კომუნიკაციებისა და ენერგეტიკის ფედერალური დეპარტამენტი (1966–1967), ფედერალური სამხედრო დეპარტამენტი (1968), ტრანსპორტის, კომუნიკაციებისა და ენერგეტიკის ფედერალური დეპარტამენტი (1968) და ფედერალური სამხედრო დეპარტამენტი (1969–1979).

იგი ორჯერ იყო შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტი 1971 და 1976 წლებში.

მისი სახელი ხალხში შემორჩა, როგორც შვეიცარიის შეიარაღებული ძალების ეკიპირების ერთ-ერთი ნივთის ზედმეტსახელი; ეს არის ზეთისხილისფერი-მწვანე ჯემპრი, რომლის ოფიციალური სახელია 75, მაგრამ საზოგადოდ ცნობილია, როგორც .
ნელო ჩელიო

ნელო ჩელიო (დ. 12 თებერვალი, 1914 – გ. 29 დეკემბერი, 1995) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი ტიჩინოს კანტონიდან. იგი იყო თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის წევრი. იგი იყო ფედერალური საბჭოს წევრი 1966 წლიდან 1973 წლამდე და მსახურობდა შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტად 1972 წელს.

ბიოგრაფია
ჩელიო დაიბადა კვინტოში, ტიჩინო, შვეიცარია, 1914 წელს. იგი სამართალს სწავლობდა ბაზელის უნივერსიტეტსა და ბერნის უნივერსიტეტში. 1944 წელს იგი დაინიშნა პროკურორად ტიჩინოს სოპრაჩენერის რაიონში. იგი პოლიტიკურად გააქტიურდა, როგორც ტიჩინოს -ის პრეზიდენტი და არჩევით თანამდებობაზე 1946 წელს შევიდა, როგორც ტიჩინოს სახელმწიფო საბჭოს წევრი. იგი ამ ორგანოში 1959 წლამდე მსახურობდა.

1960 წელს იგი გახდა -ის პარტიის პრეზიდენტი. მან კენჭი იყარა 1963 წლის შვეიცარიის ფედერალურ არჩევნებში ეროვნულ საბჭოში და აირჩიეს. „მირაჟის საქმის“ სკანდალის შემდეგ, რასაც პოლ შოდეს ფედერალური საბჭოდან წასვლა მოჰყვა, ჩელიო მის მემკვიდრედ აირჩიეს. თავდაპირველად იგი სათავეში ჩაუდგა სამხედრო დეპარტამენტს, რომელიც შოდეს წასვლის შემდეგ ვაკანტური იყო. იმ დროს არცერთ სხვა ფედერალურ მრჩეველს არ სურდა ამ სამინისტროს ჩაბარება. 1968 წელს მან გადაიბარა ფინანსთა დეპარტამენტი.

1971 წელს იგი იყო შვეიცარიის ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო 1972 წელს ერთი ვადით მსახურობდა შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტად.
ურანის ტროელი

ურანის ტროელები — ასტეროიდთა ჯგუფი, რომლებიც ურანის 4 და 5 ლაგრანჟის წერტილებთან ახლოს 1:1 ორბიტალური რეზონანსით ბრუნავენ მზის გარშემო.

თავდაპირველად ითვლებოდა, რომ ურანსა და სატურნს არ შეეძლოთ ტროელი ასტეროიდების ყოლა, რადგან იუპიტერს დიდი ხნის წინ უნდა მიეზიდა ამ რეგიონებში არსებული ყველა ციური სხეული.

2013 წელს აღმოაჩინეს ურანის პირველი ტროელი ასტეროიდი . მისი დიამეტრი, სავარაუდოდ, 60 კმ-ია (ალბედო 0.05), ხოლო 2014 წლის ბოლოს — მეორე ტროელი ასტეროიდი . ისინი ლაგრანჟის 4 წერტილზე მოძრაობენ. ურანის 5 წერტილში ტროელი ასტეროიდები ჯერ არ აღმოჩენილა.
ერნსტ ბრუგერი

ერნსტ ბრუგერი (დ. 10 მარტი, 1914 – გ. 20 ივნისი, 1998) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1969–1978).

იგი ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1969 წლის 10 დეკემბერს და თანამდებობა 1978 წლის 31 იანვარს გადააბარა. იგი დაკავშირებული იყო თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიასთან.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს იგი ხელმძღვანელობდა ეკონომიკურ საქმეთა ფედერალურ დეპარტამენტს და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1974 წელს.
შთამნთქმელი აპარატი

შთამნთქმელი აპარატი — ავტოგადასაბმელის კომპონენტი, რომელიც ემსახურება დარტყმის ენერგიის ძირითადი ნაწილის ჩახშობას (დემპფირებას), ასევე გრძივი გამჭიმავი და შემკუმშველი ძალების შემცირებას, რომელიც გადაეცემა ავტოგადასაბმელიდან სარელსო მოძრავი შემადგენლობის ჩარჩოზე (ვაგონი, ლოკომოტივი). ასრულებს ბუფერების ფუნქციას, მაგრამ მდებარეობს ჩარჩოს შიგნით. ავტოგადასაბმელიდან ძალები გადაეცემა სპეციალური წევის უღელის მეშვეობით, რომლის მეშვეობითაც შთამნთქმელი აპარატი მუდმივად მუშაობს კუმშვაზე.

ავტოგადასაბმელის მცირე ბიჯებისას მაღალაღქმადი ძალების გამო შთამნთქმელ აპარატს უნდა ქონდეს მაღალი შთანთქმის უნარი (დაწყებული რამდენიმე ათეული კილოჯოულიდან), მაგრამ ამასთან ერთად უნდა იყოს შედარებით კომპაქტური. როგორც წესი შთამნთქმელ აპარატებს განასხვავებენ მუშა სხეულის ტიპის მიხედვით. ყველაზე უფრო დიდი გავრცელება მოიპოვა ზამბარულ-ფრიქციულმა შთამნთქმელმა აპარატებმა, რომლებშიც მექანიკური ენერგია გარდაიქმნება თბურად ხახუნის შედეგად გახურებული სოლების შედეგად. ასეთი აპარატები კონსტრუქციის მიხედვით შედარებით მარტივები არიან, რაც საშუალებას იძლევა ისინი აწარმოონ მთელმა რიგმა ქარხნებმა და ამასთან საკმაოდ იაფებიც არიან. მაგრამ ამასთან ასეთი აპარატების ენერგოტევადობა მნიშვნელოვნად დაბალია, ვიდრე დანარჩენების, რასთან დაკავშირებითაც მათ იყენებენ, როგორც წესი, სატვირთო ვაგონებზე. სამგზავრო ვაგონებზე გამოყენება ჰპოვეს რეზინო-ლითონის შთამნთქმელმა აპარატებმა. მათში მუშა სხეულია რეზინის სექციები, რომელთა შორის მდებარეობენ ლითონის პლასტები, რომლებიც კუმშვის დროს ემსახურებიან რეზინის სექციების გადაადგილების თავიდან აცილებას. საკმაოდ მცირე ბიჯის ქონისას ასეთ აპარატებს აქვთ საკმაოდ მაღალი ენერგოტევადობა, რაც მათი სამგზავრო ვაგონებზე და მოტორვაგონიან მოძრავ შემადგენლობაზე (ელექტრო- და დიზელ-მატარებლებში) გამოყენების საშუალებას იძლევა.

აღნიშნულ კონსტრუქციებთან ერთად შეიძლება შეგვხვდეს სხვებიც. 1960—1980 წლებში მთელ რიგ ქვეყნებში (მათ შორის საბჭოთა კავშირში) აქტიურად მიმდინარეობდა ცდები პნევმატურ, ჰიდრავლიკურ და პნევმო-ჰიდრავლიკურ შთამნთქმელ აპარატებზე. მაგრამ არ არსებობს არავითარი მონაცემები რკინიგზის ტრანსპორტზე აღნიშნული კონსტრუქციების აპარატების წარმატებული ექსპლოატაციის შესახებ.

პოსტსაბჭოთა ქვეყნების სატვირთო ვაგონების შთამნთქმელი აპარატები იყოფიან ოთხ კლასად: 0, 1, 2 და 3.
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის

აშშ-ის ქალთა ჩემპიონატი ჭადრაკში — ყოველწლიური საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ტარდება აშშ-ის ქალთა შორის ჩემპიონის გამოსავლენად. პირველი ჩემპიონატი 1937 წელს გაიმართა.

აშშ-ის ქალთა ჩემპიონების სია
1937 ადელ რივერო
1938 მონა მეი კარფი
1940 ადელ რივერო (2)
1941 მონა მეი კარფი (2)
1942 მონა მეი კარფი (3)
1944 გიზელა კან გრესერი
1946 მონა მეი კარფი (4)
1948 გიზელა კან გრესერი (2) – მონა მეი კარფი (5)
1951 მერი ბეინი
1953 მონა მეი კარფი (6)
1955 გიზელა კან გრესერი (3) – ნენსი რუსი
1957 გიზელა კან გრესერი (4) – სონია გრაფი
1959 ლიზა ლეინი
1962 გიზელა კან გრესერი (5)
1964 სონია გრაფი (2)
1965 გიზელა კან გრესერი (6)
1966 გიზელა კან გრესერი (7) – ლიზა ლეინი (2)
1967 გიზელა კან გრესერი (8)
1969 გიზელა კან გრესერი (9)
1972 ევა არონსონი – მერილინ ბრაუნი
1974 მონა მეი კარფი (7)
1975 დაიან სავერაიდი
1976 დაიან სავერაიდი (2)
1978 დაიან სავერაიდი (3) – რეიჩელ კროტო
1979 რეიჩელ კროტო (2)
1981 დაიან სავერაიდი (4)
1984 დაიან სავერაიდი (5)
1986 ინა იზრაილოვი
1987 ანა ახშარუმოვა
1989 ალექსი რუტი
1990 ელენა დონალდსონი
1991 ესთერ ეპშტეინი – ირინა ლევიტინა
1992 ირინა ლევიტინა (2)
1993 ელენა დონალდსონი (2) – ირინა ლევიტინა (3)
1994 ელენა დონალდსონი (3)
1995 ანჯელინა ბელაკოვსკაია – შერონ ბერტმანი
1996 ანჯელინა ბელაკოვსკაია (2)
1997 ესთერ ეპშტეინი (2)
1998 ირინა კრუში
1999 ანჯელინა ბელაკოვსკაია (3)
2000 ელინა გრობერმანი – კამილა ბაგინსკაიტე
2001/02 ჯენიფერ შაჰადე
2003 ანა ჰანი
2004 ჯენიფერ შაჰადე (2)
2005 რუსუდან გოლეთიანი
2006 ანა ზატონსკიხი
2007 ირინა კრუში (2)
2008 ანა ზატონსკიხი (2)
2009 ანა ზატონსკიხი (3)
2010 ირინა კრუში (3)
2011 ანა ზატონსკიხი (4)
2012 ირინა კრუში (4)
2013 ირინა კრუში (5)
2014 ირინა კრუში (6)
2015 ირინა კრუში (7)
2016 ნაზი პაიკიძე
2017 საბინა-ფრანჩესკა ფოიშორი
2018 ნაზი პაიკიძე (2)
2019 ჯენიფერ იუ
2020 ირინა კრუში (8)
2021 კარისა იპი
2022 ჯენიფერ იუ (2)
2023 კარისა იპი (2)
2024 კარისა იპი (3)
2025 კარისა იპი (4)

ტურნირების ცხრილები
1962
2009

2010
იარენი (ლაკლაკი)

იარენი — ბურსას ქარაჯაბეის რაიონის სოფელ ესქიქარააღაჩში მეთევზე ადემ ილმაზსთან ახლო მეგობრობით ცნობილი ლაკლაკი.

ყოველი წლის მარტში იარენი ბურსას სოფელ ესქიქარააღაჩში მიგრირებს და იქ თავის ბუდეში ექვს თვეს ატარებს. 2010 წლიდან დაწყებული, ყოველ ჯერზე სოფელში ჩამოსვლისას, ის ულუაბათის ტბაზე მეთევზე ადემ ილმაზის ნავზე ჯდება და მასთან ერთად თევზაობს. იარენის ეს მოქმედება 2016 წლიდან დაკვირვების საგანია, 2019 წელს მასზე დოკუმენტური ფილმი, ხოლო 2024 წელს მხატვრული ფილმი გადაიღეს.

ცხოვრება
იარენი, სავარაუდოდ, 2007 ან 2008 წელს დაიბადა. ყოველწლიურად მარტში ის მიგრირებს სოფელ ესქიქარააღაჩში, რომელიც ულუაბათის ტბის სანაპიროზე მდებარეობს. ამ სოფელში ის თავის ბუდეში ექვსი თვის განმავლობაში რჩება და აპრილს კრუხობის პერიოდში ატარებს. ეს სოფელი ბურსაში ერთადერთი სოფელია, რომელიც „ევროპის ლაკლაკების სოფლების ასოციაციის“ წევრია. სახელი „იარენი“ სოფლის რწმუნებულმა, რიდვან ჩეთინმა დაარქვა. ჩეთინმა განმარტა, რომ მან არ იცოდა, ლაკლაკი მამრი იყო თუ მდედრი და რომ მან სახელი „იარენი“, რაც ნიშნავს „ამხანაგს“, „თანამგზავრს“, „თანამგზავრს“, ორივე სქესისთვის შეარჩია.

2010 წლის მარტიდან, სოფელ ესქიქარააღაჩში ყოველ ჩამოფრენისას, იარენი დილით მეთევზე ადემ ილმაზის ნავზე ჯდება და მასთან ერთად თევზაობს. იმ დღიდან მოყოლებული, იარენი, რომელიც რეგულარულად მიდიოდა ნავთან, მომდევნო წლებშიც აგრძელებდა იმ თევზით კვებას, რომელსაც ადემ ილმაზის აძლევდა. ადემ ილმაზის თქმით, ნავის ან მისი ფერის შეცვლის შემთხვევაშიც კი, ლაკლაკი მაინც აგნებდა მის ნავს, ხოლო ის ლაკლაკის გარჩევა ნისკარტზე არსებული ნიშნით ახერხებდა. 2021 წლის მარტში იარენისა და ნაზლის შეხვედრა ბუდეში და იმავე წლის ივნისში იარენის მიერ თავისი ბარტყების წვიმისგან დაცვა, პირდაპირ ეთერში გადაიცემოდა.

ამ ამბის პოპულარობამ სოფელში ტურიზმის გააქტიურობას ხელი შეუწყო და რაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სოფლის უბრალო დასახლებიდან ტურისტულ მიმართულებათ გარდაქმნაში.

იარენისა და მეთევზე ადემ ილმაზის ისტორია, რაზეც 2019 წელს დოკუმენტური ფილმი გადაიღეს, 2023 წელს უკვე საბავშვო სათავგადასავლო ფილმად გადაიღეს და 2024 წელს -ში მათზე სტატიაც გამოქვეყნდა.
რკინიგზის განთვისების ზოლი

რკინიგზის განთვისების ზოლი — რკინიგზის ლიანდაგის მიმდებარედ არსებული მიწის მონაკვეთი, დაკავებული რკინიგზის ლიანდაგებით ან განკუთვნილნი ასეთი ლიანდაგების განთავსებისთვის, ასევე მიწის მონაკვეთები, დაკავებული ან განკუთვნილნი რკინიგზის სადგურების, წყალმომცილებელი და გასამაგრებელი ნაგებობების, რკინიგზის ლიანდაგების გასწვრივ არსებული ტყის დამცველი ზოლის, კავშირგაბმულობის ხაზის, ელექტრომომარაგების მოწყობილობების, საწარმოო და სხვა ნაგებობების, შენობების, ნაგებობების, მოწყობილობების და რკინიგზის ტრანსპორტის სხვა ობიექტების განსათავსებლად.