iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კოხედესის შტატი

კოხედესი — შტატი ვენესუელაში. დედაქალაქია სან-კარლოსი. მდებარეობს ცენტრალურ-დასავლეთ რეგიონში. მისი სახელი მომდინარებობს მდინარისგან, რაც ადგილობრივთა ენაზე ნიშნავს „სადაც ყველაფერი ხდება“. შტატის მთლიანი ფართობია 14 800 კმ². 2007 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 300 300 ადამიანს შეადგენს.

ეკონომიკური აქტივობის ძირითად დარგებს მიწათმოქმედება და მეცხოველეობა წარმოადგენს. მთავარი კულტურებია სიმინდი, იამი, სორგო, ბარდა, კასავა და მანგო. მეცხოველეობაში ლიდერობს მსხვილფეხა რქოსანი საქონელი და მეღორეობა.

შტატის ამჟამინდელ ტერიტორიაზე, გადმოსახლდნენ ორინოკოს რეგიონში მცხოვრები ადგილობრივი ამერიკელები, მათი მთავარი მიზანი კოლონიზაცია და ტაკარიგუის ტბის გარშემო ტერიტორიებთან ვაჭრობის გაბმა იყო.

1750 წელს ესპანელმა კირილო ბაუტისტამ დააარსა დასახლება სანტა-კლარა-დე-კარამაკატე. არეალის შესახებ ერთ-ერთ პირველ მოხსენებებს 1760 წელს წერს ეპისკოპოსი მარტი.

დამოუკიდებლობის შემდეგ კოხედესი შედიოდა კარაბობოს პროვინციის შემადგენლობაში.

მუნიციპალიტეტები
ადმინისტრაციულად შტატი იყოფა 9 მუნიციპალიტეტად:
ქვედის ტბა

ქვედის ტბა — შეგუბებული ტბა საქართველოში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ქვედრულის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1567 მ სიმაღლეზე. ქვედის ტბას ერთვის და შემდეგ გამოედინება მდინარე ჯეჯორის მარჯვენა შენაკადი — ქვედრულა. ზედაპირის ფართობი 0,09 კმ², საშუალო სიღრმე 8,2 მ, მაქსიმალური სიღრმე 14,5 მ. წყლის მოცულობა 710 000 მ³. წყალშემკრები აუზის ფართობი 12 კმ². გამდინარეა. აუზის რელიეფი მაღალმთიანი და საშუალომთიანია. მდინარე ქვედრულის სათავეებში გვხვდება ძველი გამყინვარების კვალი. ტბის ქვაბული გადაჭიმულია დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ. სანაპირო ხაზი სუსტად არის შეჭრილ-შემოჭრილი. სამხრეთ სანაპიროსთან არის ორი მცირე ყურე. აღმოსავლეთ ნაწილში ფსკერის გრუნტი ქვიშიანია, ხოლო დასავლეთ ნაწილში ლამიანი. ტბა გაჩნდა 1896 წელს კლდებოძალის მთის ჩამონგრევის შედეგად. ტბაში არის კალმახი.
დელტა-ამაკურო

დელტა-ამაკუროს შტატი — შტატი ვენესუელაში, მდებარეობს ორინოკოს დელტაზე. ჩრდილოეთით ესაზღვრება პარიის ყურე და ატლანტის ოკეანე, სამხრეთით — ბოლივარის შტატი, აღმოსავლეთით — ატლანტის ოკეანე და გაიანა, დასავლეთით — მონაგასის შტატი. დედაქალაქია ტუკუპიტა.

შტატის მთლიანი ფართობი 40 200 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 2007 წლის მონაცემებით 152 700 ადამიანს შეადგენს.

ისტორია
ამერიკაში ევროპელთა გამოჩენადე ამ რეგიონში ვარაოს ხალხი ცხოვრობდა. დელტისგან სიშორის წყალობით, ისინი მნიშვნელოვან დამოიკიდებლობას ინარჩუნებდნენ ჯერ ევროპელი, ხოლო შემდეგ კრეოლი კოლონიზატორებისაგან.

1498 წლის 1 აგვისტოს, დელტის სანაპიროს მოადგა ქრისტეფორე კოლუმბი, რომელიც მესამე ამერიკულ მოგზაურობაში იმყოფებოდა. ის წერდა მაკარეოს შესახებ, ხმაურის, რომელსაც იწვევდა დიდი მდინარის (ორინოკო) ოკეანესთან შერთვა.

1531 წლის ივნისიდან ამ ტერიტორიას იკვლევდა დიეგო დე ორდასი, როდესაც მან რამდენიმე გემით ორინოკოს ზედა დინებაში შეცურა. საუკუნეში რეგიონში იმოგზაურა ანტონიო ბერიომ. მისი შვილი, ფერნანდო დე ბერიო კი ამ არეალში ელდორადოს საძიებელ ექსპედიციებს აწყობდა.

დელტა ახალი ანდალუსიის ნაწილს წარმოადგენდა. რეგიონში მოგზაურობისას ალექსანდერ ფონ ჰუმბოლდტი წერდა, რომ ერთადერთი ადგილობრივი ხალხი მთელს პროვინციაში, რომელიც ჯერ კიდევ ინარჩუნებდა თავისუფლებას ესპანელებისაგან ვარაო იყო. როგორც ის აღნიშნავდა, ხალხის თქმით ვარაოს რაოდენობა 6 000-7 000 ადამიანს შეადგენდა, თუმცა მისი ვარაუდით რეალური რიცხვი უფრო ნაკლები იყო.

ვენესუელის დამოუკიდებლობის შემდეგ, რეგიონი გაიანის პროვინციის შემადგენლობაში შევიდა.

1884 წლის 27 თებერვალს დელტა ფედერალური ტერიტორია გახდა და ის შედგებოდა მანოასა და გუსმან-ბლანკოს რაიონებისგან. ტერიტორია სულ მალე ბოლივარის შტატს მიუერთეს. 1901 წელს კი იგი კვლავ ფედერალური ტერიტორია ხდება. საუკუნის 30-იან წლებში რეგიონში მოდის კათოლიკე მისიონერი ბარალი და აარსებს რელიგიურ მისიებსა და სკოლებს. მანვე გამოაქვეყნა ერთ-ერთი პირველი შრომები ვარაოს ენის შესახებ. 1991 წლის 3 აგვისტოს დელტა შტატი ხდება.

ბოლო დეკადაში, დელტა-ამაკუროს ნავთობის სექტორში სამუშაოს ძებნის მიზნით შეინიშნება მიგრაცია.

ეკონომიკა
მთავარი ეკონომიკური აქტივობებია მეთევზეობა, მესაქონლეობა, ნავთობმოპოვება და გადამუშავება. მინერალური რესურსები მოიცავს ნავთობსა და ტორფს. შეინიშნება ტურიზმის მცირე გამოვლინება.

მუნიციპალიტეტები
დელტა-ამაკუროს შტატი იყოფა 4 მუნიციპალიტეტად:
თამარისი (ბოლნისის მუნიციპალიტეტი)

თამარისი — დაბა აღმოსავლეთ საქართველოში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტის თამარისის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მარნეული-ბოლნისის გზატკეცილის მარჯვენა მხარეს, მდინარე ხრამის მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 400 მ-ზე, ბოლნისიდან 20 კმ-ში.

ისტორია
დაბა წარმოიქმნა 1982 წლს თამარისის მეფრინველეობის ფაბრიკის მშენებლობასთან დაკავშირებით სოფლებს ქოლაგირსა (ახლანდ. ცურტავი) და ფარიზს შორის.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 510 ადამიანი.
ტუნისის აღორძინების პარტია

ტუნისის აღორძინების პარტია ან ნაჰდა (: ხიზბ ალ-ნაჰდა) - ისლამისტური პარტია ტუნისში. პარტია დაარსდა ირანის ისლამური რევოლუციის შემდეგ, სახელწოდებით „ისლამური ძმობა“. პარტია თითქმის მთლიანად გაანადგურა ახალმა პრეზიდენტმა ზინ ელ-აბიდინ ბენ ალმა. ლიდერი რაშიდ ალ-ღანუში ქვეყნიდან გაიქცა, პარტიის ოფიციალური მედია-ორგანო დაიხურა, ხოლო მისი რედაქტორი დააპატიმრეს. ტუნისის რევოლუციის შემდეგ პარტია აღდგა და მისი ლიდერიც დაბრუნდა ქვეყანაში.

პარტიამ საკონსტიტუციო ასამბლეის არჩევნებში დაიკავა პირველი ადგილი და მიიღო 217-დან 90 მანდატი.
ანტონიო-დიასის მუნიციპალიტეტი

ანტონიო-დიასი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, დელტა-ამაკუროს შტატში. წარმოადგენს დელტა-ამაკუროს შტატის 4 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. დედაქალაქია კურუაპო, ფართობი 22 746 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2008 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ანტონიო-დიასის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 29 000 ადამიანი. მოსახლეობის სიჭიდროვე შეადგენს 1.3 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
კასაკოიმის მუნიციპალიტეტი

კასაკოიმა — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, დელტა-ამაკუროს შტატში. წარმოადგენს დელტა-ამაკუროს შტატის 4 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. დედაქალაქია სიერა-იმატაკა, ფართობი 2 921 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით კასაკოიმის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 27 792 ადამიანი. მოსახლეობის სიჭიდროვე შეადგენს 9.5 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
პედერნალესის მუნიციპალიტეტი

პედერნალესი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, დელტა-ამაკუროს შტატში. წარმოადგენს დელტა-ამაკუროს შტატის 4 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. დედაქალაქია პედერნალესი, ფართობი 3 537 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით პედერნალესის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 6 535 ადამიანი. მოსახლეობის სიჭიდროვე შეადგენს 1.8 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
ტუკუპიტის მუნიციპალიტეტი

ტუკუპიტა — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, დელტა-ამაკუროს შტატში. წარმოადგენს დელტა-ამაკუროს შტატის 4 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. დედაქალაქია ტუკუპიტა, ფართობი 10 996 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ტუკუპიტის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 93 368 ადამიანი. მოსახლეობის სიჭიდროვე შეადგენს 8.5 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
ფალკონის შტატი

ფალკონი — შტატი ვენესუელაში. დედაქალაქია კორო.

დემოგრაფია და გეოგრაფია
შტატის მთლიანი ფართობი 24 800 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით 950 057 ადამიანს შეადგენს. შტატის დანარჩენ ტერიტორიას მედანოსის ყელის საშუალებით უერთება პარაგუანის ნახევარკუნძული.

ეროვნული პარკები
შტატის ტერიტორიაზე ოთხი ეროვნული პარკი მდებარეობს: მედანოს-დე-კორო, კუევას-დე-ლა-კებრადა-დელ-ტორო, მოროკოი და ხუან-კრისოსტომო-ფალკონი.

ისტორია
არეალი პირველად 1499 წელს ხუან დე ლა კოსამ და ამერიგო ვესპუჩიმ გამოიკვლიეს ალონსო დე ოხედას ექსპედიციისას. შტატს სახელი ეწოდა პრეზიდენტ ხუან კრისოსტომო ფალკონის პატივსაცემად.

ინფრასტრუქტურა
რეგიონი თითქმის მთლიანად სანაპირო დაბლობებსა და ანდების ბორცვებს უჭირავს, ამავე დროს საკმაოდ მშრალია, რაც ზღუდავს მიწათმოქმედებას. იგი ძირითადად მდინარეთა ხეობებსა და მთიან არეალებშია გავრცელებული. მოყავთ სიმინდი, ქოქოსი, ქუნჯუთი, ყავა და შაქრის ლერწამი.

შტატის დედაქალაქ კოროსა და პარაგუანის ნახევარკუნძულს ინდუსტრიალიზაციის ზრდის მნიშვნელოვანი მაჩვენებლები გააჩნიათ. პარაგუანის ნახევარკუნძულის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ქალაქ პუნტო-ფიხოში მდებარეობს პარაგუანის ნავთობგადამამუშავებელი კომპლექსი. ვენესუელის ნავთობწარმოების დაახლოებით 2/3 ამ არეალშია განთავსებული, რომელსაც ექსოპრტზე ტანკერებით გზავნიან.

მუნიციპალიტეტები და მუნიციპალური ცენტრები
ადმინისტრაციულად შტატი იყოფა 25 მუნიციპალიტეტად:
გუარიკოს შტატი

გუარიკო — შტატი ვენესუელაში. დედაქალაქია სან-ხუან-დე-ლოს-მოროსი. ფართობი შეადგენს 64 986 კმ²-ს, მოსახლეობა კი 2007 წლის მონაცემებით 745 100 ადამიანია. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, ლიანოსის რეგიონში. შტატს სახელი „გუარიკო“ 1856 წლის 8 აპრილს ეწოდა და მომდინარეობს ამავე სახელწოდების მდინარისგან, რომელიც სათავეს კარაბობოს შტატის სიახლოვეს იღებს.

ვენესუელაში ევროპელთა მოსვლის პერიოდში, ეს ტერიტორია ადგილობრივი ინდიელებით იყო დასახლებული.

მუნიციპალიტეტები და მუნიციპალური ცენტრები
გუარიკოს შტატი შედგება 15 მუნიციპალიტეტისაგან:
ანრი-პიტიეს ეროვნული პარკი

ანრი-პიტიე — ვენესუელის უძველესი ეროვნული პარკი. შეიქმნა 1937 წელს. ცნობილია ფრინველთა სამყაროს მრავალფეროვნებით. მისი ეკოსისტემა იცვლება ზღვის დონიდან სიმაღლის მიხედვით.

თავდაპირველად პარკს რანჩო-გრანდე ერქვა, მაგრამ შემდეგში, შვეიცარიელი ბიოლოგისა და პარკის შექმნის ხელშემწყობის, ანრი პიტიეს პატივსაცემად მისი სახელი ეწოდა. ანრი-პიტიე ვენესუელაში 1917 წელს ჩავიდა და მოახდინა ქვეყნის 30 000-ზე მეტი მცენარეთა სახეობის კლასიფიკაცია. მან მტკიცედ გადაწყვიტა რამდენიმე წელი მიეძღვნა დღევანდელი პარკის ტერიტორიის ფლორისა და ფაუნის შესწავლისთვის.

ეროვნული პარკის ფართობი 1078 კმ²-ს შეადგენს და მდებარეობს არაგუის შტატის ჩრდილოეთ ნაწილში. მოიცავს მისი სანაპირო ზოლის უდიდეს ნაწილს და კარაბობოს შტატის მთიან არეალს. ესაზღვრება სან-ესტებანის ეროვნულ პარკს.

პარკი შედგება ორი გეოგრაფიული სისტემისგან,პირველი მათგანია ფრიალო მთების ზონა, სადაც 500-ზე მეტი სახეობის ფრინველია გავრცელებული, რომელთაგან 22 ენდემურია. პარკში გაედინება 9 მდინარე და გამოირჩევა ფლორის დიდი მრავალფეროვნებით. მეორე სისტემას წარმოადგენს სანაპირო ზონა უბებით, პლაჟებითა და კურორტებით, რომელთაც უზარმაზარი ტურისტული პოტენციალი გააჩნიათ.

ეკოლოგიური მნიშვნელობის გარდა, დიდია პარკის, როგორც წყლის სერიოზული მარაგის მნიშვნელობა, რომლითაც მარაგდება გარშემო მდებარე ქალაქები. პარკის ტერიტორიაზე მოყავთ ერთ-ერთი საუკეთესო კაკაო მთელ მსოფლიოში.
კუევა-დე-ლა-კებრადა-დელ-ტოროს ეროვნული პარკი

კუევა-დე-ლა-კებრადა-დელ-ტორო — ეროვნული პარკი ვენესუელაში. მდებარეობს ფალკონის შტატში, სიერა-დე-ფალკონის მთის მასივში, ლარა-ფალკონის ბორცვების სისტემაში, ქალაქ კოროს სამხრეთით. მოიცავს სამდინარო მღვიმეს, სადაც გაედინება დღესიათვის ცნობილი უდიდესი წყალქვეშა ნაკადი ვენესუელაში. პარკის ფართობი 48 85 კმ²-ია. ეროვნულ პარკად გამოცხადდა 1969 წლის 21 მაისს.

პარკის ტერიტორიაზე საშუალო წლიური ტემპერატურა 25 ° — 27 ° -ს შორის მერყეობს, ნალექიანობა 1100 — 2200 მმ.

საკმაოდ მდიდარია პარკის ფლორა, რომელიც ძირითადად შედგება გვიმრების, სოკოების, წყალმცენარეების, ბანანისებრების, ავოკადოს, ხავსების, ლეღვის და სხვადასხვა მცენარეებისგან.

მრავალგვარია პარკის ფაუნაც, რომელიც ძირითადად ფრინველებით, ძუძუმწოვრებითა და რეპტილიებითაა წარმოდგენილი.

პარკის ტერიტორიაზე განვითარებულია ტურიზმი.
ანაკოს მუნიციპალიტეტი

ანაკო — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს დასავლეთიდან ესაზღვრება სანტა-ანას მუნიციპალიტეტი, ჩრდილოეთიდან — ლიბერტადის მუნიციპალიტეტი, ჩრდილო-დასავლეთიდან — არაგუის მუნიციპალიტეტი, სამხრეთიდან და აღმოსავლეთიდან — პედრო-მარია-ფრეიტესის მუნიციპალიტეტი.

ანაკოს მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 124 431 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 795 კმ².
არაგუის მუნიციპალიტეტი

არაგუა — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს დასავლეთიდან ესაზღვრება სერ-არტურ-მაკგრეგორის მუნიციპალიტეტი, ჩრდილოეთიდან — სიმონ-ბოლივარის მუნიციპალიტეტი, ჩრდილო-დასავლეთიდან — ხუან-მანუელ-კახიგალის მუნიციპალიტეტი, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან — ლიბერტადის მუნიციპალიტეტი (ანსოატეგი), სამხრეთიდან — ფრანსისკო-დე-მირანდას მუნიციპალიტეტი, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან — პედრო-მარია-ფრეიტესის მუნიციპალიტეტი, აღმოსავლეთიდან — სანტა-ანას და ანაკოს მუნიციპალიტეტები.

არაგუის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 32 558 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 2 624 კმ².
დიეგო-ბაუტისტა-ურბანეხას მუნიციპალიტეტი

დიეგო-ბაუტისტა-ურბანეხა — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება კარიბის ზღვა, სამხრეთიდან — სიმონ-ბოლივარის მუნიციპალიტეტი, ხოლო აღმოსავლეთიდან — ხუან-ანტონიო-სოტილოს მუნიციპალიტეტი.

დიეგო-ბაუტისტა-ურბანეხას მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 26 265 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 12 კმ².
ფერნანდო-დე-პენალვერის მუნიციპალიტეტი

ფერნანდო-დე-პენალვერი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება კარიბის ზღვა, დასავლეთიდან — სან-ხუან-დე-კაპისტრანოს მუნიციპალიტეტი, სამხრეთიდან — მანუელ-ესეკიელ-ბრუსუალის, პირიტუსა და ხუან-მანუელ-კახიგალის მუნიციპალიტეტები, ხოლო აღმოსავლეთიდან — სიმონ-ბოლივარის მუნიციპალიტეტი.

ფერნანდო-დე-პენალვერის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 29 977 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 643 კმ².
ფრანსისკო-დელ-კარმენ-კარვახალის მუნიციპალიტეტი

ფრანსისკო-დელ-კარმენ-კარვახალი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება მანუელ-ესეკიელ-ბრუსუალის მუნიციპალიტეტი, სამხრეთიდან — ხუან-მანუელ-კახიგალის მუნიციპალიტეტი, დასავლეთიდან — გუარიკოს შტატის სან-ხოსე-დე-გუარიბეს მუნიციპალიტეტი, ხოლო ჩრდილოეთიდან — მირანდას შტატის პედრო-გუალის მუნიციპალიტეტი.

ფერნანდო-დე-პენალვერის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 12 936 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 125 კმ².
ფრანსისკო-დე-მირანდას მუნიციპალიტეტი (ანსოატეგი)

ფრანსისკო-დე-მირანდა — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ინდეპენდენსიის მუნიციპალიტეტი, ჩრდილოეთიდან — სერ-არტურ-მაკგრეგორის, არაგუისა და სიმონ-როდრიგესის მუნიციპალიტეტები, დასავლეთიდან — ხოსე-გრეგორიო-მონაგასის მუნიციპალიტეტი, ხოლო სამხრეთიდან — ბოლივარის შტატის სუკრესა და ერესის მუნიციპალიტეტები.

ფრანსისკო-დე-მირანდას მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 42 357 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 5 334 კმ².
გუანტის მუნიციპალიტეტი

გუანტა — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს სამხრეთიდან და დასავლეთიდან ესაზღვრება ხუან-ანტონიო-სოტილოს მუნიციპალიტეტი, ჩრდილოეთიდან — კარიბის ზღვა, ხოლო დასავლეთიდან — სუკრეს შტატის სუკრეს მუნიციპალიტეტი.

გუანტის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 31 629 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 67 კმ².
ინდეპენდენსიის მუნიციპალიტეტი (ანსოატეგი)

ინდეპენდენსია — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს დასავლეთიდან ესაზღვრება ფრანსისკო-დე-მირანდას მუნიციპალიტეტი, ჩრდილო-დასავლეთიდან — სან-ხოსე-დე-გუანიპას მუნიციპალიტეტი, ჩრდილოეთიდან — პედრო-მარია-ფრეიტესის მუნიციპალიტეტი, აღმოსავლეთიდან — მონაგასის შტატის მატურინის, ლიბერტადორისა და სოტილიოს მუნიციპალიტეტები, ხოლო სამხრეთიდან — ბოლივარის შტატის ერესისა და კარონის მუნიციპალიტეტები.

ინდეპენდენსიის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 31 399 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 5 929 კმ².
ხოსე-გრეგორიო-მონაგასის მუნიციპალიტეტი

ხოსე-გრეგორიო-მონაგასი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს აღმოსავლეთიდან და ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ფრანსისკო-დე-მირანდას მუნიციპალიტეტი, დასავლეთიდან და ჩრდილო-დასავლეთიდან — გუარიკოს შტატის სანტა-მარია-დე-იპირეს მუნიციპალიტეტი, ხოლო სამხრეთიდან — ბოლივარის შტატის სედენიოსა და სუკრეს მუნიციპალიტეტები.

ხოსე-გრეგორიო-მონაგასის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 18 154 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 9 176 კმ².
ხუან-ანტონიო-სოტილოს მუნიციპალიტეტი

ხუან-ანტონიო-სოტილო — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება გუანტის მუნიციპალიტეტი, სამხრეთიდან და დასავლეთიდან — სიმონ-ბოლივარის მუნიციპალიტეტი, სამხრეთ-დასავლეთიდან — დიეგო-ბაუტისტა-ურბანეხას მუნიციპალიტეტი, ხოლო აღმოსავლეთიდან — სუკრეს შტატის სუკრეს მუნიციპალიტეტი.

ხუან-ანტონიო-სოტილოს მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 247 979 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 244 კმ².
ხუან-მანუელ-კახიგალის მუნიციპალიტეტი

ხუან-მანუელ-კახიგალი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მუნიციპალიტეტს ჩრდილო-დასავლეთიდან ესაზღვრება ფრანსისკო-დელ-კარმენ-კარვახალის მუნიციპალიტეტი, ჩრდილოეთიდან — მანუელ-ესეკიელ-ბრუსუალის, პირიტუს და ფერნანდო-დე-პენალვერის მუნიციპალიტეტები, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან — სიმონ-ბოლივარის მუნიციპალიტეტი, აღმოსავლეთიდან — არაგუის მუნიციპალიტეტი, სამხრეთიდან — სერ-არტურ-მაკგრეგორის მუნიციპალიტეტი, ხოლო დასავლეთიდან — გუარიკოს შტატის ხოსე-ფელიქს-რიბასის და პედრო-სარასას მუნიციპალიტეტები.

ხუან-მანუელ-კახიგალის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა, 2007 წლის მონაცემებით, შეადგენს 13 747 ადამიანს. ხოლო ფართობი — 1 741 კმ².
დარფურის რეგიონი

დარფურის რეგიონი ( „ფურის ტომის მიწა“) — რეგიონი სუდანის დასავლეთით. დარფურის ეთნიკური კონფლიქტის რაიონი, სადაც ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ რეგიონის არაფორმალური პროსახელისუფლებო არაბული შეიარაღებული დანაყოფები ჯანჯავიდები და ადგილობრივი ნეგროიდული რასის აჯანყებულთა დაჯგუფებები.

ისტორია
 საუკუნეში დაარსდა დარფურის სასულთნო, რომელიც 1899 წელს შეუერთდა სუდანს. ყოფილი სასულთნოს ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა 3 შტატი: დასავლეთი დარფური, სამხრეთი დარფური და ჩრდილოეთი დარფური.

არაბთა შეიარაღებული დანაყოფების მიერ ადგილობრივი შავკანიანი მოსახლეობის, ფურის ტომის, გენოციდის გამო 2003 წელს რეგიონში განვითარდა ჰუმანიტარული კატასტროფა და შეიქმნა საგანგებო სიტუაცია. 2007 წელს დაიწყო აფრიკის კავშირისა და გაეროს ერთობლივი ოპერაცია.

2010 წლის ზაფხულში რეგიონში უნდა გამართულიყო რეფერენდუმი რეგიონის მომავალი სტატუსის განსაზღვრის მიზნით. მოსახლეობას უნდა ეპასუხა კითხვაზე, რა სურდათ მათ, დარფურის რეგიონი დაყოფილიყო კვლავ სამ შტატად თუ შექმნილიყო ერთიანი რეგიონი თავისი კონსტიტუციითა და მთავრობით.

2011 წლის ივნისში დაიდო დარფურის სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელმაც უნდა დაარეგულიროს კონფლიქტი რეგიონის აჯანყებულებსა და ხელისუფლებას შორის.
ლარას შტატი

ლარა — შტატი ვენესუელაში. დედაქალაქია ბარკისიმეტო. ფართობი 19 800 კმ²-ს შეადგენს, მოსახლეობა კი 2007 წლის მონაცემებით 1 795 100 ადამიანია.

შტატის სამხრეთი ნაწილი მთიანია, ჩრდილოეთი და დასავლეთი — მთლიანად ვაკე. მთავარი მდინარეებია კარიბის ზღვაში ჩამდინარე ტოკუიო და იარაკუი, რომელთა მრავალი პატარა შენაკადიც მარაკაიბოს ტბის ან ორინოკოს სისტემას მიეკუთვნება.

ისტორია
კოლუმბამდელ პერიოდში შტატის ტერიტორია დასახლებული იყო ინდიელთა ტომებით. კოლონიალიზმისა და ვენესუელის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის პერიოდში ის კარაკასის პროვინციის შემადგენლობაშ შედიოდა. 1859 წლიდან ის ცნობილი იყო როგორც ბარკისიმეტოს შტატი, მაგრამ 1866 წელს შეუერთეს იარაკუის შტატს. 1879 წელს ფალკონისა და იარაკუის შტატებთან ერთად მან ჩამოაყალიბა ჩრდილო-დასავლეთის დიდი შტატი. 1881 წელს კი მას სახელი შეეცვალა და დამოუკიდებლობსაითვის მებრძოლი გმირის, გენერალ ხასინტო ლარას პატივსაცემად მისი სახელი ეწოდა. 1899 წელს, მან ლარას სახელი დაკარგა, როდესაც გამოეყვნენ ბარკისიმეტოსა და იარაკუის შტატები. 1901 ის კვლავ იბრუნებს სახელს და 1904 წელს კვლავ უერთდება იარაკუის შტატს, ოღნდ ამჯერად ორივეს ერთად ლარას შტატი ეწოდა.

ეკონომიკა
შტატში ფართოდ მისდევენ შაქრის ლერწმის მოყვანას, რისი მიხედვითაც ერთ-ერთი პირველია ვენესუელის სხვა შტატებს შორის. ასევე აწარმოებენ ყავას, კარტოფილს, პომიდორს, ლობიოს, ხორბალსა და ბანანს. განვითარებულია მევენახეობა-მეღვინეობაც. ასევე მისდევენ მეცხოველეობას.

ლარას შტატის ინდუსტრიის უმსხვილესი სექტორებია ინჟინერია, კვების მრეწველობა, საფეიქრო მრეწველობა, ტექსტილი.

მუნიციპალიტეტები და მუნიციპალური ცენტრები
შტატი იყოფა 9 მუნიციპალიტეტად, ესენია:
პეტარე

პეტარე — ქალაქი ჩრდილოეთ ვენესუელაში, მირანდას შტატის შემადგენლობაში. მიეკუთვნება კარაკასის ფედერალურ ოლქს. პეტარე აერთიანებს სუკრეს მუნიციპალიტეტს. დაარსდა 1621 წელს. იმ დროს პეტარეს ტერიტორიაზე არსებობდა რამდენიმე ესპანური მიწათსამფლობელო, რის შემდეგ ჩამოყალიბდა დასახლება. პეტარეში ცხოვრობდნენ ფრანცისკანელი ბერები, გაშენებული იყო ეკლესიები.

დღეისათვის, პეტარე განიხილება როგორც კარაკასის გარეუბანი, სადაც კარგად არის განვითარებული ადგილობრივი ეკონომიკის კომერციული ცენტრი.

ქალაქში არის ორი უნივერსიტეტი: სანტა-მარიას უნივერსიტეტი და მეტროპოლიტანის უნივერსიტეტი. მთავარ პრობლემად რჩება მოსახლეობის სიღარიბე. 2006 წლის აღწერის მონაცემებით პეტარეს მოსახლეობა შეადგენს 369 000 კაცს.

პეტარეში განვითარებულია ვაჭრობა, რომელსაც ეწოდება „ბუხონეროსი“ . ხელსაყრელი სასოფლო-სამეურნეო რაიონები და ყავის, კაკაოსა და შაქრის ლერწმის წარმოებამ გამოიწვია პეტარეს გაერთიანება კარაკასის აგლომერაციაში.

ქალაქი დაარსდა 1621 წლის 17 თებერვალს კაპიტან პედრო დე ლუგო გუტიერესისა და მღვდლის — გაბრიელ მენდოსას მიერ პატარა ბორცვზე სახელწოდებით სან-ხოსე-დე-გუანარიტო.
დარფურის კონფლიქტი

დარფურის კონფლიქტი — ეთნიკური კონფლიქტი სუდანში. ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ რეგიონის არაფორმალური პროსახელისუფლებო არაბული შეიარაღებული დანაყოფები ჯანჯავიდები და ადგილობრივი ნეგროიდული რასის აჯანყებულთა დაჯგუფებები.

არაბთა შეიარაღებული დანაყოფების მიერ ადგილობრივი შავკანიანი მოსახლეობის, ფურის ტომის, გენოციდის გამო 2003 წელს რეგიონში განვითარდა ჰუმანიტარული კატასტროფა და შეიქმნა საგანგებო სიტუაცია. 2007 წელს დაიწყო აფრიკის კავშირისა და გაეროს ერთობლივი ოპერაცია.

2010 წლის ზაფხულში რეგიონში უნდა გამართულიყო რეფერენდუმი რეგიონის მომავალი სტატუსის განსაზღვრის მიზნით. მოსახლეობას უნდა ეპასუხა კითხვაზე, რა სურდათ მათ, დარფურის რეგიონი დაყოფილიყო კვლავ სამ შტატად თუ შექმნილიყო ერთიანი რეგიონი თავისი კონსტიტუციითა და მთავრობით.

2011 წლის ივნისში დაიდო დარფურის სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელმაც უნდა დაარეგულიროს კონფლიქტი რეგიონის აჯანყებულებსა და ხელისუფლებას შორის.
ალბერტო-არველო-ტორეალბის მუნიციპალიტეტი

ალბერტო-არველო-ტორეალბა — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, ბარინასის შტატში. წარმოადგენს ბარინასის შტატის 12 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 769 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ალბერტო-არველო-ტორეალბას მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 36 363 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია საბანეტა.

ბარინასის შტატის მთელი მოსახლეობის 4.8% მოდის ალბერტო-არველო-ტორეალბას მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 47.3 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
მირანდას შტატი

მირანდა — შტატი ვენესუელაში. ვენესუელის შტატებს შორის მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ მეორეა სულიას შტატის შემდეგ. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 2 987 968 ადამიანს შეადგენს. ვენესუელის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, შტატს ადამიანის განვითარების ინდექსის ყველაზე დიდი მაჩვენებელი გააჩნია მთელ ქვეყანაში. მირანდა ვენესუელის მნიშვნელოვანი პოლიტიკური, ეკონომიკური, კულტურული და კომერციული ცენტრია.

შტატის მთლიანი ფართობი 7 950 კმ²-ია.

ისტორია
შტატს სახელი 1889 წლის 23 დეკემბერს ეწოდა სამხრეთ ამერიკის ერთ-ერთი განმათავისუფლის — გენერალ ფრანსისკო დე მირანდას პატივსაცემად. მანამდე ეს რეგიონი გუსმან-ბლანკოს შტატის სახელით იყო ცნობილი. თავდაპირველად ის დასახლებული იყო ადგილობრივი ტომებით. მოსვლისათანავე ესპანელმა დამპყრობლებმა დაიწყეს სანაპირო ზოლის ათვისება კაკაოს მოყვანისა და თავიანთ ოჯახების განთავსების მიზნით. აგრარულ სექტორში სამუშაოდ შემოიყვანეს აფრიკელი მონები.

კოლონიურ პერიოდში, ბორბურატის იურისდიქციის ნაწილი იყო. საუკუნის დაახლოებით ნახევარი, ის კარაკასის პროვინციის შემადგენლობაში შედიოდა. 1864 წელს კარაკასის პროვინციას ბოლივარი ეწოდა. რის გამოც, ქალაქი კარაკასი გამოეყო პროვინციას და მიეკუთვნა ფედერალურ ოლქს. 1868 წელს, ლურჯი რევოლუციის ტრიუმფთან ერთად, რომელსაც ხოსე ტადეო მონაგასი მეთაურობდა, პროვინციას სამი დეპარტამენტი დაემატა. 1881 წელს, ვენესუელა 9 შტატად დაიყო, ერთმანეთს შეუერთდნენ ბოლივარის პროვინცია და კუნძული მარგარიტა, რომელთაც ერთად გუსმან-ბლანკოს შტატი ეწოდა.

1889 წელს მისი სახელი მირანდათი შეიცვალა, სამი წლის შემდეგ კი ეწოდა მირანდას დიდი შტატი. 1909 წლის 5 აგვისტოს გამოქვეყნებული ახალი კონსტიტუცია ადგენდა 20 შტატის, ფედერალური ოლქი, ორი ფედერალური ტერიტორიისა და ფედერალური სამფლობელოების არსებობას ადგენდა. ამავე დროს ჩამოყალიბდა მირანდას დღევანდელი საზღვრები. დედაქალაქი იყო ოკუმარე-დელ-ტუი, რომელიც 1927 წლის 13 თებერვალს ლოს-ტეკესმა შეცვალა.

მუნიციპალიტეტები
მირანდას შტატი ადმინისტრაციულად 21 მუნიციპალიტეტად იყოფა: