iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ქართული კულტურის ფორუმი

ქართული კულტურის ფორუმი — ფრანკფურტის ქართული სათვისტომო, რომელიც დაარსდა ფრანკფურტის უნივერსიტეტის პროფესორის მანანა თანდაშვილის მიერ 2005 წელს და აქტიურად მოღვაწეობს გერმანიაში ქართული კულტურის პოპულარიზაციის მიზნით.

სათვისტომოს დაარსების ძირითადი მიზანი იყო ქართული კულტურის გერმანიაში პოპულარიზაცია და ქართულ-გერმანული კულტურული კონტაქტების კიდევ უფრო გაღრმავება კულტურული დიალოგის გზით. ქართული კულტურის ფორუმის შექმნაში აქტიურად მონაწილეობდნენ ფრანკურტში მოღვაწე ქართველი სტუდენტები ლელა სამუშია და ქეთევან ნაკაშიძე. ქართული კულტურის ფორუმმა ოფიციალური მოღვაწეობა დაიწყო 2006 წელს, როდესაც ფრანკფურტის ინტერნაციონალურ თეატრში ჩაატარა კლასიკური მუსიკის კონცერტი „ქართველი კომპოზიტორები“. ქართული კულტურის ფორუმი დღემდე აგრძელებს ფრანკფურტში კულტურულ მოღვაწეობას სხვადასხვა მიმართულებით.

2006 წელს მანანა თანდაშვილმა ქართული კულტურის ფორუმის ფარგლებში ფრანკფურტის საკვირაო სკოლა დააარსა, რომელმაც თავი მოუყარა ფრანკფურტსა და მის შემოგარენში მცხოვრებ ქართველ ბავშვებს. 2010 წელს ეკა კვარაცხელიას ინიციატივით სკოლასთან შეიქმნა ჩრდილების საბავშვო თეატრი, რომელმაც ორჯერ წარმოადგინა ფრანკფურტის რომანის ფაბრიკაში ქართული ზღაპრები. 2013 წლიდან ფრანკფურტის საკვირაო სკოლის ბავშვების რაოდენობა საგრძნობლად გაიზარდა და სასწავლო პროგრამას დაემატა ქართული ცეკვის გაკვეთილები. ამჟამად ფრანკფურტის საკვირაო სკოლას სათავეში უდგას მაია შავლიაშვილი.
შალვა მატუაშვილი

შალვა მატუაშვილი (დ. 29 აგვისტო, 1958, წინანდალი, თელავის რაიონი) — ქართველი მხატვარი.

1980 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. გამართული აქვს არაერთი პერსონალური გამოფენა, აგრეთვე მონაწილეობს სხვადასხვა ჯგუფურ გამოფენებში როგორც ადგილობრივ, ასევე საერთაშორისო მასშტაბით. შალვა მატუაშვილის ნამუშევრები ინახება: სურათების ეროვნულ გალერეაში (თბილისი), ტრეტიაკოვის გალერეაში (მოსკოვი), აღმოსავლური ხელოვნების მუზეუმში (მოსკოვი) და კერძო კოლექციებში.
ფრანკფურტის ლიტერატურული სალონი

ფრანკფურტის ლიტერატურული სალონი — ქალაქ ფრანკფურტში მოქმედი ქართული ლიტერატურის სალონი, რომელიც დაარსდა 2010 წელს ფრანკფურტის გოეთეს სახელობის უნივერსიტეტის პროფესორის მანანა თანდაშვილის მიერ. სალონი გერმანულად თარგმნის და გერმანიაში გამოსცემს კლასიკურ და თანამედროვე ქართულ ლიტერატურას, 2010 წლიდან მონაწილეობს ფრანკფურტისა და ლაიფციგის წიგნის ფესტივალებში.

2009 წლის 20-25 მაისს ქართული კულტურის ფორუმის კულტურული პროგრამის ფარგლებში გაიმართა „ქართული ლიტერატურის კვირეული“, რომელშიც მონაწილეობდნენ ლაშა ბუღაძე, დათო ტურაშვილი, რატი ამაღლობელი და ბასა ჯანიკაშვილი. ლიტერატურულ საღამოებზე, რომელიც გაიმართა ფრანკფურტის რომანის ფაბრიკაში, ფრანკფურტის უნივერსიტეტსა და წიგნების მაღაზიაში „ “, გერმანულად წაიკითხეს ფრაგმენტები ლიტერატურული ნაწარმოებებიდან „აბსურდისტანი“ (ბასა ჯანიკაშვილი), „ჯინსების თაობა“ (დათო ტურაშვილი), „ლიტერატურული ექსპრესი“ (ლაშა ბუღაძე) და რატი ამაღლობელის რამდენიმე ლექსი.

2010 წლიდან ფრანკფურტის ლიტერატურული სალონი თითქმის ყოველთვიურად მართავს ფრანკფურტში ლიტერატურულ საღამოებს და ცნობილია სახელით „ფრანკფურტის ლიტერატურული სალონი ევტერპე“. 2010 წლიდან სალონს 40-ზე მეტი ლიტერატურული საღამო აქვს ჩატარებული გერმანიაში, შვეიცარიასა და საქართველოში.

ფრანკფურტის ლიტერატურული სალონი ძირითადად ფრანკფურტში მოღვაწეობს, თუმცა ლიტერატურულ საღამოებს ატარებს გერმანიისა და შვეიცარიის მასშტაბით. სალონი თანამშრომლობს საქართველოში გერმანიის ფედერაციური რესპუბლიკის საელჩოსთან და 2012 წლიდან მონაწილეობს გერმანიის კულტურის დღეებში, რომელიც ყოველწლიურად იმართება თბილისში. 2011 წლიდან სალონი ასევე თანამშრომლობს გიორგი ლეონიძის სახელობის ლიტერატურის მუზეუმთან, 2013 წლიდან კი საქართველოს მწერალთა სახლთან. სალონი ატარებს ქართული ლიტერატურის საღამოებს გერმანულად და ქართულად.
ყიზილორდა

ყიზილორდა ; ადრე ეწოდებოდა: ყიზილ-ორდა (, 1925–1991) ასევე აკ-მეჩეტი (, 1853 და 1922–1925), ასევე პეროვსკი (, 1867–1925) და ფორტ პეროვსკი (, 1853–1867) — ქალაქი ყაზახეთში ყიზილორდის ოლქის ცენტრი. 2011 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 200,900 ადამიანს. ქალაქს კვეთს მდინარე სირდარია.

ისტორია
ყიზილორდა დაარსდა 1820 წელს, როგორც კოკანდის სახანოს ციხე-სიმაგრე აკ-მეჩეთი, რაც თურქული სიტყვაა და ნიშნავს თეთრ მეჩეთს. ციხე-სიმაგრე რუსებმა 1853 წელს აიღეს და მას სახელი ფორტ პეროვსკით შეუცვალეს. 1867–1922 წლებში ქალაქს ეწოდებოდა - პეროვსკი, ხოლო 1922–1925 წლებში მას ისევ აკ-მეჩეთი ეწოდებოდა. 1925 წელს როდესაც ის ცოტა ხნით გახდა ყაზახეთის დედაქალაქი მას უწოდეს ყიზილ-ორდა რაც ყაზახურიდან ითარგმნება როგორც „წითელი ცენტრი“.

დამეგობრებული ქალაქები
ბურსა
არვადა
ნიუ-იორკის ბანდები (2002 წლის ფილმი)

ნიუ-იორკის ბანდები — მარტინ სკორსეზეს 2002 წლის დრამატული ისტორიული ფილმი. ფილმი გადაიღეს ჩინეჩიტაში, რომში. ფილმი ასახავს მე-19 საუკუნის შუა წლებში ნიუ-იორკში სხვადასხვა ბანდების ბრძოლას გავლენისათვის.

როლებში
ლეონარდო დიკაპრიო - ამსტერდამ ვალონი
დენიელ დეი-ლუისი - ბილ კატინგი
კამერონ დიასი - ჯენი ევერდინი
ლიამ ნისონი - მოძღვარი ვალონი
ჯიმ ბროუდბენტი - უილიამ ტვიდი
ჰენრი ტომასი - ჯონი სიროკო
ბრენდან გლისონი - უოლტერ მაკგინი
გერი ლუისი - მაკგლოინი
ჯონ კრისტოფერ რაილი - იღბლიანი ჯეკ მოლრენი
სტივენ გრეჰემი - შანგი
ლერი ჯილარდი - ჯიმი სპოილსი
ედი მარსანი - კილორანი

ჯილდოები
ოქროს გლობუსი
საუკეთესო რეჟისორი: მარტინ სკორსეზე
საუკეთესო ორიგინალური სიმღერა: 2

საუკეთესო მსახიობი კაცი: დენიელ-დეი ლუისი
რაფაელ ბენიტესი

რაფაელ ბენიტეს მაუდესი (; დ. 16 აპრილი, 1960) — ყოფილი ესპანელი ფეხბურთელი, საფეხბურთო მწვრთნელი. წარსულში წვრთნიდა ისეთ კლუბებს, როგორიცაა „ვალენსია“, „ლივერპული“, „ჩელსი“, „რეალ მადრიდის“ და „ნაპოლი“. ითვლება ყველაზე წარმატებულ მწვრთნელად ვალენსიას ისტორიაში, რადგან სამ წლიანი მმართველობის პერიოდში ორჯერ მოაგებინა კლუბს ესპანეთის ჩემპიონატი და ერთხელ უეფას თასი. 2004 წელს რაფაელ ბენიტესი ლივერპულის მთავარი მწვრთნელის პოსტზე დაინიშნა. ბენიტესმა გუნდი ორჯერ (2005 და 2007) გაიყვანა ჩემპიონთა ლიგის ფინალში და მოიგო ორიდან ერთი ფინალი 2005 წელს.
ხაზარის უნივერსიტეტი

ხაზარის უნივერსიტეტი, „კასპიის უნივერსიტეტი“ — კერძო უნივერსიტეტი ბაქოში, აზერბაიჯანში

კამპუსები
ხაზარის უნივერსიტეტი განთავსებულია ქალაქ ბაქოში, სამ კამპუსზე. დღეისათვის მიმდინარეობს კიდევ ერთი კამპუსის მშენებლობა.

ნეფტჩილარის კამპუსი – მდებარეობს ნეფტჩილარის მეტროსადგურთან ახლოს. მისამართი: მაჰსათის ქუჩა 11, აზერბაიჯანი, 1096.
ცენტრალური კამპუსი – მდებარეობს ბაქოს ცენტრში, ნიზამის მეტროსადგურთან ალოს. მისამართი: 122 ბაშირ სეფეროღლის ქუჩა 122, აზერბაიჯანი, 1009
ალატავას კამპუსი – აქ განთავსებულია ხაზარის უნივერსიტეტთან არსებული სკოლა „დუნია“ ( მსოფლიო). მისამართი ალატავას ქუჩა 2, აზერბაიჯანი 1012.
ბინაღადის კამპუსი – სკოლია „ დუნია“ ახალი საგანმანათლებლო კომპლექსი, სპორტული ცენტრი, საერთო საცხოვრებელი და ტექნოპარკი.

ზოგადი ინფორმაცია
დაარსდა 1991 წელს პროფესორ ჰამლეტ ისახანლის მიერ. დაარსებისთანავე უნივერსიტეტი გახდა ერთ-ერთი პირველი კერძო უმაღლესი სასწავლებელი აღმოსავლეთ ევროპაში, კავკასიასა და ცენტრალურ აზიაში. ამასთან, ხაზარის უნივერსიტეტმა პირველმა შესთავაზა აზერბაიჯანს დასავლური ტიპის, კვლევაზე ორიენტირებული უმაღლესი განათლების სერვისი. ხაზარის უნივერსიტეტის დაარსებით ისახანლიმ მოახდინა წინამორბედი, საბჭოური კორუმპირებული უმაღლესი განათლების სისტემის რეფორმირება.

აკადემიური ინფორმაცია
აზერბაიჯანში ხაზარის უნივერსიტეტი ცნობილია როგორც უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება, სადაც შესაძლებელია ინოვაციური, დასავლური ტიპის განათლების მიღება საბაკალავრო, სამაგისტრო და სადოქტორო საფეხურებზე. ამასთან ერთად, უნივერსიტეტი განაგებს სკოლა-ლაბორატორიას, (დუნიას სკოლა) რომელიც სთავაზობს სკოლამდელი, დაწყებითი და საშუალო განათლების პროგრამებს.

ხაზარის უნივერსიტეტის აკადემიური ბაზა მოიცავს 250-მდე ლექტორს, რომელთაგან დიდ ნაწილს განათლება მიღებული აქვს ევროპაში ან ამერიკის შეერთებულ შტატებში. აზერბაიჯანის უნივერსიტეტებს შორის ხაზარის უნივერსიტეტმა პირველმა შემოიღო სტუდენტზე ორიენტირებული კრედიტების დაგროვების სისტემა. უნივერსიტეტის სასწავლო პროგრამები სტანდარტის მხრივ შეესაბამება განვითარებული ქვეყნების წამყვანი უნივერსიტეტების კურიკულუმთან. ხაზარის უნივერსიტეტში სწავლების ძირითადი ენაა ინგლისური. ეს ფაქტორები გულისხმობს აკადემიური და პროფესიული შესაძლებლობების ზრდას სტუდენტებისთვის და განაპირობებს მათ მომზადებას გლობალურ სივრცეში ინტეგრაციისთვის.

ოთხივე სკოლა სტუდენტებს სთავაზობს საბაკალავრო, სამაგისტრო და სადოქტორო პროგრამებს შემდეგ დარგებში:

საინჟინრო და გამოყენებითი მეცნიერებების სკოლა
ეკონომიკისა და მენეჯმენტის სკოლა
ჰუმანიტარულ და სოციალურ მეცნიერებათა სკოლა
განათლების სკოლა
აკადემიური კათედრები
მანგისთაუს ოლქი

მანგისთაუს ოლქი ყოფ. მაგიშლაყის ოლქი — ოლქი სამხრეთ-დასავლეთ ყაზახეთში. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია ყაზახეთის „საზღვაო ჭიშკარი“ — აქთაუ. დაარსდა 1973 წლის 20 მარტს, გურიევის ოლქის სამხრეთი ნაწილისაგან. 1988 წელს ოლქი გაუქმდა და 1990 წელს აღდგა დღევანდელი სახელწოდებით.

დასავლეთიდან ესაზღვრება კასპიის ზღვა, ჩრდილოეთიდან — ატირაუს ოლქი, აღმოსავლეთიდან — აქტობეს ოლქი და უზბეკეთი, ხოლო სამხრეთიდან — თურქმენეთი.
ადამ ვაჩნაძე

ადამ ვაჩნაძე, ბებურიშვილი, — თავადი, - საუკუნეების ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე.

1799-1804 წლებში მხარს უჭერდა გიორგი -ისა და რუსეთის ჰეგემონიის წინააღმდეგ მებრძოლ ალექსანდრე ბატონიშვილს; ახლდა მას ირანში. 1804 წლის 29 ივნისს ყაზახის აღალარ ნაგი-ბეგთან ერთად თავს დაესხა ბორჩალოს მემამულე ქანანოვს და მერე ყაზახს წავიდა. იმავე წელს წელს ალექსანდრე ბატონიშვილს საქართველოში გამოექცა და რუსეთის იმპერიის სამსახურში ჩადგა. მიიღო პრაპორშჩიკობა. 1804-1806 წლებში გენერალ ციციანოვის მიერ შურაგელის მოურავად იყო დანიშნული. 1812 წელის კახეთის აჯანყების ჩახშობაში მონაწილეობისთვის დაენიშნა პენსია.
ფირან ჩერქეზიშვილი

ფირან ჩერქეზიშვილი (გ. 1804) — ქართლელი აზნაური, იულონ ბატონიშვილის ბოქაულთუხუცესი. 1795 წელს ირანელთა შემოსევისას გადაარჩინა სიონის ტაძრის ქონება. რუსეთის მიერ ქართლ-კახეთის სამეფოს ანექსიის შემდეგ იულონს თან ახლდა იმერეთის სამეფოში; იყო შუამავალი ბატონიშვილებს, ქართლის თავადაზნაურობას და აჯანყებულ ოსებს შორის მიწერ-მოწერაში. 1804 წლის ივნისში შიდა ქართლიდან იმერეთს უკუქცეული იულონის რაზმს სურამის გზაზე თავს დაესხა რუსი ჯარისკაცების როტა კაპიტან ნოვიცკისა და გოგი ამირეჯიბის მეთაურობით. შეტაკებაში დაღუპულთა შორის იყო ფირან ჩერქეზიშვილი. იულონი შეიპყრეს და რუსეთს გაასახლეს.
პავლოდარის ოლქი

პავლოდარის ოლქი — ოლქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ყაზახეთში, მდინარე ირტიშის ნაპირებზე. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია პავლოდარი. დაარსდა 1938 წელს.

დასავლეთიდან ესაზღვრება აკმოლისა და ჩრდილოეთ ყაზახეთის ოლქები, ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან — რუსეთი, ხოლო სამხრეთიდან — აღმოსავლეთ ყაზახეთისა და ყარაღანდის ოლქები.
ჟამბილის ოლქი

ჟამბილის ოლქი ყოფ. ჯამბულის ოლქი — ოლქი სამხრეთ ყაზახეთში. დაარსდა 1939 წლის 14 ოქტომბერს სამხრეთ ყაზახეთის ოლქის გაყოფის შედეგად. 1993 წლის 4 მაისს უწოდეს დღევანდელი სახელი. ოლქს სახელი ეწოდება ყაზახი საბჭოთა პოეტის, მეორე ხარისხის სტალინური პრემიის ლაურეატის ჟამბილ ჟაბაევის (1846-1945 წწ.) პატივსაცემად. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია ტარაზი (ჯამბული, ჟამბილი).

დასავლეთიდან ესაზღვრება სამხრეთ ყაზახეთის ოლქი, ჩრდილოეთიდან — ყარაღანდის ოლქი, აღმოსავლეთიდან — ალმათის ოლქი, ხოლო სამხრეთიდან — ყირგიზეთი.
თურქესტანის ოლქი

თურქესტანის ოლქი — ოლქი სამხრეთ ყაზახეთში. დაარსდა 1932 წლის 10 მარტს. თავდაპირველად ეწოდებოდა სამხრეთ ყაზახეთის ოლქი. 1962-1992 წლებში ეწოდებოდა ჩიმქენთის ოლქი. 1992 წელს დაუბრუნდა ადრინდელი სახელი. 2018 წელს ყაზახეთის პრეზიდენტის ბრძანებულების საფუძველზე ეწოდა თურქესტანის ოლქი, ხოლო ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქ შიმქენთიდან გადავიდა თურქესტანში. შიმქენთი აღარ შედის ოლქის შემადგენლობაში და გახდა რესპუბლიკური მნიშვნელობის ქალაქი. ადმინისტრაციული ცენტრია თურქესტანი.

აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ყიზილორდის ოლქი, ჩრდილოეთიდან — ყარაღანდის ოლქი, დასავლეთიდან — ჟამბილის ოლქი, ხოლო სამხრეთიდან — უზბეკეთი.
არველაძე

საკუთარი სახელი არველაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

არჩილ არველაძე — ფეხბურთელი
ბონდო არველაძე — ლიტერატურათმცოდნე
გიორგი არველაძე — თანამდებობის პირი, პოლიტიკოსი
კირილე არველაძე — პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე
პეტრე არველაძე — ბოლშევიკი რევოლუციონერი
რევაზ არველაძე — ფეხბურთელი
რევაზ არველაძე — ინჟინერი, თანამდებობის პირი, პოლიტიკოსი
სიმონ არველაძე — კრიტიკოსი, პოეტი
ტახირ არველაძე — თანამდებობის პირი, პოლიტიკოსი
შოთა არველაძე — ფეხბურთელი
არჩილ არველაძე

არჩილ (აჩი) არველაძე (დ. 22 თებერვალი, 1973, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. სხვადასხვა დროს იცავდა თბილისის „დინამოს“, ტრაპიზონის „ტრაბზონსფორის“, ბრედას „ნაკ ბრედას“, კიოლნის „კიოლნის“, თბილისის „ლოკომოტივის“ და საქართველოს ეროვნული ნაკრების ღირსებას. საქართველოს სამგზის ჩემპიონი (1991, 1992, 1993) და საქართველოს თასის სამგზის მფლობელი (1991, 1992, 1993) თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში, თურქეთის თასისა (1995) და თურქეთის სუპერთასის მფლობელი (1996) „ტრაბზონსფორის“ შემადგენლობაში.

საკლუბო კარიერა
არჩილ არველაძე საფეხბურთო კარიერას 1991 წელს საქართველოს ყველაზე ტიტულოვან კლუბ თბილისის „დინამოში“ იწყებს, რომელიც იმ დროს „იბერიის“ სახელით ასპარეზობს საქართველოს უმაღლეს საფეხბურთო ჩემპიონატზე. დედაქალაქურ კლუბში იგი 1991–1993 წლებში თამაშობს, რა დროსაც ეროვნული ჩემპიონატის 57 მატჩში 35 გოლი გააქვს. 1993 წელს საქართველოდან თურქეთში, კერძოდ ტრაპიზონში ინაცვლებს, სადაც შოთა არველაძესთან ერთად ადგილობრივი „ტრაბზონსფორის“ ღირსებას იცავს, რომლის რიგებშიც 1997 წლის ჩათვლით თამაშობს. აქ იგი თურქეთის სუპერლიგის 46 შეხვედრას ატარებს და 17-ჯერ იღებს მეტოქეთა კარს. „ტრაბზონსფორიდან“ 1997 წელს ჰოლანდიის ერედივიზიის კლუბ „ბრედაში“ გადადის, რომლის მაისურით ეროვნული პირველობის 90 მატჩში იღებს მონაწილეობას და 32 გოლის გატანას ახერხებს. 2000 წელს ბუნდესლიგის მონაწილე
„კიოლნის“ რიგებში აგრძელებს კარიერას, სადაც 29-ჯერ გამოდის მოედანზე და 7 გოლი გააქვს. საფეხბურთო კარიერას ტრავმის გამო 32 წლის ასაკში 2005 წელს თბილისის „ლოკომოტივში“ ასრულებს.

სანაკრებო კარიერა
1994–2001 წლებში საქართველოს ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 32 შეხვედრას ატარებს და 6 ბურთი გააქვს.

1994 წლის 23 თებერვალს ისრაელის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ საერთაშორისო ამხანაგურ შეხვედრაში არჩილ არველაძე პირველად გამოდის მინდორზე ეროვნული ნაკრების მაისურით. 2001 წლის 6 ივნისს უნგრეთის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ მსოფლიოს 2002 წლის ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის შეხვედრაში იგი ბოლოჯერ იცავს საქართველოს ეროვნული ნაკრების ღირსებას.

სანაკრებო სტატისტიკა
პირადი ცხოვრება
არჩილის ძმებიც ასევე პროფესიონალი ფეხბურთელები არიან. მისი უფროსი ძმაც რევაზ არველაძე „კიოლნში“ თამაშობდა, ხოლო არჩილის ტყუპი ძმა შოთა არველაძე 1997–2001 წლებში „აიაქსში“ თამაშობდა, სადაც მან 96 მატჩში 55 გოლი გაიტანა.

ტიტულები
დინამო თბილისი
ეროვნული ლიგა
ჩემპიონი: 1991, 1992, 1993
საქართველოს თასი
თასის მფლობელი: 1991, 1992, 1993
ტრაბზონსფორი
თურქეთის თასი
თასის მფლობელი: 1995
თურქეთის სუპერთასი
თასის მფლობელი: 1996
თალდიყორღანი

თალდიყორღანი — ალმათის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი, ყაზახეთი. 2009 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობა შეადგენდა 123,038 ადამიანს. მოსახლეობის უმეტესობა შეადგენს ყაზახებს.

მოსახლეობა
2010 წლის აღწერის მიხედვით თალდიყორღანის მოსახლეობის ეთნიკური სურათი შემდეგია:
ყაზახები - 93,156 (64.96%)
რუსები - 36,532 (25.47%)
კორეელები - 5,172 (3.61%)
თათრები - 2,783 (1.94%)
გერმანელები - 1,581 (1.10%)
უკრაინელები - 1,071 (0.75%)
უიგურები - 962 (0.67%)
ჩეჩნები - 354 (0.25%)
უზბეკები - 302 (0.21%)
ბელარუსები - 177 (0.12%)
აზერბაიჯანელები - 130 (0.09%)
პოლონელები - 123 (0.09%)
ყირგიზები - 102 (0.07%)
სხვა - 962 (0.67%)

დამეგობრებული ქალაქები
ანტალია.
მანჩესტერი.
მიხეილ ჯიშკარიანი

მიხეილ ჯიშკარიანი (დ. 1 ნოემბერი, 1969, სოხუმი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფეხბურთელი, საქართველოს ეროვნული ნაკრების ყოფილი თავდამსხმელი. ამჟამად არის თბილისის „დინამოს“ სპორტული კოორდინატორი.

საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში 1992–1994 წლებში ჩაატარა 2 მატჩი.

მისი შვილი, მიხეილ ჯიშკარიანი უმცროსი ასევე ფეხბურთელია.
ტროპიკული სარტყლები

ტროპიკული სარტყლები — ორი გეოგრაფიული სარტყელი ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროში, სუბტროპიკულსა და სუბეკვატორულ სარტყლებს შორის. ტროპიკული სარტყლებისთვის დამახასიათებელია კონტინენტებზე უდაბნოსა და ნახევარუდაბნოს ლანდშაფტი, ხოლო ოკეანეში — წყლის მაღალი ტემპერატურა და მარილიანობა. ტიპურია ჰაერის ანტიციკლონური ციკრულაცია. დაბალი შეფარდებითი ტენიანობა, მცირე მოღრუბლულობა. ამის შედეგია მზის ჯამური რადიაციის მაღალი სიდიდეები 580—920 კჯ/სმ² (140—220 კკალ/სმ² —მაქსიმალური დედამიწისათვის) და ამავე დროს შედარებით დაბალი რადიაციული ბალანსი 250 —290 კჯ/სმ² (60—70 კკალ/სმ²) წელიწადში, აგრეთვე საშუალო დღეღამური და თვიური ტემპერატურების დიდი ამპლიტუდები. ვაკეზე ყველაზე თბილი თვეების საშუალო ტემპერატურებია 30—35°, ცივისა — არანაკლებ 10°. ნალექები 50—200 მმ წელიწადში.

ტროპიკული სარტყლებში კონტინენტზე 4 სექტორს გამოყოფენ:
აღმოსავლეთი ოკეანისპირა — ნოტიო, ჭარბობს ტყის ლანდშაფტი:
აღმოსავლეთი გარდამავალი — ნათელი ტყისა და ბუჩქნარის ლანდშაფტები;
შიგაკონტინენტური და დასავლეთ ოკეანისპირა — სადაც გაბატონებულია უდაბნო და ნახევარუდაბნო.

კონტინენტების ტროპიკული სარტყლებში აღმოსავლეთიდან დასავლეთით მცირდება ჩამონადენის ფენა (100 მმ-დან რამდენიმე მმ-მდე) და მდინარეთა წყლიანობა; შიგაკონტინეტურ და დასავლეთ ოკეანისპირა სექტორებში ჩამონადენი ეპიზოდურია. აღმოსავლეთ ნაწილებში გაბატონებულია ქიმიური გამოფიტვა და ეროზიული პროცესები, დასავლეთში კი — ფიზიკური გამოფიტვა და დეფლაცია. დასავლეთისაკენ თანმიმდევრულად ცვლიან ერთმანეთს გაესწრებული ლატერიტული, ცვალებადად ნოტიო ტყის წითელი ნიადაგები, ნათელი ტყისა და სავანის ყავისფერ-წითელი და წითელ-მურა ნიადაგები; შიგაკონტინენტურ სექტორებში დასავლეთითაც უდაბნოს პრიმიტიული ნიადაგებია. აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ იცვლება მცენარეული ფორმაციებიც: შერეული (ფოთოლმცვივანი-მარადმწვანე) ტყე, მუსონური (ფოთოლმცვივანი) ტყე, ნათელი ტყე ან სავანა, მშრალი ტყე და ქსეროფილური ბუჩქნარი, ნახევარუდაბნოსა და უდაბნოს მყენარეულობა. ამავე მიმართულებით შესაბამისად იცვლება და მცირდება ცხოველთა სამყაროც. ტროპიკული სარტყლებში მკაფიოდაა გამოხატული სიმაღლებრივი სარტყლურობის სპექტრები.

ოკეანის აკვატორიაში ტროპიკული სარტყლებისთვის დამახასიათებელია მაღალი რადიაციული ბალანსი — 418 კჯ/სმ² (100 კკალ/სმ²) წელიწადში, ინტენსიური აორთქლება, წყლის მაღალი მარილიანობა (37%-მდე), პლანქტონის სიმცირე (25 მგ/მ³). 35—40 მ სიღრმემდე 18,5—23° ტემპერატურის წყალში ვითარდება მარჯნის რიფები.

ტროპიკული სარტყლების ტერიტორია ძირითადად სუსტადაა დასახლებული და ათვისებული. უკეთაა ათვისებული აღმოსავლეთ ოკეანისპირა სექტორი, განსაკუთრებით აზიაში, სადაც სარწყავი და ტერასული მიწათმოქმედება და საპლანტაციო მეურნეობაა, წარმოებს ტყის დამუშავება და ბუნებრივი ლანდშაფტები თითქმის მთლიანად შეცვლილია.
ყარაღანდის ოლქი

ყარაღანდის ოლქი — ოლქი ცენტრალურ ყაზახეთში. ადმინისტრაციული ცენტრია ყარაღანდა.

დასავლეთიდან ესაზღვრება კოსტაინაის და აქტობეს ოლქები, ჩრდილოეთიდან — აკმოლისა და პავლოდარის ოლქები, აღმოსავლეთიდან — აღმოსავლეთ ყაზახეთის ოლქი, ხოლო სამხრეთიდან — ალმათის, ჟამბილის, სამხრეთ ყაზახეთისა და ყიზილორდის ოლქები.
უიღურები

უიღურები (უიღ. ; ) — ცენტრალურ და აღმოსავლეთ აზიაში მცხოვრები თურქული ეთნოსი. დღეისთვის უიღურების უმეტესობა ცხოვრობს ჩინეთში, სინძიანის პროვინციაში. უიღურების დაახლოებით 80%-ცხოვრობს სინძიანის სამხრეთ ნაწილში - ტარიმის დაბლობში. უიღურები ჩინეთში სიძიანის გარდა ცხოვრობენ ტაოიანში, სამხრეთ-ცენტრალურ ხუნანიში. ჩინეთის გარდა უიღურები ასევე ცხოვრობენ: ყაზახეთში, ყირგიზეთსა და უზბეკეთში. ასევე მცირე დიასპორებია: ავღანეთში, პაკისტანში, გერმანიაში, ნიდერლანდებში, რუსეთში, აშშ-სა და თურქეთში.უიღურების რელიგიაა ისლამი, რომელმაც - საუკუნეებში განდევნა ქრისტიანობა, ამანიქეველობა, შამანიზმი და ბუდიზმი.

სახელი
სახელ უიღურის მნიშვნელობა უცნობია. ყველაზე ახლოს დგას სიტყვა -თან რომელიც აღნიშნავს გაერთიანებულ ხალხს. ორხონ-ენისეის ძეგლებზე უიღურები მოხსენებულია როგორც რაც ჩინურში ტანის დინასტიის ანალებში გადავიდა როგორც - . მოგვიანებით 788 - 809 წლებში უიღურების მოთხოვნით დასახელება შეიცვალა -ით. ხუთი დინასტიის ისტორიაში ტერმინი განმარტებულია როგორც „არწივის ირაო“.

ისტორია
უიღურების წინაპრები აზიის ერთ-ერთი უძველესი ტომი იყო და მნიშვნელოვან როლს თამაშობდნენ ჰუნების ტომობრივ გაერთიანებაში.ეთნიკური კონსოლიდაციის პროცესი დამთავრდა საუკუნეში. თურქთა სახაკანოსდაცემის შემდეგ მდინარე ორხონის ხეობაში ჩამოყალიბდა უიღურთა ადრინდელი ფეოდალური სახელმწიფო. 840 წელს ის დაარბიეს ენისეის ყირგიზებმა. ნაწილი საუკუნეში დაიპყრეს ტანგუტებმა და ყარახატაელებმა. საუკუნეში უიღურები შევიდნენ მონღოლეთის შემადგენლობაში. მიუხედავად დამპყრობთა ძლიერი გავლენისა, უიღურებმა შეინარჩუნეს ეროვნული თვითშეგნება და ენა. 1949 წლიან უიღურები ცხოვრობენ ჩინეთის შემადგენლობაში შემავალი სინძიანის ავტონომიურ რეგიონში. მათი ძირითადი საქმიანობაა მიწათმოქმედება და შინახელოსნობა. ჩინეთის ხელისუფლებას ხშირად ადანაშაულებენ უიღურების უფლებების დარღვევაში.
ტროპიკული სარტყლების ნახევარუდაბნოს ზონები

ტროპიკული სარტყლების ნახევარუდაბნოს ზონები, გაუდაბნოებული სავანები — ტროპიკების ბუნებრივი ზონები, სადაც გაბატონებულია ნახევარუდაბნოს ლანდშაფტი. ვრცელდება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ტროპიკულ უდაბნოების სამხრეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროს ასეთივე უდაბნოების ჩრდილოეთ პერიფერიის გასწვრივ, შიგაკონტინენტურ და დასავლეთ ოკეანისპირა სექტორებში, აგრეთვე უდაბნო ღრმულების განაპირა უფრო ნოტიო ნაწილში.

გავრცელებულია აფრიკაში — საჰარის სამხრეთით, აგრეთვე ნამიბის უდაბნოს დანესტიანებულ უბნებზე და კალაჰარის უდაბნოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით; აზიაში — არაბეთის ნახევარკუნძულზე, ინდოეთსა და პაკისტანში (თარის ვაკის გარე ფართო ზოლი); სამხრეთ ამერიკაში — ატაკამის უდაბნოს ჩრდილოეთ და ბრაზილიის ზეგნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილებში (სადაც „კაატინგას“ უწოდებენ); გვხვდება აგრეთვე ავსტრალიის ცენტრალური დაბლობის აღმოსავლეთ ნაწილში.

გარდა ამისა, წარმოქმნის სიმაღლებრივ სარტყელს მთის ქვედა ნაწილებში (ეთიოპიისა და მექსიკის მთიანეთში). ჰავა ცხელია და მშრალი. ზაფხულის თვეების საშუალო ტემპერატურებია 30°-მდე, მაქსიმალური 50°-მდე, ზამთრობით 12–20°-მდე კლებულობს. ხმელეთის ზედაპირი წლის განმავლობაში იღებს 670–837 კჯ/სმ² (160–200 კკალ/სმ²) სითბოს. ნალექები 200–250 მმ წელიწადში, მთებში — 400–500 მმ-მდე. ზედაპირული ჩამონადენი უმნიშვნელოა; მუდმივი მდინარეები ცოტაა. ტროპიკული სარტყლების ნახევარუდაბნოს ზონებში ჭარბობს წითელ-მურა ნიადაგი. მცენარეულობა უმთავრესად ქსეროფილური კორდიანი მარცვლოვანები და ბუჩქნარია, ზოგან გამეჩხერებული ჯუჯა ხეებია. ცხოველები უდაბნოსი და სავანისაა. განვითარებულია მომთაბარე მესაქონლეობა, სარწყავი მიწათმოქმედება.
გიორგი კვირიკაშვილი

გიორგი კვირიკაშვილი (დ. 20 ივლისი, 1967, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს პრემიერ-მინისტრი 2015 წლის 30 დეკემბრიდან 2018 წლის 13 ივნისამდე. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი 2012–2015 წლებში, საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრი 2015 წელს. 2013 წლის ივლისიდან — 2015 წლის დეკემბრამდე იყო საქართველოს ვიცე-პრემიერი.

ბიოგრაფია
1991 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი, შემდეგ 1995 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ეკონომიკის განხრით. 1998 წელს მიიღო მაგისტრის ხარისხი ფინანსებში ილინოისის უნივერსიტეტში. 1993–1996 წლებში მუშაობდა გაერთიანებულ ქართულ ბანკში, 1996–1997 წლებში იყო „ -ის“ გენერალური დირექტორის მოადგილე. 1998 წელს კვლავ გაერთიანებული ქართული ბანკში მუშაობდა, იყო ერთ-ერთი დირექტორი.

1999 წელს მუშაობდა სახელმწიფო კანცელარიაში. 1999–2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. 2000 წელს გამოეყო მოქალაქეთა კავშირს სხვა ადამიანების ჯგუფთან ერთად და იყო გახდა ფრაქცია „ახალი მემარჯვენეების“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი. 2001–2002 წლებში საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში მიჰყავდა კორპორატიული ფინანსების სალექციო კურსი.

2004 წლიდან დაუბრუნდა საბანკო სექტორს. 2004–2006 წლებში იყო პირველი კომერციული ბანკის აღმასრულებელი მენეჯმენტის კონსულტანტი. 2006–2011 წლებში იყო „ქართუ ბანკის“ გენერალური დირექტორი.

2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში კოალიცია „ქართული ოცნების“ გამარჯვების შემდეგ დაბრუნდა პოლიტიკაში. 2012–2015 წლებში იყო ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი. 2015 წელს რამდენიმე თვის განმავლობაში ეკავა საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა, ხოლო 2015 წლის 30 დეკემბრიდან დაინიშნა საქართველოს პრემიერ-მინისტრად. 18-11-2016-დან — 30-11-2016-მდე იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

2018 წლის 14 აპრილს ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-მა გაავრცელა მიმოწერა, რომელშიც მათი მტკიცებით „ქართული ოცნების“ წევრთა ჩატი იყო. წერილები ასახავდა დაპირისპირებას საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარეს, ირაკლი კობახიძესა და საქართველოს პრემიერ-მინისტრს, გიორგი კვირიკაშვილს შორის. 2018 წლის 15 აპრილს აღნიშნულთა დაკავშირებულ კითხვაზე კახა კალაძემ განაცხადა რომ კობახიძესა და კვირიკაშვილს შორის დაპირისპირება არ არსებობს.

2018 წლის 13 ივნისს ზაზა სარალიძის მხარდასაჭერად მოწყობილი საპროტესტო აქციების შემდეგ გადადგა თანამდებობიდან. ამ შესახებ კვირიკაშვილმა საგანგებო ბრიფინგზე განაცხადა.