კარიმ მასიმოვი

კარიმ მასიმოვი (, დ. 15 ივნისი, 1965, ასტანა) — ყაზახი მეწარმე, ბანკირი და სახელმწიფო მოღვაწე. იგი ორჯერ იკავებდა ყაზახეთის პრემიერ-მინისტრის პოსტს (2007-2012 და 2014-2016 წლებში), იყო ყაზახეთის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი (2012-2014) და ყაზახეთის რესპუბლიკის ეროვნული უსაფრთხოების კომიტეტის (ერუკ) თავმჯდომარე (2016-2022), ეროვნული უსაფრთხოების ყოფილი გენერალ-ლეიტენანტი. 2022 წელს დაპატიმრებისა და სასამართლო განაჩენის გამოტანის შემდეგ, მას ჩამოერთვა წოდებები და სახელმწიფო ჯილდოები.

ყაზახეთის პრეზიდენტის ბრძანებულებით, იგი 2022 წლის 8 იანვარს გადაყენებულ იქნა ეროვნული უსაფრთხოების კომიტეტის თავმჯდომარის თანამდებობიდან და დააპატიმრეს. 2024 წლის აპრილში მას სახელმწიფო ღალატისა და სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობისთვის 18 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა. 2023 წლის ნოემბერში მასიმოვის წინააღმდეგ აღიძრა კიდევ ერთი სისხლის სამართლის საქმე დანაშაულებრივი გზით მიღებული ფულის ლეგალიზაციის (გათეთრებისა) და განსაკუთრებით დიდი ოდენობით ქრთამის აღების მუხლებით.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1965 წლის 15 ივნისს ყაზახეთის სსრ-ის ქალაქ ასტანაში. ეროვნებით ყაზახია, წარმოშობით ნაიმანის ტომიდან. მამამისი, კაჟიმკან მასიმოვი, იყო ბურუნდაის კედლის მასალების საწარმოო გაერთიანების დირექტორი, ყაზახეთის სსრ-ის მინისტრთა საბჭოსთან არსებული „გლავოპტსნაბის“ უფროსის მოადგილე, შეზღუდული პასუხისმგებლობის ამხანაგობა „მასიმოვის გამაჯანსაღებელი ცენტრის“ დირექტორი და ყაზახეთის ეროვნული აგროსამრეწველო პალატის პრეზიდენტი. დედა — ელეონორა აჟიბეკოვა, 2000-იან წლებში ყაზახეთის რესპუბლიკის ცენტრალურ სარკინიგზო მუზეუმში ექსკურსიამძღოლად მუშაობდა.

განათლება
1982 წელს დაამთავრა ქალაქ ალმაათის რესპუბლიკური ფიზიკა-მათემატიკის სკოლა-ინტერნატი (რფმს). 1985-1988 წლებში სწავლობდა პატრის ლუმუმბას სახელობის ხალხთა მეგობრობის უნივერსიტეტში (არაბული ენის განხრით), მოგვიანებით კი დაამთავრა თ. რისკულოვის სახელობის ყაზახეთის ეკონომიკური უნივერსიტეტი და ყაზახეთის სახელმწიფო მართვის აკადემია (ყსმა). მედიაში გავრცელებული ინფორმაციით, მასიმოვმა 1987 წელს სსრკ-ის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის (სუკ / ) უმაღლესი სკოლაც დაამთავრა.

1992 წელს მასიმოვმა კომერციული საქმიანობა დაიწყო: იყო ფირმა „ყაზახპრიგრანტორგის“ დირექტორის მოადგილე. 1992-1993 წლებში მუშაობდა ფირმა „ყაზახინტორგის“ დირექტორის მოადგილედ და ამავდროულად ეკავა საგარეო ეკონომიკურ კავშირთა სამინისტროს წარმომადგენლობის უფროსი ეკონომისტის პოსტი.

1993-1994 წლებში დაკავებული იყო ყაზახეთში ჩინური მოხმარების საქონლის შემოტანით, იყო შეზღუდული პასუხისმგებლობის ამხანაგობა „აქცეპტის“ დირექტორის მოადგილე. 1994-დან 1995 წლამდე მასიმოვი ჰონგ-კონგში ყაზახეთის სავაჭრო სახლის მმართველი დირექტორი გახლდათ. რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომლისა და „დსთ-ის ქვეყნების ინსტიტუტის“ შუა აზიისა და ყაზახეთის განყოფილების გამგის, ანდრეი გროზინის მოსაზრებით, კარიმ მასიმოვი ნაზარბაევის ოჯახის „მოლარე“ იყო — ანუ ადამიანი, რომელიც განკარგავდა ქვეყნის პირველი პრეზიდენტის ნათესავების ფულს, ყოველ შემთხვევაში, ამ თანხების ნაწილს მაინც.

2006 წლიდან 2007 წლამდე მასიმოვი ყაზახეთის ვიცე-პრემიერი იყო (ამავდროულად, 2006 წლის აპრილიდან ოქტომბრამდე იკავებდა ეკონომიკისა და საბიუჯეტო დაგეგმარების მინისტრის პოსტს).

2007-2012 წლებში იკავებდა ყაზახეთის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას. 2009 წელს მხარი დაუჭირა ქვეყანაში ჯანდაცვის ერთიანი ეროვნული სისტემის დანერგვას. იმავე წელს აირჩიეს ასტანის ახალი უნივერსიტეტის (ნაზარბაევის უნივერსიტეტი) დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარედ. საბჭოს სხდომაზე შეთავაზებულ იქნა 2010-2012 წლების სტრატეგია, რომელმაც სასწავლებელს ქვეყნის წამყვან უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებად ქცევის შესაძლებლობა მისცა.

2012 წლიდან 2014 წლამდე იყო ყაზახეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი. 2014 წლის 21 იანვრიდან 2 აპრილამდე კი ასრულებდა ყაზახეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო მდივნის მოვალეობას.

2014 წლის 2 აპრილიდან 2016 წლის 8 სექტემბრამდე იკავებდა ყაზახეთის პრემიერ-მინისტრის პოსტს. 2015 წლის 26 აპრილის ვადამდელი საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ, 29 აპრილს, იგი კვლავ დაინიშნა ყაზახეთის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრად.

2016 წლის 8 სექტემბრიდან 2022 წლის 5 იანვრამდე იყო ყაზახეთის რესპუბლიკის ეროვნული უსაფრთხოების კომიტეტის თავმჯდომარე. 2022 წლის იანვარში იგი გადაყენებულ იქნა ეროვნული უსაფრთხოების კომიტეტის თავმჯდომარის თანამდებობიდან „იანვრის მოვლენების“ დროს უმოქმედობის გამო. ამ შემთხვევიდან რამდენიმე დღეში იგი სახელმწიფო ღალატის ბრალდებით დააკავეს და დააპატიმრეს (ყაზახეთის სისხლის სამართლის კოდექსის 175-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი).

2023 წლის 24 აპრილს მასიმოვი დამნაშავედ ცნეს სახელმწიფო ღალატში (ყრ სსკ-ის 175-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი), ხელისუფლების ძალადობრივ ხელში ჩაგდებაში (ყრ სსკ-ის 168-ე მუხლი) და სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტებაში (ყრ სსკ-ის 362-ე მუხლი). „სასჯელთა ნაწილობრივი შეკრების გზით, მას საბოლოოდ განესაზღვრა 18 წლით თავისუფლების აღკვეთა ქონების კონფისკაციით და სახელმწიფო სამსახურში თანამდებობების დაკავების უფლების სამუდამო ჩამორთმევით“.

სისხლის სამართლის საქმეები
სახელმწიფო ღალატის საქმე
2023 წლის დასაწყისში ყაზახეთის გენერალურმა პროკურორმა, ბერიკ ასილოვმა, კარიმ მასიმოვი 2022 წლის იანვრის მასობრივი არეულობების მთავარ ორგანიზატორად დაასახელა. იგი დამნაშავედ ცნეს სახელმწიფო ღალატში, ხელისუფლების ძალადობრივ ხელში ჩაგდებაში, სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტებაში და მიესაჯა 18 წლით თავისუფლების აღკვეთა ქონების კონფისკაციითა და სახელმწიფო სამსახურში თანამდებობების დაკავების სამუდამო აკრძალვით. ივნისში ასტანის სააპელაციო ინსტანციამ მასიმოვის მიმართ გამოტანილი განაჩენი შეცვალა — იგი სასჯელს მოიხდის არა მაქსიმალური, არამედ საშუალო უსაფრთხოების დაწესებულებაში. სხვა მხრივ განაჩენი უცვლელი დარჩა და კანონიერ ძალაში შევიდა.

სისხლის სამართლის საქმე ფულის გათეთრებისა და განსაკუთრებით დიდი ოდენობით ქრთამის აღების შესახებ
2023 წლის ნოემბერში ყაზახეთის ეროვნული უსაფრთხოების კომიტეტმა (ერუკ) განაცხადა, რომ მასიმოვის წინააღმდეგ აღიძრა ახალი სისხლის სამართლის საქმე ფულის გათეთრებისა (ყაზახეთის სსკ-ის 218-ე მუხლი) და განსაკუთრებით დიდი ოდენობით ქრთამის აღების (ყაზახეთის სსკ-ის 366-ე მუხლი) მუხლებით. მანამდე გავრცელდა ინფორმაცია, რომ გამოძიების პროცესში გამოიკვეთა კორუფციული ქმედებების მრავალრიცხოვანი ნიშნები. კერძოდ, ეროვნული უსაფრთხოების კომიტეტი იუწყებოდა მასიმოვის მიერ ყაზახური ბიზნესწრეებისა და უცხოური სუბიექტებისგან უძრავი ქონების, ძვირადღირებული საჩუქრებისა და სოლიდური ფულადი სახსრების უკანონოდ მიღების შესახებ. იმავე პერიოდში დაიწყო გამოძიება უცხო სახელმწიფოს წარმომადგენლებისგან ქრთამის სახით 2 მილიონი აშშ დოლარის მიღების ფაქტზე.

მასიმოვის შუამდგომლობა შეწყალების შესახებ
2024 წლის მარტში, ეროვნული უსაფრთხოების კომიტეტის მსჯავრდებულმა ყოფილმა ხელმძღვანელმა, კარიმ მასიმოვმა, ყაზახეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის სახელზე შეწყალების თაობაზე შუამდგომლობა წარადგინა.

ოჯახი და პირადი ცხოვრება
კარიმ მასიმოვს ჰყავს მეუღლე, დილიარამ მასიმოვა (მაშუროვა), რომელიც ცნობილი სახელმწიფო მოღვაწის, აზატ მაშუროვის ქალიშვილია. წყვილს სამი შვილი ჰყავს: ვაჟი ისკანდერი და ორი ქალიშვილი — ტამინა და სარა.

თავად მასიმოვი საერთაშორისო სამართლის სპეციალისტი, ეკონომისტი და ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორია. იგი ნამდვილი პოლიგლოტია და თავისუფლად ფლობს უიღურულ, ყაზახურ, რუსულ, ინგლისურ, ჩინურ და არაბულ ენებს. ამასთანავე, იგი აქტიურად არის გატაცებული სპორტით, კერძოდ: სამთო და რბოლური თხილამურებით, მეკლდეურობით, ალპინიზმითა და გოლფით. როგორც სპორტული ფედერაციების საპატიო წევრი, იგი მნიშვნელოვნად უწყობდა ხელს ტაილანდური ბოქსის განვითარებას როგორც ყაზახეთში, ისე საერთაშორისო დონეზე.

გამონათქვამები
მთავრობის სხდომაზე, როდესაც მასიმოვმა მინისტრებს ინტერნეტ-პლანშეტების შეძენა დაავალა, აღნიშნა: „ჟამიშევმა გუშინ ღამის პირველის ნახევარზე შეტყობინება გამომიგზავნა, შემამოწმა, მეძინა თუ არა. თუმცა, მე მას ვუპასუხე“.