iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ხოსე ხოაკინ დე ოლმედო

ხოსე ხოაკინ დე ოლმედო ი მარური (; დ. 20 მარტი, 1780, გუაიაკილი, ეკვადორი — გ. 19 თებერვალი, 1847, გუაიაკილი, ეკვადორი) — ეკვადორელი პოეტი და პოლიტიკოსი. ეკვადორის დროებითი მთავრობის თავმჯდომარე 1845 წლის 6 მარტიდან 8 დეკემბრამდე.

ბიოგრაფია
ხოსე ხოაკინ დე ოლმედო სწავლობდა პერუში. ახალგაზრდობაში წერდა ლექსებს. მას ეკუთვნის ლირიკულ-ეპიკური ნაწარმოები „გამარჯვება ხუნინთან“.

აქტიურად მონაწილეობდა ეკვადორის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში. 1820 წელს გამოაცხადა გუაიაკილის თავისუფალი რესპუბლიკის დამოუკიდებლობა და გახდა მისი ერთადერთი პრეზიდენტი. მომდევნო პერიოდში ეს ტერიტორია დიდი კოლუმბიის შემადგენლობაში შევიდა.

1830-1831 წლებში ეკავა ეკვადორის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა. 1845 წელს ხუან ხოსე ფლორესის დამხობის შემდეგ გახდა დროებითი მთავრობის თავმჯდომარე. თანამდებობა დატოვა ამავე წლის 8 დეკემბერს და უფლებამოსილება გადააბარა ვისენტე რამონ როკას.

მის პატივსაცემად ქალაქ რიობამბის საფეხბურთო კლუბს ეწოდება მისი სახელი. აღნიშნული კლუბი 2000 წელს ეკვადორის ჩემპიონი გახდა.
ერევნის გუბერნია

} — 29 ნოემბერი, 1920) — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული 1849-1917 წლებში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ერევანი.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ერევნის გუბერნია შეიქმნა 1849 წლის 9 ივნისს თბილისის გუბერნიის მაზრებისა და შემახის გუბერნიისა მიგრინის უბნისა და შუშის მაზრის სოფელ კანაკისაგან.

ერევნის გუბერნია შეიქმნა ერევნის, ნახჩევანის, ალექსანდროპოლისა და შუშის მაზრის მიგრენსკის მონაკვეთის ბაზაზე, ხოლო მათგან შეიმნა შემდეგი მაზრები:

ერევნის მაზრა
ნოვო-ბაიაზეთის მაზრა
ნახიჩევანის მაზრა
ორდუბათის მაზრა
ალექსანდრაპოლის მაზრა

1859 წლის 19 ივნისს ერევნის მაზრა გაიყო ერევნის და ეჩმიაძნინის მაზრებად.

1868 წლის 12 თებერვალს ელიზავეტპოლის გუბერნიის შექმნასთან დაკავშირებით, ტფილისის გუბერნიას დარჩა 6 მაზრა: გორის, დუშეთის, თელავის [თიანეთის საბოქაულოთი], სიღნაღის [შირაქის საბოქაულოთი], ტფილისის [თრიალეთის და ლორეს საბოქაულოთი] და ახალციხის [ახალქალაქის საბოქაულოთი]. აქედან ახალციხის მაზრა ქუთაისის გუბერნიას ჩამოეჭრა, ხოლო ლორეს საბოქაულო — ერევნის გუბერნიას.
ალი-საბიეს რეგიონი

ალი-საბიეს რეგიონი  — რეგიონი ჯიბუტის სამხრეთ ნაწილში.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ალი-საბიე.
ფართობი — 2400 კმ², მოსახლეობა — 86 949 ადამიანი (2009 წელი).

რეგიონს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება სომალის რეგიონი აუდალი, რომელზეც პრეტენზიას აცხადებს არაღიარებული სახელმწიფო სომალილენდი, სამხრეთიდან ეთიოპიის — სომალის რეგიონი, დასავლეთიდან ჯიბუტის — დიკილის რეგიონი, ხოლო ჩრდილოეთიდან ასევე ჯიბუტის — არტის რეგიონი.
რიტაპოლისი

რიტაპოლისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება კამპუ-დას-ვერტენტისის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სან-ჟუან-დელ-რეის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 925 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,17 კმ²-ზე. ფართობი 404 805 კმ²-ია.
სანტა-კრუს-დი-მინასი

სანტა-კრუს-დი-მინასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 930 მეტრზე. მიეკუთვნება კამპუ-დას-ვერტენტისის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სან-ჟუან-დელ-რეის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 865 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2 206 კმ²-ზე. ფართობი 3 565 კმ²-ია.
სანტანა-დუ-გარამბეუ

სანტანა-დუ-გარამბეუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1105 მეტრზე. მიეკუთვნება კამპუ-დას-ვერტენტისის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სან-ჟუან-დელ-რეის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 234 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11 კმ²-ზე. ფართობი 203 074 კმ²-ია.
სან-ჟუან-დელ-რეი

სან-ჟუან-დელ-რეი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 898 მეტრზე. მიეკუთვნება კამპუ-დას-ვერტენტისის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სან-ჟუან-დელ-რეის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 84 469 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 57,68 კმ²-ზე. ფართობი 1 464 კმ²-ია.
სან-ტიაგუ

სან-ტიაგუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1100 მეტრზე. მიეკუთვნება კამპუ-დას-ვერტენტისის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სან-ჟუან-დელ-რეის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 561 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18,45 კმ²-ზე. ფართობი 572 400 კმ²-ია.
ტირადენტისი (მინას-ჟერაისი)

ტირადენტისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 927 მეტრზე. მიეკუთვნება კამპუ-დას-ვერტენტისის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სან-ჟუან-დელ-რეის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 961 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 83,82 კმ²-ზე. ფართობი 83 047 კმ²-ია.
ჯანმრთელი სამართლიანი საზოგადოება

„ჯანმრთელი სამართლიანი საზოგადოება“ — სოციალურ პრობლემებზე მომუშავე არასამთავრობო ორგანიზაცია საქართველოში, რომელიც საქმიანობას ეწევა 2015 წლიდან. ორგანიზაცია ცდილობს ხელი შეუწყოს მოქალაქეების რეგიონულ თვითმმართველობებსა და ცენტრალურ ქალაქებში ჩართულობას. ორგანიზაციის მიზანია: საზოგადოებრივი ჯანმრთელობა, ადამიანის უფლებები და განათლება.

„ჯანმრთელი სამართლიანი საზოგადოების“ უმაღლეს მმართველობით ორგანოს წარმოადგენს დამფუძნებელთა/წევრთა საერთო კრება. საზოგადოების ხელმძღვანელობაზე უფლებამოსილ პირს წარმოადგენს აღმასრულებელი დირექტორი. ორგანიზაციის აღმასრულებელი დირექტორია გიგა ჩხაიძე.
არტის რეგიონი

არტის რეგიონი  — რეგიონი ჯიბუტის ცენტრალურ ნაწილში.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი არტა.
მოსახლეობა — 42 380 ადამიანი (2009 წელი). ფართობი — 1800 კმ².

რეგიონი შეიქმნა 2002 წელს დღეისათვის მისი მეზობელი რეგიონებიდან ტერიტორიების გამოყოფის გზით: აღმოსავლეთი ნაწილი გამოიყო დედაქალაქ ჯიბუტის ტერიტორიიდან, ხოლო დასავლეთი ნაწილი დიკილის რეგიონიდან. აქვს გასასვლელი ინდოეთის ოკეანეზე: ტაჯურის ყურე — ჩრდილოეთით, ადენის ყურე — აღმოსავლეთით. რეგიონის აღმოსავლეთით ასევე აქვს მცირე სიგრძის საზღვარი სომალის აუდალის რეგიონთან, რომელზეც პრეტენზიას აცხადებს არაღიარებული სახელმწიფო სომალილენდი, ჩრდილოეთით — ადმინისტრაციული საზღვარი აქვს ჯიბუტის ტაჯურის რეგიონთან, ხოლო სამხრეთით ასევე ადმინისტრაციულად ესაზღვრება ჯიბუტის ალი-საბიეს რეგიონს.

გეოგრაფია
საშუალო სიმაღლე — ზღვის დონიდან 600 მეტრზე, ტერიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი, როგორც ქალაქი არტა, მდებარეობს მთებით გარშემორტყმულ პლატოზე. ამის შედეგად რეგიონში ბევრია მლაშე ტბები.

ეკონომიკა
მარილი — ეთიოპიაში ექსპორტის მთავარი წყაროა და კეთილდღეობის ერთ-ერთი მთავარი პროდუქტია, როგორც ადგილობრივი მოსახლეობისათვის, ასევე რეგიონის და ქვეყნის ეკონომიკისათვის. ქვეყნის ეკონომიკაში ასევე მთავარი ადგილი უკავია თევზჭერას.
დიკილის რეგიონი

დიკილის რეგიონი  — რეგიონი ჯიბუტის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი დიკილი.
ფართობი — 7200 კმ², მოსახლეობა — 88 948 ადამიანი (2009 წელი).

რეგიონი სამხრეთიდან და დასავლეთიდან ესაზღვრება ეთიოპიას, აღმოსავლეთიდან ჯიბუტის ადმინისტრაციულ რეგიონებს არტას და ალი-საბიეს, ჩრდილო-აღმოსავლეთით ტაჯურის რეგიონს.
ანტონიო ბორერო

ანტონიო ბორერო კორტასარი (; დ. 29 ოქტომბერი, 1827, კუენკა, ეკვადორი — გ. 9 ოქტომბერი, 1911, კიტო, ეკვადორი) — ეკვადორელი პოლიტიკოსი. ეკვადორის ვიცე-პრეზიდენტი (1863–1864) და პრეზიდენტი (1875–1876)

დაწყებითი განათლება მიიღო მშობლიურ ქალაქში. მისი ადმინისტრაცია მხარს უჭერდა პრესის თავისუფლებას. თანამდებობიდან გადაყენების შემდეგ, იგი დიდი ხანი ცხოვრობდა პერუსა და ჩილეში. იგნასიო დე ვეინტემილიას რეჟიმის დამხობის შემდეგ, 1883 წელს, ბორერო დაბრუნდა სამშობლოში და შეუდგა იურიდიულ პრაქტიკას. ასევე მუშაობდა ჟურნალისტად კიტოში 1911 წლამდე და წერდა წიგნებს.
ობოკის რეგიონი

ობოკის რეგიონი  — რეგიონი ჯიბუტის ჩრდილოეთში.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ობოკი.
ფართობი — 4700 კმ², მოსახლეობა — 37 856 ადამიანი (2009 წელი).

რეგიონი ჩრდილოეთით ესაზღვრება ერიტრეას, სამხრეთ-დასავლეთით ჯიბუტის ადმინისტრაციულ რეგიონ ტაჯურას, ჩრდილო-აღმოსავლეთით გარს ერტყმის წითელი ზღვის წყლები. აღმოსავლეთით ბაბ-ელ-მანდების სრუტე, სამხრეთ-აღმოსავლეთით ადენის ყურე.
ტაჯურის რეგიონი

ტაჯურის რეგიონი  — რეგიონი ჯიბუტიში.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ტაჯურა.
ფართობი — 7100 კმ², მოსახლეობა — 86 704 ადამიანი (2009 წელი).

რეგიონი ჩრდილოეთით ესაზღვრება ერიტრეას, ჩრდილო-დასავლეთით ეთიოპიას, ასევე ჯიბუტის ადმინისტრაციულ რეგიონებს — სამხრეთ-დასავლეთით დიკილის რეგიონს და სამხრეთით არტის რეგიონს. სამხრეთ-აღმოსავლეთით ტაჯურის ყურის სანაპიროს.
სანტო-დომინგო (ეკვადორი)

სანტო-დომინგო-დე-ლოს-კოლორადოსი — ქალაქი ეკვადორში, სანტო-დომინგოს კანტონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 305 000 მცხოვრებით, წარმოადგენს ეკვადორის მეოთხე უდიდეს ქალაქს. გარდა იმისა, რომ სანტო-დომინგო მნიშვნელოვანი კომერციული და სამრეწველო ცენტრია, არის სანტო-დომინგო-დე-ლოს-ტსაჩილასის პროვინციის დედაქალაქიც.

ისტორია
სახელი „დე-ლოს-კოლორადოსი“ აღნიშნავს ადგილობრივ ეთნიკურ ჯგუფ ტსაჩილას, რადგან მისი წარმომადგენელი მამაკაცები, ჩვეულების თანახმად, მცენარე ორლეანის ხისგან თმას წითლად იღებავდნენ (კოლორადოს — წითელი). ამ ადგილობრივი ჯგუფის წარმომადგენლები მრავლად ცხოვრობენ ქალაქის ცენტრის სიახლოვეს.

გეოგრაფია
სანტო-დომინგო მდებარეობს დედაქალაქ კიტოდან 133 კილომეტრით დასავლეთით, ზღვის დონიდან 625 მეტრზე, ანდების მთისწინეთში. წარმოადგენს მნიშვნელოვან პუნქტს კიტოდან წყნარი ოკეანისკენ მიმავალ გზაზე.

ქალაქის კლიმატი ტროპიკული მუსონურია.
ოფლი

ოფლი — უფერული მლაშე სითხე, კანში არსებული საოფლე ჯირკვლების სეკრეტი. ოფლის ძირითადი ფუნქციაა ძუძუმწოვრების ორგანიზმის თერმორეგულაცია, ასევე მასთან ერთად გამოიყოფა ჭარბი სითხე და მავნე ნივთიერებები. მნიშვნელოვანია ოფლის როლი ძუძუმწოვართა შორის ინფორმაციის გადაცემის სოციალურ-ბიოლოგიურ პროცესებში.

ზრდასრული ადამიანი დღე-ღამეში საშუალოდ 700-900 გრამ ოფლს გამოყოფს, გაძლიერებული ოფლის გამოყოფის შემთხვევაში (მაგალითად, ოფლმდენი საშუალების მიღებისას) კი 1500-2000 გრამს. საოფლე ჯირკვლების არაპროპორციული განლაგების გამო ადამიანის კანის სხვადასხვა უბანი სხვადასხვანაირად ოფლიანდება. ყველაზე ხშირად — ხელისგულები, ტერფები, იღლიის ქვეშა მიდამო, შუბლი, ლოყები, მკერდი. ადამიანების უმრავლესობას სხეულის მარჯვენა ნახევარი უფრო ძლიერად ეოფლება, ვიდრე მარცხენა. ადამიანს ყველაზე მეტი საოფლე ჯირკვალი აქვს ხელისგულზე — 600-მდე კვადრატულ სანტიმეტრზე.

ოფლის გამოყოფის ფუნქციის რეფლექსი გამოიწვევა გარემოს მაღალ ტემპერატურაზე, კანის სითბოს აღმქმელი რეცეპტორების გაღიზიანებით. საოფლე ჯირკვლები მონაწილეობს სხეულის ტემპერატურის რეგულაციაში. ერთი ლიტრი ოფლის გამოყოფაზე იხარჯება 2436 კჯ ენერგია, რაც იწვევს ორგანიზმის გაგრილებას. გარემოს დაბალი ტემპერატურისას ოფლის გამოყოფა მკვეთრად მცირდება. ჰაერის წყლის ორთქლით გაჯერებისას, კანის ზედაპირიდან წყლის აორთქლება წყდება, ამიტომ, ცხელ და ნესტიან სათავსოში ყოფნა ძნელად გადასატანია.

ოფლის სუნი შეიძლება იყოს როგორც აუტანელი ისე მიმზიდველი, რაც დამოკიდებულია სუბიექტის სქესსა და დაწყვილებისადმი მზადყოფნაზე. ჯანმრთელი ადამიანის ახალგამოყოფილი ოფლის სუნი პრაქტიკულად არ იგრძნობა. ოფლის მკვეთრი, დამახასიათებელი სუნი იგრძნობა გარკვეული დროის შემდეგ,როცა ადამიანის სხეულზე (ტანსაცმელზე) მცხოვრები ბაქტერიები იწყებენ გამრავლებას.
ადამიანის ოფლი შეიცავს 98-99% წყალს, მარილებს (უმეტესად , დაახლოებით 0,3%), შარდოვანას, შარდმჟავას, კრეატინს, ცხიმებს, სერინებს, აქროლად ცხიმოვან მჟავებს, წყვილ ეთერ-გოგირდოვან და არომატულ ოქსიმჟავებს, ქოლესტერინს.
სამთავისისა და კასპის ეპარქია

სამთავისისა და კასპის ეპარქია საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის საეპისკოპოსო, მოიცავს კასპის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიას. ეპარქია 2013 წლის 11 ოქტომბერს სამთავისისა და გორის ეპარქიის გაყოფის შედეგად ჩამოყალიბდა. ეპარქიას ხელმძღვანელობს ეპისკოპოსი დამიანე ხუფენია. კათედრა და რეზიდენცია მდებარეობს სამთავისსა და კასპში. ეპარქიაში მოქმედებს ქვათახევისა და რკონის მონასტრები.

მოქმედი ტაძრების სია
კასპის ვახტანგ გორგასლის საკათედრო ტაძარი
კასპის თეოდორე ტირონის ეკლესია;
კასპის წმიდა გიორგის ეკლესია;
კავთისხევის წმიდა გიორგის ორი ეკლესია;
ოკამის ღვთისმშობლის ეკლესია;
ოკამის წმინდა გიორგის ეკლესია;
დოესის წმიდა სამების ტაძარი;
ახალქალაქის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი;
მეტეხის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი;
გომის ნათლისმცემლის ტაძარი;
ერთაწმინდის წმიდა ევსტატი პლაკიდას ტაძარი;
ნიაბის წმიდა გიორგის ტაძარი;
ხანდაკის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი;
ეზატის იოანე ნათლისმცემლის ტაძარი.
სობისის წმიდა გიორგის ტაძარი.
მაჩალა

მაჩალა — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ ეკვადორში, ელ-ოროს პროვინციის დედაქალაქი. მდებარეობს გუაიაკილის ყურესთან, ნაყოფიერ დაბლობზე. 241 606 მცხოვრებით, წარმოადგენს ეკვადორის მეხუთე უდიდეს ქალაქს და მეორე უდიდეს ნავსადგურს, რომელსაც ხშირად ბანანების მსოფლიო დედაქალაქს უწოდებენ.

ეკონომიკა
მაჩალა რეგიონის სოფლის მეურნეობის ინდუსტრიის კომერციული ცენტრია. განსაკუთრებით დიდია ბანანის, ყავისა და კაკაოს ვაჭრობა. განსაკუთრებით დიდია ექსპორტზე ორიენტირებული ბანანების ინდუსტრია, რაც ქალაქის ეკონომიკაში უზარმაზარ როლს თამაშობს. პუერტო-ბოლოვარის პორტიდან ბანანების ექსპორტი ძირითადად ჩრდილოეთ ამერიკაში ხდება. ქალაქი გუაიაკილის სიახლოვეს მდებარეობა, მაჩალას მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო ცენტრის ფუნქციებსაც ანიჭებს. ბევრი მგზავრი, რომელიც სამხრეთით, პერუსკენ ან ჩრდილოეთით, გუაიაკილისაკენ მიემართება, სწორედ მაჩალას გაივლის.

ქალაქი
მაჩალის ცენტრალურ მოედანზე მდებარეობს დიდი კათოლიკური ეკლესია. ცენტრში მრავალი სასტუმროა. კლიმატი ნახევრად უდაბნოს ზონისაა.
ალი-საბიე

ალი-საბიე — ჯიბუტის სიდიდით მეორე ქალაქი. იგი მდებარეობს დაახლოებით 75 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით ქვეყნის დედაქალაქ ჯიბუტიდან და 10 კმ-ში ჩრდილოეთით ეთიოპიის საზღვრიდან. ის განლაგებულია გრანიტის მთებით ყოველი მხრიდან გარშემორტყმულ ფართო ველზე. ქალაქს ემსახურება ადის-აბება — ჯიბუტის რკინიგზის სადგური.

ისტორია
ალი-საბიეს დასახლება მოიცავს რამდენიმე საუკუნეს. შუა საუკუნეებში იმყოფებოდა იფატის და ადალის სასულთნოების ხელისუფლების ქვეშ. ძველი ლეგენდის თანახმად, ქალაქის თანამედროვე ტერიტორია დაფარული იყო ხეებით და ბუჩქნარით. ქალაქ ზეილასკენ მიმავალი მომთაბარე მოგზაურები აქ ჩერდებოდნენ წყლის დასალევად. 1894 წელს, ისას ხალხის მმართველ სომალელ სულთნებთან რამდენიმე შეთანხმებებზე ხელმოწერის შემდეგ საფრანგეთმა დაამყარა პროტექტორატი რეგიონზე, რომელსაც დაერქვა საფრანგეთის სომალი.

1942 წლის დეკემბერში ბრიტანეთის არმია შეიჭრა საფრანგეთის სომალის ტერიტორიაზე და დაახლოებით 2000 ჯარისკაცით ბრიტანეთის და საფრანგეთის ჯარმა დაიკავა ქალაქი. 1977—1978 წლებში ოგადენში ომის დამთავრების შემდეგ, ალი-საბიეში, ქალაქ დიკილისთან ერთად, შემოვიდა ეთიოპიიდან დევნილი დაახლოებით 8000 ისას ტომის ხალხი.

გეოგრაფია
ალი-საბიე მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთი ნაწილის ხეობაში. ქალაქი იმყოფება მთიანი ადგილის ჩაკეტილ ხეობაში. ის იმყოფება ზღვის დონიდან 756 მეტრ სიმაღლეზე. ამ სიმაღლის შედეგად ქალაქში და მის შემოგარენში გაცილებით უფრო რბილი კლიმატია, ვიდრე ჯიბუტის სანაპირო ზონის ქალაქებში, სადაც ამინდი ჩვეულებრივ ცხელია.

დემოგრაფია
2012 წელს ალი-საბიეს მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა დაახლოებით 24 456 ადამიანს, რომელთაგან უმრავლესობას შეადგენენ ისას ხალხის წარმომადგენლები.

ტრანსპორტი
დღეისათვის ქალაქში არსებობს ასფალტირებული გზები. მყარსაფარიანი გზების დიდი უმრავლესობა აშენებულია საფრანგეთის კოლონიალური მმართველობის დროს. ადგილობრივმა ხელისუფლებამ შეაკეთა ზოგიერთი გზის მონაკვეთები, მაგრამ დანარჩენი უბნები დღემდე შეუკეთებელია. ქალაქში მოძრაობს ავტობუსები და ტაქსები, რომლებიც ასევე დადიან ჯიბუტის სხვა ქალაქებში. ეთიოპია-ჯიბუტის რკინიგზამ, რომელიც აშენებულია 1894 და 1915 წლებს შორის კოლონიალურ პერიოდში, შეაერთა ქალაქი ადის-აბებასთან.
ტაჯურა (ჯიბუტი)

ტაჯურა (; აფარი ენა ; ) — ქალაქი ჯიბუტიში. ქვეყნის ერთ-ერთი დიდი ქალაქი. ტაჯურის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ეტიმოლოგია
ქალაქის დასახელება (აფარულ ენაზე — ) ეტიმოლოგიურად წარმოშობილია სიტყვიდან — , რაც აფარელი ხალხის ენაზეა — «თხის ტყავის ტიკი წყლისთვის», ხშირი მნიშვნელობით: «წყლით ბოლომდე შევსებული».

ისტორია
ქალაქი ტაჯურა ჯიბუტის უძველესი ქალაქია და ერთ-ერთი უძველესია აფრიკის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ქალაქი აღმოცენდა დაახლოებით საუკუნეში. იგი იყო აფარელი სულთნების რეზიდენცია. ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში ქალაქი იყო რეგიონში მონათვაჭრობის ცენტრი. საუკუნის მეორე ნახევარში ქალაქი მოხვდა საფრანგეთის კონტროლ ქვეშ. 1884 წლის 21 სექტემბერს ტაჯურის სულთანატი გამოცხადდა საფრანგეთის პროტექტორატად, რომელსაც მართავდა ფრანგი გუბერნატორი ქალაქ ობოკიდან.

ქალაქის მოხერხებულმა ადგილმდებარეობამ ტაჯურის ყურის ნაპირებთან იგი გახადა მთავარ სავაჭრო პორტად ეთიოპიასთან დამაკავშირებელ გზაზე. დიდი ხნის განმავლობაში პორტიდან გამავალი ძირითადი საქონელი, იყვნენ მონები და სპილოს ძვალი. ასევე ვაჭრობდნენ ხორბლით, თაფლით, ოქროთი, თივით და სხვა საქონლით.

საფრანგეთის ხელისუფლების 1889 წლის 26 ოქტომბრის დეკრეტით მონებით ვაჭრობა ოფიციალურად აიკრძალა. ტაჯურას მნიშვნელობა დაეცა საუკუნის დასაწყისში ფრანგულ-ეთიოპიური რკინიგზის აშენების შემდეგ, რომელმაც ქალაქ ჯიბუტიში არსებული პორტი შეაერთა ადის-აბებასთან.

ეკონომიკა
2000 წელს ტაჯურის პორტი მნიშვნელოვნად იქნა მოდერნიზებული. იგი 2000 წლის 10 ოქტომბერს ოფიციალურად გახსნა ქვეყნის პრეზიდენტმა ისმაილ ომარ გელემ.

ტაჯურა პოპულარული ტურისტული ადგილია. მიმზიდველია მისი თეთრკედლიანი სახლები (ქალაქმა დაიმსახურა ეპითეტი «თეთრი ქალაქი» — ) და ქვიშის პლაჟები მხატვრული შემოგარენით. ჯიბუტისთან შეერთებულია საბორნე გადასასვლელით, მოქმედებს აეროპორტი.
დიკილი

დიკილი — ქალაქი ჯიბუტიში, დიკილის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქზე გადის გზა დედაქალაქ ჯიბუტიდან აღმოსავლეთით, აბეს ტბისკენ. 2010 წლის შეფასებით, დიკილის რეგიონის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით, 17 000 ადამიანს.

ისტორია
ოგადენის ომის შემდეგ ქალაქებმა დიკილიმ და ალი-საბიემ მიიღეს ეთიოპიიდან დევნილი ისას ხალხის დაახლოებით 8000 სომალელი.

ეკონომიკა
ყველაზე უფრო მეტად ქალაქი განთქმულია იქვე ახლოს მდებარე პოპულარული მლაშე აბეს ტბის გამო. ექსკურსიების უმრავლესობა ტბასთან იწყება ზუსტად ქალაქ დიკილიდან. პრაქტიკულად ყველა ადგილობრივ მაცხოვრებელს შეუძლია მოყვეს ტბის შესახებ და იმუშავოს გამცილებლად და გიდად.
არტა

არტა  — ქალაქი ჯიბუტიში, რომელიც მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, 2002 წლიდან ამავე წელს შექმნილი არტის რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2012 წლის შეფასებით, ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 11 934 ადამიანს..

2000 წელს არტაში შედგა სამშვიდობო მოლაპარაკებები სხვადასხვა მხარის წარმომადგენლებს შორის, რომლებიც მონაწილეობდნენ სომალის სამოქალაქო ომში.

ისტორია
ქალაქი არტა შეიქმნა საფრანგეთის კოლონიზაციის პერიოდში 1946 წელს. მშრალი და შედარებით გრილი ამინდების გამო არტა იყო ფრანგი სამხედროების საზაფხულო რეზიდენცია.

გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს ტაჯურის ყურის სიახლოვეს, ზღვის დონიდან 743 მეტრ სიმაღლეზე, ქვეყნის დედაქალაქ ჯიბუტიდან დასავლეთით, 42 კმ-ში. განლაგებულია საშუალო მაღალმთიანეთში, რომელიც ცნობილია, როგორც არტის მთები, ზომიერ ცენტრალურ ნაწილში, კლდოვან პლატოზე.

კლიმატი
არტაში კლიმატის უნიკალური სახეობაა — მთის თბილი, მაგრამ იგი ზაფხულში ცხელი არაა და ზამთარში გრილია. იმის გამო, რომ სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 743 მეტრს, ტემპერატურა ქალაქისთვის შედარებით რბილია, რომელიც მდებარეობს უდაბნოდან არც თუ ისე შორს. ქალაქი ცნობილია თავისი სასიამოვნო კლიმატით ზაფხულის პერიოდის განმავლობაში. მაისის შუიდან სექტემბრის დასაწყისის ჩათვლით, არტაში ზაფხულის გასატარებლად დედაქალაქიდან ბევრი ოჯახი ჩამოდის.
გრან-ბარის უდაბნო

გრან-ბარა — უდაბნო ჯიბუტის სამხრეთ ნაწილში. მდებარეობს არტის, დიკილის და ალი-საბიეს ადმინისტრაციული რეგიონების ტერიტორიაზე. დასახლებულია სომალელებით. მისი ფართობის დიდი ნაწილი შედგება ქვიშოვანი დანალექებით, დაფარულია მეჩხერი უდაბნოს და ნახევარუდაბნოს ბალახოვანი მცენარეებით და ბუჩქებით. 1981 წელს აშენებული ავტოგზა, რომელიც აერთებს დედაქალაქ ჯიბუტის ქვეყნის სამხრეთით მდებარე ქალაქებთან გადის ამ უდაბნოზე.
ნირ ბარკატი

ნირ ბარკატი (; დ. 19 ოქტომბერი, 1959) — ებრაელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი, 2008 წლიდან იერუსალიმის მერი.

ბიოგრაფია
დაიბადა იერუსალიმში, ებრაული უნივერსიტეტის ფიზიკოს-პროფესორის ოჯახში. სწავლობდა ამავე უნივერსიტეტში, კომპიუტერული მეცნიერების ფაკულტეტზე, სადაც აიღო ბაკალავრის დიპლომი. ასევე სწავლობდა ბიზნეს-ადმინისტრირების კურსზე, რომელიც არ დაუსრულებია. ნირი მსახურობდა ისრაელის მედესანტეების ბრიგადაში, 6 წლის განმავლობაში და მოიპოვა მაიორის წოდება (1977-1983 წწ.). იგი ქორწინებაშია და ჰყავს 3 ქალიშვილი.

მან თავისი კარიერა მაღალტექნოლოგიური ინდუსტრიით დაიწყო. 1988 წელს დააარსა ფირმა, რომელიც ეფუძნება ანტივირუსული კომპიუტერის პროგრამების წარმოებას. 2003 წლის იანვარში, ბარკატი ჩაერთო პოლიტიკაში.

2008 წლის 11 ნოემბერს, იერუსალიმის მერის არჩევნებზე გაიმარჯვა და მოიპოვა ხმათა 52 %. მისმა კონკურენტმა, მეირ პორუშმა მოიპოვა ხმათა 43 %. 2013 წელს ნირ ბარკატი გავიდა 43-ე ადგილზე ყველაზე გავლენიან ებრაელებს შორის.

2013 წელს, პარტია ავოდის მხარდაჭერით, მან ხელახლა იყარა კენჭი იერუსალიმის მერის პოსტზე. ასევე მიიღო მხარდაჭერა პარტია მერეცისაგან, რომლის კანდიდატმაც, პეპე ალალუმ, მოხსნა თავისი კანდიდატურა, რათა ბარკატისათვის ხმები არ წაერთმია. ხმათა 52 %-ის მოპოვების შედეგად, ბარკატი მერის პოსტზე ხელახლა აირჩიეს.
ზაჰარა (ესპანელი მუსიკოსი)

მარია ზაჰარა გორდილიო კამპოსი (; დ. 10 სექტემბერი, 1983, ესპანეთი) — ესპანელი მომღერალი და სიმღერების ავტორი.

ბიოგრაფია
ზაჰარამ თავისი პირველი სიმღერა „ “ (ერთი სიტყვა) დაწერა 15 წლისამ. ზაჰარა სწავლობდა სებასტიან დე კორდობას სახალხო კოლეჯში, სადაც მან შეისწავლა მუსიკა. მან გაატარა ნახევარი სემესტრი ფრანცისკოს უნივერსიტეტში. იგი სწავლობდა და მუსიკის მაგისტრის ხარისხით დაამთავრა უმაღლესი სკოლა ალმერიასა და გრანადაში.
არაუჟუსი

არაუჟუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 850 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბონ-დესპაშუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 883 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32,11 კმ²-ზე. ფართობი 245 522 კმ²-ია.
ბონ-დესპაშუ

ბონ-დესპაშუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 768 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბონ-დესპაშუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 45 624 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 37,28 კმ²-ზე. ფართობი 1 223 კმ²-ია.
დორის-დუ-ინდაია

დორის-დუ-ინდაია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბონ-დესპაშუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 778 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,4 კმ²-ზე. ფართობი 1 111 კმ²-ია.
ესტრელა-დუ-ინდაია

ესტრელა-დუ-ინდაია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბონ-დესპაშუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 516 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5,53 კმ²-ზე. ფართობი 635 981 კმ²-ია.
ჟაპარაიბა

ჟაპარაიბა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბონ-დესპაშუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 939 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22,88 კმ²-ზე. ფართობი 172 141 კმ²-ია.
ლაგოა-და-პრატა

ლაგოა-და-პრატა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 650 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბონ-დესპაშუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 45 984 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 104,51 კმ²-ზე. ფართობი 439 984 კმ²-ია.
ლეონარდუ-ფერეირა

ლეონარდუ-ფერეირა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 700 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბონ-დესპაშუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 205 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9,1 კმ²-ზე. ფართობი 352 108 კმ²-ია.
ლუსი (მინას-ჟერაისი)

ლუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 675 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბონ-დესპაშუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 486 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14,92 კმ²-ზე. ფართობი 1 171 კმ²-ია.
მარტინიუ-კამპუსი

მარტინიუ-კამპუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბონ-დესპაშუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 611 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,03 კმ²-ზე. ფართობი 1 048 კმ²-ია.
მოემა

მოემა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 728 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბონ-დესპაშუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 028 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 34,67 კმ²-ზე. ფართობი 202 705 კმ²-ია.
კუარტელ-ჟერალი

კუარტელ-ჟერალი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბონ-დესპაშუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 303 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5,94 კმ²-ზე. ფართობი 556 436 კმ²-ია.