კლიმენტ ვოროშილოვი

კლიმენტ ვოროშილოვი (რუს. ; დ. 4 თებერვალი, 1881, სოფ. ვერხნეე, ბახმუტის მაზრა, ეკატერინოსლავის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 2 დეკემბერი, 1969, მოსკოვი, სსრ კავშირი) — რუსი საბჭოთა სამხედრო, პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, სამოქალაქო ომის მონაწილე, საბჭოთა კავშირის მარშალი (1935), საბჭოთა კავშირის თავდაცვის სახალხო კომისარი (1934–1940), სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე (1953–1960), ორგზის საბჭოთა კავშირის გმირი (1956, 1958), სოციალისტური შრომის გმირი (1960). პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი 1921–1961 და 1966–1969 წლებში. საკავშირო კომუნისტური პარტიის (ბოლშევიკები) ცენტრალური კომიტეტის საორგანიზაციო ბიუროს წევრი (1924–1926). საკავშირო კომუნისტური პარტიის (ბოლშევიკები) ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიუროს წევრი (1926–1952), სკკპ ცენტრალური კომიტეტის პრეზიდიუმის წევრი (1952–1960).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1881 წლის 4 თებერვალს ეკატერინოსლავის გუბერნიის ბახმუტის მაზრის სოფელ ვერხნეეში (ამჟამად ქალაქ ლისიჩანსკის შემადგენლობაში), რკინიგზის ლიანდაგების დარაჯის, ეფრემ ანდრეის ძე ვოროშილოვის (1844–1907) და დღიური მუშის, მარია ვასილის ასულ ვოროშილოვას (ქალიშვილობის გვარი — აგაფონოვა) (1857–1919) ოჯახში. თავის მემუარებში, მშობლიურ ადგილებსა და ოჯახზე საუბრისას, ვოროშილოვი თავის რუსულ წარმომავლობასაც ეხება. 6 წლის ასაკიდან მწყემსავდა პირუტყვს, აგროვებდა ქვანახშირის მინარევებს და მუშაობდა ქვანახშირის მანქანების მზეთავად სლავიანოსერბსკის მაზრის მაღაროებში, სადაც მისი ოჯახი მუდმივ საცხოვრებლად გადავიდა. დღიური ანაზღაურება 8-დან 10 კაპიკამდე შეადგენდა. დაწყებითი განათლება 14 წლის ასაკში სლავიანოსერბსკის მაზრის სოფელ ვასილიევკაში მდებარე ორწლიან საერო სკოლაში მიიღო. 1896 წლიდან დამხმარე მუშად მოეწყო ეკატერინინსკის მეტალურგიულ კომბინატში, საიდანაც გაფიცვის ორგანიზების გამო დაითხოვეს. 1903 წლიდან მუშაობდა ქალაქ ლუგანსკის ჰარტმანის ორთქლმავალსაშენ ქარხანაში.

რევოლუციური და პარტიული საქმიანობა
1903 წელს შევიდა რსდმპ-ის რიგებში. 1904 წელს მას ირჩვენ ლუგანსკის ბოლშევიკური კომიტეტის წევრად და მის მეთაურად.

1905–1907 წლების რევოლუციის აქტიური მონაწილე. 1905 წლის ზაფხულში რევოლუციურ მოვლენებში მონაწილეობისთვის იგი ჟანდარმების მხრიდან იქნა ნაცემი და შემდეგ დაპატიმრებული. 1905 წლის დეკემბერში, ციხიდან გათავისუფლების შემდეგ, მას ირჩევენ ლუგანსკის მუშათა დეპუტატების საბჭოს თავმჯდომარედ, რა დროსაც იგი ხელმძღვანელობდა მუშათა გაფიცვას და მებრძოლი რაზმების შექმნას.

რსდმპ-ის მეოთხე (1906) და მეხუთე (1907) ყრილობების დელეგატი. ცნობილი იყო ფსევდონიმით „ვოლოდინი“. 1908–1917 წლებში ეწეოდა იატაკქვეშა პარტიულ მუშაობას ბაქოში, პეტროგრადსა და ცარიცინში. არაერთხელ იყო დაპატიმრებული. გადასახლებული იყო არხანგელსკის გუბერნიის პატარა ქალაქ პინეგაში, საიდანაც 1907 წლის 22 დეკემბერს გაიქცა.

1909 წელს სანქტ-პეტერბურგში კვლავ დააპატიმრეს და „კრესტის“ ციხეში მოათავსეს, შემდეგ კი ეტაპით არხანგელსკის გუბერნიის ქალაქ მეზენში გადაასახლეს, სადაც 1909 წლის ოქტომბრის ბოლომდე მოუწია დარჩენა. სამი წლის გადასახლებისა და პატიმრობის შემდეგ იგი ეწეოდა პარტიულ მუშაობას ცარიცინის ქვემეხთა ქარხანაში, შემდეგ კი პეტროგრადის ქარხანაში.

მონაწილეობდა 1917 წლის თებერვლის რევოლუციაში, მისი პირველი დღეებიდანვე იყო პეტროგრადის მუშათა და ჯარისკაცთა დეპუტატების საბჭოს წევრი და (აპრილის) სრულიად რუსეთის კონფერენციისა და რსდმპ(ბ)-ის ყრილობის დელეგატი.

1917 წლის მარტის ბოლოს დაბრუნდა ლუგანსკში, სადაც ხელმძღვანელობდა რევოლუციურ ბრძოლას. მალევე აირჩიეს ლუგანსკის ბოლშევიკების კომიტეტის თავმჯდომარედ, აგვისტოდან — ქალაქის სათათბიროს, ხოლო სექტემბრიდან — ლუგანსკის საბჭოს თავმჯდომარედ.

იყო ოქტომბრის რევოლუციის მონაწილე. 1917 წლის ნოემბერში დაინიშნა პეტროგრადის სამხედრო რევოლუციური კომიტეტის კომისრად. 1917 წლის 5 დეკემბერს, სახალხო კომისართა საბჭომ, ძერჟინსკის წინადადებით, განიხილა ქალაქის ყოფილი ადმინისტრაციის ლიკვიდაციისა და დედაქალაქში წესრიგის შესანარჩუნებლად სპეციალური ორგანოს შექმნის საკითხი. ამ გეგმის დამტკიცების შემდეგ, სახალხო კომისართა საბჭომ მისი განხორციელება ვოროშილოვს დაავალა. ძერჟინსკისთან ერთად, ხელმძღვანელობდა სრულიად რუსეთის საგანგებო კომისიის ორგანიზების სამუშაოებს.

სამოქალაქო ომი
უცხოეთის სამხედრო ინტერვენციისა და რუსეთის სამოქალაქო ომის წლებში პარტიის დავალებით გაიგზავნა ოკუპანტებისა და თეთრგვარდიული კონტრრევოლუციის წინააღმდეგ საბრძოლველად. 1918 წლის 15 აპრილს სამოქალაქო ომის დაწყებისთანავე, დონეცკ-კრივოი როგის საბჭოთა რესპუბლიკის სახალხო კომისართა საბჭომ იგი მე-5 არმიის მეთაურად დანიშნა. შემდეგ მეთაურობდა ცარიცინის ჯარების ჯგუფს, იყო სამხრეთის ფრონტის სამხედრო საბჭოს წევრი და მეთაურის მოადგილე, მე-10 არმიის მეთაური (1918 წლის 3 ოქტომბერი — 18 დეკემბერი), უკრაინის სსრ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარი (1919 წლის იანვარი-ივნისი), ხარკოვის სამხედრო ოლქის მეთაური, მე-14 არმიისა და უკრაინის შიდა ფრონტის მეთაური. იყო პირველი ცხენოსანი არმიის ერთ-ერთი ორგანიზატორი და მისი რევოლუციური სამხედრო საბჭოს წევრი.

1919 წლის მარტში გამართულ რკპ(ბ)-ს მერვე ყრილობაზე მიემხრო „სამხედრო ოპოზიციას“. 1920 წელს სამხედრო დამსახურებისთვის საპატიო რევოლუციური იარაღით დაჯილდოვდა. 1921 წლიდან 1924 წლამდე იყო რკპ(ბ)-ს ცენტრალური კომიტეტის სამხრეთ-აღმოსავლეთის ბიუროს წევრი და ჩრდილოეთ კავკასიის სამხედრო ოლქის მეთაური. 1924–1925 წლებში სარდლობდა მოსკოვის სამხედრო ოლქის ჯარებს, იყო სამხედრო და საზღვაო საქმეთა სახალხო კომისარი და სსრ კავშირის რევოლუციური სამხედრო საბჭოს თავმჯდომარე (1925 წლის 6 ნოემბრიდან 1934 წლის 20 ივნისამდე), შემდეგ — სსრ კავშირის თავდაცვის სახალხო კომისარი.

დიდი სამამულო ომი
1940 წლის მაისში დაინიშნა სსრ კავშირის სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ. შეიარაღებულ ძალებში მთელ რიგ სხვა მაღალ პოსტებზე ყოფნისას მონაწილეობდა გერმანელ ფაშისტ დამპყრობთა წინააღმდეგ სხვადასხვა სამხედრო ოპერაციების დაგეგმვასა და განხორციელებაში.

გერმანია-საბჭოთა კავშირის ომის პირველი დღეებიდანვე იყო თავდაცვის სახელმწიფო კომიტეტის წევრი — მისი შექმნიდან, 1941 წლის 30 ივნისიდან — 1944 წლის 22 ნოემბრამდე, ჩრდილო-დასავლეთის ფრონტის მთავარსარდალი (1941 წლის 10 ივლისიდან 27 აგვისტომდე), შემდეგ ლენინგრადის ფრონტის ჯარების მეთაური (1941 წლის 5 სექტემბრიდან 14 სექტემბრამდე), უმაღლესი მთავარსარდლობის ბანაკის წარმომადგენელი ჯარების ფორმირების მიმართულებით (1941 წლის 12 ოქტომბერი — 1942 წლის 5 სექტემბერი), უმაღლესი მთავარსარდლობის ბანაკის წარმომადგენელი ვოლხოვის ფრონტზე (1942 წლის 15 თებერვალი — 25 მარტი). 1942 წლის 15 დეკემბერს უმაღლესი მთავარსარდლობის ბანაკის მიერ მივლინებული იქნა ლენინგრადისა და ვოლხოვის ფრონტების საბრძოლო მოქმედებების რაიონში, ლენინგრადის ბლოკადის გარღვევის მომზადებაში დახმარების აღმოსაჩენად.

ვოროშილოვის პირველ საჯარო გამოსვლად ომის პერიოდში ითვლება მისი მოწოდება „თავდაცვის შესახებ“, რომელიც 16 სექტემბერს, ლენინგრადის ბლოკადის დასაწყისში და 1941 წლის მოსკოვის პანიკამდე ცოტა ხნით ადრე გადაიცა საბჭოთა რადიოთი.

1943 წლის იანვარში კოორდინაციას უწევდა ლენინგრადის ფრონტის ჯარების მოქმედებებს ოპერაცია „ისკრის“ ფარგლებში ლენინგრადის ბლოკადის გარღვევისას. 1943 წლის დეკემბრის შუა რიცხვებში მივლინებული იქნა ცალკეულ სანაპირო არმიაში, პლაცდარმის გაფართოების მიზნით სამხედრო ოპერაციების ორგანიზებაში დახმარების აღმოსაჩენად. იყო კოორდინატორი 1944 წლის ყირიმის შეტევითი ოპერაციის დროს, ცალკეულ სანაპირო არმიაში.

1942 წლის 6 სექტემბერს პარტიზანული მოძრაობის მთავარსარდლად დაინიშნა. ამ თანამდებობაზე პარტიზანული ძალების მართვის სრულყოფისა და ორგანიზების გაუმჯობესების გზით დიდი წვლილი შეიტანა პარტიზანული მოძრაობის განვითარებაში. მის მიერ პრაქტიკაში დანერგილი პარტიზანული ძალების მართვის სისტემა მნიშვნელოვანი შედეგების მომტანი აღმოჩნდა და მცირე ცვლილებებით, ომის დასრულებამდე მოქმედებდა. ვოროშილოვის ძალისხმევით, პარტიზანული მოძრაობის ცენტრალური შტაბი პარტიზანული ძალების მართვის ძლიერ ორგანოდ იქცა. მისივე ძალისხმევით მოხდა სამხედრო პერსონალის მომზადებასთან, საჰაერო ტრანსპორტთან, საავიაციო გადაზიდვებთან, მატერიალურ-ტექნიკური მომარაგებისა და პარტიზანული მოძრაობის სხვა მნიშვნელოვან საკითხებთან დაკავშირებული მრავალი პრობლემის მოგვარება.

ომისშემდგომი საქმიანობა
1945–1947 წლებში იყო უნგრეთში მოკავშირეთა საკონტროლო კომისიის თავმჯდომარე. მოკავშირეთა საკონტროლო კომისიამ მუშაობა დებრეცენში 1945 წლის 5 თებერვალს დაიწყო. შერეული საკონტროლო კომისიის მოვალეობებში ზავის პირობების რეგულირებასა და შესრულების საკითხებთან დაკავშირებულ პროცესებზე ზედამხედველობა შედიოდა. ყველა სირთულის მიუხედავად, შერეული საკონტროლო კომისიისთვის დაკისრებული ამოცანები წარმატებით შესრულდა. კომისიამ საქმიანობა სამშვიდობო ხელშეკრულების ძალაში შესვლის შემდეგ შეწყვიტა.

1946–1958 წლებში ეკავა სსრ კავშირის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილის თანამდებობა. 1953 წელს აირჩიეს სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარედ და ამ მოვალეობას ასრულებდა 1960 წლამდე. იყო სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის წევრი 1969 წლამდე, ასევე პარტიის , , , ყრილობების დელეგატი, პარტიის ყრილობის შემდეგ — პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი, ხოლო 1926 წლიდან 1960 წლამდე სკკპ ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიუროს წევრი.

1957 წელს მალენკოვთან, კაგანოვიჩთან და მოლოტოვთან ერთად შეუერთდა ე. წ. „ანტიპარტიულ ჯგუფს“, რომელიც ცდილობდა ნიკიტა ხრუშჩოვის პარტიისა და სახელმწიფოს ხელმძღვანელის თანამდებობიდან გადაყენებას. ჯგუფის დამარცხების შემდეგ, მისი მოთავეებისგან განსხვავებით, ვოროშილოვი პარტიიდან არ გაურიცხავთ და მხოლოდ პარტიის ყრილობაზე მისი კრიტიკით შემოიფარგლენ, რის შემდეგაც ხელმძღვანელი თანამდებობებიდან გაათავისუფლეს, თუმცა, ბრეჟნევის დროს, 1966 წელს, პარტიის ყრილობაზე კვლავ პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრად აირჩიეს, რა თანამდებობასაც სიცოცხლის ბოლომდე იკავებდა.

ორგზის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება, სოციალისტური შრომის გმირის წოდება, დაჯილდოვდა რვა ლენინის ორდენით, ექვსი წითელი დროშის ორდენით, პირველი ხარისხის სუვოროვის ორდენით, მედლებითა და საპატიო რევოლუციური იარაღით, ასევე რიგი სოციალისტური ქვეყნებისა და სხვა სახელმწიფოების ორდენებითა და მედლებით.

ჯილდოები
სსრ კავშირის ჯილდოები
სოციალისტური შრომის გმირი (1960 წლის 7 მაისი)
ორგზის საბჭოთა კავშირის გმირი
რვა ლენინის ორდენი
ექვსი წითელი დროშის ორდენი
სუვოროვის პირველი ხარისხის ორდენი
მედალი „ლენინგრადის დაცვისათვის“
მედალი „მოსკოვის დაცვისათვის“
მედალი „კავკასიის დაცვისათვის“
მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის“
საიუბილეო მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 20 წელი“
საიუბილეო მედალი „მუშურ-გლეხური წითელი არმიის წელი“
საიუბილეო მედალი „საბჭოთა არმიისა და საზღვაო ძალების 30 წელი“
საიუბილეო მედალი „სსრ კავშირის შეიარაღებული ძალების 40 წელი“
საიუბილეო მედალი „სსრ კავშირის შეიარაღებული ძალების 50 წელი“
მოსკოვის 800 წლისთავის მედალი
საიუბილეო მედალი „ლენინგრადის 250 წლისთავის აღსანიშნავად“

უცხოური ჯილდოები
მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკის გმირი
სუხე-ბატორის ორდენი
წითელი დროშის ორდენი
პოლარული ვარსკვლავის ორდენი
მონღოლეთის მედალი „იაპონიაზე გამარჯვებისთვის“
ორდენი უნგრეთის სახალხო რესპუბლიკის წინაშე დამსახურებისათვის
ტუვის რესპუბლიკის ორდენი
რევოლუციის საპატიო იარაღი
საპატიო იარაღი საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო გერბის ოქროსფერი გამოსახულებით
კამბოჯის სამეფო ორდენი
საბაელთა დედოფლის ორდენი
ფინეთის თეთრი ვარდის ორდენის დიდი ჯვარი ჯაჭვით