iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
წერნაქი

წერნაქი — წითელი, მეწამული ფერის საღებავი, გამოიყენება თიხის ჭურჭლის მოსახატად. წერნაქი გამშრალ თიხის ჭურჭელს გამოწვის წინ უნდა წაესვას. თავიდან იგი მიწის ფერისაა, მაგრამ გამოწვის შედეგად წითლდება.

წერნაქი ბუნებაში სამი სახითაა წარმოდგენილი: იგი ან კლდეშია, საიდანაც ხელით გამოიღებენ, ან მინდორშია მიმობნეული, ანკიდევ ფიქალ ქვებს შორისაა მოქცეული. იგი არსებობს ფხვნილის ან „კაკლისტოლა კორხების“ სახით.

წერნაქის გამოყენებას ქართულ კერამიკაში უძველესი ტრადიციები აქვს. ამის დადასტურებაა ძვ. წ. ათასწლეულის შუა ხანებით დათარიღებული მოწერნაქებული ჭურჭელი თრიალეთის ყორღანებიდან. ძველ საქართველოში წერნაქს სახლის ნაწილების მოსახატავადაც იყენებდნენ. დასავლეთ საქართველოში გასულ საუკუნეში ამ საღებავს ზანდუკების დასაჭრელებლად ხმარობდნენ.

აღმოსავლეთ საქართველოში წერნაქის საბადოებად მიჩნეულია კასპის მუნიციპალიტეტში ფაშიანის გორა, რომელსაც ახალქალაქელი მეჭურჭლეები იყენებდნენ, ქიზიყელი მეჭურჭლეები კი კარდანახის მთაში მოიპოვებდნენ. შიდა კახეთის ოსტატები გარე კახეთიდან — მარტყოფ-ლილო-პატარძეულის მიდამოებიდან ეზიდებოდნენ. მცხეთელებისათვის წერნაქის ბუდედ ბებრისციხის შემოგარენი ითვლებოდა. შროშელ მეჭურჭლეებს იგი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ კვალითიდან მოჰქონდათ.
ღუდუშაური

საკუთარი სახელი ღუდუშაური შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ალუდა ღუდუშაური — იურისტი, პოლიტიკოსი
ბართლომე ღუდუშაური — სასულიერო პირი
ირაკლი ღუდუშაური-შიოლაშვილი — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქ ილია -ის ერისკაცობის სახელი და გვარი
ირაკლი ღუდუშაური — ინჟინერი, პოლიტიკოსი
ლევან ღუდუშაური — სპორტსმენი (მოკრივე), პედაგოგი
ოთარ ღუდუშაური — ტრავმატოლოგ-ორთოპედი
შიოლა ღუდუშაური — სნოს ციხის მფლობელი
დავითგარეჯის მოწამეები

დავითგარეჯის მოწამეები — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა მოწამეთა რამდენიმე ჯგუფის საერთო სახელი.

აღდგომას მოწყუეტილი მოწამეები
აღდგომის დღესასწაულზე მაჰმადიანთა მიერ გარეჯის უდაბნოს მონასტრის აღდგომის ეკლესიასთან დახოცილი მოწესეები. უცნობია, თუ როდის მოხდა ეს ფაქტი ან ვინ იყვნენ ის მაჰმადიანები, რომლებიც თავს დაესხნენ გარეჯელ ბერებს. საქართველოს სამოციქულო მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ წმინდანებად არიან შერაცხილნი. ხსენების დღედ დაწესებულია ბრწყინვალე შვიდეულის სამშაბათი.

1692 წლის მოწამეები
1692 წელს დავით გარეჯელის ლავრას თავს დაესხა შეიარაღებული ლეკების რაზმი. თავდასხმის დროს წინამძღვარი ონოფრე მაჭუტაძე მონასტერში არ იმყოფებოდა, მის მაგივრად კი სამონასტრო საქმეებს შიო მღვდელმონაზონი განაგებდა. ლეკებმა შიო მღვდელმონაზონი, დავით მწირი, პავლე და, სავარაუდოდ, მონასტერში მყოფი სხვა ბერები წამებით დახოცეს. ერთ-ერთმა მოწესემ, გაბრიელმა გაქცევა სცადა, თუმცა ლეკებმა ისიც შეიპყრეს და მოკლეს. ისინი საქართველოს სამოციქულო მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ წმინდანებად არიან შერაცხილნი. ხსენების დღედ დაწესებულია 1(14) ივნისი.

1851 წლის მოწამეები
1851 წლის 18 ივლისს დავით გარეჯელის ლავრას თავს დაესხა თექვსმეტი შეიარაღებული ლეკისაგან შემდგარი რაზმი. ლეკებმა მონასტერში მყოფი ჩვიდმეტი მოწესე ტყვედ შეიპყრეს და შვიდი მათგანი — გერონტი მღვდელმონაზონი, გერმანე მონაზონი, ბესარიონ მონაზონი, დიაკვანი სვიმონ ლომიძე, სერაპიონ მღვდელმონაზონი, მორჩილი მიხეილ ქართველიშვილი, დიაკვანი ოთარ ელიოზიშვილი წამებით დახოცეს. ისინი საქართველოს სამოციქულო მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ წმიდანებად არიან შერაცხილნი. ხსენების დღედ დაწესებულია 12(25) აგვისტო.
დავითი (პროვინციის მეფე)

დავით ანდრონიკეს ძე — საუკუნის ქართველი დიდგვაროვანი, „პროვინციის მეფე“ (1354-1382). მიჩნეულია დავით -ის შვილიშვილად.

დავითმა 1382 წლის სიგელით მამულები უბოძა ოქონის საყდარს, მასში აღნიშნულია დავითის ზეობის 28-ე ინდიქტიონი, რომლის მიხედვითაც დავითის „მეფობა“ 1354 წლიდან უნდა იწყებოდეს. ამავე სიგელში დასახელებული არიან მისი შვილები — გიორგი და ალექსანდრე. ანდრონიკე „მეფეს“ ორი ვაჟი ჰყავდა: დავითი და გიორგი ალასტანელი, ორივეს „პროვინციის მეფობაზე“ ჰქონდა პრეტენზია, ამიტომ სამფლობელო მამულები განაწილდა. გიორგის, როგორც უფროსს, მიუღია სამფლობელოების ძირითადი ტერიტორიები — ალასტანი და მისი რეგიონი. აქედან გამომდინარე, მიიღო მან ზედწოდება „ალასტანელი“, დავითი თავისი მამის სამფლობელოებსაც დაეუფლა შიდა ქართლში. 1382 წლის შემდეგ მის შესახებ ცნობები არ მოიპოვება.
საქართველოს პრეზიდენტის დროშა

საქართველოს პრეზიდენტის შტანდარტი ან საქართველოს პრეზიდენტის დროშა — საქართველოს პრეზიდენტის სიმბოლო.

საქართველოს პრეზიდენტის დროშა არის კვადრატული ფორმის თეთრი ალამი. ალმის შუაგულში მოთავსებულია საქართველოს მცირე სახელმწიფო გერბის ფარი, რომლის მეწამულ ველზე გამოსახულია ოქროს ჯვრით დაბოლოებული ვერცხლის შუბით ვერცხლის გველეშაპის განმგმირავი ვერცხლის მხედარი – წმინდა გიორგი ოქროს შარავანდედით. საქართველოს პრეზიდენტის დროშას შემოვლებული აქვს წითელი არშია წითელი კუწუბებით შიგნითა მხრიდან.

საქართველოს პარლამენტთან არსებულმა ჰერალდიკის სახელმწიფო საბჭომ შექმნა დროშის სამი პროექტი, რომლიდანაც საქართველოს პრეზიდენტმა ერთ-ერთი დაამტკიცა.

საქართველოს პრეზიდენტის დროშის დამტკიცებული ნიმუშის გამოსახულებისა და აღწერილობის საფუძველს წარმოადგენს საქართველოს პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის შტანდარტი.

გალერეა
დავითი (წერეთელი)

დავითი (გვარად წერეთელი) (დ. 1781 — გ. 14 თებერვალი, 1853) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე. გენერალ-მაიორ ზურაბ ქაიხოსროს ძე წერეთლის ვაჟი.

1796 წელს ბერად აღიკვეცა გელათის მონასტერში. 1804 წელს ჯრუჭის მონასტრის არქიმანდრიტი გახდა. დიდი ამაგი დასდო ჯრუჭის ქართული კულტურის კერას. 1804 წელს მთავარეპისკოპოსად აკურთხეს, მალე მიტროპოლიტის ხარისხი მიიღო. 1829 წელს დანიშნეს მიტროპოლიტად სამეგრელოში, სადაც რამდენიმე ეკლესია ააშენა. თავადაზნაურობის მოთხოვნით, 1843 წელს დავითი რუსეთის ხელისუფლებამ იმერეთის საეკლესიო საქმეებს ჩაუყენეს სათავეში, იქვე მოღვაწეობდა სიკვდილამდე. დასაფლავებულია ჯრუჭის მონასტერში, წერეთელთა საგვარეულო სასაფლაოზე.
დავითი (ღამბაშიძე)

დავითი (გვარად ღამბაშიძე) [დ. 1842, ყვირილა (ახლანდ. ზესტაფონი), — გ. 21 დეკემბერი, 1910, იქვე] — ქართველი საეკლესიო და საზოგადო მოღვაწე, დეკანოზი; პუბლიცისტი, რედაქტორ-გამომცემელი.

ბიოგრაფია
დავით ღამბაშიძე დაიბადა 1841 წელს შორაპნის მაზრის სოფელ ყვირილაში (ამჟამინდელი ზესტაფონი), მღვდლის ოჯახში. პირველდაწყებითი განათლება ოჯახში მიიღო. 1855 წელს მამამ ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელში მიაბარა, რომლის დასრულების შემდეგ სწავლა თბილისის სასულიერო სემინარიაში გააგრძელა.

ოჯახი
დავითის მეუღლე, ოლღა (გურანდუხტ) ყაზბეგი, ალექსანდრე ყაზბეგის მამიდაშვილი იყო. დავითს სამი შვილი ჰყავდა: ვახტანგი (დ. 1872- გ. 1951) - ცნობილი ექიმი, კურორტ ცემის დამაარსებელი და შემდგომში საფრანგეთში ქართული ემიგრაციის თვალსაჩინო მოღვაწე, მის ხელში გარდაიცვალა მისი მეგობარი ქაქუცა ჩოლოყაშვილი, დავით (დათიკო) ღამბაშიძე (დ. 1884 - გ. 1963, იტალია) — ქართველი პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე, დიპლომატი, მეცენატი. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პირველი ელჩი დიდ ბრიტანეთში და ქსენოფონტე - მამის მსგავსად სასულიერო პირი და მიხეილი, რომელიც ძალიან ახალგაზრდა გარდაიცვალა.

სასულიერო მოღვაწეობა
სემინარიის დამთავრების შემდეგ სურდა, სამედიცინო განათლება მიეღო, თუმცა იმერეთის ეპისკოპოსის, გაბრიელ ეპისკოპოსის (ქიქოძე) თხოვნით, სასულიერო გზას დაადგა.
1867 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, იმერეთის ეპისკოპოსმა გაბრიელმა (ქიქოძე) დავითი დიაკვნად აკურთხა, ერთ კვირაში კი მღვდლად დაასხა ხელი და ფუთის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიის წინამძღვრად განამწესა. 1868 წელს შორაპნის ოლქის მთავარხუცესად დაინიშნა. 1868-1873 წლებში შროშის წმინდა გიორგის, 1873-1875 წლებში დანაეთის წმინდა გიორგის, 1875-1887 წლებში კი ცხრაწყაროს წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიებში მსახურობდა. 1887 წელს მღვდელი დავითი ყვირილას წმინდა იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ეკლესიის წინამძღვრად დაინიშნა და დეკანოზის წოდება მიენიჭა. 1891 წელს წმინდა ანას ხარისხის ორდენით დაჯილდოვდა. 1896 წელს წმინდა ვლადიმერის ხარისხის ორდენი უბოძეს. 1904 წლის აღდგომას წმინდა სინოდმა მადლობის სიგელით დააჯილდოვა. 1905 წლის ივნისში ენქერი ეწყალობა.  დეკანოზი დავითი წლების განმავლობაში ხელმძღვანელობდა იმერეთის ეპარქიის სანთლის ქარხანას, იყო მთავარხუცესი და სამღვდელოების სულიერი მოძღვარი. ზემო იმერეთში „დიდ დეკანოზად“ მოიხსენიებდნენ.

ნაშრომები და პუბლიკაციები

გარდაცვალება
დეკანოზი დავით ღამბაშიძე 1910 წლის 21 დეკემბერს მოულოდნელად გარდაიცვალა. მისი დაკრძალვა გამორჩეული პატივით გაიმართა 30 დეკემბერს. პროცესიას მიუძღოდნენ გურია-სამეგრელოს ეპისკოპოსი ლეონიდე (ოქროპირიძე) და იმერეთის ეპისკოპოსი გიორგი (ალადაშვილი). გამოსამშვიდობებელი სიტყვები წარმოსთქვეს დეკანოზმა ნიკიტა თალაკვაძემ და სხვებმა. ავადმყოფობის გამო დაკრძალვას ვერ დაესწრო აკაკი წერეთელი, რომელმაც სამძიმრის წერილი გამოგზავნა. იგი დაკრძალეს მის მიერვე განახლებულ ზესტაფონის წმინდა ნინოს სახელობის ეკლესიის ეზოში.

ჯილდოები
წმინდა ანას ხარისხის ორდენი (1891)
წმინდა ვლადიმერის ხარისხის ორდენი (1896)
ენქერი (1905)
დავითიანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

სახელს დავითიანი შეიძლება ჰქონდეს ერთ-ერთი შემდეგი მნიშვნელობათაგანი:

გეოგრაფია
დავითიანი — სოფელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში
დავითიანი — სოფელი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში

პიროვნებები
აკაკი დავითიანი — ენათმეცნიერი
არჩილ დავითიანი — მთარგმნელი

სხვა
დავითიანი (ორმოცი მოწამის ეკლესია) — კულტურის ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტში
„დავითიანი“ — დავით გურამიშვილის პოეტური თხზულება
„დავითიანი“ (-1598) — თხზულების ავტოგრაფული ხელნაწერი
დავით გადელია

დავით გადელია (დ. 1 მარტი, 1959, ცხაკაია, ახლანდ. სენაკი) — ქართველი ექიმი. აკადემიკოს ვახტანგ ბოჭორიშვილის კლინიკის გენერალური დირექტორი.

1983 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1984 წელს იყო რუსთავის ფსიქონევროლოგიური დისპანსერის ექიმი-ფსიქიატრი. 1986 წლიდან გარდაბნის რაიონის მთავარი ექიმის მოადგილე. 1991–1994 წლებში საქართველოს ჯანმრთელობის სამინისტროს რეფორმების შტაბის წევრი.

1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით (საარჩევნო ბლოკიდან „ეროვნულ–დემოკრატიული პარტია“), ჯანმრრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე.

თბილისობასთან დაკავშირებით, 2020 წლის 3 ოქტომბერს, -19-ის პანდემიასთან მებრძოლ რვა ექიმთან ერთად თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება მიენიჭა.
ივანე კუპრაძე

ივანე კუპრაძე (დ. 9 ოქტომბერი, 1975 — გ. 5 სექტემბერი, 2018) — ქართველი გარემოს დამცველი (რეინჯერი) და იურისტი. 2001 წლიდან მუშაობდა ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნულ პარკში დაცვის განყოფილების უფროსად, 2018 წელს დაიღუპა ტყის ხანძრის სალიკვიდაციო სამუშაოების შესრულებისას მომხდარი უბედური შემთხვევის დროს. 2020 წელს, მისი ტრაგიკული გარდაცვალების შემდეგ, საქართველოს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმა სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას გამოვლენილი განსაკუთრებული მამაცობისა და თავდადებისათვის ივანე კუპრაძე ღირსების ორდენით დააჯილდოვა. საქართველოს პრეზიდენტმა ღირსების ორდენი ორბელიანების სასახლეში
რაგბის მთავარი ლიგა

რაგბის მთავარი ლიგა — პროფესიონალური სარაგბო ლიგა აშშ-სა და კანადაში. 2021 წლის სეზონში მონაწილობას მიღებს 13 გუნდი — 12 აშშ-დან და ერთი კანადიდან. ლიგა დაარსდა 2017 წელს. შტაბბინა მდებარეობს სოლტ-ლეიკ-სიტიში, იუტაში.

პირველი გათამაშება ჩატარდა 2018 წელს, სადაც სიეტლის „ზღვის მგლებმა“ გაიმარჯვა. 2019 წელს იგი ზედიზედ მეორედ გახდა გამარჯვებული. 2020 წელს -19-ით გამოწვეული პანდემიის გამო სეზონი გაუქმდა და გამარჯვებული არ გამოვლენილა.

ჩემპიონები
წლების მიხედვით

გუნდების მიხედვით
დემურ გადელია

დემურ გადელია (დ. 27 მაისი, 1940, გეგეჭკორი) — ქართველი ინჟინერი.

1965 წელს დაამთავრა საქართველოს სუბტროპიკული ინსტიტუტის საინჟინრო-მექანიკური ფაკულტეტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მაჟორიტარი). 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (სენაკის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.
ჰამლეტ გეგენავა

= ჰამლეტ გეგენავა (1935–2014) =
ჰამლეტ ალექსანდრეს ძე გეგენავა (დ. 10 ივლისი, 1935 — გ. ნოემბერი, 2014) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, პოლკოვნიკი, საქართველოს პარლამენტის წევრი, სახელმწიფო უსაფრთხოებისა და თავდაცვის კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე, „ვახტანგ გორგასლის“ ხარისხის ორდენის ალერი.

იგი ცნობილია სახელმწიფოებრიობის განმტკიცების პერიოდში ჩატარებული მუშაობით, სამხედრო სფეროში მრავალწლიანი საქმიანობით და საზოგადოებრივი მოღვაწეობით.
----

ბიოგრაფია
ადრეული წლები და განათლება
ჰამლეტ გეგენავა დაიბადა 1935 წლის 10 ივლისს სამტრედიის რაიონის სოფელ ნაჭხეტაურში.

საბავშვო და სკოლის წლები გაატარა სამტრედიაში, სადაც 1954 წელს დაამთავრა პირველი საშუალო სკოლა.

სკოლის დასრულების შემდეგ ჩაირიცხა თბილისის სამხედრო საინჟინრო სასწავლებელში. სწავლების პერიოდში გამოირჩეოდა მაღალი დისციპლინით, მომზადებითა და აკადემიური წარმატებებით. სასწავლებელი დაამთავრა ღირსებით.
----

სამხედრო კარიერა
სასწავლებლის დასრულების შემდეგ მსახურობდა საბჭოთა კავშირის სხვადასხვა სამხედრო დანაყოფში, მათ შორის:

ერევნის სერჟანტთა სკოლაში (ინსტრუქტორად)
თბილისის სამხედრო ნაწილებში
ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის სტრუქტურებში

იყო საუკეთესო მსროლელი, ფიზიკურად მომზადებული და შეტევით-სამეთაურო მიმართულებით გამორჩეული სპეციალისტი.

1990-იან წლებში, საქართველოს სახელმწიფოებრივი კრიზისის პერიოდში, აქტიურად მონაწილეობდა ქვეყნის ერთიანობის დასაცავად ჩატარებულ სამხედრო ოპერაციებში.

1993 წლის 3 დეკემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით დაჯილდოვდა

„ვახტანგ გორგასლის“ ხარისხის ორდენით,

შემდეგ — „მზადყოფნა სამშობლოსთვის“ ღირსების მედლით.
----

პოლიტიკური და საზოგადოებრივი საქმიანობა
1990-იანი წლების დასაწყისში ჰამლეტ გეგენავა შეირჩა საქართველოს პარლამენტის დეპუტატად.

ის იყო სახელმწიფო უსაფრთხოებისა და თავდაცვის კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე.

მისი საქმიანობა მოიცავდა:

თავდაცვის სფეროს საკანონმდებლო ბაზის შექმნაში მონაწილეობას
უსაფრთხოების სტრუქტურების ორგანიზაციულ მხარდაჭერას
ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის ამაღლებაზე მუშაობას

პარლამენტში მუშაობისას გამოირჩეოდა პრინციპულობით, მშვიდი სტილითა და მაღალი პროფესიული კულტურით.
----

ოჯახი
ჰამლეტ გეგენავა იყო დაოჯახებული ლიანა სანიძეზე. ჰყავდა შვილები და შვილიშვილები.

ოჯახისადმი ერთგულება და ტრადიციული ღირებულებები მისი ცხოვრების ერთ-ერთი მთავარი საყრდენი იყო.
----

შემოქმედებითი საქმიანობა
2007 წელს დაწერა ავტობიოგრაფიული წიგნი

„ერთი ადამიანის ცხოვრების ისტორია“,

რომელშიც აღწერს საკუთარ ცხოვრებას, ოჯახურ ისტორიას, საზოგადოებრივ გარემოს და პირად გამოცდილებას.
----

გარდაცვალება
ჰამლეტ გეგენავა გარდაიცვალა 2014 წლის ნოემბერში.

დასაფლავებულია თბილისში.
ჰამლეტ გეგენავა (დ. 10 ივლისი, 1935, სოფელი ნაჩხეტაური, სამტრედიის რაიონი — გ. 11 ნოემბერი, 2014) — ქართველი პოლიტიკოსი, სამხედრო პირი.

1957 წელს დაამთავრა თბილისის სამხედრო სასწავლებელი, 1969 წელს თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი და 1978 წელს საკავშირო ცენტრალურ კომიტეტთან არსებული უმაღლესი პარტიული სკოლა. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.
დავითის ციხე

დავითის ციხე — სასაზღვრო ციხე დარიალის ხეობაში, ისტორიულ ხევში (ახლანდ. ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი).

ვახუშტი ბატონიშვილის ( ს.) მიხედვით, ეს ციხე აგებული უნდა იყოს დავით აღმაშენებლის მიერ და მდებარეობდა სოფელ გველეთის ჩრდილოეთით მდ. ქისტის წყლის (ქისტურის, ახლანდ. ხდისწყლის) ნაპირზე, დარიალის კარის სამხრეთით. საუკუნის ნახევარში ციხის მხოლოდ ნანგრევები იყო შემორჩენილი.
დავითისმთა

დავითისმთა — მთა აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში.

მდებარეობს სათოვლის ქედზე (თრიალეთის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთი განშტოება), მდინარე სათოვლეხევის (ხეკორძულის მარჯვენა შენაკადი) სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1463 მ. აგებულია შუაეოცენური ანდეზიტური ტუფ-ბრექჩიებით. მწვერვალი მობრტყელებულია, ჩრდილოეთი კალთა ციცაბოა, დანარჩენი — დამრეცი. შემოსილია მდელოს ბალახეულით.
დავითიშვილ-ბაგრატიონები

დავითიშვილ-ბაგრატიონები — ბაგრატიონთა სამეფო სახლის საგვარეულო განშტოება, რ-იც საუკუნიდან ფეოდალურ სათავადოდ ჩამოყალიბდა.

წარმოდგება ბაგრატიონთა კახეთის შტოსგან. 1511 წელს გიორგი ბატონიშვილმა მოკლა მამა — კახეთის მეფე ალექსანდრე , ხოლო ძმას — დიმიტრი ბატონიშვილს — თვალები დასთხარა (ვახუშტი ბატონიშვილის სიტყვებით, „აღმოქადა მასცა თუალნი“) და ცოლშვილიანად გააძევა. ქართლში გადასვლის შემდეგ დიმიტრის შთამომავლებისაგან დაიწყო ბაგრატიონთა სახლის საგვარეულო განშტოება, რომელთაც „თვალდამწვრიანები“ უწოდეს. შემდგომში ეს განშტოება სათავადო სახლად ჩამოყალიბდა. დიმიტრი „თვალდამწვრის“ ჩამომავალ დავითიდან ისინი დავითიშვილებად იწოდნენ.

დავითიშვილთა თავადურ სახლში დიმიტრის ძის — დავით თვალდამწვრიანის შვილის — რამაზ დავითიშვილის შთამომავლობით კი, კიდევ ერთი საგვარეულო განშტოება — რამაზიშვილები — დაფუძნდა. – საუკუნეებში ამ ორ შტოს შორის ხშირი იყო დავები, რაც ისტორიულ საბუთებშია ასახული: რამაზიშვილები თავიანთ განაყოფს მამულებს ედავებოდნენ, ხოლო დავითიშვილები მათ „სახლიკაცობას“ არ ცნობენ. ისტორიული წყაროებით, დავითიშვილების სამფლობელო ყოფილა შიდა ქართლის შემდეგი სოფლები: თავდაპირველად — დირბი, ბრეთი, ბებნისი, შემდეგ — ნული, ფცა, აბანო, თორმანეული, ღვერთეთი, თიხევი, ბროწლეთი, ტკოცა. ნულში ჰქონდათ სასახლე, კოშკი, საყდარი და ა. შ. დიმიტრი ბაქრაძის აზრით, ბაგრატიონთა საგვარეულოს ამ განშტოების საძვალე რუისის ტაძარში უნდა ყოფილიყო. მოგვიანებით საგვარეულოს თავისი გერბიც გაუჩნდა. იოანე ბატონიშვილის მიხედვით, ცხინვალში „წყლის ხეობასა შინა“ ცხოვრობენ თავადი დავითიშვილნი და „არიან გუარით ბაგრატოანნი“. საუკუნის ბოლოსა და საუკუნეში თავადურ გვართა ერთმა ნაწილმა თავისი ძველი, ძირითადი გვარი დაიბრუნა. ეს დავითიშვილებმაც შეძლეს — 1783 წლის ტრაქტატს თანდართულ ქართლ-კახეთის თავადებისა და აზნაურების ნუსხაში მათი წარმომადგენელი მოხსენიებულია როგორც „თავადი დავითისშვილი–ბაგრატოვანი“. ამ პერიოდში დავითიშვილის გვარისა და, შესაბამისად, ბაგრატიონობის დაბრუნება რამაზიშვილებმაც მოახერხეს.
ლიანა დავლიანიძე

ლიანა სევერიანის ასული დავლიანიძე (დ. 26 დეკემბერი, 1930, თბილისი — გ. დეკემბერი, 2012) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1990), პროფესორი (1992).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი (1952). 1954–1955 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვარძიის მუზეუმ-ნაკრძალში. შეისწავლა და გამოაქვეყნა თმოგვის ციხის მიდამოების სომხური ეპიგრაფიკული ძეგლები (1959). 1956–1990 მუშაობდა ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტში. თარგმნილი და გამოქვეყნებული აქვს სომხური საისტორიო მწერლობის არაერთი მნიშვნელოვანი ძეგლი შესავალი წერილითა და შენიშვნებით: მხითარ გოშის „ალვანეთის ქრონიკა“ (1968), ზაქარია აგულეცის „დღიური“ (1979), იაკობ შემახელის „თამაზ ყული-ხანის ლაშქრობანი“ (1978), აბრაჰამ ერევანცის „ომების ისტორია“ (1976). ეს ნაწარმოებები მოიცავს მდიდარ მასალას საქართველოს ისტორიის შესახებ. აქვს მხატვრული თარგმანიც. 1990–2006 წლებში მუშაობდა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში. კითხულობდა საქართველოს ისტორიის კურსს (უძველესი დროიდან ს-მდე). დაჯილდოებულია ი. ჯავახიშვილის საიუბილეო მედლით (1976).
გიორგი დავრიშვილი

გიორგი დავითის ძე დავრიშვილი (დ. 1810 — გ. 1875) — ქართველი ექიმი.

დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი (1830). 1830–1836 წლებში მუშაობდა საოლქო გიმნაზიის ექიმად მოსკოვში, ხოლო შემდეგ — შაქის (ნუხის) მაზრაში (ახლანდ. აზერბაიჯანის რესპუბლიკა), 1836 წელს — თბილისის ქალაქის საავადმყოფოში, 1837 წელს კი — თელავის მაზრაში. იმავე წელს მიავლინეს ქოლერის ეპიდემიის სალიკვიდაციოდ ხევსურეთში. 1846 წლიდან თბილისის, ხოლო 1866 წლიდან ალექსანდროპოლის (ახლანდ. გიუმრი, სომხეთი) სამხედრო ჰოსპიტალში მუშაობდა. იყო კავკასიის სამედიცინო საზოგადოების ერთ-ერთი დამაარსებელი და მისი აქტიური წევრი.
ვალერი გიორგობიანი

ვალერი გიორგობიანი (დ. 10 იანვარი, 1960, სოფელი სპათაგორი, ცაგერის რაიონი — გ. 31 მარტი, 2011) — ქართველი ინჟინერი, სპორტსმენი.

1994 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კავშირგაბმულობის ფაკულტეტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მაჟორიტარი). 2004-2008 წლებში — საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები “.
ბონდო შალიკიანი

ბონდო ზურაბის ძე შალიკიანი (დ. 1967 — გ. 7 აგვისტო, 2012, მინსკი) — ქართველი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი.

შალიკიანი პოლიტიკურ საქმიანობაში 1990-იანი წლების ბოლოს ჩაერთო. ამ დროისთვის ის დასავლეთ საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ბიზნესმენი იყო. ფლობდა ბენზინგასამართი სადგურების ქსელს, აქციებს ქუთაისის საავტომობილო ქარხანაში, კურორტ „საირმეში“, ფარმაცევტულ ქარხანას ქუთაისში, ტელეკომპანია „ქუთაისს“ და სხვ. 2002 წელს აირჩიეს ქუთაისის საკრებულოს წევრად, 2003 წელს — საქართველოს პარლამენტის წევრად (ტყიბულის მაჟორიტარი დეპუტატი). 2004 წლის მარტში ქუთაისში ჩატარებული პოლიციური ოპერაციის მსვლელობისას დააპატიმრეს გადასახადებისთვის თავის არიდების და იარაღის უკანონო ტარების ბრალდებით. წინასწარ პატიმრობაში მყოფი შალიკიანის სადეპუტატო უფლებამოსილების ცნობა საქართველოს პარლამენტმა გადაავადა. 2004 წლის ბოლოს გაათავისუფლეს, თუმცა ჩამოართვეს კუთვნილი ბიზნესების ნაწილი. შალიკიანი ამის შემდეგ რუსეთში გადავიდა საცხოვრებლად და იქაური მოქალაქეობა. 2007 წელს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ მის წინააღმდეგ სისხლის სამართლებრივი დევნა განაახლა 1990-იანი წლების დასაწყისში ჩადენილი დანაშაულების გამო (ადამიანის გატაცება, გამოძალვა, „ქურდული სამყაროს“ წევრობა), რის გამოც სასამართლომ მას დაუსწრებლად 13-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯა. ცხოვრობდა რუსეთსა და ბელარუსში (ბონდო პავლოვის სახელით). 2012 წელს მოკლეს მინსკში.
კონდენსირებული გარემოს ფიზიკა

კონდესირებული გარემოს ფიზიკა არის ფიზიკის ნაწილი რომელიც სწავლობს ე.წ. კონდესირებულ მდგომარეობაში მყოფ მასალებს. უპირველესად ესაა მყარი სხეულები, ასევე სითხეები. კონდესირებულ მდგომარეობათა რიცხვში ასევე მოაზრება ზეგამტარული და ზედენადი ფაზა, ბოზე-აინშტაინის კონდესატი და ა.შ.

კონდენსირებული გარმოს ფიზიკა არის ფიზიკის ყველაზე პოპულარული ნაწილი. ამერიკელი ფიზიკოსების დაახლოებით ერთი მესამედი სწორედ ამ მიმართულებით მოღვაწეობს. ფიზიკის ეს მიმართულება მჭიდროდაა შეკავშირებული ქიმიასთან, მასალათმცოდნეობასთან, ინჟინერიასა და ნანოტექნოლოგიებთან.

მეოცე საუკუნის 40-იან წლებში, ისეთი დისციპლინები როგორიცაა კრისტალოგრაფია, მეტალურგია და მაგნეტიზმი ცალკეულ დარგებად მიიჩნეოდა. თუმცა მოგვიანებით ისინი გაერთიანდნენ ერთ დარგში — მყარი სხეულის ფიზიკა. 60-იანი წლებიდან ამ სიას დაემატა სითხეების ფიზიკაც, რის შემდეგაც აქტუალობა დაკარგა ტერმინმა „მყარი სხეულის ფიზიკა“ და უფრო მისაღები გახდა „კონდესირებული გარემოს ფიზიკა“.
დავით გოქაძე

დავით გოქაძე (დ. 12 აპრილი, 1964, ზესტაფონი) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1989 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მექანიკა-მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტი. 1981-1989 მუშაობდა საავიაციო გაერთიანებაში. 1989-1992 წლებში ეწეოდა ბიზნესსაქმიანობას, კერძოდ იყო კოოპერატივ „სინათლის“ თავმჯდომარე. 1992-1995 იყო მისი საქმეთა მმართველი.

1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ეროვნულ–დემოკრატიული პარტია“. იყო ადამიანის უფლებათა და ეროვნულ უმცირესობათა საკითხების კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე, აგრეთვე ცხინვალის რეგიონის პრობლემების შემსწავლელი დროებითი საპარლამენტო კომისიის წევრი.
პაატა დათუაშვილი

პაატა ნასყიდას ძე დათუაშვილი (დ. 5 აგვისტო, 1954, ყვარელი, — გ. 25 იანვარი, 1995, მოსკოვი, დაკრძალულია თბილისში) — ქართველი გენერალ-მაიორი (1992).

დაამთავრა თბილისის უმაღლესი სამხედრო–საარტილერიო სამეთაურო სასწავლებელი (1975), მოსკოვის მ. კალინინის სახელობის სამხედრო–საარტილერიო აკადემია (1988). 1975–1985 წლებში საბჭოთა არმიის რიგებში მსახურობდა ბელორუსიის სამხედრო ოლქში, გერმანიაში საბჭოთა ჯარების ჯგუფში, თურქმენეთის სამხედრო ოლქში, ავღანეთში. 1988–1990 ბაიკალისპირეთის სამხედრო ოლქში მეთაურობდა რეაქტიულ დივიზიონს. 1990-იანი წლების დასაწყისში მონაწილეობდა დამოუკიდებელი საქართველოს შეიარაღების ჩამოყალიბების პროცესში. 1991 წელს დაინიშნა საქართველოს რესპუბლიკის ეროვნული გვარდიის არტილერიის უფროსად. 1992 წლიდან იყო საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსის მოადგილე, 1992–1993 წლებში — მე-2 მექანიზებული კორპუსის მეთაური. მონაწილეობდა აფხაზეთის ომში. 1993–1994 წლებში იყო საქართველოს თავდაცვის მინისტრის პირველი მოადგილე. შემდეგ სწავლა განაგრძო მოსკოვის გენშტაბის აკადემიაში. დაიღუპა იქვე ტერორისტული აქტის დროს (ამავე თავდასხმის დროს მძიმედ დაიჭრა გენერალ-მაიორი გიორგი ყარყარაშვილი). დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენით (1993).
ვალერიან დათუკიშვილი

ვალერიან იოსების ძე დათუკიშვილი (დ. 15 ივნისი, 1922, სოფ. არბოშიკი, ახლანდ. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი, — გ. 21 მაისი, 2011, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი. ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1968), პროფესორი (1970).

 მსოფლიო ომის მონაწილე. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიური ფაკულტეტი (1946). 1953–1960 წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს ზოოტექნიკურ–სავეტერინარო ინსტიტუტის, ხოლო 1983–1991 წლებში — საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის პოლიტეკონომიის კათედრებს; 1960–1983 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტეკონომიის კათედრის დოცენტი, პროფესორი. შეთავსებით მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პაატა გუგუშვილის სახელობის ეკონომიკის ინსტიტუტში მთავარ მეცნიერ თანამშრომლად, განყოფილების გამგედ (1991–2005). მისი სამეცნიერო შრომები ეხება პოლიტეკონომიისა და მრეწველობის ეკონომიკის პრობლემებს. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2000).