iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დაღლი (ყუბის რაიონი)

დაღლი — სოფელი აზერბაიჯანში ყუბა-ხაჩმაზის რეგიონის ყუბას რაიონში. 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობის რაოდენობა — 1915 კაცი.

სოფელი დაღლი ყუბის ერთ-ერთი ახალი, თანამედროვე სოფელია, ქალაქის ცენტრთან ყველაზე ახლოს. ადგილობრივ მოსახლეობას ადვილად შეუძლია მოხვდეს ქალაქის ცენტრში 10-12 წუთში სპეციალური სატრანსპორტო საშუალების გამოყენების გარეშე. მიუხედავად იმისა, რომ სოფელი აშენდა თანამედროვე დროში, მიმდებარე ტერიტორიების დასახლებების ისტორია მინიმუმ 5 000 წლით იწყება.

სოფლის ნაწილი მდებარეობს მდინარე გუდიალის ნაპირას, კლდეზე, ამიტომ იგი შედარებით მეწყერ ზონად ითვლება. საჭიროა სანაპირო ზოლის გამაგრება, განსაკუთრებით მდინარე გუდიალის შუა დინებაში. ვინაიდან მდინარეში წყლის დინება არც ისე ძლიერია, ამის გაკეთება შესაძლებელია ნაპირის გასწვრივ ბეტონებით და ხეების ზოლის დაგებით. მოსახლეობის აბსოლუტური უმრავლესობა აზერბაიჯანელია. ამავდროულად, აქ ცხოვრობენ ლეზგები, ეთნოკულტურულად, ხინალუღის, ბუდუხის, გრიზ-ჯეკლის ხალხი და მცირე რაოდენობით თათრები, რომლებიც შაჰდაღის ქვეჯგუფს მიეკუთვნებიან. ეს არის ერთ-ერთი სტრატეგიულად ხელსაყრელი სოფელი მთიან რეგიონში.
ნამიგ მამედოვი

ნამიგ ზაჰიდ ოღლუ მამედოვი (; დ. 23 დეკემბერი, 1957, კიროვაბადი) — აზერბაიჯანელი მხატვარი. ცხოვრობს და მუშაობს ბაქოში, აზერბაიჯანი.

ბიოგრაფია
ნამიგ ზაჰიდ ოღლუ მამედოვი დაიბადა 1957 წელს ქ. განჯაში, აზერბაიჯანი. 1983 წელს დაამთავრა აზიმზადეს სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო სასწავლებელი, 1988 წელს — ლიტვის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის (ვინიუსი) დაზგური ფერწერის განყოფილება. 2001–2006 წლებში და 2010 წლიდან — აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ფერწერის კათედრის გამგე.

შემოქმედებითი საქმიანობა დაიწყო 1982 წელს „ახალგაზრდობის შემოქმედებითი კვირეულის“ გამოფენაზე ორი ნაშრომის გამოფენით: „ჩვენი ბაღი“ და „გიმნასტიკა“. 1997 წლიდან აზერბაიჯანის მხატვართა საბჭოს წევრი. ნამუშევრები იმყოფება სახელმწიფო და კერძო კოლექციებში — თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმში (ბაქო),რ. მუსტაფაევის სახელობის ხელოვნების მუზეუმში (ბაქო), თურქულ გალერეაში (ანკარა), ისლამური კულტურის ცენტრში (მოსკოვი), ნორვეგიაში, დანიაში, აშშ-ში, იტალიაში, თურქეთში, გერმანიაში, დიდ ბრიტანეთში და სხვ.
უფლისციხის დასავლეთის ეკლესია

უფლისციხის დასავლეთის ეკლესია — არქიტექტურულ-არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის ნაქალაქარ უფლისციხეში, ნაქალაქარის დასავლეთით, ქარაფის შუაწელზე. ეკლესია უშუალოდ არ უკავშირდება ნაქალაქარს. ნაგებობასთან მისასვლელი ბილიკი კლდის მასივის დასავლეთით, სოფელ უფლისციხიდანაა. დასავლეთის ეკლესია თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით (სავარაუდოა, რომ ეკლესიად გადაკეთებულია ელინისტური ხანის ნაგებობა).

კლდეში ნაკვეთი მცირე ზომის ეკლესია გარედან არ არის გამოვლენილი, ოთხკუთხა, თაღოვანი კარი დასავლეთითაა. კარის თავზე მრგვალი სარკმელია. დარბაზი განიერი და მოკლეა. აფსიდები აღმოსავლეთისაკენ ფართოვდება. აფსიდის აღმოსავლეთ კედელი სწორხაზოვანია, კუთხეები მომრგვალებული. კედელიც და კუთხეებიც გაფორმებულია სწორ ხაზოვანი, სადა ბაზისებით და კაპიტელებით. კარის პირდაპირ, აფსიდის აღმოსავლეთ კედლის ცენტრში ამოკვეთილია მაღალი (1,25 მეტრი) სწორკუთხა საკურთხეველი, რომლის იატაკი დარბაზის იატაკიდან ამაღლებულია 0,75 მეტრით. საკურთხევლის ზემოთ, მთელი საკურთხევლის სიგანეზე, თაღოვანი ნიშია. მეორე ნიში ჩრდილოეთ კედელშია, საკურთხეველი, აფსიდის იატაკი, მისი საფეხურები, ბაზისები და თახჩები კარგად არის დამუშავებული, მათი ზედაპირი გლუვია. კაპიტელები და ეკლესიის დანარჩენი ნაწილები არასწორხაზოვანია. ზედაპირი უხეშადაა დამუშავებული. ეკლესია გადახურულია ბრტყელი კამარით. ნაგებობის წინ კლდის უსწორმასწორო, ვიწრო ბაქანია, რომელიც საუკუნის დასაწყისში გადაუხურავთ.
თეობრომინი

თეობრომინი — ალკალოიდი, რომელიც მიიღება კაკაოს მარცვლების ჩენჩოსგან, ასევე მზადდება სინთეზურადაც. თეობრომინი თეთრი, უსუნო, მწარე ფხვნილია. წყალში ცუდად იხსნება, ტუტეებსა დ მჟავებში იხსნება კარგად. არის სპაზმოლიზური საშუალება. ასტიმულირებს გულის მოქმედებას, აფართოებს გულის გვირგვინოვან სისხლძარღვებს და ბრონქების კუნთებს, აძლიერებს შარდის გამოყოფას. ძირითადად იყენებენ ჰიპერტონიული დაავადების და გვირგვინოვანი სისხლძარღვების სპაზმების დროს.
თეოგნიდე მეგარელი

თეოგნიდე მეგარელი — ძველი ბერძენი პოეტი, მოღვაწეობდა ძვ. წ. საუკუნეში მეგარაში. მიეკუთვნებოდა წარჩინებულთა ფენას. როგორც არისტოკრატიული პარტიის წარმომადგენელი, მონაწილეობდა პოლიტიკურ ბრძოლებში. დემოკრატიის გამარჯვების შემდეგ დიდი ხნით გააძევეს. მისი პოეზია პოლიტიკური ხასიათისაა, გამსჭვალულია პესიმიზმით და გნომური ხასიათით. ჩვენამდე მოაღწია ელეგიური დისტიქით გამართულმა 1389 კარედის შემცველმა კრებულმა, რომლის პირველი ნაწილი წარმოადგენს ზნეობრივი ხასიათის დარიგებებს, ხოლო მეორე ნაწილი სატრფიალო შინაარსისაა. თეოგნიდეს პოპულარობა განაპირობა „ბრძნულმა ნაკვესებმა“, რომლებიც მომდევნო პერიოდების ბერძენი და რომაელი პოეტების შთაგონების წყარო გახდა.
თეოდიცეა

თეოდიცეა — რელიგიურ-ფილოსოფიური მოძღვრება, რომელიც მიხედვითაც ღვთის სიკეთე, სამართლიანობა და ყოვლისშემძლეობა თრგუნავს და ამარცხებს ქვეყნად არსებულ ბოროტებასა და უსამართლობას. ტერმინ თეოდიცეას იყენებენ სხვადასხვა რელიგიაში, თითქმის ყველა თეოლოგიურ სისტემაში და ზოგიერთ რელიგიურ-ფილოსოფიურ მოძღვრებაში.
უფლისციხის დიდეზოიანი სახლი

უფლისციხის დიდეზოიანი სახლი — არქიტექტურულ-არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის ნაქალაქარ უფლისციხეში, მთავარი ქუჩის დასავლეთ კიდეზე, თარიღდება ელინისტური ხანის დასაწყისით დასავლეთის (3020,5 მეტრი) ოთახების სამივე ჯგუფი მთლიანად კლდეშია ამოკვეთილი. იგი წარჩინებულთა საცხოვრებელი უნდა ყოფილიყო. შენობა დაზიანებულია: გამოფიტულია კედლებისა და გადახურვის ზედაპირი. არ შემორჩენილა ეზოს სამხრეთით და ჩრდილოეთით მდებარე ოთახების წინა კედელი, ჩრდილოეთ ოთახის გამყოფი კედლები, სამხრეთ ოთახების აღმოსავლეთ კედელი და გადახურვა, ეზოს სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხე მთლიანად, ღია დარბაზისა და მის უკან მდებარე ოთახის გამყოფი კედელი. ნაგებობას ეტყობა მრავალი გადაკეთებისა და შეკეთების კვალი. საუკუნეში ჩატარებული გადაკეთებით შენობა იქცა სოფლის ოჯახის საცხოვრებლად. მიუხედავად მრავალი სახეცვლილებისა კომპლექსს მაინც აქვს შენარჩუნებული ძირითადი არქიტექტურული სახე.

დასავლეთის ოთახები განლაგებულია დიდი ეზოს სამხრეთ მხარეს და ასიმეტრიულია ეზოს და შენობის მთავარი ღერძის მიმართ. კომპლექსის წამყვანი ელემენტია ღია დარბაზი, რომელიც აღმოსავლეთით, ქუჩიდან ეზოში შესასვლელის პირდაპირ მდებარეობს. იგი საზეიმო თუ სარიტუალო დანიშნულებისა უნდა ყოფილიყო. დარბაზი შედგება მაღალი კამაროვანი ოთახისგან. ოთახს ფასადის კედელი არა აქვს და გახსნილია თაღოვანი ღიობით, რომლის ორივე მხარეს, ეზოს კუთხეებში, ამოყვანილია მაღალი, კონქით გადახურული ნიშები. დარბაზის ცენტრში ამოკვეთილია გულდასმით დამუშავებული წრიული ფორმის ორმო სარიტუალო დანიშნულებისა უნდა იყოს. გადაკეთების დროს ღია დარბაზი ხის სართულშუა გადახურვით გაუყვიათ ორ სართულად (გრძივ კედლებზე შემორჩენილია კოჭების ჩასადგმელი ოთხ-ოთხი ბუდე). პირველ სართულზე გაუკეთებიათ დიდი ოთახი, რომლის ფართობის გადიდების მიზნით შეუღრმავებიათ დარბაზის გრძივი კლდის კედლები და დარბაზის ფასადის წინ გადაუტანიათ ქვით ნაშენი კედელი. მეორე სართულზე, ღია დარბაზის ფარგლებში, ლოჯიაა, ლოჯიის წინ, ღია აივანი.

ღია დარბაზის უკან მასზე დაბალი, ბრტყელჭერიანი კვადრატული ოთახია, რომელიც დარბაზს კარით უკავშირდებოდა (შემორჩენილია კარის წირთხლის კვალი). ოთახის ჭერი წარმოადგენს კლდეში ამოკვეთილი ხის კოჭოვანი გადახურვის მიბაძვას. ოთახს სიგანეზე ორად ყოფს თავხე, რომელზედაც, გრძივი ღერძის მიმარ თულებით, გამოკვეთილია მოკლე კოჭების წყობა. ოთახის ოთხივე კედელზე ამოკვეთილია პროფილირებული შემკვრელი ლავგარდანი, რომელზედაც „კოჭების“ ბოლოები აწყვია.
ეზოს სამხრეთით და ჩრდილოეით ორ-ორი ოთახია. ისინი უფრო დაბლებია, ვიდრე ღია დარბაზი. ჩრდილოეთ მხარის, ერთი მეორის გვერდით განლაგებულ ოთახებს შესასვლელი ეზოდან აქვთ. აქედან დასავლეთისას კიდევ აქვს ღია დარბაზთან დამაკავშირებელი კარი. ორივე ოთახი კლდეში ნაკვეთი კამარითაა გადახურული. სამხრეთ მხარის ოთახებიდან ერთ ოთახს აქვს ეზოდან შესასვლელი. მეორე ოთახში, პირველ ოთახთან დამაკავშირებელი კარის გარდა, კიდევ არის ერთი კარის კვალი აღმოსავლეთ კედელში. ორივე მხარის ოთახების კლდის დანგრეული კედლები საუკუნეში აღუდგენიათ წყობილი ქვით, ჩრდილოეთ მხარის დასავლეთ ოთახში ჩაუდგამთ ექვსი ღვინის ქვევრი, რომელიც კირის ხსნარითაა გამაგრებული. ეზო ქუჩიდან კლდის ღობით იყო შემოღობილი. ეზოს ირგვლივ, კედლებთან, ამოკვეთილია განიერი ცოკოლი სკამი. კომპლექსის მთელ ტერიტორიაზე სხვადასხვა დროს ამოკვეთილი მრავალი ორმო და ბუდეა.
თეოდორე აბუკურა

თეოდორე აბუკურა — (; დ. დაახლ. 750, ედესა — გ. დაახლ. 820) — ბიზანტიელი საეკლესიო მწერალი, თეოლოგი, ფილოსოფოსი და მოპაექრე.

ბიოგრაფია
დაწყებითი განათლება მიიღო ედესაში. ბერად აღიკვეცა საბაწმიდის ლავრაში, სადაც წლების განმავლობაში იყო წინამძღვარი. იქ გაეცნო იოანე დამასკელის ლიტერატურულ მემკვიდრეობას და გახდა მისი ტანამოაზრე. დიდი პოპულარობა მოიპოვა მწვალებელთა წინააღმდეგ პოლემიკით. შეურიგებლად ებრძოდა ისლამს, იუდაიზმს და ქრისტიან ერეტიკოსებს.

 საუკუნის ბოლოს აკურთხეს ჰარანის ეპისკოპოსად. საუკუნის დასაწყისში მიიწვიეს სომხეთში ანტიქალკედონელებთან გამართულ საჯარო დებატებში მონაწილეობისთვის. 813-833 წლებში მონაწილეობდა ხალიფა ალ-მამნუნის კარზე გამართულ რელიგიურ დისკუსიებში. მისი შრომებია „ეპისტოლე სასომხეთოისა მწვალებელთა მიმართ, წარზავნილი ნეტარისა თომაის მიერ იერუსალიმისა პატრიარხისა“ და „თუ ვითარ სათანადო არს გულისხმის-ყოფაი საღმრთოისა და გარეშისა ფილოსოფოსობისა სიტყუათაი“.

წერდა არაბულად, მაგრამ მისი ნაშრომები ქრისტიანულმა სამყარომ გაიცნო ბერძნული თარგმანების მეშვეობით. - საუკუნეებში მისი შრომები ქართულად თარგმნა არსენ იყალთოელმა. ეს თარგმანები დაცულია „დოგმატიკონში“.
უფლისციხის დიდი ნაგებობა

უფლისციხის დიდი ნაგებობა — არიქტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის ნაქალაქარ უფლისციხეში. თარიღდება ელინისტური ხანის დასაწყისით. მასში გაორკეცებულია ამ დროს მიღებული არქიტექტურული კომპოზიცია (ფასადის მხარეს გახსნილი დარბაზია, მის სამივე მხარეს კი უფრო მცირე და დაბალი დახურული ოთახები).

უფლისციხის ნაგებობათა შორის დიდი ნაგებობა გეგმით ყველაზე რთულია. კომპლექსი სიმეტრიულადაა განვითარებული. შენობის გარეთა მასები მხოლოდ სამხრეთ ფასადითა და ბანით არის გამოვლენილი. გეგმის გაორკეცების გარდა, ამ ნაგებობის თავისებურებას წარმოადგენს მის წინ მდებარე ბაქანი, რომელიც გვერდებიდან შემოსაზღვრულია კლდეში ნაკვეთი განივი კედლებით. ნაგებობაც მთლიანად ამოკვეთილია კლდეში. შენობა გამოფიტული და დაზიანებულია, შემორჩენილი გვიანდელი ქვის კედლები, საავარიო ბზარებია გაჩენილი გვერდის ოთახების გადახურვაში, დანგრეულია ნაგებობის ფასადი, მთავარი დარბაზის გადახურვა; დარბაზის სამივე მხარეს განლაგებული ოთახების წინა კედლებს, უკანა ოთახების შესასვლელებს დაკარგული აქვთ პირვანდელი სახე, კედლების ქვედა ნაწილი განზრახ ამოტეხილია.

შემორჩენილია ელინისტურ ხანაში დამუშავებული კედლებისა და ჭერის მცირე ფრაგმენტები. დიდი ნაგებობა ფეოდალურ ხანაში მრავალჯერ გადაუკეთებიათ: შენობაში ჩაშენებული სხვადასხვა წყობის ქვის კედლები ნაგებობას პატარა ოთახებად ყოფს. კლდის კედლები ჩათლილი და შეღრმავებულია. გაჭრილია ბუხრის საკვამლე მილები, თახჩები და გადახურვის კოჭების ბუდეები. იატაკი გაცვეთილია. მასში ამოკვეთილია თონეების, ქვევრებისა და დაზგების ჩასადგმელი ორმოები. დიდი ნაგებობის ცენტრს წარმოადგენს სწორკუთხა ღია დარბაზი. დარბაზის ფასადისაგან შემორჩენილი რამდენიმე დეტალი ადასტურებს, რომ იგი გახსნილი იყო გრძელი და დაბალი არქიტრავით გადახურული ღიადით, რომელსაც უთუოდ ექნებოდა შენობის ღერძის მიმართ სიმეტრიულად განლაგებული ორი საყრდენი. ფასადის ასეთი გადაწყვეტაც ამ ნაგებობის თავისებურებას წარმოადგენს. დარბაზის განივი ღერძის დასავლეთ ბოლოში, მოგვიანებით აშენებული ქვის კედლის ქვეშ, გამოჩნდა იატაკიდან ამოწეული კლდის მასივი, რომელიც გადახურვის საყრდენის ძირი უნდა იყოს.

დარბაზის განივი ღერძის დასავლეთ ბოლოში, მოგვიანებით აშენებული ქვის კედლის ქვეშ, გამოჩნდა იატაკიდან ამოწეული კლდის მასივი, რომელიც გადახურვის საყრდენის ძირი უნდა იყოს. უნდა ვიფიქროთ, რომ ღერძის აღმოსავლეთ ბოლოშიც ასეთივე საყრდენი იყო. ფასადის განაპირა კუთხეებთან, კედელში ერთიმეორის პირდაპირ ამოკვეთილია ღრმა, ოთხკუთხა, ბრტყელჭერიანი ნიშები. ღია დარბაზში გადახურვის შემორჩენილი ნაწილების მიხედვით შეიძლება ითქვას, რომ მისი დახურვაც ბრტყელი ყოფილა. აღმოსავლეთ ოთახის ჭერის ვიწრო მალის მიმართულებით ჩანს ერთმანეთთან ახლოს განლაგებული ბრტყელი, ორსაფეხურიანი „კოჭები“ და კედლის შემკვრელი ლავგარდანი. სწორკუთხა პროფილის ლავგარდანს შუა ნაწილში გასდევს ლილვა.

ფასადის წინ, კლდეში, ჩაკვეთილი განიერი ღრმული (ამჟამად სახეშეცვლილია); შესაძლებელია აქ ქუჩიდან ნაგებობასთან მისასვლელი საფეხურები იყო.
ღია დარბაზის სამივე მხარეს უფრო მცირე და დაბალი სწორკუთხა ოთახებია. უკანა ოთახის სამივე მხარესაც მცირე და დაბალი სათავსებია. მათ შორის დასავლეთისას ნახევარსფერული ჭერი აქვს და გეგმით წრიულია. დანარჩენი ოთახების ჭერი ბრტყელია. დიდი ნაგებობის ბანი წარმოადგენს შიდა ნაქალაქარის ზედა უბნის ტერასას, რომელზეც კლდეშივე ნაკვეთი სახლის ნაწილებია შემორჩენილი.
თეოდორე ბალსამონი

თეოდორე ბალსამონი — საუკუნის ბიზანტიელი საეკლესიო მოღვაწე, იურისტი, 1185-1199 წლებში ანტიოქიის პატრიარქი. დაიბადა კონსტანტინოპოლში. ერთხანს იყო პატრიარქის მთავარი იურიდიული მრჩეველი. მისი მთავარი ნაშრომია ტიტულის „სჯულის კანონის“ კომენტარი. გამოყენებული აქვს მრავალი ისეთი ისტორიული საბუთი, რაც სხვაგან არ მოიძებნება. კონსტანტინოპოლის მეორე საეკლესიო კრების მეორე კანონის განმარტებისას საუბრობს იბერიის ეკლესიის ავტოკეფალიაზე.
თეოდორე მეტოქიტე

თეოდორე მეტოქიტე — (დ. 1270 — გ. 13 მარტი, 1332) — ბიზანტიელი მწერალი, მეცნიერი და სახელმწიფო მოღვაწე, დიდი ლოგოთეტი. იყო იმპერატორ ანდრონიკე პალეოლოგოსი-ის ფავორიტი. 1328 წელს შერისხეს და იძულებული გახდა მონასტერში წასულიყო. მონასტრის ეკლესიაში (ამჟამინდელი კაჰრიე-ჯამი სტამბოლში) მისი დაკვეთითაა შესრულებული მოზაიკა, რომელიც პალეოლოგოსების რენესანსის ცნობილი ძეგლია. ავტორია ფილოსოფიური, ასტრონომიული, პოლიტიკური, პოეტური თხზულებებისა. ჰქონდა ენციკლოპედიური განათლება, კარგად იცნობდა ანტიკურ ავტორებს. იყო არისტოტელეს და პტოლემეოსის კომენტატორი.
თეოდორე პროდრომე

თეოდორე პროდრომე — (დ. 1100 — გ. 1170) — ბიზანტიელი მწერალი. წერდა თეოლოგიურ, ფილოსოფიურ, ფოლოლოგიურ თხზულებებს. დატოვა მრავალი ნაშრომი ბიზანტიური ლიტერატურის თითქმის ყველა ჟანრში. მისი ლექსად გარითმული რომანი „როდანთე და დოსიკლე“ ელინისტური სატრფიალო რომანის იმიტაციაა. „კატამიომაქია“ არის საგმირო ეპოსის პაროდია. ავტორია ასტროლოგიური პოემისა მნათობთა ძალასა და მნიშვნელობაზე. ჰყავდა მრავალი მიმდევარი და მიმბაძველი.
თეოდორე სტუდიტე

თეოდორე სტუდიტე (დ. 759 — გ. 826) — ბიზანტიელი მწერალი, თეოლოგი, საეკლესიო მოღვაწე. მოღვაწეობდა კონსტანტინოპოლის სტუდიონის მონასტერში, რომელიც აქცია მნიშვნელოვან რელიგიურ და კულტურულ კერად, ხელნაწერთა გამრავლების ცენტრად. ხელი შეუწყო ბიზანტიურ დამწერლობაში მინუსკულის დამკვიდრებას. 808-815 წლებში ის კონსტანტინოპოლიდან განდევნეს ხატმებრძოლეებმა. იყო ბასილი კესარიელის მიმდევარი. ავტორია თხზულებებისა სამონასტრო ცხოვრების ორგანიზაციის შესახებ, ასევე დოგმატური და ასკეტური „საუბრებისა“ და იამბური ლექსებისა, რომლებშიც სადად და უშუალოდაა აღწერილი სამონასტრო ცხოვრება. შერაცხულია წმინადანად.
უფლისციხის კოხტა სახლი

უფლისციხის კოხტა სახლი — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის ნაქალაქარ უფლისციხის შიდა ქალაქის შუა უბანში, ქალაქის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში, ქარაფისპირა ტერასაზე. თარიღდება ადრინდელი ანტიკური და ელინისტური ხანის მიჯნით. 1967 წელს სპეციალურმა სამეცნიერო-სარესტავრაციო საწარმო სახელოსნომ კლდის გადახურვის ჩამოგლეჯილი და დაცურებული წინა ნაწილი კრინა-ბეტონის უწყვეტი კოჭით გაამაგრა.

კოხტა სახლი მთლიანად კედელშია ამოკვეთილი. შენობა უფლისციხის კლდეში ნაკვეთი ანსამბლის თვალსაჩინო ნაგებობაა. კომპლექსში დაცულია ანსამბლის ძირითადი ნაგებობისთვის დამახასიათებელი ყველა მხატვრული და აქტიქეტრული-გეგმარებითი პრინციპი. ნაგებობა დაზიანებულია. შემორჩენილია ღია დარბაზის გვერდითი კედლების ქვედა ნაწილები, გადახურვის კამარის ჩრდილოეთ-დასავლეთ კუთხე, წინა ოთახის ფასადის კედლის ზედა კუთხეები; კედლები ჩამოტეხილი და გამოფიტულია. შემორჩენილი ფრაგმენტებიც დაზიანებულია. კოხტა სახლი მრავალჯერ გადაუკეთებიათ: ოთახის კედლებში ამოუკვეთიათ უსწორო თახჩები, ოთახების იატაკისა და ეზოში ამოუთხრიათ სხვადასხვა დანიშნულების ორმოები და ხის ბოძებისა და ღობის ჩასადგმელი ბუდეები.

კოხტა სახლი შედგება ღია დარბაზისა და ორი ოთახისაგან. სამივე სათავსი განლაგებულია ერთ ღერძზე, ერთმანეთის უკან. კლდის ზედაპირი დამუშავებულია კარგად. დეკორად გამოყენებულია ხის და ქვის კონსტრუქციების იმიტაცია. შენობა უფლისციხის ანსამბლის ნაგაბობათა შორის გამოირჩევა გარეგანი იერით. იგი მარტივი კუბის ფორმისაა, რასაც ქმნის მთავარი ფასადის თაღის ღიობი, დანარჩენი ფასადების სადა სიბრტყეები და ბანური გადახურვა.

ღია დარბაზი უკანა ოთახებზე ბევრად მაღალი, სწორკუთხა, წაგრძელებული მოხაზულობის ყოფილა, რაზეც მიგვითითებს შემორჩენილი ნაწილები. დარბაზის თაღის ღიობი საზეიმო იერს აძლევს წინა ხედს. შენობის დანარჩენი ფასადები დამუშავებულია გლუვად. დარბაზის უკან მდებარე ორივე ოთახი ერთმანეთს შენობის ღურძზე გაჭრილი კარით უკავშირდება. შინა ოთახი მოგრძო სწორკუთხედია, უკანა კი თითქმის კვადრატი. ორივე ოთახის ჭერი ბრტყელია. წინა ოთახის ჭერი კლდეში ამოკვეთილი ხის კოჭოვანი გადახურვის კონსტრუქციის იმიტაციაა. კედლებს ზემოდან გასდევს პროფილირებული ლავგარდანი, რომელზედაც ორსაფეხურიანი „კოჭებია“ „დალაგებული“. ოთახის აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედელში ამოყვანილია თახჩები. ჩამონგრეულ სამხრეთ კედლის ზედა ნაწილზე შემორჩენილია ღია დარბაზიდან ოთახში შესასვლელის წირთხლის კვალი. კოხტა სახლის წინ კედელში ჩაწრილი მოსწორებული მოზრდილი ეზოა, რომელიც ქარაფის პირას შემოსაზღვრული იყო პარაპეტით.
პირველი საბჭოთა ელმავალი

პირველი საბჭოთა ელმავალი — ისტორიული ძეგლი ქალაქ ხაშურის რკინიგზის სადგურის დასავლეთით, ქვით მოპირკეთებულ კვარცხლბეკზე, დამზადდა 1932 წელს. იგი მოსკოვის კიროვის სახელოსნო ქარხანა „დინამოსა“ და ქალაქ კოლომნის კუიბეშევის სახელოსნო ქარხნის მუშებმა და ინჟინერ-ტექნიკურმა პერსონალმა მიუძღვნეს დიდი ოქტომბრის რევოლუციის წლისთავს. ელმავალი ამიერკავკასიის რკინიგზის პარკში 1933 წლის მაისში ჩაირიცხა. ჩამოიწერა 1972 წლის 23 ნოემბერს. წონა 11 ტონა, მაქსიმალური სიჩქარე 85 კმ/სთ. ელმავალს აქვს მემორიალური დაფა რუსულ ენაზე. 1935 წლის 16 ივნისს პირველმა საბჭოთა ელმავალმა თბილისიდან წაიყვანა სახალხო მატარებელი №52, რომელიც ხაშურში გრაფიკით დადგენილ დროზე ადრე ჩავიდა.
უფლისციხის მაყვლიანი

უფლისციხის მაყვლიანი (წარამრთული ტაძარი) — არქიტექტურულ-არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის ნაქალაქარ უფლისციხის შუა უბანში. თარიღდება ელინისტური ხანით, გამოკვეთილია კლდეში. სამხრეთ კედლის ერთი ნაწილი უხეშად დაკუთხული ნატეხი ქვისაა. შემორჩენილი აქვს თავდაპირველი ნალესობის ფრაგმენტები. მაყვლიანი შედგება მთლიან ორგანიზმად გაერთიანებული 10 უჯრედისაგან. გამოირჩევა სირთულით და მათალი ხუროთმოძღვრული ღირსებით. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ მონაკვეთშია. კარი საგანგებოდაა აცდენილი კედლის სიმეტრიის ღერძიდან. გადის მოზრდილ მოედანზე, რომელიც თავდაპირველად გვერდზე მდებარე ამავე ტიპის, მცირე ტაძართან ყოფილა საზიარო. მაყვლიანის მთავარი ნაწილია მაღალ ბაქანზე აღმართული კამაროვანი პორტიკი. პორტიკს აღმოსავლეთით, დასავლეთით და ჩრდილოეთით უკავშირდება ორ-ორი ოთახი. მათგან ჩრდილოეთ პირველი ოთახის ჭერი კვადრატული კესონებითაა მორთული. აღმოსავლეთ და დასავლეთ ოთახების ჩრდილოეთ კედლების სიღრმეში ორი სამალავი-სალაროა წრიული შესასვლელებით. პორტიკებიდან 8-საფეხურიანი საზეიმო კიბე ჩადის ვრცელ თავგადახსნილ გვირაბში, რომელსაც აღმოსავლეთით და დასავლეთით ორსაფეხურიანი ჩამოსაჯდომი გასდევს. სარიტუალო დანიშნულებისაა ტაძრის ახლოს, მოედნის კელდებში გამოკაფული სათავსებიც.
ლადო კეცხოველის სახლ-მუზეუმი

ლადო კეცხოველის სახლ-მუზეუმი — ისტორიული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტყვიავის ცენტრში, საკრებულოს მახლობლად. სახლ-მუზეუმი გაიხსნა 1972 წლის 20 მაისს. იგი საუკუნის დასასრულს აუშენებია ლადო კეცხოველის მამას, ზაქარია კეცხოველს. შენობა დღესაც პირვანდელი სახით არის შემორჩენილი. სახლ-მუზეუმის მემორიალურ დაფაზე წარწერაა: „აქ 1878 წლის აგვისტოდან 1883 წლის დეკემბრამდე მუდმივად, ხოლო 1883-1899 წლებში დროგამოშვებით ცხოვრობდა ვლადიმერ (ლადო) ზაქარიას ძე კეცხოველი“.

მუზეუმის შენობა ერთსართულიანია. სართულზე ოთხი ოთახია მთელ სიგრძეზე აივნით. მარცხნივ ადმინისტრაციის ოთახია, დანარჩენ სამ ოთახში კი მუზეუმის ექსპონატებია მოთავსებული. ამ სამი ოთახიდან ორი ნაწილობრივ აღდგენილია ისე, როგორც ლადო კეცხოველის ბავშვობის დროს იყო. ერთ ოთახში, კედელთან, მთელ სიგრძეზე დიდი ტახტია, აქვეა ლადოს ბავშვობის დროინდელი, შინ დამზადებული ჭურჭლის კარადა, მაგიდა, დასაკიდი სარკე, საწერი მაგიდა, ლამფა, კიდობანი, სკამები, კედლებში დატანებულია განჯინა და წალო. საექსპოზიციო განყოფილების მასალა მოგვითხრობს რევოლუციონერის ცხოვრებასა და მოღვაწეობაზე თბილისში, კიევსა და ბაქოში. ცალკე ვიტრინაშია გამოფენილი ლადოს მიერ თარგმნილი და დაბეჭდილი რევოლუციური ბროშურები. ექსპოზიციაში აგრეთვე წარმოდგენილია უნიკალური ექსპონატი – რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის კავკასიის კავშირის მიერ 1903 წლის 17 აგვისტოს, ლ. კეცხოველის მკვლელობასთან დაკავშირებით არალეგალურად გამოცემული ბროშურა: „ლადო კეცხოველი. მისი ცხოვრება და რევოლუციური მოღვაწეობა“.

სახლ-მუზეუმის სარდაფში მარანი და დამხმარე სათავსებია.
უფლისციხის მიუვალი ნაგებობა

უფლისციხის მიუვალი ნაგებობა — არქტიქერტურულ-არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის ნაქალაქარ უფლისციხის შიდა ქალაქის სამხრეთ-დასავლეთის მიუვალ ქარაფზე. კომპლექსში მოხვედრა მხოლოდ ალპინისტური ჩაშვების წესითაა შესაძლებელი. ნაგებობა თარიღდება ელინისტური ხანის დასაწყისით. მართალია, მიუვალი ნაგებობის კომპლექსი დამხობილა სამხრეთისკენ. შედგება ფასადის მრიდან თაღით გახსნილი, კამაროვანი დარბაზის, მის წინ არსებული ეზოსა და დარბაზის უკან მოთავსებული ოფრო დაბალი, სწორკუთხა, ბრტყელჭერიანი ოთახისგან. კომპლექსი კლდეშია ამოკვეთილი, ძეგლი დაზიანებულია: გამოფიტულია ნაგებობის კლდის ზედაპირი, აკლია ეზოს დიდი მონაკვეთი და ღია დარბაზის ეზოს დიდი მონაკვეთი და ღია დარბაზის ეზოს მხრის ნაწილი, დანგრეულია ოთახის წინა კედლის შუა ნაწილი, ჩამოცვენილია ოთახის ჭერის დეკორის უმეტესი ნაწილი, მთლიანად ჩამონგრეულია ნაგებობასთან მისასვლელი გზა. უგზოობამ კომპლექსს პირვანდელი სახე შეუნარჩუნა.

მიუვალი ნაგებობის სათავსებიდან საყურადღებოა უკანა ოთახი, რომელსაც შესასვლელი დარბაზიდან აქვს. კარი გაჭრილია ნაგებობის გრძივ ღერძზე. ოთახის იატაკი ღია დარბაზის იატაკის დონესთან შედარებით 0,15 მეტრით მაღალია. ჭერზე ამოკვეთილია ხის კოჭებით გადახურვის იმიტაცია. განივი ღერძის მიმართულებით ამოყვანილი „მზიდავი ჯოჭი“ ორად ყოფს გადახურვის მალს. კოჭზე და კედლებზე, გრძივი ღერძის მიმართულებით, „გადიდებულია“ მცირე კვეთის „კოჭები“. ოთახის ჩრდილოეთ კედელში ამოჭრილია ორი თახჩა. ნაგებობის თავისებურებას წარმოადგენს შესასვლელის პირდაპირ, ოთახის უკანა კედელთან, თითქმის მთელს სიგანეზე, კედელში ამოკვეთილი ორსაფეხურიანი, განიერი სავარძლის მსგავსი გაურკვეველი დანიშნულების „ტახტი“. „ტახტის“ ზედა საფეხურზე მცირედი ღრმულია ამოკვეთილი.

კომპლექსის კონტური და სიბრტყეები გეომეტრიულად ზუსტია. კედლის ზედაპირიც გლუვად არის დამუშავებული. ცხადია, რომ მიუვალი ნაგებობის თავდაპირველი ანსამბლის განაშენიანებაში იყო ჩართული, ამიტომ სავარაუდოა, რომ შიდა ქალაქი, ჩადაბლებული ტერასებით და ქუჩებით დასავლეთისაკენ ვრცელდებოდა.
გორგოტის ძირეები

გორგოტის ძირეები — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტკოცის ჩრდილო-დასავლეთით, გორანამოსახლარ გორგოტის სამხრეთ-დასავლეთით, 100 მეტრზე. თარიღდება ბრინჯაოს ხანით. აკრეფილი არქეოლოგიური მასალიდან აღსანიშნავია წიწვოვანი ორნამენტით შემკული ბრინჯაოს მასრაგახსნილი შუბისპირი და ბოლოებგახსნილი მასიური სამაჯურები. მასალა დაცულია სოფელ ფლევის რვაწლიანი სკოლის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.
ნიკო ლომოურის ძეგლი და საფლავი

ნიკო ლომოურის ძეგლი და საფლავი — ისტორიულ-მონუმენტური ხელოვნის ძეგლი გორში, დავით გურამიშვილის ქუჩაზე, კულტურისა და დასვენების პარკში (ახალბაღში). მწერლის, პედაგოგის და საზოგადო მოღვაწის — ნიკო ლომოურის ძეგლი იდგა მის საფლავზე, მოქანდაკე ა. შალუტაშვილი, არქიტექტორი ნ. პაპიაშვილი. გაიხსნა 1982 წლის 23 ოქტომბერს. ქანდაკება (სიმაღლე 3,5 მეტრი) ბეტონისგან იყო დამზადებული და სპილენძი ჰქონდა გადაკრული. იდგა გრანიტისა და ბაზალტის კვადრატულ კვარცხლბეკზე. პარკის საერთო სივრციდან გამოყოფილი იყო გაზონებით და დიდი ზომის ბაქნით, რომელზეც ქვის სამი სკამი იდგა. მწერალი სავარძელში იჯდა, მარცხენა ხელი მოხრილი ჰქონდა, მარჯვენა სავარძლის სახელურზე გადაშლილი წიგნზე ედო. ფეხი ფეხზე ჰქონდა გადადებული. 1990-იან წლებში ძეგლი გაანადგურეს და მოიპარეს. შემდგომში აქ აღმართეს ბაზალტის ქვაში ნაკვეთი ბიუსტი.

ნიკო ლომოური დაიკრძალა გორის ოქონის საკათედრო ტაძრის ეზოში, მაგრამ 1920-იან წლებში ტაძრის დანგრევის გამო, მისი ნეშტი გადმოასვენეს ახალბაღში.