iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მოჰამედ ამინ დიდი

სუმუვულ ამერ მოჰამედ ამინ დჰოშიმეინაა კილეგეფაანუ (; დ. 20 ივლისი, 1910 – გ. 19 იანვარი, 1954), უფრო მეტად ცნობილია, როგორც მოჰამედ ამინ დიდი — მალდიველი პოლიტიკოსი, მალდივების პირველი პრეზიდენტი და მთავრობის მეთაური 1953 წლის 1 იანვრიდან 21 აგვისტომდე. ამინ დიდი ასევე იყო პირველი მალდივური სამთავრობო სკოლის, მაჯიდჰიის სკოლის ხელმძღვანელი 1946-1953 წლებში.

ამინ დიდი იყო მალდივში პირველი პოლიტიკური პარტიის „რაიითუნგე მუთაგადდიმ პარტიის“ (სახალხო პროგრესული პარტია) ლიდერი. მისი პოლიტიკური პროგრამა მოიცავდა ქვეყნის მოდერნიზების მცდელობებს, მათ შორის ქალთა უფლებების გაუმჯობესებას, განათლებას, თევზის საექსპორტო ინდუსტრიის ნაციონალიზაციას და თამბაქოს მოწევის აკრძალვას.

ამინ დიდი თანამდებობაზე დანიშნა მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში, როდესაც ქვეყანა იტანჯებოდა მასობრივი შიმშილისაგან და გამოფიტული იყო რესურსებისგან.

ადრეული ცხოვრება
ამინი იყო ათირეგეის აჰმედ დოშიმეინაას და როანუგეის აიშათ დიდის ძე. მამის მხრიდან იგი ჰურაის დინასტიის შთამომავალი იყო. 1920 წელს იგი გაემგზავრა ცეილონში (დღევანდელი შრი-ლანკა) და სწავლობდა კოლომბოს წმინდა იოსების კოლეჯში. ერთი წლის შემდეგ დაბრუნდა მალდივში. მისი მეუღლე იყო ფათჰიმათ საიდი და მისი ერთადერთი შვილი — ანაბეელა ამეენა მოჰამედ ამინი.

პოლიტიკური კარიერა
1947 წლის 1 იანვარს დაინიშნა პრემიერ-მინისტრად და გადადგა 1953 წლის 2 სექტემბერს. პრემიერ-მინისტრობს პერიოდში დაწერა სარეკლამო ბროშურა სახელწოდებით „ქალბატონებო და ბატონებო: მალდივის კუნძულები“, რომელშიც უცხოელებს აწვდიდა ინფორმაციას მალდივის ცხოვრების, კულტურისა და ეკონომიკის შესახებ.

1931 წელს ამინი დაინიშნა დამფუძნებელ კრებაში, რომელიც სულთან მუჰამედ შამსუდინნ -მ მოიწვია ქვეყნის პირველი წერილობითი კონსტიტუციის შესამუშავებლად. შემდეგ იკავებდა სხვადასხვა სახელმწიფო თანამდებობებს: გადასახადების დეპარტამენტის უფროსი, მალდივის საფოსტო განყოფილების ხელმძღვანელი, ვაჭრობის, ფინანსთა (1942-1952 წწ.) და საგარეო საქმეთა (1944-1953 წწ.) მინისტრი, ასევე იყო მალდივის პირველი პარლამენტის წევრი. იბრაჰიმ დიდი შეუერთდა გუნდს ამინის სახელმწიფო ფონდების მართვის მიმართ უკმაყოფილებით. მისი შვილიშვილი ამენ ფაისალი იყო მალდივის თავდაცვისა და ეროვნული უსაფრთხოების მინისტრი. სხვა შვილიშვილები არიან იბრაჰიმ ფაისალი, ფარაჰანაზ ფაისალი და აიშათ შუვეიქარი. მისი დედის სახელი იყო აიშათ დიდი, მამის სახელი - აჰმედ დოშიმეიაა კილეგეფაანუ.
არმიტა გერავანდის მკვლელობა

არმიტა გერავანდი — 17 წლის ირანელი გოგონა, რომელიც კომაში ჩავარდა თეირანის მეტროში 2023 წლის 1 ოქტომბერს. იგი იმყოფებოდა სამხედრო ჰოსპიტალის ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში, სადაც 2023 წლის 22 ოქტომბერს გოგონას თავის ტვინი მკვდრად გამოაცხადეს. ეს ინციდენტი მაჰსა ამინის სიკვდილს შეადარეს და გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა მას „აუტანელი“ უწოდა. ვინც არღვევს ამ წესებს, ემუქრება საჯარო გაკიცხვა, ჯარიმა ან დაპატიმრება ისლამური რელიგიური პოლიციის მიერ, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც მორალის პოლიცია.2022 წლის სექტემბერში, 22 წლის მაჰსა ამინი გარდაიცვალა მორალის პოლიციაში პატიმრობისას, მას შემდეგ, რაც დააკავეს ჰიჯაბის არასწორად ტარებისთვის. ამინის სიკვდილმა ირანში მთელი ქვეყნის მასშტაბით პროტესტი გამოიწვია, რომელიც ცნობილი გახდა როგორც „მოძრაობა მაჰსა“. ორ მეგობართან ერთად. მოგვიანებით იგი მატარებლიდან უგონო მდგომარეობაში გამოიყვანეს და საავადმყოფოში გადაიყვანეს. ირანის ხელისუფლება უარყოფდა, რომ ადგილი ჰქონდა ფიზიკურ შეჯახებას და ამტკიცებდა, რომ გერავანდმა თითქოსდა გონება დაკარგა დაბალი წნევის გამო.

შედეგები
საავადმყოფო, სადაც არმიტა გერავანდი გადაიყვანეს, გარშემორტყმული იყო უსაფრთხოების ძალების მიერ, რომლებიც, გავრცელებული ინფორმაციით, ემუქრებოდნენ მის ოჯახს და მეგობრებს. ოფიციალური პირები აცხადებდნენ, რომ არმიტა გერავანდიმ თითქოს უბრალოდ გონება დაკარგა და მიიღო შემთხვევითი დაზიანება.
ვლადიმერ ვისოცკის მუზეუმი (ეკატერინბურგი)

ვლადიმერ ვისოცკის მუზეუმი — მემორიალური მუზეუმი, რომელიც ეძღვნება ვლადიმერ სემიონის ძე ვისოცკის მოღვაწეობას ეკატერინბურგში. დაარსდა 2012 წელს და მდებარეობს ცათამბჯენ ვისოცკის მეორე და მესამე სართულებზე.

მუზეუმის ისტორია
მუზეუმი შეიქმნა ვლადიმერ ვისოცკის შემოქმედების თაყვანისმცემლის, ანდრეი გავრილოვსკის მიერ. გახსნა შედგა 2013 წლის იანვარში ეკატერინბურგში, ცათამბჯენ „ვისოცკის“ შენობაში. მუზეუმის გამოფენის საფუძველია მსახიობის პირადი ნივთები, რომელიც შემოწირულია მოსკოვის ვისოცკის მუზეუმის მიერ.

მუზეუმის შექმნასა და გახსნას ხელს უწყობდა პოეტის ვაჟი, ნიკიტა ვისოცკი.

ვლადიმერ ვისოცკის ცვილის ფიგურა მუზეუმისთვის დაამზადა მოქანდაკე ალექსანდრე სილნიცკიმ, რომელიც ავტორია ვლადიმერ ვისოცკისა და მარინა ვლადის ძეგლისა ცათამბჯენის გვერდით.

2016 წლის იანვარში მუზეუმის ექსპოზიცია შეივსო უნიკალური ნივთებით პარიზის აუქციონიდან, რომელიც ორგანიზებული იყო ვლადიმერ ვისოცკის ქვრივის, მარინა ვლადის მიერ. სპეციალურად მუზეუმისთვის შეიძინეს 37 ლოტი, მათ შორის ვისოცკისა და ვლადის ოჯახის კუთვნილი ხატები, ნახატები და სამკაულები.

მუზეუმის ყველაზე ძვირფასი ექსპონატია ვისოცკის ბოლო ლექსი, რომელიც ცნობილია პირველი სტრიქონიდან „…და ქვემოდანაც ყინულია და ზემოდანაც ყინული. ვიტანჯები მათ შორის…“ , რომელიც მან დაწერა 1980 წლის 11 ივნისს, სიკვდილამდე თვენახევრით ადრე და მიუძღვნა მეუღლეს - მარინა ვლადის. ამ დოკუმენტს მიენიჭა კატეგორია „რუსეთის ფედერაციის კულტურული ფასეულობა“.

მუზეუმის გამოფენაში ასევე შედის ორიგინალური თეატრალური გიტარა, რომელზეც ვისოცკი უკრავდა მხოლოდ ტაგანკის თეატრში - რეპეტიციებისა და სპექტაკლების დროს. გიტარას მხოლოდ სიმები აქვს შეცვლილი.

2019 წელს მუზეუმმა ხელახლა შექმნა ვისოცკის ბინის ინტერიერი, რომელიც მდებარეობს მოსკოვში, მალაია გრუზინსკაიას ქუჩაზე, #28 სახლში. ზოგიერთი ექსპონატი მუზეუმს გადასცა ნიკიტა ვისოცკიმ.

„მერსედესი“
მუზეუმში განთავსებულია ლეგენდარული „ 350 116“, რომელიც 1976 წლიდან ვლადიმერ ვისოცკის ეკუთვნოდა.

ეს ლურჯი მანქანა, წარმოებული 1974 წელს, ჩამოიყვანეს 1976 წელს. სსრკ-ში კერძო საკუთრებაში მხოლოდ რამდენიმე ადამიანს ჰქონდა ასეთი მოდელი. 1970-იან წლებში პრესტიჟულ ავტომობილში 30 ათას რუბლამდე იხდიდნენ - სამი ახალი ვოლგის ღირებულების ტოლფასს. თუნდაც თავად გერმანიაში, ეს არ იყო იაფი მანქანა: უმარტივესი კონფიგურაციით ღირდა 28,849 მარკა - ორი ათასით მეტი, ვიდრე მისი პირდაპირი კონკურენტი 2.8., როგორიცაა სამი ძირითადი ჰეჩბეკი ან ოთხი -1500.

შემდეგ მერსედესს ბევრი მფლობელი ჰყავდა და ბევრი ავტოავარია გადაიტანა. მანქანა სავალალო მდგომარეობაში იპოვეს და მის აღდგენას წელიწადზე მეტი დასჭირდა.

გალერეა
კრუია

კრუია — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ჩრდილო-ცენტრალურ ალბანეთში. მდებარეობს მთა კრუიესა და მდინარე იშემს შორის, ქალაქი მდებარეობს დედაქალაქ ტირანიდან 20 კმ-ში, მის ჩრდილოეთით.

კრუია დასახლებული იყო ძველი ილირიული ტომის ალბანების მიერ. 1190 წელს კრუია გახდა პირველი ალბანური სახელმწიფოს, არბერის სამთავროს დედაქალაქი. შემდეგ იგი ალბანეთის სამეფოს დედაქალაქი გახდა, ხოლო საუკუნის დასაწყისში კრუია დაიპყრო ოსმალეთის იმპერიამ, მაგრამ 1443 წელს ხელახლა დაიბრუნა სკანდერბეგმა.

ოსმალებმა კონტროლი დაიბრუნეს ქალაქზე მეოთხე ალყის შემდეგ 1478 წელს და მიუერთეს თავის ტერიტორიებს. 1906 წლის ადგილობრივ აჯანყებას მოჰყვა ალბანეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადება 1912 წელს. 1910-იანი წლების შუა პერიოდში კრუია იყო ბრძოლის მოედანი მცირე დროით არსებულ ცენტრალური ალბანეთის რესპუბლიკასა და ალბანეთის სამთავროს შორის. 1914 წელს ესად ტოფთანიმ მოახერხა ქალაქის დაპყრობა, მაგრამ იმავე წელს იგი ხელახლა შეურთდა ალბანეთის სამთავროს. მეორე მსოფლიო ომის დროს იგი იყო წინააღმდეგობის ლიდერ აბაზ კუპის აქტოვობების ცენტრი.

კრუიას მუზეუმებს შორისაა სკანდერბეგის მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს კრუიის ციხის მიდამოებში და ეროვნული ეთნოგრაფიული მუზეუმი.
ლი ჟანგუო

ლი ჟანგუო (; დ. 1969 — გ. 1995) ცნობილი როგორც ხენანის გეი მკვლელი — ჩინელი სერიული მკვლელი და მოძალადე, რომელმაც მოკლა 11 გონებრივად დაავადებული მოზარდი და ახალგაზრდა მამაკაცი თავის სამშობლო ხენანში, რათა განეხორციელებინა თავისი სექსუალური ფანტაზიები. იგი გაასამართლეს და სიკვდილით დასჯილი თავის დანაშაულებზე, რომელიც სავარაუდოდ აღსრულდა გარკვეული დროის შემდეგ.

ადრეული ცხოვრება
ცოტა რამ იცოდნენ ლი ჟანგუოს შესახებ. დაბადებული იყო 1969 წელს დაბა იჟუანგში, იყო ოჯახის ერთადერთი შვილი, რომელიც აღიწერებოდა, როგორც ჩვეულებრივი ოჯახი და კარგად იყო პატივცემული ადგილობრივებში. მაგრამ მათ არ სმენოდათ, რომ ლი საიდუმლოდ ურთიერთობაში იყო სხვა ახალგაზრდა კაცთან თავის სოფლიდან. ადრეული ასაკიდან მას განუვითარდა პორნოგრაფიული ვიდეოლენტების ყურების ჩვევა, რამაც გაუჩინა სხვა კაცთან ურთიერთობის სურვილი. იგი შეეცადა ურთიერთობის დაწყებას რამდენჯერმე, მაგრამ ყოველ ჯერზე უარი მიიღო, რამაც გაუჩინა გაბრაზება და მარტოობის შეგრძნება. საბოლოო ჯამში აიძულა მიემართა ძალადობას თავისი სურვილების დასაკმაყოფილებლად.

მკვლელობები
1991 წლის 18 მარტს, სიაოჩი თაუნშიფის პოლიციის განყოფილებამ მიიღო შეტყობინება, რომ ხორბლის ყანაში ცეცხლი იყო გაჩაღებული. ოფიცრები და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების ორგანოები გაიგზავნა ცეცხლის ჩასაქრობად, მაგრამ მას შემდეგ, რაც ისინი გამოჩნდნენ, აღმოაჩინეს დამწვარი, თავმოჭრილი გვამი, რომელიც ჩანდა, რომ ახალგაზრდა კაცი იყო. გვამი იწვა ზურგზე, იყო გაშიშვლებული, ხოლო მისი სასქესო ორგანოები იპოვეს სამხრეთ-დასავლეთით. მოწმეთა ჩვენებების გახსენებით, იგი გაჰყვა წყვილს, რომელიც მიემართებოდა სიაოჩის გზისაკენ. ჯა დაუკავშირდა თავის კოლეგა კანგ იოგჩაოს, რომელსაც ჰქონდა მოტოციკლეტი და ორმა გამომძიებელმა
მოაწყო საგუშაგო სამი სამიზნიდან ერთ-ერთ სიმინდის ყანაში.

როდესაც ორი კაცი მივიდა სიმინდის ყანაში და უცნობმა დაიწყო ახალგაზრდა კაცის გაშიშვლება, გამომძიებლებმა გამაფრთხილებელი გასროლა განახორციელეს და შევიდნენ დასაპატიმრებლად. მათ გასაკვირად, კაცი აღმოჩნდა სწორედ ლი ჟანგუო, რომელიც წლებია მიჩნეული იყო მთავარ საეჭვო პირად, მაგრამ ვერ დააპატიმრეს მტკიცებულებების ნაკლებობის გამო. მოკლე დაკითხვის შემდეგ, ლიმ მოულოდნელად აღიარა ყველა დანაშაული, განაცხადა, რომ ძალადობას მიმართა იმის გამო, რომ რამდენჯერმე უარყვეს. ლი გაასამართლეს, დამნაშავედ ცნეს ყველა ბრალდებაში და მიუსაჯეს სიკვდილი. მიაჩნიათ, რომ განაჩენი აღსრულდა რაღაც დროის შემდეგ, თუმცა ზუსტი თარიღი უცნობია.
ისლამური სამოსი

ისლამური სამოსი — მუსლიმანური სამოსის მოთხოვნები საზოგადოებრივ ადგილებში, მეჩეთებში და ისლამურ სახელმწიფოებში.

ძირითადი მოთხოვნები
როგორც მამაკაცის, ისე ქალის სამოსის მთავარი მოთხოვნაა ის, რომ ის უნდა ფარავდეს შარიათით დადგენილ სხეულის ნაწილებს. მამაკაცებისთვის ავრატი (სხეულის ნაწილი, რომელიც მუსლიმებს მოეთხოვებათ დაფარონ) — სხეულის ნაწილად ითვლება ჭიპიდან მუხლებამდე, ხოლო ქალებისთვის ავრატის ინტერპრეტაცია განსხვავებულია: ზოგი მოითხოვს სხეულის სრულ დაფარვას, ზოგი საშუალებას აძლევს სახის და ხელების გამოჩენას, ხოლო ჰანაფიტები აძლევენ ფეხის ტერფამდე გამოჩენის უფლებას. დასაშვებია სხეულის აკრძალული ნაწილის ჩვენება მათთვის, ვისთანაც შარიათი კრძალავს ქორწინებას (მაჰრამი).

ქალის ჩაცმულობა უნდა შეესაბამებოდეს ტანსაცმლის ტრადიციულად ქალურ სტილს და არა მამაკაცურს. ასევე, მამაკაცის ტანსაცმელი უნდა იყოს მამაკაცური. ეს ეხება არა მარტო ტანსაცმელს, არამედ ქცევის სტილს (საუბრის მანერა, სიარული და მოძრაობები). ისლამური ქალის სამოსი არ ეწინააღმდეგება ქრისტიანული და ებრაული ტრადიციების მორალურ და ეთიკურ იდეალებს.

აკრძალული სამოსის სახეობები
აკრძალული სამოსი მოიცავს მიზანშეწონილია ახალი ტანსაცმელის ჩაცმისას წარმოთქვან შემდეგი სიტყვენი: „ჩაიცვით ახალი, იცხოვრეთ ღირსეულად და მოკვდით როგორც მოწამე“.

მამაკაცის სამოსი
იჰრამი
ჰაჯისა და უმრას დროს მუსლიმ მამაკაცებს მოეთხოვებათ ეცვათ ტანსაცმელი, რომელსაც იზარი ჰქვია. იზარი სხეულის ნაწილს წელიდან მუხლებამდე ფარავს. შეიძლება ორივე ბოლოზე კვანძებით იყოს შეკრული ან რაღაცით დაფარული. სხეულის ზედა ნაწილი დაფარულია მეორე შარფით, რომელსაც რიდა ჰქვია. სამი სუნიტური მადჰაბის მიხედვით (გარდა ჰანაფიისა), რიდა არ შეიძლება იყოს მიბმული მისი ბოლოებით ერთმანეთის პირისპირ. იზარი და რიდა არ უნდა იყოს შეკერილი, ნაქსოვი, წებოვანი ან თექასგან დამზადებული. მექაში მომლოცველ ქალებს უფლება აქვთ ატარონ ნებისმიერი ქალის სამოსი, რომელიც ნებადართულია შარიათით. გამონაკლისია ხელთათმანები, რომელთა ტარება აკრძალულია როგორც მამაკაცებისთვის, ასევე ქალებისთვის.

ტანსაცმლის დამოკლება
მამაკაცის ტანსაცმლის დამოკლება ისლამური ეთიკის ნაწილია, წინასწარმეტყველ მუჰამედის სუნატის შესაბამისად და სიმბოლოა ალაჰისადმი მორჩილების.

ქალის სამოსი
მუსლიმანი ქალის ან მუსლიმის მეუღლის ტანსაცმელი (მუსლიმანი ქალების გარდა, ცოლები შეიძლება გახდნენ ქრისტიანები და ებრაელები) უნდა იყოს ღვთისმოსავი, კაბები გრძელი, დახურული და არა გამჭვირვალე. ის უნდა იყოს თავისუფალი და არ უნდა უსვამდეს ხაზს სხეულის ნაკვთებს. მიზანშეწონილია ეცვათ ლამაზი ტანსაცმელი, მოერიდნონ ნათელ ფერებს.

ქალის ტანსაცმელი უნდა მალავდეს სხეულის ყველა ნაწილს, გარდა სახისა და ხელის მტევნებისა. ყურანი მოითხოვს, რომ ჩამოიწიონ ჯილბაბი, დაიმალონ კისერი და მკერდი უცხო მამაკაცებისგან და არ ავალდებულებთ დაიმალონ სახე.

გალერეა
ნინო ენუქიძე

ნინო ენუქიძე (დ. 27 აგვისტო, 1986, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, ბიზნესის ადმინისტრირების დოქტორი (2014), ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტის რექტორი (2019 წლიდან).

ბიოგრაფია
ნინო ენუქიძე დაიბადა 1986 წლის 27 აგვისტოს, თბილისში. მან 2006 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი ბაკალავრის აკადემიური ხარისხით, ხოლო ქართულ-ამერიკული უნივერსიტეტის ბიზნეს ადმინისტრირების ფაკულტეტი მაგისტრის ხარისხით.

ნინო ენუქიძემ 2025 წელს ისწავლა ჰარვარდის კენედის სკოლის აღმასრულებელ პროგრამაზე - „ლიდერობა და საჯარო პოლიტიკა საუკუნეში“. იგი სხვადასხვა პერიოდში სწავლობდა მაასტრიხტის მენეჯენტის სკოლაში, ბერლინის თავისუფალ უნივერსიტეტში, შვედეთის სამეფო ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში, და სხვა კურსებსა და ინსტიტუტებში. 2014 წელს ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია და მიენიჭა ბიზნესის ადმინისტრირების დოქტორის აკადემიური ხარისხი.

კარიერა
კერძო სექტორში მუშაობის შემდეგ, ნინო ენუქიძე 2014 წელს შეუერთდა ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტს, სადაც სხვადასხვა ადმინისტრაციულ და აკადემიურ თანამდებობობაზე მუშაობდა ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტის შექმნამდე (2016 წლამდე). პროფესორი ნინო ენუქიძე 2019 წლიდან არის ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტის რექტორი. 2023-2024 წლებში იყო საქართველოს პარლამენტის განათლებისა და მეცნიერების კომიტეტის მრჩეველთა საბჭოს წევრი. 2024 წელს ის მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის მიერ არჩეულ იქნა ახალგაზრდა გლობალურ ლიდერად. ამავდროულად ნინო ენუქიძე არის კოდინგის სკოლა ქალებისთვის - დამფუძნებელი, ევროპის მარკეტინგის და მენეჯმენტის ასოციაციის აკადემიური კონსორციუმის პრეზიდენტი და ამავე ასოციაციის საპატიო საბჭოს და საქართველოს ბიზნეს მრჩეველთა საბჭოს წევრი. მიღებული აქვს ჯილდო „მომავლის არქიტექტორი"-ს კატეგორიაში -ის მიერ. 2021 და 2025 წლებში დასახელდა „ძლიერი ქალები -ს მსოფლიო გამოცემა"-ში 200 გამორჩეულ ლიდერს შორის.
რაულ ქირია

რაულ ქირია (დ. 23 აპრილი, 1984, ხობი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ჟურნალისტი, პოლიტოლოგი და საერთაშორისო ურთიერთობების დოქტორი. ევროპის უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი და ვიცე-რექტორი.

ბიოგრაფია
რაულ ქირია 1984 წლის 23 აპრილს ქალაქ ხობში დაიბადა. 2005 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის მიმართულება, 2006 წელს კი თბილისის ეკოლოგიისა და ეკონომიკის ინსტიტუტის საერთაშორისო ურთიერთობების მიმართულება. 2018 წელს სწავლობდა კიევის ტარას შევჩენკოს სახელობის ეროვნულ უნივერსიტეტში პოლიტიკის მეცნიერების მიმართულებით, სადაც მიენიჭა მაგისტრის ხარისხი. 2023 წლის 20 დეკემბერს საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე - „საქართველო-უკრაინის ურთიერთობები და მათი ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის პერსპექტივები“.

მუშაობდა გაზეთებში: „თბილისი“ (2001-2002), „თბილისელები“ (2001-2003) და „თავისუფალი გაზეთი“ (2003-2005). 2002-2003 წლებში იყო ჟურნალ „კვირის ბოლოს“ დამფუძნებელი და მთავარი რედაქტორი. 2005-2007 წლებში მუშაობდა საქართველოს პირველი არხისა და ტელეკომპანია „მზის“ რეპორტიორად.

2008-2009 წლებში იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის მედია ცენტრის დირექტორი, ხოლო 2010-2013 წლებში მთავრობის თავმჯდომარის მრჩევლად მუშაობდა.

2009-2010 წლებში არასამთავრობო ორგანიზაციაში „კოალიცია სამართლიანობისათვის“, ხოლო 2011-2012 წლებში „საქართველოს პედაგოგთა და მეცნიერთა თავისუფალ პროფკავშირში“ მედია კონსულტანტად მუშაობდა. 2014-2015 წლებში იყო ტელეკომპანია „ 8“-ის დირექტორი. 2012 წელს დააფუძნა საინფორმაციო სააგენტო „ “ და ამავე წლიდან არის სააგენტოს მთავარი რედაქტორი.

2016 წელს, ჟურნალისტული საქმიანობით ქართულ-უკრაინულ კულტურულ ურთიერთობებში შეტანილი წვლილისთვის, უკრაინის კულტურის მინისტრმა, ევგენი ნიშუკმა საპატიო დიპლომით დააჯილდოვა.

2017 წელს სტრატეგიული კომუნიკაციების საკითხებში უკრაინელი პოლიტიკოსის, ინა ბოგოსლოვსკაიას, მრჩეველი იყო. 2019-2020 წლებში იმერეთის სახელმწიფო რწმუნებულის მრჩეველი იყო.

2014 წლიდან არის საქველმოქმედო ფონდ „ნატვრის ხის“ მედია კონსულტანტი და პროექტების მენეჯერი. 2020 წლიდან ლექციებს კითხულობს ევროპის უნივერსიტეტში. 2024 წლის 30 დეკემბრიდან არის ევროპის უნივერსიტეტის ვიცე-რექტორი.
ნიზამი განჯევის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტი

ნიზამი განჯევის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტი — სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტი აზერბაიჯანში. აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის სისტემაში არსებული აზერბაიჯანული კვლევების ერთ-ერთი წამყვანი ცენტრი.

ისტორია
სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის ამიერკავკასიის ფილიალის აზერბაიჯანის ფილიალში შეიქმნა ლიტერატურის სექტორი ალი ნაზიმ მაჰმუდზადეს ხელმძღვანელობით. 1935 წლის 25 ოქტომბერს, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აზერბაიჯანული ფილიალის შექმნის შემდეგ, ამ აკადემიური ინსტიტუტის ფარგლებში ენისა და ლიტერატურის დამოუკიდებელი ინსტიტუტი შეიქმნა.

1939 წლის შემდეგ დაწესებულება ისტორიის, ენისა და ლიტერატურის ინსტიტუტივით ფუნქციონირებდა. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აზერბაიჯანის ფილიალის 1939 წლის 2 იანვრის გადაწყვეტილებით, ისტორიის, ენისა და ლიტერატურის ინსტიტუტის ბაზაზე შეიქმნა ორი სამეცნიერო დაწესებულება: ნიზამი განჯავის სახელობის ლიტერატურისა და ენის ინსტიტუტი და ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტი.

1938 წლის 8 სექტემბერს აზერბაიჯანის სსრ სახალხო კომისართა საბჭოს გადაწყვეტილებით ენისა და ლიტერატურის ინსტიტუტს პოეტ ნიზამი განჯევის სახელი ეწოდა.

ინსტიტუტის საქმიანობის სფეროში შედის ფოლკლორის ისტორიისა და თეორიის შესწავლა, ფოლკლორული ნიმუშებისა და კრებულების გამოცემა, აზერბაიჯანული ლიტერატურის განვითარების ისტორიული ეტაპების, უძველესი პერიოდიდან დღემდე არსებული ნიმუშების შესწავლა. დაწესებულება ასევე მუშაობს ლიტერატურულ-თეორიულ საკითხებზე, ლიტერატურულ კავშირებზე, ლიტერატურული პროცესების ანალიზსა და აზერბაიჯანული ლიტერატურის საერთაშორისო ასპარეზზე წარმოჩენაზე. გარდა ამისა, საერთო თურქულენოვან ხალხთა ლიტერატურულ ძეგლებს, თანამედროვე და კლასიკური მხატვრული მემკვიდრეობის გამოცემებს მნიშვნელოვან ყურადღებას აქცევს.

ინსტიტუტი წარმოადგენს ერთ-ერთ მნიშვნელოვან სამეცნიერო ცენტრს, რომელსაც მდიდარი ისტორია, მტკიცე სამეცნიერო ტრადიციები და ცნობილი მეცნიერები ამკობენ.

აზერბაიჯანში სამეცნიერო დაწესებულებების ჩამოყალიბება დაიწყო 1932 წლის 29 დეკემბერს, როდესაც სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ამიერკავკასიის ფილიალის ფარგლებში აზერბაიჯანული ფილიალი შეიქმნა. ამ მოვლენის შემდეგ, აზერბაიჯანის სახელმწიფო კვლევითი ინსტიტუტის ყველა უფლებამოსილება გადაეცა ახლად ორგანიზებულ აკადემიურ დაწესებულებას, რაც მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იყო ქვეყნის სამეცნიერო განვითარების გზაზე.

ინსტიტუტის საქმიანობას კოორდინირებენ საერთაშორისო ურთიერთობების, სამეცნიერო გამოცემებისა და პროგნოზირების, საზოგადოებასთან ურთიერთობისა და განათლების განყოფილებები.

2015 წლის 4 თებერვლიდან ინსტიტუტში ფუნქციონირებს ჩინეთის შემსწავლელი ცენტრი, კორეული ცენტრი 2015 წლის 9 თებერვლიდან და 2018 წლის 29 ივნისიდან ალიშერ ნავოის სახელობის ლიტერატურული ცენტრი.

2014 წლიდან ნიზამი განჯავის ლიტერატურის ინსტიტუტის თანამშრომლების სამეცნიერო შრომების ბიბლიოგრაფიული ინდექსები რეგულარულად ქვეყნდება წიგნების სახით.

2020 წლის ოქტომბერში ინსტიტუტმა გამოსცა მონოგრაფია „ხანიმანა ალიბეილის ხელწერა საბავშვო ლიტერატურაში“ აზერბაიჯანელი პოეტისა და დრამატურგის ხანიმანა ალიბეილის შემოქმედების შესახებ.

მმართველობის სტრუქტურა
გენერალური დირექტორი: აკადემიკოსი ისა ჰაბიბბეილი
აღმასრულებელი დირექტორი: ფილოსოფიის დოქტორი ფილოლოგიაში, ასოცირებული პროფესორი მეჰმან ჰასანლი
აკადემიური მდივანი: ფილოსოფიის დოქტორი ფილოლოგიაში, ასოცირებული პროფესორი აიგუნ ბაღირლი
ნიზამი განჯევის სახელობის ოქროს მედალი

ნიზამი განჯევის სახელობის ოქროს მედალი — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ერთ-ერთი მაღალი სახელმწიფო ჯილდოა, რომელიც 2014 წლის 16 მაისს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მილი მეჯლისის მიერ დაარსდა. ეს მედალი ყოველწლიურად გადაეცემა გამოჩენილ აზერბაიჯანელ მეცნიერებსა და ერთ უცხოელ მეცნიერს, რომლებმაც მნიშვნელოვანი სამეცნიერო ნაშრომები წარადგინეს. ამ ჯილდოს მიზანია მეცნიერებისა და განათლების სფეროში მიღწეული მნიშვნელოვანი წვლილების აღიარება და წახალისება.

მედლის შესახებ
„ნიზამი განჯევის სახელობის ოქროს მედლის“ დაწესების გადაწყვეტილება 2013 წლის 6 ნოემბერს აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის სხდომაზე მიიღეს. ამ სხდომაზე მედლის წესდება და აღწერა განიხილეს. მოგვიანებით, 2014 წლის 16 მაისს, აზერბაიჯანის მილი მეჯლისმა პლენარულ სხდომაზე შეიტანა ცვლილებები აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კანონში „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ორდენებისა და მედლების შექმნის შესახებ“, რაც ითვალისწინებს „ნიზამი განჯევის ოქროს მედლის“ დაწესებას.

„ნიზამი განჯავის სახელობის ოქროს მედალი“ ყოველწლიურად გადაეცემა ერთ აზერბაიჯანელ მეცნიერს და ერთ უცხოელ მკვლევარს, რომლებიც ფუნდამენტური და გამოყენებითი მეცნიერებების სფეროში გამორჩეული მიღწევებით გამოირჩევიან. ჯილდოს მიზანია, წაახალისოს მეცნიერები და გააუმჯობესოს მათი კვლევის ხარისხი.

მედლის კანდიდატურები აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ექსპერტული კომისიის გადაწყვეტილებით წარედგინება, ხოლო კომისია ფარული კენჭისყრით გამარჯვებულს ირჩევს, რომლის დაჯილდოებაზე საბოლოო გადაწყვეტილებას აკადემიის საბჭო იღებს.

„ნიზამი განჯევის ოქროს მედალი“ გადაეცემა დაჯილდოებულ ადამიანს სიცოცხლეშივე.
მაი გოლანი

მაი გოლანი (, დ. 3 მაისი, 1986, თელ-ავივი, ისრაელი) — ისრაელელი ულტრამემარჯვენე პოლიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე. იგი აირჩიეს ქნესეთში ლიკუდიდან 2022 წლის არჩევნებში. მანამდე ის იყო არასამთავრობო ორგანიზაცია „ებრაული ქალაქის“ აღმასრულებელი დირექტორი და ასევე მონაწილეობდა არალეგალური იმიგრაციის წინააღმდეგ კამპანიაში.

გოლანმა საერთაშორისო ყურადღება მიიპყრო დონალდ ტრამპის ღია მხარდაჭერით, გადაცემის შემდეგ მაის დაუკავშირდა გილა ალმაგორი და მისი საქველმოქმედო ორგანიზაცია . ალმაგორის დახმარების შედეგად, მუნიციპალიტეტმა მიიწვია ირონ დალეტის საშუალო სკოლაში, ჩრდილოეთ თელ-ავივის უფრო მდიდარ სოციალურ-ეკონომიკურ სექტორში, სადაც მას აბუჩად იგდებდნენ სამხრეთ თელ-ავივის წარმოშობის გამო. პოლიტიკურად აქტიური გახდა 2011 წელს, აწარმოებდა კამპანიას სამხრეთ თელ-ავივში არალეგალური აფრიკელი ემიგრანტების გავლენის შესახებ ცნობიერების ამაღლების მიზნით. იგი გახდა ცნობადი სახე თელ-ავივში დაურეგისტრირებული ემიგრანტების არსებობის წინააღმდეგ ბრძოლის კამპანიაში.

2013 წელს მან შექმნა ორგანიზაცია „ებრაული ქალაქი“, რომელიც კენჭს იყრიდა თელ-ავივის საკრებულოს არჩევნებში, მაგრამ ტექნიკური მიზეზების გამო დისკვალიფიცირებული იყო.

2013 წელს ისრაელის საკანონმდებლო არჩევნებში მან მე-10 ადგილი დაიკავა ' პარტიის კანდიდატებს შორის, მაგრამ პარტიამ მანდატები ვერ მოიპოვა. 2015 წლის ქნესეთის მე-20 არჩევნებში იგი 32-ე ადგილზე გავიდა, როგორც პარტია „ლიკუდის“ კანდიდატი, რომელმაც საბოლოოდ მიიღო ყველაზე მეტი ხმა. 2023 წლის აპრილში ისრაელის პრემიერ-მინისტრმა ბენიამინ ნეთანიაჰუმ მაი გოლანი ნიუ-იორკში გენერალურ კონსულად დანიშნა. მისი კანდიდატურა გააკრიტიკეს ისრაელებმა და ამერიკელებმა მისი თვითიდენტიფიკაციის გამო, როგორც „ამაყი რასისტი“ და მისი კომენტარები ისრაელში აფრიკელი ლტოლვილების შესახებ, მათ შორის მათი გაძევების მოწოდების გამო. 2015 წელს ის აირჩეული იქნა სოციალურ სფეროში „წლის ქალად“ ისრაელის მეშვიდე არხის მიერ. 2022 წლის ივლისში აკრძალა მისი პოსტი ძალადობის შესახებ სამხრეთ თელ-ავივში რასიზმის წაქეზების გამო.
გიორგი ბენიძე

გიორგი ბენიძე (დ. 22 დეკემბერი, 1953, წყალტუბო, საქართველო — გ. 21 იანვარი, 2025) — ქართველი მწერალი, მხატვარი, პუბლიცისტი, ფილოლოგი.

ბიოგრაფია
დაიბადა სოფელ ხომულში. ზედმეტსახელით მოიხსენიებენ როგორც „მარსიანი“. 1980 წელს დაამთავრა ქუთაისის ა. წულიკიძის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტი. მულტიმედია-არტისტი, პროფესიონალი მწერალი, პუბლიცისტი, ესეისტი, პოეტი-პროზაიკოსი, მხატვარი-გრაფიკოსი, მუშაობს სიურეალიზმში. ლიტერატურული კრიტიკოსი, თვითნასწავლი მუსიკოსი. 30 წლის ასაკიდან ზეპირად თხზავს მუსიკალურ კომპოზიციებს ნაირგვარ სტილში: ლირიკული მელოდიები, როკ-მუსიკა, საგალობლები. ამჟამად მუშაობს კულტურულ ურთიერთობათა ცენტრ „კავკასიურ სახლში“ ჟურნალ „ალტერნატივა“-ს რედაქტორის მოადგილედ. მისი გრაფიკული ნამუშევრები იფინებოდა ქუთაისისა და წყალტუბოს სამხატვრო გალერეებში. წყალტუბოში გაიმართა მისი პერსონალური გამოფენა. იგი ეწევა პოეტთა ნაწარმოებების დეკლამაციას რეჩიტატივისა, თუ მელოდიის თანხლებით. მუშაობს პოეზიის ზაუმურ და „საუნდ“ სტილში. მარსიანი მონაწილეობს არაერთ ლიტერატურულ ღონისძიებებში, პოეტურ საღამოებსა და სემინარებში. მარსიანს შეუძლია ნაყოფიერად ითანამშრომლოს რომელიმე როკ-ჯგუფთან, სტუდიასთან ან ალტერნატიული, ახალი ტალღის მუსიკის შემქმნელ კომპოზიტორებთან.