ჩონგორის საკონცენტრაციო ბანაკი

ჩონგორის საკონცენტრაციო ბანაკი (ასევე იწერება როგორც „ჯუნგეორი“, „ჯონგორი“ ან „ჯონგეორი“) — ჩრდილოეთ კორეაში მდებარე გადამზრდელი (კიო-ჰვა-სო) ბანაკი. ბანაკის ოფიციალური სახელწოდებაა „კიო-ჰვა-სო № 12“ (გადამზრდელი ბანაკი № 12).

მდებარეობა
აშშ-ის მთავრობის მონაცემებით, ჩონგორის ბანაკი მდებარეობს პატარა დასახლების — ჩონგორის — სიახლოვეს, მუსან-რი-ში, ჰოერიონგის ოლქში, საავტომობილო გზისა და სარკინიგზო ხაზის გასწვრივ, დაახლოებით შუა გზაზე ჰოერიონგსა და ჩონჯინს შორის, ჩრდილოეთი ჰამგიონის პროვინციის ტერიტორიაზე, ჩრდილოეთ კორეაში. ჩონგორის ბანაკი მდებარეობს პატარა გვერდით ხეობაში, დაახლოებით 2.5 კმ სამხრეთ-აღმოსავლეთით მთავარი ხეობიდან, პუნგსან-რი-ს და ჩონგორის მახლობლად.

აღწერა
ჩონგორის საკონცენტრაციო ბანაკი დიდი ციხის კომპლექსია, რომლის ძირითადი ნაწილი დაახლოებით 350 მ სიგრძისა და 150 მ სიგანისაა. მთავარი სექცია შემოზღუდულია დაახლოებით 8 მ სიმაღლის კედლით, ხოლო დანაყოფები გარშემორტყმულია მავთულხლართებითა და ელექტროფიკირებული ღობით. 2005 წელს ბანაკში დაახლოებით 2 000 პატიმარი იმყოფებოდა; უმეტესობა არაპოლიტიკურ დანაშაულებში იყო ბრალდებული, თუმცა ხშირი იყო შემთხვევა, როდესაც ადამიანები სასოწარკვეთილ ქმედებებისთვის — მაგალითად, საკვების ქურდობისთვის — ხანგრძლივ სასჯელს იხდიდნენ. მათ იცავდა დაახლოებით 300 შეიარაღებული მცველი, რომლებიც ავტომატური ცეცხლსასროლი იარაღით იყვნენ აღჭურვილნი. რადგან ჩინეთიდან დეპორტირებული მრავალი დეზერტირი იქნა დაპატიმრებული და ჩონგორის ბანაკში გადაყვანილი.

თეორიულად, პატიმრები უნდა გათავისუფლდნენ მას შემდეგ, რაც „შრომის გზით გადამზრდელ“ პროცესს გაივლიან და სრულად მოიხდიან სასჯელს. პრაქტიკაში, სასჯელები ძალიან ხანგრძლივია, ბანაკის საცხოვრებელი პირობები კი უკიდურესად მძიმე, რის გამოც ბევრი პატიმარი ვერ აღწევს გათავისუფლებას და იკვდება ჯერ კიდევ სასჯელის მოხდის პერიოდში. ერთ-ერთი ყოფილი პატიმრის თქმით, მისი რვათვიანი პატიმრობის განმავლობაში ბანაკში დაახლოებით 800 ადამიანი დაიღუპა იძულებითი მძიმე შრომისა და საკვების კატასტროფულად მცირე ნორმების გამო, რომლებიც მინიმალურ მოთხოვნილებებსაც ვერ აკმაყოფილებდა.

დანიშნულება
ჩონგორის ბანაკის მთავარი დანიშნულებაა „ჩვეულებრივი“ ან პოლიტიკური დანაშაულებისთვის დასჯილი პირების იზოლაცია და მათი იძულებითი „გადამზრდელ“ შრომაში ჩაბმა, მათ შორის ისეთ ბრალდებებზე, როგორიცაა არალეგალური საზღვრის გადაკვეთა.

ადამიანის უფლებების მდგომარეობა
ჩონგორის საკონცენტრაციო ბანაკში პატიმრები ცხოვრობენ გადაჭედილ, არასანიტარულ და მწერებით სავსე საცხოვრებელ ოთახებში, გათბობის სისტემის გარეშე; დაახლოებით 1 000 პატიმარზე მხოლოდ ერთი საპირფარეშო და ერთი სარეცხი ოთახი მოდის. არასაკმარისი ჰიგიენური პირობების გამო 2003 წლის ზაფხულში, ლი ჯუნ ჰას ცნობით, დაახლოებით 190 პატიმარი ინფექციური დაავადებით გარდაიცვალა. 70 პატიმარი იმავე ოთახში წვება, რომელიც მხოლოდ 20 ადამიანისათვის არის განკუთვნილი; ისინი იძინებენ იატაკზე, ბალიშებისა და საბნების გარეშე.

პატიმრები დღეში სამჯერ იღებენ მხოლოდ 140 გრამამდე ბრინჯს, მიუხედავად იმისა, რომ იძულებულნი არიან შეასრულონ მძიმე სამუშაოები, მაგალითად, ტყის ჭრა მძიმე რკინის ჯაჭვების გამოყენებით. მძიმე პირობებისა და პრიმიტიული სამუშაო საშუალებების გამო, პატიმრები ხშირად იღუპებიან ან იღებენ მძიმე დაზიანებებს სამუშაო უბნებზე. ერთ ყოფილ პატიმარს დანახული აქვს, რომ ავეჯის ქარხანაში ძველი, გაუმართავი დანადგარებისა და მუდმივი ძილის დეპრივაციის (ხშირად მხოლოდ ხუთ საათამდე ძილი) გამო უბედური შემთხვევები თითქმის ყოველ რამდენიმე დღეში ერთხელ ხდებოდა. სამუშაო დღის დასრულების შემდეგ და საჭმლის მიღებამდე პატიმრები თითქმის ყოველდღიურად ე.წ. „თვითკრიტიკის სესიებში“ მონაწილეობენ, შიმშილის უკიდურესი ხარისხის გამო, პატიმრები ზოგჯერ ჭამენ ბალახს, აგრეთვე სიმინდს, რომელიც ხარების განავალთანაა შერეული. ლი ჯუნ ჰას შეფასებით, თვეში დაახლოებით 30–40 პატიმარი იღუპებოდა შიმშილით, სამუშაო შემთხვევებით ან წამების შედეგად; მათი ცხედრები მთის ფერდობზე, ღია კოცონებზე იწვებოდა.

პატიმრები რეგულარულად ხდებიან ცემის, წამებისა და არაადამიანური მოპყრობის მსხვერპლი, რომლებიც მცველების ახირებასა და თვითნებურ გადაწყვეტილებებზეა დამოკიდებული. წესების დარღვევის შემთხვევაში პატიმარს ხშირად ათავსებენ მარტო საკანში, რომელიც მხოლოდ ფართობისაა და სადაც მას უამრავი დღის ან კვირის განმავლობაში ფეხის სრულად გაშლაც არ შეუძლია. დამატებითი დასჯის სახით მას აძლევენ მხოლოდ ჩვეულებრივი სურსათის ნორმისა. წელიწადში რამდენჯერმე, წარუმატებელი გაქცევის მცდელობებისთვის, ხორციელდებოდა შეჯამებული სიკვდილით დასჯები.

კვონ ჰიო-ჯინმა შექმნა ილუსტრაციების სერია, სადაც ასახულია მის მიერ დანახული წამების სხვადასხვა ფორმა, მაგალითად „მტრედის წამება“, „კრანის წამება“, „თვითმფრინავის პოზა“ და „მუხლის სახსრების წამება“. სხვა ადამიანის უფლებათა დარღვევები და იძულებითი შრომის სცენები ასევე ასახულია მის მიერ ჩრდილოეთ კორეის ბანაკებზე გამართული გამოფენისთვის შექმნილ ნახატებში. გავრცელებული ცნობებით, ბანაკის ადმინისტრაცია ხანდახან ახორციელებს პატიმართა საჯარო სიკვდილით დასჯას სათანადო სამართლებრივი პროცედურებისა და სასამართლო განხილვის გარეშე.

საერთაშორისო შეფასებები და იურიდიული ანალიზი
ჩონგორის გადამზრდელი ბანაკი ხშირად იკვეთება როგორც ადამიანის უფლებათა მდგომარეობის შესახებ მომზადებულ ანგარიშებში, ასევე საერთაშორისო სამართლის სპეციალისტების კვლევებში, რომლებიც ჩრდილოეთ კორეის სასჯელაღსრულებით სისტემას სწავლობენ. „კიო-ჰვა-სო“ ტიპის ბანაკები, რომელთაგან ერთ-ერთია ჩონგორი, ფორმალურად განიხილება როგორც „გადამზრდელი“ ან „გასწორებითი“ დაწესებულებები, სადაც პატიმრებმა შრომით უნდა „გამოსწორდნენ“ და შემდეგ დაბრუნდნენ საზოგადოებაში. კომისიის თქმით, ასეთი პირობები — განსაკუთრებით მაშინ, როცა ისინი მიზანმიმართულად და სისტემურად გამოიყენება — შეიძლება შეფასდეს ადამიანის უფლებათა უხეში, ფართომასშტაბიანი და გამეორებადი დარღვევების კომპლექსად, რომლებიც გარკვეულ შემთხვევებში კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულების ნიშნებს ატარებს.

სხვა კვლევები ფოკუსირდება ეკონომიკურ და იდეოლოგიურ განზომილებებზე. ადამიანის უფლებათა არასამთავრობო ორგანიზაციები მიუთითებენ, რომ ჩონგორის მსგავს ბანაკებში პატიმრების იძულებითი შრომა პირდაპირ უკავშირდება ადგილობრივ სამრეწველო ობიექტებს — მაღაროებს, ხე-ტყის დამუშავებას, საწარმოო საწარმოებსა და სოფლის მეურნეობას — რითაც ბანაკი გადაიქცევა იაფი და კონტროლირებადი სამუშაო ძალის წყაროდ. ამავე დროს, იდეოლოგიური „გადამზრდელობა“ გულისხმობს, რომ პატიმრები რეგულარულად იღებენ მონაწილეობას თვითკრიტიკის სესიებში, იძულებითი იდეოლოგიური ლექციების მოსმენაში და ხელისუფლებისადმი ლოიალობის დემონსტრირების სხვა ფორმებში, რის გამოც ბანაკი ერთდროულად რეპრესიული და პროპაგანდისტული ინსტრუმენტია.

საერთაშორისო სამართლის ექსპერტთა ნაწილის შეფასებით, ჩონგორის მსგავსი დაწესებულებები, სადაც იძულებითი შრომა, წამება, შიმშილი, სამედიცინო დახმარების სისტემური უქონლობა და თვითნებური სიკვდილით დასჯა ყოველდღიური პრაქტიკის ნაწილია, შეიძლება გახდეს საგანი საერთაშორისო სისხლის სამართლის ორგანოებისთვის. მათი თქმით, თუ დადასტურდება, რომ პასუხისმგებელი პირები მიზანმიმართულად და სისტემატურად იყენებენ ასეთ პრაქტიკას კონკრეტული სოციალური ჯგუფების დასასჯელად ან შესაშინებლად, ეს შეიძლება აღიქმებოდეს როგორც კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულების — მათ შორის იძულებითი უჩინარობის, წამებისა და მკვლელობის — ერთობლიობა. ამგვარი შეფასებები კიდევ უფრო ამძაფრებს მოწოდებებს, რომ ჩრდილოეთ კორეის ბანაკების საკითხი მაღალ საერთაშორისო დონეზე — გაეროს ორგანოებსა და სხვა გლობალურ ინსტიტუტებში — გაგრძელებული განხილვის საგნად დარჩეს.

პატიმრები (მოწმობები)
ლი ჯუნ ჰა (დაახლოებით 2000–2005 წლებში ჩონგორში) — დასჯილ იქნა იმის გამო, რომ შემთხვევით მოკლა საკუთარი ბიძა.
კვონ ჰიო-ჯინი (დაახლოებით 2001–2008 წლებში ჩონგორში) — დაიჭირეს იმიტომ, რომ დეზერტირების დახმარებას ცდილობდა ჩინეთში გადასვლაში. ის კერამიკის, ხატვისა და კალიგრაფიის ხელოვანი იყო და ჩონგორის ბანაკში განცდილი გამოცდილების ამსახველი ნახატები შექმნა.