iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
წმიდა მრევლის ქალთა საკათედრო ტაძარი

წმიდა მრევლის ქალთა საკათედრო ტაძარი — რუსული მართლმადიდებლური ეკლესიის ტაძარი. მდებარეობს აზერბაიჯანში, ბაქოში. ტაძარი ნაკურთხია წმინდა მრევლის ქალთა საკათედრო ტაძრათ — ქალების, რომლებიც პირველნი მივიდნენ შაბათს დილით აღდგენილი იესო ქრისტეს კუბოსთან, სხვადასხვა სახის არომატული სუნელებითა და მირონით მისი სხეულის სარიტუალო განბანისათვის.

აღმართულია 1909 წელს არქიტექტორ ფ. ვერჟბიცკის ტიპური პროექტის მიხედვით. ამ ტაძრის მშენებლობისათვის თანხები გაიღო სამხედრო სამინისტრომ.

დღესდღეობით ტაძარი შედის მოსკოვის საპატრიარქოს ბაქოს — აზერბაიჯანულ ეპარქიაში.

ტაძარი აღიმართა სამხედრო ტაძრების ტიპური პროექტის მიხედვით, რომელიც დამტკიცებული იყო 1901 წელს სამშენებლო კომისიის მიერ (არქიტექტორი ფიოდორ ვერჟბიცკი). სულ 1917 წლისათვის აშენებული იქნა 64 ასეთი ტიპის ტაძარი. მოცემული ტაძარი არის ბაქოში განლაგებული 206-ე საქვეითო სალიანის პოლკის სამლოცველო (1910 წლამდე მას ეწოდებოდა 262-ე საქვეითო). ტაძარს საფუძველი ჩაეყარა 1908 წლის 6 მაისს. იგი მთლიანად აშენებულია სამხედრო სამინისტროს სახსრებით. ტაძრის მშენებლობა დამთავრდა 1909 წლის 6 დეკემბერს. იმავე დღეს იგი აკურთხეს. ახალი ტაძრის მშენებლობამდე პოლკი იყენებდა სამლოცველოდ მიხაილო — არქანგელის ეკლესიას, რომელიც განლაგებულია ბაქოს ცენტრში. 1890 წლიდან ამ პოლკის სასულიერო მოძღვარი იყო იოანე ლიაძე (1914 წლის მონაცემებით).

საბჭოთა კავშირის დროს ტაძარი დაიხურა 1920 წელს. მასში ჯერ საწყობი იყო გახსნილი, ხოლო მოგვიანებით სპორტული დარბაზი. 1990 წლის იანვრის მოვლენების დროს ტაძრის სამრეკლოს მოხდა ორი ჭურვი, რის გამოც სამრეკლო ნაწილობრივ ჩაჯდა, იატაკი ჩავარდა, სახურავი კი ჩაინგრა. 1991 წელს ნახევრად დანგრეული ტაძარი გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებლურ ეკლესიას.

სარემონტო-სარეაბილიტაციო სამუშაოების შემდეგ, 2003 წლის 24 მარტს მოხდა განახლებული ტაძრის გახსნა, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ჰეიდარ ალიევმა.
სათარ ბაჰლულზადეს სახლ-მუზეუმი

სათარ ბაჰლულზადეს სახლ-მუზეუმი — სახლ-მუზეუმი, რომელშიც ცხოვრობდა და ეწეოდა თავის შემოქმედებას აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი სათარ ბაჰლულზადე. განლაგებულია სურახანების რაიონის ამირჯანის დასახლებაში. მუზეუმის გახსნა მოხდა 2014 წლის 22 მაისს.

შექმნის ისტორია
სათარ ბაჰლულზადეს გარდაცვალების შემდგომ დადგა საკითხი მისი სახლ-მუზეუმის შექმნის თაობაზე. მაშინ ამირჯანის დასახლებაში არსებული მეჩეთის შენობიდან, რომელიც აშენებული იქნა ნავთობმრეწველის მურთუზ მუხტაროვის მიერ, გამოსახლებული იქნა საქსოვი ფაბრიკა, რომელსაც გამოუყეს სხვა შენობა, ხოლო მეჩეთში შეიქმნა მუზეუმი, რომელშიც გამოფენილი იქნა მხატვრის ნამუშევრები. მალე, ამ შენობაში კვლავ დაიწყო ფუნქციონირება მეჩეთმა. ნახატები კი გადატანილი იქნა სათარ ბაჰლულზადეს სახლში. ეს სახლი, რომელიც განლაგებული იყო მამამისის სახლის გვერდით, თვითონ მხატვრის მიერ იქნა აშენებული თავისი ჰონორარებით; ამ სახლში თვითონ ცხოვრობდა გარდაცვალებამდე..

გახსნა
2014 წლის 22 მაისს ამ შენობაში კაპიტალური შეკეთების შემდგომ გაიხსნა მხატვრის სახლ-მუზეუმი. მუზეუმი შეიქმნა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის 1994 წლის განკარგულების საფუძველზე..
მარიამ ღვთისმშობლის ეკლესია (ბაქო)

მარიამ ღვთისმშობლის ეკლესია (') — კათოლიკური ტაძარი ბაქოში და ერთადერთი მოქმედი კათოლიკური ტაძარი აზერბაიჯანში. ბაქოს კათოლიკური სამრევლო იმყოფება აზერბაიჯანის სამოციქულო პრეფექტურის მფარველობის ქვეშ.

ბაქოს კათოლიკური სამრევლო დაარსდა 1882 წელს. ამის შემდეგ კათოლიკეთა ჯგუფის მიერ აშენდა ტაძრის მცირე ზომის სამრეკლო, ხოლო 1894 წელს მათ მიიღეს ტაძრის აშენების ნებართვა.

1909 წელს დაიწყო ტაძრის სამშენებლო სამუშაოები და დასრულდა 1912 წლისთვის. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ხელისუფლებამ აქტიურად განახორციელა ბაქოს კათოლიკე მოსახლეობის მიმართ რეპრესიები, რასაც შედეგად 1938 წელს ტაძრის სრული დანგრევა მოჰყვა.

ახალი ტაძარი
1997 წელს აღდგა ადგილობრივი კათოლიკური სამრევლო. 2000 წლის 16 ოქტომბერს წმინდა საყდრის მიერ ბაქოში დაარსდა პირველადი კათოლიკური სტრუქტურა მისია , რომლის ხელმძღვანელობაც იტვირთეს სალეზიანთა კონგრეგაციის ბერებმა. 2002 წელს კათოლიკურმა სამრევლომ მიიღო მიწის ნაკვეთი ტაძრის ასაშენებლად.

მშენებლობა დასრულდა 2006 წელს. ტაძარი აშენდა იტალიელი არქიტექტორის პაოლო რუჯეროს პროექტის მიხედვით, ნეოგოტიკური არქიტექტურისთვის დამახასიათებელი სტილისტური ელემენტების გამოყენებით. ღვთისმშობლის ქანდაკება დამზადებულია აზერბაიჯანელი მოქანდაკის, ჰუსეინ ახვერდიევის, მიერ, ხოლო ვიტრაჟები დაამზადა მხატვარმა ზოჰრაბ მუტალიბოვმა.

2007 წლის 29 აპრილს შედგა ტაძრის კურთხევის ცერემონიალი, რომელსაც ესწრებოდა რომის პაპის ნუნცია კლაუდიო გუჯეროტი.
შეჰიდთა ხეივანი

შეჰიდთა ხეივანი ( 1990 წლამდე — კიროვის სახელობის პარკი / მთიანი ბაღი; ) — საძმო სასაფლაო ბაქოში, სადაც დაკრძალულნი არიან „შეჰიდები“ — ძირითადად „შავი იანვრის“ (126) მსხვერპლები და ყარაბაღის ომში დაღუპული აზერბაიჯანლები. ხეივანში, ასევე არსებობენ ამოუცნობი მებრძოლების სასაფლაოებიც.

ადრე შეჰიდთა ხეივანის ადგილას განლაგებული იყო ძველი მუსულმანური სასაფლაო, რომელშიც დაკრძალულნი იყვნენ 1918 წლის მარტის მოვლენებში დაღუპული ხალხი. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ 1935 წელს სასაფლაო განადგურდა, დაკრძალულების ნეშთები გატანილი იქნა და აქ კიროვის სახელობის პარკი იქნა.

1990 წლის მოვლენები
1990 წლის იანვარში მთიან პარკში „აზადლიგის“ ( — „თავისუფლების მოედანი“, ყოფილი „ლენინის მოედანი“) მოედნიდან გადმოსვენებულნი იყვნენ გარდაცვლილების ცხედრები, რომლებიც მოკლულნი იყვნენ 1990 წლის 19-20 იანვრის გამთენიისას. 20-21 იანვარს პარკში გათხრილი იყო 120 საფლავი. დაკრძალვა გრძელდებოდა რამდენიმე საათის განმავლობაში. 22 იანვარს დაკრძალულ იქნა კიდევ დამატებით 50 ადამიანი. სამი მათგანი იყო 1918 წლის მარტის თვის ხოცვა-ჟლეტის დროს მოკლული. მათი ცხედრები აღმოაჩინეს საფლავების გათხრის დროს. საფლავებზეც და მათ გარშემოც მოფენილი იყო წითელი მიხაკები, რომლებიც გადაიქცნენ აზერბაიჯანში სამგლოვიარო ხვავილებად.

2000 წლის 17 იანვარს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ჰეიდარ ალიევმა გამოსცა განკარგულება „საპატიო წოდების დაარსების შესახებ „20 იანვრის შეჰიდი“, რომელშიც მოყვანილია ამ დღეს მოკლულებისა და უგზო-უკვლოდ დაკარგულთა სრული ჩამონათვალი.

შეჰიდთა ხეივანი — ბაქოს ერთ-ერთი ადგილია, რომელსაც, როგორც წესი, საპატიო წევრები ინასხულებენ.
Lick It Up

— ამერიკული მძიმე როკ-ჯგუფ -ის მეთერთმეტე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 1983 წლის 18 სექტემბერს. გამოსვლის დღეს ჯგუფის წევრები საჯაროდ პირველად გამოჩნდნენ -ზე გრიმის გარეშე. ჯგუფი გარეკანზეც ასეთი სახით არის წარმოდგენილი, თუმცა ალბომის იაპონურ გამოცემაში გამოყენებულია გრიმიანი პერსონალის საკონცერტო ფოტოსურათები.

სიმღერების სია
სერტიფიცირებები
მაცხოვრის ეკლესია (ბაქო)

მაცხოვრის ეკლესია , ასევე ცნობილი, როგორც ლუთერანული კირხა (აზერ. ; გერ. - ) — ლუთერანულ-ევანგელიური ეკლესია აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. მდებარეობს „28 მაისის ქუჩა“-ზე.

ისტორია
მშენებლობის ნაკვეთი, რომელიც შეადგენს 1400 კვადრატულ საჟენს (6373 კვადრატულ მეტრს) გადაცემული იქნა ქალაქ დუმის მიერ 1885 წლის 30 იანვარს. ეკლესიის პროექტი შექმნა არქიტექტორმა ადოლფ ეიჰლერმა ნეოგოთურ სტილში. არსებობს აზრი, რომ არქიტექტორი შთააგონა მარბურგის წმინდა ელიზავეტის ეკლესიამ. 1896 წლის 21 მარტს მოხდა საძირკვლის ჩაყრა. ცერემონიას ესწრებოდნენ გუბერნატორი ლილეევი და ქალაქის თავი ირტეცკი. ცერემონიას ასევე ესწრებოდა ემანუელ ნობელი, მისი დედინაცვალი და ლიუდვიგ ნობელის მეორე მეუღლე. 1898 წლის 24 ივნისს შენობის შპილზე წამოცმული იქნა ცამეტფუდიანი (213 კილოგრამი) მოოქროვილი ჯვარი. 1899 წლის დასაწყისში დაყენებულ იქნა ზარი და ორღანი. 1899 წლის 14 მარტს გახსნის ცერემონიას ესწრებოდა ათას კაცზე მეტი. 1900 წლის 23 აპრილს შედგა პირველი ორღანული კონცერტი, რომელზეც შესრულებულ იქნა იოჰან სებასტიან ბახის ნაწარმოებები.

აზერბაიჯანის კომპარტიის „ცეკა“-ს ყოფილი პირველი მდივნის სერგეი კიროვის მკვლელობის შემდეგ, 1934 წელს საბჭოთა მოქანდაკემ პინხოს საბსაიმ მიიღო დაკვეთა კიროვის ძეგლის შექმნაზე ბაქოში. სამუშაოდ მას დასჭირდა მაღალი ჭერის მქონე შენობა ძეგლისა და კვარცხლბეკის დასადგამად. საბსაიმ მოითხოვა კირხის შენობა სახელოსნოდ. იმის მიუხედავად, რომ ამ დროს იქნა მიღებული გადაწყვეტილება კირხის დანგრევაზე, საბსაის თანხმობა განუცხადეს..
ბაქოს ლუთერანული თემი მოქმედებდა 1936 წლამდე, სანამ არ გაუქმდა საბჭოთა კავშირის მიერ. 1937 წლის 1 ნოემბერს პასტორ პაულ ჰამბერგი და მისი შვიდკაციანი ოჯახი დახვრიტეს.

დღესდღეობით კირხის შენობაში განლაგებულია აზერბაიჯანის კულტურის სამინისტროს საკონცერტო დარბაზი. 1996 წლის 1 დეკემბერს აქ შედგა ნობელის ოჯახის ხსოვნის საღამო.
ჰეიდარ ალიევის ძეგლი

ჰეიდარ ალიევის ძეგლი — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მესამე პრეზიდენტ ჰეიდარ ალიევის ძეგლი. აღმართულია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დედაქალაქში, ქალაქ ბაქოში. ძეგლის ავტორები არიან რუსი მოქანდაკეები სალავატ შერბაკოვი და მიხაილ ნოგინი. არქიტექტურული კომპლექსის გახსნა, რომელიც ასევე მოიცავს ჰეიდარ ალიევის ძეგლსაც, შედგა 2005 წლის 10 მაისს, ჰეიდარ ალიევის დაბადებიდან 82 წლის აღსანიშნავად, ჰეიდარ ალიევის სახელობის სასახლის მოპირდაპირედ ჰეიდარ ალიევის სახელობის ბაღში. გახსნის ცერემონიას ესწრებოდნენ აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი, სამინისტროებისა და დეპარტამენტების წარმომადგენლები, პარლამენტის დეპუტატები, საზოგადო მოღვაწეები, ასევე აზერბაიჯანში აკრედიტებული დიპლომატიური კორპუსების წარმომადგენლები.

შექმნის ისტორია
კომპლექსის შექმნაზე მუშაობდნენ რუსეთის არქიტექტორთა და სკულპტორთა ჯგუფი მთავარი არქიტექტორის იგორ ვოსკრესენსკის ხელმძღვანელობით. ვოსკრესენსკიმ თავის ინტერვიუში „ნოვოსტებში“ განაცხადა:

„ ჰეიდარ ალიევი — უბრალოდ ადამიანი არ არის, არამედ ადამიანი, რომელმაც შექმნა აზერბაიჯანული სახელმწიფო თავისი მხრებით. ამის გათვალისწინებით დიდი პასუხისმგებლობა იყო ატმოსფეროს შექმნა, კომპლექსის ხასიათში ამ ადამიანის თვისებების გადმოცემა“.
ალექსანდრე პუშკინის ძეგლი (ბაქო)

ალექსანდრე პუშკინის ძეგლი — რუსი პოეტის ალექსანდრე პუშკინის ძეგლი აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. მდებარეობს მისივე სახელობის ბაღში პუშკინისა და უზეირ ჰაჯიბეკოვის ქუჩების კვეთაზე. პუშკინის ბრინჯაოს ძეგლის ავტორია სკულპტორი, რუსეთის სამხატვრო აკადემიის აკადემიკოსი იური ორეხოვი. ეს ძეგლი ორეხოვის უკანასკნელ ნამუშევარს წარმოადგენს.

ძეგლი გაიხსნა 2001 წლის 12 ოქტომბერს. ცერემონიას ესწრებოდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი ჰეიდარ ალიევი, ქალაქის მერი ჰაჯიბალა აბუთალიბოვი და რუსეთის ფედერაციის ელჩი აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში ნიკოლაი რიაბოვი. ძეგლი წარმოადგენს რუსეთის ფედერაციის საჩუქარს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის 10 წლისთავის აღსანიშნავად, რომელიც აღნიშნულ იქნა 2001 წლის 18 ოქტომბერს.

ყოველწლიურად პოეტის დაბადების დღეს ძეგლთან ტარდება სხვადასხვა სახის ღონისძიებები, რომლებიც ეძღვნება პოეტის ხსოვნას. მათში იღებენ მონაწილეობას ოფიციალური პირები, ინტელიგენციის წარმომადგენლები, ასევე დედაქალაქის მაცხოვრებლები.
სეიდ იაჰია ბაკუვის მავზოლეუმი

სეიდ იაჰია ბაკუვის მავზოლეუმი (აზერ. ) — ბაქოში საუკუნის მეორე ნახევარში აშენებული მავზოლეუმი. განლაგებულია შირვანშაჰთა საშუალო სასახლის კომპლექსის ცენტრში. ხალხში ცნობილია როგორც „დერვიშის“ მავზოლეუმი. მას უწოდებენ ასე იმის გამო, რომ აქ დაკრძალულია ფილოსოფოსი, მოაზროვნე და კარის ასტროლოგი სეიდ იაჰია ბაკუვი.

მავზოლეუმი მომცრო ზომისაა. მას გააჩნია რვაკუთხა პრისმისებური ფორმის ქვის გუმბათი. ეს ფორმა არ არის დამახასიათებელი არც ბაქოსთვის და არც აბშერონისათვის. ასეთი ფორმები გვხვდება ბაქოს გარეთ, ძირითადად შემახას რაიონში. მავზოლეუმი დაყოფილია ორ ნაწილად: მიწისზედა და მიწისქვეშა. მავზოლეუმის ზედა ნაწილი განკუთვნილია სარიტუალო პროცედურებისათვის, ქვედა ნაწილში კი არის განლაგებული აკლდამა. სამხრეთ, აღმოსავლეთ და დასავლეთ მხარეებში მას გააჩნია სამი შებექეს სტილის ფანჯარა-გისოსები. აკლდამაში ასევე არის ერთი ასეთივე ფანჯარა. მთლიანად მავზოლეუმი მოპირკეთებულია რიგი ქვებისგან. გუმბათზე შენარჩუნებულია მოპირკეთებული და მოხატული ორნამენტები. მავზოლეუმის სამშენებლო ხსნარში შერეული იყო შალის ძაფები, რამაც განაპირობა მისი მდგრადობა. ბათქაშში არის ამონაღებები (3 მილიმეტრის სისქის) , რომელნიც შემდგომ ამოვსებულნი არიან ფერადი მასით. მავზოლეუმი მიშენებული იყო ძველ მეჩეთზე, რომელსაც ქეი-კუდაბა ეწოდებოდა. ზუსტად ამ მეჩეთში, მუშაობდა, ლოცულობდა და ასწავლიდა სეიდ იაჰია ბაკუვი. ეს მეჩეთი აშენებული იქნა შირვანშაჰ ქეი-კუდაბას მმართველობის დროს საუკუნეში და ამიტომაც ეწოდა მისი სახელი. 1918 წელს მეჩეთი დაიწვა. დღესდღეობით შენარჩუნდა მხოლოდ საძირკველი. სეიდ იაჰია ბაკუვის მავზოლეუმი მიეკუთვნება ჩრდილო აზერბაიჯანის მემორიალური მშენებლობების საუკეთესო ნიმუშებს.

აღწერა
ეს არის სეიდ იაჰია ბაკუვის, ცნობილი აზერბაიჯანელი სწავლულის, სარკოფაგი. იგი იყო შირვანშაჰ ხალილ-ულა -ის სამეფო კარის მეცნიერი. მავზოლეუმი ორ ნაწილად იყოფა: ზედა და მიწისქვეშა პუნქტებად. მავზოლეუმის ზედა ნაწილი რელიგიური რიტუალებისთვის გამოიყენებოდა, ხოლო სწავლულის სამარხი მდებარეობდა მავზოლეუმის ქვედა ნაწილში.

არქიტექტურა
მავზოლეუმი იყო ქვით ნაგები, ჰქონდა რვაკუთხედის ფორმა და გადახურული იყო რვაკუთხა გუმბათით. მსგავსი სტილი აფშერონის ნახევარკუნძულისა და ბაქოსთვის საკმაოდ უჩვეულო იყო. ამ ტიპის არქიტექტურულ ნიმუშებს წავაწყდებით ბაქოს გარე მიდამოებში — ძირითადად შემახის მახლობლად.

რესტავრაცია
2003 წლის ივნისიდან ამავე წლის ოქტომბრამდე იუნესკოს ჩარევით მიმდინარეობდა სარესტავრაციო სამუშაოები. შიდა და გარე საფარი ქვით დაიფარა, დამონტაჟდა ახალი, ხის კარი, აღადგინეს ორნამენტებიც. საფლავის ქვედა სართულზე, სადაც ბაკუვის სამარხი იყო განთავსებული, სარკოფაგი მოპირკეთდა.
ვანო ქიქოძე

ვანო ტიტეს ძე ქიქოძე (დ. 1905 — გ. 30 ივნისი, 1988, მიუნხენი, გადმოასვენეს საქართველოში 1990 წლის 16 იანვარს) — გერმანიაში მოღვაწე ქართველი ფოტოგრაფი, კოლექციონერი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ექიმ ტიტე ქიქოძესა და ნინო ბარათაშვილის ოჯახში. სწავლობდა თბილისის ვაჟთა გიმნაზიაში, ხოლო 1924 წელს თავის და-ძმასთან, ეკატერინესა და გიორგისთან ერთად გაემგზავრა გერმანიაში უმაღლესი განათლების მისაღებად. იგი ბერლინის ტექნიკური უნივერსიტეტის ელექტრონიკის ფაკულტეტზე ჩაირიცხა.

საქართველოში დაბრუნებული ვანო ქიქოძის ძმა — გიორგი ოთხჯერ დაიჭირეს, როგორც ევროპაში განათლება მიღებული არასაიმედო პიროვნება და ჯაშუში.

ვანო ქიქოძე თავის დასთან ერთად გერმანიაში დარჩა. იმოგზაურა მაშინდელ თურქეთის ტერიტორიაზე და სლაიდებზე აღბეჭდა ქართული კულტურის ძეგლები, რომლებიც თავისის სიკვდილის შემდეგ მის საკუთრებაში დაცულ ქართული იარაღის მდიდარ კოლექციასთან ერთად უსახსოვრა საქართველოს. ამის შესახებ მოთხრობილია რეზო თაბუკაშვილის ფილმში „მიუნხენიდან საქართველოში“.

ვანო ქიქოძე საქართველოში მხოლოდ ერთხელ, 1979 წელს ჩამოვიდა. მოინახულა მშობლიური სოფელი, ნათესავები, ყველაფერი ფირზე გადაიღო და თან წაიღო.

1988 წლის 30 ივნისს ვანო ქიქოძე გარდაიცვალა. წელიწადნახევრის შემდეგ მისი ანდერძის თანახმად მისი ნეშტი საქართველოს მიწას მიაბარეს, იქ სადაც მისი დიდი წინაპრები ზაალ ბარათაშვილი (დედის პაპა) და გაბრიელ ეპისკოპოსი (პაპის ძმა) განისვენებდნენ. დასაფლავებულია ვაკის სასაფლაოზე თავისი ძმის გიორგი ქიქოძის გვერდით.
ამირან გაგუა

ამირან თევდორეს ძე გაგუა (დ. 27 დეკემბერი, 1930, სოხუმი — გ. 9 მაისი, 2006) — ქართველი მომღერალი (ლირიკული ტენორი). საქართველოს სახალხო არტისტი (1989). საქართველოს ღირსების ორდენის კავალერი {2000).

ბიოგრაფია
1951 წელს დაამთავრა სოხუმის მუსიკალური სასწავლებელი (ვოკალის კლასი, ხელმძღვანელი ნ. ბოკუჩავა), 1956 წელს — თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელმწიფო კონსერვატორია (დ. ანდღულაძის კლასი), სტუდენტობის წლებში აქტიურად მონაწილეობდა კონსერვატორიის საოპერო სტუდიის წარმოდგენებში. შეასრულა ახალგაზრდა ბოშას პარტიას, რახმანინოვის ოპერა „ალეკოში“, ლენსკის პარტია პ. ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინში“ და სხვა. 1956 წელს კონსერვატორიის დამთავრებისთანავე ჩაირიცხა თბილისის ზ. ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დასში. ხანგრძლივი მოღვაწეობის მანძილზე შესრულებული აქვს ლირიკული ტენორის თითქმის ყველა წამყვანი პარტია, რომელთაგან განსაკუთრებით გამოირჩევა კოტე (ვ. დილიძის „ქეთო და კოტე“), ბარონი როზენი (ა. ბუკიას „არსენა“), პუშკინი (დ. თორაძის „ჩრდილოეთის პატარძალი“), ჰერცოგი, ალფრედი (ჯ. ვერდის „რიგოლეტო“, „ტრავიატა“), ფაუსტი (შ. გუნოს „ფაუსტი“), რუდოლფი (ჯ. პუჩინის „ბოჰემა“), ერნესტო (გ. დონიცეტის „დონ პასკუალე“), ტამინო, დონ ოტავიო (ვ. ა. მოცარტის „ჯადოსნური ფლეიტა“, „დონ ჟუანი“), სალოსი (მ. მუსორგსკის „ბორის გოდუნოვი“) და სხვები.

ჯილდოები და აღიარება
1966 — საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
1989 — საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი
2000 — ღირსების ორდენი
გაგუა

საკუთარი სახელი გაგუა შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ამირან გაგუა — ლირიკული ტენორი
გრიგოლ გაგუა — ფეხბურთელი
დავით გაგუა — მეან-გინეკოლოგი
ვლადიმერ გაგუა — პედაგოგი
ილარიონ გაგუა — საბჭოთა გენერალ-მაიორი
კონსტანტინე გაგუა — პედაგოგი, მეთოდისტი
ლადო გაგუა — პედაგოგი, პუბლიცისტი
ოთარ გაგუა — სპორტული ჟურნალისტი
რეზო გაგუა — ონკოქირურგი
ხუტა გაგუა — პოეტი
ვლადიმერ გაგუა

ვლადიმერ ვლადიმერის ძე გაგუა (დ. 1 მარტი, 1927, სოფელი კოტიანეთი, სენაკის რაიონი — გ. 1982) — ქართველი პედაგოგი. პედაგოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1971), პროფესორი (1975), პედაგოგიურ მეცნიერებათა ნამდვილი წევრი (1995), ამავე აკადემიის ვიცე პრეზიდენტი. საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1985).

ბიოგრაფია
1951 წელს დაამთავრა თბილისის ფილოსოფიის ფაკულტეტი ფსიქოლოფიური განხრით. 1951–1954 წლებში მუშაობდა თბილისის ქალტა 35-ე საშუალო სკოლაში ფსიქოლოგიისა და ლოგიკის მასწავლებლად. 1954 წლიდან ი. გოგებაშვილის სახელობის პედაგოგიურ მეცნიერებათა სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ასპირანტია, 1957–1959 წლებში — ჟურნალი „სკოლა და ცხოვრების“ პედაგოგიური განყოფილების გამგე. 1959 წლიდან მუშაობდა თბილისის სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტტში პედაგოგიური კათედრის დოცენტად, პროფესორად, კათედრის გამგედ, 1988–1991 წლებში — ინსტიტუტის რექტორად. 1993 წლიდან ხელმძღვანელობდა ამავე ინსტიტუტის დიდაქტიკის ლაბორატორიას. დაჯილდოებულია ი. გოგებაშვილის მედლით (1990).
კონსტანტინე გაგუა

კონსტანტინე რომანოზის ძე გაგუა (დ. 12 აგვისტო, 1885, სოფელი ტალერი, ახლანდელი მარტვილის მუნიციპალიტეტი — გ. 28 აგვისტო, 1947, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, მეთოდისტი.

ბიოგრაფია
1906 წელს დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია, ხოლო 1911 წელს ყაზანის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი. მუშაობდა ხაშურის, ქუთაისის, ბათუმის კლასიკურ გიმნაზიებში, თბილისის რეალურ სასწავლებელში ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად; თბილისის მასწავლებელთა დახელოვნების ინსტიტუტის ქართული ენისა და ლიტერატურის კაბინეტის გამგედ. მას ეკუთვნის შემდეგი სტატიები: „მსოფლიო ლიტერატურის ნიმუშები“, კრებული „შოთა რუსთაველი სკოლაში“, „ქართული ლიტერატურის ქრესტომათა“ და სხვ.
ვახტანგ აბრამიშვილი

ვახტანგ გრიგოლის ძე აბრამიშვილი (დ. 1 სექტემბერი, 1928, ბორჯომი — გ. 21 იანვარი, 1992, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი. საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (1978).

ბიოგრაფია
1951 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემიის, ხოლო 1956 წელს მოსკოვის არქიტექტურის ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტები.

პროფესიული საქმიანობა დაიწყო საპროექტო ინსტიტუტ „თბილქალაქპროექტის“ არქიტექტორად და დაწინაურდა სახელოსნოს ხელმძღვანელად. 1963-1972 წლებში იყო თბილისის ზონალური სამეცნიერო-კვლევითი, ტიპური და ექსპერიმენტული პროექტების ინსტიტუტში („თბილზნიიეპი“) იყო სახელოსნოს უფროსი. 1972 წლიდან 1988 წლამდე „თბილქალაქპროექტში“ არქიტექტურულ საამქროს ხელმძღვანელი. მისი პროექტებით თბილისში დაგეგმარდა ვაკის პარკში ღია კინოთეატრი, მთავარი შესასვლელი, აშენდა საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციის შენობა (ყოფილი საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტისა), პოლიტგანათლების სახლი (აღმაშენებლის პროსპექტზე), სარეაბილიტაციო ცენტრი, ოტოლარინგოლოგიური კლინიკა, საქართველოს სსრ ჯანდაცვის სამინისტროს ღუდუშაურის სახელობის კლინიკა, საბავშვო ბაღები, მუსიკალური სკოლები, ადმინისტრაციული სახლები (გლდანსა და საბურთალოზე), ორი მეტროსადგური („ვაგზლის მოედანი“ და „აკაკი წერეთლის გამზირი“), იაკობ გოგებაშვილის მემორიალი (მთაწმინდაზე), მიწისქვეშა გადასასვლელები, ასევე — პანსიონატები (ბაკურიანსა და წყნეთში), ეროვნული ბიბლიოთეკა (კიშინიოვში), 555-ადგილიანი სასტუმრო (მახაჩკალაში), ექვთიმე თაყაიშვილის სახლ-მუზეუმი (სოფ. ლიხაურში), არქიტექტორთა შემოქმედებითი სახლი (გაგრაში), საცხოვრებელი კომპლექსები გლდანის მასივსა და ვაზისუბნის დასახლებაში; სისტემატურად მონაწილეობდა გამოფენებსა და კონკურსებში; მიღებული ჰქონდა 14 პრემია: პრემიები - სასტუმრო „ინტურისტისთვის“ (სოხუმი), ხელოვნების ცენტრისთვის (პარიზში), მემორიალისთვის (ბორჯომში) და სხვა.

ჯილდოები
1957: საქართველოს ახალგაზრდობისა და სტუდენტობის ფესტივალი, ლაურეატი — გამარჯვების (ვაკის) პარკის შადრევნები (თბილისი)
1978: საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი
1985: შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია — საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის შენობა (თბილისი)
1986: საქართველოს მინისტრთა საბჭოს სახელმწიფო პრემია, „ხუთწლედის მატიანე“ — საწარმოო გაერთიანება „ისანის“ ბაგა–ბაღი (თბილისი)
იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პრემია
გონაშვილი

საკუთარი სახელი გონაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ბეჟან გონაშვილი — აგრონომ-ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
დიმიტრი გონაშვილი — პოლიტიკოსი, საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი
მაყვალა გონაშვილი — პოეტი
ნიკოლოზ გონაშვილი — ინჟინერი, პოლიტიკოსი
შალვა გონაშვილი — ბიოქიმიკოსი
ჰამლეტ გონაშვილი — მომღერალი
შალვა გონაშვილი

შალვა გიორგის ძე გონაშვილი (დ. 23 ნოემბერი, 1901, სოფ. მირზაანი, ახლანდ. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი — გ. 8 აპრილი, 1969, თბილისი) — ქართველი ბიოქიმიკოსი. ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1949), პროფესორი (1950), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1962).

ბიოგრაფია
1929 წელს დაამთავრა თსუ-ის აგრონომიული ფაკულტეტი და მუშაობა დაიწყო თბილისის ზოოტექნიკურ საცდელ სადგურში. 1930-1941 წლებში იყო მოსკოვის რძის მრეწველობის საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ასპირანტი, შემდეგ — უფროსი მეცნიერი მუშაკი. 1945-1959 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცხოველეობისა და ვეტერინარული სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ბიოქიმიის ლაბორატორიის გამგედ; 1959-1969 წლებში იყო საქართველოს ზოოტექნიკური- სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტის ბიოქიმიის განყოფილების გამგე. მისი შრომები ეხება რძის ბიოქიმიის და ფერმენტების პრობლემებს, საკვებ საშუალებათა ქიმიურ შედგენილობას და სხვა. გონაშვილი იყო სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა ფიზიოლოგიისა და ბიოქიმიის საკავშირო საკოორდინაციო საბჭოს წევრი.
გომის სპირტისა და არყის კომპანია

ს. ს. გომის სპირტისა და არყის კომპანია (სააქციო საზოგადოება) — სპირტიანი სასმელების საწარმო საქართველოში.

დაარსდა 1903 წელს სოფ. გომში (ხაშურის მუნიციპალიტეტი), ეწოდებოდა „გომის სპირტის ქარხანა“. აწარმოებდა სპირტრექტიფიკატს შაქრის ჭარხლის ბადაგისა (მელასა) და ჭაჭის ნედლი სპირტისაგან. 1994 წელს ქარხნის პრივატიზების შემდეგ, იგი ჩამოყალიბდა როგორც სააქციო საზოგადოება „რექტიფიკატი“, 2006 წლიდან კი დაერქვა „გომის სპირტისა და არყის კომპანია“. 1995-1997 წლებში ქარხანაში განხორციელდა რეკონსტრუქციისა და ტექნიკური გადაიარაღების სამუშაოები: წარმოების მართვა გადაყვანილ იქნა სრულ ავტომატურ რეჟიმში, დაინერგა თანამედროვე ტექნოლოგიური სქემა ხორბლის სპირტის წარმოებისათვის, დაიწყო არყისა და ლიქიორების სხვადასხვა სახის პროდუქციის წარმოება-ჩამოსხმა. 2006 წელს კი მოხდა საწარმოს სრული მოდერნიზაცია, დაინერგა ევროპული წარმოების უახლესი ტექნოლოგიები, კერძოდ, 6-სადგურიანი ფილტრაციის სისტემა ვერცხლის ფილტრით, 2007 წლიდან დაემატა პლატინისა და ოქროს ფილტრაციის სისტემები. კომპანიის მიერ წარმოებული პროდუქციის ძირითადი სახეობაა ხორბლის რექტიფიცირებული სპირტი „რექტიფიკატი“, რომელიც გამოიყენება სხვადასხვა სახის არყის („ლუქსი“, „ორიგინალი“, „პრემიუმი“, „ელიტა“, „კლასიკი“, „პრესტიჟი“), არომატული არყის („პიტნის“, „წიწაკის“, „ტარხუნის“, „თაფლის“, „ლიმონის“), ლიქიორის („კომშის“, „ალუბლის“) დასამზადებლად. კომპანია უშვებს აგრეთვე ჭაჭის არაყსა („ჭაჭა დაძველებული“, „ჭაჭა კაკლის“, „ჭაჭა თაფლის“, „ჭაჭა კლასიკური“) და მრავალგვარი სახეობის ლიმონათს. წარმოების ძირითადი ნედლეულია ხორბალი (როგორც ადგილობრივი, ისე შემოტანილი) და საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში მოყვანილი სოფლის მეურნეობის სხვა პროდუქტები (თაფლი, წიწაკა, ლიმონი, პიტნა, ტარხუნა, კომში). 1996 წლიდან კომპანიას 49-წლიანი იჯარით აღებული აქვს 300 ჰა მიწის ნაკვეთი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში (კახეთი), სადაც გაშენებულია ქართ. და ფრანგული ვაზის უნიკალური ჯიშები, ხოლო ლიმონათის საწარმოებლად აქვს საკუთარი კომშისა და ალუბლის ბაღები. კომპანიის მიერ წარმოებული პროდუქცია საექსპორტოა და გადის უკრაინაში, ყაზახეთში, ბელარუსში, ბალტიისპირეთის ქვეყნებში, აშშ-ში, კანადაში და სხვ. საწარმოს აქვს საკუთარი სადისტრიბუციო კომპანია „კადისი“, რომელიც ეწევა პროდუქციის რეალიზაციას. კომპანიის პროდუქციას სხვადასხვა საერთაშ. გამოფენა-კონკურსზე მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო, მ. შ. გრან-პრი (2004, თბილისი), 2 ოქროს (2000, 2003 – სანქტ-პეტერბურგი) და 2 ვერცხლის (2000, 2003 – იქვე) მედალი.
გომეწრის ხეობა

გომეწრის ხეობა — ხეობა თუშეთში, მდ. თუშეთის ალაზნის აუზში. იწყება აწუნთის ქედის აღმ. კალთიდან (ზ. დ. 2800-2900 მ ) და აღწევს სოფ. ომალოს მიდამოებამდე (ზ. დ. 1600 მ ). მოქცეულია კავკასიონის მთავარი ქედისა და მაკრატელას ქედის კალთებს შორის. გომეწრის ხეობა მაკრატელას ქედით გამოყოფილია პირიქითის ალაზნის ხეობისაგან. აგებულია იურული ფიქლებით. ჭარბობს რელიეფის ეროზიული ფორმები, რომელთა ჩაჭრის სიღრმე 1500-2700 მ-მდეა. 2600 მ-ზე მაღლა რელიეფის ეროზიულ ფორმებთან ერთად გვხვდება ძველმყინვარული ფორმები (მორენები, ცირკები, კარები). ხეობის ქვემო კალთებზე არის ფიჭვის, არყის და ცირცელის ტყეები, ზემოთ — სუბალპური და ალპური მდელოები.