iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საპინდუსისებრნი

საპინდუსისებრნი — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ხეები, ბუჩქები ან მერქნიანი (იშვიათად ბალახოვანი) ლიანები. მათი მარტივი ან ფრთისებრი ფოთლები განლაგებულია მორიგეობით. პატარა ორსქესიანი ან იშვიათად ერთსქესიანი სურნელოვანი ყვავილები შეკრებილია კენწრულ ან უბის ციმოზურ ყვავილედებად.

ოჯახი აერთიანებს 140 გვარის 1600-მდე სახეობას. გავრცელებულია აზიისა და ამერიკის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ყირიმსა და კავკასიაში (მათ შორის საქართველოშიც) კულტივირებულია მხოლოდ ერთი გვარი — კელრეუტერია.

მისი სახეობები დეკორატიულია. ზოგიერთი საპინდუსისებრთა ქერქი, ფოთლები და ნაყოფი შეიცავს რძეწვენს, საპონინს (საპნის ხე და სხვა), ზოგის ნაყოფი და თესლი იჭმება. ზოგი ძვირფას მერქანს იძლევა.
ფრანსისკო-ლინარეს-ალკანტარას მუნიციპალიტეტი

ფრანსისკო-ლინარეს-ალკანტარა — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. წარმოადგენს არაგუის შტატის 18 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 24 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ფრანსისკო-ლინარეს-ალკანტარას მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 135,873 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია სანტა-რიტა.

არაგუის შტატის მთელი მოსახლეობის 8.2% მოდის ფრანსისკო-ლინარეს-ალკანტარას მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 5,661.38 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
ხირარდოტის მუნიციპალიტეტი (არაგუა)

ხირარდოტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. წარმოადგენს არაგუის შტატის 18 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 302 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ხირარდოტის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 439,947 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია მარაკაი.

არაგუის შტატის მთელი მოსახლეობის 26.4% მოდის ხირარდოტის მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 1,456.78 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
ხოსე-ანხელ-ლამასის მუნიციპალიტეტი

ხოსე-ანხელ-ლამასი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. წარმოადგენს არაგუის შტატის 18 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 20 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ხოსე-ანხელ-ლამასის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 33,513 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია სანტა-კრუს-დე-არაგუა.

არაგუის შტატის მთელი მოსახლეობის 2% მოდის ხოსე-ანხელ-ლამასის მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 1,675.65 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
ხოსე-ფელიქს-რიბასის მუნიციპალიტეტი (არაგუა)

ხოსე-ფელიქს-რიბასი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. წარმოადგენს არაგუის შტატის 18 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 419 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ხოსე-ფელიქს-რიბასის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 156,139 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია ლა-ვიქტორია.

არაგუის შტატის მთელი მოსახლეობის 9.3% მოდის ხოსე-ფელიქს-რიბასის მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 372.65 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
ხოსე-რაფაელ-რევენგას მუნიციპალიტეტი

ხოსე-რაფაელ-რევენგა — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. წარმოადგენს არაგუის შტატის 18 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 192 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ხოსე-რაფაელ-რევენგას მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 49,593 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია ელ-კონსეხო.

არაგუის შტატის მთელი მოსახლეობის 3% მოდის ხოსე-რაფაელ-რევენგას მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 258.3 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
ლიბერტადორის მუნიციპალიტეტი (არაგუა)

ლიბერტადორი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. წარმოადგენს არაგუის შტატის 18 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 52 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ლიბერტადორის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 87,520 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია პალო-ნეგრო.

არაგუის შტატის მთელი მოსახლეობის 5.3% მოდის ლიბერტადორის მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 1,683.08 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
მარიო-ბრისენიო-ირაგორის მუნიციპალიტეტი

მარიო-ბრისენიო-ირაგორი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. წარმოადგენს არაგუის შტატის 18 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 53 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით მარიო-ბრისენიო-ირაგორის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 103,269 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია ელ-ლიმონი.

არაგუის შტატის მთელი მოსახლეობის 6.2% მოდის მარიო-ბრისენიო-ირაგორის მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 1,948.47 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
ოკუმარე-დე-ლა-კოსტა-დე-ოროს მუნიციპალიტეტი

ოკუმარე-დე-ლა-კოსტა-დე-ოროს მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. წარმოადგენს არაგუის შტატის 18 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 340 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ოკუმარე-დე-ლა-კოსტა-დე-ოროს მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 9,605 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია ოკუმარე-დე-ლა-კოსტა.

არაგუის შტატის მთელი მოსახლეობის 0.6% მოდის ოკუმარე-დე-ლა-კოსტა-დე-ოროს მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 28.25 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
სან-კასიმიროს მუნიციპალიტეტი

სან-კასიმირო — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. წარმოადგენს არაგუის შტატის 18 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 498 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სან-კასიმიროს მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 26,030 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია სან-კასიმირო-სე-გუირიპა.

არაგუის შტატის მთელი მოსახლეობის 1.6% მოდის სან-კასიმიროს მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 52.27 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
პარიის ნახევარკუნძული

პარიის ნახევარკუნძული — ვრცელი ნახევარკუნძული ვენესუელაში, სუკრეს შტატში. იგი ერთმანეთისგან ყოფს კარიბის ზღვასა და პარიის ყურეს. მოიცავს პარიის ნახევარკუნძულის ეროვნულ პარკს, რომელიც 1978 წლის 12 დეკემბერს შეიქმნა და 37 500 ჰექტარს იკავებს. ნახევარკუნძულის სამხრეთ-დასავლეთში ასევე მდებარეობს მეორე ეროვნული პარკი — ტურუეპანო. ადმინისტრაციულად, ნახევარკუნძული არისმენდის, მარინიოსა და ვალდესის მუნიციპალიტეტებს მიეკუთვნება.

უმაღლესი მწვერვალია სერო-ელ-უმო (1374 მ). გამოირჩევა კარიბის ზღვისთვის დამახასიათებელი ტიპური პლაჟბით. სამხრეთით ვრცელდება ჭაობიანი სავანა. საშუალო წლიური ტემპერატურა 16-25 °-ს შეადგენს.
სან-სებასტიანის მუნიციპალიტეტი

სან-სებასტიანი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. წარმოადგენს არაგუის შტატის 18 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 491 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სან-სებასტიანის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 22,906 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია სან-სებასტიანი.

არაგუის შტატის მთელი მოსახლეობის 1.4% მოდის სან-სებასტიანის მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 46.65 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
სანტიაგო-მარინიოს მუნიციპალიტეტი

სანტიაგო-მარინიო — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. წარმოადგენს არაგუის შტატის 18 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 497 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სანტიაგო-მარინიოს მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 191,731 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია ტურმერო.

არაგუის შტატის მთელი მოსახლეობის 11.5% მოდის სანტიაგო-მარინიოს მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 385.78 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
სანტოს-მიჩელენას მუნიციპალიტეტი

სანტოს-მიჩელენა — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. წარმოადგენს არაგუის შტატის 18 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 220 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სანტოს-მიჩელენას მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 44,409 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია ლას-ტეხერიასი.

არაგუის შტატის მთელი მოსახლეობის 2.7% მოდის სანტოს-მიჩელენას მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 201.86 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
სუკრეს მუნიციპალიტეტი

სუკრე — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. წარმოადგენს არაგუის შტატის 18 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 76 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სუკრეს მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 120,302 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია კაგუა.

არაგუის შტატის მთელი მოსახლეობის 7.2% მოდის სუკრეს მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 1,582.92 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
ტოვარის მუნიციპალიტეტი

ტოვარი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. წარმოადგენს არაგუის შტატის 18 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 225 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ტოვარის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 17,429 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია კოლონია-ტოვარი.

არაგუის შტატის მთელი მოსახლეობის 1% მოდის ტოვარის მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 77.46 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
ურდანეტას მუნიციპალიტეტი

ურდანეტა — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. წარმოადგენს არაგუის შტატის 18 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 2,024 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ურდანეტას მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 21,270 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია ბარბაკოასი.

არაგუის შტატის მთელი მოსახლეობის 1.3% მოდის ურდანეტას მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 10.51 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
სამორას მუნიციპალიტეტი

სამორა — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. წარმოადგენს არაგუის შტატის 18 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 649 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სამორას მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 145,742 ათასი ადამიანი. მთავარი ქალაქია ვილია-დე-კურა.

არაგუის შტატის მთელი მოსახლეობის 8.8% მოდის სამორას მუნიციპალიტეტზე. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 224.56 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.
ვენესუელის კინემატოგრაფია

ვენესუელის კინოს საფუძველი ჩაეყარა საუკუნის ბოლოს. ეროვნული კინოწარმოება ვენესუელაში გაჩნდა საუკუნის 30-იანი წლების დასაწყისში. უმთავრესად უშვებდნენ დოკუმენტურსა და ქრონიკულ ფილმებს. მეორე მსოფლიო ომის დროს კინოგაქირავების 80-90% ამერიკული ფილმები შეადგენდა. 1948-1954 წწ. კარაკასში მუშაობდა კინოსტუდია „ბოლივარ ფილმი“, რომელსაც დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ეროვნული კინემატოგრაფიის ჩამოყალიბებაში.

ზოგი ფილმის სიუჟეტი დაკავშირებულია მარკოს პერეს ხიმენესის (ქვეყნის პრეზიდენტი 1952-1958 წწ.) რეჟიმის წინააღმდეგ ბრძოლასთან და საუკუნის ეროვნული გმირის სიმონ ბოლივარის ცხოვრების ამბებთან. საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა დოკუმენტურმა ფილმმა „არაია“ (1959, რეჟისორი მარგო ბენასერაფი). ფილმი წარდგენილი იყო 1959 წლის კანის კინოფესტივალზე.

1977 წელს გამოვიდა ცნობილი ფილმი „თევზი, რომელიც ეწევა“. 1985 წელს გამოვიდა ფილმი „ორიანა“, რომელსაც 1985 წლის კანის კინოფესტივალზე გამარჯვება ხვდა წილად.

2005 წელს გამოვიდა ფილმი „ღამის ექსპრესი“ (რეჟისორი ჯონათან იაკუბოვიჩი), რომლის პრემიერა გაიმართა აშშ-ში. 2006 წელს გაიხსნა კინოსტუდია „ “. წელიწადში უშვებენ 10-იდან 15-მდე სრულმეტრაჟიან კინოფილმს.

გასულ საუკუნეში ფილმების უმეტესობა გასართობი, კომერციული ხასიათისა იყო. უმთავრესად იღებენ ტელესერიელებს, ქრონიკებსა და კინოფილმებს. იღებენ ასევე სარეკლამო ფილმებსაც.

კინოს ცნობილი წარმომადგენლები არიან: ს. ენრიკესი, უ. პეტერსენი, მ. ლარა, რ. ჩალბაუდი, ა. როხასი, ე. ფერნანი, ე. მონტეხო. ტელენოველების ვარსკვლავები არიან: გაბრიელა სპანიკი, გაბი ესპინო, ჯული გილბერტი, ხუან ალფონსო ბაბტისტა, ხუან პაბლო რაბა და სხვ.
არჩილ გეგენავა

არჩილ გეგენავა (დ. 23 მარტი, 1975, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი და ეკონომისტი, საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი 2008–2012 წლებში.

განათლება
დაამთავრა თბილისის საერო ინსტიტუტი „გაენათი“ საბანკო საქმის სპეციალობით და 2007 წელს საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მაგისტრატურა.

კარიერა
სწავლის დამთავრების შემდეგ არჩილი შეუდგა პროფესიული გამოცდილების გაღრმავებას. „საქართველოს ბანკში“ მუშაობა დაიწყო როგორც რიგითმა მოხელემ და რამდენიმე წელიწადში, გენერალური დირექტორის მოადგილის თანამდებობა დაიკავა. 2004 წლიდან საკუთარ ბიზნეს საქმიანობას მიჰყო ხელი:
2004 წელი — ღვინის კომპანია — „თელიანი ველი“.
2006 წელი — ტურისტული კომპანია — „ვია თრეველი“.
2006 წელი — სასტუმროებისა და რესტორნების მენეჯმენტ ჯგუფი „ემ ჯგუფი“.
2008 წელი — მთაწმინდის რაიონის მაჟორიტარ დეპუტატი.
2008 წელი — აგრარული კომიტეტის თავმჯდომარე.

საკანონმდებლო საქმიანობა
აგრარულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარე ხელმძღვანელობს კომიტეტის საქმიანობას როგორც კანონშემოქმედებითი, ისე საზედამხედველო მიმართულებით. იწვევს და წარმართავს კომიტეტის სხდომებს, სადაც მისი თავმჯდომარეობით მიიღება გადაწყვეტილებები საკანონმდებლო ინიციატივებთან დაკავშირებით; ხდება აღმასრულებელი ხელისუფლების და სხვა სტრუქტურების საქმიანობის, პარლამენტის მიერ მიღებული კანონების განხორციელების ხარისხის, კონკრეტული პროექტების ეფექტურობის შეფასება. სოფლის მეურნეობის საკითხებზე მართავს მრავალრიცხოვან შეხვედრებს როგორც სხვადასხვა სახელმწიფო სტრუქტურის წარმომადგენლებთან, ისე საერთაშორისო ორგანიზაციებთან, სამეწარმეო სექტორთან, დარგობრივ ასოციაციებთან, სამეცნიერო ინსტიტუტებთან, ექსპერტებთან. გარდა ამისა, აქვს ხშირი შეხვედრები მოსახლეობასთან, ფერმერებთან საქართველოს რეგიონებში. საპარლამენტო დელეგაციების შემადგენლობაში მონაწილეობს სხვადასხვა ფორმატის საერთაშორისო ვიზიტებში.

მაჟორიტარი დეპუტატის საქმიანობა
2008–2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მთაწმინდის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 2008 წელს მან დააფუძნა არჩილ გეგენავას ბიურო, რომელიც დახმარებას უწევდა მთაწმინდელების სოციალურ პრობლემებს. 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში გეგენავა ხელმეორედ იყრიდა კენჭს „ნაციონალური მოძრაობის“ სახელით მთაწმინდაზე, თუმცა ის დამარცხდა კონკურენტთან, „ქართული ოცნების“ კანდიდატ ზაზა პაპუაშვილთან.

ქველმოქმედება
2008 წელს არჩილ გეგენავამ საქველმოქმედო ფონდი „ერთგულება“ დააფუძნა, რომლის ძირითად საქმიანობას წარმოადგენს ეკლესია-მონასტრების რეკონსტრუქცია და მშენებლობა. ბოლო 4 წლის მანძილზე ფონდის დახმარებით რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა ათობით ხუროთმოძღვრების ძეგლს, აშენდა ეკლესია-მონასტრები. ფონდი პატრონობს ბედიანის ბავშვთა სახლს.

ფონდი „ერთგულების“ ორგანიზებით და ფინანსური მხარდეჭერით წმინდა მიწაზე ქ. ლოდში, წმინდა გიორგის საფლავის მახლობლად, საპატრიარქოს საკუთარი სახლი აქვს.

პირადი ცხოვრება და ოჯახი
არჩილს ჰყავს მეუღლე, სოფო სხვედიანი და სამი შვილი: ლიზი, ნიკოლოზი და ანასტასია. ბავშვობიდან გატაცებულია სპორტით, განსაკუთრებით კარგად კი ფეხბურთს, ჩოგბურთს, წყალბურთს თამაშობს. თავისუფალ დროს ეცნობა ლიტერატურას არქიტექტურასა და დიზაინზე.

ჯილდოები
პარაგუანის ნახევარკუნძული

პარაგუანის ნახევარკუნძული — ნახევარკუნძული ვენესუელაში, მდებარეობს ფალკონის შტატის ჩრდილოეთ ნაწილში, შეჭრილია კარიბის ზღვაში. ფართობი შეადგენს 3 405 კმ²-ს. მისგან 27 კმ-ით ჩრდილოეთით მდებარეობს კუნძული არუბა, ოდნავ მოშორებით კი ბონერი და კურასაო. შტატის დარჩენილ ნაწილთან ნახევარკუნძული შეერთებულია მედანოსის ბუნებრივი ყელით. პარაგუანის მთავარი ქალაქია პუნტო-ფიხო, სადაც განლაგებულია ორი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა.

იმის გამო, რომ ნახევარკუნძული თითქმის მთლიანად წყლითაა შემოსაზღვრული, ხშირად მას კუნძულად მოიხსენიებენ და ქარქვეშა ანტილების შემადგენელ ნაწილად მიიჩნევენ.

ნახევარკუნძული ერთ-ერთი ვენესუელის ერთ-ერთი ყველაზე მშრალი რეგიონია, 340,2 მმ საშუალო წლიური ნალექებით, რაც მაქსიმუმს ნოემბერში აღწევს (83,5 მმ). საშუალო ტემპერატურა 28 - 34 °- შორის მერყეობს.
მარგო ბენასერაფი

მარგო ბენასერაფი ( დ. 14 აგვისტო, 1926, კარაკასი, ვენესუელა) — ვენესუელელი რეჟისორი.

ბიოგრაფია
მარგო ბენასერაფი დაიბადა ვენესუელის დედაქალაქ კარაკასში. გადაღებული აქვს ორი ცნობილი კინოფილმი: „რევერონი“ და „არაია“. პირველი ფილმი ეხება ვენესუელელი მხატვრის არმანდო რევერონის ცხოვრებას. მეორე ფილმი დოკუმენტური ხასიათისაა, რომელშიც გაშუქებულია ვენესუელაში მცხოვრები საზოგადოების სოციალური მდგომარეობა. ამ უკანასკნელმა საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა. მარგო ბენასერაფი არის ვენესუელის კინემატოგრაფიის მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი. 1966 წელს მან დააფუძნა ფილმების ეროვნული არქივი, რომელსაც სამი წელი ხელმძღვანელობდა. მისი ფილმი „არაია“ შეყვანილი იყო კანის კინოფესტივალზე 1959 წელს. მარგო ბენასერაფს მინიჭებული აქვს ფილმების ეროვნული პრემია (1995), ანდრეს ბელოს ორდენი (ორჯერ), ლიბერტადორის ორდენი, სიმონ ბოლივარის ორდენი და სხვა.
საპირო

საპირო — ძველ საქართველოში საგანგებო ქონებრივი საზღაური, რომელსაც მესისხლეთა დაზავებისას დამნაშავე შერიგების პირობების განსამტკიცებლად „სისხლის“ გადახდამდე აძლევდა დაზარალებულს. საპირო გვხვდება ბაგრატ კურაპალატის სამართლსა (მმ. 112, 159-60) და ე. წ. „სასიხლო სიგელებში“ (მათ უმრავლესობაში ტერმინ „საპიროს“ ნაცვლად იხმარება მისი სინონიმი „საზაო“). იგი მესისხლეთა „შესამყრელოდ“ მიიჩნეოდა და, ისევე როგორც სანახშირო არ შედიოდა „სისხლის“ ანგარიშში — მისი წინაგასაძღუანებელი საზღაური იყო. საპიროს ოდენობა დანაშაულის სიმძიმისა და დაზარალებულის სოციალური-წოდებრივი მდგომარეობის მიხედვით განისაზღვრებოდა.
ფინა ტორესი

ფინა ტორესი ( დ. 9 ოქტომბერი, 1951) — ვენესუელელი კინორეჟისორი.

ბიოგრაფია
ფინა ტორესი დაიბადა ქალაქ კარაკასში. ვენესუელაში შეისწავლა ფოტოგრაფია, დიზაინი და ჟურნალისტიკა. შემდეგ საცხოვრებლად პარიზში გადავიდა, სადაც სწავლობდა კინემატოგრაფიის ინსტიტუტში . ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა რედაქტორად, ოპერატორად და სცენარისტად.

1985 წელს გადაიღო კინოფილმი „ორიანა“, რომელმაც 1985 წლის კანის კინოფესტივალზე ჯილდოები დაიმსახურა. 2000 წელს გადაიღო ფილმი „ქალი ზემოდან“, სადაც მთავარი როლი შეასრულა პენელოპე კრუსმა. სცენარი დაწერა ფილმისთვის „პრადა და გრძნობები“. ფინა ტორესი მექსიკასა და აშშ-ში ცხოვრობს, სადაც ფილმებზე მუშაობას განაგრძობს. ამჟამად ცხოვრობს ლოს-ანჯელესში.
რანდი

რანდი (ან რენდი) — ფულის ერთეული სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში.
გრაფიკული სიმბოლო «»
რანდი შედგება 100 ცენტისგან.
 4217 კოდი — 

რანდი ასევე ფულის ერთეულია შემდეგ სახელმწიფოებში:
1993 წლამდე

ისტორია
რანდი მიმოქცევაში შევიდა 1961 წელს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ჩამოყალიბებასთან ერთად. მან შეცვალა სამხრეთ აფრიკული ფუნტი.

მონეტები
1961 წელს გამოშვებული იქნა მონეტები ნომინალით ½, 1, 2½, 5, 10, 20 და 50 ცენტი. 1965 წელს 2 ½ ცენტის მონეტა შეიცვალა 2 ცენტის ნომინალის მონეტით. ნახევარ ცენტიანი მონეტა ბოლოს მოჭრილი იქნა 1973 წელს. მონეტა 1 რანდი მიმოქცევაში შევიდა 1977 წელს, 1989 - 1990 წლებში გამოჩნდა 2 და 5 რანდის ნომინალის მონეტები. მონეტები 1 და 2 ცენტი ინფლაციის შედეგად მიმოქცევიდან ამოიღეს 2002 წელს.

2004 წლის აგვისტოში გამოშვებული იქნა ახალი მონეტა ნომინალით 5 რანდი.

ბანკნოტები
ბანკნოტების პირველი სერია გამოშვებული იქნა 1961 წელს ნომინალით 1, 2, 10 და 20 რანდი. რანდი დიზაინით და ფერით ჰგავდა მის წინამორბედს სამხრეთ აფრიკულ ფუნტს, რადგან გაადვილებული ყოფილიყო ახალ ვალუტაზე გადასვლა. რანდზე გამოსახული იყო კეიპტაუნის დამაარსებლის იან ვან რიბეეკის პორტრეტი. ისევე როგორც ბოლო სამხრეთ აფრიკული ფუნტის ბანკნოტები, რანდიც იბეჭდებოდა ორი ვარიანტით: ერთ შემთხვევაში წარწერა თავიდან იწყებოდა ინგლისურად, შემდეგ აფრიკაანსით, ხოლო მეორე ვარიანტში პირიქით. ეს პრაქტიკა გაგრძელდა 1966 წლის ბანკნოტების სერიაშიც.

1978 წლის სერია შედგებოდა ბანკნოტებისგან ნომინალით 2, 5 და 10 რანდი. ბანკნოტები 20 და 50 რანდი შემოიღეს მხოლოდ 1984 წელს. ამ სერიამ განიცადა ყველაზე დიდი რაოდენობის ცვლილებები. 2, 10 და 50 რანდზე აფრიკაანსი გახდა პირველი ენა, ამავე დროს ინგლისური რჩებოდა პირველ ენად 5 და 20 რანდზე.

1990 წელს ბანკნოტების დიზაინი შეიცვალა: ავერსზე გაჩნდა აფრიკის «დიდ ხუთეულში» შემავალი ცხოველების გამოსახულება. 1994 წელს მიმოქცევაში შევიდა ბანკნოტები ნომინლით 100 და 200 რანდი.

1990-1994 წლის ბანკნოტების სერია
ნუსრატ ბჰუტო

ნუსრატ ბჰუტო (, 23 მარტი, 1929 – 23 ოქტომბერი, 2011) — პაკისტანელი პოლიტიკოსი, პაკისტანის პირველი ლედი, ქვეყნის ექს-მეთაურის, ზულფიკარ ალი ბჰუტოს ქვრივი. პაკისტანის სახალხო პარტიის მეორე თავმჯდომარე 1979-1983 წწ. პაკისტანის პრემიერ-მინისტრის, ბენაზირ ბჰუტოს დედა..

გარდაიცვალა 2011 წლის 23 ოქტომბერს არაბთა გაერთიანებული საამიროების დედაქალაქ დუბაიში.
ქართლის საპიტიახშო

ქართლის საპიტიახშო — იბერიის (ქართლი) სამეფოს დიდმოხელის — ქართლის პიტიახშის — საგამგეო ერთეული, რომელიც ძველ ქართულ წყაროებში დადასტურებულ გაჩიანის ანუ სამშვილდის საერისთავოს ტერიტორიას მოიცავდა. ქართლის პიტიახში, ფაქტობრივად, სამშვილდის ერისთავი უნდა ყოფილიყო. ეს ტერიტორია ხშირად სომხეთის სამეფოს პოლიტიკური გავლენის ქვეშ ხვდებოდა, რის გამოც მის გამგებელს სომხურ წყაროებში ხან ქართლის, ხანაც გუგართა პიტიახში ეწოდებოდა (იხ. გუგარები, გოგარენე). არსებობს მოსაზრება, რომ გუგართა საპიტიახშო (ქართლის საპიტიახშო) უნდა წარმოქმნილიყო ძვ. წ. საუკუნეში, ტიგრან -ის ინიციატივით, როგორც სომეხთა სამეფოს ჩრდილოეთ განაპირა ადმინისტრაციული ერთეული, რომელსაც უნდა დაეცვა სამეფოს ჩრდილოეთი საზღვრები.

- საუკუნეებში ჩრდილოეთისაკენ (ქართლისაკენ) სომხეთის ექსპანსიის შედეგად ფართოვდებოდა გუგართა საპიტიახშოს ტერიტორიაც. სომხეთის წყაროების მიხედვით, გუგარქი უკვე მოიცავს არა მხოლოდ დებედის ხეობას, არამედ ძველი ქართული პროვინცია გაჩიანს და მთელ გვიანდელ ზემო ქართლსაც (მესხეთს). საუკუნის მეორე ნახევარში გუგარეთი კვლავ ქართლს შეუერთდა და მის მმართველს ამიერიდან ეწოდებოდა ქართლის პიტიახში, რომელიც ფაქტობრივად იგივე სამშვილდის ერისთავი იყო. საუკუნეში ცნობილი არიან ქართლის პიტიახშები არშუშა და ვარსქენი, ხოლო საუკუნეში — არშუშა პიტიახში. ფეოდალური ურთიერთობის განვითარების შედეგად თანდათან მოისპო ქართლის სამეფოს ძველი ადმინისტრაციული ერთეული, მათ შორის ქართლის სამეფოც. გადაგვარდა პიტიახშის ინსტიტუტიც. საუკუნის 70-იან წლებში სამშვილდის მფლობელნი, ქართლის პიტიახშთა ჩამომავალნი, ფეოდალური ქართლის ჩვეულებრივი მთავრები არიან.

ქართლის პიტიახიშები
საპიტიახშო

საპიტიახშო, საპიტიახჩო — ისტორიული სოფელი ქვემო ქართლში, თრიალეთში, მდინარე ქციის მარჯვენა მხარეზე საპონაურისა და ცხვარეთის ხევების პირდაპირ სოფელი დააარსა ჯავახეთიდან ოსმალთა მიერ დევნილმა მოსახლეობამ, სახელიც ჯავახეთში მიტოვებული სოფლის მიხედვით დაერქვა. ჯავახეთის საპიტიახშო მოხსენიებულია „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ ( საუკუნე).
ვენესუელის პირველი რესპუბლიკა

ვენესუელის პირველი რესპუბლიკა – ვენესუელის პირველი დამოუკიდებელი მთავრობა, რომელიც 1810 წლის 19 აპრილიდან 1812 წლის 25 ივლისამდე ფუნქციონირებდა. პირველი რესპუბლიკა დაიწყო კარაკასში ხუნტას მიერ ესპანეთის კოლონიალური მთავრობის გადაყენებით, რამაც ომი ვენესუელის დამოუკიდებლობისათვის გამოიწვია და დასრულდა ხუან დომინგო დე მონტევერდეს მიერ რესპუბლიკელების ალყაში მოქცევით. ვენესუელის კონგრსმა დამოუკიდებლობა 1811 წლის 5 ივლისს გამოაცხადა. ვენესუელა ესპანეთის ამერიკულ კოლონიებში პირველი იყო რომელმაც დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.

ისტორია
1808 წლის ესპანეთში საფრანგეთის შეჭრამ გამოიწვია ესპანეთის მონარქიის დამხობა. ესპანეთის უმეტესმა სუბიექტებმა არ აღიარეს ჟოზეფ ბონაპარტის მმართველობა, რომელიც ესპანეთის ტახტზე მისმა ძმამ იმპერატორმა ნაპოლეონ ბონაპარტემ დასვა. ამ დროს ესპანეთში სტაბილური ხელისუფლების ჩამოყალიბებამ რომელიც იმპერიის მასშტაბით აღიარებული იქნებოდა წაიღო ორი წელი. რამაც ესპანეთის ამერიკულ კოლონიებში სახელისუფლებო ვაკუუმი შექმნა. 1810 წლის 19 აპრილს კარაკასის კონსულმა მოაწყო ესპანელი გენერლის ვინსენტე ემპარნის წინააღმდეგ წარმატებული გადატრიალება. ხუნტა ჩამოყალიბდა კარაკასში და მალევე მოიცვა პროვინციებიც. ხუნტამ პროვინციებიდან მოიწვია კრება, რომ რეგიონის მმართველობა ჩამოეყალიბებინათ. ხუნტამაც და კონგრესმაც აღიარა „ფერდინანდ -ს უფლება“, რაც ნიშნავდა, რომ ისინი თავს ესპანეთის მონარქიის ნაწილად მიიჩნევდნენ, მაგრამ ესპანეთში საფრანგეთში შეჭრის გამო ჩამოაყალიბეს დამოუკიდებელი მმართველობა. თუმცა სრული დამოუკიდებლობის იდეებმა სწრაფად მოიპოვა პოპულარობა. ისეთი პიროვნებები: როგორიც იყო სამშობლოდან იძულებით გადასახლებული ფრანსისკო მირანდა და ახალგაზრდა არისტოკრატი კროილო სიმონ ბოლივარი ავრცელებდნენ განმანათლებლობის და საფრანგეთის რევოლუციის იდეებს. კონგრესმა ვენესუელის დამოუკიდებლობა 1811 წლის 5 ივლისს გამოაცხადა, რითიც ჩამოყალიბდა ვენესუელის პირველი რესპუბლიკა.

1810 წელს კონგრესის სესიების დაწყებამდე დაიწყო სამოქალაქო ომი, ხუნტას მომხრეებსა - რომლებიც ასევე დამოუკიდებლობის მომხრეებიც იყვნენ და როიალისტებს შორის რომლებიც ესპანეთთან კავშირის შენარჩუნებას ემხრობოდნენ. ორ პროვინციას: გუაიანამ და მარაკაიბომ და ერთ რეგიონს: კორომ არ უღიარებიათ ხუნტა და დარჩნენ ესპანეთის ერთგული. კოროს და გუაიანას ძალით დამორჩილებამ შედეგი არ გამოიღო. 1811 წელს მოხდა ვალენსიაში დაწყებული, რესპუბლიკის წინააღმდეგ გამოსვლების წარმატებით აღკვეთა. 1812 წლისთვის სიტუაცია ახალგაზრდა რესპუბლიკის საწინააღმდეგოდ იცვლებოდა. დაიწყო რესურსების ნაკლებობა, რადგან ესპანეთის რეგენტმა მას ბლოკადა დაუნიშნა, ასევე 1812 წლის 26 მარტს ძლიერმა მიწისძვრამ დააზარალა კარაკასი. ამ სასოწარკვეთილ მომენტში მირანდას მიეცა დიქტატორის ძალაუფლება, მიუხედავად ამისა მას უკვე აღარ შეეძლო როიალისტების შეჩერება რომლებსაც ხუან დომინგო დე მონტევერდე წინამძღოლობდა. სან-მატეოს ბრძოლის შემდეგ 1812 წლის 25 ივლისს მირანდამ გამოაცხადა კაპიტულაცია და ზავს მოაეწერა ხელი.