iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პროვანსის გზა ღამით

პროვანსის გზა ღამით — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი ხმატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი, აგრეთვე ცნობილი როგორც გზა კვიპაროსითა და ვარსკვლავებით და სოფლის გზა პროვანსში ღამით. შესრულებულია 1890 წელს, ზეთის საღებავებით ტილოზე. ეს არის უკანასკნელი იმ ნახატებს შორის, რომლებიც ვინსენტმა სენ-რემი-დე-პროვანსში, საფრანგეთში ყოფნისას დახატა. ნამუშევარი ეკუთვნის კრიულერ-მიულერის მუზეუმის კოლექციას, ოტერლოში.

პროდუქცია და გავლენები
პროვანსის გზა ღამით შესრულებულია 1890 წლის მაისში. საკუთარი ძმის, თეო ვან გოგისადმი მიწერილ ადრეულ წერილში ვან გოგი წერს, რომ კვიპაროსები ყოველთვის იპყრობდნენ მის ყურადღებას და რომ მან მათი აღქმა და გადმოცემა შეძლო, კვიპაროსებისა, რომლებიც ეგვიპტურ ობელისკებს ჰგვანან. ვან გოგი კვიპაროსების ღამის ფონზე ხატვას 1888 წლიდან შეუდგა მას შემდეგ რაც არლში გადავიდა სცხოვრებლად. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სამხატვრო სტილი რაც ვინსნეტ ვან გოგის ბოლო წლებში შესრულებული ნახატებისთვისაა დამახასიათებელი. ამ სტილის საშუალებით ვინსენტი ახერხებდა ზუსტად გადმოეცა საკუთარი ემოცია, გრძნობები და ფიქრები. აღსანიშნავია ფერთა პალიტრა და მოსმის განსხვავებული სტილი. პროვანსის გზა ღამით შეიძლება ითქვას რომ ყოველივე ამას უკეთ ასახავს ვიდრე ვარსკვლავებიანი ღამე.
მონტგომერის ავტობუსის ბოიკოტი

მონტგომერის ავტობუსის ბოიკოტი — სამოქალაქო უფლებების მოძრაობის მთავარი ღონისძიება. ეს მოხდა მონტგომერში, ალაბამაში, სადაც ქალაქის ავტობუსები იყო განაწილებული. შავკანიანი მგზავრები კანონით დამტკიცებული მოთხოვნით უნდა მსხდარიყვნენ ავტობუსის უკანა რიგებში. 1955 წლის 1 დეკემბერს როზა პარკსმა, აფრიკელ-ამერიკელმა ქალბატონმა, უარი განაცხადა დაეთმო თავისი ადგილი თეთრკანიანი ადამიანისთვის. იგი დააპატიმრეს და გაგზავნეს ციხეში. 40 000-მა შავკანიანმა ადამიანმა პროტესტის მიზნით ბოიკოტი გამოუცხადეს ქალაქ მონტგომერის ავტობუსებს და უარი განაცხადეს მათ ტარებაზე. ბოიკოტი გაგრძელდა 381 დღე. 1956 წლის 13 ნოემბერს ამერიკის შეერთებული შტატების უზენაესმა სასამართლომ გამოაქვეყნა გადაწყვეტილება ავტობუსებში სეგრეგაციის გაუქმების შესახებ. ამის საპასუხოდ ქალაქ მონტგომერმა მიიღო კანონი, რომლის საშუალებითაც შავკანიან მგზავრებს შეეძლოთ იქ დამსხდარიყვნენ, სადაც სურდათ. ბოიკოტი დასრულდა 1956 წლის 20 დეკემბერს. ბოიკოტში მონაწილეობა მიიღო ბევრმა მნიშვნელოვანმა ფიგურამ, რომლებიც იცავდნენ სამოქალაქო უფლებებს. მათ შორის იყვნენ მარტინ ლუთერ კინგ უმცროსი და ლარფ აბერნატი.

გალერეა
ქვაპურა

ქვაპურა — მცენარეთა გვარი ქოლგოსანთა ოჯახისა. ერთ- ან მრავალწლოვანი ბალახებია, იშვიათად ნახევრად ბუჩქები ან ბუჩქები (ზოგჯერ მარადმწვანეც). ფოთლები მთლიანია. ყვავილები უმეტესად ყვითელი, იშვიათად მომწვანო ან მოწითალო-ყვითელი, შეკრებილი არიან რთულ ქოლგებად. ცნობილია 150-ზე მეტი სახეობა, რომლებიც ძირითადად ევრაზიასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში არიან გავრცელებული, გვხვდებიან ჩრდილოეთ ამერიკაშიც. საქართველოში 20-მდე სახეობაა, ოქროსფერი ქვაპურა (. ), რომელიც სამკურნალოა, რიშავის ქვაპურა (. ), რომელიც საქართველოს წითელ ნუსხაში იყო შეტანილი და სხვ. იზრდებიან ველებზე, ბუჩქნარებს შორის, ტყის პირებზე, მშრალ, ქვიან ფერდობებზე, სუბალპურ და ალპურ მდელოებზე, კირქვიან კლდეებზე, ზოგჯერ რუდალურ, დამლაშებულ ადგილებზე, ნათესებში, აგრეთვე ბიცობიან ნიადაგებზე.

მრგვალფოთოლა ქვაპურა და ზოგიერთი სხვა სახეობა საქონლის საკვებად გამოიყენება, ზოგიერთი ალკალოიდებისა და საპონინების შემცველობის გამო სამკურნალოა.
დორა (იარაღი)

დორა (ქართულად: მძიმე გუსტავი ან დიდი გუსტავი), ასევე ცნობილია როგორც შვერერ გუსტავი — ორი სახელი იმ დიდი იარაღისა, რომელსაც გერმანია იყენებდა მეორე მსოფლიო ომის დროს. მისი შექმნის იდეა ადოლფ ჰიტლერს 1936 წელს მოუვიდა. მან მიზნად დაისახა შეექმნა ჯერ არნახული მასშტაბის იარაღი, რომელიც ნებისმიერ ფორტიფიკაციურ გამაგრებას აიღებდა. იდეისთვის ხორცის შესხმა ფიურერმა კრუპის იარაღის ფაბრიკას დაავალა. დორას შექმნა 5 წელი დასჭირდა, სახელი კი შემქმნელის მეუღლის პატივსაცემად დაერქვა.

დორას ლულა, რომელიც მხოლოდ ვერტიკალურად მოძრაობდა, შეიძლებოდა დაეყენბინათ 65 გრადუსამდე ნებისმიერ კუთხეზე. მისგან გატყორცნილ ჭურვს 25 კმ-ით დაშორებული სამიზნე უნდა გაენადგურებინა, ხოლო მაქსიმალური მანძილი, რომელსაც ჭურვი გადიოდა 40 კმ იყო. ლულის სიგრძე 32 მეტრი იყო, მასში 800 მმ კალიბრის, 7 ტონიანი ტყვია იდებოდა, მიზანი კი იყო 1 მეტრიან ბრონში, 7 მეტრიან ბეტონის კედლში და მაგარი გრუნტის ქვეშ 30 მეტრზე სიღრმეში გასვლა.

დორა გერმანელებს მაჟინოს ასაღებად უნდა გამოეყენებინათ, მაგრამ სანამ ეს უზარმაზარი იარაღი ააწყევს, ქალაქი მანამ დაიკავეს. ამის შემდეგ „მსუქანი გუსტავი“ რკინიგზის მეშვეობით ყირიმისკენ გაუშვეს. იგი 2 ლოკომოტივისა და 106 ვაგონს გადაჰქონდა. 43 ვაგონი კი სავსე იყო ადამიანებით, რომლებიც დორას აწყობას სჭირდებოდა.

თუმცა ჰიტლერი ყველაფერი წყალში ჩაეყარა. დორას ლულიდან გავარდნილი 53 ჭურვიდან მხოლოდ ერთმა მიაღწია მიზანს და სევასტოპოლში იარაღის საწყობი ააფეთქა.

შემქმნელებმა ვერ გაითვალისწინეს, რომ ამხელა გიგანტის მართვა და სასროლად სწორი კუთხის არჩევა ძალიან ძნელი იქნებოდა. ამიტომ ფიურერმა ბრძანება გასცა დორა დაეშალათ და გერმანიაში ისე შეეტანათ.

საბოლოოდ ცნობილია, რომ დორა მიიტანეს ტილამდე, სადაც იპოვეს ამერიკელმა ჯარისკაცებმა და გამოკვლევების შემდეგ გადასადნობად გადააგზავნეს.

გალერეა
ოტერლო

ოტერლო — პატარა სოფელი ნიდერლანდებში, გელდერლანდის პროვინციაში, ჰოგე-ველიუვეს ეროვნული პარკის სიახლოვეს. კრელერ-მიულერის მუზეუმი, რომელსაც სახელი ეწოდა ჰელენ კრელერ-მიულერის პატივსაცემად, მდებარეობს სიახლოვეს და გააჩნია ვინსენტ ვან გოგის ფერწერული ნამუშევრების მნიშვნელოვანი კოლექცია.

ოტერლო იყო დამოუკიდებელი მუნიციპალიტეტი 1818 წლამდე, ხოლო შემდეგ გაერთიანდა ედეს მუნიციპალიტეტთან.
კრასნი-სადის სამეფო ოჯახის წამებულთა ეკლესია

კრასნი-სადის სამეფო ოჯახის წამებულთა ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია კრასნი-სადში მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას.

მისამართი: 346731, რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, აზოვის რაიონი, სოფ. კრასნი-სადი, საქარხნოს ქუჩა № 15.

ისტორია
მართლმადიდებლური თემი სოფელ კრასნი-სადში ჩამოყალიბდა 1997 წელს, ხოლო სამეფო ოჯახის წამებულთა ეკლესიის მრევლი ოფიციალურად დარეგისტრირდა 2000 წლის 24 ნოემბერს. ადგილობრივმა ადმინისტრაციამ მრევლს გადასცა პატარა შენობა, რომელიც გაარემონტეს მორწმუნეების ფინანსებით. შენობის ერთ ნაილში განათავსეს სამლოცველო სახლი, ხოლო მეორე ნაწილში - საეკლესიო-სამრევლო სათავსოები.

2009 წელს დაიწყო ახალი ხის ეკლესიის აშენება, რომლის მშენებლობაც დასრულდა 2017 წელს. ეკლესიის საკურთხეველი აკურთხეს სამეფო ოჯახის წამებულთა - რუსეთის უკანასკნელი იმპერატორის, ნიკოლოზ -ის, დედოფალ ალექსანდრას, მეფისწულის ალექსის, მეფის ასულების ოლგას, ტატიანას, მარიასა და ანასტასიას სახელზე. ეკლესიის მშენებლობაში დიდი წვლილი შეიტანა „აგროფირმა კრასნი-სადმა“.

სამეფო ოჯახის წამებულთა სახელობის ეკლესიის წინამძღვრად დაინიშნა ანდრეი ჟორჟის ძე მნაცაგანოვი. ეკლესიის მოვალეობაში შედის ასევე ბატაისკის № 15 მკაცრი რეჟიმის გამოსასწორებელი კოლონიის პატიმართა სულიერ საზრდოზე ზრუნვაც.

აღწერა
ეკლესიის კედლები აგებულია ხის მორებით. სახურავი გადახურულია მეტალის ფირფიტებით. დამონტაჟებულია იატაკის გათბობა. ეკლესიის გუმბათში გამოსახულია იესო ქრისტე. იგეგმება კანკელის ჩამოსხმა მეტალისაგან, ხოლო ზარი ჩამოასხეს 2010 წელს ვორონეჟის ქარხანა „“-ში. ეკლესიაში დაცულია ხატი წმინდა ელისაბედისა და ბარბარეს წმინდა ნაწილებით.

შაბათობით სკოლაში მუშაობს საკვირაო სკოლა.
იანტარნის ფეოდოროვის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია

იანტარნის ფეოდოროვის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესია — მართლმადიდებლური ეკლესია იანტარნში მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას.

მისამართი: 346715, რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, აქსაის რაიონი, სოფ. იანტარნი, გვოზდიკოვაიის ქუჩა № 1.

ისტორია
2012 წელს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის მიტროპოლიტი მერკური სამუშაო ვიზიტით ეწვია აქსაის სამრევლოს. მიტროპოლიტის ვიზიტის შედეგად მიიღეს გადაწყვეტილება, რომ სოფელ იანტარნიში შეექმნათ მართლმადიდებლური სამრევლო გაერთიანება და დაეწყოთ სოფელში პირველი ეკლესიის მშენებლობა, რომელიც ფეოდოროვის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე იქნებოდა აგებული. 2013 წელს სოფლის სამრევლო გაერთიანება ოფიციალურად დარეგისტრირდა. ახალი სამრევლოს ტერიტორია მოიცავდა სამ დასახლებას - იანტარნი, ვოდოპადნი და ასევე ხუტორი კამიშევახა.

2014 წლის 7 იანვარს მომავალი ეკლესიის მშენებლობის ადგილზე გაიხსნა ხის დროებითი ეკლესია, სადაც ამავე წლის 6 თებერვალს შესრულდა მრევლის ისტორიაში პირველი საღვთო ლიტურგია. დაიწყო თანხების შეგროვება ახალი, ქვის ეკლესიის მშენებლობისათვის.

2014 წლის აპრილში ფიოდოროვსკის მრევლში დაიწყო საკვირაო სკოლის მუშაობა უფროსებისათვის და ასევე საკვირაო-საგანმანათლებლო ჯგუფმა ბავშვებისათვის. 2016 წელს მუშაობა დაიწყო ახალგაზრდულმა სამრევლო გაერთიანებამ.

ფეოდოროვის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესიის წინამძღვრად დანიშნეს ვიქტორ გიორგის ძე ალექსანდროვი.
ლუის ბეგლი

ლუის ბეგლი (; დ. 6 ოქტომბერი 1933) — ამერიკელი ადვოკატი, კინოსცენარისტი. ჰაიდელბერგის რუპერტ-კარლის სახელობის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის დოქტორი (2008).

ბიოგრაფია
დაიბადა ექიმის ოჯახში. მეორე მსოფლიო ომის დროს ყალბი საბუთების წყალობით დედასთან ერთად გადაურჩა ნაცისტების ტერორს და ჰოლოკოსტს.

თავიდან დედასთან ერთად ცხოვრობდა ლვოვში, მოგვიანებით ვარშავაში. 1944 წელს ოჯახი გადავიდა კრაკოვში, სადაც ცხოვრობდა ომის დასრულებამდე.

1945-1946 წლებში ლუდვიგი სწავლობდა კრაკოვის გიმნაზიაში.
აქსაის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი

აქსაის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი — მართლმადიდებლური ეკლესია ქალაქ აქსაიში მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს როსტოვისა და ნოვოჩერკასკის ეპარქიას.

მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, აქსაის რაიონი, ქ. აქსაი, ჩაპაევის ქუჩა № 175.

ისტორია
აქსაის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძრის ისტორია იწყება 1822 წლის 15 სექტემბრიდან, როდესაც ვორონეჟისა და ჩერკასკის ეპარქიის ეპიკოპოსის მისი მაღალყოვლადუსამღვდელოესობის ეპიფანეს კურთხევით, მოხდა ტაძრის მშენებლობის დასაწყისი და საძირკველში ჩაიდო პირველი ქვა. ეკლესია აშენდა ტულელი ვაშრის დაფინანსებითა და არქიტექტორ ამბროსიმოვის პროექტის მიხედვით. ეკლესიის მშენებლობა გაგრძელდა სამი წელი და სულ დაჯდა 135 000 რუბლი, რომელიც შეაგროვეს კერძო შემოწირულობებით.

ეკლესია აგებულია კლასიციზმის სტილში, ცნობილი არქიტექტორის მ. ა. ამბროსიმოვის პროექტის მიხედვით. ეკლესიის საკურრთხეველი აკურთხეს 1825 წელს.

ეკლესია არის ჯვარ-გუმბათოვანი სტილის, რომელსაც აქვს ოთხსართულიანი სამრეკლო. ეკლესიის ზომებია 3816 მ.

ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესიის კანკელი შექმნა მოსკოველმა კონტრაქტორმა იაკობ შერმა. კანკელის ზომებია 175 მ. 1837 წელს ძველი კანკელი ახლით შეცვალეს. ეკლესიის ინტერიერი მოხატეს ზეთოვანი საღებავით. მოხატულობის სიუჟეტები აიღეს ძველი და ახალი აღთქმიდან. 1892 წელს გაიხსნა საეკლესიო-სამრევლო სკოლა.

ეკლესიას აქვს ოთხიარუსიანი 22 მეტრის სიმაღლის სამრეკლო. ეკლესიის შემადგენლობაში შედის ასევე ორსართულიანი აგურის შენობა, რომელშიც გაიხსნა საეკლესიო-სამრევლო სკოლა. აღნიშნული შენობა ჩაპაევის ქუჩაზე შემონახულია. 1930-იან წლებში აქ სწავლობდა მომავალში საბჭოთა კავშირის ორგზის გმირი ნიკოლაი გულაევი. ამჟამად შენობაში განთავსებულია ბავშვთა შემოქმედების ცენტრი.

1930-იან წლებში ეკლესია დახურეს. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ შენობა გადაეცა სარემონტო ქარხანას „“-ს. მიუხედავად ამისა, ეკლესიის ინტერიერის ნაწილი ჩვენამდეა მოღწეული. 1995 წელს ეკლესიის მეორე სართული, რომელსაც ქარხანა კლუბად გამოიყენებდა, დაუბრუნდა მორწმუნეებს.

1995 წლის 28 აგვისტოს ეკლესიაში გაიმართა ღვთისმსახურება. ამავე წლიდან დაიწყო სარესტავრაციო სამუშაოები. 1997 წელს როსტოვის სახელმწიფო სამშენებლო უნივერსიტეტის სტუდენტმა რ. რიაზანოვმა პროექტის საფუძველზე დაიწყო ეკლესიის აღდგენითი სამუშაოები. 1999 წელს აღადგინეს გუმბათიც. 2000 წელს მოხდა სამრეკლოს რეკონსტრუქციაც. 2001 წელს ეკლესიას დაადგეს ჯვარი.

მღვდელთმსახურები
ეკლესიაში 1871-1910 წლებში მოღვაწეობდა ექვსი აქსაიელი ეპისკოპოსი. ამავე პერიოდში აქსაიში მდებარეობდა ეპისკოპოსის კათედრაც.

ეკლესიაში მოღვაწე ცნობილი საეკლესიო მოღვაწეები იყვნენ ნიკანორი და ეპისკოპოსი ზაქარია (ლობოვი). მქადაგებელი ზაქარია ლობოვი და ნიკოლაი პოპოვი მოწამეობრივი სიკვდილით აღესრულნენ. რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის გადაწყვეტილებით ორივე მქადაგებელის კანონიზირება მოხდა.
გილგიტი

გილგიტი — პაკისტანის რეგიონის გილგიტ-ბალტისტანის ადმინისტრაციული ცენტრი. რეგიონი 1949 წლიდან იმყოფება პაკისტანის კონტროლქვეშ და წარმოადგენს ქაშმირის იმ ნაწილს, რომელის გარშემოც არსებობს ტერიტორიული დავა ინდოეთს, პაკისტანსა და ჩინეთს შორის.

1998 წლის მონაცემებით გილგიტში ცხოვრობდა 8 200 ადამიანი. 2010 წლის მდგომარეობით ქალაქის მოსახლეობა 8 851 ადამიანს შეადგენს.
გილგიტ-ბალტისტანი

გილგიტ-ბალტისტანი — პაკისტანის უკიდურეს ჩრდილოეთში მდებარე ადმინისტრაციული ერთეული, რომელიც იმყოფება პაკისტანის დაქვემდებარების ქვეშ.

გილგიტ-ბალტისტანი მოიცავს ქაშმირის უდიდეს ნაწილს, რომელიც წარმოადგენს სადავო ტერიტორიას ინდოეთს, ჩინეთსა და პაკისტანს შორის.

ტერიტორიის ფართობი წარმოადგენს 72 971 კმ²-ს, ხოლო მოსახლეობა 2011 წლის აღწერით მილიონზე მეტ ადამიანს.
ლაქტამები

ლაქტამები — ამინკარბომჟავების შიგა ციკლური ამიდები, რომელთა რგოლები შეიცავს --— დაჯგუფებას; ლატამების ტაუტომერულ „ენოლურ“ ფორმას ლაქტიმური ეწოდება.
მიღება და ტიპები
ლაქტამების წარმომადგენელი ამინკარბომჟავების ტიპის მიხედვით ლაქტამები ირჩევა შემდეგნაირად:
-ლაქტამი
-ლაქტამი
-ლაქტამი
-ლაქტამი
-ლაქტამი

ლაქტამების მიღების მნიშვნელოვანი მეთოდია ბეკმანის გადაჯგუფება. უმთავრესად ლაქტამებს ღებულობენ ამინკარბონმჟავათა ციკლიზაციით.
ჰუზაიმა ბინტ ნასერი

ჰუზაიმა ბინტ ნასერი (; დ. 1884, მექა, ოსმალეთის იმპერია — გ. 27 მარტი 1935, ბაღდადი, ერაყი) — არაბი პრინცესა, მექას შარიფა. ერაყისა და სირიის დედოფლობის შემდეგ, ჰუზაიმა ერაყის დედა-დედოფალი გახდა.

ბიოგრაფია
ჰუზაიმას მამა პრინცი ნასერ ბინ ალი ფაშა არის, რომელიც მუსბაჰის უმცროსი ტყუპისცალია. 1904 წელს სტამბოლში, იგი მექის შარიფის ვაჟზე, ფეისალ -ზე დაქორწინდა. მათი პირველი შვილი აზზა (1906-1936) იყო, შემდეგ კი ორი გოგონა, რაჯიჰა (1907-1959) და რაიფია (1910-1934) დაიბადა, საბოლოოდ კი ვაჟი გაზი (1912-1939), ერაყის მომავალი მეფე დაიბადა.

პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ, ოსმალეთის იმპერიის მფლობელობაში მყოფი ტერიტორიები გამარჯვებულმა ევროპულმა სახელმწიფოებმა დაინაწილეს, ან დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ გამოაცხადეს. 1920 წელს, ფეისალ სირიის მეფედ გამოაცხადა და ასე ჰუზაიმაც სირიის დედოფალი გახდა. თავის მეუღლესთან ახლოს ყოფნის მიზნით, ჰუზაიმამ თავის შვილებთან ერთად დამასკოში ახლად დაარსებულ სამეფო სასახლეში ჩასახლდა. თუმცა, მხოლოდ ოთხი თვის განმავლობაში არსებობის შემდეგ, სირიის სამეფო საფრანგეთ-სირიის ომის შედეგად დაიშალა, რის შედეგად ფეისალმა და ჰუზაიმამ ტიტული დაკარგეს.

1921 წელს, ბრიტანეთის მთავრობამ გადაწყვიტა, რომ ერაყის ახალი სამეფოს მეფედ ფეისალი ყოფილიყო, რაზეც მათ საერთაშორისო მანდატი ჰქონდათ. ფეისალმა მიიღო ეს წინადადება და ერაყის მეფედ გამოაცხადა. შესაბამისად ჰუზაიმაც დედოფალი გახდა და სამეფო ოჯახი ბაღდადში, ახალი სამეფოს დედაქალაქში გადავიდა.

1933 წელს ფეისალის გარდაცვალების შემდეგ, ტახტზე მისი ვაჟი, გაზი ავიდა და ჰუზაიმაც ერაყის დედა-დედოფალი გახდა.

ორი წლის შემდეგ, 1935 წელს იგი ბაღდადში გარდაიცვალა.
მარი აჯამი

მარი აჯამი (; დ. 1888 — გ. 1965) — არაბი ფემინისტი და ნოვატორი ქალი მწერალი.

ქრისტიანმა მწერალმა, დაწყებითი განათლების წლები დამასკში გაატარა, სადაც ირლანდიელ და რუს მისიონერებთან სწავლობდა, სანამ 1906 წელს ბირუტის ამერიკული უნივერსიტეტში მედის პროფესიის შესწავლას დაიწყებდა. 1920 წელს დამასკოს ქალთა ლიტერატურული კლუბის დამფუძნებელმა, პოეტმა და ჟურნალისტმა, რეპრესიების მიმართ შიშის გამო, იგი ხშირად ლეილას (დედამისის სახელი) ფსევდონიმით წერდა. მისი კიდევ ერთი მიღწევა იყო 1910 წელს ქალთა ლიტერატურული ჟურნალის ალ-არუსის („პატარძალი“) დაფუძნება, რომელიც თერთმეტი წლის განმავლობაში არსებობდა.

აჯამის წარმატებული კარიერა, პირად ცხოვრებაში არსებული ტრაგედიის ელემენტებით აღენიშნება. მრავალი წლის განმავლობაში მას საზღვარგარეთ სწავლა სურდა, მაგრამ მამამისის სიკვდილმა და ომის დაწყებამ ხელი შეუშალა. ჯოზეფ ზეიდანი იხსენებდა, რომ მისი მიღწევები „უნდა შეფასდეს იმ შესანიშნავი დაბრკოლებების ფონზე, რაც მას შეეჯახა“. იგი გარკვეულწილად თავისი დროის ანომალია იყო და როგორც მისი დროის ცნობილი თანატოლი მაი ზიადე, ისიც არ დაქორწინებულა.
ბოდო (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

ბოდო — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერა-დი-სანტანას შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 425 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9,57 კმ²-ზე. ფართობი 253 519 კმ²-ია.
სერუ-კორა (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

სერუ-კორა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 575 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერა-დი-სანტანას შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 916 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 27,74 კმ²-ზე. ფართობი 393 573 კმ²-ია.
ფლორანია

ფლორანია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერა-დი-სანტანას შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 959 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17,75 კმ²-ზე. ფართობი 504 797 კმ²-ია.
ლაგოა-ნოვა

ლაგოა-ნოვა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 733 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერა-დი-სანტანას შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 983 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 79,31 კმ²-ზე. ფართობი 176 301 კმ²-ია.
სანტანა-დუ-მატუსი

სანტანა-დუ-მატუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 141 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერა-დი-სანტანას შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 809 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9,73 კმ²-ზე. ფართობი 1 419 542 კმ²-ია.
სან-ვისენტი (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

სან-ვისენტი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერა-დი-სანტანას შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 028 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 30,47 კმ²-ზე. ფართობი 197 817 კმ²-ია.
ტენენტი-ლაურენტინუ-კრუსი

ტენენტი-ლაურენტინუ-კრუსი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 780 მეტრზე. მიეკუთვნება ცენტრალური პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ სერა-დი-სანტანას შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 406 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 72,68 კმ²-ზე. ფართობი 74 376 კმ²-ია.
აქსაის საბაჟო საგუშაგო

აქსაის საბაჟო საგუშაგო — მიწის ქვეშ მდებარე საფორტიფიკაციო ნაგებობა, მდებარეობს ქალაქ აქსაიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია, დონელი ყოფილი თავადის ნაკვეთზე, მალი-ლოგის შესართავთან. ციხესიმაგრე აგებულია საუკუნის მეორე ნახევარში. თავდაპირველად მის ტერიტორიაზე განთავსებული იყო სამეფო საგუშაგო, შემდეგ კი - საბაჟო. ამჟამად ნაგებობა აქსაის სამხედრო-ისტორიული მუზეუმის კუთვნილებაშია.

ისტორია
ციხესიმაგრის მშენებლობა მიმდინარეობდა ამ პერიოდისათვის დამახასიათებელი რედუტების მსგავსად. მშენებლობის დაწყებამდე გააკეთეს ღია ორმოები და დატოვეს სივრცე სათოფურებისთვის. ნაგებობის ჭერში დატანებული იყო სავენტილაციო არხები. მიწის სახურავის სისქე 10 მეტრი იყო, რაც განაპირობებდა მაღალი დონის დაცვას საარტილერიო დაბომბვის პერიოდში.

აქსაის მიწისქვეშა ციხესიმაგრის მშენებლობა დასრულდა 1763 წელს. საბოლოო ვარიანტში იგი წარმოადგენდა 1510 მეტრის პარამეტრების ბორცვს.

 საუკუნის შუა წლებში ციხესიმაგრის ადგილზე მდებარეობდა ჯერ სამეფო, ხოლო შემდეგ საბაჟო საგუშაგო და მცირე დასახლება უსტ-აქსაისკი. აქსაის ციხესიმაგრის სამხედრო-სტრატეგიულ მნიშვნელობას განაპირობებდა მისი გეოგრაფიული მდებარეობა რვა სავაჭრო გზის გადაკვეთაზე. რუსეთ-ოსმალეთის ომების პერიოდში ციხესიმაგრის დანიშნულება იყო აზოვის დაცვა, რომელიც ოსმალეთმა რუსეთს დაუთმო 1700 წლის კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულებით.

რესტავრაცია
1941 წლამდე მიწისქვეშა ციხესიმაგრე გამოიყენებოდა როგორც ხორბლის საწყობი. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში კი ბომბების შესანახად გამოიყენებდნენ. 1948 წლიდან აქსაის საბაჟო საგუშაგო ეკუთვნოდა საკონსერვო ქარხანას, რომელსაც გამოიყენებდნენ პროდუქციის შესანახად. თანამედროვე სასაწყობო შენობის აშენების შემდეგ საგუშაგო მიატოვეს, თუმცა მას არაერთხელ ეწვია მხარეთმცოდნე და ისტორიკოსი ვ. გლადჩენკო.

1977 წელს ისტორიული და საარქივო კვლევის საფუძველზე აქსაის საქალაქო აღმასკომმა მიიღო გადაწყვეტილება სახელმწიფო ანგარიშზე აეყვანა საბაჟო საგუშაგო. ამ ობიექტს ოფიციალურად ეწოდა „თოფის წამლის საუკუნის საწყობი“. დიდი ხნის განმავლობაში ნაგებობა ავარიულ მდგომარეობაში იმყოფებოდა და ამიტომ მნახველებისათვის დაიხურა. 1981 წელს მუზეუმის დირექტორმა ვ. გლადჩენკომ ადგილობრივი აღმასკომიდან მიიღო ნებართვა ჩაეტარებინა საგუშაგოს რესტავრაცია და შემდეგ გამოეყენებინათ, როგორც სამუზეუმო ჩვენებების ობიექტი. ამის შემდეგ დაიწყო მიწისქვეშა სათავსოების ნაგვისაგან გაწმენდის სამუშაოები.

1985 წლის ბოლოს რაიონის კულტურის განყოფილებამ მოამზადა საფორტიფიკაციო ნაგებობის სარესტავრაციო გეგმა. სარემონტო თანხები გამოიყო კულტურის საოლქო განყოფილების ბიუჯეტიდან. სარესტავრაციო სამუშაოების დაპროექტებას ხელმძღვანელობდა ი. სოლნიშკინი. 1986 წლისათვის პროექტი მზად იყო. პროექტი ითვალისწინებდა ფუნდამენტის კონსერვაციას, მიწისქვეშა შესასვლელის რესტავრაციას, შიდა სათავსოების რესტავრაციას, ტერიტორიის კეთილმოწყობას, ავტოსადგომის მოწყობას. სარესტავრაციო სამუშაოები დაიწყო 1987 წელს.

სამუზეუმო კომპლექსის „საბაჟო საგუშაგოს“ ოფიციალური გახსნა მოხდა 1991 წლის სექტემბერში.

ძირითადი ექსპოზიცია მდებარეობს მიწისქვეშა გამოქვაბულებში, რომელთა საერთო ფართობიცაა 350 მ². მუზეუმში წარმოდგენილია ცივი და ცეცხლსასროლი იარაღი, მებაჟეების ცხოვრების ამსახველი ნივთები და საბაჟო სამსახურის საგნები, ხელნაწერი დოკუმენტები.

კომპლექსის ექსპოზიცია მოგვითხრობს საბაჟო სამსახურის ისტორიაზე, ასევე ამ ადგილების ბუნებაზე და ეკოლოგიაზე.
აქსაის XIX საუკუნის საფოსტო სადგური

აქსაის საუკუნის საფოსტო სადგური — არქიტექტურული კომპლექსი, მუზეუმი ქალაქ აქსაიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. შედის აქსაის სამხედრო-ისტორიული მუზეუმის შემადგენლობაში. მუზეუმი თანამშროლობს ქალაქის საგანმანათლებლო დაწესებულებებთან და ორგანიზაციებთან. დამთვალიერებლებისათვის კითხულობენ ლექციებს ქალაქისა და დონის მხარის ისტორიის შესახებ, იმართება ექსკურსიები და სხვადასხვა ღონისძიებები.

ისტორია
საფოსტო სადგური - ეს არის არქიტექტურული კომპლექსი, რომელიც შედგება, როგორც საცხოვრებელი, ისე სამეურნეო ნაგებობებისაგან. მდებარეობს ქალაქ აქსაის ცენტრში მდინარე დონის ახლოს. მუზეუმი მუშაობს 1992 წლიდან და გააჩნია რამდენიმე მუდმივი გამოფენა. მუზეუმის შიდა ხედი მოგვაგონებს საუკუნის ტიპურ საფოსტო სადგურს.

მუზემის ტერიტორიაზე მდებარეობს:

ფოსტის მეთვალყურის სახლი,
სასტუმროს შენობა,
ჭა,
ეტლების სარდაფი,
ფანჩატური დასვენებისათვის.

სადგური არის რუსეთის ფედერაციის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. აქსაის საფოსტო სადგურში სხვადასხვა დროს იმყოფებოდნენ ალექსანდრე პუშკინი, მიხეილ ლერმონტოვი, ალექსანდრე გრიბოედოვი, ლევ ტოლსტოი, პეტრე ჩაიკოვსკი, ნიკოლოზ რაევსკი და ძლიერი დეკაბრისტები.

მუზეუმის ცენტრალური გამოფენა „აქსაის ფოსტა“ ექსკურსანტებს აცნობს ქალაქის ფოსტის ისტორიას. ფოსტა აქ მუშაობდა საუკუნიდან და თანამედროვე ავტოსადგურის პროტოტიპი იყო. აქ მუდმივად შეეძლოთ ეტლების მიღება.

მუზეუმის ტერიტორიაზე მუშაობს მუდმივი გამოფენები:
გამოფენა „აქსაის უძველესი წყაროები“, რომელშიც წარმოდგენილია მცენარეებისა და ცხოველების უძველესი ნაშთები, ასევე ქვის, ბრინჯაოსა და რკინის ხანებისა შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ნივთები, რომლებიც აღმოჩენილია მდინარე აქსაის ხეობაში.
ეტლების სარდაფის შენობაში წარმოდგენილია საუკუნის დასასრულისა და საუკუნის დასაწყისის ტრანსპორტის სახეები - ეტლები, ფაეტონები და მარხილები.

ყოველი წლის ივნისი პირველ შაბათს საფოსტო სადგურში იმართება „პუშკინის დღესასწაული“ 1820 და 1829 წლებში აქსაის საფოსტო სადგურში ალექსანდრე პუშკინის სტუმრობის აღსანიშნავად.

1941-1943 წლებში სტანიცა აქსაი ორჯერ დაიპყრეს გერმანელმა ოკუპანტებმა. აქ გაიმართა სასტიკი ბრძოლები. 1942 წელს 485-ე საარტილერიო პოლკის მე-3-ე საზენიტო დივიზიონმა მოახდინა მოსახლეობის ევაკუაცია მდინარე დონის საშუალებით. 1985 წელს ამ მოვლენის აღსანიშნავად მუზეუმის შესასვლელთან გაიხსნა ძეგლი „გადაკვეთა“, რომელიც წარმოადგენს სატვირთო მანქანას დაქანებულ კვარცხლბეკზე მდგომს. მანქანასთან ახლოს კვარცხლბეკზე დგას საზენიტო იარაღი.