iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ბრომო

ბრომოს მთა — მოქმედი ვულკანი ინდონეზიის კუნძულ იავის აღმოსავლეთ ნაწილში, ტენგერის მასივში. მისი სიმაღლე 2 329 მეტრია, თუმცა იგი მასივის ყველაზე მაღალი მწვერვალი არაა. აღნიშნული მასივი აღმოსავლეთ იავის ერთ-ერთი ყველაზე მონახულებადი ღირსშესანიშნაობაა ტურისტების მიერ. ვულკანი მიეკუთვნება ბრომო-ტენგერ-სეგერუს ეროვნულ პარკს. სახელი ბრომო მომდინარეობს ინდუიზმის მთავარი ღმერთის — ბრაჰმას იავური წარმოთქმიდან.

ბრომოს მთა ვრცელი ვაკის შუაში მდებარეობს, რომელსაც „ქვიშის ზღვას ეძახიან“. იგი 1919 წლიდან დაცული ბუნების ნაკრძალია. ბრომომდე მისასვლელი ყველაზე ადვილი გზა ახლომდებარე სოფელ სემორო-ლავანგიდან მიემართება. აქედან ვულკანამდე ფეხით მისვლა 45 წუთშია შესაძლებელი, მაგრამ ასევე შესაძლებელია ორგანიზებული ჯიპ-ტურის განხორციელება, რომელიც ასევე მოიცავს პენანჯაკანის მთასაც (2 770 მ). „ქვიშის ზღვისა“ და მიმდებარე ვულკანების ხედი ბრომოდან მზის ჩასვლისას იშლება.

უკანასკნელი ამოფრქვევა 2011 წლის 28 იანვარს მოხდა.

გალერეა
როსკილე

როსკილე — ქალაქი დანიაში, კუნძულ ზელანდიაზე, როსკილეს მუნიციპალიტეტის მთავარი ქალაქი.

როსკილე ძველი ქალაქია და ვიკინგების ხანით თარიღდება, შედის ევროპის უძველეს ქალაქთა ქსელში. წარმოადგენს რეგიონის ეკონომიკურ ცენტრს.

როსკილეს რკინიგზის სადგური მთავარი გაჩერებაა კოპენჰაგენსა და მის დასავლეთით მდებარე დანიის სხვა რეგიონებს შორის. ქალაქის მოსახლეობა 2012 წლის მონაცემებით 47 828 ადამიანს შეადგენს.

ქალაქში არსებობს საფეხმავლო ქუჩა, რომელიც ცენტრისკენ ეშვება და გამოირჩევა მრავალი მაღაზიით, რესტორნითა და კაფეთი. დანარჩენი დანიიდან და მსოფლიოდან ტურისტებს რამდენიმე ღირსშესანიშნაობა იზიდავს. ადგილობრივ უნივერსიტეტს აქვს საგანმანათლებლო პროგრამა, რომელიც მსოფლიო მასშტაბით სტუდენტებს საშუალებას აძლევს 1 წლით ისწავლონ.

ადამ ბრემენელისა და საქსონ გრამატიკოსის ცნობით, 980-იან წლებში დანიის მეფე ჰარლად ლურჯკბილამ როსკილეში ეკლესია და სამეფო მამული ააგო. საქსონ გრამატიკოსი სახელ როსკილეს ლეგენდარულ მეფე როარს უკავშირებს, რომელიც სავარაუდოდ აქ საუკუნეში ცხოვრობდა. ჰარალდი მის მიერვე აგებულ ეკლესიაში დამარხეს, რომლის ადგილასაც დღეს როსკილეს საკათედრო ტაძარი დგას.
ჰელსინგერი

ჰელსინგერი — ქალაქი დანიაში, კუნძულ ზელანდიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, ჰელსინგერის მუნიციპალიტეტში. 2012 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 46 300 ადამიანს შეადგენს. ჰელსინგერი მთელს მსოფლიოშია ცნობილი კრონბორგის ციხესიმაგრით, რომელიც უილიამ შექსპირის ტრაგედია „ჰამლეტშია“ მოხსენიებული.

წერილობით წყაროებში ქალაქი პირველად 1231 წელს, მეფე ვალდემარ -ის დროს იხსენიება. 1200 წელს მან ეკლესია ააშენა.

დღევანდელი სახელით, ჰელსინგერი 1420-იან წლებში დანიის მეფე ერიკ პომერანიელმა დააარსა.

დაძმობილებული ქალაქები
გდანსკი, პოლონეთი, 1992-დან
სანრემო, იტალია
ჰარსტადი, ნორვეგია
ერესუნის სრუტე

ერესუნი , ასევე (გერმ. ), — სრუტე კუნძულ ზელანდიასა და სკანდინავიის ნახევარკუნძულს შორის. რამდენიმე დანიურ სრუტესთან ერთად ბალტიისა და ჩრდილოეთის ზღვებს აერთიანებს.
ერესუნის სრუტესთან გაშენებულია ორი მსხვილი ქალაქი — კოპენჰაგენი და მალმე, რომლებიც ერესუნის ხიდ-გვირაბით უკავშირდება ერთმანეთს.
სრუტე დაახლოებით 8000 წლის წინ გაჩნდა, როდესაც გამყინვარების პერიოდის ყინულებით დამძიმებულმა სკანდინავიურმა ფილამ დახრა დაიწყო და ჩრდილოეთით აიწია, სამხრეთით კი დაიწია. ჩრდილოეთის ზღვის წყლებმა თანამედროვე ერესუნის რაიონის ყელი გადარეცხეს და ფართო დაბლობები დაფარეს, რომლის შედეგადაც ბალტიის ზღვა წარმოიშვა.
ეცის ყინულის კაცი

„ეცის ყინულის კაცი“ — ადამიანის ბუნებრივი მუმია. წარმოადგენს ალპებში ნაპოვნ ენეოლითის ხანის ადამიანის ყინულოვან მუმიას, რომელსაც მიაკვლიეს 1991 წელს ეცტალის ალპებში, ავსტრიისა და იტალიის საზღვარზე. იგი ცხოვრობდა დაახლოებით 5300 წლის წინ. მუმია გადაიტანეს ინსბრუკის უნივერსიტეტში, სადაც იგი დასახელდა როგორც პირველყოფილი ადამიანი. ევროპაში ადამიანის უძველესი ბუნებრივი მუმიაა.

მუმია იპოვეს 1991 წლის 19 სექტემბერს ნიურნბერგელმა ტურისტებმა ჰელმუტ და ერიკ სიმონებმა, მწვერვალ სიმილაუნის კალთებზე. თავდაპირველად მიიჩნიეს, რომ იგი ალპინისტის სხეულია. თუმცა მეორე დღეს მთის ჟანდარმისა და ალპური თავშესაფრის დარაჯის ძალისხმევით ცდილობდნენ ყინულში ჩაფლული მუმიის ამოყვანას არქეოლოგიური ინსტრუმენტების გარეშე; მუმია იმდენად იყო ჩაყინული ყინულში, რომ მათ დასჭირდათ პნევმატიკური დრელისა და ყინულმჭრელის გამოყენება, რის შედეგადაც დაზიანდა მუმიის თეძო. მოგვიანებით, მუმია მოინახულა 8 ჯგუფმა, რომელთა შორის იყვნენ ცნობილი ალპინისტები ჰანს კამერლანდერი და რაინჰოლდ მესნერი.

სხეული დეტალურად იქნა შესწავლილი. ამჟამინდელი შეფასების თანახმად, „ეცის ყინულის კაცი“ სიცოცხლის ბოლო წლებში სიმაღლეში იყო დაახლოებით 165 სმ, იწონიდა დაახლოებით 50 კგ-ს. გარდაიცვალა დაახლოებით 45 წლის ასაკში. მუმიის წონა აღმოჩენისას მხოლოდ 13.750 კგ-ს შეადგენდა. 2012 წლის მაისში მეცნიერებმა განაცხადეს, რომ მუმიის სისხლის უჯრედები ჯერ კიდევ დაუზიანებელია და შესაბამისად წარმოადგენს ოდესმე იდენტიფიცირებულ უძველესი სისხლის უჯრედებს. „ეცის ყინულის კაცი“ გარდაიცვალა მხარზე მიღებული ჭრილობით, სისხლდენით.

ნანოტექნოლოგიისა და ატომურ-ძალისმიერი მიკროსკოპის მეშვეობით მუმიაში აგრეთვე აღმოაჩინეს ფიბრინი — გაუხსნელი ცილოვანი ნივთიერება, რომელიც წარმოიქმნება სისხლის შედედებისას. სხეული და მასთან დაკავშირებული ნივთები სამხრეთ ტიროლის არქეოლოგიურ მუზეუმში ინახება.
დოღურაში

დოღურაში — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ცაგერის მუნიციპალიტეტში (ჩხუტელის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს მდ. ცხენისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 560 მ-ზე, ცაგერიდან 2 კმ-ში. დოღურაშის მიდამოებში 2016-2018 წლების არქეოლოგიურმა კვლევებმა გამოავლინა გვიანი ბრინჯაოს ხანის სპილენძის 20-ზე მეტი სადნობი სახელოსნო (ძვ. წ. - საუკუნეები).
დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 13 ადამიანი.
ჰერნინგი

ჰერნინგი — ქალაქი დანიაში, ცენტრალური იუტლანდიის რეგიონში, ჰერნინგის მუნიციპალიტეტის მთავარი ქალაქი და ადმინისტრაციული ცენტრი. 2012 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 46 873 ადამიანს შეადგენს და ამ მხრივ იგი დანიის სიდიდით მე-11 ქალაქია. ჰერნინგში მდებარეობს უდიდესი საგამოფენო ცენტრი მთელს სკანდინავიაში.

ისტორია
ჰერნინგი 1800-იან წლებში დაარსდა. ამ პერიოდში შემიჩნეოდა მოსახლეობის ზრდა, რაც დამატებით პროდუქციასა და მომსახურებას მოითხოვდა. შედეგად, ჰერნინგი
არეალის კომერციის ცენტრად იქცა.

მოგვიანებით, ქალაქის გარშემო განვითარდა ტექსტილის ინდუსტრია და ამ დროისთვის, მრეწველობის ეს დარგი მთავარ ეკონომიკურ საქმიანობას წარმოადგენდა.

1913 წელს ჰერნინგი საბაზრო ქალაქი გახდა.

ორჯერ, 1965 და 2003 წლებში ჰერნინგმა „დანიის წლის ქალაქის“ სტატუსი მიიღო.
სილკებორგი

სილკებორგი — ქალაქი ცენტრალურ დანიაში, იუტლანდიის ნახევარკუნძულზე, სილკებორგის მუნიციპალიტეტში. 2012 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 42 807 ადამიანს შეადგენს. სილკებორგის განვითარება და თანამედროვე ქალაქად ჩამოყალიბება განაპირობა 1844 წელს მაიკლ დრევსენის მიერ ქაღალდის ფაბრიკის გახსნამ. ქალაქის ჩრდილოეთი და სამხრეთი ნაწილები ერთმანეთისგან ტბითაა გამოყოფილი, რომელიც აღმოსავლეთის მხრიდან მდინარე გუდენს უერთდება.

მთლიანად სილკებორგის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 89 328 კაცია (2012). ასევე, იგი მიეკუთვნება 1,2 მილიონიან აღმოსავლეთ იუტლანდიის მეტროპოლიურ არეალს.
ნესტვედი

ნესტვედი — კომერციული ქალაქი დანიაში, კუნძულ ზელანდიაზე, თავისივე სახელობის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კოპენჰაგენიდან 1 საათის სავალ მანძილზე. 2012 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 41 857 ადამიანს შეადგენს.

ნესტვედში ფუნქციონირებს მოზარდთა საგანმანათლებლო რამდენიმე ცენტრი, ხუთი დაწყებითი სკოლა.

ნესტვედის არეალი დასახლებული ყოფილა ძვ. წ. 400-500 წლებში. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად, აღმოცენილია ამ პერიოდის მასალები, რომლებიც აქ ადამიანთა დასახლებებზე მიუთითებენ. 1135 წელს, ბენედიქტელმა ბერებმა წმინდა პეტრეს ეკლესია ააგეს, რაც ქალაქის დაარსებად მიიჩნევა.
გრავე-სტრანი

გრავე-სტრანი — ქალაქი დანიაში, ზელანდიის რეგიონში, თავისივე სახელწოდების მუნიციპალიტეტში. 2012 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 40 901 ადამიანს შეადგენს.

ქალაქი მდებარეობს კუნძულ ზელანდიის სამხრეთ ნაწილში, კოპენჰაგენის სიახლოვეს და მიეკუთვნება მის ურბანულ არეალს.

1960-იან წლებამდე ეს არეალი ძირითადად სასოფლო-სამეურნეო იყო და ქალაქის ბიზნეს-ცენტრების უმრავლესობა სანაპირო გზის გასწვრივ იყო განლაგებული.
ტორნბი

ტორნბი — ქალაქი დანიაში, დედაქალაქის ოლქში, ტორნბის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2009 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 40 214 ადამიანს შეადგენს.

ისტორია
მიუხედავად იმისა, რომ ტორნბის დასახლების ზუსტი თარიღი უცნობია, ერესუნის ხიდის აგების წინ განხორციელებულმა არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ ივარადუა, რომ იგი საუკუნეში წარმოიქმნა სოფლის სახით, რომელიც ფერმის გარშემო განვითარდა.

 საუკუნეში, დანიის მეფე კრისტიან -მ აქ ჰოლანდიელი ახალმოსახლეები მოიწვია. შედეგად, ტორნბისა და მის მეზობელ დრაგერის ისტორიასა და კულტურას მცირე ჰოლანდიური გავლენა ეტყობა.
მიშელ-გაბრიელ პაკარი

მიშელ-გაბრიელ პაკარი ( დ. 1757 — გ. 1827) — ფრანგი ექიმი და ალპინისტი, სარდინიის სამეფოს მოქალაქე. დაიბადა შამონში, ნოტარიუსის ოჯახში. ქალაქებს ტურინსა და პარიზში შეისწავლა მედიცინა. დიდ ინტერესს იჩენდა ბოტანიკისა და მინერალების მიმართ. 1786 წელს შვეიცარიელ ალპინისტთან ჟაკ ბალმასთან ერთად ასვლა განახორციელა ალპების უმაღლეს მწვერვალ — მონბლანზე (4807 მ), რითაც მოგვიანებით ალპინიზმს ჩაეყარა საფუძველი. მოგვიანებით პაკარმა ცოლად ჟაკ ბალმას და შეირთო და გახდა მოსამართლე.
ნოკორნა

ნოკორნა (2010 წლის 16 ნოემბრამდე — „ძველი ოსები“) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ლაფანაანთკარის თემში. მდებარეობს ქართლის ქედის დასავლეთ კალთაზე. მდინარე აბანოსხევის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1120 მ. დუშეთიდან 21 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 86 ადამიანი.
ქოჩების ტბა

ქოჩების ტბა — მომცრო ტბა აღმოსავლეთ საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს შირაქის ვაკესა და ივრის ზეგანს შორის, ზღვის დონიდან 775 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი 0,38 კმ², წყლის მოცულობა 1 060 200 მ³, წყალშემკრები აუზის ფართობი 1,3 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 3,2 მ, საშუალო სიღრმე 2,8 მ. ტბა გაუდინარია. წყალი მომლაშოა (6,9 გრ/ლ). ქოჩების ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს პატარა ტბა.
რიო-დე-ჟანეიროს ბოტანიკური ბაღი

რიო-დე-ჟანეიროს ბოტანიკური ბაღი — ბოტანიკური ბაღი რიო-დე-ჟანეიროში, ჟარდიმ-ბოტანიკუს რაიონში, სამხრეთის ზონაში.

ბაღში წარმოდგენილია ბრაზილიური და უცხოური ფლორის მრავალსახეობა. დაახლოებით 6 500 ჯიში (ზოგიერთი საფრთხის ქვეშ მყოფიც) 54 ჰექტარ ფართობზეა გადანაწილებული, მოქმედებს რამდენიმე მწვანე სახლიც. ბაღში ასევე განთავსებულია ისტორიული, ხელოვნებისა და არქეოლოგიურ მნიშვნელობის მონუმენტები. ასევე დიდი მნიშვნელობას ატარებს კვლევითი ცენტრი, რომელშიც ფუნქციონირებს ბოტანიკაზე სპეციალიზებული ყველაზე სრულყოფილი ბიბლიოთეკა მთელს ბრაზილიაში, სადაც 32 000 ტომი ინახება.

ბოტანიკური ბაღი 1808 წელს პორტუგალიის მეფე ჟუან -მ დააარსა. თავდაპირველად აქ სხვადასხვა მცენარის აკლიმატიზაცია მიმდინარეობდა, საჯაროდ კი 1822 წელს გაიხსნა. ამჟამად, ღიაა ყოველდღე, დღის განმავლობაში, გარდა 25 დეკემბრისა და 1 იანვრისა.

140 ჰექტარიანი პარკი გადაჭიმულია კორკოვადოს მთის დაბლა, ქრისტეს ქანდაკების მარჯვენა მკლავის ქვეშ. ტროპიკულ და სუბტროპიკულ მცენარეთა 6 500 სახეობას შორისაა 900 პალმის ხე. შესასვლელიდან ბაღებამდე მიამართება 750 მეტრიანი ქუჩა, რომლის გასწვრივაც დარგულია 134 პალმა. კულტივირებულია პარკის მხოლოდ 40%, დანარჩენ ნაწილში ვრცელდება ატლანტიკური ტყე, რომელიც კორკოვადოს ფერდობებისაკენ მიიწევს. ბოტანიკურ ბაღს სახელმწიფო იცავს, 1992 წელს კი იუნესკომ ბიოსფერულ ნაკრძალად გააფორმა.

2012 წელს, იუნესკომ ბაღი რიო-დე-ჟანეიროს სხვა, მიმდებარე ლანდშაფტთან ერთად მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.
ცერმატი

ცერმატი — თემი შვეიცარიაში. ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე სახელგანთქმული კურორტი. მდებარეობს ვალეს კანტონის სამხრეთ ნაწილში, იტალიის საზღვრის სიახლოვეს, ზღვის დონიდან 1616 მ სიმაღლეზე. გარშემორტყმულია პენინის ალპების ოთხიათასიანი სიმაღლის მწვერვალებით, მათ შორის დიუფურის პიკითა (4634 მ) და მატერჰორნით (4478 მ). განთქმულია როგორც ალპინიზმისა და სამთო-სათხილამური სპორტის ცენტრი.

2010 წლის აღწერით ცერმატის მუდმივი მოსახლეობა შეადგენს 5,720 ადამიანს, თუმცა აღნიშნული რიცხვი რყევადია, რაც ამ სოფელში ტურისტების დასახლებით არის განპირობებული. ადგილობრივი ეკონომიკა დაფუძნებულია ტურიზმზე და შესაბამისად, ცერმატის მოსახლეობის დიდი ნაწილის სამუშაო ადგილს სასტუმროები და რესტორნები შეადგენენ. მოსახლეობის 1/3 ადგილობრივი მკვიდრია, ე.ი. დაბადებულია თვით ცერმატში, ხოლო დანარჩენი ნაწილი ჩამოსულია საზღვარგარეთიდან.

ტერმინი „ცერმატი“ წარმოსდგება ალპური მდელოებისაგან. თავდაპირველად გაჩნდა სახელწოდება „ “ (მდელოზე), ხოლო მოგვიანებით „ცერმატი“ ეწოდა. 1495 წლამდე ცერმატი რუკებზე არ იყო გამოსახული. ამ ადგილზე ადრე არსებობდა დასახლება პრაბორნოსა თუ პრატო-ბორნოს სახელწოდებით, რომლებიც რუკებზე საუკუნის დასწისში არიან გამოსახული. აოსტის ხეობაში მყოფი ფრანგულ ენაზე მოსაუბრე ხალხი ცერმატს პრაბორნეს სახელწოდებით იცნობდა.
ფრედერისია

ფრედერისია — ქალაქი დანიაში, იუტლანდიის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში, ფრედერისიის მუნიციპალიტეტში. ქალაქი 1650 წელს დანიის მეფე ფრედერიკ -მ დააარსა და სახელიც სწორედ მის პატივსაცემად ეწოდა.

2012 წლის მონაცემებით, საკუთრივ ქალაქის მოსახლეობა 39 797 ადამიანს შეადგენს, მთლიანი მუნიციპალიტეტის კი 50 193-ს.

ისტორია
ოცდაათწლიანმა ომმა დაუცველ იუტლანდიას გამანადგურებელი შედეგები მოუტანა, რის შემდეგაც მეფე კრისტიან -მ გააანალიზა, რომ საჭირო იყო მძლავრი ციხესიმაგრის აგება და გადაწყვიტა, რომ ეს პროექტი შეერწყა თავის გეგმასთან, რომლის მიხედვითაც იუტლანდიაში ის დიდი ქალაქის აშენებას გეგმავდა.

თავდაცვითი ნაგებობა მან თანამედროვე ფრედერისიის სიახლოვეს ააგო, მოსახერხებელ ადგილას, რომელიც მტრის შემოტევებს კარგად მოიგერიებდა. თუმცა, იმის გამო, რომ ეს ნაგებობები უბადლო არ იყო, იუტლანდიაში შვედი ფელდმარშალი ლენარტ ტორტენსონი შემოიჭრა, რომელმაც თავდაცვითი ნაგებობები ადვილად გაარღვია. ფორტიფიკაციების გეგმა საბოლოოდ ფრედერიკ -მ დაასრულა.

1650 წლის 15 ოქტომბერს, მეფემ ხელი მოაწერა დოკუმენტს დასახლებისთვის ქალაქის პრივილეგიების მინიჭების შესახებ და სწორედ ამის შემდეგ, ახალი ციხესიმაგრის მშენებლობა დაიწყო. 1651 წელს ქალაქს ფრედერიკსოდი ეწოდა, 1664 წლის 22 აპრილს კი ამჟამინდელი სახელი — ფრედერისია
დენის რომედალი

დენის რომედალი (დ. 22 ივლისი, 1978 კოპენჰაგენი, დანია) — დანიელი ფეხბურთელი, „ბრონდბიუს“ და დანიის ეროვნული ნაკრების მარჯვენა მცველი. ეროვნულ ნაკრებში ჩატარებული აქვს 118 მატჩი და გატანილი აქვს 21 გოლი. ის ნაკრებში იყო გამოძახებული 2002 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე, 2004 წლის ევროპის ჩემპიონატზე, 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე და 2012 წლის ევროპის ჩემპიონატზე. 2007 და 2010 წლებში დასახელებული იყო დანიის წლის ფეხბურთელად.
რედოვრე

რედოვრე — ქალაქი დანიაში, დედაქალაქის ოლქში, რედოვრეს მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მიეკუთვნება კოპენჰაგენის მეტროპოლიურ არეალს. 2009 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 36 228 ადამიანს შეადგენს.

ქალაქი ძირითადად მოიცავს საგარეუბნო სახლებსა (სამხრეთით) და მსუბუქი მრეწველობის არეალებს (ჩრდილოეთით). გამოირჩევა მრავალი პატარა გამწვანებული ტერიტორიით. ფუნქციონირებს ხუთი საჯარო და ერთი კერძო სკოლა.

რედოვრე ფაქტობრივად კოპენჰაგენის ცენტრალურ-დასავლეთი გარეუბანია; აღმოსავლეთით ესაზღვრება ფრედერიკსბერგი, დასავლეთით გლოსტრუპი, ჩრდილოეთით ერლევი, სამხრეთით კი ბრენბი და ვიდოვრე.

დამოუკიდებელ მუნიციპალიტეტად რედოვრე 1901 წელს ჩამოყალიბდა.
ლასე შონე

ლასე შონე (დ. 27 მაისი, 1986) — დანიელი ფეხბურთელი, ნიდერლანდების ერედივიზიის კლუბ ამსტერდამის „აიაქსის“ ნახევარმცველი.

დაიბადა გლოსტრუპში, ახალგაზრდული კარიერა დაიწყო „ლიუნგბიუში“. 2002 წელს გადავიდა ნიდერლანდების ერედივიზიის კლუბ „ჰერენვენი.“ 2006 წელს გადავიდა „გრააფსხაპში“, სადაც 70 მატჩში გაიტანა 12 გოლი.

2012 წლის 18 აპრილიდან თამაშობს ამსტერდამის „აიაქსში.“

შონეს დებიუტი დანიის ეროვნულ ნაკრებში შედგა 2009 წლის 12 აგვისტოს ჩილეს ნაკრებთან ამხანაგურ მატჩში. შონე იყო დანიის ნაკრების წევრი 2012 წლის ევროპისა და 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე.

ტიტულები
საკლუბო
დე გრააფსხაპი
დანიის პირველი დივიზიონი: 2006–07

აიაქსი
ერედივიზია: 2012–13, 2013–14, 2018–19
იოჰან კრუიფის თასი: 2013
ეუსებიოს თასი: 2014
უეფა-ს ევროპა ლიგა: მეორე ადგილი, 2016–17

ინდივიდუალური
დე გრააფსხაპის წლის ფეხბურთელი: 2007–08
ნეიმეგენის წლის ფეხბურთელი: 2008–09
აიაქსის წლის ფეხბურთელი: 2014
ვიბორგი (დანია)

ვიბორგი — ქალაქი დანიაში, ცენტრალურ იუტლანდიაში. ვიბორგის მუნიციპალიტეტისა და ცენტრალური იუტლანდიის ადმინისტრაციული ცენტრი, მდებარეობს რეგიონის ჩრდილოეთით. ვიბორგში ფუნქციონირებს იუტლანდიის უზენაესი სასამართლო. ვიბორგის მუნიციპალიტეტი დანიის სიდიდით მეორე მუნიციპალიტეტია, რომელიც მოიცავს ქვეყნის მთლიანი მიწის ფართობის 3.3%-ს. საკუთრივ ქალაქის ფართობია (კომუნის ტერიტორიის გამოკლებით) — 1474,05 კმ². ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 42 234 ადამიანს (2023 წლის მონაცემებით).

ისტორია
ვიბორგი დანიის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია, ვიკინგების ნამოსახლარები საუკუნით თარიღდება. ცენტრალურმა მდებარეობამ შუა საუკუნეებში ქალაქს უდიდესი სტრატეგიული მნიშვნელობა შესძინა, მნიშვნელოვანი იყო მისი როლი პოლიტიკური და რელიგიური თვალსაზრისითაც. ერთ დროს, ვიბორგში აღმართული იყო ციხესიმაგრე. სახელი მომდინარეობს ორი სიტყვის შერწყმის შედეგად ვიი ნიშნავს წმინდა დგილს, ბერგ კი ბორცვს.

ღირსშესანიშნაობები
ქალაქი ცნობილია თავისი საკათედრო ტაძრით, რომლის მშენებლობაც 1130 წელს დაიწყო და 50 წელი გაგრძელდა. მისი შენობა მთლიანად დაიწვა და რამდენჯერმე აღადგინეს, ბოლოჯერ 1864–1876 წლებში. თავდაპირველი ტაძრიდან შემორჩენილია მხოლოდ მისი საძვალე. ტაძარი ცნობილია დანიელი მხატვრის იოაკიმ სკოვგაარდის (1856–1933) ბიბლიურ სიუჟეტებზე შექმნილი ფრესკებით. ტაძრის გვერდითვე მდებარეობს სკოვგაარდის მუზეუმი, რომელიც 1937 წელს დაარსდა.

პროტესტანტული რეფორმაციის დაწყებამდე ვიბორგში მდებარეობდა ხუთი მონასტერი, დაახლოებით 12 სამრევლო ეკლესია, რამდენიმე სამლოცველო და თავად საკათედრო ტაძარი, რომელთაგან დღესდღეობით მხოლოდ საკათედრო ტაძარი და ფრანცისკანელთა და დომინიკელთა მონასტრების რამდენიმე ნაშთიღაა შემორჩენილი.

გალერეა
გამოჩენილი ადამიანები
წმინდა კიელდი (, ; 1100–1150) — მე-12 საუკუნის დანიელი სასულიერო პირი. მას თაყვანს სცემენ როგორც წმინდანს დანიაში, როგორც კათოლიკეები, ასევე დანიელი ლუთერანები. წმინდანად შერაცხეს 1188 წელს.
ნილს კაასი (; 1534–1594) — დანიელი სახელმწიფო მოღვაწე და პოლიტიკოსი, დანიის კანცლერი (1573–1594). დანიისა და ნორვეგიის რეგენტი. კოპენჰაგენის უნივერსიტეტის რექტორი.
ვიტუს პედერსენ ბერინგი (; 1617–1675) — დანიელი პოეტი (წერდა ლათინურად) და ისტორიკოსი.
კარლ გოტლობ რაფნი (; 1769–1808) — დანიელი მეცნიერი (ბოტანიკოსი, ექიმი, ფიზიკოსი, ქიმიკოსი, მინერალოგი) და საჯარო მოხელე.
გუდრუნ ჰოულბერგი (; 1889–1940) — დანიელი მსახიობი, ითამაშა 40-ზე მეტ ფილმში 1910-დან 1934 წლამდე.
ოლაფ ვიგჰორსტი (; 1899–1988) — დანიელი მხატვარი, ფერმწერი.
მორტენ ლუნდი (; დ. 13 სექტემბერი, 1972) — მუსიკოსი, ჯაზის შემსრულებელი დანიელი დრამერი.
ჰენრიკ დალსგარდი (; დ. 27 ივლისი, 1989) — დანიელი ფეხბურთელი, მცველი. 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე დანიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.
ჰელვეციური შარიაჟი

ჰელვეციური შარიაჟი — შარიაჟების სერია ალპების დასავლეთ ნაწილში, ჰელვეციური ზონის ნაწილი. შედგება მეზოზოური ასაკის კირქვების, ფიქლებისა და მერგელებისაგან, რომლებიც თავდაპირველად აკუმულირებული იყვნენ ევროპის კონტინენტის სამხრეთ მატერიკულ მხარეზე. ალპური დანაოჭების დროს შეცოცება განიცადეს ჩრდილოეთის მიმართულებით და ამავდროულად ექვემდებარებოდნენ შიდა დეფორმაციას ნაწევებისა და შეცოცების სახით. გავრცელებულია აარისა და მონბლანის მასივებზე და სხვ.
კეგე

კეგე — ქალაქი და საზღვაო პორტი დანიაში, კუნძულ ზელანდიაზე, კოპენჰაგენიდან 39 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით. წარმოადგენს კეგეს მუნიციპალიტეტის უმთავრეს ქალაქს. 2012 წლის მონაცემებით, ურბანულ არეალში 35 295 ადამიანი ცხოვრობს.

ბუნებრივმა ნავსადგომმა და სტრატეგიულმა მდებარეობამ კეგეს საბაზრო ქალაქად ჩამოყალიბებას შეუქყო ხელი. დღეისათვის, კარგადაა შემონახული ქალაქის ძველი ნაწილი, სადაც უამრავი ნახევრად ხის სახლია.

კეგე კოპანჰაგენის მეტროპოლიურ არეალშია მოქცეული და მას ტრამვაის სისტემით უკავშირდება. ქალაქის გავლით მიმდინარეობს ახალი სარკინიზგსო ხაზის მშენებლობა, რომელიც კოპენჰაგენსა და რინგსტედს დააგავშირებს, მშენებლობის დასრულება 2018 წლისთვისაა დაგეგმილი. შედეგად, კეგე დანიის სატრანსპორტო სისტემის კვანძად იქცევა.

ისტორია
კეგე ოფიციალურად 1288 წელს დაარსდა, როდესაც ის საბაზრო ქალაქი გახდა, საეკლესიო ცენტრ ქალაქ როსკილეს საპირისპიროდ. შუა საუკუნეების გვიანდელ პერიოდში კეგე მნიშვნელოვანი სავაჭრო ქალაქი იყო.
კომბოსტოსებრნი

კომბოსტოსებრნი, ჯვაროსნები — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ბალახები, იშვიათად ნახევრად ბუჩქები და ბუჩქებია. მორიგეობით განლაგებული ფოთლები აქვთ; ქვედა ფოთლები ხშირად ქმნის ფესვთანურ როზეტს.

ნაყოფი ჭოტი ან ჭოტაკია, ყვავილედი მტევნისებრი ან ფარისებრია. კომბოსტოსებრნი ორად გაყოფილი ან ვარსკვლავისებრი, ზოგჯერ მარტივი ბეწვებით შებუსული ან სრულიად შიშველი მცენარეებია (შებუსვას მეტად დიდი მნიშვნელობა აქვს ოჯახის სისტემატიკისათვის).

ოჯახი 380-მდე გვარის 3200-მდე სახეობას აერთიანებს. კომბოსტოსებრნი მეტწილად ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში არიან გავრცელებული. სახეობათა მნიშვნელოვანი ჯგუფები გვხვდება ასევე თანამედროვე და უძველესი ხმელთაშუაზღვისპირეთის რეგიონშიც. საქართველოში კომბოსტოსებრნის 64 გვარის 180-მდე სახეობა იზრდება, მათ შორის ბევრი ლაკონიური ენდემია. ოჯახში მრავალი ბოსტნეული (კომბოსტო, ბოლოკი, თალგამი და სხვა), ზეთოვანი (რაფსი, შალგი და სხვა), სანელებელი (მდოგვი, პირშუშხა), თაფლოვანი, საღებავი და სხვა მცენარეა. ბევრია სარეველაც.
გრენლანდიის გერბი

გრენლანდიის გერბი — დანიის ავტონომიური პროვინციის გრენლანდიის ოფიციალური სახელმწიფო სიმბოლო.

აღწერა
გერბზე გამოსახულია თეთრი პოლარული დათვი ლურჯ ფონზე. პოლარული დათვი მკაცრი ზამთრის კლიმატის და ეროვნული ფაუნის სიმბოლოა, ხოლო ლურჯი ფონი აღნიშნავს ჩრდილოეთის ყინულოვან და ატლანტის ოკეანეს, რომელიც ყოველი მხრიდან გარს აკრავს კუნძულს. გერბის ავტორია გრენლანდიელი მხატვარი იენს როსინგი.
ატლანტა ჰოუქსის სეზონები

ატლანტა ჰოუქსი — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი, რომელიც ატლანტა, ჯორჯიის შტატში მდებარეობს, აშშ. ჰოუქსი თამაშობს სამხრეთ-აღმოსავლეთ დივიზიონში და აღმოსავლეთ კონფერენციაში, რომელიც ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციას ეკუთვნის. გუნდი საშინაო მატჩებს ფილიფს არენაში მართავს.

მნიშვნელობები
სეზონის შედეგები

ყველა დროის შედეგი
შენიშვნა: სტატისტიკის ბოლო შესწორების თარიღი 2011-12 წლის სეზონის დასრულება
ტობიას მიკელსენი

ტობიას პილეგაარდ მიკელსენი (დ. 18 სექტემბერი, 1986) — დანიელი ფეხბურთელი. თამაშობს დანიის სუპერლიგის კლუბ „ნორდსიელანდში“ ნახევარმცველის პოზიციაზე. მიკელსენს დანიის ეროვნულ ნაკრებში ჩატარებული აქვს ექვსი მატჩი.

ტიტულები
საკლუბო
დანიის სუპერლიგა:
გამარჯვებული: 2011–12
დანიის თასი:
გამარჯვებული (2): 2009–10, 2010–11
იორეს ოკორე

იორეს ოკორე (დ. 11 აგვისტო, 1992) — კოტ-დ’ივუარული წარმოშობის დანიელი ფეხბურთელი. თამაშობს დანიის სუპერლიგის კლუბ „ნორდსიელანდში“ ცენტრალური მცველის პოზიციაზე. ოკორეს 3-3 მატჩი აქვს ჩატარებული დანიის ეროვნულ და 21-წლამდელთა ნაკრებებში.

კარიერის სტატისტიკა
ტიტულები
საკლუბო
დანიის სუპერლიგა:
გამარჯვებული: 2011–12
დანიის თასი:
გამარჯვებული: 2010–11
კრისტიან პოულსენი

კრისტიან ბიორნშოი პოულსენი (დ. 28 თებერვალი, 1980) — დანიელი ფეხბურთელი, ნახევარმცველი, ამჟამად თავისუფალი აგენტია. მას ნათამაშები აქვს მთელ რიგ ევროპულ კლუბებში და მოგებული აქვს დანიის სუპერლიგა „კოპენჰაგენთან“ ერთად, გერმანიის ლიგის თასი „შალკე 04-თან“ ერთად, უეფა-ს თასი ესპანურ „სევილიასთან“ ერთად და იტალიის სერია „იუვენტუსთან“ ერთად.

2001 წლიდან პოულსენი თამაშობს დანიის ეროვნული ნაკრებში, სადაც 92 მატჩში გატანილი აქვს 6 გოლი. მონაწილეობა აქვს მიღებული 2002 წლის მსოფლიოს, 2010 წლის მსოფლიოს და ევროპის 2004 წლის ჩემპიონატებზე.

2005 და 2006 წლებში მოგებული აქვს დანიის წლის ფეხბურთელის ტიტული.

ტიტულები
საკლუბო
კოპენჰაგენი
დანიის სუპერლიგა: 2000–01

შალკე 04
გერმანიის ლიგის თასი: 2005

სევილია
კოპა დელ რეი: 2007
უეფა-ს თასი: 2007
ევროპის სუპერთასი: 2006
ესპანეთის სუპერთასი: 2007

ინდივიდუალური
დანიის წლის ფეხბურთელი: 2005, 2006
დანიის წლის ახალგაზრდა ფეხბურთელი: 2001
ნიკი ზიმლინგი

ნიკი დიგე ზიმლინგი (; დ. 19 აპრილი, 1985) — დანიელი ფეხბურთელი. თამაშობს დანიის კლუბ „სიონერიუსკში“ ნახევარმცველის პოზიციაზე.

ზიმლინგმა პროფესიული კარიერა დაიწყო დანიურ კლუბ „ბრონდბიუში“ 2003 წელს. სხვადასხვა დროს თამაშობდა გუნდებში როგორებიცაა „უდინეზე“, ბრიუგე, „მაინცი 05“ „აიაქსი და ა.შ.

მისი დებიუტი დანიის ეროვნულ ნაკრებში შედგა 2008 წელს სლოვენიის ნაკრების წინააღმდეგ ამხანაგურ მატჩში. 2006 წელს დაასახელეს დანიის წლის ახალგაზრდა ფეხბურთელად. დანიის ეროვნულ ნაკრებში ჩატარებული აქვს 21 შეხვედრა. მონაწილეობა მიიღო ევროპის 2012 წლის ჩემპიონატში.

ტიტულები
საკლუბო
დანიის სუპერლიგა: 2005
ბელგიის ვიცე0ჩემპიონი (1): 2011/12

ინდივიდუალური
დანიის წლის ახალგაზრდა ფეხბურთელი: 2006
ჰოლსტებრო

ჰოლსტებრო — ქალაქი დანიაში, ჰოლსტებროს მუნიციპალიტეტის ცენტრი. 2012 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 34 378 ადამიანს შეადგენს.

ქალაქი გაშენებულია ფიორდთან, რომელზეც მოგვიანებით ხიდი გადეს. წერილობით წყაროებში ჰოლსტებრო პირველად 1274 წელს იხსენიება. 1552 წლის ძლიერმა ხანძარმა მრავალი შენობა გაანადგურა.

ამჟამად ქალაქი დასავლეთ იუტლანდიის სამრეწველო და კულტურული ცენტრია.
სლაგელსე

სლაგელსე — ქალაქი დანიაში, კუნძულ ზელანდიაზე, სლაგელსეს მუნიციპალიტეტში, კოპენჰაგენიდან დაახლოებით 100 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით. 2012 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 32 133 ადამიანს შეადგენს.

 საუკუნეში, სლაგელსეში ფუნქციონირებდა ზარაფხანა და ვაჭრობის მნიშვნელოვანი ცენტრი იყო. ტრელებორგის სიახლოვეს, აღმართულია საუკუნის ეკლესია და ვიკინგების ციხესიმაგრე.

რამდენიმე წლის განმავლობაში, სლაგელსეს გრამატიკის სკოლაში სწავლობდა ჰანს კრისტიან ანდერსენი, რომელიც ამ ქალაქს აღწერს როგორც „უსიამოვნოს“.