ბაჰრეინის ეკონომიკა

ბაჰრეინის ეკონომიკა ძალიანაა დამოკიდებულები ნავთობსა და ბუნებრივ აირზე. ბაჰრეინული დინარი მეორე ყველაზე მყარი ვალუტაა მსოფლიოში. საუკუნიდან მოყოლებული ბაჰრეინში აქცენტი საბანკო სფეროსა და ტურიზმის სექტორზე გაკეთდა. ქვეყნის დედაქალაქი მანამა მრავადი დიდი საფინანსო სტრუქტურის ცენტრია. 2008 წელს ლონდონის გლობალური ფინანსური ცენტრების ინდექსის მიხედვით ბაჰრეინი მსოფლიოს ყველაზე სწრაფად მზარდ ფინანსურ ცენტრად დასახელდა. ბაჰრეინის საბანკო და საფინანსო სექტორმა, განსაკუთრებით ისლამურმა საბანკო სფერომ, ნავთობზე მოთხოვნის რეგიონული ბუმის შედეგად ისარგებლა. ქვეყნის მასშტაბით ექსპორტის უდიდესი წილი ნავთობზე მოდის, რომელიც ექსპორტის 60%-ს მოიცავს, სამთავრობო შემოსავლების 70%-ს შეადგენს და მთლიანი შიდა პროდუქტის 11%-ია. ბაჰრეინის საექსპორტო საქონელს შორის მეორე ადგილზე ალუმინია, რომელსაც საფინანსო და სამშენებლო მასალები მოსდევს. ფრეიზერის ინსტიტუტის მიერ გამოქვეყნებული ალტერნატიული ინდექსის მიხედვით ბაჰრეინი 70-ე ადგილზეა. მსოფლიო ბანკის კატეგორიზაციით ბაჰრეინი მაღალშემოსავლიანი ეკონომიკის მქონე ქვეყნების რიცხვს მიეკუთვნება.

ეკონომიკური მიმოხილვა
ბაჰრეინის ეკონომიკაში დომინანტურ როლს ნავთობი და ბუნებრივი აირი თამაშობს. ეკონომიკის დივერსიფიკაციისკენ მიმართული ძალისხმევის მიუხედავად, ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მსოფლიო ფაქტების წიგნის მიხედვით, ნავთობი ბაჰრეინის საბიუჯეტო შემოსავლების 85%-ს შეადგენს. შესაბამისად, ნავთობზე ფასების კლების შედეგად ბიუჯეტი სერიოზულ დეფიციტს განიცდის. 2017 წელს ამ მაჩვენებლმა მთლიანი შიდა პროდუქტის 10% შეადგინა. ბაჰრეინი ახლო აღმოსავლეთისა და ჩრდილოეთ აფრიკის მდიდარი სახელმწიფოა. მის ეკონომიკაში ნავთობისა და გაზის შემდეგ წამყვანი ადგილი საერთაშორისო საბანკო საქმიანობასა და ტურიზმს უკავია.

ნავთობქიმიური მრეწველობა
ბაჰრეინის მთავარი ბუნებრივი რესურსები ნავთობი და ბუნებრივი აირია. შეზღუდული რეზერვების გამო, 2004 წლამდე ბაჰრეინი ეკონომიკის დივერსიფიცირებაზე მუშაობდა. ბაჰრეინმა ერთ დღეზე ნავთობის წარმოების მაჩვენებელი 40 000 ბარელზე (6 400 მ³) შეაჩერა. ბაჰრეინის ნავთობის გადამამუშავებელი კომპანია 1935 წელს დაარსდა და ყოველდღიურად 250 000 ბარელის მიღება შეუძლია. 1980 წელს გადამუშავების 60% სახელმწიფოს დაქვემდებარებაში მყოფ ბაჰრეინის ნავთობის ეროვნულ კომპანიას გადაეცა, ხოლო 40%-ს ამეირკული კომპანია ფლობს. ბაჰრეინს გადამუშავებისთვის ნედლი ნავთობის უდიდეს წილს მილსადენების მეშვეობით საუდის არაბეთი აწვდის.

სტატისტიკა
მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის გლობალური კონკურენტუნარიანობის 2018 წლის ანგარიშის მიხედვით, ბაჰრეინს მსოფლიოს 140 სახელმწიფოს შორის 50-ე ადგილი ეკავა, ხოლო 2019 წლის ანგარიშის მიხედვით მსოფლიოს 141 სახელმწიფოს შორის 45-ე ადგილი უკავია. მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის 2019 წლის მონაცემებით, ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულ მოსახლეზე 25 850 ამერიკულ დოლარს შეადგენს. ქვეყნის მშპ მსოფლიოს მშპ-ის 0.06%-ია. ათწლიანი საშუალო წლიური მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდის მაჩვენებელი 3.1%-ს უდრის. უმუშევრობის დონე 1.0%-ია, გლობალური გენდერული სხვაობის ინდექსი - 0.6.

ინსტიტუტების მაჩვენებლებით, ბაჰრეინი 38-ე ადგილზეა: უსაფრთხოების დონით ქვეყანას მე-4 ადგილი უკავია, სოციალური კაპიტალის დონით ― მე-19, ჩეკებისა და ბალანსების დონით ― 70-ე, საჯარო სექტორის საქმიანობით ― 22-ე, გამჭვირვალობით ― 85-ე, საკუთრების უფლებებით ― 32-ე, კორპორატიული მმართველობით ― 28-ე, მთავრობის სამომავლო ორიენტაციით ― 66-ე.

ინფრასტრუქტურის მაჩვენებლებით, ბაჰრეინს მსოფლიოს 141 სახელმწიფოს შორის 31-ე ადგილი უკავია: სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის მიხედვით ― 35-ე, ხოლო კომუნალური ინსფრასტრუქტურით ― 36-ე. საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების ათვისების მიხედვით ბაჰრეინი 46-ე ადგილზეა. ქვეყანა მაკროეკონომიკურად სტაბილური არ არის, 117-ე ადგილზეა: ინფლაციის დონე 1.7%-ია, ხოლო ვალების დინამიკის ინდექსი 36.6-ს უტოლდება.

სასაქონლო ბაზრის მიხედვით ბაჰრეინი მე-18 ადგილზეა: შიდა კონკურენციით მე-19 ადგილს იკავებს, ხოლო ვაჭრობის ღიაობით ― მე-20-ს; შრომის ბაზრის მიხედვით ― 33-ე ადგილზე: მოქნილობის ინდექსით მე-7 ადგილს იკავებს, ხოლო მერიტოკრატიისა და ინიციატივების მხარდაჭერით ― 70-ს.

ბაჰრეინში კარგადაა განვითარებული საფინანსო სისტემა (37-ე ადგილი): სიღრმით მე-40, ხოლო სტაბილურობით 38-ე ადგილზეა. ბაზრის ზომით ქვეყანა 90-ე ადგილს იკავებს. ბაჰრეინში კარგადაა განვითარებული ბიზნესის დინამიკის მაჩვენებლები (48-ე ადგილი): ადმინისტრაციული მოთხოვნილებებით 70-ე ადგილს იკავებს, ხოლო სამეწარმეო კულტურით ― 30-ს.