iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საქართველოს სსრ სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტი

საქართველოს სსრ სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტი — დაგეგმვის სფეროში რესპუბლიკური სახელმწიფო მმართველობის ცენტრალური ორგანო, რომელიც ახორციელებდა საქართველოს სსრ ეკონომიკური და სოციალური განვითარების დაგეგმვასა და სახალხო-სამეურნეო გეგმების შესრულებისადმი კონტროლს. შეიქმნა 1924 წელს. მიეკუთვნებოდა საკავშირო-რესპუბლიკურ კომიტეტების რიცხვს და ექვემდებარებოდა საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოსა და სსრკ-ის სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტს.
საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები

„საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებები“ — საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს ყოველთვიური ოფიციალური გამოცემა. გამოდიოდა თბილისში 1938 წლიდან ქართულ და რუსულ ენებზე. „უწყებებში“ ქვეყნდებოდა საქართველოს სსრ კანონები, საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს დადგენილებები, უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუნის ნორმატიული ხასიათის ბრძანებულებები და დადგენილებები , ბრძანებულებანი საქართველოს სსრ საპატიო წოდებათა დაწესებისა და მინიჭების შესახებ, საქართველოს სსრ პრეზიდიუმის სიგელით დაჯილდოების შესახებ, საინფორმაციო მასალა საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატების არჩევისა და გაწვევის, რესპუბლიკის ადმინისტრაციული-ტერიტორიულ დაყოფაში ცვლილებათა შეტანისა და სხვა ცვლილებათა შესახებ.

გამოცემა გამოდიოდა სხვადასხვა სახელწოდებებით: საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს უწყებები (1938-1989), საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს უწყებები (1990-1991), საქართველოს პარლამენტის უწყებები (1992-1995).

უწყებების ნუმერაციის გადანომრვაში არსობობს რიგი შეცდომები. ასე მაგალითად: პირველი ნაწილი მოიცავს 1-დან 497-ის ჩათვლით; მეორე ნაწილი რატომღაც უკან ბრუნდება და 498-ის მაგივრად 458-დან იწყება და 497-ით სრულდება; მესამე ნაწილი 498-ის მაგივრად ისევ უკან ბრუნდება და 478-ით იწყება და 508-მდე გრძელდება; მეოთხე ნაწილი 509-ის მაგივრად 570-ით იწყება და 650-თ სრულდება. აღნიშნულის შედეგად გამოტოვილია და შესაბამისად დუბლირებულია ათეულობით ნომერი.
ემბერ რაილი

ემბერ პატრის რაილი ( დ. 15 თებერვალი, 1986) — ამერიკელი მომღერალი და მსახიობი. მას დიდი წარმატება მოუტანა ტელესერიალმა „კლუბი“, სადაც მერსედეს ჯონსის როლს ასრულებს.

17 წლის ასაკში, ემბერმა გასაუბრება გაიარა პროექტში — „ “, თუმცა შოუში ვერ მოხვდა.

ემბერს დიდი პოპულარობა ხვდა წილად მას შემდეგ, რაც სერიალში კლუბი, მერსედეს ჯონსის როლი მიიღო. 2009 წლის შემდეგ იგი უკვე მესამე სეზონია რაც სერიალში მონაწილეობს თუმცა, პროდიუსერების თქმით იგი მეოთხე სეზონიდან სერიალს გამოეთიშება.

ფილმოგრაფია
მეთიუ მორისონი

მეთიუ ჯეიმზ მორისონი — 1978 წლის 30 ოქტომბერს დაიბადა ქალაქ ფორტ ორდში, კალიფორნიის შტატში. მომღერალი და მსახიობი კარგადაა ცნობილი თავისი თეატრალური სამუშაოებით და უილ შუსტერის როლით რომელსაც, ტელესერიალ კლუბში ასრულებს. უილის როლის განსახიერებისათვის, მსახიობს კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო მიენიჭა. აგრეთვე იყო წარდგენილი ოქროს გლობუსისა და ემის დაჯოლდოვებებზე.

ადრეული წლები
სკოლაში, მეთიუ ფეხბურთის გუნდის წევრი და მოსწავლეთა საბჭოს პრეზიდენტი იყო. მსახიობობამ იგი მაშინ გაიტაცა, როდესაც თეატრალურ ბანაკს სტუმრობდა. ამის შემდეგ მან დაიწყო სკოლის დადგმებში მონაწილეობა. მეთიუმ ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში, ხელოვნების ფაკულტეტზე ჩააბარა. ორი წლის შემდეგ მან დატოვა სასწავლებელი და ბროდვეის თეატრს შეუერთდა.

კარიერა
მორისონმა კარიერა ბროდვეიზე დაიწყო, იგი წარმატებულად მონაწილეობდა მუსიკალურ დადგმებში ამიტომაც, 2005 წელს ტონის პრემია მიიღო.1999 წლის შემდეგ, მეთიუ მორისონმა ოცამდე როლი მიიღო კინოსა და ტელევიზიაში. დიდი პოპულარობა ხვდა წილად სერიალი კლუბის შემდეგ სადაც, ესპანური ენის მასწავლებლისა და მუსიკალური კლუბის ხელმძღვანელ, უილ შუსტერს ანსახიერებს.
ლევან მჭედლიძე

ლევან მჭედლიძე (დ. 24 მარტი, 1990, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, თავდამსხმელის. საკლუბო კარიერის უმეტესი ნაწილი გაატარა „ემპოლის“ რიგებში. 2007–2019 წლებში იცავდა საქართველოს ეროვნული ნაკრების ღირსებას.

სანაკრებო კარიერა
2005 წლიდან იცავდა საქართველოს სხვადასხვა ასაკობრივ ნაკრებთა ღირსებას. რაც შეეხება საქართველოს ეროვნულ ნაკრებს, მისი დებიუტი ეროვნულ გუნდში 2007 წლის 13 ოქტომბერს, ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის ფარგლებში გამართულ შეხვედრაში, იტალიის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ შედგა. ლევან მჭედლიძემ შეხვედრა, ძირითად შემადგენლობაში დაიწყო და 60 წუთი ითამაშა.

სტატისტიკა
განახლდა 3 ივნისი 2019

ტიტულები
დინამო თბილისი:
ეროვნული ლიგა (2): 2019, 2020
მიხეილ VI სტრატონიკე

მიხეილ სტრატონიკე (; დ. ? - გ. 1059) — ბიზანტიის იმპერატორი; მართავდა ბიზანტიის იმპერიას 1056–1057 წლებში.

კონსტანტინე მონომახის მმართველობისას ეკავა ლოგოთეტის თანამდებობა. მისი იმპერატორის ტახტზე აღზევება მოხდა ქალაქის არისტოკრატიის მიერ. იმპერატორად დაამტკიცა მომაკვდავმა დედოფალმა თეოდორამ. სახელმწიფოს სათავეში იგი მოექცა ძალზე ხანდაზმულ ასაკში.
საქართველოს სსრ ჩაის მრეწველობის საკავშირო-რესპუბლიკური სახელმწიფო კომიტეტი

საქართველოს სსრ ჩაის მრეწველობის საკავშირო-რესპუბლიკური სახელმწიფო კომიტეტი (საქსახჩაიმრეწვი) — 1983 წლის 5 აპრილამდე მას ერქვა საქართველოს სსრ ჩაის მრეწველობის სამრეწველო გაერთიანება „საქჩაი“. სახელმწიფო კომიტეტის საწარმოები უშვებდა შავსა და მწვანე ბაიხაოს, შავ ფილა, მწვანე აგურა და სწრაფად ხსნად ჩაის.
ალ-აინი

ალ-აინი სიმწვანის გამო აგრეთვე ცნობილი როგორც ქალაქი-ბაღი — მეოთხე უდიდესი ქალაქი არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში და სიდიდით მეორე აბუ-დაბის საამიროში. 2009 წლის მონაცემემებით მისი მოსახლეობა 374 000 ადამიანს შეადგენს. მდებარეობს დედაქალაქ აბუ-დაბიდან 160 კმ-ით აღმოსავლეთით და დუბაიდან 120 კმ-ით სამხრეთით. ალ-აინში დაიბადა საიდ იბნ სულტან ალ-ნაჰაიანი — არაბთა გაერთიანებული საამიროების პირველი პრეზიდენტი.

ალ-აინი გაშენებულია ომანთან საზღვრის სიახლოვეს, ბურაიმის ოაზისში. იგი ქვეყნის ერთადერთი მსხვილი ქალაქია, რომელიც ზღვის სანაპიროსგან მოშორებით მდებარეობს. აბუ-დაბის, ალ-აინისა და დუბაის დამაკავშირებელი ჩქაროსნული ავტომაგისტრალები ქვეყნის ცენტრში ქმნიან გეოგრაფიულ სამკუთხედს; თითოეული ეს ქალაქი მეორეს დაახლოებით 130 კმ-იანი გზით უკავშირდება.

ქალაქში მოქმედებს უნივერსიტეტი.

ალ-აინის ღირსშესანიშნაობებს შორისაა ზოოპარკი, რომელიც უდიდესია მთელს ქვეყანაში, გასართობი პარკი „ “, ისტორიული მუზეუმები, ციხე-სიმაგრეები, მრავალი პარკი, ბაღი და რეკრეაციული ზონა, მათ შორის ჯებელ-ჰაფიტის მთა, რომელზეც 1 კმ სიმაღლეზე მიემართება დაკლაკნილი საავტომობილო გზა (სერპატინი). მთის ძირშიც გამოედინება მინერალური წყაროები.
საქართველოს სსრ ცენტრალური სტატისტიკური სამმართველო

საქართველოს სსრ ცენტრალური სტატისტიკური სამმართველო — საკავშირო რესპუბლიკური ორგანო. ექვემდებარებოდა საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოსა და სსრკ ცენტრალური სტატისტიკურ სამმართველოს. შეიქმნა 1921 წელს. 1930—1948 წლებში ექვემდებარებოდა საქართველოს სსრ სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტს, 1948—1978 წლებში არსებობდა საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოსთან. საქართველოს სსრ ცენტრალური სტატისტიკური სამმართველო ეწოდა 1978 წელს. სამმართველო და მისი ადგილობრივი ორგანოები ახორციელებდნენ თავიანთ მუშაობას საერთო სახელმწიფოებრივი სტატისტიკის ზოგადი პრინციპების, ერთიანი მეთოდოლოგიისა და ორგანიზაციის საფუძველზე. სამმართველო აწარმოებდა აღრიცხვასა და სტატისტიკას საქართველოს სსრ სახალხო მეურნეობის დარგებში და ახორციელებდა ამ საქმისადმი ცენტრალიზებულ ხელმძღვანელობას.
საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტი

სსრკ სოფლის მეურნეობის სამინისტროს საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტი — დაარსდა 1952 წელს ქუთაისში ქუთაისის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის სახელწოდებით. 1959 წელს ინსტიტუტი გადავიდა სოხუმში (კელასური) და ეწოდა საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტი. ამზადებდა კადრებს სუბტროპიკული მეურნეობებისათვის. ინსტიტუტს ჰქონდა დასწრებული და დაუსწრებელი სწავლების (ქართულ და რუსულ ენებზე) სექტორები, აგრეთვე მოსამზადებელი განყოფილება, კვალიფიკაციის ამაღლებისა და საზოგადოებრივი პროფესიათა ფაკულტეტები.
სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ფილიალი

სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ფილიალი დაარსდა თბილისში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ამიერკავკასიის ფილიალის (1932) გაყოფის შედეგად სამ დამოუკიდებელ — აზერბაიჯანის, საქართველოსა და სომხეთის ფილიალად. ორგანიზაციულად საქართველოს ფილიალის წინამორბედი იყო ამიერკავკასიის ფილიალის საქართველოს განყოფილება (1933), რომელსაც გადაეცა პ. მელიქიშვილის სახელობის ქიმიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, თბილისის ბოტანიკური ბაღის სამეცნიერო-კვლევითი ქვედანაყოფები, თბილისის სეისმური სადგური, საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ნიადაგის ლაბორატორია, რომლებიც მალე გადაკეთდა ინსტიტუტებად. 1935 წლიდან ფილიალში შევიდა მათემატიკის ინსტიტუტი, აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორია (1932), ზოოლოგიის სექტორი (1932-1935 წლებში სხვადასხვა ორგანიზაციული სახით უშუალოდ შედიოდა ამიერკავკასიის ფილიალში), კავკასიისმცოდნეობის ინსტიტუტი, აფხაზეთის კულტურის ინსტიტუტი. 1939 წელს ფილიალთან დაარსდა ენერგეტიკის სექტორი, ხოლო 1940 — გეოფიზიკის ინსტიტუტში — ანტისეისმური მშენებლობის რესპუბლიკური ბიურო. სხვადასხვა დროს ამიერკავკასიის ფილიალის საქართველოს განყოფილებასა და საქართველოს ფილიალთან არსებობდა გეოლოგიისა და ბიოლოგიის სექტორები, საწარმოო ძალთა შემსწავლელი სექცია და სხვა. 1941 წელს ფილიალისა და თსუ-თან არსებული რამდენიმე სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულების (გეოლოგიისა და ფიზიოლოგიის ინსტიტუტები, ფსიქოლოგიისა და ყოფილი ფიზიკის ინსტიტუტის ლაბორატორიები) ბაზაზე ჩამოყალიბდა მეცნიერებათა აკადემია საქართველოს სსრ-ისა. ფილიალის გამოცემები იყო:„მეცნიერების მოამბე“ (1936, № 1), „სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ფილიალის მოამბე“ (1940, ტ. 1, № 1—10). ფილიალის თავმჯდომარეები: 1933-34 წლებში ნიკო მარი (სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ამიერკავკასიის ფილიალის საქართველოს განყოფილება), 1935-1936 — ლევ პისაჟევსკი, 1936-1937 ნიკოლოზ გორბუნოვი, 1938—1941 ნიკოლოზ მუსხელიშვილი.
სელიმიეს მეჩეთი

სელიმიეს მეჩეთი — ოსმალეთის იმპერიის დროინდელი მეჩეთი თურქეთში, ქალაქ ედირნეში. მეჩეთის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1569—1575 წლებში სულთან სელიმ -ის თაოსნობით, სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი მიმარ სინანი. თავად სინანი მას თავის შედევრად თვლიდა, ამჟამად კი მიიჩნევა ისლამური არქიტექტურის ერთ-ერთ უმაღლეს მიღწევად.

აღწერა
ეს მოზრდილი მეჩეთი კუილიეს (საავადმყოფოს, სკოლის, ბიბლიოთეკის და/ან აბანოების კომპლექსი მეჩეთის გარშემო) ცენტრშია აღმათული, რომელიც მოიცავს მედრესეს (ისლამისა და მეცნიერების სასწავლო აკადემია), მეტაბელეების ოთახსა და არასტას (ჩამწკრივებული მაღაზიები). ამ მეჩეთში სინანმა გამოიყენა საყრდენი რვაკუთხა სისტემა, რომელიც შექმნილია კდელებზე გამოკვეთილი რვა კოლონით. კოლონებზე დაშენებული თაღების უკან, მართკუთხედის კუთხეებში არსებული ოთხი ნახევრად გუმბათი წარმოადგენს შუა ნაწილს უზარმაზარი გარშემოწერილობის გუმბათსა (დიამეტრი 31,25 მ) და კედლებს შორის.

მიუხედავად იმისა, რომ მეჩეთის ინტერიერი სეგმენტებადაა დაყოფილი, სინანმა ძალ-ღონე არ დაიშურა, რომ მიჰრაბის დანახვა მეჩეთის ნებისმიერი ადგილიდან ყოფილიყო შესაძლებელი. ოთხი მაღალი მინარეთით შემოსაზღვრულ მეჩეთს მწვერვალზე დიდი გუმბათი ადგას. მის გარშემო ასევე განლაგებულია მრავალი დამატებითი ნაგებობა: ბიბლიოთეკები, სკოლები, სასტუმროები, აბანოები, უპოვართათვის განკუთვნილი წვნიანის სამზარეულოები, მაღაზიები, საავადმყოფოები და სასაფლაო. ეს ყოველივე შეჯგუფებულად, ღერძული მიმართულებითაა განლაგებული. მეჩეთის წინ გაშლილია მართკუთხა ეზო, რომლის ფართობიც მეჩეთისას უტოლდება.

1913 წელს, ედირნეზე ბულგარელების ალყის დროს, მათმა არტილერიამ მეჩეთის გუმბათზე იერიში მიიტანა. მიუხედავად ამისა, წარმოუდგენელი სიმტკიცის წყალობით, დარტყმებისას გუმბათმა მხოლოდ მცირე დაზიანება მიიღო. როგორც ამბობენ, ათათურქის ბრძანებით ის არ აღუდგენიათ, რათა მომავალი თაობებისთვის ერთგვარი გაფრთხილების სიმბოლო ყოფილიყო. 1982-1995 წლებში, მეჩეთი გამოსახული იყო თურქული ლირის 10 000-იან ბანკნოტზე. 2011 წელს, დამხმარე ნაგებობებთან ერთად მეჩეთი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შევიდა.
საქართველოს ქალი

„საქართველოს ქალი“ — ქართული ჟურნალი. დაარსდა, როგორც საქართველოს კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის ყოველთვიური საზოგადოებრივ-პოლიტიკური და მხატვრულ-ლიტერატურული ჟურნალი. გამოვიდა 1923 წლის სექტემბერში თბილისში „ჩვენი გზის“ სახელწოდებით. 1926 წლიდან „მშრომელი ქალი“ ერქვა. 1939 წლიდან აღარ გამოდიოდა. გამოცემა განახლდა 1957 წლის ივლისში „საბჭოთა ქალის“ სახელწოდებით. ჟურნალის პირველი ორგანიზატორები იყვნენ ლ. გასვიანი, ვ. ჯაფარიძე, მ. ორახელაშვილი, ნ. ჩარკვიანი, ფ. გეგეშიძე, ს. თალაკვაძე და სხვები, აგრეთვე ფ. მახარაძე და მ. ცხაკაია. 1957–1964 წლებში ჟურნალის რედაქტორად მუშაობდა თ. აბაშმაძე, 1961 წლის ივლისიდან გამოდიოდა ისევ „საქართველოს ქალის“ სახელით. 1965 წლიდან რედაქტორობდა მარიკა ბარათაშვილი. 1990 წლის ივლისი-დეკემბრის პერიოდში გამოდიოდა „მანდილის“ სახელწოდებით. შეწყდა 2007 წელს.

დაჯილდოებულია „ხალხთა მეგობრობის ორდენით“ (1974). ტირაჟი 135 ათასი (1983).
შვედეთის პროვინციები

შვედეთის პროვინციები — ისტორიული, გეოგრაფიული და კულტურული რეგიონები. პოლიტიკური თვალსაზრისით, შვედეთის პროვინციებს არ გააჩნიათ ადმინისტრაციული ფუნქციები, თუმცა ისტორიულ-კულტურული თავისებურებების გამო მათი გამოყოფა ტრადიციულადაა დამკვიდრებული.

რამდენიმე მათგანი 1634 წლამდე წარმოადგენდა შვედეთის ქვე დანაყოფს, შემდგომ ისინი შეიცვალნენ ადმინისტრაციული ერთეულებით -ლენებით . რამდენიმე მათგანი წართმეული იქნა დანია-ნორვეგიის კავშირისგან, რამდენიმე ფინეთის პროვინცია კი დაკარგული. მხოლოდ ლაპლანდიაა ერთადერთი პროვინცია რომელიც შვედეთმა მოიპოვა კოლონიზაციის საშუალებით.

ზოგიერთ შემთხვევაში ადმინისტრაციული ერთეული ლენი და ისტორიული პროვინცია თითქმის ემთხვევა ერთმანეთს, მაგალითად ბლეკინგე პროვინცია და ბლეკინგე ლანი. თუმცა ზოგიერთ შემთხვევაში ასე არ ხდება ასევე 1990-იან წლებში პროვინციების ისტორიული საზღვრების გაუთვალისწინებლად შეიქმნა რამდენიმე ახალი ლენი.

შვედეთის პროვინციები დღემდე გამოიყენება სასაუბრო ენასა და ხელოვნებაში, თუმცა მათ აღარ აქვთ ის დატვირთვა რაც ისტორიულად ჰქონდათ. პროვინციაში მაცხოვრებელი ხალხი თავს ხანდახან არა პროვინციის არამედ ლანის მკვიდრად მიიჩნევს.

პროვინციები
ჰერალდიკა
1560 წელს გუსტავ ერიქსონ ვაზას დროს იქნა წარმოდგენილი 23 პროვინციის გერბების პირველადი ვერსიები. წარმოდგენილი პროვინციები გადანაწილდნენ სამ სადროშოში: სვეალანდი, გიოტალანდი და ვენდი. როგორც ეს გუსტავის ტიტულში იყო მოხსენიებული: ”მეფე შვედების, გოთების და ვენდების″.

გიოტალანდი
გიოტალანდი შედგება სამხრეთში არსებული ისტორიული პროვინციებისგან. 1645 წლამდე გოტლანდი და ხალანდი დანიას ეკუთვნოდა, ასევე 1658 წლამდე ბლეკინგე და სკონე დანიას ხოლო ბოხუსლენი ნორვეგიის შემადგენლობაში შედიოდნენ.

ბოხუსლენი

ბლეკინგე

დალსლანდი

გოტლანდი

ხალანდი

სკონე

სმოლანდი

ვესტერგიოტლანდი

ელანდი

ესტერიოტლანდი

სვეალანდი
სვეალანდი შედგება შვედეთის ცენტრალური ექვსი პროვინციისგან. 1812 წლამდე ვერმლანდი იყო გიოტალანდი ნაწილი.

დალარნა

ნერკე

სიოდერმალანდი

უპლანდი

ვერმლანდი

ვესტმანლანდი

ნორლანდი
ნორლანდი შედგება ცენტრალური და ჩრდილოეთ შვედეთის 9 პროვინციისგან. 1645 წლამდე პროვინციები ემტლანდი და ხერედანელი ეკუთვნოდნენ ნორვეგიას. 1809 წლამდე შვედეთის ლაპლანდია გაერთიანებული იყო ფინეთის ლაპლანდიასთან. ნორბოტენი ვესტერბოტენისგან საუკუნეში გამოეყო.

ონგერმანლანდ

ესტრიკლანდი

ხელსინგლანდი

ხერედანელი

ემტლანდი

ლაპლანდია

მედელპადი

ნორბოტენი

ვესტერბოტენი
ნუგზარ ნოზაძე

ნუგზარ ნოზაძე (დ. 10 აპრილი 1949, რუსთავი, საქართველო) — ქართველი კინოოპერატორი. დაამთავრა თბილისის ა. პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის მათემატიკის ფაკულტეტი. მუშაობდა მათემატიკის მასწავლებლად საშუალო სკოლაში. ვგიკ-ის საოპერატორო ფაკულტეტის (ლევან პაატაშვილის სახელოსნო) დამთავრების შემდეგ ქართულ ფილმის დამდგმელი ოპერატორია. გადაიღო ფილმები: „ექსკურსია“ (ირინა კვირიკაძე, 1981 ობერჰაუზენის სკფ პრიზი ოპერატორის საუკეთესო ნამუშევრისთვის. სტუდენტური ფილმების კონკურსში, 1982), „ბილიკი“ (მ. მინდიაშვილი 1987), „სპირალი“ (გ. ჭოხონელიძე 1990), მერცხლები და ბეღურები (დ. ურუშაძე 1991), „უძინართა მზე“ (თ. ბაბლუანი 1992), „თბილისი ჩემი სახლია“ (ე. ბადურაშვილი 1994), „უნამუსო“ (გ. ხარებავა 1997) „ანთიმოზ ივერიელი“ (ა. მაისურაძესთან ერთად, გ. ჭოხონელიძე 2001), „ორმო“ (მ. ქაცარავა 2002), „კიდევ ერთი ქართული ისტორია“ (ე. ბადურაშვილი 2003), „მიდიოდა მატარებელი“ (გ. შენგელაია 2006), „იდიოტოკრატია“ (ა. ვარსიმაშვილი 2009), „გარიგება 20 წლის შემდეგ“ (ზ. კოლელიშვილი 2011). დოკუმენტური ფილმები: „სამკუთხა წრე“ (ა. რეხვიაშვილი 2001), „საქართველო ჩემს გულში“ (რ. ბატატუნაშვილთან და ლ. პატარაიასთან ერთად. ზ. კოლელიშვილი 2001).
მიხეილ IV პაფლაგონელი

მიხეილ პაფლაგონელი (; დ. 1010, პაფლაგონია, ბიზანტია — გ. 10 დეკემბერი, 1041, კონსტანტინოპოლი, ბიზანტია ) — ბიზანტიის იმპერატორი; მართავდა ბიზანტიის იმპერიას 1034–1041 წლებში. ეკუთვნოდა მაკედონელთა დინასტიას.

მიხეილი დაიბადა პაფლაგონიაში. იგი იყო, ბიზანტიის იმპერატორ კონსტანტინე -ის ასულის, ზოიას, მეორე ქმარი. 1034 წელს მიხეილმა და მისმა მომხრეებმა აბანოში მოახრჩვეს იმპერატორი რომანოზ .
M1911 პისტოლეტი

1911 — ერთ მოქმედებიანი, ნახევრადავტომატური პისტოლეტი გათვლილი 45 ვაზნებზე. იარაღის დიზაინერია ჯონ ბრაუნინგი. როგორც სტანდარტული ტაბელური იარაღი, 1911 აშშ-ს შეიარაღებაში გამოიყენობოდა 1911 წლიდან 1986 წლამდე. პისტოლეტს მასიურად იყენებდნენ პირველ და მეორე მსოფლიო ომებში, ასევე კორეისა და ვიეტნამის ომში.
ირინე კვაჭაძე

ირინე დავითის ასული კვაჭაძე (დ. 5 თებერვალი, 1962, თბილისი) — ქართველი ფიზიოლოგი, პედაგოგი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ფიზიოლოგიის დეპარტამენტის სრული პროფესორი (2006 წ.), თსსუ–ის ნორმალური ფიზიოლოგიის კათედრის (2006 წლიდან – ფიზიოლოგიის დეპარტამენტი) გამგე (2004 წ.), ფიზიოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი (2006 წ.).

ბიოგრაფია
ირინე კვაჭაძემ 1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის (1992 წლიდან უნივერსიტეტი) სამკურნალო ფაკულტეტი, 1984–1987 წლებში იყო თსსი–ის ნორმალური ფიზიოლოგიის კათედრის ასპირანტი, 1988 წლიდან ასისტენტი, 1992 წლიდან დოცენტი, 1997 წლიდან თსსუ–ის ნორმალური ფიზიოლოგიის კათედრის პროფესორი, 2004 წლიდან ამავე კათედრის (2006 წლიდან ფიზიოლოგიის დეპარტამენტი) გამგე, 2006 წლიდან არის ფიზიოლოგიის დეპარტამენტის სრული პროფესორი და დეპარტამენტის ხელმძღვანელი.

1992 წლიდან 2009 წლამდე იყო თსსუ–ის სამეცნიერო განყოფილების ხელმძღვანელი, სამეცნიერო მუშაობის კოორდინაციის სამსახურის უფროსი, მაგისტრატურისა და დოქტურანტურის სამსახურის ხელმძღვანელი.

2009 წლიდან არის თსსუ–ის ხარისხის უზრუნველყოფის სამსახურის ხელმძღვანელი.

1988 წელს დაიცვა დისერტაცია მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად, 1997 წელს, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად. მისი ხელმძღვანელობით შესრულებულია ხუთი დისერტაცია, გამოიცა ერთი მონოგრაფია, არის 90–ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. 2006 წლიდან, ირინე კვაჭაძის რედაქციით, ქართულ ენაზე სამჯერ გამოიცა ფიზიოლოგიის სახელმძღვანელო.

ი. კვაჭაძის სამეცნიერო ნაშრომები ძირითადად ეხება გულ-სისხლძარღვთა სისტემის რეაქციის თავისებურებებს ფსიქოემოციურ დატვირთვაზე სხვადასხვა კვებითი მდგომარეობების დროს, ფიზიოლოგიურ ფუნქციათა და მათი სარეგულაციო მექანიზმების ურთიერთანამოქმედებას ადამიანის ორგანიზმში სხვადასხვა მეტაბოლური და ჰორმონული სტატუსის პირობებში და სხვა.
მალამ ბაკაი სანა

მალამ ბაკაი სანა (; დ. 5 მაისი, 1947, დარ-სალამი, პორტუგალიის გვინეა — გ. 9 იანვარი, 2012, პარიზი, საფრანგეთი) — გვინეა-ბისაუს პრეზიდენტი 2009–2012 წლებში. მანამდე ასრულებდა პრეზიდენტის მოვალეობას 1999–2000 ელრბში, ხოლო 1994–1999 წლებში გვინეა-ბისაუს ეროვნული კრების სპიკერი. 2009 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში წარმატებას მიაღწია როგორც გვინეისა და კაბო-ვერდეს დამოუკიდებლობის აფრიკული პარტიის კანდიდატმა.

გარდაიცვალა 2012 წლის 9 იანვარს პარიზის სამხედრო ჰოსპიტალ ვალ-დე-გრასში, სადაც გართულებული ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო იმყოფებოდა 2011 წლის დეკემბრიდან.
ავღანეთი 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

ავღანეთმა 1976 წლის მონრეალის ოლიმპიადის გამოტოვების გამო, ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მერვედ 1980 წელს, სსრკ-ის დედაქალაქ მოსკოვში იასპარეზა. ნაკრები წარმოდგენილი იყო 13 სპორტსმენით. ამ ოლიმპიადაზე მათ ვერცერთი მედლის მოპოვება ვერ შეძლეს. აღნიშნულ ოლიმპიადას მრავალმა ქვეყანამ ბოიკოტი გამოუცხადა, 1979 წელს სსრკ-ის ავღანეთში შეჭრის გამო.
მკითხავი

მკითხავი, მისანი, წინასწარმეტყველი, ნიშთმჭვრეტელი, მარჩიელი, გამომცნობელი, ნიშთმზმელი, ტყირპის მსტური, ქადაგი, მეენე, მუცლით მეზღაპრე, მსახვრალი, შემლოცველი და სხვ. ხალხური რწმენით მომავლის ჭვრეტის ზებუნებრივი უნარით დაჯილდოებული, ღვთაების რჩეული, მისი ნების განმცხადებელი პირი, რომელსაც ძალუძს გაიგოს მავედრებლის გაჭირვება, გამოიცნოს ავადმყოფობა, შეულოცოს, წინასწარ დაინახოს პიროვნებისა და მთელი სოციალური ჯგუფის მომავალი, იწინასწარმეტყველოს ომი თუ მშვიდობა, მოსავლიანი თუ მწირი წელი, ამოიცნოს რომელი ღვთაებაა განრისხებული და რით შეიძლება მისი გულის მოგება; მკითხავები ხშირად „საიქიოს“ არიან ნამყოფნი და ამდენად „სულეთის“ ამბების თხრობაც შეუძლიათ.
ისტორია
ისტორიულად მკითხავის ინსტიტუტი სათავეს იღებს გვარის ჯადოსნისგან, შამანისაგან, რომელთაგან, ერთ მხარეს წარმოადგენენ ოფიციალური კულტის მსახურნი, ქურუმები, ორაკულები, ქადაგები და „ხატის მეენეები“, ხოლო მეორე მხარეს — არაოფიციალური „წინასწარმეტყველი“, რომელთა ასპარეზი გაუნათლებელი და სოციალურად დაბალი მასა იყო. ოფიციალურ ორაკულებს დიდი ძალა ჰქონდათ და ძველ მსოფლიოში სერიოზულ გავლენას ახდენდნენ პიროვნების, სოციალური ჯგუფისა და მთელი საზოგადოების ბედზე.

მკითხავები პრაქტიკული მოქმედებისას სხვადასხვა მეთოდებით სარგებლობდნენ; მაგ. მისანი ჯადოსნურ ძალებს „იხმობდა“, ნიშთმჭვრეტელი ფრინველთა და ცხოველთა გამოჩენით, დაძახილით მკითხველობდა და ა.შ. ტყირპის მსტური, მსგავსად რომაულ ჰარუსპიკებისა, ცხოველთა შიგნეულის განლაგებით ირკვევდა მომავალს და ა.შ. შუა საუკუნეებში მკითხავებს ეკლესია დევნიდა, როგორც ეშმაკის მსახურებს. თანამედროვეობაში მკითხავის ინსტიტუტი ცრუმორწმუნეობასთან ერთად გაქრა, გასართობად იქცა და ყოველგვარი პრაქტიკული მნიშვნელობა დაკარგა.
მკრთალი ტრეპონემა

მკრთალი ტრეპონემა — სიფილისის გამომწვევი სპიროქეტა, რომელიც 1905 წელს აღმოაჩინეს გერმანელმა მეცნიერებმა ფრიც შაუდინმა და ერიხ ჰოფმანმა სიფილისით დაავადებულის წყლულსა და საზარდულის ლიმფურ კვანძებში.

მკრთალი ტრეპონემა სპირალისებურად დახვეული, წვრილი (სისქე 0,2 — 0,5 ), ორივე მხრიდან წაწვეტებული ძაფია, რომლის სიგრძე 6—20 აღწევს, მეტად მოძრავია, სუსტად იღებება.
კუმბა იალა

კუმბა იალა (; დ. 15 მარტი, 1953, ბულა, პორტუგალიის გვინეა — გ. 4 აპრილი, 2014) — გვინეა-ბისაუს პრეზიდენტი 2000 წლის 17 თებერვლიდან 2003 წლის 14 სექტემბრამდე. მიეკუთვნებოდა ბალანტეს ეთნიკურ ჯგუფს. სოციალური აღორძინების პარტიის პრეზიდენტი. 2008 წელს მიიღო ისლამი და ეწოდა მუჰამედ იალა ემბალო.

საუბრობდა პორტუგალიურად, კრეოლურად, ესპანურად, ფრანგულად და ინგლისურად. შეეძლო კითხვა ლათინურად, ბერძნულად და ებრაულად.

2003 წელს დაამხო ვერისიმო კორეია სეაბრამ.
მლაშობი ნიადაგი

მლაშობი ნიადაგი — ხსნადი მარილებით დამლაშებული ნიადაგი. მლაშობ ნიადაგს ვხვდებით ველზე, უდაბნოსა და ნახევრად უდაბნოში. დამლაშებას უმეტესად იწვევს ნიადაგის ზედაპირზე ამოსული მარილი, რომელიც წარმოიქმნება ზედაპირიდან გრუნტის წყლის აორთქლების შედეგად. მლაშობი ნიადაგი არის ქლორიდული (ხსნადი მარილის შემცველობა აღემატება 1%-ს), სულფატური (ხსნადი მარილი 2 %-ზე მეტია) და სხვა. დამლაშების სიღრმის მიხედვით განარჩევენ ზედაპირულად და ღრმად დამლაშებულ ნიადაგებს: მარილის შემცველობის მიხედვით — ძლიერ, საშუალო და სუსტად დამლაშებულს. მლაშობის ნიადაგის გაუმლაშურება ხდება გრუნტის წყლის დონის დაწევით, ჩარეცხვით, ბალახის დათესვით.

საქართველოში მლაშობი ნიადაგი ძირითადად ალაზნის ველზე გვხვდება.
ვერისიმო კორეია სეაბრა

ვერისიმო კორეია სეაბრა (; 16 თებერვალი, 1947, ბისაუ, პორტუგალიის გვინეა – 6 ოქტომბერი, 2004, ბისაუ, გვინეა-ბისაუ) — გვინეა-ბისაუელი გენერალი. სამხედრო გადატრიალების ლიდერი, რომელმაც ხელისუფლებას ცამოაშორა კუმბა იალა.

დაიბადა ბისაუში 1947 წლის 16 თებერვალს. მიეკუთვნება პეპელის ეთნიკურ ჯგუფს. 1963 წელს 16 წლის ასაკში შეუერთდა გვინეისა და კაბო-ვერდეს დამოუკიდებლობის აფრიკული პარტიას და იბრძოდა პორტუგალიელი კოლონიზატორების წინააღმდეგ. 1971 წელს სწავლობდა სსრკ-ს საარტილერიო სკოლაში. 1976 წელს გაემგზავრა პორტუგალიაში ოფიცერთა კურსებზე.

მოკლეს 2004 წლის 6 ოქტომბერს ხელისუფლების საწინააღმდეგო ამბოხის დროს.
ენრიკე როსა

ენრიკე როსა (; 18 იანვარი, 1946, ბაფატა, პორტუგალიის გვინეა) - გვინეა-ბისაუელი პოლიტიკოსი. პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი კუმბა იალას ხელისუფლების დამხობისა და გენერალ ვერისიმო კორეია სეაბრას ორკვირიანი მმართველობის შემდეგ 2003 წლის 28 სექტემბრიდან, 2005 წლის 1 ოქტომბრამდე.

2009 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მიიღო მონაწილეობა, როგორც დამოუკიდებელმა კანდიდატმა და საარჩევნო ბრძოლა 22.94 %-ით დაასრულა მესამე ადგილზე.
ჰარუსპიკები

ჰარუსპიკი (ლათ. , -დან (ეტრუსკ. ) — შიგნეული) — მსახური ძველ ეტრურიაში, მოგვიანებით კი ძველ რომში. სამსხვერპლო ცხოველთა შიგნეულით — ძირითადად ღვიძლით, მკითხავი, რომელიც ბუნებრივ მოვლენებს განმარტავდა (ფრინველთა გადაფრენა, ელვა, ჭექა და სხვა.).

საუკეთესო ჰარუსპიკებად რომში ეტრუსკები მიიჩნეოდნენ, მათგანვე იქნა გადაღებული მკითხაობის ეს სახეობაც. უკანასკნელი ჰარუსპიკი, რომელმაც მოქალაქეებს თავისი დახმარება შესთავაზა რომში ახ. წ. 408 წელს იხსენიება, როდესაც ქალაქი ალარიხ -ის მეთაურობით გოთებმა ალყაში მოაქციეს.