iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პეზარო

პეზარო — ქალაქი და კომუნა იტალიაში, მარკეს რეგიონში, ადრიატიკის ზღვის სანაპიროზე, პეზარო და ურბინოს პროვინციის დედაქალაქი. 2007 წლის აღწერის მიხედვით, მისი მოსახლეობა 92 206 ადამიანს შეადგენს.

ადგილობრივი ეკონომიკის მთავარი დასაყრდენია მეთევზეობა, ავეჯის წარმოება და ტურიზმი.

ისტორია
ქალაქი ძვ. წ. 184 წელს რომაელებმა დააარსეს როგორც კოლონია პიტენების ტერიტორიაზე და მას პისარუმი უწოდეს. პიტენები ეს იყო ხალხი, რომელიც ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე ცხოვრობდა რკინის ხანაში. ნოვილარასთან აღმოჩენილია უფრო გვიანდელი ტომების დასახლებებიც. ძვ. წ. საუკუნეში პიტენებს თავს დაესხნენ გალიელი სენონები, უფრო ადრე, ვიდრე ეტრუსკები და როდესაც ამ ტერიტორიას რომაელები მისწვდნენ, აქ მრავალეთნიკური მოსახლეობა ცხოვრობდა. ვინაიდან გალთა უმცირესობა აქ ჯერ კიდევ კიდევ განსხვავებული იყო, რომაელებმა ისინი განდევნეს.

რომალეთა მმართველობის ქვეშ, პეზარო, რომელიც ფლამანიის გზის კვანძს წარმოადგენდა, ვაჭრობისა და ხელოსნობის მნიშვნელოვანი ცენტრი გახდა. დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ, პეზარო ოსტგუთებმა დაიკავეს, 539 წელს კი ვიტიგესებმა დაანგრიეს გოთური ომების მიმდიარეობისას. ბიზანტიური დაპყრობიდან ხუთი წლის შემდეგ ქალაქი ნაჩქარევად აღადგინეს და აქციეს ე. წ. პენტაპოლისად, რავენის ეგზარქატის ნაწილად. ლომბარდიული და ფრანკული დაპყრობების შემდეგ, პეზარო პაპის ოლქის შემადგენელი ნაწილი გახდა.

რენესანსის პერიოდში, ქალაქს მართავდა მალატესტების (1285–1445), სფორცების (1445–1512) და დელა-როვერების (1513–1631) ოჯახები. მომდევნო ოჯახის მმართველობისას, რომელმაც პეზარო თავის საგრაფოს დედაქალაქად გამოაცხადა, დადგა მისი აყვავების ხანა — აშენდა მრავალი საზოგადოებრივი და კერძო სასახლე, აღიმართა კედლების ახალი შრეები.

1860 წლის 11 სექტემბერს, ქალაქი პიემონტელთა ძალებმა აიღეს, შემდეგში კი მისი ანექსია იტალიის სამეფომ მოახდინა.

დაძმობილებული ქალაქები
ჯონ სმიტი

ჯონ უილიამ სმიტი ( დ. 3 აპრილი, 1978, პიტერსბურგი, სამხრეთი აფრიკა) — სამხრეთ აფრიკელი მორაგბე, რომელიც ასპარეზობს უმეტესად ჰუკერის პოზიციაზე. ჯონ სმიტი არის სამხრეთ აფრიკის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების რიგით 50-ე მოქმედი კაპიტანი. სმიტის დებიუტი სპრინბოკში შედგა 2000 წელს, როდესაც სამხრეთ აფრიკა ხვდებოდა კანადის ეროვნული ნაკრებს. 2003 წლიდან 2007 წლამდე სპრინბოკში სმითმა სარეკორდო 46 მატჩი ჩაატარა ზედიზედ. 2009 წლის სექტემბრის მონაცემებით ჯონ სმიტი არის სამხრეთ აფრიკის მორაგებთა ეროვნული ნაკრების ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული კაპიტანი.
ვერნ ტროიერი

ვერნ ჯეი ტროიერი ( დ. 1 იანვარი, 1969 — გ. 21 აპრილი, 2018, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია) — ამერიკელი მსახიობი. განსაკუთრებით ცნობილი გახდა ფილმ „ოსტინ პაუერსში“ შესრულებული მინი-მეს როლით. ტროიერი ცნობილია აგრეთვე როლით ფილმში: „ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა“. ტროიერი ჯუჯა იყო (81 სმ).

ვერნ ტროიერი დაიბადა მიჩიგანში, ქალაქ სტერჯისში, მამამისის — რუბენ ტროიერისა და დედამისის — სიუზენის ოჯახში. ჰყავს და-ძმა, შესაბამისად დებორა და დევონი. გაიზარდა მიჩიგანში. 1987 წელს დაამთავრა სკოლა. მისი კინოდებიუტი შედგა 1994 წელს ფილმში „ჩვილი ბავშვი გასეირნებაზე“, სადაც გვევლინება ბავშვის დუბლიორად. 1999 წლამდე ტროიერი ძირითადად მუშაობდა კასკადიორად. ასევე ეპიზოდურ როლებს ღებულობდა ფილმებში. პოპულარობა მოუტანა მინი-მეს როლმა ფილმში „ოსტინ პაუერსი: შპიონი რომელმაც შემაცდინა“.

2004 წლის 22 თებერვალს ვერნ ტროიერმა იქორწინა ჟენევიევ გალენზე, თუმცა მათი ქორწინებაში ყოფნა ანულირებული იყო მეორე დღესვე.
ცხოვრობდა კალიფორნიაში, ჰოლივუდში. ვერნ ტროიერი 2018 წლის 21 აპრილს ალკოჰოლის ინტოქსიკაციით გარდაიცვალა.

ფილმოგრაფია
კატანძარო

კატანძარო — ქალაქი იტალიაში, კალაბრიის რეგიონის დედაქალაქი. მისი მოსახლეობა 2010 წლის მონაცემენით 93 124 ადამიანს შეადგენს.

კატანძარო ურბანული ცენტრია, ინტენსიური საქმიანობით. მოიცავს რამდენიმე სანაპირო ქალაქს, მათ შორის მარია-სელია-სოვერატოს და რამდენიმე მუნიციპალიეტეს. ურბანული არეალის მოსახლეობა 156 196 ადამიანს შეადგენს. ბოლო წლებში კატანძარო თავის გარშემო აყალიბებს კალაბრიის რეგიონის უდიდეს მეტროპოლიურ არეალს, რომელიც ქალაქ ლამეცია-ტერმესთან ერთად მოიცავს 10 მუნიციპალიეტეს. ეს იქნება ინტეგრირებული არეალი, რომელიც გაიშლება იონიის ზღის სანაპიროზე და თავს მოუყრის 200 000-ზე მეტ მოსახლეს.

ზაფხულის თვეების განმავლობაში, იონიის ზღვის სანაპირო ზოლი კატანძაროდან სოვერატომდე მნიშვნელოვანი ტურისტული ატრაქციაა, განსაკუთრებით ახალგაზრდებითვის.

ხშირად კატანძაროს სამი -ს ქალაქს უწოდებენ, რაც მის სამ განსხვავებულ მახასიათებელს უკავშირდება: სახელი ეწოდა მისი მფარველის, წმინდა ვიტალიანოსგან, ხავერდი , როგორც მნიშვნელოვანი აბრეშუმის ცენტრი ჯერ კიდევ ბიზანტიური ხანიდან და ქარი , რომელსაც მუდმივად წარმოქმნის იონიის ზღვიდან მქროლავი ძლიერი ბრიზები.

კატანძაროს აბრეშუმის ინდუსტრია "" სიმბოლოთი იყო ცნობილი როგორც ადგილობრივ, ისე გარე ბაზარზე და ასოცირდებოდა აბრეშუმის, ხავერდისა და ფარჩის დახვეწილ პროდუქციას.

გეოგრაფია
კატანძარო გადაჰყურებს იონიის ზღვის სკვილასეს ყურეს, სადაც, ზოგიერთი სწავლულის თანახმად, ფაეკოს სამეფოს ნავსადგური მდებარეობდა. მის სიახლოვეს გამოეყოფა იონიის ზღვა ტირენიის ზღვას. კატანძაროს ყელი ზღვის დონიდან 600 მ სიმაღლეზეა გადაჭიმული. ისტორიული ცენტრი ზღვის დონიდან 300 მეტრზეა განლაგებული.
ბარის პროვინცია

ბარის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, აპულიის რეგიონში. დედაქალაქია ბარი.

პროვინციის ფართობი 5 138 კმ²-ია, მოსახლეობა 1 594 109 ადამიანი (2005). მოიცავს 48 კომუნას. მაგრამ, 2009 წელს შეიქმნა ახალი, ბარლეტა-ანდრია-ტრანის პროვინცია, რომელშიც ბარის შვიდი კომუნა შევიდა საერთო მოსახლეობით 346 025. შედეგად, ბარის პროვინციაში მხოლოდ 41 კომუნა და 1 248 084 მოსახლე დარჩა.
ბარლეტა-ანდრია-ტრანის პროვინცია

ბარლეტა-ანდრია-ტრანი — პროვინცია იტალიაში, აპულიის რეგიონში. შეიქმნა 2009 წლის ივნისში, 2010 წლის 21 მაისს კი მისი სამთავრობო ცენტრი გახდა ქალაქი ანდრია. შედგება 10 კომუნისგან, რომლებიც მანამდე ბარისა და ფოჯის პროვინციების შემადგენლობაში შედიოდა. სახელი მიიღო იმ სამი ქალაქისგან, რომლებიც პროვინციის ადმინისტრაციულ ფუნქციების ითავსებენ. იმ ათივე კომუნის მოსახლეობა, რომლებიც დღეს პროვინციას ქმნიან, 2001 წელს 383 018 ადამიანს შეადგენდა.

გალერეა
ფოჯის პროვინცია

ფოჯა — პროვინცია იტალიაში, აპულიის რეგიონში.

ეს პროვინცია ასევე ცნობილია როგორც კაპიტანტა, რეადგან შუა საუკუნეებში ის კატეპანების მმართველობის ქვეშ იმყოფებოდა, როგორც იტალიის კატეპანატის ნაწილი.

გეოგრაფია
ფოჯის პროვინცია ორ ნაწილად შეიძლება დაიყოს: ერთი, რომლის ცენტრშიც მდებარეობს დედაქალაქი ფოჯა, ეძახიან ტავოლიერეს და მეორე, რომელიც წარმოადგენს დეზს ჩექმის ფორმის იტალიის კონტურზე, უწოდებენ კარგანოს.

მოსახლეობა
პროვინციის ფართობი 7 190 კმ²-ია, მოსახლეობა 645 236 (2005). ამჟამად ის შედგება 61 კომუნისგან, მაგრამ 2009 წლამდე მათი რიცხვი 64 იყო, სანამ 3 კომუნა ახლადშექმნილი ბარლეტა-ანდრია-ტრანის შემადგენლობაში გადავიდოდა. მოსახლეობა კი 686 856 ადამიანს შეადგენდა.

ეკონომიკა
მიუხედავად იმისა, რომ დღეს მისი მნიშვნელობა უწინდელთან შედარებით შემცირებულია, აგრარული სექტორი კვლავ რჩება ფოჯის ეკონომიკის მთავარ ბურჯად, იმდენად, რამდენადაც ამ არეალს ზედმეტსახელად „იტალიის ბეღელს“ უწოდებენ. რამდენიმე მცირე წარმოება ძირითადად კვების მრეწველობაზეა ორიენტირებული.

კანგაცლილი პომიდვრის უდიოდესი ნაწილი ევროპაში ფოჯიდან შედის. ყოველწლიურად იწარმოება 2 მლნ ტონა პომიდორი, მაგრამ გლეხები მხოლოდ რვა ცენტს იღებენ კილოგრამში. იმისათვის რომ გადარჩნენ თავისუფალი საბაზრო ეკონომიკის პირობებში, ბევრი მეპომიდვრე ფერმერი სამუშაო ძალად არალეგალ იმიგრანტებს იყენებს.
ლეჩეს პროვინცია

ლეჩეს პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, აპულიის რეგიონში. დედაქალაქია ლეჩე. მთლიანად მოქცეულია სალენტინის ნახევარკუნძულზე და წარმოადგენს მეორე ყველაზე ხალხმრავალ პროვინციას აპულიაში და ოცდამეერთეს იტალიაში.

პროვინციის ფართობი 2 759 კმ²-ია, მოსახლეობა 813 556 (12-31-2009). შედგება 97 კომუნისაგან. წარმოადგენს „ქუსლის წვერს“ ჩექმის ფორმის იტალიის კონტურში.

გალერეა
ტარანტოს პროვინცია

ტარანტოს პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, აპულიის რეგიონში. დედაქალაქია ტარანტო.

პროვინციის ფართობი 2 437 კმ²-ია, მოსახლეობა 580 588 ადამიანი (2005). შედგება 29 კომუნისგან. 1951 წლამდე ტარანტოს იონიის პროვინცია ეწოდებოდა.

პროვინციაში მრავლადაა ძველი ბერძნული კულტურის ნაშთი, შექმნილია ტარანტოს ეროვნული არქეოლოგიური მუზეუმი.
პოტენცის პროვინცია

პოტენცა — პროვინცია იტალიაში, ბაზილიკატის რეგიონში. დედაქალაქია პოტენცა.

გეოგრაფია
პროვინციის ფართობი 6 545 კმ²-ია, მოსახლეობა 387 107 ადამიანი (2008). შედგება 100 კომუნისგან.

ისტორია
ძვ. წ. 272 წელს პროვინციის ტერიტორია ბერძენთა არმიამ დაიპყრო. ახალმა მმართველებმა ბაზილიკატას სახელი შეუცვალეს და ლუკანია უწოდეს. მოგვიანებით, საუკუნეში ეს არეალი აპულიის საჰერცოგოს შემადგენლობაში შევიდა, რომელსაც იმ დროისათვის ნორმანი ფრანგები მართავდნენ, საუკუნიდან კი ის ნეაპოლის სამეფოს ნაწილი გახდა, რელაურად კი პოტენცას ადგილობრივი მხედართმთავრები მართავდნენ. 1861 წელს პროვინცია შეუერთდა დანარჩენ იტალიას და ახლადშემქნილი იტალიის სამეფოს შემადგენლობაში შევიდა.

რეგიონის თავზე გადაიარა ურიცხვმა მიწისძვრამ და იგი დღემდე რჩება სეისმურად აქტიურ ზონად. ქალაქი პოტენცა, რომელიც იტალიის პროვინციულ დედაქალაქებს შორის ზღვის დონიდან ყველაზე მაღლა მდებარეობს, გაშენებულია ორ ხეობას შორის. იგი თითქმის ხელახლა აშემდა ბაზილიკატის 1857 წლის მიწისძვრის შემდეგ. მიძისძვრამ და მეორე მსოფლიო ომის სისასტიკემ საშინლად დააზიანა ქალაქი და მისი ისტორიული ნაგებობები. გამომდინარე აქედან, ქალაქის ძირითად შთამბეჭდაობას წარმოადგენს ბეტონის თანამედროვე შენობები. ერთ-ერთი თვალწარმტაცი ეკლესია, რომელიც გადარჩა არის სან-ფრანსისკოს ეკლესია პიაცა-პაგანოს გვერდით. ეკლესიის საგანძურს შორისაა ბიზანტიური ხატი მადონა-დელ-ტერემოტო. ქალაქის სხვა საინტერესო ადგილია პროვინციული არქეოლოგიური მუზეუმი, რომელშიც გამოფენილია რომაული ეპოქის ბაზილიკატის მრავალი არტეფაქტი.

კომუნები
პოტენცის პროვინცია 100 კომუნისგან შედგება. მათ შორის უმსხვილესებია:
ბენგალური კატა

ბენგალური კატა, ჯუჯა კატა, ან შორეული აღმოსავლეთის კატა — კატისებრთა ოჯახის წარმომადგენელი მცირე კატების ქვეოჯახიდან. ბენგალური კატები ბინადრობენ სამხრეთ და აღმოსავლეთ აზიაში. მათი სხეულის ზომა უტოლდება შინაური კატის ზომებს. გააჩნია სხეულის სხვადასხვანაირი ფერის შეფერილობა.

გარეგნობა
ბენგალური კატების გარეგნობა სახეობის შიგნით ძლიერ განსხვავებულია. პრიმორიეში ისინი სულ სხვანაირად გამოიყურებიან, ხოლო ინდონეზიის კუნძულებზე სხვანაირად. სამხრეთში, მათი ბეწვის ძირითადი ფერი უფრო ყვითელია, როგორც ჯიქს აქვს, ხოლო ჩრდილოეთში დომინირებს მონაცრისფრო-ყავისფერი. ბეწვი დაფარულია შავი ლაქებით, რომელიც თავზე შავი ზოლებითაა წარმოდგენილი. ჩრდილოეთის წარმომადგენლების ლაქებს სამხრეთულისაგან განსხვავებით წრიული ფორმა აქვს. ბენგალური კატების ზომები მერყეობს 65 სანტიმეტრიდან (კუნძული იავა) - 1 მეტრამდე (პრიმორიე), კუდის ჩათვლით, რომლის სიგრძე 20-40 სანტიმეტრია.

გავრცელება
ბენგალური კატები ყოველთვის ცხოვრობენ წყალთან ახლოს. ისინი ისევე კარგად ეგუებიან როგორც ტროპიკულ ტყეებს, ისე წიწვოვან ტყეებს, სავანებსა და მთებს. ბენგალური კატები გაურბიან ადამიანებთან ურთიერთობას და მხოლოდ იშვიათად იკვეთება მათი გზები.
მათი გავრცელების არეალია ამურისპირეთი, კორეა, ჩინეთი, ინდოეთი, პაკისტანი, ინდონეზია და ფილიპინები.
კოზენცის პროვინცია

კოზენცის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, კალაბრიის რეგიონში. დედაქალაქია კოზენცა.

პროვინციის ფართობი 6 650 კმ²-ია, მოსახლეობა 733 797 (2001) და ამ მხრივ უდიდესია კალაბრიის რეგიონში. შედგება 155 კომუნისგან.

უმცირესობები
პრპვინციაში სახლობს ოქსიტანურ ენაზე მოლაპარაკე საზოგადოება, რომელიც თავს იყრის გუარდია-პიემონტეზეს კომუნაში. იგი დააარსეს ვალდენსებმა, რომლებიც აქ - საუკუნეებში რელიგიურ დევნას გამოექცნენ. ასევე არსებობს არბერეშების მნიშვნელოვანი საზოგადოება, რომლებიც იტალიაში - საუკუნეებში დასახლდნენ.

უდიდესი კომუნები
მოცემულია პროვინციის უდიდესი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:
კროტონეს პროვინცია

კროტონეს პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, კალაბრიის რეგიონში. შეიქმნა 1996 წელს კატანძაროს პროვინციისგან გამოყოფის შედეგად. დედაქალაქია კროტონე.

პროვინციის ფართობი 1 717 კმ²-ია, მოსახლეობა 172 970 (2005). შედგება 27 კომუნისგან.

უდიდესი კომუნები
ცხრილში მოცემულია კროტონეს პროვინციის უდიდესი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ (2005).
რეჯო-კალაბრიის პროვინცია

რეჯო-კალაბრიის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, კალაბრიის რეგიონში. დედაქალაქია რეჯო-დი-კალაბრია.

2005 წლის მონაცემებით, მისი ფართობია 3 183 კმ², მოსახლეობა 565 866. შედგება 97 კომუნისგან.

ეკონომიკა
რეგიონი ცნობილია ბერგამოტის წარმოებით, რომელიც ძირითადად გავრცელებულია იონიის ზღვის სანაპირო ზოლზე ისეთი განფენილობით, რომ ეს მცენარე მთელი რეგიონის სიმბოლოა. ბერგამოტის უდიდესი ნაწილი მოდის მიწის ვიწრო ყელზე, სადაც მისთვის ხელსაყრელი ტემპერატურაა.
ჯელა

ჯელა — ქალაქი და კომუნა იტალიაში, კუნძულ სიცილიის სამხრეთით, მდინარე ჯელას შესართავთან. ქალაქ კალტანისეტიდან მდებარეობს 84 კილომეტრში. წარმოადგენს ხმელთაშუა ზღვის საპორტო ქალაქს.
2009 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობდა 77,611 ათ. ადამიანი.

დაარსდა კრეტელი და როდოსელი კოლონისტების მიერ დაახლოებით ძვ. წ. 688 წელს. ქალაქს სახელი ეწოდა მდინარე ჯელას მიხედვით. ბერძნები სამხრეთით მრავალ კოლონიას ფლობდნენ, რომლებმაც დიდი გავლენა მოახდინეს აქაურ მხარეებზე. მოგვიანებით ქალაქი განვითარდა, დაარსდა აგრიჯენტოს კოლონია. ქალაქის ზრდას მოყვა ეკონომიკური და სოციალური გართულებები და პლებეების გადასახლება უახლოეს მაკტორიონში.
ჯელამ განსაკუთრებულ აპოგეას მიაღწია ტირანის ჰიპოკრატის (ძვ. წ. 498-491) მმართველობის დროს, რომლის ძალაუფლება ვრცელდებოდა კუნძულის დიდ ნაწილში, ხოლო მისმა მემკვიდრემ ჯელონმა მოახდინა სირაკუზას დაპყრობა. ძვ. წ. 405 წელს ქალაქი დაარბიეს კართაგენელებმა, ხოლო დიონისე -ის განკარგულებით მოსახლეობა სირაკუზაში ჩაასახლეს. დაახლოებით 337 წელს მოსახლეობა დაბრუნდა მშობლიურ ჯელაში და დაიწყო ქალაქის ხელახალი აღორძინება. ძვ. წ. დაახლოებით 305 წელს ქალაქი მოექცა აგათოკლეს ძალაუფლების ქვეშ.

შემორჩენილია არქიტექტურული ნაგებობანი. ეკონომიკას საფუძვლად უდევს სოფლის მეურნეობა. განვითარებულია თევზის მრეწველობა. 1950-იან წწ. მიმდებარე ტერიტორიებზე აღმოაჩინეს ნავთობის საბადო.
ვიბო-ვალენტიის პროვინცია

ვიბო-ვალენტიის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, კალაბრიის რეგიონში. შეიქმნა 1992 წლის კანონის საფუძველზე, რომელიც ძალაში 1996 წლის 1 იანვარს შევიდა და გამოეყო კატანძაროს პროვინციას. დედაქალაქია ვიბო-ვალენტია.

პროვინციის ფართობი 1 139 კმ²-ია (კალაბრიის რეგიონის ფართობის 7,6%), მოსახლეობა 168 894 (2005) და ამ მხრივ უდიდესია კალაბრიის რეგიონში. შედგება 50 კომუნისგან.

უდიდესი კომუნები
მოცემულია პროვინციის ის კომუნები, რომელთა მოსახლეობაც 5 000 ადამიანს აჭარბებბს:
ვალი-დი-კომაკიო

ვალი-დი-კომაკიო — მარილიანი ლაგუნების ჯგუფი იტალიაში. მდებარეობს ადრიატიკის ზღვის სანაპიროსთან, ჩრდილოეთ იტალიაში. ზედაპირის ფართობი 115 კმ², უდიდესი სიღრმე 1,5 მ. წარმოადგენს ოთხი ძირითადი აუზისგან შემდგარ წყალ-ჭაობური ტიპის ლაგუნების კომპლექსს. მათი წარმოქმნა დაკავშირებულია ნიადაგის ჩაწოლასთან და ახლოს მდებარე ადრიატიკის ზღვის სანაპიროს დატბორვასთან. პირველ ეტაპზე ქვაბული აივსო მტკნარი წყლით, საუკუნეში კი ქვაბული თანდათანობით შეივსო ზღვის წყლით, რამაც წყალსატევის წყალი მარილიანად აქცია. ზედაპირის ფართობი რყევადია. მელიორაციული სამუშაოების ჩატარების შემდეგ, ერთი პერიოდი სარკის ფართობი მკვეთრად იყო შემცირებული.

ვალი-დი-კომაკიოს სანაპიროებთან იზრდება მუხა, ფიჭვი, წიფელი, ლელქაში და იალღუნი. მრავლადაა ფიჭვის ტყე. მრავალფეროვანია აქაური ფაუნა. ორნითოფაუნა 300-მდე სახეობას ითვლის. აღსანიშნავია ფლამინგო, ყანჩა და სხვ. გვხვდება ალკუნიც.
ბენევენტოს პროვინცია

ბენევენტოს პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, კამპანიის რეგიონში. დედაქალაქია ბენევენტო.

პროვინციის ფართობი 2 071 კმ²-ია, მოსახლეობა 289 455 (2005). შედგება 78 კომუნისგან.

ბენევეტოს პროვინცია მეთხვევა საუკუნის შუა და ბოლო წლებში არსებულ ბენევეტოს საჰერცოგოს.

კომუნები
ცხრილში მოცემულია პროვინციის უდიდესი კომუნები:
კაზერტის პროვინცია

კაზერტის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, კამპანიის რეგიონში. დედაქალაქია კაზერტა, რომლის სიახლოვესაც მდებარეობს ყოფილი სამეფო სასახლე კაზერტა.

პროვინციის ფართობი 2 639 კმ²-ია, მოსახლეობა 879 342 (2005). შედგება 104 კომუნისგან.

ომის გამო, რომ პროვინციაში დიდი იყო ფაშისტური რეჟიმის მოწინააღმდეგეთა რიცხვი, ბენიტო მუსოლინიმ იგი დაშალა და კომუნები მოსაზღვრე რომის, ნეაპოლის, ბენევეტოსა და კამპობასოს, ასევე ახლადშექმნილ ფროზინონეს პროვინციებს მიუერთა.

1945 წელს პროვინცია ხელახლა შეიქმნა ამჟამინდელი სახელით, მაგრამ მის შემადგენლობაში აღარ შევიდა ის კომუნები, რომლებიც დღეს ლაციოს რეგიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს.

პროვინცია ნახსენებია სატელევიზიო სერიალ „სოპრანოს კლანში“, როგორც პერსონაჟ დოქტორ ჯენიფერ მელფის სამშობლო.

კომუნები
ცხრილში მოცემულია პროვინციის უდიდესი კომუნები:
ნეაპოლის პროვინცია

ნეაპოლის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, კამპანიის რეგიონში. დედაქალაქია ნეაპოლი. შედგება 92 კომუნისაგან.

დემოგრაფია
ნეაპოლის პროვინცია ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულია იტალიაში. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით, იტალიის ექვსი ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული კომუნა სწორედ ნეაპოლში მდებარეობს, ზოგადად კი 11 პირველი თხუთმეტეულიდან. ფართობი 1 171,13 კმ²-ს შეადგენს, მთლიანი მოსახლეობა კი 3 092 859 ადამიანს (2005).

ტურიზმი
არეალი განსაკუთრებით ხელსაყრელია ტურიზმისთვის. აქ მოგზაურობენ როგორც თვად იტალიელები, ასევე უცხოელები. ყველაზე პოპულარულ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობებს შორისაა ახ. წ. 79 წელს ვულკან ვეზუვის ამოფრქვევის შედეგად განადგურებული რომაული ქალაქის, პომპეის ნანგრევები.

ასევე ცნობილი დესტინაციებია ნეაპოლის ყურეში მდებარე კუნძულები: ისკია, პროჩიდა, კაპრი. ლაპრიზე მდებარეობს ცნობილი ლურჯი მღვიმე, რომლის შიგნითაც ზღვის წყალი თითქოს ქვეშიდან ანათებს.

სორენტინის ნახევარკუნძული უკვე საკმაო ხანია რაც პოპულარული ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა და ცნობილია სასმელ ლიმონჩელოთი და ზღვის საუცხოო კლიფებით. მდიდარია ვილებით, ციხესიმაგრეებით, სადარაჯო კოშკებით, ეკლესიებით და ქალაქ ვიკო-ეკუენსეს უძველესი ფერმებით.

სპორტი
პროვინციაში ყველაზე პოპულარული სპორტი ფეხბურთია. ეს არეალი ერთ-ერთი პირველი იყო სამხრეთ იტალიაში, რომელმაც სპორტის მიყოლა დაიწყო, როდესაც მისი სხვადასხვა სახეობა 1900-იან წლებში ინგლისელმა მეზღვაურებმა შემოიტანეს. ყველაზე წარმატებული საფეხბურთო კლუბია ნაპოლი, რომელმაც ორჯერ მოიგი სერია ა და ერთხელ უეფა-ს თასი, როდესაც მის შემადგენლობაში დიეგო მარადონა თამაშობდა.

დღეისათვის პროვინციაში ფუნქციონირებს ხუთი საფეხბურთო კლუბი, რომლები იტალიის ჩემპიონატის სხვადასხვა ლიგებში ასპარეზობენ. მათ შორის, ნაპოლი — სერია ა-ში, იუვე-სტაბია და სორენტო — მეორე დივიზიონში.
გარგანოს ეროვნული პარკი

გარგანოს ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი სამხრეთ იტალიაში. მდებარეობს გარგანოს ნახევარკუნძულზე, ფოჯის პროვინციაში.

ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე ვრცელდება გარგანოს მთა, აქვეა ტრემიტის არქიპელაგი. პარკი ცნობილია თავისი უძველესი ფიჭვის ტყეებით.
დაარსდა 1991 წლის 6 დეკემბერს. ფართობი დაახლოებით 118.144 ჰა. წარმოადგენს იტალიიის ერთ-ერთ უდიდეს პარკს. მრავალფეროვანია ფლორა და ფაუნა. იზრდება დაახლოებით 2200 სახეობის მცენარე, მათ შორისაა მაკვისი, მუხა, წიფელი, ფიჭვი, თელა, წაბლი, ნეკერჩხალი და სხვ. გვხვდება ფრინველთა დაახლოებით 170 სახეობა. უხვადაა ძუძუმწოვრები, ქვეწარმავლები და ამფიბიები.

პარკის ტერიტორიაზე განვითარებულია კარსტი. ჩრდილო-დასავლეთით არის ორი ულამაზესი ლაგუნა.
სალერნოს პროვინცია

სალერნოს პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, კამპანიის რეგიონში. დედაქალაქია სალერნო. შედგება 158 კომუნისგან.

გეოგრაფია
პროვინციის უდიდესი ქალაქებია: სალერნო, პროვინციის დედაქალაქი 139 579 მოსახლით, კავა-დე-ტირენი 53,488 მოსახლით, ბატიპალია 51,11 მოსახლით და ნოჩერა-ნიფერორე 45,868 მოსახლით. პროვინციის ფართობი 4 923 კმ²-ია, მთლიანი მოსახლეობა კი 1 107 504 ადამიანი (2010).

ტურიზმი
მრავალ ისტორიულ შენობას შორის ერთ-ერთია კაპიტულის შენობა, რომელიც ქალაქ პადულაში მდებარე კარტეციანულ მონასტერ ჩერტოზა-დი-პადულას ეკუთვნოდა. ნაგებობა იცვლებოდა საუკუნეთა განმავლობაში. უძველესი ნაწილები აშენებულია ადრეულ საუკუნეში. ზოგიერთი ნაწილი აშენებულია მანერიტულ და ბაროკოს სტილში.

კაპიტულის შენობა დღეს არქეოლოგიურ მუზეუმადაა გადაკეთებული, სადაც გამოფენილია რომაული პერიოდის მრავალი არტეფაქტი.
ფერარის პროვინცია

ფერარის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, ემილია-რომანის რეგიონში. დედაქალაქია ფერარა.

პროვინციის ფართობი 2 632 კმ²-ია, რაც აშშ-ის შტატ როდ-აილენდის ფართობის ორი მესამედია. მთლიანი მოსახლეობა 350 000 ადამიანს შეადგენს (2005).

კომუნები
პროვინცია შედეგება 26 კომუნისგან. ცხრილში მოცემულია ძირითადი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ (2005 წ. 30 მაისი).
დავით აღმაშენებლის გამზირი

დავით აღმაშენებლის გამზირი (ძველი სახელწოდებები - ალექსანდერდორფი, მოგვიანებით - მიხეილის და პლეხანოვის) — გამზირი თბილისში.

თავდაპირველად ეწოდებოდა მიხეილის გამზირი, კავკასიის მეფისნაცვლის, დიდი მთავრის მიხეილ ნიკოლოზის ძე რომანოვის (ნიკოლოზ -ის შვილი) პატივსაცემად (გამზირზე აშენებულ საავადმყოფოს დღემდე შემორჩა სახელი „მიხაილოვი“). 1918 წელს დაერქვა პლეხანოვის გამზირი რუსი მარქსისტის გიორგი პლეხანოვის გარდაცვალებასთან დაკავშირებით. ეს სახელი შერჩა საბჭოთა მმართველობის პერიოდში, ხოლო 1988 წელს დავით აღმაშენებლის სახელი ეწოდა.

დავით აღმაშენებლის გამზირის რეაბილიტაცია თბილისის მერიამ 2009 წლის ბოლოს დაიწყო. გეგმის თანახმად, სამუშაოების დასრულების შემდეგ, ისტორიულმა ქუჩამ აქტიური სავაჭრო და კულტურული გამზირის ფუნქცია შეიძინა.

2011 წლის 23 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტმა და თბილისის მერმა განახლებული დავით აღმაშენებლის გამზირი გახსნეს.

ალექსანდერდორფი
ალექსანდერდორფი (, ალექსანდრეს სოფელი) — ვიურტემბერგიდან გადმოსახლებული გერმანელების კოლონია ძველი თბილისის მახლობლად, სოფელ კუკიის მიმდებარე ტერიტორიაზე. დაარსდა 1818 წელს. ალექსანდერდორფი შედგებოდა ბაღებითა და ბოსტნებით გარემოცული სახლების ორი მწკრივისგან, რომელიც სოფლის მთავარ გზას (ახლანდელ დავით აღმაშენებლის გამზირი) გასდევდა. აქაური გერმანელები სოფლის მეურნეობას მისდევდნენ და პროდუქციას თბილისის ბაზრებში ჰყიდნენ. 1820 წელს ალექსანდერდორფში, ახლანდელი მარჯანიშვილის მოედნის ერთ-ერთი საცხოვრებელი სახლის ადგილზე, ლუთერანული ეკლესია „კირხე“ აშენდა; აქედან მოდის მარჯანიშვილის მოედნისა და ქუჩის პირვანდელი სახელწოდება — „კიროჩნაია“. 1946-1947 წლებში საბჭოთა ხელისუფლებამ კირხე გერმანელ სამხედრო ტყვეებს დაანგრევინა.
პარმის პროვინცია

პარმის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, ემილია-რომანის რეგიონში. დედაქალაქია პარმა.

პროვინციის ფართობი 3 449 კმ²-ია, მოსახლეობა 413 198 (2005). შედგება 47 კომუნისგან.

კომუნები
ცხრილში მოცემულია პროვინციის მნიშვნელოვანი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:

სამზარეულო
პარმა ცნობილია თავის პროშუტოთი. მთლიანად ეს არეალი კო ცნობილია სოსისების წარმოებით, ისევე როგორც პარმეზანის ყველით და პასტის ზოგიერთი სახეობით.

სპორტი
საფეხბურთო კლუბი პარმა 1913 წელს დაარსდა. კლუბი სერია ა-ში ასპარეზობს და საკმაოდ წარმატებულია როგორც იტალიაში, ისე ევროპის მასშტაბით. მოგებული აქვს სამი ეროვნული თასი, უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი, ორი უეფა-ს თასი, ევროპისა და იტალიის სუპერთასები.

პარმაში ასევე არსებობს რაგბის ორი კლუბი და ამერიკული ფეხბურთის კლუბი.
სასაპყრო

სასაპყრო — „სისხლის“ ნაწილი,რომელიც ეძლეოდა მოკლული კაცის ქვრივს თავის სარცენად ძველ საქართველოში. იგი ძმისმკვლელობისას (თუ „ძმანი... გაყოფით იყვნენ“) დააკანონა გიორგი ბრწყინვალის სამართალმა (მ. 18). სასაპყროს ქვრივს გაუთხოვრობის პირობით აძლევდნენ. მის ოდენობას „ძალისა მსგავსად“ განსაზღვრავდა დარბაზი ან ერისთავი და განმგებელი. სასაპყრო გვაროვნული საზოგადოების ანალოგიური დანაწესიდან წარმოდგა (ეთნოგრაფიული მასალით დასტურდება გადანაშთური ჩვეულება, რომლის მიხედვითაც მკვლელისათვის შეიძლებოდა „დაეკუთვნებინათ“ მოკლულის ქვრივ-ობლის რჩენა-შენახვა).
რეჯო-ემილიის პროვინცია

რეჯო-ემილიის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, ემილია-რომანის რეგიონში. დედაქალაქია რეჯო-ემილია, რომელიც ამავე დროს პროვინციის ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქიცაა.

პროვინციის ფართობი 2 293 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 530 343 ადამიანი (2010). შედგება 44 კომუნისგან.

პროვინცია მოქცეულია მდინარე პოსა (ჩრდილოეთით) და აპენინის მთის მასივს შორის (სამხრეთით). დასავლეთით ესაზღვრება პარმის პროვინცია, აღმოსავლეთით — მოდენის პროვინცია, ჩრდილოეთით კი ლომბარდიისა და ტოსკანის რეგიონები.

პროვინციაში მდებარეობს ისტორიული კანოსკის ციხესიმაგრე, რომელიც გრაფის ასულ მატილდა ტოსკანელს ეკუთვნოდა. სწორედ აქ მოხდა ისტორიული მოვლენა — კანოსაში წასვლა.

კომუნები
ცხრილში მოცემულია პროვინციის მნიშვნელოვანი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:
სამკაული

სამკაული — სხეულისა და ტანსაცმლის შესამკობელი ნივთი. ცნობილია როგორც მუდმივი (მყარი), ისე მოძრავი სამკაული. უძველეს ხანაში მუდმივი სამკაული კეთდებოდა მოხატვით, ტატუირებით ან დაშრამვით. იკეთებდნენ სხვადასხვა მიზნით (სხეულის ფორმების ხაზგასმა, ასაკობრივი მდგომარეობისა და რანგის, ომისა და ნადირობის მიმდევრობის, რომელიმე ტომის კუთვნილების გამოხატვა და სხვა).
რიმინის პროვინცია

რიმინის პროვინცია — პროვინცია იტალიაში, ემილია-რომანის რეგიონში. დედაქალაქია რიმინი. ესაზღვრება სან-მარინოს რესპუბლიკას.

ისტორია
2006 წლის რეფერენდუმის შემდეგ, მარკეს რეგიონში მდებარე ისტორიულ რეგიონ მონტეფელტროს პროვინცია პეზარო და ურბინოს გამოეყო 7 მუნიციპალიტეტი (კომუნა) და 2009 წლის 15 აგვისტოს შეუერთდა რიმინის პროვინციას.

გეოგრაფია
პროვინციის ფართობი 863 58 კმ²-ია, მოსახლეობა 325 219 (2009). შედგება 27 კომუნისგან.

ცხრილში მოცემულია პროვინციის მნიშვნელოვანი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:
წანერის უღელტეხილი

წანერის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3887 მ. აგებულია პალეოზოური და კამბრიულისწინა გრანიტოიდებითა და კრისტალური ფიქლებით. თოვლ-ყინულიანია. აკავშირებს მდინარეების ენგურისა (მესტიის მუნიციპალიტეტი) და ბეზენგის ჩერეკის (ყაბარდო-ბალყარეთი) აუზებს.