iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
უნტერზეე (ანტარქტიდა)

უნტერზეე — მტკნარწყლიანი ტბა ანტარქტიდაში, დედოფალ მოდის მიწაზე. მდებარეობს გრუბერის მთებში, ზღვის დონიდან 563 მ სიმაღლეზე. გაწოლილია შირმახერის ოაზისიდან სამხრეთ-დასავლეთით 90 კმ-ში. ზედაპირის ფართობი 11,4 კმ². ტბის სიგრძე დაახლოებით 6,5 კმ აღწევს, ხოლო სიგანე 2,5 კმ-ია. მაქსიმალური სიღრმე 169 მ. ტბა მუდმივად არის დაფარული ყინულით და ნაწილობრივ შემოსაზღვრულია მყინვარით.

უნტერზეე უჩვეულო ტბაა, -ის მაჩვენებელია 9,8–12,1, გახსნილი ჟანგბადი 150 პროცენტითაა გადაჯერებული, ძალიან დაბალია პირველადი პროდუქცია წყლის სიზრქეში. მიუხედავად ტბის დიდ ნაწილში არსებული ჟანგბადის მაღალი გადაჯერებისა, სამხრეთ კიდეზე არის პატარა უჟანგბადო სუბ-აუზი, რომლის ნატანი დედამიწაზე ცნობილ სხვა ტბებთან შედარებით შესაძლოა შეიცავდეს მეთანის ყველაზე მაღალ კონცენტრაციას. პირველადი პროდუქციის დიდი ნაწილი მოქცეულია მიკრობულ თანასაზოგადოებაში, რომელიც ტბის ფსკერზე სტრომატოლითების სახითაა წარმოდგენილი. წყლის ტემპერატურა მერყეობს 0,5°–5° შორის, ხოლო ყინულის საფრის სისქე 2–6 მ აღწევს. თუმცა, მათეთრებლის ქიმიური აქტივობა განპირობებულია −-ითა და -ის დამატებით, რომელიც უნტერზეეში გაზომილზე უფრო მაღალი შემცველობისაა, ხოლო ტბა უნტერზეე არ შეიცავს ქლორისა თუ ქლორიტის მაღალ კონცენტრაციას.
ავთანდილ იმნაძე

ავთანდილ იმნაძე (დ. 15 ოქტომბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი.

1965 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის გეოლოგიის ფაკულტეტი და თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი. 1963-1968 წლებში იყო თბილისის ბეჭდვითი სიტყვის კომბინატის ფოტოლაბორანტი, თბილისის სახეხი ჩარხების ქარხნის მუშაკი, ქარელის ჰიდროგეოლოგიური პარტიის უფროსი მექანიკოს-გეოლოგი, საქართველოს სსრ რესპუბლიკის ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის სახელმწიფო კომიტეტის რეჟისორის ასისტენტი, 1974-1990 წლებში იყო ამავე კომიტეტის რეჟისორი, კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ რეჟისორის ასისტენტი, საქტელერადიოს რეჟისორი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
ბრაუნშვაიგის სახვით ხელოვნებათა უმაღლესი სკოლა

ბრაუნშვაიგის სახვით ხელოვნებათა უმაღლესი სკოლა სახელოვნებო პროფილის სპეციალური უმაღლესი სასწავლებელი ქალაქ ბრაუნშვაიგში.

ბრაუნშვაიგის სახვით ხელოვნებათა უმაღლესი სკოლა დაარსებულ იქნა 1963 წელს. სკოლის კამპუსი მდებარეობს 19-ე საუკუნის გამოჩენილი მოღვაწის, ბრაუნშვაიგის ჰერცოგის კარის მთავარი მკინძავი-ოსტატის იოჰანეს ზელენკას სახელობის მოედანზე, იოჰანეს-ზელენკა-პლატცზე.

უმაღლესი სასწავლებლის კამპუსის შემოგარენში, სხვათა შორის, შედის 1934 წლიდან 1935 წლამდე არქიტექტორ ჰანს ბერნჰარდ რაიხოს გეგმის მიხედვით აშენებული სამოსის სამსახურის შენობა, მათ შორის, ექსპო 2000-ისთვის არქიტექტორ რიკარდო ლეგორეტას პროექტის მიხედვით შექმნილი „მექსიკური პავილიონი“, რომელიც დროის განმავლობაში ბრაუნშვაიგის სახვით ხელოვნებათა უმაღლესი სკოლის სიმბოლოდ იქცა.

სკოლასთან არსებული ცალკეული პროფილის ინსტიტუტები
ბრაუნშვაიგის სახვით ხელოვნებათა უმაღლესი სკოლა მოიცავს შემდეგი სხვადასხვა პროფილის ინსტიტუტებს:

ინსტიტუტი „თავისუფალი ხელოვნება“ — 
დიზაინის კვლევის ინსტიტუტი — 
ხელოვნებათმცოდნეობის ინსტიტუტი — 
მედიათმცოდნების ინსტიტუტი — 
პერფორმატიულ ხელოვნებათა და განათლების ინსტიტუტი — 
ვიზუალური ხელოვნების ინსტიტუტი —
ნოდარ იმნაძე

ნოდარ იმნაძე (დ. 10 სექტემბერი, 1945 — გ. 30 აპრილი, 1991) — ქართველი პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1975 წლიდან აჭარის სამხატვრო სახელოსნოს მხატვარ-გამფორმებელი. საქართველოს ჰელსინკის კავშირის ბათუმის რეგიონული ჯგუფის ხელმძღვანელი. 1990-1991 იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).

1991 წლის 14 მარტს ნ. იმნაძე აირჩიეს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილის მოვალეობის შემსრულებლად. 22-23 აპრილის მოვლენები მისთვის ტრაგიკული აღმოჩნდა. იყო ცდა მოსახლეობაში მისადმი დაეთესათ უნდობლობა.

30 აპრილს აპირებდა საინფორმაციო მიტინგის ჩატარებას. იმავე დღეს ღამით დაიღუპა. დაკრძალულია საბურთალოს საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.
ღარმოს პიკი

ღარმოს პიკი  — მწვერვალი ტაჯიკეთში, დარვაზის ქედისა და მეცნიერებათა აკადემიის ქედების შესაყართან. სიმაღლე 6595 მ ან 6602 მ. დაფარულია თოვლითა და ყინულით. მისი კალთებიდან ეშვება ღარმოს მყინვარი და გეოგრაფიული საზოგადოების მყინვარი. მისგან აღმოსავლეთითაა ფედჩენკოს მყინვარი. 1928 წელს პამირის ექსპედიციის დროს ღარმოს პიკად შეცდომით მიიღეს მწვერვალი, რომელსაც შემდეგ სტალინის პიკი ეწოდა, რომელიც ამ პიკიდან 20 კმ-შია განლაგებული. ეს შეცდომა აღმოიფხვრა მხოლოდ 1932 წელს. ყველაზე ახლოს მდებარე დასახლებული პუნქტია სოფელი პოიმაზორი, რომელიც ზღვის დონიდან 2785 მ სიმაღლეზე მდებარეობს.
ფრიდონ სულაბერიძე

ფრიდონ სულაბერიძე (დ. 24 ოქტომბერი, 1941, თბილისი) — ქართველი მოცეკვავე, ქორეოგრაფი, ფოლკლოლურ ანსამბლ „რუსთავის“ მთავარი ქორეოგრაფი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1971).

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის კულტ-საგანმანათლებლო სასწავლებელი 1959 წელს.

1960 წლიდან იყო ქართული ხალხური ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის წამყვანი სოლისტი; 1980 წლიდან საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლ "რუსთავის" მთავარი ქორეოგრაფი.

მაღალი ოსტატობით ასრულებდა სოლო პარტიებს ცეკვებში: „ქართული“, „აჭარული“, „მოხეური“, „ძველი თბილისის სურათები“, ჯანსუღ და ვახტანგ კახიძეების ოპერაში „ბარბალე“ (1986, პრემიერა, ცეკვები); გასტროლებით შემოიარა 60-ზე მეტი ქვეყანა.

2011 წელს გაიხსნა მისი ვარსკვლავი თბილისის დიდ საკონცერტო დარბაზთან.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
2016 — თბილისის საპატიო მოქალაქე
2001 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია
1971 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
1957 — ვარნის ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა საერთაშორისო ფესტივალი, ლაურეატი (ბულგარეთი)
ჯემალ ჭკუასელი

ჯემალ ჭკუასელი (დ. 18 მაისი, 1935, შემოქმედი — გ. 17 დეკემბერი, 2021, თბილისი) — ქართველი მომღერალი, ანსამბლ „ერისიონის“ სამხატვრო ხელმძღვანელი 1986-2015 წლებში, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1988), საქართველოს სახალხო არტისტი (1990), ღირსების ორდენის კავალერი (1995).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1935 წლის 18 მაისს შერმადინ ჭკუასელისა და ანა გალოგრეს ოჯახში.

1970 წელს დაამთავრა სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგრონომიის ფაკულტეტი.

1971-1973 წლებში იყო გარდაბნის რაიონის მთავარი აგრონომი; 1976-1979 წლებში საქართველოს ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის მომღერალი; 1979-1986 წლებში ქუთაისის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის დირექტორი, სამხატვრო ხელმძღვანელი, მთავარი დირიჟორი. 1986-2015 წლებში იყო საქართველოს ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო აკადემიური ანსამბლის (1999 წლიდან ეწოდა „ერისიონი“) სამხატვრო ხელმძღვანელი და დირექტორი; 2015 წლიდან ანსამბლის მთავარი დირიჟორი. 1997 წლიდან არის ქართული ხალხური სიმღერისა და ცეკვის აღორძინებისა და დაცვის საერთაშორისო ფონდის დირექტორი.

2013 წლის 18 მაისს ალექსანდრე წუწუნავას სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის წინ მისი სახელობის ვარსკვლავი გაიხსნა.

2015 წლის 17 მაისს, ქართული ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის, კულტურის სამინისტროს უმაღლესი ჯილდო — „ხელოვნების ქურუმი“ გადაეცა.

პარკინსონის დაავადებისაგან გამოწვეული გართულების შედეგად 2021 წლის დეკემბერში გადაიყვანეს საავადმყოფოში, სადაც 17 დეკემბერს გარდაიცვალა 86 წლის ასაკში.

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
თბილისის საპატიო მოქალაქე (2016)
ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი (2011)
ღირსების ორდენი (1995)
საქართველოს სახალხო არტისტი (1990)
საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1988)
ფრანსუა კუპერენი

ფრანსუა კუპერენი (; 10 ნოემბერი, 1668 – 11 სექტემბერი, 1733) – ბაროკოს ეპოქის ფრანგი კომპოზიტორი და ორგანისტი. ის ცნობილი იყო როგორც („დიდი კუპერენი“), რაც განასხვავებს მას მუსიკალურად ნიჭიერი კუპერენის ოჯახის სხვა წევრებისაგან.

ცხოვრება
კუპერენი ცნობილ მუსიკოსთა ოჯახში დაიბადა. მამამისი, შარლი, იყო ორგანისტი სენ-ჟერვეს მონასტერში პარიზში, თანამდებობაზე, რომელიც მანამდე შარლის ძმას, ლუი კუპერენს ეკავა, იგი იყო პატივსაცემი ვირტუოზი და კომპოზიტორი, რომლის კარიერაც ნაადრევი გარდაცვალების მიზეზით შეწყდა. ბავშვობაში ფრანსუას გაკვეთილებს უტარებდა მამამისი, მაგრამ იგი გარდაიცვალა 1679 წელს. სენ-ჟერვეს მონასტერმა დაიქირავა მიშელ რიშარ დელალანდე, როგორც ახალი ორგანისტი იმ დათქმით, რომ ფრანსუა მას 18 წლის ასაკში შეცვლიდა.

იმავდროულად, 11 წლის ბავშვზე ზრუნავდა ორგანისტი ჟაკ-დენის ტომელენი, რომელიც მუშაობდა, როგორც სამეფო კარზე, ისე მსახურობდა სენ-ჟაკ-დე-ლა-ბუშერის ეკლესიაში. ბიოგრაფი ევრარ ტიტონ დუ ტილე წერდა, რომ ჟაკ ტომელენი ძალიან კარგ დამოკიდებულებაში იყო პატარა ფრანსუასთან, იგი ბავშვისათვის მეორე მამა გახდა. ფრანსუამ ნიჭი ადრეულ ასაკში გამოავლინა, ამას მოწმობს ის ფაქტი, რომ საეკლესიო კრებამ 1685 წლიდან დაიწყო მისთვის ხელფასის გადახდა ეკლესიაში დაკვრისათვის, მაგრამ ეკლესიას მასთან ოფიციალურად კონტრაქტი არ ჰქონია დადებული.

ოცდაერთი წლის კუპერენს გარდაეცვალა დედაც, მარი (დაბადებით გერენი), მაგრამ სხვა მხრივ მის ცხოვრებას და კარიერას თან ახლდა წარმატება. 1689 წელს ფრანსუა დაქორწონდა ერთ-ერთი მდიდარი ოჯახის ქალიშვილზე, მარი-ან ანსოზე. მომდევნო წელს გამოქვეყნდა მისი ', ორგანის მესების კრებული. მას დადებით შეფასებას აძლევდა დელალანდე, რომელიც, შესაძლოა, ეხმარებოდა პროექტში. სამი წლის შემდეგ კუპერენმა შეცვალა ტომელენი ლუდოვიკო -ს სამეფო კარზე. ამ თანამდებობაზე დანიშვნამ იგი დააახლოვა ზოგიერთ საუკეთო კომპოზიტორთან და არისტოკრატიასთან. მისი ყველაზე ადრეული კამერული მუსიკა სწორედ ამ დროით თარიღდება.

სამეფო თანხმობა გამოქვეყნებაზე
კუპერენმა მიიღო 20 წლიანი სამეფო პრივილეგია ნაწარმოებების გამოქვეყნებისათვის, 1713 წელს მან მაშინვე დაიწყო მისი გამოყენება და გამოაქვეყნა პირველი ნაწილი (ოთხიდან) ნაწარმოებებისა კლავესინისთვის . 1716 წელს მან გამოაქვეყნა „კლავესინზე დაკვრის სახელმძღვანელო“ და ასევე, კლავიშებიანი და კამერული მუსიკის კომპოზიციები. 1717 წელს კუპერენმა შეცვალა თავისი ერთ-ერთი კოლეგა ჟან-ანრი დ'ანგლებერი, როგორც
სწროფავის საცხოვრებელი კომპლექსი

სწროფავის საცხოვრებელი კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სწროფავის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1 კმილომერზე მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვნივ ნაპირას. განეკუთვნება განვითარებულ შუას საუკუნეებს. ფრაგმენტულად შემორჩენილი წრიული გალავნით შემოზღუდულ ტერიტორიაზე ნატეხი ქვით ნაგები. სხვაფასხვა ზომისა და კონფიგურაციის ერთმანეთთან დაკავშირებული რვა სათავსის კედლების ნანგრევებია, ერთ-ერთ სათავსში ნატეხი ქვით ამოშენებული წაკვეთილი კონუსის ფორმის სამეურნეო ხაროა. გალავნის აღმოსავლეთ ნაწილშიჩართულია ზურგიანი კოშკი, რომელსაც ზურგი გალავნის შიგნით აქვს მოქცეული.
სწროფავის ღვთისმშობლის ეკლესია

სწროფავის ღვთისმშობლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სწროფავის ჩრდილოეთით, 1,5 კილომეტრზე, ტყიან ბორცვზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, სამხრეთიდან და დასავლეთიდან გვიანდელი მინაშენები ეკვრის. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. ეკლესიის საფასადო წყობა მოზრდილი ქვებისაა. შიგნითა საპირე ქვები გაცილებით წვრილია. ძეგლი ძლიერაა დაზიანებული: დანგრეულია ორივე მინაშენი, ჩამონგრეულია ეკლესიის კამაროვანი გადახურვა, მონგრეულია კედლები სმნიშვნელოვანი ნაწილი. შენობა 1 მეტრის სიმაღლეზე მიწაშია ჩაფლული. შესასვლელი სამხრეთ მინაშენიდანაა. შემორჩენილია შესასვლელის მხოლოდ აღმოსავლეთ წირთხლის ნაწილი.

აღმოსავლეთით კუთხეებმომრგვალბული ღრმა საკურთხეველია. საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში შემორჩენილია მაღალი, ზემოთკენ თანდათან შევიწროებული სარკმლის ქვედა ნახევარი. საკურთხევლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო მცირე ზომის ნიშია. საკურთხეველში დგას ერთ ქვაში გამოკვეთილი კუბური ფორმის ტრაპეზი. თითო პატარა ნიშით სამხრეთ და ჩრდილოეთ წახნაგებში. ეკლესიის ინტერიერში აღმოჩნდა ქვიშაქვის ქვა რელიეფური გირჩის გამოსახულებით. სამხრეთ მინაშენი ეკლესიაზე რამდენადმე მოკლეა. მისგან მხოლოდ დასავლეთ კედლის მცირე ნაწილია შემორჩენილი, რომელიც ეკლესიის დასავლეთ კედლის ხაზზე მდებარეობს. ეკლესიის დასავლეთ მინაშენის მხოლოდ დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლების მცირე ნაწილებია შემორჩენილი. ეკლესიის ირგვლივ რამდენიმე ნაგებობის კვალი შეიმჩნევა.
უბნის წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი

უბნის წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ უბნის მიდამოებში. თარიღდება განვითარებულ შუა საუკუნეებით. კომპლექსში შედის ეკლესია, რომელსაც სამხრეთიდან ეკვრის გვიანდელი კარიბჭე, სწორკუთხა ნაგებობა და გალავანი. ეკლესია დარბაზულია. დგას გალავნით შემოფარგლულ ეზოს შუა ნაწილში, ნაგებია მოზრდილი ზომის, უხეშად დამუშავებული ნატეხი ქვითა და დუღაბით. შიგნით კედლების წყობა წვრილი ქვისაა და ტლანქია. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა და კონქი, დაბზარულია აფსიდის კედელი, დანგრეულია ჩრდილოეთ კედლის დიდი ნაწილი და ჩრდილოეთ -დასავლეთ კუთხე. შემორჩენილ კედლებს აქა-იქ ზედა ნაწილები და საპირე წყობა ჩამოშლილი აქვთ. ეკლესიის ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი თარაზულადაა გადახურული, აღმოსავლეთით ოდნავ ნალისებრი აფსიდის ღეძზე, ბრტყლად გადახურული ვიწრო სარკმელია, რომლის სამხრეთით მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია.

დარბაზის სამხრეთ კედლის შუაში მოზრდილი ქვებით გამოყვანილი ერთსაფეხურიანი პილასტრია, რომელსაც კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობოდა. პილასტრის მოპირდაპირედ ჩრდილოეთ კედელი დანგრეულია. საკურთხევლის სარკმლის გარდა თითო მსგავსი სარკმელი სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში და დასავლეთ კედელშია. ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის ღიობი ორ მოზრდილ ქვაშია გამოკვეთილი და ზემოთკენ საგრძნობლად ვიწროვდება. სარკმელს გარს ევლება დაუდერად გამოკვეთილი თაღოვანი საპირე - ორ გრეხილ ლილეს შორის მოქცეული ბრტყელი ზედაპირი, რომელზეც ორნამენტის ფრაგმენტებია შემორჩენილი. მინაშენი გეგმით კვადრატს მიახლოებული სწორკუთხედია, ნაშენი ლოდებით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი ქვის ზღუდარითაა გადახურული. შიგნით მინაშენი გადახურულია ისრული ფორმის კამარით.

კამარის დასავლეთ ნახევრის უმეტესი ნაწილი ჩამონგრეულია. გარედან მინაშენს ორკალთა სახურავი ხურავს. კომპლექსის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში შემორჩენილია თითმის ნანგევებად ქცეული სწორკუთხა ნაგებობა, რომელიც სამხრეთიდან და დასავლეთიდან გალავნის კედლებითაა შემოზღუდული. ერთადერთი შესასვლელი შენობას აღმოსავლეთ კედელში აქვს. ამავე კედელში ერთი პატარა სწორკუთხა ნიშია. გალავანი ძირითადად წრიული მოხაზულობისაა. მისი უმეტესი ნაწილი დანგრეული. შესასვლელი
ჩრდილოეთ-დასავლეთიდან ჰქონია, რომლისგანაც აღმოსავლეთ წირთხლის მცირე ნაწილია შემორჩენილი. კომპლექსის ტერიტორიაზე კიდევ რამდენიმე ნაგებობა მდგარა.
ანტონ ინგოროყვა

ანტონ ინგოროყვა (დ. 8 იანვარი/თებერვალი, 1948, სოფელი მაკვანეთი, ოზურგეთის რაიონი) — ქართველი პოლიტიკოსი.

1971 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი და თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1971-1974 წლებში იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ლაბორატორიის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, ამ უნივერსიტეტის კომკავშირის კომიტეტის მდივანი, საქართველოს ალკკ თბილისის ნაძალადევის რაიკომის პირველი მდივანი. 1975-1990 წლებში იყო თბილისის მეტროპოლიტენის პარტიული კომიტეტის მდივანი, საქართველოს კპ თბილისის ჩუღურეთის რაიკომის განყოფილების გამგე, რაიკომის მდივანი, ნაძალადევის რაიკომის მეორე მდივანი, თბილისის საქალაქო კომიტეტის განყოფილების გამგე, ჩუღურეთის რაიკომის პირველი მდივანი, თბილისის საქალაქო კომიტეტის მეორე მდივანი, 1991 წლიდან საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის დოცენტი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1999- 2000 იყო წლებში საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “.
რამაზ იოსელიანი

რამაზ იოსელიანი (დ. 3 აგვისტო, 1951) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1974-1981 წლებში იყო წყალტუბოს გვიშტიბის საშუალო სკოლის დირექტორის მოადგილე, 1981 წლიდან იყო თბილისის საავიაციო ქარხნის ხარატი, საამქროს უფროსი. საქართველოს ეროვნულ-ქრისტიანული პარტიის გამგეობის წევრი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
გრიგოლ ისაკაძე

გრიგოლ (გურამ) ისაკაძე (დ. 22 ივნისი, 1953) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1976-1990 წლებში იყო თბილისის კონსტანტინე ლესელიძის სახელობის სამხედრო სკოლა-ინტერნატის, თბილისის სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის მასწავლებელი, თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კათედრის ლაბორანტი, ლაბორატორიის გამგე, ასისტენტი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“,ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
ძირკოკის იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია

ძირკოკის იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძირკოკის დასავლეთით სასაფლაოზე. განეკუთვნება - საუკუნეებს.ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია წვრილი რიყის ქვითა და კვადრატული აგურით. გარეთა კედლების ქვედა ნაწილი, ძირითადად რიყის ქვისაა, აგური მხოლოდ გარეთა კუთხეების წყობაშია გამოყენებული. კედლების ზედა ნაწილებში კი ერთმანეთისგან თანაბარი მანძილებით დაცილებული, ერთრიგად დაწყობილი აგურის სწორხაზოვანი რიგებია ჩართული. კარ-სარკმელთან დიობები და კონსტრ. ნაწილები გამოყვანილია აგურით. მოგვიანებით როგორც ჩანს საუკუნეში, ეკლესია განუახლებიათ და მისი დანგრეული ნაწილები კვადრატული აგურით აღუდგენიათ. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: სამხრეთით და დასავლეთით. დასავლეთ კარი ორივე მხრიდან შესრული თაღითაა (გვიანდელია) გადახურული. სამხრეთ შესასვლელს გარეთა გადახურვა ჩამონგრეული აქვს, შიგნით კი ნახევარწრიული თაღი ხურავს. აღმოსავლეთით ღრმა ნახევარწრიული აფსიდია, რომელიც დარბაზის გრძივი კედლებიდან პილასტრების წყვილითაა გამოყოფილი. აფსიდში გაჭრილია გარეთკენ შევიწროებული, თაღოვანი სარკმელი. აფსიდის სამხრეთ გვერდში ორი განიერი, ნახევარწრიული თაღით გადახურული ნიშაა, ხოლო ჩრდილოეთით ორი ანალოგიური და ერთი მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშა. საკურთხევლის სარკმლის მსგავსი ორი სარკმელია გაჭრილი ჩრდილოეთ კედელში, ერთი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში. გრძივი კედლების შუაში თითო ორსაფეხურიანი პილასტრია. პილასტრის გვერდებზე საფეხურით შეღმავებული არეამ რომელიც ნახევარწრიული თაღითაა დასრულებული. თაღები პილასტრის გვერდით საფეხურებს ეყრდნობიან, წინა საფეხურზე კი, კამარის საბჯენი თაღი იყო გადაყვანილი. ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ არეში მოწყობილია განიერი, ნახევარწრიული თაღით გადახურული ნიშა. ინტერიერი შელესილი ყოფილა შემორჩენილია ნალესობის ფრანგმენტები. დასავლეთ ფასადზე, შესასვლელის თავზე, კედლის მოგვიანებით განახლებულ ნაწილში, გამოყვანილი ყოფილა ჯვრის შეღრმავებული გამოსახულება. 2011-12 წლებში ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ, ეკლესიას ჩაუტარდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები. აღდგა კედლების ზედა ნაწილები, კამარა და კონქი, შეკეთდა პილასტრების დაზიანებული ნაწილები, ეკლესია გადაიხურა ღარისებრი კრამიტით.
ზედაცხოველის ეკლესია

ზედაცხოველის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩუმლაყის დასავლეთით, 3 კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (6,34,7 მეტრი). 1990–იანი წლების ბოლოს ადგილობრივმა მოსახლეობამ აღადგინა (საკმაოდ დაუდევრად), შიგნით არაწესიერი ფორმის სხმული კამარით გადახურეს, ხოლო გარედან – კრამიტის ორფერდა სახურავით.

ეკლესიის ძველი ნაწილი (შემორჩენილია საკურთხეველი – თითქმის მთელ სიმაღლეზე და დანარჩენი კედლების მცირე ნაწილები) ნაგებია საშუალო ზომის რიყისა და ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. წყობაში აქა–იქ ლოდებია ჩართული.

ერთადერთი შესასვლელი ეკლესიას დასავლეთიდან ჰქონია (აღდგენილია). აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი, სარკმლის ორივე მხარეს ორ–ორი პატარა სწორკუთხა ნიშაა, ხოლო ქვემოთ, კედელზე, ქვითკირის ოთხწახნაგა ტრაპეზია მიდგმული. გრძივი კედლების აღდგენილ ნაწილში ჩატანებულია მოზრდილი ლოდები, რომელზეც გამოსახულია სხვადასხვაგვარი ჯვრები, ასომთავრული და მხედრული წარწერებით.
ჩუმლაყის ყველაწმინდის ეკლესია

ჩუმლაყის ყველაწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩუმლაყში, სოფლის დასავლეთით 1,5 კილომეტრზე დგას, სასაფლაოზე, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია ( 8,25 5,4 მეტრი). სამხრეთიდან ეკვროდა თანადროული მინაშენი, რომელიც ეკლესიას წყობით უკავშირდებოდა (შემორჩენილია აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლის მცირე ნაწილები, და აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდის ნაშთი). შენობა ნაგებია რიყის ქვით, ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით.
1995 წელს ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია შეაკეთა, ხოლო 2008 წელს მთლიანად აღადგინა (პროექტის ავტორი არქიტექტორი ზ. ჯოხაძე). აღადგინეს სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილი, რომელშიც მოწყობილი იქნა შესასვლელი, ამოაშენეს აფსიდის ჩრდილოეთ კედლის და დანარჩენი კელდების დანგრეული ნაწილები, იატაკი მოიგო რიყის ბრტყელი ქვებით, კედლებს გაუკეთდა აგურის ორსართულიანი ლავგარდანი, ეკლესია გადახურეს კრამიტით, ხოლო ირგვლივ მოაწყვეს სარინელი.
ჩუმლაყის წამებულის ეკლესია

ჩუმლაყის წამებულის ეკლესია — წმინდა გიორგის ეკლესია, არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ჩუმლაყში. ძეგლი სოფლის დასავლეთით 2 კილომეტრზე, სასაფლაოზე დგას. განეკუთვნება საუკუნის ბოლოს საუკუნის დასაწყისს.

ეკლესია დარბაზულია (14,8 8,4). ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით, კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა, რომელშიც თანაბარი ინტერვალებით, ორ რიგად აგურის ნაწყობი ჰორიზონტალური შრეებია ჩართული, გარეთა კუთხეებში მოზრდილი შედარებით დაკუთხული ქვებია გამოყენებული. შიგნით კონტრასტული ნაწილები და სარკმელთა ღიობები გამოყვანილია აგურით.

ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს დასავლეთიდან და სამხრეთიდან, ორივგე კარი გადახურულია ხის ძელებით თარაზულად, გარედან კარის ანაყოლებში საფლავის ქვებიცაა გამოყენებული. სამხრეთ კარი აგურით ნაწყობი, წინ წამოზიდული ნახევარწრიული თაღითაა დასრულებული, რომელიც კარის თავზე შეღრმავებულ ტიმპანს ქმნის. შიგნით კარი თაღოვანია. ეკლესიის ვრცელი დარბაზი აღმოსავლეთით დასრულებულია, ნახევარწრიული ღრმა აფსიდით რომელშიც ფართო თარაზულად გადახურული სარკმელია გაჭრილი. აფსიდში ხუთი სწორკუთხა ნიშაა. მათგან ორი სარკმლის სამხრეთითაა, სამი ჩღდილოეთით, ჩრდილოეთით მდებარეთაგან შუა, დანარჩენი ორს ზომით მნიშვნელოვნად აღემატება, თითო სწორკუთხა ნიშა, გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილშიცაა. აფსიდი გადახურულია წესიერი ფორმის კონქით, რომლის ნახევარწლირული თაღის ქუსლებთან, ბაზალტის ქვის პროფილირებული იპოსტებია გამოყენებული. საკუთხევლის ბაქანი დარბაზის იატაკზე ერთი საკურთხევლით მაღალია. ამბიონი ნახევარწრიულია.

დარბაზის გრძივი კელდები ორსაფეხურიანია პილასტრების ორი წყვილით დაყოფილია სამ-სამ თანაბარ ნაწილად. პილასტრების წინა საფეხურზე კამარის საბჯენი თაღებია დაყრდობილი, გვერდით საფეხურზე კი კედლის მიმდებარე თაღები, ყველა თაღი ნახევარწრიულია და ეყრდნობა აბზალტის მთლიანი ქვის იმპოსტებს, რომლებსაც კონქის თაღის იმპოსტების ანალოგიური პროფილი აქვს. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, თითო მსგავსი სარკმელია გაჭრილი გრძივი კელდიების აღმოსავლეთ თაღებში, ერთი კი დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილში. დარბაზის დასავლეთ კედელი საფლავია. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით, დასავლეთი კამარა ეყრდნობა კედლის მიმდებარე საბჯენ თაღს. თაღი კუთხის პილასტრებს. გრძივი კედლები ფოლადის სამ-სამი ღეროთია დაკავშირებული, გარდა ამისა გარედან გრძივ კელდებზე მიდგმულია კონუსისებრი კონტრფორსები. აღმოსავლეთ ფასადზე აგურის წყობით გამოყვანილია ორსაფეხურიან პოსტამენტზე დაყრდნობილი სამი ჯვარი, მათგან ორი სარკმლის გვერდებზეა. ერთი სარკმლის ზემოთ, მსგავსი მარა გაცილებით პატარა ჯვარია გამოსახული დასავლეთ ფრონტის წვერში. დასავლეთ ფრონტის წვერში დადგმული ყოფილა პატარა სამრეკვლო.

1997 წელს ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია შეაკეთა: აღდგენილი იქნა გარეთა კედლების მონგრეული ნაწილები და მოეწყო აგურის სამ საფეხურიანი ლავგარდანი, ჰორიზონტალური შემონაკეცებით ფრონტის ძირებთან. შიგნითა კედლების ქვედა ნაწილი შეილესა გაჯით, იატაკი მოიგო კერამიკის ფილებით და დაიდგა მარმარილოს კანკელი, მას ორი თაღოვანი კარი და ორი თაღოვანი ღიობი აქვს. კანკელზე ქვის ჯვარია აღმართული. მოშალეს დასავლეთ ფრონტის წვერზე დადგმული აგურის სამრეკვლოს შემორჩენილი ნაწილი და ეკლესია კრამიტით გადახურეს.