iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ესთერ კონველი

ესთერ მარლი კონველი ( ; 1922-2014) — ამერიკელი ქიმიკოსი და ფიზიკოსი. ყველაზე მეტად ცნობილია --ის თეორიით, რომელიც აღწერს, თუ როგორ გადიან ელექტრონები ნახევარგამტარებში. მოახდინა  რევოლუციური გარღვევა თანამედროვე გამოთვლით სისტემაში. თავის სიცოცხლეშივე უწოდეს ყველაზე მნიშვნელოვანი ქალი მეცნიერებაში.

ესთერ კონველი დაჯილდოვდა აშშ-ს მეცნიერების ეროვნული მედლით.
ბიოგრაფია
ესთერ მარლი კონველი დაიბადა ნიუ-იორკში 1922 წლის 23 მაისს. სწავლობდა ბრუკლინის კოლეჯში, რომელიც დაამთავრა 1942 წელს ბაკალავრის ხარისხით ფიზიკაში. კონველის სამაგისტრო ნაშრომი ეხებოდა ნახევარგამტარებში სინათლის მინარევით გაფანტვის თეორიას, რომელიც მოამზადა როჩესტერის უნივერსიტეტში ვიქტორ ვაისკოფის ხელმძღვანელობით. 1948 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ჩიკაგოს უნივერსიტეტში სუბრამანის ჩანდრასეხარის ლაბორატორიაში. ასპირანტურაში სწავლის დროს მან გამოთვალა ჰიდრიდის იონის ენერგეტიკული დონეები.

კონველი ასწავლიდა ფიზიკას ბრუკლინის კოლეჯში 1950 წლამდე, შემდეგ სამუშაოდ გადავიდა -ში უილიამ შოკლის ხელმძღვანელობით. მუშაობდა გერმანიუმში ცხელი ელექტრონის ტრანსპორტირების თეორიაზე. კონუელმა 1960-იანი წლების ბოლომდე განაგრძო კვლევა ელექტრონის ტრანსპორტირებაზე სილვანის კვლევით ლაბორატორიაში. 1967 წელს გამოიცა მისი მონოგრაფია "მაღალი საველე ტრანსპორტი ნახევარგამტარებში". ესთერ კონველი 1972 წელს გადავიდა ვებსტერში, ნიუ-იორკში სამუშაოდ - ში, სადაც შეუერთდა ოპტიკური კვლევის პროგრამას. შემდეგ მან დაიწყო კვლევა კვაზი ერთგანზომილებიანი ორგანული ნახევარგამტარების ტრანსპორტირებისა და ოპტიკური თვისებების შესახებ. მისმა კვლევამ -ში კომპანიის პროდუქტების მნიშვნელოვანი განვითარება გამოიწვია. 1898 წელს კონუელმა მონაწილეობა მიიღო ფოტოინდუცირებული მუხტის გადაცემის ცენტრის ორგანიზებაში, რომელიც დააფინანსა როჩესტერის უნივერსიტეტმა, -მა და ,-მა, სადაც მან შემდგომში დაიკავა დირექტორის თანაშემწის თანამდებობა. ესთერ კონველი გახდა უნივერსიტეტის ქიმიის განყოფილების დამხმარე ლექტორი. იგი დაქორწინებული იყო მწერალ აბრაამ როტბერგზე, ხოლო მისი ვაჟი, ლუის როტბერგი, გახდა მეცნიერი და ქიმიის პროფესორი როჩესტერის უნივერსიტეტში 1980 წელს იგი გახდა აშშ-ის ეროვნული საინჟინრო აკადემიის , ხოლო 1990 წელს— აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი.

1997 წელს კონველი გამორჩეული მიღწევებისთვის დაჯილდოვდა ედისონის მედლით (პირველი ქალი, რომელმაც ხსენებული ჯილდო მიიღო). 1998 წელს -იდან პენსიაზე გასვლის შემდეგ განაგრძო მუშაობა როჩესტერის უნივერსიტეტში. მან წარადგინა თეორიული საფუძველი დნმ-ში მუხტის ტრანსპორტირების ექსპერიმენტული შედეგებისთვის. 2010 წელს კონველს ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტის მიერ მიებნიჭა მეცნიერების ეროვნული მედალი.

2014 წლის 16 ნოემბერს მეცნიერს ქუჩაში სეირნობისას მეზობლის მანქანა დაეჯახა, როცა ის უკანა სვლით გამოდიოდა თავისი სავალი ნაწილიდან. ბრაიტონის პოლიციის დეპარტამენტის კაპიტანმა დევიდ კატოლდიმ განაცხადა, რომ ალკოჰოლი და სიჩქარე არ ყოფილა ინციდენტის ფაქტორები. იგი გადაიყვანეს ,-ში, სადაც მიყენებული დაზიანებებისგან რამდენიმე საათის შემდეგ გარდაიცვალა. კონველი 92 წლის იყო და კვლავაც აქტიურად იყო ჩართული კვლევით საქმიანობაში.
ახალი ციმბირის კუნძულები

ახალი ციმბირის კუნძულები — არქიპელაგი ლაპტევებისა და აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვებში (რუსეთის ტერიტორია, იაკუტია). საერთო ფართობი 38 ათას კმ²-ზე მეტი. შედგება კუნძულთა სამი ჯგუფისგან: სამხრეთში ლიახოვის კუნძულები (დიდი ლიახოვის, პატარა ლიახოვის, სტოლბოვოი), ცენტრალურ ნაწილში ანჟუს, ანუ საკუთრივ ახალი ციმბირის კუნძულები (კოტელნი, ახალი ციმბირი, ბელკოვის) და დე ლონგის კუნძულები (ბენეტის, ჟანეტას, ჰენრიეტას, ვილკიცკის და ჟოხოვის) ჩრდილო-აღმოსავლეთში.

ნაპირები დასერილია დიდი ყურეებითა და უბეებით; ბევრი კონცხია. განვითარებულია აკუმულაციური და ეროზიულ-დენუდაციური ვაკეების რელიეფი მზრალობის მრავალფეროვანი ფორმებით: თერმოკარსტული ქვაბულები, ყინვაბზარული ნაპრალები, ქვაყრილები, ბაიჯარახები. ყველაზე მაღალი კუნძულებია ბენეტის (სიმაღლე 426 მეტრი, დე ლონგის მთა), კოტელნი (361 მეტრი, მთა მალაკატინ-ტასი) და დიდი ლიახოვის (293 მეტრი, მთა ემი-ტასი); ერთ-ერთი ყველაზე დაბალია ახალი ციმბირი (62 მეტრი).

არქიპელაგის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი მიეკუთვნება მეზოზოურ ახალ ციმბირ-ჩუკოტკის ნაოჭა სისტემას (იხ. ვერხოიანსკ-ჩუკოტკის ნაოჭა ოლქი), რომელიც აგებულია პალეოზოური წყალმარჩხ-ზღვიური კარბონატული ნალექებით და ტრიასულ-ადრეიურული ტერიგენული სიზრქეებით, მათ დანაოჭება განიცადეს გვიანდელ იურულსა და ადრეული ცარცულის შუა ხანებში; გამსჭვალულია (გარღვეულია) გრანიტებით. არქიპელაგის ნაწილი, კოტელნის აღმოსავლეთით, მიეკუთვნება კამბრიულისწინა ფუნდამენტის მქონე ჰიპერბორეულ პლატფორმას. დე ლონგის კუნძულებზე გამოსულია ბაზალტები. ახალი ციმბირის კუნძულების ზედაპირი დაფარულია მეოთხეული ზღვიური და მყინვარული ნალექებით; ლიახოვის კუნძულები — კონტინენტურით.

კლიმატი მკაცრი, არქტიკულია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა დაახლ. –30 °, ივლისისა დაახლ. 3 °. წელიწადში მოდის 130 მმ-მდე ნალექი. თოვლით დაფარულია 9 თვეზე მეტ ხანს. თანამედროვე მყინვარები განვითარებულია მხოლოდ დე ლონგის კუნძულებზე. ყველგანაა გავრცელებული მრავალწლოვანი მზრალობის ქანები და ნამარხი ყინულები. მრავლადაა თერმოკარსტული ტბები; არის მცირე მდინარეები, ჭაობები. დამახასიათებელია გამეჩხერებული არქტიკული უდაბნოს ლანდშაფტები. ნაპირებზე ზოგიერთ ადგილას ფრინველთა ბაზრებია. კუნძულები შედის უსტ-ლენის ნაკრძალში.

ახალი ციმბირის შესახებ პირველი ცნობები ეკუთვნის კაზაკ იაკოვ პერმიაკოვს, რომელმაც საუკუნის დასაწყისში მერკური ვაგინის რაზმთან ერთად მიაღწია დიდი ლიახოვის კუნძულს.
ლიზა ანდერსონი

ლიზა ანდერსონი (, დ. 16 ოქტომბერი, 1950) — ამერიკელი პოლიტოლოგი. კაიროს ამერიკული უნივერსიტეტის ( - ) ყოფილი პრეზიდენტი.

კვლევითი საქმიანობა და კარიერა
ლიზა ანდერსონი, როგორც ახლო აღმოსავლეთისა და ჩრდილოეთ აფრიკის პოლიტიკის ექსპერტი, 2008 წლიდან 2010 წლამდე მუშაობდა კაიროს ამერიკული უნივერსიტეტის - ის პრორექტორად. 2011 წლიდან 2016 წლამდე იკავებდა ამავე უნივერსიტეტის პრეზიდენტის თანამდებობას. უფრო ადრე ანდერსონი იყო კოლუმბიის უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობების სკოლის დეკანი, ახლო აღმოსავლეთის ინსტიტუტის პოლიტოლოგიის კათედრის ხელმძღვანელი და დირექტორი, ჰარვარდის უნივერსიტეტის მთავრობისა და სოციალური კვლევის ასისტენტ პროფესორი. ამერიკის შეერთებული შტატების პოლიტიკური მეცნიერების ასოციაციის საბჭოს ყოფილი წევრი. შედიოდა კარნეგის საბჭოს საერთაშორისო ურთიერთობების ეთიკის მმართველთა საბჭოში. იგი - ის საბჭოს საპატიო წევრია, სადაც ადრე იკავებდა / -ის თანათავმჯდომარის პოსტს, ალექსანდრე ფონ ჰუმბოლდტის ფონდის საერთაშორისო მრჩეველთა საბჭოს თანათავმჯდომარე და ახლო აღმოსავლეთის კვლევების მსოფლიო კონგრესის საერთაშორისო მრჩეველთა საბჭოს წევრი.

ანათლება
ლიზა ანდერსონმა დაამთავრა სარა ლოურენსის სახელობის ხელოვნების კოლეჯი და მიიღო ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხი. შემდეგ სწავლა გააგრძელა ტაფტის უნივერსიტეტის ფლეტჩერის სახელობის სკოლაში, რომლის დასრულების შემდეგ გახდა მაგისტრის ხარისხის მფლობელი სამართალმცოდნეობასა და დიპლომატიაში. 1981 წელს მიიღო დოქტორის ხარისხი პოლიტიკურ მეცნიერებებში კოლუმბიის უნივერსიტეტიდან და ახლო აღმოსავლეთის ინსტიტუტის სერტიფიკატი. მისი აკადემიური კვლევები ფოკუსირებულია ახლო აღმოსავლეთში სახელმწიფოს ფორმირებაზე, რეჟიმის შეცვლაზე და ეკონომიკურ და პოლიტიკურ განვითარებაზე.

აღიარება
ლიზა ანდერსონმა 2002 წელს მონმუტის უნივერსიტეტიდან 2015 წელს მან მიიღო პარიზის ამერიკული უნივერსიტეტის საპატიო ხარისხი. ლიზა ანდერსონი ასევე არჩეულია ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრად.
ანა მარია მატუტე

ანა მარია მატუტე (დ. 26 ივლისი, 1925 – გ. 25 ივნისი, 2014) — საერთაშორისოდ აღიარებული ესპანელი მწერალი. 1959 წელს მან მიიღო ნადალის პრემია პრიმერას მემორიისთვის . ის იყო მესამე ქალი, რომელმაც მიიღო სერვანტესის პრემია თავისი ლიტერატურული შემოქმედებისთვის. მიჩნეულია ერთ-ერთ უმთავრეს რომანისტად, ესპანეთის სამოქალაქო ომის შემდეგ.

ბიოგრაფია
მატუტე დაიბადა 1925 წლის 26 ივლისს.

მატუტე ათი წლის იყო, როცა 1936 წელს ესპანეთის სამოქალაქო ომი დაიწყო და, როგორც ამბობენ, ამ შიდა კონფლიქტმა უდიდესი გავლენა მოახდინა მის მწერლობაზე. მან ომი განიხილა არა მხოლოდ „ბრძოლები ორ ფრაქციას შორის, არამედ შიდა აგრესია თითოეულ მხარეს შორის“.

1939 წელს ნაციონალისტების გამარჯვების შემდეგ, ფრანსისკო ფრანკომ დაამყარა სამხედრო დიქტატურა, რომელიც გაგრძელდა ოცდათექვსმეტი წელი მის გარდაცვალებამდე, 1975 წელს. მას შემდეგ, რაც მატუტე მომწიფდა, როგორც მწერალი, დიქტატურის ქვეშ მყოფი პოსგერას პერიოდში, მის ნაწარმოებებში განმეორებად თემას წარმოადგენდა ძალადობა, გაუცხოება, უბედურება და განსაკუთრებით უდანაშაულობის დაკარგვა. სულ მცირე, ერთხელ მაინც დააჯარიმეს მისი ნაწერების გამო. მატუტე ცნობილი იყო ბავშვებისა და მოზარდებისადმი თანაგრძნობით, განიცდიდა მათ მიმართ ღალატსა და იზოლაციას. ის ხშირად ურევდა თავის ნამუშევრებში ისეთ ელემენტებს, როგორიცაა მითი, ზღაპარი, ზებუნებრივი და ფანტაზია. ღიად საუბრობდა ისეთ საკითხებზე, როგორიცაა ემოციური ტანჯვის სარგებელი, ადამიანის მუდმივი ცვლილება და ის, თუ როგორ არასოდეს იკარგება უდანაშაულობა.

მატუტე უნივერსიტეტის პროფესორი იყო. ის სწავლობდა ჰილვერსუმის საერთაშორისო სკოლაში, ნიდერლანდები და იმოგზაურა სხვადასხვა ქვეყანაში, როგორც ლექტორმა და მიწვეულმა ინსტრუქტორმა. მისი აკადემიური მუშაობა შეერთებულ შტატებში ოთხ ათწლეულს მოიცავდა, დაწყებული ჯერ კიდევ 1966 წელს, როდესაც ის სიტყვით გამოვიდა ცინცინატის კოლეჯში.

1969 წლის 28 აპრილს მერილენდის ჰუდ კოლეჯის ტატემის ხელოვნების ცენტრში კითხულობდა ლექციებს. , სადაც წაიკითხა ლექცია ესპანურ ენაზე მთარგმნელობითი ხელობის მუშაობაზე . იგი ასევე იყო მოწვეული ლექტორი ოკლაჰომას, ინდიანას და ვირჯინიის უნივერსიტეტებში.

ის იყო ამერიკის ესპანური საზოგადოების საპატიო წევრი და ესპანეთისა და პორტუგალიის მასწავლებელთა ამერიკული ასოციაციის წევრი.

მან მიიღო ნადალის პრემია 1958 წელს თავისი ტრილოგიის პირველი ნოველისთვის .

გარდაცვალება
2014 წლის 25 ივნისს მატუტე გარდაიცვალა გულის შეტევით 88 წლის ასაკში და დაკრძალეს ბარსელონაში, მონჟუიკის სასაფლაოზე .
ნინო მინდაძე

ნინო მინდაძე (დ. 5 ოქტომბერი, 1943, თბილისი) — ქართველი ეთნოლოგი, მეცნიერი, პედაგოგი.
ბიოგრაფია
1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1972-2006 წლებში იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის: უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი და განყოფილების გამგე. 2006 წლიდან კი ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი. 2009 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის მიწვეული პროფესორი. სამეცნიერო ნაშრომების ავტორი.

1977 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „აღმოსავლეთ საქართველოს მთიელთა ხალხური მედიცინა (ეთნოგრაფიული მასალების მიხედვით).“
2000 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ქართული ხალხური სამედიცინო კულტურა.“
ფლორენს ეისკოუ

ფლორენს ეისკოუ მაკნეირი (; დ. 21 იანვარი 1875, შანხაი — გ. 26 აპრილი, 1942) — სინოლოგი, მწერალი და ჩინური ლიტერატურის მთარგმნელი.

ადრეული წლები და განათლება
ფლორენს ეისკოუ (დაბ. უილოკი) დაიბადა 1875-1878 წლებს ორის შანხაიში, ჩინეთი, კანადელი მამის, თომას რედ უილოკისა და ამერიკელი დედის, ედიტ ჰ. კლარკის ოჯახში.

ეისკოუ ცხრა წლის ასაკში გადავიდა შეერთებულ შტატებში. დადიოდა მასაჩუსეტსის ბრუკლაინის შოუს სკოლაში , ბოსტონის მახლობლად. სწორედ სკოლაში გაიცნო ამერიკელი პოეტი ემი ლოუელი . მათი მეგობრობა სიცოცხლის ბოლომდე გაგრძელდა. ეისკოუს ოჯახი დაბრუნდა საცხოვრებლად ჩინეთში. ამ დროს ფლორენსი უკვე ოცი წლის იყო. იგი სწავლობდა ჩინურ ხელოვნებას, ლიტერატურასა და სოციოლოგიას. და განაგრძობდა მთარგმნელობით საქმიანობას, ასევე მუშაობას და ჩინეთის ისტორიისა და კულტურის დოკუმენტაციაზე.

ეისკოუს ნამუშევრები მოიცავდა კლასიკური პოეზიის თარგმანებს და ესეებს ჩინური ხელოვნების, ისტორიისა და ფილოსოფიის შესახებ. ნაშრომებში ცდილობდა გამოესწორებინა ძველი და თანამედროვე ჩინეთის კულტურის ინტერპრეტაციის წინა არაზუსტი მცდელობები.

ეისკოუმ დიდი გავლენა მოახდინა მისი მეგობრის ემი ლოუელის შემოქმედებაზე. აზიური კულტურა და ჩინური პოეზია ლოუელის ინტერესის წყარო იყო. ეისკოუმ ლოუელს გააცნო ჩინური მხატვრობა და პოეზია 1917 წელს ამერიკაში ვიზიტის დროს მან ჩინური ზეპირსიტყვიერების ჩანახატები ჩაიტანა, რომლებიც ინგლისურად თარგმნა და რომელიც შემდეგ ლოუელმა რითმულ პოეზიად აქცია.

პუბლიკაციები
მისი პირველი წიგნი «- » ემი ლოუელის თანაავტორობით, იყო პოეზიის თარგმანი ჩინურიდან. „ჩინური სარკე,“ რომელიც გამოქვეყნდა 1925 წელს, იყო ჩინეთის საზოგადოების მმართველობის სტრუქტურის ანალიზი, კერძოდ პეკინის იმპერიული სასახლეების სიმბოლიკა. 1929 წელს მან გამოაქვეყნა ჩინელი პოეტის, დუ ფუს ავტობიოგრაფია; დუ ფუს ლექსების თარგმანები ბიოგრაფიით, რომელიც ეფუძნება მის საკუთარ ლექსებს. 1934 წელს მან გამოაქვეყნა „ჩინელი პოეტის მოგზაურობა.“ ამ ორმა ნამუშევარის საშუალებით დუ ფუს ბრიტანულმა საზოგადოებამ გაიცნო. ეისკოუმ დაწერა ორი წიგნი, რომლებიც განკუთვნილია ახალგაზრდა მკითხველებისთვის: ჩინური ძაღლის ავტობიოგრაფია (მოთხრობა შანხაის შესახებ მისი პეკინეს იო-ფეის გადმოსახედიდან), და ფეიერვერკის ქვეყანა . მის ბოლო ნაშრომში, "ჩინელი ქალები გუშინ და დღეს", რომელიც გამოქვეყნდა 1937 წელს, საუბრობდა თანამედროვე ჩინელ ლიდერ ქალებზე.

ეისკოუმ ასევე გამოაქვეყნა სტატიები - ში.

პირადი ცხოვრება
ეისკოუს პირველი ქმარი იყო ბრიტანელი იმპორტიორი ფრენსის ეისკოუ, რომელსაც იგი შეხვდა შანხაიში, ჩინეთში დაბრუნების შემდეგ. ფრენის ეისკოუ გარდაიცვალა 1933 წელს ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ.

ეისკოუ მეორედ 1935 წელს დაქორწინდა. ცოლად გაჰყვა სინოლოგ ჰარლი ფარნსვორტ მაკნეირს. ეისკოუმ თავის სახლებს ჩიკაგოში სახელები ტრადიციული ჩინური სტილის მიხედვით უწოდა: „ ველური ბატები ბედნიერი სახლი“ და „ვუტუნგის ხის სახლი“ რენ იის ნახატის მიხედვით საკუთარი კოლექციიდან.

ხსოვნა
მისი გარდაცვალების შემდეგ, ეისკოუს მიმოწერა მეგობართან, პოეტ ემი ლოუელთან, შეადგინა და გამოაქვეყნა მისმა მეუღლემ, პროფესორმა ჰარლი ფარნსვორტ მაკნეირმა. მომდევნო წელს მან გამოაქვეყნა მეუღლის ბიოგრაფია სახელწოდებით შეუდარებელი ქალბატონი . 1292 ჩინურენოვანი წიგნისგან შემდგარი კოლექცია გადასცა კონგრესის ბიბლიოთეკას.
ლიახოვის კუნძულები

ლიახოვის კუნძულები — ახალი ციმბირის კუნძულების სამხრეთი ჯგუფი, ლაპტევებისა და აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვების მიჯნაზე (რუსეთის ტერიტორია, იაკუტია). კონტინენტისგან გამოყოფილია დიმიტრი ლაპტევის სრუტით (60 კმ), კუნძულ კოტელნისგან — სანიკოვის სრუტით (50 კმ). ლიახოვის კუნძულებში შედის: დიდი ლიახოვის (ფართობი 5300 კმ²), პატარა ლიახოვის (1325 კმ²), სტოლბოვოი (170 კმ²). ჭარბობს აკუმულაციური ვაკეების რელიეფი, დასერილია მცირე სიღრმის და მოკლე ხეობებით. ყველაზე მაღალი კუნძულია დიდი ლიახოვის (სიმაღლე 293 მეტრამდე, მთა ემი-ტასი), სადაც ფართოდაა გავრცელებული (ფართობის დაახლ. 80%) მიწისქვეშა ყინულები, რომლებიც ზედაპირზეც გამოდიან და წარმოქმნიან ზღვიდან ათეულობით მეტრის სიმაღლის ვერტიკალურ კედლებს. ძლიერ განვითარებულმა მრავალწლოვანმა მზრალობამ რელიეფის მზრალური ფორმების მრავალფეროვნება განაპირობა: თერმოკარსტული ქვაბულები, ყინვაბზარული ნაპრალები, ბაიჯარახები. დამახასიათებელია ძლიერ მეჩხერი არქტიკული უდაბნოს ლანდშაფტები. სახელი ეწოდება ივანე ლიახოვის პატივსაცემად.

კუნძულ სტოლბოვოის დასავლეთით არსებობდა კიდევ ორი მცირე კუნძული: ვასილიევის და სემიონოვის . ისინი შედგებოდა მიწისქვეშა ყინულისგან, რომელიც დაფარული იყო შლამისა და სხვა წარმონაქმნების ფენით. ყინულის დნობის გამო კუნძულები თანდათან გაქრა და მათ ადგილას მარჩხობები დარჩა.
კლარა ხანესი

კლარა ხანეს ნადალი (დ. 6 ნოემბერი, 1940 ) — ესპანელი მწერალი სხვადასხვა ლიტერატურულ ჟანრში. დაიბადა ბარსელონაში. იგი ცნობილია, როგორც პოეტი და ცენტრალური ევროპის და აღმოსავლურ ენებზე დაწერილი ნაწარმოებების მთარგმნელი. 2015 წლიდან მან დაიკავა ადგილი - ში და გახდა მეათე ქალი, რომელიც აირჩიეს -ს წევრად.

ბიოგრაფია
კლარა ხანესი დაიბადა ბარსელონაში 1940 წლის 6 ნოემბერს, ესტერ ნადალის და ცნობილი რედაქტორისა და პოეტის ხოსეპ ხანესის ოჯახში. იგი გაიზარდა პედრალბესში, ბარსელონას გარეუბანში. მისი სიყვარული ლიტერატურის, განსაკუთრებით პოეზიისადმი, ადრეულ ასაკში დაიწყო, წმინდა ტერეზა ავილელის რამდენიმე ლექსის წაკითხვის შემდეგ.

1957 წელს მან დაიწყო ფილოსოფიის შესწავლა ბარსელონის უნივერსიტეტში, სადაც პროფესორმა ხოსე მანუელ ბლეკუამ გააცნო სან ხუან დე ლა კრუზისა და ფრანცისკო დე კევედოს ლიტერატურა სხვა ტრადიციულ ლიტერატურულ პოეტებთან ერთად. ტრადიციულმა პოეზიამ ფუნდამენტური გავლენა მოახდინა მისი ინტერესებზე. 1960 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, იგი გადავიდა პამპლონაში, სადაც მიიღო უნივერსიტეტის ხარისხი. კლარა ხანესმა სწავლა დაასრულა პარიზის უნივერსიტეტში, სადაც სწავლობდა შედარებით ლიტერატურას. 23 წლის ასაკში, ავტორმა ჯერარდო დიეგომ, რომელიც დედის მეგობარი იყო, წაიკითხა კლარას ერთ-ერთი ლექსი. მან ავტორს საშუალება მისცა გამოექვეყნებინა თავისი პირველი წიგნი 1964 წელს. იმავე წელს მან გადაწყვიტა, გადასულიყო მადრიდში, სადაც ამჟამად ცხოვრობს. კლარა ხანესი აღიარებს, რომ მისი სამყარო შეიცვალა, როდესაც წაიკითხა ჩეხი ავტორის, ვლადიმირ ჰოლანის, ღამე ჰამლეტთან ერთად . მოგვიანებით ავტორი დათანხმდა მასთან შეხვედრას პრაღაში, სადაც მან გადაწყვიტა ჩეხურის შესწავლა და დაიწყო მისი თარგმნა. 1983 წლიდან კლარა ხანესი მონაწილეობდა ეროვნულ და საერთაშორისო ლიტერატურულ ღონისძიებებში. მისი პოეზია ითარგმნა ოც ენაზე. იგი ხელმძღვანელობს კრებულს , რომელშიც გამოქვეყნებული აქვს ისეთი პოეტების ნაწარმოებები, როგორებიცაა იუნუს ემრე, სოჰრაბ სეფეჰრი, ადონისი, ჰალასი, ვლადიმერ ჰოლანი, ნეზვალი, ორტენი, იაროსლავ სეიფერტი, ილჰან ბერკი, რუმი, ოდისეას ელიტისი, რამოს როზა , ვანგ ვეი, ნაზიმ ჰიკმეთი, ნიჩიტა სტანესკუ, დუ ფუ, იოჰანეს ბობროვსკი, შირაზის ჰაფეზი, ჰალადჩ მანსურ მაჰმუდ დარვიში, სუჯატა ბჰატი, ფორუღ ფაროხზადი, აჰმად შამლუ, აბას კიაროსტამი, ალ - მუტანფობი . 2015 წლის 7 მაისს მან დაიკავა ესპანეთის სამეფო აკადემიის ადგილი, რომელიც ვაკანტური იყო ედუარდო გარსია დე ენტერიას გარდაცვალების შემდეგ (2013 წლის 16 სექტემბერი). 2019 წელს ის იყო „ახალი დივანი: ლირიკული დიალოგი აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის“ (გინგკოს ბიბლიოთეკა, 2019) თანამშრომელი.

კლარა ხანესი მეათე ქალია, რომელიც აირჩიეს -ს წევრად.
ფილიპე ძაძამიძე

ფილიპე (ფილუ) ისლამის ძე ძაძამიძე (დ. 1877, ლეძაძამე — გ. 1963, ზუგდიდი) — ქართველი ოქრომჭედელი ოსტატი.

ბიოგრაფია
ფილიპე ძაძამიძე დაიბადა 1877 წელს (ზოგიერთი მონაცემით 1878 წელს), სოფელ ლეძაძამეში, (დღევანდელი სენაკის მუნიციპალიტეტი). მიეკუთვნებოდა ძაძამიების საგვარეულოს. ფილუს წინაპრისათვის დადიანებს აზნაურობა მიუნიჭებიათ, რის გამოც ძაძამიების ეს შტო „ძაძამიძის“ ფორმას იყენებდა და ასევ აწერდა ხელს ყველა მის ნამუშევარს. ოჯახში სულ შვიდი დედმამიშვილი იყვნენ, საიდანაც უფროსი კონსტანტინე იყო, ხოლო უმცროსი ფილიპე (ფილუ). ძმებს შორის ასაკობრივი სხვაობა ოცდაათ წელზე მეტი იყო. კონსტანტინე (კოწია) ძაძამიძე ძმის დაბადების დროს უკვე განთქმული ოქრომჭედელი იყო, მას პაპისგან ვახტანგ (ვახუ) ძაძამიძისაგან შეუსწავლია ოქრომჭედლობის ხელოვნება. თავის მხრივ ვახტანგი (ვახუ) დადიანების კარზე დაეუფლა საოქრომჭედლო ხელოვნებას, დადიანების კარის ცნობილი ოქრომჭედლებისაგან პეპუ მეუნარგიას, თალიკო კოიდიასა (კედია) და სხვებთან.

1890 წელს ფილუ მის ძმასთან — კონსტანტინესთან იწყებს ოქრომჭედლობის ხელობის შესწავლას, მან გაიარა ყველა საფეხური შეგირდობიდან ქარგლობამდე და 15 წლის ფილუს უკვე მიენიჭა ოსტატის წოდება. მიუხედავად ამისა, მას ცალკე სახელოსნო არ გაუხსნია და ზუგდიდში კონსტანტინესთან მუშაობდა 1917 წლამდე, კონსტანტინეს ზუგდიდში, საკუთარ სახლში ჰქონია სახელოსნო გამართული, ბოლოს ასაკში შესულ კონსტანტინეს მუშაობა აღარ შეეძლო, ფილუმ თავისი სახელოსნო გახსნა.

ფილუ ძაძამიძეს ძირითადად ფილიგრანით იცნობენ, თუმცა ოსტატი ოქრომჭედლობის ყველა მიმართულებას კარგად ფლობდა. სხვადასხვა მუზეუმებსა და კერძო კოლექციებში არსებული მასალების შესწავლამ აჩვენა, რომ მრავლად გვხვდება ფილუ ძაძამიძის მიერ ჭრის და გრავირების ტექნიკაში შესრულებული ნიმუშებიც. მის მიერ ფილიგრანის ტექნიკით დამზადებული ნივთები მხოლოდ ხმლებით და ხანჯლებით არ შემოიფარგლებოდა, ის ასევე ამზადებდა ქამრებს, ცხენის აღკაზმულობის ცალკეულ დეტალებს, ჩოხის ქილებს, ყანწებს, სურებს, თასებს, ჩანთის მოსართავებს, პისტოლეტის კაბურის დეტალებს, პორტსიგარებს და ა.შ.

ფილუ ძაძამიძის ნამუშევრები არაერთხელ იყო ექსპონირებული სხვადასხვა გამოფენებზეც. 1897 წელს პეტერბურგში, 1903 წელს მანჯურიაში, 1925 წელს პარიზში გაგზავნილმა მისმა ნამუშევრებმა დიდი მოწონება დაიმსახურა. მოგვიანებით მისი ნამუშევრები წარმოდგენილი ყოფილა მოსკოვის და ლენინგრადის გამოფენებზეც. 1937 და 1941 წლებში თბილისში მოწყობილ ხალხური შემოქმედების ნიმუშთა რესპუბლიკურ გამოფენებზე ფილუ ძაძამიძის ნამუშევრებიც იყო წარდგენილი, იმავე წელს ფილუ ძაძამიძემ სასოფლო-სამეურნეო გამოფენაში მიიღო მონაწილეობა, ხოლო 1949 წლის რესპუბლიკურ ოლიმპიადის გამოფენაზე საპატიო სიგელით დაჯილდოვდა.

ფილიპე (ფილუ) ძაძამიძე ზუგდიდში ცხოვრობდა და ღრმა მოხუცებულობამდე აგრძელებდა საოქრომჭედლო საქმიანობას, იგი 86 წლის ასაკში გარდაიცვალა 1963 წლის სექტემბერში. დაკრძალულია ზუგდიდში.
დიმიტრი ლაპტევის სრუტე

დიმიტრი ლაპტევის სრუტე — სრუტე ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეში, დიდი ლიახოვის კუნძულსა და კონტინენტს შორის. აერთებს ლაპტევებისა და აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვებს. სიგრძე 115 კმ, სიგანე 50–61 კმ. უმცირესი სიღრმე ფარვატერზე — 11 მეტრი, უდიდესი — 16 მეტრი. წლის უმეტეს ნაწილში დაფარულია ყინულით. სახელი ეწოდება პოლარული მკვლევრის, დიმიტრი ლაპტევის პატივსაცემად.
ცინცაძეები

ცინცაძეები — ქართული გვარი. ძირითადად გავრცელებულია გურიასა და აჭარაში. საქართველოში ცხოვრობს 6488 ცინცაძე. ქართულ წერილობით წყაროებში ცინცაძეების გვარი საუკუნიდან იხსენიება „ციმცაძე“ ფორმით. 1560-1578 წლების მოქველი მთავარეპისკოპოსის ექვთიმეს ბრძანებით გადაწერილ მეტაფრასის ანდერძ-მინაწერში ვკითხულობთ:
სოციალური მდგომარეობით ცინცაძეები იყვნენ როგორც გლეხები, ისე თავადები.
ჰელენ დინ კინგი

ჰელენ დინ კინგი ( , დ. 27 სექტემბერი, 1869, ოვეგო, ნიუ-იორკის შტატი, აშშ — გ. 7 მარტი, 1955, ფილადელფია, პენსილვანია) — ამერიკელი ბიოლოგი. დაკავებული იყო გენეტიკურად ერთიანი ალბინოსი ვირთხების ხაზის -ის ლაბორატორიული ვირთხების გამრავლებით, რომლებსაც იყენებდნენ ბიოლოგიურ და სამედიცინო კვლევებში.

ცხოვრება და სამუშაო
ჰელენ დინ კინგი დაიბადა 1869 წლის 27 სექტემბერს ნიუ-იორკის შტატის ქალაქ ოვეგოში. სწავლობდა ვასარის კლეჯში, რომელიც დაამთავრა 1892 წელს. სწავლა გააგრძელა ბრინ მაურის კოლეჯში. მისი დასრულების შემდეგ 1899 წელს დაიცვა დისერტაცია ემბრიოლოგისა და გენეტიკოსის თომას ჰანტ მორგანის ხელმძღვანელობით და გახდა ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხის მფლობელი. ჰელენმა სპეციალიზაცია გაიარა მორფოლოგიის მიმართულებით. სწავლის დასრულების შემდეგ დარჩა კოლეჯში მეცნიერ თანამშრომლის და ბიოლოგიის ასისტენტის რანგში 1897 წლიდან 1904 წლამდე

ჰელენი ასწავლიდა ფიზიოლოგიას მის ბალდუინის სკოლაში ბრინ მაურში 1899-1907 წლებში, იყო მეცნიერ-თანამშრომელი პენსილვანიის უნივერსიტეტში 1906-1908 წლებში და მსახურობდა ანატომიის ასისტენტად 1908-1909 წლებში. 1909 წლის შემდეგ იგი მუშაობდა ვისტარის ინსტიტუტში 40 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში, ჯერ ასისტენტად, შემდეგ კი, 1927 წლიდან, იკავებდა ემბრიოლოგიის პროფესორის თანამდებობას. იგი ამ პოსტზეე დარჩა 1949 წელს პენსიაზე გასვლამდე.

ჰელენი ასევე იყო ასისტენტი ვუდს ჰოლში, მასაჩუსეტსი . მისი კვლევა ძირითადად ეხებოდა სქესის განსაზღვრის პრობლემებს.

ჰელენ დინ კინგი იკავებდა ამერიკის ზოოლოგთა ასოციაციის ვიცე-პრეზიდენტის პოსტს 1937 წელს, იყო ჟურნალის მორფოლოგიისა და ფიზიოლოგიის ასოცირებული რედაქტორი 1924 წლიდან 1927 წლამდე და ვისტარის ინსტიტუტის ბიბლიოგრაფიული სამსახურის რედაქტორი 1922 წლიდან 1935 წლამდე

ჰელენ დინ კინგმა მონაწილეობა მიიღო ვისტარის ვირთხების მოშენებაში. ვისტარის ვირთხები წარმოადგენენ გენეტიკურად ჰომოგენური ალბინოსი (ნაცრისფერი) ვირთხების ხაზს, რომელთაც იყენებენ ბიოლოგიურ და სამედიცინო კვლევებში.

ჰელენ დინ კინგი გარდაიცვალა 85 წლის ასაკში 1955 წლის 7 მარტს ფილადელფიაში, პენსილვანია.

ვლევები
ჰელენ კინგის კვლევა უპირველეს ყოვლისა ფოკუსირებული იყო ინბრედირებული ვირთხების შესწავლაზე. მეცნიერი განსაკუთრებით დაინტერესებული იყო ადამიანის პრობლემებით, იყენებდა რა ამ მიზნით ლაბორატორიულ ვირთხებზე ჩატარებული ექსპერიმენტების მონაცემებს. შეჯვარების წყალობით, მისი ვირთხები ერთმანეთის მიმართ თითქმის ჰომოზიგოტები აღმოჩნდნენ. ბოლო წლებში მან ყურადღება გაამახვილა ნაცრისფერი ვირთხების კვლევაზე.

ჰელენ კინგმა მიიღო ქალთა სამეცნიერო კვლევების განვითარების ასოციაციის ელენ რიჩარდსის კვლევის ჯილდო (1932).
ფადეევის ნახევარკუნძული

ფადეევის ნახევარკუნძული — ნახევარკუნძული კოტელნის კუნძულზე, ყოფილი კუნძული. ფართობი 5300 კმ², სიმაღლე 65 მეტრამდე. გარს აკრავს ფართო ქვიშა-შლამიანი თავთხელები. აგებულია ქვიშებით, ალევროლითებითა და თიხებით, რომლებიც გამსჭვალულია მიწისქვეშა ყინულის ძარღვებით. ბევრი თერმოკარსტული ტბა და პატარა მდინარეა. ჭარბობს ხავს-მღიერიანი მცენარეულობა. აღმოაჩინა იაკოვ სანიკოვმა 1805 წელს. სახელი ეწოდება მრეწველ ფადეევის პატივსაცემად, რომელმაც პირველი გამოსაზამთრებელი ააგო. თავდაპირველად ითვლებოდა კუნძულად; შემდგომში თავთხელების დაშრობის გამო შეუერთდა ბუნგეს მიწას და დღეს კუნძულ კოტელნის ნაწილია.
ბუნგეს მიწა

ბუნგეს მიწა — კუნძულ კოტელნის ნაწილი, ყოფილი კუნძული. მდებარეობს ფადეევის ნახევარკუნძულსა და კოტელნის დანარჩენ ნაწილს შორის. ფართობი დაახლ. 6200 კმ². არის ქვიშიანი, სუსტად დანაწევრებული ვაკე. სიმაღლე 6–8 მეტრი, ცალკეული ბორცვები 45 მეტრამდეა. წააგავს უდაბნოს: ფართოდაა გავრცელებული ეოლური ფორმები, რომლებიც არ არის მცენარეულობით გამაგრებული. სახელი ეწოდება რუსი ზოოლოგის, ალექსანდრე ბუნგეს პატივსაცემად, რომელიც მონაწილეობდა საუკუნის 80-იან წლებში ჩატარებულ გეოგრაფიულ ექსპედიციებში. თავდაპირველად ითვლებოდა კუნძულად; შემდგომში თავთხელების დაშრობის გამო ფადეევის ნახევარკუნძულთან ერთად შეუერთდა კოტელნის.