iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თარაგი

თარაგგი ( — „პროგრესი“) — აზერბაიჯანულენოვანი საზოგადოებრივ-პოლიტიკური, ეკონომიკური და ლიტერატურული გაზეთი, რომელიც 1908–1909 წლებში ბაქოში გამოიცემოდა. გაზეთი მილიონერ მურთუზა მუხთაროვის სახსრებით იბეჭდებოდა, მისი მთავარი რედაქტორი კი აჰმედ-ბეგ აგაევი იყო.

მამედ ემინ რასულზადე „თარაგგის“ აზერბაიჯანში პირველ ევროპული ტიპის გაზეთს უწოდებდა.

ისტორია
გაზეთის პირველი ნომერი 1908 წლის 8 ივნისს გამოვიდა. გამოცემის სახელწოდების ქვეშ ეწერა სიტყვები: „თავისუფლება, თანასწორობა, სამართლიანობა“. თავდაპირველად „თარაგგი“ კვირაში ხუთჯერ გამოდიოდა, წლის ბოლოსთვის კი ყოველდღიურ გაზეთად იქცა. გაზეთის 46-ე ნომრამდე გამომცემელი აჰმედ-ბეგ აგაევი იყო, შემდეგ კი — მურთუზა მუხთაროვი.

„თარაგგის“ გამოცემაში მონაწილეობდნენ მამედ ემინ რასულზადე, ალი-ბეი ჰუსეინზადე, ფირიდუნ-ბეი ქოჩარლი, ომარ ფაიკ ნემანზადე, უზეურ-ბეი ჰაჯიბეკოვი, მუჰამედ ჰადი, ალიგულუ გამქუსარი და სხვები. რასულზადე გაზეთის ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური თანამშრომელი იყო; აქ მისი ასზე მეტი სხვადასხვა ჟანრის ტექსტი გამოქვეყნდა.

1909 წლის 28 ივნისს აჰმედ-ბეგ აგაევის თურქეთში გადასვლის შემდეგ გაზეთის მთავარი რედაქტორი უზეირ-ბეი ჰაჯიბეკოვი გახდა. „თარაგგიში“ ჰაჯიბეკოვის 150-ზე მეტი პოლიტიკური მიმოხილვა, ღია წერილი, სამეცნიერო-პედაგოგიური სტატია და ფელეტონი დაიბეჭდა. გაზეთში პირველად გამოქვეყნდა ნიკოლაი გოგოლის მოთხრობა „შინელი“ ჰაჯიბეკოვის აზერბაიჯანული თარგმანითაც.

ფინანსური სირთულეების გამო „თარაგგი“ 434 ნომრის გამოცემის შემდეგ, 1909 წლის 6 ოქტომბერს დაიხურა.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1892

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1892 მიიღეს 2009 წლის 13 ოქტომბერს.

რეზოლუცია
უშიშროების საბჭომ 2010 წლის 15 ოქტომბრამდე გააგრძელა ჰაიტიში გაეროს სტაბილიზაციის მისიის მანდატი და შეცვალა მისი ძალების კონფიგურაცია ადგილზე არსებული საჭიროებების უკეთ დასაკმაყოფილებლად.

გაეროს წესდების თავის საფუძველზე მიღებული 1892-ე რეზოლუციით (2009), საბჭომ დაადგინა, რომ ჰაიტიში გაეროს სტაბილიზაციის მისია უნდა შედგებოდეს სამხედრო კომპონენტისგან 6,940-მდე სამხედრო მოსამსახურის შემადგენლობით და პოლიციური კომპონენტისგან 2,211-მდე პოლიციელის შემადგენლობით. საბჭომ ასევე გამოხატა განზრახვა მისიის შემდგომი გაგრძელების შესახებ.

საბჭოს გადაწყვეტილებამ მხარი დაუჭირა გენერალური მდივნის, პან გი მუნის რეკომენდაციას, რომელიც მოცემული იყო მის ბოლო ანგარიშში (/2009/439). ანგარიშში აღნიშნული იყო, რომ -ის პოლიციური და სამხედრო კომპონენტების როლი უნდა შეცვლილიყო ჰაიტის წინაშე არსებული საფრთხეების ევოლუციისა და ქვეყნის საკუთარი უსაფრთხოების შესაძლებლობების განვითარების შესაბამისად. გენერალურმა მდივანმა განაცხადა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ძალების არსებული დონე შენარჩუნებული უნდა ყოფილიყო უკანდახევის თავიდან ასაცილებლად, სასურველი იქნებოდა გარკვეული ცვლილებების შეტანა -ის ოპერატიული შესაძლებლობების გასაძლიერებლად, რათა მისიამ შეძლოს სწრაფი განლაგება და დაშორებული წერტილების, მათ შორის სასაზღვრო ზონებისა და სანაპირო ზოლის მონიტორინგი.

თავის მხრივ, უშიშროების საბჭომ კვლავ მოუწოდა -ს, მხარი დაუჭიროს მიმდინარე პოლიტიკურ პროცესს, ხელი შეუწყოს ყოვლისმომცველ პოლიტიკურ დიალოგსა და ეროვნულ შერიგებას, და უზრუნველყოს ლოგისტიკური და უსაფრთხოების დახმარება 2010 წლის მოახლოებული არჩევნებისთვის. საბჭომ მოუწოდა წევრ ქვეყნებს, მათ შორის მეზობელ და რეგიონის სახელმწიფოებს, გააძლიერონ თანამშრომლობა ჰაიტის მთავრობასთან ადამიანებით (განსაკუთრებით ბავშვებით), ნარკოტიკებითა და იარაღით უკანონო ტრანსსასაზღვრო ვაჭრობისა და სხვა უკანონო ქმედებების აღსაკვეთად.

რეზოლუციის მიღების შემდეგ, ჰაიტის წარმომადგენელმა მთავრობისა და ჰაიტელი ხალხის სახელით გამოხატა „გულწრფელი სამძიმარი“ გაეროსა და იმ ურუგვაელი და იორდანიელი ოფიცრების ოჯახების, მეგობრებისა და კოლეგების მიმართ, რომლებიც დაიღუპნენ პარასკევს, 9 ოქტომბერს მომხდარ საშინელ ავიაკატასტროფაში.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1945

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1945, მიიღეს 2010 წლის 14 ოქტომბერს სუდანში არსებულ ვითარებასთან დაკავშირებული წინა რეზოლუციების გათვალისწინებით, ითვალისწინებდა ექსპერტთა ჯგუფის მანდატის გაგრძელებას 2011 წლის 19 ოქტომბრამდე. აღნიშნული ჯგუფი მონიტორინგს უწევს იარაღის ემბარგოსა და სხვა სანქციებს იმ ჯგუფების მიმართ, რომლებიც „აფერხებენ მშვიდობას სუდანში“.

რეზოლუცია დამტკიცდა 14 მომხრე ხმით, არცერთი წინააღმდეგით და ჩინეთის ერთი თავშეკავებით, რომელმაც ეჭვი გამოთქვა ექსპერტთა ჯგუფისა და მისი ბოლო ანგარიშის ობიექტურობაში.

რეზოლუცია
დაკვირვებები
უშიშროების საბჭომ მიზნად დაისახა 2005 წელს ხელმოწერილი ყოვლისმომცველი სამშვიდობო შეთანხმების ფინალური ეტაპის სრული და დროული იმპლემენტაცია, რაც მოიცავდა ერთიანობის მიმზიდველობის შენარჩუნებასა და რეფერენდუმს სამხრეთ სუდანის თვითგამორკვევის უფლების შესახებ. საბჭო ერთგული დარჩა დარფურის კონფლიქტის მშვიდობიანი გადაჭრის იდეისადმი და მიესალმა 2010 წლის იანვარში ჩადსა და სუდანს შორის ურთიერთობების აღდგენას, რაც ეხებოდა ერთმანეთის ტერიტორიაზე მეამბოხე ჯგუფების მხარდაჭერის შესახებ არსებულ ბრალდებებს.

რეზოლუციის პრეამბულაში ასევე გამოხატული იყო შეშფოთება ძალადობის მატების გამო, რაც მოიცავდა ტომთაშორის დაპირისპირებებს, დაუსჯელობას, თავდასხმებს მშვიდობისმყოფელებზე და სექსუალურ თუ გენდერულ ნიშნით ჩადენილ ძალადობას. საბჭომ მოითხოვა სამხედრო ქმედებების შეწყვეტა, მათ შორის საჰაერო დაბომბვების, მშვიდობიანი მოსახლეობის წინააღმდეგ სექსუალური ძალადობისა და ბავშვი ჯარისკაცების გამოყენების დასრულება. მან ხაზი გაუსვა ექსპერტთა ჯგუფის გადაადგილების თავისუფლების შეზღუდვის ფაქტებს და დაადგინა, რომ ქვეყანაში არსებული ვითარება კვლავ საფრთხეს უქმნიდა საერთაშორისო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას.

დადგენილებები
გაეროს წესდების თავის საფუძველზე მოქმედმა საბჭომ 2011 წლის 19 ოქტომბრამდე გააგრძელა იარაღის ემბარგოს მონიტორინგის ექსპერტთა ჯგუფის მანდატი, რომელიც თავდაპირველად 1591-ე რეზოლუციით (2005) იყო შექმნილი. ჯგუფს დაევალა თავისი საქმიანობის შესახებ ანგარიშის წარდგენა და მოქმედებების კოორდინაცია დარფურში აფრიკის კავშირისა და გაეროს გაერთიანებულ ოპერაციასთან . ყველა ქვეყანას, გაეროს სააგენტოს, აფრიკის კავშირსა და სხვა სუბიექტებს მოუწოდეს, ითანამშრომლონ ექსპერტთა ჯგუფთან და მოთხოვნის შემთხვევაში მიაწოდონ მათ ინფორმაცია. კერძოდ, რეგიონის სახელმწიფოებს მოეთხოვათ ანგარიშის წარდგენა იმ ნაბიჯების შესახებ, რომლებიც მათ გადადგეს 1556-ე (2004) და 1591-ე რეზოლუციებით გათვალისწინებული ზომების განსახორციელებლად.

რეზოლუციამ ასევე დაადგინა, რომ ყველა ქვეყანას, მათ შორის სუდანს, მოეთხოვება 1591-ე რეზოლუციით შექმნილი კომიტეტის ინფორმირება ნებისმიერი სახის დახმარების ან მარაგის დარფურის რეგიონში მიწოდებამდე.
თედორე ბლინოვი

თედორე აბრაამის ძე ბლინოვი (; დ. 25 ივლისი, 1831, ნიკოლსკოე, ვოლსკის მაზრა, სარატოვის გუბერნია — გ. 24 ივნისი, 1902, ბალაკოვო) — თვითნასწავლი რუსი მექანიკოსი და მეწარმე (ქარხნის მფლობელი). ერთ-ერთი ვერსიით, ის იყო მსოფლიოში პირველი მუხლუხიანი ტრაქტორის გამომგონებელი, რომელმაც 1879 წელს მიიღო „პრივილეგია“ (პატენტი) 2245 „ტვირთის გადასაზიდად განკუთვნილი დაუსრულებელი რელსიანი ვაგონის“ გამოგონებისთვის. იმის გამო, რომ პატენტში არ იყო მითითებული ძრავის არსებობა, ზოგიერთი მკვლევარი კამათობს ბლინოვის პრეტენზიაზე მუხლუხიანი ტრაქტორის გამომგონებლის ტიტულზე.
თბილისის არაბულენოვანი ეპიგრაფიკული ძეგლები

თბილისის არაბულენოვანი ეპიგრაფიკული ძეგლები — თბილისსა და მის შემოგარენში გამოვლენილი სხვადასხვა დროის არაბულენოვანი ეპიგრაფიკული წარწერები. მათ შორის აღსანიშნავია: სეიდაბადის მანძილის აღმნიშვნელი ( ს.), დიღმის კარის გალავნის (- სს.), მაჩხანის ეკლესიის ( ს.), წმ. გიორგის სომხური ეკლესიის (- სს.) და სხვა წარწერები.

სეიდაბადის ქვის წარწერა
თბილისის არაბულენოვან წარწერათაგან ქრონოლოგიურად უძველესია სეიდაბადში შემთხვევით აღმოჩენილი მანძილის აღმნიშვნელი ქვის დაზიანებული წარწერა (31 × 45 სმ, ინახება ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში): „სახელითა ალაჰისა, სამი მილი თბილისიდან...“. წარწერა პალეოგრაფიულად თარიღდება ჰიჯრის დაახლ. 100 წლით (ჩვ. წ. 718-719 წლები).

დიღმის კარის წარწერა
2012 წელს თბილისში, პუშკინის ქუჩაზე, ისტორიული დიღმის კარის მიმდებარე ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრების დროს გამოვლინდა არაბულენოვანი წარწერა, რომელიც ამოკაწრულია გალავანში ჩაშენებულ, წაგრძელებული ოთხკუთხა ფორმის გათლილ ქვიშაქვაზე (107 × 34 სმ). წარწერა შესრულებულია კალიგრაფიის ქუფური სტილით, ქვის გამოფიტვისა და 2021 წელს ვანდალების მოქმედების გამო თითქმის წაშლილია. შემორჩენილი ტექსტი შემდეგნაირად იკითხება:

წარწერა შესრულებული უნდა იყოს ჰიჯრის 117 და 197 წლებს შორის (დაახლ. ჩვ. წ. 735–813 წლები).

მაჩხანის ეკლესიის წარწერა
სოფ. დიღმის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარე მაჩხანის დარბაზული ეკლესიის შესასვლელის კარის არქიტრავის ქვაზე მოთავსებულია სააღმშენებლო წარწერა. წარწერის ძირითად, ქართულ ასომთავრულ ნაწილში ჩართულია სამი არაბული სიტყვა (კარგად იკითხება მხოლოდ ორი): „ჰუმად იბნ...“ („ჰუმად ძე ...ისა“), რაც ქართული ტექსტში მოხსენიებულ ჰომად კიტრის ძეს შეესაბამება. პალეოგრაფიული ნიშნებით წარწერა ჰიჯრის საუკუნით (ჩვ. წ. საუკუნით) თარიღდება.

სხვა წარწერები
თბილისის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი და შესწავლილი სხვა არაბულენოვანი წარწერებიდან ცნობილია:

თბილისის წმ. გიორგის სომხური ეკლესიის გალავანში აღმოსავლეთიდან, შიგნითა მხარეს დატანებულ კირქვის ნატეხზე (53 × 44 სმ) შესრულებული წარწერა: „აპატიოს ღმერთმა, მუჰარამი, ექვსას ოთხმოცდათოთხმეტი წელი“ (შესაძლოა ჩვ. წ. - სს);
ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში დაცული საფლავის ქვის ფილის ჰიჯრის 690 წლით (ჩვ. წ. 1291 წ.) დათარიღებული არაბულენოვანი ეპიტაფია;
1951 წელს დანგრეული შიიტური მეჩეთის ჰიჯრის 1130 წლით (ჩვ. წ. 1718 წ.) დათარიღებული ქვის წარწერა (78 × 111 სმ);
დ. ჭონქაძის ქ. №21-ში მ. თოიძის სახელობის სამხატვრო სასწავლებლის ყოფილი შენობის საძირკვლის გამაგრებისას 1981 წელს აღმოჩენილი აკლდამის წარწერები;
სოლოლაკში რამდენიმე საცხოვრებელი სახლის კედლებზე არსებული საუკუნის არაბულენოვანი წარწერები;
თბილისის ბოტანიკური ბაღის ტერიტორიაზე, ძველი მუსლიმური სასაფლაოს ეპიტაფიები, მ.შ. მირზა ფათალი ახუნდოვისა და მირზა შაფი ვაზეჰის საფლავების წარწერები.
თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პედიატრიის საუნივერსიტეტო კლინიკა

თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის გივი ჟვანიას სახელობის პედიატრიის საუნივერსიტეტო კლინიკა, არაფორმალურად ჟვანიას პედიატრიული კლინიკა — მრავალპროფილური ბავშვთა საავადმყოფო თბილისში. მდებარეობს დიღმის მასივში, გ. ჟვანის ქ. № 11,15-ში. წარმოადგენს თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სასწავლო ბაზას.

შეიქმნა თბილისის ბავშვთა მე-2 საავადმყოფოს საფუძველზე, რომელიც 1997 წელს თსსუ-ის სასწავლო ბაზა გახდა და თსსუ-ის აკადემიურ კლინიკად გარდაიქმნა. მას მიენიჭა ბავშვთა ქირურგის გივი ჟვანიას სახელი. კლინიკაში ფუნქციონირებს თერაპიის, ქირურგიის, კრიტიკული მედიცინის (ახალშობილთა და მოზრდილთა რეანიმაციით), სასწრაფო-გადაუდებელი და ამბულატორიული მომსახურების, ლაბოროტარიული და დიაგნოსტიკური კვლევის სამსახურები.
ალექსანდრე ალადაშვილის სახელობის კლინიკა

ალექსანდრე ალადაშვილის სახელობის კლინიკა — მრავალპროფილური სამედიცინო დაწესებულება თბილისში. განთავსებულია დიმიტრი უზნაძის ქუჩაზე (№103) საუკუნის დასასრულს აგებულ ისტორიულ შენობაში. კლინიკა ატარებს ალექსანდრე ალადაშვილის სახელს, რომელიც 1921–1950 წლებში აქ ხელმძღვანელობდა თერაპიის კათედრას.

კლინიკის ისტორია იწყება 1880 წლიდან, როდესაც სამხედრო უწყებამ თბილისის მუნიციპალიტეტს გადასცა შენობა, სადაც ფუნქციონირება დაიწყო „ალექსანდრეს საავადმყოფომ“. 1919 წელს მას ეწოდა ქალაქის №2 საავადმყოფო, 1934 წელს — სასწრაფო სამედიცინო დახმარების №2 კლინიკური საავადმყოფო, 1988 წლიდან იგი გადაეცა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტს. 1992 წლიდან ეწოდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის აკად. ა. ალადაშვილის სახელობის №21 კლინიკა, 2009–2014 წლებში — თსსუ-ის ა. ალადაშვილის სახ. საუნივერსიტეტო კლინიკა, 2014 წლიდან — შპს „ალექსანდრე ალადაშვილის სახელობის კლინიკა“.

1921 წელს კლინიკის ბაზაზე დაარსდა თსუ-ის (შემდეგ თსსი-ის) სამკურნალო ფაკულტეტის თერაპიის კათედრა, 1941 წელს — ზოგადი ქირურგიის კათედრა. 2013-2015 წლებში მოხდა შენობის სრული რეაბილიტაცია და კლინიკის აღჭურვა თანამედროვე ტექნოლოგიებით. კლინიკაში მოქმედებს მრავალპროფილური სტაციონარული და ამბულატორიული სერვისები.
გაეტანო პერატონე არმანდი

გაეტანო პერატონე არმანდი (; 27 თებერვალი, 1851 — 1890 წლის შემდეგ) — იტალიელი მხატვარი, რომელიც ძირითადად ლანდშაფტებს ხატავდა.

ბიოგრაფია
იგი დაიბადა და ცხოვრობდა ტურინში. სწავლობდა დიზაინს აკადემია ალბერტინაში, ხოლო 1871 წელს სამართლის დიპლომიც მიიღო უნივერსიტეტში. სწავლის დასრულების შემდეგ იგი სწავლობდა ჯულიო ვიოტის ხელმძღვანელობით.

არმანდი განსაკუთრებით ბევრს მუშაობდა ლანდშაფტური ფერწერის მიმართულებით. იგი ხატავდა ანდორნო-მიკას ხეობის, სავოიას მთებისა და სხვა ალპური რეგიონების ხედებს. 1880 წელს ტურინში გამოფინა ნამუშევარი ის დღე იყო, ხოლო 1883 წელს რომის გამოფენაზე წარადგინა გრესონის ხედი.

1884 წლის ტურინის ეროვნული გამოფენისთვის მან წარმოადგინა სტუპინიჯის ტყე.

მის სხვა ნამუშევრებს შორისაა მთებზე, უცნაური ამინდი და შენიშვნა ბოშერესი.
ბიზანტიური პაპობა

ბიზანტიური პაპობა — 537–752 წლებში რომის პაპობაზე ბიზანტიის ბატონობის პერიოდი, როდესაც პაპებს ეპისკოპოსად ხელდასხმისთვის ბიზანტიის იმპერატორის თანხმობა ესაჭიროებოდათ. ამ პერიოდში მრავალი პაპი შეირჩა აპოკრისიარიუსთა — პაპისა და იმპერატორის დიპლომატიურ წარმომადგენელთა — წრიდან, ან ბიზანტიის მმართველობის ქვეშ მყოფი საბერძნეთის, სირიისა და სიცილიის მოსახლეობიდან. იუსტინიანე -მა გუთების ომის დროს იტალიის ნახევარკუნძული ხელახლა დაიპყრო და შემდეგი სამი პაპის არჩევაზე გადამწყვეტი გავლენა მოახდინა. ეს პრაქტიკა მისმა მემკვიდრეებმაც განაგრძეს, ხოლო მოგვიანებით იგი რავენის საეგზარქოსოს გადაეცა.

მარტინ -ის გარდა, ამ პერიოდში არცერთ პაპს არ დაუყენებია ეჭვქვეშ ბიზანტიის მონარქის უფლება, რომ რომის ეპისკოპოსის არჩევა ხელდასხმამდე დაემტკიცებინა. მიუხედავად ამისა, პაპსა და იმპერატორს შორის ხშირად წარმოიშობოდა თეოლოგიური დაპირისპირებები, განსაკუთრებით მონოთელიტობისა და ხატმებრძოლეობის საკითხებზე.

ამ პერიოდში რომის პაპის ტახტზე ძლიერი რომაული არისტოკრატიის წარმომადგენლები თანდათან შეცვალეს ბერძნულენოვანმა სასულიერო პირებმა საბერძნეთიდან, სირიიდან და სიცილიიდან. ბერძენი პაპების დროს რომი დასავლური და აღმოსავლური ქრისტიანული ტრადიციების ერთგვარ „შერწყმის სივრცედ“ იქცა, რაც აისახა როგორც ხელოვნებაში, ისე ლიტურგიაში.
სერგეი ჩაპლიგინი

— საბჭოთა მეცნიერი თეორიული მექანიკის დარგში, თანამედროვე ჰიდროაეროდინამიკის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1929), სოციალისტური შრომის გმირი (1941) წ. ჟუკოვსკის მოწაფე.

ბიოგრაფია
1890 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკური ფაკულტეტი. სითხეში მყარი სხეულის მოძრაობის ზოგიერთი შემთხვევის გამოკვლევისათვის ჩაპლიგინს 1899 წელს მიენიჭა პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო ოქროს მედალი. ჩაპლიგინის სადოქტორო დისერტაციამ „აირის ჭავლების“ შესახებ (1902), საფუძველი ჩაუყარა აირული დინამიკის განვითარებას. ჩაპლიგინმა ჩამოაყალიბა ფრთის გარშემო აირის ნაკადის ცირკულაციის სიდიდის განსაზღვრის მეთოდები (ე. წ. ჩაპლიგინ-ჟუკოვსკის პოსტულატი). 1914 წელს გამოვიდა ჩაპლიგინის ფუნდამენტური შრომა „გისოსოვანი ფრთის თეორია“, რომელშიც მოცემულია აირის ცირკულაციური ნაკადით გისოსების გარსშემოდენის თეორიის საფუძვლები. ჩაპლიგინმა გადაწყვიტა აერომექანიკის მრავალი რთული საკითხი. ე. წ. მექანიზებული ფრთის თეორია, ფრენის დროს ფრთის მდგრადობის საკითხები და ა. შ. ჩაპლიგინს შრომები აქვს აგრეთვე დიფერენციალურ განტოლებათა თეორიის საკითხზე (ჩაპლიგინის მეთოდი, ჩაპლიგინის უტოლობა).

1918 წლიდან ჩაპლიგინი მუშაობდა აეროჰიდროდინამიკის ინსტიტუტში (ცაგი). 1921-1930 წლებში ამ ინსტიტუტის კოლეგიის თავმჯდომარე, 1928-1931 წლებში ცაგი-ს დირექტორ-უფროსი; 1931-1941 წლებში ხელმძღვანელობდა ცაგი-ს უდიდესი აეროჰიდროდინამიკური ლაბორატორიი შექმნას.

ჯილდოები და მედლები
ჟუკოვსკის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1925).
დაჯილდოებული იყო 2 ლენინისა და 2 სხვა ორდენით

ხსოვნა
1942 სსრკ მეცნ. აკადემიამ დააარსა ს. ჩაპლიგინის სახ. პრემია, რომლის მინიჭება ხდება მექანიკის დარგში საუკეთესო თეორიული გამოკვლევისათვის;
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დააარქვეს ჩაპლიგინი.
გიოლუ

გიოლუ — სოფელი კვიპროსში, პაფოსის რაიონში, რომელიც პაფოსიდან 20 კმ-ით ჩრდილოეთით, ხოლო პოლის-ხრისოხუსიდან 15 კმ-ით სამხრეთით მდებარეობს. ზღვის დონიდან დაახლოებით 300 მეტრ სიმაღლეზე მდებარე გიოლუს დასახლება სამხრეთ-დასავლეთითა და ჩრდილოეთით უკავშირდება იმ მთავარ გზას, რომელიც პოლის-ხრისოხუსისა და ლატსისკენ მიდის. სწორედ ამ ფაქტმა განაპირობა მისი სახელწოდების დაკავშირება კვიპროსელი თურქების სიტყვასთან „“ (რაც გზას ნიშნავს), მოგვიანებით კი ქარის ღმერთ ეოლოსთან. თუმცა, მისი სახელის წარმომავლობის ყველაზე გავრცელებული ვერსია მიუთითებს იმ ფეოდალი მფლობელის სახელზე, რომლის საკუთრებაშიც იყო სოფელი ბიზანტიის ან ფრანკთა ბატონობის პერიოდში.

იგი ესაზღვრება სოფლებს: ლუკრუნუს, სიმუს, დრიმუს, სტრუმბის, თელეტრასა და მილიუს.

სოფელს მოიხსენიებენ ბიზანტიური და ფრანკთა პერიოდის ისტორიკოსები.

სოფელი ასევე ცნობილია „მელიების სოფლის“ სახელით, რადგან ადგილობრივი მაცხოვრებლები საარსებო წყაროს მოსაპოვებლად მელიებზე ნადირობდნენ.

ტოპოგრაფია
გიოლუ მდებარეობს ზღვის დონიდან 305 მეტრზე (1001 ფუტი).

გართობა
ევრეტუს კაშხალი ადგილობრივი მეთევზეების საყვარელი ადგილია. ცადას გოლფის მოედანი კი გოლფის მოყვარულთა ფავორიტია.

სპორტი
გიოლუს საფეხბურთო სტადიონი ხშირად გამოიყენება სპექტაკლების, ფესტივალებისა და საფეხბურთო მატჩების მასპინძლობისთვის. გიოლუს აქვს საკუთარი საფეხბურთო აკადემია, ხოლო ადგილობრივი გუნდი ახლახან შეუერთდა მესოგის გუნდს და ეწოდა „ “. გუნდი ამჟამად მესამე დივიზიონშია.
ბათუმის საცხოვრებელი სახლი (გამსახურდიას 18)

ბათუმის საცხოვრებელი სახლი — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში.

არქიტექტურა
ორსართულიანი შენობის ფასადი მოქცეულია ქუჩის პერიმეტრულ განაშენიანებაში და აქვს კლასიცისტური, გაწონასწორებული ფასადი, პილასტრებით ფლანკირებული ფლანგებით. მარცხნივ ეზოში შესასვლელი გვირაბია, ლითონის ჭვირულცხაურიანი ჭიშკრით, ხოლო მარჯვენივ სადარბაზო შესასვლელი - ორფრთიანი ხის მოხარატებული კარით. იქვე სართულის შესასვლელი გადაკეთებულია მოგვიანებით. ამ ფლანგების სართულებზე ლითონის ჭვირულმოაჯირებიანი აივნებია დაკიდული. მათ შორის კი საფასადო სიბრტყე შევსებულია ექვსი მართკუთხა სარკმლით, რომელთა გვერდები მოჩარჩოებულია, ზედანები კი მორთული კრონშტაინებიანი სანდრიკებით. სართული კომერციულია, რუსტირებულ პილასტრებს შორის მოქცეული ფართო ღიობებით. ახლა აქ ლიტერატურული კაფეა განთავსებული. სართულები ერთმანეთისგან გაყოფილია პროფილირებული ლავგარდანით, ზევით კი, სრულდება რთულსახიანი გეომეტრიულ ფორმებიანი პარაპეტით და მძლავრად ნაშვერი თაროთი. სადარბაზო და კიბის უჯრედი მარტივი ფორმებისაა. აქვს სხმულსაფეხურებიანი და ლითონის მოაჯირიანი კიბე. მანსარდაზე ასასვლელად იქვე მოწყობილია ხის ხვეული კიბე. სახლი -ის გეგმარებისაა და აქვს შიდა ეზო. ეზოს ფასადზე თავდაპირველად შემინული აივნები იქნებოდა მოწყობილი. ამჟამად სახეცვლილია მინაშენებითა და ჩაშენებებით. შუშაბანდიანი აივანი შემორჩენილია მხოლოდ სართულის მოკლე მონაკვეთზე. შემორჩენილია ასევე მანსარდული სართული მეზონინით.
ბათუმის საცხოვრებელი სახლი (მელაშვილის 31)

ბათუმის საცხოვრებელი სახლი — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში.

არქიტექტურა
ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი კრავს ორი ქუჩის კუთხეს. გრძივი ფასადი კონსტანტინე გამსახურდიას ქუჩაზე ვითარდება მართკუთხა ფართო ღიობებიანი კომერციული და , თაღოვან სარკმლებიანი საცხოვრებელი სრთულით. სართულზე შეკიდულია ჭვირულმოაჯირებიანი ორი კიდული აივანი. ღიობები სიმეტრიულად არის გადანაწილებული. ცენტრში თხელი რიზალიტია სადარბაზო შესასვლელით და ხის მოხარატებული ორფრთიანი კარით. სართულები ერთმანეთისგან გაყოფილია რთულპროფილიანი ლავგარდანით, ზევით კი, სრულდება მართკუთხა გეომეტრიულ სახეებიანი პარაპეტით. ასევეა გაფორმებული მოკლე ფასადიც. მის მარცხენა ფლანგში ეზოში შესასვლელი გვირაბია, ლითონის ჭვირული ჭიშკრით. თაღოვანი სარკმლები მორთულია ნალესი ფორმებით _ გეომეტრიულნახატიანი გვერდებით და საჭექქვიანი თავსართებით. აივნების ღიობების ზემოთ სტილიზებული ფრონტონებია. ფსევდორენესანსულ ელემენტებიანი საფასადო სიბრტყე გალესილია და დაფერილია კონტრასტულად, ღიავარდისფერი და თეთრი ტონებით. სადარბაზო და კიბის უჯრედი მარტივი ფორმებისაა. აქვს სხმულსაფეხურებიანი და ლითონის მოაჯირიანი კიბე. სახლი -ის გეგმარებისაა და აქვს შიდა ეზო. ეზოს ფასადზე თავდაპირველად ღია აივნები იქნებოდა მოწყობილი. ამჟამად სახეცვლილია მინაშენებითა და ჩაშენებებით. ლითონის მოაჯირიანი ღია აივანი შემორჩენილია მხოლოდ მოკლე მონაკვეთზე.
ბათუმის საცხოვრებელი სახლი (მელაშვილის 32)

ბათუმის საცხოვრებელი სახლი — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში.
არქიტექტურა
ცოკოლის მაღალ სართულზე შემომდგარი, ერთსართულიანი საცხოვრებელი სახლის ფასადი გამოდის ქუჩის პერიმეტრზე. გვერდიდან და უკანა მხრიდან შემოიზღუდავს მართკუთხა ეზოს, რომელსაც აქვს ლითონის მარტივცხაურიანი ჭიშკარი. ნაგებობა მცირე ზომისაა, თუმცა მისი ფასადი მოიცავს კლასიციტურ-რენესანსული მიქსის თითქმის სრულ რეპერტუარს. ფასიდის ფლანგები აქცენტირებულია თხელი რიზალიტებით. ცოკოლის სიბრტყე რუსტირებულია, საცხოვრებელი სართული კი, შელესილია და მთელი ფასადი დაფერილია ვარდისფრად. სართულები ერთმანეთისგან გაყოფილია პროფილირებული ლავგარდანით. ცოკოლის სარკმლები მარტივი მართკუთხა ღიობებია, სართულის სარკმლები კი მდიდრულად არის მოჩარჩოებული და გაფორმებულია სანდრიკებით და ფლანგებზე გირლიანდებით. გეომეტრიული მართკუთხედებით არის მორთული სიბრტყე სარკმლების თარო-რაფის ქვეშ. სართულს ასრულებს მძლავრად ნაშვერი სოფიტური ლავგარდანი და მაღალი პარაპეტი მოცული მართკუთხა კუბებითა და ოვალურფრონტონიანი ნაშვერებით, ერთმანეთისგან გამიჯნული ლითონის ჭვირული მოაჯირით. ფრონტონზე სახლის მფლობელის ინიციალებია ამოკვეთილი. ფასადის მარცხენა ფლანგზე, მთელ ცოკოლსა და სართულს მოცავს მაღალი და ვიწრო სადარბაზო შესასვლელი გაფორმებული ჭვირულ სახეებიანი ორქანობიანი წინფრათი. ჭვირული ცხაურით არის შემკული სადარბაზოს ორფრთიანი ხის მოხარატებული კარიც. სადარბაზოში ქვის საფეხურებიანი კიბეა მოწყობილი. ინტერიერის ძველი გაფორმება აღარ არის შერჩენილი. სახლი -ის გეგმარებისაა და აქვს ნახევრადგახსნილი ეზო. ეზოსკენ გამომავალი ფასადები შემინული გალერეა-აივნებია, რომელთა ალათები რამდენჯერმეა გადაკეთებული და სახეცვლილი.
გუდი (კვიპროსი)

გუდი — სოფელი კვიპროსში, პაფოსის რაიონში, რომელიც მდებარეობს პოლის-ხრისოხუსიდან 6 კმ-ით სამხრეთით, მდინარე ხრისოხუზე. იგი გაშლილია დამრეც ბორცვზე, ზღვის დონიდან 60-დან 120 მეტრამდე სიმაღლეზე.

კლიმატი თბილი და ზომიერია. ზამთრის თვეები გაცილებით ნალექიანია, ვიდრე ზაფხულის. კიოპენ-გაიგერის კლიმატის კლასიფიკაციით, ეს კლიმატი მიეკუთვნება ტიპს. საშუალო წლიური ტემპერატურა გუდიში არის 19.1 °. სოფელში წელიწადში დაახლოებით 575 მმ ნალექი მოდის.
ბათუმის საცხოვრებელი სახლი (მელაშვილის 30)

ბათუმის საცხოვრებელი სახლი — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში. თავდაპირველი ერთსართულიანი ნაგებობა, რომელშიც განთავსებული იყო რესტორანი „ბლაგოევგრადი“ აღარ არსებობს. მის ნაცვლად აშენებულია ახალი, ფსევდოკლასიცისტური სტილის ოთხსართულიანი სახლი, რომელიც მოიცავს კონსტანტინე გამსახურდიასა და მელაშვილის ქუჩების კუთხის დიდ მონაკვეთს.
ისტინიონი (კვიპროსი)

ისტინიონი — დაცარიელებული კვიპროსელი თურქების სოფელი კვიპროსში, პაფოსის რაიონში, რომელიც მდებარეობს ლისოსიდან 5 კმ-ით სამხრეთით. მისი მოსახლეობის უმეტესობა გაიქცა კვიპროსელი ბერძნების შეიარაღებული ძალების მიერ განხორციელებული თავდასხმისა და ალყის დროს, რომელიც 1974 წლის 25 ივლისს დაიწყო. სოფელი დღემდე ნანგრევებად ქცეულ „მოჩვენება-სოფლად“ რჩება.
ბათუმის საცხოვრებელი სახლი (აბაშიძის 35)

ბათუმის საცხოვრებელი სახლი — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში. შენობა კლასიცისტურ სტილშია შესრულებული და - საიუკუნეების მიჯნის ტიპურ, ქალაქურ ნაგებობას წარმოადგენს, რომელიც შესანიშნავად ეწერება ქუჩის განაშენიანებაში.

არქიტექტურა
ერთსართულიანი სახლი მაღალი ცოკოლის სართულით, რომელშიც სარდაფია განლაგებული. ამჟამად, შენობა საგრძნობლად სახეცვლილია. სარკმლების ნაწილი კარებებად არის გადაკეთებული. მარჯვენა ფრთაში მაღაზიაა მოწყობილი. ნაგებობის ფასადები შელესილია. ცენტრში სადარბაზოა გაჭრილი, რომლის თავზე, ამჟამად მორყეული, ლითონის ჩარდახია მოცემული აჟურულ კრონშტაინებითა და ფრონტონით. შესასვლელი ფლანკირებულია სწორკუთხა მოყვანილობის სარკმლებით, რომელთა თავზე, აქცენტებად, მართკუთხა ჩარჩოში ჩასმული, მცენარეული ორნამენტით შევსებული თავსართებია მოცემული. ფასადის ზედაპირი ჰორიზონტალური ღარებით არის დამუშავებული. შენობა სადა, კბილანებიანი კარნიზით სრულდება, რომელსაც ძირში, ფართო, მეანდრიანი არშია მიუყვება. შენობის ნაწილი კრამიტით, ნაწილი კი შიფერით არის გადახურული. ინტერიერში, სადარბაზოს ჭერი, პლასტიკური როზეტით არის დამუშავებული.
ბათუმის საცხოვრებელი სახლი (9 მარტის 16)

ბათუმის საცხოვრებელი სახლი — ისტორიული ძეგლი საქართველოში, ბათუმში.

არქიტექტურა
ნაგებობა მდებარეობს ქუჩის მჭიდრო განაშენიანებაში. წარმოადგენს ორსართულიან ნაგებობას. ფასადი გადაწყვეტილია ბაროკულ სტილში. პირველი სართულის მარჯვენა კუთხეთი სწორკუთხა მოხაზულობის ტალანია, რომელსაც შიდა ეზოში შევყავართ. მის მარცხნივ სადარბაზოს კარია. პირველი სართული, რომელსაც ლითონის ჩარდახი აქვს შერჩენილი. პირველი სართულის კედლის ზედაპირი ჰორიზონტალურად არის დაღარული. მთავარი ყურადღება ექცევა გაფორმების მხრივ მეორე სართულს. ამ სართულზე გამოდის რვა თაღოვანი ღიობი, რომლებსაც გვერდით აუყვება გრეხილი ნახევარსვეტები, რომლებიც სრულდება კორინთული კაპიტელებით და ღიობის თავზე გადაევლება პროფილირებული თაღით. თაღის შუაში მასკარონებია მოთავსებული. ფასადს ასრულებს თარო ლავგარდანი, რომელიც შეწყვილებულ კონსოლებს ეყრდნობა. კარნიზის ზემოთ პარაპეტია, რომელიც გაფორმებულია მართკუთხა მონაკვეთებით. მეორე სართულზე სამი ლითონის აივანი გამოდის.