iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სოფია დოროთეა ჰანოვერელი

სოფია დოროთეა ჰანოვერელი (; დ. 26 მარტი, 1687, ჰანოვერი, გერმანია — გ. 28 ივნისი, 1757, ბერლინი, გერმანია) — ჰანოვერის დინასტიის წარმომადგენელი. დიდი ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ -ისა და სოფია დოროთეა ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელის ქალიშვილი. მეფე ჯორჯ -ის და. პრუსიის დედოფალი 1713-1740 წლებში. მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ -ის მეუღლე. პრუსიის მეფე ფრიდრიხ დიდისა და შვედეთის დედოფალ ლუიზა ულრიკა პრუსიელის დედა.

ბიოგრაფია
სოფია დოროთეა დაიბადა 1687 წლის 26 მარტს ჰანოვერში. იგი იყო პრინც გეორგ ლუდვიგისა და მისი ცოლის, პრინცესა სოფია დოროთეა ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელის (ვის პატივსაცემადაც დაერქვა სახელი) მეორე და ნაბოლარა შვილი. მამის მხრიდან იგი დედოფალ სოფია პფალცელის შვილიშვილი და ინგლისის მეფე ჯეიმზ -ის შთამომავალი იყო, რის გამოც 1714 წელს მამამისი დიდი ბრიტანეთისა და ირლანდიის მეფე გახდა. აღსანიშნავია ისიც, რომ 1694 წელს, ღალატის გამო მამამისი დედამისს გაშორდა, რა დროსაც სოფია დოროთეამ უკანასკნელად ნახა დედა.

1706 წელს იგი ცოლად შერთეს თავის მამიდაშვილს, პრუსიის კრონპრინც ფრიდრიხ ვილჰელმს. აღსანიშნავია, რომ ახლონათესავობის გამო ისინი ადრიდანვე იცნობდნენ ერთმანეთს, რამაც შემდგომში განაპირობა ის, რომ მეფე და დედოფალი ახლოს იყვნენ ერთმანეთთან. აღსანიშნავია, რომ პრუსიასთან კავშირის განახლება დიდი ხნის განმავლობაში სურდა ბებიამის სოფიას, რომელიც სოფია დოროთეას მამიდის, დედოფალ სოფია შარლოტა ჰანოვერელის დაღუპვამ ძლიერ შეარყია.

1713 წლის 25 თებერვალს მისი ქმარი ტახტზე ადის და სოფია დოროთეაც პრუსიის დედოფალი ხდება. იგი ქმარს გამუდმებით საყვედურობდა მისი დაუხვეწავობისა და გართობის მოყვარეობის გამო. მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმმა, რომელიც მხოლოდ ნადირობით იყო დაინტერესებული და დიდად არ უყვარდა ხელოვნება, სამეფო კარიდან ყველა მუსიკოსი და მსახიობი დაითხოვა, აკრძალა კარზე კულტურული ღონისძიებების ჩატარება და ამით დაზოგილი ფული მთლიანად არმიის გაძლიერებას მოახმარა. ამრიგად, სოფია დოროთეასა და მის შვილებს სასახლეში ფრიდრიხ ვილჰელმის დიქტატურის ქვეშ უწევდათ ცხოვრობა, თუმცა მათ მაინც მშვიდი ქორწინება ჰქონდათ. მეფის ასეთ ხასიათს ისტორიკოსები და მეცნიერები იმას მიაწერენ, რომ შესაძლოა იგი პორფირიით ყოფილიყო დაავადებული.

მეფე-დედოფალს შორის ურთიერთობა მას შემდეგ აირია, რაც ფრიდრიხმა სოფიას ბავშვების „ნაზად“ აღზრდაში დაადანაშაულა და თავისი მეთვალყურეობის გარეშე შვილებთან შეხვედრა აუკრძალა. მეფის ამ ბრძანებამ საშინლად იმოქმედა ბაშვებზე, რომლებიც შესაძლოა ითქვას, რომ დედაზე იყვნენ „მიჯაჭვულები“.

1740 წლის 31 მაისს ფრიდრიხ ვილჰელმი გარდაიცვალა, რის გამოც ტახტი სოფია დოროთეას ვაჟმა, ფრიდრიხ დიდმა დაიკავა. ამის შემდეგ სოფია დოროთეამ შედარებით თავისუფლად დაიწყო ცხოვრება, თუმცა ქვეყანა მეტად არასახარბიელო პოლიტიკურ ვითარებაში იყო. პრუსიას ტერიტორიებს როგორც პოლონეთი, ისე ავსტრია ედავებოდა. ამ საქმეში განსაკუთრებით ავსტრია აქტიურობდა, რომელსაც ფრიდრიხმა საპასუხოდ ომი გამოუცხადა და სილეზიის მდიდარი და ნაყოფიერი რეგიონი წაართვა, რომელიც შვიდწლიანი ომის შემდეგ საბოლოოდ მიუერთდა პრუსიის სამეფოს.

1742 წლიდან დედა-დედოფალი სოფია დოროთეა პენსიაზე გავიდა და თავისი ვაჟის მიერ აშენებულ-ნაჩუქარ მობიოუს სასახლეში გადავიდა საცხოვრებლად, ბერლინის გარე უბანში, რომელიც მანამდე მეფის საზაფხულო რეზიდენციას წარმოადგენდა. დარჩენილი ცხოვრება მან სწორედ აქ გაატარა, სიმშვიდესა და ფუფუნებაში. იგი 1757 წლის 28 ივნისს, 70 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

შვილები
ბეიბ დიდრიქსონ ზაჰარიასი

ბეიბ დიდრიქსონ ზაჰარიასი (დ. 26 ივნისი, 1911 — გ. 27 სექტემბერი, 1956) — ამერიკელი სპორტსმენი. თამაშობდა გოლფს, კალათბურთს, ბეისბოლს, ასევე იყო კარგი მძლეოსანი. მან 1932 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე ორი ოქროს მედალი მოიპოვა, ამავე წელს პროფესიონალური გოლფის ჩემპიონატი მოიგო. იგი მსოფლიოს მასშტაბით ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს სპორტსმენად. დიდრიქსონი დაიბადა ტეხასის სანაპირო ქალაქში, შვიდი შვილიდან მექვსე იყო, მისი ოჯახი წარმოშობით იყო ნორვეგიიდან, მისი სამი დედმამიშვილი ნორვეგიაში დაიბადა.
ლაურა ჰუჰტასაარი

ლაურა ჰუჰტასაარი (, დ. 30 მარტი, 1979, მიანტია, ფინეთი) — ფინელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ფინელების პარტიის წევრი. ევროპის პარლამენტის დეპუტატი 2019 წლის 2 ივლისიდან. 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში იყო კანდიდატი და დაიკავა მესამე ადგილი, მიიღო ამომრჩეველთა ხმების 6,9 %.

ბიოგრაფია
ლაურა ჰუჰთასაარი დაიბადა 1979 წლის 30 მარტს ფინეთის ქალაქ მიანტიაში, პირკანმაას ოლქი. 2004 წელს მან დაასრულა იუვიასკიულიის უნივერსიტეტის მაგისტრატურა. 2012 წელს აირჩიეს ქალაქ პორის საქალაქო საბჭოში, მიიღო ამომრჩეველთა 1 064 ხმა, ხოლო 2017 წელს საქალაქო საბჭოში შევიდა უკვე 2 566 ამომრჩევლის ხმით. 2014 წელს მონაწილეობდა ევროპის პარლამენტის არჩევნებში და მიიღო 9 132 ხმა, თუმცა ამ ეტაპზე ვერ მიაღწია წარმატებას. 2015 წლის 22 აპრილს ფინეთის საპარლამენტო არჩევნების დროს ლაურა ჰუჰთასაარი აირჩიეს ედუსკუნტის წევრად, მიიღო 9 259 ამომრჩევლის ხმა. პარლამენტში იგი იყო იურიდიული კომიტეტის წევრი, ასევე განათლებისა და კულტურის კომიტეტის წევრი. გარდა ამისა შედიოდა ჩრდილოეთის საბჭოს ფინეთის დელეგაციაში.

2017 წელს ლაურა ჰუჰთასაარი ფინელების პარტიის (რომელიც წარმოიქმნა 1995 წელს, ფინეთის აგრარული პარტიის დაშლის შედეგად) ხელმძღვანელის თანამდებობაზე მხარს უჭერს იუსი ჰალა-აჰოს. 2017 წლის 10 ივნისს ლაურას ირჩევენ ფინელების პარტიის პირველ ვიცე-პრეზიდენტად.

მონაწილეობდა 2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნებში. 2017 წლის 4 აგვისტოს გახდა კანდიდატი ფინელთა პარტიის რიგებიდან. 2018 წლის 28 იანვარს გამართლ არჩევნებშ დაიკავა მესამე ადგილი, მიიღო ამომრჩეველთა 207 337 ხმა ანუ მონაწილეთა საერთო რაოდენობის (6,9%).

2019 წლის 26 მაისს გამართულ ევროპის პარლამენტის არჩევნებში მისმა პარტიამ მიიღო 253 176 ხმა, ანუ 13,8 % და ევროპის პარლამენტის წევრი გახდა მისი ორი წარმომადგენელი, მათ შორის ლაურა ჰუჰთასაარი.

პოლიტიკური შეხედულებები
ლაურა ჰუჰთასაარი დარწმუნებულია, რომ მალე ევროკავშირი შეწყვეტს არსებობას და ფინეთმა უნდა დატოვოს იგი. ლაურა ასევე მხარსა უჭერს იმ მოსაზრებას, რომ ფინეთმა უნდა დატოვოს ოტავის ხელშეკრულება (ქვეითსაწინააღმდეგო ნაღმების აკრძალვის კონვენცია) და პარიზის შეთანხმება (გაეროს ჩარჩო ხელშეკრულება კლიმატის ცვლილებებთან დაკავშირებით).

გამოდის ფინეთის ნატოში გაწევრიანების წინააღმდეგ, თუმცა მხარს უჭერს ამ ორგანიზაციასთან ქვეყნის ურთიერთობის განვითარებას. იგი მხარს უჭერს ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტის დონალდ ტრამპის პოლიტიკას. ლაურა ჰუჰთასაარი კრეაციონისტია და თვლის რომ ევოლუციის თეორია ვერანაირ კრიტიკას ვერ უძლებს. იგი ასევე თვლის, რომ ფინეთმა ისეთი ღონისძებები უნდა გაატაროს, რომელიც შეამცირებს ლტოლვილების შედინებას მის ქვეყანაში.
ელიზაბეთ კრისტინა ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელ-ბევერნელი

ელიზაბეთ კრისტინა ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელ-ბევერნელი (; დ. 8 ნოემბერი, 1715, ჰოლცმინდენი, გერმანია — გ. 13 იანვარი, 1797, ბერლინი, გერმანია) — ველფების დინასტიის წარმომადგენელი. ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელის პრინცესა. პრუსიის დედოფალი 1740-1786 წლებში. მეფე ფრიდრიხ დიდის მეუღლე. იგი პრუსიის ისტორიაში ყველაზე განგრძლივი დროით, თითქმის 46 წლის განმავლობაში იყო დედოფალი.

ბიოგრაფია
ელიზაბეთ კრისტინა დაიბადა 1715 წლის 8 ნოემბერს ჰოლცმინდენში. იგი იყო ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელის ჰერცოგ ფერდინანდ ალბერტ -ისა და მისი მეუღლის, ანტუანეტ ამალია ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელის ქალიშვილი. მისი მრავალი და-ძმიდან აღსანიშნავია დანიისა და ნორვეგიის დედოფალი იულიანა მარია ბრაუნშვაიგ-ვოლფენბიუტელი.

1733 წელს პრუსიის კრონპრინცმა ფრიდრიხმა, რომელმაც ვერ შეძლო მამის დიქტატურისაგან თავის დაღწევა, იძულებული გახდა დამორჩილებოდა მამის, მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ -ის ბრძანებას და ცოლად ელიზაბეთ კრისტინა შეერთო. მათი ქორწინება 1733 წლის 12 ივნისს შედგა ზალცდალუმში. ქორწილის შემდეგ წყვილი პრუსიაში, რაინსბერგის სასახლეში გადასახლდა.

ძალდატანებული შეუღლების გამო, ფრიდრიხი ყოველთვის გულგრილი იყო ელიზაბეთ კრისტინასადმი. აღსანიშნავია ისიც, რომ იგი მთელი ცხოვრება მისი ერთგული ქმარი იყო, რადგან როგორც ცნობილია ფრიდრიხი ქალთა სქესის მიმართ ინტერესს საერთოდ არ იჩენდა. რამდენადაც ცნობილია, როცა ფრიდრიხმა აზიაში არსებული ჰარამხანების შესახებ გაიგო განცვიფრდა და აზიელ მამაკაცებზე ასეთი რამ განაცხადა:

მრავალწლიანი ქორწინების მიუხედავად, ფრიდრიხსა და ელიზაბეთს შვილები არ ჰყოლიათ, რადგან იგი ერთხელაც კი არ დაფეხმძიმებულა. 1740 წლის 31 მაისს ფრიდრიხ ვილჰელმ გარდაიცვალა და ტახტზე ფრიდრიხ ავიდა, რითაც ელიზაბეთ კრისტინა პრუსიის დედოფალი გახდა. მამის გარდაცვალებით შემდეგ, ფრიდრიხმა მალევე ისარგებლა და მაშინვე განშორდა მეუღლეს. დედოფალმაც ისარგებლა და ქმრისგან დამოუკიდებელი ცხოვრება დაიწყო შინჰაუზენის სასახლეში, ბერლინის ჩრდილოეთ ნაწილში. აღსანიშნავია, რომ ფრიდრიხს წლების განმავლობაში ცალ-ცალკე ცხოვრების მიუხედავად, არ უღალატია ცოლისათვის, რის გამოც ხშირად მას ჰომოსექსუალად მიიჩნევენ, მაგრამ ამის დამამტკიცებელი საბუთები არ არსებობს.

ფრიდრიხი არასოდეს მისულა ცოლის სანახავად და არც თავისთან, პოტსდამში მიუწვევია. წყვილი ერთმანეთს მხოლოდ სამეფო ოჯახის შეკრებებზე, წელიწადში რამდენჯერმე ხვდებოდა ერთმანეთს. 1757-1758 და 1760-1763 წლებში, შვიდწლიანი ომის პირობებში წარმოქმნილი დაძაბული სიტუაციის პირობებში დედოფალი ელიზაბეთ კრისტინა იძულებული გახდა დაეტოვებინა საცხოვრებელი და უსაფრთხოების მიზნით მაგდებურგში გადასულიყო. აღსანიშნავია, რომ 1763 წელს ცოლ-ქმარი შვიდი წლის შემდეგ პირველად შეხვდა ერთმანეთს, რა დროსაც გაკვირვებულმა ფრიდრიხმა წამოიძახა: „ქალბატონი გასუქებულა!“.

დედოფალი კრისტინა დაინტერესებული იყო ლიტერატურით, რისი გავლენითაც მან საზოგადოებრივ მორალზე რამდენიმე წიგნი დაწერა ფრანგულ ენაზე. ასევე მის სახელთანაა დაკავშირებული პრუსიაში აბრეშუმის წარმოების დაწყება.

1786 წელს ფრიდრიხ გარდაიცვალა უშვილოდ, ტახტი კი მისმა ძმისწულმა, ფრიდრიხ ვილჰელმ -მ დაიკავა. მან ელიზაბეთ კრისტინას არსებული მდგომარეობა და შემოსავალი შეუნარჩუნა. ამრიგად, მან დარჩენილი ცხოვრება ბერლინში, სიმშვიდესა და ფუფუნებაში გაატარა და იქვე გარდაიცვალა 1797 წლის 13 იანვარს, 81 წლის ასაკში.
ვაჩნაძიანის ფალახოსროიანის ეკლესია

ვაჩნაძიანის ფალახოსროიანის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის ჩრდილო-დასავლეთით 1 კილომეტრზე, მღვრიეხევის მარჯვენა ნაპირზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესიის აგების შესახებ არსებობს თქმულება, რომლის მიხედვითაც ვაჩნაძიანელების ფალავანს, სახელად ხოსროს, სასტიკად დაუმარცხებია შემოსეული ლეკების ფალავანი და ამით სოფელი აწიოკებისაგან უხსნია. მადლიერ სოფელს თავისი ფალავნის ხოსროს პატივსაცემად ჭიდაობის ადგილისათვის, ფალახოსროიანი შეურქმევია და ეკლესია აუშენებია. ეკლესია დარბაზულია ნაგებია რიყის მსხვილი და საშუალო ზომის ქვითა და კირის დუღაბით ალაგ-ალაგ ფასადებზე და გარეთა კუთხეებში ლოდებია გამოყენებული. წყობა ირეგულარულია, ტლანქი. ძალიან დაზიანებული: მთლიანად ჩამონგრეულია კამარა, მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები, კედლების შემორჩენილი ნაწილები დარბაზულია. ეკლესია უაფსიდოა, დასავლეთიდან აქვს ერთადერთი შესასვლელი კარის გადახურვა და წირთხლების დიდი ნაწილი ჩამონგრეულია. კარის თავზე პატარა სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი მსგავსი სარკმელია აღმოსავლეთ კედელშიც საკურთხევლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებზე. მცირე ზომის თითო სწორკუთხა ნიშაა. საკურთხეველს ორივე კუთხე მომრგვალებული აქვს, საკურთხეველი გადახურული ყოფილა კონქით, რომლის ქუსლის წყობის მცირე ნაწილიღაა შემორჩენილი. გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში წყვილი პილასტრია, რომლებითაც საკურთხეველი დარბაზისგან იყო გამიჯნული.
ვაჩნაძიანის უსანეთის ეკლესია

ვაჩნაძიანის უსანეთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის დასავლეთ განაპირას, სულაძეების კარ-მიდამოებში, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია მსხვილი და საშუალო ზომის რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. წყობა ირეგულარულია. ძლიერაა დაზიანებული: ჩამონგრეულია კამარა და კონქი, დანგრეულია გრძივი კედლების უმეტესი ნაწილი, გარეთა კუთხეები და ჩრდილოეთკედლის დასავლეთ ნახევარი საძირკვლამდე აღმოსავლეთ კედელი 2,5 მეტრ სიმაღლეზეღა დგას, დასავლეთისა კი — 3,5 მეტრ სიმაღლეზე. შემორჩენილი კედლები დარბაზულია. დასავლეთ კედელი გადახრილია დასავლეთისკენ, ინტერიერში ყრია ქვები და ამოსულია ხეები. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. იგი გარედან გადახურულია ნახევარწრიული თაღით, ხოლო შიგნით ხის ძელით თარაზულად ყოფილა გადახურული. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, აფსიდში გაჭრილია ვიწრო მაღალი სწორკუთხა სარკმელი. მსგავსი სარკმელია დარბაზის დასავლეთ კედელშიც — კარის თავზე. ამავე კედლის კიდეებში თითო სწორკუთხა ნიშაა.
ვაჩნაძიანის საწნახელი

ვაჩნაძიანის საწნახელი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთ-დასავლეთით 1 კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

საწნახელი გეგმით სწორკუთხაა. ნაგებია მსხვილი რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. წყობა ტლანქი და დაზიანებულია. ამოვსებულია მიწით და შიგ მცენარეებია ამოსული, გარედან ხავსითაა დაფარული. ტკბილის გასასვლელი ხვრელი, რომელიც თაღარაში ჩადის, გრძივ კედელშია მოწყობილი. საწნახლის წინ სწორკუთხა აუზის კვალი შეინიშნება.
ვაჩნაძიანის მუზეუმი

ვაჩნაძიანის მუზეუმი — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, საჯარო სკოლის ეზოში. გაიხსნა 1966 წელს, ჯანდიერებისეულ სასახლეში. ამავე წელს მიენიჭა მუზეუმის დამაარსებლის, სოფლის ღვაწლმოსილი პედაგოგის — გიორგი მაისურაძის სახელი.

შენობა ააგო თავად ლევან გიორგიძის ძე ჯანდიერმა 1888 წელს. სახლი ეზოს მხრიდან ერთსართულიანია. მთავარი ფასადის მხარეს ორსართულიანია. ნაგებია რიყის ქვისა და აგურის რიგების მონაცვლეობით. შენობის შესასვლელი სამხრეთიდანაა. სართულზე ორი ოთახია, ერთ-ერთი უსარკმლოა და გამოყენებულია დამხმარე სათავსოდ. კარი აღმოსავლეთიდან აქვს, მეორე ოთახში შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა, აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სარკმელია გაჭრილი, სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში კი ბუხარია. შენობის სართულზე მთავარი ფასადის შუა ხის რიკულებიანი აივანია, რომელიც აგურის 5 სწორკუთხა ბურჯზეა დაყრდნობილი. აივნის გადახურვა ხის კოჭებზეა გამართული და 5 სწორკუთხა ხის სვეტს ეყრდნობა. აივნის წინ აგურის მოაჯირიანი ორმარშიანი კიბეა, რომელიც სართულის განაპირა ოთახების შუა აივანზე გამოდის და დიდი კარ-სარკმლები აქვს. სარკმლების წინ თითო სწორკუთხა შეღრმავებაა, რომლებიც ყვითლადაა შეფერადებული. კედლები დასრულებულია აგურის მაღალი პარაპეტით. შენობა გადახურულია თუნუქის პირამიდული სახურავით. მუზეუმში 5000-ზე მეტი ექსპონატია დაცული. სართულზე 5 საგამოფენო დარბაზი, 4 ოთახი და ერთი პატარა ტალანია. ყველაზე დიდი დარბაზი დათმობილი აქვს სოფლის ტერიტორიაზე მოპოვებულ არქეოლოგიურ ექსპონატებს. დარბაზში გამოფენილია ნუმიზმატიკური და გლიპტიკური მასალა. დარბაზში სოფლის ამსახველი ფოტოსურათებია, მათ შორის ილია ჭავჭავაძისა და აკაკი წერეთლის ვაჩნაძიანში სტუმრობის დროს გადაღებული ფოტოსურათები. დარბაზში დაცულია სასულიერო ლიტერატურა და სხვა ექსპონატები. მათ შორისაა მეფე ერეკლე -ის, ანტონ კათალიკოსის და მდივან-მწიგნობრის, დიმიტრი თუმანიშვილის მიერ ხელმოწერილი სიგელი, რომლის მიხედვითაც მეფე ერეკლე -ს გაქრისტიანებული ლეკისთვის უფლება მიუცია, ცოლად შეერთო სოფელ კალაურის მკვიდრი ბეითელმანი — ნაჰირელის ქალიშვილი. დარბაზში წარმოდგენილია სამეთუნეო ნაწარმიც.
ლიზა პერეს ჯეკსონი

ლიზა პერეს ჯეკსონი (; დ. 8 თებერვალი, 1962, ფილადელფია, პენსილვანია, აშშ) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, ქიმიის ინჟინერი, აშშ-ის გარემოს დაცვის სააგენტოს ადმინისტრატორი პრეზიდენტ ბარაკ ობამას ადმინისტრაციაში (2009-2013 წწ.). იგი პირველი აფრო-ამერიკელია ამ თანამდებობაზე. 2013 წლიდან კომპანია ეფლის ვიცე-პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1962 წლის 8 თებერვალს პენსილვანიის შტატის ქალაქ ფილადელფიაში. იგი სწავლობდა ტულეინის უნივერსიტეტში, რომლის დასრულების შემდეგ მიიღო ქიმიური მანქანათმშენებლობის ბაკალავრის ხარისხი. პრინსტონის უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ კი მიიღო მაგისტრის ხარისხი ასევე ქიმიურ მანქანათმშენებლობაში.

2006 წლის 28 თებერვლიდან 2008 წლის 30 ნოემბრამდე მუშაობდა ნიუ-ჯერსის შტატის გარემოს დაცვის დეპარტამენტის კომისრად.

2008 წელს ნიუ-ჯერსის შტატის გუბერნატორმა ჯონ კორზაინმა დააანონსა, რომ 2008 წლის 1 დეკემბრიდან ლიზა ჯეკსონი იქნებოდა მისი ადმინისტრაციის მეთაური და შეცვლიდა ბრედლი ებელოუს. დანიშვნიდან ძალიან მალევე პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ ლიზას შესთავაზა გარემოს დაცვის სააგენტოს ხელმძღვანელობა. ამიტომ ახლადაკავებული თანამდებობის დატოვება მოუხდა 15 დეკემბერს. ამავე დღეს არჩეულმა პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ ოფიციალურად წარადგინა გარემოს დაცვის სააგენტოს ადმინისტრატორის თანამდებობაზე. აშშ-ის სენატმა მისი კანდიდატურა 2009 წლის 22 იანვარს დაამტკიცა, 2009 წლის 23 იანვრიდან შეუდგა მოვალეობის შესრულებას. იგი იყო პირველი აფრო-ამერიკელი, რომელმაც დაიკავა გარემოს დაცვის სააგენტოს ადმინისტრატორის თანამდებობა. გარდა ამისა, იგი ამ თანამდებობაზე მეოთხე ქალია და მეორე ნიუ-ჯერსელი. ადმინისტრატორის პოზიციაზე ლიზა ჯეკსონმა იმუშავა 2013 წლის 19 თებერვლამდე.

2013 წლის 28 მაისს კომპანია .-ის გენერალურმა დირექტორმა ტიმ კუკმა 11-ის კონფერენციაზე -ის დირექტორს განუცხადა, რომ ლიზა პერეს ჯეკსონი შუერთდებოდა ეფლის ხელმძღვანელთა რიგებს. –ში ლიზა ჯეკსონი ვიცე–პრეზიდენტია, რომელიც უშუალოდ აძლევს რჩევებს ტიმ კუკს და აკონტროლებს –ის გარემოსდაცვით ინიციატივებს.

2018 წელს ტიმ კუკმა მიიწვია ჯეკსონი, რათა თან ახლდეს იგი აშშ-ს სახელმწიფო სადილზე, რომელიც გაიმართებოდა თეთრ სახლში, 24 აპრილს საფრანგეთის პრეზიდენტის ემანუელ მაკრონისთვის. ჯეკსონი პარიზის კლიმატის ხელშეკრულების აქტიური მომხრეა და იყო ბარაკ ობამას კაბინეტის ერთადერთი ყოფილი წევრი, ვინც ესწრებოდა ვახშამს.

ლიზა პერეს ჯეკსონი ასევე პრინსტონისა და ტულეინის უნივერსიტეტის საბჭოების წევრია. ასევე არის ბილ კლინტონის საქველმოქმედო ფონდის წევრი, რომელიც დაკავებულია შიდსთან ბრძოლით, ასევე ინტერესდება გლობალური დათბობის საკითხებითა და ბავშვების ზედმეტი წონით.

პირადი ცხოვრება
ლიზა ჯეკსონის დედა ცხოვრობდა ქალაქ ნიუ-ორლეანში, მაშნ როდესაც ქარიშხალმა კატრინამ დატბორა ქალაქი. ლიზამ დედამისი ამ დროს ქალაქიდან გაიყვანა.

ლიზა პერესი გათხოვილია კენეთ ჯეკსონზე და არის ორი შვილის დედა.
მართა მაკსალი

მართა ელისაბეთ მაკსალი (; დ. 22 მარტი, 1966) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, 2019 წლის 3 იანვრიდან აშშ-ის სენატის წევრი არიზონის შტატიდან. აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრი 2015-2019 წლებში არიზონის მეორე საარჩევნო ოლქიდან.

ბიოგრაფია
მართა მაკსალი დაიბადა 1966 წლის 22 მარტს როდ-აილენდის შტატის ქალაქ უორიკში. 1988 წელს დაასრულა აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალების აკადემია და მიიღო ბაკალავრის ხარისხი. 1990 წელს კი სახელმწიფო პოლიტიკის სფეროში მაგისტრის ხარისხი ჰარვარდის კენედის სახელმწიფო სკოლაში.

სამხედრო სასწავლებლის დასრულების მომენტიდან სამხედრო სამსახურშია. სამხედრო სამსახური დაასრულა 2010 წელს პოლკოვნიკის წოდებით. დაფრინავდა მოიერიშე -10 -ით, მოგვიანებით მეთაურობდა ესკადრილიას. მონაწილეობდა იუგოსლავიის დაბომბვაში. შეასრულა საბრძოლო მისიები საჰაერო დახმარების უზრუნველსაყოფად სახმელეთო ნაწილებისთვის ავღანეთისა და ერაყის ომების ოპერაციებში.

2012 წელს პირველმა ქალმა სამხედრო-საჰაერო ძალების საბრძოლო ოპერაციების მონაწილემ აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის არჩევნებში მარცხი განიცადა არიზონის მეორე საარჩევნო ოლქში დემოკრატ რონ ბარბერისთან, ჩამორჩა მას 2,5 ათასი ხმით. 2014 წელს იმავე საარჩევნო ოლქში მორიგი არჩევნების დროს მან დაამარცხა ყოფილი მოწინააღმდეგე ექვსკვირიანი სასამართლო პროცესებისა და ბიულეტენების გადაანგარიშების შემდეგ.

2018 წლის 6 ნოემბერს აშშ-ის სენატის არჩევნებში რესპუბლიკელების ოფიციალური კანდიდატია, მისი მოწინააღმდეგე იყო დემოკრატი კირსტენ სინემა. ხმების დათვლა გაჭიანურდა, რადგან მონაწილეთა შედეგები ძალიან თანაბარი იყო და დიდი ხნის განმავლობაში ვერ მოხერხდა გამარჯვებულის დადგენა. 8 ნოემბერს, რამდენიმე ადგილობრივმა რესპუბლიკურმა ორგანიზაციამ შეიტანა სარჩელი სასამართლოში, რომელიც ეხებოდა საოლქო საარჩევნო კომისიის 4 კომისიაში ბიულეტენების არასწორ დათვლას, ეს ბიულეტენები გაგზავნილი იყო ფოსტით (არიზონაში აქტიური ამომრჩევლების 75 % ხმის მიცემის ამ მეთოდს იყენებს). 12 ნოემბერს ოფიციალურად გამარჯვებულად გამოაცხადეს კირსტენ სინემა, რის შედეგადაც რესპუბლიკელებმა 1976 წლიდან მოყოლებული პირველად დაკარგეს კონტროლი სენატორის მოცემულ მანდატზე.

2018 წლის 18 დეკემბერს არიზონის გუბერნატორმა დაგ დიუსიმ გამოაცხადა, რომ სენატორის თანამდებობაზე ნიშნავდა მართა მაკსალის, სენატორის ადგილი ვაკანტური გახდებოდა მას შემდეგ, რაც 2018 წლის 31 დეკემბერს გადადგებოდა ჯონ კაილი (რომელიც თავის მხრივ დანიშნული იყო გუბერნატორის მიერ ჯონ მაკ-კეინის გარდაცვალების შემდეგ). დიუსის სიტყვებით, იმ დღეს როდესაც სენატორებმა ფიცი დადეს, ეს პირველად მოახერხა სინემამ, რომელიც შესაბამისად გახდა პირველი ქალი სენატორი არიზონიდან.

მაკსალი ეკუთვნის ისეთ ჯგუფებს როგორიცაა და , გაერთიანებულ ზომიერ და ზომიერ-კონსერვატორთა დაჯგუფებას აშშ-ის კონგრესში.

პირადი ცხოვრება
1997 წელს ცოლად გაყვა სამხედრო-საჰაერო ძალების ოფიცერს დონალდ ჰენრის. მასთან ქორწინება გაუქმდა 1999 წლის 29 ნოემბერს.
ნინა მატვიენკო

ნინა მიტროფანეს ასული მატვიენკო (; დ. 10 ოქტომბერი, 1947, ნედელიშჩე, ემილჩინეს რაიონი, ჟიტომირის ოლქი, უკრაინის სსრ — გ. 8 ოქტომბერი, 2023, კიევი, უკრაინა) — საბჭოთა და უკრაინელი მომღერალი, მსახიობი, ფილოლოგი. უკრაინის სსრ სახალხო არტისტი (1985), უკრაინის სსრ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1988), უკრაინის გმირი (2006).

ბიოგრაფია
ნინა მიტროფანეს ასული მატვიენკო დაიბადა 1947 წლის 10 ოქტომბერს, უკრაინაში, ჟიტომირის რაიონის სოფელ ნედელიშში. იგი მიტროფანე და ანტონინა მატვიენკოების ოჯახში თერთმეტი ბავშვიდან მეხუთე იყო. სწავლობდა მრავალშვილიანი ოჯახებისთვის არსებულ სკოლა-პანსიონში.

კარიერა
1968 წლიდან, ვოკალური სტუდიის დამთავრების შემდეგ, გახდა უკრაინის ხალხური სიმღერის გუნდის ვოკალისტი იულია კროტკევიჩის ხელმძღვანელობით. თანამშრომლობა დაიწყო ვოკალურ ტრიოსთან „ოქროს გასაღები“ . სოლისტის რანგში მან გაიმარჯვა ეროვნულ კონკურსში „ახალგაზრდა ხმები“ (1978), საბჭოთა კავშირის სატელევიზიო კონკურსში „სიმღერით სიცოცხლისთვის“ (1979), ხალხური სიმღერების მსოფლიო კონკურსში ბრატისლავაში (1979), მოსკოვში, ახალგაზრდობისა და სტუდენტების მსოფლიო ფესტივალზე (1985).

1979 წელს გახდა დამსახურებული, ხოლო 1985 წელს — უკრაინის სსრ სახალხო არტისტი. 1991 წლიდან არის უკრაინის სოლისტთა ეროვნული ანსამბლის „კიევის კამერატას” სოლისტი.

მომღერლის რეპერტუარში მრავალი ხალხური სიმღერაა, მათ შორის რიტუალური, ლირიკული, იუმორისტული, ბალადა, - საუკუნეების უკრაინული სიმღერები. ნინა მატვიენკო ასევე თანამშრომლობს ცნობილ უკრაინულ კომპოზიტორებთან — ევგენი სტანკოვიჩთან, ოლეგ კივასთან, მიროსლავ სკრიკთან, ირინა კირილინასთან, ანა გავრილეტთან და ა.შ.

მომღერალმა გასტროლებით მოიარა მსოფლიოს მრავალი ქვეყანა, მათ შორის: პოლონეთი, ფინეთი, საფრანგეთი, ჩეხეთი, კანადა, მექსიკა, აშშ. მისი ნამუშევრები ფართოდ არის გავრცელებული მრავალფეროვან მედიაზე — გრამოფონის ჩანაწერებიდან -მდე.

1975 წელს ნინა მატვიენკომ დაუსწრებლად დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი და აქტიურად იყო დაკავებული ლიტერატურული საქმიანობით. არის კიევის კულტურისა და ხელოვნების ეროვნული უნივერსიტეტის მუსიკალური ხელოვნების განყოფილების პროფესორი.

1989 წლიდან უკრაინის კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრია.

მომღერალმა გაახმოვანა არაერთი პოპულარული სამეცნიერო და დოკუმენტური ფილმები, რამდენიმე სატელევიზიო და რადიო პროგრამა. ნინა მატვიენკომ ნიუ–იორკის თეატრში ითამაშა 16 სპექტაკლი. მსახიობის საავტორო თეატრალურ-სარეჟისორო ნამუშევრებს შორისაა მუსიკალური სპექტაკლი „მზის ქვეშ“ (1997), იაპონელი მოცეკვავე თადაში ენდოს მონაწილეობით, ასევე გრანდიოზული მუსიკალური სასცენო სპექტაკლი „ჩვენ ვთესავთ ოქროს ქვას“ (1998).

2004 წლიდან აქტიურად მონაწილეობდა ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. 2014 წელს უკრაინაში პოლიტიკური ძალაუფლების შეცვლის შემდეგ, მან გააკრიტიკა ევრომაიდანი და მისი ლიდერები. 2014 წლის ნოემბერში სიკვდილის ფაქტებს ქვეყნის აღმოსავლეთში უწოდა ერის გენოციდი.

გარდაიცვალა 2023 წლის 8 ოქტომბერს.. დაკრძალულია კიევში.