iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დემოკრატიისა და ეროვნული ერთიანობის დღე

დემოკრატიისა და ეროვნული ერთიანობის დღე არის სახალხო დღესასწაული, რომელიც ყოველწლიურად 15 ივლისს აღინიშნება თურქეთში. 15 ივლისის გადატრიალების მცდელობისას მოწამეობრივად დაღუპული 240-ზე მეტი მშვიდობიანი მოქალაქის, პოლიციელის და ჯარისკაცის ხსოვნის დღე გამოცხადდა.

ისტორია
ჯარისკაცთა ჯგუფი ორგანიზებული იყო სახლში მშვიდობის საბჭოს სახელით თურქეთის შეიარაღებულ ძალებში, 2016 წლის 15 ივლისს, 65-ე გენერალურ ასამბლეაზე. მან სცადა გადატრიალება თურქეთის მთავრობისა და თურქეთის პრეზიდენტის წინააღმდეგ. 16 ივლისს, დილით, თურქეთის შეიარაღებული ძალების პერსონალისა და უსაფრთხოების გენერალური დირექტორატის მიერ განხორციელებული ოპერაციების შედეგად სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობა აღკვეთეს. მოვლენების შედეგად დაიღუპა გადატრიალების მოწინააღმდეგე სულ მცირე 248 ადამიანი (180 მშვიდობიანი მოქალაქე, 62 პოლიციელი, 6 ჯარისკაცი).

ხსენების დღის სახელწოდება ჯერ დემოკრატიისა და წინააღმდეგობის უფლების დღედ მიიღეს , შემდეგ შეიცვალა დემოკრატიისა და ეროვნული ერთიანობის დღედ .

პრეზიდენტი რეჯეფ თაიფ ერდოღანი 27. მეთაურთა კრებაზე: „15 ივლისი არის „დემოკრატიისა და თავისუფლების დღე“, რაც მთავრობას რეკომენდაცია გაუწია ჩვენი ეროვნული უშიშროების საბჭოს გუშინდელ სხდომაზე და ყოველი 15 ივლისი იქნება დღესასწაული, როგორც ჩვენი მოწამეების და ვეტერანების ხსოვნის დღე. ." გამოიყენა ფრაზა. პრემიერ-მინისტრმა ბინალი ილდირიმმა კი განაცხადა, რომ 2016 წლის 11 ოქტომბერს მომზადდა და დეპუტატებს ხელმოწერისთვის წარედგინა კანონპროექტი. 2016 წლის 29 ოქტომბრის ოფიციალურ გაზეთში გამოქვეყნებული 6752 კანონით 15 ივლისი სახალხო დღესასწაულად გამოცხადდა „დემოკრატიისა და ეროვნული ერთიანობის დღის“ სახელწოდებით.

ღონისძიება
თურქეთის დიდი ეროვნული კრება სპეციალური დღის წესრიგით შეიკრიბა დემოკრატიისა და ეროვნული ერთიანობის დღისთვის, რომელიც პირველად აღინიშნა 2017 წლის 15 ივლისს. თურქეთის ყველა პროვინციაში მთელი დღის განმავლობაში იმართებოდა „დემოკრატიის დარბევა“. მოგვიანებით პრეზიდენტი ერდოღანი ცერემონიის ტერიტორიაზე სიტყვით გამოვიდა. ღამით თურქეთის ყველა მეჩეთში სალათი იკითხებოდა. 16 ივლისის პირველ საათებში გაიმართა ეროვნული ერთიანობის მარში, რომელიც დაიწყო ანკარაში პარლამენტის პირველი შენობიდან და დამთავრებული თურქეთის დიდ ეროვნულ ასამბლეასთან.

უსაფრთხოების ზომები
ფრენების აკრძალვა სტამბოლსა და ანკარაში საზეიმო უბნებზე დაწესდა. სტამბულის ბოსფორის ხიდი გადაკეტილია ტრანსპორტისთვის.
ხათუნა კოტრიკაძე

ხათუნა კოტრიკაძე (დ. 31 ივლისი, 1955 — გ. 15 თებერვალი, 2024) — ქართველი მსახიობი.

პოპულარობა მოიპოვა ეკა ბერიძის როლით ფილმში „მხიარული რომანი” (რეჟისორი ლევან ხოტივარი, 1972). მონაწილეობა აქვს ასევე მიღებული ფილმებში — „მოიტაცეს თამარ ქალი” (რეჟისორი ლეილა გორდელაძე, 1971) და „მეთხუთმეტე ზაფხული” (რეჟისორი სოსო ჩხაიძე, 1971). მას შემდეგ სასცენო მოღვაწეობას ჩამოშორდა.
კრისტინა კუპერბერგი

კრისტინა კუპერბერგი ( , დ. 17 ივლისი, 1944, ტარნუვის გენერალური გუბერნია, სამხრეთ პოლონეთი) — პოლონური წარმოშობის ამერიკელი მათემატიკოსი, ალაბამას შტატში, ქ. ობერნში ამერიკის სახელმწიფო კვლევითი უნივერსიტეტის მათემატიკის პროფესორი.

ადრეული წლები და ოჯახი
მისი მშობლები იან ვ. და ბარბარა ხ. ტრიბულეცები იყვნენ ფარმაცევტები. ისინი დაკავებულები იყვნენ სააფთიაქო ბიზნესით ქალაქ ტარნუვში . კრისტინას უფროსი ძმა იყო მათემატიკოსი ანჟეი ტრიბულეცი. მისი მეუღლე ვლოზიმეჟ კუპერბერგი და ვაჟი გტეგ კუპერბერგი ასევე პროფესორები არიან მათემატიკის დარგში, ხოლო ქალიშვილი — ანა კუპერბერგი ფოტოგრაფია.

განათლება და კარიერა
კრისტინა კუპერბერგმა დაწყებითი განათლება მიიღო გდანსკის საშუალო სკოლაში, რომელიც დაამთავრა 1962 წელს. სკოლის დამთავრების შემდეგ იგი ჩაირიცხა ვარშავის უნივერსიტეტში მათემატიკის ფაკულტეტზე. პირველ კურსზე მისი ლექტორი იყო ანჟეი მოსტოვსკი. კრისტინა მოგვიანებით დაინტერესდა ტოპოლოგიით, ვინაიდან ხშირად ესწრებოდა კაროლ ბორსუკის ლექციებს ტოპოლოგიაზე, რამაც დიდი გავლენა მოახდინა მომავალი მეცნიერის არჩევანზე.

ბაკალავრის ხარისხის მიღების შემდეგ კრისტინა კუპერბერგმა სწავლა გააგრძელა ასპირანტურაში ვარშავაში, სადაც მისი ხელმძღვანელი იყო კაროლ ბორსუკი, თუმცა მაგისტრის ხარისხის მიღების შემდეგ სწავლა აღარ გაუგრძელებია პოლონეთში. 1969 წელს დატოვა პოლონეთი და თავის ახალგაზრდა ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად შვედეთში გადავიდა, შემდეგ კი 1972 წელს გაემგზავრა ამერიკის შეერთებულ შტატებში.

წვლილი მეცნიერებაში
კრისტინა კუპერბერგმა 1987 წელს გადაჭრა ბრონისლავ კნასტერის პრობლემა კონტინიუმების ბიოჰომოგენურობის შესახებ. 1980-იან წლებში იგი დაინტერესდა დინამიური სისტემების ფიქსირებული წერტილებითა და ტოპოლოგიური ასპექტებით. 1989 წელს კუპერბერგმა და კოუკ რიდმა გადაჭრეს სტენ ულამის მიერ "შოტლანდიურ წიგნში" დასმული პრობლემა. ამ პრობლემის გადაჭრას მოჰყვა მისი 1993 წლის ნაშრომი, წარმოადგინა საიფერტის ვარაუდის კონტრმაგალითი.
თბოელექტროსადგური

თბოელექტროსადგური, თესი — ელექტროსადგური, სადაც ორგანული სათბობის წვის ენერგია ელექტრულ ენერგიად გადაიქცევა.

პირველი თესები შეიქმნა საუკუნის ბოლოს (1882 წელს — ნიუ-იორკში, 1883 წელს — პეტერბურგში, 1884 წელს — ბერლინში) და სწრაფად გავრცელდა მთელს მსოფლიოში.

თესი უმეტესწილად ორთქლტურბინიანია. მასში სათბობის დაწვისას გამოყოფილ თბურ ენერგიას ორთქლგენერატორში იყენებენ მაღალი წნევის წყლის ორთქლის მისაღებად. წყლის ორთქლი აბრუნებს ორთქლის ტურბინის როტორს, რომელიც შეერთებულია ელექტრული გენერატორის როტორთან. თესში სათბობად იყენებენ უმთავრესად ქვანახშირს, მაზუთს, ბუნებრივ აირს, ლიგნიტს, მურა ნახშირს, ტორფს, ფიქალს და სხვას. თესის მქკ 42%-მდეა.

თესს, რომელშიც ელექტროგენერატორების ამძრავ ფუნქციას კონდენსაციური ტურბინები ასრულებს, კონდენსაციურ ელექტროსადგურს უწოდებენ. მათი მქკ 35-42%-ია.

სათბიერებელი ტურბინებით მომუშავე თესს, რომელიც სითბოს აწვდის სამრეწველო და კომუნალურ-სამრეწველო მომხმარებლებს, თბოელექტროცენტრალს (თეცი) უწოდებენ.

თბოელექტროსადგურებს, რომელშიც ელექტროგენერატორის ამძრავი აირის ტურბინაა, აირტურბინიან ელექტროსადგურს (აირტესი) უწოდებენ. აირის ტურბინის წვის კამერაში წვავენ წნევით მიწოდებულ საწვავ აირს ან თხევად სათბობს. 750-900° ტემპერატურის წვის პროდუქტი ხვდება აირის ტურბინაში, რომელიც აბრუნებს ელექტროგენერატორს. ასეთი თესების მქკ ჩვეულებრივ 26-28%-ს უდრის, სიმძლავრე კი დაახლოებით რამდენიმე ასეულ მგვტს. იყენებენ ელექტრული დატვირთვის პიკების დასაფარავად. შეუძლია სითბო მიაწოდოს გარე მომხმარებელსაც.

ორთქლაირტურბინული დანადგარი აერთებს ორთქლტურბინიან და აირტურბინიან აგრეგატებს. ასეთი დანადგარით მოქმედ თესს ორთქლაირიან ელექტროსადგურს (ორთქლაირტესი) უწოდებენ. მისი მქკ 42-43%-ს აღწევს. მას ასევე შეუძლია იმუშაოს, როგორც თეცმა.

ტიპები
ქვაბტურბინული ელექტროსადგურები:
კონდენსაციური ელექტროსადგურები (კესი, ისტორიულად მიიღეს სახელწოდება სრესი — სახელმწიფო რაიონული ელეტროსადგური);
თბოელექტროცენტრალი (თეცი).
აირტურბინიანი ელექტროსადგური (აირტესი);
ორთქლარიანი ელექტროსადგური (ორთქლაირტესი);
შიგაწვისძრავიანი ელექტროსადგურები;
კომბინირებული.
თბოელექტროცენტრალი

თბოელექტროცენტრალი, თეცი — თბოელექტროსადგური, რომელიც გამოიმუშავებს და მომხმარებელს ერთდროულად გადასცემს ელექტროენერგიასა და სითბოს (მიღებული ნამუშევარი ორთქლის გამოყენების შედეგად).

თბოელექტროცენტრალი არის სამრეწველო, კომუნალური ან სამრეწველო-კომუნალური. ტექნოლოგიური და ცხელი წყლით მომარაგების თბური დატვირთვა შედარებით თანაბარია წლის განმავლობაში, შენობების გათბობის დატვირთვა კი სეზონურია. თეცი იყენებსორთქლის ტურბინების ნამუშევარი ორთქლის სითბოს, რომელიც კონდენსაციურ ელექტროსადგურებში კონდენსატორების მაცივებელ წყალს გადაეცემა და უსარგებლოდ იკარგება. თეცი მუშაობს ძირითადად თბური გრაფიკით. ელექტროენერგიას გამოიმუშავებს თბური დატვირთვის შესაბამისად. ელექტროენერგია ნაწილობრივ კონდენსაციური გზით მიიღება. იმის გამო, რომ თეცი, განსხვავებით კონდენსაციური ელექტროსადგურებისა და დაბალი წნევის საქვაბეებისაგან, ერთდროულად გამოიმუშავებს ელექტროენერგიასა და სითბოს, იგი მათთან შედარებით მცირე რაოდენობით საჭიროებს სათბობს და საჭირო კაპიტალურ დაბანდებას. შესაბამისად ამისა მცირდება მის მიერ გამომუშავებული ელექტრული და თბური ენერგიის თვითღირებულებაც.

თბოელექტროცენტრალისა და მისი ცალკეული დანადგარების მუშაობა მაქსიმალურად არის მექანიზებული და ავტომატიზებული. ელექტრული და თბური ენერგიის წარმოების პროცესების თბური ეკონომიურობის მახასიათებლებია: ელექტრული ენერგიის წარმოების მქკ (40-75%) და თბური ენერგიისწარმოების მქკ (80-85%). თეცის ეკონომიკური მაჩვენებლებია: კაპიტალური დაბანდებანი და ელექტრული და თბური ენერგიის თვითღირებულება.

თბოელექტროცენტრალში დგამენ თბოფიკაციურ ორთქლის ტურბინებს. თბოელექტროცენტრალი შეიძლება იყოს აირტურბინიანიც. დიდად პერსპექტიულია ატომური თბოელექტროცენტრალი.
მეხიკოს შტატის ავტონომიური უნივერსიტეტი

მეხიკოს შტატის ავტონომიური უნივერსიტეტი ― სახელმწიფო უნივერსიტეტი მექსიკის შტატ მეხიკოში. უნივერსიტეტის ცენტრალური კამპუსი შტატის დედაქალაქში, ტოლუკაში მდებარეობს და შტატის უდიდესი უნივერსიტეტია. უნივერსიტეტის ისტორია 1828 წლიდან იწყება, როდესაც შტატის ყოფილ დედაქალაქ ტლალპანში მეხიკოს შტატის ლიტერატურული ინსტიტუტი დაარსდა. 1943 წელს იგი ტოლუკის სამეცნიერო და ლიტერატურული ინსტიტუტი გახდა, ხოლო 1956 წელს უნივერსიტეტი სტატუსი და დღევანდელი სახელწოდება მიიღო.
დაგლას დაიმონდი

დაგლას დაიმონდი (; დ. 25 ოქტომბერი, 1953) — ამერიკელი ეკონომისტი, ჩიკაგოს უნივერსიტეტის ბუთის ბიზნესის სკოლის ფინანსების პროფესორი 1979 წლიდან. დაიმონდი სპეციალიზდება ფინანსური შუამავლების, ფინანსური კრიზისებისა და აქტივების ლიკვიდურობის კვლევებში. ფინანსების ამერიკული ასოციაციისა (2003) და დასავლეთის ფინანსური ასოციაციის (2001-2002) ყოფილი პრეზიდენტი.

2022 წლის ოქტომბერში დაიმონდი ბენ ბერნანკესთან და ფილიპ დიბვიგთან ერთად ეკონომიკაში ნობელის პრემიით დაჯილდოვდა. პრემია ეკონომისტებს „ბანკებისა და ფინანსური კრიზისების კვლევებისთვის“ გადაეცათ.

დაიმონდი ცნობილია ფინანსური კრიზისებისა და საბანკო პანიკის შესახებ ნაშრომებით, განსაკუთრებით, გავლენიანი დაიმონდ-დიბვიგის მოდელით, რომელიც 1983 წელს გამოქვეყნდა და დელეგირებული მონიტორინგის დაიმონდის მოდელით, რომელიც 1984 წელს დაიბეჭდა.

ადრეული წლები და განათლება
დაგლას უორენ დაიმონდი დაიბადა 1953 წლის 25 ოქტომბერს.

თავდაპირველად დაიმონდი მოლეკულური ბიოლოგიის შესწავლას აპირებდა. იგი ბრაუნის უნივერსიტეტში ჩაირიცხა, სადაც მილტონ ფრიდმანისა და ანა შვარცის „აშშ-ის მონეტარული ისტორიის“ კურსის გავლის შემდეგ ეკონომიკის შესწავლა გადაწყვიტა. 1977 წელს იელის უნივერსიტეტის მაგისტრის, ხოლო 1980 წელს იმავე უნივერსიტეტის დოქტორის ხარისხი მიიღო.

დაიმონდის 1980 წლის სადოქტორო თეზისის მესამე თავი „ესეები ინფორმაციული და ფინანსური შუამავლობის შესახებ“ 1984 წელს „ეკონომიკური კვლევების მიმოხილვაში“ გამოქვეყნდა სახელწოდებით „ფინანსური შუამავლობა და დელეგირებული მონიტორინგი“. ამ ნაშრომში დაიმონდის დელეგირებული მონიტორინგის ფორმალური მოდელია აღწერილი და ტერმინი „დელეგირებული მონიტორინგი“ დაამკვიდრა. ეკონომიკაში ნობელის პრემიის კომიტეტის თქმით, დაიმონდის მოდელი „ფინანსური შუამავლობის პირველი ნამდვილი მიკროეკონომიკური თეორიაა“. ნაშრომის გამოქვეყნების შემდეგ იგი ფინანსური შუამავლობის საკითხებში წამყვანი სახელმძღვანელო გახდა. და ჟურნალისტმა ქეთრინ რამპელმა.

2022 წლის 10 ოქტომბერს დაიმონდმა დიდი ხნის კოლეგასთან, ფილიპ ჰ. დიბვიგთან და ფედერალური რეზერვის ყოფილ თავმჯდომარესთან, ბენ ბერნანკესთან ერთად ეკონომიკაში ნობელის პრემია მიიღო. დაიმონდმა და დიბვიგმა პრემია მეტწილად 1980-იან წლებში გამოქვეყნებული ნაშრომებისთვის დაიმსახურეს.

პირადი ცხოვრება
1982 წელს დაიმონდი ელიზაბეთ კამაკ დაიმონდზე დაქორწინდა. წყვილს ორი შვილი ჰყავს, მათ შორის, ეკონომისტი რებეკა დაიმონდი.

ორგანიზაციები, ჯილდოები და წოდებები
წევრობა
ეკონომეტრიკის საზოგადოება, წევრი (1990 წლიდან)
ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემია, წევრი (არჩეულია 2001 წლიდან)
ფინანსების ამერიკული ასოციაცია, წევრი (შერჩეულია 2004 წლიდან)
ეკონომიკური თეორიის განვითარების საზოგადოება, ეკონომიკური თეორიის წევრი (2016)
მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია, წევრი (არჩეულია 2017 წლიდან)

ჯილდოები
მორგან სტენლი-ფინანსების ამერიკული ასოციაციის ჯილდო ფინანსებში გამორჩეული წვლილისთვის, 2012
ციურიხის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი, 2013
 -მათემატიკურ მეცნიერებათა კვლევითი ინსტიტუტის პრემია ინოვაციურ რაოდენობრივ აპლიკაციებში, 2016
ნობელის პრემია ეკონომიკაში, 2022

გამოქვეყნებული ნაშრომები
ეჟენ ბიურნუფი

ეჟენ ბიურნუფი (; დ. 12 აგვისტო, 1801, პარიზი, — გ. 28 მაისი, 1852, იქვე) — ფრანგი ენათმეცნიერი, აღმოსავლეთმცოდნე.

იკვლევდა ბუდიზმის პრობლემებს; თარგმნიდა ინდოარიული ენებიდან. ითვლება პალი (საშუალო ინდოარიული ენა) ენის მეცნიერული შესწავლის ფუძემდებელად. მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ძველსპარსული ლურსმული დამწერლობის გაშიფვრაში. ნაადრევად მიიჩნია ფრ. ბოპის, მ. ბროსესა და სხვათა მიერ ქართულის გამოცხადება ინდოევროპული ენების მონათესავე ენად. მოითხოვდა შედარებითი პრინციპების მკაცრად დაცვას.
ევგენი ბიუსი

ევგენი ივანეს ძე ბიუსი (დ. 20 მაისი, 1885, იურიევი, ახლანდ. ტარტუ, ესტონეთი, — გ. 15 ივნისი, 1969, თბილისი) — ესტონეთში დაბადებული გეოფიზიკოსი, სეისმოლოგი, თანამედროვე სეისმური სამსახურის ერთ-ერთი ორგანიზატორი სამხრეთ კავკასიაში. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1963), პროფესორი (1965), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1946).

დაამთავრა იურიევის (ტარტუს) უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი (1911). მუშაობდა იქვე ასტრონომიულ ობსერვატორიაში. 1912-1920 წლებში იყო ბაქოს სეისმური სადგურის, 1921-1923 წლებში — თბილისის სეისმური სადგურის გამგე. 1933 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკის ინსტიტუტში, სადაც ხელმძღვანელობდა სეისმოლოგიურ სამუშაოებს.

ბიუსის ძირითადი სამეცნიერო შრომები ეხება სამხრეთ კავკასიის ტერიტორიაზე სეისმურობის საკითხებს. მისი გამოკვლევები საფუძვლად დაედო რეგიონის სეისმურ დარაიონებას და სეისმომედეგი მშენებლობის ნორმების დადგენას. ივანე ჯავახიშვილის წინადადებით, ქართლში ქრისტიანობის შემოღების თარიღის დასაზუსტებლად ჩაატარა საუკუნის ნახევარში საქართველოში ხილულ მზის დაბნელებათა პირობების კვლევა.
ბრუ­ნო ბა­უმ­გარტნე­რი

ბრუ­ნო ბა­უმ­გარტნე­რი (; დ. 8 ნოემბერი, 1941, ვენა — გ. 6 ივნისი, 2017) — ავსტრიელი ისტორიკოსი, ბიზანტინისტი.

დაამთავრა ვე­ნის უნი­ვერ­სი­ტე­ტის ის­ტო­რი­ი­სა და კლა­სი­კუ­რი ფი­ლო­ლო­გი­ის ფა­კულ­ტეტი (1968). მუშაობდა ვენის უნივერსიტეტის ბიზანტინისტიკისა და ნეოგრეცისტიკის ინსტიტუტში. 1980-იანი წლებიდან დაინტერესდა ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ თურქეთის, მათ შორის, ტაო-კლარჯეთის ტერიტორიაზე­ შემორჩენილი კულტურული მემკვიდრეობით. გამოქვეყნებული აქვს არაერთი ნაშრომი ტაო-კლარჯეთის ისტორიული გეოგრაფიისა და რეგიონის ქართული ისტორიული ძეგლების შესახებ. 2010 წელს საქართველოს პრეზიდენტის მიხეილ სააკაშვილის მიერ დაჯილდოვდა ოქროს საწმისის ორდენით.
ჰანს კრისტიან ანდერსენის ჯილდო

ჰანს კრისტიან ანდერსენის ჯილდო — ორი ლიტერატურული ჯილდო, რომელიც გადაეცემა საერთაშორისო საბჭოს მიერ ახალგაზრდების შესახებ წიგნების ავტორებს . საბჭო ჯილდოს გადასცემს ერთ ცოცხალ ავტორს და ერთ ცოცხალ ილუსტრატორს „ საბავშვო ლიტერატურაში ხანგრძლივი წვლილისთვის“. მწერლობის დარგში ჯილდო პირველად 1956 წელს მიენიჭა, ილუსტრაციისათვის − 1966 წელს.ჯილდოს ზოგჯერ უწოდებენ „ნობელის პრემიას საბავშვო ლიტერატურაში“.

ჯილდო საუკუნის დანიელი ზღაპრების ავტორის, ჰანს კრისტიან ანდერსენის სახელობისაა და თითოეული გამარჯვებული იღებს ჰანს კრისტიან ანდერსენ მედალს (ოქროს მედალს ანდერსენის ბიუსტით) და დიპლომს. მედლები წარმოდგენილია ორწლიან კონგრესზე.

გამარჯვებული მწერლები
გამარჯვებულები ქვეყნის მიხედვით
გამარჯვებულები ძირითადად ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის მკვიდრები არიან. 1974 წელს ჯილდო ირანელმა ფარშიდ მესღალმა მიიღო. 2024 წლის მონაცემებით, ჯილდო 29 ქვეყნის წარმომადგენელს აქვს მიღებული. მწერლების კატეგორიაში ყველაზე მეტი ჯილდო ამერიკელებს აქვთ მიღებული (6), ხოლო ილუსტრატორებს შორის — გერმანელებს (4).
რეიჩელ ებოტი

რეიჩელ ებოტი ( შეილა როჯერსის ფსევდონიმი; დ. 1952) — ფსიქოლოგიური თრილერების ინგლისელი ავტორი, თვითგამომცემელი. მისი პირველი შვიდი რომანი (და ერთი ნოველა) ერთიანად გაიყიდა სამ მილიონზე მეტი ეგზემპლარი და ყველა იყო ბესტსელერი -ის მაღაზიაში.

ბიოგრაფია
რეიჩელ ებოტი გაიზარდა მანჩესტერის მახლობლად, ინგლისში . მუშაობდა სისტემების ანალიტიკოსად და შემდეგ დააარსა ინტერაქციული მედია კომპანია, სადაც ავითარებდა პროგრამულ უზრუნველყოფასა და ვებგვერდებს განათლების ბაზრისთვის.

კარიერა
2009 წელს ებოტმა გადაწყვიტა დაეწერა წიგნი ერთი ჩვეულებრივი ქალის ყოველდღიურობის შესახებ, რომელიც აღმოჩნდა ისეთ სიტუაციაში, რომ მას სხვა გზა არ ჰქონდა, გარდა მკვლელობისა. 2011 წლის ნოემბერში, რამდენიმე ლიტერატურული აგენტის მიერ უარის თქმის შემდეგ, ებოტმა, იმ დროისათვის 59 წლისამ, გამოაქვეყნა თავისი პირველი რომანი, მხოლოდ უდანაშაულო, ამაზონზე, მისი ფსევდონიმით .

პირველი წარმატების შემდეგ გამოაქვეყნა სამი ნაშრომი. მისი მეოთხე რომანი უცხო ბავშვი გამოქვეყნდა 2015 წლის 24 თებერვალს იმავე წელს მან გამოაქვეყნა ნოველა არსად მყოფი ბავშვი, რომელშიც იგივე პერსონაჟებია, როგორც უცნაურ ბავშვში . 2016 წელს მან გამოაქვეყნა მეექვსე რომანი, მომკალი კვლავ . მისი ხუთი რომანი და ერთი ნოველა ფოკუსირებულია ურთიერთობებსა და დანაშაულზე და ყველა ერთსა და იმავე დეტექტივს, მთავარ ინსპექტორ ტომ დუგლასის ცხოვრებას ასახავს. ებოტმა აღწერა ეს პერსონაჟი, როგორც „ნამდვილად პატიოსანი, კარგი ბიჭი, რომელიც უბრალოდ იზიდავს არასწორ ქალებს“.

მუშაობდა აგენტთან 2012 წლიდან, მისი წიგნები ითარგმნა შვიდ სხვადასხვა ენაზე. ის არის ამაზონის ნომერ პირველი ელექტრონული წიგნების გამყიდველი კრიმინალისტიკასა და თრილერებში.

2017 წელს -მა მას უწოდა „დაგრეხილი სასპენსების დედოფალი“. იმ წელს, ხუთმხრივი აუქციონის შემდეგ, ებოტმა ხელი მოაწერა ორ წიგნს - თან, რათა გამხდარიყო ჰიბრიდული ავტორი . გარიგების შემდგომ გამოქვეყნებულ პირველი წიგნი, და ასე იწყება, არის ფსიქოლოგიური თრილერი, რომელიც სვამს კითხვას, შეიძლება თუ არა ოდესმე მკვლელობის სათანადო დაცვა. წიგნშ მან წარმოადგინა ახალი პერსონაჟი, სერჟანტი სტეფანი კინგი და გამოიცა 2018 წელს

ებოტი 2017 წელს მიიწვიეს ამაზონის საინაუგურაციო -ის მოსამართლედ, მოდელ და მსახიობ ლილი კოულთან და დამოუკიდებელი ავტორთა ალიანსის დამფუძნებელ ორნა როსთან ერთად.

2018 წელს ებოტმა გამოსცა მეშვიდე რომანი, მოდი ცოტა უფრო ახლოს . 2021 წლის მონაცემებით, ებოტმა გაყიდა თავისი წიგნების ოთხ მილიონზე მეტი ეგზემპლარი მთელ მსოფლიოში.

პირადი ცხოვრება
ებოტი და მისი ქმარი ცდილობენ ერთმანეთს დაუკავშრდნენ იტალიის ლე მარკის რეგიონსა და კუნძულ ალდერნის შორის, ნორმანდიის ერთ-ერთი კუნძული .
რენატა ადლერი

რენატა ადლერი (დ. 19 ოქტომბერი, 1938) — ამერიკელი ავტორი, ჟურნალისტი და კინოკრიტიკოსი. ადლერი ოცდაათ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში იყო ნიუ-იორკერის მწერალი-რეპორტიორი და ნიუ-იორკ ტაიმზის მთავარი კინოკრიტიკოსი 1968 წლიდან 1969 წლამდე. მან ასევე გამოაქვეყნა რამდენიმე მხატვრული და არამხატვრული წიგნი და დაჯილდოვებულია ო. ჰენრის პრიზით, გუგენჰაიმის სტიპენდიით და /ჰემინგუეის პრემიით.

ბიოგრაფია
ადლერი დაიბადა მილანში, იტალია, ფრედერიკ ლ.-სა და ერნა ადლერის ოჯახში, როდესაც ისინი გერმანიიდან შეერთებულ შტატებში მოგზაურობდნენ. მას ორი უფროსი ძმა ჰყავს. მისი ოჯახი 1933 წელს გაიქცა ნაცისტური გერმანიიდან და 1939 წელს გადავიდა აშშ-ში. მან გააგრძელა განათლების მიღება ფილოსოფიის, ლინგვისტიკისა და სტრუქტურალიზმის განხრით სორბონაში ჟან უოლისა და კლოდ ლევი-სტროსის მეთვალყურეობის ქვეშ, რომელიც დაამთავრა 1961 წელს. იგი ასევე სწავლობდა შედარებით ლიტერატურას ჰარვარდის უნივერსიტეტში, მაგისტრის ხარისხი მიიღო 1962 წელს. დაახლოებით ამავე დროს, იგი ასევე მუშაობდა წიგნის მიმომხილველად ' -ში ფსევდონიმით. 1967 წელს გაემგზავრა ვიეტნამში ' - ში დავალებით; საზღვარგარეთ მოგზაურობისას მან გააშუქა ექვსდღიანი ომი ნიუ-იორკერისთვის.

მისი რეპორტაჟები და ესეები ნიუ-იორკერისთვის პოლიტიკის, ომისა და სამოქალაქო უფლებების შესახებ ხელახლა დაიბეჭდა -ში. მისმა შესავალმა ამ ტომში წარმოადგინა რადიკალური ცენტრიზმის, როგორც პოლიტიკური ფილოსოფიის ადრეული განმარტება. მისი „წერილი პალმერის სახლიდან“ შეიტანეს კრებულში „სამოცდაათიანი წლების ჟურნალის საუკეთესო სტატიები“ .

1970-იანი წლების დასაწყისში ადლერი ასწავლიდა თეატრსა და კინოს ჰანტერ კოლეჯში.

ადლერი სამი წლის განმავლობაში ასწავლიდა ჟურნალისტიკას და ინგლისურ ლიტერატურას ბოსტონის უნივერსიტეტში, ასევე მსახურობდა უნივერსიტეტის პროფესორთა პროგრამაში.

ღირსებები
1968 წელს ადლერის ესე „წერილი პალმერ ჰაუსიდან“, რომელიც გამოქვეყნდა ნიუ იორკერში , შევიდა 1967 წლის ჟურნალის საუკეთესო სტატიებში . 1973 წელს ადლერმა მიიღო გუგენჰაიმის სტიპენდია ზოგადი არამხატვრული ლიტერატურისთვის. 1975 წელს ადლერის მოთხრობამ „ბრაუნსტოუნი“ მიიღო ო'ჰენრის ჯილდო საუკეთესო მოთხრობის ნომინაციაში 1974 წლის . იგივე მოთხრობა შეირჩა ო. ჰენრის კრებულისთვის სამოცდაათიანი წლების საუკეთესო მოთხრობებისთვის.

მისი „წერილი სელმასგან“, რომელიც თავდაპირველად გამოქვეყნდა ნიუ-იორკერში 1965 წელს შეიტანეს ამერიკის ბიბლიოთეკის კომპენდიუმში : 1963–1973 (2003). 2004 წელს ადლერი მსახურობდა მედიის თანამშრომელად სტენფორდის უნივერსიტეტის ჰუვერის ინსტიტუტში .

ადლერი 2016 წლის მწერლად აირჩიეს უტრეხტის უნივერსიტეტში ჩატარებული ლიტერატურის საერთაშორისო ფესტივალზე.

პირადი ცხოვრება
1960-იან წლებში ადლერი მცირე ხნით დაინიშნა რეუელ უილსონზე, ედმუნდ უილსონისა და მერი მაკკარტის ვაჟზე, რომელიც მან გაიცნო ჰარვარდში სწავლის დროს.

თავის მემუარებში დაიან კიტონმა თქვა, რომ მისი პერსონაჟი რენატა, 1978 წელს ვუდი ალენის ფილმში ინტერიერები, შთაგონებული იყო ადლერის მიერ.
ეთელ ბელამი

ეთელ ბელამი ( (დ. 17 ნოემბერი 1881 – გ. 7 დეკემბერი 1960) — ინგლისელი ასტრონომი და სეისმოგრაფი.

ბიოგრაფია
ეთელ ბელამი დაიბადა ოქსფორდში 1881 წელს. მისი მშობლები იყვნენ მონტაგუ ედვარდ ჯეიმს ბუტველ ბელამი და მერი კასტელი.

მისი ბიძა ფრენკ არტურ ბელამი იყო ასტრონომი და თავის თანაშემწეებთან ერთად მუშაობდა ოქსფორდის უნივერსიტეტის რედკლიფის ობსერვატორიაში. 1889 წელს, 17 წლის ასაკში, ეთელი მას დახმარებას უწევდა გამოთვლების წარმოებაში ცის რუკის და ჰერბერტ ჰოლის ხელმძრვანელობით ასტროგრაფიული კატალოგის შედგენის დროს. 1912 წელს ეთელმა ობსერვატორიაში ასისტენტის თანამდებობა მიიღო და დაენიშნა ხელფასი 50 ფუნტი წელიწადში — თანამდებობა ოდესღაც მის მეორე ბიძას, ფრედერიკ ბელამს ეკავა.

როდესაც ოქსფორდის უნივერსიტეტში დაასრულა მუშაობა ვარსკვლავების კატალოგიზაციაზე, ჰერბერტ ტერნერმა აიღო ანალოგიური სამუშაო ვატიკანის ობსერვატორიაში. ნამუშევრებს ვატიკანისთვის ეთელი ასრულებდა 1911 წლიდან 1928 წლამდე და ვატიკანის მიერ დაჯილდოვდა ვერცხლის მედლით. საერთო ჯამში, 1928 წლისთვის ეთელმა და მისმა ბიძამ კატალოგში მილიონზე მეტი ვარსკვლავი შეიტანეს.

1918 წელს ეთელ ბელამი სეისმოლოგიური ლაბორატორიის ასისტენტი გახდა. მუშაობდა სეისმოგრაფებთან, ასევე აგროვებდა და ამუშავებდა ექვსასი სეისმოლოგიური სადგურიდან მიღებულ მონაცემებს. ჰერბერტ ტერნერთან, შემდეგ კი ჯოზეფ ჰიუზთან ერთად, მან გამოთვალა მიწისძვრების ეპიცენტრები და მოამზადა მონაცემები ( — საერთაშორისო სეისმოლოგიური რეზიუმე) კატალოგში გამოსაქვეყნებლად. მეორე მსოფლიო ომის დროს იგი დამოუკიდებლად ასრულებდა ამ საქმეს.

1930 წელს, ჰერბერტ ტერნერის გარდაცვალების შემდეგ, ეთელი გახდა -ის ერთ-ერთი რედაქტორი. იგი ასევე აქვეყნებდა სამეცნიერო სტატიებს — 1913 წლიდან 1939 წლამდე. ეთელს ჰქონდა 9 პუბლიკაცია, რომელთაგან 2 ბიძასთან თანაავტორობით გაკეთდა. ფრენკ ბელამი 1936 წელს გარდაიცვალა, თავისი კოლექცია კემბრიჯის უნივერსიტეტს უანდერძა და დისშვილს არაფერი დაუტოვა. შემდეგ კემბრიჯის უნივერსიტეტმა უარი თქვა ფრენკ ბელამის მემკვიდრეობაზე ეთელის სასარგებლოდ.

1939 წელს ეთელმა გამოაქვეყნა სტატია ჟურნალ -ში, სადაც აღწერილია მიწისძვრის ეპიცენტრების გეოგრაფიული განაწილება 1913 წლიდან 1932 წლამდე.

ეთელ ბელამი იყო ბრიტანეთის ასტრონომიული ასოციაციის წევრი. 1926 წელს იგი აირჩიეს სამეფო ასტრონომიულ საზოგადოებაში და ოქსფორდის უნივერსიტეტის მიერ მიენიჭა საპატიო მაგისტრის ხარისხი.

1947 წელს ეთელ ბელამი გავიდა პენსიაზე და გაემგზავრა აფვეიში (დორსეტი).

ეთელ ბელამი გარდაიცვალა 1960 წლის 7 დეკემბერს 79 წლის ასაკში.

ოქსფორდში, ვინჩესტერ-როუდ -2-ზე მდებარე სახლის კედელს, სადაც ეთელი ბიძასთან ერთად ცხოვრობდა 1930-დან 1949 წლამდე, ამშვენებს მისი სახელობის მემორიალური დაფა.
გოლდი ბლანკოფ-სკარი

გოლდი ბლანკოფ-სკარი ( -) (დ. 21 ივნისი, 1928, ნიუ-იორკი) — ბელგიაში მოღვაწე სლავისტი და ხელოვნებათმცოდნე.

ფრანგულ და ინგლისურ ენებს ასწავლიდა სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებელში, ეწეოდა მთარგმნელობით მუშაობას. მშობლიური ინგლისურის გარდა, თავისუფლად ფლობდა ფრანგულ, რუსულ და ქართულ ენებს. იყო ბრიუსელის მთარგმნელთა და თარჯიმანთა უმაღლეს სახელმწიფო ინსტიტუტის რუსული ენისა და ცივილიზაციის პროფესორი, ასევე კავკასიოლოგიის საზოგადოების წევრი ევროპაში, ბელგია-საქართველოს ასოციაციის პრეზიდენტი (1989). მისი ქმარი, ჟან ბლანკოფი — რუსული წარმოშობის ბელგიელი სლავისტი.

გამოქვეყნებული აქვს ასევე ნაშრომები ქართულ კულტურის შესახებ — „საბჭოთა მრავალეროვანი ლიტერატურა: ორი ქართველი მწერალი – ნოდარ დუმბაძე და ჭაბუა ამირეჯიბი“ (1986), „ნოდარ დუმბაძე“ (1987), „თენგიზ აბულაძე და ქართული კინემატოგრაფიის აყვავება“ (1987), „მეშვიდე ხელოვნება საქართველოში. პოლიტიკური, კულტურული და აქსიოლოგიური ასპექტები“ (1991) და სხვ.
ჟან ბლანკოფი

ჟან-დეზირე ბლანკოფი (დ. 21 მაისი, 1931, ბრედენი, ბელგია) — ბელგიელი ფილოლოგი და ხელოვნებათმცოდნე, სლავისტი, დოქტორი (1970), ევროპის ხელოვნებისა და ლიტერატურის აკადემიის წევრი (1986).

დაიბადა რუსი ემიგრანტის ოჯახში. სწავლობდა ბრიუსელის და ჰარვარდის უნივერსიტეტებში. ბელგიაში დაბრუნების შემდეგ ბრიუსელის უნივერსიტეტში ასწავლიდა რუსულს, ეწეოდა აქტიურ სამეცნიერო მუშაობას რუსეთის ძველი კულტურის, ბიზანტიური ხელოვნების დარგში. დაინტერესებული იყო ქართული ხელოვნებითაც; გამოქვეყნებული აქვს წერილები დავით კაკაბაძეზე, ლადო გუდიაშვილზე, გიორგი და ირაკლი ოჩიაურებზე. თავის მეუღლესთან გოლდი ბლანკოფ-სკართან ერთად დააარსა ფრანგულენოვანი ასოციაცია „ბელგია–საქართველო“ და მისი საინფორმაციო ბიულეტენი, რომელშიც გამოქვეყნდა ცნობები საქართველოს თანამედროვეობისა და კულტურის შესახებ.