iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვიტალი მუტკო

ვიტალი მუტკო (; დ. 8 დეკემბერი, 1958, სტანიცა კურინსკაია, აპშერონსკის რაიონი, კრასნოდარის მხარე, სსრკ) — რუსი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, რუსეთის ხელისუფლების თავმჯდომარის მოადგილე სპორტის, ტურიმზის და ახალგაზრდული პოლიტიკის საკითხებში, რუსეთის საფეხბურთო კავშირის პრეზიდენტი.

რუსეთის ფედერაციის სპორტის მინისტრი (21 მაისი, 2012–19 ოქტომბერი, 2016), სპორტის, ტურიზმის და ახალგაზრდული პოლიტიკის მინისტრი (2008–2012), რუსეთის საფეხბურთო კავშირის პრეზიდენტი (2005–2009; 2015–დღ.), სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო ხელისუფლების აღმასრულებელი ორგანოდან რუსეთის ფედერაციის ფედერალური კრების საბჭოს ფედერაციის წევრი (2003-2008).

ბიოგრაფია
დაიბადა 1958 წლის 8 დეკემბერს სტანიცა კურინსკაიაში, კრასნოდარის მხარე. მამამისი იყო მტვირთავი, ხოლო დედა იყო მედაზგე სატყეო სამრწეველო მეურნეობაში. 8 კლასის დამთავრების შემდეგ ცდილობდა ჩარიცხულიყო სამდინარეო სასწავლებელში, თუმცა, ვერ მოახერხა გამოცდების ჩაბარება, რის შემდეგაც ლენინგრადში გაემგზავრა.

1979 წელს გაწევრიანდა სკკპ-ში. 1990 წელს გახდა კიროვის რაიონული საბჭოს დეპუტატი, ხოლო 1991 წელს კიროვის რაიონის ადმინისტრაციის ხემძღვანელიც. 1991 წლის პუტჩის დროს მუტკო ანატოლი სობჩაკის მხარეზე დადგა. 1992 წელს გახდა სანქტ-პეტერბურგის მერის მოადგილე. 1992 წლის ნოემბრიდან სანქტ-პეტერბურგის ხელისუფლებიდან იყო საფეხბურთო კლუბი „ზენიტის“ კურატორი, ხოლო 1995 წლის ზაფხულში კლუბის პრეზიდენტი გახდა. მას-მედიის ინფორმაციით, საქალაქო ბიუჯეტიდან 400,000 დოლარს მუტკო კლუბს ურიცხავდა.

1996 წელს სობჩაკი ვლადიმერ იაკოვლევმა შეცვალა, რის გამოც მუტკომ თანამდებობა დატოვა, რის შემდეგაც „ზენიტზე“ მუშაობაზე მოახდინა კონცენტრაცია და 2003 წლამდე დარჩა კლუბის დირექტორად.

2001 წლის აგვისტოდან 2003 წლის ოქტომბრამდე მუტკო იკავებდა რუსეთის საფეხბურთო პრემიერ-ლიგის პრეზიდენტის პოსტს. 2003 წლის 29 ოქტომბერს ვალენტინა მატვიენკომ მუტკო სანქტ-პეტერბურგის ხელისუფლებიდან ფედერაციის საბჭოში წარმომადგენლად დანიშნა. 2005 წლის 2 აპრილს რუსეთის საფეხბურთო კავშირის აღმასრულებელი კომიტეტის სხდომაზე მუტკო ამ ორგანიზაციის პრეზიდენტად დანიშნეს. 2008 წლის 12 მაისს პრემიერ-მინისტრმა პუტინმა მინისტრები დანიშნა. მუტკო სათავეში ჩაუდგა ახლადშექმნილ სპორტის, ტურიზმის და ახალგაზრდული პოლიტიკის სამინისტროს. პოსტი 2016 წლის 19 ოქტომბრამდე შეინარჩუნა. დღესდღეობით იკავებს რუსეთის ხელისუფლების თავმჯდომარის მოადგილის პოსტს სპორტის, ტურიზმის და ახალგაზრდული პოლიტიკის საკითხებში.

ოჯახი
დაქორწინებულია, ჰყავს ორი ქალიშვილი.

ინგლისური ენა
2010 დეკემბერში ფიფას აღმასრულებელი კომიტეტის სხდომაზე, რომელზეც 2018 წლის მსოფლიო თასის მასპინძელს ავლენდნენ, მუტკომ წარმოსთქვა სიტყვა ინგლისურ ენაზე ძლიერი აქცენტით. ისტორიაში მისი გამოსვლა შევიდა სახელით „ლეტ მი სპიკ ფრომ მაი ჰარტ ინ ინგლიშ“ და დიდი პოპულარობა მოიპოვა ინტერნეტშიც. მუტკოს სიტყვებით, სიტყვებს ორი კვირა იმახსოვრებდა და სახლში რეპეტიციასაც გადიოდა. იგი იხსენებს, რომ ცოლი და შვილები საშინლად იცინოდნენ.
ოლგა ვასილიევა

ოლგა ვასილიევა (; დ. 13 იანვარი, 1960, ბუგულმა, თათრეთის ასსრ, რსფსრ, სსრკ) — რუსი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, ისტორიკოსი, პედაგოგი, ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1998), პროფესორი (2005), რუსეთის ფედერაციის განათლების და მეცნიერების ყოფილი მინისტრი (2016 წლის 19 აგვისტოდან 2018 წლის 7 მაისამდე), მოსკოვის სახელმწიფო ჰუმანიტარულ-ეკონომიკური უნივერსიტეტის პატივსაცემი პროფესორი. რუსეთის ფედერაციის განათლების მინისტრი 2018-2020 წლებში.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1960 წლის 13 იანვარს ქალაქ ბუგულმაში. მამამისი იყო მათემატიკოსი, ჰყავდა და.

საშუალო სკოლა დაასრულა 14 წლის ასაკში, ხოლო 1979 წელს დაასრულა კულტურის მოსკოვის სახელმწიფო ინსტიტუტის დირიჟორულ-ქორული განყოფილება. 1979–1982 წლებში მუშაობდა მასწავლებლად მოსკოვის სკოლებში. 1982 წელს დაიწყო სწავლა მოსკოვის სახელმწიფო დაუსწრებელ პედაგოგიური უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტზე, ამავე დროს გააგრძელა მუშაობა მასწავლებლად.

1987 წელს დაასრულა სწავლა უნივერსიტეტში და გააგრძელა სწავლა სსრკ-ის ისტორიის ინსტიტუტის ასპირანტურაში (დღეს: რუსეთის ისტორიის ინსტიტუტი).

1990 წელს, სსრკ-ის ისტორიის ინსტიტუტში, ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორი გ. კუმანევის სამეცნიერო ხელმძღვანელობის ქვეშ დაიცვა დისერტაცია ისტორიულ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხზე. თემა: „საბჭოთა სახელმწიფო და რუსეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის პატრიოტიული მოღვაწეობა დიდი სამამულო ომის წლებში (სპეციალობა — სსრკ-ის ისტორია). ოფიციალური ოპონენტები იყვნენ ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი ი. შარაპოვი და ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი ვ. ოვჩინიკოვი. წამყვანი ორგანიზაცია — მოსკოვის კულტურის სახელმწიფო ინსტიტუტი. ეს სამუშაო რუსულ ისტორიოგრაფიაში პირველი, რომელიც მიეძღვნა რუსეთის მართლმადიდებლურ ეკლესიას და სახელმწიფო-ეკლესიის ურთიერთობას საუკუნეში.

1998 წელს დაიცვა დისერტაცია ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხზე. თემა იყო „რუსული მართლმადიდებლური ეკლესია საბჭოთა პოლიტიკაში 1943–1948 წლებში (სპეციალობა — „სამამულო ისტორია“).

1991–2002 წლებში მუშაობდა რუსული ისტორიის ინსტიტუტის რელიგიისა და ეკლესიის ისტორიის ცენტრში როგორც უმცროსი სამეცნიერო თანამშრომელი, წამყვანი სამეცნიერო თანამშრომელი და რელიგიის და ეკლესიის ისტორიის ცენტრის ხელმძღვანელი.

2002 წელს სათავეში ჩაუდგა სათავეში რუსული სახალხო მეურნეობის აკადემიის და რუსეთის პრეზიდენტის სახელმწიფო სამსახურის სახელმწიფო-კონფესიონალურ ურთიერთობებს.

2007 წელს დაასრულა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის დიპლომატიური აკადემია სპეციალობით „საერთაშორისო ურთიერთობები“.

2016 წლის აგვისტოს რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინთან სამუშაო შეხვედრაზე პრემიერმა დიმიტრი მედვედევმა წამოწია განათლების სამინისტროში ხელმძღვანელობის შეცვლის საკითხი. „დიმიტრი ლივანოვის შემცვლელად მე შემოგთავაზებდით ქალბატონის დანიშვნას — ოლგა იურევნა ვასილიევას, რომელსაც კარგი ნამსახურეობის ნუსხა აქვს“ — განაცხადა მედვედევმა. პუტინი მას დაეთანხმა და რუსეთის კონსტიტუციის 83-ე მუხლის „დ“ პუნტქის მიხედვით ხელი მოაწერა ბრძანებას, რომლითაც ვასილიევა განათლების მინისტრად დანიშნა.
უზბეკეთის ოლქები

უზბეკეთი იყოფა 12 ოლქად (, მხოლობითში - ვილაიეთი), 1 ავტონომიურ რესპუბლიკად და 1 დამოუკიდებელ ქალაქად. ეს რეგიონები ჩამოთვლილია ქვემოთ. რეგიონები თავის მხრივ იყოფა 160 რაიონად (, მხოლობითში თუმანი).

ანკლავები და ექსკლავები
არსებობს ოთხი უზბეკური ექსკლავი და ყველა მათგანი გარშემორტყმულია ყირგიზეთის ტერიტორიით ფერღანის ხეობის რეგიონში, სადაც ყირგიზეთის, ტაჯიკეთის და უზბეკეთის საზღვარი გადის. ორი მათგანია სოხის რაიონი, ფართობით 325 კმ² და მოსახლეობით 42.800 (1993) (ზოგიერთი შეფასებით, 70,000 და რომლის 99% არიან ტაჯიკები და დარჩენი უზბეკები) და შახიმარდანი, ფართობით 90 კმ² და მოსახლეობით 5,100 (1993) (91% უზბეკები და დარჩენი ყირგიზები). დანარჩენი ორი პაწაწინა ტერიტორიებია „ჩონ-კარა“ (ან ქალაჩა), დაახლოებით 3 კმ სიგრძეში და 1 კმ სიგანეში და „ჯანი-აილი“ (ან ჯანგაილი), წერტილოვანი მიწა ძლივს 3 კმ მასშტაბით.
აღმოსავლეთ ტიმორის დროშა

აღმოსავლეთ ტიმორის დროშა — აღმოსავლეთ ტიმორის სახელმწიფო სიმბოლო გერბსა და ჰიმნთან ერთად. თანამედროვე დროშა 2002 წელს მიიღეს. ეს ზუსტად იგივე დროშაა რომელიც ქვეყანამ 1975 წელს პორტუგალიისგან დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, ინდონეზიის შეჭრამდე 9 დღით ადრე მიიღო. 2002 წლის 19 მაისის შუაღამეს დამოუკიდებლობა გამოცხადდა, ხოლო მეორე დღეს დაეშვა გაეროს დროშა და დამოუკიდებელი აღმოსავლეთ ტიმორის დროშა აღიმართა.

აღმოსავლეთ ტიმორის დემოკრატიული რესპუბლიკის კონსტიტუციის მიხედვით, ყვითელი ( 123) სამკუთხედი „აღმოსავლეთ ტიმორის კოლონიალური ისტორიის კვალს“ წარმოადგენს. შავი სამკუთხედი „სიბნელეს რომელიც უნდა დაიძლიოს“; დროშის წითელი ( 485) ფონი წარმოადგენს „ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ბრძოლას“; ვარსკვლავი ან „გზის მაჩვენებელი სინათლე“ თეთრი ფერისაა რაც მშვიდობას განასახიერებს.

დროშის ოფიციალური აღწერა
აღმოსავლეთ ტიმორის დემოკრატიული რესპუბლიკის კონსტიტუცია, ნაწილი , მუხლი 15:

სახელმწიფო დროშა არის მართკუთხედი და მასზე დატანილია ორი ტოლფერდა სამკუთხედი, საიდანაც მცირე მათგანი მოთავსებულია დიდზე. ერთი სამკუთხედი შავია და მისი სიმაღლე დროშის სიგრძის ერთი მესამედის ტოლია. ის მოთავსებულია ყვითელ სამკუთხედზე და მისი სიმაღლე დროშის სიგრძის ნახევარს შეადგენს. შავი სამკუთხედის ცენტრში მოთავსებულია თეთრი ხუთქიმიანი ვარსკვლავი, რომელიც გზის მაჩვენებელ სინათლეს განასახიერებს. ვარსკვლავის ერთი ქიმი მიბრუნებულია დროშის მარცხენა ზედა კუთხისაკენ. დროშის დანარჩენი ნაწილი წითელი ფერისაა. დროშის პროპორციაა — 1:2.

ისტორიული დროშები
სტაროსუბხანგულოვო

სტაროსუბხანგულოვო — სოფელი ბაშკირეთში, ბურზიანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. სტაროსუბხანგულოვოს სოფსაბჭოს ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ბელაიზე, ქალაქ უფიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 330 კილომეტრში და რკინიგზის სადგურ ბელორეცკიდან სამხრეთ-დასავლერთით 150 კილომეტრში.

1795 წელს 14 ეზოში ცხოვრობდა 92 ადამიანი, 1866 წელს 30 ეზოში — 189 ადამიანი. განვითარებული იყო მესაქონლეობა და მიწათმოქმედება. 2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის 92,3 %-ს ბაშკირები შეადგენდნენ. 2010 წლის აღწერის მიხედვით, სტაროსუბხანგულოვოში ცხოვრობდა 4609 ადამიანი.

დააარსეს ბაშკირებმა. სტაროსუბხანგულოვოში არის ადგილობრივი მნიშვნელობის კვების მრეწველობის რამდენიმე საწარმო, ხის დასამუშავებელი კომპლექსი, მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, მეჩეთი, ბაშკირეთის ნაკრძალის კარ-მიდამო. სტაროსუბხანგულოვოში დაიბადა ბაშკირეთის სახალხო არტისტი ალფია იულჩურინა.
სალავათი (ქალაქი)

სალავათი — ქალაქი ბაშკირეთში. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა შეადგენს 156,095 ადამიანს.

ისტორია
ქალაქ სახელი ბაშკირეთის ეროვნული გმირის სალავათ იულაევის პატივსაცემად ჰქვია. ის დაარსდა 1948 წელს და ქალაქის სახელი მიენიჭა 1955 წელს.

სტატუსი
სალავათს აქვს ფედერალური მნიშვნელობის ქალაქის სტატუსი. ქალაქი გაერთიანებულია სალავათის უბანულ ოკრუგში.

დამეგობრებული ქალაქები
სალავატი დამეგობრებუულია შემდეგ ქალაქებთან:
ბირსკი, (2009)
პორვო, (2007)
ბრეტიაკი (ბურზიანის რაიონი)

ბრეტიაკი — სოფელი ბაშკირეთში, ბურზიანის რაიონში. მიეკუთვნება ასკაროვოს სოფსაბჭოს. მდებარეობს მდინარე ნუგუშის ნაპირზე, ბრეტიაკის შესართავის რაიონში. რაიონულ ცენტრ სტაროსუბხანგულოვოდან განლაგებულია 71 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ ბელორეცკიდან 185 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 424 ადამიანი.
ვერხნი-ნუგუში

ვერხნი-ნუგუში — სოფელი ბაშკირეთში, ბურზიანის რაიონში. მიეკუთვნება გალიაკბეროვოს სოფსაბჭოს. მდებარეობს მდინარე ნუგუშის ნაპირზე, ვერხნაია-უშის შესართავის რაიონში. რაიონულ ცენტრ სტაროსუბხანგულოვოდან განლაგებულია 52 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ ბელორეცკიდან 193 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 56 ადამიანი.
უილი ლეო

უილი ლეო (; დ. 25 იანვარი, 1887, ბრანდენბურგი, გერმანიის იმპერია — გ. 3 ოქტომბერი, 1937, მოსკოვი, სსრკ) — გერმანელი პოლიტიკოსი, გერმანული კომინუსტური პარტიის ერთ-ერთი ლიდერი, ერნსტ ტელმანის მომხრე. გერმანიის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი 1928 წლიდან, რაიხსტაგის დეპუტატი 1928–1933 წლებში. 1934 წლიდან იყო ემიგრაციაში საბჭოთა კავშირში. 1937 წლის 3 ოქტომბერს ბრალი დასდეს „ანტისაბჭოთა ტროცკისტულ-ნაცისტურ ტერორისტულ ორგანიზაციაში“ მონაწილეობაში, უმაღლესმა სასამართლომ მას სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა. 1988 წელს მოხდა მისი რეაბილიტაცია.
იურაქთაუ

იურაქთაუ — შიხანი. სტერლითამაქთან არსებული ოთხი შიხანიდან ერთ-ერთი. წარმოადგენს ქვედაპერმული რიფული მასივის რელიქტს, რომელიც წარმოიქმნა 230 მილიონი წლის წინ ტროპიკულ ზღვაში.

მდებარეობს ბაშკირეთის სტერლითამაქის რაიონში. მთის სიგრძეა 1 კილომეტრი, სიგანე 850 მ, სიმაღლე მდინარე ბელაიადან 220 მ, ნიადაგის დონიდან 200 მ, აბსოლუტური სიმაღლე ზღვის დონიდან 338 მ. აქვს კონუსისებრი ფორმა. ფერდობები 20-30°-ზეა, თუმცა არ ქმნიან კლდოვან საფეხურებს. ქვედა მონაკვეთი დაფარულია ნაყარით. მთის ჩრდილოეთი კალთის ძირში არის წყაროები, რომელთა შორისაა გოგირდის წყალიც. მთისძირში არის ტბა მოქშა.

1707 წელს იურაქთაუს მთისძირში მოხდა ბრძოლა აჯანყებულ ბაშკირებსა (ქუსიუმ თიულექეევის ხელმძღვანელობით) და სახელმწიფო ჯარს შორის. ბრძოლა დაახლოებით ათ დღეს გაგრძელდა და აჯანყებულთა გამარჯვებით დასრულდა. ტყვედ ჩავარდა დაახლოებით 400 ჯარისკაცი, ხოლო დანარჩენები განადგურდნენ.
უზბეკეთის გერბი

უზბეკეთის სახელმწიფო ემბლემა 1992 წლის 2 ივლისს მიიღეს. ის უზბეკეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის გერბს არის მიმსგავსებული. სხვა პოსტ-საბჭოთა ქვეყნების მსგავსად რომელთა სიმბოლოებზეც არ არის დათარიღებული ოქტომბრის რევოლუცია, დღევანდელი გერბი ატარებს საბჭოთა კავშირის პერიოდის გერბის ზოგიერთ ელემენტს. 1992 წლამდე უზბეკეთს საბჭოთა კავშირში შემავალი სხვა სოციალისტური ქვეყნების სახელმწიფო ემბლემების მსგავსი გერბი ჰქონდა.

გერბს აქვს მომრგვალებული ფორმა და ძირითადად გამოყენებულია ეროვნული ფერები: ლურჯი მწვანე და თეთრი. გერბი მარცხნიდან შემოსაზღვრულია ბამბის ტოტებით, ხოლო მარჯვნიდან ხორბლის თავთავებით. ბამბა და ხორბალი არის ქვეყნის ორი უმთავრესი აგრო პროდუქტი. მას ზემოდან ადგას ისლამის სიმბოლო რუბ ალ-ხიზბის ვარსკვლავი (۞), რადგან ქვეყნის მოსახლეობის უმეტესობა არის მუსლიმანი.

გერბის ცენტრში გამოსახულია დასავლეთით მომზირალი ჰუმა. ეს ჩიტი ბედნიერების და თავისუფლების სიყვარულის სიმბოლოა, ის გაშლილი ფრთებითაა გამოსახული. ჰუმოს ფრთებს შორის მოქცეულია მთებს მიღმა ამომავალი მზე. მთებიდან მოედინება ორი მდინარე: ამუდარია და სირდარია, ხოლო მზე არა-მკვეთრ, ოდნავ დაბინდულ სხივებს ასხივებს.

ჰუმას ფეხებთან, ბამბასა და ხორბლის თავთავებს შორის განთავსებული არის ეროვნულ ფერებში გადაწყვეტილი ბანერი, რომელზეც ქვეყნის სახელი ორი ოფიციალური ანბანიდან ერთერთზე: ლათინური ანბანით ან კირილიცაზე უნდა ეწეროს.

გერბის ისტორია
უზბეკეთის სახელმწიფო გერბი 1992 წლის 2 ივლისის . 616-: „უზბეკეთის სახელმწიფო ემბლემის შესახებ“ კანონით არის განსაზღვრული.

სიმბოლიზმი
გერბის ცენტრში გამოსახულია ფრინველი ჰუმა (უზბეკეთში ბედნიერების სიმბოლოა) გაშლილი ფრთებით, ეს ფრინველი უზბეკურ მითოლოგიაში თავისუფლები და ბედნიერების სიმბოლოა. უზბეკი პოეტი ალიშერ ნავოი ჰუმას ახასიათებს, როგორც ყველა ცოცხალ არსებას შორის ყველაზე კეთილშობილს.

გერბის თავზე გამოსახულია კვადრატი შიგნით, რომელიც გადაკვეთილია დავითის ვარსკვლავით. ამ ფიგურაში განთავსებულია ნახევარ მთვარე და ვარსკვლავი, როგორც ისლამის სიმბოლო, რადგან ქვეყნის მოსახლეობის უმეტესობა მუსლიმანია.

მზე წარმოადგენს სინათლის გზის სიმბოლოს, რომელსაც უზბეკეთის სახელმწიფო მიყვება. ის ასევე გამოხატავს ქვეყნის უნიკალურ ბუნებრივ და კლიმატურ გარემოს. გერბზე ორი მდინარე წარმოადგენს: ამურდარიას და სირდარიას. მათი გამოსახულება გამოხატას სურვილს, რომ ისინი მიედინებოდნენ ყაზახეთის ტერიტორიაზე.

გერბის გვერდებზე განთავსებული გაშლილი ბამბის კონები და ხორბლის თავთავების ძნები გამოსახავს ქვეყნის ორ მთავას აგრო პროდუქტს. ორივე, თავთავებიც და ბამბის კონებიც შეკრულია ეროვნული დროშის მქონე ბაფთით, რაც უზბეკეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები ხალხის ერთობის და სიმტკიცის სიმბოლოა.
რუთ ფიშერი

რუთ ფიშერი (, ნამდვილი სახელი ელფრიდა აისლერი, ; დ. 11 დეკემბერი, 1895, ლაიფციგი, გერმანიის იმპერია — გ. 13 მარტი, 1961, პარიზი, საფრანგეთი) — გერმანელი პოლიტიკოსი და კომუნისტი, გერმანიის კომუნისტური პაარტიის ერთ-ერთი ლიდერი, მოგვიანებით კი ლენინბუნდის ლიდერი. 2010 წელს გასაჯაროებული დოკუმენტების მიხედვით, ფიშერი 8 წლის განმავლობაში ამერიკის დაზვერვის აგენტი იყო.
მორისის ჭია

მორისის ჭია — კომპიუტერული ვირუსი.

ამ საშიში დამაზიანებელი ვირუსის აქტიურობა შეინიშნა 1988 წლის ნოემბერში. საშიშ ინტერნეტ-ვირუსების რეიტინგში მან დაიკავა პირველი ადგილი. თავისი ქაოსური და უკონტროლო გამრავლებით მან მოახდინა კომპიუტერების მუშაობის პარალიზება. მართალია არა ხანგრძლივად, მაგრამ მისი დამსახურებით მწყობრიდან გამოვიდა ახალბედა და ჯერ კიდევ ბოლომდე არა გლობალური ქსელი. მის მიერ მიყენებული ზარალი მაშინ შეფასდა 96 მილიონ დოლარად.
დასავლეთი საიანი

დასავლეთი საიანი — მთათა სისტემა სამხრეთ ციმბირში. განფენილია რუსეთის ტერიტორიაზე, კრასნოიარსკის მხარეში. იწყება მდინარე პატარა აბაკანის ზემოთში, ვრცელდება ჩრდილო-აღმოსავლეთით 650 კილომეტრზე და ებმის აღმოსავლეთ საიანს მდინარეების უდისა და კაზირის სათავეებთან. უმაღლესი მწვერვალია კიზილ-ტაიგა (3121 მ), რომელსაც გამყინვარების კვლები ახასიათებს, — ცირკებისა და ტროგების სახით.

გალერეა
კომპიუტერული ვირუსი

კომპიუტერული ვირუსი ( — საწამლავი) — დაინფიცირებული კოდი, რომელსაც შეუძლია თვითგამრავლება და გავრცელება ერთი კომპიუტერიდან მეორეზე. ვირუსი ერევა ნებისმიერ კომპიუტერს, რომელიც არ არის შეიარაღებული შესაბამისი ანტივირუსით. კომპიუტერში მოხვედრისას ვირუსი სხვადასხვანაირად მოქმედებს. ვირუსის მახასიათებელი თვისებაა მის მიერ მიყენებული ზიანის ხარისხი. ზოგი ვირუსი მთლიანად ანადგურებს კომპიუტერის სასიცოცხლო პროგრამებს, რაც ფაქტობრივად კლავს დაზიანებულ მანქანას, ზოგი კი პერიოდულად ახდენს რღვევას, ცვლის მონაცემებს. ამერიკის სტატისტიკური ორგანიზაციის „ “ მონაცემების მიხედვით 1999 წელს „კომპიუტერული ეპიდემიების“ მიერ მიყენებულმა ზარალმა 12,1 მილიარდი დოლარი შეადგინა. მარტო ერთმა ვირუსმა „ჩერნობილ“ (/) 350 მილიონი აშშ დოლარის ღირებულების ფაილები გაანადგურა.

ვირუსების მოქმედები დასაწყისი სხვადასხვანაირია: ზოგი იწყებს მუშაობას შეღწევისთანავე, ზოგი კი — გარკვეული დროის შემდეგ. ვირუსი მაშინ ხდება აქტიური, როდესაც კომპიუტერი ასრულებს ვირუსით დასენიანებულ პროგრამას. გარკვეული დროის განმავლობაში ვირუსი იმყოფება პროგრამის შიგნით და ვრცელდება მასთან ერთად. ელექტრონული ფოსტით და ინტერნეტით ინფორმაციის ინტენსიური გაცვლა ზრდის ვირუსით დასენიანების რისკს.

მიუხედავად მრავალი ანტივირუსული პროგრამის არსებობისა, ხდება ახალი ვირუსების მუდმივად შექმნა და გამრავლება. არსებობს ვირუსების შემდეგი ძირითადი ტიპები.
ჩატვირთვის, რომელიც შეარწევს დისკეტის ჩატვირთვის სექტორში და აზიანებს დისკის იმ არეს, რომელშიც ინახება ოპერაციული და ფაილური სისტემების ინფორმაცია;
ფაილების, რომელიც ინერგება შესრულებად პროგრამულ . და . ფაილებში და მრავლდება დასნეულებული პროგრამების ყოველი შესრულებისას;
ველური, აქტიურად მოარული დაახლოებით 250 ვირუსი;
მაკროვირუსი, ყველაზე გავრცელებული ნაირსახეობა, რომლითაც დაზიანებულია კომპიუტერების 80%, ამ ვირუსეით სნეულდება საოფისე პროგრამებით შექმნილი დოკუმენტები;
მრავალმხრივი, რომელიც გავრცელებისათვის იყენებს რამდენიმე ხერხს;
პოლიმორფული, რომელიც ცვლის საკუთარ თავს ყოველი გამრავლებისას,რაც ართულებს მის გამომჟღავნებას.

კომპიუტერულ ვირუსებს დიდი ისტორია აქვთ. ჯერ კიდევ 1949 წელს ჯონ ფონ ნიუმანი ამტკიცებდა თეორიას თვითგამრავლებადი კომპიუტერული პროგრამების შესახებ. კომპიუტერული ინდუსტრია ჯერ მაშინ იწყებოდა, როდესაც მასში პირველი ვირუსები შევიდნენ. 1982 წლის ივლისში, ქსელში პირველი ვირუსი გაჩნდა და ის 15 წლის სკოლის მოსწავლემ რიჩ სკრენტამ შექმნა.

2 წლის შემდეგ, შეიქმნა პირველი ანტივირუსი, რომელიც 1984 წელს ჰოპკინზმა დაწერა.
მადლენ ოლბრაიტი

მადლენ ოლბრაიტი ( დ. 15 მაისი 1937 — გ. 23 მარტი, 2022) — ამერიკელი დიპლომატი და პოლიტიკური მოღვაწე. აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი 1997-2001 წლებში. გაეროში ამერიკის მუდმივი წარმომადგენელი 1993-1997 წლებში.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1937 წელს პრაღაში, წარმოშობით ბოჰემიელი ებრაელიების იოსებ და ანა კორბელების ოჯახში. მადლენის დაბადების დროს მამამისი მუშაობდა ბელგრადში ჩეხოსლოვაკიის საელჩოშ პრეს-ატაშედ. 1939 წელს გერმანიის მიერ ჩეხოსლოვაკიის ოკუპაციის შემდეგ ოჯახთან ერთად გადასახლდა ლონდონში. იოზეფ კორბელი მუშაობდა ემიგრაციაში მყოფი ედუარდ ბენეშის მთავრობაში მრჩევლად. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კორბელების ოჯახი დაბრუნდა ჩეხოსლოვაკიაში, მაგრამ ხელისუფლებაში კომუნისტების მოსვლის შემდეგ აშშ-ში ითხოვეს პოლიტიკური თავშესაფარი.

1957 წელს გახდა ამერიკის მოქალაქე. 1959 წელს უელსლის კოლეჯის პოლიტოლოგიის ბაკალავრის ხარისხი მიიღო. თავისუფლად ფლობდა ინგლისურ, რუსულ, ჩეხურ და ფრანგულ ენებს. კითხულობდა პოლონურად და სერბო-ხორვატულად.

გაირდაიცვალა 2022 წლის 23 მარტს, 84 წლის ასაკში.
უზბეკეთის დროშა

უზბეკეთის დროშა — ჰიმნთან და გერბთან ერთად წარმოადგენს უზბეკეთის რესპუბლიკის ოფიციალურ სახელმწიფო სიმბოლოს. დროშა ოფიციალურად მიიღეს 1991 წლის 18 ნოემბერს.

ისტორია
საბჭოთა კავშირის მმართველობის პერიოდში უზბეკეთის სსრ-ის ოფიციალური დროშა იყო სსრკ-ის დროშის საფუძველზე შექმნილი და იგი მოქმედებდა 1952 წლის 29 აგვისტოდან 1991 წლის 31 აგვისტომდე .

უზბეკეთმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა 1991 წლის 1 სექტემბერს, სსრკ-ის დაშლამდე სამი თვით ადრე . აღნიშნული დროშა იყო უზბეკეთის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს ოფიციალური სიმბოლო 1991 წლის 1 სექტემბრიდან 17 ნოემბრამდე. დამოუკიდებელი უზბეკეთის დროშა მიიღეს 1991 წლის 18 ნოემბერს. უზბეკეთი გახდა პირველი პოსტსაბჭოთა რესპუბლიკა შუა აზიაში, რომელმაც მიიღო ახალი დროშა.

აღწერა
უზბეკეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო დროშა წარმოადგენს მართკუთხა ქსოვილს, რომელიც შედგება სამი ჰორიზონტალური: ცისფერი, თეთრი და მწვანე ზოლისაგან.

დროშის სიგრძეა 250 სმ, ხოლო სიგანე — 125 სმ. ცისფერი, თეთრი და მწვანე ზოლი ერთმანეთის ტოლია. თითოეული ველის სიგანე 40 სმ-ია, ხოლო მათ შორის მდებარე ორი წითელი ზოლის სიგანე — 2,5 სმ.

დროშის ზედა ცისფერ ზოლზე, ორივე მხარეს, დროშის ტართან გამოსახულია ნახევრამთვარე და სამ რიგად გაწყობილი თორმეტი ხუთქიმიანი ვარსკვლავი.

უზბეკეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო დროშის სიმბოლიკა აგრძელებს სახელმწიფოს ტრადიციებს. დროშაზე ცისფერი ფერი აღნიშნავს ცას და სუფთა წყალს, ლაჟვარდოვანი ფერი აღმოსავლეთში საკმაოდ მიღებულია, რადგან ოდესღაც იგი თავისი დროშის ფერად აირჩია თემურლენგმა.

თეთრი ფერი აღნიშნავს მშვიდობასა და სიწმინდეს. ახალგაზრდა დამოუკიდებელი სახელმწიფო თავისი ჩამოყალიბებისა და განვითარების გზაზე მრავალ დაბრკოლებას და უღელტეხილებს გაივლის. თეთრი ფერი დროშაზე აღნიშნავს იმედს, რწმენას იმისას, რომ ეს გზა იქნება წმინდა და ნათელი.

მწვანე ფერი ასოცირდება ნაყოფიერ ბუნებასთან. თანამედროვე მსოფლიოში იზრდება გარემოს დაცვითი მოძრაობები, რომელთა სიმბოლიკაც ასევე მწვანე ფერისაა.

ნახევარმთვარე აღნიშნავს უზბეკი ხალხის მრავალსაუკუნოვან ისტორიას და ტრადიციებს. ნახევარმთვარე და ვარსკვლავები უღრუბლი ცის სიმბოლოა.

უზბეკეთის დროშაზე გამოსახულია 12 ვარსკვლავი. რიცხვი 12 აღნიშნავს 12 ვარსკვლავიან ღამეს. ზოგჯერ ასევე ფიქრობენ, რომ რიცხვი 12 ასოცირდება სრულყოფასთან (მუსულმანური ტრადიციის მიხედვით 12 წლის ბიჭი ხდება მამაკაცი) და 12 რეგიონთან. თუმცა ეს ვარაუდი მთლად გამართლებული არაა, ოფიციალურად ითვლება რომ 12 ვარსკვლავი ესაა 12 ვარსკვლავიანი ღამე.

სახელმწიფო დროშა არის წარსულის, თანამედროვეობისა და მომავლის სიმბოლო.

სახელმწიფო დროშა გამოიყენება უზბეკეთის პრეზიდენტის საზღვარგარეთ ვიზიტების დროს და ასევე უზბეკეთში საზღვარგარეთის ქვეყნების სახელმწიფოს მეთაურების სტუმრობის დროს.

სახელმწიფო დროშა აღმართულია პრეზიდენტის სასახლის სახურავზე, ასევე უზბეკეთის რესპუბლიკის პარლამენტის სახურავზე. დროშა ასევა გამოიყენება სპორტსმენების მიერ სხვადასხვა სპორტული თამაშების დროს და კვარცხლბეკზე მათი ასვლის პერიოდში.
უზბეკეთის ჰიმნი

უზბეკეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო ჰიმნი — უზბეკეთის ამჟამინდელი ჰიმნი შეიქმნა, როდესაც უზბეკეთი ჯერ საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკა იყო. 1991 წელს უზბეკეთის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, უზბეკეთს არ გააჩნდა სხვა კანდიდატი სახელმწიფო ჰიმნის სტატუსზე, მაშინ უზბეკეთის სსრ-ს ძველი ჰიმნი შემოიღეს, რომლის მუსიკის ავტორია მუტალ ბურჰანოვი, ხოლო ახალი ტექსტის ავტორია აბდულა ორიპოვი. ყოველ დილით, ჰიმნი გადის ეთერში ყველა უზბეკური რადიოს და ტელევიზიის.

ტექსტი
ბესარიონ ჯუღაშვილი

ბესარიონ ივანეს ძე ჯუღაშვილი (დ. 1850, დიდი ლილო — გ. 25 აგვისტო, 1909, თბილისი) — იოსებ სტალინის მამა.

ბიოგრაფია
ბესარიონ ივანეს ძე ჯუღაშვილი დაიბადა 1850 წელს, თბილისის გუბერნიის სოფელ დიდ ლილოში. მან ცოლად შეირთო კეკე გიორგის ასული გელაძე. მათი ორი ვაჟი დაბადებისთანავე გარდაიცვალა — მიხეილი 1875 წელს, ხოლო გიორგი 1876 წელს. მესამე შვილი იოსები შეეძინა 1878 წლის 6 (18) დეკემბერს, ხოლო მონათლეს 1878 წლის 17 (29) დეკემბერს ქალაქ გორში.

პირველი შვილის გარდაცვალების შემდეგ ბესარიონ ჯუღაშვილმა სმა დაიწყო, ხშირად ჩხუბობდა შინ, თუ გარეთ. ბესარიონი სამუშაოდ გორიდან თბილისში წავიდა და ადელხანოვის ფაბრიკაში დაიწყო მუშაობა. თავდაპირველად იგი ხშირად ჩადიოდა გორში ცოლ-შვილის მოსანახულებლად, მაგრამ, მისი ვიზიტები თანდათან სულ უფრო და უფრო იშვიათი გახდა, რადგან სმის გამო ცოტა ხანში სამსახურიც დაკარგა. ამის შემდეგ მან მუშაობა დაიწყო ქუჩაში, ფეხსაცმლის შემკეთებლად და ანაზღაურებას მთლიანად სასმელში ხარჯავდა.

1909 წლის აგვისტოში თბილისის მიხეილის საავადმყოფოში (დღევანდელი ქალაქის მეხუთე საავადმყოფო), თავისი ფეხით მისულა ავადმყოფი ბესარიონ ჯუღაშვილი. რამდენიმე დღეში კი იგი ამავე საავადმყოფოში გარდაიცვალა.
შუა ციმბირის ზეგანი

შუა ციმბირის ზეგანი — ვრცელი ზეგანი ჩრდილოეთი აზიის ცენტრალურ ნაწილში. მდებარეობს რუსეთში, კრასნოიარსკის მხარეში, სახის რესპუბლიკასა და ირკუტსკის ოლქის ტერიტორიებზე.

სამხრეთიდან ესაზღვრება აღმოსავლეთი საიანის, ბაიკალისპირეთისა და ჩრდილოეთ იმიერბაიკალეთის მთები, დასავლეთიდან — დასავლეთ ციმბირის ვაკე, ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან ჩრდილოეთ ციმბირის დაბლობი და ცენტრალური იაკუტიის ვაკე. ფართობი დაახლოებით 3,5 მლნ. კმ². მდებარეობს ციმბირის ბაქნის ფარგლებში. საშუალო სიმაღლე 500-700 მ. შუა ციმბირის ზეგნის ტერიტორიის დიდ ნაწილს, რომელიც მოიცავს ქვემო ტუნგუსკის, პოდკამენაია-ტუნგუსკის, ანგარის აუზებსა და ვილიუის სათავეებს, აქვს მოსწორებული რელიეფი.

გალერეა