iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ტალღური ფუნქცია

ტალღური ფუნქცია — კვანტურ მექანიკაში, სიდიდე, რომელიც სრულად აღწერს მიკროობიექტისა (მაგ., ელექტრონის, პროტონის, ატომის, მოლეკულის) და საზოგადოდ, ნებისმიერი კვანტური სისტემის (მაგ., კრისტალის) მდგომარეობას.

ტალღური ფუნქციის მეშვეობით მიკროობიექტის მდგომარეობის აღწერას სტატისტიკური, ანუ ალბათური, ხასიათი აქვს. ტალღური ფუნქციის აბსოლუტური მნიშვნელობის (მოდულის) კვადრატი იმ ფიზიკური სიდიდეთა მნიშვნელობების ალბათობებია, რომლებზედაც დამოკიდებულია ტალღური ფუნქცია, მაგ., თუ მოცემულია ნაწილაკის ტალღური ფუნქციის დამოკიდებულება , , კოორდინატებსა და დროზე, ამ ტალღური ფუნქციის მოდულის კვადრატი განსაზღვრავს დროის მომენტში ნაწილაკის აღმოჩენის ალბათობას იმ წერტილში, რომლის კოორდინატებია , , . იმის გამო, რომ მდგომარეობის ალბათობა განისაზღვრება ტალღური ფუნქციის კვადრატით, მას ალბათობის ამპლიტუდასაც უწოდებენ.

ამასთან, ტალღური ფუნქცია გვიჩვენებს, რომ მიკროობიექტებს აქვს ტალღური თვისებები. მაგ., მოცემული ენერგიისა და იმპულსის მქონე ნაწილაკისათვის, რომელსაც ეთანადება =/ სიხშირისა და =/ ( პლანკის მუდმივაა) სიგრძის მქონე დე ბროილის ტალღა. ტალღური ფუნქცია უნდა იყოს პერიოდული სივრცესა და დროში შესაბამისი ტალღის სიგრძითა და =1/ პერიოდით.

ტალღური ფუნქციისთვის მართებულია სუპერპოზიციის პრინციპი: თუ სისტემას შეუძლია იყოს სხვადასხვა მდგომარეობაში, რომელთა შესაბამისი ტალღური ფუნქციებია 1, 2, ..., მაშინ შესაძლებელია ისეთი მდგომარეობაც, რომლის ტალღური ფუნქცია ამ ტალღური ფუნქციების ჯამია (და ზოგადად ნებისმიერი წრფივი კომბინაციაა). შეკრება ტალღური ფუნქციებისა (ალბათობათა ამპლიტუდებისა) და არა ალბათობებისა (ტალღური ფუნქციების კვადრატებისა) პრინციპულად განასხვავებს კვანტურ თეორიას ნებისმიერი კლასიკური სტატისტიკური თეორიისაგან, რომელშიც მართებულია ალბათობათა შეკრების თეორემა.

დიდი რაოდენობის ერთნაირი მიკრონაწილაკებისაგან შედგენილი სისტემებისათვის მეტად მნიშვნელოვანია ტალღური ფუნქციის სიმეტრიის თვისებები, რომლებიც განაპირობებენ ნაწილაკთა მთელი ანსამბლის სტატისტიკას.
გრავიტაციული მუდმივა

გრავიტაციული მუდმივა — პროპორციულობის კოეფიციენტი ნიუტონის მსოფლიო მიზიდულობის კანონის გამომსახველ ფორმულაში
=\{_1 _2}{^2},
სადაც არის მიზიდულობის ძალა, და — ურთიერთქმედ სხეულთა მასები, — მათ შორის მანძილი. გრავიტაციული მუდმივას სხვა აღნიშვნებია: ან (იშვიათად 2). გრავიტაციული მუდმივას რიცხვითი მნიშვნელობა დამოკიდებულია სიგრძის, მასის, ძალის ერთეულთა სისტემის შერჩევაზე.

ერთეულთა სისტემაში =(6.673±0.003)·10-8 დნ·სმ2·გ-2 ან სმ3·გ-1·წმ-2;
ერთეულთა სისტემაში =(6.673±0.003)·10-11 ნ·მ2·კგ-2 ან მ3·კგ-1·წმ-2.

გრავიტაციული მუდმივას ყველაზე უფრო ზუსტი მნიშვნელობა მიღებულია ცნობილი მასის ორ სხეულს შორის მიზიდულობის ძალის ლაბორატორიული გაზომვისას გრეხითი სასწორის მეშვეობით.

დედამიწის მიმართ ციურ სხეულთა (მაგ., თანამგზავრთა) ორბიტების გამოთვლისას იყენებენ გეოცენტრული გრავიტაციული მუდმივას — გრავიტაციული მუდმივის ნამრავლს დედამიწის მასაზე (მისი ატმოსფეროს ჩათვლით):

=(3,98603±0,00003)·1014მ3·წმ-2 მზის მიმართ ციურ სხეულთა ორბიტების გამოთვლისას იყენებენ ჰელიოცენტრულო გრავიტაციული მუდმივას — გრავიტაციული მუდმივის ნამრავს მზის მასაზე:

=1,32718·1020 მ3·წმ-2.

-ს და -ის ეს მნიშვნელობები შეესაბამება 1964 საერთაშორისო ასტრონომთა კავშირის ყრილობაზე მიღებულ ფუნდამენტურ ასტრონომიულ მუდმივებს.
პლანკის მუდმივა

პლანკის მუდმივა, ქმედების კვანტი (აღნიშვნა: ან ; ჯ⋅წმ) — ფიზიკური მუდმივა. განსაზღვრავს იმ ფიზიკურ მოვლენათა ფართო წრეს, რომელთათვისაც არსებითია ქმედების დისკრეტულობა. ამ მოვლენებს შეიაწავლის კვანტური მექანიკა. შემოიღო მაქს პლანკმა 1900 წელს აბსოლუტურად შავი სხეულის გამოსხივების სპექტრში ენერგიის განაწილების კანონის დადგენისას (გამოსხივების პლანკის კანონი). აღნიშნავენ -ით. პლანკის მუდმივის ყველაზე ზუსტი მნიშვნელობა მიღებულია ჯოუზეფსონის ეფექტის საფუძველზე:

= ჯ·წმ= ერგ·წმ= ევ·წმ.
ხშირად სარგებლობენ მუდმივათი:

\={}/{2\}= ერგ·წმ, რომელსაც აგრეთვე პლანკის მუდმივას უწოდებენ.
დავით რონდელი

დავით ევგენის ძე რონდელი (ნამდვილი გვარი ცაგარეიშვილი) (დ. 11 აპრილი, 1904, ქუთაისი — გ. 12 მარტი, 1974, თბილისი) — ქართველი კინორეჟისორი. სტალინური პრემიის ლაურეატი (1950). საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1961). საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1945).

ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტექნიკური ფაკულტეტი. 1928 წლიდან მუშაობდა კინოში, ჯერ სახკინმრეწვის სალიტერატურო ნაწილის გამგედ, რეჟისორ ასისტენტად, 1930 წლიდან კი რეჟისორად. გადაიღო ფილმები: „უგუბზიარა“ (1930), „არშაულა“ (1935), „კოლხეთის ჩირაღდნები“ (1941), „მწვერვალთა დამპყრობნი“ (1951), „ჩრდილი გზაზე“ (1956), „მამლუქი“ (1959), „ენგურის ნაპირებზე“ (1961), „პიერი მილიციის თანამშრომელი“ (1965), „ჩემი მეგობარი ნოდარი“ (1967), „ზოია რუხაძე“ (1971), „საჰაერო ხიდი“ (1974). 1937 წელს რონდელმა გადაიღო ქართული კინოს ერთ-ერთი შედევრი „დაკარგული სამოთხე“, რომელმაც რეჟისორს საყოველთაო აღიარება მოუტანა. ფილმ-სპექტაკლისათვის „ჯურღაის ფარი“ (1944, სიკო დოლიძესთან ერთად) რონდელს 1950 წელს სსრკ სახელმწიფო პრემია მიენიჭა.

დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენითა და 2 „საპატიო ნიშნის“ ორდენით. დავით რონდელის შვილი იყო დიპლომატი და პოლიტოლოგი ალექსანდრე რონდელი.
როსტვერკი

როსტვერკი ( < „გისოსი“ და „ნაგებობა, სიმაგრე“), ხიმინჯოვანი საძირკვლის ზედა ნაწილის კონსტრუქცია (ბეტონის ან რკინაბეტონის ფილა ან კოჭი), რომელიც აერთიანებს ხიმინჯების თავებს და ემსახურება დატვირთვის თანაბრად განაწილებას ხიმინჯებზე. როსტვერკის ასაგებ მასალად იყენებენ ბეტონს ან რკინაბეტონს (ასაწყობს ან მონოლითურს), იშვიათად — ხესა და ლითონს. სახელწოდება „როსტვერკი“ წარმოიქმნა ადრე გამოყენებულ კონსტრუქციასთან დაკავშირებით: მას ჰქონდა ხის ძელებისაგან შედგენილი გისოსის სახე, რომელზეც დაგებული იყო ფიცარფენილი.
როსტომიანი (ხალხური)

„როსტომიანი“ — ქართული ხალხური ეპიკური ძეგლი. ცნობილია საქართველოს ყველა კუთხეში. გვხვდება პროზაული და ლექსნარევი ვარიანტების სახით. ტექსტის ჩანაწერთა რაოდენობა 100-ს აღემატება. „როსტომიანი“ მოიცავს მამა-შვილის ბრძოლის სიუჟეტს. ხალხური წარმოდგენით, როსტომი უებრო გმირია, ბედისწერისაგან დასჯილი, რადგან საკუთარი შვილი ზურაბი მოკლა ორთაბრძოლაში. „როსტომიანის“ თქმულებები გვაროვნულის საზოგადოების ადრეულ ხანაში უნდა ჩამოყალიბებულიყო. ერთმანეთისათვის უცნობი მამა-შვილის სამკვდრო-სასიცოცხლო შეტაკება საზოგადოებრივ ურთიერთობაში მომხდარი ცვლილებების მხატვრული ანარეკლია. აქ ასახულია მატრიარქატიდან პატრიარქატამდე გადასვლა — „როსტომიანის“ სიუჟეტი საერთაშორისოა, მაგრამ მასში მოიპოვება ეროვნული ეპოსის დამახასიათებელი ნიშნებიც, რომლებიც სხვა ხალხების ფოლკლორში არ გვხვდება. საუკუნეების განმავლობაში ხალხურმა სიუჟეტმა ტრანსფორმაცია განიცადა. ამ მხრივ გარკვეული როლი შეასრულა ქართულმა მწიგნობრულმა „როსტომიანმა“, თუმცა მამა-შვილის ბრძოლის სიუჟეტი მანამდეც იყო დადასტურებული და „როსტომიანის“ ძირითადი მოტივები სწორედ ამ ადრინდელ საფეხურთან ურთიერთობაში განიხილება. „როსტომიანში“ თვალსაჩინო ადგილი უჭირავს ბეჟანისა და მანიჟეს თავგადასავალს („ბეჟანიანი“). ამ ნაწილში უფრო იგრძნობა კავშირი ლიტერატურულ ვერსიასთან. არსებობს ვარაუდი, რომ „როსტომიანის“ ვერსიათა სათავე მწიგნობრული ძეგლია (აკაკი შანიძე, კორნელი კეკელიძე, ალექსანდრე ბარამიძე).
ეწერი (თერჯოლის მუნიციპალიტეტი)

ეწერი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიციპალიტეტში (ეწერის ადმინისტრაციული ერთეული; სოფლები: ახალუბანი, ეწერი).

მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე ძევრულის (ყვირილის აუზი) მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 200 მ-ზე, თერჯოლიდან 10 კმ-ის დაშორებით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1206 ადამიანი.
ზარნაძეები (თერჯოლის მუნიციპალიტეტი)

ზარნაძეები — სოფელი საქართველოში (იმერეთის მხარე), თერჯოლის მუნიციპალიტეტში (ალისუბნის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, მდინარე ჩხარის (ჩოლაბურის მარჯვენა შენაკადი, ყვირილის აუზი) მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 300 მ-ზე, თერჯოლიდან 9 კმ-ში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 336 ადამიანი.

}
თავასა

თავასა — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, თერჯოლის მუნიციპალიტეტის თუზის ადმინისტრაციულ ერთეულში (იმერეთის მხარე).

მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, მდინარე ძუსის (ჩოლაბურის მდგენელი) ზემოწელში, ზღვის დონიდან 400 მ-ზე, თერჯოლიდან 18 კმ-ში.

თავასა წყაროებში პირველად საუკუნეში მოიხსენიება, კერძოდ, იმერეთის მეფე ალექსანდრე -ის 1645 წლის წყალობის სიგელში. საუკუნის ქართველი ისტორიკოსისა და გეოგრაფის, ვახუშტი ბატონიშვილის რუკაზე დატანილია თავასის ციხე-დარბაზი.

სოფელში შემორჩენილია ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — განვითარებული შუა საუკუნეების სამების ერთნავიანი ეკლესიის ნანგრევები. ძეგლი ნაშენია დიდი თლილი ლოდებითა და კირით. გადახურულია ლორფინით. შესასვლელები სამხრეთიდან და დასავლეთიდან აქვს. ეკლესიის შიდა სივრცე მოხატულია. ფრესკებზე გამოსახული არიან როგორც სასულიერო, ისე საერო პირები. კედლებზე შემორჩენილია ასომთავრული წარწერები.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 282 ადამიანი.
ახალსოფელი (სამტრედიის მუნიციპალიტეტი)

ახალსოფელი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის სამტრედიის მუნიციპალიტეტში (ეწერის თემი), მდებარეობს კოლხეთის დაბლობზე, მდინარე გუბისწყლის (რიონის შენაკადი) შესართავის დასავლეთით. ზღვის დონიდან 30 მეტრზე, სამტრედიიდან დაშორებულია 4 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 570 ადამიანი.

ცნობილი ადამიანები
ბენო ვაშაკიძე (გ. 1993) — აფხაზეთის ომის გმირი. დაჯილდოებულია გორგასლის ღირსების ორდენით.
ვეფხია წიქვაძე (დ. 1967 — გ. 1991) — დაიღუპა თბილისში სამოქალაქო ომის დროს.
დიომიდე ფახურიძე (დ. 1922 — გ. 2004) — იბრძოდა მეორე მსოფლიო ომში.
ბუღნარა

ბუღნარა — სოფელი საქართველოში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტში (ტოლების თემი), მდებარეობს იმერეთის სამხრეთი მთისწინეთის ზონაში, მდინარე ხევისწყლის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 15 მეტრზე, სამტრედიიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით., ტოლებიდან 1 კმ, ქვემო ნოღადან 1 კმ.

ისტორია
სოფელში განვითარებული იყო კრამიტის წარმოება. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა მევენახეობის მეურნეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 249 ადამიანი.
ვაზისუბანი (სამტრედიის მუნიციპალიტეტი)

ვაზისუბანი (ყოფილი ქორეისუბანი) — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის სამტრედიის მუნიციპალიტეტში (ტოლების ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს კოლხეთის დაბლობზე, მდინარე ხევისწყლის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ნაპირას, ზღვის დონიდან 20 მ-ზე, სამტრედიიდან 14 კმ-ში, საჯავახოდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 4 კმ-ში.

სოფლის ისტორიული სახელწოდებაა ქორეისუბანი. წყაროებში ის ასევე მოიხსენიება ქორაისუბნის, ქორეთისუბნის და ქორენისუბნის დასახელებით. გვიან ფეოდალურ ხანაში სოფელი ჭილაძეთა საგვარეულოს სენიორიის — საჭილაოს ნაწილი იყო. აქ მათ გუმბათიანი ეკლესიაც ააგეს. საუკუნის შუა ხანებში ჯავახ ჭილაძეს ქორეისუბანი ბიჭვინთის ტაძრისთვის შეუწირავს. მომდევნო საუკუნეებში საჭილაოს რიონის მარცხენა ნაპირზე მდებარე სხვა სოფლებთან ერთად ქორეისუბანი საცილო იყო იმერეთის მეფეებს და ოდიშ-გურიის მთავრებს შორის. საბჭოთა პერიოდში სოფელს ვაზისუბანი დაარქვეს. აქ იყო მევენახეობის საბჭოთა მეურნეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 476 ადამიანი.
ზედა ბაში

ზედა ბაში — ყოფილი სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში (ბაშის თემი), ამჟამად სოფელ ბაშის შემადგენლობაში.

მდებარეობს მდინარე რიონის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 40 მეტრზე, სამტრედიიდან 21 კილომეტრის დაშორებით. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთესლეობა..

დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 264 ადამიანი.
ზედა ეწერი (სამტრედიის მუნიციპალიტეტი)

ზედა ეწერი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, გომის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს იმერეთის მაღლობის სამხრეთ-დასავლეთ მთისწინეთში, მდინარე კაპიტონის (რიონის აუზი) ნაპირას, ზღვის დონიდან 140 მეტრზე, სამტრედიიდან 16 კილომეტრის დაშორებით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 225 ადამიანი.
ზემო აბაშა

ზემო აბაშა — ყოფილი სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, 2007 წლიდან გაერთიანებულია ქვემო აბაშასთან გამოჩინებულის სახელით. მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 250 მეტრი, სამტრედიიდან 20 კილომეტრი, საჯავახოდან 10 კმ.

ისტორია
გამოჩინებულის თემი იყო საჯავახოს მხარის ნაწილი. სავარაუდოდ ამიტომ გამოჩინებულის ეკლესიის ადგილმდებარეობად ქსე-ს მე-9 ტომში სოფელი საჯავახოა შეცდომით მითითებული. გამოჩინებულის საბლაღოჩინო საუკუნეში, რუსეთის იმპერიის მიერ დასავლეთ საქართველოს ანექსიის მიერ მიეკუთვნა ქუთაისის მაზრას. 1902 წლის მონაცემებით აბაშის სასოფლო საზოგადოება მოიცავდა 6 სოფელს და მისი მოსახლეობა იყო 4129 ადამიანი. 1926 წლისთვის გამოჩინებულის თემი შედგებოდა 14 სოფლისგან და მისი მოსახლეობა შეადგენდა 6744 ადამიანს, ხოლო ფართობი 59 კმ²-ს.

მოსახლეობა
2002 წლის აღწერაში სოფლები ზემო და ქვემო აბაშა ცალ-ცალკე იყო აღწერილი, 2014 წლის აღწერაში კი ერთად.

გამოჩინებულის ეკლესია
სოფელში არის წმინდა გიორგის სახელობის გამოჩინებულის ეკლესიის ნანგრევები. ეკლესია 1519 წლით თარიღდება. გამოჩინებულის მონასტერი გურიის ქედის ერთ-ერთ მაღლობზე დგას, ვრცელი გადასახედი აქვს და ამიტომაც ჰქვია გამოჩინებული. ეკლესიას გარს აკრავს თხილისა და ჭადრის ტევრი. ეკლესია მომცრო კვადრატული ფორმის უგუმბათო შენობას წარმოადგენს.

ეკლესიის დასავლეთით დგას ქვიტკირის ორსართულიანი სამრეკლო, რომელსაც აღმოსავლეთით კარის თავზე ჰქონდა მხედრული წარწერა „მოსახსენებლად სულთა გიგო კალოიანისა და მშობელთა თვისთა ამ სამრეკლოის აშენებაზე შევაწიე სამი თუმანი აზნაურმა ოტია კალოიანმა ჩყნე წელსა (1856 წ.)“.

ძველად არსებობდა წესი: აღდგომის წინ, წითელ პარასკევს თარგამაძეების გვარის კაცი ჩამოატარებდა სოფელში დროშა ჯვარს შეჭედილს ვერცხლით და შემკულს წარწერით (ამავე ჯვრით უძღვებოდნენ ძველად მიცვალებულს მნათეს მიჰქონდა იგი წინ), ხალხი ნებაყოფლობით სწირავდა ფულს. მოგროვილი ფულით ყიდულობდნენ ზვარაკს (ცხვარს), რომელსაც აღდგომის დილას, წირვის შემდგომ შემწვარს მიართმევდნენ კალოიანებს (გვარია). ისინი ბეჭებს აიღებდნენ და შემდეგ ხალხს დაუძახებდნენ: „ზვარაკი არის და მოგროვდითო“. ხალხი მოგროვდებოდა, აიღებდნენ კალოიანები და ზვარაკს ხალხს უნაწილებდნენ.

 საუკუნის 80-იან წლებში გამოჩინებულში მოქმედებდა საეპისკოპოსო კათედრა, რაც გამოწვეული იყო ხინოწმინდის საეპისკოპოსოს გაუქმებით ოსმალეთის მიერ. ხინოწმინდიდან გამოჩინებულში გადაასვენეს ღვთისმშობლის ოქროს ხატი, რომელიც ტაძრიდან მოიპარეს 1904 წელს. გამოჩინებულში მოღვაწეობდა გამოხიზნული ეპისკოპოსი იოანე ხინოწმინდელი. გამოჩინებულის ეკლესიაში დიაკვნად მსახურობდა ეფთვიმე გენათელი.

ცნობილი ადამიანები
სოფელში გავრცელებული გვარია ქორიძეები. სოფელში დაიბადა ცნობილი ქართველი საოპერო მომღერალი და ქართული საგალობლების ჩამწერი ფილიმონ ქორიძე. გამოჩინებულში დაიბადა ქართველი მეღვინე ვალერიან კანდელაკი.
მარიამ ჯამბაკურ-ორბელიანი

მარიამ (მაშო) ჯამბაკურ-ორბელიანი (დ. 22 აგვისტო, 1852 — გ. 23 აგვისტო, 1941) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, ქველმოქმედი.

დაიბადა პოეტ ვახტანგ ორბელიანისა და ეკატერინე ილინსკაია ოჯახში. დაამთავრა თბილისის ქალთა კურსები (1870). 1882 წელს აირჩიეს სათავადაზნაურო სკოლის სამზრუნველო კომიტეტის წევრად. იყო მასწავლებელ ქალთა საზოგადოების გამგეობის წევრი, სამუსიკო სკოლის კომიტეტის წევრი. 1894 წელს გამოსცა მამის ლექსების სრული კრებული. დახმარებას უწევდა საბავშვო ჟურნალებს — „ჯეჯილსა“ და „ნაკადულს“, ქალთა საზოგადოება „განათლებას“. 1918 წელს აირჩიეს ახლად დაარსებული თბილისის უნივერსიტეტთან ჩამოყალიბებული დამხმარე საზოგადოების წევრად. საქართველოში საბჭოთა რეჟიმის დამყარების შემდეგ ეწეოდა პედაგოგიურ და მთარგმნელობით საქმიანობას.
ოლღა რომანოვა

ოლღა ნიკოლოზის ას. რომანოვა (, — 17 ივლისი, 1918) — დიდ მთავარ ნიკოლოზ -ისა და ალექსანდრა ფეოდოროვნას პირველი ქალიშვილი. დაიბადა 1895 წელს პეტერბურგთან ახლოს. აღზრდილი იყო სამეფო კარზე თავის დებთან (ტატიანა, მარია, ანასტასია) და ძმასთან (ალექსი) ერთად.

სიცოცხლის მანძილზე ოლღას მომავალი ქორწინება ყველაზე განხილვადი საგანი იყო რუსეთში. სავარაუდო კანდიდატებად სახელდებოდნენ რუსი დიდი მთავარი დიმიტრი პავლოვიჩი, რუმინეთის ტახტის მემკვიდრე პრინცი კაროლი, უელსის პრინცი ედუარდი, ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ მეხუთეს უფროსი ვაჟი; და სერბეთის ტახტის მემკვიდრე ალექსანდრე. თავად ოლღას სურდა რუსზე ქორწინება და ქვეყანაში დარჩენა. პირველი მსოფლიო ომის დროს ის სამხედრო ჰოსპიტალში დაჭრილ სამხედროებს უვლიდა, თუმცა მოგვიანებით ამ ყოველივეს ფსიქოლოგიური ტვირთის გამო ადმინისტრაციულ საქმიანობას მოჰკიდა ხელი.

რუსეთის 1917 წლის რევოლუციის შედეგად ოლღას მკვლელობის შემდეგ ის რუსეთის მართლმადიდებელმა ეკლესიამ წმინდანად შერაცხა. 1990-იანებში მისი გვამის ნარჩენების იდენტიფიცირება მოხდა დნმ-ის ტესტის მეშვეობით და დაიკრძალა სანქტ-პეტერბურგის წმინდა პეტრესა და პავლეს საკათედრო ტაძარში მშობლებთან და დებთან ერთად.

გარეგნობა და ხასიათი
სამეფო ოჯახთან დაახლოებულები იხსენებენ ოლღას, როგორც ჭკვიან, გონებაგახსნილ ბავშვს, მაგრამ ზოგჯერ ზარმაცს.

ოლღას ჰქონდა წაბლისფერი ქერა თმა, ცისფერი თვალები, განიერი სახე და ზემოთ აპრეხილი ცხვირი. მისი ფრანგულის მასწავლებელი პიერ გილიარდი 10 წლის ოლღას აფასებდა როგორც „ძალიან ფერმკრთალს ციმციმა, ცელქი თვალებით“ და ოდნავ აპრეხილი ცხვირით. ბარონესა სოფი ბუკსჰევდენის, დედამისის გუვერნანტის თქმით ის „იყო ქერა და მაღალი მომღიმარი ცისფერი თვალებით“, კარგი კბილებითა და „მოკლე ცხვირით, რომელსაც თავად უწოდებდა „ჩემს თავმდაბალ აბზეკილს“. იმისდა მიუხდავად, რომ ის ზრდასთან ერთად უფრო და უფრო ლამაზდებოდა, ოლღას თავის დებზე - ტატიანასა და მარიაზე ნაკლებად ლამაზად მიიჩნევდნენ. „ბავშვობაში ის უბრალო იყო, 15 წლის ასაკში კი ლამაზი“ - წერდა დედამისის მეგობარი ლილი დენი. „ის იყო საშუალოზე ოდნავ მაღალი, ფერმკრთალი, მუქი ლურჯი თვალებით, ღია წაბლისფერი თმითა და ლამაზი ხელებითა და ფეხებით. მერიელ ბუქენენი თავის მემუარებში ახასიათებს 17 წლის ოლღას 1912 წლის იმპერიულ მეჯლისზე შემდეგნაირად: „მას არ ჰქონდა ჩვეულებრივი ნაკვთები, მისი დის - ტატიანა ნიკოლოზის ასულის თითქოს მისტიკური სილამაზე, მაგრამ მისი წვერისკენ დახრილი ცხვირით, მისი ფართო მომცინარი პირით, მისი მბრწყინავი ცისფერი თვალებით, მას ჰქონდა შარმი, სიხასხასე და მომხიბლავი ენერგია, რომელიც მას მაცდუნებელს ხდიდა.

გალერეა
ესმერალდა

}, დაიბადა აგნესა) — ვიქტორ ჰიუგოს რომანის „პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი“ მთავარი პერსონაჟი. იგი ფრანგი ბოშა ქალია (წიგნის დასასრულისკენ ირკვევა, რომ მისი ბიოლოგიური დედა ფრანგი ყოფილა). გამუდმებით იქცევს მამაკაცების ყურადღებას მაცდური ცეკვებით. 16 წლის ესმერალდა მუდამ თავის თხა ჯალისთან ერთად დადის.
ახალსოფელი (გარდაბნის მუნიციპალიტეტი)

ახალსოფელი — სოფელი გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, სამგორის ვაკეზე, მდინარე საცხენისისწყალზე. თემის ცენტრი (სოფლები: მუხროვანი, საცხენისი). ზღვის დონიდან 820 მ, გარდაბნიდან 45 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1549 ადამიანი.

ისტორია
სოფელი საუკუნის პირველ ნახევარში გაჩნდა. 1831 წელს მარტყოფელი გუგუნაშვილების, კახაბრიშვილების, ბიძინაშვილების, სალთხუციშვილების, კობიაშვილების და სხვა გვარის წარმომადგენლებმა თხოვნით მიმართეს მარტყოფის მამასახლისს სვიმონ შინჯიკაშვილს, სოფლის მოსახლეობის მომრავლების გამო ნება დაერთო მათთვის გადასახლებულიყვნენ კლდისწყაროდ წოდებულ მარტყოფისავე კუთვნილ მიწაზე. მათი თხოვნა დაკმაყოფილდა და 14 კომლი დასახლდა კლდისწყაროდ წოდებულ მიწაზე. პირველი მოსახლენი იყვნენ კახაბრიშვილები, ბიძინაშვილები, გოგოჩაშვილები, გუგუნაშვილები და კობიაშვილები. შემდეგ მათ შეუერთდნენ მარტყოფიდან გადასახლებული სხვა გვარის წარმომადგენლებიც. დასახლების პროცესი საუკუნის ბოლოს დასრულდა.
ბზიაური

ბზიაური — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ტყიბულის მუნიციპალიტეტში (საწირის თემი), მდებარეობს ოკრიბის წვრილმთიანეთში, მდინარე ტყიბულის მარცხენა ნაპირზე იქ, სადაც ტყიბულის წყალსაცავი იწყება. ზღვის დონიდან 560 მეტრი, ტყიბულიდან 4 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 68 ადამიანი.
ბუეთი

ბუეთი — სოფელი საქართველოში, ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, ხრესილის თემში. მდებარეობს ოკრიბის წვრილმთანეთში მდინარე წყალწითელის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 420 მეტრი, ტყიბულიდან 15 კილომეტრი. სოფელში მოიპოვება ტეშენიტი, მოედინება მინერალური წყალი, შემორჩენილია საუკუნის მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 122 ადამიანი.
გადაღმა წყალწითელა

გადაღმა წყალწითელა — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, ხრესილის თემში. მდებარეობს ოკრიბის წვრილმთიანეთში, მდინარე წყალწითელის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 440 მეტრი, ტყიბულიდან 18 კილომეტრი. ხრესილიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 3 კმ. სოფელში აღმოჩენილია ანტიკური ხანის ნასახლარი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 11 ადამიანი.
გადმოღმა წყალწითელა

გადმოღმა წყალწითელა — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ტყიბულის მუნიციპალიტეტში (ხრესილის თემი), მდებარეობს ოკრიბის წვრილმთიანეთში, მდინარე წყალწითელის ხეობაში. ზღვის დონიდან 400 მეტრი, ტყიბულიდან 16 კილომეტრი, ხრესილიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 2 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 54 ადამიანი.
ზედა ჭყეპი

ზედა ჭყეპი — სოფელი საქართველოში, ტყიბულის მუნიციპალიტეტის ორპირის ადმინისტრაციულ ერთეულში (იმერეთის მხარე).

მდებარეობს ოკრიბის წვრილმთიანეთში, მდინარეების ჭალის და წყალწითელას წყალგამყოფ სერზე, ზღვის დონიდან 420 მ-ზე, ტყიბულიდან 28 კმ, ორპირიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 3 კმ დაშორებით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 91 ადამიანი.
ზედუბანი (ტყიბულის მუნიციპალიტეტი)

ზედუბანი — სოფელი საქართველოში, ტყიბულის მუნიციპალიტეტის საწირის ადმინისტრაციულ ერთეულში (იმერეთის მხარე).

მდებარეობს ოკრიბის წვრილმთიანეთში, მდ. მთისჭალის (წყალწითელას მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 580 მ-ზე, ტყიბულიდან 8 კმ-ის დაშორებით. ზედუბანი ადრე სოფელ საწირის უბანს წარმოადგენდა. სოფელში შემორჩენილია ფეოდალური ხანის საწირის ციხე.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 134 ადამიანი.
როსტომიანი (მწიგნობრული)

„როსტომიანი“, ფირდოუსის „შაჰნამეს“ ქართული ვერსიების საერთო სახელწოდება. ვიწრო მნიშვნელობით — „შაჰნამეს“ ის ქართული თარგმანები, რომლებშიც უპირატესად როსტომ ფალავნის ამბებია მოთხრობილი. ჩვენამდე მოღქეული „როსტომიანის“ როგორც პროზაული, ისე პოეტური ვერსიები. პოეტური უფრო გვიანდელი, მისი წყარო — ქართული პროზაული თარგმანი, რომელიც ვარაუდით, - საუკუნეებში უნდა იყოს შექმნილი, ატარებს „შაჰნამეს“ - საუკუნეების ჩანართთა ნიშნებს.

„როსტომიანის“ პირველი გამლექსავია სერაპიონ საბაშვილი ( საუკუნის პირველი მეოთხედი), რომელსაც პროზაული ტექსტით უსარგებლია. „როსტომიანის“ ბოლო ნაწილის გამლექსავს ხოსრო თურმანიძეს ( საუკუნის მეორე მახევარი) ხელთჰქონდა არა ქართული პროზაული ტექსტი, არამედ სპარსული დედანი. მხატვრული გემოვნებითა და პოეტური ოსტატობით განსაკუთრებით აღსანიშნავია „როსტომიანის“ საბაშვილისეული ტექსტი. ძალიან სუსტია თურმანიძისეული თარგმანი, რომლის უხუსურობას თავის დროზე არჩილ (- სს.) აღნიშნავდა.

ვარაუდობენ, რომ „როსტომიანის“ ზოგიერთი ფრაგმენტის გალექსვაში მონაწილეობა უნდა მიეღო მესამე, დღესდღეობით უცნობ მელექსესაც. „როსტომიანის“ საბაშვილისეული ვერსია ძირითადად შემოქმედებითი, თავისუფალი თარგმანის ნიმუშია. ზოგი რამ აქ შემოკლებულია, იშვიათად გვხვდება სიტყვასიტყვითი თარგმანიც, გავრცობილია დრამატული სიტუაციები, სამიჯნურო და საგმირო-საფალავნო ამბები, ნადირობა-ნადიმობანი და ა. შ. „როსტომიანის“ იმთავითვე დიდი პოპულარობა მოუპოვებია და სათავე გამხდარა ამ ძეგლის ხალხური ვერსიებისა. უეჭველია მისი გავლენა „რუსუდანიანზე“. „როსტომიანის“ კვალი აღბეღდილია ვანის ქვაბთა მონასტრის წარწერების პოეზიაშიც.
ზედუბანი (ადიგენის მუნიციპალიტეტი)

ზედუბანი — სოფელი საქართველოში, ადიგენის მუნიციპალიტეტის ზედუბნის ადმინისტრაციულ ერთეულში (სამცხე-ჯავახეთის მხარე).

მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ქვაბლიანის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1570 მეტრზე. ადიგენიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით, ახალციხიდან 46 კმ-ით.

ზედუბანი იხსენიება საუკუნის „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“. სოფელში არის შუა საუკუნეების ეკლესიის ნანგრევები. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ჭეჭლის სასოფლო საბჭოში, სოფელში მოქმედებდა მოხის მერძევეობა-მეცხოველეობის მეურნეობა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 110 ადამიანი.
როსტომ რაჭის ერისთავი

როსტომ რაჭის ერისთავი — ერისთავი დაახლოებით 1750-1769 წლებში. შოშიტა -ის ძე. ერისთავად გახდომისთავნავე რაჭის თავად-აზნაურები ზოგი ამოწყვიტა, ზოგი გააძევა და მათი მამულები მიიტაცა. ხელთ იგდო სამეფო მამულებიც და ამრიგად მთელ რაჭას დაეუფლა. ძლიერ წინააღმდეგობას უწევდა იმერეთის მეფის სოლომონ -ის ცენტრალისტურ პოლიტიკას. იმერეთის ზოგიერთ რენეგატ ფეოდალთან ერთად მეგზურობას უწევდა ოსმალ დამპყრობლებს და ხშირად გამოდიოდა მათ მოკავშირედ სოლომონ -ის წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1752 წელს როსტომ რაჭის ერისთავმა და ლევან აბაშიძემ სოლომონ ტახტიდან ჩამოაგდეს, სოლომონმა მალე დაიბრუნა ტახტი. როსტომ რაჭის ერისთავმა ისევ სცადა მეფის თავიდან მოცილება, მაგრამ ხრესილის ბრძოლაში (1757) გამარჯვება სოლომონს დარჩა. 60-იანი წლების დასაწყისში როსტომ რაჭის ერისთავი მხარში ედგა ოსმალებს და მათთან ერთად ებრძოდა სოლომონ მეფეს. 60-იანი წლების მიწურულიდან სოლომონ -მა რამდენიმეჯერ წარმატებით ილაშქრა რაჭაში, მაგრამ როსტომის ხელში ჩაგდება ვერ მოახერხა. 1769 წელს სოლომონ -მა მინდობილი როსტომ რაჭის ერისთავი ოჯახიანად შეიპყრო და მკაცრად დასაჯა, მის შვილებს თვალები დასთხარა, მამულები კი სამეფო საკუთრებად გამოაცხადა. 1773 წლამდე როსტომი პატიმარი იყო. შემდეგ გაათავისუფლეს და 1790 წლიდან აღარ იხსენიება.

როსტომის ამბავი აღწერილია აკაკი წერეთლის მოთხრობაში „რაჭის ერისთავი როსტომ“.