საოცრებათა ყუთი

საოცრებათა ყუთი — მაროკოელი მწერლის აჰმედ სეფრიუის 1954 წლის ავტობიოგრაფიული რომანი.

წინაისტორია
დიდი ხნის განმავლობაში ითვლებოდა, რომ ეს იყო ფრანგულ ენაზე დაწერილი პირველი მაროკოული რომანი. იგი წარმოადგენს ცხოვრების ნაწილს ჩრდილოეთ აფრიკული ფრანკოფონური ლიტერატურის კონტექსტში.

წიგნი მიჰყვება ავტობიოგრაფიული სტილის მაღრიბულ ტრადიციას, რომელიც დაწერილია პირველ პირში. ზრდასრული მოგონებების მეშვეობით იგი იკვლევს ბავშვობაში ჩარჩენილ მოვლენების, მისი აღქმისა და მშობლებთან ემოციურ ურთიერთობას. გარშემორტყმული სიყვარულით, ვნებითა და ცხოვრებისეული დრამით, წყნარ დროს ბიჭს ყოველთვის შეუძლია დაბრუნდეს საოცრებათა საიდუმლო ყუთში. რომანი კრიტიკოსებმა სტილითა და შინაარსით გამორჩეულად აღიარეს. იგი აღწერილია, როგორც კლასიკური ნამუშევარი.

რომანი მაღრიბელი წარმოშობის სტუდენტებისთვის ფრანგული ენის სწავლების საშუალებად გამოიყენებოდა, რადგან ისინი უფრო ადვილად იგებდნენ ავტორის გამოცდილებას, ვიდრე ფრანგების მიერ დაწერილი წიგნებით.

ამონარიდები წიგნიდან გამოიყენეს საფრანგეთისა და მაროკოს განათლების სამინისტროების ბაკალავრიატის გამოცდებისთვის.

შინაარსი
მთხრობელი (ახლა უკვე ზრდასრული) ყვება თავის ბავშვობაზე. რომანის დასაწყისში ის აღწერს, როგორ აწუხებდა ახალგაზრდა ბიჭს მარტოობა და როგორ ატარებდა დიდ დროს მარტოობაში. შემდეგ ის წარუდგენს დარ ჩუაფას მოიჯარეებს: ლალა კენზას, ფატმა ბზიუიას, დრის ელ აუადს, მის მეუღლეს რაჰმას და მათ ქალიშვილს ზინებს. ის აღვიძებს მოგონებებს მავრის აბანოსა და მისი „საოცრებათა ყუთის“ შესახებ, სადაც ინახავს სპეციალურ ნივთებს, რომლებიც მან აღმოაჩინა და მას ანიჭებს კომფორტს. მერე დედამისსა და რაჰმას შორის კამათს იხსენებს.

სკოლიდან დაბრუნებულ მთხრობელს დედა ცუდად დახვდება. ლალა აიჩა, მისი მეგობარი, სტუმრობს და არწმუნებს, რომ ნახოს სიდი ბუღალები. ვიზიტის დროს სიდი მოჰამედს კატა გაკაწრავს. დაღლილი ბავშვი მეორე დღეს არ წავა სკოლაში და სამაგიეროდ აღწერს სახლში დილის რუტინას, მშობლების წარმომავლობას და მოგონებებს უსიამოვნო დრისზე, მამის შეგირდზე.

მთხრობელი ყვება თავის დღეს სკოლაში. საღამოს, როდესაც შეამჩნია, რომ ფატიმა ბზიუია ნავთობის ნათურას იყენებდა, ლალა ზუბიდა დაჟინებით მოითხოვა, რომ ქმარს იგივე ნათურა ეყიდა მეორე დღეს. შემდეგ ის ყვება ზინების გაუჩინარებაზე და იმაზე, თუ როგორ იპოვა დედამ იგი იდრისიდების სახლში. ღვთისადმი მადლიერების ნიშნად რაჰმა თავის კეთილგანწყობილ მეზობლებთან ერთად მათხოვრებს ტრაპეზას ამზადებს.

გაზაფხულის დასაწყისში ლალა მსირინა და მისი ვაჟი ლალა აიჩას სტუმრობენ. სიდი მოჰამედი იყენებს შესაძლებლობას მეზობლის ბავშვებთან თამაშისთვის. ლალა აიჩა მეგობარს უყვება ქმრის უბედურების შესახებ მის პარტნიორ აბდელკადერთან. მეორე დღეს დედა ქმარს უყვება ამბავს, რაც უბიძგებს ახალგაზრდა სიდი მუჰამედს გაიხსენოს სურსათის გამყიდველი აბდელა, რომელიც მას ამბებს უყვებოდა.

ოთხშაბათს ფქიჰი თავის სტუდენტებს უხსნის თავის გეგმებს აშურასთვის. სახლში, ლალა ზუბიდა დაუღალავად უყვება ლალა აიჩას უბედურებებს ფატიმასა და რაჰმას და აიძულებს მათ დაჰპირდნენ, რომ საიდუმლოს შეინახავენ. შემდეგ მთხრობელი იხსენებს სიდი თაჰარ ბენ მილიარდის სიკვდილს.

სკოლაში აშურასთვის მზადების დროს ფქიჰი აწყობს სამუშაოებს და აყალიბებს გუნდებს. ჯაგრისების უფროსად დაინიშნა ახალგაზრდა სიდი მოჰამედი. მეორე დილით ის დედამისს კისარიაში მიჰყავს ახალი პიჯაკის საყიდლად. სახლში დაბრუნებული სიდი მოჰამედი ეკამათება ზინებს. დედამისი ბრაზდება. მოწყენილი და მშიერი ბავშვი იწყებს ფიქრს თავის ოცნებებზე. შემდეგ მთხრობელი უზიარებს ლალა ხადიჯასა და მისი ქმრის ბიძის ოთმანის ამბავს, რომელიც რიმამ მეზობლებს უამბო.

აშურას წინა დღეს ქალები ყიდულობენ დოლებსა და საყვირს სიდი მუჰამედისთვის. რადგან ის მონაწილეობდა დღესასწაულზე მუსიდის სამზადისში. მეორე დღეს ის მამამისს დალაქში მიჰყავს, სადაც დიდი ინტერესის გარეშე უსმენს მოზრდილთა საუბრებს.

აშურაზე ბავშვი ადრე იღვიძებს, იცვამს ახალ ტანსაცმელს და მიდის სკოლაში განსაკუთრებული დღის აღსანიშნავად. ჭამის შემდეგ ლალა აიჩა მთხრობელის ოჯახს სტუმრობს. აშურას შემდეგ ცხოვრება უბრუნდება თავის რუტინას. ერთ მშვენიერ დღეს, მთხრობელის მამა გადაწყვეტს, ცოლ-შვილი წაიყვანოს ძვირფასეულობის საყიდლად. ფატმა ბზიუია ოჯახს თან ახლავს. ცოტა ხნის შემდეგ მამისისს სახე სისხლიანია გამყიდველთან ჩხუბის გამო. ცრუმორწმუნე ლალა ზუბიდა უარს ამბობს სამაჯურებზე, ფიქრობს, რომ ისინი დაწყევლილია. დედა ლალა აიჩა ყვება უბედური შემთხვევის შესახებ ბაზარში. შემდეგ კი სიდი მუჰამედი ავად ხდება.

მამა მთელ თავის ქონებას კარგავს. ის გადაწყვეტს გაყიდოს სამაჯურები და წავიდეს სამუშაოდ „ფასში“. სიდი მოჰამედს კვლავ სიცხე აწუხებს. მამის წასვლა დიდ ტრაგედიად აღიქმება. ერთ დღეს დედა თავის მეგობარს ლალა აიჩას სტუმრობს, რომელიც მეგობარს სი-ელ-არაფის მონახულებას სთავაზობს. მთხრობელი იხსენებს სი-ელ-არაფის ხილვას. ლალა ზუბიდა ბრუნდება სახლში, ვიზიტს საიდუმლოდ ინახავს და გადაწყვეტს შვილთან ერთად სახლში დარჩეს.

ერთ დილით მას ქმრის უფროსი სტუმრობს. ლალა აიჩა მეგობარს სთხოვს, რომ მეორე დღეს მოინახულოს, რადგან მას რაღაც აქვს სათქმელი.

ლალა აიჩასთან ქალები საუბრობენ. სალამა სტუმრობს და ყვება თავისი როლის შესახებ ლარბის ქალიშვილის და სტილისტის ქორწინებაში.

ბოლო თავში მთხრობელი მოგვითხრობს მამის დაბრუნებაზე. სიდი მოჰამედი მამას უყვება მისი არყოფნის დროს მომხდარ მოვლენებზე. მთხრობელის მამა გაიგებს, რომ ლარბი თავის ახალგაზრდა მეუღლეს დაშორდა. სიდი მოჰამედი, ჯერ კიდევ ინტროვერტული მეოცნებეა, ბოლოს კი ამოიღებს საოცრებების ყუთს თავისი ოცნებებით გაბრუებული.