iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ისმაილ შიხლი

ისმაილ შიხლი (; დაბადებით ისმაილ ყაჰრამან-ოღლუ შიხლი; ; დ. 22 მარტი, 1919, სოფ.
იქინჯი-შიხლი — გ. 26 ივნისი, 1995, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მწერალი, სცენარისტი, ლიტერატურათმცოდნე, აზერბაიჯანის სახალხო მწერალი (1984), აზერბაიჯანის კომკავშირის პრემიის ლაურეატი (1976), ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1954), აზერბაიჯანის სსრ უმაღლესი საბჭოს წევრი (1986, 1990), მირზა ფათალი ახუნდოვის სახელობის პრემიის ლაურეატი.

ბიოგრაფია
ისმაილ შიხლი დაიბადა 1919 წლის 22 მარტს ელისაბედპოლის გუბერნიაში (ამჟამად აზერბაიჯანის ყაზახის რაიონი), ყაზახის მაზრის სოფელ იქინჯი-შიხლში მასწავლებლის ოჯახში.
იგი შიხლინსკების ცნობილი გვარის წარმომადგენელი, გენერალ ჯავად ბეგ შიხლინსკის ძმის შვილი იყო.

1941 წელს აზერბაიჯანის პედაგოგიური უნივერსიტეტის ლიტერატურის ფაკულტეტი დაამთავრა.

1942 წლის სექტემბრიდან მონაწილეობდა დიდ სამამულო ომში. იყო მე-19 მოტორიზებული პონტონ-ხიდების ბატალიონში პონტონიორად. იბრძოდა ჩრდილოეთ კავკასიის ფრონტზე, საზღვაო არმიაში და ბელორუსიის მე-3 ფრონტზე. მონაწილეობდა ბრძოლაში კავკასიისათვის, ყირიმის განთავისუფლებასა და აღმოსავლეთ-პრუსიის ოპერაციაში.

ომის დამთავრების შემდეგ ყაზახის რაიონის სოფელ ქოსალარში საშუალო სკოლაში სასწავლო ნაწილის გამგედ მუშაობდა. 1946–1949 წლებში იყო ასპირანტი, მასწავლებელი, უფროსი მასწავლებელი, ხოლო მოგვიანებით საზღვარგარეთის ქვეყნების ლიტერატურის კათედრის გამგე აზერბაიჯანის პედაგოგიურ უნივერსიტეტში. 1949 წლიდან იყო აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი.
ბოლო ხანს იყო ჟურნალ „აზერბაიჯანის“ რედაქტორი, აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის პირველი მდივანი, სსრკ მწერალთა კავშირის მდივანი.

ავტორია რომანების: „გზები იყრება“ (1957), „მშფოთვარე მტკვარი“ (1967), „ჩემი გარდაცვლილი სამყარო“ (1995). არის მრავალი კინოსცენარის ავტორი. რომანი „მშფოთვარე მტკვარი“, რომელზეც ისმაილ შიხლი ათი წელი მუშაობდა მრავალი ლიტერატორის მიერ აღიარებულია, როგორც გარდამტეხი ნაწარმოები აზერბაიჯანულ პროზაში, რომელმაც ახალ მიმართულებას - ნეორეალიზმს დაუდო სათავე. 1969 წელს რომანის მოტივებზე გადაღებულ იქნა მხატვრული ფილმი „დაუცხრომელი მტკვარი“.
ქადიქოის ხიდი

ქადიქოის ხიდი — ხიდი თურქეთში, არდაშენიდან 19,5 კილომეტრის დაშორებით. ადგილობრივი მოსახლეობა მას ოზენკიტის ხიდის სახელითაც მოიხსენიებს.

ხიდი ორმალიანია. მისი ზედა ნაწილი, მოაჯირი და სავალი ბილიკი მთლიანად მოგვიანებით ჩანს განახლებული. შეკეთება-განახლების კვალი ემჩნევა ხიდის შუა მზიდ ბურჯსაც, რომელიც მდინარის შუა წელზე ბუნებრივად არსებულ დიდი ზომის კლდოვან ქანზეა დაშენებული. ხიდის მარჯვენა მხარის თაღი ძირითადია და ზომითაც დიდი. რკალი ნახევარწრიული ფორმისაა. მისი მარჯვენა ბოლო სანაპიროს კლდოვან რელიეფს ეფუძვნება, ხოლო მარცხენა მდინარის კლდოვან ქანზე დაშენებულ ბურჯს. მარცხენა მხარის თაღი შედარებით მცირე ზომისაა, ისიც ნახევარწრიული მოყვანილობისაა. მისი ერთი ბოლო მარცხენა სანაპიროს კლდოვან ქანშია შეჭრილი, ხოლო მეორე მდინარის შუა წელის კლდოვა ქანზე დაშენებულ ბურჯშია ჩასმული. ხიდის თაღების საპირე რკალისათვის ორივე მხარეს წყობაში გამოყენებულია კარგად დამუშავებული მოგრძო ფორმის ქვები. საპირე ქვები ერთმანეთზე ვერტიკალურადაა მიწყობილი.

დიდი თაღის სიმაღლე წყლის ზედაპირამდე — 12,5 მეტრია. თაღების გამყოფი ბურჯის სიმაღლე კლდის დონემდე — 6,70 მეტრია. პატარა თაღის სიმაღლე წყლის დონემდე კი — 6 მეტრია.
ფარმაქსიზქოფრუს ხიდი

ფარმაქსიზქოფრუს ხიდი — ხიდი თურქეთში, ამავე სახელწოდების სოფლის ჯამესთან. ხიდი დაზიანებულია.

ამ ხიდიდან საკმაოდ ახლოს არის ხეობის სათავეში მდებარე დაბა ჰემშილი. ადგილობრივთა გადმოცემით, დაბიდან ცოტათი ქვემოთ, ჰემშილდერეს მარცხენა შენაკადზე კიდევ ორი თაღოვანი ხიდის ნანგრევებია. ქვის თაღოვანი ხიდები არის აღმოსავლეთ ჭანეთის უფრო დასავლეთით არსებულ მდინარეთა ხეობებშიც, თუმცა მათი რაოდენობა მკვეთრად მცირდება. ამავე რეგიონში, ტრაპიზონთან ახლოს, დეღრიმენდერეს ხეობაში გვხვდება არქაული, სავარაუდოდ რომაული პერიოდის ერთადერთი ხიდი.
თერაზილერის ხიდი

თერაზილერის ხიდი — ხიდი თურქეთში, დეღრიმენდერეს ხეობაში, ზღვის სანაპირო ზოლიდან დაახლოებით 8 კილომეტრში.

ეს ხიდი უძველესია ყველა იმხიდს შორის, რომელიც ექსპედიციამ მოიხილა და შეისწავლა. შეიძლება ითქვას, რომ იგი რომაელთა ბატონობის ხანას განეკუთვნება. ხიდის ბურჯები პირდაპირ კლდეს ეფუძნება. ისინი უზადოდ დამუშავებულ ქვიშაქვის კვადრებითაა ნაგები, რომელსაც კარნიზი აბოლოებს. კარნიზი სამ ფასციადაა დაყოფილი და იონურ ტრადიციას მოგვაგონებს. იგი იმდენადაა წინ გამოზიდული, რომ სამშენებლო ბაქანის კოჭებისათვის კრონშტეინის ფუნქცია შეუსრულებია. უკანასკნელ ხანს ხიდი აღუდგენიათ ბეტონის ხსნარით. ხიდის თაღის რკალს არ ახლავს თავსართი სარტყელის სახით. სარტყელი, როგორც ჩანს, შედარებით გვიანდელი დანამატია. რომაულ ხიდებს ისინი არ აქვთ.

ხიდი მიუდგომელია იმისათვის, რომ ზუსტი ანაზომი შექმნილიყო. მისი ძირითადი სტატისტიკური მონაცემებია: მალის სიგრძე — 11 მეტრი, სასიარულო არეს სიგრძე — 32 მეტრი, სავალი ნაწილის სიფართე — 2,5 მეტრი. ბურჯების სიმაღლე კარნიზის ჩათვლით — 1,30 მეტრი.
ევა გონსალესი

ევა გონსალესი (დ. 19 აპრილი, 1849 – გ. 6 მაისი, 1883) — ფრანგი იმპესიონისტი მხატვარი.

ადრეული ცხოვრება
ევა მამამისმა - მწერალმა ემანუელ გონსალესმა სახელვნებო წერეებში ადრეულ ასაკში წარადგინა. 1865 წელს 16 წლის ასაკში მან დაიწყო პროფესიულ დონეზე მხატვრობის შესწავლა და იღებდა ხატვის გაკკვეთილებს პორტრეტის შარლ ჯოშუა შაპლინთან. მამის კავშირების დახმარებით, რომელიც იყო -ის (საფრანგეთის მწერალა ხალხთა საზოგადოება) დამფუძნებელი ის პარიზის კულტურული ელიტის წარმომადგენლებს ხვდებოდა და ადრეული ასაკიდან ეცნობოდა იმ დროის ლიტერატურის და ხელოვნების თანამედროვე იდეებს.

ედუარ მანეს სტუდენტი
ევა ცნობილია იმით, რომ 1869 წლის თებერვლიდან ის გახდა ედუარ მანეს მოსწავლე. ამ ურთიერთობი საფუძველი გახდა ცუდი მიმოხილვა რომელიც მანემ მისი სალონის ნამუშევრების შესახებ მიიღო. ეს იყო გამოწვავა რამაც აიძულა მისი ნამუშევრის შესახებ ღია დისკუსია ქონოდა. არსებობს მოსაზრება, რომ მანემ მაშინვე დაიწყო ევას პორტრეტის ხატვა, რომელიც 1870 წელს დაასრულა და იმავე წელს .-ს სახელით იყო წარმოდგენილი პარიზის სალონში. სამწუხაროდ, ევას ვამუშევრების დებიუტი, რომელიც იმავე დროს იყო წარმოდგენილი იმავე სალონში მანეს ნამუშევარმა დაჩრდილა. თავის ნამუშევარსი ევა ხატვის პროცესში ყავს გამოსახული, თუმცა მისი მკაცრი პოზა და ძვირადღირებული კაბა არ შეესაბამება სამუშაო პროცესს. ამ ნამუშევრის გამო ზოგიერთმა კრიტიკოსმა ის უბრალოდ აღიქვა ახალგაზრდა მოდელად რომელიც უკვე სახელოვან მხატვართან მუშაობს. ევა მანეს ერთადერთი ოფიციალური მოსწავლე და ასევე იმპრესიონისტული სკოლის რამდენიმე წარმომადგენლის მოდელიც იყო.

ევას სტილი ძალიან გავს მასეს ესპანურ პერიოდს, მისმა სტილმა წლების განმავლობაში მხოლოდ მცირე ცვლილებები განიცადა. მისი ნახატების ძირითადი თამ ყოველდღიური ცხოვრების სცენები იყო.

1871 წელს მანემ იმპრესიონისტების სკოლაში უფრო კაშკაშა ფერების და აქტიური ზედაპირის გამოყენებას ახალისებდა. ამის საპირისპიროდ ევა ინარჩუნებდა ნეიტრალურ ფერებს და 60-იანელებისთვის დამახასიათებელ მკვეთრ კონტურებს.

კარიერა
გონსალესის მოყვარულები მას აფასებენ მისი განსაკუთრებული შემოქმედებითი ინტუიციის და უმაღლესი ტექნიკის გამო.

1879 წელს სამ წლიანი ნიშნობის სემდეგ ის გრაფიკოს ჰენრი გერარდზე დაქორწინდა. მას შეეძინა ვაჟი რომელიც მისმა მამამ და და ჯენიმ (რომელიც მოგვიანებით გერარდის მეორე ცოლი გახდა) გაზარდეს. გარდაცვალების შემდეგ მოეწყო მისი შემდეგი გამოფენები: (1885), ' (1907) და კიდევ პარიზის რამდენიმე გალერეაში.
ინგლისელი პაციენტი

ინგლისელი პაციენტი (მშობლიური სახელი ) — მაიკლ ონდააჩის 1992 წელის რომანი.

ნაწარმოებში მოქმედება მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, იტალიაში, ფლორენციის მახლობლად, მიტოვებულ ვილაში ხდება, სადაც ოთხი ერთმანეთისგან სრულიად განსხვავებული ადამიანი იყრის თავს: ერთიანად დამწვარი და სასწაულებრივად გადარჩენილი მამაკაცი, სათაურში ნახსენები პაციენტი, რომელიც, სავარაუდოდ ინგლისელია; ახალგზარდა კანადელი სამხედრო ექთანი, რომელიც მას უვლის; სიქი ბრიტანული არმიის გამნაღმველი; და კანადელი ქურდი. რომანი აღწერს პაციენტის მდგომარეობას და იმ ემოციურ ეფექტს, რომელსაც მისი ავადმყოფობა მის გარშემომყოფ ადამიანებზე ახდენს.

ონდააჩმა რომანისთვის 1992 წელს ბუკერის პრემია, ხოლო 2018 წელს ოქროს ბუკერის პრემია მიიღო.

რომანის მიხედვით 1996 წელს ფილმი გადაიღეს, რომელმაც რვა ოსკარის ჯილდო დაიმსახურა.
სიუ მონკ კიდი

სიუ მონკ კიდი (დ. 12 აგვისტო, 1948) — ამერიკელი მწერალი. ცნობილია რომანით „ფუტკრების საიდუმლო ცხოვრება“ (2001).

შემოქმედება
კიდის სადებიუტო და ამავდროულად, მისი ყველაზე გახმაურებული წიგნია, „ცუტკრების საიდუმლო ცხოვრება“ (2001), რომელმაც კრიტიკული აღიარება დაიმსახურა და -ის ბესტსელერი გახდა. ნაწარმოებში, რომლის მთავარი თემა მოზარდის სულიერი ჩამოყალიბების პროცესია, მოქმედება ამერიკის სამოქალაქო უფლებების მოძრაობის პერიოდში ხდება. მთავარი პერსონაჟი თოთხმეტი წლის ლილი ოუენსია, იგი შავკანიან მსახურ ქალთან ერთად სახლიდან გარბის, რომელიც თავის დებთან ერთად მეფუტკრეობას მისდევს. 2008 წელს წიგნის მიხედვით ამავე სახელწოდების ფილმი გადაიღეს, რომელშიც მთავარ როლს დაკოტა ფენინგი ასრულებს.
ბერნჰარდ შლინკი

ბერნჰარდ შლინკი (დ. 6 ივლისი, 1944) — გერმანელი იურისტი, აკადემიკოსი და რომანისტი. ცნობილია რომანით „წამკითხველი“, რომელიც 1995 წელს გამოქვეყნდა და საერთაშორისო ბესტსელერი გახდა.

კარიერა
შლინკმა სამართალი ჰაიდელბერგისა და ბერლინის თავისუფალ უნივერსიტეტებში შეისწავლა, რის შემდეგაც დარმშტადტის, ბიელეფელდისა და ფრაიბურგის უნივერსიტეტებში კვლევით ასისტენტად მუშაობდა. იგი სამართლის პროფესორი იყო ბონის უნივერსიტეტსა და ფრანკფურტის გოეთეს უნივერსიტეტში, 1992 წელს კი ბერლინის ჰამბოლდტის უნივერსიტეტეში დაიწყო მუშაობა.

სამწერლო კარიერა
შლინკმა სამწერლო კარიერა დეტექტიური ჟანრის რომანებით დაიწყო. 1995 წელს მან გამოაქვეყნა „წამკითხველი“, რომელმაც კრიტიკული აღიარება მოიპოვა. რომანის სიუჟეტი მოგვითხრობს თხუთმეტი წლის ბიჭის ურთიერთობაზე ოცდათექვსმეტი წლის ქალთან, რომელსაც იგი ყოველი შეხვედრისას სხვადასხვა წიგნს უკითხავს; მათი ურთიერთობა განშორებით მთავრდება, თუმცა გარკვეული დროის შემდეგ, ბიჭი, რომელიც უკვე სამართლის სტუდენტია, ყოფილ საყვარელს სასამართლო დარბაზში ხვდება, სადაც ქალს სასტიკი დანაშაულისთვის ასამართლებენ. რომანი გერმანელთა ომის შემდგომი თაობის ომის თაობისადმი ურთიერთმიმართების საკითხს იკვლევს. ნაწარმოები გერმანიასა და აშშ-ში ბესტსელერი გახდა და 39 ენაზე ითარგმნა. „წამკითხელი“ პირველი გერმანული წიგნია, რომელმაც -ის ბესტსელერების სიაში პირველია ადგილი დაიკავა. 2007 წელს სატელევიზიო გამოკითხვაში „წამკითხველი“ გერმანელი მკითხველების 100 საყვარელ წიგნს შორის მე-14 ადგილზე დასახელდა.
ბადურა აფგანლი

ბადურა მელიქ-ყიზი აფგანლი (; ქალიშვილობის გვარია აგამალოვა) — ერთ-ერთი პირველი აზერბაიჯანელი თეატრალური მხატვარი, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო მხატვარი (1974), აზერბაიჯანის სსრ კულტურის დამსახურებული მოღვაწე (1949).
აფგანლის მრავალი ნამუშევარი აზერბაიჯანის თეატრის სახელმწიფო მუზეუმსა და მოსკოვის ხელოვნების ცენტრალურ მუზეუმში ინახება. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენითა და მედლებით.
ბადურა აფგანლი 2002 წლის 7 მაისს გარდაიცვალა.
ბასკო (ბატანესი)

ბასკო (ოფიციალურად ბასკოს მუნიციპალიტეტი; ) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი კაგაიანის ხეობის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9 517 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 6 ბარანგაის. მდებარეობს კუნძულ ბატანზე, რომელიც მეორე უდიდესი კუნძულია ბატანესის კუნძულებს შორის.

კლიმატი
ათათურქის ძეგლი (ბაქო)

მუსტაფა ქემალ ათათურქის ძეგლი — თურქეთის რესპუბლიკის ფუძემდებლის, თურქეთის ეროვნული მოძრაობისა და დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის ლიდერის ძეგლი, რომელიც 2010 წლის 17 მაისს ბაქოში დაიდგა.

ძეგლის დადგმა
თურქეთის რესპუბლიკის ფუძემდებლის მუსტაფა ქემალ ათათურქის ძეგლი 2010 წლის 17 მაისს ბაქოში, ნასიმინის რაიონში, აზერბაიჯანში თურქეთის საელჩოს წინ დაიდგა. გახსნის ცერემონიალში მონაწილეობა მიიღეს — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა და მისმა მეუღლემ მეჰრიბან ალიევამ და თურქეთის იმდროინდელმა პრემიერ-მინისტრმა რეჯეფ თაიპ ერდოღანმა და მისმა მეუღლემ — ემინე ერდოღანმა. ამ დღის აღსანიშნავად აზერბაიჯანისა და თურქეთის დროშებით გამშვენებულ პარკში საპატიო ყარაული მოეწყო. ძეგლის ავტორია აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი, აზერბაიჯანის სამხატვრო აკადემიის რექტორი ომარ ელდაროვი.
დროში მოგზაურის ცოლი

დროში მოგზაურის ცოლი — ამერიკელი მწერლის, ოდრი ნიფენიგერის, სადებიუტო რომანი, რომელიც 2003 წელს გამოქვეყნდა.

წიგნი ჰენრისა და კლერის სასიყვარულო ისტორიის შესახებ მოგვითხრობს. ჰენრის გენეტიკური დაავადება აქვს, რაც მის დროში მოლოდნელ გადაადგილებებს იწვევს, მას ხშირად უწევს კლერთან განშორება, მათი შეხვედრები კი საკმაოდ ხანმოკლეა. ავტორისთვის რომანი საკუთარი წარუმატებელი სასიყვარულო ურთიერთობების მეტაფორას წარმოადგენს. რომანი, როგორც სასიყვარულო, ასევე სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრს მიეკუთვენება, მისი მთავარი თემებია: სიყვარული, დანაკარგი და თავისუფალი არჩევანი. რაც შეეხება დროში მოგზაურობას, მისი საშუალებით ავტორი ურთიერთობებში ადამიანებს შორის არასწორ კომუნიკაციას, დისტანციას და სხვა ღრმა ეგზისტენციალურ საკითხებს იკვლევს.

მრავალი კრიტიკოსი დროში მოგზაურობის შესახებ ავტორის უნიკალური პერსპექტივით მოიხიბლა. მოწონება დაიმსახურა პერსონაჟების დახასიათებამ და მათმა ემოციურმა სიღრმემ, ზოგიერთმა კრიტიკოსმა კი მწერლის სტილი მელოდრამატულად, სიუჟეტი კი ემოციურად ბანალურად მიიჩნია.

2009 წელს წიგნის ეკრანიზაცია გამოვიდა, რომელშიც მთავარ როლებს რეიჩელ მაკადამსი და ერიკ ბანა ასრულებენ.
საოცარი ახალი სამყარო

საოცარი ახალი სამყარო — ინგლისელი ავტორის, ოლდოს ჰაქსლის, ყველაზე ცნობილი ნაწარმოები, სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის დისტოპიური რომანი. დაიწერა 1931 წელს, ხოლო გამოქვეყნდა 1932 წელს. მას ხშირად ადარებენ ჯორჯ ორუელის რომანს „1984“ (1949) და რეი ბრედბერის რომანს 451 ფარენჰაიტით (1953), თუმცა „საოცარი ახალი სამყარო“ ორივეს წინ უსწრებს ქრონოლოგიურად. ის სხვადასხვა დროსა და ქვეყანაში აკრძალული იყო.

„საოცარი ახალი სამყარო“ ჩაფიქრებული იყო, როგორ პაროდია ჰერბერტ უელსის დისტოპიურ რომანზე „ადამიანები, როგორც ღმერთები“. კრიტიკამ თავდაპირველად უარყოფითად მიიღო რომანი. მწერალს დაუწუნეს სიუჟეტი, ზედაპირული სტრუქტურა და პერსონაჟები

1999 წელს ამერიკული თანამედროვე ბიბლიოთეკის საუკუნის საუკეთესო წიგნების ასეულში „საოცარი ახალი სამყარო“ მეხუთე ადგილზე მოხვდა, ხოლო 2003 წელს -ს სიაში „ყველა დროის 100 საუკეთესო რომანი“ 53-ე ადგილზე დასახელდა.

სათაური
რომანის სათაური მომდინარეობს შექსპირის პიესიდან „ქარიშხალი“:

შექსპირი ამ სიტყვებს ირონიული მიზნით იყენებს, რამდენადაც მთხრობელი საკუთარი გულუბრყვილობის გამო კუნძულის სტუმართა ბოროტ ბუნებას ვერ აცნობიერებს.
ალექსანდრე ფონ ბუნგე

ალექსანდრე გეორგ ფონ ბუნგე (; ; დ. 6 ოქტომბერი, 1803 ― გ. 18 ივლისი, 1890) ― რუსი ბოტანიკოსი. ცნობილია სამეცნიერო ექსპედიციებით აზიაში, განსაკუთრებით, ციმბირში.

ბიოგრაფია
ალექსანდრე ბუნგე რუსეთის იმპერიაში მცხოვრები გერმანელების ოჯახში დაიბადა. მამა, ანდრეას თეოდორი, გეორგ ფრიდრიხ ბუნგეს, საუკუნეში აღმოსავლეთ პრუსიიდან რუსეთში ემიგრირებული ფარმაცევტის ვაჟი იყო. ტარტუს უნივერსიტეტში მედიცინას სწავლობდა, მოგვიანებით კი ყაზანში ბოტანიკის პროფესორად მუშაობდა. 1835 წელს ტარტუში დაბრუნდა, სადაც 1867 წლამდე ბოტანიკას ასწავლიდა. ბუნგე თანამშრომლობდა მარტინ ლუთერის უნივერსიტეტის პროფესორთან, დიდერიხ ფრანც ლეონარდ ფონ შლეხტენდალთან. ტარტუში 1881 წლამდე დარჩა, სადაც ბოლო პერიოდში ესტონეთის ფლორას იკვლევდა.

1826 წელს კარლ ფრიდრიხ ფონ ლედებურთან და კარლ ანტონ ფონ მეიერთან ერთად ყაზახეთის სტეპსა და ალთაის მთიანეთში იმოგზაურა. 1830-1831 წლებში ციმბირის გავლით პეკინში იმოგზაურა და მონღოლური ფლორა გამოიკვლია.
ოლივია კიოლბასა

ოლივია კიოლბასა (; დ. 26 აპრილი, 2000, ავგუსტოვი, პოლონეთი) — პოლონელი მოჭადრაკე, საერთაშორისო ოსტატი ქალთა შორის (2016). ევროპის ქალთა ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2021)

ბიოგრაფია
ოლივია კიოლბასა 2000 წლის 26 აპრილს ქალაქ ავგუსტოვში დაიბადა. ჭადრაკის თამაში ადრეულ ასაკში ისწავლა და სხვადასხვა ასაკობრივ კატეგორიაში ქვეყნის პირველობაზე რამდენიმე მედალი მოიპოვა.
2008 წელს პოლონეთის 8 წლამდელ გოგონებში ვერცხლის მედალი მოიგო. 2010 წელს 10-წლამდელ გოგონებს შორის ქვეყნის ჩემპიონი გახდა. მომდევნო წელს 12 წლამდელებში ბრინჯაო დაიმსახურა. 2012-ში ამავე ასაკობრივ კატეგორიაში ვერცხლის მედალი მოიპოვა. 2013 წელს 16 წლამდელებში დაიმსახურა მესამე ადგილი, 2015 წელს კი 18 წლამდელ გოგონებში გახდა ჩემპიონი.

წარმატებით ასპარეზობდა საერთაშორისო შეჯიბრებებზე. 2010 წელს ბათუმში ევროპის 10 წლამდელ გოგონათა ჩემპიონატზე ოქროს მედალი მოიპოვა და ქალთა შორის ფიდეს ოსტატის წოდებაც მიიღო.
2011 წელს ალბენაში ევროპის 12 წლამდელთა ჩემპიონატზე ვერცხლის მედალი მოიგო.
2014 წელს დურბანში 14 წლამდელთა მსოფლიოს ჩემპიონატზე კანადელ ციუი ჩოუსთან ერთად პირველ ადგილზე გავიდა, თუმც დამატებითი მაჩვენებლებით მეორე ადგილი მიაკუთვნეს.
2016 წლის აპრილში კრაკოვიაში, მანდილოსანთა საერთაშორისო ტურნირზე ქალ დიდოსტატის ნორმა შეასრულა.
2018 წელს რიგაში ევროპის 18 წლამდელთა ჩემპიონატზე მე-2 ადგილზე გავიდა.

2021 წლის აგვისტოს, იასში, ევროპის ქალთა ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. მან 11 პარტიიდან 7 მოიგო, 2 წააგო, 2 კი ყაიმით დაასრულა და ჩემპიონს ერთი ქულით ჩამორჩა.
წლის ბოლოს ვარშავაში მსოფლიოს ჩემპიონატზე, სწრაფ და ელვისებურ ჭადრაკში, იასპარეზა. სწრაფში 6 მოიგო, 4 წააგო, ერთი კი ყაიმით დაასრულა და 102 მონაწილეს შორის 29-ე ადგილი ხვდა წილად. ბლიცში 7 მოიგო, 6 წააგო, 4 ყაიმით დაასრულა და 105 მონაწილეს შორის მე-40 ადგილზე გავიდა.
პოლონეთის ნაკრები
ეროვნულ ნაკრებში 2013 წელს, 13 წლისას ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზე უხმეს. გათამაშებას პოლონეთმა უმასპინძლა და კიოლბასამ მეორე ნაკრების, (რომელსაც „პოლონეთის მომავლის“ ნაკრები ერქვა) ღირსება დაიცვა. იგი მეოთზე დაფაზე იჯდა და 5 პარტია ითამაშა, საიდანაც 3 მოიგო, ერთი წააგო და ერთი ყაიმით დაასრულა.

სამჯერ იასპარეზა ევროპის 18-წლამდელთა გუნდურ ჩემპიონატზე (2015, 2016, 2017) და სამივეზე პირველ დაფაზე გამოვიდა.
2015 და 2016 წლებში ინდივიდუალურში ბრინჯაო მოიგო, ხოლო ნაკრები მეორეზე გავიდა. გუნდური ოქრო მოიპოვა 2017 წელს, თუმც ინდივიდუალურში უმედლოდ დარჩა.

2021 წელს თერმე-ჩატეჟში ევროპის გუნდურ ჩემპიონატზე იასპარეზა, მესამე დაფაზე იჯდა და ნაკრების მსგავსად, ინდივიდუალურშიც მეშვიდეზე გავიდა.
ალექსანდრე პოტებნია

ალექსანდრე პოტებნია (; ; დ. 22 სექტემბერი, 1835 ― გ. 11 დეკემბერი, 1891) ― რუსი და უკრაინელი ლინგვისტი, ფილოსოფოსი და პანსლავისტი. ხარკოვის ეროვნული უნივერსიტეტის ლინგვისტიკის პროფესორი. ცნობილია, როგორც რუსული ფონეტიკის ევოლუციის სპეციალისტი.

შეიმუშავა ენისა და ცნობიერების თეორია, რომელმაც მოგვიანებით მის თანამემამულეზე, ფსიქოლოგ ლევ ვიგოტსკიზე იქონია გავლენა. მისი მთავარი ნაშრომია „აზრი და ენა“ (1862). რამდენიმე ნაშრომი გამოაქვეყნა რუსული გრამატიკის, რუსული ენის ბგერათა ისტორიისა და სლავური ხალხური პოეზიის შესახებ. უკრაინულ ენაზე თარგმნა ჰომეროსის ოდისეის მცირე ფრაგმენტი. იყო სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის კორესპონდენტი წევრი.
რომეინ ბრუქსი

რომეინ ბრუქსი (, დაბადების სახელი ბეატრის რომეინ გოდარი ; დ. 1 მაისი, 1874 – გ. 7 დეკემბერი, 1970) — ამერიკელი მხატვარი რომელიც ძირითადად მუშაობდა პარიზში და კაპრში. ის სპეციალიზდებოდა პორტრეტის მხატვრობაში და იყენებდა დაბალი ტონალობის მონაცრისფრო პალიტრას. ბრუქსი აიგნორებდა ისეთ თანამედროვე ტრენდებს როგორიც იყო კუბიზმი და ფოვიზმი. ხატავდა საკუთარი ესთეტიკის მიხედვით, რომელიც ინსპირირებული იყო ჩარლზ კონდერის, უოლტერ სიკერტის და ჯეიმზ აბოტ მაკნილ უისლერის შემოქმედებით. მისი მხატვრობის თემატიკა მოიცავდა როგორც უცნობ მოდელებს ასევე არისტოკრატებს. ის ცნობილია ანდროგენულ და მამაკაცურ ტანსაცმელში გამოწყობილი ქალების ნახატებით, მათ შორის 1923 წლის საკუთარი პორტრეტით რომელიც მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარია.

ბრუკსს არ ქონდა ბედნიერი ბავშვობა, რადგან მას ალკოჰოლიკი მამა ჰყავდა რომელმაც ოჯახი მიატოვა. დედამისი იყო ემოციურად გაუწონასწორებელი, ხოლო ძმა ფსიქიკურად დაავადებული. მისი განმარტებით, ბავშვობა მტელი ცხოვრების მანძილზე ჩრდილად მიყვებოდა. მან რამდენიმე წელი როგორც ღარიბმა სტუდენტმა გაატარა იტალიაში და საფრანგეთში. 1902 წელს დედის გარდაცვალების შემდეგ მიიღო ქონება. ამ მემკვიდრეობამ თავისუფლად ცხოვრების საშუალება მისცა. ის ხშირად მის ახლობელ ადამიანებს ხატავდა, მაგალითად როგორიც იყვნენ: იტალიელი მწერალი და პოლიტიკოსი გაბრიელე დ’ანუნციო, რუსი მოცეკვავე იდა რუბინშტეინი და მწერალი ნატალი კლიფორდ ბარნი რომელიც 50 წლის მანძილზე მისი პარტნიორი იყო.

საპირისპირო მტკიცებულების არსებობის მიუხედავად არასწორად მიიჩნევა, რომ 1925 წლის შემდეგ ძალიან ცოტას ხატავდა. 1930-იანებში მან "დაუგეგმავი" ტექნიკის გამოყენებით გააკეთა ნახატების სერია, რაც ავტომატურ ხატვას გულისხმობდა. 1930-იანების შუა წლები ნიუ-იორკში გაატარა. მისი ბევრი ნამუშევარი უცნობია, თუმცა ფოტოგრაფიული რეპროდუქციები ადასტურებს მათ არსებობას. ითვლება, რომ მან შემოქმედებით კულმინაციას 1961 წელს ჰერცოგი უბერტო სტროზის პორტრეტით მიაღწია. ბრუქსი იყო წარუმატებელი პიანისტი და მთარგმნელი ღრმა ფინანსური პრობლემებით. რომეინ ბრუქსის პირველი ბიოგრაფი მერლი სეკრეტსი მიიჩნევს, რომ მისი მოტივი უფრო მეტად მასზე ზრუნვა იყო ვიდრე ქორწინების საჭიროება. მათ თითქმის მაშივე იჩხუბეს, როდესაც მან თმა შეიჭრა და ინგლისში ფეხით სასიარულო ტურისთვის მამაკაცის ტანისამოსი შეუკვეთა. ჯონი წინააღმდეგი იყო მასთან ერთად ხალხში ამ ფორმით გამოჩენილიყო. ბრუკსმა ქმარი დაახლოებით ერთ წელიწადში მიატოვა და ლონდონში გადავიდა. განშორების შემდეგ ბრუქსი ყოფილ მეუღლეს წელიწადში 300 ფუნტით ეხმარებოდა, რომელიც კაპრიში მეგობართან ერთად კომფორტულად ცხოვრობდა. ის 1929 წელს ფილტვის სიმსივნით გარდაიცვალა.

კარიერა
1904 წლიდან რომეინ ბრუქსის აღარ აკმაყოფილებს მისი ადრინდელი ნამუშევრები, განსაკუთრებით არ მოწონს მკვეთრი ფერების გამოყენება. ის მიემგზავრება კორნუოლის სანაპიროზე სენტ-ეივსში, სადაც ქირაობს პატარა სტუდიოს და მუშაობს ნაცრისფერის გრადაციების გამოყენებაში. როდესაც ადგილობრივი მხატვრების ჯგუფმა სთხოვა მოეწყო არაფორმალური ჩვენება, მან მხოლოდ მუყაოს რამდენიმე ნაჭერი აჩვენა, რომლებზეც გაკეთებული ქონდა ნაცრისფერით ხატვის ექსპერიმენტები. ამის შემდეგ მისი თითქმის ყველა ნახატის ძირითად ფერი არის ნაცრისფერი, თეთრი და შავი ფერის კომბინაცია ოხრის, უმბერის და ალიზარინის ელფერით. 1905 წლიდან მას უკვე ჩამოყალიბებული აქვს მისი ფერების პალიტრა და დანარჩენი ცხოვრება ამ ჰარმონიის განვითარებას დაუთმო.
საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს13

საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი — [ს 13] (ახალქალაქი-კარწახი-თურქეთი) — საქართველოს ერთ–ერთი უმთავრესი საერთაშორისო ავტომაგისტრალი, რომელიც იწყება ახალქალაქთანდა მიემართება დასავლეთით კარწახის გავლით თურქეთის საზღვრამდე. მისი სიგრძე 36 კილომეტრია და მთლიანად მდებარეობს ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში.
რეიჰან თოფჩუბაშოვა

რეიჰან იბრაჰიმ ყიზი თოფჩუბაშოვა — საბჭოთა აზერბაიჯანელი მხატვარი. აზერბაიჯანის სსრ-ს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

ბიოგრაფია
რეიჰან იბრაჰიმ ყიზი ახუნდოვა 1905 წლის 15 დეკემებერს ქ. ყუბაში დაიბადა. 1931-1935 წლებში აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო ტექნიკუმში სწავლობდა. 1943 წლიდან 1945 წლამდე აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის გამგეობის თავმჯდომარის მოადგილე იყო.

ქმნიდა პორტრეტებს („მ. ა. საბირი“, „გ. ალმასზადე“ და სხვ.), ფერწერულ ტილოებს ყოფით თემებზე („ძველი ბაზარი“, „ქორწილი“, „„ქუჩა“ და სხვ.), პეიზაჟებს („ქალწულის კოშკი“, „ზღვა“, „ხედი მარდაკიანზე“ და სხვ.), აგრეთვე სიუჟეტურ კომპოზიციებს („ჰანლარის საფლავზე“, „1920 წლის ბაქოს საბჭოს სადღესასწაულო შეკრება“ და სხვ.) და ნატურმორტებს. თოფჩუბაშოვას პეიზაჟებში განსაკუთრებული ადგილი აფშერონის ნახევარკუნძულის ბუნებას უკავია. იგი სიმღერისა და ცეკვის ხალხური ანსამბლებისათვის ესკიზებს ქმნიდა.