ფუძივარა ნო ტეიკა

— იაპონელი ანთოლოგი, კალიგრაფი, ლიტერატურის კრიტიკოსი, რომანისტი, პოეტი და გადამწერი გვიანი ჰეიანისა და ადრეული კამაკურის პერიოდის ეპოქებიდან. მისი გავლენა უზარმაზარი იყო და იგი მიჩნეულია ერთ-ერთ უდიდეს იაპონელ პოეტთა შორის, ხოლო, შესაძლოა, ვაკას ფორმის უდიდეს ოსტატადაც — ეს იყო ძველი პოეტური ფორმა, რომელიც ხუთსტრიქონიანი, სულ 31-მარცვლიანი ლექსისგან შედგებოდა.

ტეიკას კრიტიკული შეხედულებები პოეზიის შექმნის შესახებ განსაკუთრებული გავლენიანი აღმოჩნდა და მათ სწავლობდნენ მეიძის ეპოქამდეც. პოეტური გვარის წარმომადგენელი ტეიკა იყო ცნობილი პოეტის, ფუძივარა ნო შუნძეის ვაჟი. მას შემდეგ, რაც ყურადღება მიიპყრო გადამდგარი იმპერატორის, იმპერატორი გო-ტობას (1180–1239; მეფობდა 1183–1198), ტეიკამ დაიწყო ხანგრძლივი და გამორჩეული კარიერა, რომელიც ესთეტიკური საქმიანობის მრავალ სფეროს მოიცავდა. მისი ურთიერთობა გო-ტობასთან თავდაპირველად კეთილგანწყობილი იყო და შედეგად მიიღო იმპერატორული ანთოლოგიების შედგენის დავალებები, თუმცა მოგვიანებით ეს ურთიერთობა გაუარესდა და ტეიკა გადამდგარი იმპერატორის კარიდან გააძევეს. მისი შთამომავლები და იდეები საუკუნეების განმავლობაში განსაზღვრავდა კლასიკურ იაპონურ პოეზიას.

ბიოგრაფია
დაბადება
ტეიკა 1162 წელს დაიბადა არისტოკრატიული და სამეფო კარის კლანის, ფუძივარას, შედარებით მცირე და შორეულ შტოში, მას შემდეგ, რაც ფუძივარას რეგენტებმა ჰოგენის აჯანყების შემდეგ საიმპერატორო კარზე პოლიტიკური უპირატესობა დაკარგეს. მათი საგვარეულო შტო კარზე გავლენისა და პრესტიჟის მოპოვებას ცდილობდა მიკოჰიდარის ოჯახთან დაახლოებითა და ხელოვნების, განსაკუთრებით კი პოეზიის, მფარველობით. მსგავსი სპეციალიზაცია იშვიათი არ ყოფილა, რადგან გაფართოებული საგვარეულოების განშტოებებს, თავიანთი დაქვემდებარებული სტატუსის გამო, პირდაპირი პოლიტიკური კონკურენცია არ შეეძლოთ მთავარ შტოებთან ან სხვა კლანებთან, თუმცა მათ შეეძლოთ უფრო შეზღუდულ ესთეტიკურ სფეროებში გამოეჩინათ თავი. (მიკოჰიდარები, ასევე ცნობილი როგორც „მიკო“, ფუძივარას გვარის განშტოებას წარმოადგენდნენ ფუძივარა ნო მიჩინაგას მეექვსე ვაჟის, ფუძივარა ნო ნაგაიეს (1005–1064) ხაზით; თავად მიკოჰიდარები თავდაპირველი ფუძივარას უფროს შტოს — კუძოს ოჯახს — ემხრობოდნენ, რომელიც როკუძოს ოჯახს უპირისპირდებოდა.)

ტეიკას პაპა იყო სახელგანთქმული პოეტი ფუძივარა ნო ტოშიტადა. მამამისი, ფუძივარა ნო შუნძეი (1114–1204), ცნობილი და დიდად პატივცემული პოეტი (და პოეტური შეჯიბრებების მსაჯული) იყო, რომელმაც შეადგინა ვაკას მეშვიდე საიმპერატორო ანთოლოგია — სენძაი ვაკაშუ. მისი დისწული, ცნობილი როგორც კენგოძენი ან შუნძეის ასული, ვაკასა და რენგას პატივსაცემი პოეტი გახდა, და ტეიკა ზოგჯერ მასაც კი მიმართავდა პოეტური რჩევებისთვის. მისი უფროსი ძმა, ფუძივარა ნო ნარიეე (ზოგჯერ რომანიზებული ფორმით „“; ), კარზე გარკვეულ წარმატებას მიაღწია, თუმცა ვერასოდეს გაუტოლდა საკუთარ დისწულს. ტეიკას აღზრდილი ძმა, ბერი ჯაკურენი ან „სადანაგა“ (დაახლ. 1139–1202), წარმატებული პოეტი იყო, თუმცა მისი კარიერა ტრაგიკულად შეწყდა; იგი შუნძეიმ იშვილა მას შემდეგ, რაც შუნძეის უმცროსმა ძმამ „სამყაროს განერიდა“.

კარიერა
როგორც თავისი შტოს უფროსი მამაკაცი, ტეიკას მიზანი იყო მამის პოეტური მემკვიდრეობის შენარჩუნება და განმტკიცება, საკუთარი რეპუტაციის ამაღლება და ამ გზით თავისი კლანის პოლიტიკური მდგომარეობის გაუმჯობესება საიმპერატორო კარზე. მიუხედავად იმისა, რომ მის ცხოვრებას თან სდევდა განმეორებითი ავადმყოფობები და მკვეთრად ცვალებადი ბედისწერა — რასაც ნაწილობრივ მამამისის ხანგრძლივი გავლენა ამსუბუქებდა (შუნძეიმ 90 წლამდე იცოცხლა) — ახალგაზრდა და პოეზიით გატაცებული გადამდგარი იმპერატორი იმპერატორი გო-ტობას მფარველობამ ტეიკას კარიერაში ზოგიერთი უდიდესი წარმატება განაპირობა.

გო-ტობას მფარველობა
გადამდგარმა იმპერატორმა გო-ტობამ თავისი აბდიკაციის მეორე წელს (1200, შოჯის ეპოქის მეორე წელი) განაცხადა, რომ პოეტურ კონკურსს გამართავდა. გადამდგარი იმპერატორები ხშირად უფრო გავლენიანებიც კი ხდებოდნენ ტახტიდან გადადგომის შემდეგ, რადგან გათავისუფლებულნი იყვნენ სასახლის ცერემონიალური შეზღუდვებისა და პოლიტიკური ვალდებულებებისგან. გო-ტობა 20 წლის იყო, როდესაც ტახტი დატოვა; იგი მრავალმხრივი მოყვარული ხელოვანი იყო, ოსტატურად უკრავდა ლუტნაზე, ტრადიციული განათლებისა და სასახლის წეს-ჩვეულებების ავტორიტეტად მიიჩნეოდა, შესანიშნავად თამაშობდა გოს და გატაცებული იყო ცხენოსნობით, მათ შორის ცხენიდან მშვილდოსნობით, მორბენალ ძაღლებზე ნადირობითა და ხმლით ფარიკაობით.

გო-ტობა ამ საქმიანობებს გართობად აღიქვამდა — ერთით ინტერესდებოდა და მალევე მეორეზე გადადიოდა. ერთ-ერთი ასეთი გატაცება იყო პოეზია, განსაკუთრებით ვაკა. ტახტიდან გადადგომისთანავე მან გამოაცხადა, რომ ორ პოეტურ კონკურსს ჩაატარებდა, რომელთაგან თითოეულში გამოჩენილ პოეტებს კონკრეტული თემატური თანმიმდევრობით დაახლოებით ასი ვაკა უნდა შეეთხზათ; ამ ჟანრს ჰიაკუშუ ეწოდებოდა. პირველი კონკურსი (- ; „გადამდგარი იმპერატორი გო-ტობას პირველი ასლექსიანი ციკლები“) მნიშვნელოვან პოლიტიკურ მოვლენად მიიჩნეოდა; თუ რომელიმე კლანის პოეტი წარმატებას მიაღწევდა და ახალგაზრდა, ძლევამოსილ გო-ტობაზე შთაბეჭდილებას მოახდენდა, ეს მთლიანად მის კლანს წაადგებოდა.

ტეიკას აღზევება
შესაძლოა, ტეიკასა და გო-ტობას შორის გაუცხოების კიდევ ერთი მიზეზი პოლიტიკა იყო — ტეიკას გაუმართლა, რომ 1209 წელს ახალი და ახალგაზრდა სიოგუნი, მინამოტო ნო სანეტომო, პოეზიის მასწავლებლად აირჩიეს. სიოგუნატი იმპერატორებისა და საიმპერატორო კარის მეტოქე და უფრო ძლიერი ძალაუფლება იყო. სავარაუდოდ სწორედ უბედურ სანეტომოს მიუძღვნა ტეიკამ თავისი დიდაქტიკური კრებულის, -ს („ჩვენი დროის გამორჩეული ლექსები“), წინასიტყვაობა, აგრეთვე პოეზიის შესახებ ტრაქტატი („ყოველთვიური შენიშვნები“). გო-ტობა ავადმყოფობით დასუსტებული ტეიკას მტრად გადაიქცა. ტეიკასთვის საბედნიეროდ, კამაკურის სიოგუნატიმ გო-ტობა 1221 წელს სიცოცხლის ბოლომდე გადაასახლა ოკის კუნძულებზე, მას შემდეგ, რაც მან სიოგუნატის წინააღმდეგ წარუმატებელი აჯანყება წამოიწყო (ჯოკიუს ომი), რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში სძულდა.

ამ პერიოდში ტეიკას პოლიტიკური მდგომარეობა გაუმჯობესდა, რადგან სწორედ გო-ტობას გადასახლების შემდეგ დანიშნეს იგი მეცხრე საიმპერატორო ანთოლოგიის, შინჩოკუსენ ვაკაშუს („ახალი საიმპერატორო კრებული“; დასრულდა დაახლ. 1234) შემდგენლად. მიუხედავად იმისა, რომ ეს უდიდესი პატივი იყო, ანთოლოგია კონსერვატორთა გარდა ცუდად მიიღეს. დონალდ კინის მიხედვით, შუნძეის ასული აცხადებდა, რომ „ტეიკას რომ არ შეედგინა, ხელშიც კი არ ავიღებდიო“ (წერილიდან, რომელიც ტეიკას ვაჟს, ფუძივარა ნო ტამეიეს გაუგზავნა). მან და სხვებმა ასევე გააკრიტიკეს კრებული იმის გამო, რომ მასში აშკარად განზრახ არ იყო შეტანილი ჯოკიუს ომის შემდეგ გადასახლებული სამი გადამდგარი იმპერატორის არცერთი ობიექტურად გამორჩეული ლექსი.

1232 წელს ტეიკა, 70 წლის ასაკში, „გონ-ჩუნაგონის“ (მოქმედი შუა მრჩეველი) სასახლის წოდებით დააწინაურეს.

თუმცა, ტეიკას გაუმჯობესებულ მდგომარეობასაც კი არ შეეძლო სრულად დაეცვა იგი იმ პერიოდის შიმშილობისა და უბედურებებისგან, რომლებმაც ქვეყანა მოიცვა და მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა კიდევ უფრო დაამძიმა:

ცხოვრების გვიან პერიოდში ტეიკა ექსპერიმენტებს ატარებდა თავისი უშინის სტილის დახვეწაზე, ასწავლიდა და წერდა მასზე; კრიტიკული ნაშრომებისა და ხელნაწერების გარდა, რომლებსაც სწავლობდა და გადაწერდა, იგი ინტერესდებოდა იმ დროისთვის ჯერ კიდევ ახალგაზრდა და განუვითარებელი რენგას ფორმითაც — „ეს სიბერეში ჩემი გასართობია“. იგი 1241 წელს, კიოტოში გარდაიცვალა და დაკრძალეს ბუდისტურ ტაძარში, სახელად „შოკოკუძი“.

მეტოქე შთამომავლები
მისი სხვადასხვა ქალისგან შობილი 27 შვილიდან (რომელთაგან ორნი კანონიერი ვაჟები იყვნენ), ფუძივარა ნო ტამეიე (1198–1275) ტეიკას პოეტურ მემკვიდრეობას განაგრძობდა. ახალგაზრდობაში იგი უფრო კემარით — სასახლის ფეხბურთით — იყო გატაცებული, რასაც გო-ტობაც ახალისებდა, ვიდრე პოეზიით. ტამეიეს შთამომავლები სამ შტოდ გაიყვნენ: კონსერვატიული უფროსი ნიძოს შტო (დააარსა ტამეიეს უფროსმა ვაჟმა, ნიძო ტამეუძიმ (1222–1286)); შუა, კიოგოკუს შტო, რომელიც ფუძივარა ნო ტამენორიმ (1226–1279) შექმნა და რომელიც მოგვიანებით, 1332 წელს ფუძივარა ნო ტამეკანეს გარდაცვალების შემდეგ, რეიძეის შტოს შეუერთდა ბერ-მონაზონ აბუცუ-ნის ძალისხმევით; და უმცროსი, უფრო ლიბერალური რეიძეის შტო, რომელიც ტამეიეს უმცროსმა ვაჟმა ფუძივარა ნო ტამესუკემ (დ. 1263) აბუცუსგან (გარდ. დაახლ. 1283) დააარსა. აბუცუ პოეტი და მნიშვნელოვანი მემატიანე იყო, განსაკუთრებით ცნობილია თავისი დღიურით ისაიოი ნიკი („მცხრალი მთვარის დღიური“), რომელშიც აღწერს სამართლებრივ ბრძოლას კამაკურის სიოგუნატის წინააღმდეგ, რათა ტამეუძის ტამესუკესთვის დედაქალაქთან მდებარე ჰოსოკავას მამული არ ჩამოერთმია, რომელიც ტამეიემ სწორედ ტამესუკეს დაუტოვა.

ტეიკას მნიშვნელობაზე მეტყველებს ის ფაქტი, რომ მომდევნო საუკუნეების პოეტური ისტორია დიდწილად სწორედ ამ მეტოქე შტოებს შორის ბრძოლის ისტორიად იქცა. სწორედ ამ დაპირისპირებამ განაპირობა ტეიკას სახელზე მიწერილი ყალბი ტექსტების დიდი რაოდენობაც. როდესაც რეიძეიმ სასამართლო დავა წააგო ჰოსოკავას მამულის მფლობელობაზე, რომელიც ტამეიეს ტამესუკესთვის ჰქონდა ანდერძით დატოვებული, მათ უბრძანეს ტეიკასა და ტამეიესგან მემკვიდრეობით მიღებული ძვირფასი ხელნაწერებისა და დოკუმენტების ნიძოსთვის გადაცემა; ფორმალურად ისინი დაემორჩილნენ, თუმცა რამდენიმე ნამდვილი დოკუმენტის გარდა, რომელთა არსებობაც ნიძოს უკვე ცნობილი ჰქონდა, ძირითადად ყალბი მასალები გადასცეს, რომელთა მიღებაზე ნიძოს უარის თქმა არ შეეძლო. საპასუხოდ, ნიძომაც მრავალი ყალბი დოკუმენტი შექმნა საკუთარი პრეტენზიების გასამყარებლად.

რეიძეი ტამეჰიდეს (; ტეიკას შვილთაშვილი; დ. დაახლ. 1302, გ. 1372) დროს რეიძეის შტომ დროებითი აღმავლობა განიცადა, თუმცა მოგვიანებით მათი მდგომარეობა გაუარესდა და ნიძოს ძალაუფლება კვლავ გაიზარდა, რადგან ტამეჰიდეს ვაჟი, იამეტუნი, ბუდისტ ბერად აღიკვეცა. თუმცა ნიძოს შტომაც მალე განიცადა უკუსვლა მფლანგველი ნიძო ნო ტამეშიგეს (დ. 1325, გ. 1385) პერიოდში; მისი ნიჭიერი ვაჟი, ნიძო ნო ტამეტო (დ. 1341, გ. 1381), შედარებით ახალგაზრდობაში მძარცველმა მოკლა.

ნიძოსთვის მორიგი უბედურება იყო ისიც, რომ ტამეტოს ვაჟი, ნიძო ნო ტამემიგი, სავარაუდოდ 1399 წელს ასევე მძარცველის ხელით დაიღუპა, რამაც ნიძოს შტო, როგორც ორგანიზებული ძალა, ფაქტობრივად გაანადგურა. ტამეჰიდეს შვილიშვილის, ტანემასას (დ. 1361, გ. 1417) დროს რეიძეიმ შოტეცუს ეპოქაში დროებითი გამარჯვება მოიპოვა. ირონიულად, ოდესღაც ლიბერალური რეიძეი მეიძის ეპოქისა და მის შემდგომ პერიოდში „სასახლის სკოლის“ ულტრაკონსერვატორებთან ასოცირდა.

პოეტური მიღწევები
ტეიკამ შეარჩია ლექსები ოგურა ჰიაკუნინ ისშუსთვის — ასი პოეტის ასლექსიანი ანთოლოგიისთვის. მოგვიანებით მისი ოგურა ჰიაკუნინ ისშუ ვაკას თეორიის ერთგვარ წიგნად მიიჩნეოდა, რომელშიც წარმოდგენილი იყო იდეალური ვაკას ყველა სახეობა და ტექნიკა. კონკრეტული სტილის შესახებ დავებმა — უნდა ყოფილიყო იგი კონსერვატიული თუ ლიბერალური — მისი შთამომავლები რამდენიმე დაპირისპირებულ სკოლად და საგვარეულოდ დაყო, მათ შორის რეიძეი, კიოგოკუ და ნიძო.

ტეიკამ შექმნა იაპონური კლასიკური ტექსტების მრავალი ხელნაწერი ასლი, მათ შორის იაპონური ლიტერატურის ისეთი მნიშვნელოვანი ნიმუშებისა, როგორებიცაა გენძის ამბავი, ისეს ამბები და კოკინ ვაკაშუს ანთოლოგია. მის ეპოქაში ძველი იაპონური გამოთქმა უკვე დაკარგული ან ძნელად გასაგები იყო, რის გამოც კანას ორთოგრაფია არეული და გაურკვეველი გახდა. ტეიკამ შეისწავლა ძველი დოკუმენტები, აღადგინა კანას წაკითხვის ადრეული სისტემა და შექმნა თანმიმდევრული ორთოგრაფიული ნორმა, რომელსაც თანამედროვე მეიძის ეპოქამდე იყენებდნენ. მან ეს სისტემა საკუთარ ხელნაწერებშიც დანერგა; ისინი გამოირჩეოდა სიზუსტითა და მაღალი ხარისხით და ცნობილი იყო როგორც („ტეიკას ტექსტი“). თავისი მეთოდის წყალობით მან შეძლო ადრეული ვაკას ზუსტი გამოთქმის დოკუმენტირება, მათ შორის კოკინ ვაკაშუში დაცული ლექსების. მის ხელნაწერებს ასევე აფასებდნენ მისი გამორჩეული და თამამი კალიგრაფიული სტილის გამო. ის ფონტი „ “, რომელიც 2009 წელს გამოვიდა, სწორედ ფუძივარა ნო ტეიკას კალიგრაფიულ სტილს ეფუძნება.

ტეიკა, მამამისის მსგავსად, გარკვეულწილად ნოვატორადაც მიიჩნევა — ენციკლოპედია ბრიტანიკა აღნიშნავს:

აქ „ძველი დიქცია“ გულისხმობს „სამი კრებულის“ — კოკინ ვაკაშუ, გოსენ ვაკაშუ და შუი ვაკაშუ — ფრაზებსა და სიტყვებს, თუმცა არა მათზე ბევრად უფრო ძველ ტექსტებს (მაგალითად, მანიოშუს ლექსიკური სტილი მეტისმეტად ძველმოდურად მიიჩნეოდა). ტეიკა ში წერდა, რომ საუკეთესო ლექსები სპონტანური და ორიგინალური უნდა ყოფილიყო, თუმცა ამავე დროს ტრადიციასაც უნდა დაყრდნობოდა:

ქვემოთ მოცემულია მაგალითი იმისა, თუ როგორ იყენებდა ტეიკა ძველ და კლასიკურ სახეებს — მაგალითად, ტაკასაგოსა და ონოეს, აგრეთვე ფიჭვისა და ალუბლის ხეებს — სრულიად ახალი ფორმით:

მისი ლექსები გამოირჩეოდა ელეგანტურობით და ტეიკას ესთეტიკური იდეალების ნიმუშად მიიჩნეოდა. ეს განსაკუთრებით ეხებოდა მის ადრეულ და გვიანდელ შემოქმედებას, რადგან 40 წლის შემდეგ, შუნძეის გარდაცვალების შემდეგ, მან მნიშვნელოვნად შეცვალა საკუთარი პოეტური შეხედულებები და გაამარტივა წერის სტილი. თავდაპირველად იგი იოენის სტილს მისდევდა — ტეიკას მიერ განსაზღვრული და დაცული ათი მართლმადიდებლური სტილიდან ერთ-ერთს. სხვა სტილებს შორის იყო ონიჰიშიგიტეი („დემონთა დამთრგუნველი ძალა“), საბი ანუ „მარტოობა“ (მჭიდროდ დაკავშირებული მონო ნო ავარესთან), იუგენი ანუ „საიდუმლო და სიღრმე“. იოენი „ეთერულ სილამაზეზე“ იყო ორიენტირებული, ხოლო უშინ — „ღრმა გრძნობასა“ და „გრძნობის სიმართლეზე“.

იოენიდან უშინზე გადასვლა მიზნად ისახავდა გარკვეული სახის მაკოტოს, ანუ შინაგანი მთლიანობის, მიღწევას. ტეიკა ზოგჯერ თავის მიზანსაც უშინს უწოდებდა, რაც დამაბნეველია, რადგან ეს ერთ-ერთი სტილის სახელიც იყო. იოენი მის ეპოქაში განსაკუთრებით პოპულარული გახდა, დიდწილად სწორედ ტეიკას გამოყენების გამო (თუმცა პირველად იგი ფუძივარა ნო მოტოტოშიმ 1150-იან წლებში აღწერა, მაგრამ თავდაპირველად მხოლოდ მცირე წარმატება ჰქონდა). საუკუნეების შემდეგ სიმბოლისტები აღფრთოვანებულნი იყვნენ მისი მოკლე იოენური ლექსების ატმოსფერული ენით და გარკვეულწილად ბაძავდნენ კიდეც მას. ამის შესანიშნავი მაგალითია ქვემოთ მოყვანილი პირველი ლექსი, რომელიც მოგვიანებით საიმპერატორო ანთოლოგიაშიც შეიტანეს:

ნაწილობრივი ბიბლიოგრაფია
 — თეიკას პირადი ანთოლოგია, რომელიც მის მიერ შერჩეულ 3500-ზე მეტ ლექსს მოიცავს. სწორედ აქ არის დაცული ის ორი ლექსი, რომლებმაც გადამდგარი იმპერატორი გო-ტობა განსაკუთრებით გააღიზიანა და თეიკასა და მას შორის განხეთქილება გამოიწვია.
 (; „ნათელი მთვარის ჩანაწერები“; ზოგჯერ მოიხსენიება როგორც „ნათელი მთვარის დღიური“ ან „ნათელი მთვარის ქრონიკა“) — დღიური, რომელსაც თეიკა კლასიკურ ჩინურ ენაზე დაახლოებით 1180 წლიდან, თითქმის სიცოცხლის ბოლომდე — დაახლოებით 1241 წლამდე — აწარმოებდა. ჩანაწერები 1180 და 1181 წლებისთვის, სავარაუდოდ, სიბერეშია გადამუშავებული, თუმცა დღიურის ძირითადი ნაწილი 1188–1235 წლებს მოიცავს. მისი მოცულობისა და დეტალურობის გამო იგი უმნიშვნელოვანეს წყაროდ ითვლება იმდროინდელი სასახლისა და თეიკას ცხოვრების შესასწავლად. დღიურის შემორჩენილი ვერსიები 56 გრაგნილისგან შედგება, ხოლო მკვლევართა ვარაუდით, ორიგინალი 180-ზე მეტს მოიცავდა. ტექსტში მრავლადაა თეიკას ცხოვრების ამსახველი ეპიზოდები; ერთ-ერთ ჩანაწერში, დათარიღებულ 1180 წლის მეცხრე თვეთი, იგი წერს, რომ პოლიტიკურ და სამხედრო საქმეებს გულგრილად ეკიდებოდა: „ამბოხებებისა და დამსჯელი ლაშქრობების შესახებ ცნობები ყველგან ისმის, მაგრამ მე მათ ყურადღებას არ ვაქცევ. წითელი დროშები და მოღალატეთა წინააღმდეგ გამართული ლაშქრობები ჩემი საზრუნავი არ არის.“
 (, დაახლოებით 1235) — „ას პოეტთა თითო ლექსი“; კრებული, რომელიც მოგვიანებით საფუძვლად დაედო იაპონურ საახალწლო თამაშ „კარუტას“.
 (, 1229–1236?) — 101-ლექსიანი ანთოლოგია, შედგენილი უძუნომია იორიცუნას თხოვნით. ლექსები უნდა გადაწერილიყო ქაღალდის ზოლებზე და მისი ვილის კედლებზე გაეკრათ. 97 ლექსი ემთხვევა -ს, რის გამოც ზოგი მკვლევარი მას ამ კრებულის ვარიანტად მიიჩნევს.
 (, 1200) — „შოჯის ეპოქის ასლექსიანი ციკლი“.
- (, 1201) — „გადამდგარი იმპერატორის კუმანოს მონახულება“. „მეიგეცუკის“ ნაწილი, სადაც თეიკა აღწერს გო-ტობასა და მიჩიჩიკასთან ერთად კუმანოში მოგზაურობას. ტექსტი კლასიკურ ჩინურ ენაზეა დაწერილი, გარდა გზაში შეთხზული ვაკებისა. თეიკას დღიურში ხშირად ჩანს უკმაყოფილება მოგზაურობით — იგი ჯანმრთელობასა და ეტიკეტის დეტალებზე, მაგალითად, შესაბამის სამოსზე, ამახვილებდა ყურადღებას.
 ან 1222) — „პოეტური შემოქმედების საფუძვლები“. ნაშრომი შეიცავს რჩევებსა და კრიტიკულ შენიშვნებს პოეზიის შესახებ, მათ შორის დეტალურ მითითებებს ჰონკადორის გამოყენებაზე. თეიკა მომავალ პოეტებს ურჩევდა შეესწავლათ ისეს მოთხრობები, („ოცდათექვსმეტი უკვდავი პოეტი“) და --ს კრებულის პირველი ორი ნაწილი. ნაწარმოების ნაწილი ინგლისურადაც ითარგმნა.
 (, დაახლოებით 1219) — „ყოველთვიური შენიშვნები“; წერილი, რომელიც თეიკამ ერთ-ერთ მოწაფეს გაუგზავნა და ასი ლექსის კრიტიკას შეიცავდა. შესავალი თეიკას პოეტური ესთეტიკის შესწავლის ერთ-ერთი მთავარი წყაროა.
 (; „მაცურას სასახლის ამბავი“) — ექსპერიმენტული რომანი, რომლის ავტორობაც თეიკას მიეწერება, თუმცა შემორჩენილ ხელნაწერში თავად აღნიშნულია, რომ იგი მხოლოდ გადამწერი იყო.
 — პირველი რვა იმპერიული ანთოლოგიიდან შერჩეული 1811 ლექსის კრებული.
 — „გამორჩეული ლექსების ძირითადი კანონი“.
 (, 1207–1213) — 286 ლექსისგან შემდგარი ანთოლოგია, უმთავრესად -დან შერჩეული ტექსტებით. ხანგრძლივი დროის განმავლობაში იგი ყალბ ნაშრომად მიიჩნეოდა, თუმცა თანამედროვე მკვლევართა ნაწილი მას ავთენტურ თხზულებად მიიჩნევს.

სქოლიოები