iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
არმინსკი (მთვარის კრატერი)

კრატერი არმინსკი — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა პოლონელი ასტრონომის, ფრანციშეკ არმინსკის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 26.76 კმ-ია, სიღრმე — 1.94 კმ.

კრატერი ოდნავ ოვალურია, წაგრძელებული ჩრდილო-აღმოსავლეთით. კიდე მიმდებარე რელიეფიდან 0.88 კმ-ით მაღლა დგას, ხოლო კრატერის მოცულობა დაახლოებით 472.14 კმ³-ია. კრატერის თასის ფსკერი შედარებით ბრტყელია, თასის დასავლეთ ნაწილში პატარა კრატერია; ცენტრალური პიკი არ არის. კრატერის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში კოლაფსის ნიშნებია.

სატელიტური კრატერები
აზერბაიჯანის ჭიდაობის ჩემპიონატი 2024

2024 წლის აზერბაიჯანის ჭიდაობის ჩემპიონატი ბაქოში 24-დან 28 დეკემბრამდე გაიმართა. მამაკაცთა შეჯიბრებები მოიცავდა თავისუფალ და ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობას. ბრძოლა 20 მედლისთვის გაიმართა.

ზოგადი ინფორმაცია
ჩემპიონატი 2024 წლის 24-დან 28 დეკემბრამდე ბაქოს სპორტის სასახლეში გაიმართა.

შეჯიბრებები ბერძნულ-რომაულ და თავისუფალ ჭიდაობაში გაიმართა.

წინასწარი ბრძოლები დილის 10:00 საათზე დაიწყო, მედლების ბრძოლები კი საღამოს 17:00 საათზე.

ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის შეჯიბრებები 24 და 25 დეკემბერს, ხოლო თავისუფალი სტილით ჭიდაობის შეჯიბრებები 27 და 28 დეკემბერს გაიმართა.

თითოეულ დისციპლინაში მედლების ათი კომპლექტი გაიცა.

მსაჯებად როგორც ადგილობრივი, ასევე საერთაშორისო ექსპერტები მუშაობდნენ.

ფინალური ბრძოლები -ის არხზე გადაიცემოდა.

26 დეკემბერს გლოვის დღე გამოცხადდა და ჩემპიონატი შეჩერდა. 27 დეკემბრიდან ფინალური ბრძოლები 190-ის ავარიის ხსოვნისადმი წუთიერი დუმილით დაიწყო. ელმირ ალიევი სამწლიანი შესვენების შემდეგ ჩემპიონი გახდა. ზია ბაბაშოვმა ჩემპიონატი ზედიზედ მესამედ მოიგო.
ადელ ფარინგტონი

ადელ ფარინგტონი (1867 — 19 დეკემბერი, 1936) — ამერიკელი სცენისა და მუნჯი კინოს მსახიობი.
ბიოგრაფია
დაიბადა ბრუკლინში, ნიუ-იორკში. მთავარი როლი ჰქონდა ამერიკული ფილმის კომპანიის კინოში - „ესაა ცხოვრება“ (1915). ამ ფილმის გადაღებისას მან საკუთარი ტრიუკების სცენებიც შეასრულა. 1903 წელს ბოსვორტი ფარინგტონის გულისათვის წინა ცოლს გაშორდა. განქორწინების საქმეში სასტუმროს მეპატრონემ აღიარა რომ ბოსვორტმა და ფარინგტონმა მის სასტუმროში დასვენებისას მას თავი ცოლ-ქმრად გააცნეს. ბოსვორტს ამ საქმეში თავი არ გაუმართლებია.

19 დეკემბერს, 1936 წელს, ფარინგტონი ლოს-ანჯელესში, 69 წლის ასაკში გარდაიცვალა. მას ორ დღეში პანაშვიდი გადაუხადეს და მის სხეულის კრემაცია ჩაუტარდა.
ლუსი კოტონი

ლუსი კოტონი (29 აგვისტო, 1895 — 12 დეკემბერი, 1948) — ამერიკელი მსახიობი. გამოჩნდა 12 ფილმში 1910 წლიდან 1921 წლამდე.
ბიოგრაფია
კოტონი ჰიუსტონში, ტეხასის შტატში დაიბადა და მაიამი ბიჩში, ფლორიდაში გარდაიცვალა. თინეიჯერობის ასაკში ნიუ-იორკში ჩავიდა და ბროდვეის დადგმა „კვაკერი გოგონას“ მომღერალთა გუნდის უმნიშვნელო წევრის როლს ასრულებდა. 1915 წელს კოტონი პარკის თეატრში, ნიუ-იორკში, დადგმა „პოლიგამიაში“ გამოჩნდა. 1919 წელს ითამაშა პიესაში „ზევით, მეიბელის ოთახში“.

მისი პოპულარობის გამო პრესა მის პირად ცხოვრებას დიდ ყურადღებას აქცევდა. 1924 წელს გათხოვდა ედვარდ რასელ ტომასზე, „ნიუ-იორკის მორნინგ ტელეგრაფის“ გამომცემელზე. ედვარდი ორი წლის შემდეგ, 1926 წლის ივლისში გარდაიცვალა და ქვრივს პატარა ქალიშვილი, ლუცეტა, და 27 მილიონი დოლარი დაუტოვა. ამის შემდეგ ლუსი სამჯერ გათხოვდა: ლიტონ გრეი ამენტზე (1927 წლიდან 1930 წლამდე), ადვოკატ ჩარლზ ჰან უმცროსზე (1931 წლიდან 1932 წელს განქორწინებამდე) და მანჰეტენის მიწისქვეშა ინსტალაციების კომპანიის პრეზიდენტ უილიამ მ. მაგრაუზე (1932 წლიდან 1941 წლამდე). საბოლოოდ ის ცოლად გაჰყვა ქართველ-რუს თავად ვლადიმერ ერისთავ-ჩიჩერინს (დაქორწინდნენ 1941 წლის 15 ივნისს, ნიუ-იორკის რუსულ მართლმადიდებლურ ეკლესიაში).

კოტონის გარდაცვალების შემდეგ, მისმა ქალიშვილმა, ლუცეტა კოტონ ტომასმა (რომელმაც სახელი შეიცვალა და მერი ფრანცეს ტომასი დაირქვა) გადაწყვიტა რომ დედისათვის მაიამიში კრემაცია ჩაეტარებინა, და მისი ფერფლი ნიუ-იორკში გადაგზავნა, სადაც მისთვის პანაშვიდი მოეწყო.
მნიშვნელოვანი ფილმოგრაფია
„გაქცეული“ (1910);
„უსულო ცხოვრება“ (1915);
„ხელგაშლილი ცოლი“ (1918);
„გაფუჭებული მელოდია“ (1919);
„სიყვარულის სასწაული“ (1919);
„ცოდვა, რომელიც მისი იყო“ (1920);
„მომატყუებელი ლედი“ (1920);
„ეშმაკი“ (1921);
„კაცი, ვინც“ (1921);
„მოჩურჩულე ჩრდილები“ (1921);
დევიდ შარპი (მთამსვლელი)

დევიდ შარპი (15 თებერვალი, 1972 — 15 მაისი, 2006) — ინგლისელი ალპინისტი, რომელიც მთა ევერესტის მწვერვალის მახლობლად დაიღუპა. მისმა სიკვდილმა საკმაოდ დიდი სენსაცია გამოიწვია, რადგან როდესაც ის კვდებოდა, სხვა, მწვერვალისაკენ მიმავალმა და უკან მობრუნებულმა მთამსვლელებმა გვერდზე ჩაუარეს, თუმცა აღსანიშნავია რომ რამდენიმე მათგანმა შარპის დახმარებაც სცადა.

შარპი წარსულში ჩო-ოიუის მწვერვალზე ასულიყო და ნიჭიერ მცოცავად მიიჩნეოდა, რომელიც აკლიმატიზაციას მარტივად ეგუებოდა და რომელსაც ალპინისტების ბანაკებში დადებითი რეპუტაციით იცნობდნენ. ეპიზოდურ ამპულაში გამოჩნდა სატელევიზიო შოუში „ევერესტი: ლიმიტის მიღმა“, რომელიც მისი უკანასკნელი ექსპედიციის სეზონზე გადაიღეს.

შარპს ნოტინგემის უნივერსიტეტის ხარისხი ჰქონდა აღებული და მთამსვლელობას ჰობიდ მიიჩნევდა. მუშაობდა საინჟინრო ფირმაში, თუმცა შვებულება აეღო რომ თავგადასავლების საძებნელად წასულიყო და მთამსვლელთა ექსპედიციებს გაჰყოლოდა. 2006 წლის შემოდგომას სკოლის მასწავლებლად მუშაობის დაწყებას გეგმავდა.
ზევით, მეიბელის ოთახში (პიესა)

„ზევით, მეიბელის ოთახში“ — ვილსონ კოლისონისა და ოტო ჰაუერბახის პიესა. პროდიუსერმა ალბერტ ჰ. ვუდსმა ბროდვეისათვის 1919 წელს დადგა.
შინაარსი
გარი ეინსვორთს ჯერალდინა ჰყავს ცოლად. ჯერალდინას მეტად შურს გარის წინა შეყვარებულის, ახალგაზრდა ლამაზი ქვრივის, მეიბელ ესინგტონისა. ერთად ყოფნისას გარიმ მეიბელს პერანგი აჩუქა, რომელზეც ორივე მათგანის სახელია ამოქარგული. გარის ამ პერანგის დაბრუნება იქამდე სურს, სანამ ჯერალდინა ნივთის არსებობის შესახებ შეიტყობს. კაცის მხრიდან ყოფილი სიყვარულის სიმბოლოს დაბრუნების მცდელობებს სხვა პერსონაჟები მასა და მეიბელს შორის საიდუმლო ურთიერთობის მტკიცებულებად აღიქვამენ. პიესის კულმინაცია მეიბელისა და ჯერალდინას კამათია, ხოლო ყველაფერი გაუგებრობის გამორკვევით სრულდება.
დასი და პერსონაჟები
ქვევით მოცემულია ბროდვეის დადგმაში გამოყენებული პერსონაჟებისა და მათი როლების შემსრულებელთა სია:

პიესა ელტინჯის 42-ე ქუჩის თეატრში, 1919 წლის 15 იანვარს გაიხსნა. დაიხურა იმავე წლის აგვისტოს, 229 დადგმის შემდეგ.
ადაპტაციები
პიესა ორჯერ ადაპტირდა ფილმად. პირველში, 1926 წლის მუნჯ კინოში, მეიბელის როლს მარია პრევოსტი თამაშობდა. 1944 წლის ფილმში ეს როლი მარჯორი რეინოლდსმა შეასრულა.
ანესი

ანესი — ქალაქი და კომუნა საფრანგეთში, ზემო სავოიის დეპარტამენტის ცენტრი. გაშენებულია ანესის ტბასთან. მოქმედებს მუზეუმი, რკინიგზის სადგური. შემოჩენილია ისტორიული ქალაქის არქიტექტურა, მე-13 საუკუნის გრაფების სასახლე, კუნძულის სასახლე.

ისტორია
ადამიანი ანესის ტერიტორიაზე ძვ. წ. მე-4 ათასწლეულში ცხოვრობდა. ქალაქის დაარსების თარიღად მიჩნეულია 1107 წელი. ანესი გახდა ჟენევის გრაფების დროებითი ადგილსამყოფელი. სამი საუკუნის შემდეგ ანესი გახდა სავოიის დედაქალაქი. რეფორმაციის დროს ანესიში გადავიდა ჟენევის ეპისკოპოსის კათედრა. 1860 წლიდან ანესი, როგოს მთელი სავოია, საფრანგეთის ნაწილი გახდა.
ოფლის ავადმყოფობა

ოფლის ავადმყოფობა — ასევე ცნობილი როგორც ოფლიანობა, ინგლისური ოფლის ავადმყოფობა, ინგლისური ოფლიანობა ან (ლათინურად), გამოუკვლევი და გადამდები დაავადება, რომელიც 1485 წელს ეპიდემიების სახით ჯერ ინგლისში დაიწყო, შემდეგ კი ევროპის კონტინენტზე გადავიდა. ეპიდემიები განმეორდა 1508, 1517, 1528 და 1551 წელს, რის შემდეგაც დაავადება გაუჩინარდა. დაავადება უჩვეულო მახასიათებლებით გამოირჩეოდა: მაშინ, როდესაც სხვა ეპიდემიები მჭიდროდ დასახლებულ ტერიტორიებზე ვრცელდებოდა და დიდი დროის განმავლობაში წარმოადგენდა საფრთხეს, ოფლის ავადმყოფობა უეცრად ჩნდებოდა, სწრაფად ქრებოდა და ნაკლებადდასახლებულ ტერიტორიებს სერიოზულ ზიანს აყენებდა. მისი გაჩენის მიზეზი დღემდე უცნობია, თუმცა მკვლევარები ფიქრობენ რომ ის შესაძლოა ჰანტავირუსის უცნობი სახეობის მიერ ყოფილიყო გამოწვეული.
EduExpo

— აზერბაიჯანის საერთაშორისო საგანმანათლებლო გამოფენა. ღონისძიება აერთიანებს წამყვან ადგილობრივ და უცხოურ უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებს, საგანმანათლებლო ცენტრებს, ასევე საზღვარგარეთ განათლების საკონსულტაციო კომპანიებს.

გამოფენა უნიკალური პლატფორმაა, რომელიც შესაძლებლობას აძლევს როგორც ადგილობრივ, ისე უცხოურ უნივერსიტეტებსა და საგანმანათლებლო ორგანიზაციებს შეხვდნენ თავიანთ მთავარ სამიზნე აუდიტორიას — სტუდენტებსა და მშობლებს, ასევე გააძლიერონ საქმიანი ურთიერთობები. ღონისძიება ინტერაქტიული ფორმატით უახლეს მიღწევებს, ინოვაციებს, პერსპექტიულ სტარტაპებს და საგანმანათლებლო პროცესში ტექნოლოგიების გამოყენების მექანიზმებს წარმოადგენს.

2017 წლის გამოფენაზე წარმოდგენილი იყო უნივერსიტეტები, კოლეჯები და საგანმანათლებლო ცენტრები გერმანიიდან, ავსტრიიდან, ბელორუსიიდან, იტალიიდან, ლატვიიდან, ლიეტუვიდან, უნგრეთიდან, რუსეთიდან, რუმინეთიდან, სინგაპურიდან, სლოვაკეთიდან და სხვა ქვეყნებიდან.

2019 წელს „“-ზე უცხოელ მონაწილეებს შორის იყვნენ გერმანიის, ბელორუსიის, ჩეხეთის რესპუბლიკის, ირანის, შვედეთის, ყაზახეთის, ლატვიის, ლიეტუვის, უნგრეთის, ნიდერლანდების სამეფოს, უზბეკეთის, პოლონეთის, რუმინეთის, რუსეთის, თურქეთისა და საბერძნეთის წარმომადგენლები. გამოფენაზე ევროკავშირის სტენდზე წარმოდგენილი იყო საგანმანათლებლო დაწესებულებები, ენის კურსები და სტუდენტთა გაცვლითი პროგრამები სხვადასხვა ევროპული ქვეყნიდან. გარდა ამისა, „ 2019“-ზე მონაწილეობდა აზერბაიჯანის 44 საგანმანათლებლო დაწესებულება.

„ 2022“ 2022 წლის 30 სექტემბერს გაიხსნა სასტუმროში. გახსნის ცერემონიას ესწრებოდნენ აზერბაიჯანის განათლებისა და მეცნიერების მინისტრი, -ს ხელმძღვანელი, დიპლომატიური კორპუსის წარმომადგენლები და რექტორები. ღონისძიება გაიმართა განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს, -ს, აზერბაიჯანის კერძო საგანმანათლებლო დაწესებულებების ასოციაციისა და სხვა ორგანიზაციების პარტნიორობით. გამოფენა მიზნად ისახავდა მცირე და საშუალო ბიზნესის საგანმანათლებლო სერვისების პოპულარიზაციას და დასრულდა 2 ოქტომბერს.

 2024 ბაქოში გაიმართა სლოგანით „ვისწავლოთ მწვანე სამყაროსთვის“, ორგანიზებული განათლების განვითარების ფონდის, -ს, -სა და ბაქოს დიზაინის აკადემიის მიერ. გახსნის ცერემონიას ესწრებოდნენ სახელმწიფო მოხელეები, უნივერსიტეტების რექტორები და სააგენტოების წარმომადგენლები, რომლებიც ხაზს უსვამდნენ საჯარო და კერძო პარტნიორობის მნიშვნელობას. გამოფენაზე წარმოდგენილი იყო უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებები, კერძო სკოლები, უცხო ენების კურსები, ფსიქოლოგიური და საგანმანათლებლო ცენტრები, ბავშვთა განვითარების დაწესებულებები. ღონისძიება მოიცავდა ექსპერტთა გამოსვლებს, საკონცერტო პროგრამას. საგანმანათლებლო გამოფენას პირველ დღეს 5 000-ზე მეტი ვიზიტორი ესწრებოდა.
მოდრჟიცე

მოდრჟიცე — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ მორავიის მხარეში. მოდრჟიცე ბრნო-ვენკოვის რაიონში მდებარეობს.

გეოგრაფია
მოდრჟიცე ქალაქ ბრნოდან სამხრეთით, დაახლოებით 6 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქი დიე-სვრატკას ხეობაშია გაშენებული. ქალაქი მდინარე სვრატკას მარჯვენა ნაპირზეა.

ისტორია
მოდრჟიცე ისტორიულ წყაროებში პირველად 1141 წელს არის მოხსენიებული. აქაურ ციხესიმაგრეს მაშინ ოლომოუცელი ეპისკოპოსები ფლობდნენ. საუკუნეში ტერიტორიაზე გერმანელი ახალმოსახლეები დასახლდნენ და ადგილობრივ სლავებს შეერივნენ.

 საუკუნის პირველი ნახევრისთვის მოსახლეობის უმრავლესობას სწორედ გერმანელები შეადგენდნენ. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ სხვა ქალაქების მსგავსად გერმანელები მოდრჟიცედანაც გააძევეს. მათი ადგილი მალევე დაიკავეს ჩეხმა ახალმოსახლეებმა.

მოდრჟიცეს ქალაქის სტატუსი 1994 წელს მიენიჭა.

ცნობილი ადამიანები
ქრისტიან მაიერი (1719–1783) — ასტრონომი
ლეანდერ ჩერნი (1859–1944) — ენტემოლოგი
ირჟი ვენტრუბა (1950–2021) — ნეიროქირურგი და პოლიტიკოსი
აზერბაიჯანის ჩემპიონატი კრივში 2024

2024 წლის აზერბაიჯანის ჩემპიონატი კრივში — სპორტული ღონისძიება, რომელიც აზერბაიჯანში 2024 წლის 15-დან 20 დეკემბრამდე ჩატარდა. ჩემპიონატში სულ მონაწილეობდა 200 მოკრივე (178 კაცი, 22 ქალი) 41 გუნდიდან.

ზოგადი ინფორმაცია
ჩემპიონატი კრივის ცენტრში ჩატარდა. მთავარი მსაჯი ანარ ბაბანლი იყო. ზედამხედველი - რაიმონდ სილვასი (აშშ). ჩემპიონატს ადგილობრივი და საერთაშორისო მსაჯები უძღვებოდნენ, მათ შორის საერთაშორისო კრივის ასოციაციის სამვარსკვლავიანი მსაჯები ჩო იანგ-სუკი (სამხრეთ კორეა), მუჰამედ არისა პუტრა პუჰანი (ინდონეზია) და პავლო ვასილინჩუკი (უკრაინა).

ჩემპიონატმა გამარჯვებულები 13 მამაკაცთა და 5 ქალთა წონით კატეგორიაში გამოავლინა.

გახსნის ცერემონია 15 დეკემბერს გაიმართა. ბრძოლები ყოველდღიურად 12:00 საათზე იწყებოდა. მამაკაცთა ჩემპიონატი 32-ეული რაუნდით დაიწყო. ჩემპიონატის პირველ დღეს 38 ბრძოლა გაიმართა.

16-ფინალისტიანი ბრძოლები 17 დეკემბერს დასრულდა, ნახევარფინალები 19 დეკემბერს, ხოლო მამაკაცთა ფინალი 20 დეკემბერს.

ქალთა შეჯიბრი 19 დეკემბერს დასრულდა.

კრივის ჩემპიონატის ფინალი აზერბაიჯანული ტელეარხ „ “-ზე გადაიცა.

სუბჰან მამედოვი ჩემპიონატის საუკეთესო მოკრივედ დასახელდა, ხოლო გალიბ აბიევი - საუკეთესო მსაჯად.

მედალოსნები
მამაკაცები
ქალები
ტიგრან კეოსაიანი

ტიგრან კეოსაიანი (; დ. 4 იანვარი, 1966, მოსკოვი, სსრკ — გ. 26 სექტემბერი, 2025, მოსკოვი, რუსეთი) — სომხური წარმოშობის საბჭოთა და რუსი მსახიობი, კინორეჟისორი, სცენარისტი. რუსეთის ფედერაციის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (2024) და დამსახურებული არტისტი (2025).

ტიგრან კეოსაიანი დაიბადა კინემატოგრაფისტების ოჯახში. მამა - ედმონდ კეოსაიანი (1936-1994) ცნობილი საბჭოთა კინორეჟისორი იყო, დედა - მსახიობი ლაურა გევორქიანი (დ. 1939).

1971 წელს პირველად გადაიღეს კინოში ეპიზოდურ როლში, რეჟ. ე. კეოსაიანის ფილმში „რუსეთის იმპერიის გვირგვინი, ანუ ისევ მოუხელთებლები“. 1983 წელს, საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, კინოსტუდია „მოსფილმში“ დაიწყო მუშაობა.

1984 წელს ჩაირიცხა საკავშირო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტში სარეჟისორო ფაკულტეტზე (იგორ ტალანკინის სახელოსნო). სტუდენტობის პერიოდში მსახურობდა საბჭოთა არმიის რიგებში. მისი თანაკურსელები იყვნენ ალექსანდრე ბაშიროვი, ფიოდორ ბონდარჩუკი, რენატა ლიტვვინოვა და ივან ოხლობისტინი.

1987 წლიდან კინოში ეპიზოდურ როლებში ჩნდებოდა. 1988 წელს გადაიღო 18 წუთიანი ფილმი „მზიური ნაპირი“. ფილმი არმიიდან გაქცეულ ჯარისკაცზეა, რომელმაც ვერ აიტანა „დედოვშჩინა“. ჯარისკაცის როლი ფიოდორ ბონდარჩუკმა შეასრულა.

1992 წელს გადაიღო პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი.

1993 წელს ძმასტან - კეოსაიანთან ერთად ჩამოაყალიბა სარეკლამო სააგენტო „ “, სადაც ფიოდორ ბონდარჩუკთან ერთად აქტიურად ეწეოდა მუსიკალური ვიდეოკლიპებისა და სარეკლამო ვიდეორგოლების წარმოებას. თანამშრომლობდა რუსეთის შოუ-ბიზნესის ისეთ ცნობილ წარმომადგენლებთან, როგორებიც არიან: ირინა ალეგროვა, მიხეილ შუფუტინსკი, იგორ სარუხანოვი, ნატალია ვეტლიცკაია. შემდგომში თავი დაანება კლიპმეიკერობას და კინორეჟისურაზე გადაერთო.

ტიგრან კეოსაიანს პოპულარობა მოუტანა კინონამუშევრებმა: „საბრალო საშა“ (1997), „პრეზიდენტი და მისი შვილიშვილი“ (1999). 2001 წელს მან სახელმწიფო შეკვეთით გადაიღო ტელესერიალი „მამაკაცური სამუშაო“ - ჩეჩნეთში გრუ-ს სპეცდანიშნულების რაზმის სამხედრო სამსახურზე.

სანქციები
2022 წელს რუსეთის უკრაინაში შეჭრის შემდეგ, ევროკავშირმა, დიდმა ბრიტანეთმა, კანადამ და ზოგიერთმა სხვა ქვეყანამ, კეოსაიანის წინააღმდეგ პერსონალური სანქციები დააწესა.

2022 წლის მარტიდან შვეიცარიის სანქცირებულთა სიაში ირიცხებოდა.

2022 წლის ივნისში ყაზახეთის შსს-მ კეოსაიანი შეიყვანა არასასურველ პერსონათა სიაში.
ჩილი

ჩილი — კენკროვანი ხილის მცენარის ჯიშები -ის გვარიდან, რომლებიც ეკუთვნიან ბატატისებრთა ოჯახს და მოჰყავთ მათი სიცხარის გამო. ის გამოიყენება სანელებლად მრავალ სამზარეულოში სიმძაფრის/სიცხარის დასამატებლად. კაპსაიცინი და მასთან დაკავშირებული კაპსაიცინოიდები ჩილის წიწაკას ინტენსივობას ანიჭებენ მიღების ან ადგილობრივი გამოყენებისას. ჩილი გამოირჩევა სიცხარისა და არომატის ფართო სპექტრით. ეს მრავალფეროვნება ჩილის ფხვნილის სხვადასხვა სახეობის ხელმისაწვდომობის მიზეზია, რომელთაგან თითოეულს თავისი გემო და სიცხარის დონე აქვს.

ჩილი წარმოიშვა ცენტრალურ ან სამხრეთ ამერიკაში და პირველად მექსიკაში გაშენდა. ევროპელმა მკვლევარებმა ჩილი წიწაკა ძველ სამყაროში საუკუნის ბოლოს კოლუმბიური გაცვლის დროს შემოიტანეს, რამაც გამოიწვია მსოფლიოს მასშტაბით მრავალი ჯიშის კულტივაცია საკვებისა და ტრადიციული მედიცინისთვის. -ის ხუთი სახეობა ფართოდ არის გაშენებული, ესენია: , , , და .

ისტორია
წარმოშობა
წიწაკის მცენარეები წარმოიშვა თანამედროვე პერუსა და ბოლივიაში და დაახლოებით ძვ. წ. 7500 წლიდან ადამიანის რაციონის ნაწილია. ისინი ერთ-ერთი უძველესი კულტივირებული კულტურაა ამერიკაში. ჩილის წიწაკა დაახლოებით 6000 წლის წინ აღმოსავლეთ-ცენტრალურ მექსიკაში მოჰყავდათ, და დამოუკიდებლად ამერიკის სხვადასხვა ადგილას, მათ შორის პერუსა და ბოლივიის მაღალმთიანეთში, ცენტრალურ მექსიკასა და ამაზონში. ისინი ერთ-ერთი პირველი თვითდამტვერვადი კულტურა იყო, რომელიც ამ ტერიტორიებზე მოჰყავდათ.

პერუს აქვს კულტივირებული წიწაკის ყველაზე მაღალი მრავალფეროვნება; ეს არის დივერსიფიკაციის ცენტრი, სადაც ხუთივე ჯიში შემოიყვანეს, მოიყვანეს და მოიხმარეს კოლუმბამდელ ხანაში. ველური წიწაკის ყველაზე დიდი მრავალფეროვნება მოიხმარება ბოლივიაში. ბოლივიელი მომხმარებლები განასხვავებენ ორ ძირითად ფორმას: ულუფიკას, სახეობებს პატარა მრგვალი ნაყოფით და არივივისს, პატარა წაგრძელებული ნაყოფით.
მეი ბოლი

მეი ბლოსომ ბოლი (29 მაისი, 1881 — 7 იანვარი, 1963) — ამერიკელი მსახიობი, ცნობილი იყო როლით ფილის ზეთის როზის სახით, ფილმში „მობი დიკი“ (1930).
სცენა
მსახიობობის გარდა, ბოლი იყო მოცეკვავე. 1898 წლის გაზეთის სტატია ხოტბას ასხამდა იმ „გრაციას, რომლითაც მან შეასრულა რთული სოლო ცეკვა“. 1900 წელს იგი იყო ელის ნილსენის საოპერო ტრუპის წევრი. მისი ბოლო გამოსვლა ნიუ-იორკში იყო მიუზიკლში „იუბილე“. როგორც მომღერალმა მიუზიკლში „ადი გემბანზე“ (1927), ბოლიმ წარმოადგინა პოპულარული სიმღერა „ჰალელუია“.

კინო
ბოლიმ ითამაშა მთავარი როლი ფილმში „დიდი ღვეზელის საიდუმლო“ (1931) ჰარი გრიბონთან, ალმა ბენეტთან, ჰარი მაიერსთან, დიკ სტიუარტთან, ჯორჯ გრეითან და ჯულია გრიფიტთან ერთად; „დაუჩოქე პრინცესას“ (1930) მონტე კოლინსთან და ალმა ბენეტთან; „კანონის ქვეშ“ (1929) ბობი კლარკთან და პოლ მაკ-კალოუსთან; და რიჩარდ კარლთან ფილმში „მეომარი“ (1928) ჯეიმს სალივანთან. მან ასევე ითამაშა ფილმებში „ქალები“ (1939), და „საშიშ მოხვევებში“ (1929) მისის სპინელის როლში.

ითან მორდენმა თავის წიგნში „იმღერე შენი ვახშმისთვის: ბროდვეის მიუზიკლი 1930-იან წლებში“ დაწერა, რომ ბოლი წააგავდა ელსა მაქსველს.

პირადი ცხოვრება
1901 წლის 2 აგვისტოს ნიუ-იორკში ბოლიმ იქორწინა ლეიტენანტ ფრედერიკ ლინდსლი ნიკოლსონზე, ბრიტანული არმიის ოფიცერზე პუტნი ჰილიდან, ლონდონი, ინგლისი.
კაჩაპა

კაჩაპა — ვენესუელური სიმინდის ფქვილისგან დამზადებული ტრადიციული კერძი. არეპას მსგავსად, ისინი გზისპირა დახლებზე მზადდება. არსებობს როგორც ახალი სიმინდის ცომის მაჭკატების სახით, ასევე სიმინდის მშრალ ფოთლებში გახვეული და მოხარშული (კაჩაპა დე ჰოხა). ყველაზე გავრცელებული სახეობები მზადდება ახლად დაფქული სიმინდისგან, რომელიც სქელ ცომშია შერეული და ზეთში იწვება, ალადების მსგავსად. კაჩაპა ოდნავ სქელი და ხორკლიანია სიმინდის მარცვლების გამო

კაჩაპას ტრადიციულად მიირთმევენ კესო დე მანოსთან (ყველი), ან რბილ, ახალ, თეთრ ყველთან ერთად, რომელიც ჰგავს იტალიურ მოცარელას (მაგრამ არა ამერიკულ/კანადურ მოცარელას). ზოგჯერ მათ გვერდით ასევე აქვთ შემწვარი ღორის ჩიჩარონი. არსებობს კაჩაპასის ძალიან დახვეწილი ვერსიებიც, ზოგიერთი მათგანი შეიცავს სხვადასხვა სახის ყველს, ნაღებს ან მურაბას. იყენებენ როგორც აპეტაიზერად (ძირითადად მარგარინით) ან როგორც სრულფასოვან საუზმედ, ყველით და შემწვარი ღორის ხორცით.

მომზადების წესი
კაჩაპას, როგორც წესი, კეცავენ შუაზე, უმატებენ დიდი რაოდენობით კარაქს და სასურველ შიგთავსს. ეს კერძი ხრაშუნაა გარედან, ხოლო შიგნიდან რბილია, წააგავს ალადების ტექსტურას. მიუხედავად ამისა, სიმინდის ფქვილის გამო კაჩაპას ფერი მოყვითალოა, რაც ამერიკულ და ვენესუელურ მაჭკატებს განასხვავებს.
თურქულენოვან სახელმწიფოთა საპარლამენტო ასამბლეა

თურქულენოვან სახელმწიფოთა საპარლამენტო ასამბლეა — თურქულენოვანი ქვეყნების საპარლამენტო ასოციაციას, რომლის მიზანია სახელმწიფოთა შორის საპარლამენტთაშორისო ურთიერთობების განვითარება, პოლიტიკური შეხედულებების ჰარმონიზაცია, ინფორმაციის გაცვლა, საერთო თურქული კულტურის პოპულარიზაცია, ეკონომიკური კავშირების გაფართოება, ერთობლივი პროექტების განხორციელება და თურქულენოვან სამყაროში არსებული პრობლემების გადაჭრის გზების მოძიება.

ისტორია
მსოფლიოში ექვსი დამოუკიდებელი თურქულენოვანი სახელმწიფო არსებობს: აზერბაიჯანი, თურქეთი, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, თურქმენეთი და უზბეკეთი. -ს შექმნის იდეა პირველად ყაზახეთის პრეზიდენტმა ნურსულთან ნაზარბაევმა წამოაყენა თურქულენოვანი სახელმწიფოების მეთაურების მე-8 სამიტზე 2006 წლის ნოემბერში. 2008 წლის 21 ნოემბერს, სტამბოლში, პარლამენტის სპიკერების კონფერენციაზე აზერბაიჯანს, თურქეთს, ყაზახეთსა და ყირგიზეთს შორის ხელი მოეწერა შეთანხმებას თურქული სახელმწიფოების საპარლამენტო ასამბლეის შექმნის შესახებ. პირველი პლენარული სხდომა 2009 წლის 29 სექტემბერს ბაქოში გაიმართა. 2011 წლის 27–28 აპრილს ასტანაში გამართულ მეორე პლენარულ სხდომაზე -ს თავმჯდომარეობა აზერბაიჯანიდან ყაზახეთს გადაეცა და გადაწყვეტილება მიიღეს, რომ ასამბლეაში დამკვირვებლის სტატუსი მიენიჭებინათ ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციის წევრი სახელმწიფოების საპარლამენტო კავშირს.

-ს ოფიციალური ენებია აზერბაიჯანული, ყაზახური, ყირგიზული და თურქული, ხოლო დამატებით გამოიყენება ინგლისური. ახალი წევრების შეერთების შემთხვევაში ემატება იმ ქვეყნის სახელმწიფო ენაც. ასამბლეა თანამშრომლობს ეუთოს საპარლამენტო ასამბლეასთან, საპარლამენტთაშორისო კავშირთან, ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციასთან და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებთან.

-ს ოთხი კომისია აქვს, რომლებიც ფოკუსირებულია კულტურაზე, განათლებაზე, ეკონომიკურ თანამშრომლობაზე, კანონმდებლობასა და საერთაშორისო ურთიერთობებზე.

 უზრუნველყოფს თურქულენოვანი სახელმწიფოების სავაჭრო, საინვესტიციო და პოლიტიკურ თანამშრომლობას. ასამბლეა მონაწილეობს ინფრასტრუქტურული პროექტების განვითარებაში, როგორიცაა ნახშირწყალბადების მილსადენები, საავტომობილო და სარკინიგზო ქსელები, ასევე ბაქო-თბილისი-ყარსის რკინიგზის მშენებლობის მხარდაჭერა. ასამბლეის დელეგაციები მონაწილეობდნენ თურქეთში საკონსტიტუციო ცვლილებების რეფერენდუმის დაკვირვებაში 2017 წელს. 2024 წლის ივნისში ბაქოში გამართულ მე-13 პლენარულ სხდომაზე -მ მიიღო 10 სამოდელო კანონი, მათ შორის „პერსონალური მონაცემების დაცვის შესახებ“, „შრომის ბაზრის მოთხოვნის საფუძველზე პერსონალის მომზადების შესახებ“, „თამბაქოს ნაწარმის გამოყენების შეზღუდვის შესახებ“, „სავაჭრო მისიების შესახებ“ და „მიმოქცევაში გამოშვებული პროდუქციის უსაფრთხოებისა და ხარისხის საფუძვლების შესახებ“.

-ს თავმჯდომარეობა ყოველწლიურად ინგლისური ენის ანბანური თანმიმდევრობით იცვლება.

ყაზახეთი (2011 წლის 28 აპრილიდან)
თურქეთი (2023)
აზერბაიჯანი (2024 წლის 6 ივნისიდან)
ჟანა ხაჩატურიანი

ჟანა ხაჩატურიანი — ქართველი პედაგოგი, სამოქალაქო განათლებისა და „მე და საზოგადოების“ მასწავლებელი სსიპ ილია ჭავჭავაძის სახელობის ახალქალაქის №3 საჯარო სკოლაში, სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგი, ფილოლოგიის დოქტორი და ზურაბ ჟვანიას სახელობის სახელმწიფო ადმინისტრირების სკოლის ტრენერი. იგი არის 2025 წლის მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს მფლობელი.

კარიერა
ხაჩატურიანი მრავალი წელია მოღვაწეობს პედაგოგად. ის ასწავლის როგორც სკოლაში, ასევე უმაღლეს სასწავლებელში. სხვადასხვა წყაროს მიხედვით, უნივერსიტეტში დაახლოებით 25 წელია მუშაობს, ხოლო სკოლაში — 20 წელზე მეტია.

იგი გახლდათ -ის საბაზისო-დაწყებითი განათლების პროგრამის ფარგლებში მასწავლებელთა ტრენერი, ასევე თანამშრომლობდა საქართველოს საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტთან .

მიღწევები
ხაჩატურიანის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან სამეცნიერო ნაშრომად მიიჩნევა სადისერტაციო თემა — „სახელთა ბრუნება ქართულსა და სომხურ ენებში“.

მას გამოქვეყნებული აქვს სტატიები სწავლების ეფექტიან მეთოდებზე როგორც საქართველოში, ასევე თურქეთში და სომხეთში.

პედაგოგიური და სამოქალაქო საქმიანობა
ხაჩატურიანის ინიციატივით ახალქალაქის მე-3 საჯარო სკოლაში ფუნქციონირებს სამოქალაქო განათლების კაბინეტი და სამოქალაქო განათლების კლუბი. იგი სწავლების პროცესში იყენებს ინტერაქტიურ და ინტეგრირებულ მეთოდებს, სხვადასხვა პროექტებსა და აქტივობებს, რათა მოსწავლეებში მცირე ასაკიდანვე ჩამოაყალიბოს კრიტიკული აზროვნება, მსჯელობის უნარი და მოქალაქეობრივი პასუხისმგებლობა.

ხაჩატურიანი ხშირად ატარებს საინფორმაციო შეხვედრებს თემში, სხვადასხვა სკოლის მოსწავლეებთან, აქტუალურ საკითხებზე. მისი მიზანია, ხელი შეუწყოს ქართული და არაქართული სკოლების მოსწავლეთა ინტეგრაციას და აჩვენოს მათ საერთო პრობლემები, რომელთა გადაჭრაზეც ერთობლივად უნდა იზრუნონ.

კვლევები
ხაჩატურიანი არაერთი კვლევის თანამონაწილეა. იგი აქტიურად იყო ჩართული სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიერ განხორციელებულ პროექტში, რომელიც სწავლობდა ეთნიკური უმცირესობებისათვის ხარისხიან განათლებაზე ხელმისაწვდომობას.

ამავე ჯგუფმა შეიმუშავა რეკომენდაციები „4+1“ პროგრამის ფარგლებში, რომლებიც მიზნად ისახავდა მიღწეული წარმატების დახვეწასა და გაუმჯობესებას.

ჯილდოები
2014 — „სამოქალაქო განათლების წლის საუკეთესო პედაგოგი“ (სამოქალაქო განათლების პედაგოგთა ფორუმი)
2025 — მასწავლებლის ეროვნული ჯილდო
არმსტრონგი (მთვარის კრატერი)

კრატერი არმსტრონგი , სებინ — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ამერიკელი ასტრონავტის, ნილ არმსტრონგის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 4.21 კმ, სიღრმე — 0.73 კმ.

კრატერი თასის ფორმისაა. რგოლის სიმაღლე მიმდებარე რელიეფიდან 150 მ-ია. კრატერის მოცულობა 2.98 კმ³-ია. მორფოლოგიური მახასიათებლების მიხედვით, კრატერი მიეკუთვნება ტიპს (სახელი ეწოდა ამ ტიპის ტიპიური წარმომადგენლის, ალ-ბატანი კრატერის მიხედვით).

სატელიტური კრატერები
არმსტრონგის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.