iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მანილა

მანილა — ფილიპინების დედაქალაქი. მანილა არის ერთ-ერთი იმ თექვსმეტი ქალაქიდან, რომლებიც შეადგენენ ფილიპინების დედაქალაქის რეგიონს. მანილაში მდებარეობს აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლების ოფისები. 2012 წელს გლობალიზაციის და მსოფლიო ქალაქების კვლევის ქსელმა მანილას მსოფლიო ქალაქის წოდება მიანიჭა.

ქალაქი მდებარეობს მანილას ყურის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მონაცემებით 1,652,171 მოსახლით მანილა ფილიპინებში სიდიდით მეორე და კვადრატულ კილომეტრზე 42,857 ადამიანით ის მსოფლიოს ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ქალაქია.

მანილა იყოფა ექვს საკანონმდებლო ოლქად და თექვსმეტ რაიონად.

მანილას შესახებ უძველესი წერილობითი წყარო თარიღდება საუკუნით. ის მოხსენებულია ლაგუნას სპილენძის წარწერაში, სადაც აღწერილია მელაიუს (მანილას სამეფო) და მატარამის სამეფოებს შორის დიპლომატიური ურთიერთობა. მანილას ჰქონდა უპირატესი სავაჭრო ურთიერთობა მინის დინასტიასთან. მოგვიანებით ქალაქი გახდა მაჯაპაჰიტის პროვინცია. ფილიპინებზე ბრუნეის იმპერიის შეჭრის შემდეგ ის დაიპყრო სულთანმა ბოლკიაჰმა და უწოდა „მაინილა“ რომელიც საწარმოებია -ს ბუჩქის ტაგალური სახელი „ნილა“-დან, მანამდე ქალაქის სახელი იყო სელუდონგი.

 საუკუნემდე მანილა იყო მუსლიმანური, შემდეგ ის მექსიკელმა კონკისტადორებმა გააქრისსტისანეს. მექსიკელენბმა რეგიონს დაარქვეს (კასტილიის ახალი სამეფო) და მაინილას სახელი შეამოკლეს თანამედროვე ვარიანტად - მანილა.

მანილა გარდაიქმნა ესპანეთის ოსტ-ინდოეთის ცენტრად. ის გახდა ლათინური ამერიკის და აზიის სავაჭრო გზის საკვანძო ქალაქი. მისი მოსახერხებელი მდებარეობის გამო მანილამ „აღმოსავლეთის მარგალიტის“ ზედმეტსახელი მიიღო. შემდგომ პერიოდში ხელისუფლება გადადიოდა ადგილობრივი აჯანყებულების, ბრიტანელი ოკუპანტების და აჯანყებული სიფაები ხელში. 1896-1898 წლებში მანილა მოიცვა ფილიპინების აჯანყებამ, ხოლო 1998 წელს ესპანეთ-ამერიკის ომის შემდეგ ის მოექცა ამერიკული იმპერიალიზმის ქვეშ. ქალაქის ურბანული დაგეგმარება გაკეთებულია ამერიკული მმართველობის დროს. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ამერიკა დაეხმა მანილას ინფრასტრუქტურის განვითარებაში. ქალაქი მას შემდეგ განუხრელად იზრდება.

დამეგობრებული ქალაქები
მანილა დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:

აზია და წყნარი ოკეანის რეგიონი
ბანგკოკი, ტაილანდი
პეკინი, ჩინეთი
დელი, აღმოსავლეთი ტიმორი
გუანჯოუ, ჩინეთი
ინჩხონი, სამხრეთი კორეა
აკაპულკო, მექსიკა
ტაიპეი, ტაივანი
ტაკაცუკი, იაპონია
იოკოჰამა, იაპონია

ჩრდილოეთი ამერიკა
ჰონოლულუ, ჰავაი, აშშ
მაუი , ჰავაი, აშშ
ნიუ-იორკი, აშშ
საკრამენტო, კალიფორნია, აშშ
კუმისის ტბა

კუმისის ტბა — ხელოვნური ტბა აღმოსავლეთ საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, ქვემო ქართლის მხარეში, სოფელ კუმისის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. წარსულში ტბას წარმოადგენდა, ამჟამად წყალსაცავია. ტბის სამხრეთ სანაპიროზეა სოფელი ახალი კუმისი და მიმდებარე ტერიტორიაზეა რკინიგზის სადგური.

კუმისის ტბა მოქცეულია იაღლუჯის მაღლობსა და წალასყურის ვაკეს შორის არსებულ ამავე სახელწოდების ტაფობში, ზღვის დონიდან 475 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 5,4 კმ², აუზის ფართობი 97 კმ², დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 3,2 კმ-ზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 2 კმ-ზე. მაქსიმალური სიღრმე 4 მ.

კუმისის ტაფობი ამოვსებულია მეოთხეული ტბიურ-მდინარეული და დელუვიურ-პროლუვიური ნაფენებით. ჯერ კიდევ 1960-იან წლებში ტბის ფართობი სულ რაღაც 0,48 კმ² იყო, სიღრმით კი 50 სმ-ს აღწევდა. სანამ ტბას გააფართოვებდნენ მისი წყალი მწარე-მლაშე იყო. აქ, 1967 წლამდე ქანებიდან გამონაჟონი მარილიანი წყალი იდგა. 1967 წელს მასშტაბური პროექტი განხორციელდა, — ტბიდან მლაშე წყალი ამორეცხეს და შიგ ორი არხის წყალი ჩაუშვეს. ერთით წყალი მტკვრიდან ამოდიოდა — უზარმაზარი ტურბინებით ქაჩავდნენ, მეორით კი მდინარე ალგეთიდან თვითდინებით ეშვებოდა. გარდა იმისა, რომ თევზის წარმოება იყო აყვავებული, ტბიდან სარწყავი არხი გადიოდა, რომელიც კუმისის სამხრეთით კრწანისის ველებს რწყავდა. წყლის დონის აწევასა და სიღრმის მომატებას მოჰყვა თევზის გამრავლება.

საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსის, გეოლოგის, ალექსანდრე ჯანელიძის მიხედვით, კუმისის ტბა ფსევდოკარსტული წარმოშობისაა. კუმისის ტალახს აქტიურად იყენებენ თბილისის ბალნეოლოგიურ კურორტზე.

კუმისის ტბის წყალმარილოვანი და ორგანული ფაზების შემადგენლობა, სხვადასხვა მიკრო- და მაკროელემენტების და ორგანული ნივთიერებების შემცველობა მათი პარფიუმერულ-კოსმეტიკურ პროდუქციაში გამოყენების და პერსპექტიულობის პროგნოზირების საშუალებას იძლევა. კუმისის ტბის შემოგარენი წარმოდგენილია მრავალფეროვანი ველის ბალახოვანი მცენარეულობით. სანაპირო თითქმის მთლიანად არის გარშემორტყმული მცენარეულობით. გვხვდება ისლი და ლელქაში, რომელსაც წყლის ფრინველები აფარებენ თავს.

მდიდარია თევზით. მრავლად მოიპოვება კეფალი, სქელშუბლა, კობრი, ლოქო, სარკისებრი კობრი, ხრამული, წვერა და სხვა; აკლიმატიზებულია თეთრი ამური. ტბაზე ხშირად ეწყობა სამოყვარულო შეჯიბრებები სპორტულ თევზჭერაში.

აღსანიშნავია, რომ 2002 წლის 16 სექტემბერს კუმისის ტბაში ჩავარდა სასაზღვრო ძალების საავიაციო რაზმის -2 ტიპის შვეულმფრენი, რომელიც ასევე სასწავლო ფრენას ასრულებდა. დაიღუპა ორივე პილოტი — კაპიტნები: ნუგზარ ცხოვრებოვი და ზურაბ ბუქვაიძე. მომხდარი კატასტროფიდან ორიოდე დღის შემდეგ, ტბაში კინაღამ ჩამოვარდა სასაზღვრო ძალების კიდევ ერთი, ამჯერად ბ-8 ტიპის შვეულმფრენი.

გალერეა
კუნელი

კუნელი — ეკლიანი ხეებისა და ბუჩქების გვარი ვარდისებრთა ოჯახისა.

მოიცავს 200-მდე სახეობას (სხვა მონაცემებით 1000-ზე მეტ სახეობას), რომელიც გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერსა და ნაწილობრივ სუბტროპიკული ჰავის ზონაში (ძირითადად ჩრდილოეთ ამერიკაში). ყოფილ სსრკ-ში 50-მდე ველური და 75-მდე ეგზოტური სახეობაა.

კავკასიაში ბუნებრივად გავრცელებული 20-მდე სახეობიდან საქართველოში იზრდება 9. მათგან კავკასიური კუნელი და კოლხური კუნელი ენდემებია, პირველი სამხრეთ-აღმოსავლეთ კავკასიისა, მეორე — კოლხეთის. მოშენებულია ზოგიერთი ველური კუნელიც. ინტროდუცირებულია აგრეთვე 30-მდე სახეობა. ველური სახეობიდან ჩვენში ყველაზე უფრო გავრცელებულია შავი ანუ ხუთბუშტუკოვანი კუნელი, შავი კუნელი და ირიბჯამფოთოლაკიანი კუნელი .

კუნელი საქართველოში ყველგან იზრდება, ბარიდან მოკიდებული მთის შუა სარტყლამდე, მშრალ და ღია ფერდობებზე, გამეჩხერებულ ტყეებსა (ქვეტყედ) და ნაკაფებზე, ზოგჯერ სუბალპურ სარტყელშიც აღწევს. გვხვდება უფრო ბუჩქნარების — კუნელიანების სახით, რომელიც მეტწილად ტყის მოჭრის შედეგად ჩნდება და ნიადაგდაცვითი მნიშვნელობა აქვს. ნიადაგისადმი კუნელი საკმაოდ განურჩეველია, თუმცა უფრო ხაროს ღრმა, საშუალოდ ტენიან და დაწრეტილ ნიადაგზე. ყვავილობს აპრილ-ივლისში. ნაყოფი მწიფდება სექტემბერ-ოქტომბერში. საკმაოდ ყინვაგამძლე და სინათლის მოყვარულია. მრავლდება თესლით და ძირკვის ამონაყრით, ზოგჯერ ფესვის ნაბარტითაც. ცოცხლობს 200-300 წელს. დეკორატიულია. გამოსადეგია ცოცხალ ღობედ. მშრალი ფერდობების გასამწვანებლად, ვაშლის, მსხლის, კომშის, ზღმარტლის ქონდარა საძირედ. აქვს მკვრივი და მაგარი ღია ვარდისფერი ან მურა-მოწითალო მერქანი, რომელსაც იყენებენ წვრილმანი ნივთების დასამზადებლად, ნუჟრებს — სადურგლოდ. ზოგი სახეობის (ყამბრო — , კნაპა — და სხვა) ნაყოფი იჭმევა. ზოგან გამხმარ ნაყოფს ფქვავენ და პურის ფქვილში ურევენ ნორჩი ფოთლებისაგან აყენებენ ჩაისმაგვარ სასმელს. კუნელი თაფლოვანია.
კუპრიაანთკარის არქეოლოგიური ძეგლები

კუპრიაანთკარის არქეოლოგიური ძეგლები — ნასოფლარი სიონის ჩრდილოეთით (თიანეთის მუნიციპალიტეტი). ამჟამად მისი ნაწილი წყალსაცავითაა დაფარული. ნაწილობრივ გაითხარა 1964 წელს (დ. მუსხელიშვილი). სამაროვანი შეიცავს გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის ბოლო ეტაპის ორმოსამარხებს. სამაროვნის ქვეშ მოქცეულია ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარი. ნაპოვნია ვარდისფერსარჩულიანი, ლეგაპრიალა ან მოყავისფრო ჭურჭლის ნატეხები, რომლებიც მტკვარ-არაქსული კერამიკის მსგავსია. კუპრიაანთკარის არქეოლოგიური ძეგლები ჯერჯერობით ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის მასალების შემცველი ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე პუნქტია ივრის ხეობაში.
ტარას შევჩენკო

ტარას შევჩენკო (; დ. 9 მარტი [25 თებერვალი], 1814 – გ. 10 მარტი [26 თებერვალი], 1861) — უკრაინელი პოეტი, მსახიობი, ჰუმანისტი. მისი ლიტერატურული მემკვიდრეობა თანამედროვე უკრაინული ლიტერატურისა და, უმეტესწილად, თანამედროვე უკრაინული ენის საფუძველს წარმოადგენს. შევჩენკო ასევე წერდა რუსულად და დატოვებული აქვს მრავალი ხელოვნების ნიმუში როგორც მხატვარსა და ილუსტრატორს.

1840 წელს შევჩენკომ უკრაინულ ენაზე გამოაქვეყნა პოემა „კობზარი“, რომელიც გახდა ახალი ხანის დასაწყისი უკრაინულ ლიტერატურაში. მომდევნო წელს გამოაქვეყნა მეორე პოემა „ჰაიდამაკები“. თავის შემოქმედებაში შევჩენკო უკრაინის გმირულ წარსულს უპირისპირებს უღიმღამო აწმყოს და ცდილობს თანამედროვეებში გააღვიძოს სამშობლოს სიყვარული. ეროვნულ-განმათავისუფლებელი იდეებით არის გამსჭვალული შევჩენკოს პოემები „კავკასია“, „დიდი აკლდამა“ და მრავალრიცხოვანი ლექსები.

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
ვლადიმერ სოლოვიოვი

ვლადიმერ სოლოვიოვი (; დ. 28 იანვარი [ძვ. სტ. 16 იანვარი], 1853 — გ. 13 აგვისტო, 1900) — რუსი ფილოსოფოსი, პოეტი, ლიტერატურათმცოდე; მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის საუკუნის ბოლოს რუსული ფილოსოფიის განვითარებაში.

დაიბადა მოსკოვში რუსი ისტორიკოსი სერგეი სოლოვიოვის ოჯახში. დედამისი, პოლიქსენა ვლადიმიროვნა, წარმოშობით უკრაინელ-პოლონელი იყო, ჰრიჰორი სკოვოროდას შთამომავალი. ყმაწვილკაცობაში სოლოვიოვმა მართლმადიდებლური (ორთოდოქსული) ქრისტიანობა უარყო და ნიჰილისტი გახდა, თუმცა მოგვიანებით ის ისევ უბრუნდება (ნაწილობრივ მაინც) რუსულ მართლმადიდებლურ ეკლესიას. სოლოვიოვი ასევე ფიოდორ დოსტოევსკის ახლო მეგობარი იყო. მიუხედავად დოსტოევსკის შეხედულებისა რომაული კათოლიკური ეკლესიის შესახებ, სოლოვიოვი გარდაცვალებამდე ოთხი წლით ადრე კათოლიკე გახდა, თუმცა საკუთარი განცხადებით მას რუსული მართლმადიდებლური ეკლესიისადმი რწმენა არასდროს დაუკარგავს.
კუპე

კუპე — მაორის მითოლოგიის წარმოდგენით, პოლინეზიელი მეზღვაური-მკვლევარი, რომელმაც ახალი ზელანდია აღმოაჩინა.

ლეგენდის მრავალრიცხოვანი ინტერპრეტაცია არსებობს, თუმცა „ორთოდოქსული“ ვერსიით კუპე იყო ჰავაიკის ტომის დიდი ბელადი, რომელიც ახალ ზელანდიაში ახალი წელთაღრიცხვის 925 წელს ჩამოვიდა. მას საკუთარი ბიძაშვილი ზღვაში სათევზაოდ გასულ ექსპედიციაში მიუტოვებია დასახრჩობად, შემდეგ კი მისი ცოლი კურამაროტინი მოუტაცია და მასთან ერთად დიდი კანოეთი გაქცეულა. მოგზაურობისას მათ მრავალი თავგადასავალი შეხვედრიათ, მრავალი მონსტრი და ზღვის ეშმაკი, მათ შორის დიდი ოქტოპუსი ტე ვეკე-ა-მუტურანგი, ბოლოს კი ახალი ზელანდია აღმოუჩენიათ. ჰავაიკიში დაბრუნებულ კუპეს თანამემამულეებისთვის მოუყოლია საკუთარი თავგადასავლების შესახებ და დაუყოლებია ისინი მასთან ერთად ახალ მიწაზე გადასახლებაზე.
სენტ-ჯეიმზის კლუბი

სენტ-ჯეიმზის კლუბი (ინგლ. ' ) — ლონდონის ჯენტლმენთა კლუბი 1857-1978 წლებში.

კლუბი 1857 წელს დააარსა ლიბერალმა სახელმწიფო მოღვაწემ ჰერცოგმა გრანვილმა და მარჩეზ დ'აძეგლიომ, სენტ-ჯეიმზის კარზე სარდინიის მინისტრმა, მოგზაურთა კლუბში უთანხმოების შემდეგ. დიპლომატიური კორპუსის წევრთა უმრავლესობა მოგზაურთა კლუბიდან წამოვიდა და სენტ-ჯეიმზის კლუბის წევრი გახდა. კლუბის წევრების უმეტეს ნაწილს დიპლომატები და მწერლები შეადგენდნენ. მალე აქ დაიდო ბინა დილეტანტის საზოგადოებამ.

სახელს "სენტ-ჯეიმზის კლუბი" ადრე მოგზაურთა კლუბიც იყენებდა. ფოტოგრაფიის პიონერის უილიამ ფოქს ტალბოტის 1825 წელს კლუბის წევრად არჩევისას #106 პალ-მალზე, ლონდონი, კლუბის ეს სახელი ერქვა. ბრიტანეთის ენციკლოპედიის სტატიის თანახმად 1902 წელს კლუბი ლონდონის ჯენტლმენთა კლუბთა შორის ყველა მცირე იყო წევრთა რაოდენობის მიხედვით და ის 475-ს შეადგენდა.
ბოულინგი

ბოულინგი — სპორტული ბურთით თამაში, რომელიც კეგლიდან წარმოიშვა. მისი არსი მდგომარეობს სწორ ზედაპირზე ბურთის ისე გაგორებით, რომ რაც შეიძლება მეტი კეგლი წაიქცეს ათიდან, რომლებიც პირამიდას ქმნიან.

ათკეგლიან ბოულინგში მძიმე ბურთებს ხის გაპრიალებული ბილიკის, ანუ კეგელბანის ერთი ბოლოდან აგორებენ მეორე ბოლოში, სამკუთხედად დალაგებული 10 კეგლის მიმართულებით. ყოველ მოთამაშეს ორი ბურთი აქვს, რომლითაც, რაც შეიძლება, მეტი კეგლი უნდა წააქციოს. პირველივე ბურთით ათივე ბურთის წაქცევას სტრაიკი ჰქვია.

ბოულინგი ჩრდილოეთ ამერიკაში წარმოიშვა ჰოლანდიელი კოლონისტების მიერ ჩატანილი ცხრაკეგლიანი თამაშისაგან.
ჯენტლმენთა კლუბი

ჯენტლმენთა კლუბი — წევრებისთვის ექსკლუზიური კლუბი განკუთვნილი თავდაპირველად მხოლოდ ინგლისის მაღალი საზოგადოების მამაკაცთათვის. ამჟამად, ეს კლუბები უფრო ღიაა და ლიბერალურია წევრების სქესისა და სოციალური სტატუსის მიმართ. ასევე ამგვარი, საკმაოდ გავლენიანი, კლუბები არსებობს დიდი ბრიტანეთის საზღვრებს გარეთაც.

იაპონიაში და აშშ-ში ტერმინი „ჯენტლმენთა კლუბი“ ხშირად გამოიყენება, როგორც ევფემიზმი სტრიპ-კლუბისთვის. ეს მიმართულება საკმაოდ გავრცელდა ბრიტანეთშიც და ისეთი გავრცელებული სტრიპ-კლუბების ქსელები, როგორიცაა სტრინგფელოუს და სპირმინტ რაინოც კი ამ ტერმინს ამ განსაზღვრებით იყენებენ.
საქართველოს სახალხო ფრონტი

საქართველოს სახალხო ფრონტი — ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მონაწილე, ცენტრისტული მიმართულების პოლიტიკური პარტია საქართველოში.

ისტორია
ოფიციალურად დაფუძნდა 1989 წლის ივნისში. თავმჯდომარედ აირჩიეს ნოდარ ნათაძე. საქმიანობა შთამბეჭდავად დაიწყო. მასში გაერთიანებული იყო 100 ათასამდე წევრი. გააჩნდა პირველადი და რეგიონული ორგანიზაციები. დაარსებიდან ძალიან მალე საქართველოს სახალხო ფრონტთან შეიქმნა ერის ღირსების დამცველთა ასოციაცია „იმედი“, რომელმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა პირველი ოფიციალური სამხედრო ერთეულის — საქართველოს ეროვნული გვარდიის ფორმირებაში. სახალხო ფრონტი გამოდიოდა საბაზრო ეკონომიკაზე სწრაფი გადასვლის წინააღმდეგ, რადგან შიშობდა, რომ უცხოური კაპიტალი დაიტაცებდა საქართველოს ბუნებრივ სიმდიდრეებს. 1990 წელს სახალხო ფრონტთან ჩამოყალიბდა საქართველოს ზღვისპირეთის დამცველთა ასოციაცია "აიეტი" (თავმჯდომარე ჰენრი კუპრაშვილი), რომელიც 1991 წლიდან არის დამოუკიდებლად არსებული ეკოლოგიური, არასამთავრობო, საზოგადოებრივი ორგანიზაცია.

სახალხო ფრონტს ჰქონდა პრეტენზია გაეერთიანებინა ეროვნული მოძრაობა, მაგრამ ეს მისია ვერ შეასრულა. წინასაარჩევნო პერიოდში პარტია დატოვა მრავალმა ადამიანმა. სახალხო ფრონტიდან წასულმა წევრებმა დააფუძნეს პარტია „ეროვნული ფრონტი-რადიკალური კავშირი“ და „მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველოს“ შემადგენლობაში გადავიდნენ. საბოლოოდ, სახალხო ფრონტი რიგით პოლიტიკურ ორგანიზაციად იქცა.

1990 წლის უზენაესი საბჭოს არჩევნებში სახალხო ფრონტი მონაწილეობდა დამოუკიდებლად. პარტიამ საარჩევნო ბარიერი ვერ გადალახა, მაგრამ უზენაეს საბჭოში 12 მაჟორიტარი შეიყვანა. სახალხო ფრონტის დეპუტატებმა რესპუბლიკური პარტიის სამ წევრთან და კომუნისტური პარტიის სიით გასულ თედო ნინიძესთან ერთად ჩამოაყალიბეს ფრაქცია „დემოკრატიული ცენტრი“. ფრაქციის თავმჯდომარე იყო სახალხო ფრონტის ლიდერი ნოდარ ნათაძე.
სამხრეთსლავური ენები

სამხრეთსლავური ენები — აღმოსავლეთ- და დასავლეთსლავური ენების გვერდით წარმოადგენს ერთ-ერთ შტოს, რომელიც თავის მხრივ ინდოევროპულ ენების ჯგუფში შედის.

სამხრეთსლავური ენებია ძველი საეკლესიო სლავური, ბულგარული, მაკედონური, სლოვენური, სერბო-ხორვატული ენები. ამ უკანასკნელს (სერბულ-ხორვატულს) პოლიტიკური კორექტულობის დაცვის მიზნით ხშირად ცალ-ცალკე ენებად მოიხსენიებენ — სერბულ და ხორვატულ ენებად. ამ ტენდენციამ განსაკუთრებით მოიკიდა ფეხი იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ. საქმე იქამდე მივიდა, რომ დასავლეთ ევროპის უნივერსიტეტებში შესაბამისი ენის კათედრებს გადაარქვეს სახელები და დღეს შეიძლება შეხვდეთ არა მარტო სერბულ-ხორვატული, არამედ ცალ–ცალკე სერბული, ხორვატული, ბოსნიური და მონტე-ნეგრ(ინ)ული ან ჩერნოგორიული ენების კათედრასაც კი. ენათმეცნიერული თვალსაზრისით კი ამ ენების დიალექტებად დაყოფაც კი ჭირს.

ყოფილი იუგოსლავიის გეოგრაფიულ სივრცეში საბოლოო პოლიტიკური სეპარაციის პროცესი ჯერ კიდევ არაა დასრულებული.

სამხრეთსლავისტიკა, როგორც დარგი
სამხრეთსლავისტიკა არის სლავთმცოდნეობის ( სლავისტიკის ) ერთ–ერთი ქვედარგი, რომელიც სამხრეთსლავური ქვეყნების (უპირველეს ყოვლისა მათი ენებისა და კულტურების) შესწავლითაა დაკავებული.

სამხრეთსლავისტიკა თავის მხრივ ძირითადი სამხრეთსლავური ენების მიხედვით დაიყოფა ბულგარისტიკად, სლოვენისტიკად და სერბო-ხორვატისტიკად. თუმცა ამ უკანასკნელი დარგის, სერბო–ხორვატისტიკის პარტიკულარიზაცია პოლიტიკური მიზეზით მოხდა ; იუგოსლავიის სახელმწიფოს დაშლამ შედეგად თან ისიც მოიტანა, რომ ევროპის მრავალ უნივერსიტეტში ახლადგაჩენილი სახელმწიფოების მიხედვით სერბისტიკის, ხორვატისტიკის და ბოსნისტიკის კათედრები ჩამოყალიბდა.

დამწერლობა
ბულგარული და მაკედონური მოიხმარს კირილიცას.
ხორვატეთში მხოლოდ ლათინურ ანბანს გამოიყენებენ, რომელიც განვრცობილია დამატებითი დიაკრიტიკული ნიშნებით. ლათინური ანბანის სერბულ(–ხორვატულ) ნაირ–სახეობას ლატინიცა ჰქვია.
სერბეთი და ბოსნია ერთდროულად ორივე ანბანს მოიხმარს, თუმცა სერბეთში უფრო კირილური ანბანი (ანუ ჩირილიცა განვრცობილია დამატებითი დიაკრიტიკული ნიშნებით) სჭარბობს, ხოლო ბოსნიაში უფრო — ლათინური დამწერლობა. (ისტორიულად ისლამის აღმსარებელ ბოსნიაში გამოიყენებდნენ არაბულ დამწერლობას დამატებითი დიაკრიტიკული ნიშნებით . არაბული ანბანის ბოსნიური ნაირ–სახეობას არებიცა ჰქვია.)
სლოვენიაში ლათინურ ანბანია გამოყენებაში.

ვიკიპედია
აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ ვიკიპედიას აქვს 4, სერბულ-ხორვატული, სერბული, ხორვატული და ბოსნიური განყოფილება.
სერბულ-ხორვატული ვიკიპედიის ენათა ჩამონათვალში აღნიშნულია ორივე ანბანზე ჯერ ლათინურ, ხოლო მერე კი კირილურ ანბანზე ამ თანმიმდევრობით – / და აქვს კოდი 
სერბული ვიკიპედიის ენათა ჩამონათვალში აღნიშნულია ორივე ანბანზე ჯერ კირილურ, ხოლო მერე კი ლათინურ ანბანზე ამ თანმიმდევრობით – / და აქვს კოდი 
ხორვატული ვიკიპედიის ენათა ჩამონათვალში აღნიშნულია ლათინურ ანბანზე ასე და აქვს კოდი 
ბოსნიური ვიკიპედიის ენათა ჩამონათვალში აღნიშნულია ლათინურ ანბანზე ასე და აქვს კოდი
ნარდი

ნარდი — სამაგიდო თამაში ორი მოთამაშისათვის სპეციალურ დაფაზე, რომელიც ორ ნაწილადაა გაყოფილი და რომელზეც მოთამაშეები შაშებს გადაანაცვლებენ გაგორებულ კამათელზე ამოსული ქულის მიხედვით. მოთამაშე იგებს დაფიდან ყველა შაშის ამოღებით. ნარდის თამაშის მრავალი ვარიანტი არსებობს, თუმცა ყველა მათგანს საერთო ნიშნები აქვს. ნარდი ერთ-ერთი უძველესი სამაგიდო თამაშია მსოფლიოში.

მიუხედავად იმისა, რომ თამაშის მსვლელობაში გაგორებული კამათლის გამართლებას დიდი მნიშვნელობა აქვს, არანაკლებ მნიშვნელოვანია სტრატეგიაც. კამათლის ყოველ გაგორებაზე მოთამაშემ უნდა აირჩიოს შაშების გადათამაშების მრავალი ვარიანტიდან ერთი და გაითვალისწინოს მოწინააღმდეგის საპასუხო სვლებიც. მოთამაშეებს თამაშის დროს შეუძლიათ ფსონის ჩამოსვლაც. არსებობს გავრცელებული ტაქტიკების და კომბინაციების ცნობილი რეპერტუარიც.

ჭადრაკის მსგავსად კომპიუტერული მეცნიერები ნარდსაც დიდი ინტერესით სწავლობენ. ამ კვლევების წყალობით დამუშავებულია ნარდის სათამაშო პროგრამები, რომელთაც მსოფლიო კლასის მოთამაშე ადამიანების დამარცხება შეუძლიათ.
Fragile (Yes-ის ალბომი)

— ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ -ის მეოთხე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1971 წელს. ეს იყო კოლექტივის პირველი ალბომი, რომლის ჩაწერაში რიკ უეიკმენი მონაწილეობდა, ტონი კეის წასვლის შემდეგ. უფრო გვიან გამოვიდა შტატებში, მაგრამ ბილბორდის 200 საუკეთესო ალბომის ჩარტში 46 კვირის განმავლობაში #4 ადგილი ეკავა. ინგლისში მას ასევე მნიშვნელოვანი წარმატება ხვდა წილად, ჩარტში #7 ადგილის სახით.

სიმღერების სია
ჩარტები
ყოველკვირეული ჩარტები
წლის საბოლოო ჩარტი
სერტიფიცირება
ფიფა-ს კონფედერაციის თასი

კონფედერაციის თასი — მამაკაცთა ეროვნული საფეხბურთო გუნდების საერთაშორისო ტურნირი ფეხბურთში, რომელიც ტარდებოდა ფიფა-ს ეგიდით 1997-2017 წლებში.

ტურნირში მონაწილეობას იღებედა ექვსივე კონტინენტის ჩემპიონატებში გამარჯვებული ეროვნული გუნდები, მოქმედი მსოფლიო ჩემპიონი და იმ ქვეყნის ეროვნული გუნდი, სადაც იმართებოდა ტურნირი.

მეფე ფაჰდის თასი
კონფედერაციის თასი
კურდანაი

კურდანაი (კურდანაჲ) — საუკუნის ქართველი ჰიმნოგრაფი, მესხეთის ლიტერატურული სკოლის წარმომადგენელი. 70-იანიწლებიდან მოღვაწეობდა საზღვარგარეთ, სინის მთაზე. ჩვენამდე მოღწეულია კურდანაის ერთადერთი აკროსტიქული საგალობელი (კიდურწერილობა „თავნი იტყჳნ კორდანაი“), რომელიც შესულია მიქაელ მოდრეკილის „იადგარში“ (978-988).
კურდღლისფრჩხილა

კურდღლისფრჩხილა , მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. მწავალწლოვანი, იშვიათად ორწლოვანი ან ერთწლოვანი ბალახები ან ბუჩქბალახებია.

აერთიანებს 100-ზე მეტ სახეობას, რომელიც გავრცელებულია ევრაზიაში, აფრიკასა და ავსტრალიაში. საქართველოში გვხვდება 5 სახეობა. კარგი საძოვარი (ყვავილობამდე) და სათიბი ბალახია.

ყვავილი უმნიშვნელო რაოდენობით შეიცავს მწარე შხამიან გლიკოზიდს (თივასა და სილოსში ეს შხამი იშლება). იგი საქართველოში ყველგან იზრდება. ნიადაგის მიმართ ნაკლებმომთხოვნია. თივის მოსავალი 20-30 ც/ჰა. გათიბვის შემდეგ კარგად წამოიზრდება ხოლმე. ხშირად მოჰყავთ სხვა ბალახებთან ერთად კულტურულ სათიბ-საძოვრებში, რაც მნიშვნელოვნად ადიდებს ბალახნარის მოსავლიანობას და აუმჯობესებს მის საკვებ ღირსებას. კურდღლისფრჩხილა თაფლოვანია.
კურთხევანი

კურთხევანი — ქართული ლიტურგიკული კრებული, რომელშიც თავმოყრილია სხვადასხვა ლოცვათა ან კურთხევათა საშუალებით განწმენდის წესები. კურთხევანის მიხედვით სრულდება ნათვლა, საეკლესიო ქორწინება, მიცვალებულის წესის აგება და სხვა. მისი უძველესი რედაქცია ჩვენამდე საუკუნის ნუსხითაა მოღწეული (ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი, - 66). საუკუნის, ახალი, შემოკლებული რედაქციის შექმნას ექვთიმე მთაწმიდელის სახელს უკავშირებენ. საუკუნეში გიორგი მთაწმიდელმა იმდროინდელი ლიტურგიკულ-საღვთისმსახურებო მოთხოვნების შესაბამისად თარგმნა კურთხევანის ახალი, უფრო ვრცელი რედაქცია (ხელნაწერთა ინსტიტუტი, - 73), რომელმაც რუის-ურბნისის საეკლესიო კრების (1103) გადაწყვეტილებით კანონიკური უფლება მიიღო.

ქართული კურთხევანის საბოლოო რედაქტირება მოხდა ს-ში, როდესაც კვიპრიანე სამთავნელმა ეპისკოპოსმა ბერძნულიდან გადმოიღო კურთხევანის ახალი, შესწორებული ტექსტი.
კურკოვანი კულტურები

კურკოვანი კულტურები — მცენარეები ვარდისებრთა ოჯახის ქლიავისებრთა ქვეოჯახისა. მათ განეკუთვნება ატამი, ქლიავი, გარგარი, ბალი, ალუბალი, ტყემალი, ალუჩა, ნუში, ღოღნოშო და სხვა. ნაყოფი ერთბუდიანი კურკიანაა, ნაყოფსაფარი წვნიანია, რომლის შიდა შრე (ენდოკარპიუმი) გადაქცეულა კურკად, რომელშიც თესლია მოთავსებული. საჭმელად იყენებენ ნაყოფსაფარს (გარდა ნუშისა) როგორც ნედლად, ისე გადამუშავებულს (მურაბა, კომპოტი, ჯემი და სხვა).

კურკოვანი კულტურები განსხვავდებიან ერთმანეთისაგან სიცოცხლის ხანგრძლივობით, ზრდით, მსხმოიარობის დაწყებით, ეკოლოგიურ პირობებზე დამოკიდებულებით, მოსავლიანობით და სხვა. გამრავლების ძირითადი წესია მყნობა.ზოგიერთი კულტურა (ქლიავი, ალუბალი) ფესვის ამონაყრითაც მრავლდება. საქართველოში კურკოვანი კულტურებს 30 ათასი ჰა ფართობი უკავია, რაც ხეხილის ბაღების მთელი ფართობის 18%-ს შეადგენს. ჩვენში კურკოვანი კულტურებიდან ყველაზე მეტი ფართობი უჭირავს ატამს (55%), შემდეგ ქლიავს (20%), ბალს (6%), ალუბალს (5%), გარგარს (4%) და სხვა.
ლინდონ ჯონსონი

ლინდონ ბეინს ჯონსონი ( დ. 27 აგვისტო, 1908 — გ. 22 იანვარი, 1973) — აშშ-ის 36-ე პრეზიდენტი (1963–1969) დემოკრატიული პარტიიდან. ჯონ კენედის პრეზიდენტობის დროს 1961-1963 წლებში აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტი იყო.

ბიოგრაფია
დაიბადა ფერმერის ოჯახში. 1930 წელს დაამთავრა პედაგოგიური კოლეჯი და მუშაობდა მასწავლებლად. ჯონსონი პრეზიდენტობამდე აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის (1937–1949) და სენატის (1949–1961) წევრი იყო ტეხასიდან. სენატში მოღვაწეობის დროს იგი ორი წელი უმცირესობის და ექვსი წელი უმრავლესობის ლიდერი იყო. 1960 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მან წარუმატებლად სცადა დემოკრატთა ნომინაციის მოპოვება. ამის შემდეგ ჯონ კენედიმ მას ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატობა შესთავაზა. არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ ჯონსონი ვიცე-პრეზიდენტი გახდა.

1963 წელს პრეზიდენტი კენედი მოკლეს. კონსტიტუციის მიხედვით პრეზიდენტის თანამდებობა ჯონსონმა დაიკავა. კენედის ვადის დასრულების შემდეგ მან 1964 წლის არჩევნებში დიდი უპირატესობით გაიმარჯვა. ჯონსონის ინიციატივით შეიქმნა პროგრამა „დიდი საზოგადოება“, რისი მიხედვითაც სიღარიბე და რასობრივი უსამართლობა უნდა დაძლეულიყო. მისი პრეზიდენტობისას სამოქალაქო უფლებების აქტით აიკრძალა რასობრივი სეგრეგაცია, დამტკიცდა სახელმწიფო დაზღვევის და გაჭირვებულ ოჯახთა ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამები, გატარდა განათლების რეფორმა და მიღებულ იქნა ზომები გარემოს დაბინძურებისგან დასაცავად. ჯონსონის პრეზიდენტობის მთავარი საგარეო პოლიტიკური მოვლენა ვიეტნამის ომი იყო. მისმა პოლიტიკამ ომის ესკალაცია მოახდინა, რამაც მისი როგორც პრეზიდენტის რეპუტაცია ძალიან დააზარალა. ჯონსონმა ჩრდილოეთ ვიეტნამის დაბომბვა 1965 წელს დაიწყო, რაც შემდეგი 7 წელი, ნიქსონის პრეზიდენტობის პირველი წლების ჩათვლით, გრძელდებოდა. დროთა განმავლობაში აშშ-ის ჯარის რიცხოვნობა ვიეტნამში 20 ათასიდან 550 ათასამდე გაზარდა, რასაც გარდაცვლილი ამერიკელი ჯარისკაცების რიცხვის მნიშვნელოვნად გაზრდა მოყვა. დაბალი რეიტინგის გამო მან 1968 წლის არჩევნებში მონაწილეობაზე უარი თქვა. ჯონსონი 1973 წელს, 64 წლის ასაკში, გულის შეტევით გარდაიცვალა.