iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სლოვაკეთის ეროვნული ბანკი

სლოვაკეთის ეროვნული ბანკი — სლოვაკეთის ცენტრალური ბანკი. არის ევროპის კავშირისა და ცენტრალური ბანკების ევროპული სისტემის წევრი. 2009 წლის 1 იანვრიდან, ის, ასევე, ევროსისტემის წევრიცაა.

სლოვაკეთის ეროვნულ ბანკს გააჩნია 9 რეგიონული ფილიალი და სლოვაკეთის ყველა ბანკის ზემდგომია.

ისტორია
სლოვაკეთის ეროვნული ბანკი დამოუკიდებელი ინსტიტუტია, რომლის ძირითადი მიზანიც ფასების სტაბილურობის უზრუნველყოფაა. იგი შეიქმნა 1993 წლის 1 იანვარს ჩეხეთის ეროვნულ ბანკთან ერთად ჩეხოსლოვაკიის სახელმწიფო ბანკის გაყოფის შედეგად.

სლოვაკეთის მთავრობის მიერ აღიარებული, ბანკი წარმოადგენს სლოვაკეთს საერთაშორისო ფინანსურ ინსტიტუტებსა და მონეტარული პოლიტიკის განხორციელებასთან დაკავშირებულ საერთაშორისო ფულადი ბაზრის გარიგებებში.

სლოვაკეთის ეროვნული ბანკის უმაღლესი მმართველი ორგანოა საბანკო საბჭო, რომელიც ადგენს მონეტარულ პოლიტიკას, იყენებს შესაბამის ინსტრუმენტებსა და წესებს მონეტარული ზომისათვის. იგი შედგება მმართველისა და ორი ვიცე-მმართველისაგან, რომელთაც თანამდებობაზე ნიშნავს და ათავისუფლებს ქვეყნის პრეზიდენტი და კიდევ რვა წევრისაგან, რომელთაც თანამდებობაზე ნიშნავს და ათავისუფლებს სლოვაკეთის მთავრობა მმართველის წინადადების მიხედვით. აუცილებელი არაა, რომ საბჭოს სამ წევრს სამუშაო ურთიერობა აკავშირებდეს ეროვნულ ბანკთან.

2010 წლის 1 იანვრიდან სლოვაკეთის ეროვნული ბანკის ხელმძღვანელია დოქტორი იოზეფ მაკუხი, რომელიც ამ თანამდებობაზე ქვეყნის პრეზიდენტმა დანიშნა.

შენობა
სლოვაკეთის ეროვნული ბანკის შენობა 2002 წლის 23 მაისს გაიხსნა ქვეყნის დედაქალაქ ბრატისლავაში. 111,6 მეტრის სიმაღლითა და 33 სართულით, იგი ერთ-ერთი უმაღლესი შენობაა ბრატისლავაში.
დომაგოი ვიდა

დომაგოი ვიდა ( დ. 29 აპრილი, 1989, ოსიეკი) — ხორვატი ფეხბურთელი, თურქეთის საფეხბურთო კლუბ „ბეშიქთაშისა“ და ხორვატიის ეროვნული ნაკრების მცველი. მონაწილეობა მიიღო ევროპის 2012 წლის ჩემპიონატზე და 2014 წლის მსოფლიო თასზე. არის 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი, ხორვატიის ნაკრებთან ერთად.
სლოვაკეთის გეოგრაფია

სლოვაკეთი — ცენტრალური ევროპის ქვეყანაა, რომელიც ჩრდილოეთ ნაწილში მთებითაა დაფარული, სამხრეთში კი დაბლობები ჭარბობს.
ტერიტორია
კოორდინატები
სლოვაკეთი მდებარეობს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს 49°36'48" – 47°44'21"-ებსა და აღმოსავლეთ ნახევასფეროსს 16°50'56" – 22°33'53"-ებს შორის.
უკიდურესი წერტილები
ქვეყნის უკიდურესი ჩრდილოეთი წერტილი მდებარეობს ბესკიდების ქედების ზოლში, მთა ბესკიდოკის მახლობლად. უკიდურესი სმხრეთი უნგრეთის საზღვართან, მდინარე დუნაიზე. უკიდურესი დასავლეთი მდინარე მორავაზე, ავსტრიის საზღვართან. ხოლო აღმოსავლეთი სლოვაკეთის, პოლონეთისა და უკრაინის შეხვედრის ადგილზე.
ქვეყნის უმაღლესი ადგილია გერლახოვსკი-შტიტი (სიმაღლე 2 655 მეტრი) მაღალ ტატრებზე, უდაბლესი კი მდინარე ბორდოგის ნაპიზე, უნგრეთის საზღვრის მახლობლად.
ფართობი
ქვეყნის ფართობია 48,845 კმ². აქედან:

საზღვრები
სლოვაკეთს ესაზღვრება შემდეგი ქვეყნები:

საზოგადოებრივი გეოგრაფია
ეკონომიკური გეოგრაფია
2006 წელს სლოვაკეთის მთლიანმა შიდა მპროდუქტმა (მშპ) 1.66 ტრილიონი სლოვაკური კორუნასი შეადგინა, რაც 50 მილიონ ევროსა და 71 მილიონი აშშ დოლარის ექვივალენტია.
მშპ პროცენტულად ასე ნაწილდება:
აგროკულტურა 3.6 %
ინდუსტრია 31.6 %
სერვისები 64.8 %

ქვეყნის დასავლეთი რეგიონი აღმოსავლეთზე მეტადაა განვითარებული. მშპ-ის ძირითადი ნაწილი ბრატისლავის მხარეზე მოდის.
აგროკულტურა
სლოვაკეთის 29% კულტივირებულ მიწებს უკავია. ძირითადი კულტურებია ხორბალი, ქერი, სიმინდი, შაქრის ჭარხალი და კარტოფილი. მევენახეობა გავრცელებულია სამხრეთ რაიონებში, ძირითადად პატარა კარპატებზე, დუნაის დაბლობზე და ტოკაისტერიტორიაზე.
ცხოველებიდან მოშენებულია ღორი და ცხვარი.
ინდუსტრია
სლოვაკეთმა, როგორც ინდუსტრიულმა ქვეყანამ განვითარება საუკუნეში დაიწყო და საუკუნის მეორე ნახევარში ჩამოყალიბებლ ინდუსტრიულ ქვეყანათა შორის შედიოდა. კომუნისტურმა მთავრობამ აქცენტი მძიმე და სამხედრო ინდუსტრიაზე გაამახვილა. ხავერდოვანი რევოლუციის შემდეგ ჩეხეთის ინდუსტრია შესუსტდა.
დემოგრაფია
2006 წლის მონაცემებით ქვეყანაში 5 391 000 ადამიანი ცხოვრობს. აქედან:
შოტლანდიის ნაციონალური პარტია

შოტლანდიის ნაციონალური პარტია (შნპ)  — მემარცხენე-ცენტრისტული პოლიტიკური პარტია, რომელიც უდიდესი პარტიაა შოტლანდიის პარლამენტში. შნპ-ის მთავალი პოლიტიკური იდეოლოგია არის შოტლანდიის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლა.

ისტორია
პარტია ჩამოყალიბდა 1934 წელს, როგორც შოტლანდიის მემარცხენე-ცენტრისტული ნაციონალური პარტია. შნპ-მა პირველად მოიპოვა ბრიტანეთის პარლამენტში ადგილი 1945 წელს შუალედურ არჩევნებში გამარჯვებით. მეორედ საპარლამენტო მანდატისთვის ბრძოლაში გაიმარჯვა 1967 წელს. პარტიის გავლენა მნიშვნელოვნათ გაიზარდა 1970-იან წლებში, როდესაც შნპ-მ თითქმის შოტლანდიის მთლიანი ამომრჩევლების მესამედის ხმები მიიღო.

შედეგები დიდი ბრიტანეთის საპარლამენტო არჩევნებში (პროცენტულობა ასახულია მხოლოდ შოტლანდიის ჭრილში)
კოპაონიკი

კოპაონიკი — ერთ-ერთი უდიდესი ქედი სერბეთში. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში. მისი უმაღლესი მწვერვალია პანჩიჩის პიკი, რომელიც ზღვის დონიდან 2017 მეტრ სიმაღლეზე მდებარეობს.

კოპაონიკი სერბეთის უმთავრესი სამთო-სათხილამურო კურორტია, 25 საბაგირო გზით რომელთაც საათში 32 000 მოთხილამურის გადაყვანა შეუძლიათ. 1981 წელს კოპაონიკის პლატოს ცენტრალურ ნაწილში, 118.1 კმ² ტერიტორიაზე ეროვნული პარკი შეიქმნა.

ისტორია
კოპაონიკს მდიდარი ისტორიული მემკვიდრეობა გააჩნია. შუა საუკუნეებში ეს ტერიტორია სამთო მრეწველობის მნიშვნელოვანი ცენტრი იყო, რომლის მაღაროებში საქსები მუშაობდნენ. ამ პერიოდში ინტენსიური ვაჭრობა მიმდინარეობდა რაგუზასთან (დუბროვნიკი).

გარდა ისეთი ძველი ეკლესია-მონასტრებისა როგორებიცაა, ჯურჯევი-სტუპოვი, სტუდენიცის მონასტერი, სოპოჩანის მონასტერი და გრადაცის მონასტერი, აქ აგრეთვე არის სერბული დინასტიების მიერ აგებული რამდენიმე ადრეული და შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე. უახლოესი შუა საუკუნეების სერბული ციხესიმაგრეა მაგლიჩი.

ფლორა და ფაუნა
კოპაონიკის ფლორა ხასიათდება დიდი ოდენობის ავტოქთონური მცენარეთა სახეობებით (ბალკანური წიფელი, სოჭი, ნაძვი, ურთხელი, რამდენიმე სახეობის ნეკერჩხალი, ფიჭვი და მუხა). ცხოველთა სამყაროც ასევე მრავალფეროვანია, მაგრამ მათი კონცენტრაცია საცხოვრებელი გარემოს მიხედვით იცვლება.

ეროვნული პარკი
კოპაონიკის ეროვნული პარკი 1981 წელს შეიქმნა. პარკის ტერიტორიის უმეტეს ნაწილს ფართოფოთლოვანი და ადგილობრივი წიწვოვანი ტყეები წარმოადგენს. კაპაონიკში მრავალი სახეობის ფრინველი ბინადრობს, მათ შორის კაკაბი, წყრომი, ღაჟო და ტყის ტოროლა. პარკისთვის მნიშვნელოვან პრობლემას წარმოადგენს ტყის ჩეხვის შედეგად გამოწვეული ნიადაგის ეროზია.

ეროვნული პარკი შედარებით მოსწორებულ ტერიტორიაზე მდებარეობს, ზღვის დონიდან დაახლოებით 1700 მეტრ სიმაღლეზე. ამ ცენტრალურ კოპაონიკის პლატოს სუვო-რუდიშტეს ეძახიან. ის გარშემო შემოსაზღვრულია მწვერვალებით. ამ პლატოს ჩრდილოეთით და ჩრდილო-დასავლეთით გადაჭიმულია ბანისკი-კაპაონიკი, სადაც მდებარეობს კურორტი იოშანიჩკა-ბანია, რომელიც განთქმულია თავისი თერმული წყაროებით, რომელთა ტემპერატურაც 88° აღწევს. უშუალოდ სუვო-რუდიშტეს პლატოს ქვემოთ იწყება მდინარე სამოკოვსკის მიმზიდველი და ულამაზესი ხეობა, რომელიც გამორჩეულია ჩანჩქერებითა და კანიონებით. კოპაონიკში წლის განმავლობაში 200 დღე მზიანია, ხოლო 160 თოვლიანი.
ჯეკ ბატლენდი

}
|დაბადების ადგილი = ბრისტოლი, ინგლისი
|სიმაღლე = 196 სმ
|პოზიცია = მეკარე
|მიმდინარე კლუბი = რეინჯერსი
|ნომერი = 1
|ახალგაზრდული წელი1 =
|ახალგაზრდული კლუბი1 = კლევედონ იუნაიტედი
|ახალგაზრდული წელი2 = 2007–2010
|ახალგაზრდული კლუბი2 = ბირმინგემ სიტი
|წელი1 = 2010–2013
|წელი2 = 2011–2012
|წელი3 = 2013–2020
|წელი5 = 2013
|წელი6 = 2014
|წელი7 = 2014
|კლუბი1 = ბირმინგემ სიტი
|კლუბი2 = ჩელთენჰემ თაუნი
|კლუბი3 = სტოკ სიტი
|კლუბი5 = ბარნსლი
|კლუბი6 = ლიდზ იუნაიტედი
|კლუბი7 = დერბი ქაუნთი
|მატჩი1 = 46
|მატჩი2 = 24
|მატჩი3 = 157
|მატჩი5 = 13
|მატჩი6 = 16
|მატჩი7 = 6
|გოლი1 = 0
|გოლი2 = 0
|გოლი3 = 0
|გოლი5 = 0
|გოლი6 = 0
|გოლი7 = 0
|წელი4 = 2013
|კლუბი4 = ბირმინგემ სიტი
|მატჩი4 = 17
|გოლი4 = 0
|წელი8 = 2020–2023
|კლუბი8 = კრისტალ პალასი
|მატჩი8 = 30
|გოლი8 = 0
|წელი9 = 2023
|კლუბი9 =
ჯეკ ბატლენდი (; დ. 10 მარტი, 1993, ბრისტოლი) — ინგლისელი ფეხბურთელი, შოტლანდიური „რეინჯერსის“ მეკარე.

სანაკრებო კარიერა
2008 წლიდან იცავდა ინგლისის სხვადასხვა ასაკობრივ ნაკრებთა ღირსებას. რაც შეეხება ინგლისის ეროვნულ ნაკრებს, მისი დებიუტი ეროვნულ გუნდში 2012 წლის 15 აგვისტოს, იტალიის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ ამხანაგურ შეხვედრაში შედგა.

სანაკრებო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
რეინჯერსი
შოტლანდიის ლიგის თასი: 2023–24
სანაკრებო
ინგლისი 17-წლ.
უეფა-ს 17-წლამდელთა ევროპის ჩემპიონატი: 2010
ინგლისი
უეფა-ს ერთა ლიგის მესამე ადგილი: 2018–19
ინდივიდუალური
უეფა-ს 17-წლამდელთა ევროპის ჩემპიონატის სიმპოლური ნაკრების წევრი: 2010
„სტოკ სიტის“ წლის საუკეთესო მოთამაშე: 2015–16, 2018–19
სერბული კულტურა

სერბული კულტურა — მოიცავს სერბეთის და ეთნიკური სერბების კულტურას.

სერბული კულტურა იწყება ბალკანეთში სამხრეთ სლავების დასახლებიდან. ადრეული სერბები შესაძლოა განიცდიდნენ პალეო-ბალკანური ხალხების გავლენას. შემდგომში სერბულ კულტურაზე ბიზანტიის იმპერიას ჰქონდა უდიდესი გავლენა. სერბეთში ქრისტიანობა გაავრცელეს ბერძენმა მისიონერებმა და მათვე შეიტანეს კირილიცა. სერბეთის მართლმადიდებელმა ეკლესიამ კონსტანტინოპოლისგან ავტოკეფალია 1219 წელს მიიღო. ოსმალეთის იმპერიამ სერბეთი 1459 წელს დაიპყრო და ოთხი საუკუნე მართავდა. 1718 წლიდან სერბულ კულტურას ჰაბსბურგების მმართველობის ქვეშ განსაკუთრებული აღმავლობის პერიოდი ჰქონდა.
ლურსმნიანი ბომბი

ლურსმნიანი ბომბი — ასაფეთქებელი მოწყობილობა, მიმართული ადამიანის სიცოცხლის მოსპობისკენ. აფეთქებისგან გამოწვეული ფრაგმენტაციის შემდეგ მეტალის საგნები დიდი სიჩქარით ვრცელდება და დიდ ზიანს აყენებს ადამიანის სიცოცხლეს. მსგავსი ასაფეთქებელ მოწყობილობებს ბევრად დიდი ზიანის მიყენება შეუძლია ვიდრე ჩვეულებრივ ასაფეთქებლებს. ლურსმანთან ერთად ასევე გამოიყენება მეტალის ბურთები, დამსხვრეული საპარსები, ისრის თავები და მეტალის საგნები.

ლურსმნის ბომბების გამომყენებლები ძირითადად თვითმკვლელი ტერორისტები არიან, ისინი ბომბებს ხალხმრავალ ადგილებში აფეთქებენ, რომ გაიზარდოს დაღუპულთა და დაშავებულთა რაოდენობა. მსგავსი ბომბების აღმოჩენა შესაძლებელია ელექტრომაგნიტური სენსორებით და ჩვეულებრივი მეტალის დეტექტორებით.

ტერორისტული აქტები
უკანასკნელი ტერორისტული აქტი ლურსმნიანი ბომბით განხორციელდა 2016 წლის 22 მარტს, ბრიუსელში.

1970 წლის, 6 მარტს, აფეთქება მოხდა ნიუ-იორკში. ტერორისტული დაჯგუფების -ის სამ წევრს ასაფეთქებელი მოწყობილობა შემთხვევით სახლში აუმოქმედდათ, რის შემდეგაც სამივე წევრი გარდაიცვალა.

რამდენიმე აფეთქება დაფიქსირდა ჩრდილოეთ ირლანდიაში, რესპუბლიკელებისა და ლოიალისტების მიერ.

1999 წელს ლონდონში რამდენიმე ბომბი ამოქმედდა, რომელიც ნეო-ნაცისტ დევიდ კოუპლენდის მიერ იქნა დამონტაჟებული, მიმართული იყო ლგბტ და ეთნიკური უმცირესობების წინააღმდეგ. დაიღუპა 3 და დაშავდა 140 ადამიანი.

2004 წლის, 9 ივნისს, ლურსმნიანი ბომბი ამოქმედდა კელნში, ბომბი დამონტაჟებული იყო ნეო-ნაცისტების მიერ. აფეთქება მოხდა პოპულარულ თურქული მაღაზიების უბანში, რომელსაც "პატარა სტამბოლი" ეწოდება. დაზიანება მიიღო 22 ადამიანმა, ასევე დაზიანდა მაღაზიები და მანქანები.

2005 წლის, 31 დეკემბერს, ინდონეზიურ სავაჭრო ცენტრში ბომბი ამოქმედდა, მეორე აუმოქმედებელი ბომბი კი აფეთქების ადგილიდან ახლოს იპოვეს.

2007 წლის, 28 ივნისს, ლონდონში მერსედესის მარკის ავტომანქანაში ნაპოვნი იქნა ლურსმნიანი ბომბი, რომელიც პოლიციის მიერ იქნა დეაქტივირებული. როგორც შემდეგ აღმოჩნდა ეს ტერორისტული თავდასხმის ნაწილი იყო. აფეთქებულ მანქანას უნდა გამოეწვია ქაოსი და შემთხვევის ადგილიდან გაქცეულ ადამიანებს, ქუჩის გაწვრივ მეორე დანაღმული მანქანაც ელოდა, რომელიც სწორედ იმ დროს უნდა აფეთქებულიყო, რა დროსაც მასთან ხალხის მასა გაივლიდა.

2007 წლის, 21 დეკემბერს, ბომბი ამოქმედდა შერპაოში, პაკისტანში, თვითმკვლელი ტერორისტის მიერ.ბომბის აფეთქება მოხდა მეჩეთში, როდესაც ის მლოცველებით იყო სავსე. 50-მდე ადამიანი დაიღუპა და 100-ზე მეტი დაშავდა.

2008 წელს, ექსეტერში, აფეთქების მცდელობისას ბომბის აქტივაცია მოხდა ტერორისტის წინ, ხალხისგან მოშორებით.

2011 წლის, 11 აპრილს მინსკში აფეთქებისას დაიღუპა 15 და დაშვდა 149 ადამიანი.

2011 წელს, სირიის სამოქალაქო ომის მიმდინარეობისას, სირიის შეიარაღებულმა ძალებმა დაადასტურა მათ მიერ მსგავსი ბომბების გამოყენება.

2016 წლის, 22 მარტს, ბრიუსელში მოხდა აფეთქებების სერია ლურსმნიანი ბომბების გამოყენებით. თავდასხმები ერთოდროულად მოხდა მეტროს სადგურში და აეროპორტში.
ქრისტიან-დემოკრატიული სახალხო პარტია (უნგრეთი)

ქრისტიან-დემოკრატიული სახალხო პარტია  — ქრისტიან-ნაციონალისტური იდეოლოგიის პარტია უნგრეთში. მმართველი პარტია „ფიდესის“ კოალიციური პარტნიორი.

პარტია პირველად დაარსდა 1943 წელს. 1945 წლიდან ეწოდებოდა დემოკრატიული სახალხო პარტია და იდგა მმართველი პარტიის ოპოზიციაში. 1949 წელს პარტიის ლიდერი იშტვან ბარანკოვიჩი გაიქცა ავსტრიაში, წევრთა უმრავლესობა რეპრესიებს შესწირა, ხოლო თავად პარტია დაიშალა.

1989 წელს პარტია აღდგა, როგორც ძველი პარტიის სამართალმემკვიდრე. 1990 წლის პირველივე მრავალპარტიულ არჩევნებში მიიღო 21 მანდატი უნგრეთის პარლამენტში. 1994 წელს მიიღო ხმების 7,03% ანუ 22 მანდატი პარლამენტში. 1998 და 2002 წლებში პარტიამ ვერ შეძლო გადაელახა საარჩევნო 5%-იანი ბარიერი. ამ პერიოდში პარტია დაუახლოვდა მსხვილ პოლიტიკურ ერთეულს „ფიდესს“. 2006 წელს ეს პარტიები კოალიციაში არიან და იღებენ ხმების 42,03%-ს და 164 მანდატს, საიდანაც 23 ქრისტიან-დემოკრატიულ სახალხო პარტიას ეკუთვნოდა.

2009 წლის ევროპარლამენტის არჩევნებში კოლაიცია კვლავ ერთადაა და მიიღებს ხმების 56,4%-ს და 22-დან 14 მანდატს.

ამჟამად პარტიის ლიდერია ჟოლტ შემენი, რომელსაც ვიქტორ ორბანის მთავრობაში ეკავა ვიცე-პრემიერის თანამდებობა.
კორვინის ბიბლიოთეკა

კორვინის ბიბლიოთეკა — რენესანსული სამყაროს ერთ-ერთი ყველაზე სახელგანთქმული ბიბლიოთეკა, რომელიც დაახლოებით 1470-იან წლებში უნგრეთის მეფემ მატიაშ ჰუნიადიმ დააარსა. რენესანსის ეპოქის ბიბლიოთეკებს შორის კორვინის ბიბლიოთეკა სიდიდით მეორე იყო, იგი სიდიდით მხოლოდ ვატიკანის ბიბლიოთეკას ჩამორჩებოდა. იგი დაახლოებით 2500 ტომს მოიცავდა. ბიბლიოთეკა აერთიანებდა, როგორც ანტიკურ ისე შუასაუკუნეების ნაშრომებს, ასევე ჰუმანიტარულ და იმ დროის თანამედრო ავტორების ნაშრომებს. მასში დაცული იყო წიგნები მედიცინის, ასტრონომიის, გეორგრაფიის, პოეზიის, ისტორიისა და სხვა განხრების შესახებ, მათ შორის დომინირებდა საერო წიგნები. წიგნების უმეტესობა გაფორმებული და ილუსტრირებული იყო იტალიელი მხატვრებისა და მინიატურისტების მიერ. დამაარსებლის გარდაცვალების შემდეგ ბიბლიოთეკის ქონების ნაწილი გაყიდეს, წიგნების გარკვეული რაოდენობა კი უნგრეთის საზღვრებს გარეთ გაიტანეს. 1526 წელს ოსმალების უნგრეთში შემოსევისას, თურქებმა ბუდას ციხესიმაგრის აღების შემდეგ ბიბლიოთეკის ქონება და არქივები სტამბოლში გადაიტანეს. წიგნების ნაწილი ოსმალეთში მოღვაწე ელჩებს საჩუქრად გადასცეს, დარჩენილი ნაწილი კი მთელ მსოფლიოში გაიფანტა.

ბიბლიოთეკის დაარსება
მატიაშს წიგნებისადმი ინტერესი მისმა მენტორმა ცნობილმა ბიბ­ლი­ო­ფი­ლმა და ესტერგომის არქიეპისკოპოსმა იანოს ვიტეზიმ გაუღვივა. უცნობია ბიბლიოთეკის დაარსების ზუსტი თარიღი. სავარაუდოდ მეფე მატიაშმა ბიბლიოთეკა 1470-იან წლებში დააარსა, დაახლოებით მისი მეორე ქორწინების დასაწყისში, როდესაც მან ნეაპოლის მეფის ფერდინანდ -ის ქალიშვილზე ბეატრისაზე იქორწინა. დედოფალმა უნგრეთის სასახლეში ადრერენესანსული კულტურა შემოიტანა, რამაც მატიაშის სიმპატიები იტალიისა და ჰუმანიზმის მიმართ გაზარდა.

ერთ-ერთი ვერსიით სამეფო კოლექციაში წიგნების გარკვეული რაოდენობა იანოს ვიტეზისა და იანოს პანონიუსის ქონების კონფისკაციის შემდეგ მოხვდა. შესაძლოა წიგნების ნაწილი ბეატრისა არაგონელსაც ეკუთვნოდა. თუმცა, ბიბლიოთეკის დაარსების მთავარი მიზეზი იყო მატიაშის პირადი კავშირები იტალიელ ჰუმანისტებთან, ასევე უნგრეთის სამეფოს მჭიდრო კავშირი იტალიასთან, რომელიც იმ დროს ევროპის როგორც კულტურული ისე სავაჭრო ცენტრი იყო. ამჟამად მათი უმეტესი ნაწილი უნგრეთში ინახება: სეჩენის სახელობის ერობნული ბიბლიოთეკა, ბუდას ციხესიმაგრე – 36 წინგი, ბუდაპეშტის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკა – 14 წინგი. საერთო ჯამში უნგრეთში ინახება 54 კოდექსი. ავსტრიის ეროვნულ ბიბლიოთეკაში ინახება 39 ტომი. დიდი კოლექციაა განთავსებული იტალიაში ლაურენციანის ბიბლიოთეკაში – 32 ტომი, ასევე მოდენაში ესტეს ბიბლიოთეკაში – 15 ტომი. 8 ეგზემპლარი ინახება გერმანიაში ბავარიის სახელმწიფო ბიბლიოთეკაში, 9 ეგზემპლარია დაცული ვოლფენბიუტელში, ჰერცოგ ავგუსტის ბიბლიოთეკაში. 7 ტომი ინახება საფრანგეთის ეროვნულ ბიბლიოთეკაში. დანარჩენი ტომები განაწილებულია შეერთებულ შტატებში, დიდი ბრიტანეთში, ბელგიასა დათურქეთში..
LMP – უნგრეთის მწვანეთა პარტია

– უნგრეთის მწვანეთა პარტია , 2020 წლამდე ცნობილი როგორც პოლიტიკა შეიძლება იყოს სხვა — პოლიტიკური პარტია უნგრეთში, დაარსდა 2009 წლის 26 თებერვალს რამდენიმე არასამთავრობო ორგანიზაციის ბაზაზე. პარტიიის ძირითადი იდეოლოგიაა მდგრადი განვითარება. პარტია მხარს უჭერს სამოქალაქო საზოგადოების განვითარებას, გარემოს დაცვასა და კორუფციასთან ბრძოლას.

პარტიის მმართველი ორგანო კოლექტიურია და შედგება 13 ადამიანისგან.

2009 წელს ევროპის პარლამენტის არჩევნებში მიიღი 2,61% და დარჩა მანდატების გარეშე, 2014 წელს კი 5,06% და ევროპარლამენტში გაიყვანა 1 დეპუტატი.

2010 წლის უნგრეთის პარლამენტის არჩევნებში კი მიიღო 16 მანდატი 386-დან, ხოლო 2014 წელს 5 მანდატი 199-დან.

პარტია ევროპის მწვანეთა პარტიაში დამკვირვებლის სტატუსითაა წარმოდგენილი.
სერბული ფოლკლორი

სერბული ფოლკლორი — ეთნიკური სერბების ფოლკლორი. უძველესი სერბული ფოლკლორის ნიმუშებია პრე-ქრისტიანული სლავური მითოლოგიის ნაწილი.

სერბული ეპოსი
სერბული ეპოსი წარმოადგენს დღევანდელი სერბეთის, ბოსნია და ჰერცეგოვინის და მონტენეგროს ტერიტორიებზე სერბების მიერ შექმნილ ეპიკური პოეზიის ნიმუშებს. ძირითადი ნაშრომები შექმნილია უცნობი ავტორების მიერ - საუკუნეებში. მათში უხვადაა წარმოდგენილი ისტორიული მოვლენები და პერსონაჟები. სერბული ეპოსი იყოფა შემდეგ ციკლებად:

არა ისტორიული ციკლი
კოსოვომდელი ციკლი - მოვლენები რომლებიც კოსოვოს ბრძოლამდე ხდებოდა.
მარკო კლარევიჩის ციკლი.
კოსოვოს ციკლი - უშუალოდ კოსოვოს ბრძოლის წინ და შემდეგ მიმდინარე მოვლენები.
კოსოვოს შემდგონი ციკლი - მოვლენები რომელიც კოსოვოს ბრძოლის შემდეგ ხდებოდა.
სერბეთის განთავისუფლების შესახებ.
მონტენეგროს განთავისუფლების შესახებ.
სენტ-ჯეიმზ პარკი

სენტ-ჯეიმზ პარკი — სტადიონი ნიუკასლში, გაერთიანებულ სამეფოში. სტადიონი არის საშინაო არენა პრემიერლიგის ბინადარი, ნიუკასლ იუნაიტედისთვის. სტადიონი იტევს 52 405 ადამიანს.

სენტ-ჯეიმზ პარკი არის ნიუკასლის საშინაო სტადიონი 1892 წლიდან, ხოლო საფეხბურთო მატჩები მასზე 1880 წლიდან იმართება. გარდა ფეხბურთისა სტადიონი ასევე მასპინძლობს სხვადასხვა ღონისძიებებს, მათ შორის: 2015 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის მატჩებს. 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე ფეხბურთის სტადიონად იყო გამოყენებული. ასევე სტადიონზე იმართება როკ-კონცერტები და საქველმოქმედო საფეხბურთო მატჩები.
მიხალ მარტიკანი

მიხალ მარტიკანი (18 მაისი, 1979, ჩეხოსლოვაკია) — სლოვაკი კანოეისტ-სლალომისტი. სპორტსმენმა აქტიური მოღვაწეობა დაიწყო 1990-იანებიდან. 1996 წელს გახდა პირველი სპორტსმენი, რომელმაც ოლიმპიურ თამაშებზე სლოვაკეთს ოქროს მედალი მოუპოვა, მას შემდეგ რაც ქვეყანა თავისუფალი გახდა (1993 წელს). საერთო ჯამში მოპოვებული აქვს 5 ოლიმპიური მედალი (2 ოქრო, 2 ვერცხლი, 1 ბრინჯაო), რაც საკუთარ სახეობაში საუკეთესო შედეგია. ინდივიდუალურ კატეგორიაში ოთხჯერ გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი -1-ში.

სპორტსმენის პოდიუმი მსოფლიოს ჩემპინატებზე
ლასლო პაალი

ლასლო პალი (; დ. 30 ივლისი , 1846, სოფ. ზამი, ამჟ. ჰუნედოარის ჟუდეცი, ტრანსილვანია — გ. 4 მარტი, 1879, შარანტონ-ლე-პონი, საფრანგეთი) — უნგრელი მხატვარ-პეიზაჟისტი და იმპრესიონისტი. ბარბიზონის სკოლის წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1846 წელს. 1864–1866 წლებში სწავლობდა ხელოვნებას ვენის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში. იყო გერმანელი მხატვრის ალბერტ ციმერმანის მოსწავლე. 1869 წელს მიუნხენში მოაწყო მცირე გამოფენა. 1874 წლიდან დიუსელდორფის მხატვართა ასოციაციის წევრია. გარდაიცვალა 1879 წელს.

ხანმოკლე სიცოცხლის განმავლობაში დახატა 65 სურათი.

გალერეა
პავოლ ჰოხშორნერი

პავოლ ჰოხშორნერი (დ. 7 სექტემბერი, 1979, ჩეხოსლოვაკია) — სლოვაკი სლალომ-კანოეისტი -2 კატეგორიაში, რომელმაც 2000, 2004 და 2008 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა ოქროს მედლები, ხოლო 2012 წელს ბრინჯაოს დასჯერდა. გარკვეული დროის განმავლობაში იყო საკუთარი ძმის, პიტერ ჰოხშორნერის თანაგუნდელი.

ჰოხშორნერს 10 გზის აქვს მოგებული მსოფლიო ჩემპიონატი, საკუთარ ტყუპისცალთან ერთად, რაც რეკორდია ყველა კატეგორიაში.

ევროპის ჩემპიონატზე მოპოვებული აქვს ჯამში 16 მედალი (აქდან 10 ოქრო, 3 ვერცხლი და 3 ბრინჯაო).
ფერტე-ჰანშაგის ეროვნული პარკი

ფერტე-ჰანშაგის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ჩრდილო-დასავლეთ უნგრეთში, ავსტრიის საზღვართან, მდებარეობს დიორ-მოშონ-შოპრონის მედიეში. უკავია 235,88 კმ² ტერიტორია. გაიხსნა 1991 წელს. პარკი შედგება ორი დიდი ნაწილისაგან ტბა ფერტეს მიმდებარე ტერიტორიები და ჰანშაგის რეგიონი.

ტბა ფერტეს გარშემო მდებარე ტერიტორია მიეკუთვნება ავსტრიის ნოიზიდლერის ეროვნულ პარკს და შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

ეროვნული პარკი ღიაა ტურისტებისათვის, თუმცა მისი ზოგიერთი ნაწილი დახურულია მნახველებისათვის.
ონდრეი ნეპელა

ონდრეი ნეპელა (; დ. 22 იანვარი, 1951 — გ. 2 თებერვალი, 1989) — სლოვაკი ფიგურული მოციგურავე, რომელიც ჩეხოსლოვაკიის სახელით ასპარეზობდა. ანდრეი არის 1972 წლის ოლიმპიური ჩემპიონი, სამგზის მსოფლიო ჩემპიონი (1971–73) და ხუთგზის ევროპის ჩემპიონი (1969–73). მოგვიანობით, კარიერის დასრულების შემდეგ, მწვრთნელი გახდა.

შედეგები
ჰევიზი

ჰევიზი — თერმული ტბა უნგრეთში. ტბა მდებარეობს საკურორტო ქალაქ ჰევიზში. ბალატონის ტბის დასავლეთი დაბოლოებიდან ახლოს. ქალაქ კესტეიდან 5 კმ-ში.

ჰევიზი ევროპაში ყველაზე დიდი ტერმული ტბაა (47 500 მ²). ტბის წყლის ტემპერატურა ზამთარში 24°, ხოლო ზაფხულში 36°. ყოველ 48 საათში ტბაში წყალი იცვლება. პოპულარული ადგილია დასვენებისთვის წელიწადის ნებისმიერ დროს.

წყლის შემადგენლობა: კალიუმი, ნატრიუმი, ამონიუმი, კალციუმი, მაგნიუმის ქლორიდი, ბრომიდი, იოდიდი, ფტორიდი, სულფატი, კარბონატი პეროქსიდი და სხვა.

ჩვენებები: საყრდენ-მამოძრავებელი აპარატის, პოლიართრიტის, ოსტეოქონდროზის, რადიკულიტის, ნერვული დაბოლოებების ანთების, სისხლის მიმოქცევის დარღვევების, პოტენციის დაქვეითებისა და კუნთოვანი სისტემის დაავადევბების მკურნალობა.
ალპინოპოლისი

ალპინოპოლისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პასუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 488 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 40,66 კმ²-ზე. ფართობი 454 751 კმ²-ია.
ბონ-ჟეზუს-და-პენია

ბონ-ჟეზუს-და-პენია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პასუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 887 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18,66 კმ²-ზე. ფართობი 208 349 კმ²-ია.
კაპეტინგა

კაპეტინგა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პასუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 089 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 23 79 კმ²-ზე. ფართობი 297 937 კმ²-ია.
კაპიტოლიუ

კაპიტოლიუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 766 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პასუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 183 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15,68 კმ²-ზე. ფართობი 521 802 კმ²-ია.
კასია (მინას-ჟერაისი)

კასია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 740 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პასუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 412 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26,15 კმ²-ზე. ფართობი 665 802 კმ²-ია.
კლარავალი

კლარავალი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პასუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 542 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19,95 კმ²-ზე. ფართობი 227 627 კმ²-ია.
დელფინოპოლისი

დელფინოპოლისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 689 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პასუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 830 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4,95 კმ²-ზე. ფართობი 1 378 423 კმ²-ია.
ფორტალეზა-დი-მინასი

ფორტალეზა-დი-მინასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 856 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პასუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 098 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18,73 კმ²-ზე. ფართობი 218 792 კმ²-ია.
იბირასი

იბირასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1071 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პასუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 176 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21,66 კმ²-ზე. ფართობი 562 093 კმ²-ია.
იტაუ-დი-მინასი

იტაუ-დი-მინასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 712 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პასუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14 945 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 97,41 კმ²-ზე. ფართობი 153 421 კმ²-ია.