iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ყაზახეთის დროშა

ყაზახეთის დროშა — ყაზახეთის ოფიციალური სიმბოლო გერბთან და ჰიმნთან ერთად, რომელიც მიღებულია 1992 წლის 4 ივნისს. დროშის ავტორია ცნობილი ყაზახი დიზაინერი და მხატვარი, ყაზახეთის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე შაკენ ნიაზბეკოვი.

აღწერა და სიმბოლიკა
ყაზახეთის დროშა წარმოადგენს სწორკუთხა ცისფერ ველს, რომლის ცენტრშიც გამოსახულია 32 სხივიანი მზე, რომლის ქვეშ კი მოლივლივე არწივი. დროშის მარცხენა ნაპირში გამოსახულია ვერტიკალური ხაზი ეროვნული სიმბოლოებით. მზე, არწივი და ეროვნულსიმბოლოებიანი ვერტიკალური ორნამენტი ოქროსფერია.

ცისფერი — თურქული მოდგმის ერების ტრადიციული ფერია. დროშაზე იგი უსაზღვრო ცას აღნიშნავს და არის საერთო კეთილდღეობის, სიმშვიდის, მშვიდობისა და ერთობის სიმბოლო.
მზე — სიცოცხლისა და ენერგიის წყაროა. მზის სილუეტი სიცოცხლის სიმბოლოა. ჰერალდიკის კანონების მიხედვით მზე არის სიმდიდრისა და სიუხვის სიმბოლო.
არწივი — ყაზახეთში მცხოვრები ეთნოსისათვის არწივის გამოსახულებას ხანგრძლივი ტრადიცია აქვს. სიმბოლიკის ენაზე არწივი აღნიშნავს სახელმწიფო ხელისუფლების შორსმჭვრეტელობას.
დროშის მარცხენა მხარეს წარმოდგენილი ეროვნული სიმბოლო არის ყაზახური კულტურის ტიპური ნიმუში.
სან-ხოსეს კანტონი

სან-ხოსე — კანტონი კოსტა-რიკაში, სან-ხოსეს პროვინციაში. მოიცავს 44,62 კმ² ტერიტორიას; 2011 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 288 054 ადამიანს შეადგენს. მის ტერიტორიაზე მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი სან-ხოსე.

კანტონი მდებარეობს ნაყოფიერი კოსტა-რიკის ცენტრალური ვაკის სამხრეთ დაბოლოებასთან. საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან 1 290 მეტრია.
გივი გეგეჭკორი

გივი ილიას ძე გეგეჭკორი (დ. 24 იანვარი, 1933, თბილისი — გ. 2000) — ქართველი პოეტი.

პირველი ლექსები გამოაქვეყნა 1952 წელს ალმანახ „პირველ სხივში“, ლექსთა პირველი წიგნი „მზიანი დღე“ — 1963 წელს. გეგეჭკორს ეკუთვნის პოეტური კრებულები: „ახალი აბზაცი“ (1968), „ჩემი დღესასწაულები“ (1971), „ჩიტების გამოღვიძება“ (1973), „მეორე მდინარე“ (1974) და სხვა. ფრანგი პოეტების თხზულებათა თარგმანები (კრებული „ფრანგული პოეზია“, 1968; გ. აპოლინერის „ლექსები“, 1972), წერილები ლიტერატურისა და ხელოვნების საკითხებზე.

გეგეჭკორის ლექსები თარგმნილია რუსულ, უკრაინულ, ესტონურ, პოლონურ, ჩეხურ, სერბულ ენებზე.
ვლადიმერ გეგეჭკორი

ვლადიმერ (ლადო) გეგეჭკორი (დ. 14 მაისი, 1888, მარტვილი — გ. 27 ივნისი, 1980, თბილისი) — ქართველი საბავშვო მწერალი და მუსიკალური მოღვაწე. ავტორია ლექსთა კრებულებისა, აგრეთვე წიგნისა „ქართული ხალხური სიმღერის ოსტატები“ (— წიგნი, 1954—1969), რომელშიც გამოვლენილი და აღნუსხულია 80-მდე ქართველი სიმღერის ოსტატი.

ლადო გეგეჭკორის ვაჟი ცნობილი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი გოგი გეგეჭკორი იყო.
ტროპიკული სარტყლების ტყის ზონები

ტროპიკული სარტყლების ტყის ზონები — ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროების ხმელეთის ბუნებრივი ზონები, რომელთა ლანდშაფტებში ჭარბობს ტროპიკული ტყე. გავრცელებულია ტროპიკული სარტყლების აღმოსავლეთ სექტორებში (ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში, აფრიკაში, ავსტრალიასა და ოკეანიის ზოგ კუნძულებზე). ახასიათებს ნოტიო ან სეზონურად ნოტიო ტროპიკული ჰავა, ტყის მცენარეულობა, ნიადაგთწარმოქმნის ლატერიტულ პროცესები. რადიაციული ბალანსი 290—335 კჯ/სმ² (70—80 კკალ/სმ²) წელიწადში. ტემპერატურის საშუალო თვიური რყევა შედარებით მცირეა (18-იდან 28°-მდე). დანესტიანების ხელსაყრელ პირობებში (ჩვეულებრივ, ქარპირა კალთებზე) ყალიბდება მუდმივად ნოტიო ტყის ქვეზონა, სადაც ნალექების წლიური ჯანი 2000 მმ აღემატება, დანესტიანება თანაბარია, სეზონებს შორის სხვაობა მცირეა, გაბატონებულია ლიანებითა და ეპიფიტებით დაფარული ხშირი მარადმწვანე ტყე (დაფნისნაირები, მირტისნაირები, პარკოსნები, პალმები და სხვა) წითელ-ყვითელ ლატერიტულ ნიადაგებზე.

უფრო მკაფიოდ გამოხატულ გვალვიან რაიონებში ყალიბდება სეზონურად ნოტიო ტყის ქვეზონა. აქ მარადმწვანესთან ერთად ხარობს ფოთოლმცვივანი (გვალვის პერიოდში) ხეები წითელ ფერალლითურ ფა დერიტულ ნიადაგებზე. დიდი ცხოველები მნიშვნელოვნად განადგურებულია. ტყე ძლიერ არის გაჩეხილი, ფართობები გამოყენებულია კაკაოს, ყავის, შაქრის ლერწმის, ბამბის პლანტაციებისათვის.
ტროპიკული სარტყლების უდაბნოს ზონები

ტროპიკული სარტყლების უდაბნოს ზონები — ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროების ტროპიკული სარტყლების ბუნებრივი ზონები, რომელთა ლანდშაფტებში ჭარბობს უდაბნოები. მდებარეობს შიგაკონტინენტურ და დასავლეთ ოკეანისპირა სექტორებში. უდიდესი ფართობი უჭირავს აზიასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში, სადაც წარმოქმნის მკაფიოდ გამოხატულ განედურ სარტყელს,რომელშიც შედის მსოფლიოს უდიდესი უდაბნო საჰარა, არაბეთის ნახევარკუნძულის, ინდოეთის და პაკისტანის უდაბნოები; ჩრდილოეთ ამერიკაში ტროპიკული უდაბნო ვიწრო მერიდიანულ ზოლადაა გადაჭიმული კალიფორნიის ნახევარკუნძულის სანაპიროსა და მექსიკის მთიანეთის დასავლეთ კიდის გასწვრივ; სამხრეთ ნახევარსფეროში კარგად არის გამოხატული ავსტრალიაში, სამხრეთ აფრიკაში, სამხრეთ ამერიკაში.

ტროპიკული სარტყლების უდაბნოს ზონებში ცხელი და მშრალი ჰავაა. ივლისის საშუალო ტემპერატურა ზოგან 35—38 °-მდეა, მაქსიმალური 50 °-მდე. დღისით ქვიშა 90 °-მდე ხურდება. ზამთარი რბილია. იანვრის ტემპერატურა 20—25 ° აღწევს. ოკეანისპირა სექტორებში ტემპერატურის წლიური მსვლელობა რამდენადმე გათანაბრებულია ოკეანეების ზეგავლენით. ნალექები ჩვეულებრივ 50—100 მმ არ აღემატება წელიწადში, ზოგან რამდენიმე წლის განმავლობაში ნალექი საერთოდ არ მოდის. ხმელეთის ზედაპირი წლის განმავლობაში იღებს 750—920 კჯ/სმ² (180—220 კკალ/სმ²) სითბოს, ზედაპირული ჩამონადენი უმნიშვნელოა, ტბები იშვიათია. წყალმომარაგებისათვის გამოყენებულია გრუნტის, ნაწილობრივ არტეზიული წყლები.

ტროპიკული სარტყლების უდაბნოს ზონებში ჭარბობს მოწითალო-მურა და ტროპიკული პრიმიტიული ნიადაგები, ჩადაბლებულ ადგილებში — ბიცობები. საჰარისა და არაბეთის ნახევარკუნძულის ვებერთელა სივრცეები მცენარეულობას თითქმის მოკლებულია; ქსეროფილურ ბუჩქნარებს ვხვდებით თარის, ნამიბის უდაბნოებსა და ავსტრალიის შიგა რაიონებში. ტროპიკული სარტყლების უდაბნოს ზონები გამოყენებულია საძოვრებად. ცხოველთა სამყარო ღარიბია.
სანტიაგო ბერნაბეუს თასი

სანტიაგო ბერნაბეუს თასი — ტარდება მადრიდის „რეალის“ დიდი ხნის პრეზიდენტის, სანტიაგო ბერნაბეუს ხსოვნის პატივსაცემად. ეს არის მეგობრული ტურნირი, რომელსაც მადრიდის „რეალი“ ატარებს ყოველ წელს სეზონის დასაწყისში, დაახლოებით აგვისტოს დასასრულს ან სექტემბრის დასაწყისში.

1979 დან 1984 წლამდე და 1986 წელს გათამაშება ტარდებოდა 4 გუნდს შორის, ნახევარფინალები, მატჩი მესამე ადგილისთვის და ფინალი. 1985 წელს და 1987 წლიდან იმართება მხოლოდ 1 მატჩი, მადრიდის „რეალსა“ და მოწვეულ გუნდს შორის.

2002 წელს გათამაშება ჩატარდა 4 გუნდს შორის, მადრიდის „რეალის“ 100 წლის იუბილის გამო (გუნდი დაარსებულია 1902 წლის 6 მარტს). ბოლო წლებში ჩემპიონატი ასევე ემსახურება იმას, რომ გუნდში ზაფხულის სატრანსფერო ფანჯრისას შეძენილმა ფეხბურთელებმა გამოიჩინონ თავი.

ფინალები
შენიშვნა: ფრის შემთხვევაში გამარჯვებული გამოვლინდა პენალტებით.

გამარჯვებათა რაოდენობა
საუკეთესო ბომბარდირები
მერი ელიზაბეთ მასტრანტონიო

მერი ელიზაბეთ მასტრანტონიო ( დ. 17 ნოემბერი, 1958) — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. მისი მშობლები იტალური წარმოშობის ამერიკელები იყვნენ. მიღებული აქვს ოსკარისა და ოქროს გლობუსის ნომინაციები მეორეხარისხოვანი როლისთვის მარტინ სკორსეზეს 1986 წლის ფილმში „ფულის ფერი“. 2005 წლიდან მოღვაწეობას კინოს ნაცვლად მეტწილად ტელევიზიაში აგრძელებს.

ფილმოგრაფია
აქტობე

აქტობე ; 1999 წლამდე ეწოდებოდა აქტიუბინსკი — ქალაქი მდინარე ილეკზე ყაზახეთში. აქტობეს ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2013 წლის იანვრის მონაცემებით მისი მოსახლეობა შეადგენდა 371 546 ადამიანს.

სახელი აქტობე მოდის ყაზახურიდან: „აქ“ - თეთრი და „ტებე“ - გორა. დასახელება აღებულია იმ მთის სახელიდან რომელზეც საუკუნეში პირველი დასახლება გაჩნდა.

ქალაქში არის მისი სახელობის საფეხბურთო კლუბი — „აქტობე“.
მალხაზ ჟვანია

მალხაზ ჟვანია (დ.16 თებერვალი, 1976) — ქართველი მწვრთნელი, წვრთნიდა მარტვილის „მერანსა“ და თბილისის „დინამოს–2“–ს. 2013 წლის 6 დეკემბრიდან თბილისის „დინამოს“ მთავარ გუნდს ხელმღღვანელობდა, მან დუშან უჰრინი უმცროსი შეცვალა. ჟვანიას თავკაცობით „დინამომ“ დუბლის შესრულება შეძლო, გახდა უმაღლესი ლიგის ჩემპიონი და საქართველოს თასის მფლობელი. დავით ყიფიანის თასის გათამაშებაში საჩხერის „ჩიხურას“ წინააღმდეგ მოგებული ფინალური მატჩი მისთვის ბოლო იყო „დინამოში“. მისი ადგილი ჩეხმა სპეციალისტმა, მიხალ ბილეკმა დაიკავა. ჟვანია ისევ „დინამოს“ მეორე გუნდს დაუბრუნდა.

ტიტულები
მერანი მარტვილი:
პირველი ლიგა, მეორე ადგილი (1): 2010/2011
დინამო თბილისი:
უმაღლესი ლიგის ჩემპიონი (1): 2013/2014
საქართველოს თასის მფლობელი (1): 2013/2014
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (1): 2013/2014
თეა წულუკიანი

თეა წულუკიანი (დ. 21 იანვარი, 1975, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი. 2012 წლის 25 ოქტომბრიდან 2020 წლის 29 სექტემბრამდე იყო საქართველოს იუსტიციის მინისტრი (2019 წლის 19 სექტემბრიდან ასევე ვიცე-პრემიერი). 2020-2021 წლებში საქართველოს პარლამენტის მე-10 მოწვევის დეპუტატი, განათლებისა და მეცნიერების კომიტეტის თავმჯდომარე. 2021 წლის 19 მარტიდან (ოფიციალურად 22 მარტიდან) 2024 წლის 1 იანვრამდე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის მინისტრი. ვიცე-პრემიერი 2021 წლის 12 ივლისიდან. 2024-2025 წლებში იყო საქართველოს კულტურისა და სპორტის მინისტრი. საქართველოს პარლამენტის დროებითი საგამოძიებო კომისიის თავჯდომარე და საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილე 2025 წლის 25 დეკემბერიდან.

ბიოგრაფია
დაიბადა თბილისში. 1992 წელს დაამთავრა ლიონის ამპერის სახელობის ლიცეუმი, საფრანგეთში. შემდეგ სწავლა გააგრძელა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტზე და დაამთავრა 1997 წელს. 2000 წელს საფრანგეთის სახელმწიფო მართვის სკოლაში საჯარო ადმინისტრაციაში დაიცვა მაგისტრის ხარისხი.

2000–10 წლებში მუშაობდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოში სხვადასხვა თანამდებობაზე.

2010 წლის 15 მაისს თეა წულუკიანი შეუერთდა პოლიტიკურ პარტიას „ჩვენი საქართველო — თავისუფალი დემოკრატებს“, როგორც პარტიის თავმჯდომარის მრჩეველი ადამიანის უფლებათა დარგში, და მოგვიანებით პარტიის თავმჯდომარის მოადგილედ დაინიშნა.

2012 წლის 21 ოქტომბრიდან 7 ნოემბრამდე იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის ნაძალადევის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“.

2012 წლის 25 ოქტომბერს დაინიშნა საქართველოს იუსტიციის მინისტრად. 2020 წლის 29 სექტემბერს, საარჩევნო კამპანიაში ჩართვის გამო, თანამდებობა დატოვა.

2020–21 წლებში იყო საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.
კარლ ცაისი (საფეხბურთო კლუბი)

კარლ ცაისი — გერმანული საფეხბურთო კლუბი, ჩამოყალიბდა 1903 წელს ქალაქ იენაში, თიურინგია, ქარხნის მუშების მიერ. 1960-1980 წლებში ის აღმოსავლეთ გერმანიის ერთ-ერთი ძლიერი გუნდი იყო. მოგებული აქვს გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის უმაღლესი ლიგა სამჯერ თასი. 1981 წელს გააღწია ევროპის თასების მფლობელთა თასის ფინალში. 1990-ში გერმანიის გაერთიანების შემდეგ გუნდი მეორე ლიგის ზემოთ აღარ წასულა. 2017–18 სეზონში გუნდი თამაშობდა 3. ლიგაში.
რომან ფიფია

რომან ფიფია (დ. 8 აპრილი, 1966, გაგრა, საქართველოს სსრ) — ქართველი ბიზნესმენი, ჯგუფი „ლოიალ კაპიტალ გრუპის“ დამფუძნებელი და თბილისის „დინამოს“ პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია
რომან ფიფია დაიბადა 1966 წლის 8 აპრილს, გაგრაში, აფხაზეთის არ. სკოლის დამთავრების შემდეგ საცხოვრებლად ქალაქ სარატოვში გადავიდა და შემდგომი საგანმანათლებლო და პროფესიული კარიერა რუსეთის ფედერაციაში გააგრძელა. ქართველმა ბიზნესმენმა 1996 წელს დაამთავრა მოსკოვის მომხმარებელთა კორპორაციის ინსტიტუტი, 1999 წელს მიენიჭა ეკონომიკური მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.

პროფესიული და ბიზნეს გამოცდილება
რომან ფიფიამ საქმიანი და პროფესიული კარიერა რუსეთის ფედერაციაში დაიწყო. იგი აქტიურად იყო ჩართული რუსეთის სხვადასხვა ბიზნეს-სექტორში, როგორც მენეჯერი ან მფლობელი/აქციონერი. 1996 წელს ქართველი ბიზნესმენი სარატოვის ლიქიორის და არყის გამომხდელი ქარხნების გაერთიანების გენერალური დირექტორი გახდა. მისი მმართველობის დროს საწარმო სექტორის ყველაზე თანამედროვე და მოწინავე კომპანიად გადაიქცა. ასევე ჩართული იყო სოფლის მეურნეობის ბიზნესშიც, სასოფლო სამეურნეო ინფრასტრუქტურის განვითარებასა და სასოფლო სამეურნეო კომპანიების დაფინანსებაში: 2001 წელს რომან ფიფია სათავეში ჩაუდგა რეგიონულ სასურსათო კომპანია „ზერნო პოვოლჟიას“. 2002 წლიდან კორპორაცია „აგროროსის“ ხელმძღვანელი გახდა, რომლის საქმიანობაც ხორბლის შენახვასა და ფქვილის დაფქვას მოიცავდა.
2007 წლიდან - დღემდე რომან ფიფიამ თავისი ბიზნეს საქმიანობა საქართველოში გააფართოვა და რამდენიმე მიმზიდველი ბიზნეს-პროექტი განახორციელა. („ლოიალ კაპიტალ გრუპი“; ჰაიატ რიჯენსი; შპს „რუსთავის აზოტი“;„დინამო თბილისის“ რეორგანიზაცია.)

რუსულ პრესაში ხშირად წერდნენ, რომ რუსეთში მასზე სისხლის სამართლის საქმე აღძრეს, რის გამოც რომან ფიფიამ ქვეყანა დატოვა და საფრანგეთში, ლაჟვარდოვანი ნაპირის უმსხვილეს ქალაქში, ნიცაში გადაბარგდა. თუმცა, რუსულ პრესაში გამოქვეყნებული ეს ინფორმაცია ოფიციალურად არ დადასტურებულა.

დინამო თბილისი
2011 წლის იანვარში რომან ფიფიამ შეიძინა თბილისის „დინამო“ და მისი მოსვლის პირველივე დღიდან დაიწყო კლუბის სრული მოდერნიზაცია. იმავე წელს ქართველმა ბიზნესმენმა ანდრო ჟორდანიას სახელობის საწვრთნელ ბაზაზე დიდი მოცულობის სამუშაო ჩაატარა და ინფრასტრუქტურა ევროპული დონის და შესაბამისი სტანდარტების მიხედვით განაახლა, ასევე განხორციელდა დიღმის საწვრთნელი ბაზის რეკონსტრუქცია. „დინამოს“ საწვრთნელი ბაზა დღეს ერთ-ერთი საუკეთესოა რეგიონში. დინამო არენაზე ჩატარდა სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, მოწესრიგდა ფიფა-უეფა-ს სტანდარტების შესაბამისად, შედეგად კი უეფა-ს სუპერთასის მასპინძლობა საქართველოსთვის რეალური გახდა.
კარლეს კოტო

კარლეს კოტო პაგესი (; დ. 11 თებერვალი, 1988, ფიგერასი, ესპანეთი) — ესპანელი ფეხბურთელი, მინსკის „დინამოს“ მარჯვენა ნახევარმცველი.

კარიერა
დაიბადა ფიგერასში, ხერონის პროვინცია, ესპანეთი, 2001 წელს, 13 წლის ასაკში ჩაირიცხა „ბარსელონას“ ახალგაზრდულ გუნდში, საიდანაც ბეკლგიურ „მუსკრონში“ გადავიდა. შემდეგ იგი კონტრაქტისგან გაათავისუფლეს.

2008 წელს კოტო დაბრუნდა მშობლიურ მხარეში და ვალენსიას ბ გუნდის შემდეგ ითამაშა სეგუნდა დივიზიონის გუნდ „ბენიდორმში“. 2010 წლის ივლისში კონტრაქტი გააფორმა კვიპროსის „ანორთოსისთან“, სადაც მისი ყოფილი მწვრთნელი ახალგაზრდულ გუნდში გილერმო ჰოიოსი იყო მთავარი მწვრთნელი.

2011 წლის 28 ივნისს კოტო შეუერთდა თბილისის „დინამოს“ რამდენიმე თანამემალულესთან ერთად, რომელთა შორის იყო ჩისკო მუნიოსი..

2013 წლის გაზაფხულზე კოტომ „დინამო“ დატოვა..

ტიტულები
საკლუბო
დინამო თბილისი:
უმაღლესი ლიგა: 2012–13

საერთაშორისო
ესპანეთი 19 წლ.:
უეფა-ს 19 წლამდე ფეხბურთელთა ჩემპიონატი: 2007
უეფა-ს ინტერტოტოს თასი

უეფა-ს ინტერტოტოს თასი შემოკლებით უი–ს თასი, თავდაპირველად ეწოდებოდა საერთაშორისო საფეხბურთო თასი — ეს იყო ზაფხულის საფეხბურთო გათამაშება ევროპული გუნდებისთვის, რომლებმაც ვერ გადალახეს ერთი ან ორი უეფა–ს მთავარი ტურნირის საკვალიფიკაციო ეტაპი, ჩემპიონთა ლიგა და ევროპის ლიგა. თასის გათამაშება შეწყდა 2008 წლის სეზონის შემდეგ. გუნდები, რომლებიც თავდაპირველად იღებდნენ მონაწილეობას ინტეროტოს თასში, ახლა პირდაპირ შეუძლიათ მოხვდნენ უეფა-ს ევროპის ლიგაზე ამ ქულებით.

ჩემპიონატი დაარსდა 1961–62 წლებში, მაგრამ უეფას გადაეცა 1995 წელს.
ტალასის ბრძოლა

ტალასის ბრძოლა — ბრძოლა ტალასის ხეობაში (ყაზახეთისა და ყირგიზეთის საზღვარზე) ქალაქ ატლახთან, ერთი მხრივ აბასიანების სახალიფოსა და ტურგეშის სახაკანოს, ხოლო მეორე მხრივ ტანის დინასტიის (ჩინეთი) ჯარებს შორის ცენტრალურ აზიაზე კონტროლის დასამყარებლად.

749 წელს ჩინელმა სარდალმა გაო სიანჩჟიმ აიღო ტაშკენტი და სიკვდილით დასაჯა მისი თურქმანი მმართველი მოჰედუ. თავისი შვილის თხოვნით ალყაშემორტყმულ ტარაზში გამაგრებული არაბული გარნიზონის გადასარჩენად გენერალმა აბუ მუსლიმმა იემენური კავალერია გაგზავნა ზიად იბნ სალიჰის მეთაურობით, რომელსაც მოკავშირე თურქმანული ტომების სახალხო ლაშქარიც შეუერთდა.

ბრძოლა 751 წლის ივლისს მდინარე ტალასთან მოხდა. არაბებმა მძლავრი შეტევა წამოიწყეს ჩინელებზე და სასტიკი ბრძოლა გაჩაღდა. მოულოდნელად შუა ბრძოლაში ჩინელთა ზურგში კარლუკთა ძალებმა დაიწყეს შეტევა. კარლუკები იმპერატორის ჯარის რიცხვში შედიოდნენ, მაგრამ ბრძოლისას ეს ტომი არაბების მხარეს გადავიდა. ჩინეთის ჯარი დამარცხდა და ბრძოლის ველიდან გაიქცა.

შედეგები
ტალასის ბრძოლა მეტად მნიშვნელოვანი იყო. მის შედეგად:

შეწყდა არაბთა აღმოსავლეთით მოძრაობა
ისლამი გავრცელდა თურქმანულ ტომებში
კარლუკების მიერ დამოუკიდებელი სახელმწიფო შეიქმნა
მოხდა ჩინელი ტყვეებისგან ქაღალდის ტექნოლოგიის საიდუმლოს ათვისება
უიგურების სახელმწიფო აღდგა
ტანის იმპერიის დასუსტდა და ჩინეთის დასავლეთით გაფართოება თითქმის 1000 წლით გადაიდო.
ლჭაშენი

ლჭაშენი — სოფელი სომხეთში, სევანის ტბის ნაპირას. სოფლის მახლობლად ტბის ამოშრობილ სანაპიროზე განლაგებულია არქეოლოგიურ ძეგლთა კომპლექსი: ქვისსახლებიანი დიდი ნამოსახლარი; არგიშთი -ის ლურსმული წარწერა კლდეზე; ქვით ნაგები ციხესიმაგრე; შუა (ძველი წელთაღრიცხვის ათასწლეულის ნახევარი) და გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის (ძველი წელთაღრიცხვის ათასწლეულის დასასრული) გორასამარხები და კრომლეხები. შუა ბრინჯაოს ხანის სამარხებში აღმოჩნდა გრავირებული, პრიალა და წითლად შეღებილი კერამიკა, მათ შორის სევან-უზერლიქის ტიპისაც.
გიორგი თექთურმანიძე

გიორგი თექთურმანიძე (დ. 17 სექტემბერი, 1990, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, თბილისის „ლოკომოტივის“ ნახევარმცველი.

გამოდიოდა საქართველოს საქართველოს 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების რიგებში.

ტიტულები
საქართველოს ჩემპიონი (1): 2014/2015
უმაღლესი ლიგა, მეორე ადგილი (3): 2009/2010, 2010/2011, 2011/2012.
საქართველოს თასის ფინალისტი (1): 2009/2010
სუსუმანი

სუსუმანი — ქალაქი რუსეთში, მაგადანის ოლქის, სუსუმანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ბერელახის ნაპირზე. ქალაქის სახელწოდება მომდინარეობს ევენური „კუხუმანიდან“, რაც „ქარბუქს“ ან „მიწისპირა ქარს“ ნიშნავს. 2013 წლის აღწერით ქალაქში ცხოვრობდა 5313 ადამიანი. 1949-1956 წლებში აქ განლაგებული იყო სსრკ-ის ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი შრომა-გასწორების ბანაკის მმართველობა. ქალაქია 1964 წლიდან.
ვიაჩესლავ სოლოვიოვი

ვიაჩესლავ სოლოვიოვი (; დ. 18 იანვარი, 1925, მოსკოვი, რსფსრ — გ. 7 სექტემბერი, 1996, მოსკოვი, რუსეთი) — რუსი და საბჭოთა ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა როგორც ნახევარმცველის, ასევე თავდამსხმელის პოზიციაზე. უკრაინის (1961), საქართველოსა (1968) და უზბეკეთის სსრ დამსახურებული მწვრთნელი (1972). საპატიო ნიშნის ორდენის კავალერი (1957). დიდი სამამულო ომის მონაწილე.

ბიოგრაფია
მოსკოვის „ლოკომოტივისა“ და სკიფ-ის საფეხბურთო სკოლების აღზრდილი. საფეხბურთო კარიერა მოსკოვის „ლოკომოტივში“ დაიწყო, ხოლო საკლუბო წარმატებას საკავშირო ჩემპიონატისა და თასის გათამაშების ფარგლებში ცდსა მოსკოვის შემადგენლობაში მიაღწია.

მიღწვები
საკლუბო
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი: 1946, 1947, 1948, 1950, 1951
საბჭოთა კავშირის ვიცე-ჩემპიონი: 1949
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი: 1953
საბჭოთა კავშირის თასის მფლობელი: 1948, 1951

სამწვრთნელო
საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი: 1961

პერიოდიკა
წინაისტორიული ავსტრია

ქვედა პალეოლითი
პირველი ჰომინიდები — -ის სახეობის წარმომადგენლები — ევროპაში გაჩნდნენ დაახლოებით 700 ათასი წლის წინ. მათთან დაკავშირებული ნაშთები აღმოჩნდა ავსტრიის მეზობელ უნგრეთის ტერიტორიაზე.

შუა პალეოლითი
უკანასკნელი გამყინვარების დროს ალპები ხალხისთვის მიუწვდომელი იყო. ჰომინიდების ძველი ნაშთები ავსტრიის ტერიტორიაზე შუა პალეოლითიდან გვხვდება, როცა ევროპის ტერიტორიაზე შემოვიდნენ ნეანდერტალელები. ნეანდერტალელების ნაშთები, თარიღდება დაახლოებით 70000 წლის წინანდელად, რომელიც აღმოჩნდა გუდენუსის გამოქვაბულში, ქვემო ავსტრიის ჩრდილო-დასავლეთით.

ზედა პალეოლითი
ზედა პალეოლითიდან შემოგვრჩა პირველყოფილი ხელოვნების ორი ნიმუში: „გალგენბერგის ვენერა“ შტრატცინგიდან/კრემს-რებერგიდან (32000 წლისწინ, რელიეფური პლასტიკა, 7,2 სმ,) და ვილენდორფის ვენერა (26000 წლის წინ, 11 სმ,).

მეზოლითი
მეზოლითი— გარდამავალი პერიოდი ნადირობიდან და შემგროვებლობიდან მიწათმოქმედებასა და მეცხოველეობაში — ავსტრიის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია მცირერიცხოვანი ნაშთები: იარაღები ბოდენზეეს ოლქიდან და რაინის დაბლობიდან და მიკროლითები.

ნეოლითი
ნეოლითის ეპოქაში ავსტრიის ყველა ის რეგიონი იყო დასახლებული, სადაც იყო მიწათმოქმედების შესაძლებლობა. უკანასკნელ პერიოდში აღინიშნებოდა ლენდელის კულტურის მოსახლეობის დიდი სიმჭიდროვე.
კოლოდიონი

კოლოდიონი, კოლოდიუმი (, ; ბლანტი, წებოვანი) — 4%-იანი უფერული თხევადი ნივთიერება, რომელიც მიიღება კოლოკსილინის გაზავებით სპირტსა და ეთერში თანაფარდობით — 4:20:76.

ისტორია
1847 წელს ამერიკელმა სტუდენტმა ჯონ პარკერ მეინარდმა გააზავა სპირტსა და ეთერში შვეიცარელი ქიმიკოსის ქრისტიან ფრიდრიხ შენბეინის მიერ გამოყვანილი ნიტროცელულოზა, რომლის შედეგადაც მან მიიღო გამჭვირვალე წებოვანი სითხე, რომელიც გაშრობისას ქმნიდა სითხეგაუმტარ ზედაპირს.

აღნიშნულ ნიტროცელულოზას შემდგომში დინიტროცელულოზა (იგივე კოლოკსილინი) დაარქვეს რომელიც ტრინიტროცელულოზასაგან (იგივე პიროკსილინი) ბევრი რამით განსხვავდება, მათ შორის ფეთქებადობითაც.

კოლოდიონი თავდაპირველად გამოიყენებოდა სამედიცინო სფეროში (პირველი მსოფლიო ომის დროს ხდებოდა მისი დასხმა ღია ჭრილობაზე. კოლოდიონი კი როგორც ანტისეპტიკური და სწრაფად გაშრობადი ნივთირერება იცავდა ჭრილობას მასში უცხო სხეულის მოხვედრისაგან), მაგრამ მას შემდეგ რაც შესაძლებელი გახდა მისი გამოყენება ფოტოგრაფიაში, მან აღნიშნული სფეროც დიდი ხნით დაიმკვიდრა სველკოლოდიური ფოტოგრაფიის სახელით.

კოლოდიონი (სამედიცინო)
4%-იანი სამედიცინო კოლოდიონი მიიიღება, კოლოკსილინი/სპირტი/ეთერის გაზავებით 4:20:76 თანაფარდობით, სადაც კოლოკსილინი ესაა ნიტროცელულოზის ერთ-ერთი სახეობა — დინიტროცელულოზა.

კოლოდიონი (ფოტოგრაფიული)
ფოტოგრაფიული კოლოდიონის მისაღებად საჭიროა 4%-იანი სამედიცინო კოლოდიონის გათხელება ეთერითა და სპირტით 1-2%-მდე. 2%-იანი კოლოდიონის ერთ-ერთი ვარიანტი წარმოადგენს „სამედიცინო კოლოდიონი“/სპირტი/ეთერის შემდეგ თანაფარდობას — 50:33:17. გაზავების შემდეგ ემატება შესაბამისი ქიმიური ელემენტები, რის გამოც უფერული კოლოდიუმი ნელ ნელა იღებს მოყვითალო-მოსტაფოლოსფერო-მოწითალო შეფერილობას, რომელიც გამოიყენება სველკოლოდიურ ფოტოგრაფიაში, როგორც ზედაპირზე (მინა, ალუმინის ან სხვა ლითონის ფირფიტა) დასატანი მასალა. ფოტოგრაფიული კოლოდიონი გამოიყენება: ამბროტიპიაში, ტინტაიპში და სხვა ფოტოგრაფიულ პროცესებში.

კოლოდიონი თავისი ყველა ელემენტის გათვალისწინებით ადვილადაალებადი ნივთიერებაა და მისი გამოყენება შესაბამისად უნდა მოხდეს ცეცხლის კერისაგან მოშორებით.
მიცვალებულები

მიცვალებულები — მარტინ სკორსეზეს 2006 წლის კრიმინალური დრამა. დაფუძნებულია 2002 წლის ჰონკონგის ფილმზე „ვერაგი ურთიერთობები“.

სიუჟეტი
პოლიციის აკადემიის ორი აღზრდილი ბარიკადის ორ მხარს აღმოჩნდება. ერთი, სალივანი, დამნაშავეთა აგენტია სამართალდამცავ ორგანოებში. მეორე, ბილი კოსტიგანი კი პოლიციის მიერ იმავე დანაშაუებრივ ორგანიზაციაშია შეგზავნილი. ორთავეს საკუთარ მოვალეობად მოწინააღმდეგის პოვნა და განადგურება მიაჩნია.

როლებში
ლეონარდო დიკაპრიო - უილიამ კოსტიგან უმცროსი
მეტ დეიმონი - სერჟანტი კოლინ სალივანი
ჯეკ ნიკოლსონი - ფრენკ კოსტელო
მარკ ვალბერგი - შონ დიგნანი
მარტინ შინი - ჩარლზ კუინანი
ალეკ ბოლდუინი - ჯორჯ ელერბი
რეი უინსტონი - არნოლდ ფრენჩი
ვერა ფარმიგა - მედოლინ მედენი

გადაღება
ლეიტენანტ კოლინ სალივანის როლი უნდა შეესრულებინა ფილმის ერთ-ერთ პროდიუსერს, ბრედ პიტს. მაგრამ მან როლზე უარი თქვა უფრო ახალგაზრდა მსახიობის სასარგებლოდ. თითონ კი განაგრძო მხოლოდ პროდიუსერობა.

ჯილდოები
ოსკარი
საუკეთესო ფილმი
საუკეთესო რეჟისორი: მარტინ სკორსეზე
საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: უილიამ მონაჰენი

ოქროს გლობუსი
საუკეთესო რეჟისორი: მარტინ სკორსეზე