iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნეშათი გურჯი

ნეშათი გურჯი (ნამდვილი სახელი მოჰამად ბაყერ-ბეგი) (დ. წელი უცნობია — გ. 1819), ირანელი პოეტი და ლიტერატორი.

დაიბადა ირანის სეფიან მეფეთა კარზე მოღვაწე ქართველის ოჯახში. აჰმად-ბეგ ახთარის უმცროსი ძმა. ქერიმ-ხან ზენდის (1797-1834) შვილის ებრაჰიმ-ხან ანვარის სამსახურში იყო. ავტორია 5-6 ათასი (სხვა წყაროთი 2000) ბაითის შემცველი დივანისა (კასიდა, ღაზალი და სხვა). ძმის აჰმად-ბეგის სიკვდილის შემდეგ მის მიერ დაწყებული თანამედროვე პოეტების მიმოხილვის გასრულება განიზრახა, მაგრამ მალე გარდაიცვალა. ეს საქმე თავს იდო ხაკანის დაახლოებულმა პირმა ფაზელ-ხან ჯარჩიბაშიმ, რომელმაც მას „ანჯომანეხაყანი“ („ხაკანის საზოგადოება“) უწოდა. ამ კრებულში შეტანილია ნეშათი გურჯის ნაწარმოებათა 26 ფრაგმენტი.
სამრეკლო

სამრეკლო — ტაძარზე დაშენებული ან ცალკე აღმართული კოშკისებური ნაგებობა, რომელიც განკუთვნილია ზარების ჩამოსაკიდებლად. ისტორიულ წყაროებში პირველი სამრეკლო იხსენიება საუკუნეში, რომში (წმ. იოანე ლატერანელისა და წმ. პეტრეს ბაზილიკები). უძველესი სამრეკლოები შემონახულია ვერონასა და რავენაში. საუკუნიდან სამრეკლოები სწრაფად გავრცელდა დასავლეთ ევროპაში.

სამრეკლოები საქართველოში
საქართველოში სამრეკლოები საუკუნიდან ჩნდება. უძველესი დათარიღებული გუდარეხის სამრეკლო 1278 წელს არის აშენებული. ამ ხანის ნიმუშები წარმოადგენს გეგმით სწორკუთხა, ორსართულიან შენობას, რომლის კუბურ ქვემო სართულში გალავნის შესასვლელი იყო მოწყობილი, ხოლო მეორე სართულის მრავალწახნაგა, თაღებით გახსნილ გამჭოლ ფანჩატურში — საკუთრივ სამრეკლო. ხშირად სამრეკლო საცხოვრებელ ოთახებსაც შეიცავდა და თავდაცვით ფუნქციასაც ასრულებდა. დროთა განმავლობაში სამრეკლოები, როგორც ნაგებობის ტიპი, ევოლუციას განიცდის, იქმნება ახალი ტიპები. სამრეკლოების ცნობილი ნიმუშებია ვარძიის, იჯართის, გელათის მონასტრის, საფარის მონასტრის, ზარზმის მონასტრის, ნიკორწმინდის, ანჩისხატის, გრემისა და სხვა სამრეკლოები.
სამუსლიმანო საქართველო

„სამუსლიმანო საქართველო“ — ყოველდღიური ქართული პოლიტიკურ-ეკონომიკური და ლიტერატურული გაზეთი, „სამუსლიმანო საქართველოს განმათავისუფლებელი კომიტეტის“ ორგანო. გამოდიოდა 1919–1921 წლებში, ბათუმში. აშუქებდა მაჰმადიანი ქართველების ეროვნული თვითშეგნების ამაღლებისა და საქართველოს გაერთიანების საკითხებს. სხვადასხვა დროს გაზეთის რედაქტორები იყვნენ ჰ. ხიმშიაშვილი და მემედ აბაშიძე.
მოოსის სკალა

მოოსის სკალა, სიმაგრის მინერალოგიური სკალა — მინერალთა შეფარდებითი სიმაგრის ათბალიანი სკალა, რომელიც გამოიყენება მათი სიმტკიცის მიახლოებით განსასაზღვრად. სიმაგრე დგინდება გაკაწვრის მეთოდით. ეტალონებად მიღებულია ათი მინერალი, რომლებიც განლაგებული სიმაგრის ზრდადობით. სკალა შემუშავებულია 1811 წელს გერმანელ მინერალოგ ფრიდრიხ მოოსის მიერ.

მაგალითად, თუკი გამოსაკვლევი მინერალი გაიკაწრა იმ ეტალონით, რომლის სიმაგრეა 3, და თვითონ გაკაწრა ის ეტალონით, რომლის სიმაგრეა 2, მაშინ მისი სიმაგრე შეფასდება დაახლოებით 2,5-ით.

ეტალონები
პერევი

პერევი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის საჩხერის მუნიციპალიტეტში (ჭალის თემი). მდებარეობს ყვირილის ზემოთში (ყვირილის და ღებურის შესართავთან), ზღვის დონიდან 760 მ, საჩხერიდან 20 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 564 ადამიანი.

რუსეთ-საქართველოს ომი
სოფელი პერევი უშუალოდ ესაზღვრება ჯავის მუნიციპალიტეტს, რომელსაც სამხრეთ ოსეთის სეპარატისტული ადმინისტრაცია და რუსეთის სამხედრო ძალები აკონტროლებენ. საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფლები თედელეთი, სინაგური, ტბეთი, ქვემო ქარზმანი, ზემო ქარზმანი, ხახეთი და ჯალაბეთი 1991 წლამდე სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ჯავის რაიონს მიეკუთვნებოდნენ. ოსეთის მხარემ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ აღადგენდა კონტროლს სოფლებზე, რომლებიც ექცეოდნენ სამხრეთ ოსეთის ძველ საზღვრებში.

2008 წლის აგვისტოს რუსეთ-საქართველოს ომის დროს პერევი დაიკავა რუსეთის ჯარმა. 2008 წლის 12 აგვისტოს ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმების მიხედვით საოკუპაციო ჯარებს უნდა დაეხიათ უკან სოფელ პერევიდან, თუმცა, მიუხედავად შეთანხმებისა, 2010 წლის ოქტომბრამდე სოფელი კვლავ რჩებოდა ოკუპირებულად და დაძაბულობის კერად; პერევში შეღწევა ვერც ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის წარმომადგენლებმა შეძლეს.

2010 წლის 14 ოქტომბერს რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ, გრიგორი კარასინმა, ჟენევის დისკუსიების მეცამეტე რაუნდის შემდეგ განაცხადა, რომ რუსეთი შეიარაღებულ ძალებს გაიყვანს სოფელ პერევიდან უახლოეს მომავალში და ეს იქნება კეთილი ნების ჟესტი რუსეთის მხრიდან:

საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ გიგა ბოკერიამ განაცხადა, რომ

იმავდროულად საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრმა გრიგოლ ვაშაძემ განაცხადა, რომ რუსი მესაზღვრეების პერევიდან გასვლაზე საუბარი ნაადრევია, რადგან რუსეთს მსგავსი განცხადებები არაერთხელ გაუკეთებია, თუმცა ბოლომდე არ შეუსრულებია. მოგვიანებით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ დაადასტურა, რომ რუსეთის სამხედრო ძალებმა 2010 წლის 18 ოქტომბერს პერევი დატოვეს. სოფელს უკვე სრულად აკონტროლებს საქართველოს პოლიცია. ცხინვალის რეგიონის საინფორმაციო საშუალებებმა პერევის დატოვება „ქართული დიპლომატიის მცირე გამარჯვებად“ შეაფასეს.
დავით იაშვილი

დავით (დათო) იაშვილი (დ. 16 აგვისტო, 1972 — გ. 16 დეკემბერი, 2008) ― ქართველი კინოსა და თეატრის მსახიობი.

1993 წელს დაამთავრა საქართველოს თეატრისა და კინოს ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. ამავე წლიდან იყო რუსთაველის თეატრის მსახიობი; განასახიერა: ვოიცეკი („ვოიცეკი“), ბიჭი („სეჩუანელი კეთილი ადამიანი“), დონალბეინ, ფლიანსი, მაკდაფის ვაჟი („მაკბეტი“), ბიჭი („პირდაღებული“), ღანიშ („ლამარა“), ჯეონკა („ქალი გველი“), „სტიქსი“.

პოპულარობა მოუტანა კინოროლებმა. გადაღებულია ფილმებში: „ცეცხლთან თამაში“ (1990), „ოსკარი“ (1995), „ჩემი ძვირფასი, სანატრელი ბაბუ“ (1998), „ცარიელი სივრცე“ (2001), „გასეირნება ყარაბაღში“ (2005), „უკანასკნელი მაძიებელი“ (2006), „პატარა ქალაქი“ (2006), „სე ლა ვი“ (2007), „სუბორდინაცია“ (2007), „მედიატორი“ (2008), „სამი სახლი“ (2008), მრავალსერიან სატელევიზიო მხატვრულ ფილმში „ქაღალდის ტყვია“ (2006), „სტალინი “ (2007) და სხვ.

ასევე იყო „პატარა ქალაქის“ დამდგმელი რეჟისორი, სცენარის ავტორი და პროდიუსერი.

გარდაიცვალა გულის შეტევით ამსტერდამში (ნიდერლანდები).
ფილმოგრაფია
1990: „ცეცხლთან თამაში“ (გელა) რეჟ. ალეკო ნინუა
1995: „ოსკარი“ (ოსკარი) რეჟ. რუსუდან გლურჯიძე
1998: „ჩემი ძვირფასი, სანატრელი ბაბუ“ (ოთარი) რეჟ. პავლე ჩარკვიანი
2001: „ცარიელი სივრცე“ რეჟ. როლანდ (მიხო) ბორაშვილი
2005: „გასეირნება ყარაბაღში“ (დუდუ) რეჟ. ლევან თუთბერიძე
2006: „კაცი საელჩოდან“ (ოთარი) რეჟ. დიტო ცინცაძე
2006: „უკანასკნელი მაძიებელი“ (გია) რეჟისორები არჩილ მელიქიშვილი, ნიკოლოზ ადუაშვილი
2007: „სე ლა ვი“ რეჟ. რუსუდან ჭყონია
2008: „ომში ყველა კვდება“ რეჟ. გიგა ლიკლიკაძე
2008: „მედიატორი“ რეჟ. დიმიტრი (დიტო) ცინცაძე
2008: „სამი სახლი“ (ზუკა) რეჟ. ზაზა ურუშაძე
2009: „კონფლიქტის ზონა (გასეირნება ყარაბაღში 2)“ (დუდა) რეჟ. ვანო ბურდული

ფილმების დამდგმელი რეჟისორი
2006: „პატარა ქალაქი“
სცენარის ავტორი ფილმებისა
2006: „პატარა ქალაქი“
ნათამაშები როლები
რუსთაველის თეატრი
ოპერეტა

ოპერეტა (, , ) — მსუბუქი ოპერის ჟანრი.

დასახელება იტალიურია და სიტყვასიტყვით თარგმნისას ნიშნავს პატარა ოპერას, ხოლო შინაარსით - გასართობი ხასიათის მსუბუქი ოპერა, სადაც სიმღერასთან ერთად სალაპარაკო ელემენტს მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს. სწორედ ამ ნიშნით განსხვავდება ოპერეტა ჩვეულებრივი ოპერის ჟანრისგან.

ოპერეტის შინაარსი, ანუ ლიბრეტო ძირითადად აღებულია ანეკდოტური და სამხიარულო სიუჯეტებიდან. იუმორის, სატირის მეშვეობით აქ სააშკარაოზეა გამოტანილი ადამიანთა უარყოფითი თვისებები, სასაცილო თავგადასავალი და სხვა. შინაარსის შესაბამისად, მუსიკაც მსუბუქია, მხიარული, ნათელი ფერებითაა აღსავსე. ამგვარი მუსიკა მსმენელის მიერ ადვილად აღიქმება.

ოპერის ჟანრი წარმოიშვა საუკუნეში. თავის დროზე იგი საზოგადოების დიდმა ნაწილმა არასერიოზული მუსიკის ჟანრს მიაკუთვნა. მიუხედავად ამისა, ოპერეტამ მტკიცედ მოიკიდა ფეხი სცენაზე. ოპერეტის ყველაზე თვალსაჩინო კომპოზიტორია ჟაკ ოფენბახი. მან 100-ზე მეტი ოპერეტა დაწერა.

ქართული ოპერეტის ნიმუშები მრავლად მოგვეპოვება. სპექტაკლები ამჟამად იდგმება ვ.აბაშიძის სახ. მუსიკალური კომპედიის თეატრის სცენაზე. ქართული ოპეერეტის ავროტები არიან: რევაზ ლაღიძე, გიორგი ცაბაძე, სულხან ცინცაძე, ვაჟა აზარაშვილი, შოთა მილორავა და სხვანი.
ოპერეტის ჟანრმა კინოხელოვნებაშიც გადაინაცვლა, ასე წარმოიშვა "მიუზიკლი". ქართული კინომიუზიკლის არაჩვეულებრივი ნიმუშებია "ვერის უბნის მელოდიები", "აურზაური სალხინეთში".
ნეშხუ

ნეშხუ — მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ცხენისწყლისა და ზესხოს (ცხენისწყლის მარჯვენა შენაკადი) წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან — 2987 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. სამხრეთი კალთა ქარაფოვანია, დანარჩენი — ციცაბო. ნეშხუ შემოსილია ალპური მდელოებით.
ნეძვი

ნეძვი — საუკუნის 50-იანი წლების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, აგებულია წმ. გრიგოლ ხანძთელის მოწაფის, წმ. თეოდორე ნეძველის მიერ. მდებარეობს სამცხე-ჯავახეთის მხარის ახლანდელ ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, მტკვრის ერთ-ერთი შენაკადის მდინარე ნეძვისწყლის ხეობაში.

ძეგლის გაწმენდის შემდეგ (1948, 1962) გამოვლინდა ეკლესიის თავდაპირველი გეგმა და ცხადი გახდა, რომ საქართველოს დღემდე ცნობილ სამეკლესიან ბაზილიკათა შორის ნეძვი ყველაზე დიდი ყოფილა. აფსიდიანი შუა ეკლესიის გრძივი კედლები დანაწევრებული იყო საფეხურიანი სვეტებითა და თაღებით. აღმოსავლეთი აფსიდის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიში აქვს, ხოლო დასავლეთით ნახევრად წრიული ექსედრები. ეკლესიას სამმხრივი გარსშემოსავლელი ჰქონდა. გვერდით სწორკუთხოვანი ეკლესიები ერთმანეთთან დასავლეთი გასასვლელით იყო დაკავშირებული.

ბაგრატ -მ (1027–1072 წწ.) საქართველოში ჩამოსულ წმიდა მამა გიორგი მთაწმინდელს სამოღვაწეოდ და საცხოვრებლად სხვა მონასტრებთან ერთად გადასცა ნეძვის მონასტერი. 1772 წელს საქართველოში მყოფი გერმანელი მოგზაური იოჰან გულდენშტედტი მას სხვა სოფლებთან ერთად განადგურებულ პუნქტად მოიხსენიებს, რომელიც სხვა სოფლებთან ერთად ოსმალეთთან საზღვარს ქმნიდა.

ნეძვის ეკლესიის ტერიტორიაზე მიმობნეულია - საუკუნის საფლავის ქვები მხედრული წარწერებით. ნეძვის შესწავლის მიზნით აღნიშნულ ტაძარს აკადემიკოს გიორგი ჩუბინაშვილის დავალებით 1940 წელს ეწვია რ. მეფისაშვილი, რომლის დროსაც მეცნიერმა აზომა ტაძრის ზოგადი გეგმა და გადაიღო რამდენიმე ფოტოსურათი. მეცნიერი 1948 წელს ხელმეორედ ეწვია ტაძარს, რომელის ფარგლებში გაიწმინდა ტაძარი, მოიხაზა ტაძრის პირვანდელი გეგმა, თუმცა ბევრი რამ მაინც დასაზუსტებელი დარჩა. მესამედ მკვლევარმა 1962 წელს მოინახულა ნეძვის ეკლესია, გაწმინდა ტაძრის კედლები და რამაც საშუალება მისცა ევარაუდა, რომ ტაძარი თავდაპირველად სიგრძეში 30 მეტრი,ხოლო სიგანეში 20 მეტრი იყო. ყოველივე ამის საფუძველზე დაასკვნა, რომ ქართულ სამეკლესიან ბაზილიკათა შორის ნეძვი ყველაზე დიდი ტაძარი ყოფილა. 1962 წლის მონახულების დროს რ. მეფისაშვილმა მიწიდან ამოიღო კრამიტის ნამტვრევები, რომელთაგან ერთ-ერთს ჰქონია ასომთავრული წარწერა, რომელსაც ავტორი პალეოგრაფიული მონაცემების საფუძველზე ზოგადი ქრონოლოგიური მონაკვეთით — - საუკუნეებით ათარიღებს.

ტაძარი ნაგებია რუხი ფერის ქვით. შერჩენილი ეკლესიის კედლების სიმაღლე ზოგან 5 მეტრია. აფსიდიანი შუა ეკლესიის გრძივი კედლები დანაწევრებული იყო საფეხურიანი სვეტებითა და თაღებით. აღმოსავლელთ აფსიდის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიში აქვს, ხოლო დასავლეთით ნახევრად წრიული ექსედრები. ეკლესიას სამმხრივი გარშემოსავლელი ჰქონდა. გვერდითი სწორკუთხოვანი ეკლესიები ერთმანეთთან დასავლეთის გასასვლელით იყო დაკავშირებული. ნეძვის ეკლესიის ერთ-ერთ ძირითად თავისებურებას წარმოადგენს ღრმა აბსიდი, რომელიც სწორედ ადრეული ძეგლებისათვის არის დამახასიათებელი. ნეძვის გარშემოსავლელის მთავარ თავისებურებას შეადგენს ის, რომ იგი წარმოადგენს ერთიან გალერეას, სადაც ცალკეული მონაკვეთები ფართო თაღოვანი მალებით უკავშირდებიან ერთმანეთს. დღეისათვის ეკლესიამ ჩვენამდე ნანგრევების სახით მოაღწია და შესაბამისად მოქმედიც არ არის.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ნეძვისწყალი

ნეძვისწყალი, ნეძვისხევი, ნეძურა ― მდინარე საქართველოში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2100 მ სიმაღლეზე. მდინარე მტკვრის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 18 კმ, აუზის ფართობი 82 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა ― ზამთარში. მარჯვენა შენაკადებიდან მნიშვნელოვანია კარტისწყალი და წიფლარისწყალი, ხოლო მარცხენა შენაკადებიდან გვირგვინასწყალი და ხერგულებისწყალი. საშუალო წლიური ხარჯი 1,16 მ³/წმ. მდინარის ხეობაშია ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — ნეძვი. ნეძვისწყლის შესართავთანაა დაბა ახალდაბა.
ავგიტი

ავგიტი — მინერალი. ძეწკვისებრი სტრუქტურის ქანმაშენი სილიკატი პიროქსენების ჯგუფისა. კრისტალდება მონოკლინურ სინგონიაში. უმეტესად შავია, იშვიათად — მუქი მწვანე ფერისა. ელვარება — მინისებრი. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 5-6, სიმკვრივე 3200-3600 კგ/მ³. ტკეჩადობა მესამე გვარის პრიზმის პარალელურად — სრული. კუთხე ტკეჩადობის მიმართულებათა შორის 87-88°. ავგიტი მაგმური ქანების მნიშვნელოვანი ქანმაშენი მინერალია. მისი სახესხვაობებია ბაზალტური ავგიტი, ტიტანავგიტი და დიალაგი. ავგიტი ჰიდროთერმული ხსნარების მოქმედებით გარდაიქმნება ბოჭკოვანი აღნაგობის რქატყუარად — ურალიტად, ზოგჯერ ქლორიტად. საქართველოში კარგად განვითარებული ავგიტის კრისტალები უხვად გვხვდება შუაეოცენური ასაკის ვულკანური წყების ქანებში (ზვარე, ქვიშხეთი, ახალციხე, ციხისძირი და სხვა).
პალიმფსესტი

პალიმფსესტი (ბერძნ. , ისევ, ხელახლა და ვფხეკ, ვშლი) — ხელნაწერი (ჩვეულებრივ ეტრატი), რომლის ფურცლები გადარეცხვის შემდეგ ხელახლა არის გამოყენებული საწერ მასალად. ეტრატი ძვირი ჯდებოდა, ამიტომ გამოუსადეგარ ტექსტს რეცხავდნენ და მასზე ხელმეორედ წერდნენ ახალს, მაგრამ მელანი ისე იყო ტყავში გამჯდარი, რომ ძველი ტექსტის კვალი მაინც არ ქრებოდა და ქვედა ფენის ამოკითხვა შესაძლებელი იყო.

ჩვენამდე მოღწეული ქართული პალიმფსესტების რაოდენობა 4500 ფურცელს აღწევს. პალიმფსესტების აღმოჩენა და მათი ამოკითხვა ივანე ჯავახიშვილთანაა დაკავშირებული. ამოკითხული მასალის წყალობით ჩვენამდე მოაღწია - საუკუნეების წერილობითმა ძეგლებმა, რომლებიც დღეს ცნობილია ხანმეტი პალიმფსესტების სახელით. გადარეცხილი მასალა შეიცავს ძველი და ახალი აღთქმის, ლექციონარის, ჰაგიოგრაფიული თხზულებების, იერუსალიმის განჩინებისა და სხვა ფრაგმენტებს. ქართული პალიმფსესტები დაცულია საზღვარგარეთაც: ოსქფორდის ბოდლის ბიბლიოთეკაში, კემბრიჯის უნივერსიტეტისა და ვენის ეროვნულ ბიბლიოთეკებში.

უძველესი ქართული პალიმფსესტებით დაინტერესდნენ რობერტ ბლეიკი და იოსებ მოლიტორი. უკანასკნელ წლებში ვენის ეროვნულ ბიბლიოთეკაში დაცული ქართული პალიმფსესტების ამოკითხვასა და გამოცემაზე მუშაობს ბირმინგემის უნივერსიტეტის პროფ. ჯ. ბერდზოლი (ბერძოლი).
ჟორჟ სანდი

ჟორჟ სანდი (, ნამდვ. სახელი ამანდინ ორორ ლიუსილ დიუპენი ; ( დ. 1 ივლისი, 1804, პარიზი — გ. 8 ივნისი, 1876) — ფრანგი მწერალი და ფემინისტი.

ადრეული ბიოგრაფია
სანდის მამა, მორის დიუპენი, საფრანგეთის გენერალ-მარშალის შვილიშვილი იყო, ასევე ლუი -ის შორეული ნათესავი. დედამისი, სოფი-ვიქტორ დელაბორდი გლეხის ოჯახიდან იყო. სანდი პარიზში დაიბადა, თუმცა ბავშვობის დიდი ნაწილი ბებიასთან, მარი ორორ დე საქსთან, გაატარა მის საგვარეული მამულში, ნოანში, ბერის დეპარტამენტი. სანდი მოგვიანებით ამ ადგილს მის მრავალ ნაწარმოებში იყენებს. 1822 წელს, 19 წლის ასაკში, სანდი ბარონ კაზიმირ დუდვანს გაჰყვა ცოლად. ეს უკანასკნელი ჟან-ფრანსუა დუდვანის უკანონო შვილი იყო. დუდვანთან მას ორი შვილი ეყოლა - მორისი და სოლანჟი. 1831 წელს სანდმა მიატოვა მისი პროზაული ქმარი, რის შემდეგაც ე.წ. "რომანტიკული ამბოხის" ხუთწლიანი პერიოდი დაეწყო. 1835 წელს ცოლ-ქმარი კანონიერად განქორწინდნენ.
ინდური კობრა

ინდური კობრა ანუ სათვალიანი გველი — შხამიანი გველი ასპიტისებრთა ოჯახისა.

აღნაგობა
სხეულის სიგრძე აღწევს 160-180 სანტიმეტრს. მომრგვალი თავი გადადის მკვრივ სხეულში. თვალები არცთუ ისე დიდია, მორგვალო ფორმის გუგებით. თავი ზემოდან დაფარულია მსხვილი ფარებით. ზედა ყბის წინა ნაწილზე მდებარეობს 2 წვრილი საშხამე ეშვი, რომელთაც მოსდევს კიდევ 1-3 პატარა კბილი. სხეული დაფარულია გლუვი ქერცლებით და საბოლოოდ გადადის წვრილ, გრძელ კუდში.

შეფერილობა
გველის შეფერილობა სხვადასხვაგვარია: მოყვითალო ნაცრისფერიდან - შავამდე. მუცელი ღია-ნაცრისფერი ან მოყვითალოა. ახალგაზრდებს სხეულზე კარგად ემჩნევათ მუქი, ფართო, განივი ზოლები, რაც ზრდასთან ერთად ქრება. კისრის უკანა ნაწილზე დამახასიათებელია ღია ფერის ნახატი, რომელიც კარგად ჩანს დაცვითი პოზის დროს. ნახატის ფორმა სხვადასხვაგვარია, არსებობს როგორც სათვალის ფორმისა, ისე მრგვალი. იგი გველს იცავს მტრის თავდასხმისაგან მაშინ, როდესაც მტერი ზურგიდან ეპარება მას. ინდური კობრას ზოგიერთ ქვესახეობას ნახატი სრულებით არ გააჩნია. სათვალიანი გველი ზომით უფრო დიდია, ვიდრე შუააზიური კობრა.

გავრცელების არეალი
ინდური კობრა გავრცელებულია ინდოეთში, შრი-ლანკაზე, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ჩინეთში, ტაივანში, ზონდისა და ფილიპინების კუნძულებზე.

ცხოვრების წესი
სათვალიანი გველი ძირითადად სახლობს მცენარის ფესვებში, ორმოებში... ხშირად ადამიანის საცხოვრებლის მახლობლად. საფრთხის დროს სხეულის მესამედს მიწიდან აღმართავს, თავს იჭერს ჰორიზონტალურად - მტრის მიმართულებით და აფართოებს კისერს. გველს გაფართოებულ კისერზე გასდევს 8 წყვილი კისრის ნეკნი, რაც იწევს კისრის გასქელებას. ზურგის მხარეს კი იკვეთება ნახატი. შეწყვილება ხდება იანვარ-თებერვალში. მაისში მდედრი დებს 10-20 კვერცხს (ყოფილა შემთხვევა, როდესაც მდედრმა დადო 45 ც.). წყვილები ერთად არიან კვერცხების გამოჩეკვამდე. ბუდეს იცავს მდედრი, ზოგჯერ მამრიც. გამოჩეკვას სჭირდება 70-80 დღე-ღამე.

ინდურ კობრას უამრავი მტერი ჰყავს, უპირველეს ყოვლისა კი მანგუსტი.

რელიგიასა და მითოლოგიაში
სათვალიან გველს ინდოეთში განსაკუთრებულად ეპყრობიან. ეს გველი ფიგურირებს უამრავ ლეგენდასა თუ თქმულებაში. ზოგჯერ მას შხამიან კბილებს აცლიან წარმოდგენის წინ, თუმცაღა მათ ადგილას მალე ახლები ეზრდება.

”მაფურთხებელი” ქვესახეობა
სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში, ზონდისა და ფილიპინების კუნძულებზე გვხვდება ინდური კობრას ე.წ. ”მაფურთხებელი” ქვესახეობა, რომელსაც შეუძლია შხამის 2 მ-ზე გადაფურთხება. ამ გველის შხამიან აპარატს გააჩნია ორიგინალური აღნაგობა, ვინაიდან საშხამე ხვრელი მდებარეობს არა ეშვის წვერთან, არამედ მის გარე ზედაპირზე. სხეულის კუნთების მკვეთრი და ძლიერი შეკუმშვით გველი მოწინააღმდეგეს პირდაპირ თვალებში აფურთხებს შხამს, რაც იწვევს თვალის ძლიერ ანთებას და სიბრმავესაც კი იმ შემთხვევაში, თუ არ მოხდება მისი სათანადოდ და სწრაფად გამობანა.
ნიადაგის წყალმცენარეები

ნიადაგის წყალმცენარეები — ნიადაგის ზედაპირზე ან მის სიზრქეში მცხოვრები წყალმცენარეები. მიეკუთვნება ლურჯ-მწვანე, მწვანე, ყვითელ-მწვანე და კაჟოვანი წყალმცენარეები. ყოფილ სსრკ-ის ნიადაგებში ცნობილი იყო 1400-მდე სახეობის წყალმცენარე. წამყვანი როლი ეკუთვნის ლურჯ-მწვანე და მწვანე წყალმცენარეებს. ნიადაგის ზედა ფენებში ნიადაგის წყალმცენარეები ქმნიან ორგანულ ნივთიერებებს, აუმჯობესებენ ნიადაგის სტრუქტურას. ბევრი ლურჯ-მწვანე ნიადაგის წყალმცენარეები აფიქსირებს ატმოსფეროს აზოტს.
ნიავი

„ნიავი“ — ქართული ლიტერატურულ-მხატვრული ალმანახი; გამოდიოდა 1909 წელს თბილისში. გამოცემულია 8 ნომერი. რედაქტორი — ვ. გუნია, გამომცემელი — თ. გომელაური. ალმანახში დაბეჭდილია ლექსები, მოთხრობები, პუბლიცისტური და კრიტიკული წერილები, კარიკატურები და სხვა. „ნიავში“ გამოქვეყნებულია შ. ქართველიშვილის, ი. იმედაშვილის, ლ. გეგეჭკორის, მ. ბალანჩივაძის, კ. გოცირიძის, დ. ქავთარაძის, დ. მებუკის, ი. გრიშაშვილის, მ. ჯანაშვილისა და სხვათა ნაწარმოებები.
ნიალისყურის ქედი

ნიალისყურის ქედი, ჩრდილის ქედი, ჩილდირის ქედი – სუბგანედური ვულკანური ქედი საქართველოს (სამცხე-ჯავახეთის მხარის ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში), თურქეთის (არტაანის პროვინციაში) და სომხეთის (შირაკის პროვინციაში) სახელმწიფო საზღვარზე. მდებარეობს ჯავახეთის ზეგნის სამხრეთ ნაწილში. უმაღლესი ადგილია მწვერვალი უჩთაფალარი (3011 მ). აგებულია მიო-პლიოცენური ანდეზიტური ქანებით. აქვს განიერი თხემი და სუსტად დანაწევრებული დამრეცი კალთები. ნიალისყურის ქედის ქვემო კალთები შემოსილია მთის შავმიწისებრ ნიადაგებზე განვითარებული მდელოებით, შუა — მთის მდელოს ნიადაგებიანი სუბალპური მდელოებით, ზემო კალთები და თხემი — მდელოს ტორფიან-კორდიან ნიადაგებზე განვითარებული ალპური ბალახეულობით.
ნიამორი

ნიამორი — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ძროხისებრთა ოჯახისა. შინაური თხის ერთ-ერთი წინაპარი.

მისი სხეულის სიგრძე 150 სმ, მასა 80 კგ აღწევს. ვაცს ხმლისებურად უკან გადაზნექილი და გვერდებიდან შებრტყელებული რქები აქვს, რომელთა სიგრძეა დაახლოებით 130 სმ, ნეზვის რქები კი მოკლეა. შეფერილობაში ჭარბობს მოწითალო და ნაცრისფერი ტონები.

გავრცელებულია საბერძნეთის არქიპელაგის ზოგიერთ კუნძულზე, მცირე აზიაში, ირანში, ავღანეთსა და პაკისტანში; დაღესტანში, აზერბაიჯანში, სომხეთსა და სამხრეთ თურქმენეთში.

საქართველოში გვხვდება თუშეთსა და პირიქითა ხევსურეთში. საუკუნეში ფართოდ იყო გავრცელებული სხვადასხვა ადგილას. მაგალითად, 1960 წელს ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკში ნიამორის რამდენიმე სული აღირიცხა, მაგრამ ადამიანების მიერ მათი სამიგრაციო დერეფნების ათვისების გამო ეს პოპულაცია ჩაკეტილი აღმოჩნდა, სისხლის განახლება ვეღარ ხორციელდებოდა, შემცირდა საკვები, გაიზარდა ბრაკონიერობა, ვეღარ გაუძლო შინაური საქონლის კონკურენციას და ამ ტერიტორიებიდან გაქრა. 2006 წელს პარკში ნიამორის რეინტროდუქციის პროექტი დაიწყო, რომლის ფარგლებშიც სომხეთიდან შემოიყვანეს 3 ვაცი და 6 ნეზვი და სპეციალურ ვოლიერში მოათავსეს. სხვადასხვა მიზეზის გამო მათი რაოდენობა შემცირდა და 2011 წლისთვის 5 ინდივიდი შეადგინა. 2017 წელს, ისტორიაში პირველად, ნიამორი ფოტოხაფანგის მეშვეობით დააფიქსირეს ლაგოდეხის სახელმწიფო ნაკრძალში.

ნიამორის ძირითადი ადგილსამყოფელი მთის ზედა სუბალპური მეჩხერი ტყით დაფარული მიუდგომელი კლდეებია. ვერტიკალური გავრცელება ზღვის დონიდან 1500 მ-დან 4200 მ-მდე აღწევს.

იკვებება ბალახეულობით, ბუჩქებით.

ჯოგური პოლიგამიური ცხოველია. ახურება ეწყებათ ნოემბერში და გრძელდება დეკემბრამდე. აპრილის ბოლოდან ივნისის დასაწყისამდე შობს 1-2 თიკანს მეტად მიუვალ ადგილებში და აქვე რჩება, სანამ თიკნები კარგად მომაგრდებიან. სქესობრივ სიმწიფეს ნეზვები 1 წლის ასაკში აღწევენ, ხოლო ვაცები გამრავლებაში მონაწილეობენ 3-4 წლიდან. ცოცხლობს 12-15 წელი.

ბევრგან განადგურებულია. შეტანილია საქართველოს წითელ წიგნში. მასზე ნადირობა აკრძალულია. ბუნებაში ნიამორის კონკურენტებიდან აღსანიშნავია ჯიხვი და იშვიათად არჩვი, ხოლო მისი მტრებიდან ძირითადად მგელი, ფოცხვერი, მთის არწივი.
ურემი

ურემი — ქართული ხალხური ტრანსპორტის ერთ-ერთი სახეობა. ორბორბლიანი საზიდი საშუალება, რომელშიაც გამწევ ძალად საქონელს აბამენ, მისი კონსტრუქცია იცვლებოდა გავრცელების ზოლის გეოგრაფიული პირობების მიხედვით. საქართველოს ბარში იყენებდნენ საბარო ურემს (აღმოსავლეთი საქართველო ფრჩხილებიან ან ხელნა ურემს (დასავლეთი საქართველო)) და საძნე ურემს (სამხრეთი საქართველო). ურემი შედგება ძირითადად 3 ნაწილისაგან: უბე, ღერძ-ბორბალი, და უღელი. ურემის უბე, რომელზედაც ტვირთი იდება, შედგება სამკუთხედად შეერთებული ხელნებისაგან. ხელნების წვერებს თავისებური ფორმა აქვს და უერთდება უღლის ცენტრს. ხელნებზე დასმულია ვერტიკალური ჯოხები. ე. წ. ჭალები, რომლებიც ზეწრის საშუალებით ერთმანეთთან არიან შეერთებული და ხელნები სპეციალური დეტალებით — „ლეკვებით“ არის შედგმული ღერძზე. ბორბალი შედგება მორგვისაგან, შიგ ჩასმული სოლებისა და გარე რკალის ანუ ფერსოსაგან. ამ უკანასკნელზე რკინის სალტეა გადაკრული. ურმის ღერძი ბორბლის მორგვებშია შედგმული. ქართულ ურემში ღერძი ერთ მორგვში მოძრავად იყო გაყრილი, მეორეში კი — უძრავად. მთიან და გარდამავალ ზოლში გავრცელებულია ურმის ისეთი სახეობები, რომელთა მუშაობის პრინციპი კონსტრუქციულად არის შეხამებული თრევასთან. კონსტრუქციის ასეთი ელემენტი მთიანი რელიეფის პირობებში მუხრუჭის როლს ასრულებს. ასეთი ირმებია ბოლოთრია, აჩაჩა ურემი, ჩოჩია, ფრჩხილა, ხოროკია, ხოხა, ასევე სელი და თუში.
პესიმიზმი

პესიმიზმი (; — ყველაზე უარესი) — ადამიანის ან კაცობრიობის არსებობის ზოგადად უარყოფითი შეფასება. მოვლენათა ერთობლიობის ან არსთა შეფასება შესაძლოა დრამატულად განსხვადებოდეს სხვადასხვა ადამიანთა მიერ, მიუხედავად ფაქტების იდენტურობისა. ამ ფენომენის ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითია "ჭიქა ნახევრად სავსეა თუ ცარიელი?" სიტუაცია. იმის მიხედვით, თუ როგორ აფასებს მსგავს სიტუაციას ადამიანი, შეიძლება იგი პესიმისტს ან ოპტიმისტს მიეწეროს. ისტორიის განმავლობაში პესიმისტური განწყობა აზროვნების ყველა ძირითად მიმართულებაზე ახდენდა ზეგავლენას.

ფილოსოფიური პესიმიზმი მსგავსი, თუმცა არა იდენტური იდეაა იმის შესახებ, რომ ცხოვრებას ნეგატიური ღირებულება აქვს, ან მსოფლიო იმდენად უარყოფითია, რამდენადაც ეს შესაძლებელია.
გადატრიალება მემორანდუმით (1971)

გადატრიალება მემორანდუმით ეწოდა 1971 წლის 12 მარტს თურქეთის რესპუბლიკის მეორე სახელმწიფო გადატრიალებას, რომელიც ქვეყანაში 1960-იანი წლებიდან მოყოლებული სამოქალაქო და სამხედრო დაუმორჩილებლობის შედეგი გახდა.

გადატრიელებას ეს სახელი დაერქვა მემორანდუმის გამო, რომელიც თურქეთის გენერალურმა შტაბმა პრემიერ-მინისტრს გადასცა, სადაც შეირაღებული ძალების ულტიმატუმის პირობები იყო ჩამოთვლილი. მემორანდუმი მოითხოვდა „დემოკრატიული პრინციპების კონტექსტში, ძლიერი და კრედიტუნარიანი მთავრობის ფორმირებას, რომელიც მიმდინარე ანარქიული სიტუაციის ნეიტრალიზებას მოახდენდა და, ათათურქის მსოფლმხედველობის საფუძველზე, კონსტიტუციით გათვალისწინებულ რეფორმისტულ კანონებს გაატარებდა“, მოუღებდა რა ბოლოს „ანარქიას, ფრაქციათშორის შუღლსა და სოციალურ და ეკონომიკურ არეულობას“. თუ ეს მოთხოვნები არ შესრულდებოდა, არმია „კონსტიტუციურ ვალდებულებას შეასრულებდა“ და ძალაუფლებას საკუთარ ხელში აიღებდა. მინისტრთა კაბინეტთან სამ-საათიანი თათბირის შემდეგ პრემიერ-მინისტრი სულეიმან დემირელი გადადგა.