iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დადაშ ბუნიადზადე

დადაშ ხოჯა ოღლი ბუნიადზადე (; დ. 8 აპრილი, 1888 — გ. 21 აპრილი, 1938) — აზერბაიჯანის სსრ პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე.

ბიოგრაფია
დადაშ ბუნიადზადე დაიბადა 1888 წლის 8 აპრილს სოფელ ფატმაიში, გლეხის ოჯახში.

1917 წლის მარტში გახდა პარტია „ჰუმეთის“ დროებითი კომიტეტის წევრი, ივლისიდან კი ბოლშევიკური გაზეთის „ჰუმეთის“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი.

1918 წლის აპრილს ბაქოს მუშათა, ჯარისკაცთა და მეზღვაურთა დეპუტატთა საბჭომ ჩამოაყალიბა ადგილობრივი მმართველობა - ბაქოს სახალხო კომისართა საბჭო. ბუნიადზადე დაინიშნა ბაქოს ოლქში კონტრრევოლუციის წინააღმდეგ ბრძოლის ერთ-ერთ საგანგებო კომისრად.

28-29 მარტს, ბუნიადზადეს თავმჯდომარეობით, ასტრახანში გაიმართა მუსლიმი მუშათა შეხვედრა.

ბუნიადზადე იყო რედაქტორი ასტრახანში გამოქვეყნებული ყოველკვირეული გაზეთის „ჰუმეთის“, ასევე იყო თათარი კომუნისტების გაზეთი „თართიშის“ რედაქტორი.

1919 წლის ივლისში დაბრუნდა ბაქოში.

1920 წლის 11 თებერვალს აზერბაიჯანის კომუნისტური ორგანიზაციების კონგრესი არალეგალურად შეიკრიბა ბაქოში მუშათა კლუბის შენობაში, სადაც მოხდა პარტია „ჰუმეთის“, „ადალათისა“ და  სკკპ ბაქოს კომიტეტი გაერთიანდნენ აზერბაიჯანის კომუნისტურ პარტიად (ბოლშევიკები).

ბუნიადზადე სხვა პირებთან ერთად აირჩიეს კონგრესის პრეზიდიუმში.

აზერბაიჯანის კომუნისტებმა მთელი სამხედრო-საბრძოლო სამუშაოების კონცენტრირება მოახდინეს ბაქოს რეგიონის საბრძოლო ორგანიზაციის ცენტრალური შტაბის ხელში, რომელმაც ფუნქციონირება 1-ლ თებერვალს დაიწყო. დადაშ ბუნიათზადე იყო შტაბის წევრი და პასუხისმგებელი იყო ჯარში პოლიტიკურ მუშაობაზე.

აზერბაიჯანის კომუნისტებმა მთელი სამხედრო-საბრძოლო სამუშაოები ბაქოს რეგიონის საბრძოლო ორგანიზაციის ცენტრალურ შტაბს გადასცეს. დადაშ ბუნიადზადე აღნიშნული შტაბის წევრი იყო. ის პასუხისმგებელი იყო ჯარში პოლიტიკურ მუშაობაზე.

1920 წლის მაის-ივნისში კომუნისტური პარტიის ცენტრალურმა კომიტეტმა რაიონებში გაგზავნა რამდენიმე წამყვანი პარტიული მუშაკი. 13 მაისს ბუნიადზადე დაინიშნა ყარაბაღისა და ზანგეზურის საგანგებო კომისრად. მას გააჩნდა ფართო უფლებები. ის იყო დაკავებული ოლქებში პარტიის პოლიტიკის გატარებით. მას უფლება ჰქონდა საჭიროების შემთხვევაში დაეთხოვა პარტიული ორგანიზაციები და ადგილობრივი ხელისუფლება, ასევე დაენიშნა პარტიული კომიტეტების წევრები. 21 მაისს ის დაბრუნდა ბაქოში.

ბუნუადზადე 1929 წელს აზერბაიჯანის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტის შექმნისას დაინიშნა მის პირველ რექტორად. იყო აზერბაიჯანის ინდუსტრიალიზაციის კომისიის წევრი, რომელიც შეიქმნა რესპუბლიკის სახალხო კომისართა საბჭოს მიერ 1926 წლის 3 თებერვალს.

დააპატიმრეს 1937 წლის 20 ივნისს. 1938 წლის 21 აპრილს მიესაჯა სიკვდილით დასჯა ანტისაბჭოთა ნაციონალისტური დივერსიული და ტერორისტული ორგანიზაციის ხელმძღვანელობის ბრალდებით. დახვრიტეს იმავე დღეს.

რეაბილიტაცია ჩაუტარდა 1955 წლის 21 დეკემბერს.
აკურისხევი

აკურისხევი — მდინარე საქართველოში, თელავის მუნიციპალიტეტში. მდინარე ალაზნის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 8,4 კმ, აუზის ფართობი 28,4 კმ². სათავე აქვს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნა შემოდგომაზე, წყალმცირეა ზაფხულში, ზოგჯერ შრება. ერთვის რამდენიმე დროებითი ნაკადი. საშუალო წლიური ხარჯი 0,1 მ³/წმ. მდინარის ნაპირზეა აკურა, კახიფარი, ვაჩნაძიანის სადგომი და ვაჩნაძიანის ამიდასტურის წმინდა გიორგის ეკლესია.
ანტს ლაიკმა

ანტს ლაიკმა ( , 1935 წლამდე ხელს აწერდა როგორც ; დ.1866 წლის 5 მაისი, ვიგალა (ამჟამად მერჯამაას მრევლი), ესტონეთი — გ. 19 ნოემბერი, 1942, ტაებლა, (ჰააფსალუს რაიონი) ესტონეთი ) — ესტონელი მხატვარი, საზოგადო მოღვაწე. ესტონეთის ეროვნული სამხატვრო სკოლის ერთ-ერთი დამაარსებელი.

ბიოგრაფია
ანტს ლაიკმა დაიბადა 1866 წლის 5 მაისს, პაიბას ფერმაში, არასტეს დასახლებაში, ლაენემას რაიონის ვიგალას სამრევლოში, გლეხის ოჯახში. ადრეული ასაკიდან გამოავლინა ხატვის ნიჭი და სურვილი. ჯერ კიდევ ახალგაზრდა გადავიდა სანკტ-პეტერბურგში, სადაც სამხატვრო აკადემიის მუზეუმში დაიწყო მუშაობა.

1891 წელს, საარსებო წყაროს გარეშე, რიგიდან ფეხით გაემგზავრა დიუსელდორფში, სადაც ექვსი წლის განმავლობაში (დროგამოშვებით 1891-1893, 1896-1897 წლებში) სწავლობდა დიუსელდორფის სამხატვრო აკადემიაში ქველმოქმედთა დახმარებით. იყო ედუარდ ფონ გებჰარდტის მოსწავლე.

ესტონეთში დაბრუნების შემდეგ გახსნა ხატვის კურსები რეველში, რომელიც მოგვიანებით სტუდიად გადააკეთა და სადაც მუშაობდა 1903-1907 და 1913-1932 წლებში. სტუდიაში სამხატვრო ხელოვნებას ეუფლებოდა არაერთი ესტონელი ოსტატი (ა. ვურიტსი, ო. კალისი, ე. ბრინკმანი, ი. ვიარაჰანსუ, პ. ავიკი, ე. რუსი და სხვები).

1907 წელს მან საფუძველი ჩაუყარა ესტონეთის პირველ ხელოვნების საზოგადოებას.

შემოქმედება
ანტს ლაიკმამ თავიდან მუშაობა დაიწყო, როგორც პორტრეტების მხატვარმა („მოხუცი აიტსამი",1904). ქმნიდა ესტონეთის ინტელექტუალური და მხატვრული ელიტის პორტრეტებს. მათ შორის აღსანიშნავია: პოეტი ქალი მარი ანდერის (1904), კომპოზიტორ მიინა ჰარმას (1904), მსახიობ პოლ პინის (1906) პორტრეტები. 1903 წელს შექმნა ლირიკული ნაწარმოები "გოგონა ლაენემიდან". იმავე წელს დახატა .. -ის პორტრეტი. 1913 წელს საზოგადოებამ იხილა მხატვრის ერთ-ერთი საუკეთესო პორტრეტი — "სალმე", რომელშიც გამოსახულია მხატვრის დისშვილი.

1905 წლის მოვლენების შემდეგ მხატვარი იძულებული გახდა ემიგრაციაში წასულიყო ფინეთში. ამ პერიოდში იგი გაიტაცა პეიზაჟების მხატვრობამ. ხშირად ხატავდა პეიზაჟებს, ძირითადად მკვეთრ ფერებში. მან შეიტანა იმპრესიონიზმი ესტონეთში. მისი ერთ-ერთი ცნობილი ნამუშევარია 1909 წელს შექმნილი .

ოსტატმა შექმნა არაერთი პეიზაჟი და პორტრეტი კუნძულ კაპრიზე (1909-1910 წწ.) („ანაკაპრის პანორამა“, „იტალიელი ბიჭის პორტრეტი“, „მია პადრონა“ (1910 წ.) და ტუნისში (1910 წ. 1913) ყოფნისას.

მხატვარი ასევე პოლიტიკური აქტიურობით გამოირჩეოდა. უპირველეს ყოვლისა, მან თავისი წვლილი შეიტანა ესტონური ხელოვნების განათლებასა და პოპულარიზაციაში და იყო ესტონეთის ეროვნული მუზეუმის ერთ-ერთი დამაარსებელი ტარტუში.

ანტს ლაიკმა 1932 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე ცხოვრობდა ესტონეთში, სოფელ ტაებლაში, ჰააფსალუსთან ახლოს. ამ პერიოდს ეკუთვნის მისი ნამუშევარი „ზამთრის პეიზაჟი“ (1938). იგი გარდაიცვალა 1942 წლის 19 ნოემბერს 77 წლის ასაკში.

მხატვარი შეყვანილია მე-20 საუკუნის ესტონეთის 100 დიდი მოღვაწის სიაში (1999), რომელიც შეადგინეს წერილობითი და ონლაინ კენჭისყრის შედეგების მიხედვით.

გალერეა
ხარატიშვილი

საკუთარი სახელი ხარატიშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

გიორგი ხარატიშვილი — ქართველი ინჟინერი
გურამ ხარატიშვილი — ქართველი მათემატიკოსი
ზურაბ ხარატიშვილი — ქართველი პოლიტიკოსი
იოსებ ხარატიშვილი — ქართველი პოლიტიკოსი
ლიანა ხარატიშვილი — ქართველი ინჟინერი
ნინო ხარატიშვილი — ქართველი დრამატურგი, რეჟისორი და მწერალი
ნოდარ ხარატიშვილი — ქართველი ინჟინერი, სახელმწიფო თანამდებობის პირი
სონღულაშვილი

საკუთარი სახელი სონღულაშვილი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ავთანდილ სონღულაშვილი — ქართველი ისტორიკოსი
დავით სონღულაშვილი — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
იროდიონ სონღულაშვილი — ქართველი ხელოვნებათმცოდნე, საზოგადო მოღვაწე, მწერალი
ლევან სონღულაშვილი — ქართველი ვიზუალური არტისტი, ფერმწერი, გრაფიკოსი
მალხაზ სონღულაშვილი — ქართველი ისტორიკოსი, მწერალი, ევანგელურ–ბაბტისტური ეკლესიის მღვდელმთავარი
ფარსმან სონღულაშვილი — ქართველი მსახიობი
მიცა ტოდოროვიჩი

მიცა ტოდოროვიჩი (სერბ. ; 1900, სარაევო — 1981, სარაევო) — ბოსნიელი მხატვარი. ბოსნია და ჰერცეგოვინის მხატვართა ასოციაციის ერთ-ერთი დამფუძნებელი.

ბიოგრაფია
მიცა ტოდოროვიჩი დაიბადა სარაევოში 1900 წელს.  იქვე დაამთავრა გოგონების საშუალო სკოლა და 1920 წელს ჩაირიცხა ზაგრების სახვითი ხელოვნების აკადემიაში, სადაც  ერთადერთი გოგონა იყო  კლასში. სწავლა დაასრულა 1926 წელს და დაბრუნდა სარაევოში, რომელიც ყველა სახის  სახვითი ხელოვნების ცენტრს წარმოადგენდა. შემდეგ მიცა გაემგზავრა იტალიაში, სადაც ეუფლებოდა რენესანსის ხელოვნებას.

მეორე მსოფლიო ომის დროს იგი დააპატიმრეს და გაგზავნეს სტარა გრადიშკას საკონცენტრაციო ბანაკში, შემდეგ კი დეპორტირებული იქნა ავსტრიაში იძულებითი შრომისთვის. 1945 წელს მიცა ტოდოროვიჩი გახდა ბოსნია და ჰერცეგოვინის მხატვართა ასოციაციის ერთ-ერთი დამფუძნებელი. ის ასევე პირველი ქალი იყო, რომელიც გახდა ბოსნიაკის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის და სერბეთის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის სრულუფლებიანი წევრი.

მიცა ტოდოროვიჩი იყო სარაევოს გამოყენებითი ხელოვნების სკოლის ერთ-ერთი პირველი პროფესორი. ხელოვნების სკოლაში მუშაობდა პენსიაზე გასვლამდე. იგი გარდაიცვალა 1981 წელს. დაკრძალეს ხვრელის სასაფლაოზე.

შემოქმედება
მიცა ტოფოროვიჩის პირველი გამოფენა დიდ ბრიტანეთში გაიმართა. როგორც სოციალისტი, იგი დაუკავშირდა -ს კოლექტივს. მასთან ერთად ნამუშევრები გამოფინა ლუბლიანასა და მთელ ევროპაში. ჯგუფი შედგებოდა მხატვრებისგან, რომლებსაც სურდათ წარმოეჩინათ მუშათა კლასის ცხოვრება. 1932 წელს ტოდოროვიჩი დაბრუნდა სარაევოში და შევიდა იუგოსლავიის კომუნისტური პარტიის რიგებში. 1937 წლიდან იგი ძირითადად მუშაობდა საღებავებზე, ამის გამო მას განუვითარდა ფერების ძლიერი აღქმა.

1945 წელს მიცა ტოდოროვიჩი იყო ერთადერთი მხატვარი ქალი, რომელმაც ჩვენება მისცა ბელგრადის ომის დანაშაულების დამდგენ სახელმწიფო კომისიას. მტკიცებულებად გამოიყენეს მისი ნახატების სერია „იასენოვაცისა და გრადიშკას უკანასკნელი მსხვერპლი“, რომელიც ასახავდა საკონცენტრაციო ბანაკებში არსებულ მდგომარეობას. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ადამიანები აღარ ფიგურირებდნენ მხატვრის ნამუშევრებში. შემოქმედის შთაგონების წყაროს მის ირგვლივ არსებული საგნები წარმოადგენდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ მხატვრის კოლექტიური გამოფენები მოეწყო იუგოსლავიასა და ინდივიდუალური გამოფენა — ევროპაში, მიცა ტოდოროვიჩის პირველი პერსონალური გამოფენა ბელგრადში მხოლოდ 1954 წელს გაიმართა. მას ჰქონდა შემდგომი გამოფენები სარაევოში 1962 და 1975 წლებში და კვლავ ბელგრადში 1968 წელს.

1959 წელს, ნახატი „ვენეცია“, რომელიც მიცამ ძირითადად თეთრ ფერებში დახატა, გარდამტეხი აღმოჩნდა მხატვრის შემოქმედებაში. დაიწყო „მისი კარიერის თეთრი ფაზა“. 1962 წლიდან ნამუშევრები ზეთის პასტელებით გაამდიდრა. 1980 წელს ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნულ გალერეაში გაიმართა მისი ნამუშევრების რეტროსპექტივა .

1992 წელს დაანგრიეს ათსართულიანი შენობა, რომელიც გაზეთ -ს ეკუთვნოდა. დანაკარგებს შორის იყო მიცა ტოდოროვიჩის მიერ გადაღებული ფოტოები.

2019 წელს 1929-1933 წლებში შექმნილი ტოდოროვიჩის ნახატები გამოიფინა ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნულ გალერეაში. გალერეის კოლექცია შეიცავს მის 300-ზე მეტ ნამუშევარს, რომელთაგან ზოგიერთი მუდმივ გამოფენაზეა წარმოდგენილი .

ჯილდოები
ორდენი "ხალხის წინაშე დამსახურებისთვის"
შრომის ორდენი .

ხსოვნა
მიცა ტოდოროვიჩის სახელი უწოდეს ქუჩას გორიცაში, სარაევოს რაიონში, სადაც მხატვარი ცხოვრობდა .
ისაკაძე

საკუთარი სახელი ისაკაძე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ავთანდილ ისაკაძე — ექიმი
გრიგოლ ისაკაძე — პოლიტიკოსი, ფიზიკოსი
ელდარ ისაკაძე — ვიოლონჩელისტი, პედაგო­გი
თედო ისაკაძე — ბიზნესმენი, პუბლიცისტი, სახელმწიფო მოხელე
ლიანა ისაკაძე — მევილიონე
მიხეილ ისაკაძე — საბჭოთა სახელმწიფო მოხელე
შალვა ისაკაძე — მებაღე-დეკორატორი
რომას კალანტა

რომას კალანტა ( ; 1953 წლის 22 თებერვალი, ალიტუსი, ლიტვის სსრ, სსრკ — 14 მაისი , 1972, კაუნასი, ლიტვის სსრ, სსრკ ) — ლიეტუველი დისიდენტი. ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც თვითდაწვის აქტი ჩაიდინა.

ბიოგრაფია
რომას კალანტა დაიბადა მშრომელთა ოჯახში. 1963 წელს ოჯახი საცხოვრებლად კაუნასში გადავიდა. რომასმა 1971 წელს არ ჩააბარა გამოსაშვები გამოცდები კაუნასის მე-18 საშუალო სკოლაში და გადავიდა საღამოს სკოლაში, სადაც მშრომელი ახალგაზრდები სწავლობდნენ. საბჭოთა რეჟიმის წინააღმდეგ პროტესტის ნიშნად შეძახილით " თავისუფლება ლიტვას!" “ (იყვირა ლიეტუვურად) თავი დაიწვა მუსიკალური თეატრის მახლობლად, კაუნასის მთავარ ქუჩაზე, შადრევანთან, სადაც იკრიბებოდნენ ახალგაზრდები. მის ბლოკნოტში ნახეს ჩანაწერი: " ჩემს სიკვდილში მხოლოდ სისტემაა დამნაშავე ".

რომასის დაკრძალვა მოსალოდნელზე ორი საათით ადრე გაიმართა18 მაისს, ვინაიდან სსრკ კგბ-ს თანამშრომლებს სურდათ თავიდან აეცილებინათ ხალხმრავლობა. შედეგად, რომასის სახლთან შეკრებილი ახალგაზრდების დიდი ნაკადი დაიძრა ქალაქის ცენტრალურ ქუჩისკენ — თავისუფლების ხეივნის მიმართულებით ( ლაისვეს ხეივანი ). 18 და 19 მაისს დემონსტრაციებში 3000-ზე მეტი ადამიანი მონაწილეობდა, ძირითადად ახალგაზრდები. საპროტესტო აქციების ჩახშობაში მონაწილეობდნენ მოხალისე რაზმელები, მილიცია, ჯარისკაცები; აქციის მონაწილეები სცემეს, დააკავეს და დააპატიმრეს, თავები გადაპარსეს, ზოგიერთი ქალაქიდან რამდენიმე ათეულ კილომეტრში გაიყვანეს და გაუშვეს. დააკავეს 402 ადამიანი; მათგან 33 ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას დაეკისრა, რვა პირი გაასამართლეს როგორც ხულიგნი და ანტისოციალური ელემენტი. ოფიციალურმა გარდაცვალების შემდგომმა ექსპერტიზამ კალანტა ფსიქიკურად დაავადებულად გამოაცხადა . 8 წლის განმავლობაში მშობლებს არ აძლევდნენ უფლებას რომაინიას სასაფლაოზე საფლავის ქვა დაედოთ (ეს მხოლოდ 1982 წელს მოხერხდა).

1989 წელს შეიქმნა კომისია, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ექიმი ლ. რადავიჩიუსი, არსებული მონაცემების შესწავლისა და კალანტას მეგობრებთან და ნათესავებთან გასაუბრების შემდეგ, დაასკვნა, რომ არ არსებობდა რაიმე მტკიცებულება იმისა, რომ კალანტას რაიმე ფსიქიკური დაავადება ჰქონდა.

ხსოვნა
რომას კალანტას შესახებ დაიწერა რამდენიმე წიგნი, გადაიღეს დოკუმენტური ფილმი "შადრევანის შვილები" (რეჟისორები რაიმუნდას ბანიონისი, ანდრიუს შუშა; 1990 წ. ).

2000 წლის 5 ივლისს რომას კალანტას სიკვდილის შემდეგ მიენიჭა ვიტისის ჯვრის პირველი ხარისხის ორდენი. 2002 წლის 14 მაისს, ლიეტუვის რესპუბლიკის პრეზიდენტის, ვალდას ადამკუსის მონაწილეობით, იმ ადგილას, სადაც კალანტასმა განახორციელა თვითდაწვის აქტი, გაიხსნა ძეგლი "მსხვერპლის ველი"

(« » ; მოქანდაკე რობერტას ანტინის უმცროსი, არქიტექტორი საულიუს იუსკისი ).

2022 წლის 14 მაისს, კალანტას გარდაცვალებიდან ორმოცდაათი წლისთავზე, კაუნასის მუსიკალური თეატრის სცენაზე შედგა კიპრას მასანაუსკასის როკ ოპერის „1972“ პრემიერა. . იმავე წელს ლიეტუვის ფოსტამ გამოუშვა საფოსტო მარკა, რომელიც ეძღვნებოდა რომას კალანტას ხსოვნას.

ჯილდოები
ვიტისის ჯვრის ორდენის დიდი ჯვარი (2000 წლის 1 ივლისი, სიკვდილის შემდეგ)
თურშსუ (შუშა)

}

 საუკუნის დასაწყისში, რუსებით დასახლებული ეს ტერიტორია ელიზავეტპოლის გუბერნიის შუშის მაზრის სოფლად შეიქმნა. „კავკასიის კალენდრის“ მონაცემების მიხედვით, 1914 წლისთვის სოფელში 36 ადამიანი, ძირითადად რუსები ცხოვრობდნენ.

დაბა, ყარაბაღის ომის დროს, ბრძოლების ეპიცენტრად იქცა. სომხების შეტევების მიუხედავად, მათ დაბა 1992 წლის 15 მაისამდე ვერ დაიკავეს, როდესაც აზერბაიჯანულმა ძალებმა ბრძანების თანახმად დატოვეს დაბა. ამის შემდეგ, სომხებმა უბრძოლველად დაიკავეს დაბა.
ემუხვარები

ემუხვარები, ემხვარები ( – აჲმხაა, ემხაა) — საგვარეულო აფხაზეთში, თავადები.

არსებობს გადმოცემა, რომ წარმოშობით უკავშირდებიან ქართლელ ამილახვრებს. თავდაპირველად ცხოვრობდნენ ჯირხვაში (ბზიფის აფხაზეთი), საუკუნის ბოლოს კი დამკვირდნენ ოქუმისა და წარჩეს ხეობების ზემოწელში (შემდგომდროინდელი სამურზაყანო, ახლანდ. გალის მუნიციპალიტეტის ჩრდილოეთი ნაწილი). მიწებს ფლობდნენ აგრეთვე აბჟუაში და გაგრასთან. რუსეთის იმპერიამ საგვარეულოს მხოლოდ 1910 წ. კვლავ მიანიჭა თავადის სტატუსი. - საუკუნეებში საგვარეულოს ცნობილი წარმომადგენლები იყვნენ:
მელიტონ ემუხვარი — რუსეთ-ოსმალეთის 1877-1878 წლების ომის მონაწილე, შემდეგ — სამურზაყანოს თავადაზნაურობის წინამძღოლი (მარშალი), 1916 წელს მეფისნაცვალთან აფხაზთა დელეგაციის წევრი მეფისნაცვალთან.
მელიტონის ვაჟი ნიკოლოზ ემუხვარი — პირველი მსოფლიო ომის დროს კავკასიის მკვიდრთა ცხენოსანი („ველური“) დივიზიის აფხაზური ასეულის პორუჩიკი. ძიძიშვილთან ერთად მოკლეს ბოლშევიკებმა სოხუმის ნავსადგურში 1918 წელს (ეს ამბავი დაედო საფუძვლად ლეო ქიაჩელის მოთხრობას „ჰაკი აძბა“).
პლატონ ემუხვარი (დ. 1870 — გ. 1922) — ოქუმის სკოლის პედაგოგი, რსდმპ-ის ბათუმის კომიტეტის წევრი, 1905 წლის დეკემბრის სამურზაყანოს რევოლუციური გამოსვლის (ე. წ. სამურზაყანოს რესპუბლიკა) ხელმძღვანელი.
არზაყან და ვლადიმერ ემუხვარები — 1917-1921 წლების მოვლენების მონაწილეები აფხაზეთში.
ღუდა (არსენ) ემხვარი — ცნობილი აბრაგი, ძმასთან და ბიძასთან ერთად 1922 წლიდან აქტიურად ებრძოდა საბჭოთა ხელისუფლებას. მოკლეს 1935 წელს.
იბრაჰიმ ბეგი

იბრაჰიმ-ბეგი, ალ-ქაბირ ალ-მუჰამად (დ. 1735, სოფ. მარტყოფი, — გ. 1816, დონგოლა, სუდანი) — ეგვიპტის მამლუქი მმართველი; ეგვიპტეში ტყვედ გაყიდული ქართველი, მარტყოფელი აბრამ შინჯიკაშვილი.

საქართველოდან 15 წლის ასაკში გაუტაციათ. ეგვიპტის მამლუქთა რიგებში დაწინაურდა 1768 წელს ბეგობა მიიღო. 1775-1798 წლებში (შუალედებით) შაიხ-ალ-ბალადის თანამდებობა, რომელიც იყო უმაღლეს მამლუქთა იერარქიაში. მურად ბეგთან ერთად ქვეყანას ფაქტობრივად ოსმალეთის ცენტრალური ხელისუფლებისგან დამოუკიდებლად განაგებდა. 1785-1787 წლებში სათავეში ედგა ოსმალეთის წინააღმდეგ აჯანყებას, 1798-1801 წლებში კი იბრძოდა საფრანგეთის საექსპედიციო არმიის წინააღმდეგ. ფრანგების განდევნის შემდეგ ეგვიპტეში ძალაუფლებისთვის მიმდინარე ბრძოლა 1805 წელს ალბანელი მუჰამად ალის გამარჯვებით დასრულდა. 1811 წლის 1 მარტს მუჰამადმა ეგვიპტელი მამლუქების დიდი ნაწილი კაიროში გაჟლიტა. იბრაჰიმ-ბეგი გადარჩენილ თანამებრძოლებთან ერთად სუდანში გადაიხვეწა. გარდაიცვალა იქვე 1816 წელს. 1817 წელს გადაასვენეს და დაკრძალეს კაიროში.

იბრაჰიმ-ბეგს მიმოწერა ჰქონდა ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე -თან, რომლის მიზანი იყო რუსეთის, ქართველების და ეგვიპტის მამლუქების შეთანხმებული მოქმედება ოსმალეთის წინააღმდეგ; 1786 წელს საკუთარ სახლში უმასპინძლა ქართველ დიპლომატს — მანუჩარ კაჭკაჭიშვილს. იბრაჰიმი ათავისუფლებდა და სამშობლოში აბრუნებდა ეგვიპტეში გაყიდულ ქართველ ტყვეებს. მარტყოფში გაგზავნა ფული ახალი ეკლესიის ასაშენებლად (წუხდა, რომ არსებული ეკლესია მაღალ მთაზე იდგა და მოხუც დედას იქ ასვლა უჭირდა). მისივე ხარჯით მარტყოფში, შინჯიკაშვილების უბანში აშენდა სამსართულიანი კოშკი.
მანუჩარ კაჭკაჭიშვილი

მანუჩარ კაჭკაჭიშვილი — ქართველი დიპლომატი, არტილერიის ოფიცერი ერეკლე -ის ჯარში. 1786-1787 წლებში დიპლომატიური მისიით იმყოფებოდა ეგვიპტეში.

კაჭკაჭიშვილის მოგზაურობის შესახებ ცნობილი თავად გრიგოლ პოტიომკინთან მისი მემორანდუმებიდან, სტამბოლში რუსეთის ელჩის იაკობ ბულგაკოვის მოხსენებებითი ბარათებიდან, სხვა ქართული დოკუმენტებიდან და ასევე ბრიტანული დიპლომატიური ანგარიშიდან. საერთაშორისო ურთიერთობებში კაჭკაჭიშვილი იყენებდა მისი სახელის და გვარის რუსიფიცირებულ ვერსიას — მაქსიმ კაჭკაჭოვი ( , ინგლისურ დოკუმენტში — ).

1786 წლის იანვარში ერეკლე -ის ნებართვით და სარეკომენდაციო წერილებით კაჭკაჭიშვილი, რომელსაც ეგვიპტეში ბიძამისის მონახულება სურდა, შავი ზღვით სტამბოლში, იქიდან კი ალექსანდრიაში ჩავიდა. ბიძა მას ცოცხალი აღარ დახვდა, მაგრამ ეგვიპტეში, იბრაჰიმ-ბეგთან მთელი წლის განმავლობაში დარჩა და ეს დრო ქვეყნის მამლუქ მმართველებთან, ეთიოპიის წარმომადგენელთან და ალექსანდრიაში რუსეთის კონსულ ბარონ ტონუსთან მოლაპარაკებებში გაატარა. მისი მიზანი ქართლ-კახეთის სამეფოს, ეგვიპტელ მამლუქებსა და რუსეთს შორის ოსმალეთის წინააღმდეგ კავშირის გაბმა იყო, თუმცა რუსეთის წარმომადგენელმა ტონუსმა მას იმედები გაუცრუა და გარკვეული ხნით დააკავა კიდეც ოსმალეთთან ურთიერთობის გაფუჭების თავიდან აცილების საბაბით. 1787 წლის მაისში კაჭკაჭიშვილი თბილისში დაბრუნდა და თავისი მოგზაურობის შესახებ პოტიომკინს გაუგზავნა რამდენიმე მემორანდუმი, რომელშიც აღწერილია იმდროინდელი პოლიტიკური ვითარება ეგვიპტეში (კაჭკაჭიშვილის ანგარიშები ქართულიდან რუსულად დიპლომატმა სერგეი ლაშქაროვმა თარგმნა). ის ხაზს უსვამდა ეგვიპტის მამლუქი მმართველების ქართულ და ქრისტიანულ წარმომავლობას და აღნიშნავდა იმ სარგებელს, რომელიც შეეძლო რუსეთს მათთან კავშირის დამყარებით ენახა. ასევე კაჭკაჭიშვილმა საქართველოში ჩამოიტანა ქართველი მამლუქების წერილებიც, რომელთა ადრესატები ერეკლე მეფე, საქართველოში მამლუქთა ნათესავები და რუსეთის წარმომადგენლები იყვნენ.
ახეიროპოიეტოს ეკლესია

ახეიროპოიეტოს ეკლესია — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი სალონიკში, საბერძნეთი.ტაძარი აგებულია საუკუნეში. შედის სალონიკის ადრექრისტიანული და ბიზანტიური მონუმენტების შემადგენლობაში. მდებარეობს ქალაქის ცენტრში, აია-სოფიას ქუჩაზე მაკედონომაჩონის მოედნის მოპირდაპირე მხარეს. 1988 წელს იუნესკომ სალონიკის სხვა ძეგლებთან ერთად შეიყვანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.
კონრად შუმანი

კონრად შუმანი (; დ. 28 მარტი, 1942 – გ. 20 ივნისი, 1998) — აღმოსავლეთ გერმანელი მესაზღვრე, რომელიც 1961 წელს, ბერლინის კედლის მშენებლობის დროს დასავლეთ გერმანიაში გაიქცა.

ბიოგრაფია
დაიბადა საქსონიის ქალაქ ოშტრაუში, მეორე მსოფლიო ომის დროს. 18 წლის ასაკში ჩაირიცხა გერმანიის სასაზღვრო პოლიციაში. დრეზდენში სამთვიანი სწავლების შემდეგ გაგზავნეს პოტსდამის უნტეროფიცერთა კოლეჯში, რის შემდეგაც მოხალისედ მსახურობდა ბერლინში.

გაქცევა დასავლეთ გერმანიაში
1961 წლის 15 აგვისტოს 19 წლის შუმანი გაგზავნეს რუპინერ-შტრასესა და ბერნაუერ-შტრასეს ქუჩების კუთხეში, რათა დაეცვა ბერლინის კედელი, რომლის შენებლობაც სამი დღის წინ დაიწყო. იგი და მისი ქვედანაყოფი დილის 4:30 საათზე მივიდნენ, სადაც ოფიცერმა მათ უბრძანა კონტროლის აღება და საზღვრის დაცვა „სოციალიზმის მტრებისგან“. შუმანი მოგვიანებით გაიხსენა:

ამ დროისათვის საზღვარი მხოლოდ 80 სმ-ის სიმაღლის მავთულხლართების რგოლი იყო. მთელი დღის განმავლობაში პატრულირებისას დასავლეთ ბერლინის მაცხოვრებლები ყვიროდნენ: „ღორებო!“ „მოღალატეებო!“ „საკონცენტრაციო ბანაკის მცველებო!“.

შუმანი დასავლეთ ბერლინიდან დასავლეთ გერმანიაში წავიდა და ბავარიაში დასახლდა. 1962 წელს გიუნცბურგში გაიცნო და დაქორწინდა კუნიგუნდა გუნდაზე. მათ მომდევნო წელს შეეძინათ ვაჟი. შუმანმა ახალი სამუშაო დაიწყო ღვინის ქარხანაში, შემდეგ კი -ის ავტომობილების ქარხანაში ინგოლშტადტში, სადაც მუშაობდა თითქმის 30 წლის განმავლობაში.

ცხოვრების უკანასკნელი წლები
დასავლეთ გერმანიაში ყოფნის დროს შუმანს ეშინოდა, რომ სახელმწიფო უშიშროების სამინისტრო მის მოკვლას შეეცდებოდა, მაგრამ ეს არასოდეს მომხდარა. ბერლინის კედლის დაცემის შემდეგ შუმანმა თქვა:

1998 წლის 20 ივნისს, დეპრესიით დაავადებულმა თავი ჩამოიხრჩო თავის ბაღში ზემო ბავარიის ქალაქ კიპფენბერგთან ახლოს. მისი ცხედარი მეუღლემ რამდენიმე საათის შემდეგ იპოვა.

2011 წლის მაისში შუმანის ფოტო „თავისუფლებაში ნახტომი“ შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მეხსიერების პროგრამაში, როგორც ბერლინის კედლის დანგრევის დოკუმენტების კრებულის ნაწილი.
ნიკოლოზ ჯავახიშვილი

ნიკოლოზ ჯავახიშვილი (დ. 12 სექტემბერი, 1972, თელავი) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1972 წლის 12 სექტემბერს თელავში, ლიტერატურათმცოდნისა და მწერლის, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორ, პროფესორ გიორგი ჯავახიშვილისა და პედაგოგ მარიამ გოგბაიძის ოჯახში.

მსახურობდა საქართველოს არმიაში. 1995 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1996-1998 წლებში იყო საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის სამხედრო ისტორიის განყოფილების მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1994 წლიდან დღემდე მუშაობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც სხვადასხვა დროს იყო: ლაბორანტი, უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, მეცნიერ-თანამშრომელი, უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1997 წლიდან დღემდე კითხულობს ლექციებს.

2000 წელს პროფესორთა საბჭომ მიანიჭა დოცენტის წოდება. საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა თემაზე: „ქართული ფალერისტიკა“ (1997 წ.), ხოლო სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: „ქართული ბონისტიკა“ (2003 წ.).

ავტორია 260-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა (მათ შორის 21 წიგნისა), რომლებიც გამოქვეყნებულია: ქართულ, ინგლისურ, გერმანულ, პოლონურ, ლატვიურ, რუსულ, სომხურ, თურქულ და არაბულ ენებზე; არის ლატვიის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო დოქტორი (2014) და იმავე აკადემიის უცხოელი წევრი (2022) ისტორიის დარგში.

პირადი ცხოვრება
ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი: გიორგი (დ. 2000) და ნინო (დ. 2003).
ტლენდიევის მემორიალური მუზეუმი

ნურგის ტლენდიევის მემორიალური მუზეუმი — ყაზახი საბჭოთა კომპოზიტორის, დირიჟორის, დომბრისტისა და პედაგოგის ნურგის ტლენდიევის (1925-1998) მემორიალური მუზეუმი ქალაქ ალმათში (ყაზახეთი).

მუზეუმის ისტორია
ნურგის ტლენდიევის 90 წლის იუბილესა და 2014 წელს მუზეუმის საერთაშორისო დღის წინ გაიმართა ნურგის ტლენდიევის მემორიალური მუზეუმის გახსნა. სახლ-მუზეუმი მდებარეობს ქალაქის ისტორიულ ცენტრში, საცხოვრებელ კორპუსში (კუნაევის ქ. 96), სადაც კომპოზიტორი სიცოცხლის ბოლო წლებში ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა. მუზეუმის კომპლექსის გახსნაში მონაწილეობა მიიღო ქალაქ ალმათის ყოფილმა მერმა ახმეტჯან ესიმოვმა. მისი საერთო ფართი 169 კვ. მეტრია.

სახლი, რომელშიც განთავსებულია ნურგის ტლენდიევის მემორიალური მუზეუმი, 1979 წელს გამოჩენილი სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწის, დ. ა. კუნაევის სპეციალური დავალებით აშენდა.

ეს ადგილი შედის ქალაქ ალმათის სამუზეუმო ასოციაციაში (ალმათის ისტორიის მუზეუმი, ხალხური მუსიკალური ინსტრუმენტების მუზეუმი, კუნაევის მემორიალური მუზეუმი, მუკანოვის და მუსრეპოვის მემორიალური მუზეუმები). მუზეუმი გახდა ტლენდიევის მუსიკალური მემკვიდრეობის პოპულარიზაციის ადგილი.

მუზეუმის ექსპოზიცია
მემორიალური სახლ-მუზეუმის ექსპოზიცია წარმოდგენილია ხელნაწერი პარტიტურებით, ანტიკვარული პიანინოთი, რომელიც კომპოზიტორს დედამ აჩუქა და ცნობილი „დარიგა დომბირა“, რომელიც მის შემოქმედებაში ნამდვილ შთაგონებად იქცა. მუზეუმის მთავარი ღირებულება ის ნივთებია, რომლებიც ნურგის ტლენდიევმა სიცოცხლეშივე გამოიყენა. ბინაში შემორჩენილია ზარდახშა, მაგიდა, რომელზეც წერდა თავის ნაწარმოებებს, ოჯახის წევრების ფოტოები და მრავალი სხვა.

ბინაში შენარჩუნებულია და შექმნილია ატმოსფერო, რომელიც არსებობდა კომპოზიტორის სიცოცხლეში. მუზეუმის ექსპოზიცია განთავსებულია საცხოვრებელი კორპუსის 4 ოთახში და განლაგებულია ქრონოლოგიური თანმიმდევრობით - სადარბაზო, მისაღები, სამუშაო ოთახი, სამზარეულო და დასასვენებელი ოთახი

2021 წლის მაისში მუზეუმმა მონაწილეობა მიიღო ალმათში „მუზეუმების ღამის“ ღონისძიებაში. ღონისძიება ონლაინ რეჟიმში გაიმართა.

გალერეა