ბენედიქტელთა ორდენი

ბენედიქტინელები, ოფიციალურად ცნობილი როგორც წმინდა ბენედიქტეს ორდენი (, შემოკლებით ), არიან ძირითადად კონტემპლაციური მონაზვნური ორდენის წარმომადგენლები კათოლიკურ ეკლესიაში, რომელიც განკუთვნილია როგორც მამაკაცებისთვის, ისე ქალებისთვის და ემყარება წმინდა ბენედიქტეს წესს. ორდენის დასაბამად ტრადიციულად ითვლება 529 წელი (მონტე-კასინოს მონასტრის დაარსება), და ის ერთ-ერთ უძველეს მონაზვნურ ოჯახად მიიჩნევა ლათინურ ქრისტიანობაში.

ბენედიქტინელი ბერები ინგლისურენოვან ქვეყნებში ხშირად იცნობიან როგორც „შავი ბერები“ — მათი შავი სამოსის გამო; თუმცა ზოგიერთმა ბენედიქტინურმა კონგრეგაციამ, მაგალითად ოლივეტანებმა, თეთრი სამოსი დაამკვიდრეს.

ორდენის სულიერი საფუძველი დაუდო ბენედიქტ ნურსიელიმ — საუკუნის იტალიელმა ბერმა, რომლის მიერ შედგენილმა წესდებამ განსაზღვრა ბენედიქტინური ცხოვრებისეულობა. ბენედიქტეს და, სქოლასტიკა — შესაძლოა ტყუპისცალიც ყოფილიყო — ახალგაზრდობიდან მონაზვნურად ცხოვრობდა; გადმოცემით, მან დამოუკიდებელი ერემიტული (უდაბნოში განმარტოებული) გზა აირჩია, თუმცა სიცოცხლის ბოლომდე ახლო კავშირი ჰქონდა ძმასთან.

ისტორიული განვითარება
(დაახლ. 480–543); ფრაგმენტი ფრესკოდან, შესრულებულია ფრა ანჯელიკოს მიერ ( საუკუნე), სან მარკოს მონასტერში, ფლორენცია]]

სუბიაკოსთან, იტალიაში მდებარე მონასტერი, რომელიც ბენედიქტემ დააარსა დაახლოებით 529 წელს, იყო პირველი იმ თორმეტ მონასტრიდან, რომელიც მის სახელთან არის დაკავშირებული. მოგვიანებით მან დააფუძნა მონტე-კასინოს სააბატო. მიუხედავად ამისა, პირდაპირი მტკიცებულება იმისა, რომ ბენედიქტეს სურდა ორდენის შექმნა, არ არსებობს. ბენედიქტეს წესი ითვალისწინებს თითოეული თემის ავტონომიურ ცხოვრებას.

დაახლოებით 580 წელს მონტე-კასინო ლანგობარდებმა გაძარცვეს, რის გამოც იქ მცხოვრებმა ბერებმა რომისკენ გადაიხიზნეს. ისტორიკოსთა აზრით, ეს მოვლენა ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი გახდა ბენედიქტინური მონაზვნობის გავრცელების პროცესში.

ბენედიქტეს წესი ჩვენამდე ასლების სახით არის მოღწეული. 594 წლისთვის პაპი გრიგოლ მას ხელსაყრელად ახასიათებდა. საუკუნიდან იგი გამოიყენებოდა საფრანგეთის სამხრეთ მონასტრებში, სხვა ადგილობრივი წესდებების გვერდით. გრიგოლ ტურისელი აღნიშნავს, რომ ენეს სააბატოში მონაზვნები მისდევდნენ „ბასილის, კასიანეს, კესარიუსისა და სხვა მამების წესებს“, და თითოეული თემის ბერები არჩევდნენ იმ ნორმებს, რომლებიც კონკრეტულ დროსა და გარემოს შეესაბამებოდა.

გალლიასა და შვეიცარიაში ბენედიქტეს წესდების გავლენა თანდათანობით დაჩრდილა უფრო მკაცრმა ირლანდიურმა წესდებებმა, რომლებიც შემოიღეს კოლუმბანემ და სხვა მოღვაწეებმა. საბოლოოდ, მრავალი მონასტერი მთლიანად გადავიდა ბენედიქტეს წესიზე და მან ჩაანაცვლა ადრინდელი კოდექსები.

მონასტრულ სკრიპტორიუმებში აყვავება დაიწყო საუკუნედან საუკუნემდე. წმინდა წერილი ყოველთვის ამ საქმიანობის ცენტრში იყო. როგორც წესი, იმ მონაზვნებს, რომლებიც წერის უნარს ფლობდნენ, სწორედ ეს ევალებოდათ, ზოგჯერ როგორც ძირითადი, ზოგჯერ კი როგორც ერთადერთი საქმიანობა. საუკუნე– საუკუნის უცნობი ავტორის ცნობით, მონაზვნის ყოველდღიური წერის დრო ექვს საათს შეადგენდა, რაც მთლიანად ფარავდა მის აქტიურ სამუშაო პერიოდს.

შუა საუკუნეებში მონასტრებს ხშირად არისტოკრატები აფუძნებდნენ. კლიუნის სააბატო 910 წელს აკვიტანიის ჰერცოგი ვილჰელმ -მ დააარსა. კლიუნის მონასტერი გამოირჩეოდა ბენედიქტეს წესდების მკაცრი დაცვით. კლიუნის აბატი იყო ყველა დაქვემდებარებული მონასტრის წინამძღვარი და მასვე ჰქონდა პრიორების დანიშვნის უფლება. მოგვიანებით, 1098 წელს, ცისტერციელები გამოყვნენ ბენედიქტელებს; ისინი ცნობილნი გახდნენ როგორც „თეთრი მონაზვნები“ მათი თეთრი სამოსის გამო.

ბენედიქტელთა ცხოვრების დომინირება თანდათან შემცირდა საუკუნეს ბოლოს, როდესაც გაძლიერდა მენდიკანტთა მოძრაობა — ფრანცისკელებისა და დომინიკელების.

ავსტრია და გერმანია
შავი ტყის ტერიტორიაზე მდებარე წმინდა ბლაზეს სააბატო (ბადენ-ვიურტემბერგი) სავარაუდოდ დაარსდა საუკუნეს მეორე ნახევარში. 1070–1073 წლებში წმინდა ბლაზესსა და ფრუტუარიის სააბატოს (იტალია) შორის არსებობდა მჭიდრო კავშირი, რაც ნიშნავდა ფრუტუარიის რეფორმების მიღებას. იმპერატორი აგნესა, რომელიც ფრუტუარიის სააბატოს მფარველი იყო, 1065 წელს იქვე განერიდა სამეფო ცხოვრებას, სანამ რომში გადავიდოდა. სწორედ მას მიეწერება ფრუტუარიის წეს-ჩვეულებების — ბენედიქტეს წესდების კლიუნურ პრაქტიკასთან ადაპტირებული ვარიანტის — დანერგვა წმინდა ბლაზეში.

შემდგომ პერიოდში წმინდა ბლაზეს მიერ დაარსებულ ან რეფორმირებულ მონასტრებს შორის იყვნენ: მურის სააბატო (1082), ოქსენჰაუზენის სააბატო (1093), გიოტვაიგის სააბატო (1094), შტაინ ამ რაინის სააბატო (1123 წლამდე), პრიუმის სააბატო (1132). მას ასევე ჰქონდა გავლენა შემდეგ მონასტრებზე: ალპირსბახის სააბატო (1099), ეტენჰაიმის მონასტერი (1124) და ზულცბურგის სააბატო (დაახლ. 1125).

გარდა ამისა, წმინდა ბლაზეს რეფორმის გავლენა ვრცელდებოდა პრიორებზე: ვაიტენაუს პრიორატი (დღევანდელი შტაინენი (ბადენ-ვიურტემბერგი); დაახლ. 1100), ბიურგელის სააბატო (დაარსებული 1130 წლამდე) და ზიცენკირხის პრიორატი (დაახლ. 1130).