იძუმი კიოკა

იძუმი კიოკა (, დ. 4 ნოემბერი 1873 – 7 სექტემბერი 1939) — იაპონელი რომანისტი, მწერალი და კაბუკის დრამატურგი. ნამდვილი სახელი — კიოტარო იძუმი .

კიოკას მწერლობა დიდად განსხვავდებოდა ნატურალისტთა მწერლობისგან, რომლებიც დომინირებდნენ იმდროინდელ ლიტერატურულ სცენაზე. კიოკას ბევრი ნაშრომი არის საზოგადოების სიურეალისტური კრიტიკა. ის ყველაზე მეტად ცნობილია რომანტიზმის გავლენით, რომელშიც უპირატესობა ენიჭება ზებუნებრივ ამბებს.

1891 წლის 19 ნოემბერს ის მივიდა კოიოსთან უშიგომეში (წინასწარი წარდგენის გარეშე) და სთხოვა, სკოლაში მიეღოთ. მას თხოვნა შეუსრულეს. გარდა მოკლე მოგზაურობისა კანაზავაში მომდევნო წლის დეკემბერში, კიოკა მთელ დროს ატარებდა ოძაკის სახლში, ემსახურებოდა მას და მის რჩევებს იღებდა. კიოკა აღფრთოვანებული იყო თავისი მასწავლებლით, აღიქვამდა მას არა მხოლოდ როგორც ლიტერატურის მასწავლებელს, არამედ აღმზრდელს და მისი ადრეული კარიერის განმსაზღვრელსა და ხელშემწყობს. ის ძალიან ემადლიერებოდა კოიოს, და მთელი ცხოვრების განმავლობაში აღიარებდა მას, როგორც უდიდეს მწერალსა და პიროვნებას.

კიოკას პირველი ნამუშევარი, „იაზაემონ კანმური“ (, კანმური იაზაემონ), თანდათანობით იბეჭდებოდა 1893 წლის მაისში კიოტოს გაზეთში „ჰი ნო დე“. როგორც ჩანს, ის ძალიან არაპოპულარული იყო და რედაქტორმა მოითხოვა ამბის დაუყოვნებლივ შეწყვეტა; თუმცა, კოიოს თხოვნით, კიოკას ნება მიეცა, დაებეჭდა მთელი ამბავი. მომდევნო წელს ამბავი ხელახლა გაიყიდა. ამჯერად კიოკას ნამუშევარმა მიიღო ლიტერატორთა გამოხმაურება, თუმცა დიდი ალბათობით კოიოს აქტიური ჩარევით.

იმავე წელს „ცოცხალი თოჯინა“ (, იკი-ნინგიო) გამოქვეყნდა ტანტეი ბუნკოს მიერ და "ოქროს საათი" (, კინდოკეი).

1894 წლის 9 იანვარს გარდაიცვალა კიოკას მამა და ის კვლავ დაბრუნდა კანაზავაში. ახალგაზრდა მწერალს საარსებო წყარო უნდა ეძებნა საკუთარი თავისა და ნათესავებისთვის, ბებიისა და უმცროსი ძმისთვის; თუმცა, ბებიას თხოვნით, ის დაბრუნდა თავის სამსახურში ტოკიოში. ოქტომბერში მან გამოაქვეყნა „რეზერვისტი“ (, იობიჰეი) და „სამართლიანი და რაინდული“ (, გიკეცუ კიოკეცუ), კოიოს არსებითი შესწორებების შემდეგ, იომიური შინბუნში. „სამართლიანი და რაინდული“ მოგვიანებით დადგეს სახელწოდებით „წყლის ჯადოქარი“ (, ტაკი ნო შირაიტო).

მომდევნო წელს თებერვალში, ოჯახური საჭიროებების გამო, კიოკა გადავიდა ოტოვა ოჰაშის სახლში კოიშიკავაში, ტოკიოში, რათა გაეგრძელებინა მუშაობა ენციკლოპედიაზე. წასვლამდე კოიომ ასწავლა დანისა და ჩანგლის გამოყენება.

1895 წლის აპრილში გამოქვეყნდა პირველი წარმატებული ნაწარმოები „ღამის მეთვალყურე“ (, იაკოჯუნსა). ამას მოჰყვა არანაკლებ პოპულარული „საოპერაციო ოთახი“ (, გეკაშიცუ), რითაც დაიწყო უკვე კიოკას შესვლა ლიტერატურულ წრეებში.

1900 წელს გამოიცა კიოკას ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული და აღიარებული ნამუშევარი, „მთა კოიას წმინდა კაცი“ (, კოია ჰიჯირი).

1902 წელს, კუჭ-ნაწლავის პრობლემების გამო, კიოკა გადავიდა ზუშიში გამოსაჯანმრთელებლად. იქ, ქალი, სახელად იტო სუზუმ (, იტო სუზუ), რომელიც კიოკას ბავშვობის მეგობარმა შეახვედრა, დაეხმარა მას სამზარეულოში. 1903 წლის მაისში მათ დაიწყეს ერთად ცხოვრება უშიგომეში, ჰანამაჩიში, თუმცა, ვერ შეძლეს მალე დაქორწინება კოიოს ძლიერი წინააღმდეგობების გამო.

იმავე წლის ოქტომბერში გარდაიცვალა კიოკას მენტორი, ოძაკი კოიო. სასიკვდილო სარეცლიდანაც კი კოიო აგრძელებდა ზრუნვას კიოკას მომავალზე, და ის აგრძელებდა კიოკას ხელნაწერების გასწორებას.

1906 წელს კიოკამ დაკარგა თავისი ბებია 87 წლის ასაკში. ამ დროს მწერალს კუჭის პრობლემები გაუუარესდა და დაბრუნდა ზუშიში. თავდაპირველად განზრახული ჰქონდა, მხოლოდ ზაფხული გაეტარებინა იქ, თუმცა ოთხ წელს მოუწია გაჩერება. ამ დროს ის ჭამდა ძირითადად ბრინჯის ფაფასა და ტკბილ კარტოფილს. მიუხედავად საშინელი პირობებისა და სიღატაკისა, მან შეძლო რამდენიმე ამბის შექმნა იქ, მათ შორის „ერთი დღე გაზაფხულზე“ (, შუნჩუ/შუნჩუ გოკოკუ). 1908 წელს დაბრუნდა ტოკიოში.

„სამისენის არხი“ (, შამისენბორი) და „სიმღერა ფარნის შუქზე“ (, უტა ანდონ) გამოქვეყნდა 1910 წელს. კაფუ ნაგაიმ მაღალი შეფასება მისცა ნაწარმოებებს. იმავე დროს, გამოქვეყნდა კიოკას თხზულებათა ხუთტომეული.

მზარდი პოპულარობა დაეხმარა კიოკას, თეატრში განეგრძო მოღვაწეობა. 1913 წელს მან შექმნა „დემონის ტბა“ (, იაშა გა იკე) და „ზღვის ღმერთის ვილა“ (, კაიჯინ ბესსო), მომდევნო წელს კი „ნიჰონბაში“ გამოაქვეყნა.

1927 წელს კიოკამ იმოგზაურა ტოჰოკუს რეგიონში, მოინახულა ტოვადას ტბა და აკიტის პრეფექტურა. მომდევნო წელს დაავადდა პნევმონიით, გამოჯანმრთელების შემდეგ კი გაემგზავრა შუზენჯის ცხელი წყლების კურორტზე, სიძუოკის პრეფექტურაში. 1929 წელს დაბრუნდა ისიკავის პრეფექტურაში, ამჯერად ლამაზი ნოტოს ნახევარკუნძულის მოსანახულებლად.

კიოკა აგრძელებდა მოთხრობებისა და პიესების წერას. 1937 წელს მისი ბოლო დიდი პროექტი, „ვარდისფერი უმეს ყვავილები“ (, უსუ კობაი) დაიბეჭდა პრესაში. იგი იმავე წელს შეუერთდა საიმპერატორო ხელოვნების საზოგადოებას.

საბოლოოდ, მისმა ავადმყოფობამ ისევ იჩინა თავი, და 1939 წლის 7 სექტემბერს, დილის 2:45 საათზე, იძუმი კიოკა გარდაიცვალა ფილტვის კიბოთი. ის დაკრძალულია ზოშიგაიას სასაფლაოზე ტოკიოში.