iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ხუან I (კასტილია)

ხუან (; დ. 24 აგვისტო, 1358, ეპილა — გ. 8 ოქტომბერი, 1390, ალკალა-დე-ენარესი) — კასტილიისა და ლეონის სამეფოს მეფე 1379-1390 წლებში. ენრიკე -ისა და ხუანა მანუელის შვილი.

მეფობის დასაწყისში მის წინააღმდეგ აჯანყდა და ტახტზე პრეტენზიას აცხადებდა ლანკასტერის ჰერცოგი ჯონ გოტი, რომელსაც ცოლად ჰყავდა პედრო -ის შვილი კონსტანცა. საბოლოოდ მათ შორის ზავი დაიდო. ჰერცოგის შვილი ქეთრინი, ცოლად გააყოლეს ხუან -ის შვილს, მომავალ მეფეს ენრიკე -ს.

ხუან ორჯერ შეებრძოლა პორტუგალიას. პირველი ომი დასრულდა 1382 წელს ბადახოსის ზავით, რომლის შემდეგაც ხუანმა ცოლად შეირთო პორტუგალიის მეფის ფერნანდუ -ის შვილი ბეატრისა. 1383 წელს ფერნანდუ ისე გარდაიცვალა რომ ტახტის მემკვიდრე არ დარჩენია. ხუან -მა სამეფო ტახტზე თავისი ცოლი დასვა, მაგრამ კორტესებმა მეფედ ფერნანდუს უკანონოდ შობილი ძმა ჟუან აირჩიეს. ხუანმა ორჯერ ილაშქრა პორტუგალიაში. პირველი შეჭრა დასრულდა ატოლეირუშის ბრძოლაში ხუანის დამარცხებით. ასევე მარცხით დასრულდა ხუანის მეორე ლაშქრობა პორტუგალიაში, ალჟუბაროტის ბრძოლაშიც პორტუგალიელებმა იმძლავრეს.

წარუმატებელი იყო მისი საშინაო პოლიტიკაც. ვერ ალაგმა ბასკი და გალისიელი ფეოდალების თვითნებობა.

გარდაიცვალა 1390 წელს სეირნობისას ცხენიდან გადმოვარდნის შედეგად.
შეი გივენი

შეიმუს ჯონ ჯეიმზ „შეი“ გივენი (; დ. 20 აპრილი, 1976, ლიფორდი, ირლანდია) — ყოფილი ირლანდიელი ფეხბურთელი. თამაშობდა მეკარის პოზიციაზე. 2002 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის, ასევე 2012 და 2016 წლის ევროპის ჩემპიონატების მონაწილე ირლანდიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1976 წელს ლიფორდში. „სელტიკის“ მიერ აღზრდილმა მეკარემ კარიერა 1994 წელს „ბლექბერნში“ დაიწყო, რომელსაც კენი დალგლიში წვრთნიდა.

1997 წელს გადავიდა „ნიუკასლში“ სადაც 2009 წლამდე ითამაშა. 12 წლის მანძილზე მან „ნიუკასლის“ მაისურით ჩაატარა 400 მდე შეხვედრა.

2009 წლიდან „მანჩესტერ სიტის“ ღირსებას იცავდა.

ირლანდიის ეროვნულ ნაკრებში ჩატარებული აქვს სარეკორდო 134 შეხვედრა.

სტატისტიკა
კლუბი
ნაკრები
ჰელატები

ჰელატები, ჰელატური კავშირები (-დან — „მარწუხი“), აგრეთვე შიდაკომპლექსური ან ციკლური კომპლექსური კავშირები — მარწუხისებრი კომპლექსური კავშირები, წარმოიქმნება პოლიდენტატურ (ანუ რამდენიმე დონორული ცენტრის მქონე) ლიგანდებთან ლითონის იონების ურთიერთქმედებით. ჰელატები შეიცავენ ცენტრალურ იონს (ნაწილაკს) — კომპლექსწარმომქმნელს და მის გარშემო კოორდინირებულ ლიგანდებს. ჰელატის შიდა სფერო შედგება ციკლური დაჯგუფებებისგან, რომლებიც მოიცავენ კომპლექსწარმომქმნელს.

ზოგჯერ განასხვავებენ ჰელატური და შიდაკომპლექსური კავშირების ცნებებს. მეორე განსაზღვრებას იყენებენ იმ შემთხვევაში, როცა ატომი-კომპლექსწარმომქმნელი კავშირში ანაცვლებს ლიგანდის პროტონს.
შემახა

შემახა — ქალაქი აზერბაიჯანში, შემახის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს კავკასიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მთისწინეთში, ბაქო – თბილისის საავტომობილო გზაზე, რკინიგზის სადგური. ქურდამირიდან 72 კმ. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 31,704 ადამიანი.

შემახა აზერბაიჯანის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია. არქეოლოგიურმა გათხრებმა აქ ძველი წელთაღრიცხვის - საუკუნეებში დასახლება გამოავლინა. პტოლემე შემახას „შემახიას“ სახელით იხსენიებს. - საუკუნეებში შირვანის სატახტო ქალაქი და შირვანშაჰების რეზიდენცია იყო. 1222 წელს მონღოლებმა დაარბიეს. ქალაქი აღწერილი აქვს ვენეციელ დიპლომატს იოსაფატ ბარბაროს. საუკუნის შუა წლებში შემახის სახანოს მთავარი ქალაქია. 1805 წელს შეუერთდა რუსეთს, 1840-1846 წლებში კასპიის ოლქის ცენტრია, შემდეგ — შემახის გუბერნიისა.

სხვადასხვა დროს შემახაში ცხოვრობდნენ აზერბაიჯანული კულტურის წარმომადგენელები: ხაკანი შირვანი, იმადედინ ნასიმი, ნიშათ შირვანი, მირზა საბირი. შემახის ისეთი ძველი ნაგებობები, როგორებიცაა ჯუმა-მეჩეთი, შირვანშაჰების სასახლე და სხვა მიწისძვრამ დაანგრია, რომლებიც ცნობილია მხოლოდ აღწერითა და ცალკეული ნანგრევებით.

1820 წლიდან ქალაქს ახალი დაგეგმარება აქვს. შემორჩენილია რამდენიმე მავზოლეუმი. არის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, მ. საბირის სახლ-მუზეუმი. ქალაქიდან ჩრდილო-დასავლეთით 22 კმ-ში მდებარეობს შემახის ასტროფიზიკური ობსერვატორია, რომელიც 1960 წელს ასტროფიზიკის სექტორის ბაზაზე დაარსდა. ქალაქთან არსებობს შემახის საფარი-პარკი.
ნუკლეოიდი

ნუკლეოიდი (აღნიშნავს ბირთვის მსგავსს, აგრეთვე ცნობილია, როგორც ბირთვული უბანი) — არასწორი ფორმის მქონე კომპარტმენტი პროკარიოტების უჯრედის შიგნით. ნუკლეოიდში მდებარეობს გენეტიკური მასალა. ნუკლეოიდის დნმ-ს აქვს ჩაკეტილი რგოლოვანი ფორმა. მემკვიდრული ინფორმაციის შენახვის ამგვარი ხერხი შეგვიძლია დავუპირისპიროთ ეუკარიოტების ხერხს, როცა დნმ შეფუთულია ქრომოსომებში და იზოლირებულია მემბრანის მქონე ორგანელათი — ბირთვით.

ნუკლეოიდი მარტივად ამოიცნობა ელექტრონული მიკროსკოპით. მიუხედავად იმისა, რომ მას არ აქვს მუდმივი ფორმა, იგი ნათლად ჩანს ციტოპლაზმის ფონზე. სპეციალური დალაქიანების დროს ნუკლეოიდის დანახვა სინათლის მიკროსკოპითაცაა შესაძლებელი.
ენჰანსერი (გენეტიკა)

ენჰანსერი ( — გამაძლიერებელი) — დნმ-ის მცირე უბანი, რომელსაც შეუძლია ტრანსკრიფციის ფაქტორებთან დაკავშირება და ამგვარად გენის ან გენების ჯგუფის ტრანსკრიფციის დონის გაზრდა. აუცილებელი არ არის ენჰანსერი უშუალო სიახლოვეში იყოს გენებთან, რომლებზეც იგი მოქმედებს. უფრო მეტიც, აუცილებელი არ არის, გენები და მათზე მოქმედი ენჰანსერი ერთ ქრომოსომაში იყოს. ეუკარიოტულ უჯრედებში ქრომატინული კომპლექსის სტრუქტურა ფუნქციურად ჰგავს პროკარიოტების ზესპირალიზებული დნმ-ს, ამიტომ, მიუხედავად იმისა, რომ ენჰანსერი დაშორებულია იმ გენებს, რომლებზეც იგი მოქმედებს, ნუკლეოტიდების თანმიმდევრობის მიხედვით, გეომეტრიულად იგი იმყოფება პრომოტორისა და გენების მახლობლად. ენჰანსერისთვის აგრეთვე სულაც არ არის აუცილებელი ტრანსკრიფციის ინიციაციის საიტის მახლობლად განლაგება, რათა მის დონეზე გავლენა იქონიოს. ენჰანსერები პრომოტორებზე უშუალო გავლენას არ ახდენენ, ისინი მოქმედებენ ირიბად, ცილა-აქტივატორების მეშვეობით. კომპლექს-მედიატორთან ურთიერთქმედებისას ისინი ააქტიურებენ რნმ-პოლიმერაზა -სა და ტრანსკრიფციის ფაქტორებს, რაც იწვევს გენების ტრანსკრიბირებას. ენჰანსერები აგრეთვე შეიძლება მდებარეობდეს ინტრონების შიგნით.
ღია წაკითხვის ჩარჩო

ღია წაკითხვის ჩარჩო  — დნმ-ის ან რნმ-ის შემადგენლობაში ნუკლეოტიდების თანმიმდევრობა, რომელსაც პოტენციურად შეუძლია ცილების კოდირება. -ის არსებობს მთავარი პარამეტრი არის თანმიმდევრობის საკმარისად გრძელ უბანზე სტარტ-კოდონის შემდეგ (უმეტესწილად — ) სტოპ-კოდონების არარსებობა, ხშირ შემთხვევაში (რნმ-ისთვის) — , და . იქინდა გამომდინარე, რომ ზოგიერთ შემთხვევაში სტარტ- და სტოპ-კოდონები განსხვავდება კანონიკურებისგან, აგრეთვე იმის გათვალისწინებით, რომ ტრანსლაციისას ზოგიერთი ორგანიზმში შესაძლებელია სტოპ-კოდონების სუპრესია (მოქმედების დათრგუნვა), ღია წაკითხვის ჩარჩოს განსაზღვრისას იყენებენ ალგორითმებს, რომლებიც ითვალისწინებენ ამ განსხვავებებს.
შემახის ასტროფიზიკური ობსერვატორია

შემახის ასტროფიზიკური ობსერვატორია ( შაო; სრული სახელი ნასირ ალ-დინ ტუსის სახელობის შემახის ასტროფიზიკური ობსერვატორია) — სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება აზერბაიჯანში, ქალაქ შემახის ჩრდილო-დასავლეთით 22 კმ-ში. შეიქმნა 1960 წელს ასტროფიზიკის სექტორის ბაზაზე. აქვს 2 მეტრიანი რეფლექტორი, 70 სანტიმეტრიანი ფოტოელექტრული ტელესკოპი, 35 სანტიმეტრიანი მენისკური ტელესკოპი, აგრეთვე სამზეო ტელესკოპები. ობსერვატორია იკვლევს კომეტებს, ასტეროიდების რგოლს, მზის აქტიურ წარმონაქმნებს, აგრეთვე კუროს -ს ტიპის ვარსკვლავებსა და რელატივისტურ ობიექტებს. 1971 წლიდან აქვს ასტრონომიული სადგური ბათაბათის მთაზე, ზღვის დონიდან 2300 მ-ზე; აქ დადგმულია 40 სანტიმეტრიანი დაბნელებაგარეშე კორონოგრაფი. 1981 წელს ობსერვატორიას მიენიჭა ნასირ ალ-დინ ტუსის სახელი.
იმერინის სამეფო

იმერინის სამეფო (დაახ.1540–1896) — პრე-კოლონიალური აფრიკის სახელმწიფო, რომელიც არსებობდა მადაგასკარის კუნძულზე - საუკუნეებში. სამეფო წარმოიშვა კუნძულის ცენტრალურ-მაღალმთიან რეგიონში არსებული მერინას ხალხის სამეფოს გაფართოებისგან, რომლის სულიერი დედაქალაქი იყო ამბოჰიმანგა, ხოლო პოლიტიკური ანტანანარივუ. 1896 წელს გახდა ჯერ საფრანგეთის პროტექტორატი, ხოლო შემდეგ კოლონია.

1710 წელს მადაგასკარის კუნძულის დიდ სახელმწიფო — იმერინის სამეფოში გაიყო მეფე ანდრიამასინაბალუნის ოთხ შვილზე: ანდრიაციმიტოვიამინანდრიანზე, ანდრიანზაკანავალუმანდიმბზე, ანდრიანტომპონიმერინზე და ანდრიანავალუნიმერინზე. ამ მოვლენამ წერტილი დაუსვა 100-წლიან კონფლიქტს.

1787 წელს პრინცმა რამბოასალამამ ამბოჰიმანგას (იმერინას ოთხი სამეფოდან ერთ–ერთი) მეფის ანდრიაჯაფის სიძემ, საკუთარი ბიძა ტახტიდან ძამოაგდო და დაიდგა გვირგვინი ანდრიანამპუანიმერინას სახელით. ახალი მეფე იმერინას სამეფოს ისევ გასაერთიანებლად როგორც დიპლომატიურ ისე სამხედრო ძალას იყენებდა. მისი საქმის დასრულება მხოლოდ მისმა შვილმა რადამა –მა შეძლო.

ლიტერაუტრა
ურუზგანის პროვინცია

ურუზგანის პროვინცია (დარი — , პუშტუ ,‎‎) — ავღანეთის ისტორიული ოლქი, ამჟამად არსებული 34 პროვინციიდან ერთ-ერთი. იგი მდებარეობს ავღანეთის ცენტრში. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ტარინკოტი.

ურუზგანი სამხრეთით ესაზღვრება ყანდაარის პროვინციას და ზაბულის პროვინციას, სამხრეთ-დასავლეთით — ჰელმანდის პროვინციას, ჩრდილოეთით — დაიკუნდის პროვინციას, აღმოსავლეთით — ღაზნის პროვინციას. ჰაზარელებით დასახლებული დაიკუნდის პროვინცია 2004 წლის 28 მარტს გამოეყო ურუზგანის პროვინციას და ცალკე ოლქად ჩამოყალიბდა.

პროვინცია წარმოადგენს თალიბანის მოძრაობის დამაარსებლის მუჰამედ ომარის (ცნობილია, აგრეთვე, მულა ომარის სახელით) სამშობლოს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ზაბულის პროვინციაში შედის6 ოლქი:

გეოგრაფია
პროვინციის ფართობი შეადგენს 12,640 კმ² ტერიტორიას. მისი 3/4 დაახლოებით წარმოადგენს მაღალმთიანი ან ნახევრად მთიანი რელიეფის (72%) მქონე რეგიონს, დარჩენილი მიწების (21%) საბინაო მიწის ფართობია.

პროვინციაში განვითარებულია საჰაერო ტრანსპორტი. ტარიკოტის ავიახაზები ასრულებს რეგულარულ პირდაპირ რეისებს დედაქალაქ ქაბულში
ენრიკე III

ენრიკე (; დ. 4 ოქტომბერი, 1379, ბურგოსი — გ. 25 დეკემბერი, 1406, ტოლედო) — კასტილიისა და ლეონის სამეფოს მეფე 1390–1406 წლებში. ხუან -ისა და ელეონორა არაგონელის შვილი.

გამეფებამდე ატარებდა ასტურიის პრინცის წოდებას, რომელიც ამის შემდეგ დღემდე ენიჭება ესპანეთის ტახტის მემკვიდრეს. ენრიკე გამეფდა 1390 წელს, მაგრამ რეალური ძალაუფლება აიღო 1393 წელს 13 წლის ასაკში, ხელისუფლების ცვლილების მშფოთვარე პერიოდის შემდეგ.

მისი მმართველობის პერიოდში კასტილიის ფლოტმა მოიპოვა რამდენიმე გამარჯვება ინგლისის ფლოტზე. 1400 წელს კასტილის ფლოტმა გაანადგურა მეკობრეების ბაზა ჩრდილოეთ აფრიკაში. 1402 წლიდან ჟან დე ბეტანკურის ხელმძღვანელობით დაიწყეს კანარის კუნძულების ათვისება. ამავე წლის 15 აგვისტოს ჟუან -თან დადებული ზავით შეწყდა პორტუგალიელების თავდასხმები ბადახოსზე.

1388 წელს ენრიკე -მ ბაიონის ხელშეკრულების შესაბამისად დააქორწინეს ეკატერინე ლანკასტერელზე, რითაც დასრულდა დინასტიური კონფლიქტი ინგლისთან. ამ ქორწინების შედეგად დაიბადა ტახტის მემკვიდრე ხუან .

ენრიკე გარდაიცვალა ტოლედოში გრანადის წინააღმდეგ ბრძოლის სამზადისის დროს. დაკრძალულია ტოლედოს საკათედრო ტაძარში.
უსწორო კარაბადინი

„უსწორო კარაბადინი“ — საუკუნის ქართული სამედიცინო ძეგლი (სახელწოდება „უსწორო“ ნიშნავს უბადლოს, სწორუპოვარს); ავტორი — ქანანელი.

„უსწორო კარაბადინი“ 3 ნაწილისაგან შედგება: პირველ ნაწილში განხილულია მედიცინის ზოგადი საკითხები — ანატომიის, ფიზიოლოგიის და ფარმაკოლოგიის ცნებები.
მეორეში — კერძო პათოლოგია და თერაპია, აღწერილია თითქმის ყველა შინაგანი ორგანოს დაავადება, ეტიოლოგია, კლინიკა, დიაგნოსტიკა და მკურნალობის სხვადასხვა მეთოდი.
მესამე ნაწილი გარეგანი დაავადებებისათვის არის განკუთვნილი. აქ განხილულია კანის დაავადებანი, მოტეხილობა, სიდამწვრე, გველისა და ცოფიანი ძაღლის ნაკბენები, კეთრი, აგრეთვე ზოგადი და კვების ჰიგიენის საკითხები; აღწერილია წამლეულის ფორმები და ცალკეული სამკურნალო საშუალებანი. ავტორი კარგად ერკვევა ძველ არაბულ და ბერძნულ-რომაულ მედიცინაში.

გამოცემა
ქანანელი, უსწორო კარაბადინი, ლ. კოტეტიშვილის გამოკვლევითა და რედაქციით, თბ., 1940
ანბერდი

ანბერდი, ამბერდი — - საუკუნეების ციხესიმაგრე სომხეთში, მდებარეობს არაგაწოტნის პროვინციაში, ზღვის დონიდან 2 300 მეტრზე, მდინარე ამბერდისა და არხაშანის ხეობებით შემოსაზღვრულ არაგაწის მთის ფერდობზე. ციხის სახელწოდება სომხურად ითარგმნება როგორც „ციხესიმაგრე ღრუბლებში“. ციხესიმაგრის მახლობლად მდებარეობს საუკუნის ვაჰრამაშენის ეკლესია. ამბერდიდან 6,4 კმ-ში მდებარეობს ქალაქი ბიურაკანი.

დასახლების კვალი ციხესიმაგრის გარშემო ქვის ხანიდან ჩანს. ბრინჯაოს ხანაში და ურარტუულ პერიოდში ციხესიმაგრე მოძველებული იყო. ზოგიერთი წყაროს მიხედვით იგი მეფეთა საზაფხულო რეზიდენციას წარმოადგენდა. ციხესიმაგრის ხელახლა აშენება მოხდა საუკუნეში კამსარაკანების ფეოდალური საგვარეულოს მიერ.

ოთხი საუკუნის შემდეგ ციხესიმაგრე და მიმდებარე მიწები უკვე პაჰლავუნების მფლობელობაშია და როგორც გრიგორ მაგისტროსი ამბობს იგი გადააკეთა ვაჰრამ პაჰლავუნიმ. 1026 წელს მასვე აუშენებია ციხესიმაგრის ახლოს ვაჰრამაშენის ეკლესია, რომელიც არხაშენის კანიონის პირას დგას. ციხესიმაგრეში შემორჩენილია აბანოსა და წყალსატევის ნაშთები.

1070-იან წლებში ციხესიმაგრეს თურქ-სელჩუკები დაეპატრონენ და სამხედრო ბაზად გადააქციეს. 1193 წელს, ქართველთა ერთიანმა არმიამ ზაქარია მხარგრძელისა და მისი ძმის ივანე ათაბაგის მეთაურობით გაათავისუფლა ციხესიმაგრე. მათი საგვარეულოს, მხარგრძელების მფლობელობაშია - საუკუნეების განმავლობაში. ამ პერიოდში ციხესიმაგრე სტრუქტურულად გაძლიერდა, გარე კედლები განახლდა.

1236 წელს მონღოლების შემოსევების პერიოდში ციხესიმაგრე საბოლოოდ განადგურდა.
სახელმწიფო დუმა

სახელმწიფო დუმა — რუსეთის ფედერაციის ფედერალური კრების ქვედა პალატა; ზედა პალატას წარმოადგენს რუსეთის ფედერალური საბჭო. დუმის შენობა მდებარეობს მოსკოვის ცენტრში, მანეჟის მოედნიდან რამდენიმე მეტრში. მის წევრებს დეპუტატებს უწოდებენ. სახელმწიფო დუმამ ჩაანაცვლა რუსეთის უმაღლესი კრება, მას შემდეგ, რაც 1993 წლის საკონსტიტუციო კრიზისის გამო, ბორის ელცინმა ახალი კონსტიტუცია შეიმუშავა, რომელიც საყოველთაო რეფერენდუმით დამტკიცდა.

ისტორია
სახელმწიფო დუმა ჩამოყალიბდა 1906 წელს და ის რუსეთის პირველი არჩეული პარლამენტი იყო. მეფე ნიკოლოზ -ის პირველი ორი მცდელობა, ის აქტიური გაეხადა, წარუმატებელი აღმოჩნდა. ამის შემდეგ, ყოველი დუმა შეკრებიდან რამდენიმე თვეში იშლებოდა. 1907 წლის საარჩევნო რეფორმის შემდეგ, ამავე წლის ნოემბერში, აირჩიეს მესამე დუმა, რომელიც ძირითადად ზედა კლასის წევრებისგან შედგებოდა, რადიკალური შეხედულებების ადამიანები კი დუმაში ვეღარ მოხვდნენ. 1905 წლის რევოლუციის შემდეგ დაარსებული დუმა რუსეთის ავტოკრატიულ სისტემაში მნიშვნელოვანი ცვლილებების მაუწყებელი იყო. გარდა ამისა, შემდეგში დუმამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა რუსეთის ისტორიაში, რადგან ის თებერვლის რევოლუციის ერთ-ერთი ხელშემწყობი ფაქტორი აღმოჩნდა, რომელმაც რუსეთში ავტოკრატიას ბოლო მოუღო.

1993 წლის დეკემბერში, ელცინის მხარდამჭერმა პარტიებმა არჩევნებში დუმის 175 ადგილი მოიპოვეს, მოწინააღმდეგე მემარცხენე ბლოკმა კი 125 ადგილი.

1990-იანი წლების მეორე ნახევარში, დუმა რეგიონული ლიდერებისა და ბიზნესმენების მხრიდან ლობირების საგანი გახდა, რადგან ისინი საგადასახადო ცვლილებებსა და საკანონმდებლო მფარველობას ელოდნენ.

2000-იანი წლების დასაწყისში, 1999 წლის საპარლამენტო არჩევნებიდან მოყოლებული, სახელმწიფო დუმის წარმმართველი ძალები იყვნენ პრეზიდენტის მხარდამჭერი პარტია „ერთობა“ და რუსეთის კომუნისტური პარტია.

უფლებამოსილებები
რუსეთის კონსტიტუციის თანახმად, სახელმწიფო დუმას გააჩნია სპეციალური უფლებამოსილებები:

თანხმობა რუსეთის პრემიერ-მინისტრის დანიშვნაზე;
რუსეთის მთავრობის მუშაობის შედეგების ყოველწლიური მოსმენა;
რუსეთის მთავრობისთვის ნდობის გამოცხადება;
რუსეთის ცენტრალური ბანკის თავმჯდომარის დანიშვნა და გათავისუფლება;
ბუღალტერთა პალატის თავმჯდომარისა და აუდიტორთა რაოდენობის ნახევრის დანიშვნა და გათავისუფლება;
რუსეთის სახალხო დამცველის დანიშვნა და გათავისუფლება;
ამნისტიის გამოცხადება;
რუსეთის პრეზიდენტისთვის იმპიჩმენტის გამოცხადება (მოითხოვს წევრთა ორ-მესამედს).

რუსეთის დუმას შეუძლია დეკრეტების გამოცემა.

მიმდინარე შემადგენლობა
უმაღლესი ლიგის საზაფხულო საფეხბურთო ტრანსფერები 2014

ცხრილებში მოცემულია საქართველოს უმაღლესი ლიგის 2014-2015 წლების სეზონის ზაფხულის სატრანსფერო ფანჯრისას განხორციელებული ტრანსფერები კლუბების მიხედვით.

გურია ლანჩხუთი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

დილა გორი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

დინამო ბათუმი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

დინამო თბილისი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

ვიტ ჯორჯია
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

ზესტაფონი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

ზუგდიდი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

კოლხეთი-1913 ფოთი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

მერანი მარტვილი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

მეტალურგი რუსთავი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან
ცხრილში მოცემულია ტრანსფერები, რომლებიც განხორციელდა ზაფხულის სატრანსფერო ფანრჯისას.

სამტრედია
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

სპარტაკი ცხინვალი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან
ცხრილში მოცემულია ტრანსფერები, რომლებიც განხორციელდა ზაფხულის სატრანსფერო ფანრჯისას.

სიონი ბოლნისი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან
ცხრილში მოცემულია ტრანსფერები, რომლებიც განხორციელდა ზაფხულის სატრანსფერო ფანრჯისას.

ტორპედო ქუთაისი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან
ცხრილში მოცემულია ტრანსფერები, რომლებიც განხორციელდა ზაფხულის სატრანსფერო ფანრჯისას.

შუქურა ქობულეთი
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

ჩიხურა საჩხერე
მოვიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან

წავიდნენ
— იჯარით
— იჯარიდან
ეგზონი

ეგზონი (-დან — გამოთქმა, გამოხატვა) — ეუკარიოტების გენის (დნმ-ის) უბანი, რომელიც ატარებს გენეტიკურ ინფორმაციას, რომელიც აკოდირებს გენის პროდუქტის (ცილის) სინთეზს.

ეგზონების შესაბამისი დნმ-ის უბნები, ინტრონებისგან განსხვავებით, მთლიანადაა წარმოდგენილი ინფორმაციული რნმ-ის მოლეკულაში, რომელიც ცილის პირველად სტრუქტურას აკოდირებს. ზოგიერთი მკვლევრის აზრით, ეგზონები შეესაბამებიან დომენებს (სტრუქტურულად ავტონომურ უბნებს) ცილაში და წარმოადგენენ პირველად გენეტიკურ ერთეულებს, რომელთა რეკომბინაცია ევოლუციის მსვლელობისას იწვევს ახალი გენების და შესაბამისად ახალი ცილების წარმოქმნას. ეგზონები გენის სტრუქტურაში მონაცვლეობენ სხვა ფრაგმენტებთან — ინტრონებთან.
კოდონი

კოდონი (მაკოდირებელი ტრინუკლეოტიდი) — გენეტიკური კოდის ერთეული, ნუკლეოტიდური ნაშთების სამეული (ტრიპლეტი) დნმ-ში ან რნმ-ში. როგორც წესი, აკოდირებენ ერთი ამინომჟავის ჩართვას. კოდონების თანმიმდევრობა გენში განსაზღვრავს ამინომჟავების თანმიმდევრობას ცილის პოლიპეპტიდურ ჯაჭვში, რომელსაც ეს გენი აკოდირებს. იქიდან გამომდინარე, რომ არსებობს ოთხი სხვადასხვა ნუკლეოტიდი (ადენინი, თიმინი, გუანინი და ციტოზინი), კოდონების საერთო რაოდენობა ტოლია 64-ის (4³), რომელთაგან 61 აკოდირებს განსაზღვრულ ამინომჟავებს, ხოლო დარჩენილი 3 კოდონი (, და ) იტყობინება პოლიპეპტიდური ჯაჭვის ტრანსლაციის დასასრულის შესახებ და ეწოდება სტოპ-კოდონები.
უკუტრანსკრიპტაზა

უკუტრანსკრიპტაზა (აგრეთვე ცნობილია, როგორც შებრუნებითი ტრანსკრიპტაზა, რევერტაზა ან რნმ-დამოკიდებული დნმ-პოლიმერაზა) — ფერმენტი (ფკ 2.7.7.49 ), რომელიც ასრულებს კატალიზატორის როლს უკუტრანსკრიფციის დროს, როდესაც ხდება დნმ-ის სინთეზი რნმ-ის მატრიცაზე.

ფერმენტს ასე ეწოდება იმიტომ, რომ ტრანსკრიფციის პროცესების უმეტესობა ცოცხალ ორგანიზმებში მიდის სხვა მიმართულებით, უფრო ზუსტად კი, დნმ-ის მოლეკულიდან სინთეზირდება რნმ-ტრანსკრიპტი.

უკუტრანსკრიპტაზა აღმოაჩინა ჰოვარდ ტემინმა ვისკონსინ-მედისონის უნივერსიტეტში და მისგან დამოუკიდებლად დევიდ ბალტიმორმა 1970 წელს მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. ორივე მკვლევარმა მიიღო ნობელის პრემია ფიზიოლოგიისა და მედიცინის დარგში 1975 წელს, რენატო დულბეკოსთან ერთად.
დიურინევ ქადინ ეფენდი

დიურინევ ქადინ ეფენდი (; დ. 15 მარტი, 1835 — გ. 4 დეკემბერი, 1895) — ოსმალეთის სულთნის, აბდულაზიზის პირველი ცოლი და მისი ორი შვილის დედა.

ბიოგრაფია
დიურინევ ქადინ ეფენდი დაიბადა აფხაზი თავადის, მაჰმუდ ძიაფშ-იფას და მისი ცოლის, ჰალიმე ჩხოტუას ოჯახში. მისი დაბადების სახელი იყო მელექი (ანგელოზი). დედის მხრიდან ის იყო მეჰმედ -ის მესამე ცოლის, ნაზფერვერ ქადინ ეფენდი დეიდა.

სამი წლის ასაკში მის უმცროს და აიშე ქემალიფერ ჰანიმთან ერთად მიიყვანეს სასახლეში. აბდულმეჯიდ -ის ერთ-ერთმა ცოლმა, სერვეთსეზა ქადინ ეფენდიმ გოგონების აღზრდა-განათლება თავის თავზე აიღო. დიურინევ კარგად ხატავდა და საუბრობდა ფრანგულად. მან დახატა თავის გამზრდელის და ბეზმიალემ სულთნის პორტრეტები, რომლებიც მათვე აჩუქა. დოლმაბაჰჩეს სასახლეში შეჰზადე აბდულაზიზის სტუმბრობისას შეჰზადემ დიურინევი შეამჩნია და სერვეთსეზა ქადინ ეფენდის მისი ხელი სთხოვა. თავდაპირველად სერვეთსეზა უარზე იყო, მაგრამ მოგვიანებით თვითონვე შეუთანხმდა ქორწინებაზე.

ისინი დაქორწინდნენ 1856 წლის 20 მაისს დოლმაბაჰჩეს სასახლეში. ქორწინებიდან ერთ წელიწადში მათ შეეძინათ ვაჟი შეჰზადე იუსუფ იზეთინი, ხოლო 1862 წელს დაიბადა სალიჰა სულთანი. 1876 წელს აბდულაზიზის ტახტიდან ჩამოგდების შემდეგ, დიურინევ ქადინ ეფენდი შვილებთან ერთად ფერიეს სასახლეში შინაპატიმრობაში იმყოფებოდა. მას შემდეგ, რაც მურად -ის მოკლე მმართველობა დასრულდა, დიურინევ ქადინ ეფენდიმ და მისი ოჯახმა თავისუფლება მოიპოვა, მაგრამ დიურინევმა უკანასკნელი წლები ფერის სასახლეში გაატარა. დაკრძალულია მეჰმედ -ის აკლდამასთან.
უსარგებლო დნმ

უსარგებლო დნმ, არაკოდირებადი დნმ  — გენომური დნმ-ის თანმიმდევრობები, რომელთა ფუნქციაც ჯერჯერობით დაუდგენელია. ტერმინი „უსარგებლო დნმ“ პოპულარული გახდა 1960-იან წლებში. განამტკიცა სუსუმი ონომ 1972 წელს. ძველად ითვლებოდა, რომ ადამიანის გენომის დნმ-ის თანმიმდევრობების დაახლოებით 95% განეკუთვნებოდა არაკოდირებად დნმ-ს. ასეთი თანმიმდევრობები მოიცავს ინტრონების თანმიმდევრობებს და გენებს შორის დნმ-ის უბნებს, აგრეთვე გამეორებულ უბნებს. თუმცა 2012 წელს პროექტ „დნმ-ის ელემენტების ენციკლოპედიის“ პუბლიკაციებში ითქვა, რომ არაკოდირებადი დნმ-ის პროცენტულობა ძლიერ გაზვიადებულია და რომ გენომის 80%-ს აქვს ბიოქიმიური ფუნქციები.

უსარგებლო დნმ-ის ევოლუციური როლისა და წარმოქმნის ერთიანი კონცეფცია ჯერჯერობით არ არსებობს, თუმცა არსებობს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ეუკარიოტების არაკოდირებადი დნმ წარმოადგენს დნმ-ის არაკოდირებადი თანმიმდევრობების ნაშთებს, რომლებიც წარმოიქმნა სიცოცხლის ფორმირებისას. პროკარიოტები იძულებულები იყვნენ, შეემცირებინათ საკუთარი გენომის ზომა, რათა შეემცირებინათ რაოდენობა დნმ-ისა, რომელშიც შეიძლება მოხდეს მუტაციები, ხოლო ეუკარიოტებმა „გაიარეს“ დიპლოიდურობისა და რეგულარული სქესობრივი პროცესის გზა.
მიხეილ ალავიძე

მიხეილ ალავიძე (დ. 5 ნოემბერი, 1987, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, მეკარე. თამაშობდა ბათუმის „დინამოს“, „რუსთავის“, თბილისის „ლოკომიტივის“, „ანდიხანის“, „შორთან გუზონისა“ და სუმგაითის „სტანდარტის“ რიგებში. 2022 წელს ბათუმის „დინამოსთან“ ერთად მოიგო ეროვნული ლიგა.

ტიტულები
საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი: 2007/2008
საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული: 2022
ეროვნული ლიგის მეორე ადგილი: 2014/2015, 2019, 2020, 2022
ეროვნული ლიგის გამარჯვებული: 2022
ნოკო ხურცია

ნოკო ხურცია (დ. 1908, მენჯი — გ. 1940) — ქართველი მომღერალი, ხალხური სიმღერების შემსრულებელი, ლოტბარი. სიმღერა დაიწყო ადრეული ასაკიდან. 1936 წელს ის ქართული ცეკვისა და სიმღერის სახელმწიფო ანსამბლის მთავარი სოლისტი გახდა. მღეროდა კახურ, იმერულ, გურულ, სვანურ, აფხაზურ სიმღერებს. მან აღადგინა რამდენიმე მივიწყებული სიმღერა „უტუს ლაშქრული“ და „ჰარირა“.
ცენტრომერა

ცენტრომერა — ქრომოსომის უბანი, რომლისთვისაც დამახასიათებელია სპეციფიკური სტრუქტურა და ნუკლეოტიდების თანმიმდევრობა. ცენტრომერა მნიშვნელოვან როლს თამაშობს უჯრედული ბირთვის გაყოფასა და გენთა ექპსრესიის კონტროლში.

ფუნქციები
ცენტრომერა მონაწილეობას იღებს დობილი ქრომატიდების შეკავშირებაში, კინეტოქორის ფორმირებაში, ჰომოლოგიური ქრომოსომები კონიუგაციასა და გენთა ექსპრესიის კონტროლში.

სწორედ ცენტრომერის უბანშია დაკავშირებული დობილი ქრომოსომები მიტოზის პროფაზასა და მეტაფაზაში და ჰომოლოგიური ქრომოსომების პირველი მეიოზური გაყოფის პროფაზასა და მეტაფაზაში. ცენტრომერებზე მიმდინარეობს აგრეთვე კინეტოქორების ფორმირება: ცილები, რომლებიც უკავშირდებიან ცენტრომერას, ქმნიან წერტილს გაყოფის თითისტარას მიკრომილაკების მისამაგრებლად მიტოზისა და მეიოზის ანაფაზასა და ტელოფაზაში.
მცირე ბირთვული რიბონუკლეინის მჟავები

მცირე ბირთვული რნმ-ები (მბ-რნმ, ) — რნმ-ის კლასი, რომელიც გვხვდება ეუკარიოტული უჯრედების ბირთვში. ისინი ტრანსკრიბირდებიან რნმ პოლიმერაზა -ით ან რნმ-პოლიმერაზა -ით და მონაწილეობა ისეთ მნიშვნელოვან პროცესებში, როგორებიცაა სპლაისინგი (ინტრონების წაშლა მოუმწიფებელი ი-რნმ-დან), ტრანსკრიფციის ფაქტორების (7 რნმ) ან რნმ-პოლიმერაზების (2 რნმ) რეგულაციები და ტელომერების მთლიანობის შენარჩუნება.

მცირე ბირთვული რნმ-ები ყოველთვის ასოცირებულია სპეციფიკურ ცილებთან. ამგვარ კომპლექსებს ეწოდება მცირე ბირთვული რიბონუკლეოპროტეინები (მბ-რნპ). მცირე ბირთვული რნმ-ები დიდი რაოდენობით შეიცავს ურიდინულ ნუკლეოტიდებს.
ირაკლი ჩირიკაშვილი

ირაკლი ჩირიკაშვილი (დ. 7 ოქტომბერი, 1987, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, თამაშობდა შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე. საქართველოს ვიცე-ჩემპიონი ბათუმის „დინამოს“ შემადგენლობაში.

საკლუბო კარიერა
საკლუბო კარიერის განმავლობაში იცავდა თბილისის „დინამოს“, ცხინვალის „სპარტაკის“, თბილისის „ლოკომოტივის“, ბოლნისის „სიონის“, შვეიცარიული „ქსამაქსის“ და ბათუმის „დინამოს“ ღირსებას.

ბოლო საკლუბო შეხვედრა ბათუმის „დინამოს“ შემადგენლობაში 2015 წლის პირველ ნოემბერს, „ჩელე არენაზე“, ბოლნისის „სიონის“ წინააღმდეგ ჩაატარა. ეს იყო ეროვნული ლიგის მე-10 ტურის შეხვედრა, რომელიც ბოლნისელებმა 5–3 მოიგეს.

საფეხბურთო კარიერა იმავე წლის ბოლოს, ტრავმების გამო, 28 წლის ასაკში დაასრულა.

მიღწევები
საკლუბო
დინამო ბათუმი
ეროვნული ლიგა
ვიცე-ჩემპიონი: 2014–15