მანუელ დე ასკასუბი

მანუელ დე ასკასუბი ი მატეუ (; დ. 30 დეკემბერი, 1804 , კიტო — გ. 25 დეკემბერი, 1876) — ეკვადორის ვიცე-პრეზიდენტი 1847-1849 წლებში. ის ასევე ასრულებდა ეკვადორის პრეზიდენტის მოვალეობას 1849 წლის 15 ოქტომბრიდან, სანამ 1850 წლის 10 ივნისს სამხედრო გადატრიალებით არ დაამხეს.

ბიოგრაფია
ადრეული წლები
მანუელ დე ასკასუბი 1804 წელს ეკვადორის დედაქალაქ კიტოში დაიბადა. მამამისი ხოსე ხავიერ დე ასკასუბი ი მატეუ მთელი მისი ცხოვრების მანძილზე დისიდენტი იყო და ქვეყნის მმართველობა დევნიდა, ამის გამო 1815 წელს მანუელ დე ასკასუბის დედის და მისი მეუღლის, მარიანა დე მატეუ ი ჰერერას ნაადრევ გარდაცვალებასაც ვერ დაესწრო. დედის დაკარგვის გამო მანუელმა სათანადო განათლების მიღება ვერ შეძლო.

ახალგაზრდობიდანვე გამოირჩეოდა თავისი სიმტკიცით, პატრიოტიზმითა და თავისუფლების სიყვარულით, რომელიც ასე ძვირად დაუჯდა მამამისს.

პირადი ცხოვრება
ის დაქორწინდა კარმენ სალინას დე ლა ვეგაზე, ხუან დე სალინასის ქალიშვილზე, რომელიც ესპანეთის წინააღმდეგ აჯანყების ერთ-ერთი პირველი ლიდერი იყო. მათ ოთხი ქალიშვილი ჰყავდათ.

პოლიტიკური კარიერა
მანუელ დე ასკასუბი უკმაყოფილო იყო ქვეყნის იმდროინდელი მმართველობით, სწორედ ამიტომ შეუერთდა ხუან ხოსე ფლორესისა და ვისენტე როკაფუერტეს წინააღმდეგ არსებულ ოპოზიციას.

1847 წელს, ვისენტე რამონ როკას პრეზიდენტობის დროს იგი ვიცე-პრეზიდენტად აირჩიეს. პრეზიდენტის პოზიცია 1849 წელს ვისენტე რამონ როკას კონსტიტუციური ვადის დასრულების შემდეგ დაიკავა. ასკასუბის გარდამავალ პრეზიდენტად დანიშვნა საპრეზიდენტო არჩევნებში ანტონიო ელიზალდესა და დიეგო ნობოას შორის ფაქტობრივად ფრედ დასრულებულმა არჩევნებმა განაპირობა. ის დროებით აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად. პრეზიდენტობის პერიოდში ასკასუბიმ ფინანსთა მინისტრად ხოსე ფელიქს ვალდივიესო, ხოლო მთავრობის, საგარეო საქმეთა, ომისა და საზღვაო ძალების მინისტრად ბენიგნო მალო დანიშნა.

მის მიერ დანიშნული მალო და ვალდივიესო ინოვაციური მმართველობით გამოირჩეოდნენ და პრეზიდენტს ეფექტური ადმინისტრირების განხორციელებაში დაეხმარნენ.

ასკასუბის მთავრობა სახელმწიფო სახსრებს პატიოსნად და გამჭვირვალედ მართავდა. სახელმწიფო ბიუჯეტის დეფიციტის შესამცირებლად და საჯარო მოხელეებისთვის (განსაკუთრებით ეკვადორის არმიაში) ხელფასების უზრუნველსაყოფად მან საკუთარი ფინანსებიც კი დახარჯა.

მანუელ დე ასკასუბიმ დაიწყო საავადმყოფოების რეფორმები, გაზარდა მათი დაფინანსება და სათავეში ჩაუყენა გამოცდილი ხელმძღვანელობა. მისი მმართველობის მოკლე პერიოდში დაარსდა სამეანო სკოლა კუენკაში და ხელახლა გაიხსნა იმ დროისთვის უკვე უმოქმედო საზღვაო სკოლა გუაიაკილში. ის უდიდეს დროს უთმობდა განათლების ცენტრების შექმნას და განვითარებას, ასკასუბის მმართველობის დროს დაარსდა საკვირაო სკოლები და ყაზარმული სკოლები ეკვადორის არმიის ჯარისკაცებისთვის.

ასკასუბის სურდა ეკვადორში იეზუიტთა ორდენის მიწვევა, თუმცა მათ ამაზე უარი განაცხადეს.

გენერალმა ხოსე მარია ურბინამ გუაიაკილში პრეზიდენტის წინააღმდეგ შეთქმულების ორგანიზება წამოიწყო. ის ასკასუბის არაერთ ბრალს უყენებდა, მათ შორის იყო ხუან ხოსე ფლორესის ერთგული კადრების თანამდებობებზე დანიშვნა. შეთქმულება ურბინამ გუაიაკილის გარნიზონის იმჟამინდელ მეთაურ პოლკოვნიკ ფრანსისკო რობლესთან ერთად განახორციელა. მათ სამხედრო გარნიზონი 1849 წლის 20 დეკემბერს მთავრობის წინააღმდეგ აჯანყებისკენ წააქეზეს, თუმცა გუაიაკილის მოსახლეობა პრეზიდენტს მიემხრო და სამხედრო აჯანყება ჩაშალა.

ხოსე მარია ურბინამ აჯანყების მცდელობისთვის სასჯელი ოსტატურად აირიდა თავიდან. მოგვიანებით მანუელ დე ასკასუბიმ გუაიაკილის სამხედრო გარნიზონის მეთაურობიდან ფრანსისკო რობლესის ჩამოცილება გადაწყვიტა, რაც მისთვის საბედისწერო აღმოჩნდა. პრეზიდენტმა რაბლესი სარდლობიდან 1850 წლის 19 თებერვალს გაათავისუფლა, გათავისუფლებულმა რაბლესმა გენერალ გილერმო ბოდერო ფრანკოს (დიეგო ნობოას ბიძაშვილი) მხარდაჭერით იმავე ღამეს მოაწყო სამხედრო გადატრიალება და ასკასუბი დააპატიმრეს. მასთან ერთად ასევე დააპატიმრეს პროვინციის გუბერნატორი და რამდენიმე სამოქალაქო თანამდებობის პირი.

ქვეყნის მმართველობის სადავეები ფაქტობრივად გენერალ ხოსე მარია ურბინას ხელში გადავიდა. მის მიერ გუაიაკილში მოწვეულმა სახალხო კრებამ დიეგო ნობოა უზენაეს მთავარსარდლად 1850 წლის 2 მარტს აირჩია. 1850 წლის 10 ივნისს ასკასუბის პოლიტიკური თანამდებობიდან ასკასუბი ოფიციალურად გადადგა, ხოლო პრეზიდენტი დიეგო ნობოა გახდა.

მანუელ დე ასკასუბი სანამ გარდამავალი პრეზიდენტი გახდებოდა, ორჯერ იყო ეკვადორის ფინანსთა მინისტრი. 1875 წლის აგვისტოდან ოქტომბრამდე შინაგან და საგარეო საქმეთა მინისტრების პოსტი ეკავა.

ასკასუბი 1876 წლის 25 დეკემბერს გულის შეტევით გარდაიცვალა კიტოში.