ერსინ თათარი

ერსინ თათარი (დ. ) — კვიპროსელი თურქი პოლიტიკოსი, რომელიც 2020 წლიდან 2025 წლამდე ჩრდილოეთ კვიპროსის მეხუთე პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა. მანამდე, 2019 წელს ტუფან ერჰურმანის კოალიციური მთავრობის დაშლის შემდეგ, იგი ჩრდილოეთ კვიპროსის მეოთხე პრემიერ-მინისტრი იყო და ამ თანამდებობაზე პრეზიდენტად არჩევამდე დარჩა.[1] 2018 წლიდან არჩევნებამდე ის ასევე იყო ეროვნული ერთიანობის პარტიის ლიდერი და ოპოზიციის ლიდერი.[2]

ადრეული ცხოვრება
თათარი ყირიმელი თათრების ოჯახიდანაა, რომლებმაც ყირიმი მე-19 საუკუნეში დატოვეს და საბოლოოდ კვიპროსზე გადავიდნენ საცხოვრებლად.[3] თათარი ნიქოზიაში 1960 წლის 7 სექტემბერს დაიბადა, კანევისა და რუსტემ თათრების ოჯახში.[4] მისი მამაც პოლიტიკოსი იყო.[5] ის ინგლისში გაგზავნეს უოლტჰემსტოუს კერძო პანსიონში, ფორესტ სკოლაში სასწავლებლად,[4][6] შემდეგ კი ეკონომიკის ხარისხი კემბრიჯის უნივერსიტეტის ჯესუსის კოლეჯში 1982 წელს მიიღო.[7][8]

პოლიტიკამდელი კარიერა
1982 წლიდან 1986 წლამდე თათარი ლონდონში, -ში, ლიცენზირებულ ბუღალტრად მუშაობდა. 1986 წლიდან 1991 წლამდე ის პოლი პეკში მუშაობდა და კომპანიის ხაზინადარის თანაშემწე იყო, როდესაც კომპანია 1.3 მილიარდი ფუნტის ოდენობის ვალებით გაკოტრდა.[9] სასამართლო პროცესზე, რომლის შედეგადაც აღმასრულებელ დირექტორს, ასილ ნადირს, 10 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა, ბრალდებული იყო, რომ თათარი „ბატონ ნადირს -დან ფულის არაკეთილსინდისიერ გადარიცხვაში დაეხმარა და პოლი პეკის უფროსთან მჭიდრო სამუშაო ურთიერთობა ჰქონდა“.[9] როდესაც თათარი 2019 წელს დიდ ბრიტანეთს ეწვია, 1991 წლის შემდეგ პირველად, გაჩნდა შეშფოთება, რომ ის შესაძლოა სკანდალში მონაწილეობისთვის დაეპატიმრებინათ; თუმცა, მთავრობის სერიოზული თაღლითობის წინააღმდეგ ბრძოლის ოფისმა განაცხადა, რომ ეს „საზოგადოებრივ ინტერესებში აღარ შედიოდა“.[10]

1991 წელს თათარი ანკარაში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც 1992 წლამდე მუშაობდა .-ში. 1992 წლიდან 2001 წლამდე ის იყო -ის საკუთრებაში არსებული თურქული სატელევიზიო არხის, -ის, გენერალური კოორდინატორი.[5] 1996 წელს მან ნიქოზიაში დააარსა სატელევიზიო არხი .[5] ის ასევე იყო კვიპროსელი დიასპორის აქტიური წევრი თურქეთში და 1997 წლიდან 2001 წლამდე იყო სტამბოლის კვიპროსელი თურქების კულტურული ასოციაციის თავმჯდომარე.[7][11]

პოლიტიკა
თათარი პოლიტიკაში 2003 წელს შევიდა, როდესაც შეუერთდა ეროვნული ერთიანობის პარტიას . ის პირველად პარლამენტში 2009 წელს აირჩიეს და დერვიშ ეროღლუს ხელმძღვანელობით ფინანსთა მინისტრის თანამდებობას იკავებდა 2013 წელს მისი პარტიის არჩევნებში დამარცხებამდე. 2015 წელს ის წარუმატებლად იყარა კენჭი -ის ლიდერობისთვის, სანამ ხელახლა იყრიდა კენჭს და გაიმარჯვებდა 2018 წელს.[11] მან მხარდაჭერა გამოუცხადა 2019 წელს თურქეთის შეტევას ჩრდილო-აღმოსავლეთ სირიაში და თქვა, რომ კვიპროსელი თურქები „ყოველთვის თურქეთის მხარეს არიან“.[12] ის კვიპროსის დავის ორი სახელმწიფოს გადაწყვეტის მომხრეა.[13][14]

2020 წლის ჩრდილოეთ კვიპროსის საპრეზიდენტო არჩევნებამდე ერთი კვირით ადრე, თათარი თურქეთს ეწვია. ჩასვლის შემდეგ მან განაცხადა, რომ ვაროშას სანაპიროს თურქეთის პრეზიდენტ რეჯეფ თაიფ ერდოღანის კურთხევით ხელახლა გახსნიდა. ვაროშას გახსნის ნაბიჯმა, რომელიც 1974 წელს კვიპროსში თურქეთის შეჭრის შემდეგ საზოგადოებისთვის დაკეტილი იყო და თურქი ჯარისკაცები იცავდნენ, ფართო დაგმობა გამოიწვია როგორც ჩრდილოეთ კვიპროსსა და კვიპროსის რესპუბლიკაში, ასევე საერთაშორისო საზოგადოებაში.[15] მისმა ვიცე-პრემიერმა, კუდრეთ ოზერსაიმ, თანამდებობა დატოვა და თათარს მისი იდეის მოპარვაში დაადანაშაულა; ოზერსაიმ, რომელიც პირველი იყო, ვინც ვაროშას კვიპროსელი თურქების კონტროლის ქვეშ ხელახლა გახსნისკენ მოუწოდა, განაცხადა, რომ თათრის გადაწყვეტილების წინააღმდეგი იყო, რადგან მან ეს საკითხი არჩევნებამდე საარჩევნო კამპანიის საკითხად აქცია.[16] ოზერსაი ასევე იყო არჩევნებში კანდიდატი.[16] ოზერსაის გადადგომამ კრიზისი გამოიწვია, რამაც არჩევნებამდე სულ რაღაც ერთი კვირით ადრე ჩრდილოეთ კვიპროსის მთავრობის დაშლა გამოიწვია. ბრალდებების თავიდან აცილების მცდელობისას, რომ ვაროშას გახსნის გადაწყვეტილება თურქეთის სახელით საარჩევნო გეგმის შემუშავებას არ წარმოადგენდა, თათარმა განაცხადა, რომ მან ეს გადაწყვეტილება პრემიერ-მინისტრის რანგში მიიღო და არა მომავალ არჩევნებში კანდიდატის რანგში.[16]

2020 წლის 18 ოქტომბერს გამართულ არჩევნების მეორე და ბოლო ტურში თათარმა ხმების 51.69% მიიღო, ხოლო მოქმედმა პრეზიდენტმა მუსტაფა აქინჯიმ - 48.31%, რაც ჩრდილოეთ კვიპროსის ისტორიაში ყველაზე მცირე სხვაობაა.[17] თათარმა თანამდებობა 23 ოქტომბერს დაიკავა.[17] არჩევნებს თან ახლდა ბრალდებები, რომ თურქეთი თათრის სახელით ერეოდა.[18]

თათარი გადამწყვეტად დამარცხდა 2025 წლის ჩრდილოეთ კვიპროსის საპრეზიდენტო არჩევნებში, რომელიც 2025 წლის 19 ოქტომბერს გაიმართა და ხმების 35.81% მიიღო, ხოლო ყოფილმა პრემიერ-მინისტრმა თუფან ერჰურმანმა - 62.76%.[19]

პირადი ცხოვრება
თათარი დაქორწინებულია სიბელ თათარზე, რომელთანაც ორი შვილი ჰყავს.[11][20]