ლუკანი

ლუკანი (დ. 3 ნოემბერი, ახ.წ 39 წ.) — რომაელი პოეტი, რომელიც ცნობილია თავისი ეპიკური პოემით „ფარსალია“.

ცხოვრება
სამი მოკლე ანტიკური წყარო საშუალებას გვაძლევს აღვადგინოთ მოკრძალებული ბიოგრაფია - უძველესი სვეტონიუსს მიეწერება, მეორე - უცნობ ვაკას, ხოლო მესამე ანონიმური და დაუთარიღებელი - მარციალის, კასიუს დიონ კაციტუსის ანალებისა და სტატიუსის სილვაეს ერთ-ერთი ნახსენების პარალელურად. ლუკანი დაიბადა რომაულ კოლონიაში, კორდუბაში, ცენტრალური იტალიის წარმოშობის მდიდარ ოჯახში; ის იყო მარკუს ანეუს მელას ვაჟი და სენეკა უფროსის შვილიშვილი. ლუკანი გაიზარდა თავისი ბიძის, სენეკა უმცროსის მეურვეობის ქვეშ. მან რიტორიკა ათენში შეისწავლა

ლუკანმა წარმატებას მიაღწია ნერონის მმართველობის დროს: იგი იმპერატორის ერთ-ერთი ახლო თანამგზავრი გახდა და კანონიერ ასაკამდე მიენიჭა კვესტორის წოდება. 60 წელს მან „ორფეოსისა“ და „ “-ის იმპროვიზაციისთვის პრიზი მოიპოვა ხუთწლიანი ნერონიის ცერემონიაზე და კვლავ დაჯილდოვდა, როდესაც იმპერატორმა იგი ავგურატად დანიშნა. ამ პერიოდში მან გაავრცელა თავისი ეპიკური პოემის — „ფარსალია“-ს — პირველი სამი წიგნი (ხელნაწერებში მოხსენიებულია როგორც „ “), რომელიც აღწერს რომის სამოქალაქო ომს იულიუს კეისარსა და პომპეუსს შორის.

მოგვიანებით ნერონსა და ლუკანს შორის დაპირისპირება დაიწყო. მოვლენების შესახებ ორი განსხვავებული ვერსია არსებობს, რომლებიც ამ კონფლიქტს შედარებით ტრივიალურად წარმოაჩენს. ტაციტუსის მიხედვით, ნერონს ლუკანის შური გაუჩნდა და აუკრძალა მისი ლექსების გამოქვეყნება. სუეტონიუსის თანახმად კი ნერონმა ლუკანის საჯარო კითხვა შეწყვიტა, დატოვა ადგილი და სენატის სხდომა მოიწვია, რის საპასუხოდაც ლუკანმა იმპერატორის წინააღმდეგ შეურაცხმყოფელი ლექსები დაწერა.

თუმცა სხვა წყაროები მტრობის უფრო სერიოზულ საფუძველზე მიუთითებს. გრამატიკოს ვაკასა და პოეტ სტატიუსის ტექსტები შეიძლება ადასტურებდეს მოსაზრებას, რომ ლუკანმა ნერონი სატირულად გააკრიტიკა. ვაკა აღნიშნავს, რომ ლუკანის ერთ-ერთ ნაშრომს ერქვა „ “ („ქალაქის დაწვის შესახებ“). სტატიუსის ლუკანისადმი მიძღვნილ ოდაში ნათქვამია, რომ მან აღწერა, თუ როგორ „დახეტიალობდა დამნაშავე ტირანის ენით აუწერელი ალი რემუსის სიმაღლეებზე“. გარდა ამისა, „ფარსალიის“ გვიანდელი წიგნები მკვეთრად ანტიიმპერიული და პრორესპუბლიკურია, რაც იმპერატორის ხელისუფლების კრიტიკად შეიძლება ჩაითვალოს. სწორედ ეს გარემოება შესაძლოა გამხდარიყო მისი ნაწარმოებების აკრძალვის რეალური მიზეზი.

ლუკანი მოგვიანებით შეუერთდა პისონის შეთქმულებას გაიუს კალპურნიუს პიზონის ხელმძღვანელობით, რომელიც ნერონის წინააღმდეგ იყო მიმართული. შეთქმულება გამოაშკარავდა და 25 წლის ასაკში იგი იძულებული გახდა ვენების გახსნით სიცოცხლე დაესრულებინა. მანამდე მან, შეწყალების იმედით, სხვა ადამიანებიც დაასახელა, მათ შორის აცილია — ლუკანის დედა. ტაციტუსის მიხედვით, როდესაც ლუკანი სისხლდენით კვდებოდა, „მას გაახსენდა საკუთარი პოემიდან რამდენიმე სტრიქონი, სადაც დაჭრილი ჯარისკაცის მსგავსი სიკვდილი იყო აღწერილი, და თავად წარმოთქვა ისინი — ეს იყო მისი უკანასკნელი სიტყვები“. ტაციტუსი, „ანალები“ .70.1. მეცნიერები ამაოდ ცდილობდნენ ამ სიტყვების პოვნას ლუკანის შემორჩენილ ტექსტებში, თუმცა არსებული პოემებიდან არცერთი მონაკვეთი ზუსტად არ ემთხვევა ტაციტუსის აღწერას. არსებობს ალტერნატიული მოსაზრებაც, რომლის მიხედვითაც მისი სიკვდილი რეალურად თვითმკვლელობა არ ყოფილა, არამედ ნერონის ბრძანებით განხორციელებული სიკვდილით დასჯა იყო.

ნამუშევრები
გადარჩენილი ნამუშევრები:
 ან (სამოქალაქო ომის შესახებ), იულიუს კეისარსა და პომპეუსს შორის ომებზე.

ხშირად მას უკავშირებენ (მაგრამ სხვებსაც):
 (პისოს ქება), პისოს ოჯახის წევრის პანეგირიკა.

დაკარგული ნაწარმოებები
„კატაქთონიონი“
„ილიაკონი“ (ტროას ციკლიდან)
„ეპიგრამები“
„მიმართვა პოლასადმი“
„სილვები“
„სატურნალიები“
„მედეა“
„საცეკვაო პიესები“
„ნერონის ქება“
„ორფეოსი“
პროზაული სიტყვა ოქტავიუს საგიტას წინააღმდეგ
„წერილები კამპანიიდან“
„ქალაქის დაწვის შესახებ“ — 64 წლის რომის ხანძარზე, სადაც, სავარაუდოდ, ნერონი ცეცხლის წაკიდებაში იყო დადანაშაულებული.