iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
სომხეთი ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე (2016)

სომხეთი 2016 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე წარსდგა სიმღრით „“, რომლის ავტორებიც ლილით ნავასარდიანი, ლევონ ნავასარდიანი, ივეტა მუკუჩიანი და სტეფანი კრატჩფილდი იყვნენ. კონკურსზე სიმღერა ივეტა მუკუჩიანმა შეასრულა, რომელიც შიდა შერჩევის მეთოდით სომხეთის საზოგადოებრივმა ტელევიზიამ შეარჩია. სომხეთის წარმომადგენლად მუკუჩიანის შერჩევის შესახებ ინფორმაცია 2015 წლის 13 ოქტომბერს გავრცელდა, ხოლო სტოკჰოლმში, შვედეთში გასამართი კონკურსისთვის შერჩეული სიმღერა „“ 2016 წლის 2 მარტს გახდა ცნობილი.

2016 წლის 10 მაისს გამართულ პირველ ნახევარფინალში სომხეთი პირველ ათეულში მოხვდა და ფინალში გამოსვლის უფლება მოიპოვა. შემდეგში ცნობილი გახდა, რომ პირველ ნახევარფინალში სომხეთმა 243 ქულა მიიღო, რითიც მეორე ადგილი დაიკავა. 2016 წლის 14 მაისს გამართულ ფინალში სომხეთი შოუს უკანასკნელი წარმომადგენელი იყო და 26 მონაწილე სახელმწიფოს შორის 249 ქულით მე-7 ადგილზე გავიდა.

მიმოხილვა
2016 წლამდე სომხეთმა ევროვზიის სიმღერის კონკურსზე ცხრაჯერ მიიღო მონაწილეობა (2006 წლიდან მოყოლებული). ამ დრომდე სომხეთის საუკეთესო შედეგი მე-4 ადგილი იყო, რომელიც ქვეყანამ ორჯერ დაიკავა: 2008 წელს, სიმღერით „, “, რომელიც სირუშომ შეასრულა და 2014 წელს სიმღერით „ “, რომელიც არამ 3-მა შეასრულა. სომხეთმა ფინალისთვის კვალიფიცირების ეტაპი ერთხელ, 2011 წელს ვერ გაიარა. სომხეთმა მონაწილეობაზე უარი განაცხადა 2012 წელს, მასპინძელ ქვეყანასთან, აზერბაიჯანთან დიდხნიანი დაძაბული ურთიერთობები გამო. 2015 წელს ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე ქვეყანა სომხური დიასპორის წარმომადგენლებით დაკომპლექტებულმა ჯგუფმა გენეალოგიამ წარადგინა და ფინალში მე-16 ადგილი დაიკავა.

ქვეყნის წარმომადგენლის შერჩევის პროცესს სომხეთის საზოგადოებრივი ტელევიზია წარმართავს, რომელიც აგრეთვე ევროვიზიის სიმღერის პროცესს გადასცემს. 2016 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსში მონაწილეობის შესახებ ინფორმაცია 2015 წლის 25 სექტემბერს გავრცელდა. წარსულში სომხეთი წარმომადგენლებს სხვადასხვა მეთოდით ირჩევდნენ, მათ შორის ევროვიზიაზე ქვეყნის შემსრულებლის, სიმღერის ან ორივეს შესარჩევი ნაციონალური ფინალიც. შიდა შერჩევის პროცესი 2015 წლის წარმომადგენლის შესარჩევადაც გამოიყენეს. 2014 წელს სომხეთის საზოგადოებრივმა ტელევიზიამ შიდა შერჩევის მეთოდით როგორც შემსრულებელი, ისე სიმღერა შეარჩია. აღნიშნული მეთოდი სომხეთმა მანამდე მხოლოდ ერთხელ, ქვეყის დებიუტისას, 2006 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსისთვის გამოიყენა. ტეევიზიამ 2015 და 2016 წლებშიც ქვეყნის წარმომადგენელიც და სიმღერაც შიდა შერჩევის გზით აირჩია.

მას შემდეგ რაც ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე გამომსვლელი ყველა სახელმწიფოს მიერ შერჩეული სიმღერები ცნობილი გახდა, შოუს პროდიუსერებმა ნახევარფინალებში სიმღერების თანმიმდევრობა განსაზღვრეს, რათა მსგავსი კომპოზიები ერთმანეთის მიყოლებით არ შეესრულებინათ. სომხეთი მე-7 ნომრად უნდა გამოსულიყო ნიდერლანდების შემდეგ, სან-მარინოს წინ.

სომხეთში ევროვიზიის ორი ნახევარფინალი და ფინალი სომხეთის საზოგადოებრივი ტელევიზიისა და სომხეთის საზოგადოებრივი რადიოს მიერ გადაიცა, რომლის კომენტატორიც ავეტ ბარსეღიანი იყო. სომხეთის წარმომადგენელი, რომელმაც ფინალში სხვა ქვეყნებისთვის მინიჭებული ქულები გამოაცხადა, არმან მარგარიანი იყო.

იხილეთ ასევე
სომხეთი ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე

ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2016
კობა ბადაგაძე

კობა ბადაგაძე (დ. 29 მარტი, 1969, დუშეთი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი

1994 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საინჟინრო-ეკონომიკური ფაკულტეტი. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (დუშეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
სექსოფობია

სექსოფობია — შიში სასქესო ორგანოებისა და სექსუალური ქცევებისადმი. სექსოფობ ადამიანებს ეშინიათ მასტურბაციის, ორგაზმის, ორალური სექსისა და ორსულობის. სექსოფობია რადიკულარუდ განსხვავდება სხვა ფობიებისაგან, ამ ფობიის დროს არ აქვს მნიშვნელობა სქესს. სექსოფობებს ეშიანათ როგორც მამაკაცის, ისევე ქალბატონების ინტიმური ორგანოების მიმართ.
არმენაკ ბაიანდურიანი

არმენაკ ბაიანდურიანი (დ. 12 სექტემბერი, 1953, სოფ. დაღეთი, თეთრიწყაროს რაიონი) — სომეხი მსახიობი, რეჟისორი.

დაამთავრა ერევნის ეკონომიკურ-იურიდიული უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის და ერევნის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტები. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით , საარჩევნო ბლოკი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
ავთანდილ ჩალაძე

ავთანდილ ჩალაძე (დ. 15 თებერვალი, 1935, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი მიმოსვლის გზათა ინჟინრის სპეციალობით.

1961–1970 წლებში იყო „საქჰიდროენერგომშენის“ ტრესტის ენგურჰესის საგზაო-სამშენებლო სამმართველოს უფროსი. 1970 წელს — თბილისი-აეროპორტის ავტოსტრადის მშენებლობის უფროსი. 1971–1974 წლებში — საგზაო-სამშენებლო სამმართველოს უფროსის მოადგილე. 1974–1978 წლებში — „იჟმშენის“ სამმართველოს, ხოლო 1978–1986 წლებში — ჟინვალჰესის მშენებლობის უფროსი. 1986 წლიდან კონცერნ ტრანსპორტის სამინისტროს სამშენებლო სამმართველო „კავგვირაბმშენის“ უფროსი. 1992–2001 წლებში – სააქციო საზოგადოება კონცერნი „საქგვირაბმშენის“ პრეზიდენტი. 2001–2008 წლებში — ღია სააქციო საზოგადოება „საქგვირაბმშენი-“-ის გენერალური დირექტორი. 2003 წელს ღსს სკ „ალფა-პლიუსის“, 2008 წლიდან შპს სკ „მამისონის“ გენერალური დირექტორი.

მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათშორის: საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ღირსების სიგელი, რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული მეგზევის სამკერდე ნიშანი (2004), სათბობ-ენერგეტიკული კომპლექსის დამსახურებული მუშაკის (2005), საქართველოს დამსახურებული ჰიდროენერგეტიკოსისა (2007) და დამსახურებული მშენებლის (2007) წოდება, ღირსების ორდენი.
ჰეიდარ ალიევის სასახლე

ჰეიდარ ალიევის სასახლე (აზერბ. , ასევე ცნობილია როგორც ბაქოს სასახლე, ყოფილი რესპუბლიკის სასახლე — აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში მდებარე, სასახლე. საბჭოთა პერიოდში, ცნობილი როგორც „ლენინის სასახლე“ არის აზერბაიჯანის ბაქოს მთავარი საკონცერტო დარბაზი. აღნიშნული შენობა გათვლილია 2500 ადამიანზე. 2003 წელს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის გარდაცვალების შემდეგ მას ეწოდა მისი სახელი. ალიშ ლემბერანსკი იყო სასახლის დიზაინერი.

ეს არის საკონცერტო კომპლექსი, სადაც კულტურული პროგრამების პარალელურად ტარდება სახელმწიფო ღონისძიებები. სასახლის საკონცერტო დარბაზი ითვლება ყველაზე დიდ სცენად რესპუბლიკაში .

ისტორია
სასახლე მოქმედებდა როგორც „ლენინის სახელობის სასახლე“ 1972 წლის 14 დეკემბრიდან. 1991 წელს მას ეწოდა „რესპუბლიკის სასახლ“ე. აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2004 წლის 10 მარტის განკარგულების თანახმად, სასახლეს ეწოდა „ჰეიდარ ალიევის სასახლე“.

2007-2008 წლებში სასახლე ძირეულად გარემონტდა - აღიჭურვა ახალი ტექნიკით, შეიტანეს ცვლილებები დიზაინში. სასახლე ექსპლუატაციაში შევიდა 16 ოქტომბერს. 2008 წლის 24 ოქტომბერს სასახლეში გაიმართა პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის ინაუგურაციის ცერემონია. ოფიციალურად, სრულად განახლებული სასახლე გაიხსნა 2008 წლის 5–6 ნოემბერს სსრკ–ში, სახალხო არტისტის ზეინაბ ხანლაროვას კონცერტით .

არქიტექტურა
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ცენტრალურ საკონცერტო დარბაზში, ალიევის სასახლეს განსხვავებული მახასიათებლები აქვს, ვიდრე სხვა თეატრისა და საკონცერტო დარბაზებს. პალასი არის დიდი ფორმატის საკონცერტო დარბაზი, რომელიც მასპინძლობდა აზერბაიჯანის ბევრ დიდ ღონისძიებას ბოლო 40 წლის განმავლობაში, რომელიც გათვლილია 2150 მაყურებელზე, სადაც თეატრის ტიპის ადგილების 30 საფეხურიანი რიგია.

ექსტერიერისა და ინტერიერის დიზაინი, დეკორაციები, მარმარილოს იატაკები, აზერბაიჯანში არაანალოგიური ხმა, სინათლე, ფილმების პროექცია და ლაზერული სისტემები, ასევე შეკვეთილი და დამონტაჟებული ეკრანები მისი უნიკალური თავისებურებაა. ეს არის ერთადერთი ადგილი, რომელიც საშუალებას აძლევს მის სტუმრებს გამოიყენონ უფასო და მაღალი ხარისხის -, რომელიც 3000 კვადრატული მეტრის ფართობს მოიცავს. გარდა ამისა, სპეციალური ტექნიკაა დარბაზში გამართული კონცერტების ონლაინ გადასაცემად.

სასახლე მდებარეობს 700 მეტრში, ისტორიული სარკინიგზო სადგურის შენობებიდან და სავაჭრო ცენტრში, დასავლეთით, ქალაქის მხოლოდ საუკეთესო სასტუმროებიდან ხუთი წუთის სავალზე .
ძმები სადიხოვების სახლი

ძმები სადიხოვების სახლი — არის შვიდსართულიანი ისტორიული შენობა ბაქოში, ისტიგლალიატის და ნიაზის ქუჩების გადაკვეთაზე, ფილარმონიის ბაღის საწინააღმდეგოდ. შენობა დარეგისტრირდა, როგორც ადგილობრივი მნიშვნელობის ძეგლი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 2001 წლის 2 აგვისტოს №132 გადაწყვეტილებით .

ძმები სადიხოვების სახლი აშენდა 1910-1912 წლებში გაბრიელ ტერ-მიქელოვის პროექტით, რომელიც იყო საბჭოთა არქიტექტორი, სსრკ არქიტექტურული აკადემიის წევრ-წევრი, საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე და ასევე თბილისის სამხატვრო აკადემიის პროფესორი . შენობას აქვს სხვადასხვა კომპოზიციური სტრუქტურა და არქიტექტურული თავისებურებები, ადგილობრივი არქიტექტურის ელემენტები და დეტალები. შენობა არის პლასტიკური ხელოვნების ერთ-ერთი გამორჩეული ნიმუში აზერბაიჯანში.

ისტორია
იმ ადგილას, სადაც დღეს შენობა მდებარეობს, ადრე სასაფლაო იყო. ამ ფაქტს ასახავს ერთ-ერთი ცნობილი ანეკდოტი, რომლის თანახმად, მომხმარებელმა კარბალაი სადიხოვმა, მეგობრების კითხვაზე, რატომ აშენებდა სახლს ასეთ უბედურ ადგილას, შემდეგი უპასუხა: „ადგილი შესანიშნავია! გუბერნატორმა თვითონ დადო ბაღი ჩემი ფანჯრების წინ!“

ძმები სადიხოვების შემოსავლების სახლი ნაციონალურ-რომანტიკული არქიტექტურის სტილში აშენდა 1910-1912 წლებში. 1909 წელს რუსეთში გამოცხადდა კონკურსი ამ სახლის დიზაინზე და პირველი პრიზი მოიგო შენობის ავტორმა, გაბრიელ ტერ-მიქელოვმა . საბჭოთა პერიოდში სახლი ნაციონალიზებული იქნა, აღნიშნულ შენობაში იმ პერიოდში მდებარეობდა აზერბაიჯანის სსრ ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტი.

არქიტექტურა
აღნიშნული შენობა აშენდა ნიაზისა და ისტიკლალიატის ქუჩების კუთხეში და განსაკუთრებული ყურადღების მიპყრობით ქალაქის განვითარების საპასუხისმგებლო პოზიციას იკავებს. მიუხედავად იმისა, რომ შენობას აღმოსავლური არქიტექტურის დამახასიათებელი ნიშნები აქვს, არქიტექტორის ინტერპრეტაციამ და ადგილობრივი კლიმატური პირობების გათვალისწინებამ მრავალი ვერანდა და ლოჯი გამოიწვია .

უნდა აღინიშნოს, რომ ძმები სადიხოვების სახლის დაგეგმვის სტრუქტურა ტრადიციულად გამოირჩევა მინის ვერანდების გარეშე ოთახების ორ რიგიანი გემბანით. შენობის წინა შესასვლელს განსაკუთრებული თაღებით მივყავართ პირველ ანთებულ ვესტიბიულში მარმარილოს კიბეებით . ტიგრანიანმა, რომელმაც გამოიკვლია ტერ-მიქელოვის ნამუშევრები, წერდა შემდეგს: „ძმები სადიხოვების სახლის ობიექტური არქიტექტურული ღირებულებაა ის, რომ მან სტიმული მისცა აზერბაიჯანის რეალისტური ეროვნული არქიტექტურის განვითარებას“.
28 მაისის ქუჩა

28 მაისის ქუჩა (აზერბ. 28 ) — მდებარეობს აზერბაიჯანის დედაქალაქ, ბაქოს ნასიმის რაიონში. ბულბულის გამზირზე იწყება და ის 1 კილომეტრს მოიცავს და მთავრდება რიჩარდ სორჯის ქუჩაზე. აღნიშნულ ქუჩას, სხვა სახელებს შორის, რუსული მმართველობის პერიოდში ცნობილი ეწოდება „სატელეფონო ქუჩა“, შემდეგ კი მას 28 აპრილის ქუჩა დაერქვა, აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დაარსების თარიღად. 1992 წლიდან ცნობილია ამჟამინდელი სახელით, რომელიც ხაზს უსვამს აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის გამოცხადების თარიღს.

ისტორია
 საუკუნის შუა ხანებამდე ეს ტერიტორია მეურნეობებმა და ბაღებმა დაიპყრეს, რომლებიც ბაქოს მოსახლეობას ეკუთვნოდა. 1883 წელს ბაქოს რკინიგზის სადგურის მშენებლობის შემდეგ გაჩნდა ასფალტირებული გზის საჭიროება, რომელიც სადგურს ქალაქთან დააკავშირებდა. 1887 წელს აქ აშენდა ბაქოში პირველი სატელეფონო ბირჟა. მან ქუჩას დაარქვა თავისი სახელი, „ტელეფონის ქუჩა“.

მეცხრამეტე საუკუნის ბოლოს ცხენოსნები უკვე დარბოდნენ ქუჩაში. თვითონ ქუჩა საუკუნის ბოლოს კვლავ განიხილებოდა როგორც ქალაქის პერიფერია, სადაც ცხოვრობდნენ ქალაქის ღარიბი ფენის წარმომადგენლები.

1898 წელს მან მიიღო მნიშვნელობა ბაქოში პირველი ლუთერანული ეკლესიის მშენებლობის გამო. საუკუნის დასაწყისში ნავთობის მაგნატმა მუსა ნაღიევმა ამ ქუჩაზე ააშენა ქალაქის პირველი საცხოვრებელი სახლები. 1913 წელს „ტელეფონის ქუჩა“- ეწოდა „რომანოვის გამზირი“ რუსეთის იმპერიაში რომანოვების მმართველობის 300 წლისთავის აღსანიშნავად.

1918 წელს, მას შემდეგ, რაც აზერბაიჯანი გახდა რუსეთისგან დამოუკიდებელი, მას ეწოდა ლინდლის ქუჩა სერ უილიამ ლინდლის სახელით, რომელმაც წვლილი შეიტანა მეფის პერიოდის ბაქოს ინფრასტრუქტურულ განვითარებაში.

1923 წელს, აზერბაიჯანში ბოლშევიკური ძალაუფლების დამონტაჟების შემდეგ, საბჭოთა მთავრობამ გადაწყვიტა დაეღწია „ბურჟუაზიული ტოპონიმიკისგან“ თავი და ქუჩას 28 აპრილი დაერქვა (აზერბაიჯანის საბჭოთა კავშირის თარიღი 1920 წელს).

იგი თანდათან აშენდა, რადგან ეზოზე დაფუძნებული ერთი ან ორსართულიანი კორპუსები დაუშვეს კორპუსები ან გადაკეთდნენ უფრო მაღალ შენობებად ზეკონსტრუქციების საშუალებით. 1934 წელს დასრულდა სტალინური სტილის ორი მასიური შენობა ქუჩის დასაწყისში, რომლებიც მიქაილ ჰუსეინოვმა და სადიხ დადაშოვმა დააპროექტეს. ერთ მათგანში განთავსდა კინოთეატრი „ნიზამი“, ხოლო მეორეში შემდეგ გახდა -ის სათაო ოფისი. გასული საუკუნის 50-იან წლებში ყოფილი იარმაროჩნაიას მოედანზე ჯარისკაცების ბაზარი მოიხსნა, რომ მის მაგივრად შეიქმნა სამად სამედ ვურღუნის სახელობის პარკი, შესასვლელთან პოეტის გიგანტური ქანდაკება იყო გამოსახული.

1967 წელს ქუჩის მიწისქვეშა გზა გაიარა მეტროპოლიტენის პირველმა ხაზმა, იქვე აშენდა 28 აპრილის სადგური. 1991 წელს, როგორც ქუჩას, ასევე სადგურს სახელი ეწოდა 28 მაისს, აზერბაიჯანის 1918 წელს დამოუკიდებლობის გამოცხადების წლისთავის აღსანიშნავად. დღეს 28 მაისის ქუჩა ერთ–ერთი უდიდესია ქალაქში. მოძრაობა ბულბულის გამზირსა და სორგის ქუჩას შორის არის ცალმხრივი აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ. ტრამვაი, რომელიც ქუჩის აღმოსავლეთ ნაწილს შავ ქალაქთან აკავშირებდა, დაიშალა 2000-იანი წლების დასაწყისში.

ქუჩის ღირსშესანიშნაობებს შორისაა მაცხოვრის ლუთერანული ეკლესია და სამად ვურგუნის პარკი. მეტროს უახლოესი კერა 28 მაისის სადგურია.

ქუჩის ღირსშესანიშნაობებს შორისაა მაცხოვრის ლუთერანული ეკლესია და სამად ვურღუნის პარკი. მეტროს უახლოესი გაჩერება „28 მაისის სადგურია“.
დერბენტის სიმაგრეები

დერბენტის სიმაგრეები (ხშირად შემოკლებულია როგორც დარბანდი) — ერთ – ერთი გამაგრებული თავდაცვითი ნაგებობა, რომელიც სპარსეთის სასანიანთა იმპერიამ ააშენა კავკასიონის მთების აღმოსავლეთ გადასასვლელის დასაცავად („კასპიის კარიბჭე“) პონტო – კასპიის სტეპის მომთაბარე ხალხების თავდასხმებისგან. ის აშენდა მე-6 საუკუნეში სპარსეთის იმპერატორ ხოსრო -ის დროს და შენარჩუნებულია არაბული, თურქული და სპარსული გვიანდელი რეჟიმების გამო. სიმაგრითი ნაგებობები მოიცავს სამ განსხვავებულ ელემენტს: ნარინ-კალას ციხესიმაგრე დერბენტში, ტყუპების გრძელი კედლები, რომლებიც მას კასპიასთან აკავშირებს აღმოსავლეთით ზღვა და დაღ-ბარის „მთის კედელი“, რომელიც დერბენტიდან დასავლეთით კავკასიონის მთისწინეთში გადის. უზარმაზარი კედელი, რომლის სიმაღლე ოცი მეტრია და სისქე დაახლოებით 10 ფუტი (3 მეტრი), გადაჭიმული იყო ორმოცი კილომეტრის მანძილზე კასპიის ზღვასა და კავკასიონის მთებს შორის, ოცდაათი კილომეტრიანი კოშკი გადაჭიმული იყო კასპიის ზღვასა და კავკასიონს შორის, რაც ეფექტურად ბლოკავს მთლიანად გადასასვლელს. სიმაგრითი ნაგებობების კომპლექსი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი 2003 წელს გახდა.

წარმოშობა და პირველი გამაგრებები დერბენტში
უკვე კლასიკურ ანტიკურ ხანაში დერბენტის დასახლება და მისი უფრო ფართო რეგიონი („კასპიის კარიბჭე“) ცნობილი იყო თავისი სტრატეგიული მდებარეობით კასპიის ზღვასა და კავკასიის მთების აღმოსავლეთ მთისწინეთში. ის დასახლებული იყო ჩრდილოეთით პონტოს – კასპიის სტეპზე დომინირებული ხალხებით. არქეოლოგიური მტკიცებულებები მიანიშნებს დერბენტის გორაზე გამაგრებული დასახლების დაარსებაზე ჯერ კიდევ ძვ.წ. საუკუნის ბოლოს, სავარაუდოდ სკვითების დარბევის შემდეგ. ამ დასახლებამ თავდაპირველად მოიცვა მხოლოდ გორაკის უფრო დაცული ჩრდილო – აღმოსავლეთი მხარე (დაახლოებით 4–5 ჰექტარი), მაგრამ ძვ. წ. მე–6 – მე–4 საუკუნეების განმავლობაში გაფართოვდა და მთლიანი ზედაპირი დაფარა (15 ჰექტარი) ამ დასახლების კედლები იყო დაახლოებით 2 მეტრი (6.6 ფუტი) სიმაღლე და მაქსიმუმ 7 მეტრი (23 ფუტი) სისქე, რაც მისი განადგურების ფაქტს და ხელმეორედ აშენებას ამტკიცებს.

 საუკუნიდან დასახლებამ დაიწყო გაფართოება გორაკის ციხის მიღმა, რომელიც გადაიქცა ქალაქად. საუკუნეში დერბენტი გაწევრიანდა კავკასიის ალბანეთის სამეფოში, როგორც ჩრილოეთის მიწა. დერბენტმა განიცადა მნიშვნელოვანი აღმავლობის პერიოდი პირველი ეპოქის პირველი საუკუნის განმავლობაში, მაგრამ საუკუნეში მომთაბარეების დარბევის განახლებით (ალანები და მოგვიანებით ჰუნები), იგი სწრაფად დაუბრუნდა თავის პირვანდელ, თავდაცვით სახეს, სასაზღვრო პუნქტს და „სიმბოლური საზღვარი მომთაბარე და აგრარულ ცხოვრების წესს შორის“. საუკუნის ბოლოს ალბანეთი სასანური გავლენისა და კონტროლის ქვეშ გავიდა; საუკუნეში ეს იყო სასანიანთა სასაზღვრო ციხესიმაგრე და ლაშქრობის მცველის (მარზბანის) ადგილი.

სასანიანთა თავდაცვითი ნაგებობების შექმნა
ხოსროვ მეფის დროს აშენდა ციხე. ასევე არსებობს შუა სპარსული (ფაჰლავის) სხვადასხვა წარწერები ციხის კედლებზე და ჩრდილოეთ / სამხრეთ კედლებზე ქალაქის შიგნით. არაბთა მიერ სპარსეთის დაპყრობის შემდეგ კედლებზე გაკეთდა არაბული სხვადასხვა წარწერებიც.

გვიანი ისტორია
დერბენტის გამაგრებები ერთ – ერთი ყველაზე პოპულარული ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა ქალაქ დერბენტში და დაღესტნის რესპუბლიკაში. მყარმა ისლამურმა ჯგუფებმა ტურისტები 2015 წელს დახვრიტეს. შედეგად გარდაიცვალა 1 ადამიანი და 12 დაშავდა.
ირგანაის კაშხალი

ირგანაის ჯაშხალი (რუსულად: ) — ჰიდროელექტრო კაშხალი უნცკულის რეგიონში, დაღსტანში, რუსეთის ფედერაციაში. ის მდებარეობს მდინარე ავარ ყოისუზე.

ისტორია
კაშხლისა და ელექტროსადგურის მშენებლობა დაიწყო 1979 წელს. ირგანაის ჰიდროელექტროსადგურზე პირველი გენერატორი 1998 წელს დაინერგა. მეორე გენერატორი 2001 წელს ამოქმედდა.

1970 წელს დამტკიცდა ,,ანდეისა და ავარ ყოისუს მდინარეების გამოყენების სქემა", რომლის ძირითადი ობიექტი იყო ირგანაი ჰესი და დაიწყო სადგურის პროექტირება. ლერჰიდროპროექტის ინსტიტუტის მიერ შემუშავებული ირგანაის ჯაშხლის ჰესის პროექტის ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთება დამტკიცდა 1975 წელს. სადგური შეიქმნა როგორც მწვავე მწვერვალი, სიმძლავრე 800 მეგავატი იყო.

ჰესის მშენებლობა დაიწყო 1977 წელს; სამშენებლო მოედნის ცუდი სატრანსპორტო ხელმისაწვდომობის გამო, მას ხანგრძლივი მოსამზადებელი ეტაპი ჰქონდა. სადგურის ბიუჯეტის ხარჯზე ააშენეს გიმრინსკის საგზაო გვირაბი, რომლის სიგრძე 4303 მ იყო (ამ კლასის ყველაზე გრძელია რუსეთში); აღსანიშნავია, რომ მშენებლობის ადგილზე ჩირკეის წყალსაცავის გასწვრივ წყლის ტრანსპორტით საქონლის მიტანის ვარიანტი უფრო იაფი იყო, მაგრამ გვირაბის მშენებლობას დიდი თანმხლები სოციალურ-ეკონომიკური ეფექტი ჰქონდა მთელი დაღესტნისთვის. სადგურის ძირითადი კონსტრუქციების მშენებლობა დაიწყო 1987 წელს. 1989 წლის სექტემბერში დაიწყო სადერივაციო გვირაბის გათხრა, რისთვისაც აშშ-დან იყიდა რობინსის სამთო კომპლექსი. 1992 წელს მდინარე ავარ ყოისუ მთლიანად გადაკეტეს გადაკეტეს

ტექნიკური აღწერილობა
კაშხლის სიმაღლეა 111 მეტრი (364 ფუტი) და სიგრძე 317 მეტრი (1,040 ფუტი). იგი ამოვსებულია ხრეშითა და ასფალტ-ბეტონის დიაფრაგმით. კომპლექსი მოიცავს გვირაბს, მისაღები სტრუქტურას, ორ გამყოფ გვირაბს (მათი სიგრძე 5.2 კილომეტრია), მიწისქვეშა ტალღებს, ფოლადის რკინა-ბეტონის საყრდენებს და ენერგიის სახლს.

ირიგანაი არის უდიდესი დერივაციული ჯაშხალი მთელ რუსეთის ფედერაციაში. იგი შედგება ორი რადიალური-ღერძული ჰიდრავლიკური ერთეულით, რომელთა სიმძლავრეა 200 მეგავატი. ელექტროსადგურის სიმძლავრეა 400 მეგავატი (მვ) და საპროექტო სიმძლავრე 800 მეგავატი. მისი საშუალო წლიური ელექტროენერგიის გამომუშავებაა 1,280 გეგავატი საათში.

კაშხალი ქმნის ირგანაის წყალსაცავს. წყალსაცავის ზედაპირის ფართობია 18 კვადრატული კილომეტრია (6,9 კვ. მილი). მისი სრული მოცულობა 705 000 000 კუბური მეტრია (2,49 1010 კვადრატული ფუტი) და მაქსიმალური მოცულობა 397 000 000 კუბური მეტრია (1,40 × 1010 კუბური ფუტი).

კაშხლისა და ელექტროსადგურის პროექტირება ხორციელდება – ის (ლენჰიფროპროჯექტის) მიერ, რომელსაც მართავს (რუსჰიდრო) კომპანია.

ინციდენტები
2010 წლის 7 სექტემბერს ხანძარი გაჩნდა ელექტროსადგურის დარბაზში. 2010 წლის 9 სექტემბერს რუსეთის უსაფრთხოების ძალებმა გაათავისუფლეს ასაფეთქებელი მოწყობილობა, რომელიც ექვივალენტურია 3 კილოგრამი (6,6 ფუნტი) ტრინიტროტოლუოლით ოთახში. 2011 წლის 31 იანვარს ელექტროსადგურში აღმოაჩინეს დინამიტის ერთი ჯოხი.

ეკონომიკური მნიშვნელობა
ირგანაის კაშხალი სიდიდით მეორე ჰესია (ჩირკეისკაიას შემდეგ) ჩრდილოეთ კავკასიაში. ჰიდროელექტროსადგური გამოიყენება მკვეთრი პიკის რეჟიმში მუშაობისთვის, სამხრეთ რუსეთის ენერგოსისტემის დატვირთვის გრაფიკში ყოველდღიური და ყოველკვირეული რყევების გასწორების მიზნით.
რამინ ბაირამოვი

რამინ ბაირამოვი (დ. 5 ივლისი, 1977, გარდაბანი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.

2004 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით , საარჩევნო ბლოკი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.
ვაჟა მაკარაძე

ვაჟა მაკარაძე (დ. 1 მარტი, 1937, სოფელი ოლადაური, შუახევის რაიონი, — გ. 27 აპრილი, 2002, სოფელი ოლადაური, შუახევის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ფილოლოგი, ისტორიკოსი, პედაგოგი.

ბიოგრაფია
ვაჟა მაკარაძე დაიბადა 1937 წლის 1 მარტს, შუახევის რაიონის სოფელ ოლადაურში, აჭარის ასსრ-ში. 1960 წელს დაამთავრა ბათუმის პედაგოგიური ინსტიტუტის ფილოლოგია-ისტორიის ფაკულტეტი და სამხედრო-სავალდებულო სამსახურის შემდეგ სოფელ ოლადაურის სკოლაში განაგრძო პედაგოგიური მუშაობა. თხუტმეტი წელი ასწავლიდა ქართულ ენას, ლიტერატურასა და ისტორიას, რის შემდეგაც ის სკოლის სასწავლო ნაწილის გამგე გახდა. 1982 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო ამავე სკოლის დირექტორი. ვაჟა მაკარაძე არჩეული იყო საქართველოს პედაგოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის წევრად.

პედაგოგიური მუშაობის პარალელურად, ვაჟა მაკარაძე, აქტიურ სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობასაც ეწეოდა. გამოქვეყნებული აქვს 80-ზე მეტი პუბლიცისტური და მეთოდური ხასიათის წერილი, რომელთა უმრავლესობა სწავლებისა და აღზრდის საკითხებს ეხება. იგი ყოველწლიურად მონაწილეობდა რაიონულ, საქალაქო და რესპუბლიკურ „პედაგოგიურ კითხვაში“.

ვაჟა მაკარაძის სამეცნიერო-კვლევითი, პუბლიცისტური და ესეისტური ხასიათის მნიშვნელოვან ნაშრომად ითვლება წიგნი „ჩემო სკოლავ, მაღალ მთაზე ტაძარივით დადგმულო“, რომელიც მისი გარდაცვალების შემდეგ გამოიცა.

ვაჟა მაკარაძის ინიციატივით სკოლასთან შეიქმნა ოლადაურის ეთნოგრაფიული მუზეუმი, იგი თავად ხელმძღვანელობდა მუზეუმის სამეცნიერო საბოჭოს მუშაობას და აქვეყნებდა სამეცნიერო სტატიებს.

ვაჟა მაკარაძე დაჯილდოებული იყო აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს და განათლების სამინისტროს საპატიო სიგელებითა და დიპლომებით.

ისტორიული ცნობები
აჭარაში ოსმალების სამასწლიანმა ბატონობამ თავისი კვალი დატოვა. აჭარაში მცხოვრებმა ქართველებმა რელიგიური ადაპტაციის მეშვეობით შეინარჩუნეს ენა, კულტურა, ტრადიციები. აჭარის დანარჩენ საქართველოსთან დაბრუნების შემდეგ რუსული მმართველობა არ ცდილობდა ქრისტიანული კულტურის განვითარებას. საუკუნის ოთხმოცდაათიანი წლების დასაწყისში საქართველო გახდა დამოუკიდებელი და ინტენსიურად დაიწყო ქრისტიანული ეკლესია-მონასტრების აშენებისა და განახლების პროცესი.

მარეთის ხეობაში, სოფელ გამონათლევში 1998 წელს ექიმ სოლომონ ფუტკარაძის მეთაურობით დაიწყო წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიის მშენებლობა. მოსახლეობა ორ ნაწილად გაიყო, ნაწილი სკეპტიკურად მოეკიდა ამ საქმეს და ნაჩქარევად ჩათვალა. ეკლესიის მშენებლობის საინიციატივო ჯგუფს ჭირდებოდა ადგილობრივი ავტორიტეტული პიროვნების აქტიური მხარდაჭერა. სწორედ ასეთ ფიგურად იქცა ოლადაურის საშუალო სკოლის დირექტორი, სამოც წელს გადაცილებული, ვაჟა მაკარაძე. 2000 წელს გიორგობის დღესასწაულზე გამონათლევის ეკლესიის ეზოში სამღვდელოების წარმომადგენლებისა და აჭარის საზოგადოებისა თანდასწრებით მოინათლა 63 სლის სკოლის დირექტორი ვაჟა მაკარაძე და მასთან ერთად 40-ზე მეტი მარეთის ხეობის მცხოვრები.
აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები 2020

2020 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები — რიგით 59-ე საპრეზიდენტო არჩევნები აშშ-ში, რომელიც გაიმართება 2020 წლის 3 ნოემბერს.
რესპუბლიკური პარტიიდან კანდიდატი იყო დონალდ ტრამპი, ხოლო დემოკრატიული პარტიის — ჯო ბაიდენი. რესპუბლიკელების ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატი იყო მაიკ პენსი, ხოლო დემოკრატების – კამალა ჰარისი. არჩევნებში გამარჯვება მოიპოვა ჯო ბაიდენმა, რომელმაც 306 კოლეგიის ხმა და ხალხის ხმათა 51,3% მიიღო.