გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2803

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2803 2025 წლის 17 ნოემბერს იქნა მიღებული, რათა ამოქმედდეს ისრაელსა და ჰამასს შორის 2025 წლის ოქტომბერში შეთანხმებული ღაზას სამშვიდობო გეგმა. რეზოლუცია პალესტინის ხელისუფლებამ დადებითად შეაფასა, ხოლო ჰამასმა დაგმო.

პროცესი
თავდაპირველი პროექტი, რომელიც საერთაშორისო სტაბილიზაციის ძალებს ორწლიან მანდატს ანიჭებდა და მშვიდობის საბჭოს შექმნას ითვალისწინებდა, შეერთებულმა შტატებმა 2025 წლის 3 ნოემბერს გაავრცელა. გადამუშავებული პროექტი, რომელიც ადგენს ისრაელის გასვლის კრიტერიუმებს ჰამასის განიარაღებასთან დაკავშირებით და მოითხოვს ექვსთვიანი პროგრესის ანგარიშების წარდგენას უშიშროების საბჭოსთვის, 10 ნოემბერს გამოქვეყნდა. იგი მიესალმება მშვიდობის საბჭოს შექმნას და აღწერს მას, როგორც გარდამავალ მმართველ ორგანოს, რომელიც ღაზას ადმინისტრაციას ზედამხედველობს. კიდევ ერთი გადამუშავებული პროექტი, რომელიც მოიცავდა პალესტინის თვითგამორკვევისა და სახელმწიფოებრიობის მხარდამჭერ პუნქტს, 13 ნოემბერს გავრცელდა. იმავე დღეს, რუსეთმა წამოჭრა ალტერნატიული პროექტი, რომელიც მხარს დაუჭერდა საერთაშორისო სტაბილიზაციის ძალების ვარიანტებს, მაგრამ ამოიღო მშვიდობის საბჭოს შესახებ მითითებები. 14 ნოემბერს, შეერთებულმა შტატებმა, მუსლიმური უმრავლესობით დასახლებულ ქვეყნებთან - კატართან, ეგვიპტესთან, არაბთა გაერთიანებულ საამიროებთან, საუდის არაბეთთან, ინდონეზიასთან, პაკისტანთან, იორდანიასთან და თურქეთთან ერთად, გამოაქვეყნა ერთობლივი განცხადება, რომლითაც მოუწოდებდა უშიშროების საბჭოს, მიეღო შეერთებული შტატების პროექტის უახლესი ვერსია. განცხადებას პალესტინის ხელისუფლება მიესალმა. გაერთიანებულმა სამეფომ ასევე გამოაქვეყნა განცხადება შეერთებული შტატების მიერ შემოთავაზებული რეზოლუციის პროექტის მხარდასაჭერად. საბოლოო პროექტი წარედგინა უშიშროების საბჭოს 2025 წლის 17 ნოემბერს გამართულ 10,046-ე სხდომაზე, დოკუმენტი /2025/748 სახით.

ხმის მიცემა
რეზოლუციის მიღებას მხარი ცამეტმა ქვეყანამ დაუჭირა, მათ შორის 5-ის წევრებმა საფრანგეთმა, გაერთიანებულმა სამეფომ და ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა. დანარჩენმა ორმა 5 ქვეყანამ, ჩინეთმა და რუსეთმა, ხმის მიცემისგან თავი შეიკავეს.უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრები მუქი შრიფტით არის მონიშნული.

დებულებები
რეზოლუცია მხარს უჭერს ღაზას სექტორის სამშვიდობო გეგმას, მიესალმება ღაზას სექტორის რეკონსტრუქციის მხარდასაჭერად მშვიდობის საბჭოს შექმნას, ამტკიცებს საერთაშორისო სტაბილიზაციის ძალების განლაგებას და იძლევა ღაზას სექტორში ყოველდღიური მმართველობის მართვის მიზნით ღაზას ადმინისტრირების ეროვნული კომიტეტის შექმნის საშუალებას.

რეაქციები
გაეროს უშიშროების საბჭოს წევრები
მუდმივი წევრები
ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკამ კენჭისყრისგან თავი შეიკავა. გაეროში ჩინეთის ელჩმა ფუ კონგმა განაცხადა, რომ რეზოლუციის პროექტი შეიცავდა მხოლოდ „მწირ დეტალებს“ -ისა და -ის „სტრუქტურის, შემადგენლობის, უფლებამოსილების პირობებისა და მონაწილეობის კრიტერიუმების“ შესახებ, თუმცა ასევე ხაზი გაუსვა ღაზაში ცეცხლის შეწყვეტის აუცილებლობასა და მყიფეობას.
საფრანგეთი მიესალმა რეზოლუციას და დასძინა, რომ „ამ რეზოლუციის განხორციელება უნდა მოხდეს მკაფიო პოლიტიკურ და სამართლებრივ ჩარჩოებში, უშიშროების საბჭოს შესაბამისი რეზოლუციების, საერთაშორისოდ შეთანხმებული პარამეტრების და ორი სახელმწიფოს გადაწყვეტის განხორციელების შესახებ ნიუ-იორკის დეკლარაციის შესაბამისად“.
რუსეთმა კენჭისყრისგან თავი შეიკავა. ელჩმა ვასილი ნებენზიამ განაცხადა, რომ რეზოლუცია „ღაზის სექტორზე სრულ კონტროლს მშვიდობის საბჭოს გადასცემს“.
გაეროში ელჩმა, მაიკ უოლცმა, მადლიერება გამოხატა იმ ქვეყნების მიმართ, რომლებიც შეუერთდნენ აშშ-ს რეზოლუციის მიღებაში. მან განაცხადა, რომ რეზოლუცია „წარმოადგენს კიდევ ერთ მნიშვნელოვან ნაბიჯს სტაბილური ღაზისკენ, რომელიც შეძლებს აყვავებას და ისეთი გარემოს შექმნისკენ, რომელიც ისრაელს საშუალებას მისცემს უსაფრთხოდ იცხოვროს“.

არამუდმივი წევრები
ალჟირის დემოკრატიული და სახალხო რესპუბლიკის მუდმივმა წარმომადგენელმა რეზოლუციას მხარი დაუჭირა. მისი განცხადებით, ალჟირი თვლის, რომ ახლო აღმოსავლეთში ნამდვილი მშვიდობის მიღწევა შეუძლებელია „პალესტინელი ხალხისთვის სამართლიანობის აღდგენის გარეშე, რომლებიც ათწლეულების განმავლობაში ელოდნენ დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნას“. მან ასევე აღნიშნა, რომ ტექსტმა მიიღო არაბული და მუსლიმური ქვეყნების, მათ შორის პალესტინის განთავისუფლების ორგანიზაციის მხარდაჭერა.
პაკისტანის ისლამური რესპუბლიკის მუდმივმა წარმომადგენელმა გაეროში რეზოლუციას მხარი დაუჭირა. თუმცა, მან განაცხადა, რომ პაკისტანი შედეგით ბოლომდე კმაყოფილი არ იყო და გააფრთხილა, რომ საბოლოო დოკუმენტში პაკისტანის „გარკვეული მნიშვნელოვანი რეკომენდაციები“ გამოტოვებული იყო.

ისრაელი და პალესტინა
ისრაელის პრემიერ-მინისტრი ბინიამინ ნეთანიაჰუ მიესალმა რეზოლუციას და განაცხადა: „ჩვენ გვჯერა, რომ პრეზიდენტ ტრამპის გეგმა მშვიდობასა და კეთილდღეობას გამოიწვევს, რადგან ის ღაზას სრულ დემილიტარიზაციას, განიარაღებასა და დერადიკალიზაციაზეა ორიენტირებული“.
პალესტინის ხელისუფლებამ გამოაქვეყნა განცხადება, რომელშიც მიესალმა რეზოლუციას და განაცხადა, რომ მზად იყო მონაწილეობა მიეღო მის განხორციელებაში.

სხვა სახელმწიფოები
ეგვიპტის პრეზიდენტმა, აბდულ-ფათაჰ ალ-სისიმ, და ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრმა, კირ სტარმერმა, ხაზი გაუსვეს რეზოლუციის გამოყენების აუცილებლობას, რათა განმტკიცდეს ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება, უზრუნველყოფილი იყოს ჰუმანიტარული დახმარების მიწოდება და საფუძველი ჩაეყაროს რეკონსტრუქციის ძალისხმევის სწრაფ დაწყებას.
ინდონეზია მიესალმება გაეროს უშიშროების საბჭოს ღაზას სექტორთან დაკავშირებული რეზოლუციის რატიფიცირებას, რომელიც მიზნად ისახავს ცეცხლის შეწყვეტის შენარჩუნებისა და ჰუმანიტარული დახმარების განაწილების უზრუნველყოფას ღაზაში, პალესტინის შტატში. რეზოლუცია ასევე პრიორიტეტს ანიჭებს კონფლიქტის მოგვარებას და მდგრად მშვიდობას პალესტინის ხელისუფლების შესაძლებლობების გაძლიერების, რეკონსტრუქციის დახმარებისა და გაეროს მანდატით საერთაშორისო სტაბილიზაციის ძალების მიერ მშვიდობის შენარჩუნების გზით.
ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ რეზოლუციის დებულებებთან დაკავშირებით სერიოზული შეშფოთება გამოთქვა.
ყაზახეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრო მიესალმა რეზოლუციას და შეაფასა იგი, როგორც „ღაზას სექტორში სიტუაციის მოგვარებისკენ გადადგმული გადამწყვეტი ნაბიჯი“.
იაპონიის საგარეო საქმეთა მინისტრი, მოტეგი ტოშიმიცუ, მიესალმა რეზოლუციის მიღებას, შეაქო დიპლომატიური ძალისხმევა, რამაც რეზოლუციის მიღებამდე მიიყვანა და განაცხადა, რომ პრიორიტეტი უნდა მიენიჭოს „ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმის შენარჩუნებას“.

საერთაშორისო ორგანიზაციები
ევროკომისია მიესალმა რეზოლუციას, შეაფასა იგი, როგორც „კონფლიქტის დასრულებისკენ გადადგმული მნიშვნელოვანი ნაბიჯი“ და გამოთქვა სურვილი, ყოფილიყო მშვიდობის საბჭოს წევრი.
გაეროს გენერალური მდივანი, ანტონიუ გუტერეში მიესალმა რეზოლუციას და მოუწოდა ყველა მხარეს: „ეს იმპულსი კონკრეტულ ქმედებებად აქციონ“.
ფრანჩესკა ალბანეზემ, გაეროს სპეციალურმა მომხსენებელმა პალესტინის ტერიტორიებზე ადამიანის უფლებების მდგომარეობის საკითხებში, გააკრიტიკა რეზოლუცია, როგორც ღრმად გაუგებარი, რადგან არ იცავს „საერთაშორისო ადამიანის უფლებების კანონს, მათ შორის თვითგამორკვევის უფლებას“ და რისკავს „ღაზის მმართველობაზე, საზღვრებზე, უსაფრთხოებასა და რეკონსტრუქციაზე გარე კონტროლის“ განმტკიცებას „იმ ხალხის ღალატის გზით, რომელთა დაცვასაც ის აცხადებს“ და პალესტინის „მარიონეტული ადმინისტრაციის ხელში“ დატოვების გზით.

არასახელმწიფო აქტორები
ჰამასმა დაგმო რეზოლუცია და განაცხადა, რომ ის ისრაელის ოკუპაციას „უცხო მეურვეობით“ ჩაანაცვლებდა და რომ ის არ აკმაყოფილებდა პალესტინელი ხალხის „პოლიტიკურ და ჰუმანიტარულ მოთხოვნებსა და უფლებებს“.
ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო ფედერაციამ რეზოლუციას „შოკისმომგვრელი“ უწოდა და განაცხადა, რომ ის „ფაქტობრივად ართმევს პალესტინელებს თვითგამორკვევის უფლებას“ უცხო ქვეყნის ხელმძღვანელობით მმართველი ორგანოს შექმნით, რომელსაც არ გააჩნია „საერთაშორისო დანაშაული ან გარდამავალი მართლმსაჯულების მექანიზმები“.
კვაკერების გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ოფისმა რეზოლუციის ზოგიერთი ნაწილი შეაქო, თუმცა შეშფოთება გამოთქვა რეზოლუციის მიერ „პალესტინის თანხმობის ან მოქმედების უგულებელყოფის“ გამო და განაცხადა, რომ რეზოლუცია „ისტორიის ამ მომენტისთვის საჭირო მოთხოვნებს ვერ აკმაყოფილებს“.
პალესტინის არასამთავრობო ორგანიზაციების ქსელმა და პალესტინის ადამიანის უფლებათა ორგანიზაციების საბჭომ ერთობლივად დაგმეს რეზოლუცია და განაცხადეს, რომ ის ნორმალიზებას უკეთებს „პალესტინის ტერიტორიის კოლონიურ ოკუპაციას“, რაც არღვევს „პალესტინელი ხალხის თვითგამორკვევის განუყოფელ უფლებას“ და, თავის მხრივ, გაეროს „ისრაელის საერთაშორისო დანაშაულების თანამონაწილედ“ აქცევს. მათი თქმით, ეს საფრთხეს უქმნის „საერთაშორისო სამართლებრივი სისტემის მთლიანობას“.
საერთაშორისო ფერმერთა ორგანიზაცია „ “-მ კატეგორიულად უარყო რეზოლუცია. მათი მტკიცებით, ის „ისრაელის ოკუპაციას ფორმალიზებულ ინტერნაციონალიზებულ ოკუპაციად გარდაქმნის“, რომლის მიზანია „პალესტინელი ხალხის თვითგამორკვევის განუყოფელი უფლების“ გაუქმება. მათ მოუწოდეს ყველა ქვეყანას და ფიზიკურ პირს, უარყონ რეზოლუცია.
ჩიკაგოს უნივერსიტეტის იურიდიული სკოლის „ადამიანის უფლებების ექიმებმა“ და გლობალურმა ადამიანის უფლებების კლინიკამ მოუწოდეს, რომ რეაბილიტაციისა და აღდგენის მცდელობების დროს არ იყოს უგულებელყოფილი „რეპროდუქციული ასაკის ქალებისა და ჩვილების საჭიროებები“, რათა დასრულდეს „ჯანდაცვის წინააღმდეგ ძალადობა... უპირობო და შეუფერხებელი ჰუმანიტარული ხელმისაწვდომობა“ და წინ წაიწიოს „ანგარიშვალდებულებამ, სამართლიანობამ და რეპარაციებმა“.
კაიროს ადამიანის უფლებათა შესწავლის ინსტიტუტმა რეზოლუციასთან დაკავშირებით სერიოზული შეშფოთება გამოთქვა და განაცხადა, რომ ის ვერ აგვარებდა წარსულში მშვიდობის დამყარების ხელშემშლელ „ძირითად მიზეზებსა და მიმდინარე სტრუქტურულ დაბრკოლებებს“ და მოუწოდა რეზოლუციის „სასწრაფოდ შესწორების ან დამატებისკენ“ „ისრაელის ოკუპაციის დასრულების ცალსახა გრაფიკით და სანდო პროცესით, რათა უზრუნველყოფილი იყოს ისრაელის მიერ გენოციდის, ეთნიკური წმენდის, აპარტეიდის და მიწის უკანონო ანექსიის აქტების შეწყვეტა“, ამავდროულად აღიარეს „პალესტინის თვითგამორკვევის უფლება... რეგიონული და საერთაშორისო ჰეგემონიისგან თავისუფალი“.
მეირ ამიტის დაზვერვისა და ტერორიზმის საინფორმაციო ცენტრმა, რომელსაც მჭიდრო კავშირები აქვს ისრაელის თავდაცვის ძალებთან, განაცხადა, რომ გაურკვეველი იყო, შესაძლებელი იქნებოდა თუ არა რეზოლუციის განხორციელება, იწინასწარმეტყველა, რომ ჰამასის და სხვა პარამილიტარული ორგანიზაციების მიერ განიარაღებაზე უარის თქმა და საერთაშორისო ძალების ოკუპანტებად აღქმა გამოიწვევდა უთანხმოებას და ძალადობრივ პასუხებს, „რამაც შესაძლოა გავლენა მოახდინოს ისრაელის თავდაცვის ძალებზეც“ და იწინასწარმეტყველა, რომ მმართველობითი ვაკუუმი შეიქმნებოდა, რაც „ჰამასს საშუალებას მისცემს გააგრძელოს თავისი უსაფრთხოებისა და სამოქალაქო მმართველობის უზრუნველყოფა [ღაზის] სექტორში“.

სხვა პასუხები
ნოტრ-დამის უნივერსიტეტის საერთაშორისო მშვიდობის კვლევების კროკის ინსტიტუტის მედიაციის პროგრამის დირექტორმა, ლორი ნათანმა, რეზოლუციას „მშვიდობის, უსაფრთხოებისა და სტაბილურობისკენ მიმავალი სიცოცხლისუნარიანი გზა“ კი არა, „შემდგომი კონფლიქტის რეცეპტი“ უწოდა.
კარნეგის საერთაშორისო მშვიდობის ფონდის წარმომადგენელმა ზაჰან ჰასანმა განაცხადა, რომ რეზოლუცია ამართლებდა „ისრაელის განუსაზღვრელ კონტროლს ღაზაზე შეერთებულ შტატებთან პარტნიორობით“ და მხარს უჭერდა ისრაელის გეგმებს პალესტინის სახელმწიფოებრიობის შეჩერების შესახებ.
კუინსის პასუხისმგებლიანი სახელმწიფოებრივი მმართველობის ინსტიტუტის წარმომადგენელმა, კეროლ დენიელ-კასბარიმ, განაცხადა, რომ რეზოლუცია „შექმნის აშშ-ს მიერ მართულ კიდევ ერთ ოკუპაციად გადაქცევის რისკს“, რამაც შეიძლება „გაზარდოს შეიარაღებული დაჯგუფებების მხარდაჭერა და... აშშ ჩაითრიოს განუსაზღვრელი უსაფრთხოების ვალდებულებაში“ და მოუწოდა აშშ-ს მთავრობას, რეზოლუცია გადააკეთოს „გენოციდის შემდგომი დაცვის... პალესტინელების თანამფლობელობის... [და] უფლებებით უზრუნველყოფილი გარდამავალი პერიოდი და გასვლა“.
სამიკშა მუხერჯიმ და სანმაი მოიტრამ ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის იურიდიულ სკოლაში დაფუძნებული დამოუკიდებელი ჟურნალი „ “-სთვის გამოქვეყნებულ სტატიაში შეშფოთება გამოთქვეს იმის გამო, რომ რეზოლუციას „ნეოიმპერიალიზმის ნიშნები“ ჰქონდა. მათ ის „საერთაშორისო სამართლის თვალსაზრისით პოტენციურად უკანონოდ“ მოიხსენიეს, თუმცა ეფექტურად ვერ უჭერდა მხარს „პალესტინის თვითგამორკვევას და ისრაელის უსაფრთხოების საკითხებს“.
„ალ-შაბაკას“ თანადირექტორმა, იოკო ჰავარიმ, დაგმო რეზოლუცია „ღაზაში პალესტინელ ხალხზე კოლონიური კონტროლის“ დაწესების გამო და მოუწოდა რეზოლუციისა და მისი „კოლონიური ლოგიკის“ უარყოფისკენ.
„ახალი ებრაული ნარატივი“ მიესალმა რეზოლუციის მიღებას და განაცხადა, რომ ის „საერთაშორისო ლეგიტიმაციას და სამართლებრივ საფუძველს ანიჭებდა -ს“.
იერუსალიმის სტრატეგიისა და უსაფრთხოების ინსტიტუტის წარმომადგენელმა ემანუელ ნავონმა განაცხადა, რომ რეზოლუცია იყო გამოცდა იმისა, შეეძლო თუ არა ისრაელს „გამოეყენებინა გლობალური ლეგიტიმურობა თავისი სასიცოცხლო ინტერესების კომპრომისზე წასვლის გარეშე“.