ანდრეს დელ ვალე

ანდრეს დელ ვალე (დ. 30 ნოემბერი, 1833 – გ. 28 ივნისი, 1888) — სალვადორის პრეზიდენტი 1876 წლის 1 თებერვლიდან 1 მაისამდე.

მამამისი, ფერნანდო დელ ვალე, სანტანდერში დაიბადა და ქონება ვაჭრობითა და სოფლის მეურნეობით დააგროვა. ანდრეს დელ ვალე 1872 წლიდან 1873 წლამდე საკონსტიტუციო ასამბლეის წევრი იყო. 1874 წელს იგი სანტა-ანას დეპარტამენტის სენატორი გახდა. 1875 წელს ეკავა სენატის ვიცე-თავმჯდომარისა და პარლამენტის თავმჯდომარის თანამდებობები. 1875 წლის 1 მარტს პარლამენტმა იმავე წლის დეკემბრის პირველ კვირას არჩევნები დანიშნა.

ანდრესი პრეზიდენტად აირჩიეს 1876 წლის 1 თებერვლიდან 1880 წლის 1 თებერვლამდე ვადით. მისი ვიცე-პრეზიდენტი გახდა მისი წინამორბედი, სანტიაგო გონსალესი. იმავე დღეს ძალაში შევიდა ნახევარი მილიონი აშშ დოლარის ოდენობის სახელმწიფო სესხი.

გვატემალის იმდროინდელი პრეზიდენტი, ხუსტო რუფინო ბარიოს აუიონი, სკეპტიკურად იყო განწყობილი, რადგან სანტიაგო გონსალესი მხარს უჭერდა პოლიტიკურ ლტოლვილებს გვატემალიდან. მას ასევე ეჭვი ჰქონდა, რომ ჰონდურასელი პონსიანო ლეივა მისი მმართველობის დამხობას გეგმავდა.

ბარიოსმა ვალეს შეატყობინა, რომ თუ ის ამ კურსის გაგრძელებას აპირებდა, გვატემალის მთავრობა მხარს დაუჭერდა ჰონდურასელ ხოსე მარია მედინას პონსიანო ლეივას ჩამოსაგდებად.

კონფერენცია ვულკან ჩინგოსთან
სალვადორის მთავრობა ამტკიცებდა, რომ გონსალესი კეთილგანწყობილი იყო, რის გამოც შეთანხმდნენ კონფერენციის გამართვაზე ვულკან ჩინგოსთან. მარკო აურელიო სოტოს შუამავლობით იქ ხელი მოეწერა შეთანხმებას.

ბარიოსი დარწმუნებული იყო, რომ სალვადორის ფაქტობრივ მმართველად კვლავ გონსალესი რჩებოდა. იგი მას საჯარო გამოსვლებში ფარისევლობასა და ღალატში სდებდა ბრალს.

ბარიოსის ომი
ბარიოსმა 1500 ჯარისკაცი გაგზავნა ჰონდურასზე თავდასასხმელად, თავად კი სათავეში ჩაუდგა არმიას, რომელიც დასავლეთიდან ომის გამოცხადების გარეშე შევიდა სალვადორში.

1876 წლის 20 მარტს, გვატემალის სამხედრო მინისტრმა, ხოსე მარია სამაიოამ, სალვადორთან ყოველგვარი ოფიციალური ურთიერთობა გაწყვეტილად გამოაცხადა. მან განაცხადა, რომ 27 მარტს სალვადორის ჯარები გვატემალაში შეიჭრნენ, რის გამოც ომი გამოაცხადა და ბარიოსს გვატემალის ღირსების დასაცავად აბსოლუტური ძალაუფლება მიანიჭა. თავის მხრივ, 1876 წლის 26 მარტს, სალვადორის მთავრობამ გააუქმა 1872 წლის 24 იანვარს გვატემალასთან დადებული „მეგობრობისა და მხარდაჭერის აქტი“.

ბარიოსის გეგმა ითვალისწინებდა სალვადორზე პირდაპირ შეტევას დასავლეთიდან (გვატემალიდან), და ამავდროულად, სან-მიგელისა და ლა-უნიონის დეპარტამენტებზე დარტყმას აღმოსავლეთიდან, ჰონდურასის გავლით. იმ დროს მექსიკელი გენერალი ხოსე ლოპეს ურაგა ხუტიაპას ბანაკში იმყოფებოდა არსენალის დასაცავად. მას შემდეგ, რაც ჯარებმა წარუმატებლად შეუტიეს სალვადორის საზღვარზე მდებარე იზოლირებულ პუნქტს, ბარიოსმა ურაგას უბრძანა აღჭურვილობის ჩინგოში გადატანა, თავად კი სალვადორზე იერიში დაიწყო. ბარიოსმა ჩალჩუაპაში გარნიზონი ჩააყენა, ხოლო სალვადორის არმიის შტაბ-ბინა სანტა-ანაში მდებარეობდა. ბარიოსმა დაახლოებით 8000 ჯარისკაცით ალყა შემოარტყა აუაჩაპანს, ურაგა 1500 კაცით ჩალჩუაპას მეთაურობდა, ჩინგოში კი მხოლოდ მცირე დანაყოფი დარჩა.

გვატემალის ჯარები, რომლებსაც აპანეკა ეკავათ, იძულებულნი გახდნენ უკან დაეხიათ. როდესაც მათ 1875 წლის 15 აპრილის დილას დაბრუნება სცადეს, ბრძოლა გვიან ღამემდე გაგრძელდა, რის შემდეგაც მათ ატიკიზაიასკენ დაიხიეს დიდი დანაკარგებით.

1876 წლის 17-დან 19 აპრილამდე გენერალმა გრეგორიო სოლარესმა დაამარცხა გენერლების — ბრიოსოს, დელგადოს, სანჩესისა და ესპინოსას ჯარები. ამით მან კონტროლი დაამყარა სან-მიგელისა და ლა-უნიონის დეპარტამენტებზე, საფრთხე შეუქმნა სან-ვისენტესა და უსულუტანს და თავად პრეზიდენტ ვალეს რეზიდენციასაც კი, რითაც სალვადორის მთავრობა სასიცოცხლო რესურსებს მოწყვიტა. დაახლოებით 800 სალვადორელი ჯარისკაცი დაიღუპა, ხოლო უკანდახეული ჯარებიდან სან-მიგელში მხოლოდ 200-მა მიაღწია. სოლარესმა სან-მიგელსა და ლა-უნიონში გარნიზონები ჩააყენა. მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქ სან-ვისენტეს დასაცავად საკმარისი ძალები არსებობდა, სალვადორის მთავრობამ გარნიზონს დედაქალაქში შეკრების ბრძანება მისცა.

დასავლეთში სალვადორის არმია აუაჩაპანის ბრძოლების ( - ვნების კვირა) დროს 2600 კაცამდე შემცირდა, ხოლო სანტა-ანაში — 3500-მდე. აღდგომის შემდეგ მხოლოდ 900 ჯარისკაცი დარჩა, რომლებმაც ამაოდ სცადეს ჩალჩუაპას აღება.

ამერიკელი ისტორიკოსის, ჰიუბერტ ჰოუ ბანკროფტის თანახმად, ატიკიზაიას ალყის დროს ბარიოსმა 900 ბომბი დააშინა ქალაქს, რის შემდეგაც შევიდა აუაჩაპანში, მეორე დღეს კი — ჩალჩუაპაში, სადაც სამშვიდობო მოლაპარაკებები დაიწყო. სამშვიდობო შეთანხმება 1876 წლის 25 აპრილს გაფორმდა და მეორე დღესვე მოხდა მისი რატიფიცირება პარლამენტების მიერ. ამ ზავის აუცილებელი პირობა სალვადორის მთავრობის სრული შემადგენლობის შეცვლა იყო. პრეზიდენტი ვალე იძულებული გახდა გადამდგარიყო.