iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აული

აული (თურქ. ავულ, ავილ, აილ — „სამოსახლო“, „სადგომი“) — კავკასიის მთიანი რეგიონების მცხოვრებთა ტრადიციული სოფელი. ჰქონდა თავდაცვითი დანიშნულება.

აულები ხშირად (მაგრამ არა ყოველთვის) საძოვრების ან სასმელი წყლის წყაროებთან ახლოსაა განლაგებული. ტიპური აული შედგება მთის ფერდობზე შეფენილი ქვის სახლებისგან, რომელთა უმეტესობა ორსართულიანია. შენობები, ჩვეულებრივ, ფასადით სამხრეთისკენაა მიქცეული. სახლები ერთმანეთთან მჭიდროდ მიჯრილია ისე, რომ ქვედა იარუსის სახლის სახურავი ზედასთვის ეზოს წარმოადგენს. სახლების ქვედა სართულებზე მოწყობილია გომური და სამეურნეო სათავსოები, ზედა სართულები საცხოვრებელია. ზოგჯერ სახლები მიწისქვეშა გასასვლელებით უკავშირდება ერთმანეთს. ზოგიერთ აულში შემორჩენილია ქვის კოშკები. აულის მოსახლეობა შეადგენდა თემს, რომელსაც სოფლის კრება მართავდა. მონათესავე გაერთიანებები (თუხუმები) სახლობდნენ აულის ცალკეულ უბნებში, რომლებიც ხშირად ამა თუ იმ გვარის მიხედვით იწოდებოდა. აულის ცენტრს წარმოადგენს მეჩეთი და მის წინ მოწყობილი მოედანი, რომელსაც გოდეკანი ეწოდება. ეს უკანასკნელი სხვადასხვა საკითხის განსახილველად ტრადიციულად მამაკაცების შეკრების ადგილია, თუმცა ასევე გამოიყენება საზოგადოებრივი ღონისძიებებისთვის, მათ შორის, ქორწილების გასამართად.

კავკასიის ომის (1817-1864) დროს აულები დიდ როლს თამაშობდა კავკასიელი მთიელების ბრძოლაში რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ. აულების რთული რელიეფის და მოხერხებული თავდაცვითი პოზიციების გამო რუსეთის ჯარს ამ დასახლებების დაუფლება პირდაპირი იერიშის გზით უწევდა, რაც დიდ მსხვერპლთან იყო დაკავშირებული.

სიტყვა „აული“ თურქულენოვანი წარმოშობისაა და თავდაპირველად ყაზახეთის, ცენტრალური აზიის და ბაშკირეთის ხალხებში მოძრავ, სეზონურად გადაადგილებად დასახლებას აღნიშნავდა. - საუკუნეების მიჯნაზე ამ ხალხების მომთაბარეობიდან მკვიდრ ცხოვრებაზე გადასვლასთან ერთად აული მუდმივი დასახლების, სოფლის აღმნიშვნელი სიტყვა გახდა. ჩრდილოეთ კავკასიის სლავური მოსახლეობა აულს ტრადიციულად უწოდებს სოფლის ტიპის ყველა დასახლებულ პუნქტს, სადაც არაქრისტიანი მოსახლეობაა. თანამედროვე რუსეთში „ოკატოს“ (, სრულიად რუსეთის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის ობიექტების კლასიფიკატორი) სისტემის მიხედვით, აულად მიიჩნევა სოფლის ტიპის დასახლებული პუნქტი ადიღური (ჩერქეზული), აბაზური, ყარაჩაული და ნოღაური მოსახლეობით ადიღეში, კრასნოდარის მხარესა და ყარაჩაი-ჩერქეზეთში, ნოღაური და თურქმენული მოსახლეობით სტავროპოლის მხარეში და ყაზახური მოსახლეობით ნოვოსიბირსკის და ომსკის ოლქებსა და ალთაის მხარეში.
თემურ დოლიშვილი

თემურ დოლიშვილი (დ. 15 იანვარი, 1959, დუშეთი) — ქართველი ვეტერინარი, პოლიტიკოსი.

1986 წელს დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტის ვეტერინალური ფაკულტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (დუშეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ საქართველოს ლეიბორისტული (შრომის) პარტია “.
ვედენოს აღება

ვედენოს აღება — კავკასიის ომის (1817-1864) ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ეპიზოდი, რუსეთის იმპერიის არმიის ოპერაცია ჩრდილო-აღმოსავლეთ კავკასიის მთიელთა წინააღმდეგობის ლიდერის, იმამ შამილის გამაგრებული აულის, ვედენოს (ახლანდელი ვედენის რაიონი, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ჩეჩნეთი) ხელში ჩაგდების მიზნით 1858 წლის დეკემბრიდან 1859 წლის აპრილამდე. ვედენოს დაცემამ ბოლო მოუღო ჩეჩნეთში შამილის ძალაუფლებას და მნიშვნელოვანწილად განაპირობა იმამის საბოლოო დამარცხება.

ბრძოლის სამზადისი
აული ვედენო 1845 წლიდან ჩეჩნეთში იმამ შამილის რეზიდენცია იყო და მის მიერ შექმნილი კავკასიის იმამატის ერთგვარ „დედაქალაქად“ მიიჩნეოდა. ჩეჩნეთის მთიან და ტყიან ნაწილში, მდინარე ხულხულაუს მარჯვენა ნაპირზე მდებარე ეს სოფელი შამილს კარგად ჰქონდა გამაგრებული. სამხრეთიდან და დასავლეთიდან ვედენოს მაღლობებზე განლაგებული 6 რედუტი იცავდა. აულში და მის რედუტებში გამაგრებული იყო 7 000-ზე მეტი მთიელი და 14 ნაიბი შამილის მეორე ვაჟისა და მისი ოფიციალური მემკვიდრის — ყაზი-მუჰამადის საერთო ხელმძღვანელობით.

1858 წლის ბოლოსთვის ხანგრძლივი ომის, მსხვერპლისა და ადგილობრივების უკმაყოფილების გამო შამილის ზეგავლენა ჩეჩნეთის აღმოსავლეთში საგრძნობლად იყო შერყეული. რუსეთის ჯარების დარტყმის მთავარი მიმართულება სწორედ ვედენო გახდა. 1858 წლის 20 დეკემბერს დაიწყო რუსების შეტევითი ოპერაცია ჩეჩნეთის სიღრმეში, ხოლო 1 იანვრიდან მოძრაობა უშუალოდ ვედენოსკენ. 1859 წლის 7 თებერვალს რუსეთის არმიის „ჩეჩნეთის რაზმი“ (ქვეითთა 19 1/2 ბატალიონი, 14 სამთო ქვემეხი, 2 მორტირა, კაზაკთა 6 ასეული, მილიციის 3 ასეული) გენერალ-ლეიტენანტ ნიკოლაი ევდოკიმოვის მეთაურობით ვედენოდან 2 კმ-ის დაშორებით, სოფელ ჯან-თემირ-იურტთან დაბანაკდა. 17 მარტამდე რუსეთის ჯარებს გაჰყავდათ გზები, აწყობდნენ არტილერიას, იმარაგებდნენ ტყვია-წამალს და სურსათს. მთიელების ნაწილის განრიდების მიზნით კავკასიის არმიის მთავარსარდალმა ინფანტერიის გენერალმა ალექსანდრე ბარიატინსკიმ კასპიისპირეთის რაზმის უფროსს, გენერალ-ლეიტენანტ ალექსანდრე ვრანგელს ვედენოს აღმოსავლეთით, აუხის თემის მიმართულებით წინსვლა უბრძანა.

ვედენოს იერიში
1859 წლის 1 აპრილს რუსეთის ჯარებმა ვედენოზე იერიში მიიტანეს. 12-საათიანი საარტილერიო ცეცხლის შემდეგ რუსმა ქვეითებმა პოლკოვნიკ ბაჟენოვის უშუალო მეთაურობით რედუტებს შეუტიეს. იმავდროულად, პოლკოვნიკ ჩერტკოვის დაჯგუფება საკუთრივ აულისკენ დაიძრა. დაღამებისას მთიელები იძულებული გახდნენ ცეცხლმოდებული აული და მისი სიმაგრეები დაეტოვებინათ. 2 აპრილს, გამთენიისას, რუსეთის ჯარმა ვედენო დაიკავა. მთელი ოპერაციის მსვლელობისას (1 იანვარი — 1 აპრილი) რუსეთის არმიის დანაკარგები იყო: 36 დაღუპული (მ. შ., 1 ოფიცერი) და 191 დაჭრილი (აქედან 12 ოფიცერი). მთიელების დანაკარგები უცნობია. ვედენოს ნანგრევებში რუსებმა 50-მდე ცხედარი აღმოაჩინეს.

ამ ბრძოლის შედეგად შამილმა ჩეჩნეთზე კონტროლი სრულად დაკარგა და დაღესტნის მთიანეთს შეაფარა თავი, ვედენოს აღებამ კი რუსეთის ჯარებს დაღესტანზე მიმავალი გზა გაუხსნა, რამაც იმამის საბოლოო დამარცხება გარდაუვალი გახადა.
ზვიად დოლიძე

ზვიად დოლიძე (დ. 25 იანვარი, 1959, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი, ხელოვნების მუშაკი.

1980 წელს დაამთავრა ალექსანდრე პუშკინის სახელობის თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები “.
სამოქალაქო სოლიდარობის პარტია

სამოქალაქო სოლიდარობის პარტია — აზერბაიჯანული პოლიტიკური პარტია, რომელიც დაარსდა 1992 წელს. პარტიის ლიდერი არის საბირ რუსტამხანლი. პარტიის იდეოლოგია ემყარება „თავისუფლების, თანასწორობისა და სოლიდარობის უნივერსალურ პოლიტიკურ ღირებულებებს“.

2010 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე პარტიამ 125 ადგილიდან სამი მოიპოვა. 2015 წლის საპარლამენტო არჩევნებში პარტიამ ორი მანდატი მოიპოვა, 2020 წელს კი სამი.

ზოგადი ინფორმაცია
სამოქალაქო სოლიდარობის პარტია, აზერბაიჯანის ერთ-ერთი წამყვანი პოლიტიკური პარტიაა, რომელიც შეიქმნა 1992 წლის 26 სექტემბერს და ოფიციალურად დარეგისტრირდა 1992 წლის 3 ნოემბერს.

პარტიის დამფუძნებელ ყრილობაზე მიიღეს ქარტია და მემორანდუმი და აირჩიეს პირველი ხელმძღვანელი.

ამ დროისთვის პარტიამ ჩაატარა 5 (7) ყრილობა. სამოქალაქო სოლიდარობის პარტიისს უმაღლესი ორგანოა კონგრესი. ყრილობა ირჩევს თავმჯდომარეს, უზენაეს ასამბლეას და ცენტრალურ საკონტროლო და ინსპექტირების კომისიას. უმაღლესი ასამბლეის გადაწყვეტილების მიღების მთავარი ორგანოა პოლიტიკური საბჭო, რომელიც გადაწყვეტილებებს ერთი სხდომიდან მეორემდე იღებს.

პარტიის პრესის ორგანოა გაზეთი „სამოქალაქო სოლიდარობა“, ჟურნალი „ბაქო თაბრიზი“ და პარტიის ოფიციალური ვებ-საიტი.

აზერბაიჯანის მე-6 მოწვევის პარლამენტში პარტიას წარმოადგენს 3 დეპუტატი - ფაზაილ იბრაჰიმლი, რაფაელ ჰუსეინოვი და საბირ რუსტამხანლი.

პარტიის წარმომადგენელი ცესკოში არის ალმას გაჰრამანლი.

სიმბოლიკა
გერბი
გერბი სამოქალაქო სოლიდარობის პარტიის ერთ-ერთი მთავარი ატრიბუტია, რომლის ავტორია ცნობილი მხატვარი-მოქანდაკე მაზაჰირ აფშარი. გერბის სიმბოლოები წარმოშობილია თურქული სახელმწიფოებრიობის უძველესი ტრადიციებიდან:

ისარი სახელმწიფოს სიმბოლოა. სამივე აჩვენებს ძალას და გაუტეხელობას. დემოკრატიულ ქვეყნებში ეს ასევე წარმოადგენს ხელისუფლების დანაწილების მაჩვენებელს, იმის ნიშანია, რომ საკანონმდებლო ორგანო, აღმასრულებელი და სასამართლო ხელისუფლება წარმოადგენს სახელმწიფოს საყრდენს.

სამი ისარი შებრუნებული პლატოთი და მათ ზემოთ ფარი მშვიდობის, ეროვნული შერიგების და სოლიდარობის გამოხატულებაა.

გერბის მთავარ ვარიანტში წრეში მოთავსებულია ოღუზის 24 მარკა, წარწერით „სამოქალაქო სოლიდარობის პარტია“. (ეს ვერსია ინახება პარტიის შტაბში).

გერბის ცენტრში აზერბაიჯანის სამფეროვანი დროშაა. გერბის ცენტრში მოტავსებულია ალი, რომელიც მარადიულობის სიმბოლოა.

ფერი
სამოქალაქო სოლიდარობის პარტიის ფერი არის თეთრი. თეთრი არის სოლიდარობის, ერთიანობის და სამოქალაქო მშვიდობის სიმბოლო.

არჩევნები
ჯერჯერობით, სამოქალაქო სოლიდარობის პარტია მონაწილეობდა ყველა საპარლამენტო და მუნიციპალურ არჩევნებში. პარტიამ მონაწილეობა მიიღო 2003 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებშიც.
ლევან დუჩიძე

ლევან დუჩიძე (დ. 25 მარტი, 1978 , თბილისი) — ქართველი დიპლომატი, პოლიტიკოსი.
2000 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტი. 1999 წელს ბოხუმის რურის უნივერსიტეტის (გერმანია) ეკონომიკის ფაკულტეტი. 2002 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტის მაგისტრატურა. 2004-2007 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები “.
რესპუბლიკური ალტერნატიული პარტია (აზერბაიჯანი)

რესპუბლიკური ალტერნატიული პარტია (, ყოფილი რესპუბლიკური ალტერნატიული მოძრაობა) — პოლიტიკური პარტია აზერბაიჯანში, რომელიც დაარსდა 2009 წლის იანვარში, როგორც მოძრაობა რამდენიმე ახალგაზრდის მიერ, დემოკრატიული და სოციალური ცვლილებებისთვის აზერბაიჯანში. ამჟამად პარტიას 500-ზე მეტი წევრი ჰყავს, რომლებიც ძირითადად ახალგაზრდა პირებს, ასევე ცნობილ პოლიტიკოსებსა და აქტივისტებს აერთიანებს. პარტიის ხელმძღვანელი ილგარ მამედოვი დააპატიმრეს 2013 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების წინ, მაგრამ 5 წლის პატიმრობის შემდეგ გაათავისუფლეს 13 აგვისტოს.

ორგანიზაციის ოფიციალური გვერდის თანახმად, მოძრაობის შექმნის ძირითადი მიზეზი იყო პრეზიდენტობის ვადის შემცირება, რომელიც იყო იმ რეფორმების პაკეტის ნაწილი, რომელსაც მხარს უჭერდა აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი აზერბაიჯანის საკონსტიტუციო რეფერენდუმში 2009 წლის 18 მარტს. პარტია მიიჩნევს, რომ ამ კონსტიტუციურმა ცვლილებამ დააზიანა ქვეყნის რესპუბლიკური ღირებულებები და ახლა უმნიშვნელოვანესი მიზანი არის რესპუბლიკურობის აღდგენა.

პარტია იუსტიციის სამინისტროში ოფიციალურად დარეგისტრირდა 2020 წლის 1 სექტემბერს. 2020 წლის 4 სექტემბერს ილგარ მამედოვი შეხვდა ადალატ ვალიევს, პრეზიდენტთა ადმინისტრაციის პოლიტიკურ პარტიებთან ურთიერთობის დეპარტამენტის ხელმძღვანელს.

ისტორია
კონსტიტუციის თანახმად, რომელშიც 2009 წლის რეფერენდუმის შედეგად შეიტანეს ცვლილებები, რომ პრეზიდენტად შეიძლება არჩეულ იქნას ერთი ადამიანი ორჯერ ან მეტჯერ, რესპუბლიკური ალტერნატიული მოძრაობის ამუშავების მიზეზი გახდა. მოძრაობამ ეს მიიჩნია როგორც რესპუბლიკის საფუძვლების დაზიანება და ღალატი. პარტია დაარსდა -ზე 2009 წელს.

ილგარ მამედოვი, რომელსაც 2013 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობა სურდა, ისმაილში მიტინგებს ესწრებოდა. ილგარ მამადოვს 7 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს საზოგადოებრივი წესრიგის დარღვევისთვის.

2018 წლის 7 და 8 აპრილს, ალტერნატიულმა მოძრაობამ, პირველი ეტაპის დამფუძნებელი ასამბლეა გამართა ორ ეტაპად და შექმნა რეალური პარტია. პარტიის თავმჯდომარედ ხმათა უმრავლესობით ილგარ მამედოვი აირჩიეს.

2018 წლის ზაფხულში, რესპუბლიკური ალტერნატიული პარტიის თავმჯდომარე ილგარ მამედოვი პირობითი ვადით პატიმრობიდან გაათავისუფლეს.

კონგრესი
დამფუძნებელი კრება
დამფუძნებელი კონგრესის ჩატარების პირველი მცდელობა განხორციელდა 2017 წლის 29 ოქტომბერს. მიუხედავად ამ ყველაფრისა, ბაქოს აღმასრულებელმა ხელისუფლებამ რესპუბლიკურ ალტერნატიულ პარტიას კონგრესის მოწყობისთვის ადგილი არ გამოუყო.

ამ შემთხვევაში საინიციატივო ჯგუფმა 2017 წლის 17 დეკემბერს მიმართა მუსავატის პარტიას შტაბში ადგილის მისაღებად. მიუხედავად იმისა, რომ საჩივარზე პასუხი დადებითად მიიღო, მოგვიანებით მან უარი თქვა რესპუბლიკური ალტერნატიული მოძრაობისთვის ადგილის დათმობაზე, შტაბის დაკარგვის საფრთხის გამო.

2018 წლის მარტში რესპუბლიკურმა ალტერნატიულმა მოძრაობამ კვლავ მიმართა მთავრობას, ბაქოს ქალაქის აღმასრულებელ ხელისუფლებას და კულტურის სამინისტროს. ამჯერად, საჩივარზე პასუხი ერთ თვეზე მეტხანს არ მიუღიათ.

2018 წლის 8 აპრილს პარტიის თავმჯდომარე, უმაღლესი ასამბლეის წევრები და კონტროლისა და ინსპექტირების კომისიის წევრები აირჩიეს ფარული კენჭისყრის გზით პარტიის სათაო ოფისში. ილგარ მამადოვი ხმების უმრავლესობით რესპუბლიკური ალტერნატიული პარტიის თავმჯდომარე გახდა.
გიორგი ვარდანაშვილი

გიორგი ვარდანაშვილი (დ. 5 ნოემბერი, 1954, თბილისი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.

1993 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 2007-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები “.
ალექსანდრე ზარნაძე

ალექსანდრე ზარნაძე (დ. 17 ოქტომბერი, 1949, თერჯოლა) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პოლიტიკოსი.

1972 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი, ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის საინჟინრო-ფიზიკური ფაკულტეტი. 2005-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები “.
შორენას ეფექტი

შორენას ეფექტი — ქართული ტელეგადაცემა. გადაცემა პირველად 2020 წლის 30 სექტემბერს რუსთავი 2-ის ეთერში გავიდა. გადაცემის წამყვანია შორენა ბეგაშვილი. პირველი გადაცემის სტუმარი იყო ლულუ კახიანი. გადაცემას ამზადებს პროფილი ჯგუფი, რომელიც ცნობილია რეიტინგული თოქ-შოუ „პროფილით“. 2021 წლის მარტში რუსთავი 2-მა რეორგანიზაციის დროს გადაცემა ამოიღო საეთერო ბადიდან, რის გამოც „პროფილის“ გუნდმაც დატოვა არხი, თუმცა იმავე წლის აპრილში გადაცემები პირველზე განახლდა.
ალბეგ ზურაბიანი

ალბეგ ზურაბიანი (დ. 17 სექტემბერი, 1959, სოფელი ჭველიერი, ლენტეხის რაიონი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.

1985 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ვაჭრობის ეკონომიკისდ და საქონელმცოდნეობის ფაკულტეტი. 2005-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები “.
პანდემია (ტელეგადაცემა)

პანდემია — ქართული შემეცნებითი ხასიათის ტელეგადაცემა რუსთავი 2-ის ეთერში. ეთერში პირველად 2020 წლის 27 მარტს გავიდა. გადაცემის წამყვანები არიან ბიძინა კულუმბეგოვი და გვანცა დარასელია. გადაცემის განხილვის მთავარი თემაა -19. გადაცემა ეთერში უკანასკნელად 2020 წლის 28 მაისს გავიდა. გადაცემა ეთერში ცხრაჯერ გავიდა.
აზერბაიჯან-პორტუგალიის ურთიერთობები

აზერბაიჯან-პორტუგალიის ურთიერთობები აღნიშნავს ორმხრივ ურთიერთობებს აზერბაიჯანის რესპუბლიკასა და პორტუგალიას შორის. ორ ქვეყანას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა 1992 წელს, მას შემდეგ, რაც პორტუგალიამ აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა აღიარა.

მიმოხილვა
პორტუგალიამ აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა 1992 წლის 7 იანვარს აღიარა. იმავე წლის 4 აგვისტოს აზერბაიჯანსა და პორტუგალიას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა. პრეზიდენტის 2012 წლის 12 დეკემბრის დეკრეტით, მაროკოში აზერბაიჯანის ელჩი, თარიქ ალიევი პორტუგალიაში ელჩადაც დაინიშნა. ამავდროულად, პორტუგალიის ელჩი თურქეთში, აზერბაიჯანის ელჩადაც დაინიშნა.

2015 წელს აზერბაიჯნაში პორტუგალიის მისია გაიგზავნა, რომლის ხელმძღვანელიც ხორხე გაბრიელ სილვა და ფონსეკაა. აზერბაიჯანში პორტუგალიის საპატიო კონსული 2011 წლის სექტემბრიდან მურად რაჰიმოვია.

უმაღლესი დონის ვიზიტები
1994 წელს ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის სამიტზე ბუდაპეშტში, აზერბაიჯანის პრეზიდენტი, ჰეიდარ ალიევი პორტუგალიის მთავრობის მეთაურს შეხვდა. 1995 წლის ოქტომბერში ჰეიდარ ალიევი ნიო-იორკში პორტუგალიის პრეზიდენტ მარიო სოარესს შეხვდა.

1996 წლის 2-3 დეკემბერს ჰეიდარ ალიევი პორტუგალიაში ლისაბონში გამართულ ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზიის სამიტს დაესწრო. ამ ვიზიტის დროს აზერბაიჯანის პრეზიდენტი პორტუგალიის პრემიერ-მინისტრს, ანტონიუ გუტერეშს შეხვდა. პორტუგალიის საგარეო საქმეთა მინისტრი, ხაიმე გამა აზერბაიჯანში 2001 წლის ივლისსა და 2002 წლის მარტში იმყოფებოდა. 2010 წლის ივლისში აზერბაიჯანს ლუის ამადო ეწვია. მილი მეჯლისის 2016 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილებით, აზერბაიჯან-პორტუგალიის საპარლამენტთაშორისო სამუშაო ჯგუფის მეთაურია აგია ნახჩივანლი.

ეკონომიკური ურთიერთობები
2017 წლის სექტემბერში ორმხრივი მერჩენდაიზული ვაჭრობის მაჩვენებელი აზერბაიჯანსა და პორტუგალიას შორის 352.62 მილიონ აშშ დოლარს გაუტოლდა. აზერბაიჯანში იმპორტის მოცულობა 7.33, ხოლო აზერბაიჯანიდან პორტუგალიაში ექსპორტის მაჩვენებელი 345.29 მილიონი აშშ დოლარი იყო. იმავე პერიოდში (2017 წლის იანვარი-სექტემბერი) აზერბაიჯანის საგარეო ვაჭრობის მოცულობის 2.46% პორტუგალიაზე მოდიოდა, 0.12% იმპორტითა და 4.24% - ექსპორტით. აზერბაიჯან-პორტუგალიის ბიზნეს-ფორუმი 2012 წლის ივნისში ჩატარდა ბაქოში, რომლის ორგანიზატორიც აზერბაიჯანის ექსპორტისა და ინვესტირების პრომოუტირების ფონდი და აზერბაიჯანის ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო იყო.
ლენინი (ატომური ყინულმჭრელი)

„ლენინი“ — მსოფლიოში პირველი ატომური ყინულმჭრელი გემი. აგებულია 1957 წელს ლენინგრადში, საბჭოთა კავშირში. სიგრძე 134 მეტრია, წყალწყვა — 16 ათ. ტონა, ნორმალურ წყლებში მოძრაობს 33 კმ/სთ სიჩქარით.

გემი 1959 წლიდან ჭრიდა ყინულებს და საზღვაო გზებს ათავისუფლებდა სატვირთო ხომალდებისათვის რუსეთის ჩრდილოეთ საზღვაო გზაზე, მურმანსკის პორტიდან არქტიკის ზოგიერთ პორტამდე დასავლეთ ციმბირში. თავდაპირველი მაღალი დანახარჯების მიუხედავად, ატომური ძალური მოწყობილობა საკმაოდ სასარგებლო აღმოჩნდა, რამდენადაც უზრუნველყო პრაქტიკულად შეუზღუდავი სავალის მარაგი, მათ შორის ექსტრემალურ პირობებში. „ლენინი“ საბჭოთა კავშირსა და რუსეთში აგებული რამდენიმე ატომური ყინულმჭრელიდან პირველი გახდა. მარშრუტიდან მოიხსნა 1989 წელს; ამ დროისათვის ყინულებში გავლილი ჰქონდა 500 000 საზღვაო მილი (დაახლ. 925 000 კმ). 2009 წელს, ექსპლუატაციაში შესვლიდან 50 წლის თავზე, გაიხსნა როგორც მცურავი მუზეუმი მურმანსკის ნავსადგურში.

თავდაპირველად „ლენინი“ აღჭურვილი იყო სამი ატომური რეაქტორით, რომელთაგან ორი ჩვეულებრივ გამოიყენებოდა მუშაობის დროს, ხოლო ერთი სარეზერვო იყო. 1960-იანი წლების შუა ხანებიდან ბოლო წლებამდე გემს სულ მცირე ერთი, შესაძლოა ორი, სერიოზული ავარია მოუვიდა, მათ შორის რეაქტორის ბირთვის დნობა, რასაც, სავარაუდოდ, მსხვერპლი მოჰყვა (საბჭოთა ხელისუფლებას არასდროს გაუვრცელებია დეტალები). მწყობრში ჩადგა 1970 წელს, რამდენიმეწლიანი რეკონსტრუქციის შემდეგ, რა დროსა მისი თავდაპირველი სამი რეაქტორი ჩანაცვლდა უფრო ორი ეფექტური და უსაფრთხო მოდელით.
ყუბანის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი

ყუბანის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი — კრასნოდარის უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება.

ისტორია
1920 წლის 4 ივლისს ყუბან-შავი ზღვის რევოლუციურმა კომიტეტმა გამოსცა განკარგულება ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც სამი ფაკულტეტი იყო: სამედიცინო, საბუნებისმეტყველო და სოციალურ-ისტორიული.

1920 წლის 5 სექტემბერს გაიმართა ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ოფიციალური გახსნის ცერემონია რევოლუციური კომიტეტის თავმჯდომარის პოლუანის თანდასწრებით. იგი გაიხსნა ეკატერინოდარის (ამჟამად კრასნოდარის) ადრეული დიეკას ქალთა სკოლის ნაცვლად.

1921 წელს ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რეფორმირება განხორციელდა. სამედიცინო ფაკულტეტი გახდა ყუბანის სამედიცინო ინსტიტუტი, ხოლო დანარჩენი ორი ფაკულტეტი დაერთო სახალხო განათლების ინსტიტუტს, პოლიტექნიკურ ინსტიტუტსა და პედაგოგიურ ინსტიტუტს. ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 1970 წელს გაიხსნა სამედიცინო ფაკულტეტის გარეშე.

1963 წელს ყუბანის სამედიცინო ინსტიტუტში გაიხსნა სტომატოლოგიური ფაკულტეტი.

1966 წლიდან ყუბანის სახელმწიფო ინსტიტუტი გამოსცემს თავის გაზეთს სამედიცინო ყუბანი.

1969 წელს ყუბანის სამედიცინო ინსტიტუტში გაიხსნა პედიატრიული ფაკულტეტი.

1982 წელს ყუბანის სამედიცინო ინსტიტუტში გაიხსნა ექიმის დახელოვნების ფაკულტეტი.

1992 წელს ყუბანის სამედიცინო ინსტიტუტში გაიხსნა უმაღლესი ექთნების ფაკულტეტი, რომელიც 1997 წელს გახდა უმაღლესი ექთნების მუნიციპალური სამედიცინო ინსტიტუტი და გავიდა კუბანის სამედიცინო უნივერსიტეტის სტრუქტურიდან.

1993 წელს გაიხსნა ყუბანის სამედიცინო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის ფილიალი მაიკოპში, ადიღეს რესპუბლიკის დედაქალაქი სამხრეთ რუსეთში.

1998 წელს ყუბანის სამედიცინო უნივერსიტეტში კიდევ ორი ​​ფაკულტეტი გაიხსნა: მედიცინა-პროფილაქტიკური და ფარმაცევტული.

2005 წელს ყუბანის სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიას მიენიჭა უნივერსიტეტის სტატუსი.
ყუბანის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი რუსეთის 5 უნივერსიტეტიდან ერთ–ერთია, სადაც ბიოლოგიურ მასალებთან მუშაობენ. ამის პარალელურად, უნივერსიტეტში ვითარდება ფანტომური სწავლება.

რუსეთის ჯანდაცვის სამინისტროს ყუბანის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი სახელმწიფო საბიუჯეტო საგანმანათლებლო დაწესებულების პრაქტიკული უნარების ცენტრი შეიქმნა რუსეთის ჯანდაცვის სამინისტროს ბაზაზე 2009 წელს და მიზნად ისახავს პრაქტიკული სწავლების, მიმდინარე და შუალედური სერთიფიკატებისა და პრაქტიკული პროფესიული უნარების დაუფლების ხარისხის საბოლოო სახელმწიფო სერთიფიცირებას კვალიფიკაციის ამაღლების სტუდენტებისა და სტაჟიორების მიერ.

პრაქტიკული უნარების ცენტრის შექმნა საშუალებას გვაძლევს გადავჭრათ სამედიცინო განათლების ფუნდამენტურად მნიშვნელოვანი პრობლემა: დავეუფლოთ ექიმის უნარს პაციენტისთვის ზიანის მიყენების გარეშე.

სტრუქტურა
ყუბანის სახელმწიფო უნივერსიტეტს აქვს შემდეგი ფაკულტეტები:

სამკურნალო
პედიატრიული
სტომატოლოგიური
ფარმაცევტული
სამედიცინო და პროფილაქტიკური
სპეციალისტების პროფესიული განვითარება და გადამზადება
წინასაუნივერსიტეტო ტრენინგი
მარია კაროლინა სავოიელი

მარია კაროლინა სავოიელი (, ; დ. 17 იანვარი, 1764, ტურინი, იტალია — გ. 28 დეკემბერი, 1782, დრეზდენი, გერმანია) — სავოიელების დინასტიის წარმომადგენელი. სარდინიის მეფე ვიტორიო ამადეო -ისა და დედოფალ მარია ანტონია ფერნანდა ესპანელის ქალიშვილი. საქსონიის კრონპრინცესა 1781-1782 წლებში როგორც კრონპრინც ანტონის პირველი ცოლი.

ბიოგრაფია
მარია კაროლინა დაიბადა 1764 წლის 17 იანვარს ტურინში. იგი იყო სარდინიის მეფე ვიტორიო ამადეო -ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია ანტონია ფერნანდა ესპანელის შუათანა ქალიშვილი. მისი დები იყვნენ საფრანგეთის მეფე ლუი -ის ცოლი მარია ჯუზეპინა სავოიელი და ასევე საფრანგეთის მეფე შარლ -ის ცოლი მარია ტერეზა სავოიელი. ამრიგად, მარია კაროლინას დებს მაზლად ერგებოდა მეფე ლუი და რძლად დედოფალი მარი ანტუანეტი.

რაც შეეხება მარია კაროლინას ძმებს, ისინი სარდინიის მეფეები გახდნენ კარლო ემანუელე -ის, ვიტორიო ემანუელე -ისა და კარლო ფელიჩე -ის სახელებით, მათი უძეოდ გარდაცვალებით კი შეწყდა სავოიელთა დინასტიის მთავარი შტო.

ვინაიდან მარია კაროლინას მამამ თავისი უფროსი შვილების ქორწინებებით საფრანგეთთან და იტალიურ სახელმწიფოებთან კავშირები გაიმყარა, იგი მის გათხოვებას გერმანიაში გეგმავდა. მისთვის საქმროდ მალევე შეარჩია საქსონიის კრონპრინცი ანტონი, კურფიურსტ ფრიდრიხ კრისტიანისა და პრინცესა მარია ანტონია ბავარიელის ძე, რომელიც ასევე პოლონეთის მეფე ავგუსტ -ის შვილიშვილი და ლუი -ის ბიძაშვილი იყო. აღსანიშნავია, რომ მარია კაროლინა და ანტონი პირველი თაობის ბიძაშვილები იყვნენ. მათი საერთო ბიძაშვილები იყვნენ ესპანეთის მეფე კარლოს და ორი სიცილიის მეფე ფერდინანდ . მარია კაროლინას ბიძაშვილებიდან კიდევ აღსანიშნავია პრინცესა დე ლამბალი, რომელიც საფრანგეთის რევოლუციას ემსხვერპლა.

მიუხედავად მისი წინააღმდეგობისა და დიდი თხოვნისა, 1781 წლის 29 სექტემბერს მარია კაროლინა იძულებით, მარიონეტულად დააქორწინეს ანტუანზე ტურინში. ამის შემდეგ იგი საქსონიაში გაუშვეს, სადაც იმავე წლის 24 ოქტომბერს დრეზდენში მოჰყვა მათი ნამდვილი ჯვრისწერა.

ცნობილია, რომ მარია კაროლინამ სახლი და სამშობლო ცრემლებით დატოვა, რამეთუ მას არ სურდა საზღვარგარეთ გათხოვილიყო. ამის გამო ოჯახის წევრებმა იგი ვერჩელიმდე ჩააცილეს, გერმანიაში კი მხოლოდ 14 ოქტომბერს ჩავიდა. საქსონიის სამეფო კარზე იგი დიდი პატივით მიიღეს, თუმცა აქ ჯერ კიდევ გლოვობდნენ კრონპრინცის დედის, მარია ანტონია ბავარიელის დაღუპვას, რომელიც 1780 წელს გარდაიცვალა.

პირად უბედურებასთან ერთად, მარია კაროლინას უკმაყოფილებას საქსონიის სამეფო კარზე მალე დაემატა ახალი მიზეზებიც. იგი ჩასვლიდან მალევე დაავადდა ჩუტყვავილათი და 1782 წლის 28 დეკემბერს, 18 წლის ასაკში გარდაიცვალა დრეზდენში, უშვილოდ. ამის გამო მისი ქმარი მალევე მეორედ დაქორწინდა მარია ტერეზია ავსტრიელზე, რომელთანაც შეეძინა შვილები. აღსანიშნავია, რომ ნაადრევად დაღუპულმა პრინცესამ დიდი პოპულარობა მოიპოვა მშობლიურ იტალიაში, სადაც მის უიღბლო აღსასრულს ერთი ხალხური სიმღერაც მიუძღვნეს.

წინაპრები