მალაიები

მალაიები — ავსტრონეზიულ ენაზე მოსაუბრე ეთნიკური ჯგუფი. ისინი განსახლებულნი არიან მალაკის ნახევარკუნძულზე, კალიმანტანზე, აღმოსავლეთ სუმატრაზე და მათ ირგვლივ არსებულ კუნძულებზე. სიტყვა მალაი ხშირად იხმარება ყველა ამ ტერიტორიაზე განსახლებული ხალხის აღსანიშნავად, რომლებიც ერთად ქმნიან კულტურულ მალაიზიას, მაგრამ კულტურულ მალაიზიას არასოდეს არ ჰქონია პოლიტიკური ერთიანობა და დღეს „მალაიზია“ ეწოდება მხოლოდ მალაკის ნახევარკუნძულის მალაიზიის (დასავლეთ მალაიზია) და კალიმანტანის ორი შტატის სარავაკის და საბას (აღმოსავლეთ მალაიზია) ფედერაციულ სახელმწიფო ერთეულს.

დემოგრაფია
1990-იანი წლების დასაწყისსში მალაიზიაში 8 მილიონზე მეტი მალაი ცხოვრობდა, მათი 90% დასავლეთ მალაიზიაში იყო თავმოყრილი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 48 ადამიანი კვადრატულ კილომეტრზე. მოსახლეობის ზრდის სიჩქარე 2.4% (2.8% აღმოსავლეთ მალაიზიაში). მალაიები მალაკის ნახევარკუნძულზე უმეტესად მდინარის ხეობებში და დელტა რეგიონებში ცხოვრობენ, სადაც ბრინჯის მოყვანაა შესაძლებელი. ქალაქებში დიდი რაოდენობით ცხოვრობენ ინდოელები და ჩინელები. მალაიები კონცენტრირებულნი არიან ნახევრკუნძულის აღმოსავლეთ სანაპირო შტატებში: კელანტანში, ტერენგანუში და პეჰენგში.

დასახლებები
მალაიების დასახლებები უმეტესად გაშენებულია მდინარის შესართავებთან ან პლიაჟის გაყოლებებზე. ტრადიციული სოფლები, კამპონგები, შედგება რამდენიმე უმეტესად ხიმინჯებით აშენებული სახლიდან. სახლებთან, როგორც წესი გაშენებულია პატარა ბოსტნეულის ბაღები, ხოლო ბრინჯის პლანტაციები სოფლის საზღვრებს გარეთ  გვხვდება. ქალაქები უმეტესად იმიგრანტებითაა დასახლებული და ასრულებენ ფინანსურ, სავაჭრო და სანტრანსპორტო დანიშნულებებს. ბოლო პერიოდში ეკონომიკურ ზრდასთან ერთად დაიწყო მასობრივი ურბანიზაცია და დღეს ქალაქებში მცხოვრებთა რიცხვი სწრაფად მატულობს.  მალაი საზოგადოების დამახასიათებელი თვისებაა შვილად აყვანის სიხშშირე. უშვილო წყვილები ხშირად ნათესავების შვილებს ზრდიან. შვილად აყვანის მაღალი სიხშირე გარკვეულწილად გამომდინარეობს კამპონგებში გავრცელებული საჩუქრების მიმოცვლის და ნადიმობის აქტივობებიდან, რომელშიც უშვილო წყვილებს მონაწილეობის მიღების უფლება არ აქვთ. მალაიები ბავშვებს ძალიან დიდ ყურადღებას აქცევენ. პატარებს თავისუფლად ზრდიან, მაგრამ ასაკის მატებასთან ერთად მათ ასწავლიან თავიანთი სქესისთვის განკუთვნილ ადგილს საზოგადოებაში. კარგი მანერების მქონე ბავშვი ავლენს ბუდი ბაჰასას, საუბარს და საქციელს სწორად აღზრდილისა, ხოლო ცუდი მანერებიანი კურან აჯას, ცოდნის ნაკლებობას.

რელიგია
მალაიები არიან ისლამის სუნიტური შტოს მიმდევრები. მათი რწმენა მოითხოვს ისლამის ხუთი ბურჯის შესრულებას და ასევე ყურადრებას აქცევს ღმერთში რწმენის სიწმინდეს და ლოცვისას გულში არსებულ მიზანს - ნიას (არაბული: ). ზოგიერთ ქალაქში სუფიური საძმოები არსებობს. დასავლეთ მალაიზიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მალაიებით დასახლებულ არეალებში ისლამური ცოდნა ისწავლება რელიგიურ სკოლებში ტოკ გურუების მეთეურობით. ბოლო დროს ნელ-ნელა გაძლიერდა მოძრაობა, განსაკუთრებით ახალგაზრდებში და უნივერსიტეტებში, რომ გაიწმინდოს ისლამი ადგილობრივი ელემენტებისგან. ამ მოძრაობას ეწოდება დაკვა, რომელიც გამომდინარეობს არაბული სიტყვიდან და ნიშნავს რელიგიისკენ დაბრუნებას. მალაიებს, ისევე როგორც ყველა სხვა მუსლიმებს, მოეთხოვებათ ჰაჯის, ანუ პილგრიმობის გავლა მექაში. ისლამურ ტრადიციებთან ერთად ასევე ცოცხლობს ანიმალისტური და ინდუისტური რწმენები. ამ რწმენების თანახმად არსებობენ ჰანტუ-ჰანტუ არსებები (სულები, მოჩვენებები, გობლინები და სხვა პრე-ისლამური არსებები), ბოროტი ძალებს წარმომადგენლები, რომლებიც ხალხმა ან უნდა დამარცხოს ან აირიდოს. ისინი ძალიან ჰგვანან მსგავსი ტიპის არსებებს სხვა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის კულტურებში.