iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ფუტკარული

ფუტკარული — უღელტეხილი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, თიანეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ქართლის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2300 მ. მიდამო აგებულია მეზოზოური ასაკის დანალექი წყებებით (კირქვები, მერგელები, თიხები, ქვიშაქვები, კონგლომერატები). საცალფეხო ბილიკით აკავშირებს მდინარების არაგვისა და ივრის ხეობებს.
ფურთკალო

ფურთკალო — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარეების სტორისა და ალაზნის წყალგამყოფზე, მდინარე სტორის მარჯვენა მხარეს. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2502 მ. ფურტკალო ასიმეტრიულია, აღმოსავლეთ კალთა ციცაბო აქვს, დასავლეთი — დამრეცი. აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებითა და წვრილმარცვლოვანი ქვიშაქვებით. კალთების ქვედა ნაწილი შემოსილია ფოთლოვანი ტყით, ზედა — სუბალპური მდელოს ბალახეულით.
ფსისგორი

ფსისგორი — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ხევის კავკასიონზე, მდინარეების ჯუთისწყლისა და ჭაუხისწყლის (ჯუთისწყლის მარცხენა შენაკადი) წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3351 მ. აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. მთის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კალთები ციცაბოა, აღმოსავლეთი და დასავლეთი — დამრეცი. კალთების ქვედა ნაწილი ხევებით არის დანაწევრებული. შემოსილია ალპური ბალახეულით.
ფოხალისთავი

ფოხალისთავი — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარეების დურუჯისა და ჩელთის წყალგამყოფ ფოხალის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2570 მ. აგებულია ქვედაიურული ასპიდური ფიქლებით, თიხაფიქლებითა და დიაბაზებით. მწვერვალი მობრტყელებულია. დასავლეთი კალთა ციცაბოა, ზოგან კლდოვანი. დიდი ნაწილი შემოსილია სუბალპური ბალახეულით, ქვემო კალთებზე ფოთლოვანი ტყეებია.
ფიცრისწვერი

ფიცრისწვერი — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის თხემზე, მდინარე ალაზნის მარცხენა შენაკადის — სტორისა და თუშეთის ალაზნის მარჯვენა შენაკადის — ხისოს ალაზნის წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3150 მ. აგებულია ქვედა- და შუაიურული თიხაფიქლებით. შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით, ქვემო კალთები — წიფლნარით.
ზემო ღუმურიში

ზემო ღუმურიში — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში, ღუმურიშის თემის ცენტრი (სოფლები: ზემო ღუმურიში, ფართოღალი, ქვემო ღუმურიში).

მდებარეობს აფხაზეთის მთისწინეთში, მდინარე ოქუმის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 240 მ-ზე, გალიდან 10 კმ-ში.
ისტორია
სოფელი მდებარეობს ისტორიული სამურზაყანოს ტერიტორიაზე. საუკუნის დასაწყისში ზემო ღუმურიში და ქვემო ღუმურიში ცნობილი იყო საერთო სახელწოდებით „ღუმურიში“. 1994 წელს აფხაზეთის სეპარატისტულმა ხელისუფლებამ ორივე ღუმურიში ადმინისტრაციულად გააერთიანა, უწოდა „გუმრიშ“ და დაუქვემდებარა ტყვარჩელის რაიონს.

ზემო ღუმურიშის ჩრდილო-დასავლეთით, ოქუმის მარჯვენა მხარეს, ადგილ საგერგაიოში 1980-იან წლებში გაითხარა შუა საუკუნეების ეკლესიის ნაშთები. იქვე, 1955 წელს აღმოჩნდა საგდუხტ დედოფლის ასომთავრული წარწერა, რომელიც პალეოგრაფიულად საუკუნით თარიღდება. სოფლის მახლობლად, ოქუმის მარცხენა ნაპირას, მაღალ ტერასაზე აღმოჩენილია ნეოლითური ნამოსახლარები. იმავე ტერიტორიაზე 1963–1965 წლებში გ. გრიგოლიას ხელმძღვანელობით ისტორიის ინსტიტუტის ექსპედიციამ გამოიკვლია ზედაპალეოლითური სადგომები — გამოქვაბულები ღუმურიში და .

დემოგრაფია
უძო

უძო — მთა საქართველოში, თბილისში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ განშტოების მთაწმინდის ქედის თხემზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1416 მ. მთის მიდამოებში თხემი მოსწორებულია. აგებულია ზედაეოცენური თაბაშირის შემცველი თიხებითა და ქვიშაქვებით. უძოს კალთები შემოსილია ბუჩქნარით, ხოლო მწვერვალი ბალახეულით.

უძოს წმინდა გიორგი
უძოს მთაზე დგას წმინდა გიორგის სახელობის მამათა მონასტერი. ლეგენდის მიხედვით უშვილო (უძეო) კაცს აუშენებია ეკლესია და წმინდა გიორგის შეხვეწებია, შვილი მომეციო. მისი თხოვნა შესრულებულა და მას შემდეგ აქ სალოცავად მოდიოდნენ (უძეო) უშვილო მანდილოსნები, ევედრებოდნენ წმინდა გიორგის და იქვე, ერთ ხეზე სტოვებდნენ შესაწირავს (ამ ხეს დღესაც ნატვრის ხეს ეძახიან). სიტყვა უძეოდან მთას და ეკლესიასაც უძო ეწოდა. უძოს წმინდა გიორგის სახელობის დღე მოძრავი ქრისტიანული დღესასწაულია. დღეობა ყოველ წელს, აღდგომის მომდევნო სამშაბათ დღეს იმართება. დღესასწაულს ხალხში უძოობას უწოდებენ. უძოობაზე ახლომდებარე სოფლების მოსახლეობა იკრიბება.
ქვემო ღუმურიში

ქვემო ღუმურიში — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტის ღუმურიშის თემში.

მდებარეობს აფხაზეთის მთისწინეთში, მდინარე რეჩხის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 240 მ-ზე, გალიდან 13 კმ-ში.

ისტორია
სოფელი მდებარეობს ისტორიული სამურზაყანოს ტერიტორიაზე. საუკუნის დასაწყისში ზემო ღუმურიში და ქვემო ღუმურიში ცნობილი იყო საერთო სახელწოდებით „ღუმურიში“. 1994 წელს აფხაზეთის სეპარატისტულმა ხელისუფლებამ ორივე ღუმურიში ადმინისტრაციულად გააერთიანა, უწოდა „გუმრიშ“ და დაუქვემდებარა ტყვარჩელის რაიონს. სოფლის ცენტრში დგას 1880-იან წლებში აშენებული წმ. იოანე ნათლისმცემლის სახელობის დარბაზული ეკლესია.

დემოგრაფია
უჩთაფალარი

უჩთაფალარი, სამთავა — მთა საქართველოს (სამცხე-ჯავახეთის მხარის ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში), თურქეთის (არტაანის პროვინციაში) და სომხეთის (შირაკის პროვინციაში) სახელმწიფო საზღვარზე. მდებარეობს ნიალისყურის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3041 მ. აგებულია მიო-პლიოცენური ანდეზიტური ქანებით. აქვს დამრეცი ფერდობები. შემოსილია სუბალპური და ალპური ბალახეულით.
ჩხორთოლი

ჩხორთოლი — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთში, მდინარე ჩხორთოლის (ოქუმის აუზი) ნაპირას. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 200 მ, გალიდან 28 კმ.

სოფელში დაიბადა აფხაზეთის ავტონომიური მთავროის პირველი თავმჯდომარე არზაყან ემუხვარი.

დემოგრაფია
ცხირი

ცხირი — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში (პირველი გალის თემი), მდინარე ერისწყლის მარცხენა მხარეს, გალის წყალსაცავის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ზღვის დონიდან 90 მ, გალიდან 12 კმ. 2008 წლიდან

სოფელი შეიქმნა 1948 წელს ორი სოფლის, პირველი ქვემო ცხირის და მეორე ქვემო ცხირის გაერთიანებით და შევიდა ცხირის სასოფლო საბჭოში.
ნიკიფორე ვრიენიოსი

ნიკიფორე ვრიენიოსი, ან ნიკიფორე ბრიენი (; დ. ორესტიადა, ადრიანოპოლი, მაკედონიის თემი 1062 — გ. დაახლ. 1136) — ბიზანტიელი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე. მოღვაწეობდა კომნენოსების ეპოქაში.

ალექსი კომნენოსისგან მიიღო კეისრის წოდება. იყო ანა კომნენოსის ქმარი.

ავტორია ისტორიული ჩანაწერებისა, რომლებიც მოიცავენ 976–1087 წლებს, რომლებიც ამ პერიოდის ბიზანტიის ისტორიის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წყაროებია. ქმრის სიკვდილის შემდეგ ანა კომნენოსსმა გააგრძელა მისი ჩანაწერები, რომელიც „ალექსიადას“ სახელით არის ცნობილი, მაგრამ ეს თხზულება ნიკიფორეს ჩანაწერების მხოლოდ ფორმალური გაგრძელებაა, იგი არსებითად განსხვავდება მათგან, როგორც მასალის გადმოცემის ფორმით, ასევე სტრუქტურით.
ნიკოლოზ III (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)

ნიკოლოზ გრამატიკოსი (; გ. 1111, კონსტანტინოპოლი) — კონსტანტინოპოლის პატრიარქი 1084–1111 წლებში.

განათლება მიიღო კონსტანტინოპოლში, ახალგაზრდობის წლები, ძირითადად, გაატარა პისიდიის ანტიოქიაში, სადაც, როგორც ფიქრობენ, ბერად აღიკვეცა.

ნიკოლოზი გარდაიცვალა 1111 წლის აპრილში, ან მაისში, კონსტანტინოპოლში.
უსანეთი

უსანეთი — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ერედვისა და მცხეთა-მთიანეთის მხარის ახალგორის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ხარულის ქედის სამხრეთ განშტოებაზე, უსანეთის ქედზე (მდინარეების მეჯუდისა და ლეხურის წყალგამყოფი). სიმაღლე ზღვის დონიდან 1862 მ. აგებულია ნეოგენის კონგლომერატებით, ქვიშებითა და თიხებით. შემოსილია მეორეული სუბალპური ბალახეულით.
ურულაფუ

ურულაფუ — მთა საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ეგრისის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ განშტოებაზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2121 მ. აქვს კონუსური ფორმა. აგებულია ბაიოსური წყების პორფირიტებით და მათი ტუფებით, ტუფ-ბრექჩიებითა და ტუფ-ქვიშაქვებით. შემოსილია სუბალპური ბალახეული მცენარეულობით. გამოყენებულია საზაფხულო საძოვრად.
გროტაფერატა

გროტაფერატა (იტალ. ) — ქალაქი იტალიაში, მდებარეობს ლაციოს რეგიონში, ექვემდებარება ადმინისტრაციულ რომის ცენტრს .

2004 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 19 606 ადამიანს, მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 962 კაც./კმ². უკავია 18 კმ² ფართობი. საფოსტო ინდექსი — 046. სატელეფონო კოდი — 06.

დასახლებული პუნქტის მფარველი წმინდანია ნილოს როსანელი (910 – 1005). დღესასწაული არის ყოველი წლის 26 სექტემბერს.
სერგეი ბუბკა

სერგეი ბუბკა ( დ. 4 დეკემბერი, 1963, ლუგანსკი) — უკრაინელი ჭოკთმხტომელი, რომელსაც მსოფლიო რეკორდი 35-ჯერ აქვს დამყარებული (18 უკრაინაში, 17 საზღვარგარეთ). ყველაზე მაღალი დააფიქსირა დონეცკში 6,15 მეტრი 1993 წელს. 1991 წლამდე გამოდიოდა საბჭოთა კავშირის სახელით. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1983).
უთვირი

უთვირი — მთა საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ განშტოების შდავლერის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3271 მ. კონუსური ფორმისაა. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებითა და იურული დანალექი წყებებით. დამახასიათებელია ალპური და სუბნივალური ლანდშაფტები.
ტყემალა

ტყემალა — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, ქარელის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ განშტოებაზე — მდინარეების ხვედრულისა და ათრევის (მტკვრის აუზი) წყალგამყოფი. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1724 მ. აგებულია შუაეოცენური უხეშმარცვლოვანი ტუფ-ბრექჩიებითა და ტუფებით. შემოსილია მეორადი სუბალპური ბალახეულით.
ანა კომნენე

ანა კომნენე ან ანა კომნენოსი (; დ. 1 დეკემბერი, 1083 — გ. 1153) — ბიზანტიელი დედოფალი, იმპერატორ ალექსი კომნენეს და ირენე დუკაინას ქალიშვილი. ერთ-ერთი პირველი ქალი ისტორიკოსი.

ახალგაზრდობაში ანა დანიშნეს თავის შორეულ ნათესავზე – კონსტანტინე დუკაზე, იმპერატორ მიხეილ დუკას და მარიამი დედოფლის (ბაგრატ -ის ასული) ვაჟზე და თანამმართველზე. ფიქრობდნენ, რომ ალექსის სიკვდილის შემდეგ კონსტანტინე მემკვიდრეობით მიიღებდა მიიღებდა ბიზანტიის იმპერატორის ტახტს, მაგრამ მას შემდეგ, რაც ალექსის შეეძინა ვაჟი იოანე, ამ პოლიტიკური საქორწინო კავშირის აუცილებლობა აღარ იყო. კონსტანტინეს მოეხსნა ყველა პრივილეგია, ხოლო 14 წლის ანა ცოლად გაჰყვა კეისარ ნიკიფორე ვრიენოსს. ზოგიერთი ცნობით, მამის სიკვდილის შემდეგ მონაწილეობდა შეთქმულებაში, რომლის მიზანიც მისი ძმის, იოანეს ტახტიდან ჩამოცილება იყო. 1137 წელს, ქმრის გარდაცვალების შემდეგ, მონასტერში წავიდა.

ანა არის ალექსი კომნენეს მმართველობის ეპოქის აღმწერელი თხზულების, „ალექსიადას“ ავტორი. „ალექსიადა“ ჯვაროსნული ომების დროინდელი ბიზანტიის ისტორიის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი წყაროა.

ანა დიდად განსწავლული ქალბატონი იყო, იგი ეუფლებოდა ფილოსოფიას, კარგად იცოდა როგორც სასულიერო, ასევე საერო ლიტერატურა, მათ შორის, იმხანად „სახიფათოდ“ მიჩნეული ანტიკური ნაწარმოებებიც. მის მეუღლეს გარდაცვალების შემდეგ დაუმთავრებელი დარჩა ისტორიული ნაწარმოები, რომელიც ალექსი კომნენოსის მმართველობას ეძღვნებოდა. ანამ გააგრძელა ეს ნაშრომი და მას „ალექსიადა“ უწოდა. მაღალმხატვრულ დონეზე დაწერილი ეს ნაწარმოები ძირითადი წყაროა - საუკუნეთა მიჯნის ბიზანტიის ისტორიისათვის. საკმაოდ დიდი ადგილი ეთმობა პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის აღწერასა და ბიზანტიის ურთიერთობებს ჯვაროსნებთან.

ქორწინებები და შვილები
კეისარ ნიკიფორე ვრიენოსთან მან გააჩინა რამდენიმე შვილი, მათ შორის:
ალექსი ვრიენოსი კომნენე (დაახ. დ. 1102 — გ. 1161–1167 წლებს შორის)
იოანე დუკა (დაახ. დ. 1103 — გ. არა უადრეს 1173 წლისა)
ირინე დუკინა (დაახ. დ. 1105 — ?)
ტოროსი

ტოროსი — ზღვების, ტბების, წყალსაცავებისა და მდინარეების ყინულსაფარში წარმოქმნილი ყინულის ნატეხების გროვა, რომელიც ყალიბდება ყინულის ველის გვერდითი წნევის შედეგად და აგრეთვე ფსკერის ნაპირებზე და წყალმარჩხ მონაკვეთებზე. ღია ზღვაში ტოროსის სიმაღლე ზოგჯერ 10 მ-ს აღემატება, ხოლო სანაპირო ნაწილებში 15–20 მ-მდეა.

მდინარეებზე, ტბებსა და წყალსაცავებზე მისი სიმაღლეა 5–10 მ. ტოროსულმა ყინულმა შეიძლება წარმოქმნას სერები, სარტყლები და ბარიერები. ტოროსის სერი ყინულის სწორხაზოვანი გროვაა, რომელიც წარმოიქმნება დრეიფგამყოფში ყინულის შეკუმშვისა და დახვნის შედეგად. ტოროსის სარტყელი ყინულის გროვაა რამდენიმე პარალელური სერის სახით, რომელიც თავის მხრივ, წარმოიქმნება ყინულის მრავალრიცხოვანი შეკუმშვისა და დახვნის შედეგად.

გალღობისას გაზაფხულზე ან ზაფხულის დასაწყისში ტოროსმა შეიძლება გაცუროს. ყინულსაფრის ტოროსოვნობის ხარისხი ფასდება 5-ბალიანი სკალით (0 ბალი — ყინულის ზედაპირი სწორია, 5 ბალი — ზედაპირი მთლიანად ტოროსებითაა დაფარული).
საყუდისთავი

საყუდისთავი — მთა საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ქობულეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩაქვის შტოქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან — 1707 მეტრი. აგებულია შუაეოცენური უხეშმარცვლოვანი ტუფ-ბრექჩიებითა და ტუფებით. კონუსის ფორმისაა, მთის კალთებიდან რადიალურად ჩამოედინებიან მდინარე აჭარისწყლისა და ჩაქვისწყლის შენაკადები. შემოსილია მუხის, რცხილისა და წიფლის შერეული ტყით.
საძელე

საძელე — ვულკანური მწვერვალი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ხევის კავკასიონის მთავარ ქედზე, ჯვრის უღელტეხილის აღმოსავლეთით, მდინარეების ხდისა და ბიდარის სათავეებს შორის. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3307 მ. საძელე აგებულია ანდეზიტებით. მთის აღმოსავლეთი და დასავლეთი კალთები დამრეცია, ხოლო ჩრდილოეთი და სამხრეთი ციცაბო. ზედა ნაწილი მოკლებულია ნიადაგ-მცენარეულ საფარს, კალთებზე ალპური და სუბალპური მდელოებია.
ხოსე მიგელ დე ველასკო ფრანკო

ხოსე მიგელ დე ვალასკო ფრანკო (, დ. 1795 — გ. 1859) — ბოლივიელი პოლიტიკოსი, ბოლივიის პრეზიდენტი 1828, 1829, 1839-1841 და 1848 წწ. თანამდებობა პირველად დაიკავა 1828 წლის 2 აგვისტოს — დატოვა 1828 წლის 18 დეკემბერს, მეორედ თანამდებობა ეკავა 1829 წლის 1 იანვრიდან, 1829 წლის 24 მაისამდე, მესამედ — 1839 წლის 22 თებერვლიდან, 1841 წლის 10 ივნისამდე და მეოთხედ — 1848 წლის 18 იანვრიდან, 1848 წლის 6 დეკემბრამდე.
ბოლივიის გერბი

ბოლივიის გერბი — ბოლივიის ერთ-ერთი ეროვნული სიმბოლო. დღევანდელი ფორმით მიღებულ იქნა 1963 წელს. მის ცენტრში მდებარეობს ოვალი, რომელიც შემოსაზღვრულია ბოლივიის დროშით, მუშკეტებით და დაფნის რტოებით. წვერში გამოსახულია ანდური კონდორი.

ცენტრალური ოვალის ძირზე გამოსახულია ათი ვარსკვლავი, რომლებიც აღნიშნავენ ბოლივიის ცხრა დეპარტამენტს და ლიტორალის ყოფილ პროვინციას, რომელიც 1879 ჩილეს მიერ იქნა მითვისებული. ოვალის წვერზე წაწერილია „ბოლივია", ხოლო მის შიგნით გამოსახულია პოტოსის მთა,რომელსაც მზე ადგას თავზე. ასევე ალპაკა, ხე და ხორბლის ძნა. ეს კონტრასტი სრულად ასახავს ბოლივიის გეოგრაფიას, ხოლო ალპაკა ქვეყნის ეროვნული ცხოველია.

გერბზე გამოსახული შაშხანები დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის სიმბოლოა, დაფნის რტოები მშვიდობის, ხოლო კონდორი - ერისა და მისი თავისუფლების დაცვისთვის მზადყოფნის.
დელტასუბანი

დელტასუბანი — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიციპალიტეტში (ზედა საზანოს ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს ზემო იმერეთის პლატოზე, მდ. ძუსის (ჩოლაბურის მდგენელი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 280 მეტრის სიმაღლეზე. თერჯოლიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 482 ადამიანი.
ახალი სამგორი

ახალი სამგორი — სოფელი საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს გარდაბნის ვაკეზე, მდინარე მტკვრის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 400 მ, გარდაბნიდან დაშორებულია 12 კმ-ით.

2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1870 ადამიანი.

1950-იან წლებში მთავრობის გადაწყვეტილებით კასპის რაიონის მაღალმთიანი სოფლიდან გოსტიბედან ჩამოასახლეს მთიულები. სოფლის მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი მთიულები არიან, თუმცა სოფლის შესასვლელში, პირველ უბანში, რომელსაც რუსების უბანსაც უწოდებენ, მოსახლეობა თითქმის საქართველოს ყველა კუთხიდანაა.
გამარჯვება (გარდაბნის მუნიციპალიტეტი)

გამარჯვება — სოფელი საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, გამარჯვების თემში, მდებარეობს სამგორის ვაკეზე, მდინარე ლოჭინის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 520 მ, გარდაბნიდან დაშორებულია 35 კმ-ით. თბილისიდან — 7კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4670 ადამიანი.

სოფელი საუკუნის შუა წლებში აღმოცენდა. თავდაპირველად აქ პირიქითა ხევსურეთიდან ჩამოასახლეს მოსახლეობა. მალე გურჯაანის რაიონის სოფელ ჭერემის მოსახლეობაც შეუერთდა. 1953 წელს ჩამოყალიბდა კოლმეურნეობა, რომელიც ამ ორი კუთხიდან ჩამოყვანილი პირუტყვით იყო დაკომპლექტებული. შემდეგ ქლუხორის რაიონიდან გადმოასახლეს რაჭველები, ასევე სამცხე-ჯავახეთის მხარედან.

2000 წელს სასმელი წყლის ახალი რეზერვუარის მშენებლობისათვის მიწის თხრის სამუშაობის შესრულების დროს აღმოჩენილი იქნა ნივთები, რომელიც მიგვანიშნებს, რომ აქ ოდესღაც ძველად ცხოვრობდნენ ადამიანები.
ახალწყალი

ახალწყალი, ყოფ. ახალწყარო — სოფელი საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტის თელეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე).

მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 660 მ-ზე, გარდაბნიდან დაშორებულია 44 კმ-ით.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 453 ადამიანი.
ბოლივიის დროშა

ბოლივიის სახელმწიფო დროშა — ბოლივიის ერთ-ერთი ეროვნული სიმბოლო. მიღებულ იქნა 1851 წელს. დროშა ჰორიზონტალური სამფეროვანია და შედგება წითელი, ყვითელი და მწვანე ფერებისგან. ცენტრში გამოსახულია ბოლივიის გერბი.

ერთ-ერთი ვერსიის მიხედვით, წითელი აღნიშნავს ბოლივიელ მამაც ჯარისკაცებს, მწვანე ნაყოფიერებას, ხოლო ყვითელი - ქვეყნის მინერალურ რესურსებს.

მიუხედავად ზღვაზე გასასვლელის არქონისა, ბოლივიას გააჩნია ეროვნული საზღვაო-საფლოტო სიმბოლოც, რომელიც მდინარეებსა და ტბებში ცურვებისას გამოიყენება.
ბოლივიის ჰიმნი

ბოლივიის სახელმწიფო ჰიმნი — ბოლივიის ერთ-ერთი ეროვნული სიმბოლო. მიღებულ იქნა 1851 წელს. ტექსტი დაწერა ბოლივიის დამოუკიდებლობის დეკლარაციისა და ბოლივიის პირველი კონსტიტუციის ერთ-ერთმა ავტორმა - ხოსე იგნასიო დე სანხინესმა. მუსიკა ეკუთვნის იტალიელ ლეოპოლდო ბენედეტო ვინსენტის.

ჰიმნის ტექსტი შემდეგია (ინგლისური თარგმანით):
გიორგი კედრენე

გიორგი კედრენე  — საუკუნის ბიზანტიელი ისტორიკოსი, ავტორი თხზულებისა „ისტორიული მიმოხილვა“ (ბერძ. ), რომელიც მოიცავს მსოფლიოს ისტორიას ქვეყნის დასაბამიდან 1059 წლამდე.

კედრენეს თხზულება, ძირითადად, კომპილაციაა, რომელსაც საფუძვლად დაედო იოანე სკილიცეს, გიორგი სვინკელოზის, თეოფანე აღმსარებლის და ზოგიერთ სხვათა შრომები – მათ ავტორი თავის წინასიტყვაობაში იხსენიებს. თხზულება იწყება სამყაროს დასაბამიდან და მოიცავს ებრაელთა, რომაელთა და ბიზანტიელთა ისტორიას. გიორგი კედრენეს საინტერესო ცნობები აქვს ქართველების შესახებ. აღწერს ლაზიკის ურთიერთობას ბიზანტიასა და ირანთან საუკუნეში; განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ცნობები – საუკუნეების საქართველოს შესახებ: ბასილი -ის ლაშქრობები საქართველოში, გიორგი -ის მეფობა და ბაგრატ -ის ბიზანტიასთან ურთიერთობა; ლიპარიტ ბაღვაშისა და ბაგრატ -ის კონფლიქტები.
გიორგი ამარტოლი

გიორგი ამარტოლი , იგივე გიორგი მონაზონი — საუკუნის ბიზანტიელი ბერი და ისტორიკოსი. ცხოვრობდა ბიზანტიის იმპერატორ მიხეილ -ს ზეობაში. დაწერა თხზულება „ქრონოგრაფია“, რომელიც გადმოსცემს მსოფლიოს ისტორიას, სამყაროს შექმნიდან 842 წლამდე. წყაროდ გამოყენებული აქვს ანტიკური და ბიზანტიური საისტორიო თხზულებები, აგრეთვე ზეპირი გადმოცემები. სრულად აღწერს ისტორიულ მოვლენებს და ეპოქის საზოგადოებრივ-კულტურულ ცხოვრებას. გიორგი ამარტოლის თხზულება საკმაოდ პოპულარული იყო ბიზანტიაში.

 საუკუნეში ქართულად თარგმნა არსენ იყალთოელმა. არსენის თარგმანი მისდევს უძველეს ხელნაწერებში შემორჩენილ რედაქციას, ამავე დროს იგი ორიგინალის ზოგიერთი ადგილის დაზუსტების, შევსებისა და ახლებურად წაკითხვის საშუალებას იძლევა. არსენის თარგმანი შედგება 9 წიგნისაგან და წყდება ბიზანტიის იმპერატორ თეოდოსიუს -ის (401–450) მეფობამდე. არსენს თარგმნა დაუწყია მანგანის აკადემიაში. ამ დროს იგი პლატონის ზეგავლენას განიცდიდა, რაც მის „ქრონოგრაფიაშიც“ აისახა. შემდეგ არსენის შეხედულება პლატონის ფილოსოფიასა და ნეოპლატონიზმზე მკვეთრად შეიცვალა. შესაძლოა ამის გამო მან აღარ დაასრულა „ქრონოგრაფიის“ თარგმნა.
ზურაბ გორგილაძე

ზურაბ ჰასანის ძე გორგილაძე (დ. 5 მაისი, 1937, სოფ. ხალა, ახლანდ. ქობულეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 8 აპრილი, 2006, ბათუმი) — ქართველი პოეტი.

ბიოგრაფია
დაწყებითი განათლება მიიღო სოფელ გორგაძეებში 1944-1948 წლებში. 1956 წელს დაამთავრა სოფელ ხალას საშუალო სკოლა და იმავე წელს გახდა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის სტუდენტი. აღნიშნული უმაღლესი სასწავლებელი დაამთავრა 1961 წელს. ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა პიონერთა და მოსწავლეთა პარკში ქართული ენისა და ლიტერატურის წრის მასწავლებლად.

1963 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა საქართევლოს მწერალთა კავშირის აჭარის ორგანიზაციასთან არსებულ ჟურნალ „ჭოროხის“ სარედაქციო საბჭოში მხატვრულ რედაქტორად. ასევე 1992-1994 წლებში მუშაობდა ქობულეთის რაიონის სოფელ გორგაძეების საშუალო სკოლაში, ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად. 1961 წელს გამოვიდა მისი პირველი წიგნი „ნედლი სალამური“. ავტორია პოეტური კრებულებისა: „დიდი თვალები“ (1964), „ლირიკული პოემები“ (1969), „ზღვიდან აკრეფილი კენჭები“ (1970), „ლექსები“ (1973), „სინაზე“ (1977), „ლირიკა“ (1979), „მოფერება“ (1984) და სხვ. ლექსების ძირითადი თემატიკაა სიყვარული, აჭარის ისტ. წარსული და პოეტის მშობლიური კუთხის მკვიდრთა სულიერი სამყარო. მიღებული აქვს ღირსების ორდენი (1997).

პოეტის სიცოცხლეში გამოიცა 16 წიგნი, ხოლო გარდაცვალების შემდეგ კი სამი წიგნი. იყო საქართველოს მწერალთა კავშირისა და მემედ აბაშიძის პრემიების ლაურეატი, ღირსების ორდენის კავალერი.
საცხენისი (მთა)

საცხენისი — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, ქარელისა და გორის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს თრიალეთის ქედზე, მდინარეების ძამისა და ტანის წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2030 მ. აგებულია პალეოცენისა და ქვედაეოცენის მერგელებით, კირქვიანი ქვიშაქვებითა და თიხებით. მთის წვერი მობრტყელებულია, კალთები დამრეცი, შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.
საწალიკე

საწალიკე — მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტისა და იმერეთის მხარის ჭიათურის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს რაჭის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1996 მ. აგებულია ცარცული ასაკის კირქვებითა და გადოლომიტებული კირქვებით. ჩრდილოეთ-დასავლეთ კალთა დამრეცია და თანაბარი დახრილობით ეშვება შაორის ქვაბულისაკენ. ახასიათებს რელიეფის კარსტული ფორმები. შემოსილია სუბალპური მცენარეულობით. მთის ძირას საწალიკეს უღელეტეხილია.
სახარისმაღალი

სახარისმაღალი — მწვერვალი საქართველო რუსეთის (ინგუშეთი) საზღვარზე, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის ჩრდილოეთ განშტოების — კიდეგანის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3906 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. სახარისმაღალს ახასიათებს ნივალური ლანდშაფტი. მწვერვალის სიახლოვესაა უღელტეხილი სახარისღელე.
ეთანოლამიდი

ეთანოლამიდი (ასევე უწოდებენ: ეთილ-სპირტს, სუფთა სპირტს, მარცვლოვან სპირტს, სასმელ სპირტს) — აქროლადი, აალებადი, უფერო სითხე. არის ძლიერი ფსიქოტროპული ნივთიერება და ერთ-ერთი უძველესი დასვენებითი წამალი. უფრო ხშირად როგორც ცნობილი ალკოჰოლი, გამოიყენება ალკოჰოლურ სასმელებში. ის ასევე გამოიყენება თერმომეტრებში, გამოიყენება როგორც გამხსნელი და როგორც ალკოჰოლური საწვავი. ზოგადად მოხმარებაში მას უმეტესად აიგივებენ უბრალოდ ალკოჰოლთან ან სპირტთან.

აბსოლუტური სპირტი
აბსოლუტური სპირტი — სპირტი, რომლისგანაც მთლიანად მოცილებულია წყალი, რისთვისაც არსებობს სპეციალური ხერხები. სპირტიდან წყლის მოცილების სისრულე შეიძლება შემოწმდეს თვისებითი ცდებით, მაგ: აბსოლუტურ სპირტში უწყლო გოგირდმჟავა სპილენძი თავის შეფერილობას არ იცვლის.
სიდამონისჯვარი

სიდამონისჯვარი — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში. მდებარეობს გუდისის ქედზე, მდინარეების პატარა ლიახვისა და დიდი ლიახვის წყალგამყოფზე, მდინარე ფოტნისის (პატარა ლიახვის მარჯვენა შენაკადი) სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2413 მ. აგებულია ქვედაცარცული ქვიშაქვებითა და თიხაფიქლებით. აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კალთა ციცაბოა, სამხრეთი და დასავლეთი დამრეცი. მთის ძირი შემოსილია ფოთლოვანი ტყით, თხემი სუბალპური ბალახეულით.
სირხისარი

სირხისარი, შერხოთა — კონუსური ფორმის ვულკანური მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების მნაისისწყლისა და კუსიას წყალგამყოფ ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3662 მ. სირხისარზე აქვს სათავე მდინარე მნაისისწყლის მარცხენა შენაკადებს. სირხისარი აგებულია მეოთხეული ანდეზიტური ლავებით. ნიადაგ-მცენარეული საფარი თითქმის არ არის.
წითიხოხი

წითიხოხი — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ჩრდილოეთი ოსეთი) საზღვარზე, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ხოხის ქედზე, მწვერვალ სუათისის დასავლეთით, მდინარე სუათისის (თერგის მარცხენა შენაკადი) სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3905 მ. ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე ეშვება მყინვარი წითი. აგებულია იურული ფიქლებითა და დიორიტ-დიაბაზური წარმონაქმნებით. დამახასიათებელია ნივალური და სუბნივალური ლანდშაფტი.
სუათისი (მწვერვალი)

სუათისი — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ჩრდილოეთი ოსეთი) საზღვარზე, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ხევის კავკასიონის ჩრდილოეთით გვერდით — ხოხის ქედზე, მდინარე თერგის მარცხენა შენაკადის — სუათისის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4466 მ. აგებულია იურული ფიქლებითა და დიორიტ-დიაბაზური წარმონაქმნებით. სუათისის ქვედა კალთები შემოსილია სუბალპური და ალპური ბალახმცენარეულობით, ზედა კალთებზე სუბნივალური და ნივალური ლანდშაფტებია.
ქაბარჯინა

ქაბარჯინა — მთა, ძველი ჩამქრალი ვულკანი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარი ქედის შტოქედზე, მდინარეების თერგისა და სნოსწყლის წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3141 მ. აგებულია ზედაპლიოცენური ანდეზიტ-დაციტური ტუფებით, ტუფ-ბრექჩიებითა და ლავებით. დასავლეთ კალთა ეროზიით ჩამორეცხილ-დაღარული და ფლატოვანია, მთის ძირში მძლავრი გამოზიდვის კონუსია ჩამოყალიბებული, რომელიც მდინარე თერგს ებჯინება. ქაბარჯინა თვალწარმტაცი კლდოვანი მასივის სახით არის აღმართული.