iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
49 მილის პანორამული გზა

49 მილის პანორამული გზა (, ასევე 49- ) — გზა, სან-ფრანცისკოსა და მის შემოგარენში ქალაქის მთავარ ღირსშესანიშნაობებსა და ისტორიული ადგილებზე გადის.

გზა 1938 წლის 14 სექტემბერს გაიხსნა 1939 წლის გოლდენ-გეიტის საერთაშორისო ექსპოზიციისთვის და იმ დროისთვის ახალგახსნილი გოლდენ-გეიტ ბრიჯისა და ბეი ბრიჯის ხედებს უწევდა პოპულარიზაციას. გზა ტრეჟერ აილენდზე სრულდებოდა.

გზა ლურჯი და თეთრი მიმართულების ნიშნებითაა აღნიშნული. ამჟამად ის ჰეიეს სტრიტისა და ვან-ნეს ავენუეს გადაკვეთაზე იწყება, ქალაქის მერიასთან.
ფანტაზია 2000

ფანტაზია 2000 — -ის 1999 წლის ანიმაციური ფილმი. მისი დისტრიბუტორი იყო . იგი არის ფილმის „ფანტაზია“ გაგრძელება და დისნეის 38-ე სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. ისევე, როგორც წინამორბედი, „ფანტაცია 2000“-ც შედგება ანიმაციური ეპიზოდებისგან კლასიკური მუსიკის თანხლებით. დონ ჰენის მიერ გადაღებულ ჩანართებში მონაწილეობენ ცნობილი მსახიობები - სტივ მარტინი, კუინსი ჯოუნსი, ანჯელა ლენსბერი, ჯეიმზ ერლ ჯოუნსი, ბეტი მიდლერი, იცხაკ პერლმანი, პენი და ტელერი.

რამდენიმე წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ, უოლტ დისნეის კომპანიამ იდეა გააცოცხლა მას შემდეგ, რაც 1984 წელს კომპანიის მთავარი აღმასრულებელი დირექტორი გახდა მაიკლ აისნერი. 1991 წელს პირველი „ფანტაზიის“ ვიდეოზე გამოცემის წარმატებამ იგი დაარწმუნა, რომ გაგრძელებით დაინტერესება არსებობდა, ამიტომ მან როი ედვარდ დისნეი დანიშნა აღმასრულებელ პროდიუსერად. ფილმის რვა ეპიზოდიდან ექვსის მუსიკას ასრულებს ჩიკაგოს სიმფონიური ორკესტრი, ჯეიმზ ლევინის ხელმძღვანელობით. მასში აგრეთვე შეტანილია 1940 წლის „ფანტაზიის“ ეპიზოდი, „ჯადოქრის შეგირდი“. ყოველი ახალი ეპიზოდი შეიქმნა ტრადიციული ანიმაციის კომპიუტერულთან შეზავებით.

„ფანტაზია 2000“-ს პრემიერა გაიმართა 1999 წლის 17 დეკემბერს, ნიუ-იორკის კარნეგი-ჰოლში, საკონცერტო ტურნეს ფარგლებში, რომელშიც ასევე შედიოდა ლონდონი, პარიზი, ტოკიო და პასადენა (კალიფორნია). ფილმი 2000 წლის 1 იანვრიდან 30 აპრილამდე მსოფლიო მასშტაბით აჩვენეს -ის 75 კინოთეატრში (ეს იყო პირველი სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ნამუშევარი ამ ფორმატით). 2000 წლის 16 ივნისს იგი სტანდარტული სახის კინოთეატრებშიც გამოვიდა. კრიტიკოსების ნაწილმა იგი დადებითად შეაფასა, თუმცა სხვებმა აღნიშნეს უსწორმასწორო ხარისხი. 80-85 მილიონი აშშ დოლარის ბიუჯეტით, ფილმმა მსოფლიო მასშტაბით 90.8 მილიონი აშშ დოლარი შეაგროვა.
ძიმუ

იმპერატორი ძიმუ ან ძინმუ — იაპონიის ლეგენდარული დამაარსებელი და პირველი იმპერატორი. ეპოს კოძიკის მეორე განყოფილების თანახმად, იგი დაიბადა 711 წლის 1 იანვარს ჩვენ წელთაღრიცხვამდე და გარდაიცვალა ძვ. წ. 585 წლის 11 მარტს. სინტოიზმში ძიმუ ითვლება მზის ღმერთის, ამატერასუ ომიკამის, შვილიშვილად. თვითონ ძიმუ ითვლება მნიშვნელობით მეორე ღვთაებად.

ისტორიკოსთა უმრავლესობა უარყოფს ძიმუს არსებობას როგორც ასეთს და მთელს პერიოდს მასთან დაკავშირებულს. მისი არსებობა ისტორიულად არ დასტურდება. პირველი ისტორიულად დადასტურებული იაპონელი მონარქი არის იმპერატორი კიმეი (509–571).

ძიმუს ქმედებებზე არსებული მოთხრობები ასახავენ იაპონური ტომების მიგრაციის პროცესებს, ტომთა კავშირის შექმნას. მეცნიერება ამ პროცესებს ჩვენი ერის დასაწყისით ათარიღებს. ლეგენდა მოგვითხრობს, რომ ძიმუ ჰიმუკიდან, კიუსუს კუნძულიდან, საიდანაც მისი წინაპრები ციდან ჩამოვიდნენ, ილაშქრა კუნძულ ჰონსიუზე. იმპერატორ ძიმუს ძვ. წ. 660 წელს გამეფებასთან დაკავშირებულია იაპონიის ყველაზე ცბობილი დღესასწაული – კიგენსეცუ, რომლის ზეიმი დაიწყეს 1872 წელს და ზეიმობდნენ 11 თებერვალს.

ძიმუს გამეფების 2600 წლის აღსანიშნავად 1940 წლის 27 სექტემბერს იაპონიამ ხელი მოაწერა გერმანიასთან და იტალიასთან სამთა პაქტს. ოფიციალური პროპაგანდა აქტიურად იყენებდა ძიმუს დევიზს – „მსფოლიოს რვა კუთხის შეგროვება ერთი სახურავის ქვეშ” (ჰაკ-კო იტი-უ). ეს დევიზი გამოიყენებოდა სხვა ქვეყნებზე აგრესიის იდეოლოგიური გამართლებისთვის.

დღესასწაული გაუქმდა ამერიკული ოკუპაციური ძალების ბრძანებით იაპონიის მეორე მსოფლიო ომში დამარცხების გამო. იგი აღადგინეს 1966 წელს, თუმცა სხვა სახელი დაარქვეს – კენკოკუ კინენბი – სახელმწიფოს შექმნის დღე.
ბინდის საგა: დაბნელება

„ბინდის საგა: დაბნელება“ — მესამე ფილმი სტეფანი მეიერის ვამპირული რომანების ეკრანიზაციების სერიაში. იგი ეფუძნება რომანს „დაბნელება“. ფილმში მთავარ როლებს ასრულებენ კრისტენ სტიუარტი, რობერტ პეტინსონი და ტეილორ ლოტნერი. ფილმის სცენარის ავტორია მელისა როზენბერგი.

გადაღებები მიმდინარეობდა 2009 წლის 17 აგვისტოდან იმავე წლის ოქტომბრამდე. ბრაის დალას ჰოვარდმა შეცვალა რეიჩელ ლეფევრი ვიქტორიას როლში.

ფილმი გამოვიდა 2010 წლის 30 ივნისს. საგულისხმოა, რომ ეს არის საგის პირველი ფილმი, რომელიც -ის ტიპის კინოთეატრებში იქნა ნაჩვენები. გამოსვლიდან ერთ დღეში მისმა შემოსავალმა შეადგინა 30 მილიონი აშშ დოლარი, ამ დროისთვის კი 698.5 მილიონ დოლარს შეადგენს.

სიუჟეტი
სახლის გზაზე მიმავალ რაილის ვიქტორია ვამპირად გარდაქმნის .ამის საშუალებით იგი შექმნის მრავალკაციან არმიას,რომელიც ბელაზე ნადირობს.ამის გამო სიეტლის შტატში მკვლელობები მიმდიანრეობს, კალენების კლანი ცდილობს პრობლემა მოაგვაროს. გამოსაშვებ საღამოზე ელისი იხილავს არმიას რომელიც პირდაპირ სიეტლში მოემართება. ამის გამო დაიდება შეათანხემბა ვამპირებსა და მაქციებს შორის. წინა დღეს მათ ივარჯიშეს და ინადირეს, მომდევნო დღეს კი ბელას სუნის გამო შეზღუდულად, ბრძოლის ველი აირჩიეს.ჯეიკობის მძაფრმა სუნმა ბელას სუნი გადაფარა, ამიტომ ჯეიკობი წაიყვანს ბელას მთაში, სადაც მათ ედვარდი დახვდებათ. ამ დროს კი ვიქოტრიას არმია მოვიდა, კალნები დაწინაურდნენ, მაგრამ როცა არმიაც შეტევაზე გადავიდე მაქციები ჩაერთვნენ ბრძოლაში.საბოლოოდ არმია დამარცხდება და კალენები მოიგებენ ამ ბრძოლას. თუმცა ამ დროს ვიქოტორიამ და რაილიმ ბელას მიაგნეს. ამის გამო გაიმართება ბრძოლა ერთი კალენსა და ორ ვამპირს შორის. რაილიმ მოახერხა ედავარდის დაჭერა და ისისიყო ვიქტორიას თავი უნდა მოეგლიჯა რომ...ბელამ ხელი გაიჭრა, სისხლის სუნმა ამ ორ ვამპირს თავგზა აუბნია და მას დაედევნა,მაგარმ გვიანღა იყო ედვარდმა ორივე დახოცა. ედევარდი და ბელა ბრძოლის ველზე ჩავიდნენ, რადგან ელისმა ვოლტურების გამოჩენა დაინახა. სასწრაფოდ მოაშორეს მაქციები იქაურობას, ამ დროს ჯეიკობი ძლიერ დაშავდა. ამასობაში ვოლტურებიც მოვიდნენ, მათ ჩხუბი არ დაუწყიათ პირიქით აქეს ისინი. საბოლოოდ ბელა ედვარდს ცოლობაზე დათანხმდება და მისგან ბეჭედს მიიღებს.

მუსიკა
ოქროს კარიბჭის საერთაშორისო ექსპოზიცია

გოლდენ გეიტის საერთაშორისო ექსპოზიცია (1939-40), მსოფლიო ექსპოზიცია, ჩატარდა სან-ფრანცისკოს, კალიფორნია, ტრეჟერ-აილენდზე და სხვა მიღწევებთან ერთად, ქალაქის ორი ახალაგებული ხიდის აღნიშვნას მიეძღვნა. სან-ფრანცისკო - ოკლენდ-ბეის ხიდი 1936 წელს გაიხსნა, ხოლო გოლდენ გეიტის ხიდი კი 1937 წელს. ექსპოზიცია 1939 წლის 18 თებერვალს გაიხსნა და 29 ოქტომბრამდე გასტანა. 1940 წლის 25 მაისს ის ხელახლა გაიხსნა და 29 სექტემბერს დაიხურა.

ტრეჟერ-აილენდი, სრულიად ბრტყელი, ხელოვნური კუნძული მიმაგრებული ერბა-ბუენას კუნძულთან, სპეციალურად ექსპოზიციისთვის შექმნეს ადგილას, სადაც ბეი-ბრიჯის ოკლენდისა და სან-ფრანცისკოს ფრთები უერთდება ერთმანეთს. ფედერალური მთავრობის მიერ აგებული ტრეჟერ-აილენდი პან-ამერიკენ პასიფიკ რიმის სამსახურის აეროპორტი უნდა გამოხდარიყო. საომარი პირობების გამო ის საზღვაო ფლოტის ბაზად გადაკეთდა, სადაც 1941-97 წლებში აშშ-ის ფლოტი იყო დაბანაკებული.

ექსპოზიციის თემა იყო "წყნარი ოკეანის ლამაზმანი" და მასზე ძირითადად წყნარი ოკეანის მოსაზღვრე ქვეყნების მიერ წარმოებული საქონელი იყო გამოფენილი. თემის ფიზიკურ სიმბოლოს წარმოადგენდა "მზის კოშკი", გიგანტური, 80 ფუტის სიმაღლის წყნარი ოკეანის ქალღმერთი "პაციფიკის" ქანდაკება.
მხიარულები და უდარდელები

მხიარულები და უდარდელები — 1947 წლის სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. მისი პროდიუსერია უოლტ დისნეი, ხოლო დისტრიბუტორი — . ფილმში შეტანილია ორი სიუჟეტი - „ბონგო“ და „მიკი და ლობიოს ღერო“. „მხიარულები და უდარდელები“ დისნეის სტუდიების რიგით მეცხრე სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ნამუშევარია და მეოთხე ანთოლოგიურ ფილმებში, რომლებიც სტუდიამ 1940-იანებში გამოუშვა, რათა მეორე მსოფლიო ომის დროს არსებული ხარჯები აენაზღაურებინა. ამ ანთოლოგიური ფილმების გამოშვებით, რომლებიც აგებული იყო სხვადასხვა ეპიზოდზე, დაფინანსდა „კონკიას“ და რამდენიმე შემდგომი ფილმის წარმოებაც.

ფილმის პირველი მონაკვეთის, „ბონგოს“ წარმდგენია კალია ჯიმინი, ხოლო მთხრობელი — დინა შორი. ეს ეპიზოდი ეფუძნება „დათუნია ბონგოს“ (სინკლერ ლუისი) და მაყურებელს მოუთხრობს ცირკის დათვის შესახებ, რომელსაც თავისუფლება სურს. იგი საბოლოოდ, გარბის და ტყეში შეუყვარდება დათვი ლულუბელი, თუმცა აღმოჩნდება, რომ საკუთარი ერთგულება უნდა დაუმტკიცოს. მეორე ეპიზოდს, „მიკი და ლობიოს ღეროს“, წარადგენს ედგარ ბერგენი. იგი არის ზღაპრის „ჯეკი და ლობიოს ღეროს“ გადმოცემა, მიკი მაუსის, დონალდ დაკის და გუფის მონაწილეობით. სიუჟეტით მიხედვით, ეს სამი ცაში აღმოაჩენს გოლიათ უილის სასახლეს, სადაც მიაღწევენ ვეებერთელა ლობიოს ღეროს დახმარებით. იმისათვის, რომ დაიბრუნონ მშობლიური ველი, უნდა შეებრძოლონ გაუმაძღარ, მაგრამ საყვარელ გოლიათს. „მიკი და ლობიოს ღერო“ იყო უკანასკნელი შემთხვევა, როდესაც დისნეიმ თავად გაახმოვანა მიკის პერსონაჟი, ვინაიდან დაკავებული იყო სხვა პროექტებითაც. მოგვიანებით მას ჩაენაცვლა ჯიმი მაკდონალდი, რომელიც ხმოვან ეფექტებზეც მუშაობდა.
ლუიზიანის შესყიდვის ექსპოზიცია

ლუიზიანის შესყიდვის ექსპოზიცია, უკეთ ცნობილი როგორც სენტ-ლუისის მსოფლიო გამოფენა (ინგლ. , ან ' ) — საერთაშორისო ექსპოზიცია, ჩატარებული 1904 წელს სენტ-ლუისში, მისური, აშშ.

ისტორია
1904 წელს სენ-ლუისმა უმასპინძლა მსოფლიოს საერთაშორისო გამოფენაზე. ექსპოზცია ლუიზიანის შესყიდვის (1803) ასი წლისთავის აღსანიშნავად ჩატარდა. ის ერთი წლით გვიან, 1904 წლის 30 აპრილს გაიხსნა და 1 დეკემბრამდე გასტანა. აღსანიშნავია, რომ სენტ-ლუისში ყოველწლიური ექსპოზიცია 1884 წლიდან ტარდებოდა, სადაც სასოფლო-სამეურნეო და მეცნიერეული მიღწევების აღნიშვნა ხდებოდა, თუმცა 1904 წელს მსოფლიო გამოფენის გამო იგი არ გადაიდო.

გამოფენისთვის გამოყოფილი 4,9კმ² ფართი, რომლის დიზაინი ჯორჯ კელსერმა გადაწყვიტა, ამჟამად ფორესტ-პარკსა და ვაშინგტონის უნივერსიტეტის კამპუსს უჭირავს, და უდიდესი გამოფენა იყო ამ დრომდე. 1500 შენობა-ნაგებობა ერთმანეთთან 120 კმ საავტომობილო და საფეხმავლო გზებით იყო დაკავშირებული. ამბობდნენ, რომ შეუძლებელი იყო ყველაფრის ზერელედ დანახვაც კი ერთი კვირის განმავლობაში. მხოლოდ სოფლის მეურნეობის სასახლეს 324.000 მ² ფართი ეჭირა.

გამოფენაზე მონაწილეობა 62 უცხო ქვეყანამ, აშშ-ის მთავრობამ და მაშინდელი 45 შტატიდან 43-მა მიიღო. მონაწილეთა შორის იყო საწარმოები, ქალაქები, კერძო ორგანიზაციები და კორპორაციები, თეატრალური დასები და სამუსიკო სკოლები. ზოგი მათგანი რეკლამის ხასიათს ატარებდა, ზოგი შემეცნებით-საგანმანათლებლო, ზოგიც პროპაგანდის, ხოლო ზოგიერთი კი მხოლოდ გასართობს.
ტაისიო

იმპერატორი ტაისიო (, დ. 31 აგვისტო, 1879 — გ. 25 დეკემბერი, 1926) — იაპონიის 123-ე იმპერატორი ტრადიციული ქრონოლოგიის მიხედვით. იგი მეფობდა 1912 წლის 30 ივლისიდან მის გარდაცვალებამდე 1926 წლის 25 დეკემბრამდე.

იმპერატორის საკუთარი სახელი იყო იოსიჰიტო . ტრადიციის მიხედვით, გამეფების შემდეგ იმპერატორს არ აქვს სახელი და მას უბრალოდ იმპერატორს უწოდებენ. რადგანაც იგი მეფობდა ტაისიოს პერიოდში, იგი გახდა ცნობილი როგორც იმპერატორი ტაისიო.

იგი დაიბადა ტოკიოში 1879 წლის 31 აგვისტოს. იოსიჰიტო გამოცხადდა ტახტის მემკვიდრედ 1889 წლის 3 ნოემბერი. 1900 წლის 10 მაისს იგი დაქორწინდა დედოფალ სადაკოზე.

ტაისიო ავიდა ტახტზე 1912 წლის 30 ივლისს. პირველი მსოფლიო ომის დროს ტაისიომ, როგორც მოკავშირე ქვეყნის ლიდერმა, მიიღო ბრიტანეთის მარშალის წოდება. გარდაიცვალა ტოკიოში, 1926 წელს.
კოლორადო

კოლორადო — მდინარე ამერიკის შეერთებული შტატების სამხრეთ-დასავლეთით და მექსიკის ჩრდილოეთით, მისი სიგრძე შეადგენს 2 330 კილომეტრს. სათავეს იღებს კლდოვანი მთებიდან, გადაკვეთს არიზონის უდაბნოს და ჩაედინება კალიფორნიის ყურეშე. იმის გამო, რომ მდინარის წყალი ფართოდ გამოიყენება სოფლის მეურნეობაში, ის ხშირად კალიფორნიის ყურემდე ვერ აღწევს.

მდინარე კოლორადოს აუზის ფართობი შეადგენს — 629 100 კმ²-ს. აქ აგებულია მრავალი კაშხალი. 1907 წელს აქ აშენდა პირველი კაშხალი. ხოლო 1933 წელს სწორედ კოლორადოზე აიგო ჰუვერის კაშხალი.
ბეიკერი (კუნძული)

კუნძული ბეიკერი  — არაინკორპორირებული არაორგანიზებული სტატუსის მქონე ამერიკის შეერთებული შტატების დაუსახლებელი ტერიტორია წყნარ ოკეანეში, რომელიც იმყოფება შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაქვემდებარების ქვეშ. ბეიკერი წარმოადგენს ატოლს, რომელიც ეკვატორის სიახლოვეს მდებარეობს, ამ ტერიტორიიდან 3100 კილომეტრში მდებარეობს ჰავაის შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი ჰონოლულუ. ბეიკერიდან ჩრდილოეთით 68 კილომეტრში არის კუნძული ჰოულენდი.

გეოგრაფია
ბეიკერის ფართობია 1,64 კმ², სანაპიროს სიგრძე შეადგენს 4800 მეტრს. ამ ტერიტორიის უმაღლესი წერტილია 8 მეტრი. აქ კლიმატი ეკვატორულია. კუნძულზე მთელი წლის განმავლობაში დღის ტემპერატურა შეადგენს დაახლოებით +30 °, ხოლო ჰაერის ტენიანობა პრაქტიკულად 90 % დაბლა არ ეშვება. რელიეფი დაბალი და ქვიშიანია ხეების გარეშე. მტკნარი წყალი პრაქტიკულად არ არის. ბეიკერზე არსებული მცენარეებიდან ძირითადად აღსანიშნავია ბუჩქები, რაც შეეხება ცხოველთა სამყაროს, კუნძულზე მრავალი ზღვის ფრინველი ცხოვრობს.

ისტორია
ბეიკერი აღმოაჩინეს 1818 წელს. აშშ-მა გუანოს კანონზე დაყრდნობით, რომელიც ქვეყანაში მიღებული იქნა 1856 წელს, კუნძულზე თავისი უფლებები 1857 წელს გამოაცხადა. 1886 წლიდან 1934 წლამდე ბეიკერს ჰქონდა ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის სტატუსი. ორივე ქვეყანა აწარმოებდა გუანოს მოპოვებას. კუნძულის ათვისება შეწყდა მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე.

თანამედროვე პერიოდში აშშ-ს აქ უკავია თავისი განსაკუთრებული ეკონომიკური ზონა რადიუსით 200 საზღვაო მილი.
ანგელოზის თმა

ანგელოზის თმა — წებოვანი, ბოჭკოვანი ნივთიერება, რომელიც თვითმხილველთა თქმით დაკავშირებული არის უცხოპლანეტლებთან. აღწერისას მას ადარებენ ნივთიერებას, რომელიც წააგავს ობობის ქსელს ან ჟელეს. მის შესახებ ცნობები უკავშირდება აგრეთვე ღვთისმშობლის გამოცხადებასაც.

ამგვარი სახელი მას უწოდეს თხელი თმისა და ობობის ქსელისადმი მსგავსების გამო. ამბობენ, რომ ანგელოზის თმა ფორმირების შემდეგ მალევე ორთქლდება და იშლება. ერთ-ერთი თეორიის თანახმად ეს არის იონიზირებული ჰაერისა და ელექტრომაგნიტური ველის ნალექი, რომელიც გარს აკრავს ამოუცნობ მფრინავ ობიექტს.

ამო
უკვე მრავალი მოხსენება გაკეთდა მთელ მსოფლიოში ანგელოზის თმების ჩამოცვენის შესახებ.

ამის შესახებ იუწყებოდნენ 1917 წლის 13 სექტემბერსა და ოქტომბერში მომხდარი ე.წ. ფატიმას საოცრების დროს.

ყველაზე ცნობილია შემთხვევაა მოხდა 1952 წელს ოლორონში, საფრანგეთი, როდესაც უღრუბლო ციდან ცვიოდა "დიდი ფანტელები".

1954 წლის 27 ოქტომბერი. ჯენარო ლუცეტი და პიეტრო ლასტრუჩი იდგნენ ვენეციაში, წმინდა მარკოზის მოედანზე განლაგებული სასტუმროს აივანზე, როდესაც ცაზე დაინახეს ორი მფრინავი მანათობელი სხეული, რომლებიც ტოვებდნენ კვალს ანგელოზის თმებისგან.

პორტუგალიის ქალაქ ევორაში 1959 წლის 2 ნოემბერს ანგელოზის თმები შეგროვებულ და მიკროსკოპში გაანალიზებულ იქნა ჯერ ადგილობრივი სკოლის დირექტორის, შემდეგ კი შეიარაღებული ძალების ტექნიკოსთა და ლისაბონის უნივერსიტეტის მეცნიერთა მიერ.
მანუელ ნორიეგა

მანუელ ანტონიო ნორიეგა მორენო (; დ. 11 თებერვალი, 1934 — გ. 29 მაისი, 2017) — პანამელი პოლიტიკოსი და სამხედრო ჩინოსანი; პანამის დიქტატორი 1983-1989 წლებში.

1989 წელს პანამაში აშშ-ის შეჭრამ ბოლო მოუღო მის მმართველობას. ის შეიპყრეს და აშშ-ის საპყრობილეში გადაიყვანეს. 1992 წელს სასამართლოზე ნორიეგას ბრალი წაუყენეს რვა მუხლით, მათ შორის ნარკოტიკების პარტიებით ვაჭრობაზე, რეკეტსა და ფულის გათეთრებაზე. თხუთმეტწლიანი პატიმრობის შემდეგ აშშ-ის ციხიდან ის 2007 წელს გამოუშვეს, პანამისა და საფრანგეთის მხრიდან ექსტრადიციის მოთხოვნის საფუძველზე (1995 წელს მკვლელობისა და 1999 წელს ფულის გათეთრებისთვის, შესაბამისად). 2010 წლის აპრილში საფრანგეთის ექსტრადიციის მოთხოვნა დააკმაყოფილეს. პარიზში ნორიეგა 2010 წლის 27 აპრილს ჩავიდა, სადაც ხელახალი სასამართლოს შემდეგ, ის დამნაშავედ ცნეს და 2010 წლის ივლისში შვიდწლიანი პატიმრობა მიესაჯა.

გარდაიცვალა 2017 წლის 29 მაისს 83 წლის ასაკში.
ლეილა ყიფიანი

ლეილა ყიფიანი (დ. 16 ივლისი, 1947, ლანჩხუთი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი. 1971 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. კინოში მოღვაწეობს 1965 წლიდან.

ფილმოგრაფია
1964: „ხევისბერი გოჩა“ რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
1965: ფანჯარა (ქალიშვილი) რეჟ. დიმიტრი ბათიაშვილი
1965: „მე ვხედავ მზეს“ (ხატია) რეჟ. ლანა ღოღობერიძე
1966: „ლონდრე“ (ცირა) რეჟ. თამაზ მელიავა
1969: „მოლოდინი“ (ხათუნა) რეჟისორები შოთა მანაგაძე, ნოდარ მანაგაძე
1969: „სინათლე ჩვენს ფანჯრებში“ (მარინე) რეჟ. ყარამან (გუგული) მგელაძე
1969: „ღიმილის ბიჭები“ (ნათელა) რეჟ. რევაზ (რეზო) ჩხეიძე
1970: „წყალდიდობა“ (ტასო) რეჟ. თენგიზ გოშაძე
1971: „მყუდრო სავანე“ (ირინე თუხარელი) რეჟ. კარლო ღლონტი
1971: „წუთისოფელი“ რეჟისორები შოთა მანაგაძე, ნოდარ მანაგაძე
1973: „ლევან ხიდაშელი“ (ნათია) რეჟ. ვახტანგ ტაბლიაშვილი
1974: „აკაციის ყვავილობა“ (ლალი) რეჟ. რამაზ შარაბიძე
1980: „რად სტვენს ბულბული“ რეჟ. გურამ პეტრიაშვილი
1992: „ოქროს ობობა“ (ანა) რეჟისორები მიხეილ ანთაძე, გიორგი (გოგი) ქავთარაძე, დავით კვირცხალია
1996: „მორევი“ რეჟ. რამაზ გიორგობიანი
ჰავაის ვულკანების ეროვნული პარკი

ჰავაის ვულკანების ეროვნული პარკი  – მდებარეობს აშშ-ის კუნძულოვან შტატის, ჰავაის ტერიტორიაზე. დაარსდა 1916 წლის 1 აგვისტოს. ეროვნული პარკის ფართობი 1348 კმ²-ს შეადგენს. აქ მდებარეობს მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური მოქმედი ვულკანი კილაუეა და ჰავაიში სიმაღლით მეორე ვულკანი მაუნა-ლოა (4 169 მეტრი). პარკი გაშენებულია წყნარი ოკეანის სანაპირო ზოლში, რომელიც გამოირჩევა მრავალფეროვანი ეკოსისტემით. 1987 წელს იუნესკომ ეს ტერიტორია მსოფლიო მემკვიდრეობად გამოაცხადა.
სუაჰილის არქიტექტურა

სუაჰილის არქიტექტურა — შენობათა სტილი აფრიკის აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროებზე. მიუხედავად ძირითადად არაბული და სპარსული წარმომავლობისა, არქეოლოგიური, წერილობითი, ლინგვისტური და კულტურული მასალა მოწმობს, რომ მასზე ძლიერი გავლენა აფრიკულმა ტრადიციებმა მოახდინა.

არქეოლოგი ფელიქს ქამის ცნობით აღმოსავლეთ აფრიკის სანაპიროს გასწვრივ ბანტუს ტომის დასახლებები პირველ ათასწლეულში გაჩნდა. საუკუნიდან ისინი დროთა განმავლობაში მომძლავრდნენ რეგიონული ვაჭრობის, მოსახლეობის ზრდისა და ცენტრალიზებული ურბანიზაციის წყალობით. ამ დასახლებების არქიტექტურული ელემენტები მოიცავს თაღებს, ეზოებს, იზოლირებულ ქალთა ბუდუარებს, მიჰრაბს, კოშკებსა და დეკორატიულ ფორმებს. დიდი ზიმბაბვეს ნამოსახლარის ნანგრევებში ამ სტილთან გარკვეული მსგავსება იცნობა, ასევე მსგავსება შეინიშნება ძველ მადაგასკარულ არქიტექტურულ ელემენტებთან. ამ სტილის არქიტექტურის ნიშნები დღემდე შემორჩა სამხრეთ კენიის საპორტო ქალაქ მალინდის გედის ნანგრევებში (გედის დაკარგული ქალაქი).
ყაზანის ღვთისმშობლის ხატი

ყაზანის ღვთისმშობლის ხატი — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი რანგის წმინდა ხატი, რომელიც ქალაქი ყაზანის მფარველი და პატრონი იყო. ამ ხატის ასლებს ასევე თაყვანს სცემენ კათოლიკურ ეკლესიაში. საუკუნეების განმავლობაში ის რუსეთის უწმინდეს ხატად ითვლებოდა, სანამ მას 1904 წელს მოიპარავდნენ და, სავარაუდოდ, გაანადგურებდნენ. ყაზანის ორი უმთავრესი საკათედრო ტაძარი, მოსკოვსა და სანქტ-პეტერბურგში, ამ ხატს მიეძღვნა, ხოლო ქვეყნის მასშტაბით მისი სახელობის უამრავი ეკლესიაა. მისი სადღესასწაულო დღეებია 21 ივლისი და 4 ნოემბერი. ამ ხატის ძველი და ასევე ძვირფასი ხატები გამოფენილია მოსკოვის ყაზანის საკათედრო ტაძარში, იაროსლავლსა და სანქტ-პეტერბურგში.
ბისკეინის ეროვნული პარკი

ბისკეინის ეროვნული პარკი  — მდებარეობს ამერიკის შეერთებული შტატების სამხრეთ ნაწილში, ფლორიდის შტატის აღმოსავლეთით. ეროვნული პარკი წარმოადგენს ბისკეინის ყურის ტერიტორიას, ეს დაცული ტერიტორია ტურისტებში საკმაოდ პოპულარობით სარგებლობს. პარკის 95% წყალს უკავია. სანაპირო ზოლში მრავლადაა მანგოს ტყეები. ბისკეინის ეროვნული პარკის ფართობი შეადგენს — 700 კმ²-ს. ეროვნულ პარკში მარვლადაა მარჯნის კუნძულები და რიფები.

აქ დაცული ტერიტორია პირველად დაარსდა 1968 წლის 18 ოქტომბერს. აქ არსებულ დაცულ ტერიტორიას ეროვნული პარკის სტატუსი 1980 წლის 28 ივნისს მიენიჭა.
დიეგოს თმის სალონი

დიეგოს თმის სალონი (ინგლ. ' ), მცირე საპარიკმახერო სალონი ვაშინგტონის დიუპონ-სირკლის უბანში, დაარსებული 1960-იან წლებში იტალიელი-ამერიკელი დიეგო დ'ამბროზიოს მიერ. სალონი მცირე ხანში უბნის გამოჩენილ ადამიანთა თავშეყრის ადგილი გახდა, ვინაიდან მას ხშირად სტუმრობდნენ პოლიტიკოსები, რელიგიური ლიდერები, დიპლომატები და უზენაესი სასამართლოს იურისტები. ადგილობრივი საზოგადოების ცხოვრებაში შეტანილი წვლილის აღსანიშნავად დ'ამბროზიოს სახელი ჰქვია ამ უბნის ერთ-ერთ ქუჩას.

ისტორია
1961 წელს იტალიიდან აშშ-ში ემიგრირებიდან ორ წელიწადში დ'ამბროზიომ თმის სალონში დაიწყო მუშაობა. 1965 წელს მან უკვე საკუთარი "დეგოს თმის სალონი" გახსნა. 1980 წლისთვის მან სალონი მის ამჟამინდელ ადგილას სტრიტის 1901-ში გადაიტანა დიუპონ-სირკლზე. მამაკაცის თმის შეჭრის ფასი დ'ამბროზიომ გადასვლისთანავე $20-ზე დააწესა და იგივე ფასი აქვს დღესაც. ინდიპენდენსის მესვეტე რუპერტ კორნუელი დიეგოს სალონს ამგვარად აღწერდა: "მოკრძალებული და თავაზიანი დაწესებულება... ფოტოები მის კედლებზე აღწერს ვაშინგტონს: არცთუ თვალწარმტაცს, მაგრამ ლამაზს, რომელშიც ძალაუფლება სჭვივის, თუმცა უჩვეულოდ შინაურულია, ისტორიით ყოველ კუთხეში და დიდ ადამიანთა აჩრდილით ყოველ კედელზე".

2009 წელს დ'ამბროზიოს იტალიის საელჩოში იტალიური სოლიდარობის ვარსკვლავის ორდენი მიანიჭეს, მის მიერ იტალიური წარმომავლობის პოპულარიზაციაში გაწეული ღვაწლისთვის. 2010 წლის 23 აპრილს ვაშინგტონის მერმა ადრიან ფენტიმ სხვა ადგილობრივ მმართველებთან ერთად სტრიტის 1900 ბლოკს დ'ამბროზიოს გზა დაარქვა (ქუჩის ალტერნატიული სახელი).

კლიენტები
დიეგოს კლიენტთა შორის იყვნენ უზენაესი მოსამართლეები უორენ ბურგერი და უილიამ რენქისტი, ისრაელის პრემიერ-მინისტრი ბენჯამინ ნეთანიაჰუ, ბრიტანეთის ყოფილი პრემიერ-მინისტრი ჯონ მეიჯორი, ვაშინგტონის არქიეპისკოპოსი დონალდ ვიუერლი, იტალიის ყოფილი ელჩი ჯიოვანი კატელანეტა, მერი ადრიან ფენტი და ვაშინგტონის ქალაქის საბჭოს წევრები. თვით ამბროზიოს თქმით ის 135 ქვეყნის 75 ელჩს, 17 პრეზიდენტსა და პრემიერ-მინისტრს და სხვა მაღალი რანგის სახელმწიფო მოხელეებს მომსახურებია.
სამკაპი

სამკაპი — სამკბილა (წვეტიანი) შუბი, რომელიც გამოიყენებოდა როგორც სათევზაოდ, აგრეთვე საომარ იარაღად. სამკაპებს ხშირად მითებში, ლეგენდებსა და ისტორიულ ნაწარმოებებში ვხვდებით. ზღვის ღმერთი პოსეიდონი გამოსახულია სამკაპით ხელში. სამკაპებითა და ბადეებით იყვნენ შეიარაღებულნი გლადიატორების ქვესახეობა რეტიარიუსები.

სამკაპი შედგება ხის (ზოგჯერ რკინის) ტარისა და ფოლადის სამკაპიანი დაბოლოებისაგან. სამკაპი, ისტორიკოსთა ერთი ნაწილის აზრით, წარმოიშვა ყოველდღიური საყოფაცხოვრებო იარაღისგან — წაწვეტებული რქისგან, რომელსაც ბოლოში კაუჭები ჰქონდა და თევზის დასაჭერად იყენებდნენ. თავდაპირველად სამივე კაპი წაწვეტებული ძვლებისგან შედგებოდა.

სამკაპის სამრეწველო იარაღიდან საბრძოლოდ იარაღად გარდაქმნის შემდეგ წვეტებს ბოლოში კაუჭები მოშორდა და უფრო სწორი და ბასრი გახდა. სამკაპმა ფართო გამოყენება ჰპოვა რომის იმპერიის დროს.
მისისიპის ორთქლმავალი

ისტორია
მისისიპი ჩრდილოეთ ამერიკის ყველაზე გრძელი მდინარეა და მსოფლიოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სანაოსნო გზაა. საუკუნის დასაწყისში ორთქლმავალებს მდინარე მისისიპით საშენი მასალები, ფერმერებისთვის საჭირო მოწყობილობები და საკვები პროდუქტები გადაჰქონდათ, გადაჰყავდათ მოსახლეობა. ამჟამად ამ ორთქლმავლებს ტურისტების გადასაყვანად იყენებენ.
რაიხსვერი

რაიხსვერი (; — სახელმწიფო, იმპერია, — იარაღი, თავდაცვა) — გერმანიის შეიარაღებული ძალები 1919-1935 წლებში; შეიქმნა ვერსალის საზავო ხელშეკრულების საფუძველზე. 1919 წლის 6 მარტის კანონით შეიქმნა დროებითი რაიხსვერი (24 ბრიგადა); 1921 წლის 28 მარტს მიიღეს კანონი რაიხსვერის შესახებ. რაიხსვერის პირადი შემადგენლობა დაქირავების წესით კომპლექტდებოდა. რაიხსვერი სახმელეთო ჯარებისა და სამხედრო საზღვაო ფლოტისაგან შედგებოდა. ვერსალის ხელშეკრულებით გერმანიას ეკრძალებოდა სამხ-საჰაერო ძალების, ტანკების, საზენიტო, მძიმე და ტანკსაწინააღმდეგო არტილერიის, წყალქვეშა ნავების, სახაზო ხომალდების (10 ათას ტ-ზე მეტი წყალწყვის), 6 ათას ტ-ზე მეტი წყალწყვის კრეისერებისა და გენშტაბი-ს რაიმე ფორმით ყოლა. სახმელეთო ჯარების რიცხვი განსაზღვრული იყო 100 ათასი კაცით. სამხედრო საზღვაო ფლოტი ითვლიდა 37 საბრძოლო ხომალდსა და 15 ათასამდე კაცს. მაგრამ არსებობდა ფარული რეზერვი, ე. წ. შავი რაიხსვერი, თავდაცვის რაზმები („ჰაიმვერი), ჯარისკაცთა სათვისტომოები, ვეტერანთა კავშირები („ფოლადის ჩაჩქანი“, „ვიკინგი“ შარნჰორსტი“ და სხვა“), რომლებიც 4 მლნ-მდე კაცს აერთიანებდა. 1926 წლიდან დაიწყო ფარული სამზადისი რაიხსვერის გაზრდისათვის, ხოლო 1930-1932 წლებში მიღებული გეგმით 1938 წლისთვის 300 ათას კაცამდე უნდა გაეზარდათ. 1935 წლის 16 მარტს ფაშისტურმა გერმანიამ ვერსალის ხელშეკრულების სამხედრო მუხლები გააუქმა და საყოველთაო სამხედრო ვალდებულება შემოიღო. დაიწყო სამზადისი რაიხსვერის ბაზაზე მრავალმილიონიანი ვერმახტის შესაქმნელად.
კენედის კოსმოსური ცენტრი

ჯონ კენედის სახელობის კოსმოსური ცენტრი — -ს, აერონავტიკისა და კოსმოსური სივრცის კვლევის ნაციონალური სამმართველო) ერთ-ერთი უმსხვილესი საკვლევი ცენტრი. ის კანავერალის კონცხზე, ფლორიდის აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარეობს. 1959 წლამდე, სანამ კოსმოსური ფრენები დაიწყებოდა, აქ სამხედრო-სარაკეტო პოლიგონი იყო.

პირველი ასტრონავტები კოსმოსში 1961 წელს გაფრინდნენ. 1969 წელს ხომალდმა „აპოლო 11“-მა ასტრონავტები მთვარეზე პირველად დასვა. მრავალჯერადი გამოყენების კოსმოსური ხომალდი კი კოსმოსში პირველად 1981 წელს გაუშვეს. ამ ხომალდს აქვს ორბიტული აპარატი, სარაკეტო დამაჩქარებლები და ჩამოსაგდები საწვავი ავზი.