iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კომნინო-ვარვაცის სახლი

კომნინო-ვარვაცის სახლი — სამსართულიანი სახლი ტაგანროგში. სახლი აგებულია საუკუნის შუა წლებში.

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 87.

ისტორია
 საუკუნის შუა წლებში ბერძენი ვაჭრის დიმიტრი პეტროკოკინოს სახსრებით ააგეს ერთსართულიანი სახლი ნახევრად მიწისზედა სარდაფით. მეორე გილდიის ვაჭარი დიმიტრი პეტროკოკინო 1865 წელს აირჩიეს მოსამართლედ. 1880-იან წლებში მთელი მისი ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა ოდესაში, ხოლო მათი სახლი იყიდა ვაჭარმა კოზმა კომნინო-ვარვაციმ. კოზმა კომნინო-ვარვაცი ტაგანროგში ჩამოვიდა 1814-1815 წლების მიჯნაზე. აქ მისთვის სასარგებლო კლიმატი იყო. კოზმა ვარვაციმ გადაწყვიტა სახლის გაფართოება და მეორე სართულის დადგმა. ამისათვის მან დაწერა მშენებლობაზე შუამავლობა ქალაქის მთავრობასთან.

1892 წელს კოზმა კომნინო-ვარვაციმ ქალაქის მთავრობისაგან მიიღო პეტროვის ქუჩაზე მშენებლობის ნებართვა.

გადაკეთების შედეგად სახლმა საკმაოდ არასიმეტრიული ფორმა მიიღო. შენობაში იყო 62 ოთახი. მასში ცხოვრობდნენ სახლის მფლობელი კოზმა კომნინო, მისი ორი ქალშვილი ზინაიდა და ვერა; ასევე მობერლის ოჯახი.

სახლს ემსახურებოდა 46 ადამიანი. მოსამსახურის გამოძახებისათვის სახლში შეიქმნა ზარებით გამოძახების რთული სისტემა. ყველა მსახურს თავისი სპეციალური ზარი ჰქონდა. ზარის ხმაზე ხვდებოდნენ სად ვის უძახდნენ.

1898 წელს მშობლების გარდაცვალების შემდეგ კომნინო-ვარვაცებმა მიიღეს გადაწყვეტილება დაეტოვებინათ ტაგანროგი. 1908 წლის 6 დეკემბერს სახლი გადაეცა ქალაქს. შენობაში განათავსეს ქალაქის მთავრობა და ქალაქის მუზეუმი.

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ შენობაში განთავსებული იყო ავტომოტოკლუბი, განათლების მუშაკთა სახლი, ავტომოტოტრანსპორტის სკოლა, პიონერთა სასახლე. პიონერთა სასახლეში მუშაობდა 85 წრე, რომელშიც გაწევრიანებული იყო 1870 ბავშვი.

მეორე მსოფლიო ომის დროს გერმანელების ოკუპაციის პერიოდში შენობაში განთავსებული იყო პოლიცია, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ტაგანროგელი ბორის სტოიანოვი. მოგვიანებით, სსრკ-ის სამხედრო ტრიბუნალის გადაწყვეტილებით სტოიანოვი დახვრიტეს.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ სახლს დააშენეს მესამე სართული. ამჟამად ეს არის საცხოვრებელი სახლი, რომლის პირველ სართულზე განთავსებულია სხვადასხვა სახის მაღაზიები.
აღმოსავლეთი მაიო-კების რეგიონი

აღმოსავლეთი მაიო-კების რეგიონი  — ჩადის რეგიონი. თავისი სახელწოდება რეგიონმა მიიღო აქ ჩამომდინარე მდინარე მაიო-კების გამო. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ბონგორი. ფართობი — 19 000 კმ², მოსახლეობის რაოდენობა 2009 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს 769 198 ადამიანს.

გეოგრაფია
აღმოსავლეთი მაიო-კების რეგიონი მდებარეობს ჩადის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. რეგიონი ტერიტორიულად შეესაბამება ყოფილი მაიო-კების პრეფექტურის ჩრდილო-აღმოსავლეთ და ცენტრალურ ნაწილებს. რეგიონს ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება შარი-ბაგირმის რეგიონი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით ტანჯილეს რეგიონი, სამხრეთ-დასავლეთით დასავლეთი მაიო-კების რეგიონი. დასავლეთით რეგიონზე გადის ჩადის სახელმწიფო საზღვარი კამერუნთან.

მოსახლეობა
აღმოსავლეთი მაიო-კების რეგიონში ცხოვრობენ მუსეის, მასას, ტუპურის, მარბას, კარას ეთნიკური ჯგუფები.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით აღმოსავლეთი მაიო-კების რეგიონი იყოფა 4 დეპარტამენტად: კაბია (შედგება 3 ქვეპრეფექტურისაგან), მაიო-ლემიე (3 ქვეპრეფექტურისაგან), მაიო-ბონეიე (7 ქვეპრეფექტურისაგან) და მონ-დ’ილი (5 ქვეპრეფექტურისაგან).

ეკონომიკა
რეგიონის ადგილობრივი მოსახლეობა ძირითადად დაკავებულია სოფლის მეურნეობით და თევზჭერით.
კრასნუშკინის სახლი

კრასნუშკინის სახლი — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში. სახლი აგებულია 1871 წელს.

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 37.

ისტორია
სახლი აგებულია სავარაუდოდ 1871 წელს. იგი ეკუთვნოდა ტაგანოგის საპატიო მოქალაქეს ზაქარია კრასნუშკინს, რომელიც იყო წარმოშობით კაზაკი და ჰქონდა გენერლის წოდება. ტაგანროგის ცენტრში ზაქარია კრასნუშკინმა შეიძინა მიწა და იქ ააგო ორი ორსართულიანი სახლი პეტროვის შვიდში და მეორე მეზობლად პეტროვის 9-ში. სახლებს ერთმანეთისაგან ჰყოფდა ყალბი კარიბჭე, რომელიც სახლების საერთო ეზოში შედიოდა.

1871 წლიდან შენობაში განთავსებულია „პეტერბურგის მანუფაქტურული კომპანიის“ მაღაზიები. ვაჭრობდნენ მამაკაცისა და ქალის ტანსაცმლით, სვიტერებით, ცხვირსახოცებითა და სხვადასხვა საქონლით.

2015 წლის 31 მაისს სახლის ფასადზე საერთო რუსული პროექტის „უკანასკნელი მისამართის“ ფარგლებში დააყენეს ნიშანი რეპრესირებული მ. მ. ბონდარენკოს პატივისცემის ნიშნად.

კრასნუშკინის სახლმა რევოლუციის, საბჭოთა ხელისუფლებისა და გარდაქმნის მოვლენების მიუხედავად დღემდე შემოინახა თავაპირველი სახე.

არქიტექტურა
კრასნუშკინის სახლი ნაგებია აგურით. იგი ორსართულიანია და შელესილია. აშენებულია პროვინციული კლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში მინიმალური არქიტექტურული ელემენტებით. პირველ სართულზე სამი კარი და ოთხი ფანჯარაა. მეორე სახლი საცხოვრებლად იყო განკუთვნილი. მეორე სართულის ფასადზე შვიდი სწორკუთხა ფანჯარაა.

ცნობილი მობინადრეები
იგორ ბონდარენკო (1927-2014) — საბჭოთა და რუსი მწერალი.
მიხეილ ბონდარენკო (1905-1938) — საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე.
ელიზავეტა კრასნუშკინა (1858-1912) — რუსი მხატვარი, გრავიურის ოსტატი.
დასავლეთი მაიო-კების რეგიონი

დასავლეთი მაიო-კების რეგიონი  — ჩადის რეგიონი. თავისი სახელწოდება რეგიონმა მიიღო აქ ჩამომდინარე მდინარე მაიო-კების გამო. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი პალა. ფართობი — 14 000 კმ², მოსახლეობის რაოდენობა 2009 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს 569 087 ადამიანს.

გეოგრაფია
დასავლეთი მაიო-კების რეგიონი მდებარეობს ჩადის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში და ტერიტორიულად შეესაბამება ყოფილი მაიო-კების პრეფექტურის მდებარეობას. რეგიონს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება აღმოსავლეთი მაიო-კების, ტანჯილეს და დასავლეთი ლოგონის რეგიონები. დასავლეთით და სამხრეთით გადის ჩადის სახელმწიფო საზღვარი კამერუნთან.

მოსახლეობა
დასავლეთი მაიო-კების რეგიონში ცხოვრობენ მუნდანის, ფულბეს, ნგამბას ეთნიკური ჯგუფები.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით დასავლეთი მაიო-კების რეგიონი იყოფა 2 დეპარტამენტად — მაიო-დალაჰი (შედგება 4 ქვეპრეფექტურისაგან) და ლაკ-ლერე (4 ქვეპრეფექტურისაგან).

ეკონომიკა
რეგიონის ადგილობრივი მოსახლეობა ძირითადად დაკავებულია მეცხოველეობით, თევზჭერით, ბამბის მოყვანით.
აშშ-ის საელჩო კუიბიშევში

აშშ-ის საელჩო კუიბიშევში — საბჭოთა კავშირში აშშ-ის ყოფილი დიპლომატიური წარმომადგენლობა, რომელიც 1941-43 წლებში ქალაქ კუიბიშევში (დღ. სამარა), ნეკრასოვის ქუჩის 62-ზე მდებარე ძველ შენობაში მდებარეობდა. ევაკუაციის დასაწყისისთვის საბჭოთა კავშირში შეერთებული შტატების ელჩი იყო ლოურენს შტეინგარდტი. ის კუიბიშევში გადავიდა, მაგრამ, მოსკოვში დატოვა მეორე მდივანი და თანამშრომლების ნაწილი. თუმცა, მალევე იგი თურქეთში გადაიყვანეს და 1942 წლის 14 თებერვალს ფრანკლინ რუზველტმა საბჭოთა კავშირში ელჩად დანიშნა უილიამ სტენდლი; აგრეთვე შეიქმნა სამხედრო მისია, რომელსაც განსაკუთრებული უფლებამოსილებები ჰქონდა.
კულიპინის სახლი

კულიპინის სახლი — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში. სახლი აგებულია საუკუნის ბოლოს. 2002 წლის 31 დეკემბრის № 124 ბრძანების შესაბამისად სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 30.

ისტორია
სახლი ტაგანროგში პეტროვის ქუჩა 30-ში მდებარე, ააგეს დაახლოებით 1870 წელს. თავდაპირველად მასში ცხოვრობდა უნტერ-ოფიცერის პავლე ბუიანოვსკის ოჯახი. 1880-იანი წლებიდან 1918 წლამდე სახლში ცხოვრობდა მათი ნათესავი ანტონი.

სახლის პირველი მფლობელი იყო თურქეთის მოქალაქი ივანე კონტემიროვი. 1870-იან წლებში მან სახლი მიჰყიდა ტაგანროგელ ვაჭარს დიმიტრი კულიპინს. დიმიტრი იყო მორწმუნე ადამიანი, დადიოდა ეკლესიაში, მუშაობდა ნიკოლაევსკის საბავშვო სახლის კარის ეკლესიის მამასახლისად

 საუკუნის დასაწყისში სახლის მფლობელები გახდნენ კულიპინის მემკვიდრეები. 1925 წელს, უკანასკნელი მფლობელის, ბორის კულიპინის კუთვნილი სახლის ნაციონალიზაცია მოახდინეს.

1910-იან წლებში სახლის რამდენიმე ოთახი იქირავა პორტის უფროსმა, სასამართლოს მრჩეველმა, ა. სემენიუტმა, რომელიც გარდაიცვალა 1912 წელს. ამ პერიოდში სახლში ასევე მუშაობდა მადამ ნ. ფივეტის სახელოსნო, რომელიც კერავდა კაბებს და თავის საქმეს ასევე ასწავლიდა ყველა მსურველს.

1928 წელს სახლში ამზადებდნენ ავეჯს. მოგვიანებიით აქ გახსნეს სოციალური განათლების ინსტიტუტი.

საბჭოთა პერიოდში მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია. ამჟამად სახლი საცხოვრებელია და წარმოადგენს რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს.

არქიტექტურა
კულიპინის სახლის სწორკუთხა ფანჯრები ბოლოვდება სამკუთხა თამასებით და სანდრიკებით. პირველი სართულის ფანჯრები გაწყობილია კლდის ქვით. სახლის კუთხეში დატანებულია კოშკი ფანჯრით.
შუა შარის რეგიონი

შუა შარის რეგიონი  — ჩადის რეგიონი. თავისი სახელწოდება რეგიონმა მიიღო აქ ჩამომდინარე მდინარე შარის გამო. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი სარჰი. ფართობი — 41 000 კმ², მოსახლეობის რაოდენობა 2009 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს 598 284 ადამიანს.

გეოგრაფია
შუა შარის რეგიონი მდებარეობს ჩადის სამხრეთ ნაწილში და უკავია ყოფილი შუა შარის პრეფექტურის დიდი ნაწილი. ჩრდილოეთით მას ესაზღვრება სალამატის რეგიონი, ჩრდილოეთით გერის რეგიონი, დასავლეთით შარი-ბაგირმის, ლაკის და მანდულის რეგიონები, სამხრეთით რეგიონზე გადის სახელმწიფო საზღვარი ჩადსა და ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკას შორის. რეგიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს დიდი ტბა ირო.

მოსახლეობა
შუა შარის რეგიონში ყველაზე უფრო ბევრნი ცხოვრობენ სარას ეთნიკური ჯგუფის წარმომადგენლები. 3 სოფლის — გორის, დამტარის და მაილაოს მაცხოვრებლები, რომლებიც განლაგებულია მდინარე შარის მოპირდაპირე ნაპირზე, ლაპარაკობენ ლაალის ენაზე, რომელიც არ მიეკუთვნება არც ერთ ენათა ოჯახს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით შუა შარის რეგიონი იყოფა 3 დეპარტამენტად — ბარჰ-კოჰი (შედგება 5 ქვეპრეფექტურისაგან), გრანდ-სიდო (4 ქვეპრეფექტურისაგან) და ლაკ-ირო (9 ქვეპრეფექტურისაგან).

ეკონომიკა
რეგიონის ეკონომიკის საფუძველია სოფლის მეურნეობა — მეცხოველეობა, თევზჭერა, ბამბის და შაქრის ლერწმის მოყვანა.
გლეხი შემოღობილ მინდორში

გლეხი შემოღობილ მინდორში — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი, შესრულებული 1889 წლის ოქტომბერში, ზეთის საღებავებით, ტილოზე. ამჟამად ნამუშევარი ინდიანაპოლისის ხელოვნების მუზეუმის კოლექციის ექსპონატია.

აღწერა
ნახატის ნაჩქარევ ხაზებში ყურადღება დინამიკურ, მოძრავ მდელოზეა გამახვილებული. ნახატი თითქოს სიცოცხლის გამომხატველია, მიუხედავად იმისა, რომ მასზე მხოლოდ ერთი ადამიანია გამოსახული. ოთხი ნამუშევრიდან ტოპოგრაფიულად ყველაზე ზუსტად ალპილეს ქედს ეს ნახატი ასახავს. ვან გოგის მიზანი იყო გამოესახა მდელოზე მიმდინარე მკა. მხატვრის მოსმის სტილი, გამოსახულების დახვეული იერი მნახველისათვის განსაკუთრებულ სანახაობას ქმნის. „გლეხი შემოღობილ მინდორში“ ვინსენტ ვან გოგის გვიანი შემოქმედების მშვენიერი მაგალითია, სადაც დინამიკური ფუნჯის მონასმები ნახატში მთავარ როლს იკავებს.

ისტორია
„გლეხი შემოღობილ მინდორში“ ვინსენტ ვან გოგის ცხოვრების ყველაზე რთულ პერიოდშია შესრულებული, მას შემდეგ რაც მხატვარი ნებაყოფლობით ჩაეწერა სენ-რემის თავშესაფარში. ის ებრძოდა ნერვულ აშლილობას რომელიც 1888 წლის შობიდან მოყოლებული ტანჯავდა, როდესაც ის პოსტიმპრესიონისტ მხატვარს, პოლ გოგენს სტუმრობდა.

ნახატი ვან გოგის გარდაცვალების შემდეგ მის ძმას, თეო ვან გოგს ერგო, რომელმაც ის თავის მეუღლეს ჯოანა ვან გოგ-ბონგერს აჩუქა. 1905 წელს ნახატი ჯერ პოლ კასიერზე, შემდეგ კი რობერტ ვონ მენდელსონზე გაიყიდა.ამის შემდეგ ის ნიუ-იორკში მოხვდა საიდანაც კაროლინ მერმონ ფესლერმა შეიძინა, რომელმაც შემდგომში ნახატი ჯონ ჰერონის ხელოვნების ინსტიტუტს გადასცა, 1944 წლიდან კი ნამუშევარი ინდიანაპოლისის ხელოვნების მუზეუმის კოლექციის ნაწილია.
ბაზარის ღვთისმშობლის ეკლესია

ბაზარის ღვთისმშობლის ეკლესია, ბახთალას ღვთისმშობლის ეკლესია — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი. ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია საინგილოში, საქართველოს ისტორიულ პროვინცია ჰერეთში (ახლანდელი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ზაქათალის რაიონში, სოფელ ალიაბადის ჩრდილო-დასავლეთით 7 კმ-ზე). დგას გაღმამხარის უძველესი სავაჭრო ქალაქის, გვიანდელი ფეოდალური ხანის კახეთის სამეფოს ერთ-ერთი უძველესი სავაჭრო ცენტრის — ბაზარის, იგივე ძეგამის (სპარსულ-თურქული წყაროებით — ზაგემის) ნაქალაქარზე, იქ სადაც ამჟამად არის სოფელი ბახთალო. ხშირად მას ფალდახლოს ტაძარსაც უწოდებენ. ადგილობრივი „ლეკები ამ ეკლესიას ფერიყალას ეძახიან, რაც თამარის ციხესა ნიშნავს“.

მცირეფართობიანი მაღალი, გუმბათოვანი ეკლესია ნაშენია კარგად გამომწვარი ქართული აგურით იმ ყაიდაზე, როგორც ეს ახასიათებს კახეთის ამ სახის ხუროთმოძღვრულ ძეგლებს. კარნიზებისა და ფასადის ზედა ნაწილებისათვის გამოყენებულია შირიმი, შირიმითვე იყო ამოყვანილი გუმბათის ყელი (1971 წლიდან გუმბათი აღარ არსებობს და ძეგლიც ძლიერ დაზიანდა). გუმბათი ეყრდნობოდა საკურთხევლის ნახევარწრიული აფსიდის კუთხეებსა და ორ ბურჯს. კუთხის ოთხივე სათავსის გადახურვა აფრულ-გუმბათოვანია. შესასვლელი დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან ჰქონდა. შენობის ფასადები სადაა. ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფასადებზე გამოყოფილია შუა ფრონტონები. გუმბათის ყელის სარკმლები და ნიშები გაფორმებული იყო შეისრულთაღიანი ზედანებით. ჩრდილოეთ ფასადის ზედა ნაწილს ამკობს აგურის ფიგურული წყობით გამოყვანილი ზოლი, ასევე იყო დეკორირებული გუმბათის ყელის ზედა ნაწილიც. კონქის ქვეშ გამოსახულია რვა მედალიონი, რომლებშიც ჩახატულია ნახევარფიგურები.

ერთი მოსაზრებით, ტაძარში მხოლოდ საკურთხევლის აფსიდი იყო მოხატული, მეორის თანახმად კი ეკლესიის კედლები მდიდრულად ყოფილა მოხატული, მაგრამ იმდენად დაზიანებულია, რომ უმეტესი ნაწილი ჩამოფხეკილია და გამქრალი. ზოგიერთი გადარჩენილი ფრაგმენტი ძალზე დასახიჩრებულია. გახუნებულ ფრესკებსაც კი „თვალები დანის წვერითა აქვთ ამოჩიჩქნილი, მაგრამ მაინც ეტყობა მირქმა ქრისტესი, მიძინება ღვთისმშობლისა“. ძეგლი სავალალო მდგომარეობაშია და მისი დასახიჩრება-განადგურება უპატრონობისა და მოუვლელობის გამო გრძელდება.

მიწის თხრის დროს, 1858 წელს, ინგილოებს აქ უპოვნიათ  ზარი, რომელსაც ჰქონია ქართული მხედრული წარწერა. ამ წარწერიდან ირკვევა, რომ ზარი ბაზარის ღვთისმშობლის ეკლესიისათვის შეუწირავს კახთა მეფეს ლეონს, რომელიც მეფობდა 1520-1574 წლებში, ამიტომ ამ ძეგლის მშენებლობასაც ლეონს მიაწერენ და ტაძარს საუკუნით ათარიღებენ. რა თქმა უნდა, ძეგლის დათარიღებისათვის ეს სრულიად არ არის საკმარისი საბუთი, რადგანაც ზარზე არსებული წარწერა ძეგლის ეპიგრაფიკულ, რაიმე სამშენებლო ხასიათის უშუალო ამსახველ მასალას არ წარმოადგენს. პირველი ცნობები და ფოტოგრაფიული სურათი ამ ძეგლის შესახებ სამეცნიერო ლიტერატურაში გამოქვეყნებულია ა. ხახანაშვილის მიერ 1898 წელს.

1970 წელს საბჭოთა პერიოდში გუმბათის ყელი ააფეთქეს.

ფოტოგალერეა
აკაუანი (პიაუი)

აკაუანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 420 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5,27 კმ²-ზე. ფართობი 1 279 586 კმ²-ია.
ბელა-ვისტა-დუ-პიაუი

ბელა-ვისტა-დუ-პიაუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 330 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 091 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7,57 კმ²-ზე. ფართობი 499 393 კმ²-ია.
ბელენ-დუ-პიაუი

ბელენ-დუ-პიაუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 340 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 423 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13,5 კმ²-ზე. ფართობი 243 282 კმ²-ია.
ბეტანია-დუ-პიაუი

ბეტანია-დუ-პიაუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 480 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 220 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10,65 კმ²-ზე. ფართობი 564 707 კმ²-ია.
კალდეირან-გრანდი-დუ-პიაუი

კალდეირან-გრანდი-დუ-პიაუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 783 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 503 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 114,6 კმ²-ზე. ფართობი 494 891 კმ²-ია.
სოხოისტა

სოხოისტა — ადგილი ბასიანში, ისტორიული საქართველოს უკიდურეს სამხრეთ-დასავლეთში. 1545 წელს სოხოისტასთან გაიმართა ბრძოლა საქართველოს და ოსმალეთის ლაშქარს შორის. ქართველები დამარცხდნენ. სოხოისტის ბრძოლის შედეგად იმერეთ-სამცხე-საათაბაგოს ერთიანი სახელმწიფოს არსებობას ბოლო მოეღო. ოსმალებმა მტკიცედ მოიკიდეს ფეხი სამხრეთ საქართველოში, რასაც შემდეგ მისი სრული დაპყრობა მოჰყვა.
ალიარ ალიევი

ალიარ იუსიფის ძე ალიევი (; დ. 14 დეკემბერი, 1957, ყაზიანი, გუბადლი, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ — გ. 3 ოქტომბერი, 1992, ლაჩინი, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი სამხედრო მოღვაწე, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნული გმირი, ყარაბაღის ომის მონაწილე.

ადრეული წლები
ალიარ ალიევი, 1957 წლის 14 დეკემბერს, გუბადლის რაიონის სოფელ ყაზიანში დაიბადა. 1979 წელს, აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფიზკულტურის ინსტიტუტი წარჩინებულის დიპლომით დამთავრების შემდეგ, გუბადლის სოფელ დონდარლის სკოლაში სპორტის მასწავლებლად მუშაობდა.

სამხედრო სამსახურის შემდეგ, სარანსკის სახელმწიფო უნივერსიტეტმა მას, როგორც პროფესიონალ მასწავლებლად იწვევს სამუშაოდ, სადაც ალიევი ორი წელი ფიზკულტურის მასწავლებლად მუშაობს. მამამისის გარდაცვალების შემდეგ, ალიარი უკან ყაზიანში ბრუნდება და სოფლის სკოლის მასწავლებელი ხდება, ხოლო მოგვიანებით, რაიონის სპორტის საზოგადოების მწვრთნელად ინიშნება. 1985 წლიდან, ამავე საზოგადოების თავმჯდომარე ხდება.

ყარაბაღის ომში ჩართვა
ყარაბაღის ომის დაწყებისას, ალიარი ნებაყოფლობით უერთდება აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების რიგებს. ომში მხოლოდ მებრძოლი კაცივით არ გამოირჩევა, არამედ, როგორც სამხედრო საქმის ორგანიზატორივითაც აჩენს თავს. თავდაპირველად ინიშნება სადაზვერვო ნაწილს მეთაურად, ხოლო შემდეგ, ჯგუფ „ტაბორის“ მეთაურის მოადგილედ ინიშნება.

1988 წლიდან, სომეხი ბოევიკები აქტიურად იწყებენ გუბადლის ტერიტორიაზე ტერორისტული აქტების განხორციელებას. ზუსტად ამ დროს, ალიევი აყალიბებს კონტრტერორისტულ დაჯგუფებას „ტაბორს“. 1992 წლიდან, ხელმძღვანელობს ბრძოლებს ლაჩინის მიმართულებით.

ხოჯალის გენოციდის შემდეგ, ალიარ ალიევი თავის მებრძოლებთან ერთად, თავს ესხმის სომხეთის ქალაქ გორისს, სადაც 336 ადამიანი დაიღუპა. ამასთან დაკავშირებით, სომხეთში 3 დღიანი გლოვა გამოცხადდა.

სიკვდილი
თავისი ბოლო ბრძოლა ალიევმა 1992 წლის 3 ოქტომბერს გამართა, როდესაც სტრატეგიული სიმაღლის აღებას ცდილობდა. დაკრძალულია გუბადლის რაიონში.

მემკვიდრეობა
ბაქოს ნარიმანოვის რაიონში ერთ-ერთი ქუჩა მისი სახელობისაა. სუმგაითში მისი სახელობის სპორტული ცენტრია გახსნილი.

1992 წლის 10 ნოემბერს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ბრძანებით, მას აზერბაიჯანის ეროვნული გმირის წოდება მიენიჭა.
კამპინას-დუ-პიაუი

კამპინას-დუ-პიაუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 230 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 938 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6,51 კმ²-ზე. ფართობი 831 201 კმ²-ია.
კამპუ-ალეგრი-დუ-ფიდალგუ

კამპუ-ალეგრი-დუ-ფიდალგუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 330 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 616 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7,13 კმ²-ზე. ფართობი 657 796 კმ²-ია.
კამპუ-გრანდი-დუ-პიაუი

კამპუ-გრანდი-დუ-პიაუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 440 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 020 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17,93 კმ²-ზე. ფართობი 311 829 კმ²-ია.
კაპიტან-ჟერვაზიუ-ოლივეირა

კაპიტან-ჟერვაზიუ-ოლივეირა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 400 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 974 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3,42 კმ²-ზე. ფართობი 1 134 168 კმ²-ია.
კარიდადი-დუ-პიაუი

კარიდადი-დუ-პიაუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 347 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 033 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9,63 კმ²-ზე. ფართობი 501 359 კმ²-ია.
კონსეისან-დუ-კანინდე

კონსეისან-დუ-კანინდე — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 252 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 932 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5,38 კმ²-ზე. ფართობი 831 412 კმ²-ია.
კურალ-ნოვუ-დუ-პიაუი

კურალ-ნოვუ-დუ-პიაუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 370 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 073 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6,7 კმ²-ზე. ფართობი 752 312 კმ²-ია.
ფლორესტა-დუ-პიაუი

ფლორესტა-დუ-პიაუი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 482 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,75 კმ²-ზე. ფართობი 194 699 კმ²-ია.
ფრანსისკუ-მასედუ

ფრანსისკუ-მასედუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 360 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 879 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18,54 კმ²-ზე. ფართობი 155 279 კმ²-ია.
მავროკორდატოს სახლი

მავროკორდატოს სახლი — ძველი სართულნახევრიანი სახლი ტაგანროგში. სახლი აგებულია 1830-იანი წლებში. 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 ბრძანების შესაბამისად სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 101.

ისტორია
სართულნახევრიანი სახლი ტაგანროგში, რომელიც მდებარეობს ბერძნების ქუჩა ნომერ 101-ში აგებულია 1830-იან წლებში. მის ფასადზე შვიდი სარკმელია ნახევრად კოლონებით და პილასტრებით. შენობის პილასტრები შესრულებულია ლურჯ ფერში, ხოლო მცირე არქიტექტურული დეტალები თეთრად.

1870-იანი წლებიდან სახლის მფლობელი იყო ტაგანროგელი ვაჭარი ანტონ სარანდინაკი, შემდეგ საბერძნეთის ქვეშევრდომი ეკატერინა კალვოკორესი. 19 წლის ეკატერინა ცოლად გაჰყვა 35 წლის ბერძენ მიხეილ ივანეს ძეს. 1867 წელს, როგორც მეჯვარე კალოკორესის მეუღლისა, ბერძნულ ეკლესიაში ივანეს შვილის ნათლობას ესწრებოდა ტეოხორიდების ოჯახში დაბადებული პირველი გილდიის ვაჭარი დიმიტრი ნეგროპონტე, რომელიც დაოჯახებული იყო კოლეჯის რეგისტრატორის შვილზე ელენა ავერინოზე.

 საუკუნის დასაწყისში საკუთრება შეიძინა საბერძნეთის მოქალაქემ მატვეი მავროკორდატომ. მისი მამა სტომატი (დაბადებული 1830 წ.) და დედა ვირგინია ავერინო (დაბადებული 1841 წ.) დაქორწინდნენ 1858 წლის იანვარში ბერძნულ ეკლესიაში.

სახლი ახალმა მფლობელმა გააქირავა ოთახებად და კანტორებად. 1910-იან წლებში აქ ცხოვრობდა ნაფიცი რწმუნებული ივანე კორსუნი.

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ 1925 წლამდე სახლი იყო ვაჭრების მ. და ი. ბერკოვიჩების კუთვნილება.

ამჟამად ეს არის საცხოვრებელი სახლი პრივატიზირებული ოთახებით და კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური მნიშვნელობის ძეგლი.
მაგულოს სახლი

მაგულოს სახლი — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში. სახლი აგებულია საუკუნის მეორე ნახევარში. 2002 წლის 31 დეკემბრის № 124 ბრძანების შესაბამისად სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 70.

ისტორია
 საუკუნის დასაწყისში კომერციულმა მრჩეველმა მარკ მაგულომ თავის ძმასთან ერთად პეტროვის 46-ში (ამჟამად 70) ააგო სახლი. შენობის ჭერი მოხატეს იტალიელმა მხატვრებმა. 1825 წელს ქალაქს სტუმრობდა რუსეთის იმპერატორი ალექსანდრე . მდიდარმა ბერძნებმა მის პატივსაცემად მოაწყვეს შეხვედრა მაგულოს სახლში. სარამოს ესწრებოდა თავად იმპერატორი.

1872 წლისათვის შენობის პირველი სართული სავაჭროდ იყო გაქირავებული. აქ არსებულ ძმებ ბუკაშინოვიჩების მაღაზიაში შესაძლებელი იყო იმპორტული ღვინის, არაყისა და 98 %-იანი სპირტის ყიდვა.

მარკ მაგულო დაკავებული იყო პურის ექსპორტით. მაგულოს მრავალრიცხოვანი მემკვიდრეები სახლს ფლობდნენ 1925 წლამდე. ერთ-ერთი მათგანი ვირგინია (დაბადებული 1836 წ.) ხელმძღვანელობდა საქველმოქმედო ფონდს. 1918 წლის 27 იანვარს იგი მძარცველებმა გაგუდეს საკუთარ სახლში, მათ მოითხოვეს ძვირფასეულობა და ფული, მაგრამ რომ ვერ მიიღეს გაგუდეს დიასახლისი. ამის შემდეგ მათ დაარბიეს მთელი სახლი, მაგრამ ვერაფერი იპოვეს.

ოქტომბრის რევოლუციის წინ სახლის პირველი სართული კვლავ მაღაზიებისთვის იყო გაქირავებული.

 საუკუნის 20-იან წლებში მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია. მასში მუშაობდა საგანგებო კომიტეტი (ჩეკა), შემდეგ გაზეთის რედაქცია. 1930-იანი წლებიდან სახლი საცხოვრებელია.

ამჟამად სახლი კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონული მნიშვნელობის ძეგლია.