iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პატარა ატენი

პატარა ატენი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში ატენის თემის ცენტრი (სოფლები: ბნავისი, გარდატენი, დეგეულა, დიდი ატენი, დრე, ზემო ქსოვრისი, იკვნევი, ოლოზი, ღვარები, ღვედრეთი, წედისი, ჭეჭელაანთუბანი, ხანდისი, ჯებირი), მდებარეობს მდინარე ტანის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 710 მეტრი, გორიდან 6 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 861 ადამიანი.
პატარა გარეჯვარი

პატარა გარეჯვარი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (კარალეთის თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე აძურის (მეჯუდის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 660 მეტრი, გორიდან 12 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 1483 ადამიანი.
პატარა ჭვარები

პატარა ჭვარები — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (მღებრიანის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე თეძმის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1360 მეტრი, გორიდან 44 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში არავინ ცხოვრობს.
პატარა ღრომი

პატარა ღრომი — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული არცევი).

გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე მეჯუდის მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 900 მეტრეზე, ცხინვალიდან 30 კილომეტრის დაშორებით.

ისტორია
1922-1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ცხინვალის რაიონში, შემდეგ გორის, 2006 წლიდან — ერედვის მუნიციპალიტეტში, თუმცა არ ექვემდებარებოდა საქართველოს ხელისუფლების დე ფაქტო კონტროლს. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.
მღებრიანი

მღებრიანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში თემის ცენტრი (სოფლები: ბორცვანა, დიდი წერეთი, დიდი ჭვარები, ოქიანი, პატარა წერეთი, პატარა ჭვარები, პიტნარა, სახორცე, ტამი, ჭანჭახა). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე თეძმის ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 1520 მეტრი, გორიდან 41 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი.
ნაწრეტი

ნაწრეტი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (შავშვების თემი). მდებარეობს კვერნაქების ჩრდილოეთ კალთაზე, გორი-თბილისის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 730 მეტრი, გორიდან 15 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 423 ადამიანი.

}
ნანიაური

ნანიაური — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ქსუისის თემში.

გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე პატარა ლიახვის ხეობაში. ზღვის დონიდან 960 მეტრი, ცხინვალიდან 13 კილომეტრი.

ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება .
ნიში (ერედვის მუნიციპალიტეტი)

ნიში — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ღრომის თემში.

გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე მეჯუდის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1000 მეტრი, ცხინვალიდან 37 კილომეტრი.

ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება.
ნოგყაუ (ერედვის მუნიციპალიტეტი)

ნოგყაუ — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, არცევის თემში.

გეოგრაფია
მდებარეობს შიდა ქართლის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 900 მეტრი. ცხინვალიდან 20 კილომეტრი.

ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება .
ოთარშენი

ოთარშენი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ტინისხიდის თემი), მოსახლეობაში გავრცელებული სახელწოდებაა ორთაშენი. მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე ლიახვის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 660 მეტრი, გორიდან 2 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 568 ადამიანი.
ორმოცი (გორის მუნიციპალიტეტი)

ორმოცი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ბოშურის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ტანის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 1170 მეტრი, გორიდან 25 კილომეტრი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 35 ადამიანი.
ორტევი

ორტევი — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში.

გეოგრაფია
მდებარეობს გუდისის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ორტევის (პატარა ლიახვის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირას. ზღვის დონიდან 1240 მეტრი, ცხინვალიდან 17 კილომეტრი.

ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება .

ისტორია
1921 წელს ორტევის თემის 16 სოფელი, გარდა ვანათისა მიეკუთვნა სამხრეთ ოსეთის რევკომს. 1922-1990 წლებში შედიოდა ცხინვალის რაიონის ვანათის სასოფლო საბჭოში. ამჟამად ოკუპირებულია რუსეთის მიერ.
პანტნაური

პანტნაური — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, არცევის თემში.

გეოგრაფია
მდებარეობს შიდა ქართლის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 1050 მეტრი. ცხინვალიდან 18 კილომეტრი.

ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება .
პატარა ლიახვი

პატარა ლიახვი — მდინარე საქართველოში, გორისა და ერედვის მუნიციპალიტეტებში; მაღრან-დვალეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთასა და შიდა ქართლის ვაკეზე. სიგრძე 65 კილომეტრი, აუზის ფართობი 513 კმ². სათავე აქვს გუდისის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2920 მეტრზე. ერთვის დიდ ლიახვს მარცხნიდან სოფელ შერთულთან. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზამთარში, წყალმოვარდნა — ივლისიდან დეკემბრამდე. გაზაფხულზე მოდის წყლის ჩამონადენის 45 %, ზაფხულზე — 33 %, შემოდგომაზე — 12 %, ზამთარზე — 10 %. საშუალი წლიური ხარჯი შესართავთან 12,3 მ³/წმ. ზამთარში დროდადრო ჩნდება ყინულნაპირისი და ძგიფი. იყენებენ სარწყავად.
ნარუტოს სამყარო

ნარუტოს სამყარო — გამოგონილი მსოფლიო მრავალი ქვეყნითა და ადგილით, სადაც ნარუტოს ანიმე და მანგა სერიების მოქმედება სრულდება. გამოგონილია მასასი კისიმოტოს მიერ. ამ სამყაროში მოცემულია ხუთი ძირითადი ქვეყანა, რომლის სახელებიც ემთხვევა ხუთ ძირითად ელემენტს(ცეცხლი, ჰაერი, მიწა, წყალი, ელვა): ცეცხლის ქვეყანა, ჰაერის ქვეყანა, მიწის ქვეყანა, წყლის ქვეყანა, ელვის ქვეყანა. თითოეულ ქვეყანაში არის ერთი ძირითადი სოფელი, სადაც მდებარეობს კაგეს რეზიდენცია. გარდა ამ ხუთი ქვეყნისა არის კიდევ პატარა ქვეყნები, მაგრამ მათ თავში არ დგას კაგე(ტალღების ქვეყანა, ხმის ქვეყანა, წვიმის ქვეყანა, ჩანჩქერის ქვეყანა, ბალახის ქვეყანა).

ცეცხლის ქვეყანა
ცეცხლის ქვეყანა არის ქვეყანა, სადაც ხდება სერიალის ძირითადი მოქმედებები. ცეცხლის ქვეყანაში არის ფოთლების სოფელი (კონოხა), სადაც იმყოფება კაგე (ჰოკაგე). აქ კარგად არის განვითარებული ვაჭრობა. ცეცხლის ქვეყანა ძლიერია როგორც სამხედრო ძალებში ისე ეკონომიკურადაც. ითვლებოდა ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ ქვეყნად, მაგრამ დასუსტდა, როცა მას თავს დაესხა ოროჩიმარუ.

ფოთლების სოფელი
ფოთლების სოფელი (კონოხა) მდებარეობს ცეცხლის ქვეყანაში, ერთ-ერთი ხუთი ნინძების სოფლიდან. სწორედ ამ სოფლიდანაა სერიალის მთავარი გმირი. აქ იმყოფება ჰოკაგეს რეზიდენცია. მთაზე, რომელიც სოფელს გადმოჰყურებს გამოსახულია ყველა ჰოკაგეს სახეები.

ჰაერის ქვეყანა
ჰაერის ქვეყანა არის ერთ-ერთი ხუთი ძირითადი ქვეყნიდან, გამოირჩევა ცხელი კლიმატით, მისი უმეტესი ნაწილი დაფარულია უდაბნოებით. ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ ქვეყანად. აქ მდებარეობს ქვიშის სოფელი.

ქვიშის სოფელი
ერთ-ერთი ნინძების სოფლიდან, რომლის თავში დგას კაგე, კაზეკაგე.
აკადემიის მოსწავლეები
აკადემია ეს არის ადგილი სადაც იკრიბებიან დამწყები ნინძები და სწავლობენ საბრძოლო ხელოვნებას, ჯუცუს და შინობის წესებს. აკადემიის დამთავრების შემდეგ მოსწავლეები აბარებენ გამოცდებს, კვალიფიცირებული ნინძები იღებენ გენინის წოდებას.

გენინი
გენინი არის ნინძის ყველაზე დაბალი წოდება.გენინებს ყოფენ გუნდებად, თითოეული გუნდი შედგება სამი გენინისაგან, რომელსაც ხელმძღვანელობს ჯონინი. გენინები ჩვეულებრივ ასრულებენ და რანგის მისიებს.

ჩუნინი
ჩუნინი — საშუალო ნინძა. მათ მოვალეობაში შედის დამწყებ ნინძებზე მეთვალყურეობა, ზოგიერთი ჩუნინი აკადემიის მასწავლებელიცაა. გენინებმა რომ მიიღონ ჩუნინის წოდება, უნდა ჩააბარონ გამოცდები("ჩუნინების გამოცდები"), რომელიც იმართება წელიწადში ორჯერ. ჩუნინებს ძირითადად გზავნიან რანგის მისიებზე.

ჯონინი
ჯონინი — უმაღლესი, მაღალკვალიფიცირებული ნინძა. ასრულებენ ჩვეულებრივ რანგის მისიებს, ზოგიერთი მათგანი კი რანგისაც(ურთულესი მისია). ზოგიერთ ჯონინს ანდობაენ სამ გენინს მოსწავლეებად, რომ კარგად განავითარონ ილეთები.

სანინი
სანინი — ასე უწოდა სალამანდრა ჰანზომ წვიმის სოფლიდან ლეგენდარულ სამეულს (ოროჩიმარუ, ჯირაია, ცუნადე), როდესაც ფოთლების სოფელი იპყრობდა წვიმის სოფელს.

კაგე
კაგეს ტიტულის მფლობელი არის ერთ-ერთი ხუთი უძლიერესი ნინძა ნარუტოს სამყაროში, რანგის ნინძები, ფლობენ ასეულობით ჯუცუს და გამოირჩევიან დიდი ჭკუით. ფაქტობრივად კაგე თავისი ქვეყნის მმართველად ითვლება.

სახელი კაგე სხვადასხვა ქვეყანაში სხვადასხვაგვარად იცვლება:

ჰოკაგე — მმართველი ცეცხლის ქვეყანაში

კაზეკაგე — მმართველი ჰაერის ქვეყანაში

მიზუკაგე — მმართველი წყლის ქვეყანაში

რაიკაგე — მმართველი ელვის ქვეყანაში

ცუჩიკაგე — მმართველი მიწის ქვეყანაში
ვაიქი

ვაიქი — ქალაქი სომხეთში, ვაიოცძორის პროვინციაში. მდებარეობს ერევნიდან 139 კილომეტრში, ერევანი–სისიანი–გორისის საავტომობილო გზაზე. ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან ქალაქი მთებითაა შემორტყმული. ვაიქი გადაჭიმულია დაახლოებით 1,5 კილომეტრზე, მდინარე არფის მარჯვენა ნაპირის გასწვრივ.

წარსულში ვაიქის ტერიტორიაზე მდებარე დასახლებას ეწოდებოდა სოილანი . 1956 წლის 12 ოქტომბერს აქ შეიქმნა დაბა, რომელსაც სახელი ეწოდა ბაქოს კომისრებიდან ერთ-ერთის, მეშადი აზიზბეკოვის პატივსაცემად. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ დაბამ მიიღო ქალაქის სტატუსი და ახალი სახელწოდება - ვაიქი.
დავიდ ნალბანდიანი

დავიდ პაბლო ნალბანდიანი (; დაბ. 1 იანვარი, 1982, უნკილო, არგენტინა) — არგენტინელი ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, მსოფლიოს ყოფილი მესამე ჩოგანი.

ნალბანდიანს ჯამში -ის 11 ტურნირი აქვს ერთეულთა თანრიგში მოგებული, აქედან 1 წლის შემაჯამებელი ტურნირი და 2 მასტერსი. 2002 წელს, ნალბანდიანი კარიერაში ერთადერთხელ გავიდა დიდი სლემის ტურნირის ფინალში – უიმბლდონის ფინალში იგი ავსტრალიელმა ლეიტონ ჰიუიტმა სამ სეტში დაამარცხა. ნალბანდიანი ერთადერთი არგენტინელი მამაკაცი ჩოგბურთელია ისტორიაში, რომელმაც ყველა დიდი სლემის ტურნირის ნახევარფინალამდე მიაღწია და ერთადერთია, ვინც უიმბლდონის ფინალში ითამაშა. ნალბანდიანმა კარიერა 2013 წელს დაასრულა.

პირადი ცხოვრება
ნალბანდიანი დაიბადა 1981 წლის 1 იანვარს არგენტინის პატარა ქალაქ უნკილოში, რომელიც ქვეყნის სიდიდით მეორე ქალაქ კორდოვადან 28 კილომეტრში მდებარეობს. დავიდის მშობლები იტალიური წარმომავლობის ალდა და სომხური წარმომავლობის ნორბერტო ნალბანდიანი იყვნენ. ჰყავს ორი ძმა – ხავიერი და დარიო.

ნალბანდიანმა ჩოგბურთის თამაში 5 წლის ასაკში დაიწყო, როდესაც მისმა ბაბუამ ეზოში ცემენტის კორტი ააშენა, სადაც დავიდი უფროს ძმებთან თამაშობდა. ნალბანდიანი საფეხბურთო კლუბ „რივერ პლეიტის“ გულშემატკივარია.

სტატისტიკა და მიღწევები
დიდი სლემის ტურნირების ფინალები: 1 (0–1)
წლის შემაჯამებელი ტურნირის ფინალები: 1 (1–0)
(დ) – დახურული კორტი
ქაჯარანი

ქაჯარანი — ქალაქი სომხეთში სიუნიქის ოლქში. მდებარეობს მდინარე ვოხჩის ზემო დინებაში, ზანგეზურის ქედის აღმოსავლეთ კალთებზე მეგრინის ქედის ჩრდილოეთით. ერევნიდან 356 კილომეტრი, კაპანიდან 25 კილომეტრი.

ეკონომიკა
ქაჯარანი არის სამთამადნო მრეწველობისა და ფერადი მეტალურგიის მსხვილი ცენტრი. ქალაქში მდებარეობს ზანგეზურის სპილენძ-მოლიბდენის კომბინატი, სომხეთის სამთო-მეტალურგიის მნიშვნელოვანი საწარმო. კომბინატის მშენებლობა დაიწყო 1940 წელს მაგრამ მეორე მსოფლიო ომის გამო მშენებლობა შეჩერებულ იქნა 1944 წლამდე. 1951-1952 წლებში ქარხანა შევიდა ექსპლუატაციაში. 2002 წელს საწარმომ გამოიმუშავა 8 მლნ. ტონა მადანი. 2004 წელს სომხეთის ხელისუფლებამ მიიღო გადაწყვეტილება მისი პრივატიზაციის შესახებ, რომლის შედეგად უნდა შეიქმნას 3000-4500 სამუშაო ადგილი.
სათიხარი

სათიხარი — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში.

გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე ჭარებულის (აძურის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 960 მეტრი, ცხინვალიდან 12 კილომეტრი. სოფელში შემონახულია ქართული ხუროთმოძღვრების 2 ძეგლი - საუკუნის ეკლესია და გვიანდელი შუა საუკუნეების ციხე.

ისტორია
1921 წელს შედიოდა გორის მაზრის ტყვიავის რაიონის მერეთის თემში. 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება .
საკვირეთი

საკვირეთი — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ღრომის თემში.

გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე მეჯუდის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 960 მეტრი, ცხინვალიდან 37 კილომეტრი.

ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება .
რუსთავი (ქურთის მუნიციპალიტეტი)

რუსთავი — სოფელი საქართველოში, ქურთის მუნიციპალიტეტში (ძარის თემი). მდებარეობს ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე აღმოსავლეთის ფრონის ზემოთში. ზღვის დონიდან 1750 მეტრი, ცხინვალიდან 17 კილომეტრი.

ისტორია
სოფელი მოხსენიებულია იოანე ბაგრატიონის 1794-99 წლების აღწერაში. 1847 წლის მონაცემებით შედიოდა ყორნისის ხეობის სოფლებში და დასახლებული იყო ეთნიკურად ოსებით. 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის მიერ და დე-ფაქტოდ აკონტროლებს სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა. სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული დაყოფით შედის ცხინვალის რაიონში.

შიდა ქართლის 1955 წლის დაზვერვითმა ექსპედიციამ რუსთავში მიაკვლია გვიანი ბრინჯაოს ხანის სამოსახლო გორას.

მოსახლეობა
ვრანგელის კუნძული

ვრანგელის კუნძული, ეკუთვნის რუსეთის კუნძულებს ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეში, ჩუკოტკისა და აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვებს შორის. მდებარეობს დასავლეთისა და აღმოსავლეთის ნახევარსფეროს პირაპირ და იყოფა 180 მერიდიანით თითქმის ორ თანაბარ ნაწილად. კონტინენტიდან დოშორებულია (ჩუკოტკის ჩრდილოეთი სანაპირო) ლონგის სრუტით, რომელსაც ყველაზე ვიწრო ნაწილში სიგანე დაახლოებით 140 კმ აქვს. ადმინისტრაციულად ეკუთვნის ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგს. იგი თანამოსახელე ნაკრძალის შემადგენლობაშია. 2004 წლიდან გამოცხადდა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ობიექტად. სახელი ეწოდა რუსი ზღვაოსნისა და პოლარული მკვლვარის ფერდინანდ ვრანგელის პატივსაცემად.
გავარი (სომხეთი)

გავარი (სომხ. ) — ქალაქი სომხეთში, გეღარქუნიქის ოლქის დედაქალაქი. მდებარეობს მდინარე გავარაგეტზე, სევანის ტბასთან მისი შესართავაიდან 8 კმ–ზე, ერევნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 90 კმ-ზე. გავარის ტერიტორიაზე ძველი დროიდან არსებობდა სოფელი კავარი, რომელიც გაანადგურა ნადირ-შაჰმა 1736 წელს. 1828–29 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ აქ გადმოსახლდნენ სომხები თურქეთის ქალაქ ბაიაზეთიდან. 1850 წელს სოფელ კავარს ქალაქის სტატუსი მიენიჭა და დაერქვა ნოვო–ბაიაზეთი. 1936 წელს ნორ–ბაიაზეთი ეწოდა. 1959 წელს დაერქვა კამო, რევოლუციონერი ს.ა. ტერ–პეტროსიანის (პარტიული ფსევდონიმი კამო) პატივსაცემად. 1996 წელს მიიღო დღევანდელი სახელწოდება – გავარი.
დილიჯანი

დილიჯანი (სომხ. ) — ქალაქი სომხეთში, ტავუშის ოლქში. დილიჯანი ცნობილი სამთოკლიმატური და ბალნეოლოგიური კურორტია, მდებარეობს მდინარე აღსთაფაზე. ქალაქი გამოირჩევა ტრადიციული სომხური არქიტექტურით. ქალაქს თითქმის მთლიანად გარს აკრავს კავკასიაში ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი დილიჯანის ნაკრძალი.

გეოგრაფიული მდებარეობა
ქალაქი მდებარეობს სომხეთის მთიანეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, გუგარაქის ქედის აღმოსავლეთით, თავუშიდან შირაკიდან და გეღარქუნიქიდან მომავალი გზების გადაკვეთაზე.

ეკონომიკა
დილიჯანში მოქმედებს 1947 წელს დაარსებული მინერალური წყლების ქარხანა, რომელიც აწარმოებს მინერალურ წყალს „დილიჯანი“.

ღირსშესანიშნაობა
რამდენიმე კილომეტრში დილიჯანიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს სამონასტრო კომპლექსი ჰაღარწინი, იქვე 20 წუთის სავალზე სოფელ გოშში მდებარეობს მეორე ძველი სამონასტრო კომპლექსი გოშავანქი, ხოლო 15 კილომეტრზე ქალაქიდან დილიჯანის ნაკრძალში მდებარეობს თვალწარმტაცი ტბა პარზი.

გალერეა
ღარიბი მილიონერი

ღარიბი მილიონერი (; ჰინდი: ्ॉ ििे) — 2008 წლის ბრიტანული კინოფილმი, გადაღებული დენი ბოილის მიერ, საიმონ ბოფოის სცენარით. სცენარი ემყარება ინდოელი მწერალი და დიპლომატი ვიკას სვარუპის რომანს „კითხვები და პასუხები“.

ფილმი დადგმულია და გადაღებულია ინდოეთში. ის მოგვითხრობს ისტორიას ახალგაზრდა მამაკაცის შესახებ მუმბაის ღატაკი რაიონიდან, რომელიც სატელევიზიო სათამაშო შოუზე გამოდის და ყველას მოლოდინს გადააჭარბებს, რაც შოუს წამყვანისა და სამართალდამცველების ეჭვს იწვევს. ტელურაიდისა და ტორონტოს კინოფესტავალებზე ჩვენების შემდეგ ფილმი შეზღუდული ტირაჟით გავიდა ჩრდილოეთ ამერიკაში 2008 წლის 12 ნოემბერს და საზოგადოებისა და კრიტიკოსთა ქება დაიმსახურა.

ჯილდოები
„ღარიბი მილიონერი“ იყო ყველაზე წარმატებული ფილმი ოსკარის 81-ე დაჯილდოებაზე, სადაც მან 8 ჯილდო მიიღო. ოქროს გლობუსის დაჯილდოებაზე ფილმმა მიიღო ოთხი ჯილდო, მათ შორის ოქროს გლობუსი საუკეთესო დრამისთვის

ოსკარი
საუკეთესო ფილმი
საუკეთესო რეჟისორი: დენი ბოილი
საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: საიმონ ბიფუ
საუკეთესო ორიგინალური მუსიკა: ა. რ. რამანი
საუკეთესო ორიგინალური სიმღერა: ა არ რაჰმანი, გულზარი
საუკეთესო ხმა: რესულ პოკუტი, რიჩარდ პრაიკი, იან ტაპი
საუკეთესო მონტაჟი: კრის დიკენსი
საუკეთესო ოპერატორი: ენტონი დოდ მენტლი

საუკეთესო ოპერატორი: ენტონი დოდ მენტლი
მირზაანი (დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი)

მირზაანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, კახეთის მხარის დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 770 მეტრზე. დედოფლისწყაროდან დაშორებულია 22 კილომეტრით.

სოფელში დაიბადა გამოჩენილი ქართველი მხატვარი ნიკო ფიროსმანი, აქ მდებარეობს მისი სახლ-მუზეუმი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 433 ადამიანი.

ღირსშესანიშნაობები
სოფლის ტერიტორიაზე მდებარეობს არაერთი არქიტექტურული ძეგლი:
მირზაანის ალავერდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი;
მირზაანის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი;
კავთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი;
მირზაანის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი;
მირზაანის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი;
მირზაანის ყველაწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი;
ნიკო ფიროსმანაშვილის სახლ-მუზეუმი — ისტორიული ძეგლი.
სიგტუნა

სიგტუნა — ქალაქი ცენტრალურ შვედეთში, სტოკჰოლმის საქალაქო აგლომერაციაში. განლაგებულია მელარენის ტბის ნაპირზე ბალტიის ზღვაში გასასვლელთან. მოსახლეობა 7204 (2005)

ქალაქ სხვადასხვა წყაროებით ერიკ ძლევამოსილმა, ან ოლაფ შიოტკუნგმა დააარსა დაახლოებით 1000 წელს. არქეოლოგიური გათხრებით კი დგინდება, რომ ქალაქის მოსახლეობა გაცილებით ადრინდელია.

წარსულში შვედეთის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ქალაქი, ადრეული ქრისტიანიზაციის ეპოქაში პოლიტიკური და რელიგიური ცენტრი, - საუკუნეების ქვეყნის უმსხვილესი სავაჭრო ადგილი.

990 წელს შვედეთში პირველად აქ გამოიჭედა ვერცხლის მონეტები, რაზეც მეფე ოლაფ შიოტკუნგის გამოსახულება იყო დატანებული.
მირზაანი (დაბა)

მირზაანი (ყოფილი ძველი მირზაანი) — ყოფილი დაბა (1945–1988 წლებში) აღმოსავლეთ საქართველოში, წითელწყაროს რაონში (ახლანდ. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი).

მირზაანი გაშენებული იყო ისტორიულ ქიზიყში, ივრის ზეგანზე, ზღვის დონიდან 760 მ-ზე, დედოფლისწყაროდან 15 კმ-ში.

ისტორია
დასახლების ზრდა უკავშირდება 1930-იან წლებში მირზაანის ნავთობის საბადოს აღმოჩენას და ექსპლოატაციის დაწყებას. 1945 წელს მიიღო ქალაქური ტიპის დასახლების (დაბის) სტატუსი. მირზაანის სადაბო საბჭოში შედიოდა საკუთრივ დაბა მირზაანი, სოფელი პატარა შირაქი და ალაზნის წყალსაქაჩის დასახლება. 1957 წელს მირზაანის სადაბო საბჭო გაუქმდა; მირზაანი და პატარა შირაქი მიეკუთვნა წითელწყაროს სადაბო საბჭოს, ხოლო ალაზნის წყალსაქაჩის დასახლება — არხილოსკალოს სასოფლო საბჭოს. 1980-იანი წლების ბოლოს მირზაანი მოსახლეობისგან დაიცალა. 1988 წელს დაბა ოფიციალურად გაუქმდა.

ჰავა
ყოფ. დაბა მირზაანში ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკული ჰავაა, იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ხანგრძლივი თბილი ზაფხული. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურაა 10,1°, იანვრის საშუალო ტემპერატურაა -1,5°, აგვისტოსი — 21,7°; აბსოლუტური მინიმუმია -26°, ხოლო მაქსიმუმი — 35°. ნალექები 650 მმ წელიწადში.

დემოგრაფია
მუკუზანი

მუკუზანი — სოფელი საქართველოში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი:ზეგაანი). გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 450 მეტრი, გურჯაანიდან 12 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 919 ადამიანი.

ისტორია
წერილობით წყაროებში სოფელი 1614 წლის ამბებთან დაკავშირებითაა ნახსენები, როდესაც შაჰ-აბასმა არ იმყოფინა ქეთევან დედოფლის და მეფე თეიმურაზის ორი ვაჟის მძევლობა და თავად მეფეს მოსთხოვა ხლება. თეიმურაზ -მა და ქართლის მეფე ლუარსაბმა დამპყრობელთან ბრძოლა გადაწყვიტეს, თეიმურაზმა შეკრიბა კახთა ჯარი და „გაავლო მუკუზნიდან გაღმა მხარემდე ჯებირი და დადგა“. აღნიშნული ზღუდე მდინარე ალაზნამდე მიდიოდა და ველისციხეს, ახაშენსა და ზეგაანსაც იცავდა. შაჰმა მოისყიდა ქართველ დიდებულთა ნაწილი, რამაც შეასუსტა მეფის ძალები და იგი იძულებული გახადა დაეტოვებუნა მუკუზანი.

მუკუზანის ძირითადად სამეფო და ნაწილობრივ სათავადო საკუთრებაში იყო. აქ ყმა-მამულს ანდრონიკაშვლები, ნაზირიშვილები და მამუჩიშვილები აკონტროლებენ. ხშირი იყო დავები სოფლის კუთვნილ სავარგულებზე სხვა მეზობელ სოფლებთამ, რომლებსაც როგორც წესი მეფე აგვარებდა.

1797 წელს, ლეკებმა ომარხან ავარიელის მეთაურობით ველისციხესთან ერთად მუკუზანიც გადაწვეს. რუსეთის იმპერიამ, საქართველოს მიერთების შემდეგ მოკუზანში სამხედრო პუნქტი მოაწყვეს. რუსეთის ბატონობის პერიოდში მუკუზანი საუფლისწულო მამულად გადაკეთდა. საბჭოთა პერიოდში აქ ორი ღვინის ქარხანა გაიხსნა სადაც ღვინო „მუკუზანი“ ისხმებოდა.

დემოგრაფია
სოფელში გავრცელებული გვარებია: ხაჩიშვლი, ნადირაშვილი, უზუნაშვილი, ცისკარიშვილი, მაჩხაშვილი, ბერიაშვილი და სხვა.

გალერეა
ნანიანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)

ნანიანი — სოფელი საქართველოში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 700 მეტრი, გურჯაანიდან 40 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 506 ადამიანი.

ნანიანის მოსახლეობა - საუკუნეებში ცხოვრობდა ზიარ-ფხოველის საზღვარზე. აქ, ერთ-ერთ ადგილს დღესაც „სანანიანოს“ ეძახიან.

სოფელში გავრცელებული გვარებია: ზირაქაშვილი, გოგინაშვილი, აროშვილი და მინაშვილი.

დემოგრაფია
გალერეა
ოზაანი

ოზაანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, კახეთის მხარის დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში.:
ოზაანის ამაღლების ტაძარი — არქიტექტურული ძეგლი;
ოზაანის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი
ოზაანის სამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი;
ოზაანის უსანეთის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი;
ოზაანის ყველაწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი;
ოზაანის ყველაწმინდის მცირე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი;
ოზაანის წმინდა სტეფანეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი;
ოზაანის ჭრელი საყდარი — არქიტექტურული ძეგლი;
ოზაანის მონეტების განძი — არქეოლოგიური ძეგლი.
პატარა შირაქი

პატარა შირაქი — ყოფილი სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, წითელწყაროს რაონში (ახლანდ. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი). დასახლების ტერიტორია ძირითადად გამოყენებულია სათიბ-საძოვრებად.

პატარა შირაქს ეჭირა ტერიტორია შირაქის ვაკე-ტაფობში, ზღვის დონიდან 620 მ-ზე, დედოფლისწყაროდან 25 კმ-ში. ძირითადად სეზონურ დასახლებას წარმოადგენდა. მუდმივი მოსახლეობა გაჩნდა პატარა შირაქის ვაკეზე ნავთობის საბადოს ექსპლოატაციასთან დაკავშირებით. 1945–1957 წლებში სოფელი შედიოდა მირზაანის, შემდეგ — წითელწყაროს სადაბო საბჭოში. 1988 წელს მოსახლეობის სხვა ადგილებში გადასახლების გამო სოფელი გაუქმდა.
კალმარის ციხესიმაგრე

კალმარის ციხესიმაგრე — რენესანსის ეოპქის ჩრდილოევროპული ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი საფორტიფიკაციო ნაგებობა. განლაგებულია შვედეთის ქალაქ კალმარში, ბალტიის სანაპიროს არხით არის დაშორებული.

1290-იან წლებში საფუძველი ჩაუყარა მაგნუს -მა ძველი საგუშაგო კოშკის ადგილას; შუასაუკუნეების სიმაგრე ოთხი არასიმეტრიული კედლის, ფრანგული გოდოლებისა და ორი გამაგრებული ჩაშენებული კოშკისგან შედგებოდა, რომლებიც „სიმაგრეს სიმაგრეში“ წარმოადგენდა. ციხესიმაგრე ევროპის ისტორიაში საუკუნოდ ჩაიწერა 1397 წელს, როდესაც მასში კალმარის უნიას მოეწერა ხელი.

უნიის გაწყვეტის შემდეგ დანიელები თანამედროვე შვედეთის სამხრეთ ნაწილს — სკონეს დიდხანს ფლობდნენ, ამდენად, კალმარი მნიშვნელოვანი სასაზღვრო ციხესიმაგრე იყო. შვედეთის მეფე გუსტავ ვაზამ, რომელსაც სიმაგრე „მთელი ქვეყნის გასაღებად“ მიაჩნდა, 1545 წელს, საფორტიფიკაციო ხელოვნების ბოლო მიღწევების გამოყენებით, ციხესიმაგრის გადაკეთება ბრძანა. ამ მცდელობებისდა მიუხედავად, კალმარის ომის დროს, 1611-1613 წლებში კალმარის ციხესიმაგრე დანიელებმა ალყაში მოაქციეს და აიღეს.

რამდენადაც ციხესიმაგრეს სამეფო ოჯახი საცხოვრებლად არ იყენებდა, ნაგებობის შიდა ნაწილი არც თუ თვალშისაცემი გაწყობილობით იწონებდა თავს. საუკუნის დამლევს კი, როდესაც შვედეთის საზღვრებმა შორეული სამხრეთით გადმოიწია, კალმარის ციხესიმაგრემ საბოლოოდ დაკარგა თავდაცვითი მნიშვნელობა. მას მერე ხან საწყობად, ხან კი ლუდსახდელად იყენებდნენ. დღესდღეობით სიმაგრეში მუზეუმია მოწყობილი.