კუალა-ტერენგანუ

კუალა-ტერენგანუ ― ტერენგანუს შტატის ადმინისტრაციული, ეკონომიკური და სამეფო დედაქალაქი, ასევე, კუალა-ტერენგანუს რაიონის დედაქალაქი. იგი ერთადერთია მალაიზიის ცხრა სამეფო დედაქალაქს შორის, რომლის სახელწოდებაც შტატის სახელს ემთხვევა. კუალა-ტერენგანუ კუალა-ლუმპურიდან 440 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ნახევარკუნძულის მალაიზიის აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარეობს. ქალაქი მდინარე ტერენგანუს ესტუართან, სამხრეთ ჩინეთის ზღვის სანაპიროზე მდებარეობს.

კუალა-ტერენგანუს რაიონი ყველაზე პატარა რაიონია ფართობის მიხედვით, მაგრამ კუალა-ნერუსის რაიონთან ერთად ქალაქი ტერენგანუს მასშტაბით პირველ ადგილზეა მოსახლეობის მიხედვით. 2010 წელს ქალაქის მოსახლეობა 406 317 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო 2020 წლისთვის 375 424 ადამიანამდე შემცირდა. კუალა-ტერენგანუს ქალაქის სტატუსი 2008 წლის 1-ელ იანვარს მიენიჭა.

გარდა იმისა, რომ კუალა-ტერენგანუ შტატის მთავარი პოლიტიკური და ეკონომიკური ცენტრია, ქალაქი შტატის მრავალი ტურისტული ღირსშესანიშნაობებისკენ მიმავალი კარიბჭეა. ქალაქისა და მის ირგვლივ მდებარე ღირსშესანიშნაობებია: ჩაინათაუნი, პასარ ბესარ კედაი პაიანგი, ტერენგანუს შტატის მუზეუმი და ბატუ ბურუკის პლაჟი. მიუხედავად იმისა, რომ ქალაქი უფრო და უფრო ვითარდება, კუალა-ტერენგანუ საუკუნეების მანძილზე მნიშვნელოვანი პორტის ფუნქციას ასრულებდა და მას დღემდე ეტყობა ძლიერი მალაიური გავლენა, რომელიც სხვა კულტურებთან შერევის შედეგად ჩამოყალიბდა.

ეტიმოლოგია
მალაიურ ენაზე კუალა „მდინარის შესართავს“, „ესტუარს“ ან „შენაკადს“ ნიშნავს. ასე რომ, კუალა-ტერენგანუ უხეშად შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ტერენგანუს შენაკადი/ესტუარი“. ქალაქი მდინარე ტერენგანუს ირგვლივაა გაშლილი, რომელიც სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში ჩაედინება. სახელწოდება ტერენგანუსთან დაკავშირებით რამდენიმე თეორია არსებობს. ერთ-ერთი თეორიის თანახმად, სახელწოდება ტერანგ-განუ-დან წარმოდგება, რაც მალაიურ ენაზე „ნათელ ცისარტყელას“ ნიშნავს. უფრო პოპულარული თეორიის მიხედვით, ქალაქის სახელწოდების წარმოშობა ტერენგანუს მეცხრე სულთნის, ბაგინდრა ომარის პერიოდს უკავშირდება. ლეგენდის თანახმად, პაჰანგელი მონადირეები დღევანდელი სამხრეთ ტერენგანუს მიდამოებში ნადირობდნენ, როდესაც ერთ-ერთმა მონადირემ მიწაზე დიდი ცხოველის ეშვი შენიშნა. მეორე მონადირემ ჰკითხა, თუ რისი ეშვი იყო, რაზეც პირველმა უპასუხა: „ “ (მალაიურიდან ითარგმნება როგორც „რაღაცის ეშვი“). მონადირეები პაჰანგში უხვი ნადავლით დაბრუნდნენ და მეზობლები გააკვირვეს. მათ კითხვაზე, თუ სად მოიპოვეს ამხელა ნადავლი, მონადირეებმა უპასუხეს „ტარინგ-ანუს“ მიწაზეო, რაც დროთა განმავლობაში „ტერენგანუდ“ გადაკეთდა.

გეოგრაფია
ტერენგანუს რაიონის აღმოსავლეთი ნაწილი სამხრეთ ჩინეთის ზღვის სანაპიროზეა გაშლილი და ქვიშიანი სანაპირო პლაჟებით ხასიათდება. ბევრია მცირე უბე და სანაპირო ვაკე. რაიონი ოთხ მთავარ სამდინარო აუზად იყოფა: მდინარე ტერენგანუს, მდინარე ნერუსის, მდინარე იბაისა და მცირე მდინარეების აუზებად. კუალა-ტერენგანუს მდინარეების ზოგიერთი ნაწილი ჭაობიან ტყეებში მიედინება. რაიონის დასავლეთ ნაწილში 200-დან 600 მეტრამდე სიმაღლის ბორცვები ჭარბობს. სანაპიროსთან გეოგრაფიული სიახლოვის გამო რაიონის 70%-ზე მეტი 20 მეტრზე დაბალ დაბლობებს უკავია. ქალაქში რამდენიმე მაღალი მწვერვალია, რომელთა შორის უმაღლესი ბუკიტ-ბესარია. მეორე უმაღლესი წერტილი ბუკიტ-კესილია. ქალაქის ცენტრში, მდინარე ტერენგანუს ესტუარის მახლობლად ბუკიტ-პუტერი მდებარეობს. დაბლობები პლანტაციებისთვის ხელსაყრელ ტერიტორიებს წარმოადგენს, განსაკუთრებით, ბრინჯის ტერასებისთვის, პალმის ზეთის ხეებისა და კაუჩუკის ხეებისთვის.

კლიმატი
კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით კუალა-ტერენგანუ ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელში მდებარეობს. დამახასიათებელი მუდმივი ტემპერატურა და მაღალი ტენიანობა. ნალექიანობის მაჩვენებელ მუსონების სეზონების მიხედვით განსხვავდება. ძირითადად ცხელი და ტენიანია კლიმატია მთელი წლის მანძილზე. ტემპერატურა დღის განმავლობაში 28°-დან 30°-მდე მერყეობს და ოდნავ უფრო გრილია ღამით. სამხრეთ ჩინეთის ზღვიდან მონაბერი ზღვის ბრიზი ტენიანობას ამცირებს სანაპიროსგან მოშორებით ტერიტორიებზე, ხოლო სიმაღლის მატებასთან ერთად აყვავებული ხეებისა და მცენარეების წყალობით მთებსა და სასოფლო ტერიტორიებზე უფრო გრილი ტემპერატურაა.

საერთაშორისო ურთიერთობები
ყაზახეთის საპატიო საკონსულო კუალა-ტერენგანუში მდებარეობს.

დაძმობილებული ქალაქები
კუალა-ტერენგანუს დაძმობილებული ქალაქია:
მაკასარი, ინდონეზია.