iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მუსუპიპის მუნიციპალიტეტი

მუსუპიპის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 990 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 71.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 41.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მუსუპიპი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31054.
კარლ ისიდორ კორი

კარლ ისიდორ კორი (, დ. 24 თებერვალი, 1865, მოსტი, ჩრდილოეთ ჩეხეთი — გ. 31 აგვისტო, 1954, ვენა) — ჩეხ-ავსტრიელი ზოოლოგი, პრაღის გერმანული უნივერსიტეტის რექტორი. კარლ ფერდინანდ კორის მამა.

ბიოგრაფია
კარლ ისიდორ კორი დაიბადა 1865 წლის 24 თებერვალს, ქალაქ მოსტში. მისი მამა, ფრანც ედუარდ კორი, წარმოშობით ინდრჟიხუვგრადეციდან იყო. კორმა ზოოლოგია კარლის უნივერსიტეტში ისწავლა, რის შემდეგაც სწავლა ლაიფციგის უნივერსიტეტში გააგრძელა, სადაც 1889 წელს ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი მიიღო. ორ წელიწადში მან პრჟაში მედიცინის დოქტორის ხარისხიც დაიცვა, ხოლო 1892 წელს ზოოლოგიასა და შედარებით ანატომიაში ჰაბილიტაცია (მეცნიერული კვალიფიკაციის დადასტურების პროცესი, რომელიც დოქტორის ხარისხზე მაღალ დონედ ითვლება) მოიპოვა.

შემდეგ კარლ ისიდორ კორი მუშაობდა პრაღის გერმანულ ტექნიკურ უნივერსიტეტში — თავდაპირველად ზოოლოგიის პროფესორის ასისტენტად, 1898 წელს კი გახდა ექსტრაორდინარული პროფესორი, ხოლო 1905 წელს — სრული პროფესორი. უნივერსიტეტი მხარს უჭერდა მის სამეცნიერო საქმიანობას და 1898 წელს კორის ტრიესტში დარჩენის საშუალება მისცა. იქ იგი გახდა ადგილობრივი ზოოლოგიური სადგურის დირექტორი და ამავდროულად ხელმძღვანელობდა ოკეანოგრაფიულ ბიოლოგიური კვლევების სადგურს, რომელიც ცხოველებისა და მცენარეების შესწავლას ემსახურებოდა. კორი სპეციალიზირდებოდა ზოგიერთი ზღვის ცხოველის კვლევაში, განსაკუთრებით — ფორონიდების ჯგუფის, რომელზეც მან 1930-იან წლებში ორი პუბლიკაცია დაწერა. ის ასევე იკვლევდა სხვადასხვა ჯგუფის ზღვის უხერხემლოებს.

1918 წელს კარლ ისიდორ კორი ოჯახთან ერთად დაბრუნდა პრაღაში. 1919 წლიდან 1936 წლამდე ის პრაღის გერმანული უნივერსიტეტის პროფესორი იყო. ჩეხოსლოვაკიის რესპუბლიკის დაარსების შემდეგ, გერმანულ უნივერსიტეტში საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები გამოეყო ფილოსოფიურ ფაკულტეტს და დამოუკიდებელი საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტი ჩამოყალიბდა. 1921-1923 წლებში კორი ამ ფაკულტეტის დეკანი იყო. მან სამჯერ დაიკავა უნივერსიტეტის რექტორის პოსტი (1925-1926, 1927-1928 და 1930-1931 წწ.), ხოლო ხუთი აკადემიური წლის განმავლობაში იყო უნივერსიტეტის პრორექტორი.

ჩეხოსლოვაკიის დაარსების შემდეგ კარლ ისიდორ კორი სათავეში ჩაუდგა ზოოლოგიის ინსტიტუტს, ხოლო 1925 წლიდან — პრაღის ზოოლოგიის ინსტიტუტს. ის ასევე იყო მეცნიერებათა და ხელოვნების ჩეხოსლოვაკიის გერმანული საზოგადოების წევრი და საშუალო სკოლებისთვის პედაგოგიური კვალიფიკაციების შემმოწმებელი სამეცნიერო-საგამოცდო კომისიის დირექტორის მოადგილე.

სამეცნიერო წრეებში კორი მეტწილად ცნობილია თავისი ვაჟით — ბიოქიმიკოსით კარლ ფერდინანდ კორით, რომელმაც თავის ცოლთან, ჰერტი ტერეზა კორისთან ერთად, 1947 წელს ნობელის პრემია მოიპოვა „გლიკოგენის კატალიზური გარდაქმნის აღმოჩენისთვის“.
ივან ფილიპ ვეზდინი

ივან ფილიპ ვეზდინი, აგრეთვე ცნობილი როგორც წმინდა ბართლომეს პაულინუსი , დ. 25 აპრილი, 1748, ჰოფ-ამ-ლაიტაბერგე ავსტრია — გ. 7 იანვარი, 1806, რომი, იტალია) — ფეხშიშველი კარმელიტების ორდენის ბერი, კათოლიკე მღვდელი, მისიონერი და აღმოსავლეთმცოდნე. იგი ცნობილია, როგორც ევროპის ინდოლოგიის ფუძემდებელი.

ბიოგრაფია
ივან ფილიპ ვეზდინი დაიბადა 1748 წლის 25 აპრილს ავსტრიაში, სოფელ კიმოვში (თანამედროვე ჰოფი), ხორვატული წარმოშობის ოჯახში — მამა, იური ვედზინი (ან ვესდინი), და დედა, ელენა ბრეგუნიკი. მშობლებმა იგი სასწავლებლად გაგზავნეს ბურგენლანდის ქალაქ შოპრონში, საიდანაც სწავლა გააგრძელა ლინცში. ძალიან ახალგაზრდა ასაკში შევიდა „ფეხშიშველი კარმელიტების ორდენის“ მონასტერში, სადაც მონაზვნური სამოსი ჩაიცვა და ახალი სახელი მიიღო — პაოლინა წმინდა ბართლომესი.

შემდეგ ახალგაზრდა ბერმა სწავლა გააგრძელა პრაღასა და რომში, სადაც აღმოსავლურ ენებს ეუფლებოდა. 1774 წელს იგი აკურთხეს მღვდლად, ხოლო როგორც ენობრივი ნიჭით გამორჩეული პირი, გაგზავნეს მისიონერად ინდოეთში, მალაბარის რეგიონში. ორი წლის შემდეგ დაინიშნა გენერალურ ვიკარიუსად და მისიონერ აპოსტოლურ ვიზიტატორად. ამ მსახურებას იგი 1789 წლამდე ასრულებდა. ინდოეთში ყოფნისას პაულინმა შეისწავლა სანსკრიტი და გახდა ერთ-ერთი პირველი ევროპელი მეცნიერი, ვინც ყურადღება გაამახვილა ამ ენის მსგავსებაზე ინდოევროპულ ენებთან.

სამეცნიერო საქმიანობა
ინდოეთიდან დაბრუნების შემდეგ პაულინმა გამოაქვეყნა რამდენიმე ნაშრომი, რომლებიც ამ ქვეყანას ეხებოდა. პუბლიკაციების გამოცემა დააფინანსა კარდინალმა სტეფანო ბორჯიამ. მისი პირველი ნაშრომი გამოქვეყნდა 1790 წელს რომში და წარმოადგენს სანსკრიტის გრამატიკის სახელმძღვანელოს — „ “.

მოგვიანებით მან შექმნა სანსკრიტის კიდევ ერთი გრამატიკა და ლექსიკონი. 1798 წელს გამოიცა მისი ტრაქტატი პერული, ინდური და გერმანული ენების სიძველისა და ნათესაობის შესახებ, რომელიც დაწერილია უილიამ ჯონსის იდეებით შთაგონებული.

პაულინის მიერ ინდოეთში მოგზაურობის შესახებ დაწერილი წიგნი — „ “ — თარგმნული იქნა ყველა ძირითად ევროპულ ენაზე.

1798 წელს, საფრანგეთის ზეწოლის გამო, პაულინი იძულებული გახდა გადასულიყო ვენაში, თუმცა 1800 წელს კვლავ დაბრუნდა იტალიაში. იგი დაინიშნა რწმენის გავრცელების კონგრეგაციის განათლების განყოფილების პრეფექტად რომში და ეს თანამდებობა სიკვდილამდე, 1806 წლის 7 იანვრამდე ეკავა. პაულინი გარდაიცვალა მხოლოდ ორი წლით გვიან, ვიდრე მისი მფარველი — კარდინალი ბორჯია.

ვეზდინის სამეცნიერო და მისიონერული საქმიანობა დიდ გავლენას ახდენდა ინდოლოგიის განვითარებაზე ევროპაში. 1999 წელს, ინდოეთის კერალას შტატში, ტრივანდრუმის მუზეუმში, დაიდგა მემორიალური დაფა, რომელიც ეძღვნება ვეზდინის ღვაწლს ინდოეთისა და ხორვატიის კულტურათა შორის ხიდის აშენებაში .
ოპიჩენის მუნიციპალიტეტი

ოპიჩენის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 080 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 259.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 27.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ოპიჩენი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31055.
ოსკუცკაბის მუნიციპალიტეტი

ოსკუცკაბის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 33 854 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 863 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 39.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 6 აპრილს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ოსკუცკაბი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31056.
პანაბის მუნიციპალიტეტი

პანაბის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 766 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 665.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 11.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია პანაბა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31057.
პეტოს მუნიციპალიტეტი

პეტოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 25 954 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 055 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 24.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1835 წლის 27 ოქტომბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია პეტო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31058.
პროგრესოს მუნიციპალიტეტი

პროგრესოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 66 008 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 22.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 430.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 153.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია პროგრესო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31059.
რიოუნი

გო იუნ-ჰვანი (კორ: ; დაბადებული 1998 წლის 26 აგვისტოს), რომელიც უფრო ცნობილია სასცენო სახელით რიოუნი — სამხრეთ კორეელი მსახიობი. იგი ყველაზე მეტად ცნობილია თავის როლებით ფილმებში „ისევ 18" (2020), „ჩემი 17 წლის სამყარო" (2020), „ზრდასრულთა სტაჟიორი" (2021) და „წკრიალა საზამთრო" (2023). 2023 წელს, მას ჰქონდა თავისი პირველი და მეორე სატელევიზიო მთავარი როლები „საიდუმლო რომანტიკული სასტუმრო"-ში და „წკრიალა საზამთრო"-ში.
ფილმოგრაფია
სატელევიზიო სერიალები
ვებ სერიალები
სატელევიზიო შოუები
გამოჩენა მუსიკალურ კლიპებში
კინტანა-როოს მუნიციპალიტეტი

კინტანა-როოს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 976 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 3.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 103.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 9.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1931 წლის 8 ოქტომბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კინტანა-როო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31060.
რიო-ლაგარტოსის მუნიციპალიტეტი

რიო-ლაგარტოსის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 974 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 337.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 11.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია რიო-ლაგარტოსი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31061.
საკალუმის მუნიციპალიტეტი

საკალუმის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 962 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 198.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 25 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია საკალუმი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31062.
სამაჰილის მუნიციპალიტეტი

სამაჰილის მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 631 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 160.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 35.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სამაჰილი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31063.
სან-ფელიპეს მუნიციპალიტეტი

სან-ფელიპეს მუნიციპალიტეტი ― მუნიციპალიტეტი იუკატანის შტატში, იუკატანის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 118 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 452.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 4.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია იუკატანის შტატის შემადგენლობაში 1867 წლის 24 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ფელიპე. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 31065.
ფიბრომიალგია

ფიბრომიალგია — არის ფუნქციური სომატური სინდრომი, რომელიც ხასიათდება გავრცელებული ქრონიკული ტკივილის სიმპტომებით, რომელსაც თან ახლავს დაღლილობა, ძილის დარღვევა, მათ შორის გამოფხიზლების გარეშე გამოღვიძება და კოგნიტური სიმპტომები. სხვა სიმპტომები შეიძლება მოიცავდეს თავის ტკივილს, მუცლის ქვედა ნაწილში ტკივილს ან სპაზმებს და დეპრესიას. ფიბრომიალგიის მქონე ადამიანებს ასევე შეიძლება განუვითარდეთ უძილობა და უკიდურესი მგრძნობელობა. ფიბრომიალგიის გამომწვევი მიზეზები უცნობია, შემოთავაზებულია რამდენიმე პათოფიზიოლოგია. ფიბრომიალგიის მქონე ადამიანებს ზოგჯერ ადანაშაულებენ სიმპტომების წარმოსახვაში.

ფიბრომიალგია, სავარაუდოდ, მოსახლეობის 2-4 %-ს აწუხებს. ქალები უფრო მეტად ავადდებიან, ვიდრე მამაკაცები. მაჩვენებლები მსგავსია მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონში და სხვადასხვა კულტურაში.

ფიბრომიალგიის სიმპტომები პაციენტების უმეტესობაში მდგრადია.

ფიბრომიალგიის მკურნალობა სიმპტომური და მულტიდისციპლინურია. რეკომენდებულია აერობული და გამაძლიერებელი ვარჯიშები. დულოქსეტინი, მილნაციპრანი და პრეგაბალინი შეიძლება ხანმოკლე ტკივილგამაყუჩებელი იყოს -ის მქონე ზოგიერთ ადამიანში.

სიმპტომები
გავრცობილი ტკივილი. ფიბრომიალგიასთან დაკავშირებულ ტკივილს ხშირად აღწერენ როგორც მუდმივ ყრუ ტკივილს, რომელიც უკვე რამდენიმე თვეა გრძელდება. ტკივილი გავრცობილად რომ ჩაითვალოს, ის უნდა მოიცავდეს სხეულის ორივე მხარეს და წელის როგორც ზედა, ისე ქვედა ნაწილებს.
დაღლილობა. ფიბრომიალგიით დაავადებულები ხანგრძლივი ძილის შემდეგაც კი გაღვიძებისას დაღლილობას გრძნობენ. ტკივილი ხელს უშლის ჩაძინებას. შესაძლოა, ძილის სხვა დარღვევებიც შეინიშნებოდეს, მაგალითად, მოუსვენარი ფეხების სინდრომი და ღამის აპნოე.
ცნობიერების პრობლემები. დაავადება ხელს უშლის ყურადღების ფოკუსირებასა და კონცენტრაციას.
სხვა პრობლემები. ფიბრომიალგიით დაავადებულთაგან ბევრი უჩივის დეპრესიას, თავის ტკივილს, კრუნჩხვებს, ტკივილს მუცლის არეში.
მეცნიერებათმცოდნეობა

მეცნიერებათმცოდნეობა — მეცნიერების დარგი, რომელიც შეისფშავლის მეცნიერების ფუნქციონირების, და განვითარების, სამეცნიერო მოღვაწეობის ორგანიზაციის, სამეცნიერო კადრების დინამიკისა და სტრუქტურის, მეცნიერებისა და საზოგადოების მატერიალური და სულიერი ცხოვრების სფეროთა ურთიერთობის საკითხებს. მეცნიერებათმცოდნეობას ხშირად უწოდებენ აგრეთვე მეცნიერებას მეცნიერებათა შესახებ. მეცნიერებათმცოდნეობის პრობლემათა შესწავლაში მონაწილეობდნენ ორგანიზაციის თეორიის, ფსიქოლოგიის, სოციოლოგიის, მათემატიკის, ინფორმატიკისა და სხვა სპეციალობის წარმომადგენლები.

მეცნიერული განვითარების შესწავლა შესაძლებელია განხილული იყოს სხვადასხვა სიბრტყეში იმისდა მიხედვით, თუ მის რომელ მხარეს ავირჩევთ კვლევისათვის. შეიძლება გამოვყოთ რამდენიმე მოდელი, რომელიც მეცნ. განვითარების პროცესის შესწავლისათვის გამოიყენება:

ინფორმაციული მოდელის საშუალებით მეცნიერება განიხილება, როგორც თვითორგანიზებადი სისტემა, რომელიც მართავს თავისს ინფორმაციულ ნაკადებს. მეცნიერული განვითარება შეისწავლება მისი ინფორმაციული ნაკადების კანონზომიერების გამოკვლევის მიხედვით.
ლოგიკური მოდელი მეცნიერებას განიხილავს როგორც მეცნიერული იდეების ლოგიკურ განვითარებას. ამ შემთხვევაში მნიშვნელოვანი ხდება მეცნიერული ლოგიკური კლასიფიკაციის საკითხი.
გნოსეოლოგიური მოდელი განიხილავს მეცნიერული კვლევის მეთოდოლ:. მხარეს, მისი დაფუძნების პრინციპებს, მისი საშუალებებით ხორციელდება მეცნიერული განვითარების სხვადასხვა დარგებს შორის საერთო კანონზომიერების აღმოჩენა და მათი განზოგადება.
ეკონომიკური მოდელის საშუალებით შეისწავლება მეცნდა ქვეყნის ეკონომიკური განვითარების ურთიერთობის საკითხები.
პოლიტიკური მოდელით შეისწავლება მეცნიერებების ურთიერთობა პოლიტიკურ იდეოლოგიასთან, ქვეყნის პრესტიჟისა და თავდაცვითი პოტენციალის დამოკიდებულება მეცნიერულ განვითარებასთან.
სოციოლოგიური მოდელი მეცნიერთა ჯგუფებს განიხილავს როგორც გარკვეულ სოცჯგუფებს, რომლებიც ურთიერთქმედებენ სხვა სოცჯგუფებთან და საერთოდ საზოგადოებასთან.
დემოგრაფიული მოდელით ძირითადად შეისწავლება მეცნიერ მუშაკთა ასაკობრივი პრობლემები და მათი კავშირი ქვეყნის მეცნიერულ პოტენციალთან.
ფსიქოლოგიური მოდელი შეეხება მეცნიერულ გამოკვლევათა ფსიქოლოგიურ ატმოსფეროს შესწავლას და მისი ოპტიმალური ფორმების დადგენის საკითხს.
სისტემური მოდელი მეცნიერებას განიხილავს როგორც ერთიან სისტემას, რომლის მართვაც უნდა განვახორციელოთ. ამ მოდელში თავს იყრის ყველა ზემოთ ჩამოთვლილი საკითხი და მოეთხოვება მეცნიერული ოპტიმალური ორგანიზაციის ფორმებისა და კანონზომიერებების დადგენა.

მეცნიერებათმცოდნეობის დარგში პირველი ფუნდამენტური გამოკვლევა ეკუთვნის ჯ. ბერნალს. მან 1939 წელს გამოაქვეყნა მონოგრაფია: „მეცნიერების სოციალური ფუნქცია“. მსოფლიო ომის შემდეგ მეცნიერებათმცოდნეობის განვითარებაში დიდი როლი შეასრულა ამერიკელი მეცნიერის დ. პრაისის გამოკვლევებმა.
დერეკ ჯონ დე სოლა პრაისი

დერეკ ჯონ დე სოლა პრაისი (; დ. 22 იანვარი, 1922, ლეიტონი — გ. 3 სექტემბერი, 1983, ლონდონი) — ბრიტანელ-ამერიკელი მეცნიერების ისტორიკოსი.

ბიოგრაფია
1942 წელს დაამთავრა ლონდონის უნივერსიტეტი, სადაც 1946 წელს ექსპერიმენტულ ფიზიკაში დისერტაციაც დაიცვა. სამი წლის განმავლობაში სინგაპურში ასწავლიდა, შემდეგ ინგლისში დაბრუნდა და კემბრიჯის უნივერსიტეტში მეცნიერების ისტორიის მიმართულებით მეორე დოქტორის ხარისხი მიიღო. მოგვიანებით პრაისი აშშ-ში მუშაობდა სმიტსონის ინსტიტუტის კონსულტანტად და მოწინავე კვლევების ინსტიტუტის მკვლევარად, შემდეგ კი მრავალი წლის განმავლობაში, გარდაცვალებამდე, იელის უნივერსიტეტში მეცნიერების ისტორიის პროფესორი იყო.

პრაისის ყველაზე მნიშვნელოვან ნაშრომებს შორისაა 1963 წლის წიგნი „პატარა მეცნიერება, დიდი მეცნიერება“, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა თანამედროვე მეცნიერებათმცოდნეობას. მან ასევე დაწერა პირველი დეტალური ნაშრომი ანტიკითერას მექანიზმზე.
ჰელმუტ პრაისლერი

ჰელმუტ პრაისლერი (; დ. 16 დეკემბერი, 1925, კოტბუსი — გ. 20 დეკემბერი, 2010, ბად საროუ) — გერმანელი მწერალი და პოეტი. ეწეოდა ნაყოფიერ მთარგმნელობით მოღვაწეობას, მის ლეირიკაში გარკვეული ადგილი უჭირავს საქართველოს თემას. აღსანიშნავია ლექსები „ახლა ყურძენი მწიფეა“, „მთათა მწვერვალების თაობაზე“ (რომელიც ფაქტობრივად არის პოემა, მასში მოცემულია კავკასიის, კავკასიონის, თბილისისა და მტკვრის შესანიშნავი სურათები).
სლავკო ბრეზოვსკი

სლავკო ბრეზოვსკი (, დ. 10 ივნისი, 1922, გალიჩნიკი, ვარდარის ბანოვინა, იუგოსლავია — გ. 7 მარტი, 2017, სკოპიე, მაკედონია) — იუგოსლავიელი და მაკედონიელი არქიტექტორი, ცნობილი თავისი თანამედროვე არქიტექტურის მიმართულების პროექტებით.

ბიოგრაფია
სლავკო ბრეზოვსკი დაიბადა იუგოსლავიის სამეფოს ვარდარის ბანოვინის დასავლეთ ნაწილში. სწავლა დაიწყო ბელგრადის უმაღლეს ტექნიკურ სკოლაში, არქიტექტურის ფაკულტეტზე, სადაც მისი მასწავლებელი იყო მილან ზლოკოვიჩი. 1950 წელს დაამთავრა სწავლა და დაბრუნდა სკოპიეში. მან მუშაობა დაიწყო საპროექტო ორგანიზაცია „პროექტანტში“, სადაც დაახლოებით ათი წლის განმავლობაში მუშაობდა. მოგვიანებით, დაახლოებით 10 წლის განმავლობაში, საქმიანობდა სხვადსხვა ორგანიზაციებში. შემდგომ მუშაობდა ორგანიზაციებში „ “ და „ “. როგორც ექსპერტი, თანამშრომლობდა სამეცნიერო-ტექნიკურ თანამშრომლობის ინსტიტუტთან და მუშაობდა ლიბიის საცხოვრებელი მშენებლობის სამინისტროს დავალებებზე, რის გამოც გაემგზავრა ტრიპოლიში. ლიბიიდან დაბრუნების შემდეგ, 1960-1962 წლებში იყო ასისტენტი სკოპის უნივერსიტეტის არქიტექტურის ფაკულტეტზე. პედაგოგიურ საქმიანობა დროებით შეწყვიტა ბრაზილიაში სამსახურეობრივი მისიის გამო. 1969 წლიდან განაახლა პედაგოგიური საქმიანობა საჯარო შენობათა დიზაინის კათედრაზე არქიტექტურის ფაკულტეტზე. მოგვიანებით მიიღო პროფესორის წოდება და უნივერსიტეტში მუშაობდა 1987 წლამდე.

ბრეზოვსკი მიიჩნევა ერთ-ერთ ყველაზე გამოჩენილ პრაქტიკოს არქიტექტორად ბრუტალიზმის სტილის გავრცელების პერიოდში იუგოსლავიისა და მაკედონიის არქიტექტურაში.

ბრეზოვსკის არქიტექტურულ სტილს ახასიათებს სუფთა და მინიმალისტური ხაზები, ინტერიერში ბუნებრივი განათების მაქსიმალურად გამოსაყენებლად მინის ფართოდ გამოყენება, ღია და ფუნქციურად გამიჯნული სივრცეები, თანამედროვე და ტრადიციული მასალების ჰარმონიული შეხამება, აგრეთვე გარემოსადმი სენსიტიური დამოკიდებულება და შენობის ორგანული ინტეგრაცია ლანდშაფტთან.

ბრეზოვსკის არქიტექტურულ მემკვიდრეობას ეკუთვნის მრავალი მნიშვნელოვანი ნაგებობა, მათ შორის — წმინდა კლიმენტი ოხრიდელის სახელობის ეკლესია სკოპიეში (1972-1990) და სტოკოვნა კუკია ნა-მა სკოპიეში (1960). მისი პროექტებით აშენდა ასევე სკოპიეს კომუნალური ბანკის შენობა და მუშათა სახლი, სასტუმრო „ნედა“ გალიჩნიკში, სასტუმრო „სლავია“ („ “), შამარიცას მემორიალური სახლი ხორვატიაში და იუგოსლავიის საელჩო ბრაზილიაში.

სლავკო ბრეზოვსკი გარდაიცვალა 2017 წლის 7 მარტს, 94 წლის ასაკში სკოპიეში.
ვანის ციხესიმაგრე

ვანის ციხესიმაგრე, ასევე ცნობილი როგორც ვანის ციტადელი (; ; ) — უზარმაზარი ქვის გამაგრება, აშენებული ძველი ურარტუს სამეფოს მიერ ძვ. წ. - საუკუნეებში. წარმოადგენს ამ ტიპის ნაგებობათა შორის უდიდესს. ის გადმოჰყურებს ძველი ურარტუს დედაქალაქის, ტუშფას ნანგრევებს, რომელიც განთავსებული იყო ციცაბო ფერდობებზე, სადაც ახლა ციხესიმაგრე მდებარეობს. მსგავსი გამაგრებები აშენდა ურარტუს სამეფოს მთელ ტერიტორიაზე, ჩვეულებრივ ამოკვეთილი გორაკებსა და კლდეებში, სადაც დღევანდელი სომხეთი, თურქეთი და ირანი ერთმანეთს ხვდება. სხვადასხვა ჯგუფები, როგორიცაა მიდიელები, აქემენიდები, სომხები, პართები, რომაელები, სასანიდური სპარსები, ბიზანტიელები, არაბები, სელჩუკები, სეფევიდები, აფშარიდები, ოსმალები და რუსები, სხვადასხვა დროს აკონტროლებდნენ ციხესიმაგრეს. ძველი ციხესიმაგრე მდებარეობს ვანის დასავლეთით და ვანის ტბის აღმოსავლეთით, თურქეთის ვანის პროვინციაში.

სილვა ტიპლ ნიუ ლეიკმა 1938-1940 წლებში ამერიკული ექსპედიცია ჩაატარა ნანგრევებში. ამ ექსპედიციის მოპოვებული ნივთებისა და საველე ჩანაწერების უმეტესობა დაიკარგა გემ „ათენიას“ ჩაძირვისას 1940 წელს.

ვანის ციტადელის კედლების ქვედა ნაწილები აშენებულია დუღაბის გარეშე ბაზალტისგან, ხოლო დანარჩენი ალიზის აგურისგან.

ასეთი ციხესიმაგრეები გამოიყენებოდა რეგიონის კონტროლისთვის და არა უცხო ჯარებისგან თავდაცვისთვის. ამ ციხესიმაგრის ნანგრევები მდებარეობს თანამედროვე ვანის ქალაქის გარეთ, სადაც ისინი ეყრდნობიან შუა საუკუნეებში აშენებულ კედლებს.

სამეფო თავლა
ვანის ციტადელში არსებობს „სამეფო თავლა“ (სირშინი), რომლის ზომებია: 20 მ სიგრძე, 9 მ სიგანე და 2,5 მ სიმაღლე, გამოკვეთილი კლდეში. აქ ხარები და ცხვრები ჰყავდათ, რომლებიც ურარტუს ღმერთებისთვის უნდა შეეწირათ, როგორც ამას ადგილზე აღმოჩენილი წარწერები მოწმობს.

აქემენიანთა წარწერა
ქსერქსე დიდის სტერეოტიპული სამენოვანი წარწერა შესრულებულია ძვ. წ. საუკუნეში კლდის ზედაპირის გაპრიალებულ ნაწილზე, დაახლოებით 20 მეტრის სიმაღლეზე მიწიდან, ციხესიმაგრის ახლოს. ეს ნიშა თავდაპირველად ქსერქსეს მამამ, მეფე დარიოსმა ამოკვეთა, მაგრამ ზედაპირი ცარიელი დატოვა. წარწერა შემორჩენილია თითქმის სრულყოფილ მდგომარეობაში და დაყოფილია სამ სვეტად, თითოეული 27 ხაზით, შესრულებული (მარცხნიდან მარჯვნივ) ძველ სპარსულ, ელამურ და ბაბილონურ ენებზე.
ტასკივინი

ტასკივინი — ტრადიციული მაროკოული ცეკვა, რომელიც იუნესკოს მიერ აღიარებულია, როგორც არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობა. ეს არის საბრძოლო ცეკვა, რომელიც დამახასიათებელია ცენტრალურ მაროკოში მდებარე დასავლეთ მაღალი ატლასის მთათა სისტემისთვის. ცეკვა იღებს თავის სახელწოდებას მდიდრულად მორთული რქისგან, რომელსაც თითოეული მოცეკვავე ატარებს და ცნობილია, როგორც „ტისკტი“. ცეკვა მოიცავს მხრების რხევის ხელოვნებას დაირებისა და სალამურების რიტმზე და ფეხების ბაკუნს. ამბობენ, რომ ეს პრაქტიკა ხელს უწყობს სოციალურ ერთიანობასა და ჰარმონიას და იძლევა იდენტობისა და უწყვეტობის შეგრძნებას იმ თემებისთვის, რომლებიც მას ასრულებენ.

ტასკივინი მაროკოს მრავალ ტრადიციულ ჯგუფურ საცეკვაო სტილს შორის ერთ-ერთია.[3] ის ასევე ითვლება აჰვაშის ქვეჟანრად.

ისტორია და წარმოშობა
სავარაუდოდ, ის წარმოიშვა მაღალი ატლასის მთებში, სადაც მას ასრულებდა ამაზიგი ხალხი, ასევე ცნობილი როგორც ბერბერები. ცეკვას ტრადიციულად ასრულებდნენ მამაკაცები, რომლებიც ცეკვის დროს ატარებდნენ მორთულ რქას, სახელად ტისკტი. ტისკტი ცეკვის მნიშვნელოვანი აჰვაშია, რადგან ის გამოიყენება რიტმული ბგერის შესაქმნელად, რომელიც თან ახლავს მოცეკვავეების მოძრაობებს. თავდაპირველად ცეკვა სრულდებოდა, როგორც საბრძოლო ხელოვნება და გამოიყენებოდა ამაზიგი ხალხის მიერ, როგორც ბრძოლისთვის წვრთნის საშუალება, ასევე ბრძოლაში გამარჯვების აღსანიშნავად.

ინსტრუმენტები
ტასკივინი მოიცავს რამდენიმე მუსიკალურ ინსტრუმენტს, როგორიცაა:
აგვალი: პატარა თიხის კასრისებრი ან თასისებრი დოლი
ტალ'ვატი: სალამური
ტალუნტი: ჩარჩოიანი დოლი
ტისკტი: დენთის რქა, რომლის სახელიც ცეკვას დაერქვა, მცირე ზარით. ტერმინი „ტისკტი“ ბერბერულ ენაზე უბრალოდ ნიშნავს „რქას“, ხოლო მისი მრავლობითი ფორმაა „ტასკივინი“.

ამჟამინდელი სტატუსი
დღევანდელი ახალგაზრდების მიერ ტრადიციების უგულებელყოფის გამო, ტასკივინი გადაშენების საფრთხის წინაშეა, მხოლოდ რამდენიმე სოფელში კვლავ პრაქტიკაში რჩება, და ხშირად ვერ პოულობენ მისი ათვისების მსურველ მემკვიდრეებს. 1993 წლიდან შეიქმნა რამდენიმე ადგილობრივი ასოციაცია, რომლებიც ცდილობენ, შეინარჩუნონ ეს ტრადიცია.
ადათეფეს ზეითუნის ზეთის მუზეუმი

ადათეფეს ზეითუნის ზეთის მუზეუმი — მუზეუმი ჩანაქკალეს პროვინციაში, თურქეთში. მუზეუმი მდებარეობს ქუჩუქუიუში (ადათეფეს გვერდით), აივაჯიქის რაიონში და თურქეთის სახელმწიფო გზატკეცილზე, რომელიც აკავშირებს იზმირს ჩანაქკალესთან. ის განთავსებულია მიტოვებულ საპნის ქარხანაში.

თურქეთი მსოფლიოს ერთ-ერთი მთავარი ზეთისხილის მწარმოებელია. მუზეუმი დაარსდა ზეთისხილისა და ზეითუნის ზეთის შესახებ იარაღების გამოსაფენად. ესენია ზეთისხილის წნეხები, მოსავლის აღებისა და შენახვის აღჭურვილობა. ასევე გამოფენილია ფოლკლორული მასალა ადათეფეს შემოგარენიდან.