ჩრდილოეთ კორეის ციხეები

ჩრდილოეთ კორეის ციხეები (რომლებსაც დასავლური მედია და კრიტიკოსები ხშირად „ჩრდილოეთ კორეის გულაგებს“ უწოდებენ) ხასიათდებიან ანტისანიტარული, სიცოცხლისთვის საშიში პირობებით და ისტორიულ საკონცენტრაციო ბანაკებს ჰგვანან. ციხეებში ყოველწლიურად იღუპება პატიმართა მნიშვნელოვანი ნაწილი, რადგან ისინი სისტემატურად ექვემდებარებიან წამებას და ადამიანის ღირსების შემლახავ, არაადამიანურ მოპყრობას. პატიმართა, მათ შორის ბავშვების, გახსნილი და ფარული სიკვდილით დასჯა, განსაკუთრებით გაქცევის მცდელობის შემთხვევაში, ჩვეულებრივ მოვლენად ითვლება. ხშირია ჩვილხოცვაც (მათ შორის ახალი დაბადებული ბავშვების მოკვლა). სიკვდილიანობა განსაკუთრებით მაღალია, რადგან მრავალი პატიმარი შიმშილით, ავადმყოფობებით, შრომის დროს მომხდარი უბედური შემთხვევებით ან წამების შედეგად იღუპება.

ჩრდილოეთ კორეის შიმშილობის პიკის პერიოდში მთავრობის რეაქცია გახდა მრავალი დაბალი დონის შრომითი ბანაკის შექმნა იმ პირებისთვის, რომლებიც ჩრდილოეთ კორეა–ჩინეთის საზღვრის გადაკვეთისას დააკავეს ან ჩინეთიდან იძულებით დააბრუნეს. ეს „შრომითი ვარჯიშის“ დაწესებულებები ასევე გამოიყენებოდა შავი ბაზრის აქტივობაზე რეაგირებისთვის, რომელიც ქვეყნის მასშტაბით საკვების ძიებით იყო გამოწვეული.

2004 წელს სისხლის სამართლის კოდექსის ახალი რეფორმების შედეგად ეს „შრომითი ვარჯიშის“ დაწესებულებები დასჯის ჩვეულებრივ ფორმად დაკანონდა, რომელიც ეკონომიკური და სოციალური დანაშაულების ჩამონათვალს მოიცავდა. 2007 წელს ეს ჩამონათვალი კიდევ უფრო გაფართოვდა და შესაბამისი სასჯელებიც გამკაცრდა. თუმცა ყოფილი პატიმრები მოწმობენ, რომ ბანაკებში სრულიად განსხვავებული, არალეგალური წესებია დამკვიდრებული. კსდრ-ის ხელისუფლება არ ასაჯაროებს ინფორმაციას არც პატიმრების, არც ციხე-ბანაკების შესახებ და უფლებადამცველ ორგანიზაციებს იქ შესვლის შესაძლებლობას არ აძლევს. ჩრდილოეთ კორეელი დეზერტირის ცნობით, 1996 წელს ჩრდილოეთ კორეა განიხილავდა გაეროს ადამიანის უფლებათა კომისიის დელეგაციის მოწვევას იოდოკის ციხე-ბანაკში ვიზიტისათვის.

ლი სუნ-ოკმა 2002 წელს ჩრდილოეთ კორეის ციხის სისტემაში მის მიმართ განხორციელებული მოპყრობის შესახებ დეტალური ჩვენება მისცა აშშ-ს სენატის იურიდიულ კომიტეტს. თავის განცხადებაში მან აღნიშნა: „ვადასტურებ, რომ დაახლოებით 6 000 პატიმრიდან, რომლებიც იქ იმ დროს იმყოფებოდნენ, როცა 1987 წელს ჩავედი, უმეტესობა უკვე ჩუმად იყო დაღუპული ციხის მძიმე პირობების გამო მაშინ, როდესაც 1992 წელს გამათავისუფლეს“. სხვა მრავალი ყოფილი პატიმარი, მათ შორის კანგ ჩოლ-ჰვანი და შინ დონგ-ჰიუკი, ჩრდილოეთ კორეის ციხე-ბანაკებში ჩადენილი ადამიანის უფლებათა დარღვევების შესახებ თანხვედრ და დეტალურ ჩვენებებს იძლეოდნენ.

ყოფილი ბანაკის მცველის, „ბანაკი 22-ის“ თანამშრომლის ან მიონგ-ჩოლის ჩვენების თანახმად, მცველებს სპეციალურად ასწავლიან პატიმრებისადმი როგორც „არაკაცებისადმი“ (ანუ დეჰუმანიზებული სუბიექტებისადმი) დამოკიდებულებას. მისი თქმით, ერთ-ერთ ბანაკში ბავშვები ერთმანეთს ეცილებოდნენ ძროხის განავალიდან ამოკრეფილ სიმინდის მარცვლებს.

ჩრდილოეთ კორეის ციხე-ბანაკები ორ ძირითად ტიპად იყოფა: ფართომასშტაბიან ინტერნირების ბანაკებად, რომლებიც პოლიტიკური პატიმრებისთვისაა განკუთვნილი (კორეულად კვან-ლი-სო) და „გადააღზრდის“ ციხე-ბანაკებად (კორეულად გიო-ჰვა-სო), სადაც პატიმრები იძულებით შრომასა და იდეოლოგიურ „გადამზადებას“ გადიან.

პოლიტიკურ პატიმართა ინტერნირების ბანაკები
პოლიტიკურ დანაშაულებში ბრალდებული და „პოლიტიკურად არასაიმედოდ“ მიჩნეული პირების ინტერნირების ბანაკებს ჩრდილოეთ კორეაში ქვეყნის სახელმწიფო უსაფრთხოების უწყება (სახელმწიფო უსაფრთხოების დეპარტამენტი/სამინისტრო) მართავს.

ლტოლვილთა ჩვენებების მიხედვით, ყველა რელიგიური აქტივობა უკანონოდ მიიჩნევა; ასეთი ქმედებისთვის ადამიანები ხშირად აკავებენ და პოლიტიკურ ციხე-ბანაკებში აგზავნიან. ლტოლვილები მიუთითებენ, რომ ხალხს აკავებდნენ და გაუჩინარებას უქმნიდნენ მხოლოდ ბიბლიის ფლობისთვისაც.

ისტორიულად, პოლიტიკურ პატიმრებს ერგებოდათ ე.წ. „ოჯახური პასუხისმგებლობის პრინციპი“, რომლის მიხედვითაც გასამართლებულ „პოლიტიკურ დამნაშავეებთან“ ერთად მათი უახლოესი ოჯახის წევრები (მშობლები, მეუღლე, შვილები) ასევე პოლიტიკურ დამნაშავედ ითვლებოდნენ და ბანაკებში იგზავნებოდნენ. 1994 წელს ოჯახური პასუხისმგებლობის ეს პრინციპი ფორმალურად შეიზღუდა და გავრცელდა მხოლოდ ისეთი ქმედებების შემთხვევებზე, რომლებიც ხელისუფლების თვალსაზრისით განსაკუთრებულად მძიმე პოლიტიკურ დანაშაულად ითვლებოდა (მაგალითად, ანტისახელმწიფოებრივ გრაფიტის წერა), რაც ჩრდილოეთ კორეის სტანდარტებით „გაუმჯობესებად“ იქნა შეფასებული.

არსებობს შეფასებები, რომ ბანაკებში ჩასმული ხალხის საერთო რაოდენობა მოსახლეობის მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენს; მათ შორის მილიონობით ადამიანი კვლავ პოლიტიკურ პატიმრად რჩება, ხოლო ამ პატიმრების დაახლოებით მესამედი ბავშვებია. ისინი სისტემატურად იძულებული არიან შეასრულონ მძიმე, ფაქტობრივად მონური შრომა, განიცდიან წამებას და სექსუალურ ძალადობას, მათ შორის გაუპატიურებას. თანამიმდევრული ადამიანის უფლებათა დარღვევები გრძელდება სატელიტური სურათებისა და დეზერტირების, მათ შორის ყოფილი ბანაკის მცველების მოწმის ჩვენებების მიხედვით.

ყოფილი მცველების ჩვენებების მიხედვით, რომლებიც ჩრდილოეთ კორეიდან გაიქცნენ, რეჟიმის ჩამოგდების ან სხვა მძიმე კრიზისის შემთხვევაში მათ პირდაპირი დავალება ჰქონდათ – ყველა პოლიტიკურ პატიმარზე ფიზიკური ლიკვიდაციის განხორციელება. დაახლოებით 120 000 პოლიტიკოს პატიმრის მყისიერი მკვლელობა საერთაშორისო სამართლის მიხედვით გენოციდის ნიშნებს ატარებს.

ინტერნირების ბანაკები მდებარეობს ჩრდილოეთ კორეის ცენტრალურ და ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ რეგიონებში. ისინი შედგება მრავალი ციხე-სახელმწიფო კოლონიისაგან, რომლებიც მიუწვდომელ მთის ხეობებშია გაშენებული და სრულიად მოწყვეტილია გარე სამყაროს. სხვადასხვა შეფასებით, ამ ბანაკებში მოთავსებული პატიმრების საერთო რაოდენობა მერყეობს 80 000-დან 200 000-მდე. იოდოკის ბანაკი და ფუკჩანგის ბანაკი ორი ძირითადი სექციად არის დაყოფილი: ერთი სექცია განკუთვნილია სამუდამოდ „გადასახლებულ“ პოლიტიკურ პატიმრებისთვის, ხოლო მეორე — „გადააღზრდის“ ტიპის ბანაკს ჰგავს, სადაც პატიმრებს 5–20 წლამდე ვადით აქვთ თავისუფლება შეზღუდული.

პატიმრები იძულებით ასრულებენ უმძიმეს და სიცოცხლისთვის საშიშ ფიზიკურ შრომას პრიმიტიული საშუალებებით, განსაკუთრებით მაღაროებსა და სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოებზე. საკვების ნორმა უკიდურესად მცირეა, რის გამოც პატიმრები მუდმივად შიმშილის ზღვარზე იმყოფებიან. მძიმე სამუშაოსა და არასაკმარისი კვების გამო პატიმართა დიდი ნაწილი იღუპება; არსებობს შეფასებები, რომ დაახლოებით 40% პატიმრებისა კვებითი უკმარისობისა და შიმშილით გამოწვეული გამოფიტვის შედეგად სიკვდილს ეწევა.

გარდა ამისა, მრავალი პატიმარი შრომისას მიღებული ტრავმების, ყინვით გაჩენილი დაზიანებების ან წამების შედეგად ხანგრძლივად ან მუდმივად იმუნდება. ბანაკებში მოქმედებს მკაცრი სასჯელთა სისტემა: პატიმრებს, რომლებიც „შესაბამის ტემპში“ არ მუშაობენ ან ბრძანებებს არ ემორჩილებიან, სცემენ და აწამებენ. იმ შემთხვევებში, როდესაც რომელიმე პატიმარს საკვების მოპარვაში ან გაქცევის მცდელობაში სდებენ ბრალს, სხვა პატიმრების თვალით ახორციელებენ საჯარო სიკვდილით დასჯას.

საწყის ეტაპზე ჩრდილოეთ კორეაში დაახლოებით თორმეტი პოლიტიკური ციხე-ბანაკი არსებობდა, თუმცა მათი ნაწილი მოგვიანებით გაერთიანდა ან დაიხურა (მაგალითად, ონსონის ბანაკი – კვანლისო №12 – 1987 წელს მასშტაბური, დაახლოებით 5 000 პატიმრის სიცოცხლეს საშუალო აჯანყების ჩახშობის შემდეგ დაიხურა). დღეს ჩრდილოეთ კორეაში მოქმედებს ექვსი ძირითადი პოლიტიკური ციხე-ბანაკი, რომელთა ფართობი სატელიტური სურათების მიხედვით არის განსაზღვრული, ხოლო პატიმართა რაოდენობა სხვადასხვა ყოფილი პატიმრისა და არასამთავრობო ორგანიზაციების შეფასებებით განისაზღვრება.

ბანაკების უმრავლესობა აღწერილია ყოფილი პატიმრების ჩვენებებში და ყველა მათგანზე დადგენილია გეოგრაფიული კოორდინატები და სატელიტური გამოსახულებები.

რეპატრიაცია
შიმშილობის პიკისას, 1990-იანი წლების შუა და გვიან წლებში, ათასობით ჩრდილოეთ კორეელი კვების ან სამსახურის საძიებლად ოჯახების დასახმარებლად გადადიოდა ჩრდილოეთ კორეასა და ჩინეთს შორის საზღვარზე. ჩინეთის ხელისუფლება, ფხენიანის შესაძლო რეაქციის შიშით, ჩრდილოეთ კორეელ ლტოლვილებს იძულებით აბრუნებდა უკან. ჩრდილოეთ კორეის სასაზღვრო პოლიცია ხშირად აწამებდა იძულებით დაბრუნებულ პირებს, მიუხედავად იმისა, რომ იმ პერიოდში ხელისუფლება ოფიციალურად ამტკიცებდა — „რეპატრირებულ მოქალაქეებს სამართლიანად მოვეპყრობით“. თუ დგინდებოდა, რომ ჩინეთში გაქცეულებს ჰქონდათ კონტაქტი სამხრეთ კორეელებთან ან პროტესტანტულ ქრისტიანულ ორგანიზაციებთან (პროტესტანტული ეკლესიები და მისი მისიონერული სტრუქტურები), მათ შრომით კოლონიებში ან გიოჰვასოებში (მძიმე კატეგორიის ბრალდებებისთვის განკუთვნილ სასჯელაღსრულების დაწესებულებებში) აგზავნიდნენ.

სამხრეთკორეელი უფლებადამცველი აქტივისტი შინ დონგ-ჰიუკი ერთადერთ ადამიანად ითვლება, ვინც კაეჩონის პოლიტიკური ციხე-ბანაკიდან გაქცევა შეძლო. მან დეტალურად აღწერა ბანაკში გატარებული წლები და იქ არსებული პირობები.

გამოსასწორებელი ბანაკები
გამოსასწორებელ (გიოჰვასო) ბანაკებს, რომლებიც ფორმალურად „საერთო დანაშაულებში“ ბრალდებულებისთვის არის განკუთვნილი, ჩრდილოეთ კორეაში სოციალური უსაფრთხოების სამინისტრო მართავს. პრაქტიკაში, ჩვეულებრივ დანაშაულსა და პოლიტიკურ დანაშაულს შორის ზღვარი ძალიან ბუნდოვანია – გავლენიანი პარტიული ფუნქციონერების „ნაცვალთან“ კონფლიქტში მოხვედრილი ადამიანები ხშირად ცილისმწამებლური ბრალდებებით ცხადდებიან „დანაშაულებრივად“ და სისტემიდან გამოდევნის სამიზნედ იქცევიან. ისინი, როგორც წესი, იძულებითი აღიარებების მისაღებად სასტიკ წამებას განიცდიან წინასწარი დაკავების იზოლატორებში (მაგალითად, ლი სუნ-ოკს სხვა პატიმრებთან ერთად ყინულის ტემპერატურის წყლით უსხამდნენ, მუხლებზე ჩამუხლულს; ამ პროცესს ხუთმა პატიმარმა ვერ გადააგორა და გარდაიცვალა) და შემდეგ მოკლე, ფორმალურ სასამართლო პროცესზე ხანგრძლივ პატიმრობას უსჯიან.

ჩრდილოეთ კორეაში „პოლიტიკური დანაშაული“ ძალიან ფართოდ განიმარტება – აქ შეიძლება შედიოდეს არალეგალური საზღვრის გადაკვეთა ან პოლიტიკურ წესრიგში უმცირესი ჩარევაც – და ასეთ დანაშაულებს მკაცრად სჯიან. საპატიმროებში მძიმე პირობების, შიმშილისა და წამების გამო, პატიმრების დიდი ნაწილი ვერ ცოცხლდება სასჯელის სრულ ვადამდე.

ერთ-ერთ დეზერტირის მონათხრობი აღწერს, თუ როგორ ურტყამდა ჩრდილოკორეელი მცველი ორსულ ქალს მუცლის არეში, რათა მუცლადყოფნილი 5-თვიანი ნაყოფი აბორტით დაეკარგვინებინა. ცემისას გონების დაკარგვის შემდეგ ქალი საპატიმრო ამბულატორიაში გამოეფხიზლა, სადაც მას ნაყოფი იძულებით ჩამოაშორეს.

გამოსასწორებელი ბანაკები, როგორც წესი, დიდი საკანძო კომპლექსებია, მაღალი გალავნებით შემოსაზღვრული. მათი პირობები ბევრ არაფერში განსხვავდება პოლიტიკური ციხე-ბანაკებისაგან — პატიმრები იძულებითი მონური შრომით მუშაობენ ბანაკის ქარხნებში; მუშაობის ნორმების შეუსრულებლობის შემთხვევაში მათ აწამებენ, ხოლო (ყოველ შემთხვევაში კაეჩონის გიოჰვასოში) სპეციალურ დამსჯელ საკნებში ათავსებენ არაადამიანური პირობებით — მაგალითად, ისეთ საკნებში, სადაც პატიმარს სრულად წამოწოლა ან ფეხზე დგომა ერთდროულად არ შეუძლია.

ბანაკები
გიოჰვასო „სუნგორი“ 1991 წელს დაიხურა, თუმცა მოგვიანებით სხვა მდებარეობაზე ხელახლა გაიხსნა; ხელახალი გახსნის ზუსტი თარიღი უცნობია.

2025 წლის აპრილში გავრცელებული ცნობებით, ახალი ციხე შენდება ჰვანჯუს ოლქში კოორდინატებზე .

ჩვენებები
სამხრეთკორეელი უფლებადამცველი აქტივისტი ლი სუნ-ოკი წიგნში : აღწერს საკუთარ გამოცდილებას ბანაკში გატარებულ წლებში და მოგვიანებით ჩვენება მისცა აშშ-ის სენატში.

ჟურნალ „“-ში გამოქვეყნებული სტატია აღწერს კიმ მიონგ-სუკის მცდელობას, ჩრდილოეთ კორეის ციხიდან გაქცეული ყოფილიყო სამხრეთ კორეაში დაფუძნებული საქველმოქმედო ორგანიზაციის, „ “-ს დახმარებით.