iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბ) I კონფერენცია

საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბ) კონფერენცია — მიმდინარეობდა არალეგალურად 1920 წლის 28 ნოემბრიდან — 2 დეკემბრამდე თბილისში. ესწრებოდა 40 დელეგატი, რომლებიც 3 ათასზე მეტ პარტიის წევრს წარმოადგენდნენ. დღის წესრიგი:
 ინტერნაციონალის კონგრესის შედეგები;
პროფკავშირების მუშაობა;
საქალაქო და სათემო თვითმმართველობის ორგანოების არჩევნებში მონაწილეობა;
პარტიული მუშაობის ფორმების შესახებ.

ამ ვითარებასთან დაკავშირებით კონფერენციას უნდა შეემუშავებინა საქართველოს კომუნისტური პარტიის ბრძოლის ახალი ტაქტიკა. კონფერენციამ გაკიცხა როგორც „მემარცხენე“, ისე „მემარჯვენე“ ოპორტუნისტები, დაგმო ყველა ის, ვინც უარყოფდა ლეგალურ ორგანიზაციებში მუშაობას და მხოლოდ არალეგალურ მუშაობას ცნობდა. დაასაბუთა პარტიული მუშაობის როგორც ლეგალური, ისე არალეგალური მეთოდების აუცილებლობა.

კონფერენციამ მოიწონა საქართველოს კომპარტიის დროებითი ცენტრალური კომიტეტის საქმიანობა და აირჩია საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბ) ცენტრალური კომიტეტის 7 წევრისა და 5 კანდიდატის შემადგენლობით. საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბ) ცენტრალური კომიტეტის თავმჯდომარედ აირჩიეს ივანე (მამია) ორახელაშვილი. კონფერენცია ფაქტობრივად ყრილობის ტოლფასი იყო.
საქმის მოქმედი

საქმის მოქმედი — აღმასრულებელი მოხელე გაერთიანებულ ფეოდალურ საქართველოში. საქმის მოქმედნო მოხელეთა მეორე მთავარ ჯგუფს შეადგენდნენ — ხელისუფალთა „ფარმანსა ქუეშ“ იყვნენ, მათს ბრძანებასა და განგებულს აღასრულებდნენ. „ყოველნი საქმის მოქმედნი“ „დიდთა“ და „მცირეთა“ („ქუეშეთთა“ ) ქვეჯგუფებად განიყოფებოდნენ.
წყარო
ქართული სამართლის ძეგლები, ი. დოლიძის გამოცემა, ტ. 2, თბ., 1965, გვ. 6, 9-11, 26, 31, 36, 73
მოტოციკლისტის დღიურები (წიგნი)

„მოტოციკლისტის დღიურები“ — მემუარული ნაწარმოები, რომელიც აღწერს მარქსისტი რევოლუციონერის — ერნესტო ჩე გევარას ადრეულ მოგზაურობას, რომელიც მან, მედიცინის ფაკულტეტის 22 წლის სტუდენტმა მეგობართან, 29 წლის ბიოქიმიკოს ალბერტო გრანადოსთან ერთად განახორციელა. ბუენოს-აირესი მათ 1952 წლის იანვარში დატოვეს, 1939 წელს გამოშვებული ნორტონ 500 მარკის ერთძრავიანი შიშინა მოტოციკლით, რომელსაც -ს (ყოვლისშემძლე) ეძახდნენ. მათ სურდათ შეემეცნათ სამხრეთ ამერიკა, რომელსაც მანამდე მხოლოდ წიგნებიდან იცნობდნენ. ამ ოდისეისას, გევარა მთლიანად გარდაქმნა ნანახმა სოციალურმა უსამართლობამ, რომელშიც იმყოფებოდნენ მაღაროს ექსპლუატირებული მუშები, დევნილი საზოგადოებები, გარიყული კეთროვნები და ერთ დროს უძლეველი ინკების იმპერიის ჩამოფლეთილი შთამომავალნი. ტურნეს დასასრულისას, მათ საბოლოო ჯამში სიმბოლურად 9 თვე იმოგზაურეს, მოტოციკლით, გემით, ტივით, ცხენით, ავტობუსით თუ ავტოსტოპით (გზაზე შემხვედრი მანქანებით) და გადაკვეთეს 8 000 კმ, ისეთი ადგილების გასწვრივ, როგორებიცაა ანდები, ატაკამის უდაბნო და ამაზონის აუზი. წიგნი მთავრდება ზედა საშუალო კლასის ოჯახში დაბადებული გევარას აღიარებით, რომ ის მზადაა იბრძოლოს და მოკვდეს უპოვართათვის და მისი ოცნებით იხილოს გაერთიანებული ლათინური ამერიკა.

წიგნი თავდაპირველად იყიდებოდა საგამომცემლო სახლ -ს მიერ სათაურით „ “ და რამდენიმეჯერ იქცა ნიუ-იორკ ტაიმზის ბესტსელერად.
პარტიზანული ომი (წიგნი)

პარტიზანული ომი — მარქსისტი რევოლუციონერის − ერნესტო ჩე გევარას წიგნი, რომელიც მან კუბის რევოლუციის შემდეგ დაწერა და გამოქვეყნდა 1961 წელს. სულ მალე, ის სახელმძღვანელოდ იქცა ათასობით ამბოხებულისთვის სხვადასხვა ქვეყანაში, მთელი მსოფლიოს მასშტაბით.

გევარა გეგმავდა, რომ იგი პარტიზანული ომის სახელმძღვანელო ყოფილიყო და შეიმუშავა ფოკოს თეორია ლათინური ამერიკის, აზიისა და აფრიკის სხვადასხვა რევოლუციური მოძრაობებისთვის, მაგრამ ამ წიგნით ასევე ასწავლიდნენ კონტრრევოლუციურ სამხედრო სკოლებში. მიუხედავად იმისა, რომ ამ წიგნს ბევრი საერთო აქვს მაო ძედუნის წიგნთან „ზოზონა ომზე“, გევარა დაჟინებით იმეორებდა, რომ მას არასოდეს ჰქონდა წაკითხული წიგნი, რომლითაც ის იხელმძღვანელებდა კუბის რევოლუციურ ომში, გარდა ორი ნაშრომისა ესპანეთის სამოქალაქო ომზე — და , რომლებიც ყურადღებას ამახვილებს პარტიზანული ომის მეთოდების პოლიტიკური მოტივების სარჩულზე, ორგანიზებასა და მომარაგებაზე.

გევარა ხაზს უსვამს, რომ ტოტალიტარული რეჟიმის წინააღმდეგ ერთადერთი გამოსავალია პარტიზანული ომი (ისეთი, როგორიც იყო რევოლუციური ომი კუბის დიქტატორ ფულხენსიო ბატისტას წინააღმდეგ), რადგან ასეთ რეჟიმებში სამართლებრივი სამოქალაქო ბრძოლის წარმართვა შეუძლებელია.

გევარამ წიგნი მის ახლადგარდაცვლილ ამხანაგს, კამილო სიენფუეგოსს მიუძღვნა, რომელიც „მას წაიკითხავდა და შეასწორებდა, მაგრამ ბედმა ამ დავალების შესრულება არ არგუნა.“
კუბის რევოლუციის ეპიზოდები (წიგნი)

კუბის რევოლუციის ეპიზოდები — მარქსისტი რევოლუციონერის − ერნესტო ჩე გევარას ავტობიოგრაფიული წიგნი მის გამოცდილებაზე კუბის რევოლუციაში (1956-1958), დიქტატორ ფულხენსიო ბატისტას დასამხობად.

პირველად გამოქვეყნდა 1963 წელს, სტატიათა სერიების სახით კუბის რევოლუციური შეიარაღებული ძალების ყოველკვირეულ გამოცემაში.

2008 წელს გამოსული მხატვრული ფილმი ჩე, ბენისიო დელ ტოროს მონაწილეობით, ნაწილობრივ ამ წიგნს ეყრდნობა.
კუნგურის მღვიმე

კუნგურის მღვიმე — კარსტული მღვიმე რუსეთში, ურალში. წარმოადგენს საერთაშორისო მნიშვნელობის ბუნებრივ ძეგლს. მდებარეობს რუსეთის ევროპულ ნაწილში, პერმის მხარეში, მდინარე სილვის მარჯვენა მხარეს, ქალაქ კუნგურის სიახლოვეს. ქალაქ პერმიდან გაწოლილია დაახლოებით 100 კმ-ში. კუნგურის მღვიმე რუსეთის ევროპული ნაწილის ერთ-ერთი უდიდესი მღვიმეა. გამომუშავებულია პერმული სისტემის თაბაშირიან და ანჰიდრიტიან ფენებში. მღვიმის სიგრძეა 5700 მ, რომელთაგან 1,5 კმ კეთილმოწყობილია და გამოიყენება ტურიზმისთვის. მღვიმის ცენტრში ჰაერის საშუალო ტემპერატურა აღწევს +5°-ს. იმავე ადგილში შეფარდებითი სინოტივე უდრის 100%-ს.

კუნგურის მღვიმე შეიცავს დაახლოებით 50-მდე გროტს, 70 ტბას და 146 ეგრეთ წოდებულ „ორგანულ მილს“. შესასვლელთან ბევრია ყინულის კრისტალი, სტალაქტიტი და სტალაგმიტი.

პირველი წერილობითი წყაროები მღვიმის შესახებ გვხვდება საუკუნეში. პირველად გეგმა შეადგინა სიმონ რემეზოვმა 1703 წელს. მოგვიანებით მღვიმე მოინახულა ვასილი ტატიშჩევმა. 1948 წელს მღვიმესთან შეიქმნა სამეცნიერო სტაციონარი. კუნგურის მღვიმეში ექსკურსიები ტარდება შორეული 1914 წლიდან. ტურიზმის განვითარების გამო 1969 წელს გაიხსნა კუნგურის სამოგზაურო და საექსკურსიო ბიურო. 1980 წელს მღვიმე მოინახულა 202 481, ხოლო 1994 წელს 51 400 ადამიანმა. მიდამოებში გაშენებულია ტურისტული კომპლექსი „სტალაგმიტი“ — სასტუმროებით, რესტორნებითა და ავტოსადგურებით. გროტებში ჰაერის ტემპერატურა ნულს უტოლდება.

განსაკუთრებული ესთეტიკურობით გამოირჩევა მღვიმეში არსებული ტბები, რომელთა წყლები დაკავშირებულია მდინარე სილვასთან. უდიდესი ტბის მოცულობა 1300 მ³-ია, ფართობი 1460 მ², ხოლო სიღრმე 5 მ.

გალერეა
გრანმა (იახტა)

გრანმა — იახტა, რომლითაც 1956 წელს კუბის რევოლუციის 82 მებრძოლი მექსიკიდან კუბაში შევიდა, დიქტატორ ფულხენსიო ბატისტას რეჟიმის დასამხობად. 60 ფუტიანი დიზელზე მომუშავე კაბინიანი კრუიზერი 1943 წელს იყო გამოშვებული და გათვლილი იყო მხოლოდ 12 ადამიანზე. სახელი გრანმა მომდინარეობს ინგლისური სიტყვა -დან (ბებია) და როგორც ამბობენ, ეს სახელი მის პირველ მფლობელს თავის ბებიის პატივსაცემად ჰქონდა დარქმეული.

როლი კუბის რევოლუციაში
იახტა 1956 წლის 10 ოქტომბერს, 50 000 მექსიკურ პესოდ ($ 15 000) შეიძინეს ამერიკულ , -ის ბაზაზე, მექსიკის მოქალაქისგან, რომლის თქმითაც ის მეხიკოში იარაღით მოვაჭრე ანტონიო დელ კონდე იყო, ფიდელ კასტროს საიდუმლო წარმომადგენელი. კასტროს 26 ივლისის მოძრაობას სურდა შეეძინა ამერიკული სამაშველო გემი, რათა მექსიკის ყურის გადაკვეთა თამამად შეძლებოდათ, მაგრამ სახსრების ნაკლებობის გამო, მცდელობა წარუმატებელი აღმოჩნდა. გრანმას შესაძენი ფული მათ აშშ-ის ფლორიდის შტატიდან, კუბის ყოფილმა პრეზიდენტმა კარლოს პრიო სოკარასმა გამოუგზავნა.

1956 წლის 25 ნოემბრის შუაღამეს, გრანმამ სტატრი მექსიკის ქალაქ ტუქსპანის პორტიდან აიღო, ბორტზე იმყოფებოდა 26 ივლისის მოძრაობის 82 აქტივისტი, მათ შორის იყვნენ მათი ლიდერი — ფიდელ კასტრო, მისი ძმა რაულ კასტრო, ჩე გევარა და კამილო სიენფუეგოსი. ეკიპაჟმა, რომელთაც შემდეგ უწოდეს, ტუქსპანის პორტი ღამის 1 საათზე დატოვა და მრავალი წინააღმდეგობის გადალახვის შემდეგ, რომელთა შორისაც უმთავრესი იყო გემის გადატვირთულობა და მართვის გაძნელება, 2 დეკემბერს პლაია-ლას-კოლორადასს მიადგა, ნიკეროს მუნიციპალიტეტში, დღევანდელ გრანმის პროვინციას, რომელიც იმ დროს მსხვილი ორიენტეს პროვინციის ნაწილი იყო. გემს მართავდა ნორბერტო კოლიადო აბრეუ — კუბელი ვეტერანი მეზღვაური და კასტროს მოკავშირე. ეს ადგილი ამორჩეულ იქნა იმის გამო, რომ გაემეორებინათ ეროვნული გმირის, ხოსე მარტის გზა, რომელიც 61 წლით ადრე, კუბის დამოუკიდებლობისათვის ომის დროს სწორედ ამ სანაპიროზე გადმოვიდა.

მიწაზე გადასვლა
რევოლუციის შემდეგ
რევოლუციური ძალების 1959 წლის 1 იანვრის ტრიუმფიდან სულ მალე, კრუიზერი ჰავანის უბეში გადაიტანეს. იახტის მოვლა პატრონობაზე პასუხისმგებლობა 1956 წლის მოგზაურობის მესაჭემ, ნორბერტო კოლიადო აბრეუმ აიღო.

1976 წლიდან, იახტის ნახვა შესაძლებელია ჰავანის რევოლუციის მუზეუმში, სადაც ის სპეციალურ შემინულ საცავშია განთავსებული. ძველი ორიენტეს პროვინციის იმ ნაწილს, რომელსაც იახტა მიადგა, მის პატივსაცემად გრანმის პროვინცია უწოდეს, კონკრეტულად ამ ადგილზე კი შეიქმნა გრანმის ეროვნული პარკი, რომელიც ბუნებრივი მრავალფეროვნების გამო შემდეგში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შევიდა.
ანატოლი ონოპრიენკო

ანატოლი იურის ძე ონოპრიენკო (; დ. 25 ივლისი, 1959 — გ. 27 აგვისტო, 2013) — უკრაინელი სერიული მკვლელი. ფსევდონიმები: „უკრაინელი მხეცი“, „ტერმინატორი“ და „მოქალაქე ო“. 1989-1996 წლებში მოკლა 52 ადამიანი. 1989 წლის 14 ივნისიდან 16 აგვისტომდე იმსხვერპლა 9, ხოლო 1995 წლის 5 ოქტომბრიდან 1996 წლის 22 მარტამდე 43 ადამიანი. მოქმედების ზუსტი მოტივი უცნობია.

ანატოლი ონოპრიენკო დაიბადა 1959 წლის 25 ივლისს ჟიტომირის ოლქში. ჰყავს 13 წლით უფროსი ალალი ძმა. ონოპრიენკოს ბაბუა მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში და მამაცობისათვის ჯილდოებიც ჰქონდა მინიჭებული, თუმცა მოგვიანებით იგი გაასამართლეს. 3 წლის ასაკში ანატოლის დედა მოუკვდა. ონოპრიენკო აღზარდეს ბებიამ და ბაბუამ, აგრეთვე ნაწილობრივ დეიდამ. შემდეგ იგი ერთ-ერთ სოფელში ბავშვთა სახლში მიაბარეს, რის შემდეგ ჩააბარა ტექნიკუმში, საიდანაც გარკვეულ ხანში გარიცხეს. ჯარში მსახურობის შემდეგ ონოპრიენკომ სწავლა დაიწყო საზღვაო სასწავლებელში. მსახურობდა ფლოტში, უმთავრესად თავის თავს კონტრაბანდით არჩენდა. 1987 წელს იგი სამუშაოდან გაათავისუფლეს, რის შემდეგ მუშაობა დაიწყო როგორც მეხანძრემ. გარკვეულ დროში სამსახურში დაინიშნა განყოფილების მეთაურად. შემდეგ შევიდა კომპარტიაში.

ანატოლი ონოპრიენკო ადამიანებს სანადირო თოფით კლავდა. პირველი სერიული მკვლელობა სერგეი როგოზინთან ერთად ჩაიდინა 1989 წლის ზაფხულში. თუმცა ონოპრიენკო საკუთარი ხელით კლავდა. ჩადენილი დანაშაულის შემდეგ პოლიციამ იგი თითქმის დააკავა, მაგრამ ონოპრიენკომ გაქცევა ევროპაში მოახერხა, სადაც პოლიტიკური თავშესაფრის მიღებას ცდილობდა, თუმცა უშედეგოდ. რამდენიმე წლის შემდეგ ონოპრიეკო დაადეპორტეს ევროპიდან თავის სამშობლოში. ონოპრიენკო ფიქრობდა, რომ მას უკრაინაში პოლიცია ეძებს, ამიტომ აეროპორტში ყოფნისას გარკვეული ხანი ცალი ფეხით იდგა (ყურადღების მისაპყრობად), რის გამოც იგი ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში გადაიყვანეს. შემდეგ ონოპრენკომ გაიგო, რომ მის მიერ ჩადენილი მკვლელობები ჯერ კიდევ გაუხსნელი იყო. ყოველგვარი სირთულეების გარეშე რამდენიმე ხნის შემდეგ, თავს აღწევს ფსიქიატრიულ საავადმყოფოს. შესაბამისად იწყებს ახალ სერიულ მკვლელობებს.

1995-1996 წლებში ონოპრიენკო მარტო მოქმედებდა. იწყება მისი სერიული მკვლელობების მეორე ეტაპი. მისი მსხვერპლი ხდებოდა წყვილი, მთელი ოჯახი, ადამიანთა კომპანია, თითო-თითო ადამიანი. ერთ-ერთ ეპიზოდში ორი დღის განმავლობაში მოკლა 8 ადამიანი. კლავდა თოფით. აღსანიშნავია, რომ ონოპრიენკო დანაშაულის ადგილებს ისე ირჩევდა, რომ უკრაინის რუკაზე ამ მკვლელობების სერია ჯვარს ემსგავსებოდა.

1996 წლის მარტში სერიულ მკვლელობებში ეჭვმიტანილი გახდა 26 წლის იური მოზოლა. სამი დღის განმავლობაში მიმდინარეობდა დაკავებულის დაკითხვა და წამება. მოზოლა დანაშაულს უარყოფდა, მალე იგი წამებაში გარდაიცვალა. 17 დღის შემდეგ დაიჭირეს ანატოლი ონოპრიენკო. მას ოფიციალურად 52 ადამიანის, მათ შორის 11 არასრულწლოვანის, მკვლელობა დაუმტკიცდა, თუმცა არსებობს ვარაუდი, რომ მსხვერპლთა რაოდენობა გაცილებით მეტია. ანატოლი ონოპრიენკოს დახვრეტა მიუსაჯეს, მაგრამ 1999 წელს უკრაინაში სიკვდილით დასჯაზე მორატორიუმი იყო გამოცხადებული, 2000 წელს კი სასჯელის უმაღლესი ზომა სამუდამო პატიმრობით შეიცვალა.

სერიული მკვლელი 2013 წლის 27 აგვისტოს, ჟიტომირის მერვე საპყრობილეში, სამარტოო საკანში გატარებული 17 წლის შემდეგ, 54 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
ჩე გევარას ხელები (ფილმი)

ჩე გევარას ხელები (ნიდ. ; ) — ნიდერლანდელი რეჟისორის, პეტერ დე კოკის მიერ 2005 წელს გადაღებული დოკუმენტური ფილმი. ფილმი ეხება ლათინოამერიკელი პარტიზანი მებრძოლის – ერნესტო ჩე გევარას – მოკვეთილი ხელების ძებნას.

1967 წელს, ბოლივიაში გევარას სიკვდილით დასჯის შემდეგ, იდენტიფიკაციის მიზნით, გვამს ხელები მოაჭრეს. თითის ანაბეჭდების აღების შემდეგ, ხელები და გევარას გვამი გაქრა. 1997 წელს, სხეული ბოლივიის ქალაქ ვალიეგრანდეს ასაფრენი ზოლის ქვეშ აღმოაჩინეს დამარხული. სამარხში არ აღმოჩნდა გევარას ხელები და მათი ბედი დღემდე უცნობია, მიუხედავა იმისა, რომ როგორც ზოგიერთი ანგარიშები იუწყება, ანტონიო არგედასის მიერ ისინი კუბაში იქნა გაგზავნილი.

ფილმი ცდილობს ერთხელ და სამუდამოდ პასუხი გასცეს ჩე გევარას ხელების ადგილმდებარეობის საკითხს.
საქონელი (სამართალი)

საქონელი — ქონების სახეობა ძველ საქართველოში. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით, საქონელი არის უსულო ხვასტაგი „საყოლელისაგან“ განსხვავებული მოძრავი ქონება. ივანე ჯავახიშვილის დაკვირვებით, ტერმინი „საქონელი“ ძველად მოძრავი უსულო საგან-ნივთების აღმნიშვნელი უნდა იყოს, თუმცა „შესაძლებელია სულდგმული საქონელიც ყოფილიყო, მაგ. ყოველგვარი შინაური პირუტყვიც, და უსულოც, მაგ. ნივთები, ავეჯეულობა, სურსათი და სხვა“. ისიდორე დოლიძის აზრით, პირუტყვი არ შედიოდა საქონლის ცნებაში, „საქონელი“ მხოლოდ უსულო მოძრავი ქონების შინაარსისა იყო. საქონლის იურიდიულ ბუნებაზე ძირითადად წარმოდგენას იძლევა გიორგი ბრწყინვალის, ბექას და აღბურას და ვახტანგ -ის სამართლის წიგნები. ჩვეულებრივ „საქონელი“ ყველანაირი მოძრავი ქონების მნიშვნელობით იხმარებოდა (ბერძნული სამართლის ქართულ ვერსიაში „უძრავი საქონელიც“ კი იხსენიება). ნივთების კლასიფიკაციის თვალსაზრისით საქონელი მამულს უპირისპირდებოდა.
საქორწილო

საქორწილო — ქორწილის ხარჯი თუ „წილი, გინა ხარკი“ (საბა), ბატონის ქორწილის დროს გლეხთაგან აკრეფილი სავალდებულო შესაწევარი ძველ საქართველოში. საქორწილოს გლეხის შეძლებისდაგვარად კრეფდნენ. მისი განსაზღვრული ნაწილი მოხელეებს (მაგ., ვახტანგ -ის დასტურლამალის მიხედვით, აბაზი მამასახლისსა და მარჩილი — 3 აბაზი — მოურავს) ეძლეოდათ.
საქსაული

საქსაული — მცენარეთა გვარი ჯიჯლაყასებრთა ოჯახისა. მარალი ბუჩქები ან ტანდაბალი ხეებისა. მათი სიმაღლე 1,5 — 12 მ აღწევს. დიამეტრი ღეროს ძირში 20 — 65 (100) სმ. აქვს ფაშარი ან ხშირი ვარჯი, ზოგჯერ დაკიდებული, მტვრევადი ტოტებით. დანაწევრებულ მწვანე ყლორტებზე უფერული, ქერქლისებრი, წვრილი ფოთლები განლაგებულია ერთმანეთის მოპირისპირედ, ზოგჯერ ისინი ხორკლის მსგავსია.

ორსქესიანი წვრილი ყვავილები თითო-თითოდ ზის ქერქლისებრი ყვავილთანების იღლიაში. ზამთარში ყლორტების დიდი ნაწილი ცვივა, საქსაულის 10-მდე სახეობა გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირა ქვეყნებში, ირანში, ავღანეთში, შუა და ცენტრალურ აზიაში, სამხრეთით — ბირმასა და სამხრეთ-დასავლეთ ჩინეთამდე, უმეტესად ბარის ქვიშიან და მლაშობ უდაბნოებსა და ნახევრად უდაბნოებში.

ზოგი სახეობა 3000 მ-მდე აღწევს. საქსაული საუკეთესოა გასამწვანებლად და მოძრავი ქვიშის გასამაგრებლად. თესავენ ან რგავენ შემოდგომიდან მარტამდე. მერქანი მძიმეა, მაგრამ მყიფე და მტვრევადი. იყენებენ შეშად, აგრეთვე წვრილი ნაკეთობებისათვის. ცოცხლობს 60 წლამდე.
ჩე!

ჩე! (1969) — ამერიკული ბიოგრაფიული ფილმი, რომელშიც მარქსისტი რევოლუციონერის − ჩე გევარას როლს ომარ შარიფი ასრულებს. აღწერს გევარას ცხოვრებას მისი კუბაში გადასვლიდან − 1956 წლიდან ბოლივიაში, 1967 წელს მის სიკვდილამდე. ფილმში აღწერილი არაა ჩეს კუბის რევოლუციამდელი ცხოვრება, რომელიც გადმოცემული წიგნ „მოტოციკლისტის დღიურებსა“ და ამავე სახელწოდების 1993 წლის ფილმში. სურათის რეჟისორია რიჩარდ ფლეიშერი.

სიუჟეტი
ფილმი ეხება ჩე გევარას (ომარ შარიფი), ახალგაზრდა არგენტინელ ექიმს, რომელიც მტკიცე ხასიათს ამჟღავნებს 1950-იანი წლების კუბის პარტიზანულ ომში. იგი სულ მალე თავისი ხალხის პატივისცემას იმსახურებს და ბრიგადის მეთაური ხდება.

ფიდელ კასტრო (ჯეკ პელანსი) მოხიბლულია გევარას ტაქტიკითა და დისხიპლინით და მას თავის უფროს მრჩევლად ნიშნავს.

როდესაც ორწლიანი ბრძოლის შემდეგ კასტრო ამხობს კუბის დიქტატორ ფულხენსიო ბატისტას, გევარა ხელმძღვანელობს მასიურ რეპრესიათა სერიას, ამავე დროს ოცნებობს მსოფლიო რევოლუციაზე.

კარიბის კრიზისში კასტროს უკანდახევის შემდეგ, გევარა მას საბჭოთა იარაღად ყოფნაში სდებს ბრალს და კუბას ტოვებს.

გევარა მიემართება კონგოში, შემდეგ კი ბოლივიაში, სადაც ის ცდილობს დაიწყოს თავის საოცნებო გლეხების მსოფლიო რევოლუცია, მაგრამ გლეხობა მას მხარს არ უბამს, ბოლოს კი ბოლივიის არმია ატყვევებს და სიკვდილით სჯის.
მოტოციკლისტის დღიურები (ფილმი)

მოტოციკლისტის დღიურები — 2004 წელს გადაღებული ბიოგრაფიული ფილმი მოგზაურობის შესახებ, რომელიც მემუარულ ნაწარმოებში აღწერა 23 წლის ერნესტო გევარამ, რომელიც შემდეგ საერთაშორისოდ გახდა ცნობილი, როგორც მარქსისტი რევოლუციონერი ჩე გევარა. ფილმი აღწერს 1952 წლის ექსპედიციას სამხრეთ ამერიკის გასწვრივ, ძირითადად მოტოციკლით, თავის მეგობარ ალბერტო გრანადოსთან ერთად. თავგადასავალი ძირითადად ტრიალებს ახალგაზრდული ჰედონიზმის გარშემო, გევარა თავის თავში აღმოაჩენს, რომ ის გარდაქმნა გაღარიბებული ადგილობრივი გლეხების ცხოვრების ხილვამ. თავიანთ კონტინენტური მარშრუტისას, გევარა და გრანადო მოწმე ხდებიან არნახული სიღარიბისა, რომელიც მათ სხვაგან არსად არასდროს ენახათ. მათდა გასაკვირად, მოგზაურობამ გააცნო ლათინური ამერიკის იდენტობის ნამდვილი და მომაჯადოებელი სურათი. შედეგად, ამ მოგზაურობამ გევარაში წარმოშვა დისონანსული შემეცნების თავდაპირველი მარცვალი და რადიკალიზმი, რომელმაც მომავალში მას დაანახვა, რომ კონტინენტისათვის ჩვეული ეკონომიკური უთანასწორობის შეცვლის ერთადერთი გზა შეიარაღებული რევოლუციაა.

სცენარი ეყრდნობა გევარას ნაწარმოებს - მოტოციკლისტის დღიურები. დამატებითი კონტექსტები ასევე აღებულია ალბერტო გრანადოს ნაწარმოებიდან - მოგზაურობა ჩე გევარასთან ერთად: რევოლუციონერად გარდასახვა. გევარას როლს თამაშობს მექსიკელი მსახიობი გაელ გარსია ბერნალი, გრანადოს კი არგენტინელი როდრიგო დე ლა სერნა, რომელიც შემთხვევით გევარას მეორე ბიძაშვილი აღმოჩნდა დედის მხრიდან. რეჟისორია ბრაზილიელი ვალტერ სალესი. ფილმი საერთაშორისო ნამუშევარია და მის შექმნაში მონაწილეობა მიიღეს საპროდიუსერო კომპანიებმა არგენტინიდან, აშშ-იდან, გერმანიიდან, გაერთიანებული სამეფოდან, ჩილედან, პერუდან და საფრანგეთიდან. ფილმის აღმასრულებელი პროდიუსერები არიან რობერტ რედფორდი, პოლ ვებსტერი და რებეკა იელდჰამი. პროდიუსერები - ედგარ ტენენბაუმი, მაიკლ ნოზიკი და კარენ ტენკოფი.
ხაკობო არბენს გუსმანი

ხაკობო არბენს გუსმანი (; დ. 14 სექტემბერი, 1913 — გ. 27 იანვარი, 1971) — გვატემალელი სამხედრო ოფიცერი და პოლიტიკური მოღვაწე, რომელიც 1944—1951 წლებში მუშაობდა გვატემალის თავდაცვის მინისტრად, 1951—1954 წლებში კი იყო ქვეყნის პრეზიდენტი.

იგი ჩამოაგდეს აშშ-ის მთავრობისა და ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მიერ მოწყობილი სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად, სახელმწიფოს სათავეში სამხედრო ხუნტა მოვიდა გენერალ კარლოს კასტილიოს ხელმძღვანელობით.

გადატრიალების შემდეგ ის ქვეყნიდან გაიქცა და 1971 წელს მექსიკაში გარდაიცვალა.
ალბერტო კორდა

ალბერტო დიას გუტიერესი, უფრო ცნობილი, როგორც ალბერტო კორდა ან უბრალოდ კორდა (დ. 14 სექტემბერი, 1928, ჰავანა — გ. 25 მაისი, 2001, პარიზი) — კუბელი ფოტოგრაფი. მან ყველას თავი დაამახსოვრა თავის განთქმული ფოტოთი , რომელიც მან არგენტინელ მარქსისტ რევოლუციონერ ერნესტო ჩე გევარას გადაუღო.

ბიოგრაფია
1946-1950 წლებში სწავლობდა ჰავანის კანდლერის კოლეჯში , შემდეგ კი სწავლა განაგრძო ჰავანის ბიზნეს-აკადემიაში. 1956 წელს მან დაარასა საკუთარი სტუდია ჰავანაში, სადაც დროის უდიდეს ნაწილს ატარებდა. 1959-1962 წლებში იგი იყო კუბის ყოველდღიური გაზეთის - „“-ის რეპორტიორი.

ფსევდონიმი კორდა აღებული იქნა უნგრელი რეჟისორის - ალექსანდერ კორდას პატივსაცემად.

როგორც „“-ის ფოტოგრაფმა, კორდამ 1960 წლის 5 მარტს გადაიღო ჩე გევარას საკულტო ფოტო, რომელიც მსოფლიო მასშტაბით გახდა რევოლუციისა და წინააღმდეგობის სიმბოლო. ის არასოდეს ითხოვდა საავტორო უფლებებს სურათზე, რადგან ფიდელ კასტრო არ ცნობდა ბერნის კონვენციას. მიუხედავად ამისა, 2000 წელს მან მოიგო საქმე არყის მწარმოებელი კომპანია -ის წინააღმდეგ, რომელიც სურათს სარეკლამოდ იყენებდა. ფოტოს არალეგალურად გამოყენების თაობაზე კომენტარის გაკეთებისას, კორდამ განაცხადა: „მე, როგორც იმ იდეალების მხარდამჭერი, რისთვისაც ჩე გევარა მოკვდა, არანაირი პრეტენზია არ მაქვს მათ მიმართ, ვისაც ფოტოს გავრცელება ჩეს ხსოვნისა და სოციალური სამართლიანობის მიზნით სურს, მეთელს მსოფლიოში, მაგრამ კატეგორიულად ვეწინააღმდეგები ჩეს სურათის გამოყენებას პროდუქტების რეკლამირებისთვის, მაგალითად ალკოჰოლზე ან სხვა მავნე საქონელზე, რაც ჩეს რეპუტაციას ლახავს“. მიღებული 50 000 $ მან კუბის ჯანდაცვის სისტემას შესწირა და განაცხადა: „თუ ჩე ცოცხალი იქნებოდა, ის ისევე მოიქცეოდა, როგორც მე“.

რევოლუციის შემდეგ, 10 წლის განმავლობაში, 1968—1978 წლებში კორდა ფიდელ კასტროს პირად ფოტოგრაფად მუშაობდა. 1978 წლის იაპონიის გამოფენისთვის, ის კონცენტრირებული იყო წყალქვეშა ფოტოგრაფიაზე. მისმაგ ნამუშევრებმა საერთაშორისო ყურადღება მიიპყრო. 2005 წელს, სიკვდილიდან 4 წლის შემდეგ ალბერტო კორდა სრულმეტრაჟიანი დოკუმენტური ფილმის − „კორდავიზიონის“ გმირად იქცა.

კორდა 2001 წელს პარიზში, თავისი შოუს დროს გარდაიცვალა გულის შეტევით. დაკრძალულუა ჰავანაში, კოლონის სასაფლაოზე.
კამერონ დიასი

კამერონ დიასი ( დ. 30 აგვისტო, 1972) — ამერიკელი მსახიობი და ყოფილი მოდელი. პოპულარობა მოიპოვა 1990-იან წლებში, როდესაც მონაწილეობა მიიღო ფილმებში: „ნიღაბი“, „საუკეთესო მეგობრის ქორწილი“ და „ყველა მერიზე გიჟდება“. დიასმა ითამაშა აგრეთვე ფილმში „ჩარლის ანგელოზები“, სადაც შეასრულა ნატალი კუკის როლი. სხვადასხვა დროს ნომინირებული იყო ოქროს გლობუსზე შესრულებული როლებისთვის შემდეგ ფილმებში: „ყველა მერიზე გიჟდება“, „იყო ჯონ მალკოვიჩი“, „ვანილის ზეცა“ და „ნიუ-იორკის ბანდები“.

ბიოგრაფია
კამერონ დიასი დაიბადა კალიფორნიის შტატის ქალაქ სან-დიეგოში, დედამისის საბაჟოს აგენტის ბილისა და მამამისის ნავთობის კომპანიის მუშაკის ემილიო დიასის ოჯახში. მამის მხრიდან კამერონის ბებია და პაპა ეროვნებით ესპანელები იყვნენ, რომლებიც დასახლდნენ აშშ-ში, კერძოდ, კი ქალაქ ტამპაში (ფლორიდის შტატი). კამერონის დედა ნახევრად ინგლისელი, გერმანელი და ჩეროკი წარმოშობისაა. კამერონს ჰყავს უფროსი და სახელად ხიმენე. 16 წლის ასაკში დიასმა კარიერა დაიწყო როგორც მოდელმა. კამერონ დიასი ესწრებოდა ლონგ-ბიჩის საშუალო პოლიტექნიკურ სკოლას. 21 წლის ასაკში ითამაშა ფილმში „ნიღაბი“, სადაც მისი პარტნიორი გახდა ჯიმ კერი.

2008 წლის 15 აპრილს, 58 წლის ასაკში კამერონს პნევმონიით მამა გარდაეცვალა. 1995 წლიდან დიასი ურთიერთობაში იმყოფებოდა მსახიობ მეტ დილონთან; 3 წლის შემდეგ წყვილი ერთმანეთს დაშორდა. 1999 წლიდან ხვდებოდა ჯერედ ლეტოს, თუმცა 2003 წელს ისინი ერთმანეთს დაშორდნენ 2003 წლიდან 2006 წლამდე ხვდებოდა მომღერალსა და მსახიობს ჯასტინ ტიმბერლეიკს,

ფილმოგრაფია
ფოტოგადიდება

„ფოტოგადიდება“ — რეჟისორ მიქელანჯელო ანტონიონის 1966 წლის ფილმი.

როლებში
დევიდ ჰემინგზი — თომასი
სარა მაილზი — პატრისია
ვანესა რედგრეივი — ჯეინი
ჯონ კასტლი — ბილი
ჯეინ ბირკინი — ქერა

ჯილდოები
ფილმი ნომინირებული იყო ოსკარზე საუკეთესო რეჟისორისა და საუკეთესო სცენარის კატეგორიებში. მოიპოვა კანის კინოფესტივალის ოქროს პალმის რტო 1967 წელს.
ტრანსპორტი შვედეთში

შვედეთში ტრანსპორტის ყველა სახეობაა წარმოდგენილი.

უმსხვილესი გადამყვანია სახელმწიფო სამგზავრო კომპანია , დანიურ-ბრიტანული კომპანია , სატვირთო კომპანია და . რკინიგზის სიგრძე ქვეყანაში 11 663 კილომეტრია, ლიანდაგის სიგანე თითქმის ყველგან სტანდარტულია. ტრამვაი დადის გოთენბურგში, ნორჩიოპინგსა და სტოკჰოლმში. მეტროპოლიტენი მხოლოდ დედაქალაქშია. რკინიგზით შესაძლებელია დანიაში (ორესუნის ხიდით), ფინეთსა და ნორვეგიაში გადასვლა.
შვედეთში 1967 წლიდან მარჯვენა მხარეს არის მოძრაობა. 2009 წლის მდგომარეობით საავტომობილო გზების საერთო რაოდენობა 572,900 კმ-ია.

ავტომაგისტრალები აკავშირებს სტოკჰოლმსა და გეტებორგს, უფსალასა და უდევალას.

შვედეთს გასასვლელი აქვს ბალტიის ზღვაში და რამდენიმე მძლავრი პორტი გააჩნია.

აეროპორტი ყველა მსხვილ ქალაქშია განლაგებული.

შვედეთის ტერიტორიაზე გადის გაზსადენი.
საქსაშენმასალები

„საქსაშენმასალები“, საქართველოს სსრ საშენ მასალათა მრეწველობის სამინისტროს სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი — ჩამოყალიბდა თბილისში 1958 წელს. მასში შედიოდა სპეციალიზებულ საპროექტო-საკონსტრუქტორო და ამამუშავებელ-გამმართავი ორგანიზაცია „ორგტექსაშენმასალები“, აგრეთვე საცდელი ქარხანა. ინსტიტუტში მიმდინარეობდა შესამოსი საკედლე მასალის, მინის ნაკეთობების, ცემენტისა და ადგილობრივი მჭიდა მასალის, თბიო- და ნგერათსაიზოლაციო მასალების, ბუნებრივი ქვების, ფორიანი შემვსებებისა და არამადნეული მასალის, სიკიკატური და ცემენტიანი ბეტონის ნაკეთობებისა და კონსტრუქციების წარმოების ტექნოლოგიის და გამოყენების კვლევა.

„საქსაშენმასალები“ ატარებდა საცდელ-სამრეწველო გამოცდებს საქართველოს სსრ საშენ მასალათა მრეწველობის და სამშენებლო ინდუსტრიის დარგში, საპროექტო-საკონსტრუქტორო და ამუშავება-გამართვის სამუშაოებს, ტექნიკურ დახმარებას უწევდა საწარმოებს. ინსტიტუტი გამოსცემდა სამეცნიერო შრომენის კრებულს. ინსტიტუტთან იყო ასპირანტურა და ინჟინერ-ტექნიკური პერსონალის კვალიფიკაციის ამაღლების კურსები.
საქსჰორნები

საქსჰორნები (გამომგონებლის გვარი — საქსი და გერმ. — რქა), სასულე მუნდშტუკიან საკრავთა ოჯახი, რომლის კონსტრუქტორია ადოლფ საქსი. გამოირჩევა მენზურისა და ფორმის (ტუბისებური) ერთგვაროვნებით. თავდაპირველად საქსჰორნების 7, შემდეგ კი 9 ნაირსახეობა არსებობდა (სოპრანინოდან სუბკონტრაბასამდე). მუსიკის პრაქტიკაში საქსჰორნებს ხშირად უწოდებენ ჩვეულებრივ სპილენძის სასულე საკრავების 3 ნაირსახეობას — ალტს, ტენორსა და ბარიტონს.