iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პრეზიდენტის სასახლე (გროზნო)

პრეზიდენტის სასახლე — ჩეჩნეთის დედაქალაქ გროზნოში მდებარე შენობა, რომელიც ჩეჩნეთის პირველი ომის დროს განადგურდა.

ისტორია
სსრკ-ს დაშლამდე შენობაში განთავსებული იყო სსრკ-ს ჩეჩნეთ-ინგუშეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის კომიტეტი, 1991 წელს ჩეჩნეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, შენობა იყო განთავსებული ჯოხარ დუდაევის საპრეზიდენტო სასახლე.

დე-ფაქტო დამოუკიდებლობის ხანმოკლე პერიოდში (1991 წლის ნოემბერი-2000 წლის თებერვალი) რუსეთიდან შშეიხ მანსურის პატივსაცემად ეწოდა მოედნის შენობა.

საბოლოოდ გენერალმა ჯოხარ დუდაევმა, სეპარატისტული ჩეჩნეთის რესპუბლიკის იჩკერიის პირველმა ლიდერმა, იგი მიიღო როგორც მისი საპრეზიდენტო სასახლე (სინამდვილეში კი, დუდაევის ოფისი შენობის მერვე სართულზე იყო).

გროზნოზე საახალწლო თავდასხმის დროს (ჩეჩნეთის პირველი ომის ადრეული ეტაპი 1994-1995 წლის ზამთარში), სასახლე იყო ფედერალური ჯარების ერთ-ერთი მთავარი სამიზნე. ამ დროს იგი ძლიერ დაზიანდა, სეპარატისტებმა მიატოვეს 1995 წლის 18 იანვარს, სამკვირიანი დაბომბვისა და ორკვირიანი ბრძოლის შემდეგ, ხოლო მეორე დღეს რუსულმა არმიამ მთლიანად აიღო.

რუსული ძალები თითქმის სამი კვირის განმავლობაში ბომბავდა აღნიშნულ შენობას და მის მიმდებარე შენობებს. მასზე მიიტანეს ასობით პირდაპირი საარტილერიო დარტყმა, მათ შორის ნაღმტყორცნებიდან, ცეცხლსასროლი იარაღით და განსაკუთრებით გამანადგურებელი ზალპური -21 რაკეტებით, რამაც მთლიანად გაანადგურა მუნიციპალიტეტის მრავალი შენობა, პრეზიდენტის სასახლის მახლობლად.

1996 წლის 15 თებერვალს ფედერალურმა ძალებმა დანგრეული შენობა დაანგრიეს აფეთქების შედეგად .

ამჟამად ყოფილი სასახლის ადგილზე განთავსებულია ახმად კადიროვის მეჩეთი და პოლიციელების ძეგლი, რომლებიც ტერორისტებისა და ვაჰაბიტების წინააღმდეგ ბრძოლაში დაიღუპნენ.

აღსანიშნავია, რომ ახმად კადიროვის მეჩეთი სიდიდით მეორეა რუსეთში.
ადოლფ რემერტის საფლავი

ადოლფ რემერტის საფლავი — „თბილისის გუბერნიის მინერალური წყლების საგანგებო სამმართველოს“ ხელმძღვანელის, ადოლფ რემერტის საფლავი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში.

რემერტის დამსახურება
აბასთუმნის, როგორც დასახლების აყვავების ხანა დაკავშირებულია ადოლფ რემერტის სახელთან. იგი იყო ახალშექმნილი ორგანიზაციის „თბილისის გუბერნიის მინერალური წყლების საგანგებო სამმართველოს“ ხელმძღვანელი, რომელსაც დაევალა მინერალური წყლების ტერიტორიების კეთილმოწყობა. იმავე წელს ადოლფ რემერტმა აღძრა შუამდგომლობა დიდი მთავრის მიხეილ ნიკოლოზის ძის წინაშე აბასთუმანში გზის გაყვანის თაობაზე. მოგვიანებით ადოლფ რემერტმა თავისი პროგრამა წარუდგინა კავკასიის სამედიცინო საზოგადოებას, საბოლოოდ, პროგრამა მოიწონა დიდმა თავადმა, კავკასიის მეფისნაცვალმა.

კავკასიის სამედიცინო უწყებამ 1870-იანი წლების ბოლოს აბასთუმნის კეთილმოსაწყობად დააბანდა 500 000 მანეთი. ამის შემდეგ აბასთუმანი გახდა სანიმუშო ბალნეოთერაპევტული კურორტი. აიგო საუკეთესო სააბაზანო შენობა მარმარილოს აბაზანებით (აბანოს კომპლექსი), მოეწყო ცხელი წყლის გამაგრილებელი და გადამყვანი სისტემები, სხვადასხვაგვა შხაპები, მინერალური წყლის ინჰალაციის აპარატურა, ელექტროაბაზანება და სხვა. მთავარი სააბაზანო შენობის წინ გაშენდა "რემერტის პარკი" აუზითა და შადრევნით. პარკის ბოლოს 1883 წელს აშენდა „რემერტის ხიდი“.

ადოლფ რემერტის სახელს უკავშირდება კურორტ აბასთუმნის განვითარება. მას შედგენილი ჰქონდა არა მარტო საკუთრივ წყაროების გამოყენებისა და მოწესრიგების, არამედ მთელი კურორტის კეთილმოწყობის პროგრამა. პროგრამაში გათვალისწინებული იყო:ხეივნის, სანაპიროს, წყალსადენის, კანალიზაციის მოწყობა, „კურზალის“ აგება, დიდი სასტუმროს მშენებლობა, ამ პერიოდში აშენდა მდინარე ოცხეს ჯებირები და მოწესრიგდა მისი კალაპოტი. ასეთი ფართო პროგრამა იზიდავდა აბასთუმანში სააგარაკო მიწის ნაკვეთების შეძენის მრავალ მსურველს.

გარდაცვალება
ადოლფ რემერტი აბასთუმანში მოღვაწეობდა 1890-1891 წლებში. იგი გარდაიცვალა სამშობლოში, გერმანიაში, თუმცა მისი სურვილის თანახმად დაკრძალულია აბასთუმანში, დღევანდელი საჯარო სკოლის მიმდებარე ტერიტორიაზე, საიდანაც მისი საფლავი პირდაპირ გადაჰყურებს მინერალური წყლების ტერიტორიას.
გროზნოს რესპუბლიკური ბიბლიოთეკის შენობა

ჩეხოვის სახელობის რესპუბლიკური ბიბლიოთეკის შენობა — აშენდა 1966 წლის იანვარში გროზნოში.

ისტორია
რესპუბლიკური უნივერსალური სამეცნიერო ბიბლიოთეკა, მაშინ მას ჩეჩნეთის მომავალ ეროვნულ ბიბლიოთეკას უწოდებდნენ, გაიხსნა 1904 წლის ოქტომბერში გროზნოში პუშკინის სკოლის პედაგოგების ძალისხმევით. 1945 წლის 11 ივლისს, ანტონ პავლეს ძე ჩეხოვის გარდაცვალების 40 წლისთავთან დაკავშირებით, ბიბლიოთეკას მისი სახელი მიენიჭა. 1966 წლის იანვარში გაიხსნა ახალი ბიბლიოთეკის შენობა ჩეხოვის სკვერში . 1964 წელს ბიბლიოთეკის დირექტორი გახდა ინა გოლიკოვა.
1983 წელს ბიბლიოთეკას მიენიჭა სახელმწიფო უნივერსალური სამეცნიერო ბიბლიოთეკის სტატუსი. გასული საუკუნის 80-იან წლებში ბიბლიოთეკას ყოველწლიურად 35 ათასამდე წიგნის ასლი, 60 გაზეთის სათაური და 485 ჟურნალის სათაური ჰქონდა. 1990-იანი წლების დასაწყისისთვის ბიბლიოთეკის მთელმა მარაგმა მიაღწია 2.65 მილიონ ნივთს.

დიდი ხნის განმავლობაში ბიბლიოთეკა წარმოადგენდა კრასნოდარის კულტურის ინსტიტუტის, დაღესტნის უნივერსიტეტისა და მოსკოვის კულტურის ინსტიტუტის სტუდენტების საპრაქტიკო ბაზას წელს და 1985 წელს სსრკ-ში გამოიცა მხატვრული ნიშნით კონვერტები ბიბლიოთეკის გამოსახულებებით.
სომხური ეკლესია (გროზნო)

სომხური ეკლესია — გროზნოში სომხური სამოციქულო ეკლესია, რომელიც საბჭოთა ხელისუფლებამ დაანგრია 30-იან წლებში.

მდებარეობა
როგორც ქალაქის გროზნოს 1923 წლის გეგმა გვიჩვენებს, სომხური ეკლესია ქალაქის ცენტრში, მდინარე სუნჯას მარცხენა სანაპიროზე მდებარეობდა. დუნდუკოვსკაია (ახლანდელი მახმუდ ესამბაევის გამზირი, ყოფილი რევოლუციის გამზირი) ნავთობის ინსტიტუტის ახალ კორპუსსა და საშუალო სკოლის პირველ კორპუსს შორის (ყოფილი ქალთა გიმნაზია, არ უნდა აგვერიოს მე–2 სკოლასთან - აშენდა 1910 წელს), ლერმონტოვის პარკის ტერიტორიის მიმდებარე ტერიტორიაზე .

ისტორია
ციხე-სიმაგრის ირგვლივ გაჩნდა ქალაქი გროზნო. ქალაქში იყო პატარა სასტუმრო სახლები. აქ ძირითადად სომეხი ვაჭრები ვაჭრობდნენ . გროზნოს სომხური თემის წინაშე მდგარი მნიშვნელოვანი საკითხი იყო ეროვნული სკოლის გახსნა და ეკლესიის მშენებლობა . 1863 წლის აპრილში სომხების ჯგუფმა სომხური ეკლესიის მშენებლობის ორგანიზებაში დახმარების თხოვნით მიმართა თავის თანამემამულეს, ტერსკეის რაიონის შუა სამხედრო განყოფილების უფროსს, გენერალ-მაიორ ალექსანდრე თუმანოვს. რამდენიმე ხნის შემდეგ, 1865 წლის 27 აპრილს, რეგიონის მეთაურის ოფისიდან გაგზავნეს შეტყობინება ასტრახანის სომხურ-სამოციქულო ეპარქიის კონსისტორიასთან, რომ ტერსკეის რაიონის მეთაურს არ აქვს არავითარი პროტესტი პრინცი თუმანოვის მიერ გროზნოს ტერიტორიაზე აგურის ეკლესიის მშენებლობის შესახებ წარდგენილ თხოვნაზე .

გროზნოს სომხურმა საზოგადოებამ ეკლესიის მშენებლობა 1860-იანი წლების მეორე ნახევარში დაიწყო, საუკუნის 70-იანი წლების დასაწყისში გროზნოში სომხური ეკლესია აიგო. ქალაქის დაარსებიდან სულ რაღაც ნახევარი საუკუნის შემდეგ ეკლესიის მშენებლობა ადგილობრივი სომხური თემის გაძლიერებამ განაპირობა. ეკლესია თანდათან აშენდა. თავდაპირველად, ეკლესიის მთავარი შენობა აღიმართა, მოგვიანებით არსებულ მრევლს, დასავლეთ ბოლოში (ქალთა გიმნაზიის მოპირდაპირედ) დაემატა ორსართულიანი სამრეკლო-ნართექსი. შენობის სიმაღლე სამრეკლოს გარეშე დაახლოებით მისი სიგრძის ტოლი იყო .

პირველად ეკლესია მოიხსენიება გაზეთ „ტერსკი ვედომოსტში“ 1871 წელს, სადაც მოკლედ არის ნათქვამი: „ჯერჯერობით გროზნოში არ შეუძლიათ სომხური ეკლესიის მშენებლობის დასრულება, არადა მათ მშენებლობა დიდი ხნის წინ დაიწყეს. მშენებლობის დასრულების ზუსტი დრო უცნობია, სავარაუდოდ, მან ფუნქციონირება 1872 ან 1873 წელს უნდა დაიწყოს“. 1873 წლის იმავე გაზეთში ეკლესია უკვე მოხსენიებულია, როგორც მოქმედი. მოგვიანებით გაზეთში ეკლესია მოიხსენიება 1876 წლის იანვრისა და მაისის ნომრებში და ამის შესახებ 1888 წელს სამხედრო ისტორიკოსმა გეორგი კაზბეკმა თავის ნაშრომში ისაუბრა.

ადგილობრივი სომხური თემის წესდებაში, რომელიც დამტკიცდა 1891 წელს, ნათქვამია, რომ საზოგადოებას მიზანი ჰქონდა სომხური სამოციქულო ეკლესიის მიმდევრების გაერთიანება ქალაქ გროზნოსა და მის შემოგარენში.

გროზნოს სომხური ეკლესია სომხების მთავარი სულიერი და კულტურული ცენტრი იყო და ფაქტობრივად, მათი ოფიციალური წარმომადგენელი იყო რეგიონში.

არქიტექტურა
ეკლესია ბაზილიკა იყო და მთავარ ღერძზე (აღმოსავლეთ-დასავლეთით) მოგრძო ჰქონდა ჯვარ-გუმბათოვანი კომპოზიცია. შენობის აღმოსავლეთის და დასავლეთის ფრთების ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფასადებზე გამოსახული იყო მაღალი ფანჯრის ღიობები, პროფილირებული ჩარჩოებით. ამ რვა სარკმლიდან ზემოთ იყო პატარა წრიული განათება, რომელიც ანათებდა მთლიანად ეკლესიის ინტერიერს.
გროზნოს მერიის შენობა

გროზნოს მერიის შენობა — აშენდა ქალაქი გროზნოს ცენტრში საუკუნის დასაწყისში.

ისტორია
თავდაპირველი გროზნოს მერიის შენობა ხის იყო და ერთსართულიანი. რევოლუციამდელ პერიოდში მასში კეთილშობილთა კრება იყო განთავსებული. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ, შენობაში განთავსდა პიონერების და სკოლის მოსწავლეების სასახლე. იმ დროს აღნიშნულ სასახლეში ბავშვთა წვეულებები და სხვადასხვა კულტურულ-საგანმანათლებლო ღონისძიებები იმართებოდა. ერთხელ საახალწლო ზეიმის დროს, შენობაში ხანძარი გაჩნდა. ხანძრის შემდგომ შენობა ქვისგან გადაკეთდა. განსხვავებით ხის შენობისგან, ქვის შენობა ორსართულიანი იყო. შენობაში სხვადასხვა წრეები მუშაობდნენ. 1946-1949 წლებში აქ ასევე განთავსდა თოჯინების თეატრი. 1953 წელს შენობა გარემონტდა არქიტექტორ ხაიტის პროექტის მიხედვით. 1970-იანი წლების ბოლოს პროექტის მიხედვით აღნიშნულ შენობას მესამე სართულიც დაემატა .

აქ, სახალხო კრების ყოფილ შენობაში, 1917 წელს გაიმართა მშრომელთა, ჯარისკაცთა და კაზაკთა დეპუტატების საბჭოს სხდომებიც.

1969 წელს პიონერთა სასახლის შენობის მახლობლად მდებარე პარკში გაიხსნა ახალგაზრდა ტრენერის, ვოლოდია მორდოვინოვის ძეგლი .

1978 წელს პიონერთა სასახლეში დამონტაჟდა კიდევ ერთი მემორიალური დაფა, შემდეგი წარწერით: „აქ, 1918 წლის 23–დან 29 მაისამდე ჩატარდა ტერეკის ხალხთა ყრილობა.“

საგანგებო სიტუაციების კომიტეტის შემდეგ შენობა გადაეცა მერიასა და ქალაქის კრებას. 1993 წელს, დამოუკიდებელი იჩქერიის ფორმირების პროცესში, რესპუბლიკაში მომწიფდა პოლიტიკური განხეთქილება პრეზიდენტ ჯოხარ დუდაევსა და ოპოზიციას შორის. ოპოზიციამ დაიწყო რუსეთთან ურთიერთობის რეფერენდუმის მომზადება. რეფერენდუმი 5 ივნისს დაინიშნა. დუდაევმა არ დაუშვა რუსეთთან ურთიერთობის ნორმალიზება.

5 ივნისის ღამეს, პრეზიდენტის სპეცრაზმმა შამილ ბასაევის მეთაურობით აიღო ქალაქის კრების შენობა, სადაც იმ პერიოდში მიმდინარეობდა საკონსტიტუციო სასამართლოს და რესპუბლიკის პარლამენტის მუშაობა. თავდასხმის დროს 30 ადამიანი გარდაიცვალა (სხვა შეფასებით - ორმოცდაათამდე ადამიანი).

შენობა ძლიერ დაზიანდა ჩეჩნეთის პირველი და მეორე ომების დროს. თუმცა, მეორე ომის საომარი მოქმედებების დასრულებიდან მალე იგი მთლიანად აღდგა.

გროზნოს მერიის ახალი შენობის გახსნის ცერემონიალში მონაწილეობდნენ ჩეჩნეთის პრეზიდენტი რამზან კადიროვი, ასევე რესპუბლიკური მთავრობის, სასულიერო პირებისა და შემოქმედებითი ინტელიგენციის წარმომადგენლები.
ანტონი (საქსონიის მეფე)

ანტონი , მეტსახელად ანტონ კეთილი (; დ. 27 დეკემბერი, 1755, დრეზდენი, გერმანია — გ. 6 ივნისი, 1836, დრეზდენი, გერმანია) — ვეტინთა დინასტიის წარმომადგენელი. საქსონიის მეფე 1827-1836 წლებში. საქსონიის კურფიურსტ ფრიდრიხ კრისტიანისა და მარია ანტონია ბავარიელის ვაჟი.

ბიოგრაფია
ანტონი დაიბადა 1755 წლის 27 დეკემბერს დრეზდენში. იგი იყო საქსონიის კრონპრინც ფრიდრიხ კრისტიანისა და მისი ცოლის, პრინცესა მარია ანტონია ბავარიელის შუათანა ვაჟი. მისი დაბადებისას ტახტზე ჯერ კიდევ ბაბუამისი, ავგუსტ იჯდა, რომელიც 1763 წელს გარდაიცვალა და მხოლოდ ამის შემდეგ ადის ტახტზე ანტონის მამა, რომელიც იმავე წელს დაიღუპა და ტახტს ანტონის უფროსი ძმა, ფრიდრიხ ავგუსტი იკავებს.

მას შემდეგ რაც ანტონიმ განათლების მიღება დაასრულა, მის დაქორწინებაზე დაიწყეს ფიქრი. მამიდამისს, საფრანგეთის დოფინ მარია იოზეფა საქსონიელს უნდოდა, რომ იგი თავის ქალიშვილ მარი ზეფირინა ფრანგზე დაექორწინებინა, თუმცა იგი მალევე დაიღუპა. მის სანაცვლოდ მარია იოზეფამ ანტონს საცოლედ თავისი მეორე ქალიშვილი, მარი კლოტილდა შესთავაზა, თუმცა მოლაპარაკებები ამჯერადაც ჩაიშალა.

1781 წლის 24 ოქტომბერს დრეზდენში ანტონმა ცოლად შეირთო პრინცესა მარია კაროლინა სავოიელი, სარდინიის მეფე ვიტორიო ამადეო -ისა და დედოფალ მარია ანტონია ფერნანდა ესპანელის შუათანა ქალიშვილი. მათი ქორწინება უიღბლო აღმოჩნდა, რადგან მარია კაროლინას არ სურდა გათხოვება, თუმცა გერმანიაში ჩასვლიდან მალევე, 1782 წლის 28 დეკემბერს იგი ყვავილით გარდაიცვალა.

უკვე 1787 წლის 18 ოქტომბერს კვლავ დრეზდენში, ანტონი ცოლად ირთავს ერცჰერცოგინია მარია ტერეზია ავსტრიელს, საღვთო რომისა და ავსტრიის იმპერატორ ლეოპოლდ -ისა და დედოფალ მარია ლუისა ესპანელის უფროს ქალიშვილს. მათი ქორწინება ბედნიერი და ხანგრძლივი იყო, თუმცა არც ისე ნაყოფიერი, რამეთუ მათ ვერ მოახერხეს ჯანმრთელი მემკვიდრის გაჩენა.

1827 წლის 5 მაისს ანტონის ძმა, საქსონიის მეფე ფრიდრიხ ავგუსტ უვაჟოდ გარდაიცვალა, რის გამოც ახალი მეფე ანტონი ხდება. ამ ამბიდან სულ რამდენიმე თვეში მისი ცოლი, დედოფალი მარია ტერეზიაც გარდაიცვალა.

სულ მალე პრუსიელებმა ანტონს შესთავაზეს, რომ მათ მიერ ოკუპირებულ საქსონიის კათოლიკურ რეგიონებს გადაუცვლიდნენ თავისუფალ ლუთერანულ მხარეებში, რამეთუ პრუსიის მეფე ლუთერანი იყო, ხოლო ანტონი კათოლიკე, თუმცა მან გაცვლაზე უარი თქვა.

1830 წლის საფრანგეთის ივლისის რევოლუციამ საქსონიაშიც ჰპოვა გამოხმაურება და იმავე წლის შემოდგომაზე აქაც დაიწყო არეულობა. საფრანგეთისა და ბელგიისაგან განსხვავებით საქსონიაში რევოლუციამდე და ანტონის დამხობამდე არ მისულა საქმე, რამეთუ იგი თავიდანვე წავიდა დათმობაზე და მიიღო ახალი კონსტიტუცია, რომელიც 1831 წლის 4 სექტემბერს შევიდა ძალაში და ბოლომდე, 1918 წლამდე ფუნქციონირებდა.

ანტონი გარდაიცვალა 1836 წლის 6 ივნისს დრეზდენში, 80 წლის ასაკში. ვინაიდან მას შვილი არ დარჩენია, ტახტი მისმა ძმისწულმა, ფრიდრიხ ავგუსტ -მ დაიკავა.

შვილები
ანტონს შვილები მხოლოდ მეორე ცოლისაგან ჰყავდა:

მარია ლუდოვიკა (1795-1796), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
ფრიდრიხ ავგუსტი (1796), გარდაიცვალა ჩვილი;
მარია იოჰანა (1798-1799), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
მარია ტერეზია (1799), გარდაიცვალა ჩვილი;

წინაპრები
ფრიდრიხ ავგუსტ II (საქსონია)

ფრიდრიხ ავგუსტ (; დ. 18 მაისი, 1797, დრეზდენი, გერმანია — გ. 9 აგვისტო, 1854, კაროიშტენი, ავსტრია) — ვეტინთა დინასტიის წარმომადგენელი. საქსონიის მეფე 1836-1854 წლებში. პრინც მაქსიმილიან საქსონიელისა და პრინცესა კაროლინა პარმელის უფროსი ვაჟი, კურფიურსტ ფრიდრიხ კრისტიანის შვილიშვილი და საქსონიის ორი მეფის ძმისწული.

ბიოგრაფია
ფრიდრიხ ავგუსტი დაიბადა 1797 წლის 18 მაისს დრეზდენში. იგი იყო პრინც მაქსიმილიან საქსონიელისა და მისი პირველი ცოლის, პრინცესა კაროლინა პარმელის უფროსი ვაჟი და შუათანა შვილი. უკვე მისი დაბადებისას ცხადი იყო, რომ იგი ერთ დღეს საქსონიის მმართველი გახდებოდა, რამეთუ მისი ორივე ბიძა უძეო იყო, თავად კი მამის უფროსი ძე იყო.

1827 წელს მისი ერთი ბიძა, მეფე ფრიდრიხ ავგუსტ (ვის პატივსაცემადაც ერქვა სახელი) გარდაიცვალა და ტახტი მეორე ბიძამ, ანტონმა დაიკავა. ამით იგი ტახტის მეორე მემკვიდრე გახდა მამის შემდეგ, რომელმაც მალევე უარი თქვა მემკვიდრეობაზე, რამაც იგი კრონპრინცად აქცია.

1830 წელს საფრანგეთში მომხდარმა ივლისის რევოლუციამ დიდი გავლენა იქონია საქსონიაზეც, სადაც ასევე დაიწყო საპროტესტო გამოსვლები. მეამბოხეთა მოთხოვნით მეფე ანტონმა ახალი კონსტიტუცია გამოსცა და ფრიდრიხ ავგუსტი თანარეგენტად დაინიშნა.

1836 წლის 6 ივნისს მეფე ანტონი გარდაიცვალა, რითაც საქსონიის მეფე ფრიდრიხ ავგუსტ ხდება. როგორც ინტელიგენტი კაცი, იგი მალევე გახდა ხალხში პოპულარული. მიუხედავად სახალხო მხარდაჭერისა, იგი ყოველთვის არიდებდა თავს მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებების მიღებას და ამ ამბავს თავის მინისტრებს ანდობდა. 1848 წელს რევოლუციის ტალღამ საქსონიასაც გადაუარა, სადაც ლიბერალი მინისტრები მეფის წინააღმდეგ გამოვიდნენ. ამან ფრიდრიხ ავგუსტს მათდამი დამოკიდებულება შეუცვალა და 1849 წლის 28 აპრილს საქსონიის პარლამენტი დაშალა. იმავე წელს მან პრუსიელთა მარბიელი თავდასხმების მოგერიება და შეჩერება შეძლო.

1844 წელს პირადი ექიმის რჩევით ფრიდრიხ ავგუსტი სამოგზაუროდ წავიდა ინგლისსა და შოტლანდიაში, რამეთუ მისი აზრით მეფის ჯანმრთელობას ბრიტანული ნესტიანი კლიმატი მოუხდებოდა. ლონდონში ყოფნისას იგი უინძორის სასახლეში დიდი პატივით მიიღეს დედოფალმა ვიქტორიამ და პრინცმა ალბერტმა. ამის შემდეგ მან ოქსფორდი, კემბრიჯი და რამდენიმე ქალაქი მოინახულა და უკან დაბრუნდა.

საქსონიაში დაბრუნების შემდეგ მისმა ჯანმრთელობამ კვლავ დაიწყო გაუარესება, რის გამოც ექიმმა მიიჩნია, რომ ამჯერად მეფეს მთის ჰავა უშველიდა. მისი მითითებით ფრიდრიხ ავგუსტი 1854 წელს ავსტრიაში, კერძოდ კი ტიროლის მხარეში გაემგზავრა, თუმცა აქ მოგზაურობისას ქალაქ კაროიშტენში 9 აგვისტოს, 57 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ვინაიდან მას მემკვიდრე არ დარჩენია, ტახტი მისმა ძმამ, იოჰანმა დაიკავა.

ქორწინებები
1819 წლის 7 ოქტომბერს დრეზდენში ფრიდრიხ ავგუსტმა ჯვარი დაიწერა ერცჰერცოგინია მარია კაროლინა ავსტრიელზე, ავსტრიის იმპერატორ ფრანც -ისა და დედოფალ მარია ტერეზა სიცილიელის ქალიშვილზე. წყვილის ცამეტწლიანი ქორწინება უნაყოფო აღმოჩნდა და მარია კაროლინა 1832 წელს გარდაიცვალა ეპილეფსიური შეტევის შედეგად, 31 წლის ასაკში.

ამის შემდეგ, 1833 წლის 24 აპრილს დრეზდენში ფრიდრიხ ავგუსტმა ცოლად შეირთო პრინცესა მარია ანა ბავარიელი, ბავარიის მეფე მაქსიმილიან -ისა და დედოფალ კაროლინა ბადენელის ქალიშვილი, თუმცა შვილები არც მასთან ჰყოლია.

აღსანიშნავია, რომ 1822 წელს ფრიდრიხ ავგუსტს უცნობი საყვარლისაგან შეეძინა უკანონო ვაჟი, სახელად თეოდორ უჰლინგი (1822-1853), რომელიც მუსიკოსი გახდა.

წინაპრები
ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი 2010-2011

ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი 2010-2011 — ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის 80-ე გათამაშება. სეზონი დაიწყო 2010 წლის 28 აგვისტოს და დასრულდა 2011 წლის 21 მაისს. რიგით 21-ედ ჩემპიონობა მოიპოვა „ბარსელონამ“ რომელსაც ოთხი ქულით ჩამორჩა მადრიდის „რეალი“. ჩემპიონატიდან გავარდნენ „მალიორკა“, „ჰერკულესი“ და „ალმერია“.
ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 2024

2024 წლის ოლიმპიური თამაშები — ოფიციალურად ცნობილი როგორც ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები იგივე „ 24“, რომელიც გაიხსნა 2024 წლის 26 ივლისს. თამაშები გასტანს 15 დღეს. ოფიციალურად ოლიმპიური თამაშები დახურულად გამოცხადდება 11 აგვისტოს. რაც შეხება მასპინძელ ქვეყანას, ხმის მიცემით გაირკვა რომ 2024 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებს პარიზი, საფრანგეთი უმასპინძლებს. აქამდე პარიზმა ოლიმპიადას ორჯერ (1900, 1924) უმასპინძლა. პარიზი გახდება მეორე ქალაქი ლონდონის შემდეგ, რომელმაც ზაფხულის ოლიმპიადას სამჯერ უმასპინძლა.

ოლიმპიადაზე ჩავიდა 206 მონაწილე ქვეყანა. 2023 წლის დეკემბერში საერთაშორისო ოლიმპიურმა კომიტეტმა დაადგინა, რომ რუსეთის და ბელარუსის ოლიმპიური კომიტეტები ვერ მიიღებდნენ მონაწილეობას 2024 წლის თამაშებზე.

ლოგო
პარიზის ოლიმპიური თამაშების ლოგო წარმოადგენს ციფრების - 2-ისა და 4-ის ერთმანეთთან თანმკვეთ გამოსახულებას, რომლითაც ფორმირებულია სტილიზებული ეიფელის კოშკი მკვეთრ ფერებში (ლურჯი, შავი, წითელი, ყვითელი და მწვანე). 24 სიმბოლურად აღნიშნავს 2024 წელს და 1924 წელს - პარიზში ჩატარებული ბოლო ოლიმპიადის წელს.

თილისმა
2024 წლის ოლიმპიური თამაშების საორგანიზაციო კომიტეტმა წარმოადგინა ოლიმპიური და 2022 წლის პარაოლიმპიური თამაშების თილისმა - ფრიგიული ჩაჩი სახელით „ფრიგი“. კომიტეტის თავმჯდომარის, ტონი ესტანჟის სიტყვებით: ფრიგიული ჩაჩი „საფრანგეთის რესპუბლიკის მკაფიო სიმბოლოა, ფრანგი ხალხისთვის კი ის თავისუფლებას ნიშნავს. ამიტომ ის მთელი მსოფლიოსთვის თილისმების სახება გახდება.“ თილისმა წარმოდგენილი იყო დევიზით: „მარტო ჩქარა მივდივართ, ერთად კი - შორს“.

სლოგანი
ოლიმპიური თამაშების საორგანიზაციო კომიტეტმა წარმოადგინა სლოგანი: „თამაშები ღია ყველასთვის“ . დევიზი ითვალისწინებს სქესთა თანასწორობას (საერთო ადგილების კვოტა განისაზღვრა 10500 მონაწილით - 5250 ქალი და 5250 მამაკაცი სპორტცმენი) და ღიობას ახალი სპორტის სახეობებისთვის
იოჰანი (საქსონიის მეფე)

იოჰანი (; დ. 12 დეკემბერი, 1801, დრეზდენი, გერმანია — გ. 29 ოქტომბერი, 1873, დრეზდენი, გერმანია) — ვეტინთა დინასტიის წარმომადგენელი. საქსონიის მეფე 1854-1873 წლებში. პრინც მაქსიმილიან საქსონიელისა და პრინცესა კაროლინა პარმელის ვაჟი, მეფე ფრიდრიხ ავგუსტ -ის ძმა, საქსონიის ორი მეფის: ალბერტისა და გეორგის მამა.

ბიოგრაფია
იოჰანი დაიბადა 1801 წლის 12 დეკემბერს დრეზდენში. იგი იყო პრინც მაქსიმილიან საქსონიელისა და მისი ცოლის, პრინცესა კაროლინა პარმელის შუათანა ვაჟი. მამამისი საქსონიის მეფე ფრიდრიხ ავგუსტ -ის უმცროსი ძმა იყო. მას შემდეგ, რაც 1822 წელს იოჰანის ერთ-ერთი უფროსი ძმა, პრინცი კლემენსი იტალიაში უშვილოდ დაიღუპა, იგი ტახტს კიდევ უფრო მიუახლოვდა. ამას მოჰყვა 1827 წელს ფრიდრიხ ავგუსტ -ის უმემკვიდრეოდ გარდაცვალებაც, რის შემდეგაც ტახტს იოჰანის მეორე უნაყოფო ბიძა, ანტონი იკავებს, რომელიც ქვეყანას 1836 წლამდე მართავდა და ასევე უშვილოდ აღესრულა. ამის შემდეგ მეფე ფრიდრიხ ავგუსტ ხდება, იოჰანის უფროსი და აგრეთვე უნაყოფო ძმა, რითაც იგი საქსონიის ტახტის პირველი მემკვიდრე გახდა.

1854 წელს, ძმის უშვილოდ გარდაცვალების შემდეგ, საქსონიის მეფე იოჰანი გახდა. 1855 წელს გაატარა სასამართლო რეფორმა, გააფართოვა სარკინიგზო ქსელი და შემოიღო სავაჭრო თავისუფლება, რაც საქსონიის მოსახლეობის ზრდისკენ იყო მიმართული. 1862 წელს სავაჭრო ხელშეკრულება გააფორმა საფრანგეთის იმპერატორ ნაპოლეონ -თან, რის შემდეგაც მან აღიარა იტალიის გაერთიანება. როგორც ცნობილია, იგი ძირითადად თავისი პრემიერ-მინისტრის, ფრიდრიხ ფერდინანდ ფონ ბოისტის გავლენით მოქმედებდა, რომელიც თავისმხრივ ავსტრიელთა მომხრე იყო. ამის გამო, 1866 წელს ავსტრია-პრუსიის ომში საქსონია ავსტრიის მხარეს იბრძოდა. მიუხედავად ამისა, 1871 წელს საქსონია პრუსიის გავლენით გერმანიის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა, თუმცა იოჰანმა შეინარჩუნა თავისი ტახტი და სამფლობელოები.

გერმანიის გაერთიანებიდან სულ ორ წელიწადში, 1873 წლის 29 ოქტომბერს, 71 წლის იოჰანი გარდაიცვალა დრეზდენში.

როგორც ცნობილია, იოჰანს ძალიან უყვარდა ლიტერატურა და ფილალეტესის ფსევდონიმით გერმანულად თარგმნა კიდეც დანტეს „ღვთაებრივი კომედია“. მის პატივსაცემად მოგვიანებით სახელი ეწოდა იოჰანშტადტის რაიონს.

ქორწინება და შვილები
1822 წლის 21 ნოემბერს დრეზდენში იოჰანი დაქორწინდა პრინცესა ამალია ავგუსტა ბავარიელზე, ბავარიის მეფე მაქსიმილიან -ისა და დედოფალ კაროლინა ბადენელის ქალიშვილზე, პრუსიის დედოფალ ელიზაბეთ ლუდოვიკა ბავარიელის ტყუპისცალ დაზე, რომელთანაც შეეძინა ცხრა შვილი:

მარია ავგუსტა (1827-1857), გარდაიცვალა გაუთხოვარი;
ალბერტი (1828-1902), საქსონიის მეფე. ცოლად შეირთო შვედი პრინცესა კაროლა ვაზა, მაგრამ შვილები არ ჰყოლია;
ელიზაბეთი (1830-1912), ცოლად გაჰყვა სარდინის მეფის ვაჟს, გენუის ჰერცოგ ფერდინანდოს, რომელთანაც შეეძინა იტალიის დედოფალი მარგერიტა სავოიელი;
ერნესტი (1831-1847);
გეორგი (1832-1904), საქსონიის მეფე. ცოლად შეირთო ინფანტა მარია ანა პორტუგალიელი, რომელთანაც შეეძინა შვიდი შვილი, რომელთანაც შეეძინა საქსონიის უკანასკნელი მეფე ფრიდრიხ ავგუსტ ;
სიდონია (1834-1862), გარდაიცვალა გაუთხოვარი;
ანა (1836-1859), ცოლად გაჰყვა ტოსკანის დიდ ჰეცოგ ფერდინანდო -ს, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
მარგარეტა (1840-1858), ცოლად გაჰყვა ერცჰერცოგ კარლ ლუდვიგ ავსტრიელს, თუმცა შვილები არ ჰყოლია;
სოფია (1845-1867), ცოლად გაჰყვა ბავარიის ჰერცოგ კარლ თეოდორს, რომელთანაც ერთი გოგონა შეეძინა;

წინაპრები
ნიკოლოზ ჩოჩია

ნიკოლოზ ჩოჩია (დ. 2 დეკემბერი, 1913 — გ. უცნობია) — საბჭოთა გეოლოგი, გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1956), პროფესორი (1965).

ბიოგრაფია
1939 წლიდან მუშაობდა ნავთობის საკავშირო სამეცნიერო-კვლევით გეოლოგიურ-საძიებო ინსტიტუტში. 1941 წელს დაამთავრა ლენინგრადის სამთო ინსტიტუტი. 1964-1969 წლებში მუშაობდა დირექტორის მოადგილედ სამეცნიერო დარგში. 1950 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ლენინგრადის სამთო ინსტიტუტში. მისი შრომები ეხება დასავლეთ ციმბირისა და დასავლეთ ურალის გეოლოგიური აგებულებისა და ნავთობაირიანობის საკითხებს. იგი დასავლეთ ციმბირის ნავთობიანი პროვინციის ერთ-ერთი პირველი აღმომჩენია.
სიმონ ჩოჩია

სიმონ ჩოჩია (დ. 21 ივნისი, 1901, აბაშა — გ. უცნობია) — ქართველი მეცნიერი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1958), პროფესორი (1959).

ბიოგრაფია
1924 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი. სხვადასხვა დროს მუშაობდა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში, საქართველოს უმაღლეს სასოფლო-სამეურნეო კომუნისტურ სკოლაში, ამიერკავკასიის მანქანა-იარაღების საცდელ სადგურში, 1941-1943 წლებში კი მუშაობდა დირექტორად, ქუთაისის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში, 1959 წლიდან კი საქართველოს სუბტროპიკული ინსტიტუტის სასოფლო-სამეურნეო და სამელიორაციო მანქანების კათედრის გამგედ.
ვასილ ჩოჩიევი

ვასილ ჩოჩიევი (დ. 27 თებერვალი, 1917, ბაბილეთი — გ. 8 იანვარი, 1947, დუბნო, უკრაინის სსრ) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, საბჭოთა კავშირის გმირი (1943), პოდპოლკოვნიკი (1946).

ბიოგრაფია
1920-1930 წლებში ცხოვრობდა თბილისში. 1930 წლიდან ცხოვრობდა ცხინვალში. 1933 წელს დაამთავრა 8-წლიანი სკოლა, 1935 წელს დაამთავრა თბილისის აეროკლუბი; 1938 წელს — ბატაისკის სამოქალაქო ავიაციის მფრინავთა სკოლა. 1933-1935 წლებში მუშაობდა თბილისის სტამბაში ამწყობად. 1938-1941 წლებში მუშაობდა ცხინვალის აეროკლუბში მფრინავ-ინსტრუქტორად. მეორე მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა დონბასში, კავკასიასა და სტალინგრადში; მონაწილეობდა ყირიმისა და სევასტოპოლის განთავისუფლებაში..
რევაზ ჩოჩიევი

რევაზ ჩოჩიევი (დ. 7 მაისი, 1906, ორთეუ — გ. უცნობია) — ოსი მწერალი და მთარგმნელი. სამწერლო მოღვაწეობა დაიწყო 1930 წლიდან. მისი ნაწარმოებების თემა იყო ოსური სოფელი, დიდი სამამულო ომი. თარგმნა ჩეხოვის, ფრანკოს, ყაზბეგის ნაწარმოებები.

ნაწარმოებები
მოთხრობების კრებული „მოგზაურობა დაღესტანში“, 1938
რომანი „ოვნება“, 1940
პიესა „ჯადოსნური ძალა“
რომანი „ბედნიერება“, 1958
რომანი „ქარიშხალი“, 1971
კეპა არისაბალაგა

კეპა არისაბალაგა რევულეტა, ან და უბრალოდ კეპა (დ. 3 ოქტომბერი, 1996, ონდაროა, ესპანეთი) — ესპანელი ფეხბურთელი. ლონდონის „ჩელსისა“ და ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მეკარე. 2018 წელს „ჩელსიმ“ მის შესაძენად 80 მილიონი ევრო გადაიხადა, ამ ტრანსფერის შემდეგ არიზაბალაგა გახდა მსოფლიოს ყველაზე ძვირადღირებული მეკარე.

სანაკრებო სტატისტიკა