iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
რომანდია

რომანდია, იგივე შვეიცარიის რომანდია — დასავლეთ შვეიცარიის ფრანგულენოვანი რაიონების ადგილობრივი სახელი. ტერმინი „შვეიცარიული რომანდია“ გამოიყენება ფრანგული ენის იმ დიალექტის აღსანიშნავად, რომელზეც შვეიცარიაში ლაპარაკობენ. ქვეყანაში ფრანგულად სულ 1,6 მლნ ადამიანი საუბრობს, მთლიანი მოსახლეობის 20%.

სიტყვა „რომანდ“ მიუთითებს ფრანგული ენის ლათინურ/რომანულ წარმომავლობასა და რეგიონის საყოველთაო ორიენტაციაზე ფრანგულენოვანი კულტურისა და რომაული სამართლისკენ. გამოიყენება „შვეიცარიის ალმანდიისა“ (გერმანული შვეიცარია) და „შვეიცარიული იტალიურის“ (იტალიური შვეიცარია) საპირისპიროდ.

შვეიცარიის რომანდია ზუსტად განსაზღვრული ტერიტორია არაა, მაგრამ ზოგადად მოიცავს ფრიბურის, ჟენევის, იურის, ნევშატელის კანტონებს, ვალესა და ვოს დასავლეთ ნაწილებს, ბერნის კანტონის ჩრდილოეთ ნაწილს. რეგიონის უდიდესი ურბანული არეალია ქალაქი ჟენევა.

გერმანულენოვანი შვეიცარია რომანდიას ველჩლანდს უწოდებს, ფრანგულენოვან შვეიცარიელებს კი ველჩებს.

რომანდიის კულტურულ იდენტობას ამყარებს სატელევიზიო არხი , რადიოსადგური და უნივერსიტეტები ჟენევაში, ფრიბურში, ლოზანასა და ნევშატელში.
ჯაფარ I იბნ-ალი

ჯაფარ იბნ-ალი— თბილისის საამიროს ამირა 882–914 წწ. ჯაფარიანთა დინასტიიდან. იხსენიება „მატიანე ქართლისაში“ 914 წლის ახლო ხანებში. 914 წელს, როდესაც აღმოსავლეთ საქართველოში ილაშქრა ირანის აზერბაიჯანის ამირამ აბულ-კასიმ აბუ-საჯის ძემ, თბილისის ამირა ყოფილა ჯაფარ იბნ-ალი. ჯაფარი შეუთანხმდა აბულ-კასიმს, რომელმაც დაანგრია ქართლ-კახეთი.
მანსორ იბნ-ჯაფარი

მანსორ იბნ-ჯაფარი — თბილისის საამიროს მეორე ამირა 914–952 წწ. ჯაფარიანების დინასტიიდან, ჯაფარ იბნ-ალის ძე. მისი არსებობა დასტურდება ნუმიზმატიკური მასალის მიხედვით. ეს იყო თბილისის პირველი ამირა, რომელმაც თავისი სახელით მოჭრა ფული. მისი სახელი, ხალიფა მუტის სახელთან ერთად, აღნიშნულია ჰიჯრით 342 და 343 წლებში (ე.ი 953/954 და 954/955 წწ.) თბილისში მოჭრილი არაბული ვერცხლის დირჰემებზე. ხალიფას სახელით მოჭრილი უკანასკნელი ჩვენთვის ცნობილი თბილისური დირჰემი 942/943 წლისაა.
ალი იბნ-ჯაფარი

ალი იბნ-ჯაფარი — თბილისის საამიროს ამირა 981–1011 წლებში, ჯაფარიანთა დინასტიის წარმომადგენელი (მისი გამგებლობის ხანა დასტურდება ნუმიზმატიკური მასალის მიხედვით, საუკუნის 90-იანი წლებიდან საუკუნის 30-იან წლებამდე). მისი სახელით მოჭრილია 996/997, 1027/1028 წლების დირჰემები. ეს ჩვენს ხელთ არსებული ამირათა სახელით მოჭრილი უკანასკნელი დირჰემებია. ამირა მოხსენიებულია მელქისედეკ კათლიკოსის „დაწერილში“. ამ საბუთში აღნიშნულია, რომ ალიმ, მელქისედეკის მცდელობით, მოუხსნა მცხეთის საყდრის ამირას სასარგებლოდ დაკისრებული სხვადასხვა ნატურალური გადასახადი.
ჯაფარ III იბნ-ალი

ჯაფარ იბნ-ალი — თბილისის საამიროს ამირა 1011–1045 წწ. ჯაფარიანთა დინასტიის წარმომადგენელი, ბაგრატ -ის თანამედროვე, იგი ქართლის დიდებულებთან (ივანე აბაზასძე და ლიპარიტ ბაღვაში), კახეთის მეფე კვირიკესთან და ტაშირ-ძორაგეტის მეფე დავითთან ერთად მონაწილეობდა განძის ამირა ფადლონის წინააღმდეგ ლაშქრობაში. ფადლონი დაამარცხეს და გააქციეს. 1032 წელს ივანე აბაზასძემ დ ლიპარიტ ბაღვაშმა, რომლებიც დაინტერესებული იყვნენ თბილისის საამიროს გაუქმებით, გაიტყუეს ჯაფარი მუხათგვერდს, შეიპყრეს და დააპატიმრეს, წაართვეს ბირთვისი, რომელიც სავარაუდოდ გადავიდა ლიპარიტის ხელში. საქართველოს მეფემ, რომელსაც არ აწყობდა ლიპარიტისა და ივანე აბაზასძის გაძლიერება შეიწყნარა ჯაფარი და ისევ თბილისის ამირად განაწესა. ამ დროიდან თბილისის ამირა საქართველოს მეფის ვასალია. ამიტომ ბაგრატ დიდად არ იყო დაინტერესებული თბილისის საამიროს გაუქმებით. ეს დატასურდა კიდევ ერთხელ 1039 წელს, როდესაც ბაგრატმა ორწლიანი ალყის შემდეგ კვლავ შეიწყნარა ჯაფარი და დატოვა ამირად.

ჯაფარი გარდაიცვალა 1045 წლის ბოლოს.
ჟუს ხეობა

ჟუს ხეობა — ხეობა იურის მთებში, შვეიცარიაში, ძირითადად ვოს კანტონის ტერიტორიაზე. ხეობა ასევე გრძელდება საფრანგეთში (იურის დეპარტამენტი), მისი უმაღლესი, სამხრეთ-დასავლეთი დაბოლოებით. მდებარეობს ქალაქ ჟენევიდან 50 კმ-ით ჩრდილოეთით და ლოზანიდან ჩრდილო-დასავლეთით, საშუალო სიმაღლე 1000 მეტრია. ჟუს ხეობაში შვეიცარიის სამი ტბა მდებარეობს: ჟუს ტბა, ბრენის ტბა და ტერის ტბა. ხეობის ჩრდილოეთ კიდეს მიუყვება საფრანგეთის საზღვარი, ჟუს ტბიდან დაახლოებით 10 კმ-ით დასავლეთით, სანამ ხეობა უშუალოდ შევა საფრანგეთის ტერიტორიაზე. შემდეგში იგი გრძელდება რუსის ტბისა და სათხილამურო კურორტ ლე-რუსის ფერდობებში.

ზღვის დონიდან 1000 მეტრის მაღლა ზამთარი განსაკუთრებით ცივი კლიმატით გამოირჩევა და ხანდახან, ხეობას ვოს ციმბირსაც კი უწოდებენ.
ზოლოთურნის კანტონი

ზოლოთურნი — კანტონი შვეიცარიაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია ზოლოთურნი.

ისტორია
1798—1803 წლებში კანტონი ჰელვეციის რესპუბლიკაში შედიოდა. 1803 წელს იგი ერთ-ერთი გახდა შვეიცარიის იმ 19 კანტონიდან, რომლებიც ხელახლა აღადგინა ნაპოლეონმა. მიუხედავად იმისა, რომ ამ დროისთვის, მოსახლეობის აბსოლუტური უმრავლესობა კათოლიკე იყო, ზოლოთურნი არ შეუერთდა 1845 წელს დაწყებულ კათოლიკურ სეპარატისტულ მოძრაობას. კანტონის ამჟამინდელი კონსტიტუცია 1987 წელს მიიღეს.

გეოგრაფია
კანტონი შვეიცარიის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. დასავლეთით და სამხრეთით ესაზღვრება ბერნის კანტონი, აღმოსავლეთით — აარგაუ, ჩრდილოეთით კი ბაზელ-შტადტი. კანტონს გააჩნია საფრანგეთის საზღვრის გასწვრივ მდებარე ორი ექსკლავი რაიონი. წყლის მთავარი სისტემაა მდინარე აარე და მისი შენაკადები. რელიეფი ძირითადად ბრტყელია, მაგრამ ასევე მოიცავს იურის მთების მთისწინეთს. ბრტყელ ზედაპირზე გაწოლილი ვაკეები მდინარე აარეს წარმოქმნილია. კანტონის მთლიანი ფართობი 791 კმ²-ია.

დემოგრაფია
2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 257 393 ადამიანს შეადგენს და ძირითადად გერმანულენოვანია. მათგან 44% კათოლიკეა, 31% პროტესტანტი.

ეკონომიკა
 საუკუნიდან მოყოლებული, კანტონის ეკონომიკის ძირითადი დარგი სოფლის მეურნეობა იყო. იგი დღემდე მნიშვნელოვანი როლის მქონედ რჩება, მაგრამ უფრო მნიშვნელოვანია მანუფაქტურა და მომსახურების სფერო. ინდუსტრია სპეციალიზირდება საათების წარმოებაზე, იუვილერიაზე, ტექსტილზე, ქაღალდზე, ცემენტსა და ავტონაწილებზე. ბოლო დროს, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ეკონომიკური საქმიანობა გახდა ფეხსახმლის წარმოება, მაგრამ იგი საერთაშორისო დონეზე კონკურენტუნარიანი არაა.
ანი ფაცაცია

ანი ფაცაცია (დ. 20 ივლისი, 1996) — ქართველი მომღერალი.

დაიბადა 1996 წლის 20 ივლისს, მან სიმღერა 3 წლის ასაკიდან დაიწყო. 5 წლის ასაკში ჩაწერა პირველი სიმღერა ჯგუფ -თან, რასაც მოყვა კლიპიც და პირველი წარმატება. ამავე პერიოდში დაიწყო ვოკალის გაკვეთილებზე სიარული რუსა მორჩილაძესთან. წლების მანძილზე ჩაწერა 7 სიმღერა და გადაიღო 3 კლიპი.

მონაწილეობდა კონკურსში „ინტერნეტ-ნიჭიერი“.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვეიცარიაში

იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვეიცარიაში — 2016 წლის მონაცემებით მოიცავს 12 ძეგლს. იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 1052 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 1,1 % შვეიცარიის ძეგლებია.

ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში მათი დამატების მიხედვით.

ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა
წევრობის კანდიდატები
2016 წლის მონაცემებით იუნესკოს საცდელ სიაში არც ერთი ძეგლი არ არის.
არ-სარვანი

არ-სარვანი (არჯევან-სარვანი) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფ. არჯევან-სარვანი, ჩოლმანი, გედაქლარი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ბარეთის ტბის ჩრდილოეთით, ზღვის დონიდან 1700 მ., წალკიდან 15 კმ. სოფელში შემორჩენილია ღვთისმშობლის - საუკუნეების ეკლესია - საუკუნეების მოხატულობითა და ლაპიდარული წარწერებით.

დემოგრაფია
ისტორია
1829-1830 წლებში აქ დასახლებულმა სომხებმა და ბერძნებმა სოფელს უწოდეს ახალშენი. საბჭოთა პერიოდში მოსახლეობა დასაქმებული იყო კლდეკარის მეცხოველეობის მეურნეობაში. 1975 წლისთვის სოფელი შედიოდა ბაშქოის სასოფლო საბჭოში. 1979 წლისთვის რამდენიმე სხვა სოფელთან ერთად ჩამოყალიბდა ცალკე სასოფლო საბჭოდ, რომელსაც მოგვიანებით გამოეყო სოფელი თეჯისი.
აშკალა

აშკალა (ყოფ. ფარეხა) — სოფელი საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტის აშკალის ადმინისტრაციულ ერთეულში, სათავო სოფელი (ქვემო ქართლის მხარე).

მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდ. გუმბათის (ქციის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1600 მ-ზე, წალკიდან 30 კმ-ში.

„აშკალა“ („აშხალა“) უწოდეს 1828–1829 წლებში ოსმალეთიდან (ძირითადად ქალაქ აშკალიდან, ახლანდ. ერზურუმის პროვინცია) გადმოსახლებულმა სომხებმა. 1955 წელს სოფლის მოსახლეობის ნაწილით შეიქმნა ახალი დასახლებული პუნქტი — ზემო აშკალა (გაუქმდა 1989 წელს).

სოფელში დგას ძველი ქართული ეკლესია, რომელიც სომხურ ეკლესიად გადააკეთეს (გაუკეთეს ხის ჭერი და სახურავი). აღმოსავლეთ ფასადზე ჩასმულ ქვაზე ამოკვეთილი ძველი ქართული წარწერის ფრაგმენტებია. ეკლესია შიგნით ბოძების 3 წყვილით სამ ნავად არის დაყოფილი. საკურთხევლის ორივე მხარეს სამკვეთლო და სადიაკვნეა. იატაკი ქვისაა. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. სოფლის თავში აღმართულია შუა საუკუნეების კიდევ ერთი — წმ. გიორგის ეკლესია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 960 ადამიანი.
ბურნაშეთი (წალკის მუნიციპალიტეტი)

ბურნაშეთი — სოფელი საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში.

მდებარეობს წალკის ქვაბულის დასავლეთით, მდინარე ქციის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1660 მ., წალკიდან 32 კმ. საუკუნის დასაწყისში შედიოდა ბორჩალოს მაზრის თრიალეთის სასოფლო საზოგადოებაში, ცხოვრობდნენ სომხები. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა კუშჩის სასოფლო საბჭოში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 488 ადამიანი.
გოდაკლარი

გოდაკლარი (გედაქლარი) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში, არჯევან-სარვანის თემში. მდებარეობს წალკის ქვაბულში, ზღვის დონიდან 1800 მ, წალკიდან 22 კმ., არჯევან-სარვანიდან 5 კმ. საბჭოთა პერიოდში სოფლის მოსახლეობა დასაქმებული იყო კლდეკარის მეცხოველეობის მეურნეობაში. 1978 წლამდე შედიოდა ბაშქოის სასოფლო საბჭოში.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 49 ადამიანი.
გუმბათი (წალკის მუნიციპალიტეტი)

გუმბათი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის წალკის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფელი გუმბათი). წალკიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით.

ისტორია
გუმბათი მდებარეობს ისტორიულ თრიალეთში. სოფელში საუკუნის ბოლომდე ცხოვრობდნენ ბერძნები, რომელთა წინაპრები 1830-იან წლებში მოვიდნენ არზრუმის მხრიდან (თურქეთი).

სახელწოდების გამო ვარაუდობენ, რომ სოფელში იდგა გუმბათიანი ეკლესია. გუმბათი, როგორც ჩანს, ჯერ კიდევ გადაკეთებამდე ჩამოინგრა. 1846 წელს ბერძნებმა გადააკეთეს თავის ეკლესიად. კედლები და შიგა განლაგება არ შეუცვლიათ, მხოლოდ აღმოსავლეთიდან მიაშენეს ნახევარწრიული საკურთხეველი. ძველი ეკლესია შემოსილია გათლილი ქვით. შიგნით სამნავად იყოფა ორი, გეგმით რვაკუთხა ბოძის საშუალებით. გუმბათი ადრე ამ ბოძებსა და საკურთხევლის კედლებს ეყრდნობოდა. გვერდის ნავები ძალიან ვიწროა. იატაკი ქვისაა. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. საკურთხეველში 3 ნიშანია. დასავლეთ სარკმლის მარცხნივ, მაღლა, ბარელიეფია — დანიელი ლომთა ხაროში. აღმოსავლეთ სარკმლის მარჯვნივ გამოსახულია ფრინველები. დასავლეთ კედელზე ასომთავრული წარწერებია, რომლებშიც მკლავანი, ქობული და იოანე მოიხსენებიან. ეკლესიას სამხრეთიდან მიშენებული ჰქონდა სამრეკლო, რომლის პირველი სართული კარიბჭეს წარმოადგენდა. 1846 წლის გადაკეთების დროს იგი დაუშლიათ და მის ნაცვლად აუგიათ თაღებით გახსნილი სამსართულიანი სამრეკლო.

ხევის მარჯვენა სანაპიროზე, მთაზე შემორჩენილია ციხის ნანგრევები. ციხე ნაგებია მშრალი წყობით და გამაგრებულია ნახევარწრიული ბურჯებით. იგი მიეკუთვნება ციკლოპურ ნაგებობათა ტიპს.

დემოგრაფია
დარაკოვი

დარაკოვი (დარაქოი) — სოფელი საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფ. დარაქოი).

მდებარეობს წალკის ქვაბულში, მდინარე ქციის მარცხენა ნაპირზე, წალკის წყალსაცავის შესართავთან, ზღვის დონიდან 1540 მ., წალკიდან 12 კმ. მოსახლეობა: 588 მცხოვრები (2014 წლის აღწერით).

ისტორია
დარაქოის ტერიტორია დასახლებული იყო ბრინჯაოს, ადრეანტიკურ, ადრინდელ, შუა და გვიან ფეოდალურ ხანაში, რაზეც მიუთითებს გვიან გადაკეთებული ეკლესიის არქიტექტურული დეტალები და ძველი სასაფლაოს ნაშთები. სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, წმ. გიორგის ეკლესიის გარშემო მდებარეობს შუა საუკუნეების ნასოფლარი ფარეხა. აქვე სასაფლაოზე ყოფილა ადამიანებისა და საოჯახო ინვენტარის გამოსახულებით შემკული საფლავის ქვები, ოთხ ფილაზე კი ქართული წარწერები იყო შემორჩენილი. ეკლესიაზე ყოფილა ლიპარიტ ერისთავთ-ერისთავის ქართული ასომთავრული წარწერა, რომლის კვალი აღარ ჩანს:

სოფლიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1.5 კმ-ის დაცილებით სოფ. წინწყაროსაკენ მიმავალი გზის პირას კიდევ ერთი ნასოფლარია, რომელიც შესაძლოა შუა საუკუნეების სოფელი გველფარეხა იყოს (გ. ნარიმანიშვილი). 1721 წლის აღწერით გველფარეხაში ითვლებოდა 1 მებატონე (შაჰნავაზხანი), 8 გამომღები და 2 ბოგანო ყმა. დარაქოის აღმოსავლეთით, დაახლ. 400 მ-ზე, წინწყაროს გზაზე, მდ. ქციის მარჯვენა ნაპირზე, საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ექსპედიციამ 2008 წელს გათხარა ადრეანტიკური ხანის ე. წ. დარაქოის ნამოსახლარი, რომელიც 2,5 ჰექტარზეა გაშენებული. გაითხარა მხოლოდ 300 კვ.მ. ფართობი, სადაც 9 სახლი, 20 სამეურნეო ორმო და 2 ხარო გამოვლინდა.

 საუკუნეში სოფელში დასახლდნენ სომხები. საბჭოთა პერიოდში სოფელი შედიოდა წინწყაროს სასოფლო საბჭოში. მოქმედებდა ედიქილისას მერძევეობა-მეკარტოფილეობის მეურნეობა.

დემოგრაფია
თამალა-ხარაბა

თამალა-ხარაბა, თაზახარაბა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტის ჩივთ-კილისის ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე).

მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდ. ქციის მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 1810 მ-ზე, წალკიდან 25 კმ-ის დაშორებით. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 47 ადამიანი, ეროვნებით სომხები.
თეჯისი

თეჯისი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთის ძირას, წალკის წყალსაცავის ჩრდილოეთით, ზღვის დონიდან 1740 მ., წალკიდან 23 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა, შედიოდა ჯერ ბაშქოის, ხოლო შემდეგ არჯევან-სარვანის სასოფლო საბჭოში.

დემოგრაფია
კუში

კუში (კუშჩი) ყოფილი გველფარეხა — სოფელი საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ქციის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1540 მ, წალკიდან 24 კმ.

ისტორია
კუშჩი უწოდეს საუკუნის 30-იან წლებში სოფელში დასახლებულმა ბერძნებმა. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მერძევეობა და მეკარტოფილეობა. კუშჩის სასოფლო საბჭო მოიცავდა სოფლებს კუშჩი, ბურნაშეთი, ოზნი, ოლიანგი ყიზილქილისა, ჯინისი.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 532 ადამიანი.
რეხა (წალკის მუნიციპალიტეტი)

რეხა — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის წალკის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. წალკიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით. სოფელი მდებარეობს ზღვის დონიდან 1658 მეტრზე და განლაგებულია ბორჯომის მუნიციპალიტეტის საზღვარზე. სოფელ რეხიდან უახლოეს დასახლებამდე, ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ გუჯარეთამდე მანძილი 13-15 კილომეტრია.

ისტორია
რეხას მდიდარი ისტორიული წარსული აქვს. 1795 წელს, აღა-მაჰმად-ხანის შემოსევის შედეგად, ისტორიული თრიალეთის ტერიტორია თითქმის მთლიანად დაიცალა, თუმცა რეხა იყო ერთადერთი ქართული სოფელი, რომელიც გადარჩა. გადმოცემის თანახმად, თომა საბაძემ აღმოაჩინა ძველი ეკლესიის ნაშთი, როდესაც მას ღვთისმშობელი გამოეცხადა და მიუთითა ადგილზე. ადგილობრივები ამ ტაძარს დღემდე თომას სალოცავს ეძახიან. ამ მხარეს მრავალი სასწაული უკავშირდება, მათ შორის, წყაროს წყლისა და სხვა საშუალებებით მორწმუნეთა განკურნება.

ეკონომიკა
რეხაში მოსახლეობა ძირითადად დაკავებულია სოფლის მეურნეობით. მოჰყავთ ხორბალი, ქერი და სხვა მარცვლეული კულტურები. კარგად არის განვითარებული მეცხოველეობა, განსაკუთრებით მსხვილფეხა პირუტყვისა და ცხვრის მოშენება.
წინწყარო (წალკის მუნიციპალიტეტი)

წინწყარო — სოფელი საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (წინწყარო, სანთა).მდებარეობს წალკის ქვაბულში, წალკის წყალსაცავის დასავლეთ ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1520 მ, წალკიდან 16 კმ. საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოქმედებდა მერძევეობა-მეკარტოფილეობის მეურნეობა. წინწყაროს სასოფლო საბჭოში შედიოდა სოფელი დარაქოიც. სოფელთან შემორჩენილია შუა საუკუნეების ეკლესია, რომელსაც დასავლეთ მხრიდან სამრეკლო ახლავს. ძეგლი ძალზედ გადაკეთებულია.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 246 ადამიანი.
ხაჩკოვი

ხაჩკოვი (ხაჩკოი), ხაჩქოი, ხაჭკოი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში, ხაჩკოვის თემის ცენტრი. საბჭოთა პერიოდში ხაჩკოის სასოფლო საბჭოში შედიოდა აგრეთვე სოფლები კაბური და ჩივთქილისა. მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1860 მ., წალკიდან 37 კმ. სოფელში განვითარებული იყო მეცხოველეობა. სოფელში შემორჩენილია - საუკუნეების წმინდა გიორგის ეკლესია. შენობის კედლებზე რამდენიმე ლაპიდარული წარწერაა.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 554 ადამიანი.
სლაიგოს საგრაფო

სლაიგოს საგრაფო — საგრაფო ირლანდიაში, კონაქტის პროვინციაში.

სახელწოდება
საგრაფომ სახელი მიიღო ქალაქ სლაიგოსაგან.

გეოგრაფია
ფართობი
სლაიგოს საგრაფოს ფართობი არის 1 837 კმ². იგი ამ მაჩვენებლით მეოთხე ადგილზეა კონაქტის პროვინციაში, ხოლო 22-ზე (32-დან) ირლანდიაში.

საზღვრები
სლაიგოს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ლიტრიმის საგრაფო, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან — როსკომონი, სამხრეთ-დასავლეთიდან მეიო, ხოლო — ჩრდილო-დასავლეთით ატლანტის ოკეანე.

ქალაქები
ბალიმოტი
კოლუნი
ინისკრონი
სლაიგო
ტობერკარი

კულტურა
პოეტმა და ნობელის პრემიის ლაურეატმა ლიტერატურის დარგში უილიამ ბატლერ იეიტსმა თავისი ბავშვობის უმეტესი ნაწილი ჩრდილოეთ სლაიგოში გაატარა და საგრაფოს პეიზაჟები არაერთხელ გამხდარა მისი შემოქმედების შთაგონების წყარო. იეიტსი ამბობდა:

მუსიკა
სლაიგოს საგრაფოს აქვს დიდი ისტორია ირლანდიის ტრადიციული მუსიკის. საგრაფოს სამხრეთ ნაწილიდან არიან ირლანდიური მუსიკის ისეთი ცნობილი წარმომადგენლები, როგორებიც არიან: ჯეიმზ მორისონი, მაიკლ კოულმენი, პედი კილორენი, ფრედ ფინი, ჯო ო'დაუდი, კარმელ განინგი და ჯგუფი „“. საგრაფოში იმართება მრავალი ტრადიციული მუსიკის ფესტივალი. სტრანდჰილში, ქალაქ სლაიგოდან ცხრა კილომეტრში, იმართება ყოველწლიური გიტარის ფესტივალი. სლაიგოში პოპულარულია თანამედროვე მუსიკაც, აქედანაა მსოფლიოში ცნობილი ჯგუფი — „“.

ცნობილი პიროვნებები
სლაიგოს საგრაფოში დაიბადნენ:

ამბროსიო ო'ჰიგინსი — ესპანელი კოლონიზატორი.
ძმა უოლფრიდი — საფეხბურთო კლუბ „სელტიკის“ დამაარსებელი.
კოსტანს მარკიევიჩი — ირლანდიელი რევოლუციონერი.
სერ ჯორჯ სტოკსი — ირლანდიელი მათემატიკოსი და ფიზიკოსი.
ლოლა მონტეზი — ირლანდიელი მოცეკვავე და მსახიობი.
მარიენ ჰარკინი — ირლანდიელი პოლიტიკოსი.
ნილ ჯორდანი — ირლანდიელი რეჟისორი.
უილიამ ბატლერ იეიტსი — ირლანდიელი პოეტი. ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში.
იურის კანტონი

იურის რესპუბლიკა და კანტონი — კანტონი შვეიცარიაში. წარმოადგენს შვეიცარიის უახლეს კანტონს, რომელიც 1979 წელს შეიქმნა; მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია დელემონი. ესაზღვრება ბაზელ-ლანდის და ბერნის კანტონები, ასევე საფრანგეთის დეპარტამენტი დუ.

ისტორია
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, ბერნის კანტონიდან იურის გამოყოფის მოთხოვნით სეპარატისტული მოძრაობა დაიწყო. ხანგრძლივი და ნაწილობრივ შეიარაღებული ბროლის შემდეგ, რომელიც ახალგაზრდული ორგანიზაციის მხრიდან განხორციელებულ თავდასხმებსაც კი მოიცავდა, 1977 წელს კონსტიტუციაში ცვლილებები შევიდა. 1978 წელს, მას შემდეგ რაც ხალხმა ხმა მისცა, გაყოფა ოფიციალურად დამტკიცდა და 1979 წელს იურის კანტონი შვეიცარიის კონფედერაციაში სრული წევრის სტატუსით შევიდა. ბერნის კანტონისგან დამოუკიდებლობის დღე 23 ივნისს აღინიშნება. თუმცა, იურის რეგიონის სამხრეთმა ნაწილმა, რომელიც ასევე ფრანგულენოვანია, მაგრამ პროტესტანტი, ახალ კანტონს არ შეუერთდა და კვლავ ბერნის შემადგენლობაში დარჩა.

გეოგრაფია
იურის კანტონი შვეიცარიის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. სამხრეთით მოიცავს იურის მთების გარკვეულ ნაწილს, ჩრდილოეთით კი იურის ზეგანს. ეს უკანასკნელი ბორცვიანია და თითქმის მთლიანად ქვიშაქვებით არის აგებული. კანტონს ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან საფრანგეთი ესაზღვრება.

დემოგრაფია
2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 70 197 ადამიანს შეადგენს, რომელიც თითქმის მთლიანად ფრანგულენოვანია. 75% კათოლიკეა, 13% პროტესტანტი.

ეკონომიკა
კანტონისთვის უმნიშვნელოვანესია სოფლის მეურნეობა. აშენებენ მსხვილფეხა რქოსან საქონელს, ცხენებს. მრწეველობაში წამყვანია საათების წარმოება, ტექსტილი, თამბაქო. იზრდება პატარა და საშუალო ზომის ბიზნესთა
აბულ-ჰეიჯა იბნ-ჯაფარი

აბულ-ჰეიჯა იბნ-ჯაფარი — თბილისის საამიროს ამირა სავარაუდოდ 1045-1062 წლებში. იგი იყო ჯაფარ იბნ-ალის შვილი, რომელიც თავის ძმა მანსურთან ერთად იბრძოდა თბილისის დასაკუთრებისათვის. მისი მმართველობის დროს 1046 წელს თბილელმა ბერებმა ქალაქი სამმართველოდ გადასცეს ბაგრატ -ს. თუმცა ფეოდალთა ღალატის გამო მალე დაკარგა. 1062 წლიდან ქალაქს კვლავ თბილელი ბერები განაგებდნენ.
სითილარაბი

სითილარაბი — თბილისის საამიროს ამირა 1068-1080 წლებში. ბაგრატ -მ ალფ-არსლანის საქართველოში მეორედ ლაშქრობის შემდეგ დაიკავა თბილისი და სამმართველოდ გადასცა დმანელ სითილარაბს, თბილისის ამირათა ნათესავს. სავარაუდოდ სითილარაბიც ჯაფარიანთა დინასტიის წარმომადგენელი იყო. მისი ამირობა გაგრძელდა დიდი თურქობის დაწყებამდე.
მატანოს ტბა

მატანოს ტბა — ტექტონიკური წარმოშობის ტბა ინდონეზიაში, კუნძულ სულავესზე, ზღვის დონიდან 382 მ სიმაღლეზე. ფართობი 164,1 კმ². უდიდესი სიღრმე 590 მ. ინდონეზიის უღრმესი ტბა. მრავალი სახეობის ენდემური ფლორისა და ფაუნის ადგილსამყოფელია. სიღრმეებში წყალი უჟანგბადოა, თავისუფალია სულფატებისაგან, თუმცა მდიდარია რკინით. ტბაში გვხვდება მწვანე გოგირდოვანი ბაქტერიების პოპულაციები.
ლუცერნის კანტონი

ლუცერნი — კანტონი შვეიცარიაში. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში. დედაქალაქია ლუცერნი. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 377 610 ადამიანს შეადგენს.

კანტონი დედაქალაქ ლუცერნის გარშემო არსებულ ტერიტორიებს მოიცავს, ზოგს ხელშეკრულებით შეყვანილს, ზოგს ძალის გამოყენებით და ზოგსაც ყიდვის გზით შემოერთებულს. შვეიცარიის კონფედერაციაში შევიდა 1332 წელს.

კანტონის ტერიტორიას წყლით მდინარე როისი და კლიანე-ემე უზრუნველყოფს. გადაჭიმულია შვეიცარიის ალპების ჩრდილოეთ მთისწინეთში. უმაღლესი წერტილია ბრიანცერ-როთომი (2 350 მ). ტერიტორიის მთლიანი ფართობი 1 493 კმ²-ს შეადგენს.

მიწის უდიდესი ნაწილი სოფლის მეურნეობისათვის გამოიყენება, რაც შემოსავლების ძირითადი წყაროა. ასევე განვითარებულია მრეწველობა. ყველაზე მნიშვნელოვანი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტებია ტექნიკური კულტურები, ხილი და მსხვილფეხა რქოსანი საქონელი. მრეწველობა მოიცავს ტექსტილს, სამანქანო მოწყობილობებს, ქაღალდს, ხე-ტყეს, თამბაქოსა და მეტალურგიულ საქონელს.

უდიდესი მნიშვნელობა აქვს ტურიზმს. ლუცერნის კანტონი ერთგვარი კარიბჭეა ალპების კურირტებისაკენ მიმავალ გზაზე, ასევე მასზე გაივლის სატრანზიტო გადაზიდვები გერმანია-იტალიას შორის.

ადმინისტრაციულად კანტონი 5 მუნიციპალიტეტად იყოფა.
ნევშატელის კანტონი

ნევშატელი — კანტონი შვეიცარიის ფრანგულენოვან ნაწილში. დედაქალაქია ნევშატელი. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 172 021 ადამიანს შეადგენს, საიდანაც 38% პროტესტანტია, 31% კი კათოლიკე.

ნევშატელის კანტონი იგივე სახელწოდების სამთავროსგან შეიქმნა, რომელიც შუა საუკუნეებში უმცროს ცერინგენს ეკუთვნოდა, საუკუნეში იგი ლონგვილებს გადაეცა, მარია დე ნემურის სიკვდილის შემდეგ კი მას ჰოჰენცოლერნები დაეპატრონნენ. 1815 წელს სამთავრო შვეიცარიის კონფედერაციაში შევიდა, მაგრამ სრულუფლებიანი რესპუბლიკური მმართველობის ფორმა მხოლოდ ორმოცი წლის შემდეგ მოიპოვა.

კანტონის ფართობი 803 კმ²-ს შეადგენს. მდებარეობს დასავლეთ შვეიცარიაში, ნევშატელის ტბის დასავლეთ ნაპირზე. ესაზღვრება საფრანგეთს (დასავლეთიდან). სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიმართულებით ტერიტორიას კვეთს იურის მთები.

კანტონი განთქმულია თავისი ღვინითა და აბსენტით. ვენახები ნევშატელის ტბის ნაპირებზეა გაშენებული. მისდევენ მესაქონლეობას. აწარმოებენ საათებსა და ინტეგრირებულ სქემებს.

ადმინისტრაციულად კანტონი 6 რაიონად იყოფა.
ნიდვალდენის კანტონი

ნიდვალდენი — კანტონი შვეიცარიაში. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 41 024 ადამიანს შეადგენს, საიდანაც 75,6% კათოლიკეა, 11,9% კი შვეიცარიის რეფორმაციული ეკლესიის მიმდევარია.

ნიდვალდენი მეზობელ ობვალდენთან ერთად შვეიცარიის კონფედერაციას 1291 წელს შეუერთდა.

კანტონს ჩრდილოეთით ლუცერნის ტბა ესაზღვრება, სხვა მიმართულებებით კი ურნერის ალპების ქედები. ტერიტორიის მთლიანი ფართობი 276,1 კმ²-ია, საიდანაც დასახლებული და სოფლის მეურნეობისთვის გამოსადეგია 40%. ტერიტორიის დაახლოებით 1/3 ტყეებს უკავია.

 საუკუნის ბოლომდე ნიდვალდენში ეკონომიკის დომინანტი სექტორი იყო სოფლის მეურნეობა. ხორცისა და ყველის ექსპორტი ძირითადად ჩრდილოეთ იტალიაში ხდებოდა. ბოლო წლებში, ნიდვალდენი მზარდად პოპულარული ადგილი გახდა საცხოვრებლად და სამუშაოდ, რასაც ძირითადად დაბალი გადასახადები და ცენტრალური მდებარეობა განაპირობებს ციურიხსა და მილანს შორის, ისევე როგორც თვალწარმტაცი ლანდშაფტი.

მთიანი გეოგრაფიის წყალობით, კანტონში მნიშვნელოვანია ტურიზმის როლი. ტბა და მთები უამრავ ტურისტს იზიდავს, როგორც ზაფხულში, ისე ზამთარში.

გალერეა
ობვალდენის კანტონი

ობვალდენი — კანტონი შვეიცარიაში. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში. დედაქალაქია ზარნენი. მოიცავს შვეიცარიის გეოგრაფიულ ცენტრს. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 35 585 ადამიანს შეადგენს, რომლის ძირითადი ნაძილი (92,3%) გერმანულენოვანია.

მეზობელ ნიდვალდენის კანტონთან ერთად ობვალდენი შვეიცარიის კონფედერაციას 1291 წელს შეუერთდა.

კანტონის ფართობი 490,5 კმ²-ია, რომლის 40,2% ტყითაა დაფარული. უმაღლესი წერტილია ურნერის ალპებში მდებარე მწვერვალი ტიტლისი (3 238 მ).

შვეიცარიის კონფედერაციაში ობვალდენს ნახევრად კანტონის სტატუსი აქვს, რაც იმას ნიშნავს, რომ სრული კანტონის ყველა უფლება და მოვალეობა აქვს, მაგრამ შვეიცარიის ეროვნულ საბჭოში მხოლოდ ერთი დეპუტატის წარგზავნის უფლება გააჩნია.

კანტონის ეკონომიკაში დომინირებს პატარა და საშუალო ზომის ბიზნესი. ბევრი მათგანი სპეციალიზდება მინიატურულ ძრავებზე, ხელოვნურ ბოჭკოზე, სამედიცინო აღჭურვილობასა და ნანოტექნოლოგიებზე. ასევე მნიშვნელოვანია მეტყევეობა, მასთან დაკავშირებული ბიზნესი და სოფლის მეურნეობა.

თუმცა, ეკონომიკის მთავარი დარგია ტურიზმი, რაც უპირველესად განპირობებულია შვეიცარიის ალპებში ცენტრალური მდებარეობით.

გალერეა