iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კოდას წმინდა ელიას ეკლესია

კოდას წმინდა ელიას ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. დგას სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით. თარიღდება ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (6 4,1 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებულია თლილი ქვა. არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია. დარბაზის კამაროვანი გადახურვა სატრიუმფო თაღს და გრძივ კედლებს ეყრდნობა. ფასადებს შემოკლებული აქვს თლილი ქვის ლავგარდანი. ეკლესია გადახურულია ფილაქვის ორფერდა სახურავით.
უძრახელა

უძრახელა — მერქნიან მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. ბუჩქები ან პატარა ხეებია. მეტწილად ყვითელი ან ვარდისფერი.

70-მდე სახეობა გავრცელებულია ევრაზიის ზომიერ და სუბტროპიკულ სარტყლების უდაბნოებსა და სტეპებში, ხშირად — ბიცობიან ადგილებსა და ბარხანებზე, კლდეებზე, ნაზვავებზე, ტყის პირებსა და გამეჩხერებულ ტყეებში.

საქართველოში მხოლოდ 1 სახეობაა — დიდყვავილა უძრახელა ; იზრდება მთის ქვედა და შუა სარტყელში. უძრახელას გვარის 20-მდე სახეობა შეტანილია კულტურაში. კარგად იტანს კრეჭას, იყენებენ ცოცხალ ღობედ, ადვილად მრავსლდება თესლით.

მისი ზოგიერთი სახეობის ქერქისაგან იღებენ ლაფნის უხეშ ბოჭკოს და ინდიგის ტიპის საღებავს. მერქანს სახარატო ნაკეთობებისათვის იყენებენ, თესლიდან ზეთს ხდიან. უძრახელას ყველა სახეობა თაფლოვანია.
Astrantia major

ვარსკვლავა — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ქოლგოსანთა ოჯახისა. იზრდება ერთეულად ან კორომებად, სწორმდგომი, ნაკლებად დატოტვილი 30-70 სმ სიმაღლის ღეროთი. ფოთოლი ბაზალური, დაკბილული, ყვავილი ვარსკვლავისებრი ქოლგისებრი თავაკია, თეთრი, მოწითალო ვარდისფერი ან მეწამული.

გავრცელებულია ევროპასა და აზიის სუბალპურ და ალპურ ველებსა და ტყისპირებზე. გამხმარი სახით მთის სოფლებში იყენებდნენ ჩაიდ.
ცერონისის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია

ცერონისის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცერონისში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, სამხრეთ-აღმოსავლეთით. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (6 4,5 მ), ნაგებია ნატეხი ქვიშაქვით, წყობა ირეგულარულია. შესასვლელი დასავლეთითაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ფართო თაღოვანი სარკმელია, რომელიც გარეთ მკვეთრად ვიწროვდება. სარკმლის ორივე მხარეს თითო მცირე სწორკუთხა ნიშია. ასეთივე ნიშია ჩრდილოეთ კედელშიც. კიდევ ერთი სარკმლის კვალი შემორჩენილია სამხრეთით. ფასადები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით. ეკლესიას სამხრეთით ჰქონია პატარა სწორკუთხა მინაშენი (შემორჩენილია მცირე ნაწილი), რომელსაც შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია.
ლომბოკი

ლომბოკი — კუნძული დასავლეთი მცირე ზონდის კუნძულების პროვინციის შემადგენლობაში. წარმოადგენს მცირე ზონდის კუნძულების ნაწილს. ლომბოკი დასავლეთიდან ლომბოკის სრუტით ემიჯნება ბალის, ხოლო აღმოსავლეთით ალას სრუტით სუმბავას. აქვს მომრგვალებული ფორმა და სამხრეთ-დასავლეთით ერთი ნახევარკუნძული — სეკოტონგი. მისი სიგრძე დაახლოებით 70 კმ-ს შეადგენს, ხოლო ფართობი 4 725 კმ²-ს. კუნძულზე მდებარეობს პროვინციის დედაქალაქი მატარამი, რომელიც ამავე დროს კუნძულის უდიდეს ქალაქს წარმოადგენს.
პასტერ ბიზიმუნგუ

პასტერ ბიზიმუნგუ (; დ. 1950, გიზენის პრეფექტურა) — რუანდის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1994 წლის 19 ივლისიდან 2000 წლის 23 მარტამდე. ეთნიკურად ჰუტუ.

მას შემდეგ, რაც მთავრობის ბრძანებით მოკლეს მისი ძმა, პასტერ ბიზიმუნგუ შეუერთდა რუანდის პატრიოტულ ფრონტს. 1994 წელს, გენოციდისა და სამოქალაქო ომის დასრულების შემდეგ საჭირო გახდა დროებით მთავრობაში ჰუტუს წარმომადგებნლების გაწევრიანება, რადგან ჰუტუ წარმოადგენდა ეთნიკურ უმრავლესობას. ამის წყალობით რუანდის პრეზიდენტი გახდა პასტერ ბიზიმუნგუ, ვიცე-პრეზიდენტი და თავდაცვის მინისტრი კი ეთნიკურად ტუტსი პოლ კაგამე. პრეზიდენტსა და ვიცე-პრეზიდენტს შორის ბევრ საკითხში აშკარა უთანხმოება იყო. 2000 წელს ბიზიმუნგუს შემდეგ პრეზიდენტი გახდა პოლ კაგამე. 2001 წელს პასტერ ბიზიმუნგუმ დააარსა პარტია დემოკრატიული განახლებისათვის. 2002-2004 წლებში ის შინაპატიმრობაში იმყოფებოდა, 2004 წელს კი რუანდის რესპუბლიკის უზენაესმა სასამართლომ მას 15 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა შეიარაღებული ფორმირებების ჩამოყალიბების მცდელობის ბრალდებით. 2006 წლის 17 თებერვალს რუანდის რესპუბლიკის უზენაესმა სასამართლომ ის უდანაშაულოდ ცნო და 2007 წლის 6 აპრილს გაათავისუფლა, რასაც მოჰყვა ბოდიშის მოხდა პრეზიდენტ კაგამეს მხრიდან.
კვეტ მასირე

კვეტ კეტუმილე ჯონი მასირე (; დ. 23 ივლისი, 1925, კანე, ბოტსვანა — გ. 22 ივნისი, 2017, გაბორონე, ბოტსვანა) — ბოტსვანის მეორე პრეზიდენტი 1980 წლის 13 ივლისიდან 1998 წლის 31 მარტამდე.

მუშაობდა სკოლის მასწავლებლად. 1962 წელს გახდა ბოტსვანის დემოკრატიული პარტიის ერთ-ერთი დამაარსებელი. 1966 წელს ქვეყნის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ გახდა მისი პირველი ვიცე-პრეზიდენტი. მას შემდეგ რაც ქვეყნის პრეზიდენტი სერეტსე კჰამა გარდაიცვალა, 1980 წლის 18 ივლისს მასირე გახდა პრეზიდენტი. მისი შემცვლელი ვიცე-პრეზიდენტის პოსტზე გახდა ლენელეტსე სერეტსე. მასირე ძირითადად აგრძელებდა მისი წინამორბედის პოლიტიკას. 1991 წელს დაჯილდოვდა წმინდა მიხეილისა და გიორგის ორდენით და მიენიჭა რაინდის წოდება. 1998 წელს ის გადადგა, რის შედეგადაც ქვეყნის ახალი პრეზიდენტი გახდა ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტი ფესტუს მოგაე. კეტუმილე ჯონი მასირე ამის შემდეგ მონაწილეობდა სამშვიდობო მისიებში კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და ლესოთოში.
ბესო კალანდაძე

ბესიკ (ბესო) კალანდაძე (დ.8 დეკემბერი, 1956, თბილისი) — ქართველი მომღერალი, ბას-გიტარისტი და ბიზნესმენი.

დაიბადა 1956 წელს თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიური ფაკულტეტი. პროფესიონალური მუსიკალური კარიერა დაიწყო 1974 წელს, როდესაც მიიწვიეს სოლისტ-ვოკალისტად სახელმწიფო საესტრადო ორკესტრ „რერო“-ში. 1978 წელს ბესო კალანდაძე გადავიდა „ვია 75“-ში, სადაც დაჰყო 1986 წლამდე, ჯგუფის დაშლამდე. „ვია 75“-ში შეასრულა პოპულარული ჰიტები: „ტირიფები“, „თეთრი ღამე“ „გიორგობის თვე“ და სხვა. ასევე იყო ანსამბლის არანჟირების ავტორი.

„ვია 75“-ის დაშლის შემდეგ, ბესო კალანდაძე თავის ძირითად სპეციალობას დაუბრუნდა. 1990-იან წლებში კვლავ სცენას დაუბრუნდა და ახალი არანჟირებით ჩაწერა ძველი ჰიტები.

ამჟამად მოღვაწეობს კვლავ „ვია 75“-ში, არის ჯგუფის ბას-გიტარისტი და ვოკალისტი. ანსამბლი აღდგა 2011 წელს, გამოუშვა ალბომი კომპაქტ-დისკის სახით. რამდენიმე კონცერტი გამართა საქართველოს ტერიტორიაზე. 2011 წლის მიწურულს გაიხსნა „ვია 75“-ის ვარსკვლავი ფილარმონიის საკონცერტო დარბაზის წინ.
ვოლოსოვო

ვოლოსოვი — ქალაქი რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში, ვოლოსოვის საქალაქო დასახლებისა და ვოლოსოვის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს რაიონის ცენტრალურ ნაწილში, სანქტ-პეტერბურგიდან სამხრეთ-დასავლეთით 43 კილომეტრში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქში 12 161 ადამიანი ცხოვრობდა, ქალაქი ვოლოსოვოს რაიონის ყველაზე მრავალრიცხოვანი ქალაქია.

ტერმინი „ვოლოსოვი“, ზოგიერთი მკვლევრის აზრით, მომდინარეობს ადგილობრივი წარმართული ხალხისგან, მათ ერთ-ერთ ღმერთს ერქვა — ვოლოსა (ველოსა), რომელიც მესაქონლეობის მფარველი ღვთაება იყო.

პირველად ტერმინ „ვოლოსოვი“ ნახსენებია საუკუნეში ჩატარებული, 1508 წლის აღწერაში. 1927 წელს ქალაქი ამავე სახელწოდების რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი გახდა. 1936 წლის მონაცემებით, ვოლოსოვის სოფსაბჭოს შემადგენლობაში შედიოდა: 17 დასახლებული პუნქტი, 483 სასოფლო-სამეურნეო გაერთიანება და 7 კოლმეურნეობა.
ფესტუს მოგაე

ფესტუს ჰონტებანე მოგაე (, დ. 21 აგვისტო, 1939, სეროვე, ბოტსვანა — გ. 8 მაისი, 2026, გაბორონე, ბოტსვანა) — ბოტსვანის მესამე პრეზიდენტი 1998 წლის 1 აპრილიდან 2008 წლის 1 აპრილამდე.

მიიღო ეკონომიკური განათლება სასექსისა და ოქსფორდის უნივერსიტეტებში. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ მუშაობდა ბოტსვანის ბანკსა და მსოფლიო სავალუტო ფონდში. ის გაწევრიანდა ბოტსვანის დემოკრატიულ პარტიაში, და 1992 წელს მან ვიცე-პრეზიდენტის პოსტზე შეცვალა პიტერ მმუსი. 1998 წელს პარლამენტმა ფესტუს მოგაე დაამტკიცა გადამდგარი პრეზიდენტის კვეტ მასირეს მემკვიდრედ და 2004 წელს ისევ აირჩია მეორე ვადით პრეზიდენტად. მეორე საპრეზიდენტო ვადის პერიოდში მოგაემ წამოიწყო სიღარიბის, უმუშევრობისა და შიდსის საწინააღმდეგო კამპანია, რომელიც მოგაეს მტკიცებით, დასრულდება 2016 წელს.

2007 წლის 14 ივლისს მოგაემ განაცხადა, რომ აპირებდა პოსტის დატოვებას და მემკვიდრედ დაასახელა ვიცე-პრეზიდენტი სერეტსე იან კჰამა.

2008 წელს ფესტუს მოგაე ბოტსვანის პრეზიდენტის თანამდებობიდან გადადგა. ქვეყანას სათავეში ჩაუდგა იან კჰამა.
აგათინოსი

აგათინოსი იყო გამოჩენილი ძველი ბერძენი ექიმი, დამაარსებელი ახალი სამედიცინო მიმდინარეობისა, რომელსაც მან უწოდა სახელი „ეპისინთეტიკოსები“.

იგი დაიბადა სპარტაში და ალბათ ცხოვრობდა ჩვენი წელთაღრიცხვით პირველ საუკუნეში, რადგანაც იგი იყო ათენეუს კილიკიელის მოსწავლე და არქიგენესის მასწავლებელი. გადმოცემით, აგათინოსი ერთხელ უძილობისგან დელირიუმში ჩავარდა, რომლისგანაც იგი თავისმა მოსწავლემ, არქიგენესმა გამოიყვანა შემდეგი მეთოდით: თავი შეუფუთა თბილი ზეთის საფენების დიდი რაოდენობით.

აგათინოსი ხშირად ციტირდება გალენთან, რომელიც მას პნევმატიკოსების სკოლის წარმომადგენლად მოიხსენიებს. აგათინოსის შრომები არ შემონახულა. მისი მიმდინარეობის ზუსტი შეხედულებები უცნობია და, როგორც ჩანს, ემსგავსებოდა ეკლექტიკოსების სკოლის შეხედულებებს.
სეი ზერბო

საიე ზერბო (; დ. 27 აგვისტო, 1932, ტუგანი — გ. 19 სექტემბერი, 2013, უაგადუგუ) — ზემო ვოლტის (დღევანდელი ბურკინა-ფასო) სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე, პრეზიდენტი და პრემიერ-მინისტრი 1980-1982 წლებში, პოლკოვნიკი.

ბიოგრაფია
საიე ზერბო დაიბადა მუსლიმურ ოჯახში, ზემო ვოლტის დასავლეთ ნაწილში მდებარე სონოს პროვინციაში. განათლება მიიღო მალისა და სენეგალში (ქ. სენ-ლუი). შემდეგ მსახურობდა ფრანგულ კოლონიალურ არმიაში, სწავლობდა სენ-სირის სამხედრო აკადემიაში. პარაშუტისტების ჯგუფის შემადგენლობაში ყოფნის დროს მონაწილეობას იღებდა სამხედრო მოქმედებებში ინდოჩინეთსა და ალჟირში. 1961 წელს ზემო ვოლტის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ გაწევრიანდა მის შეიარაღებულ ძალებში.

1974-1976 წლებში საიე ზერბო იკავებდა შინაგან საქმეთა მინისტრის პოსტს პრეზიდენტ სანგულე ლამიზანას მთავრობაში. შემდეგ მეთაურობდა დედაქალაქის პოლკს და ხელმძღვანელობდა სამხედრო დაზვერვას. 1980 წელს ზერბომ დაამხო პრეზიდენტი ლამიზანა და თვითონ დაიკავა ქვეყნის პრეზიდენტისა და პრემიერ-მინისტრის პოსტი. 1977 წელს მიღებული კონსტიტუცია გაუქმდა, ქვეყანაში ძალაუფლება გადავიდა სამხედრო საბჭოს ხელში. საიე ზერბოს მმართველობის წინააღმდეგ განსაკუთრებით აქტიურობდნენ ზემო ვოლტის პროფკავშირები. 1982 წელს ზერბოს ხელისუფლება დაემხო, თავად ზერბო კი დააპატიმრეს. ქვეყანას სათავეში ჩაუდგა ჟან ბატისტ უადრაოგო. 1983 წელს განხორციელდა მორიგი გადატრიალება, უადრაოგო დაამხო თომას სანკარამ, რომელმაც ზემო ვოლტას სახელი შეუცვალა და უწოდა ბურკინა-ფასო. 1984 წელს ქვეყნის ექს-პრეზიდენტები: ლამიზანა და ზერბო წარდგნენ სახალხო ტრიბუნალის წინაშე. საიე ზერბოს მიესაჯა თხუთმეტწლიანი პატიმრობა. პატიმრობაში ყოფნის დროს ზერბომ მიიღო ქრისტიანობა. 1985 წლის აგვისტოს ზერბო გაათავისუფლეს. სანკარას დამხობის შემდეგ ხელისუფლებაში მოსულმა ბლეზ კომპაორემ საიე ზერბო დაიახლოვა.

გარდაცვალებამდე, 2013 წლის 19 სექტემბრამდე, სეი ზერბო იღებდა სახელმწიფო პენსიას როგორც ქვეყნის ყოფილი მმართველი და ბურკინა-ფასოს არმიის გადამდგარი პოლკოვნიკი.
ბანტენი

ბანტენი — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ იავის უკიდურეს დასავლეთ ნაწილში. წარსულში მიეკუთვნებოდა დასავლეთ იავის პროვინციას, თუმცა 2000 წელს ცალკე პროვინცია გახდა. დედაქალაქია სერანგი. საკმაოდ მნიშვნელოვანია პროვინციის როლი, რადგან ის სუმატრასთან დამაკავშირებელი სატრანზიტო დერეფნის როლს თამაშობს. განსხვავებულია მისი კულტურაც. ბოლო წლებში, ჩრდილოეთი ნაწილი, განსაკუთრებით კი ჯაკარტის სიახლოვესა და იავის ზღვის სანაპირო ზოლში განიცდის დემოგრაფიულ აფეთქებას და ინტენსიურ ურბანიზაციას, მაშინ როდესაც სამხრეთი ნაწილი, განსაკუთრებით ინდოეთის ოკეანის სანაპირო ზოლი ძველისძველ ტრადიციულ ხასიათს ინარჩუნებს. ამჟამად ბანტანში 11 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს.

პროვინციის ფართობი 9163 კმ²–ია და შედგება 4 ქალაქისა და 4 რაიონისაგან.
ბენკულუ

ბენკულუ , აგრეთვე ცნობილი როგორც სამხრეთ-დასავლეთი სუმატრა — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპირო ზოლში. ესაზღვრება დასავლეთ სუმატრის, ჯამბის, სამხრეთ სუმატრისა და ლამპუნგის პროვინციებს. დედაქალაქი და უმსხვილესი ქალაქია ბენკულუ. წარსულში აქ განლაგებული იყო დიდი ბრიტანეთის გარნიზონი. პროვინცია ასევე მოიცავს კუნძულ ენგანოს.

2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ბენკულუს მოსახლეობა 1 800 500 ადამიანს შეადგენს,, საიდანაც 875 663 მამაკაცია, 837 730 კი ქალი.
ცენტრალური იავა

ცენტრალური იავა — პროვინცია ინდონეზიაში. ადმინისტრაციული დედაქალაქია სემარანგი. მდებარეობს კუნძულ იავაზე. საკმაოდ მაღალია ადამიანის განვითარების ინდექსის მაჩვენებელი. პროვინციის ფართობი 39 800,69 კმ²–ია, რაც იავის მთლიანი ფართობის დაახლოებით მეოთხედია. 2010 წლის აღწერით, მოსახლეობა 30 380 687 ადამიანს შეადგენს, რის შედეგადაც ის ინდონეზიის მესამე ყველაზე ხალხმრავალი პროვინციაა დასავლეთ იავის, აღმოსავლეთ იავის შემდეგ.

ცენტრალური იავა დაყოფილია 29 ოლქად და 6 საქალაქო მუნიციპალიტეტად.
სალუ ჯიბო

სალუ ჯიბო ( დ. 15 აპრილი, 1965) — ნიგერის დედაქალაქ ნიამეის გარნიზონის მეთაური, 2010 წლის 18 თებერვალს განხორციელებული სამხედრო გადატრიალების ორგანიზატორი და მეთაური. ის ხელმძღვანელობდა ხუნტას - დემოკრატიის განახლების უმაღლეს საბჭოს და წარმოადგენდა ნიგერის დე-ფაქტო მეთაურს.

წარმოშობით ჯიბო მიეკუთვნება ჯერმას ეთნიკურ ჯგუფს. სწავლობდა კოტ-დ'ივუარში, მაროკოსა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. მსახურობდა გაეროს სამშვიდობო დაჯგუფებებში კოტ-დ'ივუარსა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. ჯიბო მეთაურობდა „პირველ სამხედრო ზონას“ და აკონტროლებდა შეიარაღებული ძალების 40%-ს.
ცერონისის მაცხოვრის ეკლესია

ცერონისის მაცხოვრის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცერონისში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, აღმოსავლეთით. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (8,3 5,6 მ). აგებულია ძველ ნაეკლესიარზე. ნაშენია ნატეხი ქვიშაქვით, დასავლეთის საბჯენი თაღი კარგად გათლილი ქვიშაქვისაა. მოგვიანებით განახლებულ ნაწილებში გამოყენებულია აგური. 1970-იან წლებში სოფლის მაცხოვრებლებმა ეკლესია შეაკეთეს - კედლებს ზედა ნაწილში რკინაბეტონის სარტყელი შემოავლეს და შენობა კრამიტით გადახურეს.

შიგნიდან სწორკუთხოვანი, გარედან თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთითაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ბრტყელი ზედანით გადახურული თაღოვანი სარკმელია. სარკმლის ჩრდილოეთით ორი, ხოლო სამხრეთით ერთი ნიშია. საკურთხეველში აგურით ნაგები სატრაპეზო დგას. საკურთხევლის კონქის რამდენადმე დეფორმირებული თაღი სამი ლილვისაგან შედგენილი ქვიშაქვის იმპოსტებს ეყრდნობა. მსგავს იმპოსტებზეა დაყრდნობილი დასავლეთ კედლის შეკიდული საბჯენი თაღიც, რომელიც შეკეთების დროს კამარის წყობაში მოუქცევიათ. თითო სარკმელი დასავლეთით და სამხრეთითა. დარბაზი ცილინდრული კამარითაა გადახურული. ინტერიერი შელესილი და შეთეთრებულია. აქ არსებული საფლავის ქვების წარწერით ირკვევა, რომ ეკლესია ფალავანდიშვილებს ეკუთვნოდათ.

აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის ზღუდარზე ამოკვეთილია ჯვარი. ორი ასეთი ჯვარია დასავლეთ სარკმლის ზღუდარზეც. ეკლესიას დასავლეთით, სახურავის კეხზე ადგას აგურის პატარა, ოთხივე მხარეს ოდნავ შეისრული თაღებით გახსნილი ფანჩატურიანი სამრეკლო, რომელიც გადახურულია პირამიდული სახურავით.
ალი საიბუ

ალი საიბუ (; დ. 1940 — გ. 31 ოქტომბერი, 2011) — უმაღლესი სამხედრო საბჭოს თავმჯდომარე (1987-1989), ნაციონალური ორიენტაციის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე (1989) და ნიგერის პრეზიდენტი 1989-1993 წლებში.

ბიოგრაფია
წარმოშობით ეკუთვნოდა ჯერმას ეთნიკურ ჯგუფს. ის დაიბადა იმავე სოფელში, სადაც მისი წინამორბედი პრეზიდენტი სეინი კუნჩე. 1954 წელს ის მოეწყო სენეგალში მდებარე სამხედრო სასწავლებელში. სენეგალში მსახურობდა მსროლელთა პოლკში და კამერუნში სამხედრო მოქმედებების დროს დაიჭრა.

1960 წელს ნიგერის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ მსახურობდა თავისი ქვეყნის შეიარაღებულ ძალებში. იყო 1974 წლის სამხედრო გადატრიალების აქტიური მონაწილე.

1974-1975 წლებში იკავებდა სოფლის მეურნეობისა და გარემოს დაცვის მინისტრის პოსტს. 1987 წელს საიბუ ხელმძღვანელობდა სამხედრო გადატრიალებას, რომლის შედეგადაც დაემხო სეინი კუნჩეს ხელისუფლება.

1987-1989 წლებში ალი საიბუ იკავებდა ჯერ სამხედრო, შემდეგ კი ნაციონალური ორიენტაციის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის პოსტს. 1989-1993 წლებში ის იყო ნიგერის პრეზიდენტი.

1990-იანი წლების დასაწყისში, სტუდენტური მოძრაობისა და ტუარეგების გავლენით მოიხსნა სამხედრო კანონები, რამაც სერიოზულად დაასუსტა საიბუს პოზიციები. 1993 წელს ჩატარებულ დემოკრატიულ არჩევნებში ალი საიბუ დამარცხდა და პოლიტიკიდან წავიდა. ის ჩაანაცვლა მაჰამანე უსმანემ.
მაჰამან უსმანი

მოჰამან უსმანი (; დ. 20 იანვარი 1950) — ნიგერის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1993 წლის 16 აპრილიდან 1996 წლის 27 იანვრამდე. პირველი არჩეული პრეზიდენტი მრავალპარტიული სისტემის ამოქმედების შემდეგ. დაამხეს 1996 წელს განხორციელებული სამხედრო გადატრიალების შედეგად. 1999-2009 წლებში იყო ნიგერის ეროვნული კრების პრეზიდენტი. 2011 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში დააგროვა ხმების 8,42% და დაიკავა მეოთხე ადგილი.
იბრაჰიმ ბარე მაინასარა

იბრაჰიმ ბარე მაინასარა (; დ. 9 მაისი, 1949, მარადი — გ. 9 აპრილი, 1999, ნიამეი) — ნიგერის არმიის პოლკოვნიკი, ნიგერის ეროვნული ხსნის საბჭოს თავმჯდომარე 1996 წელს და ნიგერის პრეზიდენტი 1996–1999 წლებში. ხელისუფლებაში მოვიდა 1996 წლის სამხედრო გადატრიალების გზით და თვითონაც გადატრიალების მსხვერპლი გახდა. 1999 წელს ის დაამხეს და მოკლეს.
ბოქსიტოგორსკი

ბოქსიტოგორსკი — ქალაქი რუსეთში (1950 წლიდან), ლენინგრადის ოლქში, ბოქსიტოგორსკის საქალაქო დასახლებისა და ბოქსიტოგორსკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ბოკსიტოგორსკის რაიონის დასავლეთ ნაწილში, მდინარე პიარდომლიას ნაპირზე, სანქტ-პეტერბურგიდან აღმოსავლეთით 175 კილომეტრში. 2010 წლის 14 ოქტომბრის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 16 585 ადამიანს შეადგენდა, ბოკსიტოგორსკი ამავე სახელწოდების რაიონის უდიდესი დასახლებული პუნქტია.

ბოქსიტოგორსკის ადგილას დასახლების კვალი ჯერ კიდევ - საუკუნეებში იყო, ამ ტერიტორიებზე ცხოვრობდნენ სლოვენები და კრივიჩები.
- საუკუნეებში ქალაქის მიმდებარე ტერიტორიებზე გეოლოგებმა აღმოაჩინეს ბოქსიტების შემცველი ქანები, საუკუნეში აქ ააშენეს ბოქსიტების ქარხანა, სწორედ ამან შეუწყო ხელი ქალაქის ეკონომიკურ და დემოგრაფიულ განვითარებას.

2006 წლის 1 იანვარს, ქალაქი ბოქსიტოგორსკის საქალაქო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი გახდა.
ბაქილი მულუზი

ბაქილი მულუზი (; დ. 17 მარტი 1943) — მალავის მეორე პრეზიდენტი 1994 წლის 24 მაისიდან 2004 წლის 24 მაისამდე.

მულუსი პრეზიდენტად აირჩიეს 1994 წელს პირველ მრავალპარტიულ არჩევნებში, როგორც გაერთიანებული დემოკრატიული ფრონტის კანდიდატი. არჩევნებში მან დაამარცხა ჰეისტინგზ კამუზუ ბანდა - მალავის დიქტატორი 1966 წლიდან. მანამდე მულუსი მუშაობდა ბანდას მთავრობაში. 1999 წლის ივნისში მულუსი მეორე ვადით აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად.

მულუსის მმართველობის პერიოდში აღინიშნა რამდენიმე სკანდალი. 2000 წელს მან მთავრობა სრული შემადგენლობით დაითხოვა, მას შემდეგ რაც გაირკვა ბრიტანეთის მიერ გამოყოფილი ფინანსური დახმარების უმიზნოდ დახარჯვის შესახებ. მეორე სკანდალი დაკავშირებული იყო მალავის სიმინდის მარაგთან, კერძოდ ის მიჰყიდეს სხვა ქვეყნებს გვალვის დაწყებამდე ცოტა ხნით ადრე. ამან გამოიწვია ქვეყანაში შიმშილის დაწყება. პრეზიდენტის პოსტზე მულუსი 2004 წელს ჩაანაცვლა ბინგუ ვა მუთარიკამ.

1999 წლის ოქტომბერში 56 წლის ბაქილი მულუსი დაქორწინდა 12 წლის სკოლის მოსწავლეზე მუსულმანური ოჯახიდან.
ცერონისის ღვთისმშობლის ეკლესია

ცერონისის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცერონისში. მდებარეობს დაბა აგარიდან ყორნისისაკენ მიმავალი საავტომობილო გზის პირას, სასაფლაოზე. ეკლესია საუკუნით თარიღდება. სამრეკლო აგებულია მოგვიანებით.

ეკლესია დარბაზულია (13,3 7,6 მ), ნაგებია ნატეხი ქვიშაქვით, კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენუბელია კარგად გათლილი ქვიშაქვა. ორივე მხრიდან თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთით და დასავლეთითაა. ნახევარწრიულ აფსიდის ღერძზე ფართო სარკმელია, რომლის გვერდებზე დაბალი თაღით გადახურული თითო ნიშია. ნახევარწრიული, არდაბაგით წინწამოწეული საკურთხევლის ბაქანი ერთი საფეხურითაა შემაღლებული. ერთი სარკმელი დასავლეთ კედელშია, ორ-ორი - გრძივ კედლებში. დარბაზის გრძივი კედლები და ნახევარწრიული კამარა ორსაფეხურიანი პილასტრებით და საბჯენი თაღებით სამ ნაწილად იყოფა. შუა ნაწილი განაპირა ნაწილებზე ფართოა. პილასტრების პირველ საფეხურებზე გადაყვანილია ზემოდან გაბრტყელებული კედლის თაღები. თაღების ქუსლებთან მარტივი იმპოსტებია. ეკლესიის ორივე შესასვლელს მარტივი მოჩარჩოება აქვს. აღმოსავლეთ ფასადის ფრონტონის წყობაში ჩასმულ ქვიშაქვის სწორკუთხა ქვაზე გამოსახულია რელიეფური ჯვარი. კედლები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით.

ეკლესიას დასავლეთით მიშენებული აქვს აგურით ნაგები, კარგად გათლილი ქვიშაქვის კვადრებით მოპირკეთებული კვადრატული ორსართულიანი სამრეკლო (3 3 მ). შემორჩენილია მხოლოდ ცილინდრული კამარით გადახურული პირველი სართული, რომლის კამარის ღერძი აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენაა მიმართული. სამრეკლოს სამხრეთ კედელში ფართო თაღოვანი შესასვლელია, დასავლეთ კედელში კი სარკმელი.
ოქროსოფლის მაცხოვრის ეკლესია

ოქროსოფლის მაცხოვრის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტი სოფელ ოქროსოფელში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით დაახლოებით 1 კილომეტრზე, ძველ სასაფლაოზე, ნასოფლარ ცუქითის (სუქითი) ტერიტორიაზე. სტილისტური ნიშნებით - საუკუნეებით თარიღდება.

ეკლესია დარბაზულია (12,2 6,9 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ცუდად დამუშავებული ქვიშაქვით, გამოყენებულია შირიმიც. შიგნიდან თაღოვანი, გარედან არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთითაა. ჩრდილოეთის კარით ეკლესია ჩრდილოეთის მინაშენს უკავშირდებოდა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, მის ორივე მხარეს - თითო სწორკუთხა ნიში. ასეთივე თითო ნიშია გრძივი კედლების აღმოსავლეთ მონაკვეთში. სამხრეთ სარკმელი გადახურულია ბრტყელი ქვით. დარბაზის გრძივ კედლებზე თითო ორსაფეხურიანი პილასტრია, მის პირველ საფეხურს კედლის დეკორატიული თაღები ეყრდნობა, მეორეს - კამარის საბჯენი თაღი. იმპოსტების პროფილი შედგენილია თაროსა და დახრილი სიბრტყისაგან. დასავლეთ კედლის კუთხეებში, კამარის ქუსლის დონეზე, ბრტყელი კრონშტაინებია, რომლებსაც კედლის დეკორატიული თაღი ეყრდნობოდა.

მოხატულობა
ეკლესიის კედლის მონაკვეთები მოგვიანებით შეულესავთ და მოუხატავთ. საკურთხევლის სარკმლის ერთ გვერდზე, სამხრეთით შემორჩენილია გვიანდელი ფეოდალური ხანის მოხატულობა - ცხენზე ამხედრებული წმ. მეომარი გველეშაპს კლავს. წმინდანი პირით სარკმლისკენაა მიბრუნებული. თანმხლები ასომთავრული წარწერა დაზიანებულია. კომპოზიცია მოჩარჩოებულია მოწითალო-ყავისფერი ხაზით. ფონი მონაცრისფრო-თეთრია. წმინდანის სხეული არაპროპორციულია. მხატვრობისათვის დამახასიათებელია ფერთა ძუნწად გამოყენება (თეთრი, მონაცრისფრო-თეთრი, შავი მოწითალო-ყავისფერი). შესრულების უკიდურესად გამარტივებული მანერით, ხაზოვანი დამუშავებით მხატვრობა ხალხური ხასიათის ნიმუშებს უკავშირდება. მოხატული ყოფილა კედლის მონაკვეთი სარკმლის მეორე გვერდზეც , ჩრდილოეთით. სავარაუდოა, რომ საკურთხეველში წარმოდგენილი იყო ფეოდალური ხანის ქართული ეკლესიის მოხატულობისათვის დამახასიათებელი ჰერალდიკური კომპოზიცია (პირით ერთმანეთისაკენ მიბრუნებული ორი ცხენოსანი წმ. მეომარი, რომელთაგან ერთი გველეშაპს კლავს, ხოლო მეორე - მეფეს).

ფასადები დასრულებული იყო თაროსებრი ლავგარდნით. ეკლესიის ჩრდილოეთით და დასავლეთით მიშენებული სათავსები მთლიანად დანგრეულია (არ ხერხდება გეგმის დადგენა).
კვინტესენცია

კვინტესენცია ( — „მეხუთე არსი“) — რისამე საფუძველი, არსი.

კვინტესენცია — ანტიკურ და შუა საუკუნეების სქოლასტიკურ ფილოსოფიაში: რაღაც მეხუთე ელემენტი (სტიქია), რომელიც უპირისპირდებოდა დანარჩენ ელემენტებს (წყალს, მიწას, ცეცხლსა და ჰაერს) და ითვლებოდა ნივთთა არსად.

კვინტესენცია (გადატანითი მნიშვნელობით) — ექსტრაქტი, ყველაზე მთავარი, ყველაზე მნიშვნელოვანი, ყველაზე უფრო არსებითი.

კვინტესენცია თანამედროვე კოსმოლოგიაში — ბნელი ენერგიის ერთ-ერთი მოდელი.
ვოლხოვი (ქალაქი)

ვოლხოვი — ქალაქი (1933 წლიდან) რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში, ვოლხოვის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის 14 ოქტომბრის მონაცემებით ქალაქში 47 182 ადამიანი ცხოვრობდა. ქალაქი მდებარეობს მდინარე ვოლხოვის ნაპირას, ვოლხოვის დაბლობზე, სანქტ-პეტერბურგიდან აღმოსავლეთით 122 კილომეტრში. ქალაქი იყოფა ორ ნაწილად: პირველი ვოლხოვი, მდებარეობს ვოლხოვის მარცხენა ნაპირზე და მეორე ვოლხოვი, მდებარეობს ვოლხოვის მარჯვენა ნაპირზე.

ვოლხოვოს განვითარება დაკავშირებულია ვოლხოვის ჰიდროელექტროსადგურთან, რომელიც 1918 -1926 აშენდა და იყო რუსეთის ერთ-ერთი პირველი ყველაზე მსხვილი ჰიდროელექტროსადგური. 1925 წლის 15 მაისს დასახლებას მიენიჭა დაბის სტატუსი. 1929 ვოლხოვის ჰიდროელექტოსადგურის სიახლოვეს აშენდა რუსეთში პირველი ალუმინის ქარხანა. ქალაქი 1970 წელს დააჯილდოვეს ოქტომბრის რევოლუციის ორდენით.

დამეგობრებული ქალაქები
მუშიოენი, ნორვეგია
იარვენპაია, ფინეთი
სუნდსვალი, შვედეთი
ცენტრალური კალიმანტანი

ცენტრალური კალიმანტანი — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ ბორნეოზე. პროვინციული დედაქალაქია პალანკარაია.

2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 2,2 მლნ ადამიანს შეადგენს. 1990–2000 წლებში მოსახლეობის ზრდის წლიური კოეფიციენტი 3 % იყო, რაც ერთ–ერთი ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია ამ პერიოდის ინდონეზიაში. მომდევნო დეკადაში წლიურმა ზრდამ 1,8 % შეადგინა. პროვინცია ძირითადად დასახლებულია აბორიგენი ხალხით — დაიაკებით.
ცენტრალური სულავესი

ცენტრალური სულავესი — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სულავესის ცენტრში. შეიქმნა 1964 წლის 13 აპრილს.

პროვინციის ფართობი 61 841,29 კმ²–ია. ჩრდილოეთით ესაზღვრება გორონტალოს პროვინცია, სამხრეთით — დასავლეთ სულავესის, სამხრეთ სულავესისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ სულავესის პროვინციები, აღმოსავლეთით — მოლუკის კუნძულები, დასავლეთით კი მაკასარის სრუტე.

პროვინცია დაყოფილია ათ სარეგენტოდ და ერთ დამოუკიდებელ ქალაქად (პალუ).

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 633 420 ადამიანს შეადგენს.