iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალია ბინტ ჰუსეინი

პრინცესა ალია ბინტ ჰუსეინი (; დ. 13 თებერვალი 1956, ამანი, იორდანია) — იორდანიის მეფე ჰუსეინის უფროსი შვილი მისი პირველი ცოლისგან, დინა ბინტ აბდულ-ჰამიდისგან.

განათლება
პრინცესა ალია თავისი დაწყებითი განათლება მიიღო ამანში, აჰლიიას გოგონათა სკოლისა და როზარის კოლეჯში. 1968 წლამდე დიდ ბრიტანეთში, ლიმინგში სიბტონ პარკის სკოლაში სწავლობდა და შემდეგ ბენენდენის სკოლაში (1969-70) განაგრძო სწავლა, ხოლო 1972 წელს სომერსეტის მილფილდის სკოლაში მოიპოვა არაბულ, ინგლისურ და ფრანგულ ენებზე „ა“ დონე. 1977 წელს, ალია დაამთავრა იორდანიის უნივერსიტეტი ინგლისურ ლიტერატურაში ბაკალავრის ხარისხით.

ქორწინება
პრინცესა ალია 1977 წლის 12 აპრილს დაქორწინდა ლეიტენანტ-პოლკოვნიკი ნასერ ვასფი მირზაზე, რაღადანის სასახლეში და ქორწინებიდან ჰყავს ერთი შვილი:
ჰუსეინ მირზა (დ. 12 თებერვალი, 1981)
ალია და მირზა 1988 წელს განქორწინდნენ. ხელმეორედ ალია 1988 წლის 30 ივლისს ამანში სეიდ მოჰამედ ალ-სალეჰზე დაქორწინდა. მათ ორი შვილი ჰყავთ:
თალალ ალ-სალეჰი (დ. 12 სექტემბერი, 1989)
აბდულ ჰამიდ ალ-სალეჰი (დ. 15 ნოემბერი, 1992)
პირველი კლასის ალ-ჰუსეინის ორდენი გამორჩეული წვლილისთვის (5.2.2007)

წინაპრები
პოდაზოვსკიეს ნაქალაქარი

პოდაზოვსკიეს ნაქალაქარი — არქეოლოგიური ძეგლი, რომელიც მდებარეობს რუსეთის ფედერაციის, როსტოვის ოლქის ქალაქ აზოვის დასავლეთ გარეუბანში.

ისტორია
პოდაზოვსკიეს ნაქალაქარის დაარსების თარიღად მიჩნეულია ძვ. წ. საუკუნე. იგი არსებობდა ახ. წ. საუკუნემდე.

პოდაზოვსკიეს ნაქალაქარი ცნობილია 1911 წლიდან. 1960-1970-იან წლებში ნაქალაქარზე მიმდინარეობდა არქეოლოგიური გათხრები. არქეოლოგიურ გათხრებს ხელმძღვანელობდა ი. ს. კამენეცკი. ნაქალაქარის გამაგრებული ტერიტორიის ფართობი შეადგენდა 3 300 კვ. მეტრს. პოდაზოვსკიეს ნაქალაქარის გათხრების დროს არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს ნაგებობა, რომლის ასაშენებლად გამოყენებული იყო ლერწამი, რომელიც აუცილებელი იყო თიხის ნალესის შესაკავებლად.
ციხესიმაგრის ნაქალაქარი

ციხესიმაგრის ნაქალაქარი ასევე პანიარდისი — არქეოლოგიური ობიექტი, რომელიც მდებარეობდა თანამედროვე ქალაქ აზოვის ცენტრში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ნაალაქარი განეკუთვება მეოტიურ კულტურას, რომელიც გავრცელებული იყო მდინარე დონის დელტაში ახ. წ. - საუკუნეებში.

ისტორია
ციხესიმაგრის ნაქალაქარის არსებობის პერიოდია ძვ. წ. საუკუნე - ახ. წ. საუკუნე. იგი დააარსეს მეოტებმა, რომლებიც გადმოსახლდნენ ყუბანისპირეთიდან. ამ პერიოდში ნაქალაქარის ჩამოყალიბება დონის დელტაში დაკავშირებული იყო მეფე ასპურგის პოლიტიკასთან, რომელმაც ამ მოქმედებით გაამაგრა ბოსფორის სახელმწიფოს საზღვრები და გააძლიერა თავდაცვა.

აღმოჩენილი მასალების მიხედვით მკვლევარებმა დაადგინეს, რომ პანიარდისის მოსახლეობის კვების რაციონში სოფლის მეურნეობის პროდუქტები იყო უმთავრესი, ხელოსნობის დარგებიდან განვითარებული იყო ქსოვა და რთვა. ქალაქმა იარსება ახ. წ. საუკუნემდე. - საუკუნეებში მიმდინარეობდა პირველი გამოკვლევები, რომლის მიზანიც იყო ტანაისის ტერიტორიის მოძებნა.

1800 წელს აზოვისპირეთს ეწვია მოგზაური ედუარდ კლარკი, რომელმაც დაგვიტოვა თავის აღმოჩენები და კვლევები. ის აღნიშნავდა, რომ აზოვის ტერიტორიაზე შემონახულია ისეთი თიხის ჭურჭელი, რომელსაც გამოიყენებდნენ ბერძნები. ამ აღმოჩენების მიხედვით მეცნიერები ადასტურებენ, რომ აღმოაჩინეს ციხესიმაგრის ნაქალაქარი.

1923-1929 წლებში არქეოლოგიურ კვლევა-ძიებას ახორციელებდა მატერიალური ისტორიის კულტურის სახელმწიფო აკადემიის ჩრდილოეთ კავკასიის ექსპედიცია, რომლის ხელმძღვანელიც იყო ალექსანდრე მილერი.

1956-1962 წლებში ციხესიმაგრის ნაქალაქარის გათხრებისათვის შედგა ქვემო-დონის ექსპედიცია, რომელსაც ხელმძღვანელობდა დ. შელოვი. გათხრების შედეგად აღმოჩნდა არტეფაქტების მინიმალური რაოდენობა. 1972 წელს შედგა მაშსტაბური არქეოლოგიური გათხრები ა. გორბენკოს ხელმძღვანელობით.

სამშენებლო სამუშაოების წარმართვის გამო და აზოვის ტერიტორიაზე საქალქო დასახლებების გაჩენის შედეგად არქეოლოგიური ძეგლის უდიდესი ტერიტორია განადგურდა. მშენებლობის დროს აღმოაჩინეს ნეკროპოლის ნარჩენები, კერამიკის საგნები, შრომის იარაღები, სხვადასხვა სახის იარაღი. ტერიტორიის გამოკვლევა მიმდინარეობდა საუკუნის განმავლობაში. 2006-2008 წლებში გამოკვლევების დროს აღმოაჩინეს კერამიკული ჭურჭელი და საცხოვებელი კომპლექსები. ციხესიმაგრის ნაალაქარის ტერიტორიაზე ასევე აღმოაჩინეს თავდაცვითი თხრილი. პირველი თავდაცვითი თხრილი მნიშვნელოვნად იყო დაზიანებული შუა საუკუნეების ორმოებით, ხოლო ნაწილზე აგებული იყო ქალაქის შენობები. ორმოებში აღმოაჩინეს წითელი თიხისაგან დამზადებული ამფორები. ნაპოვნია კერამიკა, რომელზეც გამოსახულია ცხვრის თავის მსგავსი ფიგურები. მეორე თხრილში აღმოჩენილია ნაცრისფერი თიხის ჭურჭელი. საგნები, რომლებიც აღმოჩენილია ორ თავდაცვით თხრილში, გახდა იმ თავდაცვითი სისტემის მტკიცებულება, რომლითაც გარშემორტყმული იყო ტანაისი. ნეკროპოლში აღმოჩენილი იყო ხის ჭურჭელი, ბრინჯაოსა და წითელ ლაქიანი ნივთები.

აღწერა
ნაქალაქარის ტერიტორია ნაწილობრივ მდებარეობს იმ ადგილზე, სადაც ააშენეს საუკუნით დათარიღებული ციხესიმაგრე. სწორედ ამის გამო მიიღო არქეოლოგიურმა ობიექტმა სახელწოდება.

ნაქალაქარის ტერიტორიაზე აღმოაჩინეს 300-ზე მეტი სამარხი, თავდაცვითი თხრილები, მრგვალი ფორმის სარიტუალო მოედნები, რომლებზეც შემონახული იყო ამფორები და ცხოველთა ძვლები. ნაქალაქარის ტერიტორიაზე აღმოაჩინეს ასევე მეტალის მშვილდსაკინძი.
კატლა

კატლა — დიდი ვულკანი ისლანდიის სამხრეთ ნაწილში. სიმაღლე 1512 მ. მეტად აქტიურია; 930-1918 წლებში 13-95 წლების ინტერვალებით დოკუმენტირებულია ოცი ამოფრქვევა. 99 წლის განმავლობაში ძლიერი ამოფრქვევები არ ყოფილა, თუმცა ფიქსირდებოდა მცირე ამონთხევები, რომლებსაც არ დაურღვევიათ ყინულოვანი საფარველი. დაფარულია მყინვარ მირდალსიეკუდლის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილით.

კატლა ისლანდიის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ვულკანია. გაწოლილია სოფელ ვიკის ჩრდილოეთით და მყინვარ ეიაფიადლაიეკუდლის აღმოსავლეთით. კატლის კალდერის დიამეტრია 10 კმ და დაფარულია 200-700 მ სისქის ყინულით. ჩვეულებრივ, ვულკანი იფრქვევა ყოველ 40-80 წელიწადში. 1755 წლის ამოფრქვევამ გამოიწვია მყინვარის ინტენსიური დნობა, რომლის შედეგად წარმოქმნილმა წყლის ნაკადის ხარჯმა 200 000-400 000 მ³/წმ-ს მიაღწია.
ჯოსის პლატო

ჯოსის პლატო (, ადრინდელი დასახელება ბაუჩი) — პლატო ნიგერიაში. მდებარეობს ჩრდილო-გვინეის ზეგნის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე ნიგერის და მის შენაკად ბენუეს შორის. პლატო წარმოადგენს მდინარე ნიგერის და ჩადის ტბის აუზის ბევრი მდინარის სათავეს. პლატო მდებარეობს ნიგერიის პლატოს შტატში, რომლის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჯოსი. მისი საერთო ფართობია დაახლოებით 3,5 ათ. კმ². საშუალო სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 180 კმ-ს, ხოლო სიგანე დაახლოებით 300—320 კმ-ს. პლატოს ნეოკულტურულ რაიონებს უკავია მაღალბალახოვანი სავანები, მდინარის ხეობებში იშვიათად გვხვდება თითქმის მთლიანად გაჩეხილი გალერეული ტყეები.

გეოლოგია
პლატო ძირითადად აგებულია პრეკამბრიული მეტამორფული და ძველი კრისტალური ქანებით (გნაისები, კრისტალური ფიქლები და ამფიბოლიტები), რომლებიც ზოგან გადაფარულია ბაზალტებით. საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 1000—1200 მეტრს, მაქსიმალური — 1735 მეტრს (მთა შერე). პლატოზე ზოგან ამაღლებულია ძველი ვულკანების ნახევრადდაშლილი კონუსები, პიკის ფორმის სხვადასხვა სახის ბიუტები, გუმბათები და მაგიდა მთები. სამი მხრიდან — დასავლეთით, სამხრეთით და აღმოსავლეთით პლატოს ფერდოები მკვეთრადაა დაქანებული ციცაბო ფერდოებით 500 მეტრ და უფრო მეტ სიღრმეზე. ჩრდილოეთით თანდათან დაბლდება საჰელის მხარეს.

სასარგებლო წიაღისეული
 საუკუნიდან ცნობილია ისეთი ლითონების მნიშვნელოვანი საბადოები, როგორებიცაა: კალა, ტანტალი და ნიობიუმი (ნიობიუმის ადგილობრივი მოპოვება შეადგენს მსოფლიოში მისი მოპოვების 3/4-ს), ასევე კოლუმბიტშემცველი გრანიტის საბადოები. ინტენსიური გეოლოგიური დაზვერვა, კარიერების მშენებლობა და საბადოების სამრეწველო მოპოვება დაიწყო ბრიტანული ხელისუფლების მხარდაჭერით 1909 წლიდან. ნედლეულის დიდი ნაწილი (75 %-მდე) გადიოდა დიდ ბრიტანეთში, ნარჩენები კი ნიდერლანდებში და აშშ-ში. ახალგაზრდა გრანიტები შეიცავენ კალას, რომლის მოპოვება დაიწყო საუკუნის დასაწყისში, კოლონიალური პერიოდის დროს და გაგრძელდა დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგაც.

კლიმატი
კლიმატი სუბეკვატორულია, მუსონური, გამოკვეთილი ზაფხულის სინოტივით; წელიწადში მოდის 1000 მმ-მდე ნალექი. ზამთარში, მშრალი სეზონის დროს საჰარიდან ქრის მშრალი, ცხელი ჰარმატანის ქარი, რომელსაც მოაქვს მტვრიანი ქარიშხალი.

მოსახლეობა
რეგიონის მკვიდრ ტომებს — ტივის, ფულბეს და ჯუნკუნის ახლა დაემატა ქვეყნის სხვა რეგიონებიდან უკანასკნელ ათწლეულებში გადმოსახლებული ტომები — ჰაუსა, იორუბა, იგბო, რომლებიც აქ მოიზიდა საბადოებში მუშაობით მიღებულმა შედარებით მაღალმა გასამრჯელომ, ასევე პლატოს სავანებში საკუთარი სასოფლო-სამეურნეო პირუტყვის და შინაური საქონლის მწყემსვის შესაძლებლობამ.
სუმაია ბინტ ჰასანი

პრინცესა სუმაია ბინტ ჰასანი (; დ. 14 მაისი 1971, ამანი, იორდანია) — იორდანიის პრინცესა, სარვათ ალ-ჰასანის და ჰასან ბინ თალალის ქალიშვილი.

ადრეული ცხოვრება
სუმაია პრინც ჰასან ბინ თალალისა და პრინცესა სარვათ ალ-ჰასანის მეორე ქალიშვილია. სუმაია 1971 წლის 14 მაისს იორდანიის დედაქალქ ამმანში დაიბადა, სადაც მიიღო თავისი დაწყებითი განათლება. მოგვიანებით პრინცესა ინგლისში, დორსეტის შერბორნის გოგონათა სკოლაში განაგრძო სწავლა. ლონდონის უნივერსიტეტის ხელოვნების კორტულდის ინსტიტუტის კურსდამთავრებულია.

ქორწინება და შვილები
პრინცესა სუმაია დაოჯახებული იყო ნასერ ჯუდეჰზე (დ. 1960), რომელიც სამი ჯუდეჰის, ყოფილი მინისტრთა კაბინეტის წევრის ვაჟზე. წყვილი 2007 წელს განქორწინდნენ. ნასერ ჯუდეჰი 2015-2017 წლებში საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა ეკავა. მათ საერთო ოთხი შვილი ჰყავთ:

თარიქ და ზეინ ალ-შარაფ ჯუდეჰი (დ. 1994)
ალი ჯუდეჰი (დ. 1996)
სუქაინა ჯუდეჰი (დ. 1998)
კაინჯი

კაინჯი — წყალსაცავი დასავლეთ ნიგერიაში, მდინარე ნიგერზე, რომელიც შეიქმნა კაინჯის კაშხლის მშენებლობის შედეგად. აშენდა 1968 წელს. ტბის ირგვლივ მდებარეობს 1976 წელს შექმნილი კაინჯის ტბის ეროვნული პარკი.

გამოყენება
ნიგერის შტატის სამხრეთში მდებარე კაინჯის კაშხალი გამოიმუშავებს ელექტროენერგიას ნიგერიის ქალაქების უმრავლესობისთვის. ამ კაშხლის მშენებლობა გრძელდებოდა 1964 წლიდან 1968 წლის ჩათვლით და დაჯდა 209 მილიონი ამერიკული დოლარი, რომლის მეოთხედიც გამოყენებული იქნა ადგილობრივი მოსახლეობის ევაკუაციისათვის. კაშხალს აქვს 8 ტურბინა, რომლებიც საერთო ჯამში გამოიმუშავებენ 760 მვტ ელექტროენერგიას წელიწადში. პროდუქციის ნაწილი მიეყიდება მეზობელ ნიგერს.

დაცვა
მიუხედავად იმისა, რომ ტბის ირგვლივ მდებარე რაიონს აქვს მოსახლეობის დაბალი სიმჭიდროვე, ადამიანის მოღვაწეობა უარყოფითად მოქმედებს კაინჯის ტბის ეროვნულ პარკზე. მთავარ საფრთხეს წარმოადგენს ტყის გაჩეხვა, პირუტყვის საძოვრებად მისი უკონტროლო გამოყენება და უკანონო ნადირობა, რაც განსაკუთრებულად ძლიერ შეიმჩნევა ზუგურმის სექტორში. კაინჯის წყალსაცავში შეიმჩნევა თევზის რაოდენობის შემცირება გადაჭარბებული თევზჭერის გამო. თევზის მარაგის შენარჩუნებისთვის გამოიყენება კონტროლი თევზჭერაზე.
ბანტუსტანი

ბანტუსტანი (აფრიკ. ) — ტერიტორია, რომელიც გამოიყენებოდა სამხრეთ აფრიკისა და სამხრეთ დასავლეთ აფრიკის (თანამედროვე ნამიბიის) შავკანიანი მოსახლეობის რეზერვაციისთვის აპარტეიდის პოლიტიკის ჩარჩოებში. ათი ბანტუსტანი მდებარეობდა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში და კიდევ ათი მისი კონტროლის ქვეშ სამხრეთ-დასავლეთ აფრიკაში. მათი შექმნის მიზანი იყო შეზღუდულ ფართობზე ერთგვაროვანი ხალხის წარმოქმნა.

ტერმინი «ბანტუსტანი» პირველად გამოიყენეს 1940-ან წლებში. ის წარმოიქმნა სიტყვა „ბანტუსა“ და სუფიქს „სტანის“ გაერთიანებით. ის თავდაპირველად გამოიყენებოდა რეზერვაციის სისტემის კრიტიკოსთა მიერ (ინგლ. , აფრიკ. ). დღეისათვის, ეს სიტყვა შეიძლება გამოიყენებოდეს მხოლოდ შეურაცხმყოფელი მიზნით. ამ სიტყვით შეიძლება მოიხსენიო ქვეყანა ან რეგიონი, რომელიც არ ფლობს სრულყოფილ სუვერენიტეტს.

ზოგიერთმა ბანტუსტანმა «ფურცელზე» განუსაზღვრელი დამოუკიდებლობა მიიღო. მაგ: ტრანსკეი, ვენდა, ბოპუტატსვანა, სისკეი, აღმოსავლეთ კაპრივი, კავანგოლენდი, ოვამბოლენდი, კვაზულუ, ლებოვა, კვაკვა. თუმცა მათი, როგორც დამოუკიდებელი სუვერენული ქვეყნის სტატუსმა ვერ მოიპოვა საერთაშორისო აღიარება.

ცხოვრება ბანტუსტანებში
ბანტუსტანები საერთო ჯამში იყო ღარიბი და სამუშაო ადგილების ნაკლებობით გამოირჩეოდა. შემოსავლის ერთ-ერთი ძირითადი წყარო იყო სათამაშო ბიზნესი და ე.წ. ტოპლეს-შოუები, რომელიც აკრძალული იყო, როგორც ამორალურობა, ნაციონალური პარტიების მიერ. ამ გარემოებამ პირდაპირ უბიძგა მეგაკურორტების შექმნისკენ. ისეთის, მაგალითად, როგორიც იყო სან-სიტი ბოპუტატსვანას ბანტუსტანში. ამის გარდა, ზოგიერთმა ბანტუსტანმა გამოუშვა საკუთარი საფოსტო მარკა.

ფინანსური შემოსავლის სხვა წყარო იყო პირდაპირი დახმარების მიღება პრეტორიიდან. ეკონომიკის განუვითარებლობა და ადგილობრივი ხელისუფლების კორუფცია ბანტუსტანების მოსახლეობას პირდაპირ უბიძგებდა ეძებნა სამუშაო სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში „თეთრების“ ტერიტორიაზე. ასე მუშაობდა მუდმივად თავისი საზღვრების გარეთ ბოპუტატსვანას ბანტუსტანის მოსახლეობის 65 %.

ქალაქის შავკანიან მოსახლეობაში ბანტუსტანები ძალიან არაპოპულარული იყო, რადგან მათი მცხოვრებნი იძულებულნი იყვნენ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში ემუშავათ, როგორც უცხოელ მუშებს. მრავალი პირი, რომელიც მიწერილი იყო ამა თუ იმ ბანტუსტანზე, არასოდეს არ ცხოვრობდა წარმოშობის ადგილას. ბანტუსტანების ეთნიკური პრინციპით დაყოფა ყოველთვის არ შეესაბამებოდა სინამდვილეს.

აპარტეიდის შემდგომ
ბანტუსტანების ლიკვიდაცია იყო აფრიკის ეროვნული კონგრესის პროგრამის ცენტრალური ელემენტი. 1994 წლიდან ისინი კვლავ შევიდნენ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის შემადგენლობაში. პროცესი წარიმართა მშვიდობიანად, თუმცა ზოგიერთ შემთხვევაში ადგილობრივი ელიტის მხრიდან აწყდებოდა წინააღმდეგობას. რთული აღმოჩნდა ბოპუტატსვანასა და სისკეის ბანტუსტანების დაშლის პროცესი. 1994 წლის მარტში სისკეიში ჯარიც კი შეიყვანეს.
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1983

საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1983 — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის 46-ე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა დნეპროპეტროვსკის „დნეპრი“, მეორე ადგილზე გავიდა მოსკოვის „სპარტაკი“, მესამეზე – მინსკის „დინამო“. დაიწყო 26 მარტს და დასრულდა 6 ნოემბერს.

შედეგები
უმაღლესი ლიგა: ცხრილი
ჩემპიონი
ვენესუელის კულტურა

ვენესუელის კულტურა მრავალფეროვანი და რთულია. ვენესუელის კულტურის განვითარებაში წვლილი ყველა იმ ადამიანს მიუძღვის ვინც ის თავის სამშობლოდ აირჩია. ვენესუელას აქვს განსხვავებული ხელოვნება, ლიტერატურა და მუსიკა.

ხალხი
ვენესუელას მდიდარი კულტურული მემკვიდრეობა გააჩნია, რომელიც ვენესუელის მკვიდრი ხალხებისგან იწყება და ამერიკის ესპანური კოლონიზაციის შემდეგ ესპანელებისა და აფრიკელების მიერ გრძელდება. საუკუნეში, ვენესუელაში ბევრი: იტალიელი, პორტუგალიელი, არაბი, გერმანელი, მოროკოელი ებრაელი და სხვა ემიგრანტი ჩვიდა. მოსახლეობის 93% ცხოვრობს ქალაქში და ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში. მოსახლეობის მხოლოდ 5% ცხოვრობს მდინარე ორინოკოს სამხრეთით, რას მთელი ქვეყნის ტერიტორისს ნახევარს შეადგენს. მოსახლეობის 96% თავს კათოლიკედ მიიჩნევს.

ვენესუელის კულტურა დიდ გავლენას განიცდიდა კარიბების თემატიკით. ეს გამოხატულია მის ისტორიულ შენობებში, არქიტექტურაში, ხელოვნებასა და მონუმენტებში.

ხელოვნება
ვენესუელის ხელოვნებაში თავიდან რელიგიური მოტივები დომინირებდა. საუკუნიდან ჩნდება ჰეროიკული და პატრიოტული თემები, ხოლო საუკუნიდან მოდერნიზმი. ცნობილი ვენესუელელი ხელოვნებია: არტურო მიჩელენა, კრისტობალ როხასი, ანტონიო ჰერერა ტორო, არმანდო რევერონი.

არქიტყექტურა
ვენესუელაში ყველა სახის არქიტექტურული შენობაა. შენობები ქვეყნის ცვალებადი წარსულის ყველა ეტაპიდანაა შემონახული.
თვენი A-507

თვენი -507 — საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში -507-ის სახელით ცნობილი დაცული ხელნაწერი.

ხელნაწერი შეიცავს 161 ფურცელს. მისი ზომებია 1916 სმ. შესრულებულია ქაღალდზე, ნაწერია ნუსხურით ორ სვეტად. გადამწერი: იოანე ქობინაშვილი (106 რ), დამკვეთი: აფხაზეთის კათალიკოსი ევდემონ ჩხეტიძე (77 რ, 144 ვ). თ. ჟორდანია პალეოგრაფიული ნიშნით ხელნაწერს საუკუნით ათარიღებს. ვინაიდან, ანდერძში იხსენიება აფხაზეთის კათალიკოსი ევდემონი (ჩხეტიძე), მკვლევარი მიიჩნევს, რომ ხელნაწერი მისთვის გადაიწერა, მისი დაკვეთით და აფხაზეთის ერთ-ერთ ეკლესიას ეკუთვნოდა. თუმცა ამის დამადასტურებელი სხვა ცნობა ჩვენ არ გვაქვს.
ბედიის ტაძარი Q-587

ბედიის ტაძარი -587 — საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში -587-ის სახელით ცნობილი დაცული ხელნაწერი.

ხელნაწერი შეიცავს 53 ფურცელს. მისი ზომებია 35,511 სმ. დაწერილია ქაღალდზე. შესრულებულია მხედრულით. ბოლონაკლული და დაზიანებულია. არ აქვს ყდა. დღეს კათოლიკოს-პატრიარქის პირად არქივშია გადასული. ხელნაწერი ამბროსი ხელაიას ავტოგრაფს წარმოადგენს.
ლექსი რომანიკებრი H-3146

ლექსი რომანიკებრი -3146-კე — საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის  ფონდში -3146-ის სახელით ცნობილი დაცული ხელნაწერია.

ხელნაწერი შეიცავს მხოლოდ 2 ფურცელს. მისი ზომებია 2318 სმ. შესრულებულია ქაღალდზე. ნაწერია მხედრულად. ხელნაწერი გადაწერილია ილორში 1838 წელს. ბოლოში მიწერილია: ლექსის არც ავტორი და არც მთარგმნელი არ ჩანს.
გიორგი მთაწმინდელის ცხოვრება Q-49

გიორგი მთაწმინდელის ცხოვრება -49 - საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში -49-ის სახელით ცნობილი დაცული ხელნაწერი.

ხელნაწერი შეიცავს 73 ფურცელს, მისი ზომებია 21,517,5 სმ. ქაღალდი. დაწერილია მხედრულით, დასაწყისები სინგურით, ნაჭერგადაკრული მუყაოს ყდა. გადამწერი რომანოზი. მომგებელი ანტონ დადიანოვი. ანდერძი მოგვითხრობს რომ

=ლიტერატურა=
ქართულ ხელნაწერთა აღწერილობა, ახალი კოლექცია, ტ. , შედგენილია და დასაბეჭდად დამზადებული თ. ბრეგაძის, თ. ენუქიძის, ნ. კასრაძის. ელ. მეტრეველის, ლ. ქუთათელაძისა და ქრ. შარაშიძის მიერ, ილ. აბულაძის რედაქციით. თბ., 1958, გვ. 57.
ვენესუელის ტელევიზია

ვენესუელის ტელევიზიის ისტორია იქყება 1952 წლიდან, როდესაც დიქტატორმა მარკოს პერეს ხიმენესმა შექმნა სახელმწიფო არხი - . რითიც ვენესუელა მსოფლიოში ერთ-ერთი პირველი ქვეყანა იყო. 1963 წელს, ქვეყნის მოსახლეობის მეოთხედს ჰქონდა ტელევიზორი, ხოლო 1982 წელს 85%-ს. ვენესუელაში ტელენოველებია პოპულარული და ზოგიერთის საერთაშორისო დონეზე დისტრიბუციაც ხდება (მაგალითად -მაგალითად 1992-ის, სარა სუსია). ყველაზე ცნობილი სატელევიზიო პროგრამა იყო უგო ჩავესის ყოვლეკვირეული შოუ - , რომელიც დაიწყო 2009 წელს და დასრულდა 2012-ში.

რეგულაციები
უგო ჩავესი სანქციებს ტელევიზიებისა და რადიოების წინააღმდეგ აქტიურად იყენებდა. კრიტიკისგან თავის დასაცავად უგო ჩვესმა ძალის გამოყენებით დახურა რამდენიმე რადიო სადგური და ხელში ჩაიგდო ტელევიზიები. მისი თქმით: „არ არის გასაკვირი თუ ტელევიზიები დაიხურება, რადგანც არც ჩავესის, არც მისი მინისტრების და მთავრობის უპატივცემულო უნფორმაციის გაშუქება არ შეიძლება“.
სელივანოვსკი (სოფელი)

სელივანოვსკი — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 188 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 16 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მაგნიტოგორსკი, რომელიც დაშორებულია 38 კმ-ით.

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (28%).
ჟამნ-გულანი H-938

ჟამნ-გულანი -938 — საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში -938-ის სახელით ცნობილი დაცული ხელნაწერი.

ხელნაწერი შეიცავს 289 ფურცელს. მისი ზომებია 1819 სმ. დაწერილია ქაღალდზე. ნაწერი შესრულებულია ნუსხურად. მას აქვს ნაკლული და დაზიანებული ფურცლები.განეკუთვნება - სს. ჟამნ-გულანის შემადგენელი ნაწილები სხვადასხვა დროისაა და არათანამიმდევრულად არის აკინძული. ანდერძის თანახმად, წმინდა გრიგოლის მონასტრისთვის ხელნაწერი შეუწირავს წინამძღვარ იოსებ ლესელიძეს. ხელნაწერს ერთვის აღდგომის ქორონიკონი, რომლის არშიებზეც არის ისტორიული შინაარსის მინაწერები. მინაწერები სიმრავლით არ გამოირჩევა, მაგრამ მათი ძირითადი ნაწილი აფხაზეთში მომხდარ ამბებს ეხება და ამასთან, სხვა ამბებისგან განსხვავებით აფხაზეთში მომხდარი ამბები პირველ პირშია მოთხრობილი, რაც გვაფიქრებინებს, რომ ხელნაწერი აფხაზეთში მდებარე ჩვენთვის უცნობ, წმ. გრიგოლის მონასტერს ეკუთვნოდა. კინკლოსური ცხრილის არშიები, რომელზეც ქორონიკონის მინიშნება იყო მითითებული წაჭრილია და ამიტომ კინკლოსური ცხრილი უთარიღოა. ჯ. ოდიშელმა საგანგებოდ შეისწავლა აღნიშნული ისტორიული ქრონიკა და სხვა ხელნაწერთა ( 1153, შ 252) ცხრილებთან შედარების გზით მოახერხა მისი დათარიღება. კინკლოსურ მინაწერებში საუკუნის ამბებია მოთხრობილი:

ფგ-1815-აქა გელუანის ქალი აფხაზეთს დაჯდა დედოფლად,
ფე-1817-აქა იოვანე მღდელი, კეჭაღმაძე მოვიდა აფხაზეთს,
ფზ-1819-აქა თათარი აკუს მოვიდა.

ჯ. ოდიშელის განმარტებით, აქ საუბარია 1818 წელს, ტამიშში, აფხაზეთის დასაპყრობად ოსმალთა ჯარით მოსული ასლან-ბეგ შარვაშიძის ლაშქრობაზე.
კრებული Q-980

კრებული -980 — საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში -980-ის სახელით ცნობილი დაცული ხელნაწერი.

ხელნაწერი შეიცავს 126 ფურცელს; მისი ზომებია 2216,5; შესრულებულია ქაღალდზე; ნაწერია მხედრულით; სათაურები სინგურით; აქვს ტყავგადაკრული ტვიფრული ხის ყდა; ხელნაწერი დაზიანებულია; გადამწერი არის ბერი სერაპიონი; დამკვეთი — გიორგი მიხეილის ძე შარვაშიძე; გადაწერილია 1851 წელს. კრებულში შედის ანდრია სალოსის ცხოვრება და სახარების განმარტება. ანდერძი გვამცნობს, რომ ანდრია სალოსის ცხოვრება ეკუთვნოდა კნეინა კესარია ნიკოლოზ დადიანის ასულს, დამკვეთ გიორგის დედას. ანდერძი მიუთითებს რომ ხელნაწერი დაიწერა: აფხაზეთის მემკვიდრის გიორგი მიხაილის ძის შარვაშიძის ბრძანებით 1854 წლის 19 აგვისტოს.
ქართველთ ცხოვრება S-1738

ნიკო დადიანის „ქართველთ ცხოვრება“ -1738 — საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში -1738-ის სახელით ცნობილი დაცული ხელნაწერი.

ხელნაწერი შეიცავს 320 გვერდს; მისი ზომებია 20,517 სმ. შესრულებულია ქაღალდზე. ნაწერია მხედრული ხელით. აქვს მუყაოს ყდა. წიგნი არქიმანდრიტ ანტონ დადიანოვის ეკუთვნოდა. მისი ანდერძიდან ვიგებთ, რომ ხელნაწერი 1834 წ. სოფ. საუქსუში, (დღევანდელი ლიხნი), ჰქონია ანტონ არქიმანდრიტს. მისეული მინაწერი გვამცნობს, რომ ~155 წელი იყო გასული 1836 წელს, რომ აფხაზეთში მღდელთმთავარი არ ყოფილა და არც სამღდელო. ვინ არის ხელნაწერის გადამწერი ან როდისაა გადაწერილი არ ვიცით. ხელნაწერს აქვს, სავარაუდოდ, ანტონ არქიმანდრიტის ხელით შერულებული მინაწერები, რომლებიც დასავლეთ საქართველოს შესახებ ქრონიკებს შეიცავენ. აფხაზეთში მოსახლეობის უმრავლესობა მაჰმადიანი იყო. 1831 წლისთვის მხოლოდ ერთი — ლიხნის ეკლესია მოქმედებდა. რუსეთის მთავრობამ მისიონერული საქმისთვის ქართველი სამღვდელოება გამოიყენა და აფხაზეთში სამეგრელოს ეპარქის მღვდლები განამწესა. სინოდის გადაწყვეტილებით იღუმენი ანტონ დადიანი 1833 არქმინადრიტის ხარისხში აიყვანეს. 1834 წლის დასაწყისში ის აფხაზეთში ჩავიდა და მისიონერულ მოღვაწეობას შეუდგა.
მცირე ჟამნ-გულანი A-687

მცირე ჟამნ-გულანი -687 — საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში -687-ის სახელით ცნობილი დაცული ხელნაწერი.

თედო ჟორდანია მიიჩნევდა, რომ ბიჭვინთის ტაძრისთვის ყოფილა გადაწერილი. ხელნაწერი შეიცავს 211 ფურცელს, მისი ზომებია 18, 512, 5 სმ. შესრულებულია ქაღალდზე. ნაწერია ნუსხურად. აქვს ტვიფრული, ტყავგადაკრული ხის ყდა, საუკუნის. გადამწერი - ანანია კალანდაძე, მომგებელი - აფხაზთა კათალიკოსი ექვთიმე საყვარელიძე, თუმცა ხელნაწერის ანდერძების შინაარსი არ იძლევა იმის საშუალებას, რომ წიგნი უშუალოდ ბიჭვინთის ტაძარს და ზოგადად, აფხაზეთის რეგიონს დავუკავშიროთ.

ხელნაწერი ეკუთვნოდა გელათის მონასტერს და მოგვიანო მინაწერები სწორედ ამ პერიოდის ამსახველია.
ურბნისის ოთხთავი A-28

ურბნისის ოთხთავი -28 — საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში -39-ის სახელით ცნობილი დაცული ხელნაწერი.

ხელნაწერი შეიცავს 222 ფურცელს. 19,514,4 სმ. დაწერილია ეტრატზე. გადაწერილია მთავრულით და ნაწილობრივ ნუსხურით. მოხატული აქვს ტყავგადაკრული ტვიფრული ხის ყდა. გადამწერი — იოვანე ტატანელი. გადაწერილია საუკუნეში.

თედო ჟორდანია მიჩნევს, რომ ხელნაწერი უცნობ ეკლესიას ეკუთვნოდა ბათუმის ან არტაანის მიდამოებში. საუკუნის 30-40-იან წლებში ქუთაისის მიტროპოლიტ სვიმეონს ჰქონია. საუკუნის ბოლოს კი ბედიელ ანტონ ჟვანიძეს. 1798 წელს გრიგოლ ხარჭაშნელი ეპისკოპოსის საშუალებით მოხვედრილა ასტრახანის ტაძრის წიგნთსაცავში, შემდეგ კი, საუკუნის დასაწყისში ურბნისის ეკლესიაში. ხელნაწერს აქვს მეტად საინტერესო კოლოფონები.
მონასტრები და ტაძრები აფხაზეთში და სვანეთში. 1911, H-2802

მონასტრები და ტაძრები აფხაზეთში და სვანეთში — საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში -2802-ის სახელით დაცული 1911 წლის ხელნაწერი.

ხელნაწერი შეიცავს 10 ფურცელს. მისი ზომებია 3622 სმ. დაწერილია ქაღალდზე. ნაწერი შესრულებულია მხედრული დამწერლობით. არ აქვს ყდა. მთარგმნელი - იულონ ლომოური. რეისნერის შეუსწავლია: ილორი, ბედია, მოქვი, დრანდა, შერვაშიძეთა საგვარეულო ეკლესია, ლიხნი და სხვ. ხელნაწერის სქოლიოში მითითებულია, რომ აფხაზეთის და სვანეთის ტაძრების აღწერა რეისნერს წაუკითხავს, პეტერბურგის არქიტექტორთა საზოგადოების მორიგ კრებაზე 18 იანვარს, 1911 წელს. კირიონ კათალიკოსის თხოვნით, იულონ ნიკოლოზის ძე ლომოურს უთარგმნია ეს მოგზაურობა რუსულიდან ქართულად.
მეტაფრასი Q-39

მეტაფრასი -39 — საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ფონდში -39-ის სახელით ცნობილი დაცული ხელნაწერი.

ხელნაწერი შეიცავს 488 ფურცელს, მისი ზომებია 3222 სმ. შესრულებულია ქაღალდზე. ტყავგადაკრული ტვიფრული ხის ყდა (დაზიანებული). მომგებელი – მოქველი მთავარეპისკოპოსი ეფვთჲმე საყვარელიძე. გადამწერი – ნავკრატიოზ ციმცაძე. დათარიღებულია ექვთიმე საყვარელიძის მოქვის მთავარეპისკოპოსად ყოფნის მიხედვით – 1578-1611 წწ. ამ პერიოდში ის უკვე დასავლეთ საქართველოს კათალიკოსია, მაგრამ მოქვის მღვდელმთავართა ქრონოლოგიურ რიგზე მომუშავე მეცნიერები ასეთ ზუსტ თარიღს ვერ იძლევიან. ექვთიმე საყვარელიძის მოღვაწეობას მოქვის კათედრაზე საუკუნის ნახევრით განსაზღვრავს გ. კალანდია, ხოლო ბ. ხორავა უფრო აკონკრეტებს მისი მმართველობის წლებს საუკუნის 50-70-იან წლებით.
ხელნაწერის ანდერძის თანახმად ეფთვიმე საყვარელიძეს მეტაფრასი მოქვის ტაძრისთვის შეუწირავს: