iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჩილიკესი

ჩილიკესი — სტრატოვულკანი ჩილეში, ანტოფაგასტის რეგიონში. მდებარეობს ვულკან სერო-მისკანტის გვერდით, სამხრეთიდან. ვულკანის ძირში, ჩრდილოეთით მდებარეობს ლეხიის ტბა.

ჩილიკესს უკანასკნელი 10 000 წლის მანძილზე სძინავს, თუმცა ბოლო დროს გარკვეული სიცოცხლის ნიშნებს ამჟღავნებს. 2002 წლის 6 იანვრის ღამით, სპეციალური აპარატურის საშუალებით, მწვერვალის კრატერზე დაფიქსირდა ინფრაწითელი თერმული მოქმედებები, ასევე სხვა ვულკანური აქტივობები, რაც მის გამოღვიძებაზე მიუთითებს. თერმული ინფრაწითელი აქტოვობები დაფიქსირდა 2000 წლის 24 მაისის ღამესაც, თუმცა არა ამ მასშტაბის.
მისკანტი

მისკანტის ტბა — მლაშე ტბა ჩრდილოეთ ჩილეს ალტიპლანოში, ანტოფაგასტის რეგიონში. გადმოჰყურებენ ვულკანები — მინიკესი და სერო-მისკანტი. გულის ფორმის ტბა მუქი ლურჯი ფერისაა. ტბის დასავლეთი სანაპირო ერთი კილომეტრი მანძილითაა გამოყოფილი სალარ-დე-ატაკამის მლაშობის აუზისგან. ასევე გააჩნია საერთო საზღვარი სალარ-დე-ტალარის მლაშობის აუზთან.

ვულკან მინიკესიდან ამოფრქვეული ლავის საშუალებით მისკანტის ტბა გამოყოფილია მინიკესის ტბისგან.

წარმოადგენს ლოს-ფლამენკოსის ეროვნული ნაკრძალის ერთ-ერთ სექტორს.

პანორამა
თეთრი ჯუჯა

თეთრი ჯუჯა (ასევე უწოდებენ გადაგვარებულ ჯუჯას) — ვარსკვლავური ნარჩენი, რომელიც უმეტესად ელექტრონგადაგვარებული მატერიისგან შედგება. თეთრი ჯუჯა ძალიან მკვრივია: მისი მასა მზის მასის ტოლი შეიძლება იყოს, ხოლო მოცულობა — დედამიწისა. მისი მკრთალი ნათება მოდის თერმული ენერგიის მარაგის გამოსხივებიდან. უახლოესი თეთრი ჯუჯა არის 8,6 სინათლის წლით დაშორებული სირიუს , რომელიც ორმაგი ვარსკვლავის, სირიუსის პატარა კომპანიონია. ამჟამად მიჩნეულია, რომ მზის უახლოეს 100 ვარსკვლავურ სისტემას შორის 8 თეთრი ჯუჯაა. თეთრი ჯუჯის უჩვეულო სიმკრთალე პირველად ჰენრი ნორის რასელმა, ედუარდ ჩარლზ პიკერინგმა და უილიამინა ფლემინგმა 1910 წელს შენიშნეს., გვ. 1 თეთრი ჯუჯა უილემ ლუიტენმა 1922 წელს უწოდა.

მიჩნეულია, რომ თეთრი ჯუჯა საბოლოო ევოლუციური მდგომარეობაა იმ ვარსკვლავებისა, რომელთა მასა საკმარისი არ არის, რათა ნეიტრონული ვარსკვლავი გახდეს — ირმის ნახტომის გალაქტიკაში არსებული ვარსკვლავების 97 %. როდესაც დაბალი ან საშუალო მასის მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავის წყალბადის სინთეზის სიცოცხლის ხანგრძლივობა დასრულდება, ის გაფართოვდება წითელ გიგანტად, რომელიც ჰელიუმს ნახშირბადად და ჟანგბადად ასინთეზირებს ბირთვში სამმაგი ალფა პროცესით. თუ წითელ გიგანტს არასაკმარისი მასა აქვს იმისათვის, რომ ბირთვში ნახშირბადის სინთეზისათვის საჭირო ტემპერატურა (1 მილიარდი კელვინი) წარმოქმნას, მის ცენტრში ნახშირბადისა და ჟანგბადის ინერტული მასა წარმოიქმნება. მისი გარე ფენის მოცილების შემდეგ, როცა პლანეტარული ნისლეული წარმოიქმნება, ის ამ ბირთვის უკან რჩება, რომელიც წარმოქმნის ნარჩენ თეთრ ჯუჯას. აქედან გამომდინარე, ჩვეულებრივ, თეთრი ჯუჯები ნახშირბადისა და ჟანგბადისაგან შედგება. თუ წინაპრის მასა 8-10,5 მზის მასაა, ბირთვის ტემპერატურა საკმარისია ნახშირბადის სინთეზისათვის, მაგრამ არა ნეონისა, ამ შემთხვევაში კი ჟანგბად-ნეონ-მაგნიუმის თეთრი ჯუჯა შეიძლება წარმოიქმნას. როგორც აღმოჩნდა, ჰელიუმის თეთრი ჯუჯები წარმოიქმნება ორმაგ ვარსკვლავურ სისტემებში მასის დაკარგვით.

თეთრ ჯუჯაში არსებული მატერია თერმობირთვულ სინთეზს აღარ განიცდის, არ აქვს ენერგიის წყარო და არც სითბოსი, რომელსაც წარმოქმნიდა თერმობირთვული რეაქციებისა და გრავიტაციის ომი. მას მხოლოდ ელექტრონების გადაგვარების წნევა ამარაგებს, რაც მას უკიდურესად მკვრივს ხდის. გადაგვარების ფიზიკა იძლევა მაქსიმუმ მასას არაბრუნვადი თეთრი ჯუჯისთვის (ჩანდრასეკარის ზღვარი) — მიახლოებით 1,4 მზის მასა, რომლის ზემოთაც ელექტრონული გადაგვარება ვეღარ მოამარაგებს ვარსკვლავს. ნახშირბად-ჟანგბადის თეთრი ჯუჯა, რომელიც ამ ზღვარს უახლოვდება, ჩვეულებრივ კომპანიონიდან მასის მიზიდვით, შესაძლოა ტიპის ზეახლად აფეთქდეს. ამ პროცესს ნახშირბადის დეტონაცია ეწოდება. მეტია და რადგანაც არც ერთი თეთრი ჯუჯა არ შეიძლება სამყაროზე ხნიერი იყოს, მიჩნეულია, რომ შავი ჯუჯები ჯერჯერობით არ არსებობს. ყველაზე ბებერი თეთრი ჯუჯები მაინც ასხივებს რამდენიმე ათას კელვინ სითბოს.
მინიკესი

მინიკესი — მასიური ვულკანური კომპლექსი ჩილეში, ანტოფაგასტის რეგიონში. მოიცავს დიდი რაოდენობით კრატერებს, ლავის გუმბათებსა და ნაკადებს. მდებარეობს ვულკან ჩილიკესიდან 21 კმ-ით სამხრეთით და კორდონ-პუნტას-ნეგრასიდან 26 კმ-ით დასავლეთით. მინიკესის ტბასთან, მისკანტის ტბასთან და ვულკან სერო-მისკანტთან ერთად, წარმოადგენს ხშირად მონახულებად ღირსშესანიშნაობას.
სოსლან ნანიევი

სოსლან ნანიევი (; დ. 8 დეკემბერი, 1989, გურჯაანი) — რუსი ფეხბურთელი, მეკარე.

კარიერა
დაიბადა გურჯაანში, ოჯახთან ერთად მალევე ვლადიკავკაზში გადავიდა საცხოვრებლად, შემდეგ კი მოსკოვში. ფეხბურთის თამაში დაიწყო „სპარტაკის“ ახალგაზრდულ გუნდში. თამაშობდა „ალანიას“ ჯერ ახალგაზრდულ, შემდეგ მეორე გუნდში, რომელიც რუსეთის დონით მეოთხე ჩემპიონატში გამოდიოდა. 2007 წლის აგვისტოში გადავიდა ძირითად გუნდში, სადაც 2 სეზონის მანძილზე არცერთი მატჩი არ ჩაუტარებია. შემდეგ ირიცხებოდა პიატიგორსკის „მაშუკ-კმვ“-ში, 2 სეზონი გაატარა სტავროპოლის „კავკაზტრანსგაზში“, სადაც ყველა მატჩი ძირითად შემადგენლობაში დაიწყო და მხოლოდ ერთხელ შეცვალეს. 2012–13 წლების სეზონში 6 მატჩი ჩაატარა ნოვოროსიისკის „ჩერნომორეცში“, 2013–2015 წლებში თამაშობდა ცხინვალის „სპარტაკის“, ხოლო 2015–2016 წლებში ბოლნისის „სიონის“ შემადგენლობაში.
ქართული წარმოების ლულისქვეშა ყუმბარმტყორცნები

ქართული წარმოების ლულისქვეშა ყუმბარმტყორცნები — წარმოადგენს საბჭოური, ბულგარული და რუმინული ყუმბარმტყორცნების ქართულ ანალოგებს. დამზადებულია სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრი „დელტა“-ს მიერ 2012 წელს. მათი პირველი საჯარო ჩვენება 2012 წლის 26 მაისს მოხდა, თბილისში გამართულ სამრეწველო აღლუმზე.

ტექნიკური მხარე
ქართული ლულისქვეშა ყუმბარმტყორცნები წარმოდგენილია სამი სხვადასხვა მოდელით და განკუთვნილია სხვადასხვა ტიპის ავტომატურ საიერიშო შაშხანებზე დასაყენებლად. მათი საშუალებით შესაძლებელია -ს სტანდარტის 4046 მმ კალიბრის და საბჭოთა სტანდარტის -25 სერიის ყუმბარების სროლა.

ტაქტიკურ-ტექნიკური მონაცემები

გალერეა
ვარსკვლავთგროვა

ვარსკვლავთგროვა (ან ვარსკვლავური ღრუბელი) — ვარსკვლავთა შეჯგუფება. ვარსკვლავთგროვის ორი ტიპი არსებობს: სფერული გროვა ერთმანეთთან გრავიტაციით დაკავშირებული ხნიერი ვარსკვლავებით დასახლებული მჭიდრო ჯგუფია, ხოლო ღია გროვაში ნაკლები რაოდენობის ვარსკვლავი შედის: ძირითადად რამდენიმე ასეულ წევრზე ნაკლები და ხშირად ძალიან ახალგაზრდები. ღია გროვა დროთა განმავლობაში გიგანტური მოლეკულური ღრუბლების გრავიტაციული გავლენით იშლება, როდესაც ის გალაქტიკაში მოძრაობს, თუმცა გროვის წევრები გააგრძელებენ მოძრაობას ერთი და იმავე მიმართულებით კოსმოსში, მიუხედავად იმისა, რომ გრავიტაციულად ჩაჭერილები აღარ არიან: მათ შემდეგ „ვარსკვლავური გაერთიანება“ ეწოდება, ხოლო ზოგჯერ „მოძრავ ჯგუფსაც“ უწოდებენ.

შეუიარაღებელი თვალისათვის ხილული ვარსკვლავთგროვებია: პლეადა, ჰიადი და ბიჰივის გროვა.
სეტყვასაწინააღმდეგო სისტემა

ქართულ სეტყვასაწინააღმდეგო სისტემაზე მუშაობა სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრი „დელტა“-ში 2012 წლიდან დაიწყო. სისტემა მთლიანად სამოქალაქო დანიშნულების პროდუქციას განეკუთვნება, მისი დანიშნულებააა თავდაპირველ ეტაპზე კახეთის რეგიონში არსებული სასოფლო-სამეურნეო სავარგულების დაცვა სეტყვისგან. სისტემის ეფექტურობა 85–95%-ია ია რაც ავტომატიზაციის მაღლი დონით და თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით მიიღწევა.
სისტემის ოპერირებას 2018 წლიდან შპს „ბუნებრივ მოვლენებზე აქტიური ზემოქმედების ცენტრი“ ახორციელებს.

ტექნიკური მხარე
სეტყვასაწინააღმდეგო სისტემა წარმოადგენს ერთიან კომპლექსს რომლის შემადგენლობაშიც შედის:
ცენტრალური სარადარო სადგური (მეტეორადარი)
ინფორმაციის დამუშავების და ცეცხლის მართვის ცენტრი.
85 ერთეული ავტონომიური საცეცხლე სარაკეტო დანადგარი სდ-26 და სდ-56

ცენტრალური მეტეოროლოგიური რადიოლოკატორი წარმოადგენს ადრეული აღმოჩენის დოპლერულ სარადარო სადგურს, მისი საშუალებით ხდება სეტყვის ღრუბლის ადრეულ ეტაპზე აღმოჩენა, მიღებული ინფორმაცია გადაცემა ცეცხლის მართვის ცენტრს, იქიდან კი ბრძანება გადაეცემა შესაბამის კვადრატში მდგარ ავტონომიური საცეცხლე სარაკეტო დანადგარს, საიდანაც საჭირო მიმართულებით ხდება გარკვეული რაოდენობის რაკეტების გაშვება. ორი ტიპის საცეცხლე დანადგარში 26 ან 56 ერთეული სეტყვასაწინააღმდეგო რაკეტაა მოთავსებული. გასროლამდე რაკეტები სპეციალურ მინაპლასტიკის ჰერმეტულ კონტეინერშია მოთავსებული.

მუშაობის პრინციპი
მთლიანად კახეთის რეგიონში 85 ერთეული სარაკეტო გამშვები დანადგარი და ერთი ერთეული მეტეოროლოგიური რადიოლოკაციური სადგურია განთავსებული. მათი მართვა ცენტრალური მართვის ცენტრიდან დისტანიცურ რეჟიმში ხორციელდება. სარაკეტო გამშვებები განთავსებულია სპეციალურად შემოღობილ ტერიტორიაზე, მისი ელექტროკვება ავტონომიურია და მზის პანელით ხდება. გამშვებ მოწყობილობაზე დაყენებულია 26-56 ერთეული სეტყვის საწინააღმდეგო რაკეტა. სეტყვის საწინააღმდეგო რაკეტა წარმოადგენს 60 მმ-იან უმართავ რეაქტიულ რაკეტას, რომელიც შეიცავს 50-70 გრამ ვერცხლის იოდიდის შემცველ რეაგენტს. რეაგენტი რაკეტის მუშაობის პროცესში იფანტება 2,5-4,5 კმ სიმაღლიდან 30-35 წამის განმავლობაში, რითაც სეტყვასაშიში ატმოსფერულ ნალექზე ზემოქმედებს და ახდენს სეტყვის მარცვლების კრისტალიზაციის ცენტრების რაოდენობაში მნიშვნელოვნად ზრდას, რაც თავის მხრივ არსებული ნალექის მასის გადანაწილებას ახდენს უფრო დიდი რაოდენობის მარცვლებზე. ეს იწვევს მათი ზომაში შემცირებას. შედეგად ნალექის მასა წვიმის ან უწვრილესი სეტყვის მარცვლების სახით ჩამოიცლება.

გამშვები დანადგარის ტექნიკური მონაცემები
ჩიტაგონგი

ჩიტაგონგი — საპორტო ქალაქი სამხრეთ ბანგლადეშში. ჩიტაგონგის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 25 მილიონი მოსახლით მეორე უდიდესი ქალაქი დაკის შემდეგ. ერთი განმარტება სახელის წარმომავლობას არაბ მოვაჭრეებს უკავშირებს (, შატ-განგი სადაც შატ ნიშნავს დელტას, ხოლო განგი მოდის განგიდან). ბირმული ტრადიციული გადმოცემის მიხედვით საუკუნეში არაკანცების მეფემ დაიპყრო ტერიტორია და ქალაქს უწოდა ციტ-ტა-გუნგი რაც ითარგმნება როგორც: ომის წამოწყება არასწორია. ბენგალურ ენაზე ქალაქს უწოდებენ ჩატგას , რომელიც ჩატგაონის (াাঁ) ცვლილებით არის წარმოქმნილი ჩატის სოფელს აღნიშნავს.

დაძმობილებული ქალაქები
კასაბლანკა, მაროკო
ჩენაი, ინდოეთი
ჩიანგმაი, ტაილანდი
სტამბოლი, თურქეთი
ჯიდა, საუდის არაბეთი
კარაჩი, პაკისტანი
კუნმინი, ჩინეთი

ცნობილი ადამიანები
მუჰამედ იუნუსი - ნობელის ლაურეანტი ბანკირი და ეკონომისტი.
რუსეთის გერბი

რუსეთის გერბი (რუს. ) — რუსეთის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასა და ჰიმნთან ერთად.

იგივე ჰერალდიკურ სიმბოლოებზე დაფუძნებული გერბი გამოიყენებოდა ჯერ კიდევ - საუკუნეებიდან. ის წარმოადგენდა რუსეთის იმპერიის გერბის ძირითად ნაწილსაც. 1918 წლიდან რუსეთის სფსრ-ში გამოიყენებოდა საბჭოური სიმბოლოებით შექმნილი გერბი. ძველი გერბი, თუმცა მნიშვნელოვანი ცვლილებებით აღდგა 1993 წლის 30 ნოემბერს.

ისტორია
რუსეთის იმპერიის გერბი ცენტრალიზებული სახელმწიფოს შექმნის პერიოდში გაჩნდა. იგი შედგებოდა ორი ძირითადი გამოსახულებისაგან (ემბლემისაგან): გველეშაპის განმგმირავი შუბოსანი მხედრისა ( საუკუნის დასასრულიდან) და ორთავიანი არწივისაგან ( საუკუნის დასასრულიდან). ეს გამოსახულებები აღბეჭდილი იყო მოსკოვის დიდი მთავრებისა და მეფეების ბეჭდებზე. ალექსი მიხეილის ძის მეფობის დროს (1645-1676) სახელმწიფო გერბი იყო ფრთებშემართული სამგვირგვინოსანი ორთავიანი არწივი, რომელსაც მკერდზე მოსკოვის გერბი (მხედარი) ჰქონდა, ბრჭყალებში კი სკიპტრა და სამეფო სფერო ეკავა. ანდრია პირველწოდებულის ორდენის დაწესების (1698) შემდეგ მხედრისგამოსახულებიან ფარს შემოვლებული ჰქონდა ორდენის ჯაჭვი. ეკატერინე -ის მეფობის დროს (1725-1727) დაადგინეს გერბის ფერები — ყვითელ ფონზე შავი არწივი, წითელ ფონზე მხედარი. 1730 წელს დამტკიცდა გერბის სურათი, რომლის აღწერილობაში მხედარს პირველად ეწოდა წმინდა გიორგის (გიორგი ძლევამოსილის) სახელი.

 საუკუნის მეორე მეოთხედიდან ორთავიან არწივს გამოსახავდნენ ფართოდ გაშლილი ფრთებით, მარჯვენა კლანჭში ფრინველს ლენტებჩაწნული ელვის ისრები და ჩირაღდანი ეჭირა, მარცხენაში — დაფნის გვირგვინი. 1832 წლის ბრძანებულებით არწივის ფრთებზე გამოსახავდნენ ყაზანის, ასტრახანის, ციმბირის, აგრეთვე პოლონეთისა და ტავრიდის სამეფოთა და ფინეთის დიდი სამთავროს გერბებს. 1832 წელს დამტკიცდა რუსეთის სახელმწიფოს დიდი გერბი, მასზე გამოსახული იყო მრავალი ჰერალდიკური დეტალი, საფუძვლად კი ორთავიანი არწივი დარჩა მკერდზე მოსკოვის გერბით. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დროებითმა მთავრობამ სახელმწიფო ემბლემად ორთავიანი არწივი შეინარჩუნა, თუმცა მას დაშვებული ფრთებით, გვირგვინის, მხედრის, კვერთხისა და სამეფო სფეროს გარეშე გამოსახავდნენ.

გალერეა
ანდორის დროშა

ანდორის დროშა (კატალან. ') — ანდორას სახელმწიფო სიმბოლო გერბსა და ჰიმნთან ერთად. ეს სამფეროვანი დროშა მიღებულია 1866 წელს. ერთი შეხედვით, სამივე ზოლი თანაბარი სიგანისაა, მაგრამ რეალურად ცენტრალური ყვითელი ზოლი უფრო ფართოა ვიდრე ლურჯი ან წითელი. მათი სიგანეთა შეფარდება 8:9:8-ის ტოლია.

დროშის დიზაინი შექმნილია საფრანგეთისა და ესპანეთის (პატარა ქვეყნის დამოუკიდებლობის დამცველი ქვეყნების) დროშების მიხედვით. ანდორის დროშა საფრანგეთისას სამფეროვნებითა და ზოლების ვერტიკალური განლაგებით ჰგავს, ხოლო ფართო ცენტრალური ზოლი ესპანეთის დროშის გავლენის შედეგია. ლურჯი და წითელი ფერები მეორდება საფრანგეთის, ხოლო ყვითელი და წითელი ფერები ესპანეთის დროშაზე.

1806-1866 წლებში ანდორაში გამოიყენებოდა თანაბარი ზომის ვერტიკალური ყვითელი და წითელი ზოლებისაგან შედგენილი დროშა.

ანდორის დროშა ფერებითა და მათი განლაგებით ძალიან ჰგავს რუმინეთის, მოლდოვისა და ჩადის დროშებს, თუმცა მათგან პროპორციებითა და ფერების სიმკვეთრით განსხვავდება, თანაც ამ დროშებზე ზოლები თანაბარი სიგანისაა. ჩადისა და რუმინეთის დროშებზე, ანდორისა და მოლდოვის დროშებისაგან განსხვავებით, ეროვნული გერბი გამოსახული არაა.

პროპორციები
დროშის პროპორციაა 200:140 (იგივე 10:7).

სხვა დროშები
მსგავსი დროშები
მზის სიკაშკაშე

მზის სიკაშკაშე (☉) — გამოსხივების ნაკადის (გამოსხივებული ენერგია ფოტონების სახით) საზომი ერთეული, რომელსაც ასტრონომები ვარსკვლავების სიკაშკაშის გასაზომად იყენებენ. ერთი მზის სიკაშკაშე ტოლია ამჟამინდელი მზის სიკაშკაშის ინტენსივობის, რომელიც 3,846 1026 ვატი ან 3,846 1033 ერგი/წამია. ეს არ მოიცავს მზის ნეიტრინულ სიკაშკაშეს, რომელიც 0,023☉-ს დაამატებდა ამ მნიშვნელობას. მზე სუსტად ცვალებადი ვარსკვლავია და, აქედან გამომდინარე, მისი სიკაშკაშე ფლუქტუირებს. ყველაზე დიდი ფლუქტუაცია არის 11 წლიანი მზიური ციკლი (მზის ლაქის ციკლი), რომელიც იწვევს პერიოდულ ცვალებადობას დაახლოებით ±0.1 %-ს. უკანასკნელი 200-300 წლის მანძილზე ნებისმიერი სხვა ცვალებადობა ამაზე ბევრად ნაკლებია.

განსაზღვრა
მზის სიკაშკაშე დაკავშირებულია მზის გამოსხივებასთან (მზიური მუდმივა), რომელიც დედამიწაზე არსებული ხელსაწყოებით ან ორბიტაზე მყოფი ხელოვნური თანამგზავრებით იზომება. მზის გამოსხივება პასუხისმგებელია ორბიტალურ ძალდატანებაზე, რომელიც მილანკოვიჩის ციკლებს იწვევს, ეს კი დედამიწაზე ყინულოვან ციკლებს განსაზღვრავს. დედამიწის ზედა ატმოსფეროში არსებულ საშუალო გამოსხივებას ზოგჯერ მზიურ მუდმივას უწოდებენ — ☉. გამოსხივება განისაზღვრება სიმძლავრით ერთეულოვან ფართობზე, ამიტომ მზის სიკაშკაშე (მზის მიერ გამოსხივებული მთელი ენერგია) არის დედამიწაზე მიღებული გამოსხივება (მზიური მუდმივა) გამრავლებული იმ სფეროს ფართობზე, რომლის რადიუსი არის 1 ასტრონომიული ერთეული:
_\ = 4\ _\ ^2\,

სადაც არის მანძილის საზომი ერთეული (ასტრონომიული ერთეულის მნიშვნელობა მეტრებში) და არის მუდმივა (მისი მნიშვნელობა ერთთან ძალიან მიახლოებულია), რომელიც ითვალისწინებ იმ ფაქტს, რომ მზესა და დედამიწას შორის მანძილი ზუსტად ერთი ასტრონომიული ერთეული არ არის.

მეტი ინფორმაციისთვის
ბაბელდაობი

ბაბელდაობი (ბაბელტუაპი) — კუნძული მიკრონეზიაში, ყველაზე დიდი კუნძული პალაუს რესპუბლიკაში, გუამის შემდეგ სიდიდით მეორეა მიკრონეზიაში. კუნძულზე მდებარეობს 16-დან 10 შტატი. ფართობი — 374,1 კმ², რაც შეადგენს ქვეყნის ტერიტორიის 70 %-ს. უმაღლესი წერტილი — მთა ნგერჩელჩუუსი, სიმაღლით — 242 მეტრი.

გეოგრაფია
ბაბელდაობის კუნძული მდებარეობს წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში 885 კმ-ში ფილიპინების კუნძულ მინდანაოდან. ყველაზე დიდი კუნძულია კაროლინის კუნძულებში (მდებარეობს არქიპელაგის დასავლეთ ნაწილში) და პალაუს კუნძულებში (მდებარეობს ჯგუფის ჩრდილოეთ ნაწილში). ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ კუნძული გაჭიმულია 43 კმ-ზე, დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ — 13 კმ-ზე, ხმელეთის საერთო ფართობით 374,1 კმ².

კუნძული ჩამოყალიბდა დაახლოებით 70 მილიონი წლის წინ ვულკანური აქტივობის შედეგად. გეოლოგიური თვალსაზრისით კუნძულს აქვს შერეული ვულკანური და მარჯნული წარმოშობა. კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს ღია რაიონი — ბადრულჩაუ, დიდი ბაზალტური მონოლითების რიგებით. კუნძულის სანაპირო ზოლი საკმაოდ დაგრეხილია (მისი სიგრძე 143,7 კმ-ია), არსებობს მრავალრიცხოვანი მცირე უბეები და ყურეები.

კუნძულის ჰიდროგრაფიული ბადე საკმაოდ განვითარებულია. არსებობს 5 დიდი მდინარე: ნგერემედუუ (აუზის ფართობი 50 კმ²-ზე მეტი), ნგერდორჰი (პალაუს ყველაზე გრძელი მდინარე, სიგრძე აღემატება 120 კმ-ს), ნგერიკიილი, დიონგრადიდი და ნგერბეკუუ. კუნძულის ყველა მდინარის წყლის საერთო ხარჯი შეადგენს დაახლოებით 26,3 მ³/წმ. კუნძულზე ასევე მდებარეობს ორი მტკნარი ტბა: ნგარდოკი (მელეკეოკის შტატში; სარკის ფართობი დაახლოებით 5 ჰა, წყლის მოცულობა — დაახლოებით 54 000 მ³) და ნგერკალ პონდი (ნგარაარდის შტატში; სარკის ფართობი დაახლოებით 0,4 ჰა, წყლის მოცულობა — დაახლოებით 1800 მ³).

კუნძულის ნიადაგს აქვს ვულკანური და კირქვული წარმოშობა და ძირითადად მაღალნაყოფიერია. მაგრამ ნიადაგის დიდი ნაწილი მდებარეობს ბორცვების ფერდოებზე და მიწადმოქმედებისთვის გამოუყენებელია. ამას გარდა ტყის გაჩეხვის გამო ნიადაგს საფრთხეს უქმნის ეროზია.

კუნძულის ფლორა და ფაუნა განსაკუთრებით მრავალფეროვანია. გამოკვლევების თანახმად ტყეს უკავია ფართობი დაახლოებით 170 კმ²: მათგან მანგროს ტყეებს — დაახლოებით 25 კმ², ჭაობიან ტყეებს — დაახლოებით 9 კმ². სულ ტყეებში აღირიცხება მცენარეულობის 820 სახეობა, რომელთაგან 580 ითვლება ადგილობრივად, ხოლო 201 სახეობა — ენდემურია. კუნძულის ფაუნა ითვლის ფრინველთა 50 სახეობას, მტკნარი წყლის თევზის 40 სახეობას, ხვლიკების 20 სახეობას, გველების 5 სახეობას, მწერების 5000 სახეობაზე მეტს. კუნძულზე ასევე გვხვდება ნიანგის სახეობა — .

ისტორია
არქეოლოგიური გამოკვლევების თანახმად ბაბელდაობის კუნძული ადამიანებით დასახლდა დაახლოებით 3000 წლის წინ (გამოკვლეულია რადიონახშირბადული მეთოდით კულტურული აქტივობის კვალზე ნგივალის, ნგატპანგის და ნგერდუბეჰის დასახლებების ახლოს). 2006 წლის 7 ოქტომბერს შტატ მელეკეოკის დასახლება ნგერულმუდში გადატანილი იქნა პალაუს დედაქალაქი.

ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა
კუნძულის ტერიტორიაზე მდებარეობს პალაუს 16-დან 10 შტატი: აიმელიიკი, აირაი, მელეკეოკი, ნგარაარდი, ნგარჰელონგი, ნგარდმაუ, ნგატპანგი, ნგჰესარი, ნგარემლენგი, ნგივალი. შტატებიდან თავის მხრივ თითოეული იყოფა სოფლებად. სულ კუნძულზე 50 სოფელია, რომელთაგან მხოლოდ 47-ს ჰყავს მუდმივი მოსახლეობა.
კორორი (კუნძული)

კორორი (; ასევე ორეორი — კუნძული წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად შედის მიკრონეზიული სახელმწიფო პალაუს კორორის შტატის შემადგენლობაში. კუნძულზე მდებარეობს ქვეყნის ყოფილი დედაქალაქი, ქალაქი კორორი.

გეოგრაფია
კორორი შედარებით მცირე კუნძულია წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში, პალაუს კუნძულებში. უახლოესი მატერიკი, აზია, მდებარეობს დაახლოებით 2500 კმ-ში.

გეოლოგიური თვალსაზრისით, კუნძულს აქვს შერეული ვულკანური და მარჯნული წარმოშობა. მაგრამ იგი მაინც მოკლეს, ოღონდ 1866 წელს.

მოსახლეობა
2005 წლის მოსახლეობის აღწერის თანახმად, კუნძულ კორორის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 12 676 ადამიანს. ყველაზე დიდი დასახლებული პუნქტია — ქალაქი კორორი, რომელსაც 2006 წლამდე ჰქონდა პალაუს დედაქალაქის სტატუსი.

ეკონომიკა
ეკონომიკის საფუძველია — სოფლის მეურნეობა, თევზჭერა. აქტიურად ვითარდება ტურიზმი.
სამხრეთ-დასავლეთი კუნძულები (პალაუ)

სამხრეთ-დასავლეთი კუნძულები  — რამდენიმე პატარა კუნძული, რომლებიც მდებარეობენ წყნარ ოკეანეში, დაახლოებით 600 კმ-ში პალაუს რესპუბლიკის მთავარი კუნძულების ჯაჭვიდან სამხრეთ-დასავლეთით და ეკუთვნის ამ სახელმწიფოს. კუნძულები მდებარეობენ პალაუს მთავარ კუნძულ ბაბელდაობთან ახლო მყოფ კუნძულებიდან, რომლებშიც შედიან კორორის, პელელიუს და ანგაურის შტატები და კლდოვანი კუნძულები, რომლებიც არ ითვლებიან სამხრეთ-დასავლეთი კუნძულების ნაწილად, სამხრეთ-დასავლეთით. საერთო ფართობი — 3,93 კმ², მოსახლეობა — 65 ადამიანი (2015 წლის მოსახლეობის აღწერა).

სამხრეთ-დასავლეთი კუნძულები ქმნიან ორ შტატს (ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ):
შტატი სონსოროლი (ფართობი — 3,3 კმ², მოსახლეობა — 40 ადამიანი (2015 წელი))

შტატი ჰატოჰობეი (ფართობი — 0,63 კმ², მოსახლეობა — 25 ადამიანი (2015 წელი))

გალერეა
კორორი (ქალაქი)

კორორი  — ყველაზე დიდი ქალაქი (2006 წლის 7 ოქტომბრამდე იყო პალაუს დედაქალაქი) აშშ-თან თავისუფლად ასოცირებულ კუნძულოვან სახელმწიფო პალაუში. კორორის შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი.

გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს კუნძულ კორორზე (ან ორეორი), რომელიც შედის კაროლინის კუნძულების შემადგენლობაში. კორორის პორტი მდებარეობს მეზობელ კუნძულ მალაკალზე.

მოსახლეობა
მოსახლეობა — დაახლოებით 10 500 ადამიანი (2007 წლის შეფასება). ძირითადი ეთნიკური ჯგუფებია — მიკრონეზიელები (80 %) და ფილიპინელები (19 %).

ენები
ოფიციალური ენებია: ინგლისური და ბელაუ (პალაუ). მაგრამ ქალაქის ზოგიერთი მოსახლე ლაპარაკობს იაპონურად და ტობის ენაზე.

ეკონომიკა
კუნძულზე განვითარებულია ტურისტული ინდუსტრია — ქალაქში მდებარეობს 22 ოტელი და 8 მოტელი.
სომხეთის ეროვნული კრება

სომხეთის ეროვნული კრება — სომხეთის უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანო.

მოკლე ისტორია
1918 წლის 28 მაისს სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის დამოუკიდებლობა გამოცხადდა. ჩამოყალიბდა ქვეყნის უმაღლესი ხელისუფლება - სომხეთის საბჭო.
1990 წელს ჩამოყალიბდა სომხეთის უზენაესი საბჭო (260 დეპუტატი). ახალ პარლამენტში წარმოდგენილი იყო ორი პოლიტიკური ძალა სომხეთის საერთოეროვნული მოძრაობა და სკპ.
1990 წლის 4 აგვისტოს ეროვნული კრების ხელმძღვანელი ლევონ ტერ-პეტროსიანი გახდა.
1991 წლის 21 სექტემბერს სომხეთი დამოუკიდებელ რესპუბლიკად გამოცხადდა.
1991 წლის 16 ოქტომბერს ლევონ ტერ-პეტროსიანი პრეზიდენტად აირჩიეს, ხოლო ეროვნული კრების ხელმძღვანელი ბაბკენ არარქციანი გახდა.
1995 წლის 5 ივლისის საპარლამენტო არჩევნებში ეროვნულ კრებაში აირჩიეს 190 დეპუტატი, საიდანაც 150 იყო მაჟორიტარული, ხოლო 40 პროპორციული სიით არჩეული.
1999 წლის 30 მაისის არჩევნებში დეპუტატთა რაოდენობა 131-მდე შემცირდა. აქედან 75 მაჟორიტარი იყო, ხოლო 56 პროპორციული სიით არჩეული.
2003 წლის 25 მაისის არჩევნებში 56 მაჟორიტარი და 75 პროპორციული სიით არჩეული დეპუტატია.
2007 წლის 12 მაისის არჩევნებში 41 მაჟორიტარი და 90 პროპორციული სიით არჩეული დეპუტატია.
2012 წლის 6 მაისის არჩევნებში მონაწილეობდა 8 პარტია და ერთი საარჩევნო ბლოკი. არჩევნებზე გამოცხადდა ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობის 62,33 %.
სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები (2017)
სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები (2018)
2021 ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნები სომხეთში
გალაქტიკათგროვა

გალაქტიკათგროვა (გალაქტიკათა გროვა) — წარმონაქმნი, რომელიც მოიცავს ერთმანეთთან გრავიტაციულად დაკავშირებულ ასობით და ათასობით გალაქტიკას. ის ყველაზე დიდ გრავიტაციულად დაკავშირებულ სტრუქტურად იყო მიჩნეული სამყაროში მანამდე, სანამ 1980-იან წლებში ზეგროვები აღმოაჩინეს. გროვების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანი მახასიათებელი არის გროვათშორისი სივრცე, შემოკლებით გშს. გშს შედგება გალაქტიკებს შორის არსებული ცხელი აირისგან და მისი ტემპერატურა 7-9 კილოელექტრონვოლტია. გალაქტიკათგროვები არ უნდა აგვერიოს ვარსკვლავთგროვებში, როგორიცაა ღია გროვები, რომლებიც არის ვარსკვლავების სტრუქტურა გალაქტიკაში, ისევე, როგორც სფერული გროვები, რომლებიც ჩვეულებისამებრ გალაქტიკის ირგვლივ ბრუნავს. გალაქტიკების პატარა გაერთიანებებს გალაქტიკების ჯგუფები ეწოდება. ჯგუფებისა და გროვების გაერთიანება კი ზეგროვებს წარმოქმნის.

შედარებით ახლოს მდებარე შესამჩნევი გალაქტიკათგროვებია: ქალწულის გროვა, ღუმელის გროვა, ჰერკულესის გროვა და თმების გროვა. გალაქტიკების დიდ გაერთიანებას „უზარმაზარი მიმზიდველი“ ეწოდება, რომელსაც გონიოს გროვა აკონტროლებს. „უზარმაზარი მიმზიდველი“ იმდენად მასიურია, რომ მას შეუძლია სამყაროს ადგილობრივ გაფართოებაზე მოახდინოს გავლენა. შესამჩნევი გალაქტიკური გროვები შორეულ, მაღალ წითელ წანაცვლებული სამყაროში, ესენია: - 0546-5345 და - 2106-5844 - ყველაზე მასიური გალაქტიკათგროვები ადრეულ სამყაროში.
ჰერაკლიონი

ჰერაკლიონი (ირაკლიონი; ბერძ. , ) — კრეტის ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქი. ასევე, საბერძნეთის ერთ-ერთი უდიდესი ქალაქი. ქალაქის სიახლოვეს მდებარეობს კნოსოსის არქეოლოგიური ძეგლი.

ისტორია
დაარსება
თანამედროვე ქალაქი დაარსდა 824 წელს ალ-ანდალუსიიდან გამოძევებული არაბების მიერ, რომლებმაც კუნძული ბიზანტიის იმპერიას წაართვეს. მათ თავდასაცავად ქალაქის გარშემო ააგეს თხრილი, ქალაქს კი (რაბად ალ-ჰანდაქი — „თხრილის ციხე”) უწოდეს. მათი ნებართვით პორტს აქტიურად იყენებდნენ მეკობრეები.

ბიზანტიური ეპოქა
961 წელს, ბიზანტიის ჯარები ნიკიფორე ფოკას (შემდგომში იმპერატორი) მეთაურობით კრეტაზე გადასხდნენ და ხანგრძლივი ალყის შემდეგ ქალაქი აიღეს. მათ არაბი მოსახლეობა დახოცეს, ქალაქი კი დაანგრიეს, თუმცა მოგვიანებით ხელახლა ააშენეს და ქანდაქსი უწოდეს. ქალაქი ბიზანტიელთა მფლობელობაში მომდევნო 243 წლის განმავლობაში რჩებოდა.

ოსმალური ეპოქა
ვენეციელების შემდეგ ქალაქი ოსმალთა ხელში გადავიდა. კრეტის ომის (1645-1669) დროს ქალაქი ოსმალთა ალყაში იყო 21 წლის განმავლობაში (ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივი ბლოკადა ისტორიაში). საბოლოო ეტაპზე, რომელიც 22 თვე გაგრძელდა, 70 000 თურქი, 38 000 კრეტელი და მონა და 29 088 ქალაქის ქრისტიანი დამცველი დაიღუპა. ოტომანთა არმიამ ალბანეთის დიდი ვეზირის, ქოფრულ ფაზილ აჰმედ ფაშას მეთაურობით ქალაქი 1669 წელს დაიპყრო.

დაძმობილებული ქალაქები
კონსტანცა, რუმინეთი
ლიმასოლი, კვიპროსი
ოდესა, უკრაინა (1992)
პერნიკი, ბულგარეთი
ტოლედო, ესპანეთი

გალერეა
კოკე (ფეხბურთელი, 1992)

ხორხე რესურეკსიონ მეროდიო, ცნობილი როგორც კოკე ( დ. 8 იანვარი, 1992) — ესპანელი ფეხბურთელი, ნახევარმცველი. თამაშობს მადრიდის კლუბ „ატლეტიკოსა“ და ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებში.

ტიტულები
ატლეტიკო:(8)
ლა ლიგა (2): 2013–14, 2020–21
ესპანეთის თასი (1): 2012–13
ესპანეთის სუპერთასი (1): 2014
უეფა-ს ევროპის ლიგა (2): 2011–12, 2017–18
უეფა-ს სუპერთასი (2): 2012, 2018
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ფინალისტი: 2013–14, 2015–16