კაჩინის შტატი

კაჩინის შტატი (ျ်ြ််) — მიანმარის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე შტატი. ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით ესაზღვრება ჩინეთი ( ტიბეტი და იუნანი); შანის შტატი სამხრეთით; და საგაინგის რეგიონი და ინდოეთი ( არუნაჩალ პრადეში) დასავლეთით.

იგი მდებარეობს ჩრდილოეთ განედის 23 ° 27 'და 28 ° 25' და აღმოსავლეთ გრძედის 96 ° 0 'და 98 ° 44' შორის. კაჩინის შტატს 89 041 კვადრატული კილომეტრის ფართობი უჭირავს. მისი დედაქალაქია მიიჩინა. შტატის სხვა მნიშვნელოვან ქალაქებს შორისაა ბჰამო, მოჰნიინი და პუტაო.

კაჩინის შტატში მდებარეობს მიანმარის უმაღლესი მთა, ჰკაკაბო რაზი (5889 მეტრის სიმაღლის), ის ჰიმალაის მთათა სისტემის სამხრეთ წერტილში მდებარეობს.

ისტორია
კაჩინის ტრადიციული საზოგადოება სოფლის მეურნეობით ირჩენს თავს. კაჩინის ჩვეულების ანთროპოლოგებმა მნიშვნელოვანი ყურადღება გაამახვილეს დედმამიშვილზე დაქორწინებაზე, სადაც დასაშვებია კაცის დაქორწინება დედის ძმის ქალიშვილზე, მაგრამ არა მამის დის ქალიშვილზე. კოლონიის წინა პერიოდში კაჩინები იყვნენ ანიმისტები .

დემოგრაფია
კაჩინის მოსახლეობა მკვეთრად მზრდადია. 2014 წლის აღწერის შედეგად რეგიონის მოსახლეობა 1 689 441 ადამიანი იყო, რაც წინა აღწერის შედეგთან შედარებით 86.7%-ითაა გაზრდილი.

რელიგია
კაჩინის შტატში ქრისტიანობა ერთ-ერთი მთავარი რელიგიაა. ბუდიზმი ყველაზე გავრცელებული რელიგიაა ბამარისა და შანის ხალხში.

ნა
ჯინგფოური ენა იყო ამ რეგიონის ტრადიციული ენა და წარმოადგენს შტატში ყველაზე გავრცელებულ ენას. ბამარის ხალხი (ბირმელები) კაჩინის შტატში უმცირესობა იყო ბრიტანეთისგან ბირმის დამოუკიდებლობის მიღებამდე, მაგრამ 1948 წლის შემდეგ კაშინის შტატში ბამარის (ბირმული) ჯგუფები მოვიდნენ დასახლდნენ, რომ მმართველობა ბირმული ენაზე ყოფილიყო, რამაც გამოიწვია ენის ცვლა და დაიწყო კაჩინის ენის დაქვეითება. კაჩინელთა მრავალ თაობას არ ჰქონდა სკოლაში ენის სწორად საუბრის ან სწავლის შანსი.

ზოგიერთი კაჩინელი ტომი საუბრობს და წერს საკუთარ ენაზე: ზაივაზე, რავანგზე, ლისუზე.

ეთნიკური შემადგენლობა
2014 წლის აღწერის ეთნიკური მონაცემები ხელმისაწვდომია მხოლოდ ტატმადავისთვის და არ არის ხელმისაწვდომი საზოგადოებისთვის. 1983 წლის აღწერის მონაცემებით, ეთნიკური შემადგენლობა შემდეგნაირად გამოიყურება: ბამარი: 29,3%, შანი: 24,2% და კაჩინი: 38,1%. 2016 წელს სიტყვით გამოსვლისას, თათმადაუს მინ აუნგ ჰლეინგმა კაჩინის სახელმწიფოს ეთნიკური შემადგენლობა შემდეგნაირად წარმოთქვა: ბამარი - 29,2%, შანი - 23,6%, ჯინგფაუ - 18,97%, ლისუ - 7%, რაუამი - 5%, ლოვავა - 3,33%, ლაჩეიკი - 2,89%, ზაიქვა - 1,57% და სხვები - 8%.

ეკონომიკა
კაჩინის შტატის ეკონომიკა ძირითადად სოფლის მეურნეობაზეა დამოკიდებული. ძირითადი პროდუქტებია ბრინჯი, ტაქი, შაქრის ლერწამი, ოპიუმი . მინერალური პროდუქტები მოიცავს ოქროს და ნეფრიტს.  ჰპაკანი ცნობილია თავისი ნეფრიტის მაღაროებით. 600 ტონაზე მეტი ნეფრიტის ქვები, რომლებიც აღმოაჩინეს ლონე-ხინის მიდამოდან ჰპაკანში, ანუ ფა-ხანტის რაიონიდან კაჩინეს შტატში, გამოფინეს მიანმარის ნაიპიდააში. მიანმარში მოპოვებული ნეფრიტის ქვების უმეტესობა, 25,795 ტონა 2009–10 წლებში და 32,921 ტონა 2008–09 წლებში, სწორედ კაჩინის შტატშია წარმოებული. 2000 წელს ჰპაკანში აღმოაჩინეს მსოფლიოში ყველაზე დიდი ნეფრიტიანი ქვა, 3000 ტონა, 21 მეტრი სიგრძის, 4,8 მეტრი სიგანისა და 10,5 მეტრი სიმაღლის. მიანმარის მთავრობა ნაკლებ ყურადღებას აქცევს კაჩინში გარემოს გაუარესებას, ნეფრიტის მოპოვების გამო. მოხდა ეროზია, წყალდიდობა და ღვარცოფები. ყოველწლიურად რამდენიმე სახლი ინგრევა.

კაჩინს ღრმა ეკონომიკური კავშირები აქვს ჩინეთთან, რომელიც რეგიონებში ყველაზე მსხვილი სავაჭრო პარტნიორი და მთავარი ინვესტორია განვითარებით პროექტებში. 2006 წელს, პრემიერ მინისტრმა გენერალმა თეინ სეინმა ხელშეკრულება დადო ჩინეთის ენერგეტიკული თანამშრომლობის შესახებ პეკინში, რომ აშენებულიყო მიიცონის კაშხალი და ექვსი სხვა კაშხალი კაჩინის შტატში. მიმდინარეობს უზარმაზარი 1,055 მეგავატიანი ჰიდროელექტროსადგურის კაშხლის მშენებლობის პროექტი, მიიცონის კაშხალი. ის დაფინანსებულია – ის მიერ. დასრულების შემდეგ კაშხლის სიმაღლე 152 მეტრი იქნება და წარმოებული ელექტროენერგია გაიყიდება ჩინეთში. ამ პროექტით დაახლოებით 15 000 ადამიანი დასაქმდა.

ბჰამო ერთ – ერთი სასაზღვრო სავაჭრო წერტილია ჩინეთსა და მიანმარს შორის.

ანათლება
მიანმარში საგანმანათლებლო შესაძლებლობები ძალზე შეზღუდულია იანგონისა და მანდალაის მთავარი ქალაქების გარეთ. 2005 წელს ბაგოს რეგიონს ჰქონდა 578 დაწყებითი სკოლა, 119 საბაზო სკოლა და 132 საშუალო სკოლა.

ქვემოთ მოცემულია 2002–2003 სასწავლო წლის საჯარო სკოლის სისტემის რეზიუმე.