iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ზემო ალვანის წმინდა გიორგის ეკლესია

ზემო ალვანის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ ზემო ალვანის ჩრდილოეთით ერთ კილომეტრზე, სასაფლაოზე. აგებულია საუკუნის მეორე ნახევარში ძმები გიგაურების მიერ.
ეკლესია დარბაზულია (10,5 5,4 მ), ნაგებია რიყის ქვით. შესასვლელები, სარკმლები, საბჯენი თაღები, კამარა და კონქი კვადრატული აგურითაა გამოყვანილი. შენობა შიგნიდან და გარედან შელესილი და შეთეთრებულია. იატაკზე აგურია მოგებული. ეკლესიაში შესასვლელები სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. ორივე კარი ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული და შიგნიდან ღრმა სწორკუთხა შეღრმავებაშია ჩასმული. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდის ღერძზე, თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს ისრული თაღით გადახურული თითო ნიშია. ჩრდილოეთ ნიშის ძირის დონეზე სამსაფეხურიანი თაროა მოწყობილი. საკურთხევლის ბაქანი დარბაზის იატაკზე ერთი საფეხურით მაღალია და წინიდან ნახევარწრიული ამბიონი ეკვრის. საკურთხევლის შუაში კუბური ფორმის ტრაპეზი დგას. საკურთხეველი გადახურულია ტლანქად ნაწყობი კონქით, რომლის ნახევარწრიული თაღი თაროსებრ იმპოსტებს ეყრდნობა. დარბაზის სამხრეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო თაღოვანი სარკმელია. ეკლესიის კამარას დეფორმირებული ნახევარწრის ფორმა აქვს და ორ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. მათგან ერთი დასავლეთ კუთხეებში გამოყვანილ პილასტრებზეა გადაყვანილი, ხოლო მეორე დარბაზის შუა ნაწილშია და პატარა კონსოლებს ეყრდნობა. გარედან ეკლესიის დასავლეთ შესასვლელი ოდნავ შეღრმავებულ სწორკუთხა არეშია ჩასმული. კარის თავზე ქვიშაქვის კვადრატული ფილაა - მხედრული სამშენებლო წარწერით, ხოლო ფრონტონის არეში, აგურის წყობის შეღრმავებით, გამოყვანილია საფეხუროვან პოსტამენტზე დადგმული და წითლად შეღებილი დაბალი ჯვარი. მსგავსი, მაგრამ გაცილებით მაღალი ჯვარია აღმოსავლეთ ფასადზე - სარკმლის ზემოთ. ეკლესიას აგურის ორსაფეხურიანი ლავგარდანი აქვს. გადახურულია კრამიტით. დასავლეთ კედელზე დაშენებულია ოთხ კვადრატულ ბოძზე დაყრდნობილი, ნახევარწრიული თაღებით გახსნილი და თუნუქის პირამიდული სახურავით დასრულებული სამრეკლო.
გიორგი იობიშვილი

გიორგი როსტომის ძე იობიშვილი (დ. 24 მაისი, 1849, მაკვანეთი — გ. თებერვალი, 1933, იქვე) — ქართველი თვითნასწავლი მომღერალი, ლოტბარი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი.

ბიოგრაფია
გურიაში მცხოვრები იობიშვილები წარმოშობით რაჭიდან იყვნენ. გადმოცემის თანახმად ორი ძმა გაქცეულა რაჭიდან, რადგან იქ ბატონი მოულავთ. ერთი ძმა მიქელგაბრიელში დასახლებულა, მეორე კი მაკვანეთში, სადაც კალანდარიშვილის ქალი შეურთავს. მაკვანეთელი იობიშვილების შთამომავლები იყვნენ როსტომ და ოთარ იობიშვილები. როსტომს ჰყავდა ორი ქალი და ხუთი ვაჟი, მათგან ყველაზე უმცროსი იყო გიორგი. ოთარის შვილი ეგნატე ცნობილი მომღერალი იყო. როსტომი ადრე გარდაიცვალა და მცირეწლოვანი გიორგი ბიძა ეგნატემ აღზარდა. ეგნატე გიორგის სიმღერას ასწავლიდა. გიორგისთან ერთად სიმღერას სწავლობდა ეგნატეს დისწული ნანიკო ბურძგლა სოფელ შუხუთიდან. ვინმე სიხარულიძის ოჯახში ქორწილისას გიორგი იობიშვილი გაიცნეს გიგო ერქომაიშვილმა და გიორგი ბაბილოძემ. იობიშვილი ერქომაიშვილის გუნდის წევრი გახდა.

გიორგი იობიშვილი მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის ომში 1877–1878 წლებში. იქ მან უმცროსი ოფიცრის წოდება და „წმინდა გიორგის ჯვარი“ მიიღო.

მისი შვილი ტელემაკ იობიშვილი აგრეთვე ცნობილი მომღერალი იყო.
ზემო ალვანის წმინდა მარიამის ეკლესია

ზემო ალვანის წმინდა მარიამის ეკლესია — ახმეტის მუნიციპალიტეტში მდებარე ეკლესია, რომელიც დგას სოფელ ზემო ალვანის სამხრეთით, სასაფლაოზე. აშენებულია საუკუნეში.

ეკლესია დარბაზულია (9 6,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით. საბჯენი თაღები, კამარა, კონქი და კარ-სარკმლები აგურით არის გამოყვანილი. ეკლესია შიგნიდან და გარედან შელესილი და შეთეთრებულია. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. ორივე კარი თაღოვანია და ორივე მხრიდან კედლის სწორკუთხა შეღრმავებაშია ჩასმული. ეკლესიის აფსიდის ბოლოებთან და გრძივი კედლების შუაში, მარტივი კაპიტელებით დასრულებული თითო ერთსაფეხურიანი პილასტრია, რომლებსაც ნახევარწრიული ფორმის საბჯენი თაღი ეყრდნობა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. აფსიდის ღერძზე ისრული თაღით დასრულებული სარკმელია, რომლის მარჯვნივ გეგმით ნახევარწრიული და თაღოვანი ერთი ნიშია, მარცხნივ - ერთი თაღოვანი და ერთი სწორკუთხა ნიში. საკურთხევლის შუაში ტრაპეზი დგას. საკურთხევლის ბაქანი დარბაზის იატაკზე ერთი საფეხურით მაღალია. აფსიდის კონქს, წვეროში, ძაბრისმაგვარი შემაღლება აქვს. ეკლესიის დასავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო შიგნით შეისრული, ხოლო გარედან წრიული თაღით გადახურული სარკმელია. იატაკზე კვადრატული აგურია მოგებული.

ეკლესიის ფასადები დასრულებულია აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდნით. შენობა გადახურულია კრამიტით. მოგვიანებით საუკუნეში ეკლესიისათვის დასავლეთიდან აგურის სამსართულიანი სამრეკლო (3,4 2,9 მ) მიუშენებიათ. სამრეკლოს თითოეული სართულის ოთხივე კუთხეში კვადრატული ბოძი დგას, რომლებზედაც დაყრდნობილია ბრტყელი თაღები. ყოველი ზედა სართული ქვედაზე ვიწროა. პირველი სართული გადახურულია ბრტყელი კამარით. მეორე სართულს ხის გადახურვა ჰქონია, მესამე სართულს კი პირამიდული სახურავი ხურავს.
ნანიკო ბურძგლა

ნანიკო გაბრიელის ძე ბურძგლა (დ. 1855, შუხუთი — გ. 1922, მაკვანეთი) — ქართველი თვითნასწავლი მომღერალი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი.

ბიოგრაფია
მშობლები ადრე გარდაეცვალა. აღზარდა ბიძამ, ეგნატე იობიშვილმა. იობიშვილმა ბურძგლა გადაიყვანა მაკვანეთში, სადაც ბურძგლა დაუახლოვდა გიორგი იობიშვილს, რომელთან ერთადაც სწავლობდა სიმღერას ეგნატესგან. დაუახლოვდა გიგო ერქომაიშვილს და გახდა მისი გუნდის წევრი. იყო გონებაგამჭრიახი, ხუმარა, ენაწყლიანი, მშრომელი გლეხი.ჰქონდა დიდი დიაპაზონი ხმა. ასრულებდა როგორც პირველ ხმას, ასევე გამყივანს.
ხორბალოს ეკლესიები

ხორბალოს ეკლესიები — ეკლესიები ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხორბალოში.

პირველი ეკლესია
პირველი ეკლესია დგას სოფლის განაპირას, აღმოსავლეთით, სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,5 4 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. შემორჩენილია მხოლოდ დასავლეთი და ჩრდილოეთი კედლების და საკურთხევლის ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომელიც ნატეხი ნაწყობი კონქით იყო გადახურული (შემორჩენილია ქუსლის წყობის ნაწილი). საკურთხეველში ერთი ფართო თაღოვანი სარკმელი და ორი სწორკუთხა ნიშია. სარკმლის ხვრელობი გარეთკენ მკვეთრად მაღლდება. დარბაზის დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სარკმელია, რომლებსაც გადახურვა ჩამონგრეული აქვთ.

მეორე ეკლესია
მეორე ეკლესია დგას ახმეტა-ალვანის გზის მარცხენა მხარეს, 60 მეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ძეგლი შედგება მცირე ზომის დარბაზული ეკლესიისა და მასზე სამხრეთიდან მოგვიანებით მიშენებული სათავსისაგან. ეკლესია ნაგებია რიყის ქვით. წყობა ირეგულარულია. კედლები შიგნიდან და გარედან შელესილია. მინაშენის კედლების ქვედა ნაწილი და კუთხეები ნატეხი ქვით არის ნაგები, დანარჩენი - რიყის ქვით. გვიანდელი შეკეთების დროს აგურიც უხმარიათ.

ეკლესია უაფსიდოა და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული (5,8 4 მ). შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი შიგნით ხის ძელებითაა გადახურული - თარაზულად, გარედან თაღოვანია. ეკლესიის აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სარკმელია. აღმოსავლეთ სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, ქვით ნაგები ოთხწახნაგა ტრაპეზია მიდგმული. ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში მეორე ტრაპეზის ნაშთია. იგი, როგორც ჩანს, სამკვეთლოდ გამოიყენებოდა. ეკლესიის გრძივ კედლებზე თითო სწორკუთხა ნიშია. სამხრეთ ნიშის ადგილას მოგვიანებით გაუჭრიათ სამხრეთ მინაშენში გასასვლელი. შიგნით ეკლესია გადახურულია ამორფული ფორმის სხმული კამარით (გვიანდელია).

ეკლესიას აგურის საფეხუროვანი ლავგარდანი აქვს. მინაშენი (3,6 3 მ) ეკლესიაზე რამდენადმე მოკლეა. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი გარედან არაწესიერი ფორმის ქვითაა გადახურული. აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლებში თითო ბრტყლად გადახურული სარკმელია. მინაშენი გადახურულია დადაბლებული პროპორციების სხმული გუმბათოვანი კამარით, რომლის წვერიც ოდნავ შემაღლებულია. კამარის წყობაში, ოთხივე კუთხის თავზე, ერთ რიგად დაწყობილი მცირე ზომის ნატეხი ქვით გამოყვანილია თითო თაღი.

მინაშენს რიყის ქვის ცოკოლი აქვს. დასავლეთ ფასადზე, შესასვლელის სამხრეთით მცირე შეღრმავებაა.
მუნის საყდარი

მუნის საყდარი — საყდარი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას ახმეტა-ალვანის გზის მარცხენა მხარეს, მაღლობზე, გზიდან 100 მეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ძეგლის გეგმის სწორკუთხედში (7,3 6,5 მ) დარბაზული ეკლესია და სამხრეთის მინაშენია ჩაწერილი. ნაგებია ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა, კონქი და კედლების ზედა ნაწილები; თითქმის მთლიანადაა დანგრეული მინაშენი; ფასადებზე ჩამოცვენილია საპირე ქვების დიდი ნაწილი. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდან, მინაშენიდანაა. კარი მინაშენის მხრიდან მოზრდილი ქვით ყოფილა გადახურული - თარაზულად, შიგნით კი თაღოვანია. თაღის მალი კარის ღიობზე ოდნავ განიერია, რის გამოც ქუსლის დონეზე მცირე საფეხურებს ქმნის. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომლის ღერძზეც ბრტყლად გადახურული სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. სამხრეთ კედელში შემორჩენილია ერთ დონეზე განლაგებული ორი სარკმლის ქვედა ნაწილი. მინაშენში შესასვლელი სამხრეთიდანაა (შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთ წირთხლი). აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდია. მინაშენი გადახურული ყოფილა ერთიანი კამარით, რომლის ქუსლის ნაშთი ეკლესიის სამხრეთ კედელზე შემორჩა.
ხორბალოს ღვთისმშობლის ეკლესია (დიდი)

ხორბალოს ღვთისმშობლის ეკლესია (დიდი) — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ ხორბალოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 2,5 კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (5,5 4,7 მ), უაფსიდო. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით და რიყის ქვით. საფასადო წყობაში რიგების სწორხაზოვნება მეტ-ნაკლებადაა დაცული. შიგნით კედლები შელესილია. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: სახურავზე აყრილია საფარი; ფასადებზე აქა-იქ საპირე წყობა ჩამოშლილია. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნაწილშია. კარი სწორკუთხაა. ოთხივე კედელში თითო სწორკუთხა სარკმელია, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში — თითო სწორკუთხა ნიში. შიგნით ეკლესია ცილინდრული კამარითაა გადახურული.
ერმილე მოლარიშვილი

ერმილე მოლარიშვილი (დ.1860, ბოხვაური — გ. 1922, მაკვანეთი) — ქართველი თვითნასწავლი მომღერალი, ლოტბარი. გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი.

ბიოგრაფია
სიმღერები პატარაობიდანვე შეისწავლა ვარლამ სიმონიშვილისგან და სამუელ ჩავლეიშვილისგან. დაოსტატდა გიგო ერქომაიშვილთან, რომელმაც ანსამბლში მიიყვანა. კარგად უკრავდა ჩონგურსა და დოლზე. იყო ნადურების კარგი მცოდნე. გარდაეცვალა. აღზარდა ბიძამ, ეგნატე იობიშვილმა. იობიშვილმა ბურძგლა გადაიყვანა მაკვანეთში, სადაც ბურძგლა დაუახლოვდა გიორგი იობიშვილს, რომელთან ერთადაც სწავლობდა სიმღერას ეგნატესგან. დაუახლოვდა გიგო ერქომაიშვილს და გახდა მისი გუნდის წევრი. იყო გონებაგამჭრიახი, ხუმარა, ენაწყლიანი, მშრომელი გლეხი.ჰქონდა დიდი დიაპაზონი ხმა. ასრულებდა როგორც პირველ ხმას, ასევე გამყივანს. მოლარიშვილი თავადაც ასწავლიდა სიმღერებს.
ხორბალოს ღვთისმშობლის ეკლესია (მცირე)

ხორბალოს ღვთისმშობლის ეკლესია (მცირე) — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხორბალოში, დგას სოფლის აღმოსავლეთით, 1,5 კილომეტრზე, მინდორში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (5,4 3,5 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია გადახურვა; დანგრეულია კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი; შენობა, თითქმის მთლიანად, ხეებითა და ბუჩქებითაა დაფარული. შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, ფართო თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო კვადრატული ნიშია. აფსიდში დგას კუბური ფორმის ტრაპეზი. აბსიდი გადახურული ყოფილა კონქით, რომლისგანაც მხოლოდ მცირე ნაწილი შემორჩა. დარბაზის დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სარკმლის კვალია შემორჩენილი.
ივლიანე კეჭაყმაძე

ივლიანე კეჭაყმაძე (დ. 1845, კვირიკეთი — გ. ოქტომბერი, 1947, იქვე) — ქართველი თვითნასწავლი მომღერალი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა სოფლის სამრევლო სკოლა და შეუდგა სიმღერების შესწავლას, რომლისადმი სიყვარულს ბავშვობიდან ამჟღავნებდა. დაუახლოვდა გიორგი იობიშვილს და გიგო ერქომაიშვილს. აირჩიეს სოფელ შემოქმედის მამასახლისად. აპოლონ წულაძემ და ივლიანემ გურული „ზარი“ და „დატირება“ ჩააწერინეს მწერალ შალვა დადიანს. შექმნა ოჯახური ანსამბლი. ნახსენებია აპოლონ წულაძის 1912 წლის მოთხრობაში „მომღერალი ყუთი“, როგორც ცნობილი მომღერალი. მისი შთამომავალი იყო ცნობილი კომპოზიტორი იოსებ კეჭაყმაძე.
ხორბალოს ციხისჯვრის ეკლესია

ხორბალოს ციხისჯვრის ეკლესია — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ ხორბალოს დასავლეთით 2 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ძეგლი შედგება ეკლესიისა და მასზე მოგვიანებით მიშენებული სამრეკლოსგან. ეკლესია და სამრეკლოს პირველი სართული ნატეხი ქვითაა ნაგები, სამრეკლოს მეორე სართული — აგურით. ეკლესიის ფასადებზე წყობაში აქა-იქ შირიმის მოზრდილი ქვებია ჩართული. ძეგლი დაზიანებულია: ორივე ნაგებობის სახურავის საფარი ჩამოშლილია, ეკლესიის სახურავზე მცენარეებია ამოსული. ეკლესია დარბაზულია (6,5 4,2 მ). შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს — კედლის სამხრეთ ნაწილში. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომლის ღერძზე ერთი სწორკუთხა სარკმელია. საკურთხეველში ორი მცირე ნიში და ორი სამალავია. სამხრეთ სამალავი იატაკის დონეზეა, ჩრდილოეთ სამალავი კი აფსიდის სარკმლის ბრტყელი გადახურვის დონეზე. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, ოთხწახნაგა ტრაპეზია მიდგმული. საკურთხეველი გადახურულია საკმაოდ ტლანქად ნაწყობი კონქით. ტლანქია კამარაც. კვადრატული დარბაზის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო მცირე ზომის ბრტყლად გადახურული სარკმელია. ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელზე შემორჩენილია ორსაფეხურიანი თაროსებრი ლავგარდნის ნაწილი. სამრეკლო ეკლესიაზე სამხრიდანაა მიშენებული. იგი ორსართულიანია და ეკლესიაზე რამდენადმე მოკლე. ქვედა სართული გუმბათოვანი კამარით გადახურული, გეგმით თითქმის კვადრატული სათავსია. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი შიგნით სწორკუთხაა, გარედან შეისრული თაღი ხურავს. სათავსის ჩრდილოეთ კედელში ფართო შეისრული თაღია, რომელშიც ეკლესიის სარკმელი გამოდის. აღმოსავლეთ კედელში მაღალი, ბრტყლად გადახურული სარკმელია, რომლის ქვემოთ, კედლიდან შვერილი ქვის თაროა. ასეთივე, მაგრამ შედარებით მცირე ზომის თარო სამხრეთ კედელშიცაა. მეორე სართული გუმბათოვანი კამარით გადახურული რვაწახნაგა ფანჩატურია. ყოველ წახნაგში თითო ვიწრო და მაღალი, შეისრულთაღოვანი ღიობია, რომელთა თაღები ფასადის მხარეს კედლის მცირედ შეღრმავებულ სწორკუთხა არეშია ჩასმული.
ხორბალოს წმინდა გიორგის ეკლესია

ხორბალოს წმინდა გიორგის ეკლესია — ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხორბალოში მდებარე ეკლესია, დგას სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ტყით დაფარულ ბორცვზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს.

ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა (4,6 3,4 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. წყობა ირეგულარულია. ძეგლი დაზიანებულია: სახურავზე აყრილია საფარი და ზედ მცენარეულობაა ამოსული. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი თარაზულადაა გადახურული. ეკლესია უაფსიდოა და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული, რომლის ღერძზე გაჭრილია ვიწრო, ბრტყლად გადახურული სარკმელი. თითო მსგავსი სარკმელია დანარჩენ კედლებშიც. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. შიგნით ეკლესია ცილინდრული ფორმის კამარითაა გადახურული. აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, პატარა სწორკუთხა ნიშია. კედლები დასრულებულია ნატეხი ქვის ფილებით ნაწყობი ერთსაფეხურიანი ლავგარდნით.
ლუკა თოიძე

ლუკა თოიძე (დ. 1883 — გ. 1961) — ქართველი თვითნასწავლი მომღერალი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი.

ბიოგრაფია
დაიბადა ღატაკი გლეხის, ივანეს ოჯახში. უსახსრობის გამო სკოლაში არ უვლია. სიმღერა ბავშვობიდან უყვარდა, კარგი მუსიკალური მონაცემები ჰქონდა და გიგო ერქომაიშვილის გუნდში მივიდა. ცოლად შეირთო გიგოს ქალიშვილი ანეტა. ჩამოაყალიბა საოჯახო გუნდი. ამბობდა „შემხმობარ“ ხმას.
ილარიონ ჩავლეიშვილი

ილარიონ ჩავლეიშვილი (დ. 1857, ოქროსქედი — გ. 1938) — ქართველი სახალხო მომღერალი. გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი.

ბიოგრაფია
ბიძაშვილთან, სამუელ ჩავლეიშვილთან ერთად შეისწავლა სიმღერა ჯერ თავად მაქსიმეიშვილთან, შემდეგ დათა გუგუნავასთან. იყო ბანის უბადლო შემსრულებელი. ასწავლიდა იმერეთში, სკოლაში და ჰყავდა სასიმღერო გუნდი. მღეროდა მესამე ხმას. მისგან გადაიღო ბანი ვარლამ სიმონიშვილმა. იყო მწიგნობარი, მელექსე და პოეზიის კარგი მცოდნე. ზეპირად იცოდა „ვეფხისტყაოსანი“ და „თამარიანი“. კარგად წერდა და მაშინდელ პრესაში წერილებს აქვეყნებდა ქართული ხალხური სიმღერის შესახებ. ცოლ-შვილი არ ჰყოლია. გარდაიცვალა 1938 წელს.
იოზეფ ჰოფმანი

იოზეფ ჰოფმანი (; დ. 15 დეკემბერი, 1870, ბრტნიცე — გ. 5 მაისი, 1956, ვენა) — ავსტრიელი არქიტექტორი.

სწავლობდა ვენის სამხატვრო სამრეწველო სკოლაში კ. ჰაზენაუერთან და ო. ვაგნერთან. მონაწილეობდა „ვენის სეცესიონის“ (1897), „ვენის სახელოსნოების“ (1903), „ავსტრიის ვერკბუნდის“ (1912) ორგანიზაციაში. ვენური „მოდერნის“ წამყვანი წარმომადგენელი. მთელი რიგი ნამუშევრების რაციონალური ხასიათით გზას უკაფავდა ფუნქციონალიზმს. მისი ნამუშევრებია: სანატორიუმი პურკერსდორფში, ვენის მახლობლად (1903-1904), ავსტრიის პავილიონები გამოფენებზე (ვერკბუნდისა და კელნში 1914 და სხვა.).
ერნსტ თეოდორ ჰოფმანი

ერნსტ თეოდორ ამადეუს ჰოფმანი (; დ. 24 იანვარი, 1776, კენიგსბერგი — გ. 25 ივნისი, 1822, ბერლინი) — გერმანელი მწერალი და კომპოზიტორი.

ჰოფმანი დაიბადა 1776 წლის 24 იანვარს, ქალაქ კენიგსბერგში. მართალია ჰოფმანი ახალგაზრდობიდანვე გატაცებულია ლიტერატურითა და ხელოვნებით, მაგრამ უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ იძულებულია, იურისტის კარიერაზე დაიწყოს ფიქრი. 1803 წელს ჰოფმანი ვარშავაშია. იმხნად იგი უმთავრესად საკომპოზიტორო საქმიანობითაა გატაცებული, ტრიალებს მუსიკოსთა წრეში. 1806 წელს ვარშავაში ნაპოლეონის ჯარები შედიან. უადგილოდ დარჩენილი ჰოფმანი იძულებულია ბერლინს მიაშუროს. მიუხედავად უკიდურესი ხელმოკლეობისა, მწერალი იმედს მაინც არ კარგავს, რომ ბოლოს და ბოლოს ეღირსება საყვარელ საქმეს ― ხელოვნებას მოახმაროს თავისი ნიჭი და ძალ-ღონე. მაგრამ ნაპოლეონის მიერ განადგურებულ პრუსიაში არავის სჭირდება არც მისი იურიდიული განსწავლულობა და არც მისი მხატვრული მაღალნიჭიერება. ამაოდ სთავაზობს იგი თავის ნახატებს და მუსიკალურ ნაწარმოებებს რედაქციებსა და გამომცემლობებს. ბოლოს და ბოლოს ცოტა ხნით იწყებს მუშაობას ბამბერგში, თეატრის კაპელმაისტერად, თავს ირჩენს კერძო გაკვეთილებით, დროდადრო შიმშილობს.

1814 წლის შემოდგომაზე ჰოფმანი, იმ დროისათვის უკვე ცნობილი მწერალი, საცხოვრებლად ბერლინში გადადის და კვლავ სასამართლოს ჩინოვნიკი ხდება. იგი ცდილობს უნიათო, მოსაწყენი ყოველდღიურობა მეგობრებთან ურთიერთობით და შეხვედრებით შეალამაზოს. ხვდება მწერლებს: შამისოს, ბრენტანოს და ფუკეს; ამ უკანასკნელის ტექსტზე ქმნის რომანტიკულ ოპერას „უნდინე“. დიდი მეგობრობა აკავშირებს ჰოფმანს მსახიობ დევრიენტთან, გამომცემლებთან, მუსიკოსებთან. ჰოფმანს კომპოზიტორის დიდება ოპერა „უნდინემ“ მოუტანა, რომელიც 1816 წელს დიდი წარმატებით დაიდგა ბერლინის სამეფო თეატრში. მანამდე იგი ქმნის მთელ რიგ ოპერებს: „სიყვარული და ეჭვიანობა“ (1807), „უკვდავების წამალი“ (1808), კომიკურ ოპერას „მხიარული მუსიკოსები“ ბრენტანოს ნაწარმოების მიხედვით (1804), ბალეტს „არლეკინი“ (1809).

ჰოფმანი, რომელსაც მხოლოდ ხელოვნების სამსახური მიაჩნია ამქვეყნად ადამიანის მაღალ დანიშნულებად და სხვა ყველაფრისადმი გულგრილია, ბერლინში გადმოსვლის შემდეგ ინტერესით ადევნებს თვალყურს ოპოზიციურად განწყობილ სტუდენტთა წრეებს.სწორედ ბერლინში ყოფნის დროს ქმნის ჰოფმანი თავის საუკეთესო ნაწარმოებებს: „ღამის მოთხრობები“ (1816-17), „სერაპიონელი ძმები“ (1819-21) „ნამცეცა ცახესი, ცინობერად წოდებული“ (1819), „პრინცესა ბრამბილა“ (1920), კატა მურის ცხოვრებისეული ფილოსოფია“ (1821), „ოსტატი და რწყილი“ (1822).

1822 წელს მძიმედ დაავადებული მწერლის წინააღმდეგ სასამართლოში იქნა აღძრული საქმე მისი ზღაპრის, ოსტატი რწყილის" თაობაზე.იუსტიციის სამინისტრომ გამოსცა ბრძანება ნაწარმოების კონფისკაციის შესახებ, რადგან მის სიუჟეტში სასამართლო კომისიის თავმჯდომარის თაღლითობის ოსტატურად ჩაქსოვილი ამბავი დაინახა. სწორედ იმ დროს მძიმე სენმა მწერალი მთლიანად მიაჯაჭვა ლოგინს. ჰოფმანი გარდაიცვალა 1822 წლის 25 ივნისს, ბერლინში.
გალისიური ბეღელი

გალისიური ბეღელი — მარცვლეული კულტურების გასაშრობად და შესანახად აგებული შენობა. ან ნაგებობებს გალისიაში იყენებდნენ მარცვლეულის დაფქვამდე შესანახად. შენობა რამოდგენს მოგრძო და ვიწრო სათავსო ოთახის, რომელიც ისეა აგებული, რომ ადვილად ნიავდება. ნესტისგან დასაცავად ბეღელს აყენებდნენ ხიმინჯებზე, რათა დაშორებული ყოფილიყო მიწის ზედაპირისგან.

გალერეა
კუნო ჰოფმაისტერი

კუნო ჰოფმაისტერი (; დ. 2 თებერვალი, 1892, ზონებერგი — გ. 2 იანვარი ან 2 აპრილი, 1968, იქვე) — გერმანელი ასტრონომი, ბუნებისმცოდნეთა გერმანული აკადემიის ლეოპოლდინას (ჰალეში) წევრი (1936), გდრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, ზონებერგის ობსერვატორიის დირექტორი, ეროვნული პრემიის ლაურეატი (1951). აღმოაჩინა რამდენიმე ათასი ცვალებადი ვარსკვლავი და შეისწავლა მათი ბრწყინვალების ცვალებადობა, აგრეთვე მოძრაობა მზის მიმართ. იკვლედა მეტეორებსაც.
ანდრეას ჰოფერი

ანდრეას ჰოფერი (დ. 22 ნოემბერი, 1767, სანქტ-ლეონჰარდი — გ. 20 თებერვალი, 1810, მანტუა) — ტიროლის ეროვნული გმირი. ფრანგი და ბავარიელი ოკუპანტების წინააღმდეგ ტიროლის გლეხობის განმათავისუფლებელი აჯანყების (1809) მეთაური.

1805 წელს ნაპოლეონ -მა ტიროლი წაართვა ავსტრიას და გადასცა თავის მოკავშირე ბავარიას. 1809 წლის აპრილში ჰოფერი სათავეში ჩაუდგა აჯანყებულებს, რომლებმაც გამარჯვება მოიპოვეს იზელის მთასთან (1809, მაისი) და გაათავისუფლეს ტიროლი ბავარიელთაგან. ჰოფერი განაგრძობდა ბრძოლას საფრანგეთი-ავსტრიის დაზავების შემდეგაც და მოპოვებულ გამარჯვების შედეგად ფაქტობრივ ტიროლის მმართველი გახდა. შენბრუნის ზავი (1809 ოქტ.) დადების შემდეგ ნაპოლეონმა მნიშვნელოვანი ძალების გამოყენებით შესძლო აჯანყებულთა დამარცხება. ჰოფერი გაიქცა, მაგრამ ფრანგებს ჩაუვარდა ხელში და 1810 წელს იგი დახვრიტეს.
ვახტანგ გურული

ვახტანგ გურული (დ. 2 იანვარი, 1953, სოფელი ქვედა საქარა, ზესტაფონის რაიონი) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა და სამართლის ფაკულტეტის პროფესორი.

ბიოგრაფია
ვახტანგ გურული დაიბადა 1953 წლის 2 იანვარს ზესტაფონის რაიონის სოფელ ქვედა საქარაში. 1961–1970 წლებში სწავლობდა ქალაქ ზესტაფონის 4 საშუალო სკოლაში. 1971–1976 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტზე. 1976–1980 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურაზე. 1980 წელს დაიცვა ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. 1981–1984 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლექტორი. 1984–1997 წლებში ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დოცენტი. 1985 წელს მიენიჭა დოცენტის სამეცნიერო წოდება, ხოლო 1997 წელს — ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. 1998–2005 წლებში იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე. 1999 წელს მიენიჭა პროფესორის სამეცნიერო წოდება. 1997–2009 წლებში იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. 2009 წლიდან 2016 წლამდე — საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის, ჰუმენიტარულ მეცნიერებათა და სამართლის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე, პროფესორი.

წაკითხული სალექციო კურსები: „საქართველოს ახალი ისტორია (1801–1918)“, „საქართველოს უახლესი ისტორია (1918–2015 წწ.)“, „საქართველოს ახალი და უახლესი ისტორიის (– საუკუნეები) წყაროთმცოდნეობა“, „საქართველოს ახალი დაუახლესი ისტორიის (- საუკუნეები) ისტორიოგრაფია“, „საქართველო და გარესამყარო (– საუკუნეები)“.

სამეცნიერო კვლევითი მუშაობის მიმართულებები: საქართველოს ახალი ისტორია (1801–1918 წწ.), საქართველოს უახლესი ისტორია (1918 წლიდან), საქართველოს ახალი ისტორიის წყაროთმცოდნეობა, საქართველოს ახალი ისტორიის ისტორიოგრაფია, საქართველოს უახლესი ისტორიის წყაროთმცოდნეობა, საქართველოს უახლესი ისტორიის ისტორიოგრაფია, საქართველოს სამოციქულო მართლმადიდებელი ეკლესიის ისტორია (- საუკუნეები), ქართული დიპლომატიის ისტორია (– საუკუნეები), უახლესი ქართული ლიტერატურის ისტორია (ლიტერატურათმცოდნეობა).

სამეცნიერო ნაშრომები: ქართულ, რუსულ, გერმანულ, ინგლისურ, პოლონურ, სომხურ და აზერბაიჯანულ ენებზე 550-ზე მეტი ნაშრომი (მათ შორის: მონოგრაფია — 38, დოკუმენტებისა და მასალების პუბლიკაცია — 70, სტატიები — 221, საშუალო სკოლისა და საუნივერსიტეტო სახელმძღვანელოები — 31 და სხვა).
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2000: ფინალი

ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2000: ფინალი — ევრო 2000-ის ფინალური ტურნირის დასკვნითი მატჩი. გაიმართა 2 ივლისს როტერდამში. იტალია დაწინაურდა მარკო დელვეკიოს გოლით 55-ე წუთზე. საფრანგეთმა გათანაბრება შეძლო მხოლოდ მსაჯის მიერ კომპენსირებულ დროში, სილვაინ ვილტორის გოლით. დამატებითი დროის პირველივე ტაიმში საფრანგეთმა შეძლო გამარჯვების გოლის გატანა. შეცვლაზე შესული რობერ პირესის პასით ოქროს გოლი გაიტანა დავიდ ტრეზეგემ 103-ე წუთზე. საფრანგეთისთვის ეს იყო ზედიზედ მეორე ტიტული მუნდიალი 1998-ის შემდეგ.

გზა ფინალამდე
მატჩი
დეტალები
სტატისტიკა
ილირიკუმი (რომის პროვინცია)

ილირიკუმი ან ილირის რომა ასევე ილირის ბარბარა — ძვ. წ. 167 - ახ. წ.10 წლებში არსებული რომის პროვინცია. მოიცავდა ტერიტორიას მდინარე დრინიდან (ჩრდილოეთი ალბანეთი) დასავლეთით ისტრიამდე (ხორვატია) და ჩრდილოეთით მდინარე სავამდე (ბოსნია და ჰერცეგოვინა). პროვინციის დედაქალაქი იყო სალონა, დღევანდელი სპლიტის მახლობლად. შემდგომ პროვინცია გაიყო: ჩრდილოეთ ნაწილს ეწოდა პანონია ხოლო სამხრეთს დალმაცია. სახელი ეწოდებოდა ამ ტერიტორიის რომაელების მიერ დაპყრობამდე არსებული ტომობრივი გაერთიანება ილირიის მიხედვით.