iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ვლადიმერ მაიაკოვსკის სახლ-მუზეუმი

ვლადიმერ მაიაკოვსკის სახლ-მუზეუმი — ვლადიმერ მაიაკოვსკის მემორიალური მუზეუმი მის მშობლიურ სახლში, ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, ბაღდათის ქ. 51.

მუზეუმი დაარსდა 1940 წელს, პოეტის გარდაცვალებიდან 10 წლის თავზე. ის შენობის სართულზეა განთავსებული. აქ გამოფენილია ვლადიმერ მაიაკოვსკისა და მისი ოჯახის წევრების მემორიალური ნივთები: – საუკუნეების საოჯახო მასალა, პირადი ნივთები, ს-ისა და ს-ის ლიტერატურული კოლექციების გამოცემები, პოეტის შემოქმედების სხვადასხვა პერიოდთან დაკავშირებული ფოტო და დოკუმენტური მასალა.

პოეტის დედა ღრმა მოხუცებული გარდაიცვალა და სიცოცხლეში საკმაოდ ხშირად სტუმრობდა მაიაკოვსკის სახლ-მუზეუმს. ბაღდათიდან გადასვლის წინ სახლიდან ნივთების უმრავლესობა გაყიდა. რამდენიმე წლის შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა და რაღაც ნაწილი უკან გამოისყიდა. დღეს ეს ნივთები მეტ-ნაკლებად შენარჩუნებულია. ოთხმოცდაათიან წლებში მუზეუმი გაძარცვეს და დაიკარგა ისეთი მნიშვნელოვანი ექსპონატები, როგორიცაა ფატეფონი, ფოტოაპარატი და სხვა.

მუზეუმთან მუშაობს ლიტერატურული სალონი, სადაც გაერთიანებულია მაიაკოვსკის შემოქმედებით დაინტერესებული რაიონის საზოგადოება, ქუთაისელი პოეტები.

მუზეუმის ბაზაზე არსებობს ბაღდათის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი, რომელიც სართულზეა ექსპონირებული. აქ გამოფენილია რაიონის ტერიტორიაზე ჩატარებული გათხრების შედეგად მოპოვებული მასალები, რომელთა ქრონოლოგია მოიცავს პერიოდებს ადრე ქვის ხანიდან ს-ის ბოლომდე. კერძოდ, ნუმიზმატიკის, ბონისტიკის, ეთნოგრაფიისა და არქეოლოგიურ კოლექციებს.

2018 წელს მუზეუმმა ვლადიმერ მაიაკოვსკის 125 წლის იუბილე აღნიშნა. იუბილესთან დაკავშირებით, მის სახლ-მუზეუმს რეაბილიტაცია ჩაუტარდა.

გალერეა
ქეთევან ღამბაშიძე

ქეთევან ღამბაშიძე (დ. 5 მაისი, 1929) — ქართველი რეჟისორი.

ბიოგრაფია
1947-1949 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მათემატიკის ფაკულტეტზე, 1953 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის თეატრმცოდნეობის ფაკულტეტი.

მუშაობდა კორესპონდენტად საქართველოს რადიოს საბავშვო გადაცემათა რედაქციაში, 1955-1970 წლებში — რეჟისორის ასისტენტად ქდსპფ სტუდიაში, 1970 წლიდან ამავე სტუდიის რეჟისორია. მუშაობდა კინოპერიოდიკაზე („საბჭოთა საქართველო“, „პიონერი“, „საბჭოთა ამიერკავკასია“). გადაიღო ფილმები: „გაზაფხული მინის სახურავის ქვეშ“ (1972), „ჩაის კრეფს“საქართველო“ (1972), „დიმიტრი გულია“, „გაუფრთხილდით სიცოცხლეს“ (1974), „ინიციატორი“, „სოფელი ღონიერია“ (1975) „რაჭა“ (1977), „შავი ოქროს მარცვლები“ (1981), „ყვავიან ბაღები“ (1985), „ქართლისა და კახეთის მთიანი რაიონების შესახებ“ (1987) და სხვა კინორეჟისორი.
სინგაპურული დოლარი

სინგაპურული დოლარი — სინგაპურის ოფიციალური ვალუტა. დაყოფილია 100 ცენტებად. ჩვეულებრივ, შემოკლებით არის დოლარის ნიშანი $, ან $, რათა განასხვავოს იგი სხვა დოლარში დენომინირებული ვალუტებისგან. სინგაპურის სავალუტო ორგანო გამოსცემს სინგაპურის დოლარის ბანკნოტებსა და მონეტებს.

2019 წლის მონაცემებით, სინგაპურის დოლარი ღირებულებით მსოფლიოში მე-13 ყველაზე დიდი სავაჭრო ვალუტაა. სინგაპურში გამოყენების გარდა, სინგაპურის დოლარი ასევე მიიღება ბრუნეის ყოველდღიურ სავაჭრო ურთიერთობებში. შეთანხმება სავალუტო თანამშრომლობის შესახებ გაფორმებულია სინგაპურის სავალუტო ორგანოსა და ბრუნეი დარუსალამის სავალუტო ორგანოს შორის. ანალოგიურად, ბრუნეის დოლარი ასევე ჩვეულებრივ მიიღება სინგაპურში.

ისტორია
მანილას გალეონებით შემოტანილი ესპანურ-ამერიკული ვერცხლის დოლარი ფართო მიმოქცევაში იყო აზიასა და ამერიკაში მე-16-მე-19 საუკუნეებში. 1845 წლიდან 1939 წლამდე ბრიტანული მალაი (რომლის ნაწილი იყო სინგაპური) გამოსცემდა ადგილობრივ ეკვივალენტს, სრუტის დოლარს. ეს შეიცვალა მალაიური დოლარით მიმოქცევაში არსებული სინგაპურის ყველა გამოშვებული ვალუტა (კუპიურები და მონეტები) სრულად არის მხარდაჭერილი გარე აქტივებით მის სავალუტო ფონდში საზოგადოების ნდობის შესანარჩუნებლად. ასეთი გარე აქტივები შედგება ყველა ან რომელიმე ქვემოთ ჩამოთვლილისაგან: (ა) ოქრო და ვერცხლი ნებისმიერი ფორმით; ბ) ვალუტა ვადიანი დეპოზიტების სახით; საბანკო ნაშთები; სახაზინო ვალდებულებები; ბანკნოტები ან მონეტები; ფასიანი ქაღალდები; (დ) აქციები; (ე) კორპორატიული ობლიგაციები; ვ) ვალუტა და ფინანსური ფიუჩერსები(საბირჟო კონტრაქტები); (ზ) ნებისმიერი სხვა აქტივი, რომელსაც ხელისუფლება, სინგაპურის პრეზიდენტის თანხმობით, ჩათვლის საჭიროდ.

2017 წელს, მთავრობამ, სინგაპურის სავალუტო ორგანოს 2017 წლის კანონპროექტის მეორე მოსმენით (შესწორება) გამოაცხადა, რომ სავალუტო ფონდი გაერთიანდება სხვა ფონდებთან, რადგან მიმოქცევაში არსებული ვალუტა ფინანსურად სრულად მხარდაჭერილი ყოფილიყო.

სინგაპურის სავალუტო ორგანოს მიხედვით, 2022 წლის ივლისისთვის, სინგაპურის საგარეო რეზერვები ოფიციალურად შეადგენდა 288,2 მილიარდ აშშ დოლარს.
ბუდას კბილის ტაძარი

ბუდას კბილის ტაძარი — ბუდისტური ტაძარი შრი-ლანკის ქალაქ კანდიში, კუნძულის ერთ-ერთი მთავარი სალოცავი. ის იუნესკოს დაცვის ქვეშ იმყოფება, როგორც მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი „ძველი ქალაქი კანდი“ (ობიექტი №450).

ისტორია
ლეგენდის თანახმად, ბუდას კრემაციის შემდეგ ცეცხლიდან ოთხი კბილი ამოიღეს, რომლებიც მთელს მსოფლიოში გადაიტანეს. ერთი კბილი, სავარაუდოდ, ცეილონში 371 წელს წაიღეს. ინდოეთში ყოფნის რამდენიმე საუკუნის შემდეგ, სალოცავი ცეილონში გაგზავნა კალინგას მეოთხე მმართველმა, რომელიც დამარცხდა ომებში და ეშინოდა თავისი სახელმწიფოს ბედის გამო. რელიქვია კუნძულზე გადაასვენა მმართველის ასულმა, თმაში დამალა.

მაგიურ ძალას დიდი ხანია მიაწერენ ამ კბილს: ის, ვინც მას ფლობს, ასევე ფლობდა ძალაუფლების მთელ სისავსეს. ამიტომ ბუდას კბილი სამეფო დინასტიის საკუთრება გახდა. მისი შენახვის თავდაპირველ ადგილად ქალაქი ანურადჰაპურა აირჩიეს, შემდეგ კბილი გადაიტანეს ქალაქ პოლონარუვაში და უკვე საუკუნის დასაწყისში გადაიტანეს კანდიში. შემდეგ, სპეციალურად ამ სალოცავის შესანახად, დალადა მალიგავას ტაძარი აღმართეს. კბილი ჩამალულია შვიდ, ერთმანეთში ჩასმულ ყუთში. საკმარისია კბილის გაქრობა, რომ. შრი-ლანკის ბუდისტური რწმენას წერტილი დაესვას. კბილის განადგურებას ბევრჯერ ეცადნენ.

1998 წელს, ინდუსებმა ტამილის ინდუისტური ფრაქციის, ტამილის ვეფხვებმა, სცადეს კბილის განადგურება დალადა მალიგავას ტაძარში ბომბის დადებით. ბომბი ამოქმედდა, ტაძარი დაზიანდა, მაგრამ რელიქვია ხელუხლებელი დარჩა. თავად კბილი ძალიან ცოტამ ნახა. იყო დრო, როდესაც მხოლოდ მეფეს, მის გარემოცვას და ზოგიერთ ბერს ჰქონდათ წვდომა სიწმინდესთან. ახლა ბუდას კბილის ტაძარი ღიაა გამთენიიდან დაღამებამდე. ასე რომ, ყველას, ვისაც შეუძლია ამ სალოცავთან გრძელ რიგში დგომა შეუძლია სიწმინდის ნახვა. ძალიან იშვიათ შემთხვევებში, როდესაც თავად კბილია გამოაქვთ საჩვენებლად, მას ათავსებენ ოქროს ლოტოსის ცენტრიდან გამოსულ სპეციალურ ოქროს მარყუჟში.

გალერეა
დალჰალა

დალჰალა — ღია არენა თეატრალური, საკონცერტო და საოპერო წარმოდგენებისთვის, რომელიც 1993 წელს გაიხსნა კირქვის გამოუყენებელ კარიერზე, ახლოს, დალარნის პროვინციაში. არენას ამჟამად შეუძლია დაახლოებით 6000 მაყურებლის დატევა.

ისტორია
დალჰალა, კირქვის კარიერია (ადრე ცნობილი როგორც „“), რომელიც მდებარეობს რეტვიკიდან ჩრდილოეთით დაახლოებით 8 კილომეტრში. იქ, 1940-იანი წლებში, გათხარეს და ააფეთქეს დიდი ღია, უზარმაზარი ზომის ორმო. 1990 წელს კარიერი დაიხურა.

ღია სცენის იდეა 1991 წელს წამოაყენა ყოფილმა საოპერო მომღერალმა მარგარეტ დელეფორსმა. ადგილად არჩეული იქნა კირქვის კარიერი რეტვიკის მახლობლად, რადგან მონაცემებით შესაფერისი იყო: მას ნაწილობრივ ამფითეატრის ფორმა და ძალიან კარგი აკუსტიკა ჰქონდა. რეტვიკის მუნიციპალიტეტმა და დალარნას პროვინციამ მოსამზადებელი სამუშაოები ჩაატარა და 1993 წლის ივნისში შესაძლებელი გახდა სატესტო კონცერტი მასობრივი ინფორმაციის საშუალებების წინაშე. ერთი წლის შემდეგ, 1994 წლის 23 ივლისს, გაიმართა პირველი რეალური საპრემიერო კონცერტი და „დალჰალას მეგობრების“ საპატიო თავმჯდომარემ ბირგიტ ნილსონმა საწყისი გასროლა მოახდინა. 1995 წელს დალჰალა ოფიციალურად გაიხსნა.

2012 წლიდან დალჰალას მართავს კომპანია , რომელიც ქირავდება -ზე პოპულარულ მუსიკაზე ორიენტირებული შეთავაზებისთვის, ხოლო ასოციაცია 32-33 კვირის განმავლობაში ატარებს ორიგინალურ საოპერო წარმოდგენებს.

2015 წლის ბოლოს განხორციელდა არენის კომპანიის აქციების ახალი ემისია და დალჰალა კერძო საკუთრებაში გადავიდა.

სახელის შერჩევა
სახელის არჩევანი, რომელიც არის ტრანსფორმაცია ვალჰალადან, შთაგონებულია რიჰარდ ვაგნერის ოპერებით და შეიცვალა „დალჰალას" ადგილის გეოგრაფიული მდებარეობის მიხედვით დალარნის პროვინციაში.

დალჰალას აკუსტიკა
აღმოჩნდა, რომ კარიერის ზომები უზრუნველყოფდა სრულყოფილ აკუსტიკურ ადგილს. თავად დალჰალა თავის არენას საბერძნეთისა და იტალიის ცნობილ ამფითეატრებს ადარებს. კარგი აკუსტიკა არ არის დამოკიდებული მხოლოდ ზომებზე. უხეში კედლები ხელს უშლის ექოს და იძლევა რბილ ხმოვანებას. სავარძლები შემოწმებულია კარგი ხმის უზრუნველსაყოფად. სადაც არ უნდა იჯდეს მაყურებელი, რევერბერაცია და რეზონანსი შესაძლებელს ხდის, შესრულდეს ოპერები ელექტრონული გამაძლიერებლების გარეშე.

დალჰალა ციფრებში
კირქვის კარიერის ზომები 40017560 მეტრია. ამჟამად საკონცერტო არენა დაახლოებით 6000 მსმენელზეა გათვლილი. არენაზე აუდიტორიის რეკორდი დამყარდა 2017 წლის 28 ივლისს, როდესაც შვედური პოპ-როკ ბენდები „“ და „“ ეწვივნენ დალჰალას და კონცერტს 5653 ადამიანი დაესწრო. ავსტრიულმა მუსიკალურმა საფესტივალო ჟურნალმა„ “-მა დალჰალა დაასახელა, როგორც მეოთხე საუკეთესო ღია სცენა მსოფლიოში მუსიკალური ღონისძიებებისთვის.

სურათების გალერეა
შაბთარი

შაბთარი — ბალახოვანი მცენარე პარკოსანთა ოჯახისა. აქვს ოდნავ დატოტვილი წამოწეული ან გართხმული ღერო. გავრცელებულია ევროპაში, ხმეთაშუაზღვისპირეთში, შუა აზიაში, კავკასიასა და ყირიმში. საქართველოში იზრდება აჭარასა და აფხაზეთში მთის შუა სარტყლამდე, დაჭაობებულ მდელოებზე, მდინარეთა ნაპირებზე და როგორც სარეველა - ნათესებში. საქონლის საკვები და თაფლოვანი მცენარეა.
იოჰან ბაპტისტ შადი

ოჰან ბაპტისტ შადი (; დ. 1758 — გ. 1834, იენა) — გერმანელი ფილოსოფოსი, იდეალისტი. 1799 წელს ფიხტე შეცვალა იენის უნივერსიტეტში, ხოლო 1804 წლიდან იყო ფილოსოფიის პროფესორი ხარკოვის უნივერსიტეტში. 1816 წელს გაასახლეს რუსეთის იმპერიიდან. 1904 წელს გ. ვოზნესენსკიმ გამოთქვა მოსაზრება შადისა და სოლომონ დოდაშვილის მოძღვრებათა შორის კავშირის შესახებ.
ბოსტონის უნივერსიტეტი

ბოსტონის უნივერსიტეტი — აშშ-ის ერთ-ერთი უდიდესი კერძო კვლევითი უმაღლესი სასწავლებელი. დაარსდა 1839 წელს ნიუბერიში (ვერმონტის შტატი) როგორც ბიბლიის ინსტიტუტი, 1847 წლიდან იყო ქალაქ კონკორდში (ნიუ-ჰემფშირის შტატი), 1867 წლიდან — ბოსტონში (მასაჩუსეტსის შტატი), როგორც თეოლოგიის ინსტიტუტი, 1869 წლიდან აქვს თანამედროვე სახელი და სტატუსი. უნივერსიტეტის დამაარსებლები არიან ბიზნესმენები ა. რიჩი (1801–1872), ლ. კლაფინი (1791–1871) და ჯ. სლიპერი (1802–1889). ბოსტონის უნივერსიტეტი მონაწილეობს 400-ზე მეტ ცალკეულ სამეცნიერო პროექტში მსოფლიოს მასშტაბით. კვლევითი საქმიანობის მთავარი მიმართულებაა მედიცინა და მისი მომიჯნავე მეცნიერებები. უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტი ფლობს სიმსივნის (კიბოს) კვლევის აშშ-ში საუკეთესო კომბინირებულ ლაბორატორიას. სახელდობრ ბოსტონის უნივერსიტეტმა დაიწყო 1965 წელს კიბოს უჯრედების შესახებ კვლევების ჩატარება. სხვადასხვა დროს აქ სწავლობდნენ ან ასწავლიდნენ ნობელის პრემიის ლაურეატები: სოლ ბელოუ, ელი ვიზელი, შელდონ ლი გლეშოუ, მარტინ ლუთერ კინგი, ოსამუ შიმომურა, დერეკ უოლკოტი, დენიელ ცუი, ასევე აშშ-ის თავდაცვის მინისტრი უილიამ კოენი, დნმ-ის ახალი სამსპირალიანი სტრუქტურის ერთ-ერთი აღმომჩენი მაქსიმ ფრანკ-კამენეცკი და სხვ.

2016 წლისთვის, უნივერსიტეტის შემადგენლობაშია: 17 სკოლა და კოლეში, 19 სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, 79 სამეცნიერო ცენტრი, ბიბლიოთეკების სისტემა, ჰოვარდ გოტლიბის სახელობის კვლევითი ცენტრი მუგარის მემორიალურ ბიბლიოთეკაში. კამპუსები მდებარეობს ბრიუსელში (ბელგია), ვაშინგტონში (კოლუმბიის ოლქი), დუბაიში (აგს), ლონდონში (დიდი ბრიტანეთი), ლოს-ანჯელესში (კალიფორნიის შტატი), სიდნეიში (ავსტრალია). სწავლობს 30 ათასზე მეტი სტუდენტი მსოფლიოს 130-ზე მეტი ქვეყნიდან.
შადრევანი

შადრევანი – ნაგებობა, რომელსაც იყენებენ ზევით მიმრთული წყლის ჭავლის ან ქვევით მიმდინარე ნაკადის ფუძედ ან შემოსაზღუდად. თავდაპირველად შადრევნებს აგებდნენ სასმელი წყლისთვის, შემდეგ კი იყენებდნენ დეკორატიული მიზნით საბაღე-საპარკე ხელოვნებაში. დეკორატიულ შადრევნებს აგებდნენ ანტიკურ, შუა საუკუნეების დასავლეთ ევროპის, ახლო და შუა აღმოსავლეთის ქვეყნებში, ინდოეთში. შადრევნებს ამკობდნენ ქანდაკებებით, სვეტებით, ფილაებით და სხვა. შადრევნებს აშენებდნენ ქალაქის მოედნებზე, ვილებში, სასახლეთა კომპლექსებში.
ივანე შადრი

ივანე შადრი (; დ. 30 იანვარი, 1887 — გ. 1941) — რუსი მოქანდაკე. სწვლობდა მოსკოვსა და სანქტ-პეტერბურგში, ასევე პარიზსა და რომში. მონაწილეობდა მონუმენტური პროპაგანდის ლენინური გეგმის განხორციელებაში. 1927 წელს საქართველოს სსრ-ში ზემო ავჭალის ჰიდროელექტროსადგურში დადგა საბჭოთა კავშირში პირველი ლენინის ძეგლი.
ჩემი მეგობარი ჰიტლერი

ჩემი მეგობარი ჰიტლერი — იაპონელი მწერლისა და დრამატურგის, იუკიო მიშიმას 1968 წლის ნეოკლასიკური პიესა, რომელიც სცენაზე პირველად გამოცემიდან ერთი წლის შემდეგ, 1969 წლის იანვარში დაიდგა. საინტერესოა, რომ ერთ-ერთ სპექტაკლში ადოლფ ჰიტლერის როლი თავად მიშიმამ მოირგო.

ინსპირაცია
მიშიმა შთაგონებული იყო ცნობილი გერმანელი სამხედრო მოღვაწისა და ნაცისტური პარტიის ერთ-ერთი დამაარსებლის, ერნსტ რემის მკვლელობით, ე.წ. გრძელი დანების ღამის ინციდენტისას. მიუხედავად ამისა, გავლენის ძირითად წყაროს მისი სხვა პიესა წარმოადგენდა. გამომდინარე იქიდან, რომ მიშიმას სხვა პიესის - მადამ დე სადი (1965) - როლებში მხოლოდ ქალი მსახიობები იღებდნენ მონაწილეობას, ავტორმა ისურვა, რომ ზემოხსენებულ პიესაში მხოლოდ კაცი მსახიობები ეთამაშა. მისივე თქმით, მას სურდა დაემსხვრია ის მცდარი შეხედულება, რომ თითქოს მას არ შეეძლო ორივე სქესის მქონე პერსონაჟების შექმნა.

დადგმის შესახებ
პიესაში ვხვდებით ოთხ მთავარ პერსონაჟს - ადოლფ ჰიტლერს, გუსტავ კრუპს, გრეგორ შტრასერსა და ერნსტ რემს (რომლის ხელნაწერიდანაც პიესის სათაურია აღებული). სიუჟეტის ვითარდება 1934 წლის ზაფხულში, ბერლინის კანცელარიაში. სპექტაკლის მიმოხილვები და კრიტიკა განსხვავებულია - ზოგი მას მკვეთრად ფაშისტურ, ზოგიც ანტიფაშისტურ ნიმუშად აღიქვამს.

სიუჟეტი
დადგმა იწყება იმით, რომ ჰიტლერი სიტყვით გამოდის გერმანელი ხალხის წინაშე, რა დროსაც მისი ორი კოლეგა - კრუპი და რემი - შემოდიან შეხვედრაზე დასასწრებად. ისინი ჩუმად ესაუბრებიან ერთმანეთს და განიხილავენ ე.წ. „რკინის თაიგულის“ თემას, რაც წარმოადგენს ერთგვარ მეტაფორას კაცობრიობის ისტორიაში დაწყებული დიდი წინსვლისა, ასევე ჰიტლერის ლიდერის თვისებების უკეთ გამოვლენისა და ა.შ.

მოგვიანებით, ყრილობაზე შემოდის შტრასერი, რომელსაც დაძაბული ურთიერთობა აქვს რემთან. კრუპი მათ ურთიერთობას აღწერს, როგორც „კატა-თაგვობანას“. შტრასერი ამბობს, რომ ქვეყანას ომის შედეგად მიღებული მოგება უნდა გადაეცეს, რაზეც რემს მწვავე რეაქცია აქვს და შტრასერს სოციალისტად მოიხსენიებს. სიტყვით გამოსვლის დასრულების შემდეგ ჰიტლერი თავის გუნდელებთან მიდის და იღებს შეტყობინებას იმის შესახებ, რომ მოსახლეობა აღფრთოვანებული იყო მისი გამოსვლით და, მეტიც, მას ხელოვანიც კი უწოდეს.

ამის შემდეგ მიდის დიალოგი ჰიტლერსა და რემს შორის, თუ რამდენად ახლოს იყვნენ ისინი ერთმანეთთან, თუმცა ახლა, როცა ისინი სახელმწიფო საქმეში ერთობლივად არიან ჩართულნი, აღარ აქვთ ძველი დღეების გახსენების დრო. ჰიტლერი გადაწყვეტს, ერთი დღით ჩამოშორდეს პოლიტიკურ სამსახურს, შედეგად, რემი იწყებს მისთვის ყოველივე იმის სწავლებას, რასაც კარგი სამხედრო ლიდერი საჭიროებს.
რიტონი

რიტონი — ძველებური ღვინის სასმისი. ჰქონდა რქის ფორმა, ქვედა ვიწრო ნაწილში ხვრელი. ამზადებდნენ ლითონის, თიხისა და რქისგან. ამკობდნენ რელიეფებით და გრავიურებით. ძველი ბერძნული რიტონი მოკლე და ფართოტანიანი ჭურჭელია, რომლის დაბოლოება შემკულია ცხოველის გამოსახულებებით. აზიურ რიტონს აქვს მოგრძო ტანი, ძირზე კი ცხოველის ან ადამიანის მსგავსი არსების რელიეფური გამოსახულება.
ტყისყურძენა

ტყისყურძენა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

სახელწოდება იმის მიხედვით შეერქვა, რომ ძალიან ჰგავს გარეულ ყურძენს. გავრცელებულია აჭარაში, ხულოს ტყეებში და გზების პირას.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო და საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო ან განივოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თითქმის შიშველია და მხოლოდ უმნიშვნელო შებუსვა გასდევს ძარღვების გასწვრივ. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ განტოტვილი და ფრთიანი, კუმსიცაა და თხელიც. მარცვალი მცირე ზომისაა, მომრგვალო ან რამდენადმე შებრტყელებული, მუქი ლურჯი, ცვილისებრი ფიფქით მცირედ დაფარული. კანი სქელი და უხეში აქვს. მარცვლები მტევანში არათანაბრად მწიფდება. რბილობი წვნიანი და ხორციანია. გემო — სასიამოვნო, წვენი — შეფერილი.

ტყისყურძენა საშუალო ან ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 155-163 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევრიდან შედის. მტევნის საშუალო წონა 88-136 გრამია. დაბალმოსავლიანია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-24,5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-12,3 გ/ლ-ს.

მოსავლიანობისა და გემური თვისებების მიხედვით სამეურნეო ღირებულებას მოკლებულია.
ტკბილი ყურძენი

ტკბილი ყურძენი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საშუალო სისქის აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი ააშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ფრთიანი, იშვიათად უმხრო, საშუალო სიკუმსის ან მეჩხერი. მარცვალი წვრილი ან საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ შებრტყელებული, მომწვანო-მოყვითალო, მზის მხარეზე ყავისფერი ლაქებით. რბილობი წვნიანია.

ტკბილი ყურძენი საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევარში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.0 გ/ლ-ს.

გამოიყენება საკუპაჟე ღვინომასალად.
ფრიდრიხ რიუკერტი

ფრიდრიხ რიუკერტი (; დ. 16 მაისი, 1788, ფრანკფურტი — გ. 31 იანვარი, 1866, ნოიზესი) — გერმანელი პოეტი, დრამატურგი და მთარგმნელი.

რიუკერტი ქართულად
1859 წელს ილია ჭავჭავაძემ თარგმნა მისი „მგზავრის მწუხრისეული სიმღერა“ (1833). იმავე წელს მისი მეორე ლექსი ერთდროულად თარგმნეს გ. ერისთავმა სათაურით „კარებთან“ და ილია ჭავჭავაძემ სათაურით „კართა თანა“ თორმეტმარცვლიანი ლექსით.
ტყუპკვირტა

ტყუპკვირტა — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, ხუთნაკვთიანი, მომრგვალო ფორმის. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან დიდი ზომისაა, კონუსური ფორმის, უმხრო, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. გვხვდება მეჩხერი მტევნებიც. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, შავი ფერის, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. კანი სქელი და მვვრივი აქვს, რბილობი — წვნიანი და ხორციანი, წვენი — მეუფერავი. ტყუპკვირტა მიეკუთვნება სიმწიფის საგვიანო პერიოდის საღვინე ვაზის ჯიშს. ვაზი ძლიერი ზრდისა და საშუალოზე უხვმოსავლიანია.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
უხვმოსავლიანი

უხვმოსავლიანი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

სამეურნეო თვისებებიდან გამომდინარე ჯიშს „უხვმოსავლიანი“ უწოდეს.

ერთეული ძირებია შემორჩენილი სამგორისა და მცხეთის მიმდებარე ვენახებში.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო. ფოთლის ქვედა მხარე სუსტადაა შებუსული აბლაბუდისებრად. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, იშვიათად ფრთიანი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, შავი, იისფერი ელფერით. რბილობი წვნიანი და ხორციანია, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.

ვაზი ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. მტევნის წონა 150-300 გრამია. ერთი ძირის საშუალო მოსავალი 10-12 კილოგრამს შეადგენს.

იძლევა სუფრის წითელ ღვინოს.
უჯიშო

უჯიშო — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი ვაზის ჯიში ქართლიდან.

გორული მწვანეს ერთ-ერთი ვარიაციაა.

ბოტანიკური აღწერა
გორული მწვანესგან განსხვავდება არა მხოლოდ ფოთლების ზომით, არამედ განიცდის ძლიერ ყვავილცვენას და მარცვალცვენას, რის შედეგადაც მის მტევანზე რჩება განუვითარებელი (პართენოკარპიული) მარცვლები.
უცნობი წითელი

უცნობი წითელი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასული ფოთოლი მცირე ზომისაა, ღრმად დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ხშირი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ფორმის, კუმსი. მარცვალი მცირე ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, მოწითალო-იისფერი.

სიმწიფის საშუალო პერიოდის ჯიშია. გამოიყენება სუფრის წითელი ღვინის დასამზადებლად.
უცნობი შავი

უცნობი შავი — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, ძალიან სუსტად დანაკვთული, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ხშირი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. გვხვდება თხელი მტევნებიც. მარცვალი მცირე ზომისაა, მომრგვალო, მუქი ლურჯი, თითქმის შავი ფერის. კანი სქელი და უხეში აქვს.

სიმწიფის ძალიან საგვიანო პერიოდის ჯიშია.

გამოიყენება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად.
უცნობი ყვითელი

უცნობი ყვითელი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე და საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, ძლიერ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ევავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. გვხვდება თხელი მტევნებიც. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური ფორმის, მოყვითალო ფერის. ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. კანი სქელი და ნაკლებად მკვრივი აქვს, რბილობი — საშუალო სიმკვრივის, ხორციანი და წვნიანი, გემო — სასიამოვნო.

სიმწიფის საშუალო პერიოდის ჯიშია.

მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო, ასევე გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
უცნობი თეთრი

უცნობი თეთრი — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, სუსტად ან საშუალოდ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის, გვხვდება თხელი მტევნებიც. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო-ოვალური ფორმის, მოთეთრო ფერის, ოდნავ დაპკრავს მოვარდისფრო ელფერი. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, ხორციანი და ნაკლებწვნიანი.

სიმწიფის საშუალო პერიოდის ჯიშია.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
უსახელო (ვაზის ჯიში)

უსახელო — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შიშველია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო და საშუალოზე დიდი ზომისაა, კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, თეთრი ფერის.

უსახელო ვაზი საკმაოდ ძლიერი ზრდისაა, საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევრიდან შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.8 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.
კახეთი. ზამთარი

„კახეთი. ზამთარი“ — ქართველი მხატვრის, ელენე ახვლედიანის ფერწერული ტილო (ზეთი, 5769,5სმ).

ელენე ახვლედიანი პეიზაჟური ჟანრის ოსტატია. მხატვრის ძირითადი გატაცება პეიზაჟების, ქალაქის ხედებისა და ურბანული ნიუანსების აღბეჭდვა იყო. მის შემოქმედებაში წელიწადის დროებიდან ყველაზე ხშირად ზამთარი გვხვდება. თოვლიანი პეიზაჟებიდან გამორჩეული სურათი „კახეთი. ზამთარი“ მხატვარმა 1924 წელს, პარიზში ყოფნისას, პიტერ ბრეიგელის სურათების ხილვის შემდეგ შთაბჭდილებების ქვეშ მყოფმა დახატა. სურათზე კარგად იგრძნობა ბრეიგელის ხედვის გავლენა, მისი მანერა და სტილი. 1924-1927 წლებში, ელენე ახვლედიანს პარიზში, კოლაროსის თავისუფალი სამხატვრო აკადემიის საგამოფენო სივრცეში გაუმართავს რამდენიმე გამოფენა და პერსონალურ გამოფენაზე ცნობილი ტილო „კახეთი. ზამთარი“ ჰქონია წარმოდგენილი. ეს ნახატი მნახველის ყურადღების ცენტრში მოექცა. ცნობილია, რომ ელენე ახვლედიანის პერსონალური გამოფენა ბევრ სხვა დამთვალიერებელთან ერთად პაბლო პიკასომაც ნახა. მას განსაკუთრებით მოეწონა „კახეთი. ზამთარი“ და მისი შეძენა მოუსურვებია. ელენე ახვლედიანმა გაყიდვაზე უარი თქვა.

კახეთის ეთნოგრაფიისთვის დამახასიათებელი ყოფა: თიხის კოკებით მიმავალი ქალი, რომელიც გრძელ კაბასა და წელზე მოკრულ შალშია გახვეული, თონე, რომელშიც პურს აკრავენ და ურემი — სოფლური ყოფის განუშორებელი ატრიბუტი, გარემოს ყოველდღიური ელემენტებით ავსებს. ნახატის მარჯვენა კუთხეში ნახევრად ჩანს გლეხის სახლი, რომლის ფანჯრიდან მომავალი სითბო და სინათლე მთელ ნახატს უცვლის განწყობას. პატარა ცეცხლისფერი დეტალი — ფარდა ფანჯარაზე — ერთდროულად დედობრივი სიყვარულისა და ოჯახური მყუდროების გამომხატველია. მაღალი, ძლიერი, დატოტვილი ხეები, როგორც სალოცავად მომზადებული, ხელაპყრობილი ადამიანები, ისე დგანან თოვლში.
გრიგოლ თაბაგარი

გრიგოლ თაბაგარი (დ. 10 თებერვალი, 1942, ზესტაფონი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1965 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი ინჟინერ-ჰიდრომშენებლის კვალიფიკაციით.

1965 წელს მუშაობა დაიწყო სამშენებლო ტრესტ „საქჰიდროენერგომშენის“ სისტემაში. მუშაობდა ინჟინრად „ენგურჰესის“ ძალოვანი კვანძის სამშენებლო სამმართველოში. იმავე წელს გაწვეულ იქნა სავალდებულო სამხედრო სამსახურში 1967-1981 წლებში. მუშაობდა „ენგურჰესის“ ძალოვანი კვანძის სამშენებლო სამმართველოში სხვადასხვა უბნებზე ოსტატისა და უბნის უფროსის თანამდებობაზე 1981-1987წლებში. „ჟინვალჰესის“ სამშენებლო სამმართველოს მთავარი ინჟინრის მოადგილე 1987-1999 წლებში. სამშენებლო ტრესტ „კავკასგვირაბმშენში“ ჯერ საგვირაბო რაზმის და შემდეგ სამონტაჟო სამმართველოს უფროსი იყო.