iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აღმოსავლეთი იავა

აღმოსავლეთი იავა — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძლ იავის აღმოსავლეთ ნაწილში და ასევე მოიცავს ახლომდებარე კუნძულ მადურასა და მასელემბუს კუნძულებს. დასავლეთით ესაზღვრება ცენტრალური იავის პროვინცია. პროვინციული დედაქალაქია სურაბაია — ინდონეზიის მეორე უდიდესი ქალაქი, მთავარი სამრეწველო ცენტრი და პორტი.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 37 476 011 ადამიანს. ძირითადი რელიგიებია ინდუიზმი და ბუდიზმი, იმატებს ისლამის წილიც.

ადმინისტრაციულად პროვინცია 29 სარეგენტოდ იყოფა.
რაჭის მიწისძვრა

}
|ტიპი =
|დაზარალებული ქვეყანა =
|ზარალი =
|ინტენსიურობა =
რაჭის მიწისძვრა — 1991 წლის მიწისძვრა რაჭაში (საქართველო).

ისტორია
1991 წლის 29 აპრილს 9 სთ-სა და 12 წუთზე გრინვიჩის დროით მოხდა მიწისძვრა. მიწისძვრის მაგნიტუდა იყო 6.9, ხოლო ინტენსივობა ეპიცენტრში - 9 ბალი. მიწისძვრის ეპიცენტრი რაჭისა და იმერეთის მაღალმთიან სოფლებში მდებარეობდა.

მიწისძვრის ჰიპოცენტრი იყო ღრმაკეროვანი (17 კმ.) მისი ეფექტი დედამიწის ზედაპირზე 8-9 ბალით განისაზღვრა. მიწისძვრამ დააზიანა 46,000 შენობა. მსხვერპლი 114-270 ადამიანი იყო. ზარალი მაშინდელი კურსით 100 მლნ. მანეთს აჭარბებდა. განმეორებითი ბიძგები რამდენიმე თვე მეორდებოდა, მათ შორის ყველაზე ძლიერი 1992 წლის 23 ოქტომბერს, ბარისახოში დაფიქსირდა, მაგნიტუდით 6.4

აფტერშოკები
მიწისძვრას მოჰყვა დიდი რაოდენობით აფთერშოკები. მათგან ზოგიერთი იყო საკმაოდ ძლიერი და დამატებითი ნგრევა და მსხვერპლი გამოიწვია.

რაჭის მიწისძვრიდან წელიწადნახევრის შემდეგ 1992 წლის ოქტომბერში მოხდა ძლიერი მიწისძვრა მაგნიტუდა 6.5, ხოლო ინტენსივობა ეპიცენტრში 8 ბალი იყო. ეპიცენტრი ბარისახოსთან მდებარეობდა.
სუქითის სამების ეკლესია

სუქითის სამების ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ სუქითში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით დაახლოებით 300-400 მეტრზე, სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება - საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (12 7 მ), ნაგებია უხეშად დამუშავებული ქვიშაქვით, ლავგარდანი და იმპოსტები სუფთა გათლილი ქვიშაქვისაა. შესასვლელი მხოლოდ ჩრდილოეთით შემორჩა. სავარაუდოა, რომ სამხრეთის კედლის დასავლეთ ნაწილშიც იყო. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ვიწრო თაღოვანი სარკმელი იყო. მის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. ჩრდილოეთ ნიშის ზემოთ, კედლის სისქეში მცირე სამალავია, რომელიც საკურთხეველთან დაკავშირებულია სწორკუთხა ხვრელობით. აფსიდის სარკმლის ძირის დონემდე გამოყოფილია განსხვავებული წყობით ნაგები ზოლი. კონქი და კამარა (ნაშთები შემორჩენილია ჩრდილოეთ კედელთან) სხმული ყოფილა. დარბაზის გრძივ კედლებზე წყვილი ორსაფეხურიანი პილასტრია. ზედა საფეხურის იმპოსტს კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობა, ხოლო ქვედას - კედლის დეკორატიული თაღები. ეკლესიის კედლები დასრულებული იყო ლავგარდნით, რომლის პროფილი შედგენილია თაროს, ოდნავ შეზნექილი პირისა და ლილვისაგან.
წყალქვეშა მთა

წყალქვეშა მთა — ზღვის ფსკერიდან აზიდული იზოლირებული მთა, რომელიც ვერ აღწევს ზღვის დონეს და შესაბამისად არ წარმოქმნის კუნძულს. როგორც წესი, ვულკანური წარმოშობისაა. აქვს მკვეთრად გამოყოფილი მწვერვალი და ციცაბო ფერდობები. კონუსური ან გუმბათისებრი მოყვანილობისაა. ოკეანის საგებიდან აზიდულია 1000-4000 მ-მდე. მსოფლიო ოკეანეში არსებობს დაახლოებით 20 ათასი წყალქვეშა მთა. დამახასიათებელია ფორმისა და ზომების სხვადასხვაგვარობა. უკანასკნელ წლებში რამდენიმე აქტიურ წყალქვეშა მთას მიაგნეს ჰავაის კუნძულებთან. ჰორიზონტულ კვეთში წყალქვეშა მთების ფორმა მეტწილად ელიფსურია ან უბრალოდ წაგრძელებული. წყალქვეშა მთებიდან აზიდული ქანების ნიმუშები ძირითადად შედგება მიკროკრისტალური ან მინისებური ოკეანური ბაზალტისაგან. წყალქვეშა მთების მწვერვალი და ფერდობები როგორც წესი, დაფარულია ზღვიური დანალექების ფენით. 1970-იანი წლების ბოლოს წყნარი ოკეანის რუკაზე გამოსახული იყო 10 ათასზე მეტი წყალქვეშა ობიექტი. პრაქტიკულად თითოეული ოკეანოგრაფიული ექსპედიცია პოულობს ახალ წყალქვეშა მთებს. წყალქვეშა მოქმედი ვულკანებიდან აღსანიშნავია ლოიჰი ჰავაის კუნძულებთან. წყალქვეშა მთა საფრთხეს უქმნის გემების უსაფრთხო ნაოსნობას.
გულიელმო V მოხუცი

გულიელმო მოხუცი (; დ. 1115 — გ. 1191, ტვიროსი) — მონფერატის მარკიზი 1136 წლიდან მის გარდაცვლაბამდე 1191 წლამდე. მეტსახელი მოხუცი მიიღო იმის გამო, რომ დიდი ხნის განმავლობაში მართავდა თავის სამარკიზოს. ალერამიჩების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი ჩრდილოეთ იტალიაში. გულიელმო იყო რანიერ -სა და მისი ცოლის გიზელას ერთადერთი შვილი.

გულიელმომ მონაწილეობა მიიღო მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობაში. 1147 წელს მონაწილეობდა დამასკოს ალყაში, თუმცა წარმატებას ვერ მიაღწია და დაბრუნდა თესალონიკში. ლაშქრობის პერიოდში დაუმეგობრდა ბიზანტიის იმპერატორ მანუელ კომნენოსს.
აღმოსავლეთი კალიმანტანი

აღმოსავლეთი კალიმანტანი — პროვინცია ინდონეზიაში. მოიცავს კუნძულ ბორნეოს აღმოსავლეთ ნაწილს. ფართობი 245 238 კმ²–ს შეადგენს, მოსახლეობა კი დაახლოებით 3 მილიონ ადამიანს. წარმოადგენს მეორე ყველაზე მეჩხრად დასახლებულ პროვინციას ბორნეოზე. ესაზღვრება დასავლეთ და აღმოსავლეთ სულავესის პროვინციებს, უკიდურესი ჩრდილოეთი ნაწილი კი მალაიზიას. დედაქალაქია სამარინდა. აღმოსავლეთ კალიმანტანის ფართო სანაპირო ზოლი გადის სულავესის ზღვაზე, მაკასარის სრუტეზე, გამოირჩევა თვალწარმტაცი პლაჟებით.

ეკონომიკის ძირითადი მიმართულებებია ნავთობისა და გაზის მოპოვება, ოქრო, ხე–ტყე.
აღმოსავლეთი მცირე ზონდის კუნძულები

აღმოსავლეთი მცირე ზონდის კუნძულები — პროვინცია ინდონეზიაში, მცირე ზონდის კუნძულების აღმოსავლეთ ნაწილში, მოიცავს დასავლეთ ტიმორსაც. დედაქალაქია დასავლეთ ტიმორზე მდებარე კუპანგი. იგი ერთადერთი პროვინციაა მთელს ინდონეზიაში, სადაც დომინანტი რელიგია კათოლიციზმია.

პროვინცია მოიცავს 566 კუნძულს, თუმცა მთავარი სამი კუნძულია: ფლორესი, სუმბა და დასავლეთი ტიმორი — კუნძულ ტიმორის დასავლეთი ნაწილი; მისი აღმოსავლეთ ნაწილი დამოუკიდებელ სახელმწიფო აღმოსავლეთ ტიმორს წარმოადგენს. უმაღლესი წერტილია მუტისის მთა (2427 მ).

2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 4 683 800 ადამიანს შეადგენს.
სალარიანი საყდარი

სალარიანი საყდარი — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ არადეთში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ერთ კილომეტრზე, მდინარე ფრონეს ნაპირზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელი აღმართულია კლდეზე დაშენებულ კირხსნარით დაბეტონებულ მაღალ სუბსტრუქციაზე, რომლის წყობა განსხვავდება ნაგებობის ძირითადი კორპუსის კედლების წყობისაგან.

ეკლესია დარბაზულია (6 4,5 მ), ნაგებია ნატეხი და რიყის ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. საკურთხეველი სწორკუთხაა. დასავლეთ კედელში ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია, რომელსაც გარედან თლილი ქვის საპირე აქვს. ინტერიერის კედლები კირხსნარითაა მოსწორებული და შელესილი. ფასადები მხოლოდ კირხსნარითაა მოსწორებული. ეკლესიის ირგვლივ ნასოფლარებია.
არადეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

არადეთის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტი სოფელ არადეთში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, ჩრდილოეთით, სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება - საუკუნეებით. 1970-იანი წლების ბოლოს ნაგებობა მთლიანად იქნა აღდგენილი.

ეკლესია დარბაზულია (8,5 5,5 მ), ნაგებია მოყვითალო ფერის ნატეხი ქვით. ეკლესიისათვის მოგვიანებით სამხრეთით და დასავლეთით მიუშენებიათ გარშემოსავლელი, ხოლო აღმოსავლეთ კედლის ჩრდილოეთ კუთხეში ოთხკუთხა სათავსი (სამკვეთლო), რომლის აღმოსავლეთის კედელში ერთი მცირე სარკმელია. ეკლესიას ნატეხი ქვის ფილით გადახურული სამი შესასვლელი აქვს: სამხრეთით, დასავლეთითა და ჩრდილოეთით. ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი სარკმელი და ორი მცირე ზომის ოთხკუთხა ნიშია. აფსიდის იატაკი რამდენიმე საფეხურითაა ამაღლებული. დასავლეთით ერთი სარკმელია, სამხრეთით — ორი. დარბაზის გრძივი კედლები დანაწევრებულია წყვილი ორსაფეხურიანი პილასტრით. პილასტრების შუა საფეხურს ნახევარწრიული კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობა, ხოლო გვერდით საფეხურს — კედლის დეკორატიული თაღები. ყოველ თაღში კიდევ ჩაწერილია კონსოლზე დაყრდნობილი ორმაგი ნახევარწრიული დეკორატიული თაღედი. შემორჩენილია გვიანდელი მოხატულობის კვალი.

არადეთის წმინდა გიორგის ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
თეთრულა

თეთრულა — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. პელაგური, ქარავნული თევზია. სხეულის სიგრძე 20 სმ აღწევს. წონა 60 გ. გავრცელებულია აზოვის, ბალტიისა და შავი ზღვების აუზის მდინარეებში, აგრეთვე კასპიის ზღვის ჩრდილოეთი ნაწილის მდინარეებსა და თეთრის ზღვის სანაპიროზე. უპირატესობას ანიჭებს მდოვრე წყალს. დიდი რაოდენობითაა წყალსაცავებში. საქართველოში გვხვდება რიონში, ტეხურში, ენგურში, ჭურიაში და სხვა. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 3 წლისა. მრავლდება მაისიდან ივლისის შუა რიცხვებამდე. იკვებება პლანქტონითა და წყალმცენარეებით. სარეწაო ობიექტია. საქართველოს წყლებში რაოდენობის სიმცირის გამო სარეწაო მნიშვნელობა არ აქვს.
ყვანჩალა

ყვანჩალა (ლათ. ) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა ტუჩოსანთა ოჯახიდან. სწორადმდგომ ოდნავ გადახრილ 40-80 სმ-მდე სიმაღლის, მოწითალო მწვანე შებუსულ ღეროზე, გარდიგარმო განლაგებულია გულისებრი, მოგრძო, ლანცეტური, ხერხისებრ კიდეებდაკბილული ღია მწვანე ფოთლები.

მუქი მეწამული ფერის შებუსული ყვავილები ღეროზე ფართოდაა გადაშლილი, ღეროს წვერში ვიწროვდება, თითებით გასრესვისას გამოსცემს არასასიამოვნო სურნელებას, ყვავის ივნის-სექტემბერში. კარგი თაფლოვანი მცენარეა.

ყვანჩალა გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, კავკასიასა და თურქეთში. საქართველოში ვხვდებით შუა სარტყლიდან სუბალპურ და ალპურ ველებს, ტყისპირებსა და მაღალბალახოვანში.
ჯამბი

ჯამბი — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრის ცენტრალური ნაწილის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. დედაქალაქია ჯამბი.

პროვინციის ფართობი 50 058,16 კმ²–ია, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით 3 088 618 ადამიანს შეადგენს.

ადმინისტრაციულად ჯამბი დაყოფილია ცხრა სარეგენტოდ და ორ ქალაქად.

წარსულში, ჯამბის ტერიტორიაზე ყვაოდა შრივიჯაიის სამეფო.
ანტონი რევეილერი

ანტონი რევეილერი (; დ. 10 ნოემბერი, 1979; დუე-ლა-ფონტენი, საფრანგეთი) — ფრანგი ფეხბურთელი. აღიზარდა „რენის“ აკადემიაში და პროფესიონალური დებიუტიც ამავე კლუბში ჰქონდა. თამაშობს ლიგა 1-ის კლუბ „ლიონში“ და საფრანგეთის ეროვნულ ნაკრებში მარჯვენა მცველის პოზიციაზე. ცნობილია სისწრაფით და თავდასხმაში თამაშით, როდესაც გუნდის სათამაშო სტილი ამის საშუალებას იძლევა. მას თამაში შეუძლია როგორც მარჯვენა, ასევე მარცხენა ფლანგზე.

ტიტულები
ლიონი:
ლიგა 1 (5): 2003–04, 2004–05, 2005–06, 2006–07, 2007–08
საფრანგეთის თასი (2): 2007–08, 2011–12
ჩემპიონთა ტროფი (5): 2003, 2004, 2005, 2006, 2007
მშვიდობის თასი (1): 2007
ლამპუნგი

ლამპუნგი — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში. ესაზღვრება ბენკულუსა და სამხრეთ სუმატრის პროვინციებს. ლამპუნგში ცხოვრობს ლამპუნგის ხალხი, რომელიც სუმატრის ყველა სხვა ხალხისგან განსხვავებულ ენაზე ლაპარაკობს, აქვთ საკუთარი ანბანიც. დედაქალაქია ბანდარ-ლამპუნგი.

2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 7 596 115 ადამიანს შეადგენს. მათი სამი მეოთხედი იავიდან, მადურიდან და ბალიდან მიგრირებულთა შთამომავალია. ეს მიგრანტები უკიდურესად მჭიდროდ დასახლებული კუნძულებიდან ახალი მიწების ძიებისას აღმოჩნდნენ სუმატრაზე. ლამპუნგი ერთ–ერთი პირველი დანიშნულების ადგილი იყო ინდონეზიის მთავრობის ტრანსმიგრაციის პროგრამაში.

ბოლო დროს ლამპუნგი ცნობილია გეოგრაფიული არასტაბილურიბით, განსაკუთრებით მიწისძვრებითა და ვულკანური აქტივობებით. 2005 წლის 10 მაისს, მოხდა რიხტერის სკალით 6,4 ბალის მიწისძვრა. მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია ვულკან კრაკატაუს 1883 წლის ამოფრქვევამაც.
მუნქე

მუნქე (დ. 1208 — გ. 11 აგვისტო, 1259, ჩუნცინი) — მონღოლთა იმპერიის მე-4 დიდი ყაენი, ტოლუის ვაჟი, ჩინგიზ-ყაენის შვილიშვილი.

ტახტზე ავიდა 1251 წელს, ბათო-ყაენის მხარდაჭერით. მუნქე ცდილობდა მმართველობის ცენტრალური აპარატის განმტკიცებას, ვაჭრობისა და ხელოსნობის მოწესრიგებას, დამპყრობლურ ლაშქრობათა გაგრძელებას. 1250-იან წლებში, მუნქეს დახმარებით მისმა ძმამ, ჰულაგუმ დაასრულა ირანის, ერაყისა და სირიის დაპყრობა, ასევე აბასიანთა 500 წლიანი ბატონობა ბაღდადში. მონღოლებმა 1259 წელს დაიწყეს სამხრეთ ჩინეთის სახელმწიფოს, სუნის დინასტიის დამორჩილება. მუნქე გარდაიცვალა ჩინეთში ლაშქრობის დროს. მუნქეს გარდაცვალებას მალევე მოჰყვა მის ძმებს შორის დაპირისპირება, რომელიც ტოლუიდების ომის სახელითაა ცნობილი.
ბრეთის ეკლესია

ბრეთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბრეთში, სოფლის დასავლეთით, პლატოზე, ნასოფლარ წვერის ტერიტორიაზე. ეკლესია თარიღდება - საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (8,6 4,6 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი სარკმელი და ორი ნიშია. დარბაზი გადახურულია კამარით. კონქი და კამარა შეისრულია. თითო სარკმელი დასავლეთ და სამხრეთ კედლებშია. ნაგებობას ჰქონდა აგურის დაკბილული ლავგარდანი. ორფერდა სახურავი კრამიტისაა.
მოგვიანებით ეკლესიის დასავლეთ კედელზე მიუდგამთ საყარაულო კოშკი, რაც პლატოს ხელსაყრელი სტრატეგიული მდებარეობით იყო გაპირობებული.
მალუკუ

მალუკუ — პროვინცია ინდონეზიაში. მოიცავს მოლუკის კუნძულების ცენტრალურ და სამხრეთ ნაწილებს, რომლებიც კულტურულად და გეოგრაფიულად მელანეზიასთან იგივდება.

მთავარი ქალაქი და დედაქალაქია პატარა კუნძულ ამბონზე მდებარე ამბონი. 2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 1 531 402 ადამიანს შეადგენს.

1950–დან 1999–წლამდე, მოლუკის ყველა კუნძული ინდონეზიის ერთ პროვინციაში ერთიანდებოდა, სანამ ცალკე შეიქმნებოდა ჩრდილოეთ მალუკუს პროვინცია.

მალუკუს პროვინცია ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ამჟამად ცხრა სარეგენტოდ და ორ ქალაქად იყოფა.
ბრეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

ბრეთის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბრეთში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში, ეკლესია თარიღდება საუკუნით. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ეკლესია დარბაზული ნაგებობაა (14,35 13,2 მ). მიუხედავად მრავალგზის გადაკეთებისა, უცვლელია ნაგებობის გეგმა, მასები და ცალკეული ფორმები. ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს - ჩრდილოეთით, სამხრეთით და დასავლეთით. შიდა სივრცე საკმაოდ ფართოა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ფართო სარკმელია, ხოლო მის ორივე მხარეს - ღრმა ნიშები. დარბაზის გრძივი კედლები ორსაფეხურიანი პილასტრებით ორ ნაწილად იყოფა. შუა საფეხურს კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობა, გვერდის საფეხურებს კი - კედლის დეკორატიული თაღები. ეკლესიას ჩრდილოეთით ეგვტერი (მამა პიროსის ეკლესია), ხოლო სამხრეთით და დასავლეთით მინაშენები ეკვრის.

მამა პიროსის ეკლესია (ეგვტერი) და წმ. გიორგის ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადი თითქმის ერთნაირი საშენი მასალით არის ნაგები, მაგრამ კედლები გადაუბმელია, წყობა განსხვავებული. ეგვტერზე ფრონტონის კვალიც შეიმჩნევა. მოგვიანებით ეგვტერის კუთხეები აუმაღლებიათ, შენობა ცალფერდა სახურავით გადაუხურავთ და წმ. გიორგის ეკლესიისათვის დაუკავშირებიათ. ეგვტერის ფასადები რამდენჯერმეა განახლებული. ძველი ნაწილები შემორჩენილია ფრაგმენტების სახით. გადაკეთებულია ნაგებობის ინტერიერიც. კამარა აღდგენილია. უცვლელად არის მოღწეული აფსიდი და კედლის ქვედა ნაწილები. ღრმა, ნალისებრი აფსიდის ღერძზე ვიწრო სარკმელია. სამხრეთით გაჭრილი ერთადერთი კარი მთავარ ეკლესიაში გადის.
სამხრეთის და დასავლეთის მინაშენები უწყვეტად არის დაკავშირებული ერთმანეთთან და გარშემოსავლელს წარმოადგენს. ორივე გადახურულია კირხსნარით დაბეტონებული ნახევარწრიული კამარით. სამხრეთ მინაშენს ნახევარწრიული აფსიდი აქვს. წმინდა გიორგის ეკლესიაში მოხვედრა შეიძლება მინაშენის სამხრეთ კედელში გაჭრილი შესასვლელით.

გარშემოსავლელის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეზე მოგვიანებით დაუშენებიათ სამრეკლო - აგურით ნაგები ექვსთაღიანი ფანჩატური, რომელსაც საფუძველი მრგვალი აქვს, სახურავი - პირამიდული. ფანჩატურის ყოველი წახნაგი შემკულია დეკორატიული ლილვებით და თაღებით.
ვსევოლოჟსკი

ვსევოლოჟსკი — ქალაქი რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში, ვსევოლოჟსკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგიდან 7 კილომეტრის მოშორებით, რეგიონული მნიშვნელობის საგზაო მაგისტრალ 128-ისა („ცხოვრების გზა“) და 91 საგზაო მაგისტრალის გადაკვეთაზე. ქალაქის ყველაზე მაღალი ადგილი ზღვის დონიდან 68, 13 მეტრზე მდებარეობს, რუბოლოვსკის მთაზე, ყველაზე დაბალი ადგილი კი ზღვის დონიდან 11, 75 მეტრზეა. ქალაქი დაარსდა 1892 წელს, 2010 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობდა 59,7 ათასი ადამიანი.

ისტორია
პირველი დასახლება თანამედროვე ვსევოლოჟსკის ტერიტორიაზე ჯერ კიდევ 1500 წელს ჩატარებულ აღწერაშია ნახსენები, ეს იყო სოფელი „ლუბლიანა მდინარე ლუბნეზე“ და სამი სოფელი: რიაბოვო, ახალი რიაბოვო და რიაბოვო ვლადიკინო. დასახლება პირველად 1580 წელს დაიტანეს კარელიის რესპუბლიკის რუკაზე. 1892 წელს რიაბოვოში გაიხსნა ერთკლასიანი სახალხო სკოლები, 1895 წელს რიაბოვოს მახლობლად აშენდა სადგური — ვსევოლოჟსკი. დასახლებას 1963 წელს მიენიჭა ქალაქის სტატუსი.
ატოცის მთავარანგელოზის ეკლესია

ატოცის მთავარანგელოზის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია (8,2 5,3 მ), ნაგებია ქვის კარგად გათლილი კვადრებით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ღრმა ნახევარწრიულ აფსიდში სარკმელია, მის გვერდებზე თითო ოთხკუთხა ღრმა ნიშია. საკურთხევლის კედელს ჩამოსაჯდომი გასდევს, ხოლო სარკმლის ქვემოთ სატრაპეზო ქვა დგას. ეკლესიას სარკმლები დასავლეთით და სამხრეთითაც აქვს. ინტერიერში შემორჩენილია შელესილობისა და მოხატულობის კვალი. ეკლესიის ცოკოლი მაღალია, ორსაფეხურიანი და სწორკუთხა; ლავგარდანი შედგენილია სწორკუთხა ფილებისაგან. ეკლესია ლორფინებით ყოფილა გადახურული. ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელზე მოგვიანებით მიშენებული პირამიდული კოშკისგან მხოლოდ ყრუკედლებიანი პირველი სართულია შემორჩენილი.
ატოცის ღვთისმშობლის მცირე ეკლესია

ატოცის ღვთისმშობლის მცირე ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, დასავლეთით, გულიკაანთუბანში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (5,4 3,7 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებულია თლილი ქვა. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი თაღოვანი სარკმელია.
ატოცის ღვთისმშობლის დიდი ეკლესია

ატოცის ღვთისმშობლის დიდი ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (12,15 7,3 მ), ნაგებია აგურითა და ნატეხი ქვით, კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებულია თლილი კვადრები. სამხრეთით სწორკუთხა შესასვლელია, დასავლეთის შესასვლელი ამოშენებულია. ნახევარწრიული აფსიდი საკმაოდ ამაღლებულია. მის ღერძზე სარკმელია. აფსიდის ორივე მხარეს ვიწრო და მაღალი სამკვეთლო და სადიაკვნეა. სამკვეთლოში აღმოსავლეთით ერთი სარკმელია. თითო თაღოვანი სარკმელი სამხრეთის კარის თავზე და ჩრდილოეთ კედელშია. დარბაზის გრძივი კედლები და შეისრული კამარა დანაწევრებულია წყვილი მასიური პილასტრით და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით. კედლები მთლიანად შელესილი და შეთეთრებულია. სამხრეთის კარის არქიტრავზე ჯვრის გრაფიკული გამოსახულებაა. დასავლეთ (კარის თავზე) და აღმოსავლეთ ფასადზე გამოსახულია რელიეფური ჯვარი. ნაგებობას აგურის ლავგარდანი და კრამიტის ორფერდა სახურავი აქვს.
ატოცის წმინდა გიორგის ეკლესია

ატოცის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში. გადმოცემით აგებულია 1903 წელს ძველი პატარა ეკლესიის ადგილზე.

ეკლესია მოზრდილი ნაგებობაა (17,1 × 11,7 მ), ნაგებია უხეშად ნატეხი ქვითა და აგურით. კონსტრუქციულ ნაწილებში თლილი კვადრებია გამოყენებული. საფუძვლად სამნავიანი ბაზილიკის გეგმა უდევს. ნავები ერთმანეთისაგან გამოყოფილია თითო ოთხკუთხა მასიური ბურჯითა და მათზე გადაყვანილი ფართო ნახევარწრიული თაღებით. გვერდის ნავები ტოლია და არქიტექტურულად მსგავსი. შუა ნავი საგრძნობლად მაღალია გვერდის ნავებზე. გადახურულია ნახევარსფერული კამარით. 2018 წლამდე ჰქონდა მაღალი თორმეტსარკმლიანი გუმბათი. შუა ნავის დასავლეთ შესასვლელის თავზე სამრეკლოს მეორე სართულზე გასასვლელი კარი იყო. აღმოსავლეთით ფართოსარკმლიანი ნახევარწრიული აფსიდია. საკურთხეველი ორი საფეხურით ამაღლებულია და შუაში არდაბაგი აქვს. საკურთხეველს გასასვლელებით უერთდება სწორკუთხა სამკვეთლო და სადიაკვნე, რომლებიც გვერდის ნავების უწყვეტ გაგრძელებას წარმოადგენს და თითოეულს აღმოსავლეთით თითო ფართო სარკმელი აქვს. ინტერიერის მთელი აღმოსავლეთ ნაწილი საკურთხეველთან, სამკვეთლოსა და სადიაკვნესთან ერთად გამოყოფილია ხის მაღალი კანკელით, რომელშიც კარგად შემონახული მოგვიანო ხანის ხატებია ჩასმული. ჩრდილოეთით და სამხრეთით ექვს-ექვსი სარკმელია, ხოლო დასავლეთით — ორი. კედლები გარეთ და შიგნით მთლიანად შელესილი და შეთეთრებულია.

ნაგებობას გარედან ბაზილიკური იერი აქვს — შუა ნავი მკვეთრად არის ამოწეული გვერდის ნავებიდან. გუმბათი როგორც შიგნით, ისე გარეთ არ შეესაბამებოდა საერთო მასებს. ეკლესიაზე დასავლეთით მიშენებული ჰქონდა ნაგებობა, რომლის პირველი სართული — ეკლესიის კარიბჭე, ზედა სართული კი გახსნილთაღებიანი სამრეკლო იყო. 2018 წელს ტაძრის წინამძღვარმა სამრეკლოს ნაგებობა და გუმბათი მოანგრევინა.

ფასადების ქვედა ნაწილებში ნალესი დახაზულია და თლილი კვადრების იმიტაციას ქმნის. ფასადებზე სარკმლები ნახევარწრიულ დეკორატიულ თაღებშია ჩასმული. ლავგარდანი შედგენილია აგურის სამი რიგისაგან. ეკლესიას შემოვლებული აქვს უსწორო ნატეხი ქვით ნაგები გალავანი. მის სამხრეთ-დასავლეთ მონაკვეთში თლილი ქვის ფართო თაღოვანი ალაყაფის კარია.
ატოცის წმინდა მარინეს მცირე ეკლესია

ატოცის წმინდა მარინეს მცირე ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთით. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (4,2 2,6), ნაგებია წვრილად ნაგები ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი შიგნით თაღოვანია, გარედან არქიტრავული. ნახევარწრიულ აფსიდში სარკმელია. საკურთხეველი დარბაზისგან გამოყოფილია კანკელით, რომელსაც შუაში აღსავლის კარი აქვს. ერთი სარკმელი დასავლეთითაა. დარბაზის გრძივ კედლებს გასდევდა ერთსაფეხურიანი ჩამოსაჯდომები. დარბაზი გადახურულია ნახევარწრიული კამარით. ეკლესია ერთსაფეხურიან ცოკოლზე დგას.
იერუსალიმური ლექციონარი

იერუსალიმური ლექციონარი — საუკუნის ქართული ხელნაწერი, რომელიც პალიმფსესტის ქვედა ფენაზეა დაცული; ასახავს ღვტისმსახურების ადრეულ, იერუსალიმურ წესს. ენობრივად იგი ჰაემეტი ძეგლია და საუკუნის ნორმებითაა შესრულებული. პირველწყარო ბერძნულია, თუმცა იგი დაკარგულია. შესრულებულია ეტრატზე, ფურცლის ზომებია 1612,5 სანტიმეტრი.

ლექციონარი ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრშია დაცული. მოღწეულია ფრაგმენტების სახით. მისი პირველი ნაწილი, რომელიც 51 ფურცელს შეიაცვს, ფონდშია მოთავსებული (-1329), მეორე ნაწილი კი ფონდში (-333).

პალიმფსესტის (-1329) ზედა ფენა - საუკუნეებით თარიღდება და გვიანდელ საღვთისმსახურო კრებულს, პარაკლიტონს წარმოადგენს.
ტბეთის მრავალთავი

ტბეთის მრავალთავი, სვანური მრავალთავი — საუკუნის ქართული ხელნაწერი მრავალთავი, სამონასტრო დანიშნულების კრებული. გადაწერილია ტაო-კლარჯეთში ტბეთის მონასტრისათვის. ხელნაწერის მომგებლები არიან მამფალი მტბევარი იოვანე და მამა თეოდორე.

შინაარსობრივად ხელნაწერი ჰომილეტიკური, აგიოგრაფიული, ეგზეგეტიკური და აპოკრიფული 74 თხზულების ადრეული, პალესტინური ტექსტების თარგმანს წარმოადგენს.

ნაწერია ეტრატზე, შეიცავს 242 ფურცელს. ფურცლის ზომებია 38,530 სანტიმეტრი.

ტექსტი ძირითადად ასომთავრულითაა გადაწერილი, მხოლოდ ერთი თავია შესრულებული ნუსხური დამწერლობით. გამოყოფილია საზედაო ასოები, რომლებიც ტექსტის წითელი მელნითა და სინგურითაა შესრულებული. ზოგიერთი გვერდის არშიაზე სხვადასხვა ფიგურაა მიხატული.

ტბეთის მრავალთავი დღეს საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრშია დაცული (ფონდი: -19).
ატოცის წმინდა მარინეს დიდი ეკლესია

ატოცის წმინდა მარინეს დიდი ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, სამხრეთ-დასავლეთით, თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (6,1 4,4 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. კონსტრუქციული ნაწილები ამოყვანილია თლილი ქვის თანაბარ რიგთა წყობით. შიგნით თაღოვანი, გარედან არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთითაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, მის გვერდებზე - თითო ოთხკუთხა ნიში. აფსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია ნატეხი ქვით ნაგები კანკელით, რომელსაც შუაში აღსავლის კარი აქეს. სამხრეთით ერთი თაღოვანი სარკმელია. გრძივი კედლები და ნახევარწრიული კამარა დანაწევრებულია წყვილი პილასტრით და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით. კამაროვანი გადახურვა საბჯენ თაღზე და აფსიდის მარტივპროფილიან იმპოსტებზე დამყარებულ სატრიუმფო თაღს ეყრდნობა. აღმოსავლეთ და სამხრეთ ფასადების სარკმლების თავზე ტოლმკლავა ჯვარია ამოკვეთილი. ლავგარდანი თლილი ქვისაა.
პარხლის მრავალთავი

პარხლის მრავალთავი — საუკუნის ქართული ხელნაწერი მრავალთავი. გადაწერილია ტაო–კლარჯეთში, პარხლის მონასტერში. გადამწერია გაბრიელ პატარაი.

პარხლის მრავალთავი ქართულ ხელნაწერებს შორის თავისი სიდიდითაა გამორჩეული. ნაწერია მაღალი ხარისხის ეტრატზე, შეიცავს 658 ფურცელს, ფურცლის ზომებია 45,533,5 სანტიმეტრი. ტექსტი ლამაზი და მკაფიო ნუსხურითაა გადაწერილი, მელანი ყავისფერია. სამკაულები ტექსტში თითქმის არ გვხვდება. საზედაო ასოები ტექსტის ყავისფერი მელნითაა შესრულებული, იშვიათად სინგურით.

პარხლის მრავალთავი ნათარგმნ და ორიგინალურ თხზულებებს შეიცავს. ამ ხელნაწერითაა ჩვენამდე მოღწეული „შუშანიკის წამებისა“ და „აბოს წამების“ ტექსტები.

ხელნაწერი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში (ფონდი: -95).
მცხეთის დავითნი

მცხეთის დავითნი — საუკუნე- საუკუნეების ქართული ხელნაწერი ფსალმუნი. მისი ტექსტი სავარაუდოდ ფსალმუნის ადრეულ, ალექსანდრიულ რედაქციას წარმოადგენს. ძირითადი ტექსტის გარდა, წიგნში ფსალმუნთან დაკავშირებული სხვა თხზულებებიცაა შეტანილი.

მცხეთის დავითნი ეტრატზეა გადაწერილი. შეიცავს 261 ფურცელს; ფურცლის ზომებია 19,815,3 სანტიმეტრი. ტექსტი ასომთავრულითაა შესრულებული. ხელნაწერს ტექსტის ბოლოს დართული აქვს სტილიზებული არაბული ციფრები, დაწყობილი კლებადობით, 9-დან 1-ის ჩათვლით (246--). ეს არის საქართველოში არაბული ციფრების გამოყენების ერთ-ერთი პირველი ნიმუში.

მცხეთის დავითნი საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრშია დაცული (ფონდი -38).