iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მაფია

მაფია (აგრეთვე ცნობილი როგორც კოზა ნოსტრა) — განთქმული იტალიური კრიმინალური საიდუმლო საზოგადოება, რომელიც პირველად საუკუნის შუა წლებში ჩამოყალიბდა სიცილიაში. მისი განშტოებები აშშ-ის აღმოსავლეთ სანაპიროზე და ავსტრალიაში ს-ის ბოლოს სიცილიური და სამხრეთ იტალიური ემიგრაციის პერიოდში აღმოცენდა. ჩრდილოეთ ამერიკაში მაფია ხშირად ზოგადად ორგანიზებულ კრიმინალზე მიუთითებს და არა მხოლოდ სიცილიურ კრიმინალურ დაჯგუფებაზე.
ადონისი (მითოლოგია)

ადონისი — ფინიკიელთა ბუნების ღვთაების ბერძნული სახელწოდება. მოკვდავი და კვლავ გაცოცხლებადი ბუნების განსახიერება. ადონისის კულტის ცენტრი აღმოსავლეთში იყო ქალაქი ჰებალი. ძვ. წ. საუკუნეში ადონისის კულტი საბერძნეთში გადავიდა, ცოტა მოგვიანებით კი — რომშიც. ბერძნული მითების მიხედვით იგი მშვენიერი მირას, ანუ სმირნას ვაჟია და მისი მამის, კვიპროსის მეფის ვაჟია. ადონისი ბავშვობიდანვე არაჩვეულებრივი სილამაზით გამოირჩეოდა. იგი შეუყვარდა აფროდიტეს, მშობლებს წაართვა და აღსაზრდელად მისცა მიწისქვეშა სამყაროს მფლობელ პერსეფონეს. როდესაც ვაჟი გაიზარდა, პერსეფონეს ისე მოეწონა იგი, რომ აფროდიტეს უარი განუცხადა მის უკან დაბრუნებაზე. ქალღმერთთა დავა დიდხანს გაგრძელდა და საქმე ზევსამდეც კი მივიდა. ზევსმა დაადგინა, რომ ადონისს წელიწადის ერთი მესამედი პერსეფონესთან უნდა გაეტარებინა, ერთი მესამედი —აფროდიტესთან, დანარჩენი დრო კი — თავის ნებაზე. ამის შემდეგ მალე ადონისი ნადირობისას დაგლიჯა გარეულმა ტახმა. მისი სისხლის წვეთებისგან ვარდები აღმოცენდნენო, გადმოგვცემს ლეგენდა.

სხვა მითის მიხედვით, ქალღმერთთა დავა და ადონისის ქვეყნად დაბრუნება მოხდა მას შემდეგ, რაც იგი ტახმა დაგლიჯა. ზოგიერთი მითის მიხედვით ადონისმა თავის სილამაზის წყალობით შეძლო საყვარლად გაეხადა ევრინომე, რამაც ზევსის რისხვა გამოიწვია და ადონისი მოკლა. კიდევ სხვა მითის მიხედვით, ადონისი მოკლა არესმა, აფროდიტეზე ეჭვიანობის გამო.

ადონისის მითი ფართოდაა გავრცელებული სხვადასხვა რელიგიაში ბუნების მოკვდავი და კვლავ გაცოცხლებადი თვისების გამოხატვის სიმბოლოდ (მაგალითად, მითი ქრისტეს მკვდრეთით აღდგომის შესახებ). ფინიკიასა და სირიაში ყოველწლიურად იხდიდნენ ადონისის დღესასწაულს, რომელშიც მხოლოდ ქალები მონაწილეობდნენ. საბერძნეთში ადონისის სახელზე აშენებდნენ ყვავილთა ბაღებს, ადონისისათვის საჩუქრად მიჰქონდათ საკუთარი თმა და სხვა.

ხელოვნებაში ადონისი გამოისახებოდა იშვიათი სილამაზის ყმაწვილად (ჩვეულებრივ, აფროდიტეს გვერდით), ზოგჯერ როგორც მკვდარი, ან მომაკვდავი. მითს აფროდიტესა და ადონისის შესახებ ხშირად იყენებდნენ ხოლმე ხელოვანნი (ტიციანი, ვერონეზე, რუბენსი და სხვა.).
ადრასტეია

ადრასტეია  — ძველი ბერძნულ მითოლოგიაში, სასჯელისა და შურისძიების ქალღმერთი, ზევსისა და თემიდას (ან ზევსისა და ანანკეს) ქალიშვილი.

მას აქვს ნემესისთან დაკავშირებული მნიშვნელობა, როგორც მარადიული სამართლიანობის მსახური და შურისმაძიებელი, რომელსაც მოკვდავი ვერ გაექცევა; მაშასადამე, შემდგომი პოეტები არ განასხვავებენ მათ. მისი სახელის წარმოშობა აიხსნება იმით, რომ გმირმა ადრასტუსმა (მეროპეს ძე) პირველმა აღმართა მას სამსხვერპლო ესეპის ნაპირებზე. კირეაში (ფოკიდა) იდგა ადრასტეას ქანდაკება.
ადრასტე

ადრასტე (ბერძნ. ) — ბერძნულ მითოლოგიაში დაახლოებით ექვს პიროვნებას აღნიშნავს:

ადრასტე, ტალაოსის ვაჟი
არგოსის მეფე ტალაოსის ვაჟი. ამფიარაოსისაგან განდევნილი გაიქცა ბაბუასთან სიკიონში და მისი სიკვდილის შემდეგ, ამ ქვეყნის მეფე გახდა. მან დააწესა ნემეური თამაშობანი. ადრასტოსს უწინასწარმეტყველეს, რომ მისი ქალიშვილები ცოლებად გაჰყვებოდნენ გარეულ ტახსა და ლომს. მართლაც, მან ქალიშვილები გაატანა გმირებს: პოლინიკესა და ტიდევსს, რომელთა ფარებზეც გამოსახული იყვნენ გარეული ტახი და ლომი. ადრასტეს ქალიშვილის, არგეასა და პოლინიკეს ქორწინება გახდა მიზეზი "შვიდთა თებეს წინააღმდეგ" ლაშქრობისა. ცნობილია, რომ ეს ლაშქრობა უიღბლო გამოდგა და შვიდი მხედართმთავრისგან დარჩა მხოლოდ ადრასტე, ისიც აპოლონისგან ნაჩუქარი ჯადოსნური სიჩქარის მქონე ცხენის წყალობით. ათი წლის შემდეგ, იგი ხელმძღვანელობს ძლევამოსილ ეპიგონთა ლაშქრობას თებეს წინააღმდეგ. ამ ლაშქრობის დროს, დაიღუპა მისი ვაჟი ეგიალევსი და თვით კი დარდს გადაყვა.

ადრასტეს კულტი გავრცელებული იყო სიკიონში. შესაძლებელია, იგი იყოს სიკიონის ძველი, მიწისქვეშა ძალების ღვთაება. საბერძნეთში ადრასტეს კულტი შეერწყა დიონისეს კულტს.

ადრასტე, გორდიასის ვაჟი
ადრასტე, მეროპის ვაჟი
ადრასტე, ტროელი ევრიდიკეს მამა
ადრასტე, პოლინიკეს ვაჟი
ადრასტე, ტროელი
ტროას ომის დროს, ეს ადრასტე აგამემნონმა მოკლა.
აედონი

აედონი (ბერძნ. -, - ბულბული) - პანდარეოსის ქალიშვილი, ამფიონის ძმის - ძეთოსის მეუღლე, იტილის დედა. აედონის შეეხარბა ნიობეს ბედი, რომელიც ამაყობდა მშვენიერი შვილებით და გადაწყვიტა მისი ვაჟის მოკვლა, მაგრამ სიბნელეში აერია თავისი და მისი შვილები და მოკლა საკუთარი ერთადერთი შვილი - იტილი. ეს რომ ზევსმა გაიგო, აედონი ბულბულად აქცია, რათა ნიადაგ ეტირა საკუთარი ხელით მოკლული შვილი. ბულბული თითქოს მარად მწუხარედ იმეორებს შვილის სახელს: იტილ... იტილ... იტილ...
აეროპე

აეროპე (ბერძნ. ) — მიკენის დედოფალი, კატრევსის ქალიშვილი, მინოსის შვილიშვილი. კატრევსს უწინასწარმეტყველეს, რომ იგი მოკვდებოდა თავისი შვილების ხელით, ამიტომ მან ახლადშობილი აეროპე გადასაგდებად მისცა მეზღვაურ ნავპელუსს და მან იგი არგოსში გაყიდა. არგოსში აეროპე პლეისთენეს მისთხოვდა, შემდეგ კი პლეისთენეს ძმას - ატრევსს. უფრო გავრცელებული მითის თანახმად აეროპეს შვილები აგამემნონი და მენელაოსი ატრევსისაგან ჰყავდა. ბოლოს აეროპეს თიესტე შეუყვარდა, ამიტომ განრისხებულმა ატრევსმა იგი ზღვაში გადააგდო.
ავგე

ავგე (ბერძნ. , ) - ათენას ქურუმი, არკადიის მეფის ქალიშვილი. ავგეს მამას უწინასწარმეტყველეს, რომ ბადიშის დაბადება უბედურებას მოუტანდა. მიუხედავად მამის სასტიკი წინააღმდეგობისა, ავგემ შეიყვარა ჰერაკლე და მისგან დაბადა ვაჟი - ტელეფოსი. მამისათვის რომ დაემალა, ავგემ იგი ათენას ტაძარში მიიყვანა. ასეთი საქციელის გამო გამძვინვარებულმა ღმერთქალმა ათენამ ქვეყანას შავი ჭირი მოჰფინა. როდესაც სამისნომ ჭირის გამეფების მიზეზი ახსნა, მეფემ ბრძანა, ჩვილი გზაში დაეგდოთ. ასეც მოიქცნენ და ამის მერე პატარა ტელეფოსს არტემიდეს ირემი კვებავდა. შეშინებული ავგე მისიაში გაიქცა და ცოლად გაჰყვა მეფე ტევთრანტს. როდესაც ტელეფოსი წამოიზარდა, დელფოს სამისნოსაგან გაიგო, თუ სად იმყოფებოდა დედამისი, მონახა და მის ქმარს ეშვილა. სხვა მითის მიხედვით, ავგე მდევართაგან თავდაცვის მიზნით ტელეფოსთან ერთად გადავარდა ზღვაში, გადაცურა და შვილთან ერთად მივიდა მისიაში. ავგესა და ტელეფოსის მითი პერგამული წარმოშობისა ჩანს. ტელეგოსი ითვლებოდა პერგამოსის მეფეთა წინაპრად. პერგამოსის ტაძრის მცირე ფასადზე გამოსახულია სცენები ამ თქმულებიდან.
ავგეა

ავგეა (ან ავგიასი, ბერძნ. , ) — ელიდის მეფე, ჰელიოსის (სხვა ვერსიებით პოსეიდონის) ვაჟი, არგონავტთა ლაშქრობის მონაწილე.

ავგეამ მამისაგან მემკვიდრეობად უამრავი ჯოგი და რემა მიიღო, რომელთაც ბოსლებსა და თავლებში ინახავდა. ავგიასის ბოსლები და თავლები 30 წლის განმავლობაში არავის გაეწმინდა, რის გამოც დაგროვებული უზარმაზარი რაოდენობის ნაკელის გამო მთელი პელეპონესი ყარდა. ერესთევსის დავალებით ჰერაკლეს ურთულესი დავალება უნდა შეესრულებინა - თავლები უნდა გაეწმინდა. ჰერაკლემ ავგეას აღუთქვა, რომ ერთ დღეში გაწმენდდა თავლებს, სამაგიეროდ კი მეფეს ჯოგთა და რემათა მეათედი უნდა მიეცა. ჰერაკლემ იოლაოსი მოიშველია, თავლებს კედლები მოუნგრია და მდინარეები ალფეოსი და პენეოსი მიუშვა. დაღამებამდე გმირმა დავალება შეასრულა, მაგრამ ავგეამ პირობა არ შეასრულა და ჰერაკლე ხელცარიელი გაისტუმრა. ეს იყო ჰერაკლეს მეექვსე გმირობა, თუმცა ევრისთევსმა ის არ ჩაუთვალა, შარი მოსდო იოლაოსის დახმარებისა და ავგეასათვის გასამრჯელოს გამოძალვის მცდელობისათვის.

ევრისთევსისაგან თავის დახსნის შემდეგ ჰერაკლემ ავგეას ვერაგობა არ აპატია, ელიდაში შეიჭრა და სასტიკი ბრძოლის შემდეგ ისრით განგმირა ავგეა, მისი ვაჟები კი ამოხოცა.

გამოთქმა „ავგეას თავლები” ამ მითიდან მოდის და ძლიერ დაბინძურებულ ადგილსა და ძნელად მოსაწესრიგებელ, არეულ საქმეს გულისხმობს.
ავგურები

ავგურები (ლათ. -) — ქურუმები ძველ რომში, რომლებიც მომავალს ფრინველების მიმოფრენის მეშვეობით წინასწარმეტყველებდნენ. ქურუმთა ამ კოლეგიას საფუძველი ჩაეყარა ძვ. წ. საუკუნეში და იარსება ქრისტიანობის საბოლოო გამარჯვებამდე. ავგურებს ზოგჯერ დაცინვით უწოდებენ დაბნეულ წინასწარმეტყველებს. გადატანითი მნიშვნელობით ავგურებს უწოდებენ ტყუილის მთქმელ, ცრუ ადამიანებს. ციცერონის თქმით, ავგურები მატყუარები იყვნენ და როდესაც დაინახავდნენ მორწმუნეებს, რომლებით მთელი გულისყურით უსმენდნენ მათ, ერთიმეორეს გადახედავდნენ და სიცილს ძლივს იკავებდნენ. აქედან მომდინარეობს მხატვრული გამოთქმა „ავგურის სიცილი“, რაც პირმოთნეობასა და მატყუარობას აღნიშნავს.

ციცერონი ისე უყურებდა მათ, როგორც მატყუარებსა და ცრუ მეცნიერთ.
ავტოლიკოსი

ავტოლიკოსი , ავტოლიკე — ქურდების ღმერთის ჰერმესისა და ქიონეს ვაჟი, ანტიკლეას მამა, დიდი ქურდი, ოინბაზი და მაქცია, ბერძენთა შორის უცბიერეს ოდისევსის პაპა. ერთი ვერსიით ოაზონის დედის პოლიმედეს მამაც. თუმცა ჰომეროსი არ ასახელებს მის მშობლებს, მაგრამ ეს იყო ჰერმესის ორეული, მისგან ისწავლა ქურდობა, გაიძვერობა, საგანთა გაუჩინარება და ისე შეცვლა, რომ პატრონი ვეღარ ცნობდა. შეეძლო ნებისმიერი სახის მიღება. ჭიდაობას ასწავლიდა ჰერაკლეს. შემდეგ ექალიის მეფეს ევრიტეს ჯოგი მოჰპარა და მეფემ ქურდობა ჰერაკლეს დასწამა, რასაც მოჰყვა ევრიტეს და მისი სამეფო ოჯახის ამოწყვეტა ჰერაკლესაგან. ხელთ იგდო ამინტორის ტყავის ქუდი, ტახის ეშვებით მორთული.
დავით ლორთქიფანიძე

დავით ოთარის ძე ლორთქიფანიძე (დ. 5 აგვისტო, 1963, თბილისი) — ქართველი ანთროპოლოგი და არქეოლოგი, მეცნიერებათა დოქტორი (2001), საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გენერალური დირექტორი (2004-დან), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ–კორესპონდენტი (2009), აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის უცხოელი წევრი (2007), ხელოვნებისა და მეცნიერების მსოფლიო აკადემიის (, აშშ) ნამდვილი წევრი (2007). ცნობილი არქეოლოგის ოთარ ლორთქიფანიძის ვაჟი.

ბიოგრაფია
1985 წელს დაამთვარა თსუ-ს გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი, ხოლო 1992 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. 1999-2000 წლებში პარიზის ნაციონალური ისტორიული მუზეუმის მიწვეული პროფესორი იყო. გამოქვეყნებული აქვს 100-მდე სამეცნიერო ნაშრომი (მათ შორის რამდენიმე მონოგრაფია) ანთროპოლოგიის, პალეოეკოლოგიის, ჰომინიდების ევოლუციისა და არქეოლოგიის დარგში. ორგანიზებული აქვს მრავალი მნიშვნელოვანი სამეცნიერო და კულტურული ღონისძიება. 2002 წლიდან ევროპის კულტურის პარლამენტის წევრია. მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო: საქართველოს ღირსების ორდენი (2000), მონაკოს პრინცის ორდენი (2001), ფრანგული ორდენი " " (2002), საფრანგეთის ღირსების ორდენი (2006), გივი მარგველაშვილის პრემია (2015).

დმანისის არქეოლოგიურ გათხრებზე მუშაობისას ჯგუფმა მისი ხელმძღვანელობით აღმოაჩინა უძველესი ადამიანისმაგვარი არსების თავის ქალა, რომელსაც -ის წინაპრად მიიჩნევენ, დროებითი სახელით .

რესურსები ინტერნეტი
აია (მითოლოგია)

}

სხვა ჰიპოტეთური ადგილმდებარეობა
რობერტ გრეივზი („ბერძნული მითები“) აიაიას აიდენტიფიცირებს კუნძულ ლოშინთან, მდებარეს ისტრის ნახევარკუნძულის მახლობლად, ადრიატიკის ზღვის ჩრდილოეთით.

ტიმ სევერინი („ულისეს მოგზაურობა“) აიაიას აიდენტიფიცირებს კუნძულ პაკსოსთან, მდებარეს იონიის ზღვაში, საბერძნეთის სანაპიროს სიახლოვეს, ყველაზე პატარა იონიის შვიდი მთავარი კუნძულიდან.

გედლ ლომენი („ზღვა ბერძნულ წარმოსახვაში“) აიაიას აიდენტიფიცირებს კუნძულ კვიპროსთან, მდებარეს ხმელთაშუაზღვის აღმოსავლეთით.

აიაია ლიტერატურაში
რიჩარდ ოლდინგტონის რომანში „ყველა ადამიანი მტერია“ (1933), აიაია კუნძულია, „თორმეტი საათის სავალი ნეაპოლიდან“ (აშკარად მითიური), სადაც გვხვდებიან მისი გმირები, და მათ შორის სიყვარული ღვივდება.

ჯონ ბენვილის 1993 წლის რომანში „მოჩვენებები“, გემმა კატასტროფა განიცადა, შეეჯახა რა უსახელო კუნძულს; ერთი პერსონაჟი, სოფია, ვარაუდობს, რომ ეს აიაიაა; მეორე ეუბნება: „დიახ ... დიახ, აიაიაა: შენ იგრძნობ თავს როგორც საკუთარ სახლში, უეჭველი“, მიუთითებს რა სოფიას ცირცეულ ბუნებას.

კოლხეთში აიას მეფის, აიეტის დის, ცირცეს და მისი ასულის, მედეას ეპითეტი იყო „აიაიაელი“ .

ცირცეს შვილმა, ტელეგონუსმა ასევე მიიღო ეს ეპითეტი. ეს იყო ასევე კალიფსოს სახელი, რომელიც, როგორც თვლიდნენ, დასახლდა პატარა კუნძულზე სახელით აიაია, იტალიის და სიცილიის სრუტეებს შორის.
ათამასი

ათამანტი ან ათამასი(ბერძნ. -, ) — მინიელთა მეფე (ბეოტიაში), ორქომენის მმართველი, მეფე ეოლოსის ვაჟი, ელინის შვილიშვილი, სალმონევსის ძმა. ათამანტი ღრუბელთა ღმერთქალ ნეფელეს და მისგან შეეძინა ფრიქსე და ჰელე. კადმოსის ქალიშვილმა ინომ, როგორც კი ათამანტის მეუღლე გახდა, შეიზიზღა ნეფელესაგან ნაშობი გერები და მოახერხა ის, რომ ათამანტს მათი მსხვერპლად შეწირვა გადააწყვეტინა. ჰეროდორე სიცილიელის მიხედვით, ათამანტი თემისტოს მეუღლეა და მათი ყველაზე უმცროსი შვილებია ფრიქსე და ჰელე. გვიან, როდესაც ათამანტი უნდა შეეწირათ მსხვერპლად, კოლხეთის სამეფოდან მოვიდა ფრიქსეს ვაჟი კიტისოროსი და მოხუცებული პაპა სიკვდილისგან იხსნა. თუმცაღა, ამის გამო ღმერთებმა მთელს მის შთამომავლობას ღვთის რისხვა დაატეხეს.

ჰერამ ათამანტს გონება დაუხშო და ინოს შვილები დაახოცინა. ბეოტიიდან გაძევებულმა ათამანტმა სამისნოს მიმართა რჩევისათვის, თუ სად დასახლებულიყო მოხუცებულობის ჟამს. სამისნომ ურჩია, რომ დამკვიდრებულიყო იქ, სადაც მხეცები უცხოდ მიიღებდნენ, მაგრამ არაფერს დაუშავებდნენ. ბევრი ხეტიალის შემდეგ იგი წააწყდა მგლის ხროვას, რომლებმაც მის დანახვაზე თავი მიანებეს ცხვრის გლეჯას და გაიფანტნენ. ამ ადგილზე ააშენა მან ქალაქი, თავისი სახელი უწოდა და ზოგი თქმულების თანახმად თითქოს თემისტოც ამის მერე შეირთო.
ზაზა აბაშიძე

ზაზა (ზაალ) აბაშიძე (დ. 28 ნოემბერი, 1957, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ისტორიკოსი, საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკის ყოფილი დირექტორი, საეკლესიო-საენციკლოპედიო ცენტრის გამგეობის თავმჯდომარე; ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ხელმძღვანელი.

ბიოგრაფია
1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი; 1975 წელს მოსკოვის სახელმწიფო ისტორია-არქივმცოდნეობის ინსტიტუტის ისტორია-არქივმცოდნეობის ფაკულტეტი. ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი. მსახიობ დოდო აბაშიძის შვილი.

1980-1981 წწ. მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის კათედრის ლაბორანტად. 1981-1983 წწ. ამავე უნივერსიტეტის ტოპონიმიკის ცენტრის უმცროს მეცნიერ-თანამშრომლად; 1983-1991 წწ. საქართველოს ისტორიის კათედრის უმცროს მეცნიერ-თანამშრომლად; 1991-2001 წწ. საქართველოს ისტორიის კათედრის მასწავლებლად; 1993-1995 წწ. მუშაობდა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში სახვადასხვა თანამდებობებზე. 1997-1988 წწ. გაიარა სტაჟირება ოქსფორდის უნივერსიტეტში რელიგიის მცოდნეობის სპეციალობით, ხოლო 2000 წ. რეგენსბურგის აღმოსავლეთის ეკლესიათა ინსტიტუტში აღმოსავლეთის ეკლესიათა ისტორიის სპეციალობით. 2001-2005 წწ. თსუ-ს საქართველოს ისტორიის კათედრის დოცენტი. 2005-2006 წწ. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის გენერალურ დირექტორი. 2007 წ. საქართველოს ეროვნული არქივის თავმჯდომარის მრჩევლი. 2006 წლიდან დღემდე არის საქართველოს საპატრიარქოს საეკლესიო-საენციკლოპედიო ცენტრის ხელმძღვანელი. 2009 წლიდან დღემდე მუშაობს საქართველოს საპატრიარქოს წმ. ანდრიას სახელობის ქართული უნივერსიტეტის საეკლესიო ისტორიისა და სამართლის სამაგისტრო პროგრამის ხელმძღვანელად. არის სრული პროფესორი. გამოქვეყნებული აქვს 30 სამეცნიერო ნაშრომი.
ვახტანგ აბაშიძე (ეკონომისტი)

ვახტანგ აბაშიძე (დ. 5 იანვარი, 1941. სოფ. ურეხი, ბათუმის რაიონი, საქართველოს სსრ — გ. 11 თებერვალი, 2013) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.

ბიოგრაფია
დაამთავრა მოსკოვის კოოპერაციული ინსტიტუტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1931–1990 წლებში მუშაობდა ბათუმსა და ხელვაჩაურში რაიონულ კოოპერატივებსა და საფინანსო ორგანოებში. 1991–1995 წლებში იყო აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა მინისტრი. 1995 წლიდან დემოკრატიული აღორძინების კავშირის წევრი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ხელვაჩაურის მაჟორატარი), საარჩევნო ბლოკი „სრულიად საქართველოს აღორძინების კავშირი“. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ხელვაჩაურის მაჟორატარი), საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს აღორძინება“. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ხელვაჩაურის მაჟორატარი), საარჩევნო ბლოკი „დემოკრატიული აღორძინების კავშირი “.
ჯილდოები
1972 — საქართველოს სამომხმარებლო კოოპერაციის ფრიადოსნის წოდება.
2002 — ღირსების ორდენის კავალერი
პატიმრის დილემა

გამომდინარე იქიდან, რომ ამ თამაშის თითოეული მონაწილის მიზანი საკუთარი კეთილდღეობის მაქსიმალიზაციაა, მოთამაშეებისთვის თავდაცვის მიზნით საუკეთესო არჩევანია დანაშაულის აღიარება (იმ შემთხვევაში, თუ ისინი ფარულად შეთანხმებას ვერ ახერხებენ).

აღიარების შემთხვევაში: რისკია 0 - 6 წელი
არ აღიარების შემთხვევაში: რისკია 1 - 7 წელი

ვარიანტები
თამაში პერიოდულად მეორდება და ყოველ მოთამაშეს შეუძლია მეორე „დასაჯოს“ წინა თამაშში ჩაშვებისთვის. ამგვარ თამაშში თანამშრომლობა შეიძლება გახდეს წონასწორობა, ხოლო ჩაშვების სტიმული კი შესაძლოა დასჯის საშიშროებად გადაიქცეს (იტერაციების რაოდენობის ზრდით ნეშის წონასწორობა მიისწრაფვის პარეტოს ეფექტიანობისკენ.
საქართველოს პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტი

საქართველოს პარლამენტის საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტი - საქართველოს პარლამენტის ერთ-ერთი კომიტეტი.

უფლებები
საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტი:

უზრუნველყოფს საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის მოთხოვნათა დაცვას;
განიხილავს კანონპროექტის მომზადებისა და განხილვის ვადის დარღვევის საკითხებს;
კონტროლს უწევს საქართველოს კანონებისა და პარლამენტის დადგენილებების გარდამავალი დებულებებით, პარლამენტის ბიუროს გადაწყვეტილებებით განსაზღვრული დავალებების შესრულებას დადგენილ ვადაში;
გამოავლენს პარლამენტის წევრთა თანამდებობრივი შეუთავსებლობის შემთხვევებს და შესაბამისად რეაგირებს მათზე;
შეისწავლის და განიხილავს: პარლამენტის წევრის უფლებამოსილების ცნობისა და ვადამდე შეწყვეტის საკითხებს;
განსაზღვრავს კომიტეტებში, საგამოძიებო და სხვა დროებით კომისიებსა და მუდმივმოქმედ საპარლამენტო
დელეგაციებში პარლამენტის წევრთა რაოდენობისა და პროპორციული წარმომადგენლობის კვოტებს;
პერიოდულად და საჭიროებისამებრ აანალიზებს პარლამენტის წევრის ქონებრივ ან/და საფინანსო მდგომარეობის დეკლარაციის შესახებ ინფორმაციას;
ამოწმებს პარლამენტის წევრთა მიერ კომიტეტის სხდომების გაცდენის მონაცემებს და შემდეგ უზრუნველყოფს მის გამოქვეყნებას.
ზურაბ აბაშიძე

ზურაბ ირაკლის ძე აბაშიძე (დ. 11 ივნისი, 1951, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი დიპლომატი. ქართული ენციკლოპედიის მთავარი სამეცნიერო რედაქციის მთავარი რედაქტორი. დაამთავრა მოსკოვის უცხო ენათა ინსტიტუტი. დაცული აქვს საკანდიდატო დისერტაცია ესპანისტიკაში (1983). არის პოლიტოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (2001). გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო სტატიები ესპანისტიკასა და პოლიტოლოგიაში. არის ავტორი წიგნისა „ნატო და საქართველო: უტოპიიდან რეალობისკენ“ (2000). იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი (1976-1990).

ბიოგრაფია
1973 წელს დაამთავრა მოსკოვის უცხო ენათა ინსტიტუტი. 1974-1978 წლებში იყო საგარეო საქმეთა სამინისტროს პირველი მდივანი; 1978-1980 წლებში საბჭოთა საკონსულოს ატაშე ბომბეიში; 1980-1984 წლებში საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს განყოფილების გამგე; 1984-1988 წლებში საბჭოთა კავშირის საელჩოს მრჩეველი ესპანეთში; 1993-2000 წლებში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ბენილუქსის ქვეყნებში და ევროკავშირთან და ნატოსთან საქართველოს მისიის ხელმძღვანელი; 2000 წელს საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე; 2000-2004 წლებში რუსეთის ფედერაციაში საქართველოს საგანგებო და სრულიფლებიანი ელჩი; 2012 წელს დაინიშნა რუსეთთან ურთიერთობის საკითხებში პრემიერის სპეციალური წარმომადგენლად.

არის საქართველოს უცხოეთთან მეგობრობის საზოგადოების პრეზიდიუმის თავმჯდომარე (1988-1993).

პოზნერის ვიზიტის ჩანაწერი
2023 წლის ივნისში არხზე გავრცელდა ზურაბ აბაშიძისა და მარკ ზილბერკვიტის ჩანაწერი, რომლის ავთენტურობა თავად აბაშიძემ დაადასტურა, თუმცა „შინაარსობრივად დაჩეხილი, დამონტაჟებული ფეიკი“ უწოდა.

ჩანაწერში, ამ პერიოდში - პრემიერ-მინისტრის სპეციალური წარმომადგენელი, ზურაბ აბაშიძე რუს ჟურნალისტს ვლადიმერ პოზნერსა და მის გარემოცვას ბოდიშს უხდის 2021 წლის 31 მარტს მომხდარი ინციდენტის გამო, როცა თბილისში აქტივისტებმა ვლადიმირ პოზნერის დაბადების დღე ჩაშალეს, საქართველოში ჩამოსულ პოზნერსა და მის სტუმრებს კი ქვეყნის დატოვება პროტესტის ფონზე მოუხდათ.

აუდიოჩანაწერის მიხედვით, ზურაბ აბაშიძე მარკ ზილბერკვიტს ურეკავს და მომხდარის გამო ბოდიშს უხდის, აქციის მონაწილეებს კი, რომლებმაც პანდემიის გამო დაწესებული კომენდანტის საათის პირობებში რუსი ჟურნალისტისა და მისი გარემოცვის რესტორანში ქეიფი გააპროტესტეს, „ნაცისტებს“, „სააკაშვილის მოსყიდულებს“, „უროდებს” და „ზონდერებს“ უწოდებს. ვიდეოზე, რომლის ავთენტურობაც დადგენილი არაა, მითითებულია, რომ საუბარი 2021 წლის 1 აპრილს შედგა.
სტანისლავ პეტროვი

სტანისლავ პეტროვი ( დ. 7 სექტემბერი, 1939, ვლადივოსტოკი — 19 მაისი, 2017, ფრიაზინო, მოსკოვის ოლქი) — რუსეთის სტრატეგიული სარაკეტო ძალების პოდპოლკოვნიკი, რომელმაც 1983 წლის 26 სექტემბერს მსოფლიო პოტენციური ბირთვული ომისგან იხსნა. ჩათვალა, რომ აშშ-ის ბირთვული ქობინების საბჭოთა კავშირისკენ მოძრაობის კომპიუტერული ანგარიში აშკარა შეცდომა იყო, პეტროვმა, ის რაც ბირთვულ თავდასხმას ჰგავდა, ცრუ განგაშად გამოაცხადა. გაურკვეველია, შემდგომში მან ამ შეცდომის ანგარიში ჩააბარა თუ არა ხელმძღვანელობას. მოგვიანებით დამტკიცდა, რომ კომპიუტერის მონაცემებში სინამდვილეში შეცდომა იყო. სამხედრო საიდუმლოებისა და საერთაშორისო პოლიტიკის გამო, პეტროვის ქმედება 1998 წლამდე საიდუმლოდ ინახებოდა.
მოძრაობა ერთიანი საქართველოსთვის

მოძრაობა ერთიანი საქართველოსთვის — პოლიტიკური პარტია საქართველოში 2007-2011 წლებში.

ისტორია
პარტია დაარსდა 2007 წლის აგვისტოში ნაციონალური მოძრაობის ყოფილი წევრების მიერ, თავდაცვის ყოფილი მინისტრის, ირაკლი ოქრუაშვილის მეთაურობით.

პარტიის დაარსების შესახებ ირაკლი ოქრუაშვილმა გამოაცხადა 2007 წლის 25 სექტემბერს. ყრილობა შედგა დეკემბერში. პარტიის დამფუძნებელთა შორის იყვნენ დეპუტატები: თეო ტლაშაძე, ქეთევან მახარაშვილი, კოკა გუნცაძე, გია ცაგარეიშვილი, გია თორთლაძე, დავით კოღუაშვილი; ჟურნალისტები: ნათია ლაზაშვილი, ნანა ლეჟავა; ასევე: ლევან ნიკოლაიშვილი (თავდაცვის მინისტრის ყოფილი მოადგილე), ეკა ბესელია (ადვოკატი). თავმჯდომარედ აირჩიეს გია თორთლაძე, გენერალურ მდივნად - გიორგი ცაგარეიშვილი.

პარტია დაფუძნებისთანავე შევიდა ერთიანი სახალხო მოძრაობის ეროვნული საბჭოს შემადგენლობაში და იყო 2007 წლის ნოემბრის აქციების თანაორგანიზატორი. ვადამდელ საპრეზიდენტო არჩევნებში მხარს უჭერდა ლევან გაჩეჩილაძეს. 2008 წლის საპარლამენტო არჩევნებში მონაწილეობდა გაერთიანებული ოპოზიციის ბლოკის შემადგენლობაში. ბლოკმა მიიღო 17,73%, მაგრამ უარი განაცხადა მოპოვებულ მანდატებზე.

პარტია დატოვა ბევრმა დამფუძნებელმა, მათ შორის: გია თორთლაძემ, გიორგი ცაგარეიშვილმა (ორივემ 2008 წლის 3 მარტს), კოკა გუნცაძემ, ნინო ლეჟავამ, ნათია ლაზაშვილმა.

2009 წლის აპრილსა და მაისში პარტია იყო ერთ-ერთი ორგანიზატორი მიხეილ სააკაშვილის გადადგომის მოთხოვნით მიმდინარე საპროტესტო აქციებისა. პარტია არ მონაწილეობდა 2010 წლის თვითმართველობის არჩევნებში. 2011 წლის 18 დეკემბერს სასტუმრო „რედისონ ბლუ ივერიაში“ „მოძრაობა ერთიანი საქართველოსთვის“ და „ქართული პარტიის“ გაერთიანებული სადამფუძნებლო ყრილობა გაიმართა. ყრილობაზე „მოძრაობა ერთიანი საქართველოსთვის“ და „ქართულ პარტიას“ შეუერთდა.
ხუთი ოჯახი

«ხუთი ოჯახი» — იტალიურ-ამერიკული მაფიის ხუთი უმსხვილესი და ყველაზე გავლენიანი "ოჯახი" ნიუ-იორკში. მათ ეკუთვნის ოჯახები: ბონანო, გამბინო, ჯენოვეზე, კოლომბო (ან პროფაჩი, ჯოზეფ "დონ პეპინო" პროფაჩის სახელზე - ერთ-ერთი ბოსის, რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა ამ ოჯახს) და ლუკეზე.

ამ ოჯახების ბოსები ამჟამად არიან:
ბონანო — მიქაელ მანკუზო (2013-დან);
გამბინო —პიტერ გოტი (2001-დან);
ჯენოვეზე —ლიბორიო ბელომო (2010-დან);
კოლომბო — კარმაინ "ჯუნიორ" პერსიკო (1979-1981; 1985-დღემდე);
ლუკეზე — ვიტორიო "ვიკ" ამუსო ("ოფიციალური" ბოსი 1987 წლიდან; მმართველობა ამჟამად ხორციელდება მმართველი კომიტეტის მიერ, რომელიც სამი კაპოსგან შედგება — ანიელო "ნეილ" მილიორე, ჯოსეფ დინაპოლი და მეთიუ მადონა).
თავისუფალი კოლხური

თავისუფალი კოლხური (აგრეთვე ლაზური) — ქართული ცურვის სტილი.

1960-იანი წლების დასაწყისში, ანაკლიის მახლობლად, სოფ. ერგეტაში, მეგრელ ბერიკაცს ლევან ქურსუას (1887-1969) აქვს მოყოლილი ქართული ლეგენდა, რომ უძველეს დროში კოლხი (ლაზი) და იბერიელი მეომრები სამხედრო მომზადების დროს იყენებდნენ განსაკუთრებული ყაიდით ცურვას.

მოცურავ ჰენრი კუპრაშვილის მიერ გაცოცხლებული ცურვის ქართული ყაიდები: ლაზური (თავისუფალი კოლხური) და იბერიული — სპორტული ყაიდები, ხელფეხშეკრული კოლხური (სამხედრო-საწრთვნელი ყაიდა), აფხაზურა, ოკრიბულა, თახვია, ქიზიყური და ხაშურული (სავარჯიშო-საწრთვნელი ყაიდები) მსოფლიოში ცურვის განსაკუთრებული სახეებია. ტრადიციული ცურვისგან განსხვავებით ქართული ცურვის საერთო მახასიათებელია ცურვისა და სუნთქვის ტექნიკა, ცურვის დროს ხელების უმოძრაო მდგომარეობა და თავისებური ჰიდროდინამიკური წინააღმდეგობის წარმოშობა. ამ საერთო მახასიათებლების გამო ცურვის ეს რვა სახეობა, ანუ ცურვის კოლხურ–იბერიული ჯგუფი, "ქართულის" საერთო სახელწოდების ქვეშ ერთიანდება.

დრო და დრო ტარდება შეჯიბრები ცურვის ამ სახეობაში.

ვიდეოკადრები
შეჯიბრება თბილისის მერიის თასზე 25.05.2010
საქართველოს პირველი ჩემპიონატი 27.06.2009
ბანკნოტი

ბანკნოტი, იგივე ბანკის ბილეთი — ფულის საკრედიტო ნიშანი, რომელსაც უშვებს საემისიო ბანკი და რომელიც ცვლის ლითონის ფულს მიმოქცევაში. ბანკის ბილეთი წარმოიშვა ფულის, როგორც გადახდის საშუალების, განვითარებასთან ერთად; წარმოებისა და საქონელბრუნვის ზრდასთან ერთად ლითონის ფულის ნაცვლად ნაწილობრივ იყენებდნენ კომერციულ თამასუქს, რომელიც თანდათან შეცვალა ბანკის ბილეთმა. ბანკის ბილეთს უშვებდა თითქმის ყველა ბანკი; ბანკის ბილეთის რეგულირებული ემისია სახელმწიფოს მიერ ინგლისის ბანკის დაარსებით 1694 წელს დაიწყო. 1833 წელს ბანკის ბილეთი ინგლისის ეროვნულ ფულად გადაიქცა და გადახდის საშუალების კანონიერი უფლება მოიპოვა. საფრანგეთში ბანკის ბილეთი ეროვნული ფულის ნიშნად გადაიქცა 1800-1803 წლებში; გერმანიაში (პრუსიაში) – 1846 წელს და ნიდერლანდელებში – 1814-1830 წლებში. ბანკის ბილეთი ოქროზე გადასახურდავებელი ვალდებულებაა. ბანკის ბილეთის ოქროზე გადახურდავება კერძო პირს არ შეუძლია.