iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჯოფრედო ბორჯია

ჯოფრედო ბორჯია (; დ. 1481/1482 — გ. 1516/1517) — ბორჯიათა ოჯახის წევრი. რომის პაპ ალექსანდრე -ისა და მისი საყვარლის, ვანოცა დეი კატანეის ნაბოლარა ვაჟი. სკვილეჩის ჰერცოგი როგორც ნეაპოლის მეფე ალფონსო -ის ასულ სანჩია არაგონელის მეუღლე.

ბიოგრაფია
ჯოფრედო დაიბადა 1481, ან 1482 წელს რომში. იგი იყო რომის პაპ ალექსანდრე -ისა და მისი საყვარლის, ვანოცა დეი კატანეის უკანასკნელი საერთო შვილი. მისი უფროსი და-ძმები იყვნენ ვალენტინოს ჰერცოგი ჩეზარე ბორჯია, ფერარას ჰერცოგინია ლუკრეცია ბორჯია და განდიის ჰერცოგი ჯოვანი ბორჯია. 1494 წელს ჯოფრედო დაქორწინდა ნეაპოლის მეფე ალფონსო -ის ქალიშვილ სანჩია არაგონელზე, რომლის მზითვითაც იგი სკვილეჩის ჰერცოგი გახდა.

ქორწინების დროს ჯოფრედო 12 წლის იყო, ხოლო სანჩია 16-ის. ეს ქორწინება წმინდა წყლის პოლიტიკური საკითხი იყო და მოიაზრებდა იტალიურ ომებში რომის პაპისა და ნეაპოლის სამეფოს ფრანგების წინააღმდეგ გაერთიანების იდეას. გარდა იმისა, რომ ქორწინება შეუსაბამო და უიღბლო იყო, მისი იდეაც ჩავარდა, რადგან როდესაც საფრანგეთის მეფე შარლ იტალიაში შეიჭრა, რომის აღებით დაშინებული პაპი ფრანგების მხარეს გადავიდა. სულ მალე ალფონსო ტახტიდან გადადგა და ნეაპოლი ფრანგებს დარჩა. ამის გამო ბრძოლაში ესპანეთი და მისი მოკავშირე ინგლისი და გერმანიაც ჩაება, რამაც იტალიურ ომებს ფართო ევროპული მნიშვნელობა მისცა.

მთელი ამ დროის მანძილზე წყვილი რომში ცხოვრობდა, სადაც სანჩიას გარდა მრავალი დიდებულისა, კიდევ რომანი ჰქონდა თავის მაზლებთან — ჩეზარესა და ჯოვანისთან. აქედან ირკვევა, რომ მათ ქორწინებაში ჯოფრედოზე სანჩია დომინირებდა.

ჯოფრედოს ცუდი ურთიერთობა ჰქონდა მამასთანაც. პაპმა ალექსანდრე -მ მისი ლეგიტიმაცია მოახინა, მაგრამ მამამისის ვინაობა მაინც საეჭვო იყო, რადგანაც ამ დროს დედამისი გათხოვილი ქალი იყო და პაპის გარდა ქმართანაც ჰქონდა კონტაქტი. 1497 წელს, განრისხებულმა ჯოფრედომ მოკლა თავისი ძმა, განდიის ჰერცოგი ჯოვანი ბორჯია, რომელიც წლების მანძილზე ესპანეთში ცხოვრობდა ცოლთან და იტალიაში ოჯახის სანახავად ჩავიდა. ჯოფრედომ მასზე შური იძია თავის ცოლთან რომანის გამო, რა დროსაც მან ჯოვანი რომის გარეუბანში მოკლა, შემდეგ კი მდინარე ტიბრში გადააგდო, მაგრამ მდინარემ გვამი გამორიყა და პაპის გამოძიებამ ამხილა მისი დანაშაული, თუმცა არ დასჯილა. ბევრის აზრით, ჯოფრედოს ჯოვანის მკვლელობაში მისი კიდევ ერთი ძმა, ჩეზარეც ეხმარებოდა.

1499-1504 წლებში, როდესაც საფრანგეთის მეფე ლუი -მ მეორედ დაიპყრო ნეაპოლის სამეფო, ჯოფრედო მის მხარეს გადავიდა. მალევე იგი პროსპერო კოლონამ დაატყვევა და აიძულა ესპანელების მხარეს გადასულიყო. 1504 წელს, მამის დაღუპვის შემდეგ მან ცოლთან ერთად დატოვა რომი და სკვილეჩში გადასახლდა.

1506 წელს სანჩია არაგონელი გარდაიცვალა, რის გამოც ჯოფრედომ მალევე მეორედ იქორწინა თავის არაგონელ ბიძაშვილ მარია დე მილაზე. ჯოფრედოს მასთან ერთი ვაჟი და სამი ქალიშვილი შეეძინა. მისი შთამომავლობა სკვილეჩს 1735 წლამდე მართავდა. ჯოფრედო ბორჯია გარდაიცვალა 1516, ან 1517 წელს სკვილეჩში.
სანჩია არაგონელი

სანჩია არაგონელი (; დ. 1478 — გ. 1506) — ტრასტამარას დინასტიის წარმომადგენელი. ნეაპოლის მეფე ალფონსო -ის უკანონო ქალიშვილი. რომის პაპ ალექსანდრე -ის ნაბოლარა ვაჟის, ჯოფრედო ბორჯიას პირველი ცოლი.

ბიოგრაფია
სანჩია დაიბადა 1478 წელს გაეტაში. იგი იყო ნეაპოლის მეფე ალფონსო -ისა და მისი საყვარლის, ტროჯა გაცელას უკანონო ქალიშვილი. 1494 წელს, 16 წლის სანჩია მიათხოვეს რომის პაპ ალექსანდრე -ის 12 წლის ვაჟ ჯოფრედო ბორჯიას, რის შემდეგაც მათ გადაეცათ სკვილეჩის ჰერცოგისა და ჰერცოგინიის წოდება. ქორწინება მთლიანად პოლიტიკური, უნაყოფო და უბედური იყო, რა დროსაც სანჩია ქმართან ერთად ვატიკანის კარზე ცხოვრობდა. აქ მას სხვა მრავალი დიდებულის გარდა, რომანი ჰქონდა თავის მაზლებთან — ჩეზარე და ჯოვანი ბორჯიებთან. აღსანიშნავია, რომ იგი ასევე ახლო მეგობარი იყო თავისი მულის, ლუკრეცია ბორჯიასი. როგორც ცნობილია, სწორედ სანჩიასთან არსებული რომანი გახდა მიზეზი, რის გამოც 1497 წელს ჩეზარე და ჯოფრედო ბორჯიებმა მოკლეს და შემდეგ ტიბრში გადააგდეს ჯოვანი ბორჯია.

1498 წელს ლუკრეცია ბორჯია ცოლად სანჩიას ნახევარ-ძმას, პრინც ალფონსო არაგონელს გაჰყვა. სანჩას ცხოვრება ბორჯიების კარზე მეტად მშფოთვარე იყო. მას ჩეზარეს ფრანგ დიდებულ შარლოტ დ'ალბრეზე ქორწინების შემდეგაც კი არ განუტწვეტია მასთან რომანი. იქიდან გამომდინარე, რომ 1494 წელს დაწყვებული იტალიური ომების მთავარი სამიზნე სწორედ სანჩიას მშობლიური ნეაპოლი იყო, იგი ვატიკანში მეტად მნიშვნელოვან ფიგურად აღიქმებოდა, რის გამოც ეპატია ყველა მისი რომანი.

1500 წელს, მას შემდეგ რაც ჩეზარე ბორჯიამ, რომელსაც თავის დასთან, ლუკრეციასთან ჰქონდა რომანი, სასტიკად მოკლა მისი ქმარი ალფონსო არაგონელი, რომელიც სანჩიას საყვარელი ძმა იყო. ამით განრისხებულმა სანჩიამ დაუყოვნებლივ რომის დატოვება მოისურვა, მაგრამ იგი მისმა მამამთილმა, პაპმა ალექსანდრე -მ დააპატიმრა და სანტ'ანჯელოს კოშკში გამოკეტა. მისი ტყვეობა მხოლოდ 1503 წელს, პაპის გარდაცვალების შემდეგ დასრულდა, რის შემდეგაც სანჩიამ და ჯოფრედომ დატოვეს რომი და ნეაპოლში გადასახლდნენ, სადაც გარდაიცვალა იგი 1506 წელს. ამის შემდეგ ჯოფრედომ მეორედ იქორწინა თავის ბიძაშვილ მარია დე მილაზე, რომელთანაც ოთხი შვილი შეეძინა და რომელთა შთამომავლებიც 1735 წლამდე მართავდნენ სანჩიას მზითვით მიღებულ სკვილეჩის საჰერცოგოს.
მთავარი არხი

მთავარი არხი — კერძო სატელევიზიო კომპანია საქართველოში. დაფუძნდა 2019 წლის 17 აგვისტოს. ეთერში გავიდა 2019 წლის 9 სექტემბერს. 2025 წლის 1 მაისს არხმა შეაჩერა მაუწყებლობა.

არხის გუნდის დიდ ნაწილს წარმოადგენენ ადამიანები, რომლებმაც რუსთავი 2 დატოვეს.

მაუწყებლობს მთელი საქართველოს მასშტაბით, როგორც ღია ეთერით, ისე თანამგზავრით, საკაბელო ოპერატორებისა და ტელევიზიების საშუალებით.

გადაცემები
მთავარი
მთავარი ჭკვიანი
მხოლოდ ლელასთან
ილო ბეროშვილის ღამის შოუ
დღის სტუმარი
შენი დილა
 
სხვა ნანუკა
ახალი თინა
ღამის მთავარი
როგორ გადავრჩი
შენი შუადღე
მთავარი დიაგნოზი
სპორტი მთავარზე
მთავარი მსოფლიოში
ლიტერატურული სამკუთხედი
ჩვენებური ევროპა
მარტივი რეცეპტები პუტკუნებისგან
სადილი ქეთისთანა
ახალი სახლი
მთავარი აქცენტები
შაბათის მთავარი
მხოლოდ ქართული
საიდ-ფაშა

საიდ ფაშა (; დ. 1791 — გ. 1817) — წარმოშობით ქართველი ერაყის მამლუქი მმართველი 1813-1817 წლებში. სულეიმან ბუიუქის შვილი.

მამის გარდაცვალების შემდგომ (1813) საიდმა მიიღო ფაშას წოდება (ქართულად: გუბერნატორი). რადგანაც საიდი სასახლეში აღიზარდა, მას არ მოუწია ებრძოლა ფაშობისთვის, შესაბამისად ის არ გამოირჩეოდა გამოცდილებით და ძლიერი ნებისყოფით, რის გამოც თავს ვერ ართმევდა ერაყის მართვას. ამის გამო 1814 წელს მისმა ოპოზიციონერმა ჰამად-აღამ მოუწყო შეთქმულება. მან საიდის დედა დაარწმუნა, რომ დაუდი, რომელიც საიდის მარჯვენა ხელი იყო, გეგმავდა აჯანყებას, ამის გამგონე დედამ საიდი, ბევრი ცდის შემდგომ, დაითანხმა და დაუდი მოახსნევინა დავთადარის პოსტიდან. ამ გადაწყვეტილებამ საკმაოდ დაძაბა ვითარება ერაყის საფაშოში. აჯანყებამდე მივიდა საქმე, როდესაც დაუდმა ბევრი მომხრე გაიჩინა, რომლებიც უკმაყოფილონი იყვნენ საიდით.

საიდი, 1816 წლისთვის, ვეღარ ინახავდა ჯარს, რის გამოც გადაწყვიტა ფულის მოჭრა. მან ამ მიზნით ებრაელი ბანკირი აზრა მოიწვია. აზრას შურისძიების სურვილი ამოძრავებდა საიდის მიმართ, რადგან საიდმა, რამდენიმე წლის წინ, ის არ დანიშნა ბაღდადის სავაჭრო კორპორაციის მეთაურად. ამ შურის ძიების მიზნით, აზრამ მონეტას ოსმალეთის სულთნის, მაჰმუდ -ის ნიშნის მაგივრად, საიდის სახელი დააწერა და გააგზავნა სტამბოლში სულთანთან. ამაზე სულთანი განრისხდა და საიდს უბრძანა დაეტოვებინა ფაშას პოსტი. ეს მომენტი დაუდმა გამოიყენა და თავისი კანდიდატურა წარადგინა ამ თანამდებობაზე. სულთანი დასთანხმდა ამას, თუმცა საიდი არ ნებდებოდა ამ პოსტს.

საბოლოოდ საქმე იქამდე მივიდა რომ, 1817 წლის თებერვალში საიდის ბანაკი შიგნიდან გატყდა და დაუდმა მოახერხა ბაღდადში შესვლა, რითაც ერაყის უკანასკნელი მამლუქი ფაშა გახდა.
მამლუქთა დინასტია (ერაყი)

მამლუქების ერაყული დინასტია — დინასტია, რომელიც ერაყს საუკუნიდან ადრეულ საუკუნემდე მართავდა. მისი წარმომადგენლები მამლუქები იყვნენ. 1704-1831 წლებში ერაყს ეთნიკურად ქართველი მამლუქები მართავდნენ.

ქართველმა მამლუქებმა ერაყის მდგომარეობა წინ წაწიეს, განსაკუთრებული როლი ითამაშა დაუდ ფაშას მიერ გატარებულმა რეფორმებმა. 1831 წელს ოსმალეთის სულთანმა, დაუდის აჯანყების გამო და, ასევე, იმის შიშით, რომ მომავალშიც განმეორდეობდა აჯანყება, მოსპო ეს დინასტია და ისინი თანამდებობაზე ოსმალო ფაშებით ჩაანაცვლა. ოსმალური ერაყი პირველ მსოფლიო ომამდე არსებობდა, თუმცა მამლუქები მაინც დიდ როლს თამაშობდნენ ერაყში სხვა მართველ თანამდებობებზე. ნაჯი შავკათი (1891 – 1980), ერაყის პრემიერ-მინისტრი 1930-1931 წლებში, ერაყის ქართველი მამლუქების შთამომავალი იყო.

მამლუქი მართველების სია
დეილ კარნეგი

დეილ ბრეკენრიჯ კარნეგი (; დ. 24 ნოემბერი, 1888. — გ. 1 ნოემბერი, 1955) — ამერიკელი მწერალი, ლექტორი, პედაგოგი, ორატორ-მოტივატორი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1888 წლის 24 ნოემბერს, მისურის შტატის ერთ-ერთ ფერმაში. იყო ღარიბი ფერმერის, უილიამ კარნეგისა (1852-1941) და მისი ცოლის, ამანდა ელისაბედ ჰარბისონის (1858-1939) მეორე შვილი..

მოსწავლეობის პერიოდში დეილს არ ჰყავდა მეგობრები, მას სცხვენოდა თავისი ოჯახის სიღარიბის. თუმცა ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ მას არც ჰქონდა იმდენი თავისუფალი დრო, რომ მეგობრები გაეჩინა, სწავლის პარალელურად ის მშობლებს ეხმარებოდა ფერმაში. უმეგობროდ დარჩენილი დეილი სადისკუსიო კლუბში ჩაეწერა და სწორედ იქ გაირკვა რომ ბიჭი გამორჩეული ორატორი იყო.

კარნეგმა სწავლა ვარენსბურგის (მისური) პედაგოგიურ კოლეჯში განაგრძო. პარალელურად ითვისებდა საორატორო ხელოვნებასაც. დეილს კოლეჯი არ დაუმთავრებია.

კოლეჯის მიტოვების შემდეგ (1908 წ)კარნეგი ნებრასკისა და ვაიომინგის ფერმერებს კომუნიკაციის ხელოვნებას ასწავლიდა. თუმცა მალევე მიხვდა, რომ სოფლის მასწავლებლობა არ იყო ის მწვერვალი, რომლის მიღწევაც სურდა და „ & “-ში დასაქმდა, ყიდიდა ბეკონს, საპონსა და სალას.

ეკონომიკური კრიზისის პერიოდში, 1911 წელს კარნეგმი ნიუ-იორკში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც ცხოვრობდა სახლში, რომელიც ' -ს ეკუთვნოდა, სწორედ ამ სახლის მაცხოვრებელთათვის დაიწყო ლექციების წაკითხვა. მისი აუდიტორია ყოველთვის სავსე იყო.

1926 წელს კარნეგმა გამოსცა პირველი წიგნი „როგორ გავხდეთ ორატორული ხელოვნების ვირტუოზი“, შემდეგი წიგნი იყო „როგორ მოვიპოვოთ მეგობრები და ვიმოქმედოთ ადამიანზე“, რომელმაც დიდი წარმატება მოუტანა კარნეგს. 1948 წელს გამოსცა წიგნი „როგორ დავამარცხოთ შიში და სტრესი“, 1956 წელს კი „როგორ განვავითაროთ საკუთარ თავში თავდაჯერებულობა მოქმედება ადამიანებზე საჯარო გამოსვლებისას“.

რაც შეეხება პირად ცხოვრებას. მისი პირველი ცოლი ლოლიტა ბოკერი იყო, მასთან კარნეგმა 10 წელი იცხოვრა. მეორე ცოლი კი იყო დოროთი პრაის ვანდერპული, რომელიც კარნეგის ლექციებზე დადიოდა და მის წიგნებსაც კითხულობდა. დოროთი იყო & -ის ხელლმძღვანელი, მან დაწერა წიგნი „როგორ მოვიპოვოთ მეგობრები და მოვახდინოთ მათზე ზეგავლენა — მოზარდი გოგონებისთვის“.

კარნეგის უნივერსიტეტში სასწავლებლად თავის თანამშრომლებს უშვებდნენ ისეთი კომპანიები, როგორებიცააა და , - და .

სიცოცხლის ბოლო წლებში დეილ კარნეგი სრულიად მარტო დარჩა. 1955 წლის 1 ნოემბერს ის 66 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

წიგნები
„როგორ გავხდეთ ორატორული ხელოვნების ვირტუოზი“
„როგორ მოვიპოვოთ მეგობრები და ვიმოქმედოთ ადამიანზე“
„როგორ დავამარცხოთ შიში და სტრესი“
„როგორ განვავითაროთ საკუთარ თავში თავდაჯერებულობა მოქმედება ადამიანებზე საჯარო გამოსვლებისას“
„როგორ გავხდეთ ეფექტიანი ლიდერი“
ეკატერინე ტიკარაძე

ეკატერინე (ეკა) ტიკარაძე (დ. 3 მარტი, 1976, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ექიმი და პოლიტიკოსი. 2019 წლის 18 ივნისიდან 2021 წლის 9 დეკემბრამდე იკავებდა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის თანამდებობას.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1976 წლის 3 მარტს, თბილისში. 1993-1998 წლებში გაიარა კვალიფიკაცია თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტში. 2005 წელს მიიღო ზოგადი პროფილის სტომატოლოგის სერტიფიკატი. 2006-2008 წლებში იყო ფონდი „სტომატოლოგები საზღვრების გარეშეს“ პროექტის განვითარების მენეჯერი. 2008-2013 წლებში მუშაობდა შვეიცარიაში, იყო მესამეულ ქვეყნებში ჰოსპიტალური და სადაზღვევო სექტორის განვითარების კონსულტანტი. 2007-2008 წლებში ლუდვიქსჰაფენის პრაქტიკისა და მეცნიერების აკადემიაში გაიარა ყბა-სახის ინპლანტაციის სრული კურსი. 2015-2016 წლებში გაიარა კურსი მიუნსტერში, გერმანიაში და მიიღო მართვის კომპეტენცია ჰოსპიტალურ სექტორში. 2009-2015 წლებში იყო ააიპ „დოსტაქარის“ (საჩხერე) სტომატოლოგიური კლინიკის მენეჯერი კონცეპტუალურ საკითხებში. 2015-2019 წლებში ს.ს. „საჩხერის რაიონული საავადმყოფო პოლიკლინიკური გაერთიანების“ გენერალური დირექტორი. 2015-2019 წლებში იყო ააიპ „დოსტაქარის“ (საჩხერე) აღმასრულებელი დირექტორი. 2016-2019 წლებში გახდა მენეჯმენტის და ბიზნეს ადმინისტრირების მაგისტრი.

2019 წლის 18 ივნისიდან არის საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრი. 2021 წლის 9 დეკემბერს განაცხადა, რომ თანამდებობიდან გადადგებოდა და საქმიანობას „ქართული ოცნების“ პოლიტსაბჭოში გააგრძელებდა. მინისტრის მოვალეობას ასრულებდა ამავე წლის ბოლომდე.

გადადგომამდე ბოლო დღეები მედიაში აქტიურად ვრცელდებოდა ინფორმაცია მინისტრსა და პრემიერ ღარიბაშვილს შორის არსებული ღია დაპირისპირების, მათ შორის, ხმამაღალი კამათის შესახებ. მაგალითად, ჯანდაცვის მინისტრი არ ეთანხმებოდა პრემიერის მიერ შემოღებულ ე.წ. მუდმივ მწვანე კოვიდპასპორტებს.

2022 წლის მარტში ეკატერინე ტიკარაძე ქუთაისის საერთაშორისო უნივერსიტეტის რექტორის მოადგილედ დაინიშნა. უმაღლესი სასწავლებლის ინფორმაციით, ის უნივერსიტეტის სამედიცინო მიმართულების პროექტებს ჩაიბარებდა. 2023 წლის ივლისში ეკატერინე ტიკარაძე „საჩხერის სამედიცინო ცენტრის“ დირექტორა გახდა.

პირადი ცხოვრება
ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი. ფლობს ქართულ, ინგლისურ, გერმანულ და რუსულ ენებს.
ესპანეთის საფეხბურთო სუპერთასი 2018

ესპანეთის საფეხბურთო სუპერთასი 2018 — ესპანეთის საფეხბურთო სუპერთასის რიგით 35-ე გათამაშება, რომელშიც ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ კოპა დელ რეის ფინალისტი და ლა ლიგისა და კოპა დელ რეის გამარჯვებული გუნდები. ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ „სევილია“ და „ბარსელონა“.
შეხვედრას უყურა 4,785 000-მა ადამიანმა.

მატჩი
დეტალები
ვარდისფერი თოლია

ვარდისფერი თოლია — ფრინველი თოლიასებრთა ოჯახისა.

პატარა მოხდენილი ჩიტია (სიგრძე 29–34 სმ, მასა დაახლ. 250 გ, ფრთის შლილი 82–92 სმ) სოლისებრი ბოლოთი და მოკლე წვრილი ნისკარტით. ფრენს მსუბუქად. შეჯვარების პერიოდში გამოირჩევა სხეულის ქვედა მხარის ვარდისფერი შეფერილობა და ვიწრო შავი „ყელსაბამი“ კისერზე. მოზარდებს სხეულის ზედა ნაწილსა და ფრთებზე მურა ფხაჭები აყრია. ნისკარტი შავია, ფეხები წითელი.

ბუდობენ მცირე ზომის, შეთხელებულ ჯგუფებად ტუნდრის ჭაობებისა და ტბების გაბარდულ ისლებში. ბუდობის ძირითადი კერაა იაკუტიის ტუნდრა იანა-ინდიგირკისა და კოლიმის დაბლობების ფარგლებში (არანაკლებ 50 ათ. წყვილი). ამ ტერიტორიებზე პირველად აღმოაჩინა ს. ა. ბუტურლინმა საუკუნის დასაწყისში, მანამდე ეს სახეობა უკიდურესად იშვიათ ფრინველად ითვლებოდა. მოგვიანებით დროებითი მცირე ზომის კერები არქტიკის სხვა ნაწილებშიც აღმოაჩინეს.

იკვებება მწერებით, მცირე ზომის მოლუსკებით, მომთაბარეობის პერიოდში თევზითა და კიბოსნაირებით. ბუდობის სეზონის გარეთ იკვებება ავშნებში და მრავალწლოვანი ყინულების ნაწიბურებთან, თავს არიდებს როგორც ღია წყალს, ასევე ფესვებიან ნაპირებს.

ინკუბაცია 19–20 დღე-ღამე, ხოლო ბარტყების გამოკვება 16–17 დღე გრძელდება. ზაფხულ-შემოდგომის მომთაბარეობის დროს შემოუვლიან ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანის აუზს, ზამთრის მოახლოებიდან მომთაბარეობენ არქტიკული სანაპიროს გასწვრივ ოხოტის ზღვის სამხრეთ ნაწილამდე. ცნობილია შორეული გადაფრენები მატერიკების ზომიერ სარტყლებამდე. ჩრდილოეთის ხალხები და არქტიკაში მოგზაურები თვლიან, რომ ვარდისფერ თოლიასთან შეხვედრას წარმატება და ბედნიერება მოაქვს.
როინ კერძევაძე

როინ (დათო) კერძევაძე (დ. 26 სექტემბერი, 1970 — გ. 23 თებერვალი, 2010) — ქართველი ფეხბურთელი, საქართველოს სამგზის და აზერბაიჯანის ჩემპიონი. საქართველოს თასის ორგზის მფლობელი. თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე.

კარიერა
სხვადასხვა დროს იცავდა თბილისის „დინამოს“, ზესტაფონის „მარგვეთის“, არადიპუს „ომონიასა“ და განჯის „ქიაფაზის“ ღირსებას.

1996 წლის 26 იანვარს დსთ-ის ჩემპიონთა თასის ჯგუფური ეტაპის მატჩში თბილისის „დინამომ“ დუშანბეს „პამირს“ 9–0 მოუგო. გოლები კახი გოგიჩაიშვილმა (4), დავით მუჯირმა (2), გიორგი ანჩაბაძემ, ლევან ხომერიკმა და როინ კერძევაძემ გაიტანეს. დინამოელებმა ასეთი შემადგენლობით ითამაშეს: ზოიძე, კალაძე, ლობჟანიძე, დიდავა, მაჭავარიანი, გოგიჩაიშვილი, მუჯირი (იაშვილი), ხომერიკი, კიკნაძე, ანჩაბაძე, კერძევაძე.

1996 წლის 24 ივლისს თბილისის „დინამომ“ უეფა-ს თასის გათამაშების პირველი საკვალიფიკაციო ეტაპის განმეორებით მატჩში, რომელიც ლუქსემბურგში ჩატარდა, „გრევენმახერთან“ 2–2 ითამაშა (პირველი შეხვედრა „დინამომ“ 4–0 მოიგო). ქართველთაგან გოლები გიორგი კიკნაძემ და როინ კერძევაძემ გაიტანეს. დინამოელებმა ასეთი შემადგენლობით ითამაშეს: ზოიძე, ჩხაიძე, ლობჟანიძე, კუდინოვი, მაჭავარიანი, გოგიჩაიშვილი, კიკნაძე (ინალიშვილი), ჯამარაული (ანჩაბაძე), ზ. ჯელაძე, ყიზილაშვილი, იაშვილი (კერძევაძე). გუნდს დავით ყიფიანი წვრთნიდა.
სოსლან სალაყაია

სოსლან შოთას ძე სალაყაია (; დ. 27 ივნისი, 1965) — აფხაზი პოლიტიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი, ასუ-ის დოცენტი.

ბიოგრაფია
დაიბადა 1965 წლის 27 ივნისს. 1982 წელს დაამთავრა სოხუმის ნ. ლაკობას სახელობის საშუალო სკოლა. 1982-1987 წლებში სწავლობდა აფხაზეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტზე. 1987-1990 წლებში იყო დ. გულიას სახელობის აფხაზური ენის, ლიტერატურისა და ისტორიის ინსტიტუტის ასპირანტი. 1991 წლიდან მუშაობდა მასწავლებლად, შემდგომ ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოლოგიის მთავარ სპეციალისტად. 2002 წელს მუშაობდა მეცნიერ თანამშრომლად. 2011-2017 წლებში იყო სამეცნიერო ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე.

2019 წლის აფხაზეთის ე.წ. საპრეზიდენტო არჩევნების დროს იყო პრეზიდენტობის კანდიდატ არტურ ანქვაბის პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატი. პირველ ტურში ანქვაბმა 1403 (1,7%) მიიღო და მე-8 ადგილი დაიკავა.
მარიო სოტო (ფეხბურთელი)

მარიო სოტო ბენავიდესი (; დ. 10 ივლისი, 1950, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი ფეხბურთელი, მცველი. 1979 წლის სამხრეთ ამერიკის ვიცე-ჩემპიონი ჩილეს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 1982 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე. სათამაშო კარიერის დასრულების შემდეგ მუშაობდა ფეხბურთის მწვრთნელად.

საკლუბო კარიერა
იცავდა სან-ბერნარდოს „მაგალიანესის“, სანტიაგოს „უნიონ ესპანიოლას“, სან-პაულუს „პალმეირასის“, კალამის „კობრელოას“ და ლა-ფლორიდის „აუდაქს იტალიანოს“ ღირსებას. ჩილეს ჩემპიონი და ლიბერტადორესის თასის ფინალისტი „უნიონ ესპანიოლას“ შემადგენლობაში. ჩილეს სამგზის ჩემპიონი და ლიბერტადორესის თასის ორგზის ფინალისტი „კობრელოას“ შემადგენლობაში.

სანაკრებო კარიერა
1975–1985 წლებში ჩილეს ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 48 შეხვედრას ატარებს და ერთი ბურთი გააქვს.
სანაკრებო სტატისტიკა
მსოფლიო ჩემპიონატზე
მარიო სოტომ 1982 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ორ შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა — დასავლეთ გერმანიისა და ალჟირის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ.

საკლუბო სტატისტიკა
მიღწევები
საკლუბო
უნიონ ესპანიოლა
ჩილეს პრიმერა დივიზიონი: 1975
ლიბერტადორესის თასის ფინალისტი: 1975
კობრელოა
ჩილეს პრიმერა დივიზიონი: 1980, 1982, 1985
ლიბერტადორესის თასის ფინალისტი: 1980, 1982
სანაკრებო
ჩილე
სამხრეთ ამერიკის ვიცე-ჩემპიონი: 1979
ინდივიდუალური
ჩილეს წლის საუკეთესო ფეხბურთელი -ის ვერსიით: 1982
წყალბადის ფთორიდი

წყალბადის ფთორიდი, ფთორწყალბადი (ქიმიური ფორმულა: ) — ფთორის ნაერთი წყალბადთან. მისი დნ — 83.37°, დუღ — 19.43°, სიმკვრივე — 980 კგ/მ³ (12°); 19.43°-ზე უფრო მაღალი ტემპერატურისას მკვეთრიი სუნის უფერული აირია, ამ ტემპერატურაზე უფრო დაბლა კი ადვილად მოძრავი უფერული სითხეა. წყალს ადვილად ერევა და მიიღება ფთორწყალბადმჟავა, ურთიერთქმედებს ლითონებთან, ჟანგეულებთან, ორგანულ ნაერთებთან. ფთორწყალბადს ღებულობენ კონცენტრირებული გოგირდმჟავისა 24 და ფლუორიტის 2 ურთიერთქმედებით. იყენებენ ურანის წარმოებაში, სინთეზური კრიოლითის მისაღებად, ფთორორგანული ნაერთების სინთეზისას და სხვა. ჰაერში ფთორწყალბადის ზღვრული დასაშვები კონცენტრაციაა 0.0005 მგ/ლ..

გამოიყენება მრავალი მნიშვნელოვანი ნაერთის დასამზადებლად, მათ შორის ფარმაცევტული საშუალებების და პოლიმერების (მაგალითად ტეფლონი). ფართოდ გამოიყენება ნავთობქიმიურ ინდუსტრიაში, როგორც ძლიერი მჟავების კომპონენტი. წყალბადის ფტორიდის დუღილის ტემპერატურა ახლოსაა ოთახის ტემპერატურასთან და გაცილებით მაღალია ვიდრე სხვა წყალბადის ჰალოიდების დუღილის ტემპერატურები.

წყალბადის ფტორიდი არის ძალზე საშიში აირი, რომელიც ტენიან გარემოსთან კონტაქტის დროს წარმოქმნის კოროზიულ ფთორწყალბადმჟავას. მისმა აირმა ასევე შეიძლება გამოიწვიოს, სიბრმავე რქოვანას სწრაფი განადგურებით.

წარმოება
წყალბადის ფთორიდი მიიღება მინერალ ფლუორიდზე (მლღობი შპატი) გოგირდმჟავის მოქმედებით:
2 + 24 → 2 + 4
მარლენ ეგუტია

მარლენ ეგუტია (დ. 29 ოქტომბერი, 1937, თბილისი, — გ. 18 სექტემბერი, 2019) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1979).

ბიოგრაფია
სწავლობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტზე. 1968 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. 1967-1970 წლებში მუშაობდა რუსთაველის თეატრში. 1970 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობი. მარჯანიშვილის თეატრში ნათამაშები როლებიდან აღსანიშნავია: ოიდიპოს მეფე; ყორღანაშვილი, რუსი მღვდელი („საქართველოს უკანასკნელი დედოფალი“); კალე („ქაქუცა ჩოლოყაშვილი“); მთხრობელი („შეყვარებულთა თვითმკვლელობა ციურ ბადეთა კუნძულზე“); დარიალოვი („შთამომავლობა“); მელენტი კანკია, მილიციის უფროსი („ჰაკი აძბა“). გადაღებულია ფილმებში: „უძინართა მზე“, „დათა თუთაშხია“, „სიყვარულის ბალადა“, „მალე გაზაფხული მოვა“, „იავნანა“ და „ომი და ქორწილი“.

ნათამაშები როლები
მარჯანიშვილის თეატრი
კარლ გუცკოვი „ურიელ აკოსტა“ (მანასე) დადგმა კოტე მარჯანიშვილის. აღადგინა სოფიკო ჭიაურელმა.
გურამ ქართველიშვილი „ქაქუცა ჩოლოყაშვილი“ (კალე) რეჟ. ლევან წულაძე
სამუელ ბეკეტის „კრეპის უკანასკნელი ფირი“ (კრეპი ) რეჟ. ნიკოლოზ ლუარსაბიშვილი
ისააკ ბაშევის-ზინგერი / ივ ფრიდმანი „ტოიბელე და მისი დემონი“ (რებე) რეჟ. გოგა თავაძე
ვაჟა-ფშაველა „მოკვეთილი“ (ბახა) რეჟ. არჩილ ჩხარტიშვილი
ჟან ანუი „ანტიგონე“ (ჰემონი) რეჟ. მიხეილ თუმანიშვილი
ფრიდრიხ შილერი „დონ კარლოსი“ ( დონ კარლოსი) რეჟ. დოდო ალექსიძე
კარლ გუცკოვი „ურიელ აკოსტა“ (ბენ იოხაი) რეჟ. კოტე მარჯანიშვილი, აღადგინა ვერიკო ანჯაფარიძემ
ლეო ქიაჩელი „ჰაკი აძბა“ (მელენტი კანკია) რეჟ. თემურ ჩხეიძე
ტიკამაცუ მონძაემონი „შეყვარებულთა თვითმკვლელობა ციურ ბადეთა კუნძულზე“ (მთხრობელი ) რეჟ. მედეა კუჭუხიძე
უილიამ შექსპირი „ოტელო“ (მონტანო) რეჟ. თემურ ჩხეიძე
ვალენტინ რასპუტინი „იცოცხლე და გახსოვდეს“ (პოლკოვნიკი) რეჟ. ნუგზარ გაჩავა
გიორგი ნახუცრიშვილი „ნაცარქექია“ (თომა) რეჟ. გოგი თოდაძე
კონსტანტინე გამსახურდია „დიდოსტატი“ (ფარსმან სპარსი) რეჟ. დავით ანდღულაძე
ართურ მილერი „სეილემის პროცესი“ (სამუილ პერისი) რეჟ. თემურ ჩხეიძე
ჟან მარსანი „მაყურებლისთვის ამის ნახვა აკრძალულია“ (კრისტიანი) რეჟ. დავით დოიაშვილი
მიხეილ ბულგაკოვი „მორფი“ (პროფესორი, პილატე) რეჟ. ზაზა სიხარულიძე
შიო არაგვისპირელი „გიულიჰ...“ (ალი) რეჟ. გიორგი თავაძე
ჰანს კრისტიან ანდერსენი „თოვლის დედოფალი“ (ტროლი) რეჟ. ციცინო კობიაშვილი
ჯოვანი ბოკაჩოს „დეკამერონი“ ( ნიკოსტრატო) რეჟ. ლევან წულაძე

ფილმოგრაფია
1967: „მალე გაზაფხული მოვა“ რეჟ. ოთარ აბესაძე
1978: „დათა თუთაშხია“ (კვიმსაძე) რეჟისორები გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე, გურამ (გიზო) გაბესკირია
1980: „გამარჯობა ყველას (ფიროსმანი)“ რეჟისორები გიგა ლორთქიფანიძე, ამირან დარსაველიძე
1987: „ბიძინა“ რეჟ. თეიმურაზ კვანტალიანი
1989: „ეტლი შარაგზაზე“ რეჟ. დავით ქვარცხავა
1990: „თამაში“ (მარლენი) რეჟ. თეიმურაზ კვანტალიანი
1992:„უძინართა მზე“ რეჟ. თემურ ბაბლუანი
1994: „იავნანა“ რეჟ. ნანა ჯანელიძე
1998: „აქ თენდება“ რეჟ. ზაზა ურუშაძე
2006: „დოგა-დოგა“ რეჟ. დავით ქვარცხავა
2010: „ომი და ქორწილი“ რეჟ. ზაქარია (ზაზა) კოლელიშვილი
2011: „სიყვარულის ბალადა“ რეჟ. ირაკლი კაკაბაძე