iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
აგათარქიდეს ნაპრალი

აგათარქიდეს ნაპრალი — ნაპრალი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ცენტრალურ ნაწილში (კვადრანტები -19, -94). სახელი ეწოდა ნაპრალის მახლობლად არსებული, კრატერ აგათარქიდეს მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს).

აგათარქიდეს ნაპრალი გადაჭიმულია კრატერ „აგათარქიდე “-ის კიდეებს შორის 54.25 კმ-ზე, ხოლო მისი სელენოგრაფიული კოორდინატებია:
ჩრდილო-აღმოსავლეთის კიდე — ;
სამხრეთ-დასავლეთის კიდე — ;
ცენტრი — .
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 608

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 608 მიღებულია 1988 წლის 14 იანვარს,რომელიც ეხმიანება რეზოლუცია 607-ს (1988). საბჭომ სინანული გამოთქვა ისრაელის გადაწყვეტილების გამო, რომელიც წინა რეზოლუციის უგულებელყოფით, ოკუპირებული ტერიტორიებიდან პალესტინელების დეპორტაციას ეხებოდა.

რეზოლუციამ მოუწოდა ისრაელს, შეეწყვიტა დეპორტაციები და უზრუნველეყო პალესტინელების უსაფრთხო რეპატრიაცია (დაბრუნება) პალესტინის ტერიტორიებზე. ამასთან, საბჭომ გადაწყვიტა, აღნიშნული საკითხი მუდმივი მეთვალყურეობის ქვეშ დაეტოვებინა.

რეზოლუციის ტექსტი
უშიშროების საბჭო,

კვლავ ადასტურებს რა თავის 1988 წლის 5 იანვრის 607-ე რეზოლუციას,

გამოხატავს ღრმა სინანულს იმის გამო, რომ ისრაელმა, როგორც ოკუპირებულმა სახელმწიფომ, აღნიშნული რეზოლუციის უგულებელყოფით, მოახდინა პალესტინელი სამოქალაქო პირების დეპორტაცია,

1. მოუწოდებს ისრაელს, გააუქმოს პალესტინელი სამოქალაქო პირების დეპორტაციის ბრძანება და უზრუნველყოს უკვე დეპორტირებულთა უსაფრთხო და დაუყოვნებლივი დაბრუნება პალესტინის ოკუპირებულ ტერიტორიებზე;

2. მიმართავს თხოვნით ისრაელს, დაუყოვნებლივ შეიკავოს თავი ოკუპირებული ტერიტორიებიდან ნებისმიერი სხვა პალესტინელი სამოქალაქო პირის დეპორტაციისაგან;

3. წყვეტს, მუდმივი მეთვალყურეობის ქვეშ დატოვოს ვითარება პალესტინისა და სხვა არაბულ ტერიტორიებზე, რომლებიც ოკუპირებულია ისრაელის მიერ 1967 წლის შემდეგ, იერუსალიმის ჩათვლით.

ხმები
რეზოლუცია 608 მიღებულია 14 ხმით არცერთის წინააღმდეგ, ხოლო აშშ-მ თავი შეიკავა.
ნიკოლაი ჩერნიშევსკი

ნიკოლაი ჩერნიშევსკი (; დ. 1828 — გ. 1889) — რუსი რადიკალი მწერალი, ჟურნალისტი და პოლიტიკოსი, მატერიალისტი. რედაქტორობდა ჟურნალ „სამხედრო კოლექციას“, იყო ლიტერატურული ფონდის ერთ-ერთი დამაარსებელი აკრიტიკებდა პამფილ იურკევიჩს. მისმა რომანმა „რა ვაკეთოთ?“ (1863) დიდი გავლენა მოახდინა რუსეთის ინტელიგენციაზე. მისი რადიკალურ-დემოკრატიული საქმიანობის გამო იყო დაპატიმრებული. 1864 წელს გახდა სერბეთის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემიის წევრი.
ლაპლასის კონცხი (მთვარე)

ლაპლასის კონცხი — მთიანი შემაღლება მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. წარმოადგენს იურას მთების დასასრულს, შეჭრილს წვიმების ზღვაში და ქმნის ცისარტყელას ყურის ჩრდილო-აღმოსავლეთ საზღვარს (კვადრანტები -04, -24). კონცხის სელენოგრაფიული კოორდინატებია . სახელი ეწოდა ფრანგი ასტრონომის, მათემატიკოსისა და ფიზიკოსის, პიერ სიმონ ლაპლასის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).
ინგა თევზაძე

ინგა ბორისის ასული თევზაძე (დ. 30 ივლისი, 1941, თბილისი, — გ. 24 დეკემბერი, 2025, იქვე) — ქართველი მოცეკვავე. საქართველოს სახალხო არტისტი (1981).

1991 წელს დაამთავრა მოსკოვის ა. ლუნაჩარსკის სახელობის თეატრალური ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტი.

1961 წლიდან გახდა ქართული ხალხური ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის (ახლანდელი სუხიშვილების სახელმწიფო ქართული ნაციონალური ბალეტი) სოლისტი. მის მიერ წარმატებით შესრულებული ცეკვებიდან აღსანიშნავია: ასიმდი“, „ხონგა“, „აჭარული“. 1990 წლიდან იყო ბალეტმეისტერი. მონაწილეობას იღებდა ანსამბლის მთელ რეპერტუარში. ასრულებდა სოლო პარტიებს. ანსამბლთან ერთად გასტროლებით შემოიარა თითქმის მთელი მსოფლიო.

ჯილდოები და აღიარება
1971 : საქართველოს დამსახურებული არტისტი
1981 : საქართველოს სახალხო არტისტი
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 609

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 609 მიიღეს 1988 წლის 29 იანვარს, წინა რეზოლუციების გახსენების შემდეგ, ასევე გენერალური მდივნის ანგარიშის შესწავლის შემდეგ გაეროს დროებითი ძალების შესახებ ლიბანში , რომელიც დამტკიცდა რეზოლუცია 426-ით (1978), საბჭომ გადაწყვიტა -ის მანდატის გაგრძელება კიდევ ექვსი თვით 1988 წლის 31 ივლისამდე.

შემდეგ საბჭომ კვლავ ხაზი გაუსვა ძალების მანდატს და მოთხოვა გენერალურ მდივანს, წარედგინა ანგარიში რეზოლუციების 425 (1978) და 426 (1978) განხორციელების პროგრესის შესახებ.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 610

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 610 მიიღეს 1988 წლის 16 მარტს, რეზოლუციების 503 (1982), 525 (1982), 533 (1983) და 547 (1984) ხელახალი დადასტურების შემდეგ, რომლებიც გამოხატავდნენ შეშფოთებას აპართეიდის წინააღმდეგ აქტივისტებზე დაკისრებული სიკვდილით დასჯის განაჩენების შესახებ, საბჭომ აღნიშნა გაუარესებული ვითარება სამხრეთ აფრიკაში. რეზოლუცია 610 ეხებოდა შარპვილის ექვსეულს, რომლებიც ბრალდებულები იყვნენ შარპვილის მერის მოადგილის მკვლელობაში 1985 წლის 12 დეკემბერს.

რეზოლუცია გამოხატავდა ღრმა შეშფოთებას „პრეტორიის რეჟიმის“ გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებით, რომ შარპვილის ექვსეული სიკვდილით დაესაჯათ 1988 წლის 18 მარტს, მიუხედავად მსოფლიო მოწოდებისა, აღნიშნავდა, რომ სასამართლო პროცესმა აჩვენა, რომ ექვს ეჭვმიტანილთაგან არცერთი არ აღმოჩნდა საბჭოს წევრის მკვლელად, მაგრამ ყველა მხოლოდ იმიტომ გასამართლდა, რომ მათ ჰქონდათ „საერთო მიზანი“ რეალურ დამნაშავეებთან.

რეზოლუცია 610 მოუწოდებდა სამხრეთ აფრიკის მთავრობას, შეეცვალა განაჩენები და გაეთავისუფლებინა სიკვდილით დასჯისგან, მოუწოდებდა სხვა წევრ სახელმწიფოებს, გაეროს ქარტიის შესაბამისად ემოქმედათ ამ ექვსი ადამიანის სიცოცხლის გადასარჩენად. რეზოლუციის მიღების მეორე დღეს, სამხრეთ აფრიკულმა სასამართლომ მიანიჭა ერთთვიანი შეჩერება სიკვდილით დასჯის აღსრულებისთვის და ექვსეულმა გაასაჩივრა.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 611

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 611 მიიღეს 1988 წლის 25 აპრილს, რეზოლუცია 573-ის (1985) გახსენების შემდეგ და ტუნისის საჩივრის გათვალისწინების შემდეგ ისრაელის წინააღმდეგ, საბჭომ გმო ტუნისზე თავდასხმა 1988 წლის 16 აპრილს, რომლის დროსაც მოკლეს ხალილ ალ-ვაზირი, პალესტინის განმათავისუფლებელი ორგანიზაციის თანამშრომელი და ფათაჰის პოლიტიკური პარტიის დამფუძნებელი.

საბჭომ თავდასხმა დაახასიათა, როგორც „ქარტიის უხეში დარღვევა“ და მოუწოდა წევრ სახელმწიფოებს, მიიღონ ზომები ყველა სახელმწიფოს სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის წინააღმდეგ ასეთი თავდასხმების თავიდან აცილების მიზნით. საბჭომ ასევე დაადასტურა თავისი მტკიცე განზრახვა, განეხორციელებინა შესაბამისი ნაბიჯები მიმდინარე რეზოლუციის განსახორციელებლად და მოთხოვა გენერალური მდივნისგან, სასწრაფოდ წარედგინა საბჭოს ანგარიში ვითარების ნებისმიერი ახალი განვითარების შესახებ.

რეზოლუცია, რომელიც ექსპლიციტურად არ ადანაშაულებდა ისრაელს თავდასხმაში, მიიღეს 14 ხმით 0 წინაღმდეგ, ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა თავი შეიკავა ხმის მიცემისგან.
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 612

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 612 მიიღეს 1988 წლის 9 მაისს. გენერალური მდივნის მიერ გაგზავნილი სპეციალური მისიის ანგარიშის განხილვის შემდეგ, რომელიც გამოიძიებდა სავარაუდო ქიმიური ომის შემთხვევებს, რომლებიც ხდებოდა ირან-ერაყის ომში, საბჭომ დაადასტურა ქიმიური იარაღის გამოყენება და გამოსცა გმობა იმ საფუძვლით, რომ ამ იარაღის გამოყენება ეწინააღმდეგებოდა სახელმწიფოების ვალდებულებებს ჟენევის პროტოკოლის მიხედვით.

საბჭომ ხელახლა დაადასტურა ჯენევის პროტოკოლის მკაცრი დაცვის სასწრაფო აუცილებლობა, მოელოდა, რომ ორივე მხარე თავს შეიკავებდა ქიმიური იარაღის მომავალი გამოყენებისგან, ამ ფაქტის მიუხედავად, რომ მხოლოდ ერაყული ქიმიური იარაღი იქნა გამოყენებული. საბჭომ ასევე მოუწოდა გაეროს წევრ სახელმწიფოებს, გაეგრძელებინათ ან დაემყარებინათ მკაცრი კონტროლი ქიმიური პროდუქტების ექსპორტზე ირანისა და ერაყისთვის, გამოხატა საბჭოს სურვილი, შემდგომში განეხილა ვითარება.
ნოვე-მნესტო-ნა-მორავე

ნოვე-მნესტო-ნა-მორავე — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ვისოჩინის მხარეში, ქალაქი ჟდიარ-ნად-საზავოუს რაიონში მდებარეობს. ნოვე-მნესტო-ნა-მორავე ცნობილი ზამთრის კურორტია ჩეხეთში. ქალაქის ისტორიული ცენტრი კარგად არის შემონახული და ჩეხეთის კულტურული ძეგლი სტატუსი აქვს.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ნოვე-მნესტო-ნა-მორავეს მუნიციპალიტეტი 10 მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება. ესენია:

ნოვე-მნესტო-ნა-მორავე
ირჟიკოვიცე
მარშოვიცე
ოლეშნა
პეტროვიცე
პოჰლედეცი
როკიტნო
სლავკოვიცე
სტუდნიცე
ჰლინე

გეოგრაფია
ნოვე-მნესტო-ნა-მორავე რაიონულ ცენტრ ჟდიარ-ნად-საზავოუდან აღმოსავლეთით, დაახლოებით 9 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქ ბრნოდან კი 53 კილომეტრითაა დაცილებული. მისი მუნიციპალური ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი კრჟიჟანოვის მთიანეთში მდებარეობს, რომელიც ჩეხეთ-მორავიის მაღლობის ყველაზე მაღალი ნაწილია. ქალაქის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალზე მდებარე წერტილია კოპეჩეკი, რომელიც 822 მეტრზე მდებარეობს ზღვის დონიდან. ნოვე-მნესტო-ნა-მორავეს ჰკვეთს მდინარე ბობრუვკა. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი ჟდიარსკე-ვრხის დაცულ ლანდშაფტს უკავია.

ისტორია
ნოვე-მნესტო-ნა-მოძრავ ისტორიულ წყაროებში პირველად 1267 წელს ბოჩკოვის სახელწოდებით არის მოხსენიებული. ობრჟანელი დიდგვაროვანი ბოჩეკი აქ ჯერ კიდევ 1255 წელს დასახლდა. სახელწოდება „ნოვე-მნესტო“ პირველად მეფე ვაცლავ -ის 1293 წლის განკარგულებაშია ნახსენები, სადაც ის სავაჭრო ქალაქად არის დასახელებული.

1312 წელს ლიპელმა დიდგვაროვნებმა ქალაქი ნოვე-მნესტოს სახელწოდებით შეიძინეს. მათ აქ საუკუნის მეორე ნახევარში ციხესიმაგრე ააგეს. 1496 წელს ნოვე-მნესტო ვილემ პერშტეინელმა შეიძინა. პერშტეინელთა მმართველობის დროს (განსაკუთრებით ვრატისლავ პერშტეინელი 1561-1582) ქალაქში ეკონომიკური ბუმი დაიწყო. ვრატისლავ -ეს მმართველობის დროს ააგეს ქალაქის ახალი მერია რენესანსის არქიტექტურით და ციხესიმაგრეც რენესანსის სტილის სასახლედ გადაკეთდა. 1588 წელს პერშტეინებმა ნოვე-მნესტო ვილემ დუბსკის მიყიდეს, მან ციხესიმაგრე აღადგინა და ქალაქის განვითარების ახალი ერა დაიწყო. ნოვე-მნესტოს ეკონომიკურ აღმავლობაზე ფრანც ფონ დიტრიხშტაინი და კრაცერების ოჯახი ზრუნავდნენ, მათი თაოსნობით ქალაქში მინისა და რკინის წარმოება განვითარდა.

მთიანი მდებარეობის მიუხედავად, ქალაქში წარმოებას ხანგრძლივი ტრადიცია აქვს. მნიშვნელოვან დამსაქმებლებს შორისაა სათხილამურო აღჭურვილობის მწარმოებელი კომპანია „სპორტენი“ და სამედიცინო ინსტრუმენტების მწარმოებელი კომპანია „მედინი“. ნოვე-მნესტოში უკაბელო ვაირლეს მოდემებს აწარმოებს კომპანია „რაკომი“.

მოედნის შუაგულში მდებარეობს წმინდა კუნიგუნდას ეკლესია, ეს არის ქალაქის უძველესი ისტორიული ძეგლი. ეკლესია ისტორიულ წყაროებში პირველად 1362 წელს არის მოხსენიებული. მას მთელ ფასადზე სგრაფიტოში შესრულებული დეკორაციები აქვს, რომელიც ადგილობრივმა მხატვარმა კარელ ნემეცმა (1928–1929) შექმნა. აგრეთვე მის მიერაა შექმნილი ქალაქის ცენტრალურ მოედანზე არსებული შადრევანი.
ვაალრე, ნიდერლანდები
ძიანო-დი-ფიემე, იტალია
კელვინის კონცხი (მთვარე)

კელვინის კონცხი — მთიანი შემაღლება მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. მდებარეობს კელვინის სართულის მახლობლად და შეჭრილია სინოტივის ზღვაში (კვადრანტები -19, -93). კონცხის სელენოგრაფიული კოორდინატებია . სახელი ეწოდა ინგლისელი ფიზიკოსის, უილიამ ტომსონის — ლორდ კელვინის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

სატელიტური კრატერები
კელვინის კონცხი წარმოდგენილია შემდეგი სატელიტური კრატერებით:
დამსონ იდრისი

ადამსონ ალადე-ბო „დამსონ“ იდრისი (დ. 2 სექტემბერი, 1991) — ბრიტანელ-ნიგერიელი მსახიობი, მეწარმე და კინოპროდიუსერი. ყველაზე მეტად ცნობილია ჯონ სინგლტონის კრიმინალურ დრამაში „თოვა“, რომლის დებიუტი -ზე 2017 წელს შედგა და ექვსი სეზონის შემდეგ 2023 წელს დასრულდა. დამსონმა ითამაშა მთავარი როლი -ის 2021 წლის სამეცნიერო ფანტასტიკურ ფილმში „ზღუდის მიღმა“ და 2025 წლის სპორტულ დრამაში „1“ ჯოშუა პირსის როლში.
ადრეული ცხოვრება
იდრისი დაიბადა პეკჰემში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ლონდონში, იორუბას წარმოშობის ნიგერიულ ოჯახში. დამსონი ექვსი შვილიდან უმცროსია. დედა, ფილიპა, მეწარმეა. იდრისს ადამსონი დაარქვეს ბაბუის, ადამ ალადე იდრისის, საპატივცემულოდ. დამსონი ფეხბურთს თამაშობდა და ოცნებობდა გამხდარიყო „შემდეგი კრიშტიანუ რონალდო“. ასევე თამაშობდა რაგბის და 2002 წელს ხელი ჩამოართვა დედოფალ ელისაბედ -ს, როდესაც დამსონის გუნდმა მონაწილეობა მიიღო ოქროს იუბილეში.

იდრისი დრამას სწავლობდა ლონდონის ბრუნელის უნივერსიტეტში. დაამთავრა თეატრის, კინოსა და ტელევიზიის ბაკალავრის ხარისხი წარჩინებით. მოგვიანებით, 2024 წელს, მიიღო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულთა ჯილდო კულტურასა და შემოქმედებითობაში განსაკუთრებული წვლილისთვის. დამთავრების შემდეგ, იდრისმა განაგრძო სწავლა ლონდონიში, -ში ჯონ ბოიეგასთან, ლეტიცია რაიტთან და მალაჩი კირბისთან ერთად.
კარიერა
ბრუნელში იდრისი შეხვდა მსახიობ კეტი ტაისონს, რომელმაც უთხრა, რომ შეხვედროდა ადე სოლანკეს და გაევლო კასტინგი პიესაში „პანდორას ყუთი“ მონაწილეობისთვის. დამსონმა მიიღო როლი, გააფორმა კონტრაქტი აგენტთან და დაიწყო სხვა სპექტაკლებში თამაში. ამერიკული აქცენტის გასაუმჯობესებლად რეპერ -სთან მუშაობდა, რომელმაც სამხრეთ-ცენტრალური ლოს-ანჯელესისთვის დამახასიათებელი მანერები ასწავლა. იდრისმა შესრულებისთვის მაღალი შეფასებები დაიმსახურა; -ის მალკოლმ ვენაბლმა „არაჩვეულებრივი და მომხიბვლელი“ უწოდა. „თოვის“ მეორე სეზონი, რომლის მოქმედებაც 1984 წელს ვითარდება, პრემიერა 2018 წლის ივლისში შედგა. იდრისი თამაშობს აკინუოიე-აგბაჯეს პერსონაჟს რომელიც, მე-20 საუკუნის ბოლოს ბევრი ნიგერიელის მსგავსად, „გადაასახლეს“ დიდ ბრიტანეთში თეთრკანიან ოჯახში უკეთესი ცხოვრების იმედით, ხოლო კეიტ ბეკინსეილი მკაცრ აღმზრდელ დედას განასახიერებს. 2019 წელს იდრისმა ედინბურგის კინოფესტივალზე ბრიტანული ფილმის საუკეთესო მსახიობი კაცის ჯილდო მოიპოვა. ასევე მონაწილეობს ანთოლოგიური სერიალის „შავი სარკის“ მეხუთე სეზონის მეორე ეპიზოდში „სმიტერინსში“.

2021 წელს დამსონმა მონაწილეობა მიიღო -ის სამეცნიერო ფანტასტიკურ ფილმში „ზღუდის მიღმა“. 2023 წელს გახდა -ის მამაკაცის ტანსაცმლის ბრენდის ამბასადორი. იდრისი მონაწილეობდა -ს რამდენიმე ბრენდულ კამპანიაში, როგორც ბრენდის ამბასადორი. 2025 წელს ითამაშა ფორმულა 1-ის სარბოლო ფილმში „1“. 2025 წლის იანვარში გამოცხადდა, რომ იდრისი შეუერთდებოდა ტუსო მბედუს, ამანდლა სტენბერგს და ტოსინ კოულს მხატვრულ ფილმში „სისხლისა და ძვლის ბავშვები“. 2025 წლის 12 მაისს გამოცხადდა, რომ იდრისი ანამარია ვარტოლომეისთან ერთად ითამაშებდა ფილმში „მაილი და ჯულიეტა“, რომლის რეჟისორიც ბილ პოჰლადია.
იოჰანან აფეკი

იოჰანან აფეკი (; დ. 16 აპრილი, 1952, თელ-ავივი) — ისრაელელი საჭადრაკო კომპოზიტორი, მოჭადრაკე და მწვრთნელი. ისრაელის საეტიუდო სკოლის ერთ-ერთი გამორჩეული ფიგურა. საერთაშორისო დიდოსტატი საჭადრაკო კომპოზიციაში (2015), საერთაშორისო ოსტატი პრაქტიკულ ჭადრაკში (1993) და საერთაშორისო არბიტრი საჭადრაკო კომპოზიციაში (1988).

ბიოგრაფია
იოჰანან აფეკი დაიბადა 1952 წელს ისრაელში. ის არის ერთადერთი მოჭადრაკე მსოფლიოში, რომელიც ფლობს საერთაშორისო წოდებებს ჭადრაკის ხუთ სხვადასხვა სფეროში: საერთაშორისო დიდოსტატი კომპოზიციაში, საერთაშორისო ოსტატი პრაქტიკულ თამაშში, საერთაშორისო არბიტრი (როგორც თამაშში, ისე კომპოზიციაში) და მწვრთნელის წოდებას. დიდი ხნის განმავლობაში ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა ნიდერლანდებში. აფეკი არის მრავალი საჭადრაკო წიგნისა და სტატიის ავტორი, აქტიურად ეწევა პედაგოგიურ მოღვაწეობას.

საჭადრაკო კომპოზიცია
აფეკმა პირველი ეტიუდი 1967 წელს გამოაქვეყნა. მას შემდეგ შეადგინა 300-ზე მეტი ეტიუდი და ამოცანა. მას მრავალ საერთაშორისო კონკურსში მოპოვებული აქვს პირველი პრიზები და საპატიო შეფასებები. აფეკის შემოქმედებისთვის დამახასიათებელია იდეები, რომლებიც ახლოსაა პრაქტიკულ თამაშთან. მისი ეტიუდები გამოირჩევა ბუნებრივი საწყისი პოზიციებით, მსუბუქი ფიგურული წყობითა და დახვეწილი ფინალით. იგი ითვლება ეტიუდში „ეკონომიური სტილის“ მიმდევრად.

წიგნები
 (თანაავტორი ემანუელ ნეიმანი), 2011.
 , 2018.
ალექსეი სელეზნიოვი

ალექსეი სერგეის ძე სელეზნიოვი (; დ. 1888, ტამბოვი — გ. ივნისი, 1967, ბორდო) — რუსი მოჭადრაკე და საჭადრაკო კომპოზიტორი. 1919 წლიდან ფლობდა „მაესტროს“ წოდებას.

ბიოგრაფია
ალექსეი სელეზნიოვი დაიბადა ტამბოვში, მდიდარი ვაჭრის ოჯახში. დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისას იგი იმყოფებოდა გერმანიაში (მანჰაიმის ტურნირზე), სადაც სხვა რუს მოჭადრაკეებთან ერთად იქნა ინტერნირებული. ტყვეობის პერიოდში მან მონაწილეობა მიიღო ინტერნირებულთა რვა ტურნირში და მნიშვნელოვან წარმატებებს მიაღწია.

1924-1942 წლებში ცხოვრობდა საბჭოთა კავშირში. 1920-იან წლებში მონაწილეობს იღებდა სსრკ-ის რამდენიმე ჩემპიონატში. 1924 წლის ჩემპიონატში - ადგილები გაიყო. 1927 წელს უკონკურსოდ მონაწილეობდა უკრაინის ჩემპიონატში, რომელშიც ადგილი დაიკავა. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, როდესაც გერმანელებმა დონეცკი დაიკავეს, სელეზნიოვი გარკვეული დროის მანძილზე ადგილობრივ გამგეობაში მთარგმნელად მუშაობდა; საბჭოთა ჯარების მოახლოებისას, კოლაბორაციონიზმში დადანაშაულების შიშით, მან ემიგრანტ ეფიმ ბოგოლიუბოვის დახმარებით ჯერ მასთან, ტრიბერგში გადაინაცვლა, შემდეგ კი საფრანგეთში, ქალაქ ბორდოში გადავიდა, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე დარჩა.

საჭადრაკო კომპოზიცია
სელეზნიოვი მსოფლიოში აღიარებულია, როგორც გამოჩენილი ეტიუდისტი. მისი შემოქმედება გამოირჩევა სისუფთავით, ეკონომიურობითა და პრაქტიკულ თამაშთან სიახლოვით. განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა პაიკების დაბოლოებებს. 1940 წელს გამოსცა ცნობილი წიგნი „100 საჭადრაკო ეტიუდი“.
მარია უეინრაიტი

მარია უეინრაიტი (დ. 8 მაისი, 1853 — გ. 17 აგვისტო, 1923) — ამერიკელი თეატრის მსახიობი. მონაწილეობდა რამდენიმე ფილმშიც. ცნობადობა მოიპოვა ვიქტორიანული ეპოქის სპექტაკლებში თამაშით. მისი მშობლები კომოდორ ჯ. მ. უეინრაიტი და მარია (პეიჯ) უეინრაიტი იყვნენ. განათლება მიიღო საფრანგეთში, ხოლო სცენაზე პირველად გამოჩნდა 1877 წელს, დადგმაში „რომეო და ჯულიეტა“. სხვადასხვა პიესებში ასრულებდა ედვინ ბუთის, ლაურენს ბარეტისა და ტომასო სალვინის პარტნიორთა როლებს. საუკუნის დასაწყისამდე უფრო კლასიკურ, არისტოკრატულ წარმოდგენებში იღებდა მონაწილეობას, ხოლო მოგვიანებით თანამედროვე თეატრშიც მოიპოვა ადგილი. მონაწილეობა მიიღო სამ მუნჯ ფილმში. გარდაიცვალა სკრანტონში, პენსილვანიაში, 1923 წელს.
ფილმოგრაფია
„საზოგადოების ფარისევლები“ (1918) — მარიას, სენ-კევერნეს ჰერცოგინიას როლში;
„საიდუმლო ძაფები“ (1918) — მისის დე გილეს როლში;
„პოლი წარსულით“ (1920) — მისის ვან ზილეს როლში;
სამუელ რეშევსკი

სამუელ ჰერმან რეშევსკი (; დ. 26 ნოემბერი, 1911, ოზორკუვი, პოლონეთი — გ. 4 აპრილი, 1992, ნიუ-იორკი) — პოლონური წარმოშობის ამერიკელი დიდოსტატი, მსოფლიოს ერთ-ერთი უძლიერესი მოჭადრაკე საუკუნის 30-70-იან წლებში, აშშ-ის რვაგზის ჩემპიონი.

ბიოგრაფია
სამუელ რეშევსკიმ ჭადრაკის თამაში 4-5 წლის ასაკში ისწავლა და მალევე ვუნდერკინდად აღიარეს. უკვე 8 წლის ასაკში იგი ევროპის სხვადასხვა ქალაქში მართავდა ერთდროული თამაშის სეანსებს და ამარცხებდა გამოცდილ მოჭადრაკეებს. 1920 წელს მისი ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა აშშ-ში. ბავშვობაში მოპოვებული დიდი პოპულარობის მიუხედავად, მან განათლების მისაღებად ის დროებით ჩამოშორდა აქტიურ ჭადრაკს. 1934 წელს დაამთავრა ჩიკაგოს უნივერსიტეტი ბუღალტრული აღრიცხვის სპეციალობით.

სპორტული კარიერა
რეშევსკი იყო აშშ-ის 8-გზის ჩემპიონი (1936, 1938, 1940, 1941, 1942, 1946, 1969, 1970). მისი საერთაშორისო აღიარება დაიწყო 1935 წელს მარგიტის ტურნირზე გამარჯვებით, სადაც მან თავად ხოსე რაულ კაპაბლანკა დაამარცხა. მან მონაწილეობა მიიღო უმნიშვნელოვანეს საერთაშორისო ფორუმებში: მსოფლიო პირველობის მატჩ-ტურნირი (1948): დაიკავა - ადგილები პაულ კერესთან ერთად.
პრეტენდენტთა ტურნირი (1953): ციურიხში გამართულ ტურნირზე გაიყო - ადგილები დავით ბრონშტეინსა და პაულ კერესთან ერთად. მან 7-ჯერ დაიცვა აშშ-ის ღირსება ვაჟთა მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადებზე.
ფანი რაისი

ფანი რაისი (დ. 7 თებერვალი, 1859 — გ. 10 ივნისი, 1936) — ამერიკელი მომღერალი, კომიკოსი და თეატრისა და კინოს მსახიობი. დაიბადა ედვარდ ს. რაისისა და იანთე რაისის (ბლანშარდის) ოჯახში. ჰყავდა სამი დედმამიშვილი: უფროსი ძმა ჰენრი (გარდაიცვალა ბავშვობისას) და უფროსი დები - კლარა და ლაურა.

რაისმა კარიერა 1880-იან წლებში დაიწყო, და სცენაზე თავისი თანამედროვეობის ვარსკვლავებთან: ფრანცის ვილსონთან, ჯეფერსონ დე ანგელისთან, ჯოზეფ ჯეფერსონთან და მისის ჯონ დრიუსთან ერთად შერიდანის პიესა „მეტოქეებში“ ჩნდებოდა.

1919-1920 წლებში გამოჩნდა სამ მუნჯ ფილმში.

გარდაიცვალა 1936 წლის ივნისში და დაკრძალულია ქმრის გვარით (პურდი).
ფილმოგრაფია
„მუნშაინის კვალი“ (1919);
„აისი“ (1919);
„ჩემი ქმრის მეორე ცოლი“ (1920);
ლეოპოლდ მიტროფანოვი

ლეოპოლდ მიტროფანოვი (; დ. 2 ივლისი, 1932, ლენინგრადი — გ. 26 ნოემბერი, 1992, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი საჭადრაკო კომპოზიტორი, საერთაშორისო ოსტატი საჭადრაკო კომპოზიციაში (1980). პროფესიით ინჟინერ-ქიმიკოსი.

ბიოგრაფია
ლეოპოლდ მიტროფანოვი დაიბადა 1932 წელს ლენინგრადში. მთელი ცხოვრების მანძილზე მუშაობდა ინჟინრად, თუმცა მისი მთავარი გატაცება საჭადრაკო ეტიუდების შედგენა იყო. 1950-იანი წლებიდან მან გამოაქვეყნა 300-ზე მეტი ეტიუდი, რომელთაგან 40-ზე მეტმა საერთაშორისო კონკურსებში პირველი პრიზი მოიპოვა. მისი ეტიუდები გამოირჩევა რომანტიკული იდეების თამამი დამუშავებით, მოულოდნელი მსხვერპლითა და პარადოქსული სვლებით.

„რუსთაველი-800“ და მსოფლიო აღიარება
მიტროფანოვის შემოქმედებაში განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს ეტიუდს, რომელიც მან 1967 წელს საქართველოში გამართულ დიდ საერთაშორისო კონკურსში — „რუსთაველი-800“ (მიძღვნილი შოთა რუსთაველის 800 წლის იუბილესადმი) წარადგინა. კონკურსი ორგანიზებული იყო საქართველოს ჭადრაკის ფედერაციისა და გაზეთ „ვეჩერნი ტბილისის“ მიერ. კონკურსმა დიდი მასშტაბები შეიძინა. ეტიუდები გამოაგზავნეს ავსტრიის, ინგლისის, ბელგიის, ბულგარეთის, შვედეთის, ინდოეთისა და მრავალი სხვა ქვეყნის წარმომადგენლებმა. საკონკურსოდ შემოვიდა სარეკორდო რაოდენობა – 230 ეტიუდი 170 ავტორის ხელმოწერით. ამ ეტიუდმა პირველი პრიზი მოიპოვა და მსოფლიო საჭადრაკო პრესაში ნამდვილი ფურორი გამოიწვია.

ეტიუდი
1. 6+ მფ8 2. ე1! მ:1
3. 7 1ლ 4. 8ლ+ ლ8
5. 7 მ6+! 6. ლ:5+

თამაში კულმინაციას აღწევს. ჩანს, თითქოს თეთრების შეტევა ჩიხში შევიდა — 7.მფ6 ლ2+, 7.მფ4 ლ1+ ან 7.მფ4 მ2(3)+ სვლების შემდეგ გარდაუვალია მუდმივი ქიში. გადამწყვეტია:

7. ლ5!! — „სვლა სხვა სამყაროდან“, რომელმაც ავტორს მსოფლიო აღიარება მოუტანა. „ლაზიერის გამაოგნებელი მსხვერპლი „მხოლოდ“ იმისათვის, რომ მეტოქის ლაზიერი სხვა ფერის უჯრაზე გადავიდეს!“ (დიდოსტატ იური ბალაშოვის კომენტარი).

7... ლ:5+ 8. მფ6 კ:7 9. 7! ორი პაიკი ლაზიერისა და ორი მსუბუქი ფიგურის წინააღმდეგ! თეთრები იმუქრებიან 10. 7# ან 10. 8ლ+ სვლებით.

9... ლ5+ 10. მფ:5 მფ7 11. და გაწირული თეთრი ლაზიერის ნაცვლად, გარდაუვლად ჩნდება ახალი ლაზიერი, რომელიც ასევე პაიკისგან გარდაიქმნება.

11... მფ:7 12. 8ლ თეთრების მოგებით.

„მეექვსე სვლაზე ლაზიერის ეფექტური შეწირვა და მოულოდნელი დრამატული ფინალი დიდ შთაბეჭდილებას ტოვებს. ამ ეტიუდმა თავისი მარადიული ადგილი დაიმკვიდრა საჭადრაკო ხელოვნების ოქროს ფონდში. მიტროფანოვის ნაწარმოებმა დიდი გამოხმაურება გამოიწვია ეტიუდისტებს შორის და ამ იდეაზე მრავალი საინტერესო ნაწარმოები შეიქმნა“ (საჭადრაკო კომპოზიტორ ველიმირ კალანდაძის კომენტარი).
მიხეილ გზოვსკი

მიხეილ ვლადიმერის ძე გზოვსკი (; დ. 17 დეკემბერი, 1919, დონის როსტოვი — გ. 1971, მოსკოვი) — საბჭოთა გეოლოგი და გეოფიზიკოსი, თანამედროვე ტექტონოფიზიკის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, ექსპერიმენტატორი და მასწავლებელი. გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი და პროფესორი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის შმიდტის სახელობის დედამიწის ფიზიკის ინსტიტუტის ტექტონოფიზიკის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი (1965 წლიდან).

ბიოგრაფია
მიხეილ გზოვსკი დაიბადა 1919 წელს დონის როსტოვში. მამამისი იყო ვლადიმერ ვლადიმირის ძე გზოვსკი, დედა — ნინა მიხაილოვნა გზოვსკაია (ავილოვა).

1938 წელს გზოვსკი ჩაირიცხა მოსკოვის გეოლოგიური დაზვერვის ინსტიტუტში. სტუდენტობის პერიოდში გზოვსკიმ დაიწყო საველე სამუშაოების ჩატარება, მონაწილეობდა მოსკოვის გეოლოგიური დაზვერვის ინსტიტუტის ჩრდილოეთ კავკასიის ექსპედიციაში დ. კიზევალტერის და მ. მურატოვის ხელმძღვანელობით. 1941 წელს მან შეადგინა იალბუზის რეგიონის ჩრდილო-აღმოსავლეთ გეოლოგიური რუკა.

1943 წელს, სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ, იგი გაგზავნეს ცენტრალურ ფრონტზე, როგორც სამხედრო გეოლოგი სპეცგეოს სამხედრო გეოლოგიურ რაზმში. მძიმე ავადმყოფობის შემდეგ, იგი ფრონტიდან საავადმყოფოში მოათავსეს. ჰოსპიტალიზაციის შემდეგ, ის მოსკოვის გეოლოგიური დაზვერვის ინსტიტუტის ასპირანტურაში ჩაირიცხა, სადაც მისი ხელმძღვანელი იყო პროფესორი ვ. ბელუსოვი. 1947-1950 წლებში იყო იმავე სასწავლებლის ლექტორი. 1950 წლიდან მუშაობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკურ ინსტიტუტში. 1951-1965 წლებში ლექციებს პარალელურად კითხულობდა ტექტონოფიზიკაში მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1964 წელს ხელმძღვანელობდა ტექტონოფიზიკის ჯგუფს და ხელმძღვანელობდა სეისმოტექტონიკურ სამუშაოებს ტაჯიკეთში ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობის არეალში. 1965 წელს მან დააარსა და ხელმძღვანელობდა ტექტონოფიზიკის ლაბორატორიას სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის დედამიწის ფიზიკის ინსტიტუტში, რომლის ხელმძღვანელიც გარდაცვალებამდე დარჩა.

მიხეილ გზოვსკი გარდაიცვალა 1971 წელს, დაკრძალულია ვოსტრიაკოვსკოეს სასაფლაოზე.
სმირნოვის სერი (მთვარე)

სმირნოვის სერი — მთვარეზე ხაზოვნად წაგრძელებული სიმაღლეების სისტემა, რომელიც ხასიათდება შედარებით გლუვი მწვერვალებითა და ფერდობებით (ქედებით). მდებარეობს მთვარის ხილულ მხარეზე, მოწმენდილობის ზღვის აღმოსავლეთ ნაწილში (კვადრანტები -12, -42). სახელი ეწოდა რუსი გეოლოგის, სერგეი სმირნოვის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს).

სმირნოვის სერი გადაჭიმულია კრატერ „პოსიდენუს “-დან სამხრეთის მიმართულებით 221.78 კმ-ზე. მისი კიდურა სელენოგრაფიული კოორდინატებია:
ჩრდილოეთი — ;
სამხრეთი — .

სმირნოვის სერი გადის ვერის კრატერზე. მის პარალელურად მდებარეობს ლისტერისა და ალდროვანდის სერი.

ლისტერის და ნიკოლასის სერთან ერთად ისინი ქმნიან სერპენტინის ქედს.