iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰულაგუიანები

ჰულაგუიანები — ჩინგიზ-ყაენის შვილიშვილის ჰულაგუ-ყაენის შთამომავლები. მონღოლური დინასტია, რომელიც მართავდა ახლო და ცენტრალურ აღმოსავლეთს - საუკუნეებში. ჰულაგუიანთა სახელმწიფოს მმართველები ატარებდნენ ილხანის (ულუსის ხანის) ტიტულს. იყვნენ ჰულაგუ-ხანის შთამომავლები.

ისტორია
სახელმწიფო ჩამოყალიბდა მონღოლეთის იმპერიის დაშლის შედეგად და მოიცავდა ირანსა და აზერბაიჯანს, თანამედროვე ავღანეთისა და თურქმენეთის უდიდეს ნაწილს, ამიერკავკასიის უდიდეს ნაწილს, ერაყსა და მცირე აზიის აღმოსავლეთ ნაწილს (მდინარე ყიზილ-ირმაქამდე). ჰულაგიანებთან ვასალურ დამოკიდებულებაში იყვნენ: საქართველო, ტრაპიზონის იმპერია, რუმის სასულთნო, კილიკიის სომხეთის სახელმწიფო, კვიპროსის სამეფო, ქართების სახელმწიფო ჰერათში. ქვეყნის დედაქალაქი სხვადასხვა დროს იყო: მარაღა, თავრიზი, სოლთანიე და ისევ თავრიზი. ჰულაგუიანები ებრძოდნენ ჩაღათაელებს, ოქროს ურდოსა და ეგვიპტის მამლუქთა სახელმწიფოს. ჰულაგუიანთა სახელმწიფოს პირველ პერიოდში (1256-1295 წწ.) ძლიერი იყო მონღოლ-თურქთა ტრადიციები. ილხანმა ყაზან-ყაენმა (1295-1304 წწ.) მკვეთრად შეცვალა საშინაო პოლიტიკა, დაუახლოვდა ირანულ არისტოკრატიას და სამოქალაქო ბიუროკრატიას. რაშიდ ალ-დინის თანადგომითა და ხელშეწყობით მან გაატარა მთელი რიგი რეფორმები, რამაც გამოიწვია დროებითი ეკონომიკური აღმავლობა სახელმწიფოში. აბუ საიდის (1316-1335 წწ.) სიკვდილის შემდეგ ცალკეულ ფეოდალურ დაჯგუფებებს ტახტზე აჰყავდათ მარიონეტი ილხანები ჰულაგუიანების საგვარეულოდან. საუკუნის 40-იან წლებში ჰულაგუიანების სახელმწიფო რამდენიმე ფეოდალურ სამეფოდ დაიყო (ჯალაირიდთა, ჩობანიდთა, მოზაფერიდთა). ჰულაგუიანების სახელმწიფოს დაშლაში დიდი როლი ითამაშა სახალხო აჯანყებებმა (სარბედართა, გილანის, მაზანდარანის და სხვა).

ილხანები
ჰულაგუ-ხანი (1217—1265), ტოლუის შვილი, ილხანი (დაახლ. 1261—1265)
აბაღა-ხანი (1234—1282), ჰულაგუს შვილი, ილხანი (1265—1282)
აჰმედ თოგუდანი, ჰულაგუს შვილი, ილხანი (1282—1284)
არღუნ-ხანი, აბაღას შვილი, ილხანი (1284—1291)
ქეღათუ-ყაენი, აბაღას შვილი, ილხანი (1291 — მარტი 1295)
ბაიდუ-ხანი, ჰულაგუს შვილიშვილი, ილხანი (აპრილი — ოქტომბერი 1295)
ყაზან-ყაენი (1271—1304), არღუნის შვილი, ილხანი (ნოემბერი 1295—1304)
ოლჯაითუ-ყაენი (1278—1316), არღუნის შვილი, ილხანი (1304—1316)
აბუ საიდ ბაჰადურ-ხანი, ოლჯაითუს შვილი, ილხანი (1316—1335)

ილხანები მეურვეობის ქვეშ
არფა-ხანი (1335—1336)
მუსა-ხანი (1336)
მუჰამედ-ხანი (1336—1338)
სათი-ბეგი, ოლჯაითუს ქალიშვილი, (1338—1339), ჩობანიდების მეურვეობის ქვეშ
სულეიმან-ხანი (1339—1344) ჩობანიდების მეურვეობის ქვეშ
ანუშირვან-ხანი (1344—1355) ჩობანიდების მეურვეობის ქვეშ
ჯაჰან-თიმური (1338—1344) ჯალაირიდების მეურვეობის ქვეშ
ქარელის ღვთისმშობლის ეკლესია

ქარელის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის ქალაქ ქარელში. მდებარეობს ქალაქის ჩრდილოეთ ნაწილში. სამშენებლო წარწერის მიხედვით აგებულია 1850 წელს ევსტათის ძის ფანასკერტელ-ციციშვილის დაკვეთით. შეკეთების დროს გადაუხურავთ კრამიტით (ხის კონსტრუქციებზე).

ეკლესია დარბაზულია (15,7 9 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. აქვს ორი შესასვლელი, სამხრეთით და დასავლეთით. ორივე შესასვლელი შიგნიდან და გარედან სწორკუთხოვანია, გადახურულია არქიტრავით. ღრმა ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს ფართო თაღოვანი ნიშებია. ჩრდილოეთ ნიშის შიგნით და ქვემოთ, კიდევ თითო პატარა ნიშია. საკურთხეველი შემაღლებულია ორი საფეხურით. სამხრეთის და ჩრდილოეთის კედლებში ორ-ორი ფართო თაღოვანი სარკმელია. ეკლესიის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში, კედლის სისქეში, სწორკუთხა სათავსია, რომელსაც გარედან 2 მეტრის სიმაღლეზე თაღოვანი შესასვლელი აქვს. სათავსი ეკლესიის დარბაზთან დაკავშირებული იყო ღიობით (ამოქოლილია). დარბაზის გრძივ კედლებზე თითო წყვილი ორსაფეხურიანი პილასტრია. პილასტრების პირველ საფეხურს კედლის დეკორატიული თაღები ეყრდნობა, მეორე საფეხურს — საბჯენი თაღები, რომელთა ქუსლებთან თაროსებრი კაპიტელებია.

ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადზე სამი ნახევარწრიული ნიშია. ნიშებს შორის გამოსახულია ჩაღრმავებული ჯვრები. სამხრეთ ფასადზე, შესასვლელის ორივე მხარეს, თითო წყვილი პილასტრია. მარჯვნივ, პილასტრებს შორის, სარკმელია, მის ქვემოთ კი ნიში (ამოქოლილია). შესასვლელის მარცხენა მხარეს, პილასტრებს შორის, ზემოთ გამოსახულია ჩაღრმავებული ჯვარი, ქვემოთ შესასვლელია (ამოქოლილია). ეკლესიის სამხრეთ შესასვლელის არქიტრავის ქვაზე ამოკვეთილია სამშენებლო წარწერა.
ოზოდი

ოზოდი (2020 წლამდე კორჟენევსკაიას პიკი; ) — მწვერვალი მეცნიერებათა აკადემიის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ შტოქედზე. მდებარეობს ტაჯიკეთში, მუშკეტოვის მყინვარის სათავეში. სიმაღლე 7105 მ. ისმაილ სამანის პიკიდან მდებარეობს 13 კილომეტრში. მწვერვალი აღმოაჩინა 1910 წელს რუსმა გეოგრაფმა ნიკოლოზ კორჟენევსკიმ. სახელი ეწოდა ნიკოლოზ კორჟენევსკის მეუღლის ევგენია კორჟენევსკაიას პატივსაცემად. ასვლის პირველი ცდა ეკუთვნით ა. ჯაფარიძესა და ნ. გუსაკს. პირველი ასვლა განხორციელდა 1953 წელს ალექსი უგაროვის ხელმძღვანელობით.
აბანოს წმინდა გიორგის ეკლესია

აბანოს წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ აბანოში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, გზის პირზე. თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით. გადაკეთებულია საუკუნეში. ძველი ნაგებობიდან გადარჩენილი აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფასადების ცალკეული მონაკვეთები ნაგებია თლილი ქვის მოზრდილი კვადრებით. აღდგენილი ნაწილები აგურისაა. ნაგებობა ფერდობზე დგას და მისი ჩრდილოეთ ფასადი თითქმის მთლიანად მიწაშია ჩაფლული; სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხე დგას ამოშენებულ საყრდენზე (სიმაღლე, დაახლოებით 1,5 მ). ცოკოლი ერთსაფეხურიანი და კუთხოვანია.

ეკლესია დარბაზულია (10,3 6,1 მ), შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სარკმელია, ხოლო გვერდებზე — მაღალი და ღრმა ნიშები. სარკმლის ქვეშ, კედელზე მიდგმულია სატრაპეზო ქვა. საკურთხეველში დევს დიდი გათლილი ქვა, რომლის ცენტრში ამოკვეთილია კვადრატული ფოსო. საკურთხევლის წინ აგურის დაბალი შელესილი და მოხატული ( ს.) კანკელი დგას. გაირჩევა ცალკეული სცენები და ზოგიერთი წმინდანის სახე, ორნამენტებისა და წარწერების ფრაგმენტები. კანკელს ორი კარი ჰქონია. კანკელის ჩრდილოეთ ნაწილში, ზედა იარუსზე, ორი სახატე ნიშია. დარბაზის გრძივი კედლები და ნახევარწრიული კამარა დანაწევრებულია მასიური ორსაფეხურიანი, ორმაგკაპიტელებიანი პილასტრებითა და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით. ჩრდილოეთ კედელში ფართო და ღრმა ნახევარწრიულთაღიანი ნიშია. დასავლეთით, ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო სარკმელია.

ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადის ცენტრში შემორჩენილია აგურის რელიეფური ჯვრის ქვედა მკლავი. ნაგებობას დასავლეთით ჰქონია მინაშენი (კარიბჭე), რომლისგანაც შემორჩენილია კედელზე მიშენებული ორი მასიური ბურჯი.
სემბილანგის ეროვნული პარკი

სემბილანგის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრის აღმოსავლეთ ნაწილში. ფართობი 2 051 კმ². მოიცავს ჭაობის ტყეებს, მტკნარი წყლის ჭაობის ტყეებსა და მდინარისპირა ტყეებს. გავრცელებულია სუმატრის ვეფხვი, აზიური სპილო, მალაიური ტაპირი, სიამანგი, ოქროსფერი კატა, ირემი სამბარი, მარილიანი წყლის ნიანგი, მტკნარი წყლის გიგანტური კუ, მტკნარი წყლის დელფინი და ფრინველთა მრავალი სახეობა.
სიბერუტის ეროვნული პარკი

სიბერუტის ეროვნული პარკი — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს მენტავაის კუნძულებში შემავალ კუნძულ სიბერუტზე, დასავლეთ სუმატრის პროვინციაში. ფართობი 1 905 კმ². მთლიანი კუნძული და მათ შორის ეროვნული პარკიც წარმოადგენს მსოფლიოს ბიოსფერულ ნაკრძალთა ქსელის ნაწილს.

პარკის აღსანიშნავი ასპექტებია ენდემური ფლორა, ფაუნა და ადგილობრივი მაცხოვრებლები — მენტავაის ხალხი, რომელიც დღემდე ნადირობა–შემგროვებლობის ტრადიციებს მისდევს. მენტავაის კუნძულები სუმატრას 500 000 წლის წინ გამოეყო და შედეგად, ჩამოყალიბდა უნიკალური ეკოსისტემები.
ტესო-ნილოს ეროვნული პარკი

ტესო-ნილო — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრაზე, რიაუს პროვინციაში. ეროვნულ პარკად ინდონეზიის მთავრობის მიერ 2004 წელს გამოცხადდა. ამ დროისთვის მისი ფართობი 385,76 კმ² იყო, მაგრამ შემდეგ 1000 კმ²–ით გააფართოვეს. მოიცავს სუმატრაზე შემორჩენილ ერთ–ერთ ყველაზე ვრცელ დაბლობის წვიმის ტყეებს. ბიომრავალფეროვნების მენეჯმენტის ცენტრის მიერ მსოფლიო მასშაბით ასეთი სულ 1 800 ტყეა აღწერილი. მათივე შენიშნით, სხვაგან არსად მსოფლიოში, არაა ამდენი ძარღვოვანი მცენარე.

პარკში გავრცელებულია უკიდურესად საფრთხის ქვეშ მყოფი სუმატრის სპილო და სუმატრის ვეფხვი.
ვაი-კამბასის ეროვნული პარკი

ვაი-კამბასი — ეროვნული პარკი ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრის სამხრეთ ნაწილში, ლამპუნგის პროვინციაში. ფართობი 1 300 კმ².

მოიცავს ჭაობის ტყეებსა და დაბლობის წვიმის ტყეებს, რომელიც ძირითადად მეორეულია, 1960–1970–იან წლებში გაჩაღებული ჩეხვის შემდეგ. მიუხედავად პოპულაციათა შემცირებისა, პარკში დღემდე შემორჩენილია უკიდურესად საფრთხის ქვეშ მყოფი სუმატრის ვეფხვი, სუმატრული სპილო და სუმატრული მარტორქა. ხელსაყრელია ფრინველებზე დაკვირვებისათვის; სულ წარმოდგენილია ფრინველის 400 სახეობა.

პარკის წინაშე არსებული საფრთხეები ძირითადად ხე–ტყის უკანონო ჩეხვითაა გამოწვეული. საკონსერვაციო ძალისხმევის ფარგლებში ამოქმედდა პატრულირება, სუმატრის მარტორქის ნაკრძალი და სპილოს საკონსერვაციო ცენტრი.
ვავა

ვავა, ნამდვილი სახელი ედვალდუ იზიდიუ ნეტუ (; დ. 12 ნოემბერი, 1934, რესიფი — გ. 19 იანვარი, 2002, რიო-დე-ჟანეირო) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, რომელიც თავისი თაობის ერთ-ერთ საუკეთესო თავდამსხმელად მიიჩნევა. ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმის დიდების დარბაზის წევრი.

ბრაზილიის ეროვნულ ნაკრებში ითამაშა 20-ჯერ და 15 გოლი გაიტანა. ნაკრების შემადგენლობაში მოიპოვა მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული 1958 და 1962 წლებში; 1962 წლის მუნდიალზე 4 გოლი გაიტანა და ექვს საუკეთესო ბომბარდირს შორის მოხვდა. ვავა ერთ-ერთია ოთხ ფეხბურთელს შორის, რომელთაც მსოფლიო ჩემპიონატის ორ ფინალში აქვთ გოლი გატანილი (დანარჩენები არიან: პელე, პაულ ბრაიტნერი და ზინედინ ზიდანი).
დასავლეთი მცირე ზონდის კუნძულები

დასავლეთი მცირე ზონდის კუნძულები ( ხშირად გამოიყენება აბრევიატურა - ) — პროვინცია სამხრეთ-ცენტრალურ ინდონეზიაში. პროვინცია მოიცავს მცირე ზონდის კუნძულების დასავლეთ ნაწილს, ბალის გამოკლებით. მისი დასავლეთი საზღვარი გადის უოლესის ხაზზე, რომელიც ლომბოკის სრუტეს ემთხვევა.

პროვინციის ორი უდიდესი კუნძულია: ლომბოკი და სუმბავა. პროვინციის დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი არის მატარამი, რომელიც მდებარეობს ლომბოკზე. სუმატრას უდიდესი ქალაქია ბიმა.
გრეგუარ კაიიბანდა

გრეგუარ კაიიბანდა (; დ. 1 მაისი, 1924 — გ. 15 დეკემბერი, 1976) — რუანდის პრეზიდენტი 1961 წლის 26 ოქტომბრიდან 1973 წლის 5 ივლისამდე. 1957 წელს გამოსცა „ჰუტუს მანიფესტი“. დააარსა „ჰუტუს განმათავისუფლებელი მოძრაობის პარტია“ . წარმატებულად ჩატარებული საარჩევნო კამპანიის შედეგად რუანდის ხელისუფლებაში ჰუტუ მოვიდა. მისი ხელისუფლება დაემხო სამხედრო გადატრიალების გზით, რომელიც განხორციელდა ეროვნული გვარდიის მინისტრის გენერალ-მაიორ ჟიუვენალ ჰაბიარიმანას მეთაურობით.
აბანოს წმინდა მარინეს ეკლესია

აბანოს წმინდა მარინეს ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ აბანოში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით ეკლესია თარიღდება საუკუნით, მხატვრობა — საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია (10 6 მ), ნაგებია ნატეხი ქვიშაქვით, კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებულია აგური. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს, სამხრეთით (ამოქოლილია) და დასავლეთით. ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი თაღოვანი სარკმელია. საკურთხევლის წინ იდგა მოხატული კანკელი. თითო თაღოვანი სარკმელი გრძივ და დასავლეთ კედლებშია. გრძივი კედლების შუა მონაკვეთში და დასავლეთის კედელთან თითო წყვილი პილასტრია, რომლებზეც გადაყვანილია აგურით ნაწყობი საბჯენი თაღები. ამ თაღებისა და კონქის თაღის ქუსლებთან რთული პროფილის მაღალი იმპოსტებია.

მოხატულობა
ეკლესიის ინტერიერში შემორჩენილია სხვადასხვა სახის მოხატულობის ფრაგმენტები. დარბაზის ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ მონაკვეთზე ღია ვარდისფერ ფონზე ყვითელი და მოწითალო-ყავისფერი საღებავით შესრულებული ცხენოსანი მეომრის გამოსახულება გვიანდელ ფეოდალურ ხანას ( ს.) მიეკუთვნება. ამავე ხანისაა კანკელის სამხრეთ მხარეს, მის კიდურ ნაწილში შარავანდიანი მამაკაცის და ხის გამოსახულება. განსხვავებული ხასიათისაა საუკუნის მხატვრობა - ცხენოსნის ფიგურა (წმ. გიორგი), რომელსაც ასომთავრული წარწერა ახლავს და ანგელოზის თავი კანკელის ნიშის ზედა ჩრდილოეთ კუთხეში. კოლორიტი წითელ, ცისფერ, თეთრ და ოქროსფერ ოქრას შეხამებაზეა აგებული.

ეკლესიის ბაქანი აღმოსავლეთის და ჩრდილოეთის მხრიდან რელიეფის შესაბამისად საყრდენი კედლებითაა შემოსაზღვრული. აღმოსავლეთ ფასადის ფრონტონზე გამოსახულია აგურის რელიეფური ჯვარი. სარკმლის ზემოთ, ქვიშაქვის პატარა ქვაზე, შემორჩენილია ძლიერ დაზიანებული მხედრული წარწერა. დასავლეთით ეკლესიას ჰქონია კარიბჭე, რომლისაგანაც აგურით ნაწყობი ორი სვეტიღაა შემორჩენილი.
აბისის წმინდა მარინეს ეკლესია

აბისის წმინდა მარინეს ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ აბისში. დგას სოფლის განაპირას, სამხრეთ-დასავლეთით, სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება - საუკუნეებით. შეკეთებულია საუკუნეში და საუკუნის 70-იან წლებში. საუკუნეში მოუხსნიათ საკურთხევლის თაღი და დასავლეთ კედლის საბჯენი თაღი, გადაუკეთებიათ სამხრეთ შესასვლელის თაღი, გაუფართოვებიათ აღმოსავლეთის სწორკუთხოვანი სარკმელი. საუკუნეში ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია შიფერით გადახურა და სამხრეთ შესასვლელს ლითონის კარი შეაბა.

ეკლესია დარბაზულია (3,05 5,13 მ), ნაგებია ქვიშაქვის უსწორო კვადრებით, წყობა ირეგულარულია. შესასვლელი სამხრეთით და ჩრდილოეთითაა (აფსიდის მხართან). ჩრდილოეთ შესასვლელი ამოქოლილია და გადაკეთებულია ნიშად. სამხრეთის კარი შიგნიდან თაღოვანია. გარედან ორივე შესასვლელი არქიტრავითაა გადახურული. ნახევარწრიულ აფსიდში ჩრდილოეთით სწორკუთხა ნიშია, ხოლო სამხრეთით გაჭრილია კარი, რომელიც კედლის სისქეში მოწყობილ სადიაკვნეში გადის. სადიაკვნეს აღმოსავლეთის ვიწრო სარკმელი ამოქოლილია. დარბაზის გრძივი კედლების მარტივ პილასტრებს ცილინდრული კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობა. კედლები გვიანდელი შელესილობის სქელი ფენითაა დაფარული.

ფასადები დასრულებულია ქვიშაქვის თაროსებრი ლავგარდნით, რომელსაც განივ ფასადებზე ჰორიზონტალური შემონაკეცები აქვს. ეკლესიას თავდაპირველად მწვანე, მოჭიქული კრამიტით გადახურული ორფერდა სახურავი ჰქონდა.
აბისის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია

აბისის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ აბისში. მდებარეობს სოფლის გარეუბანში, მდინარე დასავლეთ ფრონის მარჯვენა და ტკოცურას ხევის მარცხენა ნაპირზე.

ეკლესია დარბაზულია (7,3 5,6 მ). შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აფსიდში ერთი სარკმელი და რამდენიმე ნიშია, სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში -თითო სარკმელი.

სოფლის გარეუბანში შემონახულია საუკუნის ნახევრის ციხე დარბაზი და ნათლისმცემლის ეკლესია. თავდაპირველად აქ იდგა ნატეხი ქვით ნაგები ოდნავ წაგრძელებული კოშკური ნაგებობა, რომელსაც ოთხივე კუთხეში მიდგმული ჰქონდა თითო მრგვალი კოშკი. სართულებშუა გადახურვა შუაშიც და კუთხის კოშკებში ხისა იყო. ცენტრალური კოშკის სართული საცხოვრებელს წარმოადგენდა (არის ბუხარიც). ვიდრე ჩრდილოეთიდან ახალ სადგომს მიაშენებდნენ, აქედან იყო ერთადერთი შესასვლელი სართულის დონეზე, შემდეგ შესასვლელი სამხრეთიდან გაუკეთებიათ ეკლესიის კედლის სისქეში ჩართული კიბის საშუალებით, რომელიც კოშკში საგანგებოდ გაჭრილი შესასვლელისაკენ მიემართება. 1754 წელს ამოკვეთილი ეკლესიის წარწერებიდან ირკვევა, რომ კოშკი და ეკლესია ზაალ მახვილაძეს აუშენებია.
ავლევის ღვთისმშობლის ეკლესია

ავლევის ღვთისმშობლის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ავლევში. დგას სოფლის ცენტრში, გზის პირას, ძველ სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (11,8 5,8 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვიშაქვით, შენობის კუთხეები ამოყვანილია კარგად გათლილი ქვიშაქვის კვადრებით, ხოლო კარ-სარკმლების წირთხლები რუხი ფერის ბაზალტით. მოგვიანებით ჩატარებული შეკეთებისას კედლების ზედა ნაწილები, კამარა და კონქი აღდგენილია აგურით. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო ფართო ნიშია. ერთი სარკმელი ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ მონაკვეთშია. დარბაზის გრძივი კედლების ორ წყვილ მარტივ პილასტრს კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობოდა. შეკეთებისას საბჯენი თაღები აღარ განუახლებიათ და კამარა უშუალოდ გრძივ კედლებზე გადაუყვანიათ, კამარაში და კონქში მცირე ქვევრი-რეზონატორები ჩაუდგამთ.

ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადის ფრონტონზე გამოსახულია მცირე რელიეფური ჯვარი. ფასადები დასრულებული იყო ქვიშაქვის თაროსებრი ლავგარდნით.
ეკლესიაზე დასავლეთიდან მიშენებულია ორსართულიანი, აგურით ნაგები სამრეკლო, რომლის პირველი სართულის კვერცხისებრი ბოლოწაკვეთილი გუმბათოვანი გადახურვა ეყრდნობა ეკლესიის დასავლეთ კედელზე მიშენებულ ორ ნახევარსვეტს და ორ თავისუფლად მდგომ ბოძს. სამრეკლოს მეორე სართული (სწორკუთხა ბოძებზე დაყრდნობილი, ნახევარწრიული თაღებით გახსნილი ღია ფანჩატური) აღმართულია პირველი სართულის კვადრატულ ბაქანზე. ფანჩატურს კვერცხისებრი აზიდული გუმბათი აქვს და გადახურულია თუნუქის პირამიდული სახურავით.
ყაზახეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა

ყაზახეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, ყაზახეთის სსრ — თხუთმეტიდან ერთ-ერთი მოკავშირე საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა სსრ კავშირის შემადგენლობაში. დედაქალაქი — ქალაქი ალმა-ათა.

1920 წლის 26 აგვისტოს ჩამოყალიბდა, როგორც ყირგიზეთის ასსრ და შედიოდა რუსეთის სფსრ-ს შემადგენლობაში. 1936 წლის 5 დეკემბერს ეწოდა ყაზახეთის სსრ და მოკავშირე რესპუბლიკის სტატუსით შეუერთდა სსრკ-ს. მდებარეობდა საბჭოთა კავშირის აზიური ნაწილის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ესაზღვრებოდა რსფსრ, თურქმენეთის სსრ, უზბეკეთის სსრ, ყირგიზეთის სსრ და ჩინეთი. მოკავშირე რესპუბლიკებს შორის ფართობით მეორე იყო რსფსრ-ის შემდეგ, ხოლო მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით მესამე რუსეთისა და უკრაინის სსრ-ს შემდეგ. ფართობი 2717,3 ათ. კმ². მოსახლეობა 13 470 ათ. კაცი (1972). დედაქალაქი — ქ. ალმა-ათა.

იყოფოდა 17 ოლქად და 203 რაიონად. რესპუბლიკაში იყო 80 ქალაქი და 172 დაბა.
ავლევის წმინდა გიორგის ეკლესია

ავლევის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტი სოფელ ავლევში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, აღმოსავლეთით, მდინარე ფრონეს მარჯვენა ნაპირზე, სასაფლაოზე. სამხრეთ ფასადის წარწერის თანახმად, იგი 1837 წელს „ძირითურთ აღმოფხვნილი ეკლესიის“ ადგილზე აუშენებია თავად იოვანე როსტომის ძე ამირეჯიბს.

ეკლესია დარბაზულია (10 4,9 მ), ნაგებია ქვიშაქვის სხვადასხვა ზომის კვადრებით, წყობა ირეგულარულია. მოგვიანებით შეკეთებისას აგურია ნახმარი. შიგნიდან არქიტრავული, გარედან თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ნახევარწრიულ აფსიდში თაღოვანი სარკმელი (გაფართოებულია შეკეთების დროს) და სამი მცირე ნიშია. სარკმლის ქვეშ, კედელზე მიდგმულია სატრაპეზო ქვა. დასავლეთის კედელში ვიწრო სარკმელი ამოქოლილია. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით, კედლები შელესილი და შეთეთრებულია. ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის ზედანზე, ჩაღრმავებული ჯვარია გამოსახული. კიდევ ერთი რელიეფური
ჯვარია დასავლეთ სარკმლის ზემოთ.
აჩეჰი

აჩეჰი — სპეციალური რეგიონი ინდონეზიაში, კუნძულ სუმატრის ჩრდილოეთ ნაწილში. მდებარეობს ინდოეთის კუთვნილ ანდამანისა და ნიკობარის კუნძულების სიახლოვეს, რომლებისგანაც ანდამანის ზღვა ჰყოფს. აჩეჰის პროვინციაში ინდონეზიის მასშტაბით ყველაზე მეტი მუსლიმი ცხოვრობს, რომლებიც შარიათის კანონებით ცხოვრობენ.

მიჩნეულია, რომ ინდონეზიაში ისლამის გავრცელება აჩეჰიდან დაიწყო, ამავე დროს ის მთლიან სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში ისლამის გავრცელების ერთ–ერთი უმნიშნელოვანესი ნაწილი იყო. საუკუნის დასაწყისში აჩეჰის სასულთნო ყველაზე ძლევამოსილი და მდიდარი სახელმწიფო იყო მალაკის სრუტის რეგიონში. აჩეჰი დიდ წინააღმდეგობას უწევდა რეგიონში მოსულ კოლონისტებს, მათ შორის ნიდერლანდელებს. მდიდარია ბუნებრივი რესურსებით, მათ შორის ნავთობითა და ბუნებრივი აირით. ზოგიერთი გამოთვლებით, აჩეჰის ბუნებრივი აირის რეზერვები უდიდესია მსოფლიოში. სხვა დანარჩენ ინდონეზიასთან შედარებით, რელიგიურად კონსერვატორულია.

აჩეჰის დამოუკიდებლობისთვის მოძრაობა
1970 წელს, ინდონეზიის ცენტრალური მთავრობის ნებართვით ამერიკულმა კომპანიებმა დაიწყეს აჩეჰის ბუნებრივი რესურსების მოპოვება. შემოსავლის უსამართლო განაწილებამ ადგილობრივ მოსახლეობასა და ცენტრალურ მთავრობას შორის, დარ ალ-ისლამის (მსოფლიოს დაყოფა მუსლიმანურ რეგიონებად) ინდონეზიაში წარმომადგენელი ჰასან დი ტირო დაარწმუნა აჩეჰის დამოუკიდებლობის აუცილებლობაში. მან აჩეჰის დამოუკიდებლობა გამოაცხადა 1976 წელს.
ყირგიზეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა

ყირგიზეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, ყირგიზეთის სსრ — თხუთმეტიდან ერთ-ერთი მოკავშირე საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა სსრ კავშირის შემადგენლობაში. დედაქალაქი — ქალაქი ფრუნზე.

1924 წლის 14 ოქტომბერს ჩამოყალიბდა, როგორც ყარა-ყირგიზეთის (1925 წლიდან ყირგიზეთის) აო და შედიოდა რუსეთის სფსრ-ს შემადგენლობაში. 1926 წლიდან ეწოდება ყირგიზეთის ასსრ, ხოლო 1936 წლის 5 დეკემბრიდან ყირგიზეთის სსრ და მოკავშირე რესპუბლიკის სტატუსით შეუერთდა სსრკ-ს. მდებარეობდა შუა აზიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ესაზღვრებოდა ყაზახეთის სსრ, უზბეკეთის სსრ, ტაჯიკეთის სსრ და ჩინეთი. ფართობი 198,5 ათ. კმ². მოსახლეობა 3 074 ათ. კაცი (1972). დედაქალაქი - ქ. ფრუნზე.

იყოფოდა 3 ოლქად და 8 რაიონად. რესპუბლიკაში იყო 15 ქალაქი და 35 დაბა.
კლემან გრანიე

კლემან გრანიე (; დ. 7 იანვარი, 1991; ანონაი, საფრანგეთი) — ფრანგი ფეხბურთელი, ლიგა 1-ს კლუბ „ოლიმპიკი ლიონის“ ნახევარმცველი. უთამაშია საფრანგეთის ყველა ასაკობრივ ნაკრებში. ცნობილია ტექნიკური უნარებით, დრიბლინგით და თავისუფალი დარტყმების კარგი შესრულებით. გრანიეს თამაში შეუძლია როგორც ნახევარდაცვის მარჯვენა ფლანგზე, ასევე შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე თავდამსხმელის უკან.

კარიერის სტატისტიკა
საკლუბო
(შესწორებულია 2011 წლის 8 დეკემბერს)

ტიტულები
საკლუბო
ლიონი
საფრანგეთის თასი (1): 2011–12

სანაკრებო
საფრანგეთი
ევროპის 19 წლამდე ფეხბურთელთა ჩემპიონატი: 2010
მსოფლიოს 20 წლამდე ფეხბურთელთა ჩემპიონატი: მეოთხე ადგილი
ტაჯიკეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა

ტაჯიკეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, ტაჯიკეთის სსრ — თხუთმეტიდან ერთ-ერთი მოკავშირე საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა სსრ კავშირის შემადგენლობაში. დედაქალაქი — ქალაქი დუშანბე.

1924 წლის 14 ოქტომბერს ჩამოყალიბდა, როგორც ტაჯიკეთის ასსრ და შედიოდა უზბეკეთის სსრ-ს შემადგენლობაში. 1929 წლის 16 ოქტომბერს ეწოდა ტაჯიკეთის სსრ, ხოლო ამავე წლის 5 დეკემბრიდან მოკავშირე რესპუბლიკის სტატუსით შეუერთდა სსრკ-ს. მდებარეობდა შუა აზიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ესაზღვრებოდა ყირგიზეთის სსრ, უზბეკეთის სსრ, ავღანეთი და ჩინეთი. ფართობი 143,1 ათ. კმ². მოსახლეობა 3 387 ათ. კაცი (1975). დედაქალაქი - ქ. დუშანბე.

იყოფოდა 1 ავტონომიურ (მთიანი ბადახშანის ავტონომიური ოლქი) და სამ ადმინისტრაციულ (ქულაბის ოლქი, ყურღანთეფის ოლქი და ლენინაბადის ოლქი) ოლქად. რესპუბლიკაში იყო 41 რაიონი, 18 ქალაქი და 47 დაბა.
ლისანდრო ლოპესი

ლისანდრო ლოპესი, აგრეთვე ცნობილი როგორც ლისანდრო (; დ. 2 მარტი, 1983; ბუენოს-აირესის პროვინცია, არგენტინა) — არგენტინელი ფეხბურთელი. იცავს არგენტინის პრიმერა დივიზიონის მონაწილე „რასინგ კლუბის“ ღირსებას.

საკლუბო კარიერა
ლისანდრომ კარიერა დაიწყო „რასინგ კლუბში“, არგენტინის პირველ დივიზიონში. პირველ გუნდში მისი დებიუტი შედგა 19 წლის ასაკში.

2005 წლის აპრილში ლისანდრომ კონტრაქტი გააფორმა პორტუგალიურ „პორტუსთან“ 2,3 მილიონი ევროს სანაცვლოდ თანამემამულე ლუჩო გონსალესთან ერთად.

ქარიმ ბენზემას მადრიდის „რეალში“ გადასვლის შემდეგ, ლოპესი გადავიდა ლიგა 1-ს კლუბ „ლიონში“, 2009 წლის ზაფხულში. 8 აგვისტოს ლოპესმა თავის სადებიუტო მატჩში გაიტანა „ლე მანის“ კარში თავისუფალი დარტყმით, მატჩის მიწურულს. ის მატჩი ფრედ, 2-2 დასრულდა.

სანაკრებო კარიერა
2005 წელს ლოპესი არგენტინის ნაკრებში გამოიძახა მთავარმა მწვრთნელმა ხოსე პეკერმანმა და დებიუტი შედგა მექსიკასთან 1-1 დასრულებულ მატჩში, 10 მარტს.

2009 წლის 12 აგვისტოს ლისანდრომ ნაკრების მაისურით გოლი გაიტანა რუსეთის ნაკრებთან 3-2 მოგებულ მატჩში, მოსკოვში.

მიღწევები
საკლუბო
პორტუ
პრიმეირა ლიგა: 2005–06, 2006–07, 2007–08, 2008–09
პორტუგალიის თასი: 2005–06, 2008–09
პორტუგალიის თასი: 2006

ლიონი
საფრანგეთის თასი: 2011–12

ინტერნასიონალი
გაუშუს ლიგა: 2015

ინდივიდუალური
არგენტინის პრიმერა დივიზიონი: ბომბარდირი (2004)
პრიმიერა ლიგა: ბომბარდირი (2007–08)
პორტუგალიის სუპერთასი: თვის ფეხბურთელი: იანვარი 2008, თებერვალი 2008, პორტუგალიის წლის ფეხბურთელი 2008
ლიგა 1: თვის ფეხბურთელი: აგვისტო 2009; წლის ფეხბურთელი 2010; წლის გუნდი 2009–10

საკლუბო სტატისტიკა
მორეის დესპოტატი

მორეის დესპოტატი — საბერძნეთში (პელოპონესი) ბიზანტიის სამფლობელოების პირობითი სახელი ( საუკუნიდან ეწოდება მორეი). საუკუნეში მორეის დესპოტატი ბიზანტიის იმპერიის შემადგენელი ნაწილი იყო, საუკუნის შუა ხანიდან მას დესპოტის ტიტულით მართავდნენ ბიზანტიის იმპერატორის უახლოესი ნათესავები, პალეოლოგოსების დინასტიის წარმომადგენლები და მორეის დესპოტატი ფაქტობრივად დამოუკიდებელი იყო. 1460 წელს დესპოტატი ოსმალთა იმპერიამ დაიპყრო.
გომართის წმინდა გიორგის ეკლესია (ქარელის მუნიციპალიტეტი)

გომართის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ კნოლევში, სოფლის ზედა უბანში, ძველ სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. 1972 წელს ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა ეკლესია შეაკეთეს — აღადგინეს კამარა, კონქი, კედლების ზედა ნაწილები, შიგნიდან და გარედან შელესეს, შეათეთრეს და გადახურეს. დასავლეთ კედლის თავზე პატარა სამრეკლო დადგეს.

ეკლესია დარბაზულია (8,8 5,6 მ). ძველი ნაწილები ნაგებია მოზრდილი ნატეხი ქვიშაქვით, შეკეთების დროს ნახმარია რიყის ქვა და აგურიც. შიგნიდან და გარედან არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთითაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სარკმელია, ხოლო მის ორივე მხარეს თითო მცირე ზომის ნიში. საკურთხევლის იატაკი არდაბაგით არის გამოყოფილი და შემაღლებულია. დარბაზის გრძივ კედლებზე წყვილ პილასტრს ეყრდნობა საბჯენი თაღი, რომლის ქუსლებთან ქვიშაქვის თაროსებრი იმპოსტებია.
ბანკა-ბელიტუნგი

ბანკა-ბელიტუნგი — პროვინცია ინდონეზიაში. მოიცავს ორ კუნძულს — ბანკასა და ბელიტუნგს, ასევე სუმატრის აღმოსავლეთით მდებარე სხვა პატარა კუნძულებს. ბანკას სუმატრისგან გამოჰოფს ბანკის სრუტე, ბელიტუნგისგან კი გასპარის სრუტე. ჩრდილოეთით აკრავს სამხრეთ ჩინეთის ზღვა, სამხრეთით — იავის ზღვა, ბორნეოსგან კი პროვინციას კარიმატის სრუტე გამოყოფს.

ბანკა-ბელიტუნგს ცალკე პროვინციის სტატუსი 2000 წელს მიენიჭა. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 1 223 048 ადამიანს. დედაქალაქია პანკალპინანგი.

პროვინციის კუნძულები კალის უდიდესი მწარმოებელია ინდონეზიაში. ასევე იწარმოება თეთრი პილპილი.