iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ავთანდილ იაშვილი

ავთანდილ იაშვილი (დ. 6 თებერვალი, 1954) — ქართველი ტელეკომუნიკაციის სფეროს მოღვაწე, ბიზნესმენი და საზოგადო მოღვაწე, ეკონომიკის მეცნიერებათა კანდიდატი, საერთაშორისო კავშირგაბმულობის აკადემიის აკადემიკოსი.

დაამთავრა მოსკოვის კავშირგაბმულობის ელექტროტექნიკური ინსტიტუტი. დამთავრების შემდეგ გარკვეული პერიოდით, სრულიად ახალგაზრდა იყო თბილისის ცენტრალური რაიონის სატელეფონო კვანძის უფროსი, შემდეგ საქართველოს სსრ კავშირგაბმულობის სამინისტროს აპარატში ქალაქისა და სოფლის სატელეფონო კავშირის სამმართველოს უფროსის მოადგილე, შემდგომ — უფროსი. საქართველოს სოციალისტური რეჟიმიდან კაპიტალისტურზე გადასვლის შემდეგ სამინისტროს სტრუქტურულ რეორგანიზაციასთან დაკავშირებით ავთანდილ იაშვილი ინიშნება დარგის ერთადერთი მმართველობითი ორგანოს ელექტროკავშირის გენერალურ დირექტორად, სადაც გაერთიანებული იყო სისტემის თითქმის ყველა ტექნიკური დარგი.

90-იანი წლების მეორე ნახევარში ბიზნესმენთან და ასევე სატელეკომუნიკაციო სფეროს მოღვაწესთან ფრიდონ ინჯიასთან ერთად დიდი წვლილი შეიტანა საქართველო სატელეკომუნიკაციო სფეროს კერძოს სექტორის ჩამოყალიბებაში. მათი მონაწილეობით დაარსდა საქართველოში პირველი კერძო სატელეკომუნიკაციო კომპანიები ჯეოსელი და ახალი ქსელები, რამაც დიდი როლი ითამაშა საქართველოში სატელეკომუნიკაციო სფეროს განვითარებაში.

ავთანდილ იაშვილს სხვადასხვა დროს ეკავა სატელეკომუნიკაციო სფეროს სხვადასხვა კომპანიებში ხელმძღვანელი თანამდებობები: 1996-2013 წლებში შპს ახალი ქსელების გენერალური დირექტორი, 1997-1999 წლებში კომპანია ჯეოსელის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე, სხვადასხვა პერიოდში შპს სისტემნეტსა და შპს ფობნეტში სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე. ფლობს მნიშვნელოვან ბიზნესდივიდენდებსა და წილებს შპს ახალ ქსელებსა და შპს ახტელში.
ფუტკრის შხამი

ფუტკრის შხამი, აპიტოქსინი ( — ფუტკარი და — შხამი) — უფერული სითხე, რომელსაც გამოყოფს შხამის ჯირკვლები. აქვს მჟავე რეაქცია, სპეციფიკური სუნი, მწარე გემო, შეიცავს ბიოლოგიურად აქტიურ ცილას, თავისუფალ ამინმჟავებს, ჰისტამინს, ჭიანჭველ-მჟავასა და სვა. ფუტკრის შხამი წყალში ხსნადია, ჰაერზე მაგრდება. დანესტვრის დროს ფუტკარი გამოყოფს 0,2—0,3 მგ შხამს. ადამიანისათვის მომაკვდინებელია 500—1000 დანესტვრა. ფუტკრის შხამის პრეპარატებს (ვენაპიოლინი, ტოქსაპინი, აპიზარტრონი, ვირაპინი და სხვა) ხსნარების, მალამოების სახით აგრეთვე ელექტროფორების, მიოზიტის, რადიკულიტის, ნევრალგიის, ჭინჭრის ციების, შაკიკის, ტროპიკული წყლულის, თრომბოფლებიტის და სხვა შემთხვევაში. ფუტკრის შხამი არ იხმარება ღვიძლის, თირკმლის, სისხლის, ინფექციურ, გულ-სისხლძარღვთა, ფსიქიკური დაავადებების, დიაბეტის დროს და ფუტკრის შხამიდმი ინდივიდუალური მომეტებული მგრძნობელობის შემთხვევებში.
იკონოგრაფია

იკონოგრაფია (ბერძნ. "გამოსახულება" "ვწერ" ) — მითოლოგიური, ისტორიული პირების და სცენების სისტემატური შესწავლა და აღწერა.

იკონოგრაფიის ისტორია
1840 წელს დაიწყეს ხატწერის ნიმუშების შემუშავება. იკონოგრაფია იგივე ხატწერა, ნებისმიერი ხასიათის რეალური ან ლეგენდარული სცენების აღწერაა, მისთვის დამახასიათებელი გამოსახულებებით. საუკუნეების განმავლობაში, ხელოვნების განვითარებასთან ერთად იკონოგრაფიული სქემაც განვითარდა და შეიცვალა. შეიცვალა ნაწარმოების აღწერის სტილი, მათი შინაარსისა და სიმბოლოების გადმოცემა. - სს. რუსმა ისტორიკოსმა და იკონოგრაფიული ნიმუშების და მეთოდების შემქმნელმა ნიკოდიმ კონდაკოვმა, შეისწავლა ხატწერის ბიზანტიური ტრადიცია და შუა საუკუნეების რუსული ხელოვნება. იკონოგრაფიული ნიმუშებს ასევე სწავლობდა ამერიკელი მეცნიერი ერვინ ფანოფსკი.
ფუტკრის ცვილი

ფუტკრის ცვილი — ცხიმისმაგვარი მარცვლოვანი ნივთიერება, რომელსაც გამოყოფს ფუტკრის სპეციალური ჯირკვლები. ცვილს გამოყოფს ახალგაზრდა მუშა ფუტკარი მუცლის სეგმენტებზე არსებული ცვილის ჯირკვლებიდან. გამოყოფილ ცვილის ნაწილაკებს ფუტკრები იშორებენ და მისგან აგებენ ფიჭებს, ბეჭდავენ თაფლიან ფიჭის უჯრედებს და სხვა. ცვილი შედგება რთული ეთერების ნარევისაგან, შეიცავს ვიტამინებსა და ნაჯერ ნახშირწყალბადებს, დნობის 62—72°, სიმკვრივე 0,956—0,969 გ/სმ³, ფიზიკური და ქიმიური თვისებების მიხედვით იყოფა ხარისხებად. მასზე დაწესებულია სახელმწიფო სტანდარტი. ცვილი ძირითადი წყაროა ხელოვნური ფიჭის მისაღებად. ფუტკრის ცვილს იყენებენ სახალხო მეურნეობის მრავალ დარგში.
ანდრია სინაური

ანდრია სინაური (ნამდვილი გვარი სინაურიძე; დ. 17 ნოემბერი [ძვ. სტ. 5 ნოემბერი], 1896 — გ. 8 დეკემბერი,  1976) — ქართველი პოეტი, საზოგადო მოღვაწე

ბიოგრაფია
ანდრია ივანეს ძე სინაურიძე 1896 წლის 5 ნოემბერს დაიბადა ქუთაისის მაზრის სოფელ ინაშაურში (ამჟამინდელი ვანის მუნიციპალიტეტი). 1905 წლიდან სწავლობდა ქუთაისის რეალურ სასწავლებელში, შემდეგ კერძო გიმნაზიაში, 1912 წლიდან ხელმოკლეობის გამო მოუხდა საწავლებლის დატოვება. 1913 წლიდან სწავლობდა კრონშტადტის სამხედრო-საზღვაოსნო იუნგთა სკოლაში, სადაც როგორც სამხედრო სკოლა, მოსწავლეები თავისუფალი იყვნენ გადასახადებისგან.

1915 წელს იმპერიალისტური ომის დაწყებისთანავე სკოლა დაიხურა, ანდრია გადაიყვანეს მოქმედ არმიაში, სადაც მოკლევადიანი საოფიცრო სასწავლებელი გაიარა და შემდეგ დასავლეთის ფრონტზე გააგზავნეს გენერალ ბრუსილოვის არმიაში, რამდენიმე თვეში კი კავკასიის ფრონტზე გადაიყვანეს, სადაც სხვადასხვა მსუბუქი ჭრილობები და ძლიერი კონტუზია მიიღო, თუმცა მომჯობინებისთანავე ისევ დაბრუნდა ფრონტზე. 1917 წლის რევოლუციის დროს კავკასიის ფრონტიდან გაჰყვა რევოლუციურად განწყობილ ძალებს ჩრდილოეთ კავკასიაში, თერგის ოლქის ახალგაზრდა საბჭოთა რესპუბლიკის დასამყარებლად. 1918 წლის იანვარში მიიღო ძლიერი მოყინვა, ბრძოლის ველიდან გონწასული გამოიყვანეს და მშობლიურ კერას დაუბრუნეს. ჯანმრთელობის აღდგენა გაუჭირდა, ბრძოლა აღარ შეეძლო და სწავლა გააგრძელა ექსტერნის წესით, მოიპოვა საშუალო სკოლის ატესტატი და 1918 წლის სექტემბერში ჩაირიცხა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სასოფლო-სამეურნეო ფაკულტეტზე, პარალელურად სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების და ფილოსოფიის ფაკულტეტზე.

1921 წელს საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებისას წითელი არმიის ოფიცერი გახდა. ხელმძღვანელობდა ჯარის კულტურულ-საგანმანათლებლო სამსახურს. მაგრამ თავი იჩინა სამოქალაქო ომში მიღებულმა ტრამვებმა, ჩაეკირა სახსრები, მკურნელობა ამაო აღმოჩნდა, 1925 წლის მაისიდან ანდრია სინაური ინვალიდის ეტლს მიეჯაჭვა.

ანდრიას მეუღლე იყო ბიოლოგი ნადია აბდუშელიშვილი, ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტის ლექტორი და აქტიური საზოგადო მოღვაწე, რომელიც დიდ თანადგომას უწევდა მეუღლეს. ავადმყოფობის პერიოდში სინაური აქტიუარად ჩაება ლიტერატურაში, იგი ავტორია მრავალი პოეტური კრებულისა, სისტემატიურად ქვეყნდებოდა მისი პოემები, ლექსები და სტატიები ჟურნალ-გაზეთებში. მისი შემოქმედების უმთავრესი თემებია: სამშობლო, ჩვენი ქვეყნის გმირული წარსული და თანამედროვეობა. განსაკუთრებულ ყურადღებას იპყრობს სამამულო ომის ფრონტზე გმირულად დაღუპული ერთადერთი შვილისადმი მიძღვნილი ლექსები. მისი პოეზია გამოირჩევა შინაგანი სიმტკიცით და მებრძოლი პათოსით.

ჯერ ინვალიდის ეტლში, სიცოცხლის ბოლო წლებში, კი სარეცელს მიჯაჭვულმა 55 წელი გაატარა. გარდაიცვალა 1976 წელს 80 წლის ასაკში, დაკრძალულია ქუთაისში, მწვანეყვავილას მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში. მთელი საკუთარი ქონება გადასცა სახელმწიფოს მომავალი თაობებისთვის განვითარებისთვის. მის სახლში მოქმედებს მისივე სახელობის საჯარო ბიბლიოთეკა.

დაჯილდოებულია 2 მედლით მამაცური შრომისთვის და საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმისგან საპატიო სიგელით. იყო რესპუბლიკური მნიშვნელობის პერსონალური პერსიონერი.
ფუტკრის წაფვა

ფუტკრის წაფვა — ფუტკრის მიჩვევა, რომ ამა თუ იმ სახეობის თაფლოვანი მცენარეების ყვავილიდან შეაგროვოს ნექტარი და მტვერი. ფუტკრის წაფვა დაფუძნებულია ყვავილის სუნის, ფერის, ფორმისა და ადგილმედებარეობის მიმართ ფუტკრებში პირობითი რეფლექსების გამომუშავებაზე. გასაწაფავად სკაში ფუტკარს კვებავენ შაქრის სიროფით, რომელსაც შერეული აქვს ამა თუ უმ სახეობის თაფლოვანი მცენარის ყვავილების არომატი. შემდგომ ნექტრის საძიებლად ველად გასული ფუტკარი ეძებს სწორედ ამ არომატის მქონე ყვავილებს. მცენარეთა დასამტვერავად ფუტკრის წაფვის მეთოდი პირველად საბჭოთა მეცნიერმა ალექსანდრე გუბინმა შემოიღო 1933 წელს.
ფუტურისტ-ლეფელები

„ფუტურისტ-ლეფელები” — საუკუნის 20-იანი წლების ქართველ მწერალთა დაჯგუფება, რომელიც ჩამოყალიბდა იტალიური და რუსული ფუტურიზმისა და რუსული ლეფის გავლენით. მათი პირველი საღამო გაიმართა 1922 წელს, ამავე წელს გამოქვეყნდა მანიფესტი „საქართველო—ფენიქსი”. „ფუტურისტ-ლეფელების“ გამოცემები იყო ალმანახები „2 4“ (1924), „ლიტერატურა და სხვა“ (1924 —1925), გაზეთი „დროული“ (1925 —1926), ჟურნალი „მემარცხენეობა“ (1927 —1928) ჯგუფში გაერთიანებული იყვნენ პოეტები და მწერლები: ბ. აბულაძე, შალვა ალხაზიშვუილი, აკაკი ბელიაშვილი, დავით გაჩეჩილაძე, პავლე ნოზაძე, ბესარიონ ჟღენტი, ჟ. ღოღობერიძე, ნიკოლოზ ჩაჩავა, სიმონ ჩიქოვანი, აგრეთვე კუბიზმით გატაცებული მხატვრები: ირაკლი გამრეკელი, ბ. გორდეზიანი, მ. გოცირიძე და სხვები. „ფუტურისტ-ლეფელები“ ცდილობდნენ ისეთივე გადატრიალება მოეხდინათ მწერლობაში, როგორც ოქტომბრის რევოლუციამ მოახდინა სოციალურ სფეროში. წინამორბედ ფუტურისტთა კვალობაზე ისინი უკიდურეს ნიჰილიზმს ამჟღავნებდნენ კლასიკური მწერლობისადმი. მათი ცდა შეექმნათ ახალი დროის შესაბამისი ლიტერატურული სკოლა, რომელიც გაითვალისწუინებდა იტალიურ და რუსულ ფუტურიზმს, ლეფის, ნაწილობრივ-კონსტრუქტივიზმის გამოცდილებას და ძირფესვიანად გარდაქმნიდა ქართულ ლექსს, განუხორციელებელი აღმოჩნდა. „ფუტურისტ-ლეფელების“ გატაცებამ „ზაუმური ენით“ და „ორკესტრული ლექსალობით“ მაინც დადებითი როლი ითამაშა ქართული პოეზიის ფორმალური სრულყოფის საქმეში, რასაც ადასტურებს ამ ჯგუფის ყველაზე თვალსაჩინო პოეტის სიმონ ჩიქოვანის ადრინდელი შემოქმედება. 20-იანი წლების დამლევს ჯგუფი თვითლიკვიდაციის გზას დაადგა.
უილიამ ჰენრი ფოქს ტალბოტი

უილიამ ჰენრი ფოქს ტალბოტი (; დ. 11 თებერვალი, 1800 — გ. 17 სექტემბერი, 1877) — ინგლისელი ფიზიკოსი და ქიმიკოსი, ფოტოგრაფიის ერთ-ერთი გამომგონებელი, მის გამოგონებას ეკუთვნის ე. წ „ანაბეჭდები“, რომელიც პირველად იქნა გამოყენებული ფოტოსურათების მიღებისთვის, პირველად ნეგატივის, შემდეგ კი განუსაზღვრელი რაოდენობის ასლებისთვის.

ბიოგრაფია
1835 წელს ტალბოტმა შექმნა პირველი გამოსახულების მქონე ნეგატივი, რომლისთვისაც გამოიყენა ქაღალდი, რომელიც გაჟღენთილი იყო ვერცხლის ნიტრატის და მარილის ხსნარით. ტალბოტი შიგნიდან ფოტოებს უღებდა თავისი ბიბლიოთეკის ფანჯარას, რისთვისაც იყენებდა 8სმ-იანი სისქის ოპტიკური ლინზის კამერას.

1838 წელს ლონდონის სამეფო საზოგადოებამ ტალბოტი დაჯილდოვა თავისი ერთ-ერთი უმაღლესი ჯილდოთი, როგორიცაა სამეფო მედალი.

1840 წელს ტალბოტბა აღმოაჩინა მარილიან ქაღალდზე პოზიტიური ასლის შექმნის მეთოდი, ქაღალდის ნეგატივიდან, რაც საშუალებას აძლევდა გაეკეთებინა განუსაზღვრელი რაოდენობის ასლები. ამ მეთოდმა ფაქტობრივად სათავე დაუდო თანამედროვე ფოტოგრაფიის შექმნას.

1841 წელს ტალბოტმა დაარეგისტრირა ნეგატიურ-პოზიტიური მეთოდით ფოტოსურათების შექმნის პატენტი, ამისთვის იგი იყენებდა ვერცხლის ნიტრატს და ტიოსულფატის ნატრიუმს.

1844 წელს ტალბოტმა გამოაქვეყნა პირველი წიგნი ფოტო-ილუსტრაციებით.

1836 წელს გამოქვეყნებულ ერთ-ერთ ჟურნალში ტალბოტი აღწერს თავის გამოცდილებას, რომელიც მან მიიღო ფერების პერიოდულობით ცვლის დროს დიფრაქციული ბადის გამოსახულებაში, როდესაც მისგან აშორებდა, დაკვირვებისათვის გამოყენებულ ფოკუსირებულ ლინზას. მის შრომებში არ არის მოცემული არც რაოდენობითი გამოთვლები და არც დაკვირვებისათვის გაკეთებული მცდელობების განსაზღვრებები.
ალმირანტი-ტემანდარე

ალმირანტი-ტემანდარე — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 950 მეტრზე. მიეკუთვნება კურიტიბის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 103 204 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 529,95 კმ²-ზე. ფართობი 194 744 კმ²-ია.
არაუკარია (პარანა)

არაუკარია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 897 მეტრზე. მიეკუთვნება კურიტიბის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 119 123 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 253,86 კმ²-ზე. ფართობი 469 240 კმ²-ია.
ბალსა-ნოვა

ბალსა-ნოვა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 865 მეტრზე. მიეკუთვნება კურიტიბის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 300 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32,39 კმ²-ზე. ფართობი 348 926 კმ²-ია.
ბოკაიუვა-დუ-სული

ბოკაიუვა-დუ-სული — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 980 მეტრზე. მიეკუთვნება კურიტიბის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 987 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13,3 კმ²-ზე. ფართობი 826 344 კმ²-ია.
კამპინა-გრანდი-დუ-სული

კამპინა-გრანდი-დუ-სული — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 980 მეტრზე. მიეკუთვნება კურიტიბის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 38 769 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 71,89 კმ²-ზე. ფართობი 539 245 კმ²-ია.
კამპუ-ლარგუ

კამპუ-ლარგუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 956 მეტრზე. მიეკუთვნება კურიტიბის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 112 377 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 90,37 კმ²-ზე. ფართობი 1 243 552 კმ²-ია.
კამპუ-მაგრუ

კამპუ-მაგრუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 990 მეტრზე. მიეკუთვნება კურიტიბის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 24 843 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 90,22 კმ²-ზე. ფართობი 275 352 კმ²-ია.
კოლომბუ (პარანა)

კოლომბუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 950 მეტრზე. მიეკუთვნება კურიტიბის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 212 967 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1 076,72 კმ²-ზე. ფართობი 197 793 კმ²-ია.
კონტენდა

კონტენდა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 878 მეტრზე. მიეკუთვნება კურიტიბის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 891 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 53,14 კმ²-ზე. ფართობი 299 037 კმ²-ია.
ფაზენდა-რიუ-გრანდი

ფაზენდა-რიუ-გრანდი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 910 მეტრზე. მიეკუთვნება კურიტიბის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 81 675 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 700 კმ²-ზე. ფართობი 116 678 კმ²-ია.
იტაპერუსუ

იტაპერუსუ — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება კურიტიბის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 23 887 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 74,51 კმ²-ზე. ფართობი 320 578 კმ²-ია.
მანდირიტუბა

მანდირიტუბა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 925 მეტრზე. მიეკუთვნება კურიტიბის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 220 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 58,6 კმ²-ზე. ფართობი 379 179 კმ²-ია.
პინიაისი

პინიაისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 893 მეტრზე. მიეკუთვნება კურიტიბის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 117 008 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1 921,44 კმ²-ზე. ფართობი 60 896 კმ²-ია.
პირაკუარა

პირაკუარა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 897 მეტრზე. მიეკუთვნება კურიტიბის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 93 207 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 410,53 კმ²-ზე. ფართობი 227 042 კმ²-ია.
კუატრუ-ბარასი

კუატრუ-ბარასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 930 მეტრზე. მიეკუთვნება კურიტიბის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 851 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 110 კმ²-ზე. ფართობი 180 471 კმ²-ია.
რიუ-ბრანკუ-დუ-სული

რიუ-ბრანკუ-დუ-სული — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება კურიტიბის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 30 650 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 37,73 კმ²-ზე. ფართობი 30 650 კმ²-ია.
სან-ჟოზე-დუს-პინიაისი

სან-ჟოზე-დუს-პინიაისი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 906 მეტრზე. მიეკუთვნება კურიტიბის აგლომერაციის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კურიტიბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 264 210 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 279,16 კმ²-ზე. ფართობი 946 435 კმ²-ია.
მესიე 95

მესიე 95 ( 95 ან 3351) — სპირალური გალაქტიკა დედამიწიდან 38 მილიონი სინათლის წლის მანძილზე, ლომის თანავარსკვლავედის მიმართულებით. 1781 წელს აღმოაჩინა ფრანგმა ასტრონომმა პიერ მეშენმა, 4 წლის შემდეგ კი იგი თავის კატალოგში შარლ მესიემ შეიტანა. 2012 წლის 16 მარტს, გალაქტიკაში შენიშნეს სუპერნოვა.

გალაქტიკის ცენტრში მდებარეობს რგოლის ფორმის ვარსკვლავთწარმომქმნელი რეგიონი, რომლის დიამეტრიც 2000 სინათლის წელია.

95 მიეკუთვნება 96-ის ჯგუფს — გალაქტიკათა ჯგუფს ლომის თანავარსკვლავედის მიმართულებით. ამ ჯგუფში ასევე შედის მესიეს სხვა ობიექტები — 96 და 105.

2012 წლის 16 მარტს, ასტრონომებმა 95-ში შენიშნეს ტიპის სუპერნოვა, რომელსაც მიანიჭეს სახელი 2012.
გრიფინების ოჯახი

გრიფინების ოჯახი — ამერიკული ანიმაციური სერიალი გრიფინების ხუთი უმთავრესი პერსონაჟისაგან შემდგარი ოჯახი, რომელშიც შედიან პიტერ გრიფინი, მისი ცოლი, ლოის გრიფინი, მათი სამი შვილი, მეგი, კრისი და სტიუი. ოჯახის სრულფასოვანი წევრია ანთროპომორფული ძაღლი ბრაიანი. ისინი ცხოვრობენ ამერიკის შეერთებული შტატების შტატ როდ-აილენდის გამოგონილ ქალაქ კუაჰოგში. გრიფინებს ასევე ჰყავდათ სამი სხვა შვილი: გოგონა, რომელიც მეგმა მოკლა, ბიჭი, რომელიც მოკლა სტიუიმ და იდუმალი ბავშვი, რომელიც პიტერმა სიკვდილამდე შეანჯღრია. გრიფინების ოჯახი სერიალის შემქმნელმა, სეთ მაკფარლეინმა თავის ორი სხვა ნამუშევრის, ლარის ცხოვრების და ლარის & სტივის მოდელზე შექმნა. სერიალში ოჯახის დებიუტი შედგა სეზონის პირველ სერიაში .
კლივლენდ ბრაუნი უმცროსი

კლივლენდ ორენთალ ბრაუნი უმცროსი — ამერიკული ანიმაციური სერიალი გრიფინების და მისი სპინ-ოფის, კლივლენდის შოუს ერთ-ერთი გმირი, კლივლენდ ბრაუნის და მისი ყოფილი ცოლის ლორეტას შვილი. გრიფინებში იგი ნაჩვენები იყო როგორც გამხდარი და ჰიპერაქტიური, თუმცა, კლივლენდის შოუში მოხდა მისი სრული ტრანსფორმაცია, სადაც იგი მსუქანი და უფრო რბილი ხასიათის ხდება.
ლუბის იმპერია

ლუბა — სახელმწიფოებრივი გაერთიანება. მდებარეობდა თანამედროვე კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ტერიტორიაზე, უპემბის დაბლობზე 1585-1889 წლებში. უზენაესი ხელისუფლება ხელთ ეპყრა მეფეს, რომელიც ცნობილი იყო მულოპვეს სახელით. მეფე ქვეყანას მართავდა თავისი კლანის მიხედვით, რომელსაც ეწოდებოდა ბალოპვე. ლუბის იმპერიის დასუსტება გამოიწვია შიდა არეულობებმა, მონათვაჭრობამ და მეზობელი ტომების თავდასხმებმა.
აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმი (1991)

აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის რეფერენდუმი გაიმართა აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში 1991 წლის 29 დეკემბერს და რომელშიც მოსახლეობის აბსოლუტურმა უმრავლესობამ მხარი დაუჭირა ქვეყნის საბჭოთა კავშირიდან გამოყოფას. დამოუკიდებლობის მოთხოვნას მხარი ამომრჩეველთა 99.5%-მა დაუჭირა. საარჩევნო უბნებზე მოსახლეობის გამოცხადებამ 95.0% შეადგინა.

შედეგები
ლუნდის სამეფო

ლუნდა — - საუკუნეების სახელმწიფო თანამედროვე თანამედროვე ზამბიის, ანგოლისა და კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ტერიტორიაზე.

გეიოგრაფია
შუა საუკუნეების სახელმწიფო აფრიკის ცენტრალურ ნაწილში, ეკვატორის სამხრეთით. 1680 წლისათვის მისი ფართობი იყო 150 ათ. კმ². საუკუნის ბოლოსათვის მისი ფართობი პრაქტიკულად გაორმაგდა და მიაღწია 345 ათ. კმ² და მოსახლეობის რაოდენობამ 2 მლნ-ს მიაღწია, მოსახლეობის ძირითადი ნაწილს ლუნდას ტომი შეადგენდა.

პოლიტიკური წყობა
ლუნდის სამეფოს პოლიტიკური წყობა იყო აბსოლუტური მონარქია, რომლის უზენაესი მმართველი იყო მუატა-იამვო. მას ადგილობრივი ტომები უხდიდნენ მარილს, სპილენძს, ცხოველთა ტყავს, მონებს, სპილოს ძვალს და სხვა. ასევე მას თან უნდა ხლებოდნენ ლაშქრობების დროს. მუატა-იამვოსთან ერთად უმაღლესი ხელისუფლება ეკუთვნოდა ლულოკეშას, გაუთხოვარ ქალს. მუატა და ლულოკეშა იყვნენ და-ძმა. მათი მმართველებად არჩევის შემდეგ აღიარებდნენ ერთმანეთის ძალაუფლებას.

ადგილებზე ხელისუფლება ხელთ ეპყრათ ტომის ბელადებსა და ადგილობრივი რელიგიის ქურუმებს. ასევე მართავდა რეგიონებს მუატა-იამვოს წარგზავნილებიც.

ისტორია
სამეფოს დედაქალაქი იყო მუსუმბა, სადაც მუდმივად ცხოვრობდა 10 ათასამდე ადამიანი. ყოველი მუატას გარდაცვალების შემდეგ ახალი მმართველი აშენებდა ახალ რეზიდენციას. საუკუნის დასაწყისიდან საუკუნის დასასრულამდე ლუნდა რეგიონის უმთავრესი სახელმწიფო იყო. მისი მოკავშირე სახელმწიფო იყო ლუბა, რომლის პირველ მეფესაც ცოლად ჰყავდა ლუნდის მეფის შვილი. ყველაზე მეტად გაფართოების პერიოდში სამეფო გადაჭიმული იყო ტანგანიიკის ტბიდან ატლანტის ოკეანემდე.

1884 წლის ბერლინის კონფერენციის შედეგად ლუნდა გაიყო ორ ნაწილად: კონგოს თავისუფალი სახელმწიფო (აკონტროლებდნენ ბელგიელები) და ჩრდილოეთი როდეზია (აკონტროლებდნენ ბრიტანელები).

რელიგია
რელიგიის თვალსაზრისით ლუნდის სამეფოს წარმომადგენლები იყვნენ ანიმისტები, რომლებიც თაყვანს სცემდნენ წინაპართა სულებს.
ლუსაკის შეთანხმება ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ

ლუსაკის შეთანხმება ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ დაიდო კონგოს მეორე ომის დასასრულს, რათა შეწყვეტილიყო ცეცხლი, გაეთავისუფლებინათ სამხედრო ტყვეები და ასევე სამშვიდობო ძალების დაბრუნება გაეროს ეგიდით. ანგოლის, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის, ნამიბიის, რუანდის, უგანდის, ზამბიისა და ზიმბაბვეს სახელმწიფოს მეთაურებმა შეთანხმებას ხელი მოაწერეს 1999 წლის 10 ივლისს ზამბიის დედაქალაქ ლუსაკაში.

მოლაპარაკებები
სამხრეთ აფრიკის განვითარების საზოგადოების, აფრიკის ერთობის ორგანიზაციის და გაეროს წარმომადგენლები 1999 წლის 21-27 ივნისს შეხვდნენ ლუსაკაში და შეიმუშავეს ხელშეკრულება ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ. კონფლიქტში მონაწილე ქვეყნების თავდაცვისა და საგარეო საქმეთა მინისტრები შეთანხმების განსახილველად ერთმანეთს შეხვდნენ 29 ივნისიდან 7 ივლისამდე.

ხელშეკრულების ხელმოწერაში მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში მშვიდობის დამყარებისათვის რეგიონალური ინიციატივის წარმომადგენელმა, ზამბიის პრეზიდენტმა ფრედერიკ ჩილუბამ.

შეთანხმების პირობები
მხარეები შეთანხმდნენ ცეცხლის შეწყვეტაზე ხელმოწერიდან 24 საათის განმავლობაში. აიკრძალა ნებისმიერი შემდგომი სამხედრო გადაადგილება ან იარაღის გადატანა ბრძოლის ველზე, ყველა სახელმწიფოს მოუწოდება, პატივი სცენ ადამიანის უფლებებს და მოქალაქეების დაცვას. უნდა გათავისუფლებულიყო ყველა სახელმწიფო ტყვე. წითელი ჯვრის საერთაშორისო ორგანიზაციას უფლება მისცეს ემკურნალა დაჭრილებისთვის.

ხელშეკრულების მიხედვით გადაეცა თხოვნა აფრიკის ერთობის ორგანიზაციას, გაეროს სამშვიდობო ძალების ჩამოსვლამდე უზრუნველყო მშვიდობის დაცვა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში.

ხელშეკრულების რეალიზაცია
1999 წლის 15 ივლისს გაეროს გენერალურმა მდივანმა გამოაქვეყნა ანგარიში, რომლის მიხედვითაც რეკომენდებულად ჩაითვალა სადამკვირვებლო მისიის გაგზავნა კონგოს დრ-ში. 23 ივლისს აშშ-ის სახელმწიფო საბჭომ გამოაცხადა სამშვიდობო მისიის მხარდაჭერა. კონგოს განმათავისუფლებელმა მოძრაობამ ხელშეკრულებას ხელი 1 აგვისტოს მოაწერა. ხუთი დღის შემდეგ გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ მიიღო რეზოლუცია 1258 ოფიცრების გაგზავნის შესახებ ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების საფუძველზე. მოძრაობამ კონგოლეზიური დემოკრატიისათვის ხელშეკრულებას ხელი 31 აგვისტოს მოაწერა. გაეროს 1273-ე რეზოლუციის მიხედვით ჩამოყალიბდა გაეროს მისია კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში.
ფქვილის ღრაჭუკები

ფქვილის ღრაჭუკები — ხოჭოები შავტანიანების ოჯახისა. მარცვლეულის გადამუშავების პროდუქტების (ფქვილი, ბურღული და სხვა) საშიში მავნებელია. აქვთ მოყავისფრო-მოგრძო სხეული 11-ნაწევრიანი ულვაში. წინა და შუა ფეხების თითები 5-ნაწევრიანია, უკანა4-ნაწევრიანი. მატლს ცილინდრული ფორმა და კარგად განვითარებული ფეხები აქვს. გავრცელებულია მარცვალსაცავებში, პურის ქარხნებში, მაკარონის, საკონდიტრო ფაბრიკებში, წისქვილებში, ზოგჯერ საცხოვრებელ სახლებშიც. ზიანი მოაქვს ხოჭოსა და მატლს. პროდუქტს ეკარგება საკვები ღირებულება, განსაკუთრებით დიდი მავნებლობით გამოირჩევა ფქვილის დიდი და პატარა, ქინძისთავისებრ ულვაშა, რქიანი ღრაჭუკები და სხვა.
ფშატისებრნი

ფშატისებრნი — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. მარადმწვანე და ფოთოლმცვივანი ხეები და ბუჩქებია. მორიგეობით ან მოპირისპირედ განლაგებული მარტივი ფოთლები აქვთ. ყვავილები ორსქესიანი ან ერთსქესიანია. მარტოული ან ფარისებრ ყვავილებად შეკრებილი. ნაყოფი კურკიანაა, ხორცოვანი, იჭმება.

ოჯახი შეიცავს 3 გვარის 58-მდე სახეობას, გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოში ბუნებრივად იზრდება ამ ოჯახის 2 გვარი — ფშატი და ქაცვი, რომელთა ნაყოფი მდიდარია ვიტამინებით.