iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მურმან პაპაშვილი

მურმან პაპაშვილი (დ. 1955) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1977 წელს დაამთავრა გორის ნ. ბარათაშვილის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტი, ისტორიის ფაკულტეტი.

1984-2004 წლებში იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ- თანამშრომელი, მეცნიერ- თანამშრომელი, უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი და წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. 2000-2005 წლები კი გორის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოწვეული პროფესორი. იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზუგდიდის ფილიალის მსოფლიო ისტორიის კათედრის გამგე 1998-2005 წლებში. ასევე 2005-2007 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზუგდიდის ფილიალის დირექტორი. 2004-2005 წლებში კი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მოწვეული პროფესორი. 2006-2013 წლებში მუშაობდა როგორც საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სრული პროფესორი და 2003- 2006 წლებში უკვე საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მოწვეული პროფესორი. 2013 წლიდან იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მოწვეული პროფესორი, ევროპისმცოდნეობის საბაკალავრო პროგრამის ხელმძღვანელი. თუმდა ასევე 2013 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის პროფესორი. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ევროინტეგრაციის სამეცნიერო კვლევითი ცენტრის დირექტორის მოადგილე იყო 2011 წლიდან. 2003 წლიდან - ჟურნალ "საისტორიო ვერტიკალების" რედაქტორის მოადგილე და 2011 წლიდან საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის პერიოდული კრებულის - "ევროპული კვლევები" სარედაქციო კოლეგიის წევრი. იგი არის 97 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, მათ შორის, 84 სამეცნიერო სტატია, 3 მონოგრაფია, 1 სახელმძღვანელო, 5 სახელმძღვანელოს თანაავტორი, 1 თარგმანი, 3 თარგმანის თანაავტორი.
გივი ცინცაბაძე

გივი ცინცაბაძე (დ. 24 ნოემბერი, 1940, ბათუმი) — ქართველი ინჟინერი.

ბიოგრაფია
1963 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სატრანსპორტო ფაკულტეტი ხიდებისა და გვირაბების მშენებლობის სპეციალობით ხოლო 1977 წელს დაამთავა კემბრიჯისა და ოქსფორდის უნივერსიტეტების პატრონაჟის ქვეშ არსებული მოსკოვის პლეხანოვის სახელობის საფინანსო-ეკონომიკური უნივერსიტეტის საწარმოო ბიზნესის სკოლა.

1964-1967 წლებში მუშაობდა თბილისის რადიოქარხანაში ოსტატად, ნორმადარად, ინჟინრად; 1967-1976 წლებში საქართველოს კვების მრეწველობის სამინისტროში ინჟინრად, უფროს ინჟინრად, მთავარ სპეციალისტად, განყოფილების უფროსად; 1977 წელს დაინიშნა სამშენებლო ტრესტ „საქკვებმრეწვმშენის“ მმართველად; მონაწილეობდა და ხელმძღვანელობდა მთელი საქართველოს მასშტაბით 700-მდე ობიექტის, მათ შორის: ბორჯომის ჩამომსხმელი და მინის ტარის ქარხნების, აგარის შაქრის კომბინატის, თბილისის, ქუთაისის, ბათუმის ლუდისა და თბილისის კოკა-კოლას ქარხნების, საქართველოს კულტურის ცენტრ „მზიურის“ (მოსკოვში) მშენებლობა-რეკონსტრუირებას; მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ჯილდოები
საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი
ვიქტორია ტაული-კორპუსი

ვიქტორია ტაული-კორპუსი (დ. 1952, ბესაო, მთის პროვინცია) ― იგოროტული წარმოშობის ფილიპინელი საერთაშორისო აბორიგენი აქტივისტი. 2014 წლის 2 ივნისს აბორიგენების უფლებების გაეროს სპეციალურ რეპორტიორად დაინიშნა. როგორც სპეციალურ რეპორტიორს, ტაული კორპუსს აბორიგენების უფლებების შესაძლო დარღვევების გამოკვლევა და აბორიგენთა უფლებებთან დაკავშირებით საერთაშორისო სტანდარტების ხელშეწყობა ევალებოდა.

ტაული-კორპუსი -ის (მესამე მსოფლიოს ქსელი) მრჩეველია აბორიგენთა და გენდერულ საკითხებში. არის გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის განვითარების პროგრამის სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციათა მრჩეველთა კომიტეტისა და მსოფლიოს მომავლის საბჭოს წევრი.

2009 წელს აბორიგენთა ეროვნული კომისიის გაბრიელა სილანგის ჯილდოს პირველი ლაურეატი გახდა.

2005-2010 წლებში გაეროს აბორიგენთა საკითხების მუდმივი ფორუმის თავმჯდომარე იყო. მუშაობდა აბორიგენი მოსახლეობის მოხალისეობრივი ფონდის რეპორტიორად. 1976 წელს ფილიპინების მანილის უნივერსიტეტის საექთნო კოლეჯი დაამთავრა ექთნის ხარისხით.
ოტელოს ციხესიმაგრე

ფამაგუსტას ციხესიმაგრე (ბერძნ. ) ან ოტელოს ციხესიმაგრე (ოტელოს კოშკი, ბერძნ. ) — ციხესიმაგრე კვიპროსზე, ქალაქ ფამაგუსტაში, ამჟამად ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქეთის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე.

ციხესიმაგრე აშენდა მე-14 საუკუნეში ლუზინიანების (კვიპროსის სამეფოს მმართველები )მიერ პორტის დასაცავად მტრის შესაძლო თავდასხმებისგან. იგი ასევე ასრულებდა ფამაგუსტას მთავარი შესასვლელის ფუნქციას. ადრე მას "აუღებელი ციხესიმაგრე" შეარქვეს, ვინაიდან ნაგებობის აღება თითქმის შეუძლებელი იყო მის გარშემო არსებული ძალიან ღრმა თხრილების გამო.

ისტორია
ოტელოს ციხესიმაგრე მდებარეობს ძველი ქალაქ ფამაგუსტას ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ებჯინება სატვირთო პორტის მიმდებარე საფორტიფიკაციო კედელს.

მე-13 საუკუნის დასაწყისში კვიპროსის მეფე ანრი - მა (1218-1253) ააგო პირველი კოშკი ფამაგუსტას პორტის დასაცავად.

ციხესიმაგრის მშენებლობა დასრულდა 1310 წელს. მას შემდეგ, რაც კუნძული ვენეციის რესპუბლიკის კონტროლის ქვეშ მოექცა, ოტელოს ციხსიმაგრე აღადგინეს (1492 წელს) კომენდანტ ნიკოლო ფოსკარის ბრძანებით.

სარემონტო სამუშაოები, რომელიც ასევე ჩატარდა ქალაქის მიმდებარე ციხის გალავანებთან მიმართებაში და გაგრძელდა დაახლოებით სამი წელი. ოტელოს ციხესიმაგრე აღადგინეს რენესანსის ეპოქის სტილში, მის შესასვლელში დამონტაჟდა ქვის ფილა ვენეციის მფარველი სიმბოლოს, წმინდა მარკოზის ლომის გამოსახულებით, რელიეფის გვერდით ამოტვიფრულია თარიღი 1492 წ. და კაპიტან ნიკოლო ფოსკარის სახელი, რომელიც ხელმძღვანელობდა ციხის აღდგენას. (სავარაუდოდ, მას  ციხესიმაგრის რეკონსტრუქცია ლეონარდო და ვინჩიმ ურჩია 1481 წელს).

თავად ციხესიმაგრეს ჰქონდა ოთხი კოშკი, რომლებიც ერთმანეთთან დაკავშირებული იყო შიდა დერეფნებით.  ამ დერეფნებს ჯარისკაცები იყენებდნენ აღჭურვილობის სწრაფად  გადასატანად ერთი კოშკიდან მეორეში.  ციხის კვადრატული კოშკები შეიცვალა მრგვალი კოშკებით უფრო თანამედროვე არტილერიისთვის მტრის ზღვიდან თავდასხმის შემთხვევაში საომარი მოქმედებების დაწყებისას.  ციხესიმაგრის ჩრდილოეთით და სამხრეთით მიმდებარე ეზოა, სადაც განლაგებულია უძველესი თურქული და ესპანური ბრინჯაოს ქვემეხები, რომელთაგან ზოგი 400 წელზე მეტისაა. ციხესიმაგრის ტერიტორიაზეა სატრაპეზო და საერთო საცხოვრებელი.

ოტელოს ციხესიმაგრეს კვიპროსის ბრიტანული კოლონიური მმართველობის დროს ეწოდა სახელი შექსპირის ცნობილი ტრაგედია „ოტელოს“ მიხედვით, როდესაც კვიპროსის ვენეციელმა კომენდანტმა ეჭვიანობის გამო აქ დაახრჩო მეუღლე დეზდემონა. ლეგენდა უკავშირდება კვიპროსის გუბერნატორის, ლეიტენანტ ქრისტოფორო მოროს ცხოვრებაში განვითარებულ დრამატულ მოვლენებს, რომელიც მართავდა კუნძულს 1505-1508 წლებში, თურქების მიერ კვიპროსის აღებამდე 65 წლით ადრე.

1900 წელს ციხის თხრილი დააშრეს წყლისგან მალარიის რისკის შესამცირებლად.

ციხესიმაგრის აღდგენა დაიწყო 2014 წელს. ამჟამად ოტელოს ციხესიმაგრეზე განთავსებულია ამავე სახელწოდების მუზეუმი, რომელიც 2015 წელს გაიხსნა. შესასვლელი  2021 წლის 3 ნოემბრის მონაცემებით გახლავთ: 15 თურქული ლირა, ანუ 2 ევრო.
ვოლგა-კამის ნაკრძალი

ვოლგა-კამის ნაკრძალი ასევე ვოლჟსკო-კამსკი ან ვოსშკო-კამისკი — მკაცრი ეკოლოგიური რეზერვი რუსეთში, თათრეთის რესპუბლიკაში მდინარეების ვოლგის, კამის და მიოშას შესართავში. ნაკრძალი სედგება ორი ნაწილისგან. ერთი ვოლგის მარცხენა სანაპიროს ტერასებზე, ხოლო მეორე მონაკვეთი დაახლოებით 100 კმ-ზე ვოლგაზე შესართავიდან ზემოთ და ესაზღვრება ქალაქ ყაზანის დასავლეთ გარეუბანს. ნაკრძალი მდებარეობს თათარსტანის ზელენოდოლსკის და ლაიშევსკის რაიონებში. ნაკრძალი ოფიციალურად 1960 წელს დაარსდა შუა ვოლგის რეგიონის დარჩენილი ტყის და ტყე-სტეპის ჰაბიტატის დასაცავად. მოიცავს 8,024 ჰექტარს. სამეცნიერო შესწავლის განსაკუთრებული ფოკუსია კუიბიშევის წყალსაცავის გავლენა ადგილობრივ გარემოზე. წყალსაცავი დასრულდა 1950-იანი წლების შუა ხანებში და არის ყველაზე დიდი წყალსაცავი ევროპაში. ვოლგა-კამას ნაკრძალი იუნესკოს ბიოსფერული ნაკრძალის ნაწილია.

ტოპოგრაფია
ვოლგა-კამის ნაკრძალი შედგება ორი ნაწილისგან:

რაიფა (ყაზანიდან დასავლეთით 30 კილომეტრში). რაიფას სექტორი ძირითადად ბრტყელი ან ტალღოვანი კარსტული ლანდშაფტია ხევებითა და ხეობებით. კარსტული რელიეფის ტბებითა და სამხრეთით ტაიგის ტყის საფარით. ტყის დიდი ნაწილი ძველია, დაახლოებით 250-300 წლის ხეებით. მდინარე შუმკას ხეობა რაიფას კვეთს სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთით ვოლგას მიმართულებით. ამ მონაკვეთის ჩრდილოეთის მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენს რაიფას ტბა, რომელიც ნაკრძალის ამ მონაკვეთში არსებული მრავალი ტბიდან და ჭაობიდან უდიდესია.

სარალა (ყაზანიდან სამხრეთით 60 კილომეტრში). სარალას სექტორი არის ნახევარკუნძული, რომელიც მდებარეობს კუიბიშევის წყალსაცავის მეოთხეულ ტერასებზე. რეზერვუარი 1956 წელს შეიქმნა. მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან მერყეობს 49-დან 53 მეტრამდე. ამ სექტორს ძირითადად ფოთლოვანი ტყის საფარი აქვს.

ვოლგა-კამის ნაკრძალში არის ნოტიო კონტინენტური კლიმატი (კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია). ეს კლიმატი ტემპერატურის მნიშვნელოვანი რყევებით გამოირჩევა, როგორც დღის ასევე სეზონურ ჭრილში. აქვს რბილი ზაფხულები და ცივი თოვლიანი ზამთრები. ნაკრძალში საშუალო ტემპერატურა მერყეობს −12.2 °-დან იანვარშ 19.5 °-მდე ივლისში. ნალექის მოცულობა მერყეობს 490 – 640 მილიმეტრში წელიწადში.

ჩრდილოეთ სექტორის (რაიფა) ცხოველთა სამყარო სამხრეთ ტაიგისთვის დამახასიათებელია: მღრღნელები, ბიგასებრნი, ტყის თაგვები, ღამურები, ციყვი, კვერნა, მელა, კურდღელი და ლოსი. სარალას სექტორის ფაუნა უფრო სამხრეთული ხასიათისაა, კურდღლებით, გარეული ღორებითა და შველით. 1996 წელს თახვი ხელახლა დააბრუნეს ველურ ბუნებაში. ფრინველებს შორისაა ტყის ფრინველები და წყლის ფრინველები, რაც ასახავს ამ ტერიტორიის ჰაბიტატის მრავალფეროვნებას. სარალის სექტორის ტერიტორიაზე თეთრკუდა ფსოვი ყველაზე დიდი პოპულაციაა ევროპაში.

ეკოგანათლება და ხელმისაწვდომობა
ვოლგა-კამის ნაკრძალი მოსახლეობისთვის ძირითადად დაკეტილია. მეცნიერებს და სხვა კვლევითი მიზნებისთვის შესაძლებელია ადმინისტრაციის მეშვეობით ვიზიტის ორგანიზება. გამონაკლისია სარალის მონაკვეთი სადაც ფრინველებზე დაკვირვებისთვის საფარის ტურების მოწყობაა შესაძლებელი. ნაკრძალის ტერიტორიაზე ასევე არის შესღუდული რაოდენობით ეკოტურისტული ბილიკები.
ციალა ღუდუშაური

ციალა ღუდუშაური (დ. 1929, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი და ქიმიკოსი.

ბიოგრაფია
1952 წელს დაამთარა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიური ტექნოლოგიის ფაკულტეტი.

1952-1970 წლებში მუშაობდა ქალაქი მოსკოვის იშვიათი ლითონების სამეცნიერო-კვლევთი ინსტიტუტის ანალიზური ქიმიის განყოფილებაში ჯგუფის ხელმძღვანელად. მის მიერ შემუშავდა და დაინერგა იშვიათ ლითონთა შენადნობების მრავალი მეთოდიკა. მან აქტიური წვლილი შეიტანა გეოლოგიის, მინერალოგიის და გამდიდრების განყოფილების თემატური სამუშაოების შესრულებაში. 1970 წელს ციალა ღუდუშაური საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ანალიზური ქიმიის კათედრაზე იწყებს მუშაობას. ის კითხულობს სალექციო კურსს ანალიზურ ქიმიაში და ანალიზის ფიზიკურ-ქიმიურ მეთოდებში, აგრძელებს სამეცნიერო-კვლევით საქმიანობას და პარალელურად სახელმძღვანელოების შექმნაზეც მუშაობს. 1993 წელს მან გამოსცა პირველი ქართულენოვანი დამხმარე სახელმძღვანელო „თვისებითი ანალიზის მჟავურ-ტუტიანი მეთოდი“. 1995 წლიდან ის ზოგადი ქიმიის დეპარტამენტის ასოცირებული პროფესორია. გამოქვეყნებული აქვს 60-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, მონაწილეობას ღებულობდა ადგილობრივ და საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციებში. ციალა ღუდუშაური წლების მანძილზე ასრულებდა ანალიზური ქიმიის კათედრის გამგის მოადგილის მოვალეობას. ის სტუ-ს ქალთა საბჭოს ერთ-ერთი დამფუძნებელია. ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1973).
ნინო ტაბატაძე

დოდო მამფორია (დ. 10 აგვისტო, 1929, ხარაგაული) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, ენდოკრინოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

ბიოგრაფია
1953 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1953-1956 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მ. წინამძღვრიშვილის სახელობის კლინიკური და ექსპერიმენტული კარდიოლოგიის უნივერსიტეტის ასპირანტი ბიოქიმიის სპეციალობით; 1958-1968 წლებში საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს ქალის ფიზიოლოგიისა და პათოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი უნივერსიტეტის ბიოქიმიის ლაბორატორიის მეცნიერ-თანამშრომელი; 1968-1984 წლებში ამავე უნივერსიტეტის ჰორმონული დიაგნოსტიკის ლაბორატორიის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1984 წლიდან ი. ჟორდანიას სახელობის ადამიანის რეპროდუქციის სამეცნიერო-კვლევითი უნივერსიტეტის ჰორმონული დიაგნოსტიკის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. ავტორია 110 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება ბიოქიმიის, ენდოკრინოლოგიისა და რეპროდუქტოლოგიის პრობლემებს. ხელმძღვანელობდა ლაბორატორიის სამეცნიერო-პრაქტიკულ მუშაობას.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა - 1962 წელს დაიცვა „ამონიაკის წარმოშობისა და აცილების გზების შესწავლა გულის კუნთში ექსპერიმენტული თირეოტოქსიკოზის დროს“.

ორგანიზაციის წევრი
ბიოქიმიკოსთა სამეცნიერო საზოგადოება, წევრი
ენდოკრინოლოგთა სამეცნიერო საზოგადოება, წევრი
საქართველოს ექიმთა ასოციაცია, წევრი

ჯილდოები
1987 — შრომის ვეტერანის მედალი
1977 — სოციალისტურ შეჯიბრებაში გამარჯვებული
1977 — კომუნისტური შრომის დამკვრელის საპატიო წოდება
ანდრია მოციქულის მონასტერი

ანდრია მოციქულის მონასტერი (ბერძნ. , თურქ. ) — კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესიის არამოქმედი მამათა სტავროპიგიალური მონასტერი, რომელიც მდებარეობს კარპასის ნახევარკუნძულზე წმ. ანდრიას კონცხის სამხრეთით, კუნძულ კვიპროსის ყველაზე ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში.

მონასტერი კვიპროსელი მართლმადიდებლების ერთ-ერთი მთავარი სალოცავია.

ისტორია
მონასტრის დაარსების დეტალები უცნობია. გადმოცემის თანახმად, საუკუნეში ამ ადგილს ეწვია ანდრია მოციქული. მისი მხურვალე ლოცვის შემდგომ კლდიდან სასწაულებრივად გადმოიღვარა სამკურნალო წყარო, რომელიც დღემდე არსებობს. 1003 წელს მომლოცველი სივულფის მიერ მოხსენიებულია „ანდრია მოციქულის ბურჯი“, მონასტრის არსებობა აღნიშნული იყო საუკუნის ბოლოს. საუკუნიდან რუკებზე კუნძულის ყველაზე ჩრდილო-აღმოსავლეთ წერტილს წმ. ანდრიას კონცხი ეწოდება.

ინგლისელი რიჩარდ პოკოკის გადმოცემით, საუკუნეში მონასტერში მხოლოდ რამდენიმე ბერი ცხოვრობდა. მონასტრის უახლესი ისტორია და აღორძინება დაიწყო საუკუნის შუა წლებში, როდესაც აშენდა ახალი ტაძარი რიზოკარპასოს მღვდლის იოანე დიაკოს თაოსნობით. ტაძარის კურთხევა მოხდა 1867 წელს.

თავდაპირველი ტაძრისგან თითქმის არაფერია შემორჩენილი. საუკუნეში აშენებული ძველი ტაძარი ახალი საკურთხევლის ქვემოთ მდებარეობს 3,5 მეტრზე. მისკენ ორი ქვის კიბე მიემართება. ტაძარს ოთხკუთხედი ფორმა აქვს, ხოლო მისი კამარისებური კარი, რომელიც სამხრეთ მხარეს მდებარეობს, ქვისგან არის გამოკვეთილი. ტაძარს ექვსი სარტყლით გამაგრებული კამაროვანი ჭერი აქვს. აქ მდებარეობს დიდი კანკელი, რომელიც ხისგან იყო გამოკვეთილი და მოოქროვილი. ტაძრის ტახტი და ცენტრალური ამბიონიც ხისგან არის მოჩუქურთმებული. კანკელის მარჯვნივ მოჩუქურთმებული მოოქროვილი ამბიონია წმინდა ანდრიას ხატით. ანდრია მოციქულის მონასტერში ასევე დაცულია საუკუნის რამდენიმე უძველესი ხატი და იმ პერიოდის სხვა რელიქვიები.

მამა იოანე დიაკუ გარდაიცვალა 1909 წელს და დაკრძალეს ძველი მონასტრის ეკლესიის გვერდით, მოგვიანებით დაკრძალვის ადგილას მისი მარმარილოს ბიუსტი დაიდგა.

1974 წელს კვიპროსზე თურქების შემოჭრის შემდეგ მონასტერში მომლოცველთა რაოდენობა შემცირდა. კარპასის ტერიტორია ჩრდილოეთ კვიპროსის თურქული რესპუბლიკის კონტროლის ქვეშ მოექცა, კარპასის ეპისკოპოსი იძულებული გახდა ეცხოვრა კუნძულის ბერძნულ ნაწილში, ხოლო მომლოცველებს პრობლემები ექმნებოდათ მონასტერში შესვლისას.

მას შემდეგ, რაც 2003 წლის აპრილში თურქეთის საოკუპაციო რეჟიმმა ნაწილობრივ გააუქმა ოკუპირებულ ტერიტორიებზე გადაადგილების შეზღუდვები, ათასობით მორწმუნე შეიკრიბა ოკუპირებული მონასტრის ტერიტორიაზე წმინდანის ხსოვნის პატივსაცემად. 2003 წლის 1 მაისს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე გადასული 25 800 კვიპროსელი ბერძენიდან 24 000 წმინდა ანდრია პირველწოდებულის მონასტრისკენ გაემართა. გადაადგილების შეზღუდვის ნაწილობრივი მოხსნიდან სამი დღის შემდეგ კი, 26 აპრილს, დიდ შაბათს, მონასტერში აღავლინეს სააღდგომო წირვა, რომელიც გადაიცა საერთაშორისო ტელეარხებით.

რესტავრაცია
ბოლო წლებში მონასტერი ავარიულ მდგომარეობაში იყო. 2013 წლის 12 იანვარს ჩრდილოეთ კვიპროსის ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ მონასტერს ჩაუტარდებოდა ვრცელი რესტავრაცია, რომელიც 5 მილიონ ევროზე მეტი დაჯდებოდა. აღდგენითი სამუშაოები ამჟამად მიმდინარეობს ექსპერტთა საერთაშორისო ჯგუფის მიერ და ფინანსდება კვიპროსის ეკლესიის (2 500 000 ევრო), ადმინისტრაციის (2 500 000 ევრო) და ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (25 000 ევრო) მიერ.

გალერეა
დიმიტრი კორძაია

დიმიტრი კორძაია (დ. 11 ნოემბერი, 1958, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, პედაგოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1981-1982 წლებში იყო რესპუბლიკის ც/ს საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების ექიმი-ინტერნი. 1983-1991 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ოპერაციული ქირურგიისა და ტოპოგრაფიული ანატომიის კათედრის ასისტენტი. 1992-1996 წლებში იყო დოცენტი და პროფესორი. 1988-1991 წლებში კლინიკური და ექსპერიმენტული ქირურგიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელია, 1991 წლიდან უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1992 წლიდან კლინიკური და ტრადიციული მედიცინის აკადემიის (ჩინური მედიცინის ინსტიტუტის) რექტორი. 1983-2005 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ოპერაციული ქირურგიის და ტოპოგრაფიული ანატომიის კათედრის ასისტენტი, დოცენტი და პროფესორი. 2005 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მედიცინის ფაკულტეტის პროფესორი, კლინიკური ანატომიისა და ოპერაციული ქირურგიის კათედრის ხელმძღვანელი. 2011 წლიდან არის სადოქტორო პროგრამის „კლინიკური და ტრანსლაციური მედიცინის“ ხელმძღვანელი. 2017 წლიდან 2022 წლამდე - თსუ მედიცინის ფაკულტეტის დეკანი. 2006-2011 წწ. და 2022 წლიდან დღემდე - ალექსანდრე ნათიშვილის მორფოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი. 150-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომების, 3 სახელმძღვანელოს, 2 მონოგრაფიის, 8 რაციონალიზატორული წინადადების ავტორი. მისი სახელი უკავშირდება საქართველიში პალიატიური მზრუნველობის დანერგვას, "პირველადი მილოვანი სისტემის" კვლევის და ინტეგრაციული მედიცინის სწავლების ინიციაციას, ასევე უმაღლესი სამედიცინო განათლების ქართულენოვანი სახელმძღვანელოების შექმნას.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ღვიძლშიდა ნაღვლის კალაპოტის თავისებურებანი ნორმულად და ნაღვლის საერთო სადინარის ოკლუზიის პირობებში“, დაიცვა 1987 წელს, სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ნაღვლის გზების პლასტიკურობა, ნაღვლის შეგუბების მკურნალობის ტაქტიკისა და ოპერაციული ქირურგიის თავისებურებათა დაფუძნება“, დაიცვა 1994 წელს.

ჯილდოები
მიღებული აქვს აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელი (2009), ღირსების ორდენი (2011)
შალვა ხიდაშელი

შალვა ხიდაშელი (დ. 31 მაისი, 1911, ცხინვალი — გ. 21 სექტემბერი, 1994) — ქართველი მეცნიერი და ფილოსოფოსი. ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი (1963), აკადემიკოსი.

ბიოგრაფია
1931 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი კლასიკური ფილოლოგიის განხრით. 1933-1936 წლებში სწავლობდა ლენინგრადის ენის, ისტორიისა და ლიტერატურის ინსტიტუტის ასპირანტურაში ანტიკური ფილოსოფიის სპეციალობით.

1936 წელს მუშაობას იწყებს რუსთაველის ეპოქის მუზეუმში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ივანე ჯავახიშვილი. იყო მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე. 1946 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტში. 1967 წლიდან სათავეში ედგა ქართული ფილოსოფიის ისტორიის განყოფილებას. მისი მეცნიერული კვლევა-ძიების მთავარი სფერო იყო ქართული კულტურის ისტორია, კერძოდ, ქართული მატერიალურ-კულტურული ძეგლების შესწავლა, ქართული ფილოსოფიის ისტორია, ქართული რენესანსის საკითხები, რუსთველოლოგია. 1990-იან წლებში იგი აქტიურად იღვწოდა პუბლიცისტიკის სფეროში, კერძოდ, მისი სტატიები მიძღვნილი იყო ეროვნული პრობლემების, ზნეობისა და პოლიტიკის საკითხებისადმი. იგი ძირითადად იკვლევდა - საუკუნეების ქართული ფილოსოფიის ისტორიას, მის სხვადასხვა მონაკვეთს მიუძღვნა მონოგრაფიული გამოკვლევები. იგი შალვა ნუცუბიძის ტრადიციების გამგრძელებელია ქართული ფილოსოფიის ისტორიის, რენესანსის პრობლემების დამუშავებასა და რუსთველოლოგიაში. ამასთან, მას „კვლევის საკუთარი გზა“ (შ. ნუცუბიძე) გააჩნდა, რაც უპირველესად გამოიხატებოდა შუა საუკუნეების ქართული კულტურის აქსიოლოგიის (ღირებულების თეორიის) პოზიციიდან განხილვაში. შალვა ხიდაშელის მოღვაწეობაში განსაკუთრებით ნაყოფიერი იყო 1981-1993 წლები, როდესაც მან გამოაქვეყნა 50-მდე მეცნიერული ნაშრომი, მათ შორის, ოთხი მონოგრაფია და ორი პუბლიცისტური კრებული. ქართული ფილოსოფიის ისტორიაში მისი მრავალმხრივი კვლევა-ძიების შეჯამება იყო 1988 წელს გამოქვეყნებული წიგნი „ქართული ფილოსოფიის ისტორია“, სადაც შესულია მისი კვლევა-ძიების შედეგები ქართული ფილოსოფიის, ისტორიის, ქართული რენესანსის და რუსთაველის მსოფლმხედველობის შესახებ. მისი შრომები გამოქვეყნებულია ქართულ, რუსულ და გერმანულ ენებზე.

შალვა ხიდაშელის ცოლი იყო ფოლკლორისტი ელენე ვირსალაძე, ქალიშვილი — ისტორიკოსი მანანა ხიდაშელი.
სეით იაშვილი

სეით ლუარსაბის ძე იაშვილი (დ. 16 იანვარი 1875, არგვეთი, საჩხერის მუნიციპალიტეტი, — გ. 27 იანვარი 1963, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე. ლუარსაბ იაშვილის მამა.

ბიოგრაფია
სეით იაშვილმა 1902 წელს დაამთავრა ოდესის სა­ხელმწიფო უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყვე­ლო ფაკულტეტი. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ თბილისის ქართულ გიმნაზიაში ასწავლიდა ბუნებისმეტყველებასა და გეოგრაფიას. გიმნაზიაში პედაგოგიურ საქმიანობასთან ერთად მუ­შა­ობ­და საშუალო სკოლებისათვის საბუნებისმეტყველო პროფილის სა­ხელმ­ძღვანე­ლო­ების შედგენაზე. იგი ავტორია ბუნებისმეტყვე­ლებისა და გეოგრაფიის პირველი ქართული სა­ხელმ­ძღვანე­ლო­ებისა: „ბუ­ნებისმე­ტყველება“ (ჰაერი, წყალი და დე­დამიწა, 1915); „ბოტანიკა“ (1926); „საზოგადო გეოგრაფია“ (აზია, აფრიკა, ამერიკა და ავსტრალია, 1916); „ევროპა“ (1918).

1922–30 წლებში დაიბეჭდა მის მიერ გა­დამუშავებული და შესწორებული „ბუნებისმეტყველება“, გეოგრაფიული სა­ხელმ­ძღვა­ნელოები — „­ევროპა, ჩრდილოეთი ამერიკის შტატები და იაპონია“, „სასოფლო მეურნეობის ქვეყნები“, „მსოფლიოს მოკლე გეოგრაფია“, „საბჭოთა კავ­ში­რის მოკლე გეოგრაფია“, „დაწყებითი გეოგრაფია“ და „კაპიტალისტური ქვეყნების გეოგრაფია“. ზემოთ დასახელებული ყველა სა­ხელმ­ძღვა­ნე­ლო მიღებული და გამოყე­ნებული იყო ჩვენი ქვეყნის არა­სრულ და სრულ საშუალო სკოლებში 1935 წლამდე. ამავე პერიოდში მის მიერ ქართულ ენაზე ითარგმნა, ალექსანდრე ბარკოვისა და ალექსანდრე პოლოვინკინის „ფიზიკური გეოგრაფია“ (1935), ჩარლზ დარვინის „ბუნებისმეტყველის მოგზაურობა დედამიწის გარშემო გემ «ბიგლით»“ (1951) და სხვა. სეით იაშვილი იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ნამდვილი წევრი (1899 წლიდან). მინიჭებული აქვს „შრომის გმირის“ საპატიო წოდება (1932).
ჯემალ რატიანი

ჯემალ რატიანი (დ. 1940, ფოთი, ხობის რაიონი) — ქართველი ბიოლოგი, მეცნიერი. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

ბიოგრაფია
1968 წელს დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტი, 1969 წელს კი ჩაირიცხა საბჭოთა კავშირის ციმბირის განყოფილების მეცნიერებათა აკადემიის ციტოლოგიისა და გენეტიკის ინსტიტუტის ასპირანტურაში, გენეტიკის განხრით.

1976-2000 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ზოოლოგიის ინსტიტუტის, ხერხემლიან ცხოველთა გენეტიკისა და ეკოლოგიის განყოფილების გამგე იყო. 2006-2011 წლებში კი აკადემიის სტიპენდიატი. ასევე იყოსაქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გენეტიკოსთა და სელექციონერთა საზოგადოების ცხოველთ გენეტიკის სექციის თავმჯდომარე. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გენეტიკის ინსტიტუტის, მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი იყო 2012 წლიდან. მისი სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობის ძირითად სფეროს წარმოადგენს ცხოველთა ბუნებრივ პოპულაციებში მიმდინარე გენეტიკური და ეკოლოგიური პროცესების ფუნდამენტალური საკითხების შესწავლა. შეიმუშავა ცხოველთა ჰიბრიდიზაციის გენეტიკური საფუძვლები, შეისწავლა ჰეტეროზისის გენეტიკური ბუნება და პრაქტიკული გამოყენების თავისებურებანი, სახეობის მიხედვით ცხოველთა იმუნოგენეტიკური პარამეტრები და ორგანიზმის დონეზე მათი შესაძლო კორელაცია ჯანმრთელობასა და პროდუქტიულობაზე. აღნიშნულ საკითხებზე მას ადგილობრივ და საზღვარგარეთის სამეცნიერო ჟურნალებში გამოქვეყნებული აქვს 120-მდე ნაშრომი და მრავალი პოპულარული სტატია. მიღებული აქვს სახელმწიფო მედალი მეცნიერების მიღწევების წარმოებაში დანერგვისათვის.
ირაკლი ფაღავა

ირაკლი ფაღავა (დ. 28 მარტი, 1918, ქუთაისი) — გ. 1988) ქართველი ექიმი, მეცნიერი და პედაგოგი.

ბიოგრაფია
1939 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი.

1960 წლიდან ამავე უნივერსიტეტის პედიატრიის კათედრის გამგე; 1954 წლიდან მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი; 1958 წლიდა პროფესორი; 1959-1963 წლებში რესპუბლიკის მთავარი პედიატრი; 1967-1978 წლებში პედიატრიის სამეცნიერო-კვლევითი უნივერსიტეტის დირექტორი. მისი ხელმძღვანელობით და უშუალო მონაწილეობით, პირველად საბჭოთა კავშირში, დაადგინეს დედისა და ბავშვის სისხლის შეუთავსებლობის მნიშვნელობა ალერგიისადმი დისპოზიციაში; შემოიღო ტუბერკულოზური მენინგიტის სადიაგნოსტიკო სინჯი; შეისწავლა ალერგიულ დაავადებათა გავრცელება საქართველოში; განწყობის თეორიის საფუძველზე იკვლევდა სომატური დაავადებების გენებში ფსიქოლოგიური ფაქტორების როლს.

ორგანიზაციის წევრი
საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, წევრ-კორესპონდენტი (1967-)
საქართველოს პედიატრთა სამეცნიერო საზოგადოება, თავმჯდომარე (1975-)
საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიასთან არსებული ხალხთმოსახლეობის (დემოგრაფიული) პრობლემათა შემსწავლელი საქართველოს სამეცნიერო საბჭო, თავმჯდომარის მოადგილე (1984-)