iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ქიცვიანი ზვიგენი

ქიცვიანი ზვიგენი, კატრანი — თევზი ნამდვილი ზვიგენების ქვერიგისა. სხეულის სიგრძე 1,5 მ, ხოლო წონა 10 კგ აღწევს. ქარავნული პელაგური მტაცებელია. გავრცელებულია ყველა ოკეანის ზომიერ წყლებში. გვხვდება 1460 მ სიღრმეზე. რაციონი მრავალფეროვანია. იკვებება თევზებით. აქვს სხეულის გარსშემოდენილი ფორმა. შეწყვილება ხდება გაზაფხულზე. კვერცხცოცხლადმშობია. გვხვდება შავი ზღვის საქართველოს ფარგლებში, სადაც მისი ღვიძლისაგან დამზადებულ ექსტრაქტს, „კატრექსს“ იყენებენ როგორც ბიომოდულატორს და ტკივილგამაყუჩებელ საშუალებას. ქიცვიანი ზვიგენი რეწვის ობიექტია. ადამიანისთვის საშიშროებას არ წარმოადგენს.
ქიცვკუდა

ქიცვკუდა — ხვლიკების გვარი აგამისებრთა ოჯახისა. აქვთ მოკლე, გაბრტყელებული თავი. მათი სხეულის სიგრძე 80 სმ-ს აღწევს, ზედა მხარე დაფარულია წვრილი ქერცლით, ხოლო მოკლე გაბრტყელებული კუდი ზემოდან — დიდი ეკლიანი ქერცლით. გავრცელებულია ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ აფრიკასა და სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში. ბინადრობენ მშრალ კლდოვან და უდაბურ ადგილებში. ღრმად თხრიან სოროს. ახალგაზრდა ქიცვკუდები იკვებებიან წვრილ-წვრილი უხერხემლოებით, ზრდასრულნი — მცენარეებით. ქიცვკუდას ხორცსა და ქონს ზოგ ქვეყანაში საკვებად ხმარობენ.
ფიფა-ს წლის ფეხბურთელი

ფიფა-ს წლის ფეხბურთელი — ყოწელწლიური ჯილდო, რომელსაც მსოფლიოს წლის საუკეთესო ფეხბურთელ ქალს და მამაკაცს გადაეცემოდა ფიფას მიერ. საუკეთესო ფეხბურთელის შერჩევა ხდებოდა ფიფას წევრ ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებთა მწვრთნელების და კაპიტნების გამოკითხვის საფუძველზე. თითოეულ პიროვნებას საშუალება ჰქონდა დაესახელებინა სამი პიროვნება და მიენიჭებინა მათთვის 5, 3 ან 1 ქულა, გამარჯვებულის გამოვლენა ხდებოდა ქულების საერთო რაოდენობის საფუძველზე.

ჯილდო 1991 წლიდან ვაჟ ფეხბურთელებს გადაეცემოდათ, ხოლო 2001 წლიდან ასევე აჯილდოებდნენ ფეხბურთელ ქალებსაც. 2010 წლიდან ფიფას წლის საუკეთესო ვაჟი ფეხბურთელის დაჯილდოება და ფრანგული საფეხბურთო ჟურნალის -ის თითქმის ანალოგიური ტიპის დაჯილდოება — ოქროს ბურთი გაერთიანდა ერთ საერთო დაჯილდოებად — ფიფა-ს ოქროს ბურთი, რომელმაც 2015 წლამდე იარსება. ამ პერიოდში ქალ ფეხბურთელებს კვლავ ძველებური სახით გადასცემდნენ ჯილდოს. 2016 წლიდან ფიფა-მ კვლავ დამოუკიდებელი დაჯილდოება დააარსა, ამჯერად ფიფა-ს საუკეთესო ფეხბურთელის სახელწოდებით.

გამარჯვებულები ვაჟთა შორის
გამარჯვებულები ქვეყნების მიხედვით
როდესაც ერთ პოზიციაზე რამდენიმე ფეხბურთელი მოხვდა თანაბარი ქულებით

გამარჯვებულები ქალთა შორის
გამარჯვებულები ქვეყნების მიხედვით
დამატი რუსტემ-ფაშა

დამატი რუსტემ-ფაშა ასევე რუსტემ-ფაშა მეკრი (, ; დ. 1500 — გ. 1561) — ოსმალეთის სულთან სულეიმან -ის დიდი ვეზირი ეროვნებით ხორვატი.

დაქორწინებული იყო სულთან სულეიმანის ერთადერთ ქალიშვილ მიჰრიმაჰზე. იყო ჰიურემ სულთნის მომხრე და სავარაუდოდ დიდი წვლილი მიუძღვის მუსტაფას სიკვდილით დასჯის საქმეში. უნდოდა გაეტარებინა რეფორმა ოსმალეთის შეიარაღებულ ძალებში, მაგრამ წააწყდა დიდ წინააღმდეგობას და უარი თქვა თავის წინადადებაზე.
ნახვამდის, ბავშვებო

ნახვამდის, ბავშვებო — ლუი მალის 1987 წლის ავტობიოგრაფიული ფილმი. ფილმმა მიიღო ოქროს ლომი და სეზარი საუკეთესო ფილმისთვის, ხოლო რეჟისორმა საუკეთესო რეჟისურისთვის.

სიუჟეტი
ფილმის მოქმედება მიმდინარეობს მეორე მსოფლიო ომის პერიოდის ოკუპირებულ საფრანგეთში. კათოლიკური კოლეჯის დირექტორი კოლეჯში სამ ებრაელ ბავშვს შეიფარებს საიდუმლოდ. ფრანგი ბიჭი, ჟულიენ კანტენი ერთ-ერთ მათგანს დაუმეგობრდება. კოლეჯის დირექტორს გესტაპოში დაასმენენ და დირექტორსა და სამივე ებრაელ ბიჭს იჭერენ.
აღმოსავლეთ ევროპის ბაქანი

აღმოსავლეთ ევროპის ბაქანი, რუსეთის ბაქანი — ევროპის ბაქანი, დედამიწის ქერქის ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი და შედარებით მყარი მონაკვეთი, რომელიც მიეკუთვნება უძველესი ბაქნების რიცხვს. იკავებს აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ ევროპის მნიშვნელოვან ნაწილს, სკანდინავიის მთებიდან ურალამდე და ბარენცისა და შავ და კასპიის ზღვამდე არსებულ ტერიტორიას. აღმოსავლეთ ევროპის ბაქნის აღმოსავლეთი საზღვარი ჰერცინულ ნაოჭა სტრუქტურებზე გადის, ახალი მიწის დასავლეთი სანაპიროს, იუგორსკი-შარის, პაი-ხოის, ურალის მთებისა და მდინარე ემბის გაყოლებით; სამხრეთი საზღვარი — იმიერკავკასიაზე, ჩრდილოეთ ყირიმზე, დობრუჯაზე; დასავლეთი — კარპატების რკალზე, დაახლოებით მდინარე ვისლის გაყოლებით, და იუტლანდიის ნახევარკუნძულზე; ჩრდილოეთით აღმოსავლეთ ევროპის ბაქანი ემიჯნება ნორვეგიის კალედონიდებს, საიდანაც საზღვარი ფრანც-იოსების მიწის არქიპელაგზე გადადის. ბაქნის ჩრდილო ნაწილს ბარენცის ზღვა ფარავს. ბაქნის საზღვრებში გამოიყოფა ფარები, ანტეკლიზები და სინეკლიზები. ეს სტრუქტურული ელემენტები თანამედროვე რელიეფშია ასახული. კამბრიულამდელი საძირკვლის გამოსავლები ზედაპირზე ბალტიისა და უკრაინის ფარების სახით აღინიშნება. აღმოსავლეთ ევროპის ბაქნის ყველაზე ღრმა და მოძრავი უბანია კასპიისპირა სინეკლიზა.

აღმოსავლეთ ევროპის ბაქნის ისტორიაში გამოიყოფა ორი მსხვილი პერიოდი. პირველი პერიოდის მსვლელობისას, რომელმაც მოიცვა მთელი არქეული, ადრეული და შუა პროტეროზოური ეონი (3500-1600 მლნ. წელი), მიმდინარეობდა კრისტალური ფუნდამენტის ფორმირება; მეორე პროცესის მსვლელობისას საკუთრივ, ბაქნისებური განვითარება, დანალექი საფრისა და თანამედროვე სტრუქტურის წარმოქმნა.

ბაქნის საფუძველი აგებულია კამბრიულისწინა ინტენსიურად დანაოჭებული კრისტალური ქანებით (გნაისები, კრისტალური ფიქლები), რომლებიც ბალტიისა და უკრაინის ფარის ფარგლებში გაშიშვლებულია, სხვაგან, კი დიდ ფართობზე დაფარულია დანალექი ქანებით. იქ, სადაც ბაქნის საფუძველი გაშიშვლებულია ან ახლოსაა ზედაპირთან, წარმოდგენილია დენუდაციური მაღლობები და ჭიუხები, ხოლო ბაქნის ღრმად დაძირულ საფუძველზე ვაკეები და დაბლობებია განვითარებული.

ფუნდამენტის სასარგებლო წიაღისეულებია: რკინის მადნები, ნიკლის, სპილენძის, ტიტანის, ქარსის, პეგმატიტის, აპატიტისა და სხვათა მადნები. დანალექი საფარი შეიცავს საწვავი აირისა და ნავთობის ბუდობებს, ქვისა და კალიუმის მარილების საბადოებს, წიაღისეულ ნახშირს, ფოსფორიტებს, ბოქსიტებს,
სამშენებლო ნედლეულის საბადოებს, აგრეთვე მტკნარი და მინერალური წყლების ბუდობებს.
რუსპინის ბრძოლა

რუსპინის ბრძოლა — იულიუს კეისარისა და პომპეუსის სამოქალაქო ომის ერთ-ერთი ბრძოლა. გაიმართა ძვ. წ. 46 წლის 4 იანვარს რომის პროვინცია აფრიკაში, თანამედროვე ტუნისის ტერიტორიაზე ქალაქ მონასტირის მახლობლად, რესპუბლიკის მომხრე ოპტიმატებსა და იულიუს კეისრის მომხრე პოპულარებს შორის. რესპუბლიკელების არმიას ხელმძღვანელობდა კეისრის ყოფილი მხარდამჭერი ტიტუს ლაბიენუსი. ბრძოლა საკმად სისხლიანი გამოდგა, კეისარმა დაკარგა თავისი ჯარის მესამედი, მაგრამ საბოლოოდ მაინც მიაღწია გამარჯვებას.
ტიტუს ლაბიენუსი

ტიტუს ლაბიენუსი (; დ. ძვ. წ. 100 — გ. ძვ. წ. 45) — ძველი რომაელი მხედართმთავარი, იულისუს კეისრის ლეგატი გალიური ომების დროს. კეისრის უახლოესი თანაშემწე, მისი წარმატებების ერთ-ერთი ხელშემწყობი.

მაგრამ როდესაც კეისარს დავა ჰქონდა სენატთან და დაიძრა რომისაკენ, ლაბიენუსმა უარი თქვა გადაეკვეთა რუბიკონი და გაემართა პომპეუსის და რესპუბლიკელების დასახმარებლად. იბრძოდა დირაქიონთან, ფარსალოსთან, შემდეგ კატონ უმცროსს თან გაჰყვა აფრიკაში, მისი გარდაცვალებნის შემდეგ კი შეუერთდა ესპანეთში პომპეუსის შვილებს. მოკლეს მუნდეს ბრძოლაში. ლაბიენუსის მოჭრილი თავი კი გაუგზავნეს კეისარს.
ბიტოლა

ბიტოლა — ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის სამხრეთ-დასავლეთში, პელაგონიის რეგიონში. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით იგი სიდიდით მეორე ქალაქია სკოპიეს შემდეგ.

ისტორია
ქალაქი დააარსა ფილიპე მაკედონელმა, როგორც ჰერაკლეა ლინკესტისი, ადრეული შუა საუკუნეებიდან ცნობილია სლავური სახელწოდებით ბიტოლა („“ - მონასტერი) ან ბერძნული სახელით მონასტირი . ოსმალეთის იმპერიის ბატნობის პერიოდში ქალაქში განთავსებული იყო ევროპული ქვეყნების საკონსულოები და მიიღო მეტსახელი „კონსულების ქალაქი“. 1912 წლამდე მოსახლეობის უმეტესობას შეადგენდნენ ბერძნები. 1912 წლიდან, ბალკანეთის პირველი ომის შედეგად შევიდა სერბეთის შემადგენლობაში.1945 წლიდან კი მაკედონიის სოციალისტური რესპუბლიკის შემადგენლობაშია. 1979 წელს ქალაქში დაარსდა წმინდა კლიმენტ ოჰრიდელის სახელობის უნივერსიტეტი.
კუმანოვო

კუმანოვო — ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის ჩრდილოეთში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით იგი სიდიდით მესამე ქალაქია სკოპიეს და ბიტოლის შემდეგ.

ისტორია
ქალაქის სახელწოდება მომდინარეობს თურქულენოვანი ტომების კუმანების სახელიდან, რომლებიც აქ დასახლდნენ - საუკუნეებში. ქალაქი პირველად მოიხსენიება 1519 წელს ერთ-ერთ თურქულ დოკუმენტში. კუმანოვო იყო კარპოშის აჯანყების ცენტრი და ასრულებდა მისი დედაქალაქის ფუნქციას. 1912 წელს კუმანოვოს მახლობლად გაიმართა ბრძოლა, სადაც სერბეთის ძალებმა მოიპოვეს გამარჯვება თურქეთის ძალებზე. ეს იყო ბალკანეთის პირველი ომის ერთ-ერთი ბრძოლა.
პრილეპი

პრილეპი (, , ) — ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის სამხრეთში, პელაგონიის რეგიონში. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით იგი სიდიდით მეოთხე ქალაქია სკოპიეს, ბიტოლის და კუმანოვოს შემდეგ.

ისტორია
პრილეპი დაარსდა რომის იმპერიის ძველი ქალაქის, სტიბერის, ნანგრევებზე. 268 წელს სტიბერი გაანადგურეს გუთებმა. ქალაქი პრილეპის სახელწოდებით მოიხსენიება 1014 წელს, როგორც ბულგარეთის მეფე სამუელის გარდაცვალების ადგილი, რომელიც დაიღუპა გულის შეტევით, მას შემდეგ, რაც დაინახა თუ როგორ დააბრმავეს ბიზანტიელებმა მისი 1000 სარდალი ბელასიცის ბრძოლის შემდეგ. ქალაქი გადავიდა ბიზანტიის მმართველობის ქვეშ. მოგვიანებით ქალაქი შედის ჯერ ბულგარეთის მეორე სამეფოს და შემდეგ სერბეთის შემადგენლობაში. საუკუნეში ქალაქს იპყრობს ოსმალეთის იმპერიის ჯარი გაზი ევრენოსის ხელმძღვანელობით და მათ მფლობელობაშია ექვსი საუკუნის განმავლობაში. საუკუნეში იგი სერბეთის და იუგოსლავიის შემდაგენლობაშია, ხოლო იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ ჩრდილოეთ მაკედონიას ეკუთვნის.
საფრანგეთის საფეხბურთო თასი

საფრანგეთის საფეხბურთო თასი , ან შარლ სიმონის თასი — ყოველწლიური შეჯიბრი ფრანგულ საფეხბურთო კლუბებს შორის. ტარდება საფრანგეთის ფეხბურთის ფედერაციის მიერ 1917 წლიდან.

თასზე მონაწილეობის მიღება შეუძლიათ როგორც პროფესიონალურ, ასევე სამოყვარულო საფეხბურთო კლუბებს. თასის გამარჯვებული შემდეგი სეზონის დაწყებამდე თამაშობს ჩემპიონის წინააღმდეგ საფრანგეთის სუპერთასზე და უეფა-ს ევროპა ლიგაზე გამოსვლის უფლებას იღებს.

თასის ფინალი არ გაიმართა მხოლოდ ერთხელ – 1992 წელს. მაშინ, ნახევარფინალურ მატჩში, „ბასტიასა“ და „მარსელს“ შორის, სტადიონ „სტად არმან-სეზარის“ ტრიბუნა ჩამოიქცა. დაიღუპა 18 ადამიანი და ასეულობით დაშავდა. გადაწყდა, რომ ტურნირი ბოლომდე აღარ ჩაეტარებინათ.

გათამაშების ისტორიაში, ყველაზე წარმატებული კლუბია პარიზის „პარი სენ-ჟერმენი“, რომელმაც 12-ჯერ მოიგო ტიტული. მოქმედი გამარჯვებულია „პარი სენ-ჟერმენი“.

ფინალები
სტატისტიკა კლუბების მიხედვით
დონ ბალონის პრიზი

„დონ ბალონის“ პრიზი  — პრესტიჟული ესპანური საფეხბურთო პრემია, რომელიც ესპანეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის საუკეთესო ფეხბურთელსა და მწვერთნელს გადაეცემა ჟურნალ დონ ბალონის მიერ. პრემია გაიცემა ყოველ ზაფხულს. 1990-2002 წლებში არსებობდა ალტერნატიული პრემია, რომელიც ესპანეთის საუკეთესო ფეხბურთელს ირჩევდა და რომელსაც გადასცემა ჟურნალი „ “.

ლაურეატები
ლუციუს ანეუს სენეკა

ლუციუს ანეუს სენეკა ( დ. დაახლოებით ძველი წელთაღრიცხვის 4, კორდუბა (კორდობა) — გ. ახალი წელთაღრიცხვის 65, რომი) — რომაელი ფილოსოფოსი და დრამატურგი, პოეტი, პოლიტიკური მოღვაწე. ნერონის აღმზრდელი და სტოიციზმის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი წარმომადგენელი. მიეკუთვნებოდა მხედრის წოდებას. დაახლოებით 33 წელს ტიბერიუსის დროს გახდა კვესტორი. მისი პანთეიზმი ეწინააღმდეგება რელიგიური მოძღვრების მონოთეისტურ იდეებს. სენეკას მიხედვით, უზენაესი ღმერთია შემოქმედი გონი. სულის ჭეშმარიტი არსებობა შესაძლებელია მხოლოდ სხეულის გარეშე, რომელიც ბოროტების სათავედაა მიჩნეული. სენეკას მოძღვრებაში ადამიანის მიზნად დასახულია აფექტებისაგან განთავისუფლება. მისი აზრით, ღვთაებრივი შეწყალების გარეშე შეუძლებელია განწმენდა და ღმერთამდე ამაღლება. სენეკა იზიარებს ძველ სტოელთა თვალსაზრისს იმის შესახებ, რომ სამყარო პერიოდულად ინთქმება ხანძარში, აგრეთვე პროვიდენციულ-ფატალისტურ მოძღვრებას ღმერთის, განგების, ბედისწერისა და ბუნების კანონების შესახებ, რომლებიც სენეკასთვის ერთმანეთის სინონიმებია. იგი იცავს ზოგადსტოიკურ კოსმოპოლიტიზმს, ამქვეყნიურ სახელმწიფოს კოსმიურის ნაწილად მიიჩნევს და ამტკიცებს მის ბუნებრივ აუცილებლობას. სენეკა ქადაგებდა ადამიანთა საყოველთაო თანასწორობას (მონათა ჩათვლით). სენეკას ლიტერატურული შემოქმედებიდან აღსანიშნავია სატირა იმპერატორ კლავდიუსის გარდაცვალების გამო „გაკვახება“.

მისი სახელით ჩვენამდე მოღწეული ტრაგედიებიდან მნიშვნელოვანია „მედეა“, „ოიდიპოსი“, „თიესტე“, „ფედრა“, „გაშმაგებული ჰერკულესი“, „აგამემნონი“, „ტროელი ქალები“, „ფინიკიელი დიაცები“, „ეტელი ჰერკულესი“, „ოქტავია“. ამ ტრაგედიებმა დიდი გავლენა მოახდინა შექსპირსა და ფრანგ კლასიცისტებზე (პიერ კორნელი, ჟან რასინი), ხოლო ფილოსოფიურმა ტრაქტატებმა „ნუგეშისცემანი მარციუსისადმი“, „რიცხვისათვის“ და სხვა — მემუარულ-ეთიკური ჟანრის მწერლებზე (მიშელ დე მონტენი). სენეკას მიეწერება აგრეთვე რიგი მცირე ლექსი („ეპიგრამები“).
გრემიო (საფეხბურთო კლუბი)

გრემიო  — ბრაზილიური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ პორტუ-ალეგრიდან, რიუ-გრანდი-დუ-სულის შტატიდან. გამოდის სტადიონ „ოლიმპიკო მონუმენტალზე“, რომელიც 45 000 მაყურებელს იტევს. კლუბი თავისი შტატის ორი გრანდიდან ერთ-ერთია („ინტერნასიონალთან“ ერთად, რომელთან დაპირისპირებაც ატარებს სახელწოდებას „გრე-ნალი“) და ბრაზილიის ერთ-ერთი ყველაზე ტიტულოვანი კლუბია. კლუბმა სამჯერ მოიგო ლიბერტადორესის თასი და ერთხელ — საკონტინენტთაშორისო თასი.

ცნობილი ფეხბურთელები
ოსკარ ალბერტო ორტისი (1976)
ედერი (1977–1979)
ნელინიო (1980–1981)
რონალდინიო (1998–2001)
ანდერსონი (2004–2006)
ლუკას ლეივა (2005–2007)
დიდა (2013)
არტურ მელო (2015–2018)
ფლამენგო (საფეხბურთო კლუბი)

საფეხბურთო კლუბი „ფლამენგო“ , უფრო მეტად ცნობილი, როგორც „ფლამენგო“ [], ასევე ბრაზილიაში გავრცელებულია შემოკლება „მენგაო“ , წარმოითქმის [] — ბრაზილიური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროდან. ფლამენგო არის ერთ-ერთი გუნდი იმ ხუთიდან, რომლებსაც არასდროს დაუტოვებიათ უმაღლესი დივიზიონი, ბრაზილიის ჩემპიონატი („ფლამენგოსთან“ ერთად ასეთი გუნდებია „სანტოსი“, „სან-პაულუ“, „ინტერნასიონალი“ და „კრუზეირო“) ბრაზილიის ყველაზე პოპულარული გუნდი (გულშემატკივართა რიცხვი 44 მილიონს აღწევს).

მიღწევები
ბრაზილიის სერია 
ჩემპიონი (7): 1980, 1982, 1983, 1992, 2009, 2019, 2020

კარიოკას ჩემპიონატი
ჩემპიონი (39): 1914, 1915, 1920, 1921, 1925, 1927, 1939, 1942, 1943, 1944, 1953, 1954, 1955, 1963, 1965, 1972, 1974, 1978, 1979-, 1979-, 1981, 1986, 1991, 1996, 1999, 2000, 2001, 2004, 2007, 2008, 2009, 2011, 2014, 2017, 2019, 2020, 2021, 2024, 2025

ლიბერტადორესის თასი
თასის მფლობელი (3): 1981, 2019, 2022

საკონტინენტთაშორისო თასი
თასის მფლობელი (1): 1981

მერკოსურის თასი
თასის მფლობელი (1): 1999

სამხრეთ ამერიკის რეკოპა
თასის მფლობელი (1): 2020

ბრაზილიის თასი
თასის მფლობელი (5): 1990, 2006, 2013, 2022, 2024

ბრაზილიის სუპერთასი
თასის მფლობელი (3): 2020, 2021, 2025

ბრაზილიის ჩემპიონთა თასი
თასის მფლობელი (1): 2001
ვიქტორია რუფო

ვიქტორია რუფო ( დ. 31 მაისი, 1962) — მექსიკელი მსახიობი. დაიბადა მეხიკოში. კარიერა 80-იან წლებში დაიწყო, როცა ცნობილმა პროდიუსერმა ერნესტო ალონსომ მიიწვია თავის სერიალში „ლურჯი ცა“, სადაც პილარ ალვარესი განასახიერა. ამ სერიალში მან დასამახსოვრებელი პერსონაჟი შექმნა. 1983 წელს პროდიუსერმა ვალენტინ პისმტეინმა ვიქტორია მთავარ როლში მიიწვია სერიალში „ცეცხლში“, რამაც რუფოს საერთაშორისო აღიარება მოუტანა. 1990 წელს მის კარიერაში გარდატეხა მოხდა, როცა მონაწილეობა მიიღო სერიალში „უბრალოდ მარია“, რომელმაც ის საერთაშორისო დონის მსახიობად აქცია. ამას მოჰყვა გახმაურებული სერიალები „კაპრიჩო“, „მდიდარი ბავშვები და საბრალო მშობლები“, „ყველაფერი ელენასათვის“, რომლებმაც მსახიობის დიდება და აღიარება გაზარდა. 2001 წელს რუფომ ითამაშა სერიალში „მხოლოდ შენ“, სადაც ბრმა კრისტინას როლი განასახიერა. ამ სერიალის შემდეგ რუფო ეკრანიდან გაქრა და 4 წლის შემდეგ კვლავ დაბრუნდა ახალი სერიალით „დედინაცვალი“, რომელმაც მსახიობს დიდი აღიარება მოუტანა საერთაშორისო ასპარეზზე. 2007 წელს მონაწილეობა მიიღო სერიალში „ვიქტორია“, სადაც პარტნიორობას მაურისიო ოჩმანი და ანდრეა ლოპესი უწევდნენ. 2009 ითამაშა სერიალში „სიყვარულის სახელით“. 2010 ითამაშა ასევე ცნობილ სერიალში „დამალული სიმართლე“, ხოლო 2012 წელს ითამაშა სერიალში „ცრემლების გვირგვინი“. 2014 წელს ვიქტორია რუფო ცნობილმა პროდიუსერმა ხოსე ალბერტო კასტრომ მიწვია მის ახალ ნოველაში „ცუდი საყვარელი“ სადაც პარტნირობას არიადნე დიასი და კრისტიან მეიერი უწევენ.
ჰერაკლიტე

ჰერაკლიტე ეფესელი ( დ. დაახლ. ძვ. წ. 520 — გ. დაახლ. ძვ. წ. 460) — ბერძენი ფილოსოფოს-მატერიალისტი, იონური სკოლის წარმომადგენელი. მის შესახებ მცირე ცნობები მოგვეპოვება. თავისი ფილოსოფიურ-კოსმოლოგიური მოძღვრებით ჰერაკლიტე პრინციპულად დაუპირისპირდა სოკრატემდელ ფილოსოფოსებს. ჰერაკლიტეს მიხედვით, კოსმოსის (სამყაროს) ცენტრალური სიმბოლოა „მარად ცოცხალი ცეცხლი, რომელიც არ შეუქმნია არავის არც ღმერთთაგან, არც კაცთაგან, იგი მუდამ იყო, არის და იქნება ცოცხალი ცეცხლი, ზომის თანახმად აგიზგიზებული და ზომის თანახმად ჩამქრალი“ (ფრაგმენტი 30). მის ჩაქრობას შეიძლება ჰქონდეს მხოლოდ პირობითი, ფარდობითი ხასიათი. ამიტომ ჰერაკლიტეს აზრით, კოსმოსი არსებობს უსასრულო ქმნადობით დაფუძნებულ დროში. ამ ქმნადობას და, მაშასადამე, თვით კოსმოსის სიღრმისეულ შინაარსზე მიუთითებს ჰერაკლიტეს ფილოსოფიის სამი ძირითადი სიტყვა-ცნება (ფილოსოფემა): „ლოგოსი“, „დრო“, და „ბრძოლა“. „ბრძოლა“ გამოხატავს კოსმოსური ქმნადობის დიალექტიკურად დაპირისპირებულ არსთა ერთიანობით განპირობებულ ბუნებას, მის ჰარმონიას. „დრო“ მიუთითებს კოსმოსური ქმნადობის შინაგან თავისუფლებაზე, ღვთიური ნებისადმი მის დაუქვემდებარებელ ხასიათზე. ჰერაკლიტესეული „ლოგოსი“ (სიტყვისადმი კოსმიური პრინციპის როლის მინიჭება) მიუთითებს ჰერაკლიტეს კოსმოლოგიის უნიკალურ ხასიათზე: ადამიანური არსის ძირითადი განზომილება — სიტყვიერება — არის ამავე დროს კოსმოსური სინამდვილის ძირითადი განზომილება, მისი უღრმესი საზრისის ამსახველი პრინციპი.

დოქტრინათა ბუნდოვანების გამო მას გაუგებარს უწოდებდნენ. საგანთა და ფენომენთა მრავალფეროვნება განაცვიფრებს ჰერაკლიტეს და ის მას ბუნების კანონამდე აღამაღლებს. მისთვის ბუნება განუწყვეტელ ცვლილებაში, მოვლენათა მრავალფეროვნებაში მჟღავნდება. ყველაფერში დაპირისპირება, პაექრობა, ომი, საწინააღმდეგოთა მოძრაობაა.
ატლეტიკო მინეირო (საფეხბურთო კლუბი)

„ატლეტიკო მინეირო“  — ბრაზილიური სპორტული კლუბი, უფრო მეტად ცნობილია შტატ მინას-ჟერაისის ქალაქ ბელუ-ორიზონტის საფეხბურთო გუნდის გამოსვლებით. კლუბი თავისი შტატის ორი გრანდიდან („კრუზეიროსთან“ ერთად) და ბრაზილიის ტრადიციულად ძლიერი საფეხბურთო კლუბებიდან ერთ-ერთია, ბრაზილიის ყველაზე პოპულარული და ტიტულოვანი კლუბების ორგანიზაციის — ცამეტთა კლუბის თანადამაარსებელი. 2013 წლის ლიბერტადორესის თასის მფლობელი.

მიღწევები
ბრაზილიის სერია 
ჩემპიონი: 1971
ბრაზილიის თასი
თასის მფლობელი: 2014
მინეიროს ჩემპიონატი
ჩემპიონი (44): 1915, 1926, 1927, 1931, 1932, 1936, 1938, 1939, 1941, 1942, 1946, 1947, 1949, 1950, 1952, 1953, 1954, 1955, 1956, 1958, 1962, 1963, 1970, 1976, 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1985, 1986, 1988, 1989, 1991, 1995, 1999, 2000, 2007, 2010, 2012, 2013, 2015, 2017
მინას-ჟერაისის თასი
თასის მფლობელი (5): 1975, 1976, 1979, 1986, 1987
ლიბერტადორესის თასი
თასის მფლობელი: 2013
კონმებოლის თასი
თასის მფლობელი (2): 1992, 1997
სამხრეთ ამერიკის რეკოპა
თასის მფლობელი: 2014

ცნობილი ფეხბურთელები
ედერი (1980–1985, 1989–1990, 1994–1995)
ნელინიო (1982–1987)
რონალდინიო (2012–2014)
რობინიო (2016–2017)

ცნობილი მწვრთნელები
ქვემოთ მოყვანილია იმ მწვრთნელების ჩამონათვალი, რომელთა ხელმძღვანელობითაც კლუბმა თავის ისტორიაში ყველაზე მეტი მატჩი ჩაატარა.
თომას ჯეფერსონის შენობა

თომას ჯეფერსონის შენობა — აშშ-ის კონგრესის სამი ბიბლიოთეკიდან ყველაზე ძველი, აშენებულ იქნა 1890–1897 წლებს შორის. თავდაპირველად იგი ცნობილი იყო როგორც კონგრესის ბიბლიოთეკის შენობა და მდებარეობს „პირველ ქუჩაზე“, დამოუკიდებლობის გამზირსა და აღმოსავლეთ კაპიტოლის ქუჩებს შორის, ვაშინგტონში, კოლუმბიის ოლქში. ბოზ-არტის სტილში აშენებული ნაგებობა ცნობილია მისი კლასიცისტური ფასადითა და საგულდაგულოდ მორთული ინტერიერით.
შეჰზადე

შეჰზადე — ოსმალეთის იმპერიის სულთნის შვილების ტიტული.

ტიტულს გამოიყენებდნენ მხოლოდ ოსმალეთის იმპერიის სამეფო კარის მამრობითი წევრების აღსანიშნავად. სიტყვა „შეჰზადე“ სპარსული წარმოშობისაა და ფარსი ენაზე ნიშნავს „სულთნის შვილს, პრინცს“. როგორც წესი, შეჰზადეს, სულთანი ნიშნავდა ოსმალეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის სანჯაყის მმართველად, სანჯაყ-ბეიდ..

ტახტის მემკვიდრედ ითვლებოდა უფროსი შეჰზადე. რომელსაც ხშირ შემთხვევაში სულთანი ნიშნავდა სარუჰანის (მანისას) სანჯაყ-ბეიდ. მანისა ითველობა საუფლისწულო დომენად და ამასთან ერთად, ძალიან ახლოს იყო დედაქალაქთან. მაგრამ ყოფილა მრავალი შემთხვევა, როცა სულთანი უფროს ვაჟს შორეულ სანჯაყში უშვებდა, ხოლო უმცროსს მანისას მმართველად ნიშნავდა. ამის ნათელი მაგალითია სულეიმან -ის უფროსი ვაჟი შეჰზადე მუსტაფა და უმცროსი ვაჟი შეჰზადე მეჰმედი.

ბედნინერად ითვლებოდა ის შეჰზადე, რომელსაც სულთანი დედაქალქთან ახლოს მდებარე სანჯაყის მმართველად დანიშნავდა. რადგან მამის გარდაცვალების შემდეგ რომელი შეჰზადეც მალე იქნებოდა დედაქალაქში მას შეეძლო დაეკავებინა სულთნის ტახტი და ამაში ვერავინ შეედავებოდა.
დებატები მაკედონიის დასახელებაზე

იუგოსლავიის დაშლამ გამოიწვია მრავალმხრივი დებატები ტერმინ „მაკედონიის“ გამოყენებაზე. დაპირისპირებული მხარეები აღმოჩნდნენ საბერძნეთი და ახლად ჩამოყალიბებული მაკედონიის რესპუბლიკა, რომელიც მანამდე წარმოადგენდა იუგოსლავიის სოციალისტური რესპუბლიკის ფედერალურ სუბიექტს. საერთაშორისო ურთიერთობებში გაუგებრობას იწვევდა მაკედონიის რესპუბლიკის, მისი მეზობელი საბერძნეთის მაკედონიის რეგიონის და ასევე ანტიკური მაკედონიის სამეფოს (რომლის ტერიტორიის უმეტესობა მოქცეულია საბერძნეთის საზღვრებში) დასახელებები. საბერძნეთი წინააღმდეგი იყო გამოეყენებინა მაკედონიის რესპუბლიკას დასახელება — მაკედონია, თუკი ის თან არ დაურთავდა გეოგრაფიულ განმსაზღვრელს, მაგალითად — „ჩრდილოეთი მაკედონია“.

მილიონობით ბერძენი თავს მიიჩნევს მაკედონელებად, რომლებიც არ აიგივებენ თავს იმ სლავი ეთნოსის ხალხთან რომლებიც თავს ასევე მაკედონელებს უწოდებენ. უფრო მეტიც ბერძნები უარს აცხადებენ მათ უწოდონ მაკედონელები, ხოლო მათ ენას მაკედონური. მაკედონიის რესპუბლიკა ითვისებს და იყენებს ისეთ სიმბოლიკას რომელიც წარმოადგენს ბერძნული კულტურის ნაწილს, მაგალითად: ვერგინას მზე (რომელიც გამოსახულია დროშაზე) ან ალექსანდრე მაკედონელი. მაკედონია ასევე ეწევა დიდი მაკედონიის ირედენტიზმული იდეის პოპულარიზაციას, რომლის მიხედვითაც მაკედონია პრეტენზიას აცხადებს დღევანდელი საბერძნეთის, ბულგარეთის, ალბანეთის და სერბეთის ტერიტორიის ნაწილზე.

დებატები მიმდინარეობდა საერთაშორისო საზოგადოების მაღალი ჩართულობის ფონზე. 1995 წელს ორმა სახელმწიფომ დაამყარა დიპლომატიური ურთიერთობა და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ეგიდით გააგრძელა დებატები სახელთან დაკავშირებით. შეთანხმების მიღწევამდე გამოიყენება ტერმინი — ყოფილი იუგოსლავიის რესპუბლიკა მაკედონია (ან აბრევიატურა — ).

სახელის გამოყენება ქვეყნების მიერ
ბეენა ჩოლოყაშვილი

ბეენა ირუბაქიძე-ჩოლოყაშვილი — საუკუნის დასაწყისის ქართველი სასულიერო მოღვაწე. კახეთის მეფის ავ-გიორგის ყოფილი სახლთუხუცესი, შემდეგ ჯვრის მამა იერუსალიმში.

ბერად აღკვეცამდე მოღვაწეობდა კახეთის მეფის კარზე. შემდეგ მივლინებული იქნა იერუსალიმში „ჯუარის მამად“. იერუსალიმში 1511 ან 1512 წელს ჩავიდა და დაიწყო ბრძოლა უცხოელთაგან მიტაცებული ქართული სიძველეების დაბრუნებისა და რესტავრაციისათვის. როგორც ჯვრის მონასტრის ხელნაწერის მინაწერებიდან ჩანს, ჩოლოყაშვილის დავა ჰქონია სომხებთან იაკობის ტაძრის გამო. 1510-იან წლებში მან აიძულა ფრანცისკანელები დაეტოვებინათ გოლგოთა.
ერი რაძაუნარიმამპიანინა

ერი მარტიალ როკოტოარიმანანა რაძაუნარიმამპიანინა (დ. 6 ნოემბერი, 1958, ანტანანარივუ, მადაგასკარი) — მადაგასკარელი პოლიტიკოსი და მადაგასკარის პრეზიდენტი 2014-2018 წლებში.

პოლიტიკური კარიერა
2009 წელს რაძაუნარიმამპიანინა დაინიშნა მადაგასკარის ფინანსებისა და ბიუჯეტის მინისტრად. 2011 წლიდან ერი რაძაუნარიმამპიანინა არის მადაგასკარის ავიახაზების მთავარი აღმასრულებელი ხელმძღვანელი.

2018 წლის 7 სექტემბერს იგი გადადგა თანამდებობიდან რათა კენჭი ეყარა მომავალ არჩევნებში. მისი ადგილი კი დაიკავა მადაგასკარის სენატის თავმჯდომარემ რივო რაკოტოვაომ. არჩევნებში მესამე ადგილი დაიკავა და ვერ გავიდა მეორე ტურში.
ველესი

ველესი — ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის ცენტრალურ ნაწილში ვარდარის რეგიონში. მდებარეობს მდინარე ვარდარზე. ველესის თემის ადმინისტრაციული ცენტრი. ძველი თურქული სახელწოდება კოპრულუ ითარგმნება როგორც „ხიდების ქალაქი“. 1946-1996 წლებში ეწოდებოდა ტიტოვ-ველესი.

ისტორია
ქალაქი ძვ. წ. 168 წელს დაარსდა და ეწოდებოდა ვილა-ზორა (ბილაზორა).
შტიპი

შტიპი — ქალაქი ჩრდილოეთ მაკედონიის აღმოსავლეთში, აღმოსავლეთ რეგიონში. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 43 652 კაცი.

ისტორია
შტიპი მაკედონიის ერთ-ერთი ისტორიული ქალაქია. იგი ისტორიულ დკუმენტებში პირველად მოიხსენიება საუკუნეში ასტიბოს სახელით. მოგვიანებით ბულგარელმა სლავებმა უწოდეს შტიპი. საუკუნიდან ქალაქი ბულგარეთის შემადგენლობაშია. მომდევნო საუკუნეებში ქალაქი ბიზანტიელების და სერბეთის (1330 წლის შემდეგ) ხელშია. საუკუნიდან 1912 წლამდე კი ოსმალეთის იმპერიის კუთვნილებაა. ოსმალებმა მას ისტიპი (იშტიპი) უწოდეს. საუკუნეში ქალაქი ოსმალური ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრია. 1812 წელს ბალკანეთის პირველი ომის დროს ქალაქი ბულგარელებმა გაათავისუფლეს ოსმალებისაგან, ხოლო 1913 წელს ბალკანეთის მეორე ომის შედეგად სერბეთის ხელში გადავიდა.
ხაირ ალ-დინ ბარბაროსა

ხაირ ალ-დინი, ხიზირ-რეისი (დ. 1475, მიტილინი, ლესბოსი — გ. 4 ივლისი, 1546, სტამბოლი) — თურქი დიდებული და მხედართმთავარი, ოსმალეთის იმპერიის კაპუდან-ფაშა 1533–1546 წლებში.

მემკვიდრეობით ერგო ძმის, არუჯ რეისის, მეკობრეთა მსხვილი ფლოტი. აგრძელებდა მის საქმეს და ოსმალეთის იმპერიის სასარგებლოდ იპყრობდა ახალ მიწებს. ოსმალეთის სულთანმა სულეიმან -მა დანიშნა ფლოტის უფროსად, ანუ კაპუდან-ფაშად და აფრიკის ბეილერბეიდ.

ცხოვრების უკანასკნელი წლები გაატარა სტამბოლში, გარდაიცვალა იქვე და დაკრძალულია მის მიერვე აშენებულ მეჩეთში.