iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ისეტი (მდინარე)

ისეტი — მდინარე რუსეთში, სვერდლოვსკის, კურგანისა და ტიუმენის ოლქებში; ტობოლის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 606 კმ, აუზის ფართობი 58,9 ათასი კმ². სათავეს იღებს ისეტის წყალსაცავიდან, ეკატერინბურგის ჩრდილო-დასავლეთით. ზემო წელზე მიედინება შუა ურალის აღმოსავლეთ კალთაზე, რამდენიმე ტბორისა (ვერხ-ისეტის და სხვ.) და წყალსაცავის გავლით; ცალკეულ მონაკვეთებში ჭორომიანია. დასავლეთ ციმბირის ვაკეზე მიედინება ფართო ხეობაში. იკვებება შერეულად. წყლის საშუალო წლიური ხარჯი სოფელ ისეტსკოესთან (შესართავიდან 105 კმ) 65,4 მ³/წმ-ია. იყინება ნოემბერში, ყინულძვრა აპრილის შუა ხანებში. მთავარი შენაკადებია: მიასი, ტეჩა, სინარა (ყველა მარჯვენა). ეკატერინბურგის წყალმომარაგების გეუმჯობესების მიზნით ისეტის წყლოვანების გაზრდისათვის ვოლჩიხის წყალსაცავიდან (მდინარე ჩუსოვაიაზე) არხისა (6 კმ) და მდინარე რეშეტკის მეშვეობით ხორციელდება წყლის გადასროლა ვერხ-ისეტის ტბორში. სანაოსნოა ქალაქ შადრინსკიდან. ისეტზე მდებარეობს ქალაქები: ეკატერინბურგი, კამენსკ-ურალსკი, კიტაისკი, დალმატოვო, შადრინსკი.
მიასი (მდინარე)

მიასი — მდინარე რუსეთში, ჩელიაბინსკისა და კურგანის ოლქებში, სათავე ბაშკირეთში აქვს; ისეტის (ირტიშის აუზი) მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 658 კმ, აუზის ფართობი 21 800 კმ². სათავეს იღებს ურალთაუს ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მიედინება ჩრდილოეთის მიმართულებით, ილმენის დასავლეთ მთისძირში, შემდეგ იმიერურალეთისა და დასავლეთ ციმბირის ვაკეებზე. იკვებება უპირატესად თოვლის წყლით. წყალდიდობა იცის აპრილ – მაისში. საშუალო ხარჯი შესართავიდან 24 კმ-ში 15,4 მ³/წმ-ია. ჩამონადენი რეგულირდება რიგი მცირე ზომის წყალსაცავის საშუალებით (ყველაზე მნიშვნელოვანი — არგაზის წყალსაცავი). იყინება ოქტომბრის ბოლოს – ნოემბერში, ლღვება აპრილში. მიასის წყალი გამოიყენება სამრეწველო საწარმოების წყალმომარაგებისთვის. მდინარეზეა ქალაქები: მიასი, ჩელიაბინსკი.
ჯამალ მუსიალა

ჯამალ მუსიალა (; დ. 26 თებერვალი, 2003) — გერმანელი ფეხბურთელი. მიუნხენის „ბაიერნისა“ და გერმანიის ეროვნული ნაკრების შემტევი ნახევარმცველი. მან მონაწილეობა მიიღო 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონატსა და ევროპის ჩემპიონატში 2020 და 2024 წლებში.

ბიოგრაფია
ჯამალ მუსიალა დაიბადა შტუტგარტში, გერმანიაში, ნიგერიელ-ბრიტანელი მამის, დანიელ რიჩარდისა და გერმანელი დედის, კაროლინ მუსიალას ოჯახში. ის ცხოვრობდა ქალაქ ფულდაში სანამ შვიდი წლის გახდებოდა, შემდეგ კი ოჯახთან ერთად ინგლისში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც მან დარჩენილი ბავშვობა გაატარა. ბავშობის მიწურულს ის ჩელსის აკადემიაში თამაშობდა. მას ნათამაშები აქვს ინგლისისა და გერმანიის ახალგაზრდულ ნაკრებებში, 2021 წლის თებერვალს კი გერმანიის ფეხბურთის კავშირის წევრი გახდა.

მიღწევები
საკლუბო
ბაიერნი: (11)
ბუნდესლიგა (5): 2019–20, 2020–21, 2021–22, 2022–23, 2024-25
გერმანიის სუპერთასი (3): 2020, 2021, 2022
უეფა-ს სუპერთასი (1): 2019-20
ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი (1): 2020
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (1): 2019–20

ინდივიდუალური
ბუნდესლიგის თვის საუკეთესო გოლი: მარტი 2024, ნოემბერი 2024, თებერვალი 2025
გერმანიის ნაკრების წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2022, 2024
ევროპის ჩემპიონატის ბომბარდირი: 2024
არგაზის წყალსაცავი

არგაზის წყალსაცავი — წყალსაცავი რუსეთში, ჩელიაბინსკის ოლქში. შეიქმნა 1946 წელს, მდინარე მიასზე (ტობოლის აუზი). წყალსაცავის შემადგენლობაში შევიდა აგრეთვე ტბა არგაზი. ფართობი 102 კმ², მოცულობა 0,65 კმ³, სიგრძე 11 კმ, საშუალო სიღრმე 6,5 მეტრი. წყლის დონე მერყეობს 6 მეტრის ფარგლებში. წყალსაცავი ახორციელებს ჩამონადენის მრავალწლოვან რეგულირებას. გამოიყენება წყალმომარაგებისა და ენერგეტიკის მიზნებით. განვითარებულია თევზჭერა (ქორჭილა, იდი, წერი, სიგი).
ჩეგოლის ლოდები

ჩეგოლის ლოდები — ერატიკული ლოდები საქართველოში, ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ხობისწყლის ზემო დინების მარცხენა შენაკადის — ჩეგოლის ხეობაში, ეგრისის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1900–1950 მ სიმაღლეზე.

ნეოკომური კირქვების იზოლირებული შთენილი მასივიდან — მთა ჩეგოლიდან (2928,5 მ) ჩამოგორებული და ჩეგოლის ძველი მყინვარის მიერ გადაადგილებული კირქვის ლოდები ხეობის ფსკერზეა განლაგებული. დიდი (რამდენიმე მეტრი სიგრძის მქონე) ლოდები აქ დაახლოებით ათეულამდეა. ლოდები ყოფილი გამყინვარების უტყუარი საბუთია. ერატიკულ ლოდებზე ფლორა განსხვავებულ ხასიათს ატარებს და შეიცავს სამხრეთი კოლხეთისათვის დამახასიათებელ სახეობებს.

მისასვლელი გზა ჩხოროწყუდან ხობისწყლის ხეობის აღმა ასვლით ჩეგოლამდე თითქმის შეუძლებელია. ჩეგოლის ხეობაში მისასვლელად საჭიროა მოვლა ტეხურის ხეობაზე (ლებარდეს საავტომობილო გზით), საცხენე ბილიკით ჩეგოლის უღელტეხილის გადალახვა და ჩეგოლის ხეობაში ზემოდან ჩასვლა.
ილმენის მთები

ილმენის მთები, ილმენის ქედი, ილმენები — ქედი სამხრეთ ურალში, რუსეთში, ჩელიაბინსკის ოლქში. სიგრძე 50 კმ-ზე მეტი, სიმაღლე 753 მეტრამდე (მთა ილმენთაუ). წარმოადგენს ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით ხაზოვნად გადაჭიმულ, ძველი ბლოკის ძლიერ დისლოცირებულ შვერილს, რომელსაც დაბალმთიანი რელიეფი ახასიათებს. აღმოსავლეთ კალთაზე შექმნილია ილმენის ნაკრძალი.
ჰარუმა მიურა

ჰარუმა მიურა (იაპონ. ; მიურა ჰარუმა, 5 აპრილი, 1990 – 18 ივლისი, 2020) — იაპონელი მსახიობი და მომღერალი. მისი სამსახიობო დებიუტი შედგა სატელევიზიო დრამაში აგრი (1997) და პოპულარული გახდა ფილმ კოიზორაში (2007) მონაწილეობის შემდეგ, რისთვისაც მოიგო წლის ახალბედას ჯილდო იაპონიის ფილმის აკადემიის 31-ე დაჯილდოებაზე. მომდევნო წლებში აღსანიშნავია, რომ მონაწილეობა მიიღო გოკუსენის მე-3 სეზონში (2009), ასევე ფილმებში: სისხლიანი ორშაბათი (2009), ნაოკო (2009), კიმი ნი ტოდოკე (2010), ბოლო კონკია (2010), ბოკუ ნო იტა ჯიკან (2013), მარადიული ნული (2013), ტიტანებზე შეტევა (2015), გინტამა 2 (2018) და ორი კვირა (2019). ის ასევე მონაწილეობდა მომხიბვლელი ფეხსაცმლის მიუზიკლის იაპონურ ვერსიაში (2016) ლოლას როლში, რისთვისაც მიიღო საუკეთესო ახალი მსახიობისა და ჰარუკო სუგიმურას ჯილდო იომიურის თეატრის 24-ე დაჯილდოებაზე. გარდა მისი სამსახიობო კარიერისა, მიურას ჰქონდა დებიუტი მომღერლის ამპლუაში 2019 წელს სინგლით „ “, რასაც მოჰყვა სინგლი „ “ 2020 წელს.
მარიო დრაგი

მარიო დრაგი (დ. 3 სექტემბერი, 1947, რომი) — იტალიელი ეკონომისტი, ბანკირი და პოლიტიკოსი. იტალიის პრემიერ-მინისტრი 2021 წლის 13 თებერვლიდან 2022 წლის 22 ოქტომბრამდე.

ევროპის ცენტრალური ბანკის პრეზიდენტი 2011-2019 წლებში. ფინანსური სტაბილურობის ბორდის თავმჯდომარე 2009-2011 წლებში. იტალიის ცენტრალური ბანკის გუბერნატორი 2005-2011 წლებში.

დამთავრებული აქვს საპიენცის უნივერსიტეტი. არის მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტის ეკონომიკის ფილოსოფიის დოქტორი.

იტალიის პრემიერ-მინისტრი
დრაგის კანდიდატურას და მის მიერ წარდგენილ კაბინეტს მხარი დაუჭერა ექვსმა პოლიტიკურმა პარტიამ. 2021 წლის 13 თებერვალს დრაგი შეხვდა პრეზიდენტ სერჯო მატარელას. ამავე დღეს დრაგიმ დაიკავა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა. თანამდებობაზე ჩაანაცვლა ჯუზეპე კონტე.

პირადი ცხოვრება
1973 წელს დრაგი დაქორწინდა სერენა კაპელოზე, ინგლისური ლიტერატურის ექსპერტზე. ჰყავთ 2 შვილი, ფედერიკა და ჯაკომო. დრაგი არის კათოლიკე, იგნატიუს ლოიოლას იდეების მიმდევარი. დრაგი არის საფეხბურთო კლუბ „რომას“ მხარდამჭერი და უყვარს კალათბურთი. არის თელ-ავივისა და პადუის უნივერსიტეტების საპატიო დოქტორი.
ფიტე არპი

იან-ფიტე არპი (დ. 6 იანვარი, 2000) — გერმანელი ფეხბურთელი. მიუნხენის „ბაიერნისა“ და მიუნხენის „ბაიერნის“ გუნდის ფეხბურთელი. ნათამაშები აქვს გერმანიის ასაკობრივ ნაკრებებში. თამაშობს თავდამსხმელის პოზიციაზე.

ტიტულები
ბაიერნი:
ბუნდესლიგა: 2019–20
გერმანიის საფეხბურთო თასი: 2019–20
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2019–20
უეფა-ს სუპერთასი: 2020
გერმანიის საფეხბურთო სუპერთასი: 2020
კამილავკა

კამილავკა (, , , ) — მართლმადიდებლურ ეკლესიაში სამღვდელო სამოსის ნაწილი, რომელიც წარმოადგენს ზემო ნაწილში ოდნავ გაფართოებული ცილინდრის ფორმის თავსაბურავს; იგი ჯილდოდ ეძლევათ მღვდლებს, არქიდიაკვნებსა და პროტოდიაკვნებს. კამილავკა სხვადასხვა ფერის რბილი ქსოვილისგანაა შეკერილი; იგი ძირითადად მეწამული ან იისფერია. სიმბოლურად კამილავკა აღნიშნავს ქრისტეს ეკლიან გვირგვინს.

ისტორია
თავდაპირველად თურქული ფესკის მაგვარ ქუდებს ატარებდნენ ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებში, როდესაც აქლემის ბეწვისაგან დამზადებულ თავსაბურავს იყენებდნენ სახის მზისაგან დასაცავად.

კამილავკას თავიდან ეძახდნენ სკიადის და ატარებდნენ ბიზანტიის იმპერატორები და მისი ქვეშევრდომები. მალე აღნიშნული ტიპის ქუდის ტარება მზისგან დასაცავად ღვთისმსახურებმაც დაიწყეს, რომელმაც საბოლოოდ შეიძინა თავისი სპეციფიკური ფორმა. საუკუნიდან კამილავკის (სკიადიონი) გამოყენება დაიწყეს არამარტო მღვდლებმა არამედ დიაკვნებმაც. ამის გარდა მისი დამზადება დაიწყეს ძვირფასი მატერიისაგანაც. ელადის ეკლესიაში კამილავკა ეძლევა სასულიერო პირს მღვდლად კურთხევისთანავე და წარმოადგენს მის ყოველდღიური შესამოსელის ნაწილს.

რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიაში კამილავკის გამოყენება დაიწყეს საუკუნის მეორე ნახევრიდან, რომლითაც იგეგმებოდა სკუფიის ჩანაცვლება. აღნიშნული სიახლეს ეკლესიათა ძველი ტრადიციების დამცველები პროტესტით შეხვდნენ. 1798 წელს კამილავკა შევდიდა საეკლესიო ჯილდოთა სიაში. რუსეთში შავი სამღვდელოება ატარებს შავ კამილავკას, მიტროპოლიტები — თეთრს, ხოლო თეთრი სამღვდელოება — იისფერს. კამილავკას რუსეთის ეკლესიაში ქალი მონაზვნებიც ატარებენ.

შავი სამღვდელოება კუნკულს კამილავკაზე გადაკრულს ატარებს.

კამილავკას ღვთისმსახურები ატარებენ, როგორც ღვთისმსახურების ისე მის გარეთაც ყოველდღიურ ცხოვრებაში.

ბერძნული კამილავკა რუსულისაგან იმით განსხვავდება, რომ ცილინდრის ზედა ნაწილზე აქვს ოდნავ დიდი დიამეტრის დისკო, რაც მას განსაკუთრებულ თავისებურებას ანიჭებს. ბალკანეთის (სერბული და ბულგარული) კამილავკები რუსულისაგან განსხვავდება სიმაღლითა და დიამეტრით.

საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიაში ქართველი სასულიერო პირები სურვილისდა მიხედვით იფარავენ როგორც ბერძნულ ისე რუსული სტილის კამილავკას.
გაზაფხულის მანჭკვალა

გაზაფხულის მანჭკვალა — გიმნოპუსის გვარის სოკო ომფალოტისებრთა ოჯახისა. წარსულში მიაკუთვნებდნენ კოლიბიას გვარს.

საჭმელი სოკოა. საჭმელად გამოიყენება მხოლოდ ქუდი. ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებში. იზრდება ზაფხულ-შემოდგომით.

სოკო პირველად აღწერა ფრანგმა მიკოლოგმა პიერ ბიულიარმა 1821 წელს როგორც . მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა ამერიკელმა მიკოლოგმა უილიამ ალფონსო მერილმა 1916 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 1-7 სმ, ჰიგროფანური, ნორჩობაში ამოზნექილი, შემდეგ ფართოდ ამოზნექილი და ბრტყელი, წითელ-ყავისფერი, შემდგომში ნარინჯისფერ-ყავისფერი ან ყვითელ-წაბლისფერი, სიბერეში შეკეცილი კიდეებით.

რბილობი — თეთრი ან მოყვითალო ფერის, განსაკუთრებული სუნისა და გემოს გარეშე.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები შეზრდილი ან თითქმის თავისუფალი, თეთრი ფერის, ზოგჯერ მოვარდისფრო-მოყვითალო შეფერილობის.

ფეხის სიგრძე — 3-9 სმ, სისქე — 0,2-0,8 სმ, მეტ-ნაკლებად თავისუფალი ან გაფართოებული ზოგჯერ ბულბისებრი გასქელებული ძირისაკენ. მოქნილი.

სპორების ფხვნილი — კრემისფერი ან თეთრი. სპორები 5-7×3-3,5 მკმ, ელიფსისებრი ან წვეთისებრი, გლუვი.

კვებითი ღირებულება
საჭმელი სოკოა. გამოიყენება მხოლოდ ქუდი, ახალი და დამჟუჟებული. ასევე ხმარობენ სუპებისა და სოუზების მოსამზადებლად. შესაძლებელია გაყინვაც.

მსგავსი სახეობები
ეკოლოგია და გავრცელება
იზრდება ჯგუფებად, შერეულ ტყეებში დამპალ ხეებზე, დამპალ ფოთლებსა და წიწვებზე.

კოსმოპოლოტია. გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, ჩრდილოეთ ამერიკას, სამხრეთ ამერიკას (ვენესუელა), ჩრდილოეთ აფრიკას (მაროკო), აზიასა და ავსტრალიას.

სეზონი — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

გალერეა
უილიამ ალფონსო მერილი

უილიამ ალფონსო მერილი (; დ. 13 ნოემბერი, 1869, ლინჩბერგი — გ. 25 დეკემბერი, 1957, გეინსვილი) — ამერიკელი ბოტანიკოსი და მიკოლოგი, ფილოსოფიის დოქტორი. ამერიკული მიკოლოგიური ჟურნალის, „“-ს თანადამფუძნებელი და მისი პირველი რედაქტორი.

ძირითად იკვლევდა ფირფიტოვანთა რიგისა და აბედოვანთა ოჯახის სოკოებს. საერთო ჯამში მერილმა აღწერა 1450-მდე ახალი სახეობის სოკო. ავტორია 500-მდე სამეცნიერო პუბლიკაციისა, მათ შორისაა: მიკოლოგიური და ბოტანიკური სტატიები და ჩანაწერები, მიმოხილვები, ბიოგრაფიები და პოპულარული სტატიები ბუნების ისტორიის შესახებ.

მისი სტანდარტული საავტორო ბოტანიკური შემოკლებაა .
როშკის ლოდები

როშკის ლოდები — ერატიკული ლოდები საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს პირაქეთა ხევსურეთში, სოფელ როშკის მიდამოებში, მდინარე ხევსურეთის არაგვის შენაკადის — აბუდელაურის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1850–1900 მ სიმაღლეზე. როშკის ორი უზარმაზარი ლოდი მიეკუთვნება მსოფლიოში უდუიდესი ერატიკული ლოდების რიცხვს. მათი განზომილებებია 1957 და 221310 (სიგრძე, სიგანე, სიმაღლე).

ლოდები შედგება მაგმური ქანებისაგან — დიაბაზისაგან. მათგან შედარებით ხევსურთა სახლები სათამაშო ხუხულებივით გამოიყურება. სოფლის ზემოთ უფრო დიდი ლოდებიცაა: 22208 და „გახლეჩილი ლოდი“ 251011 მ. შედარებით ნაკლები სიდიდის, მაგრამ შთამბეჭდავი ერატიკული ლოდები დიდი რაოდენობითაა მიმოფანტული აბუდელაურის ხეობის უფრო მაღალ ნაწილებში და აგრეთვე როშკის ქვემოთაც — ხევსურეთის არაგვის ხეობაში. მათი გავრცელების ქვემო (სამხრული) ზღვარი თითქმის აღწევს მდინარე ორხევის შესართავს. მსხვილი ლოდოვანი მასალა ღელისვაკისა და ღულის მიდამოებშიც არის, ხეობის ფსკერიდან 200–250 მ სიმაღლეზე.

როშკის ლოდებთან ყველაზე ახლომდებარე დასახლებული პუნქტია სოფელი როშკა. თბილისიდან როშკა დაშორებულია 119 კმ-ით; ხანგრძლივობა — 3 სთ;
სოფელი როშკა — როშკის ლოდები — 1 კმ, ხანგრძლივობა — 10 წთ; (საფეხმავლო). ღამის გასათევად ყველაზე ოპტიმალური ვარიანტია როშკაში ან ბარისახოში დარჩენა.
ზემო ერმანის ლოდი

ზემო ერმანის ლოდი — ერატიკული ლოდები საქართველოში, ნასოფლარ ზემო ერმანთან. მდებარეობს მდინარე ლიახვის მარცხენა მდგენელის — ერმანისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 2300 მ სიმაღლეზე. ძველი მყინვარის მიერ ყელის ვულკანური ზეგნის კიდიდან, ხარულის ქედზე გადმოვლით ჩამოტანილ ლოდებს წარმოადგენს. განზომილებები 964,5 მ. შედგება ეფუზიური ქანისაგან, რომელსაც მუქი მოწითალო ფერი აქვს. მოწმობს ყელის ზეგნის პლეისტოცენური მყინვარის მიერ ხარულის ქედის გადალახვას. ფერდობზე ყელის ზეგნიდან სხვა დიდი ლოდებიცაა ჩამოტანილი. მისასვლელი გზა მიდის ცხინვალ-ედის-ერმანის საავტომობილო გზით სოფელ შუა ერმანში, შემდეგ ბილიკით ზემო ერმანის ნასოფლარამდე.
Ordnung muss sein

წესრიგი უნდა იყოს ( ან (კლასიკური დაწერით) ) — გერმანული გამოთქმა, რომელიც ხშირად მიიჩნევა გერმანიის კულტურის დამახასიათებელ ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან კლიშედ. ფრანც ფონ პაპენმა 1932 წელს აღწერა ეს ფრაზა როგორც ფრიდრიხ დიდის „კლასიკური გამოთქმა“. 1930 წლიდან, მას შემდეგ, რაც პაულ ფონ ჰინდენბურგიმა ეს ფრაზა საკუთარ დევიზად გამოიყენა, გამოთქმა საყოველთაოდ ცნობილი გახდა.

ფრაზის ადრინდელი, გრძელი ვერსია, რომელიც შემონახულია გერმანული ანდაზების საუკუნის კრებულში, თავდაპირველად იყო ველერიზმი: („წესრიგი უნდა იყო - თქვა ჰანსმა როდესაც მას ციხეში მიათრევდნენ“).

წესრიგი უნდა იყოს გამოთქმასთან დაკავშირებულია ასევე მეორე გერმანული გამოთქმა - ,
მხატვრული ტანვარჯიში

მხატვრული ტანვარჯიში — სპორტის სახეობა, სადაც ტანმოვარჯიშეები კვადრატულ ხალიჩაზე გამოდიან შემდეგი აღჭურვილობით: რგოლით, ბურთით, გურზით, ლენტითა და სახტუნაოთი. აერთიანებს სპორტული ტანვარჯიშის, აკრობატიკისა და ქორეოგრაფიის ელემენტებს, საგნით და უსაგნოდ ვარჯიშთა კომპლექსს. ავითარებს მოქნილობას, მოძრაობის კოორდინაციასა და პლასტიკას, სხეულის ფლობის უნარს, ხელს უწყობს საერთო ფიზიკურ მომზადებას, ესთეტიკურ აღზრდას.
პეჩორის დაბლობი

პეჩორის დაბლობი — დაბლობი რუსეთის ევროპული ნაწილის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში; კომის რესპუბლიკასა და ნენთა ავტონიმიურ ოკრუგში, მდინარე პეჩორის აუზში. მდებარეობს ტიმანის ჭიუხსა (ეკვრის დასავლეთიდან და სამხრეთიდან) და ურალის მთათა სისტემას შორის (აღმოსავლეთიდან). ფართობი დაახლოებით 300 კმ². ჭარბობს სუსტტალღოვანი ვაკის რელიეფი; აგებულია ფლუვიოგლაციალური ქვიშებითა და ტბიური თიხებით; ვხვდებით მცირე ზომის მორენული ბორცვები და სერები. ბრტყელი წყალგამყოფები (253 მეტრამდე) სუსტადაა დრენირებული და დაკავებულია სფაგნუმიანი ჭაობებით. მრავალი ტბაა. სანაპიროს გასწვრივ 30 კმ-ზე ზოლადაა გადაჭიმული ზღვიური ტერასები. ჰავა მკაცრი კონტინენტურია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა –19 °. თოვლის საფარი (სეზონის ბოლოს 90 სმ-მდეა) რჩება წელიწადში 6–7 თვის განმავლობაში. ივლისის საშუალო ტემპერატურა 15°. ჩრდილოეთ ნაწილში გამოყოფენ ბოლშეზემელსკაია, მალოზემელსკაიას და ტიმანის ტუნდრებს. სამხრეთით, მდინარე პეჩორის შუა და ზემო დინების ფარგლებში, განვითარებულია ტყის ლანდშაფტი, რომელიც წარმოდგენილია თხელი დაჭაობებული მუქწიწვოვანი ტყით. დაბლობზე შექმნილია პეჩორა-ილიჩის ნაკრძალი. ცნობილია ქვანახშირის (პეჩორის ქვანახშირის აუზი), ბუნებრივი აირისა და ნავთობის (ტიმან-პეჩორის პროვინცია), მიწისქვეშა წყლების და სხვა საბადოები.
თითისტარა კოლიბია

თითისტარა კოლიბია  — გიმნოპუსის გვარის სოკო ომფალოტისებრთა ოჯახისა.

საჭმელი სოკოა. იჭმევა მხოლოდ ნორჩობაში, მხოლოდ ქუდი. ფართოდაა გავრცელებული ევროპაში, იზრდება ფოთლოვან ტყეებში, ზაფხულ-შემოდგომით.

სოკო პირველად 1793 წელს აღწერა ფრანგმა მიკოლოგმა პიერ ბიულიარმა როგორც .

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა
სოკოს ქუდის დიამეტრი — 4-8 სმ, ნორჩობაში ამოზნექილი, შემდეგ შედარებით ბრტყელი, ხშირად არათანაბარი ფორმის. ახასიათებს ბორცვაკი. წითელ-ყავისფერია, მოგვიანებით უფრო ღია.

რბილობი — მოთეთრო, ხორციანი, ღია ფერის ბოჭკოებით, უხეში.

ფეხის სიგრძე 15 სანტიმეტრამდე აღწევს, სისქეში — 1-2 სმ, ქუდისფერია, ძირში მუქი ფერის, თითისტარისებრი, ძირისკენ დაწვრილებული და ფესვისებურად წაგრძელებული, დაგრეხილი, ხრტილოვანი, სიგრძივ ქერცლოვან-ხორკლებიანი.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები ჯერ შეზრდილია, შემდეგ თავისუფალი, მეჩხერი, განიერი, თეთრიდან კრემისფერამდე, ზედაპირი დაფარულია ჟანგისფერ-მოვარდისფრო ლაქებით.

სპორების ფხვნილი — თეთრი. სპორები — 5×3,5 მკმ, ფართოოვალური.

ეკოლოგია და გავრცელება
საპროტროფია ან პარაზიტი, რომელიც იწვევს მუხის ხის ფესვის ლპობას. იზრდება დიდ ჯგუფებად, ჯირკებზე, ხის ტანზე და ბებერი ფოთლოვანი ხეების ფესვებზე, ხშირად მუხასა და წიფელზე, იშვიათად წიწვოვან ტყეებში.

ფართოდაა გავრცელებული ევროპის ფოთლოვან ტყეებში.

სეზონი — გაზაფხულიდან შემოდგომამდე.

მსგავსი სახეობები
კვებითი ღირებულება
საჭმელი სოკოა. საჭმელად გამოიყენება მხოლოდ ნორჩი, ახალი და დამჟუჟებული, მხოლოდ ქუდი. ზრდასრული ან გადაბერებული სოკოები ნაყოფსხეულში იგროვებენ დიდი რაოდენობით მავნე ბაქტერიებს, რომლებიც იწვევენ საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას.

გალერეა
არვადი

არვადი — ძველი კუნძულოვანი ქალაქ-სახელმწიფო ჩრდილოეთ ფინიკიაში.

ისტორია
პირველად იხსენიება ძვ. წ. საუკუნის ეგვიპტურ წყაროებში. ძვ. წ. საუკუნეში განთქმული იყო ფლოტით. ჰქონდა კავშირი ხეთებთან და მტრული დამოკიდებულება ეგვიპტესთან. ძვ. წ. ათასწლეულის ნახევარში ემორჩილებოდა ასურეთს. ძვ. წ. საუკუნის ბოლოდან დაიმორჩლა ბაბილონმა. ძვ. წ. სუაკუნიდან არვადში იჭრებოდა მონეტა. აქემენიანთა იმპერიაში სარგებლობდა ავტონომიით. ძვ. წ. 332 წელს მიემხრო ალექსანდრე მაკედონელს. ელინისტურ-რომაულ პერიოდში, ძვ. წ. 259 წლიდან სარგებლობდა თვითმმართველობის უფლებით.
არვიდა

არვიდა — კანადის ქალაქ საგენეის უბანი. მდებარეობს მდინარე საგენეის ნაპირზე. დაარსდა 1927 წელს ალუმინის საწარმოს ბაზაზე, როგორც კომპანიის ქალაქი. მისი სახელი მომდინარეობს ალუმინის მწარმოებელი კომპანიის მფლობელის, არტურ ვინინგ დეივისის სახელიდან. ალუმინის წარმოება მოქმედებდა მდინარე საგენეიზე მდებარე შიფშოს მძლავრი ჰიდროელექტროსადგურის ელექტროენერგიის ბაზაზე. მეორე მსოფლიო ომისა და ცივი ომის დროს არვიდა იყო დასავლურ სამყაროში ალუმინის ყველაზე მსხვილი მწარმოებელი და ასაქმებდა 7500-მდე ადამიანს 1975 წელს არვიდა შეუერთდა ქალაქ ჟონკერს, ხოლო 2002 წელს ჟონკერი გახდა ქალაქ საგენეის ნაწილი. 2005 წლიდან დაიწყო ალუმინის ქარხნის დახურვის პროცესი.
არზამასი

არზამასი — ქალაქი რუსეთში, ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქში. მდებარეობს მდინარე ტიოშაზე. საუკუნეში ქალაქში მოქმედებდა არზამასის ფერწერის სკოლა, რომელიც იყო ფერწერის პირველი პროვინციული სკოლა რუსეთში. 1901 წელს არზამასში გადაასახლეს მაქსიმ გორკი. არის სარკინიგზო კვანძი. განვითარებულია მანქანათშენებლობა. მოქმედებს არკადი გაიდარის მემორიალური მუზეუმი, დრამატული თეატრი

ისტორიული ძეგლები
არზამასის ანდრია პირველწოდებულის ეკლესია
არზამასის აღდგომის ტაძარი
არზამასის ტიხვინის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი
არზამასის ფერისცვალების მონასტერი
არზამასის წმინდა ნიკოლოზის მონასტერი
არზამასი (ლიტერატურული წრე)

არზამასი — ლიტერატურული წრე რუსეთის იმპერიაში, სანქტ-პეტერბურგში 1815-1818 წლებში. წრის დასახლებეა გაჩნდა დ. ბლუდოვის სატირის „მოჩვენება არზამასის სამიკიტნოში“ გამო. „არზამასის“ წევრები იყვნენ ვ. ჟუკოვსკი, კ. ბატიუშკოვი, პ. ვიაზემსკი, ა. პუშკინი. „არზამასი“ იყო ნ. კარამზინის რეფორმის მომხრე, ებრძოდა კონსერვატიულ ლიტერატურულ საზოგადოებას „რუსული სიტყვის მოყვარულთა საუბარს“, „არზამასი“ მოითხოვდა ლიტერატურული ენის ცოცხალ მეტყველებასთან დაახლოებას, პოეზიაში ახალი ჟანრების შემოტანას.
არზამასის ფერწერის სკოლა

არზამასის ფერწერის სკოლა — პირველი პროვინციული კერძო სამხატვრო სკოლა რუსეთის იმპერიაში. მოქმედებდა 1802-1862 წლებში. დააარსა ა. სტუპინმა ქალაქ არზამასში და 1861 წლამდე ხელმძღვანელობდა მას. სკოლას მფარველობდა სანქტ-პეტერბურგის სამხატვრო აკადემია, რომელიც საუკეთესო მოსწავლეებს ყმების გამოკლებით აჯილდოებდა აკადემიაში სწავლის გაგრძელების უფლებით. სკოლის საუკეთესო წლები იყო 1830-იანი წლები. ის ხელს უწყობდა ჟანრული ფერწერის განვითარებას და ახლოს იდგა ვენეციანოვის სკოლასთან. არზამასის სკოლაში სწავლობდნენ ნ. ალექსეევი, ნ. რაჩკოვი, კ. მაკაროვი. რ. სტუპინი.
ერზურუმის ოპერაცია

ერზურუმის ოპერაცია — პირველი მსოფლიო ომის დროს კავკასიის ფრონტზე რუსეთის იმპერიის შეტევითი ოპერაცია ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ. რუსეთის არმია უტევდა 96 ათასი ქვეითის, 7 ათასი ცხენოსნის და 239 ქვემეხის შემადგენლობით. ოსმალეთის მე-3 არმია თავს იცავდა 57 ათასი ქვეითით, 4 ათასი ცხენოსნით და 100 ქვემეხით. ბრძოლა მიმდინარეობდა 1916 წლის 10 იანვრიდან 16 თებერვლამდე. ოპერაცია მიმდინარეობდა რუსეთის უპირატესობით და დასრულდა ციხე-ქალაქ ერზურუმის აღებით 16 თებერვალს. რუსებმა ხელთ იგდეს 8 ათასი ტყვე. ერზურუმის ოპერაციაში რუსეთის წარმატებამ განაპირობა გაერთიანებული სამეფოს და საფრანგეთის თანხმობა რუსეთთან ოსმალეთის აზიური ნაწილის გაყოფის შესახებ, რაც გაფორმდა საიქს-პიკოს შეთანხმებაში 1916 წლის მაისში.
ანუშავან არზუმანიანი

ანუშავან არზუმანიანი (დ. 14 თებერვალი, 1904 — გ. 18 ივლისი, 1965) — საბჭოთა ეკონომისტი, სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1962).

ბიოგრაფია
1936 წელს დაამთავრა წითელი პროფესურის ინსტიტუტი. 1937 წლიდან ეწეოდა სამეცნიერო და პედაგოგიურ საქმიანობას. 1956 წლიდან იყო სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის მსოფლიო ეკონომიკის და საერთაშორისო ურთიერთობათა ინსტიტუტის დირექტორი. 1962 წლიდან აკადემიკოსი.
ართვინ-ბოლნისის ბელტი

ართვინ-ბოლნისის ბელტი — გეოტექტონიკური ერთეული მცირე აზიის ჩრდილოეთ ნაწილსა და სამხრეთ კავკასიაში, მოიცავს საქართველოს ტერიტორიის ნაწილსაც. ვრცელდება ართვინიდან მარნეულამდე. გამოყო პ. გამყრელიძემ 1964 წელს. ართვინის და ქცია-ხრამის უბნებზე ძველი კრიტალური და მეტამორფული სუბსტრატია გაშიშვლებული. საქართველოს ფარგლებში იყოფა ჯავახეთისა და ბოლნისის ზონებად. ჯავახეთის ზონა აგებულია ნეოგენური და მეოთხეული კონტინენტური წარმონაქმნებით და ლავებით. დადასტურებულია ამ წარმონაქმნების ქვეშ ცარცული და პალეოგენური ნალექების არსებობა.
ზეიდი სმითი

} მისი მამა, ჰარვი სმითი, ბრიტანელია, ხოლო დედა, ივონ ბეილი – იამაიკელი, რომელიც იამაიკაში გაიზარდა და ინგლისში 1969 წელს ემიგრიდა. სადებიუტო ნამუშევრისთვის მწერალმა მრავალი ლიტერატურული ჯილდო მიიღო, მათ შორის უაითბრედის პრემია, ჟურნალ -ის ჯილდო და ერთა თანამეგობრობის მწერალთა პრემია. 2002 წელს რომანის სატელევიზიო ადაპტაცია შედგა.

2005 წელს სმითის მესამე რომანი, „სილამაზის შესახებ“, გამოქვეყნდა, რომელიც ბუკერის პრემიის ფინალისტი გახდა და ორანჯისა და ენისფილდ-ვულფის წიგნის პრემიები დაიმსახურა.

2012 წელს მწერლის მომდევნო რომანი, „“, გამოქვეყნდა, რომელსაც სახელი ჩრდილო-დასავლეთ ლონდონის საფოსტო კოდის მიხედვით დაერქვა. „“ ლიტერატურის სამეფო საზოგადოების პრემიის ფინალისტებს შორის მოხვდა. -მ რომანის სატელევიზიო ადაპტაცია გადაიღო, რომელიც ტელეეკრანებზე 2016 წელს გავიდა.

სმითის მეხუთე რომანი, „სვინგის დრო“, 2016 წლის ნოემბერში გამოქვეყნდა. რომანის დაწერის შთაგონების წყაროს ბავშვობაში მწერლის სტეპის ცეკვისადმი სიყვარული წარმოადგენს. „სვინგის დრო“ 2017 წელს ბუკერის პრემიის ნომინანტთა გრძელ სიაში მოხვდა.

2018 წელს გამოვიდა სმითის ესეების კრებული „იგრძენი თავი თავისუფლად“, რომლისთვისაც მან კრიტიკოსთა ეროვნული ჯილდო დაიმსახურა. 2019 წელს მწერლის პირველი მოთხრობათა კრებული „დიდი კავშირი“ გამოქვეყნდა.

2011 წელს სმითი ჟურნალ ’ -ის რეცენზენტი იყო. იგი აგრეთვე ჟურნალის მუდმივი კონტრიბუტორია. 2010 წელს ჟურნალისთვის სმითმა მხატვრული წერის 10 წესი დაასახელა. მათ შორის ერთ-ერთი იყო: „თქვი სიმართლე, ამის გამო ფარდის უკან დამალვაც რომ მოგიხდეს. იმ სევდას დაემორჩილე, რომელიც მუდამ თან სდევს საკუთარი თავით უკმაყოფილებას.“

პირადი ცხოვრება
2004 წელს სმითი ნიკ ლეირდზე, ჩრდილოეთირლანდიელ რომანისტსა და პოეტზე, დაქორწინდა, რომელიც კემბრიჯის უნივერსიტეტში გაიცნო. რომანი „სილამაზის შესახებ“ სმითმა სწორედ მეუღლეს მიუძღვნა.

სმითი და ლეირდი ლონდონში, კილბერნის რაიონში, ცხოვრობენ. წყვილს ორი შვილს ჰყავს, კეტრინი და ჰარვი.

სმითი საკუთარ თავს „არარელიგიურს“ უწოდებს, თუმცა დაინტერესებულია იმით, თუ რა როლს თამაშობს რელიგია ადამიანების ცხოვრებაში. ესეში, რომელშიც სმითი სიკვდილის ჰუმანისტურ და ეგზისტენციალურ ხედვებს განიხილავს, იგი საკუთარ მსოფლმხედველობას „სენტიმენტალურ ჰუმანიზმს“ უწოდებს.