iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 2

ჰარი პოტერი და სიკვდილის საჩუქრები - ნაწილი 2 — ჯოან როულინგის ამავე სახელწოდების წიგნის მეორე ნახევრის კინოეკრანიზაცია, რომელიც გამოვიდა 2011 წლის 13 ივლისს. ფილმის სცენარის ავტორია სტივ კლოვესი, რომელმაც იმუშავა ყველა სერიის სცენარზე (გარდა მეხუთე ფილმისა).

ფილმი გადაღებულია დეივიდ ჰეიმენის სტუდია -ის მიერ. გადაღებები დაიწყო 2009 წლის თებერვალში და დასრულდა 2010 წლის მაისში. ამ ფილმის პირველი ნაწილი გამოვიდა 2011 წელს. მეორე ფილმი გამოვიდა 3 ფორმატში.

2014 წლის 2 დეკემბერის მონაცემებით ფილმის შემოსავალმა 1,341,511,219 აშშ დოლარი შეადგინა.
რუპერტ გრინტი - რონ უისლი, ჰარის საუკეთესო მეგობარი.
ემა უოტსონი - ჰერმიონ გრეინჯერი, ჰარის კიდევ ერთი მეგობარი და რონის შეყვარებული.
ჰელენა ბონემ კარტერი - ბელატრისა ლესტრეინჯი, სიკვდილის მხვრელი, სირიუს ბლექის მკვლელი.
ჯიმ ბროუდბენტი - ჰორაციუს სლაგჰორნი, შხამ-წამლების ლექტორი ჰოგვორტსის მაგიისა და ჯადოქრობის სკოლაში
რობი კოლტრეინი - რუბეუს ჰაგრიდი, ჰარის მეგობარი, ნახევარგოლიათი და ჰოგვორტსის ლექტორი.
უორვიკ დეივისი - ფილიუს ფლიტვიკი, შელოცვების ლექტორი ჰოგვორტსში. დეივისი ასევე ასრულებს გობლინ გრიპჰუკის როლს.
მაიკლ გემბონი - ალბუს დამბლდორი, ჰოგვორტსის ყოფილი ლექტორი, მოკლული სევერუს სნეიპის მიერ.
ჯონ ჰერტი - ოლივანდერი, ჯადოსნური ჯოხების ოსტატი, რომელიც სიკვდილის მხვრელებმა გაიტაცეს.
ჯეისონ აიზეკსი - ლუციუს მალფოი, დრაკო მალფოის მამა და შერცხვენილი სიკვდილის მხვრელი.
გერი ოლდმენი - სირიუს ბლექი, ჰარის ნათლია. დაიღუპა ბელატრისა ლესტრეინჯთან ბრძოლისას.
ალან რიკმენი - სევერუს სნეიპი, ჰოგვორტსის ახალი დირექტორი.
მეგი სმითი - მინერვა მაკ-გონაგელი, ტრანსფიგურირების ლექტორი, ჰოგვორტსის დირექტორის მოადგილი და მომავალი დირექტორი
დეივიდ თიულისი - რემუს ლუპინი, ფენიქსის ორდენის წევრი, ბნელი ხელოვნების წინააღმდეგ დაცვის ყოფილი ლექტორი.
ემა ტომპსონი - სიბილ ტრელონი, წინასწარმეტყველებათა ლექტორი ჰოგვორტსში.
ჯული უოლტერსი - მოლი უისლი, რონისა და ჯინის დედა, ჰარისათვის ერთ-ერთი ახლო ადამიანი.

კიარან ჰაინდსი ასრულებს აბერფორთ დამბლდორის, ალბუსის ძმისა და ’ღორის თავის’ მეპატრონის როლს. მანამდე, პირველ ფილმში ამ როლს ასრულებდა ჯიმ მაკ-მანუსი. ჯოშუა ჰერდმენისგან 2009 წელს ცნობილი გახდა, რომ ჯემი უეილეტი არ დაბრუნდებოდა ვინსენტ კრების როლში. მის როლს სიუჟეტში შეითავსებს ჰერდმენის პერსონაჟი, გრეგორი გოილი.

დეივიდ იეტსის თქმით, ფინალურ სცენაში, რომელიც მიმდინარეობს ფილმის ძირითადი მოვლენების შემდეგ, 19 წლის თავზე, არ მონაწილეობენ უფროსი მსახიობები. მათ როლებს კვლავ რუპერტ გრინტი, ჰერმიონ გრეინჯერი, დენიელ რედკლიფი და ტომ ფელტონი (დრაკო მალფოი) ასრულებენ. ოდნავ ასაკოვანი პერსონაჟების ეკრანზე წარსადგენად გამოყენებული იქნა როგორც გრიმი, ასევე სპეციალური ეფექტები.

მუსიკა
ინტერგლაციალი

ინტერგლაციალი, გამყინვარებათშორისი ეპოქა — დროის მონაკვეთი მეოთხეული პერიოდის ცივ, მყინვარულ ეპოქებს შორის. ამ დროს შედარებით თბილი ჰავა იყო და ზომიერ განედებში ყინულოვანი ფარი მთლიანად ქრებოდა. კერძოდ, დათბობას მოჰყვა მყინვართა თანდათანობითი გადნობა, შესაბამისი შემცირება, რომლებმაც გამოიწვიეს მყინვარული დანალექური საფრის გაშიშვლება. ღვივდება სითბომოყვარული ფლორისა და ფაუნის გამრავლება, ყალიბდება ნიადაგი, მყინვარული დანალექები იფარებიან კონტინენტური და ზღვიური გლაციგენებით.

განარჩევენ გიუნც-მინდელის, მინდელ-რისის, რის-ვიურმისა და ვიურმის შემდგომ ინტერგლაციალებს. ახალი გამყინვარება იწვევს შემდეგი ყინულოვანი ფარის წარმოქმნას. ინტერგლაციალის ხანგრძლივობა 10–15 ათასიდან ასეულ ათასამდე წელს მოიცავს.

პლეისტოცენის ინტერგლაციალისთვის დამახასიათებელი იყო: თანამედროვესთან ახლოს მდგომი კლიმატი ან უფრო თბილი; ზომიერ განედებში ყინულოვანი ფარის გაქრობა; პოლარულ და მაღალმთიან რაიონებში მყინვარების ფართობის ძლიერი შემცირება; მსოფლიო ოკეანის დონის აწევა თანამედროვემდე; კრიოლითოზონის ფართობის შემცირება; ნიადაგ-მცენარეული ზონების საზღვრების შესამჩნევი გადაადგილება პოლუსების მხარეზე.

თანამედროვე ინტერგლაციალს, რომელმაც შეცვალა აცივების პერიოდი, ეგრეთ წოდებული „გვიანდელი დრიასი“, ეწოდება გამყინვარების შემდგომი ეპოქა ანუ ჰოლოცენი, რომელიც დაიწყო დაახლოებით 12 ათასი წლის წინ.
კასტელი (კატალონია)

კასტელი ან ადამიანების პირამიდა – ადამიანების კოშკი, რომელსაც აღმართავენ ტრადიციული ფესტივალის დროს კატალონიაში. ტრადიციას სათავე დაედო ტარაგონის პროვინციაში და ფართოდ გავრცელდა სამხრეთ კატალონიაში. ისევე როგორც ვალენსიური მუიშერანგა კასტელიც წარმოიშვა ძველი რელიგიური ცეკვისაგან, მაგრამ ვალენსიური ვარიანტისაგან განსხვავებით დაკარგა რელიგიური და ცეკვის ელემენტები. კასტელიორები ფოკუსირებულნი არიან მხოლოდ მყარი "ციხესიმაგრის" აგებაზე.

2010 წლის 16 ნოემბერს ძეგლი აღიარეს არამატერიალური კულტურის ძეგლად.
ლევიშკის ღვთისმშობლის ეკლესია

ლევიშკის ღვთისმშობლის ეკლესია (სერბ. ) — საუკუნის მართლმადიდებლური ეკლესია სერბეთში, ქალაქ პრიზრენში. ოსმალეთის იმპერიის დროს, ის მეჩეთად იყო გადაკეთებული, მაგრამ საუკუნის დასაწყისში, კვლავ მართლმადიდებლური ეკლესია გახდა.

ეკლესია საუკუნეში მეფე სტეფან ნემანიამ ააშენა, ძველი, საუკუნის ეკლესიის ადგილას, რომელიც საეპისკოპოსოც ბიზანტიის იპმერატორ ბასილი -ის 1018 წლის სიგელში იხსენიება.

1999 წლის ივნისიდან, ეკლესიას კოსოვოს ძალები იცავენ . მიუხედავად ამისა, 2004 წლის კოსოვოს არეულობისას, იგი ალბანელმა ყაჩაღებმა გადაწვეს.

სერბეთის მთავრობამ ეკლესიის დაზიანების შესაფასებლად ექსპერტთა ჯგუფი მიიწვია, მაგრამ არ გადადგმულა არანაირი კონკრეტული ნაბიჯები. ამჟამად ეკლესია მუდმივი ძარცვის საგანია.

1990 წელს, ლევიშკის ეკლესია გაფორმდა როგორც განსაკუთრებული კულტურული მნიშვნელობის მონუმენტი, რომელსაც სერბეთის სახელმწიფო იცავს. 2006 წელს კი ის იუნესკომ შეიტანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.
გამზიგრადი

გამზიგრადი (სერბ. ) — არქეოლოგიური ძეგლი, სპა კურორტი და იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი სერბეთში. მდებარეობს მდინარე დუნაის სამხრეთით, ქალაქ ზაეჩარის სიახლოვეს. აქ მდებარეობს რომაული სასახლის კომპლექსი ფელიქს-რომულიანა , რომელიც იმპერატორმა გალერიუსმა ააგო.

ფელიქს-რომულიანას ნანგრევები ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი გვიანდელი რომაული ძეგლია ევროპაში. ადრეულ მკვლევრებს მიაჩნიათ, რომ უძველესი ნაგებობა რომაული სამხედრო ბანაკის ფუნქციებს ასრულებდა, რაზეც მისი ზომა და მრავალი კოშკი აფიქრებინებდა. მაგრამ, 1953 წლიდან დაწყებულმა არქეოლოგიურმა გათხრებმა აჩვენა, რომ ის საიმპერატორო სასახლე იყო. სასახლის მშენებლობა 298 წელს დაწყებულა, მას შემდეგ, რაც რომაელებმა სპარსელებზე გაიმარჯვეს, რამაც გალერიუსს დიდება და სახელი მოუტანა. სახელი ფელიქს რომულიანა იმპერატორმა დედამისის, რომულას პატივსაცემად უწოდა, რომელიც წარმართული კულტის მღვდლის ცოლი იყო. სასახლის კომპლექსის მთავარი დანიშნულება იყო დედამისის ღვთაებრივი დიდება. ასევე წარმოადგენდა მისი, როგორც იმპერატორის საგმირო საქმეების აღმნიშვნელი მონუმენტსა და უბრალოდ მდიდრულ ვილას. სასახლე ხელუხლებელი რჩებოდა საუკუნის შუა წლებამდე, სანამ ის ჰუნებმა არ გაძარცვეს. მოგვიანებით არეალი ფერმერებისა და ხელოსნების უბრალო დასახლებად იქცა, მაგრამ მალევე მიტოვებული აღმოჩნდა, სანამ აქ საუკუნეში სლავები მოვიდოდნენ.

დღეისათვის, ფელიქს-რომულიანა სერბეთის მნიშვნელოვანი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა.

2007 წელს, იუნესკომ გამზიგრად-რომულიანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.
ბანსკა-შტიავნიცა

ბანსკა-შტიავნიცა (სლოვაკ. , , უნგრ. ) — ქალაქი ცენტრალურ სლოვაკეთში. მდებარეობს უზარმაზარი კალდერის შუაგულში, რომელიც უძველესი ვულკანის ჩანგრევის შედეგად წარმოიქმნა. აღნიშნული კალდერა ცნობილია შტიავნიცის მთების სახელით. 2006 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 10 662 ადამიანს შეადგენს. ბანსკა-შტიავნიცა ამჟამად სრულიად დაცული შუა საუკუნეების ქალაქია. მისი ისტორიული ღირებულების გამო, ქალაქი თავის შემოგარენთან ერთად, 1993 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

ისტორიულად, ქალაქის ბედი მჭიდროს იყო დაკავშირებული მისი ვერცხლის მადნის უზარმაზარ მარაგებთან. გათხრების თანახმად, დგინდება, რომ ტერიტორია ნეოლითის პერიოდში დასახლდა.

პირველი სამთო-მოპოვებითი დასახლება აქ ძვ. წ. საუკუნეში სავარაუდოდ კელტებმა დააარსეს. მოგვიანებით, ის ჰუნებმა დაიპყრეს. რომაული წყაროების მიხედვით, ჰუნებმა ვერცხლის მოპოვებას მიჰყვეს ხელი. 1156 წელს, ბანსკა-შტიავნიცა გაფორმდა როგორც მაღაროების პატარა ქალაქი. საუკუნეში აქ ტიროლიდან და საქსონიიდან მოდიან გერმანელი კოლონისტები. 1443 წელს ქალაქი მიწისძვრამ გაანადგურა. უკვე საუკუნეში, ქალაქში მდებარეობს ორი ციხესიმაგრე, ძველი და ახალი, რომლებიც მას თურქთა თავდასხმებისგან იცავდა. 1627 წელს, პირველად მსოფლიო სამთო-მოპოვებითი საქმიანობის ისტორიაში, აქ გამოყენებულ იქნა ფეთქებადი დენთი. 1735 წელს, ბანსკა-შტიავნიცა ხდება უნგრული მოპოვებითი საქმიანობის სკოლა, ხოლო 1763 წელს არსდება უმაღლესი განათლების ინსტიტუტი - სამთო აკადემია. 1782 წლისთვის, ბანსკა-შტიავნიცა უნგრეთის სიდიდით მესამე ქალაქის წარმოადგენს ბრატისლავისა და დებრეცენის შემდეგ.

უკანასკნელ ხანებში, ბანსკა-შტიავნიცამ დაკარგა თავის კომერციული მნიშვნელობა, მაგრამ სლოვაკეთის პოპულარულ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობად იქცა.
ლევოჩა

ლევოჩა (სლოვაკ. , უნგრ. , , პოლ. ) — ქალაქი აღმოსავლეთ სლოვაკეთში, სპიშის რეგიონში. 2006 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 14 731 ადამიანს შეადგენს. ქალაქს გააჩნია კარგად შემონახული ისტორიული ქალაქის კედელი, რენესანსული ეკლესია, რომელიც გამოირჩევა ხის ყველაზე მაღალი საკურთხევლით მთელს ევროპაში და რომელიც მოჩუქურთმებულია ოსტატ პოლ ლევოჩელის მიერ, ასევე ახვა მრავალი რენესანსული ნაგებობა.

2009 წელს, ლევოჩა იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

ლევოჩა პირველად მოსენიებულია მეფე ბელა -ის 1249 წლის წერილში. მიუხედავად ამისა, ქალაქიში მანამდე უკვე არსებობდა საუკუნის წმინდა ნიკოლოზის რომანული ეკლესია. 1241 წელს, მონღოლ-თათრების შემოსევის შემსდეგ აქ გერმანელი კოლონისტები მოდიან.

1271 წელს, ლევოჩა პირველად მოიხსენიება როგორც თავისუფალი სამეფო ქალაქი და პროვინციული დედაქალაქი. საუკუნეში, ლევოჩელმა ვაჭრებმა უნგრეთის მეფისგან მრავალი პრივილეგია მიიღეს, რის შედეგადაც ქალაქმა სწრაფი ზრდა დაიწყო. ამავე პერიოდში, ლევოჩა სლოვაკეთის პროტესტანტული მოძრაობის ცენტრი ხდება.

 საუკუნეში, ჰაბსბურგების საწინააღმდეგო ამბოხებებისას, ქალაქის დაკნინება იწყება.
ვლკოლინეცი

ვლკოლინეცი (სლოვაკ. ) — პეიზაჟური სოფელი სლოვაკეთში, ქალაქ რუჟომბეროკის ადმინისტრაციაში. მიუხედავად ახლანდელი მდგომარეობისა, ისტორიულად ის განცალკევებული სოფელი იყო. პირველი წერილობითი ინფორმაცია მის შესახებ 1376 წელს მიეკუთვნება და შემდეგ 1882 წელს, როდესაც ის რუჟომბეროკის ნაწილი გახდა. მისი სახელი სავარაუდოდ სლოვაკური სიტყვა ""-დან მოდის, რაც მგელს ნიშნავს.

ვლკოლინეცი 1993 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში, ამავე დროს ერთ-ერთია იმ ათი სლოვაკური სოფლიდან, რომლებსაც ხალხური არქიტექტურის რეზერვაციების სტატუსი აქვთ. ეს სტატუსი სოფელს ებოძა იმის გამო, რომ ის თითქმის ხელშეუხებელია და კომპლექსური მაგალითია ხალხური, სასოფლო არქიტექტურისა ჩრდილოეთ კარპატების რეგიონში.

ვლკოლინეცი სლოვაკეთის ცენტრში მდებარეობს და ხელუხლებელი დასახლებით, ცენტრალური ევროპის სოფლის ტრადიციულ მახასიათებლებთან ერთად. იგი რეგიონის ტრადიციული, ამგავრი ხის სახლების ყველაზე ფართო ჯგუფს მოიცავს, რომლებიც ძირითადად მთიან არეალებში გვხვდება. სოფელი 45 ხის სახლს მოიცავს, თითოეული მათგანი შედგება 2 ან 3 ოთახისგან. ასევე დაცულია საუკუნის ხის სამრეკლო და ბაროკოს სტილის სამლოცველო. სახლები # 16 და 17 გადაკეთებულია ხალხურ მუზეუმებად, სადაც წარმოდგენილია ყოველდღიური საყოფაცხოვრებო და სამუშაო ინსტრუმენტები.
კუნძულთშორისი ზღვა

კუნძულთშორისი ზღვა — კუნძულთა მეტ-ნაკლებად მჭიდრო რკალებით გარშემორტყმული ზღვა. კუნძულთა შორის არსებული წყალქვეშა ზღურბლები ხელს უშლიან წყლის თავისუფალ მიმოქცევას ზღვასა და ოკეანეს შორის.

კუნძულთშორისი ზღვების უმეტესობა მდებარეობს მალაის არქიპელაგის კუნძულთა შორის. მათგან უდიდესია :
იავის ზღვა;
სულავესის ზღვა;
ბანდის ზღვა.

გეოსტრუქტურული თვალსაზრისით
კუნძულთშორისი ზღვები მიეკუთვნება თანამედროვე გეოსინკლინურ არეებს.
ბარდეიოვი

ბარდეინოვი (სლოვაკ. , , უნგრ. , პოლ. ) — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ სლოვაკეთში, შარიშის რეგიონში. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 33 020 ადამიანს შეადგენს. სპა ქალაქი. რომელიც პირველად 1241 წელს იხსენიება, მის თითქმის ხელუხლებელ შუა საუკუნეების ცენტრში ინახავს მრავალრიცხოვან კულტურულ მონუმენტს. 2000 წელს ქალაქი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

ქალაქის სახელწოდება მოდის უნგრული სიტყვიდან "", (თიბვა, ჩეხვა) რაც აღნიშნავს ტყის იმ ტერიტორიას, რაც ერთ კაცს შეუძლია ერთ დღეში გაჩეხოს.

თანამედროვე ბარდეინოვის ტერიტორია დასახლებული ყოფილა ჯერ კიდევ ქვის ხანიდან. მაშინ როდესაც მისი პირველადი წერილობითი მოხსენიება 1240-იან წლებს მიეკუთვნება, როდესაც აქაურმა ბერმა მეფე ბელა -სთან იჩივლა ქალაქის საზღვრებთან დაკავშირებულ იმ ძალადობაზე, რასაც მეორე ქალაქი პრეშოვიდან ჰქონდა ადგილი. ამ დროისათვის, აქ უკვე არსებობდა წმინდა ეგიდის ეკლესია. საუკუნეში გალაქი საგულდაგულოდ გაამაგრეს, სწორედ ამ პერიოდში ის პოლონეთთან ვაჭრობის მნიშვნელოვანი ცენტრი ხდება. აყვავებულ ეკონომიკას 50-ზე მეტი საამქრო (გილდია) აკონტროლებდა. 1376 წელს, ბარდეინოვმა სამეფო ქალაქის სტატუსი მიიღო, მოგვიანებით კი თავისუფალი სამეფო ქალაქი გახდა. ქალაქის ოქროს ხანა საუკუნეში დასრულდა, როდესაც რამდენიმე ომმა, პანდემიამ და სხვა უბედურებებმა მისი ეკონომიკა გაანადგურა.
ყლორტი

ყლორტი — უმაღლესი მცენარის ერთ-ერთი ძირითადი ორგანო. შედგება ღეროსა და მასზე განლაგებული ფოთლებისა და კვირტებისაგან. განასხვავებენ ვეგეტატიურ ყლორტებს, რომელთა ძირითადი ფუნქციაა საჰაერო კვება (მათ მეტამორფოზებს ახასიათებთ დაგროვების, განახლების, ვეგეტატიური გამრავლების, დაცვის, ცოცვის ფუნქციები), და სპორათმტარებელ ყლორტებს (მათ შორის ყვავილიც), რომლებიც რეპროდუქციული ორგანოებია.

ყლორტის წარმოშობა, ე. ი. ღეროფოთლიანობის წარმოქმნა დედამიწაზე მცენარეული სამყაროს განვითარების მნიშვნელოვანი ეტაპია. იგი ჩამოყალიბდა როგორც ხმელეთზე ცხოვრებასთან შეგუება. ხმელეთის პირველ მცენარეებს — ფსილოფიტებს ყლორტი და ფესვები არ გააჩნდათ, მათი სხეული ლიქოტომიურად იტოტებოდა და შედგებოდა ვეგეტატიური და სპორომატარებელი უფოთლო ტოტებისაგან — ტელომებისგან.

ყლორტი ჩამოყალიბდა ტელომების აგრეგაციის (შერწყმის) შედეგად, ხოლო ფოთლები წარმოიქმნენ ან როგორც ზედაპირული გამონაზარდები (ევოლუციური მიკროფილური ხაზი), ან ტელომთა გაბრტყელებისა და შეზრდის შედეგი (ევოლუციური მაკროფილური ხაზი). ფოთლების ბრტყელი ფორმის გამო მკვეთრად გაიზარდა მაფოტოსინთეზებელი ზედაპირი; ტრანსპირაციის გაძლიერებამ გამოიწვია ნამდვილი ფესვების განვითარება. ყოველივე ამის გამო ღეროფოთლიანი მცენარეები გაბატონდნენ დედამიწაზე ქვანახშირის პერიოდიდან.
კარპატების წიფლის პირველყოფილი ტყეები

კარპატების წიფლის პირველყოფილი ტყეები — ამ სახელწოდებითაა შესული 2007 წლიდან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში ტრანსნაციონალური ბუნებრივი ძეგლის ნარევი, რომელიც მოიცავს 10 განცალკევებულ მასივს. გადაჭიმულია 185 კმ სიგრძეზე, უკრაინაში მდებარე რახოვის მთების ჩერნოგორის თხემიდან სლოვაკეთში მდებარე ვიგორლატის მთების პოლონინის თხემამდე.

ტერიტორია მოიცავს 77,971.6 ჰა-ს, რომელთაგან დაცვის ქვეშ 29,278.9 ჰა იმყოფება, ხოლო დანარჩენი ნაწილი ბუფერულ ზონად მიიჩნევა. კარპატების წიფლის პირველყოფილი ტყეები მოიცავს უკრაინის ტრანსკარპატიის ოლქსა და სლოვაკეთის პრეშოვის მხარეს, ასევე გერმანიის გარკვეულ ტერიტორიებს. მისი ტერიტორიის 70% უკრაინაშია მოქცეული. არეალი მოიცავს ორ ეროვნულ პარკს, ერთ ბიოსფერულ ნაკრძალს და რამდენიმე კონტროლირებად დასახლებას (ძირითადად სლოვაკეთის ტერიტორიაზე). ორივე ეროვნული პარკი, პოლონეთის მიმდებარე ტერიტორიებთან ერთად, წარმოქმნის ერთ განცალკევებულ, აღმოსავლეთ კარპატების ბიოსფერულ ნაკრძალს.

მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლის სლოვაკური ნაწილები ძირითადად ქვეყნის უკიდურეს აღმოსავლეთ, ყველაზე ნაკლებად დასახლებულ ნაწილში, პოლონინის ეროვნულ პარკში მდებარეობს.

2011 წელს მოხდა იუნესკოს ძეგლის გაფართოება გერმანიის ხარჯზე და დაცულ ტერიტორიას დაემატა 4,391ჰა და მთლიანმა ფართობმა შეადგინა 33 669 ჰა. . ასე გაფართოება მოხდა 2017 წელს.

გალერეა
კარპატების ხის ეკლესიები სლოვაკეთში

კარპატების ხის ეკლესიები — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ობიექტის სახელწოდება, რომელიც მოიცავს სლოვაკეთის რვა სხვადასხვა ადგილას მდებარე - საუკუნეების ხის ცხრა რელიგიურ ნაგებობას. მათგან, ორი რომანულ-კათოლიკურ ეკლესიას ეკუთვნის, სამი პროტესტანტულს და სამი კელესია, აგრეთვე დამატებითი სამრეკლო — ბერძნულ-კათოლიკურს. დამატებით, თანამედროვე სლოვაკეთის ტერიტორიაზე, ძირითადად პრეშოვის მხარის ჩრდილოეთსა და აღმოსავლეთ ნაწილში, 50-ზე მეტი ასეთი ხის ეკლესია მდებარეობს.

გალერეა
უნივერსალური გრამატიკა

უნივერსალური გრამატიკა — რუსული წარმოშობის ამერიკელი ლინგვისტის, ნოამ ჩომსკის მიერ შემოთავაზებული გრამატიკის თეორიული მოდელი. უნივერსალური გრამატიკა არის თანდაყოლილი, გენეტიკურად განპირობებული ენობრივი ცოდნა, რომელიც ყველა ადამიანის აქვს. იგი შედგება ძალიან ზოგადი, აბსტრაქტული პრინციპებისგან, რომლებიც საერთოა დედამიწაზე არსებული ყველა ენისათვის. ადამიანს აქვს თანდაყოლილი უნარი ამეტყველდეს გარკვეულ დროს, მაგრამ კონკრეტულად რა ენაზე ამეტყველდება, დამოკიდებულია ენობრივ გარემოზე. (თუ ენის ათვისების კრიტიკულ, სენსიტიურ პერიოდში არ არსებობს სხვა ადამიანებთან ურთიერთობა, შემდგომ კონტაქტს არ ძალუძს აანაზღაუროს ეს დეფიციტი). ეს უნივერსალური უნარი გულისხმობს გარკვეულ უნივერსალურ გრამატიკასაც. ასე მაგალითად, ხუთივე ათასი არსებული ენა აუცილებლად შედგება არსებითი სახელებისა და ზმნებისაგან, აქვს მხოლობითი და მრავლობითი, უარყოფისა და კითხვის ფორმები და სხვ. უნივერსალურია ის თანმიმდევრობაც, რომლის შესატყვისად ბავშვი ეუფლება დედაენას, თუმცა მშობლები ბავშვთან ურთიერთობაში არასოდეს იცავენ არავითარ თანმიმდევრობას: არავინ ცდილობს ბავშვს მიაწოდოს ჯერ სახელობითი ბრუნვა, შემდეგ ნათესაობითი და ა.შ. უნივერსალური გრამატიკა თავის თავში მოიცავს უნივერსალურ პრინციპებს. პრინციპი შეიძლება იყოს შემდეგი სახის: ენაში არის ცალკეული სიტყვები; სიტყვები შეადგენენ მეტყველების განსხვავებულ ნაწილებს; სიტყვა (სიტყვები) შეიძლება დავუკავშიროთ სხვა სიტყვას (სიტყვებს);

თეორიის თანახმად, თითოეულ ენობრივ პრინციპს თან ერთვის ე.წ. პარამეტრები, რომლებიც პრინციპის შესაძლო რეალიზაციას გამოხატავს. კონკრეტული მოცემული პრინციპის პარამეტრი შეიძლება განსაზღვრავდეს მეტყველების რომელიმე ნაწილის ადგილმდებარეობას სხვა სიტყვებთან მიმართებით. უნივერსალური გრამატიკის პრინციპი ყველა ენისათვის ერთია, მაგრამ სხვადასხვა ენაში ამ პრინციპის განსხვავებული პარამეტრები გამოიყენება. პრინციპებისა და პარამეტრების არსებობის შემთხვევაში, კონკრეტული ენის დაუფლებისას, ბავშვი მოცემული ენობრივი სტიმულის საფუძველზე შესაბამის პარამეტრს გამოარჩევს. ანუ იმ ენაში, სადაც გარკვეული პრინციპით შეზღუდვა არსებობს, ბავშვი ითვალისწინებს დადგენილ პოზიციებს წინადადებაში.

უნივერსალური გრამატიკის მოცემულობა არ ნიშნავს, რომ ქართველი ბავშვი უფრო მიდრეკილია ქართული ენის შესასწავლად, ვიდრე, ვთქვათ, გერმანელი. უნივერსალური გრამატიკა იმდენად ზოგადია, რომ ქართველი ბავშვი, თუ ის თავიდანვე ინგლისურენოვან გარემოში მოხვდება, ისევე ადვილად და ისევე კარგად ისწავლის ინგლისურს, როგორც ინგლისელი ბავშვი. იმის მიხედვით, თუ სად დაიბადა ბავშვი, მის მშობლიურ ენად შეიძლება იქცეს მსოფლიოში არსებული ხუთი ათასი სხვადასხვა ენიდან ნებისმიერი. ამასთან, ბავშვები მომზადებულნი არიან ორივე - სამეტყველო და ჟესტების - ენის შესასწავლად. ეს ნიშნავს, რომ ენის სწავლისკენ თანდაყოლილი მიდრეკილება საკმაოდ ძლიერი და ამასთანავე, მოქნილია.
ჰაინრიხ ფონ კლაისტი

ჰაინრიხ ფონ კლაისტი ( ; დ. 18 ოქტომბერი, 1777 — გ. 21 ნოემბერი, 1811) — გერმანელი მწერალი და დრამატურგი. ყოველწლიური დაჯილოდოება – კლაისტის პრემია, რომელიც სხვადასხვა დროს მიენიჭათ ბერტოლტ ბრეხტს, არნოლდ ცვაიგს და სხვებს, მისი სახელობისაა.

ბიოგრაფია
დაიბადა პრუსიელი მაიორის ოჯახში. როგორც ოფიცერი, მონაწილეობდა რევოლუციური საფრანგეთის წინააღმდეგ ლაშქრობაში. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ (1805), მსახურობდა კენიგსბერგში ჩინოვნიკის თანამდებობაზე. სწავლის პერიოდში განიცდიდა იმანუელ კანტის ფილოსოფიის გავლენას, დრეზდენში დაუახლოვდა რომანტიკოსთა ჯგუფს; ეწეოდა ჟურნალისტურ საქმიანობას. კლაისტის შემოქმედება იმთავითვე აზრთა სხვადასხვაობას იწვევდა. ერთნი მას კლასიცისტად აცხადებდნენ მეორენი–რეალისტად. მიიჩნევდნენ მოდერნიზმის წინამორბედადაც.
ვულკანური კონუსი

ვულკანური კონუსი — წაკვეთილი კონუსის ფორმის ვულკანური ნაგებობა, რომელიც წარმოქმნილია ვულკანის ამოფრქვევის პროდუქტების დაგროვების შედეგად. ვულკანური კონუსის წვერზე ხშირად კრატერია, ფერდობებზე განლაგებულია პარაზიტული კონუსები და ღია ნაპრალები, საიდანაც ლავა ინთხევა. ნაპრალებში ლავის გაცივების შედეგად წარმოიქმნება დაიკი, რომლებიც აძლიერებენ ნაგებობას.

ჩვეულებრივ ვულკანური კონუსის მწვერვალზე განლაგებულია კრატერი. ნატეხი მასალები (წიდა, ფერფლი და სხვ.), რომლებიც გროვდებიან ნაპრალების გასწვრივ, წარმოქმნიან კონუსს, რომლის ფერდობების სიმტკიცე სწორედ ამ ნატეხების ზომით არის განსაზღვრული. თხელი მასალა ქმნის ფერდობებს, რომელთა დახრილობა 40° და მეტია. მეტად დამახასიათებელი ფორმები გააჩნიათ შლაკურ ვულკანებს, რომლებიც წარმოადგენენ წაკვეთილ კონუსს, მწვერვალზე არსებული კრატერებითა და ფერდობთა დახრილობით 30°-იდან 35°-მდე. ამდაგვარი ვულკანური კონუსების ზრდის ტემპი მნიშვნელოვანია.

ვულკანური კონუსის მაღალი ზრდის ტემპი ახასიათებდა ვულკან პარიკუტინს, რომელიც 1952 წლამდე მოქმედებდა. მსოფლიოს მსხვილი ვულკანების კონუსის უმეტესობა რთული აგებულებისაა და შედგება ფერფლისა და შლაკური ფენებისაგან. მსხვილი ვულკანური კონუსების ფერდობებს ხშირად ბარანკოსების კვალი ემჩნევა.

საქართველოში ვულკანური კონუსები გარგად ჩანს ჯავახეთის ზეგანსა და ყელის მაღალმთიან ზეგანზე. გამოსარჩევია თავკვეთილის, შავნაბადას, დასავლეთი ქოროღლის, ნარვანხოხისა და სხვ. ვულკანური კონუსები.

ზოგიერთი ვულკანური კონუსი წესიერად არის შენახული, ზოგი დარღვეულია.
თავკვეთილი

თავკვეთილი — ვულკანური მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ახალქალაქისა და ბორჯომის მუნიციპალიტეტების, ასევე ქვემო ქართლის მხარის წალკის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვრებზე.

მდებარეობს სამსრის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილში. აქვს წაკვეთილი კონუსის ფორმა. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2583 მ. აგებულია ახალგაზრდა ანდეზიტური და ანდეზიტ-დაციტური ლავებით. თავკვეთილის კალთები ქვემოთ შემოსილია სუბალპური მდელოებით, ზემოთ — ალპური მდელოებით. მთაზე აქა-იქ არის კარკალი და პატარა ტბა.
შკოციანის მღვიმეები

შკოციანის მღვიმეები — მღვიმეთა სისტემა სლოვენიაში, კარსტის პლატოზე. მათი განსაკუთრებული მნიშვნელობის გამო, 1986 წლიდან ისინი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. საერთაშორისო სამეცნიერო წრეებმა აღიარეს მღვიმეების ავტორიტეტი და მათი, როგორც მთელი პლანეტის ერთ-ერთი ბუნებრივი საგანძურის მნიშვნელობა. მსოფლიო მღვიმეებს შორის მნიშვნელობის მხრივ დგას რა პირველ ადგილზე, შკოციანის მღვიმეები სლოვენიის კარსტულ რეგიონთან ერთად წარმოადგენს უნიკალურ მიწისქვეშა ფენომენს. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, სლოვენიის რესპუბლიკამ მღვიმეების დაცვა თვითონ დაიწყო, ამ მიზნით დაარსდა შკოციანის მღვიმეების რეგიონული პარკი.

შკოციანის მღვიმეები – იუნესკოს ძეგლი
ერთ-ერთი უდიდესი, ცნობილი მიწისქევშა კანიონები მსოფლიოში.
ბუნების მშვენიერების მაგალითი დიდი ესთეტიკური ღირებულებით.
განსაკუთრებული მიკროკლიმატური პირობების გამო, განვითარებულის სპეციალური ეკოსისტემა.
ამ ტერიტორიას გააჩნია უდიდესი კულტურული და ისტორიული მნიშვნელობა იქიდან გამომდინარე, რომ ის დასახლებულია ჯერ კიდევ პრეისტორიული ხანიდან.
კონტაქტური კარსტის ტიპური მაგალითი.
პოვიატი

პოვიატი — მეორე დონის თვითმმართველობის ერთეული პოლონეთში. ის აერთიანებს პირველად თვითმმართველ ერთეულებს გმინას. საშუალოდ, ერთ პოვიატში 5-დან 15-მდე გმინა შედის. რამდენიმე პოვიატი ერთიანდება სავოევოდოში.

ამჟამად პოლონეთში 380 (66 საქალაქო და 314 სასოფლო) პოვიატია. პოვიატს მართავს წარმომადგენლობითი ორგანო - პოვიატის რადა. რადა აირჩევა პირდაპირი წესით 4 წლის ვადით. რადა საკუთარი შემადგენლობიდან ირჩევს აღმასრულებელ კომიტეტს და მის მეთაურს სტაროსტას.
მყინვარული ნაკაწრი

მყინვარული ნაკაწრი — მყინვარისა და მასში შეყინული მორენული მასალის გადაადგილების შედეგად ქანის ზედაპირზე დარჩენილი კვალი — ღარები, ნაკაწრები, რომელთა მიმართულება მყინვარის მოძრაობის თანხვედრილია. მყინვარული ნაკაწრი საიმედოდ მიუთითებს გამყინვარების განვითარებაზე, თუმცა მისი უქონლობა თავისთავად არ გამორიცხავს მყინვარის არარსებობას.

ანტარქტიდის მკვლევრებმა გაარკვიეს, რომ მყინვარული ნაკაწრი ხანმოკლე წარმონაქმნია. ინტენსიური ფიზიკური გამოფიტვის შედეგად იგი შეიძლება მალევე გაქრეს.

მყინვარული ნაკაწრი მყინვარის საფუძველში მოძრავი ნატეხი ქანებითაა დატანიებული. ნატეხის ზომაზეა დამოკიდებული ნაკაწრის სიღრმე, მაგრამ უფრო ხშირად 1–2 მმ-ისაა, ძალიან ვიწრო ნაღარი შეიძლება მოპრიალებაშიც გადავიდეს. ზედაპირული ნაკაწრები და მოპრიალებები საკმაოდ ხშირად გვხვდება გამყინვარების არეებში. ისინი (ტილიტებთან და სხვა მყინვარულ დანალექებთან) დედამიწის ძველი გამყინვარების მთავარ მტკიცებულებას წარმოადგენენ.

მყინვარული ნაკაწრი შეიძლება გადავიდეს მყინვარულ ნაღარში, რომელიც როგორც ჩანს, წარმოიქმნება მსხვილი ნატეხების მიერ ცალკეული ნაკაწრების გაფართოების შედეგად. ნაკაწრის ზომები დამოკიდებულია მყინვარის საგების ქანების ლითოლოგიაზეც. ყველაზე წვრილი ნაკაწრები ჩვეულებრივ, მხოლოდ წვრილმარცვლოვან და რბილ ქანებზე შეიმჩნევა, მაშინ როდესაც უფრო ღრმა იარები ძირითადად მტკიცე ქანებზეა წარმოდგენილი. ნაკაწრების დიდი წილი წარმოქმნილია მყინვარების კიდურ ზონებში.

ნაკაწრები განლაგებულია ყინულის მოძრაობის პარალელურად და ემსახურება მოძრაობის მიმართულების აღდგენას. ამას მხარს უჭერს ნაკაწრების ასიმეტრია, რომლის დისტალური ბოლო რიგ შემთხვევაში წვეტიანია, ხოლო პროქსიმალური — ბლაგვი.