ელი ულდ მოჰამედ ვალი

ელი ულდ მოჰამედ ვალი(; დ. 1953 — გ. 5 მაისი 2017) — მავრიტანიელი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. 2005 წლის აგვისტოს სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ, იგი მავრიტანიის გარდამავალი სამხედრო ლიდერი იყო 2007 წლის 19 აპრილამდე, სანამ ძალაუფლებას არჩეულ მთავრობას გადასცემდა.

ცხოვრება და კარიერა
დაიბადა ნუაქშოტში 1953 წელს. ელი ულდ მოჰამედ ვალი პრეზიდენტ მააუია ულდ სიდ აჰმედ თაიას დიდი ხნის მოკავშირე იყო და მონაწილეობდა 1984 წლის დეკემბრის გადატრიალებაში, რომელმაც თავად ულდ თაია მოიყვანა ხელისუფლებაში. 2005 წლის გადატრიალებამდე, 1987 წლიდან, იგი ეროვნული პოლიციის დირექტორი იყო.

2005 წლის 3 აგვისტოს, როდესაც ულდ თაია ქვეყნიდან იყო გასული, იგი უსისხლო სამხედრო გადატრიალების შედეგად დაამხეს. ოფიცერთა ჯგუფმა ძალაუფლება ჩაიბარა, როგორც „სამართლიანობისა და დემოკრატიის სამხედრო საბჭომ“ და გამოაცხადა, რომ საბჭოს თავმჯდომარე ელი იქნებოდა. მან არ მიიღო პრეზიდენტის ტიტული, რადგან მიიჩნევდა, რომ ეს წოდება მხოლოდ არჩეული ლიდერებისთვის უნდა ყოფილიყო დაცული.

ახალმა რეჟიმმა ულდ თაიას მმართველობა „ტოტალიტარულად“ დაგმო

გადატრიალებას მოსახლეობის ნაწილი მიესალმა, თუმცა ქვეყნის გარეთ მას მკაცრი დაგმობა მოჰყვა. აფრიკის კავშირმა (რომელმაც მავრიტანიას წევრობა შეუჩერა), ევროკავშირმა, გაეროს გენერალურმა მდივანმა კოფი ანანმა და აშშ-მა გადატრიალება დაგმეს.

ელიმ შეინარჩუნა მავრიტანიის დიპლომატიური ურთიერთობა ისრაელთან.

კონსტიტუციური რეფერენდუმი 2006 წლის 25 ივნისს ჩატარდა და ამომრჩეველთა 97%-მა დაამტკიცა. 2006 წლის კონსტიტუცია პრეზიდენტებს ზღუდავს ორი ხუთწლიანი ვადით (თაიას დროს საპრეზიდენტო ვადები ექვს წელს გრძელდებოდა და ხელახალ არჩევაზე შეზღუდვა არ არსებობდა) და მოითხოვს, რომ პრეზიდენტმა დაიფიცოს ვადების ლიმიტის შეუცვლელობა (რამდენიმე სხვა აფრიკულ ქვეყანაში ვადების ლიმიტი კონსტიტუციიდან ამოიღეს, რათა პრეზიდენტებს კვლავ შეძლებოდათ კენჭისყრა). ელი მანამდე დადიოდა ქვეყანაში მის პოპულარიზაციისთვის და მას „ისტორიული შესაძლებლობა“ უწოდა. საპარლამენტო და ადგილობრივი არჩევნები 2006 წლის 19 ნოემბერს ჩატარდა, რაც ელიმ შეაფასა, როგორც „პირველი შემთხვევა, როდესაც მავრიტანიელებმა შეძლეს აზრის თავისუფლად გამოხატვა“; მან ასევე თქვა, რომ კონსტიტუციის შეცვლის სირთულე მომავალში დემოკრატიას შეინარჩუნებდა. ელიმ გამოაცხადა, რომ 2007 წლის მარტის საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ გადადგებოდა. არჩევნებში საბოლოოდ სიდი ულდ შეიხ აბდალაჰიმ გაიმარჯვა კენჭისყრის მეორე ტურში. აბდალაჰის ოპონენტები ამტკიცებდნენ, რომ მის კანდიდატურას მხარს ელის რეჟიმი უჭერდა. გადაცემამდე, 10 აპრილს, მავრიტანიას აფრიკის კავშირში დაბრუნების ნება დართეს.

19 აპრილს აბდალაჰიმ ოფიციალურად დაიკავა თანამდებობა, რითაც დასრულდა გადაწყობა სამოქალაქო დემოკრატიულ მმართველობაზე.

სამხედროებმა გენერალ მოჰამედ ულდ აბდელ აზიზის მეთაურობით ძალაუფლება კვლავ ჩაიგდეს ხელში 2008 წლის აგვისტოში, დაამხეს აბდალაჰი, და დაიგეგმა ახალი საპრეზიდენტო არჩევნები. ელიმ 2009 წლის 6 ივნისს გამოაცხადა, რომ იქნებოდა კანდიდატი და კენჭს იყრიდა როგორც დამოუკიდებელი მოქალაქე. მან დაგმო 2008 წლის გადატრიალება და განაცხადა, რომ ის იყო „არასწორი და ამის მიზეზი არ არსებობდა“ და რომ მან „გამოიწვია განსაკუთრებით სახიფათო სიტუაცია ჩვენს ქვეყანაში“. თუმცა, მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ მისი კანდიდატურა არ იყო მიმართული რომელიმე კონკრეტული პიროვნების წინააღმდეგ და თქვა, რომ მისი მიზანი, არჩევის შემთხვევაში, იყო „შერიგებული ქვეყნის აშენება, რომელიც პოლიტიკურად და ეკონომიკურად სიცოცხლისუნარიანი და სტაბილურია“. მან ასევე თქვა, რომ ის „ალბათ აღარ იქნებოდა დაინტერესებული საჯარო საქმეებით“, რომ არა 2008 წლის გადატრიალება.

ოფიციალურმა შედეგებმა აჩვენა, რომ ელის დაბალი შედეგი ჰქონდა არჩევნებში, რომელიც 2009 წლის 18 ივლისს ჩატარდა, ხოლო აბდელ აზიზმა პირველსავე ტურში უმრავლესობათა ხმა მოიპოვა. 30 ივლისს გამართულ პრესკონფერენციაზე ელიმ თქვა, რომ არჩევნები მხოლოდ 2008 წლის გადატრიალების ლეგიტიმაციის საშუალება იყო და რომ მან ქვეყანა ფაქტობრივად დააბრუნა იმ ავტორიტარიზმში, რომელიც პრეზიდენტ თაიას დროს განიცადა. მან ასევე თქვა, რომ გააგრძელებდა ბრძოლას აბდელ აზიზის რეჟიმის წინააღმდეგ.

ელი იყო „არაბული დემოკრატიის ფონდის“ გამგეობის წევრი. ის ასევე იყო „შირაკის ფონდის“ საპატიო კომიტეტის წევრი, მას შემდეგ, რაც ფონდი 2008 წელს საფრანგეთის ყოფილმა პრეზიდენტმა ჟაკ შირაკმა მსოფლიო მშვიდობის ხელშეწყობის მიზნით დააარსა.

ელი გარდაიცვალა გულის შეტევით 2017 წლის 5 მაისს ზუერატში.