iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მიხეილ ლორის-მელიქიშვილი

მიხეილ ტარიელის ძე ლორის-მელიქიშვილი, ლორის-მელიქოვი (, ; დ. 31 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 19 ოქტომბერი], 1825 — გ. 24 დეკემბერი [ძვ. სტ. 12 დეკემბერი], 1888) — რუსეთის იმპერიის სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, კავალერიის გენერალი (1875 წლის 17 აპრილიდან), გენერალ-ადიუტანტი, გრაფი (1878 წლის 16 აპრილიდან), სახელმწიფო საბჭოს წევრი (1880 წლის 11 თებერვლიდან).

ბიოგრაფია
დაიბადა თბილისში 1824 წლის 19 ოქტომბერს (სხვა ცნობით 1825 წლის 20 დეკემბერს) სომხური წარმომავლობის ქართული ფეოდალური საგვარეულოს ლორის-მელიქიშვილების ოჯახში. მამა ტარიელ ზურაბის ძე ლორის მელიქიშვილი, დედა ეკატერინე ახვერდაშვილი ცხოვრობდნენ თბილისში.

 საუკუნის დასაწყისში, როდესაც 1604 წელს შაჰ აბას -მა (1587–1629) ქართლის მეფე გიორგი -მ (1600–1606) და კახეთის მეფე ალექსანდრე -მ (1574–1605) ერევანთან ომში ოსმალები დაამარცხეს, ომში მონაწილეობის გამო შაჰმა ქართველი მეფეები "უხვად" დააჯილდოვა. გიორგი მეფეს ირანში სოფლები მისცა და 300 თუმანი ჯამაგირი დაუნიშნა. სამაგიეროდ ლორე და დებედას ხეობა გამოსთხოვა. დებედას ხეობაში თურქმანული ტომი ბორჩალუ ჩამოსახლა. ლორეში კი სახანო შეიქმნა. სახანოს ადგილობრივი სომხური წარმომავლობის გამუსლიმებული მელიქი ედგა სათავეში. ამის გამო ხშირად ლორის სახანო სამელიქოდ მოიხსენიება, ხოლო საგვარეულოს წარმომადგენლებს ლორის მელიქები ან ლორის მელიქისშვილები, ამავე პერიოდში არსებობდა სომხითის სამელიქოც. სომხითის მელიქიშვილები და ლორის მელიქიშვილები ერთი წარმოშობის არიან.
ლორის მელიქები ქართულ ფეოდალურ იერარქიაში სამეფო აზნაურის ტიტულით სარგებლობდნენ.

მიხეილმა სწავლა 1836 წელს მოსკოვის ლაზარევის ინსტიტუტში დაიწყო. 1840-იანი წლებიდან სამხედრო კარიერა დაიწყო. იგი წარმატებულად მონაწილეობდა რუსეთის იმპერიის მიერ წარმოებულ ომებში, მათ შორის - კავაკასიის, ყირიმის და რუსეთ ოსმალეთის 1877-1878 წლების ომებში. სამხედრო კარიერასთან ერთად წარმატებულ სამოქალაქო მოღვაწეობასაც ეწეოდა; იყო თერგის ოლქის უფროსი, ხარკოვის ოლქის გენერალ გუბერნატორი, შინაგან საქმეთა მინისტრი.

1888 წლის 12 (24) დეკემბერს 64 წლის ასაკში საფრანგეთის ქალაქ ნიცაში გარდაიცვალა, დაკრძალეს თბილისში ვანქის ტაძრის ეზოში.

ჯილდოები
1881 - წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენი
1879 - წმინდა ალექსანდრე ნეველის ორდენი
1877 - წმინდა გიორგის ხარისხის ორდენი
1877 - წმინდა გიორგის ხარისხის ორდენი
1877 - წმინდა ვლადიმირის ხარისხის ორდენი (ხმლებით)
1865 - თეთრი არწივის ორდენი
1861 - წმინდა ვლადიმირის ხარისხის ორდენი (ხმლებით)
1860 - წმინდა ანას ხარისხის ორდენი
1859 - წმინდა სტანისლავის ხარისხის ორდენი
1855 - წმინდა ვლადიმირის ხარისხის ორდენი
1854 - წმინდა ვლადიმირის ხარისხის ორდენი (ბაბთით)
1852 - წმინდა ანას ხარისხის ორდენი
1850 - წმინდა ანას ხარისხის ორდენი
1848 - წმინდა ანას ხარისხის ორდენი
ტაიმირის ნახევარკუნძული

ტაიმირის ნახევარკუნძული — ნახევარკუნძული რუსეთის შორეულ ჩრდილოეთში. მდებარეობს ენისეისა (კარის ზღვა) და ხატანგის (ლაპტევების ზღვა) ყურეებს შორის. შედის კრასნოიარსკის მხარის შემადგენლობაში. ტაიმირის ნახევარკუნძულს, ხშირად ციმბირის შემადგენელ ნაწილად მოიხსენიებენ, რაც მცდარია. ნახევარკუნძულის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს ტაიმირის ტბა და ბირანგის მთები.

ტაიმირის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს კონტინენტური აზიის უკიდურესი ჩრდილოეთი წერტილი ჩელიუსკინის კონცხი.
პელოპონესის ნახევარკუნძული

პელოპონესი — ნახევარკუნძული და გეოგრაფიული რეგიონი საბერძნეთის სამხრეთ ნაწილში. 1893 წლიდან, მას შემდეგ რაც გაიყვანეს კორინთოს არხი, იგი ტექნიკურ კუნძულად იქცა. გვიანდელი შუა საუკუნეების საბერძნეთში ოტომანთა ბატონობის დროს, ნახევარკუნძული ცნობილი იყო როგორც მორეა . ეს დასახელება სასაუბრო თურქულში დღემდე გამოიყენება.

ნახევარკუნძული 1987 წლის რეფორმამდე საბერძნეთის ადმინისტრაციული რეგიონი იყო, ამჟამად კი მისი ტერიტორია სამი პერიფერიის შემადგენლობაშია მოქცეული: უდიდესი ნაწილი ეკუთვნის პელოპონესის პერიფერიას, ხოლო დანარჩენი ნაწილები დასავლეთ საბერძნეთის და ატიკას პერიფერიებს.

გეოგრაფია
პელოპონესის ნახევარკუნძულის ფართობი შეადგენს 21 549.6 კმ²-ს და წარმოადგენს საბერძნეთის ყველაზე სამხრეთით მდებარე ნაწილს. ნახევარკუნძული დანარჩენ საბერძნეთს ორი სახმელეთო გზით უკავშირდება, ერთი — კორინთოს ყელით და მეორე — რიო-ანტირიოს ხიდით (აგებულია 2004 წელს).

ნახევარკუნძულის შიდა ნაწილი მთებითაა დაფარული, ხოლო სანაპირო საკმაოდ ღრმაა და დაკბილული. უმაღლესი მწვერვალია ტაიგეტუსი (2 409 მეტრი). ნახევარკუნძული თავისმხრივ მოიცავს ოთხ სამხრეთისკენ მიმათულ ნახევარკუნძულს: მესენიას ნახევარკუნძული, მანის ნახევარკუნძული, მალეას კონცხი და არგოლიდის ნახევარკუნძული.

პელოპონესის ნახევარკუნძულთან მდებარეობს კუნძულების ორი ჯგუფი: სარონიკის კუნძულები აღმოსავლეთით და იონას კუნძულები დასავლეთით. მისგან სამხრეთით მდებარეობს კუნძული კიტირა.

ისტორია
ნახევარკუნძულის ტერიტორია, ჯერ კიდევ პრეისტორიული ხანიდანაა დასახლებული. მისი თანამედროვე სახელი მომდინარეობს ბერძნული მითოლოგიიდან, კონკრეტულად მითიდან გმირ პელოპის შესახებ, რომელმაც მთლიანი ნახევარკუნძული დაიპყრო. სახელი ნიშნავს „პელოპის კუნძულს“.

პირველი ბერძნული ცივილიზაცია, აქ ბრინჯაოს ხანაში, ნახევარკუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში გამოჩნდა. სავარაუდოდ, ეს იყო ეგეის ან მიკენის კულტურა. ანტიკურ ხანაში, პელოპონესი ძველი საბერძნეთის გულს წარმოადგენდა. აქ მდებარეობდა ისეთი ქალაქ-სახელმწიფოები, როგორებიცაა სპარტა, კორინთო, არგოსი და მეგალოპოლისი. ნახევარკუნძული ჩართული იყო ბერძენ-სპარსელთა ომებში. სწორედ აქ მიმდინარეობდა ძვ.წ. 431-404 წლებში პელოპონესის ომები. ძვ.წ. 146 წელს, პელოპონესმა ვერ გაუძლო რომის იმპერიას და მისი გაფართოების მსხვერპლი გახდა, გადაიქცა რა მის ერთ-ერთ, აქაიას პროვინციად.
ივანე ჯავახიშვილის სახლ-მუზეუმი

ივანე ჯავახიშვილის სახლ-მუზეუმი — ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახლ-მუზეუმი, კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხოვლეში. მუზეუმი არსებობს 1968 წლიდან, მაგრამ ოფიციალურად გაიხსნა 1976 წელს მეცნიერის 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებული ღონისძიებების ფარგლებში. მუზეუმში დაცულია საქართველოსა და კავკასიის ისტორიის თანამედროვე სამეცნიერო სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებლის სახელთან დაკავშირებული 379 ექსპონატი. მუზეუმის ხელმძღვანელია ელზა მამულაშვილი.
პოლონეთის მეორე რესპუბლიკა

პოლონეთის მეორე რესპუბლიკა ან პოლონეთის მეორე სახელმწიფო განსაზღვრავს პოლონეთის ისტორიაში ორ მსოფლიო ომს შორის პერიოდს. პერიოდი როდესაც მოხდა პოლონეთის როგორც დამოუკიდებელი სახელმწიფოს აღდგენა.

ოფიციალური სახელწოდებით პოლონეთის რესპუბლიკა , პოლონური ქვეყანა შეიქმნა 1918 წლის 11 ნოემბერს, როგორც პირველი მსოფლიო ომის დასრულების შედეგი. მან მიუხედავად საგარეო და საშინაო პრობლემებისა 1939 წლამდე შეძლო არსებობა, მანამდე სანამ ქვეყანაში არ შეიჭრა ნაცისტური გერმანია, საბჭოთა კავშირი და სლოვაკეთის რესპუბლიკა. რითიც დაიწყო მეორე მსოფლიო ომი.

1922 წელს, როდესაც რამდენიმე კონფლიქტის შემდეგ სახელმწიფოს საზღვრები დადგინდა, მას ესაზღვრებოდა: ჩეხოსლოვაკია, გერმანია, თავისუფალი ქალაქი დანციგი, ლიტვა, ლატვია, რუმინეთი და საბჭოთა კავშირი. ასევე ქალაქ გდინიასთან მას ჰქონდა ბალტიის ზღვაზე მცირე გასასვლელი. ამასთან ერთად 1939 წლის მარტიდან აგვისტომდე პოლონეთი ესაზღვრებოდა უნგრეთის კარპატების რუთენიას. ის მოიცავდა 388,634 კმ²-ს. (1938 წლის შემოდგომაზე ზაოლზიეს ანექსიის შემდეგ ის ევროპაში სიდიდით მეექვსე იყო. მისი ფართობი გაიზარდა 389,720 კმ²-მდე.). პოლონეთის 1921 წლის აღწერის მიხედვით მისი მოსახლეობა შეადგენდა 27.2 მილიონს. 1939 წელს მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე მისი მოსახლეობა დაახლოებით შეადგენდა 35.1 მილიონს. საიდანაც თითქმის მესამედი იყო ეთნიკური უმცირესობები: 13.9% უკრაინელები; 3.1% ბელარუსები; 8.6% ებრაელები; 2.3% გერმანელები; 3.4% ჩეხები, ლიტველები და რუსები.

პოლონეთის მეორე რესპუბლიკა ხშირად ასოცირდება დიდი უბედურებების პერიოდთან, პრობლემებთან და ტრიუმფთან. ეკონომიკურ სიძნელეებთან და პირველი მსოფლიო ომით გამოწვეულ უბედურებებთან გამკლავებასთან, რომელსაც საბჭოთა კავშირის შემოჭრა მოყვა პოლონეთ-საბჭოთა კავშირის ომის დროს, არამეგობრულად განწყობის ზრდას ისეთი მეზობლებში როგორიც იყო ნაცისტური გერმანია. ქვეყანამ არა მხოლოდ გადარჩენა, გაფართოვებაც კი შეძლო. ზღვებს იქითა კოლონიების გარეშე პოლონეთმა შეძლო ეკონომიკის განვითარება და იმ დროის წამყვან ეკონომიკების დონეზე აყვანა. დიდი ევროპული ქალაქების შესაბამისად ვარშავაში, კრაკოვში, პოზნანში, ვილნიუსსა და ლვოვში კულტურული კერები წარმოიქმნა. ეს ქალაქები ასევე საერთაშორისო განათლების ცენტრებადაც ჩამოყალიბდა. 1939 წლისთვის ქვეყანა იყო ევროპის ერთ-ერთი წამყვანი ძალა.

გალერეა
ლინდა ჰარისონი

ლინდა ჰარისონი ( დ. 24 ივლისი, 1945) — ამერიკელი მსახიობი და მოდელი.

ბიოგრაფია
ლინდა ჰარისონი დაიბადა 1945 წლის 24 ივლისს, მერილენდის შტატის ქალაქ ბერლინში. 16 წლის ასაკში გაიმარჯვა კონკურსში „მის ბერლინი“, რის შემდეგ საცხოვრებლად გადავიდა ნიუ-იორკში, სადაც სამოდელი ბიზნესით დაკავდა. მისი კინოკარიერა 1960-იანი წლებიდან დაიწყო. თავდაპირველად სერიალებში თამაშობდა, შემდეგ როლებს იღებდა კინოფილმებში.

პოპულარობა მოიპოვა მას შემდეგ, რაც ითამაშა ფანტასტიკური ჟანრის ფილმში „მაიმუნების პლანეტა“, სადაც მუნჯი „ნოვა“-ს სახე განასახიერა. ფილმმა წარმატება მოიპოვა და საკმაოდ დიდი შემოსავალიც ჰქონდა. ორი წლის შემდეგ მსახიობმა ითამაშა ამ ფილმის გაგრძელებაში.

მოგვიანებით ძირითადად ისევ სერიალებში თამაშობდა. 1975 წელს ითამაშა ფილმში „აეროპორტი 1975“. 2001 წელს გამოვიდა ტიმ ბარტონის „მაიმუნების პლანეტა“, სადაც ჰარისონს ხვდა წილად მცირე როლი.

ფილმოგრაფია
1966 — „მსუქანი ჯაშუში“ 
1967 — „გიდი დაქორწინებული მამაკაცისთვის“ 
1968 — „მაიმუნების პლანეტა“ 
1970 — „მაიმუნების პლანეტის ქვეშ“ 
1974 — „აეროპორტი 1975“ 
1985 — „მუხლუხის პარკი“ 
1988 — „მუხლუხის პარკი 2: დაბრუნება“ 
2001 — „მაიმუნების პლანეტა“
კლდემაღალას ციხე

კლდემაღალას ციხე, არსენას ციხე — ციხესიმაგრე ქ. კასპის ჩრდილოეთით 5 კილომეტრზე, მდინარე ლეხურის მარჯვენა მხარეს, მაღალ მთაზე. თარიღდება - საუკუნეებით, გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

კლდემაღალას ციხე მთელ ლეხურის ხეობას გადაჰყურებდა, კეტავდა ლეხურის ხეობით მომავალ ვიწრო გზას ჩრდილოეთით და სამხრეთით და იცავდა ციხე-ქალაქ კასპს მტრის შემოსევებისაგან. ციხის ძველი სახელწოდება დავიწყებულია. ახლა ხალხი მას არსენას ციხეს უწოდებს. „კლდემაღალას“ სახელით იგი აღარ იხსენიება ვახუშტისთანაც. საუკუნეში კასპის სპასპეტისათვის აღსაზრდელად მიუბარებიათ ვახტანგ გორგასლის და – მირანდუხტი. ოს ბაყათარს მირანდუხტი ამ ციხიდან გამოუყვანია. აქედან შეიძლება დავასკვნათ, რომ საუკუნეში ეს ციხე უკვე არსებობდა.

კლდემაღალას ციხე ძლიერ დაზიანებულია. დანგრეულია ერთადერთი შემორჩენილი ნაგებობის ოთხსართულიანი კოშკის აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლები, დასავლეთ კედლის დიდი ნაწილი და ნაწილობრივ სამხრეთ კედელიც. ჩანგრეულია ხის სართულშუა გადახურვა. პირველი სართულის ქვედა ნაწილი ამოვსებულია მიწით. კოშკი (კედლების სიგრძე – 7,6 მ, სიმაღლე – 11 მ, სისქე 2 მ) ნაგებია რუხი და მოყვითალო ნატეხი ქვით. გარე კუთხეები ოდნავ მომრგვალებულია. სართულშუა ხის გადახურვების საყრდენად კედლის სისქის შემცირებით მიღებული საფეხური იყო გამოყენებული. შერჩენილია სქელი მორების ბუდეები. პირველი სართულის სამხრეთ კედელში ერთი მაღალი და ვიწრო სარკმელია. ამავე სართულზე სამკუთხედად გადახურული ნიშები ყოფილა (ერთი კარგადაა დაცული). სათოფურების კვალი მხოლოდ მეოთხე სართულზე შეიმჩნევა. ეს სართული წყობით და მასალით განსხვავდება კოშკის ქვედა ნაწილისაგან. იგი მთლიანად უნდა იყოს დაშენებული.
კოლის ნახევარკუნძული

კოლის ნახევარკუნძული — ნახევარკუნძული რუსეთის შორეულ ჩრდილოეთში, მურმანსკის ოლქში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ბარენცის ზღვა, აღმოსავლეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით — თეთრი ზღვა.

ნახევარკუნძულის ფართობია 100,000 კმ². მის დასავლეთ ნაწილში, მთის ორი მასივია წარმოდგენილი: ხიბინები და ლოვოზეროს მასივი. ნახევარკუნძულზე ბევრი ჭორომიანი სწრაფი მდინარეა წარმოდგენილი, მათ შორის — პონოი, ვარზუგა, ტერიბერკა, ვორონია და ა.შ.
იამალის ნახევარკუნძული

იამალის ნახევარკუნძული — ნახევარკუნძული რუსეთის ტერიტორიაზე, ციმბირის ჩრდილოეთით, იამალ-ნენთა ავტონომიურ ოკრუგში. გადაჭიმულია 700 კილომეტრ სიგრძეზე და 240 კილომეტრ სიგანეზე. დასავლეთით ესაზღვრება კარის ზღვა და ბაიდარაცკის ყურე, აღმოსავლეთით — ობის ყურე. ადგილობრივებში, ნენების ენაზე „იამალი“ ნიშნავს „სამყაროს დასასრულს“.

ნახევარკუნძული შედგება ნოტიო ნიადაგებისგან და გეოლოგიურად ის საკმაოდ ახალგაზრდაა. ზოგიერთი არეალი ათი ათას წელზე ნაკლები ასაკისაა.

იამალზე მდებარეობს რუსეთის ბუნებრივი გაზის უდიდესი საბადოები. რუსეთის გაზის მონოპოლისტი კომპანია გაზპრომი, ამუშავებს „იამალის პროექტს“, რომელიც 2011-2012 წლებში განხორციელდება. ეს იქნება ისტორიაში უდიდესი ენერგეტიკული პროექტი. გაზის მარაგი აქ 55 ტრილიონ კუბურ მეტრს შეადგენს და უდიდესია მსოფლიოში.

2007 წელს, ნახევარკუნძულზე, ჩრდილოეთის ირმების მწყემსმა აღმოაჩინა 37 000 წლის წინანდელი მამონტის ნაშიერის — „ლიუბას“ ნეშტი, რომელიც საკმაოდ კარგად იყო შენახული, ის მდედრობითი სქესის იყო და 1 თვის ასაკში იყო მომკვდარი.
წედისის ციხე

წედისის ციხე – ციხესიმაგრე შიდა ქართლში, გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ გარდატენის ჩრდილოეთით, კლდოვანი მთის თხემზე. აგებულია არაუგვიანეს საუკუნისა. შედიოდა მდინარე ტანის ხეობაში განლაგებული ციხეების სისტემაში.

ციხე გეგმით ტრაპეციის მსგავსია, მისი გალავანი მიჰყვება მთის ფერდს. ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია. აქა-იქ შემორჩენილია 4-5 მეტრის სიმაღლის კედლები (სისქე ორ მეტრამდე). ციხის აღმოსავლეთ მონაკვეთის სამხრეთ ნაწილი უჭირავს დიდ ბურჯს, რომელიც რამდენიმე სართულიანი უნდა ყოფილიყო. ციხის შიგნით, მის დასავლეთ მონაკვეთში, დგას გადაკეთებული სასახლე, რომელიც ორ ან სამსართულიანი უნდა ყოფილიყო. სასახლეს კარი სამხრეთით პირველ სართულზე აქვს. იგი გარედან არქიტრავითაა გადახურული, შიგნით ტიმპანიანია.

ციხის ცენტრში დგას გვიანდელი ფეოდალური ხანის დარბაზული ეკლესია, რომლის კედლები წყობით ჰგავს ციხის კედლებს, მაგრამ უფრო დაუდევრად არის ნაგები.

2020 წლის 23 ივლისს საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია.
კორეის ნახევარკუნძული

კორეის ნახევარკუნძული — ნახევარკუნძული აღმოსავლეთ აზიაში. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 1 100 კმ-ზე, კონტინენტური აზიიდან წყნარ ოკეანეში. შემოსაზღვრულია იაპონიის ზღვით (აღმოსავლეთით), აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვით (სამხრეთით) და ყვითელი ზღვით (დასავლეთით). იაპონიის კუნძულებისგან გამოყოფს კორეის სრუტე.

მეორე მსოფლიო ომის დასასრულამდე, კორეა წარმოადგენდა ერთიან პოლიტიკურ ერთეულს, რომელიც მთლიან ნახევარკუნძულს მოიცავდა. 1953 წელს, კორეის ომი სამხედრო ზავით დასრულდა, რომლის მიხედვითაც, ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნახევარზე ჩამოყალიბდა კორეის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკა, ხოლო სამხრეთ ნახევარზე — კორეის რესპუბლიკა.

კორეის ნახევრაკუნძულის ჩრდილოეთი საზღვრები ემთხვევა ჩრდილოეთ კორეის საზღვრებს მის მეზობლებთან — ჩინეთთან (საზღვრის სიგრძე 1 416 კმ) და რუსეთთან (საზღვრის სიგრძე 19 კმ). ეს საზღვრები ბუნებრივი საზღვრებს წარმოადგენს და გადის მდინარე იალუსა და მდინარე ტუმენზე. ყოველივე ამის გათვალისწინებით, ნახევარკუნძულის მთლიანი ფართობი შეადგენს 220,847 კმ²-ს.

ნახევარკუნძულს ჩრდილოეთ კორეაში უწოდებენ ჩოსონ-პანდოს , სამხრეთ კორეაში კი ჰან-ბანდოს .

კორეის ნახვევარკუნძულის 70 % მთებითაა დაფარული. უმაღლესი მწვერვალია მთა პეკტუსანი (2 744 მ).
კორეის სრუტე

კორეის სრუტე — სრუტე სამხრეთ კორეასა და იაპონიას შორის. აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვასა და იაპონიის ზღვას აერთებს წყნარ ოკეანესთან. სრუტეს შუაზეა ყოფს მის შუაგულში მდებარე კუნძული ცუსიმა, რომელლის აღმოსავლეთითაც სრუტეს ცუსიმას სრუტე ჰქვია.

კორეის სრუტე ჩრდილოეთით შემოსაზღვრულია კორეის ნახევარკუნძულით, სამხრეთით კი იაპონიის კუნძულებით - კიუსიუ და ჰონსიუთი. სიგანე შეადგენს 200 კმ-ს, ხოლო სიღრმე მერყეობს 90-100 მეტრს შორის.
ბარნაბიანთკარის მთავარანგელოზის ეკლესია

ბარნაბიანთკარის მთავარანგელოზის ეკლესია – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბარნაბიანთკარში. დგას სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, შემაღლებულ ადგილზე. თარიღდება - საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (11,2 7 მ), ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. თითქმის მთლიანად დანგრეულია: შემორჩენილია მხოლოდ დასავლეთ კედელი, სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილი, ჩრდილოეთ კედლები 0,8 მეტრის სიმაღლეზე და აგურის კამაროვანი გადახურვის მცირე ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა, კარი დაზიანებულია, გადახურვის ფორმა გაურკვეველია. დარბაზის გრძივ კედლებზე ორი წყვილი განიერი პილასტრია, რომელთა შორის აღმოსავლეთ წყვილი საკურთხეველს გამოჰყოფს. სამხრეთ კედლის დასავლეთ მონაკვეთში ერთი სარკმელია. მისი თაღი ნაწყობია აგურით. მეორე სარკმელი დასავლეთ კედლის ცენტრშია. მას შირიმის თლილი ქვის თაღი აქვს. ეკლესიის სამხრეთ და დასავლეთ კედლებზე შემორჩენილია ორსაფეხურიანი თაროსებრი ლავგარდნის ფრაგმენტები.

ეკლესიაზე დასავლეთიდან მიშენებულია სამსართულიანი სამრეკლო (1,7 1,7 მ), რომელიც ნაგებია კარგად გათლილი ღვინისფერი ქვით. სამივე სართული ყველა მხარეს გახსნილია დაბალი თაღებით. პირველი და მეორე სართულის თაღები შენობის კუთხეებში მდგომ კვადრატულ ბოძებს ეყრდნობა, ხოლო მესამე სართულის თაღები მრგვალ სვეტებზეა გადაყვანილი. ყოველი ზედა სართული ქვედაზე ვიწროა და გადახურულია აგურით ნაწყობი ჯვრული კამარით. სამრეკლოს ქვის პირამიდული სახურავი აქვს. პირველი სართულის დასავლეთ ფასადზე, თაღის ზემოთ ამოკვეთილია პატარა ჯვარი.

წინათ აქ კოშკიც მდგარა. ეკლესიაც და კოშკიც 1920 წლის მიწისძვრის დროს დაინგრა.
ბარნაბიანთკარის წმინდა გიორგის ეკლესია

ბარნაბიანთკარის მთავარანგელოზის ეკლესია – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბარნაბიანთკარში. დგას სოფლის ჩრდილოეთით, სასაფლაოზე. თარიღდება - საუკუნეებით. ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესია შეუკეთებია, რის გამოც იგი ძალზე სახეშეცვლილია. ეკლესიას აქვს კამარა და ფანერის ბრტყელი ჭერი.

ეკლესია დარბაზულია (6,5 4,9 მ), შესასვლელი დასავლეთ კედელშია. სწორკუთხოვან საკურთხეველში ერთი სწორკუთხა სარკმელია. დარბაზის კედლები შელესილი და შეთეთრებულია. იატაკი კვადრატული აგურისაა. ფასადები შელესილია ცემენტის ხსნარით. ღარიანი კრამიტის ორფერდა სახურავი გამართულია ხის ნივნივებზე. ეკლესიის დასავლეთ ფერდობზე დაშენებული ყოფილა აგურის სამრეკლო, რომლის მხოლოდ ძირია შემორჩენილი.
თეთრახევის მამების ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა =
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი =უმოქმედო
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| ვებ-გვერდი =
| ხუროთმოძღვრება =
| ხუროთმოძღვარი =
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი =
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება =
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 41.967222
| გრძედი =44.382222
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
თეთრახევის მამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ კასპის ჩრდილო-დასავლეთით 6-7 კილომეტრზე, მთის ფერდობზე, კოწახურასა და საყდრიანის ხევის თავში. ადრე აქ მამათა მონასტრის მთელი კომპლექსი ყოფილა. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ისტორია
ვახუშტი ბაგრატიონი მონასტრის შესახებ წერს:

მამება აღწერილი აქვს პლატონ იოსელიანს. მისი სახელწოდება უნდა მომდინარეობდეს „მამებისაგან“: თათე ხომ 13 ასურელი მამათაგანი იყო..

არქიტექტურა
ეკლესია დარბაზულია (11,2 6,5 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, კამარა და აფსიდის კონქი - აგურით. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია (შემორჩენილია აღმოსავლეთ წირთხლი, რომელიც პილასტრის ფართო სიბრტყის გაგრძელებას წარმოადგენდა). ღრმა ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ფართო სარკმელია, რომელიც შიგნიდან სწორკუთხაა და გარედან ძლიერ ვიწროვდება. სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა, ასევე ქვის ფილებით გადახურული ნიშია. უფრო მაღლა, აღმოსავლეთით, კედელში წაგრძელებული სამალავებია მოწყობილი. აფსიდის მხრების წინ ბემაა. ჩრდილოეთ მხარის ბემას შემორჩენილი აქვს მარტივი, თაროსებრი კაპიტელი, რომელსაც გრძივი კედლების მიმდებარე თაღის ქუსლი ეყრდნობა. გრძივი კედლების შუა ნაწილში თითო ერთსაფეხურიანი პილასტრია, რომლებსაც კამარის საბჯენი თაღისა და კედლის მიმდებარე თაღების ქუსლები ეყრდნობა. დასავლეთ კედელი, რომელიც მთელ სიმაღლეზეა შემორჩენილი, სრულიად გლუვია. სამხრეთ კედელში სარკმლის კვალი ჩანს. დარბაზი გადახურული იყო ცილინდრული კამარით. ინტერიერი შელესილი ყოფილა. უკეთაა შემორჩენილი დასავლეთ ფასადი. ფასადის შუა ადგილზე შეიმჩნევა კარის კვალი. ამავე ფასადზე შემორჩენილი ფრონტონის ნაწილი შეკეთების დროს აგურით ამოუშენებიათ. ეკლესია გადახურული ყოფილა ბრტყელი და ღარიანი კრამიტით. ეკლესიას სამხრეთიდან მთელ სიგრძეზე ეკვრის მინაშენი. ეკლესიის დასავლეთ ნაწილში ორსართულიანი სამრეკლოა, რომლის პირველი სართული ეკლესიის კამაროვან კარიბჭე-გასასვლელს წარმოადგენს და სამხრეთით თაღითაა გახსნილი. იგი ეკლესიისგან განსხვავებული წყობითაა ნაგები (გამოყენებულია მცირე ზომის ქვები). კარიბჭე ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილი კარით უკავშირდება ეკლესიას, ხოლო აღმოსავლეთ კარით - სწორკუთხა მინაშენს. მეორე სართული, სამრეკლო მთლიანად აგურისაა. შემორჩენილია სამი ბურჯის ფრაგმენტი. მათი განლაგების მიხედვით ჩანს, რომ სამრეკლოს ფანჩატური ოთხივე მხრიდან ღიობებით იყო გახსნილი.
აბისის ციხე

აბისის ციხე – ისტორიული ციხესიმაგრე შიდა ქართლის მხარეში ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ აბისის გარეუბანში, მდინარე დასავლეთის ფრონის მარჯვენა და ტკოცურასხევის მარცხენა ნაპირზე. ციხე-დარბაზი აგებულია საუკუნის 50-60-იან წლებში.

ძეგლის აღწერა
ციხე-დარბაზი სამი ნაწილისაგან შედგება. ცენტრი უკავია კოშკურ ნაგებობას, რომელსაც საცხოვრებელი დანიშნულებაც ჰქონია და საბრძოლოც. ეტყობა, აგებისთანავე ცხადი გამხდარა, რომ საჭირო იყო კიდევ დამატებითი ნაგებობანი. ამიტომაც დაუმატებიათ მოზრდილი ნაგებობა, სამხრეთის მხარეს კი ეკლესია აუშენებიათ.

ცენტრალური კოშკური შენობა არა ნაკლებ სამი სართულისა ყოფილა. გეგმით იგი კვადრატს უახლოვდება. კუთხეებში მცირე ზომის ცილინდრული კოშკებია, რომელთაც მხოლოდ დაცვისათვის იყენებდნენ. პირველი სართული დამხმარე იქნებოდა. მეორე სართულს ყველა ელემენტი აქვს საცხოვრებლად და თავდასაცავად.

ცნობილი არაა, როდის გამოვიდა მწყობრიდან ეს სიმაგრე. სავარაუდოდ იგი თავისი ფუნქციის დაკარგვის შემდეგ, საუკუნეში უნდა იყოს დაზიანებული.

ციხე-დარბაზის კომპლექს და სოფ. აბისის ნასოფლარს 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.
ამილახვრიანთ კოშკი

ამილახვრიანთ კოშკი – არქიტექტურული ძეგლი შიდა ქართლის ვაკეზე, გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ოთარშენის განაპირას, გორიდან 2 კილომეტრის მანძილზე, მდინარე ლიახვის მარჯვენა ნაპირზე, შემაღლებულ ბექობზე.
თარიღდება საუკუნის ბოლო პერიოდით. კოშკი ცილინდრულია (დიამეტრი 10,5 მ), ნაგებია რიყის ქვით ქვით. კედლების შიდა პირზე ზოგან გამოყენებულია აგურიც. აგური გასდევს ზოლებად ფასადებსაც. კოშკს შესასვლელი მეორე სართულზე აქვს. პირველი სართული დამხმარე სათავსია. მეორე სართულის კედლების ფრაგმენტებში, კარის გარდა, ერთი სარკმელი და რამდენიმე სათოფური ჩანს. მესამე სართულის შემორჩენილ ნაწილში მხოლოდ ორი სათოფურია. კოშკის სართულშუა გადახურვა ჩანგრეულია.
ავკვეთის ეკლესია

ავკვეთის ეკლესია – ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ ავკვეთის სამხრეთით, ტყიან მთის ფერდობზე. თარიღდება – საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (16,8 13,7 მ), ნაგებია თლილი ქვით. საპირე ქვა ვარდისფერი და მწვანეა. ნაგებობის შიდა კედლები ამოყვანილია წვრილი ქვით. შენობა დაზიანებულია: შემორჩენილია მხოლოდ ეკლესიის და დასავლეთ სათავსების კედლების ქვედა ნაწილები; დანგრეულია ეკლესიაზე ბევრად დაბალი და ვიწრო ეგვტერებიც, რომელიც ეკლესიის სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან ეკვრის. ჩანს მხოლოდ მათი გეგმის კონტურები.

ეკლესიის თავისებურებას მისი დასავლეთ ნაწილი - ეგვტერ-კარიბჭე წარმოადგენს. იგი ყრუ კედლით გაყოფილია ორად. ჩრდილოეთ ნაწილში წაგრძელებული სათავსია, სამხრეთისაში - მცირე ზომის ეგვტერი ჩრდილოეთისკენ მიმართული აფსიდით. მასში შესვლა სამხრეთ ეგვტერ-კარიბჭიდან შეიძლებოდა.

ეკლესიას აქვს სამი განიერი შესასვლელი: დასავლეთ კედლის ცენტრში, ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში და სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში. აფსიდი ნახევარწრიულია, განიერი. საკურთხევლის წინ იდგა მწვანე ქვის მოჩუქურთმებული კანკელი (დაცულია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში). დარბაზის გრძივი კედლები დანაწევრებულია წყვილი პილასტრით, რომლებსაც ეყრდნობა კამარის საბჯენი თაღი. კედლებზე აქა-იქ შემორჩენილია შელესილობისა და კედლის მხატვრობის კვალი. აფსიდში ერთი, ხილო სამხრეთ კედელში კი ორი სარკმლის კვალი შეიმჩნევა. ეკლესიის ფასადების საპირე ქვები უმეტესად ამოვარდნილია. ჩრდილოეთ, დასავლეთ და სამხრეთ ფასადების ცენტრში შემორჩენილია შვერილი თაროს რამდენიმე ფრაგმენტი. თარო სარტყელივით გასდევს ფასადებს. მას ეყრდნობა ეგვტერ-კარიბჭეებიანი კამარები. კედლებს ზოგ ადგილას ატყვია ფხვიერი ხსნარით შესრულებული გვიანდელი შეკეთების კვალი.
ამილახვრიანთ ციხე-კოშკი

ამილახვრიანთ ციხე-კოშკი – ციხე-კოშკი მდებარეობს გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხვენისის სამხრეთ ნაწილში, მთავარი გზის პირას ნასოფლარ ფხვენისის ახლოს. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

კოშკი ცილინდრულია (დიამეტრი 10 მ, კედლის სისქე 2 მ), ძირითადად ნაგებია რიყის ქვით, პირველი სართულის გუმბათოვანი კამარა, ნიშების წირთხლები და თაღოვანი გადახურვები აგურისაა. შენობა დაზიანებულია - თითქმის მთლიანად დანგრეულია მეორე სართულის კედლები. კოშკის პირველი სართული წრიულია, გადახურულია გუმბათოვანი კამარით. თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთ-დასავლეთიდან აქვს. სართული ნათდება ორი ვიწრო, მაღალი, სწორკუთხა სარკმლით. სარკმლების გადახურვა საფეხურებიანია და შიგნიდან გარეთ მაღლდება. კედელში ორი ფართო, ღრმა, თაღოვანი, სათოფურიანი ნიშია. გარდა ამისა, ამ სართულზე კიდევ სამი პატარა ნიშია, ერთი ბუხარი და ორი სათოფურია. პირველი სართული მეორეს უკავშირდება შესასვლელის მოპირდაპირე მხარეს კედელში დატანებული კიბით. კიბე ნათდება ერთი სწორკუთხა სარკმლით. მეორე სართული სწორკუთხაა. შემორჩენილია მხოლოდ ბუხრის, ფართო ნიშებისა და შესასვლელის წირთხლების კვალი.