iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
უილიამ სომერსეტ მოემი

უილიამ სომერსეტ მოემი (ინგლ. [ ]; დ. 25 იანვარი, 1874, პარიზი, საფრანგეთი ― გ. 16 დეკემბერი, 1965, ნიცა) — ინგლისელი დრამატურგი, მწერალი, რომანისტი, 1930-იანი წლების ყველაზე მაღალანაზღაურებადი ავტორი.
ფული მეექვსე გრძნობაა. ადამიანს იგი უნდა ჰქონდეს, რადგან მის გარეშე დანარჩენ ხუთს ვერ გამოიყენებს.

ბავშვობა და განათლება
მოემი დაიბადა საფრანგეთში მცხოვრებ ინგლისელთა ოჯახში, რომელთაც იზრუნეს იმაზე, რომ შვილი პარიზში ბრიტანეთის საელჩოს ტერიტორიაზე გაჩენილიყო, რათა ლეგალურად, გეოგრაფიისდა მიუხედავად, ის ბრიტანეთში დაბადებულიყო. მამამისი, საელჩოს თანამშრომელი, დაბალი და საკმაოდ შეუხედავი იყო, დედა კი - განთქმული ლამაზმანი. მოემისთვის საუბედუროდ მას მამის სიმაღლე და შესახედაობა დაჰყვა, რაც მის ცხოვრებისეულ უბედურებათა სერიაში მხოლოდ პირველი იყო. ამ უბედურებათაგან ყველაზე საშინელი მისთვის დედის დაკარგვა იყო რვა წლის ასაკში, რომელიც მშობიარობას გადაჰყვა. მთელი დარჩენილი ცხოვრების განმავლობაში მას დედის სურათი სასთუმალთან ედო და უკვე მოხუცებულობის ჟამს უთქვამს კიდეც, რომ ამ ფაქტს ვერასდროს გადაიტანდა.

1886 წელს მამამისის გარდაცვალების შემდეგ მოემს საცხოვრებლად ინგლისში აგზავნიან, (ქვეყანა, რომლის ენას, ინგლისურად აღზრდის მიუხედავად, ის ვერ ფლობდა) ბიძასთან, რომელიც ვიტსტაბლის ვიკარი იყო და, რომელსაც ის ემოციურად ცივ და უნდობელ ადამიანად მიიჩნევდა. ბიჭს, რომელსაც მანამდე ფრანგულში მეტყველების არანაირ დეფექტი არ შეემჩნეოდა, უეცრად ენაბლუობა დასჩემდა, რომელიც მას სიცოცხლის ბოლომდე გაყჰვა. მოემი შინ და კინგის სკოლაშიც, სენტენბერში, საკუთარი სიდაბლისა და ენაბლუობის გამო საშინლად იჩაგრებოდა. თუმცა აქ მან სწრაფად განივითარა სხარტი ენამწარეობის ტალანტი, თუ არ ჩავთვლით იმას, რომ აზრის გამოთქმა საკმაოდ უჭირდა.

თექვსმეტი წლის ასაკში მას ნება დართეს გერმანიაში გამგზავრებულიყო, სადაც ის ლიტერატურასა და ფილოსოფიას სწავლობს ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში. აქვე ხვდება ის თავის პირველ ჰომოსექსუალ პარტნიორს. ინგლისში დაბრუნების შემდეგ ის ლონდონში მედიცინას სწავლობს და კვალიფიკაციას სენტ-ტომასის ჰოსპიტალში გადის 1897 წელს. ამ პერიოდში წერს თავის პირველ რომანს, "ლიზა ლამბერტელი", რომელშიც ისტ-ენდის ღატაკ უბანში სამედიცინო სტუდენტის საკუთარ გამოცდილებას აღწერს.

შემოქმედებითი წინსვლა
იულიამი კენტერბერის სამეფო სკოლაში მიაბარეს თექვსმეტი წლის ასაკში კი ნება დართეს, გერმანიაში გამგზავრებულიყო, სადაც ლიტერეტურასა და ფილოსოფიას ეუფლებოდა. სწორედ იქ დაწერა მან თავისი პირველი ნაწარმოები – „გერმანელი კომპოზიტორის მეერბერის ბიოგრაფია“, თუმცა პირველი ნაწილი გამომცემელმა დაიწუნა და პოეტმა ხელნაწერი დაწვა.

პირველი წარმატება მოუტანა პიესამ „ლედი ფრედერიკი“, რომელიც 1907 წელს გამოაქვეყნა. პიესა მთელ ლონდონში გავრცელდა და საყოველთაო მოწონება დაიმსახურა.

უილიამი იდეების ნაკლებობას არასდროს განიცდიდა და რომანებს სწრაფად წერდა ამას კი თან სდევდა საყოველთო აღიარება.

„უცნაურია, როგორ მოგდის იდეები, როდესაც სულ არ ელი მათ“ – წერდა თავის ერთ–ერთ ნაწარმოებში.
ღორიხვასნაირნი

ღორიხვასნაირნი — ფრინველთა რიგი, მოიცავს ერთი ოჯახის (ღორიხვასებრნი) ერთ გვარს , რომელშიც გაერთიანებულია 5 სახეობა: წითელყელა ღორიხვა , შავყელა ღორიხვა , პოლარული ღორიხვა , თეთრკისერა ღორიხვა და თეთრნისკარტა ღორიხვა . ღორიხვასნაირნი ბინადრობენ ევრაზიისა და ამერიკის ტუნდრისა და ტყე-ტუნდრის ზოლში, ჩრდილოეთით აღწევენ შორეულ კუნძულებს. აზიაში ბინადრობენ ველისა და მაღალმთიან ტბებზედაც. სამხრეთ ნახევარსფეროში არ გვხვდებიან. საქართველოში მიმოფრენისას გვხვდება პირველი 2 სახეობა. ტანად საკმაოდ დიდი ფრინველები არიან (მასა 1-5 კგ). ღორიხვასნაირთვის დამახასიათებელია მჭიდრო, ხშირი შებუმბლვა, გრძელი, წვრილი ნისკარტი, მოკლე ბოლო, ვიწრო, მახვილი ფრთები. ქვემოდან თეთრად არიან შებუმბვლილი, ზემოდან — შავ-მურად, ზედ თეთრი კოპლებით. იკვებებიან თევზით, წყლის უხერხემლოებით. იყენებენ მათ ბუმბულს.
ყაპყაპისნაირნი

ყაპყაპისნაირნი — ფრინველთა რიგი. მოიცავს 5 ოჯახში გაერთიანებულ 177 სახეობას, რომლითაგან საქართველოში ბუდობს 3 (ალკუნი, კვირიონი, ყაპყაპი), მიმოფრენისას გვხვდება 1 (მწვანე კვირიონი). რიგი აერთიანებს სხვადასხვა ზომის ფრინველებს (სხეულის სიგრძე 9-160 სმ, მასა 10 გ - 4 კგ). რიგი აერთიანებს სხვადასხვა ზომის ფრინველებს (სხეულის სიგრძე 9-160 სმ, მასა 10 გ - 4 კგ). გავრცელებული არიან ტროპიკულ (უმრავლესობა) და ზომიერ სარტყლებში (უკანასკნელნი, ალკუნის გარდა, ზამთრობენ თბილ ქვეყნებში). მონოგამური, ბარტყოვანი ფრინველები არიან. ბუდობენ წყვილებად და კოლონიებად, ბუდეს იკეთებენ კლდეთა ნაპრალებში, სოროებში, ხის ფუღუროში, შენობებზე. დებენ 1-9 კვერცხს. იკვებებიან მწერებითა და სხვა უხერხემლოებით, ფრინველ-მარტორქები — ხილით. კვირიონებს ზიანი მოაქვთ მეფუტკრეობისათვის.
ყარყატისნაირნი

ყარყატისნაირნი, ლაკლაკისნაირნი — ფრინველთა რიგი. აერთიანებდა 6 ოჯახს (ყანჩისებრნი, ნავნისკარტასებრნი, ვეშაპთავა ყანჩისებრნი, თავჩაქუჩა ყანჩისებრნი, ყარყატისებრნი (ლაკლაკისებრნი), ივეოსისებრნი (იბისისებრნი)), 49 გვარსა და 118 სახეობას, დღეისთვის — ერთადერთ ოჯახს ყარყატისებრნს.

საქართველოში რამდენიმე სახეობა, მ. შ. ლაკლაკი , იშხვარი , რომელიც შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“. ყარყატისნაირნი ბინადრობენ ნოტიო ადგილებში, წყალსატევებისპირა ლერწმებში, ჭაობებში, მხოლოდ ლაკლაკები და ყარყატები ბინადრობენ ველებზე, მდინარების ხეობებსა და ტყეებში. ბუდეს იკეთებენ ხეებზე, სახურავებზე, ლერწმებში, კლდეებში. დებენ 2-3 კვერცხს, მონოგამიურები არიან. ბუდობენ კოლონიებად ან წყვილებად. იკვებებიან სხვადასხვა ცხოველური საკვებით. ყარყატისნაირზე არ ნადირობენ, ზოგი სასარგებლოა მავნე მწერებსა და მღრღნელების განადგურების გამო. ამჟამად „ყარყატისნაირთა“ ნაცვლად იხმარება ლაკლაკისნაირნი.
ყორანი

ყორანი — ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 65 სმ აღწევს. ფერად შავი, ლურჯი ან მწვანე, ლითონისებრი ბზინვარება დაკრავს. გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში (გარდა სამხრეთ-აღმოსავლეთისა), ჩრდილოეთ აფრიკასა და ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ამერიკაში. საქართველოში ყველგან გვხვდება, მჭიდროდ დასახლებული ადგილების გარდა. ზამთარში მცირერიცხოვანი გუნდებით ნომადობს. ბუდეს იკეთებს ხეზე, კლდეზე, მდინარის ციცაბო ნაპირზე, მაღალ შენობაზე (ზოგჯერ იმავე ბუდეს თაობებიც იყენებენ). დებს 4–5 (7-მდე) კვერცხს, ინკუბაცია გრძელდება 21 დღე-ღამეს. პოლიფაგია, მაგრამ ძირითადად მძორით იკვებება.
ყორნისებრნი

ყორნისებრნი — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მოიცავს ზომით (სხეულის მასა 50 გ — 1,5 კგ) და გარეგნობით ძლიერ განსხვავებულ 130-მდე სახეობას. გავრცელებული არიან მთელ მსოფლიოში (გარდა ანტარქტიკისა, ახალი ზელანდიისა და ზოგი ოკეანური კუნძულისა). ბინადრობენ ტყეებში, ველებზე, უდაბნოებსა და მთებში, ანთროპომორფულ ლანდშაფტში. მონოგამები არიან. ბუდეს იკეთებენ ხეზე, ბუჩქზე, კლდეზე, შენობის სახურავზე. დებენ 3–8 კვერცხს. პოლიფაგები არიან. საქართველოში ბინადრობს 8 სახეობა (ჩხიკვი, კაჭკაჭი, წითელნისკარტა და ყვითელნისკარტა მაღრანი, ჭკა, ჭილყვავი, რუხი ყვავი, ყორანი). 1 კი (შავი ყვავი) იშვიათად გვხვდება მიმოფრენისას.
შავარდნისნაირნი

შავარდნისნაირნი — ფრინველთა რიგი. მოიცავს 11 გვარის 60-მდე სახეობის დღის მტაცებელ ფრინველს. მათი სხეულის მასა 35 გ-იდან 1,735 გ-ს აღწევს. მონოგამები არიან, ქმნიან მტკიცე წყვილებს. ბუდობენ ხეებზე, ნიადაგზე, კლდეებზე, ხანდახან სხვის ბუდეებსაც იყენებენ. უმრავლესობა ცხოველური საკვებით იკვებება. ახასიათებს ვიწრო კვებითი სპეციალიზაცია. სქესმწიფობას წვრილი ფორმები აღწევენ 1 წლის, მსხვილები 3-4 წლის ასაკში. რიგი მოიცავს ერთადერთ ოჯახს: შავარდნისებრნი. ადრე რიგში გაერთიანებული იყო შავარდნისებრნი, შაკისებრნი, ფრინველმდივანისებრნი, ქორისებრნი, ამერიკული სვავისებრნი.
შაკი

შაკი — ფრინველი ქორისნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 60 სმ, მასა 1,3-1,9 კგ აღწევს. სხეული ზურგის მხრიდან მურაა, მუცლის მხარეს — ღია. კარგად აქვთ განვითარებული ზანდაროზის ჯირკვალი. გავრცელებულია ყველგან, არქტიკისა და ანტარქტიკის, აგრეთვე აფრიკისა და სამხრეთ ამერიკის ტროპიკების გარდა. მობუდარი ფრინველია. ცხოვრობს თევზით მდიდარი წყალსატევების პირას. დებს 2-3 კვერცხს. ინკუბაცია გრძელდება 35 დღე-ღამე. იკვებება თევზით (იქთიოფაგია), მღრღნელებით და სხვა. საქართველოში მეტად იშვიათია. შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“.
შაშვისებრნი

შაშვისებრნი — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა, მოიცავს მთელ მსოფლიოში გავრცელებულ (არ არის ანტარქტიკაში, არქტიკის მკაცრ რაიონებში, ავსტრალიის ნაწილსა და ზოგიერთ ოკეანურ კუნძულზე) 40-70 გვარის 300-მდე სახეობას. ოდნავ წაგრძელებული ტანადი სხეული აქვთ. სულ სხვადასხვანაირად არიან შეფერილი. ახასიათებთ სქესობრივი დიმორფიზმიც. იკვებებიან მწერებით, ჭიებით, მოლუსკებით, წვრილი ხილითა და კენკრით. საქართველოში გვხვდება 22 სახეობა. საქართველოს „წითელ წიგნში“ შეტანილია წითელმუცელა ბოლოცეცხლა და წითური ასპუჭაკა. ბინადრობენ განსხვავებულ ლანდშაფტებში, დებენ 3-6, იშვიათად მეტ კვერცხს. ნაწილი წელიწადში 2-ჯერ ბუდობს. მრავალი სახეობის მამალი კარგი მგალობელია.
ჰამასი

ჰამასი, აკრონიმი, სრული სახელი - „ჰარაკატ ალ-მუქავამაჰ ალ-ისლამიიაჰ-ისა“ , პირდაპირი თარგმანი: „ისლამური წინააღმდეგობის მოძრაობა“ — პალესტინის სუნიტურ-ისლამისტური ფუნდამენტალური მოძრაობა, რომელიც მჭიდრო კავშირშია მუსლიმთა საძმოსთან. მისი მიზანია პალესტინის განთავისუფლება ისრაელის ოკუპაციისგან და დასავლეთ სანაპიროზე ისლამური რესპუბლიკის შექმნა.

ჰამასი ტერორისტულ ორგანიზაციადაა მიჩნეული ევროკავშირის, კანადის, აშშ-სა და ისრაელის მიერ და მისი თავდასხმები ისრაელის მოქალაქეებზე და სხვა ადამიანის უფლებათა დარღვევის ფაქტები დაგმობილ იქნა გაეროს ადამიანის უფლებათა კომისიის, საერთაშორისო ამნისტიისა და ჰუმან რაითს ვოჩის მიერ. ეს ორგანიზაცია განსაკუთრებით პოპულარულია პალესტინელთა შორის ღაზის სექტორში, თუმცა მას საკმაოდ ბევრი მიმდევარი ჰყავს დასავლეთ სანაპიროზეც და სხვა ქვეყნების პალესტინის დიასპორაში, ისრაელის ჩათვლით. ამ მოძრაობის პოპულარობა განპირობებულია მის მიერ პალესტინის ღატაკთათვის შემწეობისა და სოციალური უზრუნველყოფის გაწევით და, ნაწილობრივ, შეიარაღებული მოქმედებებით. არაბული სამყაროს გარეთ ჰამასი ცნობილია თვითმკვლელი ამფეთქებლებით ისრაელის მჭიდროდ დასახლებულ ურბანულ რეგიონებში. ორგანიზაცია, როგორც წესი, ამგვარ თვითმკვლელების ოჯახებს უხვ კომპენსაციას უხდის.

2008 წლის 26 აგვისტოს ჰამასის სპიკერი მიესალმა რუსეთის მიერ აფხაზეთისა და ე.წ. სამხრეთ ოსეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადებას.

ორგანიზაციის მიზანია გააერთიანოს პალესტინა ისლამური სახელმწიფოს ქვეშ, რომელიც სრულიად მოუღებს ბოლოს ისრაელს. (ისრაელის სახელმწიფოს მიერ მიჩნეულია საბაბად იმისა, რათა ამ ორგანიზაციის ლიდერები განადგურებულ იქნან.) ჰამასის ლიდერების განადგურების მცდელობები გატარებულ იქნა ისრაელის საჰაერო ძალების მიერ მის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე, ასევე სხვა მეთოდებითაც, მათ შორის ავტომანქანათა აფეთქებით, ცეცხლსასროლი იარაღით, მომწამვლელი ინიექციებით მოსადის აგენტების მიერ ისრაელსა და ოკუპირებულ ტერიტორიებს გარეთ.
შოშიასებრნი

შოშიასებრნი, შროშანისებრნი — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 17–55 სმ, მასა 50-150 გ აღწევს, ნიადაგურ-მეხეური ფრინველები არიან. აქვთ სწორი ნისკარტი, მაგარი ფეხები, შეფერვაში ჭარბობს შავი, ყავისფერი, თეთრი ფერები, ხშირად ლითონისებრი ბზინვარება ახლავს. ზოგი შეფერილია ღია წითლად, ლურჯად და სხვა. გავრცელებული არიან აღმოსავლეთ ნახევარსფეროს ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში, ხელოვნურად შეყვანილი არიან ჩრდილოეთ ამერიკისა და ახალ ზელანდიაში. ბინადრობენ ტყეებში, ველებსა და ნახევრად უდაბნოებში. ბუდეს იკეთებენ ფუღუროში, სოროში, ნაპრალში, ქვებქვეშ, სახლდებიან ხელოვნურ საბუდრებშიც. დებენ 4-6 კვერცხს, რომელთა ინკუბაცია 2-3 კვირას გრძელდება. ოჯახში 120-მდე სახეობაა, რომელთაგან საქართველოში გვხვდება 2 სახეობა — ტარბი და ჩვეულებრივი შოშია , რომელიც ჩვენში ბუდობს, ხოლო ზამთარში მასობრივად ნომადობს. იკვებება მწერებითა და კენკრით.
The New York Times

ნიუ-იორკ ტაიმზი — ქალაქ ნიუ-იორკის ყოველდღიური გაზეთი; გამომცემელია ართურ ო. სალცბერგერი (უმც.) და ვრცელდება აშშ-ის მთელ ტერიტორიასა და მის საზღვრებს გარეთაც. გაზეთის მფლობელია „ნიუ-იორკ ტაიმს კომპანი“, რომელიც ორმოცამდე სხვა გაზეთსაც გამოსცემს და მათ შორისაა ინტერნეშენალ ჰერალდ ტრიბიუნი და ბოსტონ გლოუბი. გაზეთს მეტსახელად „რუხი ლედი“ შეარქვეს და მას მსოფლიოში თანამედროვე ჟურნალისტიკის ეტალონად მიიჩნევენ.

ისტორია
ნიუ-იორკ ტაიმზი დაფუძნდა 1851 წლის 18 სექტემბერს ჰენრი ჯერვის რეიმონდისა და ჯორჯ ჯოუნსის მიერ. რეიმონდი ასევე დამფუძნებელი დირექტორი იყო ასოშეიტედ პრესის 1856 წელს. ტაიმზი 1898 წელს შეიძინა ადოლფ ოხსმა და მისი ხელმძღვანელობით გაზეთმა საერთაშორისო რეპუტაცია მოიხვეჭა. 1897 წელს მანვე მოიფიქრა გაზეთის ამჟამინდელი სლოგანი „ყველა სიახლე რასაც კი თაბახი დაიტევს“ („ ' “). გაზეთის 42-ე ქუჩაზე ახალ ბინაში გადასვლის შემდეგ, ამ ადგილს ტაიმს-სქვერი (ტაიმზის მოედანი) დაერქვა 1904 წელს. ცხრა წლის შემდეგ ტაიმსმა გახსნა ახალი მინაშენი 43-ე ქუჩაზე #229-ში, რაც მისი დღევანდელი შტაბ-ბინაა, ხოლო 1961 წელს ყოფილი „ტაიმს ტაუერი“ გაიყიდა.

ტაიმზი თავდაპირველად ყოველდღიურად იბეჭდებოდა კვირის გარდა, თუმცა მოგვიანებით, სამოქალაქო ომის დროს ტაიმსმა კვირადღესაც დაიყო გაზეთის გამოშვება. გაზეთმა თავისი პირველი პულიცერის პრიზი ახალი ამბების რეპორტაჟისა და სტატიებისთვის პირველი მსოფლიო ომის შესახებ მიიღო 1918 წელს. ხოლო 1919 წელს მან პირველი ტრანსატლანტიკური მიწოდება მოახდინა ლონდონში.

1942 წლიდან კროსვორდი გაზეთის განუყოფელი ნაწილი გახდა. იმავე წელსვე იგი ყიდულობს რადიო სადგურს საკუთარი ახალი ამბების და რეპორტაჟების გადმოსაცემად. მოდის განყოფილება 1946 წლიდან იწყება. ამავე წელს დაიწყო საერთაშორისო გამოცემაც, თუმცა ერთ წელიწადში შეწყდა და შეუერთდა ნიუ-იორკ ჰერალდ ტრიბიუნსა და ვაშინგტონ პოსტს ინტერნეშენელ ჰერალდ ტრიბიუნის ერთობლივი გამოცემით პარიზში. ოპ-ედ (მოსაზრებანი-ედიტორიალი) განყოფილება 1970-იდან გამოჩნდა. 1996 წელს ტაიმზი ინტერნეტშიც გამოჩნდა, ხელმისაწვდომი გახადა რა გაზეთი მკითხველებისთვის მთელ მსოფლიოში (..). ახალი შტაბ-ბინა, რენცო პიანოს პროექტის ცათამბჯენი, დასრულების პირასაა და მდებარეობს მანჰეტენზე 41-ე ქუჩისა და მე-8 ავენიუს კუთხეში. ტაიმზის ოფისები ნაწილობრივ უკვე გადასულია ამ შენობაში.

ტაიმზი დღეს
განთქმული შეცდომები
მიკერძოების ბრალდებები
ავსტრალიის დღე

ავსტრალიის დღე — ავსტრალიის ოფიციალური ეროვნული დღესასწაული 1788 წლის 26 იანვარს სიდნეის ყურეში პირველმოსახლეთა ხომალდთა ქარავნის შემოსვლის აღსანიშნავად.

ავსტრალიის დღე სახალხო დასვენების დღეა. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში გამოსაშვებ დღედ ფაქტობრივ დღესთან უახლოეს ორშაბათს ნიშნავდნენ უიკენდის გასახანგრძლივებლად. ამჟამად ის მხოლოდ ფაქტობრივ წლისთავს ემთხვევა. ამ დღეს მთელი ქვეყანა აღნიშნავს და ამ დროს გაიცემა ავსტრალიის ორდენი და წლის ავსტრალიელის ჯილდოები განსაკუთრებული მიღწევებისთვის. საჰაერო ძალების წარმოდგენა და პარადები იმართება ქვეყნის მთავარ ქალაქებში, რასაც დღის ბოლოს გრანდიოზული ფოიერვერკები აგვირგვინებს.

ამ დღესთან დაკავშირებით გარკვეული კრიტიციზმი არსებობს და მრავალთა აზრით ავსტრალიის ეროვნულ დღედ "ანზაკის დღე" უნდა დაინიშნოს, ან 1 იანვარი - 1901 წლის 1 იანვარს ავსტრალიის ექვსი კოლონიის ერთ ეროვნულ ფედერაციად გაერთიანების აღსანიშნავად. თუმცა ამ ცვლილებას შესაძლოა გარკვეული პრობელმებიც მოჰყვეს, ვინაიდან "ანზაკის დღე" ვეტერანთა მიერ საკუთარ მემორიალურ დღედაა მიჩნეული და მას ასევე აღნიშნავენ ახალ ზელანდიაში, კუკის კუნძულებზე, ნიუიში, სამოასა და ტონგაზე, ხოლო 1 იანვარი უკვე ისედაც გამოსაშვები დღეა და შობის სადღესასწაულო სეზონს ემთხვევა. 26 იანვარს ავსტრალიის დღის აღნიშვნის მომხრეთა აზრით ეს დღე სინამდვილეში ემთხვევა ისტორიულ თარიღს, თვით ანზაკის დღის, ბასტილიის დღის (საფრანგეთი) და 4 ივლისის (აშშ) მსგავსად და ეს დღესასწაულიც ამ თარიღს უნდა დაემთხვეს.
ანზაკის დღე

ანზაკის დღე ( - აკრონიმი ) — ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაში სახალხო მემორიალური დღე. აღინიშნება ყოველი წლის 25 აპრილს, პირველი მსოფლიო ომის დროს ამ ქვეყანათა არმიის წევრების მამაცობისა და თავგანწირვისადმი პატივისცემის ნიშნად. ანზაკის დღე ასევე აღინიშნება კუკის კუნძულებზე, ნიუეში, ტონგაზე და პიტკერნის კუნძულებზე, ხოლო სამოასა და პაპუა-ახალი გვინეაში აღარ არის ეროვნული დღესასწაული.

ისტორია
ანზაკის ტრადიცია დაიწყო პირველი მსოფლიო ომის დროს 1915 წელს "ანზაკის ყურესთან" (თურქეთის ეგეოსის სანაპირო) გალიპოლის ბრძოლის შემდეგ. სანავიგაციო შეცდომის გამო ანზაკები ნაპირზე გადმოსხდნენ დანიშნულების ადგილიდან ჩრდილოეთით ერთ მილში. სავარაუდო ქვიშიანი სანაპიროსა და მცირე შემაღლების ნაცვლად ჯარისკაცები მაღალი ციცაბო კლდის ძირას აღმოჩდნენ, რამაც თურქეთის რაზმებს იდეალური თავდაცვითი პოზიცია მისცა. ამგვარი პოზიციიდან ანზაკელებისთვის თავდასხმის განხორციელება შეუძლებელი გახდა. რვა თვის გააფრთებული ბრძოლების შემდეგ მოკავშირეები იძულებული იყვნენ უკან დაეხიათ, დატოვეს რა უკან ანზაკთა 10 000-მდე მოკლული ჯარისკაცი.
მოხმარება

მოხმარება — ეკონომიკაში პროდუქციისა და მომსახურების საბოლოო გამოყენებას აღნიშნავს, რომელიც მათ სარგებლიანობას განსაზღვრავს. კეინსიანელთა ეკონომიკაში „მოხმარება“ პირადი მოხმარების დანახარჯების შემოკლებული ტერმინია და განისაზღვრება მოხმარების ფუნქციით, განსაკუთრებით მოხმარებისკენ ზღვრული მიდრეკილებით. ის ნაწილია აგრეგატული მოთხოვნისა ან ნამდვილი მოთხოვნისა.

მოხმარება შეიძლება ასევე განისაზღვროს, როგორც „საქონლისა და მომსახურების ამორჩევა, გამოყენება, (ნარჩენების) გადაგდება და უტილიზაცია“, რისი საპირისპიროცაა საქონლისა და მომსახურების პროექტირება, წარმოება და მარკეტინგი.

მოხმარების კვლევები არკვევს იმას, თუ როგორ და რატომ მოიხმარს საზოგადოება ან ინდივიდი ამა თუ იმ საქონელსა და მომსახურებას, და რა გავლენას ახდენს მოხმარება საზოგადოებაზე და ადამიანთა ურთიერთობებზე. ჩვეულებრივ მოხმარების კვლევები ფოკუსირებულია მოხმარების მნიშვნელობასა და როლზე ადამიანის თვითიდენტიფიცირებისათვის, აგრეთვე „მომხმარებელ“ საზოგადოებაზე. ტრადიციულად მოხმარება საკმაოდ უმნიშვნელოდ ითვლებოდა წარმოებასთან და მასთან დაკავშირებულ პოლიტიკურ და ეკონომიკურ საკითხებთან შედარებით. მოგვიანებით, მომხმარებელი საზოგადოების განვითარებამ, რამაც თავის მხრივ გაზარდა მომხმარებელთა ძალაუფლება ბაზარზე, ასევე მარკეტინგის და რეკლამების განვითარებამ, უფრო მომთხოვნი მომხმარებლების, მათ შორის ე.წ. ეთიკური მომხმარებლების გაჩენამ ადრინდელი შეხედულებების გადახედვა და მოხმარების წინა პლანზე წამოწევა განაპირობა. ამას მოჰყვა მოხმარების სოციოლოგიის განვითარება. თავდაპირველად სოციოლოგთა ყურადღება იმ მომხმარებელმა მიიპყრო, რომლისთვისაც მოხმარება თავისი სოციალური სტატუსის დემონსტრირების საშუალება იყო. ამ მიმართულების მიმდევარნი მომხმარებელს მწარმოებელთა და საკუთარი სოციალური სტატუსის „მსხვერპლად“ განიხილავენ და მომხმარებლის თავისუფლების შეზღუდვის ეკონომიკურ და კულტურულ ფაქტორებს იკვლევენ. საწინააღმდეგო თეორია კი მომხმარებელს აქტიურ შემოქმედად მიიჩნევს და ყურადღებას მოხმარების ისეთ შემთხვევებზე ამახვილებს, როცა მომხმარებელი პროდუქტს იმ მიზნით იყენებს, რომელიც მწარმოებელს გათვალისწინებული სულაც არ ჰქონია. ამის ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითია ინტერნეტის გამოყენება მუსიკის მოსასმენად ან ქალაქის მოედნების გამოყენება სკეიტბორდებით სასრიალოდ.

მოხმარების კვლევები სხვადასხვა მიზნით ხორციელდება. მომხმარებელთა კვლევები მარკეტინგის დახმარებას ცდილობს: მომხმარებლის გამოკითხვა ეხმარება პროდუქტის დიზაინის გაუმჯობესებას; ფემინისტური კვლევები ქალების, როგორც მომხმარებელების, მნიშვნელობას უსვამს ხაზს, განსაკუთრებით კი საოჯახო არენას მოხმარებაში. მედიის კვლევები ეხმარება მასმედიის პროდუქციის, როგორიცაა ტელევიზია და ვიდეო თამაშები, მოხმარების გაანალიზებას. აღსანიშნავია, რომ კრიტიკული თეორია მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს თანამედროვე კვლევებზე, ვინაიდან მოხმარება თანამედროვე საზოგადოების კულტურის ცენტრალური ასპექტი ხდება.

მოხმარების შესწავლა შეიძლება გამოხორციელდეს ტრადიციული გამოკითხვის ტექნიკით, ან სხვადასხვა ეთნოგრაფიული მეთოდებით. ამასთან მოხმარების შესწავლა საკმაოდ რთულიცაა, ვინაიდან ის მოიცავს ყოველდღიური ცხოვრებისეული სიტუაციების გამოძიებას.

დისკუსიები ადამიანთა მიერ რესურსების მოხმარებაზე მნიშვნელოვან როლს ასრულებს როგორც ეკონომიკაში, ასევე გარემოს დაცვაში.
კროსვორდი

კროსვორდი ( — გადაკვეთა, — სიტყვა) — სიტყვათა თავსატეხის ყველაზე გავრცელებული ფორმა მსოფლიოში. თანამედროვე კროსვორდები ჩვეულებრივ მართკუთხა ჯვარედინი შავ-თეთრი კვადრატებისგან შედგება; თავსატეხის მიზანია თეთრი კვადრატების ასოებით შევსება ისე, რომ მათ სიტყვები (ან ფრაზები) შექმნან შვეულად ან თარაზულად, დამხმარე წინადადებების მეშვეობით, რომლებიც ამ სიყვებზე მიგვანიშნებენ. შავ კვადრატებს ასოები არ შეესაბამება და ისინი სიტყვათა განცალკევებისთვის გამოიყენება (ერთმანეთის მიყოლებით მდგომი თეთრი კვადრატების ბლოკი შეესაბამება სიტყვებს ან ფრაზებს). კვადრატები, რომელშიც პასუხი უნდა დაიწყოს დანომრილია, მარცხნიდან მარჯვნივ, ზემოდან ქვევით. ხოლო მინიშნება (დახმარება) კი ამ რიცხვებზე და ასევე მიმართულებაზე (შვეულად თუ თარაზულად) მიუთითებს.

კროსვორდების შექმნას ხშირად კრუცივერბალიზმს უწოდებენ, ხოლო მათ შემქმნელებს კი კრუცივერბალისტებს.
პულიცერის პრემია

პულიცერის პრემია — ამერიკული ჯილდო, რომელიც ითვლება უმაღლეს დამსახურებად ბეჭდვით ჟურნალისტიკაში. ჯილდო ასევე ენიჭება ლიტერატურული მიღწევებისა და მუსიკალური კომპოზიციებისთვის. პირველი პულიცერის პრემია მინიჭებულ იქნა 1917 წლის 4 ივნისს. ბოლო დროს ამ ჯილდოს ლაურეატებს ყოველი წლის აპრილში აცხადებენ.

პრემიის ლაურეატებს ასახელებს დამოუკიდებელი საბჭო, რომლის ოფიციალურ ადმინისტრირებას ახდენს კოლუმბიის უნივერსიტეტი აშშ-ში. ჯილდო დააფუძნა გვიანდელი მე-19 საუკუნის უნგრელი წარმოშობის ჟურნალისტმა და საგაზეთო გამომცემელმა, ჯოზეფ პულიცერმა. სახელ „პულიცერს“ ხშირად არასწორად გამოთქვამენ, როგორც „პიულიცერს“ (-). ზუსტი გამოთქმა, ჯილდოს ადმინისტრატორთა თანახმად, ისევე უნდა ჟღერდეს, როგორც ფრაზა „ , “.

პრემია გაიცემა კატეგორიებში ჟურნალისტიკის, ხელოვნებისა და მწერლობის განხრით. ჟურნალისტიკაში ჯილდო მხოლოდ აშშ-ში მდებარე გაზეთებსა და ყოველდღიური ახალი ამბების ორგანიზაციებში დაბეჭდილ ან გამოცემულ რეპორტაჟებსა და ფოტოებს ენიჭება.
ტაიმზ-სკვერი

ტაიმზ-სკვერი — მანჰეტენის (ნიუ-იორკი) ერთ-ერთი უბანი, ცენტრით 42-ე ქუჩისა და ბროდვეის გადაკვეთაზე, რომელსაც სახელი ერთ დროს ნიუ-იორკ ტაიმზის შტაბ-ბინის მდებარეობის გამო დაერქვა. უბანი მოიცავს ბლოკებს მე-6 და მე-9 ავენიუებს შორის აღმოსავლეთიდან დასავლეთზე და 39-ე და 52-ე ქუჩებს შორის სამხრეთიდან ჩრდილოეთზე. ის შეადგენს მიდტაუნ-მანჰეტენის კომერციული ზონის დასავლეთის ნაწილს.

ისტორია
ნიუ-იორკ ტაიმზის გამომცემელმა ადოლფ ოხსმა გაზეთის საოპერაციო ნაწილი ახალ შენობაში გადაიტანა 42-ე ქუჩაზე ადგილზე, რომელიც იმ დროს ცნობილი იყო, როგორც ლონგაქრის მოედანი. ოხსმა დაიყოლია ქალაქის მერი ჯორჯ მაკკლელანი ამ ადგილას მეტროს სადგური აეშენებინა და მოედნისთვის კი "ტაიმზ-სკვერი" დაერქვა. 1904 წლის 8 აპრილს საზეიმო ცერემონიალზე მერმა მაკკლელანმა ამ მოედანს ოფიციალურად "ტაიმზ-სკვერი" დაარქვა. სამ კვირაში 46-ე ქუჩისა და ბროდვეის კუთხეში მდებარე ბანკის შენობაზე პირველი სარეკლამო პანო გამოჩნდა.

ტაიმზი ყოფილი შენობიდან 1913 წელს გადავიდა, თუმცა ეს უბანი არ მიუტოვებია. ცათამბჯენი, რომელსაც ადრე "ელაიდ ქემიკალ ბილდინგი" ერქვა, ხოლო ამჟამად ცნობილია როგორც #1 ტაიმზ-სკვერი, ყოველწლიურად ნიუ-იორკის ახალი წლის მთავარი საზეიმო ცერემონიალის - საახალწლო ბურთის ვარდნის ადგილია. 1907 წლის 31 დეკემბერს ახალი წლის აღმნიშვნელი ბურთი პირველად იქნა ჩამოგდებული ტაიმზ-სკვერზე და მას შემდეგ ის ნიუ-იორკის საახალწლო ზეიმის მთავარ შემადგენელ ნაწილად იქცა. ამ ღამეს ასობით ათასი ადამიანი იკრიბება მოედანზე უოტერფორდის კრისტალის ბურთის შენობის ქიმზე ჩამოსვლის საყურებლად.
ბროდვეი

სიტყვას ბროდვეი რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს, მათ შორის:

ბროდვეი — მთავარი ქუჩა მანჰეტენზე, ნიუ-იორკი — მსოფლიოში ყველაზე განთქმული ბროდვეი.
ბროდვეი — თეატრალური პროდუქცია ნიუ-იორკის 40-მდე თეატრში;
ბროდვეი — ინგლისურად — განიერი ქუჩა, და ეს სახელი მრავალ ინგლისურენოვან ქალაქში ერთ-ერთ მთავარ ქუჩას ჰქვია.
ბროდვეი (ნიუ-იორკი)

ბროდვეი  — როგორც თავად სახელი მიუთითებს, არის განიერი ქუჩა ნიუ-იორკში, და ყველაზე ძველი ჩრდილოეთ-სამხრეთის მთავარი სატრანსპორტო არტერიაა ქალაქში, მომდინარე ჯერ კიდევ პირველი ახალი ამსტერდამის დასახლებიდან. სახელწოდება „ბროდვეი“ ინგლისური თარგმანია ჰოლანდიური " "-ის. ეს ქუჩა ასევე განთქმულია, როგორც ამერიკის თეატრალური ინდუსტრიის სახე.

ბროდვეის დასაბამი მისცა ინდიელთა მიერ გაკვალულმა ბილიკმა მანჰეტენის გაუვალ ეკალ-ბარდებში სახელად ვიკქუსგეკის ბილიკი. ის თავდაპირველად მანჰეტენის სამხრეთიდან ჩრდილოეთში ჭაობებსა და ქვა-კლდეებს შორის გადიოდა. ჰოლანდიელთა ჩამოსვლის შემდეგ ეს ბილიკი სწრაფად გადაიქცა მთავარ გზად კუძულის გასწვრივ, რომლის სამხრეთ ბოლოში ახალი ამსტერდამი იყო. პირველად ეს ბილიკი ნახსენებია ჰოლანდიელი მკვლევრის და მეწარმის, დევიდ დე ვრის მიერ საკუთარ დღიურში 1642 წელს — „ვიკქუასგეკის გზა, რომელზეც ინდიელები ყოველდღიურად გადიოდნენ“.
ახალი ამსტერდამი

ახალი ამსტერდამი (ნიდ.: ) — საუკუნეში ახალი ნიდერლანდების პროვინციის გამაგრებული დასახლების სახელი; დაარსდა 1624 წელს და მოგვიანებით ნიუ-იორკის ნაწილი გახდა. დაფუძნდა რა ჰოლანდიური ვესტ-ინდოეთის კომპანიის მიერ, ქალაქი მდებარეობდა მანჰეტენის კუნძულის სტრატეგიულ, გამაგრებულ სამხრეთ ბოლოში და მისი დანიშნულება იყო მდინარესთან მისასვლელის დაცვა კომპანიის ბეწვეულის ვაჭრობის წარმოებისთვის ჰუდზონის ხეობაში. ახალი ამსტერდამი გადაიქცა უდიდეს ნიდერლანდურ კოლონიურ დასახლებად ახალი ნიდერლანდების პროვინციაში, ამჟამად ნიუ-იორკის ტრაი-შტატის რეგიონი, და ნიდერლანდელთა მფლობელობაში დარჩა 1664 წლამდე, როდესაც ის ინგლისელთა ხელში ჩავარდა. ნიდერლანდელებმა უკან დაიბრუნეს იგი 1673 წლის აგვისტოში და მას ახალი სახელი „ნიუ-ორანჟი“ დაარქვეს, თუმცა 1674 წლის ნოემბერში ინგლისელებმა ქალაქის წართმევა ისევ მოახერხეს. ქალაქის დაარსების წელი 1625 ამჟამად ოფიციალურად არის აღნიშნული ნიუ-იორკ სიტის ბეჭედზე (მანამდე, ბეჭედზე 1664 - ინგლისელთა მიერ ქალაქში შესვლის თარიღი იყო აღბეჭდილი).