iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
თეზ-ოკამის არხი

თეზ-ოკამის არხი — სარწყავი არხი საქართველოში, კასპისა და ახალგორის მუნიციპალიტეტებში. იწყება მდინარე ქსნის მარჯვენა ნაპირიდან სოფელ ახმაჯის ჩრდილოეთით, მიემართება თეზი-ოკამის მიმართულებით, გრძელდება იგოეთისკენ და უერთდება მდ. ლეხურას; მიედინება თვითდინებით. არხზე აგებულია ჰესი. 2010 წლის ივნისში რუსმა ოკუპანტებმა დროებით გადაკეტეს არხის სათავე ნაგებობა, რის შედეგადაც 10 სოფლის მოსახლეობა რწყვის პერიოდში წყლის გარეშე დარჩა. პრობლემის მოსაგვარებლად საქართველოს ხელისუფლებამ ალტერნატიული გზა გამონახა და სოფელ თვაურებში, მდინარე ქსნის ნაპირზე, მოეწყო სატუმბი სადგური, რომელიც 1,5 კმ სიგრძის, ორ მწკრივად ჩალაგებული 700 მმ დიამეტრის მილების მეშვეობით მდინარის წყალს სარწყავ არხში გადაიტანს. მოეწყო ტრანსფორმატორიც. 2014 წელს თეზ-ოკამის არხის სათავე ნაგებობა (სოფ. ახმაჯთან) საოკუპაციო რეჟიმმა კიდევ ერთხელ დაკეტა.
შაჰ-თამაზ I-ის თეზქერე

„თეზქერე“ შაჰ-თამაზ -ისა — თამაზ -ის მიერ ოსმალეთის ელჩებთან 1562 წელს გამართული საუბრის ჩანაწერი, სხვა მოსაზრებით — შაჰ-თამაზ -ის „დღიურები“ ან „მემუარები“ (თეზქერე).

„თეზქერეში“ თანმიმდევრულადაა ასახული ირან-ოსმალეთის 1514-1555 წლების ომის მსვლელობა, მათ შორის სამხრეთ კავკასიის ქვეყნებთან დაკავშირებული მოვლენები. ძეგლში დაცულია ისეთი ცნობები აზერბაიჯანის, სომხეთისა და საქართველოს (კახეთის, სამცხე-საათაბაგოს, ქართლის) ისტორიის შესახებ, რომელთა მსგავსი არ გვხვდება იმ ეპოქის ამსახველ სხვა სპარსულ წყაროებში.

„თეზქერეს“ ცნობების მიხედვით, კახეთის მეფე ლევანი შაჰის ვასალი იყო და მისდამი ერთგულების პოლიტიკას იცავდა. სამცხე-საათაბაგო საქართველო მოხსენიებულია როგორც ყვარყვარეს ქვეყანა, სადაც ხშირად შემოდიან და ხანგრძლივი დროით ჩერდებიან ყიზილბაშები. „თეზქერეში“ ქართლის შესახებ შედარებით უფრო ნაკლები ცნობები გვხვდება. შაჰ-თამაზი გაკვრით იხსენიებს საქართველოში მეოთხე ლაშქრობის დროს (1554 წ.) ქართლის აოხრების ამბავს: „ლუარსაბ ხანის გურჯისტანზე გავილაშქრეთ, იქაურ ციხეთა და სიღნაღთა უმრავლესობა დავლეწეთ, ოცდაათი ათასი ტყვე წამოვიყვანეთ და იქიდან ყარაბაღს მივედით“.

„თეზქერეს“ ერთ-ერთი ნუსხა დაცულია თბილისში, ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის სპარსულ კოლექციაში (–12).
თეზქერე

თეზქერე — პოეტთა ანთოლოგია, რომელშიც მათ ბიოგრაფიულ ცნობებთან ერთად მოთავსებულია რჩეული ნაწარმოებებიც. მასალა ნაწილდებოდა დინასტიური (მაგ., სამანიდთა, ღაზნევიდთა და სხვა ხანის პოეტები) ან გეოგრაფიული პრინციპის მიხედვით. თეზქერე შუა საუკუნეების სპარსულ-ტაჯიკური ლიტერატურის ისტორიის ერთ-ერთი ძირითადი წყაროა. ზოგი პოეტი ან თხზულება მხოლოდ თეზქერეს წყალობით შემორჩა ისტორიას. უძველესი თეზქერეა მუჰამად ავფის „ლუბაბ ალ-ალბაბი“ („გულთა გული“, ს.), უახლესი — „მაჯმა ალ-ფუსაჰა“ („მჭევრმეტყველთა საკრებულო“) რეზა-ყულიხან ჰედიათისა ( ს.). მრავალრიცხოვან თეზქერთა შორის გამოირჩევა დავლათშაჰ სამარყანდის „თაზქირათ ლ-შოარა“ („პოეტთა ანთოლოგია“, ს.) და ალიშერ ნავოის „მაჯალის ალ-ნაფაისი“ („განძეულთა საკრებულო“, ს.).
ცარსკოე-სელო

ცარსკოე-სელო (რუს.: ́ ́; „მეფის სოფელი“) — რუსეთის იმპერატორის ოჯახისა და მოწვეულ დიდგვაროვანთა ყოფილი რეზიდენცია 24 კმ-ში სანქტ-პეტერბურგის ცენტრიდან. ამჟამად ქალაქ პუშკინის ნაწილი და მსოფლიოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი სანქტ-პეტერბურგის მონუმენტთა ჯგუფთან ერთად.

 საუკუნეში ეს მამული შვედ დიდგვაროვანს ეკუთვნოდა. მისი თავდაპირველი ფინური სახელი ჩვეულებრივ ითარგმნება როგორც „შემაღლებული მიწა“. შესაძლოა ასევე წარმოებული იყოს ფინური სიტყვისგან „საარი“ (კუნძული). საუკუნეში რუსებმა იგი „სარსკოე-სელოდ“ გადააკეთეს, მოგვიანებით კი „ცარსკოე-სელო“ დაარქვეს.

1708 წელს პეტრე დიდმა ეს მამული მის მეუღლეს - მომავალ იმპერატრიცა ეკატერინე -ს - აჩუქა. მან კი თავის მხრივ აქ ხარების ეკლესია დააფუძნა 1724 წელს და ადგილსაც ბლაგოვეშენსკოე დაარქვა, თუმცა ეს ხელოვნური სახელი ხმარებიდან მალევე გავიდა.
Ray of Light

}

პერსონალი
ვოკალები — მადონა
დამატებითი ვოკალები — დონა დე ლორი, ნიკი ჰარისი
გიტარა — მარკ მორო
კლავიშებიანი საკრავები — მარიუს დე ვრისი
დასარტყმელი საკრავები — ფერგუს ჯერანდი
დასარტყამების პროგრამირება — სტივ სიდელნიკი
პერკუსია — ფერგუს ჯერანდი
ფლეიტა — პაბლო კუკი
სინთეზატორი, გიტარები — უილიამ ორბიტი
სიმებიანი ინსტრუმენტების არანჟირება — კრეიგ არმსტრონგი, პატრიკ ლეონარდი
დირიჟორი — სიუზი კატაიამა
პროგრამირება — მაიკ ბრედფორდი, მარიუს დე ვრისი
ხმის ინჟინერი — მარკ ენდერტი, ჯონ ინგოლდსბი, პატრიკ მაკ-კართი, დეივ რიცასი, მეტ სილვა
აუდიო მასტერინგი — ტედ იენსენი
ფოტოგრაფია — მარიო ტესტინო
მხატვრობა — კევინ რეიგანი, კეროსინ ჰელო

ჩარტები
ყოველკვირეული ჩარტები
წლის საბოლოო ჩარტები
ათწლეულის საბოლოო ჩარტი
სერტიფიცირებები
!=""|სინგაპური 
|პლატინა
|15,000
|-
თეთნარი

თეთნარი — ქედი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში. წარმოადგენს ლეჩხუმის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ შტოქედს მდინარეების ცხენისწყლისა და ხოფურის (ცხენისწყლის მარცხენა შენაკადი) წყალგამყოფს. ლეჩხუმის ქედს გამოეყოფა თეთნარის მწვერვალთან (2964 მ). აგებულია ინტენსიურად დანაოჭებული იურული ფლიშური წყებებით. მაღალ მწვერვალებზე ჩანს გამყინვარების კვალი. კალთები დასერილია ცხენისწყლის შენაკადთა ხევებით და შემოსილია წიფლნარ-რცხილნარით, თხემზე სუბალპური და ალპური მდელოებით.
თეთრამიწა

თეთრამიწა — მრავალფენიანი გორანამოსახლარი მდინარე რიონის მარჯვენა ნაპირზე, ქალაქ ქუთაისის ჩრდილო-დასავლეთით. სახელი ეწოდა თეთრი კირქვებით აგებული გორის მიხედვით.

არქეოლოგიური ნაშთები პირველად შემთხვევით აღმოჩნდა 1924 წელს (პ. ჭაბუკიანი). გათხრები მიმდინარეობდა 1964–1966 წლებში (ნ. ზ. ბერძენიშვილი, ლ. ნებიერიძე). თეთრამიწაზე ადამიანის არსებობის კვალი ჩანს მუსტიეურ ეპოქაში. აღმოჩენილია ამ დროის კაჟის ინვენტარი: სხვადასხვა ტიპის სახოკები, წვეტანები, დისკოსებრი ნუკლეუსები, ფოთლისებრი ფირფიტა-ანატკეცები და სხვა.

თეთრამიწაზე აღმოჩენილი სხვადასხვა სამეურნეო დანიშნულების ქვის (კაჟი, ობსიდიანი, არგილიტი, ბაზალტი, ქვიშაქვა და ა. შ.) იარაღი ძირითადად ნეოლითის ხანისაა, თუმცა გვხვდება ენეოლით-ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის მასალაც. იარაღ-ხელსაწყოების დიდი ნაწილი ადრინდელ სამიწათმოქმედო კულტურას განეკუთვნება (ქვის თოხები, წალკატები, ხელსაფქვავები, მარცვლეულის სასრესები, ნამგლის პირის გასამართი მიკროიარაღები და სხვა). მრავლადაა აგრეთვე ხის დასამუშავებელი ქვის იარაღი (ცულები, საჭრეთლები, სათლელები და სხვა); არქეოლოგიურ მასალაში გვხვდება შუბისპირები, ისრისპირები და ქვის სამაჯურის ფრაგმენტები, ობსიდიანისა და კერამიკული ნაწარმის ნაშთები. გადანაყარის აღმოჩენა მიუთითებს, რომ ქვის იარაღის დამუშავება იქვე ხდებოდა.

მასალა დაცულია ქუთაისის სახელმწიფო ისტორიულ მუზეუმში და თბილისის ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში.
რამა

რამა (სანსკრ. ा „შავი“, „მუქი“ ან „მომხიბლელი“) — ინდუისტური ღვთაება ვიშნუს მეშვიდე ავატარა (განასახიერება).

ინდური ეპოსი რამაიანა მოგვითხრობს რამას ცხოვრებისა და მის საგმირო საქმეთა შესახებ: მშობლების მიერ მის დიდად ნანატრ დაბადებას (როგორც ვიშნუს ავატარა), დიად მასწავლებლებთან სწავლასა და საომარ საქმეებში დახელოვნებას, მის პაექრობას პრინცესა სიტას ცოლად მოგებისთვის, შემდგომ მის გაძევებას სასახლიდან და ტყეში ასკეტურ ცხოვრებას მხოლოდ მეუღლის და ძმის საზოგადოებაში.

შრი-ლანკას ბოროტი მბრძანებელი რავანა იტაცებს სიტას, და რამა ძმასთან და მაიმუნთა მეფე ჰანუმანთან ერთად დიდი ბრძოლის შედეგად იბრუნებს მეუღლეს, გამარჯვებული ბრუნდება სასახლეში და მისთვის განკუთვნილ სამეფო ტახტს იკავებს.

რამას საგმირო საქმეები და სიტას მეუღლეუბრივი ერთგულება დღემდე ინდოელი ხალხისთვის საყოველთაოდ სამაგალითო და მისაბაძია.
აქსის თაუერსი

აქსის თაუერსი — ცათამბჯენი, ბიზნეს და კომერციული ცენტრი თბილისში, ჭავჭავაძის გამზირის #75-ში.

41-სართულიანი (37 სართული მიწის ზემოთ და 4 სართული მიწის ქვეშ) შენობის სიმაღლე 147 მეტრს აღწევს. კომპლექსი ორი იდენტური ფორმისა და სიმაღლის თანაბარი მოცულობის კოშკისგან შედგება და მისი მშენებლობა 2022 წელს დასრულდა. ერთი კოშკი მინით, ხოლო მეორე კი ქვითაა დაფარული და თითოეულს კოშკს განსხვავებული ფუნქცია აქვს.

თეთრი კოშკი მთლიანად საცხოვრებელ ფართებს ეთმობა, შავი კოშკი კი მულტიფუნქციურია და სასტუმროს, კვების პუნქტებს, ბიზნეს და სხვა ტიპის ინფრასტრუქტურას აერთიანებს. კომპლექსური გრუნტით შექმნილი სირთულეების გამო კოშკების მშენებლობა რამდენიმე წლით იყო გაჭიანურებული. მშენებლობა 2015 წლიდან განახლდა კომპანია აქსისისა და თანაივნესტირების ფონდის მხარდაჭერით.
თეთრეკალა

თეთრეკალა — ფოთოლმცვივანი ან მარადმწვანე ეკლიანი ბუჩქების გვარი ძაღლყურძენასებრთა ოჯახისა. აქვთ ჯგუფ-ჯგუფად ან მორიგეობით განლაგებული მარტივი, მთლიანი ფოთლები, ორსქესიანი ყვავილები, წვნიანი კენკრა ნაყოფი.

სამხრეთამერიკული გვარია. აერთიანებს 100-მდე სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია ორივე ნახევარსფეროს ზომიერ და სუბტროპიკულ სარტყელში. საქართველოში 1 სახეობა გვხვდება ; საკმაოდ გავრცელებული მცენარეა, იზრდება ხრიოკ ადგილებზე. დეკორატიულია, იყენებენ ცოცხალ ღობედ. თეთრეკალას ბევრი სახეობა გვალვაგამძლეა, ზოგიერთი ნიადაგის დამლაშებასაც იტანს.

გამოსადეგია ხრიოკი ადგილების გასამწვანებლად.
რადისონ ბლუ ივერია

რადისონ ბლუ ივერია — ხუთვარსკვლავიანი სასტუმრო ქალაქ თბილისში. ყოფილი „ინტურისტის“ სასტუმრო.

თავდაპირველი 18-სართულიანი ნაგებობა 1967 წელს არქიტექტორ ო. კალანდარიშვილის მიერ, ი. ცხომელიძის მონაწილეობით აიგო და საუკუნის მოდერნისტული არქიტექტურის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნავი ნიმუში იყო ქალაქში.

გასული საუკუნის ბოლო ათწლეულის ტრაგიკული მოვლენების შედეგად შენობა საგრძნობლად დაზიანდა და გაპარტახდა. მან ფუნქციური მნიშვნელობა და გარეგნული იერსახე დაკარგა. აფხაზეთის კონფლიქტის შემდეგ ათ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში აქ დევნილები იყვნენ ჩასახლებული.

 საუკუნის დასაწყისში შენობა მთავრობამ კომპანია სილკ როუდ ჯგუფს მიჰყიდა. ამ უკანასკნელმა რამდენიმე თანამოწილესთან ერთად სასტუმროს რეკონსტრუქცია დაიწყო და მართვის უფლება კომპანია რადისონს მიჰყიდა. განახლებული პროექტი 2005 წელს დამტკიცდა და სამშენებლო სამუშაოები 2006 წლის დასაწყისში დაიწყო. 2009 წელს გაიხსნა განახლებული სასტუმრო ივერია ახალი სახელწოდებით „რადისონ ბლუ ივერია“. 18-სართულიან შენობაში 248 ოთახია, რომელთაგან 12 უმაღლესი კლასის აპარტამენტია.

სასტუმროს რეკონსტრუქციის ბიუჯეტმა $65 მილიონი დოლარი შეადგინა.

ფოტოგალერეა
ჯოვანი სკუდიერი

ჯოვანი სკუდიერი (; (დ. 1817, პადუა — გ. 5 ივნისი, 1851, თბილისი) — იტალიელი არქიტექტორი. მოღვაწეობდა რუსეთის იმპერიაში, კერძოდ ოდესასა და თბილისში.

ბიოგრაფია
1831 წელს დაამთავრა უმაღლესი საიმპერატორო-სამეფო სასწავლებელი პადუაში. 1837 წელს გაემგზავრა რუსეთში. თავდაპირველად მუშაობდა ოდესაში. 1846 წელს კავკასიის მეფისნაცვალმა მიხეილ ვორონცოვმა გადმოიყვანა თბილისში და დანიშნა თბილისის საქალაქო არქიტექტორის მოვალეობის შემსრულებლად. 1847 წლიდან იყო მეფისნაცვლის კანცელარიის საკარანტინო ნაწილის არქიტექტორი. დაიღუპა ხარაჩოებზე სამხედრო ტაძრის მშენებლობის დროს (შენდებოდა მისი პროექტით).

შემოქმედება
სკუდიერი ძირითადად იმ დროს რუსეთის იმპერიაში გავრცელებულ ისტორიულ სტილებში მუშაობდა: იტალიური რენესანსი, ბაროკო, რუსული კლასიციზმი. მისი პროექტით აშენდა ყოფილი ვორონცოვის ხიდი (იგივე მიხეილის ხიდი, ახლანდელი — მშრალი ხიდი და მისი გაგრძელება), ქარვასლა და თეატრი (ოპერის ძველი შენობა) ყოფილ ერევანსკის მოედანზე (ახლანდელი თავისუფლების მოედანი). შენობა მონუმენტური მასშტაბის, შესრულებული იტალიური რენესანსის სტილში, იმ დროინდელ თბილისში ერთ-ერთი საუკეთესო ნაგებობას წარმოადგენდა. ინტერიერი მოხატა და გააფორმა რუსმა მხატვარმა გ. გაგარინმა. შენობა 1874 წელს დაიწვა, აღადგინეს მხოლოდ ქარვასლა. 1934 წელს შენობა აიღეს, მოედნის რეკონსტრუქციის მიზნით.

ფოტოგალერეა
ტონი უორდი

ტონი უორდი (სრული სახელი ენტონი ბორდენ უორდი, ) — ამერიკელი მოდელი. დაიბადა 1963 წლის ივნისში, კანზასში (აშშ).

ტონი უორდმა სახელი მოიხვეჭა, როგორც საერთაშორისო მნიშვნელობის სუპერმოდელმა მამაკაცმა. თავდაპირველად იგი ქელვინ კლაინის საცვლების ლეგენდარულ სარეკლამო ფოტოებში ჰერბ რიტსმა გადაიღო. მოგვიანებით ტონი უორდი ისეთ ფოტოგრაფებთან თანამშრომლობდა, როგორებიცაა ბრიუს უებერი, ელენ ფონ ანვერთი, გრეგ გორმანი, კარლ ლაგერფელდი, რიკ კასტრო, კენ ჰააკი, ლანს შტედლერი, მიჰაელ ტაუბენჰაიმი, სტივენ კლაინი, სტივენ მაისელი, ტერი რიჩარდსონი. მას ისეთი დიზაინერების რეკლამებისთვის იღებდნენ, როგორებიცაა რობერტო კავალი, შანელი, დოლჩე & გაბანა, დიზელი, ფენდი, &, ჰიუგო ბოსი. 1996 წელს მან პირველი როლი მიიღო ფილმში "თეთრკანიანი მეძავი". ტონი უორდი თვითონაც დიზაინერია და აქვს თავისი ბრენდი .

ერთ დროს იყო მადონას მეგობარი მამაკაც და 1990-იან წლებში მომღერლის რამდენიმე მუსიკალურ ვიდეოში მიიღო მონაწილეობა. 1992 წელს უორდი პოზირებდა მადონას სკანდალური ილუსტრირებული წიგნისთვის "სექსი".

ტონი უორდი დაქორწინებულია შინობუ სატო უორდზე. წყვილს სამი შვილი ჰყავთ - ტორა დალი, ლილი ტატსუ და რუბი ლავი. უორდის ლიბერალურმა შეხედულებებმა სხეულსა და სექსუალობასთან მიმართებაში, მას დიდი აღიარება და პატივისცემა მოუპოვა გეი წრეებში.
ცრუაკაცია

ცრუაკაცია, თეთრი აკაცია — ფოთოლმცვივანი ხე პარკოსანთა ოჯახისა. 25-30 მ სიმაღლის გაშლილვარჯიანი მცენარეა. ბუნებრივად გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკაში.

საქართველოში იზრდება მთის ქვედა სარტყელში. დასავლეთ საქართველოში გაველურებულია. მისი ბაღური ფორმები კარგად ხარობს თბილისის ბოტანიკურ ბაღში. ცრუაკაცია სწრაფმზარდი ხეა. ყვავილობს მაის-ივნისში. მაგარი და გამძლე მერქანი აქვს. ქერქი შეიცავს მთრომლავ ნივთიერებებს, თესლი — ზეთს და ყავის სუროგატად იხმარება.

იყენებენ მინდორსაცავი ტყის ზოლების გასაშენებლად. ეროზიის საწინააღმდეგოდ. კარგი თაფლოვანი მცენარეა.
მთიულეთის არაგვი

მთიულეთის არაგვი, თეთრი არაგვი — მდინარე დუშეთისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტებში. სათავე აქვს ყელის ვულკანური ზეგნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილზე, ზღვის დონიდან 3180 მეტრზე. დაბა ფასანაურთან უერთდება გუდამაყრის (შავი) არაგვი და შემდგომში მიედინება მდინარე არაგვის სახით. სიგრძე 41 კმ, აუზის ფართობი 339 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმის, მიწისქვეშა და მყინვარული (უმნიშვნელოდ) წყლით. წყალდიდობა იცის აპრილიდან აგვისტომდე, წყალმცირობა - ზამთარში. წყალდიდობის პერიოდზე მოდის წლიური ჩამონადენის 60-65 %, შემოდგომაზე - 19-20 %, ზამთარზე - 17-18 %. საშუალო წლიური ხარჯი ფასანაურთან 12,2 მ³/წმ. დეკემბრის მეორე ნახევრიდან თებერვლის ბოლომდე იცის ყინულნაპირისი, თოში და ძგიფი.

წყალმცირობის დროს წყალი სუფთაა და სასმელად გამოსადეგი.
თეთრიგზის არქეოლოგიური ძეგლები

თეთრიგზის არქეოლოგიური ძეგლები — შუა საუკუნეების ნასახლარი, პატარა ეკლესიის ნანგრევები და გვიანდელი ანტიკური-ადრინდელი ფეოდალური ხანის სამარხები. სოფ. ანანურის (დუშეთის მუნიციპალიტეტი) ახალი უბნის ჩრდილო-დასავლეთით პატარა ტერასებზე. 1971 წელს სადაზვერვო გათხრების (რ. რამიშვილი) შედეგად გამოვლინდა ორმოსამარხები და ქვის სამარხები, რომლებშიც ნაპოვნია თიხის ჭურჭლის ნატეხები, ბრინჯაოს სამაჯურები, ბეჭდები, სარკე, მშვილდსაკინძები, აბზინდა, საკინძები, მინის და სარდიონის მძივები და სხვა.
თეთრი ნარი

თეთრი ნარი — მრავალწლოვანი ფესვნაყრიანი სარეველა მცენარე რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. ფესვი 2-3 (ზოგჯერ 5-9) მ-მდე ეშვება ნიადაგში და ივითარებს დამატებით „კვირტებს“, საიდანაც ამონაყრები ამოდის.

ღერო მაღალია, ზედა ნაწილი დატოტვილია. მჯდომარე, კიდეეკლიანი ფოთოლი დაკბილული ან დანაკვთულია. მოიისფრო ყვავილები შეკრებილია კალათა ყვავილედად. თესლი წვრილის, რუხი, აქვს საფრენები და ამიტომ ქარს შორს მიაქვს.

საქართველოში ყველგან გვხვდება, განსაკუთრებით აღმოსავლეთ საქართველოს მარცვლეული კულტურების რაიონებში. თეთრი ნარით ნიადაგის დასარევლიანება აძნელებს როგორც მოსავლის აღების მექანიზაციას, ისე ნიადაგის დამუშავებას.
თეთრი სანდალოზი

თეთრი სანდალოზი , მარადმწვანე ხე სანდალოზისებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 10 მ აღწევს. იზრდება ინდოეთში, მალაკის ნახევარკუნძულსა და მალაის არქიპელაგი კუნძულებზე. კულტივირებულია ინდოეთში. მერქნის გული შეიცავს 3-6% ეთეროვან ზეთს, მას იყენებენ პარფიუმერიასა და მედიცინაში. თეთრი სანდალოზის ყვითელი სურნელოვანი მერქნისაგან დამზადებული სუვენირები და ეთეროვანი ზეთი გააქვთ სხვა ქვეყნებში.
სკამი ვასილი

სკამი ვასილი (ფრანგ. ), აგრეთვე ცნობილი როგორც 3 სკამი 1925-26 წლებში შეიქმნა მარსელ ბრუერის დიზაინით, პერიოდში, როდესაც იგი ბაუჰაუზში, დესაუ (გერმანია), სასადილოს ავეჯის სახელოსნოს ხელმძღვანელობდა. პოპულარული რწმენით ეს სკამი კონსტრუქტივისტი მხატვარი ვასილი კანდინსკისთვის შეიქმნა, რომელიც იმჟამად ბაუჰაუზში ასწავლიდა. უფრო სწორედ, ვასილისთვის (რომელსაც ეს მოდელი ძალიან მოსწონდა) ბრუერმა დუბლიკატი შექმნა. სკამს "ვასილი" რამდენიმე ათწლეულით გვიან დაერქვა, როდესაც იგი ხელახლა გამოუშვა იტალიელმა მწარმოებელმა, რომელმაც ანეგდოტური კავშირი კანდინსკისთან სკამის წარმოშობაზე კვლევის დროს შეიტყო.

სკამი რევოლუციური იყო მასალის გამოყენების (დაგრეხილი ლითონის მილები და ტილო) და წარმოების მეთოდების მხრივ. გადმოცემით ამ სკამის შექმნის შთაგონება ბრუერის ველოსიპედის "ადლერი" სახელური გახდა, რაც წარმატებული ცდა აღმოჩნდა, ვინაიდან ამგვარი მასალა დიდი რაოდენობით იქმნებოდა. ეს დიზაინი ტექნოლოგიურად გამართლებული იყო მხოლოდ იმიტომ, რომ სწორედ იმხანად გერმანელმა ლითონის დამამზადებელმა მანესმანმა უწყვეტი ლითონის მილების შექმნის პროცესი დაამუშავა. მანამდე ლითონის მილები შედუღებით მზადდებოდა, რაც მის ადვილად მტვრევას გამოიწვევდა დაღუნვისას.

სკამი ვასილი, ისევე როგორც მოდენისტული მიმდინარეობის მრავალი სხვა დიზაინი 1960-იანებიდან მასპროდუქციაში გავიდა და როგორც დიზაინის კლასიკა, დღესაც ხელმისაწვდომია. დიზაინზე უფლებას ფლობს კომპანია კნოლი ნიუ-იორკში, თუმცა რეპროდუქციების დამზადების უფლება გაცემულია მრავალ კომპანიაზე მსოფლიოში.
თეთრი სახლი

თეთრი სახლი — აშშ-ის პრეზიდენტის რეზიდენცია და კანცელარია ვაშინგტონის ცენტრში (1800 წლიდან). სახელი ეწოდა შენობის ფერის გამო. 1792 წელს ააგეს, 1814 წელს ინგლისელებმა დაწვეს, ოთხი წლის შემდეგ კი აღადგინეს. ხშირად ტერმინით „თეთრი სახლი“ მოიხსენიებენ აშშ-ის მთავრობას პრეზიდენტის მეთაურობით.

თეთრი სახლის მშენებლობა 1792 წელს დაიწყო და დასრულდა 1800 წელს. იგი ორჯერ გადააკეთეს. დღეისათვის მისი მთავარი ნაწილი 132 ოთახისაგან შედგება. პირველი და მეორე სართულის ოთახების უდიდესი ნაწილი ოფიციალური ცერემონიალებისათვის არის განკუთვნილი. მესამე სართული კი – მხოლოდ პრეზიდენტის და მისი სტუმრებისათვის. სახლს გარს აკრავს 18 ჰექტარი პარკი. მსოფლიოში სახელგანთქმული ოვალური კაბინეტი მოთავსებულია პირველი სართულის მარჯვენა ფრთაზე, პრეზიდენტის სამუშაო მაგიდა მუხისაა. ეს მაგიდა, ისე როგორც ბევრი ნივთი ამ კაბინეტში, ისტორიულია. მაგიდა აშშ-ის პრეზიდენტს აჩუქა ბრიტანეთის დედოფალმა ვიქტორიამ.

პირველი სართულის სამხრეთი ფრთის ფართო ჰოლში პრეზიდენტი იღებს სტუმარი სახელმწიფოს მეთაურებს. ოფიციალური სადილის დაწყების წინ საპატიო სტუმრებს პრეზიდენტი იღებს ყვითელ სალონში, რომელიც მოთავსებულია მეორე სართულის ცენტრალურ ნაწილში. შემდგომ სტუმრებთან ერთად ჩადის ქვედა სართულზე, სადაც განლაგებულია სამი სალონი, რომელიც სახელმწიფოს მეთაურის პრეს-კონფერენციისათვის არის განკუთვნილი.

შენობის დასავლეთ ნაწილში ოფიციალური სადილების დარბაზია, სადაც ერთდროულად 140-მდე კაცი თავსდება. მასიურ ბუხარზე ამოტვიფრულია შენდეგი სიტყვები: „ზეცას ვთხოვ, დალოცოს ეს შენობა და ყველა, ვინც ამ სახლში იცხოვრებს! დაე, იყოს პატიოსანი და ბრძენი ის ადამიანი, რომელიც ამ სახლიდან მართავს ქვეყანას“. აქვე მოთავსებულია ამავე დანიშნულების მეორე უფრო მცირე დარბაზი.

მესამე სართულზე ოფიციალური დასასვენებელი ოთახებია სტუმრებისათვის და ოჯახის წევრებისათვის. საერთო ჯამში ამ შენობაში 22-მდე ოთახია ოფიციალური მიღებისა და საზეიმო ცერემონიალებისათვის. აქვეა დამხმარე სათავსოებიც: სამზარეულო, სარემონტო და სხვა.

თეთრ სახლში ბევრი ძვირფასი ნივთია: ხალიჩები, გობელენები, ბროლი, ნახატები. პარკში რამდენიმე აუზი და ჩოგბურთის კორტია.
თეთრი ურდო

თეთრი ურდო, აქ-ორდა (რუსულ წყაროებში — ლურჯი ურდო), თურქულ-მონღოლურ ტომთა გაერთიანება საუკუნეში, რომელიც შეადგენდა ჯუჩის ულუსის ჯარის მარცხენა ფრთას. საუკუნეში ჩამოყალიბდა დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ. პირველი ხანი სასი-ბუკა (1291-1310) ოქროს ურდოს ვასალად ითვლებოდა, დედაქალაქო იყო სიღნაკი. საუკუნის მიწურულში თეთრი ურდო დაიპყრო თემურლენგმა, რომლის სახელმწიფოს დასუსტების შემდეგ თეთრი ურდოს ტერიტორიაზე შეიქმნა დიდი ურდო, ნოღაის ურდო, უზბეკეთის, ყაზანისა და სხვა სახანოები.
პარკ ჰაიატი (თბილისი)

„პარკ ჰაიატი“ , მშენებარე სასტუმროს კომპლექსი და ბიზნეს-ცენტრი თბილისში, მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე, ყოფილი რესტორან „არაგვის“ ადგილას.

„პარკ ჰაიატის“ მშენებლობა 2009 წელს დასრულდება. 28 სართულიანი შენობის კომპლექსი 183 ოთახზე (აპარტამენტების ჩათვლით) არის გათვლილი. მშენებლობა 2007 წლის 14 ივნისს დაიწყო. გეგმით კომპლექსი ხუთ ნაგებობას მოიცავს, რომელშიც განთავსდება ოფისები, საკონფერენციო ცენტრი, სპა და ფიტნეს-ცენტრი და რესტორნები.

პროექტის ღირებულება 200 მილიონი აშშ დოლარია და სასტუმროების ქსელის მმართველი მულტიეროვნული კომპანია ჰაიატი ინტერნეიშენალის პირველი სასტუმროა თბილისში. პროექტის ძირითადი დამფინანსებელი ($150 მილიონი) რუსეთში მცხოვრები ქართველი ბიზნესმენი რომან ფიფიაა.

რესურსები
ინფორმაცია პარკ ჰაიატის მშენებლობაზე ჩინეთის საელჩოს ვებგვერდზე
განეშა

განეშა (სანსკ. े „მხედართმთავარი“) — ინდუიზმის პანთეონის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ღვთაება, შივას და პარვატის შვილი. განასახიერებს სიბრძნეს და წარმატებას.

ლეგენდა განეშაზე ამგვარია: სპილოს თავი მას დაბადებიდანვე არ ჰქონია. განრისხებულმა შივამ მას თავი ჯერ მოჰკვეთა, შემდეგ კი თავისი მეუღლე პარვატის ხვეწნა-მუდარას ყური უგდო, ტყეში პირველშემხვედრ ცხოველს, სპილოს თავი მოჰკვეთა, განეშას მხრებზე დაუსვა და გააცოცხლა. „ბრძენი“ ცხოველის თავით დაჯილდოებული განეშა დიდი მხედართმთავარი და მთავარსარდალი გახდა.

დღესაც ინდუისტები რაიმე ახალი საქმის დაწყებამდე, მოსწავლეები კი გამოცდების ჩაბარებამდე აუცილებლად მიართმევენ მსუნაგ განეშას უხვ შესაწირავს — ბრინჯს, ქოქოსის კაკალს, ერბოს და ტკბილეულს, რათა საყვარელმა ღვთაებამ თავისი სიბრძნე და წარმატება არ მოაკლოს მათ.
შივა

შივა (სანსკ. ि „კეთილი“) — ინდუისტური სამების (ტრიმურტი) გამანადგურებელი ღვთაება შემოქმედი ბრაჰმას და მფარველი ვიშნუს გვერდით.

თუ ბრაჰმას ფუქნცია უხსოვარ დროში მსოფლიოს შექმნა იყო, ხოლო ვიშნუს მისია ყოველ საუკუნეში იმაში მდგომარეობს, რომ მან თავის მრავალრიცხოვან ატარებად მანიფესტირებულმა ღვთაებრივი კანონი (დჰარმა) აღადგინოს, შივას ბედისწერამ ამდაგვარი ერთმნიშვნელოვანი როლი არ დააკისრა. იგი ინდუიზმის ყველაზე საინტერესო და მრავალფეროვანი მოვლენაა.

შივა არა მხოლოდ სიცოცხლის და სიკეთის წყაროა, ჰიმალაების მთებში მედიტაციაში მჯდომი ასკეტური იოგი, იგი კოსმოსური ცეკვის დიადი მეფეცაა (ნატარაჯა). მთელი მსოფლიო მისი ექსტაზის ცეცხლში ნადგურდება და ხელახლა შივას მიერვე ნაყოფიერდება.

შივას კულტი წინააღმდეგობრივია, მასში აღქმულია როგორც ერთის მხრივ დამანგრეველი, მეორეს მხრივ კი მაცოცხლებელი და შემოქმედი. შივაში ვხვდებით კეთილისა და ბოროტი საწყისის სინთეზს. შივას მეუღლეა კალი, დურგას მრისხანე განსახიერება
კაბალა (იუდაიზმი)

კაბალა (ივრითი ַָָּ‎ – მიღება) — მოძღვრება იუდაიზმში.

კაბალას მთავარი წყარო სეფერ იეცირა, ზოჰარი და ჰარის (არიზალისა და ჰარის სახელით ცნობილი რაბინ იცხაკ ლურია აშკენაზის ნაშრომები) ტექსტებია. კაბალა ორთოდოქსი ებრაელების დიდი ნაწილისთვის ავტორიტეტული სწავლებაა. სიტყვა კაბალას წარმოშობა დაუდგენელია, თუმცა მის შემოტანას ფილოსოფოსს სოლომონ იბნ გებიროლს (1021-1058 წწ.) და საუკუნის ესპანელ კაბალისტს — ბაჰია ბენ აშერს. ეს ტერმინი ებრაული ეზოთერული ცოდნისა და პრაქტიკების აღსანიშნავად გამოიყენება. მისი მიმდევრების თანახმად, კაბალის საშუალებით ადამიანი სულიერად უფრო უახლოვდება ღმერთს, ამიტომაც თვლიან, რომ კაბალა კაცობრიობას ღვთის ქმნილებების ჭვრეტის საშუალებას აძლევს.

 საუკუნის უდიდესი კაბალისტი რაბი იეჰუდა აშლაგი – ბაალ სულამი კაბალის ასეთ განმარტებას იძლევა: „კაბალა, არც მეტი და არც ნაკლები, წარმოადგენს უმაღლესი ძალების ზემოდან ქვემოთ დაშვების მიზეზ-შედეგობრივ თანმიმდევრობას, რომელიც აბსოლუტურ და მუდმივ კანონებს ექვემდებარება. ძალების, რომლებიც გაერთიანებული და მიმართულია ერთი უაღრესად მაღალი მიზნის მისაღწევად, რასაც „ადამიანისათვის შემქმნელის ამქვეყნად გამოვლენა“ ეწოდება.

კაბალას უკანასკნელი ასწლეულის არაერთი ებრაული მოძრაობა ეფუძნება — კერძოდ, ისეთი მნიშვნელოვანი, როგორებიცაა ჰასიდიზმი და რელიგიური სიონიზმი.
სიტა

სიტა (, — „კვალი მიწაში“) — ინდუისტური ღვთაება რამას მეუღლე, ბედნიერების ქალღმერთის ლაკშმის ერთ-ერთი განსახიერება. მისი ცხოვრება აღწერილია ინდურ ეპოსში რამაიანა.

დედამიწიდან დაბადებული სიტა პრინცი რამას ერთგული თანამგზავრია. როდესაც რამას სასახლის დატოვება და ტყეში განდეგილად წასვლა უხდება, სიტა მეუღლეს გასაჭირში არ ტოვებს და მიჰყვება მას.

ტყეში ცხოვრებისას სიტას შრი-ლანკის მეფე რავანა იტაცებს, მაგრამ რამა სიტას ბრძოლით იბრუნებს. სასახლეში დაბრუნების შემდეგ რამა ავ ენებს ჰყვება, სიტას რავანასთან მეუღლეობრივი ერთგულების გატეხვას აბრალებს და ისევ ტყეში აძევებს.

მარტოობაში სიტა ორ ჭაბუკს შობს, ასწავლის მათ რამაიანას და მამასთან აგზავნის, თავად თავის მშობელს — დედამიწას — თავშესაფარის სთხოვს და მასში ბრუნდება.

სიტას და რამას ეს ლეგენდა ინდოელ ხალხში დღემდე აქტუალურობას არ კარგავს. სიტა ერთგულების, ხოლო რამა მოვალეობის შესრულების სიმბოლოდაა ქცეული.
ლაკშმი

ლაკშმი (სანსკ. ््ी „ბედნიერების მომტანი“) — ინდუისტური ბედნიერების ქალღმერთი, ღვთაება ვიშნუს მეუღლე და მარადიული თანამგზავრი.

ლაკშმი მფარველ ღმერთს მუდმივად ფეხთით უზის და მას მაშინაც არ შორდება, როდესაც ვიშნუ თავისი მისიის აღსასრულებლად ქვეყანას ერთ-ერთ ავატარად ევლინება. ლაკშმი მეუღლეს ყოველთვის თან ახლავს: რამასთან იგი სიტაა, კრიშნასთან — რადჰა.

მშვენიერი ქალღმერთი განისვენებს ლოტოსის ყვავილზე და აწეული ხელით ლოცავს თავის თაყვანისმცემლებს, ხოლო უბეში მყოფი ოქროთი სავსე ქოთნიდან მას მონეტები უცვივა.

ლაკშმის ერთგულება და მეუღლის დაუღალავი მსახურება ახლადგათხოვილთათვის მაგალითად მოჰყავთ ინდოეთში, ხოლო მისი უხვად შემკული ტაძრები ყოველთვის სავსეა სიმდიდრის და ბედნიერების მრავალრიცხოვანი მაძიებლებით.