iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კონსუმერიზმი

კონსუმერიზმი — სოციალური და ეკონომიკური წესრიგი, რომელიც მომხმარებელს სულ უფრო მეტი რაოდენობით პროდუქციისა და სერვისის შეძენისკენ უბიძგებს. კონსუმერიზმმა საუკუნეში ინდუსტრიულ რევოლუციასთან ერთად დაიწყო ზრდა, როცა მასობრივი წარმოება ზედმეტ, საჭიროზე მეტის წარმოებად იქცა, მომხმარებლის რეალური საჭიროების გაუთვალისწინებლად გაიზარდა პროდუქციის რაოდენობა და კომპანიებმა მომხმარებლის ხარჯვითი ქმედებების მანიპულირების მიზნით მიმართეს რეკლამასა და პროდუქციის დაგეგმილ მოძველებას. 1899 წელს თორსტეინ ვებლენმა გამოაქვეყნა წიგნი კონსუმერიზმის შესახებ „უსაქმური კლასის თეორია“, რომელიც იკვლევს, თუ როგორ მოერგნენ ეკონომიკური ინსტიტუციები საუკუნის დასაწყისში გამოჩენილ „თავისუფალი დროის“ ფენომენს. წიგნში ვებლენი ასახავს უსაქმური კლასის ხარჯვით ჩვევებს, რომელიც ძირითადად მყიდველის მიერ საკუთარი პრესტიჟის და სტატუსის წარმოჩენას ემსახურება და არაა დაკავშირებული პროდუქციის ფუნქციასთან და საჭიროებასთან.

ეკონომიკაში კონსუმერიზმი, აბსტრაქტული გაგებით, არის იმის მიჩნევა, რომ მომხმარებლის თავისუფალი არჩევანი უნდა იყოს ძლიერი ორიენტირი მწარმოებლისთვის იმის გადაწყვეტაში, თუ რისი და რა სახის წარმოება უნდა მოხდეს, რაც თავის მხრივ საზოგადოების ეკონომიკური ორგანიზების ორიენტირი ხდება.

კონსუმერიზმი ფართო კრიტიკის საგანია, როგორც იმ ინდივიდთა მიერ, რომლებიც ეკონომიკაში მონაწილეობის განსხვავებულ გზებს ირჩევენ (როგორიცაა მარტივი ან ნელი ცხოვრება), ასევე ექსპერტთა მიერ, რომლებიც მსოფლიოზე თანამედროვე კაპიტალიზმის ეფექტებს აფასებენ. ექსპერტები ხშირად ხაზს უსვამენ კავშირს კონსუმერიზმსა და ისეთ პრობლემებს შორის, როგორებიცაა ზრდის იმპერატივი და ზემოხმარება, რასაც გარემოზე უარყოფითი ზეგავლენა აქვს, მათ შორისაა პირდაპირი ეფექტები, როგორიცაა ბუნებრივი რესურსების ზედმეტი მოხმარება და ერთჯერადი პროდუქტების დიდი რაოდენობის გამოყენება და ზოგადი, ფართო ეფექტები, როგორიცაა კლიმატის ცვლილება. არაერთი კვლევა და კრიტიკა ხაზს უსვანს კონსუმერიზმის სოციოლოგიურ ეფექტებს, როგორებიცაა კლასობრივი ბარიერების გამყარება და უთანასწორობის წარმოქმნა.
მარკ შულცი

მარკ ფილიპ შულცი (; დ. 26 ოქტომბერი, 1960) — ამერიკელი სპორტსმენი, ყოფილი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე. 1984 წელს შულცმა მოიგო ოლიმპიური თამაშები. 1985 და 1987 წლებში გახდა მსოფლიო ჩემპიონი. 1987 წელს მოიგო პან-ამერიკული თამაშები. 1996 წელს შულცმა გამართა შეხვედრა შერეული საბრძოლო ხელოვნებაში და მეტოქე გარი გუდრიჯი პირველ რაუნდში, ბრძოლის დაწყებიდან 12 წუთში დაამარცხა.
თორსტეინ ვებლენი

თორსტეინ ვებლენი (; დ. 30 ივლისი, 1857 — გ. 3 აგვისტო, 1929) — ამერიკელი ეკონომისტი და სოციოლოგი, რომელმაც კაპიტალიზმის კრიტიკით გაითქვა სახელი.

ვებლენმა თავის ყველაზე გახმაურებულ ნაშრომში „უსაქმური კლასის თეორია“ (1899) შექმნა თვალშისაცემი მოხმარებისა და თვალშისაცემი თავისუფალი დროის გამოყენების კონცეფციები. მისმა თვალსაზრისმა თვალშისაცემი მომხარების შესახებ დიდი გავლენა მოახდინა იმ ეკონომისტებზე, რომლებიც ჩართულნი იყვნენ ფაშიზმის, კაპიტალიზმისა და ტექნოლოგიური დეტერმინიზმის არამარქსისტულ კრიტიკაში. როგორც აშშ-ში პროგრესული ერის ერთ-ერთი მოწინავე ინტელექტუალი ფიგურა, ვებლენი აკრიტიკებდა მოგების მიზნით წარმოებას.

ეკონომიკის ისტორიკოსები ვებლენს ინსტიტუციური ეკონომიკის სკოლის დამფუძნებლად მიიჩნევნენ. თანამედროვე ეკონისტები დღემდე განიხილავენ ვებლენის დიქოტომიას, რომელიც ინსტიტუციების მიერ ტექნოლიგიების გამოყენების განსაზღვრებას გულისხმობს.
თავჩაქუჩა ზვიგენები

თავჩაქუჩა ზვიგენები — ხრტილიანი თევზების ოჯახი. გავრცელებულია მთელ მსოფლიოში სანაპირო ხაზისა და კონტინენტური შელფის თბილ წყლებში. შედიან ღია წყლებშიც. დღისით ჩვეულებრივ ჯოგებად დაცურავენ, ხოლო ღამით განმარტოებულად ნადირობენ. მათი სხეულის სიგრძეა 0.9–6.0 მ, ხოლო წონა 3-იდან 580 კგ-მდე. ახასიათებთ ღია რუხი ფერი მომწვანო ელფერით. სახელი ეწოდათ მათი თავის უჩვეულო და განმასხვავებელი სტრუქტურის გამო.
პეტრე II პეტროვიჩ-ნეგოში

პეტრე პეტროვიჩ-ნეგოში (; 13 ნოემბერი, 1813 წელი, ნეგუში, მონტენეგროს პრინცი-საეპისკოპოსო — 31 ოქტომბერი, 1851 წელი, ჩეტინჯე, მონტენეგროს პრინცი-საეპისკოპოსო) - მონარქი, პოეტი და ფილოსოფოსი, რომლის შემოქმედება სერბულ ლიტერატურაში ყველაზე მნიშვნელოვნად ითვლება. ნეგოში დაიბადა ჩერნოგორიის მაშინდელ დედაქალაქ ჩეტინჯეს მახლობლად, სოფელ ნეგუშში. იგი განათლებას იღებდა მონტენეგროს რამდენიმე მონასტერში და გახდა ქვეყნის სულიერი და პოლიტიკური ლიდერი ბიძა პეტრე - ის გარდაცვალების შემდეგ, მისი ხელისუფლების წინააღმდეგ ყოველგვარი თავდაპირველი შიდა წინააღმდეგობის აღმოფხვრის შემდეგ, იგი კონცენტრირებული იყო მონტენეგროს ტომების გაერთიანებაზე და ცენტრალიზებული სახელმწიფოს შექმნაზე. მან შემოიღო რეგულარული დაბეგვრა, ჩამოაყალიბა პირადი დაცვა და განახორციელა ახალი კანონების სერია. მისი საგადასახადო პოლიტიკა უკიდურესად არაპოპულარული აღმოჩნდა მონტენეგროს ტომებში და იყო რამდენიმე აჯანყების მიზეზი. მისი მმართველობა განისაზღვრა ოსმალეთის იმპერიასთან მუდმივი პოლიტიკური და სამხედრო ბრძოლით, ასევე მონტენეგროს ტერიტორიის გაფართოების მცდელობებით, ამაღლებული პორტის მხრიდან უპირობო აღიარებით. იგი სერბი ხალხის გაერთიანებისა და განთავისუფლების მომხრე იყო, სურდა დაეთმო თავისი უფლებები სერბეთთან კავშირის გაცვლისა და მთელი სერბეთის რელიგიურ ლიდერად აღიარების სანაცვლოდ (სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის თანამედროვე პატრიარქის მსგავსი).

ნეგოშის ყველაზე ცნობილია პოემაა (მთის გვირგვინი), რომელიც ითვლება სერბული და სამხრეთ სლავური ლიტერატურის შედევრად და სერბეთის, მონტენეგროს და იუგოსლავიის ეროვნულ ეპოსად.

ადრეული ცხოვრება
პეტრე პეტროვიჩ-ნეგოში დაიბადა 1813 წლის 13 ნოემბერს, მთიან სოფელ ნეგუში. მისი მამა, ტომისლავ "ტომო" პეტროვიჩი (დ. 1762–63) იყო კატუნის ნაჰიას ნეგუშის ტომის პეტროვიჩის კლანის წევრი. ნეგოშის დედა, ივანა პროროკოვიჩი, მალი ზალაზის დასახლებული პუნქტიდან იყო. მისი ზუსტი დაბადების წლის შესახებ არ არსებობს სანდო ინფორმაცია, მაგრამ ითვლება, რომ იგი ქმარზე ათი წლით ახალგაზრდა იყო. ტომოსა და ივანას ხუთი შვილი ჰყავდათ; მათი უფროსი ვაჟი იყო პეტრე ("პერო"), რადე იყო მათი შუათანა ვაჟი ხოლო ჯოვანი ("ჯოკო") მათი უმცროსი. წყვილმა ქალიშვილებს მარიჯა და სტანა დაარქვეს; მარია დაქორწინებული იყო მონტენეგროს მთავარსარდალზე, სახელად ანდრია პეროვიჩი, კუცეს სერდარი (გრაფი), სტანა კი დაქორწინებული იყო რიეკა კრნოევიჩას სერდარზე ფილიპ შურაშკოვიჩზე. ნეგუში შორეული სოფელია, მდებარეობს ადრიატიკის სანაპიროს მახლობლად, დასავლეთ მონტენეგროში. ამავე სახელწოდების ტომი მონტენეგროში ერთ-ერთი უძველესია და მისი ისტორია მე –14 საუკუნიდან იწყება. ავტორი მილოვან ჯილასის აზრით, ეს, სავარაუდოდ, მე -10 საუკუნეში ილირიის მოსახლეობასა და სამხრეთ სლავურ მკვიდრთა შორის დაქორწინების შედეგად მოხდა.

ლიტერატურული ნაწარმოებები
მიუხედავად იმისა, რომ ის მონტენეგროს მმართველი იყო ოც წელზე მეტი ხნის განმავლობაში, ნეგოში ცნობილია თავისი ლიტერატურული ნაწარმოებებით. მისი თხზულებები ეხებოდა სერბულ ფოლკლორს, ლირიკას და ბიბლიურ მოთხრობებს. მან პოეზიის წერა ჩვიდმეტი წლის ასაკში დაიწყო და მის ლიტერატურულ საქმიანობაში შედის (ქვის საჭრის ხმა; 1833), (თურქული განრისხების განკურნება; 1834), (სერბული სარკე; 1835) ), (მიკროკოსმოსის სხივი; 1845), (მთის გვირგვინი; 1847), (ცრუ მეფე სტეფანე პატარა; 1851) და, სიკვდილის შემდეგ, (თავისუფლების სიმღერა; 1854).
ოსმან თაკას ცეკვა

ოსმან თაკას ცეკვა ; ) ტრადიციული ცეკვაა ალბანეთსა და საბერძნეთში. ალბანეთში მას ძირითადად ჩამ ალბანელები ცეკვავენ. ცეკვა ატარებს ოსმან თაკას, მე -19 საუკუნის მაჰმადიანი ჩამი-ალბანელი პარტიზანული მებრძოლის სახელს, რომელიც იბრძოდა ოსმალეთის ძალების წინააღმდეგ. ეს ცეკვა წარმოადგენს ალბანური ჩამური რეპერტუარის - ჩამჩეს ცეკვის ახალ ვარიანტს.

ისტორია
ოსმან თაკა იანინაში დააპატიმრეს და მიუსაჯეს სიკვდილით დასჯა. როდესაც მას შესთავაზეს, რომ საბოლოო სურვილი ეთქვა, მან ცეკვა ისურვა. ხალხური ტრადიციის თანახმად, მისი ცეკვა იმდენად ლამაზი იყო, რომ ოსმალეთის არმიის ადგილობრივმა ალბანელმა ჟანდარმებმა იგი არ დასაჯეს სიკვდილით. თუმცა, რამდენიმე დღის შემდეგ იგი კვლავ დაიჭირეს და მოკლეს კონისპოლში, ოსმალეთის ხელისუფლების წინააღმდეგ ბრძოლის დროს.

პერფორმანსი
ცეკვა მიჰყვება მკაცრ ტემპს, რომელიც აქცენტს აკეთებს მოცეკვავის დამოკიდებულებას, სტილსა და გრაციას. ეს არის ნაბიჯები - "ნელი-სწრაფი-სწრაფი". ეს არის ცეკვა მოცეკვავეებით რიგში, რომელსაც წინ უძღვის სოლო შემსრულებელი ოსტატური ნაბიჯებით. შემდეგ იგი დაეშვება მუხლებზე, ზურგს უკან თაღივით აწვდენს მკერდს ზემოთ და ქმნის ხიდს. შემდეგ სხვა მოცეკვავეები წინ მიიწევენ და მთავარი შემსრულებლის მუცელზე ასრულებენ ილეთებს. მოცეკვავეები ერთმანეთს ხელებით იჭერენ, იდაყვებთან 90 გრადუსით მაღლა იწევიან. ამისათვის საჭიროა მტკიცე ხელი, განსაკუთრებით მაშინ, თუ იგი ხაზის პირველ ან ბოლო პირს იჭერს მხარით. ეს სიმბოლოა მთავარი მოცეკვავის სიძლიერისა და ცენტრალიზების, რადგან ის სხეულით ქმნის ხიდს სხვა მამაკაცების გადასალახად.

ოსმან თაკას ცეკვა საბერძნეთსა და ალბანეთში
ცეკვა არის ეპიროსული მუსიკის სახეობა საბერძნეთში და ჩამური მუსიკის ალბანეთში.

ალბანეთი
ცეკვა შესრულებულია ლუთის, ვიოლინოსა და ტამბურის ინსტრუმენტული თანხლებით, ასევე კლარნეტით, ვოკალთან ერთად. ეს ცნობილი ვარიანტია ალბანური ჩამური რეპერტუარიდან ძველი ჩამჩეს ცეკვისგან.

საბერძნეთი
საბერძნეთში ცეკვას "ოსმანტაკას" ან "სამანტაკას" უწოდებენ და მას ცეკვავენ ეპირში. ოსმანტაკას მოცეკვავე ჟანრს აქვს თავისი მკაფიო საცეკვაო სტილი და არ უნდა აგვერიოს ეპიროსის სხვა მოცეკვავე ჟანრთან. გარდა ტრადიციული 8-ზომიანი მოტივისა, დღეს იგი ასევე შესრულებულია 4-ზომიანი მოტივით, ძალიან ჰგავს პოგონიოსს. ეპიროსის მუსიკაში დამახასიათებელი ტიპური სიმღერა შეიძლება ზოგჯერ შეწყდეს ბოლოს და დასრულდეს ან რიტმში. ეპირის ზაგორის რეგიონში მოცეკვავე ჟანრების ზოგად კლასიფიკაციას შეუძლია ოსმანატაკას, ისევე როგორც ბერატის, კლეფტესის, პერდიკომასას კლასიფიკაცია, ისევე როგორც ცამიკოს ვარიაციების. სავარაუდოდ, ეს ცეკვა იყო სულიოტების ცეკვა.
ვინკას კრევ-მისკევიჩი

ვინკას მისკევიჩი ( დ. 18 ოქტომბერი, 1882 - გ. 17 ივლისი, 1954) იყო ლიტველი მწერალი, პოეტი, რომანისტი, დრამატურგი და ფილოლოგი. იგი ასევე ცნობილია, როგორც , შემოკლებული სახელი, რომელიც მან შეერთებულ შტატებში გამოიყენა.

ბიოგრაფია
ვინკას მიქევიჩი დაიბადა გლეხი ადამიანების ოჯახში, 1882 წლის 19 ოქტომბერს, ლიტვის ძუკიას ეთნოგრაფიულ რეგიონში, სოფელ სუბარტონისში. ადგილობრივმა მოსახლეობამ მის ოჯახს "კრევი" უწოდა, ამის შემდეგ მან გამოიყენა ეს სახელი თავისი სამწერლო კარიერისთვის. მისი მშობლიური რაიონის წეს-ჩვეულებები და ტრადიციები მისი ლიტერატურული შემოქმედების ინსპირაციის მუდმივი წყარო იყო.

1898 წელს იგი გახდა რომის კათოლიკური სამღვდელოების სტუდენტი ვილნიუსის სემინარიაში, მაგრამ 1900 წელს გააძევეს სემინარიიდან. 1904 წელს ჩაირიცხა კიევის უნივერსიტეტში. ამასთან, ერთი წლის შემდეგ, უნივერსიტეტი დროებით დაიხურა რუსეთის იმპერიის რევოლუციური პირობების გამო, ხოლო კრევ-მისკევიჩმა, სწავლის შეწყვეტა არ ისურვა, შევიდა გალიციის ლვოვის უნივერსიტეტში, რომელიც იმ დროს ავსტრიის ნაწილი იყო და 1908 წელს მიიღო ფილოლოგიის დოქტორის ხარისხი. იმავე წელს კიევის უნივერსიტეტმა მას მიანიჭა ოქროს მედალი ინდოევროპელების თავდაპირველი სახლების შესახებ დისერტაციისთვის. 1913 წელს კიევის უნივერსიტეტმა მას შეუდარებელი ენათმეცნიერების მაგისტრის ხარისხი მიანიჭა ბუდას და პრატჯაჯაბუდას სახელების წარმოშობის შესახებ დისერტაციისთვის.

1909 წელს კრევ-მისკევიჩი გახდა საშუალო სკოლის პედაგოგი ქალაქ ბაქოში, აზერბაიჯანი. სამი წლის შემდეგ მან წვლილი შეიტანა ბაქოს სახალხო უნივერსიტეტის დაარსებაში და ლექციებს კითხულობდა იქ.

ლიეტუვას დამოუკიდებლობის მოპოვებიდან (1918 წელს) ერთი წლის შემდეგ კი იგი გახდა ლიტვის კონსული აზერბაიჯანში. როდესაც ლიტვის უნივერსიტეტი დაარსდა 1922 წელს, ვინკასი გახდა სლავური ენებისა და ლიტერატურის პროფესორი და ფაკულტეტის ნაწილად დარჩა შემდეგი ორი ათწლეულის განმავლობაში.

მწერლობის პირველი მცდელობები თხუთმეტი წლის ასაკში ჰქონდა, თავდაპირველად მან სცადა დაეწერა რუსულ და პოლონურ ენები; თუმცა, 1902 წლის შემდეგ ის სულ ლიტვურად წერდა. მისი შეგროვებული ნაწარმოებების პირველი ტომი გამოიცა 1921 წელს და ამ დროს იგი უკვე იყო ცნობილი და პატივცემული მოღვაწე იყო. გარდა ამისა, ის იყო რამდენიმე აკადემიური და ლიტერატურული პერიოდული გამოცემის რედაქტორი.

1940 წლის 24 ივნისს იგი დაინიშნა ლიეტუვის პრემიერ მინისტრად, პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლის იუსტას პალეკისის მიერ.

1941 წელს, ნაცისტების მიერ ლიეტუვის ოკუპაციის დაწყების და 1943 წელს უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების დახურვის შემდეგ, კრევ-მისკევიჩი მიიმალა. საბჭოთა ძალებმა 1944 წელს კვლავ აიღეს ლიეტუვა, რა დროსაც იგი გაიქცა ქვეყნიდან და დასახლდა დევნილთა ბანაკში გლასენბახში, ზალცბურგთან ახლოს, ავსტრია. იქ ის ასწავლიდა ადგილობრივი ბანაკის საშუალო სკოლაში. 1947 წელს პენსილვანიის უნივერსიტეტმა გამოაცხადა მოწვევა მის ფაკულტეტზე, სადაც მან 1953 წლამდე იმსახურა სლავური ენებისა და ლიტერატურის ასისტენტ პროფესორის თანამდებობაზე, მანამ სანამ ის პენსიაზე გავიდოდა.

1954 წლის 17 ივლისს ვინკას კრევ-მისკევიჩი გარდაიცვალა აშშ-ში, პენსილვანია, ბურუმელში.

იგი ითვლებოდა ნობელის პრემიის კანდიდატად ლიტერატურაში.

1997 წელს კრევ-მისკევიჩის მუზეუმი გაიხსნა მის ბოლო რეზიდენციაში, ვილნიუსში, ლიეტუვაში, ემიგრაციამდე.
ნავარის მუნიციპალიტეტები

ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება და პროვინცია ნავარა შედგება 272 მუნიციპალიტეტისაგან. ნავარამ ავტონომიური გაერთიანების სტატუსი მიიღო 1978 წლის კონსტიტუციის თანახმად. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

ნავარის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან შემდეგ კომარკაში: ესტელია-ორიენტალი, აიოსი, ალტო-ბიდასოა, აუნიამენდი, ბასტანი, ვალდისარბე, პუენტე-ლა-რეინა, კუენკა-დე-პამპლონა, ლა-ბარანკა, ლუმბიერი, ნორტე-დე-არალარი, რიბერა-აგრა-არაგონი, რიბერა-დელ-ალტო-ებრო, რონკალ-სალასარი, სანგუესა, სინკო-ვილიასი, ტაფალია, ტუდელა, ულცამალდეა და ესტელია-ოქსიდენტალი

ნავარის ავტონომიური გაერთიანების ფართობია 10 391 კმ² და 2019 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 661 197 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია პამპლონა, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია ბასტანი (373,55 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარა — ვილიავა (1,06 კმ²).

მუნიციპალიტეტების სია
რუკა
ჟიჩის მონასტერი

}
| რაიონი = კრაიევო
| ადგილმდებარეობა =
| ხუროთმოძღვარი =
| ქვეყანა=
ჟიჩის მონასტერი (, ; [] ან []) — საუკუნის სერბული მართლმადიდებლური მონასტერი სერბეთის ქალაქ კრალიევოსთან ახლოს. ტაძარი არის ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის, რომელიც სერბეთის პირველი მონარქის, სტეფან პრვოვენჩანისა და სერბეთის ტაძრის პირველი მმართველის, საბა -ის მხარდაჭერით აშენდა.

ჟიჩა იყო მთავარეპისკოპოსის სასახლე (1219–1253) და ტრადიციულად სერბიეთის მეფეთა კორონაციული ეკლესია (თუმცა, მეფედ კურთხევა სხვა ტაძრებშიც იმართებოდა). 1979 წელს გამოცხადდა სერბეთის განსაკუთრებული მნიშვნელობის არქეოლოგიურ ძეგლად და იგი დაცულია სერბეთის მიერ. 2008 წელს აღინიშნა ჟიჩის არსებობის 800 წლისთავი.

წინაპირობა
სერბეთის ეკლესიის დაარსება
სერბები თავდაპირველად იმყოფებოდნენ ოჰრიდის მთავარეპისკოპოსის იურისდიქციის ქვეშ, კონსტანტინოპოლის ეკუმენი პატრიარქის დაქვემდებარებაში. რასტკო ნემანიჩი, სტეფან ნემანიას ვაჟი ჰუმს 1190-1192 წლებში მართავდა, მიროსლავ ზავიდოვიჩის მმართველობის შემდეგ.

რასტკო შეუერთდა რუსი ბერების ჯგუფს, რომლებმაც აიონ-ოროსზე იმოგზაურეს. რასტკო ათონის მთაზე რამდენიმე წლის განმავლობაში ცხოვრობდა. 1195 წელს, მამამისთან ერთად ქილენდარის მონასტერი დააარსა, რაც სერბული ეკლესიის შექმნის ერთ-ერთ საფუძვლად ითვლება. რასტკოს მამა გარდაიცვალა ჰილანდარში 1199 წლის 13 თებერვალს; მოგვიანებით იგი წმინდანად შერაცხეს, როგორც წმინდა სიმეონი.

სტეფან პროვევენჩანმა ასევე გასცა ბრძანება, რომ სერბეთის მომავალი მეფეების კორონაცია ჟიჩაში უნდა მომხდარიყო.

ისტორია
1219 წელს სერბეთის ეკლესიამ მოიპოვა ავტოკეფალია თეოდორე ლასკარისისა და კონსტანტინოპოლის პატრიარქ მანუელ -ის გადაწყვეტილებით. შედეგად არქიმანდრიტი საბა (რასტკო ნემანიჩი) სერბეთის პირველი არქიეპისკოპოსი გახდა. 1221 წელს ჟიჩაში მოეწყო სინოდი, სადაც დაგმეს ბოგომილობა.

1289-1290 წლებში დანგრეული მონასტრის მთავარი საგანძური, მათ შორის წმინდა იევსტატიე -ის ნეშტი, პეჩში გადაიტანეს.

1219 წელს ჟიჩა გახდა სერბი არქეპისკოპოსების სამყოფელი. მონასტერი ქრისტეს ამაღლების სახელობისაა, რომელიც კარგად ასახავს რაშკას სკოლის თავისებურებებს. მონასტრის ცენტრალური სივრცე გუმბათოვანია. ის ნაგებია ქვითა და აგურით. ის არქიტექტურულად ბიზანტიური სტილისაა. მონასტერში ფრესკების სამი ფენა არსებობს, რომლებიც ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად შეიქმნა. მონასტერი პირველად მაშინ მოხატეს, როდესაც წმინდა საბა ნიკეიდან დაბრუნდა (1219). ამ პერიოდსი ფრესკები მხოლოდ გუმბათის ნაწილშია შემორჩენილი. დაახლოებით 1276-1292 წლებში კუმანებმა ტაძარი გადაწვეს. მოგვიანებით ის მეფე სტეფან მილუტინმა განაახლა 1292-1309 წლებში, იმ პერიოდში როდესაც სერბული ეკლესიის მეთაური იევსტატიე იყო.

მონასტერი კიდევ ერთხელ განახლდა იევსტატიეს -სა (1292-1309) და ნიკოდიმის (1317-1337) პერიოდში, როდესაც მონასტრის სატრაპეზო მოიხატა და ეკლესია ტყვიის სახურავით გადაიხურა. მონასტრის მიმდებარედ ასევე აშენდა კოშკი. ახალი ფრესკები მეფე მილუტინის მმართველობის პერიოდში შეიქმნა, თუმცა ისინი ძლიერ დაზიანდა. ფრაგმენტები დღემდე შემორჩა კოშკის ქვეშ, აღმოსავლეთ კედელზე (მეფე სტეფანის და მისი ვაჟის, რადოსლავის კომპოზიცია), ნართექსში, ნავსა და გვერდით სამლოცველოებში.
დიზის მარმარილოს საბადო

დიზის მარმარილოს საბადო — მარმარილოს საბადო საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, სოფელ დიზთან. მარმარილოს ლინზები განლაგებულია პალეოზოურ-ტრიასული ასაკის დიზის წყებაში. სულ გამოვლენილია 6 ლინზა, მათი საშუალო სიგრძე 150–200 მ, სისქე 25–30 მ. შემცველ ქანებთან კონტაქტურ ნაწილში მარმარილო ნაცრისფერია და ზოლიანი, ბუდობის ცენტრალურ ნაწილში — ნაცრისფერი, მასიური. სიმკვრივე — 2600–2800 კგ/მ³, ფორიანობა — 0–3%, სიმტკიცე კუმშვისას — 48–98 მეგპა. ბლოკების გამოსავალი სამთო მასიდან — 20,3%, ფილების გამოსავალი 1 მ³ ბლოკიდან — 12–14 მ². მუშავდება ღია წესით. გამოიყენება შენობების შესამოსად და ინტერიერებისათვის (მაგ., დიზის მარმარილოთი არის მოპირკეთებული რკინიგზელთა კულტურის სახლის სვეტები თბილისში).
დოღლაურის ვაკე

დოღლაურის ვაკე, დოღლაურის ველი — ვაკე საქართველოში, ქარელისა და ხაშურის მუნიციპალიტეტებში.

წარმოადგენს შიდა ქართლის ვაკის დასავლეთ ნაწილს. განფენილია მდინარე ლიახვის დასავლეთით. აკუმულაციური ვაკეა, აგებულია მეოთხეული ფხვიერი ნალექებით, შექმნილია ძირითადად ჭალისზედა ტერასით. დასავლეთით ლიხის ქედის მთისწინეთამდე აღწევს, სამხრეთით — მდინარე მტკვრამდე. ვაკე დასერილია მდინარე ფრონის სისტემის ხეობებითა და ხელოვნური არხებით. დოღლაურის ვაკეზე გაბატონებულია კულტურული ლანდშაფტი.
დოროთი დეი

დოროთი დეი (დ. 8 ნოემბერი, 1897 — გ. 29 ნოემბერი, 1980) — ამერიკელი ჟურნალისტი, სოციალური აქტივისტი და ანარქისტი, რომელმაც ბოჰემური ახალგაზრდობის შემდეგ სოციალურ და ანარქისტულ აქტივიზმს თავი მიანება და კათოლიკე ქრისტიანი გახდა. სავარაუდოდ, დეი ამერიკულ კათოლიკურ ეკლესიაში ყველაზე ცნობილი პოლიტიკური რადიკალი იყო.
დოხვართა

დოხვართა — მდინარე დასავლეთ საქართველოში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ააფსთის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 16 კმ, აუზის ფართობი. 35 კმ². სათავე აქვს ბზიფის ქედის სამხრეთ კალთაზე. საზრდოობს წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. იცის წვიმებით გამოწვეული წყალმოვარდნა. აქვს მრავალი შენაკადი, რომელთა ჯამური სიგრძეა 41 კმ. საშუალო წლიური ხარჯი 1,1 მ³/წმ.
დუაბის ნამარხი ფლორა

დუაბის ნამარხი ფლორა — ნამარხი ფლორა საქართველოში. ნაპოვნია ქალაქ ოჩამჩირის მიდამოებში, მდინარე მოქვისა და დუაბის შესართავთან, მდინარე დუაბის მარცხენა ნაპირზე — დუაბის შრეებში, რომლებიც მოლუსკური ფაუნის მიხედვით კიმერიულადაა დათარიღებული. აქ წარმოდგენილია მდიდარი და მეტად თავისებური ფლორის კარგად დაცული ნაშთები, სანაპირო ზოლის ტყის დამახასიათებელი ფორმებით და სითბოს მოყვარული ფოთლოვანი ტყეების ელემენტებით, ხშირად გვხვდება წიწვოვანი მცენარეების ნაშთებიც. საქართველოს ტყეებში კიმერიულ დროში დაფნისებრნი (დუაბის ფლორის მონაცემებით) რელიქტს წარმოადგენდნენ და მათი გავრცელება აშკარად შეზღუდული იყო.
დურუჯის უღელტეხილი

დურუჯის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (დაღესტანი) საზღვარზე, ყვარლის მუნიციპალიტეტში.

მდებარეობს კახეთის კავკასიონის თხემზე, მდინარე დურუჯის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2884 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. კალთები შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით. დურუჯის უღელტეხილი ყვარლის მუნიციპალიტეტს (ფოხალისთავის თხემისა და ჩელთის ხეობის გავლით) საცალფეხო გზით აკავშირებს სამურის აუზთან (დაღესტანი).
ვუდსტოკი (ფილმი)

ვუდსტოკი — 1970 წლის ამერიკული დოკუმენტური ფილმი, რომლის რეჟისორია მაიკლ უადლეი. კინოსურათი ჰიპური მოძრაობის აღზევების პერიოდში, როკის ისტორიის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს მოვლენას, ვუდსტოკის ფესტივალს, ეძღვნება, რომელიც 1969 წელს ნიუ-იორკის შტატში, ქალაქ ბეთელის მახლობლად ჩატარდა. ფილმი აშშ-ის იმ ეპოქის პორტრეტს გვიხატავს, როცა ახალგაზრდობამ მამების მიერ დაწესებულ ღირებულებებს ზურგი აქცია და საკუთარი ცხოვრებისეული და ესთეტიკური ნორმების დამკვიდრებას შეეცადა. ჟურნალმა ვუდსტოკს საკონცერტო ფილმების სტანდარტული ნიმუში და ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო დოკუმენტური ფილმი უწოდა, რაც კი ოდესმე შექმნილა.

ფილმის პრემიერა 1970 წლის კანის კინოფესტივალზე შედგა, თუმცა ის ფესტივალის კონკურსებში არ ჩართულა. ფილმმა მიიღო ოსკარი საუკეთესო დოკუმენტური ფილმისთვის და წარდგენილი იყო შემდეგ ნომინაციებში: ოსკარი საუკეთესო ხმისთვის და ოსკარი საუკეთესო მონტაჟისთვის, რომელშიც დოკუმენტური ფილმები საკმაოდ იშვიათად სახელდება.

1996 წელს კონგრესის ბიბლიოთეკამ ვუდსტოკის, როგორც „კულტურულად, ისტორიულად და ესთეტიკურად გამორჩეული“ ნამუშევრის, ფილმების ეროვნულ რეესტრში დაცვა გადაწყვიტა.

2009 წელს, ვუდსკოკის ფესტივალიდან 40 წლის თავზე, ფილმის გრძელი ვერსია გამოვიდა, რომელშიც, როგორც აქამდე არშესული პერფორმანსები, აგრეთვე უკვე არსებულის გრძელი ვერსიები შევიდა.
სტასის გირენასი

სტასის გირენასი (ცნობილი როგორც სტენლი თ. გირენასი; დაიბადა სტასის გირსკისი; 4 ოქტომბერი, 1893, ვიტოგალა, კოვნოს გუბერნია — გ. 17 ივლისი, 1933, სოლდინი, გერმანია) — ლიეტუველი-ამერიკელი მფრინავი, რომელიც გარდაიცვალა ლიტუანიკით ნონ-სტოპ ფრენისას, როდესაც მიფრინავდა ნიუ-იორკიდან კაუნასში, ლიეტუვა, 1933 წელს.

ბიოგრაფია
გირენასი დაიბადა ვიტოგალაში, მაშინდელი რუსეთის იმპერიის კოვნოს გუბერნიის შემადგენლობაში. 1910 წელს, როდესაც ის 17 წლის იყო, იგი ემიგრაციაში წავიდა შეერთებულ შტატებში და დასახლდა ჩიკაგოში. ახალგაზრდობაში ის სტამბაში მუშაობდა. 1917 წელს, როდესაც ამერიკა ჩაერთო პირველ მსოფლიო ომში, ის ჩაირიცხა შეერთებული შტატების არმიაში, სადაც გაწვრთნილი იყო მექანიკოსად. 1919 წელს, საპატიო განთავისუფლების შემდეგ, იგი მუშაობდა ტაქსის მძღოლად და ამავე დროს ისწავლა ფრენა. მან თვითმფრინავი 1925 წელს შეიძინა. მიუხედავად იმისა, რომ ავიაკატასტროფაში დაშავდა, მან ფრენა და მუშაობა განაგრძო სამოქალაქო ავიაციაში. 1931 წელს მან მოიგო პირველი პრიზი ჩიკაგოს საჰაერო ფესტივალზე გამორთული ძრავით თვითმფრინავის საუკეთესო დაჯდომისთვის.

გარდაცვალება
1933 წლის 15 ივლისს, იგი სტეპონას დარიუსთან ერთად, შეეცადა შეუჩერებელი ფრენა ჩაეტარებინა ნიუ – იორკიდან, კაუნასამდე, ლიეტუვა - სულ 7,186 კმ (4465 მილი), ბელანკის -300-ის კარდიოსტიმულატორის თვითმფრინავით, სახელწოდებით „ლიტუანიკა“. 37 საათსა და 11 წუთში ატლანტის ოკეანის წარმატებით გადაკვეთის შემდეგ, მათი თვითმფრინავი ჩამოვარდა 17 ივლისს, 0:36 საათზე (ბერლინის დროით) სოფელ კუჰდამთან, სოლდინთან, გერმანია (ახლანდელი , მიულიბორცის ოლქი, პოლონეთი). რთული ამინდის პირობები, ძრავის დეფექტებთან ერთად, ოფიციალური გამოძიების შედეგები იყო. ავარიის შედეგად ორივე ავიატორი დაიღუპა. მათ დაფარეს 6,412 კილომეტრის (3,984 მილი) მანძილი დაშვების გარეშე, მხოლოდ 650 კმ (400 მილი) აშორებდათ მათ საბოლოო დანიშნულების ადგილისაგან. ნიუ იორკში, 1957 წელს, მფრინავები გაიხსენეს გრანიტის მემორიალური დაფით, რომელზეც წყვილი იყო გამოსახული ბარელიეფით. ძეგლი მდებარეობს ლიტვის მოედანზე, ბრუკლინში, უილიამსბურგში.
მიწისქვეშა აბანო (იჩერი-შეხერი)

მიწისქვეშა აბანო — ჰამამი (აბანო), განლაგებული დიდი ციხესიმაგრის ქუჩაზე (ბეიუკ გალა), ციხესიმაგრის კარიბჭესთან შორიახლოს ბაქოს კვარტალ იჩერი-შეჰერი.

აღწერა
აბანოს სათავსოები მიწის დონეზე დაბლაა განლაგებული, რაც ბაქოს აბანოებისთვის ტიპურ მოვლენას წარმოადგენს. ეს ეხმარება მუდმივი ტემპერატურული რეჟიმის სტაბიულად შენარჩუნებას. მიწის ზედაპირზე იყო ორი დახვრეტილი თაღი ქვემოთ სიღრმეში შუქის შესაღწევად. აბანოში შესასვლელი განლაგებული იყო სამხრეთ ნაწილში.

აბანო შედგება რამდენიმე ოთახისგან და ორი რვაკუთხიანი დარბაზისგან. არქეოლოგიური სამუშაოების დროს დაშვებულ იქნა ვარაუდები, რომ შესასვლელთან მდებარე პირველ დარბაზში ტანსაცმელს იცვლიდნენ, ხოლო მეორე დარბაზი გამოიყენებოდა დაბანისთვის.

გათხრები და აღდგენითი სამუშაოები
2015 წელს არქეოლოგიური გათხრების მიმდინარეობისას შეწყვილებული ციხესიმაგრის კარიბჭის (გოშა გალას) გარშემო აბანოს ნაწილი გასუფთავდა. რამდემინე ოთახის გარდა, რომლებშიც საყრდენი ბოძები ჩამოინგრა, მთელი აბანო შედარებით კარგ მდგომარეობაში შემოინახა, თუმც შესაძლო ნგრევის საშიშროების გამო, აბანოს შესწავლა მხოლოდ 2016 წელს გაგრძელდა, კედლების გამაგრების შემდეგ.

2018-2020 წწ. აბანოში მიმდინარეობდა კონსერვაციისა და რესტავრაციის სამუშაოები. სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა ავსტრიული კომპანია " ".

გალერეა