iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ნამდვილი სისხლი

ნამდვილი სისხლი — ამერიკული ფენტეზის ჟანრის დრამატული ტელესერიალი, რომლის შემქმნელი და პროდიუსერია ალან ბოლი, ასევე სატელევიზიო სერიალი „ექვსი ფუტი მიწის ქვეშ“ ავტორი. სერიალი დაფუძნებულია შარლინ ჰარისის რომანების სერიაზე „სამხრეთის ვამპირული საიდუმლოებანი“ და ვამპირებისა და ადამიანების ერთობლივ ცხოვრებას აღწერს დასახლება ბონ ტემპსში, ლუიზიანას გამოგონილ ქალაქში. სერიალის მთავარი გმირია სუკი სტაკჰაუსი (ანა პაქუინი), რომელიც ერთი ბარის ტელეპატი ოფიციანტია და რომელსაც ვამპირი ბილ კომპტონი (სტივენ მოიერი) შეუყვარდება.

ამერიკის შეერთებულ შტატებში სერიალი -ს საკაბელო სისტემის ტელეარხებზე გადის. ის შექმნილია თავად -სა და ალან ბოლის კომპანია -ის თანამშრომლობით. პირველი სეზონის პრემიერა 2008 წლის 7 სექტემბერს შედგა.

პირველმა სეზონმა კრიტიკოსთა აღიარება მოიპოვა და რამდენიმე პრესტიჟული ჯილდო, მათ შორის ოქროს გლობუსი და ემი, მიიღო. მეორე სეზონის პრემიერა 2009 წლის 14 ივნისს შედგა, მესამე სეზონის — 2010 წლის 13 ივნისს, ხოლო მეოთხე სეზონისა კი — 2011 წლის 21 ივნისს.

2011 წლის 21 აგვისტოს -მ გამოაცხადა, რომ ნამდვილი სისხლის მეხუთე სეზონის 12 ეპიზოდი 2012 წლის ზაფხულში გამოვიდოდა.
ფრახტი

ფრახტი — გემით ტვირთის გადაზიდვის ქირა, საფასური. სიტყვას ასევე ხშირად იყენებენ, როგოეც დაქირავებული (დაფრახტული) გემით გადაზიდულ ტვირთს.

ფრახტი საზღვაო გადაზიდვის ხელშეკრულებაა – შეთანხმება, რომელიც ადგენს მგზავრებისა და ტვირთის ზღვით გადაყვანისა და გადაზიდვის პირობებს, საზღვაო გადაზიდვის ხელშეკრულების თანახმად, გადამზიდავი ვალდებულებას იღებს მიიღოს და ჩაიტანოს ტვირთი დანიშნულების ადგილას და ჩააბაროს. გამგზავნი კი – გადაიხადოს განსაზღვრული გადაზიდვის გადასახადი. საზღვაო გადაზიდვის ხელშეკრულება, როგორც წესი, ასევე შეიცავს დატვირთვის, გადმოტვირთვის, უფლებების, მოვალეობების, მხარეთა პასუხისმგებლობების ჩარჩოებს, ფრახტის გადახდის წესსა და დავათა გადაწყეტის პირობებს. საზღვაო გადაზიდვის ხელშეკრულება იდება წერილობით.

დისტანციური ფრახტი — გადაზიდვის მანძილის პროპორციულად გადასახდელი, გადაზიდვის გადასახადი.
ჩილეს სპორტი

ფეხბურთი
დღეისათვის, ფეხბურთი ჩილეში ყველაზე პოპულარულ სპორტის სახეობას წარმოადგენს. ამ ქვეყნის საფეხბურთო ისტორია დაკავშირებულია ბრიტანელ მეზღვაურებთან, როდესაც საუკუნეში ჩილესა და დიდ ბრიტანეთს შორის გაცხოველებული სავაჭრო ურთიერთობები დამყარდა.

ჩილეს საფეხბურთო ისტორია იწყება ქალაქ ვალპარაისოდან, რომელიც ამ დროისათვის წარმოადგენდა ქვეყნის უდიდეს პორტს. ბრიტანელები აქ ხშირად თამაშობდნენ ფეხბურთს, რასაც ადგილობრივები დიდი ინტერესით უყურებდნენ. სწორედ ვალპარაისოს არისტოკრატულმა ოჯახებმა გამოიჩინეს ინტერესი ამ სპორტისადმი.

ჩოგბურთი
ჩოგბურთი ჩილეში ყველაზე წარმატებულ სპორტის სახეობას წარმოადგენს. ჩილეს ეროვნულმა საჩოგბურთო ნაკრებმა ორგზის მოიპოვა მსოფლიო თასი (2003 და 2004). ასევე, 1976 წლის დეივისის თასის ფინალზე ითამაშა იტალიის წინააღმდეგ. 2004 წლის ათენის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, ჩილემ მოიპოვა ოქროს და ბრინჯაოს მედლები მამაკაცთა ინდივიდუალურ შეჯიბრებაში, ხოლო ოქრო მამაკაც წყვილთა შეჯიბრებაში.

კალათბურთი
კალათბურთი ასევე ერთ-ერთ პოპულარულ სპორტის სახეობას წარმოადგენს ჩილეში. 1950 წლის კალათბურთის მსოფლიო ჩემპიონატზე, ჩილეს ნაკრებმა ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა, ხოლო იმავე ჩემპიონატზე 1959 წელს, რომელსაც ჩილემ უმასპინძლა, მეორე ბრინჯაოს მედალი. ქალთა შორის კალათბურთის პირველი მსოფლიო ჩემპიონატის მასპინძელი სწორედ ჩილე უყო 1953 წელს, სადაც ჩილეს ნაკრებმა მე-2 ადგილი დაიკავა.

რაგბი
რაგბის ჩილეში თამაშობენ 1880-იანი წლების ბოლოდან. სპორტის ეს სახეობა ქვეყანაში საკმაო პოპულარობით სარგებლობს. ჩილეს ნაკრებს არასოდეს მოუგია რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი, მაგრამ რაგბის საერთაშორისო საბჭოს კლასიფიკაციით, ჩილეს ნაკრები 24-ე ადგილზეა. შესაბამისად მესამე ადგილზე სამხრეთ ამერიკაში, არგენტინისა და ურუგვაის ნაკრებების შემდეგ.

ოლიმპიური თამაშები
ოლიმპიური თამაშების ისტორიაში, ჩილეს გააჩნია 2 ოქროს მედალი (ჩოგბურთი), 7 ვერცხლის (ათლეტიზმი, ცხენოსნობა, კრივი, მშვილდოსნობა, ჩოგბურთი) და 4 ბრინჯაოს მედალი (ჩოგბურთი, კრივი, ფეხბურთი).

სპორტის ტრადიციული სახეობები
ჩილეს სპორტის ეროვნული სახეობაა როდეო, რომელსაც ძირითადად ჩილეს სასოფლო დასახლებებში მისდევენ.

ჩილეში არსებობს ჰოკეის მსგავსი სპორტი, რომელსაც ჩუეკას უწოდებენ, მას მაპუჩეს ხალხი თამაშობდა ესპანელთა შემოჭრამდე.
კარლ მაკი

კარლ მაკი (; დ. 25 აგვისტო, 1752 — გ. 22 დეკემბერი, 1828) — ავსტრიელი სამხედრო მოღვაწე. მესამე კოალიციის ომის დროს სათავეში ედგა ავსტრიის იმპერიის მთავარ არმიას, რომელიც ომის საწყის პერიოდშივე გაანადგურა ნაპოლეონ -ის დიდმა არმიამ ულმის კამპანიაში. დამარცხების შემდეგ ის დაატყვევეს. ტყვეობაში დაჰყო 1808 წლამდე.
ფეხბურთი ჩილეში

დღეისათვის, ფეხბურთი ჩილეში ყველაზე პოპულარულ სპორტის სახეობას წარმოადგენს. ამ ქვეყნის საფეხბურთო ისტორია დაკავშირებულია ბრიტანელ მეზღვაურებთან, როდესაც საუკუნეში ჩილესა და დიდ ბრიტანეთს შორის გაცხოველებული სავაჭრო ურთიერთობები დამყარდა.

ჩილეს საფეხბურთო ისტორია იწყება ქალაქ ვალპარაისოდან, რომელიც ამ დროისათვის წარმოადგენდა ქვეყნის უდიდეს პორტს. ბრიტანელები აქ ხშირად თამაშობდნენ ფეხბურთს, რასაც ადგილობრივები დიდი ინტერესით უყურებდნენ. სწორედ ვალპარაისოს არისტოკრატულმა ოჯახებმა გამოიჩინეს ინტერესი ამ სპორტისადმი.

ჩილეს პირველი საფეხბურთო გუნდი 1895 წელს ვალპარაისოს პორტში შეიქმნა და მას ერქვა "ვალპარაისოს ფეხბურთის გუნდი". ამას მოყვა იმავე 1895 წელს ფეხბურთის სამთავრობო დონეზე აყვანა და ჩილეს ფეხბურთის ფედერაციის შექმნა. ჩილე იყო ერთ-ერთი დამაარსებელი სამხრეთ ამერეიკის ფეხბურთის კონფედერაციისა, რომელიც გულისხმობდა სამხრეთ ამერიკის ჩემპიონატს ფეხბურთში, რასაც ჩვენ დღეს კოპა ამერიკის სახელით ვიცნობთ.

ამჟამად, ჩილური ფეხბურთი ერთ-ერთი უძლიერესია მთელს ლათინურ ამერიკაში და ჩილეს საფეხბურთიო კლუბი კოლო-კოლო ერთადერთია ჩილეში, რომელმელსაც ლიბერტადორესის თასი აქვს მოგებული.

1962 წელს, ჩილემ უმასპინძლა ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატს, სადაც ჩილეს ნაკრებმა მე-3 ადგილი დაიკავა.
დენუდაცია

დენუდაცია — დედამიწის ზედაპირის ხანგრძლივი ფიზიკურ-ქიმიური პროცესი, რომელსაც როგორც წესი, მოჰყვება ხმელეთის ამა თუ იმ მონაკვეთის მეტნაკლებად მოსწორება. დენუდაცია ქანების გამოფიტვის პროდუქტების ჩამორეცხვა და გადაადგილებაა წყლის, ქარის, ყინულის ან უშუალოდ სიმძიმის ძალის ზეგავლენით, დედამიწის ზედაპირის დადაბლებული ადგილებისაკენ. მის ტემპსა და ხასიათზე დიდ გავლენას ახდენს ტექტონიკური მოძრაობა.

დენუდაციის გაბატონება (ოდენობრივი გამოხატულებით) ტექტონიკური აზევების ჯამურ ეფექტზე იწვევს ამა თუ იმ რეგიონის თანდათან დადაბლებას და რელიეფის საერთო მოწესრიგებას.

დენუდაციის პროცესზე გავლენას ახდენს აგრეთვე დედამიწის ზედაპირის ძალებიც — ეგზოგენური პროცესები. სიმძიმის ძალის ზემოქმედების შედეგად, მთის ციცაბო კალთებიდან ცვივა მცირე ზომის ნატეხი ქანები, რომელსაც ხშირად ერთვის ზვავი. შემდეგ მყინვარებს გადააქვთ ნატეხები ზემოდან ქვემოთ.

ზღვისა და ტბის ტალღებიც ხშირად ახდენენ სანაპიროს წარეცხვას. დედამიწის უსწორმასწოროებანი განიცდის ასევე მუდმივი ან დროებითი ნაკადების გავლენას, ხოლო წვიმის წყლები აწარმოებენ მთის ფერდობების წარეცხვას, ამ პროცესს ეროზია ჰქვია. ყოველივეს შედეგად მთის ნაწილები დაბლდება, ხოლო დადაბლებები ივსება. ფართო გაგებით ყველა ამ პროცესს დენუდაცია ეწოდება. მაგ., დენუდაცია დაფიქსირებულია დიდი ბალხანის მთებში (თურქმენეთი).

ვიწრო გაგებით, დენუდაცია გამოფიტული მასალის ზედაპირული წარეცხვაა. ხანგრძლივი დენუდაციის შედეგად მთიანი მხარეები შესაძლოა გადაიქცეს ტალღოვან დენუდაციურ ვაკედ (პენეპლენად).
საიმპერატორო გვარდია (ნაპოლეონ I)

საიმპერატორო გვარდია — თავდაპირველად გამორჩეული ჯარისკაცების მცირერიცხვოვანი შენაერთი, რომელიც ნაპოლეონ -ის პირად განკარგულებაში იყო. თუმცა შემდგომში მისი რაოდენობა გაიზარდა და გარდაიქმნა იმპერატორის პირად დაცვად და არმიის რეზერვად, რომელსაც ნაპოლეონი იშვიათად, მხოლოდ დამაგვირგვინებელ ფაზაში იყენებდა. გვარდიას გააჩნდა ისევე, როგორც ინფანტერია, ასევე არტილერია და კავალერია. საიმპერატორო გვარდია დაყოფილი იყო ახალგაზრდა, საშუალო და ძველ გვარდიად არმიაში სამსახურის გამოცდილების მიხედვით.
ტრანსპორტი ჩილეში

ჩილეში განვითარებულია ტრანსპორტის შემდეგი სახეობები:

სახმელეთო ტრანსპორტი
მაგისტრალები
საერთო სიგრძე: 79 800 კმ
მყარი საფარით: 41 012 კმ
მყარი საფარის გარეშე: 38 788 კმ

ჩქაროსნული გზები
საერთო სიგრძე: 2653 კმ

ავტობუსები
ამჟამად, ჩილეში შორ მანძილზე გადაადგილების მთავარი სატრანსპორტო საშუალებაა ავტობუსი. ავტობუსების სისტემა ფარავს მთელს ქვეყანას. 2007 წლიდან, დედაქალაქ სანტიაგოს აქვს საკუთარი, საზოგადოებრივი ავტობუსების სისტემა.

რკინიგზა
საერთო სიგრძე: 6782 კმ
განიერი რკინიგზა: (1676 მმ) - 3743 კმ. მათ შორის 1653 კმ ელექტრიფიცირებულია.
ვიწრო რკინიგზა: (1067 მმ) - 2923 კმ.

სარკინიგზო კავშირები მეზობელ ქვეყნებთან
ბოლივია - არსებობს. მიმოსვლა არიკა - ლა-პასს შორის.
არგენტინა - ამ ქვეყანასთან აკავშირებს ტრანს-ანდური რკინიგზა.
პერუ - არსებობს. მიმოსვლა ჩრდილოეთ ჩილეს ქალაქ არიკასა და სამხრეთ პერუს ქალაქ ტაკნას შორის.

ქალაქები, სადაც მეტრო არსებობს:
სანტიაგო. ოფიციალური საიტი
ვალპარაისო. ოფიციალური საიტი
კონსეფსიონი

პორტები
საჰაერო ტრანსპორტი
აეროპორტები მყარი საფარის მქონე ასაფრენი ბილიკით
სულ: 62

აეროპორტები მყარი საფარის არმქონე ასაფრენი ბილიკით
სულ: 310

მილსადენები
ნედლი ნავთობის: 755 კმ
ნავთობპროდუქტების: 780 კმ
ბუნებრივი გაზის: 320 კმ
გუნდაეთი

გუნდაეთი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (ნიგოზეთის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს მდინარე საძალიხევის (ყვირილის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ჭიათურის პლატოზე, ზღვის დონიდან 750 მეტრზე, ჭიათურიდან 10 კილომეტრში, ქუთაისიდან – 81 კმ., თბილისიდან – 191 კმ.

დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 240 ადამიანი.

ღირსშესანიშნაობები
სოფლის აღმოსავლეთ პერიფერიაზე ახალად აშენებული ტაძარი მდებარეობს, ხოლო სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით – წმ. გიორგის ეკლესია, რომლის რესტავრაცია 2010-იან წლებში დასრულდა.

მდ. საძალიხევის მარჯვენა მხარეს მრავლადაა კარსტული მღვიმეები: ნახიზნების, საძროხიისა და საჭინკიის მღვიმეები.
ალექსანდრე ვოლკოვი

ალექსანდრე ვოლკოვი (დ. 14 ივნისი 1891, რუსეთის იმპერია — გ. 3 ივლისი 1977, მოსკოვი, სსრკ) — საბჭოთა მწერალი, დრამატურგი და მთარგმნელი. სახელი გაითქვა მწერალ ფრენკ ბაუმის რომანის ოზის საოცარი ჯადოქარი ერთგვარი ინტერპრეტაციით ზურმუხტის ქალაქის ჯადოქარი, რასაც ასევე მოჰყვა ციკლის რამდენიმე სხვა რომანიც. სულ მსოფლიო მასშტაბით გაიყიდა ვოლკოვის წიგნების 25 მილიონ ასლზე მეტი.
მიწისქვეშეთის შვიდი მეფე

მიწისქვეშეთის შვიდი მეფე — მწერალ ალექსანდრე ვოლკოვის მიერ ჯადოსნური ქვეყნის შესახებ დაწერილი რომანების სერიის მესამე ტომი.

სიუჟეტი
წიგნს იწყებს შესავალი, რომელშიც წარმოდგენილია ჯადოსნური ქვეყნის შექმნის ისტორია. ყველაფერი დაიწყო მიწისქვეშეთში ხალხის დასახლებით და რომანის სათაურში ნახსენები შვიდი მეფე სწორედ აქედან მომდინარეობს. ვინაიდან ხალხს არ სურს შვიდივე მეფის ერთდროული მმართველობა, კანონის მიხედვით, ყველა, გარდა ერთი მეფისა იძინებს ჯადოსნური წყლის დალევის შემდეგ, მოგვიანებით კი ესა თუ ის მეფე თავის წინამორბედს ენაცვლება და ასე გრძელდება წლების მანძილზე. მაგრამ ზურმუხტის ქალაქიდან გაქცეული მოღალატე რუფ ბილანი შემთხვევით ანადგურებს ჯადოსნური წყლის წყაროს, რასაც მოჰყვება კრიზისი - შვიდივე მეფე ერთდროულად ცდილობს ქვეყნის მართვას.

დიდ სამყაროში დაბრუნებული გოგონა ელი აიოვას შტატში მიემგზავრება, სადაც გაიცნობს ბიძაშვილ ფრედს. ეს უკანასკნელი თავდაპირველად სკეპტიკურად უყურებს მის ისტორიებს ჯადოსნური ქვეყნის შესახებ, მაგრამ მოგვიანებით ორივე აღმოჩნდება გამოქვაბულში, რომელიც იკეტება ქვების ჩამონგრევის შედეგად. ფრედი, ელი და ძაღლი სახელად ტოტო მოგზაურობენ მიწისქვეშა ლაბირინთებში და აღმოჩნდებიან შვიდი მეფის წინაშე. რუფ ბილანი, რომელიც ამასობაში მათი მსახური ხდება, არწმუნებს მეფეებს, რომ ელი დიდი ჯადოქარია, რომელსაც შეუძლია წყაროს აღდგენა. ელი, ასე თუ ისე, მათი მძევალი აღმოჩნდება. მაგრამ მისი მეგობრები ზურმუხტის ქალაქიდან ყველაფერს შეიტყობენ და მიწისქვეშეთს ეწვევა ზედა სამყაროს მთელი დელეგაცია. წყარო აღდგენილია მექანიკური საშუალებებით, მაგრამ ხალხის გადაწყვეტილებით, უქმდება სამეფო რეჟიმი - ეს ადვილია, რადგან ახლადგამოღვიძებული პიროვნება იქცევა ბავშვივით და არ ახსოვს, თუ რას აკეთებდა ჩაძინებამდე. თაგვების დედოფალი რამინა ეუბნება ელის, რომ იგი ჯადოსნურ ქვეყანაში აღარ დაბრუნდება. ელი და ფრედი დრაკონ ოიხხოს დახმარებით ბრუნდებიან შინ.
აკონკაგუა (მდინარე)

აკონკაგუა — მდინარე ჩილეში. წარმოიქმნება ანდებში, ზღვის დონიდან 1,430 მ სიმაღლეზე ორი პატარა მდინარის - ხუნკალის და ბლანკოს შერწყმის შედეგად. ამის შემდეგ, მდინარე მიედინება დასავლეთით, საკმაოდ განიერ აკონკაგუას ხეობაში.

მდინარის სიგრძეა 142 კმ და მას საკმაოდ აქტიურად იყენებენ ჩილეს ერთ-ერთი ყველაზე მეტად დასახლებული პროვინციის, სან-ფელიპე-დე-აკონგაგუას პროვინციის მიწების მოსარწყავად, რასაც რეგიონის ეკონომიკისათვის ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს.

ერთვის წყნარ ოკეანეს, ქალაქ ვალპარაისოდან 20 კმ-ით ჩრდილოეთით.
მაიპო (მდინარე)

მაიპო — მდინარე ჩილეში. სანტიაგოს რეგიონის მთავარი მდინარე. სათავეს იღებს ანდებში, ვულკან მაიპოს დასავლეთ კალთებზე. მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი შენაკადია მდინარე მაპოჩე. მაიპო წარმოადგენს სანტიაგოს რეგიონის ირიგაციისა და სასმელი წყლის ძირითად წყაროს.

მდინარის სიგრძეა 250 კმ, ხოლო მისი აუზის ფართობი 15,304 კმ. კვ. ერთვის წყნარ ოკეანეს, საპორტო ქალაქ სან-ანტონიოს სიახლოვეს.
ჩილეს ეკონომიკა

ჩილეს ეკონომიკა არის დინამიურ, საბაზრო და საერთაშორისო ვაჭრობაზე ორიენტირებული. ადრეული 1990-იანი წლების განმავლობაში, როდესაც პატრისიო ეილვინის დემოკრატიულმა მთავრობამ გააღრმავა მათი წინამორბედი სამხედრო ხელისუფლების დაწყებული ეკონომიკური რეფორმები, ჩილეს როგორც ეკონომიკური რეფორმატორი ქვეყნის რეპუტაცია განმტკიცდა. ჩილეს ეკონომიკას ჰქონდა მთლიანი შიდა პროდუქტის რეალური 8%-იანი ზრდა 1991-1997 წლებში, მაგრამ 1998 წელს ეს მაჩვენებელი განახევრდა, ვიწრო მონეტარული პოლიტიკით შემოღებული იმპორტ-ექსპორტის ბალანსის კონტროლისა და ექსპორტიდან მიღებული მცირე მოგების გამო - ეს უკანასკნელი კი აზიის ფინანსური კრიზისის შედეგი იყო. ბოლო წლებში ჩილეს ეკონომიკამ აღიდგინა ძალები და ზრდამ 5-7%-ს მიაღწია. 1990 წლიდან, ერთ სულ მოსახლეზე შემოსავალი სამჯერ გაიზარდა და დღეს 19,475 დოლარს შეადგენს. სიღარიბის ქვეშ მცხოვრებთა რაოდენობა 1988 წლისთვის 48% იყო, 2000 წელს 20%-მდე დავიდა, დღეისთვის კი 13,7%-ს უდრის.

2009-2010 წლების გლობალური კონკურენტუნარიანობის ანგარიშში ჩილე მსოფლიოს 30 საუკეთესოს შორის, ხოლო ლათინურ ამერიკაში პირველად დაასახლეს. მაშინ როდესაც ბრაზილია არის 56-ე, მექსიკა მე-60 და არგენტინა 85-ე. მსოფლიო ბანკის მიერ შემუშავებული ბიზნესის წარმოების ინდექსით, რომელიც ბიზნესის კეთების სიმარტივეს, ბიზნესის რეგულაციას და საკუთრების უფლების დაცვას ეყრდნობა ჩილე არის 49-ე. ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაცია დათანხმდა, სხვა სამ ქვეყანასთან ერთად ჩილე მიეწვია ოფიციალური წევრობის მიღებისათვის მოლაპარაკებებზე. ამის მიუხედავად ჩილე, სხვა ლათინური ამერიკის ქვეყნების მსგავსად მრავალი პრობლემის წინაშე დგას. მას ისეთ მაჩვენებლებში როგორიცაა სოციალური თანასწორობა და უმუშევრობს ინდექსი უფრო ცუდი მაჩვენებლები აქვს ვიდრე მექსიკას.ჩილეს ეკონომიკაში მნიშვნელოვანი წილი სპილენძის ექსპორტზე მოდის (მსოფლიო ექსპორტის 1/3). ჩილეს საგარეო პირდაპირმა ინვესტიციებმა 2012 წელს 17.3 მილიარდი დოლარი შეადგინა. საერთაშორისო გამჭირვალობის კორუფციის აღქმის ინდექსით ჩილე მსოფლიოს ყველაზე ნაკლებად კორუფციულ ქვეყნებს შორის მე-20 ადგილზეა.

მშპ-ს შემადგენლები
მშპ-ს ძირითადი მაკროეკონომიკური აგრეგატები

: 2007 წლის მონაცემები არის წინასწარი, 2008-09 წლების მონაცემები პრელიმინარული. წყარო: ჩილეს ცენტრალური ბანკი,28 მარტი, 2010 წელი.
კევინ ბეიკონი

კევინ ნორვუდ ბეიკონი (; დ. 8 ივლისი 1958, ფილადელფია, პენსილვანია, აშშ) — ამერიკელი კინომსახიობი, რეჟისორი და პროდიუსერი. იგი ოქროს გლობუსისა და კინომსახიობთა გილდიის ჯილდოს გამარჯვებულია, ასევე ემის პრემიის ნომინანტი.

ბიოგრაფია
კევინ ბეიკონი დაიბადა 1958 წელს ქალაქ ფილადელფიაში. დედამისი რუთ ჰილდა იყო დამწყები სკოლის მასწავლებელი და ლიბერალი აქტივისტი, ხოლო მამამისი ედმუნდ ბეიკონი (1910-2005) ცნობილი არქიტექტორი. 17 წლის ასაკში კევინმა სახლი მიატოვა რათა მსახიობი გამხდარიყო. იგი ნიუ-იორკში გაემგზავრა, სადაც მუშაობდა ბროდვეის თეატრში. 20 წლის ასაკში შედგა მისი დებიუტი სცენაზე. მოგვიანებით რამდენიმე წელი იღებდა პატარა როლებს. თავდაპირველად მონაწილეობას იღებდა სერიალებსა და მცირებიუჯეტიან ფილმებში.

კევინ ბეიკონის კინოდებიუტი შედგა 1978 წელს ფილმში „ცხოველთა სახლი“. დიდ ეკრანზე „შეიჭრა“ 1984 წელს, როდესაც ითამაშა ფილმში „თავისუფლები“, რის შემდეგ პოპულარობა მოიპოვა. შემდეგ რამდენიმე ხნით კარიერაში ვარდნა განიცადა, მანამ სანამ ოლივერ სტოუნმა არ მიიწვია ფილმში „ჯფკ“ (1991), რომელიც იყო მისთვის საეტაპო ფილმი. შემდგომ ბეიკონის კინოკარიერამ ისევ აღმავლობა განიცადა და ამჯერად დიდი ხნით. 1994 წელს მერილ სტიპთან ითამაშა ფილმში „ველური მდინარე“. ერთი წლის შემდეგ გამოდის ფილმი „აპოლონ 13“, რომელიც რეალურ ისტორიაზე დაფუძნებული კინოა და მოგვითხრობს ამერიკელ თავდადებულ კოსმონავტებზე. შემდეგ იყო კინოფილმები „უჩინმაჩინი“, „24 საათი“, „მდინარე მისტიკი“, „სად იმალება სიმართლე“, „ფროსტი ნიქსონის წინააღმდეგ“ და სხვა.

სხვადასხვა დროს თამაში მოუწია ჰოლივუდის ვარსკვლავებთან: ჯეკ ნიკოლსონთან, რობერტ დე ნიროსთან, ბრედ პიტთან, ტომ კრუზთან, შონ პენთან, ტომ ჰენქსთან, მერილ სტრიპთან, ჯულია რობერტსთან და ა.შ.

ფილმოგრაფია
სურამის უღელტეხილი

სურამის უღელტეხილი — უღელტეხილი საქართველოში, შიდა ქართლისა და იმერეთის მხარეებში, ხაშურისა და ხარაგაულის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ლიხის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ დადაბლებულ ნაწილში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 948 მ. უღელტეხილის მიდამოები აგებულია პალეოზოური კრისტალური ფიქლებითა და გრანიტოიდებით, აგრეთვე ქვებით. სურამის უღელტეხილზე გადადის საავტომობილო გზა მდინარე სურამულის აუზიდან მდინარე ჩხერიმელის აუზში. შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით.
სურები

სურები – ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი დასავლეთ საქართველოში, გურიაში, მდინარე სუფსის ზემო წელში. ადმინისტრაციულად მოქცეულია ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სამ თემში: ზემო სურები, შუა სურები და დიდივანი.

ისტორია
სურების სახევისთავოს მთავარი ციხე იყო სურთა ციხე, რომელსაც შემდეგ ბუკისციხე ეწოდა. სურების ხეობა განთქმული იყო თაფლით, რისგანაც აქ გემრიელ და ძვირადღირებულ არაყს ხდიდნენ. სურების მოსახლეობა 1870-იან წლებში შეადგენდა 300 კომლს. სურების პირველი მამასახლისი იყო მოსე მამუკას ძე რამიშვილი, რომლის თაოსნობითაც სოფელში საცალფეხო და საშიში ბილიკის ნაცვლად გაყვანილ იქნა საცხენოსნო შარაგზა. 1887 წელს სოფელში ორკლასიანი სასწავლებელი გახსნა ისიდორე რამიშვილმა. 1905 წლის რევოლუციის დროს ტობახჩაში მოქმედებდა იარაღის არალეგალური საამქრო.1905 წლის აგვისტოში ნიკო მარი ახსენებს ორ სურებს, საკუთრივ სურებსა და ზემო სურებს, რომელთა საერთო მოსახლეობა 400 კომლი იყო. 1906 წლის 23 მარტს გურიის რესპუბლიკის ჩახშობის შემდეგ კონსტანტინე კრილოვმა დაარბია და გადაწვა სურები 1920 წელს დაიყო სამ თემად: დიდივანის, შუა სურების და ზემო სურების. სურები 1931 წელს დაუკავშირდა საავტომობილო გზით დაბა ჩოხატაურს.

ეკლესიები
სურებში იდგა წმინდა გიორგის სახელობის ხის ეკლესია, მაცხოვრის სახელობის ქვის ეკლესია და ასევე წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია, რომელიც ლომისკარელად იწოდებოდა. ტაძარი ერისთავ-შარვაშიძეების კუთვნილებას წარმოადგენდა. დავით შარვაშიძემ და მისმა ძმამ, ზაალმა წმინდა გიორგი ლომისკარელის სამწყსო უბოძა ტრაპაიძეებს. ანიზდარ ტრაპაიძეს განუახლებია ლომისკარელის ჯვარი. ტაძარში დაცული იყო ადგილობრივთა წარმოდგენით სასწაულმოქმედი ლომისკარელის ხატი. თუ ვინმე რაიმეს დაკარგავდა, ან მოჰპარავდნენ, დამნაშავეს ამ ხატზე გადასცემდა. „ლომისკარელის“ წინაშე ტყუილის თქმას ვერ ბედავდნენ. მას იყენებდნენ სასამართლოს დროს მოწმეების დასაფიცებლად.

გურიის გლეხთა მოძრაობის დროს ხელისუფლებამ მღვდელ ნიკო რამიშვილის ინიციატივით „ლომისკარელის“ ხატი გამოიყენა გლეხების დასამორჩილებლად. „ლომისკარელის“ წინ გლეხები მთავრობის მორჩილებაზე დააფიცეს და მოძრაობის ლიდერების დასახელება აიძულეს. ამის გამო რსდმპ-ის ბათუმის კომიტეტმა ბუკისციხეში დასვენებული ხატის გატაცება გადაწყვიტა, რაც დათა ქადაეიშვილმა, დომენტი მესხიშვილმა და ელისო კუტალაშვილმა შეასრულეს. შემდგომ რევოლუციონერმა თენგიზ ჟღენტმა ის რევოლვერით დაცხრილა. ნიკო რამიშვილი ტერორისტმა ბესო ცინცაძემ მოკლა, რის გამოც გურია-სამეგრელოს ეპისკოპოსმა ანტონმა სურების საზოგადოება შეაჩვენა. 1937 წელს ჟღენტმა იმავე იარაღით მოიკლა თავი.

მოსახლეობა
ცნობილი ადამიანები
სურებში დაიბადა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პირველი პრემიერ-მინისტრი ნოე რამიშვილი (ქვემო სურები). სურებში დაიბადა სოციალ-დემოკრატიული მოძრაობის ლიდერი ისიდორე რამიშვილი.

გალერეა
ალექსანდრე კვალიაშვილი

ალექსანდრე კვალიაშვილი (დ. 25 აპრილი, 1895, სოფ. მოხისი, ახლანდელი ქარელის მუნიციპალიტეტი — გ. 6 თებერვალი, 1974, თბილისი) — ქართველი რენტგენოლოგი, რენტგენოლოოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1945), პროფესორი (1947), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ბიოგრაფია
1920 დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1938–1973 განაგებდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის (ამჟამად თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი) რენტგენოლოგიის კათედრას. კვალიაშვილი შეისწავლიდა შინაგანი ორგანოებისა და ძვლოვანი სისტემის რენტგენოდიაგნოსტიკის საკითხებს. შეადგინა რენტგენოდიაგნოსტიკის პირველი სახელმძღვანელო ქართულ ენაზე (1963). იყო საქართველოს რენტგენოლოგთა და რადიოლოგთა საკავშირო სამეცნიერო საზოგადოების საპატიო წევრი. დაჯილდოებულია ”საპატიო ნიშნის” ორდენითა და მედლებით. აღზარდა ქართველ რენტგენოლოგთა მრავალი თაობა.
სკვითები

სკვითები — ძველირანული ტომები, მოსახლეობდნენ ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთში. ძვ. წ. საუკუნეში სკვითებმა კიმერიელები გამოდევნეს და მათი ტერიტორია დაიკავეს. ჰეროდოტეს ცნობით, სახლობდნენ დნეპრსა და დონის სტეპებში, ეწეოდნენ მომთაბარეობას, მისდევდნენ მესაქონლეობას. ძვ. წ. საუკუნეში ჩამოყალიბდა სკვითების სახელმწიფო.

სკვითების ხელოვნებამ განვითარების მწვერვალს მიაღწია ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთში. გათხრების შედეგად აღმოჩენილია ოქროს, ვერცხლის, რკინის, ბრინჯაოს ნივთები, ირმის, ლოსის, თხის, მტაცებელი ფრინველების, ფანტასტიკური ცხოველებისა და სხვა გამოსახულებებით. ძვ. წ. - საუკუნეებში გამოსახულებებმა ორნამენტხაზობრივი სახე მიიღო. გორასამარხებში ნაპოვნია, აგრეთვე, ქვის სქემატურგამოსახულებიანი ნივთებიც. მნიშვნელოვანი კედლის მხატვრობის ნიმუშები იპოვეს სკვითების ნეაპოლში.
ელდარის დაბლობი

ელდარის დაბლობი, ელდარის ველი — აკუმულაციური ვაკე-დაბლობი მდინარე ივრის ქვემო დინების ორივე ნაპირზე, მინგეჩაურის წყალსაცავის დასავლეთი ნაწილის ჩრდილოეთით. მოქცეულია საქართველოსა და აზერბაიჯანში. აგებულია მეოთხეული ალუვიური და დელუვიური ნალექებით. შეადგენს მტკვარ-არაქსის აკუმულაციური დაბლობი ვაკის ნაწილს. საქართველოს ფარგლებში მდინარე ივრის მარცხენა სანაპიროს გასწვრივ ვრცელდება 25 კმ-ზე, მაქსიმალური სიგანე 6–7 კმ. თითქმის ჰორიზონტალურ სიბრტყეს წარმოადგენს, რომლის აბსოლუტური სიმაღლეა 100–200 მ. ელდარის დაბლობი საქართველოში ერთადერთი ადგილია, სადაც ნამდვილი ნახევარუდაბნოს ლანდშაფტია. ნალექების წლიური ჯამი 250–300 მმ, ამის შესაბამისად მდინარის ჩამონადენის მოდულიც დაბალია 1–2 ლ/წმ².

ელდარის დაბლობი საქართველოს გამორჩეული უდაბური და გვალვიანი კუთხეა. რუხ და ღია მურა ნიადაგებზე განვითარებულია აბზინდიანი ნახევარუდაბნოს მცენარეულობა, რომლის ფონზეც ადგილ-ადგილ გავრცელებულია ხურხუმოიანები და უროიანები. ელდარის დაბლობზე წარმოდგენილია ნესტიანობის მკვეთრად გამოყოფილი უარყოფითი ბალანსი (განესტიანების ხარისხი უდრის 0,2–0,3). ვაკისა და მასზე ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან მობჯენილი გაშიშვლებული კალთების (ივრის ზეგნის კიდის) ჰავის სიმშრალის გამო რაიონი სრულიად მოკლებულია ჰიდროგრაფიულ ქსელს. აქ მოედინებიან ხოლმე დროებითი ნაკადები, თუმცა ელდარის დაბლობის გადაკვეთას ვერ ახერხებენ და ნიადაგში იჟონებიან. ელდარის დაბლობის ზედაპირის მნიშვნელოვანი ნაწილი სავსებით გატიტვლებულია და გვალვისაგან დამსკდარი. დაბლობის უკიდურესი სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი ცნობილია „ბუღამოედნის“ სახელწოდებით. ცხვრის საზამთრო საძოვარია.
ტვიგი

ლესლი ჰორბნი (; 19 სექტემბერი 1949, ლონდონი, გაერთიანებული სამეფო) — ბრიტანელი სუპერმოდელი, მსახიობი და მომღერალი. უფრო ცნობილია, როგორც ტვიგი („“, პირდაპირ ითარგმნება  — „წნელი“, „წკეპლა“).

ლესლი ჰორბნი დაიბადა ლონდონის გარეუბანში საშუალოშემოსვლიან ოჯახში. 16 წლის ასაკში ლესლიმ გაიცნო ცნობილი ლონდონელი პარიკმახერი ლეონარდო და მისი საპარიკმახეროს სახეც გახდა. პირველი ფოტოსესიისას მოდელს მოკლე ვარცხნილობა გაუკეთა ბარი ლატეგანმა. სწორედ მან მოუფიქრა გოგონას ზედმეტსახელი — ტვიგი.

1966 წელს ტვიგი დასახელებულ იყო წლის სახედ „ “-ის მიხედვით. მალევე გოგონა გახდა 1960-იანების მოდური ლონდონის სახე და სუბკულტურა მოდების ხატი. მას იღებდნენ საუკეთესო ფოტოგრაფები: ჰელმუტ ნიუტონი და სესილ ბიტონი. უამრავი გოგონა მსოფლიოს მასშტაბით ბაძავდა ტვიგს არა მარტო მაკიაჟით, არამედ წონას იკლებდნენ გაუძლურებამდე („ტვიგის სინდრომი“).

1970 წელს ტვიგმა დაასრულა სამოდელო კარიერა. 1971 წელს ლესლი დაჯილდოებული იყო ოქროს გლობუსის ორი პრემიით მიუზიკლ „ბოიფრენდში“ მონაწილეობისათვის. 1988 წელს ცოლად გაჰყვა ინგლისელ მსახიობს ლი ლოუსონს და მის გვარზეც გადავიდა. ტვიგი ყოველთვის აქტიურად მოღვაწეობდა სატელევიზიო ცხოვრებაში.