iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
მოპტის რეგიონი

მოპტის რეგიონი  — რეგიონი მალიში.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მოპტი.
ფართობი — 79 017 კმ², მოსახლეობა — 2 036 209 ადამიანი (2009 წელი).

გეოგრაფია
მოპტის რეგიონს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ტომბუქტუს რეგიონი, დასავლეთიდან სეგუს რეგიონი, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ბურკინა-ფასო.

მოპტის რეგიონის ტერიტორიაზე მომდინარე მდინარე ნიგერი აქ იტოტება რამდენიმე შენაკადად და ქმნის მრავალ პატარა ტბას. თვითონ რეგიონი მდებარეობს საჰელის ზონაში. მოპტის რეგიონში ასევე მდებარეობს მალის ყველაზე უფრო მაღალი მთა — ჰომბორი.

მოსახლეობა
მოპტის რეგიონში ცხოვრობს დოგონების, სონგაის, ბოსოს, ფულბეს, ბამბარას ხალხი.

რეგიონის ყველაზე უფრო მსხვილი ქალაქებია — მოპტი, ჯენე, დუენტსა.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით მოპტის რეგიონი იყოფა 8 ოლქად:

ეკონომიკა
მოპტის რეგიონი საუკუნის 1970-იან — 1980-იან წლებში აფრიკული გვალვების დაწყებამდე იყო სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციისა და საკვები პროდუქტების (ბრინჯი, თევზი, პირუტყვი) მსხვილი მწარმოებელი და ექსპორტიორი. დღეისათვის რეგიონი იძულებულია შემოიტანოს საკვები პროდუქტები.

ღირსშესანიშნაობები
მალის მოპტის რეგიონი ტურისტული დანიშნულების ერთ-ერთი რეგიონია დასავლეთ აფრიკაში. აქ დასათვალიერებლად მდებარეობენ ისეთი ობიექტები, რომლებიც მიეკუთვნებიან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებს: ბანდიაგარას ესკარპები და ჯენეს დიდი მეჩეთი.
ლიგნინი

ლიგნინი ( – ხე, მერქანი) — რთული, პოლიმერული ნაერთი, რომელსაც შეიცავს ბოჭკოვანი მცენარეების უჯრედები. ლიგნინის დაგროვება უჯრედების გარსში იწვევეს უჯრედების გახევებას და ზრდის მათ მექანიკურ გამძლეობას. ფოთლოვანი ხეების მერქანში 20-30% ლიგნინი შედის, წიწვოვნებში — 50%. უმდაბლეს მცენარეებში (წყალმცენარეები, სოკოები) და ხავსებში ლიგნინი არ არის აღმოჩენილი. გახევებული უჯრედის გარსები თავისი ულტრასტრუქტურით რკინაბეტონს მოგვაგონებს. მისი მოლეკულა შედგება არომატული სპირტებისაგან. ძირითადი მონომერია კონიფერილის სპირტი.
თვისებები
ლიგნინი მოყვითალო-მოყავისფრო ამორფული ნივთიერებაა, წყალში და ორგანულ გამხსნელებში არ იხსნება; იღებება ფუძე საღებავებით და იძლევა ფენოლებისთვის დამახასიათებელ ფერად რეაქციებს.
მიღება და გამოყენება
მრეწველობაში ლიგნინს იღებენ როგორც ცელულოზის წარმოების და მცენარეულ მასალათა ჰიდროლიზის ნარჩენს. ლიგნინი მნიშვნელოვანი ქიმიური ნედლეულია. სულფატური ლიგნინი შეიძლება გამოვიყენოთ სინთეზური კაუჩუკის, კერამიკის წარმოებაში და ა.შ. ჰიდროლიზებულ ლიგნინს იყენებენ ლიგნინის ნახშირის და გააქტიურებული ნახშირის მისაღებად, ფორიანი აგურის წარმოებისას, ნიტროლიგნინის გამომუშავებისას.
ლიგნინი მედიცინაში
მედიცინაში ლიგნინს, ანუ ხის ბამბას უწოდებენ თხელ გოფრირებულ ფირფიტებს, რომლებსაც იყენებნ ნახვევებისთვის. ღებულობენ წიწვოვანი მერქნის მექანიკური და ქიმიური დამუშავებით.
სეგუს რეგიონი

სეგუს რეგიონი  — რეგიონი მალიში.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი სეგუ.
ფართობი — 64 821 კმ², მოსახლეობა — 2 338 349 ადამიანი (2009 წელი).

გეოგრაფია
სეგუს რეგიონს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ესაზღვრება მოპტის რეგიონი, სამხრეთიდან სიკასოს რეგიონი, დასავლეთით კულიკოროს რეგიონი, ჩრდილოეთით მავრიტანია, სამხრეთ-აღმოსავლეთით ბურკინა-ფასო.

სეგუს რეგიონი მდებარეობს მალის სამხრეთ ნაწილში. რეგიონის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე ნიგერი, ქალაქ მარკალის რაიონში აშენებულია ჰიდროელექტროსადგური.

რეგიონის ყველაზე უფრო მსხვილი ქალაქებია — ნამპალარი და ნიონო.

ისტორია
 საუკუნეში რეგიონის ტერიტორია შედიოდა მალის ტერიტორიაზე შექმნილ ბამბარას ხალხის იმპერიაში.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით სეგუს რეგიონი იყოფა 7 ოლქად, რომლებიც თავის მხრივ დაყოფილია 118 კომუნად:
სიკასოს რეგიონი

სიკასოს რეგიონი  — რეგიონი მალიში.
ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი სიკასო; სხვა ქალაქები — კუტიალა, ბუგუნი.
ფართობი — 70 280 კმ², მოსახლეობა — 2 643 179 ადამიანი (2009 წელი).

გეოგრაფია
სიკასოს რეგიონს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება კულიკოროს და სეგუს რეგიონები, აღმოსავლეთიდან ბურკინა-ფასო, სამხრეთიდან კოტ-დ’ივუარი, დასავლეთიდან გვინეა.

სიკასოს რეგიონი მდებარეობს მალის უკიდურეს სამხრეთში.

მოსახლეობა
სიკასოს რეგიონში უპირატესად ცხოვრობენ სენუფოს, სამაგოს, ბამბარას, ფულბეს ხალხის წარმომადგენლები.

ადმინისტრაციული დაყოფა
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით სიკასოს რეგიონი იყოფა 7 ოლქად:
კონკაკაფი

კონკაკაფი — საფეხბურთო კონფედერაცია, რომელიც აკონტროლებს ფეხბურთს ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ამერიკაში და კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნებში. ამ რეგიონებში შემავალი ქვეყნების გარდა, კონფედერაციაში, ასევე გაწევრიანებულია სამი სამხრეთ ამერიკული ქვეყანა: გაიანა, სურინამი და გვიანა. კონკაკაფის მოვალეობაა
თავისი წევრებისთვის სხვადასხვა საკლუბო და სანაკრებო ტურნირების გამართვა და ორგანიზება.

კონფედერაცია დაარსდა 1961 წლის 18 დეკემბერს, მეხიკოში, ჩრდილოეთ და ცენტრალური ამერიკის კონფედერაციების შერწყმის შედეგად. კონკაკაფი ფიფას წევრია. მისი წევრი ქვეყნების ნაკრებებიდან მექსიკის ნაკრები არის ერთადერთი, რომელმაც შეძლო ფიფას მიერ ორგანიზებულ ოფიციალურ სანაკრებო ტურნირში გამარჯვება (1999 წლის კონფედერაციის თასი). კონფედერაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს ნიუ-იორკში, ამერიკის შეერთებულ შტატებში
ვანგა (სამეფო)

ვანგას სამეფო — ანტიკური, გვიან ვედური პერიოდის საზღვაოსნო ტალასოკრატია ინდოეთის სუბკონტინენტზე. ქვეყნის საზღვრებს დასავლეთით, ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით წარმოადგენდა მდინარეები პადმა და ბჰაგირატჰი, ხოლო სამხრეთით ბენგალის ყურე. მისი მეზობელი ქვეყნები იყო: სუჰმა, ანგა, პუნდრავარდჰანა, სამატატა და ჰარიკელა.
რენიე III

რენიე გრიმალდი (დ. 31 მაისი, 1923 — გ. 6 აპრილი, 2005) — მონაკოს მე-12 პრინცი და აბსოლუტური მმართველი 1949-2005 წლებში, პრინცესა შარლოტა გრიმალდისა და პიერ პოლინიაკის ვაჟი.

1949 წელს გარდაიცვალა მისი პაპა, პრინცი ლუი . მონაკოს სამეფო ტახტი მემკვიდრეობით დედამისს, შარლოტა გრიმალდის ერგო, მაგრამ მან უარი თქვა ძალაუფლებაზე თავისი ვაჟის სასარგებლოდ. რენიემ მონაკოს მართვას წარმატებით გაართვა თავი. 1950 წელს დააფუძნა საფოსტო მუზეუმი, რომელშიც დღემდე ინახება მონაკოს ლორდებისა და პრინცების სახელობის მონეტები. მისი ხანგრძლივი მმართველობის პერიოდში ქვეყანა ეკონომიკურად საგრძნობლად გაძლიერდა და გრიმალდები ერთ-ერთ უმდიდრეს სამეფო ოჯახად იქცნენ.

1956 წელს რენიე -მ იქორწინა ამერიკელ მსახიობ, გრეის კელიზე, რომელთანაც შეეძინა 2 ქალიშვილი და 1 ვაჟი, მონაკოს ამჟამინდელი პრინცი, ალბერ .
მოროზოვსკი

მოროზოვსკი — რაიონული დაქვემდებარების ქალაქი რუსეთში, როსტოვის ოლქში. მოროზოვსკის რაიონისა და მოროზოვსკის საქალაქო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი. დაარსდა 1910 წელს, ქალაქის სტატუსი მიიღო - 1941 წელს. ქალაქის მოსახლეობა 2016 წლის მონაცემებით შეადგენს 25 830 კაცს.

გეოგრაფია
ქალაქი მოროზოვსკი მდებარეობს როსტოვის ოლქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში დონი-დონეცკის დაბლობის საზღვრებში, მდინარე ბისტრაიის ზემო დინებაში. ზღვის დონიდან საშუალო მდებარეობაა 73 მეტრი. ქალაქის დიდი ნაწილი მდებარეობს მდინარის მარცხენა ნაპირზე. ქალაქის რაიონში გავრცელებულია შავმიწა ნიადგები.

საავტომობილო გზით ქალაქ დონის როსტოვიდან დაშორებულია 250 კმ-ით, უახლოეს ქალაქ ციმლიანსკიდან კი 88 კილომეტრში მდებარეობს.

კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციის მიხედვით მოროზოვსკის კლიმატი ნოტიო კონტინენტალურია ცხელი ზაფხულით და ზომიერად ცივი ზამთრით, ხოლო აპისოვის კლიმატის კლასიფიკაციის მიხედვით ქალაქი მდებარეობს ზომიერად კონტინენტალური კლიმატის ზონაში.

უკვე 1911 წლისათვის სტანიცაში მოითვლიდნენ 300 ახალ კომლს. ქალაქი გაათავისუფლეს 1943 წლის 5 იანვარს ვოროშილოვგრადის ოპერაციის ფარგლებში. 1984 წლის 19 სექტემბერს მოროზოვსკის რელიგიურმა საზოგადოებამ შეიძინა დაუსრულებელი სახლი სტანიცის მცხოვრებ ბორის ლიზენკოსაგან, რათა აეშენებინათ მოროზოვსკის საქლაქო აღმასკომის 1984 წლის 20 სექტემბრის № 211 გადაწყვეტილებით დანგრეული ტაძარი. ეკლესიის მოწყობის შემდეგ ეზოში აშენდა კელიები, სამზარეულო და სამეურნეო შენობა. 1989 წლის 15 სექტემბერს როსტოვისა და ნოვოცერკასკის მიტროპოლიტმა ვლადიმირმა ეკლესია აკურთხა ღვთისმშობლის კვართის სახელზე. მოგვიანებით ეკლესიასთან შეიქმნა საკვირაო სკოლა.

ძეგლები
საბჭოთა არმიის დაღუპული გმირების ძეგლი
რკინიგზის სადგურთან დგას ორთქმავლის ძეგლი.
მემორიალური ხაჩქარი, რომელიც ეძღვნება სომხეთა გენოციდს.
ჩინეთის ბატალიონის წითელარმიელთა მემორიალი, რომლებიც ეხმარებოდნენ ბოლშევიკებს მოროზოვსკში კომუნიზმის დამყარებაში.
ფაშისტის მსხვერპლთა მემორიალი
ფაშისტურ გერმანიაზე გამარჯვების 40 წლისთავის მემორიალი
ცხელი წერტილის მებრძოლთა მემორიალი.
ბორჯომის ხეობის ხანძარი (2017)

ხანძარი ბორჯომის ხეობაში 2017 წლის 20 აგვისტოს, დღის მეორე ნახევარში დაბა წაღვერთან დაიწყო. პირველადი ინფორმაციით, ცეცხლი მთაზე ტყის მასივს ეკიდა. საღამოსკენ, ქარის და კლიმატური პირობების გამო, ხანძარი გაძლიერდა. აღსანიშნავია, რომ ცეცხლი იმ ტერიტორიას მოეკიდა, რომელიც 2008 წელს, რუსეთ-საქართველოს ომის დროს, რუსი ოკუპანტების მიერ დამწვარ ტერიტორიას წაეკიდა. ხანძრის გავრცელებასთან ერთად, საქართველოს საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურმა, სპეციალური ტექნიკა და ცოცხალი ძალის მობილიზება მოახდინა, მათ შორის ვერტმფრენისაც.

21 აგვისტოს ცეცხლმა უკვე სოფელ დაბამდე მიაღწია, თუმცა მალევე მოხდა მისი ლოკალიზება, მათ შორის სპეციალური თხრილების მეშვეობით და ვერტმფრენების დახმარებით. აღსანიშნავია, რომ ამავე დღის დაახლოებით 6 საათიდან, ხანძრის ჩაქრობაში აზერბაიჯანის საგანგებო სიტუაციების სამინისტროს ვერტმფრენიც ჩაირთო, რომელიც ქართული მხარის მოთხოვნით ჩამოფრინდა.

21 აგვისტოს ღამის 9 საათიდან ვითარება უფრო გაუარესდა, როდესაც ქარი ამოვარდა, რამაც ცეცხლის კერების აალება გამოიწვია. ვითარებას ისიც ართულებდა, რომ ღამის სიბნელისა და კვამლის გამო, ვერც ქართული და ვერც აზერბაიჯანული ვერტმფრენი ვერ დაფრინავდა. 22 აგვისტოს ღამეს ადგილზე პრემიერ-მინისტრი გიორგი კვირიკაშვილი ჩავიდა და სხვა მინისტრებთან ერთად საგანგებო შტაბის სხდომა ჩაატარა. სხდომის დასრულების შემდეგ გადაწყდა, რომ მოსახლეობის ევაკუაციის აუცილებლობა არ დგას, ასევე მიმართეს მეზობელ ქვეყნებსა და ევროკავშირს დახმარების გაწევის მიზნით. იმავე ღამეს გაირკვა, რომ დილიდან ხანძრის ჩაქრობის ოპერაციაში ორი თურქული ვერტმფრენი ჩაერთვება.

ამ დროისათვის, ხანძრის ჩაქრობაში შსს-ს განსაკუთრებულ დავალებათა დეპარტამენტის 550 თანამშრომელი და 5 ვერტმფრენი მონაწილეობს. პრემიერ-მინისტრის განცხადებით, დღის ბოლომდე ხანძრის ჩაქრობაში ასევე ჩაერთვებიან მეხანძრეების ეკიპაჟი აზერბაიჯანიდან და სომხეთიდან, აგრეთვე თურქეთის პრემიერ-მინისტრის ბრძანებით, საქართველოში ჩამოვა სპეციალური თვითმფრინავი, რომელიც ხანძრის ჩაქრობაში ჩაერთვება.

ბოლო მონაცემებით, ბორჯომის ხეობაში ტყის საფარის 100 ჰექტარია დამწვარი.

27 აგვისტოს საღამოს შს მინისტრმა, გიორგი მღებრიშვილმა, ბორჯომის ხეობაში ხანძრის სრული ლიკვიდაცია დაადასტურა.

ტექნიკის დანაკარგები
27 აგვისტოს დილით, წყლის ავზის ავსებისას ხანძრის ჩაქრობაში მონაწილე საქართველოს შსს სასაზღვრო პოლიციის -8 ტიპის ვეულმფრენმა ავარიული დაჯდომა განახორციელა წყლის ზედაპირზე. ეკიპაჟის წევრები მსუბუქი დაზიანებებით გადარჩნენ.
არლინგტონის ნაციონალური სასაფლაო

არლინგტონის ნაციონალური სასაფლაო — ამერიკის სამხედრო სასაფლაო არლინგტონში, ვირჯინიის შტატში. სასაფლაოს ტერიტორიაზე დაკრძალულია სამხედროები, პრეზიდენტები, უზენაესი სასამართლოს წარმომადგენლები და ასტრონავტები. დღესდღეობით, სასაფლაოზე დაკრაძალულია 400,000-ზე მეტი ადამიანი. სასაფლაოს ფართობი შეადგენს 2.53 კმ2

დაარსდა 1865 წელს და განკუთვნილი იყო სამოქალაქო ომში დაღუპული ჯარისკაცებისთვის. ტერიტორიის ნაწილი, რაზეც განთავსებულია სასაფლაო, ჩამოართვეს გენერალ რობერტ ედვარდ ლის — სამხრეთ არმიის მთავარსარდალი სამოქალაქო ომში.
ჯეფერსონის მემორიალი

ჯეფერსონის მემორიალი — აშშ-ის მესამე პრეზიდენტის, თომას ჯეფერსონისადმი მიძღვნილი მომორიალური კომპლექსი. მდებარეობს აშშ-ის დედაქალაქ ვაშინგტონში. მემორიალი დააპროექტა ჯონ პოულ რასელმა და აგებულია ნეოკლასიციზმის სტილში. მშენებლობა დაიწყო 1939 წელს და დასრულდა 1943 წელს. მოგვიანებით, 1947 წელს დაიდგა პრეზიდენტის ბრინჯაოს ქანდაკება.

მემორიალს განაგებს აშშ-ის ნაციონალური პარკების სამსახური. 2004 წელს ამერიკის არქიტექტორების ინსტიტუტმა, მემორიალს, სიაში „აშშ-ის 150 პოპულარული არქიტექტურული შენობა-ნაგებობა“ მეოთხე ადგილი მიუჩინა..
სამატატა

სამატატა ან სამატატას სამეფო — ინდოეთის სუბკონტინენტზე ანტიკური ხანის სამეფო. მდებარეობდა მდინარე ბრაჰმაპუტრას სათავეებთან, ბენგალის სამხრეთ-აღმოსავლეთში. ის იყო გუპტას იმპერიის ვასალი.

სამატატა მაურიების იმპერიის დაშლის შედეგად წარმოიქმნა. დაახლოებით ძვ. წ. 232 წელს იმპერატოს აშოკას სიკვდილის შემდეგ. ითვლება, რომ ის სამუდრაგუპტამ 335 წელს გუპტას იმპერისა შეუერთა. ცნობილია, რომ ის საუკუნემდე ბუდისტი მეფეების მიერ იმარტებოდა.

რომაელი გეოგრაფი პტოლემე მას სოუანაგოურას სამეფო-ს უწოდებდა (დღევანდელი სონარგაონი). ორი ანტიკური ჩინელი მოგზაური თავის ჩანაწერებში ასევე მოიხსენიებს სამატატს. საუკუნეში ბერი ხუანზანგი მას სან-მონ-ტატ-ს უწოდებს და აღნიშნავს, რომ სამეფო ბუდისტური ცენტრი იყო.
ქართული კუპონი

ქართული კუპონი — საქართველოს ფულის ერთეული 1993 წლის 5 აპრილიდან 1995 წლის 2 ოქტომბრამდე. 1993 წლის 20 აგვისტოდან წარმოადგენდა გადახდის ერთადერთ კანონიერ საშუალებას საქართველოს ტერიტორიაზე. თავდაპირველად კურსი რუბლის თანაბარი იყო, სწორედ რომლის შემცვლელიც იყო ეს ვალუტა. გამოდიოდა მხოლოდ ბანკნოტები, რაოდენობით 1-დან 1 000 000 კუპონამდე (მათ შორის მეტად უცნაური ნომინალებით — 3, 3000, 30 000, 150 000 კუპონი). კუპონი ჰიპერ ინფლაციის ქვეშ ექცეოდა (678,4 % 1995 წელს) და შეცვლილი იყო ახალი ეროვნული ვალუტის მიერ — ლარი კოეფიციენტით 1 000 000 : 1.

ბანკნოტების გალერეა
პირველი გამოშვება 1993 წელი
ამ გამოშვების ბანკნოტებზე არ არის წელიწადის აღნიშვნა. სერიის მნიშვნელში ციფრი ერთია. ყველა ბანკნოტის ზომაა 105×53 მმ.

მეორე გამოშვება 1993 წელი
ამ გამოშვების ბანკნოტებზე არ არის წელიწადის აღნიშვნა. სერიის მნიშვნელში ციფრი ორია. ყველა ბანკნოტის ზომაა 105×53 მმ. ასევე დამატებულია გრაფიკული ელემენტები საფასურის აღმნიშვნელთან.

მესამე გამოშვება 1993 წელი
ამ გამოშვების ბანკნოტზე არის წელიწადის აღნიშვნა. მნიშვნელში ციფრი სამია. ბანკნოტის - 10 000 კუპონის ზომაა 105×53 მმ, დანარჩენი — 127×57 მმ.

მეოთხე გამოშვება 1993 წელი
ყველა ბანკნოტის ზომაა 114×55 მმ.

მეხუთე გამოშვება 1994 წელი
ყველა ბანკნოტის ზომაა 114×55 მმ.
პაპანდუვა

პაპანდუვა — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 788 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კანოინიასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 928 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 23,97 კმ²-ზე. ფართობი 747 862 კმ²-ია.
პორტუ-უნიანი

პორტუ-უნიანი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 795 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კანოინიასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 33 493 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 39,62 კმ²-ზე. ფართობი 845 340 კმ²-ია.
სანტა-ტერეზინია (სანტა-კატარინა)

სანტა-ტერეზინია — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 610 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კანოინიასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 767 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12,26 კმ²-ზე. ფართობი 715 263 კმ²-ია.
ტიმბო-გრანდი

ტიმბო-გრანდი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 925 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კანოინიასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 167 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11,98 კმ²-ზე. ფართობი 598 473 კმ²-ია.
ტრეს-ბარასი

ტრეს-ბარასი — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 802 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კანოინიასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 129 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 41,43 კმ²-ზე. ფართობი 437 556 კმ²-ია.
დავაკა

დავაკა — სამეფო ანტიკურ ინდოეთში, მდებარეობდა დღევანდელი ასამის შტატის ტერიტორიაზე. ცნობები მის შესახებ მოდის საუკუნის სვეტიდან, სადაც ის გუპტას იმპერიის ერთ-ერთ სასაზღვრო სამეფოდაა მოხსენებული. ამ ქვის სვეტზე წარწერა შესრულებულია კამპურის დიალექტზე..

ისტორია
დავაკა საუკუნის ალაჰაბადის სვეტზე მოხსენებულია როგორც განაპირა სამეფო. ისტორიკოს კანაკლალ ბარუას მტკიცებით ის - საუკუნეებში მისგან დასავლეთით მდებარე სამეფო კამარუპამ შთანთქა. უფრო გვიანდელი ისტორიკოსები პური და ჩუდჰური მიიჩნევენ, რომ შერწყმა უფრო ადრე საუკუნის პირველ ნახევარში კალიანა ვარმანის მეფობის დროს მოხდა (422-446).
ქეთევან ლოსაბერიძე

ქეთევან ლოსაბერიძე (დ. 1 აგვისტო, 1949, ლეყერეთი, იმერეთი — გ. 23 იანვარი, 2022) — ქართველი და საბჭოთა მშვილდოსანი. 1980 წლის ოლიმპიური ჩემპიონი, მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი. მშვილდოსნობაში ოლიმპიური ოქროს პირველი და ერთადერთი მფლობელი საბჭოთა სპორტის ისტორიაში. ხალხთა მეგობრობის, ვახტანგ გორგასლის ხარისხის და ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენების კავალერი.

ბიოგრაფია
ქეთევან ლოსაბერიძე დაიბადა 1949 წლის 1 აგვისტოს, სოფელ ლეყერეთში, ტყიბულის რაიონში. 1970 წელს დაამთავრა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტი. იგი იყო პირველი და ერთადერთი ევროპელი ქალი, რომელმაც ოლიმპიური ჩემპიონობა მოიპოვა მშვილდოსნობაში. 1980 წლის მოსკოვის ოლიმპიურ თამაშებზე მან ოქროს მედალი მოიპოვა. გარდა ამისა, მონაწილეობა მიიღო 1972 წლის მიუნხენის ოლიმპიადაში. მისი მიღწევები მოიცავს მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონობებს, ასევე მრავალ საერთაშორისო ტურნირზე გამარჯვებებს.

სპორტული კარიერის დასრულების შემდეგ, ქეთევან ლოსაბერიძე აქტიურად იყო ჩართული სპორტის ადმინისტრირებაში. 2002–2005 წლებში იყო საქართველოს მშვილდოსნობის ეროვნული ფედერაციის პრეზიდენტი. მისი ხელმძღვანელობით ფედერაციამ მნიშვნელოვანი ნაბიჯები გადადგა სპორტის ამ სახეობის განვითარებაში საქართველოში.

1979 წელს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება. დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის ხარისხის ორდენით, ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენით (2018) და ხალხთა მეგობრობის ორდენით. 1980 წელს დასახელდა საქართველოს წლის საუკეთესო სპორტსმენად. გარდაიცვალა 2022 წლის 23 იანვარს, 72 წლის ასაკში.

მიღწევები
ოლიმპიური ჩემპიონი: 1980 (მოსკოვი)
მიუნხენის ოლიმპიური თამაშების ადგილოსანი: 1972
მსოფლიოს ჩემპიონი: 1973 (გუნდური), 1981 (გუნდური)
ევროპის ჩემპიონი: 1972 (პირადი, გუნდური), 1978 (გუნდური), 1980 (გუნდური)
სსრ კავშირის ჩემპიონი: 1973, 1979
სსრ კავშირის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანი: 1971, 1972, 1974, 1975, 1981
სსრ კავშირის თასის მფლობელი: 1972, 1978
სსრ კავშირის ხალხთა სპარტაკიადის ვიცე-ჩემპიონი: 1979
მილანის (1975, 1980), ლოძის (1976), კიოლნისა (1978) და ლვოვის (1981) საერთაშორისო ტურნირების გამარჯვებული
საქართველოს წლის საუკეთესო სპორტსმენი (სპორტულ ჟურნალისტთა კავშირი): 1980
სსრ კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი: 1971
საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი: 1979

ძირითადი შედეგები
პერიოდიკა

რესპუბლიკაში საუკეთესონი // „ლელო“, 31 დეკემბერი, 1981, № 250 (7061), გვ. 1.
სამოცი გუმბათის მეჩეთი

სამოცი გუმბათის მეჩეთი (; შატ გომბუჯ მოშიდ) — მსოფლიო მემკვიდრეობის მეჩეთი ბანგლადეშში. სულთანატის პერიოდის ბანგლადეშის უდიდესი მეჩეთი. მას ინდოეთის სუბკონტინენტის ყველაზე შთამბეჭდავ ისლამურ მონუმენტს უწოდებენ.

ისტორია
 საუკუნის შუა რიცხვებში ამ მიდამოებში გენერალმა იაჰან ალი ხანმა დაარსდა მუსლიმური კოლონია. შაჰ მაჰმუდის პერიოდში ის გავლენიან ქალაქად იქცა, რომელიც ცნობილია როგორც - ხალიფალაბადი. იაჰან ხანმა ქალაქში თორმეტი მეჩეთი ააგო. მეჩეთის მშენებლობა 1442 წელს დაიწყო და 1459 წელს დასრულდა. მეჩეთი ლოცვის გარდა ასევე გამოიყენებოდა როგორც მედრესი და საბჭო დარბაზი.

გალერეა
შკოდრან მუსტაფი

შკოდრან მუსტაფი (; დ. 17 აპრილი, 1992, ბად-ხერსფელდი, გერმანია) — ალბანური წარმოშობის გერმანელი ფეხბურთელი. არის ლონდონის „არსენალის“ და გერმანიის ნაკრების წევრი.

კარიერა
მუსტაფი დაიბადა ბად-ხერსფელდში, გერმანიაში, ალბანურ ოჯახში. 2006 წელს იგი შეუერთდა „ჰამბურგის“ ახალგაზრდულ გუნდს. 2009 წლის მაისში მუსტაფიმ უარყო „მანჩესტერ სიტის“ და „ნიუკასლის“ შეთავაზებები და „ევერტონთან“ გააფორმა სამწლიანი კონტრაქტი . ახალი კლუბის შემადგენლობაში შკორდანმა პირველი და ერთადერთი მატჩი ითამაშა იმავე წლის 16 დეკემბერს ევროპის ლიგის მატჩში ბორისოვის „ბატეს“ წინააღმდეგ .

2012 წლის 4 იანვარს მუსტაფი იტალიურ „სამპდორიას" შეუერთდა თავისუფალი აგენტის სტატუსით. შემდგომში მოთამაშემ განაცხადა, რომ თვითონ სთხოვა გუნდის მაშინდელ მწვრთნელს დეივიდ მოიესს უფლება დაეტოვებინა „ევერტონი“, რადგანაც უნდოდა რომ მეტი სათამაშო დრო მიეღო . ახალ კლუბში გერმანელმა იდებიუტა იმავე წლის 26 მაისს გასვლით მატჩში „ვარეზეს“ წინააღმდეგ სერია -ში. შემდეგი სეზონი „სამპდორიამ“ სერია -ში დაიწყო. მუსტაფიმ თავისი კარგით გერმანიის ნაკრების მწვრთნელის, იოჰიმ ლოვის ყურადღება მიიპყრო, რის გამოც მოხვდა გერმანიის ნაკრების განაცხადში 2014 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატზე. მანამდე შკორდანმა იდებიუტა გერმანიის ნაკრების შემადგენლობაში 13 მაისს პოლონეთის ნაკრების წინააღმდეგ. მსოფლიო ჩემპიონატზე გერმანელმა ტურნირის საწყის ორ მატჩში პორტუგალიის და განას ნაკრებების წინააღმდეგ ცვლილებაზე შემოვიდა მოედანზე, ხოლო მერვედფინალურ მატჩში ალჟირთან თამაში ძირითად შემადგენლობაში დაიწყო, თუმცა 70-ე წუთზე ტრავმა მიიღო, რის შემდეგაც ტურნირის დარჩენილი მატჩები გამოტოვა.2014 წლის 13 ივლისს ფინალში გერმანიამ არგენტინა დაამარცხა 1-0, შესაბამისად შკორდანი 22 წლის ასაკში კარიერაში პირველად მსოფლიოს ჩემპიონი გახდა.

2014 წლის აგვისტოში მუსტაფიმ ხუთწლიანი კონტრაქტი გააფორმა ესპანურ „ვალენსიასთან“ .

2016 წლის 12 ივნისს მუსტაფიმ გაიტანა თავისი პირველი გოლი გერმანიის ნაკრების შემადგენლობაში 2016 წლის ევროპის ჩემპიონატის ფარგლებში უკრაინის ნაკრების წინააღმდეგ .

2016 წლის 30 აგვისტოს ოფიციალურად დადასტურდა მუსტაფის ტრანსფერი ლონდონის „არსენალში" . პრესის ცნობით, ტრანსფერის ღირებულება გახდა 35 მილიონი ფუნტი.პირველი მატჩი „მეთოფეების“ შემადგენლობაში შკორდანმა ჩაატარა იმავე წლის 10 სექტემბერს „საუთჰემპტონის“ წინააღმდეგ, ხოლო პირველი გოლი გაიტანა 2017 წლის 22 იანვარს „ბარნლისთან“ მატჩში.
.
სტატისტიკა
ტიტულები
საკლუბო
არსენალი
ინგლისის ასოციაციის თასი (1): 2016/17
ინგლისის სუპერთასი (1): 2017

სანაკრებო
გერმანია
მსოფლიო ჩემპიონატი (1): 2014
სემიკარაკორსკი

სემიკარაკორსკი — რაიონული დაქვემდებარების ქალაქი რუსეთში, როსტოვის ოლქში. სემიკარაკორსკის რაიონისა და სემიკარაკორსკის საქალაქო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი. დაარსდა 1632 წელს, ქალაქის სტატუსი მიიღო 1972 წელს. ქალაქის მოსახლეობა 2016 წლის მონაცემებით შეადგენს 22 307 კაცს.

ეტიმოლოგია
ქალაქის სახელწოდების წარმოშობასთან დაკავშირებით არსებობს რამდენიმე ვერსია.

მოსახლეობას შორის გავრცელებული ლეგენდის თანახმად, ქალაქს სახელი ეწოდა შვიდი ძმა კარაკორსკების პატივისცემის ნიშნად, რომლებმაც დააარსეს ქალაქი. ასევე არსებობს ვერსია, რომლის მიხედვითაც სახელი ეწოდა სემიონ კარაკორსკის სახელის მიხედვით.

განსხვავებული ვერსია დომინირებს მეცნიერებს შორის. მეცნიერული ეტიმოლოგიის მიხედვით ქალაქის სახელწოდება შედგება ორი სიტყვისაგან: რიცხვითი სახელი „“ და თათრული სიტყვა „“, რომელიც სიტყვასიტყვით ითარგმნება, როგორც „ბანაკი“, „სადგომი“. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორის, არქეოლოგ სვეტლანა პლეტნიოვას აზრით სახელწოდებაში გამოიყოფა სამი თურქული სიტყვა: „სემიზ“ - ძლიერი, „კარა“ - შავი და „კალა“ - ციხესიმაგრე. ამ თვალსაზრისით მისი სახელწოდება ითარგმნება როგორც „ძლიერი შავი ციხესიმაგრე“. მსგავსი ახსნა შედარებით უფრო დამაჯერებელია.

ციხის არსებობა დასტურდება ქალაქის მახლობლად. იქ სადაც უერთდება მდინარე სალი და დონი არსებობდა - საუკუნეების ხაზარული ციხესიმაგრე ე. წ. ნაქალაქარი.

საბჭოთა ხელისუფლება დამყარდა 1920 წელს. 1922 წელს მუშაობა დაიწყო პირველმა ელექტროსადგურმა.

ომის შემდეგ პერიოდში სემიკარაკორსკის რაიონი ერთ-ერთი სწრაფად განვითარებადი რაიონი გახდა. აშენა საკონსერო და ზეთსახდელი ქარხნები. სამოცდათიან წლებში აშენდა კულტურის სახლები, მეთევზეთა სახლი, სასადილოები, რამდენიმე მაღაზია, უნივერმაღი, მუსიკალური სკოლა და ცენტრალური რაიონული საავადმყოფო.
ზაკრუტკინის ბიუსტი. იგი იყო მწერალი, სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1982 წ.) და სტალინის პრემიის მესამე ხარისხის ჯილდოს ლაურეატი (1951 წ.)
ბორის კულიკოვის ძეგლი, მდებარეობს ქალაქის ცენტრში.
მშენებელ არაკანცევის ბიუსტი
კულიკოვის ბიუსტი
აბრამოვის ბიუსტი
სემიკარაკორსკის ციხესიმაგრე
მუღამის საერთაშორისო ცენტრი

მუღამის საერთაშორისო ცენტრი — მუღამის ცენტრი, რომელიც მდებარეობს ბაქოში, ზღვის ბულვარზე, შეიქმნა 2005 წლის 6 აპრილის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებულების შესაბამისად. იმავე წლის აგვისტოში არქიტექტორებმა — ვაჰიდ გასიმოღლუ ტანსუს და ხანიდინ უიაკ ეთერნე აჰმედმა, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა და მისმა მეუღლემ, იუნესკოს კეთილი ნების ელჩმა მეჰრიბან ალიევმა და იუნესკოს გენერალურმა დირექტორმა კოიტირო მაცურამ, ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე ჩადეს პირველი ქვა კომპლექსის საძირკველში.

შექმნის წინაპირობები
მუღამი აზერბაიჯანული მუსიკის ერთ-ერთ უმთავრეს ჟანრს წარმოადგენს. 2005 წელს ჰეიდარ ალიევის ფონდის პრეზიდენტის, მეჰრიბან ალიევას ინიციატივით, მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება «მრგვალი მაგიდის» შეკრების შესახებ მუღამის თვალსაჩინო მოღვაწეების მონაწილეობით. განხილვის პროცესში მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება ბაქოში მუღამების საერთაშორისო ცენტრის შექმნის აუცილებლობის თაობაზე. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2005 წლის განკარგულებით დამტკიცებულ იქნა მუღამის საერთაშორისო ცენტრის შექმნა.

კომპლექსის გახსნა მოხდა 2008 წლის 27 დეკემბერს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის ხელმძღვანელობით. ცენტრის საერთო ფართობი შეადგენს 7500 კვ.მ. კომპლექსში შედის საკონცერტო სალონი 350 კაცზე, ხმისჩამწერი სტუდია, სარეპეტიციო დარბაზი. ფოიეში განლაგებულია მუღამის ცნობილი შემსრულებლების ბიუსტები, ასევე აქვე განლაგებულია მუსიკალური ინსტრუმენტების მდიდარი კოლექცია.