iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
დინამიკა (მექანიკა)

დინამიკა — მექანიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის მატერიალურ სხეულთა მოძრაობას მათზე მოდებული ძალების ზეგავლენით. დინამიკას საფუძლად უდევს ნიუტონის კანონები, რომელთაგან, როგორც შედეგი, მიიღება დინამიკის ამოცანათა ამოხსნისათვის აუცილებელი ყველა განტოლება და თეორემა.

დინამიკაში განიხილავენ ამოცანათა 2 ტიპს. პირველი ტიპის ამოცანებში განსაზღვრავენ სხეულზე მოქმედ ძალებს, თუ ცნობილია მისი მოძრაობის ხასიათი. ასეთი ამოცანის ამოხსნის კლასიკური მაგალითია ნიუტონის მიერ მსოფლიო მიზიდულობის კანონის აღმოჩენა. მეორე ტიპის ამოცანებში განსაზღვრავენ სხეულის მოძრაობის კანონს, თუ ცნობილია მასზე მოქმედი ძალები. ამ სახის ამოცანათა ამოხსნისას აუცილებელია ე. წ. საწყისი პირობების, ე. ი. სხეულის მდებარეობისა და სიჩქარის ცოდნა მისი მოძრაობის საწყის მომენტში.

მექანიკური სისტემის მოძრაობის შესწავლისას ხშირად იყენებენ დინამიკის ზოგად თეორემებს, რომლებიც ნიუტონის კანონების უშუალო შედეგია; მათ მიეკუთვნება თეორემები ინერციის ცენტრის მოძრაობის შესახებ და სისტემის მოძრაობის რაოდენობისა, მოძრაობის რაოდენობის მომენტისა და კინეტიკური ენერგიის ცვლილების შესახებ.

დინამიკის ძირითადი განტოლებების მიღება შესაძლებელია მექანიკის სხვადასხვა პრინციპზე დაყრდნობით. დინამიკის ძირითადი განტოლებები მართებულია მხოლოდ ათვლის ინერციული სისტემის მიმართ მოძრაობის შესწავლისას; როდესაც მოძრაობას შეისწავლიან ათვლის არაინერციული სისტემის მიმართ, გარდა იმ ძალებისა, რომლებიც სხეულთა ურთიერთქმედებას აღწერენ, ნიუტონის კანონებში საჭირო ხდება ინერციის ძალების დამატება. ასეთი ამოცანები წარმოიშობა დედამიწის ზედაპირის მიმართ სხეულთა მოძრაობაზე მისი ბრუნვის გავლენის შესწავლისას, აგრეთვე მოძრავ ობიექტებზე დადგმულ სხვადასხვა ხელსაწყოსა და მოწყობილობაზე მოძრაობის შესწავლისას.

ძალთა მოქმედებით სხეულთა მოძრაობის შესწავლის ზოგად მეთოდებთან ერთად განიხილება სპეციალური ამოცანები: გიროსკოპის თეორია, მექანიკური რხევების თეორია, მოძრაობის მდგრადობის თეორია, დარტყმის თეორია, ცვლადი მასის სხეულის მექანიკა და სხვა. დინამიკის კანონების მეშვეობით შეისწავლიან აგრეთვე უწყვეტ სხეულთა მოძრაობას. ბოლოს, კონკრეტული ობიექტების მოძრაობის შესწავლისას დინამიკის მეთოდების გამოყენების შედეგად, წარმოიშვა სპეციალური დისციპლინები: ცის მექანიკა, გარეგანი ბალისტიკა, ავტომობილის, თვითმფრინავის დინამიკა, რაკეტების დინამიკა და სხვა.

დინამიკის კლასიკურ კანონებს დიდი მნიშვნელობა აქვს თანამედროვე ბუნებისმეტყველებისა და ტექნიკისათვის, მაგრამ ისინი მართებული აღარ არის მიკროსკოპული ობიექტებისათვის, რომელთა მოძრაობის ხასიათი ექვემდებარება სხვა კანონებს.
ფრანსისკო ურკუიო

ფრანსისკო ურკუიო მილანიოსი (; დ. 30 ივლისი, 1915 — გ. 14 სექტემბერი, 2001) — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის დროებითი პრეზიდენტი. მას 1974-1979 წლებში ეკავა ნიკარაგუის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა ანასტასიო სომოსა დებაილეს ადმინისტრაციაში.

ფრანსისკო ურკუიო მხოლოდ ერთი დღის განმავლობაში, 1979 წლის 17 და 18 ივლისში, ასრულებდა პრეზიდენტის მოვალეობას, სომოსა დებაილეს გადადგომის შემდეგ. სომოსას გაქცევის შემდეგ მან მოინდომა დარჩენილი ვადით ეპრეზიდენტა. ამან გამოიწვია სანდინისტების გაშმაგება და 18 ივნისს იგი გვატემალაში გაიქცა ნიკარაგუიდან, რომელსაც სანდინისტური ძალები მართავდნენ.
წმინდა ხარიტინა

წმინდა მოწამე ხარიტინა — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 5 ოქტომბერი, ახალი სტილით — 18 ოქტომბერი. იგი ჯერ კიდევ ყრმა იყო, როდესაც დაობლდა. მისი აღზრდა კეთილმსახურმა ქრისტიანმა, კლავდიუსმა იტვირთა. კლავდიუსს ღვიძლი შვილივით შეუყვარდა ღვთისმოშიში გოგონა. მან ხარიტინას გამოუყო ოთახი, სადაც ქრისტიანი ასულები იკრიბებოდნენ. მათგან უფროსები წმიდანს საღვთო სჯულს ასწავლიდნენ, მოძღვრავდნენ, უმცროსები კი თავად ხარიტინასგან სწავლობდნენ. ამ დროს დიოკლეტიანემ (284-305) მართლმორწმუნეთა დევნა დაიწყო. ქრისტიანთა შესაპყრობად გაგზავნილი მეომრები ხარიტინასაც მიადგნენ, კლავდიუსს ქვითინი წასკდა, მკერდში ჩაიკრა ქალწული და მზად იყო სიცოცხლეც კი გაეწირა შვილობილის გადასარჩენად. მაგრამ ხარიტინამ თვითონ თხოვა მამობილს: იგი ჩაბარდა გულსასტიკ მხედრებს, კლავდიუსი კი თან მიჰყვებოდა შვილობილს და აცრემლებული სთხოვდა:

სამსჯავროზე მსაჯულმა დომიციანემ ხარიტინას ამპარტავანი და სხვების გამხრწნელი კერპი ქრისტიანი უწოდა. ამაზე ქალწულმა მიუგო: დომიციანემ რისხვა დაიოკა და ქრისტეს მხევალს მოსთხოვა, მისი განდგომით შეურაცხყოფილი ღვთაებების გული მოელბო; თან წყალობა აღუთქვა. მაშინ მარტვილმა ზეცად აღაპყრო თვალები და წარმოთქვა: . მოთმინებიდან გამოსულმა მსაჯულმა ქალწულის აბუჩად აგდება დაიწყო - თმები მოაკვეცა, მაგრამ ნეტარს იგი იმავ წამს კვლავ წამოეზარდა; შემდეგ წმიდანი ცეცხლითა და მახვილით აწამეს, ზღვაშიც ჩააგდეს, მაგრამ უვნებლად გადარჩა. ბოლოს ქრისტეს ტარიგმა ილოცა და მშვიდობით შეჰვედრა სული უფალს (სავარაუდოა, რომ ეს მოხდა 304 წელს).
ხარიტონ აღმსარებელი

ხარიტონ აღმსარებელი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, რომელმაც პირველმა დააარსა მონასტრული სავანები წმინდა მიწაზე. ხსენების დღე არის ძველი სტილით 28 სექტემბერი, ახალი სტილით - 11 ოქტომბერი.

ცხოვრება
წმინდანი იკონიაში ეწამა 270-324 წლებს შორის. უღმრთოებმა შეიპყრეს იგი და ცრუღვთაებებისადმი მსხვერპლის შეწირვა მოსთხოვეს. წმიდანმა მტკიცე უარი განაცხადა. ჯალათებმა ხარიტონს სამოსელი შემოაძარცვეს და ძროხის ძარღვებით სცემეს, შემდეგ კი მთავრის ბრძანებით საპყრობილეში ჩააგდეს. მტარვალი ჯერ ლიქნით, შემდეგ პატივის აღთქმით ცდილობდა მის გადაბირებას, ბოლოს კი ახალი სატანჯველები დაატეხა თავს: „შეწუა ცეცხლითა მკერდი მისი, ვითარცა შესაჭმელი ჴორცი“, ბორკილები აასხა და კვლავ დილეგში ჩააბრუნა. ამასობაში ქრისტიანთა დევნა ჩაცხრა. პყრობილი მართლმორწმუნეები გაათავისუფლეს. თავისუფლება ჰპოვა წმიდა ხარიტონმაც, რომელიც „ვითარცა აწ მკუდარ ქმნილი საწუთოჲთ და ქრისტესსა ცხორებად მნებებელი“ წმიდა ქალაქ იერუსალიმისკენ გაეშურა. გზაში იგი ავაზაკებმა შეიპყრეს, გამოქვაბულში გამოამწყვდიეს, თვითონ კი „მიმოდარბიოდეს ალაგთა გზათასა“ და სხვა მგზავრებს უსაფრდებოდნენ.

მარტო დარჩენილი წმიდანი მადლობას სწირავდა უფალს და მორჩილებით ელოდა მისი ნების გაცხადებას. ამასობაში მღვიმეში იქედნე შემოძვრა, ღვინით სავსე ჭურში ჩასრიალდა, შიგ შხამი ჩათხია და წავიდა. როცა ავაზაკები დაბრუნდნენ, წყურვილით გათანგულები, დაეწაფნენ მოწამლულ სასმელს და უკლებლივ ყველანი გაწყდნენ.

მონასტრების დაარსება
ფარანის ლავრა
ხარიტონმა იმ მღვიმეში დაიწყო მოღვაწეობა, სადაც, ღვთის ნებით, სასწაულებრივი გადარჩენა მიემადლა. ყაჩაღების მიერ ნაგროვები ქონების ნაწილი მან გლახაკებსა და მეუდაბნოე მამებს განუყო, ნაწილით კი ააგო ტაძარი, რომლის ირგვლივაც თანდათან წარმოიქმნა პალესტინაში ცნობილი პალავრა. ასე დააარსა პირველი თავისი მონასტერი წმინდა ხარიტონ აღმსარებელმა †330 წელს. სავანისთვის წმიდანმა თავადვე შეადგინა წეს-განგება. ლავრას ახალი წინამძღვარი დაუდგინა, თვითონ კი უდაბნოს სიღრმეში შევიდა განსამარტოვებლად.

იერიქონის სავანე
ნეტარი მამა განმარტოებას ეძიებდა, მაგრამ მონაზვნური ცხოვრების მსურველებმა აქაც მიაკვლიეს მას. ასე დაარსდა †340 წელს ახალი, იერიქონის სავანე, რომელიც ასევე ცდუნების მონასტერის სახელსაც ატარებს, რადგანაც გადმოცემის თანახმად სწორედ ამ ადგილებში ებრძოდა მარხვისას ქრისტეს ეშმაკი.

სუკიის ლავრა
მესამე მონასტერი რომელიც ხარიტონ აღმსარებელმა დააარსა იყო სუკიის ანუ ძველი ლავრა. დაუცხრომელი მოღვაწეობისთვის უფალმა თავის რჩეულს სულიერ და ხორციელ სნეულებათა სასწაულებრივი კურნების ნიჭი მიმადლა. წმიდანს წინასწარ განეცხადა თავისი მიცვალების დღეც. მან ისურვა, რომ აღსასრულს ფარანის ლავრაში შეხვედროდა. მოუხმო ყველა მოწაფეს და უკანასკნელად დამოძღვრა ისინი.

ღირსი ხარიტონი დაახლოებით †350 წელს გავიდა ამ სოფლიდან, ღრმა მოხუცებულობაში. წმიდანის პატიოსანი ცხედარი ავაზაკთა მღვიმის ადგილას მის მიერვე აგებულ ტაძარში დაკრძალეს.
ჯორჯ აკირემი

ჯორჯ ედუარდ აკირემი ოვონდო (დ. 15 სექტემბერი, 1983) — გაბონელი ფეხბურთელი, პოზიციით თავდამსხმელი. 2007-10 წლებში ასპარეზობდა თბილისის „დინამოში“.

სანაკრებო კარიერა
აკირემი იყო გაბონის ეროვნული ნაკრების წევრი. 2007 წლის 17 ივნისს მან გაიტანა გოლი მადაგასკარის წინააღმდეგ აფრიკის ერთა თასის შეხვედრაში.

ტიტულები
უმაღლესი ლიგა
2007-08
საქართველოს სუპერთასი
2008
ლიგა ლეუმიტი
2010–11
ტოტოს თასი
2010–11
ელექტროსტატიკა

ელექტროსტატიკა — ელექტროდინამიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის უძრავი ელექტრული მუხტების ურთიერთქმედებას.

ისტორია
ჩვენს წელთაღრიცხვამდე საუკუნეში ბერძენმა ფილოსოფოსმა თალეს მილეტელმა აღწერა, რომ შალის ქსოვილზე გახახუნებული ქარვის სხეული იზიდავს ქაღალდის ან შალის მსუბუქ ნაკუწებს. ეს მოვლენა უყურადღებოდ დარჩა 2200 წელზე მეტ ხანს. 1600 წელს ინგლისელმა მეცნიერმა ჯილბერტმა გაიმეორა მილეტელის ცდები და დაადგინა, რომ ასეთ თვისებებს ქარვის გარდა იძენს მინის ღერო, ფისი, ალმასი, საფირონი და სხვა სხეულები. სხეულთა ამ თვისებას ელექტროობა უწოდეს. თავის ცდებში ჯილბერტმა ვერ შეძლო ლითონის დაელექტროება ხახუნით და აღნიშნა, რომ არიან ისეთი სხეულები რომლებიც ხახუნით არ ელექტროვდებიან, მაგრამ ეს აზრი არასწორი აღმოჩნდა. შემდეგ რუსმა მეცნიერმა ვასილი პეტროვმა მეტალებიც დააელექტროვა ხახუნით. დღეისათვის დამკიცებულია, რომ ხახუნით ელექტროვდება ნებისმიერი სხეული განურჩევლად მათი აგრეგატული მდგომარეობისა.

კულონის კანონი
1785 წელს ფრანგმა ფიზიკოსმა კულონმა დაადგინა ელექტროსტატიკის ფუნდამენტური კანონი, რომელსაც შემდგომ ამავე პიროვნების პატივსაცემად უწოდეს ,,კულონის კანონი”. ეს კანონი ეხება ორი წერტილოვანი დამუხტული სხეულის ურთიერთქმედების რაოდენობრივ შეფასებას. დამუხტული სხეულები წერტილოვნად შეიძლება ჩაითვალოს, თუ მათი ფორმა და ზომები არსებით გავლენას არ ახდენს მათ ურთიერთქმედებაზე და ამასთანავე, ეს ზომები ბევრად მცირეა მათ შორის მანძილთან შედარებით. კულონმა ეს კანონი ცდების საფუძველზე დაადგინა, სადაც მან გამოიყენა გრეხითი სასწორი და დააკვირდა დამუხტულ ორ ბურთულას შორის ურთიერთქმედებას. ეს ბურთულები დამუხტული იყო ერთნაირი სიდიდისა და ნიშნის მუხტით. აღმოჩნდა, რომ უცვლელი მუხტების დროს ბურთულებს შორის მაძილის ორჯერ გადიდებით ძალა 4-ჯერ შემცირდა, ხოლო ამავე პირობებში მუხტების ორჯერ გადიდებით ურთიერთქმედების ძალა 4-ჯერ გაიზარდა, რაც იმას ნიშნავს რომ წერტილოვან უძრავ დამუხტულ სხეულთა შორის ურთიერთქმედების ძალა ჰაერში ან ვაკუუმში პირდაპირპროპორციულია მათი მუხტების მოდულთა ნამრავლისა, უკუპროპორციულია მათ ცენტრებს შორის მანძილის კვადრატისა და მიმართულია სხეულთა ცენტრების შემაერთებელი წრფის გასწვრივ.
 = {\ ^{\ \} \ ^2}
სადაც ‘ და “ ორ ურთიერთქმედ მუხტს აღნიშნავს, - მათ შორის მანძილია, ხოლო - პროპორციულობის კოეფიციენტია. კოეფიციენტის სიდიდე დამოკიდებულია ფორმულაში შემავალი სიდიდეების ერთეულების შერჩევაზე და იმ გარემოს გვარობაზე, სადაც დამუხტული სხეულებია მოთავსებული(მისი რიცხობრივი მნიშვნელობა სისტემაში: 9,000,000,000ნმ²/კ²). ვაკუუმში მიჩნეულია რომ =1, ხოლო გარემოში -ჯერ ნაკლებია. (ეფსილონი)- ამ სიდიდეს ეწოდება გარემოს დიელექტრიკული შეღწევადობა. ვაკუუმში =1. ყველა გარემოს განსხვავებული დიელექტრიკული შეღწევადობა გაჩნია. თუ კულონის კანონს სრულად ჩავწერთ ნებისმიერი გარემოსათვის , მაშინ ამ ფორმულას ექნება სახე:
 = {\ ^{\ \} \ \ ^2}
ჯაბა კილაძე

გიორგი (ჯაბა) კილაძე (დ. 24 აგვისტო, 1981) — ქართველი მსახიობი. 2009 წლიდან მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობია. განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა ტელესერიალ „შუა ქალაქში“, რომელიც ტელეკომპანია იმედის ეთერში 2007–2013 წლებში გადიოდა. გარდა ამისა, ნათამაშები აქვს რამდენიმე სპექტალში, რომელთა შორისაა „ჯინსების თაობა“. მონაწილეობა მიიღო ფილმებში: „16+“ (2006), „იდიოტოკრატია“ (2008), „მაიტა ნასოსი“, „ერთხელ შუა ქალაქში“, ასევე სერიალში „მტვრის გემო“ (2010).

ფილმოგრაფია
2006: „16+“ რეჟ. მარიამ ქაცარავა
2008: „იდიოტოკრატია“ (ტარიელი) რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი
2010: „მაიტა ნასოსი“ რეჟისორები იოსებ ჯაჭვლიანი, გიორგი კაჭარავა
2011: „მიდი ძმაო, მიდი!“ რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი
2011: „ისპაჰან – ბათუმი“ რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი

სატელევიზიო სერიალი
„შუა ქალაქში“
„მტვრის გემო“

ნათამაშები როლები
თავისუფალი თეატრი
მიშელ ფერმოს პიესის „კარებს აჯახუნებენ“ მიხედვით „ბინა ყიფშიძის ქუჩაზე“ რეჟ. გიორგი შალუტაშვილი
ავთანდილ ვარსიმაშვილი „იდიოტოკტატია“ (ტარიელი) რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი
ბერტოლტ ბრეხტი „კავკასიური ცარცის წრე“ (იოსები) რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი
ენტონი ბერჯესი „მექანიკური ფორთოხალი“ (ჯორჯი ბიჭი) რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი
კარლო გოლდონი „მშვენიერი ქართველი ქალი“ (თავადი გურიელი) რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი
ლუკინო ვისკონტის ფილმის „ძმების“ მიხედვით. „ძმები“ (ნიკა რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი
დათო ტურაშვილი „ჯინსების თაობა“ (გეგა კობახიძე) რეჟ. დავით დოიაშვილი
უილიამ შექსპირი „რიჩარდ მესამე“ (კლარენს) რეჟ. ავთო ვარსიმაშვილი.
ავთანდილ ვარსიმაშვილი „სამი ჰალსტუხიანი და ანგელოზი“ (ლაშა)
ავთანდილ ვარსიმაშვილი „სულის იდენტიფიკაცია“ (ბესო)

მარჯანიშვილის თეატრი
ჯაბა იოსელიანი „საქართველოს უკანასკნელი დედოფალი“ (ჯაბრაილი) რეჟ. მედეა კუჭუხიძე
ბერტოლტ ბრეხტი „სამგროშიანი ოპერა“ (თეოფილი) რეჟ. გიზო ჟორდანია
კარლო გოცის „სამი ფორთოხლის სიყვარული“, ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის „ჯადოსნური ფლეიტა“ და ქართული ხალხური ზღაპრის „ნაცარქექია“ მიხედვით: „ფორთოხალი, ფლეიტა და..“ (პრინცი ტარტალია) რეჟ. გიზო ჟორდანია
ალეხანდრო კასონა „შვიდი ძახილი ოკეანეში“ (ხუან დე სანტილიანა) რეჟ. ციცინო კობიაშვილი
მოლიერი „ძალად ექიმი“ (ლეანდრი) რეჟ. გიზო ჟორდანია
ალექსანდრე ვამპილოვი „უფროსი ვაჟი“ (სილოვანი) რეჟ. ჯაბა პაპუაშვილი
დათო ტურაშვილი, ანტონიე ჟალიცა „ევრო ჯორჯია/ფრანგულის გაკვეთილებ“ (უმცროსი ძმა) რეჟ. ლელა ჭინჭარაული
დათო ტურაშვილი „დოდოს მოლოდინში“ (წარმომადგენელი პანსიონატიდან) რეჟ. ვატო ჯუღელი
არისტოფანე „ფრინველები“ (ურჩი შვილი, მამალი) რეჟ. დავით პაპავა
ჯოვანი ბოკაჩო „დეკამერონი“ რეჟისორი ლევან წულაძე
უილიამ შექსპირი „ჰამლეტი“ (პირველი მესაფლავე) რეჟ. თემურ კუპრავა
უილიამ შექსპირი „შეცდომათა კომედია“ (ანჯელო, ოქრომჭედელი) რეჟ. გურამ ბრეგაძე
უილიამ შექსპირისა და გრიგორი გორინის მიხედვით „მონტეგები და კაპულეტები“ (ბატონი მონტეგი) რეჟ. გურამ ბრეგაძე
კარლო გოცი „მეფე-ირემი“ (ტრუფალდინო) რეჟ. ალექსანდრე ელოშვილი
შოდერლო დე ლაკლოს ნაწარმოების მიხედვით „სახიფათო კავშირები“ (მისიე დე ვალმონი) რეჟ. ციცინო კობიაშვილი
სომოსა (მრავალმნიშვნელოვანი)

სომოსა შეიძლება აღნიშნავდეს:

პიროვნებებს:
ანდრეს სომოსა — ანასტასიო სომოსა პორტოკარეროს შვილი
ბერნაბე სომოსა — საუკუნის მეამბოხე.
ანასტასიო სომოსა გარსია — ნიკარაგუის პრეზიდენტი და დიქტატორი
ანასტასიო სომოსა დებაილე — ნიკარაგუის პრეზიდენტი და დიქტატორი
ანასტასიო სომოსა პორტოკარერო — ანასტასიო სომოსა დებაილეს შვილი
ლუის სომოსა დებაილე — ნიკარაგუის პრეზიდენტი და დიქტატორი

პოლიტიკურ ოჯახს:
სომოსა — გავლენიანი პოლიტიკური ოჯახი ნიკარაგუაში
ელექტრომობილი

ელექტრომობილი — ავტომობილი, რომელიც გადაადგილდება არა შიგაწვის ძრავით, არამედ ელექტრო ძრავის საშუალებით, რომელიც თავის მხრივ, იკვებება აკუმულატორით ან სხვა ტიპის ელემენტით. პირველი ელექტრომობილი შეიქმნა 1880-იან წლებში.

ელექტრომობილის დადებითი მხარეებია:
არ გამოყოფს გამონაბოლქვს;
კონსტრუქციისა და მართვის სიმარტივე;
საყოფაცხოვრებო ელექტრო კვების წყაროებიდან დამუხტვის შესაძლებლობა;
ბიორესურსების ეკონომიის საუკეთესო საშუალება.
ელექტრომობილის უარყოფითი მხარეებია:
აკუმულიატორებმა საეკუნე ნახევრის განმავლობაში ჯერ კიდევ ვერ შესძლეს აეყვანათ ელექტრომობილი ისეთ ეტაპზე, რომ კონკურენცია გაეწია ჩვეულებრივი მანქანებისათვის, ენერგოტევადობიდან და ღირებულებიდან გამომდინარე.

გალერეა
უფლოსი

უფლოსი — ლეონტი მროველის მიხედვით, ქართველ ხალხთა ერთ-ერთი ეთნარქი.

ქართლის ცხოვრება
ლეონტი მროველი წერს:

უფლოსის სიკვდილის შემდეგ დაიწყო სამხედრო დაპირისპირება მის ძეებსა და ძმებს შორის. დაპირისპირების მშვიდობიანი მოგვარების მიზნით ორივე მხარე შეთანხმდა, რომ არბიტრად (მომრიგებლად) დაედგინათ ის, ვინც არმაზციხეში იქნებოდა განწესებული და მას მამასახლისი უწოდეს. ამ დროსვე ქართლში იჭრებიან ხაზარები.
სეგოვია

სეგოვია — ქალაქი ესპანეთში, კასტილიისა და ლეონის ავტონომიურ რეგიონში. სეგოვიის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდინარეებს ერესმასა და კლამორესს შორის. მდებარეობს მადრიდიდან ჩრდილო-დასავლეთით 90 კილომეტრზე. სეგოვია ტოლედოსთან და ავილასთან ერთად არის ქალაქი-მუზეუმი, რომელიც ესპანეთის დედაქალაქის გარშემო მდებარეობს. ქალაქის ღირსშესანიშნაობები და მთლიანად ქალაქი 1985 წლიდან შეტანილია იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებში (კრიტერიუმი , , ).

დაძმობილებული ქალაქები
ედინბურგი, შოტლანდია, დიდი ბრიტანეთი, 1985 წლიდან.
მარისვილი, აშშ, 2001 წლიდან.
ტუკსონი, არიზონა, აშშ.
ავილა (ესპანეთი)

ავილა — ქალაქი ესპანეთში, ავილას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ადახოს (დურეოს შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ესაა ზღვის დონიდან ყველაზე მაღლა მდებარე პროვინციის დედაქალაქი ესპანეთში. ქალაქის ღირსშესანიშნაობები და მთლიანად ქალაქი 1985 წლიდან შეტანილია იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში (კრიტერიუმები , ).

გალერეა
სანტიაგო-დე-კომპოსტელა

სანტიაგო-დე-კომპოსტელა — ქალაქი ესპანეთში, გალისიის ავტონომიური რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქის ღირსშესანიშნაობები და მთლიანად ქალაქი 1985 წლიდან შეტანილია იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებში (კრიტერიუმი , , ).

დაძმობილებული ქალაქები
სანტიაგო-დ-კაკემი, პორტუგალია (1980 წლიდან)
მეშხედი, ირანი (2000 წლიდან)
ბუენოს-აირესი, არგენტინა (1980 წლიდან)
ყუმი, ირანი (2000 წლიდან)
სანტიაგო-დე-კერეტარო, მექსიკა (2005 წლიდან)
სანტიაგო-დე-ლოს-კაბალიეროსი, დომინიკელთა რესპუბლიკა (2004 წლიდან)
ასისი, იტალია (2008 წლიდან)

გალერეა
გარახონაის ეროვნული პარკი

გარახონაის ეროვნული პარკი - მდებარეობს ესპანეთში, კანარის კუნძულების კუნძულ გომერაზე. 1981 წელს მიიღო ეროვნული პარკის სტატუსი, ხოლო 1986 წელს შეიტანეს იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში (კრიტერიუმი:, ). პარკის ფართობია 40 კმ2. სახელწოდება მიიღო გარახონაისგან (კუნძულის უმაღლესი მწვერვალი - 1484 მ.). პარკის ტერიტორია მდებარეობს ზღვის დონიდან 790-1400 მეტრ სიმაღლეზე.

გარა და ხონაი
პარკში არსებულ სტატუეტებს და პარკს სახელი ეწოდა ადგილობრივი მოსახლეების გუანჩების ტომელთა შეყვარებულების პატივსაცემად, რომელთა ისტორია მოგვაგონებს რომეოსა და ჯულიეტას ისტორიას. გარა იყო კუნძულ გომერას პრინცესა, ხოლო ხონაი კ. ტენერიფეს მეფის შვილი.

გალერეა
ინფრასტრუქტურა

ინფრასტრუქტურა (ლათ. — ქვედა, ქვე, და ლათ. — ნაგებობა, განლაგება) — ურთიერთდაკავშირებული მომსახურე სტრუქტურების კომპლექსი, რომლებიც გარკვეული ამოცანის (პრობლემის) გადაჭრას უზრუნველყოფს. ტერმინი ნასესხებია სამხედრო ლექსიკიდან, სადაც ის საომარი მოქმედებების, სწავლებისა და განშლისთვის დანიშნული სტაციონარული ობიექტების სისტემას ნიშნავს.

ტერმინი ტიპურად მიუთითებს ტექნიკურ სტრუქტურებზე, რომლებიც საზოგადოების ფუნქციონირებას უჭერს მხარს, მაგალითაც, გზებზე, წყალგაყვანილობაზე, კანალიზაციაზე, ელექტროგადამცემ ხაზებზე, სატელეკომუნიკაციო ქსელებზე და სხვა. ფუნქციური თვალსაზრისით, ინფრასტრუქტურა უზრუნველყოფს საქონლისა და მომსახურების წარმოებას. მაგალითად, გზები ფაბრიკა-ქარხნებში მასალის ტრანსპორტირების საშუალებას იძლევა, ასევე იქიდან გასაღების ბაზრებზე მზა პროდუქციის გატანის. გარკვეულ კონტექსტში, ამ ტერმინმა შეიძლება მოიცვას ძირითად სოციალური სამსახურები, როგორიცაა სკოლები და საავადმყოფოები.
მეცი

მეცი — ქალაქი საფრანგეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. არის მოზელის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი, შედის გრანდ ესტის რეგიონში. მდებარეობს მდინარეების, მოზელისა და ზელეს შესართავში, სტრასბურგის ჩრდილო-დასავლეთით და ლუქსემბურგის საზღვის სამხრეთით. 1871-1918 წლებში იყო გერმანიის იმპერიის ნაწილი. ლოთარგინიის დედაქალაქი მეორე მსოფლიო ომის დამთავრებიდან 2015 წლამდე. ხელახლა განაშენიანდა და გაფართოვდა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ.

დაძმობილებული ქალაქები
, გლოსტერი 
, გრადეც კალოვე 
, კანზას-სიტი 
, კარმიელი 
, სენ-დენი 
, ტრირი 
, იჩანი
მოვაკანოსი

მოვაკანოსი, მოვაკ, მოვაკე — ლეონტი მროველის მიხედვით, თარგამოსის ძე და ქართლოსის ძმა, მოვაკანთა წინაპარი, ქალაქ მოვაკანეთის დამაარსებელი.

მოვაკანოსის წილი
ლეონტი მროველი წერს: „ხოლო მოვაკანს მისცა მტკუარსა ჩრდილოთ, მცირისა ალაზნისა შესართავითგან ვიდრე ზღუამდე. და ამან აღაშენა ქალაქი მოვაკნეთი, და დაემკჳდრა მუნ“.

თეიმურაზ ბატონიშვილის სიტყვებით მოვაკნოსმა მის მიერ დაარსებულ ქალაქს შარავანდი დაარქვა, რომელსაც აწ შირვანად უწოდებენო.

ვახუშტი ბატონიშვილს რა თქმა უნდა არ აქვს აღწერილი მოვაკნეთი საქართველოს გეოგრაფიაში, მაგრამ მის მიერ შექმნილ ატლასებში ღნიშნული აქვს, როგორც ტერიტორია დარუბანდიდან მტკვრამდე და ჰერეთის საზღვრიდან კასპიის ზღვამდე.
ჰაოსი

ჰაოსი, ჰაიოსი, ჰაიკი, ჰაი — სომხების ლეგენდარული ეთნარქი და ეპონიმი. მითური სომხეთის პირველი მეფე. თარგამოსის უფროსი ვაჟი, იაფეტის შვილთაშვილი, ქართველთა ეთნარქის, ქართლოსის ძმა.

მისი ისტორია აღწერეს მოვსეს ხორენაცმა, ლეონტი მროველმა და სხვა ისტორიკოსებმა.

ისტორია
ჰაოსი, რომელიც იყო თარგამოსის უფროსი ვაჟი დასახლდა მამულში, ხოლო ქართლოსმა და დანარჩენმა ძმებმა გაინაწილეს ჩრდილოეთი მიწები. მოგვიანებით როდესაც ძმები გაძლიერდნენ გადაწყვიტეს გათავისუფლებულიყვნენ ნებროთის უღელისაგან. ნებროთმა შეიტყო რა ძმების განდგომა წარმოემართა მათ დასამორჩილებლად. მრავალი დღის ბრძოლის შემდეგ ნებროთი მოკლულ იქნა ჰაოსისაგან მასისის მთებში.

ჰაოსისგან ნებროთის მოკვლა
მსოფლიო ისტორია არ იცნობს ჰაოსისაგან ნებროთის მოკვლის ფაქტს გარდა ქართული და სომხური წყაროებისა, ხოლო სომხური წყაროებიდან მხოლოდ მოსე ხორანელი აღწერს არა ჰაოსისა და ნებროთის, არამედ ჰაოსისა და ბაალის შერკინებას. მის მიერ სომხეთის ისტორიაში წერია შემდეგი:

ისტორიული წყაროები
ლეონტი მროველი წერს:

თეიმურაზ ბატონიშვილის სიტყვებით:
ეროვნული აღორძინების მთავრობის ხუნტა

ეროვნული აღორძინების მთავრობის ხუნტა ნიკარაგუას ოფიციალურად მართავდა 1979 წლის იანვრიდან 1985 წლამდე. ხუნტის შემადგენლობაში დიდ უმრავლესობას შეადგენდა სანდინისტების ეროვნულ-ლიბერალური ფონტი.

სანდინიტას აჯანყებამ 1979 წლის 16 ივნისს ხუნტა გამოაცხადა ნიკარაგუის დროებით მმართველად. ამ პერიოდისთვის სამოქალქო ომი ანასტასიო სომოსა დებაილეს წინააღმდეგ დასასრულს უახლოვდებოდა. ხუნტა შედგებოდა ხუთი წევრისგან: სელფ-ს დირექტორატის წევრი-დანიელ ორტეგა, ორი მემარცხენე აქტივისტი-სერხიო რამირესი და მოისეს ასან მორალესი და ორი მემარჯვენე აქტივისი- ადოლფო რობელო და ვიოლეტა ბარიოს ჩამორო.

ივლისის პირველ ნახევარში შეერთებული შტატების დესპანმა უილიამ ბოუდლერმა სანდინისტებს ურჩია გაეფართოვებინათ ხუნტა ისეთი წევრების დამატებით, როგორიც იყვნენ ადოლფო კალერო, ისმაილ რეიესი და მარიანო ფიალოსი. სანდინისტებს არ ჰქონდათ სურვილი ამერიკის მოკავშირეები ყოფილიყვნენ და ეს შემოთავაზება უარყვეს. სომოსას რეჟიმის დამხობის შემდეგ, მალევე გამოირკვა, რომ ჩამოროსა და რობელოს არავითარი ძალაუფლება არ გააჩნდათ. 1980 წლის 19 აპრილს მათ ხუნტა დატოვეს. მათ ნაცვლად იმავე წლის 18 მაისს ახალი წევრები მიიღეს — არტურო კრუსი და რაფაელ კორდოვა რივასი. 1981 წელს კრუსი ხუნტიდან გამოვიდა და ნიკარაგუის ელჩად დაინიშნა შეერთებულ შტატებში.

1984 წლის 4 ნოემბერს გაიმართა საპრეზიდენტო არჩევნები, რომელშიც გაიმარჯვა ხუნტის მეთაურმა და რევოლუციურმა ლიდერმა დანიელ ორტეგამ. ვიცე-პრეზიდენტად დაინიშნა სერხიო რამირესი. სხვა პოლიტიკური ძალები უკმაყოფილო იყვნენ შედეგით და აცხადებდნენ, რომ არაერთნაირ მდგომარეობაში აღმოჩნდნენ. გარდა ამისა, აშშ-სა და დასავლეთ ევროპული სახელმწიფოების მთავრობებმა და არასამთავრობო საერთაშორისო ორგანიზაციებმა არჩევნები გაყალბებულად სცნეს.

ხუნტა დაიშალა 1985 წლის 10 იანვარს, როდესაც დანიელ ორტეგა ნიკარაგუის პრეზიდენტი ოფიციალურად გახდა.
ნიკოლო ტომაზეო

ნიკოლო ტომაზეო (; დ. 9 ოქტომბერი, 1802, შიბენიკი, დალმაცია — გ. 1 მაისი, 1874, ფლორენცია) — იტალიელი ლინგვისტი, ჟურნალისტი, ესეისტი, მწერალი, ფილოლოგი. ჰქონდა მრავალი პოეტური კრებული: აღსარებები (1836), პოეტური მოგონებები (1838), ნაპერწკლები (1841) და სხვ. მისი ნაწარმოებებისათვის ნიშანდობლივია პატრიოტიზმი, რელიგიური მოტივები, მორალური სრულყოფის იდეები. ეს ნიშნები ახასიათებს მის რომანებსაც: ათენის ჰერცოგი (1837) და სილამაზე და რწმენა (1840). მასვე ეკუთვნის აგრეთვე ფილოლოგიური ნაშრომები, ლექსიკონები და სხვ.
ესპანეთის ხმელთაშუაზღვის სანაპიროს კლდის ნახატები

ესპანეთის ხმელთაშუაზღვის სანაპიროს კლდის ნახატები ესპანეთის არქეოლოგიურად გამორჩეულ ადგილთა ერთობლიობა, რომლებიც შეტანილნი არიან იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში.

კლდის ნახატები აღმოჩენილია ესპანეთის მრავალ ადგილსას, თუმცა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში ისინი 2 ნაწილად იყოფა - პირველი - ჩრდილოეთ ესპანეთში მდებარე ნახატები და ალტამირას გამოქვაბული; მეორე - იბერიის ნახევარკუნძულის კლდის ნახატები, რომლებიც სამხრეთით მდებარეობენ. დღეისათვის ორივე სიაში მიახლოებით შვიდასი პირველყოფილი ნახატების შემცვლელი ადგილია.
კასერესი (ქალაქი)

კასერესი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში. ესტრემადურის ავტონომიური რეგიონის შემადგენლობაში. ქალაქი დააარსეს რომაელებმა 29 წელს. ქალაქის ძველი ნაწილი, სადაც განთავსებულია რომანული, ისლამური და გოთიკური არქიტექტურის ნიმუშები, 1986 წლიდან შეტანილია იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებში (კრიტერიუმი , ). ქალაქი წარდგენილია 2016 წლის ევროპის კულტურული დედაქალაქის ნომინაციაზე.

მოსახლეობა
გალერეა