iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
კუტაფიის კოშკი

კუტაფიის კოშკი — მოსკოვის კრემლის ერთადერთი შემონახული სარინი კოშკი. მდებარეობს კრემლის სამების კოშკის პირდაპირ, სამების ხიდის წინ.

ისტორია
კუტაფიის კოშკი ააგეს 1516 წელს მილანელი არქიტექტორის ალევიზ ფრიაზინის (უფროსის) ხელმძღვანელობით. დაბალ, მდინარე ნეგლინაიით და თხრილით გარშემორტყმულ კოშკს ერთადერთი კარი ჰქონდა, რომელიც საფრთხის შემთხვევაში იკეტებოდა ხიდის საშუალებით. კოშკი იყო მრისხანე დაბრკოლება ციხესიმაგრის ალყის შემოსარტყმელად. კოშკს ჰქონდა სათოფურები და მაშიკულები.

ძველ დროში კუტაფიის კოშკი, ისევე როგორც კრემლის სხვა კოშკები, სრულდებოდა ორრქიანი კბილანებით და კარვისებური სახურავით. 1685 წელს მას დაადგეს ბადისებრი გვირგვინი - პარაპეტი თეთრი ქვის გვირგვინით. საუკუნეში დაანგრიეს კოშკის კამარა.

- საუკუნეებში მდინარე ნაგლინაიაში წყლის დონემ მოიმატა და კოშკი ყველა მხრიდან წყალში მოექცა. კოშკში შესვლა მხოლოდ ქალაქის მხრიდან მხოლოდ ხიდის საშუალებით შეიძლებოდა. ამჟამად კოშკის ქვევა ნაწილი ამოვსებულია. მისი თავდაპირველი სიმაღლე დედამიწის ზედაპირის დონიდან იყო 18 მეტრი, ამჟამად მხოლო 13,5 მეტრია მისი სიმაღლე.

სახელწოდება კუტაფიის წარმოშობაზე არსებობს ორი, ერთმანეთისაგან განსხვავებული ვერსია. ერთი ვერსიის თანახმად სიტყვა „“ ნიშნავს თავშესაფარს, კუთხეს, ან მეორე ვერსიის თანახმად სიტყვა „“ აღნიშნავს სრულ, მოუქნელ ქალს. თუმცა პირველი საეჭვო ჩანს, რადგან სიტყვა „“-ისაგან მიიღება სახელწოდება „“ და არა „“.

2001 წელს კოშკის ნაპირებზე დაიწყო თანამედროვე პავილიონის მშენებლობა, რომელიც სპეციალისტების შიშის მიხედვით, რომლებიც იცავენ კულტურულ მემკვიდრეობას, დაამახინჯებდა ძეგლის ისტორიულ სახეს.
მოსკოვის სამების ხიდი

სამების ხიდი — მოსკოვის ერთ-ერთი უძველესი ქვის ხიდი, რომელიც მდებარეობს მდინარე ნეგლინაიაზე და არის ერთადერთი გადარჩენილი ხიდი რომელმაც ჩვენს დრომდე მოაღწია. ერთმანეთთან აკავშირებს კუტაფიის კოშკსა და მოსკოვის კრემლის სამების კოშკს.

ისტორია
მოსკოვის ისტორიკოსის ივან ზაბელინის აზრით, სამების ხიდის პირველი ქვის ვარიანტი სავარაუდოდ ააგეს ჯერ კიდევ 1367 წელს, კრემლის კედლის აგების თანადროულად. მისი ვარაუდი დაფუძნებულია 1475 წლის ისტორიულ დოკუმენტზე, რომელშიც მოხსენიებულია „დიდი ქვის ხიდი“.

ცხრათაღოვანი აგურის ხიდი ააგეს 1516 წელს იტალიელი არქიტექტორის ალევიზ ფრიაზინის პროექტის მიხედვით, თანამედროვე კრემლის კედლების ამოყვანის პარალელურად. მას მაშინ ეწოდებოდა რიზოპოლოჟენის ხიდი. ეს სახელი ამჟამად სამების ჭიშკარს ეწოდება.

სამების ხიდი აკავშირებდა მოსკოვის კრემლის რაიონს სავაჭრო და ხელოსანთა ცენტრ ბელი-გოროდიბელი-გოროდთან.

- საუკუნეებში სამების ხიდის ახლოს განთავსებული იყო დიდი რაოდენობით სავაჭრო მაღაზიები.

1812 წლის ხანძრის შემდეგ დაიწყო ხიდის სარეკონსტრუქციო სამუშაოები კრემლის მთელ მიმდებარე ტერიტორიაზე. სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი იოსიპ ბოვე. მდინარე ნეგლინაია მოაქციეს მიწის ქვეშ, რის შედეგადაც ხიდმა დაკარგა თავისი წინანდელი დანიშნულება და მოექცა ალექსანვრეს ბაღის ცენტრალურ ნაწილში.

სამების ხიდი არაერთხელ გადააკეთეს. პირველი მნიშვნელოვანი ცვლილებები ხიდმა განიცადა 1793 წელს. 1876 წელს ხიდი გაარემონტეს. 1901 წელს კიდევ ერთხელ გადააკეთეს და მიიღო ის სახე რა სახიტაც ჩვენამდეა შემორჩენილი. 1975 წელს ხიდი გაარემონტეს და გაათავისუფლეს სამხრეთ-დასავლეთის ფასადი მიშენებებისაგან.

დიდი სარესტავრაციო სამუშაოები მიმდინარეობს საუკუნის 70-იან წლებში და ასევე 2000 წლიდან.
ალექსანდრე I-ის ძეგლი (მოსკოვი)

ალექსანდრე -ის ძეგლი — ბრინჯაოს ქანდაკება მოსკოვის ცენტრში. მდებარეობს ალექსანდრეს ბაღში. აღმართულია რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე -ის პატივისცემის ნიშნად. ძეგლის ავტორია რუსეთის ფედერაციის სახალხო მხატვარი, მოქანდაკე სალავათ შჩერბაკოვი და რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული არქიტექტორი იგორ ვოსკრესენსკი. ძეგლი გაიხსნა ალექსანდრეს ბაღში 2014 წლის 20 ნოემბერს, ბოროვიცკის ჭიშკართან ახლოს. იგი ალექსანდრე -ის პირველი ძეგლის მოსკოვში.

ისტორია
ძეგლზე გამოსახულია ალექსანდრე სააღლუმე ფორმაში, რომელიც კვარცხლბეკზე დგას. იმპერატორს ხელში უჭირავს დაშნა, მის ფერხთით კი დევს მტრის იარაღი, იმპერატორს მხარზე მოგდებული აქვს მოსასხამი. მონუმენტის პირდაპირ აღმართულია ბრინჯაოს ბარელიეფი, რომელზეც გამოსახულია ბოროდინოს ბრძოლა, ასევე საფრანგეთ-რუსეთის ომის სხვა ბრძოლები და მხედართმთავრები, ასევე თავად ალექსანდრე , სერაფიმ საროველი და აგრეთვე ორი ტაძარი - მოსკოვის მაცხოვრის ტაძარი და სანქტ-პეტერბურგის ყაზანის ტაძარი.

ძეგლის საზეიმო გახსნა გაიმართა 2014 წლის 20 ნოემბერს. გახსნის ცერემონიალს ესწრებოდა რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტი ვლადიმირ პუტინი, მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქი კირილე, რუსეთის ფედერაციის კულტურის მინისტრი ვლადიმირ მედინსკი და მოსკოვის მერი სერგეი სობიანინი.
რობესპიერის ძეგლი (მოსკოვი)

რობესპიერის ძეგლი — ბოლშევიკების მიერ ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ მოსკოვში დადგმული ერთ-ერთი პირველი ძეგლი. ქანდაკება დამზავებული იყო ბეტონისაგან მოქანდაკე ბეატრისა სანდომირსკაიას მიერ. ძეგლი იდგა ალექსანდრეს ბაღში ალექსანდრეს ბაღის ობელისკის ადგილზე. ძეგლი შეიქმნა რევოლუციის პირველ წლისთავისთვის 1918 წლის 3 ნოემბერს, ხოლო 6-7 ნოემბრის ღამეს დაიშალა ან ბეტონის უხარისხობის გამო, ან აფეთქების შედეგად.

აღწერა
ბეტონის ძეგლი იყო საუკუნის პოლიტიკური მოღვაწის რეალური გამოსახულება, შესაბამის ტანსაცმელში და პარიკში.

თვითმხილველის აზრით იგი ცოტა მაღალი იყო ვიდრე რეალური რობესპიერი.

ისტორია
ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ საბჭოთა ხელისუფლებამ მიიღო მონუმენტალური პროპაგანდის ლენინური გეგმა, რომლის საფუძველზეც გაანადგურეს ყველა ის ძეგლი, რომელიც მეფის ხელისუფლებასთან იყო კავშირში.

სახვითი ხელოვნების განყოფილებამ შეადგინა იმ პირების სია, რომლის ძეგლების შეიძლება დადგმულიყო. ამ სიაში შეიყვანეს არა მარტო რუსი რევოლუციონერები, არამედ უცხოელი პოეტები, ფილოსოფოსები, სწავლულები, მხატვრები, კომპოზიტორები და მსახიობები, სულ 69 პირი.

რობესპიერი, როგორც საფრანგეთის რევოლუციის მნიშვნელოვანი ფიგურა, ბუნებრივია ამ სიაში მოხვდა. მისი დადგმა ალექსანდრეს ბაღში, მოხდა რომანოვების ობელისკის აღებისა და გადაკეთების პარალელურად.

რობესპიერის ძეგლის გახსნა მოხდა 1918 წლის 3 ნოემბერს. შემორჩენილია 18-წამიანი ვიდეო მასალა გახსნის შესახებ.

განადგურება
1918 წლის 7 ნოემბერს დილით ქანდაკება დანგრეული დახვდათ. ოფიციალური ვერსიით, რომელიც გაზეთმა „პრავდამ“ გამოაქვეყნა 9 ნოემბერს, ძეგლის განადგურება მოხდა დამნაშავის ხელით, ანუ ძეგლი ააფეთქეს, მაგრამ იქვე მიუთითებენ, რომ კვარცხლბეკი გადარჩა. ერთ-ერთი არცთუ საფუძველს მოკლებული ვერსიის მიხედვით ბეტონი იყო დაბალი ხარისხის, ღამით მოყინა და ძეგლი ჩამოიქცა.
ჩინური ხემყრალი

ჩინური ხემყრალი — ტანმაღალი, განიერვარჯიანი ხე სიმარუბასებრთა ოჯახისა, რომელსაც ყლორტები მწვანე, ტოტები და ღერო კი მონაცრისფრო თხელი ქერქით აქვს დაფარული. მერქანი თეთრი ფერის აქვს, უგულო. ახალგაზრდა ტოტები ადვილად მტვრევადი და ფხვიერი აქვს, ღეროს მერქანი კი მაგარი, მკვრივი და ბრჭყვინავია. ხასიათდება სპეციფიკური სუნით. ჩინური ხემყრალის მსხვილი, მორიგეობით გაწყობილი ფოთლები კენტფრთართულია. ფოთოლში 15-25 წაგრძელებული და წაწვეტილი, ქვედა ნაწილში გაგანიერებული ფოთოლაკია. გაგანიერების საწყისში ქვედა მხარეზე ჯირკვლები ახასიათებს. ფოთლები სცვივა ყოველ შემოდგომაზე.

წვრილი მოყვითალო — მწვანე ყვავილები კენწრულ, მსხვილ მტევნებადაა შეკრებილი, ყვავის ფოთლების გაშლის შემდეგ მაისის ბოლოს ან ივნისში. ნაყოფი ერთთესლიანი ფრთიანაა, ჯერ მოვარდისფრო, მომწიფების შემდეგ ჩალისფერი. ბრტყელი თესლი გრძელი ფრთის ცენტრშია მოთავსებული. ნაყოფები თითქმის მთელი ზამთარი ხეზე რჩება. კარგად განვითარებული ფესვთა სისტემა ახასიათებს. გამრავლება ხდება თესლით, ძირკვის ამონაყრით და ფესვის ნაბარტყით. იგი სინათლის და სითბოს მომთხოვნია, კარგად იტანს სიმშრალესა და მწირ ნიადაგს. ამის მიზეზია, რომ ხრიოკ ფერდობებზე და მშრალ ადგილებში თავისთავად სახლდება. ამავე დროს აღსანიშნავია, რომ დასავლეთ საქართველოს ტენიან ადგილებში იგი უკეთეს ზრდას იჩენს. მისი სამშობლოა ჩინეთი. ჩვენში ხელოვნურადაა გავრცელებული და გაველურებული.
ფოთის ტროლეიბუსი

ფოთის ტროლეიბუსი — ტროლეიბუსის გაუქმებული სისტემა ქ. ფოთში. ეს იყო ერთ-ერთი ყველაზე ახალი ტროლეიბუსის სისტემა საქართველოში, რომელიც გაიხსნა 1981 წლის 9 აპრილს. ფოთში მოძრაობდა რუსული წარმოების ტროლეიბუსები -9 და ჩეხური წარმოების 14. სისტემა შედგებოდა ორი მარშრუტისგან:

№ 1 — ნაბადას დასახლებიდან საზღვაო პორტის გავლით, მალთაყვის მიმართულებით. ეს იყო ტროლეიბუსის ერთ-ერთი ყველაზე გრძელი მარშრუტი საქართველოში და მისი სიგრძე 12 კმ-ს შეადგენდა.
№ 2 — წრიული მარშრუტი ქალაქის ცენტრში, რომელიც მიმართული იყო ასევე მალთაყვისკენ და ჰქონდა ერთი ბოლო გაჩერება ტროლეიბუსების დეპოსთან.

ტროლეიბუსების დეპო მდებარეობდა წერეთლის ქუჩაზე, ოქროს ტბის მახლობლად. ის მოიცავდა სადგომ მოედანს და სარემონტო ზონას.

1991 წელს სისტემამ განვითარების პიკს მიაღწია, ამ დროს მისი 2 მარშრუტის ჯამური სიგრძე 18 კილომეტრი იყო და ხაზებზე 12 ტროლეიბუსი მოძრაობდა. 90-იან წლებში ფოთის ტროლეიბუსს მძიმე დრო დაუდგა, რადგან სამოქალაქო ომის პერიოდში ადგილი ჰქონდა საკონტაქტო სადენების მოპარვასა და მოძრავი შემადგენლობის ძარცვა-დაზიანებას. აღნიშნული პროცესების გამო 1999 წლისთვის 2 მარშრუტზე მხოლოდ 2 გადარჩენილი ტროლეიბუსიღა მოძრაობდა. ამავე წელს ფოთმა თბილისისგან შეისყიდა ჩამოწერილი ტროლეიბუსი 9. 2003 წელს ქალაქმა ათენიდან მიიღო 3 მეორადი ტროლეიბუსი -682.

დენის ხშირი გათიშვის გამო ტროლეიბუსები ხშირად იდგა ქუჩაში. 2005 წელს ფოთის ტროლეიბუსის სისტემა გაუქმდა და მისი მოძრავი შემადგენლობა გადაეცა ოზურგეთსა და ჭიათურას.
საქართველოს ტროლეიბუსის სისტემების სია
ბათუმი (გაუქმებულია)
გორი (გაუქმებულია)
ზესტაფონი (შეწყდა მშენებარე)
ზუგდიდი (გაუქმებულია)
თბილისი (გაუქმებულია)
ოზურგეთი (გაუქმებულია)
რუსთავი (გაუქმებულია)
სამტრედია (გაუქმებულია)
სოხუმი (მოქმედია)
ფოთი (გაუქმებულია)
ქობულეთი (შეწყდა მშენებარე)
ქუთაისი (გაუქმებულია)
ცხინვალი (გაუქმებულია)
ჭიათურა (გაუქმებულია)
ფლორენს ნაიტინგეილი

ფლორენს ნაიტინგეილი (; დ. 12 მაისი, 1820 — გ. 13 აგვისტო, 1910) — ინგლისელი სოციალური რეფორმატორი და სტატისტიკოსი, საფუძველი ჩაუყარა ექთნის პროფესიას.

ნაიტინგეილი ფართო საზოგადოებისთვის ცნობილი გახდა ყირიმის ომის დროს, მედდებისათვის სათანადო განათლების და კვალიფიკაციის მიცემით. ფლორენსის წყალობით, ექთნის პროფესია სათანადოდ დაფასდა. იგი ვიქტორიანული ეპოქის სახე გახდა. მას ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც „ქალი სანათით“, რადგან ღამ-ღამობით დაჭრილი ჯარისკაცების მდგომარეობას ამოწმებდა.

თანამედროვე კომენტატორები ამტკიცებენ, რომ დღესდღეობით ყირიმის ომში ნაიტინგეილის საქმიანობა გაზვიადებულია მედიის მიერ. კრიტიკოსები კი თანხმდებიან, რომ მისი შემდგომი მოღვაწეობა, მეტად მნიშვნელოვანია საექთნო საქმიანობაში პროფესიონალიზმის დონის ზრდაში. 1860 წელს, ნაიტინგეილმა დააარსა მსოფლიოში პირველი პროფესიული საექთნო სკოლა ლონდონში, სენტ-ტომასის ჰოსპიტალში, რომელიც ახლა ' -ის შემადგენლობაშია. ნაიტინგეილის პიონერული ღვაწლი საექთნო სფეროში სათანადოდაა დაფასებული: დამწყები ექთნები „ნაიტინგეილის ფიცს“ დებენ; „ფლორენს ნაიტინგეილის მედალი“ საუკეთესო ჯილდოა, რისი მოპოვებაც ექთნებს შეუძლიათ; ფლორენსის პატივსაცემად ექთნების საერთაშირისო დღე მის დაბადების დღეზე აღინიშნება. ნაიტინგეილის სოციალური რეფორმები მოიცავს ჯანდაცვის სისტემის გაუმჯობესებას ბრიტანული საზოგადოების ყველა ფენის წარმომადგენლისთვის, ინდოეთში შიმშილთან ბრძოლის მხარდაჭერას, პროსტიტუციის კანონების (რომლებიც ქალებისთვის მეტად მკაცრი იყო) გაუქმების და ქალების სამუშაო ძალაში ჩრთულობის გაზრდის ხელშეწყობას.

ფლორენსი იყო ბრწყინვალე მწერალი. მისი ნაშრომების უმეტესობა, სამედიცინო ცოდნის გავრცელებას ემსახურებოდა. ზოგიერთი მათგანი იმდენად მარტივი ენით იყო დაწერილი, რომ მკითხველისგან არ მოითხოვდა განსაკუთრებულ ცოდნას. ნაიტინგეილი პირველი იყო, ვინც ეფექტურად იყენებდა ინფოგრაფიკებს, გრაფიკულ პრეზენტაციებს და სტატისტიკურ მონაცემებს. ნაშრომების უმეტესობა მისი სიკვდილის შემდეგ გამოქვეყნდა.

ადრეული წლები
ფლორენს ნაიტინგეილი 1820 წლის 12 მაისს, მდიდარი და მაღალი კლასის წარმომადგენლის ოჯახში, ფლორენციაში დაიბადა, შესაბამისად სახელიც ქალაქის პატივსაცემად დაერქვა. ოჯახის ორივე შტოდან მემკვიდრეობით ერგო ლიბერალური აზროვნების უნარი.

ახალგაზრდა ნაიტინგეილი აღიქმებოდა, როგორც საკმაოდ მიმზიდველი და გრაციოზული მანდილოსანი და მიუხედავად მკაცრი იმიჯისა, ცნობილი იყო თავისი მომხიბვლელობითა და მომაჯადოებელი ღიმილით. მისი მთხოვნელი იყო პოეტი რიჩარდ მილნესი, რომელიც რვა წლიანი შეხვედრების შემდეგ დაიწუნა იმ მიზეზით, რომ თვლიდა, ეს ურთიერთობა მის ნამდვილ ცხოვრებისეულ მიზანს შეუშლიდა ხელს.

ფლორენსი აგრძელებდა მოგზაურობას საბერძნეთისა და შემდგომ ეგვიპტის მიმართულებით. მის მიერ დაწერილი ნაშრომები ეგვიპტეზე თითქოს აღსარებაა ცხოვრებისეული ფილოსოფიისა და მსოფლმხედველობის შესახებ. თებესში ყოფნისას წერდა, რომ ღვთის ხმა ჩაესმა, რომელმაც ჰკითხა, თუ შეასრულებდა მისი სახელით კარგ საქმეებს ყოველგვარი მატერიალური გამორჩენის გარეშე.

გარდაცვალება
1910 წლის 13 აგვისტოს, ფლორენსი 90 წლის ასაკში, თავის ბინაში, ლონდონში ძილში გარდაიცვალა,. მისი დაკრძალვა ვესტმინსტერის სააბატოში იგეგმებოდა, მაგრამ ოჯახის წევრებმა უარი განაცხადეს და დაკრძალეს წმინდა მარგარეტის ეკლესიის ეზოში. ნაიტინგეილის გარდაცვალების შემდეგ, უამრავი ნაშრომი გამოუქვეყნებელი დარჩა.
საბიჰა ბენგიუთაში

საბიჰა ზია ბენგიუთაში (; დ. 1904, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 2 ოქტომბერი, 1992, ანკარა, თურქეთი) — თურქი მექანდაკე. ცნობილია, როგორც პირველი თურქი ქალი მოქანდაკე.

ბიოგრაფია
საბიჰა ზია 1904 წელს, სტამბოლში დაიბადა. მას ჰყავდა და და უფროსი ძმა. სწავლობდა ეიუპსულთანის ნუმუნეს სკოლაში, რომელიც ასევე ცნობილია, როგორც ეუპის ანატოლიის უმაღლესი სკოლა. ოთხი წელი ცხოვრობდა დამასკოში, სირიაში, სადაც მამამისი ოსმალეთის პერიოდში სახელმწიფო მოხელედ მსახურობდა. დამასკოში განათლება, ერთი წლის მანძილზე ფრანგულ კათოლიკურ სკოლაში განაგრძო. ოჯახი სტამბოლში დაბრუნების შემდეგ, ბუიუქადაზე დასახლდა, სადაც მან საშუალო განათლება ქიოფრულუ ფუათ ფაშას სკოლაში დაასრულა. 1920 წელს, სტამბოლის სამხატვრო აკადემიის (დღეს მიმარ სინანის სახელობის უნივერსიტეტი) სამხატვრო და მოქანდაკეობის ფაკულტეტზე, სახვითი ხელოვნების შესწავლა დაიწყო. ის პირველი ქალი სტუდენტი გახდა კლასში. ფეიჰამან დურანი მისი ერთ-ერთი მასწავლებელი იყო აკადემიაში. 1924 წელს, მოიგო სახელმწიფო სასწავლო გრანტი რომის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში სასწავლოდ, სადაც ის ერმენიჯილდო ლუპის (1877–1937) სემინარებს ესწრებოდა.

მოგვიანებით იგი დაქორწინდა შაქირ ემინ ბანგიუთაშზე, დიპლომატსა და პოეტ აბდულჰაქ ჰამიდ თარჰანის შვილიშვილზე. ის ხშირად მოგზაურობდა საზღვარგარეთ, ქმართან ერთად. წყვილი, შაქირ ემინის პენსიაზე გასვლის შემდეგ, ანკარის ჩანქაიას რაიონში, მალთეფეს კვარტალში დასახლდა. მოგვიანებით ის ქალიშვილი აიყვანა, სახელად ნუროლი, რომელიც მარტოობისას მას თან ახლდა.

გარდაიცვალა 1992 წლის 2 ოქტომბერს, ანკარაში.
აგრომეტეოროლოგიური მომსახურება

აგრომეტეოროლოგიური მომსახურება — სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციებისა და დაწესებულებებისათვის აგრომეტეოროლოგიური ინფორმაციისა და აგრომეტეოლოგიური პროგნოზების მიწოდება არსებული და მოსალოდნელი ამინდისა და სასოფლო სამეურნეო კულტურებზე მისი გავლენის შესახებ. ჰიდრომეტეოლოგიური დაწესებულებების მიერ მეტეოროლოგიურ დაკვირვებათა შედეგების, აგრომეტეოროლოგიური პროგნოზების, სასოფლო-სამეურნეო კულტურების ზრდის პირობებისა და მოსავლიანობის პროგნოზების ინფორმირება სოფლის მეურნეობის ორგანოებისა და დაწესებულებებისათვის.
აგრომეტეოროლოგიური პროგნოზი

აგრომეტეოროლოგიური პროგნოზი — ამინდის იმ უმნიშვნელოვანესი აგრომეტეოროლოგიური პირობების წინასწარ განსაზღვრა, რომლებიც გავლენას ახდენენ სასოფლო-სამეურნეო კულტურების ზრდა-განვითარებასა და მოსავლიანობაზე. აგრომეტეოროლოგიური პროგნოზის შედგენისას ემყარებიან სოფლის მეურნეობის დარგების თავისებურებას და მეტეოროგიურ დაკვირვებათა შედეგებს, ითვალისწინებენ აგრეთვე ამინდის ცვალებადობის სტატისტიკურ კანონზომიერებას და ამინდის საერთო პროგნოზსაც. განასხვავებენ ზეგრძელვადიან (ამა თუ იმ კულტურის დათესვამდე 3-4 თვით ადრე შედგენილ) და გრძელვადიან (მოსავლის აღებამდე 1-3 თვით ადრე შედგენილ) აგრომეტეოროლოგიური პროგნოზს.
აგრომეტეოროლოგიური სადგური

აგრომეტეოროლოგიური სადგური — დაწესებულება, რომელიც სისტემატურად აკვირდება ამინდს და აღნუსხავს მის ზეგავლენას სასოფლო-სამეურნეო კულტურებზე. აგრომეტეოროლოგიურ სადგურში მეტეოროლოგიურ დაკვირვებებს ატარებენ ყველა ჰიდრომეტეოლოგიური სადგურებისათვის დადგენილი საერთო პროგრამით, ზომავენ ნიადაგის ტენიანობას, ტემპერატურას, მზის რადიაციას, ქარის სიჩქარეს, ჰაერის ტენიანობასა და ტემპერატურას. აკვირდებიან სასოფლო-სამეურნეო კულტურების ზრდა-განვითარებასა და მოსავლიანობას. განსაზღვრავენ სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოების სახეებსა და მათი ჩატარების ვადებს. აგრომეტეოროლოგიური სადგურების ქსელი რუსეთში პირველად პ. ბროუნოვმა საუკუნის დასასრულს შექმნა.
მოსკოვის ფილიპე მიტროპოლიტის ეკლესია

}
| რელიგიური_წევრობა = რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
| წესჩვეულება =
| პროვინცია =
| რაიონი =
| კურთხევის_წელი =
| სტატუსი = მოქმედი
| ფუნქციური_სტატუსი =
| მემკვიდრეობითი_ადგილმდებარეობა =
| ხელმძღვანელობა =
| საიტი =
| ხუროთმოძღვრება =დიახ
| ხუროთმოძღვარი = მატვეი კაზაკოვი
| ხუროთმოძღვრული_ტიპი =
| ხუროთმოძღვრული_სტილი = კლასიციზმი
| ფასადის_მიმართულება =
| ნოვატორული =
| თარიღდება = საუკუნე
| მშენებლობის_ფასი =
| დეტალები =
| ტევადობა =
| სიგრძე =
| სიგანე =
| ნავის_სიგანე =
| სიმაღლე_მაქსიმალური =
| გუმბათის_რაოდენობა =
| გუმბათის_სიმაღლე_გარე =
| გუმბათის_სიმაღლე_შიდა =
| გუმბათის_დიაგ_გარე =
| გუმბათის_დიაგ_შიდა =
| მინარეთი_რაოდენობა =
| მინარეთის_სიმაღლე =
| წვეტის_რაოდენობა =
| წვეტის_სიმაღლე =
| მასალა =
| =
| =
| =
| =
| განედი = 55.780894
| გრძედი = 37.630994
| საერთო_მოიჯარე =
| ქვეყანა=
მოსკოვის ფილიპე მიტროპოლიტის ეკლესია — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში. ეკლესია დაარსებულია საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის აღმოსავლეთის ადმინისტრაციული ოლქის მეშჩანის რაიონში. ეკლესია აგებულია მეფე ალექსი მიხეილის ძისა და ფილიპე მტროპოლიტის ნეშტის შეხვედრის ადგილზე, როდესაც ამ უკანასკნელის ცხედარი გადაჰქონდათსოლოვეცკის მონასტერში. ეკლესია არის საუკუნის მოსკოვური კლასიციზმის ერთ-ერთი საუკეთესო მაგალითი.

ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ფილიპე მიტროპოლიტის სახელზე. ეგვტერები კი - ალექსი ღვთისკაცისა და სერგი რადონეჟელის სახელზე.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

ისტორია
1652 წლის 9 ივლისს მიტროპოლიტ ნიკონს წმინდა ფილიპეს ნეშტი მიჰქონდა სოლოვკის მონასტერში, მეშჩანის სლობოდაში მეფის მონაწილეობით გამართული ლიტანიობა შეეგება და ნეშტი გადაიტანეს მოსკოვის კრემლის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარში. მათი შეხვედრის ადგილზე აღმართეს ხის ჯვარი, ხოლო 1677 წელს ააგეს პირველი ხის ეკლესია წმინდა ფილიპეს სახელზე. 1689 წელს ეკლესია მოძველდა და დაანგრიეს, ხოლო 1691 წელს ააგეს ახალი ქვის ეკლესია.

1710 წელს აკურთხეს ეგვტერი ალექსი ღვთისკაცის სახელზე, რომელიც 1750-1752 წლებში გადააკეთეს ეკლესიის სატრაპეზოდ. ამავე პერიოდს მიეკუთვნება სამრეკლოს აშენებაც.

ეკლესიის რეკონსტრუქცია დაიწყო 1777 წელს, გეგმა შეიმუშავა მატვეი კაზაკოვმა. სარესტავრაციო სამუშაოები გაგრძელდა 10 წელი. ეკლესიის კურთხევა მოხდა 1788 წელს.

1827 წელს სატრაპეზოს მიაშენეს ეგვტერი სერგი რადონეჟელის სახელზე. საუკუნეში ეკლესიასთან ააგეს ეკლესიის მსახურებისთვის სახლი. 1889 წელს ეკლესიასთან ააშენეს სათნოების სახლი. 1896 წელს კი ეკლესიასთან გაიხსნა საეკლესიო-სამრევლო სკოლა.

საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა 1939 წელს. 1991 წელს ეკლესია დაუბრუნეს რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. 1992 წლის 16 ივლისს მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა ალექსი -მ აღასრულა ტაძრის კურთხევის ცერემონიალი. 1994 წელს ეკლესიასთან დაიწყო ციმბირის მეტოქის მშენებლობა.
ბერძენაულის იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია

ბერძენაულის იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბერძენაულში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

სოფლის ცენტრში დგას იოანე ნათლისმცემლის დარბაზული ტიპის ეკლესია (13,65 6,2 მ). გადაკეთებულია საუკუნეში. ადრეული კედლები ნაგებია დიდი ზომის გათლილი ქვებით, საუკუნისა – აგურით. აქვს ნახევარწრიული აფსიდა ვიწრო სარკმლით. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. 2002-2008 წლებში ჩაუტარდა რესტავრაცია სოფლის მოსახლეობის შემწეობით, კერძოდ, აღდგა სამრეკლო.

ეკლესიის შიდა ეზოში მდებარეობს ბერძენაულის სასაფლაო.
ნეტი სტივენსი

ნეტი მარია სტივენსი (; დ. 7 ივლისი, 1861 — გ. 4 მაისი, 1912) — ამერიკელი გენეტიკოსი, რომელმაც 1906 წელს აღმოაჩინა, რომ მამრი ხოჭოები წარმოქმნიან ორი სახის სპერმას: ერთს დიდი ქრომოსომით, ხოლო მეორეს მცირე ქრომოსომით. როდესაც დიდი ქრომოსომის შემცველი სპერმა ანაყოფიერებდა კვერცხუჯრედს, წარმოქნილი ნაყოფი იყო მდედრი, ხოლო მცირე ქრომოსომის შემცველი სპერმის მიერ განაყოფიერებული კვერცხუჯრედისგან წარმოშობილი ნაყოფი კი იყო მამრი. ეს ქცევა შეინიშნებოდა სხვა ცხოველებშიც, ასევე ადამიანებშიც და ცნობილი გახდა, როგორც სქესის განსაზღვრის სისტემა..

ადრეული ცხოვრება
ნეთი მარია სტივენსი, 1861 წლის 7 ივლისს, ვერმონტში, ჯულია და ეფრაიმ სტივენსის ოჯახში დაიბადა. დედამისის გარდაცვალების შემდეგ, მამამ მეორე ცოლი მოიყვანა და მტელი ოჯახი საცხოვრებლად მასაჩუსეტსში გადავიდა. 1880 წელს, ნეთიმ უესტფორდის აკადემია დაამთავრა.

სტივენსი სკოლაში ასწავლიდა და იყო ბიბლიოთეკარი. მის მოვალეობაში შედიოდა ბავშვებისთვის ფიზიოლოგიისა და ზოოლოგიის, ასევე მათემატიკის, ლათინურის და ინგლისურის სწავლება. 1890-იან წლებში, ნეთის ზოოლოგიისადმი ინტერესი გაღვივდა, როდესაც გაიარა ' -ის კურსი.

კარიერა
სტივენსი ერთ-ერთი პირველი ამერიკელი ქალი იყო, რომელიც აღიარეს მეცნიერების სფეროში შეტანილი წვლილისათვის. 30 წლამდე კვლევითი პროცესისთის ხელი არ მოუკიდია, ხოლო დოქტორანტურა 1930 წელს დაასრულა. კვლევა დაასრულა ბრაიან მორის კოლეჯში. მისი უმაღლესი მიღწეული ხარისხი ასოცირებული პროფესორი გახდა, ექსპერიმენტულ მორფოლოგიაში (1905-1912). მან წარმატებით შეძლო განევითარებინა გენეტიკის, ციტოლოგიისა და ემბრიოლოგიის სფეროები.

მისი გარდაცვალების შემდეგ, ნეკროლოგი თომას ჰანტ მორგანი, ჟურნალ „მეცნიერებაში“ წერდა, რომ სტუდენტებთან თორმეტწლიანი ურთიერთობისა და თანამშრომლობის განმავლობაში, არავინ შეხვედრია სტივენსზე მეტად შესაფერისი კვლევების განხორციელების პროცესისათვის.

აკვირდებოდა რა მწერების ქრომოსომებს, და მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ზოგიერთ სახეობაში ქრომოსომები განსხვავდებიან სქესისდა მიხედვით. პირველად გაკეთდა აღმოჩენა იმის შესახებ, რომ ქრომოსომების დაკვირვებადი და ხილული განსხვავება შეიძლება დაკავშირებული ყოფილიყო ფიზიკურ განსხვავებასთან (ამ შემთხვევაში სქესთან ).

ამ საკითხზე, იგი 1905 წელს მუშაობდა. სტივენსმა მოახდინა ქრომოსომის იდენტიფიკაცია ტენებრიოს მატლებში და დაასკვნა, რომ სქესის გამოვლენა დამოკიდებული იყო ქრომოსომის არსებობა არარსებობაზე. იკვლევდა რა კვერცხუჯრედის ქსოვილსა და განაყოფიერების პროცესს, აზრად მოუვიდა, რომ ქრომოსომები მუდამ წყვილურად არსებობენ და ქრომოსომა წარმოადგენდა ქრომოსომის წყვილს, რომელიც აღმოჩენილ იქნა 1890 წელს, ჰერმან ჰენკინგის მიერ. მან უარყო აქამდე გავრცელებული იდეა იმის შესახებ, რომ სქესი განისაზღვრებოდა ქრომოსომით და ეს ფუნქცია ქრომოსომას მიაწერა. სტივენსმა ქრომოსომას „“ დაარქვა მხოლოდ იმიტომ, რომ ანბანში „“ -ის შემდეგ მოდიოდა.

გარდაცვალება
1912 წლის 4 მაისს, ნეტი სტივენსი 50 წლის ასაკში (დოქტორის ხარისხის მოპოვებიდან 9 წლის შემდეგ) მკერდის კიბოსგან, ბალტიმორში, მერილენდის შტატში გარდაიცვალა. მისი კარიერა ხანმოკლე აღმოჩნდა, თუმცა, ამ ხნის განმავლობაში 40-მდე ნაშრომი გამოაქვეყნა. დაკრძალულია უესტფორდში, მასაჩუსეტსში, მამისა და დის საფლავების გვერდით.
ჩინაბი

ჩინაბი  — მდინარე ინდოეთსა და პაკისტანში, სიგრძე დაახლოებით 1100 კმ, აუზის ფართობი 138 ათ. კმ², სათავე აქვს დასავლეთ ჰიმალაის მყინვარებში. ინდოეთის ტერიტორიაზე ღრმა ხეობაში მიედინება, პაკისტანში — პენჯაბის ვაკეებზე. მთავარი შენაკადებია ჯელამი და რავი, რომელთა შეერთების შემდეგ მდინარეს ტრიმაბი ეწოდება. ერთვის მდინარე სატლეჯს (ინდის აუზი). საზრდოობს მყინვარების, თოვლისა და წვიმის წყლით. უხვწყლიანია ივნისიდან ნოემბრამდე. მთებიდან გადმოსვლისას წყლის საშუალო ხარჯი 890 მ³/წმ. ჩინაბის ხეობა მჭიდროდ არის დასახლებული. მთავარი ქალაქებია ვაზირაბადი, ჩინიოტი, მულტანი (პაკისტანი).