მანუელ აგილარ ჩაკონი

მანუელ აგილარ ჩაკონი (დ. 12 აგვისტო, 1797, სან-ხოსე, კოსტა-რიკა — გ. 7 ივლისი, 1846) — იყო კოსტა-რიკის სახელმწიფოს მეთაური 1837 წლის აპრილიდან 1838 წლის მარტამდე.

იგი ხელისუფლებაში არჩევნების გზით მოვიდა, სადაც ბრაულიო კარილიო დაამარცხა, თუმცა მისი მმართველობა ხანმოკლე აღმოჩნდა. აგილარის პრეზიდენტობა დასრულდა 1838 წელს მომხდარი სამხედრო გადატრიალების შედეგად, რის შემდეგაც ძალაუფლება კვლავ კარილიომ ჩაიგდო ხელში. მიუხედავად ხანმოკლე ვადისა, აგილარი კოსტა-რიკის ისტორიაში მოიხსენიება როგორც პიროვნება, რომელიც ქვეყანას რთულ პოლიტიკურ პერიოდში ხელმძღვანელობდა.

მანუელ აგილარ ჩაკონი დაიბადა კოსტა-რიკის ქალაქ სან-ხოსეში 1797 წლის 12 აგვისტოს. იგი იყო მიგელ ანტონიო აგილარ ფერნანდესის (რომელიც დაქვრივების შემდეგ მღვდლად აღიკვეცა) და ხოსეფა დე ლა ლუს ჩაკონ აგილარის ვაჟი. 1824 წლის 4 აგვისტოს მან ნიკარაგუაში, ქალაქ ლეონში, ცოლად შეირთო ინეს კუეტო გარსია დე ლა ლიანა, რომელიც ლუის დე კუეტო კორტეს დე ლა კინტანასა და თეოდორა გარსია დე ლა ლიანას ქალიშვილი იყო. მათ ოჯახში ოთხი შვილი შეეძინათ: მაურო ანტონიო დე ხესუსი, რომელმაც ცოლად შეირთო როსა გუსმან გუსმანი, 1842-1844 წლებში სალვადორის პრეზიდენტის, ხუან ხოსე გუსმანის ასული, ხუან მანუელი, რომელიც ადრეულ ასაკში გარდაიცვალა, ინეს ანტონია დე ხესუსი, რომელიც ცოლად გაჰყვა კოსტა-რიკის პრეზიდენტ ხუან რაფაელ მორა პორასს და მანუელ ანტონიო დე ხესუსი, რომელიც დასაოჯახებელი იყო.

რაც შეეხება მის განათლებას, მანუელ აგილარმა ბაკალავრის ხარისხი 1820 წელს ნიკარაგუაში, ლეონის უნივერსიტეტში მიიღო, ხოლო 1821 წელს იურისტის კვალიფიკაცია მოიპოვა.

პირველი საჯარო თანამდებობა
მანუელ აგილარ ჩაკონმა საჯარო მოღვაწეობა 1824 წელს კოსტა-რიკის მოსამართლის პოზიციით დაიწყო. 1824-1825 წლებში იგი იყო დამფუძნებელი ასამბლეის წევრი და პრეზიდენტი, 1825-დან 1827 წლამდე ეკავა გენერალური მინისტრის პოსტი, ხოლო 1826 წელს წმინდა თომასის სასწავლებლის მმართველად დაინიშნა. 1828 წელს იგი აირჩიეს სან-ხოსეს წარმომადგენლად და იმავე წელს ფედერალურ სენატორადაც, თუმცა ამ პოზიციაზე მუშაობის დაწყება იმ პერიოდში ვერ შეძლო. მოგვიანებით, 1832-1833 წლებში, მან მაინც იმსახურა ფედერალურ სენატორად. 1830 წელს საკანონმდებლო ასამბლეამ იგი კოსტა-რიკის უმაღლესი სასამართლოს პრეზიდენტად აირჩია, მაგრამ მან ამ თანამდებობაზე უარი განაცხადა.

1833 წელს, როდესაც იგი გვატემალაში ფედერალურ სენატორად მუშაობდა, სან-ხოსესა და ალახუელას ლიბერალურმა ჯგუფებმა მისი კანდიდატურა კოსტა-რიკის სახელმწიფოს მეთაურის პოსტზე წარადგინეს. მიუხედავად იმისა, რომ მან ხმების უდიდესი რაოდენობა მოიპოვა, აბსოლუტური უმრავლესობისთვის ეს საკმარისი არ აღმოჩნდა, რის გამოც საკანონმდებლო ასამბლეამ არჩევანი ხოსე რაფაელ დე გალიეგოს ალვარადოზე შეაჩერა.

მანუელ აგილარ ჩაკონი კოსტა-რიკაში 1833 წლის 21 ნოემბერს დაბრუნდა. 1835 წელს იგი ხელახლა აირჩიეს სან-ხოსეს წარმომადგენლად 1835-1837 წლების პერიოდისთვის, იმავე წელს კი წარმომადგენელთა პალატასაც ხელმძღვანელობდა. 1835 წლის მარტში, როდესაც გალიეგოსის ვადის დასასრულებლად არჩეულმა ნიკოლას ულიოა სოტომ პოსტზე უარი თქვა, ასამბლეამ ხმა აგილარ ჩაკონს მისცა, რათა მას ჩაებარებინა ქვეყნის უმაღლესი მმართველობა, თუმცა მან საარჩევნო პროცესის აღიარებასა და თანამდებობის დაკავებაზე უარი განაცხადა.

სახელმწიფოს მეთაური
ალახუელას, კარტაგოსა და ერედიას თემების მხარდაჭერით, მანუელ აგილარ ჩაკონმა 1837 წლის არჩევნებში ბრაულიო კარილიო კოლინა დაამარცხა და 1837-1841 წლების პერიოდისთვის კოსტა-რიკის სახელმწიფოს მეთაურად იქნა არჩეული. ვიცე-მეთაურად ხუან მორა ფერნანდესი აირჩიეს. ორივემ მოვალეობის შესრულება 1837 წლის 17 აპრილს, ქალაქ ერედიაში დაიწყო, რომელიც იმ დროისთვის კოსტა-რიკის დედაქალაქს წარმოადგენდა.

მისი მმართველობის პერიოდში გაუქმდა 1835 წლის კანონი, რომელიც დედაქალაქის ქალაქ მურსიელაგოში დადგენას ითვალისწინებდა. მან გაატარა მნიშვნელოვანი ზომები ჯანდაცვისა და განათლების სასარგებლოდ, ასევე მოახდინა მართლმსაჯულების უმაღლესი სასამართლოს რეორგანიზაცია.

იგი დიდ წინააღმდეგობას წააწყდა ბრაულიო კარილიო კოლინას მომხრეების მხრიდან და ფიზიკური თავდასხმის მსხვერპლიც კი გახდა. 1838 წლის მარტში მან საკანონმდებლო ასამბლეას გადადგომის შესახებ მიმართა, თუმცა მისმა წევრებმა განცხადება არ დააკმაყოფილეს.

დამხობა და გადასახლება
1838 წლის 27 მაისს მანუელ აგილარ ჩაკონი სამხედრო გადატრიალების შედეგად დაამხეს, რამაც ხელისუფლებაში ბრაულიო კარილიო კოლინა მოიყვანა. აგილარ ჩაკონს ქვეყნიდან გაქცევა და ემიგრაციაში წასვლა მოუწია. იგი თავდაპირველად სალვადორის შტატში დამკვიდრდა, მოგვიანებით კი საცხოვრებლად გვატემალაში გადავიდა.

შემდგომი საქმიანობა
1843 წლამდე იგი კოსტა-რიკაში გვატემალის კომისარი იყო, რის შემდეგაც საადვოკატო საქმიანობას დაუბრუნდა. 1845 წელს კოსტა-რიკის მთავრობამ იგი დანიშნა დელეგატად „ცენტრალური ამერიკის კავშირის კონფერენციაზე“ , რომელიც 1846 წელს სალვადორის ქალაქ სონსონატეში უნდა გამართულიყო. მანუელ აგილარ ჩაკონი გაემგზავრა სონსონატეში, თუმცა კავშირის შეხვედრა ოფიციალურად არასოდეს გახსნილა.

გარდაცვალება
იგი 1846 წლის 7 ივლისს, სალვადორში, ქალაქ სონსონატეში, ფილტვების ანთების შედეგად გარდაიცვალა.