გრეიტ-ბარიერის კუნძული

}
| მდებარეობა = წყნარი ოკეანე
| კუნძულთა რაოდენობა =
| მთავარი კუნძული =
| ფართობი_კმ2 = 285
| სია =
| სიგრძე_კმ =
| სიგანე_კმ =
| სანაპიროს სიგრძე =
| სანაპიროზოლი_კმ =
| უმაღლესი მთა = ჰობსონის მთა
| სიმაღლე_მ = 621
| ქვეყნის სახელი =

გრეიტ-ბარიერის კუნძული — მეოთხე უდიდესი კუნძული ახალი ზელანდიის მთავარ კუნძულთა ჯაჭვში და მეექვსე მთლიანად ქვეყანაში. მდებარეობს ქალაქ ოკლენდიდან 100 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ჰაურაკის ყურის განაპირას. ფართობი 285 კმ²-ს შეადგენს.

ეტიმოლოგია
თავისი თანამედროვე სახელი კუნძულმა მიიღო ბრიტანელი მოგზაურის ჯეიმზ კუკის გამო, რომელმაც იგი მას დაარქვა იმის გამო, რომ კუნძული იყო ბარიერი წყნარ ოკეანესა და ჰაურაკის ყურეს შორის. ამ კუნძულის ძირძველი, მაორის ხალხის დასახელებაა — მოტუ-აოტეა , რაც ითარგმნება, მაორის ენიდან როგორც «თეთრი ღრუბლების კუნძული».

გეოგრაფია
უკავია რა ფართობი 285 კმ², გრეიტ-ბარიერის კუნძული სიდიდით ითვლება ახალი ზელანდიის მეოთხე კუნძულად (თუ არ ჩავთვლით ჩრდილოეთ და სამხრეთ კუნძულებს) სტიუარტის, ჩატემის და ოკლენდის კუნძულების შემდეგ. უმაღლესი წერტილია ჰობსონის მთა, ზღვის დონიდან 621 მეტრზე.. მაგრამ გრეიტ-ბარიერზე პირველი ევროპელი დასახლებულების გამოჩენამდე დიდი ხნით ადრე კუნძული დასახლებული იყო ახალი ზელანდიის ძირძველი მოსახლეობის წარმომადგენლებით, მაორებით. კუნძულზე დღემდე შემორჩა სხვადასხვა ისტორიული ობიექტები: პა (სახმელეთო გამაგრება), მიწისქვეშა მარაგი ამბარები, მოედნები, სადაც ხდებოდა ქვის დამუშავება. კუნძულზე პირველმა ევროპელებმა დაიწყეს დასახლება უკვე საუკუნის პირველ ნახევარში, თანაც ეს პროცესი მიმდინარეობდა საკმაოდ არამშვიდობიან პირობებში. 1838 წელს ტრაიფენას დასახლებაში მოხდა საშინელი ბრძოლა ადგილობრივ მაორის ტომებსა და კორომანდელის ნახევარკუნძულიდან ჩამოსულებს შორის.

ადრინდელი ევროპული ინტერესი კუნძულისადმი უფრო მეტად გამოწვეული იყო სპილენძის საბადოს აღმოჩენის გამო კუნძულის უკიდურეს ჩრდილოეთში, სადაც 1842 წელს, მაინერის კონცხთან, გაიხსნა პირველი ახალზელანდიური შახტები.

კუნძულის ისტორიაში და მტრედების ფოსტაში განსაკუთრებული ადგილი უკავია საფოსტო სამსახურს , რომელიც არსებობდა ახალ ზელანდიაში საუკუნის ბოლოს — საუკუნის დასაწყისში. ის აკავშირებდა ქვეყნის უდიდეს ქალაქ ოკლენდს გრეიტ-ბარიერთან, მაროტირის კუნძულებთან და კორომანდელის ნახევარკუნძულზე მდებარე ქალაქ პორტ-ჩარლზთან.

პირველი გზავნილი მიღებული იყო 1896 წლის 29 იანვარს მტრედით, მეტსახელად . თითოეულ მტრედს გადაჰქონდა ხუთამდე გზავნილი. გზავნილების რეკორდი დაამყარა მტრედმა მეტსახელად («სიჩქარე»), რომელმაც გადალახა მანძილი კუნძულ გრეიტ-ბარიერსა და ოკლენდს შორის 50 წუთში საშუალო სიჩქარით 125 კმ/სთ, რაც მხოლოდ 40 %-ით ნელია თანამედროვე თვითმფრინავზე. ოკლენდი — გრეიტ-ბარიერის ხაზის მტრედების ფოსტის პირველი სპეციალური საფოსტო მარკა გამოიცა ტირაჟით 1800 ეგზემპლარი. 1899 წელს ამავე მიმართულების კავშირისათვის გამოჩნდა სამკუთხა მარკები ორი ნომინალით: ლურჯი — 6 პენსი და წითელი — 1 შილინგი, ხოლო არქიპელაგ მაროტირისთან დასაკავშირებლად იმავე დასახელების სინდიკატის კომპანიამ გამოუშვა საკუთარი საფოსტო მარკა.

1908 წელს კავშირგაბმულობის კაბელის გაყვანის შემდეგ მტრედების ფოსტა დაიკეტა.

ამასთან ერთად გრეიტ-ბარიერის კუნძულზე იმყოფებოდა ახალ ზელანდიაში ბოლო ვეშაპების დამჭერი სადგური, რომელმაც დაიწყო მოქმედება მხოლოდ 1956 წელს. მან იმუშავა მხოლოდ 1962 წლამდე, მათი დიდი ნაწილი ცხოვრობდა სანაპირო ქალაქ ტრაიფენში, რომელიც მდებარეობს კუნძულის სამხრეთ ნაწილში. სხვა დასახლებული პუნქტებია — ოკუპუ, ფანგაპარაპარა, პორტ-ფიცროი, კლარისი და კაიტოკე.

ეკონომიკა
თავიდან გრეიტ-ბარიერის კუნძულს ჰქონდა საჭირო სამეურნეო მნიშვნელობა: მასზე მოიპოვებდნენ მინერალებს, ასევე ხდებოდა აგათისის ხეების მოჭრა, თუმცა კუნძულზე სოფლის მეურნეობა იყო შეზღუდული. დღეისათვის გრეიტ-ბარიერის კუნძულზე მცხოვრები მოსახლეობა, უპირატესად დაკავებულია სოფლის მეურნეობით და ტურიზმით. კუნძულის მნიშვნელოვანი ნაწილი ნაირფეროვანი ბუნებრივი ლანდშაფტებით (საერთო ფართობის დაახლოებით 60 %) იმყოფება ახალი ზელანდიის გარემო პირობების დაცვის დეპარტამენტის მმართველობის ქვეშ, როგორც ბუნების დასაცავი ტერიტორია, ამასთან ადგილობრივი მმართველობის ორგანოა ოკლენდის საქალაქო საბჭო.