iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ჟამური

ჟამური — ხეობა საქართველოში, მდინარე ქსნის სათავეებში, ქარჩოხის ჩრდილო-დასავლეთით. ადმინისტრაციულად შედის მცხეთა-მთიანეთის მხარის ახალგორის მუნიციპალიტეტში.

ეტიმოლოგია
არსებობს ცნობა, რომ ხეობის ისტორიული სახელი დაკავშირებულია ქართულ-მეგრულ-სვანურ ძირძველ სიტყვასთან და უნდა ყოფილიყო ძამური ‖ ჯიმილი ან ჯიმური, ხოლო „ჟამური“ გვიან გაჩენილი სახელია. ხეობის ოსური მოსახლეობა ჟამურს „ძიმირს“ უწოდებს.

გეოგრაფია
მდინარე ქსანი ყელის ტბიდან იღებს სათავეს და მიედინება ვიწრო, ღრმა და კლდოვან ხეობაში. ვახუშტი ბატონიშვილის „აღწერა სამეფოსა საქართველოსაში“ ვკითხულობთ:

დასახლებები
ვახუშტი ბატონიშვილი თავის „აღწერაში“ არ ასახელებს ჟამურის სოფლებს. იგი მხოლოდ იმას აღნიშნავს, რომ აქ 9 სოფელი ყოფილა. ისტორიკოსი ჯონდო გვასალია ამის მიზეზად ვახუშტის მიერ ამ მხარეების ნაკლებად ცნობითა და ქსნის საერისთაოსა და ქართლის სამეფო კარს შორის არსებულ მტრობას ასახელებს.

შემდგომ ხანებში ამ მხარეებს ეწვია გერმანელი მეცნიერი და მოგზაური იოჰან გიულდენშტედტი, თუმცა სოფლების სახელები არც მას დაუსახელებია თავის ნაშრომებში. სოფლები არ არის მოხსენიებული ქსნის ხეობის 1774 და 1781 წლის სტატისტიკურ აღწერილობებში. ბატონიშვილთა მამულების 1803 წლის აღწერის მიხედვით დავით გვრიტიშვილმა დაადგინა საუკუნის ბოლოსთვის ჟამურის ხეობაში არსებული სოფლების დასახელებები, თუმცა ამ სიაში არ არის ისეთი სოფლები როგორებიცაა: ალავერდი, ბერციხე, ხეთაანი, შავციხე, ფაგაანი, გურჭიანი, ნავისხევი (ნიავის ხევი), ჩიღოიანი; ამის მიზეზად ამ სოფლების ჯერ არ არსებობა, დაცლა და აღწერის არასიზუსტე სახელდება.

აღნიშნულია მხოლოდ ის მონაცემები, რომლებიც აღწერაში მოხვდა.

თავდაცვითი ნაგებობები
ჟამურის ციხე-კოშკებიდან ვახუშტი მხოლოდ ბერციხეს ასახელებს, რადგან იგი ყველაზე გამორჩეულია ამ ხეობაში; მდებარეობს სოფელ თოგოიანის მოპირდაპირე მხარეს. აღსანიშნავ ძეგლთა შორისაა ალავერდის ციხი კომპლექსი, საიდანაც კარგად მოჩანს მთელი ჟამურის ხეობა; პარმენ ზაქარაია აღნიშნავს, რომ ამ ციხის ნამდვილ სახელს ვერ მიაკვლია და მას „ალავერდს“ სოფელ ძამირის მოსახლეობა უწოდებს. თუმცა ჟამურის ხეობაში ასეთი სახელის სოფელი არ გვხვდება. ჟამური ჩრდილოეთიდან იცავდა ქსნის ხეობას მომხდურთაგან. გადმოსულ მტერს ჟამურში მრავალი ციხე ხვდებოდა, რომელთა შორის ზემოხენებული ბერციხე და ალავერდი, აგრეთვე კორა გამოირჩევა.

მოსახლეობა, მეურნეობა
ვახუშტი ბატონიშვილი აღნიშნავს, რომ ჟამურში ოსები ცხოვრობდნენ („აწ მსახლობელნი არიან ოსნი“). მის რუკაზე ჟამურის მთლიანი მოსახლეობა ოსებადაა მონიშნული. მოსავლიანობის მხრივ ეს ადგილები მთის სხვა ადგილებს ჰგავს. მოშენებული ჰყავდათ უდუმო ცხვრები; პირუტყვის რაოდენობა მცირე იყო.
ოსკარ ფელცმანი

ოსკარ ბორისის ძე ფელცმანი (; დ. 18 თებერვალი, 1921, ოდესა, უკრაინის სსრ, საბჭოთა კავშირი — გ. 3 თებერვალი, 2013, მოსკოვი, რუსეთი) — უკრაინაში დაბადებული საბჭოთა და რუსი კომპოზიტორი, ვლადიმირ ფელცმანის მამა.

ბიოგრაფია
ოსკარ ფელცმანი დაიბადა 1921 წლის 18 თებერვალს ოდესაში. არის ბორის ოსიპოვის ძე ფელცმანის ვაჟი (ლიტველი ებრაელი ორთოპედიული ქირურგი, რომელიც ასევე ფორტეპიანოზე პროფესიონალურად უკრავდა). ხუთი წლის ასაკიდან სწავლობდა მუსიკას. ვიოლინოს სწავლობდა პიოტრ სტოლიარსკი ასწავლიდა, ხოლო ფორტეპიანოს ბერტა რეინბალდთან, რომელიც ასევე ასწავლიდა ემილ გილელსს და ტატიანა გოლდბარკს. 6 წლის ასაკში, მან პირველი მუსიკალური კომპოზიცია შექმნა ფორტეპიანოსთვის სახელად „შემოდგომა“.

ფელცმანმა 1939 წელს დაამთავრა ოდესის პიოტრ სტოლიარსკის მუსიკალური სკოლა, სადაც კომპოზიტორ ნიკოლაი ვილინსკისთან ერთად სწავლობდა კომპოზიციებს. შემდეგ ფელცმანი ჩაირიცხა მოსკოვის კონსერვატორიაში, სწავლობდა ვიისარიონ შებლინის ზედამხედველობის ქვეშ, რომელმაც ფელცმანის კომპოზიციის სწავლებისთვის ვილისკის მოსკოვის კონსერვატორიის სახელით მადლობის წერილი დაწერა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, ფელტსმანი ევაკუირებულ იქნა ნოვოსიბირსკში, 20 წლის ასაკში გახდა ციმბირის კომპოზიტორთა კავშირის აღმასრულებელი მდივანი, სადაც მან დაწერა მუსიკა ფილარმონიის, ლენინგრადის ალექსანდრიინსკის თეატრისა და ბელორუსის ებრაული თეატრისათვის. ამავე პერიოდში ფელცმანმა დაწერა ოპერეტა, რომელიც დაფუძნებულია ვალენტინ კატაევის პიესის მიხედვით „ცისფერი შარფი“; იგი გაზეთ „პრავდაში“ გააკრიტიკეს. 1941 წელს ოსკარ ფელცმანი დაქორწინდა ევგენია კაიდანოვკაიაზე — მოსკოვის კონსერვატორიის საგუნდო დირიჟორული ფაკულტეტის სტუდენტზე. იგი მოსკოვში ნოვისბირსკიდან 1945 წელს დაბრუნდა.

1948 წელს მოსკოვში მდებარე ოპერეტა თეატრში შედგა მისი მუსიკალური კომედია -ის პრემიერა, ხოლო 1952 წელს შედგა კიდევ ორი პრემიერა: ოპერეტა თეატრში და სტანისლავკის თეატრში . ამ ხნის განმავლობაში ფელცმანმა ასევე დაიწყო მუსიკის დაწერა ცირკებისა და ბავშვთა მრავალფეროვანი შოუსთვის. ასევე 1952 წელს, ფელცმანმა თავისი ვიოლინოს კონცერტი სამ ნაწილად დაწერა. ამის შემდეგ მან დაწერა რამდენიმე სიმღერა - პირველი მათგანი კრუიზი იყო, რომელიც ეყრდნობოდა ბ. დრაგუნსკის და ლ. დავიდოვიჩის ლექსებს/პოემებს და შესრულდა ლეონიდ უტიოსოვის მიერ. შემდგომში ფელმანი თანამშრომლობდა არაერთ გამოჩენილ რუს პოეტთან, მათ შორის: ანდრეი ვოზნესენსკისთან, რასულ გამზატოვთან, ევგენი დოლმატოვსკისთან, მიხაილ მატუსოვსკისთან, ი. კოანოვსკისთან, მარკ ლისიანსკისთან, ლევ ოშანინთან, რობერტ როჟდესტვენსკისთან, ვ. ხარიტონოვთან, ი შაფარანთან, მ. ტანიჩთან , ვ. ორლოვი, ნ. ოლევი, მ. რიაბინინი. მის მუსიკას ასრულებდნენ შესანიშნავი მომღერლები, მათ შორის: ლ. უტესოვი, მარკ ბერნსი, ვლადიმერ ტროშინი, იოსებ კობზონი, მუსულმან მაგომაევი, ედიტა პიეხა, ედუარდ ხილი, ვ. ტოლკუნოვა, იური გულიაევი, გ. ოცი, ლევ ლეშჩენკო, ო. ანოფრიევი, მ. პაჰომენკო და ლეონიდ სერებრენიკოვი.

მისი ყველაზე პოპულარული სიმღერა იყო „ხეობის შროშანი“ («»), რომელიც ოლგა ფადეევას ლექსებით დაიწერა და პრემიერაზე ჟელენა ელიკანოვამ იმღერა.

ოსკარ ფელცმანი გარდაიცვალა 2013 წლის 3 თებერვალს, 91 წლის ასაკში, მოსკოვში.
ალექსანდრ ლოკშინი

ალექსანდრ ლაზარეს ძე ლოკშინი (; დ. 19 სექტემბერი, 1920, ბიისკი, ალთაის მხარე, დასავლეთ ციმბირი — გ. 11 ივნისი, 1987) — რუსი კლასიკური მუსიკის კომპოზიტორი.

მაჰლერისა და ალბან ბერგის თაყვანისმცემელმა, შექმნა საკუთარი მუსიკალური ენა; მან დაწერა თერთმეტი სიმფონია და სიმფონიური ნამუშევრები, მათ შორის: (1939, ბოდლერის ლექსებზე), სამი სცენა გოეთეს ფაუსტიდან (1973, 1980 წწ.), კანტატა (1977, ახმატოვას ლექსებზე რექვიემი). მხოლოდ მისი ნომერ 4 სიმფონიაა წმინდა ინსტრუმენტული; მისი ყველა სხვა სიმფონია მოიცავს ვოკალურ ნაწილებს. ლოშკინის ნომერ 3 სიმფონია დაიწერა კიპლინგის ლექსებზე, ხოლო ბალეტი დაიდგა ნომერ 4 სიმოფიის მუსიკიდან. ლოქსინმა ასევე დაწერა საფორტეპიანო ვარიაცის ციკლი მარია გრინბერგისთვის (1953) და კიდევ ერთი - ელენა კუშნეროვასთვის (1982).

ცხოვრება
ადრეული წლები
კომპოზიტორის მამა, ლაზარ ლოქშინი, იყო ბუღალტერი, ხოლო დედამისი, მარია კოროტკინა - ბებიაქალი.

ლოკშინის და, მარია, 1914 წელს დაიბადა. ოჯახი კომუნისტური რეპრესიების შედეგად დაზარალდა, ლოქსინის მამა მცირე მეურნეობის ბიზნესის გამო კაპიტალისტად კლასიფიცირდა. მათი მიწა და მესაქონლეობა ჩამორთმეული იყო და მარია სამედიცინო სკოლიდან გააძევეს იმის გამო, რომ ხუმრობდა.

მას შემდეგ, რაც ოჯახი ნოვოსიბირსკში გადავიდა, ახალგაზრდა ლოქშინის სკოლაში ასწავლიდნენ შესანიშნავი მასწავლებლები, რომლებიც მოსკოვიდან და სანქტ-პეტერბურგიდან ციმბირში გადაასახლეს. ცნობილმა პიანისტმა ალექსეი შტეინმა, სანქტ-პეტერბურგის კონსერვატორიის ყოფილმა პროფესორმა, ლოქშინს ფორტეპიანოს დაკვრის სწავლებას საფუძველი ჩაუყარა. 1936 წელს, შტინის სარეკომენდაციო წერილით ლოკშინი მოსკოვში ჩავიდა და შემოწმდა მოსკოვის კონსერვატორიის დირექტორის, გენრიხ ნეიგუას მიერ. იგი მოსკოვის მუსიკის ცენტრალურ სკოლაში ჩაირიცხა; ექვსი თვის შემდეგ სტუდენტად მიიღეს კონსერვატორიაში, სადაც კომპოზიტორ ნიკოლაი მიასკოვსკისთან ერთად სწავლობდა კომპოზიციას.

1941 წელს ლოქშინმა წარმოადგინა თავისი სიმფონიური ნაშრომი (ჩაწერა -მა, 2010), (როგორც მისი სადიპლომო ნამუშევარი მოსკოვის კონსერვატორიის დამთავრებისთვის). თუმცა, რადგან ჩარლზ ბოდელერის ლექსები ცენზორებმა კომუნისტური იდეოლოგიის საწინააღმდეგოდ მიიჩნიეს, ლოქშინს უარი ეთქვა მოსკოვის კონსერვატორიის დიპლომზე და არ მისცეს სახელმწიფო გამოცდების ჩაბარების უფლება. მიუხედავად ამისა, ის უკვე კომპოზიტორთა კავშირის წევრი იყო.

მეორე მსოფლიო ომი
მეორე მსოფლიო ომის დროს ლოქშინი მოსკოვში იმყოფებოდა, მოგვიანებით კი ნოვოსიბირსკში დაბრუნდა. 1941 წლის ივლისში იგი ჩაირიცხა ხალხის მოხალისეთა კორპუსში, მაგრამ კუჭის წყლულების ძლიერი შეტევების შემდეგ იგი სამხედრო სამსახურისთვის უვარგისად გამოცხადდა. ზაფხულის განმავლობაში და 1941 წლის შემოდგომის დასაწყისში მსახურობდა როგორც მეხანძრე, რომელიც საჰაერო დაბომბვის დროს მოსკოვის კონსერვატორიის სახურავზე ცეცხლგამჩენ ბომბებს აქრობდა; შემდეგ ის ნოვოსიბირსკში იქნა ევაკუირებული.
ყარა ყარაევის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კამერული ორკესტრი

ყარა ყკარაევის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კამერული ორკესტრი — კამერული ორკესტრი, რომელიც შეიქმნა 1964 წელს აზერბაიჯანელი კომპოზიტორების ფიქრეტ ამიროვისა და ყარა ყარაევის ინიციატივით.

ისტორია
აზერბაიჯანის კარა კარაევის სახელობის სახელმწიფო კამერული ორკესტრი შეიქმნა 1964 წელს გამოჩენილი აზერბაიჯანული კომპოზიტორების ფიკრეტი ამიროვისა და ყარა ყარაევის ინიციატივით.

ნაზიმ რზაევი გახდა სახელმწიფო კამერული ორკესტრის სამხატვრო ხელმძღვანელი და მთავარი დირიჟორი. 1992 წლამდე იგი იყო ორკესტრის სამხატვრო ხელმძღვანელი. 1964-1992 წლებში პერიოდის განმავლობაში, სახელმწიფო კამერულმა ორკესტრმა ღირსეული ადგილი მოიპოვა ქვეყნის წამყვან კოლექტივთა შორის. ასევე ამ პერიოდის განმავლობაში, ორკესტრმა დაათვალიერა რუსეთის, სლოვაკეთის, პოლონეთის, ტუნისის, ბოსნია და ჰერცეგოვინის, თურქეთის ქალაქები.

1992 წლიდან 1995 წლამდე ორკესტრს ხელმძღვანელობდა რამიზ მელიკასლანოვი.

1995-1997 წლებიდან ყარა ყარაევის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კამერული ორკესტრის ხელმძღვანელი იყო კომპოზიტორი, დირიჟორი, აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი იაშარ იმანოვი.

1998 წლიდან დღემდე, ორკესტრის სამხატვრო ხელმძღვანელი არის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი, ტიმურ გეოკჩაევი. 1998 წლის ივლისში, ორკესტრმა წარმატებით წარმოადგინა აზერბაიჯანი ლონდონში. 1998 წლის სექტემბერში პარიზში გაიმართა კონცერტი, რომელიც ეძღვნებოდა ყარა ყარაევის 80 წლის იუბილეს. ჰეიდარ ალიევის ფონდის და ჰეიდარ ალიევის ფონდის პრეზიდენტის, იუნესკოს და კეთილი ნების ელჩის, დეპუტატი მეჰრიბან ალიევას ინიციატივით აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის 20 წლის იუბილეს აღსანიშნავად გაიმართა კონცერტები პარიზში, ბერლინსა და რომში.

2007 წელს, ყარა ყარაევის აზერბაიჯანის სახელმწიფო კამერულ ორკესტრს მიენიჭა რესპუბლიკური პრემია „ჰუმაი“ - მსოფლიოში აზერბაიჯანული კლასიკური მუსიკის პოპულარიზაციისთვის.
ბულბული (მომღერალი)

ბულბული (, დაბადების სახელი — მურთუზა მაშადი რზა-ოღლუ მამედოვი; დ. 18 ივნისი, 1897 — გ. 26 სექტემბერი, 1961) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა საოპერო მომღერალი (ლირიკული და დრამატული ტენორი), მუსიკოსი, ფოლკლორისტი, პედაგოგი. სსრკ სახალხო არტისტი (1938). სტალინური პრემიის ლაურეატი (1950). აზერბაიჯანის ეროვნული მუსიკალური თეატრის ერთ-ერთი დამაარსებელი.

ბიოგრაფია
ბულბული დაიბადა 1897 წლის 22 ივნისს (სხვა წყაროების მიხედვით — 12 ივნისს) ელიზავეტპოლის გუბერნიის შუშის მაზრის სოფელ ხან-ბაღიში. ადრეული ბავშვობიდან იგი ცნობილი იყო უჩვეულო მუსიკალური შესაძლებლობებით, რისთვისაც მან მიიღო მეტსახელი „ბულბული“ (ქართულადაც იგივეს ნიშნავს). შემდგომში მომღერალმა იგი სასცენო სახელად აირჩია.

1909 წელს გადავიდა განჯაში. სცენაზეა 1916 წლიდან. თავისი კარიერა დაიწყო როგორც ხალხურმა მომღერალმა, ასრულებდა აზერბაიჯანულ მუღამებსა და ხალხურ სიმღერებს.

1920-იან წლებში იყო განჯის მუსიკალური და თეატრალური საქმეების ორგანიზატორი.

1920 წლიდან იყო აზერბაიჯანის სახელმწიფო თეატრის სოლისტი (დღევანდელი აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრი). იგი ცნობილია როგორც საკონცერტო მომღერალი.

1921 წელს იგი შევიდა, ხოლო 1927 წელს დაამთავრა ბაქოს კონსერვატორია (ნ. ი. სპერანსკის კლასი). 1927-1931 წლებში სტაჟირებას გადიოდა მილანის ლა სკალას თეატრში ჯ. ანსელმთან და რ. გრანთან.

ბულბული პირველი აზერბაიჯანელია, რომელიც 1933 წელს მოსკოვში პიანისტების, მევიოლინეების და ვოკალისტების პირველი სრულიად საკავშირო კონკურსის ლაურეატი გახდა.

ბულბული პირველი ვოკალისტია, რომელმაც კონკრეტული აღმოსავლური სიმღერებიდან გადაინაცვლა ევროპულ სასიმღერო სკოლაზე და აზერბაიჯანული ეროვნული სიმღერის საუკეთესო ტექნიკის სინთეზირებით რუსულ და ევროპულ სკოლასთან, შექმნა ახალი ვოკალური სკოლა აზერბაიჯანში.

1961 წელს, მომღერლის გარდაცვალებამდე ორი თვით ადრე, მისი კონცერტი გაიმართა შუშაში, რომელსაც ესწრებოდა ათასობით მაყურებელი შუშის რაიონის სხვადასხვა სოფლებიდან. ბულბული გარდაიცვალა 1961 წლის 26 სექტემბერს. დაკრძალეს ბაქოში, საპატიო ხეივანში.
სიმიტი (ბლითი)

სიმიტი — მრგვალი ფორმის თურქული ბლითი, სეზამის მარცვლებით. მას სტამბოლის ქუჩების ყველა ადგილას შეხვდებით. ის ტურისტებისთვის ერთ-ერთ საყვარელ საჭმელს წარმოადგენს. მას ქუჩაშიც ყიდიან და ძვირადღირებულ სასტუმროებშიც მოგართმევენ. ზემოდან ხრაშუნა ქერქი და შიგ ჰაეროვანი რბილობი აქვს. ძირითადად, როგორც წესი თაფლში ან მურაბის წვენში ავლებენ და თბილს მიირთმევენ. მისი მომზადება საკმაოდ მარტივია და არც დიდ დროს მოითხოვს. თურქული წრიული პური, ჩვეულებრივ, გადაფენილია სეზამის თესლით, ან ნაკლებად იშვიათად, ყაყაჩოს ან მზესუმზირის მარცვლებით.

სახელწოდება
სიტყვა სიმიტი მომდინარეობს არაბული "თეთრი პური ან წვრილი ფქვილი". სხვა სახელებს საფუძვლად უდევს ბერძნული კულური : არამეული უჯურო/უჯორა; ან თურქული გევრექი, სამხრეთ სლავური დევრეკი; რუმინული კოვრიგი და ებრაელები მას ესპანურ როშკას ეძახიან თურქებში.

ისტორია
სიმიტს დიდი ისტორია აქვს სტამბოლში. საარქივო წყაროებიდან ირკვევა, რომ სიმიტი მზადდება სტამბოლში 1525 წლიდან. საუკუნის მოგზაურმა ევლია ჩელებმა დაწერა, რომ 1630-იან წლებში სტამბოლში 70 საცხობი იყო, სადაც ამზადებდნენ სიმიტს. ჟან ბრინდესის საუკუნის ადრეული ზეთის ფერწერული ტილოები სტამბოლის ყოველდღიური ცხოვრების შესახებ, ნათლად ასახავს, რომ იმ პერიოდის სტამბოლში ქუჩებში იყიდებოდა სიმიტი.

მომზადების წესები
აღნიშნული ბლითის მომზადება, საკმაოდ ადვილია და ბევრს ინგრედიენტს არ მოითხოვს. საფუარი გახსენით თბილ რძეში, მას დაამატეთ შაქარი, გამდნარი კარაქი და მოურიეთ. შემდგომ მასას შეურიეთ ფქვილი და მარილი, დაასხით რძე და ამის მერე მოზილეთ ცომი. მასა იმდენ ხანს დაამუშავეთ, სანამ რბილი და ელასტიური არ გახდება. რაც უფრო კარგად მოზელთ,სიმიტი მით უფრო ფაფუკი გამოვა . დაიმახსოვრეთ, აცადეთ ცომს აფუება. შემდეგ გაყავით 16 თანაბარ ნაწილად, მოაგუნდავეთ და 10-15 წუთი დაასვენეთ. ამ პერიოდში, გახსენით თაფლი ცხელ წყალში. დიდ თეფშზე დაყარეთ სეზამის მარცვლები. მსუბუქად დაასველეთ თაფლიანი სიროპით, რომ ცხობისას გამუქდეს და თეთრად არ დარჩეს. შემდგომში აიღეთ ცომის ორი გუნდა, თითოეული გაწელეთ და მიეცით გრძელი ფორმა. ჩადეთ თაფლიან სიროპში 2-3 წუთით. შემდეგ ყველა მხრიდან ამოავლეთ სეზამის მარცვლებში, მიეცით ფორმა და დადეთ საცხობ ტაფაზე. სწორედ ამგვარად გააკეთეთ დანარჩენი ცომითაც. დატოვეთ კიდევ 15 წუთი. შემდეგ გამოაცხვეთ 200 გრადუსზე გახურებულ ღუმელში 15-20 წუთი.

ინგრედიენტები
სიმიტის მთავარ ინგრედიენტებს წარმოადგენს: ფქვილი, რძე, კარაქი, საფუარი, მარილი, შაქარი, თაფლი, წყალი და სეზამის მარცვლები.
ოქსანა აკინშინა

ოქსანა აკინშინა ( დ. 19 აპრილი, 1987, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი კინომსახიობი.

ბიოგრაფია
ოქსანა აკინშინა დაიბადა 1987 წლის 19 აპრილს სანქტ-პეტერბურგში ავტოზეინკლისა და ბუღალტრის ოჯახში. მუშაობდა სამოდელო სააგენტოში, რომლის ხელმძღვანელმა ყველა გოგონას დაავალა რეჟისორ სერგეი ბოდროვ-უმცროსთან სინჯებზე მისვლა. აკინშინა სინჯებზე ენთუზიაზმის გარეშე მივიდა, თუმცა შერჩევა გაიარა და პირველად ეკრანზე 13 წლის ასაკში გამოჩნდა ბოდროვის დრამაში „დები“. ამ ფილმისთვის 2001 წლის სოჭის კინოფესტივალზე კონკურსში „დებიუტი“ აკინშინამ და კატია გორინამ მიიღეს ჯილდო „საუკეთესო სამსახიობო დუეტისთვის“. საერთაშორისო ცნობადობა მოიპოვა შვედი რეჟისორის ლუკას მუდისონის ფილმში „ლილია სამუდამოდ“. 2003 წელს ითამაშა ნიდერლანდურ ფილმში „სამხრეთი“, სადაც შეასრულა ახალგაზრდა გოგონას, მარტოხელა დედის როლი. ფილმში აკინშინა ნიდერლანდურ ენაზე საუბრობს.

2004 წელს დაამტკიცეს ესფირ ლიტვინოვას როლზე ფილმში „სახელმწიფო მრჩეველი“, თუმცა გადაღებების პირველ დღეს არ გამოჩნდა, რის გამოც ამ როლზე დაამტკიცეს მსახიობი ემილია სპივაკი. ამავე წელს შეასრულა ირენა ნესკის როლი პოლ გრინგრასის ფილმში „ბორნის უპირატესობა“. ფილმში „მგლებზე მონადირე“, რომელიც გაქირავებაში 2006 წლის 28 დეკემბერს გამოვიდა აკინშინამ შეასრულა ერთ-ერთი მთავარი როლი. 2008 წელს ითამაშა ვალერი ტოდოროვსკის მიუზიკლში „ჰიპსტერები“. 2011 წელს შეასრულა ერთ-ერთი მთავარი როლი ფილმში „ვისოცკი. მადლობა, რომ ცოცხალი ხარ“. 2012 წელს მთავარი როლი შეასრულა ფილმში „რვა პირველი პაემანი“, ხოლო 2015 წელს მის გაგრძელებაში „რვა ახალი პაემანი“.

2008 წელს გაიცნო თავისი პირველი მეუღლე დიმიტრი ლიტვინოვი. 2009 წლის 2 ივნისს მათ შვილი ეყოლათ. ურთიერთობაში იმყოფებოდა მსახიობთან და მომღერალთან ალექსეი ვორობიოვთან. ერთმანეთს გაშორდნენ 2011 წელს. 2012 წლიდან ქორწინებში იმყოფებოდა კინოპროდიუსერთან არჩილ გელოვანთან, ვისგანაც ორი შვილი შეეძინა. 2018 წლის 18 აგვისტოს წყვილი ერთმანეთს გაშორდა.
კაიმაღი

კაიმაღი — რძის პროდუქტი, რომელიც კრემის მსგავსია. დამზადებულია კამეჩის, ძროხის, ცხვრის, ან თხის რძისგან. გავრცელებულია ცენტრალურ აზიაში, ბალკანეთის ზოგიერთ ქვეყანაში, ზოგიერთ კავკასიის ქვეყნებში, თურქულ რეგიონებში, ირანსა და ავღანეთში. კაიმაღის დამზადების ტრადიციული მეთოდია: რძე ნელ-ნელა მოადუღოთ, შემდეგ კი ორი საათით გააჩეროთ ძალიან დაბალ სითბოზე. სითბოს წყაროს გათიშვის შემდეგ, კრემი ურიეთ და რჩება გასაცივებლად, რამდენიმე საათის ან ზოგჯერ დღის განმავლობაში. კაიმაღს აქვს რძის ცხიმის მაღალი პროცენტი, ჩვეულებრივ იგი, დაახლოებით 60%-მდეა. მას აქვს სქელი, ნაღების თანმიმდევრულობა (არა მთლიანად კომპაქტური რძის ცილის ბოჭკოების გამო) და საკმაოდ მდიდარი და გამორჩეული გემო.

ეტიმოლოგია
სიტყვა კაიმაღს აქვს შუა აზიის, თურქული წარმოშობა. შესაძლოა აღნიშნული სიტყვა წარმოიქმნა ზმნიდან კაიმაკიდან, რაც ნიშნავს მეტალის დნობასა და ჩამოსხმას თურქულ ენაზე. კაიმაკის სიტყვის პირველი წერილობითი ჩანაწერები ცნობილია მაჰმუდ ალ-კაშგარის ცნობილ წიგნში. აღნიშნული სიტყვა სხვა ენებშიც გვხვდება მონღოლური კაილგმაკი, ხოლო თურქული ენების მცირე ცვალებადობებით, როგორც ქაიმაკი აზერბაიჯანში, ყაიმაკი უზბეკური, გაიმაყ თურქმენულ, კაიმაღი ქართულში.

თურქეთი
თურქეთში მდებარე მაღაზიები საუკუნეების განმავლობაში ეძღვნებოდა სწორედ კაიმაკის წარმოებასა და მოხმარებას. დღეს კაიმაკს ძირითადად, საუზმეზე იყენებენ ტრადიციულ თურქულ ოჯახში. კაიმაკის ერთი ტიპი გვხვდება აფროკარაჰიზარის რეგიონში, სადაც კამეჩი იკვებება ყაყაჩოს თესლის ნარჩენებისგან. კაიმაკს ასევე „შავ“ თურქული ყავაში იყენებენ. კაიმაკი ტრადიციულად მიირთმევა ბაკლავასთან და სხვა თურქულ დესერტთან, ხილის მურაბასთან, ჯემთან და ასევე თაფლიან ბლინებთან.

ერაყი
ერაყში მას უწოდებენ გაიმარს, გეიმარს ან ქაიმარს და საკმაოდ პოპულარულია. აღნიშნული სახელწოდება სავარაუდოდ გამომდინარეობს ძველი შუმერული სიტყვიდან „გამური“ ან გა'არ, რომელიც ყველს ნიშნავს. ჩვეულებრივ, ერაყის გაიმარი მზადდება კამეჩის მდიდარი, ცხიმოვანი რძისგან, რომელიც გავრცელებულია სამხრეთ ერაყის ჭაობებში. ის ხელმისაწვდომია როგორც წარმოებული ქარხნული, ასევე ადგილობრივი მეწარმეების (ფერმერების) დამზადებული. მათ ფერმერებს, ვინც ქაიმარის წარმოებით არიან დაკავებულნი, აბანები ან მადანებით მოიხსენიებენ. ერაყელებს უყვართ გაიმარი საუზმეზე და ძირითადად მიირთმევენ თაფლთან, ჯემთან და ტრადიციულ პურთან ერთად.

საქართველო
საქართველოში აჭარის რეგიონს, ესაზღვრება თურქეთი. სწორედ თურქებისგან გავრცელდა ეს საკვები საქართველოში. კაიმაღი ან კაიმაგი, ძროხის რძისაგან მზადდება ქედის, შუახევისა და ხულოს მთიან მუნიციპალიტეტებში მდებარე სახლებში. ის ერთ-ერთ პოპულარულ საკვებად მიიჩნევა გურიასა და აჭარაში. საკმაოდ პოპულარულია ბახმაროსა და გომისმთაზე დამსვენებელთა შორის. მას ვინც ახდენს აღნიშნული პროდუქტის რეალიზაციას დოსტი ეწოდება.
არსენა ოძელაშვილის ქუჩა

არსენა ოძელაშვილის ქუჩა — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა); ვახტანგ კოტეტიშვილის ქუჩიდან რიწის ქუჩამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. 30-იან წლებში იყო ლაბორატორიის ქუჩის (ახლანდელი პავლე ინგოროყვას ქუჩა) ნაწილი. 1900 წელს დაერქვა სამიჯნო, მიჯნის ქუჩა („მეჟევაია“). 1923 წელს — არსენას, 1958 წელს კი არსენა ოძელაშვილის სახელი ეწოდა. შემონახულია საუკუნის საცხოვრებელი სახლები. აქვს 1 ჩიხი.
იონა მეუნარგიას ქუჩა

იონა მეუნარგიას ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია). ცოტნე დადიანის ქუჩიდან გიორგი (გიგო) ზაზიაშვილის შესახვევამდე. წარმოიქმნა საუკუნეში. ადრე დაპროექტებული ქუჩა ერქვა. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც სტრავოპოლის ქუჩა. 1958 წელს იონა მეუნარგიას სახელი ეწოდა. აქვს 1 შესახვევი და 1 ჩიხი.
შალვა ნუცუბიძის ქუჩა

შალვა ნუცუბიძის ქუჩა — ქუჩა თბილისში (ვეძისი, დელისი). სახლები ნომერი 1-77 და 2-52 მდებარეობს საბურთალოს რაიონში, ხოლო დანარჩენი ვაკის რაიონში. მოქცეულია სიმონ კანდელაკისა და ელიზბარ მინდელის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა საუკუნის 40-იან წლებში. 1969 წელს სიმონ კანდელაკის ქუჩის მონაკვეთს ეწოდა შალვა ნუცუბიძის სახელი. 70-იან წლებში დაიწყო მიმდებარე ფერდობების განაშენიანება (არქიტექტორი ოთარ კალანდარიშვილი).
სერგეი ლიაპუნოვი

სერგეი მიხაელის ძე ლიაპუნოვი (, რუსულად გამოითქმის [ ]; დ. 30 ნოემბერი, 1859, იაროსლავლი — გ. 8 ნოემბერი, 1924, პარიზი) — რუსი კომპოზიტორი და პიანისტი.

ცხოვრება
სერგეი ლიაპუნოვი დაიბადა 1859 წლის 30 ნოემბერს იაროსლავლში. მამის გარდაცვალების შემდეგ, ექვსი წლის სერგეი, მისი დედა და ორი ძმა (ერთ-ერთი მათგანი იყო ალექსანდრ ლიაპუნოვი - მოგვიანებით ცნობილი მათემატიკოსი) საცხოვრებლად შედარებით დიდ ქალაქში, ნიჟნი ნოვგოროდში გადავიდნენ. იქ იგი რუსული მუსიკალური საზოგადოების ახლად ჩამოყალიბებული ადგილობრივი ფილიალის კლასებთან ერთად ესწრებოდა გრამატიკული სკოლის გაკვეთილებს. მოსკოვის მუსიკალური კონსერვატორიის დირექტორის, ნიკოლაი რუბინშტეინის რეკომენდაციით, იგი აღნიშნულ ინსტიტუტში 1878 წელს ჩაირიცხა. მისი მთავარი მასწავლებლები იყვნენ: კარლ კლინდვორსი (ფორტეპიანო; ფერენც ლისტის ყოფილი მოსწავლე) და სერგეი ტანეევი (კომპოზიცია; პეტრე ილას ძე ჩაიკოვსკის ყოფილი მოსწავლე და მისი მემკვიდრე კონსერვატორიაში).

სასწავლებელი 1983 წელს დაამთავრა; მას იზიდავდა ახალი რუსული სკოლის ეროვნული ელემენტები მუსიკაში. 1885 წელს სანქტ-პეტერბურგში, მილი ბალაკირევის მოსაძებნად გაემგზავრა; იგი ბალაკირევის - წრის ყველაზე მნიშვნელოვანი წევრი გახდა. სერგეი ლიაპუნოვის შემოქმედებით ცხოვრებაში ბალაკირების დომინანტური გავლენა იგრძნობა.

1893 წელს საიმპერატორო გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ ლიაპუნოვს, ბალაკირევთან და ანატოლი ლიადოვთან ერთად დაავალა, რომ ვოლოგდის ოლქისა (ახლანდელი კიროვის ოლქი) და კოსტრომის ოლქიდან ხალხული ფოლკლორი შეეგროვებინათ. მათ შეაგროვეს თითქმის 300 სიმღერა, რომელიც საზოგადოებამ 1897 წელს გამოაქვეყნა. ლიაპონოვმა მათგან 30 სიმღერა ფორტეპიანოთი და ხმით მოაწყო; რამდენიმე უდავო წარმოშობის (ნამდვილი) სიმღერა გამოიყენა მისი რამდენიმე კომპოზიციაში, 1890-იან წლებში.

პირველად იგი ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვის თანაშემწე გახდა იმპერიულ სამლოცველოშილ შემდგომში გახდა მუსიკის თავისუფალი სკოლის დირექტორი, ხოლო 1911 წელს - სანქტ-პეტერბურგის კომსერვატორიის პროფესორი. რევოლუციის შემდეგ, 1923 წელს, ლიაპონოვი ემიგრაციით პარიზში წავიდა და რუსი ემიგრანტებისთვის მუსიკის სკოლას ელმძღვანელობდა. იგი მომდევნო წლის 8 ნოემბერს გულის შეტევით, პარიზში გარდაიცვალა.

ლიაპუნოვს, როგორც პიანისტს, წარმატებული კარიერა ჰქონდა. მან რამდენიმე ტური ჩაატარა დასავლეთ ევროპაში: მათ შორის 1910-1911 წლებში გერმანიასა და ავსტრიაში. 1904 წლიდან იგი აგრეთვე ჩნდებოდა როგორც დირიჟორი (1907 წელს გამოჩნდა ბერლინსა და ლაიფციგში).

იგი უმეტესწილად ახსოვთ კუთვნილი ' -ით.

1910 წლის გაზაფხულზე ლიაპუნოვმა საკუთარი ნამუშევრები „ფლეიერ პიანინოზე“ უელტე მიგნონისთვის ჩაწერა (თხზ. 11, ნომ. 1, 5, და 12; გვ. 35).
ნიკოლაი რუბინშტეინი

ნიკოლაი გრიგორის ძე რუბინშტეინი (; დ. 14 ივნისი, 1835, მოსკოვი — 23 მარტი, 1881, პარიზი) — რუსი პიანისტი, დირიჟორი და კომპოზიტორი. იყო ანტონ რუბინშტეინის უმცროსი ძმა და პეტრე ჩაიკოვსკის ახლო მეგობარი.

ცხოვრება
ნიკოლაი რუბინშტეინი დაიბადა 1835 წლის 14 ივნისს, ებრაელების ოჯახში, მოსკოვში, სადაც მის მამა ახლადგახსნილ ქარხანას ფლობდა; რუბინშტეინმა ნიჭი ადრეულ ასაკში გამოავლინა. პირველად, რუბინშტეინი ფორტეპიანოს დედასთან სწავლობდა, ხოლო ოჯახის ბერლინში ყოფნის პერიოდში (1844-1846) ფორტეპიანოს თეოდორ კულაკი, ხოლო მელოდიასა და „ქაუნთერპოინტს“ სიგფრიდ დენი ასწავლიდა; ამ პერიოდის განმავლობაში მან და მისმა ძმამ, ანტონმა მენდელსონისა და მეირბეერის ინტერესი და მხარდაჭერა მიიღო. როდესაც ოჯახი მოსკოვში დაბრუნდა, ნიკოლაი სწავლობდა ალექსანდრე ვილიონგთან (მასთან ერთად ტურებშიც დადიოდა). იგი ჯარისგან თავის ასარიდებლად მედიცინას სწავლობდა; 1855 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. გარდაცვალების შემდეგ ჩაიკოვსკიმ მის სამახსოვროდ დაწერა საფორტეპიანო ტრიო მინორში.

პიანიზმი
ზოგადად, ნიკოლაი რუბინშტეინი განიხილებოდა როგორც მისი დროის ერთ-ერთი უდიდესი პიანისტა, თუმცა ახლა მის რეპუტაციას მისი ძმა ანტონი, ჩრდილავს. მისი პიანისტური სტილი საკმაოდ ეწინააღმდეგებოდა ძმის ცეცხლოვან სტილს. ედუარდ გარდენი -ში (2001) წერს: „მისმა შესრულებებმა ხაზი გაუსვა ნაწილის სტრუქტურის მნიშვნელოვან დეტალებს დეტალების დიდი სიცხადე გამოავლინა“.

სტუდენტები
ნიკოლაი რუბინშტეინის ყველაზე ცნობილი ფორტეპიანოს სტუდენტები იყვნენ: სერგეი ტანეევი, ემილ ვონ-საუერი და ალექსანდრ სილოტი. მის სხვა ღირსშესანიშნავ მოსწავლეებში შევიდნენ ერნსტ იედლიცკა და ჰენრიკ პაჩულსკი.

კომპოზიტორობა
რუბინშტეინი ასევე იყო ზოგიერთი ნოტის კომპოზიტორი, თუმცა გარდენმა უარყო მისი მუსიკა, როგორც „უმნიშვნელო“.