iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
ალექსი მდივანი

ალექსი ზაქარიას ძე მდივანი (დ. 7 თებერვალი, 1908, თბილისი — გ. 1 აგვისტო, 1935, პალამოსი, ესპანეთი) — ქართველი ემიგრანტი, დასავლური პრესისთვის კარგად ცნობილი, ევროპასა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში მოღვაწე, მდივნების ოჯახის წარმომადგენელი.

ბიოგრაფია
ალექსის მამა, ზაქარია მდივანი, ნიკოლოზ -ის ამალის გენერალ–მაიორი, კავკასიის კორპუსის შტაბის უფროსი და დამოუკიდებელი საქართველოს სამხედრო მინისტრის მოადგილე იყო. ალექსის დედა, ელისაბედ სობოლევსკა, ნახევრად პოლონელი, საქართველოში გახლდათ დაბადებული და გაზრდილი. ზაქარიასა და ელისაბედს შეეძინათ ხუთი შვილი – ნინო, სერგი, დავითი, ალექსი და რუსუდანი. დედმამიშვილები, გახმაურებული საქორწილო ისტორიების გამო, ცნობილი იყვნენ „მექორწილე მდივნების“ სახელით.

1921 წელს, საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ, ზაქარია მდივანი ოჯახთან ერთად ემიგრაციაში წავიდა და თურქეთს შეაფარა თავი. ალქესის დედა, ელისაბედი, სტამბოლში გარდაიცვალა. თურქეთიდან მდივნები საფრანგეთში გადავიდნენ. ოჯახს მატერიალურად ძალიან გაუჭირდა. ამის გამო ალექსი პარიზის ქუჩებში იწყებს ძველმანებით ვაჭრობას, მუშაობდა მტვირთავადაც, 15 წლის ასაკში „პეჟოს“ ქარხანაში მოეწყო მუშად. ოჯახის ამერიკელი მეგობრის დახმარებით, ალექსი კემბრიჯის კოლეჯში შევიდა სასწავლებლად. ალექსი ნიჭიერი ახალგაზრდა და კარგი სპორტსმენი იყო. იგი გახდა პოლოს გუნდის კაპიტანი და ხშირად მონაწილეობდა საერთაშორისო ასპარეზობებში. კემბრიჯის დამთავრების შემდეგ, ალექსი ნიუ-იორკ სითი ბანკის პარიზულ განყოფილებაში მუშაობდა მენეჯერის თანამდებობაზე.

1931 წელს ალექსი, ამერიკული ბეწვეულის კომპანიის დამაარსებლის შთამომავალზე და კოლეჯის მეგობრის, ჯეიმზ ვან ალენის, დაზე, ლუიზა ასტორ ვან ალენზე დაქორწინდა. ამავე წელს ალექსი გახდა პარიზში საქართველოს მთავრობის ლეგაციის მდივანი. იგი ხვდებოდა დიპლომატებს საქართველოს საკითხთან დაკავშირებით, საკუთარი ხარჯით გზავნიდა დელეგაციებს კონფერენციებზე, ეხმარებოდა საფრანგეთში მცხოვრებ გაჭირვებაში მყოფ ქართველებს. ერთ-ერთი გავრცელებული ვერსიის მიხედვით, ალექსის დამ, რუსუდანმა, შეგნებულად დააკავშირა საკუთარი ძმა მდიდარ, გავლენიან ქალს. ეს ისტორია მოხვდა ბარბარა ჰატონის შესახებ 1987 წელს გადაღებულ ამერიკული სერიალის - : - სცენარში. ალექსი მდივანი ბრიტანელმა მსახიობმა ნიკოლას ქლეიმ განასახიერა. დამსწრეთა შორის იყვნენ ნოე ჟორდანია, ევგენი გეგეჭკორი, აკაკი ჩხენკელი. ქორწილი ჰატონების ოჯახს ერთი მილიონი დაუჯდა.

1935 წელს ალექსი და ბარბარა ერთმანეთს დაშორდნენ. განქორწინების შემდეგ, ალექსი დასთან, რუსუდანთან, გაემგზავრა პალამოსის ვილაში, ესპანეთში. რუსუდანის მეუღლე, ხოსე მარია სერტი, იყო ესპანელი მხატვარი. 1935 წლის 1 აგვისტოს ალექსი, ახალ რჩეულთან, გერმანელ ბარონესა მად ტისენთან, ერთად, პალამოსთან ახლოს საკუთარი „როლს-როისით“ მატარებელს შეეჯახა. ბარონესა მძიმედ დაშავდა, ალექსი ადგილზე გარდაიცვალა. დაკრძალეს პალამოსის კათოლიკურ სასაფლაოზე.
ულაჰის (ვლახების) მილეთი

ულაჰის მილეთი (მეორენაირად - "ვლახების მილეთი") იყო ოსმალთა იმპერიის ფარგლებში ერთ-ერთი ცალკე მყოფი მილეთი (და, აღიარებული, როგორც ეთნო-რელიგიური და ენობრივი თემი). ის, ოსმალეთის იმპერიაში ნაციონალიზმის აღმავლობის დროს, კერძოდ, 1905 წელს არომუნებისთვის (ასევე, ცნობილი, როგორც "ვლახები"; თურქულად: ) შექმნა ოსმალეთის ხელისუფლებამ. მიუხედავად იმისა, რომ მეგლენო-რუმინელებსაც ზოგჯერ "ვლახებს" უწოდებენ, "ულაჰის მილეთი" მათთვის არ იყო განკუთვნილი.

ისტორია
არომუნები წარმოადგენენ ბალკანურ ეთნიკურ ჯგუფს. ისინი მიმოფანტული არიან სხვადასხვა ქვეყანაში: ალბანეთში, ბულგარეთში, საბერძნეთში, ჩრდილოეთ მაკედონიასა და სერბეთში. ჩვეულებრივ, მეზობლები არომუნებს მოიხსენიებენ ტერმინით "ვლახები" (თურქულად: ). თუმცა, იგივე ტერმინი, ასევე გამოიყენება მცირე ბალკანურ ხალხებთან, კერძოდ, მეგლენო-რუმინელებთან მიმართებაშიც. "ულაჰის მილეთის" შექმნამდე, არომუნები კონსტანტინოპოლის ბერძნული მსოფლიო საპატრიარქოს იურისდიქციის ქვეშ იყვნენ მოქცეული, რადგან მსახურობდნენ აღმოსავლეთის ქრისტიანულ ეკლესიაში. ამ პერიოდის განმავლობაში, მღვდლების უმეტესობა იყო ბერძენი და არომუნებს არ შეეძლოთ საეკლესიო მსახურებაში საკუთარი ენის გამოყენება. არომუნებსა და ბერძნებს შორის ეს დაპირისპირება გადაიზარდა ფიზიკურ ძალადობაში, რასაც მოჰყვა ორივე ჯგუფის წევრებს შორის ორთაბრძოლების გამართვა. ამის გამო, არომუნებმა დასახმარებლად მიმართეს ოსმალოთა ხელმძღვანელობას და რუმინეთის მთავრობას.

ამგვარად, 1905 წლის 22 მაისს, სულთანმა აბდულ ჰამიდ -მ გამოაქვეყნა ხელწერილი დოკუმენტი (თურქულად: - ), რომლითაც ის არომუნებს, რელიგიური ლიდერის გამოკლებით, ანიჭებდა მილეთის სტატუსს. აქედან გამომდინარე, შეიქმნა "ულაჰის მილეთი". ამ ბრძანებულებაში, არომუნებს არ მიეცათ უფლება ჰქონოდათ საკუთარი ეკლესია, თუმცა, სამაგიეროდ, თავიანთ სოფლებში საკუთარი წარმომადგენლისა და რელიგიური მსახურების არომუნულ ენაზე ჩატარების უფლებები მოიპოვეს. მომდევნო დღეს, სულთნის გადაწყვეტილება საჯაროდ გამოქვეყნდა. ახალი ამბები სიხარულით მიიღეს რუმინეთში, სადაც "ულაჰის მილეთის" შექმნა დიდ გამარჯვებად ჩაითვალა. თუმცა, მიღებული გადაწყვეტილება ძლიერ ბერძნულ წინააღმდეგობას გადააწყდა, რამაც გამოიწვია არომუნელი სასულიერო პირების მკვლელობა და ბერძნული ჯგუფების მიერ არომუნელთა სკოლების დამსწრე პირებზე ძალადობა. ყოველივე ამან წარმოშვა დიპლომატიური კრიზისი საბერძნეთსა და რუმინეთს შორის. მიუხედავად ამისა, ბერძენი არომუნების უმრავლესობა, რომელიც ქვეყნის მიმართ ჯერ კიდევ ერთგულია, უარყოფს ამ დღესასწაულს, რადგან მის მიერ აღქმული "სამშობლოს" დამარცხების სიმბოლოდ მიიჩნევს. ეს იმიტომ, რომ იმ დროს, "ულაჰის მილეთის" აღიარება საბერძნეთის დიპლომატიურ მარცხად ითვლებოდა.

"ულაჰის მილეთის" არსებობა, ასევე აღინიშნება რუმინეთში, მათ ეროვნულ დღესასწაულზე. ეს დღესასწაული განკუთვნილია არომუნებისთვის, მაგრამ, აგრეთვე, მეგლენო-რუმინელებისთვის და ისტრო-რუმინელებისთვისაც, რომლებსაც რუმინეთში აღიარებენ უბრალოდ, როგორც მდინარე დუნაის სამხრეთით მცხოვრები ეთნიკური რუმინელების ქვე-ჯგუფებს. არომუნების ეროვნული დღესასწაულისგან განსხვავებით, ბალკანეთის რუმინელების დღესასწაული აღინიშნება ყოველი წლის 10 მაისს, რადგან რუმინეთმა გრიგორიანული კალენდრით სარგებლობა 1919 წელს დაიწყო. ამასთან, რუმინეთში დღემდე უარს ამბობენ არომუნების ეროვნული დღესასწაულის ოფიციალურად დაკანონებაზე.
აზერბაიჯანის მთები

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მთები დაკავშირებული ჩრდილოეთით დიდი კავკასიონის და დასავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით მცირე კავკასიონის სისტემასთან. ქვეყნის ტერიტორიის რელიეფი მეტად მრავალფეროვანი და რთულია. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ძირითადი ოროგრაფიული ერთეულებია დიდი კავკასიონის, მცირე კავკასიონის და თალიშის მთის სისტემები, სამურ-დივიჩინის დაბლობი და მტკვრის დაბლობი.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე შედის დიდი კავკასიონის მთათა სისტემის მხოლოდ სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი.

დიდი კავკასიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში არის ორი მთა: ბაზარდუზუს მწვერვალი (4466 მეტრი), შაჰდაღის მწვერვალი (4243 მეტრი). სამხრეთ-დასავლეთით მთათა ქედები თანდათან მცირდება 1000-700 მეტრით.

მცირე კავკასიონი მოიცავს რესპუბლიკის სამხრეთ-დასავლეთ და დასავლეთ ნაწილებს, აქვს შედარებით დაბალი სიმაღლე და წარმოადგენს მთიან ტერიტორიას რთული აგებულებით. აქ მთავარი მთებია მუროვდაღი, შაჰდაღი. ყარაბაღის ზეგანი, რომელიც იწყება მუროვდაღის სამხრეთიდან მდინარე არაქსამდე, მდებარეობს მეოთხე პერიოდის ჩამქრალი ვულკანებისა და ლავების რკალისებრ კონუსებზე.

დიდი კავკასიონის მთები
რესპუბლიკის უმაღლესი მთის მწვერვალია მწვერვალი ბაზარდუზუ, 4466 მეტრი სიმაღლით.

მცირე კავკასიონის მთები
თალიშის მთები
ადმინისტრაციულად, აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე თალიშის მთები განლაგებულია აზერბაიჯანის ასტარის, ლენქორანის, ლერიქის, მასალის, იარდიმლისა და ჯალილაბადის რაიონებში, აგრეთვე ირანის ნამინის, ასტარას, ფუმანის, მასალის, კოლურის და მასულის შაჰრეტანებში.

თალიშის მთების ყველაზე მაღალი მთებია ქომურგოი 2493 მ და ყიზიურდუ 2433 მ.
ლოვიისის ქვერეგიონი

ლოვიისის ქვერეგიონი ― ფინეთის უუსიმაის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერის მიხედვით, ქვერეგიონის მოსახლეობა 17 223 ადამიანს შეადგენს.

მუნიციპალიტეტები
პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
საული ნიინისტე — 66.8%
პეკა ჰაავისტო — 10.3%
ლაურა ჰუჰტასაარი — 5.4%
ნილს ტორვალდსი — 5.4%
პაავო ვიაიურიუნენი — 4.8%
ტუულა ჰაატაინენი — 3.5%
მერია კიულიონენი — 1.9%
მატი ვანჰანენი — 1.9%
პორვოოს ქვერეგიონი

პორვოოს ქვერეგიონი ― ფინეთის უუსიმაის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერის მიხედვით, ქვერეგიონის მოსახლეობა 59 660 ადამიანს შეადგენს.

მუნიციპალიტეტები
პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
საული ნიინისტე — 66.1%
პეკა ჰაავისტო — 12.5%
ლაურა ჰუჰტასაარი — 6.1%
პაავო ვიაიურიუნენი — 4.6%
ნილს ტორვალდსი — 3.4%
ტუულა ჰაატაინენი — 3.1%
მატი ვანჰანენი — 2.4%
მერია კიულიონენი — 1.9%
რასებორგის ქვერეგიონი

რასებორგის ქვერეგიონი ― ფინეთის უუსიმაის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერის მიხედვით, ქვერეგიონის მოსახლეობა 40 816 ადამიანს შეადგენს.

მუნიციპალიტეტები
პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
საული ნიინისტე — 66.7%
პეკა ჰაავისტო — 12.5%
ნილს ტორვალდსი — 7.4%
ტუულა ჰაატაინენი — 4%
ლაურა ჰუჰტასაარი — 3.3%
პაავო ვიაიურიუნენი — 3.1%
მერია კიულიონენი — 2%
მატი ვანჰანენი — 0.9%
უუსიმაის მუნიციპალიტეტები

უუსიმაის რეგიონი 4 ქვერეგიონს მოიცავს, რომლებიც 26 მუნიციპალიტეტად იყოფა.

დიდი ჰელსინკი
ესპოო (ესბო)
ჰელსინკი (ჰელსინგფროსი)
ჰიუვინკიაია (ჰიუვინგე)
იიარვენპიაია (ტრიასკიანდა)
კაუნიაინენი (გრანკულა)
კერავა (კერვო)
კირკონუმი (კიურკსლიატი)
მიანტსიალია
ნურმიიარვი
პორნაინენი (ბორგნიასი)
სიპოო (სიბო)
სიუნტიო (სიუნდეა)
ტუუსულა (ტუსბი)
ვანტაა (ვანდა)
კარკილა (ჰიოგფორსი)
ლოჰია (ლოიო)
ვიჰტი (ვიქტისი)

რასებორგის ქვერეგიონი
ლოვიისის ქვერეგიონი
პორვოოს ქვერეგიონი
იხილეთ აგრრეთვე
სამხრეთი ფინეთი
სამხრეთ ფინეთის რეგიონები
გრამოფონებისა და ფონოგრაფების მუზეუმი

გრამოფონებისა და ფონოგრაფების მუზეუმი — კერძო მუზეუმი სანქტ-პეტერბურგში. დაარსდა 1997 წლის 14 აპრილს ცირკის მსახიობის, კლოუნისა და მწვრთნელის, ვლადიმერ დერიაბკინის მიერ.

რუსეთის ქალაქებში და მის ფარგლებს გარეთ მოგზაურობისას, მუზეუმის შემქმნელმა შეაგროვა ცნობილი რუსული და უცხოური ბრენდების ფონოგრაფების, გრამოფონების და პატეფონების ფართო კოლექცია, როგორიცაა ბურჰარდი, რებიკოვი, ციმერმანი. ამჟამად კოლექცია მოიცავს სამასზე მეტ უნიკალურ ექსპონატს, რომელიც დაკავშირებულია საუკუნის მეორე ნახევრის — საუკუნის დასაწყისის ხმის ჩაწერის და მასთან დაკავშირებული საყოფაცხოვრებო ნივთების განვითარებასთან. ექსპონატების უმეტესობა რესტავრირებულია და მუშა მდგომარეობაშია.

გარდა ამისა, მუზეუმში წარმოდგენილია არღანი და მუსიკალური ზარდახშები. მუზეუმის ცალკე დარბაზში განთავსებულია სამოვრების მცირე კოლექცია.
ქაჯაია

საკუთარი სახელი ქაჯაია შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

ბაჩო ქაჯაია — მსახიობი
გივი ქაჯაია — საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოხელე
გოჩა ქაჯაია — პოლიტიკოსი, სახელმწიფო მოხელე
ევგენი ქაჯაია — ფეხბურთელი
ვარლამ ქაჯაია — პედაგოგი, რედაქტორი
იაკობ ქაჯაია — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)
მერაბ ქაჯაია — პოლიტიკოსი, სახელმწიფო მოხელე
ნინო ქაჯაია — მთარგმნელი
ნინო ქაჯაია — ჟურნალისტი
ოთარ ქაჯაია — ენათმეცნიერი, ლექსიკოგრაფი
სერგო ქაჯაია — სამართალმცოდნე
ბულერბიელი ბავშვები

ბულერბიელი ბავშვები — შვედი მწერლის, ასტრიდ ლინდგრენის, წიგნი, რომელშიც მოთხრობილია პატარა სოფელ ბიულერბიუელში მცხოვრები ბავშვების ყოველდღიურობა.

სიუჟეტი
შვედეთის პატარა სოფელ ბულერბიში სულ სამი სახლი დგას: ერთში 7 წლის ლიზა ცხოვრობს თავის უფროს ძმებთან, ლასესა და ბოსესთან ერთად, მეორე სახლში ორი გოგონა – ბრიტა და ანა, მესამეში კი – ბიჭუნა ულე. ეს ბავშვები მეგობრები არიან – სულ ერთად თამაშობენ, სკოლაში დადიან, მშობლებს ეხმარებიან. ბავშვები თავად იგონებენ უამრავ მხიარულ თამაშსა და გასართობს და ამ თავგადასავლების მთავარი პერსონაჟებიც თავადვე არიან.

ქართული გამოცემა
წიგნი ქართულ ენაზე ჯენეტ ბაჯელიძემ თარგმნა.
სიმონ ყიფშიძე

სიმონ ნიკიფორეს ძე ყიფშიძე (დ. 1887, ჭიათურის მუნიციპალიტეტი — გ. 1953) — ქართველი ნევროპათოლოგი, ექიმი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1924), პროფესორი (1927), მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1944).

1912 წელს დაამთავრა ნოვოროსიის (ოდესის) უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი. სტუდენტობის პერიოდში ეწეოდა კვლევით მუშაობას. მან ვ. მ. ბეხტერევის ნაშრომების მიხედვით შეადგინა თავის ტვინის გამტარი გზების სქემატური მოდელი.

1912-1919 წლებში მუშაობდა ოდესის ნერვულ დაავადებათა კლინიკაში პროფესორ ნ. მ. პოპოვთან. 1919 წლის სექტემბერში იგი დაბრუნდა საქართველოში და 1920 წლის მაისამდე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიოლოგიის ლაბორატორიის ასისტენტი იყო ივანე ბერიტაშვილთან ერთად. 1919 წელს აირჩიეს თბილისის რკინიგზის საავადმყოფოს ნერვულ დაავადებათა განყოფილების გამგედ, სადაც დაჰყო 1923 წლამდე.

1920 წელს ყიფშიძე აირჩიეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტის ნერვულ დაავადებათა კათედრის ასისტენტად, შემდგომ კი — უფროს ასისტენტად (1925 წლამდე) იაკობ ანფიმოვთან.

1924 წელს დაიცვა დისერტაცია თემაზე „მასალები პატარა ტვინის პათოლოგიისათვის“ და მიიღო მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი. დისერტაცია ეხებოდა ნათხემის პათოლოგიას. მასში აღწერილი იყო მტევნის წვრილი კუნთების დისტონია, რასაც შემდგომში „ყიფშიძის სიმპტომი“ ეწოდა. 1925 წელს მიენიჭა დოცენტის სამეცნიერო წოდება, 1927 წელს — პროფესორის წოდება, ხოლო 1944 წელს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწის საპატიო წოდება.

1941-1945 წლებში იყო ამიერკავკასიის სამხარეო ოლქის მთავარი ნევროპათოლოგი.

სიმონმა სათანადოდ აღჭურვა ნერვულ დაავადებათა კლინიკა, ფართოდ გაშალა სამეცნიერო-კვლევითი, პედაგოგიური და სამკურნალო მუშაობა, აღზარდა ნევროპათოლოგთა კადრები, შეადგინა და პირველად გამოსცა ქართულ ენაზე ნერვულ დაავადებათა სახელმძღვანელო. 1947 წელს რუსულ ენაზე დაიბეჭდა მისი ლექცები ნერვულ დაავადებებზე. არის 47 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. ეს ნაშრომები მოიცავს კლინიკური ნევროპათოლოგიის მრავალ ასპექტს. იგი შეისწავლიდა ნათხემის პათოლოგიას; ნერვული სისტემის ინფექციებს, პერიფერიული ნერვული სისტემის დაავადებებს; ნერვულ-კუნთოვანი აპარატის ელექტროფიზიოლოგიას, ნევროზებს და სხვ.
დიდი ხინგანი

დიდი ხინგანი — მთათა სისტემა ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთსა და აღმოსავლეთ მონღოლეთში. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 1200 კმ-ზე, სიგანე 400 კმ-მდე. მოქცეულია აღმოსავლეთით მანჯურიის ვაკესა და დასავლეთით მონღოლეთის პლატოს შორის. სამხრეთიდან შემოსაზღვრულია მდინარე შარა-მურენის ხეობით, ხოლო ჩრდილოეთით მდინარე ამურით. უფრო განიერია ქედის ჩრდილოეთი ნაწილი.

გაბატონებული სიმაღლეები 800–1200 მ, მაქსიმალური სიმაღლე 2035 მ (მთა ხუანგანშანი). ჩრდილოეთ ნაწილში ფართო ბრტყელფსკერიანი ხეობებით დანაწევრებული მრავალრიცხოვანი ტოტებია. დამახასიათებელია ციცაბო კალთები და ბრტყელი მწვერვალები, სამხრეთ ნაწილში ცალკეული ჯაჭვები და ჭიუხებია. განვითარებულია წყალგამყოფთა მოსწორებული რელიეფი. აგებულია უმთავრესად გრანიტებით, ლიპარიტებითა და ანდეზიტებით. ჩრდილოეთ ნაწილში განვითარებულია მრავალწლოვანი მზრალობა და მასთან დაკავშირებული ჭაობიანობა.

მნიშვნელოვანი კლიმატგამყოფია. მასზე გადის პირობითი საზღვარი არიდულ ცენტრალურ აზიასა და მუსონურ აღმოსავლეთ აზიას შორის. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წელიწადში 500 მმ-ზე მეტია. დასავლეთიდან, ცენტრალური აზიიდან მუდმივი ძლიერი ქარი ქრის.
ბიძინა რაჭველიშვილი

ბიძინა რაჭველიშვილი (დ. 1 მარტი, 1936, თბილისი — გ. 30 მარტი, 2018, იქვე) ქართველი მსახიობი, რეჟისორი, სცენარისტი.

ბიოგრაფია
ბიძინა რაჭველიშვილი დაიბადა 1936 წლის 1 მარტს თბილისში. 1963–1969 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტზე, პარალელურად – მეორად ხელოვნების ფაკულტეტზე და მუშაობდა ელექტროგამშვებ ქარხანაში, პლასტმასის ქარხანაში და საქართველოს კურორტოლოგიის ინსტიტუტში. 1969 წელს მუშაობა დაიწყო საქართველოს ტელევიზიაში, ტელეფილმების რეჟისორის ასისტენტად. 1970 წლიდან სწავლა გააგრძელა მოსკოვის სცენარისტებისა და რეჟისორების უმაღლეს საკავშირო კურსების სარეჟისორო ფაკულტეტზე (გიორგი დანელიას სახელოსნო). მუშაობდა „მოსფილმში“. 1972 წლიდან მოღვაწეობს კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“.

ფილმოგრაფია
გადაღებულია ფილმებში
1976 — ბაკულას ღორები
1984 — აქედანა და შენამდე
1986 — ლომა

დამდგმელი რეჟისორია ფილმების
1973 — ლახტი
1974 — კაცები
1976 — ბაკულას ღორები
1982 — ლომა, დავიწყებული მეგობარი
1986 — ლომა

სცენარის ავტორია ფილმების
1973 — ლახტი
1976 — ბაკულას ღორები
1982 — ლომა, დავიწყებული მეგობარი
1986 — ლომა
აზერბაიჯანის პრემიერ–მინისტრი

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მთავრობის მეთაურია აზერბაიჯანის პრემიერ-მინისტრი. მას პრეზიდენტი წარადგენს მილი მეჯლისს. ხდება კანდიდატურის განხილვა. განხილვის შემდეგ, პარლამენტის თანხმობით, პრემიერ-მინისტრს ნიშნავს პრეზიდენტი. თუ ასეთი თანხმობა სამჯერ არ იქნა მიცემული, პრეზიდენტს შეუძლია დანიშნოს პრემიერ-მინისტრი პარლამენტის თანხმობის გარეშე. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტი პრემიერ-მინისტრის ხელმძღვანელობით ექვემდებარება პრეზიდენტს და ანგარიშვალდებულია მის წინაშე.

აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918-1920)
აზერბაიჯანის სსრ, როგორც ზსფსრ-ის ნაწილი (1921-1936)
აზერბაიჯანის სსრ (1936-1991) სსრკ-ს შემადგენლობაში
დამოუკიდებლობის პერიოდი (1991-დღემდე)
რიგის უმაღლესი იურიდიული სკოლა

რიგის უმაღლესი იურიდიული სკოლა ― ავტონომიური იურიდიული სკოლა რიგაში, ლატვიაში. სკოლაში ფუნქციონირებს საბაკალავრო, სამაგისტრო და სადოქტორო პროგრამები. დაარსდა 1998 წელს, ლატვიისა და შვედეთის მთავრობებსა და სოროსის ფონდს შორის დადებული საერთაშორისო შეთანხმების საფუძველზე.

ისტორია
რიგის უმაღლესი იურიდიული სკოლა, როგორც კერძო იურიდიული სკოლა, 1998 წელს დაარსდა ლატვიისა და შვედეთის მთავრობებსა და სოროსის ფონდს შორის დადებული შეთანხმების საფუძველზე. ბალტიის ქვეყნების ევროპის კავშირში მიღებამდე სკოლაში ბალტიისპირელი იუსიტები იღებდნენ განათლებას, 2004 წლის შემდეგ კი სკოლაში სწავლის უფლება სტუდენტებს მთელი მსოფლიოდან აქვთ. 2005 წელს რიგის უმაღლესი სამართლის სკოლა ლატვიის უნივერსიტეტის ავტონომიური ინსტიტუტი გახდა. ლატვიისა და შვედეთის მთავრობების შეთანხმების საფუძველზე ამ ქვეყნების წილი (76%) ლატვიის უნივერსიტეტს გადაეცა. 24% სოროსის ფონდმა შეინარჩუნა.
ყუბან-შავი ზღვის საბჭოთა რესპუბლიკა

ყუბან-შავი ზღვის საბჭოთა რესპუბლიკა (; 30 მაისი — 6 ივლისი, 1918) — საბჭოთა რესპუბლიკა რსფსრ-ში. იგი შეიქმნა ყუბანისა და შავი ზღვის საბჭოთა რესპუბლიკების გაერთიანების შედეგად.

რესპუბლიკის შექმნის დროისთვის ჩრდილოეთ კავკასიასა და დონში საბჭოთა ძალაუფლება კონსოლიდირებული იყო: ჩამოყალიბდა დონის, სტავროპოლისა და თერგის საბჭოთა რესპუბლიკები. მარტში, ტუაფსეში, შავი ზღვის გუბერნატორის საბჭოთა კავშირის კონგრესზე, გამოცხადდა შავი ზღვის პროვინცია, ხოლო აპრილში, ყუბანის რეგიონის საბჭოების კონგრესზე ეკატერინოდარში (ახლანდელი კრასნოდარი), ყუბანის საბჭოთა რესპუბლიკა, რომელიც გახდა რსფსრ ნაწილი. ამის შემდეგ, ყუბანისა და შავი ზღვის საბჭოების მე-3 რიგგარეშე ყრილობამ ფრონტის დელეგატების მონაწილეობით (ეკატერინოდარი, 1918 წლის 27-30 მაისი), რომელიც გაიმართა რუსეთის სამხრეთის საგანგებო კომისრის გ. კ. ორჯონიკიძის ხელმძღვანელობით, გადაწყვიტა ყუბანისა და შავი ზღვის რესპუბლიკების გაერთიანება რსფსრ-ის ერთ რესპუბლიკაში, აირჩია მისი ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტი (27 ბოლშევიკი და 17 "მემარცხენე" სოციალრევოლუციონერი), რომელმაც ჩამოაყალიბა ყუბანი-შავი ზღვის საბჭოთა რესპუბლიკის სახალხო კომისართა საბჭო. (თავმჯდომარე ია. ვ. პოლუიანი).

მეჩეტინსკაია-კაგალნიკის რეგიონიდან ყუბანისკენ (დაიწყო 1918 წლის 23 ივნისს) გენერალ ა.ი. დენიკინის მოხალისეთა არმიის შეტევის პირობებში შეიკრიბა ჩრდილოეთ კავკასიის საბჭოთა კავშირის კონგრესი (1918 წლის 5-7 ივლისი). ეკატერინოდარში გადაწყდა გ. კ ორჯონიკიძის მოხსენებით ყუბან-შავი ზღვის, თერგისა და სტავროპოლის საბჭოთა რესპუბლიკების გაერთიანება რსფსრ-ის შემადგენლობაში ჩრდილოეთ კავკასიის საბჭოთა რესპუბლიკაში, დედაქალაქით ქალაქ ეკატერინოდარში.
რევაზ ჯანაშია

რევაზ ჯანაშია (დ. 2 ოქტომბერი, 1943, ქალაქი ჩხოროწყუ — გ. 9 ნოემბერი, 2021) — ქართველი არქიტექტორი და მათემატიკოსი.

1966 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მათემატიკის ფაკულტეტი; 1973 წელს თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის არქიტექტურის ფაკულტეტი.

1970-1976 წლებში მუშაობდა სსრკ პროფკავშირების ცენტრალური საბჭოს საპროექტო ინსტიტუტ „კურორტპროექტის“ საქართველოს ფილიალში; 1976-1985 წლებში საქართველოს ადგილობრივი მნიშვნელობის კურორტების სამმართველოს საპროექტო ორგანიზაციაში; 1985-1991 წლებში საეკლესიო ხუროთმოძღვრების ცენტრში; 1991 წლიდან არის საქართველოს საპატრიარქოს საეკლესიო ხუროთმოძღვრებისა და ხელოვნების საბჭოს წევრი; მისი ავტორობით აშენებული ობიექტებია: 500-ადგილიანი სანატორიუმები წყალტუბოსა (მ. ჩხენკელთან ერთად) და გუდაუთაში „ბომბორი“ (მ. ჩხენკელთან და კ. სარაჯიშვილთან ერთად), მძლეოსნობის სპორტული მანეჟი თბილისში (წერეთლის გამზირზე, მ. ჩხენკელთან და მ. ლიპარტელიანთან ერთად), წმ. აბო თბილელისა და ათთა ბერთა მონასტერი თბილისში, მეტეხის ხიდთან, წმ. ორმოც სებასტიელ მოწამეთა მონასტერი აბანოთუბანში. წმ. გიორგის ეკლესია თბილისის 31 ქარხანასთან, წმ. ცამეტ ასურელ მამათა ეკლესია დიდ დიღომში, წმ. ცხრა ყრმა კოლაელთა ეკლესია ვაზისუბანში, წმ. მეფე ვახტანგ გორგასლის ეკლესია ვარკეთილში, წმ. მეფე დავით აღმაშენებლის ეკლესია სამტრედიაში, წმ. იოანე ნათლისმცემლის საკათედრო ტაძრები ზესტაფონსა და სენაკში, წმ. მეფე დავით აღმაშენებლის საკათედრო ტაძარი ჩხოროწყუში, წმ. ანდრია პირველწოდებულის საკათედრო ტაძარი ხულოში, ღვთისმშობლის მიძინების ტაძრები აბაშაში, საკათედრო ტაძრები ბანძასა და დედოფლისწყაროში, წმ. ნინოს ტაძარი ზესტაფონში, წმ. ქართველ ათონელ მამათა ტაძარი მახათას მთაზე (ო. ნაფეტვარიძესთან ერთად), ღვთისმშობლის მირქმის მონასტერი ხობში, ამაღლების ტაძარი თბილისში, ამაღლების ქუჩაზე; წმ. სპირიდონ ტრიმიფუნტელისა და წმ. ნიკოლოზის ტაძრები კრწანისში, წმ. გიორგის ტაძარი ავჭალის ყოფილ კოლონიაში, ღვთისმშობლის ხარების ტაძარი შატილში; 1991-1998 წლებში მუშაობდა წმ. სამების საკათედრო ტაძრის პროექტზე.
ჯორჯ მეისონის უნივერსიტეტი

ჯორჯ მეისონის უნივერსიტეტი ― საჯარო კვლევითი უნივერსიტეტი ფერფაქსის ოლქში, ვირჯინიაში. თავდაპირველად უნივერსიტეტი 1949 წელს დაარსდა, როგორც ვირჯინიის უნივერსიტეტის ჩრდილოეთ ვირჯინიის რეგიონული ფილიალი. 1959 წელს სახელი ეწოდა აშშ-ის ერთ-ერთი დამფუძნებელი მამის, ჯორჯ მეისონის პატივსაცემად. 1972 წელს დამოუკიდებელი უნივერსიტეტის სტატუსი მიიღო. იგი ვირჯინიის თანამეგობრობის უდიდესი საჯარო უნივერსიტეტია. მეისონის უნივერსიტეტს 4 კამპუსი აქვს ვირჯინიაში და 1 კამპუსი - ინჩხონში, სამხრეთ კორეაში. მთავარი კამპუსი ფერფაქსში მდებარეობს.
ინარი (ფინეთი)

ინარი — მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ ლაპლანდიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2022 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 036 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 17 333.65 კმ²-ია და პირველ ადგილზეა ფინეთში. ინარის 4 ოფიციალური ენა აქვს, რაც რეკორდული მაჩვენებელია ფინეთის მუნიციპალიტეტებს შორის. სოფელ ინარში მდებარე მუზეუმი „სიიდა“ საამების კულტურის ცენტრია და ხშირად „საამების კულტურის დედაქალაქად“ მოიხსენიებენ.

კლიმატი
სოდანკიულია

სოდანკიულია — მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ ლაპლანდიის] ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8 133 ადამიანს შეადგენს. ფართობი 12,415.50 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0.7 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ცენტრში მდინარე კიტინენი მიედინება. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ინარი, კემიიარვი, კიტილია, პელკოსენიემი, როვანიემი და სავუკოსკი. მუნიციპალიტეტს 2 ოფიციალური ენა აქვს: ფინური და ჩრდილოული საამური.

კლიმატი
უტსიოკი

უტსიოკი — მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ ლაპლანდიის] ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 190 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 5 372 კმ²-ია (2018). მოსახლეობის სიმჭიდროვე 0.23 ადამიანია 1 კმ²-ზე. იგი ფინეთის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე მუნიციპალიტეტია. ესაზღვრება ნორვეგიასა და ინარის მუნიციპალიტეტს. მუნიციპალიტეტს ორი ოფიციალური ენა აქვს: ფინური და ჩრდილოეთ საამური ენა. ნორვეგიასთან საზღვარი მდინარე ტენოს გასდევს, რომელიც არქტიკის ოკეანეში ჩაედინება.

კლიმატი
ახალთა

ახალთა — დასახლება ისტორიული ტაოს რეგიონში. სახელწოდება სუფთა ქართულია და მომდინარეობს სიტყვიდან „ახალი“. თურქულში შევიდა როგორც . მოგვიანებით იგი გახდა ქალაქ იუსუფელის უბანი ევრენის სახელით.

ისტორია
ახალთა მდებარეობს ტაოში, რეგიონში, რომელიც შუა საუკუნეების საქართველოს კუთვნილება იყო. ოსმალეთის იმპერიამ აღნიშნული ტერიტორია საუკუნის შუა ხანებში დაიკავეს. ამ პერიოდიდან შემორჩენილია ჭალის ეკლესია და ჰამზეთის ეკლესია, რომლებიც ახალთის ქართული ეკლესიებია.

ახალთა საუკუნის ნახევარში ტრაპიზონის გუბერნიის ლაზისტანის სანჯაყის ლივანეს რაიონის ერთ-ერთი სოფელი იყო. იგი მოხსენიებულია სოფელ ოღდემთან ერთად 1876 წლის ტრაპიზონის გუბერნიის წიგნში. ამ ჩანაწერის მიხედვით, ამ ორი დასახლების მოსახლეობა 10 კომლის და 27 კაცისგან შედგებოდა. ოსმალეთის ადმინისტრაცია იმ დროს მხოლოდ მამრობითი სქესის მოსახლეობას აღნუსხავდა. თუკი იმდენივე ქალს დავამატებთ რამდენი კაციც სახლობდა, გამოდის, რომ სოფლების ოღდემისა და ახალთის მოსახლეობა დაახლოებით 54 კაცისგან შედგება. იმავდროულად, ამ ორ დასახლებაში დაფიქსირდა 30 დასაბეგრი ხარი, 40 ძროხა და 3 ცხენი.

როდესაც ქალაქი ლივანე ოსმალეთის იმპერიამ 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ დადებული ბერლინის ხელშეკრულების შესაბამისად დაუთმო რუსეთის იმპერიას, ახალთა ისევ შეუერთდა სოფელ ქისქიმს. 1828 წელს სოფელი ახალთა მიეკუთვნებოდა იუსუფელს სახელწოდებთ ოქდემ-ახალთა. 1940 წლის საყოველთაო აღწერისას ახალთა დარეგისტრირებული იყო, როგორც ცალკეული სოფელი ჭოროხის პროვინციის იუსუფელის რაიონში და აქ სახლობდა 546 ადამიანი. 1950 წლის 11 თებერვალს სოფელ ოღდემიდან ადმინისტრაციული ცენტრის გადატანის შედეგად ახალთა იუსუფელის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი გახდა და იუსუფელის რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს ამ დროს ეწოდა „იუსუფელი“. ახალთას ეწოდა „ევრენი“ და გახდა ქალაქ იუსუფელის უბანი.

ახალთა (იუსუფელის უბანი „ევრენი“) ქალაქ იუსუფელთან ერთად 2023 წელს იუსუფელის კაშხლის მშენებლობის შემდეგ წყლით დაიფარა.