დიუშენის კუნთოვანი დისტროფია

დიუშენის კუნთოვანი დისტროფია, დკდ — კუნთოვანი დისტროფიის მძიმე ფორმა, რომელიც უმეტესწილად ბიჭებს უვითარდებათ. არსებობს ზოგადი სირთულე მოტორულ უნარებში, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს სიარულის, ნაბიჯის გადადგმის ან სირბილის უხერხული მანერა. და რომელიც აკოდირებს დისტროფინის ცილას. მუტაციები შეიძლება მემკვიდრეობით მიიღოთ ან სპონტანურად მოხდეს ჩანასახოვანი ხაზის გადაცემის დროს, რაც იწვევს დისტროფინის, ცილის, მნიშვნელოვან შემცირებას ან არარსებობას, რომელიც უზრუნველყოფს სტრუქტურულ მთლიანობას კუნთოვან უჯრედებში. დისტროფინი პასუხისმგებელია თითოეული კუნთოვანი ბოჭკოს აქტინის ციტოჩონჩხის დაკავშირებაზე ბაზალურ ლამინასთან (უჯრედგარე მატრიცა), მრავალი ქვეერთეულის შემცველი ცილოვანი კომპლექსის მეშვეობით. დისტროფინის არარსებობა საშუალებას აძლევს ჭარბ კალციუმს შეაღწიოს სარკოლემაში (კუნთოვანი უჯრედის მემბრანა).

დიუშენის კუნთოვანი დისტროფია ქალებში უკიდურესად იშვიათია (დაახლოებით 1 50,000,000 დაბადებული ქალის შემთხვევაში). ეს შეიძლება განვითარდეს ქალებში, რომლებსაც ჰყავთ დაავადებული მამა და მატარებელი დედა, მათში, ვისაც არ აქვს ქრომოსომა, ან მათში, ვისაც აქვს ინაქტივირებული ქრომოსომა (იშვიათი მიზეზიდან ყველაზე გავრცელებული). კლინიკური კვლევების აბსოლუტურმა უმრავლესობამ გამორიცხა ქალი პაციენტები კვლევაში მონაწილეობიდან, რითაც შემცირდა დასკვნების განზოგადება და შეზღუდა ჩვენი გაგება დაავადების გამოვლინებასა და მკურნალობაზე რეაგირებაში სქესის მიხედვით პოტენციური განსხვავებების შესახებ. მატარებელი დედისა და დაავადებული მამის ქალიშვილი თანაბარი ალბათობით იქნება დაავადებული ან მატარებელი, რადგან ის ყოველთვის მემკვიდრეობით მიიღებს დაზიანებულ ქრომოსომას მამისგან და აქვს 50%-იანი შანსი, რომ ასევე მემკვიდრეობით მიიღოს დაზიანებული ქრომოსომა დედისგან.

ჰემატოენცეფალური ბარიერის დარღვევა დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის განვითარების აღსანიშნავ მახასიათებლად ითვლება.

დიუშენი თუ ბეკერი
დიუშენის კუნთოვანი დისტროფია ხშირად ერევათ ბეკერის კუნთოვან დისტროფიაში. სახელების მსგავსების მიუხედავად, ამ ორ სინდრომს შორის მკაფიო განსხვავებაა. ბეკერის დისტროფია კლინიკურად ვლინდება გაცილებით გვიან, 10-15 წლის ასაკში, და შედარებით კეთილთვისებიანად მიმდინარეობს. შინაგანი ორგანოების დაზიანება ნაკლებად გამოხატულია, ინტელექტი შენარჩუნებულია.

დიაგნოსტიკა
დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის აღმოჩენა შესაძლებელია დაახლოებით 95%-იანი სიზუსტით ორსულობის დროს ჩატარებული გენეტიკური კვლევებით.

დნმ ტესტი
დისტროფინის გენის კუნთ-სპეციფიკური იზოფორმა შედგება 79 ეგზონისგან და დნმ ტესტირება (სისხლის ანალიზი) და ანალიზი, როგორც წესი, საშუალებას იძლევა იდენტიფიცირდეს დაზიანებული ეგზონის ან ეგზონების მუტაციის კონკრეტული ტიპი. დნმ ტესტირება ადასტურებს დიაგნოზს შემთხვევათა უმრავლესობაში.

კუნთის ბიოფსია
თუ დნმ ტესტირება ვერ ახერხებს მუტაციის აღმოჩენას, შეიძლება ჩატარდეს კუნთის ბიოფსიის ტესტი. კუნთოვანი ქსოვილის მცირე ნიმუში ამოღებულია ბიოფსიის ნემსის გამოყენებით. დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის დროს ბიოფსიის ნიმუშზე ჩატარებული ძირითადი ტესტები, როგორებიცაა: იმუნოჰისტოქიმია, იმუნოციტოქიმია და დისტროფინის იმუნობლოტინგი და უნდა იქნას ინტერპრეტირებული გამოცდილი ნეიროკუნთოვანი პათოლოგის მიერ. ეს ტესტები იძლევა ინფორმაციას ცილის არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ცილის არარსებობა დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის დადებით ტესტს წარმოადგენს. დისტროფინის არსებობის შემთხვევაში, ტესტები მიუთითებს დისტროფინის რაოდენობასა და მოლეკულურ ზომას, რაც ხელს უწყობს დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის დიფერენცირებას დისტროფინოპათიის უფრო მსუბუქი ფენოტიპებისგან. ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში შემუშავდა დნმ-ის ტესტები, რომლებიც ავლენენ მდგომარეობის გამომწვევი მრავალი მუტაციის მეტს და კუნთის ბიოფსია არც ისე ხშირად არის საჭირო დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის არსებობის დასადასტურებლად.

პრენატალური ტესტები
პრენატალური ტესტის ჩატარება შესაძლებელია, როდესაც დედა არის ცნობილი ან სავარაუდო მატარებელია.

ინვაზიური ტესტირების დაწყებამდე მნიშვნელოვანია ნაყოფის სქესის დადგენა; მიუხედავად იმისა, რომ მამრობითი სქესის წარმომადგენლები ზოგჯერ ავადდებიან ამ -შეჭიდული დაავადებით, მდედრობითი სქესის დიუშენის კუნთოვანი დისტროფია უკიდურესად იშვიათია. ამის მიღწევა შესაძლებელია ულტრაბგერითი სკანირებით 16 კვირაზე ან უფრო გვიან, თავისუფალი ნაყოფის დნმ-ის ტესტირებით. ქორიონის ხაოების ნიმუშის აღება შეიძლება ჩატარდეს 11-14 კვირაზე და აქვს აბორტის 1%-იანი რისკი. ამნიოცენტეზი შეიძლება ჩატარდეს 15 კვირის შემდეგ და აქვს აბორტის 0.5%-იანი რისკი. არაინვაზიური პრენატალური ტესტირება შეიძლება ჩატარდეს დაახლოებით 10-12 კვირაზე.

მკურნალობა
თუ ბავშვს აღენიშნება კუნთების სისუსტე, უჭირს წამოდგომა და სიარული, მშობელმა უნდა მიმართოს პედიატრს ან ნევროლოგს, რომელიც გასინჯავს ბავშვს, გაგზავნის ანალიზზე და შეუმოწმებს სისხლში კრეატინკინაზას დონეს – მომატებული კრეატინკინაზა კუნთების დაზიანებაზე მიუთითებს და საეჭვოს ხდის დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის დიაგნოზს. დაავადება დასტურდება გენეტიკური ანალიზით, რომელიც -ს დიაგნოსტიკის ოქროს სტანდარტად ითვლება და ავლენს დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის გენის მუტაციას.

დიუშენის კუნთოვანი დისტროფია უკურნებელი დაავადებების რიცხვს მიეკუთვნება, თუმცა არსებობს მკურნალობის კურსი, რომელიც ხელს უწყობს მდგომარეობის გაუმჯობესებას და ანელებს დაავადების პროგრესირებას. ექიმი გამოწერს კორტიკოსტეროიდებს (პრედნიზოლონს, დეფლაზაკორტს), რომელთა დახმარებითაც შესაძლებელია დამოუკიდებელად გადაადგილების უნარის გახანგრძლივება, სუნთქვითი ფუნქციის გაუმჯობესება და სკოლიოზის გამო ოპერაციული ჩარევის თავიდან აცილება. გარდა ამისა, აუცილებელია სისტემატური რეაბილიტაცია. პროცესს მართავს მულტიდისციპლინური გუნდი.

ახლახან -მ ნებართვა გასცა ახალ სამკურნალო საშუალებებზე – ატალურენსა და ეტეპლირსენზე, რომლებიც გამოიყენება კონკრეტული მუტაციების დროს და აღადგენს დაზიანებული გენის მუშაობას.

მკურნალობისადმი სრულიად ახალი მიდგომა შემოგვთავაზა ოქსფორდელმა მეცნიერმა ქეი დევისმა. საქმე ეხება ცილა უტროფინს, რომელიც კუნთოვანი ქსოვილის შემადგენლობაში შედის და აგებულებით ძალიან ჰგავს დისტროფინს. დიუშენის კუნთოვანი დისტროფიის დროს გენი, რომელშიც მოთავსებულია უტროფინის მაკოდირებელი ინფორმაცია, არ ზიანდება. თუ დისტროფინის უკმარისობის დროს უტროფინი ინტენსიურად გამომუშავდა, ის შეძლებს დეფიციტის კომპენსირებას და -ს სიმპტომები გაქრება.

თუმცა, უტროფინის მაღალი დონე იწვევს სისხლის შედედებასა და თრომბების წარმოქმნასთან დაკავშირებულ პრობლემებს, ზრდის გულის პათოლოგიათა განვითარების რისკს.