iraklixyz/georgian-wikipedia-cleaned huggingface dataset:
პანეში

პანეში — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.

ფილოქსერას გამოჩენამდე პანეში სამეგრელოს მთისპირა სოფლებში მაღლარად ყოფილა გავრცელებული. მოსახლეობა მისგან ღვინოსაც ამზადებდა და სასუფრე ყურძნადაც იყენებდა. ყურძენს ვაზზე ტოვებდნენ და საჭიროების მიხედვით კრეფდნენ ან აკიდოების სახით მთელი ზამთრის განმავლობაში ინახავდნენ. ამჟამად პანეშის ძალიან მცირე ნარგავებია შემორჩენილი.

ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე დიდი ზომისაა, მცირედ ოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ან საშუალო ზომისაა, განივკონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ მხრიანი. მხრის სიგრძე ხანდახან მტევნის სიგრძის ნახევარს აღწევს. საშუალო სიკუმსისაა. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოდნავ ოვალური, სრულ სიმწიფეში თითქმის შავია. კანი სქელი აქვს, ცვილისებრი ნაფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი საკმაოდ წვნიანია, ჩვეულებრივად ტკბილი გემოთი.

პანეში საშუალო ზრდისაა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის შუა რიცხვებში შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 200 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 190 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.5-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში შაქრიანობა აღწევს 17-19.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს.

პანეშისგან მზადდება მაღალხარისხიანი, ჰარმონიული, სხეულიანი და ხალისიანი სიმჟავის აუფრის წიიიელი მშრალი ღვინო.
ითხვისის ნაქალაქარი

ითხვისის ნაქალაქარი — არქეოლოგიური ძეგლი ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ითხვისში. დიდი ნაწილი უკვე განადგურებულია მეწყრული პროცესების გამო. ძეგლის გათხრა მიმდინარეობდა 2019-2021 წლებში. ნაქალაქარი მთლიანად დანგრეულია და მიწითაა დაფარული.გათხრილი ნაწილი წარმოდგენილია მარნით, რომელიც შედგება სხვადასხვა ზომის ჩაკირული ქვევრებით,სამეურნეო დანიშნულების სენაკებით და ღია ფილაქნიანი ეზოთი. სამეურნეო სენაკები ძლიერ მცირე ზომისაა. კედლები დანგრეულია ძლიერი ხანძრით. ნაქალაქარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში დადასტურდა სამაროვანის არსებობა, რომელიც ამჟამად უკვე განადგურებულია მეწყერული პროცესების წყალობით.
კოლოტაურის წყარო

კოლოტაურის წყარო — შუა საუკუნეების ორი ძეგლი საქართველოში, ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ კოლოტაურში.

ჯინისის წყარო
ერთი წყარო მდებარეობს ჯინისის უბანში. კერძო საკარმიდამო ნაკვეთის შესასვლელთან. წყარო ნაგებია კარგად დამუშავებული კვადრებით. შემაკავშირებელ მასალად გამოყენებულია კირის ხსნარი. ზედა ნაწილში რამდენიმე ქვას დატანილი აქვს ოსმალურ-არაბული წარწერა, რაც იმის მიმანიშნებელია, რომ განვითარებულ შუა საუკუნეებში (- სს.) აგებულ წყაროს, გადაკეთება განუცდია გვიან შუა საუკუნეებშიც (- სს.). დღეისათვის შემორჩენილი სიმაღლე 1,80 მეტრია, სიგანე — 2,10 მეტრი. ცენტრში წყაროს გადმოსაღვრელად დატანილი ოვალური ნახვრეტის დიამეტრი 0,22 სანტიმეტრია. ნახვრეტის მარჯვნივ და მარცხნივ დატანილია ქვის თაროები. წყარო თავის დროზე გაფორმებული ყოფილა სხვადასხვა სახის ორნამენტებით.

მარქინას ტყის წყარო
ტყეში ჯინისის წყაროდან დაახლოებით 500 მეტრში მდებარეობს მეორე წყარო, რომელიც ნაგებია კარგად დამუშავებული სხვადასხვა ზომის ქვებით. ქვების საპირე მხარე დამუშავებულია. წყობა მეტწილად წესიერია. შემორჩენილი სიმაღლე 85 სმ-ია, სიგანე 1,50 მ. წყაროს მარჯვენა და მარცხენა მხარეს ამოშენებული აქვს კედლები, რომლებიც მსგავსი ტექნიკითაა ნაგები. მარჯვენა კედელი გრძელდება 1,92 მ სიგრძეზე, ხოლო მარცხენა 1,30 მ-ზე. ცენტრალურ ნაწილში წყლის გადმოსაღვრელად დატანილი აქვს ოთხკუთხა ფოსო.
იგა აბაკელია

გრიგოლ (იგა) აბაკელია (დ. 20 დეკემბერი, 1939, თბილისი — გ. 2 იანვარი, 2016) — ქართველი მუსიკოსი და მხატვარი.

ბიოგრაფია
პირველადი მუსიკალური განათლება მიიღო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის მუსიკალურ ათწლედში, რომელიც 1958 წელს დაამთავრა, შემდეგ სწავლა გააგრძელა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში 1958–1961 წლებში, 1971 წელს კი თბილისის სახელმწიფო აკადემია დაამთავრა, ის გახლავთ თოჯინების თეატრის ერთ–ერთი დაამაარსებელთაგანი ქალაქ ახალციხესა და გურჯაანში, დადგმული აქვს მუსიკალური სპექტაკლი: გლუკი – "ორფეოსი და ევრიდიკე"(1980, პირველი დადგმა ქალაქ გორში). თოჯინების თეატრში სცენოგრაფიული მოღვაწეობის 34 წლის განმავლობაში იგა აბაკელიას ავტორობით შეიქმნა ორმოცამდე სპექტაკლის სცენოგრაფია. 1975 წელს და 1981 წლიდან 2007 წლამდე იყო თოჯინების სახელმწიფო პროფესიულ თეატრის მთავარი მხატვარი. აბაკელია სხვადასხვა დროს დაჯილდოებული იყო საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი​ს კულტურის სამინისტროსა და თეატრის მოღვაწეთა კავშირის დიპლომებით.
ლარჩვალის ელია წინასწარმეტყველის ეკლესია

ლარჩვალის ელია წინასწარმეტყველის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლარჩვალში.

სამონასტრო კომპლექსი დარბაზულ ტაძარს, საცხოვრებელ რეზიდენციას, კოშკსა და სამეურნეო დანიშნულების სადგომებს აერთიანებს. კომპლექსიდან ავთენტური სახით მხოლოდ გვიანი შუა საუკუნეების კოშკმა მოაღწია, დანარჩენი შენობა-ნაგებობები ან გადაკეთებულია, ან თავიდანაა აგებული თანამედროვე მასალით. კომპლექსის ცენტრში მდგარი ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, გადმოცემით ის შუა საუკუნების ეკლესიის საძირკველზეა აგებული. ეკლესია აგებულია კარგად დამუშვებული ქვით და გადახურვისთვის გამოყენებული თუნუქის საბურავები. ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე კარია გაჭრილი, რომლის ზემოთ რელიეფური ტიმპანია ჩასმული. ინტერიერის გასანათლებლად აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფასადებზე თაღოვანი ფორმის სარკმლებია გაჭრილი.
დემერარა-მაჰაიკა

დემერარა-მაჰაიკა ― რეგიონი გაიანაში. დემერარა-მაჰაიკა მოიცავს ქვეყნის დედაქალაქ ჯორჯტაუნს და მის შემოგარენს. რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი ტრიუმფი.

რეგიონს ჩრდილოეთით ესაზღვრება ატლანტის ოკეანე, სამხრეთით – ზემო დემერარა-ბერბისი, დასავლეთით – ესეკიბოს კუნძულები-დასავლეთ დემერარა, ხოლო აღმოსავლეთით – მაჰაიკა-ბერბისი.

მოსახლეობა
მიუხედავად იმისა, რომ დემერარა-მაჰაიკა სიდიდით გაიანის ყველაზე პატარა რეგიონია, ის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ადმინისტრაციული ერთეულია.
რენლი ბარათეონი

რენლი ბარათეონი — ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინის ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიის, „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ პერსონაჟი ასევე მისი ტელეადაპტაციის ერთ-ერთი გმირი. იგი წარდგენილია 1996 წელს გამოცემულ წიგნ „სატახტოთა თამაშში“ და „მეფეთა ჯახი“ (1998). ტელეადაპტაციისას მისი როლი შეასრულა ინგლისელმა მსახიობმა გეთინ ენტონიმ.

რენლი ბარათეონი არის ბარათეონთა ძმებიდან ყველაზე უმცროსი და გრიგალის კიდის ლორდი.

ტარგარიენთა სახლის დამხობისა და რობერტის გამეფების შემდეგ ის გახდა გრიგალის კიდის ლორდი, მიუხედავად მისი ასაკისა. რობერტის მცირე საბჭოში ის იკავებდა სამართლის ოსტატის ადგილს, მაგრამ ეს თანამდებობა მიატოვა რობერტის სიკვდილის შემდეგ, რადგან მან გამოთქვა პრეტენზია ტახტზე.

ბიოგრაფია
ლორდი რენლი ბარათეონი არის ლორდ სტეფონ ბარათეონის და ლედი კასანა ესტერმონტის უმცროსი ვაჟი. სტეფონი იყო ბარათეონთა სახლის ხელმძღვანელი და გრიგალის კიდის ლორდი. გრიგალის კიდე არის 7 სამეფოდან ერთ-ერთი კონსტიტუციური რეგიონი. რენლის ჰყავს ორი უფროსი ძმა რობერტი და სტანისი. როდესაც პატარები იყვნენ სტეფონი და კასანა დაიღუპნენ ამიტომაც რობერტმა მემკვიდრეობით მამის ტიტული მიიღო.

რობერტი ლიდერობდა აჯანყებას მეფე ეირის ტარგარიენის წინააღმდეგ, აჯანყებულებს მიზნად ჰქონდათ დასახული შლეგი მეფის ტახტიდან ჩამოგდება და ანდალთა და პირვეყოფილთა მეფე რობერტი გამხდარიყო. რობერტმა რენლი გრიგალის კიდის ლორდად აქცია გამარჯვების შემდეგ, მიუხედავად იმისა რომ ის ძალიან პატარა იყო და ომში არ უბრძოლია.

რენლი ემსახურებოდა რობერტს მცირე საბჭოში როგორც სამართლის ოსტატი მეფის საბიჯელში. ის იყო მეოთხე ტახტის მემკვიდრეებში მის წინ მოდიოდნენ მისი ძმისშვილები ჯოფრი და ტომენი ასევე მისი ძმა სტანისი. რენლი პოპულარულია ხალხში მისი მეგობრული თვისებებით და კარგი მანერებით.

რენლი წლების განმავლობაში ჰომოსექსუალურ ურთიერთობაში იყო სერ ლორას ტაირელთან. მაგრამ ისინი ამ ყველაფერს საიდუმლოდ ინახავდნენ თავიანთი რელიგიის გამო.
2022 წლის 10 ოქტომბრის სარაკეტო თავდასხმა უკრაინაზე

2022 წლის 10 ოქტომბერს, რუსეთ-უკრაინის ომის დროს,რუსეთმა უკრაინის ტერიტორიაზე მასირებული სარაკეტო თავდასხმა განახორციელა. თავდასხმას მოგვიანებით რუსული ტერორისტული დაბომბვის კამპანია ეწოდა. ზოგიერთი რაკეტის სამიზნე უკრაინის კრიტიკული ინფრასტრუქტურული ობიექტები იყო, მათ შორის ელექტროსადგურები, ქვესადგურები, თბოელექტროსადგურები, ტრანსფორმატორები, ხიდები და ა.შ. რაკეტების ნაწილის სამიზნე იყო სამოქალაქო ინფრასტრუქტურა, მათ შორის - საბავშვო მოედნები. 10 ოქტომბრის დილის მდგომარეობით, აფეთქებები დაფიქსირდა უკრაინის ათობით რეგიონულ ცენტრსა და დედაქალაქ კიევში . -მა უკრაინაზე მასირებული სარაკეტო დაბომბვა „რუსეთის შურისძიებას ყირიმის ხიდზე თავდასხმას დაუკავშირა, თუმცა, უკრაინის დაზვერვის მთავარი სამმართველოს ცნობით, რუსულმა ჯარებმა მასირებული დაბომბვისთვის მოსამზადებელი ბრძანება 2 და 3 ოქტომბერს მიიღეს.

რაკეტები შავი და კასპიის ზღვიდან რამდენიმე ტალღად, -95 და -22 3 თვითმფრინავების გამოყენებით გაუშვეს. -ს ცნობით, დაბომბვის შედეგად ქვეყნის ზოგიერთ ქალაქსა და დაბაში ელექტრომომარაგების მიწოდება შეფერხდა. დილის 11 საათისთვის დარტყმების შედეგად დაზიანდა 11 მნიშვნელოვანი ინფრასტრუქტურული ობიექტი 8 რეგიონსა და ქალაქ კიევში.

სარაკეტო თავდასხმის დროს დაიღუპა 2008 წლის აგვისტოს ომის მონაწილე და ქართული ლეგიონის წევრი ედიშერ კვარაცხელია.
ახალბედისეულის მთავარანგელოზის ეკლესია

ახალბედისეულის მთავარანგელოზის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი ხონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალბედისეულში, სოფლის სასაფლოზე. აგებულია საუკუნეში.

დღეისათვის ფუნდამენტამენტამდეა დანგრეული. კედლები ნაგებია კარგად დამუშავებული სხავადასხვა ზომის საფასადე ქვებით. იატაკი შემორჩენილია საკურთხეველში. იატაკიდან 15-20 სმ-ით ამაღლებულ ამბიონზე შემორჩენილია კვადრატული ფორმის (7575 სმ) კანკელის ორი სვეტი. გადმოცემის მიხედვით, ეკლესია 1937 წელს ანტირელიგიური კამპანიის დროს დანგრიეს.
ლუის კრიუგერი

იოჰან ჰაინრიხ ლუის კრიუგერი ( დ. 21 სექტემბერი 1857 — გ. 1 ივნისი 1923) — გერმანელი მათემატიკოსი და გეოდეზისტი. 1917–22 წლებში პრუსიის გეოდეზიის ინსტიტუტის დირექტორი. 1884 წლიდან მუშაობდა პრუსიის სამეფო გეოდეზიის ინსტიტუტში ჯერ ასისტენტის, ხოლო შემდეგ პროფესორის თანამდებობაზე. განავითარა კარლ ფრიდრიხ გაუსის იდეები. 1912 წელს გამოაქვეყნა ნაშრომი: „დედამიწის ელიფსოიდის კონფორმული გამოსახულება სიბრტყეზე“, რომელიც ერთ-ერთი ფუძემდებლური ნაშრომი გახდა გაუს-კრიუგერის პროექციის შექმნის თვალსაზრისით.
ემზარ იოსელიანის სახლი და დარბაზ-მაჩუბი

ემზარ იოსელიანის სახლი და დარბაზ-მაჩუბი — არქიტექტურული ძეგლი მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლახირში.

ნატეხი ქვით კირ-დუღაბზე ნაგები დარბაზ-მაჩუბი ზომიერი პროპორციისა და მასშტაბის წყალობით ორგანულად ეწერება არსებულ, მჭიდრო განაშენიანებაში. შენობას სამხრეთით საბჭოთა პერიოდში მიდგმული აქვს ქვის სახლი აივნით. აივნის დასავლეთ ნახევარი ამოშენებულია. დარბაზ-მაჩუბი ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ მხრიდან, მეორე სართულის იატაკის დონემდე ჩასმულია მიწაში. აღმოსავლეთის მხრიდან მეორე სართული დონეზე აქვს სწორკუთხა კარის ღიობი. დარბაზ-მაჩუბი და სახლიც ორივე ერთითიანი, ოთხქანობა, აზბოცემენტისა და თუნუქის ფილებიანი სახურავით არის გადახურული.
ბეგოთკარის ნამოსახლარი ბორცვი

ბეგოთკარის ნამოსახლარი ბორცვი — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბენიან-ბეგონში, მისგან დასავლეთით, ალვის ხეებითა და ბუჩქნარით დაფარულ ბორცვზე შეინიშნება ნაგებობათა ქვაბულები. ალაგ-ალაგ ფიქსირდება კედლის ნაშთებიც. არქეოლოგიური სამუშაოების გარეშე რთულია განისაზღვროს დასახლების ტიპი და ასაკი. არ არის გამორიცხული, რომ აღნიშნულ ბორცვზე პრეისტორიული ხანის ფენებიც დაფიქსირდეს. საჭიროა ჩატარდეს არქეოლოგიური სამუშაოები. უნდა მოხდეს ნაგებობათა მაქსიმალური გამოვლენა, ფიქსაცია და დეტალური აღწერა.
თეოდოსი კრასოვსკი

თეოდოსი კრასოვსკი ( დ. 26 სექტემბერი 1878 — გ. 1 ოქტომბერი, 1948) — რუსი ასტრონომ-გეოდეზისტი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1939). რსფსრ მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1943). მოღვაწეობდა აგრეთვე კარტოგრაფიის დარგში.

თეოდოსი კრასოვსკიმ 1900 წელს დაამთავრა სამიჯნო ინსტიტუტი მოსკოვში, 1907 წლიდან მასწავლებელია, 1917 წლიდან პროფესორი, 1919–21 წლებში ამ ინსტიტუტის რექტორი, რომლის ბაზაზე კრასოვსკის ხელმძღვანელობით 1930 წელს შეიქმნა მოსკოვის გეოდეზიის ინსტიტუტი, რომელიც 1936 წელს გარდაიქმნა გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ინჟინერთა მოსკოვის ინსტიტუტად. კრასოვსკიმ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა „უმაღლესი გეოდეზიის“ დისციპლინის განვითარებაში, რომელიც საფუძვლად დაედო ასტრონომგეოდეზიის სპეციალობას. 1928 წლის ბოლოს მისი ინიციატივით შეიქმნა გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ცენტრალური სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, რომლის დირექტორი (1928–30) და დირექტორის მოადგილე (1930–37) იყო სამეცნიერო ნაწილში.

1940 წელს რუსმა გეოდეზისტმა ალექსანდრე იზოტოვმა გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ცენტრალურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში თეოდოსი კრასოვსკის საერთო ხელმძღვანელობით გატარებული კვლევების საფუძველზე დაადგინა დედამიწის ელიფსოიდის პარამეტრები, რომლის გამოყენება სსრკ-ში დაიწყეს 1942 წლიდან, ხოლო სსრკ მინისტრთა საბჭოს 1946 წლის 7 აპრილის დადგენილებით, მისი გამოყენება სავალდებულო გახდა სსრკ-ში გეოდეზიური სამუშაოების შესრულებისას. ამ რეფერენც-ელიფსოიდს კრასოვსკის ელიფსოიდი ეწოდა.

კრასოვსკის ფუნდამენტური ნაშრომი: „უმაღლესი გეოდეზიის სახელმძღვანელო“ (მე-2 გამოცემა, 1938) ინარჩუნებს სამეცნიერო და მეთოდოლოგიურ ღირებულებას და ფართოდ გამოიყენება სამეცნიერო-კვლევითსა და სასწავლო-მეთოდოლოგიურ სამუშაოებში. მინიჭებული აქვს სსრკ სახელმწიფო პრემია (1943; 1952). დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით. დაკრძალულია მოსკოვში, ვედენსკოეს სასაფლაოზე.

თხზულება
­­ ­­­. ., 1953–1956. . 1–4.
სეთურნის სამარხი

სეთურნის სამარხი — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სეთურნში.

ნასოფლარ საყურიანის სიახლოვეს, მინდორში, დაფიქსირდა წრიული ქვაყრილი, რომელიც რამდენიმე წყება, წვრილი და საშუალო ზომის ნატეხი ქვებისგანაა შედგენილი. ყრილი, თანამედროვე მიწის ზედაპირიდან დაახლოებით 10სმ-ითაა აცილებული და ვიზუალური დაკვირვების მიხედვით, ჩადის სიღრმეშიც. ყრილის დიამეტრია 3,20 მ. ჩრდილოეთის მხარეს, ქვაყრილის გარკვეული მონაკვეთი დარღვეულია, ხოლო ქვაყრილის ცენტრი ოდნავ ჩაქცეული. სამარხის ჩაქცეულ ნაწილში მცენარეებია ამოსული.
ყოფილი კულტურის სახლი

ყოფილი კულტურის სახლი — არქიტექტურული ძეგლი, აბაშის მუნიციპალიტეტის, სოფელ მარანში.
კულტურის სახლი მდებარეობს სოფლის ბაგა-ბაღის მეზობლად, გზის პირას, ეზოს სიღრმეში, გარემოცულია ასწლოვანი ხეებით. ზეძირკველზე შესმული, გეგმაში მუხლის ფორმის მქონე შენობის სქემა კორიდორულია. მარცხენა ფლიგელი მთლიანად სოფლის მოზრდილ კლუბს უკავია, მარჯვენა, შვერილი ფლიგელის დერეფნის ორივე მხარეს ოთახებია განლაგებული. დღეისობით, 1980-იან წლებში განხორციელებული კაპიტალური რემონტისა და გადაკეთების გამო, ძველი, საუკუნის დასაწყისის შენობისგან ამჟამად მხოლოდ მოზაიკის იატაკი და ნალესობით დაფარული აგურის წყობაღაა შემორჩენილი. ამას გარდა ჩანს, რომ მარჯვენა ფლიგელის მთავარი ფასადის სარკმლის თავები მშვილდისებური ფორმისა იყო და რემონტისას, როდესაც მინაშენით დააგრძელეს ეს მხარე გაუჰორიზონტალებიათ, ერთი სარკმელი კი მთავარი კარის წინ მოდგმულ პორტალს შეეწირა, რომლის მარცხნივ, ყრუ კედელზე მცენარეული და ტოტემური გამოსახულებიანი 22 კვადრატული და 4 წრიული ფილაა დამონტაჟებული. გვერდითა ფასადს, ანუ დარბაზის მხარეს, ორი ვიწრო გამოსასვლელია ლითონის წინფრით და ხუთი ცალი მაღალი და განიერთაღიანი სარკმელია გაჭრილი, რომელთაც მარტივად პროფილირებული საპირეები შემოუყვებათ. განსაკუთრებული რეპრეზენტაციულობით არის გამშვენებული კლუბი, თავისი მოზრდილი სცენით, სადაც თეატრალური წარმოდგენებიც ეწყობოდა და კინო-ფილმების ჩვენებაც ხდებოდა (კინო-პროექტორისთვის სპეციალური ოთახიცაა მოწყობილი ლითონის ბოძებზე). კედლები, ჭერი და სცენის წინა მხარე მორთულია თაბაშირისგან ჩამოსხმული, ბაროკალურად „ჩახლართული“ ორნამენტებით, კაპიტელიანი, პილასტრებით. თავად კედლებსა და ჭერში, ჩარჩოებში გამოსახულნი არიან მუზები. ერთ-ერთ ნახატზე მითითებულია ავტორი იური ფიფია და წელი 1988, ხოლო მეორე, დაზიანებული ნუსხური წარწერა მნიშვნელოვან ინფორმაციას შეიცავს: „დალოცვილ იყოს მათი მარჯვენა რომელთა მეცადინეობით დამშვენდა სახლი ესე შიგნით და გარეთ. ხელმძღვანელები რომან კიზირია და გიორგი დონდუა. არქიტექტორი ვალერი ნოდია. მხატვრები ბონდო ტკვაცირია და იური ფიფია ათას ცხრაას ოთხმოცდარვა წელს ქრისტეს დაბად“. მხატვრობა (კედლებზე) ძლიერაა დაზიანებული, ზოგან საღებავია ამძვრალი ან ატკეცილი. მარნის ყოფილი კულტურის სახლი ორ განსხვავებულ და საინტერესო ეპოქას მოიცავს, პირველი, ფაქტობრივად, მხოლოდ მოზაიკის იატაკის სახით არის შემორჩენილი, ხოლო მეორე, უფრო თვალსაჩინოდ საბჭოთა ეპოქის მიწურულს ასახავს.
ქვაითის წმინდა გიორგის ეკლესია

ქვაითის წმინდა გიორგის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, მარტვილის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ქვაითში. აგებულია საუკუნეში.

ნაგებობა ერთსაფეხურიან ცოკოლზეა განთავსებული, დღეის მდგომარეობით სრულად არც ერთი ფასადი არაა შემორჩენილი. გეგმაზე იკითხება შვერილი აფსიდის ორი წახნაგი. ტაძარს შესასვლელი კარის ღიობი დასავლეთ, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფასადებზე ჰქონია გაჭრილი. მცირე დარბაზული ეკლესია ნაგებია ირეგულარული ძვლისფერი ქვებით, ხოლო კუთხეებსა და კონსტრუქციული მნიშვნელობის ადგილებში გამოყვანილია კარგად თლილი სწორკუთხა, დაკეჭნილი კირქვის კვადრები. ტაძარს ჰქონია ორ-ორი სარკმლის ღიობი ჩრდილოეთისა და სამხრეთის ფასადებზე, ხოლო აღმოსავლეთის შვერილი აფსიდი მხოლოდ გეგმის დონეზეა შემორჩენილი, თუმცა მისი პირდაპირი ანალოგის, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ მეორე ტოლაში მდებარე ტაძრის შვერილ აფსიდში სამი სარკმელი აქვს გაჭრილი, შეგვიძლია ვივარაუდოთ რომ მსგავსად იქნებოდა ქვაითის ტაძარზეც. ქვაითის ტაძრის ინტერიერში, დასავლეთით განთავსებულია სვეტის ბაზისები ზემოთ ხსენებული დარბაზული ეკლესიის მსგავსად, რაც გვაფიქრებინებს, რომ სოფელი მეორე ტოლას ტაძრის მსგავსად მოწყობილი უნდა ყოფილიყო პატრონიკე (სამგალობლო).
იური ლევიტანი

იური ბორისის ძე ლევიტანი (; დ. , ვლადიმირი — გ. 4 აგვისტო, 1983, სოფ. ბესონოვკა, ბელგოროდის ოლქი) — სრულიად საკავშირო რადიოს დიქტორი (1931 წლიდან), სსრკ სახალხო არტისტი (1980). 17 წლიდან მუშაობდა რადიოში. ფლობდა იშვიათი ტემბრის ხმასა და დრამატული მეტყველების უნარს, ერთმანეთს ორგანულად უხამებდა დეკლამაციურ ოსტატობასა და სამსახიობო გამომხატველობას, რითაც იწვევდა ძლიერ ემოციურ ზემოქმედებას. 50 წლის განმავლობაში კითხულობდა უმნიშვნელოვანეს ოფიციალურ შეტყობინებებს, მ.შ. საბჭოთა საინფორმაციო ბიუროს კრებსებს დიდი სამამულო ომის დროს. იური ლევიტანის ხმა ომის წლების ატმოსფეროს განუყოფელი ნაწილი და რამდენიმე თაობისათვის ეპოქის სიმბოლო გახდა. მონაწილეობდა ფილმების, ტელეგადაცემებისა და სხვათა გახმოვანებაში.

ჯილდოები და აღიარება
1959 — რსფსრ დამსახურებული არტისტი
1973 — რსფსრ სახალხო არტისტი
1980 — სსრკ სახალხო არტისტი
1974 — ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი
1964 — საპატიო ნიშნის ორდენი
1944 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
მედალი მოსკოვის დაცვისათვის
მედალი 1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის
მედალი 1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 20 წლისთავის აღსანიშნავად
მედალი 1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 30 წლისთავის აღსანიშნავად
მედალი სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალთა 50 წლის საიუბილეოდ
მედალი სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალთა 60 წლის საიუბილეოდ
მედალი შრომის ვეტერანი

ხმის ნიმუშები
გალერეა
საბჭოთა საინფორმაციო ბიურო

საბჭოთა საინფორმაციო ბიურო (, შემოკლ. ) — საინფორმაციო-პროპაგანდისტული სამსახური სსრკ-ში. შეიქმნა 1941 წლის 24 ივნისს დიდი სამამულო ომის დაწყებასთან დაკავშირებით, ფრონტის, ზურგისა და საერთაშორისო ცხოვრების მოვლენათა გაშუქებისას მასობრივი ინფორმაციის საშუალებების სახელმძღვანელოდ. იყო სსრკ სახალხო კომისართა საბჭოს და სკპ(ბ) ცკ-ს (1941–1946), სსრკ მინისტრთა საბჭოს (1946–1953), სსრკ კულტურის სამინისტროს (1953–1957) და სსრკ მინისტრთა საბჭოსთან არსებული საზღვარგარეთის ქვეყნებთან კულტურული კავშირის სახელმწიფო კომიტეტის (1957–1961) დაქვემდებარებაში. განთავსებული იყო მოსკოვში (1941 წლის ოქტომბრიდან 1942 წლის მარტამდე — კუიბიშევში). საინფორმაციო ბიუროს შემადგენლობაში შედიოდა სამხედრო, თარგმანების, საერთაშორისო ცხოვრების, ლიტერატურის, აგრეთვე პროპაგანდისა და კონტრპროპაგანდის (1944 წლიდან საზღვარგარეთის ქვეყნებზე პროპაგანდის ბიურო) და სხვა განყოფილებები (1944 წლის ივნისისათვის — სულ 11). 1946–1961 წლებში წარმომადგენლობები ჰქონდა საზღვარგარეთ. ბიუროს გამგებლობაში შედიოდა ანტიფაშისტური კომიტეტები. 1941–1945 ადგენდა კრებსებს მთავარი სარდლობის მასალების მიხედვით (უშვებდნენ ყოველდღიურად გაზეთების პირველ ზოლებში, რადიოში მათ, ჩვეულებრივ, იური ლევიტანი კითხულობდა), ხელმძღვანელობდა სამხედრო კორესპონდენტთა მუშაობას, ინფორმაციით უზრუნველყოფდა საზღვარგარეთ სსრკ-ის საელჩოებსა და საკონსულოებს, უცხოურ მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებს, სსრკ-ის მოკავშირეთა საზოგადოებებს. წითელი არმიის მთავარ პოლიტიკურ სამმართველოსთან ერთად ამზადებდა ფურცლებს გერმანელი ჯარისკაცებისადმი მიმართვებით. საინფორმაციო ბიუროს ლიტერატურულ ჯგუფში შედიოდნენ ცნობილი საბჭოთა მწერლები და პოეტები: ვალენტინ კატაევი, ბორის პოლევოი, კონსტანტინე სიმონოვი, ალექსანდრე ფადეევი, მიხეილ შოლოხოვი, ილია ერენბურგი და სხვ. 1946–1961 წლებში ძირითადი ყურადღება ეთმობოდა საზღვარგარეთ სსრკ-ის საშინაო და საგარეო პოლიტიკის და სოციალისტური ორიენტაციის ქვეყნების მოვლენათა გაშუქებას. გაუქმდა სკკპ ცკ-ს 1961 წლის 5 იანვრის დადგენილებით, მის ბაზაზე შეიქმნა ბეჭდვითი სიტყვის სააგენტო „ნოვოსტი“.
გარდაფხაძეების დარბაზ-მაჩუბი

გარდაფხაძეების დარბაზ-მაჩუბი — არქიტექტურული ძეგლი ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ თეკალში. გარდაფხაძეების კოშკის ჩრდილო-დასავლეთით, დაახლოებით 30 მეტრში. იგი აშენებულია ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით, კირის დუღაბზე.

ამჟამად დარბაზ-მაჩუბიდან შემორჩენილია მხოლოდ კედლები. სახურავი და სართულშუა გადახურვა აღარ არსებობს. აღმოსავლეთ კედელზე დატანილია ორი კარი: ერთი პირველი სართულის დონეზე, მეორე - მეორე სართულის დონეზე. ორივე კარს აქვს თაღოვანი გადახურვა. თაღის ფორმა შექმნილია რადიალურად განლაგებული ქვებისაგან. აღნიშნული ფასადის ორივე სართულზე ვხვდებით ორ-ორ სარკმელს. მეორე სართულის სარკმლები, პირველი სართულის სარკმლებთან შედარებით, ბევრად დიდი ზომისაა. ამავე ფასადის მეორე სართულზე მოწყობილი იყო აივანი, რომლისგანაც დღეს მხოლოდ საძელე ფოსოებია შემორჩენილი. ჩრდილოეთ კედელზე პირველ სართულზე გაჭრილია ნაკელის გადმოსაყრელი ღიობი და პატარა სარკმელი, ხოლო მეორე სართულზე ერთი მოზრდილი თაღოვანი სარკმელი. დასავლეთ კედელზე ვხვდებით სამ ფანჯარას. ერთი ფანჯარა პირველ სართულზეა გაჭრილი, ხოლო ორი — მეორე სართულზე. სამხრეთ კედელზე გაჭრილია ერთი თაღოვანი კარი. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებზე შემოჩენილია ფრონტონები, რის საფუძველზეც შეგვიძლია ვიფიქროთ, რომ დარბაზ-მაჩუბის გადახურვა ორფერდა უნდა ყოფილიყო.
ათარის ნასახლარი

ათარის ნასახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფელ ათარაში.

ათარის ნასახლარი ითხრებოდა 1976-1978 წლებში. ნასახლარი ბუნებრივი ბორცვის თხემზეა განლაგებული, ერთფენიანია და კულტურული ნაშთები კორდოვანი შრის ქვეშ, მონაცრისფრო ჰუმუსოვან თიხნარში გვხვდება. კულტურული ფენის სისქეა 30-45 სმ. დაფიქსირდა მიწატკეპნილი მოედნები. აღმოჩენილია კერამიკის ფრაგმენტები და ქვის მასალა.
ახრა-კაპშის ნამოსახლარი

ახრა-კაპშის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი სოხუმის მუნიციპალიტეტში.

შესასვლელი სამხრეთ-აღმოსავლეთით აქვს, გამოკვეთილია კირქვიან მასივში და აქვს სწორი იატაკი. მღვიმის ფართობი ჩამონაღვენთებით არის დაფარული. 1968 წელს აფხაზეთის ენის, ლიტერატურისა და ისტორიის დ. გულიას სახელობის ინსტიტუტის ექსპედიციამ დაიწყო მღვიმის გათხრები. მღვიმეში 4 ფენა დაფიქსირდა, აქედან ადრებრინჯაოს მასალებს მე-4 ფენა შეიცავდა. იგი პირდაპირ მდინარეულ ქვიშნარ გრუნტზე მდებარეობდა. გაჯერებული იყო ნაცრით, ნახშირით და კულტურული ნაშთებით. კაჟისა და ქვის იარაღები ნაკლებმეტყველია, დამზადებულია მსხვილ ანატკეცებზე, რომელთა ერთი გვერდი სამუშაოდაა დათხელებული (საჭრისები, საფხეკები). აღსანიშნავია ქვიშაქვის ნამზადი სატეხისებრი იარაღისათვის. ძეგლის თარიღის განმსაზღვრელად კერამიკა გვევლინება. იგი კარგად გამომწვარია, ხელით ნაძერწი დანაყილი კალციტის მინარევით თიხის ცომში. ფორმათა უმეტესობა ქილებია, ბრტელძირიანი სწორი ან ოდნავ გადაშლილი პირით. ჭურჭლის უმრავლესობას მარყუჟისებრი ყურები აქვს, რომელიც სპეციალური შვერილით მაგრდება ჭურჭლის კედელში. ზოგ მათგანზე ყურის ნაცვლად სხვადასხვა ფორმის შვერილებია დაძერწილი. იშვიათია დიდი ზომის მუცელგამობერილი ჭურჭელი მასიური ყურებით. ჭურჭლის ზედაპირი მოსწორებულია სავარცხლისებრი იარაღით, რომელიც ზედა პარალელურ ხაზებს ტოვებს, ზოგჯერ ეს ხაზები იმდენად ღრმაა, რომ ღარული ორნამენტის შთაბეჭდილებას ქმნის.
სახტიგვერდის ნაეკლესიარი

სახტიგვერდის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვარდიგორაში, სახტისგვერდის თხემზე.

მცირე ზომის (7,65,4) დარბაზული ტიპის ეკლესიაზე გამოიყოფა ორი არქიტექტურული შრე: პირველი წარმოადგენს კარგად გათლილი ქვებით ნაშენებ 25 სმ-ით გამოზიდულ ცოკოლზე დაფუძნებულ კედელს (სიგანე 0.87 მ.), ხოლო მეორე კი სავარაუდოდ უკვე დანგრეული და გადამწვარი კედლების ქვებისაგან დამზადებულ შენავსებ ფენას. ეკლესიის ქვის თაღოვანი კამარა ჩამოშლილია, რომელიც კირხსნარიან იატაკზე წარმოქმნის 60-70 სმ-იან ნაშალ, ღორღოვან შრეს. ეკლესიას დასავლეთიდან აქვს 1,25 მ. სიგანის კარი. სარკმლები შემორჩენილია მხოლოდ დასავლეთის და აღმოსავლეთის კედლებზე. საკურთხეველში გაწმენდილ კირხსნარიან იატაკზე კარგად იკითხება კედელზე მიდგმული ტრაპეზის (1,10.3 მ.) კვალი. ტრაპეზის მარჯვნივ და მარცხნივ დასტურდება ორი ნიშა. აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის თავზე გამოსახულია წრეში ჩასმული ჯვარი. ეკლესიის ირგვლივ შემორჩენილია ყორე-გალავნის ფრაგმენტული ნაშთები.