შტეფან გეორგე

შტეფან გეორგე (; დაბადების სახელი — შტეფან ანტონ გეორგე; დ. 12 ივლისი, 1868, ბიუდესჰაიმი, ამჟამად ქალაქ ბინგენ-ამ-რაინის ნაწილი — გ. 4 დეკემბერი, 1933, მინუსიო, ლოკარნოს მახლობლად) — გერმანელი პოეტი და მთარგმნელი.

ბიოგრაფია
სწავლობდა დარმშტადტში, შემდეგ კი — პარიზში, მიუნხენსა და ბერლინში. ბევრს მოგზაურობდა ევროპაში. იგი იზიარებდა „ხელოვნება ხელოვნებისთვის“ (’ ’) კონცეფციას და იმ შეხედულებას, რომ არსებითი „არა აზრი, არამედ ფორმაა“. დააფუძნა და რედაქტორობდა ლიტერატურულ ჟურნალს „ხელოვნების ფურცლები“ . გერმანულ ენაზე თარგმნა დანტე, ბოდლერი, შექსპირის სონეტები, აგრეთვე თანამედროვე ფრანგი, ინგლისელი და იტალიელი პოეტების ნაწარმოებები. შექმნა ცნობილი „გეორგეს წრე“ (-), რომელიც გეორგეს გარდაცვალების შემდეგ, 1933 წელს დაიშალა. ამ წრეში, რომელსაც ოპონენტებმა „ექსტრავაგანტურ მარტოსულთა კლუბი“ უწოდეს, მრავალი ცნობილი პიროვნება შედიოდა, მათ შორის: მეწარმე და პოეტი რობერტ ბერინგერი, ლეოპოლდ ანდრიანი, კარლ ვოლფსკელი, ფრიდრიხ გუნდოლფი, ერნსტ კანტოროვიჩი, ლუდვიგ კლაგესი, ძმები კლაუს, ალექსანდერ და ბერტოლდ ფონ შტაუფენბერგები, ალფრედ შულერი და სხვები.

გეორგე იზიარებდა „კონსერვატიული რევოლუციის“ იდეებს. იყო ჰომოსექსუალი, თუმცა თავის მიმდევრებს მოუწოდებდა, მის მსგავსად, ცელიბატი (დაუქორწინებლობა) დაეცვათ. მის ცხოვრებაში მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო მაქსიმილიან „მაქსიმინ“ კრონბერგერთან შეხვედრა 1902 ან 1903 წელს. გეორგემ მაქსიმინი ღვთაებრივ რანგში აიყვანა, საკუთარ იდეალად მიიჩნია და მასზე წერდა, რომ იხილა ის, „ვისაც მთელი ცხოვრება ვეძებდი“. კრონბერგერი მენინგიტისგან გარდაიცვალა, თექვსმეტი წლის შესრულებიდან მეორე დღეს. ჰანა ვოლფსკელი იხსენებდა: „როდესაც მაქსიმინი გარდაიცვალა, არ მჯეროდა, რომ გეორგე ამას გადაიტანდა...“. მას ეძღვნება ციკლ „მეშვიდე რგოლის“ ცენტრალური ნაწილი. რ. ბერინგერი წერდა, რომ „მაქსიმინთან შეხვედრა — გეორგეს ცხოვრების შუაგული და სისრულეა. როგორც დანტესთვის — ბეატრიჩე... ისე უკვდავყო გეორგემ მაქსიმინი“.

გეორგეს შემოქმედება წარმოადგენს მნიშვნელოვან ხიდს, რომელიც საუკუნეს გერმანულ მოდერნიზმთან აკავშირებს. იგი ექსპერიმენტებს ატარებდა მეტრიკაში, პუნქტუაციასა და ფორმაში. მრავალწერტილის გვერდით მან შემოიღო ორწერტილი („..“), წერტილს სვამდა არა მხოლოდ სტრიქონის ქვემოთ, არამედ შუაშიც, რითაც მას დამაკავშირებელი ნიშნის ფუნქციას ანიჭებდა; გერმანულ არსებით სახელებს პატარა ასოთი წერდა, ხოლო დიდ ასოებს საკუთარი შეხედულებისამებრ იყენებდა.

თავის უკანასკნელ პოეტურ კრებულში „ახალი სამეფო“ , შტეფან გეორგემ აღწერა ახალი საზოგადოებრივი წყობა, რომლის სათავეშიც სულიერი არისტოკრატია იდგა. ნაციონალ-სოციალისტები შეეცადნენ, ამ ნაშრომზე დაყრდნობით, გეორგე თავის მხარეს გადაებირებინათ, თუმცა პოეტი მხოლოდ საზოგადოების სულიერ აღორძინებაზე ფიქრობდა და ტოტალიტარიზმის მოწინააღმდეგე იყო. მას შემდეგ, რაც 1933 წელს ნაციონალ-სოციალისტები ხელისუფლებაში მოვიდნენ, გეორგემ უარი თქვა პროპაგანდის მინისტრ გებელსის მიერ შეთავაზებულ ახალი გერმანული პოეზიის აკადემიის პრეზიდენტის პოსტზე. მან ასევე არ მიიღო მონაწილეობა -ის მიერ მისი 65 წლის იუბილეს აღსანიშნავად მოწყობილ საზეიმო მსვლელობასა და ჩირაღდნების დღესასწაულში.

შტეფან გეორგე უდიდეს გერმანულენოვან პოეტთა რიცხვს მიეკუთვნება, ჰუგო ფონ ჰოფმანსთალის, გოტფრიდ ბენისა და რაინერ მარია რილკეს გვერდით. იგი გერმანელი სიმბოლისტების წინამძღოლი იყო.

გეორგე ფრანგ სიმბოლისტებთან სწავლობდა და მოგვიანებით დიდი გავლენა მოახდინა რუს სიმბოლისტებზეც, მათ შორის ვალერი ბრიუსოვსა და ვიაჩესლავ ივანოვზე.